comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicente psclmista. quis esthomo
qui uult uitam et diligit uidere
diesbonos ÷ conpesce linguam
tucim amalo et labia tua nde
Decdina amalo et facbonum: diui¬
tiae autem ac scinitas corporis
et rerum omnium abundantia
et his contraria paupertas infir¬
mitas in opia etiam apud philo¬
sophos saeculi nec in terbona re¬
putantur nec inter mala sedap¬
pellantur in differentia : Vnde
et stoici quinos trodogmati inple¬
risque concordant nihilappel¬
lantbonum nisi solam hones tatẽ
aet queuis tutem. Nihil malum.
nisi turpitudinem: Haec breui¬
ter diximus ut iuda irantes nr̃os
grocuissimosomnos tertere con¬
uincamus. Ceterum iuxta ui¬
uificantem spm̃. fticilis intellegen¬
tia est. Lupus enim paulus qui
prius persequebatur et lacera¬
bat ecclesiam De quodictum est.
benicamin lupus ytpax habita¬
bit cum agno uel anania ciquo
bptitatus est uel petroapło
cuidictum est. pascecignos meos:
Et pardus qui prius non mutabat
uari etatem suam. lotus infon¬

Expanded text:
dicente Psalmista: Quis est homo dicente Psalmista: Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Compesce linguam tuam a malo, et labia tua ne Declina a malo, et fac bonum . Divitiae autem, et sanitas corporis, et rerum omnium abundantia, et his contraria, paupertas, infirmitas, et inopia, etiam apud philosophos saeculi, nec inter bona reputantur, nec inter mala, sed appellantur indifferentia. Unde et Stoici, qui nostro dogmati in plerisque concordant, nihil appellant bonum, nisi solam honestatem atque virtutem: nihil malum, nisi turpitudinem. Haec breviter diximus, ut Judaizantes nostros gravissimo somno stertere convincamus. Caeterum juxta vivificantem spiritum facilis intelligentia est. Lupus enim Paulus, qui primum persequebatur, 160 et lacerabat Ecclesiam, de quo dictum est: Benjamin lupus rapax, habitavit cum agno, vel Anania a quo baptizatus est , vel Petro apostolo, cui dictum est: Pasce agnos meos . Et pardus qui prius non mutabat varietates suas, lotus in fon
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. qui benedixitnos i n omni
benedictione spiritali in cre¬
les tibus in xp̃o Ergo etrac¬
dix et uirga et flos non referar¬
tur ad sensum terraque per¬
cus sa uerbo dĩ et interfectus
impius spũ laborum eius. sic
in telleguntur ut scripia sur.
et docere cogantur quomodo
rebus corporcis iustitia et ueri¬
taite renes dñi circum dentur:
sedethoceos in terro gemus quid
dignum sit dñimauies tacte ut lupus
et cgnus pascantursimul et par¬
dus cum hedo ciccubet. et leo come¬
dait palecis et puerparuulus
mittat manum suam inforarmi¬
necispidum nisi forte iuxta fu¬
bulas poctarum aureũm nobis
satur niscicculum restituent. in
quo lupi et aigni pascantur simul
et mulso uino plenacurrent
flumina et defoliis crborum
stllabunt mella dulcissima
lacteis que fontibus omnia com¬
plebuntur quod si responderiũ
probeatitudine temporum haeo
futura ut cibsque cuiusquam
nox a homines bonis omnibus
perfruantur : ecudicnt a nobis
nihilessebonum nisi uis tutem
et nihil malum nisiuitium:

Expanded text:
i, qui benedixit nos in omni benedictione spiritali in coelestibus in Christo , ergo et radix, et virga, et flos non referantur ad sensum: terraque percussa verbo Dei, et interfectus impius spiritu labiorum ejus, sic intelligantur, ut scripta sunt: et docere cogantur, quomodo rebus incorporeis, justitia, et veritate, renes Domini circumdentur? Sed et hoc eos interrogemus, quid dignum sit Domini majestate, ut lupus et agnus pascantur simul, et pardus cum haedo accubet, et leo paleas comedat, et puer parvulus mittat manum suam in foramine aspidum? nisi forte juxta fabulas poetarum, aureum nobis Saturni saeculum restituent, in quo lupi et agni pascentur simul, et mulso vino plena current flumina, et de foliis arborum stillabunt mella dulcissima, lacteisque fontibus omnia complebuntur. Quod si responderint pro beatitudine temporum haec futura, ut absque cujusquam noxa, homines bonis omnibus perfruantur, audiant a nobis, nihil esse bonum nisi virtutem, et nihil malum nisi vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes bestiae redigantur
inmansuctudinem et pristi¬
na feritate deposita lupus
et agnus pascantur simul.
etcetera cum ceteris quaen unc
uidemus sibi esse contraria
Quos interrogare debemus si
omnia procesentis loci sic ac¬
cipiantur ut scripta sunt. et
nihil refestur ad intelle genti¬
am spiritalem iuxta illud
cipostoli quict benedictus

Expanded text:
omnes bestiae redigantur omnes bestiae redigantur in mansuetudinem, et pristina feritate deposita, lupus et agnus pascantur simul, et caetera cum caeteris, quae nunc videmus sibi esse contraria. Quos interrogare debemus, si omnia praesentis loci sic accipiuntur, ut scripta sunt, et nihil refertur ad intelligentiam spiritalem, juxta illud Apostoli, qu
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Ego sum lux etuia et
ueritts
Et dequo in psalmisdicitur¬
Veritas detenao ostaest et
iustitia decaclo prospexit
Vnde etapostolus hostatur
ephesios: state ergo accineti
lumbos inueritate et in duti
lorica iustitice Quod sipro
ueritate fides legitur illud
dicendum quod cingulum dñi
quo cinctus est Et hieremias
fides credentium sit
Habitabit lupus cumagno
et pardus cum hedo accubabit
uitulus edeo et ouis simulmo¬
racbantur. et puerparuulus
minabit eos. Vitulus et ursus
pascentur. simulre quiescent
catulicorum. Eleo quasibos
comedet paleas Et delecta¬
bitur in stins cib ubere super
foramine aspidis. et in cauer¬
na reguli quiab lactatus fuerit
manum suam mittet:: Non
nocebunt et non occident in
uniuerso monte scõmeo quia
replecaest terae scientiadnĩ
sicut aquae maris operientis
Haec quoque iudaci et nostri
iuda itantes iuxta litteram
futurem contendunt. ut in
diricatexp̃i quemputant in
finemundi esse uenturum

Expanded text:
itur. Ego sum lux, vita, et itur. Ego sum lux, vita, et veritas; et de quo in psalmisVeritas de terra orta est: et justitia de coelo prospexit . Unde et Apostolus hortatur Ephesios: State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et induti lorica justitiae . Quod si pro veritate, fides legitur, illud dicendum, quod cingulum Domini, quo cinctus est Jeremias , fides credentium sit. . Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; vitulus, et leo, et ovis simul morabunminabit eos. Vitulus et ursus pascentur; simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas. Et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis: et in caverna reguli, qui ablactatus fuerit, manum suam mittet. Non nocebunt, et non occident in universo monte sancto meo: quia repleta est terra scientia Domini, sicut aquae maris operientesHaec quoque Judaei et nostri judaizantes juxta litteram futura contendunt, ut in claritate Christi, quem putant in fine mundi esse venturum,
Abbreviated transcription (Latin):
respũ quorum est regnumdi
Rarguebat inaequitate mansi¬
etos et humilestenrere dicens
ad cipostolos adhucet uos insi¬
pientesestis Etiterum nec dum
scitis neque in tellegitis. Et ad pe¬
trum specialiter. Modicefidei
quare dubitasti: Velceste pro
humilibus etque mansuetis alios
arguebat qui eosopprimero
conabantur. Percus sit quoque
omnia terrena operauirga. siue
ut laxtronstulerunt uerbo oris
sui loquens in cuangelio: nolite
putare quiauenimittere pacẽ
superteram: non uenimittere
pacem sed gladium: Et spũ labi¬
orum suorum interficiet impium:
Dequo innonopscl molegimus
Increpastigentes et periitimpius
nomen eius delesti in sceculum
et inscieculum scłi: Et paculus
apostolus scribit: quem dñsibs
interficiet spũorissui: Percus¬
so cutem impio: accinctus est dñs
iustitia et ueritate et fide : Ipse
enim factus est nobiscidõ scipien¬
tia et iusticia et sci ficatio et pe¬
demptio qui ineuangelio loque¬

Expanded text:
res spiritu, quorum est regnum Dei: res spiritu, quorum est regnum Dei: et arguebat in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Percussit quoque omnia terrena opera virga, sive ut LXX transtulerunt, verbo oris sui, loquens in Evangelio: Nolite putare, quia venerim mittere pacem super terram: non enim veni mittere pacem, sed gladium. Et spiritu labiorum suorum interficiet impium : de quo in nono psalmo legimus: Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in saeculum et in saeculum saeculi . Et Paulus Apostoluinterficiet spiritu oris sui . Percusso autem impio, accinctus est Dominus justitia et veritate et fide. Ipse enim factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, qui in Evangelio loqu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabit iniustitia pauperes
& crguet inaequitate promar¬
sue tisterrre. Et percutiet
teiraem uirga orissui. et spũ
labiorum suorum interficiet
impium Et eritius titia cingu
lum lumborum eius et fides
cinctorium renum eius
Haecnos cid primum aduentum
referimus saluatoris : iudaei infi¬
nemmundi futura contendunt:
Porro lex traens tulerunt non se¬
cundum gloriam iudicabit. neq
iuxta sermonem arguet : sed iudi¬
humilestence: Nullius enim
personam accepit in iudicio : sed
scribis et phariscieis aacprincipib
loque batur Va e uobis hypo¬
chritte. Et aufereturat uobis reg¬
num dĩ et dabitur gentisticientis
fructuscius Non secundum
sermonem et auditum arium
corripiit: illis enimdicentibus
Magister scimus quia uerax es
etuiam dĩ inuerita tedoces et
non cid tepestinet decliquo Neq
enimuides in faciem hominum
sciens malitiam corum respon¬
debat Quid me temptatis hrpo¬
critae  Et cetera hissimilia
Iudicabat cutem in iustitia paupe¬

Expanded text:
judicabit in justitia pauperes, judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuetis terrae, et percutiet terram virga oris sui, et spiritu labiorum suorum interficiet ilum lumborum ejus, et fides cinctorium renum ejus. Haec nos ad primum adventum referimus Salvatoris: Judaei in fine mundi contendunt futura. Porro LXX transtulerunt: Non secundum gloriam judicabit, neque juxta sermonem arguet: sed judihumiles terrae. Nullius enim personam accipit in judicio: sed Scribis et Pharisaeis ac principibus loquitur: Vae vobis, hypocritae: Et, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Nec secundum sermonem et auditum aurium corripuit. Illis enim dicentibus: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : sciens malitiam eorum, respondebat: Quid me tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia paupe
Abbreviated transcription (Latin):
pium : Absquex poigitur nec
sapiens quisesse potest nec in tel¬
legens nec consiliarius nec
fostis nec eruditus nec plenus
timoris dĩ : Ethoc notandum
septenarius numerus qui sep¬
tem oculi in uno lapide dicuntur
inzaccharia requiescatsuper
uirgam et florem quid eiesse
acperho c̃ dauidstirpe sunex
specialiter autem sp̃stimorisch̃i
quitimore dni indigent quia
paruuli sunt : quem fora smit¬
tit perfecta dilectio: Quienim
timet poenam hab& : & non
est perfectus : unde et aposto¬
lus loquitur ad credentes
Non enim accepistis spm̃ seruitu¬
tis iterum in timore. sed accepis¬
ts spm̃ adoptionis inquoda¬
mamus abba pater. Et in ma¬
lachia leginus si paterego
sum ubiest gloriamea : et si
dñsego sum ubiesttimormeus
De quotimore cantatur inpsal¬
mo Venite filii auditeme
timorem dñi docebouos
Non secundum uisionem oculoꝵ
iudicabit neque secundum
cuditũ curium ciudiet. sed

Expanded text:
pium. Absque Christo igitur nec pium. Absque Christo igitur nec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec pius, nec plenus timoris Dei. Et hoc notandum septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timorisqui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, poenam habet, et non est perfectus . Unde et Apostolus loquitur ad credentes: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timore cantatur in Psalmo; Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos . Non secundum visionem oculorum judicabit, neque secundum auditum aurium arguet: sed
Abbreviated transcription (Latin):
descendentem et manentem in eo:
ipseest quibaptitat in spũscõ
Porro in euangelio cuius suproc
fecimus mentionem haec scripta
repperimus factum est autem
cum ascendisset dñs deciqua : des¬
cendit fonsomnis sps scĩ et requi¬
cuit supereum et dixitilli: filimi
in omnibus prophetis expectabam
te ut uenires et requi escerem inte :
tues semper requies mea tues
filius in eus primo genitus. quireg¬
nas in sempiternum : Quisps̃ dnĩ
appellatur et spssapientice:
Omnia enim peripsum facta sunt.
et sineipso factum est nihil quod
factum est: Et in psalmis canitur.
Quam magni ficata sunt opcratua
dñẽ. omnia in sapientia fccisti
Et a postolus scribit. Xpsdi uistus
etdi scpientia: Et in prouerbus
legitur ds̃insapientiasua fun¬
dauit tenram: et pacrecuit ccclos
in prudentia. Et quo modo
idem sermodĩ uocatur lux et
Non quod diuersussit iuxtoc
differentias nominum : sed
unus atque idem cunctarum
uistutum fonssit atque princi¬

Expanded text:
dentem et manentem in eo, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto . Porro in Evangelio, cujus supra fecimus mentionem, haec scripta reperimus: Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit fons omnis Spiritus sancti, et requievit super eum, et dixit illi: Fili mi, in omnibus prophetis exspectabam te, ut venires, et requiescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempiternum. Qui Spiritus Domini appellatur et Spiritus sapientiae; omnia enim per ipsum facta sunt; et sine ipso factum est nihil, quod factum est . Et in Psalmis canitur: Quam magnificata sunt opera tua, Domine! omnia in sapientia fecisti . Et Apostolus scribit: Christus Dei virtus et Dei sapientia . Et in Proverbiis legitur: Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Dei vocatur lux, etnon quod diversus sit 157 juxta differentias nominum, sed unus atque idem cunctarum virtutum fons sit atque princi
Abbreviated transcription (Latin):
nem Ergo populi iudacorum
babrlonis ruina pitcedicitur
Quod quomodo nincue metro polis¬
cs assrriorum quorum reges
phul et heglat phalasser
ec salmancsscor et sennacherib
detem tribus ceperant caldto
uastante subuersaese itt etiano
haet quae contite dm̃ superbierit:
medorum atque persarum in pe¬
tu subues tectun:
Inmontem caligosum leuate
signum. exaltate uocem leuate
manum
Montem caligo sum siuetene¬
brosum quod hebraicedicitur
nes phebabylonem propter
superbiam intellege : Istisunt
montes tenebrosi tristitiam
et caliginem praceferenter de
tes tenebrosos: Pracccipiturq
uel angelis uel quibus lib& minis¬
tris ut iubentedõ. & exaltatae
nuntiorum manu. uentui ababr

Expanded text:
nem ergo populi Judaeorum, nem ergo populi Judaeorum, Babylonis ruina praedicitur, quod quomodo Ninive metropolis Assyriorum, quorum reges Phul, et Theglathphalasar, et Salmanasar, et Sennacherib, decem tribus ceperant, Chaldaeo vastante, subversa est: ita etiam haec, quae contra Deum superbierit, Medorum atque Persarum impetu subvertatur. In montem caliginosum elevate signum, exaltate vocem, levate manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice dicitur NESPHE  , Babylonem propter superbiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes, de tes tenebrosos . Praecipiturque vel Angelis, vel quibuslibet ministris, ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum manu, vent
Abbreviated transcription (Latin):
scribimus : Currente notariorũ
manu curritoratio: Nolumus
enim nrẽe lcudari sed prophetuc
dicitu in tellegi Nec iactamus
eloquentiam : sed scientiam quaer¬
mus scripturarum: Incipiamus
ergo a babrlone:
Verbum hebrocicum messa
uclonus uel pondus intellegi
potest : et ubi cumque positum
fuerit minarum plenasunt
qua edicuntur : unde miror la
traons latores intristiticẽ uo¬
luisse ponere uisionem
Seddehoc alias nunc quod coepi¬
mus exsequamur: Babrlon
fuit metropholis caldaeorum
cuius rexnabuchodo nosor cunc¬
tis usque ad aetropiam gentib
superatis interceteros uasta¬
uit et iudaeam: Diuque obses¬
sa hieruscilem Vndecimo anno
coepit regni sedechiae quẽ et ipsũ
captiuum duxitan trochiam quȩ
tunc uocabatur reblata. ibique REbl¬
coram patre filiis interfectis oculos
sed echicie iussitauferri : Excceco¬
tumque misit incauetm : et inritũ
ferocrum traexit inbabylonem:
canebat intrabis babylonẽ
et non uidebis eam: ad consolatio¬

Expanded text:
scribimus: currente notariorum scribimus: currente notariorum manu currit oratio. Nolumus enim nostra laudari, sed Prophetae dicta intelligi, nec jactamus eloquentiam, sed scientiam quaerimus Scripturarum. Incipiamus ergo a Babylone. Verbum Hebraicum MESSA  , vel onus, vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Jerusalem undecimo anno cepit regni Sedechiae: quem et ipsum captum duxit in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxit in Babylonem; canebat: Intrabis in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
cidit antcctm et apestehuiꝰ
generis expositionem nescire
medicam et quando tibi potero
persuadere menon potuisse ma¬
gis quam noluisse . quorum alte¬
cum in becillitatis est alterũ
superbiae : quibus adductus cau¬
si s incluiate in genium meum quã
uoluntatem quaeri: Breuiter¬
que cid notabo quaedidici funda¬
menta iaciens scripturacrum:
Octerum siccuttu uolueris cut spa¬
tium fuerit et uoluntati nostroce
xp̃s adnuerit. spiritale suproc ex¬
truendum est cedificium. ut inpo¬
sito culmine perfectae ecdesice
ornamenta monstremus:
Proposuisti deisaia uisionem
babrlonis et filistum et moab.
et damasci: aegrptique et desesti
maris etidum eae et arabiae et
utillis uisionis et trri quasi latius
nidr exponere multis libris opus
erit et excictoris mei nauigatio.
in annum clterum differretur
Itcique utuis singulis testimoniis
breues sententiolas coapttbo ut
non tmexponam quid sentiam.
quam pccucis uerbis tibi sentienda
dimittam: Dic tamus haec non

Expanded text:
cedit? An taceam, et aperte hujus cedit? An taceam, et aperte hujus generis expositionem nescire me dicam? et quando tibi potero persuadere, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbiae? Quibus adactus causis, malui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scripturarum. Caeterum si aut tu volueris, aut spatium fuerit, et voluntati nostrae Christus annuerit, spiritale supra struendum est aedificium, ut imposito culmine, perfecta Ecclesiae ornamenta monstremus. Proposuisti de Isaia Visionem Babylonis, et Philisthiim, Moab, et Damasci, Aegyptique, et deserti maris, et Idumaeae, et Arabiae, et Vallis visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. Dictamus haec, non
Abbreviated transcription (Latin):
depraecante spiritalis intellegen¬
tiae culmina per sequemut
ucusque papa amabilis
cul men cariattis et nomm.
ac mihi omnium quos terra
genuit a mantissime perlitte¬
ras flagitabas ut tibi decem
uisiones quae in isaia obscuris¬
si me sunt historica explanatio¬
ne dissererem. Et omissis nro
secuti multa uolumina condider̃
hebrocicam panderem ueritatẽ :
meque r& i tcctantem et moles¬
tissimnum explanationis genus
intempus aliud differentem
sciepissime commonebas:
Hoc autem anno misisti filium
nostrum he racdium dia conum
qui memanu conserta iniu suo¬
car& & promis sum permomen¬
ta exiger& : quid igitur fticiã
sub eam neopus inquouiri eru¬
ditissimi sudauerunt: origenem
loquor et eusebium pamphili
quorum alter liberis illegoriȩ
spatiis euagatur. et interp̃¬
tatis nominibus singulorum
in genium suum facit eclesiae
sacpomenta cilter historicã
ex positionem titulo repro¬
mittens in cerdum obliuiscitur
ꝓposit et in origenis scita con¬

Expanded text:
deprecante, spiritalis intelligendeprecante, spiritalis intelligentiae culmina persequemur. « Hucusque papa Amabilis, columen charitatis et nomen, ac mihi omnium quos terra genuit amantissime, per litteras flagitabas, ut tibi decem visiones quae in Isaia obscurissimae sunt, historica expositione dissererem, et omissis nostsecuti, multa volumina condiderunt, Hebraicam panderem veritatem: meque retractantem, et molestissimum explanationis genus in tempus aliud differentem, saepissime commonebas. Hoc autem anno misisti filium nostrum Heraclium diaconum, qui me manu conserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositionem titulo repromittens, interdum 169-170 obliviscitur propositi, et in Origenis scita con
Abbreviated transcription (Latin):
in sublimibus conlocatam inter¬
praetemur ecdesiam: Dequa
& quinqua gesimus pscilmus canit:
sion et cedificentur murihieru¬
sclem ut acceptabile fiat in ea
do sacrificium iustitiae obla¬
tiones etholocausta et uitulds
quem filio penitenti pater
dementissimus immolauit
a scđe memoriae uiro a ma¬
Abili episcopo rogatus ut in decẽ
isaiae scriberem uisiones proan¬
gustia illius temporis quidmihi
uiderecur in singulis breui ser¬
mone perstrinxi. historiam
tantum quod petebat edisserers:
eus tochium cogor in totum pro¬
phetam commentarios scribere:
Et interim orationibus tuis ad
babylonem usque peruenimus
quae prima decem uisi onum est :
de quibus anteiam dixi: super¬
fluum autem mihi uisum est ut
cadem rursum iterterem. aut
in uno opere diuersas sententias
promerem : Vnde quintus
in isaia liberhicerit qui quon¬
dam solus editus est : quo ad cal¬
cemusque perlecto sextiuolumi¬
nis iuxta tropologiam grripie¬
mus exordium et ecedem tednm̃

Expanded text:
in sublimibus collocatam, interin sublimibus collocatam, interpretemur Ecclesiam, de qua et quinquagesimus psalmus canit: Sion, et aedificentur muri Jerusalem ; ut acceptabile fiat in ea Deo sacrificium justitiae, oblationes, et haulocausta, et vitulus, quem filio poenitenti pater clementissimus immolavit a sanctae memoriae viro Amabili episcopo rogatus, ut in decem Isaiae scriberem Visiones, pro angustia illius temporis quid mihi videretur in singulis brevi sermone perstrinxi: historiam tantum quod petebat, edisserens. Eustochium, cogor in totum prophetam Commentarios scribere, et interim orationibus tuis ad Babylonem usque perveni  Al. pervenimus, quae prima decem visionum est, de quibus ante jam dixi. Superfluum autem mihi visum est, aut eadem rursus iterare, in uno opere diversas sententias promere. Unde quintus in Isaiam liber erit hic, qui quondam solus editus est, quo ad calcem usque perfecto, sexti voluminis juxta tropologiam arripiemus exordium, et eadem te Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Haec procecipiuntur ab aposto
tibus crediderunt : ut soli con¬
ficeuntur dno et idolis derelic¬
tis in uocent nomen eius et cunc¬
ta eius opera pracedicent in fi
delibus ut sciant qnm̃ solus est¬
exclsus cuicantandum sit
quod magnifice fecerit i nom¬
norbeillius misericordia prace¬
dicetur ÷ Ex ulta et lauda
habi tatiosion quia magnus
in medio tui sc̃sisrł  primum
dicendum iuxtalitte nam:
Ohabi tatiosion exulta elauda
dm̃tuum: quod quituus unte uide¬
batur ds̃ & modicis iudaete rrae
claudebatur angustus nunc
repleuerit omnem teram
scientia sua et demoste consur¬
gens regnet ingentibus. Et ip¬
sum nationes de procecentur
atqueadorent: itadum taoxat.
ut adiciat secundo manum adpos¬
sidendum quodreliqum est popu¬
lisui. et congregundos profugos
isrł et dispersos iuda colligen¬
dos aquattuor plagis terroce
quia seminarium euangelii per
apostolos qui ex iudaeis erant
processit defontibus iscł: melius
cutem est ut sion id est speculan

Expanded text:
Haec praecipiuntur ab apostoltibus crediderunt, ut soli confiteantur Domino et, idolis derelictis, invocent nomen ejus, et cuncta ejus opera praedicent infidelibus; ut sciant, quoniam solus excelsus est: cui cantandum sit quod magnifice fecerit, et in omni orbe illius misericordia praedicetur. Exsulta et lauda, habitatio Sion: quia magnus in medio tui Sanctus Israel. Primum dicendum juxta litteram: O habitatio Sion, exsulta et lauda Deum tuum, quod qui tuus ante videbatur Deus, et modicis Judaeae terrae claudebatur angustiis, nunc repleverit omnem terram scientia sua, et de morte consurgens, regnet in gentibus, et ipsum nationes deprecentur, atque adorent; ita dumtaxat, ut adjiciat secundo manum suam et possidendum quod reliquum est populi sui, et congregandos profugos Israel, et dispersos Juda colligendos a quatuor plagis terrae: quia seminarium Evangelii per Apostolos, qui ex Judaeis erant, processit a fontibus Israel. Melius autem est, ut Sion, id est, speculam
Abbreviated transcription (Latin):
malorum pondus incumbat ut
pugnatorum babrlonis soluantur
manus. et corpauore langues¬
cat. Et in mor ẽ pasturientium
feminarum dolortor queat uiscera
et unus quisque alterius quae rat
cuxilium luridam faciem pallo¬
rem circum ferens: Naturode
est enim ut in gentibus malis alios¬

Expanded text:
malorum pondus incumbat, ut malorum pondus incumbat, ut pugnatorum Babylonis solvatur manus, et cor pavore languescat, et in morem parturientium feminarum dolor torqueat viscera, et unusquisque alterius quaerat auxilium, luridam faciem pallore circumferens: naturale est enim, ut imminentibus  Al
Abbreviated transcription (Latin):
detente procula summita tecaeli:
ins et uasa furoriscius ut disper¬
dat omnem te rram :
Med orum atque persarum des¬
cribitur impetus quod multis
secum cuixiluis congregatis dñõ eorũ
exercitẽum prcecedentem aduas¬
titti tem ueniant babylonis ut dis¬
perdantomnem te rraom: non
quo totum orbem uastauerint:
sedomnem tenim babrlonis et
chalda eorum:Idioma estenĩ
scaẽ scriptunte: ut omnem tentẽ
illius signi ficet prouincice dequa
sermoest: Quod quidam non
intellegentes adomnium terrarũ
subuersionem trahunt:
lulat quia propees t diesdñ
quasi uastitas cid nõ ueniet
Noostro phefit cad populum chal¬
deeorum ut uentura mala fle¬
tibus pesonent: deruina ambi¬
gant ciuitatis cum dñ suas tator
adueniat : Propterhoc om̃s
manus dissoluentur et omne
corhominis tabescet et contere¬
tur Tortiones et dolores tene¬
bunt quasi pasturiens dolebur
Vnusquisque cad proximum sous
Hoc expositione non indiget : sed
breuiter indicatur quod tantum

Expanded text:
de terra procul a summitate caeli de terra procul a summitate caeli Dominus et vasa furoris eius ut disperdat omneMedorum atque Persarum describitur impetus: quod multis secum auxiliis congregatis, Domino eorum exercitum praecedente, ad vastitatem veniant Babylonis, ut disperdant omnem terram: non quod totum orbem vastaverint, sed omnem terram Babylonis et Chaldaeorum. Idioma est enim Sanctae Scripturae, ut omnem terram illius significet provinciae, de qua sermo est: quod quidam non intelligentes, ad omnium terrarum subversionem trahunt. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Apostropha fit ad populum Chaldaeorum, ut ventura mala fletibus resonent: nec de ruina ambigant civitatis, cum Dominus vastator adveniat. Propter hoc omnes manus dissolventur et omne cor hominis tabescet et conteretur tortiones et dolores tenebunt quasi parturiens dolebunt unusquisque ad proximum suum Hoc expositione non indiget: sed breviter indicatur, quod tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ingrediantur postas duces
ẽgo mandaui sc̃ificatis mcis ec
uocaui fortes meos iniraemea
exultantes in gloriam eo
Principes etgigantes iuxtelix
titens latores eusebius uistutes
angelicas interpiaetuut
et pessi mos demomes quiad
sub uersionem babrlonis missi surt
Noscuitem historiae ordinem per¬
sequentes medos esse dicimus:
Dequibus in consequentibus apestus
scriptura testatur dicens. Ecce
ego suscitabo super eosmedos
qui argentum non quaerant nec
curum uelint: Nec mirum si
medos ad sub uersionem babrlo¬
nis scĩficatos uocat: cumper
hieremiam ipsum nabuchod o no¬
sor quia ciusimperio seruiebat
destruens proccuari catricem
hieruscdem seruum suum et co¬
lumbam dixerit : Porro qđ ait
fortes ieos exultantes ingloria
mec ostendit eos non suis uiribus
sed dĩi ractam sublimis regni poten¬
Vox multitudinis in montibus qua¬
si populorum frequentium : Vox
sonitus regumgentium congrega¬
tarum: Oñs exercituum proce¬
cepit militiae belli uenientibus

Expanded text:
tas duces: ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantes juxta LXX Translatores Eusebius virtutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem historiae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scriptura testatur, dicens: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint. Nec mirum si Medos ad subversionem Babylonis sanctificatos vocet, cum per Jeremiam ipsum Nabuchodonosor, quia ejus imperio serviebat, destruens praevaricatricem Jerusalem, servum suum et columbam dixerit. Porro quod ait: Fortes meos, et exsultantes in gloria mea, ostendit eos non suis viribus, sed Dei ira tam sublimis regni potenvox multitudinis in montibus quasi populorum frequentium vox sonitus regum gentium congregatarum Dominus exercituum praecepit militiae belli venientibus
Abbreviated transcription (Latin):
dectiquis fluminis rasin sed de fon¬
tibus ihũ: hoc enim hebracorum
Vnde et ipse clamat in cuangclio:
Quisititueniat adme etbibat:
qui credit inme sicut dixit scripo¬
tura flumina deuentre cius
fluenta quȩ uiuȩ : hocautem
inquit euangelista dicebat
despũ scõ quem credentes in cum
accepturi erant: Et in alio
ipseloquitur euangelio: Qqui
biberit deaiqua quam ego dede¬
ro ei non sitet inaeternum :
in eo fonsa quae salientis inuittum

Expanded text:
de aquis fluminis Rasin, sed de fonde aquis fluminis Rasin, sed de fontibus Jesu, hoc enim Hebraeorum Unde et ipse clamabat in Evangelio, Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui crediderit in me, sicut dicit Scriptura: Flumina defluent aquae vivae. Hoc autem, » inquit Evangelista, « dicebat de Spiritu sancto, quem credentes in eum accepturi erant . » Et in alio ipse loquitur Evangelio: « Qui biberit de aqua quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum, ons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
bor tibidnẽ q̃nm̃ qui iram merui
et furorem tuum miseri cordiã
consecutussum: Tuesenim salua¬
tormeus id est ihs̃ et nequaq
fiduciam habebo in idolis nestime¬
bo quae non sunt timenda sed tues
fostitudomea et laus mea quimꝰ
factus es inscdutem: Audiat
sceleratissima heresis factum
dnm̃ his qui scluantur & quorũ
prius dñs non erat: ut cretionẽ
inscripturis acque factu r ocm
non semper conditionem eorum
tia in eos quimeruerint sibi dm̃
fieri intellegamus:
Haurietis aquas ingaudio defonti¬
bus saluatoris quem suprocem¬
manuhel deinde spolia de trohe
festina procedari. et reliquis
cippellarat nominibus : neuidetur
alteresse prace tercum quem ga¬
brihel uirgini nuntiauit dicens
Et uocabis nomencius ihs ipse enim
scluum faciet populum suum
Nunc uocat saluatorem et decius
sontibus aquas pricedicat hauria¬
dcs nequaquam decquis fluminis
aegypti quae percussaesunt neq

Expanded text:
bor tibi, Domine: quoniam qui iram merui bor tibi, Domine: quoniam qui iram merui et furorem tuum, misericordiam consecutus sum; tu es enim Salvator meus, id est, Jesus, et nequaquam fiduciam habeo in idolis, nec timebo quae non sunt timenda; sed tu es fortitudo mea, et laus mea, qui factus es mihi in salutem. Audiat sceleratissima haeresis, factum Dominum his qui salvantur, et quorum prius Dominus non erat, ut creationem in Scripturis sanctis atque facturam, non semper conditionem eorum tiam in eos qui meruerint sibi Deum fieri, intelligamus. Haurietis aquas in gaudio, de fontibus Salvatoris. Quem supra Emmanuel, deinde, spolia detrahe, festina praedari, et reliquis appellarat nominibus, ne videretur alter esse praeter eum quem Gabriel Virgini nuntiavit, dicens: Et vocabis nomen ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum : nunc vocat Salvatorem, et de ejus fontibus aquas praedicat hauriendas, nequaquam de aquis fluminis Aegypti, quae percussae sunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ti flumina sicccibuntur ut reli¬
quiae populidĩ quiab assyrios
et diuersis xentibus scluabuntur
traenseant inaegyptum. nequa¬
quam fugientes etm. sed capien¬
tes et suo calcantes pede : pru¬
dens etxp̃ianus lector hanc
habeat repromissionum pro¬
phetalium regulam. ut quae
iudaei et nostri immonon nr̃i
iud curantes carnaditer futuroe
contendunt. nos spiritaditer iam
traenscacta doceamus neperoc¬
casi onemistius modi fabularum
et in extricabilium iuxta apos¬
tolum quaestionum iudaitare
cogamur
t dicesin illa die : Confitebor tibi
dnẽ qnm̃ iractus es mihi conuer¬
sus est furortuus et consolatus es
me Ecceds̃ sad uatormeus
fiducialiter agam et nontimobo
quia fostitudomea et lausmea
dñs ds̃ et factus es ł mihi inscilutẽ
Qui prius in solitudine dixeroctis
quando a scendistis deterax aegro¬
ti et mare siccatum est rubrum
nunc percusse lingua maris
aegypti et flumine illius a reftlto
atque conciso ethumiliato glo¬
rifica te dnm̃ et dicite: Confite¬

Expanded text:
ti flumina siccabuntur, ut reliquiae populi Dei, quae ab Assyriis et diversis gentibus salvabuntur, transeant in Aegyptum, nequaquam fugientes eam, sed capientes et suo calcantes pede. Prudens et christianus lector hanc habeat repromissionum prophetalium regulam, ut quae Judaei et nostri, immo non nostri Judaizantes, carnaliter futura contendunt, nos spiritualiter jam transacta doceamus, ne per occasionem istiusmodi fabularum et inextricabilium juxta Apostolum quaestionum, judaizare cogamurt dices in die illa: Confitebor tibi, Domine, quoniam iratus es mihi: conversus est furor tuus, et consolatus es me. Ecce Deus Salvator meus, fiducialiter agam, et non timebo, quia fortitudo mea, et laus mea Dominus Deus, et factus est mihi in salutem. Qui prius in solitudine dixeratis, quando ascendistis de terra Aegypti, et mare siccatum est Rubrum:nunc percussa lingua maris Aegypti, et flumine illius arefacto atque conciso, et humiliato, glorificate Dominum, et dicite: Confite
Abbreviated transcription (Latin):
quos lax scĩ ficcitos symiachus
semper scribuntur elementum
Super hunc igitur florem qui
de trunco et deradice iesse per
mariam uirginem repente con¬
sorget requiescet sps̃ dnĩ quia
in ipso conplacuit omnem pleni¬
tudinem diuinitatis habiture
corporaliter: Nequa quam
perpastesut inceteris scis sed
iuxta cuangelium quod hebreo
sermone conscriptum legunt
natarei descendet supereum
in eodem matthei uoluminelegi¬
mus : illud quod in consequentio
legitur Ecce puermeusquẽ
clegi dectus incus in quo compla¬
cuit animae metie. ponam spm̃
meum super illum iudicium
gentibus proferet ad saluato¬
ris referri intellegentam in
quo requieuit sp̃s dñi idest
aeterna habitatione ꝑ mansit
Nonuta uolaret etrursum cd
eum descender& sed iuxta
iohannis baptis te testimoni¬
iugiter permaner& quiit
uidi spm̃ descendentem qua si colum¬

Expanded text:
quos LXX sanctificatos, Symmachus quos LXX sanctificatos, Symmachus  ZAIN  156 semper scribuntur elementum. Super hunc igitur florem, qui de trunco et de radice Jesse per Mariam Virginem repente consurget, requiescet spiritus Domini, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis habitare corporaliter: nequaquam per partes, ut in caeteris Sanctis; sed juxta Evangelium quod Hebraeo sermone conscriptum legunt Nazaraei: Descendet super eum . In eodem Matthaei volumine legimus illud quod in consequentibus scribitur: Ecce puer meus quem elegi: electus meus in quo complacuit animae meae: ponam spiritum meum super illum: judicium gentibus proferet , ad Salvatoris referri intelligentiam, in quo requievit Spiritus Domini, id est, aeterna habitatione permansit: non ut avolaret, et rursum ad eum descenderet; sed juxta Joannis Baptistae testimonijugiter permaneret, qui ait: Vidi Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uirgam deiesse scam mariam
uirginem intellegimus quȩ nul¬
lum habuit sibi fruticem cohe¬
rentem. Dequaet suprac legimꝰ:
Ecccuirgo concipiet et pariet
filium: Et florem dnm̃ salua¬
torem: qui dicit incantico can¬
ticorum. Egoflos campiet
lilium conuallium : Pro padi¬
ce quamsoli baxtitenstulerunt
in hebracico scriptum habet᷑
truncum: Et proflore qui
hebracice dicitur nẽter. ger¬
men troens tulerunt ut osten¬
derent quod multo post tempo¬
re babrloniae catiuitatis.
nullo desterpe docuid antiqui
regni gloriam possidente qua¬
si de trunco mariat demaria
quacrunt ecdesias tici et non
inueniunt ubi s criptum sit qm̃¬
nor araeus uocabitur erudi¬
tihebreorum dehocloco adsum¬
ptum putant : sed sciendum
quod hic nẽter: per sade litte¬
itcm scribatur. Cuius propri¬
etatem et sonum inter tẽtt
et his : latinus sermo non ex pri¬
mit᷑ estenimstridulis strictisq
dentibus uix linguȩ in processionȩp¬
festur. ex qua etiam urbs
inscribitur. porronatarei

Expanded text:
ice Jesse, sanctam Mariam Virginem intelligamus, quae nullum habuit sibi fruticem cohaerentem; de qua et supra legimus: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Et florem Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico Canticorum: Ego flos campi et lilium convallium . Pro radice, quam soli LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum habet truncum. Et pro flore qui Hebraice dicitur   NESER, germen transtulerunt, ut ostenderent, quod multo post tempore Babylonicae captivitatis, nullo de stirpe David antiqui regni gloriam possidente, quasi de trunco Maria, et de Maquaerunt Ecclesiastici, et non inveniunt ubi scriptum sit, Quoniam Nazaraeus vocabitur , eruditi Hebraeorum de hoc loco assumptum putant. Sed sciendum quod hic NESER, per SADE litteram scribatur: cujus proprietatem et sonum inter z et s Latinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei,
Abbreviated transcription (Latin):
eius: funda ueritautem eam
superfundamentum prudo¬
tice iustitiae fostitudinis tem¬
perantiae sub quibus nominib
loquitur. et coreius uana intel¬
legit: aedificat domum suam
superarenam quae non hab&
funda mentum : In hacergosion
quae fundata estadño spero¬
bunt pauperes siue mansueti
et humiles populi eius. dequib
dicitur: Beatimites qm̃ ipsi
possidebunt teram: Et qui
cudierunt dnm̃ loquentem:
discite ame qnm̃ mansuetus sum
et humilis corde: Quiante glo¬
riam humiliati sunt : etcudier̃
dicentem apłm petrum: Hu
bus suprac legimus: Pascen¬
tur primogeniti pauperum:
et pauperes fiducialiter
requi escent

Expanded text:
ejus. Fundaverit autem eam ejus. Fundaverit autem eam super fundamentum prudentiae, justitiae, fortitudinis, et temperantiae, sub quibus nominibusloquitur, et cor ejus vana intelligit, aedificat domum suam super arenam, quae non habet fundamentum. In hac ergo Sion, quae fundata est a Domino, sperabunt pauperes sive mansueti, et humiles populi ejus, de quibus dicitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : et qui audierunt Dominum loquentem: Discite a me quia mansuetus sum, et humilis corde . Qui ante gloriam humiliati sunt, et audierunt dicentem apostolum Petrum : Hubus supra legimus: Pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent
Abbreviated transcription (Latin):
cenditur & a quo ex ardescunt
mala suꝑ om̃s habitatorester¬
race qui non possunt dicere : c¬
cola sum ecperegrinus sicut pere¬
grinus sicut om̃nes patresmei
sed in terra habitant: Vnde etin
prouerbus legimus : aquilo
uencus durus: nominc autem
dexteruocatur : Qui cumper
sedurussit et sinister. et cerui¬
cedurissima iugumdi nolit
recipere: uocatur dexterab
his qui ponunt dulcem amarũ
et amarum dulce : qui ponunt
tenebia slucem et lucem tene¬
bras: et nullus ẽ qui fumihui.
cgmen effugiat: Nemo enim
absque peccato nesiunus quidẽ
defuerit uita eius: Cumque
philistea corruerit. et fumus
eius uniuersa penetrarit. It&
ut eum nullus possit effugere
quid dicetur angelis qui singulis
proce sunt gentibus ad miran¬
tibus et scirecupientibus cur
solasion specula et in sublimi¬
bus conlocata amaritudinẽ
fumihuius euaserit: Quidigi¬
tur dicetur eis nempehocse
quitur . Quia dñs funda uerit
eam. et ipsesit fundamentum

Expanded text:
cenditur , et a quo exardescunt cenditur , et a quo exardescunt mala super omnes habitatores terrae, qui non possunt dicere: Accola sum et peregrinus, sicut omnes patres mei ; sed in terra habitant. Unde et in Proverbiis legitur: Aquilo ventus durus . Nomine autem alio dexter vocatur, qui cum per se durus sit et sinister, et cervice durissima jugum Dei nolit recipere, vocatur dexter ab his qui ponunt dulce amarum, et amarum dulce; qui ponunt tenebras lucem, et lucem tenebras. Et nullus est, qui fumi hujus agmen effugiat; nemo enim absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Cumque Philisthaea corruerit, et fumus ejus universa penetrarit, ita ut eum nullus possit effugere, quid dicetur Angelis, qui singulis praesunt gentibus, admirantibus et scire cupientibus, cur sola Sion in specula et in sublimibus collocata amaritudinem fumi hujus evaserit? Quid igitur dicetur eis? Nempe hoc quod sequitur: Quia Dominus fundaverit eam, et ipse sit fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
gelorum uocabula addita est
Eodem reges etangeli aput hebiȩos
appellatur nomine id est malache:
cadentes poculo: Quiergo in he¬
briati sunt calicem babylonis.
etb berintuinum inquo est luxo¬
ria et incetera uitia propter
hebriae tatem regnum dĩ iuxta
apostolum non fuerint consecuti
hisquae precipitur ut porta
eorum ululet et clamet ciuitas
postã hereticorum quos arbitror
quoblasphemant et ciuitatem
animam quae malarum cogitati¬
onum thesciurus est: haec ululaꝙe
debet et plangere : quic omnis
prostratata est in terram que
delecta et nihilinete sanae intel¬
legentiae est dĩque scpientiae:
quare ululat porta: quam ob
causaem clamat ciuitas. quia p̃¬
prostracta est omnis philis tec
curque pros trocta sit sequens
uersus ostendit: Ab a quilone
fumus uenit : & non est quieffu¬
giat cigmeneius: Fumus iste
ardentibus diciboli iaculis suscita¬
tur : qui noxius est oculis. et con¬
tracrius lumini et abaquilone
oritur aquo inhieremia olla suc¬

Expanded text:
gelorum vocabulo addita est, gelorum vocabulo addita est, eodem reges et Angeli apud Hebraeos appellantur nomine, id est, MALACHE cadentes poculo. Qui ergo inebriati sunt calice Babylonis, et biberint vinum in quo est luxuria; et inter caetera vitia propter ebrietatem regnum Dei juxta Apostolum non fuerint consecuti , his praecipitur, ut porta eorum ululet, et clamet civitas. Portam, haereticorum os arbitror, quo blasphemant: civitatem, animam, quae malarum cogitationum thesaurus est. Haec ululare debet et plangere, quia omnis prostrata est, in terramque dejecta, et nihil in ea sanae intelligentiae est Deique sapientiae. Quare ululat porta? 264 quam ob causam clamat civitas? quia prostrata est omnis Philisthaea. Curque prostrata sit, sequens versus ostendit: Ab Aquilone fumus venit, et non est qui effugiat agmen ejus. Fumus iste ardentibus diaboli jaculis suscitatur, qui noxius est oculis, et contrarius lumini, et ab Aquilone oritur, a quo in Jeremia olla suc
Abbreviated transcription (Latin):
et sunt pacuperes spũ. pascentur
& dicent. Dñs pascit meetni¬
hilmihi deerit Et adño ciudieNt
In pascu ubera pascameos
et ingredientur et egredientur
et pascua inuenient Et pas¬
centur pauperes. pereum. qui
eosꝑcutit ut emendetet inpa¬
cerequiescent siue pastoresol¬
licito ipsicgent fiduciali ter
et cum lataro requiescent insi¬
nuabracham: Ouiautem con¬
triuerint iugum et uirgam
percus sorissui famem ꝑpecuã
sustinebunt. ut non alantur
sermonedĩ. sed omnes eorum
reliquiae intereant. nequiddema¬
lo semine germinetꝰ.
Vlula porta clamaciuitas. pros¬
trataest philiste omnis: ab aqui¬
lone enim fumus uenit: et non est
quieffugiat agmeneius : Et quid
pespondetur nuntiis gentis quia
dñs fundauit sion. et in ipso spera¬
bunt pauperes populieius
Pronuntus id est angelis. quosso¬
lus symmachus transtulit: om̃s
reges interp̃tati sunt: Verbiam¬
bi guitate decepti: qua proceter
unam litteram alef. quae inax¬

Expanded text:
et sunt pauperes spiritu, pascentur, et sunt pauperes spiritu, pascentur, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et a Domino audient: In pascuis uberrimis pascam eos ; et ingredientur et egredientur, et pascua invenient. Et pascentur pauperes per eum, qui eos percutit, ut emendet: et in pace requiescent, sive, pastore sollicito, ipsi agent fiducialiter, et cum Lazaro requiescent in sinu Abrahae . Qui autem contriverunt jugum et virgam percussoris sui, famem perpetuam sustinebunt; ut non alantur sermone Dei: sed omnes eorum reliquiae intereant, ne quid de malo semine germinetur. lula porta clama civitas prostrata est Philisthea omnis ab aquilone enim fumus venit et non est qui effugiat agmen eius et quid respondeDominus fundavit Sion, et in ipso sperabunt pauperes populi ejus? Pro nuntiis, id est, Angelis, quos solus Symmachus transtulit, omnes reges interpretati sunt, verbi ambiguitate decepti, quia praeter unam litteram ALEPH, quae in An
Abbreviated transcription (Latin):
semen colubriradicactur secun¬
do desemine pessimo nascitur
regulus quirex serpentium ẽ:
et a flatusuo atque conspectu
homines occidere dicitur siue
genimina aspidum. dequibus
in psclmodicitur: Venenũ
aspidum sublabiis eorum
quae peccata sunt uaria et
de cogitationum pessimo thes¬
auro. in mala opera prorum¬
pant : Cumque regnauerint
in hominibus alieni genis quȩ
adõ alieni sunt statim egre¬
diuntur serpentes pennati
ut non sufficiat eis et fecisse
xogitasse quae mala sunt nisi
patrocinium quoq malorum
operum quaesierint. et diuer¬
sas finxerint haereses: ego
puto serpentes esse pennatos
qui se exaltant eteleuant con¬
trx scientiam dĩ et ponuntin
caelum ossuum : uel qui cbsor¬
bent uolucres hoc est qui uene¬
nato ore singulos quosque uola¬
recupientes et ad excelsa con¬
surgesuis faucibus deuorant:
ethocinterim demalis ceterũ
qui non contriuerunt uirgt̃
et iugum percussorissui sed
ceruicem suam dño subiecerun

Expanded text:
semen colubri radicatur, secunsemen colubri radicatur, secundo de semine pessimo nascitur regulus, qui rex serpentium est, et afflatu suo atque conspectu homines occidere dicitur: sive genimina aspidum, de quibus in Psalmo dicitur: Venenum aspidum sub labiis eorum , quae peccata sunt varia, et de cogitationum pessimo thesauro in mala opera prorumpunt. Cumque regnaverint in hominibus alienigenis, qui a Deo alieni sunt, statim egrediuntur serpentes pennati; ut non sufficiat eis cogitasse, et fecisse quae mala sunt, nisi patrocinium quoque malorum operum quaesierint, et diversas finxerint haereses. Ego puto serpentes esse pennatos, qui se exaltant et elevant contra scientiam Dei, et ponunt in coelum os suum: vel qui absorbent nato ore singulos quosque volare cupientes, et ad excelsa consurgere, suis faucibus devorant. Et hoc interim de malis. Caeterum qui non contriverunt virgam et jugum percussoris sui, sed cervicem suam Domino subjecerunt,