comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eõrũ consensisseni up̃i seruus non eẽm. Cui sen¬
tencie contraria est illa bb̃i ait. Sme offension
estote iudeis et gentibus et eccłie dei sicut et
ego per om̃ia ĩudeis placeo. Nan cur om̃ibus
placeret. ip̃e exponendo subiũgens ait Nonq̃¬
rens qd michi utile est. sed quos mustis ut sam
fiant. Qui em̃ om̃i utilitatẽ et salutẽ q̃rebat

Expanded text:
em. Cui sententiae contraria minime est illa, ubi ait: Sine offensione estote Judaeis et gentibus et Ecclesiae Dei, sicut et ego per omnia omnibus placeo . Nam cur omnibus placeret, ipse exponendo subjungens, ait: Non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Qui enim omnium utilitatem et salutem quaereba
Abbreviated transcription (Latin):
quod tolerat. sed eciã pauet quod restat: quia¬
dum talia in hac iuta patitur. metuit ne p̾t
hec gͣuiora patiatur. Luget qr in huiꝰ cecitatis
exillo a paradysi gaudiis cecidit. timet ne et cũ
exiłiũ relinqͥti m̾ors et̾na subseqͣtur. Iam ergo
stłam tolerat in pena. sed minas ad huc eterm̃
ludicis fornudat᷑ Recte ergo per ꝓsalmistã dõ.
In me tnͣsierũt ire tue. et terrores tui contir¬
bauerũt me. Int̾m qmppe iudicis postꝙͣ ire
de dampnatione patinur. et adhuc alius de
eterna ultione formidamꝰ. Gloriatis autẽ mo¬
nachi patĩa ĩ tribulationib eius. et longanimi¬
tas clĩ caritate sq̃ uiri qͣnto magis se exteriꝰ
despiciendo deiciunt. tanto amplius int̾eus reul¬
lationũ contemplatione pascunt᷑. Quos enim
ext̾ius in fletu cõtinet cõuallis hr̃litatis. eos
int̾ius subleuat assensꝰ contemplationis De¬

Expanded text:
quod tolerat, sed etiam pavet quod restat. Viquod tolerat, sed etiam pavet quod restat. Videt qualia in hac vita patitur, metuit ne post hanc graviora patiatur. Luget, quia in hujus caecitatis exsilio, a paradisi gaudiis cecidit, timet ne cum exsilium relinquitur, mors aeterna subsequatur. Jam ergo sententiam tolerat in pjudicis formidat ex culpa. Recte ergo per Psalmistam dicitur: In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me . Interni quippe judicis postquam irae de damnatione patimur, et adhuc aliud de aeterna ultione formidamus. Gloriatio autem monachi patientia in tribulationibus ejus, et longanimitas cum charitate. Sancti viri quantdespiciendo dejecerint, tanto amplius interius contemplationis revelatione pascuntur. Quos enim exterius in fletu continet convallis humilitatis, eos interius sublevat ascensus contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
maxime per hoc qꝰ corripitur emendat. Uiuis¬
qnisq autẽ tũc leuius portat quod patitur. si
sia discusserit mala pro quibus illi infertur
retributio iusta. Discat bonus nõ murmurare
si mała patitur. eciã si ignorat cur masa ꝑatitur:
et ꝑ hoc iuste se pati arbitretur ꝑ qdͣ ab ilło iu¬
dic̾atur. cuiꝰ nũꝙͣ ĩiusta iudicia sũt. Qui fla¬
gelła sustmet et contͣ deũ mnurmurat: iudi
ciũ iudicantis accusat. Qui uero se cognoscit
a iusto iudice pati quos sustinet. eciam si pro
quo patitur ignoratͥ ꝑ hoc iarq iustificatur ꝑ¬
quos et se ip̃m accusat᷑ et dei iusticiã laudat᷑.
Ad magnã utilitatẽ diuino iudicio mens iu¬
sti diuersis passionũ temptationib agitatur
pro quibus si deo gras egerit sueq cuspe qd̵ ta¬
libus dignus sit reputau̾it hoc quos ex pas¬
sione tolerat. et pro uirtutibus reputabitur:
quia et diuinã agnoscit iusticiã. et suã culpã
intelligit. Iustorũ mens non sola ꝑꝑpendit

Expanded text:
maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2. Discat non murmurare qui male patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste se pati arbitretur, per quod 266 ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum tiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati quod sustinet, etiamsi pro quo patitur ignorat, per hoc jam justificatur quod et seipsum accusat et Dei justitiam laudat. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur, pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae quod talibus dignus sit, imputaverit, hoc quod ex passione tolerat ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam culpam intelligit. Justorum mens non solum pe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ sunt. quia quicquid p̃cipitur in sola
caritate solidatur. p̃cepta ergo dñica et¬
multa sunt et unũ. Multa per diu̾sitatẽ
oꝑis. unũ in radice dilectionis. Qualiter
dilectio dei et proxim sit tenenda ip̃e insi-¬
nuat qui in plerisq scripture sue sentẽ¬
ciis et amicos iubet diligi in se. et ĩmu¬
cos diligi ꝓpo se. Diligamus ergo dilectissimi
sues dnm̃ deũ nõm sicut ille p̃cepit: scilicet
ex toto corde tota aĩa et tota u̾irtute nõa di¬
ligamus qr ille prior dilexit nos Sic emii
ioħãnes ille qui suꝑ ip̃m dilectionis fonten ĩ
cena recubuit. iii epła sua ait. Fr̃es diligamꝰ
dnni. qnĩ ille prior dilexit nos. 2eq potẽrat
dñm sragilitas dilige humana: nisi ille poi¬

Expanded text:
praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in sola praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur. Praecepta ergo Domisitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter dilectio Dei et proximi sit tenenda, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis, et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Diligamus ergo, dilectissimi fratres, Dominum Deum nostrum sicut ille praecepit; scilicet, ex toto corde, tota anima et tota virtute nostra diligamus, quia ille prior dilexit nos . Sic enim Joannes ille, qui super illum dilecoena recubuit, in Epistola sua ait: Fratres, diligamus invicem, quoniam ille prior dilexit nos . Neque enim poterat Dominum fragilitas diligere humana, nisi ille pri
Abbreviated transcription (Latin):
proximus integra ment̾e diligatur. Nec
deus enĩ uere diligitur sine p̃roxĩo nec
proximꝰ uere diligitur sine deo dp̃t sc̃s
in terra de gente postmodũ a dño celo p̃¬
sidente In terra qmppe datuo sp̃t ut diligat᷑
proximiꝰ. E ceso uero. ut diligatur deus
Sed cur prius in terra postmodũ e celor.
nisi quia patent̾ datiro intelligi. quia inxͣ
iohãnis uocem qui frẽm suũ quẽ uidet nõ
diligit. deũ quẽ non uidet qũo pt dilig̾e̾:
Amenius et amplectamur proxinã qui
iuxta nos est. utͥ ꝑuenire ualeamꝰ ad amo¬
rem illius qui suꝑ nos est. Meditetur mẽs
in proximo qd exhibeat deo. ut ꝑfecte m̾e¬
atur in deo gaudere cũ proximo. Tũc enĩ
ad illã suꝑne freq̃ncie leticiam ꝑueniemꝰ.
de qua nũc sancti sp̃t pignus accepimus:
si ad istũ fine̾ scilicer ad dilectionẽ dei et
prorum. toto amore tendamus. Oiñe mã¬
datum de sola dilectione est: et oĩa unũ

Expanded text:
proximus integra mente diligatur. Nec proximus integra mente diligatur. Nec Deus enim vere diligitur sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Spiritus in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe, ut diligatur proximus; e coelo vero, ut diliSed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quia patenter datur intelligi, quod juxta Joannis vocem: Qui fratrem suum quem videt non diligit, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? Amemus et amplectamur proximum, qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo, quod exhibeat Deo, ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc enim ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus, si ad istum finem, scilicet ad dilectionem Dei et proximi, toto amore tendamus. Omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum
Abbreviated transcription (Latin):
rem proximi gn̾at dicturus ꝑ segẽ dñs
diliges ꝓxiuũ tuũ p̃misit dice̾ns. diliges
dñm deũ tuũ: ut uidelis intͣ archana pecto¬
ris nr̃i. prius amoris sui radicẽ figeret
qͣtimis per ramos postmnodũ. dilectio fr̃na
germinaret. Amor dei proximi amore coa¬
lescit. sicut testatur iohãnes qui quosdam
increpat dicens. Qui nõ diligit fr̃em suũ
quẽ uidet: deũ quẽ nõ uidet quõ p̃t dilig̾e:
sed in affectũ crescendo ꝑmutatur. Sepe oĩ
potens deus ut qͣntũ quisq a caritate dei et
proximi songe sit uel in ea qͣntũ profecerit
innotescat m̃ro ordine cuncta dispensans.
alios flagellis depͥmit. alios successibus ful¬
sit. Et dũ quosdam temꝑalit̾ deserit : ĩ quo¬
rũdam cordibus qd̾ malũ latet ostendit.
ram plerũq ip̃i nos miseros inseqũt᷑. qui
felices sine comꝑatione coluerunt, In offenso
pede iter nr̃m in terra agitur. si deus et

Expanded text:
rem proximi generat, dicturus per legem Dominus: rem proximi generat, dicturus per legem Dominus: Diliges proximum tuum, praemisit dicens: Diliges Dominum Deum tuum ; ut videlicet in terra pectoris nostri prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Amor Dei ex proximi amore coalescit, sicut testatur Joannes, qui quosdam increpat, dicens: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? sed in affectu crescendo permutatur. Saepe vero ipotens Deus, ut quantum quisque a charitate ejus et proximi longe sit, vel in ea quantum profecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum latet ostendit. Nam plerumque ipsi nos miseros insequuntur qui felices sine comparatione coluerunt. Inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus et
Abbreviated transcription (Latin):
tatem non habean nichis michi prodest
dine amore caritatis. ꝙͣuis quisq recte
credar ad bt̃itudinẽ ꝑ uenire nõ potest quia
tanta est caritatis uirtus ut eciã ꝓpħecia et
martyxiũ sine issa nichil ẽẽ credantur. Nul¬
lum p̃mu caritati cõpensatur. Caritas enĩ¬
om̃i uirtutũ optinet principatũ unde et
uinculũ ꝑfectionis. cau̾itas ab aplõ dicitue
eon . unu̾erse uirtutes. eius uincło reli¬
gentur. pruna uirtus obedĩe. in caritate
et que uitisicet caritas ini duob p̃cep¬
tis distinguitur: ut deus et proximꝰ di¬
ligatur. Et recta oꝑatio ex decalogi con
proximi per que nos sacre scripture dicta
uiiuficant: quia disectionem dei et ꝓxomin
capimus in diuinis eloquiis. Per amoren
dei amor proxim gignitur et per amorem
proxĩ amor dei nutritur. Nam qui amare
deũ negligit: ꝑfecte dilige proxinũ nescit.
Tunc plemus in dei dilectione proficimus.
si in eiusdem dilectionis gremio prexim pͥꝰ
caritate dilatamire. Ꝙ ergo amor dei amo¬

Expanded text:
 nihil mihi prodest . » Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem tamen pervenire non potest; quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitati compensatur, quia charitas omnium virtutum obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. Prima virtus obedientiae in charitate est. Quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur: et recta operatio ex decalogi compproximi, per quae nos sacrae scripturae dicta vivificant: quia dilectionem Dei et proximi capimus in eloquiis divinis. Per amorem Dei amor proximi gignitur, et per amorem proximi amor Dei nutritur. Nam qui amare Deum negligit, profecto diligere proximum nescit. Tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius proximi charitate ligamur. Quia ergo amor Dei amo
Abbreviated transcription (Latin):
tio sapĩe timor dñi. diuicie et gloria et uita.
Timor dñi tossit pct̃m et repͥmũt uiciũ. Cau¬
tum fucit hoĩem atq sollicitũ. Nã qui sine
timore est nõ pot̾it uiiuficari: qr ubi timor
no est ibi dissolutio uite est. Ubi timor nõ
est: ibi sceleratio est ub̾i timoy nõ est᷑ ibi
scelerũ habũdantia est. Qui timent duñi nõ
euunt incredibiles u̾bo eius. ex qui diligunt
itũ consernabũt uiam eius. Qui timent

Expanded text:
tio sapientiae timor domini, diuitiae et gloria et uita.autum facit hominem atque sollicitum. Nam qui sine timore est, non poterit justificari. Quia ubi timor non est, ibi dissolutio vitae est. Ubi timor non est, ibi sceleratio est. Ubi timor non est, ibi scelerum abundantia est. Qui timent Dominum, non erunt incredibiles verbo illius: et qui diligunt eum, conservabunt viam ejus. Qui tim
Abbreviated transcription (Latin):
nũdũ amas quẽ sic t̾nes. Non bona deside¬
ras. s mala caues. S ex eo qd mala caues :¬
te corrigis et incipis bona desidare. Cã bona
ne ip̃a bon̾a amittas ne mittaris in gehẽnã
ses ne te deserat p̃ncia dñi quẽ amplecteris
quo in eternũ frui desideras.

Expanded text:
nondum amas quem sic times; non bona desidenondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves; sed ex eo quod mala caves, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona ne ipsa bona amittas, non ut non mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini quem amplecteris, quo in aeternum frui desideras.
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ adiciat dies et̾nos dies ꝑpetuos. dies
ꝑhennes et ĩmortales. ỹmo diem unũ sine
uesꝑa. et infiitũ diẽ felici gaudio plenũ. in¬
deficienti luce refertũ. angelico comitatu suf¬
fultum. Diem inꝙͣ quẽ nox int̾polat tenebre
nõ obscurant nbilum nõ obfuscat importa¬
bilem nõ efficit calor estatis ꝓigrũ non red¬
dit frigus hyemis. Diem qui nobisi miꝰ
erit cũ sanctis cõmunis cũ angelis. et̾nꝰ cũ
utrisꝙ Q̾ui nobiscũ felici gandio consortiũ
tribuat angeloꝵ. et socios faciar pr̃iarcharũ¬
et ĩ numers cõputet ꝓphaꝵ. in exultatione
est in caritate sed ꝑfecta caritas foras mictit
timorẽ. et qr timor penã h̃abet. et qui timet
non est ꝑfectus in caritate. necesse est ut
duos discrete intelligamus timores. Duo
sunt igitur timores. unus quo timẽt hoĩes
deũ ne mittant᷑ in gehẽnam. Ip̃e est timor
ille qui introducit caritatẽ. s sic uenit ut
exeat. Si enĩ ad huc ꝓp̃r penas times deũ.

Expanded text:
hujus adjiciat dies aeternos, dies perpetuos, dies perennes et immortales, imo diem unum sine vespera et infinitum, diem felici gaudio plenum, indeficienti luce refertum, angelico comitatu suffultum; diem inquam, quem nox non interpolat, tenebrae non obscurant, nubilum non offuscat, importabilem non efficit calor aestatis, pigrum non reddit frigus hiemis; dies qui nobismet unus erit cum sanctis, communis cum angelis, aeternus cum utrisque; qui nobis cum felici gaudio consortium tribuat angelorum, et socios faciat patriarcharum, in numero computet prophetarum, in exsultatione est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem, et quia timor poenam habet, et qui timet, non est perfectus in charitate , necesse est duos discrete et diligenter intelligamus timores. Duo sunt igitur tDeum, ne mittantur in gehennam; ipse est timor ille qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nichił deest timentibus eũ. Et Pt̃ oñs
qui timent dñm qui ambulant in uiis eius.
et ip̃m tuete et p̃cepta ens custodite et
salomon ait. Corona sapĩe timor dñi. Timor
diũ replens pacen et salutis fouctũ Utͣq
autẽ sunt dona dei. Metuentes dmin sustine¬
te miscd̃iam ens. et nõ deflectatis ab illo
ne cadatis. Qui timetis dnm̃ credite illi-

Expanded text:
m nihil deest timentibus eum . Et, Beati omnes qui timent Dominum: qui ambulant in viis ejus .et ipsum timete, et praecepta ejus custodite, et Salomon ait: Corona sapientiae timor Domini, replens pacem et salutis fructum: utraque autem sunt dona Dei . Metuentes Dominum sustinete misericordiam ejus, et non deflectatis ab illo, ne cadatis. Qui timetis Dominum, credite i
Abbreviated transcription (Latin):
et uiuas ni eis. Obserua et caue neqñ obli¬
iustaris dñi dei tui. et negligas mandata ei
atq iudicia et cerimonias quas ego p̃cipio
tibi hodie. Et muĩc isrł quis dñs deus tuꝰ
petit a te. nnisi ut tuneas dñm deli tuũ. et
ambules in uiis eius et diligas eũ ac se¬
uias ei in toto corde et in tota aĩa tua cu¬
stodiasq mandata. et cerimonias enis quas
ego p̃cipis tibi hodie ut bene sit tibi: Si
audleris ut facias omĩa mandata enĩs. fa¬
ciet te ecessiorem cunctis gentib q̃ u̾san¬
tur in terra. Benedictus eris ĩ ciuitate. et
benedictus ĩ agro. bñdictus fructus uẽtris
tiii. et sructus terre tue. Micter dñs suꝑ cel¬
aria tua: et suꝑ oĩa oꝑa manuũ tuaꝵ bene¬
dictione᷑. Huns et iohes apłs ait. In hoc cogno¬
scnus qui diliginiꝰ natos dei cũ deũ diliga¬
mius et mandata eius faciamus. Hec est eni
caritas dei ut mandata eius custodiamꝰ. et

Expanded text:
 vivas in eis . Observa et cave, ne quando obli vivas in eis . Observa et cave, ne quando obliviscaris Domini Dei tui, et negligas mandata ejus atque judicia, et caeremonias quas ego praecipio tibi hodie . Et nunc Israel, quid Dominus Deus tuus petiit a te, nisi ut timeas Dominum Deum tuum, et ambules in viis ejus, et diligas eum ac servias ei in toto corde tuo, et in tota anima tua, custodiasque mandata et caeremonias ejus, quas ego praecipio tibi hodie, ut bene sit tibi . Si autem audieris, ut facias omnia mandata ejus, faciet te Dominus excelsiorem cunctis gentibus quae versantur in terra. Benedictus eris in civitate, et benedictus in agro, benedictus fructus ventris tui, et fructus terrae tuae. Mittet Dominus super cellaria tua, et super omnia opera manum tuarum, benedictionem . Hinc et Joannes Apostolus ait: In hoc cognoscimus quoniam diligimus natos Dei, cum Deum diligamus, et mandata ejus faciamus. Haec enim c
Abbreviated transcription (Latin):
conseq̃ns est ut faciamus qs ille p̃cepit quia
intantũ disiginus. ĩqͣntũ facimus. Qeq
enĩ p̃t since deũ dilig̾e. qui mandata eius
fideliter non implet. Ip̃e enim ait. Si quie
faciemus. Et qui non diligit me. sermoner
meos nõ seruat. Iohãnes quoq apls dile¬
ctione dm̃i repletus. in epla sua ait. In hoc
scimus qm̃ cognouimus eũ: si mandata
eius obseruamus. Qui dicit se nosse deĩ
et mandata enus non custodit. mendax est
et in eo ueritas nõ est. Qui seruat uerbi
eius: u̾e in hoc caritas dei perfecta est.
De se quoq iob ait. Uestigia dei secutus est
pes mens. niã eius custodiui. et nõ declina¬
ii ex ea. a mandatis labioꝵ eius nõ recessi
et in simi mes abscondi uerba oois eius
Ip̃e quoq dñs de dilectione sua atq mandat¬
ruui suouũ obseruantia. ppłm israeliticum
ãmonens dicit. Et nũc iscł audi p̃cepta et
iudicia que ego doces te sodie: ut fatias ea¬

Expanded text:
consequens est ut facias quod ille praecepit, quia consequens est ut facias quod ille praecepit, quia in tantum diligis, in quantum facis. Neque enim potest sincere Deum diligere, qui mandata ejus fideliter non implet. Ipse te Domino docente faciemus. Et qui non diligit me, sermones meos non servat . Joannes quoque apostolus dilectione Domini repletus in Epistola sua ait: In hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observamus . Qui dicit se nosse Deum et mandata ejus non custodit, mendax est, et in eo veritas non est. Qui servat verbum ejus, vere in hoc charitas Dei perfecta est . De se quoque Job ait: Vestigia Dei secutus est pes meus. Viam ejus custodivi, et non declinavi ex ea. A mandatis labiorum ejus non recessi, et iIpse quoque Dominus de dilectione sua atque mandatorum suorum observantia populum Israeliticum admonens, dicit: Et nunc, Israel, audi praecepta et judicia, quae ego doceo te, ut faciens ea
Abbreviated transcription (Latin):
te qua possionus ut nobiscũ sit nodiscut
maneat : nobistũ surgat nobistũ ꝑgat. nobis¬
cũ letetur et cõuiuetur. Decet enm in srm
greganone. tam regiã iugit᷑ mẽe uirtuten.
Ost De obseruatione mandatorum dei
executionẽ disectionis uideamus. uͥ.¬
quid nobis obseruandũ ip̃e auctor p̃cipiat di¬
lectionis. Ait enim. Soi diligitis me: man¬
data mea seruate. et ego rogato prẽm et asiũ
ꝑaclitũ dabit uobis: ut maneat uobiscũ in
a nobis suã exigit dilectionẽ. et sp̃m scm̃.
dicit nobiscũ ẽẽ in eternũ mansur ũ si post
dilectionẽ suã mandata eius seruauerimus
Ab ip̃o etum nobis om̃ia bona largiuntus.
et uesse bonũ et oꝑari. ab ip̃o prius donant᷑
nobis. Diligimur enĩ ab ilło. Ut diligam
issũ almamur as eo. ut amemus eũ. Cogno
scimur ut cognoscamus Adiuuamur ut
oꝑemur. et oꝑando uirtutibus ditemur
Ergo si nos dilectio dei proxuq demulcer

Expanded text:
te qua possumus, ut nobiscum sit, nobiscum te qua possumus, ut nobiscum sit, nobiscum maneat, nobiscum surgat, nobiscum pergat, nobiscum laetetur et convivetur. Decet enim in fratrum congregatione tam regiam jugiter inesse virtutem. CAPUT V. De observatione mandatorum Dei. Post exsecutionem dilectionis, videamus quid nobis observandum ipse auctor praecipiat dilectionis. Ait enim: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in a nobis suam exigit dilectionem, et Spiritum sanctum dicit nobiscum esse in aeternum mansurum, si post dilectionem suam mandata ejus servaverimus. Ab ipso enim nobis omnia bona largiuntur, et velle bonum et operari, ab illo prius donatur nobis. Diligimur enim ab illo; ut diligamus illum; amamur ab eo, ut amemus eum. Coscimur ut cognoscamus, adjuvamur ut operemur et operando virtutibus ditemur. Ergo si te dilectio Dei proximique demulcet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et õm̃is qui diligit frẽm suũ ex deo natus est:
et cognoscit deũ. Si diligimus inuicẽ: deus
iii nõbis manet: et caritas ens ĩ nobis ꝑfecta
est. Beata est ergo uirtus disectionis et cabitatis:
que om̃s amplectitur. om̃s diligit om̃s fouet.
Uere bt̃a q̃ nutrit uirtutes et delet pct̃a. Opp̾ͥmit
mraiii. recludit odia: expellit auariciã. compoiit
rixani. et fugat pariter om̃ia uicia. Omna to¬
lerat. oĩa crẽdit Omĩa sꝑat. Intͣ obprobria se¬
cura est. int̾ iras placida᷑. int̾ odia benefica:
in u̾itate firma al prauis ĩpugnatoribus non
diripitur: a latronib nõ furatur . Ab incendio
nõ crematur: ab heresi non diuiditur Indiui¬
dua stat. mexpugnabilis manet: iexplicabilis
durat. inconcussã ꝑseuenit: incorrupta letatur.
Ligamentũ est enim om̃ uirtutũ. glutenem
aĩaꝵ. concordia mentiũ. et sotietas electorimii.
Ne adusitatibus frangatur fortiter mentem
roborat: ne ꝓsperitatibus eleuetur. caute tẽ¬

Expanded text:
natus est, et cognoscit Deum . Si diligas invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est . Beata est ergo dilectio charitatis, quae omnes amplectitur, omnes diligit, omnes fovet. Vere beata, quae nutrit virtutes, et delet peccata. Opprimit iram, excludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in veritate firma. A pravis impugnatoribus non diripitur, a latronibus non furatur, ab incendio non crematur, ab haeresi non dividitur. Individua stat, inexpugnabilis manet, inexplicabilis durat, inconcussa perseverat, incorrupta laetatur. Ligamentum est enim omnium virtutum, glutinum animarum, concordia mentium, et societas electorum. Ne adversitatibus frangatur, fortiter mentem roborat: ne prosperitatibus elevetur, caute tem
Abbreviated transcription (Latin):
git filiũ aut filiã plus ꝙͣ mẽ non est me dignꝰ.
Uere enĩ si deũ toto corde diligimus dilectiõĩ
eius nec parentũ nec amitoꝵ. nec filioꝵ dile¬
ctionẽ p̃ferre debemus. S si diligiinus deumi
necesse est. ut sicut nosmet ip̃os diligamus
et proximos. qr ĩ hiis duobus p̃ceptis tota lex
pendet et ꝓphe. Ergo segẽ et ꝓphas non imi

Expanded text:
 aut matrem plusquam me, non est me dignus . Vere enim si Deum toto corde diligamus, dilectioni ejus nec parentum, nec amicorum, nec filiorum dilectionem praeferre debemus. Sed si diligimus Dominum, necesse est ut sicut nosmetipsos diligamus et proximum, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Ergo legem et
Abbreviated transcription (Latin):
et proxum constat. Seruat autem
in se dilectionẽ dei. qui a caritate nõ diuidi¬
tus proximi. Qui a fõna sonetate secerui¬
tur a diuina cabitatis particiꝑatione pͥuatͦ.¬
qet poterit deũ dilig̾e qui nostitur ĩ ꝓͥximi
dilectione errare. xp̃c deus et homo est
cotũ ergo xp̃m non diligit. qui hominem
odit. Quis ergo nõnul. fidei atq operibus
sanctis uideantur esse participes tñ qr pͥuãtin¬

Expanded text:
et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatNec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectione errare. Christus, Deus et homo est. Totum ergo Christum non diligit, qui hominem odit. Quamvis ergo nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes: tamen qui
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs in epła ad tesalonicenses ait. Hoc est
uolũtas dei sanctificatio ur̃a : ut ab̃stineatis uõs¬
a fornicatione. Hec uolũtas dei dicit᷑. id est placet
deo ut uos corde ꝑit̾ scĩficati sitis et corꝑe. Iisi
em̃ ei hoc placiusset. nobis nõ imꝑasset dicens
Sq̃ estote. quia et ego sc̃s sũ dñs deus inr̃. Med
uere et absq ussa dubitatione sanctimomia qua
sc̃imoniales et magnificencia qua magnisiq apd

Expanded text:
Paulus in Epistola ad Thessalonicenses ait: Haec est voluntas Dei sanctificatio vestra, ut abstineatis a fornicatione . Haec est voluntas Dei, dicit, id est, hoc placet Deo, ut vos corde pariter sancitificati sitis et corpore. Nisi enim ei hoc placuisset, nobis non imperasset dicens: Sancti estote, quia et ego sanctus sum, Dominus Deus vester . Sed vere et absque ulla dubitatione, sanctimonia qua sanctimoniales et ma
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ Nam et in ueteri testamento eo tp̃e tm̃
quo sacerdos presto erat altario ab uxoris se c̃¬
tinebat cõcubitu: nũt autẽ quia cotidie corpus
dñi aut conficiendũ nobis est ad altare aur su¬
mendũ. a carnali concubitu nobis est cotidie
abstinendũ Huic paulus chimoteũ ãmonc
locutionis nõ dilet ignorare sed diligent̾ deb
actendere quid cui qn ueł qũõ defeat soqui ut
sale sapĩe sit conditus Ille in cõuersatione bonl
semetip̃m Ille in fide bonũ p̃tet exemplũ. qu
recte tredendo bene muit et lene uiuendo fide
rectam custodit Ille in castitate aliis bonũ pbet.
exemplũ qui castitatis pulcritudinẽ disigens
nõ solũ eam suo seruat᷑ in corꝑe: sed etiã a se

Expanded text:
nonum. Nam et in Veteri Testamento eo tempore tantum nonum. Nam et in Veteri Testamento eo tempore tantum quo sacerdotes praesto erant altari, ab uxorum suarum se continebant concubitu: nunc autem quia quotidie corpus Domini aut conficiendum nobis est ad altare, aut sumendum a carnali concubitu quotidie nobis est abstinendum. Hinc Paulus Timotheum admonet, locutionis non debet ignorare, sed diligenter debet attendere, quid, cui, quando vel quomodo debeat loqui, ut sale sapientiae sit conditus . Ille in conversatione bonum semetipsum . Ille in fide bonum praebet exemplum, qui recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Ille in castitate aliis bonum praebet exemplum, qui castitatis pulchritudinem diligens, non solum eam in suo servat
Abbreviated transcription (Latin):
te sic et ioħes apls̃ ait. Om̃is qui ht̃ spem hanc
ini eo scĩficat se. sicut et ille sc̃s est. Multi se diclt
spem hr̃e uite celestis in xp̃o: s hant confesio¬
nem negligent̾ uiuendo euacuant. Mamfesũ
autẽ de se iudiciũ spei suꝑtie exhilet. qui bonis
oꝑam dare actib stide̾t. certus qr non aliter
ad similitudinẽ dei quis in futuro ꝑueĩet. nisi
dei sc̃itaten in pñti se sanctisitando id est abnegã¬
do impietatẽ et setularia desid̾ia. sobrie aute᷑ et
iuste et ꝑie uiuendo imtetur. Qui haler spem
in dño sanctificat se qͣntũ p̃t ip̃m intuende. et
eius ꝑer omia grãm flagitando qui ait sine me
nchił potestis fat̾e eiq dicendo. Adiutor meus
esto ne derelinquas me. Ergo sanctificat nos stẽ
ip̃e sanctus est S ille sc̃s eternitate : nos santi
sanctitatis scã creuit mũdicia ab om̃i carnab
consortio omĩs illos sacrorũ regula prohib ca¬

Expanded text:
te sic et Joannes apostolus ait: Omnis qui habet spem hanc te sic et Joannes apostolus ait: Omnis qui habet spem hanc in eo, sanctificat se, sicut et ille sanctus est . Multi se dicunt spem habere vitae coelestis in Christo, sed hanc confessionem negligenter vivendo evacuant. Manifestum autem de se indicium spei supernae exhibet, qui bonis operam dare actibus studet, certus quia non aliter ad similitudinem Dei quis in futuro perveniet, nisi Dei sanctitatem in praesenti se sanctificando, id est, abnegando impietatem et saecularia desideria, sobrie autem et juste et pie vivendo imin Domino, sanctificat se quantum potest ipsum intuendo, et ejus per omnia gratiam flagitando qui ait: Sine me nihil potestis facere , eique dicendo: Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Ergo sanctificat nos, sicut et ipse sanctus est . Sed ille sanctus aeternitate, nos sancti sanctitatis causa crevit munditia ab omni carnali consortio omnes illos sacrorum regula prohibet ca
Abbreviated transcription (Latin):
sanctisico uos. Que uirtus sc̃ificatiõnis ꝙͣuis oĩbꝰ
iesse debeat xp̃ianis. maxĩe tñ ordimi cõuenit
et condecer sacerdotali nde et dñs moysi ait
Uesties aaron et filios enis et sc̃ificabis ilłos ut sut᷑¬
dotio fungãtur mich̃i. Et ne cõtammnetur saceodos
qui scĩfico nos Disi eñ corde et cor̃ꝑe sanctisicato
deo sacoificiũ a sacerdote offeratur: non erit es
gͣtũ qui corilliꝰ a fornicationis contagio cogno¬
Ict esse pollutũ. Unde et in hoc loco non solũ
xp̃o credentes ut se abstmeant a fornicatione:
quia sicut per quĩlitatẽ mentis custoditur ca¬
stitas carius. ita per suꝑbiam cordis ĩ mimũ¬
Siciã itur libidiis. Et ideo luxuriosis atq sup¬
bis fãiliarit᷑ se plus ꝙͣ cet̾is ꝑtĩorib̾ cõsociant
demones. q per luxuriã carius suis eos dya¬
bolus constrigit cathenis. ut a deo separ
demõibusq sõciati: regnũ celorũ halere non
possint cũ sanctis. De hac sanctificationis untu¬

Expanded text:
sanctifico vos . Quae virtus sanctificationis, quamvis omnibus inesse debeat Christianis, maxime tamen ordini convenit et condecet sacerdotali. Unde et Dominus Moysi ait: Vesties Aaron et filios ejus, et sanctificabis illos, ut sacerdotio fungantur mihi . Et ne contaminetur sacerdos re enim nisi corde et corpore sanctificato Deo sacrificium a sacerdote offeratur, non erit ei gratum, qui cor illius a fornicationis contagio cognoscit esse pollutum. Unde et hoc in loco non solum us in Christo credentes, ut se abstineant a fornicatione: quia sicut per humilitatem mentis custoditur castitas carnis, ita per superbiam cordis in immunditiam itur libidinis. Et ideo luxuriosis atque superbis familiariter se plus quam caeteris peccatoribus consociant daemones, quia per luxuriam carnis suis eos diabolus constringit catenis, ut a Deo separati daemonibusque sociati, regnum coelorum habere non possint cum sanctis. De hac sanctificationis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Droit abbas sisdis. Esto cõtẽp̃tibilis et uollitates
duo rost crdũ tũ pice. Eto sifer et securus
ecilsarib curis et hẽbis sequiem Dixit se¬
ner. ita moͣchi hec est oꝑatio meditatio ofedi¬
putia. ut nõ iudicet nonͣ detrahat nõ mur¬
met: neq curiose agat. neq audire asiena
asectetur. Ecriptũ est enim. Qui disigitis
dũm odite malum.

Expanded text:
emptibilis, et voluntates tuas post tergum tuum projice. Esto liber et securus a saecularibus curis, et habebis requiem. Dixit senex: Vita monachi haec est: operatio, obedientia, meditatio, ut non judicet, non detrahat, non murmuret, neque curiose agat, neque audire aliena delectet. Scriptum est enim: Qui diligitis num, odite malu
Abbreviated transcription (Latin):
sed corũ steriłis ẽst ip̃a cõgregatis. qr ꝑsoc qͥd
agũt fructũ reciꝑe ĩ eterna retributione nõ a¬
pẽtunt. fecundi ac uirides in suis oꝑib huia¬
nis oculis identur s in consptu octult udi¬
cis infecundi et aridi apparent᷑. Praue u̾o mo¬
nachoꝵ mẽtes temꝑasiũ rexũ tumultꝰ intͣ sem¬
ip̃os uersare nõ cessant eciã cũ uatant: ĩ cogita¬
tione em̃ seruant depicta que amant. et qͣmis
nichil exteriũs faciant apud sem ip̃os t̃ĩ sils p¬
dere ĩquietudims quieti labonant. Quib si euũ¬
dem rerũ ãm̃istratio p̃featur. sem ip̃os suubi
deserũt. Curis enĩ secularib intenti tanto ieu¬
sibiliores intꝰ efficim qnto as ea que forrto slet
studiosiores iuidemur Usu et cumꝰ t̾reso asi sei
obdurescit aĩmus. et dũ ip̃o suo usũ duols ei¬
citur. per actionẽ scł ad ea emosłen nõ uasies
q̃ ꝑtinent ad caritatẽ dei. Scã ecclia de mebois
su̾is infirmãtibus dicit . Posuedũt me custtti¬

Expanded text:
orum sterilis est ipsa congregatio: quia per hoc quod agunt, fructum recipere in aeterna retributione non appetunt. Fecundi ac virides in suis operibus humanis oculis videntur, sed in conspectu occulti judicis infecundi et aridi apparent. Pravae monachorum mentes temporalium rerum tumultus intra semetipsos versare non cessant, etiam cum vacant. In cogitatione enim servant depicta quae amant, et quamvis nihil exterius faciant, apud semetipsos tamen sub pondere inquietudinis quieti laborant. Quibus si earumdem rerum administratio praebeatur, semetipsos funditus deserunt. Curis enim saecularibus intenti, tanto insensibiliores intus efficimur, quanto ad ea quae foris sunt studiosiores videmur. Usu et cura terreni desiderii obdurescit animus, et dam ipso suo usu durus efficitur per actionem saeculi, ad ea emolliri non valet, quae pertinent ad charitatem Dei. Sancta Ecclesia de membris suis infirma
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã pͥmo cõuersionis calore ad uirtutes
sese accingunt. accedente uero ꝓgressu dũ i¬
modate terrens rebus incũbunt pulu̾e infi¬
mi appetitus obscurantur. Sunt nõnulli qm
post peruersa itmera sanctas uias sectari ap¬
petunt. sed priusqͣm in eis ut diximꝰ dess¬
deria fona roforent᷑. quedam ilłos p̃sentis
seculi ꝓsꝑitas accipit. que eos in reb ext̾io¬
uibus implicat. et eoꝵ mentẽ dũ a calore i¬
tum ardoris retrahit qͣi ex frigore extinguit
et quicquid in eis deserto flore apparere uile¬
batur int̾ficit. Si quid boni fortasse infirma
ac tepidus monachus ag̾e ceꝑit. priusꝙͣ in o
per longitudmẽ temꝑis qualestat ad extiom
dilabitur. et ꝑuersa deserit que recte ma¬
asse iudebatur. In t̾rens qmippe actib ualde
frigesct aĩmꝰ si necdũ fiñt per intima dona
solidatus. Gciendũ sũmoꝑe est qr plerl̃q no¬
nachis hoc euenire consueuit qui deũ puro as

Expanded text:
Quidam primo conversionis calore ad virtutes Quidam primo conversionis calore ad virtutes se accingunt: accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur. Sunt nonnulli qui post perversa itinera sanctas vias sectari appetunt, sed priusquam in eis, ut diximus, desideria bona roborentur, quaedam illos praesentis saeculi prosperitas accipit, quae eos rebus exterioribus implicat, et eorum mentem, dum a calore intimi ardoris retrahit, quasi ex frigore exstinguit, et quidquid in eis de sero fervore apparere videbatur, interficit. Si quid boni fortasse infirmus ac tepidus monachus agere coeperit, priusquam in eo per longitudinem temporis convalescat, ad exteriora dilabitur, et perverse deserit quae recte inchoasse videbatur. In terrenis quippe actibus valde frigescit animus, si necdum fuerit per intima dona solidatus. Sciendum summopere est quia plerumque monachis hoc evenire consuevit qui Deum puro ac
Abbreviated transcription (Latin):
cõuersio in pristines errores chor x¬
reducit ac uiuentes tepide resoluit. Tepidus
in cõuersione ociosa urba et uanas cogita¬
tiones noxia eẽ non conspicit. Ꝙ N a torpore
mentis euigilauerit. ea que leua existima¬
bat confestui quasi horrenda atq atrotia ꝑ¬
timescit. Omĩs ars seculi huiꝰ stremos ama¬
tores habet. et ad exeq̃ndum promptissimos:
et hoc prouide fit quia pñtem habet operis
sui remunerationẽ ars uere dnim tnno¬
uis pseros q hafet sectatores languedos tepi¬
dos pigricia et inherdia congelatos. Ces
hoc ꝓuide qd labor eoꝵ nõ ꝓro pñti sed pro
futura remimeratione differtur ¶doqdi
eoꝵ saforẽ. mercedis retributio non stitm
consequitur. spe pene dissoluta languestũ
unse et magna illoꝵ gloria p̃paratur̃ benoe
cõuersionis uite principia auigniẽto soedi¬
⁊ cõsumũt atq eo ad ꝓmerendam r̾tribution
cłariores p̃pacantur: quo firmus duri in¬
tenebris labores et inchoant et cõsũmant

Expanded text:
conversatio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit. Tepidus in conversatione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit. Quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat, confestim quasi horrenda atque atrocia pertimescit. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos. Et hoc proinde fit, quia psui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quod labor eorum non pro praesenti, sed pro futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad prclariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant.
Abbreviated transcription (Latin):
usqi us añtes tumustuũ exastat d ista mssa ex¬
asperatione monetur si ꝑer tranquilsidatis mã¬
suetidmens patienter om̃ia sustinet. Illa teisai¬
cĩa suficitur dũ quelib aduersa ꝑsenserit
ist nullo merore fingitur.s eciam mala de
probimus portans ab interiore gaudio nõ mo¬
uetur. Illa amdicione bonqrã ificituo et
humanis laudib uel ulecebris uale glorie¬
iii pectore Et menti placere delett Illa ifla¬
ta supbie fastie commserũ eleuat : istł ne a cel¬
situdine suarcor uat usq iii insima. seipan hu¬
nuiliat Ded quid ꝓlura: Concupiscentia car¬
ris in omna uictoꝵ multitudinẽ sibi consen¬
tientes precipitat concupisiencia uero sp̃c men¬
tem laxm ne deficiat spe future glorie corro¬
forat

Expanded text:
exaltat; ista nulla exasperatione mouetur, sed per tranquillitatis mansuetudinem patienter omnia sustinet. Illa tristitia inficitur, dum quaelibet aduersa persenserit; ista nullo maerore frangititur, sed etiam mala de proximis portans, ab interiore gaudio non mouetur. Illa ambitione honorum inficitur et humanis laudibus, uel inlecebris uanae gloriinspector est mentis, placere delectat. Illa inflata superbiae fastu cor miserum elevat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque ad infima seipsam humiliat. 113. Sed quid plura? Concupiscentia carnis in omnium vitiorum multitudinem consentientes sibi praecipitat, concupiscentia vero spiritus mentem lapsam ne deficiat, spe futurae gloriae corroborat
Abbreviated transcription (Latin):
debectationlo cõtupiscentia uero sp̃c est ardens
intentio trentis in desidena sancte uirtutis
¶sa sib consentientes mittit us regnũ. iła ad
prinũ illepiis uitioꝵiti cogitationib gignit.
et terbiat sst sa ñturaꝵ meditationib atq pre¬
coptis. Illa det spactatusis rerũ terrestoiũ.
relaxat: ista uigiliis et competentibus or̃onis
elaforat. Ilta per ingluuiem illetebois uentois
et desidio guaturis mestuat ista sem ip̃am ieu¬
an lax upie subdita turpiũ ꝑpetrationũ affectꝰ
quos uintentione cogitations agit ꝓfectione eõ¬

Expanded text:
delectationis; concupiscentia uero spiritus est ardens intentio mentis in desideria sanctae uirtutis. Ista sibi consentientes mittit ad regnum, illa ad primum inlecebras uitiorum in cogitationibus gignit; et uerbis, ista Scripturarum meditationibus atque praeceptis. Illa gaudet spectaculis rerurelaxat, ista in vigiliis et competentibus orationibus elaborat. Illa per ingluviem illecebris ventris et desiderio gutturis inaestuat, ista semetipsam jejua luxuriae subdita turpium perpetrationum affectus, quos intentione cogitationis agit, perfectione vo
Abbreviated transcription (Latin):
et usq in secula non delebitur memoria tua
Uenic in micio cõu̾sionis sue abb̃as euagriꝰ ad ꝙ̃¬
dam sene q̃rens consiłiũ. et dicit ei. Dic michi abla
sermonẽ quo saluus fiam. Ille autem dpoit ei Si
in ilo sermone dyoit . Crede michi multos codices
segi. et tasẽ exuditionẽ nũꝙͣ ĩueni. Et multum
proficiens exiit. Dixit abbas pastor. Qui docet
et nõ facit que docet siułis est canasi qui om̃s ad
se uenientes saciat. et sordes eorũ lauat. se autẽ
ip̃m purgare non p̃c. S oĩs spurcicia et łmũdicia
in eo est Ir̃ int̾rogauit abbatẽ pastorẽ dicens
Quid est illud quos scͥptũ est. qui irascitur fr̃i
suo sine causa. Et ille rñdit. Ex om̃i re qua te
sceris ei Si autẽ aliquis uult te sꝑare sepantre
a deo. pro hoc irascere

Expanded text:
et usque in saeculum non delebitur memoria tua . Venit in initio conversationis suae abbas Evagrius ad quemdam senem, quaerens consilium, et dicit ei: Dic mihi, abba, sermonem quo salvus fiam. Ille autem dixit ei: Siin hoc sermone, dixit: Crede mihi, multos codices legi, et talem eruditionem nunquam inveni. Et multum proficiens exiit. Dixit abbas Pastor: Qui docet et non facit quae docet, similis est canali, quae omnes ad se venientes satiat, et sordes eorum lavat, seipsam autem purgare non potest, sed omnis spurcitia et immunditia in ea est. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Quid est illud quod scriptum est: Qui irascitur fratri suo sine causa . Et ille respondit: Ex omni re qua te sceris ei. Si autem aliquis vult te separare a Deo, pro hoc irascere
Abbreviated transcription (Latin):
gam mentem in cõnsilii stabilitatem figit. Cũ¬
deus omp̃c leues motus hoĩs misid̃̾it dignatur
aspicere. hunc protinꝰ ad constancie matiwitatẽ
format atqp suꝑlie gr̃e respectu cor eius ad gͣui¬
tatem consisii repente ꝑducit. In om̃i oꝑe quod
cogitas facere ꝓrip̃ cogita deũ. Et si sc̃dmi deũ
est quod cogitas diligeñter exammnare. Et si est
rectũ coram deo. perfice illud. Si uero ꝑuersũ
fu̾it amuputa illus ab̾ aĩa tua. Et nos ergo fr̃es
omĩa que agimius cũ consilio agamꝰ qr scr̃iptũ est
Ante oĩa oꝑa uerbũ uerax p̃cẽdat te et aut̾e õne
actũ consiliũ stabile. Et h̃iis om̃ib dep̃care altissi¬
mũ ut diigat in ueritate uiã tuã. Si eniui¬

Expanded text:
gam mentem, in cogam mentem, in coDeus omnipotens leves motus hominis misericorditer dignatur aspicere, hunc protinus constantiae maturitatem format, atque supernae gratiae respectu cor ejus ad gravitatem consilii repente perducit. In omni opere quod cogitas facere, primum cogita Deum, et si secundum Deum est quod cogitas, diligenter examina. Et si est rectum coram Deo, perfice illud; si vero perversum fuerit, amputa illud ab anima tua. Et nos ergo, fratres, omnia quae agimus, cum consilio agamus, quia scriptum est: Ante omnia opera verbum verax praecedat te, et ante omnem actum consilium stabile: et in his omnibus deprecare Altissimum, ut dirigat in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
E hac nos iurtute consilii ꝑsalomon
ãmonet dicens. Audi fili consiliũ et suscipe
discipłmã ut sis sapiens in nouissimis tuis fili sine
consilio nichil facias. et post fc̃m non penitebis.
tiones ubi nõ est consiliũ. uͥ uero plures sũt con¬
salus ubi multa consilia sĩt. Sciencia sapientis
tanꝙͣ mũdatio habũdabit. et consiliũ illiꝰ sicut for
uite̾ ꝑmanet. Magna etũ res est lonũ consilium
et monach̃is ualde necessariũ. Hanc gͥ consilii
Uirtutẽ dilexerũt om̃s in terua qui ad celestem
uoluerũt conscende prĩam . ꝑ hanc uirtutẽ cõsilii
martyres ut eternã a dño recipent uitã morti
mortasia sua tradiderũt corꝑã᷑. ꝑ hanc untutem
consiłii uirgines et confessor̾es mn seruitio dñi
usq in finẽ̾ ꝑseuerauerũt Sume autẽ consiliũ¬
cordis: omnẽ inconstancie uagationẽ expelłit.
Sunt aĩe que leui motu nũt ista m̃t ilła desi¬
derent Omp̃c ergo deus quia ip̃as leues fluctua

Expanded text:
e hac nos virtute consilii Salomon admonet dicens: Audi, fili, consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis . Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebit . tiones, ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consalus ubi multa consilia sunt . Scientia sapientis tanquam inundatio abundabit, et consilium illius sicut fons vitae permanet . Magna etenim res est bonum consilium, et monachis valde pernecessarium. Hanc igitur consilii virtutem dilexerunt omnes in terra qui ad coelestem voluerunt conscendere patriam. Per hanc virtutem consilii martyres ut aeternam a Domino reciperent vitam, morti mortalia sua tradiderunt corpora. Per hanc consilii virtutem virgines et confessores in servitio Domini usqcordis omnem inconstantiam vagationis expellit. Sunt animae quae levi motu nunc ista, nunc illa, desiderent. Omnipotens ergo Deus, quia ipsas leves fluctuat
Abbreviated transcription (Latin):
dixerũt. Etam manducamus. Et dicit eis. Qq
ergo comeditis quis pro uobis erat: Et itm tr¬
rogauit eos dicens. Nou dormitis: Et illi de¬
erunt . Dormimꝰ. Dixit senex. et cũ dorinat
quis pro uobis orat.: Et nõ ĩlienerũt quid ad ho
responderent ei. Et dixit senex. Ignoscite michi fie
quia ecce non facitis sicut᷑ dyoifas. Ego auten
ostendo uobis quia oꝑans manib meĩs sine inter¬
missione oro. Sedoo eni iuuante deo infunden
michi paucas palmulas. et fatio ex eis plectam
ei. Etiam. Et ilłe dixit. Qnͣdo ꝑmansero totadis
laborans et orans: facio plus nmꝰ sexdecim
nũmos. et pono ex eis ad ostiũ duos denatile
et residuos manduco. Et qui acceperit illes
duos denarios orat pro me tempore quo tuan¬
duco uel dormio. atq ita per gram dei impletur
ĩme qd scriptũ est sine int̾mussiõne orate. ut simꝰ¬

Expanded text:
dixerunt: Etiam manducamus. Et dixit eis: Quando dixerunt: Etiam manducamus. Et dixit eis: Quando ergo comeditis, quis pro vobis orat? Et iterum interrogavit eos, dicens: Non dormitis? Et illi dixerunt: Dormimus. Dixit senex: Et eum dormitis, quis pro vobis orat? Et non invenerunt quid ad haec responderent ei. Et dixit senex: Ignoscite mihi, fratres, quia ecce non facitis sicut dixistis. Ego autem ostendo vobis quia operans manibus meis, sine intermissione oro. Sedeo enim juvante Deo infundens mihi paucas palmulas, et facio ex eis plectam, ei: Etiam. Et ille dixit: Quando permansero tota die laborans et orans, facio plus minus sexdecim nummos, et pono ex eis ad ostium duos, et residuos manduco. Et qui acceperit illos duos denarios, orat pro me tempore quo ego manduco vel dormio: atque ita per gratiam Dei impletur in me quod scriptum est: Sine intermissione orate .
Abbreviated transcription (Latin):
et sine int̾missione or̃o qñ thesaur a elemosiaꝵ
taceat. dormiat. semꝑ thesaurus eiꝰ qui ĩ conpm̃
dñi est reconditus sine int̾missione orat ad dñm.¬
Orat et ille ut quidã uelunt sine int̾missione
qui qualem se primũ exhibet in or̃one talem⁊
postmodã in ei conseruare fuidet. sicut et de au
lictũ segitur orante que in ip̃o cõpunctionis
affectu quo orauit ꝑmansit usq dũ adepta esta
dño deo suo quod postulauit. Dicebant de abbati
arsemo. quia uesꝑa sabdi lucestente in dñica
relinq̃bat post se Iolem et extendebat manꝰ suab
ad celũ ouins. donec mane die dñico illustua
ascendens sol faciem eius et sic residebat Uen¬
runt aliqs ad abbatẽ luciũ monachi quidam
qui dicebant enchite. hoc est orantes. et int̾roga¬
uit eos senex dicens. Qd̃ est opus manũ uĩu
manuũ. sicut dicit apłs sine int̾missione oramꝰ¬
Et dicit ei senex. Et non manducatis. Illi autẽ

Expanded text:
et sine intermissione oratio, quando thesaurus eleemosynarum et sine intermissione oratio, quando thesaurus eleemosynarum taceat, dormiat semper thesaurus ejus qui in conspectu Domini est reconditus sine intermissione orat ad DOrat et ille ut quidam volunt sine intermissione; qui qualem se primum exhibet in oratione, talem se postmodum in ea conservare studet, sicut et de Anna factum legitur orante, quae in ipso compunctionis affectu quo oravit, permansit, usque dum adepta est a Domino Deo suo quod postulavit . Dicebant de abbate Arsenio quia vespere sabbati, lucescente Dominica, relinquebat post se solem, et extendebat manus suas ad coelum orans, donec mane die Dominico illustraret ascendens sol faciem ejus, et sic residebat. Venerunt aliquando ad abbatem Lucium monachi quidam, qui dicebantur Euthicae, hoc est orantes, et interrogavit eos senex dicens: Qmanuum, sed sicut dicit Apostolus , sine intermissione oramus. Dicit eis senex: Et non m