comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥ absse nicħ potest. ds ẽ. qͥa quȩ¬
cũq pat̾ facit. & ipse eadẽ facit: unũ
st̃. qa exeqͣt᷑ in honore: eadẽ q
facit ñ alia ñ ẽ pat̾ ipse qͥa missus
est. Habet igͥ hoc sacm̃ti sola na¬
tiuitas. ut cõplectat᷑ in se. & no¬
m̃. & naturã. & potestatẽ. & ꝓfessio¬
nẽ: qͥ uniu̾sa natiuitas ñ potest ñ
in ea ẽẽ natura. unde nascat᷑: ñ af¬
fert ext̾ni gen̾is sub̃am. qͥa ex
uno ñ subsistit alienũ. Qđ aũ ali¬
enũ a se ñ ẽ. id unũ ẽ genere na¬
ñ habet & solitudinẽ. qͥa & soli¬
tudo singłaris ẽ Et natiuitatis

Expanded text:
 ab se nihil potest: Deus est, quia quaecumque Pater facit, et ipse eadem facit: unum sunt, quia exaequatur in honore, eademque facit, non alia: non est pater ipse, quia missus est. Habet igitur hoc sacramenti sola nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem: quia universa 192 nativitas non potest non in ea esse natura, unde nascatur. Non affert externi generis substantiam: quia ex uno non subsistit alienum. Quod autem alienum a se non est, id unum est genere nanon habet solitudinem; quia et solitudo singularis est, et nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ralẽ significationẽ uͥtutẽ possis eiꝰ¬
de nosse nat᷑ȩ ꝯmemorata : filii manꝰ
manꝰ patͥs. quia natura & uirtꝰ patͥs
ẽẽt infilio. P ostremout ꝑ sacͣm̃tũ na¬
tiuitatis. ueritatẽ nat᷑e in diffe¬
rentis agnosceres: dictũ ẽ. ego &
pat᷑ unũ sumꝰ: ut qđ unũ st̃. nec
diu̾sũ nec solitariũ crederet᷑. Non
alia in utͦq ꝑ natiuitatis & gene¬

Expanded text:
utem possis ejusdem nosse naturae, commemorata est Filii manus manus Patris; quia natura et virtus Patris esset in Filio. Postremo ut per sacramentum nativitatis veritatem naturae indifferentis agnosceres; dictum est: Ego et Pater unum sumus: ut quod unum sunt, nec diversum nec solitarium crederetur, non alia in ut
Abbreviated transcription (Latin):
& audiamꝰ eũ omnẽ sidi huiꝰ cogniti¬
onẽ apłis reuelantẽ. Ait enĩ. Ego
sũ uia. & ueritas. & uita. Nemoue¬
nit ad patrẽ: nͥ ꝑ me. Si scitis me.
& patrẽ meũ scitis: & amodo scietis
eũ. & uidistis eũ. Ait illi philippꝰ.
Onẽ ostende nob̾ patrẽ & sufficit
nob̃. Dicit ei iħc. Tanto tpr̃e uo¬

Expanded text:
cognitionem Apostolis revelantem: ait enim : Ego sum via et veritas et vita: nemo venit ad Patrem, nisi per me. Si scitis me, et Patrem meum scitis: et a modo scietis eum, et vidistis eum. Ait illi Philippus: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Dicit ei Jesus: Tanto tempore vo
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ demonstraturũ filio dicit.
quȩ mirentur. & quȩ eade ẽẽnt
illa. mox docuit. Sicut enĩ pa¬
ter suscitat mortuos & uiuificat:
sic & filiꝰ quos uult uiuificat. Ex¬
unitatẽ: & demonstͣtio oꝑũ nͦ
ignoratioĩs instructio ẽ. s nr̃ȩ
fidĩ quȩ ñ filio scientiã ignora¬
toꝵ. s nob̾ confessionẽ natiuitatis
inuexit. confirmans eã ꝑ id qđ sibi
omĩa ẽẽnt demonstrata. quȩ posse:
Neq enĩ non circũspectũ se celestis ser¬
mo egit. ne forte diu̾se nat̾e signi¬
ficatio sub occasione dicti ambigui
subreꝑet. Demonst̾ta enĩ ei potius
oꝑa patͥs eẽ ait adño. quã ad oꝑati¬
onẽ eorũ naturã uͥtutis adiecta̾ ut

Expanded text:
Patrem demonstraturum FPatrem demonstraturum Fquae mirentur: et quae eadem essent, illa mox docuit. « Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. » Exunitatem. Et demonstratio operum non ignorationis instructio est, sed nostrae fidei: quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit, confirmans eam per id, quod sibi omnia essent demonstrata quae posset. Neque enim non circumspectum se coelestis sermo egit, ne forte diversae naturae significatio sub occasione dicti ambigui subreperet. Demonstrata 190 enim ei potius opera Patris esse ait, quam ad operationem eorum naturam virtutis ad
Abbreviated transcription (Latin):
demonsttͣio oꝑũ aliud hic nob̃ p̃t᷑
quã natiuitatis fidẽ ingerit. ut
subsistentẽ filiũ. ex subsistente d̾o
patre credamꝰ. ñ forte ꝓ ignoratio¬
ne credendus ẽ unigenitꝰ d̾s. do¬
ct̾na demonstrationis eguisse:S̾
tem̾itas impiȩ hꝰ existimatiõis ñ ad¬
mitit᷑. Non enĩ doceri ega: qͥ qͥd docend̾
sit sciat. Nam pꝰea ꝗͣ. ait. pat̾ diligit fi¬
liũ. &. oĩa demonstrat ei quȩ ipse facit.
ut ostñderet omnẽ hanc pats demõstra¬
tionẽ fidi nr̃ȩ eẽ doct̾nã. ut scł
et pat᷑ nob̾ in confessione eẽt & filiꝰ.
Et ne qua hic ignoratio in filio pos¬
ser intelligi. cui pat̾ oꝑa: oĩa quȩ
ipse faceret demonstraret: con¬
tinuo ait. Et maiora horu oꝑa
demonstͣbit ei: ut uos admiremi¬
ni.Sicut enĩ pat̾ suscitat mor¬
tuos & uiuificat. sic & filiꝰ qͦs uult
uiuificat. Demonstratio gͦ fut᷑i
oꝑis ñ ignorattr a filio. cui hoc
demonstndũ ẽ. ut exẽplo pat̾ne
nat᷑e mortuos uiuificet. Ea enĩ

Expanded text:
demonstratio operum aliud hic nobis praeter quam nativitatis fidem ingerit, ut subsistentem Filium ex subsistente Deo patre credamus? Nisi forte per ignorationem credendus est unigenitus Deus doctrina demonstrationis eguisse; sed temeritas impiae hujus existimationis non admittitur. Non enim doceri eget qui quidquid docendus sit sciat. Nam postea quam ait: Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit: ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse doctrinam, ut scilicet et Pater nobis in confessione esset et Filius, et ne qua hic ignoratio in Filio posset intelligi, cui Pater opera omnia, quae ipse faceret, demonstraret; continuo ait: Et majora horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Demonstratio ergo futuri operis non ignoratur a Filio, cui hoc demonstrandum est, ut exemplo paternae naturae mortuos vivificet. Ea enim
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ oꝑantẽ: ac ne forte duas oꝑa-¬
tiones naturarũ dissimiliũ existi¬
mes intelligendas: memĩto de ce¬
lo dictũ fuisse: s ut manifestint᷑
oꝑa di meo. me oportet & oꝑari
teriꝰ nõ nicħ aliud studuit respon¬
sio. ꝗͣut om̃e opꝰ referret ad utrũq.
cũ in eo qđ usq adhuc pat̾ oꝑat᷑.¬

Expanded text:
operatur, operantem. Ac ne forte duas operoperatur, operantem. Ac ne forte duas operationes naturarum dissimilium existimes intelligendas; memento de caeco dictum fuisse: Sed ut manifestentur opera Dei in eo: me oportet operari terim nunc nihil aliud studuit responsio, quam ut omne opus referret ad utrumque; cum in eo, quod usque adhuc Pater o
Abbreviated transcription (Latin):
sit pat̾no. Ab eo enĩ datũ om̃e iu¬
diciũ est: sed̾dati iudicii causa. ñ
tacita ẽ. Seqͥt᷑ enĩ. Sed iudiciũ om̃e
dedit filio. ut om̃s honorificent fi
liũ sicut honorificant patrẽ. Qui
ñ honorificat filiũ. ñ honorificat
patrẽ qͥ misit illũ. Quid igͥ oro de¬
relictũ ẽ suspicionis. aut qͥd reli¬
ctũ ẽ ad impietatẽ occasionis : pat᷑
ut filiꝰ exeqͣti honoris ad patrẽ sit. & in¬
honorificꝰ filio honorificꝰ ꝙ pat̾ sit :¬
& qͦmͦ post hec intelligit᷑ natiuita¬
tis differre nat᷑a. ꝗtiã ñ solũ oꝑatio.
uirt᷑. honor. s etiã contumelia
negati honoris exeqͣt. Nicħ igit᷑
aliud ꝗ̃ sacͣm̃tũ natuntatis. sermo
nc̃ diuine responsionis ostendit.
Neq alit̾ potuit atit debuit filiꝰ a
patre distingui. ꝗͣ ut & natꝰ eẽt:
nec tñ indifferens doceret᷑. Pat̾¬
nate nomina cũ & pat᷑ oꝑat᷑ & fi¬
liꝰ: intellige & naturã dĩ. ꝑ quã d̾s

Expanded text:
sit paterno; ab eo enim datum omne jusit paterno; ab eo enim datum omne judicium est. Sed dati judicii causa non tacita est. Sequitur enim: Sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Fiicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum . Quid igitur, oro, derelictum est suspicionis, aut quid reliquum est ad impietatem occasionis? Pater ut Filius exaequati honoris ad Patrem sit, et inhonorificus Filio inhonorificus et Patri sit. Et quomodo post haec intelligitur nativitatis differre natura, quam non solum operatio, virtus, honor, sed etiam contumelia negati honoris exaequat? Nihil igitur aliud, quam sacramentum nativitatis, sermo nunc divinae responsionis ostendit. Neque aliter potuit aut debuit Filius a Patre distingui, quam ut et natus esse, nec tamen differens doceretnaturae nomina, cum et Pater operatur et filius. Intellige et naturam Dei, per quam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
doc̾et᷑: cui ꝑ dilectionẽ patͥs oꝑu̾
pat̾norũ quȩ ꝑ eũ effici uellet. eẽt
cognata cognitio. Porro aũ ne ꝑ
demonstͣtionis ꝓfessionẽ ignoran¬
tis in eo nat᷑e diu̾sitas crederet᷑. ea
ipsa que ꝑfitet᷑ demonstnͣda. ñ ne¬
scit: usq adeo ñ de exempli aucto¬
rirate gesturꝰ e̾ut uiuificet qͦs ue¬
lit. Uelle enĩ nat᷑ẽ lib̾tas ẽ. quę
ad ꝑfecte uͥtutis beatitudine̾̃. cũ
arbit̾i uoluntate subsistat. Ac ne¬
turã. s natȩ potiꝰ potestatis iure
subsistẽ: continuo subiecit. Nec
enĩ pat̾ iudicat quẽquã: s om̃e u-¬
diciũ dedit filio. Et in eo qđ om̃e
uidiciũ datũ ẽ: & nat᷑a & natiuitas
demonstͣtur. qͥa & om̃ia habere so¬
la natura possit in differens. neq
natiuitas aliqͥd possit habere nͥ da¬
tũ sit. Datũ aũ om̃e iudiciũ ẽ: qͥa
uunficat qͦs uult. neq adẽptũ pa¬
triudiciũ potest uideri. cũ ipse ñ
iudicet. qa iudiciũ filii. ex iudicio

Expanded text:
doceretur, cui per dilectionem Patris, operum paternorum, quae per eum effici vellet, esset connata cognitio. Porro autem ne per demonstrationis professionem, ignorantis in eo naturae diversitas crederetur; ea ipsa quae profitetur demonstranda, non nescit. Usque adeo non de exempli auctoritate gesturus est, ut vivificet quos velit. Velle enim naturae libertas est, quae ad perfectae virtutis beatitudinem cum arbitrii voluntate subsistat. 20. Jupotestatis jure subsistere; continuo subjecit: Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et in eo, quod omne judicium datum est, et natura et nativitas demonstratur: quia et omnia habere sola natura possit indifferens, neque nativitas aliquid possit habere, nisi datum sit. Datum autem omne judicium est; quia vivificat quos vult. Neque ademptum Patri judicium potest videri, cum ipse non judicet: quia Filii judicium ex judicio
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. iudei lapides eleuauert̃. &
eoꝵs impiꝰ dolor ad sacͣm̾tũ fidi
salutaris impatiens. usq ad im¬
petũ inferende mortis erupit.
Uͥd tu ñ habendo quẽ lapides. ne¬
gando minꝰ efficis. Non differt
uoluntas. s uoluntatẽ tuã in ef¬
ficacẽ eẽ cȩlestis thronꝰ effecit.
Eͣnto tu irreligiosior iudeo lapi¬
des ille in corpꝰ eleuat tu in sp̃u
Ille in hominẽ ut putabat. tuin
dm. Ille in conu̾santẽ in t̾ris. tu
in thͦno uͥtutis sedentẽ. Ille in
ignoratũ. tu in confessũ. Ille in
moriturũ: tu in uidicẽ scłoꝵe.
Iue dicit. cũ sis homo. tudicis cũ
sis creat᷑a. Ut̃q aũ dicitis. facis
te dm: hoc cõmune in eu impii
urĩ oris obprobriuꝰ ẽ. Negas enĩ
đm. ex generatione đi. negasfi
liũ ex natiuitatis ueritate. Nega̾
hoc qđ ego & pat̾ urisumꝰ. confes¬
sionẽ uniꝰ in utroq atq consuni

Expanded text:
sumus, Judaei lapides elevaverunt, et sumus, Judaei lapides elevaverunt, et eorum impius dolor ad sacramentum fidei salutaris impatiens, usque ad impetum inferendae mortis erupit. Quid tu, non habendo quem lapides, denegando minus efficis? Non differt voluntas: sed voluntatem tuam inefficacem esse coelestis thronus efficit. Quanto tu irreligiosior Judaeo? Lapides ille in corpus elevat, tu in Spiritum; ille in hominem ut putabat, tu in Deum; ille in diversantem in terris, tu in throno virtutis sedentem; ille in ignoratum, tu in confessum; ille in moriturum, tu in judicem saeculorum. Ille dicit: Cum sis homo ; tu dicis: Cum sis creatura; uterque autem dicitis, facis te Deum; hoc commune in eum impii vestri oris opprobrium est. Negas enim Deum ex generatione Dei, negas lium ex nativitatis veritate, negas hoc, quod ego et Pater unum sumus, confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
manet qͣntũ intelligi licet & m̃ti¬
ũ uesanarũ uoluntas. ces sante
licet uoluntatis effectu. & malig¬
nu animu̾̃ maliuolentiȩ studiũ¬
rede absistente mali oꝑis occasioe¬
hic ꝙ ñ deserit. Nc̃ enĩ heticoꝵ
furor iã dnõ in celis sedente. qͥa
exẽplo iudeors incrucẽ age̾ ñ pos¬
re que dicta st̃: tñ dictis ñ obedi¬
entes. odiũ impietatis exercentes.¬
u̾bors lapides initiut̃. & si possant
de throno eũ suo incrucẽ retraħent. Et
de udeis qͥde. dicti hui nouitate
cõmotis: ita scͥbit᷑. Tulert̃ igͥ lapi¬
des iudei. ut eũ lapidarent. Res¬
pondit eis. Multa oꝑa bona o¬
stendi uob̾ a patre: ꝓpt̃ qđ eoꝵs opꝰ
lapidatis me a Respondert᷑ ei u¬
dei. Pro bono oꝑe ñ lapidamꝰ te.
s ꝓ blasphemia. qͥa tu cũ sis ho¬
mo facis te đm. At tu uͦ hẽtice
qͥd agas ac ꝓfitearis agnosce. &
eorũ te intellige eẽ consortẽ. qͦ¬
rũ in te refers ꝑfidiȩ exẽpłu. Ad
id enĩ qđ dictũ ẽ ego & pat᷑ unũ

Expanded text:
Manet, quantum intelligi licet, mentium vesanarum voluntas, cessante licet voluntatis effectu: et malignum animum malevolentiae studium, absistente mali operis occasione, non deserit. Nunc enim haereticorum furor, jam Domino in coelis sedente, quia exemplo Judaeorum in crucem agere non posre quae dicta sunt, tamen dictis non obedientes, odium impietatis exercent, verborum lapides injiciunt, et si possent, de throno eum suo in crucem retraherent. Et de Judaeis quidem ad dicti hujus novitatem commotis ita scribitur : Tulerunt igitur lapides Judaei, ut eum lapidarent. Respondit 194 eis: Multa bona opera ostendi vobis a Patre, propter quod eorum opus lapidatis me? Responderunt ei Judaei: Pro bono opere non lapidamus te, sed pro blasphemia; et quia tu cum sis homo, facis te Deum. At tu vero, haeretice, quid agas ac profitearis agnosce; et eorum te intellige esse consortem, quorum in te refers perfidiae exemplum. Ad id enim quod dictum est, Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari sabbato c̾deret᷑. cuiꝰ opꝰ ꝑ
natiuitatis naturã pat̾ni in se oꝑis
eẽt auctoritas. Non confundit᷑
itaq aut abolet᷑ nat᷑a. ne filiꝰ sit
nec tñ rursu᷑ adimit᷑ nat᷑a. ne d̾s
sit. nec discernunt᷑ diu̾sitate ne
unũ sint. neq qđ unu̾ st̃ id potest
prare neuterque sit & pͥmũ filiũ cog¬
nosce. cũ dicitur nͨ potest filiꝰ ab se
cientẽ.: habens natiuitatẽ filis qui
ab senicħ possit facere nͥuideatur¬
n eo aũ qđ ab se nicħ potest. innas¬
cibilitatis ademit errorẽ: abs se
enĩ ñ potest posse natiuitas. Iuod
aũ uidet: consciae inse nat᷑e significa.¬
tur agnitio & meo nc̃ uerã di cog¬
nosce naturã: quȩcũq eni ill efacit.
eadẽ & filiꝰ facit similit̾. Post nat᷑e

Expanded text:
rari sabbato crederetur, cujus opus per nativitatis naturam paterni in se operis esset auctoritas. Non confunditur itaque aut aboletur natura, ne filius sit: nec tamen rursum adimitur natura, ne Deus sit. Nec discernuntur diversitate, ne unum sint: neque quod unum sunt, id potest aestare ne uterque sit. Et primum filium cognosce, cum dicitur: cientem . Habes nativitatem filii, quae ab se nihil possit facere, nisi videat. In eo autem, quod ab se nihil potest, innascibilitatis adimit errorem; ab se enim non potest posse nativitas: quod autem videt, consciae in se naturae significatur agnitio. Et in eo nunc veram Dei cognosce naturam: Quaecumque enim ille facit, eadem et Filius facit similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitet᷑ & noĩs. Est itaq dĩ filio uer̃¬
nom̃ ex natiuitate: hic enĩ nob̾
scds ad demonstͣtionẽ gradꝰ ẽ.
ut ds̃ sit ex natiuitate: ꝗͣquã
mͥ adhuc de ꝓpͥetate noĩs suꝑsit
apłica auctoritas. Sed interĩ
euangłicũ placet tractare ser¬
rit inferre. ned̾s sit. Intelli¬
gentiȩ istud humane sensus
excludit. ut aliqͥd a nautra
originis suȩ nascendo diu̾sũ sit:
nͥ forte qđ ex nat᷑arũ diu̾sitate con¬
ceptũ. nouũ aliqͥd inse. & ita sit

Expanded text:
s. Est itaque Dei filio nomen ex nativitate. Hic enim nobis secundus ad demonstrationem gradus est, ut Deus sit ex nativitate. Quamquam mihi adhuc de proprietate nominis supersit apostolica auctoritas: sed interim evangelicum placet tractare serrit inferre, ne Deus sit? Intelligentiae istud humanae sensus excludit, ut aliquid a natura originis suae nascendo diversum sit: nisi forte quod ex naturarum diversitate conceptum, novum aliquid in se et ita
Abbreviated transcription (Latin):
dum his neq in nonso¬
lo significari unus ui¬
detur. neq in uno non
solus intelligi. Sed eã¬
ut spero ecclesia doctri¬
nȩ suȩ lucem etiam im¬
prudentie seculi inue¬
het. ut licet fidei saera¬
mentum non suscipiat.
tamen aduersum here¬
ticos ueritatem sacra¬
menti a nobis intelli¬
gat predicari. Magna
enim uis est ueritatis.
que cum per se intelli¬
gi possit ꝑ ea tam̃ ipsa
que ei aduersantur
elicet. ut in natura su¬
a immobilis manens:
firmitatẽ naturȩ suȩ
cotidie dum attẽptat᷑
acquirat. Hoc enim
uincat cum leditur.
tunc intelligat cum
arguitur. tunc optine¬
at cum deseritur. Dm̃s
qͥdẽ illa secũ atq intͣ se
uellet manere. nec extͣn¬
qͥllissimis sinib suis ali¬
os aut abicere. aut ꝑde
dum indigni fuint tan¬
te matͥs habitaculo.S
descendentib ex ea he¬
reticis uel abiectis. qͣn¬
tum admittit occasio¬
nis largiende ex se sa¬
lutis tantum assequit᷑
ad fidem expetende
de se beatitudinis. Cog¬

Expanded text:
dum his neque in non sodum his neque in non solo significari unus videtur, neque in uno non solus intelligi. 4. ut spero, Ecclesia doctrinae suae lucem, etiam imprudentiae saeculi invehet, ut licet fidei sacramentum non suscipiat, tamen adversum haereticos veritatem sacramenti a nobis intelligat praedicari. Magna enim vis est veritatis, quae cum per se intelligi possit, per ea tamen ipsa quae ei adversantur elucet: ut in natura sua immobilis manens, firmitatem naturae suae quotidie dum attentatur acquirat. Hoc enim vincat, cum laeditur, tunc intelligatur cum arguitur, tunc obtineat cum deseritur. Omnes quidem illa secum atque intra se vellet manere, nec ex tranquillissimis sinibus suis alios aut abjicere, aut perdere, dum indigni fiunt tantae matris habitaculo: sed discedentibus ex ea haereticis, vel abjectis, quantum amittit occasionis largiendae ex se salutis, tantum adsequitur ad fidem expetendae de se beatitudinis. Cog
Abbreviated transcription (Latin):
morsu seuissimo tͣnsuorans. Ne¬
gantẽ me rursũ cont᷑sabelliũ unũ
dm. & confitentẽ uerũ dm dĩfili¬
ũ. expectat noua hẽsis. ut a me
duos dõs arguat Predicari:na¬
hebion qͥd etfotinꝰ assistit. aucto¬
ritatẽ iñdatii sui ex ꝓfessionis ue¬
ritate sũpturꝰ. Decet̾is taceo qͥ ab
om̃ibꝰ eẽ extͣ eccłam ñ ignorant᷑.
Hoc uͦ dapnatũ & abiectũ licet fre¬
lũ ẽ impie multos ad uniꝰ dĩ ꝓfes¬
sionẽ galatia nutͥuit. male in to¬
tũ pene orbẽ quos negat duos
d̾os alexandria ꝓtulit. pestifere
natũ iħm xpm ex maria panno¬
ei ad irreligiositatẽ ingerunt᷑.
qͥbꝰ teligio & confirmat᷑ & deꝑit.
Non enĩ unũ dm pie possumꝰ p̾di
in solitarii fide : at uͦ dĩ filium siẽ
deum predicantes. ꝑicli¬
tamur fidem deiunius¬
non tenere. et eiusdem
ꝑicłi res est unum dm̃¬
negare. cuius est et so¬
litarium confiteri. Et
hec quidem mundi
stulta non sentiunt.

Expanded text:
morsu saevissimo transvorans. Nemorsu saevissimo transvorans. Negantem me rursum contra Sabellium unum Deum, et confitentem verum Deum Dei filium, exspectat nova haeresis, ut a me duos deos arguat praedicari. NaHebion quod est Photinus assistit, auctoritatem mendacii sui ex professionis veritate sumpturus. De caeteris taceo, qui ab omnibus esse extra EccHoc vero damnatum et abjectum licet frelum est. Impie multos ad unius Dei professionem Galatia nutrivit. Male 177 in totum pene orbem quos negat duos deos Alexandria protulit. Pestifere natum Jesum Christum ex Maria Pannoei ad irreligiositatem ingeruntur, quibus religio et confirmatur, et deperit. Non enim unum Deum pie possumus praein solitarii fide. At vero Dei filium, sicut est, Deum praedicantes, periclitamur non tenere: et ejusdem periculi res est unum negare, cujus est et solitarium confiteri. Et haec quidem mundi stulta non sentiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ ẽ ꝑicuili conscientia:nã ea que.
ut ignorata. aut repentina st̃.
habent qͥdẽ miserabilẽ securita¬
tẽ. s ñ habent metũ futi. qͥa nͦ
ignaro accedentiũ anxietas.
ipsa pena patiendi eͦ. Non ego
gii naufragii ignarꝰ: neq iter
ineo infestos nesciꝰ latͦnibꝰ saltꝰ.
nec lẏbiȩ harenas. inc̾tꝰ scorpi¬
ones u̾q & aspides. & basilis¬
cos adeẽ trauscurro nicħ sollicitu¬
dini meȩ. nicħ conscientiȩ uacat.
Sub specula enĩ om̃iũ hereticoꝵ. ad
occasiones singłoꝵ u̾boꝵ in osme¬
ũ pendentiũ loquor. & om̃e ser¬
motus mei iter. aut angustiis p̃ru¬
ptũ. aut foueis incisũ: aut laque¬
is p̃tensũ ẽ. Iã qđ arduũ aut diffi¬
cile sit minꝰ conqueror: ñ meis
in angusti is decidẽ. aut in defossa
incid̾e. aut plagis illa q̃ari sẽꝑ ĩ ꝑicło.
sẽꝑ inmetu :. Predicat᷑o enĩ sccłm legẽ¬
m̾ sabelliꝰ. totũ me sub uerbi huiꝰ
ꝓfessione. tãꝗqͣ desideratũ cybũ

Expanded text:
ericuli conscientia nam ea quae aut ignorata aut repentina sunt, habent quidem miserabilem securitatem, sed non habent metum futuri: quia non ignaro accidentium, anxietas ipsa poena patiendi est. Non ego naufragii ignarus, neque iter ineo infestos nescius latronibus saltus, nec Libyae arenas incertus scorpiones ubique et aspides et basiliscos adesse transcurro: nihil sollicitudini meae, nihil conscientiae vacat. Sub specula enim omnium haereticorum ad occasiones singulorum verborum in os meum pendentium loquor, et omne sermonis mei iter aut angustiis praeruptum, aut foveis incisum, aut laqueis praetensum est. Jam quod arduum ac difficile sit, minus conqueror: non meis aut angustiis decedere, aut in defossa incidere, aut plagis illaqueari, semper in periculo, semper in metu est. Praedicaturo enim secundum legemihi Sabellius, totum me sub verbi hujus professione tamquam desideratum cibum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑ impietatẽ blasphemantiũ
uiciose intelligentiȩ excusatio.
cũ ꝑ apłi auctoritatẽ sub signi¬
ficatione natiuitatis ꝓpͥetas na¬
turalis ostensa sit. Patrẽ suũ di¬
cebat dm̃. eq̃lẽ se faciens dõ. An¬
ne naturalis natiuitasnzl¬

Expanded text:
ergo per impietatem blasphemantium vitiosae intelligentiae excusatio; cum per Apostoli auctoritatem, sub significatione nativitatis, proprietas naturalis ostensa sit: Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Anne naturalis nativitas
Abbreviated transcription (Latin):
ibi eẽ credit᷑. ubi unio ẽ. Nec tnͣ
illic repperiet᷑ uͥ differat: ita simi¬
litudinis eqͣlitas nec solitudinẽ
habet nec diu̾sitatẽ: qͥa omĩs
ȩqͣlitas nec diu̾sa nec sola sit.
Quã quã igit᷑ huiꝰ intelligentiȩ
nr̃e iudicia. cũ humani sensꝰ opi¬
nione cõmunia sint: ut & natiui¬
tas nat᷑ȩ habeat ȩqͣlitatẽ. & ubi
ȩq̃litas est. neq alienũ aliqͥd ase pos¬
sit eẽ nec solũ tñ ex ipsis dictis dm̃¬
cis huiꝰ qͦ sermonis nr̃i fides affir¬
manda ẽ: ne tem̾itas contͣdicendi
sub lib̾tate diu̾sȩ in hoĩbꝰ intelligen¬
tiȩ audeat ꝓfessionibꝰ diuini de se

Expanded text:
ibi esse credetur, ubi unio est: nec tamen illic reperietur, ubi differt. Ita similitudinis aequalitas nec solitudinem habet, nec diversitatem: quia omnis aequalitas nec diversa, nec sola sit.Quamquam igitur hujus intelligentiae nostrae judicia cum humani sensus opinione communia sint, ut et nativitas naturae habeat aequalitatem, et ubi aequalitas est, neque 187 alienum aliquid a se possit esse, nec solum; tamen ex ipsis dictis dominicis hujus quoque sermonis nostri fides affirmanda est, ne temeritas contradicendi, sub libertate diversae in nominibus intelligentiae, audeat professio
Abbreviated transcription (Latin):
uero ꝓfesso neq in uniꝰ ueri d̃i
unione deficeret. neq ad fidẽ di
alterius excederet. dũ neq solita¬
rius nob̃ ds̃ in confessione neq
duo sunt. Et int̾hec unũ neq
negando neq confitendo. fidei
le sacm̃tuᷤ. euangłicis atq apłicis
doct̾nis absoluturi: ñ aliud pͥmũ
debuimꝰ. quã dĩ filiũ uerȩ natiui¬
tatis subsistentẽ naturae cogniti¬
oni audientiũ intimare: neq ali¬
unde aut exnichilo. s ex dõ ẽẽ si¬
liũ manifestare. Id̃ qͥa scđ̾m ea
quȩ anteriore libro edita st̃ am¬
bigi nͣ potest: qͥn cessante adop¬
u̾itate sit ea nc̃ qͦ ex euangłiis

Expanded text:
vero professo, neque in unius veri Dei vero professo, neque in unius veri Dei unione deficeret, neque ad fidem Dei alterius excederet; dum neque solitarius nobis Deus in confessione, neque duo sunt. Et inter haec, unum neque negando neque confitendo, fidei le sacramentum evangelicis atque apostolicis doctrinis absoluturi, non aliud primum debuimus, quam Dei filium verae nativitatis subsistentem 176 naturam cognitioni audientium intimare; neque aliunde aut ex nihilo, sed ex Deo esse filium manifestare. Quod quia secundum ea, quae anteriore libro edita sunt, ambigi non potest, quin cessante adopvitatis sit: ea nunc quoque ex Evangeliis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ subdolȩ rationis exclusit. nr̃is
adu̾sũ nos usa doctnis .eccłȩ fide
contra ȩccłȩ fide pugnans: grauis¬
simo aduersũ nos uel responsioĩs
uel silentii ꝑicło cõparato. dũ ꝑ ea
quȩ ñ negant᷑. ea p̾dicat quȩ ne
gantꝰ. Et quidẽ cet̾is suꝑioribꝰ
libͥs. ãmonitos a nob̃ legentes me¬
minimꝰ. ut totiꝰ blaspemiȩ editio¬
neͤ ꝑtractantes aniadu̾terent.ni¬
ex quada adoptione nominibꝰ. &
dĩ nat᷑a negat᷑ & filii: cũ & inde¬
mutabilis atq incorporeꝰ ds sicu¬
ti & est icc̾co affirmatur. ne filiꝰ
natꝰ ex dõ sit: & d̾s pat̾ ob id tan¬
tu in confessione d̾s̃ unꝰ sit. ne in
corporalis admittat. & dĩ ex do
fidẽ. unꝰ tm̃ nob̾ ds̃ in confessioẽ
dissoluat. S suꝑioribꝰ iã libellis fal¬
lacẽ hanc eoruꝰ atq inutilẽ p̃dica¬
tionẽ ex lege ac ꝓpħis docentes: eã
responsionis formã tenuimꝰ. quȩ
in dõ ex dõ p̃dicato. & uno do ac

Expanded text:
nem subdolae rationis exclusit: nostris nem subdolae rationis exclusit: nostris adversum nos usa doctrinis, et Ecclesiae fide contra Ecclesiae fidem pugnans, gravissimo adversum nos vel responsionis vel silentii periculo comparato, dum per ea quae non negantur, ea Et quidem caeteris superioribus libris admonitos a nobis legentes meminimus, ut totius blasphemiae editionem pertractantes, animadverterent nex quadam adoptione nominibus, et Dei natura negatur et filii: cum et indemutabilis atque incorporeus Deus, sicuti et est, idcirco affirmatur, ne Filius natus ex Deo sit; et Deus pater ob id tantum in confessione Deus unus sit, ne in a incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem unus tantum nobis Deus in confessione dissolvat. Sed superioribus jam libellis fallacem hanc eorum atque inutilem praedicationem ex lege ac prophetis docentes, eam responsionis formam tenuimus, quae in Deo ex Deo praedicato, et uno Deo ac
Abbreviated transcription (Latin):
difficile atq arduuꝰ it̃ doct᷑ne euan¬
głicȩ scandamꝰ: a quo ꝗͣuis conscie
infirmitatis nr̃e trepidatione re¬
uocem᷑: tñ fidi estu incitati. & he̾ti¬
coꝵ furore cõmoti. & ꝑiculo igno¬
rantiũ ꝑtͦbati. quȩ loqͥ ñ audemꝰ.
celare ñ possumꝰ: ut̾usq discͥminis
metu subditi. destitute: neueritatis
rea in nobis sit aut tacit᷑nitas. aut
p̃dicatio. Incredibilibꝰ& enĩ se cor¬
rupti ingenii artibꝰ hẽtica subtilitaᷤᷤ
circũegit: pͥmũ ut fringeret reli¬
gionẽ. deinde ut om̃iũ simpliciũ
auriũ securitatẽ u̾bis falleret. tũ
p̾terra ut se prudentiȩ scł̃i coap¬
taret: postremo ut ueritatis intel¬
ligentiã ꝑ spem editȩ ratioĩs au̾te¬
ret. Nã ꝑtestata d̾m unũ: m̾tita
pietatẽ ẽ. ꝓfessa rursũ dĩ filiũ: au¬
dientes fefellit in noĩe. dicensetiã
pientiȩ satisfecit. in demutabilẽ
qͦ & incorporeũ d̾m confirens:
natiuitatẽ dĩ ex dõ ꝑ demonstͣtio¬

Expanded text:
octrinae evangelicae scandamus. A quo quamvis consciae infirmitatis nostrae trepidatione revocemur; tamen fidei aestu incitati, et haereticorum furore commoti, et periculo ignorantium perturbati, quae loqui non audemus, silere non possumus: utriusque discriminis metu subditi, ne destitutae veritatis rea in nobis sit aut taciturnitas, aut praedicatio. Incredibilibus etenim se corrupti ingenii artibus 175 haeretica subtilitas circumegit: primum ut fingeret religionem, deinde ut omnium simplicium aurium securitatem verbis falleret, tum praeterea ut se prudentiae saeculi coaptaret, postremo ut veritatis intelligentiam per speciem editae rationis averteret. Nam prostestata Deum unum, mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine; dicens etiam pientiae satisfecit; indemutabilem quoque et incorporeum Deum confitens, nativitatem Dei ex Deo per demonstratio
Abbreviated transcription (Latin):
rapiet edis de manu mea. Pat̾ qđ
dedit mͥ maiꝰ ẽ om̃ibꝰ. nemopot̾it
raꝑe de manu patͥs mei: Ego & pat᷑
unũ sumꝰ. Qs rogo intelligentiã
nram stupor hebetis mͣtis obtun¬
dit. ut hec insensũ nr̃m tã abso¬
lute dicta ñ subeant. Aut qͥs in¬
firmitatẽ humanã tumor animi
insollentis illudit: ut dĩ cognitio¬
nẽ ex his adepti. đm putent ñ in
his intelligendu eẽ qͥbꝰ cognitꝰ ẽ
Aut enĩ aliastͣ euangłia ꝓferenda
quȩ doceant: aut si de do sola ista
mur. Qđ si ex his tantũ sũpta cog¬
nitio ẽ. cur ñ fides exinde fidessit
un cognitio: Sed eum fides cogniti¬
oni eẽ adusa detegit᷑: iã ñ cogniti¬
oms fides illa. sed cͥminis ẽ. irreligi¬
osã sibi fidẽ adu̾sus religionẽ con¬
fesse cognitionis assumens uiigem¬
tus Igit᷑ ds nat᷑e in se sue consciꝰ.
natiuitatis ꝓpͥe in enarrabile sacͣmͣ¬
tũ ad fidi tñ nr̃e confessionẽ qͣn¬

Expanded text:
anu mea. Pater quod dedit mihi, majus est omnibus, nemo poterit rapere de manu patris mei. Ego et Pater unum sumus . Quis, rogo, intelligentiam nostram stupor hebetis mentis obtundit, ut haec in sensum nostrum tam absolute dicta non subeant? Aut quis infirmitatem humanam tumor animi insolentis illudit, ut Dei cognitionem ex his adepti, Deum putent non in his intelligendum esse quibus cognitus est? Aut enim alia sunt Evangelia proferenda quae doceant: aut si de Deo sola istamur? Quod si ex his tantum sumpta cognitio est; cur non exinde fides sit, unde cognitio? Sed cum fides cognitioni esse adversa detegitur; jam non cognitionis fides illa, sed criminis est, irreligiosam sibi fidem adversus religionem confessae cognitionis assumens. Unigenitus igitur Deus naturae in se suae conscius, nativitatis propriae inenarrabile sacramentum, ad fidei t
Abbreviated transcription (Latin):
reret: s id natiuitatis nat᷑am nͨ
patit᷑ quȩ in se & nom̃. & naturã.
& potestatẽ. & ꝓfessionẽ sola cõ¬
plectit᷑. Si ne his enĩ natiuitas ñ
erit. qͥa in se hȩc oĩa nascendo con-¬
tinẽt. Hanc igͥ tͣctantes. incidimꝰ
in eã necessitatẽ. ut suꝑiꝰ cõmemo¬
rata ad ordinẽ tractatꝰ ꝓpͥi differ¬
re nͣliceat. Respondens enĩ dñs¬
ad iudeos. qđ eũ int̾fice̾ obhoc ma¬
gis uellent. qa patrẽ suũ dicens
dm̃. ȩqͣlẽ sedo fecisset: Om̃e sac᷑¬
iñtũ fidi nr̃ẽ. dũ impiis eors motibꝰ
contͣdicitꝰ: exposurͥat. Dixerat enĩ

Expanded text:
itatis id natura non patitur, quae in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem sola complectitur. Sine his enim nativitas non erit; quia in se haec omnia nascendo contineat. Hanc igitur tractantes, incidimus in eam necessitatem, ut superius commemorata ad ordinem tractatus proprii differre non liceat. ad Judaeos, quod eum interficere ob hoc magis vellent, quia patrem suum dicens Deum, aequalem se Deo fecisset, omne sacramentum fidei nostrae, dum impiis eorum motibus contradicit, exposuit. Dixerat enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad ostendende nature ueritatem.
locutꝰ ẽ. In his enĩ quȩ & quecũq
& eadẽ st̃: nec diu̾sitas potest eẽ
nec reliquũ: atq ita in nat᷑a eadẽ
est. cui eade omĩa posse nat᷑e sit.
Ubi uero similiter ꝑfiliũ eadẽ omia
fiunt: similitudo oꝑuͦ similitudi¬
ne̾ oꝑantis exclusit. ut oĩa quȩ pa¬
ter facit. eadẽ omĩa similit᷑ faci¬
at & filiꝰ. Hȩc ẽ uerȩ natiuitatis
ustelligentia. & fid̾i nrẽ quȩ ex
ferentisq diuimratis ueritatem
in patre & filio confitetur. absolu¬
tissimũ sacͣm̃tũ: ut eadẽ facien¬
do filius similit̾ faciat. & simi¬
lit᷑ faciendo eadẽ sint ipsaquȩ
faciat. quia sub una hac significa¬
tione testent᷑. & similit̾ facta na¬
tiuitatẽ. & eadẽ facta naturã.

Expanded text:
endendae naturae veritatem locutus est. In his enim, quae et quaecumque et eadem sunt, nec diversitas potest esse, nec reliquum. Atque ita in natura eadem est, cui eadem omnia posse naturae sit. Ubi vero similiter per Filium eadem omnia fiunt, similitudo operum solitudinem operantis exclusit: ut omnia quae Pater facit, eadem omnia similiter faciat et Filius. Haec est verae nativitatis intelligenferentisque divinitatis veritatem in Patre et Filio confitetur, absolutissimum sacramentum, 189 ut eadem faciendo Filius similiter faciat, et similiter faciendo eadem sint ipsa quae faciat: quia sub una hac significatione testentur et similiter facta nativitatem, et eadem facta naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ extitisse discidiũ: dũ qđ le¬
git᷑ sensui potiꝰ coaptat᷑ quã le¬
ctioni sensus obtẽꝑat: tñ dum
sibi partes singule aduersant᷑. ñ
solusuis s etiã adu̾santiũ est in¬
telligenda doctͥnis: ut dũ aduer¬
sũs unã eam om̃s st̃: iniꝑqͥssimũ
tñ errorẽ omiũ ꝑ id qđ sola est
atq una confutet. Hereticigͥ

Expanded text:
fidei exstitisse dissidium, dum quod legitur, sensui potius coaptatur, quam lectioni sensus obtemperat: tamen dum sibi partes singulae adversantur, non solum suis, sed adversantium est intelligenda doctrinis; ut dum adversum unam eam omnes sunt, impiissimum tamen errorem omnium per id quod sola est atque una
Abbreviated transcription (Latin):
non copiȩ studio. sed ratione cautelȩ.
pͥmum ut ħeticorum incerta ẽẽ oĩa
& erratica noscerentur. cum qͣndo
sibi ꝓ nobis inuicem dissiderẽt. tum
deinde ne me horum quinunc sunt
& dm̃ patrem ac filium dĩ dm̃ pre¬
dicantem. deinde ut unius nomi¬
nis atq naturȩ in indissimili gen̾e
diuinitatis patrem & filium eẽ ꝓfi¬
tentem quisqͣm aut in duors deors
aut contra inunius ac solitarii di te¬
neret errore. cum qͣndo neq unio
in predicato deo patre. & do filio reꝑi¬
retur. neq sub indiscretȩ nat᷑e demon¬
stratione dõꝵ diu̾sitas conueniret.
Nunc qͥa negantib dĩ filiũ ado ex nati¬
uitatis u̾itate subsist̾e libro suꝑiore
sod̾m eũgłia responsũ ẽ: demonstran

Expanded text:
non copiae studio, sed ratione cautelae: non copiae studio, sed ratione cautelae: primum ut haereticorum incerta esse omnia et erratica noscerentur, cum quando sibi pro nobis invicem dissiderent: tum deinde ne me horum qui nunc suntet Deum patrem ac filium Dei Deum praedicantem, deinde ut unius nominis, atque naturae, indissimili genere divinitatis, Patrem et Filium esse profitentem, quisquam aut in duum deorum, aut contra in unici ac solitarii Dei teneret errore; cum quando neque unio in praedicato Deo patre et Deo filio reperiretur, neque sub indiscretae naturae demonstratione deorum diversitas conveniret. Nunc quia negantibus Dei filium a Deo ex nativitatis veritate subsistere, libro superiore secundum Evangelia respons
Abbreviated transcription (Latin):
hunc qui filium negat. homo ab eo
usurpatur in filium. ab hoc ei quia
ante scła filium nesciat. filius ei solũ
negatur ex homine. S incant ut
uolunt. quia se inuicem uincendo
uincuntur. dum et hi qui nunc suđ
de natura dĩ confutantu. et sabel¬
lius de sacramento filii refellitur. et
fotinus natum ante scła dĩ filium
uł ignorare arguitur. uł negare. Sed
inter hȩc eccłiȩ fides euangłicis atq
apłicis fundata doctrinis. & adu̾sum
sabellium tenet filii ꝓfessionem. & ad¬
uersus arrium di naturam. & aduer¬
sus fotinum scł̃i creatorem. et hoc ue¬
rius. qđ hec ab his inuicem non negan¬
tur. Naturam enim dĩ in oꝑib sa¬
bellius predicat. sed oꝑantem filium
nescit. Hi uͦ filium nuncupant. sed
ueritatem in eo nature di non confi¬
tentur. Hominem aũ fotinus usur¬
pat. sed inusurpato sͥ homine nati¬
uitatem di ante scła ignorat. Ita
dum quȩ unusquisq defendit. aut
sa ꝓut sunt religiose & defendenteᷤ
& dampnantes ostendunt. Hȩc¬

Expanded text:
 qui filium negat, homo ab eo Photino usurpatur in filium. Ab hoc ei, qui ante saecula filium nesciat, filius Dei solum negatur ex homine. Vincant, ut volunt, quia se invicem vincendo vincuntur: dum et hi , qui nunc sunt, de natura Dei confutantur, et Sabellius de sacramento filii refellitur, et Photinus natum ante saecula Dei filium vel ignorare arguitur, vel negare. Sed inter haec Ecclesiae fides, evangelicis atque apostolicis fundata doctrinis, et adversus Sabellium tenet filii professionem, et adversus Arium Dei naturam, et adversus Photinum saeculi creatorem: et hoc verius, quod haec ab his invicem non negantur. Naturam enim Dei in operibus Sabellius praedicat, sed operantem filium nescit. Hi vero filium nuncupant, sed veritatem in eo naturae Dei non confitentur. Hominem 181 autem Photinus usurpat, sed in usurpato sibi homine nativitatem Dei ante saecula ignorat. Ita dum quae unusquisque defendit aut dc ipsa prout sunt religiose et defendentis et damnantis, ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcꝗͣ ase facẽ filiꝰ. nͥ qđ uiderit patrẽ
facientẽ. Exordiũ responsioĩs ad¬
usq ad uoluntatẽ inferendȩ mor¬
tis exagitabant᷑ aptatũ ẽ: nã ob
uiolati sabbati obiectũ sibi reatũ.
dixerat. Pat᷑ m̃s usq adhuc oꝑa¬
tur. & ego oꝑor: ut usurpasse
hoc ex auctoritate intelligẽtur.
exempli. significans tñ hoc qđ ip¬
se ageret: patͥs ẽẽ opꝰ intelligendũ.
qͥa ipse in se oꝑaret᷑ oꝑante: Etrur¬
sũ ad u̾sũ eã inuidiã qua sẽꝑ pat̾nũ
nom̃ do exȩqͣsset: hȩc subdidit. Amꝰ
am̃ dico uob̃. ñ potest filiꝰ ase facẽ¬
quicꝗͣ. nͥ qđ uiderit patrẽ facien¬
tẽ. Ne ig̃ exeqͣtio illa ꝑ nom̃. natu¬
rãq filii. fide natiuitatis auferret :
ait filiũ ab se facẽ nicħ posse. nͥ
qđ patrẽ facienteꝰ uidisset Et ut
maneret salutaris in patre & fi¬
lio confessioĩs nr̃e ordo. naturã
natiuitatis ostendit. quȩ potesta¬
tẽ efficiendi. ñ ꝑ increm̃ta indultarũ

Expanded text:
rem facientem . Exordium responsionis adusque ad voluntatem inferendae mortis exagitabantur, aptatum 188 est. Nam ad violati sabbati objectum sibi reatum dixerat, Pater meus usque adhuc operatur, et ego operor: ut usurpasse hoc ex auctoritate intelligeretur exempli; significans tamen hoc, quod ipse ageret. Patris esse opus intelligendum, quia ipse in se operaretur operante. Et rursum adversum eam invidiam, qua se per paternum nomen Deo exaequasset, haec subdidit: Amen, amen dico vobis, non potest Filius ab se face quod viderit Patrem facientem. Ne igitur exaequatio illa per nomen naturamque filii fidem nativitatis auferret; ait Filium ab se facere nihil posse, nisi quod Patrem facientem vidisset. Et ut maneret salutaris in Patre et Filio confessionis nostrae ordo; naturam nativitatis ostendit, quae potestatem efficiendi non per incrementa indul
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ alium sollicitas: Ei esta quȩ ꝓpͥa
dĩ sunt. deus unus hec gessit. Clama¬
bunt uͦ contra hec. dissimilem dõ patͥ
filium p̃dicantes. non minus ore ui¬
ꝑeo. Sacramentum salutis tuȩ nesciꝰ.
credendus ẽ filius ꝑ quem scła facta
sunt. ꝑ quem formatus homo ẽ. qui
ꝑangłos legem dedit. qui de maria
natus ẽ. qui missus a patre ẽ. qui cru¬
cifixus ẽ. mortuus et sepultus ẽ. qͥ
de mortuis resurgens in dextͥs di ẽ.
qui uiuorum iudex ac mortuorum:.
In hunc renascendumẽ. hic confiten¬
dus ẽ. huius regnum ẽ ꝓmerendũ.
Uterq hostis ȩccłiȩ res ȩccłiȩ agit. dũ
sabellius dm̃ exnatura in oꝑib pre
ria hebyon qui fotinus ẽ. aut uincit.
aut uincitur. dum sabellium arguit
cur hominem neget filium dĩ. dum
ab arriomanitis confutatur cur in ho¬
mine nesciat di filium. Aduersum sa¬
bellium ȩuangłia sͥ exfilio maniȩ de¬
fendit. arrius ei ȩuangłia ꝑ solum fi¬

Expanded text:
Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedicantes non minus ore vipereo: Sacramentum salutis tuae nescis, credendus 180 est filius per quem saecula facta sunt, per quem formatus homo est, qui Angelos legem dedit, quide Maria natus est, qui missus a Patre est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc renascendum est, hic confitendus est, hujus regnum est promerendum. Uterque hostis Ecclesiae, res Ecclesiae agit: dum Saria Hebion, qui Photinus est, aut vincit aut vincitur: dum Sabellium arguit, cur hominem neget filium Dei; dum ab Ariomanitis confutatur, cur in homine nesciat Dei filium. Adversum Sabellium Evangelia sibi ex filio Mariae defendit: Arius ei Evang
Abbreviated transcription (Latin):
adimit. sed naturam non discernit
in genere. dum neq unum diuersi¬
lium sibi assint. Legisse se asserent.
pater maior me ẽ. et nichil uł ex na¬
tiuitatis sacramento. uł ex myst̾io
euacuati. a se di et assumptȩ carnis
intelligentes. naturȩ faciunt dimi¬
nutionem ꝓfessione maioris. C on¬
tendent enim aduersus sabellium
filium eẽ. eousq ut et minor patre
sit. et honorem p̃teritum reposcat.
et mori timeat. et mortuus sit.
gestis. Et dum unum dm̃ nouella
hȩc heresis non negabit. ne filium
dm̃ credat. sabellius tam̃ dm̃ unũ
det. Hic unum dicit. iste unum
negabit. Sabellius se ita tuebitur
dicens. Oꝑa quȩ gesta sunt pret̾ qͣm
dĩ natura non efficit. pecc̃orum re¬
missio. curatio infirmitatum. claudo¬
rum cursus. cecorum uisus. mortuoꝵs
uita: a deo solo ẽ. Non alia natura
qͣm quȩ sui conscia ẽ. diceret: ego et
pater unum sumus. Quid me in
substantiam aliam rapis: Q uid in

Expanded text:
adimit, sed naturam non discernit adimit, sed naturam non discernit in genere; dum neque unum diversilium sibi adsint. Legisse se asserent, Pater major me est : et nihil vel ex nativitatis sacramento, vel ex mysterio evacuati a se Dei et assumptae carnis intelligentes, naturae facient deminutionem professione majoris. Contendent enim adversum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum reposcat, et mori timeat: et mortuus sit. gestis: et cum unum Deum novella haec nunc haeresis non negabit, ne filium Deum credat; Sabellius tamen Deum unudet. Hic unum dicet: iste unum Deum negabit. Sabellius se ita tuebitur dicens, Opera, quae gesta sunt praeter quam Dei natura non efficit: peccatorum remissio, curatio infirmitatum, claudorum cursus, caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ impie arripuit unionem. non
intelligens naturalem unitatem
sub natiuitatis significatione mon¬
strari. cum ꝑ id quod in filio pater
uidetur. confirmatio diuinitatis
sit. non natiuitatis abolitio. Cog¬
nitio itaq alterius in altero ẽ: qͥa
non differt alter ab altero natura.
Et in quo nichil differunt: meo in¬
differens contemplatio ẽ de ꝓpͥetate
nature. Nec sane ambigi potest.
quin ex se speciem dĩ formȩ. qui in
forma dĩ manebat ostenderet. Suc¬
cedit quoq ad huius prauȩ opini¬
onis stultum furorem etiam hoc
dictum dñi. ego et pater unum
sumus. Naturȩ enim indissimi¬
lis unitas. irreligiose ad unius ꝓfi¬
cit errorem. et rationem dicti uir-¬
tus sola intellecta non tenuit.
N on enim solitarium significat. e¬
go et pater unum sumus. Nam
coniunctio ea quȩ significat et pa¬
trem. intelligentiam adimit u¬
nius. et illud quod sumus. non
patitur singłarem. Hoc uero qđ
unum sumus. non natiuitatem

Expanded text:
turae impie arripuit unionem, non turae impie arripuit unionem, non intelligens naturalem unitatem sub nativitatis significatione monstrari: cum per id, quod in Filio Pater videtur, confirmatio divinitatis sit, non nativitatis abolitio. Cognitio itaque alterius in altero est, quia non differt alter ab altero natura: et in quo nihil differunt, in eo indifferens contemplatio est de proprietate naturae. Nec sane ambigi potest, quin ex se speciem Dei formae, qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae opinionis stultum furorem etiam hoc dictum Domini: Ego et Pater unum sumus . Naturae enim indissimilis unitas irreligiose ad unionis profecit errorem: et rationem dicti 179 virtus sola intellecta non tenuit. Non enim solitarium significat, Ego et Pater unum sumus. Nam conjunctio ea, quae significat et patrem, intelligentiam non admittit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero quod unum sumus, non nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd legit᷑. sensui potiꝰ co¬
aptat᷑ ꝙͣ lectioni sensus
obtẽꝑat. tñ dũ sͥ partes
singłe aduersant᷑: non
solum suis. s aduersan¬
tium ẽ intelligenda do¬
cꝰtrinis. ut dum aduer¬
sũ unam eam om̃s sunt.
iniquissimum tamen
errorem omnium ꝑ id
qđ sola est atq una con¬
futet. Heretici gͥ om̃s ꝯ¬
tͣ eccłiã ueniunt. s dũ ħe¬
dici om̃s se inuicẽ uinc̃t.
toria enim eorum. eccłie
tumphus ex omnibꝰ
est: dum in eo heresis
cont᷑ alteram pugnat.
quod in heresi altera ȩccłiȩ fides dãp¬
nat. Nicħ enim ẽ quod ħeticis cõmu¬
ne ẽ. &. int̾ hȩc fidem nr̃am dum sͥ
aduersant᷑. affirmant. Unum dm̃
sabellius p̃dicat filii natiuitate sub¬
lata. dum nature uirtutem quȩ oꝑa¬
ta in homine ẽ. dm̃ ẽẽ non ambigit.
Sacramento et enim filii ignorato. ꝑ
gestorum ammirationẽ fidem uerȩ
gn̾ationis amisit. & dum audit. qͥ
me uidet. uidet & patrem: indiscre¬
te et indissimilis in patre & filio na¬

Expanded text:
egitur, sensui potius coaptatur, quam lectioni sensus obtemperat: tamen dum sibi partes singulae adversantur, non solum suis, sed adversantium est intelligenda doctrinis; ut dum adversum unam eam omnes sunt, impiissimum tamen errorem omnium per id quod sola est atque una confutet. Haeretici igitur  Ecclesiam veniunt: sed dum haeretici omnes se invicem vincunt, toria enim eorum, Ecclesiae triumphus ex omnibus est, dum eo haeresis contra alteram pugnat, quod in haeresi altera Ecclesiae fides damnat nihil enim est, quod haereticis commune est: et inter haec fidem nostram, dum sibi adverSabellius praedicat Filii nativitate sublata, dum naturae Virtutem, quae operata in homine est, Deum esse non ambigit. Sacramento etenim filii ignorato, per gestorum admirationem fidem verae generationis amisit: et dum audit, Qui me vidit, et Patrem , indiscretae et indissimilis in Patre et filio na
Abbreviated transcription (Latin):
sistit: aut qͥsqͤs hinc ãbigit: dis¬
cat a iudeis intelligentiã naturȩ.
uel pociꝰ cognoscat ab euangłio
ueritatẽ nauuitatis. in qͦ scͥptũ ẽ
Propt̾ hoc mag̃ querebant eũ iu¬
dei int̾ficere: qm̃ ñ solũ solue¬

Expanded text:
sis. -- Aut quisque hinc ambigit, discat a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius cognoscat ab Evangelio veritatem nativitatis, in quo scriptum est, Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ceptũ eẽ potest ñ idipsũ eẽ
qđ nasci. dũ om̃e ceptuᷤ aut ex
nichilo in aliqͥd existit. aut ex
alio in aliud ꝓficit & desinit.
ut ex t̾ra aurũ. ut ex solidis liqͥ¬
da. ut ex frigidis feruentia. ut
ex albis punicea. ut ex aqͥs ani¬
mantia:. ut ex inanimis uiuen-¬
tia. Dĩ aũ filiꝰ neq ex nichilo ds̃
cȩpit eẽ. s natꝰ ẽ: neq aliuo ali

Expanded text:
quia coeptum esse, potest non id ipsum esse quod nasci, dum omne coeptum aut ex nihilo in aliquid exsistit, aut ex alio in aliud proficit et desinit; ut ex terra aurum, ut ex solidis liquida, ut ex frigidis ferventia, ut ex albis punicea, ut ex aquis animantia, ut ex inanimis viventia: Dei autem filius neque ex nihilo Deus coepit esse, sed natus est; neque aliud ali
Abbreviated transcription (Latin):
stiis usitatũ est. Sed ea ipsa no-¬
uitas ñ inẽ. nͥ ex cognatis ꝓpͥeta¬
tibꝰ sub diu̾sitate nat᷑e. & diu̾si¬
tatẽ eoꝵs natiuitas ñ intulit. sed
accepit: dũ id tenet qđ ex utͦq
sibi unũ ẽ. Et cũ hȩc inhis cor¬
poralibꝰ causis & passionibꝰ ita
sint: qͥs rogo furor ẽ. natiuitate᷑
unigeniti dĩ ad degñem ex do refer

Expanded text:
a novitas non inest, nisi ex connatis proprietatibus sub diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non intulit, sed accepit, dum id tenet, quod ex utroque sibi unum est. Et cum haec in his corporalibus causis et passionibus ita sint; quis rogo furor est, nativitatem unigeniti Dei ad degenerem ex
Abbreviated transcription (Latin):
stituti opificii ornatũ. creatoris sui
placuit dõ p̃dicatione stultuiȩ sal¬
uos facẽ credentes: idẽ crucis fide et̃¬
nitatẽ mortalibꝰ ꝓuenire. ut confu¬
sa humane sententiȩ opinione. ibi
salus repꝑiret᷑. uͥ credit᷑ eẽ stultitia.

Expanded text:
stituti opificii ornatum, creatoris sui stituti opificii ornatum, creatoris sui placuit Deo praedicatione stultitiae salvos facere credentes, id est, crucis fide aeternitatem mortalibus provenire: ut confusa humanae sententiae opinione, ibi salus reperiretur, ubi creditur esse stultitia.