comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuã mͥ: in quacũq die inuocauero te cito ex¬
audi me: & ostende om̃ib istis qͥa tu es ds solꝰ.
& curas om̃s qui in te credunt. Et tenuit ma-
dentes hȩc stridebant dentib sius una cũ sacer-¬
dotib adu̾sus eũ: & dixerunt imꝑatori. Sacͥ-
Pantaleon consenti mͥ: & sacͥfica diis. Uides
in ȩt̾num mortui sunt. Nam qͥ ꝓpter. xp̃m¬
iuuentutẽ tuã. Magna em̃ & multa tͥ torm̾ta
p̃parata sunt: si ꝑmanseris in eadẽ confessione.
Pantaleon respondit. Quȩ dicis torm̃ta celeriꝰ¬

Expanded text:
a me. In quacumque die invocavero te, velociter exaudi me: ostende istis quia tu solus es Deus, et curas <eos>, qui in te credunt». Et tenuit manurunt medici, stridentes dentibus suis cum sacerdotibus adversu«Miliane, consenti michi, et sacrifica diis. Vides in eternum mortui sunt. Nam qui pro iuventutem tuam. Multa enim et magna tormenta tibi parata sunt, si tu permanseris in eadem confusione». Milianus respondit: «Que dicis tormenta, celeri
Abbreviated transcription (Latin):
unũ & animã unam. In uidiȩ gͦ facib accen-¬
si sacerdotes iudeoꝵ cũ phariseis & scribis. con-¬
citauerunt ꝑsecutionẽ in ȩccłia. int̾ficiendo ꝓ.¬
thomr̃em stephanũ: & fere a finib suis xp̃i te-¬
stes om̃s ꝓculpellendo. Hac gͥ ꝑsecutionis
ꝓcella setuente disꝑsi credentes. pecierunt di

Expanded text:
unum et anima una. Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petie
Abbreviated transcription (Latin):
ost dominicȩ resurrectionis głam.
ascensionisq tͥumphũ. ac sp̃c para-¬
clẏti de suꝑnis missionẽ. qͥ disci-¬
płoꝵ corda temporalis pȩnȩ adhuc formidi-¬
ne trepidantia repleuit. scientiã omniũ lin-¬
guarũ tribuendo: erantq om̃s credentes si-¬
mul cũ mulierib & maiia matre iħu ut ly-¬
cas narrat ȩuangłista: & uerbũ dĩ dissemina-¬
bat᷑. crescebatq numerus credentiũ cotidie:¬

Expanded text:
surrectionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant omnes credentes simul cum mulieribus et Maria mater Jesu, ut Lucas narrat evangelista, et verbum Dei disseminabatur, crescebatque numerus credentium quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
te postra religionis ẽ habitꝰ: ut nullus regũ ac
pͥncipũ. nec aliqͥs scłari põꝑa p̃ditꝰ. ȩccłiam il¬
loꝵ beneficia petiturꝰ ingredi audeat: donec
priꝰ depositis armis. animiq beluina post ha-¬
bita ferocitate. sic demũ cũ om̃i humilitatis

Expanded text:
tea, tantae religionis est habitus, ut nullus regum, aut principum, nec aliquis, saeculari pompa praeditus, ecclesiam illorum, beneficia petiturus, ingredi audeat donec prius, depositis armis, omnique belluina posthabita ferocitate, demum, cum omni humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
antonino imꝑatori: eo quod conuentus fie¬
ret in titulo praxedis: & misit & tenuit mul¬
cum aliis uiginti & duob: quos sine interro¬
gatione gladio puniri precepit in eodem
titulo. Quorum corpora noctu beata pra-¬
xedis collegit: & sepeliuit in cimiterio pris-¬
afflictione constricta beata praredis inge-¬
muit: & orauit ad dnm. ut transiret ex
hoc mundo. Cuius orationes &e lacrimȩ

Expanded text:
Antonino imperatori quod conventus fieret in titulo Praxedis, misit et tenuit cum aliis viginti duobus, quos sine interrogatione gladio puniri praecepit in eodem titulo, quorum corpora beata Praxedis collegit et sepelivit in coemeterio Prisafflictione constricta beata Praxedis ingemuit, et oravit ad Dominum ut transiret ex hoc mundo, cujus orationes et lacrymae
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se:cȩꝑunt uendere om̃e patͥmoniũ & ero-¬
gare pauꝑib In eodem uͦ loco uͥ titulum in no¬
mine meo pat̾ earũ bonȩ recordationis pudeis
mͣ. ꝓpt̾ familiam cõmunẽ quȩ gentilis erat.
in eodem titulo fontẽ baptismi constituere stu-¬

Expanded text:
mne patrimonium et erogare pauperibus. In eodem vero loco ubi titulum meo nomini pater earum bonae recordationis Pudens propter familiam communem, quae gentilis erat, in eodem titulo fontem baptismi construere stu
Abbreviated transcription (Latin):
a dño mereret᷑: qͥ uos frequent̾ cũ beatissimo
pio ep̃o ad altare dñi cõmemorabat. P ost unũ
te uirginis praxedis. Pio aut̃ ep̃o coguante de
requiritur nouatꝰ uir dĩ. Et cum auditũ fuisset
quia egritudine detineret᷑: contristati sumꝰ

Expanded text:
at, et vos frequenter cum beatissimo Pio episcopo ad altare Domini commemorabat. Post annum virginis Praxedis. Pio autem episcopo cogitante de requiritur Novatus vir Dei. Et dum auditum fuisset, quia aegritudine detinebat
Abbreviated transcription (Latin):
suis actib. Egyptii uͦ sceleratiores & stolidi¬
ores his existentes: deteriꝰ omĩb gentibus
errauerunt. Non enim contenti fuerunt
chaldeoꝵ & gretoꝵ cultib : s insuꝑ & bru¬
ta animalia induxerunt deos eẽ . t̾rena ui¬
delicet & aquatilia. & arbores. & germi¬
nantia. & contaminati sunt om̃ĩ insania
& luxuria: deterius omnib gentib que st̃

Expanded text:
saph Egyptii vero sceleratiores et stolidiores his existentes, deterius omnibus gentibus erraverunt. Non enim contenti fuerunt Chaldeorum et Grecorum cultibus, sed insuper et bruta animalia induxerunt deos esse; terrena videlicet et aquatilia; et arbores et germinantia. Et contaminati sunt omni insania et luxuria, deterius omnibus gentibus que sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Inducitur enĩ ab eis ante om̃s deus sa
turnus: & huic sacͥficant filios suos. Qui ge¬
nuit pueros multos de rea: & insanens co¬
medit filios suos. Aiunt aũ iouem absci¬
disse sibi uirilia. & ꝓiecisse in mare: unde
uenus fabulose dr̃ fuisse nata. Alligans

Expanded text:
ciant. Inducitur enim ab eis ante omnes deus deos Saturnus et huic sacrificant filios suos; qui genuit multos pueros de Rea, et insaniens comedit filios suos. Aiunt autem Iovem abscidisse sibi virilia et proiecisse in mare, unde Venus fabulose dicitur fuisse nata. Alligans
Abbreviated transcription (Latin):
iupiter quẽ ferunt regem eẽ alioꝵ deoꝵ:
& tranfformatũ fuisse in animalia. ut
cum mortalib mulierib adulteria cõmit¬
teret. In ducunt enim hunc transformatũ
in taurum ꝓpt̾ eurõpam: & in aurũ propt̃
danen. & incignum ꝓpt̃ ledam: & in sãtyrũ¬
ꝓpt̾ antioꝑem: & in fulmen ꝓpt̾ semelem. Et
ita genuisse exbis filios multos: liberũ uide¬
licet & retum. & amphionem & herculem. &
apollinem. & archemiã. & ꝑseum. castoremq
& pollucem. & helenam. & minoem. & rada¬
mantũ. & sarpedonem. & nouem filias quas
appellauerunt musas. Deinde inducunt de
ganimede. Contigit gͦ orex hominib imi¬
tari hec omĩa: ut fiant adult̾i. & mascłoꝵ con¬
cubitores. & alioꝵ maloꝵ oꝑm patratores scd̾m
imitationẽ di sui. Quomͦ aũ credit̾ dm̃ ẽẽ ad¬

Expanded text:
Iupiter, quem ferunt regem esse aliorum deorum et transformatum fuisse in animalia, ut cum mortalibus mulieribus adulteria committeret. Inducunt enim hunc transformatum in taurum propter Europam et in aurum propter Dianam et in cignum propter Ledam et in satyru Antiopem et in fulmen propter Semelem; et ita genuisse ex his filios multos, Liberum videlicet et Zetum et Aamphionem, Herculem et Apollinem et Arthenicam et Perseum, Castoremque et Pollucem et Helenam et Iunonem et Radamantum et Sarpedonem et novem filias, quas appellaverunt musas. Deinde inducunt de Ganimede. Contigit ergo o rex hominibus imitati hec omnia, ut fiant adulteri et masculorum concubitores et aliorum malorum operum patratores, secundum imitationem dei sui. Quomodo au
Abbreviated transcription (Latin):
colunt deos. intria diuidunt᷑ genera: caldeos ui-¬
delicet & grecos & egyptios. Nam isti fuert̃ pͥnci-¬
pes & magistri ceteris gentib in multoꝵ deoꝵ
cultu. & ad oratione. Uideamus gͥ. hoꝵ qui sunt
participes ueritatis. & qui erroris. Chaldei nãq
nescientes dm̃. errauerunt post elementa: &
ceꝑunt colere creaturam potus quã suũ crea¬
torem. Quoꝵ & imagines quasdam facientes
nominauerunt figurã celi. & t̾rȩ & maris. so¬
lisq & lune: & ceteroꝵ elementoꝵ & lumina¬
rium. Et concludentes in templis adorauer̃t.
deos uocantes eos. quos seruant diligent̃ ne ra-¬
piantur a furib : & ñ intellexerunt qͥa om̃e
quod seruat maius est seruato: & faciens maiꝰ

Expanded text:
colunt deos, in tria dividuntur genera, Chaldeos, scilicet et Grecos et Egyptios. Nam isti fuerunt principes et magistri ceteris gentibus, in multorum deorum cultu et adoratione. Videamus igitur horum, qui sint participes veritatis et qui erroris. Chaldei quoque nescientes deum, erraverunt post elementa et ceperunt colere creaturam potius quam suum creatorem. Quorum et imagines quasdam facientes, nominaverunt figuras celi et terre et maris solisque et lune et ceterorum elementorum et luminarium et concludentes in templis adoraverunt, deos vocantes eos; quos servant diligenter ne rapiantur a furibus; et non intellexerunt quod omne quod servat maius est servato et faciens maius
Abbreviated transcription (Latin):
berũ arbitrium quidem ẽ: animȩ rationalᷤ
uoluntas sine ꝓhibitione cuiusquã mota ad
qd̾cumq uoluerit: siue ad bonum siue ad
malũ: sic ab auctore concessum. Rursꝰ liberũ
Carbitrium ẽ: intellectualis animȩ: motus
sui iuris. Preelectio uͦ ẽ consultum desid̾iũ
eoꝵ que innobis sunt: aut consilium deside¬
rabile. Eo enim p̃iudicatum ẽ ex consilio:
tenemus eligentes. Consilium uͦ ẽ: desideriũ¬

Expanded text:
berum arbitrium est animae rationalis voluntas sine prohibitione cujusquam mota ad quodcunque voluerit, sive ad bonum sive ad malum, sic ab auctore concessum. Rursus: Liberum arbitrium est intellectualis animae motus sui juris; praeelectio vero est consultum desiderium eorum, quae in nobis sunt, aut consilium desiderabile: quod enim praejudicatum est, ex consilio tenemus eligentes. Consilium vero est i
Abbreviated transcription (Latin):
uenio omnes gentes & linguas: & uenient
& uidebunt głam meam: & erit cęlũ nouũ
& t̾ra noua. que ego facio manere coram me.
Et ueniet omĩs caro ut ad oret in conspectu
meo: dicit dñs. Et exibunt et uidebunt
cadauera hominum: qui p̾uaricati st̃ in me.
Nam uermis eoꝵ ñ morietur: & ignis eoꝵ ñ¬
extinguet᷑. Et erunt usq ad satietatẽ uisio¬
nis omni carni. Et iterũ de die illa dicit. Et
inuoluet᷑ celũ sicut liber: & om̃s stelle cadent
sicut folium de uinea. Ecce enĩ dies dñi uenit

Expanded text:
es gentes et linguas; et venient, et videbunt gloriam meam; et erit coelum novum, et terra nova, quae ego faciam manere coram me. Et veniet omnis caro, et adorabit me in conspectu meo, dicit Dominus; et exibunt, et videbunt cadavera hominum, qui praevaricati sunt in me. Nam vermis eorum non morietur, et ignis eoEt erunt usque ad satietatem visionis omni carni . Ac rursum de die illo ait: Et involvetur coelum sicut liber, omnes stellae cadent sicut folium de vinea. Ecce enim dies Domini venit
Abbreviated transcription (Latin):
Querite uͦ pͥmum regnum dĩ. & iusticiã eiꝰ:
et omnia ista adicientur uob̃. Nolite solli¬
citi eẽ de crastino. Nam crastinus dies. sui ipsi¬
us sollicitus erit. Omĩa quecumq uultis
ut faciant uobis homines: sic & uos facite
illis. Intrate ꝑ angustã portã: quia lata por¬
ta & spaciosa uia quȩ ducit ad ꝑditionem:
& multi sunt qͥ intrant ꝑeam. Quam an

Expanded text:
rite autem primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Nolite solliciti esse de crastino, nam crastinus dies sibi ipsi sollicitus erit . Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis . Intrate per angustam portam, quia lata est porta, et spatiosa via, quae ducit ad mortem, et multi sunt qui intra
Abbreviated transcription (Latin):
num. & uiri fortes ad miscendã ebrietatẽ:
qui iustificatis impium ꝓmunerib: & iu¬
sticiam iusti aufertis ab eo. Qui declinatis
iudicium pauꝑum. & diripitis substantiã
orphanus in p̃dam. Et quid facietis in die
uisitationis. & ad quẽ confugietis in auxili¬
um: & uͥ derelinquetis głam urãm: Ex his

Expanded text:
um, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam 263 justi aufertis ab eo. Qui declinatis judicium pauperum, et diripitis substantiam orphanus in praedam. Et quid facietis in die visitationis? et ad quem confugietis in auxilium? et ubi derelinquetis gloriam ves
Abbreviated transcription (Latin):
caput tuum exultatio: & laus & leticia
comprehendet te: aufugiet dolor & tͥsticia
& gemitus. Tunc erumpet quasi mane lu¬
men tuum: & sanitas tua citius orietur.
Et anteibit faciem tuam iusticia tua: &
gla dñi colliget te. Tunc inuocabis: & dñs
exaudiet. Clamabis: & dicet ecce adsum. Ego
enim sum qui deleo iniquitates tuas: & non
memorabor. Tu uͦ memor esto: & iudicem̃.
Dic tu iniquitates tuas: ut iustificeris. Si fu¬
erint peccata tua ut coccinum: quasi nix
dealbabuntur. Et si fuerint rubra quasi u̾¬
mitulus. uelut lana albaerunt: os enĩ dñi

Expanded text:
caput tuum exultatio et laus et laetitia te comprehendet. Effugiet dolor, et moeror, et gemitus. Tunc erumpet quasi mane lumen tuum, et sanitas tua citius orietur. Et anteibit faciem tuam justitia tua, et gloria Domini colliget te. Tunc invocabis, et Dominus exaudiet: clamabis, et dicet: Ecce adsum . Ego enim sum, qui deleo iniquitates tuas, et non memorabor. Tu vero memor esto, et judicemur. Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris . Si fuerint peccata tua ut coccinum, quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt. Os enim Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis: ait. Sicut ex his quȩ me docuert̃
astroꝵ cursus ualeo conicere. o rex pueri
huiꝰ ꝓfectus qui nc̃ natus ẽ tͥ. ñ intuo erit
regno. s in alio meliori: & incõparabilit̾
to quod sua spe ipse pͥuetur. Hec quidem¬
os ea quȩ sunt ueritatis significante: ut om¬
nem imꝑiis excusationẽ adimeret. Rex gͥ¬

Expanded text:
nativité:« Sicut ex hiis qui me docuerunt astrorum cursus valeo conjicere: O Rex, per pueri huius profectus, qui nunc natus est tibi, non in tuo erit regno, sed in alio meliori, et in comparabiliter to quod sua spe ipse privetur. Hec dios ea que sunt veritatis, signifficante, ut omnem impiis excusacionem adimeret
Abbreviated transcription (Latin):
sordium ablutionẽ assumit᷑. Idcirco impos¬
sibile ẽ aquã ẽẽ deam: s opus dei. Illi uͦ qͥ
arbitrantur ignẽ eẽ dm̃: errant. Nã igniᷤ
factus ẽ ad usum hominũ. & subiacet illoꝵ
dnãtioni: circũfert᷑ de loco ad locum. & accen¬
ditur ad elixandas & assandas carnes diu̾saˢ.
da. Multis eni modis corrumpit᷑ ab hoĩb¬
corrumpit᷑ & extinguitur. Propt̃ qd̾ ñ ẽ con¬
gruum ignem dm̃ estimare: s opꝰ di.

Expanded text:
sordium ablutionem assumitur: idcirco impossordium ablutionem assumitur: idcirco impossibile est esse aquam deam, sed opus dei. Illi vero qui arbitrantur ignem esse deum, errant. Nam ignis factus est ad usum hominum et subiacet illorum dominationi. Circumfertur de loco ad locum et accenditur ad elixandas carnes diversas da. Multis etiam modis corrumpitur ab hominibus et extinguitur. Propter quod non est congruum ignem deum estimare, sed opus dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Nam astra ordine & spacio feruntur
bunt. nunc aũ oriuntur. & scd̃m temꝑa iter
ꝑagunt. ut ꝑficiant estatem & hyemẽ sicut
cum cȩlesti ornatu. Unde manifestũ est ñ eẽ
terram eẽ deam: errauerunt. Uidemus enĩ
illam ab hominib contumeliã patientem.
& dñationi eoꝵ subiacentẽ: defossam & consꝑ-¬
sam. & inutilem factam. Nam si igne torreat
nichil oritur. Insuꝑ & si paulo ampliꝰ infũ¬
datur: corrumpitur & ipsa & fructus eius.
Conculcatur aũ ab hominib: & cet̾is aĩalib.
Sanguine in terfestoꝵ inquinat᷑: effo dit᷑.
implet᷑: mortuoꝵ theca fit corpoꝵ. his ita
se habentib ñ seqͥt᷑ terrã ẽẽ deã: s opus dei
ad utilitatẽ hominũ. Qui au putant a¬
quam eẽ deam: errauerunt. Nam & ipsa ad
usum hominũ facta ẽ: & dñationi subia¬
cet eoꝵ. Polluitur. corrumpit᷑. & ĩmutat᷑:
calescit & tingitur colorib. & frigore con¬
gelatur. & cruorib inquinat᷑: & ad cunctaꝵ

Expanded text:
tum. Nam astra ordine et spatio feruntur bunt, nunc autem oriuntur; et secundum tempora iter peragunt, ut perficiant estatem et hyemem, sicut cum celesti ornatu, unde manifestum est non essterram esse deam, erraverunt: videmus enim illam ab hominibus contumeliam patientem et dominationi eorum subiacentem, defossam et conspersam et inutilem factam. Nam si igne torreatur, itur mortua. Insuper si paulo amplius infundatur, corrumpitur et ipsa et fructus eius. Conculcatur autem ab hominibus et ceteris animalibus; sanguine interfectorum inquinatur, effoditur, impletur, mortuorum theca fit corporum. His ita se habentibus, non sequitur terram esse deum, sed opus dei ad utilitatem hominum. Qui autem putant aquam esse deam, erraverunt. Nam et ipsa ad usum hominum facta est et dominationi subiacet eorum, polluitur, corrumpitur et immutatur, calescit et tingitur coloribus et frigore congelatur et cruoribus inquinatur et ad cunctarum
Abbreviated transcription (Latin):
putare ẽẽ deam: s opus dei. Qui autẽ
putant hominẽ eẽ dm̃: errant. Uidemꝰ
quippe illũ motũ scđ̾m necessitatẽ: & e¬
nutritum ac senescentẽ. etiã se nolente.
Et aliquando quidem letatur: & aliquã¬
do tristatur. Indiget cybo & potu & uesti¬
tu. Est & iracundus & auidus. & inuidus.
& penitens. & minorationes multas ha¬
bens. Corrumpit᷑ &̃ multis modis ab ele¬
mentis & animalib: uł imminente sibi
morte. Non conuenit gͦ hominẽ ẽẽ dm: s
opus dei. Errore gͥ magno errauert̃ chaldei:

Expanded text:
opus dei. Qui autem putant hominem esse deum, errant. Videmus quippe illum natum secundum necessitatem et enutritum, ac senescentem, etiam se nolente. Et aliquando quidem letatur et aliquando tristatur. Indiget cibo et potu et vestitu: et est iracundus, et invidus, et avidus, et penitens, et minorationes multas habens. Corrumpitur etiam multis modis ab elementis et animalibus, vel imminente sibi morte. Non convenit ergo hominem esse deum, sed opus dei. Errore igitur magno erraverunt Chaldei
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideamꝰ qͥd forte de deo sentiant. Greci
namq dicentes se ẽẽ sapientes stulti facti sp̃
deterius chaldeis. introducentes plurimos
deos factos eẽ alios quidem masculos. alios
uͦ feminas: omniũ uitioꝵ cunctaꝵq aucto¬

Expanded text:
ut videamus quid forte de deo sentiant. Greci namque dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt, deterius Chaldeis, introducentes plurimos deos factos esse, alios quidem masculos, alios vero feminas: omnium vitiorum, cunctarumque aucto
Abbreviated transcription (Latin):
erugo neq tinea demolit᷑: & ubi fures ñ ef¬
fodiunt neq furantur. elbi enĩ est thesau¬
rus tuus: ibi est & cor tuum. Ne solliciti sitis
anime ur̃ȩ quid manducetis: neq corpori
ur̃o quid induamini. Scit enĩ pater ur̃ cȩ¬
lestis: qm̃ his omnib indigetis. Qui ergo
animam dedit & corpus. dabit prorsus &

Expanded text:
 tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum. Ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini; scit enim Pater vester coelestis quoniam his omnibus indigetis. Quare qui animam et corpus dedit, prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
gus lupum insequi cȩpit. At ille ne utinã t̾ritꝰ
infantulũ longiꝰ ꝓtrahebat. S dum fatigatũ
uulgus a ꝑsecutione lupi cessaret. desꝑans ei se
nullomͣ p̃dam excutere posse. mulier que ꝓfilii
amissione artiori stimulabat᷑ dolore. nequãquã
ab incepto quieuit cursu: s magis ꝓposse citiꝰ
quatinus ei suũ ferret auxilium reddendo ꝓpͥ¬
um filiũ: seruũꝙ suũ extra t̾minos suos nulla¬
tenus efferri ꝑmitteret. Tunc deinde clem̾tia
diuinȩ pietatis. & int̾uentu p̾tiosi confessoris:
qͦd exorabat adepta est. Lupꝰ namq ueniens
ad t̾minum territorii sc̃i s enedicti: infãtułu
illesum atq in columem relinq̃ns. a uia siluaꝵ
latibula repetiit. Mulier recepto alacris pue¬
rulo. grãs d̾o ac lib̾atori filii sui sc̃o ꝓscire refe¬
rens benedicto: lares pauꝑrimos suȩ reuisit

Expanded text:
go, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, go, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi cessaret, desperans ei se ullo modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione arctiori stimulabatur dolore, nequaquam ab incepto requievit cursu: sed magis pro posse citius quatenus ei ferret auxilium, reddendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. Mulier recepto alacris puerulo gratias Deo ac liberatori filii sui, sancto pro scire referens Benedicto, lares pauperrimos suae revisit
Abbreviated transcription (Latin):
t relinquit᷑: ipse uͦ stephanꝰ longo consũptꝰ lan¬
guore moritur:
admodum grauis uniu̾sas occupauit gal-¬
lias: clades etiam ex insectatione paganoꝵ ñ mo-¬
dica. totam occeani incolentẽ litora attriuit
gentẽ. S ut triciã iuxta ꝓpħam orbis exꝑiretur
plagam: graues immenseꝙ secutȩ sunt bestiȩ.
quȩ famem clademq effugientes barbaricam.
hiante ore exciꝑent. Accidit aũ ea tempestate :
ut mulier quedam ex matriniacensi egressa
p̾dio. infantułu miniisculȩ ȩtatis secũ dediice-¬
ret. Qui cũ aliis suȩ etatis luderet infantulis.
ipsa longiꝰ cũ plurimis uiris ac mulierib ꝓspe¬
ctante: cum subito lupꝰ a silua egressus. filium
mulieris illius rapuit: ac sustollens ñ siluã re-¬
petiit: s ꝑ campoꝵ spatia exportare cȩpit. Cer-¬
nens hoc infelix mulier. miserrimis uocib plan¬
goribq immensis indolens: mixtũ dẽinde uul¬

Expanded text:
i relinquitur, ipse vero Stephanus longo consumptus lani relinquitur, ipse vero Stephanus longo consumptus languore moritur. admodum gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per Oceani littora attrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate, ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus prospectante: cum subito lupus a silva egressus filium mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensis indolens, mista deinde vul
Abbreviated transcription (Latin):
usꝰ. Decedente illo dñs qͣndam ipsiꝰ t̾re de qͣ p̾fati sumꝰ.
qͦduendiderat riis repet̾ẽ conat᷑. Aduocatꝰ uͦ una
cũ raganario monacho ad locũ cessioniᷤ t̾rȩ. iux¬
stepħs ĩpatientia leuis animi cõmot᷑ raganario
monacho ita ut sedebat in eqͦ ꝓpinqͣns furibunde
locutꝰ ẽ. Tibi dico raganari monache qͥ tͣnsmare
iherłm reqͥsisti. ꝑ ħc testor ensem. qͣndo tu ce ego ab
hoc recesserimꝰ loco: sc̃s bñdictꝰ ex hac uinea nulła ha¬
bebit potestatẽ. Cui defurenti raganariꝰ infit. Certe
ego ignoro. tu uͦ nescis utrũ ab hoc loco recede ꝓuo
to possimꝰ. Ille iterũ ꝯcusso ense uiram̃tũ repetens:
affirmauit se absq gr̃a scĩ bñdicti ab eo recessurũ loco
hisdictiꝰ. festĩ ab eq̃ corruen ꝯtͥtis collisisꝙ omnibuᷤ
membris: in gestatorio ad domum ꝓpͥam a suiᷤ
reuehit᷑. E uinea qͥdem potestati sc̃i Benedic-¬

Expanded text:
usus. Decedente illo dominus ipsius terrae de qua praefati sumus, usus. Decedente illo dominus ipsius terrae de qua praefati sumus, quod vendiderat rursus repetere conatur. Advocatus vero una cum Raganario monacho, ad locum cessionis terrae juxStephanus, impatientia levis animi commotus, Raganario monacho ita ut sedebat in equo propinquans, furibunde locutus est: Tibi dico, Raganari monache, qui trans mare Jerusalem requisisti, per hunc testor ensem; quando tu et ego ab hoc recesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictis confestim ab eo corruens, contritis collisisque omnibus membris in gestario ad domum propriam a suis refertur: et vinea quidem potestati S. Benedict
Abbreviated transcription (Latin):
necti donatꝰ. multis uicinoꝵ insectationib &
maxime pͥmoꝵ pate a potestate huiꝰ loci desci¬
uerat. At post longũ temporis spaciũ. maxi-
consiliũ necessarie reꝑtũ est. ut habitatione
congrua monachis qͦ qͦmodo inibi constructa.
endarum rerũ qͥescerent fidutia. Mutitur
ad id enitendũ raganariꝰ monachꝰ magnȩ uir-
tutis iuir. qͥ olim ab imꝑatore ludoyico cũ
aliis iherosolimã missus fuerat: atq cũ eosi¬
geuertꝰ prb̃r ac monachꝰ. Qui cellula in p̾di-¬
cto cõpingentes loco: omnẽ aquitanicȩ genti
abstulere harum repetendarũ fidutiam. Ex-¬
titit eo tempore qͥdam uir. eiꝰdem plebis haud
ignobilis stephanus noĩe: qͥ aliquã partẽ fundi
ꝓprii ciudam seruoꝵ sci benedicti. accepto pre-¬
tio distraxit. Seruus aũ ille fundĩi absꝙ aliqͦ
fructifero cultu adeptꝰ. uacuã neqͣquã ꝑmisit.
eẽ tellurẽ. e eã optime excolens uineã ĩnibi
plantauit. atq qͦ adiuxit tepore in ꝓpͥos retinuit

Expanded text:
nedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate hujus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximoconsiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, endarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo Segevertus presbyter ac monachus: qui cellulam in praedicto compingentes loco, omnem Aquitanicae genti abstulere harum repetendarum rerum fiduciam. Exstitit eo tempore quidam vir ejusdem plebis haud ignobilis, Stephanus nomine, qui aliquam partem fundi proprii cuidam servorum sancti Benedicti accepto pretio distraxit. Servus autem ille fundum absque aliquo fructifero cultu adeptus, vacuam nequaquam permisit esse tellurem: sed eam optime excolens vineam inibi plantavit, atque quo advixit tempore, in proprios retinuit
Abbreviated transcription (Latin):
statuert᷑. Hic ñ post multũ tempꝰ cooꝑante di¬
uina misccłia. & suffragantib mitis beati sene-¬
dict patris. iamꝙ euolutis fere centũ & decẽ
annis. ex quo locus ille habitatione hoi¬
num destitutꝰ erat: multoꝵ ibi monachoꝵ
nobilium &e mediocrũ ad se concurrentiũ
pat̾ effectus. sub scẽ regule iugo & beati sene-¬
dicti institutione. reparatis habitacłis uiuere
cȩpit: atq hoc sc̃m cenobiũ in statũ qͦ nẽ cer¬
nitur erexit. Hinc uenerabili uiro petrona¬
cii sequenti tempore sacerdotũ precipiuiᷤ.¬
queq quȩ ad utilitatẽ monastii ꝑtinent:
insuꝑ &e regulam quã beatus pat̾ s enedictꝰ
suis manib conscͥpsit. pat̾na pietate concessit.¬
Monast̾iũ uͦ sc̃i uincentii mrĩs. qͦd iuxta uul-¬
turni fluminis fontẽ situm ẽ. & nc̃ magna
congregatione refulget. a trib nobilib frrĩ-
mi autb̃ti eiꝰdem monast̾ii abbatis. in uolu-¬
mine qͦd de hac re composuit scͥpta signifi-¬

Expanded text:
post multum tempus, cooperante divina misericordia et suffragantibus meritis almi Benedicti patris, iamque evolutis fere centum et decem annis, ex quo locus ille habitatione hominum destitutus erat, multorum ibi monachorum, nobilium et mediocrium, ad se concurrentium pater effectus, sub sanctę regulę iugo et beati Benedicti institutione, reparatis habitaculis, vivere coepit atque hoc coenobium in statum quo nunc cernitur erexit. Huic venerabili viro Petronacio in sequenti tempore sacerdotum precipuus equeque ad utilitatem monasterii pertinentia; insuper regulam, quam beatus pater Benedictus suis sanMonasterium vero beati Vincentii martyris, quod juxta Vulturni Fluminis fontem situm est, et nunc magna congregatione refulget, a tribus nobilibus fratrmi Autberti ejusdem monasterii abbatis, in volumine quod de hac re composuit, scripta signifi
Abbreviated transcription (Latin):
existeret: uenientes de cinomannicoꝵ uł aure¬
lianensiũ partib franci dũ apd̾ uen̾abile corpuᷤ
se ꝑnoctare simularent: eiꝰdem uenerabilis pa-¬
tris. parit̾q eiꝰ germanȩ uenerandȩ scolasticȩ
ossa auferentes. in suã patam asportauert᷑. Uib
singillatim duo monasti̾a in utroq honore:
hoc ẽ beati s enedict & scẽ scolasticȩ constru¬
cta st̃i S certũ ẽ nob̾ os illud uenerabile & om̃i
nectare suauiꝰ & ocłos semꝑ celestia contuenteᷤ.:
cetera qͦq membra quamuis defluxa reman¬
sisse. Solum etenim singularit̾ dñicum corpꝰ.
ñ uidit corruptionẽ. Cȩterũ om̃ium scoꝵ cor¬
pora in ȩt̃nam postea głam reparanda. corrup¬
tioni subiecta st̃.: his exceptis quȩ ob diuina
miracula sine labe seruanti:¬

Expanded text:
existeret, venientes de Celmanicorum vel Aurelianensium regione Franci, dum aput venerabile corpus se pernoctare simulassent, eiusdem venerabilis patris pariterque eius germanae venerandae Scolasticae ossa auferentes, in suam patriam adportarunt; ubi singillatim duo monasteria in utrorumque honorem, hoc est beati Benedicti et sanctae Scolasticae, constructa sunt. Sed certum est, nobis os illud venerabile et omni nectare suavius et oculos semper caelestia contuentes, cetera quoque membra quamvis defluxa remansisse. Solum etenim singulariter dominicum corpus non vidit corruptionem; ceterum omnium sanctorum corpora in aeternam postea gloriam reparanda corruptioni subiecta sunt, his exceptis, quae ob divina miracula sine labe servant
Abbreviated transcription (Latin):
ingeminat dicens. Quorsum dñs ms sc̃s pater
B enedictus abiit: Cognitorem omniũ occul¬
toꝵ dm̃ testor: modo hic eũ in specie corporea
a me usum. mͥq locutũ. Nec mora. ip̃se qͦq
prb̃r ad monastĩum ueniens: patrib eiꝰdem lo-¬
ci cuncta quȩ uisu cognouerat. monita deni-¬
ꝙ piissimi patris. necñ ad hortationẽ eiꝰ sedulȩ
refert. Qua relatione mest⁊ releuati fr̃s. semet
muicẽ ad agendas dõ grãs hortabant᷑: qui auxi¬
lio desertos humano. tuebat᷑ solito munimi-¬
ne. Necdum ꝓmissi cursum expleuerant so-¬
opinionis uiris. mortẽ oppetiisse. Quo nuntio¬

Expanded text:
ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corporea a me visum, mihique locutum. Nec mora, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soopinionis viris mortem oppetiisse. Quo nunt
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quȩ nunc ẽ inuiria ur̃a. sciote iam clem̃¬
tissimi conditoris omniũ sententiã ꝓpitiam
erga uos effectam: eumq qui tyrannidis
adu̾sum ȩccł̃iam arma indigne corripuit.
septimũ nequaꝗͣ transigere solem: donec huiꝰ
rei meurrat penitudinẽ. Habetẽ gͦ in dño fi-¬
dutiam: & in illo confortamini. Cum hȩc seni-¬
or delectabilib ederet uerbis: prbr quib poterat
nutib puerũ sciscitabat᷑: quȩ eẽt tantȩ uenera¬
tionis ꝑsona. Cui puer sũmissa uoce: hic est
cũ rescisset beatissimũ patrẽ secũ in uisu colloqͥ:
cepit cunctis qͥ aderant uidentib ab eode sese
lectulo brachiis extentis ꝓtrahere. acsi uestigia
eiꝰ quẽ cernebat asstantẽ tenere posset: simulꝙ
uoces cuiꝰdam murmuris emittere anxius. qͣs
nullatenꝰ asstantes intelligere poterant. Tande
exꝑgefactus. hac illacq obtutũ uertendo discur-¬
rens.: supplici acpene lacͥmabiliuoce semel &e scdo

Expanded text:
vero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clemevero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutibus puerum sciscitabatur, quae esset tantae venerationis persona. Cui puer submissa voce: Hic est, cum rescisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs ei fauens inferat mali: idoq iniunctũ p̃¬
cepto abbatis officiũ cura ꝑuigili certatĩ ꝓui
deo. quatinꝰ nauali effugio familia nr̃a seruare
a raptorib ualeat suppellectilem suam: graua¬
tꝰ somno. in hoc stramine me ꝓieci. At senior
u̾bis fauens prb̃ri: talia refert. Noui uera eẽ
quȩ dicis: s ante quã his quȩ dolendo quere¬
ris. uerissima satis faciam ꝓmissione. causari
quantulũ libet. Mirum ualde ẽ: quã obrem
frẽs nr̃i culpã in me redarguant ignauiȩ: acsi
ego nulłã uerationis illoꝵ curã habeam: ue¬
lutꝙ letargo opp̾ssus in eoꝵ reuelatione doe¬
miam. Quod ꝓfecto fieri nequit. Si enĩ p̾cep¬
tis onũipotentis. curam adhibueritis obedi-¬
endi: regulȩ qͦꝙ ꝑ me a do uob̾ tradite mandata.
excuti haut segnit̾ fueritis: cuncta adu̾sa fient
ꝓsꝑa: mimici amici efficient᷑: grãmꝙ suam fau¬
tor omniũ bonoꝵ in nullo negabit. De hac

Expanded text:
populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum prpopulus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac
Abbreviated transcription (Latin):
prb̾r bonȩ uitȩ & noĩs: qui &e in hoc eodem
cenobio uitã tenuit regularẽ: eaq quȩ scribe¬
re ꝓposui. uiua uoce sub attestatione ueritatiᷤ.
cunctis ꝓfitebat᷑ certissimo se cognouisse ui¬
su. Cũ enĩ ꝑ tͥduum ꝓfectio ꝑduraret exer¬
citus: labor ñ dicam nautarũ. uerũ ipsoꝵ ex¬
creuit nimiꝰ animaliũ: itemq ex ꝑuigilio las¬
situdo p̾ualida. Fessus continuatione uigłia¬
rũ prb̃r. cura crepuscłm terciȩ noctis domũ
ꝓperat: atq in stramine cuiꝰdam lectuli im¬
patientia uictꝰ somni se ꝓicit. Moxq ut
qͥppiam somni carꝑe potuit: conspicit in ui¬
su adstantẽ sͥ ꝑsonam. sub monastico habitu.
baculum manu gestantẽ quẽ sequebatur pu¬
er eiꝰdem habitꝰ. Itaq stupescentẽ prb̃m: ꝑso¬
na illa clement̾ alloquit᷑. Quid ẽ fr̃ Cur mͦ
bic taliter iaces: Cui ille uenerandi uultus in¬
tuens ꝑsonam. dñe inqͥt uob̾ cunctisq notũ
ẽ. quantũ nob̾ ac familiȩ nr̃ȩ odo cõmes necñ

Expanded text:
r bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem, quam sequebatur puer ejusdem habitus. Itaque stupescentem presbyterum persona illa clementer alloquitur: Quid est, frater, cur modo hic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon
Abbreviated transcription (Latin):
agiulfo rege p̾fatum cenobium beati senedicti
patris qͦd in castro cassino situm ẽ. a langobardis
bant. noctu inuadit᷑. Qui uniu̾sa diripientes.
nec unũ ex monachis tenere potuerunt: ut ꝓ¬
ph̃ia uenerabilis Benedict patͥs. quã longe añ
Fugientes qͦꝙ ex eodem loco monachi. romã pe¬
tierunt: secum codicem sc̃ẽ regulȩ quã p̾fatus
pat̾ composuerat. & alia scͥpta necñ pondꝰ paniˢ.
&e mensurã uini: & qͥcqͥd ex suppellectili sub¬
riꝑe poterant deferentes. Siqͥdem post beatũ
Benedictũ constantinꝰ. post hunc simpliciꝰ. pt
quem uitalis. ad extremũ Bonittꝰ congregati-¬
onem ipsam rexit: sub qͦ hȩc destrurtio facta

Expanded text:
aec tempora coenobium beati Benedicti Patris, quod in castro Cassino situm est, a Langobardis bardis noctu invaditur. Qui universa diripientes, nec unum ex monachis tenere potuerunt, ut prophetia venerabilis patris Benedicti, quam longe ante Fugientes quoque ex eodem loco monachi Romam petierunt, secum codicem sanctae regulae quam prephatus at, et quaedam alia scripta necnon pondus panis et mensuram vini et quidquid ex supellectili subripere poterant deferentes. Siquidem post beatum Benedictum Constantinus, post hunc Simplicius, post quem Vitalis, ad extremum Bonitus congregationem ipsam rexit; sub quo haec distructio facta
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus pat̾ s enedictus & prius in loco qͥ sub-¬
lacus dicitur: qui ab urbe roma quad raginta
milib abest: &e postea in castro cassini qͦd clarũ
fulsit. Cuiꝰ uitã sicut notũ ẽ: beatꝰ papa gregoriꝰ
in suis dialogis suaui sermone composuit. Cir-¬

Expanded text:
tissimus Benedictus prius in loco qui Sublacus dicitur, qui ab urbe Roma quadraginta millibus abest, et postea in Castro Cassino quod Harum fulsit. Cujus vitam, sicut notum est, beatus papa Gregorius in suis Dialogis suavi sermone composuit.
Abbreviated transcription (Latin):
morti corporis mortẽ animȩ socians: manu-
um obsequio miserrimã animã herebi iacu-¬
lat᷑ ad ima. At radulfus abbas agnita eiꝰ p̾¬
peti qͥdem s serotina morte: legatũ dirigit
qͥ regi & suã renuntiet uitã. & rahonis exeqͥ¬

Expanded text:
morti corporis mortem animae socians, Manum morti corporis mortem animae socians, Manum daemonum obsequio, miserrimam animam Erebi jaculatur ad ima. At Radulfus abbas agnita ejus praepeti quidem, sed serotina morte, legatum dirigit, qui regi et suam renuntiet vitam, et Rahonis e
Abbreviated transcription (Latin):
Cui cũ ille negando responsũ ederet. nequãꝗͣ se
abbatẽ suũ necare uoluisse: ille toruo uultu
in eũ respiciens. simulq baculo quẽ gestabat
in curuo caput eiꝰ ꝑcutiens inqͥt. Per caput
hoc testor: penitudinẽ te huiꝰ facti inutilit̾
citissime acturũ. Qua ꝑcussione excitatus:
asstantes territi reqͥrerent quid cause eẽt.
cur talia acsi m̃te captꝰ effunderet uerba:
pallens ac tremens sciscitantib respondit.
Quiescenti mͥ in lecto. sc̃s astitit Benedictꝰ. ue-¬
neranda decorꝰ canicie. quẽ sequebat᷑ puerulꝰ &e
ipse monachꝰ: cepitq adu̾sum me conqueri.
quãobrem abbatẽ suũ int̾ficere uellem. Cũ¬
ꝙ ei responderẽ. nullatenꝰ me abbatẽ suũ int̾-¬
ficere uoluisse: baculo quẽ gestabat caput me-¬
ũ ualide ꝑcutiens. morti me uicinũ reddidit:
una etiã cõminans. citissime huiꝰ facti me pe-
lore interiora citiꝰ penetrante. nocte sequenti

Expanded text:
Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse; ille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus percutiens, inquit: Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. Qua percussione excitatus, astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac tremens sciscitantibus respondit: Quiescenti mihi in lecto sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, baculo quod gestabat, caput meum valide percutiens, morti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inulore interiora citius penetrante, nocte sequenti,
Abbreviated transcription (Latin):
Quiq ei insidias comitis tũ nutib tũ sermo¬
ne denuntians: fuge auxiliũ expetere hortat᷑.
Itaq abbas uerso gradu calcarib equũ impel¬
lens. citato cursu ligeris alueũ repetit. nauĩq
conscenden ᷤᷤ in citeriorẽ transuehit᷑ ripan: ce-¬
lerrimeq monasti̾o recipit᷑. Inte̾a nuntiatur
comiti. abbatem inibi affuisse radulfũ: sed
concite redisse. Cernens comes acerrime se
ab abbate p̾uentũ. nec malitiȩ suȩ ac fraudi
locum patere ullũ: nimio felle cõmotꝰ. ut ser¬
uus nequã a balneo exiliens. linteo obuolui¬
t᷑. seq in lectũ aliquantułu requieturꝰ ꝑicit.
residente ad caput eiꝰ deutheria concubina.
Eo altiori sopore dep̾sso: astitit in uisu qͥdam se-¬
nex monachi habitũ gerens. quẽ sequebat᷑ pu-¬
er eiꝰdem habitꝰ talit ꝙ ad eũ infit. O comes qͥd
ꝓmerui: qͥa uoluisti abbatẽ int̾ficere meũ e

Expanded text:
quique insidias ei comitis, cum nutibus, tum sermoquique insidias ei comitis, cum nutibus, tum sermone denuntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi locum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsiliens linteo obvolvitur, seque in lectum aliquantulum requieturus projicit, residente ad caput ejus Deutheria concubina. Eo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem habitus, taliterque ad eum infit: O Comes, quid promerui, quia voluisti abbatem interficere meum?
Abbreviated transcription (Latin):
abbate regebat᷑ radulfo: consiliũ habuit ab¬
bate int̾fecto p̾fatum p̾riꝑe cenobiũ. Quod
maturato ꝑageret: nͥ pietas indulgentissima
conditoris. obuiam se tanto facinori obpõne¬
re disposuisset. Fretꝰ itaq fidutia ꝑagendȩ
malignitatis. quendam e suis satellitib ad
regẽ dirigit: qͥ mortuũ nadulfum abbatẽ nũ-¬
tiaret. Statun q ac pene e uestigio alterũ mit¬
tit: qͥ radulfũ abbatẽ ad colloquiũ euocaret
mutuũ. Sane legatꝰ regi directꝰ accelerato iti¬
nere palatiũ uenit: uissa exequit᷑. necdumꝙ
pacto negotio aliquandui palatio immorat᷑.
At uͦ nadulsus abbas conscensiᷤ ȩquis: cũ pauciᷤ
ad colloqͥum ꝓpat fallentis amici. S dum
ille iter ꝑageret: comes balneũ ingressus. cur̃ã
corporis agebat. Cumq ad huc in balneo resi¬
deret: abbas monast̾ium sc̃i sundulfi ingre¬
ditur. Nam inibi tunc morabat᷑ comes: ob¬
uiumq habuit quenlam pomilionẽ noĩe

Expanded text:
abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ingreditur nam inibi tunc morabatur comes, obviumque habuit quemdam pomilionem pumil
Abbreviated transcription (Latin):
bio sues pisces. ignota uͦ s reuerendi habitꝰ
ꝑsona. sumnũ portenderet renedictũ. Robo¬
ratis hac iuisione animis frm. certatĩ retib
paratis currit᷑ ad flum̃: pansisq hinc inde
cassib squamigeri gregis copia exuberant᷑ ab¬
strahit᷑ equore. Tantaq fuit captoꝵ pisciũ
abundantia: ut eoꝵ euectio uehicłõ egeret.
At qui nouerat beatꝰ pat̾. tyrones suos his ac tali¬
b in fatigabilit̾ dñi inherentes p̾ceptis rele¬
uare beneficiis: qͥ mortali grauatꝰ adhuc sar-¬
cina. discipłis penuria panis laborantib. opẽ
ferre ualuit ducentoꝵ modioꝵ farinȩ colla¬
tione. Si gͥ corpora alim̃to tantopere solatur
terreno. quanto putamꝰ eum iuuamine.
anunarũ saluti insistere: qualit̾ et̾nȩ felici¬
tatis gaudia bonoꝵ acluũ onusti fructib¬

Expanded text:
bio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus bio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatis gaudia honorum actuum onusti fructib
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dictȩ festiuitatis. qͥdam fr̾ iuxta morem no¬
cturno tempore cum fr̃ib ꝓprio recubans
lecto. uidit in uisu amnem ligerim sese trais¬
positum: atq in loco quo fluuiolus uulgari
dictus uocabulo obla ligeri immergit᷑. supra
eiꝰdem fluuioli se adstare marginẽ: ex alia u̾
ripa p̾fati fluminis. quendã ignotȩ ͥ qͥdem
formȩ: s tam̃ uenerandi uultꝰ assta re
in curuo more ueterũ antistitũ. maximũ
gregẽ suilli pecoris a ꝓfundo eiciens aquȩ:
eam u̾sus partẽ qua predictꝰ monachus stare
uidebat᷑ cũ magno impellebat strepitu. Ex¬
ꝑgefactꝰ fr̃. post expletionẽ offitii nocturni.
euocato secretiꝰ monasti̾i decano. somniũ re-¬
fert: hortatiirq ut cũ frrib fluuiũ piscandi
auiditate experat: dicens. ꝓ certo se scire. qͥa
xp̃i dilectꝰ miles. cũ militonib sius abundan¬
tissimã largiturꝰ erit prisciũ p̾dam. Hoc de¬

Expanded text:
praedictae festivitatis, quidam frater juxta morem nopraedictae festivitatis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae sibi quidem formae, sed tamen venerandi vultus astare cincurvo more veterum antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam. Hoc de