comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ deponimꝰ eo depͥmim᷑ ipsi: qͥa portat
potiꝰ quã portat᷑. Onerosa alicui uidet᷑
silentii disciplina: S ꝓpħa magis robur
ꝗͣ onꝰ ẽẽ ꝯsiderans: ait. In silentio ce in spe
erit fortitudo ur̃a. In silentio inqͥt & in
spe: qͥa bonũ ẽ p̾stolari dñm in silentio
Eneruat qͥppe animã p̾sentiũ ꝯ solatio:
roborat expectatio futuioꝵ. Bene gͦ fecistiᷤᷤ
dilectissimi addere aliqͥd ad pͥorẽ silentii
regula. qͦd minirũ p̾dicto attestante ꝓpħa.
cultꝰ iusticie ẽ. Bene fecistis. alienando
uos magis acmagis ab actib huiꝰ scłi:
dicũ qͥppe ferm̃tũ frẽs totã massã corrũ¬
pit: & musce morientes ext̾minant oleũ
suauitatis. Qͥd ꝑdest tanti corporalis pa¬
rit̾ & spiritał laboris atq exercitii fru¬
ctũ. uilissima aliqͣ ꝯsolatione ĩmo desola¬
tione minꝰ acceptabilẽ fieri: aut certe &
ꝑiclitari: Quantã int̾nȩ ꝯsolationis dul¬

Expanded text:
quo deponimus, eo deprimimur ipsi: quia portat quo deponimus, eo deprimimur ipsi: quia portat potius quam portatur. Onerosa alicui videtur silentii disciplina: sed propheta magis robur quam onus esse considerans ait, In silentio et in spe erit fortitudo vestra. . In silentio, inquit, et spe, quia bonum est praestolari Dominum in silentio . Enervat quippe animam praesentium consolatio, roborat expectatio futurorum. 4. Bene ergo fecistis, dilectissimi, addere aliquid ad priorem silentii regulam: quod nimirum, praedicto attestante propheta, cultus justitiae est . Bene fecistis alienando vos magis ac magis ab actibus saeculi hudicum quippe fermentum, fratres, totam massam corrumpit ; et muscae morientes exterminant oleum suavitatis . Quid prodest tanti corporalis pariter et spiritualis laboris atque exercitii fructum vilissima aliqua consolatione, imo desolatione minus acceptabilem fieri, aut certe et periclitari? Quantam internae consolationis dul
Abbreviated transcription (Latin):
ñ anhelare: S ic ce curiosi cuiꝰq ñ sati¬
at᷑ ocłs uisu: nec auris implet᷑ audi¬
tu. Quid eoꝵ qͥ auariciȩ seruiunt. aut
amatores st̃̾ uoluptatũ. seu uanas
sectant᷑ hominũ laudes: ñ ne & ipsoꝵ.
insatiabilia desidia arguunt nos ne¬
gligentiȩ & tepiditatis: Pudeat certe
sp̃alium nos bonoꝵ minꝰ cupidos in¬
ueniri. Erubescat anima ꝯu̾sa ad dm.
minori affectu sectari iusticiã: quã
inqͥtatẽ antea sectaret᷑. Est enĩ causa
qͦq ualde dissimił. Stipendiũ qͥppe
acqͥrere quã ꝑditionis augm̃tũ. Nam ut
om̃ino simꝰ in exeusabiles. in uia uitȩ q̃
citiꝰ eo facilius currit᷑: & leue saluatoris
onꝰ qͦ crescit ampliꝰ. eo portabiliꝰ ẽ. Nonne
&e auicłas leuat ñ onerat. pennaꝵ siue
plumaꝵ numerositas ipsa: Tolle eas: & ie¬
liquũ corpꝰ pondere suo fert᷑ ad ima. Sic
disciplinã xp̃i. sic suaue iugũ. sic onꝰ leue.

Expanded text:
non anhelare? Sic et curiosi cujusque non satinon anhelare? Sic et curiosi cujusque non satiatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Quid eorum qui avaritiae serviunt, aut amatores sunt voluptatum, seu vanas sectantur hominum laudes, nonne et ipsorum insatiabilia desideria arguunt nos negligentiae et tepiditatis? Pudeat certe spiritualium nos bonorum minus cupidos inveniri. Erubescat anima conversa ad Dominum, minori affectu sectari justitiam, quam iniquitatem antea sectaretur. Est enim causa quoque valde dissimilis. Stipendium quippe acquirere, quam perditionis augmentum. Nam, ut omnino simus inexcusabiles, in via vitae quo citius, eo facilius curritur: et leve Salvatoris onus, quo crescit amplius, eo portabilius est. Nonne et aviculas levat, non onerat pennarum sive plumarum numerositas ipsa? Tolle eas, et reliquum corpus pondere suo fertur ad ima. Sic disciplinam Christi, sic suave jugum, sic onus leve,
Abbreviated transcription (Latin):
ad currendã uiã: & nos qͦq si ñ desipi¬
mus curremꝰ p̾t eum: trahem̃ in odore
unguentoꝵ ipsiꝰ Alioquin si elonga¬
ri contig̾it erit pigͥtanti anime & la¬
boriosior &e ꝑicłosior uia: dum nec odo¬
re iecirari. nec certa possit agnosc̾e̾ uesti¬
gia longiꝰ abeuntis. Sic gͦ currite fres.
ut comp̾hendatis. Qd̃ sane ita fiet. si
nequaquã arbitramini uos compie¬
pendisse: s obliti que retro st̃ extendi¬
tis uos in ant̾iora: si app̾henditis disci¬
plinã. neqͣndo irascat᷑ dñs. & peatis de
uia iusta. Qui edit me ait sapĩa ad huc
esuriet: & qͥ bibit me adhuc siciet: ut
nouerit piger qui digne ꝓrsꝰ lapida¬
tͣ stercorib boum. fastidiũ sibi ñ de
sacietate. s de inedia generari. Deniq
qͥa om̃ia cooꝑant᷑ in bonũ. his qͥ sedm
ꝓpositũ uocati st̃ scĩ. moueat nos ip̃m
qͦq secularis cupiditatis exemplum.
Quẽ enĩ ambitiosum uidimꝰ aliqͣndo
contentũ adeptis dignitatib. ad alias

Expanded text:
rendam viam : et nos quoque, si non desipimus, curremus post eum, 343 trahemur in odore unguentorum ipsius. Alioqui si elongari contigerit, erit pigritanti animae et laboriosior, et periculosior via, dum nec odore recreari, nec certa possit agnoscere vestigia longius abeuntis. 2. Sic ergo currite, fratres, ut comprehendatis . Quod sane ita fiet, si nequaquam arbitramini vos comprehendisse, sed obliti quae retro sunt, extenditis vos in anteriora : si apprehendatis disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Qui edit me, ait Sapientia, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet : ut noverit piger, qui digne prorsus lapidatur stercoribus boum , fastidium sibi non de satietate, sed de inedia generari. 3. Denique, quia omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum vocati sunt sancti ; moveat nos ipsum quoque saecularis cupiditatis exemplum. Quem enim ambitiosum vidimus aliquando, contentum adeptis dignitatibus, ad alias
Abbreviated transcription (Latin):
in scola xp̃i ñ ꝑfitit. eiꝰ indignuᷤ ẽ magi
stio: p̾sertim cũ ibi simus. uͥ nicħ in eo¬
dem statu ꝑmanet: & ñ ꝓficere sine du
bio deficere ẽ. Nemo ꝓinde dicat satiͤ
ẽ. sic uolo manere: sufficit mͥ eẽ sicut
heri & nudiꝰ t̾cius. In uia resedit qui
eiusmõi ẽ: in scala substitit. uͥ nemi¬
nem patͥairrha uidit. nͥ ascendentẽ aut
descendentẽ. Dico gͦ. Qui se existimat
staie: uideat ne cadat. Ardua et
angusta ẽ uia: & ñ hic. s in domo pa¬
t̾s mansiones st̾ multȩ. Itaq qͥ se dicit
in xp̃o mane̾: debet sicut ille ambula

Expanded text:
ficit, ejus indignus est magis sterio, praesertim tamen ubi sumus, ubi nihil eodem statu permanet: et non proficere, sine du bio deficere est. Nemo proinde dicat: Satis est, sic volo manere, sufficit mihi esse sicut heri et nudiustertius. In via residet qui ejusmodi est: in scala subsistit, ubi neminem patriarcha vidit non ascendentem, aut descendentem . Dico ergo: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Ardua et angusta est via, et non hic, sed in domo patris mansiones sunt multae . Itaque, qui se dicit in Christo manere, debet
Abbreviated transcription (Latin):
Balduinum de castellione. cccx ꝑc.
qm̃ timiusti nob̃. Uerũptam̃
gaude: qͥa timor quẽ timebas ñ accidit
nob̾. Diligent̾ ẽ res inqͥsita quẽadmodu
moniusti: & inuentꝰ ẽ dolus in ore eiuͤ.
qui ista dixit tͥ. Unum e duob nullate¬
nꝰ dubites: hominẽ uidelicet aut ex ma-¬
lignitate. aut ex suspicione locutũ. Pro¬
culdubio conu̾tet᷑ doloe eiꝰ in caput euiˢ:
& in uertice ipsiꝰ iiqͥtas eiꝰ descendet. Re¬
us ẽ enĩ illiꝰ rei: quã alt̾i conat᷑ impin

Expanded text:
BALDUINUM DE CASTELLIONE. Timorem equoniam timuisti nos. Verumtamen gaude, quia timor, quem timebas, non accidit nobis. Diligenter est res inquisita, quemadmodum monuisti, et inventus est dolus in ore ejus qui ista dixit tibi. Unum e duobus nullatenus dubites, hominem videlicet aut ex malignitate, aut ex suspicione locutum. Procul dubio convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. Reus est enim illius rei, quam alteri conatur impin
Abbreviated transcription (Latin):
colles fluent lac &e mel. & ualles ha¬
bundabunt frumento: Multis oc¬
currentib mͥ dicendis tͥux me teneo.
S quia ñ lectionẽ. s orationẽ petis
adaꝑiat dñs cor tuũ in lege sua & in
p̾ceptis suis. Ual̃. Id ipsum ipsi. Wil¬
lelmus &e iyo. Quid suꝑ hoc uob̃ di¬
cemus: Quod uos indere. & ad qͥd
desideremus. scitis. Quantũ uͦ: nec
nos dicere nec uos scue potestis. Ora¬
mus gͦ dm ut uob̃ quo nos p̾isse de¬
bueratis tribuat uł sequi: quatinꝰ &
in hoc tantȩ uos humilitatis ma¬
gistrum teneamꝰ. cum uidelicet ñ
Despexeritis magist̾ sequi discipłoᷤ.

Expanded text:
colles fluunt lac et mel, et valles acolles fluunt lac et mel, et valles abundant frumento? Multis occurrentibus mihi dicendis tibi, vix me teneo. Sed quia non lectionem, sed orationem petis, adaperiat Dominus cor tuum in lege sua et in praeceptis suis. Vale. 3. Idipsum ipsi Willelmus et Ivo. Quid super hoc 111 vobis dicemus? Quod vos videre, et ad quid desideremus, scitis; quantum vero, nec nos dicere, nec vos scire potestis. Oramus ergo Deum ut vobis, quo nos praeisse debueratis, tribuat vel sequi: quatenus et in hoc tantae vos humilitatis magistrum teneamus, cum videlicet non despexeritis magister sequi discipulos.
Abbreviated transcription (Latin):
sa aqua in nubib aeris: quanto iocun¬
dius haurias de serenissimis fontibuᷤ
saluatori ᷤ. Osi semel paulułu quid
de adipe frumenti. unde saciatur.
iherłm degustairs: quã libent̾ suas
crustas rodendas litteratorib iudeis
relinqueres. O si te unquã in scola pi¬
etatis sub magistro iħu merear habe¬
re sodalem. O si mͥ liceat purificatũ
pͥus tui pectoris uasculum supponere
unctioni: quȩ docet de om̃ib O qͣm
de furno ut aiunt recens tractos. de
celesti largitate crebro xp̃c suis pauꝑi¬
b frangit. Utinam si quã mͥ quandoq
netur in dulcedine sua pauꝑi ds.
mox eam tͥ possem refundere: & rursũ
a te uicissim reciꝑe qͦd senseris. Exꝑto
crede: aliquid ampliꝰ inuenies in sil¬
uis quã in libris. Ligna & lapides do¬
cebunt te: qͦd a magistris audire nõ
possis. An ñ putas posse te sugere mel
de petra: oleumq de saxo durissimo:
An ñ montes stillant dulcedinẽ: et

Expanded text:
sa aqua de nubibus aeris, quanto jucunsa aqua de nubibus aeris, quanto jucundius haurias de serenissimis fontibus Salvatoris? 2. O si semel paululum quid de adipe frumenti, unde satiatur Jerusalem, degustares! quam libenter suas crustas rodendas litteratoribus Judaeis relinqueres! O si te unquam in schola pietatis sub magistro Jesu merear habere sodalem! O si mihi liceat purificatum prius tui pectoris vasculum supponere unctioni quae docet de omnibus! O quam de furno, ut aiunt, recens tractos, de coelesti largitate crebro Christus suis pauperibus frangit! Utinam si quam mihi guttam netur in dulcedine sua pauperi Deus, mox eam tibi possem refundere, et rursus a te vicissim recipere quod senseris! Experto crede: aliquid amplius invenies in silvis, quam in libris. Ligna et lapides docebunt te, quod a magistris audire non possis. An non putas posse te sugere mel de petra, oleumque de saxo durissimo? An non montes stillant dulcedinem, et
Abbreviated transcription (Latin):
raualle salutẽ: & ñ inuia. Qͥd
mirũ si int̾ ꝓsꝑa fluctuas & adu̾sa. qui
necdum statuisti fupra petram pedes
tuos: At si iures &e statuas custodire
dicam: Ocłs d̾s ñ uidit absq te: quȩ
p̾parasti diligentib te. Si tu frat̾ qui
ut audiui ꝓpħas legis: putas intelligiˢ
quȩ legis: Nam si intelligis: sentis
utiq sensum ꝓpħicȩ lectionis ẽẽ xp̃m.
Quẽ uidelicet si app̾hendere cupis: ci¬
tius illum sequendo quã legendo ꝯse¬
qui potes. Quid queris uerbũ in u̾bo.
qͦd iam caro factum p̾sto ẽ oculis: Iam
enim de latibulo ꝓpħaꝵ egressus ẽ ad
oculos piscatoꝵ: iam de monte u̾broso
& condenso. tanquã sponsus de thalamo
suo ꝓsiluit in campũ euangłii. Iam
qui habet aures audiendi: audiat
illum clamantẽ in templo. Qui sitit:
ueniat ad me &e bibat. Et uenite
ad me om̃s qui laboratis &e onerati
estis: & ego uos reficiam. Tugͦ times
deficere: uͥ se ueritas reficere te ꝓmit¬
titꝰ Certe si tantũ te delectat tenebro¬

Expanded text:
ra-Valle, salutem, et non in via. 1. Quid mirum si inter prospera fluctuas et adversa, qui necdum statuisti supra petram pedes tuos? Ac si jures et statuas custodire dicam! Oculus, Deus, non vidit absque te, quae praeparasti diligentibus te . Sed tu, frater, qui, ut audivi, Prophetas legis, putas intelligis quae legis? Nam si intelligis, sentis utique sensum propheticae lectionis esse Christum. Quem videlicet si apprehendere cupis, citius illum sequendo, quam legendo consequi potes. Quid quaeris verbum in Verbo, quod jam caro factum praesto est oculis? Jam enim de latibulo prophetarum egressus est ad oculos piscatorum; jam de monte umbroso et condenso, tanquam sponsus de thalamo suo, prosilivit in campum Evangelii. Jam qui habet aures audiendi, audiat illum clamantem in templo: Qui sitit, veniat ad me, et bibat ; et: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Tu ergo times deficere, ubi se Veritas reficere te promittit? Certe si tantum te delectat tenebro
Abbreviated transcription (Latin):
sał. & ñ in uia. Ego causam ñ habeo:
causam tam̃ diuionensiũ monachoꝵ
qͥa uiri religiosi sunt meã facio. Ma¬
nutenete eam: ut meam.Sic tamen
meã: ut ce iusticiȩ sit. Quod utiq &e
nos confidimus: & tota fere patria
testatur. Ualt.¬

Expanded text:
 non in via. Ego causam non habeo; men Divionensium monachorum, quia viri religiosi sunt, meam facio. Manu tenete eam ut meam; sic tamen meam, ut et justitiae sit. Quod utique et nos confidimus, et tota fere patria testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iempe ñ uideo in me unde tantum
diligi meruerim: p̾sertim a tanto Seiᷤ
autẽ quia plus iusto uelle diligi mi¬
nus ẽ a iusto. Quis mͥ det tantȩ hu¬
militatis insigne tam imitari posse:
quã admirari: Quis mͥ tͥbuat sc̃ã &
desiderata p̾sentia tua ñ dico semꝑ ñ
dico sepe: s uł semel in anno frui:
Puto quia nulla uice reuerterer ua¬
cuus. Non inquã frustra conspicerẽ
uirtutis exemplar: disciplinȩ sum¬
mamĩ specułu scĩtatis: quodq minꝰ
usq adhuc a xp̃o didicisse me fateoꝵ.
ñ incassum fide oculata ꝑciꝑem. qͣm
sis & tu mitis &e humilis corde. Uerũ
si tͥ ꝑgo facere. qͦd a te mͥ factum que¬
uor: & si u̾itatẽ dicam. u̾itatis tam̃ legi
ñ concordabo: in qua legit᷑. qͦd tͥ ñ uiᷤ
fieri alii ne feceris. Itaq iam responde¬
amus peticiuncłȩ ur̃ȩ: qua epłãm con¬
clusistis. Is quẽ mitti uob̾ iubetis mec̃
mͦ ñ est. s cum dño authisiodorensi:
& ita infirmꝰ. ut sine nimio incõmodo.

Expanded text:
empe non video in me unde meruerim tantum diligi, præsertim a tanto. Scis autem quia plus iusto nus est a justo. Quis mihi det tantae humilitatis insigne tam imitari posse, quam admirari? Quis mihi tribuat sancta et desiderata praesentia tua, non dico semper, non dico saepe, sed vel semel in anno frui? Puto quia nulla cuus. Non frustra, inquam, conspicerem virtutis exemplar, disciplinæ summam, speculum sanctitatis. Quodq. minus vsque adhuc a Christo didicisse me fateor: non incassum fide oculata perciperem, quam sis & tu mitis & humilis corde. Verum si pergo facere tibi quod a te mihi factum queror: etsi veritatem dicam, veritatis tamen legi non concordabo, in qua legitur, Quod tibi non vis fieri, alij ne feceris. Itaque iam respondeamus petitiunculæ, qua epistolam conclusistis. Is, quem mitti vobis iubetis, mecum modo non est: sed cum Domino Antisiodorensi, & ita infirmus, vt sine nimio incommodo sui,
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ñ qͥa ñ fidelis ñ sit. etquidẽ fidelis¬
simus: s quia odit illum. nec suũ ut
uereor ei consiliũ credet. Ipse tam̃ paratꝰ
ẽ pro ur̃a uoluntate. ad om̃e qͦd cũ dĩ
uoluntate facere pot̾it. Si quid ẽ quod
qͣsi ex parte mea uob̾ secreti suggerat.
a me hoc illud accepisse sciatis: a&e tanꝗͣ
ex ore meo id accipiatis. Homo ẽ enim
quẽ multum diligo: & satis credo ei
uosq illi ni fallor credere qͦd uolue¬
ritis secure potestis.

Expanded text:
sit: non quia fidelis non sit, et quidem fidelissit: non quia fidelis non sit, et quidem fidelissimus; sed quia odit illum, nec suum, ut vereor, consilium credet ei. Ipse tamen paratus est pro vestra voluntate ad omne, quod cum Dei voluntate facere poterit. Si quid est quod quasi ex parte mea vobis secreti suggerat, a me hoc illud accepisse sciatis, et tanquam ex ore meo id accipiatis. Homo est enim quem multum diligo, et satis credo ei: vosque illi, ni fallor, credere quod volueritis, secure potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
i homo ille de britannia dimit¬
tere uellet adulterã. ut posset
solui anathematis uincło quo tenct᷑.
ut illa pat̾nam hereditatẽ suam scdm
diuisionẽ quã fecit cum frẽ suo. a uob̃
requireret. & si hoc ipso indigna. ñ eẽt
forsitan recusandu: ut ꝑinde potentis
uiri seruitiũ & auxiliũ haberetis. Alio¬
quin ñ ẽ consiliũ humił fidel̃ ur̃i: con¬
cedi ullatenus aut t̾ram extraneo. aut
ur̃i fauoiẽ dominii excõmunicato & in¬
cestuoso: ne qͦd ds̃ auertat. qndoq & uoᷤ
audiatis. Si uidebas furem cͣrebas cũ
eo: & cum adult̾is portion̾ẽ tuã po¬
nebas. Nec tam̃ u̾bum p̾cipitant̾. & qͣsi
ex abrupto rumꝑe consuluerĩ. Agen¬
dũ aũ ꝑ fidele & prudentẽ nuncium. qͥ¬
tinꝰ si fieri potest inducietur: & tempuᷤ
redimat᷑. Quod si &e hoc ille renuerit. &
&e malignari maluerit:. fidendi in dño
quia ñ p̾ualebit: q̃m̃quide nusticia quȩ
cum rege ẽ. erit ꝓ rege. Nescio autẽ an
ep̃c ad hoc conuenienᷤ satisq idoneus

Expanded text:
i homo ille de Britannia dimittere vellet adulteram, ut posset solvi anathematis vinculo quo tenetur, et illa paternam haereditatem suam secundum divisionem suam, quam fecit cum fratre suo, a vobis requireret, etsi hoc ipso indigna, non esset forsitan recusandum, 285 ut proinde potentis viri servitium et auxilium haberetis. Alioquin non est consilium humilis fidelis vestri concedi ullatenus aut terram extraneo, aut vestri favorem dominii excommunicato et incestuoso: ne quod Deus avertat quandoque et vos audiatis, Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Nec tamen verbum praecipitanter, et quasi ex abrupto rumpere consuluerim. Agendum autem per fidelem et prudentem nuntium, quatenus, si fieri potest, inducietur, et tempus redimatur. Quod si et hoc ille renuerit,, et malignari maluerit; fidendum in Domino quia non praevalebit: quoniam quidem justitia, quae cum rege est, erit pro rege. Nescio autem an episcopus ad hoc conveniens, satisque idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
tis: s etiam de iustis laborib ur̃is ex¬
piare &e delere possitis. Scriptũ quip¬
peẽ. Redemptio animȩ uiri : ꝓpriȩ
diuitie. Et rursum. Date elemosinã:
ce omĩa munda sunt uob̾. Quod si
militare placet. & ur̾e fortitudinis
ma ꝓbare delectat: ñ equidẽ id p̾su¬
mendu adu̾sum uicinos & amicos:
cum magis eccłie inimicos expugna¬
re deceret: s ce regni ur̃i inuasam a si¬
culis defensare coronã. Suꝑ illos sane
& honestiꝰ acquiretis: &e iustius posside¬
bitis acquisita. Ds̃ pacis &e dilectioniᷤᷤ.¬

Expanded text:
tis, sed etiam de justis laboribus vestris extis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, propriae divitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis s, arma probare delectat; non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimicos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam a Siculis defensare coronam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius possidebitis acquisita. Deus pacis e
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse ad uos nuncios ducis rogerii:
qͥd attulerint quidue retulerint noᷤ
nescimus. Uerum ego iuxta illud po¬
etȩ. ut uerũ fatear semꝑ timui danaoᷤ.
& dona ferentes. Siquis forte in uob̃
qͦd d̾s auertat rem tam fedam cõmit¬
tere dep̾hendat᷑ extendere uidelicet
manũ ad turpe lucrũ: hunc ꝓtinus
notate ce̾ iudicate hostem nominis
ur̃i: ciurũ ꝓditorẽ ac uenditorẽ com¬
munis honoris & honestatis. Si qͥs
gͥ susurro in ppło. diaboli sibi assu¬
mens uicẽ aurgia seminare. & pacem
turbare uelle repiat᷑. quẽ admodum
ille discordiȩ semꝑ ẽ amator &e auctor:
huic rigide censure remedio citiꝰ ob¬
uietur: eo quippe pessime quo int¬
me pesti. Hostilis exerritꝰ uastat agͦs
domosq spoliat: praua autẽ ꝯsilia
corrumpunt mores bonos: ce mo¬
dicum fermentũ totam massã cor-¬
rumpit. Serite plantate. negociami¬
ni. ut antiqua mala ñ solum ñ itere¬

Expanded text:
venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper timui Danaos, et dona ferentes . Si quis forte in vobis quod Deus avertat! rem tam foedam committere deprehendatur, extendere videlicet manum ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem nominis vestri, civium proditorem, ac venditorem communis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non itere
Abbreviated transcription (Latin):
grãm: neo laude fortitudo. Deniq ñ
qui ceꝑit. s qui ꝑseuerauerit usq in
finem. hic saluus erit. Saul cum eẽt
paruulus in oculis suis. rex ẽ suꝑ ifrł
ꝯstitutꝰ: ñ ꝑseuerans in humilitate &
regnum amisit & uitam. Si cautela
samson. si salomonis deuotio ꝑseuie¬
rantiam retinuissent: nec is ꝓfecto pͥ¬
uaretur sapientiaᷤ. nec ille uiribꝰ. Hoc
summȩ honestatiᷤᷤ insigne. hanc totiꝰ
ꝓbitatis unicam fidamq custodem:
custodiri a uob̾ firmit̾ hortor &e pre¬
cor. Custodite diligent̾. qͦd libenter
audistis. Mementote scͥptum. quia
metuebat herodes ioħem: & libent̾
eum audiebat. S beatus foret: si au¬
dita libent̾ eque seruasset. Deniq ñ
qui audiunt. s beati inquit qͥ audi¬
unt & eustodiunt u̾bum dĩ. Seruate
ꝓinde uos pacem frĩb ur̃is pisanis.
fidem dño papẽ fidelitatẽ regi: uobis
honorem. Hoc enĩ expedit. hoc decet:
hoc iusticia requirit. Audiuimus

Expanded text:
gratiam, nec laudem fortitudo. Denique non gratiam, nec laudem fortitudo. Denique non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Saul cum esset parvulus in oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salomonis devotio perseverantiam retinuissent, nec is profecto privaretur sapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joannem, et libenter eum audiebat . Sed beatus foret, si audita libenter aeque servasset. Denique non qui audiunt, sed beati, inquit, qui audiunt, et custodiunt verbum Dei . 3. Servate proinde vos pacem fratribus vestris Pisanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ ñ meũ s di: & cadens in t̾ram bo¬
nam sem̃ bonũ. fructũ fecit centupłu
& tempestiuũ. Alira celeritas: quia
magna necessitas. Nec tarditatẽ pas¬
sus sum nec difficultat̾e: una pene
die & serens &e metens. & reportans cũ
exultatione mampłos pacis. Hec qͥppe
messis quã messui. Exulib captiuis
compeditis e incarreratis. euadendi
atq repatͥandi letam reportauimꝰ
spem: metum hostib confusionẽ scis¬
maticis: głam ecclie orbi lȩticiam. Et
mini de ꝑseuerantia quȩ sola meret᷑
uiris głam: coronã uirtutib ⁊ Prorsꝰ
absq ꝑseuerantia nec qui pugnat ui¬
ctoriam: nec palmam uictor ꝯsequit᷑.
Uigor uiriu̾ uirtutũ consũmatio est:
nutrix ad meritũ: mediatrix ad pre¬
mium. Soror ẽ patientiȩ. constantiȩ
filia: a mica pacis. amicitiarũ nodus:
unanimitatiᷤᷤ uinculu. ꝓpugnacł̾in
scĩtatis. Tolle ꝑseuerantiã: nec obseqͥ¬
um merredẽ habet: nec beneficium

Expanded text:
semen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bosemen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mira celeritas, quia magna necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarceratis, evadendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem schismaticis, gloriam Ecclesiae, orbi laetitiam. 2. Et mini de perseverantia, quae sola meretur viris gloriam, coronam virtutibus? Prorsus absque perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amicitiarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
de claraualle. pacẽ &e salutẽ & uitam
et̾nam. Quod aduentus nr̃ ad uos an¬
no p̾terito ñ fuerit ociosus. eccłia pau¬
lopost in sua necessitate ꝓbauit: a qua¬
& missi fueramus. Honorifice nos &
suscepistis & tenuistis. exiguũ qͦd apud
uos fuimus: etquide digne uobis. sed
supra nĩe humilitatis modum. Pro¬
fecto ut ñ immemores: sic non ingrati
sumus. Hicem rependat qui potest: a
qui in causa fuit d̃s. Nos enim unde¬
unum illum recõpensemus ueneratio¬
nis cultum. s obsequium. s affectum:
plenũ amoris & gr̃e. Non quod ur̃o
delectemur fauore: s ur̃e deuotioni
colletamur. Omͥ dies illos festiuos:
s paueos. In et̾num ñ obliuiscar tui
ꝑlebs deuota: honorabił gens. ciuitaᷤ
illustris. U esꝑe & mane & meridie. mo¬
re utiq ꝓpħe narrabam & annuntia¬
bam: & erat tanta audiendi auidi¬
tas: quanta audientiũ caritas. P or¬
tabamus u̾bum pacis: cumq inue¬
nissemus filios pacis: requieuit suꝑ
cos par nr̃a. Exieram plane seminare

Expanded text:
acem, et salutem, et vitam aeternam. 1. Quod adventus noster ad vos anno praeterito non fuerit otiosus, Ecclesia paulo post in sua necessitate probavit, a qua missi et fueramus. Honorifice nos et suscepistis, et tenuistis, exiguum quod apud vos fuimus: et quidem digne vobis, sed supra nostrae humilitatis modum. Profecto ut non immemores, sic non ingrati sumus. Vicem rependat qui potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim unde illum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, civitas illustris. Vespere et mane et meridie, more utique prophetae, narrabam et annuntiabam , et erat tanta audiendi aviditas, quanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare
Abbreviated transcription (Latin):
urãm & honorẽ ur̃m ubicunq pos¬
sem iuuarẽ. eo qͦd ñ redirẽ fraudatus
fructu aduentꝰ mei ad uos: s letus
p̾ter spem multoꝵ reportarẽ mecũ
pacẽ ȩccłiȩ. cũ exultatione uniu̾sȩ t̾¬
ix. Miror autẽ quo cuiusue confilio
mira illa mutatio dextere excelsi. tã
subito in det̾ius ẽ mutata: ut rursꝰ
ad iniuriã eccl̃iȩ clericos scĩ hẏlarii
de ciuitate expelleres: & iram di in te
grauiuᷤᷤ quã pͥmũ excitares. Quis te
fascinauit tam cito recedere a uia ue¬
ritatis & salutis: Profecto iudiciũ
portabit: quicunq ẽ ille. Utinam &
abscidant᷑. qui uos conturbant. Reu̾¬
tere queso reu̾tere: ne &e tu qͦd absit
abscidaris. Reuertere inquã & reuoca
animos tuos ad pacẽ: & clericos ad ex¬
clesiam:ante qũa irrecuꝑabilit̾ reddaᷤᷤ
tͥ adu̾sum t̾ribilem. & eum qͥ aufert
sp̃m pͥncipum: t̾ribilem apud reges

Expanded text:
vestram et honorem vestrum, ubicunque posvestram et honorem vestrum, ubicunque possem, juvarem; eo quod non redirem fraudatus fructu adventus mei ad vos, sed laetus praeter spem multorum reportarem mecum pacem Ecclesiae, cum exsultatione universae terrae. Miror autem quo, cujusve consilio mira illa mutatio dexterae Excelsi tam subito in deterius est mutata; ut rursum ad injuriam Ecclesiae clericos Sancti Hilarii de civitate expelleres, et iram Dei in te gravius, quamprimum excitares. Quis te fascinavit tam cito recedere a via veritatis et salutis? Profecto judicium portabit quicunque est ille. Utinam et abscindantur qui vos conturbant. Revertere, quaeso, revertere, ne et tu, quod absit! abscindaris. Revertere, inquam, et revoca amicos tuos ad pacem, et clericos ad ecclesiam, antequam irrecuperabiliter reddas tibi aversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, terribilem apud rege
Abbreviated transcription (Latin):
ipsumq usurpate coronȩ merrede ri¬
dicula comparatũ. Deniq qͥd boni qͥd
uirtutis qͥd honestatis. afferunt. de sũ¬
mo pontifice suo: ut & nos ꝓuocent ad
fauorẽ: Si uera sunt quȩ ubiq diuul¬
gat opinio: nec unius dignus ẽ uicu¬
li potestate. Si uera ñ sunt: decet ni
susceptione uniu̾ sał pape ab uniu̾si¬
tatis consensu &e consilio ñ recedatis
Quẽ omĩs religio. quẽ regum uniu̾si
tas receꝑunt: uob̃ quoq &e honorificũ
e salutiferũ ẽ ut recipiatis. Dñi pape
innocentii & innocens uita & integra
fama: & electio canonica p̾dicat᷑. Prio¬
ra duo: nec hostes diffitent᷑. Tercium
calumniã habuit: s ꝑ xp̃ianissimũ
lotheriũ. nuꝑ falsi calumniatores
in suo sunt mendatio dep̾hensi. Ad¬
N eo animo & in ea uoluntate. eunde.
memini me discessisse duđu a te cxxix.¬
pͥnceps eximie. ut totis affectib bene
tͥ tuisq cuꝑem: totis nisib salutem

Expanded text:
ipsumque usurpatae coronae mercede riipsumque usurpatae coronae mercede ridicula comparatum. Denique quid boni, quid virtutis, quid honestatis afferunt de summo pontifice suo, ut et nos provocent ad favorem? Si vera sunt quae ubique divulgat opinio, nec unius dignus est viculi potestate; si vera non sunt, decet nihsusceptione universalis papae, ab universitatis consensu et consilio non recedatis: quem omnis religio, quet, vobis quoque et honorificum et salutiferum est ut recipiatis. Domini papae Innocentii et innocens vita, et integra fama, et electio canonica praedicatur. Priora duo nec hostes diffitentur; tertium calumniam habuit, sed per Christianissimum Lotharium nuper falsi calumniatores in suo sunt mendacio deprehensi. n eo animo et in ea voluntate memini me discessisse dudum a te, princeps eximie, ut totis affectibus hene tibi tuisque cuperem, totis nisibus salutem
Abbreviated transcription (Latin):
gundie dux: timere t̾ribilem & eũ
qui aufert sp̃m pͥncipum. Errorẽ
ur̃m ultra dissimulare ñ fero: qͥppe
carne ꝓpinquus & corde amicus Si
quis de ppło deuiat: solus ꝑit. Uerũ
pͥncipis erroe multos inuoluit: et
tantis obest quantis p̾est ipse. Nec
p̾sumus sicut scitis ut ꝑdamus: s
ut regamꝰ subiectos. ꝑ quẽ reges reg¬
nant. ipse nos p̾fecit ppłis suis a nob̾
ñ dominos. Cui uos ministio. cũ di¬
gne alias ꝓ ur̃i magnitudine poten¬
tatus & laudabilit̾ deseruisse nosca¬
mini: miror quanã u̾sutia. mͦ ur̃a
illa prudentia circũuenta fuerit.
eandẽ matrẽ urãm & dominã dese¬
rere in tempore malo: nͥ forte &e hoc
uob̾ ur̃i illi consiliarii ꝑsuadere co¬
nent᷑ ad solam petrileonis domum
uniu̾sal̃e eccl̃iam ẽẽ redactam. uiri
mendaces. qͦs ueritas sicut &e caput
eoꝵ antixp̃m destruit sp̃u oris sui:
affirmans eam ꝑ os dauid ad uniu̾¬
sos fines terre. & ad uniu̾sas famili
ducem apulie. s solum e pͥncipibus:

Expanded text:
ilem, et eum qui aufert spiritum principum. 1. Errorem vestrum ultra dissimulare non fero, quippe carne propinquus et corde amicus. Si quis de populo deviat, solus perit; verum principis error multos involvit, et tantis obest, quantis praeest ipse. Nec praesumus, sicut scitis, ut perdamus, sed ut rogamus subjectos. Per quem reges regnant, ipse nos praefecit populis suis, a nobiinistros, non dominos. Cui vos ministerio cum digne alias pro vestri magnitudine potentatus, et laudabiliter deservisse noscamini, 138 miror quanam versutia modo vestra illa prudentia circumventa fuerit, eamdem matrem vestram et dominam deserere in tempore malo: nisi forte et hoc vobis vestri illi consiliarii persuadere conentur, ad solam Petri Leonis domum, universalem Ecclesiam esse redactam. Viri mendaces, quos Veritas, sicut et caput eorum antichristum, destruit spiritu oris sui, affirmans eam per os David ad universos fines terrae, et ad universas familiaducem Apuliae, sed solum ex principibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cere uobiscũ: facti sumus letantes.
Quȩ ciuitas ñ inuidet: Serua depo¬
situm urbs fidelis: agnosce grãm:
stude p̾rogatiuȩ ñ inueniri ingrata.
Honora tuũ &e uniu̾sitatis patrem:
& iudices terrȩ: quoꝵ te p̾sentia red¬
dit illustrem. głosam. famosam. Alio¬
quin si ignoras te õ pulcra int̾ eiuita¬
tes: egredieris post greges sodalium
tuoꝵ pascere hedos tuos. S apientib
sat dictũ ẽ. Com̃do uobis marchionẽ
engelbertũ. qui dño pape & amicis
eius missus ẽ in adiutoriũ.: iuueniᷤ
fortis & strenuus. & si ñ fallor fideliᷤ.¬

Expanded text:
cere vobiscum, facti sumus laetantes. cere vobiscum, facti sumus laetantes. Quae civitas non invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus,
Abbreviated transcription (Latin):
compassionis & consolationis & hono¬
ris. que sponse filii eiꝰ. in tempore ma¬
lo & in dieb afflictionis suȩ exhibui¬
stis & exhibetis. Et quide hoc iam im¬
plet᷑ ex parte. & orationiᷤᷤ huiꝰ ñnullꝰ capit᷑
fructus. Digna plane retributio: e¬
leri iam cõpensat᷑ effectu. Iam ꝓ me¬
ritis tecũ actitat ds . ppłs quẽ elegit
in hereditatẽ sibi: om̃ĩno ppłm accep¬
tabilem. sectatorẽ bonoꝵ oꝑum. As¬
sumit᷑ pisa in locũ rome: &e de cunctiᷤᷤ
urbib terre ad apłice sedis culmen
eligitur. Nec fortuitu siue humano
contigit istud consilio: s celesti ꝓ ui¬
dentia. & di benigno fauore fit qui
diligentes se diligit: qui dreit xp̃o
suo innocentio. Pisam inhabita: &¬
ego benedicens benedicam ei. Hic ha¬
bitabo qm̃ elegi eam. Ale auctore ty¬
ranni siculi malicie pisana ostantia
ñ cedit. Nec minis concutit᷑. nec domiᷤᷤ
corrumpit᷑: nec circũuenit᷑ dolis. O
pisani pisani magnificauit dũs fa¬

Expanded text:
onis et honoris, quae sponsae Filii ejus in tempore malo et in diebus afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna plane retributio celeri jam compensatur effectu. Jam pro meritis tecum actitat Deus, populus, quem elegit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus fa
Abbreviated transcription (Latin):
te siat̃e .s. ex quo uenit dechrista.
uͥ medicamina sũpsit. conuentũ ꝑ oñ
tanquã unũ de ualidiorib firmissi¬
me tenuisse: nec ei quicquã in alim̃n
p̾ter qͦd cõmune fuit indultũ fuisse
ad uigłias iugit̾ cũ aliis stetisse. Ex
hoc iam si alit̾ apud uos egerit: ñ ei
consentiat᷑. Certũ enĩ sit uob̾ ñ ẽẽ cor¬
poris egritudinẽ: s aĩe passionẽ. Ual

Expanded text:
. ex quo venit de Crista, ubi medicamina sumpsit, Conventum per omnia, tanquam unum de validioribus, firmissime tenuisse, nec ei quidquam in alimentis praeter quod commune fuit, indultum fuisse; ad vigilias jugiter cum aliis exstitisse. Ex hoc jam, si aliter apud vos egerit, non ei consentiatur. Certum enim sit vobis, non esse corporis aegritudi
Abbreviated transcription (Latin):
albissis collatũ abstulistiᷤᷤ p̾cam ut re¬
stituatis. Sic̃ enĩ ad urãm sollicitudi¬
nẽ ꝑtinet aliaꝵ malefacta destruere aut
corrigere: sic illaꝵ si qua bona egerunt.
ñ solum firma & inconcussa tenere. s cẽ
augm̃tare &e mulaplicare debetis. P res¬
biterũ qͦq qͥ in ipsa domo habitans. su¬
ã adhuc foris rem habere uidet̾. aut ꝓpͥ

Expanded text:
camur ut restituatis. Sicut enim ad vestram sollicitudinem pertinet aliarum malefacta destruere aut corrigere; sic illarum, si qua bona egerunt, non solum firma et inconcussa tenere, sed etiam augmentare et multiplicare debetis. Presbyterum quoque, qui in ipsa domo habitans, suam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
fratͥ aiberto ineluso bonũ certa¬
men certare. Petis a me. ut nescio
quã ieiunii obseruantiã quã a me
intͣ tuã celłã irquisieras. ac muliertu¬
larũ colloquia quȩ &e tͥ uidelicet a me
rrcordaris fuisse ꝓhibita. mea licentia
possis admittere: quȩ utiq ꝓpt̾ inopiã
ut scribis ñ potes euitare. Ego iam nullã
suꝑ te usurpo mͥ potestatẽ. Consilium
tͥ dedi ñ p̾ceptum. semꝑ uł semel in die
comedere: feminaꝵ uisitationes uł col¬
loquia om̃ino ñ admittere: tuaꝵ te oꝑe
manuũ sustentare: multaq alia quȩ
longum ẽ mͦ cõmemorare. Quod si hu¬
iusmodi sumptꝰ nequaquã tͥad opuᷤˢ
tam sumptuosũ suppete cerneres: ñ de¬
beres inciꝑe qͦd consũmare ñ posses. Hoc
tͥ tutũ eredidi consiliũ: hoc nec meo coge¬
ris tenere p̾cepto: noc tam̃ ico mutabis
consilio. ualt̾:¬

Expanded text:
fratri ALBERTO incluso, bonum certamen certare. Petis a me, ut nescio quam jejunii observantiam, quam a me intra tuam cellam requisieras, ac muliercularum colloquia, quae et tibi videlicet a me recordaris fuisse prohibita, mea licentia possis admittere: quae utique propter inopiam, ut scribis, non potes evitare. Ego jam nullam super te usurpo mihi potestatem. Consilium tibi dedi, non praeceptum, semper vel semel in die comedere; feminarum visitationes vel colloquia omnino non admittere; tuarum te opere manuum sustentare, multaque alia, quae longum est modo commemorare. Quod si hujusmodi sumptus nequaquam tibi ad opus tam sumptuosum suppetere cerneres, non deberes incipere quod consummare non posses. Hoc tibi tutum credidi consilium: hoc nec meo cogeris tenere praecepto, nec tamen meo mutabis consilio. Val
Abbreviated transcription (Latin):
uocatꝰ abbas. modicũ id qͦd est
Ualit in int̾itum rem̃sis eccłia: dataẽ
in obꝑbriũ ciuitas głosa. clamat tran¬
seuntib ꝑ uiam: qͦd ñ sit dolor similis
dolori enus. foris enĩ pugne: intꝰ timores.
S c intꝰ pugnȩ̃. qͣm filii eiꝰ pugnãt cont̾
cam. nochabet ꝓpugnatorẽ qui liberet.
cam. U nica spes eiꝰ inocentiꝰ. qui abst̾gat
lacrimas a maxillis ciꝰ. S usqquo dñe cli¬
pus ꝓtectionis uĩ ñ opponit᷑: Usꝙ quo
conculeabit᷑: nec inuemet subleuantẽ:
Ecte rex humiliauit se: & iam quieuie
malignatio eiꝰ. Quid gͦ suꝑest nͥ ut manꝰ
apłica supponat᷑ afficte: plagis eiꝰ eurã
adhibens &e fom̃ta: Primũ itaq eẽ eredi¬
mus ut maturet᷑ electio: ne insolentia ꝑe¬
mensis ppłi dispdat si quid residuũ ẽ.
ñ in brachio excelso furori cius resistat̾ꝰ
Si hec rite cclebrata fuerit. confidimꝰ q̃d
in reliquiꝰ quoꝙ daturꝰ sit dñs grãm &
effectum:

Expanded text:
vocatus abbas, modicum id quod est. Cadit in interitum Remensis Ecclesia, data est in opprobrium civitas gloriosa: clamat transeuntibus per viam, quod non sit dolor similis dolori ejus. Foris enim pugnae, intus timores. Sed et intus pugnae, quoniam filii ejus pugnant contra eam, nec habet generatorem qui liberet eam: unica spes ejus Innocentius, qui abstergat lacrymas a maxillis ejus. Sed usquequo, domine, clypeus protectionis vestrae non opponitur? usquequo conculcabitur, nec inveniet sublevantem? Ecce rex humiliavit se, et jam quievit indignatio ejus. Quid ergo superest, nisi ut manus apostolica supponatur afflictae, et plagis ejus curam adhibens et fomenta? Primum itaque esse credimus ut maturetur electio, ne insolentia Remensis populi disperdat si quid residuum est, nisi in brachio excelso furori ejus resistatur. Si haec rite celebrata fuerit, confidimus quod in reliquis quoque daturus sit Dominus gratiam et effectum.
Abbreviated transcription (Latin):
desitores sumꝰ uob̾. siqͥd sumꝰ. siqͥd possu¬
niꝰde nos et frẽs nr̃i. S ne parũ uob̾ sit
ꝑcccptos ẽẽ hominib: accepti estis ce do
meo. Nam qͦd uni ex minimis eiꝰ fecistis.
ipsi fecistis. Quid qͣd ñ uni tantũ: s płib
ex minimis eiꝰ fecistis: In om̃ibihis pe¬
nes me ñ ẽ ietributio mulita. qm̃ inoꝑᷤᷤ
x pauꝑ sum ego. s dñs retͥbuet ꝓ me.
Ipse qui retributor ẽ omniũ bonoꝵ retͥ¬
buat uob: q̃d pauꝑes eiꝰ p̾uenistis in bñ¬
dictionib dulcedins: & in exemplo cari¬
tatis. De p̾ticis grãs agimꝰ de futuro p̾ca¬
mur ut bonũ facientes ñ deficiatis: tpr
em̃ suo metetis de semine boni opis ma¬
mpulos pacis &e głe. qͦd nob̾ p̾ster ds.¬

Expanded text:
obis, si quid sumus, si quid possumus, et nos, et fratres nostri. Sed ne parum vobis sit acceptos esse hominibus, accepti estis et Deo meo. Nam quod uni ex minimis ejus fecistis, ipsi fecistis . Quid quod non uni tantum, sed pluribus ex minimis ejus fecistis? In omnibus his penes me non retributio multa, quoniam inops et pauper sum ego: sed Dominus retribuet pro me. Ipse qui retributor est omnium bonorum, retribuat vobis, quod pauperes ejus praevenistis in benedictionibus dulcedinis, et in exemplo charitatis. De praeteritis gratias agimus: de futuro precamur, ut bonum facientes non deficiatis. Tempore enim suo metetis de semine boni operis manipulos pacis et gloriae: quod nobis praestet D
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾abili abbati: fr̃ .B. clareuall̃
uocatꝰ abbas. salutẽ in eo qͥ man¬
¶dat salutes iacob. Qd̃ m̃ito ꝯfidã de uob̾.
caritas ur̃a palam fecit: quȩ inuenta
pccasione scipsam innotescendi. ñ potu¬
it latere sub modio. Gratissima haba
illa officia humanitatis. quȩ fr̃ib m̃i
impenditis: qui habitant uixta uos:
Quod illis facitis. mͥ facitis: immo sic
magis mͥ facitis. qua si mͥ faceretis. Ob
mus eis ꝓut oportet assistere. Sit gͦ uĩx
benignitatis uicẽ nr̃am supplere:. ut uoᷤ
ipsis in patrẽ. & ipsi sint uob̾ in filios
Si forte uen̾it tempꝰ quo tantȩ caritati
respondere possimꝰ: quã ñ simꝰ ingrati
chos eccłiȩ scĩ Bertim. cccxl.

Expanded text:
larae-Vallis vocatus abbas, salutem in eo qui mandat salutes Jacob. Quod merito confidam de vobis, charitas vestra palam fecit, quae inventa occasione se ipsam innotescendi, non potuit latere sub modio. Gratissima habeo illa officia humanitatis, quae fratribus nostris impenditis, qui habitant juxta vos. Quod illis facitis, mihi facitis: imo sic magis mihi facitis, quam si mihi 342 faceretis. Obsmus eis, prout oportet, assistere. Sit ergo vestrae benignitatis vicem nostram supplere, ut vos ipsis in patrem, et ipsi sint vobis in filios. Si forte venerit tempus, quo tantae charitati respondere possimus; quod non simus ingrati, CHOS ECCLESIAE SANCTI BERTINI.
Abbreviated transcription (Latin):
uocam᷑. Qa enĩ acceptũ bñficiũ et̾ne me¬
moriȩ infigendu ẽ: bñficiis que fratrib
nr̃is. immo quȩ mͥ contulistis. nec imme¬
mor eẽ debeo. nec ingratꝰ. Meum ẽ. qͥcqͥd
meis impendit᷑: mͥ dat᷑. qͥcqͥd infundit᷑
in uiscĩb meis. Scio eui credidi & certꝰ
sum. scio quia diligitis nos. ñ uerbo &
lingua. s oꝑe & u̾itate. In argumentũ
qͥppe dilectionis &e gr̃e. quã fres nr̃i inue¬
apud hoĩes: quo de sola gr̃a dantis ꝓ¬
ueniunt. pret mitum accipientis. Prohsͤ¬

Expanded text:
enim acceptum beneficium aeternae memoriae infigendum est, beneficiis quae fratribus nostris, imo quae mihi contulistis, nec immemor esse debeo, nec ingratus. Meum est, quidquid meis impenditur: mihi datur, quidquid infunditur in visceribus meis. Scio cui credidi, et certus sum: scio quia diligitis nos, non verbo et lingua, sed opere et veritate. In argumentum quippe dilectionis et gratiae, quam fratres nostri inveapud homines, quo de sola gratia dantis proveniunt, praeter meritum accipientis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
Si de ur̃a sublimitate p̾sumo. ñ ẽ mi¬
rũ. Iam enĩ ñ ego solus sentio: s om̃s
pene nouerunt qͣm nos accepteuis: et
qͣnto nos diligatis affectu. P iopt̾ quod
rogatꝰ sum a qͦdam amico ur̃o. uenabili
abbate de capella. ut ꝓ decima quad̃a
uos rogemꝰ. unde si bene meministis
bolonie uos rogaui:uos quoq more
ur̃ benigne audistis me. S qͥa ñdum
factum ẽ qͦd rogauimꝰ: tempꝰ est ut iam
petitio illa mancipet᷑ effectui. De otero
bene scruate mͥ filiũ quẽ nẽ pepistis: qͥa
oe ego qͦꝙ si regi ñ displicet. in eo mͥ uen

Expanded text:
Si de vestra sublimitate praesumo, non est mirum. Jam enim non ego solus sentio, sed omnes pene noverunt quomodo nos acceptetis, et quanto nos diligatis affectu. Propter quod rogatus sum a quodam amico vestro, venerabili abbate de Capella, ut pro decima quadam vos rogemus, unde, si bene meministis, Boloniae vos rogavi, vos quoque more vestro benigne audistis me. Sed quia nondum factum est quod rogamus, tempus est ut jam petitio illa mancipetur effectui. De caetero bene servate mihi filium quem nunc peperistis: quia et ego quoque, si regi non displ
Abbreviated transcription (Latin):
claruallis nocatꝰ abbas modicũ id ad
ẽ. Gram quã inueni in ocłis ur̃is nolo
hab̾e solus: cũ amicis eam uolo diuids¬
re: ñ enĩ timeo ne forte ñ sufficiat mͥ
& illis. Magna enĩ ẽ. Multos possum
facere participes eiꝰ: uerũptam̃ ego exin¬
anitꝰ ñ ero. Qd̃ gͥ gratis accepi. gratis
dabo: & liberałe me facit ur̃a liberalitaᷤ.
s de uĩo. s resentiũ latorẽ uirũ com¬
menddabiłe uob̾ comendamꝰ. Amicꝰ ẽ dñe¬
Peto dñe siquid habuerit apud tuam
excellentiã. ut eum solita pietate pro
nob exaudias: immo pio ipso. qͥtalis
ẽ ut ꝓ se tantũ m̾ito debeat exaudiri.

Expanded text:
Clarae-Vallis vocatus abbas, modicum id quod est. Gratiam quam inveni in oculis vestris, nolo habere solus: cum amicis eam volo dividere. Non enim timeo, ne forte non sufficiat mihi et illis. Magna enim est. Multos possum facere participes ejus: verumtamen ego exinanitus non ero. Quod igitur gratis accepi, gratis dabo: et liberalem me facit vestra liberalitas, sed de vestro. Praesentium latorem, virum commendabilene, si quid habuerit apud tuam Excellentiam, ut eum solita pietate pro nobis exaudias, imo pro ipso, qui talis est, ut per se tantum merito debeat exaudiri.
Abbreviated transcription (Latin):
& uos de eis debitũ habeatis seruitiũ
& honorẽ. Non enim decet ut fideles
urĩ qui ꝓ honore ur̃o laborant. apud
uos confundant᷑. Confundent᷑ autem:
si quib de benignitate ur̃a spem in¬
dulgentie ꝓmiserunt: cum ꝓ ipsis int̾¬
uenerint. inuenerint uos quod absit
inexorabiles.

Expanded text:
et vos de eis debitum habeatis servitium et vos de eis debitum habeatis servitium et honorem. Non enim decet ut fideles vestri, qui pro honore vestro laborant, apud vos confundantur. Confundentur autem, si qui de benignitate vestra spem indulgentiae promiserunt, cum pro ipsis intervenerint, invenerint vos, quod absit! inexorabiles.
Abbreviated transcription (Latin):
mediolanensiũ. ñ ocliti sumus. un¬
de a ur̃a excellentia p̾moniti fuera¬
mus. Qd̾ e si ñ monuissetis̃ nichi¬
lominus honori ur̃o & regni utilita¬
tib intenderemus: sicut ubiq semꝑ
fidelit̾ quantũ possumus facimus.
Non ante sane mediolanenses in gra¬
tiam dñi pape. & eccl̃ie unitate̾ recep¬
ti sunt. quousq palam conrado re-¬
futato & ab negato. dñm nr̃m lotha
ria transacta iuxta consiliũ & man¬
datum dñi pape. digne uobis se satiᷤ¬
facturos. tacto sacro ȩuangłio spopon¬
derunt. Unde magnas agentes grãs
diuine bonitati. que absq belloꝵ. ꝑi¬
culis. absq humani sanguinis effu¬
sione. animicos ur̃os sic humiliauit:
rogamus uram satis nob̃ ex ꝑtam
clementiã. ut in tempore suo cum re¬
quisierint p̾dicti mediolanenses. ꝑ
dñm papam utiq mediatore sue re-¬
conciliationis grãm ur̃am. benignos
uos atq placabiles inueniamꝰ: qͣtinꝰ
nec eos peniteat sanis paruisse ꝯsiliis:

Expanded text:
Mediolanensium non obliti sumus unde a vestra excellentia praemoniti fueramus. Quod etsi non monuissetis, nihlominus honori vestro et regni utilitatibus intenderemus, sicut ubique et semper fideliter, quantum possumus, facimus. Non ante sane Mediolanenses in gratiam domini papae et Ecclesiae unitatem recepti sunt, quousque palam Conrado refutato et abnegato, dominum nostrum Lotharria transacta, juxta consilium et mandatum domini papae, digne vobis sese satisfacturos esse tacto sacrosancto Evangelio spoponderunt. Unde magnas agentes gratias divinae bonitati, quae absque bellorum periculis, absque humani sanguinis effusione, inimicos vestros sic humiliavit; rogamus vestram satis nobis expertam clementiam, ut tempore suo, cum requisierint praedicti Mediolanenses, per dominum papam, utique mediatorem suae reconciliationis, gratiam vestram, benignos vos atque placabiles inveniamus: quatenus nec eos poeniteat sanis paruisse consiliis,