comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i habes de hac re sententiã certis rationib.
uł scpͥtura testimoniis exploratã nos docẽ
digneris. qͦmꝰ recte anathematriet᷑ ꝓ peccato pa
aut qͥsqmͣ in domo ĩ nundũ natus sieo tẽpe
qͦ uniusa domꝰ ẽ anathemate obligata nascat᷑.
ne ei possit ꝑ lauachrũ regnãtionis in mortis
legimꝰ qͦsdã contep̃tores dĩ cũ suis om̃ib qui
eiꝰdẽ impietatis participes fuert̃ parit̾ inter¬
aut̃ pena qͣ fit qd̃ scͥptũ ẽ: quecũq ligaueris
suꝑ tͣram. ert̃ ligata ⁊ incelis. in celo antmas ob
filii mea ẽ. Anima que pectauerit. ipsa moriet᷑.
Audistis fortasse aliqͦs magni nominis sacerdotes
cũ domo sua quẽpiam anathematirasse peccanti
inde reddere rationẽ. Ego aut̃ si qͥs ame quesie-¬
rit utrũ id recte fiat. qͥd ei respondeamñ inue¬
nio. Num qm̃ hoc facere auso sum de quoꝵdã
facinorib uinanimiter aduersꝰ ȩccłiam ꝓpet̾tis¬
ñ gͣuissime cõmouerer. S si tͥ qmͣ uste id fiat¬

Expanded text:
i habes de hac re sententiam certis rationibus vel Scripturarum testimoniis exploratam, nos docere digneris quomodo recte anathematizetur pro patris paut quisquam in domo etiam nondum natus, si eo tempore quo universa domus est anathemate obligata nascatur, nec ei possit per lavacrum regenerationis in mortis legimus quosdam contemptores Dei cum suis omnibus qui ejusdem impietatis participes fuerunt, pariter interautem poena, qua fit quod scriptum est: Quae ligaveris super terram erunt ligata et in coelofilii mea est; anima quae peccaverit ipsa morietur . Audistis fortassis aliquos magni nominis sacerdotes cum domo sua quempiam anathematizasse peccantiuinde reddere rationem. Ego autem si quis ex me quaesierit utrum recte fiat, quid ei respondeam non invenio. Nunquam hoc facere ausus sum de quorumdam facinoribus unanimiter adversus Ecclesiam perpetratisgravissime commovere
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui in fartis publicis implicati sunt. a nob̾
ñ uideant᷑. in iuste defendi. ne opiionẽ ma¬
le agentiũ ex indiscretȩ defensionis ausu in nos
ullomꝰ tnͣsferamꝰ. s qnͣtum decet ęccłiam ammo¬
uendo uerbũ intercessionis adhibendo quib
ualeatis succurrite. ut & aliis opẽ feratis. & opi¬
deratur. Unde ier ominus in epła ad titum.¬

Expanded text:
i, qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi, ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus; sed, quantum decet Ecclesiam admonendo et verbum intercessionis adhibendo quibus valetis succurrite, ut et illis opem feratis, et opideratur. Unde Hieronymus in epistolam ad Titum
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ tam conuulia gmͣ sodalitates euitet
ẽqualit̾. eoꝵ conuenticła ñ eccl̃ia s conciliabula
appellanda sunt. Cum eis neq orandũ ẽ neq
auonum obserua¬

Expanded text:
um tam convivia quam sodalitates evitet aequaliter. Eorum conventicula non ecclesia, sed conciliabula appellanda sunt. Cum eis neque orandum est, neque anonum observa
Abbreviated transcription (Latin):
plus saꝑe qm oportet saꝑe. s saꝑe ad sobricta¬
tem. In exodo in sacerdotis ueste uixta diuinã
uocẽ tintinnabulis mala punica conunguit᷑.
Qͥd eñi ꝑ mala punica. nͥ fidĩ unitas designat᷑:
Nam sicut in malo punico uno ext̾iꝰ cortice mul¬
ta interiꝰ grana unuint᷑. sic innumeros scẽ eccłiȩ

Expanded text:
am oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Hinc in sacerdotis veste juxta divinam vocem tintinnabulis mala Punica conjunguntur. Quid enim per mala Punica nisi fidei unitas designatur? Nam sicut in malo Punico uno exterius cortice multa interius grana muniuntur, sic innumeros sanctae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
exercituũ est. Hinc ꝑ ẏsaiã dñs aminonet diceis
Clama ne cesses. sicut tuba exalta uocẽ tuam.
Preconis qͥppe officiũ suscipit qͥsqͥs ad sacerdoti
um accedit. ut ante aduentũ iudicis qͥ terribilit̾
sequit᷑. ipse scilicet clamando gradiat᷑. Sacerdos
gͣ si p̃dicationis ẽ insciꝰ. quã clamoris uocẽ datu¬
suꝑ pastores pͥmos in linguarũ specie. sp̃c sc̃s inse¬
dit. qͥa nimirũ qͦs repleuerit. de se ꝓtinꝰ loquen¬
tes fatit. Hinc moysi p̃cipit᷑ in exodo ut taberna¬
culũ sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiat᷑
qͥppe ẽ. ut audiat᷑ sonitus qͣndo ingredit᷑ & egre¬
dit᷑ scũariũ in conspectu dm̃: & ñ moriat᷑. Sacer¬

Expanded text:
exercituum est. Hinc per Isaiam Dominus admonet, dicens: exercituum est. Hinc per Isaiam Dominus admonet, dicens: Clama, ne cesses, sicut tuba exalta vocem tuam. Praeconis quippe officium suscipit, quisquis ad sacerdotium 511 accedit, ut ante adventum judicis, qui terribiliter sequitur, ipse scilicet clamando gradiatur. Sacerdos vero si praedicationis est nescius, quam clamoris vocem datuer pastores primos in linguarum specie Spiritus sanctus insedit, quia nimirum quos repleverit, de se protinus loquentes facit. Hinc Moysi praecipitur ut tabernaculum sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiaturquippe est: Audiatur sonitus quando ingreditur vel egreditur sanctuarium in conspectu Domini, et no
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. Hinc rursꝰ delinquenti ppło dicit᷑ in ie¬
remia. Propħȩ tui uiderunt tͥ falsa & stulta:
nec aꝑiebant tͥ iniquitatẽ tuã. ut te. ad peniten¬
tiã ꝓuocarent. Propħe qͥppe in sacro eloquio ñ¬
nũqm doctores uocant᷑. quia dũ fugitiua c̃ẽ pre¬
sentia indicant quȩ uentura st̃ manifestant. qͦs
diuinꝰ sermo falsa uidere redarguit. qͥa dũ cul¬
pas corriꝑe metuunt. incassũ delinquentib ꝓ¬
missa securitate blandiunt᷑. Qui iniqͥtatẽ pec¬
cantiũ nequaqͣm aꝑiunt: qͥa ab increpationis
uoce conticescunt. Clauis qͥppe aꝑtionis ẽ ser
mo correctionis. qͥa increpando culpã detegit. qͣm
sepe nescit etiã ipse qͥ ꝑpetrauit. Hinc paulꝰ ad¬
titũ ait. Ut potens sit ad exhortandũ in doctri¬
na sana. & eos qͥ contradicunt redarguere. Hinc
ꝑ malachiã dicit᷑. Labia sacerdotis custodiunt
scientiã & legẽ reqͥrunt ex ore ciꝰ. qͥa angłs dñi

Expanded text:
ponit. Hinc rursus delinquenti populo dicituponit. Hinc rursus delinquenti populo dicitur: Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperiebant iniquitatem tuam, ut te ad poenitentiam provocarent. Prophetae quippe in sacro eloquio nonnunquam doctores vocantur, qui dum fugitiva esse praesentia indicant quae sunt ventura manifestant; quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia, dum culpas corripere metuunt, incassum delinquentibus pmissa securitate blandiuntur. Qui iniquitatem peccantium nequaquam aperiunt, quia ab increpationis voce conticescunt. Clavis quippe apertionis sermo est correptionis, quia increpando culpam detegit, quam saepe nescit ipse etiam qui perpetravit. Hinc Paulus ait: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt redarguere. Hinc per Malachiam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
lentio. utilis in u̾bo. ne aut tacenda ꝓferat.
aut ꝓferenda reticescat. Nam sicut incauta lo¬
cutio in errorẽ ꝑtrahit: ita indiscretũ silentium
eos qͥ erudiri poterant in errorẽ derclinquit. Sepe
nãq rectores inꝓuidi humanã amtitere. grãm
formidantes. loqui libere recta ꝑtimescunt. & urc¬
ta ueritatis uocẽ nequaqͣm iam gregis custodiȩ
pastoꝵ studio s mertennarioꝵ uice descruiunt.
qͥa ueniente lupo fugiunt dũ se sub silentio ab¬
Hinc rursũ querit᷑ in iezechiele dicens. Non as¬
cendistis ex adũso. neq opposuistis uosmurũ ꝓ
domo isrł. ut staretis in p̃lio in die dñi. Ex adũ¬
so qͥppe ascendere. ẽ: ꝓdefensione gregis uoce libe¬
ra huiꝰ mundi potestatib contraire. & in die dñi
in p̃lio stare est. prauis decertantib ex amore ui
sticie resistere. Pastori uͦ recta timuisse. dicere. qͥd
aliud ẽ qm tacendo terga p̃buisse: Qui minirũ
si ꝓ grege se obicit: murũ ꝓdomo isrł hostibꝰ op¬

Expanded text:
lentio, utilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium eos, qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi, humanam amittere gratiam formidantes, loqui libere recta pertimescunt, et juxta veritatis vocem nequaquam jam gregis custodiae pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo fugiunt, dum se sub silentio abHinc rursus queritur dicens: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in proelio in die Domini. Ex adverso quippe ascendere est pro defensione gregis voce libera hujus mundi potestatibus contraire. Et in die Domini in praelio stare est pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastorem enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? qui nimirum, si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus op
Abbreviated transcription (Latin):
edere in audientiũ corde potuisset. Dumq
neris s ad ĩmundiciã semen fundit. Unde pau¬
lus qͦ cũ discipłm de instantia p̃dicationis
stificor coram dõ & xp̃o iñu. qui iudicaturus
est uiuos & mortuos. & aduentũ ipsiꝰ & regnũ
eiꝰ. Predica uerbũ. insta oportune. importu¬
ne. Dicturus importune p̃misit oportune.
qͥa scilicet apud auditoris m̃tẽ ipse sua utili¬
tate se destruit. si habere importunttas opor¬

Expanded text:
edere in audientium corda potuisset, dumqueedere in audientium corda potuisset, dumqueneris, sed ad immunditiam semen effundit. Unde Paulus quoque quum discipulum de instantia praedicationis tificor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos ac mortuos, et adventum ejus, et regnum ejus, praedica verbum, insta opportune, importune , dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem, ipsa sua vilitate se destruit, si habere importunitas oppor
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis dicat. Mala punica tintinnabu¬
lis iungite. ut ꝑ om̃e qd̾ dicitis unitatẽ fidĩ cau¬
ta obseruatione teneatis. Prouidendũ qͦ est sol¬
licita intentione. rectorib. ut abeis ñ solũ praua
nullomꝰ. s nec recta quidẽ nimie & mordinate.
ꝓferant᷑. qͥa sepe dictoꝵ uirtus ꝑdit᷑. cũ apud cor¬
da audientiũ loquacitas incauta importuntta¬
te leuigatur. & auctorẽ suũ hec cadẽ loquacitas
inquinat. quȩ seruire auditorib ad usũ ꝓfectꝰ
Uir qͥ fluxũ seminis patit᷑. immundus erit.
In m̃te qͥppe audientium sem̃ secuturȩ cogita¬
tionis ẽ audita equalitas locutionis. qͥa dũ ꝑ
aurẽ sermo concipit᷑. cogitatio in m̃te grnerat᷑.
Unde & ab huiꝰmodi sapientib in actib apłoꝵ
p̃dicator egregiꝰ seminiuerbiꝰ est uocatꝰ. Qui
gͦ fluxũ seminis patit᷑ immundus asseritur.
quia multiloquio subditꝰ. ex eosese inquinat
qd̾ si ordinate ꝓmeret. ꝓlem recte cogitationis

Expanded text:
sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite; ut per omne quod dicitis unitatem fidei cauta observatione teneatis. Sacerdos vero s prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur, quia saepe dictorum virtus perditur, quum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur, et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem sermo coneipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab hujus mundi saaedicator egregius seminiverbius est vocatus. Qui ergo fluxum seminis patitur, immundus asseritur, quia multiloquio subditus ex eo se inquinat; quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
iffimuimꝰ cũ rite ad accusationẽ ñ admit.¬
ti. qͥ pꝰea qm̃ excõmunicatꝰ fu̾it. in ipsa ad¬
huc excõmunicatioe ꝯstitutꝰ. siue sit cłicꝰ suic
asꝑsi. idẽ ystriones. aut turpitudinib subie¬
dȩ ꝑsonȩ. heretici ⁊ siuie pagani siue iudei. ab

Expanded text:
inimus eum rite ad accusationem non admitti, qui postquam excommunicatus fuerit, in ipsa adhuc excommunicatione constitutus, sive sit clericus, sive aspersi, id est histriones aut turpitudinibus subiecte persone, heretici etiam, sive pagani, sive iudei, ab
Abbreviated transcription (Latin):
on placuit laicũ in eccłia
quendi manet uecessitas: ñ auctoritas imꝑandi.
drcit. E ccłiasticas dignitates laici disponere ñ
eccł̃iasticis dignitatib aliqͥd disponendi legitur
attͥbura facultas. Item calrxtus pͣp. Laicus sacͥle¬
gus habet᷑. qui dispositionẽ dñationẽq rerum

Expanded text:
on placuit laicum statuendi quendi manet necessitas, non auctoritas imperandi. XXIV. Ecclesiasticas facultates laici disponere noncclesiasticis facultatibus aliquid disponendi legitur attributa facultas. C. XXV. Laicus sacrilegus habetur qui dispositionem vel dominationem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
quilibet nͥ pura conscientia ñ audeat ꝑuenire
Nam qͦmͦ ad diuini myst̾u consecͣtionẽ celestis
sp̃c inuocatꝰ adueniet. si sac̾dos qͥ cũ adẽe dep̃¬
cat᷑ cͥminosis plenꝰ actionib repbet᷑: Et̾ õs in re¬
stro. Manꝰ ĩmunda. tacta coinqͥnat ñ emundat

Expanded text:
ura conscientia non audeat pervenire. Nam quomodo ad divini mysterii consecrationem coelestis Spiritus invocatus adveniet, si sacerdos, et qui eum adesse deprecatur, criminosis plenus actionibus reprobetur? C. XCIII. Manus immunda tacta inquinat, non mundat
Abbreviated transcription (Latin):
aptizari autẽ uł enixã mulierem tirai¬
uł hoc qͦd genuerit si ꝑiculo mortis urget᷑.
uel ipsa hora eadẽ qua gignit. uł eadẽ qua natũ¬
int̾ueniente paululũ mora. inueniri ñ ualeat
qui redimatur. Itẽ ays

Expanded text:
aptizari autem vel enixam mulierem, vel hoc, quod genuerit, si periculo mortis urgetur, vel ipsa hora eadem, qua gignit, vel hoc, quinterveniente paululum morte, inveniri non valeat qui redimatur. Ad ejus v
Abbreviated transcription (Latin):
ugitiui domꝰ suas aut familias deserentes. qͥ ⁊̃ si
reuocati fuerint. teneri ñ possunt. simili ratione
ab ep̃is distrahere si uoluerint. aut si ita meruerint.
distrahent᷑. Item Si rectores eccłiȩ de reb ꝓpͥis tan
tundẽ ȩccłie restituete uoluerint: eccłiasticas fa¬
cultates lib̾e dare possunt. & constabunt hisquib
datȩ fuerint ꝑpetua firmitate. Unde in agathensi

Expanded text:
icos domos suas, aut familias deserentes, qui etiam si revocati fuerint, teneri non possunt, simili ratione ab episcopo, si voluerit, aut si ita illi meruerint, distrahantur. tumdem ecclesiae restituere voluerint, ecclesiasticas facultates libere dare possunt, et constabunt his, quibus datae fuerint, perpetua firmitate. Unde in Agathensi
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebatis quia ñ ẽ. homo maugurio qͣ
lis ego. De hoc augurio ⁊̃ mandauit eis dicen¬
dum ꝑ hominẽ suũ. quid sͥ uelit queri solet.
an qͥa ñ serio s ioco dictũ ẽ ut exitus docuit.
ñ ẽ habendũ mendaciũ. Mendacia enĩ amen¬
dacib serio agunt᷑ ñ ioco. Cum autẽ quȩ ñ ft̃
tamqmͣ ioco dicunt᷑: ñ deputant᷑ mendacia.

Expanded text:
Nesciebatis quia non est in augurio homo qualis ego? De quo augurio etiam mandavit eis dicendum per hominem suum: quid sibi velit quaeri solet, an quia non serio sed joco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium. Mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non joco. Cum autem quae non sunt tanquam joco dicuntur, non deputantur mendacia.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis acceꝑit urotẽ & habu̾it eam aliq temꝑe
& ipsa fenrina dixerit qd̾ nunqͣm coisset cũ ea
& ille uirdicit qd̾ sic secit. in neritate uiri consistat.
reddendi debitũ. uinculũ soluit coniugii. s hoc de
naturali impossibilitate statutũ ẽ hȩc autẽ malesi¬
cii impeduñto. ñ frigiditate naturali debitũ con¬
iugale ꝓhibente.a uiro suo separata ẽ. Unde q̃rit
si liceat ei etiã in hoc causu a utro suo discedere. a

Expanded text:
ita acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat, reddendi debitum vinculum solvit conjugii. Sed hoc de naturali impossibilitate statutum est. Haec autem maleficii impedimento, non frigiditate naturali debitum conjugale prohibente, a viro suo separata est. Unde quaeritur, si liceat ei etiam in hoc casu a viro suo discedere, et
Abbreviated transcription (Latin):
one rei date consultũ. ut p̃sentis uite habeat
subsidiũ & eterne remunerationis expectare
sua monastĩum constituere forte uoluerit. &
hoc ex reb ecclĩe cui p̃sidet dictare deceeuerit.
ñ ampliꝰ ibidẽ. qmͣ qnquagesimã partẽ dare
debebit: ut. hac temꝑam̃ti equitate seruata. &
cui tͥbuit competens subsi diũ conferat. & citi
tollat damna grauia ñ infligat. E ccł̃iam uͦ
quȩ monasticis ñ informabit᷑ regłis. aut quã
ꝓsuis magnificare. uoluerit. sepulturis. ñ am¬
plius qmͣ centesimã partẽ census eccłiȩ cui pͣsi¬
det. & ibidẽ conferre licebit. ea tn cautela serua¬
ta. ut unã tantũmꝰ quȩ placuerit. ex his duab

Expanded text:
onae rei dare consultum et praesentis habetur vitae subsidium, et aeternae remunerationis exspectare sua monasterium construere forte voluerit, et hoc ex rebus ecclesiae cui praesidet ditare decreverit, non amplius ibidem quam quinquagesimam partem dare debebit, ut hac temperamenti aequitate servata et cui tribuit competens subsidium conferat, et cui tollit damna gravia non infligat. Ecclesiam vero quae monasticis non informabitur regulis aut quam pro suis munificare voluerit sepulturis, non amplius quam centesimam partem census ecclesiae, cui praesidet, ibidem conferre licebit, ea tamen cautela servata, ut unam tantummodo quae placuerit ex his duabus
Abbreviated transcription (Latin):
telligunt᷑ subdiaconi qͥ calicẽ diacono offerunt.
& accoliti qͥ cũ cereis diacones p̃cedunt. unde. cero¬
ferarii dicunt᷑. qui etiã uinũ & aquã p̃parando
calici subministrant. Concubina intelligenda
est p̃ter uxorẽ: ut iste sit sensꝰ capłi. Si qͥs post
acceptũ sacrũ baptisma scłis nuptiis fuerit co

Expanded text:
telliguntur subdiaconi, qui calicem diacono offerunt, et acolythi, qui cum cereis diaconos praecedunt, unde et ceroferarii dicuntur, qui etiam vinum et aquam praeparando calici subministrant. Concubina intelligenda est praeter uxorem, ut iste sit sensus capituli: Si quis post acceptum sacrum baptisma secundis nuptii
Abbreviated transcription (Latin):
nali contͣ xp̃ianã societatẽ ab hominib impi¬
is ingratisq cominittit᷑ : ꝓfecto grauiꝰ ẽ ⁊ at̾ci¬
xp̃m ne facias obsetiamus. & paulopost. Ex
occasione terribiliũ iudicũ ac legũ ne etermi
iudicii penas luant. corrigi eos cupimꝰ ñ necani.
nec disciplinã circa eos negligi uolumꝰ. nec suꝑ
eoꝵ compesce: ut sint qͦs peniteat peccasse. Et
paulopꝰ. Proinde si occidendos in his utros
eos occidendos nr̃is iudiciis inferamus. Idem¬

Expanded text:
ali contra Christianam societatem ab hominibus impiis ingratisque committitur, profecto grauius est et atroesum Christum ne facias obsecramus. Et paulo post: § 1. Ex occasione terribilium judicum ac legum, ne aeterni judicii poenas luant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos negligi volumus, nec supeorum peccata compesce, ut sint quos poeniteat peccasse. Et paulo eos occidendos vestris judiciis ingeramus.
Abbreviated transcription (Latin):
taneã mortẽ sͥ inferre debere. uelut fugien¬
do molestias temꝑales. ne ineidat in ꝓpetuas.
neminẽ ꝓpt̾ aliena peccata ne hȩc ipsa incipiat
hab̾e grauissimũ ꝓpͥum. neminẽ ꝓpt̾ sua pecc̾a
p̃terita quȩ magͣ in hac uita opꝰ ẽ ut possint
penitendo sanari neminẽ desiderio melioris
uite quȩ pꝰ mortẽ sꝑat᷑. qͥa teũ suȩ mortis me¬
lior post mortẽ uita ñ suscipit. Item contra

Expanded text:
taneam sibi mortem inferre debere, velut fugientaneam sibi mortem inferre debere, velut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas. Neminem propter aliena peccata, ne hoc ipso incipiat habere gravissimum proprium. Neminem propter peccapter quae magis hac vita opus est, ut possint poenitendo sanari; neminem velut desiderio melioris vitae quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem vita non suscipit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ ñ occides. qͥ dõ auctore bella gessert̃.¬
aut ꝑsonã gerentes publicȩ potestatis scd̾m iꝰ
legis hoc ẽ iustissime rationis imꝑium scele¬
ratos morte. pumert̃. Iabrahã ñ solũ ñ ẽ cul¬
patꝰ crudelitatis crimine. uerũ ⁊̃ laudatus ẽ
nomine pietatis. qͥ uoluit filiũ neqͣqmͣ scele
rate s: obedient᷑ occidere. Et mito querit᷑ iurũ
ꝓ uissu cłi sit habendũ. qd̾ iepte filiã q̃ patri
occurrit occidit. cũ id uouisset se immolatu
hostib ruina domꝰ opp̃ssit: nͥ qͥa sp̃c latenter
hoc tusserat qͥ ꝑ illũ inrracła faciebat. his gͥ ex¬
ceptis qͦs uł lex ipsa iusta gn̾aliter. uł ipse fons
iusticiȩ ds̃ specialit̾ iubet occidi: qͥsqͥs hoĩem.
uł seipsum. uł quẽlibet occiderit: homicidii
crimine innectit᷑. Item. Hoc dicimꝰ. hoc asse¬
rimꝰ. hoc modis om̃ib aꝓꝓbamꝰ. neminẽ spon¬

Expanded text:
dictum est: Non occides, qdictum est: Non occides, qaut personam gerentes publicae potestatis secundum ejus leges, hoc est justissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, verum etiam laudatus est nomine pierate, sed obedienter, occidere. Et merito quaeritur utrum pro Dei jussu sit habendum quod Jephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se vovisse immolaturter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat. His igitur exceptis, quos vel lex iusta generaliter, vel ipse fons iustitie deus specialiter iubet occidi, quisquis hominem vel seipsum vel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. Item hoc dicimus, hoc asserimus, hoc modis omnibus approbamus, neminem spon
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł ipsuis adipiscendȩ immortalitatis. uł
ipsus cauendi curandiue causa nob̃ mnetipfis
necẽ iriferamꝰ. Nam ⁊ ꝓhibitos nos ẽẽ intel¬
moniũm cum uetaret. Falsum inquit testi¬
moitiũ ñ dices aduersꝰ ꝓximũ tuũ. Nec ido tñ si
aduersꝰ seqsum quisꝗͣ falsum testimoniũ dice¬
ipsum. Porro si falsi testimonii ñ minꝰ reus ẽ¬
qͥ de seipso falsum fatet᷑. qmͣ qͥ aduersꝰ ꝓximũ
hoc faceret. cũ in eo p̃cepto qͦ falsum testimom¬
recte intelligentib uideri ñ eẽ phibitũ ut ad¬
uerso seipsutm quisq falsꝰ testis assistat: qnͣ¬
tomag̾ intelligendũ ẽ ñ licere homini seip̃m
occidere. cũ in eo qd̾ scͥpͥtum ẽ. ñ occides. nich̃
nem occidit. Quasda tñ exceptiones fecit ipsa
eadẽ audoritas diuina. s his exceptis qͦ s ds
debet iubenti: sicut amminicłm gładiꝰ uten¬
ti: ⁊ ido nequaꝗͣ contͣ hoc pceptũ fecert̃. qͦd

Expanded text:
ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intelmonium cum uetaret: Falsum, inquit, testimonium non dices aduersus proximum tuum. Nec ideo tamen si aduersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixeipsum . Porro si falsi testimonii non minus reus est, qui de ipso falsum fatetur, quam si adversus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto quo falsum testimonrecte intelligentibus videri non esse prohibitum, ut adversus seipsum quisque falsus testis assistat, quanto magis intelligendum est non licere homini seipsum occidere, cum in eo quod scriptum est: Non occides , nihil nem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa eat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
i non licet pͥuata potestate aliciri homim
occidere innocentẽ cui outidendi licentiam
sex nulla concedit. ꝓfecto ⁊̃ qͥ seipsum occidit
homicida ẽ: ⁊ tanto fit nocentior mͣ se occide¬
rit. qnͣto innocentior in ea causa fuerit qͣ se
occidendũ putauit. Nam si uide factũ nuto
detestamur. eũq ueritas iudicat cũ selaqueo
suspendit. scelerate illiꝰ tͣditionis auxisse po¬
tius qm̃ expiasse cõmissum. qm̃ de dĩ inisccłia¬
desꝑando exiciabilit̾ penitens nullũ sͥ salubs
penitentie. locũ reliquit: qnͣtomag̃ a sua cede
se abstinere debet qͥ tali supplicio qd̾ in se
puniat ñ habet:Iudas enĩ cũ se occidit.
aut̃ homo qͥ nicħ mali fecit sͥ malefaciat &
seipsum trt̾ficiendo hominẽ int̾ficiat inno¬
centẽ. ne aliũ patiat᷑ innocentẽ. atq in se ꝑ¬
petret pectatũ ꝓp̾um neti eo ꝑpetret᷑ alienũ:
Item. I N scĩs canonitisq libris numꝗͣ. nob̾
diuinitus p̃ceptũ ꝑmissum ue reꝑiri potest

Expanded text:
i non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei miserium sibi salubris poenitentiae locum reliquit, quanto magis a sua caede nece se abstinere debet, qui tali supplicio quid in se puniat non habet? Judas enim cum se occidit, autem homo qui nihil mali fecit, sibi male faciat, et seipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, atque in se perpetret peccatum proprium, ne in eotra in sanctis canonicis libris nusquam nobis diuinitus praeceptum permissumue reperiri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ui oblationes defunctoꝵ retiuent.
qͥa & fideles de corꝑe recedentes uotoꝵ plenitu¬
dine. & pauꝑes consolatu alimonie necessaria su¬
staentatione fraudant᷑. Hi gͦ tales qͣsi egentium
necatores. nec credentes iudiciũ dĩ habendi sunt
Unde & quida patrũ hoc scpͥtis suis inseruit
congruente sententia q̃ ait. Amico qͥppiã rape
furtũ ẽ: ecclie uͦ fraudare: saclegiũ. Item ex con¬
Qui oblata eccłiis aut testam̃¬
to relicta retinere p̃sumpserit: excõmum tet᷑.

Expanded text:
ui oblationes defunctorum retinent qua et fideles de corpore recedentes votorum plenitudine, et pauperes collatu alimoniae et necessaria sustentatione fraudantur: hi enim tales quasi egentium necatores, nec credentes judicium Dei habendi sunt; unde et quidam patrum in hoc scriptis suis inseruit congruente sententia qua ait: Amico quippiam rapere furtum est, Ecclesiae fraudare sacrilegium. V. Ut Qui oblata ecclesiis, aut testamto relicta retinere praesumpserit, excommunicet
Abbreviated transcription (Latin):
uit ex aqͣ & spu sc̃o. concessitq tͥ peccata  tua.
se te inungat in uttã et̾nam. Uide uͥ inunctus
suꝑ caput baptirati ponatuꝵ.

Expanded text:
ua et Spiritu sancto, concessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide, ubi unctus guentum super caput baptizati ponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alios docuit. ⁊ sacͥficiũ dõ optulit. dans exẽplũ
doctorib sc̃ȩ ecil̃iȩ. si lapsi fuerint ⁊ ꝯdignã peni¬
tentiã dõ gesserint. utr̃q facere posse. Docuit enĩ
qnͣdo dix̃. Docebo iniqͦs uias tuas ⁊ c̃. Sacͥficiũ dõ
Uidens eni ꝓpħa scelera sua mundata ꝑ penitentiã.
ñ dubitauit p̃dicando ⁊ dño libando curare etiã¬

Expanded text:
et alios docuit, et sacrificium Deo obtulit, dans exemplum doctoribus sanctae Ecclesiae, si lapsi fuerint et condignam poenitentiam Deo gesserint, utrumque facere posse. Docuit enim quando dixit: « Docebo iniquos vias tuas, et impii ad idens enim propheta scelera sua mundata per poenitentiam, non dubitavit praedicando, et Domino libando curare a
Abbreviated transcription (Latin):
et suffic̾e nob̾ ad salutẽ arbitrem᷑. si turbiᷤᷤ
negligentiũ uł quoꝵlibet indoctoꝵ fide
uł actib adequem᷑. quib sacͥs litt̾is unica ẽ
trocinia in electione conualesc̾e ñ debeant au¬
ctoritate beati õs pape. ꝓbat᷑. qui in t̾cio libro

Expanded text:
ec sufficere nobis ad salutem arbitremur, si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus sacris literis unica est rum in electione convalescere non debeant, auctoritate beati Gregorii pape probatur, qui in III libro
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dixit frĩb suis. ꝑ salutẽ pharaonis ñ exi¬
bitis hine ẜ̾ sciendũ ẽ qͦd scĩ ñ tam ꝑ creatu¬
ras qm̃ ꝑ auctorẽ creaturaꝵ urabant. necin
ereaturis aliud qiñ creatorẽ ipsaꝵ uenerabaut̃
sicit ioseph qui ꝑ pharaonẽ urando. hoc in eo
ueneratus ẽ. quod di iudicio p̃positus erat in
infimis. Unde apłc ait. Omĩs potestas a dño
ao ẽ. Item xp̃c pylato. Non haberes in me po¬
turas iurare ꝓhibuit: ne uł more gentilium
aliqͥd numen ditatis creaturis meẽ crederet᷑.
neuł creaturas contemptibiles iudicando ꝑ
cas ꝓmissa ꝓ nichilo duceremꝰ. Sed querit᷑¬

Expanded text:
dum dixit fratribus suis: Per salutem Pharaonis, non exibitis hinc. § 2. Sed sciendum est, quod sancti non tam per creaturas, quam per auctorem creaturarum jurabant, nec in creaturis aliud quam creatorem ipsarum venerabantur, sicut Joseph, qui per Pharaonem jurando hoc in eo veneratus est, quod Dei judicio positus erat in infimis. Unde Apostolus dit: Omnis potestas a Deo est. Item Christus Pilato: Non haberes in me poturas iurare prohibuit, ne vel more gentilium aliquod numen deitatis creaturis inesse crederetur vel ne creaturas contemptibiles iudicando, per eas promissa pro nihilo duceremus. Su
Abbreviated transcription (Latin):
Uuet te utrũ eiꝰ fide sit utendũ qui ut. eam
seruet. ꝑ demonia iurauerit: ubi te uolo pͥ¬
us considare utrũ si qͥspiam ꝑ dos falsos iura¬
uerit se fide seruaturũ. ⁊ eam ñ seruauerte.
ñ tͥ uidet᷑ bis peccasse: Si enĩ taliiuratione ꝓ¬
missam seruaret fi dẽ. ido tñ peccasse iudicare¬
tur. qͥa ꝑ dos falsos iurauerit. Illud aut̃e ne
mo rephenderet. quia fidem seruauerit.N c̃
uero quia ⁊ iurauit ꝑ qͦs ñ debuit. ⁊ contra
pollicitã fecit side̾ qͣd ñ debuit. bisutiq pec¬
cauit. Ae ꝑ hoc qui uttit᷑ fide eiꝰ quẽ constat.
uuirasse ꝑ falsos dos. ⁊ utit᷑ ñ ad malũ .s boñ¬
iurauit: s bono pacto ciꝰ qͦ fide seruauit.
N eq. eñ hic eam fide dico seruari qͣ fideles
citoꝵ atq pactoꝵ Terumptñ sine ulla dui¬
bitatione minꝰ malũ ẽ ꝑ dos falsos uirare
ueraciter: qm̃ ꝑ dm̃ uerũ fallaciter. Qnͣto
enĩ ꝑ qͥd iuratir mag scm ẽ: tantomag̃ ẽ¬

Expanded text:
erte, utrum eius fide utendum sit, qui, ut eam seruet, per daemonia iurauerit. ubi te uolo prius considerare, utrum, si quispiam per deos falsos iurauerit se fidem seruaturum et eam non seruauerit, non tibi uideatur bis peccasse. si enim tali iuratione promissam custodiret fidem, ideo tantum peccasse iudicaretur, quia per tales deos iurauit; illud autem nmo reprehenderet, quia fidem servavit. Num vero quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam fidem fecit, quod non debuit, bis utique peccavit, ac per hoc qui utitur fide illius quem constat jurasse per Deos falsos. Et utitur non ad maluiurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruauit. neque hic eam fidem dico seruari, qua fidelecitorum atque pactorum. uerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis est sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓ paruulis alii respondent ut potest
impleat᷑ erga eos celebratio sacram̃ti: ualet
utiq ad eoꝵ conseciationẽ. qͥa ipsiꝑ se respondẽ
ñ possunt. At siꝓeo qͥ respondẽ potest aliꝰ respon¬
detit. ñ itide ualet. Ex qua regła illud euugłii
dictũ ẽ. qͦd om̃s cũ legit᷑. naturaliter monet.

Expanded text:
um pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter mouet:
Abbreviated transcription (Latin):
ctio. ninͣ. septimo synodi aoħes a pocͥfariꝰ orien¬
taliũ sediũ dixit. Significat scrmio patris
nr̃i sophronii. qͦd meliꝰ sit uirantẽ ꝑiurare:
qm̃ seruare sacram̃tum in fractiõe scãꝵ iagi
impiũ iuram̃tum. Item tharasiꝰ patͥarcha decit.
erodes obseruauit nuram̃tum ⁊ ꝑiit. Petrꝰ uͦ
negauit eũ iuram̃to: ⁊ conu̾s fleuit ⁊ saluatus
ẽ. Dinne enĩ peccatũ bonꝰ ds̃ indulget: si quis
ex toto corde creddit ⁊ pęniteat. Scã synodus
dixit. Sic ducet scã scpͥtira. Item leontiꝰ ep̃c
mendax dissoluat᷑: qͣ fintillam habens uirtu

Expanded text:
ctione 4 VII Synodi. Joannes apocrisiarius Orientalium sedium dixit: « Significat sermo Patris nostri Sophronii, quod melius sit jurantem perjurare, quam conservare sacramentum in confractione sanctarum imaginimpium juramentum. » Item Tharasius patriarcha dixit: « Herodes servavit juramentum, et periit: Petrus vero negavit cum juramento, et conversus flevit et salvatus est . Omne enim peccatum Deus indulget, si quis ex toto corde poeniteat. » Sancta synodus dixit: « Sic docet nos sancta Scriptura. » Item Leontius Phocmendax dissolvatur, quasi nullam habens virtu
Abbreviated transcription (Latin):
uiatorib qͥ in terrã excõmunicatoꝵ deueniunt.
ubi ñ possunt emere. uł ñ habent unde cmant
ab excõmunicatis accipiendi licentia dat᷑. Ipsis
ex cõmunicatis ñ ob sustentationẽ suꝑbiȩ. s hu¬
manitatis causa aliqͥd dari ñ ꝓhibetur. Excõmu¬

Expanded text:
r in terram excommunicatorum devenerit, ubi non possit emere, et non habet unde emat, ab excommunicatis accipiendi licentiam damus, et si quis excommunicatis non pro sustentacione superbiae, sed humanitatis causa aliquid dare voluerit, no
Abbreviated transcription (Latin):
etiã mansuetudinẽ benignitatis amittant. &
st̃ ñnulli ita mansueti ut ꝑdant districti uira
reguminis. Un cuncdis rectorib utͣq sũm oꝑe
st̃ tenenda. ut nec in discipline uigore benigni¬
tatẽ in ansuetudinis. nec rursĩ in mansuetudine
districtionẽ deserant discipline. qͣtinꝰ necꝰ cõpas¬
sione pietatis obdurescaut cũ ꝯtumaces corrigt̃:¬
nec disciplinȩ uigorẽ molliant. cũ infirmoꝵ
animos ꝯsolant᷑. Regat gͦ discipline uigor man¬
suetudinẽ. ⁊ mansuetudo ornet sermone uigorẽ.
& sic alt̾m cõm̃det᷑ ex alt̾o. ut nec rigor sit rigidꝰ.
nec mansuetudo dissoluta. Id̾.
Uere iustꝰ miseriᷤ

Expanded text:
etiam mansuetudinem benignitatis amittant, et sunt nonnulli ita mansueti, ut perdant districti jura regiminis. Unde cunctis rectoribus utraque summopere sunt tenenda, ut nec in disciplinae vigore benignitatem mansuetudinis, nec rursum in mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pietatis obdurescant, cum nec disciplinae vigorem molliant, quum infirmorum animos consolantur. Regal ergo disciplinae vigor mansuetudinem, et mansuetudo ornet vigorem, et sic alterum commendetur ex altero, ut nec vigor sit rigidus, nec mansuetudo dissoluta. C. XV. Vera justitia miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sine peccato ẽ ur̃m. id ẽ pͥmo uosipsi iusti¬
pidandã ream concurrite. It̾ aũs ad q̃ndã co¬
Sac̃dos pͥus peccata. deuide aliena det̾̃gat.

Expanded text:
Qui sine peccato est vestrum: id est, primo vos ipsi justipidandam ream concurrite. C. VII. Sacerdosua peccata, deinde aliena detergat.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iudicare peccatͥcem. ñ statĩ dat in¬
nos uidelicet tẏpice instituens. ut cũ quelibet
ꝓximoꝵ errata consꝑicimꝰ. ñ hec antea errata¬
rep̃hendendo iudicemꝰ. qm ad conscientia nr̃a
humilit̾ reu̾si. digito ea disc̾tionis sollert᷑ ex¬
sculpamꝰ. ⁊ qͥd in ea conditori placeat. qͥd ue. dis¬
pliceat ex aminatioẽ dirimamꝰ. iuxta illud apłi.¬

Expanded text:
nus judicare de peccatrice, non statim dat jujudicat: nos videlicet typice instituens, ut cum quaelibet proximorum errata conspicimus, non haec ante reprehendendo judicemus, quam ad conscientiam nostram humiliter reversi, digito eam discretionis solerter exculpamus; et quid in ea Conditori placeat, quidve displiceat, sedula examinatione dirimamus, juxta illud Ap
Abbreviated transcription (Latin):
conuelli. ita multa st̃ quȩ aut ꝓ necessitate.
tempoꝵ aut ꝓconsideratione etatũ oporteat tẽ¬
perari. illa semꝑ conditione seruata. ut in his
que uł dubia fuerint. aut obscura. id noueri¬
mus sequendũ. qͦd nec p̃ceptis eugłicis contrariũ.
nec decretis scõꝵ patrũ inueniatur aduersum.

Expanded text:
mutari, ita multa sunt quae aut pro necessitate temporum, aut pro consideratione aetatum oportet temperari, illa semper consideratione servata, ut in his quae dubia fuerint, aut obscura, id noverimus sequendum, quod nec praeceptis evangelicis sit contrarium, nec decretis sanctorum Patrum inveniatur adversum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiente offerunt. uicta illud uaticimũ mala¬
chie ꝓpħe. Inferte omnẽ decimationẽ in horreũ
meũ: ut sit cibus in domo mea. Hasuͦ decimas
sub manu ep̃i eẽ censemꝰ. ut ille qͥ cuctis p̃est.
om̃ib iuste distribuat. nec quicꝗͣ ꝑsone hono¬
rabiliꝰ exhibeat. unde alii scrupuloso corde mo¬
ueant᷑. s sint omĩa cõiinuia: qͥa nihonestum
uidet᷑. ut alii sacerdotes hañt. alii uͦ detrimen¬
tum patiant᷑. S sicut una ẽ fides catholica: ita
necesse ẽ. ut ille qui ꝓuisor ẽ loci. qnͣius mul¬
diocesis decimas atq xp̃ianoꝵ oblationes confe¬
rant. s potius laicalib ꝑsoms militũ indet:
siue seruitoꝵ. uł quod grauiꝰ ẽ consanguine¬
is. Unde si quis ep̃c amͦ inuentus fuerit. huiꝰ
diuim p̃cepti tͣnsgressor. inter maximos here¬
ticos. & autixp̃os ñ minimꝰ habeat᷑. & sicut. in¬
cena sẏnodus de symomiacis statute. & qͥ ilat
ep̃s. & qui recipiunt ab eo laici siue p̃cio. siue

Expanded text:
cipiente offerunt, juxta illud vaticinium Malachiae prophetae: Inferte omnem decimationem in horreum meum, ut sit cibus in domo mea. § 2. Has vero decimas sub manu episcopi fore censemus, ut ille, qui ceteris praeest, omnibus juste distribuat, nec cuiquam personae honorabilius exhibeat, unde alii scrupuloso corde moveantur, sed sint omnia communia, quia inhonestum videtur, ut alii sacerdotes habeant, alii vero detrimentum patiantur, sed, sicut una est fides catholica, ita necesse est, ut ille, qui provisor est loci, quamvis mulbus proprie diocesis, decimas atque christianorum oblationes conferant, sed potius laicalibus personis, militum videlicet, sive servitorum, vel quod gravius est, consanguineis. Unde amodo si quis epsicopus inventus fuerit huius divini precepti transgressor, inter maximos hereticos et antichristos non minimus habeatur. Et sicut Nicena synodus de simoniacis censuit et quidat episcopus et qui recipiunt ab eo laici, sive pretio sive
Abbreviated transcription (Latin):
ut ei uictũ & uestitũ largiat᷑. s ut ñ cũ illa carna¬
lit̾ ex more iaceat. sicut & scõs apłos legimꝰ egisse.
hoc paulo apło dicente. Nunqͥd ñ habemꝰ pote¬
statẽ sororẽ mulierẽ circũ ducendi sicut fr̃ dm̃ ia¬
cobꝰ & cephas: Uide insipiens qͥa ñ dixit. nunqͥd
ñ habemꝰ potestatẽ sororẽ mulierẽ amplectendi
s circũ ducendi. scilicet ut mercede p̃dicatiois su-¬
stentaret᷑ ab eis. nec tam̃ deinceps foret ulteriꝰ uit̾¬
aucdoritatib apparet. sacerdotes uxorib. quas in
sibi legitime copulauerint. necessaria submini¬
ua synodꝰ ñ constituit ne pb̃ri cũ suis dormirent

Expanded text:
 ut cum illa carnaliter jaceat. Sic et sanctos apostolos legimus egisse, beato Paulo dicente: Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi, sicut fratres Domini et Cephas? Vide insipiens quia non dixit: Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem amplectendi, sed circumducendi; scilicet ut mercede praedicationis sustentarentur ab eis, nec tamen deinceps foret inter eauctoritatibus apparet, sacerdotes uxoribus, quas in sibi legitime copularunt, necessaria minina synodus non constituit, quod presbyteri cum suis uxori
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in pͥuato ferat᷑. Officiũ uͦ scłariũ siue ȩcclĩ¬
asticarũ legũ est. p̃cipe quȩ nocesse est fieri. ꝓhi
bere. qͦd malum est fieri. ꝑmittere uł licita. ut
p̃miũ petere. uł quedã illicita. ut dare libellũ
repudu. ne fiant grauiora. Unde in eodẽ libro
ysidorus scribit dicens. Qa sit officium legum.

Expanded text:
. Officium vero saecularium, sive ecclesiasticarum legum est, praecipere quod necesse est fieri, aut prohibere quod malum est fieri; vel permittere licita, ut praemium petere, vel etiam quaedam illicita, ut dare libellum repudii, ne fiant graviora. Unde in eod. lib. c. 19 Isidorus scribit dicens: C. IV. Quod sit officium legis.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. aut nos ꝓpt̃ dĩ sacͣm̃ta que in uob uiolare.
conscientiȩ siue dantis siue accipientis om̃ino
qͥd in eo dd̾ uen̾abat᷑: Si aũ habebat innocentiã.
qͣre umocentẽ ꝑsequebat᷑. Nameũ ꝓpt̾ sac̃m̃ti
unctionẽ ⁊ honorauit uiuũ ⁊ uindicauit occi¬
sũ. ⁊ qͥa uł panniculũ de eiꝰ ueste abscidit: ꝓcus¬
so corde trepidauit. Ecce saul ñ habebat inno¬
centiã. ⁊ tñ habebat scĩtatẽ ñ uitȩ suȩ. nam hoc
sumat. & cos de sacͥficus taliũ manducare. qͥ ad
illud tales acedunt qͣles ⁊ illi st̃. Itaq si offerat

Expanded text:
tis, aut nos propter Dei sacramenta, quae in nobis violare nconscientiae sive dantis sive accipientis omnino quid in eo David venerabatur? Si autem habebat innocentiam, quare innocentem persequebatur? Naunctionem et honorauit uiuum et uindicauit occisum, et quia uel panniculum ex eius ueste praecidit, percusso corde trepidauit. ecce Saul non habebat innocentiam et tamen habebat sanctitatem non uitae suae — nam hoc sumat; et eos de sacrificiis talium manducare, qui ad illa tales accedunt quales
Abbreviated transcription (Latin):
q̃s declarauit in uno cctu hominũ eadẽ sac̃¬
dotis memorit̾ teneat. nũ qͥd inde sac̃dos ẽ qd̾ ore
sacͥlego carm̃ publicat sac̃dotis. Nũg respond̾
Ita istud dicis. qͣsi mͦ queramꝰ qͥs sit uerꝰ sac̾dos.
⁊ ñ qͥd sit uerũ baptisma. Ut eiñ sit qͥsq uerus
sac̃dos. oportet ut ñ solũ sacm̃to s iusticia qͦ in¬
duat᷑ sic̃ scͥptũ ẽ. Sac̃̾dotes tui ĩduant᷑ iusticia¬

Expanded text:
s declaravit in uno coetu hominum eadem sacdotis memoriter teneat, numquid inde sacerdos est, quod ore sacrilego carnem publicat sacerdotis? Augustinus respondit: Ita istud dicis, quasi modo quaeramus, quis sit verus sacerdos, et non quid sit verum baptisma. Ut enim sit quisque verus sacerdos, oportet, ut non solo sacramento, sed justitia quoque induatur, sicut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
uł monast̾ium quodmn eodem francoꝵ regno
constitutũ ẽ. qͥa ꝑ ambitiones & contentiones
quoꝵdam ñ canonice tractabat᷑. ac ꝑuersitate
maloꝵ liberare cupiens p̃cepit ut sine regali
ꝓuidentia & monachoꝵ electione. nullus abb̃s¬
ibi aliqua unꝙ̃ subreptione introducatur.
Precepit ⁊̃ ut eiꝰ dem monasterii abbas numꝙ̃.
acd epãtum eligeret᷑: ne forte occasione. ep̃atts.
albatia aliguid detͥmenti pateret᷑. Quod pͥui¬
legiũ ita ẽ illiꝰ eccłie: ut cõmimẽ legẽ regib¬

Expanded text:
u xenodochium quoddam in eodem Francorum regno constitutum, quia per ambitiones et contentiones quorundam non canonice tractabatur, a perversitate malorum liberare cupiens praecepit, ut sine regali providentia et monachorum electione nullus ibi abbas aliqua unquam surreptione introduceretur. Praecepit ad episcopatum eligeretur, ne forte occasione episcopatus abbatia aliquid detrimenti pateretur. Quod privilegium ita est illius ecclesiae, ut communem lege
Abbreviated transcription (Latin):
albatẽ fr̃ib egredientib & regredientib bene¬
dictionẽ dare: qͦd ñ nisi sacerdotũ ẽ. Tectionẽ
ꝙͣ scĩ enugłii similiter abbi ad legendũ tͥbuit. quã
subsequenti oratione legere similiter sacerdotał
offici ẽ: s tales sacerdotes uł diatones fieri ꝓhi¬
bet: qui in eccłiastica militia cogant᷑. iugiter ꝑ¬
manere. Ttem illud ieromiini ad sipariũ & desi¬
eriũ. Monachus ñ doctoris s plangentis ht̃.

Expanded text:
ientibus et regredientibus benedictionem dare, quod non nisi sacerdotum est. Lectionem quoque evangelii similiter abbati ad legendum tribuit, quam subsequenti oratione legere similiter sacerdotalis officii est. Sed tales sacerdotes vel diaconos fieri prohibet, qui in ecclesiastica militia cogantur jugiter permanere. § 1. Item illud Hieronymi ad Riparium presbyterum: Monachus non docentis, sed plangen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exposcit praginatica forma suꝑ hoc ꝓcedente
ltem. Sibi inuicẽ recte ꝑmutant. cũ utriꝰq indemini¬
tate eoꝵ. scił consensu qͥ ⁊ sup̃ referunt᷑. Perpetua¬
qͦ emphyteosis in his reb ꝑmittit᷑. si res in eoꝵ geri¬
tur p̃sentia quib hoc assignat᷑ lege. iurantib his
quoꝵ. inter ẽ ex eoꝵ contractu nich ad lesionẽ diui¬
nȩ domꝰ effici solito redditu ipsiꝰ rei quȩ suit cum
diuino uri dedicaret᷑. ñ imminuendo nͥ in sextam
partẽ. Aut si obcladẽ diminuta fuerit. tc̃ ꝯstarte.
nc̃ pensione. in emphyteosrm det᷑. Quod sires qͥde
p̃ciosa c̃. parũ tñ aut ncħ p̃stet pensionis. res fubti
tñ soluat tociꝰ temꝑis pensionẽ: & id in qͦ res lesit
resartiat. ñ repetiturꝰ si qͥd impendit nomine melio

Expanded text:
hoc exposcit, et pragmatica forma super hoc praecedente. hoc exposcit, et pragmatica forma super hoc praecedente. § 5. Item sibi invicem recte permutant cum utriusque indemnitate, eorum scilicet consensu  si res in eorum geratur praesentia, quibus hoc adsignatur lege, jurantibus his quorum interest, ex eo contractu nihil ad laesionem divinae domus effici, solito reditu ipsius rei, qui fuit, quum divino juri dedicaretur, non minuendo nisi in sextam partem, aut si ob cladem deminuta fuerit, tunc pro constante nunc pensione in emphyteusim detur. Quod si res preres subtiltamen solvat totius temporis pensionem, et id, in quo rem laesit, resarciat, non repetiturus si quid impendit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ordinator domꝰ apud cũ a qͦ ordinat᷑. habitis abs¬
q: dispendio gestis uiret maiore parte. ibidẽ ser¬
uientiũ ꝯsentiente. & debitũ urgere. nec ex mobilib
solui posse. Quo subsecuto ꝑ uiginti dies rem ẽe ue
modis omib ꝓ debito dando. Aliter enĩ res empto¬
riñ concedit᷑. & hoc inscribat᷑ nil ẽe factã in eare
ad cdamiiũ diuinȩ domꝰ. E iꝑtore ñ inuento res
estimata districte creditori det᷑ in solutũ. addita
cłe seriuentiũ. sit tñ res mediotris int̾ cet̾a. scił
inspecta ipsiꝰ qͣlitate. qͣntitate. & onere. & is cre¬
ditor hic intelligat᷑ qͥ qͦd credidit ꝓbat in utili¬
tatẽ religiose domꝰ ꝓcessisse. Sicut autẽ aliena¬
tio rerũ eccłlȩ interdicit᷑. ita ꝓhibet᷑ ne qua ste¬
tile. alienat᷑. gestis ut sup̃ conficiendis &e eodẽ iura¬
m̃to p̃stito .i. qͦd alia de causa ñ alienat᷑. uͥ ut immu¬
nitas eiꝰde uenerande domꝰ seruet᷑. S & ꝑmutare.

Expanded text:
 ordinator domus apud cum, a quo ordinatur, habitis absque dispendio gestis juret, majore parte ibidem servientium consentiente, et debitum urgere, nec ex mobilibus solvi posse. Quo subsecuto, per viginti dies rem ecclesimodis omnibus pro debito dando. Aliter enim res emtori non conceditur, et hoc inscribatur, nihil esse factum in ea re ad damnum divinae domus. Emtore vero non invento, res aestimata districte creditori detur in solutum, additadem servientium. Sit tamen ea res mediocris inter ceteras, inspecta ipsius qualitate, et quantitate, et onere. Et is creditor hic intelligatur, qui quod credidit probat in utilitatem divinae domus processisse. § 2. Sicut autem alienatio rerum ecclesiae interdicitur, ita prohibetur, ne qua stetile alienatur gestis ut supra conficiendis, eodem juramento praestito, id est quod alia de causa non alienatur, nisi ut immunitas ejusdem venerandae domus servetur. § 4.
Abbreviated transcription (Latin):
chil monachis a gere licet: ñ ita gn̾aliter intelli¬
gendum ẽ. ut nulli monachoꝵ liceat docendi
sacer dotii gͣdum satra scͥptiura testat᷑ tẽ ꝓmõtos.
cogamur negare docendi officiũ habuisse. aut
in die consetrationis suȩ asseramꝰ eos a pͥori ꝓpo¬
sito discer ssisse. Quod ut innocentiꝰ testatur.
ter ꝑsonam monachi & derici. ostendens quid
ciuq ex ꝓpͥo officio comueniat. Aluid eñ con¬
uenit euiq ex eo qͦd monachꝰ ẽ: aliud ex eo quod
cerieus ẽ. Ex eo qͦd monacbꝰ ẽ. sua & alioꝵ pec¬
cata deflendi ht̃ officiũ: ex eo qͦd clericus. qͥo¬
cendi & pascendi ppłm. Monachos aũt usq
ad tempus eusebii. ⁊ rosimi. & siricii monachoᷤᷤ
simplicit᷑. & ñ clericos fuisse excłiastica testatur
qͥ eis missaꝵ sollemnia celebraret. Item leo papa¬

Expanded text:
chis nihil agere licet, non ita generaliter intelligendum est, ut nulli monachorum liceat docendi sacerdotii gradum scriptura testatur esse promotos, cogamur negare officium docendi habuisse, aut in die consecrationis suae asseramus eos a priori proposito discessisse, quod ut Innocentius testatur guere inter personam monachi et clerici, ostendens quid cuique ex proprio officio conveniat. § 2. Aliud enim convenit cuique ex eo, quod monachus est: aliud ex eo, quod clericus. Ex eo, quod monachus est, sua, et aliorum peccata deflendi habet officium: ex eo, quod clericus, docendi et pascendi populum. § 3. Monachos vero usque ad tempus Eusebii, Zosimi et Siricii, monachos simpliciter, et non clericos fuisse, ecclesiastica testatur qui eis missarum solemnia celebraret. C. XL.