comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ere gula ciboriiq ⁊cupiscenciã. Ad
sitamnoꝵ i ura quã ut animꝰ ser¬
ulat uentri. et esce que siuit distruẽ¬
atestante apło ac clicente. deus au̾t
uentiẽ sunt proxunti. In ordine nã¬
ꝗ mẽbrorũ genitalia uentri ningũ¬
qur. dumnq unum ex his in modera
sreficitur. aliud ad luxuriã excita
nNon ad luxuriã uel ad sacieta
nsa tantũmodo ut corpꝰ sustente
sepulis est utendũ. Nam ut phi¬
lesephi disserunt. cibos inuentos
r̃ ut contineant animã. non ut
orrumpant. Qui nimiũ cibis utũ¬
uir. quanto magis uentrẽ pascũt:
mito amplius sensum mentis ob¬
undunt. Nam greci dixerũt. ex
passo uentre subtilẽ sensum gigni
untis obtundit. igeniũq ebesce
ifacit. libidinis ignes. ciborũ fom̃¬
siscrescunt. Corpus aũt quod abs¬
menciai frangit. temptatio nõ ex¬
unt. Unde & tres pueros abstinen¬
al flama babilonii incendii. et si te¬
lgit nõ combussit. qui nimirũ et
esderiorũ carnaliũ ignis abstinen

Expanded text:
ere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autemventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium
Abbreviated transcription (Latin):
um et uino estuetis. De talib ⁊ alio
loco dicitur. ue tibi ciuitas. Cuius rex
uiuenis ẽ: &e cuius pͥncipes mane co¬
medent. Multi eñi a mane usq ad so¬
lis oc cubitũ ebuerati ce gule uolupta¬
tib seruiunt. nec intelligunt q
nati sunt. Sed consuetudine

Expanded text:
ut vino aestuetis. De talibus, et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedent. Multi enim a mane usque ad solis occubitum, ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur n
Abbreviated transcription (Latin):
nuidolorib. uis demonũ cruciat. ⁊Inde
nnterdum usq ad desperationis angusti
an coartant᷑. Permanenti aũt in dei a¬
more anune. et ipsa talis angustia ad me¬
ntũ proficit. Nam siue in animo seu in
cpore pro instincto inmundorũ spiritu¬
li qualibet aduersa iustus paciatur. ex
deiutiq pinisso id patitur: quod si ħ
ipsũ ad dei gloriam humilis referat.
et dicat quod pio corporis passione iob
dixit. si bona suscepinꝯ de manu dñi.
mala quare nõ sustineam. Iste non
separatur a deo sed coniungit᷑. quali
b& atroci angustia torqueat᷑. Multa
iustus aduersa in anima patitur. in¬
stigatione demonũ: sed talibus temp¬
ramentis ꝑire uite eterne no porest.
quia puis dñs ad dampnationẽ culpe
non reputat: quod de sue maiestatis
peccamus. ubi cupiditate uel uolun¬
tate deflectim᷑. ubi uero iuolenter ad¬
dicimur. et si facinus aut flagitiũ
nõ est. miseria tamen pro flagitio ce

Expanded text:
num doloribus vis daemonum cruciat; unde num doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non sepbet atroci angustia torqueatur. Multa justus adversa in anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis peccamus, ubi cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et
Abbreviated transcription (Latin):
laboliuerba eius sunt: uerba uero
ius inspirationes occulte sinit. quibꝰ
nominũ alloquens occultis urit cupidi¬
qsor. Quidam ob incorruptibilẽ iniqͥ¬
ni quia sponte non corrigunt᷑. in mũ¬
aispiritib uexandi tradunt᷑. ut arripi¬
endi eos demones. corporaliter htibeant
ptestatẽ. terroribq eorum afflicti hu
huius modi sathane mninteritu carnis:
it spiritus saluus sit. Utile est quosdã
arcantes ut in anima saluentur: satha¬
n corporaliter deputare. quatenus expre¬
liti correptione: futurũ iudiciũ tie
uet decetero delinquere caueant. Qui¬
am au̾t potestati demonũ ad emendati¬
onẽ deputantur. quidã uero despecti ad
blam ꝑditionẽ traduntur. Numquã
uacat diabolus aduersus hominẽ iustũ.
aur eñi tribulationes cordis illi exagge¬
lat: aut dolores corporis suscitat. Hinc
st quod apłs ait clatus ẽ michi stimulꝰ
rris mee angłs sathane: qui me cola
et. Sepe iusti mentẽ uariis uexatio¬

Expanded text:
aboli verba ejus sunt. Verba vero aboli verba ejus sunt. Verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humhujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vacat diabolus adversus hominem justum. Aut enim tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est, quod Apostolus ait: Datus est mihi stimulus carnis angelus Satanae, qui me cola. Saepe mentem justi variis vexatio
Abbreviated transcription (Latin):
borũ. Nam calore fidei mox excitatut.
ut exeat ab electis. Non milli quosĩ
auido ore diabolus deuorauerat rursus
diuim iudicii occulta miseratõne abels
ore eripunit᷑. et saluti restitiunt᷑. Nais
sepe multos quos antiquus hostis luxua
uoragine mersos tenirit. potencia duimie
ꝑ penitencia ab eius faucib traxit. Sr¬
moto bonorũ interitu. propheta lea
dicit esse diaboli escam: dum alibi secipi
sit de illo. foenũ sic̃ bos comedoe: nisi qloa
inocculis dei femũ sunt. qui electes abs
scłm homines ẽẽ uidentur: ac ꝑ hoc qll
de bonorũ munero ꝑenut. apud honune
electi: apud dm̃ fenũ existiunt. Cum dla¬
plus iam teglutisse dicitur. quẽ iam
pfacto scelere deuorasse uidetur. C um
iero quem nõ deglutunt oꝑis ꝑfectio¬
ne. sed temprationũ in lecebris mordoe
it deuorx: adhuc quasi in maxillam
mandit. Unde et paulus habet stimmu¬
hos carns quibd humilietur. nõ hab
pirandi ꝑfectionẽ: qua deglucrat᷑. Os

Expanded text:
borum, nam calore fidei mox excitatur, borum, nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur et saluti restituuntur. Nam saepe multos quos antiquus hostis luxuriae voragine mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. omodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse diaboli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os
Abbreviated transcription (Latin):
Auis uero propt̾ea nominat᷑. quia p
suꝑbiam ad alta sustollit᷑: et recte hstr¬
b uocabulis appellatur. quia prosui
merito aerem quasi auis. procarcere
ruit t̾ram ut animal brutum sit: ser¬
pens ut inhuius scłi mare insana iam¬
tur fluctuatõne. E x id eñi quod pemis¬
bra sua diabolus oꝑatur. sorntur nocibi¬
la: ita ut quod singuli agunt incitante
illo. ipse nominet᷑ ex eo. quem eni non
decipit diabolus: unde anunalẽ: hecͥ
est: hoc est cupiditatis ac nocendi malea
quem aũt nec sic decipit uisidiat᷑. Unte
auis est hoc ÷ suꝑbie riunam. undiq en̾
dolus preparat. quonsq inueniat uiam
re inmentẽ cuiquã diabolũ. aliud uͦ i
habitare. Nam et in cordib sc̃orm
ingreditur. dum malas suggestionas in¬
sinuat. sed non habitat meis. quiau
incorpore eis sunt: ipsos in habiti.
quia ipsi sunt templũ ens. Et sisiba¬
piat mentib electorum diabolus ion
aũt eis requiescit. Sic̃ in cordibo repuo¬

Expanded text:
Avis vero propterea nominatur, quia per Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal brutum sit; serpens, ut in hujus saeculi mari insana jactetur fluctuatione. 273 28. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hocest, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praepaare in mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in corda sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quiain corpore ejus sunt ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subrepat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus repro
Abbreviated transcription (Latin):
ram unuscuiꝰq intendit. et inde se
applicat. unde aprum homine ad pec¬
candũ inspicit. Ex ea parte homines¬
diabolus temptat. qua eos ꝑ excrescen¬
tẽ humorẽ facile inclinare ad uicia cõ¬
spicit. ut scđm humoris consparsionẽ.
adribeat et temptanonẽ. lege balaã
qui infigura diaboli. contra ppłm dei¬
ex ea parte precipir ꝑniciosos pretente¬
re laqueos. ex qua sensit eos facilius
eẽ lapsuros. Nam et qui aquã alicu¬
bi deducit. nõ eam ꝑ aliquã partem
mittit. nisi ubi impetũ eius urtendit.
Nullus culpam non existimoe. quã
exconsparsione ꝓpria sustince: Sed
qnͣtum ualce contra id quod tolerar
pugnoe. Nam si consparsione cedit᷑.
temptatione uel uicio nequaquã re¬
sistit. Ideo cliabolꝰ in sacris eloquiis
beemoth idẽ anunal dicitur. qr de ce¬
lis lapsus ad terras cecidit. Ideo leuia¬
than idẽ serpens de aquis: quia in hu¬
ius scłimare nolubili uersatur astucia.

Expanded text:
ram uniuscujusque intendit, et inde se ram uniuscujusque intendit, et inde se applicat unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines tentat, qua eos per exercentem humorem facile inclinare ad vitia conspicit, ut secundum humoris consparsionem adhibeat tentationem. Lege Balaam qui in figura diaboli contra pex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius esse lapsuros. Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia.
Abbreviated transcription (Latin):
ne temptant. Iterum sordidare: scĩ aiit
auriunt. ut deintimis puri mueni¬
ant᷑. E odem blandimento decipum¬
tur ninic ꝑ diabolũ homines. quo pio¬
toplausti in paradiso sunt decepti. Mul¬
tiltis eñi uiciorũ prestigiis. mentes re
em premissis decipit. nunc reb transi¬
roriis quasi ne cessariis inlicit. minc
etiam ipsa inferui supplicia. quasi le¬
ua et transitoria suggerit. quatenꝰ
miserorũ corda in cupiditatẽ laseiuiã
Argumenta imtiginationũ malirũq
cogitationũ seminti. que in cordibus
hominũ diabolus fundit. ita sepe undi¬
q captam inplicant mentẽ. ut ex qua
parte euadere quisq temptauerit. sũ
piculo exire non possit: ueluti si mres
hoc facere qd̾ si feceris pecces si non
feceris reus ꝑuiriisis: in tanto ergo
mali discrimine ut euadendi adituᷤ
pateat. minora pocius eligenda sunt:
ut maiora uitent᷑. Piabolus qͣndo
decipere quẽquã querit. prius natu¬

Expanded text:
ne tentant iterum sordidare. Sancti autne tentant iterum sordidare. Sancti autauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes repenim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi neceetiam Stigia inferni supplicia tamquam leuia et transitoria suggerit ; quatinus miserorum corda in cupiditate lasciuiaqueArgumenta tentationum malarumque cogitationum, semina quae in corda hominum diabolus fundit, ita saepe undique captant et implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit: veluti si jures hoc facere; quod si feceris pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. Diabolus quando decipere vult quemquam, prius natu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. dei uͦ serius molitur temptam̃¬
ta contraria: exemplo dĩ qui se post
baptisinũ passus est a diabolo piit¬
ti᷑ temptare. Diabolus scõs omnes
non tenendo possidre. seo temptando
ꝑsequitur. Nam quia nd̃ meis in¬
trinsecus regnat. contra eos extrin¬
secus pugnat: et qui intenus amisit
domiͥnũ. exterius cominouet bellũ.
Tunc contra eum quẽ possidae diabo¬
lus acrius seuiz. quando se uirtute
diuina ab eo expellendũ cognoscit.
Unde inmundꝰ sp̃s tune decerpit
grauius puerũ in quo habitabat.
quando ad xp̃i imꝑium exire abeo co¬
actus ẽ: quod factum. ꝙ ad iob uer¬
ba respicit: ubi in nouissimis beemoth
caudam suã quasi cedrus adstringir.
Plus contra eos diabolũ diuersis temp¬
tationib insiftere. qui possunz et ani¬
is sua utilitate prodẽe: ut dum illi in¬
pedut᷑. non proficiant qui docendi
sunr. Maligni sp̃s. Hoc qued intra no
mundari cupimus. sine intermissio¬

Expanded text:
tur, Dei vero servis molitur tentametur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissio
Abbreviated transcription (Latin):
lis reppellitur. Qui suggestiones diaboli
brecipit. in eius uisidias iinime tran¬
li. Nam facile in ꝯseq̃nn oꝑe reppellitur.
spruna oblectamenta illius respuant᷑.
dabolus eñi serpens est lubricus. cuius
laiti id ẽ prime suggestioni nou resis¬
mur: totus in interna cordis dum non sẽ
ni mitia fragilia fragilia sunt. que si nõ
uueant᷑. sed pusum inꝯsuetudinẽ transe¬
unt: in uouissimis fortiter ⁊ualescunt.
saur aut numquã aut cum difficulta
leu in finem molitur decipere. Hinc est
qued in pͥncipio contra pioto plaustũ ser¬
enti est dictum. et tu insidiaberis calca¬
leo euis: quia niirũ hominẽ quem
labolus incursu preterite uite nõ deci¬
it. in nouissimis supplantare disponit.
ro inde quãuis quisq sit iustus. nuum¬
ꝙͣ necesse est ut sit in hac uita secu¬
rus. sed semphumilis caueat. semꝑ¬
q ne infuẽ corruat sollicitus ꝑtimeꝰ¬
car. Diabolus siuis fautorib blandi¬

Expanded text:
tensus, facile repellitur. Qui suggestiones diaboli tensus, facile repellitur. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentbolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultatmen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blandi
Abbreviated transcription (Latin):
eni ꝑcunctatio iosue dicentis. nr̃ es al
adu̾sariorũ propt᷑ hoc et ierume dicit
si separaueris preciosũ auili. quasi e si¬
ũ eris. Tune eñi bene de se uidicant sã
quando eos deus fallacia demonũ temp¬
amenta facit intelligi. Mdulti decipiunt᷑
idiabolo. et ignorant se ẽẽ deceptos. ossee
ꝑph̾e testimonio declarante. comederunt
inquit alieni robur eius. et ipse ignora¬
uit Aheni namq maligni sp̃s significã¬
nir. qui uirtutes mentis comelunt. sed
hoccorda negligentiũ non intelligunt.
Tamquã in extremis dialb̾s uincit quando
xapeita unquitate hominẽ de prauare coñ
sur. Arinatus uero tunc incedit. dum ꝑ
atus. quando et qui decipitur. sua detri¬
na non sentit. sed tamquã sint uirtutes
quesune uicia sectatur et diligit. In oc¬
cilis carnaliũ diabolus terribilis est: in
arulis electerũ terror eius uilis ẽ: ab mere¬
dilis ut leo timetur. a fortib in fide ut

Expanded text:
enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravatur. Armatus vero tunc incedit, dum per nt, destruit; quando et qui decipitur, sua detrimenta non sentit, sed tanquam virtutes sint quae sunt vitia, sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis autem electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur; a fortibus in fide ut
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus nõ est minissor sed incento
pocius uiciorũ: neq eni alibi ꝯcupisq¬
cie fom̃ta succindit nisi ubi prius pu¬
ue cogitatõnis clelecrationes apit. qͣs
si a nobis sꝑnimꝯ sine dubio ille cor¬
fusus abscedit. Statunq sranguut᷑
iacula ꝯeupiscencie enis. ꝯrempteq
iacent. et sine luce facisillius. Sollrei¬
te hostis insidias in telligere parit et
cauere dei seruum oportae. sicq iino¬
cencie uire existere simplicẽ. ut tamnen
oporteat cum simplicitate ẽẽ pruea¬
tẽ. Qui prudenciã simplicitati nõ mu¬
scõꝵ cordib apitur. qndo ꝑ speciem bo¬
ni angłin se sunulans lucis: dum ni¬
titur electos decipere: detegit᷑ atq ꝯtẽ¬
nitur. sic et uerba fallacis dectrine sr̃
suos ds̃ facit intelligere: quatenus
diaholicum errorẽ interius cognoseã
ac sollicite caueanr. Discretiosc̃num
tanta ẽẽ debet. ut uit̾ bomii et ma¬
lũ prediti ratione dei uidicent. ne es
diaibolus ꝑspeciem bonifallar. Hec eft

Expanded text:
Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non misanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
lciose. Nam quando scorũ uirtus
tanta tolerare poruissoe. si suꝑna dis¬
pensatio pio moderamine. nequiciã
demonũ non frenaret. et licoe diabo¬
lꝯ temptationẽ iustorũ semp inferre
cupiat. tam̃ si a deo potestate̾ non ac¬
cipit. nuillatenꝯ ad ipisci potest quod
apretit. Unde et om̃is y oluntas dia¬
b eli inusta ẽ. eͣtam̃ ꝑmirtente dño
o.ñis potestas iusta. E xse eñi temp¬
tare quos lihoe iniuste appetit. soe eos
qui temptandi sunt. et pro ut ayt¬
di sunt non nisi temptari. Ds usto
ꝑmittit. Unde etiam in libris rest
de. liabolo scriptumẽ: quia sp̃e dmi
malus in ruera in saul. ubi iufte q¬
ritur si domini cur malus. si mahe
eur dñi: sed duob uerbis compͥben¬
sa ẽ. et dei porestas iusta et cliabo
uoluntas iniusta. Nam sp̃s mali
ꝑ nequissimã noluntatẽ x idẽ synꝰ

Expanded text:
. Nam quomodo sanctorum virtus . Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos, qui tentandi sunt, et prout tentandi sunt, non nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequis
Abbreviated transcription (Latin):
temptationihd mens iusti ĩ hac
piusatur. unde &optar abhoc se¬
culo funditꝰ euz.li. quo et erumnas
carear. et fixam illuc securitatẽ inueni¬
at. Inter eas penas quas ustus ĩ corpo¬
re patitur. atq eas quasmente ꝑ frau¬
dem diaboli tolerat. multum uiter ẽ.
Nam grauius fert quas uiterius
luget. quã eas quaᷤ ext̾ius sustinet. Haꝰ
eñi et loco euitat ce tempore. illas nec
loco potest euitare. nec tempore. Non
amplius temptat electos diabolus. ꝙͣ
dei uoluntas ꝑmittit. temptando ãt
scorũ profectib seruit. Et si nollens
utilitate tamen scõrum seruit diabolꝰ¬
quando eos temptatõnibꝰ non decepit.
sed potius erudit. Nam temptatõnes
quas ille ad humanũ int̾itum monoe.
int̾dum sp̃s ad exerciciũ uirtutũ. salu¬
bn utilitate conuertos. Insidie diaboli
atq astucie. quãuis huc atq illuc que¬
rentes quẽ deuorent. diffundant᷑ a
potestate tamen diuina non egredi¬
unt᷑. ne tantũ noceant. quantũ ma

Expanded text:
tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem, sanctorum profectibus servit. 4. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolquando eos tentationibus suis non decipit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestate divina tamen non egrediuntur, ne tantum noceant quantum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ita corporis de¬
qortiuii ẽ sine arima. ita & anima
as sine deo. Anima hominis
e homo soe corpus. qd̾ ex humo fac
io tantũ homo ẽ. In habitanto aũt
ponpe anima. exipso ꝑticipio carnis.
pinis nom̃ accepit. sic & apłs int̾iorẽ¬

Expanded text:
ita corporis anmortuum est sine anima, ita anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nna cõlabim᷑. recte ad bene agend
cũ labore ꝯ surgime. qd nõ ita eẽt si
delectatio flagiciũ pͥmoꝵ hominis¬
ꝑsuasissoe. quib ad bene uiuendũ
tantũ uelle suffic̾oe. & sine difficius¬
te statun actio obtemparoe. Diuis
ce pugna ut in hominis animo
na pe̾ci ẽ ex pͥmo homine inom̃s
filios ꝓpagata. ut qͥ noluit cũ daoẽ
unitus. essoe in semoe ip̃o diuissa
qui imꝑanti dño noluit eẽ subietu
fieroe sibunoe ip̃i rebellis atq ꝯtirm
unde nec sͥ pot̾it sub iugari. si pii
no fu̾ii subiugatus. sibiq ẜmu
una stabili semꝑq marente duui¬
tatis soliditate subtraxit: Naindĩa¬

Expanded text:
ad ima collabimur, recte ad bene agendum ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominsuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam d
Abbreviated transcription (Latin):
cio ẽ. tantoq gradu ẽ cet̾is excellencior.
qͣnto umagine diuine uicinior. Quã¬
tũ ceteris ereaturis factus ẽ homo dig¬
nitate uͥtutis. ex ipsa reu̾eneia dicitur
creatonis. duom̃ia dixir ds fiar et
fẽa sunt. Creare uͦ homine. quadã
et̾ni consilii deliberatõne uoluerit di
cens. Faciamo hominẽ ad ymaginẽ
oe similitudinẽ nr̃am. Quia eni bo¬
nisumꝰ nat̾alit̾ conditi. culpe qͦdã mͦ
merito. ꝯtra naturã sumꝯ effecti. Sic̃
p̾scirit deus homine p̾caturũ. ita &¬
p̾seuut qualit̾ illũ ꝑ suã gr̾am reꝑaroe.
qui suo arbitrio deꝑͦire poturissa.Ori¬
gialit̾ adam oe eua simul creati sũt.
specialit̾ uͦ postea mulier de lat̾e uiri
formata ẽ. Parit̾ uͦ conditi sũt utriq
rõnũ ordine. ñ parit̾ tp̃ris unitate.
Uir ad imaginẽ dei factus ẽ: mulier
ad ymagine̾ uiri formata ẽ. Tnde &
abolo. t̾ram mãducabis. Uñ ⁊ ꝓps
ait. serpenti puluis panis eiꝰ. Serps
cib diaboli. Quia pͣua uoluntat

Expanded text:
excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praeest homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum omnia, dixit Deus, fiant, et facta sunt. Creare vero hominem, cum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit esse, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodammodo merito contra naturam mali sumus effecti. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita  qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
licuat᷑ loco. Quod ẽ ad corpꝰ mutatio
. hoc ẽ ad anunũ mutabilitas cogi¬
quo male recessit. & iusta dãpnatõ
niconstans ꝑ rerũ delectatus uarieta
fupeit. Mdultũ ex sua natura splen¬
dore possidce anima. sor fuscatꝰ ꝯmixtõ¬
ne carnis. qua retinet᷑ inclusa. ex eiis
eñi parte u̾tit᷑ ad pͤcandi ĩ firmitatẽ. sa¬
lonione docente. corpꝰ corruptibile ad gra¬
uat animã ce depͥmit t̾rena ĩ habitatõ
sensũ multa cogitantẽ.

Expanded text:
iatur. Quod est ad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogiquo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim 146 parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ aui colit᷑. diabolꝰ ĩo iã nõ petit
ueniã. qr ñ cõpungit᷑ ad penitnciã.¬
A lembra uͦ eis sepe ꝑ ypocrisin de
qd̾ ea causa cicius ꝓuocet᷑ ds̃ p̾stare
ueniã. dũ infirmo cõpatit᷑ homini.
qr ip̃e homo traxit ex parte ĩferiori.
Infirmitatẽ pͦcandi. Hoc ẽ excarne qͣ
inclusa anima detinet᷑. Apostate
angłi. iteo ueniã nõ hñit: qr carnał
fragilitatis nulla ĩfirmitate gͣuatis¬
ur p̾carent. Homines aũt pꝰ pccm
idcirco reu̾tunt᷑ ad ueniã. ꝓpt̾ qd̾ ex
lutea materia pondꝰ traxer infirmita¬
tis. Ideoq ꝓ intirma carns ꝯditõne. re¬
ditũ patoe̾ hominis ad salutẽ. sic̃ et
psalmusdicit. Ipse sit figintũ nr̃m.
&e mem̃to dñe qd̾ t̾ra sumꝰ. Et iterũ.
memorare ĩqͥt que sit mea substãcia.
Postꝙͣ apostate angłi cecider̃. reliqui
ꝑseu̾ancia et̾ne bĩtudinis solidatist̃.
uñ oe post celi c̾ationẽ in pͥͣncipi

Expanded text:
 colitur. Diabolus ideo jam non petet veniam: quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin depquod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravatiut peccarent: homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditum patet hominis ad salutem: sicut et PsaMemento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post
Abbreviated transcription (Latin):
celis: soe bene utrũq ẽ. Nã ueracitꝰ
re desicd̾ant. & hñt & hr̃e festanant.
⁊ amanr et amare nitunt᷑. Si em̃ sic
uidere desid̾anz ut effectũ desid̾n no
ꝑfruant᷑. desideriũ hoc necessitate hnc
necessitas ista penalis ẽ: & beatis angłis

Expanded text:
. Nam veraciter re desiderant, et habent et habere festinant, et amant et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet. Necessitas ista poenalis est et s
Abbreviated transcription (Latin):
głi faciem pr̃is. ꝑ sacietatẽ. S&e̾ qr saci¬
etas ista fastidiũ nescit. angłi desid̾ant
in t̾ra pere hominib bone uolũtatis.
despittͥunt se salutari ab eis. đ in nouo
restam̃to a ioħ̃e factũ. nõ solũ reuent᷑
angłs suscepit. u̾um &iã ne faciat
uit̾ dicit. Ob hoc homo ĩ uet̾i testam̃¬
to despicit᷑. nec resalutat᷑ ab angło: eo
ꝗd homo adhuc nondũ tnͣsissoe in deo.
Suscipit᷑ aũt homo a deo. & reuent̾
salutat᷑ ab angło. Nam et mariã an¬
głs gabriel legit᷑ salutasse. &e ioħi an¬
głm salutanti ab eodẽ angło dr̃. Uide
nẽ dñicam pacẽ homunrib fuisse et
sunt. Homo aũt pͥp se ipsũ. Inde
ce omia ꝑfigurã ad eius similitudi¬
nẽ referunt᷑. C õmunia homini om̃ia
naturalia eẽ cum om̃ib reb q̃ ꝯstant.
&e in homine om̃ia ꝯtineri. atc in
eo oniũrerũ naturã ꝯsist̾e̾. Uniu̾sita

Expanded text:
geli faciem Patris per satietatem, sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant In terra pax hominibus bonae voluntatis . angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit. 28. Ob hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. 29. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. 140 Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: nem dominicam pacem hominibus fuisse et sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum natu
Abbreviated transcription (Latin):
eis& que sua sune qͣsiuit. Nulla
uesle quẽ pian gloriari. Angłi ĩ
reuaricatores angłi. & iam scĩta
missa: nõ tam̃ amiser̃ uiuacẽ crea
angłice sensũ. Triplici eñi modo.¬

Expanded text:
ed quae sua sunt requisivit. Nulla velle quempiam gloriari. Angeli inPraevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem naturae angelicae sensum. Tripli
Abbreviated transcription (Latin):
signaculũ similitudinis plenꝰ sapĩa
pfectus decore ĩtelicuis paradisi dei fuiˢ¬
ti. Quanto em̾i subtilior ẽ eius natu¬
ra. tanto pleniꝰ extitit̾ ad siłitudinẽ
diuine u̾itatis exp̾ssa. Prius de celo ce¬

Expanded text:
tudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fui. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo ce
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipitato ẽ decelo. Nam uixta u̾itatiᷤᷤ
testimoniũ abiuitio m̃dax fuitꝰ. o in
u̾itate ñ sterit̾. qr statim ut factus ẽ
eccidir. Fuiz quidẽ in u̾itate ꝯclitus.
soc ũ ftando ꝯfestim au̾itate ẽ lapsus.
Uno suꝑbie lapsu dũ deo ꝑtumorẽ
se ꝯferuntꝰ. & homo cecidir & diabolꝰ.
S&e honio reu̾sus ad penitñciã. deo se
inferiorẽ ẽẽ cognoscit. Diabolꝰ uͦ nõ
solũ in hoc ꝯtẽptus. qd se deo eq̃lẽ esti¬
mans oecidit̾: insuꝑ & iam sr̃iorẽ se
deo dicit. scdm apłi dictũ qui ait̾ d̾ antixͦ.¬

Expanded text:
pitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis testimonium: Ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit , quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veri tate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus ad poenitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit; diabolus vero non solum hoc contentus quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem se Deo dicit, secundum Apostoli dictum, qui ait de Anti
Abbreviated transcription (Latin):
tura. soe facit eos incorruptos caritas
sempit̾na. Gr̾a nõ natura eẽ in comu¬
gat in illis. ꝯtẽplatio creatoris. inde &
priuarus e apostata angłs dũ fortitu¬
dinẽ suã. ñ a deo sce̾ ase uoluit custodi¬
re. Ante omnẽ creaturã angłi facti
sunt: dum dictũ ẽ fiar lux. Pe ipsis
eñidicir scͥptura. priorom̃iũ ereata ẽ
sap̃ĩa. L ux eñi dicunt᷑. participãdo
lueis et̾ne. Sapiencia uͦ dicunt᷑ ge¬
nite. inherendo sapiencie. e dũsint
mutabiles natura. nõ tam̃ sinit eoᷤ
ꝯtẽplatio mutari diuina. An omnẽ
creationẽ. mũdi. creati sunt angłi. ⁊
ante omnẽ creationẽ angłoꝵ. diabolꝰ
conditꝰ ẽ sic̃ scriptũ ẽ. Ipse ẽ pͥncipi
nuiarũ dei. Inde et ad cõparanio¬
nẽ angłoꝵ. archangłs appellatus ẽ.
priꝰ eñi creatus extitit ordinis p̾latõne.
cecidir. ita ur sine reꝑatione labere¬
t᷑. Cuiꝰ prelationis excellenciã ꝓpħa
his u̾bis admiciat̾. Cedri ñ fuer̾ alti¬

Expanded text:
tura, sed facit eos incorruptos caritas sempiterna. Gracia, non natura ‹esse› immugat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit scriptura: Prior omnium creata est sapiencia?; lux enim dicuntur participando luci eterne. Sapiencia dicuntur ingenite inhmutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. Ante omnem creationem mundi, creati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum, diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei. Unde et ad comparationem angelorum, archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, cecidit, ita ut sine reparatione laberetur, cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annunciat: Cedri non fuerunt alti
Abbreviated transcription (Latin):
&e regnant. Scd̾s ordo eoꝵ qui noil
dicant᷑ et peuit. opponit᷑ illi oiil
ꝑfectoꝵ: in quosum⁊ hii qui ñ uad¬
tur et regnant. Tercius ordo mol
iudicant᷑ et regnant. illi ordiẽ. l
ni: in quo illi sũt qui non iudicais
et peunt. de gebenna.¬

Expanded text:
dus ordo eorum qui non judicantur et pereunt opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est ni, in quo illi sunt qui non judicantur et pereunt. Gemina
Abbreviated transcription (Latin):
nabit᷑. ut debitas penas ex soluar. Ge
minũ ẽ diuinũ iudiciũ. unũ quod ⁊
hic uidicant᷑ homines: et infuturo
alt̾um. quo ꝓpt̾ea hic udicant᷑: ne il¬
luc uidicent᷑. Iteoq quibdam ad pur¬
ganionẽ temporalis proficit pens
quibdam uͦ hic inchoar dampia
reprobi humanitatẽ xp̃i inquaii¬
dicatusẽ uidebunt ut doleant.
nitatẽ uͦ eius non uidebũt negr¬
anz. Quib eñ diuinitas oster
utiq ad gaudiũ demonstrat᷑. P¬

Expanded text:
nabitur, ut debitas poenas exsolvat. 7. nabitur, ut debitas poenas exsolvat. 7. Geminum est divinum judicium: unum quo et hic judicantur homines, et in futuro; alterum, quo propterea hic judicantur, ne illic judicentur. Ideoque quibusdam ad purgationem temporalis proficit poena; quibusdam vero hic inchoat damnatio, reprobi humanitatem Christi, in qua judicatus est, videbunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
cura ẽ: nisi pietate diuina. ut & ip̃a
iusticia qua quisq iustus ẽ: deo iusti¬
ficante iustificet᷑. Alioquin apud dm̃.
et ipsa peccatũ ẽ. Inde ẽ quod ait iob.¬
et innocentẽ & impiũ ip̃e consumit.
Consiunit᷑ quippe a deo innox. qͣndo ip¬
sa innocencia liquidus reqͥsita: et di¬
uine innocencie comparata. nicħ ef¬
iustificet᷑. Consumit᷑ item a deo impiꝰ.
qndo examuns diuni subtilitate reqͥ¬
ritur: eiusq de tecta impietas iudicata
dampnat᷑. Consumit᷑ innnox et impus
simul fine carnis. nõ penadampnatõis.
Poctus parit̾ &̾ indoctus moriuntur.
sed morte carnis non pena dampnatõ¬
nis. Omnia au̾ ꝑagunt ad unũ loc̃.
dũmorte corporali int̾ram et iustus
oe impnis reuertunt᷑. Netributio aũt¬
ẽ dissimilis. sic̃ ꝑ eundẽ salomone dr̃.
ta ẽ. non parit̾ ꝑgunt. Gemina pu¬
nit̾ sentẽcia impuis. dum aut hie ꝓ
sius meritismentis cecitate ꝑcutit᷑ ne
ueritatẽ udeit. aut dum ĩ fine damp¬

Expanded text:
ra est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur quippe a Deo innox, quando ipsa innocentia liquidius requisita, et divinae innocentiae comparata nihil efjustificetur. Consumitur item 185 a Deo impius, quando examinis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. 4. Consumitur innox et impius simul fine carnis, non poena damnationis. 5. Doctus pariter et indoctus moriuntur, sed morte carnis, non poena damnationis. Omnia autem pergunt ad unum locum, dum morte corporali in terram et justus et impius revertuntur . Retributio autem dissimilis, sicuti per eumdem Salomonem dicitur: Qta est, non pariter pergunt. 6. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine dam
Abbreviated transcription (Latin):
sbenia. quoꝵ et mentẽ urit tristi¬
fent corpore. simulet annno pu¬
uaut᷑ et corpore. Igne gehenne aur
bĩ ne uideant̾ unde gaudeant. Ap
sit comparario de camino triũ pue¬
or. adexemplũ ignis gehenne. Nã
ille ignis ñ arsit ad triũ puero
impliciũ. et arsit ad cõburenda li¬
a uinculoꝵ: ita ignis gehen
ler luicebit miseris ad augnientũ
nanĩ. ut uideant unde doleant: ⁊
ionlucebit ad ꝯsolationẽ. ne uideãt
ude gaudeant. Intẽ huiꝰ uite et fu¬
ure infelicitatis miseriã multa dis

Expanded text:
enna, quorum et mentem urit tristitiperficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. Ignem gehennae ad onem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum, ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum , ita ignis gehennae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa dis
Abbreviated transcription (Latin):
reprobis. Nani qualẽ quisq ꝯsains¬
ciam tuleriz. talem et uidioẽ haber
ut manente in sua tranqͥllitate y
illis solis t̾ribilis appareat. quos ꝯscie¬
cia in malis accusar. Que sunt̃ dis¬
ferencie uel hordines hominũ mus
tamen diuidunt᷑ in quatuor. Rer

Expanded text:
reprobis. Nam qualem quisque conscientiam tulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis appareat, quos conscientia in malis accusat. 10. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in tamen di
Abbreviated transcription (Latin):
c gigniuit᷑ ex peccato peccata. ut
duum non euitant᷑ parua inicedin
rninaximis. et diun defendant᷑ ad¬
insanec lamentant᷑ exflagitio ad su¬
piaitur. unde fit ut duplicati ũt ermmi¬
ns reus. qui et admmittir scelera ꝑ uolũ¬
ute et defendit ea ꝑcontumatie tumo
. Sic uicio uicium gignitur. sic̃ uir¬
nisuirtute concipit᷑. ex uicio eñi gigni¬
fuiciũ. Sienti daiid quidum non
utat ad ult̾ium. ppetrauit et homi¬
ronum. Item uirtus iurtute concipi¬
mn. sic ut ꝑ uirtutẽ euangelice predica

Expanded text:
c gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. 2. Sic vitio vitium gignitur, sicut virtus virtute concipitur. Ex vitio enim gignitur vitium. Sicuti David qui, dum non evitat adulterium, perpetravit et homicidium . 3. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evang
Abbreviated transcription (Latin):
am sibi succedunt uicra. ut dum unũ
bierit. sequatur aliud iuxta iohel ꝓ¬
retatestimoniũ. qui ait. residuũ erui¬
i comedit locusta. et risiduũ locuste
mmedit brucuis. et residuum bruci co¬
dit rubigo. Pro id ergo ista sub iuci¬
nmi ebrii et flecte. Aliquandonti¬
lter peccat᷑. in minimis uiciis ut ma¬
nautilius caueant. Lege paulũ apłm
minora ꝑmitente peccata. ne maiora
petrent᷑. Ueracit᷑ aũt sanantur uicia
ne uirtutib nonuuciis excludunt᷑.
luorundã aũt quedam latencia nicia
uc apparent. quando ab aliis uiciis

Expanded text:
cem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiExpergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autetunc apparent, quando ab aliis vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
henue arclore remouet luxurie. Q
dam inuiuentute luxuriose nuien¬
tes. insenectute continentes fieri a¬
lectant᷑. et tunc eligunt serune as¬
titati. quando eos libido seruos ha¬
tute continẽtes uocandi sunt. qu
mniuuentute luxuriose uixert. tales

Expanded text:
hennae ardorem removet luxuriae. 24. hennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos hactute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose
Abbreviated transcription (Latin):
Ssceleris. quia procarns iniundicrã.
templũden uolat: et tollens mẽbra xͥ
facit mẽbra meretricis. Maxime¬
ꝑ carnis luxuriã humanũ genus sub¬
ditur diaibolo. quã ꝑcetera uicia. Cũ
heñi ille uariis temptam̃tis in lectos
homines conetur ꝑuertere. magisãt
neccandi desideriu suggerit. qr utrũq
sexũ in hoc uicio amplius egrotare ĩ¬
tendunt. Pemones scientes pulcriti¬
dinẽ esse anime castitatẽ. et ꝑ hanes¬
minẽ angelicis meritis equib s
lapsi sunt coequari. liuore ꝑculsi
uidie. iniciunt ꝑsensus corpons ꝯ
desideriũq libidinis. quatenꝰ aq
secumq quod uicerint głantes a
tartara ducant. Quando in pus
demonũ. mens ad clelect᷑ionẽ fon¬
cationis inpellit᷑. dnum iudicin
tus: et eterni tormenta uicendui.
ante occłos ꝓponant᷑. qr ninrũois
pena gramoris supplicii formidit
suꝑatur. Sic̃ eñi clauus elauumis¬
pellit. ira sepe recordatio ardoris ge¬

Expanded text:
sceleris, quia per carnis immunditiam sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et minem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris ge
Abbreviated transcription (Latin):
trahimur. sensusq nr̃os contra rectã
uoluntatẽ in nob̾ reuelare sentimꝰ.
Si plus oblectat mentẽ delectatio for¬
nicatõnis. quã amor castitatis. ad huc
in homine peccatũ regnat. Certe si
amplius delectat puleritudo intime
castitatis. iam non regnãt peccata. soe
regnar iusticia. Namnõ solũ de comiᷤᷤ¬
sa fornicatõne peceatũ. regnat in ho¬
mine. Soe si ad huc delectat᷑. atq ani¬
mũteneat proculdubio regnat. Forni¬
catio carnis ad ult̾ium est. Fornicatio
amii seruitus idoloꝵ ẽ. Estau̾r et
spiritalis fornicatio. scđm quod dñs
ait: qui uid̾it mulierẽ ad concupiscẽ¬
dũ eam. iam mecatus ẽ eam in corde
suo. Om̃is inmunda pollutio. forn¬
catio dicit᷑:. quãius quisq diuersatur¬
pitudinis uoluptate prostituat᷑ ex
delectatõne eni fornicandi uaria gig¬
nunt᷑ flagitia. quibꝰ regnũ dei elau¬
dit᷑. et homo adeo separat᷑. Inter cete¬
ra septemiuicia fornicatio maximi ẽ

Expanded text:
trahimur, sensusque nostros contra rectam trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis adulterium est, fornicatio animae servitus idolorum est. Est autem et spiritualis fornicatio, secundum quod Dominus ait: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . 19. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est