comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine cduicis nominauerũt.
Hos uarro trilingues ẽẽ. ait. qd̾
a grece loqͣnt᷑ ⁊ latine ⁊ gallice
¶Narbona et a relatũ ⁊ picta¬
iis colomi ꝓpͥi condiderũt. Bur¬
agalum appellitã ferũt. ꝙ bur¬
gos gallos pͥmũ colonos hunt
qͥb antea cultorib. adimpleta ẽ
Terracona in hispania scipi¬
ones construxerũt: ideo caꝑud
est. terraconensis ꝓuincie. ¶Afri¬
iam ꝯstruxerũt. Que mox a
omanis capta ⁊ colonia facta.
agothis sb̃uersa: atq in desola¬
dne redacta est. ¶Sagũtum
dieci ex insula iacincto profecti
in hispania concliderũt ꝙͣ afri
tea bello impetitã deleuerũt
Emeritu cesir. augustꝰ edifi¬
ab eo qd̾ ibi milites uet̾anos ꝯ¬
stitiuss. Nam emeriti clñr ue¬
t̾ami solutiq a milicia. ¶Clissi¬
pona abuxile est condita ⁊ nũ¬
cupata: quo loco sicut historio¬
grapli dñt. celũ a t̾ra ⁊ maria
clistingunt᷑ a t̾ris. ¶ Spalimi ce¬

Expanded text:
nomine ducis nuncupaverunt. nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. Terraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis provinciae. Cariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispaniam condiderunt, quam Afri postea bello impetitam deleverunt. 69. Emeritam Caesar Augustus aedifiab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Cae
Abbreviated transcription (Latin):
nũ atq ał urbes condiderũt. U
greco mnesapie clatã originẽ
sa post modũ in uomĩ calabrie
ꝙͣ in exordio oenost̾ fr̾ ꝑeucets
peucetiã noĩauerat. ¶Mantos
a pathenope qͣdaz uirgine ilis
sepulca. Parthenope appellat
qd oppidum postea augustꝰ
apolon ẽe maluit. ¶ad ꝓmo¬
toriũ leucaten in quo actias
polliuis tẽplũ fuit. bellũ. aug̃s
cont᷑ antoniũ gessit. qͦ uicto l¬
iuctoria ne. apolim applłauit
Oalantus parthenoꝵ dux ꝑ¬
Iemos constituit. ¶Caras.
aeptimi filiꝰ fuit. a qͦ tarentũ
qustaoꝰ. et condita et applłata
t¶ Sum cirus maritimas ur¬
ules grecie occuparet: ⁊ fonces
d eo expugnati cũ oñib angꝰ¬
is p̾merẽt᷑. iurauerũt ut ꝓfu¬
gent ꝙͣ longissime ab imꝑio ꝑ¬
saꝵ. ubi nec nom̃ qͥdem eoꝵ au¬
dient. Atq ita in ultimos gal¬
he sinꝰ nauib ꝓuecti: armisq
s aiduerso gallicã feritatẽ tuen¬
tes: massilia condiderũt. ⁊ ex

Expanded text:
num atque alias urbes condiderunt. Vonum atque alias urbes condiderunt. VoGraeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex
Abbreviated transcription (Latin):
appellari ceperũt. ¶Capuã ca¬
pis siluiꝰ rex albanoꝵ constru¬
eit appellatã noĩe ꝯclitoris. lic
sit qui clicant a capacitate eã
capuã clictã: qd̾ eius terra õe
uite fructũ capiat. Alii a locis
campestrib in quib fita ẽ. est
aũt capd̾ urbiũ campanie: ĩt̾
tres maximas roma cartagi¬
nẽq uuimerata. e Ex qͣ ⁊ pro¬
na. ¶ Romulꝰ cũ int̾fecto a¬
pud albam a mulio. auũm i¬
mitorẽ in regnũ restitiuss.
eũ locũ uͥ nũc roma est deui
ibiq sedes posuit: menia cõstr¬
xit urbe q ex noĩe suo romai
uocauit. Hanc aũt antea eu¬
der d̾r conlilisse. ut est illd̾.
filia mime pampilii uatꝰ ħ ur¬
bem in exitu tiberis conclidit ⁊
peregͥnas merces exciꝑet ⁊ hos¬
tem moraret᷑ ꝙͣ ab ip̃o situ hosti¬
ã appellauit. ¶Galli qͥda ĩtest¬
na discordia et assidus dissẽtio¬
uib suoꝵ ꝑmoti: sedes nouas
rentes italia ꝓfecti st̃: sedib̾q
ꝓpriis tuscis expulsis: mediola¬

Expanded text:
coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et proest. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condidisse, ut est illudVifilia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediola
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Hanc obsiclione cap¬
tã antiochꝰ solo coeqͣuit. Quam
postea herodes a finidam̃tis ns¬
tuurans in honorẽ angusti au¬
gustam. id est sabasten greco
fmnone uocauit. Ibi sepulti st̃
heliseus et abclias ꝓphe. & quo
maior int̾ uatos mulieꝵ ũ fu¬
it baptista iohẽs ¶Ciberiaden
u̾o. herodes alius ni uidea tibe
rius noĩe cesaris condidit.
Tuus urbs fenicũ condita a
fenicib fuit. Hec ẽ ciuitas ex
qͣ aurũ regi salomoni defereba¬
tur: in qua optima purpura
tingit᷑. Uñ et tiria cłr nobilis
purpura ¶Fenices a rubro ꝓ¬
fecti: mari sidonem urbẽ opu¬
lentissimã condiderũt ꝙͣ apis¬
cium copia sidon appellauerũt
Num piscem fenices sidon uo¬
cant. Ipĩ etiam tirũ in sitia. ip̃i
uticami in affrica ipponẽ leptĩ
aliasq urbes in ora maritima
cõcliderũt. ip̃i thiebas in boetia
cluce cathino. ip̃i postremo in
ultima orb̾ loca tendentes ĩ oce¬
mo construxerũt: eamq lĩgua

Expanded text:
constituit. Hanc obsidione capconstituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuit, Baptista Iohannes. Tiberiadem vero Herodes alius i Caesaris condidit. 27. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua
Abbreviated transcription (Latin):
clie ꝑmanet. ¶Sichem samarie
urbem que latine et grete sichi¬
ma uocatur: eclificauit emor
condiderũt iebusei: q̃ pͥꝰ uocabu¬
tur liͥza. S postqͣ dormiẽs ibi
iacob uidit scalam nuuntente¬
et porta celi. hac ex cã nomen
accepit bethel id est domꝰ dei
Qñ aũt ibi a ieroboam uituli
aurei fabricati st̃: uocata ẽ be¬
ciuitas dd̃. que mũdi geuit sal¬
loco bethleem nom̃ qͦdam uati¬
cinio futuri imposuit. qd domus
panis int̾pretat᷑: ꝓpt̾ eũ panem
qui ibi de celo descendit. ¶Ebrõ
ciuitas iudee qͤ ꝯdam uoĩabatur
arbe cõclita est agigantibꝰ ante
septem. annos ꝙͣ. ab eis tapins
urbs egypti cond̾et᷑. Ip̃a est arbe
a num̾o ita uocata ꝙ iͥ tres pa¬
triarche sepulti st̃ ⁊ qͣrtus adũ.
Ip̃a est mambre: nocatu ex uno
amico abrae. Samaria aqͣ oĩs
regio que cͥca eaui fuit nom̃ acce¬
pit. sennacherib rex assirioꝵ
constineit. uacauitq samaria
id est custocliam: qr qͣndo isrł
tnͣstulit in medos: ibi custodes

Expanded text:
ermanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Becivitas David, quae mundi genuit salloco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vocavitque Samariam, id est custodiam, quia, quando Israel transtulit in Medos, ibi custodes
Abbreviated transcription (Latin):
ce urbem conlidit ⁊ cartuda
noiaunt: qd fenica ling᷑ exp¬
mor ẜmone uerso kartugo et
licta. Hanc scipio deleuit. Qu
aũt nũc est ptea a romanis q¬
dita est Cartago aũt antiqua
birsa. postea tirus licta ẽ. dem¬
de cartago. ¶Menfim cuuta¬
tẽ egypti edificauit epafꝰ o
uis filius: cũ in sccła egypto
naret. Hec est urbs uͥ cartaũ¬
citur. uͥ etiam mathematici si¬
erũt. Nam hanc urbẽ magics
aitib deditum p̾stini usq ad
presens tempꝰ uestigia error
ostenlũt. ¶Tamnus metrop¬
ł egypti. uͥ pharao fuit: et mo¬
yses cuncta signͣ fecit q̃ ĩ dxod
scribunt᷑. Hane cõstruxisse ꝑl¬
bent᷑ titanes .i. gigantes: ⁊ er
noĩe suo nũcupauerũt. ¶ Eli¬
połurbs egypti que latine n¬
pretatur soł cuntas. sic̾ septi¬
agnita intpretes arbitrãt on
alexand magnꝰ: cuiꝰ et nome
cdetinet. Ianc enĩ idẽ in t̾rmꝰ

Expanded text:
idit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua expsermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim id
Abbreviated transcription (Latin):
linais prolos ꝑsius edificauit
de qua ciuitate fuit paulꝰ aꝑłs
dlam etiam locus aliꝰ in die tarsꝰ
uocatur. ¶Seleuciam isaurie
condidit seleucus qͥ et antiochi¬
am. ¶ Ilus aũt apollinis filius
in frigia iliũ condidit. ¶Ama¬
aues: effessũ inasia construxe¬
nt. q̃ homero pocte prĩa extitit
ũnocata simrna qd̾ ciꝰ cãpos
amꝰ flumꝰ int̾secat. ¶ Diosco¬
iam colcor uitẽ. amphitꝰ i cir¬
ous aurige castoris et pollucis
fubricauert. ex eoꝵ noĩe eã cog¬
nominãtes. Nani caster ⁊ pos¬

Expanded text:
Danaes proles Perseus aedificavit. De qua civitate fuit Paulus apose. Quidam etiam locus Indiae Tharsis vocatur. 38. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollinis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxexit, quae Homero poetae patria exstititet vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Po
Abbreviated transcription (Latin):
or et ip̃a philosoplua ueluti:
templũ athienas hũerũt. ¶ Cho¬
rintũ in achaia: condilit chorĩ¬
tus orestis filiꝰ. Hanc greci cho¬
mus: ueniẽs a fenicib cõdidit
thebis egypcus pͥus ab eo cõs¬
ma: conclita a lacecemone se¬
mele filio. ¶spartu a sparto
filio foronei uocata. qͥ fuit fi¬
liꝰ machi. Ip̾a aũt eẽ spartã
ꝙͣ et lacedemomã ciuitatẽ at¬
q inde lacedemomios sparta¬
nos lici. ¶Achaia ab acheo ꝯ¬
structa. ¶Pelops qͥ apd̾ argo
regnauit: peloponẽsẽ ubẽ cõ¬
diclit. ¶ C ictops ĩ ĩsula roto:
roclũ edificauit. ¶Carꝑatꝰ. cu

Expanded text:
orum, et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. 45. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Comus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo consnia condita a Lacedaemone Semeles filio. Sparta a Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. 48. Achaia ab Achaeo constructa. Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit. Cecrops in insula Rhodo RHODUM aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾iacet aut int̾ egyptũ et
re. qͣi claustrũ et est importus¬
sa. Mec est urbs egypti pͥus
ca uersa n alerandria. ¶¬
us egyptias condidit cathinꝰ
fau nobiliores hñtur. ad q̃s cõ¬
mentia arabes undiq sb̾ueliũt

Expanded text:
yptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, tarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩcupata ex noĩe cheslomi qͥ fu¬
s nepos cham: et filiꝰ mesrami
Dor urbs fuit qͦndã potentissi
na uersa uice stratonis turris.
postea ab herode rege uidee ĩ ho¬
uorez cesaris augusti cesarea nũ¬
apita in qͣ cornelii domũ. xp̃i ui
A eccłia & phihippi ediculas et

Expanded text:
nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham, et filius Mesraim. 18. Dor urbs fuit quondam potentissima, et, versa vice, Stratonis turris, postea ab Herode rege Judaeae in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Cornelii domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ et regnauit. ¶Brundusiũ cõ¬
stiuxerũt greci. brundusiũ aũt
dictũ est grece qd̾ brinida capd̾
cerui dicatur. Sic est enĩ ut ⁊
cornua uideant᷑ et capd̃ et lin¬
gua impositõne ip̃iꝰ cuitatis.
In italia a iano ianicłm. a sat̃¬
no sat᷑na .atq latiũ conditũ co
qd̾ ibi confugiens latiuss cog¬
nominatũ. ¶ Ab hercule ĩ cã¬
pania pompeia: qͥ uictor ex lns¬
pania pompã boũ cluxerat.
¶aeneas aũt post exichiũ troie:
ni italia ueniẽs ab uxoris uoĩe
laumiũ conliclit. ¶Ascauins
u̾o relicto lauinie nou̾ce suez
tegno: albam longã eclificauͭ
Abba ãt uocat᷑a ꝓpt̾ colorẽ suis
Longͣ. qr longũ oppidũ ẽ: urxͣ
plixitate colł ĩ qͦ positu ẽ. Ex

Expanded text:
navit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem colli
Abbreviated transcription (Latin):
poster uerso noĩe a seleuco regi
clicta est seleucia. ¶ Fladelfiai
urtem arabie condidit rapliais
gens antiqͥssima ꝙͣ int̾fecerims
filii loth. ¶ Selencus unꝰ ex pi
acipato regno orientis urbẽ in
conclicłit. eamq ex antiochi
ui si noĩe. antiochiam noĩaui
syrie capd̾ instituit. Ip̃e quo

Expanded text:
postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. Seleucus, unus ex posteris ndri occupato regno orientis urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ex nomine filii sui in india cõ¬
lidit. quam urbem sola mul¬
titudine sue post̾itatis imple
uit Pmꝰ post cliluuiũ nẽbrot
gigas babilonez urbem mesopo¬
tamie fundauit. Hanc senu¬
ramis regina assirioꝵ amplia¬
uit. murũq urb̃ bitumie ⁊ coc¬
to lat̾e fecit. Uocabulũ aũt sũ¬
psit a confusione. eo qd̃ ibi con¬
fuse sint l̃gue atq ꝑmixte e

Expanded text:
ex nomine filii sui, in India condidit, quam urbem sola multitudine sue posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥnqͣginta milib hom. Ioii¬
pleuit. Medus aũt egei filiꝰ
diam ꝯstruxit: inde et regio er
meclie nom̃ sortita ẽ. ¶ Perse¬
lim urbẽ capd̾ ꝑsici regni.ps
athei filiꝰ condidit. famosissi
confertissimãq oꝑib a qͦ ⁊ ꝑsic
dicta. ¶ Ectesi foutẽ qͦ parthi ap
partia concliderũt in emulatone¬
urb̃ babilonie. ¶Susis oppictũ ꝑ¬
siclie: aiũt mennonis ꝑ fre c̃¬
tituisse. Dictus aũt susis: ꝙ m
imeat susem fluuio. Ibi est r¬
gia ciri lapide candido ⁊ uana
cũ colũpnis aureis et lacunarib
genmisq clistincta. continẽs en¬
am simulachrũ celi stelł micãti
b ꝑsignatum: et cet̾a humans
mentib increclibilia. Bactrum
oppiclũ bractriam condidert. e
ꝓprio anme eũ cognoniiãtes
qui buctros uocatur. ¶Carras
uitas mesopotamie tnͣs edessan
conclita: a parthis uͥ qͦndã roͣn¬

Expanded text:
et quinquaginta milibus hominum adimplevit. Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Roman
Abbreviated transcription (Latin):
dech p̾mũ post diluiiũ in siria
concliclisse urbẽ salem ĩqͣ reg¬
nũ fuit eiusdem melchisedech
Hanc postea tenuerũt iebii¬
sei: ex quib et sortita est uo¬
cabulum ieb. Sicq cluob no¬
minib copulatis. iebus et sa
a salomone iherosolnna quasi
ierosolomonia clicta est. Hec
et corrupte a poetis solima nũ¬
cupata est. &s post moclũ ab
elio adriano helia uocata est
Ip̃a est. et sion que hebraice in¬
terpretatur spelucatõ eo qd in
sb̾lime constructa sit et de lon¬
ge uenientes contemplentur
Ierusalem aũt pacifica in nr̃o ser¬
mone tnͣsfert᷑. ¶ Oppida aut no¬
bilia: quui uł q̃ constituerũt ¶ Di¬
onisius qͥ et lib̾ pat̾ cum meliã me

Expanded text:
dech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Sala Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pa
Abbreviated transcription (Latin):
i. Deciuitatibꝰ.
bus conlitarũ
urbium plerũq
tur: adeo ut ne
urb̾ quidem rome origo possit
cdiligent̾ agnosci. Nam salustiꝰ
dicit urbem romam sicuti ego
accepi conclidere atq h̾itauere
inunt̃o troiam. Cumq his ab¬
te. Alii clñt ab euandro: sccłm
cdrus romane conclitor arcis. a¬
lii a romulo.Ut. En curꝰ nata
anspiciis illa inelica roma. Si
igitur tante cuitatis certa ra¬
tõ nõ apparet: nil mirũ si ali¬
arũ opinione clubitatur. Uñ
nec historicos nec ꝯmentato¬
res uaria clicentes imꝑite con¬
tẽpnare debemꝰ: q antiqͥtas
ip̃a creauit ertorez. Sane qͣsd̾¬

Expanded text:
. De civitatibus. bus conditarum urbium plerumque tur, adeo ut ne urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicit: Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere, atque habuere initio Troiani et cum his Ab»; alii dicunt ab Euandro, secundum drus, Romanae conditor arcis»; alii a Romulo, ut «en huius, nate, auspiciis illa inclita Roma». Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Vnde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperitiae condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem, e
Abbreviated transcription (Latin):
Sa adhuc retinet: cuiꝰ belue
Deminẽcior clefantis fuit. ¶ hie¬
rico ab iebuseis condita tradit᷑.
a qͥbꝰ et nom̃ traxisse ꝑhibetur.
Hanc sb̾uertit ih̾us. Postqua
instruxit alia: ozam de bechel ⁊
tribu effraim. S et hec eo tp̃re
quo ihrłm oppugnalut᷑ a romaiᷤ¬

Expanded text:
a adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Roma
Abbreviated transcription (Latin):
q et edessa urtes construxit.
¶Siascũ sirie conlitã ⁊ nun¬
spatã. i damasco clispensatoris
brahe filio. Hec aña in oĩ sẏria
tenut pͥncipatũ. Nec dũ eĩ flo¬
rlinc ibi antiochia. laoclicia. et
apamia qͣs urbes post alexandrũ
onstructas ẽẽ cognoscimꝰ. H̾ est
samascus ꝙ̃ abrahã futurũ sibi
leredẽ dixerat. añꝙͣ filiꝰ eẽt illi¬

Expanded text:
onstruxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, an
Abbreviated transcription (Latin):
inde uis genciũ. qr co iure fere
us militare est militare
belli inferendi sollẽnitas fe¬
deris faciencli nexus signo date
ꝯgressio in hostẽ uł ꝯmissio. It
signo duto recepto ¶ It̾ flagia
mlitaris clisciplina: si locꝯ de¬
seratur ¶ It̾ stipenclioꝵ modis
dignitatis gradus p̃mioꝵ ho¬
nor. ueluti cũ corona uł torq̃s do
donantur. Itẽ prede decisio ⁊ pro
ꝑsonaꝵ qͣlitatibꝰ et laborĩb uis¬
ta cliuisio ac pͥncipis portõ. uil
qͥd sit uis ꝓbłicũ¬

Expanded text:
e ius gentium, quia eo iure omnes ius militare. Ius militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. § d sit ius publicu
Abbreviated transcription (Latin):
sit eo qd ibi re.¬
condantur libri.
Nam biblio libroꝵ: theca re¬
positõ int̾pretatur. Biblioth¬
cam ueteris testamĩti ezras se¬
ba post icensã legem a cald
dum iudei regressi fuerũt in
ihrłm diuino afflatus sp̃u re¬
parauit. cũctaq legis ac ꝓpłar
uolumina que fuerũt a genti¬
b corrupta correxit totũq ue
tus testam̃tũ .in .xxii. libros
ꝯstituit ut tot libri eẽnt ĩ le¬
Apud grecos enĩ bibliothecan
pͥmus instituisse pisistͣtꝰ credi¬
tur creditur acheniensiũ tira¬
nus. quã deinceps ab athem̃¬
sib aucta xcites. incensis a¬
thenis euexit in ꝑsas. Lõgo¬
q post tp̃re silencius incliauor
tursus in greciam retulit.
inc stuliũ regib urbibꝰq
ceteris natũ est. C õparã¬
di uolumina cliuersaꝵ gẽcũ
et per int̾p̾retes in grecã lin
guam uertendi. De hinc mͣt¬
nus alexander uł successore
cor instruendis oĩm libroꝵ
bliothecis animũ intenderĩs
maxime ꝑtolomeꝰ cognomĩto

Expanded text:
it, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu reparavit; cunctaque legis et prophetarum volumina, que fuerant a gentibus corrtus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in le3. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus; quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, avexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. 4. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per intguam vertendi. Dehinc Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento
Abbreviated transcription (Latin):
ablutõne pcc̃oꝵ. ¶ Fons aũt ĩ
delubͥs locus regenatoꝵ ẽ ĩ quo
septẽ gradus in sp̃c scĩ mist̾io¬
re forͣnt̾. tres in descensu: et tres
tinguens fornacẽ ignis. Stabi¬
limentũ peclũ: fundamẽtũ aq̃
in qͦ plenitudo cliuinitatis in¬
ħ̾itat corporałr. ¶Basilice pͥ¬

Expanded text:
ablutionem peccatorum. Fons autem in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres tinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae pr
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ generale. ꝑ locis enĩ qͥbꝰcũq
magnis antiqui templa clicebãt
& templa clicta: qͣsi tecta ampla
het locus clesignatꝰ ad orientẽ
icontẽplatõne templũ diceba¬
m. Cuiꝰ partes .iiͦiͦi. erãt anti¬
q̾ad ortũ: portica ad occasũ. si¬
nistra ad septẽtrionẽ clext̾a ad
nencliẽ expectans: uñ et qͣndo
amplũ construebant orientez
cepectabant eqͥ noxialẽ ita: ut
linee ab ortu ad occidentẽ misse
ferent. ¶Partes celi dext̾a si¬
nstraq equales. ut qui cõsid̾e̾t
i deprecaret᷑ rectũ asꝑic̾et oriẽ¬
d. ¶Faua clicta a faunis: qͥbꝰ
dempla error gentiliũ cõstruebͣc
i et consulentes clemonũ res¬
onsa audirent. ¶Delubra ue¬
leres clicebant templa fontes
ñca: qͥbꝰ ante ingressũ delue¬
int̾: et appellari delubra a cle¬
lendo. Ip̃e st̃ nuĩc edes cũ sacris
dontib in qͥb fideles regn̾ati.
purificant᷑. et bñ qͦdam p̾sagi¬
o delubra st̃ appellata. st̃ enĩ in

Expanded text:
men generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in
Abbreviated transcription (Latin):
.uIII. De aditibꝰ
grediũt̾ et admittimur.
gestibulũ est. uł aditꝰ clomꝰ pri¬
bc. uł spaciũ adiacens eclibꝰ
yublicis. & uestibulũ clictũ ẽ eo
ab eo uestiũtur fores. aut qd̾
ioitũ tecto uestiat. aut astando
¶PDorticus ꝙ ad trãsitũ sit mag̃¬

Expanded text:
II. De aditibus. gredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Porticus ad transeundum mag
Abbreviated transcription (Latin):
tõ. ¶E rgastula quoq et ip̃a
geco uocabulo nũcupant̾. ubi de¬
putant̾ noxii ad aliqd̾ opꝰ faciẽd
ut solz glacliatores et exules qu
marmora secant. Et tam̃ m̃cu¬
loꝵ custodus alligati st̃. ¶ Gme¬
ceum grece clictũ: eo qd̾ ꝯuentis
feminarũ ad opus lanificii eitẽ¬
clũ conueniat. Mułr enĩ grete.
gyne nũcupatur. ¶Pistrimm
quasi pilistrinũ: qr pilo aña tĩ¬
debant granũ. Uñ et apd̾ uetͥes
nõ molitores clicti. s pistorescdie¬
ti qͣsi fuirores a findenclis grans
frumenti. Molle enĩ usus nõdi
ges nũc frangite saxo. ¶For
ibi coqͥtur. ¶Torcular dictũ: oo
qd̾ ibi uue calcentur atq extor
expͥmant᷑. ¶ Forus est locus us
uua calcat᷑ dictus qr ibi feratils
Uñ et calcatoriũ cłr. S hoc ne¬
men: multa significat. Pm
spẽs fori locus in ciuitate ade¬
cendas nũcdinas relictꝰ. Secis
uͥ magistratꝰ iudicare soh. Ee¬
noi̾amꝰ. Quarta spacia planͣ in¬

Expanded text:
tio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondumges, nunc frangite saxo. Clibaibi coququod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tenominavimus. Quarta, spatia p
Abbreviated transcription (Latin):
templi in quo sacra
reponũtur: ficut donariũ ĩ quo
collocant᷑ oblata: sicut lectist̾ma
clũr: uͥ hoĩes sede consuener̃t.
ab inferẽclis gͥ et cleportanclis
sacris: sacrariũ nũcupat᷑. ¶Do¬
nariũ u̾o: eo qd̃ dona ibi reponã¬
tur. que in templis offerte cõ¬
sueuerũt. ¶Aerariũ uocatum.
qd̾ pͥus aes signatũ ibi recõde¬
batur. Hooc enĩ olu ĩ usu e¬
rat: auro argentoq nõdũ sig¬
ea fc̃a fuiss peccunia. nom̃ tam̃
erarii ꝑmansit ab eo metallo
Uñ et pecunia nom̃ sũpsit.
Armariũ locus est: uͥ qͣrũcũq ar¬
ciũ instrumenta ponũt᷑. ¶Armͣ¬
ientariũ u̾o: uͥ tantũ tela ar¬
moꝵ. Uñ iuuenał. Qͥcqͥd h̾t te¬
utraq ab armis .i. a bracliiis: qͥ¬
bus ex̾cent᷑. ¶ Bibliotheca est
locus uͥ reponũt᷑ libri. Biblion
grece: lib̾. theca repositorium
cłr. ¶Prõptuariũ clictũ: eo ꝙ
inde necessaria uictui ꝓmũtur
id est proferũt᷑. ¶Cellariũ: ꝙ

Expanded text:
templi, in quo sacra reponuntur: sicut donarium est, quo collocantur oblata: sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis ergo et deportandis sacris sacrarium nuncupatur; donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consueverunt. 3. Aerarium vocatum, quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum sigea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumque artium instrumenta ponuntur. Armentarium vero, ubi tantum tela armoutraque ab armis, id est brachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri. Biblio enim grece liber, teca repositorium dicitur. Promptuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, id est proferuntur. Cellarium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sũ appellat᷑ cui gẽtiles õe intro¬
tũ uł exitũ sacrauerũt. Uñ luca¬
nus. Ferrea belligeri ꝯpescat li¬
mina iani. Est enĩ pͥmꝰ domus
obstando clictũ. ¶ Aiunt hostiu
ippellari: qd̾ hostẽ morat᷑. Ibi eĩ
iduersanis nos obicimꝰ. hinc et

Expanded text:
quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sõ inde resꝑonsa recdlũt̾: et ora¬
qli ab ore. ¶Penitralia: secre¬
ca st̾ oraculoꝵ: et penitlia licta
ꝑab eo qd̾ est penitꝰ: hoc est pe¬
ne intus. ¶Oratoriũ oratõnitã¬
ñ est consecratũ: in quo nemo
et nom̃ accepit. ¶Monasteriũ
mmiꝰ monachi hĩtatio est. Mo¬

Expanded text:
eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μό
Abbreviated transcription (Latin):
tex: basilice regie h̾itatõnes.
Nũc aũt cliuina templa ido ba¬
silice noĩant᷑: qr ibi regi oĩm d̾o
cultus et sacrificia oferũt᷑. Mar¬
tiriũ: locus martirii greca cliri¬
uat̾one. eo qd in memoria mr̃is
time ardeant. Alii aras clñt a
precatõnib: id est qͣs greci aras
dñt. Uñ contra imprecato sat᷑a
cłr. Alii uolũt ab altitudine aras
dici: S male. ¶Altare enĩ ab
altitucline constat eẽ noĩatũ: qͣi
alta ara.¶Pulpitũ. qd in eo
lector uł ꝓsalmista impositus:
in publico conspici a ꝓpło possit
qͦusq liberius audiatur. ¶Tu¬
bunal: eo qd̾ inde a sacercote tͥ¬
buant᷑ precepta uiuendi. Est
aũt locus in sblime constitutꝰ
uñ unu̾si exauclire possit. Ali

Expanded text:
et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divini templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacrificia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris timae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est, quas Graeci ἀρὰς vocant, unde contra imprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint.
Abbreviated transcription (Latin):
reor iudices ecce unũ coma ẽ
sequitur et aliud coma ue
turpe sit pro fortissimo iuro
cdice et factũ est. Colon. id est
mẽbrũ ꝙ intellectũ sensui p̃s¬
tat. S adhuc pendet or̾o. Sic¬
ꝙ demde ex plurib mẽ bris fit
phiodos: id est extrema smñe
clansula ita. uet̾e iuditoꝵ mo¬

Expanded text:
reor, iudices,' ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum mo
Abbreviated transcription (Latin):
Uio et rethoricã uarro in
nouem clisciplinaꝵ libris: ta¬
li similitucline cliffiniũt. Dia¬
letica et rethorica est: qd̃ in
manu hoĩs pugnꝰ astrictꝰ et
palma clistensa. Illa uerba cõ¬
trahens: ita clistendens. Diale¬
tica si quide ad clisserendas te
acucior rethorica ad illa que
nititur docenda facũlior. Illa
ad scolas nũꝙͣ uenit: ista ui¬
git᷑ ꝓcedit in foꝵ. Illa reqͥrit
rarissimos stucliosos ħ frecẽt᷑
et ppłos. Solent enĩ philoso¬
phi añꝙͣ ad isagogen uemiãt
exponenda cliffinitonẽ philo

Expanded text:
 et Rhetoricam Varro in novem disciplinarum libris tali similitudine definivit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definit
Abbreviated transcription (Latin):
le enĩ senciendo eẽnciam nõ acqͥrũt: ad
nnchilũ enĩtendũt. ¶Heretici ingenti
studio mendacia sua discunt et labore ue¬
sectas inducent. Sic tñ inuicem sese cõ¬
lidũt. ut ꝯͣ eccłiam pari errori sp̃u decertẽ¬
tur. Et qui inuicem st̃ cliuisi: in adu̾sita¬
tem: hoc respondendũ est. ¶ Nũc ideo
saluti ꝓponendi sũt morbi: qr pler̃q ita
generałr inũdũ occupant: ut parũ salu¬
ti locum relinqͣnt.

Expanded text:
le enim sentiendo scientiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vesectas inducunt; sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui ab invicem sunt divisi, in adversitatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti loci relinquant.
Abbreviated transcription (Latin):
partim ferendo. partim resistento. ¶ꝓc̃a
ecc̃a catholicu sicut male uiuentes in se
pacient᷑ tolerat: ita male cretentes ⁊ se
repellet. ¶ Sc̃i ecc̾a contra gentiliũ atꝙ
herencoꝵ ꝑuicatiã sum moꝑe sapienciã
et paciencia studet. s ex̾cetur sapiencia
cõtẽptatur uerb̾ ex̾cetur pacĩa: cũ tẽpta¬
tur glachis. Causa prauitatis hrtici doc¬
tiimis est ppigata ccca. Nam. m̃a simpli¬
ci tĩndem fide uigebat hereticoꝵ igitur oc¬
casione. ꝓpagnte st̃ doctores in fide et ꝑ
acumina heresimi ec̃re magñ creuerunt

Expanded text:
partim ferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haereticorum pervicaciam summopere sapientiam etcum tentatur uerbis, exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie magistri creuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex uno sanguĩe. id ẽi ex unop¬
tris seminc nati st̃. Nam semoi
ui spuma sanguinis est ad uis¬
tar aque in scopulos collise que
spuma candida facit uł sicut p¬
nũ ngrũ qd in calice agitatũ spi¬
ma abbente reddit. ¶Eros dicti
co qd sint ex codem fructu. id est
ex codem semine nati. ¶ Genual
uero de cadem genitrice manãtes
nõ ut młti clũt de eode germine
codem fructu germani: ex erden
genituce manantes. ¶Utenm
uocati: ꝙ sint ex cdiu̾sis patriba
et uno uto editi. Nam uterus
tm̃ mulieris est. ¶ Quatuor aũt
inodis in scͥpturis fres diuinis
frẽs st̾ dicti: natura. gente. cos¬
natõne affectu. ¶Natura ut eb
et iacob. andreas et petrus. ian
bus et petius ihes. ¶ Gente ut
om̃s uidei int̾ se fres uocãtur
Inde utonomio. Si aũt emens
frẽm tuũ qͥ est hebreus. ꝙ ap¬

Expanded text:
x uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, obus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi filiũ lege tuet᷑: ¶ Auũculꝰ ẽ ma¬
tus fr̃. cuiꝰ nom̃ forͣm clminutiui
here uidet᷑: qr ab auo uenire mõs¬
tratur. ¶ Amita aut ẽ soror ꝑatris
qialia mat̾. ¶Mat̾tera est soror
matris: quasi mat̾ alt̾a. ¶ Soc̾ est
qͥ filia dedit. Geuer ẽ qͥ filiam clux
Sener aũt dictus: qd̾ adsciscatur
ad augendũ genus. ¶Soc̃ au̾t
et socius: qd generũ uł murũs sͥ
associauit. ¶itricus est qͥ uro¬
rem ab alio unrd filiũ. aut filiam
uus. ¶ Driuignꝰ est qͥ ex alio pa¬
tre natus. & pͥuignꝰ dici putatur
Genitor. genitͥx. agnati agnate.
cognati cognate. ꝓgenitores pro¬
genitrices. germani germane .ui.

Expanded text:
 lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam vus. 21. Privignus est qui ex alio patre natus est, et privignus dici putatur, genitor, genitrix; agnati, agnatae; cognati, cognatae; progenitores, progenitrices; germani, germanae. Item
Abbreviated transcription (Latin):
apium fc̃d̃s uocaunir. Ut ecce qͣm
bonũ et ꝙͣ iocundũ hitare fr̃es in
unũ. In cõmune cũ et om̃s hoĩes
ex uno pr̃e nati pari int̾ nos g̾ma¬
intate coniũgimur. scͥptura loq̃n¬
te. Dicite hus qui oderũt uos: fr̃s
nũ uos estis. ¶Germana intlłr ĩ¬
Soror aũt ut fr᷑. Nam soror ẽ ex
eod semine clicta: ꝙ sola cũ fr̃ibus
in sorte agnatõnis heatur. ¶Fres
prueles dicti: eo qd̃ pr̃es cor g̾ma¬
in fr̃es int̾ se fuerũt. ¶Consobrini
u̾o uocati: qr aut ex sorore et fr̾e aut
ex duab sororib sũt nati qͣi ꝯsori¬
nii. ¶ Fratrueles aũt matert̾e filii
st̾: sobrmi ꝯsobrinoꝵ filii. Thios.
grecũ est nom̃. Prĩus fr̾ pr̃is est

Expanded text:
ur: ut: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum ; in commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimus, Scriptura loquente: Dicite his qui oderunt vos: Fratres nostri vos estis. Germana ita iSoror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ asie. ¶Pactolꝰ fluuiꝰ asie
arenas aureas trahẽs. De quo
uirgiliꝰ. Pactolusq irrigat au¬
ro. Quẽ pro aurato fulgore ałr
cecat campos. ⁊ ip̃e fluctib au¬
reis: et arenis plenꝰ. aquo ⁊ si¬
uirna uocata est. ¶Meander:
tur in sinũ qͥ miletũ diuidit

Expanded text:
vius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, vius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, arenas aureas trahens. De quo Virgilius: Pactolusque irrigat auro: quem pro aurato fluore alii ecat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna vocata est. 23. Maeander atur in sinum qui Miletum dividit
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et cũ alexand̾ enui tͣnsg¬
di uell ponte fabricato tanta
ui mundauit: ut pontẽ diru¬
eret. Dic breuib int̾uas ab eu¬
fratis ortu capd̾ tollit: ac deĩde
oriens nõ longe: ab urbe man
condit᷑. quẽ de originis sue trac¬
tu oriente latine uet̾es appel¬
lau̾e. Cuiꝰ fluentis ex ip̃o im¬
petu frigidiorib: et zephuris
assidue ibi spirantib tota ciui¬
tas mom̃itis ꝓpe om̃ib refrge¬
ratur. ¶Iordmis uidee fluuiꝰ
uocat᷑ ior. alt̾ dan. Hiis gͥ pro¬
cul a se clistantib in unũ alue¬
ũ federatis : Iordanis deinceps
appellatur. Nascit᷑ aũt sb̾ liba¬
uo monte. et cliuidit uidea
& arabiaz. qui ꝑ młtos circui¬
tus iuxͣ iericho in mare mor¬
tuũ influit. ¶ Eusis cauease¬
is montib fusꝰ cũ plurib ali¬
is in eusinũ se precipitat ma¬
re. Uñ et nũcupat᷑. ¶Cigms
amenis cilicie ex tauro mon
tũ ẽ. qr tumet estate. qñ niues
soluũtur. Reliqͥs aminitp̃ribꝰ¬
tenuis est. et qͥetus. ¶Ulas flu¬

Expanded text:
Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monttum, quia tumet aestate, quando nives solvuntur; reliquis annitenuis est, et quietus. 21. Hylas flu
Abbreviated transcription (Latin):
ratibꝰ confugientes susceptos ꝑ
gemina parnasi uiga fouit et
aluit. Aquo ꝓpt̾ca genꝰ hoĩnũ
grecoꝵ fabule ex lapidibꝰ repara¬
tũ ferũt ab eo ꝓpt̾ hoĩm insita
cordis duriciã. ¶ S et flumina
cũ in solitis aucta imbrib ultra
consuetudinez uł diutͥnitatem
uł magnitudine rodũdãt. młta¬
q prosternũt. ꝙ ipaliluuiũ cli¬
cuntur. ¶ Sciendũ ẽ aũt flumi¬
na: cũ supͣ modũ crescũt: nõ tm̃
ad presens inferre clampnũ
s etiam et aliqͣ significare fu¬
tura.

Expanded text:
ratibus confugientes susceptos per ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis tra consuetudinem vel diuturnitate vel magnitudine redundant, multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura.
Abbreviated transcription (Latin):
d qd̃ ibi lane pulchro colore tin¬
atur. Betis aũt clictus: eo ꝙ hu¬
mili solo decurrat. Bitẽ. iũt hũilẽ¬
dies uł mersũ uocant. Quedam
aũt flumina in liluiuo solut᷑
mole t̾raꝵ preclausa st̃: q̃dam
rit deleat. Pmũ liluuiũ exti¬
tit sb̾ noe. qñ hoĩm scelerib of¬
fensꝰ omp̃s toto orbe contecto
deletis cunctis unũ spaciũ celi
fuit et pelagi. C uiꝰ indiciũ hac¬
tenus uidemꝰ in laudib qͦs ĩ re¬
motis montibꝰ conchis et ostreis
concretos. sepe ⁊̃ cauatos aquis
liuiiũ in achaia iacob prĩarche
et ogigii temporibz qͥ cleusine
conditor et rex fuit nom̃q loco
et tempori dedit. ¶Tertiũ dilu¬
uiũ in thessalia moysi et ãphi¬
onis temporibꝰ fuit: qͥt̾tiꝰ pꝰt cicro¬
peni regnauit. Cuiꝰ tp̃rib aqͣrũ
illumes maiorez ꝑtez pploꝵ the¬
ssalie absũpsit. pauas ꝑ refugia
mõciũ liberatis maxĩe in mõte
parnaso. in cuiꝰ circuitu deucaliõ
tũc regno pociebat᷑: qͥ tũc ad se

Expanded text:
eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† emersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam rit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis luvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cuius temporibus aquarum inluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se
Abbreviated transcription (Latin):
acani ꝓfunda cursꝰ suos dirigit
ylenus aminis qͥ qͦndã tociꝰ his¬
panie nom̃ declit. ¶ Aineꝰ: fluiꝰ
gallecie nomĩ a colore pignenti
sipsit: qd̾ in eo plurimũ inueni¬
tur. ¶ Dorius: a grecis qͣsi doricꝰ.
¶Magnũ fluuiũ cartago hispaĩe
nũcupauit. ex qͣ ortꝰ procedit.
luuiꝰ harenis hauriferis copiosꝯ
et ob hoc ceteris hispaniaꝵ prela

Expanded text:
s suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris fluviis Hispa