comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ludis R. Sicut spectator uiius
sic bictator insamis ¶ Palestas ex̃cicus
uaco R In singulis uerbis cuiꝰ domng
manciptũ sis apparet. Nempe het ut super¬
biorei corpori ẜuiũt quod ut paulo ante ꝯ¬
menũ et aliquanto honestiurio sine impetr
ot sie strepitu fieri potest et est agitricõ
quedam animi nobilior ꝙͣ si nosces hos cor¬
poreos conatris et sperneres et odisses sed
uos animũ quasi hospitem degenem atq
muisum corpus autem ut dĩũ gno̾suns
ac dilectum colitis/ illi ẜuitis illi seritis
illi metitis illi arctis uire id quidem illud
inuisttus ꝙ eo omĩa refertis curciq ani¬
mi post hĩta noctes illi insompnes agit̾
illi suspiratis uota illi facitie ꝯngenuas¬
quoq artes illi distitis illi demũ obseqñ
atq ẜuitis sumptuosissimo dñorum omi
atq in gratissimo cui nec umꝙͣ satis ali¬
quid nec si quid aliqñ defuerit ulla me¬
moria sit accepta huic tũ tali dño quidꝙ̾
nocitura ꝯnebitis/ neq ea solum que ad

Expanded text:
ludis. Si spectator vanus, si luctator insanus. Palestricis exercitiis vaco. In singulis verbis cuius domini mancipium sis apparet: nempe hec ut superiora corpori serviunt, quod, ut paulo ante commemini, et aliquanto honestius sine impetu et sine strepitu fieri potest. Et est agitatio quedam animi nobilior, quam si nosses hos corporeos conatus et sperneres et odisses; sed vos animum quasi hospitem degenerem atque invisum, corpus ut dominum generosum ac dilectum colitis: illi seritis, illi metitis, illi aratis. Iure id quidem: illud iniustius, quod eo omnia refertis curaque animi posthabita noctes illi insomnes agitis, illi suspiratis, vota illi facitis ingenuasque artes illi discitis, illi demum obsequimini ac servitis, sumptuosissimo dominorum omnium atque ingratissimo, cui nec umquam satis aliquid nec, si quid aliquando defuerit, ulla umquam memoria sit accepti: huic tamen tali domino quicquid nocitura convehitis, neque ea solum que ad
Abbreviated transcription (Latin):
s anũ ip̃e tnũ silentio p̾teriti q
memoriam int̾roges multis te ex¬
plicitum atq elapsii malis nn¬
uenies iam. tutus uiue̾ securius¬
q iam mori poteris nec sanguie
madidus nec ueueno
Ne ꝑditis arcihus. Dolor.

Expanded text:
se tuum et in silentio preteritique memoriam interroges, multis te explicitum atque elapsum malis invenies. Iam tutus vivere, siccusque iam mori poteris, nec sanguine madidus nec veneno. 82 DE PERDITIS ARCIBUS Val
Abbreviated transcription (Latin):
mezentiũ apnd uirgiliũ ad suppli¬
uero caligulam et neronem et do¬
micignũ ad supplicia traxit et in¬
iuidia qua maius tormentũ nõ
inuenisse siculos tyrannos flac¬
tus ait neq nrõs hodie mara
muenire res lo quitur Postremo
nulla tyrannoꝵ aut maior pes¬
tis aut crebrior auaricia est ita¬
q relique singuloꝵ hec est om̃i
reli que singulos ciues afficuent
hec populum uniu̾sum Suꝑbia
et muidia mt̃ ip̃õs tyrannos reg¬
nant trudelitas int̾ pantos
senit Auaricia nit̾ om̃s quiescit
mutur hec semper trescit ac ui¬
gilat Qui p̃esse igit᷑ in popul
uoluit int̾re nide pͥmis hoc ui¬
infanuam oem q suspicionem

Expanded text:
Mezentium apud Virgilium ad supMezentium apud Virgilium ad supvero Caligulam, et Neronem, et Domitianum ad supplicium traxit. Et invidia, qua maius tormentum non invenisse Siculos Tyrannos Flaccus ait, neque vestros hodie maius invenire res loquitur. Postremo nulla tyrannorum aut maior pestis aut crebior, avaritia est, itaque relique singulorum, hec est omnium; relique singulos cives afficiunt, hec populum universum. Superbia et invidia ipsos inter tyrannos regnant, crudelitas inter paucos sevit, avaritia inter omnes. Quiescit nuitur, hec semper crescit ac vigilat. Qui preesse igitur in populis volunt, vitare in primis hoc viinfamiam om
Abbreviated transcription (Latin):
sc troyam et romani Scdiu nero
nam lacedemonũ tyramiũ qui cũ
ip̃e sibi subditos spoli asset ad spo¬
liendas eoꝵ uxores auarissimã suã
quigem destiuabat que sibi cã nõ
Ultuua ẽẽ potuit maturande ca¬
lamnitatis ꝙͣis hic aristotili notꝰ
ẽẽ ne quiuerit quietatis floruit alex¬
ander ueq tam longenꝯ fuit ut
ad huiꝯ etatem ꝑuenire potuisse
uideat᷑ cũ tñ eisdem in libris nõ
sme admiracione quadam hieronis
ac gelonis nomũa muemani qui
qualiter sibi noti esse potueruit at¬
tenta rõue temporum non satis
expẽdio DNec ego alienis nuurio¬
sus uxoribus nec mear uxor ãcui
tyranide tamen excidi R Sepe
se nocentissum muocentes ꝓutãt
suut tũ et alie non minores ẽe
p̾cipitande trramudis insolencia
s. que iulio cesari apud historicos
obicitur illa p̾sertun quã senatua
se honorificentissime adeuuti non
assurrexit que hodie uec quidez¬
causa ulla esset credulitas quo

Expanded text:
cet et Romani, secundi vero cet et Romani, secundi vero Agidem Lacedemonum tyrannum, qui cum ipse sibi subditos spoliasset, ad spoliandas eorum uxores avarissimam suam coniugem destinabat, que sibi causa non ultima esse potuit maturande calamitatis; quamvis hic Aristoteli notus esse nequiverit, qui etate floruit Alexandri, neque tam longevus fuit, ut ad huius etatem pervenire potuisse videatur, cum tamen eisdem in libris, non sine admiratione quadam, Hieronis ac Gelonis nomen inveniam, qui qualiter sibi noti esse potuerint, attenta ratione temporum, non satis expedio. Nec ego alienis iniuriosus uxoribus, nec mea uxor alicui: tyrannide tamen excidi. Sepe se nocentissimi innocentes putant. Sunt tamen et alie non minores cause precipitande tyrannidis: insolentia scilicet, que Iulio Cesari apud Historicos obicitur, illa presertim, quod senatui se honorificentissime adeunti non assurrexerit, que hodie nec causa quidem ulla esset. Crudelitas quoque, que
Abbreviated transcription (Latin):
Coaptate am̃u fortune s diuine
potius noluntati cauete riditulũ
fedum q illud exemplum dyonisii
tyramnor pessimi qui prĩa pulsus
inexilio pueriliũ lrãrum scolas te¬
nuisse dicitur ut quam an cues̾
non poterat in pueros tyranuidẽ
excerat Trux ingeniũ affixũ a
ꝓpõĩto honesti q iustiũ atq equi
iuris impaciens & Cyramudẽ
inissam ualde doleo R Exͣtum
doleres iuste posẜiones amissionẽ
qui tam doleas mmiuste quantũ
doleres re ꝓpͥa spoliari qui sit do¬
leas aliena D Cyramude me
deiegtum grauitir fero R Feres
lenius si causam liberes Multi qui¬
dem tyrannorum solo nõis odro ce¬
ciderunt plures tũ certas cadendi
rausas h abusse notissmir est/ et co¬
tidre fit notius Apud arlem quid
legis in polititis quod ꝓpter uxorã
mniurias multe tyrãmdes perierũt
tyramus illatas uxeribus alierũ
seu aliis illatas ab uxoribus tyrã¬
norum p̾iui exemplum habes nẽ
modo tyraniudum s regnorum¬

Expanded text:
Coaptate animum fortune, seu divine Coaptate animum fortune, seu divine potius voluntati, et cavete ridiculum fedumque illud exemplum Dionysii tyrannorum pessimi, qui patria pulsus, in exilio puerilium literarum scholas tenuisse dicitur, ut quam in cives non poterat, in pueros tyrannidem exerceret: Trux ingenium affixumque proposito, honestique inscium atque equi iuris impatiens. Tyrannidem amissam valde doleo. Quantum doleres iuste possessionis amissionem, qui tam doleas iniuste? Quantum doleres re propria expoliari qui sic doleas aliena? Tyrannide me deiectum graviter fero. Feres levius, si causam libres; multi quidem tyrannorum, solo nominis odio ceciderunt; plures tamen certas cadendi causas habuisse notissimum est et quotidie fit notius. Apud Aristotelem quidem legis, in Politicis, quod propter uxorum iniurias multe tyrannides perierunt;tyrannis illatas uxoribus alienis, seu aliis illatas ab uxoribus tyrannorum. Primi exemplum habes, non modo tyrannidum
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ discitur quod fieri amplius ũ
potest. Poiite nũt tumentes̃
anmos suꝑbum q et ferox dominãdi
uotum ponite et si non p̾us saltẽ
post torannudeni amissam tyranni
esso desunte et optandr quod i ai
assequi non p̃t finem facito Et si
non iusticie saltem uerecundie hoc
prestate ut mutatis moribus et no¬
uo habitu mentis assimipto amis¬
sione diuiciax detiores facti ꝙͣ tũ
fortune detrahitur tm̃̃ animis ad¬
didisse uideamĩ¶ Nũquid me igẽ
aduertistis ut non solum ille rex re¬
gum et dñs dũanciũ onmpetens
⁊ quo onũs ptãs est/ in telo et n
t̾ra manũ muneribꝰ sine plena
et extendit et retͣhit occulte sepe
iustis semꝑ excausis S temꝑ alis
auoq rex regem ayramiꝰ tyrãnũ
et gens genten deicit atq pessũ¬
dat an nero nec prophetan ullu
querulum audnustis Et tengre¬
gabit in quit quasi arenani cap¬
tuutatem et ip̃e de regibus t̾um¬
phauit et tyranni eidituli eius ẽẽt

Expanded text:
enim discitur, quod fieri amplius non enim discitur, quod fieri amplius non potest. Ponite vero iam tumentes animos, superbumque et ferox dominandi votum ponite, et, si non prius, saltem post tyrannidem amissam, tyranni esse desinite, et optandi, quod iam assequi non potestis, finem facite; si non iustitie, saltem verecundie hoc prestate, ut mutatis moribus et novo habitu mentis assumpto, amissione divitiarum ditiores facti, quantum fortune detrahitur, tantum animis addidisse videamini. Nunquam ne igitur advertistis, ut non solus ille rex regum et dominus dominantium omnipotens, a quo omnis potestas est in celo et in terra, manum muneribus suis plenam et extendit et retrahit, occultis sepe, iustis semper ex causis, sed temporalis quoque rex regem, tyrannus tyrannum, et gens gentem deicit et pessundat? An vero non Prophetam illum querulum audivistis: “Et congregabit, inquit, quasi arenam captivitatem. Et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi eius erunt?”
Abbreviated transcription (Latin):
tius ut iam pridem mos iste pro¬
crebuit ut qui fecit niuram que¬
Zatur qui passus est sileat O.
Ionga tyraniude spoliatus sum¬
R̾. Seruierunt tibi quibus forsitã
te ẜuire digiꝰ fuit. Aunt nniuriã
lougi et miusti ẜuicii fiuem uo¬
cas cum iusticie p̾ncipiũ iniusti¬
tie sit fuus ut si multoꝵ cala¬
initates populoꝵ umꝰ homĩs pa¬
uisse licentiam turpe fuit pulchꝵ
sit pascere destisse deq hoc ꝯque¬
ri impndentie sit extremẽ E lox¬
ga poramude suni deiectus R Spõ¬
te si descendisses melius oꝑtinũ
uero si non ascendisses mĩt qua¬
liter cumq descendisse bonũ oiõ
quia iustum melior q coacta ius¬
ticia quam uolunt aria inuistrcia
est Audite mpii tyranuũ apud
inferos extlamantem Discite iuis¬
titiam moiti Audite et me apud
superos exhortantem Discite iusti¬
tiam uel toacti hec em̃i tempesti¬
ua hec utilis q respuitur Illa t̾
admonitio utiq sera est frustra

Expanded text:
tuis, at iam pridem mos iste pertuis, at iam pridem mos iste percrebruit, ut qui fecit iniuriam queratur, qui passus est sileat. Longa tyrannide spoliatus sum. Servierunt tibi, quibus forsitan te servire dignius fuit; nunc iniuriam longi et iniusti servitii finem vocas, cum iustitie principium iniustitie finis sit, ut si multorum calamitates populorum unius hominis pavisse licentiam turpe fuit, pulchrum sit pascere desiisse, deque hoc conqueri impudentie sit extreme. Longa tyrannide sum deiectus. Sponte descendisses melius optime vero non ascendisses. Nunc qualitercunque descendisse, bonum ideo, quia iustum, meliorque coacta iustitia, quam voluntaria iniustitia est. Audite, impii, tyrannum apud inferos exclamantem: Discite iustitiam moniti. Audite et me apud superos exhortantem: “Discite iustitiam vel coacti”. Hec enim tempestiva, hic utilisque ni respuitur, illa ibi admonitio utique sera est: frustra
Abbreviated transcription (Latin):
yramudem amisi R Si
utile dampnũ est amisse¬
Et st eñi regnũ ꝙͣto est utiluis
tyramudem amississe Et si eñi
ut dixim ꝯ cum de rege sine filio
lo quere mur pene omĩa regna ty¬
ramudes fuerunt temꝑe tñ quesi¬
erunt ⁊obue et obluuone homi ue
lum sibi uistĩe texue̾ tyrãmudis
iniusticiam simui ac nouit as
odiosa est ¶ Tyraniudem de¬
posi R Sartinam rei publice
grauem tibi ꝑiculosam nullo bono
utilem damxnosam multis oĩbꝰ
o diosam O Ciramudem exui¬
R Ne sis midus indue iusticiam
modestiam per cymiomiam hones
tes optimas quib ꝯ ꝯꝑandis nullo
opus est auro s sola aniui uolũ¬
Hate uestes ꝑatas bomis om̃ibrs
tyramus uel in tognitas uel inui¬
sas qui margaritis ac purpura
obuolucti humanitate interam ac
uirtute inidi sunt D Cines m̾
tyranindem extorserunt R lib̾ta¬
tem sibi debitam ⁊eceperunt ni¬
tam tibi indebitam ⁊eliuquerũt
hanc tu tiubus tius debes qui t̾
p̾ter odium nichil debent ita pro
graciaꝵ actione quernnoniã insti¬

Expanded text:
yrannidem amisi. Si utile damnum est amisisse regnum, quanto est utilius tyrannidem amisisse? Etsi enim, ut dixi, cum de rege sine filio loqueremur, pene omnia regna tyrannides fuerunt, tempore tamen quesierunt robur, et oblivione hominum velum sibi iustitie texuere; tyrannidis iniustitia simul ac novitas odiosa est. Tyrannidem deposui. Sarcinam Reipublice gravem, tibi periculosam, nulli bono utilem, damnosam multis, omnibus odiosam. Tyrannidem exui. Ne sis nudus, indue iustitiam, modestiam, parsimoniam, honesttes optimas, quibus comparandis, nullo opus est auro, sed sola animi voluntate; vestes paratas bonis omnibus, tyrannis vel incognitas vel invisas, qui margaritis ac purpura obvoluti, humanitate interim ac virtutibus nudi sunt. Cives michi tyrannidem extorserunt. Libertatem sibi debitam receperunt, vitam tibi indebitam reliquerunt: hanc tu civibus tuis debes, qui tibi preter odium nichil debent; ita pro gratiarum actione querimoniam insti
Abbreviated transcription (Latin):
p̾nate reddituo sũ fortime R hos¬
tis cuiud eras factus es q ꝯcuus
equam disce cuulitatem et bñfi¬
curior iuta erat sine metu smne
suspicionbꝰ sine excubiis sine fro
quibꝰ in malis que nam uite sua¬
iutas suꝑ auda sit nesçiõ E Cy¬
ramnde ꝑdita p̾u atus dego de
Elige an lamentis ac̾bare fortu

Expanded text:
private redditus sum fortune. Hosprivate redditus sum fortune. Hostis civium eras, factus es concivis. Equam disce civilitatem, et beneficurior vita erit, sine metu, sine suspitionibus, sine excubiis, sine ferro; quibus in malis, quenam vite suavitas speranda sit nescio. Tyrannide perdita privatus dego. Elige an lamentis acerbar
Abbreviated transcription (Latin):
uti ad bellicas oportiunt ates uti¬
liter autem exhibere seip̃m custo
cuutatem tamꝙͣ̃ ꝓcuratorem
exũtem non tyramiũ Et rur¬
sus oz non tyranũ s ycononiũ
et regalem iuderi esse subditis
et non sui met curanten s pro¬
turatorem et mediocus uite ꝓ¬
sequi non excellencias Ab hus qui¬
dem harum q smmulibus ut ar
placet et michi durabilior fit¬
p̾ncipatus ita cum talem uideri
expedit uere eciam talis sit si¬
nulacio emi tot sub oculis ho-¬
minũ quos res tangit qualib
arte nel ingemo longa esse nõ
pt. uide muit igitur an in ꝑte
horum aliqua errauus et queri
desme et mirari neq enĩ torana¬
dem hus uiciis obroxiam desme
s durare murabile est ad sũmã
et reges tyrauui q omues et
quicũ impotentatu sunt aliquo
debent si regnare diu uolunt acrĩt
excute᷑ memorit̾q dictum illud
Cathonis apud liuũ auariciam
et luxuria om̃ia magna imiꝑia
euerterunt. D Anussa tyraide

Expanded text:
uti ad bellicas opportunitates, uniuti ad bellicas opportunitates, universaliter autem exhibere seipsum custocivitatem, tanquam procuratorem existentem non tyrannum.” Et rursus: “Oportet non tyrannum, sed economum et regalem videri esse subditis, et non suimet curantem, sed procuratorem, et, mediocris vite, persequi non excellentias.” His quidem horumque similibus ut Aristoteli placet, et michi, fit durabilior principatus. Ita tamen talem videri expedit, ut vere etiam talis sit. Simulatio enim, tot sub oculis hominum, quos res tangit, qualibet arte vel ingenio, longa esse non potest. Vide nunc igitur, an in parte horum aliqua erraveris, et queri desine et mirari; neque enim tyrannidem his vitiis obnoxiam desinere, sed durare mirabile est. Ad summam, et reges et tyranni omnes, quicunque in potentatu aliquo sunt, debent, si regnare diu volunt, acriter excutere memoriterque dictum illud Catonis apud Livium: “Avaritia et luxuria omnia magna imperia everterunt”. Amissa tyrannide
Abbreviated transcription (Latin):
ac dino indigũũ ⁊ eliqua intr¬
tia. sese uelo tetigit hot unum
ulitatem c̃i nseria q uon ex¬
uit et contra coẽm humani ino¬
tes idigissum honore et imipe¬
uo iudicant᷑ indignant᷑ hoĩes
illi subditi qui auaricie fit sub¬
iectus atq illum aliem̃t incor¬
pus iꝰ hr̃e qui suũ non habeat
in metallum uelle sibi licitum
Alioꝵ intam ne ditam peciuã
ex tor quere suam tangere non
audenti Pma quidem igitur ad
securitatem et quietẽ biam est¬
nen modo tramdis appetitiu sed
omnem regnandi cupidinem abie¬
tisse nam quid stultius quid la¬
bori osius quid ue ꝑiculosius ꝙͣ
fragilem forsitan sius ꝓpͥns per¬
ferendis Sin eligere meliora ꝯsue¬
tudo ueri hostis et opimonũ per¬
uersitas non ꝑmittit illud est
ꝓenuũ aristotilici dogmatis me-¬
misse ut .s. non tyrannis quis
se p̃beat s rei publice curatorem
introitus inquit et oblationes
oz uideri colligere dispensacionis
gẽa Et si aliqñ oportiniũ fuerit

Expanded text:
eliqua intertie sese velo tegunt, hoc unum vilitatem animi miseriamque non exuit, et contra communem humani motes, indignissimi honore et imperio iudicantur. Indignantur homines illi subici, qui avaritie sit subiectus, atque illum alienum in corpus ius habere, quod suum non habeat in metallum, velle sibi licitum aliorum vitam, ne dicam pecuniam extorquere, suam tangere non audenti. Prima quidem igitur ad securitatem et quietem via estnon modo tyrannidis appetitum, sed omnem regnandi cupidinem abiecisse; nam quid stultius, quid laboriosius, quidve periculosius, quam nsferre, fragilem forsitan suis propriis perferendis? Si vero eligere meliora, consuetudo, veri hostis, et opinionum perversitas non permittit, illud est proximum: Aristotelici dogmatis meminisse, ut scilicet non tyrannum quis se prebeat, sed Reipublice curatorem. “Introitus, inquit, et oblationes oportet videri, colligere dispensationis gratia et, si quando opportunum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
origiis et mortis equalitas multi
et uarii uiuençiũ sunt muctus nu¬
ditas una nascenciũ atq morien¬
ciũc nisi quod illi multa repiuut
ignari hit onũa deserunt scientes
ut exigui dampni sensum debeat
Ip̃a rerum ꝑemnciũ lenire cognicio¬

Expanded text:
originis ac mortis equalitas. Multi originis ac mortis equalitas. Multi et varii viventium sunt amictus, nuditas una nascentium atque morientium, nisi quod illi multa reperiunt ignari, hi omnia deserunt scientes, ut exigui damni sensum debeat ipsa rerum pereuntium lenire cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
utero egreditur nl hic pretipiuim
hñt reges D Anteqmͣ nascerer
ꝑauper fu Rẽ Bone memorle es
si menũsti delicatissime si sencisti¬
A Impauꝑtate sum genitus R
An tue tibi auerniome parinu st̃̾
hec non tua quidem s ꝑentũ fuit¬
D In ꝓ auꝑtate simi natus d Iu
pauꝑtate moriturus. sinulis p̾ncipio
funs manet nisi forte morientis
langoribus mederi aurun censes
quod in arcule fundo est D Inpau¬
pertate uite michi p̾ͥncipiũ fuit R
Mediũ false semper diuicie at pñ¬
cipiũ et finem uera pauꝑtas tenet
nudum nasa nudum mori hũana
fere condicio est Nam quid queso
purpureum cubile. quid funeralis
lectus aureus et quecũq sub ip̃õ ui¬
te fine mortalis ambicio meditata
quimur mouenciũ nuditas Anut
e quũ falere sic parientem aurea de¬
lect ant mulcere ista pũt oculos ui
nullã D Nudus mops natus sũ¬
R Res humanas pene om̃s alt̾na
sors uauat eadem auasdam equut
quo reliquarũ soletur imꝑitatem
h. rumm p̾ma et maxia est ip̃a hͨ

Expanded text:
 egreditur? Nil hic precipuum habent reges. Antequam nascerer pauper fui. Bone memorie es si meministi, delicatissimus si sensisti. In paupertate sum genitus. An tue tibi querimonie parum sunt? Hec non tua quidem, sed parentum fuerit. In paupertate natus sum. In paupertate moriturus. Similis principio finis manet. Nisi forte morientis languoribus mederi aurum censes quod in arcule fundo est. In paupertate vite michi principium fuit. Medium false sepe divitie, at principium et finem vera paupertas tenet. Nudum nasci, nudum mori, humana vere conditio est. Nam quid, queso, purpureum cubile, quid funeralis lectus aureus, et quecunque sub ipsum vite finem mortalis ambitio meditata quimur morientium nuditatem? An ut equum phalere, sic parietem aule delectant? mulcere ista oculos possunt nulla. Nudus inops natus sum. Humanas res pene omnes alterna sors variat, eadem quasdam equat, quo reliquarum soletur imparitatem. Harum prima et maxima est ipsa hec
Abbreviated transcription (Latin):
seneca addo ego omñẽ habiusse quod
quere̾tur habituram q ouinẽ runctis
seculis quod queratur E Spero letiõ¬
ta tempa Rua est ad hoc uici q̃
letiora scilic temꝑa habeas non exspec
exspecto E ut bemiant quod est dubũd
certe illis uenientibus tu recedis quãto
est tutius rite uti p̃ñtibus ꝙͣ iuyxie ex¬
spectare, que uel forte non uemant uel
nĩme sis uisurue
Sperato prĩcipis aduẽtu G.

Expanded text:
Seneca; addo ego omnem habuisse quod Seneca; addo ego omnem habuisse quod quereretur habituramque omnem cunctis seculis quod queratur. Spero letiora tempora. Una est ad hoc via, qua letiora scilicet habeas, non expectexpecto. Ut veniant, quod est dubium, certe illis venientibus tu recedis. Quanto est tutius rite uti presentibus quam anxie expectare que vel forte non veniant, vel minime sis visurus! SPERATO PRINCIPIS ADVENTU
Abbreviated transcription (Latin):
satis, res non non a¶Ge pero letro¬
⁊a temꝑa E leticia seu tristicia tꝑn
ut dixĩ non  in temporibus s niuobꝰ
est eo autem quo intelligis modo non
letiora tibi sperauda esse s tristiora ꝑ¬
pendes/ si ad etatem tu am ip̃e respicis
que in dies tristior ut apoetis describr̾
et plerisq insenibus nuenit᷑ et sane si
oculos interga reflexis et nuimerare
ata extimare anuos ceꝑis sinul mci¬
pies desperare quod sperabar non est
tur nuutari cursuu rerum speres/ non
meliora nistant tempora/ uenor pocus
ne peiora/ cur queso nsi quia peiores
ernt homiues quod et/ magni diui¬
narunt uiri et aꝑtis iudicus res declãt
insi uos mortales bone semper speiuag¬
uũ aliquod de urã nobili ac modestã
iuentute conçipitis et qua ego opi
mone longe absum nichil eĩ̃ boni pe¬
intus mens presagit sic in uiciuĩ ac
ruma proua sunt om̃ia¶ Multa
temꝑa meliora uement E omnẽ
etatem de moribus suis questã inquet

Expanded text:
satis: res non nova. Spero letiosatis: res non nova. Spero letiora tempora. Letitia seu tristitia temporum, ut dixi, non in temporibus, sed in vobis est; eo autem quo intelligis modo, non letiora tibi speranda esse, sed tristiora perpendes, si ad etatem ipse tuam respicis, que in dies tristior, ut a poeta describitur et plerisque in senibus invenitur; et sane si oculos in terga reflexeris et numerare atque extimare annos tuos ceperis, simul incipies desperare quod speras. Non est cur mutari cursum rerum speres: non meliora instant tempora; vereor potius ne peiora. Cur, queso, nisi quia peiores erunt homines? quod et magni divinarunt viri et apertis inditiis res declarat, nisi vos mortales bone semper spei magnum aliquid de vestra nobili ac modesta iuventute concipitis, a qua ego quidem opinione longe absum; nichil enim boni penitus mens presagit: sic in vitium ac ruinam prona sunt omnia. Mala sunt tempora, meliora venient. Omnem etatem de moribus suis questam inquit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pero temꝑa meliora R Oĩa
fere tempora eque bona sunt q̃m̃
crrator temporu eque bonus est
semper s uos temꝑibus bonis ma¬
le semꝑutinũ inq̃ hoc ut ni aliis
culpas urãs rebus ascubitis fat ut
homines boni suit et tempora bona
erunt G Tempora hec stare ne¬
quenũt meliora succedent R Nul¬
lum tempus stat cuucta p̃tereunt
et industria bonarumq arciũ studiis
frenari pũt non quin fugĩt s ne ꝑeant
inchil est autem dulcuis bene inpeusi
temporis memoria s uos nulla re uti
sompniũ ac desidiam uel insollicitudi¬
neui atq usus pessimios effuderit tempꝰ
in noxiũ acceptatis nuuquid. mentior
Infanciam at puericiam in uanos
ludos adolescenciani as iuuentam
in libidinem atq auariciam senectã
ac semũ inquerelas ac lamenta ꝯ¬
sutis que nam hec temporũ culpa
est fluunt illa fateor hec natura ẽ
uos illa diuu dantur occupare negli¬
gitis non est natura ista s culpa
uos naturam culpatis culpam excu¬

Expanded text:
pero tempora meliora. Omnia fere tempora eque bona sunt, quia creator temporum eque bonus est semper, sed vos temporibus bonis male semper utimini inque hoc ut in aliis culpas vestras rebus ascribitis. Fac ut homines boni sint: et tempora bona erunt. Tempora hec stare nequeunt, letiora succedent. Nullum tempus stat, cuncta pretereunt et industria bonarumque artium studiis frenari possunt, non quin fugiant sed ne pereant. Nichil est autem dulcius bene impensi temporis memoria. Sed vos nulla re uti l in somnum ac desidiam, vel in sollicitudinem atque usus pessimos effudistis, tempus innoxium accusatis. Nunquid mentior? Infantiam ac pueritiam in vanos ludos, adolescentiam ac iuventam in libidinem atque avaritiam, senectam et senium in querelas ac lamenta consumitis: quenam hec temporum culpa est? Fluunt illa, fateor, hec natura est; vos illa dum datur occupare negligitis: non est natura ista sed culpa. Vos naturam culpatis, culpam excu
Abbreviated transcription (Latin):
ueretur demissis pelagi exꝑtis mañ
ut dicitur comꝑ ata ueritris et instar
limuatis piscis clauo incidens muen¬
tus atq ostensus est pñcipi indig¬
uanti tr̃ ini se petuisse tantillũ aĩal
tantam illam exteriũ inherendi effi¬
caciam amisisfet Nam illud altm
monstri geuꝰ non siluisse equidem
quam affirmasse maluerum cuiꝰ apud
nos nescio quai uerax s noua ntiq
et obid ip̃iã suspecta michi est . fama
esse cirta mare iuditũ in audite mag¬
intũdinis aueni quandam Roctum
nostri uocant que non modo singu¬
los homines s tota insuper rosto
perhensa nauigia secum tollat in
nubila et pendentes in aere mise¬
ros naiugantes a relatu ip̃o t̾¬
dibilem morte ni ferat Quanta
uero uis auaritie est que neq a¬
liis multis neq hoc uno tani
in iuaui ꝑiculo a nauit aitione
de teratos se quaces suos prede auidos

Expanded text:
moveretur, dimissis pelagi expertis, manu, moveretur, dimissis pelagi expertis, manu, ut dicitur, comperta veritas et, limacis instar, piscis clavo insidens inventus atque ostensus est principi indignanti, tantum in se potuisse tantillum animaltantam illam exterius inherendi efficaciam amisisset. Nam illud alterum monstri genus, non siluisse equidem quam affirmasse maluerim, cuius apud nos nescio quam verax, sed nova utique et ob id ipsum suspecta michi est fama. Esse circa mare Indicum inaudite magnitudinis avem quandam, quam “rochum” nostri vocant, que non modo singulos homines, sed tota insuper rostro prehensa navigia secum tollat in nubila, et pendentes in aere miseros navigantes, advolatu ipso terribilem mortem ferat. Quanta vero vis avaritie est, que neque aliis multis, neque hoc uno tam immani periculo a navigatione deterritos, sequaces suos prede avidos
Abbreviated transcription (Latin):
est auam uirĩã ac migi nec cui¬
quam sane unũ hoc agenti ex
cõmodo fatile futurũ singula
prosequi ex quibus appareat oĩa
sm liten fieri que sen magna
seu parua magno nuraculo fi¬
ant. licet nũdum tñ illud maxi¬
mũ scupendũq int̾ suurma et
extre ma nature ꝑ rodigia nuime¬
ratam actigi. s attingam ꝑaucis
Echinis sempedalis ꝑisciculus nãiuĩ¬
ꝙ̃ius ni mensam ueritis undis uelis¬
et remis actam detinet solus. elemẽ¬
torum atq homi uimi retundens m illo
quidem actu alio ꝙͣ nauigy postibꝰ
ad herendo nullo demũ conam̃e. s
natura ip̃a quod et si scriptis illustri¬
bus insitum est mio tũ incredibiliũ
haberetur.si de occaseano uidicio for¬
tassis aut sithoo scriptum esset et nõ
pocius in nr̃o mari monstrũ hoc
romanis imꝑatoribus accidisset aĩad¬
uersa eñi more causa quod tota dlas¬
se prodeunte nauis una uelud in
auchoris staret neq loco prorsus mo

Expanded text:
esse, quam virium: nec michi nec cuiesse, quam virium: nec michi nec cuiquam sane, unum hoc agenti ex commodo, facile futurum singula prosequi, ex quibus appareat “omnia secundum litem fieri”; que seu magna, seu parva, magno miraculo fiant licet, nondum tamen illud maximum stupendumque inter summa et extrema nature prodigia numeratum attigi; sed attingam paucis. Echinus, semipedalis pisciculus, navim quamvis immensam ventis, undis, remis, velis actam, retinet solus, elementorum atque hominum vim retundens, nullo quidem actu alio, quam navigii postibus adherendo, nullo demum conamine, sed natura ipsa; quod etsi scriptis illustribus insitum, e numero tamen incredibilium haberetur, si de occeano Indico fortassis aut Scythico scriptum esset, et non potius in nostro mari monstrum hoc Romanis imperatoribus accidisset: Animadversa enim more causa, quod, tota classe prodeunte, navis una velut in anchoris staret, neque prorsus loco
Abbreviated transcription (Latin):
et acutos sonitus melleorum quibꝰ
scissa equis partibus hiberna nox
additur ut nullim uel quieti datũ
tempus litibus sit nmune a Ut
uero insensibiliũ ⁊erum ge ms
attingam. quid uel cuni ferro auag¬
nes habet uel cum magnete ada¬
mas quorimi et si causa litis oc¬
cultior lis tũ aꝑta est magnes si
quidem ferrum trahit adhibe ada¬
mantemi trahere desmet remuttet¬
q si traxerit. utrobib uis mirabił
seu ꝙ pigro et informi lapidi nata
quasi manus atq uncos dederit
aduersus ⁊igidum atq p̃ualidum
metallum sen quod illos sibi lapide
altero astante subripuerit. que non
p̾me litis finis. seu noua lis est. et¬
si hoc ultnuũ multi negent michi
eñi exꝑiendi hactenus uel occasio
defit uel uoluntas. ita nichil af¬
fre.mo. p̾mũ uere notum adeo ut
ne affir mari quidem sit ncc̃e Meꝵ
ego breui ninus in tenxore et aui-¬
gusto nnspacio opus ingens mago
Impetu aggressus. iam huic uideo
ad hant reni plus michi amini

Expanded text:
et acutos sonitus malleorum, quibus et acutos sonitus malleorum, quibus scissa equis partibus hiberna nox additur, ut nullum vel quieti datum tempus, litibus sit immune. Ut vero insensibilium rerum genus attingam, quid vel cum ferro magnes habet, vel cum magnete adamas? quorum etsi causa litis occultior, lis aperta est. Magnes si quidem ferrum trahit; adhibe adamantem: trahere desinet remittetque si traxerit; utrobique vis mirabilis, seu quod pigro et informi lapidi natura quasi manus atque uncos dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, seu quod illos, sibi de lapide altero astante, subripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etsi hoc ultimum multi negent. Michi enim experiendi hactenus vel occasio defuit vel voluntas, itaque nichil affirmo: primum vero notum adeo, ut ne affirmari quidem sit necesse. Verum ego, brevi nimis in tempore et angusto in spatio opus ingens magno impetu aggressus, iam hinc video, ad hanc rem plus michi animi
Abbreviated transcription (Latin):
mine ad esse icħmi putes et ter reũ
nam diurnam auriui quiotem ec
cicade stridule et procates corui
et rudientes impeduit aselli. et ba¬
latus pecudum ac mugit  boum
et magno precio parua oua uendẽ¬
cium. galliarum conceritus et ni¬
conditus fine carens ¶ Super oĩa
uero uel suillus stridor. uel uulgaris
clamor. et scultorum risue quo mep¬
ta res meptior nulla est. ut catulꝰ
ait. et ebriorumi cantuis ac gaudia
quibus nchil est tristus. et litigan¬
cumi querele. et auile conuciũ seu
gramntus. et pueorũ nũc prelia
nunc lamenta et nuptiarũ uel cõ¬
iuiua turbida uel chores et uxorum
uiros arte lugencũa leti fletus. et
purentũ ueri natorum in morlibꝰ
eulatus. Adde hñs fori turbas
merita adde huit artificũ laborẽ
uoce multeritiũ mestos cantus¬
hnic fidibus lauas at uellera con¬
globata pulsantiũ in iocundam mu¬
sicam et telas pectinis ꝑerrantis
hinc folliũ fabrilcũ rantos flatus

Expanded text:
mine. adesse Itym putes ac Tereum. mine. adesse Itym putes ac Tereum. Nam diurnam aurium quietem et cicade stridule, et procaces corvi, et rudentes impediunt aselli, et balatus pecudum, et mugitus boum, et magno pretio parva ova vendentium gallinarum concentus inconditus fine carens. Super omnia vero vel suillus grunnitus, vel vulgaris clamor, et stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut Catullus ait; et ebriorum cantus ac gaudia, quibus nichil est tristius, et litigantium querele et anile convicium seu garritus; et puerorum nunc prelia, nunc lamenta; et nuptiarum vel convivia turbida, vel choree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum veri natorum in mortibus eiulatus. Adde his fori turbas menta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos cantushinc fidibus lanas ac vellera conglobata pulsantium iniucundam musicam, et telas pectinis pererrantis, hinc follium fabrilium raucos flatus,
Abbreviated transcription (Latin):
pas et tribulos atq añuam tempes-¬
tatem ⁊enascentiũ stirpiũ ac ra¬
Dicũ. litiũ at laborũ materiũ in¬
mortalem ¶Quid ymbriu bella fu¬
renciũ et moles ninuũ et uredinẽ
pluuarũ et asꝑitatem at uiolenciã
glaciei et torrenciũ ⁊epentiues im¬
petus et uaga flumiuũ incremĩta
totas sepe regiones et magnos po¬
pulos. s in p̾mis rustitorũ cept ni
quassantiũ quoꝵ in tot malis uie
frestris et int̾ram semꝑ acclius agẽ
uitas otq ut delicatorum atq diui¬
tum de tedris aliquid dicam/ quis
nocturna aur̃iũ bella non ꝑtulit
babones strigesq et oblatranciũ
lune cañũ suꝑuacuas excubias et
tactas integulis nũdmantes at tnͣ¬
quilla silencia horrendis accentib ꝯ
et clamore tartareo infestãtes ⁊ iesti
soriciu occentus. et quid quid inter
tenebras importiuũ strepit hns acce¬
dunt et nocturna ranarum coactio
et matutim plantus yrundinũ ac

Expanded text:
pas et tribulos, atque annuam tempespas et tribulos, atque annuam tempestatem renascentium stirpium ac radicum, litium ac laborum materiam immortalem? Quid imbrium bella furentium, et moles nivium, et uredinem pruinarum, et asperitatem et violentiam glaciei, et torrentium repentinos impetus, et vaga fluminum incrementa, totas sepe regiones et magnos populos, sed in primis rusticorum septa quassantium, quorum in tot malis vix terrestris, et in terra, semper acclivis agitur vita? Atque ut delicatorum ac divitum de tediis aliquid dicam, quis nocturna aurium bella non pertulit: bubones strigesque et oblatrantium lune canum supervacuas excubias, et catas in tegulis nundinantes ac tranquilla silentia horrendis occentibus et clamore tartareo infestantes, et mesti soricum occentus, et quicquid inter tenebras importunum strepit? His accedunt et nocturna ranarum coaxatio, et matutini plantus hirundinum ac
Abbreviated transcription (Latin):
Apuleo q fidem habeam consumptuue
ab hns hominem et si desit mel mi¬
⁊ari qz me non negenr quid est qued
quidam sollicitudiis exempluni ꝓpone̾
fornuam alui de hoc longos texuere
sermores perçimonam atq industrĩã
predicantes bene hercle si omũs solli¬
citudo laudabilis esset exemplum for¬
tasse igitur predombus ydoneũ non
hus quibus de suo uiuere siue cuiusꝙͣ
muria mens est At sollicitũ animal
quis nescit. s imꝑbimi. s in iustum
modi tedii q multiplicis Cur igi
hoc exemplum dederit cur hoc ał
laudauerint dio itmͦ miror p̾ci¬
pue cum adesset apis industriũ pro¬
iudentissmiũq aniual. nulli nox¬
iũ. multis utile. sibiq et aliis arte
quadam naturalit̾ insita. et suo no¬
bili labore subuemens/. Quid nunc
ego dampnosam eloquar ubert atem
et exciescencĩa luxuriem filiorũ Cont᷑ͣ
quam preugil ex cubat et preduris
ungiubus armatus agricola et ult̾ci
succuictus falce frondator. quid lap¬

Expanded text:
Apuleioque fidem habeam, consumptum Apuleioque fidem habeam, consumptum ab his hominem, et si desit mel, mirarique me non negem. Quid est, quod quidam sollicitudinis exemplum proposuere formicam, alii de hac longos texuere sermones, parsimoniam atque industriam predicantes? Bene hercle, si omnis sollicitudo laudabilis esset; exemplum fortasse igitur predonibus ydoneum, non his quibus de suo vivere, sine cuiusquam iniuria mens est. At sollicitum animal quis nescit?, sed improbum, sed iniustum,modi tediique multiplicis. Cur igitur hoc exemplum dederint, cur hoc animal laudaverint, dico iterum, miror, precipue cum adesset apis industrium providentissimumque animal, nulli noxium, multis utile, sibique et aliis arte quadam naturaliter insita et suo illo nobili labore subveniens. Quid nunc ego damnosam eloquar ubertatem et excrescentium luxuriem foliorum, contra quam pervigil excubat, et pre duris unguibus armatus agricola, et ultrici succinctus falce frondator? quid lap
Abbreviated transcription (Latin):
lapid un collisio et uillici clamor du¬
rat ad hec quid ericius uindemie. ꝙ
erugo herbis eruca frondibus. talpa
raditibus. quid postremo areis horre¬
is. qz gurgulio atq mopi metuenda
formita senecte ut ait ille quis feror
et ꝑexigui animantis mauietudo
ut dum brume sue consulit/ nr̃am
turbat etatem. tardus essem ad cre¬
denduiu aliis. exꝑtus scio. quanto
non soluiu tedio. s et damxno sit
puluerulentum illud at trexida
semxer exxedicione festinũ agmẽ
ut non tantũ agros. s archas et
thalamos et ꝓmptuaria polulent᷑
Iam credere ncipiam pisams et fi¬
nibus castrum quod aut longe a
mari naiugantibus ostendit᷑ for¬
nut ar̃ũ statebus ac diliuio deẜtũ
tale ali quid intencius quoq memorãt
infinbus Et ege uel utrobiq uel ubiq
fieri posse credidirmi Sit me iꝑ nõ
agresti quidem s urbana paulominus
pepulerunt domo ut ignis et calcis ad
extremũ fuge rerũ ⁊ omedio opus esset

Expanded text:
lapidum collisio, et villici clamor dulapidum collisio, et villici clamor durat. Ad hec quid ericius vindemie, quid erugo herbis, eruca frondibus, talpa radicibus? quid postremo areis horreisque curculio atque inopi metuens formica senecte ut ait ille? Quis fervor et perexigui animantis inquietudo, ut dum brume sue consulit, nostram turbat estatem? Tardus essem ad credendum aliis; expertus scio, quanto non solum tedio sed et damno sit pulverulentum illud, ac trepida semper expeditione festinum agmen, ut non tantum agros, sed arcas et thalamos et promptuaria populentur. Iam credere incipiam, Pisanis in finibus, castrum quod haud longe a mari navigantibus ostenditur, formicarum scatebris ac diluvio desertum; tale aliquid Vicentinis quoque memorant in finibus, et ego vel utrobique, vel ubique fieri posse crediderim. Sic me nuper non agresti quidem, sed urbana paulominus pepulerunt domo, ut ignis et calcis, ad extremum fuge rerum remedio opus esset;
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera fodientes Illaru max mie
quibus cedendis lune at mensium
obseru acio diligens sit negglecta
que latens pestis et fumosis tectis agres¬
tiũ sit auratis degñũ laquearibus in¬
sultat. templis quoq satratis et alta¬
ribus sacrisq oꝑibus philosophantiũ
non parcit quin et librerum postes
et membrauas lr̃as addam quod insi
pice li aiuida leui q incendio sit occur¬
sum. non nũꝙͣ ꝑituli uel naufragii
eci am c̃a et maria nigredi et carmas
nauiũ tẽbrare ausa sepe bellum gra¬
ue nescientibus intulit. P reterea quid
brucus oleribus/ quid segetibus locusta
quid messibus seu auser aduena seu
passer indigna seu grus domicilii tnͣs¬
latrix uolucres q alie moportimũ ge¬
iuis unde illud grorgitũ uixgilii. quod
mrari soleo iaun non miror ut aues
sonitu terreantur Nure em nunt y¬
talito habitanti unũq hoc ex multis
estiuis tediis esse cepit Sic nuchi
aduespera et insultus uolucrum et

Expanded text:
viscera fodientes, illarum maxime viscera fodientes, illarum maxime quibus cedendis lune ac mensium observatio diligens sit neglecta? Que latens pestis ut fumosis tectis agrestium, sic auratis regum laquearibus insultat, templis quoque sacratis et altaribus, sacrisque opibus philosophantium non parcit; quin et librorum postes et membranas et literas addam; quod nisi pice liquida, levique incendio sit occursum, nonnunquam periculi vel naufragii etiam causa est, et maria ingredi, et carinas navium terebrare ausa, sepe bellum grave nescientibus intulit. Preterea quid bruchus oleribus, quid segetibus locusta, quid messibus seu anser advena, seu passer indigena, seu grus domicilii translatrix, volucresque alie importunum genus? Unde illud Georgicum Virgilii, quod mirari soleo, iam non miror, ut aves sonitu terreantur. Rure enim nunc Italico habitanti unum hoc ex multis estivis tediis esse cepit, sic michi ad vesperam et insultus volucrum, et
Abbreviated transcription (Latin):
non modo bella cuu ꝓxmus s cuules
ut itu dixermi discordie ac bella do¬
mestica Columbarum indos intue
simplicissmĩu anuual et ut memo¬
⁊ant felle carens. auantis quefo
cum preliis. quantis q clamoribus
ducit uitam. indiscipliuatis ii casfis
at barbaris ẽẽ uideare adeo nec luce
pacati aliud nec nocte uideas. mitto
autem insultus in alt̾utrum ip̃m̃
nise uniculo uoluptatis mutue as-¬
trictum par eandeni q ob causa
ueniri satrum quãtis quer unoniis
adoptatuni fertur ut sepe columbã
cirtuit. sepe alis restro que per sequitꝰ
sius amuans Adminutissmia te re¬
mutam. que non ut annor sit et
minus spectabilis minus ue labo¬
riosa materia est que nam ergo
arcnearum insidie et quani uigil
intencio. que captandis inferio ribꝰ
telaru stena. qui reciũ obtentus
fallatris at ⁊ apinis. quid pannis
tinee. quid caries tignis miocturm¬
q ueruculi nou sine tedio et ob¬
tuso quodam substrepitri trabui

Expanded text:
non modo bella cum proximis, sed civiles, non modo bella cum proximis, sed civiles, ut ita dixerim, discordie, ac bella domestica! Columbarum nidos intuere: simplicissimum animal, et, ut memorant, felle carens, quantis, queso, cum preliis quantisque clamoribus vitam ducit? Indisciplinatis in castris ac barbaris esse videare, adeo nec luce pacati aliquid, nec nocte quidem videas; mitto autem insultus in alterutrum, ipsum in se vinculo mutue voluptatis astrictum par, eamque ob causam Veneri sacrum, quantis querimoniis ad optatum fertur, ut sepe columbam circumit, sepe alis rostroque persequitur suus amans? Ad minutissima te remittam, que non ut minor, sic et minus spectabilis minusve laboriosa materia est: quenam ergo aranearum insidie et quam vigil intentio? Que captandis infirmioribus telarum scena, qui retium obtentus fallaciis ac rapinis? Quid pannis tinee, quid caries tignis, nocturnique vermiculi non sine tedio, et, obtuso quodam sub strepitu, trabium
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is que assidue in oculis sunt fe¬
⁊as aspice quas ferro in domitas
onmpotens amor domat Intende
anũ leene tygres urse/ qnͣto cũ mur¬
mure ueniũt ad id quod cupidissiẽ
faciunt non cupidas putes sed
coactas Ferarum alie dum coẽũt¬
in agnis stridoribus. alie rapidis
ungiubus inquiete sunt Iam si si¬
credimius quod de natura uipa
magni scribunt uiu quanta rer̃
qͣriettis quantum q litigiũ maris
caput sua quadani naturali sed
effrenata dulcediue ni os uipare
incertum illa precipiti feruore libidĩs
ampoutat Inde iaui pregnans uidua
cuni pariendi temipus aduem̾it fetu
multiplia pregnante et uelud in uul¬
cionem patris uno quoq quam pꝰmͣ
erumpere festinanter discrepitut ita duo
animantiũ p̾ma nota proles et coitꝰ
huic generi infausta penitus q mor¬
tifera dep̾henduntur dun marem
coitus. matrem partus intermut
Apum aluearia contomplate. que ia
concursacio. qui strepitus. que nam

Expanded text:
ipsis que assidue in oculis sunt. Feipsis que assidue in oculis sunt. Feras aspice, quas ferro indomitas, omnipotens amor domat; intende animum: leene, tigres, urse, quanto cum murmure veniunt, ad id quod cupidissime faciunt? non cupidas, sed coactas putes. Ferarum alie, dum coeunt, magnis stridoribus, alie rapidis unguibus inquiete sunt; iam si credimus quod de natura viperea magni scribunt viri, quanta rerum contrarietas, quantumque litigium! Maris caput sua quadam naturali, sed effrenata dulcedine, in os vipere insertum, illa precipiti fervore libidinis amputat; inde, iam pregnans vidua, cum pariendi tempus advenerit, fetu multiplici pregravante, et velut in ultionem patris uno quoque quamprimum erumpere festinante, discerpitur. Ita duo animantium prima vota, proles et coitus, huic generi infausta penitusque mortifera deprehenduntur, dum marem coitus, matrem partus interimit. Apum alvearia contemplare: que illa concursatio, qui strepitus, quenam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas nasonis ore testata est non
filiorum imꝑentes quod eiusdem po¬
ete carmen cauit s ꝑentũ quoꝵ
opinatissimus est amor quant a
nidignaçio infilios. quos dũ bonos
cupuẽt l malos lugent atq ita quo¬
dam modo duni ualde diligunt/ ode¬
⁊unt et frat̾num quidem et pr̃mũ¬
q unituli nomeux artissiuui sepe sũ
amore interdinu q cum odio uidemꝰ
Pemam ad amiticie sanctũ nomen
quod ab amando dictum absq amore
nec esse certe nec intelligi p̃t. quãta
uero in amicis ꝙͣuis fuit concordia
metũ actuũ q discordia. quant a
opionũ atq consiliorum conflic¬
tacio est ut uix ciceronica diffmicio
stare queat. sic enĩ licet int̾ amucos
beniuolencia et caritas de est tũ
illa oñũ diuinarũ humanarũ q
rerun consencio ex qua ille diffmi¬
cionem conficit quid in odio speres
igitur est et in amore odiu. et in ꝑa¬
ce bellumni. et in consentione dissen¬
cios Ostendam tibi sic ẽẽ ex hns̃

Expanded text:
veritas ore Nasonis testata est; non veritas ore Nasonis testata est; non filiorum in parentes, quod eiusdem poete carmen canit; sed parentum, quorum opinatissimus est amor, quanta indignatio in filios, quos dum bonos cupiunt, malos lugent! Atque ita quodammodo, dum valde diligunt, oderunt, et fraternum quidem paternumque vincli nomen arctissimi, sepe sine amore, interdumque cum odio videmus. Veniam ad amicitie sanctum nomen, quod ab amando dictum, absque amore nec esse certe nec intelligi potest: quanta vero in amicis, quamvis finium concordia, vie tamen actuumque discordia, quanta opinionum atque consiliorum conflictatio est? ut vix Ciceroniana diffinitio stare queat. Sit enim licet inter amicos benivolentia et caritas, deest tamen illa “omnium divinarum humanarumque rerum consensio”, ex qua ille diffinitionem conficit: quid in odio speres igitur? Est et in amore odium, et in pace bellum, et in consensione dissensio. Ostendam tibi sic esse, ex his
Abbreviated transcription (Latin):
uolucres aquatici. s quadrupedes
equor. stagna. lacus et flũa ⁊nuañ
exh aurint ac infestant ut michi
oñũ quietissima pars rerũ uideat᷑
et suis motibus et incolarin ꝑꝑetus
acta tumultibus. Quippe que nouoꝵ
animanciũ at monstrorũ ferocissiã
esse non ambigitur usq adeo ut
uulgi opimonem ne docti quidem
despuant. om̃is prope quas terra uł
aer auimanciũ formas habet esse
in aquis. cum inuumerabiles ⁊bi
sint quas aer at terra non habẽt
Et in huis quidem firme om̃ibus
preda uel odium litem perit quid
quod hiis cessantibus lis non cessat
age eñi in amore. quantuis zelus
quanta in quigio dissonancia quot
querule. quante suspiciones aman¬
ciũ. que suspiria. qui dolores. qnͣta
non dicam dñorum ac seruorũ qui
non ideo minꝰ infesti quia domestici
hostes sunt cũ quibus nulla uniꝙͣ
Pax speranda insi quam uel mors
fecerit uel pauꝑtas non ditam fra¬
trur quorum gratiam raram ip̃a

Expanded text:
volucres, aquaticeque quadrupedes, volucres, aquaticeque quadrupedes, equor, stagna, lacus et flumina rimantur, exhauriunt, et infestant, ut michi omnium inquietissima pars rerum aqua videatur, et suis motibus et incolarum perpetuis acta tumultibus, quippe que novorum animantium ac monstrorum feracissima esse non ambigitur, usque adeo, ut vulgi opinionem, ne docti quidem respuant omnes prope, quas terra vel aer animantium formas habet, esse in aquis, cum innumerabiles ibi sint, quas et aer et terra non habet; et in his quidem ferme omnibus, preda vel odium litem parit. Quid, quod his cessantibus lis non cessat? Age enim in amore quantus zelus, quanta in coniugio dissonantia, quot querele, quante suspitiones amantium, que suspiria, qui dolores! Quanta non dicam dominorum ac servorum, qui non ideo minus infesti, quia domestici hostes sunt, cum quibus nulla unquam pax speranda, nisi quam vel mors fecerit, vel paupertas; non dicam fratrum, quorum gratiam raram ipsam