comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inferens damnũ. Aliquoties eũ ꝑ altitudi¬
nẽ curriũ currere contigit: & p̃cipitiũ sui
tionis complesset diem.
tis abscisis sacri martyris m̃bris. et¬
sub quadam arbore quȩ uulgari locutione
spina alba uocat᷑. condentes: abiert̃. Erat
namq a multis medicis diuulgatũ. ut cuiꝰ¬
libet abscisa m̃bra & sub humo ꝓiecta huiꝰ¬
cemodi arboris: ut huiꝰ truncus a nulliꝰ me-¬
dici arte. sanitatis recuꝑationẽ conseque-¬
ut iactet curã suã in dm̃. & ipse eũ enutriet.
adem namq die ñ longo int̾¬
misso spacio. duo ignoti atq pulcherri¬
mi turi equitantes ꝑ publicũ callem. a qͥb¬
dam arantib in agro. de sacris scĩ martyris
m̃bris inqͥrentes: dũ diutiꝰ ciscitarent. inno¬
tuert̃ qͦd sub quadam arbore submissa es-¬
sent. Cunctis agricultorib uidentibꝰ ad
eum locũ declinauert̃: & ampliꝰ abhis uisi
ñ st̃: et tanti huiꝰ rei testes sunt. qͣnti habi-
tatores huiꝰ loci existunt. Qui ammirati¬

Expanded text:
nde et eum aliquoties per altitudinem turrium currere contigit, sed corporis sui tionis conplesset diem. tis abscisis sacri martyris membris, in quodam arbore vulgari locutione spine albe condentes abierunt. Erat namque a multis medicis devulgatum, ut cuiuslibet abscisa membra et sub humo proiecta, ut huius truncus a nullius medicis arte sanitatis recuperationem consequeut iactet curam suam in Deum, et ipse eum enutriet. 23. Eadem namque die, non longo intermisso spatio, duo ignoti atque pulcherrimi viri, equitantes per puplicam callem, a quibusdam arantibus in agro de sacris sancti martyris membris inquirentes, dum diutius circitarent, innotuerunt, quod in quendam arborem summissi essent. Cunctis agri culturis videntibus, ad eum locum se declinantes, et amplius ab his visi non sunt, ut tanti huius rei testes sutatores huius loci existunt. Et qui ammirati
Abbreviated transcription (Latin):
um intentione huiꝰ sollicitudinis ꝑfe¬
partes: cepit germaniã australem. ingressus¬
ẽ ad fluenta danubii amnis: in partibꝰ bauua¬
rioꝵ aduenit. Cuiꝰ dũ sequeret᷑ fluenta ad
radasponam ꝑuenit urbem: quȩ ex sectis la¬
pidib constructa. in metropolim huiꝰ gentis
creuerat. Quã tunc in tẽpore dux gentis
urbẽ uenerabilis ep̃e ingressus ẽ. Dũ autẽ
p̃nocati pͥncipis presentatꝰ fuisset obtutib:
o namq tẽpore int̃ hunoꝵ & gentẽ
bauuarioꝵ orta ẽ discordia: ita ut a
uastantiũ manib circa amnem anisem int̾¬
iacentẽ de populatȩ urbes pene desertȩ ẽẽ¬
uidebãt᷑. ut saltus bestiis in augmentũ da-¬
ret᷑ intelligi: qͥa humana fragilicas huc illuc
q diffidebat. quia quãuis iurisiurandi um¬
culo asstrictꝰ aliqͥs a qͦquã fuisset: penitꝰ ta-¬

Expanded text:
um intentione huius sollicitudinis perfepartes, caepit Germaniam austri ingredere ad fluenta Danubii amnem in partibus Baiuvariorum. Cuius dum sequeret fluentis, ad Radasponam pervenit urbem, qui ex sectis lapidibus constructa, in metropolim huius gentisexcreverat. Quam eo tunc tempore dux gentis urbem venerabilis episcopus ingressus est. Dum autem praenotati principis praesentatus fuisset obtutibus,o namque tempore inter Hunorum et gentem Baiuvariorum orta est discordia, ita ut a vastantium manibus circa amnem Anisem interiacentem depopulate urhis pene deserte evidebatur, ut saltus bestiis in augmentum daretur intellegi, quia humana fragilitas huc illuc transire diffidebat, quia quamvis iurandi vinculo adstrictus aliquis a quodam fuisset, penitus tam
Abbreviated transcription (Latin):
q comitatu. ꝓut ministrauerat uoluntas tͣns¬
misso amne ligere ꝑ partes galliarũ spargen¬
do fidei semina capebat iter.usq dũ caput
germaniȩ penet̾ret. id ẽ rheni fluenta. His
iam admissus partib germaniã ingredicur:
qui dũ linguã ñ nouisset ꝑ int̾pretem qͦndã
religiosũ prb̃rum uitalem nõie. in augnen¬

Expanded text:
 comitatu, prout ministraverat voluntas, transmisso amne Ligere, per partibus Galliarum seminando fidei semina carpebat iter, usque dum caput Germaniae penetraret, id est Reni fluenta. His iam ammissis partibus, Altemaniam ingressus; qui dum linguam non novisset, per interpretem quendam religiosu
Abbreviated transcription (Latin):
icq factũ ẽ. ut sermo scĩ uiri
& dĩ martyris inueritate ꝑmansis¬
set: qm̃ predictꝰ presbit̃ uitalis. in ea ciui¬
tate qua corpus xp̃i martyris suerat de-¬
ductũ. diu & dies multos post magistri
obitũ utxerat. Et quandui uuebat peri¬
cia sueq sententiȩ eximiȩ uiuentib prebe-¬
bat exemplũ: ut pene nullus preterisset di¬
es. in quo missarũ sollemnia cũ psalmodia
ymnificando ñ complesset laudẽ. ut pote
indagando uestigia magistri in arduũ huiꝰ
eui callem insudando: et eũ poli culmina
scandisse dubiũ ñ ẽ. quia elemosinarũ ẽ stu-¬

Expanded text:
icque factum est, ut sermo sancti viri icque factum est, ut sermo sancti viri et Dei martyris in veritate permansisset, quod praedictus presbyter Vitalis in ea civitate, qua corpus Christi martyris fuerat deductus, diu et dies multos post magistri obitum vixerat, et quamdiu ieiunabat, peritia suaeque sententiae eximiae viventibus praebebat exemplum, ut poene nullus praeterisset dies, in quo missarum sollemnia cum psalmodia hymnificando non conplesset laudem, utpote indagando vestigia magistri in arduam huius evi callem insudando; ut poli culmine scandisse dubium non est, quia elimosynarum erat
Abbreviated transcription (Latin):
& głosus martyr ab astantib sibimet ad
refocillandũ aquã poscebat. Tunc religi¬
osus suus presbit̾ & interpres cuiꝰ suꝑtus
mentionẽ fecimꝰ nomine uitalis. ex magi¬
stri cruciatib dolore coactus. flebiliter
ri te adoptes: quã tantis contumeliis af-¬
flictus uuendi studiũ habere coneris.
Tunc dĩ m̃r. ut uidit subiecti sui famuli¬
animũ t̾renis actib magis pudicũ quã
expedisset: collecto sp̃u abscisȩ linguȩ uer-¬
ba ut potuit explicuit dicens. Numqͥd
irriguȩ m̃tis tͥ ad memoriã redit. sepe
me dixisse. ut qͥspiam ad mortẽ festinare
minime deberet. s magis optando differ-¬
p̃occupare. ut detur spatiũ infirmis ad
penitendũ. quȩ ꝑpetrauerat infirmitas
humana: an pigritiȩ tuȩ graue uidet᷑. ut
cruentũ refrigerareᷤᷤ pectus: Sed nunc
temporalẽ uitȩ tuȩ proponã penã: tit
quocũq die aliqͦd potandi genꝰ ori tuo ꝓ¬
pmaueris: a pͥstino sensu alienꝰ ꝑmaneas.¬

Expanded text:
et gloriosus martyr adstantibus sibimet ad refocilandum aquam poscebat. Tunc relegiosus suus presbyter et interpres, cuius superius mentionem fecimus, nomine Vitalis, ex magistri cruciatibus dolore redactus flebili, ri te adopta, quam tantis contumeliis adflictus vivendi studTunc Dei martyr, ut vidit subiecti sui animum terrenis actibus magis pudicum, quam expedisset, collectu spiritu, abscise linguae verba, ut potuit, explicaverat, dicens: 'Numquid inriguae mentis tuae ad memoriam redit, sepe me dixisse, ut quispiam ad mortem festinare minime debere, sed magis optando differni, ut A detur spatium infirmis ad penitendum, que perpetraverat infirmitas humana? An pigritiae tuae grave videtur, ut cruentum refrigeres pectus? Sed nunc temporalem vitae tuae praeponam tibi poenam, ut quocumque die aliquid potandi genus ori tuo propinaveris, a pristino sensu alienus
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ: ut lugentib occasionẽ subtiaham pro¬
giosũ presbiterũ nomine uulflecuũ
ad se accersierat. & ꝓpħiȩ sp̃u secretũ indicanᷤ
ait. Attende dilectissime mi fr̃. ut necui me
uiuente dixeris. Cũ enĩ diuersis cruciatibꝰ
ex cuiꝰdam cͥmine. me uitã finisse audieris:
tunc dat᷑ intelligi. ut omib in sacris consti¬
tutis ordinib denuntiare debeas. ut ne qͥs¬

Expanded text:
plenus; ut legentibus occasionem subtraham, progiosum presbiterum nomine Wolfleicum ad se accerserat; prophetiae spiritu secretum indicans, ait: 'Adtende, dilectissime mi frater, ut ne cui, me vivente, dixeris. Cum enim diversis cruciatibus ex cuiusdam crimine vitam finisse audieris, tunc datur intellegi, ut omnibus in sacris constitutis ordinibus denuntiare debeas, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
ut eũ omp̃s d̾s auinculo laboris sui soluers.
sibi eũ sociare & ꝑhenni gaudio remunera¬
re uoluisset: intrepidus expectabat ut robu¬
nis diem expectabat. Et nichilominꝰ certis
tẽporib. die noctuq in antiquũ hostem
orationis mucronem extenso brachio ia¬
culari non cessabat.
epit autẽ licentiã ãcunctis inibi ha¬
bitantib poscere. ut orationis studio
ad romã ire licentiam ei concedere deberen.
Erat etiam conuerbalis supͣ modũ tam cũ
feminis qͣm cũ uiris: quoꝵ sollertẽ in pec-

Expanded text:
s Deus a vinculo laboris sui solvens sibi sociare et perenni gaudio remunerare voluisset, qui intrepidus expectabat, ut robunis diem; et nihilominus certis temporibus die noctuque in antiquum hostem orationis mucrone extenso brachio iaculari non cessabat. Coepit namque licentiam a cunctis inhabitantibus poposcere, ut orationis studio ad Romam ire licentiam ei concedere deberent. Erat enim conversabilis supra modum tam cum feminis quam cum viris, quorum sollertem in pec
Abbreviated transcription (Latin):
inopes: quib pene omĩb ꝓut necessitas cõ¬
pellebat. abundant̾ tͥbuere ñ recusabat.
Aliis indumenctũ. aliis alimentũ: aliis uͦ or¬
nam̃ta ꝓut indigebant hilarissimo uultu
largitꝰ ẽ. Ante om̃ia aũ: intͥnsecus ȩdificare
om̃s sudabat. Dũ aũ uir reuerentissimꝰ ha¬
imrhanimꝰ ep̃s tot uigorib polleret: ꝑuenit
ad eũ fama qđ in quibdam europȩ partibꝰ.
& intͥnsecus dolore tactus: ut intra semet ip¬

Expanded text:
inopes, quibus pene omnibus, prout necessitas inopes, quibus pene omnibus, prout necessitas pellebat, habundanter tribuere non recusabat Aliis indumentum, aliis alimentum, aliis vero ornamenta, prout indigebant, hilarissimo vultu largitus est; ante omnia autem intrinsecus aedificare omnes insudabat. 3. Dum autem vir reverentissimus Haimhrammus episcopus tot vigoribus polleret, pervenit ad eum fama, quod in quibusdam Europae partibus , intrinsecus dolore tactus, intra semet ip
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clarus. sermone facundꝰ. ad eradicanda ui¬
cia sagar: ad plantanda & ad irriganda
subiectoꝵ pectora simplex. Cuiꝰ ex ore qͦsi
lẏmphȩ amnis inima conualliũ ꝓsilientes.
psalmodia inquiete emanauit: usq dũ cun-¬
cta dauitica ex more finiret. Subiectoꝵ ut
diximꝰ p̃cordioꝵ arua. cȩlesti ymbre rigare
insudabat: ita ut nec otium horȩ minimȩ
sibimet conceder&. Pes erat clodi & oculus
cȩciꝰ recreator pauꝑum. genitor orphanoꝵ.¬
defensor uiduarũ. gementiũ consolator. Do¬
minicarũ uͦ ouiũ pascendarũ in eiꝰ pectore
tanta inerat cura: ut ꝑ urbes galliarũ et
oppida. ꝑ uicos & fideliũ domos. huc illuoq
discurrens p̃dicando. sapientib archana e¬
ructans. in becillis lac emanans: qͦd ore p̃¬
dicabat. exemplo confirmabat: ĩta ut ã cun¬
ctis diligeret᷑. Ad eum aũ confluebant gal¬
loꝵ regni nobiles ignobilesq locupletes &

Expanded text:
praeclarus, sermone facundus, ad eradicanda vipraeclarus, sermone facundus, ad eradicanda vitia sagax, ad plantanda et ad irriganda subiactorum pectora simplex, cuius ex ore, quasi lymphae amnis in ima convallium prosilientes, psalmodia inquiete emanavit, usque dum cuncta Davitica ex more finiret. Subiectorum, ut diximus, praecordiorum arva caelesti ymbre insudabat, ita ut paene otium ori minime concideretur. Pes erat clodi et oculus ceci, recreator paudefensor viduarum, gementium consolator. Dominicas vero oves pascendas eius pectore tanta inerat cura, ut per urbes Gallorum et oppida, per vicos et fidelium domos huc illucque discurrens, praedicando sapientibus archana eructuans, inbecillis lac emanans, et quod ore praedicabat, exemplo confirmabat, ita ut a cunctis diligeretur. Ad eum autem confluebant Gallorum regni nobiles, ignobiles, locupletes et
Abbreviated transcription (Latin):
N nomine dĩ sũmi. in ꝑpetuo regnante dño
redimere dignatus ẽ. cuiꝰ post passionem
europȩ ñ modica pars insigniret᷑ sacris. &¬
xp̃ianitatis indagine florere dinosceretur::
ita ut occidentales tot anguloꝵ & bruttan¬
nia. hibnia. gallia. alamanna. germania.
pars paulatĩ mirifico mͦ in dĩ laude con-¬
septimania. spania. aquitania. cũ habita¬
torib suis deponentes idolatriam: unicũ
dĩ filiũ colere cȩꝑunt.
N cuius aquitaniȩ predictȩ partib picta¬
uis uocabulo urbs antiqua sita dinosci¬
tͣex qua ortus ẽ puer uocabulo haym¬
rhammus. qui apueri etate cȩpit mundũ
despicere: et quasi qͥsquilias huiꝰ mundi głam
calcare: ad sacrũ liberaliũ litterarũ studium
se informare: ita dĩtaxat. ut suꝑno iudice
inspirante. ad sũmũ ꝓmereret᷑ conscendẽ pon-¬
tificatꝰ honorẽ. Erat nãq ꝓcerus statura. de¬
corus forma uulti serenꝰ elemosinaꝵ ĩpensione p̾¬
cipuus. ieiuniis & castitate & continentia

Expanded text:
ne Dei summi. In perpetuo regnante dominredimere dignatus est, cuius post passionem Europae non modica pars insegniter sacris christianitatis indagine florere dinosceretur, ita ut occidentales tot angulorum, Brittaniae, Hiberniae, Galliae, Alamanniae, Germaniae pars, paulatim mirifico modo in Dei laude conispania A Septemania, Spania, Aquitania cum habitatoribus suis deponentes idolatriam unicum Dei filium colere coeperunt. In cuius Aquitaniae praedictae partibus Pictavis vocabulo urbs antiqua sita dinoscitur, ex qua ortus est puer vocabulo Haimhrammus; qui a puerili aetate coepit mundum despicere et quasi quisquilias huius mundi gloriam calcare, ad sacrum liberalium litterarum studium se informare, ita dumtaxat, ut, superno iudice inspirante, ad summum promereretur conscendere pontificatus honorem. 2. Erat namque procerus statura, decorus forma, vultu sincerus, elemosinarum praecipuus, ieiuniis, castitate et continentia
Abbreviated transcription (Latin):
nauiculȩ. prora dehiscente fertur in al-¬
tũ: nunc iterũ demersa puppi prora
tollitur in sublime. Turbant᷑ nautȩ: et
nichil aliud nisi sola mors in hoc ꝑieło
p̃stolatur. Tunc presbit̾ cũ uideretur
fluctib his obrui. & spumis se unda¬
rũ ipsarũ gratuit̾ oꝑiri: extracta a collo
capsula quȩ sc̃oꝵ pignera continebat.
undis tum̃tib fidus obiecit: ac sc̃oꝵ pre-¬
fidiũ clara inuocat uoce dicens. Ne pe¬
ream in his fluctib. uirtutẽ ur̃am dẽp̃-¬
cor martyres głosi: sed potius qui iugi¬
ter ꝑeuntib p̃betis auxiliũ. mͥ queso dex¬
teram salutis porrigere dignemini. Elu¬
ctus oppͥmite: nosq ad licus optatũ ur̃i
adiuiorii ope reducite. Et hec dicens: ces¬
sante uento. decedentibꝰ undis ad licus ere¬
cti sunt. Hȩc ab ipso cognou presbitero.
In hoc enĩ stagno: ferunt cructarũ pisciũ
magnitudinẽ. usq ad centũ librarũ pon¬

Expanded text:
naviculae, prora dehiscente, fertur in alnaviculae, prora dehiscente, fertur in altum; nunc iterum, demersa puppe, prora tollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae Sanctorum pignora continebat, undis tumentibus fidus objecit, ac Sanctorum praesidium clara invocat voce, dicens: Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram deprecor, martyres gloriosi, sed potius qui jugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, quaeso, dextram salutis porrigere dignemini; fluctus opprimite, nosque ad littus optatum vestri adjutorii ope reducite. Et haec dicens, cessante vento, decedentibus undis, ad littus evecti sunt. Haec ab ipso cognovi presbytero. In hoc etiam stagno ferunt tructarum piscium magnitudinem usque ad centum librarum pon
Abbreviated transcription (Latin):
habebatur ꝓrsus impletũ ẽ: ut omnib
dieb uitȩ suȩ cũ accessisset mulier ad
psallentiũ uocem: audiret huiꝰ infantu¬
li uocẽ int̾ reliqua modulamina.
b actionib mancipasset. ut relictis scłi
pompis thesauros suos ȩccłiis & pauꝑibꝰ
erogaret: accidit ut misso p̾sbitero mu-¬
nera fr̃ib qui scĩs agaunensib deserui¬
unt ex uoto transmitteret: precipiens p̃s¬
bicero ut ad eum rediens. sc̃oꝵ sibi reliqͥ¬
as exhiberet. Igitur dũ impleret regis p̃¬
ceptionẽ. & regrederet᷑ cũ pignerib: liman¬
ni laci ꝑ quẽ rhodanus influit nauigiũ
petiit. Extendit᷑ autẽ lacus ille in longi¬
tudine quasi stadiis quadringentis: in la-
titudine uͦ stadiis centũ qͥnquaginta.
Deniq reuertens presbit᷑ ut diximꝰ. cũ
nauigiũ hoc fuisset aggressus. subito tẽ¬
pestas exorta. fluctus collit ad sydera: sur¬
gunt undarũ mondes: & nunc puppis

Expanded text:
habebatur prorsus impletum est, ut omnibus habebatur prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae, cum accessisset mulier ad psallentium, vocem audiret huius infantuli inter reliqua modolamina vus actionibus mancipasset, ut, relictis saeculi pompis, thesauros suos eclesiis et pauperibus erogaret, accedit, ut, misso presbitero, munera fratribus, qui sanctis Agaunensibus deserviunt, ex voto transmitteret, praecipiens presbitero, ut ad eum rediens sanctorum sibi reliquias exhiberet Igitur dum, impleta regis praeceptione, cum his regrederetur pignoribus, Limanni laci, per quem Rhodanus infinit, navigium petit. Extenditur autem lacus ille in longitudtitudine autem stadiis centum quinquaginta 807. Denique revertens presbyter, ut diximus, cum navigium hoc fuisset aggressus, subito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montes, et nunc puppis
Abbreviated transcription (Latin):
ita quasi mortuũ flere: s ęquam miter
age. Nam scias eũ nobiscũ habitare: et
Et ut ueracit̾ credas certa ẽẽ quȩ loqͦr
surge crastina die ad matutinũ: & audies
uocẽ eius int̾ choros psallentiũ mona-¬
choꝵ. Et ñ solũ die crastina: sed etiam
om̃ib dieb uitȩ tuȩ cũ cȩt̾is audies in
psallendo uocẽ eius. Idõq ne flẽueris:
eo quod gaudere te oporteat potiꝰ quã
lugere. Surgit mulier. longaq trahit
suspiria: nec dormiuit in stratu suo. do¬
nec signũ ad consurgendũ cõmoueret᷑
amonachis. Quo cõmoto. accedit ad ec¬
clesiam: aliqua de uisione quã uiderat
ꝓbatura. Nichil enĩ preceriit de polli-¬
citatione sca: sed quȩ fuerant diuinitus
nunciata. mox impleta noscunt᷑. Uerũ
ibi cantoris incipientis antiphonã cat̾¬
ua suscepit monachoꝵ: audit genitrix
paruuli uocẽ. agnoscit & gr̃as agit deo.
Sed & illud qͦd martyris ore ꝓmissum

Expanded text:
it, quasi mortuum flere, sed aequanimiter it, quasi mortuum flere, sed aequanimiter age nam scias eum nobiscum habitare, et Et ut veraciter credas certa esse quae loquor, surge crastina die ad matutinum, et audies vocem ejus inter choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, cum veneris audies in psallentio vocem ejus; ideoque ne fleveris, eo quod gaudere te oporteat potius quam lugere. Surgit mulier, longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, donec signum a monachis. Quo commoto, accedit ad eclesiam, aliqua de visione quam viderat probatura. Nihil enim praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata mox impleta noscuntur. Verum, ubi cantor responso, antephonam caterva suscepit monachorum, audit genetrix, parvuli vocem cognoscit et gratias agit Deo. Sed et illud quod martyris ore promissum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ante dictoꝵ martyrum
relictis plurib. pauca restringere libuit.
Mulier quȩdam. filiũ suũ unigenitũ ad ip¬
soꝵ monasteriũ addiicens. abbati tradidit
erudiendũ: uidelicet ut factus clericus.
scĩs manciparet᷑ officiis. Uerũ cũ iam sp̃ua¬
lib eruditus eẽt litteris. & cũ reliquis cle
pulsatus febre sp̃m exhalauit. Cucurrit
mater orbata ad obsequiũ funeris plan-¬
gens: sepeliuitq filiũ. Uerũptamen ñ
suffecerunt hȩ lacͥmȩ dolorib que in exe-¬
quiis sunt effusȩ: sed ꝑ dies singulos ue¬
mebat. & suꝑ sepulchrũ nati sui emissis
in altũ uocib eiulabat. Cui tande appa¬
rens ꝑ uisũ noctis. beatus mauricius: ait.
Qͥaͣ tu omulier incessant̃ filii obitũ plan¬
gis: & numꝗͣ desistis aluctur Cui illa.
Dies inqͥt uitȩ meȩ hunc planctũ ñ ex¬
plebit: sed dũ aduixero semꝑ defleam
unicũ meũ: nec umꝗͣ mitigabor a lacri¬
mis: donec oculos corporis huiꝰ debita
mors concludat. Cui ille. Noli inquit¬

Expanded text:
ad antedictorum relictis pluribus pauca perstringere libuit. Mulier quaedam filium suum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus sanctis manciparetur officiis. Verum cum iam spiritalibus eruditus esset in litteris et cum reliquispulsatus febre, spiritum exhalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium funeris plangens, sepelivitque filium. Verumtamen non suffecerunt hae lacrymae dolori, quae in exsequiis sunt effusae: sed per dies singulos veniebat, et super sepulcrum nati sui, emissis in altum vocibus, ejulabat. Cui tandem apparens per visum noctis beatus Mauricius, ait: Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, nunquam desistis a luctu? Cui illa: Dies, inquit, vitae meae hunc planctum non explent; sed dum advixero, semper deflebo unicum meum, nec unquam mitigabor a lacrymis, 806 donec oculos corporis hujus debita mors concludat. Cui ille. Noli ita, a
Abbreviated transcription (Latin):
uir dĩ cruciculam defixerat. dixit
tisꝑ moratus. post criduũ dõ duce te sub¬
sequar. Diaconꝰ dixit. Nequaꝗͣ te absen¬
te remeabo ad patrẽ nr̃m. ne forte dicat
te ꝓpt̾ spolia a me int̾ emptũ. Ad hȩc uir¬
sc̃s. Uade ait fili. ego post uestigia tua qͣn¬
totiꝰ ꝓperabo. Quo ab eunte. toto tͥduo in¬

Expanded text:
vir Dei cruciculam defixerat, diacontisper moratus, post triduum Deo duce te subsequar'. Diaconus dixit: 'Nequaquam te absente remeabo ad patrem nostrum, ne forte dicat te propter spolia a me interemptum; vel siade fili, ego post vestigia tua quantocius properabo'. Quo abeunte, athleta
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dñe hos demones hunc locũ deserere.
ut sit scĩficatus in honorẽ nõis tui dñe.
urgentes aũ ab oratione.
uenert̃ ad gurgitẽ: & continuo de¬
lus dixit illis. Precipio uobis ꝑ t̾ribile no¬
ut dõ uacemꝰ. Deinde mutentes in gurgi¬
te rete. ceꝑunt pisces qͣntos uolebant.
Et dũ pisces demaculis lini absoluunt. an¬
diunt uoces in sũmitate montis qͣsi dua-¬
rũ mulierũ defunctos plangentiũ: & di-¬
cebant adinuicẽ. Heu quid faciemꝰ. uł qͦ
ꝑgemus: Peregrinꝰ hic ñ patit᷑ nos ma-¬

Expanded text:
 jube hos daemones hunc locum deserere, ut sit sanctificatus in honore nominis tui. Surgentes ab oratione, venerunt ad gurgitem, et continuo daelus dixit illis: Praecipio vobis, phanfiduciam'. Deinde mittentes in gurgitem rete, coeperunt pisces, quantos volebant; et dum pisces de maculis lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces quasi duarum mulierum defunctos plangentium et dicebant ad invicem: 'Heu! quid faciemus, vel quo pergemus? Peregrinus hic inter homines nos ha
Abbreviated transcription (Latin):
uit eũ rex ut infra gallias resideret. nec
sioni consensit uir dĩ. & accepta optione.
heremũ quȩ uasongus dicit᷑. cũ suis in-¬
trauit. Inuenert̃ aũ locũ muris antiqui-¬
tus septũ. calidis aquis irriguũ. s iam
uetustate collapsum. qui uulgo luxoui-¬
um uocabat᷑. Ibi oratoriũ in honore bea-¬
ti petri apłi construentes: mansiunculas
in quib comanerent fecert̃. Iilisq eo con¬
uersantib & ipsũ locũ excolentib : mul¬
ti non solũ de genere burgundionũ. sed

Expanded text:
vit eum rex, ut infra Gallias resideret, necvit eum rex, ut infra Gallias resideret, necsioni consensit, et accepta optione, heremum quae Vosegus dicitur cum suis intravit. Invenerunt autem locum muris antiquitus septum, calidis aquis irriguum, sed iam vetustate collapsum, qui vulgo Luxovium vocabatur. Ibi oratorium in honorem beati Petri apostoli construentes, mansiunculas, in quibus commanerent, fecerunt. Illisque ibi conversantibus et ipsum locum excolentibus, multi non solum de genere Burgundionum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ eiꝰ attraxerat. parentes beati gal¬
li scd̃m dm̃ religiosi. scđm scłm nobiles fili¬
um suũ pͥmo ȩtatis flore nitentẽ. dño offe
regularis uitȩ ꝓficeret disciplina. Deni¬
q dũ bone indolis caro nutriret᷑ affectu:
magno uirtutũ creuit augm̃to. suꝑna
quoq gr̃a se preueniente: toto studio
diuinas epotauit scripturas: gramina
capaci consecutꝰ ẽ ingenio. Post ea autẽ
soꝵ cõmuni consilio. & iussione columba¬
ni abbatis ꝑ singulos sacre ꝓmotionis gra¬
dus ascendens. inuitus sacerdotii susciꝑet
dignitatẽ. Ergo dũ sacris instaret officiis.
meritis amabat᷑ ab omĩb placuit uniu̾sis.
um hȩc agerent᷑ cotidie. beatus
columbanꝰ euangłicam cupiens asse¬
spreta ꝓpinquoꝵ ac predioꝵ dulcedine. m̃¬
tis ardorem oꝑe compbarent. Ascenden-¬
tes gͥ nalum uenert̃ brittanniã. &. inde
ad gallias transfetarunt. Cũq uir dĩ ad
sigebertũ regem cũ suis aduenisset. roga¬

Expanded text:
virtutum eius attraxerat, parentes beati Galli, secundum Deum religiosi, secundum saeculum nobiles, filium suum primo aetatis flore nitentem cum oblatioregularis vitae proficeret disciplina eque bonae indolis vir caro nutriretur affectu, magno virtutum crevit augmento. Superna quoque gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit scripturas, ut de thcapaci consequeretur ingenio. Obscura autem sorum communi consilio et iussione Columbani abbatis per singulos sacrae promotionis gradus ascendens, invitus sacerdotii susciperet dignitatem. Ergo dum sacris instaret officiis, meritis amabatur ab omnibus, placuit universis. 2. Dum haec agerentur, cottidie beatus Columbanus, euangelicam cupiens assespreta propinquorum et praediorum dulcedine, mentis ardorem opere comprobarent. Ascendentes igitur navem, venerunt Brittanniam et inde ad Gallias transfretarunt. Cumque vir Dei ad Sigibertum regem cum suis pervenisset, roga
Abbreviated transcription (Latin):
taret. surgens ꝓstrauit se in figura
crucis ante capsellam. & deuote orauit.
Interea descendens ursus de monte. micaᷤ
& fragmenta quȩ conuiuantib decide¬
bant. caute legebat. Hoc factũ ut uidit
homo dĩ. dixit ad feram. Precipio tibi
montes & colles circũpositos habe com
uir dĩ considerabat. Et surgens ꝓstrauit

Expanded text:
taret, surgens prostravit se in figuram crucis ante capsellam et praeces Domino devotas effudit. Interea descendens ursus de monte, micas et fragmenta, quae convivantibus deciderunt, caute legebat. Hoc factum ut vidit homo Dei, dixit ad feram: 'Praecipio tibi, montes et colles circumpositos habeto commcum bestia, considerabat, et surgens, prostravit
Abbreviated transcription (Latin):
aliter hoc uno die nisi ꝑ festinũ nimii furoriᷤ
impetũ fieri posse. maxime ꝓpt̃ moras in lo-¬
diei gaudia fr̃s ita mͦ cęlebremꝰ annua. ut fi-¬
ant nobis illoꝵ int̾cessione continua: sic
illoꝵ głe gratulem᷑. ut quoscũq possumꝰ
nobiscũ parit᷑ doctrine uerbis. & bonoꝵ
oꝑum exemplis. in caritate ñ ficta lucre¬
mur. Ult enĩ ꝑ quendam mundi huiꝰ sapi-¬
entẽ dictũ ẽ. amicos quos libet eadem uel-¬
le & eadem nolle. ea demũ firma amicitia
ẽ. Et si nos scĩ martyres patroni nr̃i. in
ea uoluntate qua ipsi fuert̾. ad se clamantes
& de se loquentes inuenerint: ꝓfecto nos
ñ ut alienos. sed ut ꝓprios & domesticos re-¬
spicere ñ dedignant᷑: causamq nr̃am sua di-¬
lectione qua ꝑpetuo flagrare ñ desinunt ar-
bitrant᷑. Ita fit. ut & in p̃senti scło necessariiᷤ
ñ destituam᷑ auxiliis: & in futuro sempit̾niᷤ
eoꝵ iungam᷑ consortiis: ad laudẽ & głam¬

Expanded text:
aliter hoc uno die, nisi per festinum nimii furoris aliter hoc uno die, nisi per festinum nimii furoris impetum, fieri posse, maxime propter moras in loHujus itaque diei gaudia, fratres, ita modo celebremus annua, ut fiant nobis illorum intercessione continua; sic illorum gloriae gratulemur, ut, quoscunque possumus, nobiscum pariter doctrinae verbis et bonorum operum exemplis in charitate non ficta lucremur. Ut enim per quemdam mundi hujus sapientem dictum est, amicos quoslibet eadem velle, et eadem nolle, ea demum firma amicitia est et si nos sancti Martyres, patroni nostri, in ea voluntate, qua ipsi fuerunt, ad se clamantes et de se loquentes invenerint, profecto nos non ut alienos, sed ut proprios et domesticos respicere non dedignabuntur, causamque nostram sua dilectione, qua perpetuo flagrare non desinunt, suam arbitrabuntur. Ita fiet, ut et in praesenti saeculo necessariis non destituamur auxiliis, et in futuro sempiternis eorum jungamur consortiis, ad laudem et g
Abbreviated transcription (Latin):
tur. In locis tam̃ suis ubi mirabilit̾ frequen¬
tant᷑: uberiꝰ etiam sermonib & fidis testimo¬
niis celebrant᷑. Quãuis ea quȩ uulgant᷑ ꝑ
singulos actitari: recte debeant meritꝰ om¬
niũ simul ascribi. Sc̃a uͦ coloniensis ȩccłia.
ꝑ suffragia beatoꝵ martyrũ quoꝵ corpora
in suo gremio meruit fouenda susciꝑe. ñ de-¬
sint usq hodiȩ fidem iniuolatã excolere. ꝗͣ
a mat̾no pͥmo suo ep̃o se meminit suscepisse.
Apud quã consuetudo celebris moleuit:
ut beatos martyres Gereonẽ. uictorem.
cassiũ & florentiũ. eoꝵq socios tͥno marty¬
rio coronatos. t̾nis locis uenerabilit̾ condi-¬
tos. una die id ẽ.ui. idus octobris. festiui-¬
tate congrua ueneret᷑: cũ tam̃ dubiũ sit
utrũ uno die an duob eoꝵ martyrium
compleret᷑ ÷ qͥa uerona suppremꝰ memorati
martyrii locus. ñ minꝰ uiginti sex milibꝰ ab
elegantissima scĩ uictoris basilica distans.

Expanded text:
tur. In locis tamen suis, ubi mirabiliter frequentur. In locis tamen suis, ubi mirabiliter frequentantur, uberius etiam sermonibus et fidis testimoniis celebrantur, quamvis ea, quae vulgantur per singulos actitari, recte debeant meritis omnium simul adscribi. 23. Sancta vero Coloniensis ecclesia per suffragia sanctorum Martyrum, quorum corpora in suo gremio meruit fovenda suscipere, non desinit usque hodie fidem inviolatam excolere, quam a Materno, primo suo episcopo, se meminit suscepisse. Apud quam consuetudo celebris inolevit, ut beatos martyres, Gereonem, Victorem, Cassium et Florentium, eorumque socios, trino martyrio coronatos, ternis locis venerabiliter conditos, una die, id est sexto Idus Octobris, festivitate congrua venerentur, cum tamen dubium sit, utrum uno die, an duobus, eorum martyrium compleretur, quia Verona, supremus memorati martyrii locus, non minus viginti sex millibus ab elegantissima sancti Victoris basilica distans,
Abbreviated transcription (Latin):
grediens eccłiam inchoauit. Cui ꝓtinus
ex illo uenerabili sc̃oꝵ corpoꝵ aditu respon¬
sum ẽ: letabunt᷑ in cubilib suis. Qͦa cũ
pontifex stupefactus audiret. laudem dõ
repente cũ om̃ib qui aderant. conclama¬
uit: & appropians de loci ipsius puluere
capiti suo salutare remediũ apposuit: et
consignato cũ sũma reuerentia loco reces
si compendii studia ñ arcerent. Non enim
ex inde erant uł ibi sunt rara uirtutũ. oꝑa.
sed pene cotidiana: quoꝵ multitudinẽ si-¬
mul & magnicudinẽ admirat᷑: quisqͥs eiꝰdẽ
ȩccłiȩ cultori cuilibet religioso colloquitur.
Nam quicũq fide ñ dormitante qualem-¬
libet ibi medelam expostulat: ipsam illio
sanitatẽ uoti compos semꝑ adeẽ ñ dubitat.
Similia quoq suoꝵ meritoꝵ indicia sẽs
uictor. cassius. & florentiꝰ cũ suis cõmilito¬
nib crebro dare ñ desinunt: quȩ nemo
utiq uerbis. nec dũ scriptis ad plenũ exeqͥ-¬

Expanded text:
grediens ecclesiam, inchoavit: cui protinus grediens ecclesiam, inchoavit: cui protinus ex illo venerabili sanctorum corporum aditu responsum est: Laetabuntur in cubilibus suis. Quod cum pontifex stupefactus audiret, laudem Deo repente cum omnibus, qui aderant, conclamavit, et approprians, de loci illius pulvere capiti suo salutare remedium apposuit, et, consignato cum summa reverentia loco recesssi compendii studia non arcerent. Non enim exinde erant, vel ibi sunt rara virtutum opera sed pene quotidiana, quorum multitudinem simul et magnitudinem admiratur, quisquis ejusdem ecclesiae cultori cuilibet religioso colloquitur. Nam quicumque fide non dormitante qualemlibet ibi medelam expostulat, ipsam illic sanitatem voti compos semper adesse non dubitat. Similia suorum meritorum indicia SS. Victor, Cassius et Florentius cum suis commilitonibus crebro dare non desinunt, quae nemo utique verbis, nedum scriptis, ad plenum exsequi
Abbreviated transcription (Latin):
tudine & pulcͥtudine fulciretur. Turei uͦ
fulgoris in ea tantũ emicuit: ut musiua
foris & intꝰ fulgens elegantia. nom̃ ad au¬
reos scõs ab incolis sortiretur. Quȩ qͥa ꝑ se
sũmo rerũ omnũ aueldri placere ñ potuit:
ut adhuc ampliꝰ & digniꝰ resplenderet. plu¬
rimis idoneis laudis diumȩ preconibꝰ et
ministeriis sibi congruentibꝰ ad ornata ẽ.¬
colonie ȩccłiam primꝰ pastor dignis guber-¬
naculis ordinauit: cuiꝰ uitã multis clara-¬
isse uirtutibꝰ gestoꝵ eiꝰ scͥpta cõmemorant.
Huiꝰ sedis antistes nobis cognitoꝵ t̾cius.
scĩ seuerini confessoris xp̃i successor nõie
euergisilus. quadam die dũ capitis dolore
nimiũ cruciatus. ad memoriã beatoꝵ mar¬
tẏrũ sereonis & socioꝵ eiꝰ oratũ accederet:
& adhuc in scĩ illiꝰ thesauri indiciũ fastigi
um nullũ excelleret: uersiculũ in laude
scõꝵ dici solitũ. exultabunt sci in gła. in¬

Expanded text:
itudine et pulchritudine fulciretur; aurei vero itudine et pulchritudine fulciretur; aurei vero fulgoris in ea tantum emicuit, ut musiva foris et intus fulgens elegantia, nomen, Ad Aureos sanctos, ab incolis sortiretur. Quae, quia per se summo rerum omnium Auctori placere non potuit, ut adhuc amplius et dignius resplenderet, plurimis idoneis laudis divinae praeconibus et ministris sibi congruentibus adornata eColoniae ecclesiam primus pastor dignis gubernaculis ordinavit, cujus vitam multis claruisse virtutibus, gestorum ejus scripta commemorant. Hujus sedis antistes nobis cognitorum tertius, S. Severini confessoris Christi successor, nomine Evergisilus, quadam die, dum capitis dolore nimium cruciatus, ad memoriam beatorum martyrum Gereonis et sociorum ejus oratum accederet, et adhuc in sancti illius thesauri versiculum in laudem sanctorum dici solitum, Exsultabunt sancti in gloria, in
Abbreviated transcription (Latin):
rima reseruant᷑ insignia: & qualis ipsa fu¬
erit. testant᷑ ibidem apud eiꝰ memoriã cre¬
bro repetita miracula. Fecit sane int̾ plu¬
rima spectabilia suȩ deuotionis oꝑa. suꝑ eiꝰ¬
dem scĩ martyris & socioꝵ eiꝰ corpora. u̾bi
etiam supͣ memorati sc̃ĩ martyres. ad singu¬
lare merentiũ & infirmantiũ refrigerium
pausant. insignẽ neminiq prorsus
uel. sententia sermonis explicabilem aił
arte oꝑis mutabilẽ. structurȩ miri fice & sub¬
limis ȩccłiam: quã ita metalloꝵ fulgore et
artifici uarietate decorauit. muris etiam
ualidis excelsisq firmauit. ut nichil supra
ꝑ om̃s illas regiones uł fuisse uł futurũ ẽẽ
cȩlebri sermone ferat᷑ : pret̾ quod ligneam
aliquã uł quȩ tam facile senio uł negligen¬
tiȩ cedat materiã habuisse negat᷑. cũ mar¬
moreȩ soliditatis ibi tanta copia fuerit. ut
opus totũ columpnarũ illiꝰ generis firm¬

Expanded text:
rima servantur insignia, et, qualis ipsa furima servantur insignia, et, qualis ipsa fuerit, testantur ibidem apud ejus memoriam crebro repetita miracula. 19. Fecit sane inter plurima spectabilia suae devotionis opera, super ejusdem sancti Martyris et sociorum ejus corpora, ubi etiam supra memorati sancti Martyres ad singulare moerentium et infirmantium refrigerium pausant, insignem neminique prorsus vel sententia sermonis explicabilem, vel arte operis imitabilem structurae mirificae et sublimis ecclesiam, quam ita metallorum fulgore et artificii varietate decoravit, muris etiam validis excelsisque firmavit, ut nihil supra per omnes illas regiones vel fuisse vel futurum esse, celebri sermone feratur. 20. Praeter quod ligneam aliquam, vel quae tam facile senio vel negligentiae cedat, materiam habuisse negatur, cum marmoreae soliditatis ibi tanta copia fuerit, ut opus totum columnarum illius generis firm
Abbreviated transcription (Latin):
cũ beato oereone eiꝰq sociis. beatoꝵ corpoꝵ
quietẽ. & uenerationẽ ppetuam delegerunt.
ost hȩc maximianꝰ augustus
reuersus italiam: suadente diocletia¬
no. ut cũ ipso se transferret in otium. licet
inuitꝰ purpurã simul imꝑiũq sed ñ tyran¬
nidis usũ deposuit: & uice sua constantium
uirũ mitissimũ. italie. africe & galliis auga¬
stũ eẽ constituit: galerio uͦ cetere ꝓuincie
delegate st̃. Sed constantiꝰ galliis hispaniisq
contentus. has magna mansuetudine gu¬
ẜnabat: & ȩccłias dĩ nullis molestiis infesta¬
in brittannia diem obiret: constantino fi¬
lio suo. xp̃iane religionis cultori p̃cipuo. ꝓ¬
uncias easdem regendas reliquit. Qui con¬
fortatꝰ in imꝑio. dũ regni romani monar¬
chiam ꝑ bella maxima obtineret: beatissi¬
me helenȩ matri suȩ. honorandi & subliman
tus contradidit. Cuiꝰ dõ digne matronȩ
in beati Gereonis monasterio adhuc plu¬

Expanded text:
cum beato Gereone ejusque sociis beatorum corporum cum beato Gereone ejusque sociis beatorum corporum quietem et venerationem perpetuam delegerunt.ost haec Maximianus Augustus reversus in Italiam, suadente Diocletiano, ut cum ipso se transferret in otium, licet invitus, purpuram simul imperiumque, sed non tyrannidis usum deposuit, et vice sua Constantium virum mitissimum, Italiae, Africae et Galliis Augustum esse constituit; Galerio vero caeterae provinciae delegatae sunt. Sed Constantius Galliis Hispaniisque contentus, has magna mansuetudine gubernabat, et ecclesias Dei nullis molestiis infestain Britannia diem obiret, Constantino, filio suo, Christianae religionis cultori praecipuo, provincias easdem regendas reliquit. 18. Qui, confortatus in imperio, dum regni Romani monarchiam per bella maxima obtinuisset, beatissimae Helenae matri suae, honorandi et sublimandtus, contradidit. Cujus Deo dignae matronae in beati Gereonis monasterio adhuc plu
Abbreviated transcription (Latin):
seruat uocabulũ. Hȩc itaq dũ agerent᷑. t ho¬
ors illa quȩ beatũ uictorẽ comitabat᷑ ad lo¬
cũ cu destinata ẽ proꝑans. ꝑuenit ad oppi¬
dũ francoꝵ qͦd ex maioꝵ suoꝵ sedib troram
siue. ranthum nuncupabant: ibiq cũ duce
suo castra in pratis uirentib posuit. Nec
minus audaces illi cruentiq milites affuert̃:
&̾ ꝑempto illic fortissimo. xp̃i milite uictore
cũ trecentis tͥgnita martyrib: scã eoꝵ corpo¬
ra in locis palustrib submersert̃. Tandem
optatis locupletati spoliis: cũ exercitu reli¬
quo. quia carausiꝰ ille fugiens sese inbritan¬
mam transtulit. ꝑuam qua uenerant. leti
pro scelere regressi sunt. Eodem fere tem¬
pore. de mauritania quȩ ẽ pars africe.
finitimisq regionib milites ab imꝑatore
ꝓpt̾ frequentes galloꝵ tumultꝰ euocati. in
galliam nauigio uenert̃: quoꝵ ibi simult᷑¬
centi sexaginta ꝓ fide catholica trucidati.

Expanded text:
servat vocabulum. 15. Haec itaque dum agerentur, coservat vocabulum. 15. Haec itaque dum agerentur, cohors illa, quae beatum Victorem comitabatur, ad locum, cui destinata erat, properans, pervenit ad oppidum Francorum, quod ex majorum suorum sedibus Trojam sive Xantum nuncupabant, ibique cum duce suo castra in pratis virentibus posuit. Nec minus audaces illi cruentique milites affuerunt, et perempto illic fortissimo Christi milite Victore cum trecentis triginta martyribus, sancta eorum corpora in locis palustribus submerserunt. 16. Tandem optatis locupletati spoliis, cum exercitu reliquo, quia Carausius ille fugiens, sese in Britanniam transtulit, per viam, qua venerant, laeti pro scelere regressi sunt. Eodem vero tempore de Mauritania, quae est pars Africae, finitimisque regionibus milites ab imperatore propter frequentes Gallorum tumultus evocati, in Galliam venerunt; quorum ibi simul trecenti sexaginta pro fide catholica trucidati
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq illi nec uoluntate cordis. nec sententia
responsionis a suꝑiorib discreparent: submis
centos decem & octo. cũ illo parit̃ fide ueritatiᷤ
armatos: ꝑsecutor nescio uelociꝰ an fama ꝑue¬
nerit. Progressi tam̃ paululũ ante sub seq̃n¬
tes carnifices. in campis agrippine magne ci-¬
uitatis: martyrii głam sese inuicẽ cohortantes
p̃stolati sunt. Quib continuo suꝑuenientes.
hi qui missi erant a iudice: nullã in eis defen¬
siomis causã. uł a ꝓposito deficiendi uolunta
om̃ib quȩ ad huiꝰ uitȩ delectationẽ possent
allicere: semet ipsũ spontaneus obtulit hosti¬
am uiuam dõ. Insani uͦ tortores scoꝵ ibidem
corpora cruentantes. ꝑ campi illiꝰ planiciem
traxerunt: & in puteũ qͣndam magnũ pece-¬
rt̃. Ionstrat᷑ aũ usq hodie. in loco ubi sc̃s oe¬
reon trucidatꝰ ẽ. sanguinis ipsius spectaculũ:
& ipse locus ad martyres ab incolis acceptũ

Expanded text:
Cumque illi nec voluntate cordis, nec sententia Cumque illi nec voluntate cordis, nec sententia responsionis a superioribus discreparent, submisscentos decem et octo, cum illo pariter fide veritatis armatos, persecutor nescio velocius, an fama pervenerit. Progressi tamen paululum ante subsequentes carnifices in campis Agrippinae magnae civitatis martyrii gloriam, sese invicem cohortantes, praestolati sunt. Quibus continuo supervenientes hi, qui missi erant a judice, nullam in eis defensionis causam vel a proposito deficiendi voluntatomnibus, quae ad hujus vitae delectationem possent allicere, semetipsum spontaneus obtulit hostiam vivam Deo. Insani vero tortores, sanctorum ibidem corpora cruentantes, per campi illius planitiem traxerunt et in puteum quemdam magnum projecerunt. Monstratur autem usque hodie in loco, ubi S. Gereon trucidatus est, sanguinis ipsius spectaculum et ipse locus, Ad Martyres, ab incolis acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
eritii referente p̾cone resciret. & ꝑ suasio-¬
nib callidis aciem diuinã reflectere ñ ua-¬
leret. p̃cepit eam semel & iterũ decimari
et si adhuc qui remanerent mori quam
cedere mallent. omnẽ illam beatissimã le¬
gionẽ ubicũq fuisset disꝑsa. missis militi¬
b statuit trucidari: hoc sane lictoꝵ laborẽ
p̃cio comparans. ut quoquis plures occide¬
ret. eo ampliorib spoliis se ditatũ fuisse gui-
oppidũ ubi maxima multitudo scĩ re-¬
sedit exercitus agebant᷑: inde p̾cedentium
secuti uestigia. repperunt pͥmarios milites
cassiũ & florentiũ cũ septem aliis similis
constantie uiris. iuxta ueronam ciuitatem
m riya rheni fluminis consedentes: alios¬
q cũ eis quã plurimos eidem agimind 
ñ eiꝰdem intentionis satellites. Hos aũ cum
cognouissent de orientali fuisse p̃sidio: seui¬
entes contͣ eos. de ꝓfessione fidei sciscitati st̃.

Expanded text:
exitii, referente praecone, resciret, et persuasioexitii, referente praecone, resciret, et persuasionibus callidis aciem divinam flectere non valeret, praecepit eam semel et iterum decimari, et si adhuc, qui remanerent, mori quam cedere mallent, omnem illam beatissimam legionem, ubicunque fuisset dispersa, missis militibus, statuit trucidari, hoc sane lictorum laborem pretio comparans, ut, quo quis plures occideret, eo amplioribus spoliis se ditatum fuisse gaudei oppidum, ubi maxima multitudo sancti resedit exercitus, agebantur. Inde praecedentium secuti vestigia repererunt primarios milites Cassium et Florentium cum septem aliis similis constantiae viris, juxta Veronam civitatem in ripa Rheni fluminis consedentes, aliosque cum eis quamplurimos, ejusdem agminis, sed non ejusdem intentionis, satellites. Hos autem cum cognovissent de Orientali fuisse praesidio, saevientes contra eos, de professione fidei sciscitati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mine. indignissimꝰ ductor. statuto uixta ra¬
dicem alpium zeli idolo. in loco quem di¬
cunt octodoꝵ : p̃cepit ut om̃is exercitus
uiritim festiua celebricate concurreret:
& a supplicatione diis ut fatebat᷑ immorta¬
lib agenda cõmuniq leticia. se nemo uelut
alterius sectator religionis exciꝑet. Iam
uͦ Gereoniũ precesserat agnen. & fid̾issimi
comitatꝰ societatẽ presentia corporali reliqͥt:
unde factũ ẽ. ut nunciũ scelestissimi sacri¬
legii ñ audiret. seseq cũ scĩssimis suis cor¬
poribꝰ nr̃e ꝑpetuȩ iocunditati seruaret. Uen
tũ ẽ ad locũ constituti flagitii: ubi dũ co¬
piosus romane uircutis exercitꝰ. quasi pro
religione surdis & mutis idolis inclinare¬
tur. Sc̃s mauriciꝰ cũ sua legione ñ ad fuit:
qͥa interim ut cõmilitones suos ad futura
certamina roboraret. in locũ sp̃ualis exer¬
citii secessit. Quod cũ rex auidus bonoꝵ

Expanded text:
mine indignissimus ductor, statuto juxta ramine indignissimus ductor, statuto juxta radicem Alpium zeli idolo, in loco quem dicunt Octodorum, praecepit, ut omnis exercitus viritim festina celebritate concurreret, et a supplicatione diis, ut fatebatur, immortalibus agenda, communique laetitia se nemo, velut alterius sectator religionis, exciperet. Jam vero Gereonium praecesserat agmen, et fidissimi comitatus societatem praesentia corporali reliquit. Unde factum est, ut nuntium scelestissimi sacrilegii non audiret, seseque cum sanctissimis suis corporibus nostrae perpetuae jucunditati servaret. 12. Ventum est ad locum constituti flagitii, ubi, dum copiosus Romanae virtutis exercitus quasi pro religione surdis et mutis idolis inclinaretur, S. Mauritius cum sua legione non adfuit, quia interim, ut commilitones suos ad futura certamina roboraret, in locum spiritualis exercitii secessit. Quod dum rex avidus bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
cinde maximianꝰ angastꝰ S m̃s
coadunato exercitu. ꝑmixto tam̃ fi¬
deliũ. & infideliũ cȩtu. festinꝰ alpiũ iuga
tͣnsgrediens gallie ꝓpinquabat: soloq ad¬
uentu suo amando & eliano ducib tumul¬
tꝰ memorati ꝑ territis. seditionis illiꝰ tẽpesta¬
tẽ ꝑtinacit̾ excitatam. facile sine sui exercit᷑
dampno sedabat. Comꝑto uͦ qͦd cauratisiꝰ
qͥdam nobilis insidias contra romani fines
imꝑii moliret᷑. qui tam̃ ꝓcurator constitutꝰ
erat ꝓumeie quȩ ẽ iuxta oceanũ. ubi fran-¬
ci iam scdo a sedib suis expulsi. iuxta gal¬
loꝵ & saxonũ confinia consedert̃ : misit
illuc ꝑ rheni fluminis alueũ partẽ sui ex¬
ercitus: euiꝰ militari uirtute nefarꝰ cassa¬
retur inceptus. In quo itinere. p̃cipuos
belli dñici duces sereonẽ. uictorẽ. cassiũ.
& florentiũ. felices turme. xp̃ianoꝵ mili¬
tũ sequebant᷑. Int̾ea maximianꝰ ferocissimꝰ
xp̃iani nominis ꝑsecutor. & tali tantoq ag¬

Expanded text:
inde Maximianus Augustus, coadunato exercitu, permisto tamen fidelium et infidelium coetu, festinus Alpium juga transgrediens, Galliae appropinquabat, soloque adventu suo Amando et Aeliando ducibus tumultus memorati perterritis, seditionis illius tempestatem pertinaciter excitatam, facile sine sui exercitus damno sedabat. Comperto vero quod Carausius quidam nobilis, insidias contra Romani fines imperii moliretur, qui tamen procurator constitutus erat provinciae, quae est juxta Oceanum, ubi Franci, jam secundo a sedibus suis expulsi, juxta Gallorum et Saxonum confinia consederunt, misit illuc per Rheni fluminis alveum partem sui exercitus, cujus militari virtute nefarius cassaretur inceptus. 11. In quo itinere praecipuos belli dominici duces, Gereonem, Victorem, Cassium et Florentium felices turmae Christianorum militum sequebantur. Interea Maximianus, ferocissimus Christiani nominis persecutor, et tali tantoque ag
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ipsi corda sursũ habentes. apłico illo fer-¬
uerent desiderio. quo dicit cupio dissolui &
eẽ cũ xꝑo. multo enĩ meliꝰ ẽ. Nam in breui
post patratũ eoꝵ martyriũ paucissum in ea
qua passi sunt ꝓuicra remansert̃. qui ñ hoc
ipsũ ardenter expeterent. qͦd in eis dudum
obstinatis pectorib ex horrerent: quasi ar-¬
ta ipsa uia pͥus ñ eẽt cõmeabilis. quã tot
ftusset precedentiũ trita uestigiis. Igitur

Expanded text:
tamen ipsi corda sursum habentes apostolico illo fertamen ipsi corda sursum habentes apostolico illo ferverent desiderio, quo dicit: Cupio dissolvi et esse cum Christo, multo enim melius est. Nam in brevi post patratum eorum martyrium paucissimi in ea, qua passi sunt, provincia remanserunt, qui non hoc ipsum ardenter expeterent, quod in eis dudum obstinatis pectoribus exhorrerent, quasi arcta ipsa via prius non esset commeabilis, quae tot fuisset praecedentium trita vestigiis. CAPUT