comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causa fidei conmissi desut inusu ha¬
bere. tanto tp̃r legatqñto silegiti¬
me eius factus eẽt amissurus eum
fuĩt: actionẽ adrestituendũ eum
habere ñ deb. Est emm ab suroum

Expanded text:
causa fideicommissi desiit in usu habere tanto tempore, quanto, si legitime eius factus esset, amissurus eum fuerit, actionem ad restituendum eum habere non debet: est enim absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
mancrpari filiũ apatre quo¬
cũꝙ loco posse constat. ut exeat de
patria potestate.Ap pͦ consulem eti¬
am iuea ꝓunita quam sortitus ñẽ.
⁊ manumitti.⁊ inadoptionẽ dari
posseplacet.
d̾ .ł.. Adoptare quis nepotizloco
põt. etiam si filium ñ hãt. ¶ Eumꝙ̃
quis ad optauit: emancipatum ł in

Expanded text:
mancipari filium a patre quocumque loco posse constat, ut exeat de patria potestate. Apud proconsulem etiam in ea prouincia, quam sortitus non est, et manumitti et in adoptionem dari posse placet.. Adoptare quis nepotis loco potest, etiam si filium non habet. Eum, quem quis adoptauit, emancipatum uel in
Abbreviated transcription (Latin):
spes: quam unusquisq lib̾oꝵ obseꝗo
paret sͥ: aut quiad optatus sit minꝰ
pcipiat. quamdignũ erit eum ꝯseꝗ.
¶nt̃dũ ⁊ditiorẽ ꝑmittitur adopta¬
re rauꝑiori siuite eius sobrietaᷤ cla¬
Irasit. affectio honesta nec incogni

Expanded text:
spes quam unusquisque liberorum obsequio spes quam unusquisque liberorum obsequio paret sibi, aut qui adoptatus fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incogni
Abbreviated transcription (Latin):
sunat nepotem ht quasi ex alten ᷤ n a tũ
sic ad optare. põt ħ efficere. si eũ emã¬
ci pauerit. ⁊ sic ad optauerit quasi ex
tero filio. ¶In adrogationib coꝗm¬
tio uertn. uum forte nunor sexs¬
agi̾nta annus sit quiad rogat. quia
ueluti si comunc tam sͥ ꝑsonã uelit
adoptare. Item nondeb quis plurei¬
ꝑ sonas adrogae. insi exiustacã¶ S⁊
ꝓsonisiõcum h̃t. inquib etiam nataͣ¬
ec ei ꝑmittitur a drõgare ꝗ
tutelam ł curam alicuius ammini¬
adrogatur. Neforte eumidõ ad rog.
stimetur ex conpãratione eaꝵ. ansa¬
lubric adoptio possit pupillo intelli¬
gi. Deinde cuius ute sint is ꝗuelit
pupillum redigere in familiã suam
Tercio euius demũ etatis sit ut exti¬
metur anmelius delib̾is ꝓcreandis
cogitare eum: quamex aliena fami¬
lia quẽꝗ̃ redigere in potestate sua.
p̃ terea uidendumẽ anñ debeat per¬
mittieis. qui ł inum habebit. ł płes
liberos ad optare alium neautͣ qͣ uõ

Expanded text:
vult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipaverit et sic adoptaverit quasi ex tero filio. In adrogationibus cognitio vertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia veluti si coniunctam sibi personam velit adoptare. Item non debet quis plures adrogare nisi ex iusta causa, sed sonis locum habet, in quibus etiam natec ei permittitur adrogare, qui tutelam uel curam alicuius adminiadrogatur, ne forte eum ideo adroget,stimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius uitae sit is, qui uelit pupillum redigere in familiam suam: tertio cuius idem aetatis sit, ut aestimetur, an melius sit de liberis procreandis cogitare eum quam ex aliena familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea uidendum est, an non debeat permitti ei, qui uel unum habebit uel plures liberos, adoptare alium, ne aut illoru
Abbreviated transcription (Latin):
ł.Adoptiones ñ solum filioꝵ
si ⁊ quasi nepotis funt. ut aliquiᷤ
nepos nr̃ eẽ iudeatur.ꝑ inde qua
lioht̃. innepotis locũ aliꝗ̃ ad opta¬
uit aĩputo mortuo auoiura ꝯ san¬
gunit᷑atis int̾ nepotes sũtura eẽ.¬

Expanded text:
Adoptiones non solum filiorum, sed et quasi nepotum fiunt, ut aliquis nepos noster esse uideatur perinde quaslio habet, in nepotis loco aliquem adoptauit, non puto mortuo auo iura consanguinitatis inter nepotes futura e
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .i. Nam ita diuus marrus entichi¬
ano resꝙͥsit. Qd̃ deslderas an impe¬
trare debeas existimabunt uidices.
ad hibitis etiam his quicontͣ dĩeẽt.
id᷑ qui leceientur ꝯfirmatione ao¬
odest̃.ł..Adrogato patre familiaᷤ
lb̾i qui in eius erant potestate. ne¬
potes ap̃ ad rogatorem efficiuntur
tat. s⁊ cum ⁊ ad rogat. maior oebet
pub̾tatis id̾ decem ⁊ octo annis eum
rit. ⁊ postea eum ad optaui̾t. moͣr¬
tuo  eo. nepos in patris ñreuertit̃
potestatem. nec is nepos inpatri
reuertitur potestatem que  auus
retiniũt filio dato madoptionẽ
quẽ den̾no read optait.

Expanded text:
is. Nam ita diuus Marcus Eutychiano rescripsit: 'Quod desideras an impetrare debeas, aestimabunt iudices adhibitis etiam his, qui contra dicent, id est qui laederentur confirmatione a. Adrogato patre familias liberi, qui in eius erant potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur tat, sed et cum adrogat, maior esse dpubertatis: id est decem et octo annis eum rit et postea eum adoptauerit: mortuo eo nepos in patris non reuertitur potestatem. nec is nepos in patris reuertitur potestatem, quem auus retinuerit filio dato in adoptionem, quem denuo redadoptauit.
Abbreviated transcription (Latin):
eum transeunt qmad optauit hocã¬
pluis lib̾i eius quimnpotestate s̃ eim
consequuntur. S⁊ hii quipꝰ limini¬
cm redeunt. ł qui inutero fuerũt
cumadrogaretur simili mͦ inpot᷑e¬
state adrogatoris redigũt᷑. ¶Qui
duos filios ⁊ exaltõ eoꝵ nepotẽ ht̃¬

Expanded text:
hoc amplius liberi eius qui in potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postliminio redeunt, uel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem h
Abbreviated transcription (Latin):
uil .i. Qui in adoptione dat̃ his ꝗb
ad gnascitur cognatus fit. Quib uõ
ñ aognascitur. nec cognatus fit ¶a o¬
optio enim ñuis sangunis. s ius
agnationis offert. Et idõ si filimi
ad optauero uxor mea ill mãt᷑ris lo¬
cononẽ. Neꝙ enim ad gnaseit̃ ei. pp
qd̾ nec cognata eius fit Item noc ma
S. filiemee is quẽ ad optau fr̃ est.¬

Expanded text:
um. Qui in adoptionem datur, his quibus adgnascitur et cognatus fit, quibus uero non adgnascitur nec cognatus fit: adoptio enim non ius sanguinis, sed ius adgnationis adfert. et ideo si filium adoptauer‹o›, uxor mea illi matris loco non est, neque enim adgnascitur ei, propter quod nec cognata eius fit: item nec mased filiae meae is quem adoptaui frat
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolũ natura s̾ieꝵ ⁊̃ adopti¬
nom̃ẽ quidem generale. Indua̾ aũt
species diuiditur. quaꝵ altã ad opti¬
o similit dicitur. altã arrogatio ao¬
optantur filii familias. Arrogantur
qui sui uiriss̃.¬
tio: quia iis quiad optat rogatur .i.
introgatur. anuelit eum quẽ adop¬
taturus sit iustum sibi filiumeẽ. ⁊is
ant. qualis ẽ filius filia siue inferio¬
rem. qualis ẽ nepos. neptis. ꝓnepos
solum ipẽ potestati arrogatoris su¬
bicitur. f ⁊ lib̾i eius in enis d̾ fumt

Expanded text:
natura, uerum et adoptinomen est quidem generale, in duas autem species diuiditur, quarum altera adoptio similiter dicitur, altera adrogatio. adoptantur filii familias, adrogantur qui sui iuristio', quia et is, qui adoptat, 'rogatur', id est 'interrogatur', an uelit eum, quem adoptaturus sit, iustum sibi filium esse, et is, ant, qualis est filius et filia, siue inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł. In om̃i ferẽ utre finita patti
ad optiui põtestate. nullũ ex pͥstino
retinetur uestigium. Demq ĩpat᷑a
oignitas quesita ꝑ ad optionẽ finita
ea depõmtur.
optatum patrẽ concept᷑ ⁊ natus. ꝑ e¬

Expanded text:
 In omni fere iure finita patris adoptivi potestate nullum ex pristino retinetur vestigium: denique et patria dignitas quaesita per adoptionem finita ea deponitur. optatum patrem conceptus et natus per e
Abbreviated transcription (Latin):
S. sisic adoptauit ut ⁊̃ uire legione¬
pos suus eẽt. quasi exlucioputafi¬
lio suo ⁊ exmatir familias enĩs natꝰ
auł x  y oneraeuus qui mad opti¬
oͣne datus ẽ ad patrem ad optiuum
i filius inpotestatem meã redigi

Expanded text:
 si sic adoptauit, ut etiam iure legis nepos suus esset, quasi ex Lucio puta filio suo et ex matre familias eius natus am. Onera eius, qui in adoptionem datus est, ad patrem adoptiuum mihi filius in potestatem meam redigi
Abbreviated transcription (Latin):
uidr᷑ qd̾ ⁊ sceuola ꝓbar. si con̾stet ma¬
ritum aliquã diu cñuxore ñ con̾eu¬
buisse. infirmitate int̾uemente. ł
aliacausa. ł sica ualitudine pat̃ fami¬
las fint. ut gnaͬte non possit. ħc̃ qui

Expanded text:
uod et Scaeuola probat, si constet maritum aliquamdiu cum uxore non concubuisse infirmitate interueniente uel alia causa, uel si ea ualetudine pater familias fuit ut generare non possit, hunc, q
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpͥto principis adrogari possut.
pubes decedat. an heredes ad rogato
quoq restituere bona ad rogati.⁊ p̃te¬
forte adquart᷑am solam quã ex boĩs
eius consequit̃. ⁊ hactenus ut eiũꝙ
ad pub̾tatem sub stituat. Cetm̃ si fi¬
dĩ eius comnittat utqũꝙ ei restitu¬
at. ñ opõrͣret admitti fi dĩ ꝯmissum
quia ħ ñ iudĩtio eiꝰ ad eumꝑuenit. s
pͥncipali ꝓuideñtia. ħ omĩa dicẽda
s̃. siue in locum filii. siuein locũ ne

Expanded text:
scripto principis ad rogari possunt.pubes decedat, an heredes adrogatoquoque restituturos et bona adrogati et praeteforte ad quartam solam quam ex bonis eius consequitur, et hactenus ut ei usque ad pubertatem substituat. ceterum si fidei eius committat, ut quandoque restituat, non oportet admitti fideicommissum, quia hoc non iudicio eius ad eum peruenit, sed principali prouidentia. Haec omnia dicenda sunt, siue
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iure emã cipatam uixerat. ⁊ te¬
stam̃to scriptis heredib decessit. ad¬
uersus factum suum qiͣ ñ iure eam
patus adoptauit. is nepos ms̃ nͣei̾t.
iocum optinet inuire cũuͦli.
auis .ł.Iib̾um arbiriumẽ ei ꝗ fi¬
lium ⁊ exeo nepotes inpotestatem
habebit. filiũ ꝗ d̾ pote state dumit¬
tere. nepotẽ uõ in potestatem reti¬
nere. uł ex duiso filium ꝗ d̾ in pote¬
state retinere: nepotẽ nõ manuit¬
tere. ł oc sui uiris efficere. Ead̾ ⁊ de

Expanded text:
quasi iure emancipata uixerat et testamento scriptis heredibus decessit, aduersus factum suum, quasi non iure eam patus adoptauerit, is nepos meus non erilocum optinet in iure ciuili.um Liberum arbitrium est ei, qui filium et ex eo nepotem in potestate habebit, filium quidem potestate demittere, nepotem vero in potestate retinere: vel ex diverso filium quidem in potestate retinere, nepotem vero manumittere: vel omnes sui iuris efficere. eadem et de
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ donationis manumissa eẽ debu e¬
it cum ex con̾stituoe ub̾a fuit. in¬
geniimexea natum eẽ.
uigo conceptidicũt quipa &¬
spurii appellant᷑.
nir sine legittimo matͥmonio matrẽ
sequat᷑. ulex ĩpec̾iał aliũ inducit.

Expanded text:
gem donationis manumissa esse debuit, cum ex constitutione libera fuerit, ingenuum ex ea natum. Uolgo concepti dicuntur qui spurii appellantur tur sine legitimo matrimonio matrem sequatur, nisi lex specialis aliud inducit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in omĩb parentib ẽ qui hñt lib̾os
inpotestate. Nanicum uis potestatiᷤ
morib sit receptum nec possit de si¬
nere quis hr̃e m potestate ñ exierit
genuit. ueꝵ ⁊ si qui ante furorẽ cõ¬
cepti. infimore editis ¶ Si ⁊ sunfu¬
rore agente eo uxor concipiat. ui¬
dendumẽ aninpotestate eus ei na¬
scatur filius. llam furiosus licet.
uyorem ducere nonpossit. rẽt᷑rnẽ o

Expanded text:
 in omnibus est parentibus, qui habent liberos in potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint genuit, uerum et si qui ante furorem concepti in furore editi sunt. sed et si in furore agente eo uxor concipiat, uidendum an in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, retin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ignorante dẽ conumetione filie
partũ iam receptũ ẽ. ꝓpt auctorita¬
tem doctissimi uiri hrpo cratis. ⁊ iõ
c̾dendumẽ enm qui ex iuistis nupti¬
is septimo m̃se natus ẽ iu̾stũ filiũ¬

Expanded text:
et ignorante de coniunctione filiaepartum iam receptum est propter auctoritatem doctissimi uiri Hippocratis: et ideo credendum est eum, qui ex iust‹i›s nuptiis septimo mense natus est, iustum filiu
Abbreviated transcription (Latin):
artianꝰ .ł. S⁊ sipubes factus ñexpe¬
dire sͥ in põtestate eius redigi ꝓbaue¬
hac lege sit datus. in post triennui
puta eund̾ mͥ mad optionẽ des. q̃¬
situmẽ anactio ulla sit: ⁊ labeonł¬

Expanded text:
arum Et si pubes factus non expedire sibi in potestatem eius redigi probavehac lege sit datus, ut post triennium puta eundem mihi in adoptionem des, an actio ulla sit. et Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
dͦ.uͦ. iluim eũ definimus ꝗ exin¬
ro ⁊uxore eius naseitur. Sisifinga¬
mus ab fuisse maritum u̾bi grã ꝑde
cennium reu̾sũ annculum inuemi̾se
indomo sua. plaget nob̾ uiliam sẽ¬

Expanded text:
um Filium eum definimus, qui ex viro et uxore eius nascitur. sed si fingamus afuisse maritum verbi gratia per decennium, reversum anniculum invenisse in domo sua, placet nobis Iuliani se
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. ł cogno scens dcc̾unt. ł d̾ pla¬
no int̾ lo᷑ cutus ẽ. łed̾ieto p̃cepit. le
quedam sunt ꝑsonales quenec ad exẽ¬
plum trabuntur. Namꝙ pnͥceps ali¬
cui ob mi̾tum in dulsit. ł siquã penã
ir roͣgauit. ł sicui sine exemplo sͤub¬
u̾enit. ꝑsona ñ egreditur.

Expanded text:
statuit uel cognoscens decreuit uel de plano interlocutus est uel edicto praecepit, legquaedam sunt personales nec ad exemplum trahuntur: nam quae princeps alicui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, personam non egreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. sinc dubio in potestate nascitur.
Qa retinet᷑ mat̾ monium Et si ãbo ĩ
findre agant ⁊ uxor ⁊ maritus. ⁊ nĩc
ꝯcipiat. partus inpotestate patris na¬
scinir. qĩ uolu̾ntatis reliquiis infuri¬
osis manentib. Nan cum consistat ma¬
tͥmonium altõ furente. ꝯstat ⁊ utroq
adõ aũt retim ius potestatis pat̃ furi¬
osus. ut ⁊ acquiratur illi ꝯmodũ eius.
qd̃ filius acqͣuĩ sunt.

Expanded text:
n potestate nascetur, quia retinetur matrimonium. sed et si ambo in furore agant et uxor et maritus et tunc concipiat, partus in potestate patris nascetur, quasi uoluntatis reliquiis in furiosis manentibus: nam cum consistat matrimonium altero furente, consistet et utroque. Adeo autem retinet ius potestatis pater furiosus, ut et adquiratur illi commodum eius, quod filius adquisiuit.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ lib̾ eẽt. ħ conditio lib̾tati appoĩ¬
ta iam inplẽnda mulienẽ.Si ñdu¬
bitari deb⁊ quin ultimus lib̾ nasca¬
tur. llec enim natura ꝑmisit simul
unoimpetu duos infantes d̾imo u¬
tõ matris ꝓced̾e ut ordinenasrẽtiũ¬
incerto ñ appareat uterũ iẜuitu¬
te lib̾tateue nascatur. Incipiente
one. si decẽ milia heredi. titione de
dicendumẽ enim ñ posse utrũ ꝙd¬
ci ingenuũ nasci si cum quiposte¬
rior nascitur. Qõ gͦ faẽti potius ẽ
noniuris.

Expanded text:
 liber esset. haec condicio libertati adposita iam implenda mulieri est. sed non dubitari debet, quin ultimus liber nascatur: nec enim natura permisit simul uno impetu duos infantes de utero matris excedere, ut ordine incerto nascentium non appareat, uter in seruitute libertateue nascatur. incipiente one, si decem milia heredi Titioue dededicendum est enim non posse dici utrumque ingenuum nasci, sed eum qui posterior nascitur. quaestio ergo facti potius est, non iuris.
Abbreviated transcription (Latin):
o a li eno ocͣ ñatãm subieitur. SSeruiex
arcianꝰ.R. eEt ẜuoꝵ qu̾id una ẽ cõdi¬
noͣ. liboꝵ aũt hominũ. quidã ingenu
exmatre lib̾a natis̃. Sufficit enimlibe¬
ramfiusse eotpẽ quonascitur. liczan¬
cilla concepit. E contrario silib̾am c̃¬
cepit. deinde ancilla facta pariat. p¬
lacuit eũ qui nascitur lib̾m nasci.¬
go. quia ñ deb⁊ calami̾tas matis ei o¬
iñ ancilla posteafactã. aut ex pulsa¬

Expanded text:
o alieno contra naturam subicitur. serui exionum. Et seruorum quidem una est condicio: liberorum autem hominum quidam ingenui ex matre libera nati sunt: sufficit enim liberam fuisse eo tempore quo nascitur, liccilla conceperit. et ex contrario si libera conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nason debet calamitas matris ei inde ancilla postea facta p
Abbreviated transcription (Latin):
infactũ actio conpẽtn. ħ aut uidi¬
tium ñsolũ ipeciarus causis .s
⁊ adpublicacͥmina ꝑtine poponus
scribit. maxime cũ ⁊ lege repetudaꝵ
teneatur. qui obnẽgotium faciẽdũ.
aut ñ facieudum ꝑcalũpmã peccu¬
mam accepit. ¶ Quiaut̃ peccuniam

Expanded text:
 actio competit. hoc autem iudicium non solum in pecuniariis causis, sed et ad publica crimina pertinere Pomponius scribit, maxime cum et lege repetundarum teneatur, qui ob negotium faciendum aut non faciendum per calumniam pecuniam accepit.Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
sũ .ẜ. quin decim miliũ leggant.
⁊ duos exħeoib inssitplegataio
satis oate pladebat utile ẽẽ cau¬
tionis qͣuoꝙ legãtum unec refra¬
quisatis accep̃ aco rede incertiꝙ
cumeod agendum. sisatis nͣcediᷤ¬
sẽt. Eum uõ ꝗ satis p̃stitit. acꝓpt̃¬

Expanded text:
um quindecim milium Titio legauit et duos ex heredibus iussit pro legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refraqui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum uero, qui satis praestitit ac p
Abbreviated transcription (Latin):
diciposs. ¶ Sisiꝗd̾ ad huc ꝯstante
usu.f. cautionẽ quid uelit ꝯdicere
dici pot̃ omissa cautioe. posseꝯoici⁊
ĩncatĩ cõnditioe. sifinito usu. f.
ipãm qłłtit᷑atem sabinus putat p̾ie
condici. Quamsententiam celsꝰ. ł¬

Expanded text:
ante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione: sed si finito usu fructu ipsam quantitatem, Sabinus putat posse condici: quam sententiam et
Abbreviated transcription (Latin):
le iudicium reddendũ ñ sciẽnte do¬
imuo id feẽ. ł unc enĩ sñ norededi¬
tione iudicium sitscipiet. ¶ offili
lib̾tus quipatronũ uocaͣt ⁊ is ꝗ pat᷑¬
nũ iueximat deteriore tñ locolib̾tꝰ
fortuis dicendiẽ ñ uderi uiexi
un i̾n̾dioẽ uocatum ꝗ eximat. pena
eius edicn cessabit. ¶ Qd̾ p̃tor põe.¬
pit ueximꝰat .iii. anexdolo malo:
sufficit in. ꝗͣ uiꝰ doł malus cẽsłet.
auł .i. Set exmm̃di uerbum gnã¬
leẽ. ut põponuis ait. Eriꝑe emi ẽ de
minib auferreꝑtaptum/ eximere :¬
quoqͦ modo auferre. ut puta si quiᷤ
m̃ rapuit quẽ. samoram fecerit. qͦ
minus inius ueniret utacͣcionis.
dies exiret. ł res ipr amitte iẽtur.¬

Expanded text:
reddendum, nisi sciente domino id fecit: tunc enim sine noxae deditione iudicium suscipiet.Ofilius libertus qui patronum uocat, et is qui patronum ui eximat: deteriore tamen loco libertus fortius dicendum est non uideri ui exium iudicem uocatum quem eximat, poena eius edicti cessabit.Quod praetor praecepit 'ui eximat': ui an et dolo malo? sufficit ui, quamuis dolus malus cesset.um.Sed eximendi uerbum generale est, ut Pomponius ait. eripere enim est de manibus auferre per raptum: eximere quoquo modo auferre. ut puta si quis non rapuerit quem, sed moram fecerit quo minus in ius ueniret, ut actionis dies exiret uel res tempore amitteretur
Abbreviated transcription (Latin):
his nerbis tenetur. ¶ Item siquis
cum qui ꝑ calũpnam uocabatur
eremerit: constat eum ħedicto te¬
nͤen. ¶ pretor ait. neue faciat do¬
lomalo quomagis eximeret. Nã
põt si negolo malo io fieri. Ueluti
clausula tenet. sinep̃sens fuit. siũ
ꝯtinet᷑. ꝙ inueri tãteẽ. s⁊ quantĩca
res ẽ ab actore extͣnata dequa con¬
trouersiaẽ. ħ enum additumẽ. ii ap¬
pareat etiam sicalũpnator ꝗs sit.:
debi qͣnis phanc exẽptionẽ factum
quominus unuis ꝓduccretur. Cem̃i

Expanded text:
bis tenetur.Item si quis eum, qui per calumniam uocabatur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri.Praetor ait 'neue faciat dolo malo, quo magis eximeretur': nam potest sine dolo malo id fieri, ueluti clausula tenetur, siue praesens fuit siue tinetur quod in ueritate est, sed quanti ea res est ab actore aestimata, de qua controuersia est. hoc enim additum est, ut appareat etiam si calumniator quis sit, debet quis per hanc exemptionem factum quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
ci putamus deb̾emus ꝯdẽpn̾ari nͥ resti¬
at inquit põponius ꝙ ei imputet᷑.¬
litem ꝯtestari. ¶Id cctibit siquis li¬
tis contestate tprpossed̾it. deindede¬
sierit posside moxcepit siue e xeao
causa siue ex alia ꝯ dẽpnari eumopõ¬
tete nͥ restituat. Iidꝰ ñ male põponiꝰ
uing̃ eius ꝗ ao exhibendum egit:

Expanded text:
ci putamus debere condemnari, nisi restisit, inquit Pomponius, quod ei imputetlitem contestari.Idem scribit, si quis litis contestatae tempore possederit, deinde desierit possidere, mox coeperit siue ex eadem causa siue ex alia, condemnari eum oportere, nisi restituat.Ibidem non male Pomponius iungit eius, qui ad exhibendum egit,
Abbreviated transcription (Latin):
sedmñ dicit. noc deb ostend̾e̾. cũml¬
tesu̾t cͣa̾ut᷑ adexhibendũ agendi.
¶ p̃terea in hacaccõne notandumest.
ꝙ reus ẽ ꝯtumar ꝑuilitem ius uiran¬
dumpetitoris dãpnari possit eius iu¬
dice quantitate taxaͣnte. ¶ E aut̃ ꝑ¬
sdn᷑alis hec accõ ⁊ eiꝰ conpetit ꝗ inrem
acturus ẽ. qualicũꝙ unẽ accioẽ enã

Expanded text:
se dicit nec debet ostendere, cum multae sint causae ad exhibendum agendi. Praeterea in hac actione notandum est, quod reus contumax per in litem iusiurandum petitoris damnari possit ei iudice quantitatem taxante. Est autem personalis haec actio et ei competit qui in rem acturus est qualicumque i
Abbreviated transcription (Latin):
cum ab ditum res ꝯtulisse: ut actoi̾
incomnodior eẽt exhibitio. nã ⁊ in
hunc casũ sup̃tib suis ⁊ ꝑiculo debe¬
bit exhibere ineumlocum: ubi aga¬
t̃. neei calli ditas sua ꝓsit. ¶ Siexpłi¬
b reb quis ꝯueniat̃. ⁊litis ꝯtestate
ip̃r om̃s pꝰsed̾it. lic⁊ posteaqsͣ dam.
desierit sine dolo.i. pꝰ sidẽ dãpnan

Expanded text:
cum abditum res contulisse, ut actori cum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit. Si de pluribus rebus quis conveniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam de
Abbreviated transcription (Latin):
isse. cumpeto̾tꝰ intentionẽ suã ꝑ¬
diderit. ⁊ idõ absolm eum ñoportẽ
nisi paratus sit ieͣpe tita die ntenti¬
siuep̃gnãs fuit muliet. fiue postea
bat. ¶Preterea utilitatesm siquea
⁊ idõ neratius ait utilitatemactori
q̃ utilitas inquit Int̃dimimaiori
erit q̃ res erit.
frustiã exhibetur: utilitas petitori
qͥuominus exhib̾et tp̃r uditii a cci¬
ẽ estimari offitio uidicis dãpmm
hereditatis. ¶Quoaũt loco exiberi
rẽ oportẽt. ł cuius sũptib uideamꝰ.
⁊ labeo ait ibi exhibendam ẽẽ ubi fu¬
erit cumilis ꝯtestaretur. piculo ⁊ in¬
sorẽ oportẽ ait. ego aũt arbitror
si forte ipẽ ẜ uus ex oꝑis. ł artifitio
suo solebut se exhibere. mino nõ co¬
gitur uacare. ꝓinde si ap̃ offitũ
fũt depositus exhibendus. cibai̾a
debebit agn̾osbere qui ex hib̾i cesi
ita ⁊ cibaria põt ñ recusare. Int̾dũ
tam̃ eoloci ex hibere deb suis sũpti¬
b si forte ꝓponas dataopera eũ mlo¬

Expanded text:
tentionem suam perdiderit, et ideo absolui eum non oportere, nisi paratus sit repetita die intentisiue praegnas fuerit mulier siue posteabat. Praeterea utilitates, si quaeet ideo Neratius ait utilitatem actoris quae utilitas, inquit, interdum minoris erit quam res erit. quo frustra exhibetur, utilitas petitoris quo minus exhiberet tempore iudicii acciest aestimari officio iudicis damnum hereditatis.Quo autem loco exhiberi rem oporteat uel cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et insorem oportere ait. ego autem arbitror si forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desidita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in lo
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣti actoris int̃ fiũt ꝑ eumnñ effec¬
tum. qͦminus tũc cum iudieiũ acci¬
peretur hõ exhił̾et̃. tantomagiᷤᷤ si
apparebit eo casu mortuũ eẽ qui it̃
cidiss. situnc ex bibuus finff. ¶ Si
uista excã statum ex hib̾i res ñpossit.

Expanded text:
ti actoris interfuerit per eum non effectum, quo minus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset. Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
ita dari ut siꝑme ñsteterit q̃minꝰ
etiam furti agipõt.¬
exhibendum dñs suonoĩe tenetur
Siaũt ẜuus citra scientiam dñi do¬
lofecit quominus hãt. ł furti accõ
ł dedolom̃alo noxalis Fui noĩe dan¬
daest. ad exhibendum aũt utił ñł¬

Expanded text:
ita dari, ut, si per me non stetit, quo minus etiam furti agi potexhibendum suo nomine tenetur: si autem servus citra scientiam domini dolo fecit quo minus habeat, vel furti actio vel de dolo malo noxalis servi nomine danda est, ad exhibendum autem uti
Abbreviated transcription (Latin):
ant seꝑat a fundo diuisum tñ aut
sunt uira int̃dum ⁊ separata afũdo
eẽ. ⁊ nec m̃ilira: nec tpt̃ib diuisa. ue¬
luti cumibis cuius fuer: plures hadeᷤ
reliq̃uit. ꝙ cum accidit ꝯsentaneũ¬

Expanded text:
aut separatum a fundo, diuisum tamen aut sunt iura interdum et separata a fundo esse et nec mensura nec temporibus diuisa, ueluti cum is cuius fuerunt plures heredes reliquit: quod cum accidit, consentaneu
Abbreviated transcription (Latin):
auit.¶ Sius homo detinen᷑ ab
aliquo dicatur int̾dictum a dn̾sus
eũ ꝗ detinere dicit᷑. deexhibendo eo
põt quis ꝙ habere. nã ad exhibendũ
accõ ineam rẽ inntilis indet᷑. quia
ħ accõ ei ẽditur ꝯpetere: cuius pecu
natos. scieus suos factos ñeẽ ꝓre ep̃¬

Expanded text:
i liber homo detineri ab aliquo dicatur, interdictum adversus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis videtur, quia haec actio ei creditur competere, cuius pecunnatos, sciens suos factos non e
Abbreviated transcription (Latin):
fcerti exhis diuid̾e desiderant. hoc
iuditium int̾ eos accipipõt. ¶Si m¬
c̾tumsit. aulex falcioialo cumht̃.
do agipõt au̾t incerte partis undica¬
ciodatur. Similit̾ fit ⁊ sipeculium o¬
res ex fundo excidẽdo. ¶Si ꝯmunis¬
mabitur ẜuus ieius partem ꝯseq̃tur.¬

Expanded text:
certi ex his diuidere desiderant, hoc iudicium inter eos accipi potest. si incertum sit, an lex Falcidia locum habeat do agi potest aut incertae partis vindicatio datur. similiter fit et si peculium res ex fundo excidendo. Si communismabitur
Abbreviated transcription (Latin):
decid̾it. teneberis adexhibendũ. lic⁊
n᷑ possideas. ¶tem siquis facultatem
restituendi ñbãt. lic⁊ possideat. tam̃
adexhibendum ñ tenebitur. ut puta
tenebitur. ut caueat se ex hibituꝵ.
sit in fuga ꝓmiseris aut̃ ei ubiuelit
morari. Id̾erit dicendum. ant si ꝑe¬
gre a temissus sit. ł inp̃diis tui̾a gat
adħ solum teneberis uteaueas.

Expanded text:
deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas.Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta tenebitur, ut caueat se exhibiturum,sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut gre a te missus sit, vel in praediis tuis agat, ad hoc solum teneberis, ut caveas.
Abbreviated transcription (Latin):
ratones meas cõnͦscpͥsit. het ratioes
ta measit : ⁊ qd in eascptum est me¬
umẽ. s⁊ si ⁊ carta mea non fuit. quia
uñdicare ñpossum: a necad  tibẽdũ
tere. ¶Seie̾ndum ẽ adu̾sum possesso¬
tem hac accõne agendum ñsolum
hibendum teneri placet.
asus scripsit. Si ꝙs merce qͣs
uehendas ꝯduxit in hõrreo posuit.
cumcondũẽtore ad exhibendum
agipot̃. It̃ simortuo ꝯdũctore ħes
existat. cum ħede agendumẽ. s si
memo hĩs sit: cua in hõrreoͣ agen¬
denait quomodoͬ possior qui ueten

Expanded text:
rationes meas conscripsit: hae rationes ta mea sit, et quod scriptum est meum est: sed si charta mea non fuit, quia uindicare non possum, nec ad exhibendum, tere.Sciendum est aduersus possessorem hac actione agendum non solum hibendum teneri placet: sus scribit: si quis merces, quas exvehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendem ait: quomodo autem possidet qui vehen
Abbreviated transcription (Latin):
adexhibendum. ⁊ ntapõponius scri¬
bit. quãius tuc̃ ciuilit̾ npossideam.¬
Id̾ ⁊ siinarmario łt naui tabulam
meã. ł ansã scipho. uinxeris. łemͭ
piemata phiale. ł purpuram uestim̃¬

Expanded text:
exhibendum et ita Pomponius scribit, quamuis tunc ciuiliter non possideas.Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestim
Abbreviated transcription (Latin):
teneri põponius scribit. ꝯpetẽ accõ¬
nẽ ad exhibendum. si dolomalo pecuᷤ
inmisi. u glandẽ ꝯmederet. nã ⁊ si
glans extaret. necp̃ntieris ie tolłe.
adexhibendum teneberis. q̃ ad modũ
simatĩam meam celatã iagrum suũ
quis auferre ñ pateretur. ⁊ plac nob̾
pomponii sententia. siueglans extet:
tt̃io᷑ die legende glandis facultas
ui dr̃ eolo fecisse quominus p̾sid̾at.¬
rẽ detĩorem exhibuĩt eque a d̃ ęxbibẽ.¬
dumeum teneri. sabinusait. s⁊ ħ ita
utꝙ ueꝵ est. si modolomalo in aliũ
corpus res sit trans lata. ueluti siex
scipho massa factasit. quã quã enim
massam exhibeat adexhibendũ te¬
nebitur. nã mutata fot̾ina ꝓpe intĩ¬

Expanded text:
ponius scribit competere actionem ad exhibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur. et placet nobis Pomponii sententia, siue glans extet squoque die legendae glandis facultas uidetur dolo fecisse quo minus possideatrem deteriorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum teneri Sabinus ait. sed hoc ibi utique uerum est, si dolo malo in aliud corpus res sit translata, ueluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum tenebitur, nam mutata forma prope inter
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uis uideatur int̃ ee mea obħ qd te¬
neor adrestituendum. S h nsuffi¬
cit alioquin ⁊ꝰ qui dolo fecit qͦminu̾
possideret: poterit ad exhibendum
agere. cumneꝙ int̃dic turus neq
uendicatũs sit. ⁊ sur traptor potĩt
ꝗ nequaꝗͣ uerumest. elegant̃ igit̃
diffunt neratius. uidicẽ ad exhibẽ¬
dum. actenus cognoscere. aniustã
ĩtius possessionẽ suã ꝯtendat quartuᷤ
pignoratum. eumsibi affirm. Oĩb
igitur adexhibendum accõ ꝯpetit
quia omĩum int̃ est. ex hiberihoĩem.¬
¶ Ibidẽ subiungit uidicem ꝑ arbitriũ
sibi exhac accõne ꝯmissum etiamex¬
ceptioneᷤᷤ extimare ꝗͣpossessor obicit.
⁊ siqua tameuidens sit. ut facile re¬
pellat agentem: debere possessorem
absołui. Si ob̾scuriõr ł queht̃ altiorẽ
questionẽ differendam in directum
disceptare quidꝰ ad axhibendumaccõ¬
t̃ dum equitas exhibitionis efficit.
ut quãius adexhibendũ agiñp̾sit.
in factum tn accio detur. ut iulianꝰ

Expanded text:
mvis videatur interesse mea ob hoc, quod teneor ad restituendum. sed hoc non sufficit: alioquin et qui dolo fecit quo minus possideret poterit ad exhibendum agere, cum neque vindicaturus neque interdicturus sit, et fur vel raptor poterit: quod nequaquam verum est. eleganter igitur definit Neratius iudicem ad exhibendum hactenus cognoscere, an iustamtertius possessionem suam contendat, quartus pigneratum sibi eum adfirmet: omnibus igitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem. Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaestionem, differendam in directum disceptare, qui ad exhibenduterdum aequitas exhibitionis efficit, ut, quamuis ad exhibendum agi non possit, in factum tamen actio detur, ut Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
geros ꝓpͥ amrem tueor. ⁊magis
exre in quã impendit᷑. quã ex ꝑso¬
na socu accio nascitur. deniq ea
accõne pũpillum teneri dnĩs ut ĩ¬
pendia restituat. offitio iudicis.

Expanded text:
propriam rem tueor et magis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actio nascitur. denique ea actione pupillum teneri dicimus, ut impendia restituat officio iudicis.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ alteium eẽt. erus fregit in oꝑe.
Querebat̃ alt̃ dominus quid cũ eo.
cũ lpaillius mag̃ quã casu res coĩs
dãpni cepisf ꝑ arbitrũ connuni
diuidũdo posserecuꝑare.

Expanded text:
apud alterum esset, crus fregit in opere: quaerebatur, alter dominus quid cum eo, , si quid culpa illius magis quam casu res communis damni cepisset, per arbitrum communi dividundo posse reciperare.
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ꝓp̃t innultã mortem suscep̃. ⁊ ob¬
tinuit. cołes abeo partem suam pete¬
bat. nec partem sũptuum factoꝵ in
dicillis p̃dia sua omĩa. ⁊ pat̾monium
int̾ libos diuisit. ita longe ampliꝰ fili¬
o quã filie relinqueret. quesitumest
ansoror fri dotem ꝯferre deb̾. R.ẜ

Expanded text:
tur ob inultam mortem, suscepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem sumptuum factorum in odicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum est, an soror fratri dotem conferre deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
ehertiscunde iuditium. cip̃rẽ sint
reuertendi. Qr̃ siquis eas apphendis¬
si furti nobis conpetit accõ. Io ⁊ ina
tantur. ¶ S⁊ ⁊ siquid depecorib nrĩs
abestiis ab reptumsit uenire infami¬
lie herciscunde iuiditium putat. si
feram euaserit. nã magis eẽ. ut nõ
desinat nr̃meẽ inquit quodalupoe¬
ripitur ł alia bestia: tam du ꝙͣ oui¬

Expanded text:
herciscundae iudicium, cum nostrae sint herciscundae iudicium, cum nostrae sint reuertendi: quare si quis eas adpraehendisset, furti nobis competit actio. idem et itantur.Sed et si quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, uenire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram euaserit: nam magis esse, ut non desinat nostrum esse, inquit, quod a lupo eripitur uel alia bestia, tamdiu, qu
Abbreviated transcription (Latin):
adieciimh̾e ret dig̃it seberedem eẽ.
dis extitit. ł post liminio rẽdietit. an
uictore ꝯmodum debeat cũeo coĩcare
namindubitate iudicati accõei inso¬
noñm ꝯꝑent̾. ⁊ electioneco heredi dã ͣ¬
dam. ¶Io aut ꝯmunicandamẽã: aut
exꝑundi faciendo potẽstatem̃ huic. ꝙ
post uictotiam coheredis effectus sit
hĩs. aut reuersus sit incuutatẽ. Io̾ ꝙ
ob ẜuandũ sipꝰeanatus sit postumus.
ñemmbis ꝑsonis scilenͣtium inputaĩ¬
entadendas: ꝗͣ coheredes desc̾pẜt̾nt.
nam ⁊ siẜuus actor inquit suĩt legat᷑.
ñ alias eumtradendum quã suatioẽs
reddit. nos uidebidenuᷤᷤ nũquid ⁊ cau
tiosit int̃ponẽda. ut quotiens oesidũ¬
te fuerint rationes łactor p̃ legatu
copiaeoꝵ fiat. pleꝵq enimautentice
ratioẽs õ nͣecessarie actori. adinstru¬
endaea que postea emergunt adnoti¬
ciameius spectantia. ⁊ necessariumẽ
cautĩonẽ abeo suꝑ ħ coheredib pr̃a¬
ri. ¶Idem pop̃ ait.colũbas q̃ emtri

Expanded text:
et, dixerit se heredem esse redis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati actio ei in solidum competit. et electionem coheredi dandam, id est aut communicandam eam aut experiundi faciendam potestatem huic, qui post uictoriam coheredis effectus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum, si postea natus sit postumus. non enim his personis silentium imputatradendas, quam coheredes descripserint. nam et si servus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddtio sit interponenda, ut, quotiens desidere fuerint rationes vel actor praelegatus, copia eorum fiat? plerumque enim authenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea emergunt ad notitiam eius spectantia. et necessarium est cautionem ab eo super hoc coheredibus praestari. Idem Pomponius ait columbas, quae emitti
Abbreviated transcription (Latin):
re non possis euanescat. ¶Ita demũ aũ
locum habebit ad exhibendum accõ:
siconditio extiterit legati potuntiꝰ
tam tibi ꝓ spĩcere mpulatioẽ lega
exhibendum accõ. Sitũ ignarus lega¬
titui afructuano satis nerig̃. dix̃
marcellus cessare ad exhibendimi¬

Expanded text:
re non possis. ita demum autem locum habebit ad exhibendum actio, si condicio extiterit legati. potuisti tamen tibi prospicere stipulatione legaexhibendum actio. si tamen ignarus legati tui a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare ad exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
.g. agendum. ¶ Index coĩ diuidũdo.
It familie herriscunde deẜuoqui ĩ
fugaest. iubere deb. licerteos int̃qͣs
uidexẽ. ⁊ nnc eum aduidicare pe¬
nes ꝗ̃ licitatio ꝑmansit. necerit ꝑi¬
culum neexsenatus ꝯsulto pena le¬
gis flauie ꝯmittat᷑. ¶ aquaꝵ iter

Expanded text:
 agendum. Iudex communi dividundo, item familiae erciscundae de servo qui in fuga est iubere debet liceri eos inter quos iudex est et tunc eum adiudicare, penes quem licitatio remansit: nec erit periculum, ne ex senatus consulto poena legis Fabiae committatur. Aquarum iter
Abbreviated transcription (Latin):
oloco nĩnoueris. furti quidem ad
exbibendum eonoiẽ agere recte ñ
posse me labeo ait. quia neꝙ possi¬
d̾es eum: neꝙ dolo feceris quominꝰ
possideres. utpote cumifierip̾sit.

Expanded text:
loco non moueris, furti quidem aut ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri possit,
Abbreviated transcription (Latin):
petitotricedere. ex causa audiendũ
putauit. Seilie⁊ sisine colomalo et
frustratione idfaciat.
re ꝯmuni admisit. qͥuonoie legrs
aquilie accõ nascit᷑. ¶ Siuslis tanũ
ñ sit  quineq uẽnire neq locari po
coĩdiudundo uiditio. uideamus.
siuidex alti unimꝰ adiũdicanĩt. noti
ui deatur alt̃ qui mercedem accep̃. ñuͣ¬
ti quasi plus faciat᷑ quidr̃ fr̃iũ. quia

Expanded text:
petitori cedere, ex causa audiendum putauit, scilicet si sine dolo malo et frustratione id faciat.re communi admisit, quo nomine legis Aquiliae actio nascitur. Si usus tantum noster sit, qui neque uenire neque locari poo iudicio, videamus. si iudex alteri usum adiudicaverit, non videatur alter qui mercedem accipit non uti, quasi plus faciat qui videtur frui, quia
Abbreviated transcription (Latin):
possit: iudendumẽ. nã siuendicare¬
t̃ ab eopars. inpendioꝵ noiẽ q̃ ego fe¬
ꝗssem itaut ego po̾terint rẽt̾entionẽ
facere. ⁊ uerius ẽ. ut ⁊in hac spẽ expẽ¬
st retineantur. quecumita fint rectiᷤᷤ
sime dicitur etiam impendioꝵ noĩe
u̾tile uditium dari deb̾emͥ in sociũ.
etiam manẽte rei ꝯmunioẽ. dui̾ssĩ ẽ

Expanded text:
possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, resime dicitur etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communione. diuersum est
Abbreviated transcription (Latin):
neut̃ eoꝵ hr̃s fuit. s quasi ħedes eẽnt.
accepunt. famili eherciscunde idi¬
tumi. derepetitione idẽ utris ꝙ dicẽ¬
dumest: ꝙ diximus in altero. plane
sisine uicdice diuiserint res. et iamꝰ
ditio est ea ꝵ reꝑ queei cesserint quẽ
coheredẽ esseputamͣt.

Expanded text:
neuter eorum heres fuit, sed quasi heredes essent acceperint familiae erciscundae iudicium, de repetitione idem in utrisque dicendum est, quod diximus in altero. plane si sine iudice diuiserint res, etiam condictionem earum rerum, quae ei cesserunt, quem coheredem esse putauit
Abbreviated transcription (Latin):
coĩ ꝓhiberi socius asocio. nequid fa¬
ciat põtiuttam̃ factum opꝰ tollat:
cogi nonpõt. sicumꝓ hibere potãt.
doaccõnem dãpnũ sarciripoterit.
dinaũt facienti consen serit. neꝙ
ꝓ dãpño hab accõnẽ. Qosiquid
ab sentesocio a olesionẽ eius fecit
tunc etiam tolle cõgͣ.¬

Expanded text:
communi prohiberi socius a socio ne quid faciat potest, ut tamen factum opus tollat, cogi non potest, si, cum prohibere poterat, do actionem damnum sarciri poterit. sin autem facienti consensit, nec pro damno habet actionem. quod si quid absente socio ad laesionem eius fecit, tunc etiam tollere cog
Abbreviated transcription (Latin):
is aũt cum quo agitur reiẜuandaeã
cum quo agetur. utatur fruat᷑. ¶Iu
lianus i demscribit. ep̃torem ꝗ ruta
bi adicit. Siẽp̃tor possideat. ł dolo.
malofecit. quominus poslldeat.
It̃ celsus scribit. S tercus ꝙ mnarea
mea ꝯgesisti ꝑ adexhibendum accõẽ
possete ꝯsequi ut tallas: sictam̃tmn
uttorũ tollas ceteꝵ alias ñpołe. ¶ Si
sirates delate sint iiflumini̾ ialtiꝰ¬

Expanded text:
is autem cum quo agetur rei servandae causa is cum quo agetur utatur fruatur. Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta bi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit vi fluminis i
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶ Item si optare uelim ẜuum ł
ꝗ̃ iliam rẽ cuius optio mͥ relicta est
adexhibendum me agereposse ꝯstat
ut exbibuis possimuñ dicãre. ¶ Si qd̾
norali iditio exꝑmuelit᷑. ad ex hi¬
bendum ei accõ necessariaẽ. Quid
enim si dñs quid patus sit defende.
actor uõ destmare non possit niier

Expanded text:
tur. Item si optare velim servum vel quam aliam rem, cuius optio mihi relicta est, ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim vindicare. Si quis noxali iudicio experiri velit, ad exhibendum ei actio est necessaria: quid enim si dominus quidem paratus sit defendere, actor vero destinare non
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰintĩtum rei ꝯmunis. is cui aliquid
ex ꝯmunioẽ prãri oportet. eonoiẽ
aliq̾s mnrẽ coẽm fecit. siue socius eius
aliquid exearelucratus ẽ uelũ oꝑas
ẜui. mercedẽue ħ uditio eoꝵ omĩũ¬

Expanded text:
interitum rei communis is, cui aliquid ex communione praestari oportet, eo nominaliquas in rem communem fecit, siue socius eius solus aliquid ex ea re lucratus est, uelut operas serui mercedesue, hoc iudicio eorum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
uiditium: adrecuꝑandã pãrtẽ pecu¬
nie. alioqum iniquũ fore. ut tota
eares addãpnũ eius quiuidi tium
accepit ꝑtineat. cum utriusꝙ om̃ꝑi
culum inrel peculiarib eẽ debeat.
nã ⁊ eum qui mandato diũ defensiõẽ

Expanded text:
undo ad reciperandam partem pecuniae: alioquin iniquum fore, si tota ea res ad damnum eius qui iudicium acceperit pertineat, cum utriusque domini periculum in rebus peculiaribus esse debeat. nam et eum, qui mandatu domini defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓigiis uni exx̾ditorib licentia tũ
non denegetur debitori debitũ ꝯfł¬
erre : ⁊pigmis suum luere. Idẽꝙ dr̃ ⁊
¶Sidebitor ꝯmins predu par tempis¬
Uudicata .pi. aut ab alio creditore al
paratus sit recuꝑare: ꝗꝙ̃ creditor ꝑad ͣ¬
uidicationẽ emit nam ⁊ si partẽ uen¬
coi diudundo iuditio ꝓuocatus fu¬
eris: alteraq pars tͥ ad iudicata sit.
ꝯsequent̃ dicit᷑ exepto agi ñ posse. nͥ
totamrem susciꝑe fuerit ꝑatus. quia
ħ̃ pars b̃nfitio altuis᷑ unditori acce ᷤ¬
sit. Quin inmo etiam exuendito
agiposse ꝯueniri ep̃torẽ. utrecipi¬
at totum. Solum illu spec tandum

Expanded text:
ignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque diciSi debitor communis praedii partem piitor eius aut ab alio creditore altparatus sit reciperare, quam creditor per adiudicationem emit. nam et si partem uenudicio prouocatus fueris aliaque pars tibi adiudicata sit, consequenter dicitur ex empto agi non posse, nisi totam rem suscipere fuerit paratus, quia haec pars beneficio alterius uenditori accessit: quin immo etiam ex uendito posse conueniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum
Abbreviated transcription (Latin):
res iͨmuditio eẽt eo̾ nominẽ actũ nõ
fuĩt eunisequi integram accõnẽ cui
totus fundus adiudicatus fun̾t aut
ꝓ quacũ ꝙ parte adĩn̾dicatus erit ¶It̃
diuiduñdo. ł finium regundoꝵ actũ
sit ninus exlitigatorib oecesserit płi¬
b ħedib relictis. ñ põt inpartes ĩuditi¬
um scindi. Srauł oms leiesdes accipe
iodeb̃ aut dare unũ ꝓcuratorem inq̃
oĩum nose uiditio a̾gantur.

Expanded text:
res in iudicio esset, eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit.Item dundo vel finium regundorum actum sit et unus ex litigatoribus decesserit pluribus heredibus relictis, non potest in partes iudicium scindi, sed aut omnes heredes accipere id debent aut dare unum procuratorem, in quem omnium nomine iudicium agatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uenanõ p̃ oium quim eacausa fuit.
ut mͥ accio dari oeb̾. dandam̃ erit. ũ
¶Si ꝯueniat ne omĩno diuisio fiat.¬
manifestissimuẽ. Sinaũt meracer¬
tumip̃s ẽ. ꝙ etiam ip̃ius rei qualitati
ꝓdẽ. u᷑alet. ¶ Si int̃ socios ꝯuemiss
ne intra c̾tum tp̃s societas diuidetur
quin uñ de liceat ei quitali ꝯũntioẽ
muniduidundo agendo. ead̾ excep.¬

Expanded text:
uero praedium, quia in ea causa fuit, ut mihi actio dari deberet, danda mihi erit, ut m actio.Si conueniat, ne omnino diuisio fiatmanifestissimum est. sin autem intra certum tempus, quod etiam ipsius rei qualitati prodest, ualet.Si inter socios conuenisset, ne intra certum tempus societas diuideretur, quin uendere liceat ei, qui tali conuentione communi diuidundo agendo eadem excep
Abbreviated transcription (Latin):
datum factũu̾et᷑. siue quid eõnoĩe
aut ab ẽ alicui socioꝵ. antadeũ pͦu̾e¬
uit exre ꝯmuni. ¶ Si quid ipsi sine
colomalo int̃se pepig̃nit. idmpͥmis
coĩ diuidundo uidex ẜuaredeb.

Expanded text:
datum factumue est siue quid eo nomine aut abest alicui sociorum aut ad eum peruenit ex re communi.Si quid ipsi sine dolo malo inter se pepigerunt, id in primis uni diuidundo
Abbreviated transcription (Latin):
dib ꝙ mͥ debes p̃cipito. ofsitidiu̾dicis
familie hertiscunde ꝯtinetur. neabco
quid coherẽdes exigant.nam ⁊ siꝗd
alius deberet: p̃cipere unus ĩssus fuit.
offitio uidicis accionẽ ei ptãre debe¬
bunt ꝓportione coħedes¬

Expanded text:
d mihi debet, praecipito", officio iudicis familiae erciscundae continetur, ne ab eo coheredes exigant: nam et si quod alius deberet praecipere unus iussus fuerit, officio iudicis actiones ei praestari debebunt pro portione cohere
Abbreviated transcription (Latin):
omnun dluudũdo uditium
locumht. tinuectigali agro. ¶ uectisce¬
galis ager. anregionib diuidi pꝰ sit.
uidendumẽ. magis aut̃ deb seuidex
fundum ñuectigalem diuisum duo¬
b adiudieuũt. possequasi indũ oͦdus
fundis ẜuitutem imonere. ¶Q
intem publiciauam habent. ⁊ incoĩ
cliuidundo uditium possunt exer¬
cere. ex qu̾ib damaũt causis uñdica¬
ciocessat. sitñ iusta causa ẽ possidẽdi:
utile coĩ diuidundo iuditium ꝯpetit.
in puta siercansa indebin soluti reg

Expanded text:
ommuni diuidundo iudicium locum habet et in uectigali agro. uectigalis ager an regionibus diuidi possit, uidendum: magis autem debet iudex fundum non uectigalem diuisum duobus adiudicauerit, posse quasi in duobus fundis servitutem imponere. Qui in rem Publicianam habent, etiam communi dividundo iudicium possunt exercere. Ex quibusdam autem causis vindicatio cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi dividundo competit, ut puta si ex causa indebiti solu
Abbreviated transcription (Latin):
ducunt̃. ueluti siego debitor ħedita¬
rius sim: iuditio familie herciscũde
ñ consequeris idꝙ defuncto debuerãs
ꝯmunẽ habuit cumtitio. sicũtitio
coĩ diuidundo egissemus. ⁊ nob̾ae
res adiudicata eẽt: uenturã eamin.

Expanded text:
ducuntur: ueluti si ego debitor hereditarius sim, iudicio familiae erciscundae non consequeris id quod defuncto debui, per communem habuit cum Attio: si cum Attio communi diuidundo egissemus et nobis ea res adiudic
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ debitꝗri totum hoĩem ad iudi¬
cauĩt. inptio estimationẽ eum ⁊¬
dẽpn. manere euim ĩtegrũ ius pr¬
gnoris. ¶ Qd siadiudicauĩt indep
luris pigms sit. quã pecuniam c̾di¬
tam. ⁊ debitorẽ ameiubeat lib̾ari.
¶Offitio uidicis ⁊̃ tał adiudicatio

Expanded text:
ut, cum debitori totum hominem adiudicaverit, partis aestimatione eum condemnet. manere enim integrum ius pignoris: quod si adiudicaverit iudex pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat liberari. Officio iudicis etiam talis adiudicatio