comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominꝰ allegatum sit. ea quȩ huiꝰ¬
modi sunt idest pura mala. ut ñ qͣm
iuste iuberi. sic nec licite posse fieri:
Uides quã manis excusatio de huma¬
na obedientia: ubi in dm conuincit᷑
facta transgressio: Nec timend̾u mͥ
arbitror. qͦd ad illud dñi responsum de
sibi nuntiato scandalo phariseoꝵ.
refugias: ut quomͦ ille nichili pende¬
bat dicens. sinite illos cȩci sunt duces
cecoꝵ: ita ce nr̃a uob̃ scandala ñ esse
timenda existimes. Uides nempe. quã
nil simile habeat. in hac parte ꝓpor¬
tio. Nam si compares ꝑsonas: illic pha¬
risei suꝑbi. hic pauꝑes xp̃i scandalizã¬
tur. Si causas. hic leuitas. ibi ueritas
in causa ẽẽ dinoscit᷑. Rursus qͦd & su¬
ꝑus ꝓpositum ẽ. uos ñ solum diuiniᷤᷤ
humana. s & communib priuata
p̾tulisse imꝑia. hoc solum ad ꝓbatio¬
nem sufficiat: qͦd ur̃e illi & nouitati
insolitȩ & insolenti p̾sũptioni. ñ tan¬

Expanded text:
nihilominus allegatum sit, ea quae hujuscenihilominus allegatum sit, ea quae hujuscemodi sunt, id est pura mala, ut nunquam juste juberi, sic nec licite posset fieri? Vides quam inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum ; ita et nostra vobis scandala non esse timenda existimes. Vides nempe quam nil simile habeat in hac parte proportio. Nam si compares personas, illic Pharisaei superbi, hic pauperes Christi scandalizantur: si causas, hic levitas ibi veritas in causa esse dignoscitur. Rursus, quod et superius propositum est, vos non solum divinis humana, sed et communibus privata praetulisse imperia, hoc solum ad probationem sufficiat, quod vestrae illi et novitati insolitae, et insolenti praesumptioni, non tan
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Certe summꝰ ille pontifex qͥ
ꝑ sanguinẽ ꝓpͥum solus & semel in¬
troiuit in scã et̾na redemptione in¬
uenta. t̾rifica uoce denuntiat in eu¬
angłio: nequis unum de pusillis eiꝰ
audeat scandalizare. Uobis aũ uniꝰ
donet᷑ scandalum: s ñ ultra ꝓcessit
malum. facilis sequat᷑ uenia culpã.
ex qua graue damnũ ñ oritur. Nc̃
uͦ quod dubiũ ñ est płib scandali¬
zatis: quis apte ñ uideat quam in¬
humane humanã iussionẽ diuine
p̾tuleritis: Quod quidem audere.
quis nͥ amens dicere audeat bonũ
eẽ aut bonum fieri posse. quantȩlibet
dignitatis homine p̾cipiente: Qd̃
autẽ nec bonũ ẽ. nec bene fieri pot̾:
purũ ꝓculdubio malum ẽ. Unde
consequent adu̾titur: qͦd it̾ urm̃ in
multoꝵ usurpatũ scandalũ. ac ꝑ
hoc & contra di mandatũ. ñ purũ
bonum aut mediũ. s purũ om̃ino
fuerit malum: q̃inqͥdem & purum
lit̾ ꝓbatũ ẽ malum fuit: cũ suꝑius

Expanded text:
adicere. Certe summus ille Pontifex qui adicere. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et semel introivit in sancta, aeterna redemptione inventa terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae praetuleritis? Quod quidem audere, quis nisi amens dicere audeat bonum esse aut bonum fieri posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest, purum procul dubio malum est. Unde consequenter advertitur, quod iter vestrum in multorum usurpatum scandalum, ac per hoc et contra Dei mandatum, non purum bonum aut medium, sed purum omnino fuerit malum: quoniam quidem et purum liter probatum est malum fuit: cum superius
Abbreviated transcription (Latin):
modi iussioni ñ fuisse obtemꝑandum:
deo quippe imꝑante contraria. Item.
Maiorum institutis minoꝵ ñ ẽẽ p̾¬
ponenda: aut communib priuata
ñ p̾̃iudicare imꝑia quis dubitat:
Nam ex regula scĩ benedicti hoc ha¬
bemus. Possem qͥdem abbatem cister¬
ciensem ad medium deducere: qui
utiq suꝑior illo qͣntum pat̾ filio. qͣn¬
tum magist̾ discipulo. qͣntũ deniq ab¬
bas sibi commisso monacho. merito se
a uob̾ ꝓpter ipsum querit᷑ fuisse contẽp¬
tum. Possem & ep̃m: cuiꝰ nichilominuᷤ
qͥa ñ fuit expectatꝰ consensus. in excusa¬
bilis est &e contẽptus: cum ad ipsos &e de
ipsis dñs dicat. Qui uos spernit. me sꝑ¬
nit. S q̃m his posset ambobꝰ opponi
⁊ anteponi. romani pontificis tanqͣm¬
grauior auctoritas. cuiꝰ quippe uos
aiunt p̾munitos fuisse licentia: qͦ
x ipsa licentia suo qͥdem loco erit
discutienda: talis potius ꝓferatur:
cuiꝰ omĩno fas ñ sit auctoritati contͤ¬

Expanded text:
modi jussioni non fuisse obtemperandum, modi jussioni non fuisse obtemperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut communibus privata non praejudicare imperia quis dubitat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio, quantum magister discipulo, quantum denique abbas commisso sibi monacho, merito se a vobis propter ipsum queritur fuisse contemptum. Possem et episcopum, cujus nihilominus quia non fuit exspectatus consensus, inexcusabilis est et contemptus, cum ad ipsos et de ipsis Dominus dicat: Qui vos spernit, me spernit . Sed quoniam his posset ambobus opponi et anteponi Romani pontificis tanqgravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt praemuntios fuisse licentia quae et ipsa licentia suo quidem loco erit discutienda ; talis potius proferatur, cujus omnino fas non sit auctoritati contr
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ audiuit uocẽ di sui. Dei enim
ꝓprie uox ẽ ista. hostem suum ꝓprio
designantis ex officio. & tanquã digi¬
to demonstrantis: ut simplices ab eusᷤ
impio det̾reat consectatu. Qui ñ ẽ in¬
quit mecũ disꝑgit. Aesidicat. In hoc
tt iam mecũ ñ eẽ intelligas. si sequa¬
ris disꝑsorẽ. Deo gͦ clamante qui nõ
colligit mecũ disꝑgit: sequi uos opor¬
tuit disꝑsorem: Deo inquã uos inui¬
tante ad colligendũ: homini potius
ad disꝑgendũ obsequi debebatis: Ma-¬
gistros contemnebat. subditos expone¬
bat: socios conturbabat: & uos uiden¬
tes furem currebatis cũ eo: Silere de
mortuo statueram: s compulsus sum
fateor aliquantũ p̾tergredĩ. dum ñ po¬
tuit imꝓbari obeditio. s ñ repba mon¬
straretur & iussio. P orro iussio & actio
hominis cum diu̾sa ñ fuerint: impos¬
sibile uisum ẽ unam sine altera uel
repbari uł respui. Liquet tam̃ huiꝰce¬

Expanded text:
quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim proprie vox est ista, hostem suum proprio designantis ex officio, et tanquam digito demonstrantis, ut simplices ab ejus impio deterreat consectatu: Qui non est, inquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit; sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potius ad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; et vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur et jussio. Porro jussio et actio hominis cum diversa non fuerint, impossibile visum est unam sine altera vel approbari, vel respui. Liquet tamen hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Et p̾termittendu. qͦd siqui sim¬
plicit̾ nichilq suspicantes mali. ma¬
Ic licet ꝓficiscentẽ secuti sunt putanteᷤᷤ
illum ep̃i lingonensis & abbatis cist᷑¬
ciensis. nam utriq debitor erat licen¬
cia ꝓficisci: quod utiq ñnullos de il¬
lo comitatu sic credidisse meredibile ñ
ẽ: nr̃a hec illos ñ tangit rep̾hensio. dũ¬
mͦ ubi compererint. sine mora regre¬
diant᷑. Igitur adu̾sus illos tantũ im
mo ꝓ illis sermo ẽ nobis. qui scientes
&e prudentes miserunt manꝰ in ignem.
qui conscii p̾sumptionis secuti st̃ pre¬
sumptorẽ. ñ audientes apłm ꝓhibentẽ
&e denuntiantẽ. ut se ab om̃i frẽ ambu¬
lante inordinate subtraherent: contẽ
nentes & ipsius dñi uocẽ dicentis. Qui
ñ colligit mecum disꝑgit. Uos fr̃s uoᷤ
inquã aꝑte & specialit̾ notat illud a¬
pud iheremiam: qͦd cũ dolore qͥdem
reminiscor obꝓbriũ. Hec ẽ inqͥt gens:

Expanded text:
dum. Et praemittendum, quod si qui simdum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti sunt, putantes eum episcopi Lingonensis et abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non est; nostra haec illos non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. 6. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Apostolum prohibentem et denuntiantem, ut se ab omni fratre ambulante inoripsius Domini vocem dicentis: Qui non colligit mecum, dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et specialiter notat illud apud Jeremiam, quod cum dolore quidem reminiscor, opprobrium. Haec est, inquit, gens
Abbreviated transcription (Latin):
ri forsitan potest ꝓpt̾ obedientiã: mo¬
ra uͦ penitus non potest q̃ ñ fit ꝑ obe¬
dientiam. Nam mortuo iam abbati.
siquid ante iussit qͦd ñ debuit: nequa¬
quã eẽ parendũ suꝑior patefecit dispu¬
tatio. Et sires ꝑ se iam satis elucescat: ta¬
m̃ ꝓpter quosdam qui querunt occasi¬
onem ubi ratio ñ suppeditat: clarum
faciam breuit̾. & ita clarũ ut om̃ĩs du¬
bietatis umbra dispareat: qͦd nec pu¬
rum nec mediũ bonũ. s plane purũ
fuerit malũ sic obedisse: sic ur̃m mo¬
nast̾ium reliquisse. Et qͥdem taceo
de mortuo. qui suũ & solum iam iu¬
dicem habet dmĩ ce uere nunc suo do¬
mino stat aut cadit: ne forte indignãs
ce m̃ito indignans dicat ds. Tulert̃
homines a me iudicium. Tamen ad cor¬
rectionẽ uiuentiũ ñ qͥdem qͦd gessit. s
qͦd iussit discutio: utrũ uidelicet illa
iussio uim habere debuerit: quatinuᷤ
in scandalũ multoꝵ ei fuerit obsequẽ¬

Expanded text:
ri forsitan potest propter obedientiam, mori forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam mortuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
lius quippe ꝓhibitio ualet obuiare p̾¬
ceptis: nulliꝰ uissio p̾uidicare ꝓhibitis.
Sunt deinde media. quȩ qͥdem ꝑ se
nec bona ẽẽ noscunt᷑ nec mala: posst̃
tam̃ in different̾ &e bene parit̾ & male
in his a subditis obediri. Ex his st̃ ut
exempli gr̃a ponam . ieiunare. uigilare.
legere: & queq talia. Sciendũ uͦ:
quia media quedã. in puroꝵ plerũq
bonoꝵ seu maloꝵ transeunt rationẽ.
Nam coniuigiũ cum & fieri liceat & ñ
fieri. factum iam solui ñ licet. Quod
gͦ ante nuptias mediũ ẽẽ liquebat: in
iam conuigatis puri boni uim obti¬
net. Item ꝓpria possidere. scłari qͥdem
licet: monacho uͦ qͥa posside̾ non licet
purũ malũ ẽ. Uides ne iam fr̃. ur̃m fa¬
ctum cui potissimũ membro diuisio¬
nis conueniat: Si puris aptandum
bonis: ꝓbabile ẽ. Si puris malis depu¬
tandum: uituꝑabile. Sin uͦ collocan¬
dum inter media: uia qͥdem excusa¬

Expanded text:
lius quippe prohibitio valet obviare prlius quippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde media, quae quidem per se nec bona esse noscuntur, nec mala: possunt tamen indifferenter et bene pariter et male in his a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari quidem licet: monacho vero quia possidere non licet, purum malum est. 5. Videsne jam, frater, vestrum factum cui potissimum membro divisionis conveniat? Si puris aptandum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero collocandum inter media: via quidem excusa
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiam cum ꝓhibent᷑: nec ista uel
cum iubent᷑ cõmittenda. Porro inter
hec sunt media quedã quȩ pro modo.
loco. tempore. uł ꝑsona. & mala posst̾
eẽ &e bona: & in his lex posita est obedi¬
entiȩ: tanquã in ligno scientiȩ boni ce
mali. qͦd erat in medio paradysi. In his
ꝓfecto fas ñ ẽ. nr̃m sensum sententiȩ
p̾scribere magistroꝵ. In his om̃ino:
p̾latoꝵ ñ iussio nec ꝓhibitio contem¬
nenda. Uideamus ne forte tale fuerit
qͦd argiumꝰ in uob̾: & ob hoc forsitan
argui ñ debuerit. Quod euidentius
elucebit: si p̾misse diuisionis exempla
subiecero. fides spes caritas. & cetera huiꝰ¬
modi pura sunt bona:quia male non
possunt uł iuberi uł teneri: bene ñ pos¬
sunt uł ꝓhiberi uł ñ teneri. Pura mala
sunt. furtũ. sacrilegiũ. adult̾ium. &
cȩtera talia: quȩ utiq nec uł bene p̾ci¬
piuł ꝑfici possunt: nec male ꝓhiberi uł
ñ fieri. Adu̾sus huiꝰmodi ñ ẽ lex. Nul¬

Expanded text:
sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore vel persona, et mala possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujusmodi, pura sunt bona: quae quia male non possunt vel juberi vel teneri, bene non possunt vel prohiberi vel non teneri. Pura mala sunt furtum, sacrilegium, adulterium, et caetera talia, quae utique nec vel bene praecipi vel perfici possunt, nec male prohiberi vel non fieri. Adversus hujusmodi non est lex. Nul
Abbreviated transcription (Latin):
agitur int̾dicit. mobedientẽ te exhibe ᷤᷤ
Ualde autẽ ꝑu̾sum ẽ ꝓfiteri te obedien¬
tem: in quo nosceris suꝑiorẽ ꝓpt̾ inferi¬
orem. idest diuinam ꝓpter humanam
soluere obedientiã. Quid enim: Quod
iubet homo ꝓhibet ds: & ego audiam
hominẽ surdus deo: Non sic apłi. Cla¬
mant quippe dicentes. Melius ẽ obedi¬
re do. quã hominib. Hinc dñs in eu¬
angłio phariseos increpans: quare &e
uos inquit transgredimini mandata
dĩ ꝓpter traditiones ur̃as: Et ꝑ ysaiam.
Sine causa autẽ ait colunt me:manda¬
ta &e doctrinas hominũ tenentes. Et
item ad ꝓthoplastum. Pro eo qͦd obe¬
disti uoci uxoris tuȩ plus quam meȩ:
maledicta t̾ra in oꝑe tuo. Igit᷑ facere
malum quolibet etiã iubente constat
ñ ẽẽ obedientiã: s potius in obedienti¬
am. Sane hoc adu̾tendum qͦd qͣdam¬
sunt pura bona. quedam pura mala:
&e in his nullam deberi hominibus
obedientiam: qm̃ nec illa omittenda

Expanded text:
agitur interdixit, inobedientem te exhibes. agitur interdixit, inobedientem te exhibes. Valde autem perversum est profiteri te obedientem, in quo nosceris superiorem propter inferiorem, id est divinam propter humanam, solvere obedientiam. Quid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Et per Isaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item ad Protoplastum: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Igitur facere malum, quolibet etiam jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quasunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda
Abbreviated transcription (Latin):
pulam & ñ homo inuiolabili ligauit
sacramento: loquente saluatore. quod
ds̃ comunxit homo ñ separet. A pło aũ
asserente solutam ẽẽ mulierẽ a lege ui¬
ri mortuo illo: tu te abb̃is existimas de¬
fũcti lege teneri. & hoc contra legem qͦ
sanctior ẽ. legem uidelicet caritatis:
Et hec dixi. ñ qͦd putem uos uł uiuen¬
ti in hoc paruisse debere: aut ul dicen¬
dam eẽ obedientiã sic paruisse. Alioqͥn
generalis de huiꝰmodi illa sententia ẽ.
Declinantes autẽ in obligationes: ad du¬
cet dñs cum oꝑantib iniquitatẽ. At
ne forte quis abb̃m etiam in malo obe¬
dientiã. ab hoc maledicto liberam ẽẽ
contendat: audi alibi aꝑtius. filius
ñ portabit iniquitatẽ patris: & pater
ñ portabit iniquitatẽ filii. Ex his gͣ
liquido apparet. mala imꝑantib ñ eẽ
parendũ: p̃sertim dum prauis obtem¬
ꝑans imꝑiis. in quo homini uideris
obediens dõ plane qui ome qͦd ꝑperã

Expanded text:
pulam, et non homo, inviolabili ligavit pulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat, audi alibi apertius: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini videris obediens, Deo plane, qui omne quod perperam
Abbreviated transcription (Latin):
to mecũ iam conspirati scandal ꝯsilio.
ac diligent̾ mutua collatione discusso.
int̾ nos conuenerit. In quo si ꝑmansis¬
ses: & de te illud ñ incongrue diceretur.
Beatus uir: qui ñ abiit in consilio im¬
pioꝵ. S esto. Debuistis obedire filii patͥ:
magistrum sequi discipłi. Licuerit cer¬
te abb̃i monachos suos ducere qͦ libuerit.
& docere qͦd uoluerit. s qͣmdiu uixit.
Nunc uͦ mortuo illo. quẽ uł audire do¬
ctorem uł sequi ducem cogimini: quo
adhuc tam graue scandalũ em̃dare cun¬
cdemini: Quis iam ꝓhibet ñ dico me s¬
dm̃ ur̃m ꝑ os hierenne benigne uos re¬
uocantẽ audire: Ait enim. Nunqͥd qͥ
cecidit ñ resurget: aut qui au̾sus est ñ
reu̾tetur: An & ille moriens int̾dixit.
ne uł post casum temptetis resurgere:¬
&e post au̾sionẽ mutire audiatis de re¬
u̾sione: Itane etiam defuncto necesse
dices uinculũ abbatũ ad subditos. qͣ
coniugũ ad seipsos: quoꝵ quippe ds co¬

Expanded text:
to mecum jam conspirati scandali consilio, to mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me, sm per os Jeremiae benigne vos revocantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis de reversione? Itane etiam defuncto necesse esse vinculum abbatum ad subditos, quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus co
Abbreviated transcription (Latin):
humane agendo non peꝑcistis nec par¬
citis. scindentes unitatẽ. rumpentes
uincłm pacis: Ponendum gͦ ẽ munꝰ
qͣdcunq offerre paratis: & prius haben¬
ti adu̾sum uos ñ fratri. s fr̃m multitu¬
dini irconciliandũ. Eoce nimirũ uniu̾¬
se fr̃nitatis unitas adu̾sum ur̃am pau¬
citatem. qͦdam ueluti ur̃i discessus gla¬
dio sauciata conquerit᷑: quasi quȩ plan-¬
gens miserabilit̾ dicat. filii matris mee:
pugnauerunt contra ine. Et merito. Qͣ
enim non ẽ cum illa: contra illam est.
Putas sine gemitu tam iustum filie
gemitũ pia possit mat̾ caritas audi¬
reꝰ At enim ido & ipsa nr̃is lacrimis
iungens suas ait de uob̃̾. filios enutri¬
ui &e exaltaui: ipsi autẽ spreuer̃t me.
commendat᷑. Cui gͦ caritas par ce unitas
irata cognoscit᷑: qͥd habet in regno xp̃i
xit nos ce secum ire p̾cepit: num in obe¬
dientes ẽẽ debuimus: Scis qͥdem nͥ for¬
te oblitus sis: qͥd quadam die ꝯmunica¬

Expanded text:
humane agendo non pepercistis nec parhumane agendo non pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . commendatur. Cui ergo charitas, pax et unitas irata cognoscitur, quid habet in regno Chrisxit nos, et secum ire praecepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communica
Abbreviated transcription (Latin):
i maneres in caritate. ꝗͣ
in te olim aut nouimꝰ
aut putauimꝰ caritatiᷤᷤ
ꝓfecto damna sentires:
quȩ utiq st̃ scanda la
pusilloꝵ. Nec enim caritas caritatem
offenderet aut contemneret: cũ sentiret
offensam. Nam se ipsam non potest ne¬
gare: nec enim in se diuisa ẽ. Nouit po¬
tius in se diuisa ꝯiungere: oiuncta diui¬
dere nescit. Proinde ut dixi si maneret
in te ñ sileret: ñ quiesceret ñ dissimu¬
laret: gemens & estuans. & intra pium
pectus tuũ ꝓculdubio submurmurãs
illud. Quis scandalizat᷑: e ego ñ uror eͤ
Siqͥdem benigna ẽ. Pacem diligit: con¬
gaudet unitati. Sola quippe ẽ. que
illam generat colligit. solidat &e con¬
seruat:ubicunq seruari cognoscitur
in uincło pacis. Infensa gͦ uobis hac
tam honorabili matre unitatis & pactᷤ
quo pacto queso ur̃m qͦdeunq sacrifici¬
um deo fore acceptũ p̾sumitis: cũ absq
illa nec martyriũ qͥdem aliqͥd eẽ pu¬
tet apłs: Aut qua ratione uobis forte

Expanded text:
i maneres in charitate, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forte
Abbreviated transcription (Latin):
uagantẽ illicite: ne seducant᷑ deserere ꝓ¬
fessum ordinem ꝓpt̾ in ordinatũ homi¬
nem: cum ipsum quoq angłin de celo
si aliud eis ȩuanglirauerit. dubitare ñ
oporteat apłica auctoritate anathema
dicere: & ab ipso doceant᷑ apło. se ab oĩ
fratre inquiete ambulante debere sub¬
trahere. Qui uos quoq doceat ñ suꝑbe
sapere. nec sꝑare in incerto diuitiarũ:
donec om̃ib abrenuntiantem. ꝓbatum
sibi xp̃c uendicet discipłm. Ual̃. A¬

Expanded text:
vagantem illicite, ne seducantur deserere provagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum ipsum quoque angelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, non superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum , donec omnibus abrenuntiantem, probatum sibi Christus vindicet discipulum.
Abbreviated transcription (Latin):
solatis. meliores quosq & ꝑfectiores sui
socios erroris assũpsit. Int̾ quos tres
quoꝵ maxime nos ablatione turba¬
uit ausus ẽ etiam seducere. & secum
ducere statuit: eurardũ uidelicet frem
lemq illum puerũ conradũ. quem
&e pͥdem ñ sine scandalo tulerat de co¬
lonia. Quos tam̃ si oꝑam dare uolue¬
ritis: ur̃a confidimꝰ posse reuocari in¬
dustria. Nam de ipsius arnoldi re¬
uocatione. qͥa iam in plurib eiꝰ infle¬
.xibilis animi obstinationẽ ꝓbauimꝰ.:
incassum laborare uos nolumꝰ. Audi¬
uimus autẽ eurardũ & adam & ñnul¬
los eiusdem consortii alios fres. in ur̃iˢᷤ
adhuc partib demorari. Quod si uerũ
ẽ: oportet uos eos ꝑ uos interim si dig¬
namin conuenire: flectere p̾cib. ratio¬
ne conuincere: & columbinã eoꝵ sim¬
plicitatẽ prudentia instruere serpentina: ne
putent obedientiã in obedienti ad-¬
herere: ne licite. sequi se posse confidant

Expanded text:
solatis, meliores quosque et perfectiores sui solatis, meliores quosque et perfectiores sui socios erroris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et secum ducere statuit; Evrardum videlicet fratrlemque illum puerum Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, ratione convincere, et columbinam eorum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti aderere, ne licite sequi se posse confidant
Abbreviated transcription (Latin):
potest peccatoris oratio. Ex qͦ dudũ
remis nr̃i inuicẽ utriq gratã cepimꝰ
noticiam: ñ puto uos nr̃ȩ penitus fu-¬
isse paruitatis oblitum. Et ob hoc ñ
timide tanquã ad extraneũ: s fidentis¬
sime scͥboad uos quecunq uolo. ut ad
notum & familiarẽ nr̃m. Arnoldus
abbas morimundensis. in graue totiꝰ
ordinis nr̃i scandalum. suũ nuꝑ mo¬
nast̾ium satis in ordinate deseruit:
quippe qui nec coabbatũ suoꝵ in tã
scrupuloso facto expectauit consiliũ:
nec ipsius eui p̾cipuam debebat sub¬
iectionẽ abbatis scilicet cist̾ciensis li¬
centiã uł assensũ. S cum eẽt homo
sub potestate habens & ipse sub se mi¬
lites: potestatis impatiens suꝑioris.
alienũ qͥdem ugum a ꝓpria ceruice
suꝑb abiecit: suũ aũ suꝑbior in sub¬
iectos retinuit. Si qͥdem de magna mł¬
titudine monachoꝵ. quos circuiens
mare & aridam inanit̾ congregarat
ñ xp̃o s sibi:. paucis admodũ hisq
simpliciorib ac remissiorib relictis de¬

Expanded text:
est peccatoris oratio. 1. Ex quo dudum Remis nostri invicem utrique gratam cepimus notitiam, non puto vos nostrae penitus fuisse parvitatis oblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectionem, abbatis 17 scilicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multitudine monachorum, quos circuiens mare et aridam inaniter congregarat, non Christo, sed sibi; paucis admodum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis de
Abbreviated transcription (Latin):
cisci iherosolimã. cõpendiũ uie inue¬
nit: &e cito ꝑuenit quo uolebat. Trãs¬
fretauit in breui hoc mare magnũ
& spaciosum: & ꝓspere nauigans at¬
tigit iam litus optatũ: atq ad portũ
salutis tandem applicuit. Stantes st̃
iam pedes eiꝰ in atriis iherłm: & quẽ
audierat in effrata inuento in cãpi
silue. libent̾ adorat in loco uͥ stetert̃
pedes eius. Ingressus ẽ in scãm ciuita¬
tem: sortitus ẽ cum illis hereditatem
quib merito dicitur: iam ñ estis hos¬
pites & aduene:. s estis ciues sc̃oꝵ ce

Expanded text:
cisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae libenter adorat in loco ubi steterunt pedes ejus. Ingressus est sanctam civitatem, sortitus est cum illis haereditatem, quibus merito dicitur: Jam non estis hospites et advenae, sed estis cive
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra eccl̃iȩ construrit: cũ terra quã
ibi delegauit. eidẽ matri quãdiu uix¬
erit concedat᷑. hȩc ꝓ philippo. Reliqͣ
hec pauca pro uobis. ipso quidẽ inti¬
mante.mimo uͦ inspirante do adici-¬
enda putauimꝰ: hortari uos in cari-¬
tate p̾sumentes. ne casuri głam mun¬
di quasi stantẽ aspiciatis &e uere stã¬
tem amittatis: ne plus uob̾ aut pro
uobis ur̃a diligatis. & sic uos & ur̃a
ꝑdatis: ne blandiens p̾sens ꝓspitas
sui uob̃ finem abscondat. & adu̾sitaᷤᷤ
sine fine succedat: ne leticia tempo¬
ralis luctum uob̃ et̾num & oꝑiat qͦ
parit. & pariat quẽ oꝑit: ne mors¬
dum longe ẽẽ uidetur & p̾occupet
imꝓuidũ. de uita dum longa expec¬
tatur. cito deserat male consciũ. sicut
scͥptum ẽ. Cum dixerint pax & secu¬
ritas̾. tunc subitaneus suꝑueniet in
teritus. tanquã in utero habenti:&
ñ effugient: Ualt¬

Expanded text:
in terra Ecclesiae construxit, cum terra quam in terra Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariat quem operit; ne mors longe esse putetur, et praeoccupet improvidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus superveniet eis interitus, tanquam in utero habenti, et non effugient . Val
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipsa iherłm. ei que in celis ẽ. tota m̃¬
tis deuotione & conu̾sationis imitatiõe.
& cognatione quadam sp̃c sociata. Hec
requies illius sicut ipse ꝓmittit in se¬
culum scl̃i: elegit eam in habitationẽ
sibi: qͦd apud eam sit & si n̾dum uisio
certe expectatio uere pacis. illiꝰ utiq
de qua dicit᷑. Pax di que exuperat om¬
nem sensum. Uerum hoc suũ bonũ
ce si desuꝑ accepit. in ur̃o tam̃ bene¬
placito facere cupit. immo se fecisse
ꝯfidit: sciens uos sapientis ñ ignorare.
sententiã: qͦd filiꝰ utiq sapiens sit gła
patris. Rogat autẽ pat̾ntatẽ urãm.
rogamus & nos cum illo &e pro illo.
quatinꝰ de p̾benda sua qͦd ipse suiˢ
creditorib ꝯstituit. immobilit̾ stare
faciatis: ne in aliquo fraudator qͦd
absit debiti. & p̾uaricator pacti inue-¬
niat᷑ ae ita munꝰ contriti cordis qͦdof¬
fert cotidie ñ recipiat᷑. dum frat̾ quiᷤ¬
piam habet aliquid adu̾sus eũ. Precat᷑
deinde. ut domus quã ipse matͥ suȩ

Expanded text:
salem, ei quae in coelis est, tota mtis devotione, et conversationis imitatione, et cognatione quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 Dei, quae exsuperat omnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem vestram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod offert quotidie, non recipiatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde ut domus quam ipse matri suae
Abbreviated transcription (Latin):
pulsata ẽ. s ñ quassata: quia dñs sup¬
ponit manum suam: cum urãm oppo¬
suit. Hinc ae nunc dñi huiꝰ senonenfis
ꝯstantiã concutere & labefactare cona¬
tur: ut metropolitano qͦd absit eiecto.
facile ꝓut uoluerit grasset᷑ in suffraga¬
neos. Postremo quis ambigit ñ aliud
eum quã oppugnare religionẽ: quam
nimirũ aꝑte. sui regni destructionẽ. sue
corone ꝓnuntiat mimicã: En alt̾ hero¬
des xp̃m ñ iam in cunabulis habet sus¬
pectum: s in eccłiis inuidet exaltatum.
cetis laborat extinguere. Deniq si falle¬
re de his quȩ attestamur falliue pura¬
mur: ur̃e citiꝰ inueniet examinationis
confidimus quod custodias innocenti¬
am. & udeas equitatẽ. Alioquin redu¬
ci in causam. in regis p̾sentia atq po¬
tentia: ñ plane ẽ aliud. quã tradi eum
hominẽ imnanimam inimicoꝵ. eius:¬

Expanded text:
pulsata est, sed non quassata; quia Dominus suppulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc domini hujus Senonensis constantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum aperte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herodes Christum non jam in cunabulis habet suspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. caeteris, laborat exstinguere. Denique si fallere de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examinationis confidimus, quod custodias innocentiam, et videas aequitatem. Alioquin reduci causam, in regis praesentia atque potentia, non plane est aliud quam tradi, heu! hominem in animam inimicorum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uormo pontifici honorio serui
& si digne iudicamur filii.Ste¬
phanus cist̾ciensis. hugo pon¬
tiniacensis. Bernardꝰ de claraualle: qͦd
reuerentissimo dño. qͦd benignissimo
patͥ. Degentes in monasti̾is ad quȩ nos
peccata nr̃a compulerunt. ñ cessamus
orare pro uob̃. & pro commissa uob̃ di
eccłia: congaudentes &e sponse dñi suꝑ
tam fido custode: & sponsi amico super
labore tam fructuoso. fident̾ proinde
atq fidelit̾ uĩe patnitati suggerimus.
quȩ in regno nr̃o eidem matͥ nĩe dolen¬
tes cernimus adu̾sari. Quantũ qͥdem
nos sentimus qui uicim sumus. rex lu¬
douicꝰ non tam ep̃os quã in epĩs iusticiȩ.¬
ꝑsequitur ⁊ elum: pietatis cultum: ha
potest: quod qui ante in habitu actuq
seculari honorati sunt. sublimes iudi¬
cati fideles. habiti familiares: mͦ inimi¬
ci facti sunt digne suo sacerdotio conu̾¬
santes: & ꝑ omĩa honorificantes mini¬
st̾ium suum. Hinc grauib contume¬
liis & inuiriis ep̃i parisiensis innocentia

Expanded text:
ummo pontifici HONORIO, servi, et si digni judicamur filii, STEPHANUS Cisterciensis, HUGO Pontiniacensis, BERNARDUS de Clara-Valle, quod reverendissimo domino, quod benignissimo patri. Degentes in monasteriis, ad quae nos nostra peccata compulerunt, non cessamus orare pro vobis, et pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui vicini sumus, rex Ludovicus non tam episcopos, quam in episcopis justitiae persequitur zelum, pietatis cultum, habpotest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Urã autẽ sinceritas facile credi¬
dit: que libent̾ audiuit. Gratulor qͥ¬
dem de caritate quȩ omĩa credit. s con¬
fundor pro ueritate quȩ omĩa nouit.
uolo uos mͥ credere de me: magis quã
altĩ qui tantũ uidet in facie. Nemo
quippe scit quȩ sunt in hoĩe. nisi spiritꝰ
hominis qui ẽ in eo. Dico uob̃ ego qͥ de
me loquor. ñ ex comectura s exsenten¬
tia. ñ sum talis qualis putor uł dicor:
qͦd qͥdem tam securuᷤ fateor quã certꝰ
exꝑior. ita ut nil malim urĩs orationi¬
b specialit̾ obtinere: quã ut talis fiam.

Expanded text:
vit; vestra autem sinceritas facile credivit; vestra autem sinceritas facile credidit quod libenter audivit. Gratulor quidem de charitate, quae omnia credit ; sed confundor pro veritate, quae omnia novit. Volo vos mihi credere de me magis quam alteri, qui tantum videt in facie. Nemo quippe scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Dico vobis ego qui de me loquor non ex conjectura, sed ex sententia: Non sum talis qualis putor vel dicor. Quod quidem tam securus fateor, quam certus experior: ita ut nil malim vestris orationibus specialiter obtinere, quam ut talis fiam,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa tab̾nacła iacob: qͦd uidelicet in
tabnacłis & si qͣndo gaudet᷑ de uicto¬
ria. laborat᷑ tam̃ in pugna. & plerũq
ꝑiclitatur de uita: in illa autẽ patͥa
nulla prorsus admittit᷑ adu̾sitas. siue
tristicia: quẽadmodũ de illa canitur.
Sicut letantiũ omniũ: habitatio est¬
in te. Et rursum. Leticia sempit̾na erit
eis. Deniq quomͦ miscdiȩ recordabit᷑:
uͥ memorabitur iusticiȩ di soliꝰ Pro¬
inde uͥiam ñ erit miserie locus. aut
miscdiȩ tempꝰ. nullus ꝓfecto eẽ pot̾it
miserationis affectus. Longum qͥdem
adhuc texere sermonẽ. insatiabil collo¬
finem indicunt. Primũ qͥdem quod
maxime uereor: ne fiam onerosus uo¬
bis. Scdm: qͦd pudet loquacitatis. Ter¬
cium: qͦd domestieis urgeor curis. In
fine p̾cor miseremini mei: & si exulta¬
stis in bonis de me tantũ auditis: cer¬
tis queso compatimini malis. Uidit
fortassis qui uob̃ ea narrauit aliqua
parua: & de paruis grandia estima¬

Expanded text:
omnia tabernacula Jacob ; quod videlicet in omnia tabernacula Jacob ; quod videlicet in tabernaculis etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut laetantium omnium habitatio in te ; et rursum: Laetitia sempiterna erit eis . Denique quomodo misericordiae recordabitur, ubi memorabitur justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut misericordiae tempus, nullus profecto esse poterit miserationis affectus. 10. Longum quidem adhuc texere sermonem insatiabili collofinem indicunt. Primum quidem, quod maxime vereor ne fiam onerosus vobis: secundum, quia pudet loquacitatis: tertium, quod domesticis urgeor curis. In fine precor, miseremini mei; et si exsultastis in bonis de me tantum auditis, certis, quaeso, compatimini malis. Vidit fortassis qui vobis ea narravit, aliqua parva, et de parvis grandia aestima
Abbreviated transcription (Latin):
uita ex om̃i genere piscium. intra sinum
suȩ latitudinis caritatis rete concludit:
ubi se pro tempore om̃ib conformans
omniũq in se siue ꝓsꝑa siue adu̾sa tra¬
hiciens. suaq qͦdam mͦ faciens. ñ solum
gaudere cum gaudentib. s etiam flere
cum flentib consueuit. S cum ꝑuen̾it
ad litus: uelut malos pisces. om̃e quod
triste patit᷑ foras mittens. sola que pla¬
cere &e iocunda eẽ poterunt retinebit.
Nunquid enĩ tunc u̾bi gr̃a paulus
aut infirmabit᷑ cum infirmis aut ure¬
tur ꝓ scandalizatis. uͥ scandala &e infir-¬
mitas ꝓcul erunt: Aut certe lugebit
eos qui ante ñ egerunt penitentiam:
uͥ certũ ẽ sic neminẽ sane fore qͥ penite¬
at. qm qui peccet non erit: Absit aũ.
ut uł eos qui ignib et̾nis cũ diabło ⁊ an-¬
glis eiꝰ deputandi sunt plangat. & defle-¬
at in illa ciuitate. quã fluminis impetꝰ
letificat. cuiꝰ diligit dñs portas super

Expanded text:
vita ex omni genere piscium, intra sinum vita ex omni genere piscium, intra sinum suae latitudinis, charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive prospera, sive adversa trajiciens, suaque quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit. Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante non egerunt poenitentiam, ubi certum est, sic neminem sane fore qui poeniteat, quomodo qui peccet non erit? Absit autem ut vel eos qui ignibus aeternis cum diabolo et angelis ejus deputandi sunt, plangat et defleat in illa civitate, quam fluminis impetus laetificat , cujus diligit Dominus portas super
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓpħam sensisse cũ diceret. Introibo
in potentias dñi. dñe memorabor iu¬
sticie tue soluis. Sciebat ꝓfecto. cũ intro¬
iret in sp̾uales potentias dñi. exutũ
se iri uniu̾sis infirmitatib carnis. ut
iam nil de carne haberet cogitare: sed
totus in sp̃u memoraret᷑ iusticiȩ di so¬
lius. Tunc ꝓ certo singula xp̃i membͣ
dicere poterunt de se: qͦd paulus aiebat
se cognoscit scdm carnẽ: qͥa caro ce san¬
guis regnũ di ñ possidebunt: non qͦd
carnis illic substantia futura ñ sit. s
qͦd carnalis omĩs necessitudo sit defu¬
tura. carnisq amor amore sp̃c absor¬
bendus: & infirmȩ quȩ nunc st̃ huma¬
nȩ affectiones. in diuinas quasdã po¬
tentias habeant cõmutari. Tunc sa¬
gena caritatis. quȩ nc̃ tracta ꝑ mare
hoc magnũ & spaciosũ ex om̃i genere
pisciũ congregare ñ desinit: cũ ꝑducta
ad litus fuerit: malos foras mittens bo¬
nos solumm̾ retinebit. Si qͥdem in hac

Expanded text:
hoc sensisse Prophetam cum diceret: Introibo hoc sensisse Prophetam cum diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae soliiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis infirmitatibus carnis, ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Dei solius. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat se cognoscit secundum carnem, quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Non quod carnis substantia illic futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus, et infirmae quae nunc sunt humanae affectiones in divinas quasdam potentias habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum, ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ incipit ꝑfidem inquirere
& diligere. Diligit itaq in scdõ gradu
dm̃. s ꝓpt̾ se ñ ꝓpt̾ ipsum. At uͦ cũ ipsũ
ceꝑit occasione ꝓprie necessitatis colere
& firequentare cogitando. legendo. orã¬
do. obediendo: quada huiꝰeemodi fami¬
liaritate paulatim sensimq d̃s inno-¬
tescit. consequent̾ & dulcessit: & sic gu¬
stato quã suauis ẽ dñs. transit ad t̾ciũ
gradũ ut diligat dm̃. ñ iam ꝓpt̾ se. s
ꝓpt̾ ipsum. Sane in hoc gradu statur:
& nescio si a qͦ quã hominũ quartꝰ in
hac uita ꝑfecte appirhendit᷑. ut se scili¬
cet homo diligat tantũ ꝓpt̾ dm. Asserãt
hoc siqui exꝑti sunt: mͥ fateor impossi¬
bile uidetur. Erit autẽ ꝓculdubio. cum
introductus fuerit bonus seruus & fi
delis in gaudiũ dñi sui: & inebriatus
ab ubertate domus d̃i. Quasi enĩ ebriꝰ¬
miro qͦdam mͦ oblitus sui. & a sepenitꝰ
uelut deficiens totꝰ ꝑgit in d̾m: &e dem¬

Expanded text:
necessarium incipit per fidem inquirere necessarium incipit per fidem inquirere et diligere. Diligit itaque in secundo gradud propter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio cum intrdelis in gaudium Domini sui , et inebriatus ab ubertate domus Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut deficiens, totus perget in Deum: et dei
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda ẽ. quȩ seruili ut diximꝰ
nunquã deest timori: illo scilicet ge¬
nere locutionis. quo sepe causa poni¬
t᷑ pro effectu. Deinde cupiditas tunc
recte a suꝑueniente. caritate ordinat᷑:
cũ mala quidẽ penitꝰ respuunt᷑. bo¬
nis uͦ meliora p̾ferunt᷑: nec bona nisi
ꝓpt̾ meliora appetunt᷑. Quod cũ plene.
ꝑ di grãm assecutum fuerit. diligetur
corpꝰ &e uniu̾sa corporis bona tantũ ꝓpt̾
carnis concupiscentia nascimur:. neces¬
se ẽ cupiditas uł amornr̃ a carne inci¬
piat: quȩ si recto ordine dirigit᷑. quib¬
dam siuis gradib duce gr̃a ꝓficiens. sp̃u
tandem consummabit᷑: qͥa ñ priꝰ qͦd
sp̃uale s qͦd ammale. deinde qͦd sp̃ua¬
le. Et priꝰ necesse ẽ portemꝰ imaginẽ t̾re¬
stris: deinde celestis. In pͥmis gͦ diligit
seipsũ homo ꝓpt̾ se. Caro quippe est:¬
& nil sapere ualet p̾ter se. Cumq se ui¬
det ꝑ se ñ posse subsistere: dm sibi quasi

Expanded text:
intelligenda est, quae servili, ut diximus, intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona tantum proptcarnis concupiscentia nascimur, necesse est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius quod spirituale, sed quod animale, deinde quod spirituale; et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestis . In primis ergo diligit se ipsum homo propter se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum sibi quasi