comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ postea diceret᷑. ipse autem rectos faciet
cursus tuos. & itiña tua in pace ꝓdiuet.
Nolite gͦ declinare indext̾am neꝙ insi¬
nistram: qmͣuis laudentur uie que adex¬
tͥs sunt. & uituꝑentur que sunt a simstͥs.
Hoc ẽ enim ꝓpt̃ quod addidit. Aũte aũ
pelem tuum auia mala. hoc est asmistra:
quod manifestat inconsequentib dicens.
uias enim que adextͥs sunt nouit deus:
ꝑũse autem sunt que asinistͥs sunt. Eas
itaꝙ uias ambulare debemꝰ. quas nouit
deus: de quib in psalmo legitur. Nouit
dñs uiam iustorum: & uia impiorum
ꝑibit. Hanc enim ñ nouit dñs quia sim¬
stra ẽ: sicut dicturus est etiam illis ad
sinistram constitutis. ñ noui uos. Quid
est autem qd ñ nouit ille. qui utiq no¬
uit omnia. siue bona hominũ siue ma¬
laͫ s quid ẽ ñ uos noui. nͥ tales uos ego
ñ feci: Quẽadinodum illud quod dictũ
dictum est. uias que acdex tͥs sunt nouit
dñs. quomͦ intelligendum est. nͥ quia ipse

Expanded text:
 postea diceretur: Ipse autem rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Nolite ergo declinare in dexteram neque in sinistram, quamuis laudentur uiae, quae a dextris sunt, et uituperentur, quae sunt a sinistris. hoc est enim, propter quod addidit: Auerte autem pedem tuum a uia mala, hoc est a sinistra, quod manifestat in consequentibus dicens: Vias enim, quae a dextris sunt, nouit deus; peruersae autem sunt, quae a sinistris sunt. eas itaque uias ambulare debemus, quas nouit deus, de quibus in psalmo legitur: Nouit dominus uiam iustorum et uia impiorum peribit. hanc enim non nouit dominus, quia sinistra est, sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis: Non noui uos. quid est autem. quod ille non nouit, qui utique nouit omnia siue bona hominum siue mala? sed quid est: Non uos noui. nisi \'tales uos ego non feci\'? quem ad modum illud, quod dictum dictum est: Vias, quae a dextris sunt, nouit dominus, quo modo intellegendum est, nisi quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ficientib. in bono ꝓposito ꝑmane. Hoc ꝓ
uob̾. hoc ꝓnob̾. hoc ꝓ omnib qui uos di¬
ligunt. & ꝓ eis qui uos oderunt: in stant
inpace frat̾na. & uigilant̾ orate. Deo ui¬
uatis. Si quid de nobis mereor: ueniat

Expanded text:
ienter in bono proposito permanere. hoc pro uobis hoc pro nobis hoc pro omnibus, qui uos diligunt, et pro eis, qui uos oderunt, instanter in pace fraterna et uigilanter orate. deo uiuatis. Si quid de uobis mereor, ueniat
Abbreviated transcription (Latin):
tur appellare testamentũ uetꝰ: nisi qͦd
cdatũ ẽ in monte syna. Et in eo qͦd dixi
de tẽporũ hystoria scm ambrosiũ soluis¬
se questionẽ: tanꝙͣ coetanei fuerint pla¬
to ⁊ iheremias: me fefellit memoria. Nã
legit᷑. quẽ de sacram̃tis siue de philoso¬
phya scripsit. Hoc opus sic incipit. St
precepta quedam:¬

Expanded text:
tur appellare testamentum uetus, nisi quod tur appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. nam legitur, quem de sacramentis siue de philosophia scripsit. Hoc opus sic incipit: Sunt praecepta quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ibros de doctrina xp̃iana cum
imꝑfectos compissem: ꝑficere malui ꝙͣ eis
sic relictis ad alia retractanda transire.
Compleui ergo terciũ qui scriptꝰ fuerat
usq ad eum locum ubi cõmemoratũ ẽ
ex euͣngłio testimoniũ de muliere que ab¬
scondit fermentũ in trib mensuris fari¬
ne: donec totum fermentaret᷑. Ad didi
etiã nouissimũ librũ: ⁊ quatuor libris
opus illud impleui. Quorũ pͥmi tres
adiuuant ut scripture intelligantur:
qͣrtus aũ quomͦ que intelligimꝰ ꝓfẽnda
sint. In scdo sane libro de auctore libri
quẽ plures uocant sapientiã salomonis.
ꝯͦd⁊̃ ipsũ sicut eccłiasticũ ihc filiꝰ sirach
scripserit. non ita constare ut a me dic¬
tum est. postea didici: ut omĩno ꝓba¬
biliꝰ comꝑi. ñ esse hunc eiꝰ auctorẽ. Ubi
aũ clixi hiis qͣdraginta . iiͦii. libris testa¬
menti uetis t̾minat᷑ auctoritas: ex con¬
suetudine qua iam loquit᷑ eccł̃ia. uetꝰ
testamentũ appellaui. Apls aũ ñ uide¬

Expanded text:
ibros de doctrina Christiana cum inperfectos conperissem, perficere malui quam eis sic relictis ad alia retractanda transire. conpleui ergo tertium, qui scriptus fuerat usque ad eum. locum, ubi commemoratum est ex euangelio testimonium de muliere, quae fermentum abscondit in tribus mensuris farinae, donec totum fermentaretur. addidi etiam nouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. ubi autem dixi: his quadraginta quattuor libris testamenti ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non uide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstea quam scripsi de bono
coniugali. expectabatur ut
scͥberem de sc̃a uirginitate. nec distit¬
li: atq id dei miius & qmͣ magnum &
qnͣta humilitate custodiendum eẽt. uno
sicut potui uolumine ostendi.

Expanded text:
steaquam scripsi de bono coniugali, expectabatur, ut scriberem de sancta uirginitate, nec distuli atque id dei munus et quam magnum et quanta humilitate custodiendum esset uno, sicut potui, uolumine ostendi.
Abbreviated transcription (Latin):
centib obedientia p̃benda erit. Quomͦ ⁊:
honoratus in senectute apparebit. qui dis¬
cipline laborem in adolescentia non susti¬
nuerit : Quodcumq enim homo labora¬
uerit. hoc & metet. Omnis namq discipli¬
na in p̃senti non uidetur gandii ẽẽ secl¬
meroris. postea uͦ fructum paccatissimũ
exercitatis ꝑ eam reddet iustitie. Sicut gͦ
fructus non inuenitur in arbore. in cnia
panpinus ant flos pͥus non apparuerit.
mum ñ pot̾it. qui in adolescentia discipli
ne alicuius exercitatione ñ laborauerit.
Disciplina gͥ absꝙ obedientia. qualiter
fiert poterit: Adolescens ergo sine de
mat̾ est. magna exercitatione indigit.
ut sui normã studii xp̃o dño exhibeat.
qui obediens pat̾ usꝙ ad mortem. cru¬
cis ignominiam ubent̾ sustinuit.

Expanded text:
centibus oboedientia praebenda erit. quomodo enim centibus oboedientia praebenda erit. quomodo enim honoratus in senectute apparebit, qui disciplinae laborem in adulescentia non sustinuerit? quodcumque etenim homo laborauerit, hoc et metet. omnia namque disciplina in praesenti non uidetur esse gaudii sedmaeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatio per eam reddit iustitiae. sicut ergo fructus non inuenitur in arbore in qua pampinus aut flos prius non apparuerit, ui non poterit qui in adulescentia disciplinae alicuius exercitationibus non laborauerit. disciplina igitur absque oboedientia qualiter fieri potest? adulescens ergo sine obomater est magna exercitatione indiget, ut sui normam studii Christo Domino exhibeat qui oboediens patri usque ad mortem crucis ignominiam libenter sustinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tibrs obsequium & subiectio. & obedientia
rite debet᷑. Qua ꝓpt̾ & in mandatis legis pͥ¬
mum in his que ad homines ꝑtinent. ꝑa¬
tris & matris honor imꝑatur. quia qmͣui
carnalis pat̾ non suꝑuixerit. aut indig¬
nus fuerit. alicui tñ patri digno & uiuẽ¬
ti pat̾nus honor usꝙ ad ꝑfectam & dignã
itatem afilis p̃bendus ẽẽ ostenditur. Qua¬
tuor & enim modis ꝑscͥpturas diuinas patͦs
uocant᷑. hoc est natura. gente. ammonitiõe.
etate. De patre namq naturalit̾ iacob. ad
laban loquitur. Nisi timor patͥs mei isaac
affuisset. tuliss omnia que mea sunt. Gen¬
te uͦ pater dicitur. gnͣdo dñs ad moy sen¬
de rubo loquebatur. Ego sum inquiens d̃s
patrum tuorum. deus abraham. deus ysaac.
tico deutõnomii loquitur. In t̾roga patrẽ
tuum. & annuntibit tͥ. Quod si gͦ natura¬
lis pat̾ suꝑstes non fuerit. aut in dignuis
fuerit. ad monenti tamen seniori ab adoleᷤ¬

Expanded text:
tibus obsequium et subjectio et obedientia tibus obsequium et subjectio et obedientia rite debetur. Quapropter et in mandatis Legis primum in his quae ad homines pertinent, patris et matris honor imperatur : quia quamvis carnalis pater non supervixerit, aut indignus fuerit, alicui tamen patri digno et viventi paternus honor usque ad perfectam et dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. Quatuor etenim modis per Scripturas divinas patres vocantur; hoc est, natura, gente, admonitione, et aetate. De patre namque naturali Jacob ad Laban loquitur, Nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt . Gente vero pater dicitur, quando Dominus ad Moysende rubo loquebatur, Ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, tico Deuteronomii loquitur, Interroga patrem t dicent tibi. quod si ergo naturalis pater superstes non fuerit aut indignus fuerit, admonenti tamen aut seniori ab adules
Abbreviated transcription (Latin):
cor uidelicet & lingua. quia cor sẽꝑ nouaᷤ
cogitationes machinari non desunt. Lingua
inipigre loquitur. quodcumq machinari¬
cor senserit. Caueat gͦ senilis etas. ne iste ui¬
uenescentes particule totam armoniam
decipiant. & ꝑ res ineptas reliqui corporis
grauitatem illudant. Unicuiq namꝙ cõ¬
siderandum ẽ. quid etatis eminentie dignũ
ẽ. ut hoc agat quod nec uitam nec etatem
nec ministerium uile reddat. De tercio.
mundus a recto rationis ordine deprauat᷑.
Qualit namꝙ in senectute ministrari sͥ
ille sꝑabit. qui in ad olescentia semoribus
obelientiam exhibere contempnit: Inde
& in ꝓuerbio apud ueteres habetur. quod
seruire aliquis nequeat illi. qui pͥus alicui
seruitutem p̃bere denegat. Propt̃ quod et
alhuc ad legitimã etatem doctoris non ꝑue
nerat. obedient̃ ininistrationẽ parentibus
suis exhibuit. Sicut gͦ insemibus sobrietas
& mox ꝑfecto requiritur ita & ab adolescẽ¬

Expanded text:
cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ministerium uile reddat.. ADVLESCENSmundus a recto rationis ordine deprauatur. qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, quod seruiri nequeat qui prius alicui seruitutem praebere denegat. propter quod et adhuc ad legitinerat, obedienter ministrationem parentibus suis exhibuit . Sicut ergo in senibus sobrietas et morum perfectio requiritur; ita etiam in adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
te bonorum oꝑum maturos fructus ꝓfr̾e
pariupendit. Quid enim stolidius fieri potest.
si mens ad ꝑfectionem festinare non contẽ
dat. quando totiꝰ corporis habitus senectute
confectus homo ad int̾itum ꝓꝑat. dum ocl̃i
caligant. aures gͣuit̃ audiunt. capilli flu¬
unt. facies in pallorem mutatur. dentes
lapsi numero minuunt᷑. cutis arescit. fla¬
tus non suauit̾ olet. pectus suffocatur. tus¬
sis cachinnat. genua trepidant. talos. & pe¬
des tumor inflat. etiam homo int̾ior qui
ñ senescit his omnib aggrauatur. & hec
omnia ruituram iam iamꝙ domum corꝑiᷤᷤ
cito ꝓnuntiant: Quid gͦ suꝑẽ. nisi ut dũ
huuis uite defectus appropiat. nichil ali
uenib enim incertus huius uite t̾mimus
instat: senib uͦ cunctis est maturior ex hac
luce recessus. Cauende sunt gͦ homini due
particule. que in illus carne ñ uet̾ascunt:
& totum hominẽ ad peccatum ꝑtͣhunt.

Expanded text:
te bonorum operum maturos fructus proferre te bonorum operum maturos fructus proferre paruipendit. quid enim stolidius fieri potest, si mens ad perfectionem fesdat, quando totius corporis habitus senectute confectus ad interitum properat? Dum oculi caligant, aures graviter audiunt, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero minuuntur, cutis arescit, flatus non suaviter olet, pectus suffocatur, tussis cachinat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat; etiam homo interior qui non senescit, his omnibus aggravatur. Et haec omnia ruituram jamjamque domum corporis cito praenuntiant. Quid ergo superest, nisi ut dum hujus vitae defectus appropiat, nihil aliudvenibus enim incertus hujus vitae terminus instat, senibus vero cunctis maturior ex hac luce recessus. Cavendae ergo sunt homini duae particulae, quae in illius carne non ueterescunt et totum hominem ad peccandum pertrahunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dum multe sapientie tͣnsgressionẽ incur¬
rit. totius isrłitice plebis regni disꝑsionem
soluis sui merito p̃stitit. Quib gͦ multa cõ¬
mittuntur. maiora ꝑdunt. si non recte di
spensauerint. largioris sui munera que ꝑ¬
ceꝑunt. Cui enim plus commutit᷑ plus ab
eo erigetur. & seruus qui dm̃ sui nolunta¬
tem intelligens non facit. arcioribus & gra¬
uoribus flagris uidicte uapulabit. De
si sine religione senex in ueniatur. cui
cum membra ext̾ioris hominis neterascunt:
ures animi id ẽ int̾ioris hominis membra
incrementa roboris non capiunt. Plus enĩ
om̃ib religioni oꝑam dare senibus conue¬
nit: quos p̾sentis scłi florida etas transacta
deserit. Sicut namq inlignis ipsa reꝓba
arbor compare: que post flores fructus op¬
timos cultori suo non exhibet sic & in ho¬
minib ipse repbus est quem flos iuuentu¬
tis deserit. & tamen in sui corporis senectu¬

Expanded text:
nt. Nam et Salomon dum multe sapiencie transgressionem incurnt. Nam et Salomon dum multe sapiencie transgressionem incurrit, tocius Israhelitice plebis regni dispersionem solo suo demerito prestitit. Quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint rectoris sui munera, quae perceperunt. cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur. et seruus qui domini sui uoluntatem intellegens non facit, acrioribus et grauioribus flagris uindictae uapulabit. SENradus est, si sine religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructus optimos cultori suo non exhibet, sic et in hominibus ipse reprobus est quem flos iuuentutis deserit et tamen in sui corporis senectu
Abbreviated transcription (Latin):
abusionis gradus est. si sine
oꝑibus bonis sapiens & p̃dicator
fuerit. qui quod sermone docet. actibus
explere negligit. Auclitores enim doctrine
dicta facere contempnunt: cum p̃dicatoriᷤᷤ
oꝑa ap̃dicationis uerbis discrepare conspi¬
ciunt. Numqmͣ enim fit efficar p̃cdicantiᷤᷤ
auctoritas: nisi eam efftectus oꝑis cordi af¬
firerit audientis. p̃sertim cum & ipse doc¬
tor si inuitiorum amorem de lapsus fu̾it.
alt̾uis doctoris medicam̃tum suis uulne¬
ribus adhibere pariupendi. Unde & ipse
dominus in euangło de doctrina pariter
qualem in his cautelam haberent ad¬
monebat dicens. Si sal euanuerit. in quo
salietur: Hoc ẽ si doctor errauerit. a quo
it̾um doctore emendabitur: Et si lum̃
quod inte ẽ tenebre sunt. ipse tenebre
quante erunt: si namꝙ oculus auidẽ¬
di offitio desierit. quis a manu. ant pe¬
de. uł areliquo corpore illud ministeriũ
exiget: Qua ꝓpt̾ rectores cogitent. ne
ampliori iundicte subiaceant. si plurimoꝵ

Expanded text:
abusionis gradus est, si sine bonis operibus sapiens et praedicator fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Auditores enim doctrinae, dicta facere contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis verbis discrepare conspiciunt. Numquam enim fit efficax constituentis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi affixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in vitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis vulneribus adhibere parvipendit. Unde et ipse Dominus in Evangelio de doctrina pariter qualem in his cautelam haberent admonebat, dicens: Quod si sal evanuerit, in quo salietur ? Hoc est, si doctor erraverit, a quo iterum doctore emendabitur? Et si lumen, quod in te est, tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt ? Si namque oculus a videndi officio desierit, quis a manu, vel a pede, vel a reliquo corpore illud ministerium exiget? Quapropter doctores cogitent, ne ampliori vindicte subiaceant, si plurimoru
Abbreviated transcription (Latin):
uocem eius. Ecce xp̃e ñ contendit. neq
clamauit. & tu si morum xp̃i similitu¬
dinem tenẽ cupis. nion contendas. ne
ab usuius ineccłia xp̃ianus existas. Suiˢ
enim sectatorib xp̃c p̃cipit. Nolite uoca¬
ri rabbi. Unus ẽ enim magister ur̃ qͥ¬
t̃ram. Unus ẽ enim pat̾ ur̃ qui inceliᷤ
est. Om̃s enim uos fres estiꝰ. Qiubus ad sup¬
plicandum imꝑauit dicere. Sic autem¬
nomen tuum. frustra autem de patre cõ¬
tendit int̾ra. qui patrem & patͥam ꝓfi¬
tetur habere se incelo. Cuiuis patrie poᷤ¬
sessor nemo efficitur. nͥ qui de t̃rene patͥe
contentione securis habetur

Expanded text:
uocem eius. ecce Christus non contendit neque uocem eius. ecce Christus non contendit neque clamauit: et tu si morum Christi similitudinem retinere cupis, ne contendas, ne abusiuus in ecclesia Christianus existas. suis enim sectatoribus Christus praecepit: nolite uocari Rabbi: unus est enim magister uerram: unus est enim pater uester qui in caelis est. omnes enim uos fratres estis. quibus ad supplicandum imperauit dicere: patenomen tuum. frustra ergo patrem contendit in terra qui patrem et patriam profitetur habere se in caelo: cuius possessor nemo efficitur, nisi qui de terrenae patriae contentione securus habetur
Abbreviated transcription (Latin):
corde ñ possunt. Quemadinodũ ocłi
celum parit̾ & t̾ram nequaimͣ conspi-¬
ciunt. S requirendum est si uere in
mundo aliquid sit quod amari debe¬
at. & quis sit ille mundus quem diligi
diuina eloquia uetant. Terra gͦ cum
nascentib in ea & metallis. & animan¬
tib. & pulcritudine uestium. & oblec¬
tionib ciborum. & his que ad hec ꝑ¬
ꝓpt̾ quem hec omnia facta sunt amari
iubetur. Hec enim omnia p̃dicta uelud
non mansura ad celestem patͥam per¬
gentes comitari nequeunt. P roximi
uero uelud mansuri coheredes semet
ipsos licent̾ inruicem diligunt. Quod
mundo parit̾ deficiet. & ipse mundꝰ
ñ amari imꝑatur. Proximus autem
qui est pars regni celestis. in t̾ra ab ĩ¬
timis regni celorum appetitoribus
Propt̾ea uͦ mundus p̃sens ñ diligi ĩ¬
ꝑatur. ne a dei dilectione alienus scłi
tendi. quod ñ licet amari. Igit᷑ xp̃ianꝰ
menm suꝑ enm. Non contendet ne ꝙ
clamabit. neq aucdiet aliquis in plateiᷤ

Expanded text:
re non possunt, quemadmodum oculi caelum pariter et terram nequaquam conspiciunt. sed requirendum est, si uere in mundo aliquid sit quod amari debeat et quis sit ille mundus quem diligi diuina eloquia uetant. terra ergo cum nascentibus ex ea et metallis et animantibus et pulcritudine uestium et oblectationibus ciborum et his quae ad haec ppropter quem haec omnia facta sunt amari iubetur. haec enim omnia praedicta uelut non mansura ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis coheredes semet ipsos licenter inuicem diligunt. quod mundo pariter deficiet et ipse mundus non amari imperatur: proximus autem qui est pars regni caelestis in terra interim a regni caelorum appetitoribus propterea uero mundus praesens non diligi imperatur, ne a Dei dilectione alienus saecutendi quod non licet amari. igitur Christimeum super eum. non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis
Abbreviated transcription (Latin):
us uero qui petrauerat. intellexit pec¬
git quod fecit. dieb ac noctib domini
misericordiam deprecatur. Non dico
quod bene fecerit quia peccauerat: ad
comp̾arationem tamen eius qui publi-¬
ce sceleratus est: iste sanctus est. Hoc to¬
tum quare dico: Non ut spem dem pec

Expanded text:
us vero qui peccaverat, intellexit us vero qui peccaverat, intellexit tamen quod fecit, die noctuque Domini misericordiam deprecatur. Non dico quia bene fecerit quod peccavit: ad comparationem tamen ejus qui publice sceleratus est, iste sanctus est. Hoc totum quare dico? Non ut spem peccator
Abbreviated transcription (Latin):
dimitere: quod habemus in ꝓposito. Di¬
cat aliquis. Et quid facio: si peccaui in
isto ꝓposito: Quid facturus sum. nec se¬
cularis nec monachus. Ergo aliquis pec-¬
catum peccato maiore cupit emendare ͥ
Ergo hoc clico. Non nobis licet dimittere:
stitutus. esto penitens quasi monachus:
dominum meum: et ne me cecdat. semper
debeo fugere. Si te penitet quod fugisti:
debes ad dominum conuerti. Nemo dicat.
Denitet me quia fugi: et semꝑ debeo fu¬
gere. Siue sancti simus. siue petcatores
Si sanctus es: beatus es monachus. Si
peccador es: miser es monachus. Tamen¬
licet dignitatẽ ꝓpositi ꝑdideris. Hoc
in commune loquor et qͣndo uobis di¬
co. michi quoq loquor: ne quis se pu¬
tet habere habere potestatem mutan
di ꝓpositum. Rem uobis dico nouam:
quasi in comparatione dico. non quod
chos corruisse. hoc est. uterq peccauerit.
it uxorem. ⁊ dixit. Non possũ sustuiere:
non possum monachus ꝑseuerare. Ali¬

Expanded text:
dimittere quod habemus in proposito. Didimittere quod habemus in proposito. Dicat aliquis, Quid facio, si peccavi in isto proposito, qui factus sum nec saecularis nec monachus? Aliquis peccat peccato majori? cupit emendare? Ergo hoc dico, Non nobis licet dimittere qa monachi constitutus, esto poenitens quasi monachus: dominum meum, ne me caedat: semper fugere debeo? Si te poenitet quod fugisti, debes reverti ad dominum tuum. Nemo dicat, Poenitet me quia fugi, et debeo semper fugere. Sive sancti simus, sive peccatores Si sanctus es, beatus es monachus: si peccator es, miser es monachus. Nlicet dignitatem propositi perdideris. Haec quidem in commune loquor: et quod vobis loquor, mihi quoque loquor, ne quis se putet habere potestatem mutare propositum. Rem vobis dico novam: quasi in comparatione dico, non quasi chos corruisse; hoc est, uterque peccaverit. xorem, et dixit, Non possum sustinere, non possum monachus perseverare. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Si dimiseris: non te habeo in illo
gradu quo prius habui. Primũ liber e
ante oculos meos. Non eras de ministris
meis: s tamen eras de familia mea. Non
a eras. Non eras mecum: s tamen meu̾s
eras. Et qͣndo michi militare cepisti. si re¬
cesseris: non te habeo quasi de familia.
s quasi fugitiuum. Hoc totum qͣre dicoꝰ
Quoniam in nostra est potestate ꝓmitte
dicimus. Pmisisti: p̃mium habes. Non
re liberam potestatem: et dicere. Ergo il¬
li qui uxores habent. qui st̃ in ciuitatib.
qui militant. qui negociant᷑: ergo totuꝰ
mundus in ꝑiculo est. ce soli monachi
saluantur: Non est equaͥ nr̃a ⁊ illorum
conlitio. Illi scientes imbecillitatẽ suã.
qͣsi negociator: est xp̃ianus qͣsi miles. Et
cornelius centurio miles erat: et saluatꝰ
secularis: et tactus sum monachus. Aut
mittere uitam monachi. et sequi secularẽ:
non habebit me clñs quasi secularem: sed
qͣsi preuaricatorem. Non ergo nobis lice

Expanded text:
tuum. Si dimiseris, non te habeo in illo tuum. Si dimiseris, non te habeo in illo gradu in quo te prius habui. Primum liber erante oculos meos, non eras de ministris meis, tamen eras de faa eras; non eras mecum, sed tamen meus eras. Ex quo mihi militare coepisti, si recesseris, non habeo te de familia, sed quasi fugitivum. Hoc totum quare dico? Quoniam in nostra erat potestate promitterdicimus: Promisisti? Praemiumre liberam potestatem, et dicat, Ergo illi qui uxores habent, qui sunt in civitatibus, qui militant, qui negotiantur, ergo totus mundus in periculo est, soli monachi salvantur. Non est nostra et illorum aequa conditio. Illi scientes imbecillitatem suam si negotiator; et christianus quasi miles. Et Cornelius centurio miles fuit, sed salvatus ecularis, et factus sum monachus; aut mittere vitam monachi et sequi saecularem, non habebit me Dominus quasi saecularem, sed quasi praevaricatorem. Non ergo licet nobis
Abbreviated transcription (Latin):
habuerunt corpora que tu habes: O mo¬
nache qui ieiuinium fugis: putas te ig¬
nem fugere: Soc ergo dico: qm̃ omni
tempore sunt martyria et preuaricatio¬
nes. Deniq et apłs quid loquitur de ui¬
dius: que secundos duxerunt maritos:
Quid clicits Habentes inquit dampna¬
tionem: quia primam ficlem irritam
fecerunt. eide quid dicit. O uidua. an¬
teqͣm m ꝓmitteres cum esses uidua: in
tua erat potestate ut nuberes. Ex eo tem¬
pore quo confessa es qͦd m ꝑmaneres: ex
eo tempore mea ẽẽ cepisti. Si uolueris
sccłm maritum ducere: me contẽpsisti. Ad¬
ultera enim es: quia iam michi iuncta
eras. Sic et tu monache. anteqͣm m̃ ꝓmit¬
teres: in tua erat potestate facere quod
uelles. Uoxtua ligauit te mͥ̃. Nunquit
te fame compulis Sunquid tibi necessi dͤ
tatem feciꝰ Nunquid liber non erasᵈ In tua
fuit potestate ꝓmitter. ꝑromisisti: meus
esse cepisti: meum nolo dimittere. Non tibi
Promittere tuum fuit: dimittere non est

Expanded text:
habuerunt corpora quae et tu habes? O mohabuerunt corpora quae et tu habes? O monache, qui jejunium fugis, putas ignem effugere? Hoc ergo dico, quoniam omni tempore sunt martyria, sunt et persecutiones. Denique Apostolus quid loquitur de viduis, quae secundos duxerunt maritos? Quid dicit? Habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt . Viduae quid dicit? O vidua, antequam mihi promitteres quod esses vidua, in tua erat potestate ut nuberes: ex quo tempore confessa es ut mihi permaneres, ex eo tempore mea esse coepisti; si volueris secundum maritum ducere, me contempsisti, adultera es, quia mihi jam juncta eras. Sic et tu monache, antequam promitteres, in tua erat potestate facere quod volebas. Vox tua ligavit te mihi: quis te compulit? Numquid necetate fecisti? nonne liber eras? in tua fuit potestate promittere. Promisisti, et meus esse coepisti: meum nolo dimittas, non tibi lomittere, tuum fuit; dimittere, non est
Abbreviated transcription (Latin):
ta:. quodeumq uidero ⁊ desidetauero:
hoc ꝑsequitur animam meam. Non¬
ergo putemus tantum. in effusione
sanguinuis esse martyrium: semꝑ enĩ¬
est martyrium xp̃ianis ac religiosis.
do ꝑiclitatur anima tua. et quasi in
a dextris patris et pugnat pro adoles¬
centulo suo. Si ergo sunt martyria et¬
in pacis tempore: sunt ⁊ negationes.
Nsemo ergo dicat: non ẽẽ martyrium. Et
martyriũ est: et negatio. Ego qui hodie
uideor esse monachus. si rupero ꝓpositum
eo precantur. Quid enim dicit ẽ eoluit
pugnare caro mea: in colluctatione defe¬
cit. Non cessat animus: cessat torpꝰ. Ali¬
ud mens cogitat. aliud corpus cõpellit:
et tamen non habet excusationem. Nul¬
la enim plaga est: que debeat amorem
xp̃i suꝑare. Quid enim tibi dicit: Hoc
est in incenclio exurebaris: in eculeo pen¬
debas: pro me torquebaris: et dicis non
potui sustinere tormenta: Et quomodo
sustinuit petrus. quomodo paulus. qͦ¬
modo ceteri martyres sustinuerunt: et

Expanded text:
 quodcumque videro et desideravero, hoc persequitur animam meam. Non putemus tontum in effusione sanguinis esse martyrium: semper martyrium est Christianis et religiosis. ae. Quando periclitatur anima tua, et quasi in s Jesus a dextris Patris, et pugnat pro adolescentulo suo. Si ergo sunt martyria in pacis tempore, sunt et negationes. Nemo ergo dicat non esse martyrium. Et martyrium est, et negatio. Ego hodie qui videor esse monachus, si rupero proposituro illo precantur sancti. Quid enim dicit? Volui pugnare, caro mea in colluctatione defecit; non cessit animus, sed cessit corpus; aliud mens cogitabat, aliud corpus compellebat: et tamen non habet excusationem. Nulla enim est plaga quae debeat ab amore Christi separare. Quid enim tibi dicit? Hoc est, in incendio ardebas, in equuleo pendebas, propter me torquebaris: et dicis, Non potui sustinere tormenta. Et quomodo sustinuit Petrus, quomodo Paulus, quomodo caeteri martyres sustinuerunt? Ea
Abbreviated transcription (French):
nos: ⁊ odio nos habet. Miram. si nos a
quitur. Si comedero paululum. ⁊ cor¬
pusculum robustum fuerit: sanitas
corporis mei ꝑsequitur animã meam.
Quocumq me uertero: ꝑsecutio est¬
michi. Si uidero mulierem. oculus me¬
us me ꝑsequitur: et cupit interficere
animam meam. Si uidero diuitias.
si aurum. si argentum. si possessiones.¬

Expanded text:
odio nos habet. Miramur, si alii quitur. Si comedero paululum, et corpusculum robustum fuerit, sanitas corporis mei persequitur animam meam. Quocumque me vertero, persecutio mihi est. Si videro mulierem, oculus meus persequitur me; cupit enim interficere animam meam. Si videro divitias, si aurum, si argentum, si possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
e p̃destinatione dei lo¬
cuturi. anxietatibus
quibꝰdam in uolium᷑.
quia dum conscientiam stoliclitatis
nr̃e ꝑscrutamur: ab appetitu tamar¬
due disputationis repͥmimur. s dũ
ad omĩpotentiã illius qui ꝑos asme
irrationabił rationabili sessori ũba uo

Expanded text:
edestinatione Dei locuturi, anxietatibus quibusdam involvimur: quia dum conscientiam nostrae stoliditatis perscrutamur, ab appetitu tam arduae disputationis reprimimur. Sed dum ad omnipotentiam illius qui per os asinae irrationalis, rationali se
Abbreviated transcription (Latin):
deus ñ fecit. Caro tamen uirit post mor¬
tem anime: s sub mortis expectatione.
Mors gͥ anime: petcatum. Mors carms
dissolutio elementorum. Mors anime ꝙ
carnis: pena infernaus. S uita alia est
& carnis pꝰ ab solutionem elementorum. Ui¬
ta quidem omnis acleo est. sicut & mors
carius cuie dissolutio est elem̃torum: s moᷤ
anime & carnis que ultio est offensionis
Mortem autem anime que cet̾arum pͥn¬
cipium est & causa. nunqmͣ fecit cleusdͥa
scriptum est: quia mortem ñ fecit. Sec̃
mortem amme non sic intelligas: ut mor¬
tem carnis. Moritur namꝙ caro. solutionẽ
sui paciendo: moritur autem anma ñ
sic ẜ uitam mutando. Lam que sint
preclestinationes alligationis que condi¬
tionis: satis ut reor dictum est. S earũ
que condicionis sunt: alie sunt ad głam.
alie ad penam. Quos enim deus suos
fide & oꝑe futuros ẽẽ p̃nouit: hos p̃de¬
stinauit ad głam. Quos absq correptio¬

Expanded text:
Deus non fecit. Caro tamen vixit post morDeus non fecit. Caro tamen vixit post mortem animae, sed sub mortis exspectatione. Mors ergo animae, peccatum; mors carnis, dissolutio elementorum; mors animae et carnis, poena infernalis. Sic et vita, alia est et carnis post dissolutionem elementorum. Vita quidem omnis a Deo est; sicut et mors carnis, quae est dissolutio elementorum; et mors animae et carnis, quae est ultio offensionis. Mortem autem animae, quae est caeterarum principium et causa, nunquam fecit Deus: quia scriptum est, Qui peccatum non fecit . Sed mortem animae non sic intelligas, ut mortem carnis. Moritur namque caro, solutionem sui patiendo: moritur autem anima non sic, sed vitam mutando. 7. Jam quae sint praedestinationes alligationis, quae conditionis; satis, ut reor, dictum est: sed earum quae conditionis sunt, aliae ad gloriam, aliae ad poenam. Quos enim Deus suos fidei opere futuros esse praenovit, hos praedestinavit ad gloriam: quos absque correctio
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam dei. in hominis penam. Hec
ideo dicimus: quia sunt nonnulli. qui
diabolum ponunt mortis auctorem.
quasi ultionis uidicem. Auctor est qui¬
dem mortis ꝑsuggestionem peccati: secd
ꝑ potentiam retributionis nec auctor.
tamen exꝓpria potentia: sed ex concessi
quidam opponunt quod scͥptum ẽ. or¬
tem deus non fecit unqmͣ. Quib non
surcla aure p̃t̾eundum est: quod alias
scͥbitur. Mors & uita acleo est. Nam op¬
ponenti mortem deus ñ fecit: utiq op¬
pono. Mors & uita a deo est. His quip¬
pe oppositionib in lict̾atura nulla est¬
reconciliatio: in intelligentia nulla re¬
pugnantia. Mors enim & uita: non tan¬
tum dupplicit᷑. s etiam tͥplicit̾ potest
intelligi. In primo names homine: et
animam & carnem deus creauit ĩmor¬
talem ante peccatum Ergo uixit ani¬
ma. uixit caro. ñ sub int̾itꝰ timore s sub
ĩmortalitatis conditione. At dum homo
peccauit: anmia abiit. Hec ẽ mors: qm

Expanded text:
justitiam Dei in hominis poenam. Hoc justitiam Dei in hominis poenam. Hoc ideo, quia sunt nonnulli qui diabolum sic ponunt mortis auctorem, quasi ultionis judicem. Auctor est quidem mortis per suggestionem peccati, sed per potentiam retributionis nec auctor, tamen ex propria potentia, sed ex concessioquidam opponunt quod scriptum est, Mortem Deus non fecit unquam . Quibus non surda aure praetereundum est, quod alias scriptum est, Mors et vita a Deo est . Nam opponenti, Mortem Deus non fecit unquam, oppono, Mors et vita a Deo est. His quippe oppositionibus in litteratura nulla reconciliatio est, in intelligentia nulla repugnantia. Mors enim sicut et vita, non tantum dupliciter, sed etiam tripliciter intelligi potest. In primo namque homine et animam et carnem Deus creavit immortalem. Ante peccatum ergo vixit anima, vixit caro, non sub interitus timore, sed sub immortalitatis conditione. At dum homo peccavit, anima obiit. Haec est mors quam
Abbreviated transcription (Latin):
si apud me sit iustum: ex te tamen t
fit malum. Quia ñ ex me s ex te pec¬
tͥbuo s creo. que apud me est iuista. tͥ
autem mala. Huiusmodi gͦ malum
creat cdeus: quod ꝑse sibi sit uistum.
ex homine sit homini malum. Una
bellum dequo suꝑuis cliximus. nictiˢ
est maluni. uincentib autem bonum.
Quaꝓpt & mors que est ultio p̾uaritio¬
nis: & uista est & mala. Iusta quidem
ex uisto iuidice. mala autem ex misero
peteatore. Hec etiam eadem mors quibꝰ¬
dam hominib est mala. quibꝰ dam
autem bona: quia hos de ignominia
ꝓficnus: quia hec ex coquit & puriora
redit illa uͦ inflaminat. ac penitus
consumit. Cum hec itacẜ sint: non
uereamur clicere. mortem eẽ predestina¬
tam adeo. quia & si nob̾ est mala. acdeo
tamen ꝓpt̾ prescientiani p̃uaricationis
p̃destinata ustã. Unde & psalmista. Ca
tu reddes unicuiq uixta oꝑa suã. Unde
felix malis. nisi ab eo qui reddit unieui
mors est: s fit ex hom̃is p̃uaricatione ꝑ

Expanded text:
etsi apud me sit justum, ex te tamen tibi etsi apud me sit justum, ex te tamen tibi fit malum; quia non ex me, sed ex te pectibi creo, quae apud me est justa, tibi autem mala. Hujusmodi ergo malum creat Deus, quod per se sibi sit justum, ex homine fit homini malum. Una bellum de quo supra diximus, victis est malum, vincentibus bonum. Quapropter et mors, quae est ultio praevaricationis, et justa est et mala: justa quidem ex justo judice, mala autem ex misero peccatore. Haec etiam eademque mors quibusdam hominibus est mala, quibusdam autem bona: quia hos de ignominia ficuus: quia haec excoquit et puriora reddit, illa vero inflammat et penitus consumit. Cum haec ita sint, non vereamur dicere, mortem esse praedestinatam a Deo: quia etsi nobis est mala, a Deo tamen propter praescientiam praevaricationis praedestinata est justa. Unde et Psalmista: Quia tu reddis unicuique juxta opera sua . Unde felix, nisi ab eo qui reddit unicuiqmors, sed fit ex hominis praevaricatione per
Abbreviated transcription (Latin):
sint punienda. sine muneranda. inp̃¬
seientia sua duudicat. Ecce homo in¬
felix alligatur morti: non ꝑdei ꝑ̃desti¬
nationẽ. s ꝑsuam offensionem. Qmuiᷤᷤ
enim p̃destiatio offensionem p̃currat:
tempus tam̃ offensionis. p̃destinatio¬
nem p̃cedit. Nam p̃destinatio ñ fieri.
nͥ offẽtio furina eẽt Qmͣ offensionem
nem ut iustus uiclex p̃destinauit. Exp̃¬
scientia gͥ offensionis: predestinatio e¬
manat ultionis: sicut exp̃scientia uir¬
tutis. p̃destinatio fieri solet remune
dubitat: ultionem offensionis acdeo eẽ.
bona: cum dens nulluis mali. s totus
boni sit auctor. Huic dicendum est.
quia ultio offensionis. & si homini est
mala dum penam ingerit: apud dm̃
ẽ iusta. dum peccata punit. Quod autẽ
uistum est: bonum est. Predestinatio
gͥ ultionis: quia iusta est. bona est. Uñ
fons & origo bom: ꝑ ysaiam sic loquit᷑.
manim ex te tͥ. Propeccatis enim tius.
bellum tͥ tribuo quod mereris. Quod

Expanded text:
sint punienda, sive muneranda, in prsint punienda, sive muneranda, in praescientia sua dijudicat. Ecce homo infelix alligatur morti, non per Dei praedestinationem, sed per suam offensionem. Quamvis enim praedestinatio offensionem praecurrat tempe. Nam praedestinatio non fieret, nisi offensio futura esset: quam offensionem nem ut justus judex praedestinavit. Ex praescientia igitur offensionis, praedestinatio emanavit ultionis: sicut ex praescientia virtutis, praedestinatio fieri solet remunerdubitet ultionem offensionis a Deo esse, bona: cum Deus nullius mali, sed totius boni sit auctor. Huic dicendum est, quia ultio offensionis etsi homini est mala, dum poenam ingerit; apud Deum est justa, dum peccata punit. Quod autem justum est, bonum est. Praedestinatio igitur ultionis, quia justa est, et bona. Unde fons et origo boni per Isaiam sic loquitur: malum ex te tibi. Pro peccatis enim tuis bellum tibi tribuo, quod mereris: quod
Abbreviated transcription (Latin):
causa ẽ mortis: s peccataim causa est¬
& p̃destinationis & mortis. Non enim
sit dititur de hominis morte: ut aeceli
uolubiitate. Int̾roganti enuim alicui qͣre
celum uoluitur: respondemus. quia deuꝰ
p̃clestinauit. Hec responsio ab soluta est:
hec aliam querit. Si autem auquis int̾¬
rogat quare homo moritur: ñ ab solute
rum eẽ p̃sciret. P̾eccatum quippe in hoĩe.
in cleo incitat ⁊elum iustitie. zelus uero
institie p̃destinationem: p̃ destinatio au¬
tem accrabit mortem. Et huius conditi¬
onis iitium & finis: in homine est.
Quare enim homo morit᷑: Quia deuͤ
precestmauit. Quare deus p̃destinauit:
Quia uistii est: & iuste facit. Quare
uiste facit: Quia homo peccauit. Ecce ex
homine peccatum: & in homine mors.
st qui clicit: quomodopossit eẽ pec¬
catum causa p̾ cdestinationis. eum eẽt
predestinatio anteqmͣ peccaret homo.
Iile auchiat quia omnia anteqm̃ fiant
deus quasi iam facta ꝑtractat: & siue

Expanded text:
causa mortis, sed peccatum causa causa mortis, sed peccatum causa praedestinationis et mortis. Non enim sic dicitur de hominis morte, ut de coeli volubilitate. Interroganti enim alicui, quare coelum volvitur: respondemus, Quia Deus praedestinavit. Haec responsio absoluta est, nec aliam quaerit. Si autem aliquis quaerit quare homo moritur: non absolute um peccaturum praesciret. Peccatum quippe in homine, in Deo incitat zelum justitiae; zelus vero justitiae praedestinationem; praedestinatio autem attrahit mortem. Et hujus concatenationis initium et finis in homine est. Quare enim homo moritur? Quia Deus praedestinavit. Quare Deus praedestinavit? Quia justus est, et juste facit. Quare juste facit? Quia homo peccavit. Ecce ex homine peccatum, et in homine mors. 4. Est qui dicat: Quomodo possit esse peccatum causa praedestinationis, cum esset praedestinatio antequam peccaret homo? Ille audiat, quia omnia antequam fiant, Deus quasi jam facta pertractat; et sive
Abbreviated transcription (Latin):
monstrenir. Creauit deus celum et
t̾ram. solem & lunam. diem & noctem
p̾destinauit insuꝑ ut celum semꝑ uo¬
iueretur. t̾ra ĩmobilis circumuoluẽti
loco centri haberet᷑: sol & luna diei no¬
ctiq preessent. dies & noctes certis tẽ¬
porib uicissim sibi succed̾ent. Ne p̾de¬
stinationes: sunt potentie & alligatio¬
nis. Unum quodꝙ enim eorum que
p̃diximus. sic alligatum est suo oꝑi ꝑ
p̃destinationẽ dei: ut ab eo dimoueri
si obediens eẽt. ac agustu uetiti ponit
se abstineret. in uita ꝑmanet: si aũ
in obediens eẽt. sentĩam mortis subi¬
eum ꝑ potentiam alligationis p̃desti¬
nauit᷑ morti. ut necesse eum eẽt mori.
s sub ea conditione si peccaret. Quia
gͥ peccauit homo: uistum erat ut
moreret᷑. Si ñ peccaret: nullo uincło
p̃destinationis diuine. morti alligaret᷑.
ni.prescientiam: ñ tam̃ uini faciens
in homine ꝑ p̃scientiam. ut duceret
eum admortis sententiam. Ergo p̾¬
destinatio huiusmoli non absolute

Expanded text:
s coelum et terram, solem et lunam, diem et noctem; praedestinavit insuper ut coelum semper volveretur, terra immobilis circumvolventi coelo loco centri haberetur; sol et luna diei noctique praeessent; dies et nox certis temporibus vicissim succederent. Hae praedestinationes potentiae sunt et alligationis. Unumquodque enim eorum quae praediximus, sic alligatum est suo operi per praedestinationem Dei, ut ab eo dimoveri si obediens esset, ac a gustu vetiti pomi se abstineret, in vita permaneret; sin autem inobediens esset, sententiam mortis subieum per potentiam alligationis praedestinavit mori, ut necesse esset eum mori; sed sub ea conditione, si peccaret. Quia igitur peccavit homo, justum erat ut moreretur; si non peccaret, nullo vinculo praedestinationis divinae morti alligaretur.ni praescientiam: non tamen vim faciens in homine per potentiam, ut duceret eum ad mortis sententiam. Ergo praedestinatio hujusmodi non absolute est
Abbreviated transcription (Latin):
ad illam hoc de continentia uidua¬
li opusculum facerem: qua tibi su¬
perare adhuc restat. quod iam illiꝰ
etas superauit. Uirgo autem sancta
proles uestra. si aliquid de sua pro¬
fessione desiderat ex laboribus nr̃is.
habet grandem librum de sancta
uirguitate quem legat. De quo le¬
gendo etiam te com monueram: qͦ¬
niam multa continet utriq neces¬
saria castitati. hoc est uirginali at¬
ꝙ uiduali: que hic propterea par¬
tim tenuiter attigi. partim om̃ino
pretermisi: quia ibi copiosius dis

Expanded text:
ad illam hoc de continentia uiduaad illam hoc de continentia uiduali opusculum facerem, quia tibi superare adhuc restat, quod iam aetas illius superauit. uirgo autem sancta proles uestra, si aliquid de sua » professione desiderat ex laboribus nostris, habet grandem librum de sancta uirginitate, quem legat. de quo legendo etiam te commonueram, quoniam multa continet utrique necessaria castitati, hoc est uirginali atque uiduali, quae hic propterea partim tenuiter adtigi, partim omnino praetermisi, quia ibi copiosius dis
Abbreviated transcription (Latin):
tes. honorem continentiũ daturi surt
eis. qui tricenarium fructum. si in
coniugali bono ipse intelligit᷑. iam
dominicis horreis intulerunt. Ha¬
bebunt ergo illic omnia ista bona¬
suum locum: etiam si deinceps nul¬
la uelit nubere. uel nemo ducere ux¬
orem. Secure itaq instate quibus po¬
testis. ut fiant quod uos estis: et ora¬
te uigilanter atq feruenter. ut adiu¬
torio dextere excelsi et abundantia
misericordissime gr̃e dei. ce perseue¬
retis in eo quod estis: et proficiatis
ad ied quod eritis. Deinde obsecro
uos per illum. a quo et hoc donum.
accepistis. ut huius doni premia spe¬
ratis: ut me quoq orationibus ur̃is
meminerits inserere. cum tota dome¬
stita uestra ecclesia. Ordinatissime
quippe ꝓeruenit: ut matri uestre
iam grandeue de oratione epistolam
scriberem. Po ipsam quippe maxi¬
me pertinet orando concertare pro
uobis. que de se minus sollicita est.
qͣm. de uobis: et ut ad de potius qͣm

Expanded text:
tes, honorem continentium daturi sunt tes, honorem continentium daturi sunt eis, qui tricenarium fructum. si in coniugali bono ipse intellegitur, iam dominicis horreis intulerunt. habebunt ergo illic omnia ista bonasuum locum, etiamsi deinceps nulla uelit nubere uel nemo ducere uxorem. secure itaque instate quibus potestis, ut fiant quod uos estis; et\' orate uigilanter atque feruenter, ut adiutorio dexterae excelsi et abundantia misericordissimae gratiae domini et perseueretis in eo quod estis et proficiatis ad id quod eritis. Deinde obsecro uos per illum, a quo hoc donum accepistis et huius doni praemia speratis, ut me quoque orationibus uestris memineritis inserere cum tota domestica uestra ecclesia. ordinatissime quippe prouenit, ut matri uestrae iam grandaeuae de oratione epistulam scriberem — ad ipsam quippe maxime pertinet orando concertare pro uobis, quae de se minus sollicita est quam de uobis — et ut ad te potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
nus humanũ: si om̃s fuerint ꝯtinenteᷤe
Quasi ꝓpt̾ aluid retardet᷑ hoc scłm: nͥ
ut impleat᷑ p̃destinatꝰ ille numeꝵꝰ sc̃oꝵ.¬
ab stucdio ꝑsuacdendi aliis bonũ ur̃m:
si cdicat᷑ uobis. cũ et nuptie bone suit.
quomͦ erunt omĩa bona in xp̃i corpo¬
re ce maiora scilicz et minora: si omnes
continentie laude atq amore mutent᷑.
Primo quia conando ut om̃s sint ꝯti¬
nentes: tunc erunt uł pauce. Neq e¬
nim om̃s capiunt uerbum hoc: s qm̃
scriptũ est. qui potest capere capiat:
tunc capunt que possunt: si nec illiꝰ
que ñ capuint taceatur. Deniq nec
timere debemꝰ. ne forte om̃s capiant:
et aliqͥd de minorib bonis. id est ꝯiu¬
galis uita. xp̃i desit in corpore. Si enĩ
om̃s audierint et om̃s ceꝑint : intelli¬
gere cdebemꝰ hoc ip̃m fuisse p̃destina¬
tum ut coniugalia bona in illorum
dam multa ex hac uita tͣnsierunt. Ne-¬
q enim nunc si om̃s fuerint ꝯtinen¬

Expanded text:
nus humanum, si omnes fuerint continentes? nus humanum, si omnes fuerint continentes? quasi propter aliud retardetur hoc saeculum, nisi ut inpleatur praedestinatab studio persuadendi aliis bonum uestrum, si dicatur uobis: cum et nuptiae bonae sint, quomodo erunt omnia bona in Christi corpore, et maiora scilicet et minora, si omnes continentiae laude atque amore mutentur? primo, quia conando, ut omnes sint continentes, tunc erunt uel paucae; neque enim omnes capiunt uerbum hoc. sed quoniam scriptum est: qui potest capere. capiat, tunc capiunt quae possunt, si nec illis quae non capiunt taceatur. deinde nec timere debemus, ne forte omnes capiant et aliquid de minoribus bonis, id est coniugalis uitae, Christi desit in corpore. si enim omnes audierint et omnes ceperint, intellegere debemus hoc ipsum fuisse praedestinatum, ut coniugalia bona in illorum tam multa ex hac uita transierunt. neque enim nunc, si omnes fuerint continen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ seip̃m sapientissime retinebat: al¬
terũ ꝓpt̾ alios miscł̃issime ꝓuidebat.
pitiones maliuolentissimas ñ potest om̃i
ex parte uitare: ubi ꝓ existimatõe nr̃a
quicqͥd recte possumꝰ fecerimꝰ. si aliqͥo
de nobis uł male fingendo uł male cre¬
dendo famã nr̃am decolorare conant᷑.
assit ꝯscĩe solatium. planeq etiã gaudiũ.
qͦd merces nr̃a magna ẽ in celis: etiã cũ
dicunt hoĩes mala multa de nobis. pie
tam̃ iusteq uiuentib. Illa enĩ merceᷤ
tanqͣm stipendiũ est militantium ꝑ
arma iusticie. ñ solum dextra. uerũ ⁊
sinistra: ꝑ glam scilic et ignobilitatẽ:
ꝑ infamiã et bonã famã. Agite itaꝙꝙ¬
tursum ur̃m: et ꝑseuerant̾ currite ut
comp̃henclatis. Et exemplo uite. exhor¬
tationisq sermone. rapite in eundem
cursũ ur̃m: quascũq potueritis. Non
uos ab hoc studio quo multas ad imitan¬
dum excitatis: frangat querela uano¬
rum. qui dicunt. Quom subsiftit ge¬

Expanded text:
t, alterum propter alios misericordissime providebat. piciones malevolentissimas non potest omni ex parte vitare, ubi pro existimatione nostra quidquid recte possumus fecerimus, si aliqui de nobis vel mala fingendo, vel male credendo, famam nostram decolorare conantur, adsit conscientiae solatium, planeque etiam gaudium, quod merces nostra magna est in coelis, etiam cum dicunt homines mala multa de nobis, pie tamen justeque viventibus . Illa enim merces tanquam stipendium est militantium, per arma justitiae, non solum dextera, verum et sinistra; per gloriam scilicet et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam. Agite itacursum uestrum et perseueranter currite, ut conprehendatis; et exemplo uitae exhortationisque sermone rapite in eundem cursum uestrum quascumque potueritis. non uos ab hoc studio, quo multas ad imitandum excitatis, frangat querella uanorum, qui dicunt: quomodo subsistit ge
Abbreviated transcription (Latin):
dñabit᷑. que ꝯiugium eiꝰ elegerat. si
homini nubit. adultera ẽ. Qui hec
dicunt. acute qͥdem mouent᷑: s parũ
attendunt hanc argum̃tatõem. qͣnta
rerũ sequat᷑ absurditas. Cũ enĩ lau¬
dabiliter etiã iuuente uiro. ex eiꝰ ꝯsen¬
su ꝯtinentiã femina xp̃o uoueat: iã
scdm istoꝵ rationẽ nulla hoc facere
debet: ne ip̃m xp̃m qͦd sentire nefaᷤᷤ
est. adulterũ faciat: cui iuuente iuro
nubit. Deinde cũ pͥme nuptie melio¬
ris sint merii. ꝙͣ scde: absit ut sc̃aꝵ
uiduaꝵ isti sint sensꝰ. ut xp̃c eis uideat᷑
qssi scds maritꝰ. Ip̃m enim habebant ce

Expanded text:
dominatur, quae coniugium eius elegerat. si dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum rationem nulla hoc facere debet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui uiuente marito nubit. deinde cum primae nuptiae melioris sint meriti quam secundae, absit, ut sanctarum uiduarum iste sit sensus, ut Christus eis uideatur quasi secundus maritus; ipsum