comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritatir: Ergo secundum cupiditates malas. unus quisque
suam sartinã postat, Malus malã bonurbonã, Conueste
enim sarcinã xp̃i. unde postas cumaltero onus proprium
pauperes diueses onurillius pauꝑtas est tutaleonus non ha¬
berꝰ uidene foste cumte interpellauit paupestardicar.
unusquisque propriũ onuspostabit: hic alterũ praeceptũ
audi: Inuicem oneraur̃a postate paupestas non estonus
meũ sed estonus fñs mei: uide nediuitiae sint maius omustuũ
Nam non haberonus paupestatem sed haberonur diuitias
Sibene intendas. onus estille, alterũ onur hab& tual teru
postacum illo & post& tecũ ut inuicẽ onera ur̃a post&is
Quod estonus paupestatis non habere: Quod est onur¬
diuitiarum plurquã opus est habere &ille oneratus est. &tuonora¬
tur̃ er posta cumillo non habere post& tecũ plus habere. ut fiant
aequaler sarcinȩ urãe Sienim dederis indigentiminuir illi.

Expanded text:
charitatis. Ergo secundum cupiditates malas unusquisque charitatis. Ergo secundum cupiditates malas unusquisque sarcinam suam portat, malus malam, bonus bonam. CAPUT enim sarcinam Christi; unde portes cum altero onus proprium. Pauper est, dives es: onus illius paupertas est; tu tale onus non habes. Vide ne forte cum te interpellaverit pauper, tu dicas, Unusquïsque onus proprium portabit. Hic alterum praeceptum audi: Invïcem onera vestra portate. Paupertas non est onus meum, sed est onus fratris mei. Vide ne divitiae sint majus onus tuum. Nam non habes onus paupertatem, sed habes onus divitias. Si bene intendas, onus est. Ille alterum onus habet, tu alterum. Porta cum illo, et portet tecum, ut invicem onera vestra portetis. Quod est onus paupertatis? Non habere. Quod est divitiarum onus? Plus quam opus est habere. Et ille oneratus est, et tu oneratus es. Porta cum illo non habere, portet tecum plus habere; ut fiant aequales sarcinae vestrae. Si enim dederis indigenti, minuis illi
Abbreviated transcription (Latin):
siingratus nonerr& sibi potius quã proders& ad dm̃me tentã¬
quem non lat& quod facio Non solũ quod facio sed &iam quo corde
facio illumsperẽ recributorẽ. qui factimei nonquȩ rit testem
Talis est & foste mpopulodĩ, Stat iuxtate auarus raptor inhians
rebus alienir quem nostitalem & infidelir est. uel potiur fidelis
uocatur non eũ poterde aecclesia pellere. non habes aliquem
additũ castigando & corripiendo corrigere accessurus est
tecum ad altari nolitimere: unusquisq proprium a nus
postabit Memento a postoliut iecurus accedar. unus¬
quisque propriũ onur postabit: Tantum modo nondicat tibi
posta mecum nam sicum illo communicare uolueris a uaritiã.
onus non minu& sed duo grauabuntur: postaergo sarcinã
suam & tutuam, Quo quando exhumeris dñrtuurtalẽ sarcinã
excussit alteram in posuit. Excurit cupiditatir inposuit

Expanded text:
si ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneasi ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneaquem non latet quod facio; non solum quod facio, sed etiam quod corde facio: illum sperem retributorem, qui facti mei non quaerit testem. Talis es, et forte in populo Dei stat juxta te avarus raptor, inhians rebus alienis. Quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur, non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando et corripiendo corrigere, accessurus est tecum ad altare: noli timere; Unusquisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, ut securus accedas: Unusquisque proprium onus portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta mecum. Nam si cum illo communicare volueris avaritiam, onus non minuetur, sed duo gravabuntur. Portet ergo sarcinam suam, et tu tuam: quoniam quando ex humeris Dominus tuus talem sarcinam excussit, alteram imposuit; excussit cupiditatis, imposuit
Abbreviated transcription (Latin):
honerant penne &d &rabas honus hoc interraremanebit. cui
sub uenire uoluistii posta ergo pennas pacir. alas accipe caritatis
uid &ẽnunc nescioquis auarur intrat. nostullũ auarũ statecum:
& tunones auarur. sed &iam misericorr. das pauperi quod haber
diuitibur huius mundi non suꝑbe sapere nequesperare in incestũ
diuitiarum sed indõ uiuo qui prestat nobis omnia habundanter
ad fruendum: Diuites sint in operiburbonir facile tribuant
cominunicent thes aurizent sibi fundamentũ bonũ in futurum
ut apprehendant ueramuitam: audisti agnouisti didicisti.¬
tenuisti fecistii Fac quod facis nolipigrescere nolicessare:
qui ꝑse ueraueritus que in finẽ hic saluurerit: bene fecisti homini
ingratus est homo nonte peniteat bene fecisse ne fundas poeni¬
tendo quod implestimiserando: Dic in cord&uo non uideiste
inquem feci. uid&ille propterquem feci, Quia iste si uider&

Expanded text:
onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Videte nunc, nescio quis avarus intrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non es avarus; sed etiam misericors, das pauperi quod habes, diuitibus huius mundi non superbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum sed in deo uiuo. qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: diuitcommunicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veramtenuisti, fecisti. Fac quod facis, noli pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Bene fecisti homini, ingratus est homo: non te poeniteat bene fecisse, ne fundas poenitendo quod implesti miserando: dic in corde tuo, Non videt iste in quem feci, videt ille propter quem feci; quia iste si videret,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipsadicit discite ame febrem ab egrotantibus pellere
fugare demonia mostuos suscitare uentis & fluctibus imperare
superaquas ambulare Ne hoc dicit discite ame: haec enĩ dedit
quibusdã discipulis suis quibusdam nondedit, hoc autẽ discite ame
omnibus dicit. ab hoc praecepto nemose excus&. Disciteame qm̃
mitis sum & humilis corde. quare dubitar hanc sarcinã ferre
haec sarcina grauis est humilitas & pi&as: haec sarcina grauis est
fider spes caritar ista enim humilem istamitẽ reddunt: & uide
quia honeratus noneris supsum audierir: iugum enĩ meũ leueẽ
non est pondus onerati sed alesunt uolatori: habent enĩ & a uespen¬
narum suarũ sarcinar & quid dicimus postant illas postant
postant illas interra postantur illis incaelo, Tumiseri cordiam
uellis prebereaui. praesestim statim & dicas mis erã istam auiculã

Expanded text:
nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, fugare daemonia, mortuos suscitare, ventis et fluctibus imperare, super aquas ambulare: nec hoc dicit, Discite a me. Haec enim dedit quibusdam discipulis suis, quibusdam non dedit: hoc autem, Discite a me, omnibus dicit; ab hoc praecepto nemo se excuset, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Quare dubitas hanc sarcinam ferre? Haec sarcina gravis est, humilitas et pietas? Haec sarcina gravis est, fides, spes, charitas? Istae enim humilem, istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus non eris, si ipsum audieris. Jugum enim meum lene est, non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. Habent enim et aves pennarum suarum sarcinas. Et quid dicimus? Portant illas, et portantur. Portant illas in terra, portantur ab illis in coelo. Tu si misericordiam velis praebere avi, praesertim aestate, et dicas, Miseram istam aviculam
Abbreviated transcription (Latin):
maletẽ subiugauerat cupiditas salubriterte subiug& caritar¬
Tollite iugummeum superuor & discite ame Siuobis uiluit huma¬
num qualecumque magisterium disciteame : xp̃sclamat magister
unicusdi filius solus uerax uerur. ueritar clamat: Discite a me
Quid quia in principioerat uerbũ & uerbumerat apud dm̃ & dr
erat uerbũ & omnia ꝑ ipsum facta sunt: Num quid boc abeo
discere poterimur mundum fabricare. caelor luminibus implere
diei noctirque uicissitudinis ordinare tempora & saecula iube¬
re. ꝑcurrere seminibusuim tribuere animalibus terrã reple¬
re Nihilhorum nos iub & discere magister caelestir. illa
facit ut dr̃, Dedquia iste dr̃ & homo ẽẽ dignatus est. ideo quod
ds̃ est audi ut recreerir: In eo quod homo est. audiut immiteris
Discite inquid ame non mundum fabricare & crearenaturas
neilla quidem alia quehic latenr dr̃ homo manifestus efficit.

Expanded text:
Male te subjugaverat cupiditas, salubriter te subjuget charitaMale te subjugaverat cupiditas, salubriter te subjuget charitaTollite jugum meum super vos, et discite a me. Si vobis viluit humanum qualecumque magisterium, discite a me. Christus clamat magister, unicus Dei Filius, solus verax, verus, veritas clamat, Discite a me. Quid? Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt ? Numquid hoc ab eo discere poterimus, mundum fabricare, coelum luminibus implere, diei noctisque, vicissitudines ordinare, tempora et saecula jubere percurrere, seminibus vim tribuere, animalibus terram replere? Nihil horum nos jubet discere magister coelestis: illa facit ut Deus. CAPUT V. Sed quia iste Deus et homo esse dignatus est, in eo quod Deus est, audi ut recreeris; in eo quod homo est, audi ut imiteris. Discite, inquit, a me; non mundum fabricare, et creare naturas: nec illa quidem alia quae hic latens Deus, homo manifestus effecit;
Abbreviated transcription (Latin):
aurum ego tibi hostium xp̃mposui a quo emerer regnũ caelorum
laboras iniussione a uaritiae in iussione mea non laborar: amboiursi¬
mus non audistime. cui obaudisti liber&te Quam multiistar sarcinar
postant quantimihi modo contraipsos sarcinar loqueni sub ipsis positi
exclamant cum sarcinis intrarunt cum sarcinis exeunt auari ingres¬
si sunt a uaridiscedunt. Ego loquendo contraistors arcinas laboraui
sicclamatir ponite quod postatir. postremo menolite audire
sedcum grauibus sarcinis non potestir. Venite inquid adme qui labora¬
tir & honeratiestir & ego uos refitiam, Doueniã pra&eritorum
peccatorum tollam quod prȩmebat oculos ur̃or sanabo quod nocuit
humeris ur̃ir, Tollam quidẽ sarcinas sed in anersarcinar non dimit¬
tam, Tollam sarcinas malas & in ponãbonas: Cum enim dixis¬
s& & ego uos reficiam adiunxit. Tollite iugum meum suꝑuos

Expanded text:
aurum: ego tibi ad ostium Christum posui, a quo emeres regnum coelorum. aurum: ego tibi ad ostium Christum posui, a quo emeres regnum coelorum. Laboras in jussione avaritiae, in jussione mea uon laboras. Ambo jussimus; non audisti me: cui obaudisti liberet te. CAPUT IV. 6. Pro sarportant? Quanti mihi modo contra ipsas sarcinas loquenti sub ipsis positi exclamant? Cum sarcinis intrarunt, cum sarcinis exeunt: avari ingressi sunt, avari discedunt. Ego loquendo contra istas sarcinas laboravi. Si clamatis, ponite quod portatis. Postremo me nolite audire; sed cum gravibus sarcinis non potestis. Venite, inquit, ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Do veniam praeteritorum peccatorum, tollam quod premebat oculos vestros, sanabo quod nocuit humeris vestris. Tollam quidem sarcinas, sed inanes a sarcinis non dimittam: tollam sarcinas malas, et imponam bonas. Cum enim dixisset, Et ego vos reficiam; adjunxit, Tollite jugum meum super vos.
Abbreviated transcription (Latin):
non sinit & fostasse habercumilla alterũonuspigritiae &ista duo
ne quis sima onera secumque pugnantia prȩmuntte &dilaniantte
Non enim paria imperan non enĩ similia iubent, Pigritia dicit dormi
a uaritiadicit surge Pigritia dicit nolipati frigidor dier. a uaritia dicit
tollera in mari&iam tempestater : Illa dicit quiesce illa non sinit
qui escere Iub & non solum procede sed & nauiga transmare quere
terras qua s ignorar mercesinindia depostande sunt. Non nosti
linguã indorũ sed intellegibilis uid&ur sermo a uaritiae: Genias
ignotus abignotũ das accipis emis postaspericlitatus ꝑ uenisti
cumpericudir redis Exclamas inmare exagitatur tempestate dr̃libe¬
rame. Non audis respondentem quare misite a uaritia tibiius sit ut ad¬
qui reres quod non habebas. ego tibi iussi ut sine labore ante ostiũtuũ
pauperidarer quod habebar: Illate ad indormisit adrepostandũ

Expanded text:
non sinit? Et fortasse habes cum illa alterum onus pigritiae, et ista duo non sinit? Et fortasse habes cum illa alterum onus pigritiae, et ista duo nequissima onera secumque pugnantia premunt te, et dilaniant te. Non enim paria imperant, non enim similia jubent. Pigritia dicit, Dormi: avaritia dicit, Surge. Pigritia dicit, Noli pati frigidos dies: avaritia dicit, Tolera in mari etiam tempestates. Illa dicit, Quiesce; illa non sinit quiescere. Jubet, non solum, Procede; sed et, Naviga trans mare, quaere terras quas ignoras. Merces in Indiam deportandae sunt: non nosti linguam Indorum, sed intelligibilis videtur sermo avaritiae. Venies ignotus ad ignotum; das, accipis, emis, portas; periclitatus pervenisti, cum periculis redis, exclamas in mari exagitatus tempestate, Deus, libera me. Non audis respondentem, Quare? Misi te? Avaritia tibi jussit ut acquireres quod non habebas: ego tibi jussi ut sine labore ante ostium tuum pauperi dares quod habebas. Illa te ad Indos misit ad reportandum
Abbreviated transcription (Latin):
frutuo sum, Uideo laborem ur̃m uid&e donum ieum
scio laboratis & oneratiestir & quod est miserius ꝑnitiosas sarci¬
nas uestris humeris alligatis : Ad haec quod peius est honera addiuobis
& uari&atẽ harum deserere sarcinarũ tamen pauca inde tõme¬
moremus & dehis c&era coniectemur Vide hominẽ honeratum
sarcina a uaritiae. uide illũ subhac sarcina sud &tẽ. anhelantem
sicientẽ & laborando sarcinã addentem. Quid ex pectas oauare
amplectens onustuũ & catenis cupiditatis alligans malam
sarcinã subhumerostuor quid expectas. quid laboras quid inias
quid concupiscir nempae satiare auaritiam: Ouota in ania
& facta nequissima. Expectasergo satiare a uaritiã illate potest
prȩmere tuillã non potessatiare: Anfoste non est grauis. usque
adeo subhac sarcina sensum &iã ꝑdidistir, Non est grauius a uari¬
tia quar&e ergo de somino excitat qua&e aliquando &iamdormire

Expanded text:
fructuosum: video laborem vestrum, videte donum meum. fructuosum: video laborem vestrum, videte donum meum. Scio, laboratis et onerati estis; et quod est miserius, perniciosas sarcinas, vestris humeris alligatis: ad haec, quod pejus est, onera addi vobis et varietatem harum disserere sarcinarum? Tamen inde pauca commemoremus, et de his caetera conjectemus. Vide hominem oneratum sarcina avaritiae, vide illum sub hac sarcina sudantem, anhelantem, sitientem, et laborando sarcinam addentem. Quid exspectas, o avare, amplectens onus tuum, et catenis cupiditatis alligans malam sarcinam sub humeros tuos? Quid exspectas? quid laboras? quid inhias? quid concupiscis? Nempe satiare avaritiam. O vota inania et facta nequissima! Exspectas ergo satiare avaritiam? Illa te potest premere, tu illam non potes satiare. An forte non est gravis? Usque adeo sub hac sarcina sensum etiam perdidisti? Non est gravis avaritia? Quare ergo te de somno excitat, quae te aliquando etiam dormire
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ꝑhoc possit neglegentia sub intrare ut quasi seruri facti
quod non contaminarentur peccatis alienis. neminẽ curarent
corrigere inuicẽ oneranra postarebreuiter dictum breuitq
distinctũ est & quantũ existimo manifestationẽ ueritatis
nonmpediuit Nam & breuiter audistis. &cito intellexistis
corda ur̃a non uidi sed testes cordis. uoces audiui, lamergo
tam quam de intellectis securia liquanto latius disseramus
non ut intellegendũ insinu&ur. sed ut quod intellectum est
sunt has d& estabilium onerum sarcinas postantibus hominib:
& subeis frustra sud antibus. dñs dicit. Senite ad meomnes
qui laboratis & honeratiestis &ego uos reficiami Quomodo refi¬
cit peccatis honeratos nisi indulgentia peccatorum: contionator
mundi dequadam specula excelse auctoritatis exclamat Audi
genus humanũ audite filiiadam audigenus laboriosum. & in.¬

Expanded text:
quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque distinctum est: et quantum existimo, manifestationem veritatis non impedivit. Nam et breviter audistis, et cito intellexistis. Corda vestra non vidi: sed testes cordis voces audivi. Jam ergo tanquam de intellectis securi, aliquanto latius disseramus; non ut intelligendum insinuetur, sed ut quod intellectum est,sunt. Has detestabilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reficit peccatis oneratos, nisi indulgentia peccatorum? Concionator mundi, de quadam specula excelsae auctoritatis exclamat: Audi, genus humanum; audite, filii Adam; audi, genus laboriosum et in
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso quippe capitulo lectionis habens ibi positum: Unus¬
quisque autem propriũ onurpostabit. Iamergo occurrit
sensibus ur̃ir si unus quisque propriũ onus postabit. Quomodo
inuicẽ onera ur̃a postare nisi quia onera distinguenda sunt.
nesibi contraria loqui put &ur apłr non enĩ longe : Non enim
in alia epistola non enim in hac ipsa longe superius aut inferius
sed in eo ipsoloco. itaut sibi sint eadem uerba contigua ut rumque
posuit & quia unus quisque propriũ onus postabit & quod amino¬
nuit. & ostatus est ut inuicem onera nr̃a postemur, alia sunt
ergo onera in quibus unus quisque propriũ postat nec postat
cum alio alter nec proicit in alterũ: & alia sunt onera inquibur
recte dicis fratripostotecum. aut posto prote Siergo distinctio¬
ne opus est non est facilis intellectur. Centra eo rergo quipu¬
tabant posse hominẽ contaminari peccatis alienis respondit

Expanded text:
Et in ipso quippe capitulo lectionis habes ibi positum, UnusEt in ipso quippe capitulo lectionis habes ibi positum, Unusquisque autem proprium onus portabit. Jam ergo occurit sensibus vestris, Si unusquisque onus proprium portabit, quomodo dicit, Invicem onera vestra portate? Nisi quia onera distinguenda sunt, ne sibi contraria loqui putetur Apostolus. Non enim longe, non enim in alia Epistola, non enim in hac ipsa longe superius aut inferius; sed in eo ipso loco, ita ut sibi sint eadem verba contigua, utrumque posuit, et quia unusquisque proprium onus portabit, et quod admonuit et hortatus est, ut insunt onera, in quibus unusquisque proprium portat, nec portat cum alio alter, nec projicit in alterum; et alia sunt onera, in quibus recte dicis fratri, Porto tecum, aut Porto pro te. Si ergo distinctione opus est, non est facilis intellectus. Contra eos ergo qui putabant posse hominem contaminari peccatis alienis, respondit
Abbreviated transcription (Latin):
mnes nos pera postolũ ammon& ueritas ut inuicemonera
nr̃a postemus ut in eo ipso quonos ammon& ut inuicẽ onera nr̃a
postemus quo fructu id faciamur ostendit adiungens & dicens
& sic adimplebitir legem xp̃i, Quae non implebitur nisi inuicẽ
onera nr̃a postemur. Quae sint ista onera & quemad modum
postanda sint qm̃ quidemomnes promĩtis uiribus conare debemus
implere legem xp̃i. adiuuante d̃o conabor ostendere
Quidme demonstraturũ esse proposui iementote ut exigatir
& cum red didero non p&atis. hoc me demonstraturũ esso ꝓpo¬
sui. adiuuante dño intentionẽ meã & prome orationes uras
quae sint onera quȩ inuicẽ nos iub& ut postemus a postolus.
& quemad modum postanda sint. hoc si fecerimur. illud ubi
fructum posuit sua sponte consequitur. ut impleamur legẽ xp̃i.
exponere quae sint ista onera uelquemad modum inuicem
sustinenda est illic questio quae nos cogit onera distinguere.

Expanded text:
mnes nos per Apostolum admonet veritas, ut invicem onera nostra portemus: et in eo ipso quo nos admonet, ut invicem onera nostra portemus, quo fructu id faciamus ostendit, adjungens et dicens, Et sic adimplebitis legem Christi: quae non implebitur, nisi invicem onera nostra portemus. Quae sint onera ista, et quemadmodum portanda sint, quoniam quidem omnes pro nostris viribus conari debemus implere legem Christi, adjuvante Domino conabor ostendere. Quod me demonstraturum esse proposui, mementote ut exigatis: et cum reddidero, non petatis. Hoc me demonstraturum esse proposui, adjuvante Domino intentionem meam et pro me orationes vestras, quae sint onera quae invicem nos jubet ut portemus Apostolus, et quemadmodum portanda sint. Hoc si fecerimus, illud ubi fructum posuit, sua sponte consequetur, ut impleamus legem Christexponere quae sint ista onera, vel quemadmodum invicem sustinenda? Est illic quaestio, quae nos cogit onera distinguere.
Abbreviated transcription (Latin):
spe salui factisumus. Sperautẽ in quid que uid&ur
non est sper. Quod enim uid& quis quidiperat si autẽ
quod nonuidemus speramur ꝑpatientiã expectamus
hinc uobis exostatoriũ & consolatoriũ prebere sermonẽ
ammone nos ipse dñr dr̃ nr̃t. cuidicitur in pralmo Spesmea
estu. postiomea in terrauiuentiũ, Ipsem quã qui spernr̃ae

Expanded text:
idetur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus. Hinc vobis exhortatorium et consolatorium praebere sermonem admonet nos ipse Dominus Deus noster, cui dicitur in Psalmo: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium
Abbreviated transcription (Latin):
mostuor. uos autẽ fratrerfilii resurrectionis ciuesscõrũ
angelorum dihereder. & xp̃ico hereder cau&e imitari
eos quicras sperando moriuntur & hodiebibendo sepeli
bonos conloquiamala. Sobrii estote iusti & nolite peccare
ambulantes angustam sed cestamuiam ducentẽ ad alti¬
tudinẽ hierus alẽ cȩlestir. quaenra mater a erna est
firmissime sperate quod nonuid&ir patienter expectate
quod nondum hab&is qui a ueracẽ ꝓmissorẽ xp̃m fideliisime

Expanded text:
mortuos. Vos autem, fratres, filii resurrectionis, cives sanctorum mortuos. Vos autem, fratres, filii resurrectionis, cives sanctorum Angelorum, Dei haeredes, et Christi cohaeredes, cavete imitari eos, qui cras exspirando moriuntur, et hodie bibendo sepeliubonos colloquia mala; sobrii estote juste, et nolite peccare : ambulantes angustam, sed certam viam ducentem ad latitudinem Jerusalem coelestis, quae mater nostra aeterna est; firmissime sperate quod non videtis, patienter exspectate quod nondum habetis; quia veracem promissorem Christum fidelissime
Abbreviated transcription (Latin):
& in paupere qui escente & indiuite ardente narrauit.
Sedilliista non credunt. quidicunt quis huc indereuersus
est crediturus sed uolunt uidere, Siquis parentũ suorũ
reui uescer& sed maledictur homoqui spemsuã ponit
in homine: Ideo ergo dr homo factus. morie resurgere
uoluit ut & quid futurũ essec homini. in hominis carne
ostender&ur: &dõ tamen non homini creder&ur. & ceste
ecclesia fidelium toto orbe diffusa iamante oculos eorũẽ
Legant eam ante tot scła uni homini promissã. qui corha
spe inspem credidit ut fier& patermultarũ gentium
Quod ergo unihabra hae credenti promissumest iamuide¬
mus impleũm & quod uniuerso orbi promittitur creden¬
tidisperamus esseuenturũ: Eant nunc &dicant manduca¬
mus & bibamus crasenim moriemur : Illi seadhuc crasdicunt
morituros. ueritas autẽ illos iam cumista dicunt inuenit

Expanded text:
et in paupere quiescente et in divite ardente narravit . et in paupere quiescente et in divite ardente narravit . Sed illi ista non credunt, qui dicunt, Quis huc inde reversus est? Credituros se volunt videri, si quis parentum suorum revivisceret. Sed maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Ideo ergo Deus homo factus, mori et resurgere voluit; ut et quod futurum esset homini, in hominis carne ostenderetur, et Deo tamen, non homini crederetur. Et certe Ecclesia fidelium toto orbe diffusa, jam ante oculos eorum est. Legant eam ante tot saecula uni homini promissam, qui contra spem in spem credidit, ut fieret pater multarum gentium . Quod ergo uni Abrahae credenti promissum est, jam videmus impletum; et quod universo orbi promittitur credenti, desperamus esse venturum? Eant nunc et dicant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur. Illi se adhuc cras dicunt morituros, veritas autem illos jam cum ista dicunt, invenit
Abbreviated transcription (Latin):
transibunt. qui anec ipsa ueniunt. sed sempermanent
Nos autẽ ad illa ueniemus cumꝑuiã dominicã istaque tran¬
seunt transierimus: a uobis uero temporalia nec sperari
aliquando desinunt & tamen crebrosperata uor fallunt
Nec cessant uos inflammareuentura corruppere uenientia.
torquere transeuntia Nonne i piannt quȩ concupita in ar¬
descunt adepta uilescunt . amissauanescunt. utimureis & nor
secundum pere grinationis nrãe necessitatẽ. sed nonineis
gaudia nr̃a figimus neillis labentibus subruamur. Vti mur
enim hoc mundo tamquã nonutentes ut ueniemus ad eum
qui fecit hunc mundum & in eomaneamus eius a &ernitate
& quid a pud inferos geratur. quis hominib: indicauit : & hino
uobis õsclausit quimostuum diequastoresuscitauit.
eulta non inoriturus dietestiore ssrrexit & antequã morer&
qualisuita morientis excipiat tam quã ille quemnihillater&

Expanded text:
transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: nos autem ad illa veniemus, cum per viam dominicam ista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc mundum, et in eo maneamus, ejus aeternitate  quid apud inferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, qualis vita morientes excipiat, tanquam ille quem nihil lateret,
Abbreviated transcription (Latin):
transierit. sed modo ubi sunt. cum hesternũ diem hodier¬
nus abstulerit & hodiernũ crastinus ab laturus sit
Quid eorum quȩ diligitis nontranscurrit. & tranuo lat
quid non fugit peneante quã capitur. cum ex ipso
hodiernodie nulla possit uel hora r& ineri ita enim secđa excludit᷑
atestia sicut prima exclusa esta secunda ipsius horeunius quae
praesens uid &ur. nihil est prȩsens. om̃s enĩ pastes eius & om̃a
momenta fugitiua sunt: Propter quid peccat homosi non¬
excecatus cum peccat uel cum peccar& adtendat poterat
uidere: quia uoluptas transitura sine prudentia desiderat᷑.
uel cum transierit cumpoenitentia cogitur. nosirrid &is
quia speramus a cerna quȩ non uidemur. Cumuoreir quȩ
uidentur temporalib: subditi nesciatis. qualis uobis dies
crastinur in lucescat quem sepebonum speranter malum
inuenitis: Nec sibonus fuerit eum ne fugiat tenere poteritir.
Nos inrid &̃s quia speramus a &erna que cum uenerint non

Expanded text:
transierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiertransierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiernus abstulerit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum ex ipso hodierno die nulla possit vel hora retineri? Ita enim secunda excluditur a tertia, sicut prima exclusa est a secunda. Ipsius horae unius, quae praesens videtur, nihil est praesens: omnes enim partes ejus, et omnia momenta fugitiva sunt. excaecatus est cum peccat, vel cum peccaret attendat. Poterat videre quia voluptas transitura sine prudentia desideratur; vel cum transierit, cum poenitentia cogitatur. Nos irridetis, quia speramus aeterna, quae non videmus; cum vos eis quae videntur temporalibus subditi, nesciatis qualis vobis dies crastinus illucescat: quem saepe bonum sperantes, malum invenitis; nec, si bonus fuerit, eum ne fugiat tenere poteritis. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non
Abbreviated transcription (Latin):
merito flagellatus est qui mostuus est propter delicta nr̃a
& resurrexit propter iustificationem nr̃am: Nontimeamus
neabiciamur flagellati. sed potius confidamus quia recipiemur
nec modo tamen sine gaudio relictisumus. quia spe salui facti
sumur. Ideo & ipie apłsquiait si quod non uidemus speramur
ꝑpatientiã expectamus dicit alio loco. Spegaudentes intri¬
bulatione patienter: habenterergotalem spẽ multa fidutia
utamur & sermonoster ingratia conditus sit sale ut sciamus
que madmodũ oposteat unicuique respondere. Dicendũ est
enim eis quicum ꝑdidissent uelnumquã suscepissent sustinentiã
nobis sustinentibus dñm quia quod non uidemus speramus.
ꝑpatientiã expectamus: &iam insultareaudent cũimi¬
taredeberent: ubi sunt delitiae urãe propter quas ambu¬
latir ꝑuias prauas. nondicimus ubierunt cum haec uita

Expanded text:
merito flagellatus est, qui mortuus est propter delicta nostra. merito flagellatus est, qui mortuus est propter delicta nostra. et resurrexit propter justificationem nostram , non timeamus ne abjiciamur flagellati; sed potius confidamus quia recipiemur nec modo tamen sine gaudio relicti sumus; quia spe salvi facti sumus. Ideo et ipse Apostolus, qui ait, Si quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; dicit alio loco, Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Habentes ergo talem spem, multa fiducia utamur : et sermo noster in gratia conditus sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat unicuique respondere . Dicendum est enim eis qui cum perdidissent, vel nunquam suscepissent sustinentiam, nobis sustinentibus Dominum quia quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus etiam insultare audent, cum imitari deberent: Ubi sunt deliciae vestrae, propter quas ambulatis per vias pravas? Non dicimus, ubi erunt, cum haec vita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ facta sunt omnia, Traditur propter formã serui in obpro¬
prium hominũ & abiectionẽ plebir . In contumelias inflagella
in mostem crucir. Docuit ergo nos exemplo passionis cũ quanta
patientia in illo ambulemur & firmauit nor exemplo suere sur¬
rectionis quid ab illo patienter sperare debeamur. Sienim
quod non uidemus speramur ꝑpatientiã expectamur: Quod
non uidemus quidem speramur sed corpus sumur illius capitis.
inquoiam ꝑfectum est. quod speramur. Deillo enim scriptũ est.
quod ess& caput corporis ecclesiae primogenitus ipse primatum
tenens: & de nobir dictum est uos autẽ estiscorpui xp̃i. & menbra
di autẽ quod non uidemur ipero mur ꝑpatientiã expectamus securi.
qm̃ quire surrexit caput nr̃mest. Seruat spemnr̃am & quia priusqua
resurrectione gaudeamur: Ita enĩ uerum est quod flagellat
omnem filiũ quem recipit . ut nec unicosuo peꝑcit. sed pronobis
omnibus tradiderit eum, Intuente sergo eum quisine peccato

Expanded text:
per quem facta sunt omnia, traditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, speramus: sed corpus sumus illius capitis, in quo jam perfectum est quod speramus. De illo enim dictum est quod ipse sit caput iptum est: Vos autem estis corpus Christi et membra . Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus, securi; quoniam qui resurrexit caput nostrum est, servat spem nostram. Et quia priusquam resurrectione gaudeamus. Ita enim verum est quod flagellat omnem filium quem recipit, ut nec Unico suo pepercerit, sed pro nobis omnibus tradiderit eum. Intuentes ergo eum, qui sine peccati
Abbreviated transcription (Latin):
tibus eum, Itaquippemites atque mansu&̃ non solũ consolatores
eius a mabitis. sed &iam flagella eius tam quã boni filitolerabitis
ut qm̃ quod non uid&is speratis ꝑpatientiã expect&is. Sicagite
siambulate in xp̃o enĩ ambulatis quidixit ego sumuia: Quomodo
in illo ambulandũ sit discite, Non solũ eius uerbo sed&iam eius exem¬
plo hic enim propriofilio non peꝑcit pater. sed pronobis omnib
tradidit eum Non utique nolentẽ neque recusantẽ sed pariter
uolentẽ quia unaẽ uoluntas patrir & filii. secundũ aequalitatẽ
formadĩ. inquacumess& non rapinã arbitratus est ẽẽ aequalisdõ
& singulariter oboedientẽ secđm quodsem& ipsũ euacuauit. for

Expanded text:
tibus eum. Ita quippe mites atque mansueti non solum consolationes tibus eum. Ita quippe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per patientiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit Pater, sed pro nobis omnibus tradidit illum : non utique nolentem, neque recusantem, sed pariter volentem; quia una est voluntas Patris et Filii secundum aequalitatem formae Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est, esse aequalis Deo: et singulariter obedientem, secundum quod semetipsum evacua
Abbreviated transcription (Latin):
quod uobis promittitur posthancuitã quir huicinde reueriusẽ
& indicauit ueraes se que creditir eccenos in nostrarũ uoluptatum
sati&atel& amur quia quo duidemui speramur. Vos autẽ in laborib
continentiae crutiamini credendo quod non uid&ir. Deinde subiun¬
gunt quod comine morauit apostolur Manducemur & bibamus
cra senĩ moriamur: Sed uid&e quid ipse cauendũ monuerit
Corrumpunt inquid morerbonos conloquiamala, Sobrii
is mores uri corrumpantur euestatur sper enerueur patien¬
tia & diuestatis inuias prauar. immo uero mites atque mansi¬
Dirig& mites iniudicio. docebit mansu&os uiassuan patien¬
tiã quippe in laboribur huius uitȩ sine qua non potest custo¬
diris Sperfuture uitȩ nemo potest ꝓp&uor &inerenisi
mitis atque mansu&os qui non resistit uoluntatidĩcuius iugum
lene est & sarcina leuis Sed credentib: dõ &sperantibus in eũ & diligen¬

Expanded text:
quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavit vera esse quae creditis? Ecce nos in nostrarum voluptatum satietate laetamur, quia quod videmus, speramus: vos autem in laboribus continentiae cruciamini, credendo quod non videtis. Deinde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt, inquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii is mores vestri corrumpantur, evertatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansuDiriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levis, sed credentibus Deo, et sperantibus in eum, et diligen
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ ut non respitiatir que uidentur. sed que non uident᷑
Quae enĩ uidentur temporalia sunt quȩ aute non uidentur
accerna. Quia ergo quo d non uidemus speramur & ꝓpatientiã
expectamus merito nobir in psalmis dicitur, Sustine d̃m uirilit
age & confost&ur cortuum & sustinedhñm. Mundi enĩ promissa semꝑ
fallunt. Dĩ uero promissanum quam fallunt. Sed quia mundur
quod pollic&ur hicuid &urdaturus idest in hac terra morientium
inquanuncsumur. Ds̃autẽ quod pollic&ur. in terra uiuentium
nobisdaturur est: Multi fatigantur expectare ueracẽ & noneru¬
bescunt amare fallacẽ. d& alibus dicit scriptura, Vehis quiꝑ
diderunt sustinentiam & deuesterunt inuiar prauar. Cũ &ĩã
uiriliter agentibus & corde confostato dm̃ sustinentibus. filii
sempiternȩ mostis insultare noncessant. iactantes suar deliti¬
astemporaler quȩ ad tempus obdulcant faucereorũ postea
uero amariores felle inuenient ear. Dicunt enĩ nobir ubi est

Expanded text:
atis quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna Quia ergo quod non videmus speramus, et per patientiam exspectamus; merito nobis in Psalmo dicitur, Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Mundi enim promissa semper fallunt; Dei autem promissa nunquam fallunt. Sed quia mundus quod pollicetur, hic videtur daturus, id est, in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vias pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobis: Ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
quando dic&ur: ubi est mors contentiotua ergo cum dixiss&¬
a płsmente seruio legedĩ carne autẽ lege peccati. nondando
menbra committendis iniquitatibus sed tantũ concupiscen¬
do. nectamen inlicite concupiscentiae manusdando. ergo
cumdixis s& mente seriu ligedi carneautẽ legipeccati. subie

Expanded text:
quando dicetur, Ubi est, mors, contentio tua? CAPUT IIquando dicetur, Ubi est, mors, contentio tua? CAPUT IIApostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo, nec tamen illicitae concupiscentiae manus dando: ergo cum dixisset, Mente servio le
Abbreviated transcription (Latin):
aesterna lectio sci a płi eousque terminata est. ubi
dictum est igitur ipseegomente seruio legiđi.
carnẽ autem legi peccati. inqua condusione de monstra¬
uit apłs ad hoc sedixisse quȩ supra dixerat: lam nonego
operor illud. sedid quod in me habitat peccatum: quia
non inmente operabatur consentiendo. secarne concupis¬
cendo hocenim peccati nomine appellat unde oruntur cuncta
peccata id est ex carnali concupiscentia: quic quidenim est
peccatorum indictis in factis. in cogitationibus non exoriunt᷑
nisimala concupiditate. Nonexoriuntur niss ex inlicita delec¬
tatione. huicergo inlicite delectatione sire sistamus sinon
consentiamus si menbra ueludarma non ministremus
non regna peccatum in nr̃ o mostali corpore: peccatũ enĩ
anteregnũ perdidit & sic perit : in hacergo uita quantum
adlseos adtin& regnum ꝑdit in alia perit: hic eñ regnũ ꝑdit:
quando post concupiscentia s nr̃as nonimus: ibiautẽ pernt

Expanded text:
esterna lectio sancti Apostoli eo usque terminata est, ubi dictum est: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. In qua conclusione demonstravit Apostolus, ad hoc se dixisse quae supra dixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit,
Abbreviated transcription (Latin):
propterquemds̃ factus est homo: In hacergo crucis. pro¬
funditate in hacrerum tanta obscuritate. teneamus
quod cantauimus nonde nr̃a uistute prȩsumamus non in¬
genioli nr̃i uiribus in hac questione aliquit arro gemus.
psalmum dicamus cum psalmodicamus: miserere meidr̃
misereremei. Dsmiserere mei: quare quia uistutem
habeo quate promerear non. Quare quia uoluntatis
arbitrium gero: unde gratiamtuam meritũ meum
precedat non, sed quare: qm̃ inte confidit anima mea: Magna
scientia. ista continentia conuersi addñm . CplXUIIIIC¬

Expanded text:
propter quem Deus factus est homo. In hac ergo crucis propropter quem Deus factus est homo. In hac ergo crucis profunditate, in hac rerum tanta obscuritate teneamus quod cantavimus: non de nostra virtute praesumamus, non ingenioli nostri viribus in hac quaestione aliquid arrogemus: Psalmum dicamus, cum Psalmo dicamus, Miserere mei, Deus, miserere mei. Quare? Quia virtutem habeo qua te promerear? Non. Quare? Quia voluntatis arbitrium gero, unde gratiam tuam meritum meum praecedat? Non. Sed quare? Quoniam in te confidit anima mea . Magna scientia, ista confidentia. Conversi ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
rentur nihilegirse uel boni uel mali : Quare ergo moriuntur
& hicte auditurus sum & non potius magistrum gentium: dic
mihi apł e paule quare moriuntur punum hominẽ pecca¬
tum intrauit in mundum & perpeccatum mors. & ita in om̃s
homines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauerunt: ecce primus
homo totam massam damnabilem facit: Veniat ueniat
dñs nr̃t secuđs homo ueniat: ueniat: Exalio tramite ueniat
ꝑuirginẽ ueniat: liuus ueniat. mostuos inueniat: moriat᷑.
amoste seru& uitam in mostem occidat mostem demoste:
sola est ista gratia paruulorũ sola maiorũ sola liberat pusillos
cum magnis: quare illum &quare illum . quare non illum
atque illum: nolo amequerer. homo sum profundum crucis
aduesto non pen&ro expauesco non scrutor. inscrutabilia sunt
iudicia eius inuestigabilessunt ulaeius: homo sum: homo es
homo erat qui dicebat: Ohomo quises qui respondeasdõ
homo dicebat homo dicebat: audiat homo nepereat homo.

Expanded text:
rentur, nihil egisse vel boni vel mali. Quare ergo moriuntur? rentur, nihil egisse vel boni vel mali. Quare ergo moriuntur? Et hic te auditurus sum, et non potius Magistrum Gentium? Cpeccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ecce primus homo totam massam damnabilem fecit: veniat, veniat Dominus noster, secundus homo; veniat, veniat; ex alio tramite veniat, per virginem veniat; vivus veniat, mortuos inveniat: moriatur,a morte, servet vitam in morte, occidat mortem de morte. Sola est ista gratia parvulorum, sola majorum: sola liberat pusillos cum magnis. Quare illum, et quare illum; quare non illum atque illum; nolo a me quaeras. Homo sum: profundum crucis adverto, non penetro; expavesco, non scrutor. Inscrutabilia sunt judicia ejus, investigabiles sunt viae ejus . Homo sum, homo es: homo erat qui dicebat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Homo dicebat, homini dicebat. Audiat homo, ne pereat homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ores peccatores in baptismo fiunt quia cumbaptizantur
uehe mentissime reluctantur: quareillis intanta relucta¬
tione non inputantur peccatũ nisi quia nullumest ad huc
uoluntatis arbitrium: sed aliutldico: isti quinati sunt ut arbi
traris peccarunt: namsi non peccarent inquis non morerent᷑
quidde illis dicis qui inutero moriuntur oangustia & ipsi inquid
peccauerunt ideo moriuntur mentiris anfalleris contra dicit
a płs: Nondumnatis. nec a gentibus bonialiquid aut mali:
magis apłmaudio quamte magis a pło credo quamtibi
Nondum natis necaliquid agentibus boniaut mali siautem
hoc testimonium refellis uad &ibi potius ad illas uagationer
& dic quia in caelo peccarunt & inde in corpora praccipita
runt: Hondico inquid quare nondicis quia dicit a płs
nondum natis. neq aliquid agentibus boniaut mali: siergo
non eos accusas incaelo quare accusas inutero adutrum que
quia ad utrumque ualent uerba illa quȩdicunt antequam nasce¬

Expanded text:
ores peccatores in Baptismo fiunt; quia cum baptizantur, ores peccatores in Baptismo fiunt; quia cum baptizantur, vehementissime reluctantur. Quare illis in tanta reluctatione non imputatur peccatum, nisi quia nullum est adhuc voluntatis arbitrium? 8. Parvultraris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non morerentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O angustia! Et ipsi, inquit, peccarunt, ideo moriuntur. Mentiris, an falleris? Contradicit Apostolus: Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Magis Apostolum audio quam te: magis Apostolo credo quam tibi. Nondum natis, nec aliquia agentibus boni aut mali. Si autem hoc testimonium refellis, vade tibi potius ad illas vagationes, et dic: Quia in coelo peccarunntur. Non dico, inquit. Quare non dicis? Quia dicit Apostolus, Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Si ergo non eos accusas in coelo, quare accusas in utero? Ad utrumquequia ad utrumque valent illa verba quae dicunt, antequam nasce
Abbreviated transcription (Latin):
łcce infantes insuis utique operibus innocenter sunt. nihil secum
nisi quod de primo homine traxerunt habentes: Quibus propte¬
rea est gratia xp̃i necessaria. ut inxp̃o uiuificentur. quia in adam
mostui sunt: ut quia inquinati sunt generatione. purgentur
regeneratione. Ipsosergo testes citabo, responde mihiquare mori¬
untur siomnes homines immostales nascuntur & qmpeccant. ideo
moriuntur: quid putatis dicipotuis se quȩ aures ferant peccaue¬
runt & ipsi ubi peccauerunt rogote quando peccauerunt. quomodo
peccauerunt bonum & malum quidsit nesciunt: peccatũ acci¬
piunt qui prȩceptum non capiunt: probamihi peccatores
infantes quod dixisti uere quia oblitus er quod fuisti proba
mihi peccata in fantum anquia plorant peccant : quia motib:
quasi mutorum animalium : molestias repellunt uolupta¬
tes accipiunt. Ideo peccant simotus isti peccata sunt. ampli¬

Expanded text:
Ecce infantes in suis utique operibus innocentes sunt, nihil secum Ecce infantes in suis utique operibus innocentes sunt, nihil secum nisi quod de primo homine traxerunt habentes: quibus propterea est gratia Christi necessaria, ut in Christo vivificentur, qui in Adam mortui sunt; ut quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione. Ipsos ergo testes citabo. Responde mihi: Quare moriuntur, si omnes homines immortales nascuntur, et quoniam peccant, ideo moriuntur? Quid putatis dici potuisse? Quae aures ferant? Peccaverunt et ipsi. Ubi peccaverunt? Rogo te, quando peccaverunt? quomodo peccaverunt? Bonum et malum quid sit nesciunt. Peccatum accipiunt, qui praeceptum non capiunt? Proba mihi peccatores infantes: quod dixisti, vere quia oblitus es quod fuisti, proba mihi peccata infantium. An quia plorant, peccant? quia motibus quasi mutorum animalium, molestias repellunt, voluptates accipiunt, ideo peccant? Si motus isti peccata sunt, ampli
Abbreviated transcription (Latin):
unt promeritissuis om̃s homines moriuntur. quia peccarunt. non enĩ
ess& mors. nisiueniens depeccato: sed ego cum haec audio ideo laudo.
quia illam primã mostem intueor . & illius primi hominis peccatum.
audio enim apłmsicut in adam om̃s moriuntur. sic & in xp̃o om̃s uiui fi¬
cabuntur: perunum hominẽ intrauit peccatũ inmundũ & ꝑpeccatũ
mors. &ita in om̃s homines ꝑtransut. in quo om̃s peccauerunt : om̃s
enimunus fuerunt: si caudiodicentẽ mostẽ hominis depeccato eẽ
non inquid: & quid dicis omnẽ hominẽ drin mostalẽ creat modomira¬
bilis nouitas quiddicis prorsus inquid omnem hominẽ ds̃ in mostalẽ
creat, quare ergo moriuntur. paruuli infantes namsidicam quare
moriuntur grandi homines dicturus es mihi peccauerunt. Ergo
demaiorum &ate nondisputo. paruulorũ infantiam. contrate testẽ
citabo : Non locuntur & conuincunt. tacent & quod dico probant.

Expanded text:
unt, pro meritis suis omnes homines moriuntur, quia peccaverunt; non enim unt, pro meritis suis omnes homines moriuntur, quia peccaverunt; non enim esset mors, nisi veniens de pequia illam primam mortem intueor et illius primi hominis peccatum. Audio enim Apostolum: Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Per unum hominem peccmors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim unus fuerunt. Sic te audio dicentem mortem hominis de peccato esse? Non, inquit. Et quid dicis? Omnem hominem Deus immortalem creat modo. Mirabilis novitas. Quid dicis? Prorsus, inquit, omnem hominem Deus immortalem creat. Quare ergo moriuntur parvuli infantes? Nam si dicam, Quare moriuntur grandes homines? dicturus es mihi, Peccaverunt. Ergo de majorum aetate non disputabo: parvulorum infantiam contra te testem citabo. Non loquuntur, et convincunt: tacent, et quod dico probant.