comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pati putes tacens cogita et quiesçens
tecũ loq̃re que meliora ẽẽ ꝙ̃ pora̾e ne
diẜti quid negent. D. Mutꝰ factꝰ suz¬
NõSi muti fuissent cicero et demo¬
srhenes et diuci ꝰ uixissent et leuiꝰ o¬
biissent O lingue usuz omnẽ ꝑdidi.¬
Rẽ Et menciendi ꝯsuetudinez et fal¬
lendi artes et ĩimicitiarũ querende ꝙ
ĩfamie ĩsti umẽtu plures enĩ lingua
sũt ꝙͣ factis ĩfames Nulla ꝑs corpo¬
ris ad nocendũ promptior. ad frenã¬
du difficilior. Merito igit᷑ quasi mͣgͫ
aliꝙͣ ac raru protulit ille qui dixit
Eustodiã uias meas ut non delinquã
in lingua mea. Oꝑ cuz sanctꝰ quidaz
uir qui ad discenduz sacras lrãs audi
uisset abiisse dicitur nec amplius au¬
dire uoluisse. Cũq post longũ tempꝰ
p̃ceptor illũ suus admirans sciscitae̾¬
tur quid tam diu absens ceptuz opus
illud unũ õn studio posset impłe hãc
tibi custodiã ut hoc frenũ seu a naͣ qͥd

Expanded text:
pati putes; tacens cogita, et quiescens pati putes; tacens cogita, et quiescens tecum loquere, que meliora esse quam perorare, ne diserti quidem negent. Mutus factus sum. Si muti fuissent Cicero et Demosthenes, diutius vixissent et levius obiissent. Lingue usum omnem perdidi. Et mentiendi consuetudinem et fallendi artes, et inimicitiarum querendeque infamie instrumentum; plures enim lingua sunt quam factis infames: nulla pars corporis ad nocendum promptior, ad frenandum difficilior. Merito ergo quasi magnum aliquid ac rarum protulit ille qui dixit: “Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea”, quod cum sanctus quidam ir, qui ad discendum sacras literas accesserat, audivisset, abiisse dicitur, nec amplius audire voluisse, cunque post longum tempus preceptor suus, illum admirans, sciscitaretur, quid tam diu absens ceptum opus illud unum omni studio posset implere. Hanc tibi custodiam et hoc frenum seu a natura quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenisti ꝙͣ multos manu ĩnoxios lin¬
gua pessũdedit. Et si uoluptas stulta
quide s coĩs uolenciũ uideri fecisse
que nec faciũt nec pñt mentitꝰ est
qui yfraheliticũ regem filiũq eiꝰ occi¬
disse se dixit. Et facti ĩnocens mẽda¬
cii penã luit ut ꝑiculũ cesset quãtꝰ est
labor loqui rũdere fabulari finge̾ co¬
mie uerba siñas liberare/ togitare qͥd
et quałr dicas ꝙͣq suauiter aerem
u̾beres Ita enĩ uocem ip̃am diffiniũt
qualr quoq non linguã mõ s r̾liquã
corpus moueas Nam et huc se porrigit
ꝑs una rethorice qualr̾ meditabũdo
humi frontẽ de figas qua quorsũ ue
manũ porrigas quo t̾raz ferias pede
An non satis hec oꝑosã ꝯͣtiuitas et pre¬
repta pene musicis oꝑa ut dulcit᷑ so¬
nes angi an non uere loqui labor. et si
Qñ igitur loqui nescis tace et ꝙ ncci¬
tas iubet uolens facito ꝙ ip̃i qui loqui
pũt sepe utilius facerent sepe dolent
non fecisse tace inꝙͣ neu tu dampnũ

Expanded text:
invenisti? quam multos, manu innoxios, lingua pessumdedit! est voluptas stulta quidem, sed communis, volentium videri fecisse que nec faciunt, nec possunt. Mentitus est qui Israeliticum regem filiumque eius occidisse se dixit, et facti innocens, mendacii penam luit. Ut periculum cesset, quantus est labor loqui, respondere, fabulari, fingere, comere verba, sententias librare, cogitare quid et qualiter dicas, quanque suaviter aerem, verberes ita enim vocem ipsam diffiniunt, qualiter quoque non linguam modo, sed reliquum corpus, moveas nam et huc se porrigit pars una rethorice, qualiter meditabundus humi frontem defigas, quam quorsumve manum porrigas, quo terram ferias pede? an non satis hec operosa concinnitas, et prerepta pene musicis opera, ut dulciter sones, angi? an non vere loqui labor et sileQuando igitur loqui nequis tace, et quod necessitas iubet, volens facito. Quod ipsi qui loqui possunt, sepe utilius facerent, sepe dolent non fecisse. Tace, inquam, neu te damnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto non curritur d Incredibilis mõ
mͥ ꝑnicitas est RCum om̃s hoĩes ex¬
cesseris le p̾usculũ non equabis G Per¬
icitãs scupenda est Rhec plerosq.
pendentibꝰ et p̃ruptis locis comitata
plano calle destituit quosdã ꝑ ꝓpugna¬
cula turriuz ꝑ ãtenuas nauiu ꝑ cõfra¬
ga mõciuz ĩnocue uolitãtes ꝑ ꝯleui pe¬
dis offendiculo ĩ uia publica ꝓlapsos ex¬
tinctasq nouit etas nr̃a Auceps ẽ cõt᷑¬
q nã ĩsueta grauiu corporu hͨ leuitas
uolucrẽq hoĩem non diu factura Nam
et si ĩ offensa ꝓcesẜit fessa tñ cito desm
breue robur homĩs breuior ꝑmcitas¬
G Ualde nũc agilis sum iħi Et assellus
agilis iuuẽta. et senio piger pardispa¬
cio leuitas ingrauescit Pma etas stimu¬
los ht̃ frenos ultĩa ꝙꝙͥ es non eus diu
et si esse cupis, cura ut sis bonꝯ seniuz
uirtus sola non metuit e¬

Expanded text:
profecto non curritur. Incredibilis modo profecto non curritur. Incredibilis modo michi pernicitas est. Cum omnes homines excesseris, lepusculum non equabis. Pernicitas stupenda est. Hec plerosque pendentibus et preruptis locis comitata plano calle destituit, quosdam per propugnacula turrium, per antennas navium, per confraga montium innocue volitantes, post levi pedis offendiculo in via publica prolapsos extinctosque novit etas nostra. Anceps est contraque naturam insueta gravium corporum hec levitas volucremque hominem non diu factura; nam etsi inoffensa processerit, fessa tamen cito desinet: breve robur hominis, brevior pernicitas. Valde nunc agilis sum. Et asellus agilis iuventa et senio piger pardus. Spatio levitas ingravescit. Prima etas stimulos habet, frenos ultima; quicquid es, non eris diu et, si esse cupis, cura ut sis bonus: senium virtus sola non metuit
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ꝑnicitas multa est R̃i Reft
quo nã cursu intenditur multos
sua uelocitas in exiciu tulit ẽ ꝑnici-¬
tas mira est. Ri Currite mortales ut li¬
bet celi uelocitas uos p̃currit et ad seni¬
um et ad mortem uos applicat illudᷤ uo¬
bis cursũ eripia̾t motũ illa ͦ. E Perni¬
Fitas sũma est. R Eo tendit ubi desiat
Oꝑnicitas ĩaudita est RIllic ꝓperat
ubi tarditas multa erit. G Pinicitas ĩ¬
finita est R Sit ꝙͣtalibꝰ ubi se ex̾ceat
non habebit si quidẽ pũcti uicẽ t̾ra omĩs
obtinuit E ꝑnicitas ĩ exti mabilis est.¬
R hec ĩgenii laus est Cui maria et celũ
et etnitas et nature spacia r̾cessusq
et aichana oñn reruz patent Corpus
pũcti moniẽtiq ãbitu cͥcũsc̾ptũ quosu¬
a ꝑ nicitas latura atq ubi dispoĩtura ẽ
Nõne ein ut latissime pateat hoc spaci¬
Ille saltem angustie sine ullis aut astͦ¬
logis cõiecturis aut geomet̾tis demon¬
stracoĩbus note sũt ita eo currit᷑ ubii

Expanded text:
ernicitas multa est. Refert quonam cursus intendatur: multos sua velocitas in exitium tulit. Pernicitas mira est. Currite mortales ut libet: celi velocitas vos precurrit et ad senium et ad mortem applicat; illud vobis cursum eripiet, motum illa. Pernicitas summa est. Eo tendit ubi desinat. Pernicitas inaudita est. Illo properat ubi tarditas multa erit. Pernicitas infinita est. Sit quanta libet: ubi se exerceat non habebit, si quidem puncti vicem terra omnis obtinuit. Pernicitas inextimabilis est. Hec ingenii laus est, cui maria et celum et eternitas et nature spatia recessusque et arcana rerum omnium patent: corpus puncti momentique ambitu circumscriptum quo sua pernicitas latura atque ubi depositura est? Nonne enim, ut latissime pateat hoc spatiIlle saltem angustie sine ullis aut astrologicis coniecturis aut geometricis demonstrationibus note sunt; ita eo curritur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
In pauꝑtate uite mͥ pnͥcipiũ fuit. Ri¬
Mediũ fase sepe diuicie Ac pncipiũ et
finez uera pauꝑtas tenet nuid nasci nu
aureus et q̃cũq sub ip̃m uite finẽ morͣ¬
lis ambitio meditata est/ Quid ad fe¬
brem ꝙ ad mortez ip̃a de qͣ loqͥm᷑ mo¬
rienciũ nuditate An et equũ falere sͨ
parietez aule delcãnt mulc̾e ista ocłos
pñt ĩtuẽtiu D Nudus ĩops natus
suz NoRes hũanas pene omĩs alt̾na
sors luriat ead quas equat quo reliqͣꝵ
solet᷑ ĩparitate. haꝵ pͥma et maxinia
est ip̃a h  oi̾ginis ac mortis equalitas
Multi et uarii uuiẽciu sũt amictꝰ nu¬
ip̃a reru peũciũ leme cognitio. ẽ¬
Nudus ĩ hanc mniẜam uitã uemi.

Expanded text:
In paupertate vite michi principium fuit. Medium false sepe divitie, at principium et finem vera paupertas tenet. Nudum nasci, nuaureus, et quecunque sub ipsum vite finem mortalis ambitio meditata est, quid ad febrem, quid ad mortem ipsamque de qua loquimur morientium nuditatem? An ut equum phalere, sic parietem aule delectan autem nulla. Nudus inops natus sum. Humanas res pene omnes alterna sors variat, eadem quasdam equat, quo reliquarum soletur imparitatem. Harum prima et maxima est ipsa hec originis ac mortis equalitas. Multi et varii viventium sunt amictus, nuipsa rerum pereuntium lenire cognitio. Nudus in hanc miseram vitam veni.
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ fui. Nõ Bone mẽorie es si meĩ¬
nisti delicatissimꝰ si sensisti. T In pau¬
ꝑtate su genitus. Rõ An tue tibi q̃ri¬
moĩe parũ sũt hec nõ tua quidẽ s ꝑntũ
fuit. D In pauꝑtate suz natus. No In
pauꝑtate moi̾tur ꝯ siłis pn̾ ͦ finis ma

Expanded text:
pauper fui. Bone memorie es si meministi, delicatissimus si sensisti. In paupertate sum genitus. An tue tibi querimonie parum sunt? Hec non tua quidem, sed parentum fuerit. In paupertate natus sum. In paupertate mo
Abbreviated transcription (Latin):
egressi turres et machinas ĩtendert̃
habũdo machinis et balist Rõ O¬
ma fere q̃bus gloriaris ad ĩniriã a¬
lienã pociꝰ ꝙͣ ad tuũ decus spectant
Cuto erat honestiꝰ atq honore dig¬
niꝰ habũdare nĩmie ĩstrumẽtq sẽ

Expanded text:
egressi turres et machinas incenderunt. egressi turres et machinas incenderunt. Abundo machinis et balistis. Omnia fere quibus gloriaris ad iniuriam alienam potius quam ad tuum decus spectant. Quanto erat honestius atque homine dignius abundare mi
Abbreviated transcription (Latin):
Muis gnis machinas habeo bei
Et hic ꝙͦ furor regius habet᷑. Uñ
multꝭ noceas cũ uelis quos beneficissi¬
mos hom̃ esse oportuerit et ob hꝰ unũ
r̾gnis ĩpositi et reges dũ st̾. ut regãt
hoĩes atq ab eis seu ꝑeñtes amẽt᷑. co
lant᷑q qͥd enĩ prẽs prĩe appellati. ꝯcta
ĩ ꝯͣriũ agũt. et seu tortores seu p̃dones
pub ͭ cũctis formidabiles atq ĩuisi st̃.
habũdo machinis ad eu̾tendas ur¬
bes ydoneis. Rõ CRͣto meliꝰ exstruen¬
das ẜuãdasq Tu fortasẜ gloiosiꝯ putas
euerte et uide̾i̾ maiꝰ tui tꝑĩs polic̾tes
s non semꝑ urbes machinis eu̾tũtur
ꝯtẽptui hostibꝰ fuit. qͣsi rem ĩpossibi¬
lem hũanis uiribꝰ mobret᷑ ubi aute
moueri et meĩbꝰ applicaiᷤ illas uidere
et ꝯtẽptu ĩ stuporẽ ac pauorem u̾si o¬
missa defensione ad dedicõnem tunt¬
ꝯfug̾e ac cuuli bello ip̃ius cesaris dax
brutꝰ ad messiliam eq erectꝭ atq admno¬
tis parem stuporem obcessis ñecerat

Expanded text:
mnis generis machinas habeo. Et hic quoque furor regius, habere unde multis noceas cum velis. Quos beneficentissimos hominum esse oportuit et ob hoc unum regnis impositi et reges dicti sunt, ut regant homines atqquidam etiam patres patrie appellati, cuncta in contrarium agunt, ut ceu tortores ac predones publici cunctis formidabiles atque invisi sint. Abundo machinis ad evertendas urbes idoneis. Quanto melius extruendas servandasque! Tu fortasse gloriosius putas evertere et videri mavis tui temporis Poliorcetes, sed non semper urbes machinis evertuntur. primum contemptui hostibus fuit, quasi rem impossibilem humanis viribus moliretur; ubi autem moveri et menibus applicari illas videre, e contemptu in stuporem ac pavorem versi, omissa defensione ad deditionem confugere. At civili bello ipsius Cesaris dux Brutus ad Massiliam eque erectis atque admotis parem stuporem obsessis iniecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenit. ille aut pauidus fuit. a ꝓdi¬
tor. et nocẽdi auidꝰ et metuẽs hostes
Itaq togitauit quod lucanꝰ ait lõ¬
ge tende neruos. et quo ferire uelit
ꝯmitte uuluera uentis. Idq de õm
gene̾ missiliũ picta dictu. fortis bel¬
lator ꝯgressũ hostis exoptat quẽ sa¬
gietariꝰ uitat

Expanded text:
invenit, ille aut pavidus fuit aut prodiinvenit, ille aut pavidus fuit aut proditor nocendi avidus et metuens hostis; itaque cogitavit quod Lucanus ait: Longe tendere nervos Et quo ferre velint, committere vulnera ventis idque de omni genere missilium puta: fortis bellator congressum hostis exoptat, quem sagittarius vitat.
Abbreviated transcription (Latin):
et balistas ĩnuas Rõ Nirũ isi et
glandes eneas q̃ flãmis ĩiectis hor¬
risono tonitru iaciũtur. Non eãt satꝭ
de celo tonãtis ira dei ñmortalisho¬
mũcio. et trudelitas iũcta suꝑbie. de
men ut maro ait hũana rabies imi¬
tata est. et quod e nubibꝰ mitti solet.
ligneo quidẽ s tartareo mitti᷑ ĩstru¬
mento. quod ab archimide ĩuẽtu
quidã putant eo tꝑe quo martellus
ciracusos obsidebãt. uerũ ille hoc ut
suoꝵ ciuiũ lib̾tatem tueret᷑ excogita¬
uit. prĩeq excidiũ uel au̾te̾t᷑ ueldif¬
ferret. quo uos ut liberos populos ł
iugo uel excidio p̃matis utunũ Erat
hec pestis nuꝑ rara et que cũ ĩgenti
miraculo t̾neret᷑. nũc ut rerũ pessi¬
maꝵ dociles sũt aĩ ita coĩs ẽ ut unũ
qdłib genꝰ armoꝵ Balistis afflu¬
o Rõ Meliꝰ belli odio et studio pacis
afflueres. cũ ceteã quidẽ arma ĩqͥeti
aĩ hec et degeneris magnaminis.¬
De niq sic habeto ꝙ quibalistã pͥns

Expanded text:
et balistas innumeras. Mirum, nisi et glandes eneas, que flammis iniectis horrisono tonitru iaciuntur. Non erat satis de celo tonantis ira Dei immortalis, homuncio nisi — o crudelitas iuncta superbie! — de men, ut Maro ait, humana rabies imitata est et quod e nubibus mitti solet ligneo quidem, sed tartareo mittitur instrumento, quod ab Archimede inventum quidam putant, eo tempore quo Marcellus Syracusas obsidebat. Verum ille hoc ut suorum civium libertatem tueretur excogitavit patrieque excidium vel averteret vel differret, quo vos ut liberos populos vel iugo vel excidio prematis utimini. Erat hec pestis nuper rara, ut cum ingenti miraculo cerneretur; nunc, ut rerum pessimarum dociles sunt animi, ita communis est ut unum quodlibet genus armorum. Balistis affluo. Melius belli odio et studio pacis afflueres, cum cetera quidem arma inquieti animi, hec et degeneris signa sDenique sic habeto: qui balistam primus
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruis ĩsignẽ ubi sitiens uiator falli¬
falli possit sed nũꝙ et caupo sius fallit̾
artibus. Sunt c̾te aliqui sic fallaciis as¬
sueftĩ ut longo usu fallendi alios ad ex tł¬
mũ et se falle ĩcipiant ꝙ ꝙ diu suasere
aliis aliqũ ꝑsuadeant fibi et qd faisu
sciderunt ueru credant tu ut libet ma¬
fiscerio gloriare quod si digno obturit
nichil noui sin indigno duohec mala
secũ attulit ut et disc̾e pudeat et notior
ignorãcia tua sit

Expanded text:
vernis insignem, ubi sitiens viator vernis insignem, ubi sitiens viator falli possit; sed nunquid et caupo suis fallitur artibus? Sunt certe aliqui sic fallaciis assuefacti, ut longo usu fallendi alios ad extremum et se fallere incipiant quodque diu suasere aliis aliquando persuadeant sibi et quod falsum sciverint verum credant. Tu ut libet magisterio gloriare, quod si digno obtigit, nichil novi, sin indigno, duo hec mala secum attulit, ut et discere pudeat et notior ignorantia tua sit. 46
Abbreviated transcription (Latin):
Emagisterio ĩsignitus sum. Rõ¬
Mallem fateor disciplina igro
enĩ indisciplinato et rudi nichil ẽ turpiꝰ¬
O Magister ex merito factus sũ. Rõ¬
Ut magist̾ dig̾ne sis non nͥ discipulus
meruisti. obseꝙ̃tem atq hũilem te doci¬
lem q p̃bueis oportet alioqͥn ab errasti
a uia que ad magisteriũ ducebat et si ñ
ignorẽ quosdã sũ ing̃r̃o ad scĩe gradu
altissimũ cõscendisse idq de seipĩs uĩos
magni noĩs p̃dicasse litterisq mãdasse
S hiis labor et ĩgeniũ et discendi ar¬
dor et ĩtencio et assiduitas et ꝑseuerã¬
cia pro ingr̃o fuit nec int̾iꝰ ĩ silentio
ingr̃ defuit at nũc mͥ de coibꝰ sermo
est E Magiscer dicor Rõ Mult ue
ngrĩ ueri eeñt magisterii falsũ nomẽ
obstitit dũq de se plus omibꝰ ꝙͣ sibi
dũq qd̾ dicebant᷑ sed non erant eẽ tre¬
diderũt quod esse poterant nõ fuerũt
EMagisterio clarus sum Rõuidisti
uini accidi tabernã picturis a̾ floribꝰ

Expanded text:
magisterio insignitus sum. Mallem, fateor, disciplina: magisterio enim indisciplinato et rudi nichil est turpius. Magister ex merito factus sum. Ut magister digne sis, non nisi discipulus meruisti; obsequentem atque humilem te docilemque prebueris oportet: alioquin aberrasti in via que ad magisterium ducebat, etsi non ignorem quosdam sine magistro ad scientie gradum altissimum conscendisse idque de se ipsis viros magni nominis predicasse literisque mandasse. Sed his labor et ingenium et discendi ardor et intentio et assiduitas et perseverantia pro magistro fuit, nec internus in silentio magister defuit; at nunc michi de communibus sermo est. Magister dicor. Multis ne magistri veri essent magisterii falsum nomen obstitit: dum de se plus omnibus quam sibi dumque quod dicebantur, sed non erant, esse crediderunt, quod esse poterant non fuerunt. Magisterio clarus sum. Vidisti vini acidi tabernam, picturis aut floribus
Abbreviated transcription (Latin):
ultimi suis ĩ libris officialibꝰ excusan¬
cem. Sine loqui senecã et hanc ip̃az
mioris laudibꝰ celebntem et mulaꝭ ĩ
locis disputante certis ex causis arces¬
senda manu mortẽ uerior altera mł
custodia corꝑis nec mniussu eius a ꝯͦ
hoc om̃e quod cõspicis istis te corꝑis
custodiis liberauerit. huc tibi aditus
tubllo umꝙͣ uite tedio ita mortem co¬
gites ut octupare illam tibi licitũ pu¬
tes. aut ullo gaudio ita non cogites ut
in tantu illa am̃ ĩꝓuisa eiciat.
Naius sum corpore. Rõ Queri

Expanded text:
ultimi, suis in libris officialibus excusanultimi, suis in libris officialibus excusantem; sine loqui Senecam, et hanc ipsam miris laudibus celebrantem, et multis in locis disputantem, certis ex causis arcessendam manu mortem. Verior altera mulcustodia corporis nec iniussu eius, a quo est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus aut ullo unquam vite tedio ita mortem cogites, ut occupare illam tibi licitum putes, aut ullo gaudio ita non cogites, ut incautum illa animum improvisa deiciat. Gravis sum corpore. Que
Abbreviated transcription (Latin):
Ite mee teduim ingons me te¬
net Rõ Ex p̃missis ortu malũ
quo nescio an uix aliud ꝑiculosius qͥp¬
pe molestissi mu ꝑ se desꝑacõm quoq
ꝯtiguu atq ad ĩlla uia est pro quo
noĩatim iustitutu est uestris in tẽplis
auxiliu implorare feliciu aĩaꝵ que
t̾renis tediis uinculisq corporeis re¬
solutis celestibꝰ ꝑfruũtur gaudiis ac
serenitate mẽtis et̾na D. Multa me
undiq uite tedia circũdant. Rẽ Pro¬
pellenda tedia cogitatoĩbꝯ letis ac
spe bona et amicoru solacio et libroꝵ
et delcationu honestaru alt̾na uarĩ¬
etate atq ex̾ citiis iocũdis atq mercie
fuga. S in pͥmis pacĩa reru et lon¬
ganmitate ĩuicta Neq uel pũciũ odi¬
o uel futuri desiderio. nec metu deĩq
nec spe ulla anticipandꝰ uite finis n
Qd̾ stulti quid ac miẜi fecerũt qͥ dũ
pauperiẽ uite q cedia ac labores tem¬
ꝑales fuguĩt in etͥnos incidũt Sme
cyceone nr̃m loqui mortẽ cathonis hꝰ

Expanded text:
ite me tedium ingens tenet. Ex premissis ortum malum, quo nescio an vix aliud periculosius, quippe molestissimum per se, desperationi quoque contiguum, atque ad illam via est; pro quo nominatim institutum est vestris in templis auxilium implorare felicium animarum, que, terrenis tediis vinculisque corporeis resolute, celestibus perfruuntur gaudiis ac serenitate mentis eterna. Multa me undique vite tedia circundant. Propellenda tedia cogitationibus letis ac spe bona, et amicorum bona solatio, et librorum et delectationum honestarum alterna varietate atque exercitiis iucundis, et inertie fuga, sed in primis patientia rerum et longanimitate invicta; neque vel presentium odio, vel futuri desiderio, nec metu denique nec spe ulla anticipandus vite finis, quod stulti quidam ac miseri fecerunt, qui dum paupertatem viteque tedia ac labores temporales fugiunt, in eternos incidunt. Sine Ciceronem nostrum loqui, mortem Catonis huius
Abbreviated transcription (Latin):
dilcõe odiu E populꝯ gratꝰ odit me¬
Rõ Miraris quod sine cã odit qͥ sine¬
disc̾tione dilexeat ꝯsequẽs hͦ ilłiꝰ nõ
modestia exulat/ ibi r̾gnae̾ ĩpetuã est
ncc̃e. D Odit me poputꝰ. Rõhͭ belua
ĩiirie prompta est segnis officõ uul¬
gi amor leuis odiũ gͣue D Populꝰ
meꝰ suctẽset. Noad amnãte plausus
ab irato populo ꝑnities. Impar ꝑiculũ
ac spes. D populo odiosꝯ su RõNich
ĩpetuosius stultoꝵ turbis ubi ĩsama
singuloꝵ pub ꝰ furor et fitroꝵ publicã
singuloꝵ rabies ĩpellit alt̾q alterũ tra¬
dit nichilq ꝑiculosiꝰ ꝙ ĩtide̾ ĩ illoru
matui̾tate p̃cipitacio. D Odit me ppłs¬
Rõ Non amass utinã ne nouiss quidã
amor malorsi odio finit᷑. Utrũq ãceps
sola ignoranͣ tuta est. D Populo sum

Expanded text:
dilectione odium. Populus gratis odit me. Miraris quod sine causa odit, discretione dilexerat? consequens hoc illius, inde modestia exulat, ibi regnare impetum est necesse. Odit me populus. Hec belua iniurie prompta est, segnis officio. Vulgi amor levis, odium grave. Populus michi suscenset. Ab amante plausus, ab irato populo pernicies, impar periculum ac spes. Populo odiosus sum. Nichil impetuosius stultorum turbis, ubi insaniam singulorum publicus furor, et furorem publicum singulorum rabies impellit, alterque alterum trudit; nicmaturitate precipitatio. Odit me populus. Non amasset utinam, ne novisset quidem! Amor malorum odio finitur, utrunque anceps, sola ignorantia tuta est. Populo sum
Abbreviated transcription (Latin):
tati tribuitur. quod est gule ac ꝓculdu¬
bio. uanitatis hoc malũ nullo meliꝰ mo
ꝙpͣ g̃nosa qͣuada ĩ dignatõne et rei ip̃iꝰ
extimacde ꝯtũditur uel sensim ut çy¬
terom placuit uel repente ut aristotili
uisu est. multu confert cogitaco exxitꝰ

Expanded text:
tati tribuitur, quod est gule, aut proculdutati tribuitur, quod est gule, aut proculdubio vanitatis. Hoc malum nullo melius modo, quam generosa quadam indignatione, et rei ipsius existimatione contunditur, vel sensim ut Ciceroni placuit, vel repente, ut Aristoteli visum est. Multum confert cogitatio exitus
Abbreviated transcription (Latin):
ula uelicor Rõ Dixi iam hiis
sponte egrotantibo medeatur D Gula
sollicitor Nõ Propie id quid̃ nulla
res cam uilis tam sollicitos uos h stu¬
por et pudor est cogitare quo se hũã¬
nu inclinat ingeniu. ad maiora cre¬
atu nisi respue̾t t̾raru tractus celi
et maris abdita penetratis meditati
estis rethia et hamos et uisuz et laque¬
os et rapaçes uolucres imꝑio ur̃o pa¬
re et predari uobis docuistis ad nil
uentre uaria arte laxatis ac pͬmit
obsequẽdo ciu aliꝙͣto utilior eẽt fa¬
mes utilissima uero sobrietas et fedo
ille at miẜo sacculo simulq et siluis
et nubibꝰ et fluctibus pacem linquẽs
Ita tamẽ eiuit res hic est mos et no¬
biliuz qũ alios hee sunt artes q̃ libea¬
les fuerant mechaince euase̾ ipĩq que
bessoru duces. ac pħi. et rectores ui¬
biuiz ac prẽs prĩe eẽ solent uenatores
atꝙ aucupes facti sũt. utq intelligas
Niilla ẽẽ reliquã spem salutis. nobili¬

Expanded text:
ula velicor. Dixi iam: his sponte egrotantibus medeatur? Gula sollicior. Proprie id quidem: nulla res tam vilis, tam sollicitos vos habet. Stupor et pudor est cogitare, quo se humanum inclinat ingenium, ad maiora creatum, nisi respueret terrarum tractus, celiet maris abdita penetratis. Meditati estis retia et hamos, et viscum et laqueos, et rapaces volucres imperio parere, et predari vobis docuistis, ad nilventrem varia arte laxatis, ac premitis obsequendo, cui aliquanto utilior fames esset, utilissima vero sobrietas, et fedo illi ac misero sacculo, simulque et silvis et nubibus et fluctibus, pacem linquens. Ita tamen eunt res, hic est mos nobilium, ante alios, he sunt artes, que liberales fuerant, mechanice evasere, ipsique qui bellorum duces ac philosophi et rectores urbium ac Patres Patrie esse solent, venatores atque aucupes facti sunt; utque intelligas nullam esse reliquam spem salutis, nobili
Abbreviated transcription (Latin):
Exiui e carce̾. Rõ latiori e carcere
młti hoĩez casus eripiũt ex angustioi
aut̃ sola mors eruit. S Molesto de
carce̾ discessi. Rẽ Potes ĩ hũt carce¬
rem r̾uerti ĩ illũ alteꝵ cũ seł exieris
non redibis hoc ĩ tpe
De tranqͥllo

Expanded text:
Exivi ex carcere. Latiori de carcere Exivi ex carcere. Latiori de carcere multi hominem casus eripiunt, ex angustiori autem sola mors eruit. Molesto de carcere discessi. Potes in hunc carcerem reverti; in illum alterum cum semel exieris, non redibis hoc in tempore. 90 DE TRANQUILLO
Abbreviated transcription (Latin):
Habitus atq honeste tandẽ leua alite
emissus gladiisq hostiũ non ocrisus
tñ ͦ s disserꝑtus puto moriens carte̾
suspirauit. S Cartere letus erupi Rõ
Ibis per rostra tarbida litibꝰ ꝑ plateas
uibĩ tumłtusq negocioꝵ et tẽpesta¬
tem lib̾tatem putãs gͣtulaberis dum
quẽ clauis una ꝯcluserat mille strĩgẽt
laquei cũq leti om̃s e ꝓcellis porta
petant unꝰ tu nauta mirabilis et por¬
tu letus ĩ ꝓcellas redis W E cartere
digressꝰ gaudeo Rõ bonũ ĩ hoc ut in
reliquis cõsiliũ erat neq multũ gau¬
dẽ neq nimiũ dolere sed eq̃nimitatẽ
õni eque ĩ statu sue uite gub̾na culũ
tene̾ ĩ tanta p̃sertim caligine futoͬꝵ
neq tam miseꝵ esgut fertur ĩtrasse
neq tam fanstũ carcere exiuisse. Q ͦ¬
ciens carcer lib̾tatis hostis ꝓpicius ẽ
saluti. Quociens optata uotis oĩbꝰ
lib̾tas ĩ ꝑniciẽ et ĩ mortẽ uersat. C

Expanded text:
habitus atque honeste, tandem leva alite habitus atque honeste, tandem leva alite emissus gladiisque hostium non occisus tantummodo sed discerptus, puto, moriens carcerem suspiravit. E carcere letus erupi. Ibis per rostra turbida litibus, per plateas urbium tumultusque negotiorum et tempestatem libertatem putans gratulaberis, dum quem clavis una concluserat mille stringent laquei cumque leti omnes e procellis portum petant, unus tu nauta mirabilis e portu letus in procellas redis. E carcere digressus gaudeo. Bonum in hoc, ut in reliquis, consilium erat neque nimium gaudere neque nimium dolere, sed equanimitatem omni in statu ceu vite gubernaculum tenere, in tanta presertim caligine futurorum; neque tam miserum est, ut fertur, intrasse neque tam faustum carcerem exivisse. Quotiens carcer libertati hostis propitius est saluti, quotiens optata votis omnibus libertas in perniciem et in mortem versa est!
Abbreviated transcription (Latin):
uuat carcerem euasisse. Rẽ¬
Est et hoc fateor ĩtmissa gra¬
cior libtas ac reddita ꝙͣ seruata s
non õma que delectant prosunt et
sepe nociua sunt dulcia et amara sa¬
lubria sepe non carcer mõ s mors u¬
tilis fuit sepe uita et lib̾tas ĩutilis¬
G Carcerẽ euasisse gaudeo Rẽ at
qui non gaudebas portũ app̾hẽdisse
nũc gaudes portũ euasisse carter.
multis portus multĩs refugruã et
arx fuit et ĩlib̾tate ꝑituros seruauit
ĩ uinculis ligata et clausa diligẽçiꝰ
asseruãt᷑ Nesciũt mortales ceci qͥd
expediat et idc̾to mala sua ꝯcupiscũt
et assecuti gaudent. uñ mox doleant
Ne ue longius exemplũ queras. ui¬
disti mꝑ uirũ illũ aĩosi et magni po¬
cius ꝙͣ cõstans ĩcepti Qui adu̾so tẽ¬
pore se patronũ rõne rei pub ͤ pro¬
fitei̾ ausꝯ ip̃e tribuni nomẽ assupse¬
rat de hinc uai̾ante fortuã urbe Exͤ¬
pulsus rõuiq pͥmũ pncipis pꝯ pon¬
tificis lapsus ĩ cartem utrobiq bene

Expanded text:
uvat carcerem evasisse. Est hec, fateor, intermissa gratior libertas ac reddita quam servata; sed non omnia que delectant prosunt: sepe nociva sunt dulcia et amara salubria, sepe non carcer modo sed mors utilis fuit, sepe vita et libertas inutilis. Carcerem evasisse gaudeo. At qui modo gaudebas portum apprehendisse, nunc gaudes portum evasisse: carcer multis portus, multis refugium et arx fuit et in libertate perituros servavit; in vinculis ligata et clausa diligentius asservantur. Nesciunt mortales ceci quid expediat et idcirco mala sua concupiscunt et assecuti gaudent unde mox doleant. Neve longius exemplum queras, vidisti nuper virum illum animosi et magni potius quam constantis incepti, qui adverso tempore se patronum Romane reipublice profiteri ausus, ipse sibi tribuni nomen assumpserat: dehinc variante fortuna Urbe depulsus Romanique primum principis, post pontificis lapsus in carcerem, utrobique bene
Abbreviated transcription (Latin):
multi et multo ĩpares sunt. que usq
ignonumosior mors ꝙͣ cuicis in qͦ pepẽ¬
dit eximiũ illud et plucidũ celi decus ac
t̾re nec tale aliquid ignoniõsu sibi tẽ¬
seat ulla sors homĩs et qm̃ sũmo nichil ẽ
alcius in hoc desmo omne genꝰ mortis
honestare põt uirtus uirtutẽ nulla mors
De morte Repentina capͣ.C.¬
Trepente ninis morior .xxi. dolor

Expanded text:
multi et multo impares sunt: que usquam multi et multo impares sunt: que usquam ignominiosior mors quam crucis? in qua pependit eximium illud et prenitidum celi decus ac terre, ne tale aliquid ignominiosum sibi censeat ulla sors hominis. Et quoniam summo nichil est altius, in hoc desino: omne genus mortis honestare potest virtus; virtutem nulla mors 123 DE MORTE REPENTINA At repente nimis morior. Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
non fuerit ỹmo uero nõ nũꝙͣ eo cla¬
rior quo durior. Itaq apparatꝰ ħ ex¬
terior et tumultꝰ et tube et carnifi¬
cũ truces uultꝰ et irati uox tyramn
nichil prorsus ad rem intͬ te ip̃m te
reflecte ubi te querẽ atq excita coĩbꝰ¬
q que suꝑsut animiq uiribus ad er¬
tremos cãsus attige̾ aures ab ĩusoi
strepitu a suppliciis pompa oculos auer¬
te tacitusq totam aĩam recollige at
hortare resq ip̃as examĩa non rerũ
umbras Tu si mortem ip̃am rectis o¬
culis spectare audis nec ferrũ puto nͨ
restim nec limentes calices nec stil¬
lantes carnfices horrebis uant̃ est
emĩ ipm̃ hostem cũ cõtempseris eius
phaleras et signa metue̾ . dD. Igno¬
mimosa morte dampnatus suz. P¬
Sepe actor seu delator ĩfamis et ob¬
scem testes et obscurꝰ iudex reus ãt
ipẽ clarissimꝰ sepe ignobilis uulgo
mors nobilis uero gloriosusq qͥ mo¬
ritur. Iam ut sileao reliquos et m̃s

Expanded text:
non fuerit, immo vero nonnunquam eo clanon fuerit, immo vero nonnunquam eo clarior, quo durior. Itaque apparatus hic exterior et tumultus et tube et carnificum truces vultus et irata vox tyranni, nichil prorsus ad rem. Intra te ipsum te reflecte; ibi te quere atque excita omnibusque que supersunt animi viribus, ad extremos casus accingere; aures ab inviso strepitu, a supplicii pompa oculos averte, tacitusque totam animam recollige atque hortare, resque ipsas examina, non umbras rerum; tu, si mortem ipsam rectis oculis spectare audes, nec ferrum puto, nec restim, nec liventes calices, nec stillantes carnifices horrebis. Vanum est enim, cum ipsum hostem contempseris, eius faleras aut signa metuere. Ignominiosa morte damnatus sum. Sepe actor seu delator infamis, et obsceni testes et obscurus iudex, reus autem ipse clarissimus, sepe ignobilis vulgo mors, nobilis vero gloriosusque qui moritur. Iam ut sileam reliquos, qui et nimis
Abbreviated transcription (Latin):
est. Rõ Mortem ignomnĩosa fa¬
tit non genꝰ aut qualitas l causa sup¬
plicii. D Ignoniõse morior Rõ Ne¬
mo bonus male moi̾tur nemo malus
bene honestã mortem non fieralia
non mister, non purpuree faciũt exe¬
quie non auersi clipei atq enses et
flens familia et uulgi clamor ac la mẽ¬
ta et merore uxor insignis et pietas
filii et deiecta ceruice ante feretrũ ni
postremo funereus laudator et yma¬
gines auree non diuitis sepulchride
tus et claru meritis uiri nomẽ nõ
uulgari aure s suapte eminẽs maie
cepta defensio. Interq medias ior¬
tis minas ĩꝑt̾ritus atq ĩfractus aĩmꝰ
hibe et tortores et laqueos. et secures
fige qruces et rotarũ radios attosle
et quadrigas in diu̾sũ lacera huc il
luc mẽbra rapturas adde ignes et cͣ¬
ticulas primis ĩpositas atq oleo uasa
feruẽcia et ferarũ dentes fame arma¬
tos adde uncos et geniomas ac trac
am̃nte corpusculũ pati põt Dura mors
fortasse uidebitur. Ignonnõsa certe

Expanded text:
est. Mortem ignominiosam facit non genus aut qualitas, sed causa supplicii. Ignominiose morior. Nemo bonus male moritur, nemo malus bene. Honestam mortem non funeralia, non ministri, non purpuree faciunt exuvie, non inversi clipei atque enses, et flens dominum familia, et vulgi clamor ac lamenta, et merore uxor insignis et pietate filii, et deiecta cervice ante feretrum nigpostremo funereus laudator, et imagines auree divitis sepulcri, detus, et clarum meritis viri nomen, non vulgaris egens aure, sed suapte eminens maiescepta defensio, interque medias mortis minas imperterritus atque infractus animus, hibe, et tortores et laqueos et secures, fige cruces et rotarum radios attolle, et quadrigas in diversum age, lacera huc et illuc membra rapturas; adde ignes et craticulas prunis impositas atque oleo vasa ferventia, et ferarum dentes fame armatos; adde uncos et gemonias, ac tracanime corpusculum pati potest: dura mors fortasse videbitur, ignominiosa certe
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuidie utq illã fuge̾s ultro in exiliũ ire
huiꝰ ego ꝯsilii duxerã nec exempli du¬
ces deerũt clarissimi nã in p̾mis tres
magnos scipiandos id fecisse noueas
tamq ꝑseuerãter ut prĩa sua pñtia qr
nil clarius habebat sploliatã indignãq
dignã epigͣmite iudicarent. Noĩa sũt
ĩmortali mẽoria que tibi ꝑ famã perq
oĩs hystorie fidem ignota esse nõ pote¬
rant affrican ꝯ nassita lentulꝰ d Mit¬
tor ĩ exiliũ Nõ ymo in exꝑimẽtũ tui
uideris qualẽ re in exibo p̃beas si suc¬
cũbis exul uerus si consistis exilio
clarus ut multi olĩ qui ĩuicti et ful¬
gidi ꝑ asꝑitates ĩcesserũt ut ut seꝙ̃tbꝰ
rcm̃ iter ostenderent. Sme tyrãnos
semie sme populos fur̾e sine hostes ac
ne ornamẽtis tuis spoliãi cũ quibꝰ qͦ¬
cũq ieris/ et cuis et prĩe pncipũ unꝰ
eris. O Ecul atũ ꝑgo Nõ ꝑoge ala

Expanded text:
invidie, utque illam fugeres, ultro in exilium ire. invidie, utque illam fugeres, ultro in exilium ire. Huius ero consilii dux eram. Nec exempli duces deerant clarissimi: nam in primis tres magnos Scipiadas id fecisse noveras, tamque perseveranter, ut patriam sua presentia, qua nil clarius habebat, spoliatam indignam qudignam epigrammate iudicarent. Nomina sunt immortali memoria, que tibi per famam perque omnis historie fidem ignota esse non poterant: Africanus, Nasica, Lentulus. Mittor in exilium. Immo in experimentum tui: videris quem tu in exilio prebeas; si succumbis exul verus, si consistis exilio clarus, ut multi olim qui invicti et fulgidi per asperitates incesserunt, ut sequentibus rectum iter ostenderent. Sine tyrannos sevire, sine populum furere, sine hostes ac neque ornamentis tuis spoliari, cum quibus, quocunque ieris, et civis et patrie principum unus eris. Exulatum pergo. Perge ala
Abbreviated transcription (Latin):
s uos ĩpossibilia cupitis netĩa fugitꝭ.
utrũq neqͣꝙͣ. D In exiliũ eo. Re¬
ymo forsan in requiẽ sub optentu.
faise miẜie queitur uera felicitas iam
saltem ab ĩuidia tutꝰ eris propera mix¬
tamq cũ gla securitate arripe tutis et¬
honestis la tebris nichil est dulcius male
hiis ꝯferri pnt urbiũ platee D Pel¬
lor e prĩa. R̃ Pulsũ te pessimis
optimis insere neq te prĩa s priã ce
ĩ dignã rebus proba sentiat illa ꝙ ꝑdidͭ
tu nichil ꝑdidisse te sentias man ciues
cui tedio simulq pñtis odio ac suspicio¬
ne carcarit Bom aũt amoe̾ absentis ac
desiderio teneãtur sequãtq oculis atq
aĩmis abeũtẽ illi se solos linqui doleãt
tu te comitatũ gaudeas proficisti n
in tergũ respicias neq reditũ cogites
neq cũ illis esse cupias qui te cupiũt
abeẽ Neq domũ ꝙ a te fie̾i̾ debuit ab
illo frm̃ egre feras debiusti crede̾ ciuũ

Expanded text:
Sed vos impossibilia cupitis, necessaria fugitis, Sed vos impossibilia cupitis, necessaria fugitis, utrunque nequicquam. In exilium eo. Immo forsan in requiem: sub obtentu false miserie vera felicitas. Iam saltem ab invidia tutus eris: propera, mixtamque cum gloria securitatem arripe. Tutis ethonestis latebris nil est dulcius: nulle his conferri possunt urbium platee. Pellor e patria. Pulsum te pessimis, optimis insere, neque te patria, sed patriam te indignam rebus proba. Sentiat illa quid perdidit, tu nil perdidisse te sentias. Mali cives tui tedio simulque presentis odio ac suspitione careant, boni autem amore absentis ac desiderio teneantur, sequanturque oculis atque animis abeuntem. Illi se solos linqui doleant, tu te comitatum gaudeas proficisci, neque te in tergum respicias, neque reditum cogites, neque cum illis esse cupias, qui te cupiunt abesse: neque demum quod a te fieri debuit, ab alio factum egre feras. Debuisti cedere civium
Abbreviated transcription (Latin):
aut lex est data mor̾ᵇꝰ ac p̃sc̾pti fiẽs
dũ hic uiuitur t̾ra õnis prĩa nr̃a ẽ.
Intͣ quã qui se exulẽ facit nõ tam r̃i
ꝙͣ aĩ uicio laborat. Nõ habemꝰ hic n¬
manẽtez ciuitatem dixit paulꝰ om̃e¬
cibus armatũ uelim quibꝰ ubiq uiiuis
et uel nũꝙͣ uel semꝑ ĩ priã tua sis. D¬
Ire in exiliũ Iubeor R̃ .I. sponte
ꝑegͥnatio erit non fetũ exiliũ et me¬
mẽto quibꝯd exitũ quibꝯd̾ ueo redi¬
tu pro exilio fore. Sũt quidã qui¬
nusꝙͣ peius ꝙͣ ĩ prĩa sua sũt. D In
exiliũ cogor. Rõ Cupiendoq ꝙ co¬
geris efficies non cogarf om̃e uiolen¬
tu pacĩa uincit᷑ et desunt esse uiolẽtũ
quod bolẽti fit. D Ire in exiliũ est
nct̃e  Tu fac uolens qd̾ nolens fa¬
ces fac letus õna ne quid mestꝰ pacia¬
ris. Ita om̃ez uim nccĩtat ommes cla¬
uos quos adamãtiuos illi tribuũt ca¬
thenasq oẽ tediũ molestiãq discusẜ is

Expanded text:
autem lex est data mortalibus ac prescripti fines, autem lex est data mortalibus ac prescripti fines, dum hic vivitur, terra omnis patria vestra est; intra quam, qui se exulem facit, non tam rei, quam animi vitio laborat. “Non habemus hic manentem civitatem”, dixit Paucibus armatum velim, quibus ubique unus, et vel numquam vel semper in patria tua sis. Ire in exilium iubeor. I sponte: peregrinatio erit non exilium. Et memento quibusdam exitum, quibusdam vero reditum pro exilio fore. Sunt quibus nusquam peius quam in patria sua sit. In exilium cogor. Cupiendo quod cogeris, efficies ne cogaris. Omne violentum patientia vincitur, et desinet esse violentum quod volenti fit. Ire in exilium est necesse. Tu fac volens, quod vel nolens faceres; fac letus omnia, ne quid mestus patiaris: ita omnem vim necessitatis, omnes clavos quos adamantinos illi tribuunt, catenasque, omne tedium molestiamque discusseris.
Abbreviated transcription (Latin):
reruz non ad opĩones hoĩ aspites
ualde enĩ augustus est aĩꝰ qui sic ad
unũ t̾re angulũ se applicat ut ꝙͥꝙ
extra sit exiliũ putet. Q̾ Multu
ab est exilii deplorator. Ro Ab illa.
aĩ magnitudine cui totus orbis t̾re
exiguꝰ uidetur. Int̾rogatus socrates
ciuias ess. Mũdanꝰ inꝙͣ sũ uere socra¬
ticuz rñsuz athemẽsem se alius res-¬
pondiss. Socrati aut̃ prĩa hom̃i mũ¬
dus erat non hic solũ ꝙͣ uulgo mũdũ
dicitis cũ ꝑs ultima mũdisit s celum
ip̃m quod hac rectius appellatioẽ ꝯpre¬
henditur. Ini prĩe destinati estis ad
quã si suspiras aĩꝰ qua ᷝ in parte t̾¬
raru pe̾grinũ atq exulem se nouit
nã quis prĩa uoret ubi non habitet
nͥ ad breue tempus. Illa uero cuiꝰq
prĩã dicenda est ubi qͥsq perpetuo se¬
curꝯ ac tnͣsquillꝰ deget quere hãc
ĩ t̾ris puto nrita erit in quisicõ ut ne̾

Expanded text:
rerum non ad opiniones hominum aspiceres: rerum non ad opiniones hominum aspiceres: valde enim angustus est animus, qui sic ad unum terre angulum se applicat, ut, quicquid extra sit, exilium putet. Multum abest exilii deplorator ab illa animi magnitudine, cui totus orbis carcer exiguus videtur. Interrogatus Socrates cuias esset, “Mundanus, inquit, sum”. Vere Socraticum responsum; Atheniensem se alius respondisset: Socrati autem patria omnium mundus erat, non hic solum, quem vulgo mundum dicitis, cum pars ultima mundi sit, sed celum ipsum, quod hac rectius appellatione comprehenditur. Illi patrie destinati estis, ad quam sin suspirat animus, qualibet in parte terrarum peregrinum atque exulem se noverit. Nam quis patriam vocet, ubi non habitet nisi ad breve tempus? Illa vere cuiusque patria dicenda est, ubi quisque perpetuo securus ac tranquillus deget. Quere hanc? in terris, puto, irrita erit inquisitio. Ut nature
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ab illo cuiꝰ ntui non parere ca¬
pitale erat exiliũ amplexus reditũ ꝯ¬
tempẜit seu ne ulla ĩ parte senatui ĩni¬
stis q liceat legibꝰ prĩe obstaret seu ne
forte exul iterũ fieri posset at metetiꝰ
code qͥuo ĩ exiliũ profectus erat uul¬
tu atq aĩo remearet hiis marceltꝰ ac¬
cedat hic ultimꝰ qui ĩ belli ciuilis tẽ¬
pus mcidit pulsꝰ nẽpe non solitam mõ
cõstãtia honestarũq arciũ studiũ non
omisit s strinxit arcius et publicis li¬
ber curis uni excolendo aiõ tam ardẽ¬
ter ĩcubuit ut ad scolas missus hoẽs¬
tissimas non ad exiliũ uidẽtur quod
quidẽ ĩ cycerõe ꝯspectiꝰ oꝑm splendor
et lrãꝵ copia maior facit non exilii
mõ s carceris dulce solaciũ D Ex¬
iliũ pacior Rõ Exiliũ breue citote
prĩẽ tue reddet longũ uero aliã tibi
prĩaz dabit unde exulent qui te exu¬
lẽ uolu̾e̾ dedissq iam nũc si ad naͣ

Expanded text:
tus ab illo, cuius nutu non parere catus ab illo, cuius nutu non parere capitale erat, exilium amplexus, reditum contempserit, seu ne ulla in parte Senatui iniustisque licet legibus patrie obstaret, seu ne forte exul iterum fieri posset? At Metellus eodem quo in exilio profectus erat vultu atque animo remearet. His Marcellus accedat: hic ultimus, qui in belli civilis tempus incidit, pulsus nempe, non solitam modo constantiam honestarumque artium studium non omisit, sed strinxit arctius, et publicis liber curis, uni excolendo animo tam ardenter incubuit, ut ad scholas missus honestissimas, non ad exilium videretur. Quod quidem, in Cicerone, conspectius operum splendor et literarum copia maior facit, non exilii modo sed carceris dulce solatium. Exlium patior. Exilium breve cito te patrie tue reddet, longum vero aliam tibi patriam dabit, unde exulent qui te exulem voluere, dedissetque nunc, si ad naturam
Abbreviated transcription (Latin):
pretulisse non nui flebilẽ s honesta
et prorsꝯ ĩiudiosaz bonis atq opta¬
bilẽ nõ iã exilii s absentie cã hẽs¬
oͣ Sponte pictagoras samũ liquit. athe
honestauit multos acrior aliqͣ for¬
tue uis atq ĩiuria notos reddidit
et illustres quid te uetat illis inseri
qui nasci ignẽ de silice clarã famar
coslisiomibꝰ quesiere. D In exili¬
u agor Rõ habes in hystoriis mͣg¬
nos rei huiꝰ socios quoꝵ specõsi ssi¬
inꝰ comitatꝰ non sensũ mõ doloru
ĩminuat s obliuonẽ afferat. Nõ imiõr
in exilro Canullus fuit qm̃ fuiss do¬
imi ꝙͣtus cius tantus exul qui uicto¬
rias ac t̾ũphos non iusticia muꝰ ꝙͣ
prosꝑitate cõspicuos in capitoliũ dux¬
erit nigo huic pusꝰ pro accepta ĩui¬
ria ingrate salutẽ prĩe rependit nõ
facile aluid tam clari exulis ex ͥ ͣͣ fa¬
teor s et rutilius et metellus tam n
exilio facti sunt et rutilius reuoca᷑n᷑¬

Expanded text:
pretulisse, non tu flebilem sed honestam pretulisse, non tu flebilem sed honestam et prorsus invidiosam bonis atque optabilem, non iam exilii, sed absentie causam habes. Sponte Pythagoras Samon liquit, Athenhonestavit, multos acrior aliqua fortune vis atque iniuria notos reddidit et illustres. Quid te vetat illis inseri, qui, quasi ignem de silice, claram famam collisionibus quesiere? In exilium agor. Habes in historiis magnos rei huius socios, quorum speciosissimus comitatus, non sensum modo doloris imminuat, sed oblivionem afferat. Non minor in exilio Camillus fuit, quam fuisset domi: quantus civis, quantus exul, qui victorias ac triumphos, non iustitia minus quam prosperitate conspicuos, in Capitolium duxit! Mox, hinc pulsus, pro accepta iniuria, ingrate salutem patrie rependit. Non facile aliud tam clari exulis exemplo fateor: sed Rutilius et Metellus tam nil exilium fracti sunt, ut Rutilius revoca
Abbreviated transcription (Latin):
tu igitur iusto pelli malles
exilio nẽpe quod ad ĩiurie cumulũ
ais in diuersũ trahitur habes enĩ ĩ¬
iusti exilii solaciũ comitẽ iusticiã q̃
ĩiustos ciues destituens te secuta te¬
cũ exulat. D Iniusto exilio pulsꝰ
suz Nõ An te rex expulit an ty¬
rãnꝰ an populꝰ an hostis an tu ipẽ
nã si rex aut ĩustũ exiliũ non eit
aut ip̃e nõ uistꝰ atq ita ne rex qͣdẽ
si tyrãnꝰ ab illo te pulsũ gaude sub
quo boni exulant fures ĩperant si
populꝰ moribꝰ ille sins utitur bonos
odit et is ꝙ multiplices tyrãnꝰ nũ
ꝙͣ sui filiem simile pepulisset nõ te
igitur prĩa s malorũ cetibꝰ arcei̾ n
ĩ exiliu s ĩ parte bonoꝵ ciuiũ cogi
putes at si hostas agnosce ĩurie le¬
uitatẽ nõ hostiłr se̾u̾it qui oĩa tu
poss prĩa absiribt. spem reliquit
Em tu ipẽ moleas populi ꝑo sus
aut tyram habitũ elegisti nõ mõ
ne doleas s eciã gloriare ꝟtutẽ prĩe

Expanded text:
tu igitur? Iusto pelli malles exilio? Nempe quod ad iniurie cumulum, animum in diversum trahit? Habes enim iniusti exilii solatium, comitem iustitiam, que, iniustos cives destituens, te secuta, tecum exulat. Iniusto exilio pulsus sum. An te rex expulit, an tyrannus, an populus, an hostis, an tu ipse? Nam si rex, aut iniustum exilium non erit, aut ipse non iustus, atque ita nec rex quidem. Si tyrannus, ab illo te pulsum gaude, sub quo boni exulant, fures imperant. Si populus, moribus ille suis utitur: bonos odit; et is quoque multiceps tyrannus nunquam sui similem pepulisset. Non te igitur patria, sed malorum cetibus arceri, neque in exilium, sed in partem bonorum civium cogi putes. At si hostis, agnosce iniurie levitatem, non hostiliter sevit, qui omnia cum posset, patriam abstulit, spem reliquit. Sin tu ipse, mores populi perosus aut Tyranni habitum, elegisti, non modo ne doleas, sed etiam gloriare virtutem patrie
Abbreviated transcription (Latin):
Imia delcãbilis est michi. Rõ¬
de quo quid alnid ̃ tedru sper es syqͣ
domi reppererit aut corrũpet aͥ sper¬
get si hiis atq huigᵈ. delcãris uti¬
q delcãbilis simia tua est mõstruo¬
sam beluã uocat cytero nec miꝰ ad
mirũ dicit ꝙͣ uruã sortiũ euertisse id¬
ꝙ pro ostento grecorũ ĩ hystoriis sc̃p¬
tu esse iure optimo doctissimꝰ uir i¬
ridet Cũ uere miꝵ pociꝰ uideri dẽat
si non õma euertat ac dissipet. O lu¬
dicris aĩantibus habũdo Rõ Turpe si¬
mul et ludicrũ eẽ ad non põt quis eĩ
ĩ turpitudĩe ludus est. Qn̾ỹmo ab oĩ
quod oculos auresq et nares et aĩm
afficiet fugiendũ est¶ Corrupti gustꝰ
est amara dilige̾. Sic hic ur̃ est mos
turpibꝰ delc̃ari. neq uo̾ turpia et ĩep¬
ta tantũ aĩalia s quo nichil est fediꝰ
obsceuos eciã honnẽs linguaq et mo¬
ribꝰ odiosos ĩ deliciis habetis/ et ad sũ¬
mã quãto ꝙ̃q deformiꝰ tanto uobis

Expanded text:
imia delectabilis est michi. de quo quid aliud quam tedium speres? Quicquid domi reppererit aut corrumpet aut sparget. Si his atque huiusmodi delectaris, utique delectabilis simia tua est. Monstruosam beluam vocat Cicero, nec minus aliquid mirum dicit quam urnam sortium evertisse idque pro ostento Grecorum in historiis scriptum esse; iure optimo doctissimus vir irridet, cum vere mirum potius videri debeat si non omnia evertat ac dissipet. Ludicris animantibus abundo. Turpe simul et ludicrum esse aliquid non potest. Quis enim in turpitudine ludus est? Quin immo ab omni quod oculos auresque et nares et animum afficiat fugiendum est: corrupti gustus est amara diligere. Sed hic vester est mos, turpibus delectari; neque vero turpia et inepta tantum animalia sed, quo nichil est fedius, obscenos etiam homines linguaque et moribus odiosos in delitiis habetis. Et ad summam, quanto quicque deformius tanto vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Est que obliuionẽ sõpnũq discuciat et
torporẽ abigat d Ualitudo iͥ ĩfuͬ
est. Nõ In ĩfirmitatibꝰ gloriae̾ et ututẽ
ꝑfice duo hec uniꝰ ingr̃i ore didicisti.¬
. Dalitudo misera est. Riõ Comes uo¬
ꝯda s fidelis que te crebro uellicet iter
sigu et ꝯdicõnis admoneat opti ͫ ĩ ꝑi¬
culis monit or fidus. D. Ualitudo cor¬
poris ex ma sine remedio est Re̾ Sile
et gande ruinoso carc̾e uinctũ te egre¬
die facilius ac tuaius.
De ignobili

Expanded text:
Est que oblivionem somnumque discutiat, et torporem abigat. Valitudo infirma est. In infirmitatibus gloriare, et virtutem perfice: duo hec unius magistri ore didicisti. Valitudo misera est. Comes iniucunda, sed fidelis, que te crebro vellicet, iter signet, et conditionis admoneat: optimum in periculis monitor fidus. Valitudo corporis extrema sine remedio est. Sile et gaude ruinoso carcere vinctum te: egrediere facilius ac citius. 4 DE IGNOBILI