comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deggunt. ut qͦsꝓbos imꝓbos ue censuerint: eos qͦq
uti existimant e̾e̾ necesse sit: Atqͥ in hochominũ
iudicia depugnant. ut qͦs alii p̃mio. alii supplicio
dignos arbitrant᷑. S concedamꝰ ut aliqͥs possit bo¬
nõs malosq discernere. Nũ gͥ pot̾it intueri illã

Expanded text:
degunt, ut quos probos improbosue censuerunt eos quoque uti existimant esse necesse sit? Atqui in hoc hominum iudicia depugnant, et quos alii praemio alii supplicio dignos arbitrantur. Sed concedamus ut aliquis possit bonos malosque discernere; num igitur poterit intueri illa
Abbreviated transcription (Latin):
in eis est qđ aut urm unquã fieri queat. aut non
ꝑpectum consideratũq uilescat : Diuitiȩ ne uel
urã uel sui natura p̾tiosȩ sunt: Quid earũ potius e

Expanded text:
in eis est quod aut uestrum umquam fieri queat aut non perspectum consideratumque uilescat? Diuitiaene uel uestra uel sui natura pretiosae sunt? Quid earum potius
Abbreviated transcription (Latin):
Rerumq regens flectit habenas
Rex & dominus fons & origo
Lex & sapiens arbiter aeqũĩ
Et quȩ motu concitat ire
Sistit rethrahens ac uaga firmat
N am nisi rectos reuocans itus
Flexos iterum cogat in orbes
Quͣe nunc stabilis continet ordo
Dissepta suo fonte fatiscant
Hic est cunctis communis amor
Repetuntq boni fine teneri:
Q uia non aliter durare queant
NIisi conuersco rursus amore
Refiuant cause quȩ dedit esse
aMUE IGIIUR uides qͥd hȩc omĩa quȩ diximus
consequatur: Quidnã in quã: Omnẽ in qͥt bonã
prsus esse fortunã. Et qͣui in quã fieri potest
Attende inquit. Cũ omĩs fortuna uel iocunda uel
asꝑa. tũ remunerandi exercendiue bonos. tum
puniendi corrigindiue impbos causa deferatur:
omnis bona. quã uel iustam constat ẽẽ uł utilẽ.
Nimis quidem inquã ratio uera: & si quã paulo

Expanded text:
rerumque regens flectit habenas, rerumque regens flectit habenas, rex et dominus, fons et origo, lex et sapiens arbiter aequi, et quae motu concitat ire sistit retrahens ac uaga firmat; nam nisi rectos reuocans itus flexos iterum cogat in orbes, quae nunc stabilis continet ordo dissaepta suo fonte fatiscant. Hic est cunctis communis amor repetuntque boni fine teneri, quia non aliter durare queant nisi conuerso rursus amore refluant causae quae dedit esse. Iamne igitur uides quid haec omnia quae diximus consequatur? – Quidnam? inquam. – Omnem, inquit, bonam prorsus esse fortunam. – Et qui id, inquam, fieri potest? – Attende, inquit. Cum omnis fortuna uel iucunda uel aspera tum remunerandi exercendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur, omnis bona quam uel iustam constat esse uel utilem. – Nimis quidem, inquam, uera ratio et, si quam paulo
Abbreviated transcription (Latin):
Pura sollers cernere mente
Aspice summi culmina cęli
Illic iusto foedere rerum
Ueterem seruant sidera pacem
Non sol rutilo concitus igne
Gelidum phoebes impedit axem
Nec quȩ summo uertice mundi
Flectit rapidos ursa meatus
Nunquã occiduo lota ꝓfundo
Cȩtera cernens sidera mergi
upit occeano tingere flammnas
Semper uicibus temporis ȩquis
esper seras nuntiat umbras
Reuehitq diem lucifer almum
Sic ȩternos reficit cursus
Alternus amor: sic astrigeris
Bellum discors exulat orĩs
ec concordia temperat ȩquis¬
Elementa modis. ut pugnantia
Uicibus cędant. humidã siccis
lungantq fidem frigora flammnis
P endulus ignis surgat in altum
T erręq graues pondere sidant
Hisdem causis uere tepenti
Spirat florifer annus odores
Aestas cererem feruida siccat:
Remeat pomis grauis autumnus
Hiemem defluus irrigat imber
Hȩc tẽꝑies alit ac p̃rofert
Q uicqͥd uitam spirat in orbe
Eadem rapiens condit & aufert
Obitu mergens orta suprȩmo
Sedet interea conditor altus

Expanded text:
pura sollers cernere mente, aspice summi culmina caeli; illic iusto foedere rerum ueterem seruant sidera pacem. Non sol rutilo concitus igne gelidum Phoebes impedit axem nec quae summo uertice mundi flectit rapidos Vrsa meatus numquam occiduo lota profundo cetera cernens sidera mergi upit Oceano tinguere flammas; semper uicibus temporis aequis Vesper seras nuntiat umbras reuehitque diem Lucifer almum. Sic aeternos reficit cursus alternus amor, sic astrigeris bellum discors exsulat oris. Haec concordia temperat aequiselementa modis, ut pugnantia uicibus cedant humida siccis iungantque fidem frigora flammis, pendulus ignis surgat in altum terraeque graues pondere sidant. His de causis uere tepenti spirat florifer annus odores, aestas cererem feruida siccat, remeat pomis grauis autumnus, hiemem defluus inrigat imber. Haec temperies alit ac profert quicquid uitam spirat in orbe; eadem rapiens condit et aufert obitu mergens orta supremo. Sedet interea conditor altus
Abbreviated transcription (Latin):
piditas. s ad falsa deuius error abducit. Quorũ
qͥdem alii sũmũ bonũ esse nichilo indigere cre¬
dentes: ut diuitiis affluant elaborant. Alii uͦ

Expanded text:
piditas, sed ad falsa deuius error abducit. Quorum quidem alii summum bonum esse nihilo indigere credentes ut diuitiis affluant elaborant; alii u
Abbreviated transcription (Latin):
rei formam m̃te ꝑcipiens mouet oꝑis effectũ:
& qđ simplicit᷑ prȩsentariȩq ꝓspȩxerat per
tẽporales ordines ducit. ita deus prouidentia
qͥdem singularit᷑ stabilit̾q facienda disponit.
fato uero ipsa hȩc quȩ disposuit. multiplic it᷑
ac tẽporaliter administrat Siue gͥ famulantib
qͥbusdã ꝓuidentiȩ diuinis spiritib fatũ exercet᷑
seu anima. seu tota inseruiente natura. seu
celestib siderũ motib. seu angelica uirtute.
seu demonũ uaria sollertia. seu aliqͥb horũ
seu omnib fatalis series tęxitur: illud certe
manifestũ est immobilẽ simplicẽq gerenda-¬
rũ formã rerũ ẽt ꝓuidentiam. Fatũ uero eorũ

Expanded text:
rei formam mente praecipiens mouet operis effectum, rei formam mente praecipiens mouet operis effectum, et quod simpliciter praesentarieque prospexerat, per temporales ordines ducit, ita deus prouidentia quidem singulariter stabiliterque facienda disponit, fato uero haec ipsa quae disposuit multipliciter ac temporaliter administrat. Siue igitur famulantibus quibusdam proui- dentiae diuinis spiritibus fatum exercetur seu anima seu tota inseruiente natura seu caelestibus siderum motibus seu angelica uirtute seu daemonum uaria sollertia seu aliquibus horum seu omnibus fatalis series texitur, imanifestum est immobilem simplicemque gerendarum formam rerum esse prouidentiam, fatum uero eoru
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. Qui modus cũ in ipsa diuinȩ intelligen¬
tiȩ puritate conspicit᷑: ꝓuidentia nominatur:
Cũ uero adea quȩ mouet atq disponit refertur.
fatũ aueterib appellatũ est. Quȩ diueisa esse
facile liquębit. siquis utriꝰusq uim m̃te coni¬
spererit. Nam ꝓuidentia ẽ ipsa illa diuina
ratio in sũmo omniũ pͥncipe constituta: quȩ
cuncta disponit. fatũ uͦ in hȩrens rebꝰ mobili¬
bus dispositio. ꝑquã ꝓuidentia suis quȩq nec¬
tit ordinib. Pro uidentia nãq cuncta parit̾
quãuis diuersa. quãuis infinita cõplectitur.
fãtũ uero singła digerit immotũ locis formis.
ac tẽporib distributa. ut hec temporalis
ordinis explicatio. indiuinȩ m̃tis adunata
ꝓspectũ ꝓuidentia sit. Cadem uͦ ad unatio
digesta atq explicata tẽporib fatũ uocet᷑
Quȩ licet diuersa sint. alterũ tam̃ pendet ex
altero: Ordo nanq fatalis ex ꝓuidentiȩ sim¬
plicitate ꝓcedit. Sicut enĩ artifex faciendȩ

Expanded text:
statuit. Qui modus cum in ipsa diuinae intellegentiae puritate conspicitur, prouidentia nominatur; cum uero ad ea quae mouet atque disponit refertur, fatum a ueteribus appellatum est. Quae diuersa esse facile liquebit, si quis utriusque uim mente conspexerit. Nam prouidentia est ipsa illa diuina ratio in summo omnium principe constituta quae cuncta disponit; fatum uero inhaerens rebus mobilibus dispositio per quam prouidentia suis quaeque nectit ordinibus. Prouidentia namque cuncta pariter quamuis diuersa quamuis infinita complectitur; fatum uero singula digerit in motum locis formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in diuinae mentis adunata prospectum prouidentia sit, eadem uero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae licet diuersa sint, alterum tamen pendet ex altero. Ordo namque fatalis ex prouidentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ tot ꝑiculis ad duci potuisti. ut cũ decorato
gerere magistratũ putares cũ in eo m̃tẽ neqͥssimi
scurrȩ delatorisq respiceres: Non enĩ possumus
obhonores. reuerentia dignos iudicare. qͦs ipsis
honoribꝰ iudicauimꝰ in dignos At siquẽ sapientia
p̃ditũ uideres. nũ posses eum uł reuerentia. uel
ea qua ẽ prȩditus sapientia ñ dignũ putare:
M inime. In ẽ enĩ dignitas ꝓpͥa uirtuti. quã ꝓtinus
in eos quib fuerit. adiuncta transfundit. Quod
qͥa populares facere nequeunt honores: liquet

Expanded text:
tandem tot periculis adduci potuisti ut cum Decorato gerere magistratum putares, cum in eo mentem nequissimi scurrae delatorisque respiceres? Non enim possumus ob honores reuerentia dignos iudicare quos ipsis honoribus iudicamus indignos. At si quem sapientia praeditum uideres, num posses eum uel reuerentia uel ea qua est praeditus sapientia non dignum putare? Minime. Inest enim dignitas propria uirtuti, quam protinus in eos quibus fuerit adiuncta transfundit. Quod quia populares facere nequeunt honores, liquet
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet.dũ ꝑea qͥ bus delectant᷑ id bonũ qđ
desidant. se ad epturos putant. sed minime ad-¬
ipiscunt᷑. qm̃ ad beatitudinẽ ꝓbra non ueniunt.
uos uides sederecęlsos P urpura clarosnitẽte¬
Ore toruo cõminantes

Expanded text:
quaelibet, dum per ea quibus delectantur id bonum quod quaelibet, dum per ea quibus delectantur id bonum quod desiderant se adepturos putant; sed minime adipiscuntur, quoniam ad beatitudinem probra non ueniunt. Quos uides sedere celsos solii culmine reges, purpura claros nitenteore toruo comminantes
Abbreviated transcription (Latin):
putet : Nisi qͥ insaniat: nemo. Atqui idem posst̃
mala. Utinã qͥdẽ inquã ñpossent. Cũ igit᷑ bonorũ
tantũ modo potens possit omĩa: ñ uero queant
omiã potentes etiã malorũ: eosdẽ qͥ mala posst̃
minꝰ posse manifestũ est. huc accedit. qđ omnẽ
potentiã int̾ expectenda numerandã. omiãq
expetenda referri adbonũ. uelut ad qđdã cacu¬
m̃ naturȩ suȩ ostendimꝰ. s patrati sceleris possi¬
bilitas referri adbonũ ñ potest. Expetenda gͥ
ñ est. Atqͥ om̃is potentia expetenda ẽ. Liquet g
malorũ possibilitatẽ: ñ ẽẽ potentiã. Ex qͥb om̃ib
bonorũ qͥdẽ potentia: malorũ uͦ minime dubi¬
tabilis apparet infirmitas: uerãq illã platonis
ẽe sententiã liquet. Solos qđ desiderent facere pos¬
se sapientes: impbos uero exercere qͥdem qͥlibet᷑:
qđ uero desiderent explere ñ posse.. Faciunt enĩ

Expanded text:
putet? – Nisi quis insaniat, nemo. – Atqui idem possunt putet? – Nisi quis insaniat, nemo. – Atqui idem possunt mala. – Vtinam quidem, inquam, non possent! – Cum igitur bonorum tantummodo potens possit omnia, non uero queant omnia potentes etiam malorum, eosdem qui mala possunt, minus posse manifestum est. Huc accedit quod omnem potentiam inter expetenda numerandam omniaque expetenda referri ad bonum uelut ad quoddam naturae suae cacumen ostendimus. Sed patrandi sceleris possibilitas referri ad bonum non potest, expetenda igitur non est. Atqui omnis potentia expetenda est; liquet igitur malorum possibilitatem non esse potentiam. Ex quibus omnibus bonorum quidem potentia, malorum uero minime dubitabilis apparet infirmitas ueramque illam Platonis esse sententiam liquet solos quod desiderent facere posse sapientes, improbos uero exercere quidem quod libeat, quod uero desiderent explere non posse. Faciunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ non ab nuo. s eosdẽ eẽ pure atq simpliciter
ita uitiosos malos qͥdẽ esse concesserim. s ẽe abso¬
lute nequeã confiteri. Est enĩ qđ ordinẽ retinet:
seruatq naturã. Qđ uero a bhac deficit: ẽẽ etiã
qđ insua naturasitũ est derelinqͥt.S posst̃ inqͥes
mali. Ne ego qͥdẽ negauerim.s hȩc eorũ potentia.
ñ aurib s ab inbecillitate decendit. Posst̃ enĩ ma¬
laquȩ minime ualerent. simbonorũ efficientia¬
ꝑ manere potuissent. Quȩ possibilitas: eos eindentiꝰ
nichil posse de monstrat. Nã si uti paulo ante col¬
legimus. malũ nichil ẽ. cũ mala tantũ modopossit᷑.
nichil posse impbos liquet. ꝑspicuũ est. Atq ut
intelligas quȩnãsit huiꝰ potentiȩ uis: sũmo bono
nichil potentius eẽ paulo ante definiuimꝰ. Ita ẽ
inquã. S idẽ in qͥt facere malũ inequit: Alini:¬
me.Est ne gͥ inquit aliqͥs qͥ omiã posse homines

Expanded text:
esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque simpliciter esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque simpliciter ita uitiosos malos quidem esse concesserim, sed esse absolute nequeam confiteri. Est enim quod ordinem retinet seruatque naturam; quod uero ab hac deficit, esse etiam quod in sua natura situm est derelinquit. 'Sed possunt,' inquies, 'mali.' Ne ego quidem negauerim, sed haec eorum potentia non a uiribus sed ab imbecillitate descendit. Possunt enim mala quae minime ualerent, si in bonorum efficientia manere potuissent. Quae possibilitas eos euidentius nihil posse demonstrat. Nam si, uti paulo ante collegimus, malum nihil est, cum mala tantummodo possint, nihil posse improbos liquet. Perspicuum est. Atque ut intellegas quaenam sit huius potentiae uis, summo bono nihil potentius esse paulo ante definiuimus. Ita est, inquam. – Sed idem, inquit, facere malum nequit. – Minime. – Est igitur, inquit, aliquis qui omnia posse homines
Abbreviated transcription (Latin):
pedib incedens ad eũ locũ usq ꝑuenire potuisset
quo nichil ulteriꝰ ꝑuiũ iaceret incessui. ãbulandi
potentissimũ ẽẽ censeres: ita eũ qͥ expectendorum
finẽ quo nichil ultra est app̃hendĩt: potentissimũ
necesse ẽ iudices. Ex qͦ fit quod huic obiacet: ut
idẽ scelesti. idem uirib om̃ib uideant᷑ esse deserti.
cur enĩ relicta uirtute. uitia sectant᷑. inscitiane
bonorũ: S qͦeneruatius ignorantiȩ cecitate:
An sectanla nouerunt: S transuersos eos. libido
p̃cipitat Sic quoq intẽꝑantia fragiles. qͥ oblucta¬
ri uitio nequeaͣnt. Anscientes uolentesq bonum
deserunt᷑ aduitia deflectunt: S hoc modo ñ solũ¬
ẽẽ potentes: s omnino eẽ desistunt. Nã qui cõmunẽ
desistunt. Quod qͥdẽ ciupiã mirũ forte uideat᷑.
ut malos qͥ plures hominũ st̃. eosdẽ non ẽẽ di¬
camꝰ s ita sese res habet. Nã qui mali st̃ eos malos

Expanded text:
pedibus incedens ad eum locum usque peruenire potuisset, pedibus incedens ad eum locum usque peruenire potuisset, quo nihil ulterius peruium iaceret incessui, ambulandi poten- tissimum esse censeres, ita eum qui expetendorum finem quo nihil ultra est apprehendit, potentissimum necesse est iudices. Ex quo fit quod huic obiacet, ut idem scelesti, idem uiribus omnibus uideantur esse deserti. Cur enim relicta uirtute uitia sectantur? Inscitiane bonorum? Sed quid eneruatius ignorantiae caecitate? An sectanda nouerunt? Sed transuersos eos libido praecipitat. Sic quoque intemperantia fragiles qui obluctari uitio nequeunt. An scientes uolentesque bonum deserunt, ad uitia deflectunt? Sed hoc modo non solum potentes esse sed omnino esse desinunt. Nam qui communem Quod quidem cuipiam mirum forte uideatur, ut malos, qui plures hominum sunt, eosdem non esse dicamus; sed ita sese res habet. Nam qui mali sunt eos malos
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ. qđ ad ipiscendi boni naturale officium
ñ est. idem ipsũ conant᷑ adipisci. An tu alit̾ estimas :
Minime inquã. Nam etiã qđ ẽ consequens patet.
Ex his enĩ quȩ concesserĩ. bonos qͥdem potentes. malos
uero ẽt̃ necesse ẽ in becilles. Recte inquit prȩcurris:
ptissimũ eẽ conspicio: crebras coaceruabo ratioẽs.
Uide enĩ quanta uitiosorũ hominũ pateat infirmi¬
tas: qͥ nec ad hocqͥdẽ ꝑuenire queunt. ad qđ eos na¬
turalis ducit acpene cõpellit intentio. Et qͥd. si hoc
tam magno ac pene inuicto p̾euntis naturȩ desere-¬
rent᷑ auxilio: Considerauero qͥnta sceleratos hoĩes
habent inpotentia. Neq enĩleuia aut ludicra¬
p̃mia petunt: quȩ conseqͥ atq optinere ñ posst̃
S circa ipsã rerũ sũmã uerticẽq deficiunt. nec in
eo miseris c̃tĩgit effectꝰ qd solũ dies noctesq moliunt᷑.
inqua re bonorũ uires eminent. Sc̃ enĩ eum qui

Expanded text:
cupiditatem, quod adipiscendi boni naturale officium cupiditatem, quod adipiscendi boni naturale officium non est, idem ipsum conantur adipisci; an tu aliter existimas? – Minime, inquam; nam etiam quod est consequens patet. Ex his enim quae concesserim bonos quidem potentes, malos uero esse necesse est imbecilles. – Recte, inquit, praecurris ptissimum esse conspicio, crebras coaceruabo rationes; uide enim quanta uitiosorum hominum pateat infirmitas, qui ne ad hoc quidem peruenire queunt ad quod eos naturalis ducit ac paene compellit intentio. Et quid, si hoc tam magno ac paene inuicto praeeuntis naturae desererentur auxilio? Considera uero quanta sceleratos homines habeat impotentia. Neque enipraemia petunt, quae consequi atque obtinere non possunt, sed circa ipsam rerum summam uerticemque deficiunt nec in eo miseris contingit effectus quod solum dies noctesque moliuntur; in qua re bonorum uires eminent. Sicut enim eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑficiat: alter uͦ naturale illud officiũ minime
ad ministrare queat. Alio uͦ modo quã naturȩ con¬
uenit. non quidẽ impleat ꝓpositũ suũ. s imitet᷑
implentẽ: quẽ nã horũ ualentiorẽ esse decernis :
Et si coniecto inquãqͥd uelis. planiꝰatto̾ audire desido.
Ambulandi inqͥt motũ scd̾m naturã ẽẽ hominib
nũ negabis : Minime inquã. Eiꝰq rei pedũ officium
et̃ naturale nũ dubitas : Nec hocqͥdẽ inquã. Si qͥs igit᷑
pedib incedere ualens ambulet. aliusq euihoc natu¬
rale pedũ desit officiũ manib nitens ambulare conet᷑.
qͥs horũ iure ualentior existimari potest: Contȩxe
inquã cȩtera. Nã quin naturalis officii potens. eo
qͥꝗͥdẽ nequeat ualentior sit. nullus ambigit. Sed
sũmũ bonũ qđ ȩquȩ malis bonisq ꝓpositũ ÷ boni qͥdẽ
naturali officio. uirtutũ appetunt᷑. Mali uͦ uariã per

Expanded text:
atque perficiat, alter uero naturale illud officium minime atque perficiat, alter uero naturale illud officium minime amministrare queat, alio uero modo quam naturae conuenit non quidem impleat propositum suum sed imitetur implentem, quemnam horum ualentiorem esse decernis? – Etsi coniecto, inquam, quid uelis, planius tamen audire desidero. – Ambulandi, inquit, motum secundum naturam esse hominibus num negabis? – Minime, inquam. – Eiusque rei pedum officium esse naturale num dubitas? – Ne hoc quidem, inquam. – Si quis igitur pedibus incedere ualens ambulet aliusque, cui hoc naturale pedum desit officium, manibus nitens ambulare conetur, quis horum iure ualentior existimari potest? – Contexe, inquam, cetera; nam quin naturalis officii potens eo qui idem nequeat ualentior sit nullus ambigat. – Sed summum bonum, quod aeque malis bonisque propositum boni quidem naturali officio uirtutum petunt, mali uero uariam per
Abbreviated transcription (Latin):
Memini inquã. Illud quoq eẽ demonstratũ. Num
recordaris beatitudinẽ ipsũ ẽẽ bonũ. eoq modo cum
beatitudo petit᷑ ab omnib desiderari bonũ: Menime
inquã. & recordor qm̃ id memoriͤfixũ teneo. Om̃s igit᷑
homines boniparit̾ ac mali: indiscreta intentionẽ
adbonũ ꝑuenire nitunt᷑. Ita inquã consequens est.
S certũ ẽ adeptione boni: bonos fieri.Certũ: Ad¬
ipiscunt᷑ gͥ boni qđ appetunt: Sic uidet᷑. Alaliu̾
si adipiscȩrent᷑ qđ appetunt bonũ: mali ẽẽ ñ posseñ.
ltaẽ. Cũ gͥ utriq bonũ petant: s hi qͥdẽ adipiscant᷑.
Illi uͦ mmine: nũ dubiũ est bonos qͥdem potentes ese
qͣmali sint in becilles: Quisqͥs inquã dubitat. nec
rerũ naturã nec consequentiã potest considerare
rationũ. Rursũ inqͥt. siduo sint qͥb idẽ scđm nat᷑am
ꝓpositũ sit. eoꝵ gunꝰ naturali officio id ipsũ agat

Expanded text:
– Memini, inquam, illud quoque esse demonstratum. – Num – Memini, inquam, illud quoque esse demonstratum. – Num recordaris beatitudinem ipsum esse bonum eoque modo, cum beatitudo petitur, ab omnibus desiderari bonum? – Minime, inquam, recordor, quoniam id memoriae fixum teneo. – Omnes igitur homines boni pariter ac mali indiscreta intentione ad bonum peruenire nituntur? – Ita, inquam, consequens est. – Sed certum adeptione boni bonos fieri? – Certum. – Adipiscuntur igitur boni, quod appetunt? – Sic uidetur. – Mali uero si adipiscerentur quod appetunt, bonum, mali esse non possent.nt, sed hi quidem adipiscantur, illi uero minime, num dubium est bonos quidem potentes esse, qui uero mali sint imbecilles? – Quisquis, inquam, dubitat nec rerum naturam nec consequentiam potest considerare rationum. – Rursus, inquit, si duo sint quibus idem secundum naturam propositum sit, eorumque unus naturali officio id ipsum agat
Abbreviated transcription (Latin):
litas clarescat mali: boni firmitas nota est. S uti
nr̃ȩ sententiȩ fides abundantior sit: alterutro cal¬
le ꝓcedã nunc hinc: nẽ inde. ꝓposita confirmans
Duo sunt quib om̃is humanorũ actuũ constat
effectus. uoluntas scilicet ac potestas: quorum
si alterutrũ desit. nichil ẽ qđ explicari queat.
Deficiente & enĩ uoluntate ne agigredit᷑ qͥdẽ qͥsq
qđ non uult. At si potest᷑ absit. uoluntas frustra
sit. Quo fit : ut si quẽ uideas ad ipisci uelle. qđ minime
adipiscatur: huic obtinendi qđ uoluerit defuisse
ualentiã dubitare ñ possis. ꝑspicuũ est inquã
nec ullo modo negari potest. quẽ uero effecisse
qđ uoluerit uideas. nũ etiã potuisse dubitabis:
Mimme. Qđ uero qͥsq potest: in eo ualidus. qđ uero
ñ potest: in hoc inbecillis esse censendus ẽ. fateor
ẽẽ collectũ intentionem omnẽ uoluntatis hu¬
quȩ diuersis studiis agit᷑ ãd beatitudinẽ festinare:

Expanded text:
litas clarescat mali, boni firmitas nota est. Sed uti litas clarescat mali, boni firmitas nota est. Sed uti nostrae sententiae fides abundantior sit, alterutro calle procedam nunc hinc nunc inde proposita confirmans. Duo sunt quibus omnis humanorum actuum constat effectus, uoluntas scilicet ac potestas, quorum si alterutrum desit, nihil est quod explicari queat. Deficiente etenim uoluntate ne aggreditur quidem quisque quod non uult; at si potestas absit, uoluntas frustra sit. Quo fit ut si quem uideas adipisci uelle quod minime adipiscatur, huic obtinendi quod uoluerit defuisse ualentiam dubitare non possis. Perspicuum est, inquam, nec ullo modo negari potest. Quem uero effecisse quod uoluerit uideas, num etiam potuisse dubitabis? Minime. Quod uero quisque potest, in eo ualidus, quod uero non potest, in hoc imbecillis esse censendus est. Fateor, esse collectum intentionem omnem uoluntatis huquae diuersis studiis agitur, ad beatitudinem festinare?
Abbreviated transcription (Latin):
Aut comitetur iter gelidisenis
Miles corusci sideris
Uel quocunq micans nox pingit᷑.
Recurrat astri circulum
Atq ubi iam exhausti fuerit satis
Polum relinquat extimum
Dorsaq uelocis premat aetheris
Compos uerendi luminis
Hic regum sceptrum dñs tenet
Orbisq habenas temperat
Et uolucrem currim stabilis regit.
Rerum coruscus arbiter
Huc te si reducem referat uia.
Quam nunc requiris immemor.
Hec dices: memini patria est michi
Hinc ortus. hic sistam gradum.
Quod si terrarum placeat tibi.
Noctem relictam uisere
uos miseri toruos populi timent
Cernes tirannos exules.
uo tco. pape in quã. ut magna ꝓmittis. nec du-¬
bito qͥnpossis efficere. tu modo quẽ excitaueris ne
moreris. pͥmũ gͥ inqͥt bonis semꝑ ad eẽ potentiam :
malos cunctis uĩrib ẽẽ dessertos agnoscas licebit.
qͦrũ qͥdem alterũ de monstrat᷑ eraltero. Nã cum
bonũ malũq contraria sint: si bonũ podens esse
constiterit: liquet in becillitas mali: At si fragi¬

Expanded text:
Aut comitetur iter gelidi senis Miles corusci sideris, Vel quocumque micans nox pingitur, Recurrat astri circulum Atque ubi iam exhausti fuerit satis, Polum relinquat extimum Dorsaque uelocis premat aetheris Compos uerendi luminis. Hic regum sceptrum dominus tenet Orbisque habenas temperat Et uolucrem currum stabilis regit Rerum coruscus arbiter. Huc te si reducem referat uia, Quam nunc requiris immemor: ' Haec,' dices, ' memini, patria est mihi, Hinc ortus, hic sistam gradum.' Quod si terrarum placeat tibi Noctem relictam uisere, Quos miseri toruos populi timent Cernes tyrannos exules. Tum ego: Papae, inquam, ut magna promittis! Nec dubito quin possis efficere; tu modo quem excitaueris ne moreris. Primum igitur, inquit, bonis semper adesse potentiam, malos cunctis uiribus esse desertos agnoscas licebit, quorum quidem alterum demonstratur ex altero. Nam cum bonum malumque contraria sint, si bonum potens esse constiterit, liquet inbecillitas mali; at si fragi
Abbreviated transcription (Latin):
res.uir totus ex sapientia uirtutibꝰq factus suarũ
securus. tuis ingemiscit iniuriis. Uiuit uxor ĩgenio
modesta. pudicitiȩ pudore p̃cellens. Et ut omnes
eiꝰ dotes breuiter includã patri similis. Uiuit inquã:
tͥq tantũ uitȩ huiꝰ exosa sp̃m seruat: quoq uno

Expanded text:
res, uir totus ex sapientia uirtutibusque factus: suarum securus tuis ingemescit iniuriis. Viuit uxor ingenio modesta, pudicitia pudore praecellens et, ut omnes eius dotes breuiter includam, patri similis; uiuit, inquam, tibique tantum uitae huius exosa spiritum seruat, quoque uno
Abbreviated transcription (Latin):
uellent ipsi uixisse securi. s nequeunt. De hinc¬
de potestate gloriant᷑. An tu potentẽ censes quẽ
uideas uelle. qđ non possit efficere : pͥotentẽ censes
qui satellite latus ambit: Qui qͦs terret. ipse plus
metuit: qͥ ut potens esse uideatur. inseruientium
manu sitũ est. Nã quid ego de regũ familiaribus
disseram. cũ regna ipsa tantȩ inbecillitatis plena
de monstrem: quos quidẽ regia potestas sepe in co-¬
lumis. sepe lapsa ꝓsternit. Nero senecã familiarẽ
p̃ceptoremq suũ ad eligendȩ mortis coegit ar¬
bitriũ. Papinianũ diũ inter aulicos potentem

Expanded text:
uellent ipsi uixisse securi, sed nequeunt; dehincde potestate gloriantur. An tu potentem censes quem uideas uelle quod non possit efficere? Potentem censes qui satellite latus ambit, qui quos terret ipse plus metuit, qui ut potens esse uideatur, in seruientium manu situm est? Nam quid ego de regum familiaribus disseram, cum regna ipsa tantae inbecillitatis plena demonstrem? Quos quidem regia potestas saepe incolumis saepe autem lapsa prosternit. Nero Senecam familiarem praeceptoremque suum ad eligendae mortis coegit arbitrium. Papinianum diu inter aulicos potentem
Abbreviated transcription (Latin):
beluastam̃ animorũ qualitate mut ari S quorum
atrox scelerataq mens bonorũ ꝑnicie seuit: id
ipsũ eis licere noluissem. Nec licet inqͥt. uti conueni¬
enti monstrabit᷑ loco. S tam̃ siid ipsũ qđ eis licere
credit᷑ auferatur: magna ex parte scełatorũ hominũ
pena releuetur. Et enĩ qđ incredibile cuiquã forte
uideatur: infeleliciores ẽẽ necesse ẽ maloscũ cupita
ꝑfecerint: quã si ea quȩ cupiunt implere ñ post̾
Nam si miserũ est uoluisse praua: potuisse miseriꝰ
est. Sinc qͦ uoluntatis misere langueret effectus.

Expanded text:
beluas tamen animorum qualitate mutari; sed quorum atrox scelerataque mens bonorum pernicie saeuit, id ipsum eis licere noluissem. Nec licet, inquit, uti conuenienti monstrabitur loco. Sed tamen si id ipsum quod eis licere creditur auferatur, magna ex parte sceleratorum hominum poena releuetur. Etenim quod incredibile cuiquam forte uideatur, infeliciores esse necesse est malos, cum cupita perfecerint, quam si ea quae cupiunt implere non possint. Nam si miserum est uoluisse praua, potuisse miserius est, sine quo uoluntatis miserae langueret effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
uigoris. quãus ita aeui plena foret: ut nullomͦ
nr̃ȩ crederet᷑ ȩtatis. statura discretionis ambiguȩ.
Nã nunc qͥdem ad cõmunẽ sese. hominũ mensuram
cohibebat. Nc̃ uero pulsare cȩlũ. sũmi uerticis
cacumine uidebat᷑. Quȩ cũ altius caput extuliss&:
ipsũ cęlũ etiã penetrabat. respicientiũq hoĩnũ
frustrabatur intuitũ. Uestes erant tenuissimis

Expanded text:
uigoris, quamuis ita aeui plena foret ut nullo modo nostrae crederetur aetatis, statura discretionis ambiguae. Nam nunc quidem ad communem sese hominum mensuram cohibebat, nunc uero pulsare caelum summi uerticis cacumine uidebatur; quae cum altius caput extulisset, ipsum etiam caelum penetrabat respicientiumque hominum frustrabatur intuitum. Vestes erant tenuissimis
Abbreviated transcription (Latin):
sit poterisne ꝓferre : hoc cine interrogas. an ẽẽ mesciã
racionale animal atq mortale: Scio. & id me ẽẽ confite¬
or. Et illa. Nichilne aliud te esse nouisti: Nichil. lam
scio inqͥt morbi tui aliam uel maximã causã. qͥd ipse
sis nosse desisti. Quare plenissime uel egritudinis tuȩ
rationẽ. uel ad itũ reconciliandȩ sospitatis inueni.
Iam qm̃ tui obliuione confunderis. & erulem te & ex¬
poliatũ ꝓpͥis bonis esse dolusti. Qñ uͦ qͥs sit rerũ finis
ignoras. nequã homines atq nefarios pontentes feli

Expanded text:
sit poterisne proferre? – Hocine interrogas, an esse me sciam rationale animal atque mortale? Scio, et id me esse confiteor. – Et illa: Nihilne aliud te esse nouisti? – Nihil. – Iam scio, inquit, morbi tui aliam uel maximam causam; quid ipse sis nosse desisti. Quare plenissime uel aegritudinis tuae rationem uel aditum reconciliandae sospitatis inueni. Nam quoniam tui obliuione confunderis, et exsulem te et exspoliatum propriis bonis esse doluisti; quoniam uero quis sit rerum finis ignoras, nequam homines atque nefarios potentes feli
Abbreviated transcription (Latin):
tib eisdem noĩnis nr̃i delatio suscepta ẽ. Qͥd igitur:
Nr̃ȩ ne artes ita meruerunt: An illos accusatores iuu

Expanded text:
tibus eisdem nominis nostri delatio suscepta est. Quid igitur? Nostraene artes ita meruerunt an illos accusatores iu
Abbreviated transcription (Latin):
lerabiles dolores. quasi quendã fructũ nequitie
fruentiũ solent referre corporibꝰ. Quarũ motus
qd habeat iocuncditatis ignoro. Ristesuero esse uo¬
iuptatũ exitus. quisqͥs reminisci libidinũ suarum
uolet intelliget. Quȩ si beatos ex plicare possunt.
miebil cause est. quin pecudes quoq beate ee dicant᷑.
Q uarũ om̃is adexplendã corporalem lacunam fe¬
stinat intentio. honestissima qͥdẽ coniugis foret
liberorũq iocunditas. s nimis e natura dictũ est:

Expanded text:
lerabiles dolores quasi quendam fructum nequitiae fruentium solent referre corporibus! Quarum motus quid habeat iucunditatis ignoro; tristes uero esse uoluptatum exitus, quisquis reminisci libidinum suarum uolet intelleget. Quae si beatos explicare possunt, nihil causae est quin pecudes quoque beatae esse dicantur, quarum omnis ad explendam corporalem lacunam festinat intentio. Honestissima quidem coniugis foret liberorumque iucunditas; sed nimis e natura dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ habebat᷑. Nẽ ea pre fectura quid abiectiꝰ:
ut enĩ paulo ante diximus. qđ nichil habet ꝓprii.
decoris. opinione utentiũ. Nunc splendorẽ: nẽ amit¬
tit.Si igitur reuerendos facere nequeunt digni¬
tates: si ultro imꝓborũ contagione sordescunt

Expanded text:
magnus habebatur, nunc ea praefectura quid abiectius? Vt enim paulo ante diximus, quod nihil habet proprii decoris, opinione utentium nunc splendorem accipit, nunc amittit. Si igitur reuerendos facere nequeunt dignitates, si ultro improborum contagione sordescunt
Abbreviated transcription (Latin):
quoq tam & si exsensibus uisendi formandiq
figuras sumpsit exordium: sensu tamen absente
sensibilia quȩq collustrat. non sensibili sed
imaginabili ratione iudicandi. Uidesne igit᷑
ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate
quã eorum quȩ cognoscuntur utantur.

Expanded text:
quoque tametsi ex sensibus uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque conlustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur, ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum, quae cognoscuntur, utantur
Abbreviated transcription (Latin):
elementũ ẽẽt ascensus. Eandẽ tam̃ uestem iuo¬
lentorũ quorundã sciderant manꝰ: & parͣculas
qͥs qͥsq potuit abstulerat. Et dextera qͥdem eiꝰ
libellos. Sceptrũ uero sinistra gestabat.
Quȩ ubi poeticas musas uidit nr̃o assistentes
thoro: fletibq meis uerba dictantes. cõmota
paulisꝑ ac toruis inflamata luminib. Quis in¬
quit has scenicas meretriculas adhunc gorũ

Expanded text:
elementum esset ascensus. Eandem tamen uestem uiolentorum quorundam sciderant manus et particulas quas quisque potuit abstulerant. Et dextera quidem eius libellos, sceptrum uero sinistra gestabat. Quae ubi poeticas Musas uidit nostro adsistentes toro fletibusque meis uerba dictantes, commota paulisper ac toruis inflammata luminibus: Quis, inquit, has scenicas meretriculas ad hunc aegru
Abbreviated transcription (Latin):
rib fati nexib implicat᷑. ac tanto aliquid fato
liberũ est : quanto illũ rerũ cͣardinẽ uiciniꝰ
petit. quod suꝑnȩ m̃tis heserit firmitati motu
carens. fati quoq suꝑ greditur necessitatem.
giturͫ uti est ad intellectũ raciocinatio. ad id
qđ est id qđ gignit᷑. ad ȩt̾nitatẽ tempꝰ. ad punc¬
tũ mediũ circulus: ita est fatiseries mobilis
ad puidentiȩ stabilem simplicitatẽ. Ca series cȩlũ
ac sidera mouet: elem̃ta inse inuicẽ temperat.¬
& alterna cõmutatione transformat. Cadeim
nascentia occidentiaq omĩa ꝑsimiles fetuum
seminũq renouat ꝓgressus. hȩ c ͤ actus etiam
fortunasq hominũ in dissolubili causarũ con¬
nexione constringit. Quȩ cũ ab immobilis
ꝓuidentiȩ ꝓficiscatur exordiis. ipsã quoq
immutabilẽ ẽẽ necesse est. Ita enĩ resoptime
regiuit᷑. si manens indiuina mente simplicitaᷤᷤ
in declinabilem causarũ ordinem ꝓmat. ħic uͦ
ordoremutabiles. & alioquin demere fluitu¬

Expanded text:
ribus fati nexibus implicatur ac tanto aliquid fato liberum est quanto illum rerum cardinem uicinius petit. Quod si supernae mentis haeserit firmitati, motu carens fati quoque supergreditur necessitatem. Igitur uti est ad intellectum ratiocinatio, ad id quod est id quod gignitur, ad aeternitatem tempus, ad punctum medium circulus, ita est fati series mobilis ad proui- dentiae stabilem simplicitatem. Ea series caelum ac sidera mouet, elementa in se inuicem temperat et alterna commutatione transformat; eadem nascentia occidentiaque omnia per similes fetuum seminumque renouat progressus. Haec actus etiam fortunasque hominum indissolubili causarum conexione constringit, quae cum ab immobilis prouidentiae proficiscatur exordiis, ipsas quoque immutabiles esse necesse est. Ita enim res optime reguntur, si manens in diuina mente simplicitas indeclinabilem causarum ordinem premat. Hic uero ordo res mutabiles et alioquin temere fluitu
Abbreviated transcription (Latin):
aspirare non possit. Ad hȩc qͣuem caduca ista felicitas
uehit: uel scit eam uł nescit esse mutabilem. Si nescit:

Expanded text:
aspirare non possit. Ad haec, quem caduca ista felicitas uehit uel scit eam uel nescit esse mutabilem. Si nescit
Abbreviated transcription (Latin):
Extrema uͦ est seruitus cũ uitiis dedite rationis
ꝓpriȩ possessine ceciderunt. Naͣm ubi oculos
a sũmȩ luce ueritatis ad inferiora & tenebrosa
deiecerint. mox inscitiȩ nube caligant. ꝑniciosis
turbant᷑ affectib. Quib accedendo consentien¬
doq quã inuerere sibi adiuuant seruitutẽ.

Expanded text:
Extrema uero est seruitus, cum uitiis deditae rationis Extrema uero est seruitus, cum uitiis deditae rationis propriae possessione ceciderunt. Nam ubi oculos a summae luce ueritatis ad inferiora et tenebrosa deiecerint, mox inscitiae nube caligant, perniciosis turbantur affectibus quibus accedendo consentiendoque quam inuexere sibi adiuuant seruitute
Abbreviated transcription (Latin):
Sorspatitur frenos ipsaq lege meat
nimaduerto inquã. idq uti tudicis ita esse
consentio. S in hac herentiũ sibi serie causa¬
rũ. est ne ulla nr̃i arbitrii libertas: An
ipsos quoq humanorũ motus animorũ fatał
catena constringit: Est inquit. Neq enĩ fue¬
rit ulla rationalis natura: quin eidẽ libertas
assit arbitrii. Nam qđ ratione uti naturaliter
potest. id habet iudiciũ qͦ  qͥdq discernat. ꝑ se
gͥ fugienda optanda ue dinosert . irepenads eẽ fugie
in est ratio. in ẽ etiã uolendi nolendiq libertas.
D hanc ñ inom̃ib ȩquã ẽe̾ constituo. Nã suꝑnis
diuinisq substantiis. & ꝑspicax udiciũ & in¬
corrupta uoluntas. & efficax optatorũ presto
ẽ potestas. Humanas uero animas liberiores
qͥdem ẽẽ necesse est: cũ se inm̃tis diuinȩ specu¬
Llatione
conseruant: minꝰ uero cũ dilabunt᷑ ad corpora
minusq etiã cum terrenis artub colligantur.

Expanded text:
Fors patitur frenos ipsaque lege meat. Fors patitur frenos ipsaque lege meat. Anmiaduerto, inquam, idque, uti tu dicis, ita esse consentio. Sed in hac haerentium sibi serie causarum, estne ulla nostri arbitrii libertas an ipsos quoque humanorum motus animorum fatalis catena constringit? Est, inquit, neque enim fuerit ulla rationalis natura quin eidem libertas adsit arbitrii. Nam quod ratione uti naturaliter potest id habet iudicium quo quidque discernat; per se igitur fugienda optandaue dinoscit. Quod uero quis inest ratio, inest etiam uolendi nolendique libertas. Sed hanc non in omnibus aequam esse constituo. Nam supernis diuinisque substantiis et perspicax iudicium et incorrupta uoluntas et efficax optatorum praesto est potestas. Humanas uero animas liberiores quidem esse necesse est cum se in mentis diuinae speculatione conseruant, minus uero cum dilabuntur ad corpora, minusque etiam, cum terrenis artubus colligantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ergerentis intentione ꝓuenit.
Neq enĩ uł qui aurũ obruit. uł qui agrũ
exercuit. ut ea pecuna repꝑiret᷑ intendit.
S uti dixi qđ ille obruit hunc fodisse c̾uenit:
atq concurrit. licet gͥ definire. casũ ẽẽ in¬
opinatũ ex confluentib causis. in his quȩ ob
aliqͥd gerunt᷑ euentũ. Concurrere uͦ atq
confluere causas. facit ordo ille ineiutabili
conuexione ꝓcedens. qui de ꝓuidentiȩ fonte
descendens. cuncta suis locis temporibꝰq dispo
nit.
upis achimeniȩ scopulis ubi uersa sequẽtũ
ectorib figit spicula pugna fugax
Tigris & eufrates uno se fonte resoluunt
Et mor abiunctis dissociantur aquis
Si coeant cursumq iterum reuocent᷑ munũ
Confluat alterni quod trahit unda uadi
Conueniant puppes. & uulsi flumine trunci
Mirtaq fortuitos implicet unda modos
Quos tamen ipsa uagos terrȩ decliuia casus
Gurgitis & lapsi defluus ordo regit
Sic que ꝑmissis fluitare uidetur habenis

Expanded text:
ex gerentis intentione prouenit. ex gerentis intentione prouenit. Neque enim uel qui aurum obruit uel qui agrum exercuit ut ea pecunia repperiretur intendit, sed, uti dixi, quo ille obruit hunc fodisse conuenit atque concurrit. Licet igitur definire casum esse inopinatum ex confluentibus causis in his quae ob aliquid geruntur euentum. Concurrere uero atque confluere causas facit ordo ille ineuitabili conexione procedens qui de prouidentiae fonte desnit. Rupis Achaemeniae scopulis ubi uersa sequentum Pectoribus figit spicula pugna fugax, Tigris et Euphrates uno se fonte resoluunt Et mox abiunctis dissociantur aquis. Si coeant cursumque iterum reuocentur in unum, Confluat alterni quod trahit unda uadi; Conuenient puppes et uulsi flumine trunci Mixtaque fortuitos implicet unda modos, Quos tamen ipsa uagos terrae decliuia casus Gurgitis et lapsi defluus ordo regit. Sic quae permissis fluitare uidetur habenis
Abbreviated transcription (Latin):
ciam̃tũ. At si nullis excausis aliqͥd oriat᷑: id de
nichilo ortũ ẽẽ uidebit᷑. qđ si hoc fieri nequit.
ne casum quidẽ huiusmodi ee̾ possibile ẽ. qualem
est qͦd uel casus uł fortuitũ iure appellariqueat:
An est aliquid tã & si uulgꝰ lateat cui uocabula
ista c̃ueniant : Aristotiles meus id inqͥt inphisieis
& breui & ueri ꝓpͥnqua ratione definut. Quonã
inquã modo: Quotiens ait aliqͥd cuiꝰ piã rei gr̃a
geritur. aliudq qͥbusdã decausis quã qđ intende¬
batur obtingit: casus uocatur. Et siquis colen¬
di agri causã fodiens humũ. defossi auri pondꝰ
inueniat. hoc gͥ fortuito qͥdem credit᷑ accidisse:
uerũ non denichilo est. Nam ꝓpͥas causas habet
quarũ impuisus inopinatusq concursus casũ
uidet̾ oꝑatus. Nam nͥ cultor agri humũ foderet:
ñ eo loci pecuniã suã depositor obruisset. aurũ
non ẽẽt inuentũ. Hȩc sunt gͥ fortuiti causȩ com¬
pendii. qđ ex obuiis sibi & confluentib causis ñ

Expanded text:
amentum. At si nullis ex causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse uidebitur; quodsi hoc fieri nequit, ne casum quidem huius modi esse possibile est qualem , nihilne est quod uel casus uel fortuitum iure appelari queat? An est aliquid, tametsi uulgus lateat, cui uocabula ista conueniant? – Aristoteles meus id, inquit, in Physicis et breui et ueri propinqua ratione definiuit. – Quonam, inquam, modo? – Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis quam quod intendebatur obtingit casus uocatur, ut si quis colendi agri causa fodiens humum defossi auri pondus inueniat. Hoc igitur fortuitu quidem creditur accidisse, uerum non de nihilo est; nam proprias causas habet, quarum inprouisus inopinatusque concursus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet, nisi eo loci pecuniam suam depositor obruisset, aurum non esset inuentum. Hae sunt igitur fortuiti causae compendii, quod ex obuiis sibi et confluentibus causis, non
Abbreviated transcription (Latin):
da esse uideatur: tñ quo minꝰ cum uelit. ab eat: reti¬
neri non possit. Liquet igitur quã sit mortalium.⁊
rerũ miserabeatitudo: quȩ nec apud ȩquanimos

Expanded text:
da esse uideatur, tamen quominus cum uelit abeat retineri non possit. Liquet igitur quam sit mortalium rerum misera beatitudo, quae nec apud aequanimos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ est qđ in alium facere qͥsꝙ possit. qđ susti¬
nere ab alio ipse ñ possit : busiridem accipimus
necare hospites solitũ: ab hercule hospite fuisse mactatũ.
Regulus plures poenorũ bello captos inuincla c̃iece

Expanded text:
Quid autem est quod in alium facere quisquam 1 possit, quod sustinere ab alio ipse non possit? Busiridem accipimus necare hospites solitum ab Hercule hospite fuisse mactatum. Regulus plures Poenorum bello captos in uincla coniece
Abbreviated transcription (Latin):
erceat. Neq id nc̃ molior. qđ cui uꝰ ueniat in m̃tẽ:
corrigi ultione prauos mores. & ad rectũ supplicũ
terrore deduci:cȩt̃is quoq eremplũ eẽ culpanda
fugiendi:s alio quodã mͦ infeliciores eẽ improbos

Expanded text:
erceat. Neque id nunc molior quod cuiuis ueniat in mentem, corrigi ultione prauos mores et ad rectum supplicii terrore deduci, ceteris quoque exemplum esse culpanda fugiendi; sed alio quodam modo infeliciores esse improbos
Abbreviated transcription (Latin):
đ mundus stabili fide
oncordes uariat uices.
d pugnantia semina
Fedus ꝑpetuũ tenent:
Q uod pheb roseũ diem
Currii ꝓuehit aureo:
Ut qͦs duxerit hesꝑũs
P hebe noctib imꝑet:
U̾ t fluctꝰ auidũ mare
Certo fine coherceat:
Ne terris liceat uagis
Latos tendere t̾minos:
Hanc rerũ seriem ligat¬
erras ac pelagusregens
t cęlo imꝑitans amor

Expanded text:
 mundus stabili fide concordes uariat uices, quod pugnantia semina foedus perpetuum tenent, quod Phoebus roseum diem curru prouehit aureo, ut quas duxerit Hesperos Phoebe noctibus imperet, ut fluctus auidum mare certo fine coherceat, ne terris liceat uagis latos tendere terminos, hanc rerum seriem ligat terras ac pelagus regens et caelo imperitans amor
Abbreviated transcription (Latin):
abare sententiis. Uerũ om̃is subita mutatio rerum.
non sine qͦ dã quasi fluctu contingit animorũ. Sicͥ factũ atto¬
est ut cu quoq paulisꝑ atua tranqͥllitate desciseres

Expanded text:
abare sententiis. Verum omnis subita mutatio rerum, non sine quodam quasi fluctu contingit animorum. Sic factum est, ut tu quoque paulisper 5 a tua tranquillitate discesseris
Abbreviated transcription (Latin):
Hẏdra combusto periit uenẽno
Fronte turpatus achelous amnis
Ora demersit pudibunda ripis
Strauit antheum libicis arenis
Cacus euandri satiauit iras

Expanded text:
Hydra combusto periit ueneno, Fronte turpatus Achelous amnis Ora demersit pudibunda ripis. Strauit Antaeum Libycis harenis, Cacus Euandri satiauit iras
Abbreviated transcription (Latin):
quoq qui bonũ est. contingit agnoscere.
Atqui hoc uerissima inqͥt ratione patefaciam.
Maneant modo. quȩ paulo ante conclusa sunt.
Manebunt. Nonne inqͥt monstrauimꝰ ea quȩ
appetuntur aplurib. iccirco uera ꝑfectaq
bona non ẽc̃ qm̃ a se inuicem discreparent.
cunq alteri ab eẽt alterũ. plenũ absolutũq
bonũ afferre non posse. Tũ autẽ uerũ bonũ
fieri. cũ in unã ueluti formã. atq efficientiã
colligunt᷑. ut quȩ fufficientia est. eadem sit potẽ¬
tia reuerentia. claritas.atq iocunditas. Nisi uͦ
unũ atq idem omia sint: nicħil habere quo int̾
ex petenda numerent᷑. De monstratũ in quã
nec dubitari ullo modo potest. Quȩ igit᷑ cum
discrepant. minime bona sunt. Cũ uero unũ.
esse cepint. bona fiunt. Nonne hȩc ut bona sint
unitatis fieri adeptione contingit: Ita in quã uidet᷑.
S: om̃e qd̃ bonũ est: boni participatione bonũ esse

Expanded text:
que, qui bonum est, continget agnoscere. – Atqui hoc uerissima, inquit, ratione patefaciam, maneant modo quae paulo ante conclusa sunt. – Manebunt. – Nonne, inquit, monstrauimus ea quae appetuntur pluribus idcirco uera perfectaque bona non esse quoniam a se inuicem discreparent, cumque alteri abesset alterum plenum absolutumque bonum afferre non posse, tum autem uerum bonum fieri cum in unam ueluti formam atque efficientiam colliguntur, ut quae sufficientia est eadem sit potentia, reuerentia, claritas atque iucunditas, nisi uero unum atque idem omnia sint, nihil habere quo inter expetenda numerentur? – Demonstratum, inquam, nec dubitari ullo modo potest. – Quae igitur cum discrepant minime bona sunt, cum uero unum esse coeperint bona fiunt, nonne haec ut bona sint unitatis fieri adeptione contingit? – Ita, inquam, uidetur. – Sed omne quod bonum est boni participatione bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possis: Siuentis uela cõmitteres. non quo uoluntas
peteret. s quo flatusimpellerent ꝓmoueres. Saruis
semina crederes. feraces int̾ se annos sterilesq pensares:
Fortunȩ te regendũ dedisti: dñȩ morib oportet ob¬
temꝑes: Iu uͦ uoluentis rotȩ impetũ retinere conaris:
At omniũ mortaliũ stolidissime. si manere incipit fors
esse desistit.

Expanded text:
n possis? Si uentis uela committeres, non quo uoluntas peteret sed quo flatus impellerent promoueres; si aruis semina crederes, feraces inter se annos sterilesque pensares. Fortunae te regendum dedisti, dominae moribus oportet obtemperes. Tu uero uoluentis rotae impetum retinere conaris? At, omnium mortalium stolidissime, si manere incipit fors esse desistit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mentis uulnere seuiunt.
i uat ego. tãteor in quã: nec iniuria dici uideo. a¬
tiosos tam et si humani corporis speciem seruent. in

Expanded text:
mentis uulnere saeuiunt. go: Fateor, inquam, nec iniuria dici uideo uitiosos, tametsi humani corporis speciem seruent, in
Abbreviated transcription (Latin):
Dente crescit. & unguib
Hic lupis nuꝑ aditus
Flere dũ parat ululat
Illetigris ut indica.
Tecta mitis ob a mbulat¬

Expanded text:
dente crescit et unguibus; hic lupis nuper additus flere dum parat ululat, ille tigris ut Indica tecta mitis obambula
Abbreviated transcription (Latin):
hominis gloria ꝓgredietur: Quid qđ diuersarum
gentiũ mores inter se atq instituta discordant. ut qđ
apud alios laude. apud alios supplicio dignũ iudicet᷑:
Q uo fit ut si quẽ famȩ predicatio delectat. huic implu

Expanded text:
hominis gloria progredietur? Quid quod diuersarum gentium mores inter se atque instituta discordant, ut quod apud alios laude apud alios supplicio dignum iudicetur. Quo fit ut si quem famae praedicatio delectat, huic in plu
Abbreviated transcription (Latin):
Pene caput tristis merserat hora meũ
Nunc quia fallacem mutauit nubila uultũ
Protrahit ingratas impia uita moras
Quid me felicem totiens iactastis a mici
Qui cecidit stabili nonerat ille gradu
ȩc dũ mecũ tacitus ipse reputarẽ. quȩrimoniãq

Expanded text:
ene caput tristis merserat hora meum. Nunc quia fallacem mutauit nubila uultum, Protrahit ingratas impia uita moras. Quid me felicem totiens iactastis amici? Qui cecidit, stabili non erat ille gradu. Haec dum mecum tacitus ipse reputarem querimoniamq
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ firmiorib remidiis ñ dũ tẽpus est: & eã
mentiũ constat esse naturã: ut quotiens a biece¬
rĩt ueras. falsis opinionib induant᷑: ex quib orta

Expanded text:
m firmioribus remediis nondum tempus est et eam mentium constat esse naturam, ut, quotiens abiecerint veras, falsis opinionibus induantur, ex quibus orta