comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sidẽ u ꝓfessa ÷ ueritatis. Non enĩ simplicit̃ si¬
milẽ dixer̃ patri filiũ. ne simplicit similis dõ
ds̃ uerꝰ at̃ crederetur sed oeiã c̃substantialem
uer̃ cũ cũ patre & filio. in una scã & trinita¬
tis fide eo qđ una sit in scã trinitate diuim¬

Expanded text:
iter similem dixerunt Filium Patri, ne simpliciter similis Deo Deus verus esse crederetur; sed etiam consubstantialem verunt eum cum Patre et Filio in una sanctae Trinitatis fide, eo quod una sit in sancta Trinitate Divi
Abbreviated transcription (Latin):
cipatu romanoꝵ has litteras deferentt̃: ut
si forte talis ÷ p̃dicatio ur̃a cognoscat. Qui enĩ
c̃substantialẽ trinitatẽ ñ p̃dicant: anathema
sint. E siquis his ñ cõmunicans inuenit᷑. ana¬
thema sit. His autẽ qͥ c̃substantialẽ p̃dicant
tis : sed c̃substantialẽ semꝑ ubiq p̃dicantes tri-¬
nitatẽ. possidebitis regnũ di. Obhoc scriben¬
tes & cõmemorantes: has litteras destinani¬
mꝰ. De ep̃is autẽ c̃stituendis uł cõministris iã
ẽstitutis. si ꝑ manserint usq ad finẽ i sani: bene
ut in rep̃bensibiles sint undiq & acuria. &
ab officio militari. Propt̃ ea gͦ hoc nolumꝰ plu¬
rimis uerb scribere. eoqđ direxerimꝰ unũ ex
om̃ib dñm nrm e cõministrũ helpidiũ. stu¬

Expanded text:
deferentem; ut si forte talis est praedicatio vestra cognoscat, quoniam qui consubstantialem Trinitatem non praedicant, anathema sint. Et si quis his non communicans invenitur, anathema sit. His autem qui consubstantialem praedicant tis; sed consubstantialem semper et ubique praedicantes Trinitatem possidebitis regnum Dei. Ob hoc scribentes, et commemorantes, has litteras destinavimus. De episcopis autem constituendis vel comministris jam constitutis, si permanserint usque ad finem sani, bene; ut sint irreprehensibiles undique, et a curia, et ab officio militari. Propterea ergo hoc noluimus plurimis verbis scribere, eo quod direxerimus unum ex omnibus dominum nostrum et comministru
Abbreviated transcription (Latin):
tatores. Om̃iũq nãq p̃dictoꝵ sententiã expe¬
rim̃to cognouimꝰ & litteras habemꝰ. eosq nouimꝰ
dõ amabilis imp̃r: qͥa cũ pauci qͥdã huic fidei c̃tra¬
dicant p̃iudiciũ facere ñ poter̃ in toto orbe
t̃rarũ. Multo enĩ tẽp̃r abheresi arriana pulsa¬
ti. nc̃ &ciã pietati c̃tentione maxima c̃tradic̃t
Ut uͦ hȩc pietas tua cognoscat: licoł sciat. tam̃

Expanded text:
tatores. Omnium namque praedictorum sententiam expetatores. Omnium namque praedictorum sententiam experimento cognovimus, et litteras habemus, eosque novimus, Deo amabilis imperator: quia cum pauci quidam huic fidei contradicant, praejudicium facere non poterunt in toto orbe terrarum. Multo enim tempore ab haeresi Ariana pulsati, nunc etiam pietati contentione maxima contradicunt. Ut vero haec pietas tua cognoscat, licet sciat: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm arrianã heresim qͥdã renouare uolen¬
tes ipsã fidẽ a patrib innicea ꝓlatã a nathe¬
matizare p̃sũpser : aliqͥ uͦ fingunt se cã ꝓfi¬
teri : sed ipsaueritate negare noscunt᷑. alit̾
int̾p̃tantes consubstanti alitatẽ. & scõ spũi
blasphemantes : cũ dicunt cũ creaturã. eẽ
atq facturã ꝑfiliũ celebratã : necessario ẽsi¬
derantes lesionẽ quȩ huiꝰmodi causa õtra
popłm geheratur. offerre tuȩ pietati c̃fessi¬
onẽ c̃cilu niceni curauimꝰ : ut pia religio tua
cognoscat cũ quanta scrupulositate c̃scripta
est & quantũ errent. qͥ extra eã uolunt ali¬
qđ edocert. Cognosce dõ amabibis imp̃r:
qm̃ hȩc qͥdẽ p̃dicatur ascło . & hanc ꝓfessi
fide c̃cordant om̃s ȩccłȩ : hispana &e braetan
sa simul hellada : Ded &iã in uniuersa africa. sar¬
dinia. cypro. pãphilia. lycia. isauria. & in om̃i
egypto & libia. ponto & cappadocia. partibusq
uicinis. & orientales ȩccłȩ. ꝓpt̾ paucos arrusec¬

Expanded text:
olentes, ipsam fidem a Patribus in Nicaea prolatam anathematizare praesumpserunt; aliqui vero fingunt se eam profiteri, sed ipsam veritatem negare noscuntur, aliter interpretantes consubstantialitatem, et sancto Spiritui blasphemantes, cum dicunt eum creaturam esse atque facturam per Filium celebratam: necessario considerantes laesionem quae ex hujusmodi causa contra populum generatur, offerre tuae pietati confessionem 303 concilii Nicaeni curavimus; ut pia religio tua cognoscat cum quanta scrupulositate conscripta est; et quantum errent, qui extra eam volunt aliquid edocere. Cognosce, Deo amabilis imanc professi fide concordant omnes Ecclesiae in Hispania et Britannsa simul Hellada; sed etiam in universa Africa, Sardinia, Cypro, Creta, Pamphylia, Lycia, Isauria, et in omni Aegypto, et Libya, Ponto, et Cappadocia partibusque vicinis, et Orientales Ecclesiae, praeter paucos Arii sec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ corpore mortali suꝑnũ abscondis regẽ. quẽ
iupit̃ heroũ seminauit. generib ad uitorẽ : bo¬
nȩ leges. lȩcitie alexandrũ stuere regẽ
Hec in parchia ꝓnuntiauit demon. Quidũ a
potentib aduraret᷑ : deificabat cos. Quid enĩ
ita dicentes. Ultimꝰ heroũ cleomedis ciuitatis
athletã. quẽ sacrificus honorate : qͥa mortalis iã
ñ ÷. Propt̃ hocgͦ responsũ: diogenis eynicꝰ. & oe¬
namaus philosophus. pythyũ rep̃hender̃ appolli¬
nẽ. Eyticeni uͦ t̃tiũ decimũ dm̃. adrianũ appel¬
lauer̃. Sed & iã ipse adrianꝰ. amatũ suũ antino.¬
ũ deificauit : & hȩc ridiculũ & manitatẽ. ñ
dicit eẽ. libanius. Hȩc gͦ a nob ꝓpt̃ eiꝰ detradi¬
onẽ ꝑdigressionẽ dicta sufficiant InCODOVII V

Expanded text:
qui corpore mortali supernum abscondis regem, quem qui corpore mortali supernum abscondis regem, quem Jupiter heroum seminavit generibus adjutorem, bonae leges laetitiae Alexandrum statuere reged., Parthia pronuntiavit daemon; qui cum potentibus adularetur, deificabat eos. Quid enim ita dicentes: Ultimus heroum Cleomedes civitatis athleta, quem sacrificiis honorate, quia mortalis jam non est. Propter hoc ergo responsum Diogenes Cynicus, et Oenomaus philosophus Pythium reprehenderunt Apollinem. Cyziceni vero tertium decimum deum Adrianum appellaverunt. Sed etiam ipse Adrianus amatum suum Antinoum deificavit. Et haec ridiculum, et inanitatem non dicit esse Libanius? Haec ergo a nobis propter ejus detractionem, per digressionem dicta sufficiant. SOCRATES,
Abbreviated transcription (Latin):
feminasq cupidines. sinumerare uoluero : longa
digressio generat᷑. Sed sufficit hȩc scire uolentib
aristotelis palliũ. & corona dionisi. & lib̾ regini
multȩ memoriȩ turbaq poctarũ : qͥ detalib
scribentes. uere ridiculũ & in anitatẽ eheologiȩ
ostendere paganoꝵ. Quia uͦ ꝓpͥũ paganoꝵ ÷ ho
mines sũma facilitate deificare. monstramꝰ.
Hodus q̃dã calamitate detentis responsũ ÷ datũ :¬
ut frygiũ attin sacerdotẽ uesaniȩ frigũ celebri¬
tate placarent. Tale nãq responsũ est. Attin
placate dm̃ magnũ purũ adonẽ. bonȩ uitȩ. di¬
uitiarũ datore. comatũq dyonisũ. Hoc itaq
responso attin qͥ amore uesano sem& ipsũ occidit.
eundẽ ad onẽ dyonisũq nominauit. Cũq alex¬
ander macẽdonũ rex transiss& inasiã: ãfictio¬
nes alex andro fauentes. carmina ista finxer̃.
Iouẽ deoꝵꝵ c̃sulc̃ & mineruã honorant᷑ genitã

Expanded text:
feminasque Cupidines si enumerare voluero, longa feminasque Cupidines si enumerare voluero, longa digressio generatur. Sed sufficit haec scire volentibus Aristotelis Pallium, et Corona Dionysii, et liber Egini multae memoriae, turbaque poetarum qui de talibus scribentes, vere ridiculum et inanitatem theologiae ostendere paganorum. Quia vero proprium paganorum est homines summa facilitate deificare monstremus. Rhodiis quadam calamitate detentis responsum est datum ut Phrygium Attin sacerdotem vesaniae Phrygum celebritatibus placarent. Tale namque responsum est: Attin placate deum magnum purum Adonem, bonae vitae, divitiarum datorem, comatumque Dionysium. Hoc itaque responso, Attin, qui amore vesano semetipsum occidit, eumdem Adonem, Dionysiumque nominavit. Cumque Alexander Macedonum rex transisset in Asiam, Amphictyones Alexandro faventes, carmina ista finxerunt: Jovem deorum consule, et Minervam honora ter genitam,
Abbreviated transcription (Latin):
rant : curputaretur de dõ m̃titꝰ. Deinde pau in¬
uerũtam̃ hȩc eadẽ deiuliano dix̃. quȩ xp̃iani
exꝓb̾antes affirmant. Sig̃ eũ laudare cogita¬
bat: oportebat eũ hoc nom̃ effugere nec cũ
deditũ demonib indicare. sic̃ sermonẽ aliũ
dedinauit : quẽ dũ rep̃hendet᷑ de sius libris
abscidit. Quomͦ enĩ homo xp̃i drificet᷑. & quẽ¬
ad modũ inaꝑto homo fuerit. inuisibilit̾ aut ẽ
ds̃ & quẽ ad modũ utraq sint uera xp̃i anoꝵ
ratio sacra nouit. Pagani uͦ antequã credant :
intellegere nequeunt. Dicit onĩ sermo diui¬
nꝰ. Nisi credidertts ñ intellegotis. Quaꝓpt̃
ñ erubescunt multos homines deificantes . &eu
tinã bonis morib institutos. aut iustos. aut cas¬
tos & ñ potius lubricos iniqͦs & hebriosos id ÷ her¬
cules onisos & asclepios. sicuti frequent̃ in suis
libris iulianꝰ iurare ñ erubescit. Quoꝵ masculos

Expanded text:
rant, cur putaretur de Deo mentitus. Deinde paurant, cur putaretur de Deo mentitus. Deinde pauverumtamen haec eadem de Juliano dixit, quae Christiani exprobrantes affirmant. Si ergo eum laudare cogitabat, oportebat eum hoc nomen effugere, nec eum deditum daemonibus indicare; sicut sermonem alium declinavit, quem, dum reprehenderetur, de suis libris abscidit. Quomodo enim homo Christus deificetur, et quemadmodum in aperto homo fuerit, invisibiliter autem Deus, et quemadmodum utraque sint vera, Christianorum ratio sacra novit: pagani vero antequam credant, intelligere nequeunt. Dicit enim sermo divinus: Nisi credideritis, non intelligetis . Quapropter non erubescunt multos homines deificantes, et utinam bonis moribus institutos, aut justos, aut castos, et non potius lubricos, iniquos et ebriosos, id est, Hercules, Dionysios et Asclepios, sicuti frequenter in suis libris Julianus jurare non erubescit. Quorum masculos
Abbreviated transcription (Latin):
cit̃ suscipere uident᷑ eloqͥa. Nonigit᷑ oporte¬
bat cũ c̃tra simplices insurgere. nec ꝓpt̃ illos
c̃tra sacras litteras in tumescere. neq odio ha-
Similis gͦ porfyrio factꝰ est. Ille nãq in cȩsarea pales¬
tinȩ aquib dã xp̃ianis cȩsus: lracundiã ñ ferens.
xp̃ianitẽ deseruit ꝑ furorẽ : & odio in imicaꝵ scri¬
bendo blasphemias. xp̃iantate priuatꝰ ÷. Sic̃
eũ eusebius pamphili redarguit. & eiꝰ uerba
destruxit. Imp̃r autẽ apud idiotas suꝑb in t̃
phyru declinauit. Ambo siqͥdẽ sponte delique¬
r̃. & scientes peccando dignissima poena mul¬
tati sunt. Cũ igit᷑ sophista libanius uelut irri¬
dens dixiss&e. hominẽ expalestina dm̃ & dĩfiliũ
faciunt : oblitꝰ suoꝵ uidetur eẽ uerboꝵ. Ad finẽ
nãq eiꝰ libri iulianũ deificauit : sic int̾ alia di¬
cens. Primũ nãq nuntiũ eiꝰ mortis pęne ꝑeme¬

Expanded text:
citer suscipere videntur eloquia. Non igitur oporteciter suscipere videntur eloquia. Non igitur oportebat eum contra simplices insurgere, nec propter illos contra sacras litteras intumescere, neque odio habSimilis ergo Porphyrio factus est. Ille namque in Caesarea Palaestinae a quibusdam Christianis caesus, iracundiam non ferens, Christianitatem deseruit per furorem, et odio inimicorum scribendo blasphemias, Christianitate privatus est, sicut eum Eusebius Pamphili redarguit, et ejus verba destruxit. Imperator autem apud idiotas superbus intphyrii declinavit. Ambo siquidem sponte deliquerunt, et scienter peccando dignissima poena mulctati sunt. Cum igitur sophista Libanius velut irridens dixisset, hominem ex Palaestina Deum, et Dei Filium faciunt, oblitus suorum videtur esse verborum; ad finem namque ejus libri Julianum deificavit, sic inter alia dicens: Primum namque nuntium ejus mortis pene pereme
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ diuinarũ optinent ueritatẽ : ex his pa-¬
lã ÷ Sumens enĩ ea uerba. quȩ dispensationis
causa humanius posita sunt: cũ multa huiꝰmo¬
di collegissoe exẽpla. hȩc nouissime dicit. Hoꝵ
igit᷑ singula siñ aliquẽ habent in effabilẽ c̃tẽ¬
plationẽ maxima de dõ blasphemia s̃ plena
Hȩc g̃ uilianꝰ int̾tio c̃tra xp̃ianos libro dix̃. In li¬
bro autẽ suo quẽ deqinismo c̃scripsit docens qͣmͦ
sacras fabulas dec& fingi: dicit oportere harũ
ueritatẽ abscondi. Sic enĩ ait. Amat enĩ natu¬
ra celari & abditad eoꝵ substantia. ñ patitur
nudis uerb in aures introire pullutas. Appar&
ergo ꝑ hȩc imperatorẽ suspicionẽ habuisse de
diuinis scripturis: qm̃ essent uerba mistica in¬
effabilẽ quendã modũ c̃tẽplationis habentia
Sed indignat᷑. cur om̃s ñ eandẽ sententiã habu¬
er̃. & insistit hĩs qͥ int̾ xp̃i anos diuina simpli¬

Expanded text:
turarum divinarum obtinent veritatem, ex his paturarum divinarum obtinent veritatem, ex his palam est: sumens enim ea verba quae dispensationis causa humanius posita sunt, cum multa hujusmodi collegisset exempla, haec novissime dicit: Horum igitur singula, si non aliquam habent ineffabilem contemplationem, maxima de Deo blasphemia sunt plena. Haec ergo Julianus in tertio contra Christianos libro dixit. In libro autem suo quem de Cynismo conscripsit, docens quomodo sacras fabulas decet fingi, dicit oportere harum veritatem abscondi. Sic enim ait: Amat enim natura celari, et abdita deorum substantia non patitur nudis verbis in aures introire pollutas. Apparet ergo per haec imperatorem suspicionem habuisse de divinis Scripturis: quoniam essent verba mystica, ineffabilem quemdam modum contemplationis habentia. Sed indignatur cur non omnes eamdem sententiam habuerint, et insistit his qui inter Christianos divina simpli
Abbreviated transcription (Latin):
pestes & hiatꝰ trȩ ꝓuenerint . lice homines
inhumani & ferocos. cõpositisq dissimilib na¬
turis fuisse reforant᷑. Ob quã rẽ : digno sua
suꝑbia fine c̃clusus est. Hȩc gregorius de
iuliano narrauit. Quia uͦ c̃tra xp̃ianos mul¬
ta uerba ꝓferentes nisi sunt uim facere
ueritati: Quȩdã ex sacris licteris ꝑ uerten¬
tes. alia ꝑmutantes om̃a tam̃ scđm suã su¬
m̃tes intentionẽ multi eis obuiantes ista pa¬
te fecer̃ destruentes & redarguentes eoꝵ
uana sophismata. Eante om̃s origenes licd
uidebant᷑ turbare. legentes sacratissimas
lectionef obiciens sibimae. & int̾p̃tatꝰea: de¬
tractoꝵ sophisticas ad inuentiones exclusit.
Quȩ si sȩpius legissent ulianꝰ atq porfyrius ea
libent᷑ accipientes. in aliud sua forte uerba
mutarent : & ñ adblasphemiȩ sophismata uer¬
terent᷑. Quia enĩ lacerare studuit imp̃r. apud
idiotas & siplices uerba faciens & ñ apud eos qͥscrip¬

Expanded text:
pestes, et hiatus terrae provenerint; licet homines pestes, et hiatus terrae provenerint; licet homines inhumani, et feroces, compositique dissimilibus naturis fuisse referantur. Ob quam rem digno sua superbia fine conclusus est. » Haec Gregorius de Juliano narravit. Quia vero contra Christianos multa verba proferentes, nisi sunt vim facere veritati, quaedam ex sacris litteris pervertentes, alia permutantes, omnia tamen secundum suam sumentes intentionem: multi eis obviantes ista patet fecerunt, destruentes et redarguentes eorum vana sophismata; et ante omnes Origenes, licet nim ea quae videbantur turbare legentes sacratissimas lectiones, objiciens sibimet, et interpretatus ea, detractorum sophisticas adinventiones exclusit. Quae si saepius legissent Julianus atque Porphyrius, ea libenter accipientes, in aliud forte sua verba mutarent, et non ad blasphemiae sophismata verterentur. Quia enim lacerare studuit imperator, apud idiotas et simplices verba faciens, et non apud eos qui Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
& excessus uberioa. Vates enĩ egregius ÷ qͥbene
c̃siderat: nullũ enĩ signũ in eomͥ utile iude¬
bat᷑. Geruix in flexibilis. humeri iactabiles
oculi currentes. huc illucq directi. & furiose
respicientes. pedes in patientes nares spiran¬
tes imurias atq contẽptꝰ schemata risibilia
& hoc ipsũ sẽꝑ habentia risus in c̃tinens & q̃si
sub buliens. c̃sensus & negatio simul. ratio
nulla ratione c̃sistens. Int̾rogatio inordinata
atq responsio nulla c̃gruentia sibi c̃ueniens.
Sed qͥd ꝑ uniuersa discurro: Hunc ante ope¬
ra uidi: & oꝑib ipsis agnoui. E siqͥdẽ essent
mͥ p̃sentes qͥ tc̃ ad erant. testarent᷑. Quia cũ
hȩc uidissẽ. rependo dici Oqͣle malũ nutra
res publica romanoꝵ. Ec cũ hȩc dixissẽ op¬
taui mẽ inueniri debere m̃dacẽ. Melius
onĩ fuerat hoc : quã ut tantis t̾ra scelerib
impleretur : Nũquã arbitror talia ꝓdigia :

Expanded text:
et excessus uberior. Vates enim egregius est qui bene et excessus uberior. Vates enim egregius est qui bene considerat. Nullum enim signum in eo mihi utile videbatur. Cervix inflexibilis, humeri jactabiles, oculi currentes, huc illucque directi et furiose respicientes; pedes impatientes, nares spirantes injurias atque contemptum, schemata risibilia, et hoc ipsum semper habentia; risus incontinens, et quasi subbulliens; consensus et negatio simul, ratio nulla ratione consistens, interrogatio inordinata, atque responsio nulla congruentia sibi conveniens. Sed quid per universa discurro? Hunc ante opera vidi, et operibus ipsis agnovi. Et siquidem essent mihi praesentes qui tunc aderant, testarentur quia cum haec vidissem, repente dixi: O quale malum nutrit respublica Romanorum! Et cum haec praedixissem, optavi me inveniri debere mendacem. Melius enim fuerat hoc, quam ut tantis terra sceleribus impleretur. Nunquam arbitror talia fuisse pr
Abbreviated transcription (Latin):
Egitur. ambo detractores fuer. Non opꝰ habeo
plurimis uti sermonib. Ego nãq exutroꝵq
uerb mores eoꝵ conitiens. hȩc edixi. Quid
autẽ deiuliano gregorius naxantenꝰ reculit.
audiamꝰ. Ait enĩ in soło libro c̃tra paganos. hec
uerba pꝰ alia. Hȩc eqͥdẽ deiuliano alus ipsa
experim̃ta tradider̃. ot assũpta potestas impe¬
ri. Mibi autẽ olĩmores eiꝰ cõꝑti sunt : dũ bune
uirũ athonis darius agnouissẽ. Uenorat eñ
illuc dũ fr̃ eiꝰ imperatori uideretur inimicꝰ
fuitq aduentꝰ eiꝰ ratio du plex. Vna qͥdẽ qͦs
decentior. qͥ dicebat sẽ uenisse ut uideret
helladã atq doceretur : altera uͦ secretior
& ñ nota plurimis. ut immolatores de moniũ
& uiros fallaces inqͥrerae: qͥ a ñdũ habebat
impietatis suȩ licentiã. Tunc igit᷑ ñ frustra
c̃sideraui uirũ. Non enĩ fortaitu ista ẽspexi
sed faciebat mẽ cautũ inc̃stantia moꝵ eiꝰ.

Expanded text:
Igitur ambo detractores fuerunt. Non opus habeo Igitur ambo detractores fuerunt. Non opus habeo plurimis uti sermonibus. Ego namque ex utrorumque verbis mores eorum conjiciens, haec dixi. Quid autem de Juliano Gregorius Nazianzenus retulit audiamus. Ait enim in secundo libro contra paganos haec verba post alia: « Haec equidem de Juliano aliis ipsa experimenta tradiderunt, et assumpta potestas imperii; mihi autem olim ejus mores comperti sunt, dum hunc virum illic dum frater ejus imperatori videretur inimicus. Fuitque adventus ejus ratio duplex; una quidem quasi decentior, qua dicebat se venisse ut videret Helladam atque doceretur; altera vero secretior, et non nota plurimis, ut immolatores daemonum et viros fallaces inquireret, quia nondum habebat impietatis suae licentiam. Tunc igitur non frustra consideravi virum. Non enim fortuitu ista conspexi; sed faciebat me cautum inconstantia morum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ficat: qͥa intentionẽ habuit. ut uitu perati¬
onẽ c̃scriber& sic̃ csuctudo sophistis est Aã
olim hos libros scierat : sed tc̃ incãbebat. & maxi
mitate suȩ ueritatis ȩstuabat : & quȩ bone
illic cauteq sunt posita tãquã decractor
lacerre laborabat. Om̃is enĩ qͥ resistit ali¬
cui : nc̃ uertendo nc̃ celando ueritatt̃. m̃tit᷑
aduersus eũ c̃c̃ta quẽ litigat. E qͥ infensus
alicui ÷ om̃ia sic̃ hostis. ñsolũ agit. sed &erã
loqͥ c̃tendit: Quia uͦ uilianꝰ atq porfyrius.
in historia philosophica quã ipse c̃scripsit :¬
& talia decore culit. qualia sunt solra dero¬
gationib occupati: & hȩc de illo socratt. qͥ apud
grocos mitabilis castitatt iustitia aluisq
uirtutib habebatur. Quẽ plato mirabilis
tiant. Porro iulianꝰ zelatꝰ partẽ. passionẽ
ꝓpͥã incȩsarib enudauit : com̃iũ ante sc̃ regnan¬
tiũ uitas carpens neq philosophomarco peꝑcit

Expanded text:
ficat quia intentionem habuerit ut vituperatificat quia intentionem habuerit ut vituperationem conscriberet, sicut consuetudo sophistis est. Nam olim hos libros scierat; sed tunc incumbebat, et maximitate suae veritatis aestuabat; et ea quae bene illic cauteque sunt posita, tanquam detractor lacerare laborabat. Omnis enim qui resistit alicui; nunc vertendo, nunc celando veritatem, mentitur adversus eum contra quem litigat. Et qui infensus alicui est, omnia sicuti hostis non solum agit sed etiam loqui contendit. Quia vero Julianus atque Porphyrius, in historia philosophiae quam ipse conscripsit; et talia de eo retulit, qualia soliti derogationibus occupari. Et haec de illo Socrate, qui apud Graecos mirabilis castitate, justitia aliisque virtutibus habebatur; quem Plato mirabilis tiant. Porro Julianus zelatus partem, passionem propriam in Caesaribus enudavit, et omnium ante se regnantium vitas carpens, neque philosopho Marco pepercit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ lacerare religionẽ ꝓpt̃ et c̃tra eũ posi¬
tis pͥmũ uerb̾ipsius pauca dicenda sunt. Hiemis
do libris. palestinũ hominẽ dm̃ dĩq filiũ re¬
ferentib ꝓeliabat᷑ enixius: & redarguendo
p̃ualuit: ut risũ & quandã in anitatẽ ostende¬
ret eoꝵ. quȩ coluntur a talib. Inqͥb laborib
sit iste tyrius : & placide uerba mea suscipiad:
ãquã afilio uictus est. Hec qͥdẽ sophistȩ liba¬
nii sunt. Verũ ego. sophistã cũ fuisse noui
sitan qͣsi rechor arguor&. Nã & uiuo constan¬
tio laudes & eo defuncto inurias plenas
criminib eiꝰ effudit. E si senex porfyrius fuis¬
soc imp̃r: libros eiꝰ iuliani p̃posuiss operib
eiꝰ sectȩ & tãquã sophista & amicꝰ imperato¬
ris quȩ ei sunt uisa doc̃ : ei nosut possumꝰ obui¬
emꝰ. Primũ itaq dix̃ qͥa libris incũber& : hie¬
mis noctes extendens. Incũbere nãq signi¬

Expanded text:
videtur lacerare religionem, propterea contra eum, posividetur lacerare religionem, propterea contra eum, positis primum verbis ipsius, pauca dicenda sunt. Hiemis, do libris, Palaestineum hominem Deum, Deique Filium referentibus, praeliabatur enixius, et redarguendo praevaluit, ut risum et quamdam inanitatem ostenderet eorum quae coluntur a talibus. In quibus laboribus us autem sit iste Tyrius, et placide verba mea suscipiat, tanquam a filio victus est. Haec quidem sophistae Libanii sunt. Verum ego sophistam eum optimum fuisse novi; sitan quasi rhetor augeret. Nam et vivo Constantio laudes, et eo defuncto injurias plenas criminibus ejus effudit. Et si senex Porphyrius fuisset imperator, libros ejus Juliani praeposuisset operibus. ejus sectae, tanquam sophista et amicus imperatoris, quae ei sunt visa dixit; et nos, ut possumus, obviemus. Primum itaque dixit, quia libris incumberet, hiemis noctes extendens. Incumbere namque signi
Abbreviated transcription (Latin):
nauit : & forũ uenaliũ cis p̃parari indeser¬
to p̃cepit. Celebratis foederib exertitũ
reduxit incolumem. SOCRATES¬
uȩ facta quantũ ad głam romanoꝵ
turpia : sed tempori c̃gruebant. Anussa
nãq syria. & tradita ꝑsis nisibi mesopota¬
miȩ ciuitate : discessit. Hȩc itaq nuntia
xp̃ianos c̃fortauer̃ : paganis intuler̃ luctũ
orro milites in cautũ iuliam foruorẽ ual¬
de culpabant. causãq dãpni finiũ roma¬
ꝓditore seductus. naues quȩ ꝑ fluiiũ fru.¬
m̃ta deueherent incendit. & famẽ militi¬
bus irrogauit.
unc itaq sophista libanius. lam̃tationis
librũ inuliano õscrpsit. quẽ ulianũ denomina¬
uit. fascinatũ qͥppe laudib illius inqͦ &iã meni¬
nit libroꝵ qͦs c̃tra xp̃ianos ediderat ulianus.
Et siqͥdẽ laudes imp̃ris sophista dixissoe : ego qͥ¬
escerẽ. uestigia historiȩ sequens. Sed qm̃ tãꝗͣ
callidus rechor. memoria iuliam libroꝵ xp̃ianã

Expanded text:
navit, et forum venalium eis praeparari in desernavit, et forum venalium eis praeparari in deserto praecepit: celebratisque foederibus exercitum reduxit incolumem. Quaee pacta, quantum ad gloriam Romanorum turpia, sed tempori congruebant. Amissa namque Syria, et tradita Persis Nisibi, Mesopotamiae civitate, discessit. Haec itaque nuntiata Christianos confortaverunt, paganis intulerunt luctum. Porro milites incautum Juliani fervorem valde culpabant, causamque damni finium Roma quasi proditore seductus, naves quae per fluvium frumenta deveherent incendit, et famem militibus irrogavit.Tunc itaque sophista Libanius lamentationis librum in Julianum conscripsit, quem Julianum denominavit, fascinatum quippe laudibus illius: in quo etiam meminit librorum quos contra Christianos ediderat Julianus. Et siquidem laudes imperatoris sophista dixisset, ego quiescerem, vestigia historiae sequens. Sed quoniam tanquam callidus rhetor memoria Juliani librorum Christianam
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes. omissa omĩ¬
dalatione. altera die
iouano infulas imp̃ris
inponunt. Erat enĩ uir
fortis & nobilis. & illo
tẽpr̃ millenarius : qͦ uili¬
anꝰ electionẽ militib lege ꝓposuit. ut aut
sacrificarent. aut militia cederent. Quicin¬
gulũ magis elegit amittere : quã impera¬
toris p̃ceptionis impis obȩdire. Hunc gͦ tunc
ulianꝰ ꝓpt̃ belli necessitatẽ. int̾ uiros mili¬
tares habebat. Qui cũ uiolent᷑ amilitibus
ad imperiũ traheretur: clamabat dicens.
non se uelle paganis hominib imperare. cũ¬
ogitabat itaq iouianꝰ de cõmuni salute .¬
& qͦmͦ possor demedo hostiũ illesũ exercitũ
liberare. Nec indiguit grandi consilio :
sed seminib pietatis ut illimũ uindema¬
uit fructũ. Repente nãq suã ꝓuidentiã
ds̃ ostendit : & fluctuationẽ eiꝰ ad portũ tran¬
quillitatis adduxit. Dũ enĩ huiꝰ angustiã
ꝑsarũ rex agnouiss& : missa legatione pe¬
tiuit pacẽ. De inde cibaria militib daesti¬

Expanded text:
enientes, omissa omndilatione, altera die Joviano infulas imperatoris imponunt. Erat enim vir fortis, et nobilis, et illo tempore millenarius quo Julianus electionem militibus lege proposuit, ut aut sacrificarent, aut militia cederent. Qui cingulum magis elegit amittere quam imperatoris praeceptionibus impiis obedire. Hunc ergo tunc Julianus propter belli necessitatem inter viros militares habebat. Qui cum violenter a militibus ad imperium traheretur, clamabat, dicens non se velle paganis hominibogitabat itaque Jovianus de communi salute, et quomodo posset de medio hostium illaesum exercitum liberare, nec indiguit grandi consilio, sed seminibus pietatis utilissimum vindemiavit fructum. Repente namque suam providentiam Deus ostendit, et fluctuationem ejus ad portum tranquillitatis adduxit. Dum enim hujus angustiam Persarum rex agnovisset, missa legatione petivit pacem. Deinde cibaria militibus desti
Abbreviated transcription (Latin):
sit &iã athanasio. qͥ p̃cipuus erat hoꝵ dogma¬
tũ ꝓpugnator : pecens ut ei rescriberde ꝑ fectã
diuinoꝵ dogmatũ disciplinã. Qui loquentiores
epis copos c̃gregans rescrpsit : rogaus ut fidẽ
nieȩ expositã custodir&. tãquã apostolicis
dogniatib c̃gruentẽ. Cuiꝰ epłȩ uerba sunt

Expanded text:
sit etiam Athanasio, qui praecipuus erat horum dogmatum propugnator: petens ut ei rescriberet perfectam divinorum dogmatum disciplinam. Qui eloquentiores episcopos congregans rescripsit: rogans ut fidem Nicaeae expositam custodiret, tanquam apostolicis dogmatibus congruentem. Cujus e
Abbreviated transcription (Latin):
ui celerare paras iter: huc deflecte iuator:
hic locus: orantẽ eautius ire docet:
Exul enĩ terris: celi incola sepe solebat
Clausus martinus: hinc aꝑire polos
E de sub hac habitans. ħemi secreta tenebat:
Per medios ppłos. anachorita potens.
Hic se nudato: tunica uestiuit egenum
Dum tegit algentẽ. plus calet. ipse fide
Tum uili tunica uestitur & ipse sacerdos:
Processitq iopi tegmine summus honor
Qui tam̃ altaris sacra dũ mysteria tractat:
Signando calicem signa beata dedit
Namq uiri: sacro de uertice fłama refulsit:
Ignis ce innocui surgit ad astra globe
ac breuib manicis fieret ne umuria dextre:
Texerunt gemine. qua caro nuda fuit
Brachia nobiliũ lapidũ fulgore choruscant:
Inq loco tunice. pulchra smaragdus erat
Quã bene mercat᷑. qͥ dũ uestiuit egenum:
Tegmine pro tunice brachia gemina tegit:
Tu quoꝵ qui celis habitas martine p̾cator:
Pro fortunato. fer pia uota deo: Isti duo¬

Expanded text:
ui celerare paras, iter huc deflecte viator, Hic locus orantem cautius ire docet. Exsul enim terris, coeli incola saepe solebat Clausus Martinus hinc aperire polos. Aede sub hac habitans, eremi secreta tenebat, Per medios populos anachoreta potens. Hic, se nudato, tunica vestivit egenum, Dum tegit algentem, plus calet ipse fide. Tum vili tunica vestitur et ipse sacerdos; Processitque inopi tegmine summus honor. Qui tamen altaris sacra dum mysteria tractat, Signando calicem, signa beata dedit. Namque viri sacro de vertice flamma refulsit; Ignis et innocui surgit ad astra globus. Ac brevibus manicis, fieret ne injuria dextrae, Texerunt gemmae, qua caro nuda fuit. Brachia nobilium lapidum fulgore coruscant, Inque loco tunicae pulchra smaragdus erat. Quam bene mercatur, qui, dum vestivit egenum, Tegmine pro tunicae brachia gemma tegit. Tu quoque, qui coelis habitas, Martine precator, Pro Fortunato fer pia verba Deo. I
Abbreviated transcription (Latin):
De dolore uentris mei. De lingua ⁊ labiis
n De puero a febre sanato.meis.
n De contracto⁊ ceca.U De seruo theodulfi.
uI. De multis infirmitatib sanatis.
uii De uua apud galliciam.
De basilica sc̃i uiri apud sanctonicam urbem.
De duob dissentericis.
De patenis quas sc̃s exhibuit confessor.
De bliderico cui filii ñ erant nati.
De ceca apud turnacensem uillam.
xii De manu arida restituta.
De baudegisilo debili.xu De hoĩe qͥ cer̃ã tis¬

Expanded text:
entris mei. 2. De lingua et labiis meis. 3. De puero a febre sanato.  De contracto et caeca. 5. De servo Theodulfi. 6. De multis infirmitatibus sanatis. 7. De uva apud Galliciam. 8. De basilica sancti apud urbem Sanctonicam. 9. De duobus disentericis. 10. De patenis, quas sanctus exhibuit. 11. De Blederico, cui filii non erant dati. 12. De caeca apud Tornacensim villam. 13. De manu arida restituta. 14. De Baudegisilo debil
Abbreviated transcription (Latin):
bat uicem. Et ne rerũ affluentia ut sit. uł eta¬
tis leuitate aliquatenus insolesceret: omni
studio sese tradidit abstinentie. Hicħ qͥppe
uoluptati corporee consentiens: creber in ui¬
giliis. assiduus in orationib. in ieiuniis p̃ci¬
puus ꝑsistebat. Uix ilłu intra eccłiam nisi o¬
rantem. uix extra nisi legentem dep̃henderes:
si ñ imposita necessarii usus causa impediret.

Expanded text:
raret. Et ne rerum affluentia, ut fit, vel aetatis levitate aliquatenus insolesceret, omni studio sese tradidit atque abstinentiae. Nihil quippe voluptati consentiens corporeae, creber in vigiliis, assiduus in orationibus, in jejuniis praecipuus persistebat. Vix intra ecclesiam nisi orantem, vel extra nisi legentem deprehendisses, nisi imposita necessarii usus utilitas impedisset.
Abbreviated transcription (Latin):
queret. & immensis dolorib uitalia uni¬
uersa quaterent᷑: ac frequens uomitꝰ cru¬
ciatib ñ ferendis. ipsam anime. sedem sto¬
macho iam fatiscente dissolueret: omnia
penitus que eeñt edencla formidans. sep.¬
dimũ in ieiuniis diem spũ deficiente du-¬
cebat: cũ ad eũ fera eui ibicis ẽ nom̃ acces¬
sit. Huic ꝓpius astanti: fascicułu herbarũ
quẽ collectum pridie attingere ñ audebat.
obiecit. S fera quȩ uirulenta erant ore disˢ¬
cutiens: que innoxia nouerat eligebat. Ita
uir sc̃s eius exemplo qͥd edere. qͥd respuere.
deberet edoctus: & ꝑiculum mortis euasit:
& herbarũ uenena uitauit. S longũ ẽ de
omib qui heremũ incolunt: comꝑta nobis
uł audita memorare. Annũ integrũ & sep¬
tem fere menses intra solitudines constitu¬
tus exegi: magis uirtutis admirator alienȩ:
qũa quod ipse tam arduum atq difficile
potuerim temptare ꝓpositum. Sepius tam̃

Expanded text:
queret et inmensis doloribus uitalia uniqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
negata lux patuit. Ita fr̃s illi anachorita
que desiderabant uisitato. cũ admodũ fru¬
ctuosa laboris sui mercede redierunt: qui
in testimoniũ tantȩ uirtutis admissi. fidẽ
uidissent. Mira dicturus sum: leenam
post dies quinq ad auctorem tanti bene-¬
ficii reuertisse: eidemq inusitate fere pel¬
lem ꝑ munere detulisse. Qua plerũꝙ sc̃s
ille quasi amictu circũtectus. ñ dedignat᷑
ẽ munus ꝑ bestiam sumere: cuius alũ po¬
tius interp̃tabatur auctorem.
rat etiã alteri anachoritȩ in illis re.¬
gionib nom̃ illustre: qui in ea parte.
deserti que sienis iungitur habitabat. Hic.
cũ primũ se ad heremũ contulisset. herbiᷤ¬
herbarũq radicib. quas p̾dulces int̾dum
& saporis eximii fert harena uicturus. ig¬
narus germinis eligendi. noxia plerũq
carpebat. Nec erat facile uim radicũ sa¬
pore discernere. quia omĩa eque dulcia:
s pleraq occultiore natura uirus letale.

Expanded text:
negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admissi fidem suidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cuius alium potius interpretabatur auctorem. Erat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen inlustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenis, habitabat. hic cum primum se ad eremum contulisset, herbarum radicibus, quas praedulcis interdum et saporis eximii fert harena, uicturus, ignarus germinis eligendi nociua plerumque carpebat. nec erat facile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale
Abbreviated transcription (Latin):
nam mire magnitudinis ad se uenire
conspiennt. Bestia licet trib reꝑtis ñ in-¬
certa quem peteret. anachorite pedib
aduoluitur: & cũ fletu quoda ac lamen¬
tatione ꝓcumbens. indicabat. gementis
parit̾᷑ & rogantis affectum. Mouit om̃s:
& p̃cipue illũ qui se intellexerat expetitũ.
Precedentẽ sequunt᷑. Nam preiens &e sub¬
inde restans. subinde. respectans: facile po¬
terat intelligi id eam uelle. ut quo illa
ducebat anachorita sequeret᷑. Qd multis¬
morer: Ad spelunc̃a bestiȩ ꝑuenitur: ubi
illa adultos iam qͥnq catulos male feta
nutriebat: qui ut clausis luminib ex al¬
uo matris exierant. cecitate. ꝑpetua teneban.¬
tur. Quos singulos de rupe ꝓlatos: ante.
anachorite pedes mat̾ exposuit. Tum de¬
mũ sc̃s animaduertit: quid bestia postu¬
laret. Inuocatoq clĩ nomine. contrectauit
manu lumina clausa catuloꝵ: ac statim
cecitate. depulsa. aꝑtis ocłis bestiarũ diu

Expanded text:
enam mirae magnitudinis ad se uenire enam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. mouet omnes et praecipue illum, qui se intellexerat expetitum: praecedentem sequuntur. nam subinde restitans, subinde respectans facile poterat intellegi id eam uelle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. quid multis? ad speluncam bestiae peruenitur, ubi illa adultos iam quinque catulos male feta nutriebat, qui ut clausis luminibus ex aluo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. tum demum sanctus aduertit quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu
Abbreviated transcription (Latin):
deatur: maiora memorabo. fides
xp̃i adest me nicbil fingere: neq incertis
auctorib uulgata narrare: s que mͥ ꝑfi
deles uiros comꝑta sunt explicabo. Habi¬
tant pleriq in heremo sine. ullis taber¬
naculis: quos anachoritas uocant. Hiuiiii
herbarũ radicib: nullo unqm certo loco
Quas nox coegerit: sedes habent. Ad quen¬
dam gͥ hoc ritu atq hac lege uiuentem:
duo ex nitria monachi licet longa & di¬
uersa regione. tam̃ quia olim ipsis in mo¬
nasterii conu̾satione carus & familiaris
fuisset:: auditis eius uirtutib tetender̃t.
Quem di multũq quesitũ tande m̃se
septimo reppererunt: in extremo illo de¬
serto. quod ẽ memphis contiguũ demo-¬
rantem. Quas ille solitudines: iam ꝑ an¬
nos duodecim habitare dicebat᷑. Qui li¬
cet om̃ium hominũ uitaret occursus.
tam̃ agnitos ñ refugit: seq carissimis ꝑ
triduũ ñ negauit. Quarto die aliqͣntu¬
lum ꝓgressus cũ ꝓsequeret᷑ abeuntes: les¬

Expanded text:
deatur, maiora memorabo. fides deatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco equenter: quas nox coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, lea
Abbreviated transcription (Latin):
recundiam penitentis: ñ ausa ꝓpius acce¬
dere. deiectis in t̾ram ꝑfundo pudore lumi¬
nibr. quod palam licebat intelligi quand̾a
ueniam p̾cabatur. Quam illius confusio¬
nem heremita miseratus. iubet eã ꝓꝓus
accecdere: ac manu blanda caput triste ꝑ¬
mulcet. Dein pane duplicato: ream suam
reficit. Ita indulgentiam consecuta: officii
consuetudinẽ deposito merore reparauit.
Intuemini queso xp̃i etiã in hac parte
uirtutẽ. cui sapit om̃e quod brutũ ẽ: cui
mite ẽ omne quod seuit. Lupa p̾stat offi¬
cium: luꝑa furti crimen agnoscit: lupa
conscio pudore confunditur. Nocata ad¬
est. caput p̃bet: & habet sensũ indulte sͥ
uenie: sicut pudorem gessit errati. Tua
bec uirtus xp̃e: tua sunt hec xp̃e miracu¬
la. Etenim que in tuo nomine oꝑant᷑ serui
tur: tua sunt. Et in hoc ingemiscimus.
quod mai estatem tuã fere sentiunt: ho¬
mines non uerentur. uiiii.
ecui autẽ hoc incredibile. forte ui¬

Expanded text:
recundiam paenitentis, non ausa propius accerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte ui
Abbreviated transcription (Latin):
ducit abeuntem. diutius abeẽt: & ñ nisi
sub nocte remearet. Interim bestia ad con¬
suetudinariũ illud cene tempus occurrit:
uacuam cellulam cũ familiarem patronũ
abẽẽ sentiret. ingressa est: curiosius explorais
ubinam eẽt habitator. Casu contigua cũ
panib quinq. palmitia sportella pendebat.
Ex his unũ presumit: & deuorat. Dem ꝑpe¬
trato scelere. discedit. Regressus heremita:
uidet sportulam dissolutam. ñ constante.
panũ numero. Damnũ rei familiaris intel¬
ligit: ac ꝓpe limen panis absumpti fragm̃ta
cognoscit. Sr ñ erat incerta suspitio: que fur¬
tum ꝑsona fecisset. Ergo cũ sequentib die¬
br sccłm consuetudinem bestia ñ uenisset᷑.
nimirũ audacis facti conscia. ad eũ ue¬
nire dissimulans cui fecisset iniuriam:
egre patiebatur heremita. se alumne sola¬
tio destitutum. Dostremo illius oratione
reuocata: septimũ post diem affuit ut sole¬
bat ante cenanti. S ut facile cerneres ue¬

Expanded text:
ducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi ducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit. uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit. sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non ueniret nimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiebatur eremita se alumnae solacio destitutum. postremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres ue
Abbreviated transcription (Latin):
modesta discessit. & constitit: dũ ille atti-¬
gua ramis humiliorib poma decerperet.
Cumq plenã palmulis manũ obtulisset: oc¬
currit bestia accepitq tam libere. qm̃ nulłu
animal domesticum. Et cũ comedisset: ab¬
scessit. Nos hȩc intuentes & adhuc trem̃tes:
facile potuimus ꝑpendere. quanta in illo fid̾i
uirtus: & quanta in nobis eẽt infirmitas.
lium eque singularẽ uirũ UIIi.¬
uidimus. paruo tugurio in quo ñ
nisi unus recipi posset habitantẽ. De hoc
istud ferebatur. quod ei lupa solita erat
astare cenanti: nec facile unqm̃ bestia falle¬
retur. quin illi ad legitimã horam refectio¬
nis occurreret: & tandiu ꝑ forib expecta¬
ret. donec illi panem qui cenulȩ suꝑfuisset.
offerret: illa manũ lambere eius solita.
atq ita quasi impleto officio. & p̾stita con¬
solatione discedere. S forte. accidit. ut
sẽs ille dum frẽm qui ad eũ uenerat de

Expanded text:
— modesta secessit et constitit, dum ille atti— modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offatque ita quasi impleto officio et praestita consolatione discedebat. Sed forte accidit ut sanctus ille, dum f
Abbreviated transcription (Latin):
galli forte ñ creditis: ollam cũ holexib quȩ
nobis in cęnam p̃parabatur sine igne feruere.
Tanta uis ẽ solis: ut quibꝰlibet coquendis etiã
ad galloꝵ pulmenta sufficiat. Post ceña aũt
iam inclinante uespera. inuitat. nos ad ar¬
borem palmam cuius int̾dum pomis uti
solebat: que fere duob milib aberat. Nã
hȩ tantũ in heremo arbores licet raro: ha¬
bentur tam̃. Quod utrũ sollers antiquitas
ꝓcurauerit. an solis natura gignat. ignoro:
qnͣdoq a scĩs heremũ hȩc seruis suis para¬
uerit. Ex maiore enĩ parte qui intra illa se.¬
creta consistunt: cũ alia ibi germina nulla
succedant. istarũ arborum pomis aluntur.
Ergo ubi ad ilła ad quã nos humanitas
nr̃i hospitis ducebat arborem ꝑuenimus:
leonem ibi offendimus. Quo uiso: ego &e il¬
le dux m̃s intremiumus. Sc̃s uͦ ille incunc¬
tanter accessit: nos licet trepidi. secuti sumꝰ.
fẽra paulułu quã cerneres imꝑata ab eo

Expanded text:
Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum — cerneres imperatam a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
referam uobis adhuc pauca de plurimis.
gressus sum duodecim fere a nilo
milib. habebam autẽ unũ ẽ fr̾ib ducem
locori ꝑitum: ꝑuenimus ad quencda sene
monachũ subradice. montis habitantem.
Ibi quod in illis locis rarissimũ ẽ: puteuᷤ
erat. Bouem unũ habebat: cuius hic erat.
totus labor. impulsa rotali machina aqũa
ꝓducere. Nam fere mille aut amplius ped̾u.
ꝓfundũ putei ferebatur. Hortus illic erat:
multis holerib copiosus. Id qͥdem contͣ
naturam heremi: ubi omĩa arentia exu-¬
sta solis ardorib. nullius unqm seminis
uel exiguam radicem ferunt. Herũ hoc
sc̃o illi labor cũ pecore communis: & ꝓpria
p̃stabat industria. frequens eni irrigatio
aquarũ tantam pinguedinẽ harenis da¬
bat: ut mirũ in modũ uirere atq fruc̃ti¬
ficare horti illius holera uiderimꝰ. Ex his
gͥ una cũ dño. bos ille uiuebat. Nobis qͦꝙ
ex ea copia sc̃s cenã dedit. Ibi uidi qd̃ uos

Expanded text:
referam adhuc uobis pauca de plurimis. referam adhuc uobis pauca de plurimis. gressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos