comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dyabolus: et reliquit famliarem sedis sue¬
lccum. Satisq cõstitit abillo die auicianũ
iniciorẽ fuisse: Seu quia iucellig̾e̾ fegisse
se semꝑ assidentis sibi dyaboli uolũcatẽ.
nũ fugatus. priuatꝰ ẽ potestate grassandi.
cũ erutesc̾et nũster auetorẽ. nec mĩstrum
auctor urg̾et.
Nuico aũt amibasiensi id est ĩ castello
dem consistenci p̃sbrõ. uir beatꝯ sepe man¬
dau̾at Host aliqnͣtũ cp̃s egressꝰ ĩcrepat
prebrm curadhuc ydoli structura ꝯsist̾e̾t.
Ille causatꝰ uix nulitari manu.⁊ ui pud¬
lice młticudinis tantami molem posse sb¬
uerti. ne duui id facile putarent ꝑ ĩbecil¬
les cl̾icos: aut ĩfirmos monachos qui uisse
curari: Sũc martinꝯ recurrẽs ad noca sibi¬
p̾sidia: ucetem totam ĩ or̃one ꝑiugilat:
Olũpuam ĩ meuse molis cuiydolũ
sr̃stabat ꝑabat eu̾t̾e. s nlła erat facul¬
uerem. Barum scil uid̾etur. si ĩuisibilit᷑

Expanded text:
diabolus et reliquit familiare subsediabolus et reliquit familiare subsellium: satisque constat post ilium diem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem,  per Martinum fugatus priuatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministrum auctor urgueret. In uico Ambatiensi, id est castello r beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus recurrens ad nota subsidia nocte tota in oratione peruigilat: columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla erat faculuerem: parum scilicet, si inuisibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Agum q̃udam ĩ senonico ãris singłis
grando uastabat. Conpulsi u̾o extre¬
mis malis ĩcole. a martirio auxilisi popos¬
cerũt: M isa ꝑ auspiium p̾fectoriũ birum
satis fida legato est cuiꝰ agros specialit̾ gra¬
S fc̃a ibi orone. martinꝰ ita uniu̾sã peĩtꝰ
lib unt ab iziuenti pete regionem: ut ꝑ
uiginti annos quitꝰ pꝯea mansit ĩ corpore
grandinem ĩ illis lecis nemo ꝑtulerit.
Qd̃ ne fortuitu ẽẽ ⁊ nõ pcciꝰ martino
pstitum putaret᷑ eo ãno quo ule defũctꝰ¬
est. rursꝰ ĩcũbuit rediuina tẽpestas. Ad¬
eo sensit et mũtꝰ uiri fidelis excessũ. ut
cuiꝰ bita in re gaudebat erꝰtẽ morte lug̾et¬
litatis sue monimienta et̾et turonis.
p̾sente martino redrebat: Memiui quodã
die ad eũ uenis: e martinũ. qui ubi secreca¬
rium eiꝰ ĩgressꝰ est: uidet post tergũ ip̃ius
demonẽ mure maguitudinis assidentem
qui ceruici tue tecũ ĩcubuit:. Itaq recessit

Expanded text:
Pagum quendam in Senonico annis singulis Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grased facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugelitatis suae infanda monumenta, Turonis tsente praestabat —: memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. qui ceruici tuae taeter incumbit. cessit
Abbreviated transcription (Latin):
gimimos rugientes: Et qͣi adueuiente iu¬
dice agmina dampnanda trepidare.ut ad¬
uentum ep̃i clicis quid uencurũ ẽẽ nescuẽt.
demonioꝵ gemitꝰ ĩdicarẽt Sidi quẽdam ap¬
ꝓpiante martiuo ĩaera raptum. manib ex¬
tentis ĩ sẜ̾lmue suspendi: ut nequa quaui
t̾r̾am pedibi attingeret:
Iquando aũt ex orcizaudor demonũ
martinꝰ oꝑani recepisset: neminẽ
manibꝰ atrectabat nenimẽ ẜmonibꝰ ĩcre¬
dere. ac foribꝰ obseratis ĩ medio ecc̃e cilico
circũtectus. ciñe resꝑsꝰ solo stratꝯ orabat
Tñc u̾o cern̾es miẜos diu̾so exituꝑurge¬
ri: Hos sblatis ĩ sb̾lune peditꝰ qĩ de nube
pend̾e. nec tam̃ uestis de flueret suꝑ faciem.
ne fac̾et u̾ecũdiam nudata ꝑs corpoꝵ At¬
ĩꝑte alia uid̾es sine ĩ t̾rgatõne uexatos: et
sua crimĩa ꝯfitentes. Noĩa etiam nlło ĩt̾ro¬
gante ꝓdebant. Ille seiouẽ. ille se mercuriũ
fatebantur.

Expanded text:
gumenos rugientes, et quasi adueniente iugumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus idere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. Tum vero cerneres miseros diverso exitu perurgeri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen vestes defluere in faciem, ne faceret verecuin parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss illusa: negant ꝙ̃ quani ẽẽ ꝓ foribꝰ Ex
suo met ĩgenio ꝯiectantes neminẽ nocte
posse ugilare. ne dum illi credent: In illiꝯ
ncctis horrore iacere ante aliena linina
sa c̾totem. ioq aniciano facile ꝑsuasum
est: rursum q soluit᷑ ĩ soporem. Set mox
ui maiore concussꝰ. ex clamat martinũ stare
ꝓforibꝰ. et sibi ideo ullam quietem anini cor
limina ext̾iora ꝓgreditur.ibiq martinu
ut senserat depre hendit: Percussꝰqz nui ser
hoc dñe fecisti: Nicħ̾ te loqui uecesse ẽ Scio
quid desid̾es: uideo quid requiras. Discede
qͣntcciꝰ: ne me ob ĩ luriani tui celestis ira
Drede quia nõ leuit̾ apud me actũ est: ut
aduccat officiales suos. inbet q oñs custo¬
tuias relarari. et inox ip̃e ꝓficiscit᷑ Itaq su¬
gato aniciano: letata est ciuitas ⁊ liberata¬
ciuitate erat milib disparatum: S queciens
uencur ad eccam pedem extra cellule sue li¬
men extulerat uideres ꝑ totam ecc̃am ener¬

Expanded text:
fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corplimina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculsus miser tanihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira crede quia non leuiter apud me actum est, ut aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberataciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam ener
Abbreviated transcription (Latin):
beato iuro illa uirgo transinisit. Ffecitq mar¬
tinꝰ: qd̾ antea nõ fecerat: Nulliꝰ eñi ille un¬
exhiis que uirgo uenabił unẜat refutauit.
dicens bñdictonem illiꝰ a sac̾dote nĩme
respuendam. que ẽet multis sac̾dotibꝰ p̾fer¬
enda.
Uodam die ego ⁊ iste sulpiciꝰ ꝓforib
ĩ marti excubantes. Iam paliquot
horas cum si lencio sedebamiꝰ ĩgenti horiore
⁊ tremore: ac si ante angeli tab̾naculũ. man¬
datas excubias duc̾emꝰ. Cumq clauso cel¬
uile sue ostio. nos ibi ẽẽ nesciret. int̾ii col¬
leq̃ntium murm᷑a audiuimꝰ: Et mox bor¬
rore quodam circũfũdimꝰ. ac obitupentes
ignorare nõ potuimꝰ nescio quid fuisse diui¬
num: Post duas fere horas ad nos martum
egreditur. At cũc iste sulpiciꝯ sicut apud eũ
nemo familiariꝯ leq̃bat. cepit orare ut per
quirencibꝰ indicaret quid illud diumi Nus¬
set horroris: qd̾ facebaui᷑ nos ambo sensisse.

Expanded text:
beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Marbeato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsũmata uictoria est. non uideri:
Ilud u̾o sulpici meniĩsse tecredo: quo
ccl̾is remonisset. ut ne ip̃m quidem ad se
martinũ cũ eani ille officii causa uisitare uel¬
lec: admiẜit. Nam cũ luxta agellum illiꝯ
p̾teriret. ĩquo iam ante plures annos se¬
pudica cohibebat. andita fide illiꝰ acq uirtu¬
te diuertit. ut tam illustris n̾uti puellam
religioso officõ ep̃s honoraret. Nos u̾o cõ¬
sequentes gauisurau illau uirgiuẽ puta¬
bainus. si quidem hoc intescĩonium uirtu¬
tis sue eẽ habitii rauradꝙͣ tanci noĩs sac̾dos
deposito ꝓpositi rigore uenisset: uerum illa
ꝯtemplatione laxauit: Itaq hir beata accep¬
ca ꝑ aliam fenimã excusatone laudabili.
ab illiꝯ foribo que uidendam se salucandam¬
q nõ dederat. lecꝯ abscessit. O uirginẽ głio¬
sam. que nec a martino quidẽ passa ẽ se uid̾i
O martinũ beatũ qui illam repulsam non
Uin ergo nõ longe ab illa uillula nos
mane uox imnens coegisset. exrni

Expanded text:
consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non um haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium
Abbreviated transcription (Latin):
filium ex iecore piscis angło comitante cu¬
ratum. Su igicur fac snuilitꝰ. et saluabitur
pater tuus: Hoc ille macri retulit Que
confestim pueros ad ãnem direxit: Piscis
capit᷑. et que de extis iussa fu̾ant. primis ĩ¬
ponũtur Uion fefellit aũt uirtutis euẽtꝰ
Ut eñi primo fumꝰ otqris ĩ naribꝰ patris

Expanded text:
filium ex jecore piscis angelo comitante curatum: tu igitur fac similiter, et salvabitur genitor tuus. Haec ille matri retulit: quae confestim pueros ad amnem direxit: piscis capitur, quae de ejus extis jussa fuerant prunis imponuntur. Non fefellit virtutis eventus, ut en
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem fere tp̃s martino atreueris
reu̾tenti fit obiunani uacca: ꝙͣ demon
agitabat: Que relicto grege suo ĩlpĩem fe¬
rebatur. et iam młtos noxie peculca confo¬
derat Serum ubi nob̾ cepit ẽẽ ꝯtigua. hii
ꝯsist̾e̾ iubet. Que mox ad u̾bim illiꝰ stare
cepit ĩ mobilis: Cum int̾ea uidet martinꝰ
torso illiꝰ demonem suꝑsedentem: que ni
ĩ crepans. discede in quit simeste depecude.
et ĩ noxium aĩal agitare desiste: Paruit ne¬
quani sp̃s: et recessit: Nec de fuit sensus i
bucula quin se intelliget lib̾atanr. que ante
podes scĩ recepta quiete ꝓsternit᷑. Semde
utente martino gregem suũ petit. seq
agnimi cec̾aꝵ oue placidior ĩ miscuit Hoc
illo fuit tp̃r. quo martiuꝰ int̾ medias flã¬
mas positus nõ sensit incendiũ. qd̾ iste¬

Expanded text:
Per idem fere tempus Martino a Treueris Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium ,
Abbreviated transcription (Latin):
ausa est ꝑticipare ꝯuiuiũ: s de ferebat ob¬
sequium. Disce igitur disciplinaui: ẜui¬
at tibi matrona nõ impet.i ẜuiat non re¬
cũbat. Sicut martha illa muĩstrabat dño.
nec tam̃ est asfica ꝯuiuio ymo p̾lata est
mĩstranti: maria que uerbũ petiꝯ audie
bat Ista regnia utrũq ꝯpleuit. ⁊ mĩstra¬
uit ut martha. ⁊ audiuit ut maria: Qđo si
cale obsequium. cale ꝯuiuiũ. et ĩ om̃i uita
semel tantum:
religione sc̃oꝵ. nec nmꝰ religiosa sacraꝵ
uirgniũ młcituto. Preteriens ergo mar¬
tinus ĩsecretario ecc̃e habiit mausionem:
loca ubi. aut sederat uir beatus aut steterat.
Stramentũ etiam ĩ quo quieuerat. ꝓciũt᷑
Unaq illaꝵ post dies paucos ꝑteni stra¬
minis ꝙͣ sibi ꝓbñdictõne colleg̾at: ener¬
gumino cuidam quẽ sp̃s erroris agitabat
de uertice. suspendit Nec mora dicto. ciciꝰ
erecto demone. ꝑsona purgata est:

Expanded text:
ausa participare conuiuium, sed deferebat obausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disciplinam: seruiat tibi matrona, non imperet, et seruiat, non recumbat: sicut Martha illa ministrauit Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audi ista regina utrumque compleuit: et ministrauit ut Martha, et audiuit ut Maria. quodsi tale obsequium, tale conuiuium, et in omni uita semel tantum. religione sanctorum nec minus gloriosa sacrarum uirginum multitudine. praeteriens ergo Martinus in secretario ecclesiae habuit mansionem. loca, ubi aut sederat uir beatus aut steterat, stramentum etiam, in quo iacuerat, partiuntur. una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. nec mora, dicto citius eiecto daemone persona curata est.
Abbreviated transcription (Latin):
teponẽs: postumianꝰ iã dudũ ĩqͥt galle au¬
D hec diẽs. te loq̃ntẽ uelxmenter ad¬
Ecce ista regina non solum astitit. s etiã mi¬
nstrauit:. Et uereor ne isto aliqñtulum setu¬
eantur exemplo. qui libent̾ feminis ĩserũt᷑
Propone tibi ante cculos martinum captũ
ĩ palatõ: imꝑatoris p̾cibꝰ ambiri: Regĩe fi¬
de cegi. cemporis necessitate ꝯstringi. ut clau¬
sos cartere ip̃e lib̾aret: et exiliis datos resti¬
tueret: Hec quanci putas ꝯstare ep̃o debius¬
se: ut ꝓ hiis omĩbꝰ nõ aliqnͣtulũ derigore
ꝓpositi relaxaret Uerũptamen quia eccasi¬
one huiꝰ exempli maleusuros ẽẽ aliquos
arbitraris: illi felices erũt si adisciplina
exempli istiꝯ uiri nõ recedant Wideant
eĩ quia martino semel tantũ ĩ uita iam
septuagenatio nõ uidua libera nõ uirgo
lasciuiens. s ss uiro uiuens. ip̃o uiro ꝑit̾
supplicante. regina ẜ uiuit et mĩstrauit¬
Hec edenti nõ cũ epulante discubuit. nͨ

Expanded text:
ec Postumianus, iam dudum, inquit, Galle, audiens te loquentem uehementer adecce ista regina non solum adstitit, sed etiam ministrauit. et uereor ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exsiliis datos restiberet: haec quanti putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum epulante discubuit : nec
Abbreviated transcription (Latin):
comitis uxorem unsisse martino ole¬
causas necessarium sicut est cõsuecudo be¬
sb̾ martini bñdictõne creuisse. qd̾ ex undã¬
eantem q dum ad matrem familias uas¬
culum referret᷑. ẜuasse uircutem: Nam
int̾ manꝰ pueri portantis. ita semꝑ exun¬
dasse oleum. ut om̃e illiꝯ uescimentũ co¬
pia suꝑfusi li quoris operiret. matronam¬
q ita usq ad sũmũ labiũ plenũ uasculum

Expanded text:
comitis uxo- rem misisse Martino olecausas necessarium, sicut est consuetudo, besub Martini benedictione creuisse, quoad exundaneademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃i fedau̾ant. caput atq ora cõsꝑsi.: ante
martini genua seꝓuolunt ueĩam p̾cãtes.
et ut eos abire sineret postulances atq ob¬
secrantes ut ĩ dulg̾et sceleri ueĩam ⁊ copiã
p̾staret ab enudi Senserat etiam priusꝙͣ a
curerent uir beatꝰ illos teneri: nobisq id
ante ian dix̾at. uemam tam̃ clementꝰ ĩdul¬
sit. eosdemq abire ꝑmisit aĩalibꝰ restitutis:
Nud aũt aĩadũti sepe sulpici: martinũ
tibi dic̾e solitimi neqͣquam sibi ĩ ep̃atu
eam uirtutum gr̃an s̾petisse quan priꝰ
se habuisse meminisset. Si quidẽ ante ep̃a
sisse te miror: unũ tantũmodo suscicauit.

Expanded text:
se ipsi foedaverant, caput atque ora conspersi, ante se ipsi foedaverant, caput atque ora conspersi, ante Martini se genua provolvunt, veniam precantes, et, ut eos abire sineret, postulantes: satis secrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum sisse te miror, unum tantummodo suscitarit.
Abbreviated transcription (Latin):
fede cruentum. atq uniu̾sa corporis parte
cedis illiꝰ execrantes iapcim ab ire ꝓperaui¬
Ncerea illi regressi ad redam suam furo¬
re saciato. agi quo ire cepant iumenta¬
pcipiunt Que cum onũa solo frra ac sie
nea riguissent. collentibꝰ altiꝰ uocẽ magris
flagus hinc acq inde resonantibꝰ nsracen
trabibꝰ Inmenta tundunt᷑. S mehil penita
seue manus agebant: In uuo eodemq lo¬
co a ĩalia fixa stabant. Quid ag̾ent ĩfelices
hoĩes nesciebant. Nec iau ultra dissimul¬
coribꝰ diuina uirtute se teneri: Sandẽ ergo
ise reu̾si ceperunt querere quis ille eẽt quẽ
ĩ eodem loco ante paululum cecidissent.
Bũe ꝑcũetantes ognoscunt exuiantibꝰ mar¬
onĩbꝰ causa manifesta. nec ignorare iam po¬
terant. qͥn ob illiꝰ uiri ĩ uiriam ten̾ent᷑ Igit᷑
om̃s rapidis nos passibꝰ ꝯseciuit᷑ a õscio fcĩ
ac menti pudore ꝯfusi flentes ⁊ pulu̾e quo¬

Expanded text:
oede cruentum atque universa corporis parte oede cruentum atque universa corporis parte caedis illius exsecrantes raptim abire properaviInterea illi regressi ad rhedam suam furore sapraecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil ptrabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulcerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Marmnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ssis longa linea copiosi lactis effluere:
Puer q surrexit ĩcoluuus:¬
Onsequti itidem c̃r: iter cũ eo dumi
dycceses uisicaret. agebamꝰ: Nob̾ nes¬
tio qua necessicate remor antibꝰ. aliq̃ncu¬
lum ille ꝓcesserat: In t̾im ꝑagerem pub¬
licũ pleua militantibꝰ uiris fiscalis reda ne¬
mebat. Sed ubi martinũ ĩ ueste yspida in¬
gro ⁊ pendulo pallio circũtectum ꝯtigua de
lat̾e iumenta uiderũt: paululum iꝑtem alt̾¬
ampanefr̃a heserunt. Seinde fimibꝰ ĩplicatis
expediunt᷑: moram fecerunt ꝓperantibꝰ. Qua
ꝓmoci ĩ iuria militantes. pcipitatis ĩ t̾ram
saltibꝰ se dederunt: Die inde martinũ flagris
ac fustibꝰ urgere ceꝑunt Cumq ille mutꝰ
et ĩ credibili pacientia p̾bens cerga cedentibꝰ
maiorem ĩ saniam ĩ felicibꝰ ꝯmon̾et. ex hec
magis furences. ꝙ ille qiͣ nõ senciens uerb̾a
illa ꝯtempnet: nos illico consecuti ĩ ueĩmꝰ¬

Expanded text:
pressis longa linea copiosi lactis effluere. pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumisonsequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insani furentes, quod ille quasi non sentiens verbera illata contemneret. Nos illico consecuti, f
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s grauissuma egritudine extreno
mortis ꝑiculo cepissec urgeri. martinum
euccanit. N ec cũctatus ille ꝓperauit Priꝰ
tamen quani mediũ uic spacium uibeatꝯ
euolũet. uirtutẽ uenientis sensit egrotus:
necepta ꝙ continuo sanitate. uenientious
nob̾ obinam ip̃e ꝓcessit.
Icera die redire cupientem: magna p̾¬
ce detinuunt. Int̾im u̾o unũ de familia
puerum lecali ictu serpens ꝑculit: Quo
iam exanimem nuenẽ ip̃e euanciꝰ suis
humeris illatum ante pedes sciuiri: nichil
illi in possibłe confisus exposuit. Iamꝙ se
malum ẜpentis ꝑonũa menbra diffuderat:
Cerneres omibꝰ uenis ĩflatam cutẽ: et ad
instar utris tensa uitalia Martinꝰ porrecta
manu unnisa puerimẽbra ꝑtractans: digi¬
tum ꝓpe ip̃m. unlnuscłm quo bescia uirus
oñi ꝑte reuccatũ ad martim digitũ cuctͣri¬
sse: Denide ꝑ illud ulceris foramen exiguũ.
ita uirus stipasse cum sangin̾e: ut solet ex
uberibꝰ caprarum aut ouiũ pastoꝵ manu

Expanded text:
 gravissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgeri, Martinum evocavit. Nec cunctatus ille properavit: prius tamen quam medium viae spatium vir beatus evolveret, virtutem advenientis sensit aegrotus: receptaque continuo sanitate, venientibus nobis obviam ipse processit. Altera die redire cupientem magna prece detinuit; cum interim unum e familia puerum lethali ictu serpens perculit: quem jam exanimem vi veneni ipse Evanthius suis humeris illatum ante pedes sancti viri, nihil illi impossibile confisus, exposuit. Jamque se malum serpens per omnia membra diffuderat. Cernere omnibus venis inflatam cutem, et ad utris instar tensa vitalia. Martinus porrecta manu, universa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum vulnusculum quo bestia virus omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu
Abbreviated transcription (Latin):
su absencissimꝰ. At ille ita eũ exhorruite ut in i¬
micum. Admonius ꝙ mirabili et repentina
libertate ut si anucꝰ ẽẽ uellet. talia sibi dic̾e
iterũ dies repetit᷑ febribꝰ. et defugit᷑ Q tolore
cõtenebratũ est cor augustin. et qͥcquid aipi¬
ciebat mors erat. et erat illi patria suppłicui.
atum ĩmanem uerterat:¬

Expanded text:
se didicerat. At ille ita me exhorruit ut inimicum, admonuitque mirabili et repentina libertate, ut si amicus esse vellem, talia sibi dicere e, repetitur febribus et defungitur. 9. Quo dolore contenebratum est cor meum; et quidquid aspiciebam, mors erat. Et erat mihi patria supplicium,atum immanem verterat
Abbreviated transcription (Latin):
me teciusti. ut ꝙ̃ ad mod̾ mẽdicamẽ ta
sic alimenta sũpturꝰ accedam sed dũ ad qui¬
etem satietatis ex idigentie molestia tnseo:
ĩ ip̃o transitu ĩ sidiat᷑ mͥ laqueus ꝯcupiscẽtie.
ip̃e enĩ transitus uoluptas ẽ. et nõ est aliud
quo transeat᷑ qͦ transire cegit necessicas: Et
cũ salus sit cã edendi et bibẽdi. ad iũgit se
tanꝙͣ pedisseca gulosa iccũditas. ⁊ plerumq
p̾ire conat᷑ ut eiꝰ causa fiat. qd̾ salutis causa

Expanded text:
me docuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus accedam. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae; ipse enim transitus uoluptas est et non est alius qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
illa uidua casta pia ac sobria quales ḋs amac.
Iam qͥtem spe alacrior. s fletu et genutu nõ
segnior nõ desinebat oibꝰ horis oronũ suarũ
de filio plangere ad deũ. et intrabant ĩ cõspec¬
tu dei pdes eiꝰ ip̃m tamen diunittebat ad huc
uolui et ĩuolui illa caliginez Et dedit ĩ terim

Expanded text:
illa uidua casta, pia et sobria, quales amas, iam quidem spe alacrior, sed fletu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolui illa caligine. . Et dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sacago ninus. cũ absũt nõ reqͥro.
cũ assũt: nõ respuo. paratꝰ eciam eis sẽꝑ ca¬
rere: Ita mͥ uiteor forsitan fallor. Nemo eĩ¬
securꝰ ẽẽ debet ĩ ista uita: que tota tẽptatõ
noĩatur utrũ qui fieri potuit ex det̾iori me¬
lior: nõ fiat ex meliori deterior.

Expanded text:
non satago nimis: cum absunt non requiro, cum adsunt non respuo, paratus eis etiam semper carere. Ita mihi videor, forsitan fallor; securus esse possit in hac uita que tota temptatio nominatur utrum qui potuit fieri ex deteriori melior non possit fieri ex meliori deterior’.
Abbreviated transcription (Latin):
est. et panlulun sb̾stracta a presencib Cõcur¬
rerũt oñs concinuo Sed cito reddita ẽ sen¬
sui. Et aspexit astantes augustinũ ⁊ frem eiꝰ.
etait adillos. qĩquerenti similis Ubi nuc¬
fuerui: Deinde ĩcuens eos merore attoni¬
nus u̾o silebat: et fletũ refrenabat: Erat ãt
eiꝰ que dani locutus est ꝙ ean nõ ĩꝑegrina re¬
gione s in pacria de fungieam ꝙͣ felitiꝰ opta¬
ret Quo audito. illa uultu anxiore u̾ b̾ans
eum cculis ꝙ talia saperet. atq inde augusti¬
longe est deo. Neq cimendũ est: ꝙ deus nõ
agnoseat in fine scłi unde me resuscitet: Et
ubi sueritis. Cumq hanc sinam u̾bis quibꝰ
potuit explicasset. ꝯtinuo ĩ grauescente mor¬
to exercebatur

Expanded text:
est, et paululum subtracta a praesentibus. Nos concurrimus, sed cito reddita est sensui, et aspexit astantes me et fratrem meum, et ait nobis quasi quaerenti similis: Ubi eram? Deinde nos intuens moerore attoniebam et fletum frenabam. frater autem meus quiddam locutus est, quo eam non in peregre, sed in patria defungi tamquam felicius optaret. quo audito illa uultu anxio reuerberans eum oculis, quod talia saperet, atque inde longe est Deo; neque timendum est ne ille non agnoscat in fine saeculi, unde me resusciteubiubi fueritis". cumque hanc sententiam uerbis quibus poterat explicasset, conticuit et ingrauescente morbo exercebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
q ectitꝰ rediit ĩ eũ lccũ ubi sedebat alipiꝰ. Ibi
eĩ dimiẜat codicẽ apłicũ. uñ surrexerat. Arri¬
puit q codicem. aperuit et legit ĩsi lentio ca¬
pitulum quo pͥmũ ꝯiecti sũt cculi eiꝰ. Non ĩ
comessacõnibꝰ et ebriecatibꝰ nõ ĩ cubilibꝰ ⁊ im¬
pudiciis. nõ ĩ ꝯtẽtõne et emulatõne. s ĩ du
tis in cõcupiscẽtiis. Nec ultra uoluit leg̾e.
qͣi luce securitatis ĩ fusa cordi eiꝰ oĩs dubie¬
tatis tenebre diffugerũt Sũc int̾iecto digi

Expanded text:
citus redii ad eum locum ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem Apostoli, cum inde surrexeram. Arripui, aperui, et legi in silentio capitulum, quo primum conjecti sunt oculi mei: Non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis, notis in concupiscentiis. nec ultra uolui legere nententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut d
Abbreviated transcription (Latin):
chil om̃o usdebat eoꝵ foranũbꝰ seu locis rubeis
et horridis iam effectis. Nasum q ꝑdiderat. la¬
alleqo. flerit genua corimi ipo es seinte s pprus
inanibꝰ carnes eitem appositas: bolos ĩ os eiꝰ¬
bat. et hinꝰ modi nõ ꝯtentus obsequio. allatis¬
dapibꝰ eius uissione regalibꝰ. de ip̃is eidem mo¬
nacho mĩstrabat. loci aut egri qualicatẽ horri¬

Expanded text:
ihil omnino videbant, eorum foraminibus, sive locis rubeis, & horridis jam effectis, quique nasum perdiderat, alloquio, flexit genua coram ipso, & scindens manibus propriis carnes eidem appositas, bolos in os ebat, & hujusmodi non contentus obsequio, allatis ejus jussione dapibus Regalibus, de ipsis eidem Monacho ministrabat, loci, aut ægri qualitatem horri
Abbreviated transcription (Latin):
obitum urbs yponẽsis ĩ colis destituta: ab hosti¬
bꝰ fuerit concremata. Ergo int hec mala fue¬
rũt angustino lacͥ me sue panes die ac uocte.
Amarissimamq et lugubrẽ p̾cet̾is sue senee¬
tutis iam pene extreniã augustinꝰ ducebat uitã.¬

Expanded text:
obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec mala curunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat a
Abbreviated transcription (Latin):
tuitu suꝑ mẽsam lusoriam que ante eos erac.
põtian atendit codicem: culitq et aperuit apos¬
colum paulũ. ĩ opinace sane: Putauiat eĩ ẽe ali¬
arritens augustino ĩtues gratulatorie miratꝰ e
pontianꝰ. ꝙ eas et solas p̾cculis suis liceras: ꝑiss¬
nus illis scripturis securan maxinã ĩpendere.
conio egiptio moriacho. Quiꝰ nom̃ excellenter
clarebat apd̾ ẜuos dei: ꝓp̃os aũt usq ĩ illã horam
latebat. Q uod pontianꝰ ubi ꝯꝑit. ĩmoratus est
la ignorantibꝰ. et adnuraus eande illoꝵ ignora

Expanded text:
te supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliarridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis meis litteras s me Scripturis curam maximam impendere, tonio Aegyptio monacho, cujus nomen excellenter clarebat apud servos tuos; nos autem usque in illam horam latebat. Quod ille ubi comperit, immoratus est m ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
dicti regni regimim p̾fuit. euisq gub̾ nacula
plena curis ꝓuda circum spectõne direxit.
ulłi noxius nõ ĩ uiriosus alicui. uemini uiol¬
entus. Iusticie limites sũmo oꝑe ẜuauit et
coluit. equitatis tramitẽ nõ relinq̃us. Per¬
u̾soꝵ conatus nepharios pene debice mucͦne
ꝯpescuit: maloꝵ moluina ꝯterẽs prauorim
illicitos ausus frenas: Propt̾ qd̾ sui felicis¬
dulcifiue trans quillitas illuxit: letaq sere¬
nitas uotiue ꝓsꝑitatis arrisic:¬

Expanded text:
dicti Regni regimini præfuit, ejusque gubernacula plena curis provida circumspectione direxit: nulli noxius, non injuriosus alicui, nemini violentus. Justitiæ limites summopere servavit, & coluit, æquitatis tramitem non relinquens, perversorum conatus nefarios pœnæ debitæ mucrone compescuit, malorum molimina conterens, pravorum illicitos ausus frænans. Pacis dulcifluæ tranquillitatis illuxit, lætaque serenitas votivæ prosperitatis arrisi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmam hi lectonem nõ ĩtelligẽs. totũ q ta¬
lem arbitrãs: distulit repetendũ ex̾citatior.
in duco elcquio
Nde ubi cp̃s aduenic. quo eũ dare nomẽ
oportebat relicto rure mediolanuni re¬
meauit. Placuit etiam alipio renasci in xp̃o¬

Expanded text:
mam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd de dimentonib siguraꝵ. et deniusicio. ⁊
de mimens. sine magna difficultate. nullo
tuum fuit.
nerat cartagnnẽ quidã manicheor epũs
faustꝰ noĩe magnus laqueus dyaboli. noĩatissi

Expanded text:
quid de divisionibus figurarum, et de musicis, et de numeris, sine magna difficultate nullo htuum est, nerat Carthaginem quidam manichaeorum episcopus, Faustus nomine, magnus laqueus diaboli, et multi i
Abbreviated transcription (Latin):
moriam sc̃oꝵ sicut ĩ africa solebat. pultes ⁊ pa¬
nem et merũ attulisset ab ostiario ꝓhibet᷑. et
ubi loe ep̃m uetuisse cegnoiit: obedient ãplexa
canistro pleno t̾renis fructibꝰ: plenũ purga¬
tioribꝰ uotis poctus ad memorias martirũ ad¬
ẽẽ didicerac¬

Expanded text:
morias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem et merum attulisset atque ab ostiario prohiberetur; ubi hoc episcopum vetuisse cognovit, tam pie acanistro pleno terrenis fructibus, plenum purgatioribus votis pectus ad memorias martyrum afferre didicera
Abbreviated transcription (Latin):
Excesserant caput ip̃iꝰ libidinũ repres ⁊ nlła
erat eradicans manꝰ Qͥnymo ubi eũ pat̾
eiꝰ ĩ balneis bidit pubescentẽ. ⁊ ĩiquitate ĩdu¬
tum ad holescentie. qĩ iam exhxe ĩ nepotes
gestiret. gaudens matri eiꝰ idicauit. Sed ĩ
et exordiũ sc̃e habitacõnis sue Nam ille ad¬
huc catecuminꝰ. et hoe recens erat: Itaq illa

Expanded text:
excesserant caput meum uepres libidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater in balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri indicauit, gaudens et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus, et hoc recens erat. Itaque illa
Abbreviated transcription (Latin):
nensem qͣndam uirginẽ scio. q̃ cũ seoleo per¬
p̾bitꝰ. instillau̾at lacͥmas suas moxademo¬
nio fuisse sauatam.
Cio eti ani ep̃i semel ꝓ adolescente ꝙ̃
nõ iudic orasse. illum ilico demonio
caruisse: hec augustinus ĩpredicto libro:¬

Expanded text:
nensem quamdam virginem scio, cum se oleo perpresbyter instillaverat lacrymas suas, mox a daemonio fuisse sanatam. Scio etiam episcopum semel pro adolescente, quem non vidit, orasse, illumque illico daemone caruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
mias etroris eiꝰ. Uidit ꝙ se stantem ĩ qͣdam
regula lignea. ⁊ adueientem ad se iuuenem
splendidum et hyarem acq arridẽtem sibi.
cũ illa eẽt merens et merore ꝯfecta Qui cũ
di gr̃a. illa respondit dices: Perditonẽ filii mei¬

Expanded text:
mias erroris mei? Vidit enim stantem se in quadam regula lignea, et advenientem ad se juvenem splendidum, hilarem atque arridentem sibi, cum illa esset moerens et moerore confecta: qui cum di gratia, atque illa respondisset perditionem me
Abbreviated transcription (Latin):
dant. inc̾dũ ferende fortassis: referende nũqm̃:
Prorũpendũ sane ĩseriũ quid. qd̾ nõ modo ucili¬
ter: s et libentꝰ audiant. et suꝑsedeant otiosis.
Int̾ ueĩendũ caute ⁊ prudent̾ nugacitati: Santo
studio sugiens uugas. qͣnto odio ꝑsequeus sic
de cractõnem. facile potest aduci:
deue u̾bum ꝓferret amar: ex eo maxime

Expanded text:
dum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, et supersedeant otiosis: interveniendum caute et prudenter nugacitati. » Tanto studio fugisse nugas, quanto odio persecutus sit detractiones, facile potest advertidine verbum proferret amarum, ex eo maxime
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ saluacoris ĩ ip̃o ad huc lacte matris teneꝵ
cor eius pie bib̾at. et alte retinebat. Et qͥe¬
ridicum nõ eum tocum rapiebat..¬
cred̾et si scũ plorare cũ despit᷑ et matrem
enis arborem lac̾mis lacteis: nec nõ ⁊ mani¬

Expanded text:
 tui, in ipso adhuc lacte matris tenerum cor meum pie biberat et alte retinebat, et quidridicum, non me totum rapiebat.crederem ficum plorare cum decerpitur, et matrem ejus arborem lacrymis lacteis? Quam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dam ꝑte pcii redẽptõnis huiꝰmodi q̃ soluẽda res¬
tabut se curitatem habẽ plenanam nitẽterent.
sesttone ip̃iꝰ regis totalitꝰ posuerũs. ut uł ip̃e li¬
teraiet᷑ a carcere. remanẽtibꝰ cetis xp̃ianis i uin¬
culis. donec huiꝰinodi solutõ pfecta succeteret.
de libacis: Pefacus u̾o rex prptũ nec dilatũ ies

Expanded text:
redemptionis hujusmodi, quæ solvenda restabat, securitatem habere plenariam intendentes, in electionem ipsius Regis totaliter posuerunt, ut, vel ipse liberaretur a carcere, remanentibus ceteris Christianis in vinculis, donec hujusmodi solutio perfecta succederet, de liberatis. Præfatus Rex super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
urg̾et᷑ febribꝰ et ẽẽt ĩtransitu petiit filiũ sim
dicens. Que so fili dulcissime ne me ance diẽ
qͣrtum sepeliatis. ut uenientes famuli uł sa mu¬
le om̃s uideant corpusculu meũ: ne ullꝰ frustre¬
tur ab exequiis meis de his qͦs enutrim. ⁊ hec
cat᷑ inferecrirac in ecc̃a deportat᷑. Quarta u̾o
die priꝙͣ sepeliret᷑ cantꝰ otor suauitatis fragra¬

Expanded text:
urgueretur febribus et esset in transitu, petiit filium, dicens: 'Quaeso, fili dulcissime, ne me ante diem quartum sepeliatis, ut venientes famuli famulaeve omnes videant corpusculum meum, nec ullus frustretur ab exsequiis meis de his quos studiosissime catur in feretro atque in eclesia deportatur. Quarta vero die, priusquam sepeliretur, tantus odor sua
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam. sub magri su ferula positꝰ. sic ei obediẽs¬
et reisens existebat. sic q illius et religiosor ei¬
bilitꝰ ĩ utrisq E rac q cura diuina sic ĩtentus
offitia. uc neqͣꝙ̃ ip̃oꝵ audicõne ꝯtentus exist̾et.
nisi ea que coram se die nectuq a sius faciebac
clicis solennit celebrari: ab ip̃o cũ eoꝵ aliqͦ aten¬
Ic ab ineũcis ecatis pͥmo diis dei filiũ te¬
neraiuentis affectõne dilexit: nec dilig̾e
desiit studia ꝯtiuanto salubria ꝙͣ diu uixit:

Expanded text:
m Magistri ferula positus, sic ei obediens& reverens existebat, sicque illius recipiebbiliter in utrisque, circa divina sic intentus officia, ut nequaquam ipsorum auditione contentus existeret, nisi ea, quæ coram se die, noctuque a suis faciebat Clericis solemniter celebrare, ab ipso cum eorum aliquo atten Ab ineuntis ætatis primordiis Dei filium tenera mentis affectione dilexit, nec diligere desiit, studia continuando salubria, dum vitæ
Abbreviated transcription (Latin):
lacrator amarꝰ. et cecus. adu̾sus liceras de mel¬
le celi melleas. et de lumĩe tuo luminosas. et
ad iutor meus. Qmͣ suaue mͥ subito factũ est.
carere suauitate nugaꝵ meaꝵ. et quas amitt̾e
metus erat. Iam dimitte̾ gaudiũ erat Eicie¬
bas eñz eas. a me uera tu et sũ ma suauitas.
Siciebas et intrabas ꝓ eis. onii uoluptate sui¬
uior. Sed nõ carm et sanguin. oĩ luce clarior.
onii secreto int̾ior. onĩi honore sblimior. s nõ

Expanded text:
latrator amarus et caecus adversus Litteras de melle coeli melleas, et de lumine tuo luminosas: et demptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, eiciebus et intrabas pro eis omni uoluptate dulcior, sed non carni et sanguini, omni luce clarior, sed omni secreto interior,
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ꝓfecto moribꝰ elegatis ꝯspicus extitit
honescate. In honestis et turpibꝰ a se peni¬
tus relegatis: Nani sic pudicicie ad hesit oꝑibꝰ
sic carins studuit euitare contagia: ꝙ etiam
augnientũ: oꝑa q salubria hortabant᷑. De¬
mulcebant auditoꝵ p̾cordia. et ĩ eoꝵ edificatõ¬
nem mulciplicem. redũdabant. Hic p̾di¬

Expanded text:
ibus, moribus elegans, conspicuus extitit honestate, inhonestis, & turpibus a se penitus relegatis. Nam sic pudicitiæ adhæsit operibus, sic carnis studuit evitare contagia, quòd augmentum, operaque salubria hortabantur, demulcebant auditorum præcordia, & in eorum ædificationem multipliciter redundabant. C
Abbreviated transcription (Latin):
redti sõbet ab eis qui accessuri sũt al baptismũ
erunt nom̃ bictorini: ĩstrepitu gratulatõnis
Cito sonuerũt exultacõne qr uidebant eñ. et
eito siluerũt ĩtentc̃e ut au dirẽt eũ. Pionũtia¬
uit uictorinꝰ fidem uerani p̾clara fidutia: et rapi¬
ebant eũ oñis ĩ cor suũ amando ⁊ gaudẽdo. Sed

Expanded text:
reddi solet ab eis qui accessuri sunt ad gratiam tuerunt nomen ejus strepitu gratulationis. Cito sonuerunt exsultatione, quia videbant eum; et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. Pronuntiavit ille fidem veracem praeclara fiducia, et volebant
Abbreviated transcription (Latin):
patribꝰ ordinate. nouoꝵ aust̾icatẽ aditieus sibi
mocuꝓprie uolũcatis in dictam. Nam ꝑ totłiqua¬
dragesimale c̃s. et quadr agnita dies festum na¬
calis dm̃ pcedences. ac oĩui festi iucatũ uigilias
nec nõ et quatuor tpra que cacholica in dicit
curiosis cibariis usui ꝓpͥo int̾dietis. In uigiliis
u̾o festiuitatũ uirginis macris dei. et nacalis

Expanded text:
Patribus ordinatæ novorum austeritatem adjiciens, sibi motu propriæ voluntatis indictam. Nam per totum Quadragesimale tempus, & quadraginta dies festum Natalis Domini præcedentes, & omnium festivitatum vigilias, necnon & quatuor tempora, quæ Catholica indicit Ecuriosis cibariis usui proprio penitus interdictis. In festivitatum verò Virginis gloriosæ, & Natalis
Abbreviated transcription (Latin):
miẜabiles et deiectas ꝑsonas ualde ꝯpatiẽs.
se ip̃is in elemosinaꝵ largitõne numuificũ
exibebat: uirgiubꝰ Insuꝑ quibꝰ ĩ opia effectum
maritalis copule denegabat ne illas icarms
lubricum labi ꝯtinget. de docibꝰ ꝯgrius ꝓui¬

Expanded text:
onas valde compatiens, se ipsis in eleemosynarum largitione munificum exhibebat. Virginibus insuper, quibus inopia effectum maritalis copulæ denegabat, ne illas in carnis lubricum labi contingeret, de dotibus
Abbreviated transcription (Latin):
audiẽs hec un dei bernardus blandis u̾bis ꝯso¬
lat᷑ muliere. et de celo ꝓmittẽs auxiliũ. precipit
ut die sequenci iam eñi uox instabat. ꝯfidens in
femias et minas quas eadem nocte ab incubo
ne ĩ loctulo tuo: et siquid potest agat: Egit muli¬
er qd̾ iussũ fu̾at. et reculans ĩ lectulo suo. signo
erucis munita: iuxta se baculum pouit: Ad est
opus: nec ad ip̃m cubile p̾sumit accede: Minat᷑
tam̃ acerrine ꝙ discedente b̾narto ałb̃e ip̃e ĩ eiꝰ
supplitia reuertetur:
ximꝰ ppłs ad ecẽam ꝯuenisset: int̾ missaꝵ sollẽp¬
scendit. et ut ons qui ĩ eccłia erant. can delas accẽ¬
cłicis facies: ĩ auditos dyaboli ausus publice apic.
et forneatorem sp̃m qui ĩtam horrenda ĩ quina¬
menta etiam cotra nat᷑am suam exarserat: cum
libꝰ illis luminaribꝰ: extincta est demceps tota
uirtus dyaboli. et mulieri pꝰt ꝯfessione in cõ¬
municanti. nũꝙͣ post ea apparuit ĩimicus:¬

Expanded text:
Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem; et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in phemias et minas, quas 1106 eadem nocte ab incubo pone in lectulo tuo, et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo, signo crucis munita, juxta se baculum ponit. Adest opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere: minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. ximus populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum solemcendit; et ut omnes qui in ecclesia erant, candelas accenclericis faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inquinamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum libus illis luminibus, exstincta est deinceps tota virtus diaboli, et mulieri post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
to aredio abbate urbis lemonice. qui ab ip̃o i¬
cecio ancistite enucritus. et elleatꝯ sine dyaco¬
natꝰ ordinem est sorticus. hec que biecta sunt
me audite: quẽ ĩbxe no credo fefellisse. cũ ꝑ eũ
deus eo tp̃re quo mͥ isda reculit ⁊ cecoꝵ cculos
illuminaret. et ꝑalicicis gressũ p̾staret. ⁊ ĩ ergu¬
minos eiectis demonibꝰ cane menci restitueret:
Nec credendum est eũ mendaci mibe obũbr an¬

Expanded text:
qui ab ipso Nicetio antistite enutritus, et clericatus ordinem sortitus est, haec quae subjecta sunt me audisse: quem in hoc non credo fefellisse, cum per eum Deus eo tempore, quando mihi ista retulit, et caecorum oculos illuminavit, et paralyticis gressum praestitit, et energumenos ejectis daemonibus sanae menti restituit. Nec credendum est eum mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
po. cũ int̾ leq̃ndũ exhiis que sugg̾ebat
sps. et si nd ĩ fideli muiꝰ cũ fidenciaĩo reẜuaret
ut haberet quid dicet de nuo tractaturꝰ ecce uox
ad eũ uenit dicẽs. Donec istud tenueris: aliud
non recipies.¬

Expanded text:
 cum inter loquendum ex hiis que suggerebat spiritus et si non infideli minus tamen fidenti animo reseruaret ut haberet quid diceret denuo tractaturus, ecce uox uenit ad eum dicens: «Donec istud tenueris aliud non accipies
Abbreviated transcription (Latin):
Aucis queq expletis dieb atransitu¬
suo. cuidam fr̃i religioso magnifice satis
apparens ⁊ arguens fres suos monachos desuo¬
sionem felicicatis et̾ne ĩ sua ꝑ seuantibꝰ obediẽ¬
tia et doecrina: ait illi Hoc etiam scito et dicito

Expanded text:
aucis quoque expletis diebus, alteri cuidam fratri magnifice satis apparens, et arguens de suo nos dsionem felicitatis aeternae in sua perseverantibus obedientia et doctrina: « Hoc etiam scito, ait, et dicito
Abbreviated transcription (Latin):
prẽui sẽm bernar dii abbaten a liq̃ndo deuotissie
uisitauit. keditur aũc abeo. lacrimabilit̾ que¬
rebat᷑ ꝙ nõ ẽẽt eũ ultra uisurꝰ. Qui uir dei: Ne
expectans: ip̃a nec te qua ex hac uita decessit.i
monast̾io graudi silue apparence sibi uide me¬
ruic. et dicenteui Frat̾ guille: Et illez Sece
ego dñe. Ueui ĩquit mecũ Quo int̾regante
manebis hie: ego aũt ascendam ad montem.
Int̾irgatus qua de causa uellet ascent̾e. ad discere
nitio. Sursum sciencie plenitudo. sursil est ple¬
na noticia ueritatis Et ĩlxe u̾bo dimntens esi:
montem altissimũ subiit coram illo Cũq ĩ tue¬
ret᷑ eucem illum: exꝑge factꝰ est. et eeeurrit ei¬
diem ac diligentiꝰ ĩquirẽtes: ut audieraut ĩue¬
nerũt

Expanded text:
otissime visitavit. Rediturus autem lacrymabiliter querebatur, quod non esset eum ultra visurus. Cui Vir Dei: « Ne llelmus expectans, ipsa nocte cum ex hac vita decessit, in monasterio Grandis-Silvae apparentem sibi videre meruit, et dicentem: « Frater Guillelme. » Et ille: « Ecce ego, domine.--Veni, inquit, mecum. » Quo interrogante manebis hic; ego autem ascendam ad montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere nitio: sursum scientiae plenitudo, sursum vera notitia veritatis. » Et in hoc verbo dimittens eum, in montem altissimum subiit coram illo. Cumque intueretur euntem illum, expergefactus est, et occurrit prdiem ac diligentius inquirentes, ut audierant invenerunt