comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio hec origiins ac sephulchrĩ D¬
Scio sic ẽẽ ex̃ patriam tũ in estus
monorꝑ Nichilo letior inea ipã
quam tuã dicis patria morieris s
roribus carcũuentũ scẽ docteq sił
ac diserte pauꝑtatis exempla non
admuenerant fortimacioribus agã
si quod doles ⁊egibus ac cesaribꝰ
accidisse monstrauero ducũ q cla¬
dissimis maximoꝵ ue bõmi fortuã
sis recusaturꝰ uidee & Quid dic¬
turus quos ue in medñt ꝓlaturus
sis sentio S quid opus est nerbis
doleo ex̃ priãm mori mortis q mo¬
manũ horres iudeo pergam tamẽ
auam feliciter tu iuideto michi iteꝵ
dixisse et fideliter monusse sat fu̾it
Alex andr um pella genuit babilon
ꝑuuit alexandria conditoris sin no¬
men ac cinerem custõdinit Altrũ
alexandrum E pra regina pauerat
lutanus amicus obt̾uit Cyrũ ꝑsis
regem tulerat syria Triuicũ tulit
marcum crassum magnũ q poni¬
peũi Roma et romanũ imperiũ
omne suspexerat que uinoꝵ mag¬

Expanded text:
tio hec originis ac sepulcri. tio hec originis ac sepulcri. Scio sic esse; extra patriam tamen mestus morior. Nichilo letior in ea ipsa quam tuam dicis patria morereris. Sed roribus circumventum, sancte docteque simul ac diserte paupertatis exempla non adiuvant, fortunatioribus agam: si quod doles regibus ac Cesaribus accidisse monstravero, ducumque clarissimis, maximorumne hominum fortunam sis recusaturus videro. Quid dictura quosve in medium prolatura sis sentio. Sed quid opus est verbis? doleo extra patriam mori, mortisque momanum horres video; pergam tamen, quam feliciter, tu videto; michi verum dixisse ac fideliter monuisse, sat fuerit. Alexandrum Pella genuit, Babylon peremit, Alexandria conditoris sui nomen ac cinerem custodivit. Alterum Alexandrum Epiri regia paverat, Lucanus amnis obruit. Cyrum Persis regem tulerat. Scythia truncum tulit: Marcum Crassum Magnumque Pompeium Roma et Romanum imperium omne suspexerat: que vivorum mag
Abbreviated transcription (Latin):
Carthago genut ⁊oma docuit ar¬
chadia sepeliuit flactũ horaciu
Apulia enmũ Calabria stacium
tres amicos siue ut alni uolunt qͣ¬
tuor duos senecas indelicz Gallionẽ
et lucanũ misit corduba et hos om̃s
et plantum arpinarem et luciliũ ar¬
et inuenalem aquitatem et ꝓpertiũ
nubꝵ et ualenum anxiate i et ca¬
tullum nerorensem et narini tremo¬
nenẜ et gallum feronilienẜ et actiũ
pisaurenẜ et cassiũ ꝑmensem et
claudianũ florentinũ et ꝓsũt uul¬
teranũ et mille alios dona retinut
ac magna ex ꝑte humo concedit ał¬
mo uix serum uelut ad sepulturã
patrie restituo sicut exdiuerso mul-¬
tos roma eadem genuit alibi mo¬
Ritiuos orbis terre quasi donnus au¬
gusta est et que quadrangularis
ciuꝰ ab extremo ad extremũ tnͣsitꝰ
et hic uiuere et illic mori nõ pluris
est fortibus aĩs quam pro uario usu
baluenm taduuo sen bruiali esti¬
uũ tohalamũ nutare trita est
om̃ibus maxime illustribus alt̾u a¬

Expanded text:
Carthago genuit, Roma docuit, ArCarthago genuit, Roma docuit, Archadia sepelivit; Flaccum Horatium Apulia, Ennium Calabria, Statium tres Anneos, sive, ut alii volunt, quattuor, duos Senecas videlicet, Gallionem et Lucanum misit Corduba; et hos omnes, et Plautum Arpinatem, et Lucilium Aret Iuvenalem Aquinatem, et Propertium Umbrum, et Valerium Antiatem, et Catullum Veronensem, et Varum Cremonensem, et Gallum Foroiuliensem, et Actium Pisaurensem, et Cassium Parmensem, et Claudianum Florentinum, et Persium Volateranum, et mille alios, Roma retinuit, ac magna ex parte humo condiino vix serum velut ad sepulturam patrie restituto. Sic, ex diverso, multos Roma eadem genuit alibi morituros, Orbis terre quasi domus angusta est, et ipse quadrangularis, cuius ab extremo ad extremum transitus, et hic vivere, illic mori, non pluris est fortibus animis quam pro vario usu balneum triclinio, seu brumali estivum thalamum mutare . Trita est omnibus, maximeque illustribus, alterna
Abbreviated transcription (Latin):
lo quor intelligis atq iõ multa fes¬
tuans tñseo s ne t̾tii ordims exͫ
desit Illum palestine cyprus tulit
Illum mirsie campania hos hyspanie
ytalia allum quidem bononia picta¬
nũ  Incelligo plane singula sed
ad huc muitue ꝓcul apatria mo¬
rior R Et ego plane cam̃ hui ꝯ¬
⁊ ci intelligo quod si sanctissimis
sprritibus celo q semper herentibo
nulla iam t̾rene patrie cura esset
que mĩdum tibi depoĩta s mich⁊
credite si celo inhyas deponenda ẽ
Attingam tũ de huic alios uirtutis
amicos celi memores et nũdũ tũ
celi studio terre oblitos samii ossa
pictagoris meta pontus texit Cy¬
teronen apprimi ortum rome. ilitũ
carietesmꝰ exaĩmẽ uidit. plur mũ
grandinũ nesciui cuiꝯ extinxit
uirgil iũ mũdo dedit mantua br̃u¬
dusiũ siue alii ꝑhibent carentum
⁊ apuit Nunt neapolis tenet om¬
dñi Sulmo ꝯpegit ponticũ soluit
exiliũ then̾ciũ comitũ ut fama ẽ

Expanded text:
loquor intelligis, atque ideo multa fesloquor intelligis, atque ideo multa festinans transeo: sed ne tertii ordinis exemplum desit: illum Palestine Cyprus tulit, illum Nursie Campania, hos Hispanie Italia, illum quidem Bononia, hunc Patavium. Intelligo plane singula, sed adhuc invitus procul a patria morior. Et ego plane causam rei huius intelligo, quod scilicet sanctissimis spiritibus celoque semper herentibus nulla iam terrene patrie cura esset, que nondum tibi deposita, sed, michi crede, si celo inhias, deponenda est. Attingam tamen dehinc alios virtutis amicos, celi memores, nondum tamen, celi studio, terre oblitos. Samii ossa Pythagore Metapontus texit; Ciceronem, Arpini ortum, Rome altum, Caiete sinus exanimem vidit; Plinium grandevum Vesevi cinis extinxit. Virgilium mundo dedit Mantua, Brundusium sive, ut alii perhibent, Tarentum rapuit, nunc Neapolis tenet; Ovidium Sulmo compegit, Ponticum solvit exilium; Terentium comicum, ut fama est,
Abbreviated transcription (Latin):
ram pati que te ortum alibi tũsfor¬
mabit in se d. Procul a prĩa mors
me mouet et sepulchrum R Et
celestes illi diuiuiqz homines quos
etas una et eadem mẽdia mũdi ꝑte
genuerat toto orbe dispersi sunt
mortibꝰ atq sepulchris illũ ephesꝰ
Illum syria illum ꝑsis illũ h ar
ineuia Illum ethiopes illũ iudi
ylluni achaia Illui roma Illmui
ultimũ seruat hyspama Quosdã
tũ ex hiis locis mortis ablatos ẽẽ
minc in ytalicis urbibus fama est¬
ea ꝑte qua t̾reni erant Pars quidẽ
echẽa pridem hand dubie celu t¬
D̾ Extra prĩam mori o R Giuid
secundi ordinis uiros loquar illi stri¬
Doni bethleem p̾us et post roma
Illum gallia pannome atq illũ
athenis abstulit piseos hunc gre¬
tie ata hunt hyspanie ⁊ apuit ro¬
ma hunc mediolanũ ⁊ ome unũ
hunc defectum affrice sBardima
In al occidentis id duo lucida sy¬
dera equa meritis mucta aĩs uici¬
na corporibus qui sunt De quibus

Expanded text:
ram pati, que te ortum alibi transforram pati, que te ortum alibi transformabit in se. Procul a patria mors me manet et sepulcrum. Et celestes illi divinique homines, quos una etas, una et eadem media mundi parte, genuerat, toto orbe dispersi sunt mortibus ac sepulcris. Illum Ephesus, illum Syria, illum Persis, illum habet Armenia, illum Ethiopes, illum Indi, illum Achaia, illos Roma, illum ultima servat Hispania, quosdam tamen ex his loco mortis ablatos esse, nunc in Italie urbibus fama est, qua terreni erant; pars quidem etherea pridem haud dubie celum tenet. Extra patriam mori oportet. Quid secundi ordinis viros loquar? Illum Stridoni Bethleem prius et post Roma, illum Gallia Pannonie, atque illum Athenis abstulit Parisius, hunc Grecie atque hunc Hispanie rapuit Roma, hunc Mediolanum Rome vivum, hunc defunctum Africe Sardinia, num, occidentis duo lucida sidera, equa meritis, iuncta animis, vicina corporibus; qui sint de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inspirate redditus saluti et tyr̃ana
a cognatis esset occisus atq it a
ueram ꝑ om̃ia uisionem eatus ꝓ¬
misso tempore reditunu in patrĩa
exspectaret ꝙti anni ad fine pug¬
uans spracusis occubuit eoq illum
nõ in priam suam redisse somp¬
morum int̾p̃tes dixere ne qua peni¬
tus pars sompnii falsa eẽt Ego
quid de sompmis sentirem dixi ali¬
bi de hoc in prĩam reditu quod oc¬
currit mõ ał non dixerim D Qx
priãn mori cogor Ie Dixi dii
de exillo loqueremur nemo ex̃ pa
triam moritur aut omnes Doctis
quideni uiris placuit omuẽ mũdi
plagam esse ꝙatriani et p̾sertim
forti ammo quem nõ huiꝰ aut
illius ꝑtis amor ast̾uxert alus
eam tñ ubi bene esset contͣ nullã
hic ẽẽ homi patriam quibꝰdã ui¬
sum est illa cõis þec altior phĩa
est O Morior procul a patria
in qua natus sum R̾ ubi morieris
illa demũ uerior ꝑatria tua est iͣ
te diutius possidebit uec uagari
amplexa constriuget Disce hanc t̾¬

Expanded text:
insperate redditus saluti, et tyrannus insperate redditus saluti, et tyrannus a cognatis esset occisus, atque ita veram per omnia visionem ratus, promisso tempore reditum in patriam expectaret, quinti anni ad finem pugnans Syracusis occubuit; eoque illum modo in patriam suam rediisse somniorum interpretes dixere, ne qua penitus pars somnii falsa esset. Ego quid de somnis sentirem dixi alibi; de hoc in patriam reditu, quid occurrerit modo dixerim. Extra patriam mori cogor. Dixi dum de exilio loqutriam moritur, aut omnes; doctis quidem viris placuit omnem mundi plagam patriam esse et presertim forti animo, quem non huius aut illius partis amor astrinxerit; aliis eam tantum ubi bene esset. Contra nullam hic esse homini patriam quibusdam visum est. Illa communis, hec altior philosophia est. Morior procul a patria in qua natus sum. Ubi moreris, illa demum verior patria tua est, illa te diutius possidebit, nec vagari amplexa constringet; disce hanc ter
Abbreviated transcription (Latin):
Orior exͣ prĩos fines ꝑ An
ꝑeg. mo ĩd accidit an exuli ĩa
seu te in hus terris uisendi dissen¬
di q studiũ sen religiosa denocio de¬
tinebat et gaudendũ quod hones¬
to te mors reꝑit in actu seu iusta
sinã et ferendum non mõ fortiter
s libentꝰ nullo ẽm̃ melius mõ m¬
iusti scelus homĩs quam iusti sup¬
plitu spontanea ac tñquilla ꝑꝑes¬
sioue diliutue sui potencioris n¬
uria neq id tũ ideo dolendum s
satis ut arbitror de exilio disputatũ
est D Ex̃ patriam morior ꝑ
Dicebam mõ hoc est in patria re¬
dire nullus rectior trames erat ulłꝰ
bremor aAn tibi Endemus ille cy¬
prius familiaris ari ᷝ ͥ ᷤᷤ e memoria
lapsus est de quo arͥ ͥ ᷤᷤ idem sc̃bit
et cycero qui grauiter in thesalia e¬
grotaret iuidit in sompniis se qmͣ¬
p̾mũ egritudine liberandu et pꝯ
quĩquẽmũ in prĩam renersuru
Tyramniũ uero urbis illius ubi tt̃
erat Alexandrum ferro illuo ꝑituꝵ
Cumq ip̃is pancis post diebus

Expanded text:
orior extra patrios fines. An peregrino id accidit an exuli? Iam seu te in his terris visendi discendique studium, seu religiosa devotio detinebat et gaudendum quod honesto te mors reperit in actu, seu iusta sententia et ferendum non modo fortiter sed libenter: nullo enim melius modo iniusti scelus hominis, quam iusti supplicii spontanea ac tranquilla perpessione, diluitur; sin potentioris iniuria, neque id tamen ideo dolendum. Sed satis, ut arbitror, de exilio disputatum est. Extra patriam morior. Dicebam modo “hoc est in patriam redire”; nullus rectior trames erat, nullus brevior. An tibi Eudemus ille Cyprius, familiaris Aristotelis, e memoria lapsus est, de quo et Aristoteles idem scribit et Cicero? qui cum graviter in Thessalia egrotaret, vidit in somnis se quamprimum egritudine liberandum, post quinquennium in patriam reversurum, tyrannum vero urbis illius ubi tunc erat Alexandrum Phereum illico periturum; cunque ipse paucis post diebus
Abbreviated transcription (Latin):
insultent nimo/ que uero archip̃sid
⁊acio hus om̃ibꝯ una ⁊espondect
cłipeoq et galea suis q artibus et
ꝓp̾a ui. s celesti magis auxilio c̃rũ frem̃ ͣ
hostium tela discuciat Ca michi de tuo
ingemo spes est ut unde uictoria stet
facile nidices Non te diucius trabam
diixeris utruma meciens iudico ne
longior pfacio libellum breue non alitꝰ
quam pregrande caput exiguron
corpus premat ¶nichil est eñi smne
mensura et ꝑciũ ꝓporsione formosu¬
gaudium et spes &

Expanded text:
insultent: que vero arci presidet insultent: que vero arci presidet ratio, his omnibus una respondeat clipeoque et galea, suisque artibus et propria vi, sed celesti magis auxilio circumfrementia hostium tela discutiat. Ea michi de tuo ingenio spes est, ut unde victoria stet facile iudices. Non te diutius traham, duxeris, utrunque metiens videto ne longior prefatio libellum brevem non aliter quam pregrande caput exiguum corpus premat. Nichil est enim sine mensura ac partium proportione formosuGaudium Ratio Spes
Abbreviated transcription (Latin):
fallit ut incorꝑibus honũ sic in auinus
multiplici passione affectis medicamẽta
uerboꝵ multis mefficatia uisum ni sed nͨ
illud quoq me pret̾i̾t ut iuisibiles ani¬
morum morbos sic muisibilia esse reme¬
uena ueris sm̃s liberandi sunt ut qui
audiendo ceciderant audiendo surgant/
O hi qui quod hĩt egenti libens ł ob¬
tulit annico quantulum cũq est pleno ami¬
citie functus est manere am̃i em̃ spectat
aunititia non ⁊em que parua liq mag¬
ni amoris iudicium ese põt Ego quid
ut magnificum quidꝙͣ tibi opto sic
quid optius hoc tempore largiar nan
habeo ꝙ si ualidum senseris ipã qne
precium rebus fatit utilitas ꝯmendabit
sui in ualidum excusabit amor nosta
Sdit autem ad legendum uemes quasi
quatuor ille famosiores et ꝯsang̾nee
passiones annui sepes seu cupiditas
et gaudiũ metus et dolor quas duc
sorores equis ꝑtibus ꝓsperitas et ad¬
nersitas pepert̃. Hit illint humano

Expanded text:
fallit, ut in corporibus hominum sic in animis fallit, ut in corporibus hominum sic in animis multiplici passione affectis, medicamenta verborum multis inefficacia visum iri, sed nec illud quoque me preterit, ut invisibiles animorum morbos, sic invisibilia esse remeventi veris sententiis liberandi sunt, ut qui audiendo ceciderant, audiendo consurgant. Ad hec qui quod habuit egenti libens obtulit amico, quantulumcumque est, pleno amicitie functus est munere. Animum enim spectat amicitia, non rem, que parva licet magni amoris indicium esse potest. Ego quidem, ut magnificum quodque tibi opto, sic quid aptius hoc tempore largiar non habeo. Quod si validum senseris, ipsa que pretium rebus facit utilitas commendabit; sin invalidum, excusabit amor noster. Sic autem ad legendum venies, quasi quattuor ille famosiores et consanguinee passiones animi, spes seu cupiditas et gaudium, metus et dolor, quas due sorores equis partubus prosperitas et adversitas peperere, hinc illinc humano animo
Abbreviated transcription (Latin):
idq cum omis uirtus ẜabeat tamen p̃¬
cipne fortitudo cuius inter fortune tar¬
bines ac tenebras ⁊ erum terabiłiũ et tnͣ¬
quillitas gracior et lux ip̃a conspectior
est michi uero non solum ad antiquũ
tui amorem quod impossibile factu
Zebor multum none beniuolentie ad¬
iecermi i s abio festmantem chalamum
ad het amĩa sno temꝑe scabenda deflcx¬
erim ut et in scaiptis meis annmi tui
uultum uelut inspeculo contempleris
et si quod ibi mins excultum apparut
quod bana fide displiceat ad hunt mod̾
formes ata ita te instituas ut sen so¬
litis sen nouis artibus que inmitͬabiles
sunt tecum ut si post hanc fortuna ua¬
aauerit milla te spẽs rerum pertirebet
sed paratus ad amĩa ꝓmiptus ad singula
dulcoa pariter et a mara despicias fidentis¬
sume ab aduerso marroneũ illud Nor ex clamas
ulla laborum o uirgo oiania mi facies
mopnia te fargit ¶ Omma percepi
atq ammo mecun ante perect nec me

Expanded text:
idque cum omnis virtus habeat, tum pridque cum omnis virtus habeat, tum precipue fortitudo, cuius inter fortune turbines ac tenebras rerum terribilium et tranquillitas gratior et lux ipsa conspectior est —, michi vero non solum ad antiquum tuum amorem, quod impossibile factu rebar, multum nove benevolentie adieceris, sed alio festinantem calamum ad hec non suo tempore scribenda deflexeris, ut et in scriptis meis animi tui vultum velut in speculo contempleris. Et si quid ibi minus excultum apparuerit, quod bona fide displiceat, ad hunc modum formes atque ita te instituas, ut seu solitis seu novis artibus, que innumerabiles ei sunt, tecum posthac fortuna variaverit, nulla te species rerum turbet, sed paratus ad omnia, promptus ad singula, dulcia pariter et amara despicias, fidentissime ab adverso Maroneum illud exclamans: Non ulla laborum, o virgo, nova mi facies inopinave surgit: omnia precepi atque animo mecum ante peregi. Nec me
Abbreviated transcription (Latin):
lãrum posset esse commerciũ nl oranũd
preter carcerem defuit at mortem ꝙͣuis
ne carcer de fuit dum fidissinia comune
et pars tuorum uiscermu nati om̃s
nateq ab hostibus capti essent nullo
prorsus tibi relicto solacio tante prolis nͨ
mors quiden dum et tu secum assidue
luctarcris nt unus ex filus iam minc
teneram et in fr sontem amnĩa in cartẽ
posuiss ¶ Quod multimi impletũ inte
uno uidimꝰ quod de doobus sũnusbras
Cayo mario Magno q pompeyo legis
quid boni scil et quid mali possit haud
nũꝙͣ letam tristibus miscentem in te tius¬
ꝙ pignoribus secretini bidiniꝰ explicuisse
fortunam¶Cuius olmi cum blandicias
non tam insolenter nt pleriq felicui
tum uero minas atq impetum tam forti
tamq iuicto animo tulisti ut uel ob ho
Unũ mruultis qui antea tuũ nomen ode¬
Qant te amandim mirandum q p̃bueris
Habet em̃ hot ꝓp̾um uirtus ut i amo¬
siem sui bonos erigat instuporem malos

Expanded text:
litterarum posset esse commercium. Nichil omnium litterarum posset esse commercium. Nichil omnium preter carcerem defuit ac mortem, quamvis nec carcer defuerit, dum fidissima coniunx et pars tuorum viscerum nati omnes nateque ab hostibus capti essent, nullo prorsus tibi relicto solatio tante prolis, nec mors quidem, dum et tu secum adsidue luctareris et unus ex filiis iam tunc teneram et insontem animam in carcerem posuisset. Quid multa? Impletum in te uno vidimus quod de duobus summis viris Gaio Mario Magnoque Pompeio legimus, quid boni scilicet et quid mali possit, haud unquam leta tristibus miscentem, in te tuisque pignoribus secretim explicuisse fortunam. Cuius olim cum blanditias non tam insolenter ut plerique felicium, tum vero minas nuper atque impetum tam forti tamque invicto animo tulisti, ut vel ob hoc unum, multis qui antea tuum nomen oderant te amandum mirandumque prebueris —habet enim hoc proprium virtus, ut in amorem sui bonos erigat, in stuporem malos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃abus grauior ⁊actirea est amicis at
clientibus uniu̾saq familia duris
quid̃ et diu̾s tormentoꝵ ac mortiũ
gn̾ibus spoliatam ꝑs q̃ clemencior fuit
illud igens p̃amoniũ t̾ras homines
domos opida muaderet ut qui mõdo
te uiderant mox est simmus opibris
admopiam ⁊edactum quasi aliquod
fortime prodigiũ mirarent᷑ Amicoꝵ
ut dixi pars periit in suꝑstrtibꝰ
ꝑrit fides fugit q ꝙ assol cum ps¬
peritate fauor homĩ ut dubitare
posses an amicoꝵ prius an fidei fle¬
sres interitum. Accessit in medioreꝵ
estu egatudo pene ultmia et tam mor¬
ti pxima ut queni uiue̾ amplius nõ
posse persuasum ẽẽt extinctũ fama
uulgaret. Et h morbus h ͨ pemꝑtas
hꝰ morborum cumulus pulsum patria ꝙ¬
tul damo in alienis terus at laribusᷤ
circuconante bello sennobsessum opp̃s¬
serant no quod oĩo tibi intermi nun
hus anicis si quos aut uirtus fecerat
aut fortuna dimiserat sen colloquei sai

Expanded text:
omnibus gravior iactura est — amicis atque omnibus gravior iactura est — amicis atque clientibus universaque familia, duris equidem sed diversis tormentorum ac mortium generibus, spoliatum, pars que clementior fuit illud ingens patrimonium, terras, homines, domos, oppida invaderet, ut qui modo te viderant mox e summis opibus ad inopiam redactum ceu aliquod fortune prodigium mirarentur. Amicorum, ut dixi, pars periit, in superstitibus periit fides fugitque, quod adsolet, cum prosperitate favor hominum, ut dubitare posses an amicorum prius an fidei fleres interitum. Accessit in medio rerum estu egritudo pene ultima et tam morti proxima ut quem vivere amplius non posse persuasum esset, extinctum fama vulgaret. Et hic morbus, hec paupertas, hic laborum cumulus, pulsum patria, procul domo, in alienis terris ac laribus circumtonante bello semiobsessum oppresserant, ne quid omnino interim tibi cum his amicis, si quos aut virtus fecerat aut fortuna dimiserat, seu colloqui seu
Abbreviated transcription (Latin):
norant intͬͣ non multos annos
ter desperatus a medicis ter uitam ac
saluten tuam in solo medici celestis aux¬
ilio posiusti sit ab illo tandem santati
ridditus ut penitus illud tũũ pristinũ
robire amiseris non inferiore miraculo
dexti̾tatis eximie atq in solite grantat
nt qui olini pene acapes fuu̾s non ac¬
cliuis aut ẜuorum manibꝰ equi terge
impõitus aut humeris nixus lentis
terram passibus meciaris: Patria
tua uno ꝓpe temꝑe te dominũ uidit
atq ex ulen ita tamer ut incħil ob¬
scurior exilio iudere nulli fere nr̃oꝵ hõm̃¬
par p̾np p̾ncipuri fauor milli par fuit
Iniuria ut cum panlo ante certatim
in amiticiam tuani inte̾nturidem ꝓpi
de milla alia re concordes intm̃ mox
ex̾citiũ quasi cõicato consilio conspira¬
Rent et pars quidem tñũ caput inci¬
diis peteret auro prirs et gr̃mis lar¬
giflusq muneribꝰ tot per amnos ꝓ¬
spicie ac fauentis fortime et que hns

Expanded text:
norant, intra non multos annos norant, intra non multos annos ter desperatus a medicis, ter vitam ac salutem tuam in solo medici celestis auxilio posuisti: sic ab illo tandem sanitati redditus, ut penitus tuum illud pristinum robur amiseris, non inferiore miraculo dexteritatis eximie atque insolite gravitatis, ut qui olim pene eripes fueris, nunc acclinis aut servorum manibus equi tergo impositus aut humeris nixus lentis terram passibus metiaris. Patria tua uno prope tempore te dominum vidit atque exulem, ita tamen, ut nichil obscurior exilio viderere. Nulli fere nostrorum hominum par principum favor, nulli par fuit iniuria ut, cum paulo ante certatim in amicitiam tuam niterentur, idem ipsi, de nulla alia re concordes, in tuum mox exitium quasi communicato consilio conspirarent et pars quidem tuum caput insidiis peteret, auro prius ac gemmis largifluisque muneribus tot per annos propitie ac faventis fortune et — que his
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m qñ uterẽtire ut ait cicero sed ec̃
tu me solus ut scaberem çecitabas nõ
quidem urrbo ut qui ceptorum michi
conscius hit tantoꝵ s rebus ip̃is e̾t
in utramq ꝑtem habmdancie matia
Multos meculeo fortune habitos
multos in deliciis scimus multos
magno impetu rotatos at nec scan¬
dentiu desmũt ex empla net ⁊ nentĩ
nec sum nesciuis quosdam ex alciore
fastigio prolapsos. Quot comani
imꝑatores quot ext̾m reges uel hos¬
tium uel storum manibꝰ e summo
solro detracti uitam simul et imperiu
amisere Nec ne omma a uetustate nu¬
trem et exules nuper et captiuos et
macie ceses et domi capite trũcos qd̾¬
q durissimũ nil relatu est laques euec¬
tos sede q laneatos Reges nouicaus
Tibi cui cor regni natura dederat
nec dedit regnũ fortuna nec ab stu¬
lit. at quem in ceti̾s illa tam uarie e¬
mat Iam in p̾mis ualitudine ꝑs¬
perrmia et torporis urribus dudum
fretus usq ad stuporem omi qui te

Expanded text:
r uteretur, ut ait Cicero, sed etiam r uteretur, ut ait Cicero, sed etiam tu me solus ut scriberem excitabas, non quidem verbo, ut qui ceptorum nichil conscius sis tantorum, sed rebus ipsis et in utranque partem abundante materia. Multos in eculeo fortune habitos, multos in delitiis scimus, multos magno impetu rotatos; nec scandentium desunt exempla nec ruentium, nec sum nescius quosdam ex altiore fastigio prolapsos. Quot Romani imperatores, quot externi reges, vel hostium vel suorum manibus e summo solio detracti, vitam simul et imperium amisere? Ac, ne omnia a vetustate mutuemur, et exules nuper et captivos et in acie cesos, domi et capite truncos quodque durissimum vel relatu, et laqueo enectos fedeque laniatos reges novimus. Tibi, cui cor regium natura dederat, nec dedit regnum fortuna nec abstulit: at quem in ceteris illa tam varie eiet. Iam in primis valitudine prosperrima et corporis viribus dudum fretus usque ad stuporem omnium qui te
Abbreviated transcription (Latin):
s nt tibi atq aliis Ei tñ alius quisꝙͣ
hec actigerit utilirs uisum est ꝯquerere
Demq finris mens is qui semꝑ in hoc
genere stũdioꝵ fuit non tam s. scriben¬
tis laus ꝙͣ legentis utilitas si qua ꝑtepi
ex me aut sperari põt Ed id maxĩe
respexi ne armariu euolue̾ ad omnẽ
hostem suspicionem at strepitũ sit ncc̃e
sut mali om̃ĩs et notentis bani atq
utriusq fortune remedi brene amica
confectum manu quasi duplicis morbi
non mefficax antidotum in exigna
pixide om̃ibus locis atq temporibꝰ ad
manũ ut aũt et ad pmiptum habeas
nam ut dixi utraq fortune facies in¬
tuenda Uernintamiẽ utraq po nderanda
est. et hec quidem freno indiget/ ⁊la so¬
lacio l animi clacio rep̾menda illic
refonenda et subleuanda fatigacio/. liant
ergo uoestatem cogitant michi non mõ
cum de hoc uellem aquid scribere tu
occurrebas dignus eo mune̾ quo uterq¬

Expanded text:
sed ut tibi atque aliis — si tamen alius quisquam sed ut tibi atque aliis — si tamen alius quisquam hec attigerit — utilius visum est conquirere; denique finis meus is, qui semper in hoc genere studiorum fuit, non tam scilicet scribentis laus quam legentis utilitas, si qua ex me percipi aut sperari potest: ad id maxime respexi, ne armarium evolvere ad omnem hostis suspitionem ac strepitum sit necesse, quin mali omnis et nocentis boni atque utriusque fortune remedium breve sed amica confectum manu, quasi duplicis morbi velut non inefficax antidotum, in exigua pixide omnibus locis atque temporibus ad manum, ut aiunt, et in promptu habeas. Nam, ut dixi, utraque fortune facies metuenda, veruntamen utraque toleranda est et hec quidem freno indiget, illa solatio: hic animi elatio reprimenda, illic refovenda ac sublevanda fatigatio. Hanc ergo varietatem cogitanti michi, non modo cum de hoc vellem aliquid scribere, tu occurrebas dignus eo munere, quo uterq
Abbreviated transcription (Latin):
et michi meis ⁊ ebus intendo et come̾
alieua nec tarpere est animꝰ E q̃m̃
dium antiquitatis obesse debet posteri ͭ
industrie cui excitande atq adinuande
dioscitur institutum de hos ip̃o tetiur
lequi ali quid quodq ille tunt gallioni suo
prestitit. id assom meo nunt quantum
hõt defesso iam et occupato semꝑ nge¬
gemo dabitur prestare ꝓpositum est unchi
insuper et partem alteran ab illo sen ob¬
Inuone sen indicio p̃termissam attingẽ
triq antem scieus panca per miscin
non fortune cia ꝰ prant s uirtutis aut
Uicii excellencie aut defectus quod et si
ex̃ ꝓpositum iam quidem effectu baud dissili
et letos quoq mestos ammosq factu¬
⁊a uiderent᷑ quibꝰ in ⁊ebus quo me ges¬
sermi angemo tu censebis occupacionẽ
me mor ac tempris qui pancissimis dieb ꝯ
ceptum perfectum q opus admiraris
uideris ego soluis fidei index sim E tudui
hercdo non ut unũquodq michi speciosiꝰ

Expanded text:
et michi meis rebus intento nec comere et michi meis rebus intento nec comere aliena nec carpere est animus. Sed qudium antiquitatis obesse debet posteritatis industrie, cui excitande atque adiuvande noscitur institutum, de hoc ipso loqui tecum aliquid quodque ille tunc Gallioni suo prestitit, id Azoni meo nunc, quantum hoc defesso iam et occupato semper ingenio dabitur, prestare propositum est michi, insuper et partem alteram, ab illo seu oblivione seu iudicio pretermissam, attingere. Utrique autem sciens pauca permiscui, non fortune cuiuspiam sed virtutis aut vitii excellentie aut defectus, quod, etsi extra propositum, ipsa quidem effectu tamen haud dissimili et letos quoque mestosque animos factura viderentur. Quibus in rebus quo me gesserim ingenio tu censebis, occupationum memor ac temporis, qui paucissimis diebus ceptum perfectumque opus admirans videris; ego solius fidei iudex sum. Studui hercle non ut unumquodque michi speciosius,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic opmer. non me scribenciũ fama
non ꝟ̾borum laquei/ nodiq sophismatũ
s rerum exꝑmiẽta uite q hmꝰ adigunt
exempla et magnũ difficultatis argum̃¬
tum raritas  Nam qui dampna qui
pauperiem qui exilum qui carcerem qui
suppliciũ qui morteni et pciores morte gͣ¬
uaes morbos/ cquo animo tulerunt mlꝰ¬
tos uidi queuero dinicias qui honoreg
qui potenciam nullum Ita sepe mis
humaniq ⁊obut aĩ quod mine nõ fre¬
gerant inflexe̾ blandicie Riescio cĩu quõ
mox ut mricior esse coꝑit forturia incipit
mens emollita tiuudior fieri et sue
fortis obluuonem ad sucta ꝓsperitate con
magra laboris esse ferre ꝓsperi tateni nez¬
a caũ flactus at. bene ferre magnam
disce fortunã difficile nempe censebat
artem que studio adhibito nesciret᷑ Cetm̃
senͣ. ip̃e fortune partem illam que sibi
uulgi est cui ego nil addere mil detrahere
meditor quod est magñũ igenio con¬
flirimi opus nram dedignatur lĩma

Expanded text:
ut sic opiner, non me scribentium fama, ut sic opiner, non me scribentium fama, non verborum laquei nodique sophismatum, sed rerum experimenta viteque huius adigunt exempla et, magnum difficultatis argumentum, raritas. Nam qui damna, qui pauperiem, qui exilium, qui carcerem, qui supplicium, qui mortem et peiores morte graves morbos equo animo tulerint, multos vidi; qui divitias, qui honores, qui potentiam, nullum. Ita sepenumero humanique robur animi, quod mine non fregerant, inflexere blanditie. Nescio enim quomodo, mox ut mitior ceperit esse fortuna, incipit mens emollita tumidior fieri et sue sortis oblivionem adiuncta prosperitate conc venit magni laboris esse ferre prosperitatem neque casu Flaccus ait: Bene ferre magnam disce fortunam; difficilem nempe censebat artem, que nisi studio adhibito nesciretur. Ceterum Seneca ipse fortune partem illam, que sibi vulgi, cui ego nichil addere, nichil detrahere meditor, quod et magno ingenio conflatum opus nostram dedignatur limam
Abbreviated transcription (Latin):
tenu̾tatis ꝑata suspicio nono huiꝯ mõi
permoneor ¶ Sed alteruis magni cuis¬
dam et antiqui ura succurrit ancͣtas
Peq enĩ impetrari p̃t̃ qm̃ qualem
quid quam uideatur ei talem quisquie
de ĩlło opimonem habeat mara buuti
uerba sunt scribentis atticum quibꝰ uix
aliquid uerius dici reor quid em̃ de re
qualz indicare possum ꝙͣ forte quod sentio
msi forte compellar ut uidicio iudicem
alieno quod qui facit iam non ip̃e iudi¬
cat sed iudicata ꝯmeniorat Ego itaq
renerentiis tantoꝵ homi om̃iq sic. sen¬
cientiũ iudicia pret̾nectus si de ꝓp̾o loqui
uelim scio quidem uarie de uirtutibus
disputatum neq semꝑ diffialioribꝰ pñcipa¬
tum dari neq fortuito ultinũ int̾ u̾tritẽ̾
locum obtinusse modestiam sine cam tẽꝑ̃¬
anciam dici mauis ¶Etura tũ quod ad
d de quo agitur attinet Difficilius ꝓs¬
pere fortune ⁊ egunen extimo ꝙͣ aduerse
est fortuna blanda ꝙͣ minax quod

Expanded text:
temeritatis parata suspitio novo homini temeritatis parata suspitio novo homini permoveor; sed alterius magni cuiusdam et antiqui viri succurrit auctoritas: “Neque enim impetrari potest, quin quale quidque videatur ei, talem quisque de illo opinionem habeat”. Marci Bruti verba sunt scribentis ad Atticum, quibus vix aliquid verius dici reor. Quid enim de re qualibet iudicare possum nisi quod sentio? Nisi forte compellar ut iudicio iudicem alieno; quod qui facit iam non ipse iudicat, sed iudicata commemorat. Ego itaque reverenter tantorum hominum omniumque sic sentientium iudicia pretervectus, si de proprio loqui velim, scio quidem alias varie de virtutibus disputatum neque semper difficilioribus principatum dari neque fortuito ultimum inter virtutes locum obtinuisse modestiam, sive eam temperantiam dici mavis; quantum tamen ad id de quo agitur attinet, difficilius prospere fortune regimen existimo quam adverse est fortuna blanda quam minax. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
et qm̃i breuitas est amica memorie bre¬
iussimis quidem te fulcias / non ꝙ ego
suadeam oꝑosiora illa et maiora sapĩe
consulta negligere/. quib ꝯ te mordmario
ut ita dicam fortime tertamine tueare
sed ut hris interim brenibꝰ ac precisis
smĩs quasi quibusdam expeditis atq
ꝯtinius armis contra omnes insultꝰ
omnemq repentinũ impetũ hint
illint igit̾ sis instructus . Duplex ẽm̃
nobis bellum cum fortuna et utrobiq
quodãmͦ par discrnuẽ cuiꝰ non insi ꝑtẽ
unicam unlgus nouit eam .s. que uõ r
adnersitas Phĩ et si utramq nouerĩt
hant tamen ipam difficiliorem arbiꝰ¬
trant᷑ ¶taq notum illud aristotilis in
ethicis suo iure diffinientis Difficili ꝯ
est tristicia sustinere quani adelectabi¬
libus abstinere¶Quem secutus seneca
ad lucillum scribens. Mairis est inquit
difficilia perstringere quam leta mode¬
rarei Quid dicam ausini ne tantos
inter uiros hiscere durum quidem et

Expanded text:
et, quoniam brevitas est amica memorie, breet, quoniam brevitas est amica memorie, brevissimis quoque te fulcias, non quod ego suadeam operosiora illa et maiora sapientie consulta negligere, quibus te in ordinario, ut ita dicam, fortune certamine tueare, sed ut his interim brevibus ac precisis sententiis, quasi quibusdam expeditis atque continuis armis contra omnes insultus omnemque repentinum impetum hinc illinc iugiter sis instructus. Duplex enim nobis est duellum cum fortuna et utrobique quodammodo par discrimen, cuius non nisi partem unicam vulgadversitas. Philosophi, etsi utranque noverint, hanc tamen ipsam difficiliorem arbitrantur; itaque notum illud Aristotelis in Ethicis suo iure diffinientis: “Difficilius esse tristia sustinere quam a delectabilibus abstinere”, quem secutus Seneca ad Lucilium scribens “maius est” inquit “difficilia perstringere quam leta moderari”. Quid dicam? Ausimne tantos inter viros hiscere? Durum quidem, et
Abbreviated transcription (Latin):
minꝯ semꝑ tratorum homunõ delectatꝰ
amicicia et conuictu et occupatissimis
diebus ociosas horas quociens licuit
furatus cotidie instrnctior cotidie rerũ
memorabiliũ doctior fieri uelles Wbi
illa qua nulli cedis memoria quaq sepe
te pro libris uti solitum ip̃e tibi sum testꝰ
mĩꝙ si ab meunte etate ꝓ nus eras eo
mĩt putandus es ꝓmor quo seroten ꝯ
matutmo uiatore feruencior atq ammo
saltem pmptior esse solet ¶Eñquidẽ
hec uulgaris est querela cresccͦ item
Demq de cresce̾ quod utiq nobis in hoc
uite tramite accddit ad uesperam appinquã¬
tibus ut uie multum suꝑ esse ternentibꝰ
Non michi igitur es hortandus ut fatias
das amnmũ nequa te humanaꝵ ⁊eru
cura dimoneat que plerosq mortaliũ
post egregios labores in ip̃a ꝯsumacione
maximioꝵ opcrũ auertit. hoc adiecto ut
qma simul omĩa uel legere uel audire et
mem̃isse non potes iutilissimis quideni

Expanded text:
minus semper litteratorum hominum delectatus minus semper litteratorum hominum delectatus amicitia et convictu et occupatissimis diebus otiosas horas quotiens licuit furatus, quotidie instructior, quotidie rerum memorabilium doctior fieri velles, ubi illa, qua nulli cedis, memoria sepe te pro libris uti solitum ipse tibi sum testis. In quod si ab ineunte etate pronus eras, eo nunc putandus es pronior, quo serotinus matutino viatore ferventior atque animo saltem promptior esse solet, quandoquidem hec vulgaris est querela: crescere iter diemque decrescere; quod utique nobis in hoc vite tramite accidit, ad vesperam propinquantibus et vie multum superesse cernentibus. Non michi igitur es hortandus, ut faciasdas animum ne qua te hinc humanarum rerum cura dimoveat, que plerosque mortalium post egregios labores in ipsa consummatione maximorum operum avertit, hoc adiecto ut, quia simul omnia vel legere vel audire et meminisse non potes, utilissimis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptoribus est habenda qui multis
aite nos seculis interrã uersi diuinis in¬
gemis institutisq sanctissimus nobis¬
cum uiuũt cohĩtant colloquũt᷑ int̾q ꝑpe¬
tuos animoꝵ fluctus quasi totidem luci¬
da sidera et fumamento ueritatis afrixa
sen totidem suanes at felicis aure toti¬
dem industrii at exꝑti nante et portum
nobis quietis ondunt eo uoluntatum
nr̃arum lenta ctabasa ꝓmouent et fliu¬
tantis amine gub̾uaculũ reguntꝭq tã¬
tis ꝓcellis agitata consiba tandem sistant
ac temperent ¶ Hec est eñi uera p̃hĩa nõ
que fallatibus alis attollitur et steri¬
liũ disputacionũ uentosa iactantia in
aere circumuoluit᷑ s que certis et modes¬
tis. gradibus compendio ad salutem ꝑgit
In hoc te studiu hortari amicabile anni
auint magne ⁊erum partis imꝑnm
tenet turbido quodam ac ꝓfundo nego¬
tiorum at curaꝵ pe lago iactandum de¬
dit Ecterum non ut legendi ocium
sit noscendi desideriu cripint qno

Expanded text:
scriptoribus est habenda, qui multis scriptoribus est habenda, qui multis ante nos seculis in terram versi, divinis ingeniis institutisque sanctissimis nobiscum vivunt, cohabitant, colloquuntur interque perpetuos animorum fluctus, ceu totidem lucida sidera et firmamento veritatis affixa, ceu totidem suaves ac felices aure, totidem industrii ac experti naute et portum nobis quietis ostendunt et eo voluntatum nostrarum lenta carbasa promovent et fluitantis anime gubernaculum regunt, quoad tantis procellis agitata consilia tandem sistat ac temperet? Hec est enim vera philosophia, non que fallacibus alis attollitur et sterilium disputationum ventosa iactanctia per inane circumvolvitur, sed que certis et modestis gradibus compendio ad salutem pergit. In hoc te studium hortari, amicaiunt, magne rerum partis imperium tenet, turbido quodam ac profundo negotiorum et curarum pelago iactandum dedit. Ceterum non ut legendi otium, sic noscendi desiderium eripuit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
pmi littori cui am̃i consilio appliceniuis
pro consilio intern sit pendere ac p̃t̃ pñs
malum et a tercto ꝙ dolcat et ante otulos
semꝑ hr̃e quod ti̾reat quod paet̾ hosem̃ am¬
manciũ milli accidit quibꝰ pñcia enasisse
plenissimam securitatem tribuit nobis ob
ingeniũ et acumen ammi semꝑ quasi
cum crebro tricipiti hoste luctandum est
nt rõc caruisse ꝓpe melius in nos metipõs
etherca nature prestancioꝵ arma ꝟtentibꝯ¬
foret/. Hiric malo obstare difficile est ue¬
crebra colloquia ꝙͣnis id genꝰ. iam eccres¬
tat et multo magis uigis lectio ac ꝑingil
scriptoꝵq nobiliũ monimenta profuert
modo salubrius monitis consensus ani¬
mi non desit ꝙ unũ int̾rie sam consilii
Uniũ fonten asseuerare non ue̾ar. Qnã¬
obrem si plebeis scriptoribus pro affectu
nudo graciam aliqñ hĩtam scmnis sint
pro eo ꝙ iter aꝑuisse sequentibus nonerãt
quanta oro te gracia claris ac ꝓbatis

Expanded text:
pim litori, cui animum consilio applicemus, pim litori, cui animum consilio applicemus, pro consilio interim sit pendere ac preter presens malum et a tergo quod doleat et ante oculos semper habere quod terreat; quod preter hominem animantium nulli accidit, quibus presentia evasisse plenissimam securitatem tribuit. Nobis ob ingenium et acumen animi semper quasi cum Cerbero tricipiti hoste luctandum est, ut ratione caruisse prope melius in nosmetipsos etherea nature prestantioris arma vertentibus. Huic malo obstare subdifficile est, vecrebra colloquia — quamvis id genus iam rarescat — et multo maxime iugis lectio ac pervigil scriptorumque nobilium monumenta profuerunt, modo salubribus monitis consensus animi non desit, quem unum in terris sani consilii vivum fontem asseverare non verear. Quamobrem, si vel plebeis scriptoribus pro affectu nudo gratiam aliquando habitam scimus, siue pro eo quod iter aperuisse sequentibus visi erant, quanta, oro te, gratia, claris et probatis
Abbreviated transcription (Latin):
diem eginꝰ ¶ Quid inquãtam securũ
aut tam letura mane uidimꝰ. ut nõ añ
crepusculum sollicitudo meror q surriꝑet
Qui ꝰ mali et si ip̃is in ⁊ebus multa
insit occasio insi tamen nos fallat
amor mõ causa maior aut ingenue fa¬
teamur tulpa ourĩs in nobis est ut Dero
silcam ⁊ eliqua quiba undiq tadimur
quod illud est bellum qmͣq ꝑꝑctuũ quod
cum fortuna germius cuiꝯ nos facere po¬
terati uirtus sola uictores ¶Nos çib illa
uolentes scientesq desciuimius. Soli igi᷑
inbecilles ex armati non equo maice cu
implacabili hoste congredini᷑ quos illa
uicissim quasi lene aliquod attollit at de¬
icit et ingirum rotat ac de nobis ladit
Unici tollerabilins forit mĩt ludibrio et̃
habemur ¶d uero quid aliud ꝙͣ leuitas
ac mollicies nr̃a fecit ⁊donci uisi sumꝯ
qui pile in morem huc illut tam faciles
Iactaremar aĩalia tri brenissim sollici¬
tudinis infinite quibus pedes uns cui pup¬

Expanded text:
diem egimus? Quod unquam tam securum diem egimus? Quod unquam tam securum aut tam letum mane vidimus, ut non ante crepusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus multa insit occasio, nisi tamen nos fallat amor nostri, causa maior sive, ut ingenue fateamur, culpa omnis in nobis est. Ut vero sileam reliqua, quibus undique trudimur, quod illud est bellum quamque perpetuum, quod cum fortuna gerimus? Cuius nos facere poterat virtus sola victores, nos ab illa volentes scientesque descivimus: soli igitur, imbecilles, exarmati, non equo Marte cum implacabili hoste congredimur, quos illa vicissim ceu leve aliquid attollit ac deicit et in gyrum rotat ac de nobis ludit. Vinci tolerabilius foret; nunc ludibrio etiam habemur. Id vero quid aliud quam levitas ac mollities nostra fecit? Idonei visi sumus, qui pile in morem huc illuc tam facile iactaremur, animalia evi brevissimi, sollicitudinis infinite, quibus insciis cui pup
Abbreviated transcription (Latin):
umi res
fortun¬
asq h¬
cogito nicertos q et subditos rerũ motꝰ
nichil ferme fragilius mortaliũ uita rnchꝰ¬
q inquictius muemio Ita cũctis aĩantibꝰ
nam miro remedii gene̾ consuluisse bidio
Ignorancia quadam sui nobis solis me¬
moriam intellectũ piudenciam diuinas
at p̾claras aĩ nostra dotes inꝑniciem
et laborem u̾sas . Tam suꝑuacius em̃
semꝑ nec mutilib ꝯ modo s dampnosis
atq ꝑ estiferis curis obnopii et p̃ñti tor¬
quemut ac p̃t̾ito futuroq angimur ut
nil magis metuere uideamut ꝙ̃ neqñ
forte parum miseri sumꝰ.Tanto studio
⁊imꝰ quibtis uitam que si rite ageretur
felitissima prorsus ac iocundissima rex
esset mmiserandum ac triste negociũ efficiꝰ
Cuiꝰ iniclũ cecitas et oblino possidĩt
progressum labor dolor exitũ erior omĩa
quod ita esse quisquis uite sue cursunt
aca iudicio demecietire intelliget Quẽ
quictẽ queso queni tnͣquillum quem nõ
laboriosum agimꝰ magis atq anxiũ

Expanded text:
um res fortunasque hcogito incertosque et subitos rerum motus, nichil ferme fragilius mortalium vita, nichil inquietius invenio. Ita cunctis animantibus naturam miro remedii genere consuluisse video, ignorantia quadam sui, nobis solis memoriam, intellectum, providentiam, divinas ac preclaras animi nostri dotes, in perniciem et laborem versas. Tam supervacuis enim semper nec inutilibus modo, sed damnosis atque pestiferis curis obnoxii et presenti torquemur et preterito futuroque angimur, ut nichil magis metuere videamur quam nequando forte parum miseri simus, tanto studio rimus, quibus vitam — que, si rite ageretur, felicissima prorsus ac iocundissima rerum erat — miserandum ac triste negotium effecimus, cuius initium cecitas et oblivio possidet, progressum labor, dolor exitum, error omnia; quod ita esse quisquis vite sue cursum acri iudicio remetietur intelliget. Quem quietum, queso, quem tranquillum, quem non laboriosum magis atque anxium
Abbreviated transcription (Latin):
deddet opimio incgis magis Au¬
gustum cesarem consiliauit hero¬
di/ ꝙͣ ꝙ is hosti suo amantisimũ
professus est sua dignũ amrticia
iudicauit eniu qui tanta fide sui l
hostis anuriciani coliusset tanta est
uirtus et amacie pul critudo ut etiã
in hoste delectet cogat q illum ꝙͣ
amare qui se oderit D Amicus sibi¬
nñ fidissimus obiit R In memoria
tibi sepeliendus est tua ubi clam se¬
pe tecum sit et nũꝙͣ totus obierit
Qui si tibi forte aliter ꝙͣ morte ꝑi¬
erit non tu aiicũ s opmionẽ fła
ancicie ꝑdidisti
De absentia amicorũ. G.D

Expanded text:
reddit opinio: nichil magis Aureddit opinio: nichil magis Augustum Cesarem conciliavit Herodi, quam quod is hosti suo amicissimum,professus est: sua dignum amicitia iudicavit eum, qui tanta fide, sui licet hostis amicitiam coluisset. Tanta est virtutis et amicitie pulchritudo, ut etiam in hoste delectet cogatque illum quoque amare, qui se oderit. Amicus michi fidissimus obiit. In memoria tibi splendidus est tua, ubi tam sepe tecum sit, et nunquam totus obierit. Qui si tibi forte aliter quam morte perierit, non tu amicum, sed opinionem falsam amicitie perdidisti. 53 DE ABSENTIA AMICORUM
Abbreviated transcription (Latin):
intelliges quantulum est ꝙ tibis
mors abstulit S id ini amicitus so¬
lum lib̾s ꝙ unũ illi ꝑpetuũ ac sta
se solantem beliũ ut illi scipio suq
Uiuit ut in memioria enis nec ex¬
ticti amia fama nec uirtus ex¬
tinguitur Quid scipionẽ tũũ tibi
piones et belu non potestis esse ne
uiri quidem esse uultis Et quĩdẽ
suuiniam non panditis media
desꝑatis autent spernitis quasi ut
poesim sic uirtutem mediotrem iis
dii uet homĩes sint laturi D almi¬
cum niors eripuit E Anuci q̾¬
corpus eriꝑe mors p̃t non amiticĩã
nec amicũ sunt eiũ ex illorũ gñe
qui nec morti nec fortitudine subia¬
cent s nirtuti que una in humanis
debus libera et quecũq illi subsut
libertatem donare potent est nõ
ẽẽt tanti p̃cii amicus si tami fa¬
cile perdi posset  Sine amico
remansi E Si rite colis amicicias
nec tibi ueteres desinit nec nom
Umꝙͣ defuerunt amiti quin ex
hostibus tibi amitos ea quidem

Expanded text:
intelliges quantulumque est quod tibi intelliges quantulumque est quod tibi mors abstulerit. Nam si id in amicitia solum libras, quod unum illi perpetuum ac stabse solantem Lelium, ut illi Scipio suus vivit, ut, in memoria eius, nec extincti amici fama, nec virtus extinguitur. Quid Scipionem tuum tibi piones et Lelii non potestis esse, nec viri quidem esse vultis, et quia summa non prehenditis, media desperatis aut spernitis, quasi ut poesim, sic virtutem mediocrem nec Dii nec homines sint laturi. Amicum michi mors eripuit. Amici corpus eripere mors potest, non amicitiam nec animum: sunt enim ex illorum genere, que nec morti nec fortune subiacent sed virtuti, que una humanis in rebus libera, et quecunque illi subsunt, libertate donare potens est. Non esset tanti pretii amicus, si tam facile perdi posset. Sine amico remansi. Si rite colis amicitias, nec tibi veteres desunt, nec novi unquam defuerint amici, quin ex hostibus tibi amicos ea quidem
Abbreviated transcription (Latin):
habes amicos caros siue cognatum
maxime habes cum uidebant᷑ ami¬
si p̃ñcia em̃ delicata res cito fasti¬
diosa itidem ac suꝑba in cinictis re¬
bus ostenditur amicoꝵ ⁊ecordacio
retinens nl dulce non retuiens
Amitũ oꝑtimũ morte amisi  Si
qmoditas ꝑditas quereris utiliͭͤ¬
nich̃i tu calculũ non anucitie quid̃
ponis Si quictum cogita ꝙͣ ꝑua
ꝑs temporis uiuenciũ quoq pñtiã
exhibet amicorũ quantũ cure ꝙͣ¬
tum morbi occupant ꝙͣtum sopor
ac uoluptas quantũ quo ꝑeg̾nã¬
cĩĩ discursus solitudmũ q diu̾soria
et successus. ꝙͣtum demq studi a
ꝙͣ tum ocia᷑. qnͣtum negotia⁊ nũ
aliena. nunt ꝓp̾a et illa rerũ mul¬
foriũ iugis atq iuicta ucc̃itas
cui nulla ꝓsꝑitas exiitur quictui
detrahunt exoptato qm̃ congressus
rari ꝙ breues solliciteq more ꝗͣ
duri digressus ꝙͣ reditus seri qui ob-
similibus uite difficultatibus amiacie¬
q compedibus memoriam reductis

Expanded text:
habes; amicos carosve omnes, tum maxime habeas, dum videantur amissi: presentia enim delicata, ne dicam fastidiosa itidem ac superba, minimis rebus offenditur amicorum, recordatio retinens, nil dulce non retinens. Amicum optimum morte amisi. Si commoditates perditas quereris, utilitatis tu michi calculum, non amicitie quidem ponis, si convictum, cogita, quam parva pars temporis viventium quoque presentiam exhibet amicorum, quantum cure, quantum morbi occupant, quantum sopor ac voluptas, quantum quoque peregrinantium discursus, sollicitudinumque diversoria et secessus, quantum denique studia, quantum otia quantumque negotia, nunc aliena, nunc propria, et illa rerum multiformium iugis atque invicta necessitas, cui nulla prosperitas eximitur, convictui detrahunt exoptato, quot congressus rari, quam breves solliciteque more, quam duri digressus, quam reditus feri, qui obisimilibus vite difficultatibus amicitieque compedibus ad memoriam reducti,