comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce increpat quod tanto tempore
cũ ipsis erat : & non cognoscebatur:
Nonne ipse dixerat. & quo ego uado
scitis. & uiã scitis: & se nescire dicentes.
eos hoc scire conuicerat addendo atque
dicendo. egosũ uia ueritas & uita.
Q uomodo nunc dicit. tantotempore
uobiscũ sum & non cognouistisme
cump rofecto & quo ir& & uiã scirent.
non obaliud. nisi quod ipsũ utiq scireni.
Sed facile ista soluitur questio. sidicamꝰ
quod cum aliqui eoiũ sciebant. aliqui
nesciebant : acque in his qui nescie¬
bant & phylippus erat Etquod an
& quo ego uado scitis & uiã scitis.
Illis dixisie intellegatur quisciebant
non pl lippo. cui dictum est. tanuo
tempoe uobiscũ sũ & non cognouistios
phnlippe: hisergo qui filiũ ũnoue¬
rant. etian illud de patre dictum est:
& amodo cognoscetis eum &uidistis cum:
Dictum est eni propter omnimodam
similitudinẽ quae illi cum patre est:
& ideo amodo dicerentur nosse patrẽ.

Expanded text:
Ecce increpat quod tanto tempore Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatnon Philippo, cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim, propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
quã putauerant se nescire: Quid aut̃
restara nosse quo ir&. nisi quia ibat
aducritatẽ. ibat aduitã. Ibat ergo
adse ipsum ꝑse ipsũ: & nos quo imus
nisi adipsũ. & qua imus nisi ꝑ ipsũ
Ipse igitur ad se ipsum perse ipsum
nos adipsũ per ipsum.Immo uero ad pa¬
trẽ & ipse & nos: Nam & dese ipso
alibi dicit : ad patrẽ uado: & hoc loco
propternos. Nemo inquit uenit ad pa¬
tre. nisi ꝑme. Acperhoc & ipse perse
ipsũ. & ad se ipsũ. & ad patrẽ. & nos
peripsum. & ad ipsum. & ad patrem.:¬
Si cognouistisine inquit: & patrẽ
meum utique cognoscetis: hoc est
quod ait. nemo uenit ad patrẽ. nisi
perme: Deinde subiungit. C ogno¬
scetis eum & uidistis cũ: sed philippus
unus ex apłis quid audierit non intel¬
legens :ñe inquit ostende nobis
patrẽ. & sufficit nobis: Cui dñs.
Tanto inquit tempore uobis cũ sum
& non cognorstismePhilyppe:
Qui uidet me: uidet & patreni:

Expanded text:
quam putaverant se nescire. Quid autemquam putaverant se nescire. Quid autemrestaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem.Si cognovissetis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
nescire: Dicit ei iłis: Egosũ uia. &
ueritas & uita: Quid est fis. Ecce
audiuimus discipulũ in terro gantem.
audiuimus & magistrũ docentem.
& nondũ capimus etiam postuocem
sonantẽ. sententiã latitantemͦ
Sedquid non possumus capere.
Numquid poterantei dicere apłi ciꝰ
cũ quibus loquebatur nescimuste:
Pro inde sieum sciebant. & uia ipse ÷:
Uiã sciebant. si cum sciebant.: & ueri¬
tas ipse est. Ueritatẽ sciebant: si eum
sciebant: & uita ipse est Uitã scie¬
bant: Eccescire conuictisunt. quod
se scire nesciebant. Quidigicur
& nos in isto sermone non capunus.
quid putatis fr̃s mei. nisi quia dixit.
& quouado scitis. & uiã scitis : Et ecce
cognouimus quod sciebant uiam: quia
sciebant ipsum quiest uia: sed uia est
quaitur. numquid uiaest & quoit᷑.
U trũque aut̃ illos dixerat scire: &
quo uadit & uiam: O pus eigo erat ut
dicer&. Egosũ uia: ut ostenderet
eos quia eum scirent uiã scire.

Expanded text:
nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciequa itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ prius dñs cũ demansionib loque¬
retur. quas & esse doxit indomo patris
sui. & ire se ut prepar& eas : ubi in¬
telleximus & esse iam mansiones ipsas
in predestinatione. & preparari eas.
cũ eorũ qui ibi mansurisunt. per
fidem corda mundantur: Qm̃ ipsa
dĩ domus. ipsi sunt: Etquid est aliud
manere indomo dĩ. quã esse inpo¬
pulo dĩ: cũ ipse populus est indeo.
& ds̃ in eo ͤ Hoc ut prepar& dñs abiit.
ut credendo in eum qui non uidetur.
ca quae inspecie semꝑ futura est.
nunc perfidẽ mansio preparetur
Propterea ergo dixerat. & si abiero
& preparauero uobis locũ : iterũ uenio
& accipiamuos ad me ipsũ. ut ubi
egosum. & uos sitis: Et quo ego uado
sitis : & uiã scitis: Ad haec. dicit ei tho¬
mas Dñe. nescimus quouadis. Et
quomodo possumus uiã scire . Utrũ¬
que illos dñs dixerat scire : utrũq:
dixit iste nescire : & locũ quoi tur
& uiam quaitur. sed nescit ille mentiri.

Expanded text:
enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueenim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedquid est quod ut praepar& abiit:
cum profecto nos ipsos prae paret
quod non faciet sireliquerit: Agnosco
dñe ut possum. nimirũ illud significas.
quia ut parentur istę mansiones. uiue¬
re deb& iustus exfide: Quicnĩ adño
peregrinatur. opus hab& exfide uiue¬
re : quia perhanc adspeciem contem¬
plandã paratur: Beati enĩ mundi
corde: quia ipsi dm̃ uidebunt: Et
fide mundat corda eorũ: Illud uae
mundantur: Quod non uidet quis¬
credit : nãsi uides non est fides: Cre¬
denti colligitur meritũ: uidenti
redditur praemium: Eat ergo dñs
& par& locũ: eat neuideatur. lateat
ut credatur: Tuncenĩ locus paratur :
si exfide uiuatur: Creditus desideret᷑.
ut desideratus habeatur: Desi derium
dilectionis : praeparatio est mansionis:
N unc est dilectissimi. ut quantũ uale¬
mus intellegamus de uerbis dnĩ posterio¬
ribus priora: & consequentibus prę¬
cedentia. in eo quod audistis apło thomȩ
interroganti esse responsum: Dix erat

Expanded text:
Sed quid est quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Nunc est dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
c& absentiã suã cito futurã. illorũ
aut̃ tardius per hoc ostendens. quod se
iam non hic esse. Illos aut̃ hicesse dixit.
cum & ipse hic & illi adhuo essent.⁊
Sic enĩ est locutus. homo congruens
hominibus : ut mos loquendi sese hab&
humanus: An non cotidie dicimus iã
non est hic de aliquo: quantotius habi¬
turo. Et maxime hoc demorituris
solet dici: quãquã & ipse dñs tamquã
praeuidens quid lecturos mouere posso
adiecit: Ego ad te uenio. sic exponens
quod am modo curdixerit: iamnon¬

Expanded text:
cet, absentiam suam jam cito futuram, illorum cet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non
Abbreviated transcription (Latin):
iam fuisse predestinatã: & certũ
haberi uoluit. quod es set futurũ.
E tiam inquit non sum inmundo.
& hi inmundo sunt: Si horã prorsus
illã qua loquebatur adtendas.
utriq adhuc inmundo erant
& ipse scilic&. & illi dequib hoc
dicebat: Non enĩ scđm pro uectũ
cordis & uitae. id accipere possu¬
mus uel debemus : ut illi propterea
esse adhuc dicantur inmundo. quod
mundana adhuc sapiant: ille aut̃
iam non. eẽ. inmundo. sapiendo
diuina: Positum est hic enĩ unum
uerbũ. quodnos ita intellegere
om̃ino non sinat: quia non ait
& non sum inmundo. sediam non sũ
inmundo:Per hoc ostendens fuisses
inmundo: iam non esse : Numquid
ergo fas est ut cum credamus aliquan¬
do mundana sapuisse. & ab hoc
errore liberatũ iã illa non sapere.
Quis tam impio sensuse induerit.
Restat igitur ut scđm id qđ etiam
ipse inmundo prius erat: inmundo
se dixxerit eqiã non esse. profecto
praesentia corporaliA mundo scili¬

Expanded text:
jam fuisse praedestinatum, et certum jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scili
Abbreviated transcription (Latin):
hocitaque crediderunt uere:
quod cognouerunt uere: Id enim est
ate exii : quod est tumemisisti: Ego¬
proeis non promundo rogo: sed pro
his quos dedisti mihi: Mundũ uult
modo intellegi. qui uiuunt scđm
concupiscentia mundi :& non sunt
inea sorte grãe. ut abillo eligant᷑
ex mundo. N onitaque promundo.:
sed prohis quos ei pater dedit. rogare
se dicit: Per hoc enĩ quodeos illi pat
iam dedit. factum est ut non ꝑtincaNs
ad eum mundũ ꝓ quo non rogat.
Deinde subiungit. quia tuisuN:
N eque enĩ quia pater eos filio dedit:
amisit ipse quos dedit: Cum adhuc
filius sequatur acdicat. & mea
omã tua sunt. & tua mea: ubi satis
appar&. quomodo unigeniti filii
sunt om̃a quaesunt patris : perhoc
utique quod etiã ipse ds̃ est. & de
patre patriest natus aequalis .i¬
Etclarificatus sum inquit eis.
Nunc suã clarificationẽ tam quã
factasit dicit: cũ adhuc esset futura
Dicendo enĩ. eẽ. iã factã ostendit

Expanded text:
Hoc itaque crediderunt vere, Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. rogo, non pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis« Et clarificatus sum inquit in eis. » Nunc suam clarificationem, tanquam facta sit, dicit, cum adhuc esset futuraDicendo enim esse jam factum, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa cum patre: Qua propter¬
quod dixit tui eraNt. non se ifide
separauit dĩ filius: sine quo nihil
um quã pater habuit. sed solet ei
enĩ habet ut sit. ab illo habet utpos
quã sine illo pater fuit: Quoditaq
ait. & mihi eos dedisti. hominem se
accepisse hanc potestatẽ ut eos habe¬
r& ostendit:. Qnm̃ qui semper omi¬
potens fuit: non semper homo fuit . i¬
Quã obrem cumpatri potius tribuisse
uideatur: ut abeo illos acceperit.
qm̃ ex ipso est quicquid est dequo est
etiam ipse: sibi eos dedit. hoc est cũ
ac dicit & sermonẽ tuum seruauer̃:
Nunc cognouer̃ quia oma quae de disti
mihi abstesunt: idest cognouerunt
quia abstesum: Simul enĩ pater
dedit om̃a. cũ genuit qui haber& om̃a:
Quia uerba inquit quae dedisti
mihi dedi eis. & ipsi acceperuN.
id est intellexerunt atq tenuerunł.
Tunc enim uerbum accipitur.s
quando mente percipitur: Et cogno¬
uerunt inquit uere quia ate exii:
& crediderunt quia tume misisti:.

Expanded text:
universa cum Patre; quapropteruniversa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei enim habet ut sit, ab illo habet ut posquam sine illo Pater fuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. E
Abbreviated transcription (Latin):
dictumest palam adnunciabo. nisi
quia in prouerbus non est palam
Quod aut̃ non in prouerbiis occul¬
tatur. sed uerbis manifestatur
procul dubio palã ÷: Q uomodo ergo
manifestauei. quod nondũ palam
dixit. Proinde sic intellegendũ
est protempore futuro preteritum
positum. quẽ ad modũ illud: Omã
quae audiui apatre meo: nota feci
uobis: Quod nondũ fecerat. sed lo¬
quebatur quasi feciss&.: quod inmuta¬
biliter esse prefixum sciebat ut face¬
r&: Quid est aut̃ quosdedisti mihi
demundo. Dictum est enĩ de illis
quod non essent demundo. Sed hoc¬
cis regeneratio praestitit nongenera¬
tio: Quidest ctiã quod sequitur
tui erant & mihi eos dedisti. An
aliquando erant patris. aliquando
non erant unigeniti filii eius.
Et habuit aliquando pater. aliquid
sine filio. Absit: Uerum ta meNi
habuit aliquid aliquando dĩ filius.
quodnon dũ habuit idem ipse homo
filius. quia nondũ erat homo factus
ex matre quando tamen habebat

Expanded text:
dictum est, palam annuntiabo, nisi dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. sed & pro eis qui credituri sunt
per uerbũ eorũ in me Ubi mani¬
festius ostendit. quod non deom̃ibus
a deum ꝑtinentibus superius loquere¬
tur. a beo loco ubi ait. Manifestaui¬
inquit nomen tuum hominib quos
dedisti mihi: sed dehis tantũ qui cum
cũ illa dicer& audiebant: Iam nunc
tunc audiebatur discipłis suis dicatꝰ:
Manifestaui in quit nomen tuũ
hominibus. quos dedisti mihi. Non
ergo nouerant dĩ nomen cũ essent
iudaei: & ubi est quod legitur
notus iniudaea ds̃. in isrł magnũ nom̃
cius.ERGomanifesta ui nomen
tuum hominibus istis quos dedisti
mihi demundo : quime audiuNT
haec dicentẽ. non illud nom eN
tuum quouocaris ds̃ sedillud quo
uocaris paterms: Sed quomodo
manifestauit. sinondũ uenit hora.
dequa superius dixerat. quoduenir&
hora cumiam non in prouerbiis
inquid loquar uobis. sed palam de
patre meo adunciabo uobis
An uero adnunciatio. manifesta
putabitur in pro uerbus. Cur ergo

Expanded text:
tantum, sed et pro his qui credituri sunt tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab tunc audiebatur, discipulis suis dicat. Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? Et ubi est quod legitur, Notus in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem: non illud nomen tuum quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater memanifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt uere quia ate exiui : & cre¬
diderunt quia tume misisti : Quã qua
& haec om̃a deomib futuris fidelib
dici potuerunt specię perfecta .
cumadhuc essent futura: sed ut dehis
solis quostunc habebat discipłis haec
loqui intellegatur. Illud magis urgu&
quod paulo post ait: Cumessem cũ eis:
ego seruabã eos in nomine tuo Quos
dedisti mihi custodiui: & nemo ex his
periit nisi filius ꝑditionis. ut scriptu¬
ra impleatur. Iudã significans quitra¬
didit eum: ex isto quippe duodenario
subiungit: nunc aut̃ ad te uenio ::
unde manifestũ est eum decorporali
sua dixisse presentia. cumessem cũ
eis ego seruaba eos: ueluti iam cũ eis
recte intelleguntur. dequib dixerit
cum essem cũ eis ego seruabã eos.
nisi hi quosinse credentes seruare
iam cęperat prȩsentia corporali:
& quos relicturus fuerat
absentia corporali. quãquam
apud patrẽ seruar& prȩsentia spiri¬
tali: Postuero adiungit & ceteros
suos: ubi dicit Non ꝓhis aut rogo

Expanded text:
te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex iis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario einde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo
Abbreviated transcription (Latin):
capitis. eo spes uocatur & corporis.
dignis dilectissimi exultemus gaudus.
& pia grãrum actione lactemuri
Hodie enim non solũ paradysi possesso¬
res firmati sumus. sedetiã caelorum
in xp̃o superna penetrauimus. amplio¬
ra adepti per ineffabilem xp̃i gram
quã per diabolĩ ami seramus inuidiam.
rns am̃ quos eurulentus gnimnicus primi
habitaculi felicitate deicoss: eos sibi¬
÷ concorporatos dĩ filius ad patris
dexteram collocauit. Qui uiuit¬

Expanded text:
capitis eo spes vocatur et corporis; capitis eo spes vocatur et corporis; dignis, dilectissimi, exsultemus gaudiis, et pia gratiarum actione laetemur. Hodie enim non solum paradisi possessores firmati sumus, sed etiam coelorum in Christo superna penetravimus, ampliora adepti per ineffabilem Christi gratiam quam per diaboli amiseramus invidiam. Nam quos virulentus inimicus primi habitaculi felicitate dejecit, eos sibi concorporatos Dei Filius ad Patris dexteram collocavit. » VI
Abbreviated transcription (Latin):
tempus dilectissimi quod inter resur¬
rectionẽ dñi & ascensionẽ eius exactũ
est : hoc quod prouidentia di cura.¬
uit. hoc docuit. hoc suorũ & oculis
uere erat & natus. & passus. & mor¬
tuus  Ende beatissimi apłi om̃s que
discipłi: qui & de exitu crucis fuerant
trepidi. & de fide resurrectionis ambi¬
gui. ita sunt ueritate perspicua robo¬
ratiꝰ ut dño in caelorũ eunte subli¬
mia non solũ nulla afficerentur
tristicia. sed etiã magno gaudio
replerentur: Etreuera magnia
& in effabilis erat causa gaudendi.
supra om̃iũ creatiarũ cęlestium
dignitatem. humani generis natura
conscender&: super gressura angelicos
ordines. & ultra archangłorum alti
tudines eleuanda: Nec ullis sublimi¬
tatib modum suae prouectionis
habitura : nisi acterm patris recepta
consessu illius głae sociaretur inthrono.¬
cuius natura copulabatur infilio.
Quia igitur xp̃i ascensio. nr̃a pro¬
uectio est. & quo precessit gła

Expanded text:
tempus, dilectissimi, quod inter resurtempus, dilectissimi, quod inter resurrectionem Domini et ascensionem ejus exactum est, hoc providentia Dei curavit, hoc docuit, hoc suorum et oculisvere erat natus, et passus, et mortuus. Unde beatissimi apostoli omnesque discipuli, qui et de exitu crucis fuerant trepidi, et de fide resurrectionis ambigui, ita sunt veritate perspicua roborati, ut Domino in coelorum 292 eunte sublimia, non solum nulla afficerentur tristitia, sed etiam magno gaudio replerentur . Et revera magna et ineffabilis erat supra omnium creaturarum coelestium dignitatem humani generis natura conscenderit, supergressa angelicos ordines, et utudinem elevata est, nullis sublimitatibus modum suae provectionis habitura, nisi aeterni Patris recepta consessu, illius gcujus naturae copulabatur in Filio. Quia ergo Christi ascensio nostra provectio est, et quo praecessit gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tarditas increpatur: Flammã fidei
in luminata corda concipiunt.
& quae erant tepila reserante
scripturas dño. efficiunt᷑ ardentia:
Infractione quoque panis. conuesceliũ
aperiuntur optutus. multo felici¬
us horũ oculis patefactis. quibus
naturȩ suae manifestataest glorifica¬
tio : quã illorum generis nr̃i princi¬
pum. quibus praeuaricationis suae est
miracula. cum discipłi trepidis cogita¬
tionibus aestuarent. & apparuisse t
inmedio eorũ dñs. dixiss& que pax
nibus quod uoluebatur incordibus.
putabant enĩ spm̃ se uidere non carnẽ :
Redarguit cogitationibus aueritate
discordes ingerit dubitantiũ oculis
manentia manibus suis & pedibus
crucis signa: & ut diligentius pertracꝰ¬
tetur inuitat. quia adsananda infi¬
delium cordium uulnera: clauorũ
& lanceȩ erant seruata uestigia.
utnon dubia fide sed constantissima
scientia teneretur. cã naturã indi
patris consessurã throno. quae iacu

Expanded text:
tarditas increpatur. Flammam fidei tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et quae erant tepida, reserante Scripturas Domino, effi ardentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio, quam illorum generis nostri principum, quibus praevaricationis suae est tem aliaque miracula, cum discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio eorum Dominus dixissetque, Pax nibus quod volvebatur in cordibus putabant enim se spiritum videre, non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno, quae jacue
Abbreviated transcription (Latin):
tatio: nrae fidei fundamenta iecis¬
sent: Nris igitur perturbationibus:
nris periculis: in apłis consulebatur:
Nos in illis uiris contra calumpnias
impiorum: & contraterrenae
argumenta sapientiae docebamur:
Nosillorum instruxit aspectus:
nos erudiuit auditus: nos confirma¬
uit ad tactus: Gras agamus diumae
dispensationi: & scõrum patrum
necessariae tarditati¶ Dubita tũ est
abillis: nedubitaretur a nobis:
Non ergo hi dies dilectissimi quiint̃
re surrectionẽ dñi. ascensionẽ que
fluxerunt otioso transi cre discursu:
sed magna in eis confirmata sacra¬
menta: magnasunt reuelata myste¬
ria : In his metus dirȩ mortis aufert᷑
& non solũ animae. sed etiã carnis
in mor talitas detlaratur: In his ꝑ in
cȩteros post regni claues. ouilis
dominici cura mandatur: In his
diebus. duob discipłis tercius in
uia dñs comss iungitur: & ad omnẽ
nrãe ambiguitatis caliginẽ deter¬
gendã. pauentium ac trepidantiũ

Expanded text:
tatio nostrae fidei fundamenta jecistatio nostrae fidei fundamenta jecisset. Nostris igitur perturbationibus, nostrisque periculis in apostolis consulebatur: nos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapientiae docebamur, Nos illorum instruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit attactus. Gratias agamus divinae 291 dispensationi et sanctorum Patrum necessariae tarditati. Dubitatum est illis, ne dubitaretur a nobis. CAP. II. Non ergo ii dies, dilectissimi, qui inter resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per icaeteros, post regni claves, ovilis Dominici cura mandatur. In his diebus, duobus discipulis tertius in via Dominus comes jungitur , et ad omnem nostrae ambiguitatis caliginem detergendam, paventium ac trepidantium
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i. quauerũ dĩ
templum iudaica impie¬
tate resolutũ: diuina
genarius hodie dilectissims corum
dicrum ex pletusest numers. sacra¬
tissima ordinatione dispositus. &
ut dũ adnõ in hoc spacissm mora prae¬
sentiae corporalis ex terlitur. sidõs
resurrectionis. documendi becefei is¬
Il. muniretur ꝓen ors enim xp̃i multoꝵ
discipulorũ corda turbauerat : & de
supplitio crucis. deemissione sp̃s
de exanimati corporis scpultura:
grauatis mestitudine mentibus. qͥdã
diffidentiae torpor obrepserat: Nã
cũ scaẽ mulieres sicut eiuiangeli ca
pate fecit hystoria. reuo lutũ amonu¬
mento lapidem. sepulchrũ corpore¬
uacuum. & uiuentis dñi testes angłos
nun ciarent: uerba carũ apłis aliisq
discipulis. deliramentis similia uideban¬
tur¶Quã utique hęsitationẽ huma¬
na infirmitate nutantẽ. nequaquã
ꝑmisiss& sp̃s ueritatis praedicatorum
suorũ in ẽẽ pectorib: nisi illa
trepida sollicitudo & curiosa cuns¬

Expanded text:
i, qua verum Dei templum Judaica impietate resolutum divina genarius hodie, dilectissimi, sanctorum dierum expletus est numerus, sacratissima ordinatione dispositus, et ad us: ut dum a Domino in hoc spatium mora praesentiae corporalis extenditur, fides resurrectionis documentis necessariis muniretur. Mors enim Christi multum discipulorum corda turbaverat, et de supplicio crucis, de emissione spiritus, de exanimati corporis sepultura gravatis moestitudine mentibus quidam diffidentiae torpor obrepserat. Nam cum sanctae mulieres, sicut evangelica patefecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corporevacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedicatorum suorum inesse pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo et curiosa cunc
Abbreviated transcription (Latin):
temptationũ se apud dm̃ cũ xpo esse
mansuros: Quia & si alius est alio for
tior. alius alio sapientior. alius alio
iustior. alius alio sanctior. indomo
patris mei multȩ mansiones sunt
Nullus eorũ alienabitur abilla domo.
ubi mansionẽ prosuo quisque accepturꝰ
tatẽ fiat. ut quod habent singuli cõ¬
munesit om̃ib: Sic enĩ quisque etiam
ipse habet: cũ amat in altero quod ipse
non habebat. Non erit itaq aliqua
inuidia in patris claritate : qm̃ regna¬
bit in om̃i¬
bus unitas caritatis.

Expanded text:
tentationum se apud Deum cum Christo esse tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio ftior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus tatem facit, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero, quod ipse non habet. Non erit itaque invidia imparis claritatis, cum regnaverit in omnibus unit
Abbreviated transcription (Latin):
RIGENDAEST NOBIS
fr̃s addm̃ maior intentio
ut uerba scĩ euuangelii
quae modo in nr̃is aurib
sonuerunt. etiã mente
capere ut cũque possimus.
Ait enĩ dñs iħis xp̃s: Non turbetur
corurm Greditis indm̃: & in me credite:
Nemortẽ tam quã homines timerent.
& idoo tur barentur: Consolatur eos¬
etiam dm̃ seesse contestans: C redite
inquit indm̃ꝰ. & in
ne credite:
Con sequensest enĩ
ut si
indm̃ creditis: & in
me
credere debeatis¬
Quodnon esset consequens: sixp̃s¬
indomo patris mei mansiones multe
sunt : nisi quia & sibi metuebant. unde
audire debuerunt non turbetur cor
ur̃m. Quis enĩ eorũ non metueret.
cum petro dictum est. & fidentiori
atque promptiori. non cantabit gallus
donec terme neges : Tamquã ergo
essent ab illo perituri: merito turba¬
bantur: Sedcũ audiunt in domo patris
mei mansiones multȩ sunt. si quominꝰ
dixissem uobis. quia uado parare uo¬
bis locũ. aper turbatione recrearent᷑.
certi acfidentes etiã post pericula

Expanded text:
rigenda est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. e, tanquam homini timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatisQuod non esset consequens, si ChrisIn domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a percerti ac fidentes, et jam post pericula
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum est: utte & que misisti
tam quã caritas substantialis & con¬
substantialis amborũ : qm̃ non duo
dii pater & filius. nec tres dii pat̾
unus solus & uerus ds̃: N ec idem
tamen pater quifilius. nec idẽ filius
qui pater: n ec idem sp̃s sc̃s. sed ipsa
Egote clarificaui super terram:
opus consum maui. quodde disti mihi
ut faciam. Non ait iussisti: sed dedisti.
Ubi commendatur euidens gratia
Quid enĩ hab& quod non accepit.
etiã in unigenito humana natura.
Annon accepit. ut nihil mali sedbona
facer& om̃a: quando in unitate ꝑsonȩ
suscepta est auerbo per quod facta surł
om̃a Sed quomodo ce summauit
opus facere quod accepit ut faciat.
cũ restet adhuc passionis experimen¬
tum. ubi marty̧rib suis maximae
prȩbuit. quod sequerentur exemplũ
passus est rclinquens nobis exempłu.
ut sequamur uestigia cius : nisi quia
consummasse sedicit. quod se consum¬
maturũ esse certissime nouit.
sicut longeante inꝓphetia prȩteri¬

Expanded text:
verborum est: ut te, et quem misistiverborum est: ut te, et quem misistitamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater et Filius; nec tres dii, Pateunus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, Ego te clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; s relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis suac praedicatione
clarificat patrẽ: Hoc quippe aperit
ordo ipse uerborum: Clarifica inquit
filium tuum. ut filius tuus clarific&
te : tamquã dicer& resuscitame:
ut in notescas toto orbi perme.
I Deinde magis magisque pandens.
quomodo clarific& patrẽ filius:
sicut dedisti inquit ei potestatem
om̃is carnis: ut om̃e quod dedisti ei.
det eis uitam aeternã: O mnẽ carnẽ
dixit omnẽ hominẽ. a parte totum
significans. quẽ ad modũ rursus a parte
superiore significatur homo totus
ubi ait apłs: Om̃is anima: potestatib
sublimiorib subditasit: Quid enim
dixit om̃is anima. nisi om̃is homo.
hoc aut̃ quod potestas xp̃o apatre
data est om̃is carnis: secundũ hominẽ
intellegendum est: Sicut ergo dedisti¬
fic& filius: id est notum te faciat
omi carni quã dedisti ei: Sicenim
dedisti: ut om̃e quod dedisti ei det eis
uitã aeternã: haec est aut̃ uita aeterna
inquit. ut cognoscantte solũ uerũ

Expanded text:
resurrectionis suae praedicatione resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem dixit omnem hominem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit, Omnis anima, nisi, omnis homo? Et hoc autem quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est: larificet te Filius. Id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum
Abbreviated transcription (Latin):
LORIFICATŨ AEXTRE
filium scđm formã serui
quã pater suscitauit amor¬
tus & ad suã dex terã collo¬
cauit resipsa indicat. & nullus ambi¬
git xp̃ianus: Sed qnm̃ nontantũ dixit.
pater clarifica filium tuũ. sed addidit
etiã ut filius tuus clarific& te: Merito
queritur quomodo patrẽ clarificaue¬
rit filius : cum sempiterna claritas
patris. nec deminuta fuerit informa
humana. nec augeri poterit in sua
perfectione diuina sed inse ipsa
claritas patris nec minui necaugeri
potestApud homines aut̃. ꝓculdu¬
bio minor erat. quando iniudea
tantũ modo ds̃ notus erat: Nondum
dsolis ortu usque adoccasũ : laudabaNt
pueri nomendñi: hoc aut̃ quia
per cuuangelium xpi factum est.
ut per filium pater innotesceret gen¬
tibus : profecto patrẽ clarificauit
& filius: Si aut̃ tantum modo mortuũ
fuiss& filius nec resurrexiss&. procul
dubio nec apatre clarificatus esset¬
nec patrẽ clarificass&: N unc autẽ
resurrectione clarificatus a patre.

Expanded text:
ficatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus essetnec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
in praesenti supernȩ patriae głam
quã credunt intuentur : sed futurã
sperando praestolantur: Unde dicit
apłs. Siautẽ quod non uidemus
speramus : perpacientiã ex pectamus:
iustitia regni dĩ quã ante om̃a
quaerere debemus: fides uidelic&.
spes. & caritas. quia Sicut scriptũ
est. iustus exfide uiuit. Sperantes
aut̃ in dño. miscđia circumdabit

Expanded text:
in praesenti supernae patriae gloriam, in praesenti supernae patriae gloriam, quam credunt, intuentur, sed futuram sperando praestolantur. Unde dicit Apostolus: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . justitia regni quam ante omnia quaerere debeamus, fides, videlicet, spes, charitas, quia sicut scriptum est: Justus ex fide vivit . Sperantes a
Abbreviated transcription (Latin):
bene facite his qui oderunt uos:
Orate ꝓper sequentib & calum nian¬
tibus uos : utsitis filii patris ur̃i qui
in caelis est: Inpisce aũt : fides non ficꝰ¬
ta exprimitur: Quomodo enim
pisces subtegimento aquarũ nascit᷑.
quae alterius uitae gaudia ꝑ lam̃¬
ta presentia fletusque requirie:
Inuisibiliter in cordegignitur. inui¬
sibili grã sps peraquã baptismatis
consecratis: Inuisibili auxilio di¬
uinae protectionis nedeficiat nutri¬
tur : inuisibiliũ pręmiorũ intuitu
quaeque ual& bona operatur.
dicere quia piscis in eo fidei tẏpũ
ita fides firma quantis lib& aduer¬
santis mundi pracssuris inpugnetur.
in conuulsa ꝑsistat Immo etiam
decertamine gloriosior ex istat.
adiuuante illo quimissis ad praedi¬
canda eiusdẽ fidei bona discipulis
ait: Inmundo praessurã habebitis.
sed confidite : ego uici mundum:
Porro ꝑ ouũ spei nrae certitudo
figuratur : quia inouo nondum
foctus cernitur. sed futurȩ auis forma
speratur: Et fideles quiq nec̃dũ

Expanded text:
qui oderunt vos. Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . In pisce autem fides non ficta exprimitur. Quomodo enim piscis sub tegmento aquarum nascitur, quae alterius vitae gaudia per lamenta praesentia fletusque requirit, invisibiliter in corde gignitur, invisibili gratia Spiritus per aquam baptismatis consecratur, invisibili auxilio divinae protectionis ne deficiat nutritur, invisibilium praemiorum intuitu quaeque valet bona operatur, dicere, quia piscis in eo fidei typum ita fides firma, quantislibet adversantis mundi pressuris impugnetur, inconvulsa persistat, imo etiam de certamine gloriosior existat, adjuvante illo qui missis ad praedicanda ejusdem fidei dona discipulis ait: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundum . Porro per ovum spei nostrae certitudo figuratur, quia in ovo nondum fetus cernitur, sed futurae avis fetus speratur; et fideles quique nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tis. sp̃s timoris dnr Et inalio loco
sps̃ dilectionis & pacis. sp̃s grãe. & prę¬
cũ nominat᷑. Quia nimirũ quic¬
quid boni ueraciter habemus. quic qͥd
boni agimus. hoc eodem spũ largiente
percipimus: Quod intellegens pro¬
ph&a. cũ cordis munditiã quȩrer&
dicens. cormundũ crea inme d&
Continuo subiunxit. sp̃m rectum
in noua in uisceribus meis: Quia
impleuerit : cor in nobis mundum
undesit non hab&: cũ operis boni
ꝓfectum concupiscens dixiss&
Dñe adte confugi. doceme facere
uoluntatẽ tua : Statim quo humanȩ
rentes petamus dm̃ patrẽ. ut sp̃s sui
grã nos inuiã recte fidei quaeperdi¬
lectionẽ operatur inducat : & ut op¬
tata mereamur obtinere. Taliter
uiuere studeamus. netanto patri
simus indigni Quinpotius myste¬
riũ regeneracionis quo inbaptisma¬
te filii di sumus effecti. in libato
semper corpore pariter & mente
scruemus: Certũ namque est quia¬
si summi patris mandata sectamur:
remunerabitnos hereditate sempit̃ nȩ

Expanded text:
lio loco Spiritus dilectionis et pacis, Spiritus gratiae et precum nominatur, quia nimirum quidquid boni veraciter habemus, quidquid bene agimus, hoc eodem Spiritu largiente percipimus: quod intelligens Propheta, cum cordis munditiam quaereret dicens: Cor mundum crea in me, Deus, continuo subjunxit: Spiritum rectum innova in visceribus meis , quia impleverit, cor in nobis mundum unde sit non habet. Cum in operibus bonis profectum concupiscens dixisset: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam statim quo hunc orddhaerentes, petamus Deum Patrem, ut Spiritus sui gratia nos in viam rectae fidei, quae per dilectionem operatur, inducat. Et ut optata mereamur obtinere, taliter vivere studeamus, ne tanto Patre simus indigni, quin potius mysterium regenerationis quo in baptismate filii Dei sumus electi, illibato semper corpore pariter et mente servemus. Certum namque est, quasi summi Patris mandata sectamur, remunerabit nos haereditate sempiternae
Abbreviated transcription (Latin):
cet : Unde ꝓuide dñs qui grauib
peccantium reatib grandiora pęni¬
tendi medicamenta demonstrat.
ipse cottidianos electorum erra¬
tus. qui uerbo maxime uel cogita¬
tu contingunt. cottidianis ora¬
cionũ studus doc& debere curari.
quos inter alia sic orare prȩcepit.
& dimitte nobis debita nr̃a. sicut
& nos dimittimus debitorib nrĩs.
Uel certe malos appellat discipu¬
los. quia in cõparatione diuinȩ
bonitatis. om̃is creatura mala esse
probatur: dño dicente: N emo
bonus. nisi unus dt̃ CũtameN
participatione eiusdẽ diuinae
bonitatis. racionalis creatura
bona fieri posse cognoscitur.
Vnde & dñspia promissioNe
testatur quia pater decaelo dabit
spm̃ bonum petentibus se
ut profecto ostendat quia qui exsem&¬
ipsis malisunt peracceptã sp̃s grãm
boni possuNT effici: Sp̃m bonũ pecen¬
tibus dandũ apatre pollicetur. quia
siue fidem. spem. caritatẽ. siue alia
quae lib& bona caelestia desideramus

Expanded text:
cet . Unde providens qui gravibus cet . Unde providens qui gravibus peccantium reatibus grandiora poenitendi medicamenta demonstrat, ipse quotidianos electorum erratus, qui verbo maxime vel cogitatu contingunt, quotidianis orationum studiis docet debere curare: quos inter alia sic orare praecipit: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Vel certe malos appellat discipulos, quia in comparatione divinae bonitatis omnis creatura mala esse probatur, dicente Domino: Nemo bonus nisi unus Deus , cum tamen participatione ejusdem bonitatis divinae rationabilis creatura bona fieri posse cognoscitur; unde et Dominus pia promissione testatur, quia Pater de coelo dabit spiritum bonum petentibus se ; ut profecto ostendat, quia qui seipsis mali sunt, per acceptam Spiritus gratiam boni possunt effici. Spiritum bonum petentibus dandum a Patre pollicetur, quia sive fidem, spem, charitatem, sive alia quaelibet bona coelestia desideramus
Abbreviated transcription (Latin):
tacio boni propositi nociuat & con¬
cupiscentiae carnalis repeticio.
ueneno scorpionis. quod retro
idest incauda gestat cõpara tur
cum dicitur: Aut si petierit ouũ.
numquid porrig& illi scorpionẽ:
Haec itaque petamus adño Km̃ĩ.
tribuat : ut duriciã odiorum.
ut ꝑ fidiae uirus. ut aculeum
nobis desperationis qui ad caduca
retrahere sol& auferat. & absque
ulla dubietate quod petimus acci¬
piemuss At enĩ ueridica uoce
rimus scđm uoluntatẽ eius. audit
nos: Sed & ipse dñs certam nobis
fiduciã dat impetrandi. quę recte
petimus: cum suba iungit: Siergo
uos cumsitis mali nostis bona data
dare filiis ur̃is: quanto magis pater
uester decaelo dabit spm bonum
petentibus seꝰ Malos aut̃ uocat
discipłos. qui utiq quantũ adhu¬
quia nimirũ nemoest quun hac
uita acunctis ualeat iminunis esse
delictis. salomone adfirmante qui
ait. Quia non est homo iustus
interra qui faciat bonũ. & non pec¬

Expanded text:
tatio boni propositi nociva, et contatio boni propositi nociva, et concupiscentiae carnalis repetitio, veneno scorpionis, quod retro est, quod in cauda gestat, comparatur, cum dicitur: Aut si petierit ovum, nunquid porriget ei scorpionem? Haec itaque petamus a Domino, fratribuat, ut duritiam odiorum, ut perfidiae virus, et aculeum nobis desperationis qui ad vitam caducam retrahere solet auferat, et absque ulla dubietate quod petimus accipiemus. Ait enim veridica voce rimus secundum voluntatem ejus, audit nos; sed et ipse Dominus certam nobis fiduciam dat impetrandi quae recte petimus, cum subjungit: Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Patem bonum petentibus se? Malos autem discipulos vocat, qui utique, quantum ad huquia nimirum nemo est qui in hac vita a cunctis valeat immunis esse delictis, Salomone attestante qui ait: Quia non est homo justus in terra qui faciat bonum et non pec