comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trando setañmꝰ ledunt. & cerea fax accensa sibi qͥdẽ detͥmentũ p̾sta
sibi dispendiũ p̃bet. Sumite igͥ ab omĩ sacerdote intrepide xͥmis
uicũq aliũ de homicidii cͥmine. ꝑicnlosa ut capitali obiee¬
tione pulsauerit. ñ pͥus a uidicib audiat᷑. quã se similem ponam .gͦ
res intendit. cõseꝑsent subiturũ. & si seruos alienos accus andosee¬
crediderit. se simili in scͥptione const̾tigat fut᷑m. ut supplici inno¬
centiũ seruoꝵ. Aut pena capitis sui. aut facultatũ amissione ꝯpes
Quic̃q inscͥptione p̃missa. cusẽq cͥminis reũ aecusare uoluent. al
eodie qͦ insepsit int᷑ annũ ꝑagat. ꝓ positas aceus apto nes. Qui sidisi

Expanded text:
ae se tantum laedunt; et cerea fax accensa sibi quidem detrimentum praestat, sibi dispendium praebet. Sumite ergo ab omni sacerdote intrepide Christuicunque alium de homicidii crimine periculosa et capitali objectione pulsaverit, non prius a judicibus audiatur, antequam se similem poenam quam reo intendit, conscripserit subiturum. CAP. crediderit, se simili inscriptione constringat, futurum ut supplicia innocentium servorum, aut poena capitis sui aut facultatum amissione compenset. Quicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die
Abbreviated transcription (Latin):
on iliud te moueat. qd̾ quid̾a c̃ ñ ea fide. ad baptismum ꝑci¬
nitatẽ. hon enĩ ꝓpterea illi. non regenerantur. qr nõ ab istis hac

Expanded text:
 illud te moueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percisanitatem. non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac
Abbreviated transcription (Latin):
Rinceps cõstuit. ut liceat m̾etcib honostiorẽ uitã elige. sine
aliquo timore. quamuis iuiratoriam cautionẽ exposuerunt.
Hi aũ qui tale uisuirandum exegerit̃. & cõtra castitatẽ oꝑam suã
derint. Pena aũ & librar̃ officio p̾sidis flagitet᷑. Quod si p̃ses negle¬
xerit. de suo patͥuionio peuã p̃stare cogat᷑. & magistratu sibi cõmisso
nam soluat: ħsi ꝓbatum sit. qd̾ sac᷑mentũ a nietͥte exegerit. Siaũ
sac ramentũ ipse ȩxegerit a m̾e tͥce. teueat᷑ quidẽ ipsa pena dug¬

Expanded text:
rinceps, constituit ut liceat meretricibus honestiorem vitam eligere sine aliquo amore, quamvis juratoriam cautionem exposuerunt. Hi autem qui tale jusjurandum exegerunt, et contra castitatem operam suam derunt; poena autem X librarum officio praesidis flagitetur. Quod si praeses neglexerit, de suo patrimonio poenam praestare cogatur, et magistratu sibi commisso nam solvat. Hoc si probatum sit, quod sacramentum a meretrice exegerit. Si autem sacramentum non exegerit a meretrice, ne teneatur quidem ea poena
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dñi tͣdere. Nemo ei iungat᷑ in cõsortio. neq in aliqͦ negotio
& si qͥs ei sotiauit. & cõmunicau̾it eiꝰ oꝑib malignis. nouent
se simul ꝑ cussũ anatemathe. His excẽptis. qͥ ob cdusam ei uingsi¬
tur. ut eum reuocent ab errore & ꝓuocent ad satisfactionent
nͥ forte resipuerit. & di grã insꝑante ad ꝑ eiitentie rom eouim
conu̾sꝰ fuerit & digna em̃datione eccłie dĩ. quã lestt humilt̃

Expanded text:
Nemo ei jungatur in consortio, neque in aliquo negotio. Et si quis ei se sociaverit, et communicaverit ejus operibus malignis, noverit se simili percussum anathemate; his exceptis, qui ob hanc causam ei junguntur, ut eum revocent ab errore, et provocent ad satisfactionem. Nisi forte resipuerit, et, Dei gratia inspirante, ad poenitentiam et remedium conversus fuerit, et digna
Abbreviated transcription (Latin):
minatã actio nẽ ita non ꝑpetͣuerit. sic ei de illo oblatũ ee. In hac
satiffactione purgatꝰ secure deinceps suũ exerceat muust̾ium. Qiũ
satisfactionẽ sinulli. p̃cedeutiũ patrĩ scđm leonẽ papam. in basilica sc̃i
petͥ apłi. corã reuerentissimo cesare karolo aeclero & plobe ita fecisse.
cõmemorant. atq ita mox uenerandũ pͥncipẽ cont᷑ eiusdẽ scĩ pape ady̾si¬
rios digne ultionis. uindictã ex ercuisse

Expanded text:
minatam actionem ita non perpetrarit, sicut ei de illis oblatum est. Et, in hac satisfactione purgatus, secure deinceps suum exerceat ministerium. Quam satisfactionem nonnulli praecedentium patrum sanctum Leonem papam, in basilica sancti Petri apostoli, coram reverendissimo caesare Carolo, ac clero et plebe ita fecisse commemorant: atque ita mox venerandum principem contra ejusdem sancti papae adversarios, dignae ultionis vindictam exerc
Abbreviated transcription (Latin):
oritate manifesta. cedat consuetudo ueritati. Plane quis dubiter.
Aontati manifeste consuetud inẽ cede. It. Nemo consuetudiuẽ ratioi
& ueritati p̃ponat.qr consutudinẽ rõ & ueritas semꝑ exludit si rõ
siueritas obtinerGꝵ .uiii. uylmuiido au̾sano eꝑo

Expanded text:
ritati manifesta, cedat consuetudo veritati. Plane quis dubitet veritati manifeste consuetudinem cedere. Item, nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat, quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit, si ratio, si veritas obtine
Abbreviated transcription (Latin):
ut iitter& oꝑarios in messem suã. In de ab eis electi sunt.Lxx. discipł. quoꝵ
tẏpũ gerut̃ p̃sbt̾i.atq in eoꝵ loco in eccłia cõstituti sunt.

Expanded text:
ut mitteret operarios in messem suam. Inde electi ab eis sunt LXX discipuli, quorum typum gerunt presbyteri, atque in eorum loco constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sponsalia sicut nuptie. consensu fiunt cõtͣhentutmn. & io̾ sic̃ nup¬
tiis ita sponsalib filiam familias cõsentire oportet. Que  patͥs uo¬
luntati nõ repugnat consentipe in telligr̃ Gunccũ dissentiendi a
patre licentia concedr̃ si in dinꝰ morib uł tͣpis sponsꝰ ei a patrecli¬
gr̃ filio familias dissentiente sponsalia eius nomine fieri non pe¬
sunt. It̃ Sponsalid cont̾hendis. etas cõt̾hentiũ diffinita non est
ut in mat̾moniis. Quaꝓpt̃ a pͥmordiis etatis sponsalia effici pos¬

Expanded text:
Sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrabentium, et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiafamilias consentire oportet. Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Tunc autem dissentiendi a patre licentia conceditur, si indignus moribus vel turpis sponsus ei a patre eligitur. Filiofamilias dissentiente, sponsalia ejus nomine fieri non p In sponsalibus contrahendis aetas contrahentium diffinita non est, ut in matrimoniis, » quapropter a primordio aetatis sponsalia effici pos
Abbreviated transcription (Latin):
ui uere & pure solitariã eligunt uitam dignisunt conuenienti hono¬
rẽ. Tiua tñ sũnt quid̾a monachi habitantes in diferent̃ ꝑciitates. nec
nõ ꝑ monastia se ipsos p̃sũptione ꝓͥa cõmendantes. placuit neminem aut
edificare aut cõstituere monastia. aut oratoriiꝰ domũ. sine coscientia
ipseꝰ ciuitatis eꝑi. Eos ciꝰ qui ꝑ singłas ciuitates seu ꝑ possesiones monas
terii sunt. subiectos et̃ deb̾e eꝑo & quieti oꝑam dare. atq obseruare ie¬
unia & orationes inlocis inquib sese segeldo deuouerant ꝑmanentes.
& neq cõmunicare eccłiasticis. neq secłares aliquas atractare actionec
relinquentĩs ꝓpͥa monast̾ia. nͥ forte iubeant᷑ ꝓpt̃ uirgentes nec essitates.
ab ipsiꝰ ciuitatis eꝑo. & neminẽ seruor̃ suscipi in mon̾ast̾io. ut sit c̃ eis
monacꝰ nisi cũ dm̃ ꝓpͥa conscientia. P retereuntes nͦ hec dec raumꝰ eetta cõ
sollicitudinẽq necessanã monasteriis exhib̾e

Expanded text:
ui vere et pure solitariam eligunt vitam, digni sunt convenienti honore. Quia tamen quidam sunt monachi habitantes indifferenter per civitates, nec non et monasteria, seipsos praesumptione propria commendantes, placuit neminem aut aedificare, aut constituere monasteria, aut oratorii domum, sine conscientia ipsius civitatis episcopi. Eos vero qui per singulas civitates seu possessiones mone, atque conservare jejunia et orationes in locis quibus semel se Deo devoverunt, permanentes, et neque communicare ecclesiasticis neque saeculares aliquas altrectare actiones, relinquentes propria monasteria, nisi forte jubeantur propter urgentes necessitates ab ipsius civitatis episcopo, et neminem servorum suscipi in monasterium ut cum iis sit monachus, nisi cum domini propria conscientia. Praetereuntes vero haec decrevimus extra cosollicitudinemque necessariam monasteriis exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
inodos duudicee. quatinꝰ hi qui ex nec essitate uł ignorantiã delĩ¬
quiit. auctoritate nra ꝑte absoluant᷑. si tam̃ ipsa eoꝵ ignoran¬
ia uł necessitat uera & ñ simulata. uł ñ ex uoluntete ꝓ cesserit
qr ut bene ut bñ nosti plĩq st̃ qͥposst̃ qͥdẽ s nolut̃ recta nosse. uñ

Expanded text:
mores dijudicet, quatenus hi, qui ex necessitate, vel ignorantia delinmores dijudicet, quatenus hi, qui ex necessitate, vel ignorantia delinquunt, auctoritate nostra per te absolvantur, si tamen ipsa eorum ignorantia quia ut bene nosti, plerique sunt qui possunt quidem, sed nolunt recta nosse. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ab in tio in eccłia. in pium aũ dogina. ⁊am inculpatũ qͦuã cõdep¬
natum. & eos qui tali dogmati sunt obnoxũ anathematiari uult
ecełie tͣdicio. licet mortui ẽẽnt. Ideo & sc̃e memorie augꝰtinꝰ. duit.
Simͦ cõuincerot᷑ cecilianꝰ dehis que inferunt᷑ ei. &̃ pꝰ mortẽ iltum
cum statum. ꝑ dinentũ disponentes. de eꝑis statuerut desfunctis. qui¬
suas facultates heticis relinquat. ita ut et pꝰ mortẽ anatemati

Expanded text:
ri ab initio in Ecclesia. Impium enim dogma jam culpatum est et condemnatum, et eos qui tali dogmati obnoxii sunt anathematizari vult Ecclesiae traditio, licet mortui essent; ideo et sanctae memoriae Augustinus dixit: « Si modo convinceretur Cecilianus de his quae inferuntur ei, cum statum pertinentibus disponentes de ipsis statuerunt defunctis qui facultates suas haereticis relinquunt, ita ut et post mortem anathemati
Abbreviated transcription (Latin):
qui subũt̾e.atq diuidẽ. conant᷑ ecctȩ unitat̾em. uidelic&e
abdes & monachi. Qui ñ studio caritatis. s ⁊ elo rapacitatis
inuigilant. & docent atq seduc̾e non cessant. seculares hoĩeᷤ
quos illaqueare possint. ut res suas atq possessiones in
quib subiecti eẽ uident᷑. & a quib baptis mnum. penitentiã
nichil de bonis suis pelinquant. hanc deniq fidem uł famam
ꝓ hibemus. considerantes non ẽẽ bonum. ut ili qui olim fuerut̃.

Expanded text:
e atque dividere conantur Ecclesiae unitatem, videlicet abbates et monachi, qui non studio charitatis, sed zelo rapacitatis invigilant, et docent atque seducere non cessant saeculares homines, quos illaqueare possent ut res suas atque possessiones, in quibus subjecti esse videntur, et a quibus baptismum, poenitentiam, vel accipiunt, nihil de bonis suis relinquant. Hanc denique famam  amplius fiat omnino prohibemus, considerantes non esse bonum, ut illi qui olim fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
imilr̃ pꝰ moptẽ mariti nec dum am nali spatio. conpleco adẽ¬
sdãt nuptias ꝓ perauit. om̃i quidem mͦ. inter infameserit. s l
quidem libos ex pͥori inat̾monio noti hãt. in farniã quidem
soluere poterit. si p̃ ces imꝑatori porrexerit. & diuino pͥn¬
cipis nutu pͥori statiu opinoni restituta fuerit. Res aũ apͥ¬
ori marito sibi relictas nullomͦ luc rabĩ

Expanded text:
ier post mortem mariti necdum annali spatio completo, ad secundas nuptias properaverit, omni quidem modo inter infames erit; si quidem liberos ex priori matrimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas nullo modo lucrabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& dep̃dari ñ ꝑtimescens. pauꝑes xͥ. quos p̃tioso sangͥne suo redem̃
uiolent̃ opp̾mens. & int̾ficiens. & bana eoꝵ diripiens. Misimꝰ
cio inuitams e̾um canonice ad em̃dationẽ. & ad satis factionem
& penitentiam corripientes eũ pat̾̃no affectu. Ait enĩ dncus
euuamgłio. Si peccau̾it inte fẽtiuis. corripe eit. fr̃ inunum
quemq̃ peccat. qui m̃ scͥm̃ ecctiam peceat. Si eiĩ seã ecclia
menbra. & si patiat᷑ unũ menbrũ. cõ patuuit᷑ onũa menbra
xͥanus in nos peccans. pͥmo secrete corripiat᷑. dein c̃ testib re¬
darguat᷑. Nouissime in cõuentu eełlȩ publice conueniat᷑. Od¬
si alias tres comonitiones. & pias correptiones coptẽpnit. & sati

Expanded text:
timescat, pauperes Christi quos pretioso sanguine suo redemit, violenter opprimens et interficiens et bona eorum diripiens, misimusrtio, invitantes eum canonice ad emendationem, et ad satisfactionem et poenitentiam corripientes eum paterno affectu. Ait enim Dominus in Evangelio: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum . Frater in unum quemque peccat, qui in sanctam Ecclesiam peccat. Si enim sancta Ecclesia membra; et si compatitur unum membrum, compatiuntur omnia membra: ut frater, id est christianus, in nos peccans, primo secrete corripiatur, deinde cum testibus redarguatur, novissime in conventu ecclesiae publice conveniatur. Quodsi has tre
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾a deuotioĩs tue studisi exhortam᷑. ut cont᷑ marinos latrunctłos. qui sub
p̃textu tui nomunis. in cͥsticolas de bachant᷑. tanto uehementtiꝰ d accendantur.
quanto illoꝵ pͣuitate famam tui nominis. obfuscatã fuisse cagnoscis. Q m̃licet
tur. nͥ eos cõpesceris. in unoxiꝰ non hab̾is. Scͥ ptũ quippe est. Qcͥmina cum p
emendare non corrigit. ipse cõmiteit.

Expanded text:
rea devotionis tuae studium exhortamur, ut contra marinos latrunculos qui sub praetextu tui nominis in Christicolas debacchantur, tanto vehementius accendatur, quanto illorum pravitate famam tui nominis offuscatam fuisse cognoscis, quoniam licet ntur, nisi eos compresseris, innoxius non haberis. Scriptum quippe est: Qui crimina cum potest emendare, non corrigit, ipse committit.
Abbreviated transcription (Latin):
aci sunt. quoꝵ p̃canteationib uident᷑. resuscitati mortui. oiuinare. & ad
interiogata responde. Nig enim g̃ce mortiuis. Mantia diuinatio nuncu¬
pat᷑ d quos suscitandos cadau̾ sangs adicit᷑. Nam amare sangnem demo
in spes tione unbras demonũ inuocare. & imagines iudificaaoĩs eox ui¬
de ibiꝙ ab eis aliqua audite uͥadibito sangͥne ⁊ inferos ꝑhibentꝰ suscitare

Expanded text:
identur resuscitari mortui, divinare et ad interrogata respondere. Νεκρὸς enim graece mortuus, μαντεῖα divinatio nuncupatur, ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare sanguinem daeinspectione umbras daemonum evocare, et imagineas ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur suscitare
Abbreviated transcription (Latin):
insbr eucharistiam semper hãt paratam. ut qnꝰ qui
firmatꝰ fuerit. aut paruulꝰ infirmꝰ fuerit. statim eums
quanta suffficere ppło debeant. Qu odremanserit. in cͦfi¬
num non reseruetur.s cum timore & cum tremore. eli¬
ricorum diligentia consumatur Ex dictis angustini m

Expanded text:
r eucharistiam semper habeat paratam, ut quando quis infirmatus fuerit aut parvulus infirmus fuerit, statim eum populo sufficere debeant. Quod remanserit, in crastinum non reservetur, sed cum timore, et tremore, clericorum diligentia consumatur. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
Gelasiꝰ natione uafer. ex patre ualetio eꝑo sedie annos iniͣ iñses uiui. die
xxix.It. Agapitꝰ. Hatione romanꝰ ex patre gordiano pr̃sbo. sedit m̃sesxi
dies.xxu. It̃. silueriꝰ. natione capuanꝰ. eꝑc romatꝰ. ex patre ormisda sedit
annũ unp̃. m̃ses qͥnq dies it. It̃. Nõdedit natione romanꝰ ex patte stephano
subcliacono sedit annos tres & dies .xxiii. It̃. loħs qͣrtꝰ. natione dalmata. et pa¬
tre uenantio scolistico. sedit annũ unũ. m̃sesix. dies xuiii. Iẽ t̃ eodorꝰ nati¬
ane gͣcus ex patre theodoro eꝑo. deciuitate i herosolima. sedit annosui.¬

Expanded text:
Gelasius natione Afer, ex patre Valerio episcopo, sedit annos quatuor, menses VIII, dies XXIX. Item, Agapitus natione Romanus ex patre Gordiano presbytero, sedit menses XI, dies XXIII. Item, Silverius natione Campanus, episcopus Romanus ex patre Ormisda, sedit annum unum, menses V, dies IX. Item, Deusdedit natione Romanus ex patre Stephano subdiacono, sedit annos III et dies XXII. Item, Joannes IV, natione Dalmatica, ex patre Venantio scholastico, sedit annum unum menses novem, dies XIX. Item, Theodorus natione Graecus, ex patre Theodoro episcopo de civitate Hierosolymitana, sedit annos
Abbreviated transcription (Latin):
as cont̾xisse dicunt᷑. & ħ ideo ita sunt. ut quanuus ꝑ ad optionẽ paren¬
tũ lib̃oꝵ loco fibi eẽ ceꝑunt. non possũt sibi matͥmonio coniungi in
iungunt᷑. est quedam sunił obseruatio s non tanta. Sane enim int̃
frm̃ sororemq nuptie ꝓhibite sunt. si ab eadẽ patte ab eademq ma¬
sororẽ duc̾e̾ qͥs pot̃. quamuis.uii. gͣdꝰ sit. Cuiꝰ enĩ filiã ducere non

Expanded text:
tionem parentum liberorumve loco sibi esse coeperint, non possint inter se matrimonio iungi, in iunguntur, est quaedam similis observatio, sed non tanta. sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque maso
Abbreviated transcription (Latin):
non erat qñ nͥ fr̃ł ae sotores ex ilł duob pͥmis. nulli homines erant si¬
eri gͦ poͥtuit. qñ debu̾it ut existente copia unde ducerent᷑ ux ores. qͣ
melior tñ ipsa consuetudo ipła malit ex horrere ł cenitiam sic q aduꝰ¬
set᷑. quasi nũꝗͣ licere potuerit. Copulatio igͥ maris & femine. quan¬
tum adtin&e ad genus qͦddam seminarium est ciuitatis. Ce lestisuei
uitas opꝰ ht̃ ut noxam generatiõĩs euadat.

Expanded text:
 fratres et sorores ex illis duobus primis nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia unde ducerentur uxores, quae melior tamen consuetudo ipsa malit exhorrere licentiam, sicque adversetur quasi nunquam licere potuerit. Copulatio igitur maris et feminae quantum pertinet ad genus humanum quddam seminarium est civitatis. Coelestis vero civitas opus habet ut noxam generationis evadat.
Abbreviated transcription (Latin):
non licet Nat̾teram ñ. qr parentũ loco habet᷑. Qua rõe uerũ est. mag¬
nã qͦq amutam. & mat̾teram magnam ꝓ hib̾i duce uborem. Affinitatis
qͦq ueneratione quoꝵdam nuptiis abstin̾e̾ necesse est. ut eece pͥuignã
aut nurũ uxorem duee non licet.qr utrequę filie loco sunt. Item
ariti aũ filiꝰ. ex alia upore ce uroris filia ex alio marito ł cont᷑ matͥmo¬
niuĩ. recte cõthũt. licet hañt fim̾ uł sororẽ. ex matͥmonio pꝰ ea contracto.¬

Expanded text:
nec materteram, quia parentum loco habentur: qua ratione verum est magnam quoque amitam et materteram magnam prohiberi uxorem ducere. Affinitatis quoque veneratione a quarumdam nuptiis abstinere necesse est, ut ecce privignam, aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. Item. Mariti autem filius ex alia uxore, et uxoris filia ex alio marito vel contra, matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem vel sororem ex matrimonio postea contracto
Abbreviated transcription (Latin):
Opꝰcła montani ⁊ pͥscillȩ. & maximillę a pot̾. Omĩa opꝰcła fausti manido
ła frum̃tii. apoc̃. Epta ħu ad gabarum. apoc̃. Passio cẏrici & iulite. apod̾
Passio georgii apoc̾ Scripta que appellant᷑ salomonis. contradictio. apat
philactaria omĩa quę non ab angło ut illi confingunt. s mag̃ a demone
conscripta. sũt. a poc. Hec & his similia que symon magꝰ. Nic holaus. che¬
rintꝰ. Martion basilides. ebion. Paubꝰ. ⁊ camosatenꝰ. fotinꝰ & bonosꝰ qui
sitnli errore defecerunt. Montanꝰ quoq cũ suis obscenissimis se quatih
apollinaris. ualentinꝰ. siue manicheus. faustꝰ. sabelliꝰ. arriꝰ. macedonl
e unomius. Nouatꝰ. sabbatiꝰ. calistꝰ. donatꝰ. & eustachiꝰ. Iabranꝰ pelagiꝰ. lui¬
anꝰ. & latiensis celestinꝰ. Maximianꝰ. Priscillanꝰ. ab yspama. Tampidiꝰ. diosa

Expanded text:
Opuscula Montani, Priscillae, et Maximillae apoc. Opuscula omnia Fausti Manichala Frumentii apocr. Epistola Jesu ad Abgarum apocr. Passio Cyrici et Julitae apocr. Passio Georgii apoc. Scripta quae appellantur Salomonis Contradictio apocr. Philacteria omnia quae non ab angelo, ut illi confingunt, sed magis a daemone conscripta sunt apocr. Haec et his similia quae Simon Magus, Nicolaus, Cherinthus, Marcion, Basilides, Chion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus et Bonosus, qui simili errore defecerunt. Montanus quoque cum suis obscoenissimis sequacibus. Apollinaris, Valentinus, Manichaeus, Faustus, Sabellius, Arius, Macedonius, Eunomius, Novatus, Fabatius, Calixtus, Donatus, et Eustachius, Nibianus, Pelagius, Julianus et Laciensis, Coelestinus, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
signatꝰ. apoc̃. Reuelatio quȩ appellat᷑ pauli. apoc̃. Reuelatio q̃ appellat᷑ the¬
mȩ apłi apoc̃. Reuelitio quȩ appellat᷑ stephani. apoc̾. lib qui appellat᷑ transi¬
tꝰ scẽ marne. apoc̃. Lis̾ qui appellat᷑ penitenga adam apoõ. Lib diogie
uoiẽ gigantis. qui pꝰ diliuuuỹ cũ dracone ab ħeticis pugnasse ꝑhibt᷑ apoc̃. l¬
b qui appellat᷑ testam̃tum iob. apocͥ. Lib̾ qui apellat᷑ penitentia. origenis ape¬

Expanded text:
signatus apocr. Revelatio quae appellatur Pauli apocr. Revelatio quae appellatur Thomae apostoli apocr. Revelatio quae appellatur Stephani apoc. Liber qui appellatur Transitus sanctae Mariae apoc. Liber qui appellatur poenitentia Adam apocriphus. Liber Diogenes nomine gigantis, qui post diluvium cum dracone ab haereticis pugnasse perhibetur, apoc. Liber qui appellatur Testamentum Job apoc. Liber qui appellatur poenitentia Origenis ap
Abbreviated transcription (Latin):
e raptorib aũ feminarum. id constituendũ censuimꝰ. ut si ad
eccłiam rapeor cũ rapta confugerit. & feminã ipsam uiolentiam
ꝑtulisse cõstiterit. statm lib̾et᷑ o̾e potestate raptoris. & parentib red¬
dat᷑ & raptor mortis. uł ponar̃ inpunitate concessa. libam hãt̾ eun¬
di facultatẽ¬

Expanded text:
e raptoribus autem feminarum id constituendum esse censuimus, ut si ad ecclesiam raptor cum rapta confugerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoris, et parentibus reddatur, et raptor mortis, vel poenarum impunitate concessa, liberam habeat eundi facultate
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius sexus siu ꝯiiscendi fidem liẜoꝵ ꝓcreandoꝵ causa ab
tende ꝙ pͥma est humani generis in ista mortalitate societass
uerũ ⁊̃ infirmitas inuicem excipiende illicitos cõ cubitus
euitandos. mutuam qͦdãmꝰ seruitutem. ut si alt̾i eoꝵ continen¬
tia ꝑpetua placeat. nisi alt̾iꝰ consensu ñ possit. It̃. Reddereiꝰ
debitum conuigale est nulliꝰ cͥminis. Exigẽ aũ cont᷑ generan

Expanded text:
ipsius sexus sui commiscendi fidem, liberorum procreandorum causa, quia prima est humani generis in ista mortalitate societas, verum etiam infirmitatis invicem accipiendae ad illicitos concubitus evitandos, mutuam quodammodo servitutem, ut si alteri eorum continentia perpetua placeat, nisi alterius consensu non possit. Item: Reddere vero debitum conjugale, nullius est criminis; exigere autem ultra gen
Abbreviated transcription (Latin):
bat theodosiũ mag̾nũ ĩꝑatorem ex conmunicãs ab ec̃clusiti eccłia
Qui tnĩ suis scriptis ostendit. quod aurũ non tam p̃tiosiꝰ sit plũ¬
conꝑationib ad euari. Si regũ fulgori cõpates ⁊ pͥncipũ diadema¬
ti longe erit inferiꝰ. quã si Plũbi metallũ & auri fulgorẽ conpa¬
res. quippe cũ uideas regil colla & pͥncipũ submitit genib sacer¬
dotum. & ołculata eoꝵ dextca. orationib eoꝵ oredant se cõmu¬
nicari. & pꝰ pauca. Hec cuncta fr̃s io nos p̃misisse debetis cognascẽ

Expanded text:
batur, Theodosium magnum imperatorem excommunicans, ab ecclesia exclusit. Qui etiam in suis scriptis ostendit quod aurum non jam pretiosius sit plumcomparationibus adaequari. Si regum fulgori compares et principum diademati, longe erit inferius, quam si plumbi metallum ad auri fulgorem compares. Quippe cum videas regum colla et principum submitti genibus sacerdotum, et exosculata eorum dexteraniri. » Et post pauca: « Haec cuncta, fratres, ideo nos praemisisse debetis agnoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ iudicio uerũ se ad illoꝵ pendere arbitͥum iudicauit. Supͣ¬
dicto qͦ a nastasio p̃libatꝰ p̃p. Gelasiꝰ ꝑ suadens. ne ille intimatã
suis sensib ueritatẽ arbitraret᷑. in turiã intulie dicens. Duo sut̃
quippe imꝑator auguste quib pͥncipalr̃ mundꝰ hic regr̃. Aucto¬
est sacerdotũ ꝗͣ tum ⁊̃ ꝓipsis regib hominũ in diuino reddituri
sũt ex amine rationẽ. & paucis int̃posias inquit. Nosti itaq int̃
ħ ex illoꝵ te pende uiditio. non illos ad tuam redigi uoluntatẽ
Talib gͦ institutis talibq fulti auctoritatib płiq pontificum
alii Reges. alii imꝑatores ex cõmuni cauert̃. Nã sperale aliqͥs
de ꝑsonis pͥncipũ. req̃rat᷑ exempłũ. Beatꝰ in noc entiꝰ p̃pa. archa

Expanded text:
cio, verum ad illorum pendere se arbitrium judicavit. Supradicto quoque Anastasio praelibatus papa Gelasius persuadens ne ille intimatam suis sensibus veritatem arbitraretur injuriam, subintulit dicens : « Duo sunt quippe, imperator Auguste, quibus principaliter mundus hic regitur, auctoetiam pro ipsis regibus hominum in divino reddituri sunt examine rationem 1. » Et paucis interpositis ait: « Nosti itaque inter haec ex illorum te pendere judicio; non illos ad tuam velle redigi voluntatem. » Talibus ergo institutis, talibusque fulti auctoritatibus plerique pontificum, alii reges, alii imperatores excommunicaverunt. Nam si speciale aliquod de personis principum requiratur exemplum, beatus Inno
Abbreviated transcription (Latin):
uis dubitte sacer dotes x. & regũ. & pͥneipum omĩumq fidelium
patres & magit᷑s censeri. Nonne miserabł insaniȩ eẽ cogniosor̃.
si filiꝰ patrẽ. disciplꝰ magistrũ sibi conet᷑ sub iugare. & iniquis
obligationib illũ sue potestati subice. a quo credit ñ solũ in t̾ra
om̃iũ regũ & pͥncipũ fere tocius orb̃ dñs euident̃ intelligens in

Expanded text:
uis dubitet, sacerdotes Christi regum et principum omniumque fidelium patres et magistros censeri? nonne miserabilis insaniae esse cognoscitur, si filius patrem, discipulus magistrum sibi conetur subjugare, et iniquis obligationibus illum suae potestati subjicere, a quo credit non solum in terromnium regum et principum fere totius orbis dominus, evidenter intellig
Abbreviated transcription (Latin):
ali adu̾sum me in surrexerut̃. & debilitare uoluerũt. & misert̃
suꝑ me gͣuia cͥiina. ꝓpter ꝗͣ causam iste elem̃tissimꝰ. ac serenissimꝰ do¬
minꝰ carolꝰ una cum sacdotib & obtimatib suis istam ꝑuenit adurbi:
do & angliset qui coscientiã meã nouit. & beato petͦ pͥ ncipe aplor¬
in cuiꝰ cõspectu consistimꝰ qr istas cͥ minosas & sceleratas res qua
illi m obitiunt. nec ꝑpetͦui. nec ꝑ pet̾re iussi. Testis : mͥ deus in euusi
iudicus uenturi sumꝰ. & in cur conspectu consistimꝰ. & ħ ꝓpt̃ sulpi¬
oiones uta las. tollendas. mea spontanea uoluntate facio. non quasi
hanc cõsuetudinẽ. aut dectetũ in scã eccłia successorib m̃s nẽc non

Expanded text:
mali adversum me insurrexerunt, et debilitare voluerunt, et miserunt mali adversum me insurrexerunt, et debilitare voluerunt, et miserunt super me gravia crimina. Propter quam causam iste clementissimus et serenissimus dominus Carolus una cum sacerdotibus et optimatibus suis istam pervenit ad urbem. Deo et angelis ejus, qui conscientiam meam novit, et B. Petro, principe apoin cujus conspectu consistimus, quia istas criminosas et sceleratas res quas illi mihi objiciunt nec perpetravi nec perpetrari jussi. Testis mihi est Deus, in cujus judicium venturi sumus, et in cujus conspectu consistimus: et ciones malas tollendas mea spontanea voluntate facio, non quasi ego hanc consuetudinem aut decretum in sancta Ecclesia successoribus, nec non
Abbreviated transcription (Latin):
Iestes absq ulla in famia aut suspicione ut manfesta macła & uere
fidei plenitudine. instucti ẽẽ debent. & tales. quales ad sac̾dotiũ Eligẽ
diuina ub& auetopitas. qm̃ ut antiquoꝵ tͦdidit auctoritas sac̾ dotes c̃ri¬
minari non possut̃. nec in eos testificari. qui ad cũdẽ ñ debent. nec poᷤ¬
sunt ꝓuehi honorẽ. Homic ide. malefici fures. sacͥ legi raptores. & uene

Expanded text:
estes absque ulla infamia aut suspicione vel manifesta macula et vera fidei plenitudine instructi esse debent, et tales quales ad sacerdotium eligere divina jubet auctoritas, quoniam ut antiquorum tradidit auctoritas, sacerdotes criminari non possunt, nec in eos testificari, qui ad eumdem non debent, nec possunt provehi honorem. Item: homicidae, malefici, fures, sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
negotioꝵ in libros pꝰtulant. pͥ ꝗͣ eonfirmatio officii tał. m eos uire
eueniat. fateaut᷑ actis facram̃to p̃stito. ad alias se nuptias nõ ueni¬
re Sane in optione huiinõi. nulla eogat᷑. s lib̃a in cõditiones. qͦs
p̃stimꝰ uoluntate descendat. Nam si malut̃ alia optare matͥnio.¬
nia. tutelas filioꝵ aministr̃e nor debent.e¬

Expanded text:
negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eas iure veniat, fateantur actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione huiuscemodi nulla cogitur, sed libera in condiciones quas praestituimus voluntate descendat: nam si malunt alia optare matrimonia, tutelas filiorum administrare non debent.
Abbreviated transcription (Latin):
dis t̃minate. ꝑpetuo stabilitaas uire firment᷑. Nec liceat ulti
nec alliꝰ audiatur. cum testimonis̃ eꝑi ã qua lib& parte fuerit.
repnussum. Illud est enĩ ueritatis auctoritate firmatum. ulud ĩ¬
cotruptum. qd̾ A sacͦ sc̃o homine conscientia mẽtis illibate ꝓtũ
mamꝰ malitiosa litiũ semina conpͥmentes.
uͦmooꝑe adinonendi sunt comites & udices. ne uiles & indig¬
nas ꝑ fonas. Coram se ꝑ mutant ad testimoniũ aecedẽ qm̃ multi t.¬
aut᷑ ꝓ quo lib& paruo p̃tio adiuramentũ conduci posit̃. & an imas
suas ꝑdere minime formidant. Quã obrã tales nequaꝗͣ admitamꝰ
qu ñ solum qͥ ꝑiurant s &iam illi qui ꝑuruis consentibnt simili
ꝓlectendi sunt dap̃natione

Expanded text:
is terminatae perpetuo stabilitatis jure firmantur, nec liceat ulterius nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis illa lege firmamus, malitiosa litium semina comprimentes.ummopere admonendi sunt comites et judices, ne viles et indignas personas coram se permittant ad testimonium accedere, quoniaut pro quolibet parvo pretio ad iuramentum suas perdere, minime formidant. Quamobrem tales nequaquam admittimus, quia non solum qui perjurant, sed et illi qui perjuriis consentiunt, simili perdendi sunt damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
.i. iniusta uoluntate fac̃. Puto iã me ꝯgrue posse finẽ
ponere tractatui de trib difficilib questiõib. quẽ
in spe auxilii dĩ incepi. In quo si qͥd dixi qd̾ querenti
cuilib& sufficere debeat ñ mͥ imputo. qr ñ ego.sed
gr̃a di mecũ. Hoc aũ dico. qr si qͥs mͥ querenti de
iiquestionib eisde quando ineis mens mea rõnem
querendo fluetuabat. en anx. strixsi respondiss:
grãs egissem. qr mͥ satisfecisset. Qm̃ gͦ qd̾ inde ma¬
nifestante dõ cognoui mͥ ualde placuit. intelligeis
quia similit̾ quib dam placeret si hoc scriberem:
qd̃ gratis accepi. gratis uolui petentib impendere

Expanded text:
 injusta voluntate facit. Puto me jam congrue posse finem ponere tractatui de tribus difficilibus quaestionibus, quem in spe auxilii Dei incoepi, in quo si qui dixi quod quaerenti cuilibet sufficere debeat, non mihi imputo; quia non ego, sed gratia Dei mecum. Hoc autem dico quia si quis mihi quaerenti de quaestionibus eisdem, quando in eis mens mea rationem quaerendo fluctuabat, ea quae scripsi, respondisset; gratias egissem quia mihi satisfecisset. Quoniam ergo quod inde, manifestante Deo, cognovi, mihi valde placuit; intelligens quia similiter quibusdam placeret, si hoc scriberem: quod gratis accepi, gratis volui petentibus imperdere
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ duȩ uoluntates &̃ in hoc differt̃ q illa quȩ ẽ ad
uolendũ cõmodũ inseꝑabił ẽ. illa uͦ quȩ ẽ ad uolendũ
rectitudinẽ seꝑabilis fuit ut supͣ dixi. in pͥncipio in
angłis ⁊ in pͥmis nr̃is parentib ⁊ ÷̃ adhuc ĩ hac uita
manentib In hoc qͦ differunt q illa quȩ ẽ ad uolendũ
cõmodũ ñ ẽ hoc qd̾ ipsa uult. illa uͦ quȩ ẽ ad uolendũ¬

Expanded text:
 illa, quae est ad volendum commodum, inseparabilis est; illa vero quae est ad volendum rectitudinem, separabilis fuit, ut supra dixi , in principio in angelis, et in primis nostris parentibus; et est adhuc in hac vita manentibus. In hoc quoque differunt quia illa, quae est ad volendum commodum, non est hoc quod ipsa vult: illa vero quae e
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ peccass. auferri deb& ex hominib Et cũ saulꝰ de
illis qͥ carnẽ idẽ ꝯcupiscentias sentiunt nolentes ait
bio significat eos qͥ ñ sunt in xp̃o sequi dãpnationẽ
quoties sentiunt carnẽ ẽ si ñ scđ̾m illã ambulant.
qm̃ sic factus ẽ ħo ut eã sentire sic̃ de ira dixi ñ deb̾et
baptismo dimittit᷑ originalis iniusticia cũ qͣ nascuã
ita om̃is culpa impotentiae & totius corruptioĩs qͣ
rat᷑ ds. ignoscit᷑. De nulla nãq culpa quȩ ante bap¬
tismũ in illis erat pꝰ baptismũ arguunt᷑. quãuis iꝑ¬

Expanded text:
si non peccasset; auferri debet ex hominibus. Et cum Paulus de si non peccasset; auferri debet ex hominibus. Et cum Paulus de illis qui carnem, id est concupiscentias, sentiunt nolentes, aitbio significat eos , qui non sunt in Christo, sequi damnationem, quoties sentiunt carnem, etiam si non secundum illam ambulant. Quoniam sic factus est homo, ut eam sentire, sicut de ira dixi, non deberet. baptismo dimittitur orginalis injustitia, cum qua nascuntur: ita omnis culpa impotentiae et totius corruptionis, quratur Deus, ignoscitur. De nulla namque culpa, quae ante baptismum in illis erat
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ descendit a peccato. Possumꝰ &̃. rõabiłr asse
fortitudine atq pulchitudine minorata & cor¬
rupta ẽ : illi ad culpã imputat᷑. ꝑhoc nãq mino¬
rauit quantũ in ipsa fuit honorẽ & laudẽ di. Qppe
scđm dignitatem oꝑis laudat᷑ & p̃dicat᷑ sapĩa arti¬
ficis. Quanto gͥ natura humana p̃tiosum opꝰ dĩ
uñ ipse glificandus erat in se minorauit atq fe¬
dauit: tanto sua culpa đm exhonorauit. Qd̃ illi ad
tantũ statuit᷑ peccatũ. ut ñ nͥ morte dĩ deleatur
nẽ & ꝯcupiscentiã ꝗͣ inuitũ se tolerare manifestat
ostendit sacra auctoritas imputari ad peccatũ Qp¬
pe cũ de solo motu irȩ sine oꝑe uł uoce dic̃ dñs. qͥ
irascit᷑ fr̃i suo reus erit iudicio. aꝑte monstrat ẽẽ¬
culpã ñ leuẽ. quã tã grauis scił mortis seqr dapnatio
Ac si dicat. Qui fac̃ quod ħo ñ debet face. nec faceret

Expanded text:
pariter descendit a peccato. Possumus etiam rationabilipariter descendit a peccato. Possumus etiam rationabilifortitudine, atque pulchritudine, minorata et corrupta est, illi ad culpam imputatur. Per hoc namque minoravit, quantum in ipsa fuit, honorem et laudem Dei. Quippe secundum dignitatem operis laudatur et praedicatur sapientia artificis. Quanto igitur natura humana pretiosum opus Dei, unde ipse glorificandus erat, in se minoravit atque foedavit; tanto sua culpa Deum exhonoravit. Quod illi ad tantum statuitur peccatum, ut non nisi per mortem Dei deleatur. nem et concupiscentiam , quam invitum se tolerare manifestat,ostendit sacra auctoritas imputari ad peccatum. Quippe cum de solo motu irae, sine opere vel voce, dicit Dominus: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio : aperte monstrat culpam non esse levem, quam tam gravis, scilicet mortis, sequitur damnatio. Ac si dicat: Qui facit, quod homo non debet facere, nec faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ om̃s hanc inuitationẽ suscipiant. Dixi &̃ pos
cũ hoc facere nequeant. nͥ gra eoꝵ uoluntates
mundũ de peccato. qr ñ credunt in me. Ad
quod licet forsitan difficile sit responde: qd̾ tñ
d̾o dante possum tace̾ ñ debeo. Notandũ ẽ qr in po¬
tentia quȩ descendit ex culpa. ñ excusat inpotentẽ.
culpa manente. Uñ in infantib in qͥb exig̃ d̾s a
natura humana iusticiã quã accepit in pͥmis pa¬
rentib cũ potestate seruandi illã in om̃em ꝓlem
suã. ñ excusat eã impotentia habendi iusticiam.
bendi impotentia. in ꝗͣ iõ cecidit. qr sponte dese¬
ruit qd̃ seruare potuit. Qm̃ gͦ peccando deseru¬
it iusticiã. ad peccatũ illi imputat᷑ impotentia.
ꝗͣ ipsa peccando sͥ fec̃. Nec solũ impotentia iusti¬
ciam habendi.s &̃ impotentia illã intelli gñdi
simiłr in ñ baptizatis imputat᷑ ad peccatũ. qm̃

Expanded text:
non omnes hanc invitationem suscipiant. CAP. VII non omnes hanc invitationem suscipiant. CAP. VII cum hoc facere nequeant nisi gratia eorum voluntates mundum de peccato, quia non crediderunt in me . Ad quod licet forsitan difficile sit respondere; quod tamen Deo dante possum, tacere non debeo. Notandum est quia impotentia quae descendit ex culpa non excusat impotentem, culpa manente. Unde in infantihumana justitiam, quam accepit in primis parentibus cum potestate servandi illam in omnem prolem suam, non excusat eam impotentia habendi justitiam; bendi impotentia; in quam ideo cecidit, quia sponte deseruit quod servare potuit. Quoniam ergo peccando deseruit justitiam, ad peccatum illi imputatur impotentia, quam ipsa peccando sibi fecit. Nec solum impotentia justitiam habendi, sed etiam impotentia illam intelligendi, similiter in non baptizatis imputatur ad peccatum; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ germinans sine adiectiõe rectitudinis. nec
ipsã rectitudinẽ dari nͥ seminib Simiłr cũ diẽ
ds ouertimini ad me sem̃ ẽ sine germine. ꝗͣ diu
hominis uoluntatẽ ñ ꝯuertit d̾s ad uolendũ ꝯũsi¬
onẽ quã cogitat cũ audit ꝯũtimini. sine qͥ semine
ut mag conuertant᷑. aut ut seruent qd̾ ꝯũsi st̃¬
Qui uͦ dict oũte nos d̾s iã aliquatenꝰ conũsi st̃ q re¬
ctã uoluntatẽ hñt cũ uolunt ꝯũti. s orant ꝑ hoc
& isti. Auge in nob̾ qd̾ dedisti. ꝑfice qd̾ incepisti: Qd̃
ra ñ germinat naturalit̃ ea quȩ maxime necessa¬
ria st̃ saluti corporis nr̃i sine seminib & lic& ds̃
ñ det increm̃tũ om̃i semini ñ tñ cessant agͥcolȩ
semina germinare: tñ p̃cip̃ agͥcolis suis in spe ĩ¬
stantissime ũbũ suũ seminare. Ostendimus
ut puto qͦmͦ ñ sit suꝑuacaneũ homines ad fidẽ
xͥ & ad ea quȩ sides hec exigit inuitare. quãius

Expanded text:
fructum germinans sine adjectione rectitudinis; nec fructum germinans sine adjectione rectitudinis; nec ipsam rectitudinem dari, nisi seminibus. Similiter cum dicit Deus: Convertimini ad me , semen est sine germine, quandiu hominis voluntatem non convertit Deus ad volendum conversionem, quam cogitat, cum audit, convertimini, sine quo semineut magis convertantur, aut ut servent quod am aliquatenus conversi sunt; quia rectam voluntatem habent, cum volent converti; sed orant per hoc t illi et isti: Auge in nobis quod dedisti; perfice quod coepisti. Quod gitur terra non germinat naturaliter ea quae maxime necessaria sunt saluti corporis nostri sine seminibus, et licet Deus non det incrementum omni semini, non tamen cessant agricolae semina germinare, tamen praecipit agricolis suis in spe instantissime verbum suum seminare. Ostendimus, ut puto, quomodo non sit supervacaneum homines ad fidem Christi, et ad ea quae fides haec exigit invitare, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Nlã si qd rõe dicimꝰ aliqñ qd̾ in dictis eiꝰ aꝑte mon¬
st̾re aut ex ipsis ꝓbare nequimꝰ: hoc mͦ ꝑ illã. ognos¬
cimꝰ utr̃ sit accipiendũ ł respuendũ. Si enĩ aꝑte
nob̾ rõ nr̃a uideat᷑ in expugnabilis. nulla tñ ue¬
ritate fulciri credenda ẽ. Sic itaq sac̾ script᷑a oĩs
ueritatis ꝗͣ rõ collig̃ auctoritatẽ continet. cũ illã
aut aꝑte affirmat : aut nullatenꝰ negat. Uidea¬
mꝰ nc̃ in exẽplis qͦmͦ uerbũ sit sem̃. Cũ audiunt
qͥb dr si uolueritis & audieritis me: intelligt̃ &¬
cogitant qd̃ dr. uelle & audire. hoc ẽ obedire. Qͥ n.
audit & ñ obedit: dr ñ audire. S obedire neque¬
unt nͥ uelint. Uelle aũ obedire : ẽ recte uelle.
Recte uͦ uelle nemo pot̾ nͥ habeat rectitudinẽ
do uolendi aliqd nulli dat᷑ nͥ intelligenti uelle
& qd̾ uelle deb&. Uidemꝰ itaq qd̾ dictũ ẽ si uo¬
lueritis & audieritis me. sem̃ ẽẽ neq̃qͣ ꝑse ad aliquẽ

Expanded text:
Nam, si quid ratione dicamus aliquando, quod in dictis ejus aperte monstrare aut ex ipsis probare nequimus, hoc modo per illam cognoscimus utrum sit accipiendum aut respuendum. Si enim aperta nobis ratio nostra videatur inexpugnabilis, nulla tamen veritate fulciri credenda est. Sic itaque sacra Scriptura omnis veritatis, quam ratio colligit, auctoritatem continet, cum illam  negat. Videamus nunc in exemplis quomodo verbum sit semen. Cum audiunt quibus dicitur: Si volueritis, et audieritis me , intelligunt et cogitant quod dicitur velle et audire, hoc est obedire: qui enim audit et non obedit, dicitur non audire. Sed obedire nequeunt, nisi velint; velle autem obedire, est recte velle: recte vero velle nemo potest, nisi habeat rectitudinem  Verum rectitudo volendi aliquid nulli datur, nisi intelligenti velle, et quod velle debet. Videmus itaque quod dictum est: Si volueritis et audieritis me, semen esse nequaquam per se ad aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ cũ illã ñ deserera. s. ꝑseuerant̾ seruaret: ꝓuebi
mereret᷑ ad ꝯsortiũ angłoꝵ. Qd̃ si illã desereret: nul¬
latenꝰ eã ꝑ se deinceps resumere poss. ⁊ beatitudi¬
nẽ angłoꝵ ñ adipisceret᷑. & illa qua habebat pͥua¬
ret᷑. & insimilitudinẽ brutoꝵ aĩaliũ cadens. cũ
illis corruptioĩ ⁊ sepe fatis appetitib subiaceret.
Uoluntas tñ beatitudinis maneret. ut ꝑ indigen¬
tiã bonoꝵ quȩ ꝑdidiss gͣui miseria iuste puniret᷑.
Am̃gͦ deseruit iusticiam ꝑdidit beatitudinẽ. ⁊ uoluntas ꝙͣ
bonã & ad bonũ suum accepit. feruens desidĩo cõmodoꝵ q̃
ñ uelle nequit. qr uera cõmoda rõali nat̾ȩ ꝯuenientia quȩ ꝑ¬
did̾ hab̾e ñ ualet. ad falsa & brutoꝵ animaliũ cõmoda quȩ
bestiales appetitus suggert̃ se ꝯuertit. ⁊ ita cũ ea uult ior¬
dinate rectitudinẽ. aut ne accipiat᷑ oblatã repellit. aut
acceptã expellit. Cum uͦ ea licite uult: ñ hoc fac̃. Hoc gͥ m

Expanded text:
 cum illam non desereret, sed perseveranter servaret, provehi mereretur ad consortium angelorum: quod si illam desereret, nullatenus eam per se deinceps resumere posset; et beatitudinem angelorum non adipisceretur, et illa quam habebat privaretur et in similitudinem brutorum animalium cadens, cum illis corruptioni et saepefatis appetitibus subjaceret; voluntas tamen beatitudinis maneret: ut per indigentiam bonorum quae perdidisset, gravi miseria juste puniretur. Quoniam ergo deseruit justitiam, perdidit beatitudinem; et voluntas, quam bonam et ad bonum suum accepit, fervens desiderio commodorum quae non velle nequit, quia vera commoda rationali naturae convenientia, quae perdidit, habere non valet, ad falsa, et brutorum animalium commoda, quae bestiales appetitus suggerunt, se convertit: et ita cum ea vult inordinate, rectitudinem aut ne accipiatur oblata, repellit; aut acceptam expellit: cum vero ea licite vult, non hoc facit. Hoc igitur modo
Abbreviated transcription (Latin):
facta sit inusta pꝰ desertã iusticiã manet qͣntũ in ipsa
ẽ necessitate inuista & ancilla iniusticiȩ.qr ꝑse redire
tas arbitrii sine illa otiosa ẽ. Ancilla &̃ facta ẽ suȩ affec¬
tionis quȩ ad cõmodũ ẽ.q remota iusticia nicħ pot̃ uel¬
le nͥ qd illa uult. Dico aũ ⁊ instrum̃tũ & affectionẽ eiꝰ uel

Expanded text:
injusta, post desertam justitiam manet, quantum in ipsa est, necessitate injusta, et ancilla injustitiae: quia per se redire rtas arbitrii sine illa otiosa est. Ancilla etiam facta est suae affectionis, quae ad commodum est: quia, remota justitia, nihil potest vell
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũ ex illa malũ aliqñ sequi uidr ñ ẽ ex ipsa s eralio. P
rectitudinẽ quippe apłi erant bonꝰ odordõ. S qd̃ qͥb d̾a
erant odor mortis in mortẽ: ñ ꝓcedebat ex apłoꝵ iusti¬
ni concupiscent aduersus sꝑm. S ut hoc planius¬
intelligat̃. inuestigandũ ẽ uñ tã uitiosa ⁊ tã ꝓna sit
ad malũ ista uoluntas. Non enĩ credendũ ẽ talem
illam d̾m fecisse in pͥmis nr̃is parentib Cũ enĩ ꝓtuli
naturã humanã ꝑꝑ peccatũ incurrisse corruptio¬
nẽ ⁊ appetitꝰ ad similitudinẽ brutoꝵ aĩaliũ ñ dixi
qͦmꝰ tał uoluntas orta sit in homine. Aliud nãq
sunt appetitꝰ uitiosi. aliud uitiosa uoluntas. appeti¬
Intentio nãq di fuit ut iustã faceret atq beatao
naturã rõalem ad fruendum se. S neq uista neq
beata ẽẽ potuit sine uoluntate iusticiȩ & beatitu¬
dinis. Uoluntas quidẽ iusticiȩ ẽ ipsa iusticia. uo

Expanded text:
sequi videtur, non ex ipsa, sed ex alio. Per rectitudinem quippe apostoli erant bonus odor Deo : sed quod quibusdam erant odor mortis in mortem ; non procedebat ex apostolorum justini concupiscenti adversus sintelligatur, investigandum est unde tam vitiosa et tam prona sit ad malum ista voluntas. Non enim credendum est talem illam Deum fecisse in primis nostris parentibus. Cum enim protuli naturam humanam propter peccatum incurrisse corruptionem et appetitus ad similitudinem brutorum animalium, non dixi quomodo talis voluntas orta sit in homine. Aliud namque sunt appetitus vitiosi: aliud vitiosa voluntas appetiIntentio namque Dei fuit ut justam faceret atque beatam naturam rationalem ad fruendum se: sed neque justa neque beata esse potuit sine voluntate justitiae et beatitudinis. Voluntas qui
Abbreviated transcription (Latin):
stetisse qd̾ dixi in tractatu de ueritate. Nc̃ osid̾andũ
ẽ qͦm̾ ex his duab uoluntatib qͣs uoco aptitudines
siue affectiones ꝓcedant sic̃ dixi merita hominũ. siue
ad salutem siue ad dampnationẽ. Rectitudo quidẽ qͣn¬
tũ in ipsa ẽ nullius mali causa ẽ. & om̃is boni meriti ma¬
t̃ ẽ. Hec eni fauet sp̃ui ꝯcupiscenti adũsus carnẽ. ⁊ ode

Expanded text:
stetisse: quod dixi in tractatu de veritate. Nunc considerandum est quomodo ex his duabus voluntatibus, quas voco aptitudines sive affectiones, procedant, sicut dixi, merita hominum, sive ad salutem, sive ad damnationem. Rectitudo quidem, quantum in ipsa est, nullius mali causa est, et omnis meriti boni mater est, haec enim favet spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
fides dat᷑ Recte gͥ intelligimꝰ dd dixisse rectos corde rec¬
tos uoluntate. S ne quis existimet auctoritate diuina di¬
ci iustum illum uł rectum qui ñ nͥ ꝓpt̾ aliud tenet rectitu¬
dinem uoluntatis. dicimꝰ iusticiam eẽ rectitudinem uo
luntatis. ꝑꝑ se seruat̾a. Qui enĩ solum ꝑꝑ alud illam ser¬
uat ñ eam diligit. s illud ꝑꝑ quod illam seruat. Et ideo
ñ ẽ dicendꝰ iustus. nec talis rectitudo nominanda est
iusticia. Quando de p̃scientia & de lib̾o arbitrio tͣctaba¬
mꝰ exemplo quodam monstrauimꝰ ẽẽ posse simul re¬
ctitudinẽ hanc qũa uoco iusticiam & lib̾m arbitriũ
ꝑ qd̾̃ planũ ẽ intellig̾e in aliis multis simiłr ẽẽ. Si gͦ pos¬
sumꝰ ostende nullam creaturam hanc adipisci posse
rectitudinẽ nͥ ꝑ gr̃am. manifesta erit int̾ gr̃am &
lib̾m arbitrium ad saluandum hominẽ ꝯcordia ꝗ¬

Expanded text:
et datur. Recte igitur intelligimus David dixisse rectos corde, rectos voluntate. Sed, ne quis existimet auctoritate divina dici justum illum vel rectum, qui nonnisi propter aliud tenet rectitudinem voluntatis, dicimus justitiam rectitudinem esse voluntatis propter se servatam: qui enim solum propter aliud illam servat, non eam diligit; sed illud propter quod illam servat; et ideo non est dicendus justus, nec talis rectitudo nominanda est justitia. Quando de praescientia et libero arbitrio tractabamus , exemplo quodam monstravimus esse posse simul rectitudinem hanc, quam voco justitiam, et liberum arbitrium: per quod planum est intelligere in aliis multis similiter esse. Si ergo possumus ostendere nullam creaturam hanc adipisci posse rectitudinem nisi per gratiam, manifesta erit inter gratiam et liberum arbitrium, ad salvandum hominem, concordia
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ħo &̃ cũ dormnit & nicħ cogitat. hab̾e uoluntatẽ
iuste uiuendi. & iniustꝰ ħo negat᷑ hab̾e cũ doriit uo¬
luntatẽ iuste uiuendi. eade uoluntas negat᷑ de iniusto
quȩ asserit᷑ de iusto. Palã aũ ẽ qr cũ dicimꝰ ñ ẽẽ ĩ iniusto
dormiente uoluntatẽ iuste uiuendi. ñ negat᷑ in eo uo

Expanded text:
e voluntatem juste vivendi; et injustus homo negatur habere, cum dormit, voluntatem juste videndi: eadem voluntas negatur de injusto, quae asseritur de justo. Palam autem est quia cum dicimus non esse in injusto dormiente voluntatem juste vivendi, non negatur in eo esse
Abbreviated transcription (Latin):
usꝰ. Uoluntatẽ qͦ ĩstrum̃tũ ñ eẽ uoluntatẽ usũ. nullꝰ
ignorat. qm̃ cũ dico me ñ hab̾e uoluntatẽ scribendi
nemo intelligit me ñ hab̾e instrum̃tũ uolendr alia
g ẽ uoluntas instrum̃tũ. alia uoluntas affectio. alia uo¬
luntas usꝯ. Uoluntas qͥde instrum̃tũ mouet om̃ia a¬
lia instrum̃ta qͥb sponte utim̃ & quȩ st̃ in nob̾ ut ma¬
nꝰ lingua. uisus. ⁊ quȩ st̃ ext̾ nos ut stilus. securis

Expanded text:
ntatem quoque instrumentum non esse voluntatem usum nullus ignorat; quoniam cum dico me non habere voluntatem scribendi, nemo intelligit me non habere instrumentum volendi. Alia est ergo voluntas instrumentum, alia voluntas affectio, alia voluntas usus. Voluntas quidem instrumentum movet omnia alia instrumenta, quibus sponte utimur, et quae sunt in nobis, ut manus, lingua, visus; et quae sunt extra nos, ut stylus, et securis;