comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera sensum hebetat et nõ solũ tempus sed libertãte uitãq
ip̃am nõ sentientibus eripit Qd si forte nec inꝰ tuis met alie¬
nis cuꝑiditatibus sed curis honostioribus tue rei pusͬ. tempꝰ
impenditur nõ hec tp̃is amissio sed laudabilis est impẽsa
etin carã rei omi carissime que in t̾ris sũt largitus et uroi
boni et tiuis egregii functus offitis eius ꝙͣuis nõ iguorem
homines quĩ quũ preter auaritie studiũ ligitur uulgo tꝑs
perditum uocare cum id demũ maxime uereq sit perditũ
quod illi studio tribuitur et quid sc̃inus an tu quoq popula¬
riter perditum temꝑus uoces quod sĩ crederem omissu incu-¬
rabilis morbi cũ nõ iam tempus sed te ip̃m male perditum
faterer Nam si tempus quod maluerim deo tuo nõ ditam
donais sed restitius quod sine ua nõ geritur pretate inges
atq mextragubile lucyum scito pro parui ei tꝑis impendio

Expanded text:
viscera, sensum hebetat, et non solum tempus, sed libertatem vitamque viscera, sensum hebetat, et non solum tempus, sed libertatem vitamque ipsam non sentientibus eripit. Quod si forte nec tuis nec alienis cupiditatibus, sed curis honestioribus, tue Reipublice, tempus impenditur, non hec temporis amissio, sed laudabilis est impensa, rem caram rei omnium carissime que in terris sunt largitus, et viri boni et civis egregii functus officio es; quamvis non ignorem homines, quicquid preter avaritie studium agitur, vulgo tempus perditum vocare, cum id demum maxime vereque sit perditum, quod illi studio tribuitur. Et, quid scimus, an tu quoque populariter perditum tempus voces? Quod si crederem, omissa incurabilis morbi cura, non iam tempus, sed te ipsum male perditum faterer. Nam si tempus quod maluerim Deo tuo non dicam donas sed restituis, quod sine vera non geritur pietate, ingens atque inextimabile lucrum scito. Pro parvo enim temporis impendio,
Abbreviated transcription (Latin):
auaritia h ͨ tempus miferis et respectum uite brenis ho
si molentes iuaderet posset et nolenti tompus emipi et iustã esse suꝑ
preciosissime rei amissione queremonia eo Scon michi tupiditas
tempus extorquet sẽd necessitas Ro. Queña queso necessitas ipa
est que tibi p̃mpioit quod unũ ex om̃ibus tũiũ est Ita dico diuiti¬
as hourres potentiã clientelas imperia et que sũt eiusmod sũo
uire dat atq eopit fortũa tempus miuto nõ in coipitur sed ip̃m
per se sensim de fluit nõ utenti paulatimq ꝯsumitur nec añ
tp̃is amissio sed siletur culpa To. Ne necessitas sola cogit tem¬
pus amictere RacioQuero itẽrũ queña hec tami uiolenta neces¬
sitas nisi forte dñoꝵ negotitiis implicitꝰ tua negligꝭ quasi
uero nõ ad hoc te sola cupiditas et in explebilis lucoi spes
impellat poue cupiditates ꝓprias dñoꝵ cuꝑiditatibus non
parebis sed hoc ueous ĩmedicabile uenis a fusum et penetrãs

Expanded text:
avaritia. Hec tempus miseris et respectum vite brevis homavaritia. Hec tempus miseris et respectum vite brevis homsi nolentes invaderet, posset et nolenti tempus eripi, et iusta esset super pretiosissime rei amissione querimonia. Non michi cupiditas tempus extorquet sed necessitas. Quenam, queso, necessitas ista est, que tibi preripiat quod, unum ex omnibus, tuum est? Ita dico: divitias, honores, potentiam, clientelas, imperia, et que sunt huiusmodi, suo iure dat atque eripit fortuna; tempus invito non eripitur, sed ipsum per se sensim defluit, non utenti paulatimque consumitur, nec anttemporis amissio, sed siletur culpa. Me necessitas sola cogit tempus amittere. Quero iterum: quenam hec tam violenta necessitas? Nisi forte, dominorum negotiis implicitus, tua negligis, quasi vero non ad hec te sola cupiditas et inexplebilis lucri spes impellat. Pone cupiditates proprias: dominorum cupiditatibus non parebis. Sed hoc virus immedicabile venis infusum et pererrans
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtis dam̃pno fuerit et maloeõ Memetĩpm sponte obligãs
coraui Ra? Eoror hic purguratorio igne post obitũ non
egrebit ubi admissus est purgabitur de illorũ em̃ gñe est
quẽ siĩ secũ fuppliciũ ferut dõ. Promissione me obstoixi¬
rae Bolutione te libera et quẽ lingua unulis innexuit ma¬
nus soluat proderit᷑ uiictũ fuisse cũ euascois laqueos sẽꝑ̃¬
Emporis amissionẽ fleo Raᵒ Esset hec eo uis¬
lenti aut tempus eripitiro ꝙͣlus illũd fatear grauiorã dãf¬
na esse que culpa patientis exaggerat iustam tamen q̃rele
causam nego ubi qui patitur uolens patitur Do. Nolens
ego tempus amitto quis nolentẽ cogit nisi cupiditas occu¬
pationũ mr̃ Dolũ ħo uñũ uitiũ ait tomitus affert senectꝰ.
homĩbus actentiores sumus ad rem om̃es ꝙͣ sat est senes
hic quid notat omes uõ iam senes in hac titteritione fac¬
ti sũt unius etatem ommñe seatũ õnem sexum inuasit

Expanded text:
 spondere quantis damno fuerit et malo. Memet ipsum sponte obligans  spondere quantis damno fuerit et malo. Memet ipsum sponte obligans erravi. Error hic purgatorio igne post obitum non egebit: ubi admissus est purgabitur; de illorum enim genere est, que suum supplicium secum ferunt. Promissione me obstrinxi. Solutione te libera, et quem lingua vinculis innexuit, manus solvat. Proderit vinctum fuisse cum evaseris: laqueos semTemporis amissionem fleo. Esset hec eo iuslenti autem tempus eripitur; quamvis illud fatear, graviora damna esse que culpa patientis exaggerat, iustam tamen querele causam nego, ubi, qui patitur, volens patitur. Nolens ego tempus amitto. Quis nolentem cogit, nisi cupiditas, occupationum mater?Solum hoc unum vitium— ait Comicus —affert senectus hominibus: attentiores sumus ad rem omnes quam sat est. Senes hic quidem notat: omnes vero iam senes, in hac attentiores, facti sunt: omnem etatem, omnem statum, omnem sexum invasit
Abbreviated transcription (Latin):
actinet promittere quod si implere nõ possis stulte fatias
At si possis supeouatue sed uos rerũ auarissimi est et
prodigi promissorum quasi uõ res ip̃as promissa illa nõ
exigant quõd si dicãs defuisse in tempore ferende opis
facultatẽ fuisse autẽ de futuro spem qua postmnõdũ desti¬
tubus sis Nondũ gͦ didiceras ut fallacissima uerũ dim
spes est nchil inuemas quod t̃ã credro/ uos fallat nichil ẽ
toms cu tam cupide coedat tam subdola et tã blanda
qst ita se dulater at latenter insinuat/ sic in uita diuel¬
litur D. uadnnomo me addixi ra. Coedo oblitus illud thaletꝭ pͦ
milesii celebre documẽtum uãdimomo ãdesse noxã et quod de
hot ille sapiens uir dixit quõd memorasse nõ mutill crẽdi¬
derim quodq in latinũ uersum ab ausomo in hũc modũ sonat :
Spõde inquet nox p̃sto tibe est per nulle possem currẽ exem¬
pla ut probem p̃redes uãdesq penitudinis reos Red nolo

Expanded text:
attinet promittere? Quod si implere non possis, stulte facias, attinet promittere? Quod si implere non possis, stulte facias, at, si possis, supervacue. Sed vos rerum avarissimi estis, et prodigi promissorum, quasi vero res ipsas promissa illa non exigant. Quod si dicas defuisse in tempore ferende opis facultatem, fuisse autem de futuro spem, qua postmodum destitutus sis, nondum ergo didiceras, ut fallacissima rerum omnium spes est: nichil invenias quod tam crebro vos fallat: nichil est tamen cui tam cupide credatis, tam subdola et tam blanda est; ita se dulciter ac latenter insinuat, sic invita divellitur. Vadimonio me addixi. Credo oblitus illud Thaletis Milesii celebre documentum: vadimonio adesse noxam, et quid de hoc ille vir sapiens dixerit, quod memorasse non inutile crediderim, quodque in latinum versum ab Ausonio, ad hunc modum sonat: sponde inquit, noxa presto tibi est. Per mille possem currere exempla, ut probem predes vadesque penitudinis reos, sed nolo
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur dũ expectes dũ p̃teriere breuissima uolat enñ
hore dies noctes ebdomade ne ses ãni lustra sc̃la et que
distantisfima iudicãtur in foribus sũt itaq quod in pau¬
coꝵ int̾ stitio mẽ sĩ nũt scupetis si aper ti essẽt ocule la¬
re quid multis in seculis uideretꝭ sed uos quasi tempꝰ
desiderio ur̃o parert nõ nature sue nõ uenturũ uobis
terminũ met ituros dies fingitꝭ atq hac spe uelud ocu-¬
lis clausis p̃cipitiũ pteruecti uerbo placidi uobis esse ui¬
denũ et urbani pro alio promittentes quasi nõ uerba h.
⁊ promissa clamdestina mox in publicũ eruptura tunil¬
tusq rebũ maximos ablatura sut do. Despondi pro amiro
Raᵒ Anricorum indigentiis sic pñti si qd adest remedio suct̾oẽ¬
dum ne te illaquees ut in trastmũ ił promittas quõd nõ
dicerem si succurri alr̃ ꝙͣ promittendo nõ posset nũt qued

Expanded text:
videntur, dum spectes, dum preteriere brevissima. Volant enim videntur, dum spectes, dum preteriere brevissima. Volant enim hore, dies, noctes, hebdomade, menses, anni, lustra, secula et que distantissima iudicantur, in foribus sunt. Itaque quod in paucorum interstitio mensium tunc stupetis, si aperti essent oculi clare quidem multis in seculis videretis. Sed vos quasi tempus desiderio vestro pareat, non nature sue, non eventurum vobis terminum, nec ituros dies fingitis, atque hac spe velut oculis clausis, precipitium pretervecti, verbo placidi vobis esse videmini, urbani, pro alio promittentes, quasi non verba hec et promissa clandestina mox in publicum eruptura, tumultusque rerum maximos allatura sint. Despondi pro meo amico. Amicorum indigentiis sis presenti, si quod adest remedio succurrendum, ne te illaqueas, utque in crastinum nichil promittas; quod non dicerem, si succurri aliter quam promittendo non posset. Nunc quid
Abbreviated transcription (Latin):
Amissam mõ pecumã querebare iam proietta
querere Nõ ultro te obligans pecuniã ꝓdoieristi
uulgaris insania plurimoꝵ qua ꝑfacile et
pecuniam perdideris et amitu do: pro aleo fidem obstruxi
meam taͦ pro te ip̃o illã solues et ml debere ac smne cõpedi¬
bus agere ꝙͣ iocũdũ sit tuo disces incõmodo Do. uadẽ pro
amico dedi me ra ͦ da post hac amitꝭ egentibus aurũ ar¬
gẽtũ uniũ oleũ frumẽtũ uestes domos p̃dia tõsiliũ auxi¬
liũ solatiũ Tum amncꝭ demũ oñna ꝑtire unã tibi habe
mullã milli umꝙͣ tua dederis libertatẽ. Do᷑ Promisi pro
altero en soluendi dies adest Ratiodn tu affuturã ignora¬
bas, an te uicturũ nõ sperabas an nõ heredem saltẽ tuũ
cogitabas quẽ spontaneis uniclis muelueres bñ aũt ht̃
q in caput ertantꝭ pena redundat erroris Sentio aut̃
dilatio te fefellit media promissionis int̾ ac solutionis
diem spatia uana mẽte metum que ut reliqua tp̃a longa

Expanded text:
Amissam pecuniam querebare, iam porrectam quereris. Nonne te ultro obligans pecuniam proiecisti? Vulgaris insania plurimorum, qua perfacile et pecuniam perdideris et amicum. Pro altero fidem obstrinxi meam. Pro te ipso eam solves; et nil debere, ac sine compedibus agere, quam iucundum sit tuo disces incommodo. Vadem pro amico dedi me. Da posthac amicis egentibus aurum, argentum, vinum, oleum, frumentum, vestes, domos, predia, consilium, solatium; cum amicis demum omnia partire; unam tibi habe nullique unquam tuam dederis libertatem. Promisi pro altero: en solvendi dies adest. An tu affuturam ignorabas? an te victurum non sperabas? an non heredem saltem tuum cogitas, quem spontaneis vinculis involveres? Bene autem habet quod in caput errantis pena redundat erroris. Sentio autem, dilatio te fefellit: media promissionis inter ac solutionis diem spatia, vana mente metimini; que ut reliqua tempora longa
Abbreviated transcription (Latin):
eit diuina loquaitũ landibꝰ ad celum toslũt tĩniũt ĩterũ campane stre¬
pũt tube uolant amili figñtur oscula uertici rotũdus et ingͥ panius
uprimitur hiis ꝑactis descendit sapiens qui stultꝰ ascenderat mi¬
ra prorsus transformatio nec nasom cogneta Bic fuit hodie sapiẽ¬
tes uerus sa piens fit aliter Ga tapiens sum ra. Bolent qui de Ie
magnfice sentĩt prefidenter maiora uiribus aggrẽdi inq insu
medio prolapsi suo uel periculo uel pudori condiscere ꝙͣ iuisti rerũ exti¬
matores fuerint fuarũ prestat gͥ mͥ coede falsas opiniones abicere
iisolentiũ deponere nisipientiã rircũspicere et opcare neꝙͣ exꝑiendẽ
sapientie netessitas icidat, que declaret te de Inchilo gloriatũ het
rectior tutiorꝙ querende sapientie uia est Ga Credo ego ad saꝑiãm
peruenissadlt si mͥ obscqueris ad illam potus assurgendo ntẽdo¬

Expanded text:
ceu divina locutum laudibus ad celum tollunt, tinniunt interim campane, streceu divina locutum laudibus ad celum tollunt, tinniunt interim campane, strepunt tube, volant anuli, figuntur oscula, vertici rotundus et niger pannus imprimitur. His peractis descendit sapiens qui stultus ascenderat. Mira prorsus transformatio nec Nasoni cognita! Sic fiunt hodie sapientes; verus sapiens fit aliter. Sapiens sum. Solent qui de se magnifice sentiunt prefidenter maiora viribus aggredi inque nisu medio prolapsi suo vel periculo vel pudore condiscere quam iusti rerum extimatores fuerint suarum. Prestat igitur, michi crede, falsas opiniones abicere, insolentiam deponere, insipientiam circumspicere et optare ne qua experiende sapientie necessitas incidat, que declaret de te nichilo gloriatum. Hec rectior tutiorque querende sapientie via est. Credo ego ad sapientiam pervenisse. At si michi obsequeris, ad illam potius assurgendo nitendo
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens iuditio stultissimꝰ oĩm epicurꝰ quẽ litulũ cũ metrodoro ꝑͭ.¬
cipare noluit nec honori ficũ amici dom̃i ille respuit seq etia sa¬
pientẽ dici equammiter tu lit ut sua illa qualis gloria erior esset
alterius unuis quoq sapiens socrates oraculo dictus appollimis forsan.
ideo ut uirũ illũ sapienti proxunũ falso testimonio falsus deus ad
amentiã atq in folentia ireitaret, hec de antiquis sapiẽtibus dyxe¬
rim felitior etas ur̃a que nõ unũ duos ue uel seꝑtem S etĩã singua¬
lis urbibꝰ seu pecudũ greges maimerat sapientũ nec mirũ sane mł¬
tos esse qui ta facile fiant uenit nuenis stultꝰ ad templũ preceꝑto¬
res illum sui celebrãt seu amore seu eirore tumet ille uulgus scupt
plaudũt affines et amici ip̃e iussus in cathedrã scandit᷑ͣiam ex alto
despitiens et nescio quid cõfusum murimuras tut maiores certatumn

Expanded text:
sapiens iudicio, stultissimus omnium Epicurus, quem titulum cum Metrodoro parsapiens iudicio, stultissimus omnium Epicurus, quem titulum cum Metrodoro participare voluit; nec honorificum amici donum ille respuit seque etiam sapientem dici equanimiter tulit, ut sua illa qualisqualis gloria error esset alterius. Unus quoque sapiens Socrates oraculo dictus Apollinis, forsan ideo ut virum illum sapienti proximum falso testimonio falsus deus ad amentiam atque insolentiam irritaret. Hec de antiquis sapientibus dixerim. Felicior etas vestra, que non unus duosve vel septem, sed in singulis urbibus ceu pecudum greges numerat sapientum! Nec mirum sane multos esse, qui tam facile fiant. Venit iuvenis stultus ad templum, preceptores illum sui predicant, celebrant seu amore seu errore; tumet ille, vulgus stupet, plaudunt affines et amici, ipse iussus in cathedram scandit, cuncta iam ex alto despiciens et nescio quid confusum murmurans. Tunc maiores certatim
Abbreviated transcription (Latin):
fenso pede cecideris quot pudenda quot dolenda quot penitẽda cõmi¬
seris tũc si audes te dicito sapiente ooedo autẽ nõ audebis Ga Sco me
sapientẽ ra lrãtũ forte uir dicere sũt em̃ plane literati aliqui uẽ
licet pauci sa piendes autẽ pone milli Aliud est sapienter loqui aluao
sapienter uiuere A luid dici aliũd essse sapientẽ fuere qui dicerẽt sapiẽ¬
tem nullũ ĩo ꝙͣ uerũ falsum ue fit nbn disputo terte mimo prerupta
sententia est et ad desperationẽ prona et studio aduersa sa piẽtie
hebrei sapiente salomonẽ suũ predicãt qui ꝙͣ sapiens esset turba
ꝯuigu pelitũq testatur mriltoq maxĩe diis allenis cultꝰ exhibitꝰ ⁊
romanũ sapientẽ leliũ et cathone Gretia ip̃a dũ floruit septem
habuisse dicitur sapientes hniq hoc titulom digur sequẽtibus uisi
populis tradicũ possedisse unus tantũ fuit sua professione suoq

Expanded text:
fenso pede cecideris, quot pudenda, quot dolenda, quot penitenda commifenso pede cecideris, quot pudenda, quot dolenda, quot penitenda commiseris: tunc, si audes, te dicito sapientem; credo autem, non audebis. Scio me sapientem. Literatum forsan vis dicere. Sunt enim plane literati aliqui, verum licet pauci; sapientes autem pene nulli. Aliud est sapienter loqui, aliud sapienter vivere; aliud dici, aliud esse sapientem. Fuere qui dicerent sapientem nullum; id quam verum falsumve sit non disputo: certe nimis prerupta sententia est et ad desperationem prona et studio adversa sapientie. Hebrei sapientem Salomonem suum predicant — qui quam sapiens esset turba coniugum pellicumque testatur multoque maxime diis alienis cultus exhibitus —, Romani sapientem Lelium et Catonem. Grecia ipsa dum floruit septem habuisse dicitur sapientes: hi quoque hoc titulo indigni sequentibus visi populis traditum possedisse. Unus tantum fuit sua professione suoque
Abbreviated transcription (Latin):
cere sapientes et sapiẽtes in sanos iuye suo didicie qd ẽ ut fla pro u̾ie
nio Ga Omẽs me predicat sapiẽtem Ra. Ad famã fortasse aliqd ad
sãpiẽtiam ml dño sentis autẽ superscorptioibꝯ̃ miteris hãrũ quibꝰ
nichil est liberalius nõ satis est facere sapiẽtes qui nõ sũt sed egre¬
gios et insignes fatiũt ac uerecũdos serenissimos infuper et illustres
ut iam simplex fapiẽtie titulus sit pudori quiꝙͣ paucis quemat sta¬
por est obsoleuct lame inter titulos clariores quo qui scmbendo sit
accumulat scuĩt sementiri sed urbam uel mendatio fieri uolunt
uos qui legitis nõ ueros mõ s citra uerũ sistere illos rati publico erro¬
re fallimini Nemo est qui se de suis rebus mt̾roget om̃es aliis de sẽ
credũt uis autẽ nosse ꝙͣ sis sapiens uerte oculos retro retordare qus¬
tiensin hoc uite tur su tespitaueris quotiens aberraueris quotiẽs of¬

Expanded text:
pientes dicere et sapientes insanos iure suo didicit, quod est ut falsa pro veris pientes dicere et sapientes insanos iure suo didicit, quod est ut falsa pro veris nio. Omnes predicant me sapientem. Ad famam fortasse aliquid, ad sapientiam nichil omnino. Sentio autem: snichil est liberalius; non satis est facere sapientes qui non sunt, sed egregios et insignes faciunt ac verendos, serenissimos insuper et inlustres, ut iam simplex sapientie titulus sit pudori, qui quam paucis conveniat stupor est; obsolevit tamen inter titulos clariores, quos qui scribendo sic accumulant sciunt se mentiri, sed urbani vel mendacio fieri volunt. Vos qui legitis non veros modo, sed citra verum sistere illos rati, publico errore fallimini. Nemo est qui se de suis rebus interroget, omnes aliis de se credunt. Vis autem noscere quam sis sapiens? Verte oculos retro, recordare quotiens in hoc vite cursu cespitaveris, quotiens oberraveris, quotiens of
Abbreviated transcription (Latin):
sequi possit has tu an calle mdio obuias habueris an nescio quo pẽnato
equo ueceꝰ em̃ tempꝰ actigeris incertũ tã cito sapĩẽs euasisti Gccl apiẽ
ꝑfectionẽ celitꝰ accepi᷑ fa Est fateor celeste dom̃e sapiẽtia sed magnꝰ
terte uir erat et celi amicꝰ qui dicebat. Non ꝙĩa acceꝑim aut ꝑsc̃is fim¬
Ga Sapientiã cupĩda mente cõprehendi łat ut peciue rerũꝙ multurũ
maba Sic sapiẽtia cupĩditasbona est sed an tu tante rei capax sic ui¬
deto Certe illeidem Ego me inquit nõ arbitror cõprẽhendisse et ille
quoq permagnus erat qui cũ deo de Ie ip̃o loquenb sic aiebat imꝑstnĩ
meũ uiderũt oculi tui hoc est propriũ sapientis imperfectiõnẽ suã nestẽ
ac fateri Ua Sapiens dicor raͦ nõ te tue neq aliene umꝙͣ uoces sapi¬
entẽ fecerint sed res ip̃asadapiens uulgo dicor Ra uulgus insanos di¬

Expanded text:
sequi possit!”. Has tu an calle medio obvias habueris an nescio quo pennato sequi possit!”. Has tu an calle medio obvias habueris an nescio quo pennato equo vectus ante tempus attigeris, incertum: tam cito sapiens evasisti! Sapientie perfectionem celitus accepi. Est, fateor, celeste donum sapientia; sed magnus certe vir erat et celi amicus qui dicebat: “Non quod iam acceperim aut perfectus sim”. Sapientiam cupida mente comprehendi. Ut pecunie rerumque multarum mala, sic sapientie cupiditas bona est. Sed an tu tante rei capax sis videto: certe ille idem “ego me” inquit “non arbitror comprehendisse”. Et ille quoque permagnus erat, qui cum Deo se ipso loquens sic aiebat: “Imperfectum meum viderunt oculi tui”. Hoc est proprium sapientis, imperfectionem suam nosse ac fateri. Sapiens dicor. Non te tue neque aliene umquam voces sapientem fecerunt, sed res ipsa. Sapiens vulgo dicor. Vulgus insanos sa
Abbreviated transcription (Latin):
sẽd utraq opiniore aliꝙͣto facilior est ꝙͣ re Ga Sapiens sũ¬
Ra Crede autẽ michi Nũꝙͣ si uere esses hoc diceres. sapies
em̃ ꝙͣtũ esfẽs est qd sili desit incelligit no gloriatur itaq sed suspirat Gda¬
piẽte me profiteor ra Bere ient res si tot essent sapientes quot sapiẽtie
professores nĩt illud perdifficile est hoc uero facillłimũ Got ũ sapiens
RaE uero sapiens esse uis noli id quidem opmari Credere se sapiente pͥmꝰ
ad stulticiã gradus est proximꝰ profiteri Gcet tũdio ad sapiẽtiã perueniꝰ¬
Raᵈ. utiq sic ad illam peruentur sed an ti perueneris recogita nõ est em̃
res studni breiis egens aliqͦt ãnorũ ut relique artes tota uel longissua opꝰ
est uita Si quis ut auĩt tota die currens perueĩt ad uespera fatis qt
Notũ est illud platonis ut alia multa p̃clarissima quod cicerom placet
et mͥ beatũ cui etiã insenectute ꝯtigerit ut sapiẽtia uerasq̃ opimones as¬

Expanded text:
Sed utraque opinione aliquanto facilior est quam re. Sapiens sum. Crede autem michi, numquam, si vere esses, hoc diceres. Sapiens enim quantum est quod sibi desit intelligit; non gloriatur itaque sed suspirat. Sapientem me profiteor. Bene irent res, si tot essent sapientes, quot sapientie professores; nunc illud perdifficile est, hoc vero facillimum. Sum sapiens. Si vere sapiens esse vis, noli id quidem opinari. Credere se sapientem primus ad stultitiam gradus est, proximus profiteri. Studio ad sapientiam perveni. Utique sic ad illam pervenitur; sed an tu perveneris recogita. Non est enim res studii brevis, egens aliquot annorum ut relique artes: tota vel longissima opus est vita. Si quis, ut aiunt, tota die currens pervenit ad vesperam, satis est. Notum est illud Platonis, ut alia multa, preclarissimum, quod Ciceroni placet et michi: “Beatum, cui etiam in senectute contigerit ut sapientiam verasque opiniones as
Abbreviated transcription (Latin):
et inͥ uideor et aliis bonus Ro. Quid si tu malus illi autẽ sculti¬
Gak ene de mesperant ciues Ra. Eura ne spes cuuũ falsa sit
Curpe est de se sperantes cum posses aliũd fristrari Gaciedo su
de quo nõ frustya sperent multi Ra Ei id esses nõ id crederes malũ
est alios pessiũ nutẽ semetipm fallere Gbe mes me uirũ bonĩ

Expanded text:
Et michi videor et aliis bonus. Quid si tu malus, illi autem stultiEt michi videor et aliis bonus. Quid si tu malus, illi autem stulti? Bene de me sperant cives. Cura ne spes civium falsa sit; turpe est de se sperantes, cum possis aliud, frustrari. Credo, sim de quo non frustra sperent multi. Si id esses, id non crederes; malum est alios, pessimum autem se ipsum fallere. Omnes me virum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
possis ha ene de me sentiũt ciues me dRion refert quid dete a lii
sentiãt sed quid tu Gae Bene de me loquatur cuies Ra Nolitoedere
quid soquãtur nescuit et cuꝑide mentiutur pruritu quodã lingue
in utraq parte minio et confuretudine in naturã uersa Gasene
de na pslionn loquũtur rd ᵒ ĩgnorantibus coedere quũ est aliud
ꝙͣ uosente falli eanene de me loquitur uicimaRa. dultiloquio
forson aut muneribꝰ delinita aut aliqd de te sperãs ñꝙ uel am̃a¬
ti coediders uel speranti Ha uicini meũ nome celebrãt Raalter al¬
teru decipit᷑ oniẽs de te Gã Bomi iͥ testimomiũ ciues dãt Ra eesi
nitꝰ m aia t̃stis incorruptior certiorq consciam tuã interiogol illi
coedere Ga Bene de me honnes opmatur Ra Opinio ambigue no¬
men est rei certissima res est uirtꝰ CGaEgo ip̃e uir uonus michi
uideor  Ra Erpo es malus boni em̃ sibi displicẽt seq accusãt Gã

Expanded text:
possis. Bene de me sentiunt cives mei. Non refert quid de te alii possis. Bene de me sentiunt cives mei. Non refert quid de te alii sentiant, sed quid tu. Bene de me loquuntur cives. Noli credere: quid loquantur nesciunt et cupide mentiuntur pruritu quodam lingue in utranque partem nimio et consuetudine in naturam versa. Bene de me plurimi loquuntur. Ignorantibus credere quid est aliud quam volentem falli? Bene de me loquitur vicinia. Dulciloquio forsan aut muneribus delinita aut de te aliquid sperans; nunquambrant. Alter alterum decipit, omnes te. Bonum michi testimonium cives dant. Est intus in anima testis incorruptior certiorque: conscientiam tuam interroga, illi crede. Bene de me homines opinantur. Opinio ambigue nomen est rei, certissima res est virtus. Ego ipse michi vir bonus videor. Ergo es malus: boni enim sibi displicent seque accusant.
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil est quod nõ fingere sibi possit opinio bonũ aute scu malum
ꝙ in autiis habitat neq diuersio opinionibꝰ neq sermũculis uare¬
atur non si cũctiigitur te mortales bonũ dixerint bonus fiescha So.
nũ saltem michi est nomen ta . Melius esse nom̃e bonũ ꝙͣ diuitias
multas hebreorũ sapiens ait ĩdemq alibi Melius nome bonũ ꝙͣ
aliud quidꝙͣ esse potess potest bonũ si sit falsũ qualetũq sit eecho
nomer sit impni nõ fit ideo mior impietas nõ mani igitur noĩe
glorietur B illud eiusd̃ sapientis audiat nomẽ inquit impiorum
putrescet et illud alterius eloria nr̃a hoc est testimomũ cõsciẽtis
nr̃e Illa si tibi ntus obstre pit quoͣs tibi proderũt adulantũ susuedi
Quid blanditiis aut fittiombꝰ partũ nom̃e e radice mala nihil boni
oritur neq hnic uitur ortu nome bonũt dixeris tu uerũ dicere nore

Expanded text:
Nichil est quod non sibi fingere possit opinio; bonum autem seu malum Nichil est quod non sibi fingere possit opinio; bonum autem seu malum quod in animis habitat neque diversis opinionibus neque sermunculis variatur. Non si cuncti igitur te mortales bonum dixerint, bonus fies. Bonum michi saltem est nomen. Melius esse nomen bonum quam divitias multas Hebreorum sapiens ait, idemque alibi: “Melius est nomen bonum quam aliud quicquam esse potest bonum, si sit falsum? Qualecunque igitur sit nomen impii, non sit ideo minor impietas. Non inani igitur nomine glorietur, sed illud eiusdem sapientis audiat: “Nomen” inquit “impiorum putrescet” et illud alterius: “Gloria nostra hec est, testimonium conscientie nostre”. Illa si intus tibi obstrepit, quid tibi proderunt adulantium susurri, quid blanditiis aut fictionibus partum nomen? E radice mala nichil boni oritur; neque hinc igitur ortum nomen bonum dixeris, cum verum dicere non
Abbreviated transcription (Latin):
dii est Nã quod ad sumã disponitur donet eo peruenerit nõ quiescit
Galliqua est uirtus Ra huis quoq iuditũ linque aliis et si qua est
uirtꝰ nõ ibi finis gaudii s in illo ad quẽ uera per ardiũ uirtꝰ deuͭ
eam nempe phĩam profitemur que nõ fruẽdũ uirtutibꝰ sed utend̃
docet Nond plene gaudendi igit: tempꝰ est Tot nũc etia uite peri¬
culis crocũ fusis̃ sed optandi potius sperandiq gauisurũ te sperari
putas sic camen ut metuas doliturũ Gasi quid boni est sentio uñ
sit et in illo gaudeo quidquid autẽ deest sc̃io unde poscendũ scit et de
illo spero rac ħ est uirtꝰ et iã tutũ iter ad uerũ gaudiũ muenisti si est¬
Uisquis ego sum opinio de me hom̃i bora est Ra Opiniorẽ
nõ mutat, Ga Bonũ me cõis habet opimo Rei Quid si
malus tu nõne opinio falsa est Scientẽ certe falso gau¬
dere demrẽtia est Das pmone uulgari bonus dicor Raͦ

Expanded text:
dii est. Nam qui ad summa disponitur, donec eo pervenerit non quiescet. dii est. Nam qui ad summa disponitur, donec eo pervenerit non quiescet. Aliqua est virtus. Huius quoque iudicium linque aliis. Et, si qua est virtus, non ibi finis gaudii sed in illo ad quem vera per arduum virtus ducit; eam nempe philosophiam profitemur que non fruendum virtutibus, sed utendum docet. Nondum plene igitur gaudendi tempus est, tot nunc etiam vite periculis circumfusis, sed optandi potius sperandique; gavisurum te sperare potes, sic tamen ut metuas doliturum. Si quid boni est, sentio unde sit et in illo gaudeo; quicquid autem deest, scio unde poscendum sit et de illo spero. Hec est virtus et iam tuum iter ad verum gaudium invenistuisquis ego sum, opinio de me hominum bona est. Opinio rem non mutat. Bonum me communis habet opinio. Quid si malus tu? Nonne opinio falsa est? Scientem certe falso gaudere dementia est. Opinione vulgari bonus dicor.
Abbreviated transcription (Latin):
ti obiliꝰ atq aduersus quisquis ad sũmũ ꝑuemiise tredit in hoc pͥmũ
fallitur ꝙ ubi credit esse nõ est deinde ꝙ illuc ferẽtem uiã aberrando de¬
seruit dũq qd nõ habet anticipat quod habere pocuisset sponte fua
negligit e. quidẽ ml tam ꝑfectui aduersũ ꝙͣ perfectionis opinio rc̃e¬
mo studet agere quod peregisse se putat Ciror hic sepe magria pa¬
rantibus obstitit iãq alta pesantibꝰ Ga uirtus pro hũana capacita¬
te plena est Raͦ. Si ominẽ uitã ante oculos ponis perq dies singulos
actuũ et uerborũ et cogitatuũ iõnem a te ip̃o exigis intorrup tꝯ rerũ
arbiter tuarũ uidebis ꝙͣtũ uacui m aĩa sit ꝙͣtũ uitia occupẽt Galt
saltẽ cõis et mediocs est uirtus ra In rebus altissimis uix mediocri¬
tas locũ habet uerũ habeat nõ hec tamẽ gaudnĩ ma sed laboris ac stu¬

Expanded text:
ti obvius atque adversus. Quisquis ad summum pervenisse credit, in hoc primum ti obvius atque adversus. Quisquis ad summum pervenisse credit, in hoc primum fallitur, quod ubi credit esse non est; deinde quod illuc ferentem viam aberrando deseruit dumque quod non habet anticipat, quod habere potuisset sponte sua negligit. Si quidem nil tam profectui adversum quam perfectionis opinio: nemo studet agere quod peregisse se putat. Error hic sepe magna parantibus obsistit iamque alta prensantibus. Virtus pro humana capacitate plena est. Si omnem vitam ante oculos ponis perque dies singulos actuum ac verborum et cogitatuum rationem a te ipso exigis, incorruptus rerum arbiter tuarum videbis quantum vacui in anima sit, quantum vitia occupent. At saltem communis et mediocris est virtus. In rebus altissimis vix mediocritas locum habet; verum habeat, non tamen hec gaudii materia sed laboris ac stu
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ huamẽ morem Ra uereor ne fuperbie sit ista ꝑrofessio nõ untu¬
tuea unto songe clco issima est ra fundamentũ uere uirtutis hu¬
militas nec tanta claritas ulla est quã clatio nõ obscuret sat ille
que clar sunꝰ cocatꝰ sẽq ip̃m efferens nõ obscuoꝰ tantũ sc̃o pͥncepe
mericit fsbitenebiaruł qd si illl accidit quid alii de sẽ speaet G̃a uontꝰ
ermua est Ra Non solet uirtus esse iactatrix aut miratrix sui sedimicat᷑o
alieni itaꝙi fomper anhelans semperq altius asp̃ntis dũ se cõparat pariũ
pendit Ga uirtꝰ cõfunata est Ra Nuꝙͣ hoc uirtus de sc̃ uidicat nõ ꝯs dit
inchil arrogat sut hoc tempus esse militie nõ triũ phi atq ideo nũꝙͣ torpet
et semper mactu est semꝑer quasi mĩt incipiat actingitur q̃ oĩa ꝓctqe¬
cisse seqz undiq cõsũmata credit crede michi nõ est uirtꝰ error est uirtu¬

Expanded text:
supra humanum morem est. Vereor ne superbie sit ista professio, non virtusupra humanum morem est. Vereor ne superbie sit ista professio, non virtutis. Virtus longe clarissima est. Fundamentum vere virtutis humilitas, nec tanta claritas ulla est quam elatio non obscuret: scit ille qui clarissimus creatus seque ipsum efferens non obscurus tantum, sed princeps fieri meruit tenebrarum. Quod si illi accidit, quid alii de se sperent? Virtus eximia est. Non solet virtus esse iactatrix aut miratrix sui, sed imitatrix alieni. Itaque semper anhelans semperque altius aspirans, dum se comparat parvi pendit. Virtus consummata est. Nunquam hoc virtus de se iudicat: non confidit, nichil arrogat, scit hoc tempus esse militie, non triumphi atque ideo nunquam torpet et semper in actu est, semper quasi nunc incipiens accingitur. Que omnia perfecisse seque undique consummatam credit, crede michi, non est virtus, error est virtu
Abbreviated transcription (Latin):
miis mẽbrũ liuqua est nil hac molliuis ml durius Gaẽloquẽtia so-¬
norae st̃ fuᵒ Et sonorũ fulme Gae loquẽtia florida est ra ͦ. Et floridũ
acomta demq uersa ut libet et reuersa et glorie uia habes ardũa et
in illo tantũ licet que uirtutis et om̃is boni auctor solus
atq largitor est Ga Nlagna est anũ uirtꝰ Ra uide aũtẽ ne
quo maior creditur minor sit Epectata uirtꝰ in rebꝰ
dubiis Propriũ est uiotutis nõ quid actũ sedqilid agendũ sit neꝙ
qd assit sibi sc̃o ꝙ dẽ sit attendere unde est ut sepe illa nõ de quefito
hlouãte Ic̃d de querendo sollicitã uideamꝰ dicerem si liceret auarapi
aue certo auaritie suleon esse urotutẽ iugiter fitit cotidie mandescit
quo plus quisiru eo sib̃i pauperior uidetur et plus appetit nuillꝰ illi
des deui modus e st null sat maginis cumuilꝰ meritorũ Ga uirtꝰ

Expanded text:
minis membrum lingua est: nichil hac mollius, nichil hac durius. Eloquentia sominis membrum lingua est: nichil hac mollius, nichil hac durius. Eloquentia sonora est. Et sonorum fulmen. Eloquentia florida est. Et floridum aconitum. Denique versa ut libet et reversa: et glorie viam habes arduam et in illo tantum licet qui virtutis et omnis boni auctor solus atque largitor est. Magna est animi virtus. Vide autem ne quo maior creditur minor sit. Spectata virtus in rebus dubiis est. Proprium est virtutis non quid actum sed quid agendum sit, nec quid adsit sibi sed quid desit attendere; unde est ut sepe illam non de quesito gloriantem, sed de querendo sollicitam videamus. Dicerem, si liceret, avaram aut certe avaritie similem esse virtutem: iugiter sitit, quotidie inardescit; quo plus quesierit, eo sibi pauperior videtur et plus appetit; nullus illi desiderii modus est, nullus sat magnus cumulus meritorum. Virtus
Abbreviated transcription (Latin):
uinsit ꝙ cloquẽtie prnceps in rechoritis scoibit Eloquẽtiã sine sapiẽ¬
tia esse posse que ut liquet suꝑioribus aduersantur ista tamẽ quo¬
libet mõ sumpta eloquẽtia certe quo maior eõ dampnosior funestior¬
q si sola est Cã e loquẽtia singularis est Ra het est que singulares ui¬
ros et gretorũ et nr̃os in ꝑuitiẽ traxit quod ita esse demostenies et pio¬
ro et anthonus nõ negabiẽt Ga Eloquẽtia plausibilis est Raᵒ Di nno¬
center absq iactantia utare uix ullare citius multitudims amorem
tibi conssilies et gloriã queras si quo insi mere uitutis artificio quiu
potest. Eni aproganter atq improbe per facile tibi disconnen et nul¬
torũ odia cõflaueris Sapientis dictũ est cuiusd mors et uita in ma¬
ini luigue nõ uniꝯ uero tantũ hominis sed multorũ Quorũd̃ lingue
totris euertere res prblicas cuerteretq pessimũ nocẽtissimũq maliho¬

Expanded text:
um sit quod eloquentie princeps in Rethoricis scribit, eloquentiam sine sapienum sit quod eloquentie princeps in Rethoricis scribit, eloquentiam sine sapientia esse non posse, que, ut liquet, superioribus adversantur, ista tamen, quolibet modo sumpta, eloquentia certe quo maior, eo damnosior funestiorque, si sola est. Eloquentia singularis est. Hec est que singulares viros et Grecorum et vestros in perniciem traxit, quod ita esse Demosthenes et Cicero et Antonius non negabunt. Eloquentia plausibilis est. Si innocenter et absque iactantia utare, vix ulla re citius multitudinis amorem tibi concilies et gloriam queras, si quo nisi mere virtutis artificio queri potest; sin arroganter atque improbe, perfacile tibi discrimen et multorum odia conflaveris. Sapientis dictum est cuiusdam: “Mors et vita in manu lingue”, non totas everterunt respublicas evertentque; pessimum nocentissimumque mali ho
Abbreviated transcription (Latin):
tiale defuerit nichil penitus aut nichilo proxmiĩ uideri debeat ea Elo¬
quentie fidutia magna est Ra magna sepe fidutia magnis periculis̃ uũ
fecit ut lumi tollat acqs adiuuet frenũ excipiet sese norit quo agendũ
ustat examinet ab sit insolentia pariter et cõtemptus Em progressa
soltus iurũ obsuusti cepit iam non fidutia sc̃d temeritas et audatia
est quo nichil est a sapiẽte remotius hec in rebus om̃ibus agendis ut
aspectu speciosior sit effecta periculofior ignauia est illa cũ domi prfo
E inglorios tenet hec impellit ardentes et quos extimabatur promota
p̃cipitat hec sepe bellacissmios uiros ostendit mbelles cautissimos pro¬
bauit incautos utq ad teredeam qui disertissim uidebantur infancis¬
simos patefecit Ga lloquẽtia ingens est ra ut sit fides historito inter
uitia infinita eloquẽtiã habitasse ueriq locũ teneat aucas neꝙ dube¬

Expanded text:
tiale defuerit, nichil penitus aut nichilo proximum videri debet. Elotiale defuerit, nichil penitus aut nichilo proximum videri debet. Eloquentie fiducia magna est. Magna sepe fiducia magnis periculis viam fecit; ut animum attollat atque adiuvet, frenum accipiat, sese norit, quid agendum instat examinet: absit insolentia pariter et contemptus. Sin progressa liberius virium oblivisci ceperit, non iam fiducia, sed temeritas et audacia est, quo nichil est a sapiente remotius. Hec in rebus omnibus agendis ut aspectu speciosior, sic effectu periculosior ignavia est: illa enim domi pigros et inglorios tenet, hec impellit ardentes et quos extimabatur promotura precipitat, hec sepe bellacissimos viros ostendit imbelles, cautissimos probavit incautos utque ad te redeam, qui disertissimi videbantur, infantissimos patefecit. Eloquentia ingens est. Ut sit fides historico inter vitia infinita eloquentiam habitasse verique locum teneat auctoritas neque dubi
Abbreviated transcription (Latin):
est qd ꝑutẽt qui in aueltiloquio sitũ sperẽt Cu ergo si oratoris nomen
et eloquẽtie uerã laudẽ queris ꝓ urotuti et sapientie prmm̃e stude Ga Elo¬
quẽtia pleua atq perfecta est Raͦ ꝑleno atq perfetto nichil deese deert
autẽ multũ si premissa defuerint ante igit ꝙͣ de uinuerfõ pronũties
hoc unũ tacitꝰ tetũ uolue Ga Eloquẽtia sũma est ra ͦ s up sumũ nchil
est hiis gͦ cessantibus iam sũma nõ erit sed caducũ qdd et informe cue
fundamẽtum fastigiũq de traxeris Ga Eloquẽtia dulcis et oruata est¬
fa Dulcedo et ornatꝰ iste nescio quod blandũ seu dolosũ nõ uuile nec fu¬
cerũ prefert sed nõ pluris est apud rectos iudices suauis et compẽa unr
fallatis or̃o ꝙ uel meretricis fucus uel mellitũ uirus uel foenetici robur
uelauri aurũ quid quid est qͣuis appareat ac mulceat si pcipuũ essen¬

Expanded text:
est quam putent qui in multiloquio situm sperant. Tu ergo, si oratoris nomen est quam putent qui in multiloquio situm sperant. Tu ergo, si oratoris nomen et eloquentie veram laudem queris, virtuti et sapientie primum stude. Eloquentia plena atque perfecta est. Pleno atque perfecto nichil deest; deerit autem multum, si premissa defuerint. Ante igitur quam de universo pronunties, hoc unum tacitus tecum volve. Eloquentia summa est. Supra summum nichil est. His ergo cessantibus, iam summa non erit sed caducum quiddam et informe, cui fundamentum fastigiumque detraxeris. Eloquentia dulcis et ornata est. Dulcedo et ornatus iste nescio quid blandum seu dolosum, non virile nec sincerum prefert; sed non pluris est apud rectos iudices suavis et compta viri fallacis oratio quam vel meretricis fucus vel mellitum virus vel phrenetici robur vel avari aurum: quicquid est, quamvis appareat ac mulceat, si precipuum essen
Abbreviated transcription (Latin):
esse posfũt id quod queris bonorũ est nõ om̃i quĩdem sed paucissimorua
ita ut mali onres huiꝰ laudis exortes suit ad quã fi ani bona quibus
carẽt uirtus ac sapiẽtia requirũtur quod ut sit esse nõ intelligas dic̃a¬
E ed memineris duarũ de quibus loquor diffinitiones in mẽtem re¬
deãt quarũ altera cathonis Ciceronie est altera Ille ae oeator est un
bonus dicendi peritꝰ iste autẽ nichil est inquit aliud eloquẽtia insi copio¬
se loqueus sapientia Ex hiis uides ad oratoris atq eloquẽtie essentia
et bonitatẽ et sapiẽtiã exigi nec tamen sufficere insi et peritia assit et
copia Ita ut pͥme ille due uirũ bonũ sapiẽtemq dũtaxat hee aũtẽ Iole
nec bonũ nec sapientẽ nec eloquẽte quidem essiciãt sed loquacẽs õm̃es
uero quĩcte perfitiant oratore euisq artisiciũ quõd profecto iarius itq alcis

Expanded text:
esse possunt; id quod queris bonorum est, non omnium quidem, sed paucissimorum, esse possunt; id quod queris bonorum est, non omnium quidem, sed paucissimorum, ita ut mali omnes huius laudis exortes sint, ad quam scilicet animi bona quibus carent, virtus ac sapientia, requiruntur. Quod si sic esse non intelligas, dicam. Sed memineris duarum, de quibus loquor, rerum: diffinitiones in mentem redeant, quarum altera Catonis, Ciceronis est altera. Ille ait: “Orator est vir bonus dicendi peritus”; iste autem “nichil est” inquit “aliud eloquentia nisi copiose loquens sapientia”. Ex his vides ad oratoris atque eloquentie essentiam et bonitatem et sapientiam exigi nec tamen sufficere, nisi et peritia adsit et copia. Ita ut prime ille due virum bonum sapientemque duntaxat, he autem sole nec bonum nec sapientem nec eloquentem quidem efficiant sed loquacem, omnes vero coniuncte perficiant oratorem eiusque artificium, quod profecto rarius atque altius
Abbreviated transcription (Latin):
insesti gladii et hostiles galce fulgent ut fulyor eloq̃tie loriofus sit sant¬
titate et sapientia temꝑeretur Ga Copia eloquii ingens est faᶜ Eiquidẽ
iucta modestia maguu aliquid supq cõem hominũ mẽfura nõ infitior
alioquin mutũ esse ꝑrestabat Ga Eloquẽtie satis ese fa Tatis e loque¬
tie parũ sapientie fuisse in hõie ilło scelestissimo apũd cuispũ legie ne¬
qr is quidem gloriã eloquẽtie que sut ulla qͣ altiore iuditio nõ eloquẽ¬
tia sed loquatitas illa fuit uerus eñ orator hoc est eloquẽtie ingr nii
uir bonus esse nõ potest ꝙ si bonus et sapiens putabat ad oratorias lau¬
des ꝑfectũꝙ munꝰ eloquẽtie hũc uerborũ impẽtũ qui sepe procacibus atq
inuerecũdis uberior est sine hãc ip̃am dicendi pericĩa satis esse fallebaris
ligue uolubilitas et uerborũ copia atq etiã ars quedã sceleratis piisq cõia

Expanded text:
infesti gladii et hostiles galee fulgent. Ut fulgor eloquentie gloriosus sit, sancinfesti gladii et hostiles galee fulgent. Ut fulgor eloquentie gloriosus sit, sanctitate et sapientia temperetur. Copia eloquii ingens est. Si quidem iuncta modestie, magnum aliquid supraque communem hominum mensuram non inficior; alioquin mutum esse prestabat. Eloquentie satis est. Satis eloquentie, parum sapientie fuisse in homine illo scelestissimo Catilina apud Crispum legis, neque is quidem gloriam eloquentie quesivit ullam — quamquam altiore iudicio non eloquentia, sed loquacitas illa fuit —. Verus enim orator, hoc est eloquentie magister, nisi vir bonus esse non potest. Quod si bonus et sapiens putabas ad oratorias laudes perfectumque munus eloquentie hunc verborum impetum, qui sepe procacibus atque inverecundis uberior est, sive hanc ipsam dicendi peritiam satis esse, fallebaris: lingue volubilitas et verborum copia atque etiam ars quedam sceleratis piisque communia
Abbreviated transcription (Latin):
tes inq id. nateͣ finibus nõ tõterrti in samã arte laxastis Ga uemoria
onuipotẽs est Ra Titulus hic uni sis est deo multipotens dicere uo¬
luisti si qua tñ insignis memorie uis est quod omui curio sitate melius
fuert dampnosa reiciat stringat utilia neq tã sedulo que delectent
aggreget ꝙͣ que prosint Ga memoria optima est Raᵒ Optimo nichil
est meluis ꝙ si fidem dicto queris ut in optimis te memorem prebeas¬
Tpreclayũ est eloquium Ra maguũ faceor mscrumẽtũ q̃lorie sed an¬
ceps cuspide gemina et hic quoqs qualt̃ uti sc̃ias refere plurmiũ¬
Oa Eloquiũ torrens est et rapr̃dũ Ra. haud mepte quid stultiatq
imꝑrobi eloquentia furiosi gladio equiparant ucaiqs cm pus ̃¬
expedit mermne esse Sa Eloquũ̃ clarũ est fa Clarũ aliqd uariẽ dicit̃ : clarꝰ
sol cdarũ incendili Ca prefulgnidũ eloquiũ ist Raᶜ Et lugubres comete et

Expanded text:
ntes inque id nature finibus non contenti insaniam arte laxatis. Memoria ntes inque id nature finibus non contenti insaniam arte laxatis. Memoria omnipotens est. Titulus hic uni suus est Deo: multipotens dicere voluisti; si qua tamen insignis memorie vis est, quod omni curiositate melius fuerit, damnosa reiciat, stringat utilia, neque tam sedulo que delectent aggreget quam que prosint. Memoria optima est. Optimo nichil est melius. Quod si fidem dicto queris, ut in optimis te memorem preclarum est eloquium. Magnum, fateor, instrumentum glorie, sed anceps, cuspide gemina; et hoc quoque qualiter uti scias refert plurimum. Eloquium torrens est et rapidum. Haud inepte quidam stulti atque improbi eloquentiam furiosi gladio equiparant: utrunque rum est. Clarum aliquid varie dicitur: clarus sol, clarum incendium. Prefulgidum eloquium est. Et lugubres comete et
Abbreviated transcription (Latin):
nimero unde obliuo dei unꝰ unde obliuio fulmet ¶anemoria admod
tenax e st RaTerrenarũ et indotiliũ rerũ credo q̃nã uero et quo uaga hec
uolatilisq memoria que cũ celũ terẽãq peragrauerit in se ip̃am nestĩẽs
reuerti qd unũ necessariũ ac salubre erat obliuisatur in qua et s fort
aliquid descãtionis interdũ sepetamen anxietatio est plurmiũ nec ĩme¬
rito Themistocles cũ ei quida memorandi artem a Ennonide tũc nũe¬
tã polłiceret᷑. malłe si ait obliuionis artẽ ꝙͣ memorie discere Et licet hoc
ille suo quodam iure respondisse uideatur ut qui nature dono illo fupͣ
fidem excelleret ciuꝯq memoriam nnume̾ quidem Rerũ atq uerõ uer¬
borũ ymagines p̃grauarẽt fere tamen om̃ibus cõuenit ita om̃s et addis¬
cenda discitis in hiis tantũ quorũ utilis esset obliuio memoriã exerce¬

Expanded text:
numero, unde oblivio Dei unius, unde oblivio suimet? Memoria admodum numero, unde oblivio Dei unius, unde oblivio suimet? Memoria admodum tenax est. Terrenarum et inutilium rerum credo; quenam vero et quo vaga hec volatilisque memoria, que cum celum terramque peragraverit, in se ipsam nesciens reverti, quod unum necessarium ac salubre erat obliviscitur? In qua etsi forte aliquid delectationis interdum, sepe tamen anxietatis est plurimum. Nec immerito Themistocles, cum ei quidam memorandi artem a Simonide tunc inventam polliceretur, malle se ait oblivionis artem quam memorie discere; et licet hoc ille suo quodam iure respondisse videatur, ut qui nature dono illo supra fidem excelleret cuiusque memoriam innumere quidem rerum atque verborum imagines pregravarent, fere tamen omnibus convenit, ita omnes et dediscenda discitis et discenda dediscitis, in his tantum quorum utilis esset oblivio memoriam exerce
Abbreviated transcription (Latin):
sctum̃t paupentate sete inemimie sẽd diues morbũ sed incolimis scruitiẽte
sed siber carterem sed folutꝰ exilil̃ sed teuersice tola ignomime meno¬
ria it mediis licet honoribus toestis est adeo nnclul delicatiꝰ mchil ma¬
rabilius est ꝙ̃ fama Ga Memoria multi formis est et multorũ tprum¬
R̾a Irerecordatione multiplici multiplex molestia quedã nẽpe cõscientiã
uessitãt quedã pũgunt quẽdam uulnerat alia cõfundũt alia exterĩẽt
alia deicul̃t unde fit ut memorãtiũ ora Rabor pallorꝙ uicissim in sile¬
cio occupẽt quod pessums hominũ ꝑlerũq accidit incessusꝙ sit uariut̾
uox nictrta et que sũt euifmodi aĩm memoria laborãtis indicia Ga Me¬
moria prompta est Roͦ Nrallem uolũtas pia castũq desideriũ et honesta
consilib et actus ĩnociu et uita probri nescia Gapiemoria apprime ed¬
nas est Ra unde hec iitur obliuio celestĩi p̃ceptorũ que tã pauca sũt

Expanded text:
incolumis; servitutem, sed liber; carcerem, sed solutus; exilium, sed reversus. Sola ignominie memoria in mediis licet honoribus tristis est: adeo nichil delicatius, nichil incurabilius est quam fama. Memoria multiformis est et multorum temporum. In recordatione multiplici multiplex molestia. Quedam nempe conscientiam vellicant, quedam pungunt, quedam vulnerant, alia confundunt, alia exterrent, alia deiciunt; unde fit ut memorantium ora rubor pallorque vicissim in silentio occupent, quod pessimis hominum plerumque accidit, incessusque sit varius, vox incerta et que sunt eiusmodi animi memoria laborantis indicia. Memoria prompta est. Mallem voluntas pia castumque desiderium et honesta consilia et actus innocui et vita probri nescia. Memoria apprime tenax est. Unde hec igitur oblivio celestium preceptorum, que tam pauca sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o uirtutũ oñ auctore gloriand qui cõtrariũ facit nõ mõ nõ asseqͣ.¬
tur assertore hõm quod nõ habet sẽd idip̃m quod habet uel ĩminuit uł
ãmittit Ga uulgus õne me predicat Ra Dixi et repeto quidꝙ uulgus

Expanded text:
in ipso virtutum omnium auctore gloriandum. Qui contrarium facit, non modo non assequiin ipso virtutum omnium auctore gloriandum. Qui contrarium facit, non modo non assequitur assertione hominum quod non habet, sed id ipsum quod habet vel imminuit vel amittit. Vulgus omne me predicat. Dixi et repeto: quicquid vul