comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: s nos credamus ip̃i iudici om¬
mũ & retͥbutori iusto qui dixit.
Ibunt impii in suppliciũ eternũ.
iusti autẽ in uitã ȩternã. ũt ꝑci¬
piant fructũ operum suorum.
N pͥncipio creauit d̾s celũ & t̾rã:¬
&e aquã ex nichilo. Et cũ ad huc te¬
nebre ipsã aquã oceultarent os a-¬
qua terrã absconderet. facti st̾ an¬
głi & om̃s cȩlestes uirtutes: ut ñ eẽt
ociosa di bonitas. s haberet in qͥbꝰ ꝑ
multa ante spacia bomtatẽ suã
ostenderet. os ita bic uisibilis mun
dũ nisi solũ deũ ia est patrẽ ce fili
ũ o sp̃m sc̃m. Qui ex eo incorporeꝰ
credit᷑. qͥa ubiq ẽ: ce om̃ia implet
atq constringit. Ideo inuisibiliᷤ
om̃ ib creaturis: qͥa incorporeus est.
reatura om̃is corporea angłica¬
& om̃s cȩlestes uirtutes: corpo¬
re licet ñ carne subsistunt. Exe eo
autẽ corporeas ẽẽ credamus intel¬
lectuales naturas. qͦd localit̾ circũ¬

Expanded text:
tur. Sed nos credamus ipsi judici omtur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , ut percipiant fructum operum suorum. In pet aquam, ex nihilo. Et cum adhuc tenebrae ipsam aquam occultarent, et aqua terram absconderet, facti sunt angeli, et omnes coelestes virtutes, ut non esset otiosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spatia bonitatem suam ostenderet; et ita hic visibilis munddum, nisi solum Deum, id est, Patrem, et Filium sanctum, qui ex eo incorporeus creditur, quia ubique est, et omnia implet atque constringit; ideo invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes coelestes virtutes corporeae, licet non carne subsistant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellectuales naturas, quod localiter circum
Abbreviated transcription (Latin):
deponant ñ morte quolibet modo¬
qͥs adqͥescat mͦ ñ est hereticũ nͥ con¬
tentione hereticũ fiat. Sufficit
enĩ in eccłia lege carnis resurre¬
ctionẽ credere futurã de morte.
Qͦd autẽ dicimꝰ in sẏmbolo in ad¬
uentu dñi uiuos ac mortuos nidi¬
candos ñ iustos oe peccatore sIuda¬
care sic̃ diodorus significar e pu¬
tat s uiuos. eos qͥ in carne inueni¬
endi st̃ dicit: qͥ adhuc morituri ere¬
dunt᷑. uł immutandi sicut alii uolt.
ut suscitati nel reformati continno¬
cũ ante mortuis iudicentur.
ost resurrectionẽ os iudiciũ ñ
credamus resurrectionẽ futu¬
rã quã origenes delirat. ut demoneᷤ
uł impii homines pꝰt torm̃ta qͣsi
suppliciis ex purgati. uł illi in an¬
głicam redeant qua creati st̃ dig¬
nitatẽ. uł isti iustors societate do¬
nent᷑. eo qͦd hoc diumȩ conueniat
pietati ne qͥd de rationabilib crea
turis ꝑeat. s qͦlibet modo saluen¬

Expanded text:
deponant, non morte; quolibet qdeponant, non morte; quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi ex contentione haereticus fiat. Sufficit enim in Eccctionem credere futuram de morte. Quod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur. Post resurrectionem et judicium non credamus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam redeant, qua creati sunt, dignitatem; vel isti justorum societate donentur, eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salven
Abbreviated transcription (Latin):
phemat: s homo in dõ os in hoĩe d̾s.
rit resurrectio mortuoꝵ hominũ
s una ce semel: ñ pͥma iustors &
scđa peccatoꝵs ut fabula sominat᷑: s
una omniũ. Et si id resurgere dicit᷑
qͦd cadit. caro nr̃a gͦ in ueritate resur¬
get sic̃ in u̾itate eadit. Et ñ sc̃m ori¬
genẽ immutatio corpors erit. id est
aliud nouũ corpus ꝓ carne: s eade
caro corruptibilis que cadit resur¬
imustoꝵ caro incorruptibilis resur
moriunt᷑: ut mors in adam data om̃i¬
b filiis eiꝰ dñetur: ut maneat illud
priuilegiũ in dño. qͦd dei eo specialit̾
dicit᷑. ñ dabis scm̃ tuũ uidere corrup¬
nẽ. Hanc rationẽ marima patrũ t̃¬
ba tradente suscepimꝰ. Serũ qͥa st̃ os
alii ad eque catholici &e eruditi uiri.
qui credunt anima in corpore ma¬
nente. immutandos ad incorrupti¬
onẽ o immortalitatẽ. eos qui in ad
eis reputari ꝓ resurrectione ex mor¬
tuis. qͦd mortalitatẽ immutatione

Expanded text:
et in homine Deus. et in homine Deus. Erit resurrectio mortuorum hominum, sed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somniatur: sed una omnium: et si id resurgere dicitur, quod cadit: caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit: et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne: sed eadem caro corruptibilis quae cadit tam jinjustorum incorruptibilis resurgmoriuntur, ut mors ab Adam ducta omnibus filiis ejus dominetur; et maneat illud privilegium in Domino, quod de eo specialiter dicitur. Non dabis sanctum tuum videre corrupnem. Hanc rationem maxima Patrum turba tradente suscepimus. Verum quia sunt et alii aeque catholici, et eruditi viri, qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad incorruptionem et immortalitatem eos qui in adveis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione
Abbreviated transcription (Latin):
um aut officiale alteri ut machedo¬
niꝰ nicħ ꝑsuasione aut subreptione
insertũ ut manicheus. nich corpore¬
ũ ut melito ce t̾tullianꝰ. nicħ corpo¬
ralit̾ effigiatũ ut antropomor phuᷤ
&e uadianus. nicħ sibi ininsibile ut
origenes. nch creaturis insibile ut
fortunatꝰ. nicħ morib uł uoluntare
diuersũ ut marcion. nicħ tͥntatis eᷤ.¬
sentia ad creaturar ũ naturã deductu
ut plato ce tertullianꝰ. ncħ officio
singłare nec alteri cõmunicabile
ut origenes: nicħ̾ conflisũ ut sabelliꝰ.
s totũ ꝑfectũ qͥa totũ ex uno. & unũ
ñ tñ solitariũ ut p̾sumunt siluanꝰ
& pͣceas : pentapolitana dãnabilis il¬
la doctͥna. Omousyon gͦ ict est indi¬
uinitate patͥ filius. omousion patͥ
&e filio sp̃s sc̃s. omousion dõ cs hommi
unus filius manens ds̃ in hoĩe suo:
in gła patris desiderabilis uideri ab
angłis: sic̃ pater os sp̃s sc̃s adorat᷑ ab
angłis os ab om̃i creatura. Non homo

Expanded text:
um aut officiale alterius, ut Macedoum aut officiale alterius, ut Macedonius; nihil persuasione aut subreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus; nihil corporaliter effigiatum ut Antropomorfus et Vadianus; nihil sibi invisibile, ut Origenes; nihil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil Trinitatis essentia aut creaturarum natura deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare aut alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut Sabellius, sed unum perfectum, quia totum ex uno, et unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Sylvanus et praxetos penthapolitana damnabilis illa doctrina. Omousion ergo est in divinitate Patris Filius. Omousion Patri et Filio Spiritus sanctus. Omousion Deo et homini, unus filius manens Deus in homine suo in gloria patris, desiderabilis videri ab angelis, sicut Pater et Spiritus sanctus adoratur ab angelis et ab omni creatura: non homo
Abbreviated transcription (Latin):
tion. origenes. & enthices affirmãt:
putatiue imaginatũ s corpus ue¬
rũ: ñ tantũ carnẽ ex carne. sic̃ mar¬
tianus. s uerus ds ex diuinitate.
& uerus homo ex carne: unus fi¬
lius in diumitate uerbũ patris:
os ds̃ in hoĩne amina os caro. Am¬
ma ñ absq sensu ce ratione ut apol¬
linaris: neq caro absq anima ut
ennonꝰ s animã cũ ratione sua ce
carnẽ cũ sensib sus: ꝑ quos sen¬
sus ueros. in passione de ante pas¬
sionẽ carnis sue dolores sustinint.
Neq sic ẽ natꝰ ex uirgine. ut d̾ita¬
tis mitiũ homo nascendo accipe¬
ret: quasi anteqͣm ex uirgine nas¬
ceret᷑ ds̃ ñ fuerit. sic̃ artemon ce be¬
rillus &s marcellus docuer̃t. s eter-¬
nus d̃s̃ homo ex uirgine natus.
Nichil creatum aut seruiens in
trinitate credendũ. ut uult diom¬
sius fons arrii: mchil inequale ut
uult euticius: nichil anteriꝰ pꝰteriꝰ¬
ue aut minus ut arriꝰ ncħ extͣne¬

Expanded text:
caon, Origenes, et Eutyches affirmant, caon, Origenes, et Eutyches affirmant, putative imaginatum: sed corpus verum, non tantum carnem ex carne sicut Marcianus sed verus Deus ex divinitate, et verus homo ex carne: unus filius in divinitate, Verbum Patris, et Deus in homine, anima et caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris; neque caro absque anima, ut Anomocus: sed anima cum ratione sua: et caro cum sensibus suis: per quos sensus s suae dolores sustinuit. Neque sic est natus ex virgine, ut deitatis initium homo nascendo acceperit: quasi, antequam ex virgine nasceretur, Deus non fuerit, sicut Artemon et Berillus et Marcellus docuerunt: sed aeternus Deus homo ex virgine natus est. Nihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut vult Ethius: nihil anterius posteriue aut minus, ut ait Arius; nihil extrane
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃m u̾itatem naturȩ eoc homine
tione ñ appellatione. s in utraq na¬
truitate filii nomen haberet nascen¬
do. & eẽt uerus d̃s̃ & uerus homo u¬
ũ. Qm ꝓpt̾ea oe unigenitũ dicimus
manentẽ in duab substantiis. sic̃
ei naturȩ u̾itas contulit. ñ confu¬
sis naturis neq immixetis. sic̃ timo¬
thiniani uolunt. s sorietate uni-¬
tis. D̾s gͦ hominẽ assũpsit̾. homo
in deũ tͣnͣsiuit.ñ nature uersibi¬
riste dicunt. s dĩ dignatione.nt
nec deus mutaret᷑ in humanã sub¬
stantiã assumendo hominẽ: nec ho¬
mo in diuinã głificatꝰ in deũ. qͥ a
mutatio uł uersibilitas natureꝰ &
diminutionẽ & abolitionẽ facit¬
substantie. Credit᷑ a nobis sine con¬
fusione comuncta trinitas. sine
separatione distincta. Natus ẽ gͦ
dĩ filius ex homine ce ñ ꝑ hominẽ:
id ẽ ñ ex uiri coitu sic̃ ebion dicit.
s carnẽ ex uirginis corpore tͣhenᷤ:
os ñ de cęlo secũ afferens. ut mar¬

Expanded text:
ex homine tio ne vel appellatione, sed vere in utraque nativitate filii nomen haberet nascendo, et esset verus Deus et verus homo, uum; quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis, neque immistis, sicut Timotheani volunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit; non naturae versibiristae dicunt, sed Dei dignationenec Deus mutaretur in humanam substantiam, assumendo hominem: nec homo in divinam, glorificatus in Deum: quia mutatio vel versibilitas naturae et diminutionem et abolitionem substantiae facit. Creditur a nobis sine confusione conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Natus est ergo Dei filius ex homine, et non per homines, id est, non ex viri coitu sicut Hebion dicit: sed carnem ex virginis corpore trahens et non de coelo secum afferens sicut Mar
Abbreviated transcription (Latin):
siam.montani. &s manichei uaria
impietatis germina. uł cetere isto¬
rũ originissiue ordinis pestes. que
duo pͥncipia sibi ignota introducũt
ut cerdo &e marcion. uł contraria ut
manicheus. uł tria barbara ut setia¬
nus os theudotus. uł multa ut ua-¬
isse absq deo. ut cheriitꝰ &e hebion¬
&e arthemon ce fotinus. Ex istis i¬
quã siqui ad nos uenerint. ñ requi¬
rendũ ab his utrũ baptirati st̃ anñ:
s hoc tantũ si credãt in eccłie fidem:
& baptizent᷑ eccłiastico baptismate.
om̃ib tñ dñicis dieb cõmunicandũ¬
exhortor. sitñ mens in affectu peccan-¬
diñ fuerit: nã habentẽ adhuc uolun I¬
tatẽ peccandi. grauari magis dico eu¬
charistiȩ ꝑceptione quã purificari.
Et ideo quãuis quis peccato mordea¬
t᷑. peccandi de cetero ñ habeat uolun¬
tatẽ. de cõmunicaturus satiffaciat
lacrimis &e oracionib: ce confidens
de dñi miscdia qui peccata pie con¬
fessiom donare consueint. accelat

Expanded text:
i, Montani, et Manichaei, variaque impietatis germina, vel caeterae istorum originis, sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel contraria, ut Manichaeus; vel tria, et barbara, ut Sethianus, et Theodosius; vel multa, ut Vaisse absque Deo, ut Cerinthus, Hebion, Artemon, et Photinus. Ex istis, inquam, si qui ad nos venerint, non requirendum ab eis utrum baptizati sint, an non; sed hoc tandem: si credant Ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baptismate. Omnibus tamen Dominicis diebus communicanduhortor: si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de caetero non habeat voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibus, et confidens de Domini misericordia, qui peccata piae confessioni donare con
Abbreviated transcription (Latin):
aqua expressum ostenditur.
na utpote a bono & solo deo condi¬
ta. e ñ ẽ mala ut uolunt sechimo¬
mali causa ut docint flornus: nec
ex malo ce bono cõpacta ut maniche¬
us blasphemat: s cũ sit creatione
bona: arbitrio animȩ efficit᷑ nobis
uł bona uł mala.ñ immutatione
substantiȩ. s executionis mercede.
Ipsa enĩ ẽ que statint᷑ ante tribu¬
corporis ꝓut gessit. siue bonũ siue ma¬
N resurrestione ex mortuis:lum.
sexus forma ñ mutabit᷑. S uir mor-¬
tuus resurget in forma uiri &s femi¬
naturali: ne non sit uera resurrectio.
si non id resurgit quod cadit.
oms adȩ tenebantur: donec auctori-¬
tate domim.ꝑ indebitam eius mortẽ
de seruili conditione leberarentur.

Expanded text:
aqua expressum ostenditur. nostra, et valde bona, utpote a bono solo Deo condita, et non est mala, ut volunt Sethimali causa, ut docuit Florianus; nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat. Sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona, vel mala, non immutatione substantiae, sed exsecutionis mercede. Ipsa enim est quae stabit ante tribucorporis, prout gessit, sive bonum, sin resurrectione ex mortuis sexus forma non mutabitur, sed vir mortuus resurget in forma 41 viri, et feminaturali, ne non sit vera resurrectio, si non id resurget quod cadit. onis Adae tenebantur, donec auctoritate Domini, per indebitam ejus mortem a servili conditione liberarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cata indubitant̾ credimus: etiã
si in ultimo uitȩ sp̃u admissors pe¬
niteat. & publica lamentatione pec¬
cata ꝓdant᷑: qͥa ꝓpositũ dĩ quo decre¬
uit saluare qͦd ꝑierat. stat iimo¬
bile. Et ideo qͥa uoluntas eiꝰ ñ mu¬
tat᷑ siue emendatione uite si tẽpuᷤ
concedit᷑: siue supplici confessione

Expanded text:
cata indubitanter credimus, etiam si in ultimo vitae spiritu admissorum poeniteat, et publica lamentatione peccata prodantur, quia propositum Dei, quo decrevit salvare quod perierat, stat immobile; et ideo quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae, si tempus conceditur, sive supplicii confessione
Abbreviated transcription (Latin):
dam mułrcule post sathanã ꝯu̾se demoriũ il¬
lusionib ⁊ fantasmatib seducte credũt se ⁊ ꝓs̾¬
tentur noctͣis horis. Cum diana paganoꝵ dea.
qͥtare caꝵꝙ uissionib obtemperare. Ip̃e nã
sathanas tnͣsfig̾at se ĩ angłm. lucis: cumratẽ
cuiq muliercłe ceperit ⁊ hanc sibi ꝑ infidelita¬
tẽ subuigau̾it illico informat se in diu̾sare
incognitas modo cognitas ꝑsonas ostendẽs ꝑ

Expanded text:
dam mulierculae post satanam conversae, daemonum illusionibus et phantasmatibus seductae, credunt se et profitentur nocturnis horis cum Diana Paganorum deaquitare, earumque jussionibus obtemperare. Ipse namque satanas, qui transfigurat se in angelum lucis , cum mentem cujusque mulierculae coeperit, et hanc sibi tem subjugaverit, illico transformat se in diversarudo cognitas, mo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum eognoscam sustu̾e
non possum ut me habe¬
am incognitum magna
quid illud scit quo celesti¬
a tam profun de cogitamꝰ
quo naturalia tam sub¬
cili indagatione inuestigamus ⁊ de ip̃o quo
creatore nr̃o tam sublimia desideramus sci¬
re. non est res peregrina nec longe querẽda
aminus quo ista sapimus. s semper ẽ nob̾¬
cum. adẽ tractat. loquitur. ⁊ intus nascitur.
datum est ⁊̃ illi tam ingentium rerum secre¬
ta scire ⁊ se ipsum cognoscere. non pot̾ pautis
siquidem l ip̃o anmo animum cernere .i.
ut ip̃o se animus uideat. fi̾ añ non potest qͣdã
diuma prouidentia ut inueniendi faciatas
desit religiosis animis et deum suum pie ca¬
ste acreligiose querentib. idcuro redde me tnͥ.
mino deo meo. cui maxime me debeo. ⁊ iu de¬
bo quid sit animus et que patria eius.

Expanded text:
ipsum cognoscam, sustinere non possum ut me habeam incognitum. Magnaquid illud sit, quo coelestia tam profunde cogitamus, quo naturalia tam subtili indagatione investigamus, et de ipso quoque Creatore nostro tam sublimia scire desideramus. Non est res peregrina, nec longe quaerenda: animus est quo ista sapimus. Sed semper nobiscum adest, tractat, loquitur, et intus versatur. Datum est illi tam ingentium rerum secreta scire, et se ipsum cognoscere non potest: paucis siquidem licet ipso animo animum cernere, id est, ut ipse animus se videat. Fieri autem non potest quadam divina providentia, ut inveniendi facultas desit religiosis animis se ipsos et Deum suum pie, caste ac diligenter quaerentibus: idcirco reddam me mihi, imo Deo meo, cui maxime me debeo, et videbo quid sit animus, et quae patria ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. uͥ diligent̾ disputa¬
tur etiã de baptismo
paruulors: rescripsit̃
mͥ se fuisse ꝑmotũ. qͦd dicerĩ fieri
posse ut sit homo sine peccato.
si uoluntaᷤᷤ eius ñ desit ope adiu¬
uante diuina: quãuis nemo rã ꝑ¬
fecte iusticiȩ in hac uita uł fuerit
uł sit. uł futurus sit. Quesunt e¬
nĩ quomͦ dicerĩ posse fiericiuᷤ
rei desit excemplũ. Propt̾ hanc
eiꝰ inqͥsitionẽ scripsi librũ. cinuᷤ
ẽ titulus de sp̃u ce littera. ꝑtͣctanᷤ
putaui contra inimicos gr̃e dei
qua iustificat᷑ impius. Cũ autẽ a-¬
gerẽ de obseruationib udeors.
a quibda escis scdm ueterẽ legẽ
abstinentiũ: dixci quarũdam esca
rũ cerimome. qͦd nomen ñ est in
usu litterarũ scãrumideo tñ mͥ
congruens uisũ ẽ. qͦd a carendo
appellatas cerimonias quasi cari
monias memoria tenebã eo qͦd
obseruantes careant his reb a
quib se abstinent. Qͦd si ẽ origo
alia huiꝰ nominis. que abhorret
a uera religione. scdm hanc ego

Expanded text:
ligenter disputatur etiam de baptismo paruulorum, rescripsit mihi se fuisse permotum, quod dixerim fieri posse, ut sit homo sine peccato, si uoluntas eius non desit ope adiuuante diuina. quamuis nemo tam perfectae iustitiae in hac uita uel fuerit uel sit uel futurus sit. quaesiuit enim, quomodo dixerim posse fieri, cuius rei desit exemplum. propter hanc eius inquisitionem scripsi librum, cuius est titulus: de spiritu et littera, pertractans putaui contra inimicos gratiae dei, qua iustificatur inpius. cum autem agerem de obseruationibus Iudaeorum a quibusdam escis secundum ueterem legem absrum cerimoniae , quod nomen non est in usu Litterarum sanctarum: ideo tamen mihi congruens visum est, quod a carendo appellatas cerimonias, quasi carimonias memoria tenebam eo, quod obseruantes careant his rebus, a quibus se abstinent. quod si est origo huius nominis, quae abhorret a uera religione, secundum hanc ego
Abbreviated transcription (Latin):
seriores pupillis. etiã sub parentib
remanebunt. si eis cep̃i gr̃a denega-¬
bit᷑: quã ꝑ se ip̃i flagitare ñ posst̃. ᷤ
Iilud autẽ qͦd dicunt. sine ullo pec¬
cato aliquos homines iã ratione
utentes. in hoc scl̃o uxisse uł uiue¬
re:optandũ est ut fiat. conandũ
est ut fiat. supplicandũ ẽ ut fiat:
ñ tñ quasi factũ fuerit confiden¬
dũ. hoc enĩ optantib os conantib
os digna supplicatione dep̃cantib.

Expanded text:
seriores pupillis etiam sub parentibus seriores pupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt? 23. Illud autem quod dicunt, sine ullo peccato aliquos homines jam ratione utentes, in hoc saeculo vixisse vel vivere: optandum est ut fiat, conandum est ut fiat, supplicandum est ut fiat; non tamen quasi factum fuerit confidendum. Hoc enim optantibus et conantibus et digna supplicatione deprecantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũq illa scĩficatio sit. ñ ualere ad
xp̃ianos faciendos atq dimitten¬
da peccata. nisi xxp̃iana os eccłiasti¬
ca institutione sacram̃tis effician¬
t᷑ fideles. Nã nec comuges infide¬
les quãlibet scĩs os iustis coniugi¬
b hereant. ab iniquitate mundan¬
t᷑ que a regno dei separatos in d̾ã-¬
nationẽ uenire cõpellit.nec par¬
uuli de quibꝰlibet scĩs iustisq ꝓcre-¬
ati. onginalis peccati reatu absoluim¬
tur: nͥ in xxp̃o fuerint baptrrati ꝓ
quib tanto impensius loqui de¬
bemus. qͣnto ꝓ se ip̃i minus posst̃.
Id enĩ agit ista disputatio. contͣ cuiꝰ
nouitatẽ antiqua ueritate inten¬
dũ est: ut infantes om̃mo sꝑͣfluo
baptizari udeantur. S aꝑte hoc
ñ dicit᷑. ne tã firma salubrit̾ eccłiȩ
consuetudo molatores suos ferre¬
ñ possit. S si pupillis opem ferre
p̃cipimur.: qͣntomagis ꝓ istis labo¬
rare debemus.qui destitutiores ce mi¬

Expanded text:
cunque illa sanctificatio sit, non valere ad cunque illa sanctificatio sit, non valere ad Christianos faciendos atque ad dimittenda peccata; nisi Christiana vel ecclesiastica institutione et sacramentis efficiantur fideles. nam nec coniuges infideles, quamlibet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua ueritate nitendum est, ut infantes omnino superfluo baptizari uideantur. sed aperte hoc non dicitur. ne tam firmata salubriter ecclesiae consuetudo non possit. Sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis laborare debemus, qui destitutiores et mi
Abbreviated transcription (Latin):
delis in uocoie. oe seĩficata est mu¬
uier infidelis in fratre. alioqͥn filii
di st̾. aut sic est accipiendũ. quẽ¬
ad modũ ce nos alibi. ce pelagius
cũ eande ad corithios epłam tra¬
ctaret exposuit: qͦd ercempla iã
p̃cesserant & uirors quos uacores.
&s feminarũ quas mariti lucrifece¬
rant xxp̃o. ce paruulors ad quos fa¬
ciendos xcp̃ianos uoluntas ap̃iana
etiã unius parentis euicerat: aut
si qͦd magis uerba apł̃i uident᷑ sona¬
re. & quotłamͦ cogere: aliqua illic
intelligenda est scĩficatio. qua scĩ¬
ficabant᷑ uir or mulier infidelis in
comuge fideli. & qua scĩficabant᷑
filii fideliũ: siue qͥa in menstruo
cruore mulieris a concubitu conti¬
nebat. quicũq uir uł femina id in
lege didicerat. nã hoc ihezechiel
int̾ illa p̃cepta ponit que ñ figura¬
te accipienda st̃: siue ꝓpter aliã ꝙͣ¬
libet que ibi aꝑte posita ñ est. ex
ip̃a necessitudine comugioꝵ atq
ne dubitatione tenendũ est. que¬

Expanded text:
sanctificata est mulier infidelis in fratre: alioquin filii cti sunt : aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos alibi , et Pelagius cum eamdem ad Corinthios Epistolam tractaret exposuit, quod exempla jam praecesserant, et virorum quos uxores, et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo, et parvulorum ad quos faciendos christianos voluntas christiana etiam unius parentis evicerat: aut si, quod magis verba Apostoli videntur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intelligenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt — siue propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine coniugne dubitatione tenendum est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
titur. Interior m̃tis sensus qͣi oldortuit Nõ
eni cognoscit bona int̾ioris sensus qui i¬
curiditate bonoꝵ ext̾ioꝵ cap᷑. Nam qui in eͣ¬
ne uuitt in carne sentit. ⁊ dolores carnes
ignorat. nec medicinam q̃rit in eis. Cum
autẽ mortuus fuit sensus anime quo iu¬
uit in carne tunc uiuificate incipiet sens
ille in quo sentiet semet ip̃m. ⁊ tunc sciet
dolores suos ⁊ sentire incipiet uuln̾a sua tã¬
to grauius quanto ꝓprius mag̃ .n. malũ¬

Expanded text:
titur, interior sensus mentis quasi obdormit. Non titur, interior sensus mentis quasi obdormit. Non enim cognoscit bona interioris sensus, qui jucunditate bonorum exteriorum capitur. Nam qui in carne vivit, in carne sentit, et dolores carnis ae prorsus ignorat, nec medicinam quaerit in eis. Cum autem mortuus fuerit sensus animae, quo vivit in carne, tunc vivificari incipiet sensus ille, quo sentit semetipsum, et tunc sciet dolores suos, et sentire incipiet vulnera sua tanto gravius quanto propius. Magis enim
Abbreviated transcription (Latin):
utero recipit prusquam rõnalem aiara
accipiat. licut ⁊ iiignita ⁊ hertas sñ sĩa
mou̾i ⁊ int̾ientum hr̃e uidemus duplex
quidem est uita anime. alia qua iuit ĩ
carne. ⁊ alia qua uiuit in deo. duo si qͥdema
sensus in hornine sunt. unus ĩterior. et
unus exterior. ⁊ ut̾q bonum suum ht̃¬
templatione humanitatis. ppẽa .n. deꝰ hõ
fẽs est ut totum hominẽ in se beatificaret
ut tota ꝯu̾sio hominis eẽt ad ipsum. Et
num horinis ut sũ ing̾deretur sũ eg̾dere¬
tur pascua in fcõre suo inueniret. pascua
foris in carne saluatoris et pascua intus
in diuinitate creatoris lꝑc bonum magnũ
secutũ est malum. Qm̃ perdito bono
ꝙ intus erat eg̾ssa est anina ad bona a¬
liena. que foris erant. ⁊ pactum fecit cũ
delectationib seculi requiescens suꝑ illas
non attñdens absentiam boni su int̾ioris
eo qd̵ consolationes suas c̾neret in bonis a¬
lienis. Nã cũ ext̾ior sensꝰ crnał bono suou¬

Expanded text:
cipit, priusquam animam rationalem recipiat. Sicut etiam virgulta et herbas sine anima moveri et incrementum habere videmus. Duplex est quidem vita animae; alia qua vivit in carne, et alia qua vivit in Deo. Duo siquidem in homine sensus sunt, unus interior, et unus exterior, et uterque bonum suum habtemplatione humanitatis. Propterea enim Deus homo factus est, ut totum hominem in se beatificaret, et tota conversio hominis esset ad ipsum, et num hominis, ut sive ingrederetur sive egrederetur, pascua in factore suo inveniret ; pascua foris in carne Salvatoris, et pascua intus in divinitate Creatoris. Hoc bonum magnum secutum est malum; quoniam perdito bono quod intus erat, egressa est anima ad bona aliena, quae foris erant; et pactum fecit cum delectationibus saeculi, requiescens super illas, non attendens absentiam boni sui interioris, eo quod consolationes suas cerneret in bonis alienis. Nam cum exterior sensus carnalis bono suo u
Abbreviated transcription (Latin):
ista ñ querit: tñ illud qͦd ꝓmissũ
sꝑamus. inuisibilit̾ uoluit expe¬
ctariit iustus exc fide inueretꝰ. in
tantũ ut nec ip̃e qui die tercio re¬
surrexit. int̾ homines ẽe uoluerit.
sed eis demonstrato in sua carne
resurrectionis exẽplo. quos huiꝰ
rei testes habere dignatꝰ est. in ce-¬
lũ ascenderit. illoꝵ quoq se ocłis
auferens. mcbilq tale cinꝰquã eo-¬
rũ carm iã tribuens. quale in car¬
ne ꝓpria demonstrauerat: ut ce ip¬
si exc fide uiuerent: eiusq iusticie in
etiã illud ẽẽ referendũ. qͦd ait de spu
sc̃o. Non potest ip̃e uenire. nͥ ego abi¬
ero. Hoc enĩ erat dicere. Non poteri¬
tis iuste iuere ex fide. qͦd de meo do¬
no id est de sp̃u sc̃o habebitis. nisi ue¬
stris oculis hoc qͦd intuemini abstu¬
lerotut sp̃ualiter cor ur̃m inuisibilia
credendo ꝓficiat. Hanc ex fide iusti¬
ciã identiđe loquens de sp̃u sc̃o.ita
cõmendat. Ille in qͥt arguet mundũ

Expanded text:
ista non quaerit —, tamen illud, quod promissum ista non quaerit —, tamen illud, quod promissum speramus, inuisibiliter uoluit expectari, ut iustus ex fide uiueret, in tantum ut nec ipse qui die tertio resurrexit inter homines esse uoluerit, sed eis demonstrato in sua carne resurrectionis exemplo, quos huius rei testes habere dignatus est, in caelum ascenderit illorum quoque se oculis auferens nihilque tale cuiusquam eorum carni iam tribuens, quale in carne propria demonstrauerat, ut et ipsi ex fide uiuerent eiusque ustitiae, in etiam illud esse referendum, quod ait de sancto spiritu: non potest ipse uenire, nisi ego abiero. hoc enim erat dicere: \'non poteritis iuste uiuere ex fide, quod de meo dono, id est de sancto spiritu, habebitis, nisi a uestris oculis hoc quod intuemini abstulero, ut spiritaliter cor uestrum inuisibilia credendo proficiat\'. hanc ex fide iustitiam identidem loquens de spiritu sancto ita commendat: ille, inquit, arguet mundum
Abbreviated transcription (Latin):
rissime diceret᷑. Unde ille qͥ sine
ullo peccato uł orignali uł ꝓprio
moriebat᷑: dixit qͦd pauloante cõ¬
memoram. Eece uemet pͥnceps
mundi id est diabolus. qͥ potestatẽ
habebat mortis. oe in me nichilinue¬
met. id est peccati ꝓpt̾ qͦd homines
mori fecit. Et quasi diceret᷑ ei qua
re moreris. s ut sciant om̃s qͥa uo¬
luntatẽ patris mei facio. surgite
eamꝰ hinc. id ẽ ut moriar ñ haben ᷤ
mortis causam de peccato sub aucto¬
re peccati.s de obedientia os iusti-¬
eia factus obediens usq ad mortẽ.
Et hoc gͦ illo testimonio demonsttũ
est co qͦd timorẽ mortis fideles uin¬
re. Qan ꝓfecto de fuisset. si moxe eẽt
cretlentes immortalitas consecuta.
Quãins itaq multa dñs insibilia
miracła fecerit. unde ipsa fides ue¬
lut quibusd̾a pͥmordiis latescen¬
tib germinaret. os in suũ robur
ext illa teneritudine co alesceret:
tanto ẽ enĩ fortior. qͣntomagis ĩa

Expanded text:
rissime diceretur: unde ille qui sine rissime diceretur: unde ille qui sine ullo peccato vel originali vel proprio moriebatur, dixit, quod paulo ante commemoravi, Ecce veniet princeps mundi, id est, diabolus, qui potestatem habebat mortis, et in me nihil inveniet, id est, peccati, propter quod homines mori fecit. Et quasi diceretur ei, Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes, luntatem patris mei facio, surgite, eamus hinc, id est, \'ut moriar non habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de oboedientiae iustitia factus oboediens usque ad mortem\'. et hoc ergo illo testimonio demonstratum est et, quod timorem mortis fideles uinere, qui profecto defuisset, si mox esset credentes inmortalitas consecuta. Quamuis itaque multa dominus uisibilia miracula fecerit, unde ipsa fides uelut quibusdam primordiis lactescentibus germinaret et in suum robur ex illa teneritudine coalesceret — tanto est enim fortior, quanto magis iam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionesisz longe eas uidentes ce sa¬
lutantes. es confitentes qͥa hospites ce
ꝑegrini st̃ suꝑ terr̃ã. Et paulopꝰt ean¬
dẽ fulei laudẽ ita conclusit. Et om̃s
inqͥt restimoniũ consecuti ꝑfide. ñ
tulert̃ ꝓmissiones dei. Pro nobis
enĩ meliora ꝓuidert̃. ne sine nobis
ꝑfecti ꝑficerent᷑. Hec laus fic̾̃i ñ eẽt.
nec om̃mo ut iam dixi fides eẽt. si
hõmes in credendo p̃mia uisibilia
seqͣrent᷑: hoc est si fidelib merces
immortalitatis in hoc scło reddere¬
t᷑. Hinc ce ip̃e dñs mori uoluit. ut
quẽadmodũ de illo scriptũ est. per
mortẽ enacuaret eũ qui potestatẽ
habebat mortis. id est diabolũ: o li¬
beraret eos qui timore mortis ꝑ to
tã uitã rei erant serintutis. Hoc te¬
stimonio satis etiã illud monstrat᷑.
o&s mortẽ istã corporis pͥncipe atq
auctore diabolo. hoc ẽ ex peccato
accidisse qͦd ille ꝑsuasit: neq ob
aliud potestatẽ habere mortis ue-¬

Expanded text:
promissiones, sed longe eas uidentes et sapromissiones, sed longe eas uidentes et salutantes et confitentes, quia hospites et peregrini sunt super terram. et paulo post eandem finquit, testimonium consecuti per fidem, non tulerunt promissiones Dei: pro nobis enim meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perficerentur. haec laus fidei non esset nec omnino, ut iam dixi, fides esset, si homines in eredendo praemia uisibilia sequerentur, hoc est, si fidelibus merces inmortalitatis in hoc saeculo redderetur. Hinc et ipse dominus mori uoluit, ut, quemadmodum de illo scriptum est, per mortem euacuaret eum qui potestatem habebat mortis, id est diabolum, et liberaret eos qui timore mortiervitutis . Hoc testimonio satis etiam illud monstratur, et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est, ex peccato accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis ve
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ in xep̃m. Plus gͦ gr̃e p̃stitit plusᷤ
fidelib suis sine oubitatione do¬
naiit. Q.d enĩ magnũ erat indendo¬
ñ mori eos: qͥ crederent credere
se ñ morituros.  Qͣnto est mauiᷤ
qͣnto fortius qͣnto laudabilius ita
credere: ut se speret moriturus
sine fine uicturũ. Demq hoc quib¬
da in fine largiet᷑. ut mortẽ istam re¬
pentina cõmutatione ñ sentiant:
s simul cũ resurgentib rapiant᷑ in
cũ dño uiuant: o recte illis. qͥa ñ e¬
runt iã pꝰteri qͥ ꝓpter hoc credant:
ñ sperando qͦd ñ uident̾ s amando
qͦd uident. Que fides est eneruis &e
debilis: nec fides om̃mo dicenda qͣn¬
doqͥdem fides ita definita ẽ. Fides est
sperandors substantia conuictio rerũ
que ñ uident᷑. Unde etiã in eade uͥ
& hoc scriptũ est epła ad hebreoᷤ.¬
cũ consequent̾ enumerasset quosda
qui deo fide placuer̃t. scd̃m fide in¬
qͥt mortin st̃ hi om̃s. cũ ñ accepissẽt

Expanded text:
tur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plus tur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donauit. quid enim magnum erat uidendo non mori eos, qui crederent, credere se non moriturum? quanto est maius, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturus • sine fine uieturum ! denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in cum Domino vivant . Et recte illis, quia non erunt jam posteri qui propter hoc credant, non sperando quod non vident, sed amando quod vident. Quae fides est enervis et debilis, nec fides omnino dicenda, quandoquidem fides ita definitsperantium substantia, conuictio rerum quae non uidentur. unde etiam in eadem, ubi et hoc scriptum est, ad Hebreocum consequenter enumerasset quosdam, qui deo fide placuerunt: secundum fidem, inquit, mortui sunt hi omnes, cum non accepissent
Abbreviated transcription (Latin):
ommũ corpons resurrectionẽ inui¬
misit. Quomͦ gͦ plus nobis nocuit
ille peccando. quã iste ꝓfuit redim̃¬
do: cũ ꝑ illius peccatũ tẽporaliter
moriamur. ꝑ istins autẽ rede̾ptionẽ.
ñ ad tẽporałe intã s ad ꝑpetuã re
ne culpa omniũ culparũ cyrogͦ¬
pha delerent᷑: qͥb debitores qͥ in eũ
eredunt a diabolo antea teneban¬
qui ꝓ multis effundet᷑ ii remissionẽ
peccatoꝵ. Poterat autẽ etiã hoc do¬
nare credentib: ut nec istiꝰ exꝑi¬
rent᷑ eorporis mortẽ. S si hoc feci ᷤ¬
set: carm quała felicitas ad deret᷑:
minueret᷑ autẽ fidi fortitudo. Sic
enĩ homines mortẽ istã timent:
ut ñ ob aliud felices dicerent ẽẽ
xp̃ianos. nisi qd̾ mori om̃mo ñ poᷤ¬
sent : ac ꝑ hoc ne mo ꝓpter illam
uitã que post istã mortẽ beata
futura ẽ ꝑ uirtutẽ etiã contem¬
nendȩ istius mortis ad xp̃i grãm
festinaret: s ꝓpter remouenda¬
mortis molestiã delicatius credere¬

Expanded text:
omnium corporis resurrectionem in viromisit. Quomodo ergo plus nobis nocuit ille peccando, quam iste profuit redimendo; cum per illius peccatum temporaliter moriamur, per istius autem redemptionem non ad temporalem vitam, sed ad perpetuam resne culpa, omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo antea tenebanqui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent, ac per hoc nemo propter illam uitam, quae post istam mortem beata futura est, per uirtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed propter remouendmortis molestiam delicatius crederc
Abbreviated transcription (Latin):
os ip̃i regnũ celoꝵs int̾cludunt.
quãuis eos dicant ñ habere ullũ
uł ꝓpriũ uł ouginale peccatũ. Aut
si eis indignũ uidet᷑ ut sc̃i d̾anent᷑:
quomͦ ẽ dignũ ut a regno dĩ sepa¬
quomͦ ñ de peccatorib parentib tͣ

Expanded text:
et ipsi regnum caelorum intercludunt, et ipsi regnum caelorum intercludunt, quamuis eos dicant non habere ullum uel proprium uel originale peccatum. aut si eis indignum uidetur, ut sancti damnentur, quomodo erit dignum, ut a regno dei sancti sepaq
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse deputandũ. cũ de illo qui bap¬
trratꝰ fuerat gigneret᷑. Qui hoc di¬
cit. ne diu disputẽ eircũcisionẽ re-¬
cipiat que semel fiebat: etcñ in sin¬
głis singillatĩ fiebat. Sic̃ gͦ tẽpore
illius sacram̃ti de circũciso qͥ nasce¬
ret᷑ cireũeidendus fuit: sic ñẽ de
baptirato qui natꝰ fuerit baptrran
inqͥunt fideliũ filii. iã baptixari
minime debuert̃. Miror hoc dice¬
re: qui negant peccatũ exe adã on¬
ginalit̾ trahi. Si enĩ hanc apl̃i sen¬
tentiã sic accipuunt. ut credant de
fidelib seĩficatos filios nasci. cur eoᷤ
etiã ip̃i baptrzari oportere ñ dubi¬
tant. ͦᷤ Cur deniq nolunt fateri
de parente peccatore aliqͦd peccatũ
originalit̾ trahi. si de scõ aliqua scĩtaᷤᷤ
tͣhit᷑ ᷤ Et contͣ nram qͥdem ñ est
assertionẽ. etiã si exx fidelib sc̃i ꝓ-¬
pagant᷑. qͦd eos dicimus siñ bapri¬
⁊antur ꝑgere in d̾anationẽ. quibꝰ

Expanded text:
fuisse deputandum, cum de illo qui bapfuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit bapinquiunt, fidelium filii jam baptizari minime debuerunt. Miror hoc dicere, qui negant peccatum ex Adam originaliter trahi. Si enim hanc Apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? Cur denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur? Et contra nostram quidem non est assertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizantur, pergere in damnationem, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥunt in lũbis patris sin potue¬
rit baptizari: si scd̃m epłam que
ad bebreos scripta est. in lũbis a¬
brahe leui potint decimariꝰ. Hoc
qͥ dicunt attendant ñ ꝓpt̾ea leui pꝰt¬
ea ñ fuisse decimatũ qͥa ĩa fuerat
decimatus in lũbis abrahȩ. s qͥa
sic ordinatꝰ ẽ honore sacerdociiait
acciꝑet decimas ñ p̃beret. Aloqͥn
nec ceteri fr̃s eiꝰ qͥ ei p̾bebant deci¬
marent᷑. qͥa ce ip̃i in lũbis abrahe
a melchi sedech iã fuerant decimati.
S ne qͥs dicat ꝓpt̾ea recte potuisse
abrahe filios decimari. quãins iam
fuissent in lũbis patris sui decima¬
ti. qͥa decimatio talis res erat. que in
uno quoq homine fuerat facienda.
sic̃ isrłite annis om̃ib unmo eoc fru-¬
gib om̃ib. decimas tota uita sua cre-¬
bras solent p̃bere leuitis: baptis¬
mũ autẽ tale sacramentũ ẽẽ qͦd se¬
mel datur: & si iã hoc accepat qͥsq
cũ in patre suo eẽt. ñ nͥ baptizatñ

Expanded text:
inquiunt, in lumbis patris sui potuinquiunt, in lumbis patris sui potuit baptizari, si secundum Epistolam quae ad Hebraeos scripta est, in lumbis Abrahae Levi potuit decimari ? Hoc qui dicunt, attendant non propterea Levi postea non fuisse decimatum, quia jam fuerat decimatus in lumbis Abrahae; sed quia sic ordinatus est honore saeerdotii, ut acciperet decimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praebebant, decimarentur, quia et ipsi in lumbis Abrahae a Melchisedech iam fuerant decimati. Sed nc quis dicat propterea recte potuisse Abrahae filios decimari, quamuis iam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia decimatio talis res erat. quae in unoquoque homine saepe fuerat facienda, sicut Israhelitae annis omnibus, immo ex fructibus omnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacramentum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum
Abbreviated transcription (Latin):
le numqͣm au̾sus manet equalis
deo. Nos participes uitȩ et̾nȩ: il¬
le uita et̾na. Solus gͦ ille etiam
homo factus manens d̃s. percatũ
nullũ unqͣm habuit: nec sũpsit
carnẽ peccati.quãuis de mater¬
na carne peccati. Qͦd enĩ carnᷤ
inde suscepit: id ꝓfecto aut susei¬
piendũ mundauit aut suscipiendo
mundait. Ideo uirginẽ matrem
ñ lege carnis peccati. id ẽ ñ concu-¬
piscentiȩ carnalis motu concipi¬
entẽ.s ip̃a fide sc̃a germen in se
fieri ꝓmerentẽ. quã eligeret erea¬
uit: de qua crearet᷑ elegit. Q nto
magis gͦ p̾eccati c̃aro baptizanda
ẽ ꝓpt̾ euacuandũ iudiciũ. si bapti¬
xanda ẽ caro sine peccato ꝓpt̾ ui¬
tationis exemplũ: ͦ Qͦd autẽ supͣ
respondimꝰ aduersus eos qui dicũt.
si peccator genuit peccatorẽ. iustis
quoq iustũ gignere debuit. hoc eti¬
ã bis respondemꝰ qui dicunt de hõi¬
ne baptirato natũ. iam uelut bap¬
tizatũ haberi debuisse. Cur enĩ ñ

Expanded text:
le numquam auersus manet aequalis le numquam auersus manet aequalis deo; nos participes uitae aeternae, ille uita aeterna. solus ergo ille etiam homo factus manens deus peccatum nullum umquam habuit nec sumpsit carnem peccati quamuis de materna carne peccati. quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum mundauit aut suscipiendo mundanit. ideo uirginem matrem non lege carnis peccati, id est non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri promerentem quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. quanto magis ergo caro peccati baptizanda est propter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aduersus eos qui dicunt: si peccator gequoque justum gignere debuit : hoc etiam his respondemus, qui dicunt, de homine baptizato natum jam velut baptizatum haberi debuisse. Cur enim non,
Abbreviated transcription (Latin):
in inferiora nr̃a. ut nr̃a eẽt in suꝑi¬
ora. illius tenint qͣndam or in car¬
nis natiuitate medietatẽ: ut nos
qͥdem nati ẽẽmus in carne peccati:
ille autẽ in similitudme carns pee¬
cati. Nos ñ solũ exe carne oe sangni¬
ne. uerũetiã ex uoluntate uiri ce¬
ex uoluptate carnis: ille autẽ tan¬
tũ ex carne oe sanginne. ñ exx uolun¬
tate uiri neq ex uoluptate carnᷤ.
s ex deo natꝰ est. Ex ido nos in mor¬
tẽ ꝓpt̾ peccatũ ille ꝓpt̾ nos in mor¬
tẽ sine peccato. Sic̃ aut̾ inferiora
eiꝰ quib ad nos descendit. ñ om̃iꝰ
coȩquata st̃ inferioribꝰ nr̃is. in qui¬
b nos hic iuenit: sic ce suꝑiora¬
nr̃a quib ad eũ ascendimꝰ. ñ coequa¬
bunt᷑ suꝑiorib eiꝰ. in quib eũ illie
inuenturi sumꝰ. Nos enĩ ipsius
gr̃a facti erimus filii dei: ille semꝑ
natura erat filius dei. Nos aliq̃n
conu̾si adherebimꝰ impares deo: il¬

Expanded text:
in inferiora nostra, ut nostra esset in superiin inferiora nostra, ut nostra esset in superiora illius, tenuit quamdam et in carnis nativitate medietatem: ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; ille autem tantum ex carne et sanguine, non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est. et ideo nos in mortem propter peccatum, ille propter nos in mortem sine peccato. sicut autem inferiora eius, quibus ad nos descendit, non omni modo coaequata sunt inferioribus nostris, in quibus nos hic inuenit, sic um ascendimus, non coaequabuntur superioribus cius, in quibus cum illic inuenturi sumus. nos enim ipsius gratia facti erimus filii dei, ille semper natura erat filius dei; nos aliquando conuersi adhaerebimus inpares deo, il
Abbreviated transcription (Latin):
autem receperunt eum.dedit
eis potestatem filios dĩ fieriqui
ñ ex carne. non ex sangͥne ñ ex uo¬
luntate uiri.ñ ex uoluptate carmᷤͤ.
s exc deo nati st̃. Secntꝰ autẽ addidit.
Et uerbũ caro factũ est ce habitait
in nobis: tanqͣm dicens magnũ qͥ¬
dẽ hoc in his factũ ẽ ut deo nasce¬
rent᷑ ex deo: qii prius nati fuerãt
ex carne scło: quãuis creati ab ip̃o
deo. S longe mirabilius factũ est.
qͦd eũ istis naturȩ fuerit nasci de
carne. bñficii uͦ nasei ex deo ꝓpter
hoc imꝑtiendũ bñficiũ. ille qͥ de dõ
naturalit̾ natus ẽ. nasci etiã de car-
ne dignatus ẽ. Hoc ẽ enĩ os uerbũ
caro factũ ẽ: os habitauit in nobis.
Der hoc in qͥt factũ ẽ ut nati de
carne caro. p̾tea nascendo de sp̃u
nascendo caro factus ẽ os habitanit
in nobis. Uerbũ enĩ qͦd caro factũ
ẽ in pͥncipio erat. & apud dm̃ deuᷤ
erat. Uerũtñ ip̃a participatio illiꝰ

Expanded text:
autem receperunt eum, dedit autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, tamquam dicens: \'magnum quidem hoc in his factum est, ut deo nascerentur ex deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo quamuis creati ab ipso deo; sed longe mirabilius factum est, quod, cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii nero nasci ex deo, propter hoc inpcrtiendum beneficium ille, qui de deo naturaliter natus est, nascdignatus est: hoc est enim, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Per hoc, inquit, factum est ut nati de carne caro, postea nascendo de spirinascendo caro factus est, et habitavit in nobis. Verbum enim quod caro factum est, in principio erat, et apud Deum Deus erat. Verumtamen ipsa participatio illius
Abbreviated transcription (Latin):
inũ mortis: quẽ ad modũ labor qͦ
cuncti hõmes laborant in t̾ra. qͣm¬
ad modũ in feminas parturitio
cũ dolorib. Hec enĩ cũ de pereato
arguerent᷑ di sententia meruert̃:
que ñ eͣis solis s etiã in successoribꝰ
eoꝵ. in aliis magis in aliis miniᷤ.
tam̃ in om̃ib uidemus impleri.
Cũ itaq primors illors hominũ
fuerit pͥma iusticia obedire deo̾ &
hanc in mẽbris adu̾sus legẽ men¬
tis suȩ legẽ concupiscentiȩ ñ ha¬
beret: ñe pꝰt eors peccatũ nata ex
eis nr̃a carne peccati ꝓ magno op¬
tinet᷑ ab his qui obediunt deo. desi¬
deriis eiusdẽ concupiscentie ñ obe¬
dire. & crucifigere in se carnẽ cũ
passionib &s concupiscentiis. ut sĩt
ihu xxp̃i. qui hoc in sua carne figu¬
rauit. quib ꝑ grãm suã dedit po¬
testatẽ filios dei fieri. Non enĩ om¬
nib hominibꝰ dedit. s qͦtqͦt rece¬
perunt eũ: ut deo renascerentur
sp̃u. qui mundo nati erant carne.
Sic enĩ de his dictũ est. Quotqͦt

Expanded text:
itium mortis, quemadmodum labor quo cuncti homines laborant in terra, quemadmodum in feminas parturitio cum doloribus. Haec enim, cum de peccato arguerentur, Dei sententia meruerunt, quae non in eis solis, sed etiam in successoribus eorum, in aliis magis, in aliis minus, tamen in omnibus videmus impleri. Cum itaque primorum illorum hominum fuerit prima justitia obedirhanc in membris aduersus legem mentis suae legem concupiscentiae non habere, nunc post eorum peccatum nata ex eis nostra carne peccati pro magno obtinetur ab his qui oboediunt deo desideriis eiusdem concupiscentiae non oboedire et crucifigere in se carnem cum passionibus et concupiscentiis, ut sint Iesu Christi, qui hoc in sua cruce figurauit, quibus per gratiam suam dedit potestatem filios dei fieri. non enim omnibus hominibus dedit, sed quotquot receperunt eum, ut deo renascerentur spiritu, qui saeculo nati erant carne. sic enim de his dictum est: quotquot