comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignationis ur̃e sus¬
cepi scͥpta deuotus:
& adiniuncta solli¬
citꝰ fui: & si profui
uos ꝓbabitis. S de hoc satis. Porro in
eadem caritate audeo que sequunt᷑.
Si cunctos qui uocant᷑ ad minist̾ium
constat eligi & ad regnum: ꝓfecto se¬
curus ẽ coloniensis archiep̃e. Quod si
etiã ce saulem in regno. & iudam in sa¬
cerdotio legitur elegisse. ñ alius quã
ipse ds: & ñ potest solui scͥptura que
hoc asserit: timeat necesse ẽ & coloni

Expanded text:
ignationis vestrae suscepi scripta devotus, et ad injuncta sollicitus fui; et si profui, vos probabitis. Sed de hoc satis. Porro in eadem charitate audeo quae sequuntur. Si cunctos qui vocantur ad ministerium, constat eligi et ad regnum, profecto securus est Coloniensis archiepiscopus. Quod si etiam et Saulem in regno, et Judam in sacerdotio legitur elegisse non alius quam ipse Deus; et non potest solvi Scriptura quae hoc asserit: timeat necesse est et Col
Abbreviated transcription (Latin):
stillabunt: quo usq ualles nr̃ȩ abun¬
dabunt frumento. festiuiꝰ erit mͥ dies
ille ducendus &e memoriale sempit̾nũ:
in quo uirũ illum uidere ac suscipere
merui. ꝑ quẽ factum ẽ. ut in cordibus
uris ego reciperer. Et qͥdem iam ante
receꝑatis ut apparet in litteris ur̃is. s
nunc artius ut comꝑi & familiarius:
cũ ille uobis retulit de me quedam. quȩ
&e si ñ ꝓbauerit putauit tam̃. fidelis
quippe &e religiosus absit ut aliter loq̃¬
retur: quã credidit. En reuera in me
exꝑior: qͦd ait saluator. Qui recipit ui¬
stum in nomine iusti: mercedem ui¬
sti accipiet. Mercedem quippe iusti
dixerim. qͦd iustus reputor: ñ ob aliud
nͥ qͦd iustũ recepi. Nam si qua suꝑad¬
dita sunt: ea iustus ñ tam ex ueritate
rei. quã ex puritate sui locurus ẽ. Au¬
distis. credidistis. exultastis. scͥpsistis.
& me ñ parum letificastis: ñ solum qͦd
aliquẽ locũ gr̃ȩ. & locũ ñ medioerem

Expanded text:
stillabunt, quousque valles nostrae abunstillabunt, quousque valles nostrae abundabunt frumento. Festivus enim erit mihi dies ille ducendus, et memoriale sempiternum, in quo virum illum videre ac suscipere merui, per quem factum est ut in cordibus vestris ego reciperer. Et quidem jam ante receperatis, ut apparet in litteris vestris: sed nunc arctius, ut comperi, et familiarius, cum ille vobis retulit de me quaedam, quae etsi non probaverit, putavit tamen, Fidelis quippe et religiosus, absit ut aliter loqueretur, quam credidit. En revera in me experior quod ait Salvator: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet . Mercedem quippe justi dixerim, quod justus reputor, non ob aliud, nisi quod justum recepi. Nam si qua superaddita sunt, ea justus non tam ex veritate rei, quam ex puritate sui locutus est. Audistis, credidistis, exsultastis, scripsistis, et me non parum laetificastis, non solum quod aliquem locum gratiae, et locum non mediocrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ego audet caritas: & cum om̃i fiducia
pulsat ad ostium amici nequaquã pu¬
tans pati se debere repulsam quȩ amici¬
tiaꝵ. matrem se nouit. nec ueretur ur̃m
& si gratissimũ paulisꝑ inquietare oci¬
um ꝓpter suũ negociũ. Ipsa ꝓfecto ipsa
cum uult. facit uos excedere deo. Ipsa ce
cum uoluit fecit sobrios nob̃: adeo ut
mnime duceretis indignum me ñ mͦ
sustinere loquentẽ: s tacentẽ insuꝑ be¬
nigne ꝓuocare. Amplector benignita¬
tẽ dignationẽ admiror: laudo & uene¬
ror puritatẽ: qua de nrĩs ꝓfectib quos
putatis tanta in dño exultatione gła¬
mini. Głor &e ego plurimũ tanto testi¬
monio: & seruoꝵ di tam grata quam
gratuita admodũ familiaritate. dele¬
ctor. Hȩc iam gła mea. hoc gaudium
meũ. hee deliciȩ cordis mei: quod non
frustra leuauerĩ oculos meo ᷤ in mon¬
tes: unde qͥppe iam ñ mediocre uenit
auxilium mͥ. Hi iam stillarunt nob̾¬
montes dulcedinẽ: & adhuc spero qͥa

Expanded text:
ego, audet charitas, et cum omni fiducia ego, audet charitas, et cum omni fiducia pulsat ad ostium amici, nequaquam putans pati se debere repulsam, quae amicitiarum matrem se novit; nec veretur vestrum, etsi gratissimum, paulisper inquietare otium, propter suum negotium. Ipsa profecto, ipsa cum vult, facit vos excedere Deo; ipsa et cum voluit, fecit sobrios nobis: adeo ut minime duceretis indignum, non modo sustinere loquentem, sed tacentem insuper benigne provocare. Amplector benignitatem, dignationem admiror, laudo et veneror puritatem, qua de nostris profectibus, quos putatis, tanta in Domino exsultatione gloriamini. Glorior et ego plurimum tanto testimonio, et servorum Dei tam grata, quam gratuita admodum familiaritate delector. Haec jam gloria mea, hoc gaudium meum, hae deliciae cordis mei, quod non frustra levarim oculos meos in montes, unde quippe jam non mediocre venit auxilium mihi. Hi jam nobis stillarunt montes dulcedinem; et adhuc spero quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad modicum int̾rumꝑe: nr̃aq inge¬
rere aurib secretis. penitus occupatis
suꝑnis eulogiis. Timebam omĩno mo¬
lestus fieri uł moysi in monte. uł he¬
lye in deserto: aut certe excubanti in
templo samueli: si diuinis intentissi¬
mos confabulationib aliquatenus
auocare temptassem. Clamat samu¬
el. loquere dñe quia audit seruus tu¬
us: & ego me audiri p̾sumerẽ: Timebã
in quã. ne si ce dauid elonganti se. & fu¬
gienti manentiq in solitudine im¬
portunꝰ insisterem: indignans excusa¬
ret &e diceret. Sine me. ñ audio te mͦ:
audiam potius qͦd dulcius ausculto.
Audiam quid loquat᷑ in me dñs ds:¬
qm̃ loquet᷑ pacem in plebem suam: &e
suꝑ scõs suos: & in eos qui conu̾itunt᷑
ad cor. Aut certe illud. Declinate a me
maligni: &e scrutabor mandata dei
mei. Quid enim: Ego ne tam temera¬
rius eẽm: ut int̾ sponsi brachia suauit̾
quiescentẽ auderẽ suscitare dilectam.

Expanded text:
ad modicum interrumpere, nostraque ingead modicum interrumpere, nostraque ingerere auribus secretis penitus occupatis supernisque eulogiis. Timebam omnino molestus fieri vel Moysi in monte, vel Eliae in deserto, aut certe excubanti in templo Samueli, si divinis intentissimos confabulationibus aliquatenus avocare tentassem. Clamat Samuel, Loquere, Domine, quia audit servus tuus : et ego me audiri praesumerem? Timebam, inquam, ne si et David elonganti se et fugienti, manentique in solitudine, importunus insisterem, indignans excusaret et diceret: Sine me, non audio te modo; audiam potius quod dulcius ausculto. Audiam quid loquatur in me Dominusm loquetur pacem in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertuntur ad cor . Aut certe illud: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Quid enim? egone tam temerarius essem, ut inter sponsi brachia suaviter quiescentem auderem suscitare dilectam,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. O quantꝰ in illis meditationib
exardescit ignis: e quib huiuscemodi
euolant scintille. Ur̃ã illa succensa c&e
succendens salutatio. sic mͥ ut uerũ fa¬
tear accepta fuit & ẽ: quasi ñ ab homi¬
ne. s ab illo certissime qui mandat sa¬
lutes iacob descendere uideret᷑. Non
me sane arbitror salutatũ in uiã. ñ in tͣn¬
situ. ñ ueluti ex occasione ut assolet ꝯ¬
suetudinis: s plane ex uiscerib ut sen¬
tio caritatis ꝓdiit hȩc tam grata ce ino¬
pinata benedictio. B enedicti uos ado¬
mino. qui me in benedictionib dulce¬
dinis tante p̾uenire curastis: ut daret᷑
puero ur̃o. uob̾ pͥmũ scribentib fidu¬
cia rescribendi. scribere qͥdem ad uos
iam pͥdem gestienti. s ñ presumenti.
Uerebar nimirũ scãm quã in dño ha¬
betis. importunis scͥptitationib infe¬
stare quietẽ: iuge illud ur̃m sacrumq
silentiũ a scło. susurriũ cum do uel

Expanded text:
terram . O quantus in illis meditationibus terram . O quantus in illis meditationibus exardescit ignis, e quibus hujusmodi evolant scintillae! Vestra illa succensa et succendens salutatio sic mihi, ut verum fatear, accepta fuit, et est, quasi non ab homine, sed certissime ab illo qui mandat salutes Jacob, descendere videretur. Non me sane arbitror salutatum in via, non in transitu, non veluti ex occasione, ut assolet, consuetudinis; sed plane ex visceribus, ut sentio, charitatis prodiit haec tam grata et inopinata benedictio. Benedicti vos a Domino, qui me in benedictionibus dulcedinis tantae praevenire curastis, ut daretur puero vestro, vobis primum scribentibus, fiducia rescribendi, scribere quidem ad vos jam pridem gestienti, sed non praesumenti. Verebar nimirum sanctam, quam in Domino habetis, importunis scriptitationibus infestare quietem, juge illud vestrum sacrumque silentium a saeculo, susurrium cum Deo, vel
Abbreviated transcription (Latin):
uocat qui ait. popule meus qui te be¬
atificant. in errorẽ inducunt. Ad eun-¬
orrendum punire d¬
nefas &e si duplici ratione
incumbat uob̾:. tum pro¬
quia &e apłica iniungit auctoritas:
puto tam̃ qͦd ñ suꝑuacua in re tanta.
etiã amici cõmonitio accedit. Hoc autẽ
ẽ qͦd amicũ & patrẽ cupimꝰ eẽ ammo¬
nitum:. ut hec ipsa ultio quȩ facienda
ẽ. eo quoq zelo quo facienda ẽ fiat:
quatinꝰ ñ solum p̾sens facinus multa-¬
tum eẽ uideatur: s etiam a simili te¬
meritate audiens omĩs malignitas
compescatur.
Nter patres reuerentissimis & inter
ensi cȩterisq scĩs qui cum eo sunt: fr̾
bernardus de claraualle salutẽ ȩt̾nã¬
Sc̃itatis ur̃ȩ litteras tam letus accepi:
quã auidus & olim desideraueram.
Legi eas: c& quas uoluebam in ore
litteraᷤ scintillas sentiebam in pecto¬
re: quib & concaluit cor meũ intͣ me.
tanquã ex illo igne quẽ dñs misit in

Expanded text:
vocat qui ait: Popule meus, qui te bevocat qui ait: Popule meus, qui te beatificant, in errorem inducunt . 28 Eorrendum punire nefas, etsi duplici ratione incumbat vobis, tum viquia et apostolica injungit auctoritas; puto tamen quod non supervacua in re tanta etiam amici commonitio accedit. Hoc autem est quod amicum et patrem cupimus esse admonitum, ut haec ipsa ultio quae facienda est, eo quoque zelo quo facienda est, fiat: quatenus non solum praesens facinus mulctum esse videatur, sed etiam a simili temeritate audiens omnis malignitas compescatur. nter patres reverendissimis  al. reensi, caeterisque sanctis qui cum eo sunt, frater BERNARDUS de Clara-Valle, salutem aeternactitatis vestrae litteras tam laetus accepi, quam avidus et olim desideraveram. Legi eas, et quas volvebam in ore litteras, scintillas sentiebam in pectore: quibus et concaluit cor meum intra me, tanquam ex illo igne, quem Dominus misit in
Abbreviated transcription (Latin):
sententia hodieq uiget. quia ñ mul¬
tos nobiles. ñ multos potentes. non
multos sapientes eligit ds: nunqͥd
ñ triplicem quoq habet tim̃di cau¬
sam coloniensis archiep̃c: Curemꝰ gͦ
in alto positi ñ altum sapere s tim̾e:
s humilib ꝯsentire. Pncipem inquit
te constituerunt: esto in illis tanqͣm
unus ex illis. Et iterũ. Quanto maioe
es: tanto humilia te in om̃ib. Sapi¬
ens ẽ qui hoc consulit: quippe haud
secus sentiens ab ipsa sapientia que
ait. Qui maior ẽ ur̃m: fiat sicut uni¬
or. Alioquin iudiciũ durũ his qui
p̾sunt: timeat potestas. Seruus qͦq
iudex omniũ ñ est acceptor ꝑsonarũ.
Iste ꝑfecto necessarii timoris funiculus
triplex: difficile rumpit᷑. Durus ne ui¬
deor quia ñ blandior. qͦd metũ incutio:
qͦd amico cupio initiũ sapientie: Sie
mͥ contingat semꝑ beare amicos: idest
t̾rendo salubrit᷑. ñ adulando fallacit̃.
Ad illud me ꝑuocat qui dicit. beatus
homo qui semꝑ ẽ pauidus: ab hoc re¬

Expanded text:
oque viget, quia non multos nobiles, non multos potentes, non multos sapientes elegit Deus , nunquid non triplicem quoque habet timendi causam Coloniensis archiepiscopus? Curemus ergo in alto positi, non altum sapere, sed timere, sed humilibus consentire. Principem, inquit, te constituerunt: esto in illis tanquam unus ex illis : et iterum: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapiens est qui hoc consulit, quippe haud secus sentiens ab ipsa Sapientia quae ait: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Alioquin judicium durum his qui praesunt : timeat potestas. Servus quoqujudex omnium non est acceptor personarum. Iste profecto necessarii timoris funiculus triplex difficile rumpitur. Durusne videor, quia non blandior, quod metum incutio, quod amico cupio initium sapientiae? Sic mihi contingat semper beare amicos, id est, terrendo salubriter, non adulando fallaciter. Ad illud me provocat qui dicit: Beatus homo qui semper est pavidus . Ab hoc re
Abbreviated transcription (Latin):
aut maledictum ꝓ maledicto. Porm
illas quas ad me adu̾sus p̾fatos alb̃es
ante scͥpseratis litteras: nec studio noc
uoluntate mea ad ipsorũ noticiam
ꝑuenisse sciatis. Et de his satis. Tempꝰ
ẽ ut ñ obliuiscar mei. Clamat ad uos
mea monstruosa uita: mea erũnosa
conscientia. Ego enim quedã cimera
mei scli: nec clericũ gero nec laicũ. ¶a
monacbi iam dudu exui conu̾satio¬
nẽ: ñ habitũ. Nolo scͥbere de me. qͦd uoᷤᷤ
ꝑ alios audisse existimo: qͥd actitẽ. qͥd
studeam. ꝑ quȩ discrimina u̾ser in
mundo: ĩmmo ꝑ que iacter p̾cipicia.
Si quominꝰ audistis. p̾cor ut inqͥratis:
&e scd̾m qͦd audieritis. & consiliũ im¬
pendatis. & orationũ suffragia: Ad

Expanded text:
aut maledictum pro maledicto. Porro aut maledictum pro maledicto. Porro illas, quas ad me adversus praefatos abbates ante scripseratis litteras, nec studio nec voluntate mea ad ipsorum notitiam pervenisse sciatis. Et de his satis. 4. Tempus est ut non obliviscar mei. Clamat ad vos mea monstruosa vita, mea aerumnosa conscientia. Ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero, nec laicum. Nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. Nolo scribere de me quod vos per alios audisse existimo, quid actitem, quid studeam, per quae discrimina verser in mundo, imo per quae jacter praecipitia. Si quominus audistis, precor ut inquiratis, et secundum quod audieritis, et consilium impendatis, et orationum suf
Abbreviated transcription (Latin):
siue aliud. me ignorasse sciatis illud
eius consilium: ne quis dicat. qͦd mep
instinctu id fecerit. Nam quod ad me
ꝑtinet. mͥ decretũ ẽ uͥ oportune possẽ
ñ solum ñ impedur: s etiam totis ui
re ualeret. Quis dabit mͥ homines lit¬
teratos & scõs. in eccłiis di p̾esse pastore ᷤ:
si ñ in om̃ib certe in plurib: certe in
aliquib saltem: Quid enim. si uiuemᷤᷤ
aliqua olim iuuenilit̾ egisse memorat᷑:
Uetera transierunt: noua facta sunt oĩa.
Consepultus ẽ iterũ xp̃o ꝑ heremi bap¬
tismũ: ego olim sepulta uicia retra¬
ctabo: Nam qͦd abbas catizensis siue
trecensi ᷤ. duie dicunt᷑ scͥpsisse uobis. oĩ¬
no cũ audiui diur accepi: & cũ acce¬
pero tempꝰ. ñ dissimulabo quantũ
quidẽ caritas postulabit: & familia¬
ritas quȩ mͥ ꝓ eoꝵ religiositate ad ip̃oꝰ
ẽ. Deo autẽ gr̃as. qui dedit uob̃ non
uinci a malo. s uincere in bono malu.
quia ñ respondistis eis malum ꝓ malo

Expanded text:
sive aliud, me ignorasse sciatis illud sive aliud, me ignorasse sciatis illud ejus consilium: ne quis dicat quod meo instinctu id fecerit. Nam quod ad me pertinet, mihi decretum est, ubi opportune possem, non solum non impedire, sed etiam totis virfructificare valeret. Quis dabit mihi homines litteratos et sanctos in Ecclesiis Dei praeesse pastores, si non in omnibus, certe in pluribus, certe in aliquibus saltem? Quid enim si juvenis aliqua olim juveniliter egisse memoratur? Vetera transierunt, nova facta sunt omnia. Consepultus est iterum Christo per eremi baptismum: ego olim sepulta vitia retractabo? 3. Jam quod abbas Caziacensis sive Trecensis dure dicuntur scripsisse vobis, omnino, cum audivi, dure accepi, et cum accepero tempus, non dissimulabo, quantum quidem charitas postulabit, et familiaritas, quae mihi pro eorum religiositate ad ipsos est. Deo autem gratias, qui dedit vobis non vinci a malo, sed vincere in bono malum, quia non respondistis eis malum pro malo,
Abbreviated transcription (Latin):
qua etiã ñ gaudere &e ñ głari. minꝰ ẽ
a ꝑfecto. Porro in ꝓposito ꝑfectionis ap¬
parere imꝑfectum: neuus ẽ. Ergo hic
color mͥ in fratre natali displicuit. Qd
enim & si castum id fuerit coram dõ:
Dempe oportet ꝓuidere bona. etiam
coram hominib. S dicitis. Non ip̃e
grauit̾ tulit: s nos. Ad idem reu̾tit᷑:
iterũ dico quod sentio. Cur uobis
graue fuerit ñ uideo: nͥ quia ipsi gra¬
ue eẽ sensistis. Uos iudicate. an hoc eũ
decuerit: p̾sertim in nouitate uitȩ
Nam ante hac ut salua eiꝰ pace dixe¬
rim ñ caruit hac nota: an uͦ nec cul¬
ꝑa. suȩ ipsius conscientiȩ relinquen¬
papa: cum sicut dicitis electioni eiꝰ
assentire rennuit. Ueritus quippe
ut estimo linguas obtrectatoꝵ. uetu¬
it festinatam noui heremitȩ ꝓmotio¬
nem: ne ut dixi lingua maliloqua
dicere posset. hunc ẽẽ quẽ semꝑ opta¬
uerat heremi fructum. Uerũptam̃
quicqͥd dñs papa intendi̾t siue hoc

Expanded text:
qua etiam et non gaudere, et non gloriari, minus est qua etiam et non gaudere, et non gloriari, minus est a perfecto. Porro in proposito perfectionis apparere imperfectum, naevus est. Ergo hic color mihi in fratre Natali displicuit. Quid enim, 248 etsi castum id fuerit coram Deo? Nempe oportet providere bona etiam coram hominibus. 2. Sed dicitis: Non ipse graviter tulit, sed nos. Ad idem revertitur. Iterum dico quod sentio. Cur vobis grave fuerit, non video, nisi quia ipsi grave esse sensistis. Vos judicate, an hoc eum decuerit, praesertim in novitate vitae. Nam ante hanc ut salva ejus pace dixerim non caruit hac nota: an vero nec culpa, suae ipsius conscientiae relinquenPapa: cum, sicut dicitis, electioni ejus assentire renuerit? Veritus quippe, ut aestimo, linguas obtrectatorum, vetuit festinatam novi eremitae promotionem: ne, ut dixi, lingua maliloqua dicere posset, hunc esse, quem semper optaverat, eremi fructum. Verumtamen quidquid dominus Papa intenderit, sive hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ in dño. Ex quodã beatitudi¬
nis ur̃ȩ rescripto comꝑi me scͥpsisse
aliquid. quod me indicaret cõmotũ.
uosq istud ñ parum metierẽ. Uerũ
io frustra. Non ẽ quod a pucro ur̃o
timendu sit uob̃. reuerentissimi pa¬
tres: qui uos in u̾itate & diligo ut
amicos: &e suscipio ut scõs. Nisi for¬
te ñ a me s mͥ pat̾no timuistis affe¬
ctu. quod motus uob̾ uder ñ ex rõne.
aut si ex rõne forte plus ꝗͣ oport̾et. Motꝰ
fateor fui. s ꝓ uob̃ ñ contra uos: atq
id tenuit̾ satis. Si ce hoc tenere s noy
temere confiteor adu̾sum me iniusti¬
ciam meam: & uos remittetis teme¬
ritatẽ peccati mei. Ignoscite mͥ sic sũ.
Telus domus ur̃e comedit me. Non
panor plane qͦd in me ẽ decolorari ta¬
te specimen scĩtatis: nam corrumpi
posse absit ut uerear. P rorsus autẽ
displicet in pulcherrimo corpore noy
solum morb: s & neuus. Non planẽ
bonus color. si scõꝵ quispiam anxie
ferre abietionẽ suam uideatur: de

Expanded text:
salutem in Domino. 1. Ex quodam Beatitudinis vestrae rescripto comperi, scripsisse me aliquid, quod me indicaret commotum, vosque istud non parum metuere. Verum id frustra. Non est quod a puero vestro timendum sit vobis, reverendissimi patres, qui vos in veritate diligo ut amicos, et suspicio ut sanctos. Nisi forte non me, sed mihi paterno timuistis affectu, quod motus vobis viderer non ex ratione; aut si ex ratione, forte plus quam oporteret. Motus, fateor, fui, sed pro vobis, non contra vos, atque id tenuiter satis: si et hoc temere, sed non temere confiteor adversum me injustitiam meam, et vos remittetis temeritatem peccati mei. Ignoscite mihi: sic sum, zelus domus vestrae comedit me. Non patior plane, quod in me est, decolorari tantae specimen sanctitatis: nam corrumpi posse, absit ut verear. Prorsus autem displicet in pulcherrimo corpore non solum morbus, sed et naevus. Non plane bonus color, si sanctorum quispiam anxie ferre abjectionem suam videatur, de
Abbreviated transcription (Latin):
acciderent: quis sustineret :
Si semꝑ ꝓsꝑã quis ñ contempnerete¬
s. sie rerum cauta gub̾natrix sapien¬
tia. hoꝵ ꝑ necessaria uicissitudine
es moderamine electis suis cursura
uitȩ temporał alt̾rat: ut nec adusa
frangant. nec lȩta dissoluant. cũ potiꝰ
& ista ex illis gratiorã: & illa ex his to¬
lerabilia reddant᷑. Benedictus ꝑ oĩa¬
d̾s. tristicia nr̃a u̾sa ẽ in gaudurm
acceꝑunt oleum pꝰt uiũ uulnera
nĩa. Raptors & pdones c̃opunc̃ti
humiliant᷑ S acerdotẽ dm̃ in quen
ausi funt mittere manus. cũ hono¬
re remittunt. Spolia quȩ dipue¬
rant: & sine desidia recolligunt. Et
sine fraude restituunt. Siquid hoꝵ
ẽ qͥd inueniri ñ possit: dalphinus ꝑ
eo satisfaciat ad beneplacitũ ur̃m.
Hoc quippe manu sua in nr̃a fua¬
mauit. Pro qua sua ꝓmissione ad¬
implenda si uenerit ad pedes uĩs
maiestatis. qͦd & ꝓposuit. mitiꝰ quam
meruit supplicamus agi eũ iuuene.
ñ qͥd uelimus impunitũ eẽ tam gͣn¬

Expanded text:
acciderent, quis sustineret? si semper prospera, quis non contemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissolvant: cum potius et ista ex illis gratiora, et illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedictus Deus: tristitia nostra versa est in gaudium, acceperunt oleum post vinum vulnera nostra. Raptores et praedones compuncti humiliantur: sacerdotem Domini, in quem ausi sunt mittere manus, cum honore remittunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes vestrae majestatis, quod et proposuit, mitius quam meruit supplicamus agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam gran
Abbreviated transcription (Latin):
rir̾ implorat ꝯsolationẽ. Si stephanuᷤ
notariꝰ adicrit uos: sentiat in se q̃m
exaudiuit dñs uocem fletus mei. Ne¬
potes ipsius auctores extitere sceleris.:
iꝑse causa. Utrũ & dictator: in questioe
ẽ. Non attendatis ad u̾ba eiꝰ donec ue.¬
niat qui mittendus ẽ: qui uob̾ pleniꝰ
insinuans ueritatẽ: cautũ faciat a labiiᷤᷤ

Expanded text:
riter implorat consolationem. Si Theobaldus riter implorat consolationem. Si Theobaldus Noterius adierit vos, sentiat in se, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Nepotes ipsius auctores  al. actores exstitere sceleris, ipse causa: utrum et dictator, in quaestione est. Non attendatis ad verba ejus, donec veniat qui mittendus est; qui vobis plenius insinuans
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquit me uirtꝰ mea: & lumen
ocłoꝵ meoꝵ & ipsum ñ ẽ mecũ. Nec
enim illum lugeo s me. Nam ille
quo pacto lugeat᷑. qui mortis p̾ciose
compendio transiuit ad uitam: Qs
illum ñ magis laudib quã fletib
ri ẽ luchrũ: Ep̃i nom̃ ego gerebam:
ille exerrebat opus: honore spreto onꝰ
totis uirib supportabat. Iccuro reue
ra ille mortuus ad uitã: ego uinus
in morte. Ille mortis uincula ñ inci¬
dit s euasit: & ecce curundant me do¬
lores mortis: & torrentes iniquitatiͤ
ꝯturbant me. Ego gͥ ego miser. ego
miserandus in morte tua mi frater
dulcissime thoma. blando heu abla¬
ctatus solatio: eauto pͥuatꝰ consilio: &
certe tuto patrocinio destitutus. Expe¬
diebat enĩ magis me mori ꝑ te: quam
post te uiuere. Propt̾ hoc defecit in do¬
lore uita mea: & anni mei in gemitib.
Condolet mͥ eccłia: s dolet & pro se. Cõ¬
mune damnũ cõmunis desolatio est.
mecũ om̃is religio plorat: pat̾nam pa¬

Expanded text:
dereliquit me virtus mea, et lumen dereliquit me virtus mea, et lumen oculorum meorum, et ipsum non est mecum. Nec enim illum lugeo, sed me. Nam ille quo pacto lugeatur, qui mortis pretiosae compendio transivit ad vitam? 2. Quis illum non magis laudibus, quam fletibus ri est lucrum? Episcopi nomen ego gerebam, ille exercebat opus. Honore spreto, onus totis viribus supportabat. Idcirco ille revera mortuus ad vitam, ego vivus in morte. Ille mortis vincula non incidit, sed evasit: et ecce 160 circumdant me dolores mortis, et torrentes iniquitatis conturbant me. Ego igitur, ego miser, ego miserandus in morte tua, mi frater dulcissime Thoma, blando heu! ablactatus solatio, cauto privatus consilio, et certe tuto patrocinio destitutus. Expediebat me magis mori pro te, quam post te vivere. Propter hoc defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus. Condolet mihi Ecclesia sed dolet et pro se. Commune damnum, communis desolatio est: mecum omnis religio plorat, paternam pa
Abbreviated transcription (Latin):
iissimo patri innocentio sũmo
pontifici. stephanꝰ miserandꝰ ep̃e
eccł̃iȩ parisiensis: misediam & uidiciũ.
Uir religiosus pͥor scĩ uictoris magister
thomasin obsequio caritatis. in itine¬
re quod indixerat pietas. in oꝑe scõ. in
sc̃oꝵ comitatu. in dominico die. certe
in sinu meo. & int̾ manus meas cru¬
delit̾ ab impiis ꝓ iusticia excerebratꝰ
ẽ: factus obediens usq ad mortem.
Non opus ẽ p̾ce: uͥ pietatẽ melius in
silentio lacrime ꝓuocant: ce singultus
qui int̾rumpit p̾cem. expͥmit affectio¬
nem. Hȩc plane compassionẽ ueram
&e si ñ postulant merent᷑ tamen: ut¬
pote que uerum indicant ꝓduntq
doloiem: & simulationis fugant am¬
biguum. Puto ꝓinde sufficere m̾ad
incutiendã pat̾nis uiscerib calami¬
tatem quã patior: rem ut ẽ simplici¬
ter intimasse. Tristis flebilisq hy¬
storia satis ꝓ se agit. p̾sertim apud
uos: & suasoriis fucari ñ indiget. Ex¬
itus aquarũ deducite ocłi mei: qͣm

Expanded text:
iissimo patri INNOCENTIO summo pontifici, STEPHANUS miserandus episcopus Ecclesiae Parisiensis, misericordiam et judicium. 1. Vir religiosus, prior Sancti-Victoris, magister Thomas in obsequio charitatis, in itinere quod indixerat pietas, in opere sancto, in sanctorum comitatu, in dominico die, certe in sinu meo et inter manus meas crudeliter ab impiis pro justitia excerebratus est, factus obediens usque ad mortem. Non opus est prece, ubi pietatem melius in silentio lacrymae provocant, et singultus qui interrumpit precem, exprimit affectionem. Haec plane compassionem veram, etsi non postulant, merentur tamen: utpote quae verum indicant produntque dolorem, et simulationis fugant ambiguum. Puto proinde sufficere mihi ad incutiendam paternis visceribus calamitatem quam patior, rem, ut est, simpliciter intimasse. Tristis flebilisque historia satis pro se agit, praesertim apud vos, et suasoriis fucari non indiget. Exitus aquarum deducite, oculi mei, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tissime maluistis: norit pat̾nitas ur̃a.
ad me ante natiuitatẽ beate marie
minime ꝑuenisse. Itaq ñ dico uiga bo¬
um emi qͥnq. aut uillam emi. aut
urorẽ duxi: s plane qͦd & uos ñ ignora¬
tis paruulos me lactare fateor: &e ido
quomͦ sine graui scandalo ac ꝑieł̃o
ipsoꝵ uenire possim ñ uideo:¬

Expanded text:
tissime maluistis, norit Paternitas vestra tissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, non video
Abbreviated transcription (Latin):
uent: tales &e sustinent.Quos ditant
eccłie bonis ñ corrigunt eoꝵ mala:
malosq grauati portant. Alienis ni¬
mirũ laborib locupletant᷑ clerici. cõ¬
medunt fructũ t̾ie absq pecunia: &
ꝓdit quasi ex adipe iniquitas eoꝵ. Qs
ꝓprie hodieq respicit uetus illa scͥptu¬
ra. Sedit ppłs manducare & bibere:
&e surrererunt ludere. Mens quippe
assueta deliciis. nec exculta discipli¬
ne sarrulo:. multas contrahit sordes
Porro inueteratã rubiginẽ si tẽptes
abradere. nec sũmis saltem digitis
ꝯtingi patiet᷑: s sicut sc̾ptum ẽ. ineraᷤ¬
satus ẽ dilectꝰ & recaleitrauit. Insur¬
rexerunt testes iniqui homines. qͦs
delectat uitã alienã semꝑ rodere: neg¬
ligere suã. Supplicat puer ur̃ ꝓ eo cuiꝰ
in hac discordia si ñ fallor tota culpa ẽ:
qͦd culpas redargueret clericoꝵ. Hec ꝓ
ep̃o. In reliquo ꝓ me satiffacio. Scͥpta
dignationis ur̃e quib me uenire ad
uos cũ iubere possetis. iogare dignan¬

Expanded text:
vent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguerit clericorum. Haec pro episcopo. In reliquo pro me satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignan
Abbreviated transcription (Latin):
Dignare rescribere nob̃. quicqͥd illud sit
qͦd de his litteris nr̃is corde conceperis:
ut sciamꝰ qͥd faciendu sit nob̾: plus ui¬
delicet miniisue dolendu. Quod si oĩa
contempnis & in nullo nos audis: ego
qͥdem fructũ ñ ꝑdam litteraꝵ. quȩ ex
caritate ꝓcedunt: s tu de contẽptu
ante tͥbunal t̾rificum respondebis.

Expanded text:
Dignare rescribere nobis quidquid illud sit Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal terrific
Abbreviated transcription (Latin):
lor meus ñ ẽ dignus subsannatione sed
cõpassione: quia dolor meus ñ ẽ de car¬
ne & sanguine. ñ de amissione rerum
ꝑituraꝵ: s de te o philippe. Non potui
expressiꝰ demonstrare magnitudinem
cause doloris. Philippus ẽ in causa. Cũ
hoc dico. grauẽ eccłie ꝓnuntio luctam:
que te aliquando suo gremio confoue¬
bat: germinantẽ sicut lilium: florentẽ
clamabat bone spei iuuenẽ: bone in¬
dolis iuuenẽ: S heu mutatus ẽ color op¬
timus. Aquanta spe decidit francia:
apponeres & doloir̃: & dolor tuus facẽt.
ne nrͣ omniũ eẽt infructuosus. Proce¬
derẽ si sequerer sp̾m meũ. s nolo ꝓferre
plurima in incertũ: & eẽ quasi aerem
u̾berans. S hec scͥpsi. ut nr̃m uteunq
erga te affectum cognosceres: & ut nos
scurs eẽ in ꝓximo: si forte d̾s inspiret tͥ
nr̃m curare colloquiũ: & optatã nobis
uelles exhibere p̾sentiã. Sumus enim
biterbi: & te morari in urbe audiuimꝰ.

Expanded text:
lor meus non est dignus subsannatione, sed lor meus non est dignus subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem sicut lilium, florentem clamabat, bonae spei juvenem, bonae indolis adolescentem? Sed heu! mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia qapponeres et dolorem , et dolor tuus faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, ut nostrum utcumque erga te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si forte Deus inspiraret tibi nostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exhibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiori temeritate. audet denuo nichilomi¬
nꝰ tantȩ equitatis uultib p̾sentari: Cu
obscurum ẽ quã impie cogitet. in mani¬
mone uirib oppugnare turrim forti
innocentiꝰ ẽ: & filius miquitatis ñ ap¬
ponet nocere ei. De cȩtero memoriam
abundantie suauitatis tuȩ dulcissime
pat̾ dum suspiramꝰ p̾sentiã: dulcit̾ inui¬
cem eructamsꝰ. Qͥa caiemus illa: in ista
consolamur. Hec sedula cordib. hec ori¬
b firquens. Salẽ in om̃i sermone: auree
mulcet: dulcorat ora: corda recreat & in¬
flaminat. Celeb̾rima ẽ in conuentibus
sco̾ꝵ:. colloquia condit imꝑinguat p̾ceᷤͤado¬
randum sollicitat. Oramus & nunc sol¬
liciti ꝓ uob̾ & ur̃is. ut et̾na memoria di¬
gnos uos ipsa et̾nitas habeat: cui & ꝓ
so te ne rideas dolorem meũ.
Nam si tͥ miume uideris forsi¬
tan eẽ dolendus: id̃o magis dolendu.¬
Tuuideris quid de te sentias: ego te arbi¬
tror om̃i lacͥmaꝵ. fonte plangendum. Do¬

Expanded text:
tiori temeritate audet denuo nihilomitiori temeritate audet denuo nihilominus tantae aequitatis vultibus praesentari! Cui obscurum est quam impie cogitet in mammonae viribus turrim fortitInnocentius est, et filius iniquitatis non apponet nocere ei. 4. De caetero memoriam abundantiae suavitatis tuae, dulcissime Pater, dum suspiramus praesentiam, dulciter invicem eructamus: quia caremus illa, in ista consolamur. Haec sedula cordibus, haec oribus frequens, sal est in omni sermone, aures mulcet, dulcorat ora, corda recreat et inflammat: celeberrima est in conventibus sanctorum, colloquia condit, impinguat preces, ad orandum sollicitat. Oramus et nunc solliciti pro vobis et vestris, ut aeterna memoria dignos vos ipsa aeternitas habeat, cui et pso te ne rideas dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolendus, ideo magis dolenduTu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Do
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. Alioquĩ ꝓpe interitũ ẽ & ipsa. nͥ
cito feratis auxiliũ. Reuixit ut aiunt
nepote carnis & herede ambitionis. Qnͣ¬
ta nempe dominandi cupiditate & iste
iuuenis mnardescat. indicat matris sue
ȩccłie diuturnꝰ & miserabił cruciatus:
quo eam pene euiscerat miser: ut se par¬
turiat in honorẽ. Est tam̃ auctore do
eiꝰ tͥgiu̾sationib finis tandẽ impositus:
si tam̃ qͦd dictante iusticia & compellen¬
te malicia &e pace ꝓuocante in eo actũ ẽ.
apłicȩ auctoritati ratũ habere placue¬
rit. Absit autẽ ut confundat fideles
suos benigna maiestas: quib idem ne¬
gotium dignũ duxit cõmittere t̾minã¬
dum. Absit absit. ut seua ambitio refu¬
gium habeat᷑ apud in nocentiȩ defenso¬
rem. Hoc ipsum quante audatiȩ ẽ quod
temptat: quante dementie quod sꝑat:
Semel & scdo iam apłici ꝯtẽptor man¬
dati iusticiã subt̾fugit: & nc̃ imꝑuden¬

Expanded text:
cesse est. Alioquin prope interitum est et ipsa, nisi cesse est. Alioquin prope interitum est et ipsa, nisi cito feratis auxilium. Revixit, ut aiuntnepote carnis, et haerede ambitionis. Quanta nempe dominandi cupiditate et iste juvenis inardescat, indicat matris suae Ecclesiae diuturnus et miserabilis cruciatus, quo pene eam eviscerat miser, ut se parturiat in honorem. Est tamen auctore Deo ejus tergiversationibus finis tandem impositus: si tamen, quod dictante justitia, et compellente malitia, et pace provocante in eum actum est, apostolicae auctoritati ratum habere placuerit. Absit autem ut confundat fideles suos benigna majestas, quibus idem negotium dignum duxit committere terminandum! Absit, absit ut saeva ambitio refugium habeat apud innocentiae defensorem! Hoc ipsum quantae audaciae est quod tentat, quantae dementiae quod sperat! Semel et secundo jam apostolici contemptor mandati, justitiam subterfugit: et nunc impuden
Abbreviated transcription (Latin):
bere potuit spm̃ lib̾tatis accensum: at¬
q accinctũ adu̾sus carnẽ & sanguinẽ:
Sic st̃i meminii sic scĩ satyri miro mͦ
ecclie immutatȩ sunt. & de synagoga
sathane restitute ft̾ in sc̾uarũ di. uel¬
lent nollent om̃s iniqua agentes suꝑ¬
uatue. S nec leodii ceruicib imminois
mucro barbaricꝰ c̃opulit acquiescere im¬
pcetunis imꝓbisq postulationib iracũ¬
di atq nrascentis regis. Quis uͦ dignis
effrat laudib qͦd nouissime dieb istẽ.
de manu potentis eminus licet emissũ
ẽ in turbatores ȩccliȩ aurelianensis:
Reuera nunc sagitta ionathe ñ abiit
tam̃ u̾bo rex quidẽ turbatꝰ ẽ s ñ omĩs
iherosolima cũ illo. Magis autẽ mitiga¬
uit omnẽ iram suam & ipse tandem.
Prubuit si quidẽ & timuit armari fiu
dem uniu̾si qui uos amant uehement᷑
expectant: idq flagitant maturar: Sane
simili uelo & in manu ȩque potenti. ex¬
desie turonensi iam iamq subuenire ne¬

Expanded text:
bere potuit spiritum libertatis, accensum atbere potuit spiritum libertatis, accensum atque accinctum adversus carnem et sanguinem? Sic Sancti Memmii, sic Sancti Satyri, miro modo ecclesiae immutatae sunt, et de synagoga Satanae restitutae sunt in sanctuarium Dei, vellent, nollent omnes iniqua agentes supervacue. Sed nec Leodii cervicibus imminens mucro barbaricus compulit acquiescere importunis improbisque 154 postulationibus iracundi atque irascentis regis. Quis vero dignis efferat laudibus, quod novissime diebus istis de manu potentis, eminus licet, emissum est in turbatores Ecclesiae Aurelianensis? Revera nunc sagitta Jonathae non abiitamen verbo rex quidem turbatus est: sed non omnis Jerosolyma cum illo. Magis autem mitigavit omnem iram suam et ipse tandem. Erubuit siquidem, et timuit armari frusdem universi qui vos amant, vehementer exspectant: idque flagitant maturari. 3. Sane simili zelo, et in manu aeque potenti, Ecclesiae Turonensi jamjamque subvenire ne
Abbreviated transcription (Latin):
redundet in menbra. Ungũe¬
tum qͣd descendit in barbam
de capite: extrema quoq fimbria uesti¬
menti participet. Si ꝑcusso pastore
diffiigerant oues: ualente & incolu¬
mi secure reu̾tant᷑ ad pastum. Quod
sit: & cum exaltat ds̃ electum de ple¬
be sua. ipsa quoq se sentiat exaltari:
ac de roboris increm̾to fortiorẽ agnoscat.
Nlam si compassa ẽ: & conregnare debet.
Sic dignũ uob̃:. sic nob̾ necessariũ. Qͥd
enimꝰ Siin timore & angustia ȩqui¬
tatis uigor ñ languit. ñ tepuit feruor.
cedimꝰ mͦ cum appropinquamꝰ ad pal¬
mamꝰ: Quȩ eminuit in infirmitate.
in sublimitate uirtus succumbet:
Quã nempe in manu ualida ordina¬
tum ẽ. nobile illud monast̾ium uir¬
tiliacense. Nec insanis ꝑfecto tumultib
armatȩ plebis. nec effreni furentium
atq obstrepentiũ uesaniȩ monachoꝵ.
nec qͦd his fortius fuit copiis m̾amone.
cedendum putauit uł admodicum
apłica celsitudo. Quid apud scm̃ bene¬
dictum: Nunqͥd regia indignatio ꝓhi¬

Expanded text:
redundet in membra. Unguentum quod descendit in barbam de capite, extrema quoque fimbria vestimenti participet. Si percusso pastore diffugerant oves, valente et incolumi secure revertantur ad pastum. Quod sit: et cum exaltat Deus electum de plebe sua, ipsa quoque se sentiat exaltari, ac de roboris incremento fortiorem agnoscat. Nam si compassa est, et conregnare debet. Sic dignum vobis, sic nobis necessarium. Quid enim? si in timore et angustia aequitatis vigor non languit, non tepuit fervor, modo cedimus cum appropinquamus ad palmam? quae eminuit in infirmitate, in sublimitate virtus succumbet? 2. Quam nempe in manu valida ordinatum est nobile illud monasterium Virziliacense? Nec insanis profecto tumultibus armatae plebis, nec effreni furentium atque obstrepentium vesaniae monachorum, nec, quod his fortius fuit, copiis mammonae cedendum putavit vel ad modicum apostolica celsitudo. Quid apud Sanctum-Benedictum? numquid regia indignatio prohi
Abbreviated transcription (Latin):
res dñi mei curumuenisse: ali¬
mei cura ẽ uob̃. immo iusticie dida¬
te oꝑam ut nicħ lucretur de suo m̃¬
datio susurro malignus: nec ledat᷑
in aliquo innocens ep̃c. & fidelis ami¬

Expanded text:
res domini mei circumvenisse, alimei 282 cura est vobis, imo justitiae Dei, date operam, ut nihil lucretur de suo mendacio susurro malignus, nec laedatur in aliquo innocens episcopus, et fidelis ami
Abbreviated transcription (Latin):
tam ardent̾ ascendit in cor tuũ: respon¬
debit tͥ ex parte nr̃a suilłmꝰ tiuis. tuus
audies tanquã me in negotio isto. heu
auellor. abrumpor: ñ licet ultra. Auo¬
cat diei malicia: reuocat turba suꝑue
Actũ excludt̃ a me. ñ affectũ: ille semꝑ te¬
cũ ẽ. qui sui iuris ẽ: & tecũ erit qͣndiu¬

Expanded text:
tam ardenter ascendit in cor tuum, respontam ardenter ascendit in cor tuum, respondebit tibi ex parte nostra Guillelmus tuus, tuus um audies tanquam me in negocio isto. Heu, auellor, abripior, non licet vltra. Auocat diei malitia, reuocat turba superuActum excludunt a me non affectum: ille semper tecum est, qui sui iuris e
Abbreviated transcription (Latin):
qui pio pectori tuo id suggessit. Bñdictꝰ
d̾s nr̃: qui ꝑsuasit. Głior pͥuilegio amo¬
ris tui. Refectus sũ ꝑ karissimũ fr̃ẽm
nr̃m. filium tuũ suillelmũ. de abundan¬
tia suauitatis pectoris tui. Refectꝰ sũ ꝑ
nunciũ tuũ: refectꝰ sũ ꝑ litteras tuas:
refectus sũ ꝑ om̃s qͥ a te usq ad nos uł
ꝑ nos euadere possr̃. Utinã mͥ datũ ect
desuꝑ hec dicere ñ dictare: ut me potiuᷤᷤ¬
loquens quã scribens aꝑur ualerẽ. Pro
certo acceptior eet sermo uiuus qͣm scͥptꝰ:
efficatior lingua quã litt̾a. Ocłi qͥppe lo¬
quentis fide facerent dictis: & melius af¬
fectum uultꝰ expͥmeret quã digitus. S
qͥa illud absens ꝑ me ñ possum: ꝑ litt̾as
quȩ scdm in huiꝰmodi locũ obtinent. sa¬
tisfacio qͣntũ possum. Nunciũ tuũ cũ
magna exultatione uidimꝰ: & negociũ
tuũ qͣntũcũq potuimꝰ muniuimꝰ ad
dñm papã. De secreto autẽ u̾bo illo qͦd

Expanded text:
qui pio pectori tuo id suggessit. Benedictus qui pio pectori tuo id suggessit. Benedictus Deus noster qui persuasit. Glorior priuilegio amoris tui. Refectus sum per charissimum fratrem nostrum filium tuum Guilielmum de abundantia suauitatis pectoris tui. Refectus sum per nuncium tuum, refectus sum per litteras tuas, refectus sum per omnes, qui a te vsque ad nos vel per nos euadere possunt. Vtinam mihi datum esset desuper haec dicereloquens, quam scribens aperire valerem! Pro certo acceptior esset sermo vivus quam scriptus, efficacior lingua quam littera. Oculi quippe loquentis fidem facerent dictis, et melius affectum vultus exprimeret, quam digitus. Sed quia illud absens per me non possum, per litteras, quae secundum in hujusmodi locum obtinent, satisfacio quantum possum. Nuntium tuum cum magna exultatione vidimus, et negocium tuum quantumcunque potuimus muniuimus ad Dominum Papam . De secreto autem verbo illo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ctiones cordis ur̃i tã libent̾ suscepi: quã
specialit̾ & diligo uos & diligor a uob.
Inde ẽ qͦd auditis tͥbulationib ur̃is. eaᷤ
ñ solum meas feci. s & inueni: qͥa ñ pos¬
sum te dolente ñ dolere dulcissime pat̾:
nec nͥ molestꝰ & anxiꝰ tuas molestias ce
anxietates audire. Tangit &e angit cor
meũ. qͥcqͥd tuũ exasꝑat. & qͥcqͥd illud sit
qͦd te ꝑsequit᷑. ñ solu te ꝑsequit᷑ s me tec̃. Oc¬
qͥd eñi gr̃e & dilectionis impendẽ sͥ possunt
absentts amici. puto & me debere tͥ. &
mͥ deberi a te. Audax sum. s ñ mendax:
& in hanc audaciã me cõpellit tuȩ sub¬
limitatis dignatio. Qnͣdo enĩ id p̾sume-¬
iẽ ego: qñ tantã tantillꝰ & a tanto gr̃am
Isꝑare audem: Et si ego retͥbuere ñ po¬
to. ñ ẽ mortuus retͥbutor meus: qͥa dñs
retͥbuet ꝓ me. Dñs inquã: in qͦ & ꝓ qͦ
tanta nos deuotione cõplectis: tanta
stͥngis affectione. Bñdictus scs angłs tuu.

Expanded text:
suscepi, quam specialiter et diligo vos, et diligor a vobis. Inde est quod auditis tribulationibus vestris, eas non solum meas feci, sed et inueni: quia non possum te dolente non dolere, dulcissime pater, nec nisi molestus et anxius tuas molestias et anxietates audire. Tangit et angit cor meum quicquid tuum exasperat: et quicquid illud sit quod te persequitur, non solum te persequitur, sed me tecum. Quicquid enim gratiae et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te. Audax sum, sed non mendax, et in hanc audaciam me compulit tuae sublimitatis dignatio. Quando enim id praesumerem ego? quando tantam tantillus, et a tanto gratiam sperare auderem? Et si ego retribuere non potero, non est mortuus retributor meus, quia Dominus retribuet pro me. Dominus, inquam, in quo et pro quo tanta nos deuotione complecteris, tanta stringis affectione. Benedictus sanctus angelus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
itis habuit e Cuꝰ quid̃ om̃ia si xfequi uelimꝰ in longũ smo tende¬
turz. Ergo ꝯsiat eũ et añ signa et nugo signoꝵ temxore muba
semx disxnrane urũ fuisse atq idõ nbo et dispiane amimratẽe¬

Expanded text:
icis habuit? Cuius quidem omnia, si persequi velimus, in longum sermo tendeicis habuit? Cuius quidem omnia, si persequi velimus, in longum sermo tendetur. Ergo constat, eum et ante signa, et in ipso signorum tempore, multa semper disputatione usum fuisse, atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nde ed dic aͥr confundebar ludeos qui etrũ in damasto. ebiã¬
tũ adhut signa faciꝰ nõ cepisset. unde gentiles suꝑabat: Cur uitẽ
etiã in thaisũ dingebu᷑. Noune qͥa erat in ꝟbo fortissimꝰ. Propt̾ qd̵ adeo
rreitabant᷑. ut uictoriã eiꝰ non fe̾ntes de effusione sangiũs illiꝰ cogitarent.
Et t̾te ne tus quidẽ inchoauerat monstrare ⁊uraclã. ne qͥs dicat nirãbilẽ¬
paulũ tñiͦ gliẽ signeꝵ fuisse. atq cõnement̾. llos sigius eiꝰ cessisse non
xbro. Ideo oñdi illis tr̃ adhnce rẽporib sola disputariõe suꝑasse. cĩ dis uero
quo q anthiochia ludanare cuprebant unde colluctabi᷑ ⁊ conque̾baᵈ ariopa¬
qmes uero dyomisius in ta cuntate q̃ erat ydolis mantipata nõne solã
tã up̃on sua eꝰ dispntatioom secutꝰ. Euthicꝰ eciã qua occ̃õne corrua de
onis dies ⁊ noctes in scxtuoaꝵ exposicionib ꝯsũmabat: Iam uõ
quis cõmemoret illas disputationes enm quas cũ exicureis et sto¬

Expanded text:
nde enim, dic mihi, confundebat Iudaeos, qui erant in Damasco, cum adhuc signa facere non coepisset? Unde gentiles superabat? Cur autem etiam in Tharsum dirigebatur? Nonne quia erat in verbo fortissimus, propter quod adeo irritabantur, ut victoriam eius non ferentes, de effusione sanguinis illius cogitarent? Et certe, ne tunc quidem inchoaverat monstrare miracula, ne quis dicat  fuisse, atque convenienter miris signis eius cessisse, non verbis. Ideo ostendi illis eum adhuc temporibus sola disputatione superasse: cum eis vero qui in Antiochia Iudaizare cupiebant, unde colluctabatur, et conferebat. Ariopagites vero Dionysius in ea civitate, quae erat idolis mancipata, nonne solam est cum uxore sua eius disputationem secutus? Etnicus etiam qua occasione corruit de omnes dies et noctes in Scripturarum expositionibus consumebat: iam vero quis commemoret illas disputationes eius, quas cum Epicureis et Sto
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitia enĩ deuni oĩpotentẽ cũ uideret quanta
labes et uanitas Inmineret regius suia uisi aliq̃d
aducist genti oppoueret et ei resistaret quisisse hãc
uirtutẽ de cuos compoiõe cũ mualo et gente tene¬
brarũ ⁊nũ dus sit fabricatus. hiic qt q aĩe

Expanded text:
tem omnipotentem cum uideret, quanta labes et uastitas inmineret regnis suis. nisi aliquid aduersae genti obponeret et ei resisteret, misisse hanc uirtutem, de cuius commixtione cum malo et tenebrarum gente mundus sit fabricatus; hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
epagitetꝰ curis eius teret᷑ houorib tumeat liuore
tabistat Tu Inq̃i Ita d propris te ipsuni senciens
qua uut̃ demẽna quiso alieã curare Cuit ambis
caritas Nõ q alus Inquit sit remissio nobis aut tri¬
bulacõ si ex qualitate. Noli Nimiũ esse Iustrs sussi :

Expanded text:
 livore tabescat: tu, inquam, ita in propriis teipsum sentiens, quanam dementia, quaeso, aliena curare aut ambis,charitas. Non quod aliis, inquit, sit remissio, vobis autem tribulatio, sed ex aequalitate . Noli nimium esse justus . Sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
lux inmoderato et importuõ usu moxiã sẽaũ
Unde nos ãmonet diuiina ꝓuidẽcia ntõ ⁊os Insi¬
pienter uituꝑare si utilitatẽ ⁊ erũ diligẽt Inqrere
ꝑt uli urni Ingeniũ uel Inp̃iuitas deficit Ita caore
Azma Ipã utilitatia occultatiõ aut hiulitatis

Expanded text:
lux, inmoderato et inopportuno usu noxia sentiantur. Unde nos admonet diuina prouidentia non res insipienter uituperare, sed utilitatem rerum diligenter inquirere, et ubi nostrum ingenium uel infirmitas deficit, ita credere quia et ipsa utilitatis occultatio aut humi
Abbreviated transcription (Latin):
fulgor dicc̃s buag᷑ existiãs ꝙse que relicturus
ea ehꝗ̃ proposuisti Illani securitatẽ ad quã Iturua
tamqͣi sordida et obscura casurũ erras / ex hac uita
ad Iolam ascendit᷑ quia int̾ et Inĩ pplendorõ etlucẽ
cũ hoc cca origĩ habeat atq suã Ille uteat ex alicõ¬

Expanded text:
esse haec existimas, quae relicturus es, et cum proposuisti tibi illam securitatem, ad quam transiturus gor tamquam in sordida et obscura casurum. Erras, Lucili; ex hac vita ad illam adscenditur. Quod interest inter splendorem et lucem, cum haec certam origi
Abbreviated transcription (Latin):
nupta mulier qͣi emptura ugo habet cñi Iani Illa qd Ista
cupit presstĩ uel ⁊nõdũ uel pp̾ra cuoꝰ q̃ sit Illa unistudet
placere cui Data et / hoc unultis Iufya ciu danda ẽ
her uno pudicicĩa cogitacõuis defendit a turba qd
nõ adultũ sed maritimi querit d turba ⁊¬

Expanded text:
ta mulier quam virgo nuptura: habet enim jam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum vel sponsa cujusquam sit. Illa uni studet placere, cui data est: haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba