comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ominȩ debitis in xꝑo officiis
honorandȩ. & merito illustri
filiȩ iuliane: alypiꝰ & augustinꝰ
in dño sał. Grate amͦmod̾i nob̾ iocunde¬
q accidit. ut. simul nos constitutos apd
hẏpponẽ. tuȩ reuerentiȩ litt̾e reppirent.
quib hec rescripta parit̾ reddere mꝰ:
cognita urã incolumitate gaudentes.
uicissimq nrãm quã uob̾ curã ẽẽ confi¬
dimꝰ mutua dilectione nuntiantes:
dña debitis in xꝑo officiis honoranda
& merito illustris filia. Scire aũt uos
optime scimꝰ. qntum uob̃ debeamꝰ religio¬
nis affectũ: qñtaq nob & apud dm et
int̾ homines sit cura de uob̾. Licet enim
uos ꝑlitteras primũ. deinde etiã p̾sen-¬
tia corporali. pia ce catholica hoc ẽ uera
m̃bra xꝑi. exiguitas nr̃a cognouerit:
tam̃ etiã ꝑ ministeriũ nr̃m cũ accepisse¬
tis uerbũ auditꝰ dĩ. sicut dicit apłs.: ac¬
cepistis ñ ut uerbũ hominũ. s sieut est
uere uerbũ di. Cuiꝰ ministerii nr̃i ad¬

Expanded text:
OMINAE DEBITIS IN CHRISTO OFFICIIS HOXOEANDAE ET MERITO INLUSTRI FILIAK IULIANAE ALVPIUS ET AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Grate admodum nobis iucundeque accidit, ut simul nos constitutos apud Hipponem tuae reuerentiae litterae reperirent, quibus haec rescripta pariter redderemus cognita uestra incolumitate gaudentes uicissimque nostram, quam uobis caram esse confidimus, mutua dilectione nuntiantes, domina debitis in Christo officiis honoranda et mento inlustris filia. scire autem uos optime scimus, quantum nobis debeamus religionis affectum quantaque nobis et apud deum et inter homines sit cura de nobis. licet enim uos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali pia et catholica, hoc est uera membra Christi exiguitas nostra cognouerit, tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis uerbum auditus dei, sicut dicit apostolus, accepistis non ut uer bum hominum sed, sicut est uere, uerbum dei. cuius ministerii nostri ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum: s qͥa usitatrꝰ in eorporib dicit᷑. uł in
similitudinib corpoꝵ: ido dixit species
uidet᷑. uirtus uͦ narrat᷑. Ila ocłis. hec
m̃te comp̾hendit᷑ Finde narrante uni¬
genito qui ẽ in sinu pat̾s narratione in¬
effabili creatura rationalis munda s sẽ
implet᷑ dĩ uisione ineffabili. quã tẽ eon¬
sequem᷑. eũ ȩquales angłis factifuerimꝰ:
qͥa sicut uident᷑ ista uisibilia corpis sen¬
sib nota. dm̃ nemo uidit unquã. Qñ
si aliqñdo eo mͦ uisus ẽ. ñ sicut ista nata
uidetur. s uoluntate uisus ẽ. specie qua
uoluit apparens. latente natura atꝙ in
se in cõmutabiliter ꝑmanente. Eo aũt mͦ
quo uidetur sicuti ẽ. nc̃ fortasse uidet᷑
a quibꝰdam angłis: a nob̾ aũt tẽ ita uice¬
bitur. cũ eis facti fuerimꝰ ȩquales. Deide
cũ addidiss. qͥa nec potestates cȩloꝵ siẽ
seraphin nisi cũ uolunt & quẽ admodũ

Expanded text:
tum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in tum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narratione ineffabili creatura rationalis munda et sancta impletur dei uisione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales angelis facti fuerimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum eis facti. fuerimus aequales. ! Deinde cum addidisset, quia nec potestates caelorum sicut Seraphin, nisi cum uolunt et quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
suri sumꝰ. cũ eis ȩquales in resurrectio¬
ne facti fuerimꝰ. S uide: qͥd consequent̃
dicit nr̃ ambrosius. Denq inqͥt cũ ad¬
ditur. unigenitꝰ filius ipse narrauit:
mentiũ magis quã ocłoꝵ uisio declara¬
tur. Species enĩ uidet᷑: uirtꝰ uͦ narrat᷑.
Illa ocłis: hȩc mente comp̃hendit᷑. Qui
paulo ante dixerat uisionẽ ad utrũq
referend̾ã : minc eã non m̃ti s ocłis de¬
dit. ñ ut opinor negligent̃ sua uerba re¬
spiciens: s qͥa usitatius in loquendo sole¬
mus ocłis attribuere uisionẽ. sic̃ speciẽ
corꝑi. Nam ae hic mos loquendi erebriꝰ
usurpat᷑ in reb quȩ locis continent᷑. ua¬
rianturq colorib. S si nulla species ess
mente contuenda: ñ diceret᷑ ille speciosꝰ
forma p̾filiis homimũ. Neq enĩ hoc secł̃m
carnẽ dictum ẽ: & ñ sccłm speciẽ spiritalẽ
dicit᷑. frgo &e species ꝑtinent adm̃tis obtu¬

Expanded text:
suri sumus, cum eis aequales in resurrectiosuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? Sed vide quid consequenter dicat noster Ambrosius. Denique, inquit, cum additur, « unigenitus Filius ipse narrabit, mentium magis quam visio oculorum declaratur. species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. qui paulo ante dixerat uisionem ad utrumque referendam, nunc eam non menti sed oculis dedit non, ut opinor, neglegenter sua uerba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis adtribuere uisionem sicut speciem corpori. nam et hanc mos loquendi crebrius usurpat in rebus, quae locis continentur uarianturque coloribus. sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille speciosus forma prae filiis hominum. neque enim hoc secundum carnem dictum est et non secundum speciem spiritalem. dicitur ergo et species pertinens ad mentis obtu
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos ꝑtinetͤ. Uisus enĩ sicut ille ait ad u¬
trũq referendus ẽ. id est &e ad ocłos & ad
m̃tem. Porro si ꝓptea dm̃ nemo uidit unꝙͣ.
qͥa sicut ait disputator euiꝰ uerba consi¬
deramꝰ plenitudinẽ diuinitatis eiꝰ nemo
conspexit. nemo m̃te aut ocłis comp̃hen¬
dit. uidit enĩ ad utrũq referendu ẽ: re¬
stat inquirere. quomͦ angłi dm̃ uideant:
ꝓpt̃ illud qd̾ ex eugłio cõmemoraui angłi euꝵ¬
semꝑ uident faciẽ patͥs mei. Si enĩ &e ipsis
ñ sicuti ẽ. s latente sua natura in specie
qua uoluerit apparet: magis magisq re
quirendũ ẽ. quomͦ eũ nos uidebimꝰ sicu¬
di ẽ: & sicut moyses desiderauit cũ pete¬
ret. ut ds qui in consyectu eiꝰ erat. osten¬
deret illi semet ipsũ. Hoc enĩ nob̃ sũmum
p̃mium in resurrectione ꝓmittit᷑: qd̾ e¬
rumus ȩquales angłis dĩ. Ae ꝑ hoc si nec
ipsi eũ uident sicuti ẽ: quomͦ uos ita ui¬

Expanded text:
oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad uoculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. Porro si propterea deum nemo uidit umquam, quia, sicut ait disputator, cuius uerba consideramus, plenitudinem diuinitatis eius nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit; nidi t enim ad utrumque referendum est\', restat inquirere, quo modo angeli deum uideant, propter illud, quod ex euangelio commemoraui: Angeli eosemper uident faciem patris mei. si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie, qua uoluerit, appquirendum est quomodo eum nos videbimus sicuti est, et sicut Moyses desideravit cum peteret ut Deus, qui in conspectu ejus erat, ostenderet illi semetipsum . Hoc enim nobis summum praemium in resurrectione promittitur, quod erimus aequales angelis Dei. Ac per hoc si nec ipsi eum vident sicuti est, quomodo nos ita vi
Abbreviated transcription (Latin):
lii dĩ sumꝰ. & ñdum apparuit qd̾ erim᷑ sci¬
mus qͥa cũ apparuerit similes ei erintꝰ.
qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. ñ sicut. eñ hoies
uider̃t qndo uoluit. in specie qua uolu¬
it: ñ in natura qua insemet ipso etiã cũ
uideret᷑ latuit: s sicut ẽ. Qd̃ ab eo peteba¬
tur cũ ei diceret᷑. ostende mͥ temet ipsum.
ab eo qui cũ illo facie ad faciẽ loquebat᷑:
ñ qͥa di plenitudinẽ qͥs quã ñ solũ ocłis
corꝑis. s uł ipsa m̃te aliquando cõphen¬
dit. Aluid ẽ eñ uidere. aliud ẽ totũ uiden¬
do comp̃hendere: qñdoquidẽ id uidet᷑
qd̾ p̃sens uteũq sentit᷑: totũ aũt cõphen¬
ditur uidendo. qd̾ ita uidet᷑ ut nicħ erꝰ
lateat uidentẽ. aut cur fines circũspici
posst̃. sicut te nicħ latet p̃sentis uolunta¬
tis tueꝰ. cireũspicere aũt potes fines anul
tui. Exempli gr̃ã duoposui: quoꝵ alterũ
ad mentis obtutũ. alterũ ad corporales

Expanded text:
lii dei sumus et nondum apparuit, quid erimus; scilii dei sumus et nondum apparuit, quid erimus; scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, non sicut eum homines uiderunt, quando uoluit, in specie, qua uoluit, non in natura, qua in semet ipso, etiam cum uideretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur: Ostende mihi temet ipsum ab eo, qui cum illo facie ad faciem loquebatur, non quia dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis sed uel ipsa mente aliquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius lateat uidentem, aut cuius fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales
Abbreviated transcription (Latin):
dura. Desideriũ aũt ueracit᷑ pioꝵ quo
uidere dm cupiunt. & inhiant̃ ardesẽt.
ñ opinor m̃ eã speciẽ contuendã flagrat:
qua ut. liult apparet. qd̾ ipse ñ ẽ: s in eã
substantiã qua ipse ẽ qd̃ est. Hurꝰ enĩ de¬
siderii sui fłamam. sẽs moyses fidelis famu¬
lus esꝰ ostendit. ubi ait dõ. cũ quo ut a¬
micus facie ad faciẽ loquebat᷑. Si inue
diceret. ostende mͥ temet ipsũ: s ostende
mͥ temetipsũ. Ipse gͦ erat in ea specie qua
apparere uoluerat: ñ aũt ipse apparebat
in natura ꝓpͥa. quã moyses uidere cũpi-¬
ebat. fa qͥppe ꝓmittit᷑ seĩs: in alia uita.
Unde qd̾ responsũ est moysi uerũ est: qͥa ne¬
mo potest eã faciem dĩ uidere & uiuere. d
est nemo potest eũ in hac uita uiriens ui¬
dere sicuti ẽ. Nam multi uidert̃: s qd̾ uolun¬
tas elegit: ñ qd̾ natura formauit. Et illud qd̾
ioh̾es ait si recte intelligit᷑. dilectissimi fi¬

Expanded text:
tura. desiderium autem ueraciter piorum, quo tura. desiderium autem ueraciter piorum, quo uidere deum cupiunt et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua, ut uult, apparet, quod ipse non est, sed in eam substantiam, qua ipse est, quod est. huius enim desiderii sui flammam slus ejus ostendit, ubi ait Deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: « Si indiceret, « Ostende mihi temetipsum, » sed, Ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Iohannes ait, si recte intellegitur: Dilectissimi, fi
Abbreviated transcription (Latin):
credere qd̃ & antea fuerit. S qͥa uidebat
alios id ẽ arrianos ꝑniciosius insidian¬
tris natura inuisibilis. filii uͦ uisibilis ere¬
ditur: utriꝰq unã parit̾q inuisibiłe asse¬
ruit ẽẽ naturã: adiungens etiã sp̃o sẽ.
sc̃i syẽ uisio. ea specie uideri quã uoluntas
degerit: ñ natura formauerit. Potuit dicẽ
ñ natura monstrauerit. s maluit dieere.
sormauerit: ne ipsam speciẽ in qua d̃s ele¬
git apparere. de sua natura formare puta¬
retur: & ex hoc utiq conuinceret᷑ conuer¬
tibilis ẽẽ mutabilis ꝙ substantiȩ: qd̃ ipse
ds̃ a fide pioꝵ misericors cebenignꝰ au̾te¬
rit. Inuisibilis ẽ gͥ natura ds̃: ñ tantum
pat᷑. s & ipsa trinitas unꝰ ds̃. Et qͥa ñ tan¬
tum inuisibilis. uerũetiam in cõmutabi¬
lis. sic apparet quib uoluerit. in qua
uoluerit specie: ut apud eũ integra ma¬
neat eiꝰ inuisibilis incõmutabilis ꝙ na-¬

Expanded text:
credere,I, quod et antea fuerit. sed quia uidebat credere,I, quod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arrianos perniciosius insidiantris natura invisibilis, Filii vero visibilis creditur; utriusque unam pariterque invisibilem asseruit esse naturam, adjungens etiam Spiritus ssancti spiritus uisio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauerit\\ potuit dicere \'non natura monstrauerit\', sed maluit dicere formauerit>, ne ipsam speciem, in qua deus elegit apparere, de sua natura formare putaretur et ex hoc utique conuinceretur conuertibilis esse mutabilisque substantia, quod ipse deus a fide piorum misericors et benignus auerterit! Inuisibilis est igitur natura deus non tantum pater sed et ipsa trinitas, unus deus, et quia non tantum inuisibilis uerum etiam incommutabilis, sic apparet, quibus uoluerit, in qua uoluerit specie, ut apud eum integra maneat eius inuisibilis incommutabilisque na
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideri possit a nob̾. Si hȩc uerba intel¬
ligis. qͥd restat qd̾ a me ampliꝰ requirat᷑.
cũ iam illa que difficilis uidebat᷑. solu¬
ta sit questio: Discretũ est qͥppe quomͦ di¬
cꝰtũ sit. dm̃ nemo uidit unquã: & quonͦi
dm̃ iusti antiqui uiderint: si illud ꝓꝑt̾e̾a
dictũ est. qm̃ ds̃ natura ẽ inuisibilis Illi
aũt ido uidert̃. quicũq dm̃ uiderunt:
qͥa cui uoluerit sicut uoluerit. apparet
ea specie. quã uoluntas elegerit. etiã laten¬
de natura. Nam si patres qñdo đm uideriq̃
ipsa illis natura eiꝰ apparuit. quauis si
noluiss utiq ñ apparuiss: quomͦ dñ ue¬
mo udit unquã. cũ eo uolente ipsa eiꝰ a
tot patrib natura conspecta sit: Qd̾ si
dicitur filiꝰ a patrib uisus. ut de dõ pa¬
tre dictũ accipiat᷑. qd̾ dm̃ nemo unquã
uiderit: ñ qͥdem amisit occasionẽ ambro¬
sius. ut hinc qͦsdam hereticos redargue¬
ret. id ẽ fotinianos. qui pͥncipium filio di
ex utero uirginis tribuunt: nec uolunt

Expanded text:
ssit a nobis\'. Si haec uerba intellegis, quid restat, quod a me amplius requiratur, cum iam illa, quae difficilis uidebatur, soluta sit quaestio? discretum est quippe, quo modo dictum sit: Deum nemo uidit umquam, et quo modo deum iusti antiqui uiderint, si illud propterea dictum est, quoniam deus natura est inuisibilis, illi autem ideo uiderunt, quicumque deum uiderunt. quia, cui uoluerit, sicut uoluerit, apparet ea specie, quam uoluntas elegerit, etiam latente natura. nam si, patres quando deum uiderunt, ipsa illis natura eius apparuit, quamuis, si noluisset, utique non apparuisset, quo modo deum nemo uidit umquam, cum eo uolente ipsa eius a tot patribus natura conspecta sit? quod si dicitur filius a patribus uisus. ut de deo patre dictum accipiatur, quod eum nemo umquam uiderit, non quidem amisit occasionem Ambrosius, ut hinc\' quosdam haereticos redargueret, id est Photinianos, qui principium filio dei ex utero uirginis tribuunt nec uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
mus quantũ potuimꝰ: nc̃ te currente
& longa spacia transmeante. nobis de¬
betur ociũSimulq ut cũ uenia & hono¬
re tuo dixerim. ne solus mͥ de poetis
aliqͥd ꝓposuisse uidearis. mem̃to daretis
& entelli: & uulgaris ꝓuerbii. qđ bos
lassus fortit̾ figat pedẽ. Cristes hȩc di¬
ctauimꝰ utinã mererem᷑ cõplexus tuoᷤ.
& collatione mutua uł doceremꝰ aliqͤ
uł disceremꝰ. Misit mͥ temeritate so¬
lita maledicta sua calpurnius cogno¬
mento lanarius: quȩ ad affricã qͦꝙ stu¬
dio eiꝰ didici ꝑuenisse: ad quȩ breuit
ex parte respondi. & libelli eiꝰ uobis mi¬
si exemplaria: latius opus cũ oportum̃
fuerit primo missurus tẽpore. In qͦ
illud caui. ne in quoquã existimatio¬
nem lederem xꝑianã: s tantũ ut de¬
lirantis imꝑiti mendaciũ ac uecordi¬
am confutarem. Mem̃to mei sc̃e ac ue.¬
nerabilis papa. Uide: quantũ te diligã.
ut ne ꝓuocatus quidẽ uoluerĩ respon¬

Expanded text:
mus, quantum potuimus; nunc te currente mus, quantum potuimus; nunc te currente et longa spatia transmittente nobis debetur otium simulque, ut cum uenia et honore tuo dixerim, ne solus mihi de poetis aliquid proposuisse uidearis, memento Daretis t Entelli et uulgaris prouerbii, quod bos lassus fortius figat pedem. tristes haec dictauimus; utinam mereremur conplexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! Misit mihi temeritate solita maledicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum oportunum fuerit, primo missurus tempore; in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum, ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respon
Abbreviated transcription (Latin):
scribe &e mitte exemplaria ueriora:
ut absq ullo rancore stomachi. in scͥp¬
turaꝵ disputatione uersem᷑: & uł nr̃m
emendemꝰ errorẽ: uł aliũ frustra rep̃¬
hendisse doceamꝰ. Absit aũt a me:. ut
qͥequã de libris beatitudinis tuȩ at¬
tingere audeam Sufficit enĩ mͥ ꝓbare
mea: & aliena ñ carꝑe. Cȩterũ optime.
nouit prudentia tua. unũquẽq in
suo sensu abundare: & puerilis ẽẽ iac¬
tantiȩ. qd olim adolescentuli facere con¬
sueuerant. accusando illustres uiros
suo nomini famã querere. Dec tã stultꝰ
sũ. ut diuersitate explanationũ tuaꝵ
me ledi putem: qͥa nec tu lederis si noᷤ
contraria senseruꝰ. S illa ẽ uera int̾
amicos rep̾hensio: si nr̃a oꝑa ñ uiden¬
tes. alioꝵ iuxta ꝑsium mantic̃a conside¬
remꝰ. Suꝑest ut diligas diligentẽ: & in
scripturaꝵ campo. iuuenis senẽ ñ ꝓuo¬
ces. Nos nr̃a habuimꝰ tẽpora. &e cucurri¬

Expanded text:
scribe uel mitte exemplaria ueriora, scribe uel mitte exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur et uel nostrum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quidquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquemque in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiae, quod olim adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensio, si nostram peram non uidentes aliorum iuxta Persium manticam consideremus. superest, ut diligas diligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouoces. nos nostra habuimus tempora et cucurri
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimo papȩ augustino:
hieronimꝰ in xp̃o salutẽ. In ipso ꝓfe¬
ctionis articulo seĩ filii nr̃i asterii
ippodiaconi. beatitudinis tuȩ ad
me. littere ꝑuenert. quib satis facis
te contra paruitatẽ meã librũ rom̾a
ñ misisse. Hoc nec ego factũ audierã:
s epłẽ cuius dã quasi ad me scͥptȩ
exemplaria ꝑuenert: in qua horta¬
capitulo cana: & imiter thesycoꝵ int̃
utuꝑationes & laudes helens fluc¬
tuantẽ: ut qui detrahendo oculos
ꝑdiderat. laudando receꝑit. E go sim¬
pliciter fateor dignationi tue. licet stilꝰ
ñ tẽmere exemplarib litteraꝵ ere¬
dend̾u putaui: ne forte me respon¬
dente lesus iuste expostulares. qd̾ ꝓ¬
bare ante. debuissem tuũ ẽẽ sermonẽ:
& sic rescriberẽ. Accessit ad mor̃ã. sc̃e et
uenerabilis paule longa infirmitas.
Dum enĩ languenti multo tpr̃e assedi
nomine: seripserat obliti sumꝰ: memoreᷤ
illiꝰ uersiculi. musiea in luctu importu¬
na narratio. Itaq si tua ẽ epła. aꝑte

Expanded text:
papae Augustino Hieronymus in domino salutem. In ipso profectionis articulo sancti \'filii nostri Asterii hypodiaconi beatitudinis tuae ad me litterae peruenerunt, quibus satis facis te contra paruitatem meam librum Romam non misisse. hoc nec ego factum audieram, sed epistulae cuiusdam quasi ad me scriptaeexemplaria peruenerunt, in qua hortacapitulo canam et imiter Stesichorum inter uituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut, qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. ego simpliciter fateor dignationi tuae, licet stilus non temere exemplaribus litterarum credendum putaui, ne forte me respondente laesus iuste expostulares, quod pobare ante debuissem tuum esse sermonem et sic rescribere. accessit ad moram sanctae et uenerarabilis Paulae longa infirmitas. dum enim languenti multo tempore adsidnomine scripserat, obliti sumus memores illius uersiculi: musica in luctu inportuna narratio. itaque, si tua est epistula, aperte
Abbreviated transcription (Latin):
earitatis & nr̃e st̃: nisi forte faciendũ ñ
putasti. qd̾ nicb̃ ꝓdesse duxisti: aut nos
tius littĩs mestificari noliusti. Idest ali¬
qͥd qntum ego arbitror: etiã ista cognosce̾.¬
S rimo qͥa iniustũ est gaudere uelle cum
gaudentib. &e flere ñ uelle cũ fientib:
Semde qͥa tribulatio patientiã oꝑatur:
patientia ꝓbationẽ: ꝓbatio spem. spes aũ¬

Expanded text:
caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere uelle cum gaudentibus et flere non uelle cum flentibus, deinde quia tribulatio patientiam operatur, patientia probatione
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ atq in xꝑi m̃bris mĩto
scẽq laudabili famule di ita¬
due benignitatis acceꝑam: eũ ista re¬
scripsi. yña quȩ adhuc littãs meaꝰ exi
gebat: alterã quȩ ad te iã ꝑuenisse inda¬
cabat: terciã quȩ beniuolentissimã ꝓ
nob̾ curã tuã. etiã de domo clarissimi
&e egregii uuenis iuliani. quȩ nris ad¬
heret parietib continebat. Qua accep¬
ta. continuo respondere ñ distuli: qͥa
ꝓcurator eximietatis tuȩ. cito se rom̃ã
posse mittere scͥpsit. Curꝰ litt̾is grauit̃
contristati sumꝰ. q̃d̃ ea quȩ illic in urbe
uł circa urbẽ gerunt᷑. ñ nob̃ insinua¬
re curauit: ut certũ apd̾ nos fieret.
qd̃ incertȩ famȩ credere nolebamꝰ frm
qͥppe litt̾is ante transmissis: quãuis¬
molesta &e dura. multo tam̃ leuiora nũ¬
nata st̃. Plus sane qũã dici pot̃ miratꝰ
sũ qd̾ nec tanta occasione hominũ tu
quieqũa nob̾ de tantis tribulationib
arĩs insinuauerit: quȩ utiq ꝑ uiscera

Expanded text:
E ATQVE IN CHRISTI MEMBRIS MERITO SANCTEQVE LAUDABILI FAMULAE DEI ITAtuae benignitatis acceperam, cum ista rescripsi: unam, quae adhuc meas gebat, alteram quae ad te jam pervenisse indicabat, tertiam quae benevolentissimam pro nobis curam tuam etiam de domo clarissimi et egregii juvenis Juliani, quae nostris adhaeret parietibus, continebat. Qua accepta continuo respondere non distuli, quia procurator Eximietatis tuae cito se Romam posse mittere, scripsit: cujus litteris graviter contristati sumus, quod ea quae illic in Urbe vel circa Urbem geruntur, non nobis insinuare curavit, ut certum apud nos fieret quod incertae famae credere nolebamus. Fratrum quippe litteris ante transmissis, quamvismolesta et dura, multo tamtiata sunt. plus sane, quam dici potest, miratus sum, quod nec tanta occasione hominum tuoquicquam nobis de tantis tribulationibus uestris insinuauerit, quae utique per uiscera
Abbreviated transcription (Latin):
&e noxiꝰ: atq utinã cũ magna &e dura qͦ¬
tiunt᷑: parua ce flexibilia corrigant᷑. De
domo illa qͥd dicã: nisi benignissime tuȩ
cure grãs agã: Nam eã quã dare possu¬
mus nolunt: quã uolunt. aũt dare. nos
possumꝰ. Neq enĩ sicut falso audiert̃. a de¬
cessore meo relicta ẽ ȩccłiȩ. s int̾ antiqͣ
erꝰ predia possidet᷑: & antiquȩ alt̾i eccłiȩ

Expanded text:
et noxius. atque utinam, cum magna et dura quet noxius. atque utinam, cum magna et dura quatiuntur, parua et flexibilia corrigantur. de domo illa quid dicam, nisi benignissimae tuae curae gratias agam? nam eam, quam dare possumus, nolunt, quam uolunt autem, dare non possumus. neque enim, sicut falso audierunt, a decessore meo relicta est ecclesiae, sed inter antiqua eius praedia possidetur et antiquae alteri ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Absit itaq ut recusemꝰ audire. etiã quȩ
amara &e tristia st̃ erga carissimos nros.
Nescio quo enĩ mͦ minꝰ fit qd̾ patit᷑ unũ
m̃brũsi cõpatiuntur alia m̃bra. Nec ipsa
mali releuatio fit ꝑ cõmunionẽ cladis.
s ꝑ solatiũ caritatis: ut quãuis alii fe¬
rendo pariunt᷑. alii cognoscendo cõpati¬
unt᷑. cõmunis sit tam̃ tribulatio: quibꝰ ꝓ¬
batio spes dilectio spcq cõmunis ẽ. Om̃s
aũt nos dñs consolat᷑: qͥ ae hȩc tẽporalia
mala p̃dixit: ce ptꝰ hec bona et̾̃na ꝓmisit.
N ec debet cũ p̃liatur infrigi. qͥ uult. ptꝰ
p̃lium coronari: uires illo subministnͣ¬
de certantib. qͥ p̃parat ineffabilia dona
uictorib. Rescripta illa nr̃a ñ tͥ ad nos au¬
ferant scribendi fiduciã: p̾sertim qͥa ti¬
morem nr̃m ñ imꝑbabili defensione le¬
iusti. Paruulos tuos resalutamꝰ: e in xpo
tibi grandescere. optamꝰ: qui ĩa in hac ȩtate
cernunt. quã sit amor huiꝰ sełi ꝑiculosꝰ

Expanded text:
Absit itaque, ut recusemus audire, etiam quae amara et tristia sunt erga carissimos nostros. nescio quo enim modo minus fit, quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. nec ipsa mali releuatio fit per communionem cladis sed per solatium caritatis, ut, quamuis alii ferendo patiuntur, alii cognoscendo compatiuntur, communis sit tamen tribulatio, quibus probatio, spes, dilectio spiritusque communis est. omnes autem nos dominus consolatur, qui et haec temporalia mala praedixit et post haec bona aeterna promisit. nec debet, cum proeliatur, infringi, qui uult post proelium coronari, uiret illo subministrante certantibus, qui praeparat ineffabilia dona uictoribus. Rescripta illa nostra non tibi ad nos auferant scribendi fiduciam, praesertim quia timorem nostrum non inprobabili defensione lenisti. paruulos tuos resalutamus et in Christo tibi grandescere optamus, qui iam in hac aetate cernunt, quam sit amor huius saeculi periculosus
Abbreviated transcription (Latin):
num diẽ. robore cordis ualentiore contẽp¬
si ut puto ñdum ibi st̃: ab eximietate
dua illis tradat᷑ cũ uenerint. Tantam
qͥppe tui sincerissimi pectoris habemꝰ
fiduciã. ut adiuuante dño dõ nr̃o. ñ
sołu imꝑtitorẽ auxilii te uelimł uerũ
etiã consilii participẽ.

Expanded text:
num diem robore cordis ualentiore contemnum diem robore cordis ualentiore contemsi, ut puto, nondum ibi sunt, ab eximietate tua illis tradatur, cum nenerint. tantam quippe tui sincerissimi pectoris habemus fiduciam, ut adiuuante domino deo nostro non solum impertitorem auxilii te uelimus uerum etiam consilii participem.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis ꝑmittebat angustia. Ilud tam̃
quo animũ clem̃tissimi ae głosissimi pͥn¬
cipis erga eccłiam. ꝓuincia nouerit nul
maxima constitutis. uigilantia potue¬
rit. accelerandu suggero. peto obsecro
flagito. Deq enĩ paruũi in his malis
solatiũ dñs obtulit: qd̃ te uoluit mul¬
do ampliꝰ posse quã poteras: qͣndo ĩa
de tius multis & magnis bonis oꝑib
gaudebamꝰ. Multũ sane de quoꝵdã
neq paucoꝵ fide firma ce stabili gra-¬
tulam᷑: qͥ ex occasione legũ ipsarũ ad
xꝑianã religionẽ &e catholicã pacẽ con¬
uersi st̃: ꝓ quoꝵ salute sempit̾na. nos in
hac tẽporali etiã ꝑielitari delectat. Sꝑ¬
d̾e̾a enĩ maxime abhominib numum
dureq ꝑuersis. nẽ inimiciciarũ graui¬
ores impetus sustinemꝰ: quos ñnulli eoꝵ
nob̾cum padientissime sustinent. Sed
plurimũ infirmitati metiumꝰ: donec
discant & ualeant. adiuuante miseri¬

Expanded text:
temporis permittebat angustia. illud tamen, temporis permittebat angustia. illud tamen, quo animum clementissimi et religiosissimi principis erga ecclesiam prouincia nouerit, nulmaxima constitutis uigilantia potuerit, accelerandum suggero, peto, obsecro, flagito. neque enim paruum in his malis solatium dominus obtulit, quod te uoluit multo amplius posse, quam poteras, quando iam de tuis multis et magnis bonis operibus gaudebamus. Multum sane de quorundam neque paucorum fide firma et stabili gratulamur, qui ex occasione legum ipsarum ad Christianam religionem uel catholicam pacem conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos in hac temporali etiam periclitari delectat. propterea enim maxime ab hominibus nimium durumque peruersis nunc inimicitiarum grauiores impetus sustinemus, quos nonnulli eorum nobiscum patientissime sustinent; sed plurimum infirmitati metuimus, donec discant et ualeant adiuuante miseri
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ & adu̾santium salutẽ requirimꝰ.
theodosii filiũ quã stilichonẽ eurasse
nittendas. Pꝑtẽa qͥppe menioratꝰ prb̃r ba¬
rum ꝑlator. eũ de regione sit mileuitana.
ab ep̃o suo uenerabili fr̃e meo seuero qui
tuã mecũ sincerissimã dilectionẽ multũ
salutat. ꝑ ipponẽregiũ ubi ego sũ transi¬
re uissus ẽ. qͥa cũ forte simulẽẽmꝰ. in ma¬
gnis eccłis tribulationib & ꝑturbatio¬
nib querebamꝰ occasionẽ seribendi ad
eximietatẽ tuã. & ñ inueniebamꝰ. Iam
qͥdem unã ȩpłam miserã in negotio
sci frĩs & collegȩ mei bonefacii epĩ cata¬
quensis: s ñdum ad nos ꝑuenerant gra-¬
uiora. que nos uehem̃tiꝰ agitarent: qͥb
cõprimendis uł corrigendis. quẽ admo¬
dũ meliore scd̾m uiã xꝑi consilio succur
uerunt. cũ tanta benignitate tui cordĩ
acturi st̃: qͥ potuert̃ cõmuni consilio
diligentiꝰ deliberatũ aliqͥd ferre: qnͣtũ

Expanded text:
quorum et aduersantium salutem requirimus,quorum et aduersantium salutem requirimus,Theodosii filium quam Stilichonem curasse mittendas. propterea quippe memoratus presbyter harum perlator, cum de regione sit Mileuitana, ab episcopo suo uenerabili fratre meo Seuero, qui tuam mecum sincerissimam dilectionem multum salutat, per Hipponem-Regium, ubi ego sum, transire iussus est, quia, cum forte simul essemus in magnis ecclesiae tribulationibus et perturbationibus, quaerebamus occasionem scribendi ad eximietatem tuam et non inueniebamus. iam quidem unam epistulam miseram in negotio sancti fratris et collegae mei Bonifatii episcopi Cataquensis; sed nondum ad nos peruenerant grauiora, quae nos uehementius agitarent, quibus comprimendis uel corrigendis quem ad modum meliore secundum uiam Christi consilio succurruerunt, cum tanta benignitate tui cordis acturi sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius » deliberatum aliquid ferre, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑis. ego tam̃ licet nullũ consiliũ. eũ
eis cõmunicare potuerim: ñ potui pret̾
qͥ urgenti necessitate ꝓsalute ciuns siu etiã
media hieme quomͦcũq ad illas partes
uenire cõpulsus ẽ. & salutare & ammo
acceleret᷑ instantia: quo nouerinit inmni¬
ci eccłiȩ. leges illas quȩ de. idolis confrin¬
gendis &e heretieis corrigendis. niuosti¬
licone in africa misse st̃. uoluntate imꝑa¬
doris piissimi ce fidelissimi constitutas
quo nesciente. uł nolente factũ siue dolo¬
se iactant. siue libent̾ putant: atq hine
animos imꝑitoꝵ turbulentissimos red¬
dunt. nob̃q ꝑicłose ac uehement̃ infestoᷤ.
Hoc aũt qd̾ petendo uł suggerendo am¬
moneo p̾stantiam tuã. ñ dubito om̃ium
ꝑ africã collegarũ meoꝵ fieri uoluntate:
arbitrorq quacũꝙ primitꝰ exorta ocea¬
sione. facillime posse ac debere matura¬
ri: ut nouerint sic̃ dixi homines uani.

Expanded text:
acceperis, ego tamen, licet nullum consilium cum acceperis, ego tamen, licet nullum consilium cum eis communicare potuerim, non potui praetterum meum, qui urgenti necessitate pro salute ciuis sui etiam media hieme quomodocumque ad illas partes uenire compulsus est, et salutare et admonacceleretur instantia, quo nouerint inimici ecclesiae leges illas, quae de idolis confringendis et haereticis corrigendis uiuo Stilichone in Africam missae sunt, uoluntate imperatoris piissimi et fidelissimi constitutas; quo nesciente uel nolente factum siue dolose iactant siue libenter putant atque hinc animos inperitorum turbulentissimos reddunt nobisque periculose ac uehementer infestos. Hoc autem, quod petendo uel suggerendo admoneo praestantiam tuam, non dubito omnium per Africam collegarum meorum fieri uoluntate. arbitror quacumque primitus exorta occasione facillime posse ac debere maturari, ut nouerint, sicut dixi, homines uani,
Abbreviated transcription (Latin):
tantissimo. multũꝙ in xꝑi ca¬
ritate honorando filio olimpio:
augustinꝰ in dñosal. Quãuis mox ut
audiuimꝰ te merito sublimatũ. cũ ip¬
sa fama ñdum certissima nob̾ eẽt: nicħ
aliud de animo tuo credidimꝰ erga eccłiã
dĩ. cuiꝰ te ueracit̾ filiũ ẽẽ gaudemꝰ. quã
qd̾ tuis litteris mox aꝑiusti: tam̃ etiã
illis lectis. quib ultro dignatꝰ es etiã si
pigri ce cunctantes eẽmꝰ exhortationem
beniuolentissimã mittere. ut instruen-¬
de humilitate ur̃a ꝑ religiosã obȩdientiã
tuã. dnis cur munere talis es ȩccłiȩ suȩ
iamĩãq subueniat: maiore fiducia tib
seribimꝰ dñe eximie & merito p̃stantissi¬
me: multũq in xꝑi caritate honorande
fili. Et fr̃s qͥdem multi scĩ college mei ga¬
iuiter ȩccłia per turbata ꝓfecti stipene
fugientes ad glosissimũ comitatũ. Quosᷤ
siue iã uideris. siue litteras eoꝵ ab urbe
roma oportunitate. cuiꝰquã occasionis

Expanded text:
TANTISSIMO MULTUMQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDO FILIO OLVMPIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis mox, ut audiuimus te merito sublimatum, cum ipsa fama nondum certissima nobis esset, nihil aliud de animo tuo credidimus erga ecclesiam dei, cuius te ueraciter filium esse gaudemus, quam quod tuis litteris mox aperuisti, tamen etiam illis lectis, quibus ultro dignatus es, etiam si pigri et cunctantes essemus, exhortationem beniuolentissimam mittere, ut instruente humilitate nostra per religiosam oboedientiam tuam dominus, cuius munere talis es, ecclesiae suae iam iamque subueniat, maiore fiducia tibi scribimus, domine eximie et merito praestantissime multumque in Christi caritate honorande fili. Et fratres quidem multi sancti collegae mei grauiter ecclesia perturbata profecti sunt paene fugientes ad gloriosissimum comitatum, quos siue iam uideris siue litteras eorum ab urbe Roma opportunitate cuiusquam occasionis
Abbreviated transcription (Latin):
ne: intuere ut cepisti firmissima cordis
fastu omino detumescens assurge in ilłu:
qͥ ñ uentose alleuat conuersos ad se: s
certis fidĩ ꝑassib innitentes atq ascen¬
dentes. collocat in sempit̾no fastigio cȩle¬
stis atq angłicȩ dignitatis. ł quẽ te obse¬
ero ut reseribas mͥ: tuosq om̃s qͦs in sini¬
densi uł in ipponensi habes. ad catholicȩ
eccliȩ cõmunionẽ cõmuniter benigne
adhorteris. In euiꝰ gremio etiã patrẽ tuũ
laudabiłẽ ce egregiũ uirũ. abs te genitũ
ẽẽ cognoui: quẽ ut debito meritis eiꝰ a
me officio salutes peto: &e nos uisere non
graueris: qd etiã ꝓpt̃ rem tuã quã hic ha¬
bes. meliorẽ apud dm faciendã. ñ impu¬
dent̃ exposco. L̃i miscd̃ia te circũplectat᷑:
&e ab om̃i iniqͥtate conseruet.

Expanded text:
ne, intuere, ut coepisti. fortissima cordis ne, intuere, ut coepisti. fortissima cordis nani fastu omnino detumescens adsurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut rescribas mihi tuosque omtensi vel Hipponensi habes, ad catholicae Ecclesiae communionem comiter et benigne adhorteris. In cujus gremio etiam patrem tuum laudabilem et egregium virum abs te genitum esse cognovi; quem ut debito meritis ejus a me officio salutes peto, et nos visere non graveris. Quod etiam propter rem tuam, quam hic habes, meliorem apud Deum faciendam, non impudenter exposco. Dei misericordia te circumplectatur, et ab omni iniquitate conservet.
Abbreviated transcription (Latin):
tui: ne magis eos aurib meis se dedisse.
quã uera de te spargere crederẽ. Ibi enĩ
ẽ a uanitate remota laudatio: ubi etiã
uituꝑatio ab offensione secura ẽ. Nerũp
tam̃ o fr̃ eximie &e sincerissima dilectiõe
honorabilis. ñ nc̃ docendus es. s fortasse
pularem. ñ in ore uulgi ẽẽ letabilem: s
in reb ipsis. Quȩ etiã si uulgo displiceañ.
ꝓpͥo tam̃ fulgore ac pondere ñ imꝑitoꝵ
comm̃datione p̃tiose st̃: magisq mise¬
randus ẽ qͥ talia impbat: quã ille qͥ de
talib imꝓbat᷑ iudicandus miser. Cũ uͦ
placent & sibi debita laude popularit᷑
ꝙͦ p̃dicantur. nec sic qͥdem ipsȩ maiores
melioresq fiunt alieno iudicio: qm inte.¬
grant᷑ intima ueritate: &e soliꝰ conscien¬
diȩ robore solidant᷑. Unde magis hoĩb
recte existimantib quã ei de quo bene
uulgus existimat: aliqͥd ex eo felicitatis
accidit. Quȩ cũ optime noueris uir bo¬

Expanded text:
tui, ne magis eos auribus meis se dedisse tui, ne magis eos auribus meis se dedisse quam uera de te spargere crederem. ibi enim est a uanitate remota laudatio, ubi etiam uituperatio ab offensione secura est. uerum tamen, o frater eximie et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortassepularem non in ore uulgi esse laetabilem sed in rebus ipsis, quae, etiam si uulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere non inperitorum commendatione pretiosae sunt, magisque miserandus est, qui talia inprobat, quam ille, qui de talibus inprobatur, iudicandus miser. cum uero placent et sibi debita laude populariter quoque praedicantur, ne sic quidem ipsae maiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam integrantur intima ueritate et solius conscientiae robore solidantur. unde magis hominibus recte existimantibus quam ei, de quo bene uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis accedit. Quae cum optime noueris, uir bo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eximio. e sincerissima dile¬
ctione honorabili fr̃i donato:
augustinꝰ in dño sal. Qd̾ te ãminist̾ntẽ
multũ desiderans. etiã cũ tibilim uenis¬
ses uidere ñ potui: credo ꝑꝑte̾a factũ ẽẽ.
ut animo tuo curis publicis expedito
potio fruerer: quã ut illa salutatio me
apud te ocioso &e te negocioso. neutri no¬
strum qnͣtũ satis eẽt desideriũ tẽꝑaret.
indolis tuȩ. habundant᷑ idoneũ tuũ pec¬
tus existimo:. cui se. xp̃c largissime infundat.
ut fructꝰ ei afferas: et̃na ce cȩlest gła quã
tẽporali ce tr̃eno p̾conio digniores. A mul¬
tis enĩ inmo prorsꝰ ab omĩb qͦs uł ꝑcun¬
ctari uł ultro etiã p̾dicantes audire po¬
tui castitatẽ uirtutẽq amministrationis
tuȩ. constant̃ omino laudantib atq p̃fe¬
rentib. & sine ullo serupulo dissonȩ uari¬
etatis accepi: & eo certiꝰ. qd ignorabant
necessitudinẽ nrãm: & utrũ te uł tenu¬
iter nossem. penitꝰ nesciebant p̾dicatores

Expanded text:
NO EXIMIO ET SINCERISSIMA DILECTIONE HONORABILI FRATRI DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim uenisses, uidere non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. indolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, cui se Christus largissime infundat, ut fructus ei adferas aeterna et caelesti gloria quam temporali et terreno praeconio digniores. A multis enim, immo prorsus ab omnibus, quos uel percontari uel ultro etiam praedicantes audire potui, castitatem uirtutemque administrationis tuae constanter omnino laudantibus atque praeferentibus et sine ullo scrupulo dissonae uarietatis accepi et eo certius, quod ignorabant necessitudinem nostram et, utrum te uel tenuiter nossem, penitus nesciebant s praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
ne homo bene ut sacris purget᷑. an sa¬
eris purget᷑ ut bene uiuat: an ipse qnͣ¬
tus bene uiuendi in homine modus. ñ¬
dum sit idoneus ad beatã uitã quȩ ex
dõ capit᷑. nͥ accedant adium̃ta saeroꝵ:
an bene uiuendi q̃dam uelut portio
sit. etiã saera ꝑciꝑe. ut scilicet ñ aliud
sit bene uiuere. aliud sacrate uiuere:
s bene uiuendi t̾minis etiã saerata ui¬
ta claudat᷑. Horum qͣtuor quȩ ꝓposui
qͥd potissimũ ꝓbes: queso te litti̾s aꝑire
ñ pigeat. Purimũ qͥppe int̾est. ad id qͦd
suscepimꝰ int̾ nos colloquendo ꝑagere:
ne cũ multa ñ necessaria tanquã ea
sentias quȩ forte ñ sentis. refellere
molior: tẽpus necessariũ in suꝑfluis
insumat᷑. Onerare itaq epłam nolui:
ut te cito rescribente cȩtã contexamꝰ.¬

Expanded text:
ne homo bene, ut sacris purgetur, an sane homo bene, ut sacris purgetur, an saciis purgetur, ut bene uiuat, an ipse quantuscumque bene uiuendi in homine modus nondum sit idoneus ad beatam uitam, quae ex deo capitur, nisi accedant adiumenta sacrorum, an bene uiuendi quaedam uelut portio sit etiam sacra percipere. ut scilicet non aliud sit bene uiuere aliud sacrate uiuere, sed bene uiuendi terminis etiam sacrata uita claudatur. horum quattuor, quae proposui, quid potissimum probes, quaeso te litteris aperire non pigeat. plurimum quippe interest ad id, quod suscepimus inter nos conloquendo peragere, ne, cum multa non necessaria, tamquam ea sentias, quae forte non sentis, refellere molior, tempus necessarium in superfluis insumatur. onerare itaque epistulam nolui, ut te cito rescribente cetera contexam
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ sacroꝵ piis p̾ceptis. expiationi¬
bq purissimis. & abstemiis obseruati¬
onib decocti: anima & corꝑe constanteᷤ
deppant. In his uerbis sentio ni fallor
uideri tibi. ñ sufficere ad uiã qua itur
ad dm. ut uir bonꝰ piis iustis puris ca¬
stis ueris dictis. factis ꝙ ꝓmereat᷑ deos ⁊
quoꝵ comitatu uallatꝰ. in illũ summũ
dm̃ omniũ creatorẽ ire festinet: nisi
etiã sacroꝵ antiquoꝵ piis p̾ceptis ex¬
piationib ꝙ purget᷑. Quã obrem ueħi
scire qͥd arbitreris ẽẽ ꝑ saera purgai¬
dumꝰ an eo qͥ pie uiste pure ueracitꝙ
uiuendo ꝓmeret᷑ deos: & ꝑ eos unũ
illũ doꝵ dm̃. Si enĩ adhuc sacris pur.¬
gandus ẽ: utiq mundus ñ est. Et si
mundus ñ est: pie iuste pure casteq
ñ uiuit. Si aut̃ iam ita uiuit: ĩa mun¬
dus ẽ. Porro iã mundũ atq purũ. qͥd
opus ẽ saeris expiando purgari. Ita¬
q hic nodus ẽ disputationis nr̃e: quo
soluto consequentia uidebimꝰ. uiuat¬

Expanded text:
ptis expiationibusque purissimis et abstemiis obseruationibus decocti anima et corpore constantes deproperant\'. In his uerbis sentio. ni fallor, uideri tibi non sufficere ad uiam, qua itur in deum, ut uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque promereatur deos. quorum comitatu uallatus in illum summum deum omnium creatorem ire festinet, nisi etiam sacrorum antiquorum piis praeceptis expiationibusque purgetur. quam ob rem uelim scire, quid arbitreris esse per sacra pnrgandum in eo, qui pie, iuste, pure ueraciterque uiuendo promeretur deos et per eos unum illum deorum deum. si enim adhuc sacris purgandus est, utique mundus non est et, si mundus non est, pie, iuste, pure casteque non uiuit. si autem iam ita uiuit, iam mundus est. porro iam mundum atque purum quid opus est sacris expiando purgari? itaque hic nodus est disputationis nostrae, quo soluto consequentia uidebimus: uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
onginiano. augustinꝰ. Cȩpi
fructũ scͥpti mei: resc̾ptum scilicet be¬
niuolentiȩ tuȩ. Unde ĩa uideo exortũ
ce exorsũ int̾ nos magne ac de re ma¬
gna disputationis quasi sementem.
Hoc ẽ qd̾ uolebã priꝰ: deinde qd̃ ad huc
uolo ds̃ adiuuabit. Id aut̃ est. ut hoc
ceptũ debito ac salubri fine claudat᷑
pagani animo tẽꝑamentum ñ inuitꝰ
acceꝑim. Qd̃ uͦ etiam scͥptis meis de
hac re doceri te cupis: nequaquã ab nu¬
am neq desistã. huic tã bonȩ mͥq km̃ȩ¬
seruire uoluntati tuȩ: s priꝰ opus ẽ eli¬
quare quodãmͦ ꝑspicuãq sumere sen¬
tentiã tuã de antiquis sacris. Cũ enĩ
dixisses eã uiam in dm ẽẽ meliorẽ. qͣ
uir bonꝰ piis iustis puris castis ueris
dictis factis q sine ulla tẽpoꝵ mutato

Expanded text:
OXGINIANO AUGUSTINUS. Cepi fructum scripti mei, rescriptum scilicet beniuolentiae tuae. unde iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de re magna disputationis quasi sementum. hoc est, quod uolebam prius; deinde quod adhuc uolo, deus adiuuabit; id autem est, ut hoc coeptum debito ac salubri fine claudaturpagani animo temperamentum non inuitus acceperim. quod uero etiam scriptis meis de hac re doceri te cupis, nequaquam abnuam neque desistam huic tam bonae mihiqueservire voluntati tuae. Sed prius opus est eliquare quodammodo, perspicuamque sumere sententiam tuam de antiquis sacris. Cum enim dixisses eam viam in Deum esse meliorem, qua vir bonus, piis, justis, puris, castis, veris dictis factisque sine ulla t
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ñ possidebt̃: qͥa ibi ñ erit corruptio.
&e mortalitas carnis &e sanguinis. Scđ̃m
has enĩ qualitates. hoc loco carnẽo san¬
guinẽ nuncupauit. Quocirea ut aliqͥd
exempli grã ponã qd̵ inti̾m occurrit. sic̃
scͥptum ẽ. ne forte tẽptauerit uos qͥ tẽptat
&e inanis sit labor nr̃: atq hic intelligit᷑
diabolus. tanquã ds omĩno ñ tẽptet. de
qͦ alio loco scͥptura dicit. ipse aũt neminẽ
dẽptat: nec contraria ẽ ista sententia ei
qua dicit᷑. tẽptat uos dñs d̾s ur᷑ s solui¬
tur questio. cũ uocabulũ tẽptationis di¬
uersas intelligentias habet. eo qd̾ alia sit
emptatio deceptionis. alia tẽptatio ꝓ¬
pationis: scd̾m ilła ñ intelligit᷑ qͥ temp¬
tat insi diabolus: sed̃m hanc uͦ temptat

Expanded text:
i non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptat uos dominus deus uester, sed soluitur quaestio, cum uocabulum temptationis diuersas intetemtatio deceptionis, alia temtatio probationis; secundum illam non intellegitur qui temtat, nisi diabolus; secundum hanc uero temtat
Abbreviated transcription (Latin):
male egert̃ in resurrectionẽ uidicii:
iudiciũ appellans penã sempit̾̃nã. Sic̃¬
in alio loco. qͥ ñ credit inqͥt: ĩa udieat᷑
ẽ. Pinde illi qui ad uidiciũ refurrectu¬
ri st̃. ñ cõmutabunt᷑ in ilła incorrupte¬
lam. quȩ nec doloris corruptionẽ pati
tua corruptione eruciabunt᷑: qͥa ignis
eoꝵ ñ extinguet᷑. &e uermis eoriꝰ mor
etur. Qd sibi gͦ uult ista distinetisa or
mortui resurgent incorrupti. &e nos eo¬
mutabim᷑: nisi qͥa om̃s mcorruptiresor¬
gent. s ex his iusti etiã immutabunt n
ilła incorrupteła: cui omĩno milla poꝰ¬
sit nocere corruptio: Ae ꝑhoc qͥmea
gent integritate m̃broꝵ: s tam̃ corrũ¬
pendi dolore penarũ: cũ audierint
ite in ignẽ ȩt̃num. qui p̾paratꝰ ẽ diabolo
ce angłis en. A quo auditu malo iustus
ñ timebit. De illa uͦ cõmutatione ĩtoꝵ
cũ dixiss nos cõmutabim᷑. tanqũa que¬
reremꝰ quomͦ istud fiat. uł qualis illa
cõmutatio futura sit. adiungit ce dieit.

Expanded text:
male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati tua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qugent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
secłm substantiã carnis apł̃m hoc definᷤᷤ¬
se:apuit qͥd diceret subiungendo. neꝙ
coruptio inereruptionẽ possidebit. lanꝙ̃¬
diceret. Qd̾ dixi caro & sanguis regnũ dĩ
ñ possidebt̃: ido̾ dixi qͥa corruptio incor¬
ruptionẽ ñ possidebit. Hoc gͦ loco nomine
carnis ce sanguinis: corruptionẽ immor¬
talitatis intelligi uoluit. Deniq tanquã ei
diceret᷑ quomͦ caro erit &e caro ñ erit: ca¬
ñ habet sicut me uidetis habere: caro aũ
ñ erit. qͥa caro &e sangius regnũ di ñ pos¬
sidebunt: exponit qͥd dixerit adiciens.
Ecce misteriũ uob̾ dico: om̃s qͥdem resur¬
gemꝰ. uł sicut greci codices habent om̃s
qͥdem dormiem: ñ tam̃ om̃s immutabi¬
mur. Hanc immutationẽ utrũ in detis
an in melius intelligi uoluerit: inferi
ẽ in puncto tpr̃is qd̾ diuidi ñ pot̾. In ic¬
tu ocłi: hoc ẽ in sũma cȩleritate. In no¬
uissima tuba: hoc ẽ in nouissimo signo

Expanded text:
secundum substantiam carnis hoc apostolum definissecundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamqdiceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non erit? can habet, sicut me uidetis habere, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melius intellegi uoluerit, 22 tameest in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo,