comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dens fidei ꝙ morũ copiosũ semen infudit:¬
ingressus sacerdos statim in collecta. ds̃ qui cons¬
picis. celebrẽ eiusdẽ doctoris gentiũ memoria m
premittit. ut stationẽ conuenient̃ ascriptã ex¬
pressa quoq ꝓpͥetas manifestius cõmenda̾t. Am¬
plius autẽ ad hoc sequens epła ꝑtinet. qua idẽ
fortissimus celestis agricole oꝑarius. ueros la¬
bores suos enumerat. ꝙ ꝑicula quib illũ affe¬
cerunt hu qui dñi sui fines inuaserant. nec
arari ꝑmittebant. Gradale ad utrãq partem
hominũ respicit. & eoꝵ scilicet qui tanqͣm bona
terra semen uerbi dei suscipientes. fructũ iusti¬
cie retulerunt. & eoꝵ qui rebellantes uniuerse
terre dñatori aratrũ eius confregerunt. bouesq
innocuos iugulauert̃. Disseminato namq uer¬
bo dei factum ẽ qd̾ ait. Sciant gentes quia nom̃
tibi dñs: tu solus altissimus suꝑ omnẽ t̾ram.
& illi qui illud reppulerunt. positist̃ ut rota

Expanded text:
dens, fidei et morum copiosum semen infudidens, fidei et morum copiosum semen infudiIngressus sacerdos statim in collecta: Deus, qui conspicis, celebrem ejusdem doctoris gentium memoriam praemittit , ut stationem convenienter ascriptam egressa quoque proprietas manifestius commendet. Amplius autem ad hoc sequens Epistola pertinet, qua idem fortissimus coelestis agricolae operarius veros labores suos enumerat et pericula, quibus illum affecerunt hi, qui Domini sui fines invaserant, nec arari permittebant. Graduale ad utramque partem hominum respicit, et eorum scilicet, qui tanquam bona terra, semen Verbi Dei suscipientes, fructum justitiae retulerunt, et eorum qui rebellantes universae terrae Dominatori aratrum ejus confregerunt, bovesque innocuos jugulaverunt. Disseminato namque Verbo Dei factum est quod ait: « Sciant gentes, quoniam nomen tibi Deus, tu solus Altissimus super omnem terram , » et hi qui illud repulerunt positi sunt ut rota,
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ suũ. Hac gͥ dnĩca legitur hoc euangłm:
exut qui seminat seminare sem̃ suum. Agit᷑q
statio ad scm̃ paulũ. digna sane ꝙ euidenti cau¬
sa. quia dux uerbi p̃cĩpuus. et uere seminator
uerboꝵ ipse ẽ ꝑ quẽ om̃s gentes cognouerunt
grãm dei. Antequã gͦ sacerdos introeat. uelut
anteqͣm seminato ule ad opus suũ exeat. dum
adhuc in accubitu suo ẽ ꝙ in sinu dei patris qͥ¬
escit: clamat chorus. Exurge quare obdormis¬
dñe. ⁊ oetã. Exurgendo namq et semen suũ se¬
minando. hoc effecturus erat ut facieseius
qͣm ꝓpt̃ peccatũ auerterat .i. noticia eius. hu¬
mano gener i illu cessceret. Ignorantia namq
dei. terre nr̃e sterilitaᷤ fuit. Seminato gͥ sapi¬
entie celestis. quia suũ ad opus ut dictũ ẽ exi¬
ens ꝙaratores suos. id est scõs apłos conducens.
maxime beatũ paulũ qui plus om̃ib laborauit.
oꝑariũ utilẽ habuit. quẽ ad gentes misit. et
acuto uomere lingue eius corda dura ꝑscin¬

Expanded text:
tur hoc evangelium: Exiit qui seminat seminare semen suum ; agiturque statio ad sanctum Paulum, digna sane et evidenti causa, quia dux verbi praecipuus, et vere seminator verborum ipse est, per quem omnes gentes cognoverunt gratiam Dei. Antequam ergo sacerdos introeat, velut antequam seminator ille ad opus suum exeat , dum adhuc in accubitu suo est, et in sinu Dei Patris quiescit, conclamat chorus: Exsurge, quare obdormis, Domine? Exsurgendo enim et semen suum seminando hoc effecturus erat, ut facies ejus, quam propter peccatum averterat, id est, notitia ejus humano generi rursus illucesceret. Ignorantia namque Dei, terrae nostrae sterilitas fuit. Seminator igitur sapientiae coelestis, quia suum ad opus ut dictum est, exiens, et aratores suos, id est, sanctos apostolos conducens, maxime beatum Paulum, qui plus omnibus illis laboravit, operarium utilem habuit, quem ad gentes misit, et acuto vomere linguae ejus corda dura proscin
Abbreviated transcription (Latin):
scde etatis respicit. quo primũ exut qui
seminat sem̃ suũ seminare quo primũ recon¬
ciliationẽ mundi p̃parare incipiens. locutꝰ est¬
ad noe.q eccłam iam infantiles annos egressã:
pͥmis p̃ceptoꝵ suoꝵ elementis in buere cepit.
Nam ex quo de tranquillo et quieto paradysi
uirgulto. eiecta. in hanc nata est miseriã. qm eiꝰ
locutus cum noe dicensq ecce ego statuã pactũ
meũ uobiscũ. & iterata bñdictione fupradic¬
tam incipiens abolere maledictionẽ. paulatĩ
pueritiã mund suo magisterio subiecit. dars
p̃cepta quedã. pͥmo ad noe. deinde abrabam.
et illis pͥorib nuntians iusticiã fidi. ꝑfecit aũ
hec in plenitudine gr̃e. dum exut in hunc
mundũ formã serui accipiens. ꝑ se ipsũ in ppło

Expanded text:
ndae aetatis respicit, quo primum exiit, qui seminat seminare semen suum, quo primum reconciliationem mundi praeparare incipiens locutus est Noe, et Ecclesiam jam infantiles annos egressam, primis praeceptorum suorum clementis imbuere coepit. Nam ex quo de tranquillo et quieto paradisi utero ejecta, in hanc nata est miseriam, quam ejus locutus cum Noe, dicens: « Quia ecce ego statuam pactum meum vobiscum , » et iterata benedictione, superductam incipiens abolere maledictionem, paulatim pueritiam mundi suo magisterio subjicit, dans praecepta quaedam, primum Noe, deinde Abraham, et in illis primoribus initians justitiam fidei. Perfecit autem haec in plenitudine gratiae, dum exiit in hunc mundum formam servi accipiens , per seipsum in po
Abbreviated transcription (Latin):
bescis forte redire: qr ad horam cessisti. Eru¬
besce fugam: & ñ post fugam reu̾ti in p̃liũ.
&e rursũ pugnare. Necdũ finis pugne: nec¬
dũ ab̃ inuicẽ dimicantes acies dicesser̃t. ad¬
huc uictoria p̃ manib est. Si uis nolumꝰ
uinc̾e sine te: nec tuã tͥ inuidemꝰ głe portio¬
nẽ. letioccurremꝰ t̾. letis te excipiemꝰ ample-¬
rib. dicemꝰ q epulari & gaude oportet qr
hic filius nr̃ mortuus fuerat & reuixit ꝑie

Expanded text:
bescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubesce fugam, et non post fugam reverti in praelium, et rursum pugnare. Necdum finis pugnae, necdum ab invicem dimicantes acies discesserunt: adhuc victoria prae manibus est. Si vis, nolumus vincere sine te, nec tuam tibi invidemus gloriae portionem. Laeti occurremus tibi, laetis te recipiemus amplexibus, dicemusque: Epulari et gaudere oportet, quia hic filius noster mortuus fu
Abbreviated transcription (Latin):
illibatũ ob̃tułas in odorẽ suauitatis. nc̃ a de¬
monib conculcari. uicioꝵ spurciciis: ⁊ scłi
sordib inquinari: Quomͦ qui uocatus eras
a do reuocantẽ diabolũ sequeris. & quẽ xp̃c
trahere ceꝑat post se.repente pedem ab ip¬
so introitu głȩ retraxisti: In ce exꝑior nẽ ue¬
ritatẽ sermonis dnici quẽ dixit: inimiciho¬
minis domestici eius. Amici tui & ꝓximi tui
adu̾sũ te appropinquauert̃ & stet̾unt. Re¬
uocauer̃t te in fauces leonis: ⁊ in portis mor¬
tis it̾um collocauert̃ te. Collocau̾unt te in
in uentrẽ inferi. iam te deglutre festinat.
ac rugientib p̃paratis ad escam trade ad de¬
uorandũ. Reuert̾e queso reu̾tere pͥus qͣm
ab sorbeat te ꝓfundũ. ⁊ urgeat suꝑ te pu¬
teus os suũ: pͥusqͣm dem̾garis. unde ult̾uis
ñ emergas. priꝰquã ligatis manib & pedib
piciaris intenebras ext̾iores. uͥ erit fletus
& stridor dentiũ. pͥusqͣm detrudaris in lo¬
cũ tenebrosũ. & oꝑtũ mortis caligine. Eru¬

Expanded text:
batum obtuleras in odorem suavitatis, nunc a daemonibus conculcari, vitiorum spurcitiis, et saeculi sordibus inquinari? Quomodo qui vocatus eras a Deo, revocantem diabolum sequeris, et quem Christus trahere coeperat post se, repente pedem ab ipso introitu gloriae retraxisti? In te experior nunc veritatem sermonis Domini, quem dixit: Inimici hominis, domestici ejus . Amici tui et proximi tui adversum te appropinquaverunt, et steterunt. Revocaverunt te in fauces leonis, et in portis mortis iterum collocaverunt te. Collocaverunt te in in ventrem inferi; jam te deglutire festinat, ac rugientibus praeparatis ad escam tradere devorandum. 2. Revertere, quaeso, revertere, priusquam te absorbeat profundum, et urgeat super te puteus os suum; priusquam demergaris, unde ulterius non emergas; priusquam ligatis manibus et pedibus projiciaris in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium; priusquam detrudaris in locum tenebrosum, et opertum mortis caligine. Eru
Abbreviated transcription (Latin):
gas ad currendã uiã. nemine adu̾santiũ par uulo
rũ ualente sͥ resistere. de qͥb scͥptũ ẽ sagitte pariui¬
loꝵ facte sunt plage eoꝵ. cũ uenerit itẽ gigas nob̾
sit. et multa fortitudine sua nobiscũ in uditio con¬
tendat. et magnitudinis sue mole p̃mat nos .xii.
Cur dĩnea quartauacat.

Expanded text:
gas ad currendam viam , » nemine adversantium parvulogas ad currendam viam , » nemine adversantium parvuloresistere, de quibus scriptum est: « Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , » cum venerit, item gigas nobis sit, et multa fortitudine sua nobiscum in judicio contendat, et magnitudinis suae mole premat nos. Cur Dominica quarta vacat.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ euangłm ens diei ẽ pͥncipiũ scilicet p̃¬
dicationis qua iohes peccatoꝵ corda ꝑcutit. et
ad penitentiã inuitat genimina uiparũ. secu¬
rim ddicens positã iam ẽẽ ad radices arboris. et
uentilabrũ inmanu nidicis. ut purgans areã
suã. triticũ congreget in horreũ. paleas autẽ
comburat igni in extingnibili. Hoc euangłm
eodem epła sensu p̃currit. scilicet scłm d̾ñi
p̃dicando aduentũ: quo reuelatũ priꝰ hominẽ
peccati filium ꝑditionis int̾ficit sp̃u oris sui. et des¬
qͦ sic̃ quoq in offerenda canimꝰ ex ultanti filie sion
ueniet rex suus sc̃s et saluator mundi. et sic̃ in trac¬
tu p̃missũ est exxitans potentiã suã ueniet: et eũ
quẽ deducet uelut ouẽ ioseph. segregatũ ab hedis
qͥ a sinistriserunt. ad dext̃am suam constituet.
Interĩ tam̃ plorandũ ẽ ante eũ qͥ fec̃ nos. ne fortis
et t̾ribilis qui iuxta cõmunionẽ exultauit ut gi¬

Expanded text:
Hoc enim evangelium ejus diei est principium scilicet praedicationis, qua Joannes peccatorum corda percutit, et ad poenitentiam invitat, genimina viperarum, securim dicens jam esse positam ad radices arboris, et ventilabrum in manu judicis, ut purgans aream suam, triticum congreget in horreum, paleas autem comburat igne inexstinguibili . Hoc evangelium eodem epistola sensu praecurrit, scilicet secundum praedicando adventum Domini, quo revelatum prius hominem peccati, filium perditionis interficiet spiritu oris sui , et desquo sicut in offerenda quoque canimus exsultanti filiae Sion: « Veniet rex suus sanctus et Salvator mundi , » et sicut in tractu praemissum est: Excitans potentiam suam veniet , et eum quem deducit, velut ovem Joseph, segregatum ab hae dis qui a sinistris ejus erunt, ad dexteram suam constituet . Interim tamen plorandum est ante eum qui fecit nos , ne fortis et terribilis, qui juxta communionem « exsultavit ut gi
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictiones dandas. et qđ maximũ ẽ ad confi¬
ciendũ corpus et sanguinẽ dñi. iure admitti:
qui aconfusionis rege succensã fornacẽ uitiorũ
potenti fide suꝑauert̃. Iam que sequunt᷑ ma¬

Expanded text:
benedictiones dandas, et quod maximum est, confibenedictiones dandas, et quod maximum est, conficiendum corpus et sanguinem Domini, jure admitti, qui a confusionis rege succensam fornacem vitiorum potenti fide superaverunt. Jam quae sequuntur, ma
Abbreviated transcription (Latin):
tio ad sc̃m petrum ꝯgrue celebrat᷑. Cui enĩ
oradinationes. cuiꝰ uice maxime fungit᷑ romanꝰ
pontifex. cũ eccłȩ sc̃e ministros & omes xp̃i pas¬
tores ordinat necessarios. congrue ap̃ ipm statio
os uelut ex ore ipsius petͥ multiplicatis in anima
reficit eybariis. et ex ipsius auctoritate sp̃ualiũ
diuisiones ministrationũ distribuit. Ubi notan¬
dũ quintã semꝑlectionẽ que suꝑ addite docttie
tione. Nam quẽ admodũ pueris a babilonio rege
missis in fornacẽ ignis oelestis gr̃a subuenit. et fe¬
eit mediũ fornacis quasi uentũ roris flantẽ: sic
nos a confusionis rege diabolo libidinũ flãmis ap¬
petitos. ieiunioꝵ et or̃onũ instantia liberat. Hoc
deniq genus non eicitur nisi in oratione et ie¬
uinio. Hac gͦ lectione ꝑ lecta. sequit᷑ et ymnus
eorundẽ pueroꝵ quo ad bñdicendũ creatorem
omis ereatura cõmouet᷑. pͥusqͣm sacerdotes or¬
dinent᷑. ut animaduertamꝰ illoꝵ manꝰ oraq ad

Expanded text:
tio ad Sanctum Petrum congrue celebratur. Cui enimordinationes, cujus vice maxime fungitur Romanus pontifex, cum Ecclesiae sanctae ministros et ovibus Christi pastores ordinat necessarios, congrue, ut tanquam ad Ecclesia filios, velut ex ore ipsius Petri multiplicatis in anima reficit sacramentis, et ex ipsius auctoritate spiritualium divisiones ministrationum distribuit. Ubi notandum, quintam semper lectionem, quae superadditae doctrinae tione. Nam quemadmodum pueris a Babylonio rege missis in fornacem ignis, coelestis gratia subvenit, et fecit, medium fornacis quasi ventum roris flantem; sic nos a confusionis rege diabolo, libidinum flammis appetitos jejuniorum et orationum instantia liberat. Hoc denique genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . Hac ergo lectione praelecta, sequitur et hymnus eorumdem puerorum, quo ad benedicendum Creatorem omnis creatura commonetur, priusquam sacerdotes ordinentur, ut animadvertamus, illorum ora manusque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ebraice dicit᷑ ephot. et ẽ aͣntiqͦ sacerdotał
ac leuitici geñis. longissime distans a tunicis pellice¬
is. que de mortius anmalib fiunt. quib pꝰ pecc̃m
uestitus est adam. ut pote nicħ mortis habens. sed
tota candida nouã uitã sac̃dotii eiꝰ designat. qͣm
docuit. et in baptismno dedit. ut de baptismo sur¬
gentes cingamus lumbos in ueritate. et tota pͥsti¬
noꝵ pecc̃oꝵ turpitudo celet᷑. Unde et dauid. Beati

Expanded text:
ait, Hebraice dicitur ephobad, et est ab antiquo sacerdotalis ac levitici generis, longissime distans a tunicis pelliceis, quae de mortuis animalibus fiunt, quibus post peccatum vestitus est Adam , utpote nihil mortis habens, sed tota candida, novam vitam sacerdotii ejus designat, quam docuit et in baptismo dedit, ut de baptismo surgentes, cingamus lumbos in veritate , et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. Unde et David: « Beat
Abbreviated transcription (Latin):
anũ ur̃am misistis ad fortia: opus
ẽ fortitudine. Speculator domui
ifrł factus estis: opus ẽ prudentia. Sapi¬
entib & insipientib debitor estis : opꝰ ẽ
pus ẽ: ne qui aliis p̃dicat. ipse qd̃ absit

Expanded text:
anum vestram misistis ad fortia, opus est fortitudine. Speculator domui Israel factus estis; opus est prudentia. Sapientibus et insipientibus debitor estis, opus est pus est: ne qui aliis praedicat, ipse quod absi
Abbreviated transcription (Latin):
coccineam cum illuderet᷑ ñ dedignatus xi.¬
e circundari sͥ. nunqͥd ñ congruit illi. qͥ ꝓpt̾ nos
in passione sua fungebat᷑ ministerio caritatis:
Coceus enĩ coloris ignei. qui in tab̃nacło dnĩ of¬
ferri in ueste sacerdotali bis tinctus iubet᷑ assumi.
diuinis cõplaceat conspectib. Ipse autẽ ꝓpt̾ ni¬
nuã caritatẽ suã qua dilexit nos bibit calicem
passionis. sicut ipse ut cognoscat inquit mundꝰ
quia ego diligo patrẽ. & maiorẽ caritatẽ nemo ha¬
bet. quam ut animã suã ponat quis amicis suis.
Igit᷑ huic regi nr̃o clamis coccinea bene congruebat.
ut ipso habitu se illum ẽe ostend̾et. qui in lege sig¬
nficabat᷑ ꝑ uitulã rufam. cuius corpus ꝓ pecc̃o
iubebat᷑ extra castra cremari: & cinis eius in aqua
cum ysopo suꝑ popłm asꝑgi¬

Expanded text:
coccineam, cum illuderetur, non dedignatus est circumdari sibi , nunquid non congruit illi, quod propter nos in passione sua fungebatur ministerio charitatis? Coccus enim coloris ignei, qui in tabernaculo Domini offerri, et in veste sacerdotali bis tinctus jubetur assumi ,divinis placeat conspectibus. Ipse autem « propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos , bibebat calicem passionis, sicut ipse, « ut cognoscat, inquit, mundus, quia ego diligo Patrem ; » et: « Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . » Igitur huic Regi nostro chlamys coccinea bene congruebat, ut ipso habitu se illum esse ostenderet, qui in lege significabatur per vitulam rufam, cujus corpus pro peccato jubebatur extra castra cremari, et cinis ejus in aqua cum hyssopo super populum as
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ tuum. qd̾ in graduali repetit᷑. uox
enĩ hec erat antiquoꝵ aduentum xp̃i ad
infirmitatem uł inꝑfectionem legis flagitantiũ.
tanquã si pret̾euntib sacerdote ce leuita samari¬
tanũ supradictum uuln̾atus ille postulet appro¬
piare. cui ce dicat illud qͦd canit᷑ in offerenda.
tie canimꝰ in cõmunione. Panẽ de celo dedistino

Expanded text:
mentum tuum , quod in graduali repetitur. Vox mentum tuum , quod in graduali repetitur. Vox enim haec erat antiquorum adventum Christi infirmitatem vel imperfectionem legis flagitantium, tanquam si praetereuntibus sacerdote et levita, Samaritanum supradictum vulneratus ille postulat appropiare, cui et dicat illud quod canitur in offerenda: tiae canimus in communione: Panem de coelo dedisti no
Abbreviated transcription (Latin):
tos &e ixͣx. annos data est ãtestamento cłi cum
fideli abraham ꝑ repmissionẽ ꝯfirmato.
uidelicet qr ñ quid̃ ipsa aduersus pmissadi.
s nullus iustificari potuit coram do ex oꝑib
eiusdem legis. Hoc itaq intelligimꝰ ꝑ hoc qũ
ut dictum est tam sacerdos quã leuita uiso
homine pret̾iuit. qr sic subintrauit lex qͦmͦ
medici puer ad egrotum ñ nunꝗͣ ingreditur.
morbi quid̃ causas sciens. s qd̃ apponat anti¬
dotũ conficere ñ ualens. tantũq hoc egroto
dicere nouit quib ab escis uł potib abstinen¬
dũ sit. ne morbus inualescat. & de semiuiuo
penitꝰ mortuũ reddat. Hoc namq illud est
gis namq originalis peccati semuuiuus hõ
nascitur. actualib uͦ transgressionib ꝓpt̃
quas lex posita est siñ abstineat tanqͦuã
noxiis cibis. penitꝰ moritur. Itaq sođm hec
bñ in intitu p̃mittitur. Respice dñe intesta¬

Expanded text:
tos et triginta annos data est, a testamento Dei, cum tos et triginta annos data est, a testamento Dei, cum fideli Abraham per repromissionem confirmato, videlicet quia non quidem ipsa adversus promissa Dei, sed nullus justificari potuit coram Deo ex operibus ejusdem legis. In hoc itaque intelligimus per hoc, quod, ut dictum est, tam sacerdos quam levita, viso homine praeterivit, quia sic subintravit lex, quomodo medici puer ad aegrotum nonnunquam ingreditur, morbi quidem causas sciens, sed quod opponat antidotum, conficere non valens, tantumque hoc aegroto dicere novit, quibus ab escis vel potibus abstinendum sit, ne morbus invalescat, et de semivivo penitus mortuum reddat. Hoc namque illud estgis namque originalis peccati semivivus homo nascitur. Actualibus vero transgressionibus, propter quas lex posita est, si non abstineat, tanquam noxiis cibis penitus moritur. Itaque secundum haec bene in introitu praemittitur: Respice, Domine, in testa
Abbreviated transcription (Latin):
Nofficio dnĩcȩ terciȩ decime cuncte partes
ad illud dȩ eiłngłio spectant. qd̃ samarita¬
nus ile qui d̃ĩ inter pretat᷑ eustos scilicet
despoliato ce conuuln̾ato quẽ ꝑtransierat sacer¬
dos &e leuita .i. omne uetus instrumentũ ꝑ qd̾
reconciliari ñ potuit genus humanũ. appro¬
pians inquã .i. nr̃am humanitatẽ assumens.
oleũ ꝯsolationis. & uinũ penitentie pec̃coꝵ
plagis infudit. & imponens suꝑ iumentũ
suum.i. in corꝑe suo pecc̃a nr̃a ꝑferens suꝑ
lignũ ad stabulum ȩccłȩ ꝑduxit. &e abiens
contradidit. Huic ut dictum est ȩunͣgłio ce¬
tere partes concurrunt officii. pͥmum epła
abrahe dicte sunt ꝓmissiones ꝯ semimieius.
ꝑ hoc qd̾ tali eungłio premittitur multũ ad
intelligendum aꝑitur. ipsa simulq tota pe¬
ne disputatio pauli apłi ad galathas. unde
hec lectio sumpta est. Nam ꝑ hoc qd̾ tam sac̃¬
dos quã leuita uiso homine illo pret̾iuit. in¬
nuitur quid lex ꝯtułit. que post quadringñ¬

Expanded text:
officio Dominicae tertiae decimae, cunctae partes ad illud de Evangelio spectant quod Samaritanus ille, qui Dei interpretatur custos, scilicetdespoliato, et convulnerato, quam pertransierant sacerdos et levita, id est omne Vetus Instrumentum, qui quod reconciliari non potuit genus humanum, appropians, inquam, id est nostram humanitatem assumens, oleum consolationis, et vinum poenitentiae peccatorum plagis infudit, et imponens super jumentum suum, id est in corpore suo, peccata nostra perferens super lignum, ad stabulum Ecclesiae perduxit, et abiens contradidit . Huic, ut dictum est, evangelio caeterae concurrunt partes officii. Primum epistola, Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus , per hoc quod tali evangelio praemittitur, multum ad intelligendum aperitur ipsa, simulque tota pene disputatio Pauli ad Galatas, unde haec lectio sumpta est. Nam per hoc quod tam sacerdos quam levita viso homine illo praeterivit, innuitur quid lex contulerit, quae post quadringen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd inter pretat᷑ amaritudo. eccłiam de gentib.
in qua est amaritudo penitentie. qua et pe¬
trus egressus fleuit amare. Thamar gͦ oꝑiens
iustificationẽq sp̃c. tanqͣm ꝓ arrabone uir
gam .i. ꝓ pignore acceꝑit. accusat᷑ tam a gen¬
tilib quam a iudĩs: qd̾ cũ mendatio fornica
ta a spũ erroris polluta sit. At illa patienter
ferens fallaces accusationes. tandem obmutes¬
cere faciet imprudentiũ bominũ ignoranti¬
am. ꝓbans ꝑ predicta pignora. qͦd de uero deo
conceꝑit. & cum eodem deo glĩficabit᷑ in die
uisitationis. Offerenda. Lauda anima mea
dñm. ad p̃dictum in euangłio ꝑtinet huius
mulieris de resur rectione xp̃i gaudium.
Nam o hic psalmus alła habet in titulo. qd̾¬
q in uersu canimuf. Dñs erigit elisos. dñs
soluit compeditos. congratulatio illoꝵ ẽ quoꝵ
tristicia uixta ꝓmissum dñi resurgente illo
ingaudium conuersa est

Expanded text:
quod interpretatur amaritudo, Ecclesiam de gentibus, quod interpretatur amaritudo, Ecclesiam de gentibus, in qua est amaritudo poenitentiae, qua « et Petrus egressus flevit amare . » Thamar igitur justificationemque spiritus tanquam virgam pr pro pignore acceperit; accusatur tam a gentibus quam Judaeis, quod cum mendacio fornicata, et a spiritu erroris polluta sit. At illa patienter fallaces ferens accusationes, tandem obmutescere faciet imprudentium hominum ignorantiam , probans per praedicta pignora quod de vero Deo conceperit, et cum eodem Deo glorificabitur in die visitationis. Offerenda: Lauda, anima mea, Dominum , ad praedictum in Evangelio pertinet hujus mulieris de Christi resurrectione gaudium. Nam et hic psalmus alleluia habet in titulo. Quodque versu canimus: Dominus erigit elisos, Dominus solvit compeditos , congratulatio illorum est, quorum tristitia, juxta promissum Domini, resurgente illo, in gaudium conversa est .
Abbreviated transcription (Latin):
hac enum abstinentia labor est. et sicut ait
psalmista. ibi dolores ut parturientis. Premi¬
serat siquidem conturbati sunt. cõmot̾i st̃.
tremor app̃hendit eos. loquens de ilł qui uix¬
ta apłm contristati sunt ad penitentiã. Sed
sicut dolor parturientis fructuosus est. cũ
enum peꝑerit iam non meminit p̾ssure qr¬
pp̃ gauidiũ quia natus est homo in mundo.
sic illud qͦd detrectant de nob̃ tanqmͣ male¬
factorib sine consolatione non erit. Cum
tandem considantes nos ex oꝑib bonis głificãt
dm in die uisitationis. Qd̃ bene ꝑ thamar
in historia ueteri p̾̃figuratum ẽ. Quam cũ
accusarent dicentes. fornicata ẽ nurus tua
thamar. et uidetur uterus eius intumescẽ:
illa ꝓferens anulũ armillamq et baculum
que ꝑ ar rabone dedat uidas. de uiro inquit
cuiu̾s hec sunt concepi. Iudas quippe qͦd int̾¬
pretatur confessio xp̃m significat. thamar

Expanded text:
hac enim abstinentia labor est, sicut ait hac enim abstinentia labor est, sicut ait Psalmista: « Ibi dolores ut parturientis . » Praemiserat siquidem: « Conturbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos , » loquens de illis, qui juxta Apostolum contristati sunt ad poenitentiam . Sed sicut dolor parturientis fructuosus est, « cum enim peperit, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum , » sic et illud quod detrectant de nobis tanquam de malefactoribus , sine consolatione non erit, cum tandem considerantes nos ex operibus bonis, glorificabunt Deum in die visitationis. Quod bene per Thamar in historia veteri praefiguratum est. Quam cum accusarent dicentes: « Fornicata est Thamar, et videtur uterus ejus intumescere , » illa proferens annulum, armillamque et baculum, quem pro arrhabone dederat Judas: « De viro, inquit, cujus haec sunt, concepi . » Judas quippe, quod interpretatur confessio, Christum significat; Thamar,
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩce. usq ad ascensionẽ dnĩ ꝓmissio¬
nem eitis adimpletã suis officus cele̾brant:
qua post habitam de morte sua tristiciã. cor¬
da discipłoꝵ de resurrectione sua letificanda
fore ꝓmiserat. ea qua tradebat᷑ nocte loquens
illis in cena. Uiide pulchre hac dñca cantamꝰ
in introitu. iubilate deo omĩs t̾ra. psalmũ di¬
cite noĩ eiꝰ. Nam huic psalmo sensib suis cõ¬
petens titulus p̾scriptꝰ est. in finem canticũ
psalmi resurrectionis. Causa uero uel mat̾ia
iubilationis. que hic imꝑat᷑ illa ẽ. qmͣ dñs in
euangło subsequenti p̾misso tristicie nuntio
subiungit. Iterum autẽ uidebo uos & gaude¬
bit cor urm. et gaudiũ urm nemo tollet a
uobis. Ut autem similitudo que p̾missa est
apłis mulieris tristiciã habentis cum par¬
turit. nobis quoq congruat quia sic ex pe¬
currit. Obsecro uos tanqͣm aduenas ꝙ ꝑe¬
grinos abstinere uos a carnalib desiderus.
que militant aduersus animam. & ceta. In

Expanded text:
nicae usque ad Ascensionem Domini, promissionem ejus adimpletam suis officiis concelebrant, qua post habitam de morte sua tristitiam, corda discipulorum de resurrectione sua laetificanda fore promiserat ea, qua tradebatur nocte loquens illis in coena. Unde pulchre hac Dominica cantamus in introitu: Jubilate Deo, omnis terra, psalmum dicite nomini ejus . Nam huic psalmo sensibus suis competens titulus praescriptus est: In finem, canticum psalmi resurrectionis. Causa vero vel materia jubilationis, quae hic imperatur, illa est, quam Dominus in evangelio subsequenti praemisso tristitiae nuntio subjungit: « Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . » Ut autem similitudo, quae praemissa est apostolis, mulieris, tristitiam habentis, cum parturit, nobis quoque congruat, quia sic expecurrit: Obsecro vos tanquam advenas et peregrinos abstinere a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , etc. In
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sui quadruplici temptatione eos liberaũ.
scilicet quia eripuit eos de int̾itionib eorũ. idẽ
de ꝑiculo infidelitatis. quia lib̃auit eos de necessi¬
tatib eorum .i. a debilitate praue consuetudinis. qr
liberauit eos a tedio bone actionis. quia eduxit
eos ab hereticoꝵ impugnationib et uersutiis qͥ
prius errabant in solitudine in inaquosa .i. in
siccitate doctrine. scãrumq penuria scriptura¬
rum: anteqͣm sicut in introitu cantauimꝰ aqua
sapientie potaret eos. anteqͣm sicut in offerenda
iuarũ suarũ scientiã. Plane gͥ huius tercie fe¬
rie officium terciam beatitudinũ cõmendat
sententiã p̾dicando eam que ñ iactantes s la¬
mentantes faciat scientiam. Cu
Curstatio ad s̾ Paulũ

Expanded text:
tiam sui de quadruplici tentatione nos liberavit, tiam sui de quadruplici tentatione nos liberavit, scilicet, quia eripuit eos de necessitatibus eorum, id est de periculo infidelitatis, quia liberavit eos de necessitatibus eorum, id est a debilitate pravae consuetudinis, quia liberavit eos a taedio bonae actionis, quia eduxit eos ab haereticorum impugnationibus, et versutiis, qui prius errabant in solitudine inaquosa, id est in siccitate doctrinae, sacrarum penuria Scripturarum. Antequam, sicut in Introitu cantamus, aqua sapientiae potaret eos ; antequam sicut in Offerenda viarum suarum scientiam. Plane igitur tertiae feriae officium, tertiam beatitudinis commendat sententiam, praedicando eam, quae non jactantes, sed lamentantes faciat, scientiam. 101 Cur statio ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
.i. penitentie luctum. causamq efficientẽ .i. sci¬
Scripturarũ quippe intelligentia lamentoꝵ si¬
ue luctus causa effectiua ẽ. quia nemo ad eo fere
crudelis. et stultus uiator ẽ. ut cum foris ꝑ medi¬
um occisorũ gradit᷑. non saltem aliquantulũ re-¬
presso risu et cachinno subsistat ꝯpunctus. Sic
nemo est qui ñ aliquanto dolore mordeat᷑. cum
rite intellectis uersatus scͥpturis ꝓphas occisos do
tatis ab eo missos tribulationẽ passos attendit. qͥ
omne p̃sentis uite gaudiũ uanitatẽ et deceptio¬
nem ẽẽ flendo et moriendo testati sunt. Interun
autẽ p̾dicande scientie dei compositio studet
totam hanc ebdomadã de uno eodemq psalmo
centesimo septimo decimo sumptisint. hodier¬
num uersũ dicant nunc qui redemptisunt a
dño. de alio .i. centesimo sexto psalmo sumi pla¬
cuerit. quia uidelicet totus psalmus ille exbor¬
tatio est ad om̃s fideles laudare dñm. qͦd ꝑ scien¬

Expanded text:
id est poenitentiae luctum, causamque efficientem, id est sciid est poenitentiae luctum, causamque efficientem, id est sciurarum quippe intelligentia lamentorum sive luctus causa est effectiva quia, sicut nemo fere adeo crudelis et stultus viator est, ut cum forte per medium occisorum graditur, non saltem aliquantulum represso risu et cachinno, subsistat compunctus: sic nemo est qui non aliquanto dolore mordeatur, cum rite intellectis versatus in Scripturis, prophetas occisos, Doecones veritatis ab eo missos, tribulationem passos attendit, qui omne praesentis vitae gaudium vanitatem et deceptionem esse, flendo et moriendo testati sunt. In tantum autem praedicandae scientiae Dei compositio studet totam hanc hebdomadam de uno eodemque psalmo centesimo septimo decimo, sumpti sint, hodiernum versum: Dicant nunc qui redempti sunt a Domino, de alio, id est centesimo sexto psalmo sumi placuerit, quia videlicet totus psalmus ille exhortatio est ad omnes fideles laudare Dominum, quod per scien
Abbreviated transcription (Latin):
entia bone spei hominẽ non se iactantẽ s la¬
dum consid̾ationẽ conferamus. et hoc offitiũ
quo scientia dei sub nomine aquarũ p̾dicatur.
a beatitudine lugentium ñ discrepare ꝓbemꝰ.
Drimo sciendũ est. luctum hunc de quo dictum ẽ
beati qui lugent. non ẽẽ mortuoꝵ ꝯmuni lege
nature. s uitiis et peccatis mortuoꝵ. Sic paulus
apłs flere se ac lugere dicit eos qui post fornica¬
tionẽ ꝯminunditiã ñ egerunt penitentiam. Lu¬
gendi enĩ sunt: quia ñ luxerunt. Hic autẽ luctꝰ
in hodierno cõmendatur euangłio. dicente dño
ad discipłos quib apparuerat. quia sic oportebat
ipsam que hunc luctum efficit causam. hec eadẽ
euangłu lectio penitus omittit. Cum enĩ dyxisset
dñs discipłis suis qm̃ necesse ẽ impleri omina qͣ
scripta sunt in lege moysi & ꝓpħis et psalmis de
me. tunc inquit euangłista aꝑuit ilł sensum
ut intelligerent scripturas. Ipsum gͥ effectum

Expanded text:
entia bonae spei hominem non se iactantem, sed laentia bonae spei hominem non se iactantem, sed ladum considerationem conferamus, et hoc officium, quo scientia Dei sub nomine aquarum praedicatur, a beatitudine lugentium, non discrepare probemus, Primo sciendum est luctum hunc de quo dictum est: « Beati qui lugent, » non esse mortuorum communi lege naturae, sed peccatis et vitiis mortuorum. Sic Paulus apostolus flere se ac lugere dicit eos, qui post fornicationem et immunditiam non egerunt poenitentiam . Lugendi enim sunt, quia non luxerunt. Hic autem luctus in hodierno commendatur Evangelio dicente Domino ad discipulos, quibus apparuerat: Quia sic opportuit ipsam, quae luctum hunc efficit, causam haec eadem Evangelii lectio penitus omittit. Cum enim dixisset Dominus discipulis suis: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Mosi et prophetis et in Psalmis de me, tunc, inquit evangelista, aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas . Ipsum igitur effectum,
Abbreviated transcription (Latin):
ualiter tercie ferie offitiũ consonet.¬
tercie supradictarũ sententie beatitu¬
d̾munt non citius approbaret᷑. nisi supradictis
suffragantis scripture patrocinus sermo ful¬
ciretur. Nam constat quidem qͦd nulla contͥ¬
rietas. s nec ulla sit in sensib diuersitas. sed
in uerb̃ manifesta dissonantia ẽ. uidelicet in
illa sententia tercie beatitudinis lugentes bea¬
tificantur. beati quilugent qm̃ ipsi consolabũ¬
tur. In huius autẽ introitu offitii. aqua sa¬
pientie beati uiri potati referunt᷑. In offeren¬
da intonante de celo dño. et altissimo dante
uocem suam. fontes aquarũ apparuisse memo¬
rant᷑. In cõmunione quoq qui cum xͦ resur¬
rexerunt. que sursum sunt sape iubent᷑. lta to¬
tum pene offitium diuinã nobis cõmendat sci¬
entiam. nusqͣm beatorũ luctum ꝓpͥis uocib de¬
nuntians. Hic gͥ necessario beati augustini qͦ
tentiam. Tun ille timor inquit et illa pietas.¬
dere. cogit eum se ipsum lugere. Nam ista sci¬

Expanded text:
ualiter tertiae feriae officium tertiae consonet supradictarum sententiae beatitudinum, non citius approbaretur, nisi supra scriptis suffragantis Scripturae patrociniis sermo fulciretur. Nam constat quidem quod nulla contrarietas, sed nec ulla sit in sensibus diversitas, sed in verbis manifesta dissonantia est, videlicet in illa sententia tertiae beatitudinis, lugentes beatificamur: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . In hujus autem officii Introitu, aqua sapientiae beati viri potati referuntur. In Offerenda: Intonante de coelo Domino et Altissimo dante vocem suam, fontes aquarum apparuisse memorantur . In Communione quoque qui cum Christo resurrexerunt, quae sursum sunt sapere jubentur . Ita totum pene officium divinam nobis commendat scientiam, nusquam beatorum luctum propriis vecibus denuntians. Hic igitur necessario beati Augustini, quae tentiam. « Tunc ille timor, inquiti sanctorum librorum, cogit eum se ipsum lugere. nam ista sci
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i suo ⁊ cet̾a. Bene gͦ ꝓpħa ut supradictũ est
mensitate potentiȩ nullatenꝰ minor ẽ diuinȩ
in eo suscipimꝰ. sicut mox in eodem psalmo
additũ est. Suscipiant montes pacem ppło. & col¬
les iusticiam. In eo inquã suscipimꝰ. qr quẽ pͥmi
parentes nr̃i ꝯtempserunt d̾m in gła sua ful-¬
gentẽ. nos adoramꝰ in carne nr̃a nascentẽ. in
cruce sua morientẽ. Hinc enĩ iustificam᷑. qr suꝑ
antiquũ seruitutis pensum qͦd ẽ adorare d̾m
qd̾ debebat cẽ sinunꝗͣ peccasset genꝰ humanũ
hoc addicit᷑ ut hominẽ crucifixum adoremus.
Hac inquã satisfactione efficit᷑. ut salua iusticia
sua nos in antiquũ statum restituat iustus ds.¬

Expanded text:
fratri suo , » etc. Bene ergo Propheta, ut supra dictum estfratri suo , » etc. Bene ergo Propheta, ut supra dictum estmensitate potentiae nullatenus minor est divinae tin eo suscipimus, sicut mox in eodem Psalmo additum est: « Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam ; » in eo, inquam, suscipimus, quia quem primi parentes nostri contempserunt Deum in gloria sua fulgentem, nos adoramus in carne nostra nascentem, in cruce sua morientem. Hinc enim justificamur, quia super antiquum servitutis pensum, quod est adorare Deum, quod debebat etiam, si nunquam peccasset genus humanum, hoc adjicitur, ut hominem crucifixum adoremus. Hac, inquam, satisfactione efficitur ut, salva justitia sua, nos in antiquum statum restituat justus D
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ suȩ sola excellentia potentiȩ. maluit eqͣłr
cum ea iudiciũ legemq subire iusticiȩ. Quappt̃
ante ꝗͣ informa serui militiam uitȩ subissẽt hu¬
mane. minora dedit hominib p̃cepta. cũ aut̃
homo factus esset. imposuit altiora. ad modum
ꝓbiregis acstrenui. qui dũ in pͥma aciȩ ꝯmiserit
cũ hoste acricertamine fessus. cruentisq insig¬
nis uuln̾ib cũ discͥmine uniu̾sos eripuerit.
tũ demũ dat p̃cepta fortitudinis fiducialiꝰ. iustiꝰ.
ꝯstantiꝰ. ut pote factis dicta iuuantib. militibꝙ
murmare de labore. uł delicias quer̃e uso ducis
sanguine ñ audentib. Itaq p̾us quã circumda¬
tus esset infirmitate dñs uirtitũ. dictum ẽ an¬
tiquis ñ occides. Quando aut̃ idem rex głȩ temp¬
tatus est ꝑ om̃ia ꝓ similitudine absq peccato
ce̾ didicit obediens esse. ñ se ipsum deffendens.
ego aut̃ dico uob̾ inquit qr om̃is qui irascit᷑

Expanded text:
turae suae, sola excellentia potentiae, maluit aequaliter turae suae, sola excellentia potentiae, maluit aequaliter cum ea judicium legemque subire justitiae: Quapropter antequam in forma sui militiam vitae subisset humanae, minora dedit hominibus praecepta; cum autem homo factus esset, imposuit altiora ad modum regis probi ac strenui: qui dum in prima acie commiserit cum hoste, acri certamine fessus, cruentisque insignis vulneribus, cum discrimine universos eripuit, tum demum dat praecepta fortitudinis, fiducialius, justius, constantius, utpote factis dicta juvantibus; militibusque murmurare de labore, vel delicias quaerere, viso ducis sanguine, non audentibus. Ita priusquam circumdatus esset infirmitate Dominus virtutum, dictum est antiquis: Non occides . Quando autem idem rex gloriae tentatus est per omnia pro similitudine absque peccato, et didicit obediens esse, non seipsum defendens: « Ego autem dico vobis, inquit, quia omnis qui irascitur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ eius dignatus ẽ dici & esse. & hoc scdm iudici¬
um legemĩq iusticie. Qd̾ hoc mͦ pmptũ est aduer-¬
tere. Dignũ erat ut is ipse sciłicet filius ꝑ quem
omĩa condita sunt. dñs ce rex esset om̃iũ. neq
ꝑ quemlibet alium regerent᷑. qui utiq cũ esset
creatus. ñ esset creator eoꝵ. Regis aut̃ debitum
ac legitimũ officiũ est. ut subditis danda uł da¬
ta p̃cepta p̾or ipse actib impleat. ne dũ militi¬
b laboriosam mandat militiam. ipse in delici-¬
is sua potestate abutendo causam p̃beat eoꝵ mͦ
murationi pculdubio dicentiũ deliciosum esse
ducem qui subditis ea p̃cipiat que facere fugiat.
aut ñ possit. Igit᷑ & hoc dignũ fuit. ut ea que p̃¬
ceꝑat. uł p̃cep̾turus erat ut ds̃. ipse p̃cipue o¬
ꝑe impleret ut rex udelicet om̃imodȩ humili-¬
tatis opus. quale est illud. Quanto magnus es:
humilia te in om̃ib. Magnũ hoc ut supradic¬
tũ est. & mirabile est. qd̾ cũ dñari posset crea¬

Expanded text:
que ejus dignatus est dici et esse, et hoc secundum judicium legemque justitiae. Quod hoc modo promptum est advertere. Dignum erat ut is ipse, scilicet Filius, per quem omnia condita sunt, dominus et rex esset omnium, neque per quemlibet alium regerentur, qui utique cum esset creatus, non erat Creator eorum. Regis autem debitum ac legitimum est officium, ut subditis danda vel data praecepta, prior ipse actibus impleat, ne, dum militibus laboriosam mandat militiam, ipse in deliciis sua potestate abutendo, causam praebeat eorum murmurio, procul dubio dicentium, deliciosum esse ducem, qui subditis ea praecipiat quae facere fugiat aut non possit. Igitur et hoc dignum fuit, ut ea quae praeceperat, vel praecepturus erat, ut Deus, ipse praecipue opere impleret, ut rex, videlicet omnimodae humilitatis opus, quale est illud: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Magnum hoc, ut supra dictum, est et mirabile est, quod cum dominari posset crea
Abbreviated transcription (Latin):
tͥs ur̃i qui in celis est. Ac si dic̾e̾t. Non magnifi¬
centia scientie de qua p̃sumens sathanas in
corde suo dixit. similis ero altissimo. uel quã
nr̃is parentib ꝓmittens dixit. eritis sicut dis
scientes bonũ & malũ ñ inquã scientia. s suꝑ¬
eminens scientiȩ caritas. causa ẽ efficiens ut
altissimo similes sitis. Nec ego uob̃ dignita¬

Expanded text:
tris vestri qui in coelis est . » Ac si diceret: Non magnifitris vestri qui in coelis est . » Ac si diceret: Non magnificentia scientiae de qua praesumens Satanas, dixit in corde suo: Similis ero Altissimo , » vel quam vestris parentibus promittens dixit: « Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . » Non inquam, scientia, sed supereminens scientiae charitas , causa est efficiens ut Altissimo similes sitis: Nec ego vobi
Abbreviated transcription (Latin):
lus ipse intumuit᷑. & hominẽ erexit. dũ ut̾q
equalitatem sapientiȩ dĩ quȩ filius est appe¬
tiuit. eiꝙ subesse ꝯtempsit. Uñ miranda ut
suꝑius dictum est iam diuinitatis dispensa¬
tio. mira dignatio. ut ille ꝯtra quẽ potissimũ
pecc̃m admissũ fuerat. scilicet filius inter¬
cessor apd̃ patrẽ accedet. homo factus. & ꝓ
amicis suis mor
lari. ut ismael in grãm patͥs ac matͥs ueniat.
suusq coheres fiat. qr ideo fuerat eiectus. qr
cis suis int̾cedendo spontaneam excepisse mor¬
tem. Uix enĩ ꝓ amico suo. uł ut ait apłs uix
do patrẽ offendissemꝰ. ipse naturam in qua ꝓ
nob̃ mor̾etur assum̾e dignatus ẽ. In hac dilec¬
tione quisqͥs illũ imitatur: potest ad illã dĩ
similitudinẽ quam ꝑ suꝑbiã diabolus uel
ipse homo appetiuit ascend̾e. Cũ enĩ dixis¬
set ipse. diligite inimicos ur̃os. bñ facite his
qui od̾unt uos. statim adiecit. ut sitis filii pa¬

Expanded text:
lus, et ipse intumuit, et hominem erexit, dum uterque lus, et ipse intumuit, et hominem erexit, dum uterque aequalitatem sapientiae Dei, quae Filius est, appetivit 139 eique subesse contempsit. Unde miranda, ut superius jam dictum est, divinitatis dispensatio, mira dignatio, ut ille, contra quem potissimum peccatum admissum fuerat, scilicet Filius, intercessor apud Patrem accederet, homo factus, et pro inimicis suis mortlari , ut Ismael in gratiam patris ac matris veniat, suusque cohaeres fiat, qui ideo fuerat ejectus, quia cis suis intercedendo, spontaneam excepisse mortem. Vix enim pro amico suo, vel, ut ait Paulus, « vix do, Patrem offendissemus, ipse naturam, in qua pro nobis moreretur, assumere dignatus est . In hac dilectione, quisquis illum imitatur, potest ad illam Dei similitudinem quam per superbiam diabolus vel ipse homo appetivit, ascendere. Cum enim dixisset ipse: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos , » statim adjecit: « Ut sitis filii Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tiam om̃iũ. unde lignum p̃uaricationis yro¬
nice nomen accepit. ut diceret᷑ lignũ scien¬
tie boni & mali. licet a scͥptore hystorie sic
uocet᷑ ctiam ante pecc̃m hominis. qd̾ ꝑ antici¬
pationẽ ꝯstat fieri. Eadem yronia dicit ip̃a
que unus ds̃ est tͥnitas. ecce adam quasi unꝰ
ex nob̃ factus est. sciens bonũ & malũ. Qiͣ
unus ex nobis .i. quasi filius qui sapientia
patͥs ẽ. cuius equalitatẽ appetiuit .i. scientiã
tio boni ce mali. qd̾ ẽ scientia boni ce mali.
Nam scientia boni ce mali solius di est. qui
om̃ia scit. & malo qͦ bñ nouit uti. Uñ cum
dictũ esset ecce adam quasi unus ex nobis
factus ẽ. statim yronice additũ est in quo:
itidelicet in eo qd̾ est sciens bonũ &e malum.
Simiłr yronice ꝙͦ diabolus appellatͦ cherub
in erechiele. qd̾ interp̃tat᷑ plenitudo scientiȩ.
Igitur magis ꝯtra ppͥam ꝑsonam filii dĩ diabo¬

Expanded text:
tiam omnium. Unde lignum praevaricationis, irotiam omnium. Unde lignum praevaricationis, ironice nomen accepit, ut diceretur lignum scientiae boni et mali, licet a scriptore historiae sic vocetur, etiam ante peccatum hominis. Quod per anticipationem constat fieri. Eadem ironia dicit ipsa, quae unus est Deus, Trinitas: « Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum . » Quasi unus ex nobis, id est quasi Filius, qui sapientia Patris est, cujus aequalitatem appetivit, id est scientiam tivit, id est scientiam boni et mali. Nam scientia boni et mali solius Dei est, qui omnia scit, et malo quoque bene novit uti. Unde cum dictum esset: « Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, » statim ironice additum est, in quo, videlicet in eo quod est « sciens bonum et malum. » Similiter ironice diabolus quoque appellatur cherub in Ezechiele, quod interpretatur plenitudo scientiae . Igitur magis contra propriam personam Filii Dei diabo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ipsa ꝑ quã se uicisse putabat mortis infir-¬
mitate. ꝑsistit in eiusdem filii odio inplacabili.
ꝑ iudeoꝵ ora negantiũ. ꝑ hereticoꝵ blasphemi¬
as creaturã illum esse asserentiũ. S ut ad pͥmi
hominis pecc̃m redeam. sciendũ qr pͥusqͣm ꝑ
serpentẽ diabolus de uetito ligno comed̾e mu¬
lierem ꝑsuad̾et. uterꝙ scilicet uir &e mulier oc¬
culta eiusdẽ hostis inspir̃one appetiu̾ant esse
sicut dii. Alioquin frustra ad ꝑpetrandũ id
qd̾ ꝑsuadebat hac ꝓmissione usus fuissẽ dicens.
& eritis sicut dii. Nemo enĩ nͥ id qd̾ sentit ap¬
peti ꝓfructu repmittit alicuius oꝑis. Quã
aut᷑ ꝯtratͥnitatis ꝑsonã magis hic hominis
qͦ tumor sese intend̾it. apparet ꝑ hoc qd̃ ad¬
didit. scientes bonũ &e malũ. utiq filium qͥ
sapientia patͥs est suꝑbe emulatisunt .i. pa¬
res illi se fore arbitrati sunt habendo scien¬

Expanded text:
autem ipsa, per quam se vicisse putabat, mortis infirautem ipsa, per quam se vicisse putabat, mortis infirmitate, persistit in ejusdem Dei Filii odio implacabili, per Judaeorum ora negantium, per haereticorum blasphemias creaturam illum esse asserentium. Sed ut ad primi hominis peccatum redeam, sciendum quia, priusquam per serpentem diabolus de vetito ligno comedere mulierem persuaderet, uterque, scilicet vir et mulier, occulta ejusdem hostis inspiratione appetiverant esse sicut dii. Alioquin frustra ad perpetrandum id quod persuadebat, hac promissione usus fuisset, dicens: « Et eritis sicut dii . » Nemo enim nisi id quod sentit appetit, pro fructu repromittit alicujus operis. Quam autem contra Trinitatis personam magis hic hominis quoque tumor sese intenderit, apparet per hoc quod addidit: « Scientes bonum et malum . » Utique Filium, qui sapientia Patris est, superbe aemulati sunt, id est pares illi sese fore arbitrati sunt, habendo scien
Abbreviated transcription (Latin):
dñm suũ ysaac de lib̾agenitũ ꝑsequebat᷑. ut
testat᷑ apłs. nequiꝰ inqͣm utpote uͥ & longe sub¬
tilior malicia. & multo longinquior conditio¬
nis erat differentia. que suꝑbientis odium
ꝯcitabat. ꝓpt̃ qd̾ odiũ iamerat homicida tes¬
tante eodem filio dĩ in eunͣgłio suo ac dicente.
Ille homicida erat ab inicio. S homicidiũ
illud tunc actu ꝑficere ñ pot̾at. cũ nondũ in
illo dĩ filio esset humana que posset occidi
natura. ꝑfecit aut̃ cũ illum ad terras descen-¬
disse. hominẽꝙ mortalem factũ esse agnoscens
agnoscens inquã illum aduenisse in carne pec¬
cator antiquus insurrexit. eumq ꝑ suos satel¬
lites patibulo crucis affixit. Nam sapientiã
eius uidelicet dispositionẽ qua ꝑ mortẽ suã
redempturꝰ erat humanũ genꝰ nemo pͥncipũ
hunis scłi cognouit inquit apłs. Si enĩ cogno¬
uissent: nunqͣm dñm głe crucifixissent. Uictꝰ

Expanded text:
dominum suum Isaac de libera genitum persequebatur, ut dominum suum Isaac de libera genitum persequebatur, ut testatur Apostolus; nequius, inquam, utpote ubi et longe subtilior malitia, et multo longinquior conditionis erat differentia, quae superbientis odium concitabat. Propter quod odium jam erat homicida, testante eodem Dei Filio in Evangelio suo, ac dicente: « Ille homicida erat ab initio . » Sed homicidium illud tunc actu perficere non poterat, cum nondum in illo Dei Filio esset humana, quae posset occidi, natura. Perfecit autem, cum illum ad terras descendisse, hominemque mortalem factum esse agnoscens agnoscens, inquam, illum advenisse in carne, peccator antiquus insurrexit, eumque per suos satellites patibulo crucis affixit. Nam sapientiam ejus, videlicet dispositionem, qua per mortem suam redempturus erat humanum genus, « nemo principum hujus saeculi cognovit, inquit Apostolus. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . » Virtus
Abbreviated transcription (Latin):
uina dispositio qua filii ꝑsonam potuꝰ xliiii.
qͣm patͥs aut sp̃c sc̃i incarnari compla-¬
cuit. idcirco maxime mirandũ est qr pecẽm
pͥmi hominis maxime ꝯtra eundẽ filiũ admis¬
sum est. ob euius expiationẽ filius ipse homo
fieri dignatus ẽ. S & diaboli peccõris antiqͥ
suꝑbia maxime ꝓpt̃ filiũ adu̾sus creatorẽ
intumuit. Qd ex uerbis eius aduertere ꝓmp
tum ẽ. Ait enĩ. Ascendã suꝑ altitudinẽ nubi-¬
um. similis ero altissimo. Utiq cũ ħ dic̾et in¬
udo adu̾sus filium liuore seruilis ꝯtumatia
torquebat᷑ eo qd̃ uni &e soli nato ñ facto tota ce-¬
loꝵ curia eque ut patͥ ꝓ tanta differentia iure
famularet᷑. Grandi quippe differentia sese ab
uno qui erat in simi pats distare indignabat᷑.
cũ se int̾ cetera ab artifice do factũ. illum ex
patre dõ solum uid̾et suꝑ omia natũ. seruit
timor adu̾sus eundẽ unigenitũ grassatus ẽ
longe nequiꝰ qͣm ismael ex ancilla ꝓcreatus.

Expanded text:
ina dispositio, qua Filii personam potius quam Patris aut Spiritus sancti incarnari complacuit, idcirco maxime miranda est, quia peccatum primi hominis maxime contra eumdem Filium admissum est, ob cujus expiationem Filius ipse homo fieri dignatus est. Sed et diaboli peccatoris antiqui superbia, maxime propter Filium adversus Creatorem intumuit. tum est. Ait enim: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo . » Utique cum haec diceret, invido adversus Filium livore servilis contumacia torquebatur, eo quod uni et soli nato, non facto, tota coelorum curia aeque ut Patri, pro tanta differentia jure famularetur. Grandi quippe differentia sese ab uno qui erat in sinu Patris, distare indignabatur, cum se inter caetera ab artifice Deo factum, illum ex Patre Deo solum videret super omnia natum. Tunc servilis tumor adversus eumdem unigenitum grassatus est, longe nequius quam Ismael ex ancilla procreatus,