comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓsꝑe et regna. Propt̾ mansuetudinẽ
et iustitiam ⁊u̾icate. ⁊ deducet te mirab
dextͥa tua. H ẽ qui et inalio psalmo lo¬
quebatur. Mem̾to dñe dauid ⁊ omnis
mansuetudis eius. Et iteru. Assums
mansuetos dñs. Et aꝑtius ĩ cuange ᷤ¬
scribitur. loxc ẽ ut diximus tr̃a uiuẽtiũ
in qua scĩs iuns atq mansuetis boã do̾
p̃pantur que ante aduẽtum ĩcarne dnũ
saluatoris nec abraam.nec ysaac. nec
prophete. et alii iusti uiri ꝯsequi potue¬
runt. Deniꝙ et abraha licet diuersis
locis cũ lazaro uidetur ap̃ in feros. et ia¬
cob uir iuistus dicit. lugens et gemens.
descenda adinfernur. Sanguis xͥ cla¬
iuis padisi ẽ dñcis adlatronẽ. Hodie or¬
cũ eris inꝑadiso. Ista ẽ ut diximus ter

Expanded text:
mansuetudinem et iustitiam et ueritatem et deducet te mirabiliter dextera tua. hic est, qui et in psalmo alio loquebatur: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius et iterum: adsumens mansuetos dominus et apertius in euangelscribitur. Haec est, ut diximus, terra uiuentium, in qua sanctis uiris atque mansuetis bona domini praeparantur, quae ante aduentum in carne domini saluatoris nec Abraham nec Isaac nec Iacob nec prophetae et alii iusti uiri consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: hodie mecum eris in paradiso. ista
Abbreviated transcription (Latin):
extendebam calciam̃tum meũ. mͥ alieni¬
gene seriuemĩt. Quõ gͦ se credebat accipe
qd̾ iam uictoria p̾ñdebat: Et ne forsitar
legentib iuideis ambiguũ derelinquat.
que sit illa terra qua iudẽ cupiebat ipõ
sermone demrãt dicens. Credo uid̾e bõa
dm̃ int̾ra uiuẽtiu. Ergo t̾rea uidee q̃ il¬
lius ditõis erat. nõ c̃ terra uinẽtiũ .i. ab̃

Expanded text:
extendam calciamentum meum, mihi alienigenae seruient. quomodo ergo se credebat accipere, quod iam uictoria possidebat? et ne forsitan legentibus Iudaeis ambiguum derelinquat, quae sit illa terra, quam uidere cupiebat, ipso sermone demonstrat dicens: credo uidere bona domini in terra uiuentium. ergo terra Iudaeae, quae dicioms illius erat, non est terra uiuentium, i
Abbreviated transcription (Latin):
exonob nelis ꝯpoĩtum ubum facere
dices. Osianna.siue ut nos loquimur.O¬
sanna media uocabuli lict̾a elisa sicuti
facere solemus inu̾sibo. qñ me ne ĩcep¬
to desistẽ uitam scandimus men.ĩcep¬
to.aleph. quippe lict̾am primã u̾bi se¬
quentis. ex trema prioris u̾ͥbi. aiii. ue¬
nens exclusit.Qua pꝑ ut ad q̃omis oĩ¬
hebreum sensum legere possumus. Ob¬
setro die saluum fac. Obsecro dnẽ ꝓ
ppłm cuum ifrł. siũ gn̾alit mũdu. De¬
inꝙ mathens qui euangeliũ hebreo ser¬
mone ꝯscripũtita posuit osanna. bara
ma .i. osanna inexcelus. qd̾ saluatore
nascente salus incelũ usꝙ ⁊̃ ad excel¬

Expanded text:
s duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\' siue, ut nos loquimur, \'osanna\' media uocali littera elisa, sicuti facere solemus in uersibus, quando meneincepto desistere uictam scandimus \'men incepto\'. aleph quippe, littera prima uerbi sequentis, extremam prioris uerbi inueniens exclusit. quapropter, ut ad quaes» juxta Hebraeum sensum legere possumus: « Obsecro, Domine, salvum fac; obsecro Domine,populum tuum Israel, sive generaliter mundum. Denique Matthaeus, qui Evangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit, OSANNA BARRAMA, id est, Osanna in excelsis: quod Salvatore nascente salus in coelum usque, id e
Abbreviated transcription (Latin):
incelo. ut ia dici aliqñ cessaret. Iñ eb̾atꝰ
ẽ gladius m̃s incelo. hec int̾im iuixta
mediceritatẽ sens̾. Uñ breuit̃ strictimꝙp
dictaui. Cetͥum sort ht̃itudo tua ĩ istius¬
moi disputationib molestiã in legen¬
do nõ debere surriꝑe. quia facile ⁊ nos po¬
tuimus aliquid ementiri qd̃ ex una ue¬
ce soluert q̃stionẽ sicuti ⁊ cet̾is fecisse
mrauimus. s mag̃ ꝯtecet obu̾itate la
torare paulisp. et pegrino aurẽ accõmo¬
dare ẜmoni quã de aliena lingua fictã

Expanded text:
et: inebriatus est gladius meus in caelo. Haec interim iuxta mediocritatem sensus mei breuiter strictimque dictaui. ceterum sciat beatitudo tua in istiusmodi disputationibus molestiam in legendo non debere subrepere, quia facile et nos potuimus aliquid ementiri, quod exuna uoce solueret quaestionem, sicuti et ceteros fecisse monstrauimus. sed magis condecet ob ueritatem laborare paulisper, et peregrino aurem accommodare sermoni, quam de aliena lingua fictam
Abbreviated transcription (Latin):
mo̾ns eruditissimus fuit quippe ut nre¬
oicus et qui ĩ grecis euangelium scpẜit
quia se uidit ꝓp̾rietatẽ ẜmonis tnsferre
nõ p̾se meliꝰ arbitratus ẽ tacere q̃m id
ponere qd̾ legenti faceret q̃onẽ. Ad sũ¬
mã sicutinos in linguã latinã he̾mus
int̾ictiones quasda ut in sultando dica
et qñ silentiu uolumus ĩ pare strictis
dentib sp̃m coartamus et cogimus ĩso¬
nandũ .si. ita et in hebreo int̾ reliquas ꝓ¬
prietates lingue sue hñt int̾iectionem

Expanded text:
monis eruditissimus fuit, quippe ut medicus et qui in Graecis euangelium scripserit, quia se uidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere, quod legenti faceret quaestionem. Ad summam, sicuti nos in lingua Latina habemus et. interiectiones quasdam, ut in exultando dicamet, quando silentium nolumus imperare, strictis dentibus spiritum coartamus et cogimus in sonandum \'st\', ita et Hebraei inter reliquas proprietates linguae suae habent interiectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa finxerũt. equib nr̃ ylarius
incomentarus mach̾i ita posuit
osanna hebraico ẜ moẽ. sigͥtatur redẽp¬
tio domus dauid. Primũ redẽptio luig
hebrea.ẽ. phot. interp̃tatur. Deinde dom
beth. dauid gͦ in hoc loco nõ eẽ nomẽ in¬
ẜcum om̃ib pacet. Aui opinati sũt osã¬
anna nũcupetur. Restatꝰ ergo ut obiniꝰ¬
sis opinionũ ruulis ad ip fonte nu¬
de abeuã gelistis suptu ẽ recurramus
Dam quõ illud n ingrecis n inlacini
Et illud ex egypto uocaui filiũ meum.
itaet nũc ex hebreis codicib n̾itas ex¬
primenda ẽ. unde ĩ hanc uoce uulgus
et maxime ꝯscã inter se puuloꝵ turba
pronipit. dñte matheo. Gurbe autẽ q̃
pͤcedebant et que scq̃bantur clamabãt¬

Expanded text:
diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptio\' lingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde \'dombeth\', \'dauid\' uero in hoc loco non esse nomen insertum omnibus patet. alii opinati sunt \'osan\'anna\' nuncupetur. Restat ergo, ut omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo illud neque in Graecis neque in Latiniet illud, ex Aegypto vocavi filium meum : ita et nunc ex Hebraeis codicibus veritas exprimenda est, unde in hanc vocem vulgus et maxime consona inter se parvulorum turba proruperit, dicente Matthaeo: Turbae autem, quae praeceaebant, et quae sequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
primit. S qm hee minutie ⁊ isti̾ moĩ
disputationis archañ ꝑꝑ bãbariem lin¬
gue parit ac littaꝵ legenti molestiam
tribuunt ad explanandi opendium
et ppłis notior erat hes u̾ius eẽ assũp¬
tos. qd̾ ille qui repromittebat᷑ de gne̾ d¬

Expanded text:
primit. Sed quoniam hae minutiae et istiusmodi disputationis arcanum propter barbariam linguae pariter ac litterarum legenti molestiam tribuunt, ad explanandi conpendium et populis notior erat, hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere D
Abbreviated transcription (Latin):
uro osanna ĩ excelsis. Iohes quoq pãi
uoce osentit. Et clamabãt. Osannia. bñ¬
dictus qui ueĩt innoiẽ diũ rexisrł. Go¬
lus lucas u̾bu osanna nõ posuit inre¬
liqua int̃pretatioĩs ꝑte ꝯsentiẽs. Bene¬
dictus qui uenit rex innoĩe d̾o pax ĩce¬
lo et głia in excelsis. Igitur ut diximus
ip̃a heorea uba ponẽta sunt. ⁊ omis nc̃¬
pretum opimo digẽnda quo facilius ꝗͥ
suꝑ hoc sentiẽdũ sit. ex retractt̃e cũctoꝵ
ip̃e sibi łecor inueniat. Incentesio decio¬

Expanded text:
uid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba ponenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi lector inueniat. In centesimo se
Abbreviated transcription (Latin):
sigcet. Sciendũꝙ quia ĩ hoc loco t̾ di¬
catur anna. Et p̾mũ quid̾ ac ẜm eiꝰde
lit̾tis scribit. Aleph. Hu he. Tertiũ uoͬ
serat ut nobis manifestiorẽ tribueret
dnẽ liba aĩam. Uͥ aũt.lxx o ⁊ ille obse¬
beth. Ex quo animadutimus.si exalep
scribatur anna. sig̾cari obsecro. Sia̾ ex¬

Expanded text:
ficet. sciendumque. quia in hoc loco ter dicatur \'anna\'; et primum quidem ac secundum eisdem litteris scribitur, aleph, nun, he, tertium uero serat, ut nobis manifestiorem tribueret ine, libera animam meaHE. Ex quo animadvertimus, si ex ALEPH scribatur ANNA, significari obsecro; sin
Abbreviated transcription (Latin):
innoiẽ dñi. in hebred legitur. anna. a¬
donay. osanna.anna.Adonayassiana.
baruch. albabasen.adonay Qḋ aquila
simachꝰ theodotion. et quinta editio. re
quid in latino mutare iueamur. ita

Expanded text:
ine Domini, in Hebraeo legitur, ANNA ADONAI, OSIANNA, ANNA ADONAI ASLIANNA; BARUCH ABBA BASEM ADONAI. Quod Aquila, Symmachus, Theodotio, et Quinta Editio, ne quid in Latino mutare videamur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
uincamus heresim emortua s ut ĩpen¬
tiam acq blasphemiã nr̃is ẜ monib cõ¬
futemus meliusꝙ hoc facẽt scĩtas tua
ne ꝯpellamur ꝯ̃ hereticũ nra laudare.
scĩ fiuii comuẽs albina pimarius ⁊ ne¬
lania płimu uos salutant. has licte¬
rulas de scã bethleem scõ pbr̃o inno¬
centio tradidi ꝑ ferendas. Neptis urã
affectione uenãbiles patres.

Expanded text:
onuincamus haeresim emortuam, sed ut inperonuincamus haeresim emortuam, sed ut inperitiam atque blasphemiam nostris sermonibus confutemus; meliusque hoc faceret sanctitas tua. ne compellamur contra haereticum nostra laudare. sancti filii communes. Albina. Pinianus et Melania, plurimum uos salutant. has litterulas de sancta Bethleem sancto presbytero Innocentio tradidi perferendas. neptis uestraffectione uenerabiles patres.
Abbreviated transcription (Latin):
tutum nr̃arum. s nũc maxĩe quia coopa¬
torib et auctorib uob̾ heĩs celestinã t¬
iugłata ẽ que ita infecit corda młtoru
ut cũ suꝑatos dampnatosꝙ  eẽ sẽtiant
tñ uenena mentiũ nõ obmittũt ⁊ qd̾ sol̃
post̾ nos od̾unt ꝑ quos putant se liber
pascitur ut aliene blasphemie u̾ba fri¬
uola subministret. sciatis meipos libros
inscedulis mͥ missos a scõ frẽ nro eusebi¬
inde uł in gruentib morbis uł dormi¬
cione scẽ et uenabilis filie urẽ eustochi
ita doluisse. ut ꝓpe modũ ꝯtẽpnendes
putarẽ. In eode enĩ luto hesitat ⁊ excep¬
tis u̾bis tinnulis atq emardicacis nͥ
aliud loquitur. Tñ multu egunus ut
dum epłe tue meeq iridere cõatur. aꝑ¬
tius se ꝓderet et blasphemias oĩb pate¬
faceret. quicꝗd eĩ ininiẜabili illa syro
uenus indere. Si aũt deus uita tͥbu¬
erit a notarioꝵ hũerimus copia pauas
lucubratiũculis rendebimus nõ ut ꝯ¬

Expanded text:
tutum uestrarum sed nunc maxime, quia cooperatoribus et auctoribus uobis heresis Caelestina iugulata est, quae ita infecit corda multorum, ut, cum superatos damnatosque esse se sentiant, tamen uenena mentium non omittant et, quod solum possunt, nos oderint, per quos putant se libertpascitur, ut alienae blasphemiae uerba friuola subministret, sciatis me ipsos libros in schedulis missos a sancto fratre nostro Eusebiinde uel ingruentibus morbis uel dormitione sanctae et uenerabilis filiae uestrae Eustochiae ita doluisse, ut propemodum contemnendos putarem; in eodem enim luto haesitat et exceptis uerbis tinnulis atque emendicatis nihil aliud loquitur. tamen multum egimus, ut, dum epistulae meae respondere conatur, apertius se proderet et blasphemias omnibus patefaceret. quicquid enim in miserabili illa synodnaeniis respondere. si autem dominus uitam tribuerit et notariorum habuerimus copiam. paucis lucubratiunculis respondebimus, non ut c
Abbreviated transcription (Latin):
Ulti utroq claudicant pede ⁊ nec ꝗ
affectum erroris pristini cũ p̃dicã¬
di cande nõ hẽant lib̾tate. Scĩ frẽs qui
cum nra sunt ꝑuitate pͣcipue sc̃c ac uere¬
rabiles filie tue supplicit salutant frẽs
dium ut noĩe meo salutes p̃cor coronã
tuam. capta ierłm. tenetur anabuchodo

Expanded text:
ulti utroque claudicant pede, et ne fhabentes affectum erroris pristini, cum praedicandi eamdem non habeant libertatem. Sancti fratres qui cum nostra sunt parvitate, praecipue sanctae ac venerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. Fratres meo nomine salutes, precor coronam tuam. Capta Jerusalem tenetur a Nabuchodo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ seraphyn. Illa lautãt. filius hoĩs se¬
det. Filius hoĩs angłoꝵ ore laudatur. Ꝙ
angłos malos uicerit. de neꝗtus spãlib
que sũt incelestib triũphau̾it. ꝙ fecerit᷑
siles angłoꝵ hoĩes inquib añ erãt cõta

Expanded text:
 Seraphim. illa laudant, filius hominis sedet filius hominis angelorum ore laudatur, quod angelos malos uicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in caelestibus triumphauerit, quod fecerit similes angelorum homines, in quibus ant
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. et apłi nõ incelligebãt Demq expĩa¬
natione ꝓposite ꝑabose postulabant. ¶ꝑse
dõ ih̾s cum lic̾etut legisti in libro euã
Subiecit in p̾teriorib. Omis qui audiẽiͭ
uba mea et fecit ea. silis erit hoĩ sapienti
Don gͦ qui auit tm̃modo silis erit. sed
qui facit que audieĩt. Ergo neq fcõ
sine auditõe. n auditio sine fcõ põt eẽ
sapientis. s qui audit ⁊ facit. Audianui
gͥ ut incelligamꝰ. Faciamus ut intelle¬
xisse nos ꝙ audiuimꝰ ꝯꝑbem.¬

Expanded text:
s et apostoli non intellegebant; denique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euangsubiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciamus ut intellexisse nos quod audiuimus conpro
Abbreviated transcription (Latin):
et fieres mulis exhoĩe. Uindicatur
etum peccaste alt̾ ẽẽ cepisti. Illud ꝙͣ
ẽẽ. s p̃mio. Ita ygo illa qua adyginẽ et si
Condẽnanis aut in eo ꝙ ip̃e mutatus es.
ut fiẽs ex hoĩe ẜpens. mulus. equus. uulpe¬
cula. Hus nos enĩ noĩb iã scriptura ꝯtẽp¬
mus. Inaliꝗb tñ codicib inueimus. Ma¬
nus cue fecunt me et plasmau̾nt me. Hec
istud alienũ. Qͥa iob dixit. man̾ tue fecer¬
munus infundat. nec infi̾mũ opus dese¬
rat. Gub̾nator fluctuãte nauigio plus la¬
boris ĩpendit. ꝙ̃ cũ scdo remigiũ labitur
plalit̾. nõ manu. At uõ alibi ait. Ego na¬
numã solidani celum. et manus ma fecit

Expanded text:
et fieres mulus ex homine. uindicatur et fieres mulus ex homine. uindicatur enim peccasti, aliud esse coepisti, illud quoesse, sed praemio. ita imago illa, qua ad imaginem et sicondemnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens mulus equus uulpicula. his nos enim nominibus iam scriptura condemmus. In aliquibus tamen codicibus inuenimus manus tuae fecerunt me et plasmauerunt me. nec istud alienum, quia et Iob dixit: manus munus infundat, nec infirmum opus deserat. Gubernator fluctuante navigio plus laboris impendit, quam cum secundo remigium labitur pluraliter, non manum. At vero alibi ait: Ego manu mea solidavi coelum . Et: Manus mea fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Tue aĩe licitur ĩcanticis. nͥ te cognouĩs
formosa ĩmulienb. Cognosce te aiã. ꝗa
nõ de tr̃a. nõ de luto es. Quia ĩsufflauit
te ds̃. ⁊ fecit mnaĩam uiuẽte. Opus esma¬
gnificũ. de ĩ spiratioẽ gnãtum. Attende
excuĩ inspiratõe ꝯsistis. Grande inquid
hõ et p̃tiosum. uir miẜicors. Uirũ fidelẽ
opus ẽ inueĩre. Disce hõ uͥ gͣndis atꝙ
p̃ciosus sis Uilem te tr̃a demõstrat. S
głiosum uirtus facit. Fioes ranũ. yͣgo p̃¬
ciosum. An ꝗcꝙͣ tam p̃tlosũ qͣ ygo ẽ dei.¬

Expanded text:
ae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo, ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ exꝑs laboris ẽ. S tñ scͥpture uͥba
quid ald̾. nͥ studiosam tui oꝑonẽ eiꝰ ostẽ¬
dunt: Ego sideus maiore quodã studiꝰ
te c eauit. cur ip̃e tui studiũ dereliquas.
mat ad deꝰ ꝓpħa. Opus tuũ dnĩe ne deẜas.
nõ derelinquas. Te auctorẽ ꝯueĩo. te tẽo
accing̾e. qui accinctus es ut creares. dic
ip̃e dauid quid senẜis. Curdixis. manuꝰ
tue fec̾unt me. S dixisti inferius. Dne
bestias nõ fecer̃t man̾ tue. s dixisti.ꝓ
ducant aque reprilia aĩaꝵ uuẽcium.

Expanded text:
quidem expers laboris est; sed tamen scripturae uerba quid aliud nisi studiosam tui operationem eius ostendunt ? ergo si deus maiore quodam studio te creauit, cur ipse tui studium derelinquas mat ad deum propheta: opus tuum, domine, ne deseras, non derelinquas. te auctorem conuenio, te teneo diumentum accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, quid senseris, cur dixeris: manus tuae fecerunt me. sed dixisti inferius: domine,bestias non fecerunt manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum uiuentium,
Abbreviated transcription (Latin):
adpsalmũ. Itaq pͥmus u̾siculꝰ e̾. Ioti
Anus cue fecerit me ⁊ ꝑauerũt me. da
mͦ intelłctum. ut disca madata tua. Ma¬
gne ꝯm̃datioĩs usus exordio ẽ. ut opuꝰ
dei ẽẽ se dicẽt. quo facilius cuta oꝑis syi
grãm fauor inclinaretur auctoris. Gn¬
dis ⁊̃ progatuia ẽ etiã inreb hũanis u
aliꝗs oꝑib et bñ ficus foneat sius. nec
m̾itũ spectet alienũ. s insue grẽ munuꝰ
opus dei. nemo dubitauit. Ma et fabͥ¬
cam ip̃am humani cors siꝗs ipa consi¬
derare uelit. nicħ potit int̾ra p̃ciosius
iudicare. Est enĩ bõ statu celsus. uultu s̃¬
corus. cesanegͣtus. Ñ maluũ cet̾orum
more cuuatus Aiantiũ. s ip̃o nẽ mirx sb̾li¬
mis. qui celum lib̾o spectet obtutu. Mliã
captine ẜuitute cͥuicis dep̃ssus int̾ra. s
tanꝙͣ porie ꝯscius lib̾tatis. ⁊ locuplex syi
testis auctoris. Uerũt̃ incet̾is aiantib

Expanded text:
mum. Itaque primus uersiculus est: manus tuae f ecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam mandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus osissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim corus, caesarie gratus, non in alvum caeterorum more curvatus animantium, sed ipso naturae jure sublimis, qui in coelum libero spectet obtutu; nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus in terram, sed tamquam propriae conscius libertatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝙ sit diuĩe siłe yͣgĩs. Pptẽa pͣgo ad
eũ qui ẽ adyͣgine uenit. et q̃nt ygo eu
qui ẽ adsilitudinẽ sui. ut itm signet. ut it
mortius ẜgens cũ clausos discipulos rep¬
piss. claustris ing̾ssus ẽ manẽtib. dix̃
misit me pat. et ego mitto uos. Cũ hoc di¬
xiss. insufflauit eis ⁊ dix̃. Accipite sp̃ se.¬

Expanded text:
is. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet, ut itermortuis surgens cum clausos discipulos repperisset, claustris ingressus est manentibus et dixit sit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis et dixit: accipite sp
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ. imitatores dei estote. sic et ego xͣ.
celi ornañta gratus mĩatur a sytor. ecla¬
hoĩem fecit. quẽ aĩantib uiuẽt b ante¬
ferret. Dequo nõ ĩmito celestis sina re¬
sultauit. Faciamus hoĩez ad ymaginẽ
et siłitudinẽ nr̃am. Cet̾a dixit ⁊ fca siĩ
mandauit et cata sũt. Ut hõ fiat spãlis

Expanded text:
dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. caeli ornamenta gratus miratur adsertor. euahominem fecit quem animantibus uiuentibus anteferret, de quo non inmerito caelestis sententia resultauit: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. cetera dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt: ut homo fi
Abbreviated transcription (Latin):
que huãna sũt hũc usũ eẽ cognoscimus.
Ut cui succedt ꝓsꝑa aĩus elatiorsit. Cuimỹ¬
di huius ĩfesta sunt et pocentia aliciuĩ ad¬
u̾sa. tunc ꝯfugiat. tũc opem q̃rat. Ut uel
rogando suꝑioris mitiget pt̃atẽ. uł se uibꝰ
armet aduictis. ne qͣi inferior potentioriꝰ
uirib opprimatur. Deniq hiẽmias sb̾hac
lict̾a sic ait. Manus suas extendit qui tͣ¬
bulant inoĩa desideria eiꝰ. Uidit eĩ gts in¬
trocuntes inscĩficatoe suã quib manda¬
sti ne intioirẽt inecc̾a eiꝰ. De hierłm̃ uti¬
ꝙ hoc dicit ꝓpheta. Cuiꝰ deplorat erĩmã. cͥ
p̃cessit desolatio et destitutio. ut p̾tea seq̃re¬
soleuerat et inflato se coede iactauat. ut
caput tenere nõ possit dñn ihm. Idest
huĩlitate grãm. iustitiã. sapĩa. hoc ẽ uẽ
fidei magistium nõ tenẽt. Et ideo dñs
castigauit eã qui mod̾ator oĩum nouit
quẽ admodũ unũq̃ castiget. Ut enim

Expanded text:
quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi inferior potentioribus uiribus obprimatur. Denique Hieremias sub hac littera sic ait: manus suas extendit qui tribulat in omnia desideria eius; uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne introirent in ecclesiam eius. de Hierusalem utique hoc dicit propheta, cuius deplorat aerumnam, cuius praecessit desolatio ac destitutio, ut postea sequereenim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut caput tenere non posset dominum Iesum, id est humilitatem gratiam iustit am sapientiam, hoc est uerae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui moderator omnium nouit quemadmodum unumquemque castiget. ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
onũ mͥ lexoris cui. suꝑ milia aur q ãge̾.
Non quicũq hoc dicit. ĩ morans hoc dicit.
dignatus ẽ. Petrus hoc cdixit. et ꝓbauit af¬
qui de fosso auro ĩcubat. No dicit peciuo sus
qui cotidiana emolumta solicito ronatur
affectu. Qui cotiͤ opes aggerat. qui hered¬
tatum tendit aucupia. Qui cͥca egrotãtis
lectulum indefessas ex̾cet excubias. Hic
aliqui legem oris dei. tãꝙͣ lege u̾bi dei ac¬
cipiunt. Ut sidicas legẽ dexte dei. Bene g
et hoc ꝯuenit petro dicenti. Uba uite etneͤ
hẽs. et nos relinꝗmus te: hxc ẽ. lex orᷤ tru
suꝑ milia auri et argenti. Et possumꝰ tm̃
deẜere bonũ. et scłi huiꝰ emolum̃ta capta
re: Sz moyses lex oris dei põt clici. ꝑquez
locutus ẽ dñs. et dedit legem.x.
desolatio. Nec discors ac disscans uidetũ
int̾pretatõ. Si quidẽ qui desolati fũt citius
ꝯfitẽtur. Mag̃ enĩ scłis reb aĩmus ex
tolli solet. Cum aut̃ urguetur adu̾sis. tc̃
diuinũ implorat auxiliũ. Uam et inhus

Expanded text:
onum mihi lex oris tui super milia auri et argenti. non quicumque hoc dicit, immo rarus hoc dicit, dignatus est. Petrus hoc dixit et probauit ef auarus hoc dicit, qui defosso auro incubat, non dicit pecuniosus, qui cotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei acciet hoc convenit Petro dicenti: Verba vitae aeternae habes, et nos relinquemus te ? hoc est, Lex oris tui super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit legem. X.uel certe \'desolatio\'. nec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus anim urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his
Abbreviated transcription (Latin):
aũs ait. dabit insepulturã os suũ. osten¬
dit q̃dam supͣ modũ pitĩe tacitũntatem
ut t̾a quã sepeliat os ꝓprium ne loq̃tur.
Et uelut qͣdam a ge uirtutũ obstruat.
ne uecẽ doloris emitrat. Tantũ pondu
uelut busto qͥdam ac tumulo sepeliat ac

Expanded text:
autem ait: dabit in sepultura os suum, ostendit quandam supra modum patientiae taciturnitatem, ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur, et uelut quodam aggere uirtutum obstruat, ne uocem doloris emittat, tantum pondusuelut busto quodam ac tumulo sepeliat ac
Abbreviated transcription (Latin):
untute atq insigne patie. ait. Qui ce ꝑ¬
cusẜit inmaxilla. p̃be ei et alt̾am. Uult cĩ
discipulos suos et inumaꝵ ẽẽ patientes.
nec refeĩre facile nedum ferre. Patia enĩ.
hũilitatis inditium ẽ. Et ideo qm̃ desola¬
ta erat ac destituta hierłm. dabit ĩquit ꝓ¬
cutienti maxillã suam. Ut nõ se sbaucat
iniurie.nec declinet cedis dolorẽ. s ꝓcuti¬
enti maxillã se offerat. Utrũq ĩtelligi p
Siue ei qui ꝑcutere incipiat. siuie ei q̃ ia
pensẜit. Ut illud euãgelicũ ꝯpleatur. Q

Expanded text:
tiae ait: qui te percusserit in maxillam praebe ei et alteram; uult enim discipulos suos et iniuriarum esse patientes nec referire facile, nedum ferire; patientia enim humilitatis indicium est. et ideo, quoniam desolata erat ac destituta Hierusalem: dabit, inquit, percutienti maxillam suam, ut non se subducat iniuriae nec declinet caedis dolorem, sed percutienti maxillam offerat. utrumque intellegi potest, siue ei qui percutere incipiat siue ei qui iam percusserit, ut illud euangelicum compleatur: q
Abbreviated transcription (Latin):
de formitate miẜabili. Qd̾ utiꝙ ex libꝰ re¬
gnoꝵ pt̃ incelligẽ. Quippe cũ ꝯuitiaretur
semei filius gerascõ dauid.aurũ sanguina¬
riũ appellans. et maledicẽt ei qñ fugiebat
filium suũ absalon. particitalia ad tp̃s be¬
la declinãs. taçebat rex. et sũmũ patiẽ ir
signe prabat. Et enĩ cũ tẽptatiois sue tp̃s
incelligẽt ut ei parricidale p̃liũ mouẽtũ
mag̃ humilẽ se uolebat uderi. quo dõ
mitigaret offensa. ꝙͣ exaspandũ eiꝰ ar¬
bitrabatur insua tẽptatõe iudiciũ. si for¬
te suas iniurias ultũ iret. Uñ et ad ppli
ducem abessen ũdicare cupientẽ.ait.
Quid m et tibi ẽ fili sanie. Ido maled

Expanded text:
deformitate miserabilis. quod utique ex libro Regnorum potes intellegere. quippe cum conuiciaretur Semei filius Gera sancto Dauid, uirum sanguinarium appellans, et malediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat rex et summum patientiae insigne praestabat. etenim cum temptationis suae tempus intellegeret, ut ei parricidale proelium moueretur, magis humilem se uolebat uideri, quo domini mitigaret offensam, quam exasperandum eius arbitrabatur in sua temptatione iudicium, si forte suas iniurias ultum iret. unde et ad populi ducem Abisai uindicare cupientem ait: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? ideo male
Abbreviated transcription (Latin):
rorunat᷑ lib̾ illius testĩonio ẽ. An forsi¬
ca pitagoram. ⁊ architã. tarentinũ et
pubuum et scipionẽ in sexto thespolipaᷤᷤ
re nolu̾int. obtrectatores nr̃i. g̃maticorũ.
audire nõ p̃t si mũdiorẽ uuginitatẽ di
subiecimus ⁊uet̾is.t. typos eua̾głice ueĩ¬
tati ꝓfecisse monstrauimus. ¶eta q̃ in
librs nr̃o rep̾hensa sũt. uł leuiora puta l
adeũdem sensum ꝑtinẽtia. Uñ adea R̾n¬
dere nolui ne libelli exced̾em magnitudiꝰ
et tuo iuder ingenio diffidere ꝙ̃ pr̃onimr
cãe mee ante habui q̃m rogare. Igit᷑ hoc
in exͥma uoce ꝓtestor me nec dãpnare ny¬
pcias nec dampnasse rendisse  adu̾saĩo
nõ meorũ insidias formidasse uͥginita¬
tẽ aucẽ incelum fo nõ quia hẽo. s qr ma¬
gis miror. qd̃nõ heo.Ingenua au̾ecunda
confessio ẽ. quo ip̃e careas id inalus pre¬
dicare.Nũquid quia g̃ui corͤ t̾re h̾eo. aui¬
se p̃cipitet. Prima ẽ uirgintas anatitate
Sccũda uirginitas aẜa natitate. Non ẽ irx

Expanded text:
stimonio est. An forsitan Pythagoram, et Architam Tarentinum, et Publium Scipionem in sexto de Republica, dre noluerint obtrectatores mei, Grammaticorum audire non potest, si mundiorem virginitatem diti typos euangelicae ueritati profecisse monstrauimus! cetera, quae in libro nostro reprehensa sunt, uel leuiora puto uel ad eundem sensum pertinentia; unde ad ea respondere nolui, ne et libelli excedere magnitudinem et tuo uiderer ingenio diffidere, quem patronum causae meae ante habui, quam rogarem. igitur hoc extrema uoce protestor, me nec damnasse nuptias nec damnare; respondisse aduersario, non meorum insidias formidasse. uirginitatem autem in caelum fero, non quia habeo, sed quia miror, quod non habeo. ingenua et uerecunda confessio est, quo ipse careas, id in aliis praedicare. numquid, quia graui corpore terrae haereo, auie praecipitet. prima est uirginitas a natiuitate, secunda uirginitas a secunda natiuitate. non est meus
Abbreviated transcription (Latin):
S quõ nõ dampna̾tur hee nuptie ita
nec p̃dicantur. Solatia miẜie sũt ñ lau¬
des ꝯtinẽtie. Uñ et inalio loco dixi.aibi
unus maritus exceditur. nicħ refert. s
an tͣt̃ius sit quia desinit eẽ monoganuꝰ.
Omĩa licent s nõ omĩa expeduĩt. Nõ dã¬
no bigamos nec trigamos et si dici põt

Expanded text:
sed quomodo non damnantur istae nuptiae, ita nec praedicantur. So- LATIA MISERIAE SUNT, non laudes continentiae. « Unde et in alio loco dixi: Ubi unus maritus an tertius sit, quia desinit esse monogamus. Omnia licent, sed non omnia expediunt . Non damno digamos, immo nec trigamos, et, si dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
mn excepto prepost̾o ordine nec sensu
nec u̾ba mutaui.¶Transcamus ad re¬
liqua. Eplan enĩ breuitate festinat o¬
dius. bonũ ẽ eis: sic ꝑmaneãt ut ego.
Si ãt nõ se ꝯtinẽt. nubant. Meliꝰ ẽ enĩ ny¬
bere quã uri. Ꝙ capłm nos sic int̾p̃tati sy¬
mus. p̾tquã nuptis ꝯcesserat usu ꝯiugii
et oñderat se qd uellet quio ue ꝯced̾et. trã¬
sit ad inuptas ⁊ uiduas ⁊ sui ꝓponit exͦ
et feuces uocat si sic ꝑmanẜuit. Si autez

Expanded text:
 excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat ouiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint; si au
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. sp̃s ã adu̾sus carnẽ ħ inuicẽ sͥ ady¬
sautur ut nõ que uolumus illa faciamuᷤ
Qñ al qd tibi aspum uidetur ĩ nr̃o opus
ni uirgo ꝓpetua mat̾ et uirgo.xͨ eñĩ clay¬
sis ingressus ẽ ostus et ĩsepulcro eiꝰ qd̾ no¬
uã et inpetra dunssima excisum fu̾at nͨ

Expanded text:
spiritus aduersus carnem; haec inuicem sibi aduersantur, ut non, quae uolumus, illa faciamus. quando aliquid tibi asperum uidetur in nostro opuscnostri uirgo perpetua, mater et uirgo. Iesus enim clausis ingressus est ostiis; in sepulchro eius, quod nouum et
Abbreviated transcription (Latin):
se boni. Uelut si dicẽt. melius e unũ oci¬
lum hr̃ẽ q̃m nullu. Et p̾t paululũ cum
apostropham fecisser ad apłm intuli. Si
re. s dic simplicit᷑. bonũ ẽ nubere suspecta
ẽ mͥ bonitas eius rei qua magnitudo al¬
tius rei mali: malũ eẽ. cogit inferius. Eg
aũt nõ leuius malum. S sĩplex ꝑ se bor
uolo. Uult apłs innuptas absq corrp¬

Expanded text:
se boni, uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere quam nullum. et post paululum, cum apostropham fecissem ad apostolum, intulrare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apostolus innuptas et
Abbreviated transcription (Latin):
ut abono cͥatore ꝯdica: ad ꝯꝑatõem ma¬
iorum uanitas appellãtur. Ubi grã. lucͥ¬
ꝯfer. ⁊ ceca ẽ. Lunã soli uige. nõ rutilat.
iob quoꝙ legimus abaldach dictũ de
impio. Aueliatur de tabna culo suo fi¬
ducta eius et calcet suꝑ eũ. qĩ rex inte¬
ritus. Hĩtent intab̾naculo illius socq̃
eis qui nõ ẽ. Haut dubiu qui dyã¬

Expanded text:
ut a bono creatore condita, ad conparationem maiorum uanitas appellantur. uerbi gratia: lucerconfer, et caeca est; lunam soli iunge, non rutilat; Iob quoque legimus a Baldad dictum de inpio: auellatur de tabernaculo suo fiducia eius et calcet super eum quasi rex interitus. habitent in tabernaculo illius socii eius, qui non est, haud dubium quin dia
Abbreviated transcription (Latin):
acom uł uirgines eligũtur. aut utdui aũ
c̾te p̾t sacerdotiũ in et̃nu pudici. Quid nb̾
ip̃is illudimus ⁊ irascimur si sudantibus
sp̃ adcoitum. p̃mia pudicitie denegentur.
uoli̾mus opipare ꝯmede̾ uxorũ ad herere
ꝯplexib ⁊ in nuo uirginũ ac uiduaꝵ reg̃¬
ingluuies sordes ⁊mũditia.saccus ⁊ seric̃
lazarus recepit mala inuita sua. et diues
ille pupurat crassus et nitidus. fruitus ẽ
tem tenẽt loca. Miẜie delitus. delicie mi

Expanded text:
uirgines eliguntur aut uidui aut certe post sacerdotium in aeternum pudici: quid nobis ipsis inludimus et irascimur, si subantibus semper ad coitum praemia pudicitiae denegentur? uolumus opipare comedere, uxorum haerere conplexibus et in numero uirginum ac uiduarum regningluuies, sordes et munditiae, saccus et sericum? Lazarus recepit mala sua in uita sua et diues ille purpuratus, crassus et nitidus, fruitus est tem tenent loca — miseriae deliciis et deliciae mi
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut nubẽtib q̃ ĩ carne tribuło ẽ ĩqua
sola uitebant̾ hr̃e telitias quro ent reli
fuit ad uirginitatis bq̃tudie p̃dicantũ.¬
egregius. ac eruditus ĩseripturis ⁊ nurgo
ace iurguns dector ad in illo ẜmone ie¬
p̃henditur. In libro queq adeustochium
multa duriora de nuptus diximus. Et re¬
mo suꝑ hcͣ re lesus ẽ. Amacor quippe casti¬
tatis pconiũ pudicitie intenta aure cap¬
tabat. lege ttulianũ. lege cyprianũ. lege
ambr̃ etia cum illis me accusa ł liba. In¬
uente sunt plaucine fabule ⁊ scioli tm
addetrahend̃. qui in eo se doctos ostetare
uelint.si oĩuz dc̃a lacͥent ⁊ĩ una atꝙ ea¬

Expanded text:
Si autem nubentibus et in carne tribulatio sola videbantur ecesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem praedicaneruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquid in illo sermone reprehendit? in libro quoque ad Eustochium multo duriora de nuptiis diximus et nemo super hac re laesus est; amator quippe castitatis praeconium pudicitiae intenta aure captabat. lege Tertullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis me uel accusa uel libera. inuenti sunt Plautinaefamiliae et scioli tantum ad detrahendum. qui in eo se doctos ostentare uelint, si omnium dicta lacerent et in una atque ea
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ dicit ad ip̃m ⁊ rẽ iꝑ̃a tacet nõ eu
noiare palam coitum s uerecũte oñde̾.
tet uos sathanas ꝓpter ĩ ꝯtinetia ura.
An qr dixi ⁊ musicamꝰ ad huc nuptias
nõ uocare indulgentiã s p̃ceptũ. Qd̃ si

Expanded text:
 id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. tet uos satanaspropterincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uoc
Abbreviated transcription (Latin):
regite obsetro uos demostenẽ. logite tul¬
lium. Aut si forsitã rethores uobis displi¬
cent quorũ artis ẽ iussiłia mag̃ quã uã
dicere logite platonẽ theophastu ⁊ xeno¬
fontem anstotilẽ et reliquos quidẽ de soc̃¬
nõ sensuum. Quis sensus nõ uictorie. O¬
sum et porphirium. Considerate quibus
argum̃tis. et quã lubricis ꝓbreuiata diã¬

Expanded text:
legite, obsecro uos, Demosthenen, legite Tullegite, obsecro uos, Demosthenen, legite Tullium; ac ne forsitan rhetores uobis displiceant, quorum artis est uerisimilia magis quam uera dicere, legite Platonem, Theophrastum, Xenophonta, Aristotelen et reliquos, qui de Socranon sensuum? qui sensus non uictoriae? Osum et Porphyrium: considerate, quibus argumentis et quam lubricis problemata dia
Abbreviated transcription (Latin):
uirgam in docendo ⁊ me ĩlibris sius quit
uł pret̾miserim uł addiderĩt doceant. Nep̃¬
hensores nõ audio sequor magrõs. Delica
ta doctrina ẽ: pugnãti ictus dictare de m̾¬
ra. Et cum ip̃e ũguentis delibratus sis. ci¬
entũ milite acc̃are formidĩs. Nec ħ̾ dicẽs
p̾se pugnare qui me uiderĩt uuluatũ. No¬
lo tñ tale ctamẽ in quo te tm̃ ꝓtegas et
torpenti dext̾a sinstra clipeum circũ feras.
Aut feriend̾ tibi ẽ aut cadend. Nõ p̾su te
estimare uictorẽ nisi ad u̾sariu uidero su¬
patum. Legimus erudissimi uiri inscolis
uagam eẽ disputatõem et adu̾sano iendẽ¬
te nuc ħ nũc illa ꝓponẽ. argum̃tari ut li¬
bet aliud loqui aliud age̾ panẽ ut d̾r ostẽ¬
dere lapidẽ tenẽ. Inseq̃nti aut̃ aꝑta fronte
malt̾o docend̾ ẽ. Sume stancẽ inp̾lio et
deuita piclitante. studiosus magr̃ docea.
Noli ex obliquo ⁊ uñ nõ putatur uulnus
inferre: directo pcute gladio t̃pe tibi ẽ ho

Expanded text:
irgam in docendo; et me in libris suis, quid vel praetermiserim, vel addiderim, doceant. Reprehensores non audio, sequor magta doctrina est pugnanti ictus dictare de muro et, cum ipse unguentis delibutus sis, cruentum militem accusare formidinis. nec haec dicens posse pugnare, qui me uiderint uulneratum. nolo tale certamen, in quo te tantum protegas, et torpente dextera sinistra clipeum circumferri. aut feriendum tibi est aut cadendum. non possum te aestimare uictorem, nisi aduersarium uidero trucidatum. Legimus, O eruditissimi uiri, in scolis uagam esse disputationem et aduersario respondentem nunc haec nunc illud proponere, argumentari, ut libet, aliud loqui, aliud agere, panem, ut dicitur, ostendere, lapidem tenere; in sequenti autem aperta frons in altero docendum est. tu me stantem in proelio et de uita periclitantem studiosus magister doceas. noli ex obliquo et, unde non putaris, uulnus inferre: directo percute gladio. turpe tibi est
Abbreviated transcription (Latin):
dixo melius ẽẽ iurginẽ q̃m nupta bono
melius p̃tuli. Si aut altum gradũ feto.
melius ẽ nubere qͣm fornicari. ĩ nõ bono
melius. s malo bonũ p̃tuli. anulta duie¬
sitas ẽ inter idmelĩ qd nuptus ⁊ uter
id qd fornicatõi anpoit᷑. Obsecro te quid
inhac dissertione pectaui. ꝓpoĩtum mn eãt
nõ ad mea uo lũcater scrpturas trahere.
s id dicẽ qd̾ scripturas uelle intelligebã
Com̃tatoris officiũ ẽ qd̾ nõ ip̃e uelit sed
qd̾ sentiat ille qd̾ int̾pretatur exponẽ. A¬
licquĩ si o̾ria dixit. nõ tam int̾pres ert q̃
adusarius cius qd̾ nititur explanare. e

Expanded text:
e quam nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - \'melius est nubere quam fornicari\', ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem niti
Abbreviated transcription (Latin):
et rep̃hensione dignũ uidetur. tantam
nos int uugintate ⁊ nuptias fecisse
distanciã. q̃ntum int̾ frum̃tu ⁊ ordeu
ẽ. legat scĩ ambrosii deuidius librum.
et inueniet illum int̾cet̾a que de m̃gi¬
nitate et nuptus disputauit q̃ ħ dixis¬
dia integritatis extinguẽt. s a ꝯtinẽtie
ꝑsuasione incipiẽs adinotinẽtie renx¬
dia descendit. Et cu brauium sr̃ne uoca¬
tionis fortib demostrasset. defice tñ in¬
ua. nemĩe passus ẽ. ita plaudes pͥorib¬

Expanded text:
et reprehensione dignum videtur, tantam nos inter virginitatem et nuptias fecisse distantiam, quanta inter frumentum et hordeum est, legat sancti Ambrosii de Viduis librum, et inveniet illum inter caetera quae de virginitate et nuptiis disputavit, etidia integritatis extingueret, sed a continentiae persuasioneincipiens adincontinentiae remedia descendit et, cum brauium supernae uocationis fortibus demonstrasset, deficere tameninuianeminem passus est ita plaudens priorib
Abbreviated transcription (Latin):
scripturaru ꝗdpiam locutus fuisse ⁊ sic̃
uin fortes in ꝯtrou̾sus solẽt fac̾e culpa
p̾mio redimem. Nũc uõ cum int̃pres
mag̃ apłi fũim. q̃m dogmatistes ⁊ ꝯm̃
catoris sim usus officio. quicqd duru
scripturis ꝓb. D iximus si bonum ẽ¬
hoĩ mulierer nõ tangere. malũ ẽ ergo
tangere. Pichil eni bono ꝯ̃rium e ñ
masu. Si aũt malu ẽ et ignoscitur. Iõ

Expanded text:
scripturarum quippiam locutus fuissem et, sicut uiri fortes in controuersiis solent facere, culpam praemio redimerem. nunc uero, cum interpres mentatoris sim usus officio, quidquid durum Scripturis probet. « Diximus: Si bonum est mulierem non tangere, malum ergo est tangere: nihil enim bono contrarium est, ni malum. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i si ꝑcoitu qd̾ munꝰ ẽ impedit: multo
mag qd maius ẽ. Diximus ĩ eode uoly¬
mĩc. panes ꝓponis ex lege nõ potiuissẽ
mulierib rendissent. Nõ utiq ametrici¬
b qd̾ dampnabat᷑ in lege. s ab uxoribus
quib licito iu̾gebant᷑. ppłmi quoꝙ ꝗ łgẽ¬

Expanded text:
per coitum, quod minus est, inpeditur, multo magis, quod maius est. diximus in eodem uolumine panes propositionis ex lege non potuisse comulieribus respondissent, non utique a meretricibus, quod damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito iungebantur. populum quoque, qu
Abbreviated transcription (Latin):
s quo dũ doleo nõ coicasse me cor xp̃i
abstineam me paulisꝑ abuxoris aple¬
xu ut amoris ꝯiugis amorẽ xp̃i p̾fam¬
uideat. Nob̾ cura ẽ nõ quid unusꝗsꝙ
p̾sit: aut uelit. s quid scripture p̃cipiãt
drẽ. Allud quoq in ꝯm̃tariolis meis
eiꝰdem apli carpitur ĩ quib dixi. Ueru¬

Expanded text:
 ut, dum doleo non communicasse me corpori Christi, abstineam me paulisper ab uxoris amplexu, ut amori conjugis amorem Chriuiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scripturae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: ueru
Abbreviated transcription (Latin):
oscquentib. Non gͥ copła nuptiał qͣi el¬
pa.s uitanda. s qͣi ncc̃itatis sartina decli¬
nanda ẽ lexeni astringit uxorẽ ut in la
ed uirum sit. ut ei ip̃e dnẽtur. G laboribus
et dolorib ingnonẽ filioꝵ addicit᷑ nup¬
ta nõ uidua. ⁊ dnatui uiri subdit̃ copula¬
ta nõ uirgo ⁊̃ alio loco. ꝑtio ĩquit ẽpti
dens ꝯiugalis fit diffinitõ ẜiuitutis. et
malum quidẽ qñ neq̃ant se inuice scĩfi¬
care s ꝓdere. Uniu̾sa que nos de u̾gĩtate
ac nuptiis lato ẜmone diffudim. ille b¬
ui arcauit ꝯpendio. In paucis multa cõ¬
p̾hendens. uirginitas abco ꝑsuasio cõti¬
nẽtie nuptie remcdia ĩ ꝯtientie p̃dicat᷑
et significant. a maiorib ad minora de¬
scendens uirginib brauium suꝑne uoca¬
tionis oñdit. nuptas ne inuia deficiãt
ꝯsolatur. Alios laudat: alios nõ despicit
et puto mulco minorẽ distantiã int fry¬
mentu et ordeũ quã int̃ ordeũ ⁊ corpus

Expanded text:
ntibus: Non ergo copula nuptialis quasi culpa vitanda, sed quasi necessitatis sarcina declinanda est. Lex enim astringit uxorem, ut in lajus ad virum sit, ut ei ipse dominetur . Ergo laboribus et doloribus in generatione filiorum addicitur nupta, non vidua: et dominatui viri sola subditur copulata, non virgo. Et in alio loco: Pretio, inquit, empti niugalis definitio seruitutis; et malum quid est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, sed perdere? uniuersa, quae nos de uirginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille breui artauit conpendio in paucis multa conprehendens. uirginitas ab eo persuasio continentiae, nuptiae remedia incontinentiae praedicantur. et significanter a maioribus ad minora descensus: uirginibus brauium supernae uocationis ostendit, nuptas, ne in uia deficiant, consolatur; alios laudat, alios non despicit; et puto multo minorem distantiam inter frumentum esse et hordeum, quam inter hordeum et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Si dubitantis ẽ nõ ꝯfirmantis uic d̾¬
bonum e̾ tangere. ego quid bono ꝯriũ
sit qĩ qui illa cetig̾it nõ euatat. Uiceᷤ
ergo nõ de ꝯiungib nos exponẽ s de coi¬
tu simplicit᷑ disputare qd̾ ad ꝯpatõem
pudicitie ⁊ uirginitatis ⁊ angelice sili¬
tudinis. bonum ẽ hoĩ muliere nõ tan¬

Expanded text:
Si dubitantis est, non confirmantis. bonum est non tangere, ego, quid bono contrarium sit, quasi, qui illam tetigerit, non euadat. uides igitur non de coniugibus nos exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad conparationem pudicitiae et uirginitatis et angelicae similitudinis bonum sit homini mulierem non tan
Abbreviated transcription (Latin):
de unginib nuptusꝙ dixisse. s maioꝵ
in oĩb secutum eẽ sñĩam ta hiuꝰ urdelici
quã reliquoꝵ qui de ecc̃asticis dogmatibꝰ
disputarunt quoꝵ emulari exopto ne¬
głntia potius qua alioꝵ obscurã dili¬
gentiã. Nument ꝯ̃ me marici q̃r dixe¬
rim. oro te qͣle illud bonũ ẽ qd orare ꝓ¬
do impleo mariti officiũ nõ impleo cõ¬
tinetis. Iubet idem apłs alio loco ut
bitum reddo. orare nõ p̾sum. ħ qr dixi
te ex ꝯsensu ad temp̾ ut uacetis orõi. Pa
apłs dicit. qñ coimus cu uxorib oare
nõ posse. Petrus adꝯtinetia cobortatur.
bide et dolose ⁊ nebulose aque fluunt.
nõ ẽ aluei culpa s foncis. An idcuto ar¬
guor qd̾ de meo sũ ausus addice q̃le iͨ

Expanded text:
 maiorum in omnibus secutum esse sententiam, tam huius uidelicet quam reliquorum, qui de ecclesiasticis dogmatibus disputarunt; quorum aemulari exopto neglegentiam potius, quam aliorum obscuram diligentiam. tument contra me mariti, quare dixerim: oro te. quamdiu impleo mariti officium, non impleo continentis. Iubet idem apostolus in alio loco, ut bitum reddo, orare non possum. hoc quare te ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Pas dicit, quando coimus cum uxoribus, nos orare non posse; Petrus ad continentiam co-hortatur, bidae et nebulosae aquae fluunt, non est aluei culpa, sed fontis. an idcirco arguor, quod de m
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuis enĩ tam hedes et sic ĩ scribendo rudi
ut idẽ laudet et dãpn. edificata destiuat de
structa edificet ⁊ cũ adu̾sariũ uicit suo nouiᷤ¬
sime mucrone feriatur. Si rustican hoĩes ⁊
uł rechorice uł dialctice artis ignan detrahe¬
rent m tribue̾m uenia ĩꝑitie nec acc̃atõe

Expanded text:
Quis enim tam hebes, et sic in scribendo rudis est, ut idem laudet et damnet? aedificata destruat, et destructa aedificet? et cum adversarium vicerit, suo novissime mucrone feriatur? Si rusticani homines, et vel rhetoricae, vel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem veniam imperitiae, nec accusationem
Abbreviated transcription (Latin):
quã dissiłator sit eiꝰ qd̾ agit. Uidentũ uͥ
ba simplicia ⁊ qi innocentis hoĩs ac r̾ti¬
cani. ⁊ qui nec facẽ nec debere nec decli¬
nare nouit insidias. s quacq respexĩs
flumina sunt. Het ĩca capit om̃e ꝙ teti¬
gͥit tͥgum u̾cit ut suꝑet. fugã siłat. ut oc
eplis scãnt. Uidemus exͦ captĩa ẜui ert

Expanded text:
quam dissimulator sit eius, quod agit. uidentur quidem uerba simplicia et quasi innocentis hominis ac rusticani et qui nec facere nec declinare norit insidias. sed, quocumque respexeris, fulmina sunt. haeret in causa, capit omne, quod tetigerit; tergum uertit, ut superet; fugam simulat, ut occepistulis sonant. uidemus exempla c\'apt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpationis sensum malũ diximus mi¬
lierez tangere licet uxoris nulla facta
sit mentio quia bonũ ẽ nõ tangẽ Et
sb̃ietimus irginitate frum̃tu nupcia
ordeũ formcatoem sterc̾ bubali nũcupã

Expanded text:
ationis sensum malum diximus mulierem , tangere — licet uxoris nulla facta sit mentio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupa