comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed tantum que ad audientium sufficerent fidem
DEINDEUISUS ESI PLUS QUA QUIN OENNS
ΓRΩΝI Vtenim maior fides haberetur
multitudinẽ testium interpo suit ex quibus
multi ui uere dicuntur : quipos sint interro ati
dicere que uiderunt multiuero iam dormire
dicuntur in morte DEINDE UI SUSESI NCOBS
la cobo alpheiseorsum apparuit feruntenim qđ
ipsea cobus alphȩi testatus est in cenadiñi dicens:
non secom mensurã panẽ usq dumuideret ꝓpm
resurgentẽ amortuis. DEIN DE APOS IOLISOMS
Multibu a postolos illos cm̃sieptuaginta quos
dñs misitnos ad p̃dicandum intellegi uolunt
quando lux circum fulxit eum siue intẽ plo
haec ideo dicit neputarent eum audita potius
quam iu sanarrare. Tamquã ab ortiuodũ
quia est sinagoge mortuus et natus et đȩ tãquam
abostiuo detuius uita fuerat desperatũ nisip
gratamdni uiolenter fuis set attractus
Adtrastus aut̃ p̃dicationibus noncatenis et ꝓ

Expanded text:
sed tantum quae ad audientium sufficerent fidem. sed tantum quae ad audientium sufficerent fidem. Deinde visus est plusquam quingentis enim major fides haberetur multitudinem testium interposuit, ex quibus multi vivere dicuntur qui possint interrogati dicere quae viderunt, multi vero jam dormire dicuntur in morte. Deinde visus est Jacobo. Jacobo Alphaei seorsum apparuit; ferunt enim quod ipse Jacob Alphaei testatus est in coena Domini, dicens: Non se comessurum panem, usque dum videret Christum resurgentem a mortuis. Deinde apostolis omnibus. Multi hic apostolos illos omnes septuaginta, quos Dominus misit binos ad praedicandum, intelligi volunt. quando lux circumfulsit eum sive in templo. Haec ideo dicit, ne putarent eum audita potius quam visa narrare. Tanquam abortivo dicit, quia est synagogae mortuus, et natus ecclesiae, tanquam abortivo, de cujus vita fuerat desperatum nisi per gratiam Domini violenter fuisset attractus. Attractus autem praedicationibus non catenis et prae
Abbreviated transcription (Latin):
resurgendo non speratis uanecreditis taa¬
DIDIĨ VODIS INERIMIS Idẽ ex quo ub
in primor dio prȩdicaui tradidi mrsterium
iore possit beatis a postolus auctoritatefirmare
quod p̃dicabat hunc eẽ xp̃m saluatorẽ mundi:
dicit quem morses et ꝓphetȩ annunti a uerunt
Ideo et scđm scripturas p̃dictum eẽ eum comme¬
mȩrat ut illud. Sicut ouis ad hoccisionẽ ducit᷑
et quasi agnus coram tondente se obmutiscit : It
illud Traditus est ꝓpt̃ iniquitates pras ediuo¬
re eius sanatisumus Et multa talia in diuinis
depas si oneeius inuenies scripturis. Et QUIA
SEΡULTUS EST U illud esaie etelabit im pi¬
os ꝓsepultura et diuites ꝓmor tesua : item ipse
sepultura eiis sublga est demedio. IT QVIA
SURREXIT IERTIADIE SCDM SCRIDIURAS
tro sicut in euangelio scriptũ ẽ. qui a pparuit
ymoni EEPOSIMEC VNSTCIAA Quando
ad eos ianuis clausis intrauit hoc intellegendus
quia in euangelio nonom̃s scripta es uisiones

Expanded text:
resurgendo non speratis, vane creditis. Traresurgendo non speratis, vane creditis. Tradidi enim vobis inprimis, Id est, ex quo vobis in primordio praedicavi tradidi mjore posset beatus Apostolus auctoritate firmare quod praedicabat, hunc esse Christum salvatorem mundi dicit, quem Moyses et Prophetae annuntiaverunt, ideo et secundum Scripturas praedictum esse commemorat, ut illud, Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescit, et illud: Traditus est, propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus , et multa alia in divinis de passione ejus invenies scripturis. Et quia sepultus est. Ut illud Isaiae: Et dabit impios pro sepultura et divites pro morte sua. Item ipse: Sepultura ejus sublata est de medio Et quia resurrexit tertia die secundum scripturas. tro, sicut in Evangelio scriptum est, quia apparuit Simoni. Et post haec undecim. Quando ad eos januis clausis intravit, hoc intelligendum, quia in Evangelio non omnes scriptae sunt visiones,
Abbreviated transcription (Latin):
TUAAINI UOBISEACIO EUANGELI¬
VΜ Itcetr̃ Hi pretermisso or¬
dine predicandi ad doctrinam se contu¬
lit resurrectionis eo quod non nulli corin¬
thiorum. deresur rectione dubitabant
QVΟΟΙTΛCCΡItIS Id est quod ac ceptum ha¬
biustis et haec dicit ne illi hoc non credidisse
uiderentur IN auostatis. Idẽ inboniso¬
peribus ꝑ seuerantes incuius doctrina ad
caelesti a estis erecti PTRÕDI ET SAUE¬
MINI Idẽ percuius doc trinã salutem
speratis et animarum et aduersis in firmi¬
tatibus corporum quia sine fide resur rec¬
tionis peritomnimodo spessalutis.: Qua
RATIONE PRT DICAUEÑ VOBIS Aesidi¬
ceret totaratio prȩdicationis prae haec :
utresur rectionẽ credentes hoc est. enĩ
premium omnium quixpm̃ crediderunt:
alio qui suꝑfluus ẽ. omnis labor ieiuni¬
orum et omnium tribulationum quas in
hac uita pro xp̃o patimini Site nitisdu
In VStRa cnabipistis Idt̃ nisioblitiestis
uel certe si fideurãe uł laboris premium

Expanded text:
tum vobis facio Evangelium, etc. Hic praetermisso ordine praedicandi, ad doctrinam se contulit resurrectionis, eo quod nonnulli Corinthiorum de resurrectione dubitabant. Quod et accepistis. Id est, quod acceptum habuistis. Et haec dicit, ne illi hoc non credidisse viderentur. In quo et statis. Id est, in bonis operibus perseverantes, in cujus doctrina ad coelestia estis erecti. Per quod et salvamini. Id est, per cujus doctrinam salutem speratis, et animarum et a diversis infirmitatibus corporum, quia sine fide resurrectionis perit omnimodo spes salutis. Qua ratione praedicaverim vobis. Ac si diceret, Tota ratio praedicationis nostrae haec est, ut resurrectionem credatis. Hoc est enim praemium omnium qui Christum crediderunt, alioquin superfluus est omnis labor jejuniorum, et omnium tribulationum, quas in hac vita pro Christo patimini. Si retinetis, nisi frustra credidistis. Id est nisi obliti estis, vel certe, si fidei vestrae vel laboris praemium
Abbreviated transcription (Latin):
UOLONTATẼ PATRSMEI QUIIN CAELIS T̃
IE SE M̃S FRATERSOROR IT MATER EST
Cum is qui uoluntatem difecerit soror et
frater dnidicit. propter utrumq sexũ
qui ad fidem colligitur mirum non est
Mirandum ualde est quo modo etia ma¬
terdñi dicatur. Fideles et enim discipu¬
los frs̃ uocare dignatus ẽ. dicens Ite nun¬
tiate fratribus meis. quiergo frater dñi
fieri ad fidem ueniendo potuerit que rendũ
est quomodo etiam . eẽ. mater possit. Sed
tis in fuderit et mater eius efficitus. siꝑ
eius uocem amordñi in ꝓximimente ge¬

Expanded text:
voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mater est. Cum is qui voluntatem Dei fecerit, soror et frater Domini dicitur propter utrumque sexum, qui ad fidem colligitur, mirum non est; mirandum vero valde est, quomodo etiam mater dicatur. Fideles etenim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo idem esse mater ejus possit. Sed tis infuderit. Et mater ejus efficitur, si per ejus vocem amor Domini in proximi mente ge
Abbreviated transcription (Latin):
sidianti extendens manum in discipulos
ait ec cematermea et fr̃s mei isti sunt
matermta qui me cotidie incredentium
animis generant. isti sunt fratres mei qui
faciunt opera patris mei. Eccematert ua
ETERA TRESTUIPORIS STANT QUERIH¬
tEste A postolos cognatione p̃tulit ut et
nos in cõparatione dilectionis sp̃m̃ pre
sororis mariȩ. liberos intellegimus
materterȩ dñi que eẽ dicatur mater
ia cobiminoris et ioseph et iudȩ quos in
alio euangelii loco fr̃s dni legimus apel¬
latos: Foris enimstantes uolunt dnm̃
uidere cognatiipsius cum iudȩi spirita¬
ad carnalia docenda cogunt exire quam
se ad discenda spiritali a consentiunt in¬
gredi. At ipserespondens DICENtISIBΙ
AIT. QUEESTMAT̃ MEA ETQUISUNT

Expanded text:
sidianti, extendens manum in discipulos ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt mater mea, qui me quotidie in credentium animis generant, isti sunt fratres mei, qui faciunt opera patris mei. Et ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. Apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spirsororis Mariae liberos intelligimus materterae Domini, quae esse dicatur mater Jacobi minoris, et Joseph, et Judae, quos in alio Evangelii loco fratres Domini legimus appellatos. Foris enim stantes volunt Dominum videre cognati ipsius, cum Judaei spirituaad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia consentiunt ingredi. At ipse respondens dicenti sibi ait: Quae est mater mea, et qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
CET DATEEIDEERVETUMATIUŨ SU¬
ARŨ ET IAUDENEÃ INEORTIS OPERATI
Haec sunt enĩ uerba uiri illius dequadic¬
tum ÷ uireius laudabit eam idẽ dñi et
saluatoris piri qui angelis infine precep¬
curus est ut haec ȩc cłam post huiusui¬
tae certamen posttriturationẽ afflicti¬
omnemterrestrium ad caelestis in reg¬
nigaudia introducant acuita in mor¬
talis sibi sociam ad gregent iuxta illud
euangelicũ triticum aut̃ congregate in
horreum meũ. Date inquid ei defruc¬
tumanuum suarũ. Quia fructum sps
ferre curauit caritatem gaudium pacẽ
fidem patientiam Pro hoc illi debitam re¬
pendite mercedem et laudent eam in por¬
tis hoc est in iudicio siut ingres su patri¬
ȩ celestis non hominu fauore superua¬
cui sedo peraipsa quae fecit ex aminante
probante acremunerante illo cuius haec
donante gratia perfecit a quo ut lauda¬
ri mereamur in futuro concedat ipse ꝓ¬
pitius nos eum Dignis in presentiuita
collaudari seruitiisA CΗΝ¬

Expanded text:
 Date ei de fructu manuum suarum, et laudent eam in portis opera ejus. Haec sunt enim verba viri illius, de quo dictum est, Vir ejus laudavit eam, id est, Domini et Salvatoris nostri, qui angelis in fine praecepturus est, ut Ecclesiam post hujus vitae certamen, post triturationem afflictionemque terrestrium, ad coelestis regni gaudia introducant, ac vitae immortalis sibi sociam aggregent; juxta illud evangelicum, Triticum autem congregate in horreum meum . Date, inquit, ei de fructu manuum suarum; quia fructum spiritus ferre curavit, charitatem, gaudium, pacemfidem, patientiam. Pro hoc illi debitam rependite mercedem, et laudent eam in portis, hoc est in judicio sive in ingressu patriae coelestis, non hominum favores supervacui, sed opera ipsa quae fecit, examinante, probante ac remunerante illo, cujus haec donante gratia perfecit, a quo ut laudari mereamur in futuro, concedat ipse propitius nos eum dignis in praesenti vita collaudare servitiis.
Abbreviated transcription (Latin):
demptorissui uestigia sectatur FaLLAX
Fallax ÷ gratia laudis quam ab hominea¬
cepit uanapulcͥritudo castitis uł operatio¬
nis bone quamomnibus ostentat anima
quaetimore caret diuino. MVLIERTI¬
MEHS DM IPSALAUDADIT ILLa anima
cuius conscientia sincera est uera ÷ et laũ¬
dedigna quia timoremdĩ in omnibus ser¬
uat Timor est enim principium cunc¬
tarum custosq uirtutum scriptura dicep¬
te Timor dñi principium sapientiȩ Et
iterũ quitimet dm̃ nihil neglegit hinc ÷
eni qđ ideo beatus i ob et in prosperitate uir¬
cutibus in comparabiliter floruit et in ad¬
uersi tatibus in superabilis hostipermansit
quia ueraciter dicerepotuit semperenĩ
quasitumentes superme fluctus timui
dm̃ et pondus eius ferrt nom potui. Fallax
ergo simu latorum gratia uanus decor
optris stultorum. Ecđa aut̃ quȩ intimore
in colatus suitempore conuersatur qm̃ ar
dentes uirtutum lampades uenienti ad
uidicium suo sponso offeret iure adõ lauda¬

Expanded text:
demptoris sui vestigia sectatur. Fallax Fallax est gratia laudis, quam ab homine accepit. Vana pulchritudo castitatis vel operationis bonae, quam omnibus ostendat anima quae timore caret divino. Mulier timens Deum ipsa laudabitur. Illa anima, cujus conscientia sincera est, vera est et laude digna, quia timorem Dei in omnibus servat. Timor est enim principium cunctarum custosque virtutum, Scriptura dicente: Timor Domini principium sapientiae . Et iterum: Qui timet Deum nihil negligit ; hinc est enim, quod ideo beatus Job et in prosperitate virtutibus incomparabiliter floruit, et in adversitatibus insuperabilis hosti permansit. Quia veraciter dicere potuit, semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum et pondus ejus ferre non potui . Fallax est ergo simulatorum gratia, vanus decor operis stultorum. Ecclesia autem quae in timore incolatus sui tempore conservatur, quoniam ardentes virtutum lampadas venienti ad judicium suo sponso offeret, jure a Deo lauda
Abbreviated transcription (Latin):
siue predicationis uerbum siue miseri¬
cordiae dederit alimentum & hic & in
futuro accipiet illud multiplicatum
ET AUGEBIT IN C̃RE MENTA PRUGUM
iustitiat uRat Incrementum fru¬
gum iustitiȩdicit siue facultates rerũ
siue doetrinam sermonũ defructu
enim labiorum suorum ait solomon sa¬
tiabitur sapiens¬
AMeN AmeN DICO UOBIS NISIGRANIĨ¬

Expanded text:
sive praedicationis verbum, sive miserisive praedicationis verbum, sive misericordiae dederit alimentum, et hic et in futuro accipiet illud multiplicatum. Et augebit incrementa frugum justitiae vestrae. Incrementum frugum justitiae dicit, sive facultates rerum, sive doctrinam sermonum, de fructu enim labiorum suorum, ait Salomon, satiabitur sapiensAmen amen dico vobis: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nem sufficientiam spiritalium quam
etiam carnalium dabit uobis dñs ut om¬
ne opus bonum siue deuotionis in mi¬
sericordiam siue eruditionis in doctri¬
na implere possitis mente libera.
DIS PER SIT De DIT PAUPERIBUS IUSTI¬
tia cius aianet insȩculũ Seculi.
dest diuisit dedit pluribus Ideo non uni
sed pluribus quia mauis est oratiomul¬
torum quam unius derebus enim
temporalibus sibene dispensantur ae
terna iustitia comparatur
QUIAVTT AD AUNISTEAT SE MEN ST̃ MI¬
NANTI ET PANẼ AD MANDUCANDUM¬
PRESTABIT Hoc enim de uerbi
semine dictum in scõ intellegimus euan¬
gelio ubidñs exponens discipulis para¬
bolam seminis ait Semen est uerbũ
di ac si predicatorib: apostolus dicer&:
Ds̃ qui uobis dedit officium docendo escam
non subtrahit corporis siue qui uobis
dispensandi tribuit facultatem uos mi¬
nime patietur esurire. Et multilli¬
CaBIT SEMEΝ URM Idest rerum uobis
augmentum faciet uel sermonũ Date
et dabitur uobis dicit dñs: Quienim ꝓcbͣ

Expanded text:
nem sufficientiam tam spiritualium quam etiam carnalium dabit vobis Dominus, ut omne opus bonum, sive devotionis in misericordia, sive eruditionis in doctrina, implere possitis mente libera. Dispersit dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi. Id est, divisit, dedit pluribus, ideo non uni, sed pluribus, quia majus est oratio multorum quam unius. De rebus enim tempoterna justitia comparaturemen seminanti, et panem ad manducandum. Hoc enim de verbi semine dictum in sancto intelligimus Evangelio, ubi Dominus exponens discipulis parabolam seminis ait: Semen est verbum Dei . Ac si praedicatoribus Apostolus diceret: Deus qui vobis dedit officium docendi, escam non subtrahit corporis. Sive qui vobis dispensando tribuit facultatem, vos minime patietur esurire. Et multiplicavit semen vestrum. Id est, rerum vobis augmentum faciet, vel sermonum: Date et dabitur vobis, dicit Dominus, qui enim pro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
EI IT IRS STABANT EORIS QUAE¬
AENTISIΟQUITI Occupatuserat dñs in
operesermonis. indoctrina populo in offi¬
cio prȩdicandi sane quod dñs ad matrẽ
fratres querogatus ab officio uerbi dissi¬
mulat. egredi non materne refutat obse¬
quia pietatis cuius preceptum est. honora
patremtuum et matrem. sed paternis se
mrsteriis amplius quam maternis de¬
bere monstrat effectibusidem nobi sex¬
emplo quod uerbo commendans cũ ait
quia matpatrem aut matrem plus quã
me. non est medignus Mistice aut̃
mater et fr̃s ihũ synagoga excuius car¬
ne est editus et populus est iuda eorũ.
qui saluatore intus docente uenientes
intrare nequeunt cuiusspiritaliter
intellegere dicta neglegunt. Pre oc cu¬
pans eni eius ingreditur domũ quia dif¬
ferente iudea gentilitas confluxit ad xp̃m
fide uicinior tantomente capacior hau¬
sit iuxta quod psalmus ait. Accedite
ad eum et illuminamini DIXIT ΛT̃¬
CI QUIDΑ̃ Uidetur mihi iste quinun¬
tiat non fortuitu et simpliciter nuntia¬

Expanded text:
et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Occupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulatur egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est: Honora patrem tuum et matrem , sed paternis se mysteriis amplius, quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans cum ait: Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . Mystice autem mater, et fratres Jesu synagoga ex cujus carne est editus et populus Judaeorum, qui salvatore intus docente venientes intrare nequeunt. Cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt, praeoccupans enim ejus ingreditur domum, quia differente Judaea gentilitas confluxit ad Chrisfide vicinior, tanto mente capacior hausit, juxta quod Psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamini . Dixit aei quidam. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuitu et simpliciter nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ad nullum opus proculdubio bonȩ actionis sur¬
git: quia dum ad cuncta trepidat : ipsa suifitu¬
midine. abonis omnibus torpens uacat: Su¬
mopere itaque obseruandum est. et ipsius scĩ spi
ad iuitoriũ inplorandum: nesapientia eleuec
ne intellectus dum subtiliter currit aberret.
ne consiliumdũ semultiplicat confundat: Me
fortitudo dumfiduciamprȩbet precipitet. Ne
scientiam dũ nouit et non diligit inflet. nepi¬
etasdũ se extrarectitudinẽ inclinat ut torq at.
Netimor dumplus iusto trepidat. in desperatio¬
nis foueam mergat ET CŨ IN EO SU IS¬
SEO ILIS MANUS PAULUS: UE NIT
SP̃S SC̃S SUPEREOS ET IO QUEBANI¬
TUN GUIS IT PRO EHETABANT: E¬

Expanded text:
ad nullum opus procul dubio bonae actionis surad nullum opus procul dubio bonae actionis surgit, quia dum ad cuncta trepidat, ipsa sui formidine a bonis operibus torpens vacat. Summopere itaque observandum est, et ipsius sancti spiritus adjutorium implorandum, ne sapientia elevet, ne intellectus dum subtiliter currit, aberret, ne consilium dum se multiplicat, confundat, ne fortitudo dum fiduciam praebet praecipitet, ne scientia dum novit et non diligit, inflet, ne pietas dum se extra rectitudinem inclinat intorqueat, ne timor dum plus justo trepidat, in desperationis foveam mergat. Et cum imposuisillis manus Paulus, venit Spiritus sanctus super eos, et loquebantu
Abbreviated transcription (Latin):
ut dumalia aliȩ suffragatur. uiteordo etsta¬
tus decentis sime cõponatur Minor quippeẽ
sapientia siintellectu careat. Etualde in¬
uctilis intellectus est: siex iã pientia pon subsis¬
tat. Quia com altiora sinesapientiae ponde¬
repenetrat: sua illum leuitas. grauius ruitu¬
rum leuat. Vileest consilium : cui robur
foratudinis deest quia quod trac tandoin¬
uenit carens iuribus usq adꝑfectionẽ operis
non perducit. Et ualde fortitudo destruitur
nisiper consilium fulciatur Quia quo plus se
pos seconspicit : eo quodiurtus si nerationis mo¬
deramine deterius in preceps ruit : Nulla t̃
scientia siutilitatẽ pi ȩtatis non habet quia
dum bona cognita ex sequi neglegi. sescad iudici¬
um artius stringit Etualde in utilis ẽ piaetas sisci¬
entiae discretionecaret Quiadum nulla hanc sci¬
entia illumi nat : quo modo misereatur ignorat
Timor quoque ipse nisi bas etiam uirtutes haberit:

Expanded text:
ut dum alia aliae suffragatur, vitae ordo et staut dum alia aliae suffragatur, vitae ordo et status decentissime componatur. Minor quippe est sapientia, si intellectu careat. Et valde inutilis intellectus est, si ex sapientia non subsistat. Quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robor fortitudinis deest, quia quod tractando invenit, carens viribus, usque ad perfectionem operis non perducit, et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur, quia quo plus se posse conspicit, eo virtus sine rationis moderamine deterius in praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet, quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit, et valde inutilis est pietas, si scientia discretione caret, quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur ignorat. Timor quoque ipse, nisi has etiam virtutes habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tolorum et eorum succes sorum minis teriũ.
scaẽ suecribuit ȩc cłae: Cuius dona quã¬
qua ex unius sp̃s fonte procedant: uidentus
quodam modo quas dam habere pro priaeta¬
tes Aiudẽ sapere : aliut intel legere. Qui¬
amultieter naquidem sapiunt : sed haec in¬
tellegere minimepos sunt sapientiaergo
mentem quam in sederit: deaeter norũ spe
et aertitudi nereplet. Intellectus eo quod
secreta penetrat: cor quod tetigerit. refici¬
endocius tenebras illustrat. Consiliũ dũcẽ
quem piam praccipitem prohibet : ratione animũ
replet fortitudouero comaduersa non mecuit: tre¬
pidanti menti confidentiam prebet: Scientiacũ
ignorantiam fugat luminesuo eum que m reple¬
uerit illus trat Pietas mi seri cordiȩ operibus:
eũ quem repleuerit ex uberare concedit. Timor
dũ pre mit mentẽ Naede presentibus sua perbiat : defu¬
turis illam spei refectio necon fortat: Sicenim
quodam ad mipiculo suiinuicẽ sibi succur runt.

Expanded text:
tolorum et eorum successorum ministerium tolorum et eorum successorum ministerium sanctae suae tribuit Ecclesiae, cujus dona, quanquam ex unius spiritus fonte procedant, videntur quodammodo quasdam habere proprietates. Aliud est enim sapere, aliud intelligere, quia multi quidem aeterna sapiunt, sed haec intelligere minime possunt. Sapientia ergo mentem quam insederit, de aeternorum spe et certitudine replet. Intellectus eo quod secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus tenebras illustrat. Consilium, dum esse quempiam praecipitem prohibet, ratione animum replet. Fortitudo vero cum adversa non metuit, trepidanti menti confidentiam praebet. Scientia cum ignorantiam fugat, et lumine suo eum quem repleverit illustrat. Pietas, misericordiae operibus eum quem repleverit, exuberare concedit. Timor, dum premit mentem ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei refectione confortat. Sic enim quodam adminiculo sui invicem sibi succurrunt,
Abbreviated transcription (Latin):
taliter exornetur. et unctione sacro scĩ
crismatis liniatur. Quib: etiam sep¬
tiformis gratiȩ sp̃s. per chrrsmatis
unctionem conceditur : ut non solum scĩ
sp̃s qui unius est cum patre etfilio sub¬
stantiae. sed totius scẽ trinitatis habi¬
taculum effici mere antur Sp̃s pa¬
raditus septi formis et iam gratiaedi¬
citur : propter sep tenarii numeri
mrsterium. in quo sũ maꝑfectia intel¬
legitur Est enim compositus extoto
mopari. quidiuidi petest Extotoprimoomia¬
ri quidduidinon potest habeteñ incer¬
nario mis terium trinitatis : In quatornario
cuangelii siue enim tresperquatuor siue qua¬
tuor per tres multiplicentur ad duo denariũ
numerum surgitur quia mrscerium scaẽ tri¬
nitatis et dotrinae uangelii per duo decim
A postolos in quatuor mundi purtes oriencẽ
uidelicet etoccidentem septemtrione et me¬
ridium deriuataest hunceni sp̃m quia pare
filioq ptocedit idẽ dins apostolis. et perapos¬

Expanded text:
taliter exornetur, et unctione sacrosancti taliter exornetur, et unctione sacrosancti chrismatis liniatur, quibus etiam septiformis gratiae spiritus per chrismatis unctionem conceditur, ut non solum sancti spiritus, qui unius est cum patre et filio substantiae, sed totius sanctae Trinitatis habitaculum effici mereantur. Spiritus paracletus septiformis etiam gratiae dicitur, propter septenarii numeri mysterium, in quo summa perfectio intelligitur. Est enim compositus ex toto mo pari, qui dividi potest, et ex toto primo impari, qui dividi non potest. Habet enim in ternario mysterium Trinitatis, in quaternario Evangelii. Sive enim tres per quatuor, sive quatuor per tres multiplicentur, ad duodenarium numerum surgitur, quia mysterium sanctae Trinitatis et doctrina Evangelii per duodecim apostolos in quatuor mundi partes, orientem videlicet et occidentem, septentrionem et meridiem, derivata est. Hunc enim spiritum, qui a patre filioque procedit, idem Dominus apostolis, et per apos
Abbreviated transcription (Latin):
gentilitatis uidelicet errore liberat. quiest
mediator dĩ et hominũ : sui nos inenarrabili
sacramenti unda purificat et bonorumope¬
rum indumentis exornat. Baptizatorũ
itaque capita chrysmate liniuntur: ut
in regno et sacerdotio ȩc cłȩ delibuti. et xp̃i¬
ani nominis p̃rogatiuam accipiant. et eĩ
mẽ bra qui eos redemit. et eorum caput est
efficiualeant: Capita itaq: eorum qui rege¬
nerantur ex aqua et spũ scõ : mystico uela¬
mi ne teguntur. in eis perpetrũ di catur
Vosestis genus electum. regalesa cer¬
dotium gens sca. papulus ad qui sitio¬
pus Et hoc uelamine : et dia dema re¬
gium. et sacer dotalis capitis uelam̃¬
tum significetur. It quia perca pud
mens plerumq: insacro eloquio acci¬
pisolet iuxta illud. respicite et leuate
capita ura mens renatorum. et regi¬
aedignitatis ornamenta et sacerdo¬
tolis uerticis habeat tegimenta ut
et contrauitia sacer dotali ueli mine
muniatur : et uirtutũ gem mis spiri¬

Expanded text:
gentilitatis videlicet errore liberat, qui est gentilitatis videlicet errore liberat, qui est mediator Dei et hominum, sui nos inenarrabili sacramenti unda purificat, et bonorum operum indumentis exornat. Baptizatorum itaque capita chrismate liniuntur, ut in regno et sacerdotio Ecclesiae delibuti et Christiani nominis praerogativam accipiant, et ejus membra, qui eos redemit, et eorum caput est, effici valeant. Capita itaque eorum qui regenerantur ex aqua et spiritu sancto mystico velamine teguntur, ut eis per Petrum dicatur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , et hoc velamine et diadema regium, et sacerdotalis capitis velamentum significetur; et quia per caput mens plerumque in sacro eloquio accipi solet, juxta illud: Respicite et levate capita vestra , mens renatorum et regiae dignitatis ornamenta, et sacerdotalis verticis habeat tegumenta, ut et contra vitia sacerdotali velamine muniatur, et virtutum gemmis spiri
Abbreviated transcription (Latin):
seccataenĩ que post baptis mũ cõmittuntur
poenitentiş lacrimis elemosinis etceteris bo¬
norunoperum exibitionibus. non baptis matis
iteratione delentur. Dominico intereacor
pori sepeliendo mundissima linteamina os
a romata adhibentur : qr et is qui xp̃o con¬
sepeliride siderat. si iam aetas permittit quã¬
uis murtuus sit ꝑ origina le peccatũ qđ adhuc¬
portat. debet tamen bonorum operum exibitio¬
ne flagrare et mundus in duiuestibus Dequi¬
bus propheta sacer dotes indinorat cumdicit :¬
sacer dotestui induantur iustitia. Qui a ergo
om̃a in baptis miratione redolent mỹsterus. et
exuberant sacramentis : oportunũ erat ut no¬
uus homo no uaacciperet uestimenta. et pur¬
gatus ueteris noxiae colluuione candidarũ
uestiam indueretur nitorȩ. Mor ses enĩ.
a aron et filios eius. prius aquis lauat: et post
lineis induit uestimentis : Quia et noster
mor ses qui populum deegrpti a seruitute de

Expanded text:
Peccata enim, quae post baptismum committuntur, Peccata enim, quae post baptismum committuntur, poenitentiae lacrymis, eleemosynis, et caeteris bonorum operum exhibitionibus, non baptismatis iterationpori sepeliendo mun lissima linteamina et aromata adhibentur, quia et is qui Christo consepeliri desiderat, si jam aetas permittit, quamvis mortuus sit per originale peccatum quportat, debet tamen bonorum operum exhibitione flagrare, et mundis indui vestibus. De quibus Propheta sacerdotes indSacerdotes tui induantur justitia . Quia ergo omnia in baptismi ratione redolent mysteriis et exuberant sacramentis, opportunum erat, ut novus homo nova acciperet vestimenta, et purgatus veteris noxae colluvione, candidarum vestium indueretur nitore. Moses enim Aaron et filios ejus prius aqua lavavit, et post lineis induit vestimentis. Quia noster verus Moses qui populum de Aegyptia servitute, de
Abbreviated transcription (Latin):
uatori liberius seruiatur. Quia ux¬
ta eius dẽ dñi uocẽ nemopotesł duob
dñi seruirȩ. Abrenunti atur etiam
operibus ei : quia opera eius contrari¬
a sunt operibus saluatoris. Nec min:¬
interea ponpis ẽi abrenuntiatur. quae
utiq opera sunt satanȩ: sed eo qua sidiscerni ui¬
dentur aceteris operibus eĩ. quia in eis super¬
bia cuius ille actorẽ. et quae eum de iecit. quo¬
dammodo de signatur Compe igitur eĩ st̃.
ab inicio arrogantia. uanagloria. et cete¬
ra huiuscemodi quae fonte superbi ȩ proce¬
de renoscuntur. Fons quo que baptis mi.
similitudine gerit sepul cri xp̃i : qđ nouũ
fuis se legitur quia quicumq in eo cum¬
sepelitur xp̃o. et ei conre surgit. scdm̃ eundẽ
apostolum: in nouitate uit ambu laredebet
Cuis fontis septẽ gradus. tres indescensu. tres
noctes et tres in ascensu: tres dies significare
uidentur. Idcir co aut baptis mus non iterat᷑ :
quia et xp̃s nonam plius quam sẽ mel moritur:

Expanded text:
vatori liberius serviatur, quia juxvatori liberius serviatur, quia juxta ejusdem Domini vocem: Nemo potest duobus dominis servire . Abrenuoperibus ejus, quia opera illius contraria sunt operibus Salvatoris; et in terra pompis ejus abrenuntiatur, quae utique opera sunt Satanae, sed eo quasi discerni videntur a caeteris operibus ejus, quia in eis superbia, cujus auctor ille est, et quae eum dejecit, quodammodo designatur. Pompae igitur ejus sunt, ambitio, arrogantia, vana gloria, et caetera hujuscemodi, quae fonte superbiae procedere noscuntur. Fons quoque baptismi similitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur, quia quicunque in eo consepelitur Christo, et ei conresurget, secundum eumdem Apostolum, in novitate vitae ambulare debet, cujus fontis sex gradus sunt, tres in descensu, tres noctes, et tres in ascensu, tres dies significare videntur. Idcirco autem baptismus non iteratur, quia et Christus non amplius quam semel moritur.
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ anteri ora ut bene uelint : posterio¬
ra nefrustra uelint. In cordis nomine
sȩpemens designatur : sicut ẽ illud in co¬
to cor de meo ex quisi uite Et in olei po¬
mine in tellegitur untio sci sp̃s: siue ope¬
raluminis et mise ricordiȩ Cordis locus
unctione utri que munit᷑. idẽ anceriuset
posierius ut undiquemens xp̃iam et pingue¬
dinesc̃i sp̃s et operibus luminis ad quemise
si ab renuntiando diabolo et operibus eius
dominatio nemillius aspernatur ũetiugũ
quodsẽpre mebat illius olei untione fatis¬
cat: et impleatur illud propheticum cum¬
putresat iugum a facie olei: abrenunti¬
are et tnimponi solet. proeo quod est sper¬
nere reicere contradicere : si ue aliqͣud
quod hoc uerbo iihoc sensuex primi potest
Quam abrenuntiationẽ recte confessio
scaẽ trinitatis sequitur : ut ubi habunda¬
uit peccatum. super habundãt gratia.
Satan enim quiet diabolus noncupat᷑.
a fidelibus abrenuntiatur : ut dño sal¬

Expanded text:
id est anteriora, ut bene velint, posterioid est anteriora, ut bene velint, posteriora, ne frustra velint. In cordis nomine saepe mens designatur, sicut est illud: In toto corde meo exquisivi te . Et in olei nomine intelligitur, unctio sancti spiritus, sive opera luminis et misericordiae. Cordis locus uposterior, et undique mens Christiani et pinguedine sancti Spiritus, et operibus luminis atque misersi abrenuntiando diabolo et operibus ejus, dominationem illius aspernetur, et jugum quod se premebat, illius olei unctione fatiscat, et impleatur illud propheticum: Computrescet jugum a facie olei . Abrenuntiare etenim poni solet pro eo quod est, spernere, ejicere, contradicere, sive aliud quid, quod hoc verbo in hoc sensu exprimi potest. Quam abrenuntiationem recte confessio sanctae Trinitatis sequitur: Ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Satanae enim qui et diabolus nuncupatur a fidelibus abrenuntiatur, ut Domino sal
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotum et auditũ spiritalẽ his qui bapti¬
tandisunt tribuat. et recte loquendi. idẽ fi¬
dẽ ueram confitendi facultatẽ prebeat. et
pares quibus bonũ xp̃i odorem capiant aperiat
Pectus em̃ illius quibapti zatur: refertũ
semꝑ ec̃ debet. et diuini odoris nectare.
et spiritali unctione de libutum Vnde
etiam his qui bapti tandisunt. pectus de
oleo et scapulȩtanguntur ut illis olei.
scĩ uidelicet sp̃s unctione liniti. de quo
a postolus ait. Sicut untio eius docet pos
deomnibus : ante etretromuniti idẽ cop¬
traoma ꝓspera siut aduersa sint circũ¬
specti. et cȩlestium animaliũ immita¬
tione ante et retro plenisintoculis: idẽ
in preteritũ et futurũ respicientes. salu¬
tis suaȩ cus todiam non amittant Tan¬
gitur cis pectus ut cumdđ dicerepossint
et misericor dia eius prae uenieꝰt me
Tanguntur scapulȩ : ut cũ eodemdicant
et misericordia eius sub sequatur me

Expanded text:
sacerdotum, et auditum spiritalem, his qui baptisacerdotum, et auditum spiritalem, his qui baptizandi sunt tribuat, et recte loquendi, id est, fidem veram confitendi facultatem praebeat, et nares quibus bonum Christi odorem capiant aperiat. Pectus enim illius qui baptizatur refertum semper esse debet, et divini odoris nectare et spiritali unctione delibutum. Unde et etiam his qui baptizandi sunt, pectus de oleo, et scapulae tanguntur, ut illius olei sancti videlicet spiritus unctione liniti, de quo Apostolus ait: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus ante et retro muniti, id est, contra omnia prospera sive adversa sint circumspecti, et coelestium animalium imitatione ante et retro pleni sint oculis, id est, in praeteritum et futurum respicientes, salutis suae custodiam non amittant. Tangitur eis pectus ut cum David dicere possint: Et misericordia ejus praeveniet me . Tanguntur scapulae, ut cum eodem dicant: Et misericordia ejus subsequetur me,
Abbreviated transcription (Latin):
Et illius membra efficiantur: cuidicitur. Itodor
uestimentorũ tuorũ super om̃a a romata. Tan¬
guntur et aures : ut audientes uerbadĩ et faciente s ea
similes sint scdm̃ euangelium uiro sapienti. qui
edificauit domũ suam suprapetram. Etspiritaliau¬
ditu. semper spiritalia austent : ut cũ dđ dicere
pos sint Audiam quid loquatur inme dñs ds̃
Et cumesaia. Ons ds̃ aperuit mihi aurẽ : ego aut
non contra dico. retros sumnon abii Vt quȩ sp̃i¬
ritaliter dicuntur. spirita liter audientes. ad
spiritalium operũ emo lumenta ꝑ ueniant
Quia ergo diuinitas hominũ as sumens. quod dam
excone xioneduarũ substantiarum. in unadĩ
filii ꝑ sona collirium fecit : unde genus huma¬
nũ quod citum a primis parentibus natũ e¬
rat. illuminaret Non abre sputo aures
tanguntur. et pares : ut qui expuens linguã
muti tetigerat. et sputo lutũ fecerat. et ocu¬
loscecinati a peruerat. nunc ꝑminis terium

Expanded text:
et illius membra efficiantur, cui dicitur: Et odor et illius membra efficiantur, cui dicitur: Et odor vestimentorum suorum super omnia aromata. Tanguntur et aures ut audientes verba Dei, et facientes ea similes sint, secundum Evangelium, viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram , et spiritali auditu semper spiritalia auscultent, ut cum David dicere possint: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Et cum Isaia: Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico . Retrorsum non abii, ut quae spiritaliter dicuntur spiritaliter audientes ad spiritalium operum emolumenta perveniant. Quia ergo divinitas hominem assumens, quoddam ex connexione duarum substantiarum, in una Dei filii persona collyrium fecit, unde genus humanum quod caecum a primis parentibus natum erat, illuminaret, non ab re sputo aures tanguntur et nares, ut qui expuens linguam muti tetigerat, et sputo lutum fecerat, et oculos caeci nati aperuerat, nunc per ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
nio ne ꝑmanentes : et membra xp̃i eẽ et remissi¬
onem peccatorum percipere: aduita aecerna ꝑue¬
nire  Qqͣuiaer gopaliuli nec dum ratione uten¬
tes. haccminine capere possunt : oportet ut cũ ad
intel legibilem ae tatem peruenerint doceant᷑
et fidei sa cramentis et confessionis suȩ mrsterus
et uera citer credant. et diligenti cura custodiant:
Confessionem suam planediximus: quia quam¬
uis illi necdum loqui pos sint. pro illis et confi¬
tentur et loquuntur qui eos dela uacro fontis
suscipiunt. Nec in merito dignũ est ut quia li¬
orum peccatis ob noxii sunt : aliorũ etiam con¬
fessione ꝑmisteriũ baptis matis. remissionẽ ori¬
ginalium percipiant peccatorũ Iangunt᷑
itaq desputo nares et aures : et dicit᷑ effeta Na¬
res ut xp̃m in odore unguentorũ sequant᷑ etdicant
T rabȩme poste curremꝰ : Etcũ a postolo profite¬
antur dicentes: xp̃i bonus odor sumus dõ:

Expanded text:
nione permanentes, et membra Christi esse, et remissinione permanentes, et membra Christi esse, et remissionem peccatorum percipere, ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli necdum ratione utentes, haec minime capere possunt, oportet ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, doceantur et fidei sacramentis, et confessionis suae mysteriis, et veraciter credant, et diligenti cura custodiant confessionem suam. Plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui possint pro illis et confitentur et loquuntur, qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione, per ministerium baptismatis remissionem originalium percipiant peccatorum. Tanguntur itaque de sputo nares et aures, et dicitur effeta. Nares, ut Christum in odore unguentorum sequantur et dicant: Trahe me post te, curremus , et cum Apostolo confiteantur, dicentes: Christi bonus odor sumus Deo ,
Abbreviated transcription (Latin):
Itadum taxat. ut sicut illetertia die resur¬
rexit uiubs a mortius : ita et nos infine scłoꝵ
resur gamus in eadem qua nunc uiui mus
carne. Credant etiam eũ in eo dẽ corpore
quod deuirgine as sũ psit: et pas sionẽ susti¬
nuit et resur rexit. ascendis se in caelum :
et in eodem et nunc eẽ et ad iuidicium uentu¬
rus ee etresuscitatis omnibus. darealiis
propeccatis. subplicu ȩterni sententiam
ali is pro iustitiae meritis. aeter nebeatitu¬
dinis premium Credant et in sp̃m scm
te. potestate. ȩternitate sub stantia : nec
eẽ in hac scã trinitate ullos gradus quibus
aliquis in ferior superior uedicipos sit
Credant etiam scam ȩ dȩ si am catholicam
idẽ uniuer salẽ non in scam ȩcdesiam. ut credentes
in trinitatem. credant eidem scẽ trinitatis donũ
cẽ scam̃ ȩe desiam. acuius communione disce¬
dentes scismatici et hereticiuocantur. et aeterna
damnatione puniuntur Incuius uero cominu¬

Expanded text:
ita duntaxat ut sicut ille tertia die resurita duntaxat ut sicut ille tertia die resurrexit vivus a mortuis, ita et nos in fine saeculorum resurgamus in eadem qua nunc vivimus carne. Credant etiam eum in eodem corpore, quod de virgine assumpsit, et passionem sustinuit et resurrexit, ascendisse in coelum, et in eodem et nunc esse, et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam, aliis pro justitiae meritis aeternae beatitudinis praemium. Credant et in Spiritum te, potestate, aeternitate, substantia, nec esse in hac sancta Trinitate ullos gradus quibus aliquis inferior superiorve dici possit. Credant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, id est universalem, non in sanctam Ecclesiam, ut credentes in Trinitatem. Credant ejusdem sanctae Trinitatis domum esse, sanctam Ecclesiam, a cujus communione discedentes, schismatici et haeretici vocantur, et aeterna damnatione puniuntur. In ejus vero commu
Abbreviated transcription (Latin):
peroma ae qualemdõ patri : ut nec tẽpore.
nec gradu. nec potestate eẽ possit inferior
Tantumq eẽ illum qui est genitus : quantus
estille quigenuit Credant etiam eum
natum despũ sco et mari a semper uirgi¬
ne : idẽ ut sp̃ũ sc̃o quo operante uerum
sibicorpus ex uirgine idẽ dĩ filius assum¬
serit : Vt qui erat indiuinita tedĩpatris
filius: ipse factus sit in humanitate ho¬
minis matris filius: Credant etiam eũ
descendis se ultimotempore proredemp¬
tione mundiapatre : quinũ quã de siit eẽ
cũ patre Et hominẽ uerum factũ: ithu¬
manũ genus homo liberaret. Et ipse qͥ absq
huma nitatẽ . non ꝑmutando diuinitatem :
Cred ant etiamȩum pertulis se passionẽ
et mortem : non in uirtute diuinitatis sed
in infirmitate humanitatis. Mortuum :¬
uera car nis morte Re surrexis se: uera car¬
nisre surrectione. Etre surrectionesua :¬
spem nobis re surrectionis contulis se

Expanded text:
per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus, quantus est ille qui genuit. Credant etiam eum natum de Spiritu sancto ex Maria semper virgine: id est, ut Spiritu sancto cooperante, verum sibi corpus ex virgine idem Dei Filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris Filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a Patre, qui nunquam desiit esse cum Patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret. Et ipse qui absquhumanitatem, non permutando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem et mortem, non in virtute divinitatis, sed in infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrectione, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse:
Abbreviated transcription (Latin):
id est totius fidei collationem ediderunt. Disces¬
surieni ab inuicem nor mam futurȩ prȩdicatio¬
nis in commune sta tuerunt: nelocaliter ab in¬
uicem discedentes. diuersum aliquod uel disso¬
nu predicarent Decentis uĩ mũ nãq et utileerat:
ut quibus erat animauna et cor unũ in dño.
et quos scĩ sp̃is afflatus uegetabat. unius etiam
fidei confessio ex ornaret: Nec eni dirimiin¬
aliquo uł poterant uł debebant: qiia unius fidei.
iinculo nec tebantur. Fidesquae in hoc srmbo¬
locontinetur ita ab his quibapti ⁊ andisunt intel¬
legi debet. ut credant indm̃ patremomni poten¬
tem creatorem omnium uisi bilium. et in uisi¬
bilium qui solus: quia non est de alio: Ideo
solus. apellatur ingenitus: Et initim̃ xpm̃
filium eiꝰ. perquem om̃a facta sunt : uerũ
dm̃ unigenitum. uerumque dĩ filium
Non factum aut ad optiuum: sed genitũ
et unius cũ patre substantiȩ ađque ita

Expanded text:
id est totius fidei collationem, ediderunt. Discesid est totius fidei collationem, ediderunt. Discessuri enim ab invicem normam futurae praedicationis in commune statuerunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquid vel dissonum praedicarent. Decentissimum namque et utile erat, ut quibus erat anima una et cor unum in Domino, et quos sancti Spiritus afflatus vegetabat, unius etiam fidei confessio exornaret. Nec enialiquo vel poterant, vel debebant, qui unius fidei vinculo nectebantur. Fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Deum patrem omnipotentem creatorem omnium visibilium et invisibilium, qui solus, qui non est de alio. Ideo solus appellatur ingenitus, et in Jesum Christum filium ejus, per quem omnia facta sunt, verum Deum unigenitum, verumque Dei fnon factum aut adoptivum, sed genitum et unius cum Patre substantiae, atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
rium habet. Sciendum nanquȩ ẽ quiacũ exor¬
citato fit ille procul dubio exorcizatur. quiet
baptis mati et salutifidelium et omnib: uirtutib:
contrarius ẽ. Illo enimex orcitato si ue expulso
diuni uerbi condimentum credentibus datur
It idcir co hiqui bapti t andisunt salem in sacra¬
mento accipiunt : ut eius gustu condimentũ sapien¬
tiȩ ꝑcipiant neque a sa porexp̃i desipiant. et sint
in sul si et fatui. Post ex orcirationẽ et ex suffla¬
tionem simboli sequitur traditio. Quod simbo¬
lum grece .: latine indicium. uel signũ uł collatio
interpretatur. Indicium: quia ꝑid indicatur fi¬
dei in tegritas . Signum: quod eo bene retento et
intellecto. fideles ab in fide libus discernuntur
Collatio: quia ineo. a postoli omne nfidei in tegrita¬
tem contulerunt. Qđ aut̃ om̃s parifidei since¬
ritate. cor deretine bant: oreconfes si sunt. Et sin¬
guli proprias sententias conferentes . srmbolum

Expanded text:
rium habet. Sciendum namque est, quia cum exorrium habet. Sciendum namque est, quia cum exorcizatio sit, ille procul dubio exorcizatur, qui et baptismati et saluti fidelium, et omnibus virtutibus contrarius est. Illo enim exorcizato, sive expulso, divini verbi condimentum credentibus datur. Et idcirco, hi qui baptizandi sunt, salem in sacramento accipiunt, ut ejus gustu condimentum sapientiae percipiant, neque a sapore Christi desipiant, et sint insulsi et fatui. Post exorcizationem et exsufflationem symboli sequitur traditio. Quod symbolum Graece σύμβολον, Latine indicium vel signum, vel collatio interpretatur. Indicium, quia per id indicatur fidei integritas. Signum, quod eo bene retento et intellecto, fideles ab infidelibus disccollatio, quia in eo apostoli omnem fidei integritatem contulerunt. Quod autem omnes pari fidei sinceritate corde retinebant, ore confessi sunt, et singuli proprias sententias conferentes, symbolum,
Abbreviated transcription (Latin):
craeaturae deseruiebat. solicreatoridõ
deseruiat. In quorũ etiam facie a sacer¬
dote per ex suflationem signũ crucis fit:
ut et diabolus fugetur. et xp̃o uia prȩpa¬
retur. Vt qui illece brosa ꝑsua sione
sua generis bumapi qđ in primordio
suispira culum uitȩ ac ceperat habitator erat :
eius urtute et sacratis simo signo ꝑminisceriũ
sacerdotum ex irecogatur. Qui et indiscipulos
suos in sufflasse et p̃s inmundus in crepas sele¬
gitur. AVnde et ex orcitatur idẽ malignus sp̃s
ut extat etrecedat ab illo plas mate quodiam¬
dudum perpeccatum primi hominis possi debat
It qui a non est iuxta a postolũ conuentio xpi
et belial nec sociȩtas luci adtenebras egrean¬
tur tenebrae. et lux uera xp̃s ingredia tur
Exor cisinus preterea est : sermoincre pationis
siue coniurationis Vndeet in actibus apostolorũ
ex or cistȩ fuis se leguntur. Et scã ȩx dȩsia inter
gradus et cesiasticos : ex orcis tarũ et iamministe¬

Expanded text:
creaturae deserviebat, soli creatori Deo creaturae deserviebat, soli creatori Deo deserviat. In quorum etiam facie a sacerdote per exsufflationem signum crucis fit, ut et diabolus fugaretur, et Christo via praepararetur. Ut qui illecebrosa persuasione sua, generis humani, qui in primordio sui spiraculum vitae acceperat, habitator erat, ejus virtute et sacratissimo signo per ministerium sacerdotum exire cogatur. Qui et in discipulos suos insufflasse, et spiritus immundos increpasse legitur. Unde et exorcizatur idem malignus spiritus, ut exeat et recedat ab illo plasmate, quod jamdudum per peccatum primi hominis possidebat. Et quia non est, juxta Apostolum, conventio Christi et Belial, nec societas luci ad tenebras, egrediantur tenebrae et lux vera Christus ingrediatur. Exorcismus praeterea est sermo increpationis sive conjurationis. Unde et in Actibus apostolorum exorcistae fuisse leguntur , et sancta Ecclesia inter gradus ecclesiasticos exorcistarum etiam ministe
Abbreviated transcription (Latin):
letur auctoritas: in spũ quoque recte bap¬
tizarinos posse. scriptura indicat. dicen¬
tedño Vosaut baptiza bimini spũ scõ
Vt apostolus ait Oñs enimin ipsocor¬
pore in uno spũ bapti ratisumus alit̃
Precipue congruit nos. in nomine dñi
lnũ xp̃i baptizari: quia sicut̃ a postolus ait
quicum que baptitati sumus in xpõrhũ
in morteipsius bapti zatisumus Etcete¬
ra. Quicũ que enĩ ad aposto los cre¬
dentes bapti ⁊andi adueniebant : instru¬
ebantur. et docebantur ab eis. Et in¬
strusti et docti desacra mento baptisma¬
tis et deceteris regulis fidei: accipiebant
sacro scm̃ mrsterium baptismatis Cathe¬
cuminus aut : audiens siue instructus in¬
terprȩtatur. Genus enĩ humanũ audit
et in struitur : antequã ad baptis mum
ueniat Et quod ꝑ morsen quondamau¬
unius ueri dĩ cultum : modo persacer¬
dotum minis terium et audiens effici.¬
atur in strui ualeat. et relictoritu quo

Expanded text:
letur auctoritas, in Spiritu quoque recte bapletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse, Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto . Et Apostolus ait: Omnes enim in ipso corpore, in uno Spiritu baptizati sumus . Aliter: Praecipue congruit nos in nomine Domini Jesu Christi baptizari, quoniam sicut Apostolus ait: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius bapti. Quicunque enim ad apostolos credentes baptizandi adveniebant, instruebantur et docebantur ab eis, et instructi et docti de sacramento baptismatis, et de caeteris regulis fidei accipiebant sacrosanctum mysterium baptismatis. Catechumenus autem, audiens sive instructus interpretatur. Genus enim humanum audit, et instruitur, antequam ad baptismum veniat. Et quod per Mosen quondam auunius veri Dei cultum, modo per sacerdotum ministerium, ut audiens efficiatur, et instrui valeat, ut relicto ritu, quo