comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuiti ⁊ coacti ꝯiuncti s̃.si postea ab.
aliqͦ tp̃ris spacio sñ ꝯtradictione ⁊ queri¬
monia cohabitauerint. facultate disce¬
dendi. uł reclamandi habita: sentire
ꝓbatur. qui euident̃ nõ ꝯtradicit. scđm
illud. In sponsalicib eoꝵ ꝯsensus exigẽ d̾
est. quoꝵ inmipciis desid̾atur. Intelligr̃
tamen semꝑ filia patri osentire. nisi e¬
uidenter dissenciat. Itẽ. Sponsalia sicut
nupcie. ꝯsensu fiunt ꝯtrahencium. ⁊ iõ
sicut innupciis. ita ⁊ insponsalibus patͥ
familias filiam ꝯsentire oꝑtet. q̃si par̾s
uoluntati nõ repugirat. sentire intelligr̃.¬
ec solum.
coactio impedit. uł excludit ꝯsensum:
s ⁊ error. Non autẽ omnis error: ꝯsensũ
impedit. Est enim error. alius ꝑsone. aliꝰ¬

Expanded text:
qui inviti et coacte conjuncti sunt, si postea ab qui inviti et coacte conjuncti sunt, si postea ab aliquo tempore sine contradictione et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentiprobatur, qui evidenter non contradicit: secundum illud: In sponsalibus eorum consensus exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen patri filia consentire, nisi evidenter dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrahentium. Et ideo sicut in nuptiis, ita et in sponsalibus patris familias filiam consentire oportet, quae si patris voluntati non repugnat, consentire intelligec solum coactio impedit vel excludit consensum sed etiam error. Non autem omnis error consensum expedit. Est enim error alius personae, ali
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam militi datur̃. necessitatis instã¬
te articło. sub fidei pollicitacione fir¬
masti: hoc equitate dictante dec̾uimꝰ
ut si illa iurum illum omnino ut dr̃
renuit. ⁊ in eadẽ uoluntatis auctorita¬
te ꝑsistit. ut uiro illi se ꝓrsus deneget
nupturam. nequaquã eam inuitã acre¬
nitẽtẽ. eiuso uiri cogas ꝯuigio copłari¬
danis principis retulerunt . s. qd̾ ipse
sponsalia nõ aꝓbat. ne ignorantibus le¬
ges ⁊ canones. nimis dur̃ uideatur. ita
sentenciã tẽꝑamus ut si princeps cum
assensu filie id quod inceptũ est. ꝑficere
uoluerint: ꝯcedamꝰ. Sin aut̃: legatus nr̃
utrasq partes audiat. ⁊ si nicħ fu̾it ex
parte rainaldi qd̾ amplius impediat. ab
ipso iordane sacram̃tũ quo ꝯstẽt hec q̃
dicta s̃: accipiat. ⁊ nos canonũ ac legum
quin alii uiro si uolũit p̃dicta eius filia.
t̃m indño nubat᷑. Ex his apparet ꝯiugi¬
um fieri inter ꝯsencientes. ⁊ spontane¬
os. nõ uit̾ renitẽtes ⁊ in uitos. Uerũpt̃n

Expanded text:
cuidam militi daturum necessitatis instante articulo, sub fidei pollicitatione firaequitate dictante, decernimus, ut si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociaridanis principis retulerunt, scilicet, quod ipse sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia tantum in Domino nubat. Ex his apparet conjugium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter renitentes et invitos. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ liber: qui seruus est. Error qualita¬
tis: q̃n putatur esse bonus. qui malus
est. Error fortune.⁊ qualitatis. ꝯuigii
ꝯsensum non excludit. Error u̾o ꝯdicio
nis. ꝯiugalẽ ꝯsensũ euacuat. de qua
ditõne post modũ tractabimus. Error
quoq ꝑsone: ꝯ sensũ ꝯugalem ñ admit¬
tit. Ut siquis feminã nobilem mouigi¬
um petat. ⁊ ꝑea alia ignobilis tradatur
ei. non est inter eos ꝯuigium. qr non
ꝯsensit uir inistam.sed inaliã. Ut siqͥs
ꝓnutẽt michi se uenditurũ aurũ.⁊
ꝓauro offert michi auricalcũ. ⁊ ita me
deciꝑet nũquid dicerer ꝯsensisse in au

Expanded text:
ndo putatur esse liber qui servus est. Error qualitatis, quando putatur esse bonus qui malus est. Error fortunae et qualitatis conjugii consensum non excludit. Error vero personis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmodum tractabimus. Error quoque personae consensum conjugalem non admittit: ut si quis feminam nobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugium, quia non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me de
Abbreviated transcription (Latin):
se: Non inheticoꝵ sectã: sed integ̾tatẽ
fidi. quã ille heticus se menciebatur
hab̾e. Error fortune: ꝯsensum nõ exclu¬
dit. Que nubit pauꝑi. putans illũ esse
diuitẽ. nõ potest renunciare priori ꝯdi¬
cioni: quamins erraũit. Nec error qua¬
litatis ut siquis ducat uiuxorẽ m̃etri¬
cem. uł corruptam. quã putat esse cas¬
tam. uł uirginem non potest eã dimir¬
De ꝯiugio marie ⁊ ioseph. Stẽ

Expanded text:
se? Non in haereticorum sectam, sed in integritatem se? Non in haereticorum sectam, sed in integritatem fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Error vero fortunae consensum non excludit. Quae enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimitDe conjugio Mariae et Joseph.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: non imꝓbe traditur. Ibi m̃ ⁊ si nõ
p̃cessit. secutus est ꝯsensus. Nec ex illo ꝯ¬
cubitu. qui ꝯsensum precessit. forncar¬
ii iudicantur.cũ ille maritali affectu
eam ꝯgnou̾it: ⁊ illa uxorio affectu de¬
bitum ꝑsoluerit. putãs lege pͥmoge¬
nitarũ.⁊ pat̾ns imꝑiis se illi uire co¬
pulatã. Excusatur etiã. quia di ꝯfilio
in inisterio. ita actum ẽ. hodie etiã ex¬
cusaretur ille eui uiscio. uxoris soror.
lectulum eius ingressa se fubiceret.
que cũ sũ spe ꝯiugii ꝑ petuo manere
censeatur. ille tñ qui cognouit eam ꝑ
ignoranciã excusatur. Qd̃ ꝑsimile ꝓba¬
tur.Si .N. diabolus transsigurãs se ĩ
angłm lucis. credatur bonus. nõ ẽ er¬
ror ꝑiculosus. Qd aut̃ uir ille in illam
mulierẽ nõ ꝯsenserit exsimili ostendr.
Si quis ħeticus. noĩe aug̃i. uł ambrii.
alicui catolico se offerret. eumq ad sue
fidi imitõnẽ uocaret. si ille assentiret.
incuius sentẽciã fidi diceretur ꝯsensiᷤ¬

Expanded text:
tum non improbe traditur, ibi tamen etsi non praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; excusatur etiam, quia Dei consilio in mysterio ita actum est. Hodie etiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error periculosus. Quod autem vir ille in illam mulierem non consenserit, ex simili ostenditur. Si quis haereticus nomine Augustini vel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fidei diceretur consensis
Abbreviated transcription (Latin):
int̃dr aliq̃n de huius iͦi penitẽciam
agere. s non ita. de grauiorib eͥmini¬
bus. Ingrauiorib .t. cͥminibꝰ semł tm̃
penitẽtie ꝯcedr locus. Communia. q̃¬
freq̃nt̃ incurrimꝰ. semꝑ penitẽciã recip¬
iunt. ⁊ semꝑ redim̃tur. Communia di

Expanded text:
itur aliquando de hujusmodi poenitentiam agere; sed non ita de gravioribus criminibus. In gravioribus enim criminibus semel tantum poenitentiae conceditur locus. Communia qfrequenter incurrimus, semper poenitentiam recipiunt, et semper redimuntur. Communia d
Abbreviated transcription (Latin):
placet. c̃ replicãtur. uł si nõ redeunt eiᷤ
tñ deletis p̃p ingratitudinẽ. ita reus ⁊ ĩ¬
mundus ꝯstituitur. cum adhuc expiã¬
dis implicatur. ut si iam deleta redirẽt
nius agemus. Simiłt nicħ ualet ad
salutẽ obtinẽdam. uł admundiciã uite
hñdã ueniam de malefactis poscere.⁊
mala denuo itare. Ita ⁊̃ intelligendũ
est illud. qd idẽ aug̃. alibi ait. penitẽciaẽ.
quedam dolentis uĩdicta. puniens ĩ se
dilectionis uirtus. Penit̾e.n. ẽ. penã
tenere. ut semꝑ puniat inse ulciscẽ
do: ꝙ ꝯmisit peccando.Ille penã tenz
qui semꝑ uindicat. ꝙ ꝯmisisse dolet.
⁊ penitẽcia igitur ẽ: uindicta semper
puniens inse. ꝙ dolet ꝯmisisse. quid
restat nb̃. nisi dolere inuita : uñ .N.
dolor finitur. deficit: ꝓenit̾. Si u̾o pe¬
Tamdui gaudeat.⁊ sꝑet de gr̃a. quam¬
dui sustentatur.a penitẽcia. Dicit .N.
dñs uade ⁊ amplius noli peccare. Nõ
dixit ne pecces. s nec uoluntas pec¬

Expanded text:
cet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent.nius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtinendam, vel ad munditiam vitae habendam, veniam de malefactis poscere, et malefacta denuo iterare. Ita etiam intelligendum est illud quod idem August., alibi ait: Poenitentia est qudictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, quod commisisse dolet. Poenitentia igitur est vindicta semper puniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poeet de gratia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas pec
Abbreviated transcription (Latin):
cia. non. ẜ geñalem. s scđin specialem
morẽ ecclie. de sollẽpni penitẽcia dictũ
intellig̃r. que ap̃ quos dã semel celebra¬
ta. non iteratur. Itẽ illud aliud ambr.
beata. ⁊ fructũ prioris aufert. ⁊ usum
ꝯseq̃ntis amittit. de sollẽpni intellig̾r
Sollẽpnis uero penitẽcia. ut ambr. au
meodẽ: est que fit extra eccłiã in maniꝰ¬
feste. iciñe ⁊ cilicio. que ꝓgrauioribus
horrendisq. ac manifestis delictis t̃m
imponitur. ⁊ illa nõ est tranda. ꝓreue¬
rencia sacram̃ti:⁊ ne uilescat. ⁊ ꝯtẽpti¬
humillune penitẽcie semel ieccłia
cedatur. ne medicina. uł minus utilis
eẽt egrotis. que tantomag̃. salubris ẽ.
quãto minus ꝯtẽptibilis fuerit. Quis
tñ audeat deo dic̃e. qͣr hiuic hõi. qui pꝰ
penitẽtiã primã. rursus se laq̃is inqͥ¬
tatis obstring̃ ad huc it̾m parcis: Ori¬
genes qͦ dẽ hac sollẽpni penitẽcia. q̃
ꝓgrauiorib criminib in iungr̃ ait. Si

Expanded text:
cundum generalem, sed secundum specialem morem Ecclesiae de solemni poenitentia dictum intelligitur, quae apud quosdam semel celebrata non iteratur. Item illud aliud Ambrosbrata, et fructum prioris aufert, et usum sequentis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et contemptihumillimae poenitentiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis vel minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat Deo dicere: Quare huic homini qui post poenitentiam primam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis? Origenes quoque de hac solemni poenitentia, quae pro gravioribus criminibus injungitur, ait: Si
Abbreviated transcription (Latin):
ea semꝑ liceat ĩpune ꝯmittẽ. Nemini
.N. dedit laxam̃tũ peccãdi. ⁊ si miseran
do deleat omisfa pecc̃a. si non fatiffacio
grira negligatur. It̃ pius ppͣ. Nicħ ꝓ¬
dest hoĩ ieuinare. ⁊ orare. ⁊ alia regioĩs
oꝑa agere. nisi mens abiniqͥtate reuo¬
cetur. Qu̾i gͦ amał sic mẽtẽ reuocat.
ut ꝯmissa planguat. ⁊ plangenda omit¬
tere ñ uelit. nec satisfacere negligat:
uẽ penitet. Nec ideo. nõ est uera peni¬
tẽcia. qr forte pꝰ: nõ de ꝓposito. s casu. ł
in firmitate peccabit. Ille aut̃ irrisor
ẽ.⁊ non penitẽs. qui sic omissa plangit
ut plangenda: uolũtate uł oꝑe: ꝯmitt̾ẽ
non desinat. Ille ⁊. qui pꝯ lacͥmas
repetit que fleuit. lauatur ad tp̃s. s
non ẽ mundus .i. illa mũdicia ñ est ei
sufficiẽs ad falutẽ. qr est mom̃tanea
non ꝑseuerans. Itẽ illud. in anis est
fructu illius penitẽcie. quã sequens cł¬
pa nõ inquinat. Illius .n. fruetus ẽ: in¬

Expanded text:
ea semper liceat impune committere. Nemini ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi , quamvisdo deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commisut plangenda voluntate, vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymas repetit quae flevit, lavatur ad tempus, non est, id est, illa munditia non est ei sufficiens ad salutem, quia est momentanea, non perseverans. Item illud: Inanis est pfructu illius poenitentiae quam sequens culpa inquinat. Illius enim fructus est vi
Abbreviated transcription (Latin):
putarẽt. qr sic̃ unũ Eina. ita ẽ una
penitẽcia. his aliisq płib utuntur
i assercione sue opinionis. Sed amb̃r
dic̃. hẽc u̾a penitẽcia est. cessare apec¬
cato. Et it̾. magni ꝓfectus ẽ renũcias¬
se errori. Inbutos .N. uiciis aĩos exue¬
re. atq em̃dare uirtutis ẽ ꝑfecte.⁊
celestis gr̃e. ⁊ iõ sane. ita diffiniri pot̃.
Denitẽcia est. uirt
uł gr̃a. qua ꝯinissa mala. c̃ em̃dacioiꝰ¬
ꝓposito plangimꝰ. ⁊ odimus. ⁊ plangẽda
ulterius ꝯmittere nolumꝰ. quia sic pe¬
nitẽcra est in aĩo dolere.⁊ odire uicͥaͥ.
Uñ illa uerba premissa. penitẽ est. añ¬
acta deflere.⁊ fle. nõ ꝯmitt̾e: recte sic
accipi possunt. ut non ad diu̾sa tp̃ra
oꝑe flenda. ꝙ innuitur ex uerb ꝯseq̃n¬
tibus.nã qui sic alia deplorat. ⁊ c̃. hĩc
aug̃. ait. Cãuendũ ẽ. ne quis existim:
infanda illa crimina. qualia qui agũt.
regnũ di non possidebunt. cotidie per¬
petranda.⁊ elemosinis condie redimẽ¬

Expanded text:
putarent; quia sicut unum Baptisma, ita est una Poenitentia. His aliisque pluribus utuntur in assertionem suae opinionis. Sed Ambros. dicit: Haec vera poenitentia est, cessare a peccato. Et iterum: Magni profectus est renuntiasse errori. Imbutos enim vitiis animos exuere atque emendare, virtutis est perfectae et coelestis gratiae; et ideo sane ita definiri potest: Poenitentia est virtus vel gratia qua commissa mala cum emendatiooposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, et odire vitia. Unde illa verba praemissa, poenitere est anteacta deflere, et flenda non committere; recte sic accipi possunt, ut non ad diversa tempora, opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat, etc. Hinc us . Sane cavendum est ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt , quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimen
Abbreviated transcription (Latin):
tet. nec uidr dm placare subditus.
s subsannare suꝑbus. sanis reuer suᷤ
aduomitũ. penitẽs ad pecc̃m. Multi la¬
crimas indesinent̾ fundunt: et pec¬
care non desinũt. Quosdam acciꝑe
lacruas adpenitẽciam cerno.: ⁊ affec¬
tum penitencie non hr̃e. qr in ꝯstanera
m̃tis. nõ recordacione pecc̃i lacrimas
fundunt. nẽ reuiuiscente usu ea que
pecc̃oribus dic̃. Lauanimi: ⁊ mundieᷤ¬
tote. lauatur. ⁊ mundus ẽ: qui ⁊ pre¬
tĩta plangit. ⁊ flenda iterũ nõ admit¬
tit. Lauatur ⁊ non ẽ mundus qui plã¬
git. que gessit. nec deserit.⁊ pꝰ lacͥmas.
ea que defleuerat repetit. It. aug̃. In¬
anis est penitencia. quã sequens cul¬
lam̃ta: si replicantur pecc̃a. Nichil ua

Expanded text:
et; nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Canis reversus ad vomitum, et poenitens ad peccatum. Multi lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam cerno, et affectum poenitentiae non habere; quia inconstantia mentis nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc reviviscente usu, ea quae peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote. Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur, et non est mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lacrymas ea quae defleverat repetit. Item Aug.: Inanis est poenitentia, quam sequens cullamenta, si replicantur pec
Abbreviated transcription (Latin):
Dr̃ .ii. principiũ semꝑ ad aliquid. Et ar
principiũ ad filiũ. ⁊ ad sp̃m .s. uñ aug̃ in
ł.iiii. de tͥ.ait. pat̾ est principiũ tocius di¬
est anullo. Non .ii. ht̃ de quo sit. uł deqͦ
ꝓcedat. s ab eo. ⁊ filius ẽ genitus. ⁊ sp̃s¬

Expanded text:
tur enim principium semper ad aliquid; et dicitur principium ad Filium, et ad Spiritum sanctum. Uninitate. ait: « Pater est principium totius Dest a nullo. Non enim habet de quo sit vel de quo procedat; sed ab eo Filius est genitus et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
principiũ. nisi ad c̃aturas ad quas ĩ. et
pat̃ dr principiũ. ⁊ filius. Et trinitas ip¬
fa simul. ⁊ fingula ꝑsona. principiũ dr
caturarũ. Pater gͦ principiũ ẽ. sine pͥn¬
cipio. filius: principiũ: de principio. sp̃s

Expanded text:
principium nisi ad creaturas, ad quas Pater etiam dicitur principium, et Filius, et Trinitas ipsa simul, et singula personarum principium dicitur creaturarum. Pater ergo principium est sine principio
Abbreviated transcription (Latin):
hominis c̾ationem t̾ctemus q supͣb̾iuit̾
tetigimus plenius u̾santes clarius faci¬
amus. In hac enim rer̾ distinctione cath¬
olici tractatore dissentire ut supͣ dixini
inueniuntur. aliis dicentib res c̾atas
atq distinctas scdm sp̾es suas ꝑ int̾ ual¬
la .ui. dierum. quorum sentẽtie quia
temis studiose dociumus. quomodo ex
illa cõmum mat̾ia pꝰ informiter facta pꝰ¬

Expanded text:
hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia tenus studiose docuimus quomodo ex illa communi materia prius informiter facta, po
Abbreviated transcription (Latin):
mimmis animantib q̃o ẽ. utr̃ in pͥmis
conditionib cãta sint. an ex rebꝰ corru¬
ptis pꝰtea orta sint. Etaq em̃ dhumido
ruptione lignorum: ⁊ herbarũ: i fruc¬
tuum.⁊ d̾s auetor omniu̾ ẽ. Pot̾ au̾t dici
ꝙ ea dcorꝑibus ałium maxime mortuo¬
r̾ nascunt᷑. c̃ animalibus ca̾ta nõ fu̾it᷑.
g̾minante orta funt. tu̾c c̾ãta fuisse: nõ
in congrue dici pot̾.¬

Expanded text:
minutis animantibus quaestio est utrum in primis conditionibus creata sint, an ex rebus corruptis postea orta sint. Pleraque enim de humidorruptione lignorum et herbarum et fructuum; et Deus auctor omnium est. Potest autem dic corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, ngerminante orta sunt, tunc creata fuisse non incongrue dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
liis quoq qui ascĩs iuste ⁊ pudice ui¬
uentibus uĩcuntꝰ. potestas alios tẽfandi.
sane. qd scĩ repugnantes ad u̾sus istos
incentores.⁊ uincentos minuant ex̾ci¬
tum demonum. uł ut ꝙͣ płimos eorum
int̾mãt. nec ult̾ fas sit illi sp̃ui qͥ. ab ali¬
q̃ sc̃a caste ⁊ pudice uiuendo uictus est.
in pugnare it̾m alium hominem. hoc
ceat ei. illum uł alium d fuꝑbia tẽptare

Expanded text:
s quoque, qui a sanctis juste et pudice viventibus vincuntur, potestas alios iterum tensane quia sancti repugnantes adversus istos incentores et vincentes minuant exercitum daemonum, velut quam plurimos eorum interimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc ceat illi illum vel alium
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ facit ẽẽ qd̾ deb. Si gͦ facit c̃e quod de¬
bet. nec pot̾ facere nifi qd̾ deb. ñ gͦ pot̃
face nisi qd̾ fac. Ite aut deb dinntẽ qd
dimittit ne faciat. aut nõ deb. si nõ deb:
non recte dimittit. Si u̾o debet dimit¬
tẽ. gͦ nõ deb face. Si aut̃ nõ debet. nec
decet. nec oꝑtet eum face. ⁊ si non decet.¬

Expanded text:
quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet
Abbreviated transcription (Latin):
nec faẽ aliqͥd ꝙ non p̃sciũ. Qd si preter
scĩã eius aliqͥd fĩ impossibilea ẽ. oñe gͥ
qd̾ p̃scitum ẽ. fieri necesse ẽ. Igit᷑ aliud
fieri quã fit. nulla rõne possibile est.
Non gͥ pot̃ adeo fieri nisi qd̃ fit. hec ã
q̃stio de p̃scĩa.facile detininari pot̾. ꝑ ea
que suꝑius dicta s̃. cum de p̾scĩa ageret᷑.

Expanded text:
si praeter praescientiam ejus aliquid fieri impossibile est, omne ergo quod praescitum est, fieri necesse est; ergo aliud fieri quam fit nulla ratione possibile est; ergo non potest a Deo fieri nisi quod fit. Haec autem quaestio de praescientia facile determinari potest per ea quae superius dicta sunt, cum de praescientia ageretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte docetur. qd̾ d̾s multa possit fac̃e.
Non .ii. iuilt d̾s om̃s homines iustifica¬
re. ⁊ iñ quis dubitat eũ posse : Pot̃ gͦ
ds aliud fac̃e quã facit. ⁊ tñ si aliud fa¬
c̃et. alius ipse nõ ẽẽt. ⁊ pot̃ aliud uel¬
le quã uult. ⁊ tn eius uoluntas nec
alia nec noua. nec mutabił. aliquo iuͦ¬
uoluit. nõ t̃ nouit̃ nec noua uolũtate.¬

Expanded text:
aperte docetur, quod Deus multa possit facere non enim vult Deus omnes homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset. Et potest aliud velle quam vult; et tamen ejus voluntas nec alia, nec nova, nec mutabilis aliquo voluit, non tamen noviter, nec nova volu
Abbreviated transcription (Latin):
mitẽ. S ut michi uid̾t hoc uerbũ de¬
bet uenenũ ht̃. Multiplicẽ.ni. ⁊ inuolu¬
tã ten⁊ intelligenciã. nͨ deo ꝓprie ꝯpetit.
qui nõ ẽ debutor ub. nisi forte exꝓmisso.
nos uõ debitores ei sumus exomisso. Ut
aut̃ uenenĩ euacuetur. distingue ũbi
ipse dici debe aliqͥd: qr uult illd. Si aut̃
nisi illd̾. qd̾ si facet. ei bñ ꝯueniret. uer̃
est. Addunt quoq illi dicẽtes. Nicħ fac̃
aut dimittit. nisi obtima ⁊ rõnabili cã.

Expanded text:
 hoc verbum debet, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbiipse dici debere aliquid, quia vult illud. Si autem nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum est. Addunt quoque illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa,
Abbreviated transcription (Latin):
is aut̃ respondemus dupplicẽ uł t¬
uerboꝵ intelligenciã aꝑientes. ⁊ ab eis
in uoluta euoluẽtes sic. Non pot̾ ds facẽ
uerũ est. S multa pot̃ facere que nec
bona s̃ nec iusta. qr nec s̃ nec et̃. uec bñ

Expanded text:
is autem respondemus duplicem verborum intelligentiam aperientes, et ab eis involuta evolventes sic: Non potest facere esset, verum est; sed multa potest facere quae non bona sunt nec justa, quia nec sunt, nec eru
Abbreviated transcription (Latin):
diñs. qr nec uoluntas: potẽcia. nec potẽcia:
uoluntate maior ẽ. qr una ⁊ ead res est
potẽcia ⁊ uoluntas .s. ipse ds. qui ẽẽt ma¬
uł potẽcia: uolũtate. Nec ac auctoritate
fateamur itaq dm multa posse fac̃e:
que non uult. ⁊ posse dimittẽ: que facit.
Qd ut ẽcius firmiusq teneatur. scͥpture
ait. An putas qr non possum rogare
patrẽ meũ. ⁊ exhibebit michi mͦ plusꝙͣ¬
.xii. legiones angłoꝵ. Ex quib uerb̃ pa¬
tenter innuitur. qr ⁊ filius pot̾at roga¬
re qd non rogabat. ⁊ pat̾ exibe. qd nõ exi¬
bebat. Uterq gͥ poterat fac̃e: qd̾ nõ facie¬
bat. aug̃ ⁊̃ in enchiridion ait. Dĩpotẽtis
uoluntas. multa pot fac̾e que nõ uult.
angłoꝵ. pugnarent ce̾ illos qui xp̃m ce¬
te s̃ uirtutes. que si facte fuissent. egissẽt
illi hoĩes penitẽtiã. ⁊ facte s̃ ap̃ eos: qui

Expanded text:
imus quia nec voluntas potentia, nec potentia voluntate major est, quia una et eadem res est potentia et voluntas, scilicet ipse Deus, qui esset mavel potentia voluntate. Nec hac auctoritate Fateamur itaque Deum plura posse facere quae non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae tth., c. 26, ait: An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plusim legiones angelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur quia et Filius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo poterat facere quod non faciebat. Aug. etiam in Enchirid. ait, cap. voluntas multa potest facere, quae nec vult  pugnarent contra illos qui Christum cetae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum d̾r non pot̾ facẽ. nisi qd̾ rõ est eum
face. intelligas eũ non posse facere. nisi
ea que rõnabilia s̃. ⁊ ea que si fierent rõ¬
nabilia ẽẽnt. uerus ẽ sensus. Si aut̃ in¬
telligas eum non posse face alia rõnabi¬
la. ⁊ bona. nisi ea que uult ⁊ facit. falsꝰ
est intellectus. Itẽ aliud adiungunt di¬
centes. si pot̾ alud ds fac̾e quã facit pͥ¬

Expanded text:
cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ro et̃na ẽ ⁊ semꝑ manens. preter quã
non pot aliquid fac̃e uł dimiitẽ. Ila u̾o
manẽte. nõ pot̾ qd̃ facit. dimitte. nec
qd dimittit. fac̃e. ⁊ ita non pot̾ facere.
nisi qd facit. Et ad hoc respondemus.
ambiguitatẽ locutionis det̾minantes.
que dimittit. uerũ quid ẽ. qr in eo uolũ¬
tas est equissima ⁊ rectissima. qua fucit
⁊ dimutit. que uult ce̾ quã facere ñ pot̾.
nec preter eam facere pot̾. Nec unq cc̃
eam faceret. nec preter eam. si que facit.
dimittẽt. uł que dimittit. faceret. S ea¬
d̾ manẽte ratione ⁊ cã. alia potuit face:
⁊ ista dimittẽ. Licet gͦ ratio fit penes eũ.
qua alia facit alia dimittit. potest tn ẜ
eũ fac̃e: que facit. ⁊ non alia. ⁊ nõ pot fa¬
cere nisi ꝙ ratio ẽ eum fac̃e. ⁊ ita nõ pot̃
face: nisi qd̾ facit. Ite. rõ est eũ dimittere
ẽ eum dimittẽ. ⁊ ita non pot̾ non dimit¬
tẽ: qd dimittit. Et ad hoc diñs locutioes
ambiguas. ẽẽ ⁊ iõ det̾minandas. Si .n.

Expanded text:
o aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes.quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tameneum facere quae facit, et non alia; et non potest facere nisi quod ratio est eum facere est eum dimittere, et ita non potest non dimittere quod dimittit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas esse, et ideo determinandas. Si enim,
Abbreviated transcription (Latin):
restituet. nec aliquid attinebit ad eius
redintegracionẽ. utrũ capilli ad capil¬
los redeant.⁊ ungues ad unguẽ. an
quicqͥd eoꝵ ꝑierat mutetur ĩcarnem
⁊ inꝑtes alias corꝑis. reuocetur. curã¬
te artificis ꝓuidẽcra nequid indecẽs
fiat. Indecoꝵ quippe ibi aliqͥd ñ erit.
s quicqͥd futurũ est hoc decebit. quia
nec futurũ ẽ si nõ decebit

Expanded text:
t ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues; an quidquid eorum perierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur; curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid ibi futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebit
Abbreviated transcription (Latin):
.uii. requieuit die .uii. ab uniu̾so oꝑe
quod patrarat. Requieuisse dr ds die.
dr̃. quia cessauit afaciendis gn̾ibus
cature. quia ultra noua nõ cõdioit. Us¬
q nũc tñ ut ui̾tas in engło ait oꝑatur
pat᷑ cum filio. s. administratione eoꝵ d̾

Expanded text:
et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur DeuDeus dicitur, quia cessavit a faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administratio
Abbreviated transcription (Latin):
unale illo uti possumus. s tñ tale est
ut sine illo recte uiu̾e neq̃ amꝰ. bonus
aũt usus eius iam uirtus ẽ q̃ in magnis
repitur bonis. quib male uti nullus pot̃
erdo sunt. seq̃r. ut exdo sit ⁊̃ bonus usꝰ
libe uolũtatis. qui uirtus ẽ ⁊ in magnis
mĩat᷑ bonis. Attende diligent̃ q̃ dicta st̃
⁊ cõfer in unum. Sic enĩ apieturꝙ supͣ
querebatur. Dixit equidẽ opus uirtutis
c̃ẽ bonum usum illorum bonorum. quibꝰ
ĩ nõ bene uti possumus .i. mediorum in
usum dix̃ ẽẽ uirtutẽ. Ꝙ si ẽ. nõ ẽ gͦ opus
uirtutis. q supra dix̃. quia aliud est uir¬
ius. aliud opus eius

Expanded text:
um, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. ex Deo sunt, sequitur ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usum illorum bonorum quibus etiam non bene uti possumus, id est, mediorum; inusum dixit esse virtutem. Quod si est, non est ergo opus virtutis, quod supra dixit, quia aliud est virtus, aliud opus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
testatur. Si infidelis dic̃ apłs. discedit
discedat. Non ẽ .ii. seruituti subiectus
fr̃ aut soror in huismodi. quia nõ deb̾r
reuerẽcia ꝯiugii ei qui horr auctorẽ
uigii. Non ẽ .ii. ratum matrimonium
qd̾ sine di deuocione ẽ. ⁊ ideo non ẽ pec¬
catũ ei qui dimittitur p̃p d̾m. si alii se
copulau̾̃it. Contumelia .ii. c̾atoris soluit
iꝰ matrimoni cuxa eũ qui relinquitꝰ᷑
ne accusetur: alii copłatus. In fideł aũ
discedens ⁊ in dm peccat. ⁊ in matri¬
moniũ. nec est ei seruanda fides ꝯiu¬
cere idatur. S distinguendũ est
hic. aliud ẽẽ dimittẽ uolentẽ cohabi¬
tare. aliud dimiti p̃p dm ab illo quis
ab orret nom̃ xp̃i. Ibi lex beniuolẽcie
nõ seruatur. hic u̾itas custoditur. ⁊ iõ
nͣo liceat dimittẽ uolentẽ cohabitare
nõ tñ ea uiuente aliã duc̃e. discedẽtẽ
uero: sequi nõ oꝑtet:⁊ ea uiuẽte aliã
duc̃e lic. Sed ħ nõ ẽ intelligendũ nisi
de his qui in infidelitate sibi copłat

Expanded text:
Hil.: Si infidelis dicit Apostolus discedit, discedat. Non enim est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, quia non debetur reverentia conjugii ei qui horret auctorem conjugii. Non est enim ratum matrimonium quod sine devotione Dei est: et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum peccat, et in matrimonium; nec est servanda ei fides conjucere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc non est intelligendum, nisi de his qui in infidelitate sibi copulati
Abbreviated transcription (Latin):
les. ꝯiugium ẽ legitimum. qr ẽ int̾ legi¬
timas ꝑsonas. seo non ratum qr fine fide.
conuigium g̃ fidelium legitimũ ẽ ira¬
tum. si tñ legitune sunt ꝑsone. Q d̾ autẽ
legitima sit infidelium ꝯiũctio: aug tes¬

Expanded text:
non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. Conjugium vero fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima sit infidelium conjunctio August. tes
Abbreviated transcription (Latin):
a fideli discedat. an liceat fideli aliã du¬
c̃e. Uid̾r auctoritas testari. qd̾ uiuente
illa altam duc̃e non ualeat. Amb̾r .n.
tis ab inuicẽ. ⁊ uolẽtes cohabitare dimit¬
titis. ⁊ aliis uos copłatis ad ulti estis. ⁊ fi¬
lii ur̃i qui de hac copła nascunt᷑. ĩmũ¬

Expanded text:
a fideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros.tis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulatis, adulteri estis; et filii vestri qui de copula nascuntur, immun
Abbreviated transcription (Latin):
qui sola ext̾iori tẽtatione pulsatus cecidit.
tunto grauiꝰ plettẽdꝰ erat. quanto leiuori
licet modicam cad̾ndi occasionẽ hu̾i̾t. icc̾co
incitatorem habuit ad malum. nõ in uiste
reꝑatorem hu̾it ad bonum¶ Diabolus uͦ
qui sine alicuiꝰ tẽtatione peccauit: ꝑ aliũ
iĩ sũgẽt iuuari nõ debuit. nec ꝑsẽ potiuis
ũõ irremediabile peccatũ euis extitit. Px¬
catum uͦ hominis. sic̃ ꝑ alium hu̾it initi¬
um. ita ꝑ alium uõ in cõgrue ꝑ alium hũit
remeoium.
Quare hõ ñ angłs sit redẽp

Expanded text:
qui sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori liquam licet modicam cadendi occasionem habuerat, idcirco incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret juvari non debuit, nec per se potuio irremediabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedium. 6. Quare homo, non angelus, sit redemp
Abbreviated transcription (Latin):
tentatio ẽ qũ in uisibilit̃. inalum nobis
in tͥnsecus sugg̃tur. &xħ tẽtatio aliqñ fit
ab hoste. aliqu̾ acarne. Nam ⁊ diabolus
in uisibir mala suggit.⁊ ex carnis corrup¬
tione sub oritur motus illicitus ⁊ tiullatio
pͣua. Id̾oq tẽtatio qua ẽ excarne non
sit sine poccato sQue aũt est abhoste. uisi
ei ꝯsentiatiur. nõ habet peccatum s ẽxma

Expanded text:
tentatio est quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autem est ab hoste, nisi ei consentiatur, non habet peccatum, sed est ma
Abbreviated transcription (Latin):
rałr est. ⁊ donũ benignitatis eius qua
placuit quod ab eo ꝑuerbũ factũ est.⁊
ꝯciliatum ẽ auctori ut nõ int̾iretꝰ. Ecce
osten sum ẽ. quałr inc̾aturis. aliquate¬
nus imago trinitatis indicatur. Non
ni. ꝑcreaturarũ ꝯtẽplacionẽ. sufficiens
noticia trinitatis potest hr̃i. uł potuit
sine doctrine uł int̾ioris inspirationiˢ
reuelacione. Unde illi antiqui ꝓpħe qͣi
ut magi pharaonis int̾rio signo. Ad¬

Expanded text:
raliter est, et donum benignitatis ejus; qua placuit quod ab eo per Verbum factum est, et reconciliatum est auctori ut non interiret. Ecce ostensum est qualiter in creaturis aliquatenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui philosophut magi Pharaonis in tertio signo.
Abbreviated transcription (Latin):
locaciones corꝑm ⁊ amores uł delec¬
taciones aĩarum.⁊ ita inc̾aturis pres¬
lucet uestigiũ trinitatis In illa .ni. tri¬
nitate sũma origo est omniũ rerum.
⁊ ꝑfectissima pulcritudo. ⁊ beatissima¬
delectacio ¶Summa aut̃ origo ut aug̃
ostend̾ in .ł. de uera religione. intellig̾r¬
đłs pater/ ds pater aquo s̃ omnia / a q̃
filius ⁊ sp̃s .s. E fectissima puleritudo¬
la exparte ei dissimilis. quã cũ ipso ⁊
in ipso patre uenamur. que forma est
ominũ que ab uno facta s̃. ⁊ ad unum
referuntur. Que tn omĩa. nec fierent
apatre ꝑfiliũ. neq suis finib salua es¬
sent. nisi d̾s summe bonus eẽt. qui ⁊
nulli nature qd̃ ab illo bona ẽẽt. inui¬
dit. ⁊ ut inbono ipso maneret. aha
quãtũ uellet.⁊ alia quãtũ posset ded̾.
que bonitas intelligitur sp̃s .s. qui ẽ¬
donũ pat̾s ⁊ filii. qͣr ip̃m donũ di cũ
patre ⁊ filio. eqͣ in ꝯmutabilecole ⁊ te¬
nere nos ꝯuenit E ꝯsid̾acionẽ itaq c̃a¬

Expanded text:
delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissimadelectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo Filius et Spla ex parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quae ab initio facta sunt, et ad unum referuntur, quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset dedit, quae bonitas intelligitur Spiritus donum Patris et Filii. Ipsum quippe donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit. Per considerationem itaque crea
Abbreviated transcription (Latin):
relatiuis. Non .ii. oĩa que relatiue dñr.
sius adse uicissim respondẽt uocabulis.
Uñ aug̃ hoꝵ elidens opinionẽ. in .u.l.d
sp̃m .s. non ipsam trinitatẽ. s eũ qui ẽ
sim respondeat uocabulĩ eius. ad quem

Expanded text:
relativis. Non enim omnia quae relative dicuntur, suis ad se invicem respondent vocabulis. Unde Aug. horum elidens opinionem, in lib. 5 sanctum, non ipsam Trinitatem, sed eum qui est sim respondere vocabulum ejus ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯting̃. ut nõ inuematur uocabulii. quo
sͥ uicissim respondeãt. Cum gͦ d̾is domĩ
patris ⁊ filii. nõ quid̃ possumus dicere
patrẽ doni. aut filiũ doni. S ut hoc ui¬
cissim respondeant. dicim. donũ dona¬
toris. ⁊ donatorẽ dom. qr hi e potuit ĩ¬
ueniri usitatũ uocabubũ illie nõ potu¬
it. Donũ donatoris. ⁊ donator doni. cum
dis. relatiue utrũq ad uincẽ dm̃s. Do¬
nator tñ nõ fuit ds. nisi ex tp̃r. cũ sp̃s .s.¬

Expanded text:
 quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris, et Filii, non quidem possumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fuit Deus, nisi ex tempore, cum Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ni.oꝑa bona faciunt quia uestiunt
tur pulli eorum. Quibꝰ illi respondẽt
dicentes oꝑa bona appellari hꝰ modi q̃
sine caritate funt. nõ quia bona sint
augͦ. sed quia bona eẽt. si alit̾ fierent.
q̃ ĩ sui gen̾e sunt bona. sed affectu fũt
actuum faciunt. oꝑa cuncta q̃ ad nͨ sub¬
sidium fiunt semꝑ bona eẽ astruunt.
S ꝙ aug̃ mala eẽ dic̃. si malas ħnt cãs
nõ ita accipiendum ẽ. qiͣ ip̃a mala sint
sed quia peccatũ ⁊ mali sunt. qui eam
malo sine agunt. It̾ ⁊ illud aliud .s. bo¬
num opꝰ in tentio fac̾.⁊ intentionẽ fides
a plura. licet nõ ea rõne. qua illd̾. sint
bona.

Expanded text:
ni opera bona faciunt, quia vestiunt tur pulli eorum. Quibus illi respondent, dicentes bona opera appellari hujusmodi quae sine charitate fiunt, non quia bona sint August. docuit; sed quia bona essent, si aliter fierent; quae in suo genere sunt bona, sed ex affectu sunt actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, scilicet bonum opus intentio facit, et intentionem fides a plura, licet non ea ratione qua illud sint bona.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fides intentionẽ dirigat nõ inmĩto q̃¬
ri pͭ. utr̃ omnis intentio. omneq opus
illorum malum sit. qui fidem nõ ħnt. Si
enim fides intentionẽ dirig̃. ⁊ intencio
bonum opus fac̾. uͥ nõ ẽ fioes. nec inten¬
busdam ñ irrõnabilit̾ astruitur. qui dñt
omnes acciones ⁊ uoluntates hominis

Expanded text:
 fides intentionem dirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intenibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones et volun
Abbreviated transcription (Latin):
te factus ẽ omnium reus. Qui gͦ fidem¬
i caritatẽ nõ ħt. omnis eiꝰ actio peccatũ
ẽ. quia ad caritatẽ referturs: Quod eni
ad caritatẽ nõ refertur: ut supra memi¬
nit aug̃. nõ fit: quẽ admodum fi̾ oportet
Id̾oq malum ẽ. Non gͥ mandata custodit
qui caritate caret. quia sine caritate
nullum mandatarum custoditur. Uñ ag̾
e suꝑ epłam ad galathas ait. Custoditionẽ
pleri nõ possunt. Nullum gͦ implet mã¬
fioem ⁊ caritatẽ nõ ħt. Impossibilis ẽ
enim ut ait apłs. sine fide aliquio placẽ¬
do. Que gͦ sine fioe fiunt. bona nõ sunt.
quia omne bonum placet do his aũt¬

Expanded text:
factus est omnium reus . Quapropteet charitatem non habet, omnis ejus actio peccatum est, quia ad charitatem non refertur. Quod enim ad charitatem non refertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem pleri non possunt. Nullum ergo manfidem charitatemque non habet. Impossibile est enim, ut ait AposDeo. Quae ergo sine fide fiunt, bona non sunt; quia omne bonum placet Deo. 2. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtet autẽ ꝯsensum ꝯiugalem:
liberũ esse: acoactione. Coactus.n. ꝯsẽ¬
sus. qui nec consensus appellari debet.
diugium non facit. sic̃ testatur urbanꝰ
uerba. De neptis tue ꝯiugio. quã te

Expanded text:
tet autem consensum conjugalem iberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sicut testatur Urbanusverba: De neptis tuae conjugio, quam te
Abbreviated transcription (Latin):
finitur. ac de t̾mninatur q̃m cũ sit alicu̾
ñ ubiq inuenitur qd̾ non solũ corꝑi. s
⁊̃ onini c̃ato sp̃ui: ogruit. Omne gͥ corpus:
om̃i modo locale est. Sp̃s uero c̃atus qͦ¬
sit totus. alibi non inuenitur. Non aut̃ ira
localis ẽ. ut dim̃̾sionẽ capiẽs. distanciã
inloco faciat. Diuina gͥ sola eẽntia. oĩo
illocał: ⁊ incircũ scriptibił ẽ. que nec lo
nec tp̃ribus .s. affectu. ⁊ cogitacione. his¬

Expanded text:
alicubi, non ubique invenitur; quod non solum corpori, sed etiam omni creato spiritui congruit. Omne ergo corpus omni modo locale est. Spiritus sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locnec temporibus, sed affectu et cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
que s in ipfa re que mutatur. ut qn sus¬
cipit iuicisfitudinẽ gaudii. doloris. scĩe.
obliuionis. uł uariationẽ forme. siue alicꝰ
qualitatis extĩoris. hec .n. mutacio que
fit scđm tp̃s. uariatio est qualitatũ: q̃¬

Expanded text:
quae sunt in ipsa re quae mutatur, ut quando suscipit vicissitudinem gaudii, doloris, scientiae, oblivionis, vel variationem formae sive alicujus qualitatis, et exterioris: haec enim mutatio quae fit s
Abbreviated transcription (Latin):
filius ⁊ sp̃s .s. a paternitatis ꝯsorcior ex¬
tatis: pater ⁊ filius. Cum gͦ dr tantus
est solus pater. quantũ simul illi tres:
aliis. s hic est sensus. solus pater .i. pa¬
ter. qui ita pater est. qd nec filius. nec

Expanded text:
itus sanctus a paternitatis consortio extatis Pater et Filius. Cum ergo dicitur: Tantus est solus Pater quantum simul illi tres, aliis; sed hic est sensus: Solus Pater, id est, Pater qui ita Pater est, quod nec Filius nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃ꝑatio dãnacioĩs eoꝵdẽ. Sic̃ i p̃destina¬
tionis effectus. illa gr̃a est qua inp̃senti
iustificamur. atq ad recte uiuendum.
⁊ in bono ꝑseuerandũ adiuuamur. ⁊ illa
qua infuturo beatificamur sita reꝓbatio

Expanded text:
paratio damnationis eorumdem. Sicut enim praedestinationis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobat
Abbreviated transcription (Latin):
sua. quib uoluit bona sua.⁊ quibuscũ¬
q donat: ꝓculdubio se donaturũ ẽẽ p̃s¬
ciuit. Preꝑauit ⁊̃ d̾s ut ait fulgẽcius
mał ignẽ et̾nũ. illis utiq quos iuste
p̃ꝑauit adluenda supplicia. nec p̾ꝑauit

Expanded text:
sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
mali in reꝓbum sensũ. Ibi extĩores tene¬
bee erunt. qr tunc peccõres penitus er̃
extra dm. Quid ẽ .ni. penitus esse extra
dm. nisi esse in sũma cecitate: Si quid̾¬
d̾s habitat lucem in accessibilẽ. he aut̃
tenebre hic iam incipiunt in peccãte.
cũ ab int̾iori luce dĩ secluditur. s nõ
penitus dum in hac uita est̾. Ecce qͣre
pecc̃or ibi dr pati ext̃iores tenebras.
⁊ nõ hic. quia ibi secluduntur penitꝰ¬

Expanded text:
robum sensum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia tunc peccatores penitus erunt extra Deum. Quid est enim penitus esse extra Deum, nisi esse in summa caecitate, siquidem habitat Deus lucem inaccessibilem? Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penit
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. s suppliciũ t̃m. alii u̾o pecẽm eẽ
fatentur. s ꝑ illud nõ mereri eos aliqͣm
penã. quia non ẽ ibi locus m̃endi. Illd
gͦ pecẽm dñt non eẽ ñritum supplicii.
s suppliciũ iali m̃iti qd̃ in hac uita pre¬
quirendi uitã et̾nã. in hac t̃m uita d̾s ho¬
minib dedit. ubi uoluit ẽẽ ⁊̃ penitentiã
fructuosã. Io hic penitẽcra fruetuosa est
qr potest hic homo deposita malicia. be¬
ne uiuere. ⁊ mutata uoluntate. m̾̃ita si¬
mul oꝑaq inutare. ⁊ ea gerere que deo
placeant. Qd qui in hac uita nõ fec̃et.
futuro. s indulgeneiã in ꝯspectudi nõ
inueniet.qr ⁊ si erit ibi stimulus peni¬
tudinis. nulla ibi erit correctio uolũta¬
tis. Atalib .n. ita culpabitur uuqͥtas
sua. ut nullatenus ab eis possit diligił
desidari iusticia. uoluntas .ni. tał erit u̾
nũquã tñ reciꝑe possit bonitatis affec¬
tum. quia sicut illi qui cum xp̃o reg¬
nabunt. nullas inse male uoluntatis

Expanded text:
 supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod in hac vita praeDeus hominibus dedit, ubi voluit etiam poenitentiam esse fructuosam. Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposita nequitia bene vivere, et mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eorum nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis