comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressus est. Quo discedente. contigit ut in mo¬
nasterio uirginũ in quo eiustem patris cura ui¬
gilabat. una earum que iuxta carnis huius pu¬
tredinem speciosa uidebatur febricitare inciperet. ⁊ uehe¬
menter anxiari: magnisq non iam uocib. sed stridori¬
bus clamaret dicens. Modo moritura sum nisi basilius
monachusueniat ⁊ ip̃e michi per sue cura tõnis studi¬
um salutem reddat. Sed in tanti patris absencia ac¬
cedere quispiã monachoꝵ incongregatione uirginũ¬
minime audebat. quanto minus ille qui nouus ad¬
uenerat. eiusq adhuc uitã congregatõ nesciebat fra¬
trum. Missum repente est ⁊ dei famulo equicio nũ¬
ciatum qd̃ sanctimoni alis illa immensis febribus
estuaret. ⁊ basilii monachi uisitatom anxie quere ret.
Quo audito uir sanctus dedignando subrisit. atq
ait. Nnnquid nõ dixi quod diabolus esset iste mona¬
chus: Ite. ⁊ eum de cella expellite. De ancilla autẽ

Expanded text:
gressus est. Quo discedente contigit ut in mogressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non audebat; quanto minus ille qui novus advenerat, cujusque adhuc vitam congregatio fratrum nesciebat. Missum repente est, et Dei famulo Equitio nuntiatum, quod sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem
Abbreviated transcription (Latin):
in hac sunt romana urbe deprehensi. basili
qui in magicis artib primus fuit. inmonachico
habitu ualeriam fugiens peciit. Qui ad uirũ
reuerentissimũ castorium amiternine ciuitatis
epm̃ pergens. sperauit ab eo ut eum equitio abba¬
ti cõmitteret. ac sanandum monasterio illiuscõ¬
uendaret. Tunc ad monasterium uenit episco¬
pus. secumq basilium monachum deduxit. atq
equicium dei famulum ut eundem monachum
in congregatom̃ susciperet rogauit. Quẽ statĩ
uir sanctus intuens. ait. Hunc quẽ michi cõmẽ¬
das pater ego nõ uideo monachum esse: sed dya¬
bolum. Cuulle respondit. Occasionem queris.
ne debeas prestare quod peto.Ad quẽ mox dei fa¬
mulus dixit. Ego quidẽ hoc eum denuncio esse
quoo uideo. Ne tamen nolle me obedire existi¬
mes. facio quod iubes. Susceptus itaq est in
monasterio basilus. Cum nõ post multos dies
idem dei famulus equicius pro exortandis ad ce¬
sideria superna fidelib. paulo longus a cella di¬

Expanded text:
in hac sunt Romana urbe deprehensi, Basilius, qui in magicis operibus primus fuit, in monachico habitu Valeriam fugiens petiit. Qui ad virum reverentissimum Castorium Amiterninae civitatis episcopum pergens, petiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium monachum deduxit, et Equitium Dei famulum rogavit, ut eumdem monachum in congregationem susciperet. Quem statim vir sanctus intuens, ait: Hunc quem mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem hoc eum esse denuntio, quod video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella di
Abbreviated transcription (Latin):
finem suum mundus nõ iam nũciat: sed ostendit.
Tanto ergo nos neccesse est instancius eterna quere¬
re: quãto a nobis agnoscimꝰ uelociter temporalia fu¬
gisse. Despiciendus anobis hic mundus fuerat si
blandiretur: si rebus prosperis demulceret animũ.
At postꝙͣ tot flagellis premitur. tanta aduersita¬
te fatigatur. tot nobis cotidie dolores ingeminat.
quid nobis aliud ꝙͣ negligatur clamat: Multa
autem fuerant. que adhuc de electox fcĩs narrare
debuissem: sed hec silencio supprimo. quia ad alia
festino. Petrus. Quia multos intra scẽ ecclesie
gremium constitutos. de uita anime post mortẽ
carnis perpendo dubitare: queso ut debeas uel q̃
ex ratõne suppetunt. uel si qua animarũ exempla
animo occurrunt. pro multoꝵ edificatõne dicere.
Ut hii qui suspicantur: discant cum carne aĩam
nõ finiri. Gregorius. Iaboriosum ualde hoc op
est: ⁊ maxime occupato animo atq ad alia ten¬

Expanded text:
finem suum 369 mundus jam non nuntiat, sed ostendit. finem suum 369 mundus jam non nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Laboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia ten
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerse carnis. Post quã trinam uocem uisio mar¬
tiris que eius mentis occulis apparebat euanuit. Tũc
uir dei surrexit. seseq in oratom̃ cum lamẽtis dedit.
Mox enim illa terribilia in celo signa sequta sunt: ut
haste atq acies ignee ab aquilonis parte uiderentur.
Mox effera longobardoꝵ gens de uagina sue habita¬
tõnis educta. in nr̃a ceruice grassata est: atq huma¬
num genus qd̃ in hac terra pre multitudine ninia¬
quasi spicarum segetis more surrexerat. succisũ aruit.
Nam depopulate urbes. euersa castra. concremate ec¬
clesie: destructa sunt monasteria uiroꝵ ac feminarũ.
desolata ab hominib predia. atq ab om̃i cultore destitu¬
ta. In solitudine uacat terra: nullus in ea possessor in¬
habitat. Occupauerunt bestie loca. que prius mulci¬
tudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi ꝑtib
agatur ignoro: nam in hac terra in qua nũc uiiumꝰ.

Expanded text:
universae carnis. Post quam trinam vocem visio maruniversae carnis. Post quam trinam vocem visio martyris, quae mentis ejus oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Dei surrevit, seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in coelo signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genus, quod in hac terra prae nimia multitudine quasi spissae segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum ac feminarum, desolata ab hominibus praedia, atque ab omni cultore destituta, in solitutudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat, occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam in hac terra, in qua nos vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam redemptum ferentine ciuitatis episco¬
pum uite uenerabilis uirum qui ante hos fere ãnos
feptem de hoc mũdo migrauit: tua dilectio cognitũ
habuit. Hic sicut michi adhuc in monasterio posito.
alde samiliariter iungebatur. hoc qued iohannis
iunioris predecessoris mei tempore de mundi fine cog¬
nouerat: sicut longe lateq claruerat. ame requisi¬
tus: michi ip̃e narrabat. Aiebat namq quia quadã
die dũ parrochias suas ex more circuiret. peruenit ad
ecclesiam beati martiris ⁊otici. lduesperascente autẽ
die. stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martiris uo¬
luit᷑: atq ibi post laborem quieuit. Cum nocte media
ut asserebat. nec dormiebat. nec perfecte uigilare po¬
terat: sed depressus ut assolet sompno grauabatur: qͦ¬
dam pondere uigilans animus.atq ante eũ idem bea¬
tus martyr zoticus astitit dicens. Redempte nigilas:
Qui respondit. uigilo. Qui ait. Finis uenit uni¬
uerse carnis. Finis uenit uniuerse carnis. Euus uenit

Expanded text:
nam Redemptum Ferentinae civitatis episcopum, vitae venerabilis virum, qui ante hos fere annos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter jungebatur, hoc quod Joannis junioris praedecessoris mei tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque quia quadam die dum parochias suas ex more circuiret, pervenit ad Ecclesiam beati Eutychii martyris. Advesperascente autem die stratum fieri sibi juxta sepulcrum martyris voluit, atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut asserebat, nec dormiebat, nec perfecte vigilare poterat; sed depressus, ut solet, somno, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum idem beatus martyr Eutychius astitit, dicens: Redempte, vigilas? Cui respondit: Vigilo. Qui ait: Finis venit universae carnis, finis venit universae carnis, finis venit
Abbreviated transcription (Latin):
lius quoq uirtute uenerabilis in eisdem par¬
tibus fuit fortunatus nomine. tudertine eccl̃e
antistes. Qui in effugandis spiritib inmense uir¬
tutis gracia pollebat: ita ut nõnunqͣ ab ossessis corpo¬
ribz legiones de monum repelleret. ⁊continue oratio¬
nis studio intentus: obiectas contra se eoꝵ multitu¬
dines superaret. huius quoqq uiri familiarissimus
fuit iulianus nostre ecclesie deffensor: qui ante nõ
longum tempus in hac urbe defunctus est. Cuius ego
quoq hoc didici relatione quod narro: qrua sepe gestis
illius ausu familiaritatis intererat. eiusq post me¬
moriam ad instructionem nostram quasi faui dulce¬
dinem inore retinebat.

Expanded text:
lius quoque vir vitae venerabilis in eisdem partibus fuit Fortunatus nomine, Tudertinae antist Ecclesiae , qui in effugandis spiritibus immensae virtutis gratia pollebat, ita ut nonnunquam ab obsessis corporibus legiones daemonum pelleret, et continuae orationis studio intentus, objectas contra se eorum multitudines superaret. Hujus viri familiarissimus 193 fuit Julianus nostrae Ecclesiae defensor, qui ante non longum tempus in hac urbe defunctus est. Cujus ego quoque hoc didici relatione quod narro, quia saepe gestis illius ausu familiaritatis intererat, ejusque post memoriam ad instructionem nostram quasi favi dulcedinem in ore retinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat dicens. Monachus qui in terra possessio¬
nẽ querit. nionachus nõ est. Sicquippe metuebat
paupertatis sue securitatem perdere: sicut auaridi¬
uites solent perituras diuicias custodire.Ibi itaq
prophecie spiritu magnisq miraculis cunctis lõ¬

Expanded text:
tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessiotenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis lo
Abbreviated transcription (Latin):
regrinus quo censeretur nomine nesciebatur: s
eius nomen ille spiritus prodidit. qui se ab illo
posse eicicdlamauit. Mox autem super uexati cor¬
pus uir dei incubuit: ⁊ malignus spiritus qui e¬
um inuaserat abscessit. In tota ergo urbe. tunc sta¬
tun quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Cur¬
rere uiri ac femine nobiles atq innobiles pari¬
ter ceperunt.certatiq eum in suis rapere do¬
mibus conabantur. Alii ad construend̾ mona¬
steria. predia. alii peccunias. alii subsidia queq
poterant: offerre uiro dei suppliciter uolebant.
S seruus omnipotentis dei hoꝵ nichil accipiens
egressus urbem: non longe locum desertum repperit.
ibiq sibi humile habitaculum construxit. Ad quẽ
dum multi pergunt: exemplo illius eterne ute de
bro discipulieiꝰ imminerent. ut pro usu monas¬
terii possessiones que offerebant acciperet: ille sol¬
licitus sue paupertatis custos. fortem sentenciam

Expanded text:
regrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed regrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis rapere domibus conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitaebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
peciit: ut sibi quantũ uellet licencia concederetur
orandi. eumq horis secreciorib egredi nõ urgerent.
Quimox ad orandum stetit. diemq totũ peregit
in oracione: cui sequentem continuauit ⁊ noctem.
Secundo eciam die cum nocte subsequente indefes¬
sus in precibus perstitit: diem quoq tercium in ora¬
cione coniunxit. Cunq hoc unus ex custodib suꝑ¬
bie spiritu inflatus cerneret. unde proficere debu¬
it: inde ad defectus dampna peruenit. Nam hũc
simulatorem dicere. ⁊ uerbo rustico impositorem¬
cepit clamare.: qui se tribus diebus ⁊noctibus ora¬
re ante oculos hominũ demonstraret. Qui protinͤ
currens. uirum dei alapa percussit: ut quasi religi¬
ose uite simulator de ecclesia cũ cũtu melia exiret
Sed hunc repente ultor spiritus inuasit. atq ad
uiri dei uestigia strauit: ac per os illiuis clamare
cepit. Isaac me eicit. isaac me eicit. uir quippe pe¬

Expanded text:
petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus suae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me ejicit. Vir quippe pe
Abbreviated transcription (Latin):
rioribus quoq gochoꝵ temporib fuit iux¬
ta spolitanam urbem uir uite uenerabilis
ysaac nomune qui usq ad extrema pene gothoꝵ
tempora peruenit. Quem nostroꝵ multi noue¬
runt ⁊ maxime sacra uirgo gregoria q̃ nuno
in hac romana urbe iuxta eccłam beate marie
semꝑ uirginis habitat. Que dum adolescencie
sue tempore constitutis iam nupcis in ecclesiã fu¬
gisset. ⁊ sanctimonialis uite conuersatõm quere¬
ret:abeodem uiro deffensa. atq adeum quem desi¬
cerabat habitum dño protegente perducta est. Que
quia sponsum fugit in terra. haberesponsum meru¬
it incelo. Multa autẽ uiro deeodem uarrante uene¬
rabili patre eleutherio agnoui: qui ⁊ hunc fumilia¬
riter nouerat. ⁊eius uerbis uita fidem prebebat.
Hic itaq uenerabilis ysaac ortus ex ytalia nõ fuit
sed ea illius narro miracula. que in ytalia conuer¬
satus fecit. Cum primo de syrie partib ad spolita¬
nam urbem uenisset: ingressus eccl̾am acustodib

Expanded text:
quoque Gothorum temporibus fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad extrema pene Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe juxta Ecclesiam beatae Mariae semper virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius norro miracula quae conversatus in Italia fecit. Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus
Abbreviated transcription (Latin):
contingit quod imitari nõ ualeo: flere magis
libet. qmͣ aliquid dicere.BR E go rius.
De cuius eciam morte apud eius eccłam scrip¬
tum est: quia cũ dolore esset lateris tactus. ad
extrema perductus est.Dumq eius domus omĩs
in sua soliditate persisteret: cubiculum in quo ia¬
cebat eger facto terre motu contremuit: omnes¬
q qui illic aderant nimio terrore cõcussit. sicq sc̃a
illa anima carne soluta est. Factumq est ut mag¬
nus pauor inuaderet eos. qui paulini mortẽ uide¬
re potuissent. Sed quia hec quam superuis dixi pau¬
lini uirtus ualde est intimata: nunc si placet ad mi¬
racula oxteriora ueni amus. que ⁊ multis iam nota
sunt: ⁊ otamceligiosoꝵ uiroꝵ didici relatione.¬

Expanded text:
contingit quod imitari non valeo, flere magis contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod possessor eius audiens. ualde pertimuit.
atq humiliter obtulit dicens. Pete qd̃ us: qua¬
tinus ad terram tuam ame. cũ magno munere
reuertaris. Cui uir domini paulmus ait. unũ
est quod michi impendere bene ficium potes: ut
om̃es captiuos ciuitatis mee relaxes. Qui cũcti
protinus in affricana regione requisiti: cũ onustis
frumento nauibus ꝑro uenerandi paulini satiffa¬
tõne in eius comitatu laxati sunt. Post nõ mul¬
tos uerodies uuandaloꝵ rex occubuit: ⁊ flagellũ
quod ad suam pernicie in dispensante deo pro fide¬
lium disciplina tenue rat amisit. Sicq factum
est: ut omnipotentis dei famulus paulinus ue¬
derat. cum multis a seruicio ad libertatem redi¬
ret. Illum udelicet imitatus. qui formã serui
assumpsit: ne nos essemus serui peccati. Cuius
sequens uestigia paulinus. ad tempus uolunta¬
rie seruus factus est solus ut esset postincdum
liber cum niultis. Petrus. Cum me audire

Expanded text:
est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir Domini Paulinus ait: 'Unum est quod mihi inpendere benomnes civitatis meae captivos relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vederat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire
Abbreviated transcription (Latin):
bito conspexisset intremuit. atq accersito dño
eius. sibiper filium propinqum: eisecretũ quod
prius absconderat indicauit. dicens. uerum est
quod audisti. Nam nocte hac in sompnis seden¬
tes in tribunalibus contra me iudices udi. int̾
quos iste eciam simul sedebat: ⁊flagellũ quod
aliquando acceperam: eoꝵ michi iuditio tolleba¬
tur. Sed percunctare quis nam sit. Nlam ego hũc
tanti uiri meritum popularem ut conspicitur
esse nõ suspicor. Tunc regis gener secrete pauli¬
num tulit: ⁊ quis nam esset inquisiuit. Cui¬
uir domini respondit. Seruus tuus sum: quẽ
pro filio uidue uicarium suscepisti. Cũq instã¬
ter ille requireret non usquis esset: sed quis
insua terra fuisset indicaret. atq hoc ab eo itera¬
tione frequentis inquisitõnis exigeret: uir dñi
constrictus magnis coniurationib iam nõ ua¬
leus negare quis esset: episcopũ se fuisse testatꝰ

Expanded text:
bito conspexisset, intremuit, atque, accersito ejus bito conspexisset, intremuit, atque, accersito ejus domino, sibi per filiam propinquo, ei secretum quod prius absconderat indicavit, dicens: Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio, sedentes in tribunalibus contra me judices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat, et flagellum quod aliquando acceperam eorum mihi judicio tollebatur. 281 Sed percunctare quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum, popularem, ut conspicitur, esse non suspicor. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, et quisvir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus
Abbreviated transcription (Latin):
lectari. Cui paulinus cotidie ad mensam odoro¬
sas uirentesq herbas deferre consueuerat: et
accepto pane ad curam orti remeare. Cũq hoc
duicius ageret. quadam die suo domino secũ
secrecuis loquenti ait. uide quid agas. ⁊ uuan¬
daloꝵ regnũ qualiter disponi debeat prouide: qr
rex cicius ⁊ sub omni est celeritate moriturus.
Quod ille au diens. quia ab eodem rege plus ce¬
teris diligebatur.ei minime tacuit:sed quid
a suo ortolano sapiente scilicet uiro agnouisset
indicauit. Quod dum rex audisset: ilico respõ
ris uidere. Cui gener eius uenerabilis paulini
temporalis domiuus.respondit dicens. uirentes
herbas michiad prendium deferre consueuit.
Has itaq huc ad mensam eũ deportare facio:
ut quis sit qui michi hec loqutus est agnoscas.
Lactumq est ⁊ cum rex ad prandium discũbe¬
ret: paulinus ex suo odorifera queq uirencia la
bore ⁊opere delaturus uenit. Cũq hunc rex su¬

Expanded text:
lectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odorlectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondminem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus advenit. Cumque hunc rex su
Abbreviated transcription (Latin):
superbie turgidus. gaudio transitorie prosperita¬
tis inflatus: non solum facere sed eciam audire
despiceret: udua subiunxit dicens.Eote hunc
hominem pro eo uicarium prebeo.solum modo
pietatem in me exhibe. michi q unicum filiũ
redde. Cũq ille uenusti uultus hominem cons¬
pexisset: quam artem nosset inquisut. Cui uir
dũi paulinus respondit dicens. Artem quidam
aliquam nescio: sed ortum bene excolere scio.
Quod uir gentilis ualde li benter accepit: cũ ĩ
nutriendis oleribus quia peritus esset audiuit.
Suscepit itaq seruum: ⁊ roganti iudue redoidit
filium. Quo accepto. iudua ab affricana regiõe.
discessit: Paulinus uero excolendi orti suscepit
curam. Cunq idem regis gener crebro ingredere¬
tur ortum: suumq ortholanum quedam requi¬
reret.⁊sapientem ualde esse hominem uideret:
amicos cepit familiares deserere. ⁊sepius cum
suo ortolano colloqui. atq eius sermonibus de

Expanded text:
superbiae turgidus, gaudio transitoriae prosperitasuperbiae turgidus, gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire despiceret, vidua subjunxit, dicens: Ecce hunc hominem pro eo vicarium praebeo, solummodo pietatem in me exhibe, mihique unicum filium redde. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset inquisivit. Cui vir Dei Paulinus respondit, dicens: Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio. Quod vir gentilis valde libenter accepit, cum in nutriendis oleribus quia peritus esset audivit. Suscepit itaque servum, et roganti viduae reddidit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus de
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ genero. suum filium incaptiuitatẽ ductũ
fuisse perhibuit. Atq a uiro dei eius preciũ postu¬
lauit. si forte illius dominus hoc dignaretur acci¬
pere: ⁊hunc concederet ad propria remeare.Sed
uir deimagnopere petentifemine quid dare potu¬
isset.inquirens. nichil apud se aliud nisi se inue¬
nit: petentiq femine respondit dicens mulier
quod possim tibi dare nõ habeo: sedmemet ipsũ
tolle. ⁊ me seruum iuris tui esse confitere: atq
ut filium tuum recipias. me uice illius in serui¬
cium trade. Quod illa ex ore tantiuiri audiẽs
irrisionẽ pocuis credidit: qmͣ cõpassionẽ. At ille
ut erat uir eloquentissimus. atq ad prime in ex
terioribus quoq studiis eruditus. dubitanti femi¬
ne cicuis persuasit:ut audita crederet.⁊ad recep
cedenti autem regis genero qui eius filium habe¬
bat: uidua rogatura se obtulit. ac prius peciit: ut
ei donari debuisset.Quod cum uir barbarus typo

Expanded text:
lorum genero suum filium in captivitatem ductum lorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti feminae citius persuasit ut audita crederet, et pro recedenti autem regis genero, qui ejus filium habebat, vidua rogatura se obtulit, ac prius petiit ut ei filium donare debuisset. Quod cum vir barbarus typho
Abbreviated transcription (Latin):
um uicinus uaĩde patribus intendo.
maioꝵ facta reliqueram: ita ut pau¬
lini miraculum nolane urbis ep̃i.
qui multos quoꝵ memini uirtute ⁊
tem pore precessit. memorie tũt defuisse uidebat.
Ded ad priora nũc redeo. eaq quanta ualeo sub¬
breuitate perstringo. Sicut enim bonoꝵ facta
innotestere cicius similib solent. semiorib nr̃is
per iustoꝵ exempla gradientibus. Predicti uene¬
rabilis uiri celebre nomen innotuit: eiusq opus
admirabile ad eoꝵ se instruenda studia tetendit.
Quox me neccesse fuit grandeuitati tam certo
credere:ac si ea que dicerent meis oculis uidissem.
um seuienciuum uuandaloꝵ tempore fuis¬
set italia in campanie partibus depopula¬
ta. multiq essent ex hac terra in affricanã regi¬
onem transducti: uir domini pauluuis cuncta q̃
de episcopio suo habere potuit. captiuis indigen¬
tibq largitus est. Cũq iam nichil omnimodo
superesset. quod petentibus dare potuisset: die qͣ
dam quedam uidua aduenit. que regis uuanda¬

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. um saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Wanda
Abbreviated transcription (Latin):
go petre multos tales inh̾
seculo nec modo deesse existimo. Neq enim si talia
signa non faciunt ideo tales nõ sunt. Uite namq
uera estimatio inuirtute estoperum: non ĩ osten¬
sione signoꝵ. Nam sunt pleriq qui ⁊ signa nõ
faciunt: signa tamen fa cientib dispares nõ sunt.
Petrus.nde michi rogo hoc ostendi potest. qd̃
sint quidã qui signa nõ faciunt: ⁊ tamen facien¬
tib dissimiles nõ sunt.¬
nescis quoniam paulus apostolus petro apostoloꝵ
pruo in principatu apostolico frater est: Petru
Scio plane nec dubium est: quia ⁊siminimus
omnium apostoloꝵ. tamen plus om̃ib laborauit.

Expanded text:
go, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunnescis quoniam Paulus apostolus Petro apostolorum primo in principatu apostolico frater est? PETR. Scio plane, nec dubium est quia etsi minimus omnium apostolorum, plus tamen omnibus laboravit.
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊enim celle fuit. ut quociens ad responsũ
aliquod egrecerentur fratres: cibum potum¬
q extra cellam minime sumerent. Cũq de usu re¬
gule hoc seruaretur sollicite. quadam die ad respõ¬
sum fratres egressi sunt: in quo tardiore compul¬
sisunt hora demorari. qui manere iuxra religiosã
feminam nouerant. Quius ingressi habitaculum:
sumpserunt cibum. Cũq iam tardius ad cellam re¬
dissent: benedictionem patris ex more pecierunt.
Quos ille protinus percunctatus est dicens. Ubi co¬
medistis:Qui responderunt dicentes. Nusꝙͣ. Qui¬
bus ille ait. Quare ita mentimini : Nunquid illiꝰ
talis femine habitatulum nõ intrastis: Nũquid
hos atq illos cibos nõ accepistis: Nunquid tot ca¬
lices nõ bibistis: Cũq eis uenerabilis pater ⁊ hos¬
picium mulieris. ⁊ genera ciboꝵ. ⁊ numerũ pocio¬
num diceret: recognostentes cuncta que egerant.
ad eius pedes treme facti ceciderunt: se deliquisse cõ¬
fessi sunt. Ip̃e autem protinus culpam pepertit: per

Expanded text:
os etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perp
Abbreviated transcription (Latin):
Seo quẽ intrinsecus docebat: extrinserus quasi in sua
lib̾tate reliquerat. Sic moyses in heremo edoctus
ab angelo mandatũ didicit qd̃ per hominẽ nõ cog¬
nouit. Sed hec ut prediximus infirmis ueneranda
sunt: nõ imitanda. Petrus. Placet qd̃ dicis. S
peto ut michidicas Si tantus hic pater aliquem
imitatorem sui discipulum reliquit. Gres¬

Expanded text:
sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoctus mandatum ab angelo didicit , quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discipulum reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
equa quã hunc fuisse cuiusꝙͣ discipulũ audi¬
ui: sed lege non stringitur sanctispiritus
donum. Usus quippe recte conuersatõnis est. ut p̃¬
esse nõ audeat qui subesse nõ didicerit. Nec obediẽ¬
ciã subiectis imperet quã prelatis nõ nouit exhib̾e̾.
Sed tamẽ sunt nõnulli qui ita ꝑ magisteriũ sp̃s
intrinsecus docentur. ut ⁊ sieis exteruis humani
magisterii disciplina desit: Magistri intimi censu¬
ra nõ desit: quoꝵ tamen libertas uite ab in firmis ĩ
exemplum nõ est trahenda: ne dum se quisq simi¬
liter scõ spiritu impletum presumit. discipulus
hominis esse despiciat. ⁊ magister erroris fiat. Mens
autẽ que diuino spũ impletur. habet euidentissime
in una mente conueniunt perfecte. liquet ꝙ de pre¬
sentia sancti sp̃c testimoniũ ferant. Sic quippe eciã
Iohannes baptista magistrum habuisse nõ legit᷑
neq ip̃a ueritas que presencia corporali apostolos
docuit: eũ corporaliter inter discipulos aggregauit.

Expanded text:
equaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime que perfecte in una mente conveniunt, liquet quod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuisse non legitur, neque ipsa Veritas, quae corporali praesentia apostolos docuit, eum corporaliter inter discipulos aggregavit;
Abbreviated transcription (Latin):
tionis impetrabat: an aliquando eciam solo
uoluntatis exhibebat nutu. Gregorins. Qui
deuota mente deo adherent: cum rerum necc̃i¬
tas exposcit. exhibere signa modo utroq solent.
ut mira aueq aliquando exprece faciant. ali¬
quando ex potestate. Cũ enim iohannes dicat.
quotquot autem receperunt eum. dedit eis po¬
testatem filios dei fieri: quod si filii dei ex pote¬
state sunt. quid mirum si signa facere ex pote¬
state ualent.: Quia enim utroq modo mira¬
cula exhibent: testatur petius. qui tabitam
mortua in orando suscitauit: ãnaniam ⁊ sa
phyram mencientes morti increpando tradi¬
dit. Neq enim orasse in eoꝵ extinctione legi¬
tur: sed solum modo culpam qmͣ perpetraue¬
rant increpasse. Constat ergo quia aliquando
hec ex potestate. aliquando uero exhibent expostu¬
latione: dum ⁊ istis uitam increpando abstulit.
⁊ illi orando reddidit. Nam duo quoq fidelis dei¬
famuli benedicti facta nunc replico. inquibus

Expanded text:
tionis impetrabat, an aliquando etiam solo tionis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eodemq momento pro iutreo uase pene uacuo
plenum dolium oleo reodidisset. Tricesimum¬
capitulum de monacho ademonio liberato. g̾g̃.¬
uadam die dumad beati iohannis orato¬
rium quod in ip̃a montis celsitudine sicũ
est pergeret. ⁊ei antiqus hostis in mulo medici
speciem obuiam factus est: cornu tripedicam
ferens. Quem cũ requisisset dicens ubi uadis:
Ille respoudit. Ecce ad fratres uado. pocionem¬
eis dare. Itaq peirexit uenerabilis benedictus
ad orationem. Qua completa. concitus rediit.
Malignus uero spiritus unum seniorẽ mona¬
chum inuenit aquam haurientem in quo
statun ingressus est: eum q in terram proie¬
cit. ⁊ uehementissime uexant. Quẽ cũ uir dei
ab oratione rediens. tam crudeliter uexari con¬
spiceret: ei solũ modo alapam dedit.⁊ malignũ
ab eospiritum protinus extussit. ita ut ad eum
redire ulterius nõ auderet. Petrus. Telim
nosse. si hec tanta miracula uirtute semper ora¬

Expanded text:
eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidisset. CAPUCAPUT XXX. De monacho a daemone liberato. Quadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionemeis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper ora
Abbreviated transcription (Latin):
monachum de infidelitate sua ⁊ superbia: corã
ua increpatione com pleta: sese cũ eisd̾
fratrib in oracionem dedit. In eo autẽ
loco ubi cum fratrib orabat: uacuus erat ab o¬
leo dolius coopertus. Cũq sanctus uir in oratõ¬
nẽ persisteret: cepit operimentum eiusdem
dolii oleo excrescente subleuari. Quo cõmoto atq
subleuato: oleum quod excreuerat. ora doli tran¬
siens pauimentum loci in quo incubuerant¬
cubuerant: inundabat. Quod duni benedictus
dei famulus aspexit. protinus oratom̃ comple¬
uit: atq in pauimentum oleum defluere cessa¬
uit. Tunc diffidentem inobedientemq fratrẽ
lacius admonuit: ut fidem habere disceret ⁊ hu¬
militatem. Idem uero frater salubrit̾ correptus
erubuit: quia uenerabilis pater uirtutẽ om̃ipo¬
tentis dñi quã admonitõne intimauerat. mira¬
culis ostendebat. Nec erat iam ut quisꝙͣ de eius
promissiomibus dubitare posset: qui in uno

Expanded text:
monachum de infidelitate sua et superbia coram monachum de infidelitate sua et superbia coram Qua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere. ut in celo omnia reseruaret: hoc ipsũ
parum quod remanserat olei. iussit petenti da¬
ri. Monachus uero qui cellarium tenebat. au¬
diuit quidem iubentis uerba: sed ea ĩplere distulit.¬
Cũq post paululũ siid quod iusserat datũ esset
inquireret:respondit monachus se minime dedisse.
quia si llud ei tribueret: omnino nichil fratrib
remaueret. Tunc iratus aliis precepit. ut hoc ip̃m
uas iutreum inquo parum olei remansisse uideba¬
tur per fenestram prohicerent:ne in cella aliquid
per inobedienciam remaneret. Factum q est ita.
Sub fenestra autem eadem ingens precipicium pa¬
tebat. saxoꝵ molib aspersum. proiectũ itaq uas
uitreum uenit in saxis. Sed sic mansit incolume:
ac si proiectum minime fuiss. ita ut neq fran¬
gi: neq oleum effundi potuisset. Quod uit dñi
precepit leuari. atq ut enait integrum petenti
tribui. Tunc collectis fratribus in obedientẽ

Expanded text:
tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit.Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem
Abbreviated transcription (Latin):
priis haberet. S ad ea nunc redeam: que enis dis¬
cipulis in libri huius exordio predictis referen¬
tibus agnoui. Quidam uir grauissima ad¬
uersarii sui emulatõe laborabat. Cuius ad hoc
usq odium prorupit: ut ei nescienti in potu ue¬
nenum daret. Qui quãuis uitã auferre nõ ua¬
luit. cutis tamen colorem mutauit: ita ut diffu¬
sa in corpore euis uarietas. lepre morem imita¬
ri uideretur. Sed ad deihominem deductus: salu¬
tem pristinã cicius recepit. Nam mox ut eũ cõ¬
tigit: omnẽ cutis illuis uarietatem fugauit.
o quoq tempore quo alimentor in opia cã¬
paniam grauiter affligebat. uir dei diu̾¬
sis inoigentib monasterii sui cuncta tribu̾at.
ut pene nichil in cellario nisi parum quid olei
in iutreo uase remaneret. Tunc quidã subdya¬
conus agapitus nomine aduenit: magnopere
postulans. ut sibialiqnͣtulum olei dari debuiss.
uir autem dñi qui cuncta decreuerat interra

Expanded text:
priis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus dispriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit.oque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra
Abbreviated transcription (Latin):
eq illud taceam quod eius discipulus peregri¬
nus nomine: nairare consueuerat. Quia
die quadam fidelis uir quidam neccessitate debiti
compulsus unicum sibifore remedium credidit.
si ad dei uirum pergeret:⁊que eum urgeret debi¬
ti neccessitas indicaret. uenit itaq ad monasteri¬
um. omnipotentis dei famulum repperit: quia a
creditore suo pro duodecun solidis grauiter affli¬
geretur intimauit. Cui uenerabilis pater neqͣ¬
ꝙͣ se habere duodecun solidos respondit. Sed tamẽ
eius inopiam blanda locutõne con solatus ait.
uade. ⁊ post biduum reuertere. quia deest hodie
quod tibi debeam dare. In ipõ autem biduo: more
suo in ora tõne fuit occupatus. Cuui die tercio is
qui neccessitate debiti affligebatur: redut. Suꝑ
archam uero monasterii que erat frumẽto plena:
subito tresdecim selidi sunt inuentr. Quos uir
dei deferri iussit. ⁊ afflicto petitori tribuit. dicẽs:
ut duodecim redderet. ⁊ unum in expensis pro¬

Expanded text:
e illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis pro
Abbreviated transcription (Latin):
refectis ait. Nolite malum facere. Quociens
de orto aliquid uultis ad orti aditum uenite: trã¬
quille petite. cum benedictione accipite:⁊ afurti
prauitate cessate. Quos statim coilectis olerib
onerari fecit. Actumq est. ut qui ad ortũ noci¬
turi uenerunt: cum laboris preinio ⁊ repleti ab
eo innocui redirent.

Expanded text:
refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent.