comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortiliꝰ ꝯt̾stani dolore
sa nabu ⁊ grolabiles
lat̾mas fudãt qditone
mortali quas cito reꝑm̃as
fide gaudio qua cͦdutu
fideles qñ monutur

Expanded text:
mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali; quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur
Abbreviated transcription (French):
dũas cintates facuit̃ dno
amores
nt̾rogat gͦ unꝯquisque
quid amet ⁊ inbemet boi
sit ciuis ⁊ si se inbemt cua
Gabilome extir pet cuꝑu¬

Expanded text:
s civitates faciunt amores. Interroget ergo unusquisque, quid amet, et inveniet unde sit civis. Si se invenerit civem Babyloniae, extirpet cu
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ splendor eciã p̃fulget in suꝑnis ⁊ ĩ fe̾os
penetrat t̾raꝰ eciam ꝑ lustrans ⁊ talefa¬
ciens mag̾. mẽtes ꝙͣ corͣ fouet u̾tu
sũ. nccͦ. s̾leuata micat m̾itis illustrat
exempłis Oqui te inalligis in hiꝰ scłi¬
ꝓfliuno mag  int̾cellas ⁊ tẽpestates flut¬
turare ꝙͣ ꝑt̾ram aͥmbulare ne au̾tas ocłos
a fulgore hiꝰ sydei̾s si nõ uis obrui pro¬
cellis Ii surgant uenti tp̃tã nũ
Si in nirgas scopulos t̾bula̾nũ respite
lam cõcussorit pĩtis respice ad mariã

Expanded text:
et in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fovet virtutsum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligisfluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice ulam concusserit mentis, respice ad Mariam.
Abbreviated transcription (Latin):
dt ꝙ ingressus adeam puto in secta¬
riũ pudici cubituli u̾ illa forsan tlausa
sr̃ se ostio eiabat prẽm suũ in abscõdi¬
to Solent angłi astare orãtibꝰ ⁊ de¬
lt̃ari in hiis quos iudent puras manꝰ
in orõe leuare holocaustũt sc̃e deuocõis

Expanded text:
 ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae de
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinisxͥ futuraẽ: In etate scilicae iuuẽ¬
tutis que profecto ñ uidigoe. & absq de¬
clinatõne defectus: Inꝑfectõne ex utra¬
q parte &e plena ẽ ce robusta. Quãuis
nunc filioꝵ dei nomine. homines fide¬
lesuocent᷑. tam̃ ex eo quod hanc ẜ uitu¬
tẽ corruptõnis paciunt᷑: adhuc uigo
seruitutis addictisunt. accepturi ple¬
nã filioꝵ dei libertatẽ: dũ corruptibi¬
le hoc idueriz incorruptõne. Nunc
deus ꝑ speculũ agnoscit᷑. infuturo aũt

Expanded text:
ra est: in aetate scilicet juventutis quae profectu non indiget, et absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est et robusta. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur, adhuc jugo servitutis addicti sunt: accepturi plenam filiorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem. Nunc Deus per speculum agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
N cheatio pacis scoꝵ
ẽ in hac uita non ꝑfectio. Tunc aũt erit
plenitudo pacis. dũ ad dei ꝯtemplatõ¬
nẽ absorta carnis infirmitate ꝯualuerĩt
Ressurrectiomortuoꝵ ut apłs aitꝰ. in¬

Expanded text:
nchoatio pacis sanctorum est in hac vita, non perfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmitate convaluerint. 2. Resurrectio mortuorum, ut Apost
Abbreviated transcription (Latin):
sbenia. quoꝵ et mentẽ urit tristi¬
aet corpus flamina: iusta uicitu¬
quẽ. sit qui mente tractauer̃ quod
fent corpore. simulet annno pu¬
uaut᷑ et corpore. Igne gehenne aur
bĩ ne uideant̾ unde gaudeant. Ap
sit comparario de camino triũ pue
impliciũ. et arsit ad cõburenda li¬
a uinculoꝵ: ita ignis gehen
ler luicebit miseris ad augnientũ
nanĩ. ut uideant unde doleant: ⁊
ionlucebit ad ꝯsolationẽ. ne uideãt
ude gaudeant. Intẽ huiꝰ uite et fu¬
ure infelicitatis miseriã multa dis

Expanded text:
enna, quorum et mentem 187 urit tristitia, et corpus flamma juxta vicissitudinem, ut qui mente tractaverunt quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. 2. Ignem gehennae ad onem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puersupplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum ; ita ignis gehennae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant; et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam grandis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeculũ indere conat᷑. In hac uita elec¬
reproboꝵ qui ad sinstram ituri sunt
zania a frũto disuĩgi dicimus. d¬
est in eiũngłio dicere ce scire discipłos
cat et se non nescire. sae nolle indicare.
De domo domini sicut scriprum ẽ in¬
cipit iudiciũ. qnelecti idẽ domus dei:
hic ꝑ flagella idicant᷑: Impii uͦ illuc
ad dampnationẽ iudicandi sunt. Uñ
ce sequit᷑. Si aũt primũ a nob̾. quis

Expanded text:
speculum videre conatur. 5. In hac vita elecreproborum, qui ad sinistram ituri sunt, zania a frumento disjungi. CAPUT Xsed in Evangelio dicere et scire discipuloscat se non nescire, sed nolle judicare: De domo Domini, sicut scriptum est, incipit judicium ; cum electi, id est domus Dei hic per flagella judicantur, impii vero illuc ad damnationem judicandi sunt. Unde et sequitur: Si autem prim
Abbreviated transcription (Latin):
icut iniqui et peccatores mim¬
terũ sacerdotale ad sequi ꝓhi¬
uentur. ira indocti et imꝑiti a tali
officio retrahunt᷑. illi eñi exemplis
suis. uitam bonorũ corrũpunt. Isti
sua ignauia iniquos corrigere nes¬
ciunt. quid clocere eñi poterunt. qͥ
ipsi nõ didiscerunt: Desinat loc̃
docendi suscipere. qui nescit docere:
ignorancia quippe pre sulũ uite nõ
ꝯgruet subiectorũ. Cecus eñi si ceco
ducatũ prẽbeat. ambo in foueam ca¬
aunt. Sacerdotes in doctos ꝑ ysaiam
ꝓpħam ait. dominus inprobat. ipsi
inquit pastores ignorauer intelligẽ¬
ciam. Et iterum speculatores cecioms
id est. inpericie pressinescier̃. inquit
nnuisi canes muti nõ ualentes latra
re. hoc est plebes commnissas nõ ualẽ¬
tes resiftendo malis ꝑ u̾bum doctͥne
defendere.

Expanded text:
icut iniqui, etc., et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua ignaciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes indoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat: Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam. Et iterum: Speculatores caeci omnes, id est, imperiti episcopi, nescierunt, inquit, universi, canes muti, non valentere: hoc est, plebes commissas non valentes, resistendo malis, per verbum doctrinae defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
caligo detergi mũdatis cordis occłis lib̾e
suꝑna inspicrant᷑. Ante necesse ẽ ti¬
more conuerti ad clĩn. ut metu futu¬
rarũ penarum carnales inlecebre de¬
uincant᷑. Neinde opoitoe obiecto ni¬
more ad amorẽ uite eterne transire.
Perfecta eñi caritas foras mittit tuno¬
rẽ. qui aut timoe penã habet et nõ
ẽ ꝑtectus. Unde &e apłs. Noi eiii ae¬

Expanded text:
caligo detergitur, mundatis oculis cordis libere caligo detergitur, mundatis oculis cordis libere superna inspiciantur. Ante necesse est timore converti ad Dominrarum poenarum carnales illecebrae devincantur. Deinde oportet, abjecto timore, ad amorem vitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui autem timet, poenam habet, et non est perfectus. Unde et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾satio. quia nõ procedit ad publi¬
cũ. apud estimarionẽ humanã qualeᷤ
fuerunt. tales adhuc ẽẽ putantur. iam
tamen in dei occlis surrexerunt. Item
quidam adhuc humano iudicio stare
cernunt᷑. Iam tamen in deioccłis cecite¬
runt. Od ulti apud homines reprobi
sunt: & apud dinelecti. atq item mul¬
ti apud homines electiputant᷑. et apud
am̃ reprobi existunt. salomone docen¬
te. Uidi inquit impios sepultos. qui
cum adiiuarent in loco sc̃o erant. et
laudabant᷑ inciuitate. quasi iustoꝵ
oꝑum. Nullus ergo se putae electus.
ne forte iamapud dmn sit reprobus.
ationis cum dulcedine. medietatis
cum labore. ꝑfectionis cũ requie. Sed
ramen plerũq alii incipiunt a dulce¬
peccatorũ. et sic transeant. ad desideri¬
ñ suꝑnorui. Prius eñi lacruns purgã¬
da sunt uicia. que gessimus. & tũc mũ¬
datamentis acie id quod querimꝰ ⁊ tẽple¬
miis. ut dum antea flendo peccani anb

Expanded text:
conversio, quia non procedit ad publiconversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se putet electum, ne forte jam apud Deum sit reprobus. ationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumqpeccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrimis purganda sunt peccata que gessimus, et mundata mentis acie id quod querimus contemplamur, ut dum antea flendo peccati a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
us boniẽ retributio. Ergonon
aii. nec poterit quisquã ad contem¬
mene dei proficere. nisi se prius in
lionis studuerit actib exercere. Mdul
ꝓmnodis terroe deus homines ut uł
soconuertant. arq ex inde magis
iurescant quod tamdiu expectati
int ut relirent. Nam nunc mi¬
us minc plagis. mĩc reuelatonibꝰ
hosdam ꝯeurit ut qui uoluntate
uatidespiciunt. cõmoti terrorib coi¬
tnit᷑. Pleriq ex sola mentis deuotio¬
r onitunt᷑ ad dm̃. non nulli uero
anti plagis conu̾tunt᷑. qui ex deuoti¬
ue non ꝯuertebant᷑. iuxta capitulum
sulmi dicentis. In camo et freno maxil
adte. P leriq autem dum deuotione ñ
qstmen nec sub uerbere senciunt.
staliq̃tenus corrigant᷑. sic̃ egiptus
ficos et non doluer.ad triuisti eos et re¬
muer. suscipere disciplinã. Nonnuil
lmentes. post modũ conuersi ad dm̃.
qui antea celsitudine mundicili tuine¬
bant. postea ipsamelationẽ. in studio
humilitatis cõmutant. Quidam sunz
qui iamsecretim conu̾̃si sunt: quorũ

Expanded text:
s boni est retributio. Ergo nonmalum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas ad te . 10. Plerique autem, dum devotione non qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrieos, et non doluerunt; attrivi eos, et renuerunt suscipere disciplinam . Hi tumentes, postmodum conversi ad Deum, qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
et molestiã ocliorum incurrant: pec¬
cantes nõ arguunt. et corripere paꝑi
oppressores uerentur. ne ᷑ ꝑtimescunt
de seueritate reddende rationis. pioeo
quod conricescunt de plebib sibi comis¬
sis. Quando a porentib paupes oppu¬
munt᷑. a deripiendos eos boni saceno¬
tes protectõnis auxiliũ ferunt. nec ue¬
rentur cuius quã inmiciarũ molestias
se oppressores paupum plagam argniit
increpant. ex cõmunicant. minꝰq menu¬
unt. eorũ nocendi insidiasetiam sino
contra bestias ouescustodire soler ities
deisacerdos suꝑ grege̾ xp̃i sollicitus ẽẽ
deboeꝰ. ne inimicus uastoe: ꝑsecutor in¬
fest&. ne potencioris cuiusq cupidita
uitam pauꝑum inquietoe. Pram als
pastores nõ habent curam dẽ onib sed
sic̃ legitur in euangłio de mercennarii
uident lupi uenientẽ et fuguint. Cil
iu fuguinit quando potentib ta¬
ent. et malis resistere mecuinit.¬

Expanded text:
et molestiam odiorum incurrant, pecet molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant; minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocl pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt
Abbreviated transcription (Latin):
ribus docendi forma inplebe xl¬
cõmissa est: multũ sub eunt
ꝑiculi si contra dicentib ueritarire¬
siftere noluerint. Dum ꝓpħa docto¬
rem eccłe instruat ad sumimũ usq
iusticie ꝑuenire cum dicit. suꝑ mon¬
tẽ excelsum ascende tu qui euange¬
lizas sion. Scilicoe ut ita premine¬
at merito sic̃ &e gradu sequenter ne
forte debeat a docendi timore rostrino
audit. exalta in fortitudine uocei no¬
am: et noli timere. Unde  iereare
ira dominus ait. accinge lumbos tue
et surge et loquere ad eos: ne formide
a facie eorũ. nec eñi timere te faciam
uultum eorũ. Unde et apparet. qr et
nõ tumere dei donũ est. Qui ꝑsonã po¬
tentis accipit. et ueritatẽ loqui paues¬
cit. graui multatur culpe sentencia.
Multi eñi sacerdotes metu potestari ̃¬
frequent̾ aũtuntur. sed heu prodolor
inde metuunt. qr uel amorẽ renun se¬
culariũ inplicant᷑. uł quia aliquo faꝰ¬
cinoris oꝑe ꝯfundunt᷑. Alulti presule
eccłia tumentes ne amiciciã pdant.

Expanded text:
ibus docendi forma commissa est, multum subeunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis vterrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam perdant, 333
Abbreviated transcription (Latin):
ut impiorũ ꝑuersitas augeatur iens
dum nisti temporalit̾ audiunt. pris
fit salute: qui eos affligunt. ut du ss
temporali remedio sub uenit piauor
occli ad comisio ne apiantur. Una et
in puerorũ frigidus ignis fuit. ut nabudo¬
pnosordeum uerũ agnosceret. sic̃ &e ꝓpħ̾a
in psalmisait. propter iimicos meos eni
ꝑe me. Proinde tardius exaudiunt᷑ queñ¬
am orationes ut dum cdifferunt᷑ forcius
ecitati maiorib premiis cumulent᷑. exẽ¬
plo priunarũ et repressionẽ es suum in
quib quanto tarclius satu semina exeunt.
pintũ ad frugem cumulatiꝰ crescunt. Quo
uins orantes non cito exaudimur. nr̃a no¬
usfacta in occłis proponamꝰ. ut hoc ipsũ
qd differimꝰ aiime repuretur iusticie¬

Expanded text:
ut impiorum perversitas augeatur. Verum ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum agnosceret. Sicut et propheta in Psalmis ait: Propter inimicos meos eripe me . 23. Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur: exemplo pruinarum, et repressione messium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut hoc ipsum quod differtur divinae reputetur justiti
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia oe oꝑare necesse ẽ et oiare. Bene
iuxta utrũq dictumẽ: leuenius corda
nr̃a cum manib ad clm̃: ne de negligi¬
cia mandatorũ corde reprehendamur.
dum salutẽ nr̃am obtinere aut sola ma¬
oratione. aut sola oꝑatione contendimis.
Post quã bonũ opus agunus. lacrine
orationũ fundantur ut meritũ actions
humilitas inpetrde precis. Culpabilitrr
manus ad dñm expandit. qui factasa
orando iactant̾ prodit. Sic̃ phariseus
in templũ iactant᷑ orabat. seq magis
quã dm de oꝑibus iustis laudari uol¬
bat. Quorundã oratio in peccatũ ꝯued¬
titur. sic̃ de uda proditore scribitur.qu
eñi iactant orat laudem appetendo hũ¬
manã non solum cicius oratio nõ delił
peccatum. sed et ipsa uertitur in pecris
Sic udei uł heretici. quilicre ieiuias
et horare uident᷑. eorũ tamen onoi
illis ad purgatõnis proficit mentille
mutatur pocuis in peccatũ. Ito intedis
oratio electorũ in pressuris deori aifas

Expanded text:
quia operari necesse est, et orare, bene juxta utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur,
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi affectionẽ uersari. No eñi
potest habere precis certam fiduciã.
qui adhuc in preceptis dei pigritar.
et peccatis recordatõne delectat. Quia
preceptis dei auertit᷑. quod moratio¬
ne postulat nõ meretur: nec inpe¬
trat ab illo bonũ quod possit. euius
legi non obedit. Si eñi id quod clenspi¬
cipit facimus. id quod petimo sine
obtinebunꝯ. Nam sic scriptum ẽ. qu
auertit aure suam ne audiat legem. s¬
tio eius execrabilis erit. Multum apis
din. utraq sine necessario cõmendant.
ut orationi opatio. et opere fulgeatur
oratio. Unde etiam ieremias ait. leuem
corda nr̃a cum manib ad dm̃. Cor em̃
cummanib leuat. qui orationẽ cum
subleuat. Nam quisquis orat & uen

Expanded text:
peccandi affectionem versari. Non enim peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione delectatur. 17. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat accipere non meretur; nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit . 18. Multum apud Deum utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum opere sublevat. Nam quicu
Abbreviated transcription (Latin):
requisq ualeat postulata. Hoc est si
aut quisq adhuc mala comimitit.
aut si delinquenti sibi debita nõ di¬
mittit: quod geminũ malũ dum qͥ¬
q a semet ipso absterserit: protinus
securꝰ studio orationis incumbit. et
ad ea que inpetrare precib eupit m̃¬
tem libere erigit. Qui leditur. nõ de¬
siftat orare ꝑro se lecdentib. alioqͥn
iuxta dei sentenciã peccat. qui pro
iminicis nonorat. Sic̃ nullũ profi¬
cit inuuluere medicamentũ. si ad¬
huc ferrũ ineosit: ita nichil profic̃
orano illiꝰ. cuius adhuc dolor in mẽ¬
te: uel odiũ mance inpectore. Tan¬
tus ẽẽ debae orantis erga ain affec¬
tus. ut nõ despoe precis effectum.
In auit̾ aũt oramus. si spei fiduciam
nõ habemus: petat gͦ ut apłs ait.
unusqͥsq in fide. nichil dubitans.
Nam qui dubitat similis ẽ unde
maris: que uento fertur atq dispar¬
git᷑. Piffidencia nascit᷑ in petrandi
oiata. si se adhuc amimꝰ sentiat. circa

Expanded text:
re quisque valeat postulata: hoc est, si re quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. 15. Tantus debet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa
Abbreviated transcription (Latin):
oramus. quando aliunde nõ cogitamꝰ
sed ualde pauci sunt qui tales orones¬
nes habeant. et licre in quibdam sint.
difficile tamen ẽ ut semꝑsint. Mens
que ante orationẽ uacans a deo in lici¬
tis cogitationib occupat᷑. dum in ora¬
tionẽ uenerit. confestim ille imagine
rerum quas nuꝑ cogitauit occurrũt.
adicumq obstruunz. ne se mens li¬
bera ad celeste desideriũ erigat. Pur¬
gandꝰ est itaq primũ animꝯ. atq a
temporaliũ rerum cogitatõnib segre¬
gandus: ut puracicies cordis ad dm̃
uere & simplicit̾ dirigatur. Nam re¬
uera tunc in petranda diuma mune¬
ra credimo quando simplici affectu
assistimo cum oramꝰ. ꝯdultis mo¬
dis inter rumpit᷑ oratõnis intentio.
dum seͤ incuriã uana mũdi ingerẽ.
incirius cũc orantis animo time ar
magis d iabolus cogitatõnes curarũ
scłariũ humauis mentib ingerir.
quando orantẽ aspexerit. Puobus
modis oratio impedit᷑. ne inpetra¬

Expanded text:
oramus, quando aliunde non cogitamus. oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. Et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. 9. Mens quae ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetra
Abbreviated transcription (Latin):
cis. quam solis uerbis sine intuitu
mentis. Numquã ẽ sine gemitu
orandũ. nan peocatorũ recordatio me¬
rorẽgignit. Dum eñioramus. ad me¬
moriã culpam reducimꝰ: et magis re¬
ostunc nos ẽẽ agnoscimus: ideoq eũ
deo assistimꝯ. gemere ce flere debemꝰ
reminiscentes quã grauia sint scele¬
ra que comisunꝯ: quamq dira infer¬
ni supplicia que timemꝯ. Alens qua¬
le sei se in oratione offert. talem post
orationẽ oseruet. Nam nichil profi¬
cit oiatio. si tenuo committit᷑. unde
iam uenia postulatur. Ille eñi precis
desideratũ effectum sine dubio ꝑcipit.
qui quodorando abliu postulat: delin¬
quendo nõiterat. N lens nr̃a cẽlestis
est: et tunc orando dm̃ bene ꝯtempla¬
tur. quando nullis terrenis curis aut
errorib inpeditur. apta est eñi ad bo¬
nũ in sua natura. in aliena uͦ turbat᷑.
Pura ẽ oratio. quã in suo tempore scłi ⁊¬
fuerit eccupatus. Tunc ergo ueracit̾

Expanded text:
cis, quam solis verbis sine intuitu cis, quam solis verbis sine intuitu mentis. 5. Nunquam est sine gemitu orandum; nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur unde jam iterum venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio quam in suo tempore st occupatus. Tunc ergo veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
oc est remedũ eius qui uiciorũ temp¬
tamentis ex estuas. ut quociens quo
soce tangitur uicio: tociens ad orationẽ
subdat. quia frequens oratio: uiciorum
ignationẽ extinguit. T̃am ꝑseu̾anter
mendere oportae animũ nr̃m orando art
pulsando. quo usq inportunas desideri¬
oii carualiũ suggestiones que nr̃is obs¬
repunt sensib. fortissima utentõne su¬
pemus. ac tam diu insistere. quousq ꝑsis¬
tndo uincamꝯ. Nam negligentes orati¬
nes. nec ab ipso homine impetrare ualẽt.
ued uolunt. Quãdo quisq orat. scm̃ ad¬
sipsũ ciduocre: at ubi uenerit. confestim
temptam̃ta demoniorũ que se mentib
huimanis inmergunt. presenciã eius ferre
is fustinentes. effugiunt. Oratio coidis
st non labiorũ. neq eñi uerba de precan¬
is deus intendit. sed orantis cor aspicit:
quod si tacite cor oroe et uox sileat. quãuis
hominib lateat: deo latere nõ potest. qui
ꝯsciencie presens ẽ. Melius est aũt
cum silencio orare corde suie sono uo¬

Expanded text:
 ejus, qui vitiorum tentamentis exaestuat, ut quoties quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sarit, confestim tentamenta daemoniorum quae se mentibus 280 humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. 4. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominibus lateat, Deo latere non potest qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio 281 orare corde sine sono vo
Abbreviated transcription (Latin):
aiites nõ cito exaudim᷑. utilitatis nr̃e est
ionduersitatis. Sepe eñi multo deus nõ
exnidit ad uoluntatẽ. ut exaudiat ad salu
i. Multiorantes nõ exaudiunt᷑. prouidẽ¬
do illis deus meliora quã petunt. Sic̃ ꝯtin¬
gire sole pariuilis qui ne inscolis uapu¬
int lm̃ exorant. sed nõ datur illis postu¬
utonis effectus. quia inpedit talis exau¬
atio ad profectum nõ aliter quibdam
ingit electis. deprecant᷑ eñi deum pro nõ¬
illis uite huius commodis uł adu̾sis:
iuidencia uͦ diuina temporalit̾ eorum

Expanded text:
strae est, non adversitatis. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam contingit electis. Deprecantur enim Deum pro nonnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eo
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit: ad affectum pietatis animũ
eorum inflectit. Dum xp̃ianũ non
uocis modulatio. sed tantũ uerba diui¬
na que ibi dicunt᷑ debeant commoue¬
re: nescio quo tamen facti medulatõ¬
ne canentis maior nascit᷑ cõpunctio
atq ex ea parte magis flectunt᷑ ad la¬
crimas. exqua psallentis in sonuerit
dulcedo suauissima. Oratio in presen¬
titantũ uita pro remedio pecentoni
effundit᷑. Psalmorũ aũt decantatio
ꝓpetuam deilaudem demonstrat in
głam sempiternã sic̃ scriptum ẽ. De¬
ati qui habitant in domo tua in scła
seculorũ laudabunt te. Cuius oꝑis
muust̾ium. quicumq fidelit̾ intenta¬
q mente exsequit᷑ quodam mͦ angłis
sociatur.

Expanded text:
nuerit, ad affectum pietatis animum nuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. Dum enim Christianum non vocis modulatio, sed tantum verba divina quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctioatque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam, sicut scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Cujus operis ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo Angelis sociatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum inpetrat.dum deo tantũ teste depro¬
luitur. Proprium aũt ipocritarũ est. of¬
hire se moritione uidentib. quorũ fruc
is uõ deo placere: sed głam ab hominib
omparare. Non in multiloquio exaudi¬
untur homines a deo. quasi plurimis eñ
llerbis conent᷑ inflectere. neq eñi ꝯciliat
eim multiplex orantis sermo. sed pura
liuceraq orationis intentio. Bonum est
dide semꝑ orare. bonũetiam et sono uo¬
is cdin spiritalib ymnis glorificare. Ni¬
hil est sola uoce canere sine cordis intentõ¬
ne: sed sic̃ ait apłs. cantantes in cordi¬
b ur̃is. hoc est non solum uoce sed¬
corde psallentes. Unde ce alibi. psal¬
lam sp̃u psallam et mente. Sie orati¬
onib regunur. ita psalmorii studiiᷤ
delectamur. Psallendi eiutilitas
tristia corda consolat᷑. graciores men¬
tes facit. fastidiosos oblectar: merteᷤᷤ
exsuscitat. peccatores ad lamenta ĩui¬
tat. Nam quãius dura sin carnaliũ
corda. statim ut psalmi dulcedo inso¬

Expanded text:
epromitur. 28. Proprium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo into
Abbreviated transcription (Latin):
honã propicius malã iratus. Reges
uande boni sirat muneri ẽẽ dei. qͣn
tam propter peccata ppłi irascente eĩ
deo talem rectorẽ populi suscipiunt.
qualem pro peceato merenit᷑. Non¬
nimiquã pro malicia plebis etiam
reges mutant᷑. et qui ante uideban¬
tur esse boni accepto regno fiun in¬
iqui.

Expanded text:
bonam propitius, malam iratus. Reges bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando ritam, propter peccata populi, irascente enim Deo talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis, etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui.
Abbreviated transcription (Latin):
moe ipsos quã subiectos bene regendo
modificare nouer. Quidam ipsum no¬
men regiminis ad inmanitatẽ trans¬
u̾tunt crudelitatis. Dumq ad culm̃
potestaris uerterinz in apostasiã cõ¬
festim labunt᷑. tautoq se tumore cor¬
dis extollunt. ut cunctos subditos in
sui comꝑatione despiciant. eosq qui¬
bo pre esse contigit nõ agnoscant. Qui¬
b congrue ꝑ eccłiasten dicit᷑. ducẽ te
constitui noli extelli. Num mũdi re¬
tales tamen se esse agnoscant. nee reg¬
ni głam qua in scło sublimant᷑ aspici¬
ant. sed opus quos secũ ad inferos de¬
portent᷑ intendant. Si ergo carebũt
huius temporis głam illa agant que
post finẽ sine fine possideant. Dum
restatib dicit. ipsi regnauer̃ sed non
exme. quasi dicerre nõ me propicio eti¬
am si me irato unde inferiꝰ ꝑ eundem
ꝓpħam dicit. Dabo inquit tibi regẽ
in furore meo quo manifestiꝰ eluc̾ter
bonã malãq potestatẽ adeo ordmaris

Expanded text:
metipsos, quam subjectos bene regendo metipsos, quam subjectos bene regendo modificare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudelitatis: dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore mentis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasten dicitur: Ducem te constitui, noli extolli. Dum mundi retales tamen se esse cognoscant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant, quae post finem sine fine possideant. Dum testatibus dicitur: Ipsi regnaverunt, sed non ex me? Quasi diceret: Non me propitio, etiam, sed me irato. Unde inferius per eundem Prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed
Abbreviated transcription (Latin):
quietus. quanto magis occupatione
seulari deiunctus. Non statim uti
ast onim potestatis in signe. sed
nne uere est utile. si bene geratur.
unc autẽ bene geritur. quando
lbiectis prodest. quib t̾reri hono¬
us preferunt᷑. Potestas bona ẽ: qui
ideo donante ẽst. ut malũ timore
cerceant. nõ ut tuere malũ comi¬
at. nichil aũt peius quã ꝑ potesta¬
e peccandi libertatẽ habere. mehil
infeliciꝰ intile agendi felicitate. Qͥ
atra seculũ bene temporalit̾ imꝑcait.
sins fui: iuppetuũ r gnat. et de gła
seculi huius ad eterna transmeat glo¬
riam: qui uͦ praue regnũ exercent.
post uestẽ fulgentẽ ⁊ lumina lapillo¬
rũ nudi et miseri ad inferna torquẽ¬
di descendunt. Reges arecte regen¬
do uocati sunt: ideoq recte faciendo re¬
gis nomen teuet᷑ peccando amittitur.
Nam et uiros scõs proinde reges uoca
tionabili discretione cõponant. Rec
te illi igitur reges uocant᷑. qui tam se¬

Expanded text:
quietus, quanto minus occupatione quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocartiote igitur illi reges vocantur, qui tam se
Abbreviated transcription (Latin):
Ir iustus aut omni
potestate seculari exuitur. xlum¬
it si aliqua cingitur nõ sub illa cur¬
batur ut supb tumeat. sed eam sͥ
bicit. ut humilior in notescat. ꝓ¬
litur aũt hoc apłico exemplo quĩ
atam sibi potestatẽ etiam nec ad ħ
usis est: qd̾ decebar. sed dum possit
utere licita abnuit. seseq ut puulũ
medio eorum quib pre erat ofte̾
at. Qui in ad petendis honorib se
asut prospitatib mundi instan
ndeludat labore. et bie et infuturo
uaeuus inuenit᷑ a requie tantoq sar¬
as peccatorũ grauar. qͣnto aboniᷤ¬
cpib alienꝰ. Quanto quisq ampliꝰ
sccularis honoris dignitate sublima¬
tuir. tanto grauiꝰ curarum ponderi¬
h ad grautt᷑: eisq magis mente et
ntatone subicitur. quib subli¬
itatis. gradu preponitur. Nam
it quidam parrũ ait. omne quod su¬
eminoe plus meronb afficit᷑ quã
morib gandoe. Quanto quis cu¬
imundi maiorib occupatur. ran¬
d faciliorib uiciis premitur. Sieñi
uix ualoe peccata animus deuitare

Expanded text:
ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a boniit alienus. 3. Quanto quisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare
Abbreviated transcription (Latin):
et elati. ut sapientes uideran¬
tur. nõ discututnr causas sed asser.
sieq conturbant iudiei ordinẽ du̾
nõ suo ꝯtempti o fficio aliena presu¬
ment. Quidam dum indicare mei¬
punt. irascunt᷑. ipsamq iudiciise¬
tenciã in insaniam u̾tum. Deqͥ
tunt infurore iudiciũ. qui enira¬
tus uidicat. infurore iudiciũ mu¬
tar. ⁊ aute profert sentencra quã
agnoscar. furor in iudice inuestiga¬
tionẽ ueri non ualoe adringrte. q
mens euis turbata furore ab insenl¬
tatione alienatur iusticie. Iracun¬
dus uidex udicii exam̃ plene coli¬
tuere no ualoe. qr ealigine furori
nõ uidet.qui aũ̾it repulso furore
discutir. Facilius ad⁊ tuenda ueri¬
atẽ mentis serenitate consurgit.
et sine ulla ꝑtur batione ad equita¬

Expanded text:
et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de tunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequita
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. excellimꝯ aminalib cete¬
ris. Pro reb corporeis utendis. sufficit
sensus carnis. nõ ꝓ spiritalib capiendi.
uecti aũt homines usu corporeaꝵ rerũ
rei sensus diu̾sitate locoꝵ. ita sibimoe¬
&e uͥtutes sensciendi p̾cellunt. Nã p̾stã¬

Expanded text:
mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum  sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam s
Abbreviated transcription (Latin):
mo qͥmiraris syderũ altitudinẽ. x ma¬
ris funditatẽ. ann̾ni tui ab yssũ. intra
te muare si potes. Multa eogitantes
sine sensu carnis. ⁊ sine ymaginbꝰ ui
eiis animo tantũ ẽnentes intium᷑. me¬
mo q̃ mente sibieas fingente tenenꝰ.¬
A lulta qͦ intelligimꝰ sensu. que sĩgua
explere n possumꝯ. In noxios ẽ intan¬
tes oꝑe. nõ ẽẽ nͥ moxios cogitatõne: quia
motũ quẽ gerunt mente. nondũ possũt
explere ĩ ope. ac ꝑhoc in illisetas ẽ in becil¬
la nõ animus. Ad nutũ eñiuoluntatis.
ñdũ obtemꝑat illis fragilitas corꝑis. nec
a deo oꝑe uosse possunt. sic̃ cogitatõne mo¬
uent᷑. E xcausa uocabulũ sortita ẽ cogita¬
tio. cogendo eñi auimũ reminisc̾e. qͥ me¬
morie cõmendatũ ẽ dicit᷑ cogitatio. Nerũ
om̃iũ thesaurũ memoria ẽ. Ipsa ẽ eñi cuᷤ¬
tos reb inuentis. ip̃a cogitatis de qua ad
liquidũ difficile ẽ aliquẽ disputare. qr
gn̾dis eius ꝓplexitas ẽ: & ammꝯ ip̃a est.

Expanded text:
Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ siuis errorib inlicitoe. et ꝑ lingue
omamenta laqueos dulces asꝑgit.
chil aluid agit amor mmuindane sciencie
quantũ maiora fuerunt litterature fu
matice artis. meliores sunt eñi com¬
munes littere. quia simpliciores ⁊ ad
ꝑniciosam mentis elationẽ. Melol
eẽ grammaticos quã hereticos: Here¬
ticieñi iuftum letiferi sucus hominse
ꝑsuadendo propinant. Grammatio
aut doctrina potest etiam proficese
puitam. dum fuerit in meliores usus
simpta.

Expanded text:
nem suis erroribus illicit, et per linguae nem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae,  quanto majora fuerint litteraturae stmmaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et adperniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant, 299 grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducerent. Nam si dialectici acumi¬
nis uersucia. aut rethorice artis eloqͥn¬
cia edinessent: nequaquã putaretur
fides xp̃i. in dei uirtute. sed in eloqͥnar
humana argum̃tis consistere: nec que¬
quã crederemꝯ ad fidem cliuino spiram¬
ne prouocari. sed pocnis uerborũ calli¬
ditate seducti. Omnis secularis doctrin
spumantib uerbis resonans. ac se ꝑ
eloqncie tumorẽ ad tollens. ꝑ doctrina
simplicẽ et humilẽ xp̃ianã euacuata
ẽ. Sic̃ scriptumẽ: nõ ne stultam fecit
deus sapiencram huius mundi. Fastid¬
osis atq loquacib. scripture sc̃e ninius
propt̾ sermonẽ simplicẽ placent: genti¬
li eñi eloq̃ncie cõparata. uident᷑ illis in¬
digna: quod si animo humili misteria
eius intendant. confestum adu̾tunt qͣn¬
tum excelsa sunt que in illis despicuit
In lectione nõ uerba sed ueritas ẽ aman¬
da. Sepe aũt repperitur simplicitas ue¬
ridica. &e composita falsitas: que homi¬

Expanded text:
perducerentur . Nam si dialectici acumiperducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptsapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae homi
Abbreviated transcription (Latin):
b immolatur. sed etiam eorũ dictali¬
bentius capiendo. Quidam amplius
meditare delectant᷑ gentilium dicta.
propter tumentẽ et ornatum sermo¬
nẽ: ꝙ̃ scripturam scam piopt̾ eloqui¬
uni humile: sed quid prodest in mu¬
danis doctrinis proficere. & in anisce¬
re in diuinis. caduca sequi fignienta.¬
et celestia fastidire misteria: Cauen¬
disunt tales libri. & propter amorẽ
sc̃arum scripturarũ uitandi. Gentili¬
um dicta exteruis uerborũ eloquen¬
cia nitent. interius uacua uirtutis
sapiencie manent. E loquia aũt sacra
exterius incompta uerbis apparent.
intrinsecus autem misteriorũ sapien¬
cia fulgent. Unde et apłs. habemus
inquit thesaurũ istum inuasis fietili
b. Sermo quippe dei occultũ habet
fulgorem sapiencie. & ueritatis repo¬
fitum. in uerborũ uilissimis uasculis.
deo libri scĩ simplici sermone conscrip¬
tisunt: ut nõ in sapienciti uerbi. soe
in ostensione sp̃s homines ad fidem

Expanded text:
bus immolatur, sed etiam eorum dicta libus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figet celestia fastidire misteria? Cavendi sunt tales libri et propter amorem sanctarum scripturarum vitandi, um dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem