comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pt eẽ tam furmum ut fragi¬
litatem repellat ac mortem
Ut igitur hõ in dissolubilis
sic ante idtẽpus quod illipu¬
tant oportuisse constitui ex
qua eni mã corpus attribu¬
ent. fragilia st̾ omĩa que ui¬
deri et tangi possunt. Suꝑest
ut aliquid ex celo petant qm̃
in t̾ra nich ẽ qd̾ nõ sit infirmũ.
Cum igitur sic hõ formandꝰ
eẽt a deo ut mortalis esset.
alñ res ip̃a exigebat ut t̾re¬
no et fragili corpore fingr̃t᷑
Neccẽ ẽ ig̾r ut mortẽ rcipiat
quandolibet qm̃ corporał ẽ.
Corpus enĩ quodl solubile
atq mortale ẽ. Stultissimi
igitur qui de morte ĩmatũa
queruntur qm̃ nature con¬
ditio locum illi facit. Ita cõ¬
sequens erit ut morb̾ quoq
subiectus sit.eq enĩ patit᷑
nã ut abẽe possit infirimitaᷤ
ab eo corpore quod aliqñ sol¬
uendum ẽ. Sed putenus
fieri posse quẽ adinõm uo¬
lunt ut hõ non ea ꝯditiõe
nascatur ꝙ morbo mõtiue
sb̃iectus non sit nisi peracto

Expanded text:
potest esse tam firmum, ut fragipotest esse tam firmum, ut fragilitatem repellat ac mortem ? ut igitur homo indissolubilis sit ante id tempus quod illi putant oportuisse constitui, ex qua ei materia corpus attribuent? fragilia sunt omnia quae uideri ac tangi possunt. superest ut aliquid ex caelo petant, quoniam in terra nihil est quod non sit infirmum. cum ergo sic homo formandus esset a deo ut mortalis esset aliquando, res ipsa exigebat ut terreno et fragili corpore fingeretur. necesse est igitur ut mortem recipiat quandolibet, quoniam corporalis est; corpus enim quodlibet solubile atque mortale est. stultissimi ergo, qui de morte inmatura queruntur, quoniam naturae condicio locum illi facit. ita consequens erit ut morbis quoque subiectus sit: neque enim patitur natura ut abesse possit infirmitas ab eo corpore quod aliquando soluendum est. sed putemus fieri posse quemadmodum uolunt, ut homines ea condicione nascantur, ne quis morbo mortiue subiectus sit, nisi peracto
Abbreviated transcription (Latin):
bis uexari posset et uita sua
in medio cursus sui spacio
uin enum deus aimal
quod fecerat sua sponte
ad mortem transire cognouis¬
set. ut mortem ipãm que est
dissolutio nature cape poss
Dedit ei fragilitatẽ que mõ¬
ti aditum ad dissoluendũ
animal inueniret. Aam si
eius roboris fieret ut ad eũ
morb et egritudo adire nõ
posset. nec mors quidẽ poss
qm̃ mors sequela morboꝵ ẽ:
Immatura uero mors quo
abesset ab eo cui eẽt consti¬
tuta natura Nempe nullũ
hominẽ mori uolunt nsi
cum centesimũ etatis com¬
pleui̾t annũ. Quõ illis in
tanta repugnãtia rerũ potĩt
rõ constare. Ut enim ante
non possit. aliquid illi robo¬
ris quod sit ĩmortale tribu¬
endum ẽ. quo concesso ne¬
cesse ẽ mortis conditionem
excludi. Id aũt ipm̃ cuius¬
moĩ põt ẽẽ quod hoĩcz con¬
tra morbos et ietus extͣneos
solroum ac inexpugnabilẽ
faciat. Cum enim cognoscet
ex ossib et nerus et iusceu¬
bus a sanguine quid horum

Expanded text:
bis uexari posset et uita saepe bis uexari posset et uita saepe in medio cursus sui spatio um enim deus animal quod fecerat sua sponte ad mortem transire cognouisset, ut mortem ipsam, quae est dissolutio naturae, capere posset, dedit ei fragilitatem, quae morti aditum ad dissoluendum animal inueniret. nam si eius roboris fieret, ut ad eum morbus et aegritudo adire non posset, ne mors quidem posset, quoniam mors sequella morborum est. inmatura uero mors quomodo abesset ab eo cui esset constituta matura? nempe nullum hominem mori uolunt nisi cum centesimum aetatis conpleuerit annum. quomodo illis in tanta repugnantia rerum poterit ratio constare? ut enim ante non possit, aliquid illi roboris quod sit inmortale tribuendum est: quo concesso necesse est condicionem mortis excludi. id autem ipsum cuiusmodi potest esse quod hominem contra morbos et ictus extrarios solidum atque inexpugnabilem faciat? cum enim constet ex ossibus et neruis et uisceribus et sanguine, quid horum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ paruum corpus accepit.
nec beneficia in se diuina
pro merito extimet qd̾ ẽ in¬
insani. plato ut hos credo ĩ¬
gratos refelleret nature grãs
egit ꝙ homo natus ess. Qñ
sit conditionem hois eẽ me¬
lorem ꝙͣ isti qui se pecudes
natos eẽ maluerunt. Quos
si deus forte cõuertẽt in ea¬
animalia quoꝵ sortẽ p̾serũt
sue iam profcõ cupiant re¬
migrare magnasq clamo¬
rib conditionẽ pristinam
flagitent qr non ẽ tanti ro¬
bur ac firmitas corꝑis ut
offĩo lingue careas: aut aui¬
um ꝑ aerem libera discursio
ut manib indigeas. plus
eiuum manus prestant ꝙ̃
leuitas ususq pẽnaꝵ: plus
lingua ꝙ̃ totuis corporis for¬
titudo Que igitur amentia
ẽ ea p̾ferre que si data sint
tur iudelicet nõ deos se natos¬
eẽ. Minime inquiñt. Sed
ex hoc ostendimus hoĩem
uulla prouidentia fcm̃ eẽ
quod alit̾ fieri non debuit
Quid si oñdero id ipm̃ mag¬
na rõne prouisum eẽ ut mõ¬

Expanded text:
quod paruum corpus acceperit, quod paruum corpus acceperit, nec benpro merito aestimat, quod est ininsani. Plato, ut hos, credo, ingratos refelleret, naturae gratias egit, quod homo natus esset. Quotit conditionem hominis esse meliorem, quam isti, qui se pecudes natos esse maluerunt. Quos si Deus in ea forte converterit animalia, quorum sortem praeferunt suae, jam profecto cupiant remigrare, magnisque clamoribus conditionem pristinam flagitent; quia non est tanti robur ac firmitas corporis, ut officio linguae careas, aut avium per aerem libera discursatio, ut manibus indigeas: plus enim manus praestant, quam levitas ususque pennarum, plus lingua, quam totius corporis fortitudo. Quae igitur amentia est, ea praeferre, quae, si data sint, tur uidelicet non deos esse se natos. minime\', inquiunt sed ex hoc ostendimus hominem nulla prouidentia esse factum, quod aliter fieri debuit\'. quid si ostendo id ipsum magna ratione prouisum esse, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
torum fuputatẽ sinerõe¬
quo nicħ es. tam repugnas
tanq̃ contriũ. Sed unũ¬
quodq animal aut ratõ
instruit necesse ẽ aut con¬
dicio nature. Si naturali¬
bus munmentis instru¬
atur supuacua rõ ẽ. Quid
enim ex cogitabit. ꝗd fa¬
ciet aut qi id molietur.ã
in quo lien illud ĩgenii
sit concedat. Si aũt recte sit
preditum quid opus erit se¬
pimentis corporis cu semel
concessa rõ nature munus
possit implere. Que quidẽ
q homuiem ut nich potuĩt
mans ac melius a deo dari
Deniq cum et corporis non¬
magis hõ et exiguarũ iuri¬
um et ualitudinis sit infix
fragilis imbecillisq nascit᷑.
tũ et a mutis omnib tutu.
et ea om̃ĩa que firmioã nas¬
cuntur etiam si iuim celi for¬
titer patiunt᷑ ab boĩe tñtu¬
ta esse non possũt. Ita fit ut
tudo uiriũ neq firmitas
corꝑis efficere põt quo mi¬
nus aut opprimantur a no
homini queri de opifice re¬
rum deo ꝙ modicas uires

Expanded text:
torum firmitatem sinetorum firmitatem sineQuod nihil est tam repugnans, tamque contrarium, quod unumquodque animal, aut ratio instruat necesse est, aut conditio naturae. Si naturalibus munimentis instruatur, supervacua ratio est. Quid enim excogitabit? quid faciet? aut quid molietur? aut in quo lumen illud ingenii oncedat? Si autem ratione sit praeditum, quid opus erit sepimentis corporis? cum semel concessa ratio naturae munus possit implere: quae quidem que hominem, ut nihil potuerit majus ac melius a Deo dari. Deniqmagni homo et exiguarum uirium et ualitudinis sit infirmfragilis inbecillusque nascatur, tamen et a mutis omnibus tutus est et ea omnia quae firmiora nascuntur, etiamsi uim caeli fortiter patiuntur, ab homine tamen tuta esse non possunt. ita fit ut tudo uirium neque firmitas corporis efficere potest quominus aut opprimantur a nobiribus seruire homini, queri de opifice rerum deo, quod modicas uires,
Abbreviated transcription (Latin):
fendunt fouent ꝓtegunt.
Quid amplius homines fa¬
cere possunt nisi hoc solum
fortasse ꝙ non expellunt ad¬
ultos. S ꝑpetua neccͣitudĩe
ac uinculo caritatis adiũc¬
fetus mnłto fragilior est ꝙͣ
ipm̃n animal edunt. Sed id
quod materni corporis fe¬
tu et calore tepefactum ani¬
et tenerũ non mõ uolandi
Sed ambulandi quoq usu
caret. Non ergo ineptissiꝰ
si quis putet male cu uolu¬
ꝙ bis nascuntur dende ꝙ
tam infirme ut sunit q̃stis
ꝑ labores cibis aparentib
nutuende. Sed illi forciõa
eligunt imbecilliora p̃tere¬
unt. Quero igitur ab his
qui conditionem petudu
sue preferunt quid eligãt
si deus bis deferat elcĩonẽ
utrum maluit humanã
sapĩam cu un becillitate
aut pecudum fumitatem
cum illaram natura .S. nõ
tam pecu es sunt ut non
maluit uil fragiliorẽ mł¬
uam ꝙ illim irrationabi¬
lem firmuatem. Sed uite¬
licet prircites uiri neq
honins ib̃nem uolunt
cum fragilitate. neq mu¬

Expanded text:
fendunt fouent protegunt. fendunt fouent protegunt. quid amplius homines facere possint nisi hoc solum fortasse, quod non expellunt adultos, sed perpetua necessitudine ac uinculo caritatis adiuncfetus multo fragilior est quam ipsum animal edunt, sed id quod materni corporis fotu et calore tepefactum aniac tenerum non modo uolandi, sed ambulandi quoque usu caret. non ergo ineptissimus sit si quis putet male cum uolud bis nascuntur; deinde, quod tam infirmae, ut sint quaesitis per laborem cibis a parentibus nutriendae. Sed illi fortiora eligunt, imbecilliora praetereunt. Quaero igitur ab iis, qui conditionem pecudum suae praeferunt, quid eligant, si deus iis deferat optionem, utrum malint, humanamne sapientiam cum inbecillitate an pecudum firmitatem cum illarum natura. scilicet non tam pecudes sunt, ut non malint uel fragiliorem munam quam illam inrationabilem firmitatem. sed uidelicet prudentes uiri neque hominis rationem uolunt cum fragilitate neque mu
Abbreviated transcription (Latin):
magis desiꝑe contendo ꝙͣ
cum hec lecunt᷑ Consiterã
enim ꝯdicionẽ reuim ĩtel¬
ligo nichilo aliuo fieri de¬
buisse ut nõ dicã potuisse.
qr d̾s põt om̃ia. Sed necc̃e
ẽ ꝙ ꝓuidentissima illa ma¬
iestas io effecerit qd̾erat
rectius melius. Libet igit̃
interrogare istos diuinoꝵ
opm reprehensores. Qurd ĩ
homine deesse qr imbecillior
nascatur credant. Num id¬
circo minus educent᷑. Nu
iucrementum impediat aut
salutem qr quod desunt rõ¬
laborib constat. Pecudũ
cum fetum emiseruit ñ nisi
pastus sui curã gerunt. Ex
quo efficitur ut uberibus
sua sponte distentis alimẽ¬
tum lactis fetib ministret᷑
quaru rõ diu̾ia ẽ nõ ne ma¬
tinos suscipuint in educãdo
deantur. Nides enim aut
luto edificant aut uirgultis
et frondib construĩt et cĩ¬
borum exptes incubent ouiᷤ.
et qm̃ fetus de sius corpõib
alere non datum ẽ cibos
conuehunt et totos dies
in huiusmõi discursatioẽ
consumunt noctib nõ de¬

Expanded text:
desipere contendo quam cum haec locuntur. considerans enim condicionem rerum intellego nihil fieri aliter debuisse, ut non dicam potuisse, quia deus potest omnia, sed necesse est ut prouidentissima illa maiestas id effecerit quod erat melius et rectius. libet igitur interrogare istos diuinorum operum reprehensores quid in homine deesse, quia inbecillior nascitur, credant, num idcirco minus educentur homiincrementum inpediat aut salutem, quoniam quae desunt ratlaboribus constat, pecudum cum fetum ediderint, non nisi pastus sui curam gerunt: ex quo efficitur ut uberibus sua sponte distentis alimetum lactis fetibus ministretur quarum ratio diuersa est, nonne maximos suscipiunt in educando ere uideantur? nidos enim aut luto aedificant aut uirgultis et frondibus construunt, etiam ciborum expertes incubant ouis et quoniam fetus de suis corporibus alere non datum est, cibos conuehunt et totos dies in huiusmodi discursatione consumunt, noctibus uero de
Abbreviated transcription (Latin):
di tenet solus si quidẽ solus
efficit. Nam terrem parẽtis
nicħ̾ ẽ nisi ut morẽ corporis
in quo ma ẽ nascendi cum
sensu uoluptatis emittat
uel recipiat et citra hoc opus
ci sibi filios optant qr nõ ip̃i
faciunt. Cetera iam dei sũt
omia .S. conceptus ip̃e et coͣ¬
poris informatio et inspira¬
tio anime et partus incolu¬
mis et quecũq deinceps ad
hominẽ conseruandũ ualẽt
Illius mmunus ẽ ꝙ spiramꝰ¬
et uidemus. Nam preterqͣ¬
ꝙ ipũis beneficio incolume̾
sumus corpore et ꝙ uictu
nob̾ ex uariis reb sb̾minis¬
trat sapĩam quoq homini
tribuit quã e̾renus pr̃ nullo
mõ pt dare. Iteoq et desapi¬
entib stulti et de stultis sa¬
pientes ẽẽ nascinitur Quod
quidem fato et siderib assi¬
gnat. Sed nõ est nunc lecus
de fato disserendi. hoc dicere
satis ẽ ꝙ si etiam astra estĩci¬
entiani rerum continẽt nich¬
ilominus ad eum om̃ĩa fen
qui astra ip̃a fecit et ordinauͭ

Expanded text:
di tenet solus, siquidem solus di tenet solus, siquidem solus efficit. nam terreni parentis nihil est nisi ut umorem corporis in quo est materia nascendi, cum sensu uoluptatis emittat uel recipiat: citra hoc opus ci sibi filios optant, quia non ipsi faciunt. cetera iam dei sunt omnia, scilicet conceptus ipse et corporis informatio et inspiratio animae et partus incolumis et quaecumque deinceps ad hominem conseruandum ualent: illius munus est quod spiram uigemus. nam praeter quod ipsius beneficio incolumes sumus corpore et quod uictum nobis ei uariis rebus subministrat, sapientiam quoque homini tribuit, quam terrenus pater dare nullo modo potest. ideoque et de sapientibus stulti et de stultis sapientes saepe nascuntur: quod quidam fato ac sideribus adsignant. sed non est nunc locus de fato disserendi, hoc dicere satis est, quod etiamsi astra efficientiam rerum continent, nihilo minus a deo fieri omnia, qui astra ipsa et fecit et ordinauit.
Abbreviated transcription (Latin):
terunt. Quare neqz uera
semꝑ sunt neq semꝑ falsa
Uirgilio testante qui duas
partes esse uolunt sonnuoꝵ
Sed que falsa sunt dormien¬
di cã uident᷑. Que uã imi¬
mittuntur a deo. Ut ĩmi¬
nens bonũ ac malũ hac
reuelatione discamus. Illd̾
utroq generetur. Sed ego
id inco uire ab ancipiti ru¬
dico. Nich̾ enun ex his tri¬
bus uerũ est. qr neq ex utͦq
neq ex altutro serunt᷑ aĩe.
ex utroq. de aĩab aĩa nõ
p̃t qr ex re tenui et in com¬
p̾hensibili uicħ pt̃ decedẽ.
Itaq serendarũ aĩaꝵ rõ u¬
ni ac soli deo subiacet. deniq¬
celesti sumus om̃s semine ori¬
undi. Omib ille ioem pr̃ est
ut ait Lucretius Ilam de moͣ¬
talib nõ p̃t quicꝗͣ nisi morͣle
gnͣari nec putari p̃r dẽt ꝗ tnͣs¬
fudisse aut inspirasse aiumã
de sua nullo mõsentit. nec
sĩ sentiat qñ tũ aut qũo id
fiat hẽat aĩo comprehensum
Ex quo apparet nõ a paren¬
tibus dari animas Sed ab

Expanded text:
terunt. quare neque semper terunt. quare neque semper uera sunt neque semper falsa, Vergilio teste, qui duas portas esse uoluit somniorum. sed quae falsa sunt, dormiendi causa uidentur, quae uera, inmittuntur a deo, ut imminens bonum aut malum hac reuelatione discamus. Illud utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum est, quia neque ex utroque neque ex alterutro seruntur animaex utroque. de animis anima non potest, quia ex re tenui et inconprehensibili nihil potest decedere. itaque serendarum animarum ratio uni ac soli deo subiacet: deniqelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. nam de mortalibus non potest quicquam nisi mortale generari. nec putari pater debet qui transfudisse <se> aut inspirasse animam de sua nullo modo sentit, nec si sentiat, quando tamen aut quomodo id fiat habet animo conprehensum. ex quo apparet non a parentibus dari animas, sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
das ymagines ab intẽtioẽ
traducta ẽ. Tunc demum
corpus omne resoluit᷑ ui
quietem Traducit᷑ aute
mens cogitatione ceca cũ
cogentib tñbris secũ tm̃¬
modo esse cepit dũ intẽta
ẽ in ea de quib cogitat re¬
pente somnus abrepit et
in spẽs proximas sensũ co¬
gitatio ip̃a declinat. Sic ea
que sibi añ oculos posueãt
uidere quoq incipit. dem̃
procedit ulteriꝰ et sibi a no¬
diem ueris uisionib auo¬
sis ne excitetur. Nam si nł¬
las ymagines cernat aut
uigilare illam necc̃e erit.
aut ppetua morte sopiri.
Ormiendi gͦ cã attri¬
buta ẽ a deo. rõ som¬
miau̾di et quidẽ in comu¬
ne unu̾isis amimãtib. sed il¬
lud homini precipue ꝙ cu
eam rõnem deus quietis
causa daret facultatẽ sibi
reli quit docendi hoĩe fut᷑aͣ
ꝑ somniũ. Nam et histoĩe
testant sepe extitisse sõmia
quoꝵ pñs et admirabilis
fuit euentus et rũsa uatu
nr̃oꝵ ex ꝑte somnu consti¬

Expanded text:
das imagines ab intentione das imagines ab intentione traducta est, tunc demum corpus omne resoluitur in quietem. traducitur autem mens cogitatione caeca, cum cogentibus tenebris secum tantummodo esse coeperit. dum intenta est in ea de quibus cogitat, repente somnus obrepit et in species proximas sensim cogitatio ipsa declinat: sic ea quae sibi ante oculos posuerat, uidere quoque incipit. deinde procedit ulterius et sibi auodiem ueris uisionibus auosis, ne excitetur: nam si nullas imagines cernat, aut uigilare illam necesse erit aut perpetua morte sopiri. dormiendi eigo causa tributa est a deo ratio somniandi et quidem in commune uniuersis animantibus, sed illud homini praecipue, quod cum eam rationem deus quietis causa daret, facultatem sibi reliquit docendi hominem futura per somnium. nam et historiae saepe testantur extitisse somnia quorum praesens et admirabilis fuerit euentus, et responsa uatum nostrorum ex parte somniis consti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illud et iuuendo officiũ
et sentiendi hr̃e rõnẽ. Idcir¬
co animum et animã ĩ dif¬
ferent̾ appellant duo epicũi
intelligi aliud esse mentẽ
aluid animã. qr in columi
anima mens possit extĩgui
quod accidere soleat insanis
Item ꝙ anuma morte sopi¬
atur animus somno et ꝗ¬
dem sic ut nõ tr̃ quid faci¬
at aut sibi aut sit ignoret
sed etiam rerum falsauim
complatione fallatũ. Q uod
ipm̃ quomnõ fiat non p̃t
prouideri cur fiat p̃t. Nam
quiescere nullo pacto possu¬
mus nisi mens uisionum
ymaginib occupata tencat᷑.
Latet aũt mens oppressa
somno tanquã ignis ob¬
ducto cinere sopitus quẽ
si paululum in cõmoueuis
rursus ardescit et qͣi euigi¬
lat. Auocatur gͦ simula cͥs
donec membra sopore irriga¬
ta uegerentur. Corpus enĩ
uigilante sensu licet iaceat
ĩmobile tñ nõ est quictum
qr flagrat in eo sensus et ui¬
prat ut flamina et artus õ¬
nes adse astrictos tenet Sz
postꝙ̃ mens ad contẽplan¬

Expanded text:
est illud, et uiuendi officium est illud, et uiuendi officium et sentiendi habere rationem. idcirco animum et animam indifferenter appellant duo Epicureiintellegi aliud esse mentem, aliud animam, quia incolumi anima mens possit extingui, quod accidere soleat insanis, item quod anima morte sopiatur, animus somno et quidem sic, ut non tantum quid faciat aut ubi sit ignoret, sed etiam rerum falsarum contemplatione fallatur. quod ipsum quomodo fiat non potest peruideri, cur fiat potest. nam requiescere nullo pacto possumus, nisi mens uisionum imaginibus occupata teneatur. latet autem mens oppressa somno tamquam ignis obducto cinere sopitus: quem si paululum commoueris, rursus ardescit et quasi euigilat. auocatur ergo simulacris, donec membra sopore inrigata uegetetur: corpus enim uigilante sensu, licet iaceat inmobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus et uibrat ut flamma et artus omnes ad se adstrictos tenet. sed postquam mens ad contemplan
Abbreviated transcription (Latin):
atur in corpus ut quibusdã
phys uidetur. Sed post par¬
tum conceptũ protinus cũ
fetu in utero uentris neccitaᷤᷤ
duui̾a formauit. qr adeo ui¬
uit intra iuscera genitricis
ut et incremento et crebris
pulsib gestiat emicare. de¬
niq abortum fien neccͣe ẽ:
si fuĩt animal uitus extinc¬
tum. Cetere diffinitionis
ꝑtes eo spectant ut illis no¬
uẽ mesib quib in utero fu¬
unus mortui esse uideam᷑.
Nulla gͦ. ex his trib uera
snũa ẽ. Nec tamen in tm̃
falsos ẽẽ dicendum ẽ ꝗ hec
senseunt et omĩo nicħ dix¬
ernt. Nam et sangũe si¬
mul et colore et spũ unumꝰ.
Sed cum constet aĩa in coͣ¬
pore his om̃ib adumatis
nõ expresserunt proprie ꝗd
ne sit anima et ammus
an uõ aliud s̃c illud quo
uiuimus. aliud quo sen¬
timus et sapimus. Nõ ad¬
desunt argumenta in utrãq
ꝑtem. Qui enun unuz esse
nec sentiri sine uita. Ideo
non posse ẽẽ diu̾sum id qd̾¬
non p̃t seꝑari. Sed quicꝗd

Expanded text:
atur in corpus, ut quibusdam atur in corpus, ut quibusdam philosophis uidetur, sed post conceptum protinus; cum fetum in utero necessitas diuina formauit, quia adeo uiuit intra. uiscera genetricis, ut et incremento augeatur et crebris pulsibus gestiat emicare. denique abortum fieri necesse est, si fuerit animal intus extinctum. ceterae definitionis partes eo spectant, ut illis nouem mensibus quibus in utero fuimus, -mortui fuisse uideamur. nulla ergo ex his tribus uera sententia est. nec tamen in tantum falsos esse dicendum est qui haec senserunt, ut omnino nihil dixerint: nam et sanguine simul et calore et spiritu uiuimus. sed cum constet anima in corpore his omnibus adunatis, non expresserunt proprie quid stio, idemne sit anima et animus an uero aliud sit illud quo uiuimus. aliud autem quo sentimus et sapimus. non desunt argumenta in utramque partem. qui unum esse nec sentiri sine uita, ideoque non posse esse diuersum id qnon potest, sed quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ipã sit sanguis sed humore
sangiũs alatur sicut lumẽ
oleo. Qui aũt ignẽ putaue¬
at. recedente frigescat. sed
ignis et sensu indiget et ui¬
detur et tactu combui̾t. Aĩa
uoͣ et sensu aucta ẽ et uideri
nõ põt et nõ adurit. uñ ap¬
paret animã nescio quid d̾o¬
esse similẽ at illi qui rentũ
putant et hoc fallunt᷑ ꝙ ex
aere spm̃ ducentes uuse̾ ui¬
demur. Uarro itaq diffut
Anima ẽ aer conceptus ĩ ore
atus in corde diffusus ĩ corpꝰ
Nec aptissime falsast̃. Neque
enĩ tam obicurã nob̾ hinõi
dico eẽ rõnẽ. ut ne hoc ꝗde
intelligamꝰ quid uere esse
non possit. An si quis nuhi
dixerit aeneũ ẽẽ celu aut
uitreũ. Ut Empedocles ait
aerem glaciatu statim ne
assentiaz Quia celu ex qua
mã sit ignorem. Sicut eni
boc nescio ita illud scio Aĩa
ergo non ẽ aer ore concept᷑
qr multo prius gignitur aĩa
ꝙͣ concipi aer ore possit. Nõ
eniz post ꝑtum insua insinu¬

Expanded text:
ipsa sit sanguis, sed humore ipsa sit sanguis, sed humore sanguinis alatur, ut lumen oleo. Qui autem ignem putaveat, recedente frigescat. Sed ignis et sensu indiget, et videtur, et tactu comburit. Anima vero et sensu aucta est, et videri non potest, et non adurit. Unde apparet, animam nescio quid esse Deo simile. At illi, qui ventum putant, hoc falluntur, quod ex aere spiritum ducentes, vivere videamur. Varro ita definit: « Anima est aer conceptus ore, efactus in corde, diffusus in corpus. » Haec apertissime falsa sunt. Neque enim tam obscuram nobis hujusmodi dico esse rationem, ut ne hoc quidem intellegamus, quid uerum esse non possit. an si mihi quispiam dixerit aeneum esse caelum aut uitreum aut, ut Empedocles ait, aerem glaciatum, statimne adsentiar, quia caelum ex qua materia sit ignorem? sicut enim hoc nescio, ita illud scio. anima ergo non est aer ore conceptus, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit. non enim post partum insinu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ut sit ulla in his cõpa¬
tio ac similitudo uinẽtis
Anmus autem sua iponte
et cogitat et mouet᷑. Ꝙ sĩ¬
moueret᷑ ictu ext̾no sic̾ nei¬
ni manib qui sine tactu
artificis pussuq digitoru
nuti atq uiertes iacent.
Sed iumurũ pulsandus ille
manu fuit ut alñ sentiret
⁊ qr mens eius ex mẽbris ma¬
le compacta torpebat
pͥ se semꝑ nec uideri ã tãgi
p̾t et̾num sit necc̃e ẽ. Quid
phyos cõuenit. Nec unquã
rortasse conuemiet. Et alui
sangumẽ ẽẽ dixerũt. Alii ig¬
nez. Alii uentũ. uñ anma
uei animus nomẽ accepit
si aĩa aut sanguĩe ꝑ uulnus
effuso aut febriũ calore cõ¬
sumpto uidetur extingui
ꝯtinuo in mͬa sanguĩs aĩe
rõ ponenda ẽ ueluti si ueni¬
at in questione. Lumĩ quo
utimur quid sit. et rñdea t᷑
oleum esse quĩ consũpto illo
lumen extinguit᷑ cu sint u¬
tiq dui̾sa sed alterũ sit altĩꝯ
alimentũ. Uidetur gͦ aĩa
similis ẽẽ lumini que non

Expanded text:
sunt, ut sit ulla in his conparasunt, ut sit ulla in his conparatio ac similitudo uiuentis, animus autem sua sponte et cogitat et mouetur. moueretur externo sicut nerui manibus, qui sine tractatu artificis pulsuque digitorum muti atque inertes iacent. sed nimirum pulsandus ille manu fuit, ut aliquando sentiret, quia mens eius ex membris male conpacta torpebat. per se semper nec uideri aut tangi potest, aeternum sit necesse est. quid philosophos conuenit nec umquam fortasse conueniet. alii sanguinem esse dixerunt, alii ignem, alii uentum, unde anima uel animus nomen accepit,si anima sanguine aut per uulnus effuso aut febrium calore consumpto uidetur extingui, continuo in materia sanguinis animae ratio ponenda est, ueluti si ueniat in quaestionem lumen utimur, quid sit, et respondeatur oleum esse, quoniam consumpto illo, lumen extinguitur; cum sint utique diversa, sed alterum sit alterius alimentum. Videtur ergo anima similis esse lumini, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
uiuo et qi ardenti sensu mẽ¬
bris omĩb misceat᷑ Illudat̃
caue nec unꝙͣ sile ueri puta¬
uens qd Austoxenus dicit.
mentem omĩno nullaz esse
S quasi armoniã in fidib¬
et ex constructione corporis
et cõpagib iuscerũ in sen¬
tiendi existere.Musici enĩ
untensionẽ concentũq ner¬
uorum in integros modos
ammũ sibi rõne constare in
homine qr concors modula¬
tio constat in fidib .s. ut
firma conuinctio mẽbrorũq
ouiniũ consentiens in unũ
uigor motuz illuz sensibilez
faciat animũq contineat
sicut sũt nerm bñ intẽti ad
conspirante sonũ et sicuti
in fidib cum aliquid ã int̾¬
ceptu aut relaxatũ ẽ om̃is¬
canendi rõturbat᷑ et soluit᷑
Ita in corpore cũ pars aliqua
membroꝵ duxiͣt uitiũ destr¬
ui unuisa corruptisq om̃ib
atq turbatis occide̾ sensum
camq mortẽ nocari. Ueru
ille si quicquã mentis hũissa
canere sua spontr fides pos¬

Expanded text:
uiuo et quasi ardente sensu memuiuo et quasi ardente sensu membris omnibus misceatur. illud autem caue ne umquam simile ueri putaueris quod Aristoxenus dicit, mentem omnino nullam esse, sed quasi harmoniam in fidibus ex constructione corporis et conpagibus uiscerum uim sentiendi existere. musici enim intentionem concentumque neruorum in integros modos animum simili ratione constare in homine qua concors modulatio cofirma conjunctio, membrorumque omnium consentiens in unum vigor, motum illum sensibilem faciat, animumque concinnet, sicut sunt nervi bene intenti ad conspirantem sonum. Et sicut in fidibus, cum aliquid aut interruptum, aut relaxatum est, omcanendi ratio turbatur et soluitur, ita in corpore cum pars aliqua membrorum duxerit uitium, destrui uniuersa corruptisque omnibus atque turbatis occidere sensum eamque mortem uocari. uerum ille si quicquam mentis habuissetcanere sua sponte fides pos
Abbreviated transcription (Latin):
currit et omĩa regit. om̃ia
moderatur. ubiq p̃sens u̾q
diffusa. cum tanta sit uis ac
potestas mentis humane in¬
tra mortale corpus incluse
ut ne septis quidẽ grauis huiꝰ
ac pigni corporis cui alligat.
est coherceri ullo pacto poisͭ
quo minus sibi liberã uagã¬
di facultatem quietis impa¬
tiens largiatur. siue in capite
mens hĩtet siue inpectore p̃t.¬
ne quis comprchendere que
us rõnis efficiat. ut sensus
ille incomprehensibił aut i
medulla cerebri hereat. aut
in illo sanginẽ bipartito ꝗ
ẽ inclusus in corde ac nõ ex
eo ip̃o colligat quãta sit dei
potestas ꝙ animꝰas se ipm̃
non uidet aut qualis aut uͥ
sit nec si uideat tñꝑspicere
mentis nullus locus ẽ. sed
ꝑ totum corpus sparsa dis¬
currit. Et quod fieri põt a
Senocrate platonis disciplo
disputatum est. Si quidem
sensus in qualibet corporis
nec qualis intelligi potest
cum sit nã tam sb̃tilis ac te¬
nius ut solis iuscerib ĩfusa

Expanded text:
currit et omnia regit, omnia currit et omnia regit, omnia moderatur, ubique praesens, ubique diffusa, cum tanta sit uis ac potestas mentis humanae intra mortale corpus inclusae, ut ne saeptis quidem grauis huius ac pigri corporis, cum quo inligata est, coerceri ullo modo possit quominus sibi liberam uagandi facultatem quietis inpatiens largiatur? siue igitur in capite mens habitat siue in pectore, potestne aliquis conprehendere quae uis rationis efficiat ut sensus ille inconprehensibilis aut in medulla cerebri haereat aut in illo sanguine bipertito qui est conclusus in corde, ac non ex eo ipso colligat quanta sit dei potestas, quod animus se ipsum non uidet aut qualis aut ubi sit nec si uideat, tamen perspmentis locus nullus est, sed per totum corpus sparsa discurrit — quod et fieri potest et a Xenocrate Platonis discipulo disputatum est, siquidem sensus in qualibet parte cornec qualis intellegi potest, cum sit natura eius tam subtilis ac tenuis, ut solidis uisceribus infusa
Abbreviated transcription (Latin):
Hi uero aut nõ multum
aut fortasse nõ errãt. Ui¬
detur enum mẽs que dña¬
tum corpis tenet in sũmo
capite constituta tanquã
in celo deus. Sed cu ĩ alia¬
sit cogitatione comeare ad
trale secretum secedere ut cõ¬
siliũ tanquã ex thesauro re¬
condito eliciat ac proferat
ĩdeoq cum intenti ad cogi¬
tandum sumus et cũ mens
occupata m altu se abdidei̾t
ne audire que circũsonãt nez
uidere que obstant solemus
cio qua rõne fiat ut ita esse
uideatur. An põt aliquis ñ
admirari ꝙ sensus ille uiuus
atq celestis qui mens uł ani¬
mus nuncupatur tante mo¬
bilitatis ẽ. Ut nec tum quidẽ
cu sopitus ẽ conquiescat. tã¬
te celeritatis. ut uno tẽporis
puncto celũ om̃e lustret si
uelit. Maua ꝑuolet. Terras
et urbes pagẽt om̃ĩa demq
qua libuerit ꝙiuis longe la¬
teq sum mota sint in cõspcũ
sibi ipẽ constituat. Et mirat᷑
si diuina mens dei ꝑ uniuer¬
sas mundi ꝑtes intenta dis¬

Expanded text:
hi uero aut non multum hi uero aut non multum aut fortasse non errant. uidetur enim mens, quae dominatum corporis tenet, in summo capite constituta tamquam in caelo deus, sed cum in alsit cogitatione, commeare ad trale secedere, ut consilium tamquam ex thensauro recondito eliciat ac proferat; ideoque cum intenti ad cogitandum sumus et cum mens occupata in altum se abdiderit, neque audire quae circumsonant neque uidere quae obstant solemus. cio qua ratione fiat ut ita esse uideatur. an potest aliquis non admirari quod sensus ille uiuus atque caelestis qui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitatis est, ut ne tum quidem, cum sopitus est, conquiescat, tantae celeritatis, ut uno temporis puncto caelum omne conlustret, si uelit, maria peruolet, terras et urbes peragret, omnia denique quae libuerit, quamuis longe lateque submota sint, in conspectu sibi ipse constituat? et miratur aliquis si diuina mens dei per uniuersas mundi partes intenta dis
Abbreviated transcription (Latin):
ego nõ dissimulabo ꝗd ip̃e
sentiam. nõ qr sic ẽẽ affir¬
mem quod ẽ sapientis in
re dubia facere. S ut expo¬
sita rei diffultate intelligaᷤᷤ
quãta sit diunoꝵ operu
magnitudo. Quidaz sedez
mentis in pectore ẽẽ uolue¬
runt. qd si ita ẽ qnͣto tãdẽ
miratulo dignũ est remm
obscuro ac tẽnebroso hĩtacu¬
lo sitam in tanta rõis atq
intelligentie luce uersari.
tum ꝙ ad eam sensus ex oĩ
ut in qualibet regioẽ mem¬
brorum p̃sens esse uideatur
Alii sedem eius in cerebro
esse dixerunt et sane argu
mo ꝙͣ in arte corporis hĩtãe
nec quicꝙͣ est sb̾limius ꝙͣ
id qd̾ uiuu̾su rõne mode¬
retur sicut ip̃e mundi dñs
et rector in sũmo ẽ. Deide
uidendi et odorandi mi¬
nistra mẽbra uicapite sit̃
locata. Quorum om̃ĩu
uie non ad pectus sed ad
cerebru ferant. Alioquiz
necc̾e̾ nos eẽt tardiꝰ sentire
donec sentiendi facultas
longo itinere ꝑ collũ ad
pectus usq descenderet.

Expanded text:
ego non dissimulabo quid ipse ego non dissimulabo quid ipse sentiam, non quia sic esse adfirmem, quod est insipientis in re dubia facere, sed ut exposita rei difficultate intellegas quanta sit diuinorum operum magnitudo. quidam sedem mentis in pectore esse uoluerunt. quod si ita est, quanto tandem miraculo dignum est rem in obscuro ac tenebroso habitaculo sitam in tanta rationis atque intellegentiae luce uersari, tum quod ad eam sensus ex omni ut in qualibet regione membrorum praesens esse uideatur! alii sedem eius in cerebro esse diierunt. et sane argumtamquam in arce corporis habitare nec quicquam esse sublimius quam id quod uniuersum ratione moderetur, sicut ipse mundi dominus et rector in summo est; deinde uidendi et odorandi ministra membra in capite sint locata, quorum omnium uiae non ad pectus, sed ad cerebrum ferant; alioquin necesse nos esset tardius sentire, donec sentiendi facultas longo itinere per collum ad pectus usque descenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
ciim fuit illisus sonũ uocis
exprimere. ueluti cum ĩ pa¬
tentem cicutã labroq sub¬
iectam dimitimus spm̃ ⁊
is cicute concauo repercuss
ac reuolutus a fundo dum
descendentem occursi suo
reddit ad exitum nitens so¬
num gignit et in uocalem̃
spm̃ resiliens ꝑse uentus
ammatur. Quod quidez
an ueru sit deus artifex ui¬
derit. Uidetur eiu nõ ab
ore. Sed ab intimo pectore
uox exoriri. Deniq ex ore
clauso ex narib enuttitur
sonus qualis põt. Preterea
lumus efficitur. Non est gͣ
comp̃hensũ quo mõfiat᷑
aut quid sit. Nec me nũc
in achademie siũa delabi
putes qr nõ om̃ia sũt in cõ¬
prehen sibilia ut enĩ fatend̾
est multa nesciri que uoluͭ
deus intelligentiã hoĩs exce¬
contra phyos integͣ dispu¬
tatio
Onficiamus igr̃ spatiũ
quo nunc decurrimus
Mentis quoq rõne cõpre¬
hensibile ẽẽ quis nesciat
nisi qui omnino illa nõ
ht cum ipa mens quo loco
ac loco disputatoa sint at

Expanded text:
cium fuerit illisus, sonum cium fuerit illisus, sonum exprimere, ueluti cum in patentem cicutam labroque subiectam demittimus spiritum et is cicutae concauo repercussus ac reuolutus a fundo dum descendentem occursu suo radit, ad exitum nitens sonum gignit et in uocalem spiritum resiliens per se uentus animatur. quod quidem an uerum sit deus artifex uiderit. uidetur enim non ab ore, sed ab intimo pectore uox oriri. denique et ore clauso ex naribus emittitur sonus qualis potest. praeterea lumus efficitur. non est igitur conprehensum quonam modo fiat aut quid sit omnino. nec me nunc in Academiae sententiam delabi putes, quia non omnia sunt inconprehensibilia. ut enim fatendum est multa nesciri, quae uoluit deus intellegentiam hominis excecontra philosophos integra disputatio. conficiamus igitur spatium quod nunc decurrimus. Mentis quoque rationem inconprehensibilem esse quis nesciat nisi qui omnino illam non habet, cum ipsa mens quo loco ac loco disputata sunt. at
Abbreviated transcription (Latin):
humani sensus nõ p̃t qr eoꝵ
officia in opto latent nez usꝰ
suos patefcã demõstrant Nã
si ita eẽt fortasse placidiora
queq̃ animalia uel nich felł
omĩno uel minus hrẽnt q̃
fere. Timidiora plus cordis
sent. Sicuti enim nos senti¬
mus audire auribz ocuł cer¬
nere narib odorare. Ita ꝓfco
sentiremus nos felle irasci
Iecore coquere splenc gaudẽ
ueniant minime sentiamꝰ
fieri põt ut aliunde ueniant
camur efficiant. Nec tñ cõ
putant dicere. Sed om̃ia
que ad motus animi aĩeq
sit ea liquido ꝑudẽ. Id tam̃
c̾tum et indubitatum esse
unu et idẽ hr̃e offm̃ ut aĩa
contincat in corpore. Sed od
propric singulis uerius sĩt
inumctum quis scire nisi
artifex põt cui soli opus su
unt aerẽ spũ u̾beratũ. Unde
uerba sunt noĩata qd̾ ꝑspi¬
cue falsum ẽ. Non eniz uox
exͣ os gignit᷑ sed uitͣ et ĩo ue¬
resimilior est illa snĩa stipa¬
tum spñi cum obstantia fau¬

Expanded text:
humani sensus non potest, quihumani sensus non potest, quia horum officia in operto latent nec usus suos patefacta demonstrant. nam si ita esset, fortasse placidiora quaeque animalia uel nihil fellis omnino uel minus haberent quam ferae, timidiora plus cordis,sent. sicut igitur nos sentimus audire auribus, oculis cernere, naribus odorari, ita profecto sentiremus nos felle irasci, iecore cupere, splene gaudere. ueniant minime sentiamus, fieri potest ut aliunde ueniant camur efficiant, nec tamen coqui haec disputant dicere. sed omnia quae ad motus animi animaeque sit ea liquido peruidere. id tamen certum et indubitatum esse unum et idem habere officium ut animam contineant in corpore. sed quid propinjunctum, quis scire, nisi artifex, potest, cui soli opus suuunt, aerem spiritu verberatum: unde verba sunt nuncupata, quod perspicue falsum est. Non enim vox extra os gignitur, sed intra; et ideo verisimilior est illa sententia, stipatum spiritum, cum obstantia fau
Abbreviated transcription (Latin):
nitentib impetũ saltũq ca¬
piamus. Explicasse uideor
lunc ad ea uenio que uel
dubia uel obscura st̃. Młta
nisi qui fec̃ pt. An aliquis
en arrare se putat posse quit
utilitatis quid effẽs habeat
temus mẽbrana illa pluce̾ᷤᷤ
qua cutimretitur aliis ac
tegitur. Quid rhenum ge¬
mina similitudo quos ait.
Uarro ita dictos ꝙ ruu ab
his obscem humoris oriãt᷑
Quod est longe secus quia
spine altrinsecus supini co¬
herent et sunt ab intestims
sepati. Quid syen. Quid
iecur. Que uscera qͣi ex cõ¬
turbato sanguĩe uidentur
ẽẽ concreta. Quid fellis a¬
marissimus liquor. Quid glo¬
bus cordis. nisi forte illis cre¬
tendum putabuus qui af¬
fectum iracundie in felle
constitutu putant. pauoris
in corde. In splene leticie. Ip̃iꝰ
aũt iecoris oft̾m̃ uolunt ẽẽ
ut cibos in aluo coquat am¬
plexu et calefactu suo. Qͥdã
libidines rerũ nou̾carũ in ie¬
core contineri arbitrantur
Primũ ista ꝑspice̾ acumen

Expanded text:
nitentibus impetum saltumque canitentibus impetum saltumque capiamus. explicasse uideor i potest: nunc ad ea uenio quae uel dubia uel obscura sunt. Multnisi qui fecit potest. an aliquis enarrare se putat posse quid utilitatis, quid effectus habeat tenuis membrana illa perlucens qua circumretitur aluus ac tegitur? quid rienum gemina similitudo? quos ait Varro ita dictos. quod riui ab his obsceni umoris oriantur: quod est longe secus, quia spinae altrinsecus supini cohaerent et sunt ab intestinis separati. quid splenis? quid iecur? quae uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta. quid fellis amarissimus liquor? quid globus cordis? nisi forte illis credendum putabimus qui adfectum iracundiae in felle constitutum putant, pauoris in corde, in splene laetitiae. ipsius autem iecoris officium uolunt esse ut cibos in aluo concoquat amplexu et calefactu suo, quidam libidines rerum ueneriarum in iecore contineri arbitrantur. primum ista perspicere acumen
Abbreviated transcription (Latin):
aptissimã prebent. Item cru¬
ra nõ equali modo ducta
ne indecens hĩtudo defor¬
maret pedes Sed terentib
suris clement̾ extantib sẽ¬
simq tenuatis et firmata
sunt et ornata. In plantis
uõ eadem quide sed tñ lon
tifex non rotunda specie
ne homo stare nõ posset ut
aliis ad standũ pedib ĩdi¬
geret sicut quadrupedes.
sed porrectiores longioresz
formauit ut stabile corpus
efficerent planitie sua um̃
illius indicum nõ est. Di¬
giti cque totidẽ quot in
mnanib spem magis qͣ usũ
maiorem p̃ferentẽs. Ideoq
et uincti et breues et gͣda¬
tim compoĩti quoꝵ qui est
maxiius qm̃ illum sicut in
manu discerni a ceteris opus
non erat ita in ordinẽ redact᷑
est ut tñ ab aliis magnitu¬
dine ac modico interuallo
distare uideatur. Hec eorum
speciosa germanitas nõ leni
adiumento usum pedũ fir¬
mat. Concitari enĩ ad cur¬
sum nõ possinnus nisi digi¬
tis in humum pressis soloq

Expanded text:
aptissimam praebent. item cruaptissimam praebent. item crura non aequali modo ducta, ne indecens habitudo deformaret pedes, sed teretibus suris clementer extantibus sensimque tenuatis et firmata sunt et ornata. in plantis uero eadem quidem. sed tamen longetifex non rotunda specie, ne homo stare non posset aut aliis ad standum pedibus indigeret sicut quadrupedes, sed porrectiores longioresque formauit. ut stabile corpus efficerent planitie sua: unde illis inditum nomen est. digiti aeque totidem quot in manibus, speciem magis quam usum maiorem praeferentes ideoque et iuncti et breues et gradatim conpositi: quorum qui est maximus. quoniam illum sicut in manu discerni a ceteris opus non erat. ita in ordinem redactus est. ut tamen ab aliis magnitudine ac modico interuallo distare uideatur. haec eorum speciosa germanitas non leni adiumento nisum pedum firmat: concitari enim ad cursum non possumus. nisi digitis in humum pressis soloque
Abbreviated transcription (Latin):
ut cetera que supsunt breuit̾
explicemus
Steram nunc ego ip̃oꝵ
rõnem exponere ni me pu¬
dor ab huuismõi sermone
reuocaret. Itaq a nob̾ in du¬
mento uerccundic quesũt
pudenda uelentur Quod
ad hanc rem attinet queri
satis est homines impios atz
nefarios summimũ nephas ad¬
mittere quo diuuinum et ad¬
mirabile dei opus ad ꝓpagã¬
dam successionem mexcogi¬
tabili rõne ꝓuisum et affc̃s
uel ad turpissimos questus
uel ad obscene libidĩs opa
pudenda ꝯuertũt. ut iam
nich aliud rescĩssima petãt
ꝙͣ inanem et sterilem uolu¬
ptatem. Q relique corpis
ptes non carent rõne ac
pulchritudine. Congloba¬
ta ui nares caro ꝙͣ sedendi
offĩo apta et cadem firmior
te corporis mole ossib cedẽt
ITem femine deducta et la¬
tioribus thoris ualida lon¬
gitudo quo facilius onus
corporis sb̾stineret quã pau¬
latim deficientẽ in angustũ
genua detineant quor de¬
centes nodi tlexura pedib
ad gradiendum sedendũq

Expanded text:
ut cetera quae supersunt breuiter ut cetera quae supersunt breuiter explicemus. Poteram nunc ego ipsorurationem tibi exponere, nisi me pudor ab huiusmodi sermone reuocaret: itaque a nobis indumento uerecundiae quae sunt pudenda uelentur. quod ad hanc rem attinet, queri satis est homines inpios ac profanos summum nefas admittere, qui diuinum et admirabile dei opus ad propagandam successionem inexcogitabili ratione prouisum et effectum uel ad turpissimos quaestus uel ad obscenae libidinis pudenda opera conuertunt. ut iam nihil aliud ex re sanctissima petant quam inanem et sterilem uoluptatem. quid? reliquae corporis partes num carent ratione aut pulchritudine? conglobata in nates caro quam sedendi officio apta! et eadem firmior te corporis mole ossibus cederet. item feminum deducta et latioribus toris ualida longitudo, quo facilius onus corporis sustineret: quam paulatim deficientem in angustum genua determinant, quorum decentes nodi flexuram pedibus ad gradiendum sedendumque
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ ꝙͣ mirabile constitutũ
dei qd̾ ad conẜuationẽ gnͣm
singulorum duos sexus ma¬
ris et femine machinatus
est. Quib int̾ se ꝑ uolupta¬
tis illecebras copulatis sub¬
ficina soboles pararct᷑. Ne cẽ
genus uiuentiũ conditio mõ¬
talitatis extingue̾t. Sed plꝰ
rorons marib attributũ est
quo facilius ad patientia.
iugi maritales femine coge¬
retur. Uir itaq noĩatus est
ꝙ maior in eo ius ẽ ꝙͣ in fe¬
nuina et hinic uirtus nomẽ
accepit. Item mulier ut uã¬
ro int̾pretatur a mollicie ĩ¬
nuitata et detracta lr̃a uel
molier. Cui suscepto fetu cũ
partus appropinquare iaz
cepit turgescentes mamine
dulcib sucis distenduntur
et ad nutrimẽta nascentis
fontib lacteis fecundũ tp̃s
exuberat. Nec enim dicebat
alud q̃ ut sapiens animal
tenentudinẽ noui corpis ir¬
rigaret donec ad capiendos
fortiores cibos et dentib in¬
struatur et uirib roboret᷑
sed redeamus ad ꝓpositum

Expanded text:
ipsum quam mirabile institutum ipsum quam mirabile institutum dei, quod ad conseruationem generum singulorum duos sexus maris ac feminae machinatus est, quibus inter se per uoluptatis inlecebram copulatis subsiciua suboles pararetur, ne genus omne uiuentium condicio mortalitatis extingueret. sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam iugi maritalis feminae cogerentur. uir itaque nuncupatus est, quod maior in eo uis est quam in femina, et hinc uirtus nomen accepit: item mulier, ut Varro interpretatur, a mollitie, inmutata et detracta littera, uelut mollier. cui suscepto fetu cum partus adpropinquare iam coepit, turgescentes mammae dulcibus sucis distenduntur et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis fecundum pectus exuberat. nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal teneritudinem noui corporis inrigaret. donec ad capiendos fortiores cibos et dentibus instruatur et uiribus roboretur. sed redeamus ad propositum,
Abbreviated transcription (Latin):
pares quoq nature hoc mõ
fieri putant᷑ cũ forte in leuã
uteri partẽ masculme stir¬
pis semẽ iiciderit marem
quidem gigni ymaginatõe
Sed quia sit in femina ꝑte
conceptus aliquid in se hr̃e
femineu supͣ quã decus ui¬
rile patiatur uel formã in¬
signem uł nimiũ candore
uel corroris leuitatẽ. uł artꝰ
delicatos. uel staturã breuẽ
uel uotem gracilem uł aĩm
unbecillem uel ex his plũ̾a
Iem si in dexteram partem
semen feminini sexus ĩflux¬
erit feminam quidã ꝓcrea¬
rl. Sed qnĩ iu masculina
ꝑte concepta sit hr̃e in se
aliquid uirilitatis ultͣ ꝙ̃
sexus rõ ꝑmittat aut uali¬
da membra aut multum
uocem robustam aut am̃
audacem.aut ex his plura.
Si uõ masculimũ in dexterã
feimuiũ in siraistrã ꝑuene¬
rit utrosq fetus rectẽ ꝓue¬
nire. Ut et feminis ꝑ omĩa
nature sue decus constet et
marib tam mente ꝗͣ coͣpore
uirile robur ẜuetur. Illud ꝟo

Expanded text:
pares quoque naturae hocmodo pares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen feminini generis influxerit! feminam quidem procreari, sed quoniam in masculina parte concepta sit, habere in se aliquid uirilitatis ultra quam sexus ratio permittat. aut ualida membra aut inmoderuocem robustam aut animum audacem aut ex his plura. si uero masculinum in dexteram, femininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quam corpore robur uirile seruetur. illud uero
Abbreviated transcription (Latin):
tñ fetib pͥmum oculos fin¬
gi dubiũ nõ est quod ĩ ouis
semper dep̃hendimꝰ uñ fie̾i
posse nõ arbitror ꝗn fictio
a capite sumat exordium
Cum semina in t̾se ꝑmixta
calescũt. Si uirile suꝑauit
prĩ similẽ prouehi seu ma¬
rem seu feminã si muliebͤ
p̃ualuerit ꝓgeniẽ cuicũq
sexus ad ymaginẽ rñtere
mat̾nã. Id aũt preualet e
duob qd̾ fuĩt uberius. al¬
terum eniz quoda mõ am¬
plectitur et includit. hinc
plerumq fieri solet ut uniꝰ
tm̃ linramenta pretendat
Si enim equa fuint ex pãi
semine ꝑmixtio figuras qͦ
misceri ut soboles illa coĩs
aut neutrũ referre uideat᷑
quia totun ex altero nõ ht̃
aut utrũq quia ꝑtem dełm¬
gulis mutuata ẽ. Nam mn cõ¬
porib animaliũ uidemus ã
confundi parentum colores
aut fieri terciũ neutri gñan¬
tium simile. aut utriusq
sit exprimi ut discoloribus
mẽbris ꝑ om̃e corpus con¬
cors mixtura uarietur.dis¬

Expanded text:
tamen fetibus primos oculos fintamen fetibus primos oculos fingi dubium non est, quod in ouis saepe deprehenditur. unde fieri non posse arbitror quin fictio a capite sumat exordium.cum semina inter se permixta coalescunt, si uirile superauerit. patri similem prouenire seu marem seu feminam. muliebre praeualuerit, progeniem cuiusque sexus ad imaginem respondere maternam. id autem praeualet e duobus, quod fuerit uberius; alterum enim quodammodo amplectitur et includit: hinc plerumque fieri ut unius tantum liniamenta praetendat. si uero aequa fuerit ex pari semente permixtio. figuras quoque misceri. ut suboles illa communis aut neutrum referre uideatur, quia totum ex altero non habet. aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. nam in corporibus animalium uidemus aut confundi parentum colores ac fieri tertium neutri generantium simile aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura uarietur. dis