comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ: nec illud qd̾ in eccłiaste sc̃p¬
tum ẽ. &e tunc conuertet᷑ in t̾ram pul¬
ius sicut fuit. &e sp̃c reuertet᷑ ad dñm.
qui dedit ilłu. istam confirmat sen¬
tentiã: qm uolumus ẽẽ nr̃ãm. Plus enĩ
hoc suffragat᷑ eis: qui ex una putant
ẽẽ om̃s animas. Nam sicut conuertit᷑
inquiunt puluis in t̾ram sicut fuit. &
tam̃ caro de qua dictũ ẽ hoc ad hominẽ
ñ reuertit᷑ ex quo ꝓpagata ẽ. s ad t̾ram
unde primus homo factus ẽ. sic &e sp̃s
sonat. ut ñ omnimͦ huic opinioni ꝙͦ
defendi uolo uideat᷑ ẽẽ contrarium:
admonendã tantũ eredidi prudentiã
tuãt ne talib testimoniis ex his angu¬
stiis me coneris eruere. Nam licet nemo
faciat optando. ut uerũ sit qd̾ uerũ ñ
ẽ: tam̃ si fieri poss. optarem ut. hȩc sen¬
tentia uera eẽt:. sicut opto ut siuera ẽ.
abs te liquidissime atq inuictissime
defendat᷑. Hȩc aũt difficultas etiam

Expanded text:
doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scripdoctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nouȩ ereant᷑ singłis quibꝰq nascen¬
db. si pret̃ xp̃i sacram̃tum paruuli
moriunt᷑. Uampnari enĩ eas si sic de
corpore exierint: & sc̃a scͥptura. &e sc̃a
ẽ testis eccłiaSUnde illa de animarũ
nouarũ creatione sententia. si hanc fidõ
fundatissimã ñ obpugnat. sit &e mea.Si
obpugnat: ñ sit & tua. Nolo mͥ dicatur
ꝓ hac sententia debere accipi qd̾ sc̃ptũ
est. qui finxit spm hominis in ipso: ce qͥ
finxit singillatim coeda eoꝵ. Aliqͥd forts¬
simũ atq inuictissimũ requirendu ẽ:
qd̾̃ ñ nos cogat dm credere ullarum
animarũ sine culpa aliqua dapnatorẽ.
Nam uł tantũdem ualet. uł plus est
forsitan creare quã fingere: ce tñ seͥptũ
ẽ. cor mundu crea in me d̾s: nec ideo
putari potest anima hoc loco optare
se fieri. priusqmͣ aliqͥd eẽt. Sicut gͦ ĩa
existens creatur in nouatione iusticiȩ:
sic iam existens fingit᷑ conformatione

Expanded text:
nouae creantur singulis quibusque nascennouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis in ipso et: qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione
Abbreviated transcription (Latin):
beatus quidem cyprianus ñ aliqͦd
decretũ condens nouũ. seccłiȩ fidẽ.
firmissimã seruans. ad corrigendũ eoᷤ
qui putabant ante octauũ diem na¬
tiuitatis. ñ ẽẽ paruułu baptiz andu.
ñ carnẽ s animã dixit ñ eẽ ꝑdendã
&e mox natũ rite baptizari posse.
cũ suis quibdã coȩpĩs censuit. S
contra cypriani aliqmͣ opinionem.
ubi qd̾ uidendu fuit fortasse ñ ui¬
dit. sentiat qͥsq qd̾ libet: tantũ con¬
tra apłicam manifestissimã fidẽ nemo
sentiat. qui ex unius delicto om̃s
in condẽpnationem duci predicat:
ex qua condepnatione ñ liberat. nͥ¬
om̃s uiuificant᷑. quicũq uiuificant᷑.
Contra ȩccłiȩ fundatissimũ mor̾ẽ ne¬
mo sentiat: ubi ad baptismũ si ꝓꝑter
paruuloꝵ sola corpora curreret᷑. bap¬
tirandi offerrent᷑ &e mortui. Quȩ cũ
ita fint: querenda causa atq redden¬
da ẽ. quare dampnent᷑ animȩ. quȩ

Expanded text:
beatus quidem Cyprianus non aliquod beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi, quod uidendum fuit, fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat, ex qua condemnatione non liberat nomnes vivificantur quicunque vivificantur. Contra Ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum, si propter parvulorum sola corpora curreretur baptizanda, offerentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ qua in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑
qui aũt mala egerunt. in resurrecti¬
onem iudicii. Ed gͦ hic de illis infan¬
tib intelligendu ẽ. qui priusquã pos¬
sent agere uł bene uł male. sine bap¬
tismo corpore exuti st̃. Dicħ hic de ta¬
lib dictũ ẽ. S si caro eoꝵ idõ ñ resur¬
get. qͥa nec boni aliqͥd egerunt nec
malĩ nec illoꝵ resurrectura ẽ. qui ꝑ¬
cepta baptismi gr̃ã in illa ȩtate defun¬
cti sunt:. in qua nicħ bene uł male a¬
gere potuerunt. Si aũt illi int̃ scõs
resurgent. idẽ int̃ eos qui bene eger̃t:
int̃ quos & illi resurrecturi sunt. nisi
int̾ eos qui mala egerunt. ne aliquas
humanas animas credamꝰ corꝑa sua
ñ recepturas: siue in resurrectionẽ
uitȩ. siue in resurrectionẽ iudicii:
Quȩ sententia priusqm refellat᷑ ipsa
nouitate iam displicet. Deinde quid
sꝑant: si credunt se illi qui ad bapteᷤ¬
mũ cũ suis paruulis currunt. ꝓꝑt̃
carnes eoꝵ. ñ ꝓꝑt̾ animas currere.

Expanded text:
psa est, qua in Christo omnes uiuificabuntur —, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui, priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter carnes eorum, non propter animas currere ?
Abbreviated transcription (Latin):
in illa etate peccatũ: nec adõ dãpnari
aliquã credo. quã uidet nulłu habere
peccatũ. An forte dicendu ẽ in pariu¬
lo carnem soła ẽẽ peccati. nouã uͦ illi
animã fieri: qua scdm dĩ precepta ui¬
uente in adiutorio gr̃ẽ xp̃i. & ipsi carni
edomite ac subiugatȩ possit incorrup¬
tionis meritũ cõparari᷑ s qͥa in paruu¬
lo anima ñdum id agere potest. nͥ xp̃i
acceꝑit sacram̃tum. ꝑ hanc grãm car¬
ni eius adquirit᷑. qd̾ illius morib ñdu
potuit: si aũt sine illo sacram̃to anima
paruuli exierit. ipsa qͥdem in ȩterna
uita erit. unde eam nulłu peccatũ po¬
tuit separare. caro uͦ eiꝰ ñ resurget in
xp̃o. ñ ꝑcepto ante mortẽ illiꝰ sacram̃to:
Hanc opinionem ñquam audiui. ñ qmͣ
legi. s plane audiui ce credidi ꝓꝑt̃ qd̃ a&
locutus sũ: quia ueniet hora quando
om̃s qui in monum̃tis st̃ audient uo¬
cem eiꝰ. c& ꝓcedent qui bona fecer̃t in re

Expanded text:
in illa aetate peccatum, nec a Deo damnari in illa aetate peccatum, nec a Deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et ipsi carni edomitae ac subiugatae possit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sacramento? Hanc opinionem numquam audiui, numquam legi, sed plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uoc
Abbreviated transcription (Latin):
pestis cõmunis fidĩ detestandus ẽ. Itẽ
qͥsquis dixerit. qd̾ in xp̃o uiuificabunt᷑
etiã paruuli. qui sine sacram̃ti ei par¬
ticipatione de uita exeunt. Hic ꝓfecto
ce contra apłicam p̃dicationem uenit.
&e totã condẽpnat ȩccłiam: ubi ꝓꝑterea
cũ baptirandis paruulis festinatur &e
currit᷑: qͥa sine dubio credit᷑ alit̾ eos in
xp̃o uiuificari omĩno ñ posse. Qui aũ
ñ uiuificat᷑ in xp̃o: restat ut in ea con¬
dempnatione remaneat. de qua dic̃
apłs: ꝑ unius delictũ in om̃s homineᷤ
ad condẽpnationem. Cui delicto ob¬
noxios paruulos nasci. & omĩs credit
eccłia: ce ipse iam cont᷑ iouinianũ dis¬
putans ce exponens ionã ꝓpħam. sicut.
paulo ante cõmemoraui fide ueracissi
ma definisti:.credo &ein aliis locis opꝰ¬
culoꝵ tuoꝵ. quȩ uł ñ legi. uel in pre¬
sentia non recordor.
Iuius gͥ d̾ãpnationis in paruuloᷤᷤ cau¬
sam requiro: quia neq animarũ si no¬
uȩ fiunt singłis singłe. uideo ẽẽ ulłu

Expanded text:
pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, restat, ut in ea condemnatione maneant, de qua dicit apostolus: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. cui delicto obnoxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide uema definisti; credo et in aliis locis opusculorum tuorum quae vel non legi, vel in praesentia non recordor. Hujus igitur damnationis in parvulis causam requiro; quia neque animarum, si novae fiunt singulis singulae, video esse ullum
Abbreviated transcription (Latin):
illud ẽ. qd̃ ibi dixi. Qͥs aũt nouit. qͥd
paruulis de quoꝵ cruciatib duritia
maioꝵ contundit᷑. aut exercet᷑ fides.
aut miscdĩa ꝓbatur: qͥs aũt nouit.
qͥd ipsis paruulis in secreto iudicioꝵ
suoꝵ bonȩ cõpensationis. reseruet d̃e:
S hoc ñ immerito dici uideo de his.
qui uł ꝓ. xp̃i nomine ac uera religio¬
ne. tale aliqͥd etiam nescientes patiun¬
tur: uł sacram̃to. xp̃i iam imbuti sun:
qͥa sine societate unis mediatoris lib̾a¬
ri a dapnatione ñ possunt: ut possit
eis etiam ꝓillis malis quȩ hic indiu̾¬
sis afflictionib ꝑtulerunt. cõpensatio
illa prestari. Nunc aũt cũ ista questio
ñ possit absolui. nͥ etiã de his paruulis
respondeat᷑. qui post grauissimos eru¬
ciatus sine sacram̃to xp̃ianȩ societatis
expirant: quȩ circa eos cõpensatio co¬
gitanda ẽ. quib insuꝑ & dãpnatio p̃pa¬
rata ẽ. Nam &e de baptismo paruuloꝵ

Expanded text:
illud est, quod ibi dixi: quis autem nouit, quid illud est, quod ibi dixi: quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut enouit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus? sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis I afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est ? nam et de baptismo paruulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ab herode quereret᷑ occisi sunt: in hono¬
re martyrũ receptos comm̃dat ȩccłia.
Hec tunc dixi: cũ hanc ipsã de qua nc̃
agit᷑ uellem cõmunire sententiã. Sieut
enĩ paulo ante. cõmemorau. quȩcũq
illarũ de animȩ incarnatione quatuor
opinionũ uera eẽt: inculpatã substan¬
tiam creatoris. & nr̃oꝵ peccatoꝵ societa¬
te remotissimã nitebar ostendere: et
ideo quecũq illarũ ueritate possit
conunci &e repudiari. ad eurã inten¬
tionis mes quã tc̃ habebã ñ ꝑtinebat:
qnͣdoquidem cunctis diligentiori
disputatione discussis. quȩcũq illaꝵ
recte uinceret cȩteras. me securissimo
fieret: qnͣdo etiã scłm om̃s id qd̾ age¬
bam. inuictũ ꝑsistere demonstrabam.
Hunc uͦ unã uolo si possũ ratione rec¬
ta eligere ex omib: e ꝑꝑt̾ea hui ipsius
de qua nc̃ agimꝰ defensionẽ. in his quȩ
cõmemoraui de illo libro uerbis meis
attentius intuens. ualidã firm̃aq ñ
uideo. Nam uelut firmam̃tum eius

Expanded text:
ab Herode quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius
Abbreviated transcription (Latin):
ne me qͥsquam eũ ad ea uenero quȩ re¬
quiro. nichil etiã de anima uł scientia
uł fide tenere arbitret᷑. Certus etiã sũ
animã nulla cłi culpa. nulla dĩ neces¬
sitate uł sua. s ꝓpria uoluntate in
peccatũ ẽẽ collapsam: nec liberari pos¬
se de corpore mortis huiꝰ uł suȩ uolũ¬
tatis uirtute tanquã sibi ad hoc suffi
ẽẽ animã ulla in genere humano. cui
ñ sit necessarius ad liberationẽ medi¬

Expanded text:
ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae rene me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficesse animam ullam in genere humano, cui non sit necessarius ad liberationem medi
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ illas ita diffunderet᷑. ut uidemus
corpora diffusa ꝑspatia locoꝵ. minoribꝰ
suis partib minora occupare. & ampli¬
orib ampliora. Quappt̾ si anima corpꝰ
ẽẽ dicenda ẽ. non ẽ certe corpꝰ quale
t̾renum ẽ. nec quale humidu: aut ae¬
rium. aut ethereũ. Omĩa qͥppe talia
maiora sunt in maiorib locis. &e mino¬
ra in minorib: &e nichil eoꝵ in aliqua
sui parte totũ adest. s ut sunt parteᷤ
locoꝵ ita occupant᷑ partib corporũ.
Unde intelligit᷑ anima siue corpus
siue incorporea dicenda sit. ꝓpriam
qͣndam habere naturã. om̃ib his
mundanȩ molis elem̃tis excellentio¬
re substantia creatã: que ueracit̃ non
possit in aliqua fantasia corporaliũ
imaginũ. quas ꝑ carnis sensus ꝑcepi¬
mus cogitari. s mente intelligi. uita¬
q sentiri. Deq hȩc ꝓinde loquor. ut
de quȩ tibi nota sunt doceami̾s ut a¬
ꝑiam qͥd firmissime de anima teneã:

Expanded text:
si per illas ita diffunderetur, ut uidemus si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam,
Abbreviated transcription (Latin):
dam uitali intensione porrigit᷑. Nam
ꝑ om̃s eiꝰ particulas tota simul adest:
nec minor in minorib ce in maioribus
maior. s alicubi intensius. alicubi re¬
missius: & in om̃ib tota. & in singulis
tota ẽ. Neq enĩ alit̃ qd̾ in corpore etiã
ñ toto sentit. tam̃ tota sentit. Nã eũ
exiguo puncto in carne uiua aliqͥd
tangit᷑. quãuis locus ille ñ sołu toti
corporis ñ sit. s uix in corpore uideat᷑:
animã tam̃ totã ñ latet: neq id qd̃ sen-¬
titur ꝑ corꝑis cuncta discurrit: s ibi
tantũ sentitur ubifit. Unde gͦ ad
dotã mox ꝑuenit. qd̾ non in tota fit. nͥ
quia ce ibi tota ẽ ubi fit. nec ut tota ibi
sit. cętã deserit s Uiuunt enĩ ce illa
ea presente: ubi nichil tale factũ ẽ. Qd
si fieret. & utrũq simul fieret: simul
utrũq totã parit̃ non lateret. Finde
ce in om̃ib simul. &e insingulis parti¬
culis corporis sui tota simul ẽẽ ñ poss.

Expanded text:
dam uitali intentione porrigitur; nam dam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabilis: quȩ aliquo mͦ. aliq̃ cau¬
sa. aliqua parte mutabilis ẽ. Dm aũt.
nefas ẽ nisi uere summeq incõmuta.¬
bilem credere. Non ẽ gͥ anima pars di.
Incorpoream qͦq ẽẽ aiuimã. & si difficile
tardiorib ꝑsuaderi potest. mͥ tam̃ fate¬
or ẽẽ ꝑsuasum. S ne uerbi controuer¬
siam uł suꝑfluo faciã. uł merito patiar:
qm̃ cũ de re constat. non ẽ opꝰ certare
de nomine: si corpus ẽ omĩs substantia
ul essentia. uł si quid aliud apti nun¬
cupatur: id qd̾ aliquo mͦ ẽ in se ipso cor¬
pus. ẽ anima. Itẽ si eam soła incorporeã
placet appellare naturã. quȩ summe
incõmutabilis & ubiq tota ẽ. corpꝰ est
anima: qm̃ tale aliquid ipsa ñ ẽ. Porro
si corpus ñ est. nisi qd̾ ꝑ loci spaciũ aliqͣ
longitudine. latitudine altitudine
ita sistitur uł mouet᷑. ut maiore sui par¬
de maiorẽ locũ occupet. & breuiore bre¬
uiorem: minusq sit in parte quã in

Expanded text:
commutabilis, quae aliquo modo, aliqua caucommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in
Abbreviated transcription (Latin):
ret in deterius. nec ꝓficeret in meliꝰ
nec aliqͥd in semet ip̾sa uł inciꝑet ha¬
bere qd̾ ñ habebat: uł desineret habe¬
re qd̃ habebat: qnͣtum ad ipsius eius
ꝑfectiones ꝑtinet. Quã uͦ alit̃ se ha¬
beat. non opus ẽ extrinsecus testimo¬
nio: qͥsquis se ipsũ aduertit agnoscit.
frustra aũt dicitur ab eis qui anim̃a
dĩ partẽ ẽẽ uolunt. hanc ei labem
hanc turpitudinẽ. quã uidemꝰ in
nequissimis hominib. hanc deniq
infirmitatẽ &e egritudinẽ quã sen¬
timus in omib hominib: ñ ex ipsa
illi eẽ s ex corpore. Qͥo int̃est unde
egrotet: quȩ si eẽt incõmutabilis.
unde libet egrotare ñ poss. Dã qd̾
uere incõmutabile & incorruptibile
ẽ. nullius rei accessu cõmutari uel
corrumpi pot̃. Alioquin ñ achillea
tantũ sicut fabulȩ ferunt. s omnis
caro eẽt inuulnerabilis: si nullus ei
casus accidiss. Non ẽ itaq natura in¬

Expanded text:
ret in deterius nec proficeret in melius ret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantum ad eius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura in
Abbreviated transcription (Latin):
obediendi. & exercitatione ꝑegrinan¬
di Ubi gͦ istũ iuuen̾ẽ exꝑtus sum:
eũ ipsum ẽẽ qualem a dño petebam
dubitare ñ potui. Accipe gͥ quȩ mͥ
peto aperiri: ac disserere ñ graueris.
Questio de anima multos mouet. in
quib &e me ẽẽ confiteor. Nam qͥd de
anima firmissime teneam ñ tacebo:
deinde subiungam. qͥd mͥ adhuc expe¬
diri uelim. Anima hominis immor¬
talis ẽ. sedm quẽdam modũ suũ: non
enĩ omnimͦ sicut ds̾: de quo dictũ ẽ.
qͥa solus habet imnmortalitatẽ. Nam
de animȩ mortib. sc̃a scriptura multa
cõmemorat. Unde ẽ illud. Sine mor¬
tuos sepelire mortuos suos. S qd̾ ita
morit᷑ alienata a uita di. ut tam̃ in
natura sua uiuere ñ omino desistat:
ita mortalis ex aliqua causa inueni¬
tur: ut etiã immortalis ñ sine ratione
dicat᷑. Non ẽ pars dĩ anima. Si enĩ hoc
eẽt: omnimͦ incõmutabilis atq incoe¬
ruptibilis eẽt. Qd si eẽt: nec defice¬

Expanded text:
oboediendi et exercitatione peregrinanoboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec defice
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio. flagrãs studio: utile uas in
domo d̾ñi ẽẽ desiderans. ad refellen¬
das falsas ꝑnitiosas ꝙ doctrinas: q̃
animas hispanoꝵ multo infelicius. qm̃
corpora barbaricus gladius trucida¬
runt. Nam inde usq ad nos ab occẽ¬
ani litore ꝓperauit. fama excitus qͦd
a me poss de his quȩ scire uellet qͥcqͥd
uellet audire: neq nullri cȩpit aduen¬
tus sui frucꝰtũ: primo ne de me mul¬
tum famȩ crederet: deinde docui ho¬
minem qd̾ potui. qd̾ aũt non potui.
unde discere poss admonui: atq ut¬
ad te iret hortatus sũ. Qua in re con¬
silium uł p̃ceptum meũ cũ libenter
&e obedient̃ acciꝑet:. rogaui eũ ut
abs te ueniens ꝑ nos ad ꝓpͥa remearae.
Quã eniᷤ pollicitationẽ tenens. occasi¬
onem mͥ credidi a dño ẽẽ concessam.
qua tibi scriberem de his quȩ ꝑ te
scire cupio. Querebam enĩ quẽ ad te
mitterem: nec mͥ facile occurrebat
idoneus. ce fide agendi. &e alacritate

Expanded text:
eloquio, flagrans studio, utile uas in eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius quam corpora barbaricus gladius trucidarunt. nam inde ad nos usque ab Oceani litore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum: primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atqad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit in regnũ
gaui ce rogo: ut hoc
qd̃ ad te scribo sc̃e.
frater iheronime. consulens te de his
quȩ nescio. fructuosũ nobis ẽẽ uelis.
Quãqmͣ enĩ sis multo quã ego sũ ȩta¬
te maior: tam̃ etiam ipse iam senex
consulo: s ad discendu qd̃ opus ẽ nul¬
la mͥ etas sera uideri potest: quia ce¬
si senes magis decet docere qmͣ discẽ.
magis tam̃ discere. qmͣ quȩ doceant
ignorare. Nichil equidẽ molestius fe¬
ro in omĩb angustiis meis. quas patior
in difficillimis questionib. qm in tã
longinqua tuȩ caritatis absentia:
ut uix possim meas dare uix reciꝑe
litteras tuas. ꝑ int̾ualla ñ dierũ. ñ
mensium. s aliquot annoꝵ: cũ si fieri
poss cotidie te p̾sentem habere uellẽ:
cũ quo loquerer qͥcqͥd uellem. Nec
ido tam̃ non debui facere qd̾ potui.
si ñ potui totũ qd uolui. Ecce uenit
ad me religiosus iuuenis. catholica
pace frat̃. ętate filius. honore conpb̃r
ñr horosius: uigil ingenio. paratus

Expanded text:
uocauit in suum regnum gaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie cum quo loquerer quidquid vellem. Nec ideo tamen non debui facere quod potui, si non potui totum qad me religiosus iuuenis catholica pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius uigil ingenio, paratus
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝑ unũ hominẽ resurrectio mortuo¬
rum: Sicut enĩ in adam om̃s moriun¬
tur: sic c in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Fer
hanc. enĩ apłicam diuinã clarãq senten¬
tiam. satis euident̃ elucet. neminẽ ire
in mortẽ. nisi ꝑ adam: neminẽ ire in
nent ad adam: sic om̃s homines ad
sccd̾am id ẽ spũalem generationẽ ueni¬

Expanded text:
mortuorum? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in nent ad Adam; sic omnes homines ad secundam, id est spiritualem generationem veni
Abbreviated transcription (Latin):
p̃polleat fecunditate iusticie. si ne
cum morte confligunt. Et quãuis¬
sit de illis ueracit᷑ dictũ. quotqͦt
spũ dĩ aguntur hii filii sunt dei :
sic tam̃ spũ dĩ excitant᷑. & tanqm filii
dĩ ꝓficiunt ad d̾m. ut etiã spũ suo ma¬
xime aggrauante corruptibil corꝑe.
tanquã filii hominis in quibusdam
humanis motib deficiant ad seipsos:
&e idõ peccent. Int̾est qͥdem qnͣtum.
Neq enĩ qͥa peccatũ est omne crim̃:
idõ crimen est etiã omne peccatum.
Itaq scõꝵ hominũ uitã. quãdiu in hac
morte uiuitur: inueniri posse dicimꝰ¬
sine crimine. Peccatũ aũt si dixerimꝰ

Expanded text:
praepolleat fecunditate justitiae, sine praepolleat fecunditate justitiae, sine cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam quamdiu in hac mortali vivitur, inveniri posse dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
date ȩlemosinã: &e ecce omĩa munda
sunt uobis. Non sołu gͦ qui dat esu¬
rienti cybũ. sitienti potũ. nudo ue¬
stim̃tum. peregrinanti hospitiũ. fu¬
gienti latibulum. egro uł incluso ui¬
sitationẽ. captiuo redemptionẽ. debi¬
li subuectionem. ceco deductionem.
tristi consolationẽ. ñ sano medelam.
erranti uiam. deliranti consilium.
ce quodcũq necessariũ ẽ indigenti.
uerũetiam qui dat ueniã peccanti.
elemosinã dat: &e qui emendat uer¬
bere in quo potestas datur. uł coher¬
cet aliqua disciplina. & tam̃ peccatũ
eius quo ab illo lesus aut offensus est
dimittit ex corde. uł orat ut ei dimit.¬
tatur: ñ sołu in eo qd̾ dimittit atq
orat. uerũetiam in eo quod corripit.
ce aliqua emendatoria pęna plectit.
elemosinã dat: qͥa misccłiam p̾stat.
Multa enĩ prestantur bona inuitis:
quando eoꝵ consulit᷑ utilitati non
uoluntati: quia ipsi sibi ẽẽ inueni¬
untur inimici. Amici uͦ eoꝵ potius
illi quos inimicos putant. &e reddus

Expanded text:
omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati: quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant; et reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
reduntur a quibdã etiã hi qͥ
nom̃ xp̃i non relinquunt. &
eius lauachro in ȩccłia baptizantur
nec ab ea ullo scismate uł heresi pre¬
ciduntur. in quantislibet sceleribus
uiuant. quȩ nec diluant penitendo
nec ȩlemosinis redimant. s in eis usq¬
ad huius uitȩ ultimũ diem ꝑtina¬
cissime ꝑseuerent. salui futuri per
ignem: licet ꝓ magnitudine facinoꝵ
flagitioꝵꝙ diuturno ñ tam̃ et̃no ig¬
ne puniri. S qui hoc credunt & tam̃
catholici sunt: humana quadã beni¬
uolentia mͥ falli uident᷑. Nam scͥpta
diuina aliud consulta respondet. Li¬
brũ aũt de hac questione conscripsi.
cuius titulus est de fide & oꝑib: ubi
scdm seripturas scãs qͣnͣtum dõ adiu¬
uante potui demonstraui. eam fidem
saluos facere: qm satis euident̃ exp̃ssit
paulus apłs dicens. In xp̃o enim ihu
neq circũcisio qͥequã ualet. neq p̃pu

Expanded text:
reduntur a quibusdam et jam hi, qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantiscunque sceleribus vivant, qui nec diluant poenitendo, nec eleemosad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio q
Abbreviated transcription (Latin):
cata: si ñ satisfactio congrua negligat᷑.
leuibq peccatis. sine. quib hȩc
uita ñ ducitur: cotidiana oratio fide¬
lium satis facit. foꝵ ẽ enĩ dicere pater
nr̃ qui es in cęlis: qui iã patri tali re¬
generati sunt ex aqua ce spũ scõ. Delet
omnino hȩc oratio minima &e cotidia¬
na peccata: delet &e illa. a quib uita
fidelium etiã scelerate gesta. s peni¬
tendo in melius mutata descendit:¬

Expanded text:
cata, si non satisfactio congrua negligatur. cata, si non satisfactio congrua negligatur. levibusque peccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui es in coelis , qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu sancto . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana pecfidelium est scelerate gesta, sed poenitendo in melius commutata descendit
Abbreviated transcription (Latin):
ue bona pereuntia dilexert̃. tanto tar¬
dius citiusq saluari: non tam̃ tales
de qualib dictum ẽ. quod regnũ dei
non possidebunt: nisi conuenienter
penitentib eadem crimina remittart᷑.
Conuenient̃ aũt dixi. ut steriles mnele¬
mosinis ñ sint: quib tantũ tribuit
scriptura diuina. ut earũ tantummͦ
fructũ se imputaturũ ꝓnuntiet dñs
dextris: & earũ tantummͦ sterilitatem
sinistris: quando his dicturus ẽ. ueni¬
te benedicti patris mei ꝑcipite regnũ:
illis aũt ite in ignem et̃num.¬
ane cauendu est. ne quisquam
existimet infanda illa crimina.
qualia qui agunt regnũ di non possi¬
debunt cotidie ꝑpetranda: &e elemosinᷤ
cotidie redimenda. In melius est qͥppe
uita mutanda: & ꝑ elemosinas de pec¬
catis p̃teritis est ꝓpitiandus d̾s: non
ad hoc emendus quodammͦ. ut ea sẽꝑ
liceat impune comnttere. Nemini
enim dedit laxamentum peccandi:
quãuis miserando deleat ia facta pec¬

Expanded text:
sve bona pereuntia dilexerunt, tanto tarsve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aeternum» Sane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta pec
Abbreviated transcription (Latin):
dem ignis temptatio tribulationis:
de quo aꝑte alio loco sc̃ͥptum ẽ. uasa
figuli ꝓbat. fornax: & homines iustos
demptatio tribulationis. Iste ignis in
hac interim uita facit qd̾ apłs dixit.
p̃tiosos. alteri aũt cogitanti ea quȩ
sunt mundi quomͦ placeat uxori. id
est edificanti suꝑ idem fundam̃tum
ligna fenũ stipulam: illis enĩ opus ñ
exuritur. quia ñ ea dilexit quorum
amissione crucietur: exurit᷑ aũ huis
amore possessa sunt: s qm̃ alterutra
conditione. ꝓposita. eis potis mallet
di talia deserit. xp̃m. quãuus doleat
cum amittit: saluus ẽ quidẽ. sic tñ
quasi ꝑ ignẽ: quia urit eũ dolor re¬
rum. quas dilexerat amissarũ: s ñ
subuertit neq consumit. fundam̃ti
stabilitate atq incorruptione munitũ.
ale. aliquid etiã post hanc. lxi¬
uitam fieri incredibile ñ est: et
utrũ ita sit queri potest. & aut inuem¬
ri aut latere: nonnullos fideles ꝑ igne.
quendã purgatoriũ. qnͣtomagis minꝰ¬

Expanded text:
s, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, um, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi sunt, quomodo placeat uxori, id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, quorum amissione crucietur; exuritur autem opamore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius careredi talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fundam̃tum. aurũ argentum
lapides p̃tiosos: & qui edificat. ligna
fenũ stipuła. Cum enĩ hoc dixiss ad¬
iunxit. uniuscuiꝰq opus quale sit
ignis ꝓbabit: sicuius opus ꝑmanserit
quod suꝑedificauit. mercedẽ accipiet:
si cuius opus aũt exustum fuerit. dãp

Expanded text:
hoc fundamentum, aurum, argentum, hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ lapides p̃tiosos. s ligna fȩ¬
num stipuła. de his enĩ dictũ est qͦd
ꝑ ignem salui erunt. qm̃ fundamenti
merito non ꝑibunt: sic ẽ intelligen¬
dum. ut his manifestis ñ inueniatur
ẽẽ contrarium. Ligna qͥppe &e fȩnum
&e stipula ñ absurde accipi possunt.
rerũ scłarium quãuis licite conces¬
sarum tales cupiditates: ut amitti
sine animi dolore ñ possint. Cũ aũt.
iste dolor urit᷑. si xp̃c in corde funda¬
menti habet locũ. id ẽ ut ei nicbil
ante ponatur. & malit homo qui ta¬
li dolore uritur. reb quas ita dih¬
git magis carere quã. xp̃o: ꝑ ignem
fit saluus. Si aũt res eiusmodi tem¬
porales ac scłares. tempore tẽptatio¬
nis maluerit tenere qmͣ xp̃m: eum
in fundam̃to ñ habuit. quia hȩc pͥ¬
ore loco habuit: cũ in edificio prius
ñ sit aliquid fundam̃to. Ignis enim
de quo eo loco ẽ locutus apłs paulꝰ.
talis debet intelligi. ut ambo ꝑ eũ
transeant: id ẽ & qui ȩdificat. suꝑ

Expanded text:
 lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m apłm iacobũ mortua ẽ in semet¬
ipsa. Qui rursus ait. Si fidem dicat.
quis se habere oꝑa aũt ñ habeat:
nunqͥd poterit fides saluare eum:
Porro aũt si homo sceleratus ꝓpter
solam fidem ꝑ ignẽ saluabit᷑. et sic.
est accipiendu quod ait beatus apł̃s
paulus. ipse aũt saluus erit. sic tam̃
quasi ꝑ ignem: poterit gͦ saluare si¬
ne oꝑib fides: &e falsũ erit qd̃ dixit.
eius coapłs iacobus:. falsũ erit ce illud
qd̾ idem ipse apłs paulus ait. nolite.
inquit errare. neq fornicatores. neq
molles. neq masculoꝵ concubitores.
sidebunt: Si enĩ etiã in istis ꝑserieran¬
tes criminib. tam̃ ꝓpt̃ fidẽ xp̃i salui
erunt: quomͦ in regno dĩ ñ erunt:
ed quia hȩc apłica
manifestissima ce aꝑtissima te.

Expanded text:
m apostolum, mortua est in semetipsa qui rursum ait: Si fidem dicat quis se habere, opera autem non habeat, nunquid poterit fides salvare eum? Porro autem si homo sceleratus propter solam fidem per ignem salvatur, et si sic est accipiendum quod ait beatus Paulus Paulus: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem : poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit: Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque molles, neque masculorum concubitores, sidebunt. Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11. Sed quia haec apostolica manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
usq in die sepulturȩ in matrẽ om̃iĩ.
ut etiã paruulos iudeamꝰ post laua¬
chrum regeneratiomis. diuersoꝵ ma¬
lorum afflictione erueiari : ut intelli¬
gamus totũ qd̃ salutarib agit᷑ saera¬
mentis. magis ad spem uenturoꝵ bo¬
noꝵ. quã ad retentionẽ uł adeptionẽ.
p̃sentium ꝑtinere. Multa etiã hic ui¬
dentur ignosci. & nullis suppliciis um¬
dicari: si eoꝵ penȩ reseruantur in po¬
sterum. Neq enĩ frustra ille ꝓprie dr
dies iudicii. qnͣdo uenturus ẽ iudex
iuiuoꝵ atq mortuoꝵ: sicut ẽ cont᷑rio

Expanded text:
diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
t utiq nouerunt angłi sc̃i do¬
cti de dõ. cuius ueritatis et̃¬
na contemplatione beati sunt: qnͣti
numeri supplem̃tum de genere hu¬
mano. integritas illius ciuitatis ex¬
pectet. Propt̃ hoc ait apłs. instaurari
in terris. In ipso instaurant᷑ quippe
quȩ in cęlis sunt: cũ id qd̾ inde in an¬
gelis lapsum ẽ. ex hominib redditur.
Instaurant᷑ aũt quȩ in terris sunt:
cum ipsi homines qui p̃destinati st̃
ad ȩt̃nam uitam. a corruptionis ue¬
tustate renouant᷑. Ae sic ꝑ illud singu¬
lare sacrificium in quo mediator ẽ
iminolatus. qd̾ unũ multȩ in lege.
uictime figurabant. pacificant᷑ cele¬
stia cum terrestrib. & t̾restria cum
cȩlestib: qm̃ sicut idem apłs dicit.
in ipso complacuit omnẽ plenitudi¬
nem inbabitare: e ꝑ eũ reconciliari
omĩa: in ipsũ pacificans ꝑ sanguinem

Expanded text:
t utique noverunt Angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus instaurari in terris, in ipso . Instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod inde in angelis lapsum est, ex hominibus redditur: instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum, pacificans per sangui
Abbreviated transcription (Latin):
consideranda ẽ mensura temporis. ꝙͦͣ
doloris. Cor enĩ contritũ ae humili¬
atum: ds̃ non spernt. Uerum qͥa
plerumq dolor alterius cordis oc¬
cultus est alterr̃nec in alioꝵ noticiã
ꝑ uerba uł quecũq alia signa ꝓcedit:
cum sit corã illo eui dicit᷑. gemitus
ms non ẽ a te absconditus: recte con¬
stituunt᷑ ab his qui eccłiis presunt
tempora penitentię: ut fiat satis etiã
ȩccłis. in qua remittunt᷑ ipsa peccata.
Extra eam quippe: ñ remittunt᷑. Ipsa
sine quo ñ remittuntur ulla pecca¬
ta: ita ut quib dimittuntur. uitã¬
consequantur ȩternam.
fit remissio peccatoꝵ. In hac

Expanded text:
ensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, neque in aliorum notitiam per verba vel quaecumque alia signa procedit; cum sit coram illo cui dicitur, Gemitus meus a te non est absconditus : recte constituuntur ab iis qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittuntur. Ipsasine quo non remittuntur ulla peccata, ita ut quibus remittuntur, consequantur vitam VI. Remissio peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq de ipsis criminib quãli¬
bet magnis remittendis in sc̃a
ȩccłia. dĩ miscdi̾a desꝑanda ẽ agentibꝰ
pęnitentiã: scd̾m modu sui cuiusq pec¬
cati. In actione aũt penitentiȩ ubi

Expanded text:
ed neque de ipsis criminibus quamlibet magnis remittendis in sancta Ecclesia, Dei misericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In a
Abbreviated transcription (Latin):
inc post peccatũ exul effectꝰ strir¬
pem quoq suã quã peccando
in se tanquã in radice uiciauierat. pȩ¬
na mortis &e d̾apnationis obstrinxit:
ut. qͥcquid plis ex illo. &e simul dapna¬
ta ꝑ quã peccauerat coniuge. ꝑ carna¬
lem concupiscentiã. in qua in obedien¬
tiȩ pęna similis retributa ẽ nascere.¬
tur. traheret originale peccatũ: quo
traheret᷑ ꝑerrores doloresq diuersoͤ
ad illd̃ extremũ cũ desertorib angłis
uiciatorib ce possessorib &e consortib¬
suis sine fine suppliciũ. Sic ꝑ unũ bo

Expanded text:
inc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit: ut quidquid prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus et possessoribus et consortibus