comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amũta relictaerant facile trãsi¬
gerent. ꝯtenti modico p̃senti.
diuus martus orõne inseã¬
tu recitata effecit. ne alit̾ tñs
si auctore p̾core facta. Solet
ergo pretor int̾uenire ⁊ ints
sentientes arbitrari an tras¬
actio uł que ãmitti debeat. eiꝰ¬
dem pretoris notio obtrans¬
accionem ent siue habitati¬
o siue uestianum siue de pre¬
dus alim̃tum legabitur. hec
oratio ꝑtinet. ad alim̃ta q̃ tes¬
tam̃to uel coclicillis fuiñt re¬
ncta. siue ad testam̃tum fcĩs
ta sint relicta. uł abeo cui mõ¬
⁊ si oditionis implende gratia
relicta suñt ad huc idemlice¬
m̃us. Plane de aum̃tis q̃ nõ
mortis causa donata sũt. lice¬
bit ⁊ sine p̾core auccore t̾rãsi¬
gi. Siue igitur inm̃ses sĩgu¬
los. siue indies siue mannos
fuint relicta oio locum habet.
S ⁊ sino fuint ppetuo relic¬
ta. s usqr adanos certos idem
enit. ¶Suntegra qũatitas ali¬
cui fuit legata. ut exusuns eiꝰ¬
sese alat.⁊mortis tp̃e pecuĩas

Expanded text:
menta relicta erant, facile transigerent contenti modico praesenti: diuus Marcus oratione in senatu recitata effecit, ne aliter alimsi auctore praetore facta. solet igitur praetor in‹ter›uenire et inter consentientes arbitrari, an transactio uel quae admitti debeat. Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur. Haec oratio pertinet ad alimenta, quae testamento uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis ta sunt, relicta. sed et si condicionis implendae gratia relicta sunt, adhuc idem dicemus. plane de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore auctore transigi. Sive igitur in menses singulos sive in dies sive in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, sed usque ad annos certos, idem est. Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias
Abbreviated transcription (Latin):
anastipulatio int̾ponitur q̃
ex ꝯsensu redditur. lites de ꝗb
tuietur. lib̾alitatẽ em̃captio¬
sam int̾pretatio prudentium
tur. neq transigi neq exqri
catam transactio ualet siuel
appellatio int̾ressent. uel app¬
ellare potuis. ¶Si fidenissor
ꝯuentus condẽpnatus fuisset.¬
⁊ mõx reus transegisset cum
eo au erat fideuissor odepnat᷑
antransactio ualeat qr. ⁊pu

Expanded text:
ana stipulatio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus tinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium tur, neque transigi neque exquicatam transactio valet, si vel appellatio intercesserit uel appellare potueris. Si fideiussor conuentus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor condemnatus: ‹an› transactio ualeat qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ditransigit qĩ de re
dubia ⁊ lue incerta ne¬
que suuita m̃sigit. Quiuo paci¬
scitur donationis cã. rẽ cerram
⁊ indubitata lib̾alitate remitut.¬

Expanded text:
Qui transigit, quasi de re dubia et lite incerta neque finita transigit. qui uero paciscitur, donationis causa rem certam et indubitatam liberalitate remitt
Abbreviated transcription (Latin):
spiciendam dedi ⁊ dicas te ꝑlidis¬
se. ita demum mͥ ꝑrescriptis ubis
actio ꝯpetit sugnorẽ ubi sit. Nã
simichiliqueat apud teee. furti
agẽ possum. uel ꝯdicẽre uł ad exb¬
ibendum agere. Sechn hec sici
inspiciendum dedi. siue ip̃ius eã
xat causadatume. cõlum solum
qr ꝓp̃e depoĩtum ħaccectit. ¶ Si

Expanded text:
spiciendam dedi et dicas te perdidisse, ita demum mihi praescriptis uerbis actio competit, si ignorem ubi sit: nam si mihi liqueat apud te esse, furti agere possum uel condicere uel ad exhibendum agere. secundum haec, si cui inspiciendum dedi siue ipsius causa xat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
pto libatus ut nom̃titu debitoris
restaurãbitur s̃ ꝓmissa p̾stabim¬
tur aut ꝯdenp̾natio sequetur.
frucium legauit. Ur̃dis bona ab
eius c̃ditorib distracta sunt. ⁊ pe¬
cumam que extimatione partis t̃¬
tre sciẽbat. mulieraccepit fẽdi
causa. ⁊ ꝑ ignorantiam stipłatĩo

Expanded text:
pto liberatus, ut nomen Titii debitoris restaurabitur, sed promissa praestabitur aut condemnatio sequetur.fructum legauit: heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae fiebat, mulier accepit fruendi causa et per ignorantiam stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
titipendere cebẽret. semꝓnĩ presta¬
ret. ꝯputatis usim̃s semissibꝰ
Quantoq mintubutorũ noĩe
p̃stitum foret. quã eaꝵ uẜar
qͣntitas eẽt ut ĩdtitio restituet.
qd amplius p̃scitumeẽt. id ex sor¬
te excedent. Aut si sorte ⁊ uẜas
suma tributorũ excessiss ad qd̾
ãplius eet titius sempnio prã¬
ret. Neq de eare ulla scipulatõ
int̾poitae Titius ꝯsulebat id qͥ
amplius ex usuns sẽꝓmus exe¬
gisset quã mnbutorũ noie presti¬
tisset. quaactione abeo ꝯsequi
possit. Respondi pecunie quidẽ
credite usuras nisunstiplatioe
ta pecuia intelligi debeat quam
actionẽ dari. p̃sertm cum illud
cam pecume creclite excecnt.
bries quis senuuice mutua
deliss ut totidẽ reciꝑet. posseeñ
p̃scrrptis u̾bis agere. sicutisipe¬
nułas dediss. ut tumcas accipe¬
ret. nec ẽẽ hoc ꝯ̃riu quod siper
errorẽ ope indebitedate sunt
rp̃e repetinon p̾sũt. Namaliũ

Expanded text:
Titius pendere deberet, Sempronius praestaret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum esset, id ex sorte decederet, aut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset Titius Sempronio praestaret: neque de ea re ulla stipulatio interposita est. Titius consulebat, id quod amplius ex usuris Sempronius redegisset, quam tributorum nomine praestitisset, qua actione ab eo consequi possit. respondit pecuniae quidem creditae usuras nisi in stipulationem ta pecunia intellegi debeat, quamactionem dari, praesertim cum illud causam pecuniae creditae excedat.briles qui‹s› serui uice mutua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis uerbis agere, sicuti si paenulas dedisset, ut tunicas acciperet: nec esse hoc contrarium, quod, si per errorem operae inde bitae datae sunt, ipsae repeti non possunt. nam aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tiiuntios darem. ego cumin
nõ accepisti mutua utilius ẽ ita
agẽ ut labeo ait prescriptis u̾bis
quasi negõ quocam it nos ges¬
to propinꝯtractus. ¶Srpredi¬
um ꝓͣte obligauõ. demde placũt
mtnos ut michi fideuissore pres¬
tares. nec facias. melius eẽ dico
p̃scriptis ueibag̃i. insi merces

Expanded text:
tuos darem: ego cum nonon acagere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contractus.Si praedium pro te obligauero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fideiussorem praestares, nec facias, melius esse dico praescriptis uerbis agi, nisi merces
Abbreviated transcription (Latin):
ens desecit actio usexceptio uti¬
lis actio ul exceptio est.
quidem gratis hanc opante sus¬
cipiente mandati ẽ obligatio. si
uero merrede data aut ꝯstitutae

Expanded text:
iens deficit actio uel exceptio, utilis actio uel exceptio est. quidem gratis hanc operam te suscipiente, mandati est obligatio, si uero mercede data aut constituta,
Abbreviated transcription (Latin):
actio mneum ꝯpẽtit. nec enim re¬
cipienda e sabim opinio. quigli¬
ci⁊ fuiti agi ex hac causa putat.
admodum enĩ remoie cuius neq
possessionem. neq dinum uctor
habuit ager finti: plane sunbone¬
ta causa sponsionis fuit sui an
am deposuem Nut darestitio. si
fugitiuum meũ reduxissꝰ. nec de¬
deris. qr nõ reduxit. si pecunani
mͥnon redcas. melius ẽ prescrip¬
tis uerbis agere. Po eͥn ambo
pecumam ego ⁊ fugitiuari de po

Expanded text:
actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini opinio, qui condici et furti agi ex hac causa putat: quemadmodum enim rei nomine, cuius neque possessionem neque dominium uictor habuit, aget furti? plane si inhonesta causa sponsionis fuit, sui aniam deposuerim, ut dares Titio, si fugitiuum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius et praescriptis uerbis agere: non enim ambo pecuniam ego et fugitiuarius depo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯbendo reisue dñs eẽ desunit. Si
si puerum docẽdum uł pecus pa¬
scendum tͥ cedo. uł puerum nu¬
triẽdum. itaut sipost c̾tos ãnos
ueniss p̃tium int̾ nos coic̾art᷑.
q marea adiecturum. qr diñum
desunt ad primũ dumptinere.
Quid ergo ẽ. In factum putat ac¬
tionemiuuianus candam.id est
p̃scriptis uerbis. Ergo siquisa
infactum agendum. giminali¬

Expanded text:
ahendo rei suae dominus esse desinit. sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset, pretium inter nos communicaretur, in area dicturum, quia dominium desinit ad pquid ergo est? in factum putat actionem Iulianus dandam, id est praescriptis uerbis. ergo si quis in factum agendum criminali
Abbreviated transcription (Latin):
teres quantiuillam edificare c¬
impendisses. ueruite opus face
Dixi si opus facere ꝑseueraui̾s ex
locato tecum agẽ ut pecume mͥ re¬
liquum resfituas. ¶Messem
inspiciẽte colono cumalienã eẽ
nõ ignorares. sustulisti. ꝯdice̾
tibi frumitum dñm posse labeo
ait. at ut id faciat. colonũ exꝯ
ducto eũdñoacturum. ¶Loca¬
tor honeiꝓpoitum huit. se aur̃
argentum margantam nõ reci¬
ꝑe suo piculo. demoe cumsciret
has res inferripassus e. pind
cum futurum tibiobligatu¬
¶Senum incummulionẽ xlu¬
xisti. negligentia eĩ mulus tuu̾
ꝑrit. Sup̃e se locasset. expecuno
dumraxat rẽ uerso dĩpnũ
tibi p̾statunim iudico. Siautẽ
ip̃e eum locassem. ñultrame tͥ
p̃staturum quam colum malũ
cui negligentia iumtumpicĩt.
illamquoq culpam me tibi pr̃a¬
tunimaio. O eum tibielẽgissẽ
qui eimoĩ danpno te afficeret.
Sehi cuium oluxistut horis

Expanded text:
teres, quanti uillam aedif‹ica›re impendisses, uetui te opus facere. dixi, si opus facere perseueraueris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatuSeruum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem uersum damnum tibi praestaturum di‹co›: sin autem ipse eum locassem, non ultra me tibi praestaturum, quam dolum malum cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret. Uehiculum conduxisti, ut onus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nich ẽ. ẜ pactio int̾cessit obu
diciuum. hoc ẽ ut siuidicasset.ap¬
p̃hensusq eẽt fugitiuus. c̾um
aliquid daretur. uideam̾ anpsit
agere. ⁊ quidẽ ꝯuentio ista non
e nuda. ut quis dicat expacto ac¬
lo accione ꝯ petere dicat ubide
ti cretam. ex uedito ages. Qucd
si post exẽptionẽ crete repleueõ
nec patieris metolleit.tifagam
ad exbibendum. qr mea factaest
cum uolũtate tua exẽpta st. ¶P¬
misisti michiut sercixm ĩ fundo
tuo ⁊ fructus tollemꝰ nec patis
me fructus tolłe. nullam nuiris
ciuilis actionemẽẽ ansto aitan

Expanded text:
 sed pactio intercessit ob incidium, hoc est ut, si indicasset adprehensusque esset fugitiuus, certum aliquid daretur, uideamus, an possit agere. et quidem conuentio ista non est nuda, ut quis dicat ex pacto aclo actionem competere dicat, ubi dti cretam, ex vendito ages. quod si post exemptionem cretae replevero nec patieris me cretamad exhibendum, quia mea facta est, cum uoluntate tua exempta sit. Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: seui nec pateris me fructus tollere. nullam iuris ciuilis actionem esse Aristo ait: an
Abbreviated transcription (Latin):
uissor ꝯluccionis. ⁊ inusuram
nillatanim pensionii noiẽte¬
neatur. nec ꝓsint ꝯstitutioĩles
quib cauetureos quipauispe¬
cumam exsoluut. sortis solum᷑
q exemplo colorritardĩ ulata¬
rum ꝑmoram colompensionũ:¬

Expanded text:
ssor conductionis etiam in usuras non illatarum pensionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionu
Abbreviated transcription (Latin):
Sud larone
quentur. Sitiblequos uenale
expiendos dedero ut suntriduo
displicuissent recceres. trq de¬
slistor inhis cucurreris ⁊ iuiceris
de inde enere no lueris. an sit
aduersus te exuendito accio. et
putouenus eẽ prescriptis uerb
agendum. Pamint nos hocac
decero ut expiars.⁊ siplacuiss¬

Expanded text:
ud Labeonem quaeritur, si tibi equos uenales experiendos dedero, ut, si in triduo displicuissent, redderes, tuque desultor in his cucurreris et uiceris, deinde emere nolueris, an sit aduersus te ex uendito actio. et puto uerius esse praescriptis uerbis agendum: nam inter nos hoc acdedero ut experiaris et, si placuiss
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mõ utaliam insulam refice¬
res uendendi .respondit millaz
uenditionẽ. s ciuili intͥentione
incertiagendum.
donimus sermi cum de finto ar
cum deliss. neq de eoꝯ ꝑtum fu¬
isset inourederetur. eo noĩe ci¬
ulliteragiposse licet aliquo eañ
ẜuum retentur eẽt. quitraditum
accepisset. põtemimiecine̾ ẜ uũ
siue dñs ꝓ eo pecunamelegiss
siue inadiisso apprehensus fu¬
isset. Tunc enum datam extimati¬

Expanded text:
hoc modo, ut aliam insulam reficeres, vendidi. respondit nullam esse venditionem, sed civili intentione incerti agendum dum dedisset neque de eo compertum fuisset et is non redderetur, eo nomine ciuiliter agi posse, licet aliquo casu seruum retenturus esset, qui traditum accepisset. potest enim retinere seruum, siue dominus pro eo pecuniam elegisset siue in admisso deprehensus fuisset: tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
se obligare possessionẽ tradere.
⁊ purgandolo malo. Iraq sieni¬
crares nõ sit me hil debet. In per
neutnus. S cuin debeat ⁊ res ⁊ p̃¬
merx ⁊ quid pretium sit. nec rati¬
o patiturut una eadeq res ꝯuene¬
at ⁊ p̃tium sit emptionis. Unsi
ea res quam accepimi ul dederim
pea eiincatur infãctũ dandã acti¬
onem respondecur. ¶tem emp̃tio
acuenditio nuda ꝯ sentutiumno¬
luntate ꝯ̃hitur. ꝑmutatio aũt
exretradĩta mitium obligati¬
omprebet. Aloquinsires nõdũ
t̃dita sit. nudo ꝯsensu ꝯ stitiuob¬
ligationẽ dicemus. q̃d⁊ in his
duntarat receptume. que nom̃
suumhͣnt. ut memytione uen¬
cus  quasi re non secuta.

Expanded text:
se obligare possessionem tradere et purgari dolo malo, itaque, si euicta res non sit, nihil debet: in permneutrius. sed cum debeat et res et prorum merx et quid pretium sit, nec ratio patitur, ut una eademque res et ueneat et pretium sit emptionis. Unde si ea res, quam acceperim uel dederim, postea euincatur, in factum dandam actionem respondetur. Item emptio ac uenditio nuda consentientium uoluntate contrahitur, permutati‹o› autem ex re tradita initium obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his dumtaxat receptum est, quae nomen suum habent, ut cus est quasi re non secuta.
Abbreviated transcription (Latin):
accione mtemis quesitum est
in hac q̃stione totius obrem
dãti tractatus inspici põt. qui
inħĩs competit ipecieb. ant eͥ
dotibi ut des. ant do ur facias.
aut facio ut des. aut facio faci¬
as. In quib quentur q̃ obliga¬
tio na seatur. ⁊ siquidẽ pecumã¬
ueniet. nrut reccas quod accepe¬
inter est meaillud dequoꝯueñ
si cifumtibi dedi ut stichũ mͥ
dares ꝑicuio mẽo stichus ent
actudum taxat culpam p̃ stare
debes. ¶Ex plicitus e aniculus
ille dout des sat cuni do ut faciaᷤ
sitale sit factum queo locansol.
puta ut tabulã pingas peciia
dat᷑alocatio ent. sicut supiorẽ ca¬
suemptio. Gires nent locatio
qmeainterẽ. uładrepetendum
ꝯditio. Quod sitale ẽ factum
qd̾ locan non possit.putau̾ ser¬
uum manimiitt᷑as. siĩ certum
temp̃ adiectum ẽ intra qd ma¬
numittatur idq cum potuiss
manumiti inuo eo tñsierit. si¬
ue fimtu non fuit. ⁊ tm̃ tempor̾i
ꝯsumptũ sit. ut potuit debuitq
manumĩtti ꝯdiciei põt. uł pre¬

Expanded text:
actione mihi teneris, quaesitum est. in hac quaestione totius ob rem dati tractatus inspici potest. qui in his competit speciebus: aut enim do tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur. Et si quidem pecueniet, non ut reddas quod accepeinterest mea illud quo scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des. At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio: simea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est factum, quod locari non possit, puta ut seruum manumittas, siue certum tempus adiectum est, intra quod manumittatur idque, cum potuisset manumitti, uiuo seruo transierit, siue finitum non fuit et tantum temporis consumptus sit, ut potuerit debueritque manumitti, condici ei potest uel prae
Abbreviated transcription (Latin):
M. I dem siptio ro
soluto mnemptares facta sit. tẽ
exlcc̃ãto erit accio. ¶Quotien
aut faciendum aliquid datur.
locãtio ẽ. ¶ Tuminsulam edifi¬
candam locout sua impensa cõ¬
ductor omia faciat ꝓprietatem
quidem corũ adme transfert. et
rain locatio c̃. locat enĩ artifexo

Expanded text:
m. Item si pretio non soluto inempta res facta sit, tunc ex locato erit actio. Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum̃ eẽ posse ait. siue custodin
potint ne danpnudaretur. siue
tpẽ custos danpnũdedit. Que sẽ¬
tentia marcelli probandaẽ.
seruum surĩpias. utrũq iudici¬
um aduersus te ẽ exercendum

Expanded text:
interdum esse posse ait, siue custodiri potuit, ne damnum daretur, siue ipse custos damnum dedit: quae sententia Marcelli probanda estseruum subripias, utrumque iudicium aduersus te est exercendum,
Abbreviated transcription (Latin):
re tua inmeum fundumcadate
neq ce danpiu mũme. agi posse
D ES̾. S̾Slent qui
nouenint seruos fugitinos a¬
licubi celan. indicare eos dñs
ubi celentur. q̃ res non facit
eos fures. Solent ⁊ mercedẽ
hucius rei acciꝑe. ⁊ sic iudieaẽ
nec dicitur illicitum ẽẽ hocqͥda
tur. qrͣ qui accepit. qr obẽam
accepit. nec inꝑbam eamnꝯti

Expanded text:
re tua in meum fundum cadat neque de damni iniuriae agi posse. Solent, qui nouerunt seruos fugitiuos alicubi celari, indicare eos dominis ubi celentur: quae res non facit eos fures. solent etiam mercedem huius rei accipere et sic indicare, nec uidetur illicitum esse hoc quod datur. quare qui accepit, quia ob causam accepit nec
Abbreviated transcription (Latin):
negotium cũule gestum ⁊ quidẽ
bona fide. Qr ontĩa ⁊ hic locum
hñt que inbonesider iudicuis di¬
xiiius. Extimatio aũt ꝑiculu
facit eius qui suscepit. Aut igit᷑
ip̃am iem debebit incoruptam
recdere. aut extimationẽ dequas¬
aliud merx at ĩꝑmutatõe discẽ¬

Expanded text:
em bona fide. quare omnia et hic locum habent, quae in bonae fide‹i› iudiciis diximus. Aestimatio autem periculum facit eius qui suscepit: aut igitur ipsam rem debebit incorruptam reddere aut aestimationem de quaaliud merx. at in permutatione disce
Abbreviated transcription (Latin):
AS. MOnnunq̃
euenlt ut cessantib
actionib cumꝓprium nom̃
inuenire non possumus. fa¬
cile descendemus ad eas que
infacrum appellantur.Sne
res exemplis egeat. mucis
gam. ¶Dño mertium ĩma¬
gistrum naius si sit mc̾tume
utrum nauẽ ꝯduxit. anmẽces
uehendas locauĩt ciulem actio¬
nẽ infcm eẽ dandam. labeo scͥ¬
Git. ⁊tem siquis p̃ti ex plorã¬
di grã remtradat. neꝙ de posi¬
tum neq omaatum erit. s ñ
ex hibita fide infcm̃ quilis sub

Expanded text:
. Nonnumquam euenit, ut cessantibus actionibus, cum proprium nomen inuenire non possumus, facile descendemus ad eas, quae in factum appellantur. sed ne res exemplis egeat, paucis agam. Domino mercium in magistrum nauis, si sit incertum, utrum nauem conduxerit an merces uehendas locauerit, ciuilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit. Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, neque depositum neque commodatum erit, sed non exhibita fide in factum ciuilis sub
Abbreviated transcription (Latin):
lege locationis ñ cet ꝯp̃hensum
ut umeas ponẽt. mchoĩnusin
fundo iuneas inscituit. ⁊ ꝑꝑ eoꝵ¬
fructum deins amplius aureis a¬
ger locan ceꝑat. Quesitum ẽ sico¬
minus istumcolonum fundi
eiectum pensionum debitanim
noiẽ ꝯueniat. ansuptus utilit̾
fcõs. inipneis instruendisnpu¬
tare possit. oppositadolimalierat¬
ptione. respondit uł expensas cõ¬
secutunrũm. uł nc hil amphus.
p̃statimm. ¶Nauẽ conduri
ut de ꝓuincia cyrenensi. aquile¬
iam nauigaret.oleimetretis tn¬
bus milib impositis. ⁊ fium̃ti
medus occomilib. ceita merrede.¬

Expanded text:
ehensum, ut uineas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et profructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali exceptione. respondit uel expensas consecuturum uel nihil amplius praestaturum. Nauem conduxit, ut de prouincia Cyrenensi Aquileiam nauigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede
Abbreviated transcription (Latin):
O M ꝑ. OUiaactionũ
nõ plenus numerus eẽt.iõ ple¬
nĩqr acciones infactum defiderã¬
tur. s eãs actiones que legibus
ꝓdite sunt. si lex ĩta ac necĩasit.
supplet pretor inħ̾ qd̾ legide ẽ.
qͥ façit in lege aquilia recdendo ac¬
tioñes infactum. accomidatas
desusset. ut eos fundos supe uł
dicium eẽ radendum. Idq⁊ in
aliis ꝑsomis obseruandum.

Expanded text:
m. Quia actionum non plenus numerus esset, ideo plerumque actiones in factum desiderantur. sed et eas actiones, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet praetor in eo quod legi deest: quod facit in lege Aquilia reddendo actiones in factum accommodatasde‹s›isset, ut eos fundos, si ipseudicium esse reddendum idque et in aliis personis obseruandum.
Abbreviated transcription (Latin):
uet accor. idꝙ officio indicisꝯ ti¬
declint. uł fuitum fecũit. nonte¬
nebor tibi exgdlucto. s noxaliacti¬
one. ¶Si hoiemtibilocauero
ut has intabna. ⁊ isfuitum fece¬
nt dubitan pot utrum ex oducto
accio sufficit. quasilonge sit abo¬
nefideractumut quid patians de¬
trim̃ti. ꝑ eamrem quam ꝯluxis¬
ti. an ad huc dicendum sit. ext̃
cam ꝯluctionis eẽ furti crimen
⁊ in ꝓprĩam ꝑsecutionẽ cacere ħ
celictum. quad magis ẽ.¬

Expanded text:
et, idque officio iudicis contidederint uel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione. Si hominem tibi locauero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut quid patiaris detriment‹i› per eam rem quam conduxisti, an adhuc dicendum sit extra causam conductionis esse furti crimen et in propriam persecutionem cadere hoc delictum: quod magis e
Abbreviated transcription (Latin):
quantitatẽ impendimus nulla
pensas. Nꝑq enunderetuatibi
mando. Syxũtius erit ꝯunsulis
fabricandis ⁊ indebitorib engẽ¬
dis p̃scriptis uerbas dariactice
que accio similis mandatiacci¬

Expanded text:
quantitatem impenderemus, nullapensas: neque enim de re tua tibi mando. sed tutius erit et in insulis fabricandis et in debitoribus exigendis praescriptis uerbis dari actionem, quae actio similis erit mandati acti
Abbreviated transcription (Latin):
tempus alucit finito quoq tẽ¬
pore coloniis e. Intellegiture
dñs cumpatitur colonumi fu¬
do eẽ ex integro socare ⁊huius¬
moĩ ꝯtraitu neq uerba neq
scriptura utiq de sid̾ant s nudo

Expanded text:
tempus conducit, finito quoque tempore colonus est: intellegitur enim dominus, cum patitur colonum in fundo esse, ex integro locare, et huiusmodi contractus neque uerba neque scripturam utique desiderant, sed nudo
Abbreviated transcription (Latin):
incendit ñ fortuito c̃ãũ. nõ ui¬
den eãnͦiuim exceptã .ix. nec id
paccũesse ut sialiquis comestic̃
cas incendiss ne pr̃aret. s ex̃t̾ra¬
neauĩutrosq exciꝑe uoluisse.
ufẽli cum quãplures frum̃tum
confuderant. saufelus uni ex hĩ
frum̃tum reddiderat dẽcoi ⁊ na¬
ius p̾ierat. Quesitum ẽ ancetĩ
ꝓsua parte frumenti cumnau¬
ta agere possunt honeris adu̾¬
si actione. respondit rerum loca¬
tanim duo gnã cẽ autit idem
recceretur sicut cumuestimẽta
fuuomcurandal ocareñturaut
eĩdem gnĩs redderetur. uluti cũ
argentum pusillatum fabro da¬
retur. ut uasa fie̾rẽt. Aut auru
ut anili. ex suꝑiore causu rem
dm̃manere. ex postĩore. incredi¬
tumin ⁊demiuris eẽ indeposi¬
to. nam si quis pecumã nume¬
bere apud quemdepositaeẽt. insũ¬

Expanded text:
incendit non fortuito casu. non videri eam vim exceptam respondit nec id pactum esse, ut, si aliquis domesticus eam incendisset, ne praestaret, sed extrariam vim utrosque excipere voluisse.ufeii cum complures frumentum confuderant, Saufeius uni ex his frumentum reddiderat de communi et nauis perierat: quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum nauta agere possunt oneris auersi actione. respondit rerum locatarum duo genera esse, ut aut idem redderetur sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurum, ut anuli: ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numebere apud quem deposita es
Abbreviated transcription (Latin):
eã pecuniam impendi sacisdaret
sabinus. siuinatũrali uiuti t̾re
motu hoc accidit flacci eẽ ꝑicłm:¬
anos domus locata ẽ.prestare
locator debet ut ñ solum hubita¬
re aluctor ex kalendis illis cuiq
anni s ⁊̃ loc̃are habitator siuelit
suo tempore possit.Itaq sicado¬
mus ex kalendis ianuanis frac¬
ta ikalendis iuniis ꝑmansiss
ita ut nec habitare quisquã nec

Expanded text:
am pecuniam impendi satisdaret.Sabinus, si ui naturali, ueluti terrae m‹o›tu hoc acciderit, Flacci eannos domus locata est, praestare locator debet, ut non solum habitare conductor ex calendis illis cuiusque anni, sed etiam locare habitatori si uelit suo tempore possit. itaque si ea domus ex kalendis Ianuariis fu‹l›ta in kalendis Iuniis permansisset, ita ut nec habitare quisquam nec
Abbreviated transcription (Latin):
numittes ⁊ manimmsisti ⁊is
que dedi euctus ẽ. sisciẽs deoi.
de cõlo ĩme dandam actionem
uuan̾ scribit. si ignorans. ĩfcm
re. nulla ent cuulis actio. ⁊ideo
ut facias uhspẽs traltatus ples
reapit. Dam sipactisumꝰ ut tu
a meo debitore cartagine exiga
ego atuo rome.ulut tummeo.
ego intuo so lo ecdificẽ. ⁊ egoe¬
dificaui ⁊ tu cessas in priorem
sp̃em mancatum quodam moco
intuenisse uidc̾tur. sine quo exi¬
gi pecuma alieno noiẽ non pot̃.
Quanis em ⁊ impendia sequan¬
tur tñmũtliũ officium p̃stamꝰ
⁊ pot mancatum expacto ⁊ na
turam suam excecere. Possum
enuim tibimandare ut ⁊ custodi

Expanded text:
numitteres, et manumisisti et is quem dedi euictus est, si sciens dedi, de dolo in me dandam actionem Iulianus scribit, si ignorans, in facre, nulla erit ciuilis actio, et ideout facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, uel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificaui et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo interuenisse uidetur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamuis enim et impendia sequantur, tamen mutuum officium praestamus et potest mandatum ex pacto etiam naturam suam excedere possum enim tibi mandare, ut et custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ex locato cumeo agi. quiuiti¬
sensero. tu pluris te xluce̾ uti
ccͥps eicolꝯno locauit. reipubli¬
ce nõtenetur. s fructus meadẽ
causa pignoris manẽnͣt.

Expanded text:
ex locato cum eo agi, qui uitisensero, tu pluris te conducere, ›ceps ei colono locauit, rei publicae non tenetur: sed fructus in eadem causa pignoris manent.
Abbreviated transcription (Latin):
dño possidere existimo. ¶Ses¬
petas nec repetẽ uis. agis nc ħo
miñ exlocato cũ fullone. s iudi¬
cẽ extimaturũ. anpossis adneis
furem magis age̾. ⁊ abeo tuãres
ꝯsequi. fuulomis iungelic sũpti¬
b. S si hoctibumpossibile eẽ
denpnabit. tuas aũt actiones te
ei prestare ꝯpellet. ¶Ege dicta
domus facienda locata erat.itau
relis eius eẽt. Recẽptor ex uolũ¬
tate locatoris q̃ dam mo pe ꝑmu¬
fauãt. Responoiopus quidẽ ex

Expanded text:
no possidere existimo. Uespetas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei praestare compellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, redis eius esset: redemptor ex uoluntate locatoris quaedam in opere permutauerat. respondi opus quidem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ac suta fideisiss inquantir illũ
ꝯdenpnan exbona fide opõtebit.
torem funcli ⁊ eluccorem ꝯueñ
ne intra tempora locationis eius
gluctor de fundo inuitus repelle¬
retur. ⁊ sipulsatus eẽt. penamde¬
cem p̃ster titius locator seio xluc¬
tori. uł seius ꝯductor titio simt̃
tempoia locationis discede uelli.¬
equedecemtitio locatori p̃staret.
Quero cumseius ꝯductor biẽn
nuotinm perisione non soluẽt
ansine metupene expelli possit.
Paulus .ix. quauis nic hilexp̃s¬
sum sit. instiplatione penali de
solutioe pensionũ. tñ ũsimile
ẽẽ ita ꝯuenisse de nõ expellento
colono int̾ tempora p̃finita sipẽ¬

Expanded text:
ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, torem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellaeque decem Titio locatori praestare quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solveret, an sine metu poenae expelli possit. Paulus respondit, quamuis nihil expressum sit in stipulatione poenali de solutione pensionum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ed decapno
abalo dato agicumeo no possũ.
iulian̾aĩt. E emm custodia ꝯse¬
qui potuit. nedãpnum iniuna
ab auo am possit. S⁊ marcellus

Expanded text:
ed de damno ab alio dato agi cum eo non posse Iulianus ait: qua enim custodia consequi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? sed Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ emm amplius locãtori pr̃ari
sũptumẽ. detrimeritũ adiocͬ atorẽ
ita ꝑtinet. si tale opus fuit qd ꝓ
locauit. totĩ temporis mcedemc
acciꝑe debet siꝑeum ñ scetit quo
minus oꝑas pret. ¶Aduoti qͦ¬
q si ꝑeos non stetĩt quoinus

Expanded text:
ri st, detrimentum ad locatorem ita pertinet, si tale opus fuit, ut plocauit, totius temporis mercedem accipere debet, si per eum non stetit, quo minus operas praestet, Aduocati quoque, si per eos non steterit, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
minus is colonum frui ꝓhibe¬
at. ¶Lum fundum cõem ha¬
buimus ⁊int̾nos ꝯuenit. ut
altrus anis certo pretio eums
ductum habemus. tu cumtũ
ãnus exiturus eẽt. ꝯ sultu fruc¬
tum insequentis ãm corrupis¬
ti. Agamtecum duab actioĩb
una exalucto. Altã exlocato. lo¬
catienm iudicio mea pars ꝓpͥa.
glucti aũt actione tua dimmita¬
xat pars ꝓpͥa. iniudiciũ ueniet
Deinde itanotaͣt. ñ ne quod et¬
ad meam partem attinebit. coĩ
diuidundo iudicio pr̃abiturate
michi danpͥnum. Necte quide
notat. s tamenetiã ẜuusm̃amu
approbetur. ꝯductoris ꝑiculum
ẽ. Q uõ ita ꝯductum sit ut ĩp̃e¬
des mensuras ue p̃stetur eaten̾ꝰ
ductoris ꝑiculumẽ. quateñ ad¬
citunm locatori. si ꝑeum stetit
quoĩnus opus approͣbetur uład¬
metiatur. si tñmmaiore op̾priuꝰ¬

Expanded text:
minus ‹i›s colonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum haberemus, tu, cum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti. agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua dumtaxat propria in iudicium uenient. deinde ita notat: nonne quod ad meam partem attinebit, communi diuidundo praestabitur a te mihi damnum? recte quidem notat, sed tamen etiam Seruadprobetur, conductoris periculum est: quod uero ita conductum sit, ut in pedes mensurasue praestetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus adciturum locatori, si per eum steterit, quo minus opus adprobetur uel admetiatur. si tamen ui maior‹e› opu
Abbreviated transcription (Latin):
iuo introducta ẽ. ⁊ apomibus
fere ꝓbata ẽ. ut siaduẽisioẽ in¬
sulamiecatam dñs reficiendo c
ne ea gluctor frui possit effec̾it
tor funcli cogatur ferre iniuria¬

Expanded text:
introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si auersione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, eff‹e›cerit, tor fundi cogatur ferre iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
tione excclucto prare cogis. Nã
⁊ si colonus tiuiꝰ fundo fruitur
ate aut abeo prohibetur quan
tu ꝓhibere ne id faciat possis.c
tantum ei pr̃abis. quantieius
intfiĩt frui. in quo ⁊ lucuum
eius ꝯtinebitur. Sinuo abeo
ñpotens. nichil ampliuseiꝙ̃

Expanded text:
tione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te aut ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faciat possis, tantum ei praestabis, quanti eius interfuerit frui, in quo etiam lucrum eius continebitur: sin vero ab eo non poteris, nihil amplius ei quam
Abbreviated transcription (Latin):
sumumuscuiq triticum fuiss.
ita ut int̾nosciposset. quod cui¬
ationem facẽ. s̃ tñm posse eum
cuĩ fuisset triticum qd̾ nauta so¬
luiss. uendicare ⁊ idc̃o se impro¬
bare acciones homls adueisi. qr¬

Expanded text:
scuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset quid cuiationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: q
Abbreviated transcription (Latin):
corruer̃nt. Lareo exlocato tãtũ¬
mõ actionẽ eẽ at quia nõipão¬
gestio. s humore exea ꝯgestione
postea danpno fuit. Danpniãt
inuine accio obeaipa sĩt ꝑque nõ
extrinsecus alia causa oblatadap¬
no ꝙͥaffectusc̃. ⁊ hoc pr̃obo.
pretio emisti. totam iccasti. eas
uendidisti. itaut emptorimerce¬
des inquilinorũ accecent. qͣuis
eam ꝯ ductor maiore p̃tio locaret.
tr̃o emptori accedit. ꝗudo tibiꝰ
ductordebẽat. ¶Mõpis locatõ¬
ne hocerat dicrum añquamdies
effici deberet. de in suta factũnon
eẽt. quantilcratori int̾fuisset tã¬
tam pecunam aduccor ꝓmifat.
Eatenus eamobligationẽ ꝯtra¬
hiputo. quatenus uir bon̾de spa¬
tio temporis extimass. qr idactũ
appant eẽ. ut co spatio absoluetur.
adrefectionem fornacis fistuiarũ
simuiumq rerum. centũ nũmi ũ
prãrentur ei ꝯuenat. ꝯluctor cetũ¬

Expanded text:
corruerunt. Labeo ex locato tantummodo actionem esse ait, quia non ipsa congestio, sed umor ex ea congestione postea damno fuerit, damni autem iniuriae actio ob ea ipsa sit, per quae, non extrinsecus alia causa oblata, damno quis adfectus est: hoc probo.pretio totam locasti et eam uendidisti ita, ut emptori merce‹de›s inquilinorum accederent. quamuis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat. In operis locatione ‹n›on erat dictum, ante quam diem effici deberet: deinde, si ita factum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absoluereturad refectionem fornacis fistularum similiumque rerum centum nummi ut praestarentur ei, conuenerat: condu
Abbreviated transcription (Latin):
gerentur. dris insulc quiaedifi¬
cia uitium facere diceret demo¬
lierat eam q̃ fitinnẽ quantilis
extiman debent. siisquitotam
ꝯcluxat exaducto ageret. respon¬
dit siuitiatum edificium neciõ
demolitus eẽt. ꝑ portione qnti
d ñs prediorum locass qͥuoo eiꝰ
temporis habitatores babitare
ñpotusset rationẽ deduci. ⁊tan¬
fuisset neceẽ cemoliri. S quia
melius edificare uellet id fecis¬
set quanti aluctoris inͣt eẽt habi¬
tatores ne migrarẽt ꝗtanticon¬
denpnano portet. ¶dilisin
municipio balneas ꝯduxerat
aquilia trñcum oo agi posse ꝗ¬
mulas egisset. ex locato etiam
si alius eas mupisset cũ xluctoe
recte agi. ¶Quiecem faciẽda
locauerat in lege dixerit quod¬

Expanded text:
gerentur: dominus insulae, quia aedificia uitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is qui totam conduxerat ex conducto ageret. respondit, si uitiatum aedificium necessario demolitus esset, pro portione, quanti dominus praediorum locasset quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanfuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere. Aedilis in municipio balneas conduxeraAquilia tantum cum eo agi possemulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. Qui aedem faciendam locauerat, in lege dixerat: 'quo
Abbreviated transcription (Latin):
borreorum. effrãctis ⁊ ꝯpilatis or¬
reis. nõ cenetur. nisi custecliam
inquestione pecipossunt. ¶In
ꝯducto fundo sigluctor suaopa
aliquid necĩo ułutilit auxent uł
eclificauit uel instituĩt cumid ñ
ꝯuenisset. ad recipienda ea que
impendit ex cucto cũ dño fudi
tiois sundum añtemp̃ sine ĩ¬
ta ac ꝓbabilieausa deseruenit. ad
tenus locatori mnes quod eimt
ẽ indenpnitas seluetur.¬
reorum in sulanim desid̾ant di¬
u no aparentib nec eitemporis
pensiones ex soluentib ꝯlucto¬
rib a pirt. ⁊ eaque ibisunt des¬
cribere apublics ꝑsomis quoru
inte audiendi sunt. tempus mm̃
in huimodie biemicebet obser

Expanded text:
orreorum effractis et compilatis horreis non tenetur, nisi custodiam in quaestionem peti possunt. In conducto fundo si conductor sua opera aliquid necessario uel utiliter auxerit uel aedificauerit uel instituerit, cum id non conuenisset, ad recipienda ea quae impendit ex conducto cum domino funditionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad tenus locatori in id quod eius interest indemnitas seruetur.reorum insularumque desiderant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum interest audiendi sunt. tempus autem in huiusmodi re biennii debet obser
Abbreviated transcription (Latin):
auquam partem paniulam mo¬
magnampartẽ usus habitato
haberet. ¶ Iterum introgat
ẽ si quis timoris cã migrasset
debet mercedem nec nec. respõ¬
dit. Sicausa fuiss cur ꝑiculũ
timeret. quãuis ꝑiculum uere
nõ fuisset tñ nõ debẽ m̾cedẽs si¬

Expanded text:
m partem caenaculi domagnam partem usus habitator haberet. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet mercedem necne. respondit, si causa fuisset, cur periculum timeret, quamuis periculum uere non fuisset, tamen non debere mercedem: se
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝯprebensum fuiss. ⁊dẽq
seruatur sialtĩus cuinsubetar¬
bitrium ꝯp̃hensumsit. Nm
fices bona exigit ut arbitnium
tale prẽtur. quale uiro bonos
uenit. idq arbitnum ad quali¬
tatem opis nonadprogandy
sit. quib ꝯ seqͣuens ẽ ut irrita
sit approbatio dolo ꝯluctoris c¬
facta ut exlocato agipossit. ¶
colonus locauĩt fundumres p̾¬
Si domus uel fundus inquin¬
quinum pensioibꝰ locatus sit.
põt dominus sidesenut habita¬
tionem. uł fundi culturam co¬
lonus. ur inquilmus. cũ eis sta¬
timageit . s ⁊ de his quipreseti
die prare debuĩnt. uelutiopus
auquid effice̾nt ꝓpagationes
facerent. agere similit potest.
¶Colõnus sieifrumonliceat to¬
tius qnquennimoĩe statirẽc¬
te aget.⁊ ñ reliquis anis dñs fũ¬
difruipatiatur. Nec enĩ semper li¬
babitur dominus eo quod sedo.
ur tertio ãno patiatur fundo fru¬
i. Nam ⁊ qui expulsus aꝯ duc¬
tione mauamsecolomam ꝯtu¬
lit. non suffecturus duab. neq

Expanded text:
mprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si colonus locauerit fundum, res pSi domus uel fundus in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam col‹o›nus uel inquilinus, cum eis statim agere. Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, uelut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo, quod secundo uel tertio anno patietur fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque
Abbreviated transcription (Latin):
frui quod ꝯluxit licere. plane
si dns non patiatur.⁊ locator pa
quenium ⁊ decesserit. Hr̃demei̾
nõ teneri ut frii prester. non
magis quaminsula exustate
pensionem prẽt.marcellus que¬

Expanded text:
frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator parnquennium et decesserit, heredem eius non teneri, ut frui praestet, non magis quam insula exusta tepensionem praestet, Marcellus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ent.⁊ quantum ꝑsingłos an¬
quo fruicolonus aliis rebus
et Itemutilit exꝯ ducto agit
is cii scd̃m ꝯuentionemnon
p̃stantur que ꝯuẽn̾at. siue ꝓ¬
hibeatur frui adomino ułabex̃¬
neo quemdñs pro hiberẽ põt.
Quimplures anos fundim
locauerat testam̃to suo danp¬
nainit hrdem ut cluccore liba¬
ret. si nõ patiatur hr̃s eum re¬
li quo tempore fruiest. exatuc¬
to accio. Qued sipatiatur nec mͥ¬
cedes remittit. extestamento

Expanded text:
et quantum per singulos anquo frui colonus aliis rebus et. item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conuentionem non praestantur quae conuenerant, siue prohibeatur frui a domino uel ab extraneo quem dominus prohibere potest. Qui in plures annos fundum locauerat, testamento suo damnauit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec mercedes remittat, ex testamento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbandum ẽ ꝓ infante nicħ de¬
ben. cum nȩq uectura ei magra
sit. neq hĩs om̃ib utiturque
ad naiuigantiũ usum parantur.
transire palamẽ. ¶Cumqui¬
set. impator antonmnꝰ cum diuo
seuero rescripsit ad libellũ excep¬
toris in hec uerba. Cumpte ñste¬
tisse ꝓponas quoinus locatas o¬
peras antimio aquile souiẽres.
necdem ãno mercedem abalio ñ
accepisti. fidem ãtus impleri e¬

Expanded text:
 infante nihil deberi, cum neque uectura eius magna sit neque his omnibus utatur, quae ad nauigantium usum parantur. transire palam est. Cum quiset, imperator Antoninus cum diuo Seuero rescripsit ad libellum exceptoris in haec uerba: 'Cum per te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem contractus impleri
Abbreviated transcription (Latin):
A lege fur¬
dum locauiu̾si nonea lege cole¬
retur relgare eum mͥ licet. et
quommnoris locassem hoc mi
beamaendit in huimoĩ obli¬
gationib io maxime exspecca¬
re debemus. quit̾ utramq pãte
ꝯuenit. Uidetur aut inbac spẽ
id silentio ꝯuenisse nequidem
praretur. si ampliore pecunia c¬
fundus eẽt locatus. id ẽ ut hec
ꝯuentio ꝑ łocatore tãtumo in¬
terponetur. ¶Locam opus faci¬
endum ita ut ꝓope redẽptoric̾¬
tam mercedem indies singłos
darem. opus uitiosũ factum
ẽ. an ex locato age̾ possim. pen
Siita opus locastit bonitã
eius tibi aociuctore aꝓꝓͥbaret.
tam ⁊ si ꝯuenit ut msingłas
opas certa pecuma daretur. pr̃a

Expanded text:
a lege fudum locaui, ut, si non ex lege coleretur, relocare eum mihi liceret et quo minoris locassem, hoc mibeam. respondit: in huiusmodi obligationibus id maxime spectare debemus, quod inter utramque partem conuenit: uidetur autem in hac specie id silentio conuenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus esset locatus, id est ut haec conuent‹io› pro locatore tantummodo interponeretur. Locaui opus faciendum ita, ut pro opere redemptori certam mercedem in dies singulos darem: opus uitiosum factum est: an ex locato agere possim? respondit: si ita opus locasti, ut bonitas eius tibi a conductore adprobaretur, tametsi conuenit, ut in singulas operas certa pecunia daretur, pra
Abbreviated transcription (Latin):
uicquiduendi¬
tor accessurum diẽit. integrum
ac sanũ tradi oportet. ulutisi fũ¬
do colia accessura oixisset. non
quassa set integra dare cebet.

Expanded text:
uidquid uenditor accessurum dixerit, id integrum ac sanum tradi oportet: ueluti si fundo dolia accessura dixisset, non quassa, sed integra dare debet.
Abbreviated transcription (Latin):
uenꝰ quod labeo scribit ꝯpetẽ ex
xlucro actionẽ ut eitoue fĩcex.
sic tñut canpin infecticaneat.
ne mauquodum aufert detĩ¬
ore cãm ediumfaciat. Sut ysti¬
nam faciẽ edib recde̾t. ¶ Siin¬
quilinus arcã camcratã inedes
ꝯtulit. ⁊ ediũ aditum coangus¬
tauĩt oñs. uenus ẽ ex ꝯlucto eũ
tem̃. ⁊ ad exhibendum accioye
siue scit. siue ignorauit. Sffici¬
rectissime mela scribit ex Nuc

Expanded text:
uod Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut damni infecti caueat, ne in aliquo dum aufert deteriorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat. Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officirectissime Mela scripsit ex c
Abbreviated transcription (Latin):
a umnana que ad presecemusur
colonum parait o porrebit. Hec
omĩa sic sunt accipienda nͥquid
aliquid spalit̾ accum sit. ¶ Bido¬
minus excẽpit inlocatione ut
frum̃ti certum modũ certop̃tio
accipet.⁊ dñs nolit frumtumac¬
ciꝑe. neq pecuiamexineicede De¬
ducerepõt quicẽ totam sũmam
exloc̃ato petere. S utiq ꝯ seq̃s ẽ.

Expanded text:
a uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo pretio acciperet, et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens
Abbreviated transcription (Latin):
lium estimatum ĩdotẽ aparre
fiue noĩe catum obligatũ c̃di¬
tori de p̃ henditur. q̃ situm ẽ an
filius qui hrditatem patrisreti¬
net. cumabea se filia abstimuᷤ¬

Expanded text:
dium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ita eirescriptum ẽ. sipredi¬
um coliusti ꝑꝑcasum incenchi
dedit. obstĩlitatem. de in seq̃n¬
tib ãms ꝯtigit uħ̾tas. nichil
grampensione etiam eianni
quo remisit exigẽdam. ħ idem
inuẽctigalis danpno respõdit
S ⁊ siuerbo donationis dnis
obst̾ilitatem añi remisit.idem
ent dicendum. qĩnonsit doã¬
tio s transãctio. Q tñ ⁊ ninoui

Expanded text:
ret, ita ei rescriptum est: "Si praedium coluisti, propter casum incendii dederit ob sterilitatem, deinde sequentibus annis contigit uberitas, nihil gram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam. hoc idem et in vectigalis damno respondit. sed et si verbo donationis dominus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. qui