comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Magna omntũ ꝑsonarũ deuotio ostendit᷑.
cũ fundato templo dm̃ & sacerdotes &
leuite & popłs om̃is. uixta suũ quiq
gradũ miscłiam dñi laudabant. sacerdo¬
tes quidem scĩs ornati uestib ꝓut stante
adhuc templo consueuerant tubis ꝑsonan
tes. & cor popłi ad suauitatẽ suꝑnę laudis
accendentes. leuitȩ autẽ in cymbalis bene
sonantib ẏmnos dño concinentes. popłs
uͦ clamore cõmini affectũ sut cordis
laudando dñm ostendens. Laudabant autẽ
dñm leuitȩ ꝑ manus dauid: siue in organis
quȩ ipse fecit. siue psalmos quos ipse in¬
stituit concinentes. siue qđ dauid in collo¬
catione arce pͥncipẽ fecit ad confitendum
dño asapħ & fr̃s eius. ut uerba dierũ testart
De quo rursum dicit᷑. quia filii eiꝰ submanu
ipsius erant ꝓphantes iuxta regẽ. Merito
& hoc in loco cũ filii asaph laudarent &
confiterent᷑ dño: ꝑ manus dauid. hoc est
iuxta dispositionẽ eiꝰ hoc fecisse intelligen¬

Expanded text:
Magna omnium personarum devotio ostenditur, cum fundato templo Domini, et sacerdotes, et Levitae, et populus omnis, juxta suum quique gradum misericordiam Domini laudabant. Sacerdotes quidem sanctis ornati vestibus, prout stante adhuc ttes et cor populi ad suavitatem supernae laudis accendentes; Levitae in cymbalis bene sonantibus hymnos Domino concinentes; populus vero clamore communi affectum sui cordis in laudando Dominum ostendens. Laudabant autem Dominum Levitae per manus David, sive in organis, quae ipse fecit; sive psalmos, quos ipse instituit, concinentes, sive quia David in collocatione arcae principem fecit ad confitendum Domino Asaph et fratres ejus, ut Verba dierum testantur, de quo rursum dicitur: Quia filii ejus sub manu ipsius erant, prophetantes juxta regem . Merito et hoc in loco, cum filii Asaph laudarent et confiterentur Domino, per manus David, hoc est juxta dispositionem ejus hoc fecisse intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
tuunt. ad corpus ȩternt regis ac sacerdotis.
hoc . e̾. dñi & saluatoris nr̃i ꝑtinent. Unde
& ipst auctores oꝑis de utraq tribui iħs
uidelicet de sacerdotali. zorobabel uͦ de
regia originẽ duxere. Fuindato gͥ a cem̃¬

Expanded text:
tuunt, ad corpus aeterni regis ac sacerdotis, tuunt, ad corpus aeterni regis ac sacerdotis, hoc est Domini et Salvatoris nostri, pertinent. Unde et ipsi auctores operis de utraque tribu, Jesus videlicet de sacerdotali, Zorobabel vero de regia, originem duxere. Fundato igitur a caeme
Abbreviated transcription (Latin):
ne om̃s quanta nunquã antea cȩlestib
obsequus oꝑam dare ꝓbant᷑. Sed & hodie
multis qͥ in pace eccłe neglegent̃ uixerast.
subito: & in flagitia aliqua: cecidisse ꝓfui¬
it. dũ post casũ poenitendo erecti. uigi¬
lantius dño seruire coeꝑunt. Et qͥ pigri
ac desides in innocentĩ stare uidebarit᷑.
ꝑ accidentẽ sibi ruinã admoniti sunt
sollertius erga sui custodiã contra om̃s
antiqui hostis insidias accingi. ita ut qͥ
nec ꝓpriam uitã curando offenderant.
post modũ etiã fraterne salutis cũ sua ere¬
ctione curã gerant. Om̃is gͥ popłs reuer¬
tentium de babylone in ierłm curã tẽpli
restaurandi sed maxime leuite & filii uda
habuere. uidelicet ꝓpt᷑ sacerdotalẽ simtil
& regiã scẽ eccłȩ dignitatẽ. Regalis enim
precipue & sacerdotalis tribus templum
edificant: quia om̃s nimirũ qͥ corda fide¬
lium uł docendo uel bene uiuendo insti¬

Expanded text:
ne, quanta nunquam antea coelestibus ne, quanta nunquam antea coelestibus obsequiis operam dare probantur. Sed et hodie multis qui in pace Ecclesiae negligenter vixerant, , et in flagitia aliqua cecidisse profuit, dum post casum poenitendo erecti, vigilantius Domino servire coeperunt; et qui pigri ad desides in innocentia stare videbantur, per accidentem sibi ruinam admoniti sunt solertius erga sui custodiam contra omnes antiqui hostis insidias accingi; ita ut qui nec propriam vitam curando offenderant, postmodum etiam fraternae salutis cum sua erectione curam gerant. Omnis igitur populus revertentium de Babylone in Jerusalem, curam templi restaurandi, sed maxime Levitae, et filii Juda habuere, videlicet propter sacerdotalem simul et regiam sanctae Ecclesiae dignitatem. Regalis enim praecipue et sacerdotalis tribus templum aedificant; quia omnes nimirum, qui corda fidelium vel docendo vel bene vivendo insti
Abbreviated transcription (Latin):
ctum erat. quia constituti fuerint a uiginti
annis & supta ad tugendũ opus dñi. De
quib fuit & cediniel & filii anad. qui pa¬
riter iniuncto sibi eidẽ oꝑi cũ filtis & fr̃ib
suis curã adhibuisse narrantur. Deniq supͣ
in cathalogo popłi isrł. h post saccrdotes
prunt leuitarũ nominatim cõmemorant᷑.
Leuite inqͥt filii iostie & cediniel filiorũ
utroq colligit᷑. pͥncipes eos & patriarchas
fiusse leuitarũ temporis illius. Ubi bene
filu iuda in medio leuitarũ int̾ponuNT.
qͥ simul instaurando templo dñi curã un¬
penderint. & hi ꝓpt̾ eundẽ pietatis con¬
sensum quasi untis stetisse cominemoras E
Hic nanq est ille de quo predixanꝰ nob̾
semꝑ imitandus orto untatis. ut ecłam¬
scãm & dicati dõ gradus om̃s. & cõmunis
popłi totius deuotio. ꝓ suo quisq modulo
edificet. Notandũq & crebrius rememoran¬
dum. quantũ boni popło malũ captiuita¬
tis contulerit. de qua eruti tanta intentio¬

Expanded text:
onstituti fuerint a viginti annis et supra ad urgendum opus Domini; de quibus fuit et Cedmiel, et filii Henadad, qui pariter injuncto sibi eidem operi, cum filiis et fratribus suis curam adhibuisse narrantur; denique supra in catalogo populi Israel, hi post sacerdotes, primi Levitarum nominatim commemorantur. Levitae, inquit, filii Josue, et Cedmiel filiorum utroque loco colligitur, principes eos et patriarchas fuisse Levitarum temporis illius. Ubi bene filii Juda in medio Levitarum interponuntur, qui simul instaurando templo Domini curam impenderint; et hi propter eumdem pietatis consensum quasi unus stetisse commemorantur. Hic namque est ille, de quo praediximus, nobis semper imitandus ordo virtutis, ut Ecam, et dicati Deo gradus omnes, et communis populi totius devotio pro suo quisque modulo aedificet. Notandumque, et crebrius rememorandum, quantum boni populo malum captivitatis contulerit; de qua eruti tanta omnes intentio
Abbreviated transcription (Latin):
nib oꝑib suis. uel redẽpto ꝑ passionẽ suã
mundo requieuit in septilchro. octo ad pͥmã
sabbati in qua ipse resurrexit a mortuis.
Septẽ ad spem nr̃i post mortẽ sabbatismi
octo respiciunt ad gaudiũ nr̃e post resur¬
rectionem ꝑpetuȩ beatitudinis. Quia gͦ
& immortalitatis ꝑagitur: recte structores
templi a septimo mense oblatis dõ holocau-¬
stis sumptus ad edificandũ prepatare incipi¬
unt. atq in septẽ mensib suptib prȩparatis.
octauo post ipsũ aggrediunt᷑. Neq alius
omnino in prepatatione tanti oꝑis reperit᷑
formem qua adiuuamur oꝑantes. uł requiẽ
animarũ aut resurrectionem corporũ quã
bene oꝑantes sꝑamꝰ: figurate denunciet.
Quid autẽ tẽpus significet quadraginta
& sex annoru quib edificatũ est templũ.
ut etiã etiangłt scriptura testat᷑: suo loco
exponetur. Magna autẽ totius popłi illius
deuotio & nob̾ quoq sollerter imitanda

Expanded text:
nibus operibus suis, vel redempto per passionem suam nibus operibus suis, vel redempto per passionem suam mundo requievit in sepulcro. Octo ad primam sabbati, in qua ipse resurrexit a mortuis. Septem ad spem nostri post mortem sabbatismi. Octo respiciunt ad gaudium nostrae post resurrectionem perpetuae beatitudinis. Quia ergo et immortalitatis peragitur; recte scrutatores templi a septimo mense oblatis Deo holocaustis, sumptus ad aedificandum praeparare incipiunt, atque in septem mensibus praeparatis, octavo opus ipsum aggrediuntur. Neque alius omnino in praeparatione tanti operis reperitformem, qua adjuvamur operantes vel requiem animarum, aut resurrectionem corporum, quam bene sperantes operamus, figurate denuntiat. Quid autem tempus significet quadraginta et sex annorum, quibus aedificatum est templum, ut etiam Evangelii scriptura testatur, suo loco exponitur. Magna autem totius populi illius devotio, et nobis quoque solerter imitanda
Abbreviated transcription (Latin):
uenire dicit. nͨ quia templũ factũ inuene¬
runt. qͥppe cũ predictũ sit. illud necdum
fuisse fundatũ: sed ad templũ dĩ dictũ. ẽ
ad locũ templi dĩ. ad opus quo tempłũ re¬
edificare cupiebant. Pallunturq moderni
iudei qui dicere solent. nunquã parietes
templi. sed tantũmodo tectũ ã chaldeis fu¬
isse subuersũ. cũ manifeste scribat ezras fi¬
lios transmigrationis templũ a fundam̃tis
fecisse. Cũ autẽ supra dicat᷑ qđ septimo m̃se
uenerint in ierłm. hic uͦ addatur quod
anno scđo aduentus eors mense scdo opus
templi inchoauerint: patet ꝓfecto qͦd iN
septẽ mensib lapides. cementũ. ligna. &
coetera oꝑi necessaria prepatauerint. octauo
autẽ incipiente mense oꝑt optato iã instare
coeꝑint. Sex ent̃ erant menses anni primi
& septimuis sequentis. qđ in magno utiq
mysterio gestũ quisq facillime inueniet.
Septẽ qͥppe add sabbatũ ꝑtinent. in quo
die dñs uel condito mundo requieuit abom¬

Expanded text:
venisse dicit, non quia templum factum invenerunt, quippe cum praedictum sit illud, necdum fuisse fundatum; sed ad templum Dei dictum est, ad locum templum Dei, ad opus quod templum reaedificare cupiebant. Fallunturque moderni Judaei, qui dicere solent nunquam parietes templi, sed tantummodo tectum a Chaldaeis fuisse subversum; cum manifeste scribat Esdras, filios transmigrationis templum a fundamentis fecisse. Cum autem supra dicatur, quod septimo mense venerunt in Jerusalem; hic vero addatur, quod anno secundo adventus eorum, mense secundo, opus templi inchoaverint; patet profecto, quod in septem mensibus lapides, caementum, ligna, et caetera opera necessaria praeparaverint; octavo autem incipiente mense operi optato jam instare coeperint. Sex enim erant menses anni primi, et septimus sequentis; quod in magno utique mysterio gestum quisque doctus facillime inveniet. Septem quippe ad sabbatum pertinent, in quo die Dominus vel condito mundo requievit ab om
Abbreviated transcription (Latin):
toris intemeratũ custodiant. Nec dubitan¬
dum est ibi statũ eccłę ꝓsꝑum sumere
ꝓfectũ. tibi & presules suũ gradũ rite
custodientes popło magistros ueritatis a
quib erudiatur regularit᷑ ordinant. &
ipse popłs datos sibi magistros ne a discen¬
do cessent diligent᷑ audiendo ac dictis eor
obtemꝑando compellunt. Sed heu ꝓdolor
iuuat nr̃orꝰ socoidia tempor. maioresq
simul & minores ledit. hos a p̾dicando
uerbum. illos abaudiendo. utrosq a facien¬
do prepediens. Quia minus sollicite pen¬
samus. uł quanta acerbitas demoniae ca¬
ptiuitatis de qua eruti sumꝰ. uł quanta sit
matris omniũ nr̃m. cuiꝰ in pręsenti ȩccła
ĩ pignus accepimꝰ. Uerũ intueam᷑ ęximia
patrum oꝑa. quo amplius de nr̃e actionis
prsillitate confundamur. Sequit᷑. Stecitq

Expanded text:
toris intemeratum custodiant. Nec dubitantoris intemeratum custodiant. Nec dubitandum est ibi statum Ecclesiae prosperum sumere profectum, ubi et praesules suum gradum rite custodientes, populo magistros veritatis, a quibus erudiatur, regulariter ordinant, et ipse populus datos sibi magistros, ne a dicendo cessent, diligenter audiendo, ac dictis eorum obtemperando compellunt. Sed heu, proh dolor! juvat nostrorum socordiam temporum, majoresque simul et minores laedit, hos a praedicando verbum, illos ab audiendo, utrosque a faciendo praepediens, quod minus sollicite pensemus, vel quanta acerbitas daemonicae captivitatis, de qua eruti sumus; vel quanta sit matris omnium nostrum, cujus in praesenti Ecclesia jam pignus accepimus. Verum intueamur eximia Patrum opera, quo amplius de nostrae actionis pusillitate confundamur. Sequitur: Stetitque
Abbreviated transcription (Latin):
rem statuert̃ leuitas qͥ urgerent opus dñii.
Gaudebant nanq se de captiuitate baby¬
lonia ierusolimã fuisse reuersos. & qͣntũ
suꝑbe ciuitatis idola ac flagitia quȩ euase¬
rant horrebant. tantũ sacrate dõ ciuitatis
ad quã ꝑuenire meruerant decorẽ uidere
cuptebant. Quantũ fana idolorũ qͥb diu¬
tus interfuerant abominabant᷑: tantũ
templũ sui conditoris qͦd dirutũ eẽ dolebaNT.
mum diligent᷑ impleant consulendo pre¬
ponere: sed & ipse popls de captiuitate ui¬
tiorum ad uisionẽ uerȩ pacis uocatus. mi¬
nisterium sibi uerbi necesse est abhis qui
dicere norunt ȩxigat. Qui uidelicet mini¬
stri sermonis id÷ leuite a uiginti annis
& supra constituti. eẽ narrantur: quia ni¬
mtrum tales sunt ad p̾dicandũ dĩ uerbũ
popło preferendi. qͥ decalogũ legis ñ solũ
executione oꝑis in exemplum suis audito¬
ribtis ostendant. sed & puriate at que
integritate cordis in conspectu siu condi¬

Expanded text:
Domini. Gaudebant namque se de captivitate Babylonica Hierosolymam fuisse reversos; et quantum superbae civitatis idola ac flagitia quae evaserant, horrebant, tantum sacratae Domino civitatis, ad quam pervenire meruerant, decorem videre cupiebant. Quantum fana idolorum, quibus diutius interfuerant, abominabantur; tantum templum sui Conditoris, quod dirutum esse dolebant, et amum diligenter impleant, consulendo praeponere. Sed et ipse populus de captivitate vitiorem, ad visionem verae pacis vocatus, ministerium sibi verbi necesse ab his qui dicere norunt, exigat. Qui videlicet ministri sermonis, id est Levitae, a viginti annis et supra constituti esse narrantur; quia nimirum tales sunt ad praedicandum Dei verbum populo praeferendi, qui decalogum legis non solum exsecutione operis in exemplum suis auditoribus ostendant, sed et puritate atque integritate cordis in conspectu sui Condi
Abbreviated transcription (Latin):
quos bonis oꝑib instituunt copula cari¬
tatis ad inuicẽ nectunt: quasi quadratos
politosq lapides ne ortinẽ suȩ cõpositio¬
nis deserant. cementi infusione coniungt̃.
gicentes. ꝑ stote prudentes & ugilantes ix
orationib. ante om̃ia mutuã in uobismet

Expanded text:
quos bonis operibus instituunt copula chariquos bonis operibus instituunt copula charitatis ad invicem nectunt, quasi quadratos politosque lapides, ne ordinem suae compositionis deserant, caementi infusione conjungunt, dicentes: Estote prudentes et vigilantes in orationibus, ante omnia mutuam in vobismet
Abbreviated transcription (Latin):
annorũ curricula patriã repedantes. qͥa
potentiã regni ñ habuere: cuncta precio
quȩ opus defideratũ poscebat obtinebarł.
Sp̃uali autẽ sensu. latomi sunt in con-¬
structione domus dĩ: qui corda ꝓximor
docendo uł increpando instituunt. Quos
dũ firmo gradu inter participes eiusdẽ
gre consistere docent: quasi quadrando
cdrcũpositis lapidib aptant. Quocunq enĩ
uerteris quadratũ stabit: & electoruͦ mens
dũ int̾ uniuersa mundi siue aduersa
seu ꝓsꝑa ꝑmanserit immota. quasi qua¬
dratam sibi inesse. figurã uirtutis inui¬
cte demonitrat. In qua significatione. etiã
arca noe de lignis quadratis facta. ẽẽ. de¬
sribitur. Nam eandẽ ęccłam quã templũ
de lapide factũ significat: etiã arca de
lignis compacta figurauit. eandẽ & taber¬
naculum de tabulis &e cortinis cõpositũ
demonstrauit. Cementarii uͦ sunt in do¬
mo dñi idem sc̃i predicatores: qui dũ eos

Expanded text:
annorum curricula patriam repedantes, quia annorum curricula patriam repedantes, quia potentiam regni non habuere, cuncta pretio quae opus desideratum poscebat, obtinebant. Spirituali autem sensu latomi sunt in constructione domus Dei, qui corda proximorum docendo, vel increpando instituunt; quos dum firmo gradu inter participes ejusdem gratiae consistere docent, quasi quadrando circumpositis lapidibus aptant. Quocunque enim verteris quadratum, stabit. Et electorum mens dum inter universa mundi, sive adversa, seu prospera permanserit immota, quasi quadratam sibi inesse figuram virtutis invictae demonstrant. In qua significatione etiam arca Noe de lignis quadratis facta esse describitur . Nam eamdem Ecclesiam, quam templum de lapide factum significat, etiam arca de lignis compacta figuravit. Eamdem et tabernaculum de tabulis et cortinis compositum demonstravit . Caementarii vero sunt in domo Domini iidem sancti praedicatores, qui dum eos
Abbreviated transcription (Latin):
latio. ꝓ latomis & cementariis cesores la¬
pidum & fabros habet. Notandã gͦ pia
popłi sollertia. qui innullo suis opib par¬
centes: ex his quȩ sibi necessaria erant &
ex quib ipsi uiuebant. uł materias ad ecti¬
ficationem tẽpli emebant: uł oꝑarios con¬
ducebant. Ioppe autẽ est ciuitas palestine
maritima. quadraginta fere milib pas-¬
sium abierusolimis distans. Porro sẏdori
& tyrus urbes fuere fenicis nobilissime.
libanũ montẽ habentes in uicino. Unde
illorũ auxilia comparantes filii transmi¬
grationis: rogauerunt sibi ligna cedrina
de libano çedi & hec tatib ꝑ mare adiop¬
pen usq deferri: unde rursũ ꝑ terram
possent ierusolimã ad opus templi ꝑferri
Quod eodem ordine constat in prĩma
templi constructione fuisse factitatũ. prȩcer
qd ibi salomon regali potentia abamico
rege hyram absq ullo labore queq uolu¬
it accipiebat. hic autẽ exules post multa

Expanded text:
latio pro latomis et caementariis, caesores lalatio pro latomis et caementariis, caesores lapidum et fabros habet. Notanda ergo pia populi solertia, quia in nullo suis opibus parcentes, ex his quae sibi necessaria erant, et ex quibus ipsi vivebant, vel materias ad aedificationem templi emebant, vel operarios conducebant. Joppe autem est civitas Palaestinae maritima, XL fere millibus passuum ab Hierosolymis distans. Porro Sidon et Tyrus urbes fuere Phoenicis nobilissimae, Libanum montem habentes in vicino. Unde illorum auxilia comparantes filii transmigrationis, rogaverunt sibi ligna cedrina de Libano caedi, et haec ratibus per mare in Joppen usque deferri, unde rursum per terram possent Hierosolymam ad opus templi perferri, quod eodem ordine constat in prima templi constructione fuisse factitatum. Propter quod sibi Salomon regali potentia, ab amico rege Hiram, absque nullo labore quaeque voluit accipiebat. Hic autem exsules post multa
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. credidit abrahã dõ. & reputatũ
est illi ad iusticiã. Cũ uͦ fidei ꝑfecte oꝑis
quoq boni plenitudinẽ addidit. offerens
isaac filiũ suũ suꝑ altare: quasi etiã tẽplo
constructo. ꝑfectiora dõ obtulit holocausta
Quia nimirũ singuli actus siue gressus
piȩ deuotionis. uelut ordines sunt lapidũ
politorũ: quib nos in corde dilectã deo
domũ habitationẽq construimus. Quomͦ
autẽ filii transmigrationis post altare
constructũ. post oblata dõ holocausta ad
edificandũ templũ ꝑuenerint: subsequent̃
ostendit᷑. Dederunt autẽ inqͥt pecunias
Latomi sunt lapidũ cȩsores. Unde scriptũ
est. in libro paralippomenori. Et pͣcepit
dauid ut congregarent᷑ om̃s ꝓseliti de
terra istł. & constituit ex his latomos ad
çedendos lapides. Cementarii sunt. qui
cementa ad conglutinandos lapides ex
gypso uel calce faciunt. Unde alia trans¬

Expanded text:
Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Cum ergo fidei perfectae operis quoque boni plenitudinem addidit, offerens Isaac filium suum super altare, quasi etiam templo constructo, perfectiora Deo obtulit holocausta; quia nimirum singuli actus sive gressus piae devotionis, velut ordines sunt lapidum politorum, quibus nostro in corde dilectam Deo domum habitationemque construimus. Quomodo autem filii transmigrationis post altare constructum, post oblata Deo holocausta, ad aedificandum templum pervenerint, subsequenter ostenditur. Dederunt autem pecunias Latomi sunt lapidum caesores. Unde scriptum est in libro Paralipomenon: Et praecepit David ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, constituit ex his latomos ad caedendos lapides . Caementarii sunt, qui caementa ad conglutinandos lapides ex gypso vel calce faciunt. Unde alia trans
Abbreviated transcription (Latin):
incensas oblationes dño obtulisse reꝑtust.
quia totũ necesse. ẽ se bene uiuendo. &
alicitis etiã continendo suo creatori man¬
cipet. quisq male uiuentes cupit abilli¬
citis actib docendo cõpescere. ut & meri¬
to bonȩ actionis suꝑnum copiosius gi
predicando obtineat auxiliũ. & exemplo
eiusdẽ boni oꝑis suos auditores ad ea
quȩ docet efficacuis sequenda ꝓuocet.
Potest etiã ita mystice interpretari. qđ
edificato altari holocausta offerant dõ.
sed necdũ templũ edificent. hi qui nuꝑ
ad dñm conuersi. mox fide eiꝰ agnita
tantũ indiligendo illũ toto ex corde in¬
aidescant. ut iã inter ꝑfectos annume¬
rari ualeant. etiã si necdũ bona que cu¬
piunt oꝑandi ac ꝑficiendi tẽpus siue fa¬
cultatem accipiant. Huiusmodi holocaustũ
beatus abraham dño & si nondũ constru¬
cto tẽplo obtulit: cũ iã ꝑfectus fide extitit.
& prius quã oꝑa fidei exequeret᷑ dicente

Expanded text:
incensas oblationes, Deo obtulisse reperiuntur: incensas oblationes, Deo obtulisse reperiuntur: quia totum se, necesse est, bene vivendo, et a licitis etiam continendo, suo Creatori mancipet, quisque male vivens cupit ab illicitis actibus docendo compescere, ut et merito bonae actionis supernum copiosius in praedicando obtineat auxilium, et exemplo ejusdem boni operis suos auditores ad ea quae docet efficacius sequenda provocet. Potest etiam ita mystice interpretari, quod, aedificato altari, holocausta offerant Deo, sed necdum templum aedificant hi qui nuper ad Dominum conversi, mox fide ejus agnita, tanto diligendo illum toto ex corde inardescunt, ut jam inter perfectos adnumerari valeant, etiamsi necdum bona quae cupiunt, operandi ac perficiendi tempus sive facultatem accipiant. Hujusmodi holocaustum beatus Abraham Domino, etsi nondum constructo templo, obtulit, cum perfectus jam fide exstitit et priusquam opera fidei exsequeretur, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
habitare xp̃m in cordib ur̃is. Qui gͦ
de captintate lib̾ati ierusolimã uenetanł:
edificare quidẽ templũ disposuerunt.
qđ etiã post modũ oꝑe patrart̃. sed pͥmũ
edificato altari se ipsos cotidianis holo¬
caustomatib dño commnendabant. ut sic
purgatiores ad ȩhificandũ templũ mere¬
rentur ȩccłȩ. Sic autẽ & in sp̃uali ȩdifica¬
tione. sic om̃i modis necesse ÷ ut quisqͥs
alios docere decreuerit. prius se ipsum
doceat. Qui ꝓximos ad timorẽ uel amo.¬
rem dĩ instituere intendit: pͥmo se ipsũ
instantius dõ seruiendo dignum doctoris
officio reddat. ne audiat ab apło. Qui
gͦ doces altũ. te ipsũ non doces: Qui pꝰdi¬
cas ñ furandũ furaris: Vnde & ipse de
se apłs. Castigo inqͥt corpus meũ &e
seruituti subicio. ne forte aliis p̾dicans
ipse repbus efficiar. Quaꝓpt̾ apte filii
transmigrationis ñ ullas alias uictimas
uel sacrificia quã holocausta. hoc. ẽ totas.

Expanded text:
habitare Christum in cordibus vestris . Qui ergo habitare Christum in cordibus vestris . Qui ergo de captivitate liberati Hierosolymam venerant, aedificare quidem templum disposuerunt, quod etiam postmodum opere patrarunt; sed primum aedificato altari, seipsos quotidianis holocaustomatibus Domino commendabant, ut sic purgatiores ad aedificandum templum mererentur accedere. Sic autem et in spirituali aedificatione, sic omnimodo necesse est, ut quisquis alios docere decreverit, prius seipsum doceat; qui proximus ad timorem vel amorem Dei instituere intendit, primo seipsum instantius Deo serviendo dignum doctoris officio reddat, ne audiat ab Apostolo: Qui ergo doces alium, teipsum non doces? qui praedicas non furandum, furaris ? Unde et ipse de se Apostolus: Castigo, inquit, corpus meum, et servituti subjicio: ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Quapropter apte filii transmigrationis, non ullas alias victimas, vel sacrificia, quam holocausta, hoc est totas
Abbreviated transcription (Latin):
contraxerat placaret. In quo loco & qͦndã
abrahã filiũ obtulisse ꝑhibet᷑. & deinde
edificato a salomone templo altate holo¬
caustorũ constat esse locatũ. Quinte nunc
etatis exoidiũ iosue filius iosedech sacerdos
magnꝰ & torobabel filius salathiel ȩdifica¬
to in eodẽ loco altari. & oblatis dõ holo¬
caustis. mox ut discusso iugo longe ca¬
ptiuitatis ierusolimnã rectiere deicaru ł
ac deinde holocausto iugi cotidie dñin
sibi placare curabant. Quȩ cuncta in fi¬
guram pręcessert᷑ eiꝰ qui in sexta ętate
uenturus in carnẽ. & hostia eiusdẽ suȩ
carnis ac sanguinis totũ erat orbẽ re¬
dẽpturus. Edificato gͥ altari & oblatis
dõ holocaustis. sequit᷑ scriptura dicens.
Porro templũ dĩ fundatũ necdũ erat.
Fundatio templi dĩ illor hoc in loco
typice figiutam tenet. qui nuꝑ ad fidẽ
conuersi locũ mansionẽq dño in suo cor¬
de & corpore p̃parant dicente apło. An

Expanded text:
contraxerat, placaret . In quo loco et quondam contraxerat, placaret . In quo loco et quondam Abraham filium obtulisse perhibetur; et deinde aedificato a Salomone templo altare holocaustorum constat esse locatum. Quintae nunc aetatis exordium Josue filius Josedech sacerdos magnus, et Zorobabel filius Salathiel, aedificato in eodem loco altari, et oblatis Deo holocaustis, mox ut discusso jugo longae captivitatis, Hierosolymam rediere, dedicarunt; ac deinde holocausto jugi quotidie Dominum sibi placare curabant. Quae cuncta in figuram praecesserunt ejus qui in sexta aetate venturus in carne, et hostia ejusdem suae carnis ac sanguinis totum orbem erat redempturus. Aedificato igitur altari, et oblatis Deo holocaustis, sequitur Scriptura dicens: Porro templum Dei fundatum necdum erat. Fundatio templi Dei, illorum hoc in loco typice figuram tenet, qui nuper ad fidem conversi, locum mansionemque Domino in suo corde et corpore praeparant, dicente Apostolo: An
Abbreviated transcription (Latin):
prophanatũ. & post annos sex a iuda macha¬
beo renotiatũ fuisse memorat᷑. Et acceꝑuirł
inqͥt lapides integros scđ̃m legẽ. & edifica¬
uerunt altare nouũ scdm illud qđ fuit
prius. Notandũ quoq. qđ initiũ qͥntȩ
etatis mundi sicut & quattuor p̃cedentiũ
oblatis dño holocaustis consecrat᷑. In prima
nanq etate beatus ꝓthomartyr abel pͥmꝰ
gressũq scli nascentis & pͥmo hostiis pecor.
& ad excremũ ꝓprio cruore dicauit. Scdẽ
exortũ ȩtatis. noe oblatis dõ holocaustis
de cunctis quȩ arta continuerat animalib
mundis consecrauit. Tertiã ȩtatẽ melchi sedech
sacerdos dĩ sũmi. & abrahã patriarcha.
hic pane & uino. ille ꝓptio filio dõ obla
missionis. facto ibi altari & inuocato eiꝰ
nomine. consectauit. Quartã ȩcatẽ rex
dauid dño consectauit. edificato altari
in area orna iebusei. & oblatis dõ holocau¬
stis quib uã eius quã popłm numerando

Expanded text:
profanatum, et post annos sex a Juda Machaprofanatum, et post annos sex a Juda Machabaeo renovandum fuisse memoratur . Et acceperunt, inquit, lapides integros secundum legem, et aedificaverunt altare novum secundum illud quod fuit prius. Notandum quoque, quod initium quintae aetatis mundi, sicut et quatuor praecedentium, oblatis Domino holocaustis consecratur. In prima namque aetate beatus protomartyr Abel, primgressumque saeculi nascentis, et primo hostiis pecorum, et ad extremum proprio cruore dicavit. Secundae exortum aetatis Noe, oblatis Deo holocaustis de cunctis quae arca continuerat animabus mundis consecravit. Tertiam aetatem Melchisedec sacerdos Dei summi, et Abraham patriarcha, hic pane et vino, ille proprio filio Deo oblat repromissionis, facto ibi altari, et invocato ejus nomine, consecravit. Quartam aetatem rex David Domino consecravit, aedificato altari in area Areuna Jebusaei, et oblatis Deo holocaustis, quibus iram ejus, quam in populo numerando
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ est. quia qͥ facit peccatũ. seruus est
pecciti. Atq ideo recte holocaustũ dño ix
todẽ sabbato offertur: quia nimirũ ille
ueraciter a seruitio peccati liber reddituꝵ.
cuius totũ cor igne suꝑni amoris accendit᷑.
Notandũ autẽ iuxta litetã. qͦd septimo
mense congregatus esse popłs in ierłm ibi¬
demq congregatis om̃ib iosue & zorobabel
cũ fr̃ib suis altare edificasse. atq a primo
die eciusdẽ mensis septimi holocaustũ dño
obtulisse referunt᷑. Unde colligit᷑. hoc alta¬
n multũ citato oꝑe de lapidib impolitis
compositũ. & ñ sicut olim de ligno fabre¬
factũ. atq ereis esse laminis cooꝑtũ. Neq
enĩ aliter tã &si plurtia fabricantiũ turba
instante. potuit una eadẽq die qua cȩptũ
est ꝑfici. atq ad offerendũ in eo holaustũ
prepatari. Nam & in libto machabeorum
de lapidib factũ ꝓbatur. ubi abethnicis

Expanded text:
peccatum est. Quia qui facit peccatum servus est peccatum est. Quia qui facit peccatum servus est peccati . Atque ideo recte holocaustum Domino in eodem sabbato offertur, quia nimirum ille veraciter a servitio peccati liber redditur, cujus totum cor igne amoris incenditur. Notandum autem, juxta litteram, quod septimo mense congregatus esse populus in Jerusalem, ibidemque congregatis omnibus Josue et Zorababel cum fratribus suis altare aedificasse, atque a primo die ejusdem mensis septimi holocaustem Domino obtulisse referuntur. Unde colligitur, hoc altare multum citato opere de lapidibus impolitis compositum, et non sicut olim de ligno fabrefactum, atque aereis esse laminis coopertum. Neque enim aliter, tametsi plurima fabricantium turba instante, potuit una eademque die, qua coeptum est perfici atque ad offerendum in eo holocaustum praeparari. Nam et in libro Machabaeorum de lapidibus factum probatur, ubi ab ethnicis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ sp̃s fidelib datur. ut mandatũ nouum
mutue dilectionis implete. & canticũ no¬
uum supnę laudis in edificatione domus
dñ ualeant resonare. De cuius uidelicet
mersis obsertiatione. dñs ita mystice p̃cepit.
Dense septimo prima die mensis. erit uob̾
sabbatũ memoriale clangentib tubis. &
uocabit᷑ sc̃m. Om̃e opus seruile ñ facietis
ineo. & offeretis holocatistũ dño. Sabbatũ
quippe memoriale id÷ requies erit prima
mensis huius die: cũ mens accensa diui¬
nitus a tẽporalib sese illecebris abstinuerit.
& in contemplanda dĩ uoluntate uacare¬
contenderit. Clangunt tubis sacerdotes: cũ
fideles eã quã conceꝑint fragrantiã internȩ
suuitatis etiã ꝓximis p̃dicare satagunt:
Om̃e opuis seruile ñ fit in tali sabbato.
cũ abom̃i delectatione & contagio peccati
quantũ in hac uita potest mens se plena
dõ immunẽ seruauerit. Seruile nanq opꝰ

Expanded text:
sanctus Spiritus fidelibus datur, ut mandatum novum sanctus Spiritus fidelibus datur, ut mandatum novum mutuae dilectionis implere, et canticum novum supernae laudis in aedificatione domus Domini valeant resonare. De cujus videlicet mensis observatione Dominus ita mystice praecepit: Mense septimo, prima die mensis erit vobis sabbatum memoriale, clangentibus tubis, et vocabitur sanctum; omne opus servile non facietis in eo, et offeretis holocaustum Domino . Sabbatum quippe memoriale, id est, requies erit prima mensis hujus die, cum mens accensa divinitus, a temporalibus sese illecebris abstinuerit, et in contemplanda Dei voluntate contenderit. Clangunt tubis sacerdotes, cum fideles eam quam coeperint flagrantiam internae suavitatis, etiam proximis praedicare satagunt. Omne opus servile non fit in tali sabbato, cum ab omni delectatione et contagio peccati, quantum in hac vita potest, mens se placendo Deo immunem servaverit; servile namque opus
Abbreviated transcription (Latin):
loci. A primo die mensis septimi. ceꝑuĩt¬
septimũ mensẽ septiformẽ gr̃e sp̃ualis il¬
lustrationem designare. Unde bene nunc
dicitur. qm a primo die mensis septimi
coepunt offerre holocaustũ dño. qͥa nimi¬
rum abipso exordio diuine inspirationis
necesse est humana conscientia immutetur.
ac neglectis infimis delectationib in ea
quȩ dñi sunt sola cogitanda atq agenda
in ardescat. An non a die prumo mensis
septimi. hoc ÷ a pͥma illustratione gr̃e &
lestis offerebant holocausta uirtutũ dño.
qͥ suꝑueniente in igneis linguis sp̃u scõ.
mox uelut abeo quod fuerant immutati.
nouis ĩ in timi amoris facib ardete. &
omniũ linguis gentiũ magnalia dĩ predi¬
care coepunt. atq adeo sunt huic holo¬
causto dediti. immo ipsi holocaustũ facti.
ut facilius occidi abeis qui contraria
sipiebant. quã a sua intentione possent
retiocari: Unde merito idem mensis se¬
ptimus apud hebteos nouus annꝰ uocatur.
suo nob̃ nomine indicans. quia ꝑ donum

Expanded text:
ensis septimi cseptimum mensem, septiformem gratiae spiritualis illustrationem designare. Unde bene nunc dicitur: Quoniam a primo die mensis septimi coeperunt offerre holocaustum Domino, quia nimirum ab ipso exordio divinae inspirationis, necesse est humana conscientia immutetur, ac neglectis infimis delectationibus, in ea quae Domini sunt, sola cogitanda inardescat. A die primo mensis septimi, hoc est a prima illustratione gratiae coelestis, offerebant holocausta virtutum Domino, qui superveniente in igneis linguis Spiritu sancto, mox velut ab eo quod fuerant immutati, novis jam intimi amoris facibus ardere, et omnium linguis gentium magnalia Dei praedicare coeperunt; atque adeo sunt hoc holocausto dediti, imo ipsi holocaustum factum, ut facilius occidi ab eis, qui contraria sapiebant, quam a sua intentione possent revocari. Unde merito idem mensis septimus apud Hebraeos novus annus vocatur; suo nobis nomine indicans, quia per donum
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ad pulchritudinẽ ꝑueniamꝰ fidei.
qua sc̃ãm trinitatẽ unũ & uerũ dm̃. qua
dispensationẽ dñice incarnationis. qua
unitatẽ scẽ eccłȩ. remissionẽ peccatorum
carius resurrectionẽ confiteam᷑. Unde recte
in hac ciuitate petrus thabitam deuotã
dõ feminã a morte suscitauit. qͥa in hac
ꝑfectione fide & generalit̾ om̃is ecclesia
ꝑ baptisina a morte suscitat᷑ peccatorũ. &
cũ post baptisma denuo mortẽ peccati in¬
currimus. ꝑ candẽ necesse ÷ fidem poeni¬
tendo reuiuiscamꝰ. ac ꝑ reconciliationẽ
sacerdotũ ȩccłe rursus fideliũ etui reddam᷑¬

Expanded text:
deinde ad pulchritudinem perveniamus fidei, deinde ad pulchritudinem perveniamus fidei, qua sanctam Trinitatem, unum et verum Deum, qua dispensationem dominicae incarnationis, qua unitatem sanctae Ecclesiae, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem confitemur. Unde recte in hac civitate Petrus Thabitam, devotam Deo feminam, a morte suscitavit Acfectione fidei, et generaliter omnis Ecclesia per baptisma a morte suscitatur peccatorum; et cum post baptisma denuo mortem peccati incurrimus, per eamdem necesse est fidem poenitendo reviviscamus, ac per reconciliationem sacerdotum Ecclesiae rursus fidelium coetu reddam
Abbreviated transcription (Latin):
tis diuinitus uirtutũ. copia confertur. qͥb
adiuti ad corrigenda prauorũ corda. ac
ꝑceptioni suꝑnorũ bonorũ aptanda suffi¬
ciant. Deferunt uͦ ligna excisa in mare
ñ in illo demergenda. sed ꝑ illud ioppeni
quȩ interpretatur pulchritudo ꝑferenda:
cũ idem doctores auditorib suis ad fidẽ
uocatis tẽptationes mundi sibi occursuras
sed fide suꝑandas prenunciant: ita ut
primo siue uitiorũ seu prauorum homi¬
num feri sint fluctus tolerandi. & sic ad
pulcherrima uirtutũ menia portũq ꝑue¬
niendum. Possumꝰ & ita intelligere ligna
ad ȩdificiũ templi futura ꝑ mare ad ioppen
deferri. ut pͥmũ quidẽ abrenunciemus
diabolo qͥ dictus. ẽ. a ꝓpħa draco rex omniu̾
que sunt in aquis. hoc est impiorũ: quorꝰ
conuersatio ñ in cęlis. sed in amaris est
ꝑturbationib scłi fluctuantis. Abrenun:¬
ciemus om̃ib pompis atq oꝑib eiꝰ ac

Expanded text:
tis divinitus virtutum copia confertur, quibus tis divinitus virtutum copia confertur, quibus adjuti ad corrigenda pravorum corda, ac perceptioni supernorum bonorum aptanda sufficiant. Deferunt vero ligna excisa in mare, non in illo demergenda, sed per illud Joppen, quae interpretatur pulchritudo, perferenda; cum iidem doctores auditoribus suis ad fidem vocatis, tentationes mundi sibi occursuras, sed fide superandas pronuntiant, ita ut primo sive vitiorum, seu pravorum hominum, feri sint fluctus tolerandi, et sic ad pulcherrima virtutum moenia portumque perveniendum. Possumus et ita intelligere, ligna ad aedificium templi futura per mare ad Joppen deferri, ut primum quidem abrenuntiemus diabolo, qui dictus est a propheta draco, rex omnium quae sunt in aquis, hoc est impiorum; quorum conversatio non est in coelis, sed in maris est perturbationibus saeculi fluctuantis. Abrenuntiemus omnibus pompis atque operibus ejus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
& sydoniis tẏriisq cibũ. potũ & oleu̾̃
ut deferant ligna cedrina de libano ad
mare ioppen: cũ eisdem doctorib pri¬
ores sui ut ad p̃dicandũ idonei. eẽ uale¬
ant. sp̃ualia carismata in quib maxima
est caritas emulanda cõmendant. Uel
& zorobabel designari docuimus. eisdem
uerbi sui ministris spͣualia dona partit᷑.
quib intus illustrati fortiores efficiantur
ad debellandũ pͣdicando suꝑborũ iactan¬
tiam. ac sapientiã stultã. Neq opuis habet
doceri. quomͦ cib. potus & oleũ internam
mentis nr̃e refectionẽ significet. qͥ bene
didicit illud psalmiste dño canentis. Para¬
sti in conspectu meo mensã. aduersus eos
qui tribulant me. Impinguasti in oleo
caput meũ. & poculũ tuũ inebrians quã
preclarũ est. Dantur gͦ pecunię latomis &
cementarus. datur lignorũ oesorib cibus:
potus & oleũ ut ad edificandã domũ dñi
materias prȩparent. cũ p̾dicatorib uerita¬

Expanded text:
et Sidoniis Tyriisque cibum, potum, et oleum, et Sidoniis Tyriisque cibum, potum, et oleum, ut deferant ligna cedrina de Libano ad mare Joppen, cum eisdem doctoribus, ut ad praedicandum idonei esse valeant, spiritualia charismata, in quibus maxima est charitas, aemulanda commendant Vel cue simul et Zorobabel designari docuimus, eisdem verbi sui ministris spiritualia dona partitur; quibus intus illustrati, fortiores efficiantur ad debellandam praedicando superborum jactantiam, ac sapientiam stultam. Neque opus habet doceri, quomodo cibus, potus, et oleum internam mentis nostrae refectionem significet, qui bene dicit illud Psalmistae Domino canentis: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me. Impinguasti in oleo caput meum, et poculum tuum inebrians quam praeclarum est . Dantur ergo pecuniae latomis et caementariis, datur lignorum caesoribus cibus, potus, et oleum, ut ad aedificandum domum Domini materias prepararent, cum praedicatoribus verita
Abbreviated transcription (Latin):
lorum sensus retib fidei xp̃o subiciendos
capiunt. ipso dicente. Uenite post mẽ. &
faciã uos fieri piscatores hominũ. Idem
sunt & coangustiati. quia pressurã ha¬
bent in mundo. tã & si confidentes quia
dñs uicerit mundũ. Latomi gͦ & cem̃tarii
lapides & cementũ prȩparantes. sydonii
& tẏrii cedros de libano ad opus templi
deferentes. scõs pͣdicatores insinuant: qui
mentes auditorũ suorꝰ ad societatẽ ęccłȩ
erudiendo instituunt. Dant autẽ prin¬
cipes patrũ iosue uidelicet & zorobabel
ac fr̃s eoru̾ pecunias eisdẽ latomis &
cementariis quo eos promptiores ad ope¬
randum reddant. cũ euangłizantib uer¬
bum hi qui tempore. merito. eruditio¬
ne precessere doctores. xp̃o auctore uel
exempla uirtutũ suarũ ꝓponunt. uel
diuinorũ apicũ paginas largiunt᷑. quoꝵ
exhortationib uel ꝓmissis confortati
in labore celesti minus lassescant. Daxt

Expanded text:
lorum sensus retibus fidei Christo subjiciendos lorum sensus retibus fidei Christo subjiciendos capiunt, ipso dicente: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . Iidem sunt et coangustiati, quia pressuram habent in mundo; tametsi confidentes, quia Dominus vicerit mundum . Latomi ergo et caementarii, lapides et caementum. praeparantes; Sidonii et Tyrii, cedros de Libano ad opus templi deferentes, sanctos praedicatores insinuant, qui mentes auditorum suorum ad societatem Ecclesiae erudiendo instituunt. Dant autem principes patrum, Josue videlicet et Zorobabel, ac fratres eorum, pecunias eisdem latomis et caementariis, quo eos promptiores ad operandum reddant, cum evangelizantibus verbum, hi qui tempore, merito, eruditione praecessere doctores, Christo auctore vel exempla virtutum suarum proponunt, vel divinorum apicum paginas largiuntur, quorum exhortationibus vel promissis confortati, minus in labore coelesti lassescant. Dant
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ. qͦd est uinculũ ꝑfectionis. Sed
& sydonii tyriiq qui cedebant ligna ce¬
drini de libano ad structuram templi.
cosdem sc̃õs p̾dicatoies figurate deminciał
qui homines quondã in gła scłi huuues
sublinos ac ñtios seturi sermonis de i
de statu pris& conuersationis deiciunt
ut salubrit᷑ ꝓstratos. & uelut abhumore
corruptiuo ingentti sensus excoctos abõĩ
uitiorũ tortitudine corrigant. atq ii
ornatũ sitie munimentũ sce ȩccłẽ subli-¬
miter erigant. De quo typice dicitur
in psalmo. qui inscribit᷑ in consũmatione
tabernaculi. Uox dñi confringentis cedros.
Uox quippe dñi confringit cedros. ut
consuminet᷑ tabernaculũ. cũ suꝑna inspi¬
iatione corda suꝑborũ humiliant᷑. ut ns
quoq correctis sc̃ẽ ȩccłȩ numerus ꝑficiat᷑.
Vnde bene sydonii uenatores. tẏrii coan¬
gustiati interpretant᷑. Uenatores quippe st̃
sc̃ĩ prȩdicatores: cũ uagos atq etraticos ma¬

Expanded text:
quod est vinculum perfectionis . Sed et Sidonii Tyriique, qui caedebant ligna cedrina de Libano ad structuram templi, eosdem sanctos praedicatores figurate denuntiant, qui homines quondam in gloria saeculi hujus sublimes ac nitidos, securi sermonis Dei de statu priscae conversationis dejiciunt, ut salubriter prostratos, et velut ab humore corruptivo ingeniti sensus excoctos, ab omni vitiorum tortitudine corrigant, atque in ornatum sive munimentum sanctae Ecclesiae sublimiter erigant. De quo typice dicitur in psalmo qui inscribitur, In consummatione tabernaculi: Vox Domini confringentis cedros . Vox quippe Domini confringit cedros, ut consummetur tabernaculum, cum superna inspiratione corda superborum humiliantur, ut, his quoque correctis, sanctae Ecclesiae numerus perficiatur. Unde bene Sidonii venatores, Tyrii coangustiati interpretantur. Venatores quippe sunt sancti praedicatores, cum vagos atque erraticos ma
Abbreviated transcription (Latin):
famulari letat᷑. De qualib tpse dñs nori
prȩcpiendo sed consiliũ tribuens. si uis in¬
quit ꝑfectus esse: uade. uende que habes.
Q cũ de uxore nͨ ducenda disputaret:
ñ imꝑando sed suadendo ait. qͥ potest caꝑe
capiat. Sed & paulus de his quȩ in sponta¬
neum munus dño obtulerat. głabatur di¬
cens. Nunquid ñ habemꝰ potestatẽ mandu¬
candi & bibendi: Nunquid ñ habemus
potestatẽ sororẽ mulierẽ ctrcunducendi

Expanded text:
famulari laetatur. De qualibus ipse Dominus non famulari laetatur. De qualibus ipse Dominus non praecipiens, sed consilium tribuens: Si vis, inquit, perfectus esse, vade, vende quae habes . Et cum de uxore non ducenda disputaret; non imperando sed suadendo ait: Qui potest capere, capiat . Sed et Paulus de his quae in spontaneum munus Domino obtulerat, gloriabatur dicens: Nunquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? nunquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ est aꝑte dicere. Gauidete iusti in dño.
& uerbo doctrinȩ ꝓximis insonate. mor
ut uos ad faciendũ opus bonũ ab illo. ẽẽ.
respectos consideratis in luce insigni int̾ne
inspirationis eius. ꝑ quã uos a cupiditate
mundi hutus auocari. ac diuinis reb al¬
tius uacare condecet. Bene gͦ dicit᷑. qͥa per¬
asta festiuitate tab̾naculorũ filii transinigra.¬
tionis faciebant holocaustũ iuge tã in la¬
lendis quã in uniuersis solennitatib dr̃u
quȩ erant consetrate. & in om̃ib in quib
tltro offerebat᷑ muntis deo. Quia postquã
animus semel huic mundo ꝑfecte abremn¬
ciauerit: oportet ut totũ se obsequio diume
uoluntatis qđ holo caustũ designare diximꝰ
iugiter impendat. Et hoc faciat tã inchoa¬
tione cuiusq bonȩ actionis. quã in earũ
quȩ dñis prȩcepit deuota executione uir¬
tutum. nec non & in eis quib pia mens
exceptis generalib mandatis sponte drio

Expanded text:
Quod est aperte dicere: Gaudete, justi, in Domino Quod est aperte dicere: Gaudete, justi, in Domino et verbo doctrinae proximis insonante; mox ut vos ad faciendum opus bonum ab illo esse respectos consideratis in luce insigni internae inspirationis; ejus per quam vos a cupiditate mundi hujus avocari, ac divinis rebus altius vacare condecet. Bene ergo dicitur quod, peracta festivitate tabernaculorum, filii transmigrationis faciebant holocaustum juge, tam in Kalendis quam in universis solemnitatibus Domini, quae erant consecratae, et in omnibus in quibus ultro offerebatur munus Deo. Quia postquam animus semel huic mundo perfecte abrenuntiaverit, oportet ut totum se obsequio divinae voluntatis, quod holocaustum designare diximus, jugiter impendant; et hoc faciat tam inchoatione cujusque bonae actionis, quam in earum quas Dominus praecepit devota exsecutione virtutum, nec non et in eis quibus pia mens exceptis generalibus mandatis sponte Domino
Abbreviated transcription (Latin):
iuge dicit. qđ mane offerebat᷑ & uespere.
Kalendas autẽ uocat initia mensium.
id÷ orcũ lunę nascentis. a quo semꝑ hebret
menses incipiebant. ut pote nullos menses
exceptis lunarib habentes. Unde ꝓkalen¬
dis greci melius neomenias. hoc ẽ noui lu¬
nia nuncupant. Si autẽ menses ꝓpter
dies triginta quib implent᷑ plenitudinẽ
designant oꝑum lucis. quando in fide
sc̃e trinitatis decalogi precepta ꝑficimus.
quid exordia mensiũ in quib luna ut
denuo nob̾ lucere queat nuꝑ a sole dicit᷑
accendi. nisi initia designant unuiscuiꝰq
bonȩ oꝑationis. quȩ donante gr̃a condito¬
ris nr̃i quasi solis iusticiȩ pͣsentia ꝑcipimꝰ
Obcuius significantiã diuinę illustratio¬
nis. sine qua nichil boni uł inchoare uił
ꝑficere ualemꝰ: dñs om̃s kalendas hoc est
exordia mensiũ celebtatis uictimarũ ceri¬
moniis obseruari prȩcepit. Unde est illud
psalmistae. Canite in initio mensis tuba.
in die insigni solennitatis utͣe.

Expanded text:
juge dicit, quod mane offerebatur et vespere. Kalendas autem vocat initia mensium, id est, ortum lunae nascentis; a quo semper Hebraei menses incipiebant, ut pote nullos menses, exceptis lunaribus, habentes. Unde pro Kalendis Graeci melius neomenias, hoc est novilunia, nuncupant. Si autem mense, propter dies triginta, quibus implentur, plenitudinem designant operum lucis, quando in fide sanctae Trinitatis decalogi praecepta perficimus; quid exordia mensium in quibus luna, ut denuo nobis lucere queat, nuper a sole dicitur accendi, nisi initia designat uniuscujusque bonae operationis, quae donante gratia Conditoris nostri, quasi Solis justitiae praesentiaignificantiam divinae illustrationis, sine qua nihil boni vel inchoare vel perficere valemus, Dominus omnes Kalendas, hoc est, exordia mensium celebrari, et victimarum caeremonias observari praecepit. Unde est illud Psalmistae: Canite in initio mensis tuba, in die insigni solemnitatis vestrae .
Abbreviated transcription (Latin):
excideris. & age poenitentiã. & prima opa
tua fac. Sin autẽ: uenio tͥ & mouebo can¬
delabrũ tuũ de loco suo. nͥ poenitentiam
egeris. Qui rursũ alteri in fide ꝑstanti
ne caderet suggerens. ecce inqͥt uenio cito.
tene qͦd habes: ut nemo accipiat coronã tiã.¬

Expanded text:
excideris, et age poenitentiam, et prima opera excideris, et age poenitentiam, et prima opera tua fac. Sin autem, venio tibi, et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Qui rursum alteri in fide perstanti, ne caderet, suggerens: Ecce, inquit, venio cito; tene quod habes, ut nemo accipiat coronam tua
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus leuita in babylone natus ciuitatẽ
suã in terrã uideã ueniens ingredit᷑: qͣndo
quis regeneratus in xp̃o reatũ primȩ prȩ¬
uaricationis exuit. ac bene institutus iN
ȩccła semel acceptũ diaconatus gradũ regu¬
lari moderamine custodit. Nam & ille
sicut ꝑ grãm sui redẽptoris quasi de chal¬
dea seruitute lib̾atus est: ita etiã ꝑ execu¬
tionem bonorũ oꝑum in quib predecesso¬
res eiusdẽ gradus conuersati sunt uelut
ad menia ꝓpriȩ ciuitatis ascendit. Qui¬
cunq uͦ filior isrł ita captiui abducti st̃
ut nunquã patriã reuersi. aliis potius
suas ciuitates ac fundos possidendos relui¬
querent: illorũ utiq designant erratus.
qui sic peccando abȩccłã discedunt. ut
nunquã poenitendo resipiscant. sed alus
potius qui digni sunt ꝓmissa sibi piȩinia
ꝑcipienda relinquant. Quorũ uni inimo
untuersitati poenitentiã suadens. dicit ii
apocalypsi dñs. Memor esto itaq unde

Expanded text:
Rursus Levita in Babylone natus, civitatem Rursus Levita in Babylone natus, civitatem suam in terram Judaeam veniens ingreditur, quando quis regeneratus in Christo, reatum primae praevaricationis exuit, ac bene institutus in Ecclesia, semel acceptum diaconatus gradum, regulari moderamine custodit. Nam et ille sicut per gratiam sui Redemptoris, quasi de Chaldaea servitute liberatus est, ita etiam per exsecutionem bonorum operum, in quibus praedecessores ejusdem gradus conversati sunt, velut ad moenia propriae civitatis ascendit. Quicunque vero filiorum Israel ita captivi abducti sunt, ut nunquam patriam reversi, aliis potius suas civitates ac fundos possidendos relinquerent; illorum utique designant erratus, qui sic peccando ab Ecclesia discedunt, ut nunquam poenitendo resipiscant; sed aliis potius qui digni sunt, promissa sibi praemia percipienda relinquunt; quorum uni, imo universitati poenitentiam suadens, dicit in Apocalypsi Dominus: Memor esto itaque unde