comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hanc legem offendens. OS
neq in eruditus existens
sacroꝵ doginatũ. ad episco¬
patum accedat. Prius autẽ
aut mouasticã uitã ꝓfessus
aut inclero constitutus. nõ
minus mensib sex uxori
tñ non coherens. ¶ Decet̾o
autẽ nulli ꝑmittimꝰ aposi¬
tione legis uxorem h̾nti: talẽ
imponi ordinationẽ. ¶Sic̃
bonam grãm uł głam ĩ eo
qui ordinandus ẽ q̃rimus.
ita eciam ineo calũpniam
qui frustra accusauit puni¬
mꝰ. Si autẽ aliquis dicat
conscrũ se ẽẽ alicuiꝰ illicitoꝵ
ei. non pͥus mereat᷑ ep̃i ordi¬
nationẽ. quã querele exami¬
natio fiat. ꝙ undiq in nox¬
ius appareat. Qd̃ si post huiꝰ¬
modi contradictionẽ ñ ꝑas¬
sus is qui ordinẽ facit legit¬
timã examinationẽ imponi
cause currat ad ordinationẽ.
sciat quod ab eo fit ꝓnichilo
eẽ. s is qui contra legem fit:
cadat sac̾docio. ꝙ qui sine
ꝓbatione ordinationẽ im¬
ponit: ꝙ ipse similiter sede

Expanded text:
hanc legem offendens. Sed hanc legem offendens. Sed neque ineruditus existens sacrorum dogmatum, ad episcopatum accedat. Prius autem aut monasticam vitam professus, aut in clero constitutus, non minus mensibus sex, uxori tamen non cohaerens. De caetero autem nulli permittimus a positione legis uxorem habenti, talem imponi ordinationem. Sicut bonam gratiam, vel gloriam in eo, qui ordinandus est, quaerimus; ita etiam in eo calumniam, qui frustra accusavit, punimus. Si autem aliquis dicat conscium se esse alicujus illicitorum ei, non prius mereatur episcopi ordinationem, quam querelae examinatio fiat, et undique innoxius appareat. Quod si post hujusmodi contradictionem, non passus is qui ordinem facit, legitimam examinationem imponi causae, currat ad ordinationem, sciat quod ab eo fit, pro nihilo esse, sed is qui contra legem fit cadat sacerdotio, et qui sine probatione ordinationem imponit, et ipse similiter cadat
Abbreviated transcription (Latin):
si rei pͥncipiũ fiat decens: ꝙ
amabile deo. hoc autẽ futurũ
eẽ credimus. si sacrarũ regłarũ
obseruacio custodiat᷑. ꝙͣ iusti.
landati. adorandi. inspectores.
q ministri uerbi dei tradidert̃
q explanauerunt. Sancimus
gͥ sacras ꝑ omĩa sequentes regu¬
las dum quispiam sequenti
omni tempore ad ordinatio¬
nẽ episcopatus ꝑ ducit. consi¬
clerari pͥus eiꝰ uitam scdm sa¬
crum apłm. si honesta. sun¬
culpabilis. ꝙ undiq irep̃ben¬
sibilis sit. ꝙ inbonis testimo¬
nuĩ habeat ꝙ sac̾dotem de¬
cens. ꝙ neq ex officiali aut
ex curiali ueniat fortuna.
Nꝰ t̾eq exhidiota mox dericꝰ.
deinde paruũ aliquid p̃teri¬
ens: ep̃s appareat. aut iu̾r¬
ginitate degens apͥncipio.
aut uxorem si quidem ha¬
bens ex uirgintate ad eum
uenientẽ. neq filios odibiles.
alioquin: qui preter ħ ali¬
quid agit. ꝙ ipse cadat sa¬
c̃ddocio:. ꝙ qui eum ordinat
extra episcopatũ sectabitur.

Expanded text:
si rei principium fiat decens, et si rei principium fiat decens, et amabile Deo. Hoc autem futurum esse credimus, si sacrarum regularum observatio custodiatur, quam justi, laudati, adorandi inspectores, et ministri verbi Dei tradideruntet explanaverunt. Sancimus igitur sanctas per omnia sequentes regulas, dum quispiam sequenti omni tempore, ad ordinationem episcopatus perducitur, considerari prius ejus vitam secundum sacrum Apostolum, si honesta, si inculpabilis, et undique irreprehensibilis sit, et in bonis testimonium habeat, et sacerdotem decens, et neque ex officiali, aut ex curiali veniat fortuna. Neque ex idiota mox clericus, deinde parvum aliquid praeteriens episcopus appareat, sed aut in virginitate degens a principio, aut uxorem siquidem habens, ex virginitate ad eum venientem, neque filios odibiles. Alioquin qui praeter haec aliquid agit, et ipse cadat sacerdotio, et qui eum ordinat extra episcopatum sectabitur
Abbreviated transcription (Latin):
it gͦ imꝑator iustinia¬
nus. Maxima in omib¬
sunt dona dei asuꝑna colla¬
ta clementia sac̾docium ꝙ im¬
ꝑium. illud qͥdem diuinis
ministrãs. hoc autem huma¬
nis p̃sidens. ac diligentiam
exhibens. ex uno eodemq
pͥncipio utraq ꝓcedentia hu¬
manã exhornant uitam. Ideo q
nicħ sic erit stuchiosũ imꝑato¬
rib ficut sac̾dotum honestas.
cum utiq ꝓ illis ipsi semꝑ dõ
suplicent. Nam si hoc qͥdem
inculpabile sit undiq ꝙ ap̃
deum fictucia erit plenũ im¬
ꝑium autẽ recte & competent̾
exhornet traditam sͥ rem pub¬
licam: erit consonantia q̃dam
bona omne quicqͥd utile: hu¬
mano conferens gem̃. Nos igit᷑
maximã habemus sollicitudi¬
nẽ cͥca uera dei doginata.ꝙ cir¬
ea sacdotum honestatẽ. ꝙͣ illis
optinentib credimus qr ꝑ ea
maxima nobis dona. dabunt᷑
adeo & ea que sunt firma ha¬
bebuis ꝙ q̃ nondum uene¬
runt ad quiremꝰ. Sene autẽ
uniu̾sa gerunt᷑ ꝙ cõpetenter.

Expanded text:
it ergo imperator Justinianus: « Maxima sunt in omnibus dona Dei de superna collata clementia, sacerdotium et imperium: illud quidem divinis ministrans, hoc autem humanis praesidens, ac diligentiam exhibens: ex uno eodemque principio utraque procedentia, humanam exornant vitam. Ideoque nihil sic erit studiosum imperatoribus, sicut sacerdotum honestas, cum utique pro illis ipsi semper Deo supplicent. Nam si hoc quidem inculpabile sit, undique et apud Deum fiducia erit plenum. Imperium autem recte et competenter exornet traditam sibi rempublicam, erit consonantia quaedam bona, omne quidquid utile est, humano conferens generi. Nos igitur maximam habemus sollicitudinem circa vera Dei dogmata, et circa sacerdotum honestatem, quam illis obtinentibus credimus, quia per ea maxima nobis dona dabuntur a Deo, et ea quae sunt, firma habebimus, et quae nondum venerunt, acquiremus. Bene autem universa geruntur et competenter,
Abbreviated transcription (Latin):
assistere. ħ nature formula ser¬
uanda ẽ. Constat enim qi a con¬
uictu mores formant᷑: qͥ tangit
picem in quinat᷑ ab eauuaq
contacta liuorem ducit abuua.
Nec domi illorum iusticiã eẽ
credas aut u̾itatem aut pie¬
tatẽ: apud quos uides omĩa ẽẽ
uenalia. xp̃c ip̃e exclusus ẽ.
ꝙ si pulsat ad hostium ñ aꝑit᷑
ei. fugrnt ꝙ fugant grãm. qui
omĩa ad p̃cium.: ꝙ gratis faciunt
ncħ. Si p̃ces porrigende sunt.
si causa examinanda. si executi¬
oni mandanda sentencia. si con¬
ficienda caucio: omĩa nũmus
agit. u̾itas ceca ẽ: sietas manca.
dũ qͣntũ quisq sua mĩmorũ
seruat inarca: tantũ habet
ꝙ fidei. Contempn̾e fulmina
pauper creditur atq deos. diis
ignocentib ipsis. Qui corru¬
ptior morib ꝙ corrũpentior¬

Expanded text:
ula servanda est. Constat enim quia a convictu mores formantur. Qui tangit picem inquinabitur ab ea , Uvaque contacta livorem ducit ab uva. Nec domi illorum justitiam esse credas, aut veritatem, aut pietatem, apud quos vides omnia esse venalia. Christus ipse exclusus est, et si pulsat ad ostium, non aperitur ei, fugiunt et fugant gratiam, qui omnia ad pretium, et gratis faciunt nihil. Si preces porrigendae sunt, si causa examinanda, si exsecutioni mandanda sententia, si conficienda cautio, omnia nummus agit, veritas caeca est, pietas manca, dum Quantum quisque sua nummorum servat in arca, Tantum habet et fidei. Contemnere fulmina pauper Creditur atque deos, diis ignoscentibus ipsis. Qui corruptior moribus, et corrumpentior
Abbreviated transcription (Latin):
tissima famulatur: Digna si qui¬
dem uox est. ut ait inꝑator. maies¬
tate regnantis se legib alligatum
pͥncipem ꝓfiteri. Qina de iuris
auctoritate pͥncipis pendet aue¬
toritas. & re uera maiusimꝑio
ẽ. submit̾e legib pͥncipatum.
ut nicħ sͥ pͥnceps licere opinet᷑
qd̾ aiisticie equitate discordet.
ec ineo sͥ pͥncipes
detrahi arbitrentur: nisi
insticiesue statuta p̃ferenda cre
ut iuris ꝑiti asserunt rerum
conuenientia ẽ. que cuncta coe¬
qui ꝑarat ratione. ꝙ in parib
reb paria uira desid̾at. In om̃s
equabilis tribuens unicinq qd̾
suũ ẽ. lex uero eus interpres
ẽ ut pote cui equitatis ꝙ iusticie
uoluntas in notuit. Uñ ꝙ eam
onsiũ rerum diuinarũ ꝙ hu¬
manaruĩ compotẽ eẽ crisippus
asseruit. Ideoq prestare om̃ib
bonis ꝙ malis. ꝙ tam rerum
qͣm hominũ pͥncipem ꝙ aucẽ
eẽ. Cui papinianus uir qͥdem
iuiris exꝑientissimꝰ. ꝙ demoste¬
nes orator p̃potensi uidentur

Expanded text:
tissima famulatur? « Digna siquidem vox est, ut ait imperator, majestate regnantis, se legibus alligatum principem profiteri. » Quia de juris auctoritate principis pendet auctoritas; et revera majus imperio est, submittere legibus principatum; ut nihil sibi princeps licere opinetur, quod a justitiae aequitate discordet.ec in eo sibi principes detrahi arbitrentur, nisi justitiae suae statuta praeferenda credut jurisperiti asserunt, rerum convenientia est, quae cuncta coaequiparat ratione, et in paribus rebus paria jura desiderat, in omnes aequabilis, tribuens unicuique quod suum est. Lex vero ejus interpres est, utpote cui aequitatis et justitiae voluntas innotuit. Unde et eam omnium rerum, divinarum et humanarum, compotem esse Chrysippus asseruit: ideoque praestare omnibus bonis et malis, et tam rerum quam hominum, principem et ducem esse. Cui Papinianus, vir quidem juris experientissimus, et Demosthenes, orator praepotens, videntur
Abbreviated transcription (Latin):
e his qͥ impudentiꝰ irruunt sine
dissimulatione abitionis. qͦs neq ratio
nec auctoritas repͥmere pot̾.¬
De legib scłariũ pͥncipũ qͥb curiales
⁊ officiales arcent᷑ ab honorib eccł̃iasti¬
cis. ⁊ qͥb exemplis dathanite ⁊ abitt¬
nite nitant᷑ obtin̾e.¬

Expanded text:
e his qui impudentius irruunt, sine dissimulatione ambitionis, quos neque ratio, nec auctoritas reprimere potDe legibus saecularium principum, quibus curiales et officiales arcentur ab honoribus ecclesiasticis: et quibus exemplis Dathanitae et Abironitae nitantur obtine
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cartu. sienses dũ mod̾atiois
habens auariciã cohibent. ⁊ magni
montis noua religio dũ oĩa mundana
ꝯtẽpnẽs ⁊ de crastino ñ cogitas repellit
omĩa. auaritiã excludit: ab hipocri¬
tarũ nota ⁊ noĩe longiꝰ abst᷑. & qui
sint scłares aut religiosi. ⁊ q̃ regła
pocriseos.

Expanded text:
Quod Carthusienses, dum moderationis habenis avaritiam cohibent, et Magni Montis nova religio, dum omnia mundana contemnens, et de crastino non cogitans repellit omnia, avaritiam excludit, ab hypocritarum nota et nomine longius absunt: et qui sunt saeculares aut religiosi: et quae regpocriseos.
Abbreviated transcription (Latin):
ma au̾sõmũ. aũ oracłmaũ uisio est.
Porroinsomnia ex ebriet a¬
te ł crapła. aut uariis passiom¬
b corporis. affectuumq tumul¬
tib. ꝙ reliquiis cogitationum
freq̃ntissime oriunt᷑. Nñ ꝙ ma¬
le sanis amantiũ mentib ĩsom¬
nia numqͣm desunt qd̾ pruden¬
ter innuit maro. Anna soror q̃
me suspensam insomna t̾rent:
Multa uiri uirtus animo. mul¬
tusq recursat gentis honos. he¬
rent infixi inpectore uultus.
Nerbaq nec placidam menbris
dat cura quietẽ. hec qͦ dolentiũ.
aut gaudentiũ. aut quos timo¬
ris uexat angustia. aut imimo¬
derate cupidinis ardor accendit.
non p̃tereuut passionem. fan¬
tasma: c̃rertim ignote uident᷑
spes. qualitate uł qntitate aut
partium mͦ ł num̾o anatura
discrepantes. ut si forte nec pes
nec caput uni recdda t᷑ forme:¬

Expanded text:
ma, aut somnium, aut oraculum, aut visio est. ma, aut somnium, aut oraculum, aut visio est. Porro insomnia ex ebrietate, vel crapula, aut variis passionibus corporis affectuumque tumultibus, et reliquiis cogitationum frequentissime oriuntur. Unde et male sanis amantium mentibus insomnia nunquam desunt. Quod prudenter innuit Maro: Anna soror, quae me suspensam insomnia terrent? Multa viri virtus animo, multusque recursat Gentis honos, haerent infixi pectore vultus, Verbaque, nec placidam membris dat cura quietem. Haec quoque dolentium aut gaudentium, aut quos timoris vexat angustia, aut immoderatae cupidinis ardor accendit, non praetereunt passionem. Phantasma, cum rerum ignotae videntur species, qualitate vel quantitate, aut partium modo vel numero a natura discrepantes, ut si forte « nec pes nec caput uni reddatur form
Abbreviated transcription (Latin):
animo cuiꝰcũq rei sp̃e median¬
te aut cit᷑ medii difficultatẽ. uerũ
falsum ue freq̃nter ingerunt.
Signa ꝙ enim int̾cdum uera in¬
t̾dum falsa sunt. Quis nescit
sommoꝵ uarias ẽẽ significati¬
ones quas ꝙ usus approbat. ꝙ
maioꝵ confirmat auctoritas:
In eis utiq qm̃ somnꝰ est. am¬
males uirtutes scł sensus qui
dicunt᷑ corꝑis ꝙ st̃ amine quies¬
cunt s naturales intendunt᷑.
Contingit interim ut animꝰ
corꝑis excicio releuatus in se ip̃m
guras ꝙ eniginata nc̃ inmedia¬
ta facie licentiꝰ contẽplet᷑. Qd̾
ꝙ illum non latunit. qͥ somnri
de pingens portas alt̾am ebur¬
neam alt̾am corneam fuixit.
Cũ & cormi sit ꝑuium uisur.
qui non freq̃nter errat. ꝙ ebur
nature densioris ꝙ usq ad extre¬
mã tenuitatẽ rasum: nullo
iusus acumine penetret᷑. hoc
qͥdem dentib illud ocłis u̾ioribꝰ
similius ẽ. hinc u̾a somnia. hinc
falsa ad celum mittunt in sõma¬

Expanded text:
animo cujuscunque rei specie mediananimo cujuscunque rei specie mediante, aut citra medii difficultatem, verum falsumve frequenter ingerunt. Signa etenim interdum vera, interdum falsa sunt. Quis nescit somniorum varias esse significationes, quas et usus approbat, et majorum confirmat auctoritas? In eis utique quoniam somnus est, animales virtutes, scilicet sensus, qui dicuntur corporis et sunt animae, quiescunt; sed naturales intenduntur. Contingit interim ut animus corporis exercitio relevatus, in se ipsum figuras et aenigmata, nunc immediata facie licentius contempletur. Quod et illum non latuit, qui somni depingens portas, alteram eburneam, alteram corneam finxit. Cum et cornu sit pervium visui, qui non frequenter errat, et ebur naturae densioris, et usque ad extremam tenuitatem rasum, nullo visus acumine penetretur. Hoc quidem dentibus, illud oculis verioribus similius est. Hinc vera somnia, hinc falsa, ad coelum mittunt insom
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am qͣndoq p̃munit. Come¬
ta siqͥdem apparente credunt᷑
inminere comitia. An ignoras¬
terris mutantẽ regna cometẽ:
Italie qͦ ĩminente excidio. que
signa contig̾int: nõ nescit quis¬
qͥs aliqͣtemis rerũ publicarũ
hostorias attigit. historicorum
uolumina que de rebꝰ memora¬
bilib scribuntur: ꝓdigiis plena
sunt & ostentis. Demq sub he¬
lia ꝙ heliseo multa fidei & uir¬
tutis signa p̃cessisse non ambi¬
gis. Himuite quoq signorum
indiciis penitentiam eg̾unt in
p̃dicatione ione. Infidelitas nãq
signorum argum̃tis erigit᷑. ꝙ
fides tenera eisdem roboratur.
Nñ illud. qd̾ signum ostendis
nobis: Et Iudei signa querunt.
greci sapientiam.
CtH.capⁿ. Quid signũ et
ic uͦ intelligunt᷑ signa:
q̃cumq quouis indicio
diuinam homini innuunt
uoluntatẽ. Signũ siquidẽ est
quod se ip̃m sensui ꝙ p̃ter se ali¬
quid animo ostendit. Quedam
tũ signa st̃ que nulli corꝑalium
sensuum aliqͥd ostendunt. s

Expanded text:
ram quandoque praemunit. Cometa siquidem apparente, creduntur imminere comitia. An ignorasterris mutantem regna cometem? Italiae quoque imminente excidio, quae signa contigerint, non nescit quisquis aliquatenus rerum publicarum historias attigit. Historicorum volumina, quae de rebus memorabilibus scribuntur, prodigiis plena sunt et ostentis. Denique sub Elia et Eliseo multa fidei et virtutis signa praecessisse non ambigis. Ninivitae quoque signorum indiciis, poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae. Infidelitas namque signorum argumentis exigitur, et fides tenera eisdem roboratur. Unde illud: Quod signum ostendis nobis? Et: Judaei signa quaerunt, Graeci sapientiam . CAP. XIV. Quid signum, etic vero intelliguntur signa, que quovis indicio divinam homini innuunt voluntatem. Signum siquidem est, quod se ipsum sensui, et praeter se aliquid animo ostendit. Quaedam tamen signa sunt, quae nulli corporalium sensuum aliquid ostendunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
23. capͫ. e carturienses dũ moderatõis habenie auariciam cohibent
et magin montis noua Religio dũ oĩa mũdana ꝯtempnend̃ et de
crastino non cogitans repellit oĩa auariciam excludit ab ꝓpoc̾taꝵ
nota et noĩe longiꝰ ab sũt et quid sunit sclãres aut Religiosi et quo
Regula actiuoꝵ / et que ociosoꝵ/ et quis sit finiẽ ꝓpotriseos

Expanded text:
. Quod Carthusienses, dum moderationis habenis avaritiam cohibent, et Magni Montis nova religio, dum omnia mundana contemnens, et de crastino non cogitans repellit omnia, avaritiam excludit, ab hypocritarum nota et nomine longius absunt: et qui sunt saeculares aut religiosi: et quae regalia activorum, et quae otiosorum: et quis sit finis hypocriseos
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ autẽ nom̃ ꝙ no¬
tam cautissime ꝙ fidelissi¬
me declinant cartuas ien¬
ses ꝙ magni montis noua
ꝓfessio. in antiq nͥtutis cul¬
mine saluatore p̃mo solida¬
ta. Siqͥdem cartuat ienses
cupiditati sue inimo neces¬
sitati lunites p̃fixerunt. ꝙ
mod̾ationis habenͥs omnẽ
hunt.: ne sub obtentu illius
quippiam auaricia molia¬
tur. Magni ꝓculdubio uri
ꝙ inter pͣcipuos num̾andi.
cum ñ mͦ ꝓfessiones s iam
senescente mundo in tanta
multitudine labentium
scłoꝵ pauci ꝓcesserint hoĩes:
qui sacietatis sͥ aliquos p̃scͥp¬
seruit t̾minos. Necesse ⁊ sẽꝑ
deesse aliqͥd curte rei. ꝙ ipse
hiatus desicłii aliquid ult̾ius
uigiter affectantis imꝑfecti¬
onis signũ ẽ. Signũ dico. de¬
fectum pocus dixerim: con¬
scientie manifestũ. Quodã¬

Expanded text:
tarum autem nomen et notam cautissime et fidelissime declinant Carthusienses, et Magni Montis nova professio, in antiquae virtutis culmine, Salvatore praevio, solidata. Siquidem Carthusienses, cupiditati suae, imo necessitati, limites praefixerunt, et moderationis habenis omnem hunt, ne sub obtentu illius quidpiam avaritia moliatur. Magni procul dubio viri, et inter praecipuos numerandi, cum non modo professiones, sed jam senescente mundo, in tanta multitudine labentium saeculorum, pauci processerint homines, qui satistatis sibi aliquos praescripserint terminos. Necesse est semper deesse aliquid curtae rei, et ipse hiatus desiderii aliquid ulterius jugiter affectantis, imperfectionis signum est. Signum dico, defectum potius dixerim conscientiae manifestum. Quoda
Abbreviated transcription (Latin):
p̃udet unde ualeat sacia¬
ri qͦdom ꝙ si neminẽ ł ad mo¬
dum paucos gentiliũ asse¬
cutos credamꝰ. huic tñ nõ¬
nullos institisse ꝓposito cer¬
tum habeo cum ꝙ eticus
dicat. c̾tum uoto pete finẽ.
sine quo ininfinitũ aĩmi
humani conatꝰ ꝓtenditur.:
ꝙ in id qd̾ omĩo neq̃at ap̃¬
hendi. Porro magni mon¬
tis incole uitã p̃arduam

Expanded text:
det unde valeat satiari: quod etsi neminem vel admodum paucos gentilium assecutos credam, huic tamen nonnullos institisse proposito, certum habeo, cum et ethnicus dicat: « Certum voto pete finem, » sine quo in infinitum animi humani conatus protenditur, et in id quod omnino nequeat apprehendi. Porro Magni Montis incolae vitam praearduam
Abbreviated transcription (Latin):
le saclegium ꝑagendum.
Quid retinuit᷑ creatori qͥ m̃tẽ.
linguam. corpus. demonibꝰ
obtulit: An non u̾itati fecit
inuiriam. qui integritatem
enis intanta corruptione que¬
siuit: Plane nemo intalibus
ꝑ ignorantiã excusat᷑. Omneᷤ
enim incõmune sciunt. aut
scire debent. hanc ignominiã
sidr anathematis obꝓbrio con¬
cdemnatã. Non utiqͣ hic sacra¬
mento miles excipitur. pupil¬
lus etate. mulier infirmitate
sexus. rusticus mun̾e agͥcultu¬
re qua publice utilitati innui¬
gilat. Licet enĩ indispendiis
rerũ subueniat᷑ eiꝰ ꝑ ignorantiã
niris. insubu̾sione ficłi nullũ
ab ignorantia remedium ẽ:
obtinente eo ut qui ignorat
ignoret᷑. & insipiens inculpa
erudiat᷑ inpena. ꝙ sapienter
pumetur: qͥ noluit intellig̾e
ut bene ageret. Quis enimñ
potuit discere. ut sine labore a
tanto labore cessaret. dum illud
laboriose ad disceret: ut labori¬
ose ꝙ pestilenter erraret: Non
p̃ infide sine labore quiescere.

Expanded text:
le sacrilegium peragendum. Quid retinuit Creatori, qui mentem, linguam, corpus, daemonibus obtulit? Annon veritati fecit injuriam, qui integritatem ejus in tanta corruptione quaesivit? Plane nemo in talibus per ignorantiam excusatur. Omnes enim in commune sciunt, aut scire debent, hanc ignominiam fidei anathematis opprobrio condemnatam. Non utique hic sacramento miles excipitur, pusillus aetate, mulier infirmitate sexus, rusticus munere agriculturae, qua publicae utilitati invigilat. Licet enim in dispendiis rerum, subveniatur eis per ignorantiam juris, in subversione tamen fidei nullum ab ignorantia remedium est: obtinente eo ut qui ignorat ignoretur, et insipiens in culpa, erudiatur in poena, et sapienter puniatur, qui noluit intelligere ut bene ageret. Quis enim potuit discere, ut sine labore a tanto labore cessaret, dum illud laboriose addisceret ut laboriose et pestilenter erraret? Non potest in fide sine labore quiescere,
Abbreviated transcription (Latin):
agitur: qͥ non ab hoc fortune lu¬
do tͣnferunt᷑ eiciendi intenebͣs
ext̾iores. ubi erit fletus & stridor
dentium: ꝙ qͥ ab aqͥs muium qͣs
sanctus iob comemorat ad calo¬
remnumiiumminime tͣnseunt.
B̾ene cũ ilł agitur qͥ suos expec¬
tant elisios quos p̃sentia sua ius¬
ticie soluerus illustrat. S quid
ẽ. qd̾ elisios campos amutabiliũ
rerũ septis uerbis excludo: Certe
ꝓparte inclusi ft̃. patentes in la¬
titudine bonarũ m̃tiumqͥb
apatre luminũ datum ẽ. ut in¬
noticia ꝙ amore boni. toto sui
agitatu u̾sãntur. Unde ethicus
inquieto extra se meptam beati¬
tudinẽ inquirenti. qd̃ queris
ubiq⁊ Est ulubris animus si te
non deficit equus.

Expanded text:
agitur, qui non ab hoc fortunae luagitur, qui non ab hoc fortunae ludo transferuntur, ejiciendi in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium , et qui ab aquis nivium, quas sanctus Job commemorat , ad calorem nimium minime transeunt. Bene cum illis agitur, qui suos exspectant Elysios, quos praesentia sua justitiae sol verus illustrat. Sed quid est, quod Elysios campos a mutabilium rerum septis verbis excludo? Certe pro parte inclusi sunt, patentes in latitudine bonarum mentium; quibus a Patre luminum datum est, ut innotitia et amore boni, toto sui agitatu versentur. Unde ethicus inquieto extra se ineptam beatitudinem inquirenti: Quod quaeris ubique est, Est Ulubris, animus si te non deficit aequus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ecce statim omĩa uanitas.
eo qd̾ omĩa que asolido u̾itatis
statu recedunt. uanitati que
nrãm comecliã deceat: subiec¬
tasunt. Uanitati enĩ subi ecta
ẽ. creatura non uolens. licet
autẽ nouem orbibus fiue glo¬
bis pocius sedium nr̃arum
habitatio tota claudat᷑. om̃ib¬
tũ qñq egrediendum ẽ. om̃s¬
q caron ille mexorabilis uetꝰ¬
ta sui temꝑiꝰ naue traiciet.
Om̃ib qͦ succedent alii ꝙ sic tͣnsi¬
ens homo manet insp̃e. quẽ ad¬
modum aqua p̃tereunte. notꝰ
amnis manet influmine. Ubi
st̾ inquit uiri potentes. ab ini¬
cio scientes bellum. aut qͥ ĩ auibꝰ
celiludunt. ꝙ thesaurirant sibi
aurũ inquo confidunt hoĩes.
iugentes agrum agro. domũ
domui usq ad terminos locu&s
non ẽ. finis possessionis eoꝵ. Sta¬
timq subiecit. qd̾ usu ꝙ assidui¬
tate iam om̃ib ꝑsuasumẽ. hi
ad inferos descenderunt. ꝙ alii
in locum illoꝵ successerunt.
uerumtñ bene cũ egredientib

Expanded text:
et ecce statim omnia vanitas , et ecce statim omnia vanitas , eo quod omnia, quae a solido veritatis statu recenant, vanitati, quae nostram comoediam deceat, subjecta sunt. Vanitati enim subjecta est creatura non volens. Licet enim novem orbibus, sive globis potius sedium nostrarum habitatio tota claudatur, omnibque egrediendum est, omnesque Charon ille inexorabilis vetusta sui temporis nave trajiciet. Omnibus quoque succedent alii, et sic transiens homo manet in specie, quemadmodum aqua praetereunte, notus amnis manet in flumine. Ubi sunt, inquit, viri potentes, ab initio scientes bellum, aut qui in avibus coeli ludunt, et thesaurizant sibi aurum, in quo confidunt homines, jungentes agrum agro, domum domui, usque ad terminos loci, et non est finis possessionis eorum . Statimque subjecit, quod usu et assiduitate jam omnibus persuasum est: Hi ad inferos descenderunt, et alii in locum illorum successerunt . Verumtamen bene cum egredientibus
Abbreviated transcription (Latin):
modemꝰ auditũ:. rerum om¬
niuĩ tragicus finis ẽ: aut si
nom̃ comeclie gratiosius ÷ ñ
duco contentionis funem.
dũ constet inter nos qd fere
totus mundus iuxta petronũ
exerceat. histrionẽ. Qd̾ & qui¬
dam temꝑis nr̃i scriptor egre¬
gius infideliũ tñ uerbis ele¬
ganter exp̃ssit. Ridicłos ho¬
minũ uersat sors ceca labores.
secula nr̃a iocus: ludibriumq
deis: huiis itaq tam ĩ mense.
tam mirabilis ꝙ inenarrabił
tragedie ł comedie teatrum
quo ꝑagi po̾sit. eimirabiliter
coequatur. Tanta ẽ area eius.
qͣntus ꝙ orbis. Difficillimũ ẽ
ut qͥsquam ad mittatur ex¬
clusus ł emiitat᷑ inclusus. dũ
carnis gerit luteum indum̃¬
tũ.Cam quippe tanta subtili¬
tate necesse ẽ exii. ut ꝑforamen
acus possit sine omi attriciõe
transiri. Alioquin: integer ne¬
mo egreditur. forte ideo quia
capacem hanc aream stix noui¬
es interfusa cohercet. Uidi in¬
quit eccłastes cuncta sub sole.

Expanded text:
modemus auditum, rerum ommodemus auditum, rerum omnium tragicus finis est. Aut si nomen comoediae gratiosius est, non duco contentionis funem, dum constet inter nos, quod fere totus mundus, juxta Petronium, exerceat histrionem. Quod et quidam temporis nostri scriptor egregius, infidelium tamen verbis, eleganter expressit: Ridiculos hominum versat sors caeca labores, Saecula nostra jocus, ludibriumque deis. Hujus itaque tam immensae, tam mirabilis et inenarrabilis tragoediae vel comoediae theatrum, quo peragi possit, ei mirabiliter coaequatur. Tanta est area ejus, quantus et orbis. Difficillimum est ut quisquam admittatur exclusus, vel emittatur inclusus, dum carnis gerit luteum indumentum. Eam quippe tanta subtilitate necesse est exui, ut per foramen acus possit sine omni attritione transiri. Alioquin integer nemo egreditur; forte ideo, quia capacem hanc aream « Styx novies interfusa coercet. » Vidi, inquit Ecclesiastes, cuncta sub sole,
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm doctrinam scripta sunt.
ut ꝑ patientiam ꝙ consolatio¬
nẽ scripturar̃ spem habeamus.
Dum enĩ pax abest filiis adam
qui adlaborem nati sunt. pa¬
rati ad flagella concepti inꝑec¬
catis ecliti in labore. ñ tam eun¬
tes quã currentes ad mortẽ qua
nicħ tristuis ẽ: necessaria ẽ pa¬
tientia. uitił consolatio. que de
oleo leticie iconscientia & de
minensitate clementie dei p̃¬
destinatos ad uitã spe fut᷑oꝵ
fouet ꝙ roborat. O custos homi¬
nũ inquit beatus iob huma¬
in genis calamitates inse expͥ¬
mens. quare posuisti me contͣ¬
rium t. ꝙ factꝰ sũ mͥmet ipsi gra¬
uis: Nemo siqͥdem est qui exi¬
gentib culpis inse ip̃o nõ ĩue¬
nat causas mat̾iamq doloris.
cum ip̃ius philosophie testimo¬
mo unicuiq contingat ad eẽ
qd̾ nollet. uł ab eẽ qd̾ uellet.
Unde & fidelis anima cui ue¬
re beatitudinis gaudia diffe¬
runtur: cũ inferiori irrigno:
irriguum suꝑus petit. Ut gͦ
gentiliũ figmentis pium accõ¬

Expanded text:
ram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus . Dum enim pax abest filiis Adam, qui ad laborem nati sunt, parati ad flagella concepti in peccatis, editi in labore, non tam euntes quam currentes ad mortem, qua nihil tristius est, necessaria est patientia, utilis consolatio, quae de oleo laetitiae in conscientia et de immensitate clementiae Dei, praedestinatos ad vitam, spe futurorum fovet et roborat. O custos hominum, inquit beatus Job, humani generis calamitates in se exprimens, quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Nemo siquidem est qui, exigentibus culpis, in se ipso non inveniat causas materiamque doloris, cum ipsius philosophiae testimonio, unicuique contingat adesse, quod nollet, vel abesse, quod vellet. Unde et fidelis anima, cui verae beatitudinis gaudia differuntur, cum inferiori irriguo, irriguum superius petit. Ut ergo gentilium figmentis pium accom
Abbreviated transcription (Latin):
Sforte e ꝓpħe tendit oracłian
eos quos nondum terra abso¬
buit. doceat iugiter militar
slam qͥ captui uicioꝵ inpusi
trahunt᷑ ad penam sicut bos
immolandus ad uictimam.
ab euntes pꝰ concupiscentias
suas. ꝙ si corpore uideant᷑ mba¬
bitare suꝑficiem terre: uiuitĩ
absorti st̃. & descendunt inm¬

Expanded text:
forte eo prophetae rendit oracutum, ut eos quos nondum terra absorbuit, doceat jugiter militare. Nam qui captivi vitiorum impulsu trahuntur ad poenam, sicut bos immolandus ad victimam, abeuntes post concupiscentias suas, etsi corpore videantur inhabitare superficiem terrae, vivi tamen absorpti s
Abbreviated transcription (Latin):
sus appellatione claudunt᷑. hcet
eq disponentis ratione p̃uisa
fint: sicut ea que lege nature
necessitatis nexib uidentur
artata. Proinde& hec ipsa
contingentia pͥmeue omĩum
cause sic ẽẽ constat ad nexa: ut
ad eam omĩa referantur & ꝓ
mea opinione hec ip̃a ad pͥosi¬
tionẽ omĩum que st̃ necessario
consequat᷑. Ridebunt forte pru¬
dentiores insipientiam meam
qͥ dm̃ et̃ ad existentiã omĩum se¬
qui consentio. s ab effectu causã
inferri uł ꝓbabiliter me ꝑipate¬
tici docuerunt. Porro doctores
fidei eam ex om̃ib causam ne¬
cessario inferunt. ex qua omĩa.
uidem᷑ ascribe. ei nequaqͣm pre¬
idicat. S qi nobis ad homines
sermo ẽ hominũ uerbis utimͦ.
pingui ut p̃diximus intuer¬
ua agentes de singłis. de nullo
subtilem redelentes rõnem. Qd̾
sihoc ip̃m pacienter admittit᷑.
ea que aphilosophis gentiũ pu¬
blice utilitatis grã scripta sunt.

Expanded text:
sus appellatione clauduntur, licet sus appellatione clauduntur, licet aeque disponentis ratione praevisa sint, sicut ea quae lege naturae, necessitatis nexibus videntur arctata. Proinde et haec ipsa contingentia, primaevae omnium causae sic constat esse annexa, ut ad eam omnia referantur; et pro mea opinione, haec ipsa ad positionem omnium quae sunt, necessario consequatur. Ridebunt forte prudentiores insipientiam meam, qui Deum esse, ad existentiam omnium, sequi consentio; sed ab effectu causam inferri, vel probabiliter me Peripatetici docuerunt. Porro doctores fidei eam ex omnibus causam necessario inferunt, ex qua omnia, videmur ascribere, ei nequaquam praejudicat. Sed quia nobis ad homines sermo est, hominum verbis utimur, pingui, ut praediximus, Minerva agentes de singulis, de nullo subtilem reddentes rationem. Quod si hoc ipsum patienter admittitur, ea quae a philosophis gentium publicae utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
alleuarent᷑. Ei siqͥdem hec po¬
tius ascribenda sc̾ omĩa qmͣ
fortun&. que aut ab ip̃o ẽ. aut
qd̾ magis reor omĩno non ẽ.
Ait namq ethicus. Noli fortu¬
nam que ñ est. dicere cecam.
homus qͦ in illo celeb̾rime per¬
fectionis oꝑe dedignatꝰ ẽ nosse
fortunã. adeo qͥdem ut ĩ nulla
parte tanti carmnis nominet᷑.¬
Maluit enim soli deo qͤm Moi¬
pan nominauit uniu̾sa regen¬
da cõmittere. qͣm ut aliquid as¬
scriberet temeritati fortune.
Qu̾a utiq sic constat minime
ẽẽ deã. sicut certũ ẽ dici ꝙ pin¬
gicecam. frustra gͦ cecitas eiꝰ ar¬
guitur: que innatura rerum
inueniri non potest. Unde &
casus. non ẽẽ conuncit᷑: si eũ
quis inꝓuisum euentũ esse
diffiniat. cũ nicħ fiat cuiꝰ ortũ
legit una causa ꝙ ratio ñ prece¬
dat. ꝙ fidelis concionator nicħ
interra doceat fieri sine causa.
Ueruintñ qr p̃ter intentionẽ
gerentium aliqua. nõ nulla
contingunt p̃ter opinionẽ. ca¬

Expanded text:
allevarentur. Ei siquidem haec poallevarentur. Ei siquidem haec potius ascribenda sunt omnia, quam fortunae, quae aut ab ipso, aut, quod magis reor, omnino non est. Ait namque ethicus: Noli fortunam, quae non est, dicere caecam. Homerus quoque in illo celeberrimae perfectionis opere dedignatus est nosse fortunam, adeo quidem ut in nulla parte tanti carminis nominetuMalui. enim soli Deo, quem Morphan nominavit, universa regenda committere, quam ut aliquid ascriberet temeritati fortunae, quam utique sic constat minime esse deam, sicut certum est, dici et pingi caecam. Frustra ergo caecitas ejus arguitur, quae in natura rerum inveniri non potest. Unde et casus non esse convincitisum eventum esse definiat, cum nihil fiat, cujus ortum legitima causa, et ratio non praecedat, et fidelis concionator nihil in terra doceat fieri sine causa. Verumtamen quia praeter intentionem gerentium aliqua, nonnulla contingunt praeter opinionem, ca
Abbreviated transcription (Latin):
is iniqui floreant. & ꝓsꝑoꝵ
concursu ĩ aurentur. eis ad
nutum fortuna seruiat. sub¬
u̾tet infine gressus eoꝵ. ꝙ tã¬
demamara erit quasi ab¬
sintiũ. Quare inquit beatꝰ
iob impii uiuunt. subleua¬
ti st̾ confortatiq diuiciisꝰ Sem̃
eorum ꝑmanet corã eiᷤᷤ. ꝓpinquoꝵ
turba & nepotum inconspec¬
tu eoꝵ. Nomus eorum secure st̃
& pacate. ꝙ non ẽ uirga dei
suꝑ illos. Bos eoꝵ concepit ꝙ
non abortiuit. uacca peperit.
ꝙ non ⁊ pͥuata fetu suo. Egredi¬
unt᷑ quasi greges paruuli
eoꝵ. ꝙ infantes eorum exultãt
lusib. tenent timpanim ꝙ
crtharam. ꝙ gaudent ad so¬
nitũ orgam. Ducunt inboniᷤ
dies suo̾ ⁊ i puncto adinfer¬
na descendunt. Quis leticie
p̃cedentis exitus potest ẽẽ ama¬
rior. aut felicis uie infelicior
sinis: ħ est enĩ uia illoꝵ qͥ in
labore hominũ ñ sunt. neq
cũ hominib flagellant᷑. Ntiq
deiecit eos consiliũ dñi dum

Expanded text:
is iniqui floreant, et prosperorum is iniqui floreant, et prosperorum concursu inaurentur, eis ad nutum fortuna serviat, subvertet in fine gressus eorum, et tandem amara erit, quasi absinthium. Quare, inquit beatus is: Impii vivunt, et sublevati sunt, confortatique divitiis. Semen eorum permanet coram eis, et propinquior turba nepotum in conspectu eorum. Domus eorum securae sunt et pacatae, et non est virga Dei super illos. Bos eorum concepit, et non abortivit; vacca peperit, et non est privata foetu suo. Egrediuntur quasi greges parvuli eorum, et infantes eorum exsultant lusibus. citharam, et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . Quis laetitiae praecedentis exitus potest esse amarior, aut felicis viae infelicior finis? Haec est enim via illorum, qui in labore hominum non sunt, neque cum hominibus flagellabuntur . Utique dejecit eos consilium Domini, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Optimã inquit uinendi con¬
suetudinẽ ab ineiute etate
elige. eam tͥ iocundam usus
dia. Uaria figura tempoꝵ actu¬
um quedam uarietas ẽ. Porro
actib ꝑsone deseruiunt. dun
ineis fortune iocantis ludus
implet᷑. Quid .ii. aliudẽ ꝙ nouũ
qͣmlibet ꝙ ignotũ nc̃ amplis¬
simo indinit potentatu⁊ ĩ reg¬
ni fastigium erigit. nẽ aliũ
purpuratũ ante qͣm natum
de regni culmine incathenaᷤᷤ
hostilesꝓicit. & seruituti ad¬
dictum᷑ in miserias extrxmã
p̃cipitat: aut qd̾ freq̃ns ẽ. nõ
guine. infimoꝵ hominũ aut
etiam uilium seruoꝵ ĩ fames
cruentat gladios: Si fortuna
uolet inquit:. siet de rethore
consul.Si uolet ħ eadem. fiet
de consule rethor. In eoq nita
hominũ tragedie qͣm come¬
die uidet᷑ eẽ similior qd̃ omĩ¬
um fere tristis ẽ exitus. dum
omĩa mundi dulcia qͣnta¬
cũq fu̾int amarescunt. ꝙ ex¬
trema gaudii luctus occu¬
pat. Quantũlibet inuiis su¬

Expanded text:
Optimam, inquit, vivendi conOptimam, inquit, vivendi consuetudinem ab ineunte aetate elige, eam tibi jucundam usus dia. Varia figura temporum, actuum quaedam varietas est. Porro actibus personae deserviunt, dum in eis fortunae jocantis ludus impletur. Quid enim aliud est, quod novum quemlibet, et ignotum, nunc amplissimo induit potentatu, et in regni fastigium erigit, nunc alium purpuratum antequam natum de regni culmine in catenas hostiles projicit, et servituti addictum, in miserias extremas praecipitat. Aut, quod frequens est, non guine, infimorum hominum, aut etiam vilium servorum, infames cruentat gladios? Si fortuna volet, inquit, fiet de rhetore consul: Si volet haec eadem, fiet de consule rhetor. In eoque vita hominum tragoediae quam comoediae videtur esse similior, quod omnium fere tristis est exitus, dum omnia mundi dulcia quantacunque fuerint amarescunt, et extrema gaudii luctus occupat . Quantumlibet in viis su
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ sciunt aliquid incelo eẽ ꝙro
dum taxat affectant animo.
qd̃ cernitur suꝑ terrã. his qͦ
milicia uigis indi citͣ. quib
ut ad fabulas redeamꝰ nͨ unda tan¬
tali. ticii uultur. rota xxionis.
belidum urna. saxum si siphi
deest: dum uoluntas mundo
implicita nequit implere ꝓ¬
positũ. quam diu ꝑ egͥnatur
adño. Istoꝵ uita milicia ꝙ cer¬
te malicia ẽ. Qd̃ si ab horres:
alia interp̃tatiõe doceberis.
quia inita hõis suꝑ terrã tem¬
ptatio est. que si ꝓpͥetatem noĩs
seqͥmur. mali freq̃ntrus ht no¬
tam. In hac utiq temptatiõe
niroꝵ dñs reseruau̾it. fereto¬
tus mundus ex arbitri nr̃i
cum opus fu̾it: redire non pos¬
sint. Uidi pueros tam dui bal¬
butientiũ uitia imitari:
ut postinodũ nec cũ uellent
recte loqui potuerint. Usus
enĩ ut ait qͥdam egre dedisci¬
tur. & consuetudo alt̾i nature
assistit. quã licet expellas fur¬
ca: tñ usq recurret. Uñ & echi¬
cus. ꝓuide qͥdem ꝙ utiliter.

Expanded text:
bi sciunt aliquid in coelo esse, et id duntaxat affectant animo, quod cernitur super terram. His quoque militia jugis indicitur, quibus, ut ad fabulas redeamus, nec unda Tantali, Tytii vultur, rota Ixionis, Belidum urna, saxum Sisyphi deest, dum voluntas mundo implicita, nequit implere propositum, quandiu peregrinatur a Domino. Istorum vita militia, et certe malitia est. Quod si abhorres, alia interpretatione doceberis, quia vita hominis super terram tentatio est: quae, si proprietatem nominis sequimur, mali frequentius habet notam. In hac utique tentatione, virorum Dominus reservaverit, fere totus mundus ex arbitri nostrcum opus fuerit, redire non possint. Vidi pueros tam diu balbutientium vitia imitari, ut postmodum nec cum vellent, recte loqui potuerint. « Usus enim, ut ait quidam, aegre dediscitur, et consuetudo alteri naturae assistit. » quam licet Expellas furca, tamen usque recurret, Unde et ethicus provide quidem et utiliter: «
Abbreviated transcription (Latin):
humam alienũ ase reputet. et
magister celestis hommẽ hõi
diligendũ docuerit ut se ip̃m.
Uñ patet indignum ẽẽ. tanto
magistro dnscipłm: qͥueritati
ñ congandet. & adn̾sus publi¬
ee salutis hostes ñ excandescit.
Eos ũ ꝓparte p̃sentis opuscłi
aliquatemis tangit intentio.
& nngas eoꝵ quo pot̾ ꝙ consue¬
uit telo decutiet.
que unu̾sos fonet ꝙ sin¬
qłos: incolumitas uite. Nichil
enim homini p̃stantius uita
e Incolumitate uite: nicħ sa¬
lubrius. hominẽ uͦ constare ex
anima rõnali & carne corru¬
ptibili antiqui sapientes dif¬
finerunt. Caro siqͥdem init
ab ꝯmma cũ aliunde corꝑi uita
eẽ ñ possit. qd̾ semꝑ mercie sue
torpore qͥescit: nͥ spirituał nat᷑e
bñficio moneatur. Hec aũr. ħt ꝙ
ẽ. Qm̃ sentenciã modernoꝵ qͥ¬
dam grauiter qͥdem & uere
licet metrica leuitate cõplexus
est. Uita amme d̾s ẽ. hec corꝑis.
hac fugiente: soluit᷑ hoc. ꝑit¬

Expanded text:
humani alienum a se reputet, et Magister coelestis hominem homini diligendum docuerit ut se ipsum. Unde patet indignum esse tanto Magistro discipulum, qui veritati non congaudet, et adversus publicae salutis hostes non excandescit. Eos vero pro parte praesentis opusculi, aliquatenus tangit intentio; et nugas eorum, quo potest et consuevit, telo decutiet. quae universos fovet, et singulos, incolumitas vitae. Nihil enim homini praestantius vita ejus: incolumitate vitae, nihil salubrius. Hominem vero constare ex anima rationali, et carne corruptibili, antiqui sapientes definierunt. Caro siquidem vivit ab anima, cum aliunde corpori vita esse non possit, quod semper inertiae suae torpore quiescit, nisi spiritualis naturae beneficio moveatur. Hest. Quam sententiam modernorum quidam graviter quidem et vere, licet metrica levitate complexus est, Vita animae Deus est, haec corporis, hac fugiente Solvitur hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
uid itaq sͥ uelurt qui
rem publicam .i. po
płm dei indebito seruitutis
uigo nituntur oppͥmere nõ
uideo. nisi forte ea de causa po¬
tenciã appetant ut torm̃ta
miserie potent̾ ferant. Si eñi
regere tantũ appeterent non
dñari omis officii metientes:
nequaꝗͣ tanta currerent aui¬
ditate. Holuntas enim regen¬
tis de lege dei pendet ꝙ non
p̃iuidicat lib̾tati. At tiranni
uoluntas concupiscentie ser¬
uit. & legi reluctans que lib̾ta¬
tẽ fouet conserius iugum ser¬
uitutis conatur impon̾e. Do¬
cet hoc scͥptura cui contͣire ñ
licet. Dixerunt om̃s uiri isra¬
elis ad gedeon. Dñare nr̃i tu
& filius tuus ꝙ filiꝰ filii tui qr
liberasti nos de manu madian.
Quib ille ait. Non clñabor

Expanded text:
uid itaque sibi velint, qui rempublicam, id est populum Dei, indebito servitutis jugo nituntur opprimere, non video, nisi forte ea de causa potentiam appetant, ut tormenta miseriae potenter ferant. Si enim regere tantum appeterent, non dominari, onus officii metientes, nequaquam tanta currerent aviditate. Voluntas enim regentis de lege Dei pendet, et non praejudicat libertati. At tyranni voluntas concupiscentiae servit, et legi reluctans quae libertatem fovet, conservis jugum servitutis conatur imponere. Docet haec Scriptura, cui contraire non licet. Dixerunt omnes viri Israelis ad Gedeon: Dominare nostri tu, et filius tuus, et filius filii tui, quia liberasti nos de manu Madian. Quibus ille ait: N
Abbreviated transcription (Latin):
uod milites durius castigandist̾.
similicie lege ꝯtẽpta pͥuilegiis abutu̾nt
uod uaria aĩadu̾sio ꝓcedit in eos qͥ
dua ñ obtẽꝑat. ⁊ qͣtenis debeat obe¬
diri. ⁊ ĩ qͥb mandatis loc̃ hat examinas¬
tio militaris: in qͥb non.

Expanded text:
uod milites durius castigandi sunt, si militiae lege contempta, privilegiis abutuntuod varia animadversio procedit in eos qui duci non obtemperant, et quatenus debeat obediri, et in quibus mandatis locum habeat examinatio militaris; et in quibus non.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ expeditione in bienniũ ꝓro¬
gata reges cepit. q capita eoꝵ
regi qͥ eum miserat p̃sentauit.
ꝙ usq ad miserationẽ pariui¬
lorum omnẽ mascłm qͥ inueni¬
ri potuit int̾ficiens more gla¬
dii. pacauit ꝓuinciã. legem
statuit ut qͥcrimq britonũ
exinde citra t̾minum qm̃ eis
p̃scͥpsit fossam scił offe cũ te¬
lo inuemret᷑. ei ab officialib
regni manus dextra p̃cideret᷑.
A deoq uirtute ducis tunc con¬
fecti sunt britones. ut fere gens
tota deficere uideret᷑. ꝙ ex in¬
dulgentia iam dicti regis mu¬
lieres eorum nupserint angliᷤ.
¶N ides ne qͣntũ electio ducis ꝙ
exerticiũ iuuentutis milicie
conferant:¬

Expanded text:
et expeditione in biennium proroet expeditione in biennium prorogata, reges cepit, et capita eorum regi, qui eum miserat, praesentavit, et usque ad miserationem parvulorum omnem masculum qui inveniri potuit interficiens, in ore gladii pacavit provinciam, et legem statuit ut quicunque Britonum exinde citra terminum, quem eis praescripsit, fossam scilicet Offae, cum telo inveniretur, ei ab officialibus regni manus dextra praecideretur. Adeoque virtute ducis tunc Britones confecti sunt, ut fere gens tota deficere videretur, et ex indulgentia jam dicti regis mulieres eorum nupserunt Anglis. Videsne quantum electio ducis et exercitium juventutis militiae conferant
Abbreviated transcription (Latin):
tñ accessibilis ẽ. Utiq tutus ẽ ibi:
qr miles meus non inꝓpria uir¬
tute s inp̃sidio confidit armo¬
rum. Angloꝵ recens narrat
historia. qd̾ cum britones irrup¬
tione facta angliam de popula¬
rentur. apiifsimo rege edwar¬
do ad eos expugnandos missus
est dux haroldus. uir qͥdem
armis streniis ꝙ laudabiliũ
oꝑum fulgens insignib. ꝙ qui
tam suam qũã suorum posset
apud posteros głam dilatarae nͥ
m̾itorum titłos neqͥtiam patͥs
imitans ꝑfide p̃sumpto
regno decoloraret. Cum gͦ gen¬
tis cognosc̾et leurtatẽ. qͣsi pari
c̾tamine miliciam eligens ex¬
peditam cum eis censuit con¬
grediendũ. leuem exercens ar¬
maturam. ꝑ onatꝰ incedens. fas¬
ciis pectus ⁊ p̃duro tectus corio.
missilib eorum leua obiectans
ancilia. q in eos contorquens
nc̃ spicł̾a nunc nrucronẽ exe¬
rens. sic fugienciũ uestigiis in
bone repelłet᷑. Nniũ itaq col¬
lem ingressus uastauit omĩa.

Expanded text:
en accessibilis est. Utique tutus est illi, en accessibilis est. Utique tutus est illi, quia miles meus non in propria virtute, sed in praesidio confidit armorum. Anglorum recens narrat historia, quod cum Britones, irruptione facta, Angliam depopularentur, a piissimo rege Edwardo ad eos expugnandos missus est dux Haraldus, vir quidem armis strenuus, et laudabilium operum fulgens insignibus, et qui tam suam, quam suorum posset apud posteros gloriam dilatare, nisi meritorum titulos, nequitiam patris imitans, perfide praesumpto regno, decoloraret. Cum ergo gentis cognosceret levitatem, quasi pari certamine militiam eligens expeditam, cum eis censuit congrediendum, levem exercens armaturam, perornatus incedens, fasciis et praeduro tectus corio, missilibuseorum leva objectans ancilia, et in eos contorquens nunc spicula, nunc mucronem exercens, sic fugientium vestigiis inhbone repelleretur. Nivium itaque collem ingressus, vastavit omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
mere. in lucem dormiens. scor¬
tationi honesta postponens of¬
ficia. totadie insectans uolup¬
tatem. citharam. liram. ꝙ
timpanũ. & uocẽ orgam in
cõuiis magis agnoscit. ꝙͣ litu¬
um aut tubam incastris. In
qua aut ñ fuit aut errauit
ducis electio. cessauit aut lan¬
guit disciplina. Nam si ma-¬
num conserere oporteat: in
armatura leui parum hñt
fiducie. ingraui minimum
alacͥratis. hacitaq on̾ant᷑ ut
hostem sequi ñ possint. illa ex¬
animant᷑. ut eum tanquam
ad uulnis expositi nequeãt
sustinere. Ue popłant᷑ illi fi¬
nes nrõs dum iuuentꝰ nr̃a in¬
struit᷑. ꝙ dum nobis miles ar¬
mat᷑. hostis euadit. ꝙ ut dici
solet dum canis musitat: tu¬
tas latebras ingredit᷑ lnpus.
Non÷ qͥ comp̃hendat ab euntẽ
aut insequatur hostem. eo
qd̃ impeditꝰ nec sufficit nec
ꝓficit ad u̾sus expeditũ. Ille
tñ non muroꝵ fossarum ue
petit p̾sidia. s locum qͥ mili¬
ti meo ficut ꝙ ÷ͥ. ꝙ si ñ eq notꝰ.¬

Expanded text:
mere, in lucem dormiens, scortationi honesta postponens officia, tota die insectans voluptatem, citharam, lyram, et tympanum, et vocem organi in conviviis magis agnoscit, quam lituum aut tubam in castris. In qua aut non fuit, aut erravit ducis electio, cessavit aut languit disciplina. Nam si manum conserere oporteat, in armatura levi parum habent fiduciae, et in gravi minimum alacritatis. Hac itaque onerantur ut hostem sequi non possint; illa exanimantur, ut eum tanquam ad vulnus expositi nequeant sustinere. Depopulantur illi fines nostros: dum juventus nostra instruitur, et dum nobis miles armatur, hostis evadit, et, ut dici solet, dum canis mussitat, tutas latebras ingreditur lupus. Non est qui comprehendat abeuntem, aut insequatur hostem, eo quod impeditus nec sufficit, nec proficit adversus expeditum. Ille tamen non murorum, fossarumve petit pti meo, sicut et sibi, etsi non aeque not
Abbreviated transcription (Latin):
cumq resuellet innisibiles face̾t.
ant ut uidebat᷑ in alias sp̃es tͣns¬
sis dum pemultimã extendis fig¬
m̃ta: ad magicam referunt᷑ cuiis
gnitudinẽ maleficioꝵ sic
appellant᷑ qͥ dño ꝑmittente ele¬
menta concutiunt. reb adiũt
sp̃es suas uentura plerũq p̃mun¬
tiant. tͣbant mentes hominum.
inmittunt somnia. hoĩesq ui¬
olentia carminis dũtaxat occi¬
dunt. qd̾ & lucanũ nr̃m non la¬
tuit. Ait enĩ. Mens hausti nul-¬
la sanie polluta ueneni: incan¬
tataꝑit. Et ne tͥ parua uidea¬
tur illius auctoritas: nosti quod
mater est. nosti inqͣm eos ñ mͦ
moysi restitisse. s cum eo signis
& miracłis contendisse licet post¬
modũ uł inuiti coacti sint digi¬
tum dei insignis moysi ꝯfiteri.

Expanded text:
cunque res vellet invisibiles faceret, aut ut videbatur, in alias species transsis, dum penultimam extendis, figmenta, ad magicam referuntur, cujugnitudinem maleficiorum sic appellantur, qui Domino permittente, elementa concutiunt; rebus adimunt species suas, ventura plerumque praenuntiant, turbant mentes hominum, immittunt somnia, hominesque violentia carminis duntaxat occidunt, quod et Lucanum nostrum non latuit. Ait enim: Mens hausti nulla sanie polluta veneni, Incantata perit. Et ne tibi parva videatur illius auctoritas, nosti quod mater est. Nosti, inquam, eos, non modo Moysi restitisse, sed cum eo signis et miraculis contendisse, licet postmodum vel inviti coacti sunt, digitum Dei in signis Moysi confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
malicia p̾sumente inpune
offendit: Sude consiliosissi¬
mũ÷ illud sapientis. In cogita¬
tione tua regi ñ detrahas. ꝙ
insecreto cubituli tui ne ma¬
ledixeris diuiti. qi aues celi
portabunt uocẽ tuã. & qͥ ħt
pennas ad nuntiabit sentenciã.¬
Nunqͥd gͦ qͥcꝗͣ licebit ĩ oꝑe aut
u̾bo. cũ ꝙ ipsa cogitatio cubi¬
culiq secretũ ꝙ sententia cor¬
dis arceat᷑. ne qͥd moliat᷑ aut
concipiat adu̾sus pͥncipem:

Expanded text:
malitia praesumente impune offendit? Proinde consiliosissimum est illud Sapientis: In cogitatione tua regi ne detrahas et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti quia avis caeli portabit vocem tuam et qui habet pinnas adnuntiabit sententiaNunquid ergo quidquam licebit in opere, aut verbo, cum et ipsa cogitatio, cubiculique secretum, et sententia cordis arceatur, ne quid moliatur, aut concipiat adversus principem?