comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris forme. incandiclo habitu
ab utroq latere locros p̃cesse¬
rint. scł ut erat cõmunis opi¬
nio castor ꝙ pollux. Omĩa uͦ
huiꝰmi cũ geminant᷑ poten¬
tiora sunt. Dum hiero de quo
supͣpͥma bella iniret: aquila
ex inpuiso resedit inclipeo ꝓ¬
gredientis manu ꝓmptũ re¬
gemq futurũ significans.
Ea die qua natusẽ alexander.
due aquile tota die ꝑpedes su¬
pra culmen domus patris eius
sederunt. omen dupplicisim¬
ꝑii europe asieq p̃ferentes. Hul¬
tures difficultatem portant.
duriciam. rapacitatem. sicut
habes inorigine urbis conden¬
de. fenix singłaris felicitatis
successus pollicet᷑. quale ẽ qd̾
noua roma uiso fenice meli¬
orib auspiciis condita ẽ. Auis
picta urbi pictauorum contu¬
lit nomen. leuitatẽ gentis colo¬
re ꝙ uoce p̃figurans. Arlea re-¬
rũ arduarũ auspicium ẽ. sico¬
diam inuenit. aut concordiã
facit. Grus semꝑ affert qd̾ expe¬
dit. uñ & gruere: u̾bum anti¬

Expanded text:
ris formae, in candido habitu ris formae, in candido habitu ab utroque latere Locros praecesserint; scilicet, ut erat communis opinio, Castor et Pollux. Omina vero hujusmodi cum geminantur potentiora sunt. Dum Hiero, de quo supra, prima bella iniret, aquila ex improviso resedit in clypeo progredientis, manu promptum regemque futurum significans. Ea die quia natus est Alexander, duae aquilae tota die praepetes supra culmen domus patris ejus sederunt, omen duplicis imperii, Europae Asiaeque praeferentes. Vultures difficultatem portant, duritiam, rapacitatem, sicut habes in origine urbis condendae. Phoenix singularis felicitatis successus pollicetur, quale est, quod nova Roma, viso phoenice, melioribus auspiciis condita est. Avis picta urbi Pictavorum contulit nomen, levitatem gentis colore et voce praefigurans. Ardea rerum arduarum auspicium est. Cicdiam invenit, aut concordiam facit. Grus semper affert, quod expedit; unde et gruere verbum anti
Abbreviated transcription (Latin):
corum ex̃c̃itus confortari. d for¬
tior ecce aduentans ꝑmane co¬
horsamphiorao int̾prete g̃coꝵ.
quoq exiciũ patefecit. licet eñi
aquila quarũdam auium ui¬
rib suꝑetur: inp̃nuntiatione
ueri nulla potentior ẽ. Cumctis
siqͥdem auib excellentius uolat.
ꝙ ab ipsius iouis arthanonum¬
qͣm excludit᷑. Cumq tanto uisꝰ
acumine uigere dicat᷑. ut ab ethe¬
resummo piscicłos infundo
maris contueat᷑. ꝙ in ipsum so¬
lem qd̾ nulli animantiũ licet
figat obtuitum: sensuũ qͥdem
subtilitate de iouis grã conscĩam
u̾itatis rerumq misteria mutu¬
atur. Quis eũ falsum int̾pretem
dicat. quem consiliorum iouis no¬
uit ẽẽ participem: locris aduer¬
sus crotonienses dimicantib aqͥ¬
la dum pugnabat᷑ suꝑuolans:
uictoriam dr contulisse. cum
panci numo deleuerint infini¬
tos. hoc tñ ualidiori signo scri¬
bit᷑ roboratum. eo qd̾ duo iuue¬
nesꝓcerioris stature. elegantio¬

Expanded text:
corum exercitus confortari. Sed forcorum exercitus confortari. Sed fortior ecce adventans per inane cohors: Amphiarao interprete, Graecorum quoque exitium, patefecit. Licet enim aquila quarumdam avium viribus superetur, in praenuntiatione veri nulla potentior est. Cunctis siquidem avibus excellentius volat, et ab ipsius Jovis arcano nunquam excluditur. Cumque tanto visus acumine vigere dicatur, ut ab aethere summo pisciculos in fundo maris contueatur, et in ipsum solem, quod nulli animantium licet, figat obtutum, sensuum quidem subtilitate de Jovis gratia conscientiam veritatis rerumque mysteria mutuatur. Quis enim falsam interpretem dicat, quem consiliorum Jovis novit esse participem? Locris adversus Crotonienses dimicantibus, aquila dum pugnabatur supervolans victoriam dicitur contulisse, cum pauci numero deleverint infinitos. Hoc tamen validiori signo scribitur roboratum, eo quod duo juvenes procorioris staturae, elegantio
Abbreviated transcription (Latin):
cauam simplicitatẽ expͥmenti.
aut quia pauperũ uita: diui¬
tib res uideat᷑ exigua. qͥ huma¬
nũ genus ut paucis seruiat: as¬
serunt institutũ. Cormus uͦ quẽ¬
non minori diligentia obserua¬
bis: rebus maiorib auspicatur.
ꝙ usqueqͣ cornici p̃iudicat. Por¬
ro cignus inauguriis ales gra¬
tissima nautis. ut pote que aqua¬
rum domestica quadam grã fa-¬
miliaritatis earũdem: secreta p̃¬
nou̾it. An nescis ap̃ maronem
bis senos letantes aere cignos re¬
ducẽ classemenee uen̾is uaticinio
nuntiasse: E orum nãq hilari¬
tas nõ mͦi nautis s ꝙ quibq ꝑegͥ¬
nantibꝰ felicium euentuum gra¬
tiam spondet. nͥ fortioris suꝑet᷑¬
aduentu. Aquila namq sicut
rex auium ẽ. si nõ alarionẽ exci¬
pias que forte aqͥlarum sp̃es po¬
tentissima÷ regni sui maiesta¬
te omĩim anium si contra loqͣ¬
tur: fidem euacuat. Potuerat
ap̃staciũ p̃sagio uolucrum gre¬

Expanded text:
canam simplicitatem exprimenti, canam simplicitatem exprimenti, aut quia pauperum vita, divitibus res videatur exigua, qui humanum genus ut paucis serviat, asserunt institutum. Corvus vernon minori diligentia observabis, rebus majoribus auspicatur, et usquequaque cornici praejudicat. Porro cycnus in auguriis, ales gratissima nautis, utpote quae aquarum domestica quadam gratia familiaritatis eorumdem secreta praenoverit. An nescis apud Maronem . . . . . Bissenos laetantes aere cygnos reducem classem Aeneae, Veneris vaticinio nuntiasse? Eorum namque hilaritas non modo nautis, sed et quibusque peregrinantibus felicium eventuum gratiam spondet, nisi fortioris supeadventu. Aquila namque sicut rex avium est, si non alarionem excipias, que forte aquilarum species potentissima est regni sui majestate omnium avium, si contra loquatur, fidem evacuat. Potuerat apud Statium praesagio volucrum Grae
Abbreviated transcription (Latin):
cornix loquatur diligent̾ asculta.
situmq eiꝰ sedentis aut uolantis
nullo mͦ contemnas. Refert ꝙ enĩ
płimum: adextris sit ansinstͥs.
qua positione respiciat cubitum
gͣdientis. loquax sit. anclamosa.
ansilens omĩo. p̃cedat. an sequat᷑.
transeuntis expectet aduentum
anfugiat. quoue discedat. non
negligent̾ attende. Ait namq
uirgilius. Qd̃ nͥ me quacũq no¬
uas incidere lites. Añ sinistra ca¬
ua monuisset ab ilice cornix:
llec tuus hic meris nec uiu̾et ip̃e
menalcas. Qͣmnis ineo uideat᷑
in artem offendisse. qd̾ cornix
qmͣ uite seruat̾cem asseruit: rerũ
magnarum ignorat auspicia. nͥ
forte iea p̃ter nat᷑am fiat ostentũ.
quale⁊ qd̾ ĩminente bono & optato
ꝑosi imꝑatoris exicio derupe tarpe¬
ia ꝑurbem cornix greco eloquio
ptulit. bene erit. Qd̾ augur inter¬
p̾tatꝰ ita exposuit. Nuꝑ que sedit
tarpei culmine cornixẽ quia
non potuit dr̃e: dixit erit. Sed
ignosces uiro doctissimo rusti¬

Expanded text:
cornix loquatur diligenter ausculta, cornix loquatur diligenter ausculta, situmque ejus sedentis, aut volantis nullo moplurimum, a dextris sit an a sinistris, qua positione respiciat cubitum gradientis, loquax sit, an clamosa, an silens omnino, praecedat an sequatur, transeuntis exspectet adventum, an fugiat; quove discedat, non negligenter attende. Ait namque Virgilius : Quod nisi me quacunque novas incidere lites Ante sinistra cava monuisset ab ilice cornix, Nec tuus hic Moeris, nec viveret ipse Menalcas. Quamvis in eo videatur in artem offendisse, quod cornix quam vitae servatricem asseruit, rerum magnarum ignorat auspicia; nisi forte in ea praeter naturam fiat ostentum, quale est quod imminente bono et optato perosi imperatoris exitio, de rupe Tarpeia per urbem cornix Graeco eloquio protulit: « Bene erit. » Quod augur interpretatus ita exposuit: Nuper quae sedit Tarpei culmine cornix, Est bene non potuit dicere, dixit: Erit. Sed ignosces viro doctissimo rusti
Abbreviated transcription (Latin):
patre agnitus recollectꝰ ꝙ diligẽ¬
ter institutus ẽ. Paruuli mide
cunabulis formice gͣna tritici
congerebant. significantes eũ
futurũ ditissimũ. Uñ ⁊ resaure¬
as ip̃ius attactu fieri poete finxe¬
runt. Sulpicio sac̾doti lapsus
apex de capite. sac̾dotium abstu¬
lit. Occentus soricis auditus mar
cofabio p̃fecturam. Sinugis hib̾is
ꝑ omĩa credis. si uestem inoꝑis
tuimicio asoricib corrosã sense¬
ris: temꝑa ab inceptis. Si egrediẽs
lim̃ calcau̾is aut inuia offendł̾is.
pedem contine si npcintu agen¬
doꝵ. aliqͥd damni ꝑtułis. differes
inchoata. ne ł tota intentiõe frus¬
treris aut inutiliter impleatur.
Erpecta dũ omine meliori faustam
agendis horam arripias. Omina
nãq st̃ aliquid. Cũ ꝓcesseris: ab¬
scondita futuroꝵ aues qͣs omina¬
les uocant tͥ p̃mintiabt̃. Que nã
sint iste forte int̾rogas. quas scł
denat᷑a hominũ informã aniũ
poete asserunt eẽ conu̾sas. Quid

Expanded text:
patre agnitus, recollectus, et diligenpatre agnitus, recollectus, et diligenter institutus est. Parvuli Midae cunabulis formicae grana tritici congerebant, significantes eum futurum ditissimum. Unde et res aureas ipsius attactu fieri poetae finxerunt. Sulpitio sacerdoti lapsus apex de capite, sacerdotium abstulit; occentus soricis auditus M. Fabio praefecturam. Si nugis Iberis per omnia credis, si vestem in operis tui initio a soricibus corrosam senseris, tempera ab incoeptis. Si egrediens limen calcaveris, aut in via offenderis, pedem contine. Si in procinctu agendorum aliquid damni pertuleris, differes inchoata, ne vel tota intentione frustreris, aut inutiliter impleatur. Exspecta, dum omine meliore faustam agendis horam arripias. Omnia namque sunt aliquid. Cum processeris, abscondita futurorum aves, quas ominales vocant, tibi praenuntiabunt. Quaenam sint istae forte interrogas? Quas scilicet de natura hominum in formam avium poetae asserunt esse conversas. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
consul romanoꝵ. dũ nulliꝰ boni
ominis sortiret᷑ auspiciũ colũ¬
bas ieiunio confectas gͣnis spar¬
sis triticeis inuia qua iturus
erat p̃ferri iussit.ut uł earum o¬
mine auspicii duriciã subleua¬
ret. Que cũ diligentiꝰ acibis ab¬
stinerent: eas p̃cipitari iussit
influm̃ saltem uͭ bib̾ent. sub¬
m̃seq ui fluminis docuerunt
consulem cũ ex̾citu subm̃gen¬
dũ. hic ꝙ enĩ ÷ secutus euentus.
Apes platonis in fantuli mel labi¬
is inferebant. singłarem dulce¬
dinẽ eloq̃ntie eiꝰ fururã p̃signã¬
tes. Hiero sũmus postea sicilie
magistratꝰ qd uirtute ꝓn̾uit:
apatre nobilissimo uiro exposi¬
tus ẽ. eo qd̃ ex ancilla susceptus
de honestam̃tum gn̾is uidebat᷑.
ꝙ quasi ꝓb̃osa clari sanguinis
macula. S paruulũ ꝙ indigen¬
tẽ opis humane apes circa eum
melle coniesto: płimis aluere
dieb. & sic consilio aruspicum
ei regnũ portendi canentiũ. a

Expanded text:
consul Romanorum, dum nullius boni consul Romanorum, dum nullius boni ominis sortiretur auspicium, columbas jejunio confectas, granis sparsis triticeis in via qua iturus erat, praeferri jussit, ut vel earum omine auspicii duritiam sublevaret. Quae cum diligentius a cibis abstinerent, eas praecipitari jussit in fluvium, ut saltem biberent: submersaeque in flumine, docuerunt consulem cum exercitu submergendum. Hic etenim secutus est eventus. Apes Platonis infantuli mel labiis inferebant, singularem dulcedinem eloquentiae ejus futuram praesignantes. Hiero, summus postea Siciliae magistratus, quod virtute promeruit, a patre nobilissimo viro expositus est, eo quod ex ancilla susceptus dehonestamentum generis videbatur, et quasi probrosa clari sanguinis macula. Sed parvulum et indigentem opis humanae apes circa eum melle congesto, plurimis aluere diebus: et sic consilio aruspicum et regnum portendi canentium, a
Abbreviated transcription (Latin):
reb que ex arbitrii lib̾tate ꝓueni¬
unt. qͣndam necessitatis p̃stare
originem. quoꝵ & genelliaci qui
geneses .i. natalicias horas atten¬
ꝓducis genio. Niguit aũ ista scĩa.
q forte eam aliquatenꝰ licuit ex̃ce¬
ri. donec d̾m natũ nunciauit stel¬
la decelo. magosq ñ repbos pͥmiciaᷤᷤ
fidei adeũ adorandii nouo ꝙ inau¬
dito ducatu ꝑduxit. E xinde uͦ:
penitꝰ int̾dicta ẽ. Pallissatores.
qͥ ex saltu m̃broꝵ aut in opinato
corꝑis motippsꝑum aliqͥd fut᷑um
autumant uł adu̾sum. ¶Sortile.¬
gi sunt: qͥ sub noĩe ficte religiõis
suꝑsticiosa quadam obseruati¬
pitagorica apellatur. obseruatio
qͦ cuiꝰq casus inrei de qua queri¬
tur significatiõe.s Augurium
uͦ qd̾ est in auium obseruatiõe.
phriges inuenisse tradunt᷑. qd̾
in uoce ꝓditur aut uolatu. Est
autẽ scłm tͣditionem eoꝵ nola¬
tus tam alarum qͣm pedum.
ad ominis ꝑtinet felicitatem.
si columbe gradientes dũ tam̃
inpastu itinerantes p̃cedant.

Expanded text:
rebus, quae ex arbitrii libertate proveniunt, quamdam necessitatis praestare originem, quorum et genethliaci, qui geneses, id est natalitias horas attenProducis genio. Viguit autem ista scientia et forte eam aliquatenus licuit exerceri, donec Deum natum nuntiavit stella de coelo, magosque non reprobos primitias fidei ad eum adorandum novo et inaudito ducatu perduxit. Exinde vero penitus interdicta est. Salissatores qui ex saltu membrorum, aut inopinato corporis motu, prosperum aliquid futurum autumant, vel adversum. Sortilegi sunt, qui sub nomine fictae religionis superstiosa quadam observatiPythagorica appellatur, observatio quoque cujusque casus in rei de qua quaeritur, significatione. Augurium vero quod est in avium observatione, Phryges invenisse traduntur, quod in voce traditur aut volatu. Est autem secundum traditionem eorum, volatus tam alarum quam pedum:ad hominis pertinet felicitatem, si columbae gradientes dum tamen in pastu itinerantes praecedant
Abbreviated transcription (Latin):
culorumq diu̾sa gn̾a diuinan¬
tes: curiosis consultationib satis¬
faciunt. qͣm ꝙ ioseph ex̃cuisse
aut pocius simulasse descͥbitur:
cũ frẽs argueret surripuisse
ciphum. in quo confueu̾at au¬
gurari. ¶̃Mathematici st̃ licet
appellatio gu̾aliter omnia com¬
plectat᷑ qͥ apositione stellarum
situq firmam̃ti & planetarum
motu que sint uentura conici¬
unt. ut est illud. Nrã uł equali
suspendit tempora libra. parca
tenax u̾isei nata fidelib hora. di¬
uidit in geminos concordia fata

Expanded text:
culorumque diversa genera divinanculorumque diversa genera divinantes, curiosis consultationibus satisfaciunt, quam et Joseph exercuisse, aut potius simulasse describitur, cum fratres argueret subripuisse scyphum, in quo consueverat augurari. Mathematici sunt, licet appellatio generaliter omnia complectatur, qui a positione stellarum, situque firmamenti, et planetarum motu, quae sint ventura conjiciunt, ut est illud: Nostra vel aequali suspendit tempora libra Parca tenax veri, seu nata fidelibus hora. Dividit in Geminos concordia facta
Abbreviated transcription (Latin):
ut hic durescit & hec ut cera liq̃s¬
cit umo eodemq igni sic nr̃o¬
daphnis amore. Naso quoq in
libro heroidũ. Deuouet absentes
simulacraq cerea fingit. Et mi¬
serum tenues iniecur urget
acus. horum uͦ malicia etiã cũ
płimum nocent: artificio leui
dissoluit᷑. si uidł qui suspecti
sunt conuenti ab aliquo cͥmen
suum inficient᷑. Aut si confessi
fu̾nt: cogant᷑ maleficium re¬
uocare. ¶Imaginarii sunt. qui
imagines quas faciunt. quasi
iippossessionẽ p̃sidentiũ sp̃uũ
mittunt. ut ab eis de reb dn¬
biis doceant᷑. hos idolatras esse
sacra scͥptura conuincit.ꝙ di¬
uine maiestatis iudicio condẽ¬
natos. CConiectores sunt q̃ arti¬
ficio quodam sͥ uendicant som¬
nioꝵ. int̾pretationẽ.  Churoman¬
tici st̾: qui a manuũ inspectio¬
nererũ uaticinant᷑ ab scondi¬
ta. SSpecularios uocant. qui in
corporib leuigatis ꝙ t̾sis ut st̃
lucidi enses. pelues. ciathi. spe¬

Expanded text:
ut hic durescit, et haec ut cera liquesut hic durescit, et haec ut cera liquescit, Uno eodemque igni, sic noDaphnis amore. Naso quoque in libro Heroidum: Devovet absentes, simulacraque cerea fingit, Et miserum tenues in jecur urget acus. Horum vero malitia, etiam cum plurimum nocent, artificio levi dissolvitur, si videlicet qui suspecti sunt conventi ab aliquo crimen suum inficientur: aut si confessi fuerint, cogantur maleficium revocare. Imaginarii sunt, qui imagines quas faciunt, quasi in possessionem praesidentium spirituum mittunt, ut ab eis de rebus dubiis doceantur. Hos idololatras esse sacra Scriptura convincit, et divinae majestatis judicio condemnatos. Conjectores sunt qui artificio quodam, sibi vindicant somniorum interpretationem. Chiromantici sunt, qui a manuum inspectione, rerum vaticinantur abscondita. Specularios vocant, qui in corporibus levigatis et tersis, ut sunt lucidi enses, pelves, cyathi, spe
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑. Ex quo liquet eos ẽẽ arus¬
pices qͥ uaticinant᷑ in ossibus
animalium sine sanguine siue
futura p̃nuntiẽt. sine p̃sentia
ꝓnuntient. uł p̃terita. Uati¬
cinium siqͥdem ẽ. quocũ intel¬
ligentia ueri abscondita ꝓfe¬
de futuris constet eẽ: s de p̃sen¬
tib ꝙ futuris & p̃teritis. Siuͦ
tota in mortuorum inquisiti¬
one uersat᷑. Cuiꝰ uis ea eẽ indet᷑.
ut ad int̾p̃tationem ueri mor¬
tuos ualeat suscitare. Ea namq
ludificantiũ demonum ꝙ hu¬
mane ꝑfidie illudentiũ falla¬
cia est. Sẜhicii sunt quos sp̃s
phitonicus replet. ꝙ frequen¬
tius inuirginib ex̃cetur. ut
magis ludificer ac si inmundis¬
simo fp̃ui placeat integritas
mentis aut corporis s Hultiuo¬
li sunt. qͥ ad affectus hominũ
inmutandos in molliori mat̾ia
cera forte uł limo eorum quos
ꝑuertere nitunt᷑ effigies exp̾¬
munt. cuiꝰ illusionis infarmace¬
ittͥa uirgilius meminit. limus

Expanded text:
guntur. Ex quo liquet eos esse arusguntur. Ex quo liquet eos esse aruspices, qui vaticinantur in ossibus animalium, sive sanguine, sive futura praenuntient, sive praesentia pronuntient, vel praeterita. Vaticinium siquidem est, quo, cum intelligentia veri, abscondita profede futuris constet esse, sed de praesentibus, et futuris, et praeteritis. Si vero tota in mortuorum inquisitione versatur. Cujusvis ea esse videtur, ut ad interpretationem veri, mortuos valeat suscitare. Ea namque ludificantium daemonum, et humanae perfidiae illudentium fallacia est. Pythii sunt quos spiritus Pythonicus replet, et frequentius in virginibus exercetur, ut magis ludificet; ac si immundissimo spiritui placeat integritas mentis aut corporis. Vultivoli sunt qui ad affectus hominum immutandos, in molliori materia, cera forte vel limo, eorum quos pervertere nituntur effigies exprimunt, cujus illusionis in Pharmaceutria Virgilius meminit: Limus
Abbreviated transcription (Latin):
est. piromantiã scł acrimantiã.
ydromantiã. ꝙ geomantiam.
multasq sp̃es uidebis ex his capi¬
tib pullulare. siue arte siue furore di¬
uinatio ꝑagatur. quarũ noĩa
exempli causa uł pauca subici
Ncantatores qͥdem XI.Yam.¬
st̃ qui artem u̾bis ex̃cent Ario¬
lĩ qͥ circa aras nefarias p̃ces aut
execrata sacͥficia faciunt. in quo¬
rũ c̾uicib ẽ manus dñi dicen¬
te ꝓpha. Ariolos ꝙ magos ñ pa¬
tieris uiuere. Iruspices sunt
inspectores horarum. p̾scriben¬
tes quid qua hora fieri expedi¬
at. quoꝵ errorem damnat apłs
dicens. timeo ne frustra labora¬
u̾im in uobis obseruatis enim
dies ꝙ annos. menses ꝙ temꝑa.
cum felicitas oꝑis nõ a temꝑe.
s a nomine dm̃ debeat expec¬
tari. Aruspicium qͦ in extoꝵ
inspectione uiget. qͣm artẽ ta¬
ges qͥdam dicit᷑ inuenisse. Uñ
lucanis. fibris sit nulla fides.
s conditor artis: finxerit ista
tages. Extorum uͦ noĩe censent᷑
omĩa que cutis extremitate te¬

Expanded text:
est, pyromantiam scilicet, aeromantiam, hydromantiam, et geomantiam, multasque species videbis ex his capitibus pullulare, sive arte, sive furore divinatio peragatur, quarum nomina, exempli causa, vel pauca subjicincantatores quidem sunt, qui artem verbis exercent. Arioli, qui circa aras nefandas preces, aut exsecrata sacrificia faciunt, in quorum cervicibus est manus Domini, dicente propheta: Ariolos et magos non patieris vivere . Aruspices sunt inspectores horarum, praescribentes quid qua hora fieri expediat, quorum errorem damnavit Apostolus dicens: Timeo ne frustra laboraverim in vobis; observatis enim dies et annos, et menses et tempora , cum felicitas operis non a tempore, sed a nomine Domini debeat exspectari. Aruspicium quoque in extorum inspectione viget, quam artem Tages quidam dicitur invenisse. Unde Lucanus : Fibris sit nulla fides, sed conditor artis Finxerit ista Tages. Extorum vero nomine censentur omnia, quae cutis extremitate te
Abbreviated transcription (Latin):
ut leo. ꝙ illud. ñ contristabit ius¬
tunt qͥcquid ei accidit. fulgor eqͥ¬
dem igneus si urendo nõ noce¬
at celebͥtatis głam affert. Neq
quia non urit igneus nõ est: si
tñ ini hoc plato recipitur. Due ft̃
inquit ille ut opinor uirtutes
ignis. alt̾a eclax ꝙ ꝑ emptoria.
alt̾a mulcebris ꝙ innoxio lumi¬
ne. Posteriorem asserit oꝑ atͥcen
uisus. ꝙ in suꝑiorib uim suam
maxime exercere/ Ascanium fa¬
talis exilii cũ prẽ discͥmina fube¬
untem: ignis de celo quasi suc¬
censo capite illustrauit. p̃mnti¬
ans ei deberi felicitatem exilii.
ip̃mq futurum ingentem mag¬
nam Alexandri macedonis ꝙ
octauiani augusti sub ipso eoꝵ
ortu claritas ignis miracło deda¬
rata est. Profisciscentẽ expeditio¬
nẽ dum egredit᷑. ꝓsequens uentꝰ
successuum spe fortunat. dum
in hostes uexilla feruntur: aeris
testimonio uexilla tͥumphabt̃.
Siuͦ patrie ĩminent: iustissimũ
incutiunt metũ ¶ Terra qͦ ip̃a

Expanded text:
ut leo. Et illud: Non contristabit justum, quidquid ei acciderit . Fulgor equidem igneus si urendo non noceat, celebritatis gloriam affert. Neque quia non urit, igneus non est; si tamen in hoc Plato recipitur. « Duae sunt, inquit ille, ut opinor, virtutes ignis: altera edax et peremptoria; altera mulcebris et innoxio lumine. » Posteriorem asserit operatricem visus, et in superioribus vim suam maxime exercere. Ascanium fatalis exsilii cum patre discrimina subeuntem, ignis de coelo quasi succenso capite illustravit, pronuntians ei deberi felicitatem exsilii, ipsumque futurum in gentem magnam. Alexandri Macedonis et Octaviani Augusti, sub ipso eorum ortu claritas ignis miraculo declarata est. Proficiscentem expeditionem, dum egreditur, prosequens ventus successuum spe fortunat; dum in hostes vexilla feruntur, aeris testimonio vexilla triumphabunt. Si vero patriae imminent, justissimum metum incutiunt. Terra quoque ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uod alia sensꝰ. alia rõnis. alia re¬
ligionis auctoritate ꝓbant᷑. ꝙ qd̾ fi¬
des in om̃i doct̾na aliqd̃ stabile initi¬
ũ uendicat: qd̾ ꝓbari ñ debet. ⁊ qd̾ alia
ꝑ se doctioribꝰ ĩnotescunt. alia rudibꝰ.
⁊ qͣtenꝰ dubitandũ sit. ⁊ qd̾ ꝑtinatia
u̾itatis iqͥsitiõem płimũ impedit.

Expanded text:
uod alia sensus, alia rationis, alia religionis auctoritate probantur: et quod fides in omni doctrina aliquod stabile initium vindicat, quod probari non debet: et quod alia per se doctioribus innotescunt, alia rudibus: et quatenus dubitandum sit: et quod pertinacia veritatis inquisitionem plurimum impedit.
Abbreviated transcription (Latin):
phum ñ decet. S forte qͥa de
natura deoꝵ sentiret. in auribꝰ
corrupti popłi ꝓloqui non
audebat. qui legerat combus¬
tos ẽẽ libros philosophi ꝓtagore.
& ip̃m actum eẽ mexilium
ab atheniensib eo qd̾ dubitau̾at
an de diis uera eẽnt. que uulgo
dicebant᷑. Quid gͦ contrarium
auderet asserere. qͥ nec ipsam
dubitationẽ erroris nouerat
inpunitam: Est itaq ueri si¬
mile qd̾ morem auditorib ges¬
serit. ꝙ ut eos ab illicitis reuoca¬
ret: aliquid indulsisse errori.
tlam indoctrina morum lucu¬
lentissimus ẽ. Eoqͥ opimoni
facilius ad qͥesco: qd̾ apłs gen¬
tium fide tñ ꝙ religione inco¬
lumi. om̃ib omĩa factus ẽ.: ut
omnes lucrifacet. Nos autem
quib decelo ueritas illuxit:
ñ doꝵ qͥ nulli sunt s ueri dei
ministris ꝙ amicis magnam
reu̾entiam credimꝰ exhiben¬
dam s & inimicis eiꝰ int̾dum:
qm̃ hoc ipse p̃cepit. qͥ sepe ma¬
aimã aderudicionẽ suoꝵ pes¬

Expanded text:
phum non decet. Sed forte quid de phum non decet. Sed forte quid de natura deorum sentiret, in auribus corrupti populi proloqui non audebat, qui legerat combustos esse libros philosophi Pythagorae, et ipsum actum esse in exsilium ab Atheniensibus, eo quod dubitaverat, an de diis vera essent, quae vulgo dicebantur. Quid ergo contrarium auderet asserere, qui nec ipsam dubitationem erroris noverat impunitam? Est itaque verisimile quod morem auditoribus gesserit, et ut eos ab illicitis revocaret, aliquid indulsisse errori. Nam in doctrina morum, luculentissimus est. Eoque huic opinioni facilius acquiesco, quod Apostolus gentium, fide tamen et religione incolumi, omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret. Nos autem quibus de coelo veritas illuxit, non deorum, qui nulli sunt, sed veri Dei ministris, et amicis, magnam reverentiam credimus exhibendam; sed et inimicis ejus interdum, quoniam hoc ipse praecepit, qui saepe maximam ad
Abbreviated transcription (Latin):
nunc a natura.: nunc ab officio.
ris euentuum. fortuna semꝑ con¬
sistit in his que ipuisa em̾gunt.
Cam usqueqͣ nititur euacuare
plutarcus. & exp̃missis quatuor
locis nature. officii moꝵ. condici¬
onis. tocius reu̾encie manare cred̾
originem. Suꝑsticiosuis tũ hec
infidelium more exeqͥtur. Unde
non nullas sentencias eiꝰ. sensu &
sermone catholico euram insere¬
Re. Iile qͥddem in cultu deoꝵ eos p̃¬
ci pue asserit uenandos qͥ ei fami¬
harius uicinius accedunt. aut
naturã ut liber indoꝵ domitor
hercules. qui eo ipso in se iouem
ꝓtestatus ẽ. qd̾ angues ingulauit
incunis. ant officio: ut pontifi¬
ces p̃fectosq sacroꝵ. a ut morib.
ut philosophos qͥm̃tis diuine
haustũ inuestigatione ꝙ dispen¬
satione sapientie indicant. a ut
conditione: ut quos fauor numi¬
nis extulit ut aliis p̃essent. ex
cansa pociuis familiari qũa officio
publico. PSermo qͥdem ꝑfidus
est ꝙ omni repbatione dignus:
sensusq u̾borum qui philoso¬

Expanded text:
nunc a natura, nunc ab officio, s figuris eventuum. Fortuna semper consistit in his quae improvisa emergunt. Eam usquequaque nititur evacuare Plutarchus, et ex praemissis quatuor locis, naturae, officii, morum, conditionis, totius reverentiae manare credit originem. Superstitiosius tamen hoc infidelium more exsequitur. Unde nonnullas sententias ejus, sensu et sermone catholico curavi inserere. Ille quidem in cultum deorum eos praecipue asserit venerandos, qui ei familiarius et vicinius accedunt: aut natura, ut Liber Indorum domitor, Hercules, qui eo ipso in se Jovem protestatus est, quod angues jugulavit in cunis; aut officio, ut pontifices, praefectosque sacrorum; aut moribus, ut philosophos, qui mentis divinae haustum investigatione et dispensatione sapientiae indicant; aut conditione, ut quos favor numinis extulit, ut aliis praeessent, ex causa potius familiari, quam officio publico. Sermo quidem perfidus est, et omni reprobatione dignus, sensusque verborum, qui philoso
Abbreviated transcription (Latin):
ob ħsiqͥ ĩnoĩe dm̃ fũat ĩchoatũ p̃t̾mittat
nͥforte oẽm reuot̾onem ominosam
ẽẽ corui ꝑsuadeat᷑ exemplo. qui
coloris amisit uenustatẽ. dum
reuocatꝰ a cornice. ꝓgredi malu¬
it qͣm manere. His uͦ nugis mẽs
incauta seducit᷑. s fidelis neqͣ¬
quã ad quiescit.
on tñ licet omĩa uana
eẽ. fidemq auguriis asse¬
ram non habendam. id̾o signoꝵ
que adispositione diuma ad e¬
rudiendã creat᷑am concessa st̃:
fidem & fructũ enacuo. Multi¬
pharie siqͥdem multisq modis
suã d̾s instruit creaturam.ꝙ nc̃
elem̃torum uocib. nc̃ sensibiliũ
aut insensibiliũ rerũ indiciis.
ꝓut electis nou̾it expedire: q̃
uentura sunt manifestat.
fũturas itaq tempestates aut
serenitates: signa quedam añ¬
cedentia p̃loquunt᷑. ut homo
qͥ ad laborem natꝰ est: ex his

Expanded text:
 in nomine Domini fuerat inchoatum, praetermittat, nisi forte omnem revocationem ominosam esse corvi persuadetur exemplo, qui coloris amisit venustatem, dum revocatus a cornice, progredi maluit quam manere. His vero mens nugis incauta seducitur, sed fidelis nequaquam acquiescit.n, licet omnia vana esse, fidemque auguriis asseram non habendam, ideo signorum, quae a dispositione divina ad erudiendam creaturam concessa sunt, fidem et fructum evacuo. Multifarie siquidem, multisque modis suam Deus instruit creaturam, et nunc elementorum vocibus, nunc sensibilium aut insensibilium rerum indiciis, prout electis noverit expedire, quae ventura sunt manifestat. Futuras itaque tempestates, aut serenitates, signa quaedam antecedentia praeloquuntur, ut homo qui ad laborem natus est, ex his
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ łfit: cuiꝰ ortũ legitima cau¬
sa ꝙ ratio ñ p̃cedant. & ut aliꝰ
ait. nicħ fit in terrasine causa.
Constat ittq q artificis nat᷑e
manũ: nicħ euadit. Ex quo
conseq̃nter patet. ad phisicã
omĩa ꝑtinere. Ego qͥdem quo¬
cũq m ista se habeant. indu¬
bitant̾ credo illa sola nõ ẽẽ
respuenda que ex fide ꝓueni-¬
unt. & referunt᷑ ad głam om¬
ipotentis dei. cũ scͥptum no¬
uerim. omĩa quetũq inoꝑe
ł inu̾bo fec̾itis. in noĩe dñi
facite. in quo solo uiã hoĩs ꝓ¬
precessit. Cirhb̾tus signifer
qͥdam̃ gentis nr̃e in lege dñi:
euangłum ioħis supponebat
infirmis. ꝙ curabant᷑. Beati
stephani tunica suꝑposita:
mortuũ suscitauit. Simbo¬
lũ apłoꝵ: demoniacũ aqͦ ges¬
tabat᷑ curauit. Oratio dnĩca
herbis dũ legebant᷑ aut da¬
bant᷑ ex fide dicta: sepissime
contulit optatũ salutis ef¬
fectũ. Beatus benedictꝰ signo

Expanded text:
el fit, cujus ortum legitima causa, et ratio non praecedant: et ut alius ait: « Nihil fit in terra sine causa. » Constat itaque quia artificis naturae manum nihil evadit. Ex quo consequenter patet ad physicam omnia pertinere. Ego quidem quocunque modo ista se habeant, indubitanter credo illa sola non esse respuenda, quae ex fide proveniunt, et referuntur ad gloriam omnipotentis Dei; cum scriptum noverim, omnia quaecunque in verbo feceritis, in nomine Domini facite, in quo sola via hominis ppraecessit. Guthbertus signifer quidam gentis nostrae in lege Domini Evangelium Joannis superponebat infirmis, et curabantur. Beati Stephani tunica superposita mortuum suscitavit. Symbolum apostolorum daemoniacum, a quo gestabatur, curavit. Oratio Dominica herbis, dum legebantur aut dabantur ex fide dicta, saepissime contulit optatum salutis effectum. Beatus Benedictus signo
Abbreviated transcription (Latin):
płimis. Hec equidẽ ꝙ similia ũ
mͦ licita. s ꝙ utilissima st̃. Alia
uͦ nõ tam contempnenda qͣm
fugienda. Certũ siqͥdem ẽ. qd̃
diligentib dm omĩa cooꝑan¬
tur in bonum. Infideles autem
& reꝓbos ant etiã hesitantes
infide: multis ꝑmittit. ludifi¬
cationib subiacere. Omĩa tñ
omiꝰa tm̃ possunt qͣntũ exci¬
pientis fides ꝑmittit. Nñ ꝙ iu¬
lius cesar nullo augurio nulla¬
ne suꝑsticione: a quocũq ĩcep¬
ta potuit abst̾reri. Contigit
autẽ ut qñq inaffricam na¬
ingio ꝓfiscisceus in egressu na-¬
uis ꝓlaberet᷑. Uerso itaq ad me¬
liuf oĩe teneo te inquit affri-
ca eamq obtinuit Pret̾ea cal¬
purnia uxor eiꝰ ea nocte quã
is interra ultimam gessit. indit
eũ multis uln̾ib confectũ in
sinu suo iacere. rogansq ut
die seq̃nti acuria abstineret:
ñ obtinuit. ne ille inuita sua
aliqͥd timidũ quocũq auspicio
egise uidet᷑ Iexcidio massiliensiũ lutũ

Expanded text:
imis. Haec equidem et similia non modo licita, sed et utilissima sunt. Alia vero non tam contemnenda quam fugienda. Certum siquidem est, quod diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, Infideles autem et reprobos, aut etiam haesitantes in fide, multis permittit Deus ludificationibus subjacere. Omina tamen omnia tantum possunt, quantum excipientis fides permittit. Unde et Julius Caesar nullo augurio, nullave superstitione, a quocunque incoepto potuit absterreri. Contigit enim ut quandoque in Africam navigio proficiscens in egressu navis prolaberetur: verso itaque ad melius omine: « Teneo te, inquit, Africa: » eamque obtinuit. Praeterea Calphurnia uxor ejus ea nocte, quam is in terra ultimam gessit, vidit eum multis vulneribus confectum in sinu suo jacere, rogansque ut die sequenti a curia abstineret, non obtinuit, ne ille in vita sua aliquid timidum, quocunque auspicio etur. In excidio Massiliensium, lucum
Abbreviated transcription (Latin):
eripserunt de re pub¬
lica & si diu̾so mͦ cicero
ꝙ plato. cũ alter qualis eẽ de¬
beat disseruerit: alter quał
fuerit a maiorib instituta.
Hanc tñ uterq ꝙ institute
ꝙ instituende p̃scͥpsit for mu¬
lam. ut uita ciuilis nat᷑am
imitetur: qũa optimã uiuen¬
di ducem sepissime nomina

Expanded text:
ripserunt de repub. etsi diverso modo, Cicero et Plato, cum alter qualis esse debeat disseruerit, alter qualis fuerit a majoribus instituta. Hanc tamen uterque et institutae, et instituendae praescripsit formulam, ut vita civilis naturam imitetur, quam optimam vivendi ducem saepissime nomina
Abbreviated transcription (Latin):
na. An ñ credis eũ ambulare
ĩ latitudine delitiaꝵ dĩ qͥ de corde
puro ꝙ consciencia bona ꝙ fi¬
de ñ ficta sub inp̃catione tan¬
ta. de se ista fatetur. Qui istoꝵ
uerborum desidat int̾p̃tationẽ
aut̃ intanta uirtutũ luce ñ
uider: Nunum plane hebes
ẽ ꝙ obtusi ingenii. cui ꝑ se
ista ñ lucent. In unũ hic plu¬
rima congerunt᷑. quoꝵ ł unũ:
orbem quendam illustrare
fuffic̾et. Si pͥncipes plura leg̾e
ł audire fastidiuint. saltẽ hoc
tantillum legant. audiant.
ꝙ inquisitione diligentidiscu¬
tiant. dum imitentur. Sequit᷑
enim ineodem. Si audierint
reges ꝙ obseruau̾int uocem
dñi. complebunt dies suos in
bono. ꝙ annos suos ingła. Si
autẽ non audierint: transibt̃
ꝑ gladium. & consument᷑ stul¬
ticia. Uides ne inutilium regũ
dupplicem exitume Aut enim
ꝑ gladium tͣnseunt. aut stul¬
ticia consumunt᷑. Et recte dñr
tnͣsire ꝑ gladium non finiri:
eo qd̃ gladius quasi qͥdamt᷑n¬
situs eis est ad locum. uͥ scłm

Expanded text:
. Annon credis eum ambulare in latitudine deliciarum Dei, qui de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta, sub imprecatione tanta de se ista fatetur? Quis istorum verborum desiderat interpretationem, aut in tanta virtutum luce non videt? Nimium plane hebes est, et obtusi ingenii, cui per se ista non lucent. In unum hic plurima congeruntur, quorum vel unum, orbem quemdam illustrare sufficeret. Si principes plura legere, vel audire fastidiunt, saltem hoc tantillum legant, audiant, et inquisitione diligenti discutiant dum imitentur. Sequitur enim in eodem: Si audierint reges, et observaverint vocem Domini, complebunt dies suos in bono, et annos suos in gloria. Si autem non audierint, transibunt per gladium, et consumentur stultitia . Videsne inutilium regum duplicem exitum? Aut enim per gladium transeunt, aut stultitia consumuntur. Et recte dicuntur transire per gladium, non finiri, eo quod gladius quasi quidam transitus est eis ad locum, ubi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
miquitas maxima. ꝙ nega¬
tio contra d̾m altissimũ. Si
gauisus sum ad rumam eiꝰ
qͥ me oderat. & exultam qd̾
inuenisset eum malũ. Si ñ
dixerunt uiri tab̾nacłi mei.
qͥs det decarnib eiꝰ ut satu¬
remur: foris non mansit
ꝑ egͥmus. hostium meũ patu¬
it uiatori. Si abscondi quasi
homo peccatũ meũ. ꝙ celam
insinu meo inqͥtatem meã.
Si expaui ad multitudinẽ
nuiniam. ꝙ despectio ꝓpin

Expanded text:
xima, et negatio contra Deum altissimum. Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum. Si non dixerunt viri tabernaculi mei, Quis det de carnibus ejus ut saturemur? Foris non mansit peregrinus, ostium meum patuit viatori. Si abscondi quasi homo peccatum meum, et caelavi in sinu meo iniquitatem meam. Si expavi ad multitudinem nimiam
Abbreviated transcription (Latin):
consilio recessit auia salomo¬
nis. onusmporaibile uolens
Nerumtũ cissum ẽ regnum
eiꝰ recedentib .x. tribub post
ieroboam seruum salomonis.
fueruntq regna diuisadum
regnũ habuit iuida ł isrł. Sen¬
sit gͦ de contumacia penã. de
grã dei & pͥuilegio sanguiniᷤ
miscd̾iam. ut rex qͥdem ma¬
neret. s magna regni parte
mutilatus. Uñ hoc illi: Quia
ad heserat consiliis inuenũ.
contempnens uias ꝙ p̃cepta
prudencie. Inpossibile enĩ
C̃ ut salubriter disponat
pͥncipatũ. qui ñ agitur con¬
silio sapientũ. Ne inquit ter¬
re cuiꝰ rex puer est. & cuiꝰ con¬
siliarii mane comedunt.
Beata terra cuiꝰ rex nobilis
est. & cuiꝰ pͥncipes uescunt᷑
tempore suo ad refectionẽ.
ñ ad luxuriã. Ibi q enim
sapiencia ẽẽ non potest. hinc
sẽs iob. Sapiencia ubi in¬
uenitur. & qͥs ẽ locus intel¬
ligentie: Nescit homo p̃cium
eiꝰ. nec inuenit᷑ in terra sua¬
uiter uiuentiũ. Non equabit᷑

Expanded text:
consilio, recessit a via Salomoconsilio, recessit a via Salomonis, onus importabile volens Verumtamen scissum est regnum ejus, recedentibus decem tribubus post Jeroboam servum Salomonis, fueruntque regna divisa, dum regnum habuit Juda vel Israel. Sensit ergo de contumacia poenam, de gratia Dei et privilegio sanguinis misericordiam, ut rex quidem maneret, sed magna regni parte mutilatus. Unde hoc illi? Quia adhaeserat consiliis juvenum, contemnens vias et praecepta prudentiae. Impossibile enim est, ut salubriter disponat principatum, qui non agit consilio sapientum. Vae, inquit, terrae cujus rex puer est, et cujus consiliarii mane comedunt. Beata terra cujus rex nobilis est, et cujus principes vescuntur tempore suo, ad refectionem non ad luxuriam . Ibi enim sapientia esse non potest. Hinc sanctus Job: Sapientia ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Non aequabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quoꝵdam sacram̃toꝵ signi¬
ficationes. hic autẽ plane nul¬
la ẽ popłi acclamatio. nulla
consanguinitatis ratio. nul
laꝓpinquitatis habita con¬
templatio ẽ. Mortuo salpha¬
at. filie pat̾nam apud moysen
uendicant hereditatẽ. Petici¬
onẽ earum iustam eẽ ds ipse
testatur. Pro pinquis namq
linquenda ẽ: & ut plurimũ
actionũ. s̃ ub̾natio uͦ popłi
illi tradenda ẽ quẽ d̾s eleg̾it.
homini scilicet tali qͥ ħt sp̃m
spectu eiꝰ st̃. qͥ moysi ualde no¬
tus sit. ꝙ familiaris idẽ inqͦ
sit claritas legis ꝙ scĩa. ut pos¬
sint eum audire filii isrł. Nec
tũ licitum ẽ fauore nouorum
recełe a sanguine pͥncipum.
qͥb pͥulegio diuine ꝓmissio¬
nis ꝙ uire gen̾is debetur suc
deflexerint. ñ statim usqueqͣ
deiciunt᷑. s pacienter corri¬
pitur iniusticia: donec fiat
conspicuum eos ꝑtinaces eẽ
in malo. seq enĩ Roboam
statim ex cussus ẽ asolio patͥs:
ex quo senioꝵ contempto

Expanded text:
et quorumdam sacramentorum signiet quorumdam sacramentorum significationes. Hic autem plane nulla est populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla propinquitatis habita contemplatio est. Mortuo Salphaat, filiae paternam apud Moysen vindicant haereditatem. Petitionem earum justam esse, Deus ipse testatur. Propinquis namquelinquenda est, et, ut plurimum, actionum. Gubernatio vero populi, illi tradenda est, quem Deus elegerit, homini scilicet tali, qui habet spectu ejus sunt, qui Moysi valde notus sit et familiaris, id est in quo sit claritas legis et scientia, ut possint eum audire filii Israel. Nec tamen licitum est favore novorum, recedere a sanguine principum, quibus privilegio divinae promissionis, et jure generis debetur succdeflexerint, non statim usquequaque dejiciuntur, sed patienter corripiuntur in justitia, donec fiat conspicuum eos pertinaces esse in malo. Neque enim Roboam statim excussus est a solio patris, sed ex quo seniorum contempto
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ qd̾ saul rex futurus aꝑ¬
parens infacie popłi: ab hum̾is
sursum suꝑ eminebat uniu̾sũ
popłm. Quare queso. nͥ qr quem
oportet p̃eẽ aliis:. pectore debet
ꝙ ore ꝓmin̾e. ut quasi honorum
oꝑum ulnis tocius popłi latitu¬
dĩnẽ amplexari ualeat ꝙ ꝓtege¬
re tanquã doctior. sanctior. cir¬
cũspectior. ꝙ omni uirtute p̃s¬
stancior : Dicit enĩ dñs ad moy¬
sen. Assume ad temet ipsũ iħ̾m
filium Naue. hominẽ qui h̾t
sp̃m dei insemet ipso. ꝙ impo¬
nes manus tuas suꝑ eum. & sta¬
tues coram eleataro sac̾dote. & p̃¬
cepta ei dato inconspectu tocius
sinagoga. & p̃cipe de ipso coram
eis. q dabis claritatẽ tuã super
illum: ut audiant illũ filii afrł.
Audis euidenter ordinationẽ
pͥncipis popłi tam manifeste de¬
scͥptam. ut pene expositione
ñ egeat. Si eam tñ manifestius
queris: eam tͥ auctore dño loco
suo & tempore cũ p̃ceꝑis expla¬
nabo. adiciens indumentoꝵ

Expanded text:
Regum, quod Saul rex futurus, apRegum, quod Saul rex futurus, apparens in facie populi, ab humeris sursum supereminebat universum populum. Quare, quaeso, nisi quia quem oportet praeesse aliis, pectore debet et ore prominere, ut quasi bonorum operum ulnis totius populi latitudinem amplexari valeat, et protegere tanquam dectior, sanctior, circumspectior, et omni virtute praestantior? Dicit enim Dominus ad Moysen: « Assume ad temetipsum Jesum filium Nave, hominem qui habet Spiritum Dei in semetipso, et impones manus tuas super eum, et statues coram Eleazaro sacerdote, et praecepta ei dato in conspectu totius synagogae, et praecipe de ipso coram eis, et dabis claritatem tuam super illum, ut audiant illum filii Israel. » Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut pene expositione non egeat. Si eam tamen manifestius quaeris, eam tibi auctore Domino, suo loco et tempore cum praeceperis, explanabo, adjiciens indumentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& terrorib urgeant sac̾dotes
ad ab solutionẽ p̃standam ꝙͣ
nec isti fideliter dare: nec illi
in contumacia ut iliter acciꝑe
possunt. Sane facilrus⁊ utrũq
inuolui. qͣm alt̾m istoꝵ. expe¬
diri. Utrius tñ cułpa sit gra¬
uior: non facile dixerim. hec
de his que inpolitica constitu¬
tione plutarchi uicem anme¬
ut eius imitantes uestigia
de menbris rei publice dispi¬
ciamꝰ. Dictum ÷ autẽ pͥncipem
locum obtin̾e capitis ꝙ qͥ solius
m̃tis regatur arbitrio. hunc
itaq ut iam dictũ ẽ dispositio
diuina marce rei publice col¬
locauit. ꝙ eum ñc archano
ꝓuidencie sue mist̾io cet̾is p̃¬
fert. nc̃ quasi suoꝵ iudicio sa¬
cͥdotum. nc̃ ad eum p̃ficiendũ
tociꝰ popłi uota concurrunt.
Unde ꝙ inuet̾i testam̃to legit᷑.
qri moy ses ordinaturus eũ qui
p̃eẽt inpopło. conuocauit om¬
nẽ synagam ut eligeret᷑ astan¬
te popło. nequa postmodũ re¬
tractatio cinqu̾a nequis scru¬
pulus resideret. Legitur in libro

Expanded text:
 terroribus urgeant sacerdotes ad absolutionem praestandam, quam nec isti fideliter dare, nec illi in contumacia utiliter accipere possunt. Sane facilius est utrumque involvi, quam alterum istorum expediri. Utrius tamen culpa sit gravior, non facile dixerim. Haec de his quae in politica constitutione Plutarchi, vicem animaut ejus imitantes vestigia de membris reipublicae despiciamus. Dictum est autem principem locum obtinere capitis, et qui solius mentis regatur arbitrio. Hunc itaque, ut jam dictum est, dispositio divina in arce reipublicae collocavit, et eum nunc arcano providentiae suae mysterio, caeteris praefert, nunc quasi suorum judicio sacerdotum, nunc ad eum praeficiendum totius populi vota concurrunt. Unde et in Veteri Testamento legitur, quia Moyses ordinaturus eum, qui praeesset in populo, convocavit omnem synagogam, ut eligeretur astante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquam, ne quis scrupulus resideret. Legitur in libro
Abbreviated transcription (Latin):
Si ñ benedixerunt mͥ latera eiꝰ.
ꝙ deuelłib ouium mearũ cale¬
factus ẽ. Sileuani suꝑ pupillũ
manũ meã cũ uiderem me in
porta suꝑiorem. humerus meus
aninctura sua cadat. ꝙ brachiũ
meũ cum ossib conterat᷑. Semꝑ
enim quasi tumentes fluctus
suꝑ me timui d̾m. ꝙ pondus
eiꝰ ferre nõ potuisi putaui au¬
rum robur meũ. ꝙ dixi obriro.
fiducia mea. Si letatus sũ suꝑ

Expanded text:
erint mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est. Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem, humerus meus a junctura sua cadat, et brachium meum cum ossibus conteratur. Semper enim quasi tumentes fluctus super me timui Deum, et pondus ejus ferre non potui. Si putavi aurum robur meum, et dixi obrizo: Fiducia mea. Si laetatus sum super
Abbreviated transcription (Latin):
publica sic studet p̃ eẽ. ut inuni¬
u̾sitate sua tristem aliquem ẽẽ
ñ paciatur. Quauͦ arte id fi¬
et. moralis campus subiectus
exequit᷑. Canta qͥdem ameni¬
tate florum ꝙ fructuũ ub̾tate.
ut si quis eum ingreditur:. pa¬
radisi se deliciis gaudeat inter¬
eẽ. Miraris forte ꝙ attonitus ob¬
stupescis quem qͣm in exilio car¬
nis huiꝰ tante dulcedinis ẽẽ par¬
ticipem. ꝙ celestium ciuium ẽẽ
conciuem. S an ita r̾e possit: ex
oꝑib uri iusti tu ipse diiudica.
Si negaui qd̾ uolebant pauꝑib.
ꝙ ocłos uidue expectare feci.
Si comedi bucellam meã solus.
ꝙ ñ comedit pupillus ex ea: qr

Expanded text:
publica sic studet praeesse, ut in unipublica sic studet praeesse, ut in universitate sua tristem aliquem esse non patiatur. Qua vero arte id fiet, moralis campus subjectus exsequitur, tanta quidem amoenitate florum, et fructuum ubertate, ut si quis eum ingreditur, paradisi se deliciis gaudeat interesse. Miraris forte et attonitus obstupescis, quemquam in exsilio carnis hujus, tantae dulcedinis esse participem, et coelestium civium esse concivem. Sed an ita esse possit, ex operibus viri justi tu ipse dijudica. Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci. Si comedi buccellam meam solus, et non comedi
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ꝙ ueritus delinquere
insermone: dicit stillasse elo¬
quiũ suum. Qui enĩ non de¬
linquit in uerbo: hic ꝑfectꝰ
ẽ uir.Si qͣndo ridebam ad
eosñ credebant. Risus leuita¬
tis maicium & quo patentior¬
eo inpudentior ꝙ rep̃hensibi¬
lior ẽ. Ait enim. Stultus inri¬
su exaltat uocem suam. Et sal¬
uator fleuit. qͥ utiq risisse nõ
legitur. Nec eum facile credide¬
rim ꝓnum ẽẽ ad cachinnum.
qͥ sub tanta ambiguitate de
risu loquitur. ut ꝙ si riserit:
non creclat᷑. Et lux uultus mei
ñ cadebat interrã. Risit forte
uir iustus. s eũ inhilaritate
temporalis ineptia nulla resol¬
uit. ꝙ quicqͥd terenum erat
inmorib. uultũ uerebatur au¬
sterũ. Si uoluissem ire ad eos.
sedebam pͥmus. Srima si qͥdem
cathedra dignus erat. qͥ alios
tantarũ uirtutũ itin̾e p̃cede¬
bat. Cumq sederet quasi iex fa¬
mulantib aliis. lacͥmas meren¬
tium abstergebat. Iocunda qui¬
dem conclusio. cum potestas

Expanded text:
justus, et veritus delinquere justus, et veritus delinquere in sermone, dicit stillasse eloquium suum. Qui enim non delinquit in verbo, hic perfectus est vir. Si quando ridebam ad eos, non credebant. Risus levitatis indicium, et quo patentioreo impudentior, et reprehensibilior est. Ait enim: Stultus in risu exaltat vocem suam ; et Salvator flevit, qui utique risisse non legitur. Nec enim facile crediderim pronum esse ad cachinnum, qui sub tanta ambiguitate de risu loquitur, ut etsi riserit non credatur. Et lux vultus mei non cadebat in terram. Risit forte vir justus, sed eum in hilaritate, temporalis ineptia non resolvit, et quidquid terrenum erat in moribus, vultum verebatur austerum. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus. Prima siquidem cathedra dignus erat, qui alios tantarum virtutum itinere praecedebat. Cum sederet quasi rex famulantibus aliis, lacrymas moerentium abstergebat. Jucunda siquidem conclusio; cum potestas
Abbreviated transcription (Latin):
dam ẽẽ. iuxta illud. Sapienti¬
or uidet᷑ ÷ͥ pig̾. septem uiris
loquentib sentencias. Audis
in sapiente tria concurrere.
Intenti inquit tacebant ad
consilrum meũ. uerbis meis
nicħ adlere audebant. stilla¬
bat suꝑ eos eloquium meum.
Res ardua desidat attencionẽ.
ꝙ uirũ grauem decet consilia
affectanti. Est autẽ oris circũ¬
ceat uł apponi. Est autẽ uiro
graui turpissimũ si iugit̾
se fabulis ꝙ nugis in misce¬
at. ꝙ inter congarrientes ꝑ¬
strepat ueluti rabulus anser
admixtus olorib. ꝙ omnẽ
mat̾iam credat᷑ aptam eẽ
litigiis. Ambigitur qͥd enim
castor sciat an docilis plus.
Brundusium numici me¬
lius uia ducat an apii. Pre¬
terea q̃ habundant. sin copi¬
ofitate uilescunt. ꝙ cũ mul¬
tiloquio peccatum nõ desit:
pauca prucdenter loq̃ntis
sermo⁊ p̃ciosus. Uñ socrates
querenti quomͦ quis famã
optimã compararet. si gesse¬
rit inquit optima & loquutꝰ
fuerit panca. Hocz qd̾ uir

Expanded text:
dam esse, juxta illud: Sapientidam esse, juxta illud: Sapientior videtur sibi piger septem viris loquentibus sententias . Audis in sapiente tria concurrere. Intenti, inquit, tacebant ad consilium meum, verbis meis nihil addere audebant, stillabat super eos eloquium meum. Res ardua desiderat attentionem, et virum gravem decet consilia affectanti. Est autem oris circumdemi vel apponi. Est autem viro gravi turpissimum, si jugiter se fabulis et nugis immisceat, et inter congarrientes perstrepat, veluti rabulus anser admistus oloribus, et omnem materiam credat aptam esse litigiis: Ambigitur quid enim Castor sciat, an docilis plus, Brundusium Numici melius via ducat, an Appi. Praeterea quae abundant, sui copiositate vilescunt, et cum multiloquio peccatum non desit, pauca prudenter loquentis sermo est pretiosus. Unde Socrates quaerenti quo modo quis famam optimam compararet: « Si gesserit, inquit, optima, et locutus fuerit pauca. » Hoc est quod vir