comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃ pacem .i. ad reconciliandũ nos deo. hic ẽ. arbit̃ quẽ iob desid̾at. utinã eẽt
od̾at sic̃ reconcilat᷑ inimicus inimico: ut deinde sint anuci qui añ se od̾ant.
s iam nos diligenti deo reconciliati sumis. Non enim ex quo ei reconciliati
sumus ꝑ sanguinẽ filii cep̃ nos dilig̾ẽ. s añ mundũ prius quã nos aliquid eẽmꝰ.
quomͦ nõ diligenti deo sinus reconciliati: pp̃ pece̾m cum eo habebamus in¬
micitias qui habebat gͣ nos caritatẽ. et cum immicitias ex̾cebamus aduersus
eum oꝑando iniquitatem. Augꝰ in libro de trunt̾. Ita gͦ inimici eramus deo sic̃.
iustitie sunt inuica pecc̃a et iõ remissis pecc̃is tales inimicitie finiunt᷑.
int̾ deum et hominis ipsos reconcibatos. Reconciliat aut̃ offendicła hominũ.
tollit ab ocłis dei .i. dum peccã delet quibus deus offendebatur. et nos inmi¬
ci euis eramus. s cum pecc̃a deleat non solum filus s et pater et filius. et¬

Expanded text:
est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam esset oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Quomimicitias, qui habebat erga nos charitatem, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Ita ergo inimici eramus Deo, sicut justitiae inimica sunt peccata; et ideo dimissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Filius, sed et Pater et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
on enim scd̾m p̃missam expos¬
itionẽ distingunt᷑. Hic tres ille
ꝓprietates: suꝑiꝰ assignate. s ip̃e yposta¬
ses: distincte ab in uic̾e mõstrant᷑. E ter¬
nitatis tam̃ nomine ead uidet᷑ designa¬
ta ꝓpͥetas: q̃ notat ħ nom̃ ingenitꝰ. Sec
te ĩplet illud cuiꝰ imago ẽ: ip̃a coequa¬
tur ei nõ illd̾ imagini sue. Uidet᷑ en̾i dic¬
patͥ nõ pater filio. cũ et filiꝰ dicat᷑ eqͣlis
pat̾ in scͥptura: et pat̃ filio. s filiꝰ ħ hab
apatre: ut sit ei eqͣlis. pater autem:
nõ habet afilio. et tam̃ filiꝰ plene ac per¬

Expanded text:
on enim secundum praemissam expositionem distinguuntur hic tres illae proprietates superius assignatae, sed ipsae hypostases distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis tamen nomine eadem videtur designata proprietas, quam notat hoc nomen ingenitus. Sed te implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua i, non Pater Filio, cum et Filius dicatur aequalis Patri in Scriptura, et Pater Filio, sed Filius hoc habet a Patre ut sit ei aequalis, Pater autem non habet a Filio; et tamen Filius plene ac per
Abbreviated transcription (Latin):
tisim .i. ip̃a gra. Idẽ omnis qui iam uolũtatis sue arbit̾ ꝯstitutꝰ ẽ. cum aecedit ad sac̾m̃tũ fideliũ
insi peniteat cũ cec̾is uite: nouã non poci̾t uicohare. Ab hac penitentia cum baptizant᷑ soli
paruuli minunes sunt. his aliisq testimoniis aꝑte ostendr adultis sine fide et penitudine ue¬
ra in bapcifno non cõferri grãm ⁊ remissionis. quia nec paruuł sine fide. aliena qui ꝓͥam hr̃e
nequnt datur in bapcisino remissio. Siquis gͦ ficte accedat. non hnis cordis uerã contrictionẽ.
sic̃mentũ sine re accepit. Uidr̃ Augꝰ. dr̃ẽ q̃ ficce accedẽti qͥ ⁊̃ ht̃ odũ frat̾nũ in ip̃o momĩto

Expanded text:
accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non habens veram cordis contritionem, sacramentum sine re accipit. Videtur
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝯsistente autem pecc̃o: non solum malicia s ꝙ uirtꝰ fortasse ñ eẽc.
Que nͥ aliqͣ malicie fuissent semina: uel subsistere. uel emin̾e i nõ posset.
sententias de peccõ ponit

Expanded text:
onsistente autem peccato, non solum malitia, sed etiam virtus fortasse non esset; quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere, vel eminere non posset. ntentias de peccato ponit
Abbreviated transcription (Latin):
et animam assumpserit an pͥ anmam ꝗ̃ carnem uel carnem qͣm aninani ⁊ utr
caro ilia pꝰ fuerit in utõ uͥginis ꝯcepta et p̾ea assumpta: iussime ec absq ulla ambigu¬
itate am̃is. q ex enio ds hominem os assumpsit: totum assumpsit. sinulq s̾ unuit.
amundum et carnem. nec caro pͥ fint ꝯcepta: et p mod̾ assumpta .s in ꝯceptione assumpta:
tes non carnem xͥ sine duinutate ꝯceptam in utõ iurgiuis pͥꝰqͣm susciꝑet᷑ a uerbo: sed¬
ip̃m ubum dni sue carnis acceptione ꝯceptum. ip̃amq carnen: uerbi in carnatione
homo. Inucroq unus et uerus. quam seruilem formam. a solo filio susceptam. tota tͥ̾ni¬
tas cunis una ẽ uoluntas et oꝑatio: fec. Non autem mutõ uirginis pͥus caro suscepta
est et pꝰ mocł diunitas uenit in carnem: s mox ut u̾bum uenit inut̾um seruata
uerbum in utõ. mox intra ut̾um. u̾bum caro
an pͥusquam ꝯciꝑet᷑: obligata fu̾it peccato. ⁊ an talis: assumpta fuit

Expanded text:
animam quam carnem, vel carnem quam animam? Et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta? verissime et absque ulla ambiguitate dicitur; quia ex quo hominem Deus assumpsit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem. Nec caro prius fuit concepta; sed in conceptione assumpta, tes non carnem Christi sine diuinitate conceptam in utero uirginis, priusquam susciperetur sipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione homo, in utroque unus et verus: quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una voluntas et operatio, fecit. » Non ante in utero Virginis prius caro suscest, et postmodum divinitas venit in carnem, sed mox Verbum servata Verbum in utero, mox intra uterum Verum caro. an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
pocest. et si non sit singutaritatis: s unitatis. deus unus cum dicitur: nequaqiam
deitatis tͥnitatem ex cludit. et iõ non qd̾ fingularitatis. s imitatis quod ẽ: p̃dicat᷑.
ds̃. quia singłaritas uł solitudo: ꝑsonarũ pluralitatem excludit. et diu̾sitas: uuitate̾
essencie tollit. diu̾sitas inducit. separationem diumitatis singularitas adimit cdistic̃
ca sabellianos patrem filiumq confundens: nec uixta arianos patrem filiumꝰ secer-¬
nens. Pater eñi et filiꝰ distinctionẽ habent separationẽ uͦ non habent. Item in eod̾.
Pater et filiꝰ diuinitate unum sũt. nec ẽ ibi sub̃e differentia: nec ulla diu̾sitas. ali¬
oquin: quomͦ unum dm̃ dicimꝰ : Diu̾sitas enim plures facit. Constat gͦ ex p̃dictis:
qr int̾nitate nulba ẽ diu̾sitas si tam̃ aliqͣndo in scͥptã in uenitur diccum cres diu̾se
ꝑsone : et huui̾modi: diu̾sas dicit distinctas:
qd non debet dici deus

Expanded text:
st; et si non sit singularitatis, sed unitatis Deus, unus cum dicitur, nequaquam deitatis Trinitatem excludit: et ideo non quod singularitatis, sed quod unitatis Deus, quia singularitas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctiitas, nec, juxta Sabellianos, Patrem Filiumque confundens; nec, juxta Arianos, Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, separationem vero non habent. Item in eodem: Pater et Filius divinitate sunt unum, nec est ibi substantiae differentia, nec ulla diversitas; alioquin quomodo unum Deum dicimus? diversitas enim plures facit. Constat ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in Scriptura invenitur dictum, tres diversae personae, et hujusmodi, diversas dicit distinctas. 10. Quod non debet dici Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qd̾ adam metate uirili continuo. factus est: et ĩferiores cansa¬
hoc scđ̾m suꝑiores uon inferiores causas. id est sccł̃m nolinitatem et potentia
dei: qutam nature generibꝰ non alligiuit. qualiter et uirga moydi: conuiersa
est in draconem. Nec talia contra natam firait: nisi nobis quibꝰ aliter nate
curs in notuit. deo autem nata est: quod facit. Non gͦ cont̾ dlispositionem
suam: illud fecit deus. Crat enim in pͥma cansarum conditione citatẽ: sic
hominem posse ficti. so non erat ibi necesse: uit sic fieret. hoc enim non erat
naonilitione cnaitine s inbeneplatito creatoris: cuius uoluntas necessitas ẽ.¬
eas cansas futa sunt: s in p̾scientia dĩ futã non sunt. Si autem ibi alit̾ Iu
tis uꝰ adam non scdłm inferiores causas quia nonerat uiterum causis seni¬
ualibꝰ uit ita fieret: s scd̃m suꝑiores non cont̾ naturam operantes. quia m
rerum causis natalibꝰ erat: ut ita posset fieri.
¶ Ad̾ hõ extra ꝑaclisũ creatꝰ

Expanded text:
dicit: « Adam in aetate virili continuo factus est, et hoc secundum superiores non inferiores causas, id est secundum voluntatem et potentiaDei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura est quod facit. Non ergo contra dispositionem suam illud fecit Deus. Erat enim in prima causarum creatarum conditione sic hominem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoin conditione creaturae, sed in placito creatoris, cuius uoluntas rerum ores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in rerum causis naturalibus erat ut ita posset fieri . 5. Quod homo extra paradisum creat
Abbreviated transcription (Latin):
aitionem non credimꝰ substantialit̃ iltabi anime: s: applicatione &e oppresioe
uniri. Litabi autem menti illi soli posfibile ÷: qui creanit. qui nata fub sistens
incorpore. capabilis ẽ sue facture. Ecce hic uidet᷑ insmitari: quod subitantialit̾
non itabunt᷑ demones: uel introeant corda homitium. Beda quoq suꝑ ului loc̃
acciuim apostolicorum ubi petrꝰ ait ananie cur inpleuit fachatras cortuũ: dicit

Expanded text:
ationem non credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti, illi soli possibile est qui creavit, qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Ecce hic videtur insinuari quod substantialiter non illabantur daemones vel introeant corda hominum. Beda quoque super illum locum Act. apostolorum, c. 5, ubi Petrus ait Ananiae: Cur tentavit Satanas cor tuum? dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod usticta exigit. et potest id facere. quod usticra sira exigit ut non
frat. dicimus quia ex actionis uerbum de deo congitue nondicit᷑: nec ꝓpne
accipitur. et in illis locutionib : dupplex est sensus. Si enu intelligas non
potest facere nisi quod iuisticra sita exrigit. id est nisi quod uoluntas sua usta
uult: falsum dicis. Iusticra enim ipsiris dei: equissima uoluntas accipitur.
quraliter accipit aug ilta uerba dni ingenesi loquentis ad loth. non postũ
quicqitam facere: donec illo introeas. exponens non posse inquit se dixit qsd̃
sine dubio poterat ꝑ potentiã: s non poterat ꝑ iusticiam. quasi. Poterat qui¬
dem: s non ualebat. et ista uoluntas: uista erat. Si uͦ ꝑ hec uerba intelligis
eum non posse facere nisi illud qd si fieret usticie eius conueniret: uerĩ dicis
Similit̾ distingue illud. non potest facere nisi qd̾ uisticia euis. exigit ut no fa¬
ciat. idest nõ potest facere id quod ipse qui est sumia usticra nõ uult facere.:

Expanded text:
nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justitia sua exigit ut non fiat. Dicimus quia exactionis verbum de Deo congrue non dicitur, nec proprie accipitur, et in illis locutionibus duplex est sensus; si enim intelligas: Non potest facere nisi quod sua justitia exigit, id est, nisi quod voluntas sua justa vult, falsum dicis. Justitia enim ipsius Dei aequissima voluntas accipitur: qualiter accipit Aug. illa verba Domini in Gen. loquentis ad Loth, Genes. 19: Non possum quidquam facere donec illuc introeas, exponens: Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa erat. Si vero per haec verba intelligis eum non posse facere nisi illud quod si fieret, justitiae ejus conveniret, verum dicis. Similiter distingue illud: Non potest facere quod sua justitia exigit ut non faciat, id est, non potest facere id quod ipse, qui est summa justitia, non vult facere,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sciendum ẽ quod tingeti boni deputati sunt ad custodiam hominimn. ita
ut quisq eletorum habeat angłim adsm ꝓfectum atty custodiam: sp̃aliter deleza¬
tum. Unde meitangelio ueritas a pusillorum scanctalo ꝓhibens: ait. Angeli eoꝵ
semꝑ uident fatiem patͥs: Angelos dicit eorum esse: quibꝰ ad custodiam depri¬
iratiuitatis habere angłm: ad sui custodiam deputatũ. Inquiens ita. magira
dignitas: aniiarĩ. ut uira queq habeat ab ortii natiuitatis in custodram sur. an¬
gelum delegatum. b̾b̃. quoq dicit quod quiq itnitm bonum angełm sͥ ad cristo¬
dram deputatii: ꝙ imum malum. ad exercitium habet. Cum eñi om̃s aagłi bo¬
ni nt̃m bonitm ueliit commiitq salitti om̃ium studeant ille tam̃ qui dep¬
utatꝰ ẽ alicui ad custodiam: eum sp̃aliter ortatur ad bonum. sicut legit᷑ dean-¬
gelo tobie. et de angelo petri: inactibꝰ apłorum. Similit̾ ꝙ mali angeli cum desid¬

Expanded text:
um praeterea est quod angeli boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad profectum sui atque custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam depunativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dicit quod quisque bonum angelum sibi ad custodiam deputatum, et unum malum ad exercitium habet. Cum enim omnes angeli boni nostrum bonum velint, communiterque saluti omnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter hortatur ad bonum: sicut legitur de angelo Tobiae, et de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum desid
Abbreviated transcription (Latin):
it. In h .sf. quisq peccor fit culpabilior: quo ẽ deo accepcior. In d̾o.N. adã plus peccauit: quia
maiori dono habundauit. Alio eciã modo offendens in uno: factus ẽ. onuiũ reꝰ. quia omius
iuitus patitꝰ decrim̃tũ: ab ino intio. ponat se oĩõ iniuditio ⁊ pocestate sac̾dotis. nch siui
reseruans sibi. ut oninia eo iubente paratꝰ sit fac̾e̾ ꝓrecipienda uita anime. que no faceret
ꝓ euitanda corꝑis morte ⁊ h cũ desidio. quia uitã recuꝑat infuntã. cũ gaudio. I. fac̾e̾ debet¬

Expanded text:
it. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccavit, quia omni bono abundavit. Alio etiam modo offendens in uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et potestate sacerdotis, nihil sui reservans sibi, ut omnia eo jubente paratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro vitanda corporis morte; et hoc cum desiderio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̃ peccaũ. Omnis ista uarietas ꝯfitenda ẽ ⁊ deffenda. ut cũ cognou̾it qͦd peccm̃ ẽ. scito inue

Expanded text:
biliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, citobiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito
Abbreviated transcription (Latin):
culpe sit qͣlitas et qͣntitas pene. Non . N. par. debet cẽ. fructus boni oꝑis eiꝰ qui nicħ
ut minus peccauit. et eiꝰ qui guiꝰ concidit. Ideo disc̾tio penitenti ualoe nacessaria ẽ. ut illa gerat
que dugꝰ. tradit dicẽs. considerit qualitatẽ criminis. in loco. in temꝑe. in ꝑseuerantia. in uarie¬
tate ꝑsone. et quali hoc fecit tẽptatione. et in ipsius uitii młtiplici exequtione. oporet . N. penitẽ
fornicantẽ scd̃m excellentiã sui status ⁊ osfitui. uł scd̾m modũ meretricis. et in modo oꝑis sui.
et qualit̃ turpitudinẽ eg̃. si in loco sacrato. si intempore orationis ꝯstituto. ut sunt festiuita¬
tes et tẽꝑa ieuinii. consułet qͣntũ ꝑseuerau̾it. et desseat que ꝑseuerant̃ peccauit. et qͣnta fu¬
erit uictus in pugnatione. Sunt .i. qui nõ solũ nõ uincunt᷑. s ulteo pecc̃o se offerunt. nec ex¬
pectant tẽptationẽ. s p̃neniũt uoluptatẽ. ⁊ ꝑractet secũ qm̃ młtiplici actione uitii delecta¬

Expanded text:
enae. Non enim par debet esse fructus boni operis ejus qui nihil vel minus peccavit, et ejus qui gravius cecidit. Ideo discretio poenitenti valde necessaria est, ut illa gerat quae tradit Aug. dicens: Consideret qualitatem criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, an varietate personae; et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici executione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status vel officii, et secundum modum meretricis, et in modum operis sui; et qualiter turpitudinem egerit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, ut sunt festivitates et tempora jejunii. Consideret quantum perseveraverit, et defleat quod perseveranter peccaverit; et quanta victus fuerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delecta
Abbreviated transcription (Latin):
taq bona uoluntas comitat᷑ grãni: non grã uoluntatem. Uñ
aug̃ ad bonefatium papamꝰ scͥbens ꝯt̾ pelagianos: inquit. Cum fides
impecrat iustificationem sic̃ uniciq ds̃ partitꝰ : mensuram fidei
non grãm di aliqͥd meriti p̃cedit humani: i ip̃a meret᷑ augeri. ut
ancta: mereat᷑ et ꝑfici. noluntate comitante: non ducente. pedisseqͣ:

Expanded text:
aque bona voluntas comitatur gratiam, non gratia voluntatem. Unde Aug. ad Bonifacium papam scribens, contra Pelagianos, inquit: Cum fides impetrat justificationem, sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei, non gratiam Dei aliquid meriti praecedit humani, sed ipsa meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici voluntate c
Abbreviated transcription (Latin):
intendas: nicħonumꝰ tͥ monstrat᷑ que sit ip̃a gr̾a uoluntatem
tractans quom instificati sun ex fide. ⁊ camen gratis. utrumq enum di
gram. hoc enim ideo dix̃. ne fides ip̃a suꝑba sit. nec dicat sibi. Si ex fide
iustificati. quom̃ gratis: qd̃ enim fides meret᷑. cur non poti redditur
quam dionat᷑: Non dicat ista: homo fideł. quia cum dixerit habeo fi¬
dem ut merear iustificationem: respondet᷑ ei. Quid habes que non acce¬
pisti: fides enim qua iustificat est: gratis tibi data :. Hic aꝑte ostendi¬
tur: qd̾ fides ÷. cansa iustificationis. ⁊ ip̃a ẽ gratia et benefitium: quo
hominis p̃uenit᷑ uolinitas et p̃parat᷑. Unde aug̃. in .i. libͣ retractationũ.

Expanded text:
intendas, nihilominus tibi monstratur quae sit ipsa gratia voluntatem tractans quomodo justificati sumus ex fide, et tamen gratis : Hoc enim i: Hoc enim ideo dixit, ne fides ipsa superba sit, ne dicat sibi: Si ex fide justificati, quomodo gratis? Quod enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat homo ista fidelis, quia cum dixerit: Habeo fidem ut merear justificationem, respondetur ei: Quid habes, quod non accepisti Fides enim qua justificatus es, gratis tibi data est. Hic aperte ostenditur quod fides est causa justificationis, et ipsa est gratia et beneficium quo hominis praevenitur voluntas et praeparatur. Unde August., in libro Retract.
Abbreviated transcription (Latin):
que non erant : quomꝰ ea faceret. que sͥ nota non erint.: Non enim qͥe¬
ꝗitam fecit ignorans. nota gͦ fecit: non facta cognouit. ꝓuide anteqͣm
fierent: et erant et non erant. erant in dei scientra: non erant insira . ñ.
Ipsi autem deo non audeo dicere. Alio modo in notuisse cum ea fecisset:
quam illo qrio ea nouit ut faceret. Apud quem non est transmnutatio.
nec. tisci .o. Ecce hic habes quia hec trisibilta anteꝗͣ. fierent: in dei scienti¬
a erant. E x hoc sensu: omuia dicint᷑ esse. indeo. et omne quod factum:
dicit᷑ uita esse in ipso. Non ideo quod cretura sit creato. uel quod ista tẽpo¬
ralia eentialit̾ sint indõ: s qe in eiꝰ scientia semꝑ sunt: que uita es⁊¬

Expanded text:
Et rursus: Quomodo ea faceret, quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Ecce hic habes quod haec visibilia antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc ergo sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est dicitur vita esse in ipso; non ideo quod creatura sit Creator, vel quia ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia semper sint quae vita es
Abbreviated transcription (Latin):
cum nõ sit in pocestate sua illud uitare. non eium ꝑ lib̾um arbitrium.
illud cominutit᷑: q nõ priꝯ ẽ amia ꝗͣ illi pecc̃o: obnoxia ÷. Respõ
d ħ quidam dicunt ideo ammam ream
eẽ illiꝯ pecẽi licet munda adeo sit creata: ꝙ eñ infundit᷑ corꝑi
condelectat᷑ carni excͦ pecc̃m trahit. Quod si eẽt: iam non origina¬
le s accuale diceret᷑.

Expanded text:
cum non sit in potestate sua illud vitare. Non enim per liberum arbitrium illud committitur, quia non prius est anima quam illi peccato est obnoxia. § Ad hoc quidam dicunt ideo animam ream esse illius peccati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
in turpi uoto mitta dec̾tũ. quod incaute nouisti non fatias. Impia ẽ. ꝓmussio q̃ sccłẽ
adimplet᷑. Ittẽ non est obseruandũ. facram̃tũ. quo malũ incaute ꝓnuttitur. Ut siquis
adult̾e ꝑpetuã fidẽ cum ea ꝑmanendi polliceatur. Tołabiliuis est eiũ nõ impłe sacra-¬
mentum quam ꝑman̾e instupꝰ. Itẽ beda si quid nos incautus iurare cõtigent. quod
obseruatũ peiorẽ uergat meritum. libe illud salubriori consilio nou̾inus inmitã¬
dũ ac mag̃ instante necessitate peierandũ est nob̃ quã pro uitando ꝑuinio ialind¬

Expanded text:
impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando
Abbreviated transcription (Latin):
s refert᷑ ad filuim: non sic dicimꝰ filium patr̾e eẽ. sicut dicimꝰ: filium ẽẽ am̃ ⁊
Ex his uerb̃ significari dicunt. quod ꝓpͥetas patris ut ꝓpͥetas filii non fit ds. ut
tem cum ait pater non illud ẽ quod ẽ: ostendit eum non esse patrem eo qd sub¬
.i. essentram uel illi ita exponentes sita cominenta simplicibꝰ et in cautis: ue¬
ra uid̾i fatiunt.

Expanded text:
 refertur ad Filium, non sic dicimus Filium Patrem esse, sicut dicimus Filium Deum esse. Ex his verbis significari dicunt quod proprietas Patris vel proprietas Filii non sit Deus vel substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit eum non esse Patrem eo quod sub est, id est, essentiam. Haec illi ita exponentes, sua commenta simplicibus et incautis vera videri faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
oc autem dicunt intrasse minundum: non craductione
originis: s similitudine p̃uaricationis om̃sq m illo imo: peccasse
dicunt. qr om̃ibꝰ ille un: peccandi exemplum extitit.

Expanded text:
oc autem dicunt intrasse in mundum, non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit.
Abbreviated transcription (Latin):
cato hominis: uel de om̃ib gn̾ałr peccatis mortiferis. quoꝵ licet que
fiunt: ead tamen ea rõne possunt dici uoluntaria quia sine uoluntate
non commintunt᷑.

Expanded text:
cato hominis, vel de omnibus generaliter peccatis mortiferis; quorum licet quaedfiunt, eadem tamen ea ratione possunt dici voluntaria, quia sine voluntate non committuntur. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: et causa peccati. s non pena. Quamuis et illa q̃ non uoluntaria.
peccata non in nũto dicunt᷑ quia uel a nescientib uel acoactis ꝑpecran¬
cur: non om̃i mͦ possunt sine uoluntate cominicti. q̃m et ille qui pec¬
cat ignorans: uoluntate utiq facit. ꝗ cum faciendum nõ sit pucat
ẽẽ faciendum. et ille qui ꝯcupiscentie. aduers sp̃m carne. non ea qͥ
uult facit. ocupiscit quid nolens. ⁊ in eo non facit: ꝗ uult. s si uincit᷑:
ꝯcupiscentie ꝯsentit uolens. ⁊ in eo quid non facit: nisi qd̃ uult. et illud

Expanded text:
tum et causa peccati, sed non poena. Quamvis et illa quae non voluntaria peccata non immerito dicuntur, quia vel a nescientibus vel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine voluntate committi; quoniam et ille qui peccat ignorans, voluntate utique facit, quod cum faciendum non sit, putat esse faciendum: et ille qui, concupiscente adversus vult facit, concupiscit quidem nolens et in eo non facit quod vult; sed si vincitur, concupiscentiae consentit volens; et in eo quod non facit nisi quod vult,
Abbreviated transcription (Latin):
lum eẽ nͥ ꝗ bonum:. hac teacione euident̃ insinuat᷑ malum non posse eẽ:
nͥ inbona re. Ubi ꝙ̾ licet absurdum uideat᷑. manifeste dititur esse
malum: ꝗ bonum ẽ.

Expanded text:
num est. Hac connexione evidenter insinuatur malum non posse esse nisi in re bona; ubi etiam, licet absurdum videatur, manifeste dicitur esse malum, quod bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantra consuetudinis ad mirationẽ non admittunt. s: etrã ea que ꝓpt̾ ra¬
ritatẽ et in solitum euentum mira uident᷑. ut sit defectꝰ luminarũ. et terre
motus. et monstruosi animantiũ partꝰ. et his similia. quorum nichil fit nͥ¬
dei uoluntate: s plerisq non apparet. Ideoq placuit uanitati philo sophorũ
etram causis aliis ea tͣbuere: cum omnino uid̾e non possint: suꝑiorem cet̾is om̃i¬
bus causam id est uoluntatem dei. Itaq non nisi dei uoluntas: caufa pͥma est
sanitatis. egritudinis. pͥmioruim atq penarũ. grarum et retͥbutionum. hec gͥ
sola ẽ: unde ortum est quicquid est & ipsa non est orta. s eterna. I Quibꝰ¬

Expanded text:
 etiam ea quae propter raritatem et insolitum eventum mira videntur: ut sunt defectus luminarium, et terrae motus, et monstrosi animantium partus, et his similia; quorum nihil fit sine voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Ideoque placuit vanitati philosophorum etiam causis aliis ea attribuere, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est, voluntatem Dei. Itaque non nisi Dei voluntas causa prima est sanitatis, aegritudinis, praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum. Haec ergo sola est, unde ortum est quidquid est, et ipsa non est orta sed aeterna. 6. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
ni cim pͥutipe stio nunt. ditabolo. timne archangelo: non intrĩ si post prccatũ to hanc
caliginem decrusi sunt. Neq hoc etram mirum est. si conuera sunt. exe peita aaie¬
rtam qualitatem: qura possint abigne pati. Caliginosa tamen tenese dieris taticũ

Expanded text:
li cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc li cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum
Abbreviated transcription (Latin):
olet etram niquestione nerfari ap̃ doctores uttii angeli om̃s boni scilie: ac
in Ai corporei sunt: idest corpora habeant sibi inita. Qd̃ aliqͥ putant ini¬
tentes uerb̾ augustini qui dicere tudet᷑ quod angeli om̃s aute ꝯfirmationẽ uel lap¬
simi corpora aetia habuerant depuiriore. ac suꝑiore aeris parte formata. ad fatiendui
habilia: nom adpariendĩ. e angelis bonis qui ꝑstiterunt talta coseritata funt corp¬
ea nt uieis possint facere: et non pati. que tante sunt tenuitatis ut amortalibꝰ ui¬
aeri ian ualeont: inss stiꝑuestata aliqna grossicrisornta qua assũpta uicdent᷑. aeposi¬
taqi nucderi desintunt. Anglis uͦ malis nuitata sunt incasu: ce pora indetiorem q̃
acriorum aatira iugent. nec ꝑmortem dissoluritit᷑. quia preitalos. in eis lemen¬
tũ aptius aci fatiendum: qiam ad patiendum. ad patientum enim huimor &
humtus. ad fatiendum der & ignis. aptitudinem p̾bent. transgressores tiero ange¬

Expanded text:
olet etiam in quaestione versari apud doctos utrum angeli omnes, boni scilicet ac mali, corporei sint, id est, corpora habeant sibi unita. Quod aliqui putant, innitentes verbis Augustini, qui dicere videtur quod angeli omnes ante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaqaeriorum natura vigent. Nec per mortem dissolventur, quia prevalet in eis elementum apcius ad faciendum quam ad paciendum. Ad paciendum enim humor et humus, ad faciendum aer et ignis aptitudinem p
Abbreviated transcription (Latin):
est: semꝑ inuicta est. nec in aliquo cassatur: set ꝑ om̃ra impletur. al¬
consilium uero eiis atq preceptio siuie prohibitio. non abomnibꝰ impletur. olb¬
quibꝰ ꝓposita et cdata sunt. Neq ideo p̾cepit om̃ibꝰ boira uel ꝓhibuit nraba. ipl¬
uel consuluit optinra: qd tiellet abomibꝰ bona que precipit. fieri riel maba
que ꝓhibet: uitari. Si enim uellet: utiq et fierent. quia in nullo potest
ab homine suꝑari: uel impediri: eius uoluntas. s iusticram siram homi¬
nibꝰ ostenderet: et mali essent in excufabiles. Deniq ut boni exobedientra glo-¬
riam: mali ex in obedientra penam sortrrent᷑. sicut utrisq: ab eterno p̃parauit.
Ca gͥ que hominibꝰ precepit uel ꝓhibuit. aquibtam nolirit fieri riel uita¬
ri: s non abom̾ibꝰ et quedam ꝑsonalit̾ p̃cepit et inrieteri et in noua lege. qͥ
abeis quibꝰ p̃cepit fieri uoluit ut abrahe deimmnolatione fili. et ineitan¬
gelio: quibꝰ dtam curatis. quibꝰ precepit: ne cui dicerent¬

Expanded text:
est, semper invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per omnia impletur. Consilium vero ejus et praeceptio, sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparavit. Ea ergo quae omnibus praecepit vel prohibuit, a quibusdam voluit fieri vel vitari, sed non ab omnibus; et quaedam personaliter praecepit, et in veteri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quibusdam curatis quibus praecepit ne cui dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
felicit᷑ inunt ata. ita gra beatitudmis ꝯfirmati sunt ut ad ma¬
lum flecc nec uelint nec possint: lb̃o arbito non carent. Sud
arbitum posse non peccare. nonissimum: non posse peccare. Sd
posset q male. Postea nero sic erit ut malum uelle non possit. nͥ
ideo: carebit libero arbicoͥ

Expanded text:
feliciter vivunt, atque ita gratia beatitudinis confirmati sunt, ut ad malum flecti nec velint nec possint, libero arbitrio non carent, undearbitrium, posse non peccare; novissimum, non posse peccare. Ideposset, et male. Postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo carebit libero arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinitimꝰ ꝑmanẽ. S intelligend̾ ẽ. de his qui ordinantur a simomacis ggnorantes eos ẽẽ sino¬
macos. hos fac̃ simoniacos nõ reatus crimuis s ordinatõ symoniaci. Simiłr c̃ Ec̾uit alexã¬
statĩ discedũt ab eis ⁊ pessimo eoꝵ ꝯciliab̾lo renũciat.
de etate ordiuandoꝵ.

Expanded text:
ittimus permanere. Quod intelligendum est de his qui ordinantur a simoniacis, ignorantes eos esse simoniacos. Hos facit simoniacos non reatus criminis, sed ordinatio simoniaci. 8. Alexanstatim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntiant. 9. De aetate ordinando
Abbreviated transcription (Latin):
x quo incipiunt bona merita que cum exsola gra eẽ dicat᷑: nõ
excludit᷑ lib̃um arbit̾um. quia nulłm meritii:. in homine: quod
non sit ꝑlib̃um arbit̾um. s in bonis merendis cãe pͥntipalitas: grẽ at
tribuit᷑. quia pͥntipalis causa bonoꝵ meritoꝵ ẽ ipsa gra: qua excitat᷑
lib̾um arbit̾um. ⁊ sanat᷑ atq aduiuat᷑ uoluntã hominis: ut sit libera.
Quod bona uoluntas grae principałr ẽ. ⁊ etiam grã ⁊ sic⁊ õc boꝰ na

Expanded text:
na merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur liberum arbitrium, quia nullum meritum est in homine quod non sit per liberum arbitrium. Sed in bonis merendis causae principalitas gratiae attribuitur, quia principalis causa bonorum meritorum est ipsa gratia, qua excitatur liberum arbitrium et sanatur, atque juvatur voluntas hominis ut sit bona. 5. Quod bona voluntas gratiae principaliter est, et etiam gratia est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Iħo aut̃ ꝓfitiebat sapientia ⁊ etate ⁊ gr̃a. apud deum ⁊ homines.
Si enim ꝓficiebat sapientia ⁊ gr̃a non uidr̃ a conceptione hiu̾sse plenta¬
qui de euis sapĩa ⁊ gr̃a ꝓficiebant. dum eis sapientie ⁊ gr̃ẽ munera scdm
ꝓcessum etatis magis ⁊ magis patefaciebat. Uñ gg̾. in quadam omelia
tempore qui ab ipsa ꝯceptionis hora: sp̃ũ sapientie plenus ꝑmanebat s
eandẽ qua plenꝰ erat sap̃ia. cec̾is ex tempore paulatim demonstrabat.
Iuxͣ hominis naturã proficiebat etate. de infantia ad uiuentutẽ. Iuxͣ
hominis naturam proficiebat grã. non ip̃e qui non habebat ꝑ accessum
sibi merant ⁊ sapientie. tm̃ eos ad laudem dei excitabat. ⁊ sic deo patri
ad laudem ⁊ hominibꝰ ad salutem ꝓficiebat. In aliis gͦ non in se ꝓfitie¬
bat sapĩa ⁊ gr̃a. Unde in eodẽ euangłio. puer ille plenus sapientia ⁊ gr̃a

Expanded text:
omines . Si enim proficiebat sapientia et gratia, non videtur a conceptione habuisse plenituqui de ejus sapientia et gratia proficiebant, dum eis sapientiae et gratiae munera secundum processum aetatis magis ac magis patefaciebat. Unde Gregorius in hom. 11,tempore, qui a prima conceptionis hora Spiritus sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate de infantia ad juventutem; juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse quod non habebat per accessum sibi inerant et sapientiae, tantum eos ad laudem Dei excitabat, et sic Deo Patri ad laudem Dei, et hominibus ad salutem proficiebat. In aliis ergo, non in se, proficiebat sapientia et gratia. Unde in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
iusti: salui facti sunt qui pꝰqͣm ueniret in carnem crediderunt in carnẽ uentur.
nec uixer̃t nec uiuent. nisi ex fide in carnationis xͥ profectoq scͥptũ est. nõ esse
aluio nom̃. sub celo in quo oporteat saluari nos. ex illo tempore ualet ad faluad
genus humanũ ex quo in adam uitiatum. Item nemo lib̾atur adampnatione¬
iustos fatiebat. antiquos pusillos. cum magnis. quia sic̃ credimus xp̃m in came
uenisse. ita illi uencur̃. et sit̃ nos mortuũ ita illi moritur̃. et sic̃ nos resurrex.¬
isse. ita illi resurrecturũ. ⁊ nos et illi ad iuditiũ uincr̃ et mortuoꝵ uenturũ.¬

Expanded text:
iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uenturum. nec vixerint, nec vivant, nisi ex fide incarnationis Christi, profectoque scriptum est non esse aliud nomen sub coelo in quo oportet salvari nos, ex illo tegenus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanjustos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuuisse, ita illi resurrecturum, et nos uero et illi ad iudicium mortuorum uiu
Abbreviated transcription (Latin):
guib fidẽ suã qrͣ ꝯmittebant. Unde iob. Doues arabant et asine pascebãt᷑
uixͣ illos. Simplices et minores sunt asine iuxͣ boues pascentes. quia humi¬
litate maioribus ad ħendo in mistĩo credebant. quȩ et illi in ministerio doce¬
bant quał fcrce fu̾it uidua sareptana. Sed qr̃ cum sine fide medi
atoris antiquis nõ fu̾it salus sic̃ nec modernis. utr̃ oportuerit illos credẽ
omina illa de mediatore. quȩ ñc credimus. Quibusdã uidr̃ qͦd suffecerit
aũ uidr̃. habita fide trinitatis id de imsterio incarnationis fidei suffecisse. ut
crederetur dĩ filius nascieurus. de homine et indicaturus qui de ioħe baptis¬

Expanded text:
quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Qatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffecisse, ut Dei Filius crederetur nasciturus de homine, et judicaturus, qui de Joanne Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnes electi qui in uidea ẽẽ potuerunt. siue qui nc̃ in eccłia s̃. in medra¬
torẽ cłi et hominũ. crediderunt et credunt. his aliis płibus testimoniis ꝑspioit
docet᷑ nulli unꝗͣ ad salutẽ ẽẽ factã nisi ꝑ fidẽ mediatoris. oportet gͦ ascendẽtẽ
carnationis qui pie tñ crediderant. qͦd eis traditũ fuit dici pͭ. nullis fuisse
uł misti̾o distincta ut abrahe et moysi aliisq maiorib qui distinctionẽ ara¬
d̃oꝵ fidĩ habebant. Uelata ut simplicibus quib reuelatũ erat eadẽ ẽẽ cre¬
denda que credebant illi maiores et dicebant. sed eorũ aꝑtani distinctionẽ
nõ habebant. sic̃ et in eccłia aliqui minus capaces sunt. qui articłos distin¬
gere simboli et assignare nõ ualent. omma tũ credunt que in simbolocõ¬
tinentur. Credunt enĩ que ignorant hũtes fidẽ uelatã in misterio. Ita ⁊̃
tũc mimis capaces ex reuelatione facta sibi maioribus credendo inherebãt

Expanded text:
ecti qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in Mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. His aliisque pluribus testimoniis perspicue docetur nulli unquam salutem esse factam, nisi per fidem Mediatoris. Oportet ergo accedentem carnationis, qui pie credebant quod eis traditum fuit? Dici potest nullum fuisse  aperto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant,
Abbreviated transcription (Latin):
tem si nollet mala fieri uel uellet non fieri et tamen fierent: omni potens
non esset cum eius uoluntas humane uoluntatis effectus indicetur. Ideo¬
q non concedunt dm̃ uelle mala fieri : ne malorum auctoꝵ intelligatur.
cunt eũ non uelle mrala fieri: ut non aucco s p̃missoꝵ malorum monstretur
ouitum. Non dixit ꝑerim factum esse uel eo nolento et in uito: s. tantũ sine
e Dest sine euis uoluntate. quta non erus uoluntate: fit peccatum. non g̾ deo

Expanded text:
tem, si nollet mala fieri, vel vellet non fieri, et tamen fierent, omnipotens non esset, cum ejus voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; m non velle mala fieri, ut non auctor, sed permissor malorum monstretur. est, peccatum. Non dixit per cum factum esse, vel eo nolente et invito, sed tantum sine eo, id est, sine ejus voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo
Abbreviated transcription (Latin):
incellexit apłs. et quia miscdiam nullũ aduocat meritũ: obdura
no non ẽ sine merito. ꝙ miscdie uerbo. quod hic accipit᷑ p̃dlestinatio: et p̃¬
apue p̃destiationis effectꝰ obdurationis uero non ipsa dei eceria repba¬
to quia eius nullũ meritum. s gre̾ pͥitatio suie substractio: que quodã
ne: sicrt p̃ destinatione ꝓ suo affectu: qui est gr̃a apposita. Gr̾a enim que
apponit᷑: effectꝰ ẽ p̃destinationis. Cum gͥ gre que aipponit᷑ homini: ad iustifi¬
cationẽ nulta sint merita: multo minus et ipsius p̃destinationis qua abe¬
terno elegit ds̃: quos uoluit aliqua possunt existere merita:¬

Expanded text:
intellexerit Apostolus, et quia misericordia nullum advocat meritum, obduratio vero non est sine merito. Et misericordiae verbo hic accipitur praedestinatio, et praecipue praedestinationis effectus; obdurationis vero non ipsa Dei aeterna reprobatio, quia ejus nullum est meritum, sed gratiae privatio sive subtractio, quae quodam e apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum ad mutiplices effectꝰ qui ex eo manauerunt: s non
quantũ ad pena : ecerna. qͣm grauiorem niuit: q̃m plures pꝰea me¬
ruerunt. ꝑ alia pecc̃a iio alios grauiorẽ pro merinsse credimꝰ iram:
An illudi pec

Expanded text:
ntum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccata; imo alios graviorem promeruisse credimus iram, An istud pec
Abbreviated transcription (Latin):
originale peccatum ẽẽ reatum pene: ꝓ peccato pͥmi hominis. ide
debĩcum uel obuoxietatem: qua obnoxi ⁊ addicti sumꝰ pene tp̃rali ⁊ eter¬
ne ꝓ pͥmi hominis accuali peccato. quia ꝓ illo ut aiunt: omĩbꝰ debet᷑
pena eterna. msi ꝑ gram lib̾ent᷑. Iuxta hoꝵ sententiam: oportet dici
orignale peccatum nec culpam eẽ nec penam. Culpam non eẽ: ipsi fa¬
tent᷑. Pena quoq scd̃m eos: eẽ non pͭ. Quia si debitum pene originale
peccatum.ẽ. cum debitum pene non sit pena: nec originale peccatum
st pena. Quod etiam quidam eoꝵ: ad mittunt. dicentes inscͥptã originale
peccatum: sepe nominari reatum. ⁊ reatum ibi intelligunt. ut diccum
e: obnoxietatem. pene. ⁊ ea tatione asserunt peccatum originale diciẽẽ
inparnulis: quia paruuli ꝓ illo pͥmo peccato rei sunt pene. sicut pro
peccato iniqui parentis: aliquando exulant filii scd̃m iusticiam fori.
Quod originale peccm̃ : culpa auct̾oritatib

Expanded text:
originale peccatum esse reatum poenae pro peccato primi hominis, id est, debitum, vel obnoxietatem, qua obnoxii et addicti sumus poenae temporali et aeternae pro primi hominis actuali peccato, quia pro illo, ut aiunt, omnibus debetur poena aeterna, nisi per gratiam liberentur. Juxta horum sententiam oportet dici originale peccatum nec culpam esse, nec poenam. Culpam non esse ipsi fatentur; poena quoque secundum eos esse non potest: quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum poenae non sit poena, nec originale peccatum est poena, quod etiam quidam eorum admittunt, dicentes in Scriptura originale peccatum saepe nominari reatum; et reatum ibi intelligunt, ut dictum est, obnoxietatem poenae; et ea ratione asserunt peccatum originale dici esse in parvulis, quia parvuli pro illo primo peccato rei sunt poenae, sicut pro peccato iniqui parentis aliquando exulant filii secundum justitiam fori. originale peccatum sit culpa, auctoritatib
Abbreviated transcription (Latin):
transgressionis. ex quo ꝓcessit originale ec in quo pła suꝑius
nocata sunt pecca: gramꝰ fu̾it ceti̾s pecc̾is. Quibdam ita uidecur¬
eẽ: quia illud pecc̾m totam humam natam mutauit: sic̃ aug̾̃ di¬
cit inencheridion. Illud unum pecc̾m in loco & habitu tante felici¬
tatis admissum. tam magnum ẽ: ut in uno homine orignałr. ec ut
ita dix̾im radicabiłr: totum genis humanũ dampnaret᷑. Idem in libͦ
quanto faciliori pot̾at obseruantia custodiri. Non dum enim uolun¬
tati cupiditas resistebat: ꝗ de pena transgressionis pꝰ ea secutum est.
⁊ is aliisq nitunt᷑ auctoritatib: qui illud pecc̃m ceteris alioꝵ hominũ
peccis: grauius ẽẽ dicunt.

Expanded text:
nale, et in quo plura superius notata sunt peccata, gravius fuerit caeteris peccatis. Quibusdam ita esse videtur, quia illud peccatum totam humanam naturam mutavit: sicut August. dicit in Enchiridio, c. 48: Illud unum peccatum in loco et habitu tantae felicitatis admissum, tam magnum est, ut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur. Idem in lib. quanto faciliori poterat observantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. His aliisque utuntur auctoritatibus, qui illud peccatum caeteris aliorum hominum peccatis gravius esse dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tuiget᷑ demones. scilicet partim substilitate sensꝰ. parti exꝑientia temporitm¬
poralibꝰ rebꝰ: nosc̾e ꝑmittunt᷑ partĩ subtilitate sens partĩ exꝑienita tẽporum
callidiores: propter tam magnam longitudinem uite. partim scĩs an
gelis quod ipsi ab om̾ipotenti deo discunit. uissu eius sibi reuetantib.
diuurando predicunt.

Expanded text:
vigent daemones: scilicet, subtilitate naturae, experientia temporumporalibus rebus noscere permittuntur; partim subtilitate sensus, partim experientia temporum, callidiores pgelis, quod ipsi ab omnipotente deo discunt, etiam iussu eius sibi reuelantibus,diuinando praedicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uale ꝯuigium natałq ꝯtract: qͦ suꝑior rationis portio quasi
uir debet p eẽ et dominari. In ferior uero: quasi mulier debet
subire & obedire. Ideo uir scđm apostolum: non debet ha¬
bere rielamen s mulier¬

Expanded text:
sque contractus, quo superior rationis portio, quasi vir, debet praeesse et dominari; inferior vero, quasi mulier, debet subesse et obedire. Ideo vir secundum Apostolum non debet habere velamen, sed mulier
Abbreviated transcription (Latin):
atq cotidie mnagis ac magis mereant᷑. quibctam uidetur ex eo quia cotidie ho¬
ninum hticilitat inserruunt: eoriinq ꝓfeccibꝰ student. Quibꝰ ettam nichilomintis
uidet᷑ qd̾ ꝙ inp̃ntio ꝓficrant.: scilico incognitione ⁊ dilectione dei. licy eñi ut ai¬
unt inconfirmatione becitudinẽ acceꝑint eternam atq ꝑfectam: augetꝰ tam̃ co¬
tidue eorum bitudo. quia magis dic mazis ditigint: atti cognoscunt. ꝙ ẽ eorum
caritas gira cłin et nos diligunt: meritum et premium.

Expanded text:
atque quotidie magis ac magis mereantur, quibusdam videtur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque profectibus student. Quibus etiam nihilominus videtur, quod et in praemio proficiant, scilicet, in cognitione et dilectione Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, et meritum et
Abbreviated transcription (Latin):
potentia uoluntate maio ẽ quia una et eadem res ẽ pocentia: et uo-¬
luutas. scilicet ipse ds̃. qui esset maio se ipso: si uoluntas esset maio potẽcta
uel potentra uoluntate. nec hac auctoritate negatur ds̃ plura posse quam uel¬
le: subiecta quia plura sunt eius potentie quam uoluntati. Fateam᷑ itaq adm
multa posse fac̾e que non uult: et posse dimittere que facit.

Expanded text:
potentia voluntate major est, quia una et eadem res est potentia et voluntas, scilicet ipse Deus, qui esset major seipso, si voluntas major esset potentia vel potentia voluntate. Nec hac auctoritate negatur Deum plura posse quam velle, quia plura sunt subjecta ejus potentiae quam voluntati. Fateamur itaque Deum plura posse facere quae non vult, et posse dimittere quae facit.