comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃oꝵ necessitate ꝑiclitantis pudiciciȩ uirginalis. cũ ł
aut exigentib parentib aut his ad quoꝵ curã ꝑtinet
Si aũ hoc de uiduis dictũ obiecerint. qnͣtomagis de
uirgilub p̃ualebit. cũ &̃ his ñ liceat qͥb aliqnͣdo
licuerit: Uirgines enĩ q̃ pꝰ ꝯsecrationẽ nupserunt.

Expanded text:
 necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, cum vel aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, Si autem hoc de viduis dictum objecerint, quanto magis de virginibus praevalebit; cum etiam iis non liceat, quibus aliquando licuerit? Virgines enim, quae post consecrationem nupserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ac rec̃ciliationẽ nulli unꝗͣ liceat laico honorẽ cleri¬
catus adipisci. qr ꝗͣuis sint omniũ peccatoꝵ ꝯtagione.
mundati. nulla tam̃ debent gerendoꝵ sacrificioꝵ instru¬
menta susciꝑe. qͥ dudũ fuerant uitioꝵ¬

Expanded text:
inem ac reconciliationem, nulli unquam laico liceat honorem clericatus adipisci: quia quamvis sint omnium peccatorum contagione mundati, nulla tamen debent gerendorum sacramentorum instrumenta suscipere, qui dudum fuerint va
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑ xp̃m. si habeant ex pari uoluntate castitatis
ce a tua es ab solutꝰ uxore. & tua uxor ita pollicita ẽ.
& tu & illa adimplete bonũ inceptũ. & uotũ ur̃m:
altt̃ aũ ñ debemꝰ uob̾ necessitatẽ imponere seꝑationiꝰ.¬

Expanded text:
quuntur Christum, si habeant ex pari voluntate castitatis quuntur Christum, si habeant ex pari voluntate castitatis ce a tua es solutus uxore, et tua uxor ita pollicita est; et tu et illa adimplete bonum incoeptum, et votum vestrum; aliter enim non debemus vobis necessitatem separationi
Abbreviated transcription (Latin):
& peccator tuoꝵ recordatione. & t̾rore ualde pauefactũ
anxie quesisse monachũ fieri. & a tua uxore minis &
t̾rorib eã occidendi ad hoc licentiã extorsisse. & sic te
monachicã uestẽ sine abb̃e sũpsisse. & monasterium
petiisse. Postea uͦ cũ sanꝰ factꝰ eẽs. tuȩ uxoris reclama
multos dies quoꝵdã sapientiũ ꝯsilio. ad iãdictȩ muli¬
eris cubile rediisse diceris. Nc̃ aũ si tͥ tua uxore uti li¬
ceat. nr̃m reqͥris ꝯsiliũ. Si ita deniq ẽ ut tuus nuntiꝰ
& iuste sit ꝑagendũ. tu contͣ leges minacit᷑ & uiolent᷑¬
a tua uxore partĩ t̾rore mortis. partĩ tuȩ infirmitatis
dolorib examinatꝰ. de uia secutꝰ. nulla ut dicit᷑ licentia
accepta recessisti. & monasteria petisti. Non enĩ uiolen
nasteriũ ñ ẽ recipiendꝰ. nͥ priꝰ a diuge castimoniã ꝓfi
pit᷑ ap̃ dm̃ eiꝰmodi uiri duersio. cuiꝰ sequit᷑ ꝯiugalis
federis ꝓstitutio. Tales gͥ tc̃ sine culpa relicto scło se¬

Expanded text:
 peccatorum tuorum recordatione et terrore valde pavefactum, anxie quaesisse monachum fieri, et a tua uxore minis et terroribus eam occidendi ad haec licentiam extorsisse, et sic te monachicam vestem sine abbate sumpsisse et monasterium petiisse. Postea vero cum sanus factus esses, tuae uxoris reclamanmultos dies quorumdam sapientum consilio ad jam dictae mulieris cubile rediisse diceris. Nunc autem, si tua uxore uti liceat, nostrum requiris consilium. Si ita denique est ut tuus nuntiust juste sit peragendum, tu contra leges minaciter et violenta tua uxore, partim terrore mortis partim tuae infirmitatis doloribus examinatus, devia secutus, nulla, ut dicitur, licentia accepta, recessisti et monasterium petisti. Non enim violentnasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitpitur apud Dominum ejusmodi viri conversio quam sequitur conjugalis foederis prostitutio. Tales igitur tunc sine culpa relicto saeculo se
Abbreviated transcription (Latin):
estimonia aũ sic exhiberi oportet ut dicant testes
qd̃ sub p̃sentia sua ł susceptũ ẽ depositũ. ł qd̾ depo¬
sitariꝰ suscepisse ꝯscripsit

Expanded text:
estimonio autem sic exhibere oportet, ut dicant testes quod sub praesentia sua vel susceptum est depositum, vel quod depositum est suscepisse conscripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ has.ix. p̃fationes in sacro cathalogo tantũ
ȩccłia hactenꝰ seruauit .i. unã in albis pascalib.
aliã de ascensione. t̾ciã de pentecost̾. quartã de natali
dñi. quintã de apparitione dñi. sextã de apłis. septi¬
mã de scã trinitate. octãuã de cruce. nonã de ieiu¬
nio in qͣdragesima tantũmͦ dicendã: Has p̃fationes
tenet. & custodit scã romana ȩccłia. has tenendas
uobis mandamus

Expanded text:
venimus has novem praefationes in sacro catalogo tantummEcclesia hactenus servavit; id est unam in albis Paschalibus, aliam de Ascensione Domini, tertiam de Pentecoste, quartam de natali Domini, quintam de apparitione Domini, sextam de apostolis, septimam de sancta Trinitate, octavam de sancta cruce, nonam de jejunio in quadragesima tantum dicendam. Has praefationes tenet et custodit sancta Romana Ecclesia, has tenendas vobis mandamus
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i diocesim ꝑxxx. annos sine aliqͣ int̾pellatione posse¬
derit. ꝗuis scđm ius legis eiꝰ uideat᷑ eẽ diocesis. admit¬
tenda ñ ẽ ꝯtra eũ actio reposcendi. s hoc intra unã
parrochiã. extͣ uͦ nullo mͦ. nedũ diocesis diffindit᷑.
ꝓuinciarũ t̾mini ꝯfundant᷑¬

Expanded text:
pi dioecesim per XXX annos sine aliqua interpellatione possederit, quamvis secundum jus legis ejus videatur esse dioecesis, admittenda non est contra eum actio reposcendi: sed hoc intra unam parochiam, extra vero nullo modo: ne, dum dioecesis defenditur, provinciarum termini confundant
Abbreviated transcription (Latin):
siue de hac sola fama respersꝰ ẽ debeatis ꝯmunionẽ
suscipe. necne: respondemꝰ. Non pot̾ aliqͥs qͣlit̾eũꝙ
pollu̾tꝰ sit. sacram̃ta diuina polluere. q̃ purgatoria
cunctarũ contagionũ existunt Nec pot᷑ solis radiꝰ
ꝑeloacas & latrinas tnsiens aliqͥd exinde ꝯtaminati¬
onis atthere Proinde qͣliscũq sit sac̃dos. q̃ scã st̃
nistrando: tantũmͦ ledunt. & cerea fax accensa. sibi
qͥdẽ detrimentũ p̃stat. aliis uͦ lum̃ in tenebris ãmi¬
nistrat: & unde aliis ꝯmodũ exhibet. inde sibi dispen¬
diũ p̾bet. Sumite gͥ ab om̃i sac̃dote intrepide. xp̃i¬
ministeria. qm̃ om̃ia in fide purgant᷑. fides ẽ enĩ quȩ
uincit hunc mundũ¬

Expanded text:
n adulterio, sive de hac sola fama respersus est, debeatis communionem suscipere necne, respondemus: Non potest aliquis quantumcunque pollutus sit, sacramenta divina polluere, quae purgatoria cunctarum contagionum existunt. Nec potest solis radius per cloacas et latrinas transiens, aliquid exinde contaminationis attrahere. Proinde qualiscunque sit sacerdos, quae sancta sunt nistrando se tantummodo laedunt; et cerea fax accensa sibi quidem detrimentum praestat, aliis vero lumen in tenebris subministrat, et unde aliis commodum exhibet, inde sibi dispendium praebet. Sumite ergo ab omni sacerdote intrepide Christi mysteria, quoniam omnia in fide purgantur. Fides est enim quae vincit hunc mundu
Abbreviated transcription (Latin):
accusatur ad pͥmatẽ ꝓuinciȩ ipsiꝰ causã deferat accusator.
nec a ꝯmunione suspendat᷑ cui crim̃ intendit᷑. nͥ ad cau¬
sam suã dicendã electoꝵ iudicio die statuta litteris
euocatꝰ minime occurrerit. hoc ẽ infra spaciũ mensis
ex ea die q̃ eũ litt̾as accepisse ꝯstiterit. Qd̾ si aliqͣs uerȩ¬
necessitatis causas ꝓbauerit. qͥb eũ occurrere ñ po¬
tuisse manifestũ sit: causȩ suȩ dicendȩ intͣ alterũ
uersale infra anni spaciũ occurrere noluerit. ut uł
ibi causa t̃minet᷑. ipse in se dãnationis sententiam
dixisse iudicet᷑. Tempore sane qͦ ñ ꝯmunicat. nec in
sua ȩccłia ł parrochia ꝯmunicet. Accusator aũ eiꝰ¬
si ñꝗͣ dieb causȩ dicendȩ defuerit: a omunione ñ
remoueat᷑. Si uͦ aliqñ defuerit: subtͣhens se. restituto
in omunione ep̃o ipse remoueat᷑ a ꝯmunione accu¬
sator. ita tam̃ ut nec ipsi adimat᷑ facultas causȩ ꝑa¬
tuisse ꝓbauerit: Illud uͦ placuit. ut cũ agere cȩperat

Expanded text:
erat accusator, nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur, nisi ad causam suam dicendam, electorum judicio, die statuta, litteris evocatus, minime occurrerit, hoc est infra spatium mensis ex ea die, qua eum litteras accepisse constiterit. Quod si aliquas verausas probaverit, quibus eum occurrere non potuisse manifestum sit, causae suae dicendae intra alterum d concilium universale infra anni spatium occurrere noluerit, ut vel ibi causa ejus terminetur, ipse in sedamnationis sententiam dixisse judicetur. Tempore sane quo non communicat, nec in sua ecclesia vel paroecia communicet: accusator autenunquam diebus causae dicendae defuerit a communione non removeatur; si vero aliquando defuerit subtrahens se, restituto in communionem episcopo, ipse removeatur a communione accusator, ita tamen ut nec ipsi adimatur facultas causae peratuisse probaverit. Illud vero placuit, ut cum agere coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
& terrã. & ꝑ ierosolimã. & ꝑ cap̃ tuũ & hoc qͣsi parui.¬
lis fuerat lege ꝯcessũ. ut qͦm uictimas immolabanti do
ne ea immolarent idolis. sic & iurare ꝑmitterent᷑ in
dm̃. ñ qd̾ recte hoc facerent s qd̾ meliꝯ ẽ do id exhi¬
bere quã demoniis

Expanded text:
 terram, et per Hierosolymam, et per caput tuum . Et hoc quasi parvulis fuerat lege concessum, ut quo modo victimas immolabant Deo, ne eas immolarent idolis: sic et jurare permitterentur in Deum, non quod recte hoc facerent, sed quod melius esset Deo id exhibere, quam daemoniis
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝗͣ p̃cio uictꝰ c̃ ephron ut sepulcrũ uend̾et. & acciꝑet
effran. significante scͥptura. ñ eũ fuisse ꝯsũmate ꝑfectȩ
uirtutis. qͥ potuerit memoriã uendẽ mortuoꝵ. Sci¬
ant gͥ qͥ sepulcra uendunt ante & ñ coguntur ut
accipiant p̾̃ciũ. s a nolentib qͦ extorquent. muta¬
ri nom̃ suũ. & ꝑire qͥd de merito eoꝵ. cũ &̃ ille rep̃¬
hendatur occulte. qͥ inuitꝰ acceperit.

Expanded text:
ostquam pretio victus est, ut sepulcrum venderet, et accepit Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte quod invitus acceperat.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ut sacerdotes & leuitȩ cũ uxorib suis ñ ꝯmisceantur.
legimꝰ. nec domũ suã om̃mo tangebant. Quib utiq
ex die ordinationis suȩ seruare debent. qͥb ł sa c̃dotiũ
ł ministeriũ sine successione ẽ. nec p̃terit dies qͣ ł a
sacrificiis diuinis. ł a baptismatis officio uacent¬

Expanded text:
 ut Sacerdotes et Levitae cum uxoribus suis non coeunt, legimus , nec domum suam omnino tangebant. Quibus utique ex die ordinationis observare debent, quia vel sacerdotium vel miniterium sine successione est, nec praeterit dies qua vel a sacrificiis divinis vel a baptismatis officio vacent
Abbreviated transcription (Latin):
ose uiuens inuentꝰ ẽ. Sacros aũ ordines dicimꝰ. diacona¬
tuᷤ. pb̃ratus. hos siqͥdẽ solos pͥmitiua legit᷑ habuisse eccłia
ipsi altarib amministrant oportunitate exigente ꝯce.
dimꝰ eligi. s rarissime. si tam̃ spectate sint relligionis &
scientie. Qđ ipsũ ñ sine romani pontificiᷤ ł met᷑politanilicentia

Expanded text:
s fuerit inventus. Sacros autem ordines dicimus diaconatum et presbyteratum. Hos siquidem solos primitiva legitur habuisse ecclesia, ipsi altaribus midimus, sed rarissime si tamen spectatae sint vitae, religionis et scientiae. Quod ipsum non sine Romani pontificis vel metropolitani licentia
Abbreviated transcription (Latin):
taq sũmo studio theib̾gam ꝯiugẽ tuã tanꝗͣ ꝓpriã carnẽ
foue. ac diligent̃ ꝓcurato. & ne illã a te ullo pacto con¬
sentias discedere uigilant̾ attende. Unde si uult a te di¬
scedere corripe ĩmo corrige eã. & a tali intentione ꝑ
om̃ia reuocare satage. Iam uͦ si amore pudiciciȩ separa¬
tionẽ querit. & ꝯuigalis conubii solutionẽ efflagitat:
certũ ẽ apło dicente qd̾ mulier sui corporis potestatẽ
ñ ht̃ s uir. Uerũ si & ipse pudiciã sec̾tatꝰ relligionis
obtentu copulã dissoluere uelit: tantũne simulate
fiat ꝯcedimꝰ. Nã licet sit scͥptũ qd̾ ds oiuunxit homo
ñ seꝑaret. ds̃ tam̃ & ñ hõ seꝑat. qñ diuini amoris
intuitu ex ꝯsensu utriꝰq ꝯiugis. matͥmonia dissoluun
p̃bemꝰ assensũ. alit̾ aut̃ fieri mutuã seꝑationem

Expanded text:
taque summo studio Theibergam conjugem tuam tanquam propriam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam ullo pacto consentias discedere a te, vigilanter attendere. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est, Apostolo dicente, quia mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir . Verum si et ipse pudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concedimus. Nam, licet sit scriptum: Quod Deus conjunxit homo non separet, Deus tamen et non homo separat, quando divini amoris intuitu, ex consensu utriusque conjugis matrimonia dissolvuntpraebemus assensum. Aliter autem fieri mutuam vestram
Abbreviated transcription (Latin):
si forte ad celebrandũ misteriũ baptismi ĩ angu
suoꝵ.neq qr credidit passꝰ.s dũ patitur credit :
Quantũ gͥ ualeat &̃ sine uisibili baptismi sacram̃to.
qd̾ ait apłs: corde credit᷑ ad iustitiã. ore aũ ꝯfessio
fit ad salutẽ. in illo latrone declaratũ ẽ .S tc̃ implet᷑

Expanded text:
mi in angussuorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ait apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, in illo latro
Abbreviated transcription (Latin):
s articulꝰ necessitatis excludit. & sic̃ in illo latrone
fuerat. sic in ĩfantib qͥ baptizati moriunt᷑. eadẽ gr̃a
oĩpotentis exͣplere credenda ẽ: qd̾ ñ ex impia uolun¬
tate. s ex ętatis indigentia nec corde crede ad iusti¬
tiã posst̃. nec ore ꝯfiteri ad salutẽ: Baptismꝰ qͥdẽ pot̾̃

Expanded text:
sterium praecessit in corpore. et sicut in illo latrone fuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
recor ut ignoscas peccanti. ueniã excõmunicato. si
agnoueris culpã. Si aũ nicħ eũ peccasse prudent̃ aduer¬
tis. fac qd̾ scm̃ uirũ facere oportet. ut si tͥ ꝯtingit
tanꝗ̃ homini qd̾ utiq hõ dicit in psalmo. Turbatꝰ ẽ
p̃ ira oculꝰ m̃s. exclames ad dñm. miserere mei dñe
iracundiã tuã. & tranquillet m̃tẽ tuã. ad euidendam
faciendãq iustitiã. aufer gesta ęccłiastica q̃ ꝑturbatior

Expanded text:
recor ut ignoscas precanti veniam excommunicato, si agnoverit culpam. Si autem nihil eum peccasse prudenter advertis, fac quod sanctum virum facere oportet, ut si tibi contigit tanquam homini, quod utique homo dicit prae ira oculus meus , exclames ad Deum: Miserere mei, Domiiracundiam, et tranquillet mentem tuam ad videndam faciendamque justitiam: aufer gesta ecclesiastica, quae perturbatior
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis causa ñ st̃ querendi testes. ut sc̃s ambrosi
in epła ad corinthios dicit. de fornicatione sententiã
exponens apłi Iudicis in ꝗͣ ñ ẽ sine accusatore dãnare
qr dñs uidam cũ fuisset fur. qr ñ ẽ accusatꝰ minime
abiecit Cognito aũ oꝑe isto. pellendũ illũ d̾e ceͤtu fr̃ni¬
tatis censuit. Om̃s enĩ crim̃ eiꝰ sciebant. & ñ arguebant
Publice enĩ nouercã suã loco uxoris habebat. in qͣ re
neq testib opꝰ erat. neq t̾giuersatione aliqͣ poterat
tegi crim̃. & paulopꝰ. absens facie. p̃sens aũ auctorita¬
te sp̃s. qͥ nusꝗͣ abest: Iam iudicauit ut p̃sens eũ qͥ hoc
admisit. tradi sathanȩ in ĩteritũ carnis.

Expanded text:
plurimis causa, non sunt quaerendi testes, ut sanctus Ambrosius in epistola ad Corinthios dicit de fornicatione sententiam Apostoli. « Judicis, inquam, non est sine accusatore damnare; quia Dominus Judam, cum fuisset fur, quia non accusatus, minime abjecit. Cognito autem opere isto, pellendum illum de coetu fraternitatis censuit. Omnes enim crimen ejus sciebant et non arguebant. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. » Et paulo post: Absens facie, praesens autem auctoritate Spiritus qui nusquam abest, jam judicavi ut praesens eum, qui hoc admisit, tradi Satanae in interitum carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ se paulatĩ ꝓpaginum ordinib dirimens usꝙ ad
ultimũ gradũ subtrax̾it. & ꝓpinquitas ẽẽ desierit.
eã rursꝰ lex matͥmonii uinculo repetit.& qͦdã mͦ
reuocat fugientẽ. Id̾o aũ usq ad sextũ generiꝰ gradũ
ꝯsanguinitas ꝯstituta ẽ. ut sic̃ sex etatib mundi

Expanded text:
dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex haec matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem . Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est
Abbreviated transcription (Latin):
in astris augurant᷑ Genethliaci appellati st̃ ꝓpt̾ natali¬
cioꝵ osiderationes dierũ. Geneses enĩ hominũ ꝑ .xii.
res. actꝰ. & euentꝰ p̃dicere conant᷑. Idẽ qͥs qͣsi signo fu¬
erit. aut quẽ effectũ habeat uitȩ qͥ nascit᷑ in tempore
Hi st̃ qͥ uulgo mathematici uocant᷑. Cuiꝰ suꝑsticionis
genꝰ ꝯstellationes latini uocant .i. notationes siderum.
quomꝰ se habeant cũ qͥsq nascit᷑. Primũ aũ .i. stellarũ
dicti st̃. cuiꝰ artis sententia usq ad eugłm fuit dcessa.
ut xp̃o edito. nemo ex inde natiuitatẽ aliqͥs de cęlo int̾¬
pretet᷑. Oroscopi dicti st̃ qd̾ horas natiuitatis hominũ
specularent᷑ dissimili & diu̾so facto Sortilegi st̃ qͥ sunt
nomine fictȩ relligionis ꝑ qsdã quas sc̃oꝵ sortes uo¬
cant. diuinationis scientiã ꝓfitent᷑. aut quarũcumq
sententiȩ inspectione futuri promitunt. Salisatores

Expanded text:
in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter nataliin astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter natalitiorum considerationes dierum; geneses enim hominum per duodres, actus et eventus praedicere conantur, id est quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur interpreHi sunt qui vulgo mathematici vocantur. Cujus superstitionis genus constellationes Latini vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum dicti sunt, cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut, Christo edito, nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretetur. Horoscopi dicti sunt, quod horas nativitatis hominum specularentur, dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt, qui sub nomine fictae religionis, per quasdam quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcunque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores
Abbreviated transcription (Latin):
fertur allatũ. Uarro aũ dicit diuinationis quattuor
eẽ gña. terrã. aquã. aerẽ. ignẽ. Hinc geomanciam.
dromanciã. cromanciã. phyromanciã. dictã autu
mant diuini dicti st̃. quasi do pleni. Diuinitate
enĩ plenos se eẽ assimulant. astucia q̃dã fraudu
idoloꝵ nefarias p̾ces enuittunt. & funesta sacrifi¬
cia offerunt. Hisq celebritatib demonũ accipi¬
unt responsa. Arruspices ñ cupant᷑. qͣsi horarũ in¬
spectatores. dies enĩ & horas in agendis negociis
oꝑibq custodiunt. & qͥd ꝑ singula tẽpora obserua¬
intendunt. aliaq signa rerũ ł obseruationes iuꝑ¬
uisas hominib occurrentes ferunt. idẽ & auspices.
garria. hoc ẽ auiũ uoces & linguȩ Itẽ. Auguriũ quasi
auigeriũ qd̾ aues gerunt. Duo aũ genera auspicioꝵ unũ
ad oculos. alterũ ad aures ꝑtinens: Ad oculos scił uolatꝰ.
ad aures uox auiũ. Phitonisse a phicio apolline dic̃ te
qd̾ is auctor fuerit diuinandi. Astrologi dicti st̃ eo qd̾

Expanded text:
fertur allatum. § 1. Varro autem dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, et ignem: hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dicta autumat. mant. Divini dicti sunt, quasi deo pleni; divinitate enim plenos se esse assimulant, astutia quadam frauduidolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Aruspices nuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observat voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem et auspices. garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
apes idem faciunt. quarũ ostat eẽ ferã naturam:
Ceruos qͦ ita qͥdã mansuetos habent. ait in siluas
ire & redire soleant. quoꝵ & ipsoꝵ ferã eẽ nat᷑am
nemo negat. In his aũ animalib q̃ ex osuetudine
abire & redire solent. talis regula ꝯꝓbata ẽ. ut
eo usq tua eẽ intelligant᷑. donec animũ reu̾tendi
tudinẽ deserint. Gallinarũ & anserũ. ñ est fera
nat᷑a. idq ex eo possumꝰ intelligere. qd̾ st̃ aliȩ gal¬
line qͣs feras uocamꝰ. Itẽ. Alii anseres qͦs feras ap¬
pellamꝰ. Id̾oq si anseres tui. aut galline tuȩ aliqͦ
casu turbati. turbateueeuolauerint. licet ospectũ
tuũ effugerint. qͦcũq loco sint. tui tuȩue eẽ intel¬
ligunt᷑. & qui lucrandi animo eͤa aĩalia retinet.

Expanded text:
apes idem faapes idem facervos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae ex consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo usque tua esse intellegantur, donec animum revertendi tudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura idque ex eo possumus intellegere, quod aliae sunt gallinae quas feras vocamas, item alii anseres quos feros appellamus. ideoque si anseres tui aut gallinae tuae aliquo casu turbati turbataeve evolaverint, licet conspectum tuum effugerint, quocumque tamen loco sint, tui tuaeve esse intelleguntur: et qui lucrandi animo ea animalia retinet,
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ tuã eẽ: eo usq tuã uideri. donec eã ꝑsequaris. Qd si
desieris ꝑsequi: desinit eẽ tua. & rursꝰ fieri occupantis
Alii aũ nõ alit̾ putauert̾ tuã cẽ. quã siceꝑis. s pteriorẽ
sententiã nos ofirmamꝰ. qr multa accidere solent.
ut eã ñ capias Apũ qͦ natura fera ẽ: Itaq ͣ qͣuȩ ĩ ar¬
bore tua osiderent añ ꝗͣ a te alueo includant᷑. ñ mag̃
tuȩ eẽ intelligunt᷑. ꝗͣ uolucres q̃ in tua arbore nidũ
fecert᷑. Ideoq si aliꝰ eas incluserit. is earũ dñs erit
Fauos ꝙͦ si qͦs effecerint: qͥlibet eximere pot̾. Plane in¬
tegrare si ꝓuideris ingͣredientẽ in fundũ tuũ. potes
eũ iure ꝓhibere ne ingrediat᷑. Examen qd̾ ex alueo tuo
euola u̾it. eo usq tuũ eẽ intelligit᷑. donec in ospectu tuoẽ.
uonũ & columbarũ fera natura ẽ nec ad rẽ ꝑtinet.
qd̾ ex osuetudine auolare & reuolare solent. nam &

Expanded text:
uam esse, et eousque tuam videri, donec eam persequaris; quod si uam esse, et eousque tuam videri, donec eam persequaris; quod si desieris persequi desinere tuam esse, et rursum fieri occupantis. Alii autem non aliter putaverunt tuam esse quam si ceperis. Sed posteriorem sententiam nos confirmamus, quia multa accidere solent ut eam non capias. Apum quoque natura fera est. Itaque quae in arbore tua consederint, antequam a te alveo includantur, non magis tuae esse intelliguntur quam volucres quae in tua arbore nidum fecerint; ideoque si alius eas incluserit, is earum dominus erit; favos quoque, si quos effecerint, quilibet eximere potest. Plane integra re, si praevideris ingredientem fundum tuum, potes eum jure prohibere ne ingrediatur. Examen quoque ex alveo tuo si evolaverit, eousque tuum intelligitur, donec in conspectu tuo uonum et columbarum fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
& pisces .i. oĩa animalia q̃ in t̾ra. mari. celoq na¬
scunt᷑. simul atq ab aliqͦ capta fuerint. iure gen¬
tium statĩ illiꝰ eẽ incipiunt. Qd̃ enĩ ante nulliꝰ
ẽ. id naturali ratione occupantiso cedit᷑: nec int̾ ẽ
feras. bestias. & uolucres. utrũ in suo fundo qͥsq
capiat. an in alieno: Plane qͥ alienũ fundũ in gre¬
ditur uenandi. aut accupandi gr̃a. pot̾ a dño si
is ꝓuiderit ꝓhiberi ne ingrediat᷑. Quicqͥd aut̃ eoꝵ
cȩꝑis. eo usq tuũ ẽẽ intelligit᷑. donec tua custodia
cohercet᷑. Cũ uͦ euaserit custodiã tuã & in nat̾alem
lib̾tatẽ se receꝑit. tuũ eẽ desinittrursũ occupantiᷤ
sit. Naturalẽ aũ lib̾tatẽ reciꝑe intelligit᷑ cũ ł oculos tuos
effugerit. ł ita sit in ospectu tuo ut difficilis sit eiꝰ ꝑse¬
cutio. Illud q̃sitũ ẽ. an fera bestia ita uulnerata sit.
ut capi possit: statĩ tua ẽẽ intelligat᷑. Quib dã placuit sta¬

Expanded text:
 id est omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum fundum ingreditur venandi aut aucupandi gratia, potest a domino, si is providerit, prohiberi, ne ingrediatur. quidquid autem eorum ceperis, eo usque tuum esse intellegitur, donec tua custodia coercetur: cum vero evaserit custodiam tuam et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desinit et rursus occupantis fit. naturalem aueffugerit, vel ita sit in conspectu tuo, ut difficilis sit ejus persecutio. Illud quaesitum est an si fera bestia ita vulnerata sit, ut capi possit, statim tua esse intelligatur. Quibusdam placuit t
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ uxorẽ accipiat. nͥ publice celebratis nuptiis. Raptum
om̃imodis ꝓhibete.⁊ ut nullꝰ ad ꝓximã sui sanguinis accedat.
⁊ ut alteriꝰ sponsã nemo ducat. Porcarios ⁊ alios pastores dñica¬
die ad missã facite uenire. Patrini filiolis suis sẏmbolum ⁊
orationẽ dñicam insinuent aut insinuari faciant. Crisma
mus autẽ fr̃s km̃i quatinꝰ quȩ nr̃a ꝑcepistis traditione qnͣ¬
tum humana patit᷑ infirmitas bonis studeatis oꝑib adim¬

Expanded text:
nullus uxorem accipiat, nisi publice celebratis nuptiis. Raptum nullus uxorem accipiat, nisi publice celebratis nuptiis. Raptum omnimodis prohibete, et ut nullus ad proximam sanguinis sui accedat, et ut alterius sponsam nullus ducat. Porcarios et alios pastores vel Dominica ad missam venire facite. Patrini filiolis suis Symbolum et Orationem Dominicam insinuent, aut insinuari faciant. Chrismas charissimi, quatenus quae nostra percepistis traditione, quantum humana patitur infirmitas, bonis studeatis operibus adim
Abbreviated transcription (Latin):
dñicam in sinuetis. Ieiuniũ .iiiͬiͬ. tempoꝵ.⁊ rogationũ.:⁊ letanię
maioris plebib ur̃is om̃imodis obseruandũ insinuate. frã .iii.
añ qͣdragesimã plebẽ ad ꝯfessionẽ inuitate. ⁊ ei iuxta qͣlitatem
delicti pęnitentiã in ungite. ñ ex corde ur̃o s sic̃ in pęnitentiali
costen. om̃s fideles ad ꝯmunionẽ corꝑis ⁊ sanguinis dñi accede
ãmonete. Certis tẽporib ꝯiugatos ab uxorib abstinere ex hor¬
tamini. Fulogias pꝰmissã dieb festis plebi tribuite: Nullus
cipiũ eccłiȩ uendere aut ꝯmutare ł qͦcunq ingenio alienare
atrio ȩccłiȩ fieri ꝓhibete. Carmina diabolica q̃ suꝑ mortuos
nocturnis horis uulgꝰ face̾ solet. ⁊ cachinnos qͦs exercet. sub
ꝯtestatione di omp̃is uetate. Cũ excõmunicatis nolite omuni¬
care. Nullꝰ p̃sumat illis missã cantare. s ⁊ plebib uob̾ missis
hoc anñtiate. Ad nuptias nullꝰ ur̃m eat. Om̃ib denuntiate ui

Expanded text:
Dominicam insinuetis. Jejunium Quatuor Temporum et Rogationum et Litaniae majoris plebibus vestris omnimodis observandum 605 insinuate. Feria quarta ante Quadragesimam plebem ad confessionem invitate; et ei juxta qualitatem delicti poenitentiam injungite, non ex corde vestro, sed sicut in poenitentiali costen, omnes fideles ad communionem corporis et sanguinis Domini accedere admonete. Certis temporibtamini. Eulogias post missam in diebus festis plebi tribuite. Nullus cipium ecclesiae, vendere, aut commutare, aut quocunque ingenio alienare atrio ecclesiae prohibete. Carmina diabolica, quae super mortuos nocturnis horis vulgus facere solet, et cachinnos quos exercent, sub contestatione Dei omnipotentis vetate. Cum excommunicatis nolite communicare. Nullus illis praesumat missam cantare, sed et plebibus vobis hoc annuntiate. Ad nuptias nullus vestrum eat. Omnibus annuntiate ut
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs ꝯtristatus noluerit reconciliari satisfacienti ei qͥ se ꝯtrista¬
uit acerrimis maceret᷑ inediis. usq quo gratanti animo satis¬
uidã fr̃s ꝯsuetudinis antiquȩ dixert̃ fuisse. in eoꝵ eccłiis. ut
ꝓbalsamo emendo ad chrisma faciendũ siue ꝓ luminarib ȩccliȩ
ꝯcinandis. binos aut quat̃nos denarios pb̃ri darent. Unde om̃s
uno ꝯsensu statuimꝰ. ut sic̃ ꝓ dedicandis basilicis. ⁊ dandis ordini¬
b nicħ accipiendũ ẽ. ita &̾ ꝓ balsamo siue ꝓ luminarib emendis
nicħ pb̃ri chrima accepturi dent. Ep̃i itaq ex eccłiasticis facul¬
tatib balsamũ emant. ⁊ luminaria singuli in eccłiis suis.

Expanded text:
is contristatus noluerit reconciliari satisfaciente eo qui contristavit, acerrimis maceretur inediis, usque dum gratanti animo satisunt consuetudinis antiquae fuisse in eorum Ecclesiis, ut pro balsamo emendo ad chrisma faciendum, sive pro luminaribus Ecclesiae concinnandis, binos vel quaternos denarios presbyteri darent. Unde omnes uno consensu statuimus, ut sicut pro dedicandis basilicis, et dandis ordinibus nihil accipiendum est, ita etiam pro balsamo sive luminaribus emendis nihil presbyteri chrisma accepturi dent. Episcopi itaque de Ecclesiae facultatibus balsamum emant, et luminaria singuli in Ecclesiis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
sare sit. ubi aqua effundi possit. qñ uasa sacra abluunt᷑. ⁊ ibi uas
nitidũ cũ aqua dependeat. ⁊ ibi sac̃dos manꝰ lauet pꝰ ꝯmunionẽ.

Expanded text:
are sit praeparatus, ubi aqua effundi possit, quando vasa sacra abluuntur: et ibi vas are sit praeparatus, ubi aqua effundi possit, quando vasa sacra abluuntur: et ibi vas nitidum cum aqua pendeat, ibique manus lavet post communionem.
Abbreviated transcription (Latin):
rimus memoriȩ om̃detis. ⁊ oꝑe exercere studeatis. In pͥmis ammo¬
nemꝰ ut uita ⁊ ꝯu̾satio ur̃a irrep̃hensibilis sit. scił ut cella ur̃a sit
uixta eccłiam. ⁊ in domo ur̃a feminas ñ habeatis. Om̃i nocte ad
nocturnas uigilias surgite. cursũ ur̃m horis certis decantate.
missarũ celebrationes relligiose ꝑagite. corpꝰ ⁊ sanguinẽ dñi cũ
timore ⁊ reuerentia sumite. Uasa sacra manib ꝓpriis abluite.¬
⁊ ext̃gite. Nullꝰ cantet missã nͥ ieuinꝰ. Nullꝰ cantet qͥ ñ ꝯmuni¬
cet. Nullꝰ cantet sine amictu. stola. alba. fanone. ⁊ casula.⁊
hȩc uestim̃ta nitida sint. ⁊ ad nullos usꝰ alios sint. Nullus in
alba qͣ in suos usꝰ utit᷑. p̃sumat missã cantare. Nullꝰ ĩ ligneo
aut uitreo calice audeat missã cantare. Nulla femina ad altare
dñi accedat. nec calicẽ dñi tangat. Corꝑale mundissimũ sit.
altare cooꝑtũ de mundis linteis. Suꝑ altare nicħ ponat᷑. nͥ capsȩ.¬

Expanded text:
rimus memoriae commendetis, et opere exercere studeatis. In primis admonemus, ut vita et conversatio vestra irreprehensibilis sit, scilicet ut cella vestra sit juxta ecclesiam, et in ea feminas non habeatis. Omni nocte ad nocturnos surgite; cursum vestrum certis horis decantate; missarum celebrationes religiose peragite; corpus et sanguinem Domini cum timore et reverentia sumite; et extergite. Nullus cantet missam nisi jejunus. Nullus cantet qui non communicet. Nullus cantet sine amictu, alba, stola, fanone, et casula. Et haec vestimenta nitida sint, et ad nullos usus alios sint. Nullus in alba qua in suos usus utitur praesumat cantare missam. Nullus in ligneo vel in vitreo calice audeat missam caDomini accedat, nec calicem Domini tangat. Corporale mundissimum sit, altare coopertum de mundis linteis. Super altare nihil ponatur, nisi capsae e
Abbreviated transcription (Latin):
tes qͥs pꝰ diẽ ordinationis ur̃ȩ acqͥritis. sciatis ad eccłiam ꝑtinere.
Nullꝰ sine scientia.⁊ osensu nr̃o ȩccłiam acquirat. Nuliꝰ ꝑ potestatꝰ
scłariũ ȩccłiam acquirat. Nullꝰ ꝑ pecuniã eccłiam alt̾iꝰ supplante.
Nullꝰ eccłiam ad ꝙͣ tittilatꝰ ẽ dimittat.⁊ ad aliã q̃stꝰ gr̾a migret. Nuls
plures eccłias teneat. sine adiutorio alioꝵ pb̃roꝵ. Nullatenꝰ una¬
ȩccłia int̾ plures diuidat᷑. Nullꝰ alteriꝰ parrochianũ nͥ in itinere

Expanded text:
tes, quas post diem ordinationis vestrae acquiritis, sciatis ad ecclesiam pertinere. 9. tes, quas post diem ordinationis vestrae acquiritis, sciatis ad ecclesiam pertinere. 9. Nullus sine scientia et consensu nostro ecclesiam acquirat. Nullus per potestatem saecularium eccNullus ecclesiam ad quam titulatus est relinquat, et ad aliam quaestus causa migret. Nullus plures ecclesias teneat sine adjutorio aliorum presbyteroruecclesia inter plures dividatur. Nullus alterius parochianum, nisi in itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
pbr clericũ hãt. ł scolarẽ. qͥ epłam ł lectionẽ legat. ⁊ ad missam
respondeat. ⁊ cũ qͦ psalmos cantet. Infirmos uisitate. ⁊ eis rec̃cilia¬
mini. ⁊ uxta apłm oleo scõ ungite. ⁊ ꝓpͥa manu ꝯmunicate: ⁊ nullꝰ
Nullꝰ ur̃m ꝓ baptizandis infantib. aut infirmis rec̃ciliandis. aut
mortuis sepeliendis p̃mium aut munꝰ exigat. Uidete ut ꝑ negli¬
gentiã urãm nullꝰ infans sine baptismo moriat᷑. Nullꝰ ur̃m sit
ebriosꝰ ⁊ litigiosꝰ. qr seruũ di ñ oportet litigare. Nullꝰ arma fe
tiet. Uerbũ dñi debetis p̃dicare.⁊ curã pauꝑum. peregrinoꝵ.: ⁊ or¬
phanoꝵ habete.⁊ eos ad prandiũ inuitate. estote hospitales. ut a
uob̾ alii exemplũ sumant. Om̃i die dñico añ missã aquã bene¬
dictã facite uñ ppłs asꝑgatur. ⁊ ad hoc solũ uas habete. Sacra¬
uasa ⁊ uestim̃ta sac̃dotalia nolite in uadimoniũ dare negociato
ur̃m usuras exigat.⁊ oductor sui fenoris existat. Res ⁊ faculti¬

Expanded text:
r clericum habeat qui epistolam vel lectionem legat, eique ad missam respondeat et cum quo psalmos cantet. XIV. Infirmos visitate, eosque Deo reconciliate, oleo sancto ungite, et propria manu communicate. Nullus Nullus vestrum pro baptizandis infantibus, aut infirmis reconciliandis, aut mortuis sepeliendis, praemium vel munus exigat. Videte ne per negligentiam vestram ullus infans sine bapebriosus vel litigiosus: quia servum Domini non oportet litigare. Nullus arma fertiet. Verbum Domini debetis praedicare. Curam pauperum, peregrinorum, et orphanorum habete, et eos ad prandium vestrum invitate. Estote hospitales, ut a vobis alii exemplum bonum sumant. Omni die Dominico, ante missam, aquam benedictam facite, unde populus aspergatur. Et ad hoc solum vasa, et vestimenta sacerdotalia, nolite in pignore dare negotiatori vestrum usuras exigat, et conductor sui senioris existat. Res et faculta
Abbreviated transcription (Latin):
lisse. mag̃ dolendꝰ ẽ ꝗͣ fecisse. Cũ uͦ ultͣ modũ appetitꝰ
gulȩ in sum̃dis alim̃tis rapit᷑. atq iccirco humoꝵ rece¬
ptacula grauant᷑. ht̃ tam̃ exinde aliquẽ reatũ animꝰ.¬
ñ tam̃ usq ad ꝓhibitionẽ ꝑcipiendi corporis xp̃i. ł mis¬
sarũ sollemnia celebrandi. cũ fortasse aut festꝰ dies
exigit. aut exhiberi misteriũ ꝓ eo qd̾ sacerdos aliꝰ in
loco deest. ipsa necessitas ꝯpellit: mutatis uestib can¬
ut arbitror humilit̾ debet. si tam̃ dormientis mentẽ
illusio nascit᷑. ut eoꝵ animꝰ &̾ in sõnio corporis positꝰ.
ipsa mens ñ rea. nec tam̃ suo iudicio libera. cũ se & si
dormienti corpore nicħ meminit uidisse. tam̃ uigi
liis corporeiᷤᷤ meminit ingluuie cecidisse. Si uͦ ex tͣpi
cogitatione uigilantis. orit᷑ illusio dormienti: patet
animo reatꝰ suus. Uidet enĩ a qͣ radice inqͥnatio illa
ꝓcesserit. qr qd̾ cogitauit sciens. ħ ꝑtulit nesciens.

Expanded text:
 quam fecisse. Quum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi corporis Christi vel missarum solemnia celebrandi, quum fortasse, aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit, mutatis vestibus canut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, ipsa mens non rea, nec tamen suo judicio libera, cum se, etsi doliis corporeis reminiscitur ingluviae cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio dormienti, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit qui quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens;
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs uir sepiꝰ memoratꝰ zelo dĩ & fidĩ relligione rep̾hen¬
dit. Itẽ origenis ñ nulla opꝰcula q̃ uir beatissimꝰ ieroni¬
mꝰ ñ repudiat: legenda suscspimꝰ. Reliqua aũ om̃ĩa
cũ auctore suo dicimꝰ ẽẽ renuenda. It̾ chronica eusebii
cesariensis. atq eiꝰdẽ hẏstoriȩ eccłiasticȩ libros. ꝗͣuis
in pͥmo narrationis suȩ libͦ tepuerit. & pꝰ in laudib
atq excusatione origenis scismatici unũ ꝯscͥpserit
librũ. ꝓpt̾ rerũ tantũ singłarem noticiã q̃ ad instru¬
ctionẽ ꝑtinet. usq qͣq ñ dicimꝰ renuendos. It̾ orosiũ
uirũ eruditissimũ collaudamꝰ. qr ualde nob̾ necessa

Expanded text:
zelo Dei et fidei religione reprehendit. Item Origenis nonnulla opuscula, quae vir beatissimus Hieronymus non repudiat, legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum suo auctore dicimus esse renuenda. Item Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem Historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Orlibrum: propter rerum tamen singularum notitiam, q. ad instructionem pertenent, usquequaque non dicimus renuendos. Idem Orosium virum eruditissimum, quem conlaudamus, qui val
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ignoremꝰ a multis tam̃ in urbe roma catholiciᷤᷤ
legi cognouimꝰ. & ꝓ antiqͦ usu multȩ hȩc. imitantur
eccłiȩ: It̾ scͥptura de inuentione crucis dñicȩ. & alia
scͥptura de inuentione capitis ioħis baptistȩ. nouellȩ
S cũ hȩc ad catholicoꝵ manꝰ aduenerint: beati sauli apłi
p̃cedat sententia. om̃ia ꝓbate. qd̾ bonũ est tenete
Itẽ ruphinꝰ uir relligiosꝰ plurimos eccłiastici oꝑis edi¬
dit libros. ñ nullas &̃ scͥpturas int̾pretatꝰ ẽ S qm̃¬

Expanded text:
nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Roma catholicis nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Roma catholicis legi cognovimus, et pro antiquo usu multa haec mutantur Ecclesiae. Item, scripturam de inventione crucis Dominicae, et aliam scripturam de inventione capitis Joannis Baptistae novellae Sed cum haec ad catholicorum manus advenerint, beati Pauli apostoli praecedat sententia: Omnia probate, quod bonum est tenete. Item, Rufinus vir religiosus plurimos ecclesiasticae operis edidit libros, nonnullas etiam scripturas interpretatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ diu̾soꝵ patrũ ꝯsolatione dedert̃. uenerabilit̾ suscipi¬
endȩ st̃. lt̾ gesta scoꝵ martrrũ qͥ multiplicib torm̃toꝵ
cruciatib & mirabilib ꝯfessionũ triumphis irradiant.
qͥs catholicorum dubitet. & maiora eos in agonib
fuisse ꝑpessos. nec suis uirib. s dĩ gr̃a. & aduitorio
rantur. & ab infidelib & idiotis suꝑflua aut minꝰ
apta ꝗͣ rei ordo fuerit scͥpta ẽẽ putant᷑. si c̃ cuiꝰ dam
cirici. & iulitȩ. sic̃ georgii alioꝵq hꝰmodi passiones.
ł leuis sussannandi oriat᷑ occasio. in scã romana eccłia
ñ legunt᷑. Nos tam̃ cũ p̃dicta eccłia om̃s martẏres &
eoꝵ głiosos agones qͥ do mag̾ ꝗͣ hominib noti st̃. om̃i
deuotione ueneram᷑. It̾ yitas patrũ. Pauli. antonii.
hylarionis. & omniũ heremitarũ: qͣs tam̃ uir bea¬
tissimꝰ scͥpsit ieronunꝰ cũ om̃i honore suscspimꝰ. ltẽ
actꝰ beati s iluestri apłicȩ sedis p̃sulis. licet eiꝰ qͥ scͥpsit

Expanded text:
ipiendas. Item gesta sanctorum martyrum, quae multiplicibus tormentorum cruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis irradiant, quis ista catholicorum dubitet, et majora eos in agonibus fuisse perpessos, nec suis viribus, sed Dei gratia et adjutorio rantur, et ab infidelibus vel idiotis superflua, aut minus apta, quam ordo fuerit, scripta esse putantur; sicut cujusdam Cyrici et Julitae, sicut Georgii aliorumque ejusmodi passiones, r occasio, in sancta Romana Ecclesia non leguntur. Nos tamen cum praedicta Ecclesia, omnes martyres et eorum gloriosos agones, qui Deo magis quam hominibus noti sunt, omni devotione veneramur. Item Vitas patrum Pauli, Antonii, Hylarionis, et omnium eremitarum, quas tantum vir beatissimus descripsit Hieronymus cum omni honore suscipimus. Item actus beati Silvestri apostolicae sedis praesulis. Licet ejus qui conscripsit
Abbreviated transcription (Latin):
cartaginensis ep̃i. Itẽ opꝰcula beati gregorii nazanzeni
beati athanasii alexandrini ep̃i. ltẽ opꝰcula beati ioħis
ꝯstantinopolitani ep̃i. Itẽ opꝰcula beati theophili ale¬
xandrini ep̃i. Itẽ opꝰcula beati cyrilli alexandrini ep̃i¬
Itẽ opꝰcula beati hilarii pictauensis ep̃i. Itẽ opꝰcła beati
ambrosii mediolanensis ep̃i. Itẽ opꝰcła bĩ aug̾tim ypo¬
nensis ep̃i. ltẽ opꝰcła bĩ ieronimi pb̃ri. Itẽ opꝰcła beati

Expanded text:
Carthaginensis episcopi. Item, opuscula beati Gregorii Nazianzem Carthaginensis episcopi. Item, opuscula beati Gregorii Nazianzem beati Athanasii Alexandrini episcopi; opuscula beati Joannis Constantinopolitani episcopi; opuscula beati Theophili Alexandrini episcopi; opuscula beati Proterii Alexandrini episcopi; opuscula beati Hilarii Pictaviensis episcopi; opuscula beati Ambrosii Mediolanensis episcopi; opuscula beati Augustini Hipponensis ep
Abbreviated transcription (Latin):
regłarit̾ suscepimꝰ. &̃ has suscipi ñ ꝓhibet scripturas.
Scãm sẏnodũ nicenã.ccc xuiii. patrũ mediante maximo
ostantino augꝰto. in qua arriꝰ hereticꝰ ꝯdemnatus est.
Scãm sẏnodũ ꝯstantinopolitanã. mediante theodosio
seniore augꝰto. in qͣ macedoniꝰ hereticꝰ debitã dãna¬
tionẽ excepit. Scãm synodũ ephesinã. in qͣ nestoriꝰ¬
damnatꝰ ẽ cũ osensu beatissimi celestini papę. medi¬
ante cyrillo alexandrine sedis antistite. & archadio
ep̃o. ab italio destinato. Scãm synodũ calcedonensẽ.
mediante martiano augꝰto. & anatholino ostanti-¬
politano ep̃o. in qͣ nestoriana. & eutichiana heresis
sunul cũ dioscoro eiꝰq ꝯplicib damnatȩ st̃. S si qua st̃
ꝯcilia a scis patrib hactenꝰ instituta p̃ter istoꝵ .iiii.
auctoritatẽ. & custodienda & recipienda decreuimꝰ
Iam nc̃ subiciendũ ͤ de opꝰculis scõꝵ patrũ q̃ in eccłia
catholica recipiunt᷑. Opꝰcula beati cipͥani martyriᷤᷤ &

Expanded text:
regulariter suscipimus, etiam has suscipi non prohibet Scripturas. Sanctam synodum Nicaenam 318 Patrum, mediante maximo Constantino Augusto, in qua Arius haereticus damnatus est. Sanctam synodum Constantinopolitanam, mediante Theodosio seniore Augusto, in qua Macedonius haereticus debitam damnationem excepit. Sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestoridamnatus est, cum consensu beatissimi Coelestini papae, mediante Cyrillo Alexandrinae sedis antistite, et Archadio episcopo ab Italia destinato. Sanctam synodum Chalcedonensem, mediante Martiano Augusto, et Anatholio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana haeresis simul cum Diosccilia a sanctis Patribus hactenus instituta, praeter istorum quatuor auctoritatem, et custodienda et recipienda decrevimus. Jam nunc subjiciendum de opusculis sanctorum Patrum, quae in Ecclesia catholica recipiuntur. Opuscula beati Cypriani martyris, et
Abbreviated transcription (Latin):
legentib scͥpturã. hoc idiotis patet picturã cernentib.
qr in ipsa ignorantes uident qd̾ seqͥ debeant. in ipsa
legunt qͥ litt̾as nesciunt. Unde & p̃cipue gentib pro¬
lectione pictura ẽ. Qđ magnoꝑe tu qͥ int̃ gentes habi¬
tas attendẽ debueras. ne dũ rec̾to zelo incaute succen¬
deris. ferocib animis scandalũ generares. fr̾angi gͦ ñ
debuit qd̾ ñ ad adorandũ in ȩccłus s ad instruendas
solũ mͦ m̃tes fuit nescientiũ collatũ. & qr in locis uene¬
rabilib scõꝵ depingi historias ñ sine ratione uetustas
admisit. si zelũ discretione ꝯdidisses sine dubio & ea
meratũ excelleret nom̃. ñ culpa disꝑsoris incumberet

Expanded text:
legentibus scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt, qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentiblectione pictura est. Quod magnopere, tu qui inter gentes habitas, attendere debueras ne, dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collatum, et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condidisses, sine dubio et ea meratum excelleret nomen, non culpa dispensatoris incumberet
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o ꝗͣ greca exemplaria manifestissimã ẽẽ iura¬
tionẽ ꝯuincunt: Quantũ gͦ in ipso ẽ ñ iurat
apłs. ñ enĩ appetit uirationẽ cupiditate ac dile¬
a malo ẽ s infirmitatis aut incredulitatis eoꝵ¬
qͥ ñ alit̃ mouerent᷑ ad fidẽ¬

Expanded text:
 Graeca exemplaria manifestissimam esse jurationem convincunt? Quantum ergo in ipso est non jurat Apostolus, non enim appetit jurationem cupiditate aut delea malo est, sed infirmitatis aut incredulitatis eorum, qui aliter moventur ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
Uidua ẽ cuiꝰ maritꝰ mortuus ẽ. Eiectaquȩ marito uiuen¬
te ꝓicit᷑ Meretrix q̃ multoꝵ libidini patet. Lis¬
atres q̃ amissis uiris tutelã ãministrandoꝵ cap̃ .xxxiii.¬
negocioꝵ in liberos pꝰtulant. priꝰ ꝗͣ ꝯfirmatio officii talis
in eas iure eueniat: fateant᷑ actis sacram̃to p̾stito ad
alias se nuptias ñ uenire: Sane in optione hui modi nul¬
la cogat᷑. s liba in ꝯditiones qͦs p̃stitimꝰ uoluntate de¬
scendat. Nam si malunt alia optare matͥmonia. tu¬
ad scd̾as nuptias ꝓperauerit. om̃i qͥdẽ mͦ int̾ infamis
erit.s siqͥdẽ liberos ex pͥori matͥmonio ñ habeat. infa¬
miã qͥdẽ soluere potit. si p̃ces imꝑatori porrexerit. &
diuino pͥncipis nutu. priori opinioni restituta

Expanded text:
uidua est, cuius maritus est mortuus; eiecta, quae marito uiuente proicitur; meretrix, quae multorum libidini patet atres quae amissis viris tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eos jure eveniat, fateantur in actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione hujuscemodi nulla cogetur, sed libera in conditiones quas praestituimus voluntate descendat. Nam si maluerit alia optare matrimonia, tuad secundas nuptias properaverit, omni quidem modo inter infames erit; si quidem liberos ex priori matrimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta
Abbreviated transcription (Latin):
& in dignas ꝑsonas corã se ꝑmittant ad testimonũ
accedere. qm̃ multi st̾. qͥ ꝑiurare ꝓ nichilo ducunt
intantũ ut ꝓ uniꝰ diei sacietate. aut ꝓ qͥlibet par¬
uo p̃cio ad uramentũ oduci posst̃. & aĩas suas ꝑde¬
re ñ formidant Quã obrem tales nequaꝗ admit¬
ꝯsentiunt. simili plectendi st̃ damnatione.

Expanded text:
 indignas personas coram se permittant ad testimonium accedere, quoniam multi sunt qui jurare pro nihilo ducunt in tantum ut pro unius diei satietate aut pro quolibet parvo pretio, ad juramentum conduci possunt, et animas suas perdere, minime formidant. Quamobrem tales nequaquam admitconsentiunt, simili perdendi sunt damnatione.
Abbreviated transcription (Latin):
annuerit dñs qͥ abimelech ac domũ eiꝰ. ab rabȩ
orationib sanauit. sanare ꝑcurent. Qui forte
si sanare ñ potuerint. seꝑari ualebunt.S pꝰa
alia snuptias expecierint. illis in carne uiuenti
qͥb iunctȩ fuerunt. pͥorib qͦs reliquerant. &̃s
possibilitas ꝯcubendi eis reddita fuerit. rec̃cilis¬
ri nequibunt

Expanded text:
annuerit Dominus, qui Abimelech, ac domum ejus, Abrahae orationibus sanavit , sanare procurent. Qui forte si sanari non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint, illis in carne viventibus quibus junctae fuerint prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit. separet᷑ ab uxore sua. & alt̾am ñ accipiat N¬
De his qͥ filiastros suos¬
de uiro pͥori dũ crismãt᷑ ab epĩs suꝑ se sustineant. si
in scicia sic̃ asseris fit. licet sit peccatũ. tam̃ ñ usq ad
seꝑationẽ ꝯiugii puniendũ ẽ. Lugeant tam̃ & digna
penitentia hoc diluentes dño dicant. delicta igno¬
rantiȩ nr̃e ne memineris
& mulieres p̃terito sabbo pascali die ꝓ magno płoꝵ¬

Expanded text:
ationem tenuerit, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiatDe his qui filiastros suosde viro priori, dum chrismantur ab episcopis, super se sustinent, si inscitia sicut asseris fit, lseparationem conjugii puniendum est. Lugeant tamen, et digna poenitentia hoc diluentes Domino dicant: Delicta ignorantiae meae ne memineriset mulieres praeterito Sabbato paschali die prae magno po