comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te lazarũ ut intinguat ex¬
tremum digiti sui in aquam:
et refrigeret linguam meam.
In qua uidelicet cognitione
utriusq partis cumulus retͥ¬
butionis excrescit. ut et boni
amplius gaudeant qui secum
eos letari conspitiunt. quos
amauerunt Iet mali dum cũ
eis torquent᷑ quos in hoc mũ¬
do despecto deo dilexerunt. eos
non solum sua. set etiam eoꝵ
pena consumat. Fit autẽ in
electis quiddam mirabilius qr
non solum eos agnoscunt qͦs
in hoc mundo nouerant. set
uelud uisos ac cognitos re¬
cognoscunt bonos quos nũꝗͣ¬
patres in illa et̾na hereditate
uiderint eos incogniti ꝑ uisi¬
onem non erunt: quos in
opere semꝑ nouerunt. Quia
illie omnnes communi clarita¬
te dm̃i conspitiunt: quid est
quod ibi nesciant. ubi scien¬
tem omnia sciunt:
am quidam ur̃ religiosus
uir et uite ualde laudabił
cum ante quadrienniũ morere¬
tur. sicut religiosi aliqui qui p̃¬
sentes fuerunt testati sunt. in
rechielem quoq et danelem

Expanded text:
te Lazarum, ut intingat exte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos agnoscunt quos in hoc mundo noverant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt 425 bonos quos nunqpatres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Nam quidam noster religiosus vir, et vitae valde laudabilis, cum ante hoc triennium moreretur sicut religiosi alii, qui praesentes fuerunt testati sunt, in Ezechielem quoque et Danielem
Abbreviated transcription (Latin):
extremum digiti sui in aqmͣ.
et refrigeret linguam meã¬
Cui ab abrabam ditit᷑. Fili.
recordare quia recepisti bo¬
na in uita tua: et lazarꝰ simi¬
lit̾ mala. Diues autem de se¬
ip̃o iam spem salutis non habẽs.
ad ꝓmerendam suoꝵ salutem
conuertit᷑ dicens. Rogo te pat̾
ut mittas eum in domũ prĩs
mei. habeo enim quinq frẽs
boni bonos. et mali cognosẽt
de transacta eius contͥcione lo¬
queretur dicens. quod mala
receperit in uita sua. Et si
mali malos non recognosce¬
rent. nequaqm diues in tor¬
mentis positꝰ frm̃ suoꝵ etiã
absentium meminisset. Quo¬
modo enim presentes ñ pos¬
sec agnoscere. qui etiam pro
absentium memoria curauit
exorare. Qua in re illud qͦq
ostendit᷑ quod nequaqmͣ ip̃e
requisisti. quia et boni ma¬
los: et mali cognoscunt bo¬
nos. Nam et diues ab abra¬
ham cognoscit᷑. cui dcm̃ est
recepisti bona in uita tua:
et electus latarus a reꝑbo est
diuite cognitus: quem mitti
precat᷑ ex nomine dicens. Mit¬

Expanded text:
remum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meCui Abraham dicit: Fili, recordare, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerandam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei: habeo enim quinque fratres, boni bonos, et mali malos cognde transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mit
Abbreviated transcription (Latin):
uius rei sententia inuerbis
est dominicis qmͣ iam supe¬
ruis protulimus. luce clarius
demonstrata. In quib cum dcm̃
esset. homo quidam erat diues
et induebat᷑ purpura et bysso.
et epulabat᷑ cocidie splendide.
et erat quidam mendieris no

Expanded text:
Hujus rei sententia in verbis est dominicis, quae jam superius protulimus, luce clarius demonstrata. In quibus cum dictum esset: Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide; et erat quidam me
Abbreviated transcription (Latin):
ac in re magna debet omi¬
potentis dei dispensatio pẽ¬
sari. et qmͣ sit multiplex ag¬
nosci cuiꝰ uiditio actũ est. ut
isdem uir paschasiꝰ et ip̃e iitꝰ
ad aliquantum temporis reci¬
peret quod peccasset. et tam̃
ante huianos oculos mira
ꝑ corpus suũ pꝰ mort̾ẽ fac̾e̾t.
qui ante mortem eis quoq
cognoscentib pia opera feciss.
ut neq hi qui bona eiꝰ uide¬
rant de elemosinar̃ huiꝰ esti¬
matione fallerent᷑ neq ip̃i
sine ultione relaxaret᷑ culpa.
qm̃ nͦ ip̃e culpam credidit:
et idcireo hanc fletib ñ extĩe¬
it.
petrꝰ.

Expanded text:
ac in re magna debet omnipotentis Dei dispensatio et quam sit multiplex agnosci. Cujus judicio actum est ut idem vir Paschasius et ipse intus ad aliquantum temporis reciperet quod peccasset, et tamen ante humanos oculos mira per corpus suum post mortem faceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fecisset; ut neque hi qui bona ejus viderant, de eleemosynarum illius aestimatione fallerentur, neque ipsi sine ultione laxaretur culpa, quam nec esse culpam credidit, et idcirco hanc fletibus non exstinxit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
auimas in celo sacͥ eloqͥi
satisfactione credisti. oportet
ut ꝑ omnia ee̾ credas et iniqͦ¬
rum animas in inferno. quia
ex retͥbutione interne ustitie
ex qua iam uisti głant᷑. necesse
est ꝑomnia ut et ĩiusti crutient᷑.
Nam sicut electos beatitudo
lecificat ita credi necesse est:
quod adie exitꝰ sui ignis repro¬
bos exurat.

Expanded text:
animas in coelo sacri eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas et iniquorum animas in inferno, quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua jam justi gloriantur, necesse est per omnia ut et injusti crucientur. Nam sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reprobos exurat.
Abbreviated transcription (Latin):
ic etiam quidam uxta nos
deus dedit religiosus habi¬
tabat qui calciam̃ta solebat
operari. de quo alt̾ ꝑ reuelati¬
onem uidit quod euis domus
edificabatur. set in eo construe¬
tores sui solo die sarbati uidebã¬
tur operari. Qͥ eiusdem uiri pꝰ¬
modum subtilit̾ uitam requi¬
rens inuenit. quia ex hus que
dieb singulis laborabat. quic¬
quid ex iictu atq uestitu su¬
peresse potuisset. die sabbati
ad beati pecri ecclĩam
deferre consueuerat. atq indigñ¬
tibus erogare. Qua ex reperpẽ¬
de quia non inmerito domus
ipĩus fabrica salbato crescebat.
ac de re mͥ ydonee
uideo satufactum. set queso
te quid ee̾ dicumis quod quoꝵdã
habitacula fetoris uebula tange¬
bantur. quoꝵdam uͦ tangi non
poterant. Nel quid quod pon

Expanded text:
ic etiam quidam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam habitacula foetoris nebula tangebantur, quorumdam vero tangi non poterant: ve
Abbreviated transcription (Latin):
dubium ñ fuit. quia eorum
qui uocati fuerant obitus
ꝓpinquasset. Inter paucos gͥ
dies primus uenerandus uir
ri autẽ eo ordine ex carne e¬
ducti sunt. quo de rupiᷤᷤ uer¬
tice fuerant uocati. Frater
uero ille ad quẽ uocandum
uox parum siluit. atq eum
ita nominauit: morientib
aliis paucis dieb uixit. & tc̃
uitam finuit: ut aꝑte mon¬
straret᷑. quia interiectum uo¬
cis silentium. paruum spa¬
S mira res contigit. quia¬
dum uenerabilis uir anasta¬
sius de corꝑe exiret: erat fr̃¬
quidam in monasterio qui
suꝑ eum uiuere nolebat.
pit ab eo cum lacrimis postu
faciam. Ante cuius septimũ
diem etiam ipse defunctus
est: qui tamen in illa nocte.
inter ceteros ñ fuerat uoca¬
tus: ut aꝑte claresceret. qͥa¬
& eius obitum sola uenera¬
bilis anastasii intercessio
obtinere potiisset. petrꝰ.
um isclem frater & uocatus
inter ceteros ñ est: ꝙ tam̃
sancti uiri intercessionib ex
hac luce subtractus est: quid

Expanded text:
dubium non fuit quin eorum dubium non fuit quin eorum qui vocati fuerant obitus appropinquasset. Intra paucos igitur dies primus venerandus vir ri autem in eo ordine ex carne educti sunt, quo de rupis vertice fuerant vocati. Frater vero ille ad quem vocandum vox parum siluit, atque eum ita nominavit, morientibus aliis, paucis diebus vixit, et tunc vitam finivit; ut aperte monstraretur quia interjectum vocis silentium parvum vivSed mira res contigit, quia venerabilis vir Anastasius dum de corpore exiret, erat quidam frater in monasterio qui super cum vivere nolebat: pit cum lacrymis ab eo postulfaciam; ante cujus septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus, ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potuisset. PETR. um idem frater et vocatus inter caeteros non est, et tamen sancti viri intercessionibus ex hac luce subtractus est, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tinus benedictione eiusdem
olei om̃ia infusa uiderent᷑.
Quȩ ꝓtinus ut erant uacua
claudi fecit: die uero alio aꝑ¬
quȩ ait: pater meus usq mͦ
oꝑatur. & ego oꝑor.¬
odem tempore. uenerandꝰ
uir anastasius cuius suꝑt¬
is memoriã feci: sce ro-¬
manȩ eccłiȩ cui dõ auctore de¬
sertuo. notarius fuit. qui soli
do uacare desiderans. scriniũ
deseruit. monasteriũ elegit:
atq in eo loco quem p̾fatus
sum. qui suppentoma uocat᷑.
per annos multos in scĩs acti¬
bus uitam duxit: eiq mona¬
sterio sollerti custodia p̾fuit.
Quo uidelicet in loco ingens
desuꝑ rupis eminet. & pro¬
fundum subter p̾cipitium
patit. Quadam uero nocte cũ
iuri anastasii labores remu.¬
nerare decreuissit: ab alta ru¬
pe uox facta est. quȩ ꝓducto
sonitu clamaret dicens. Ana¬
stasi ueni. Quo uocato. alii
momento ea que fuerat e¬
missa uox siluit: & octauũ
frẽm uocauit. Quas dum aꝑ¬
tȩ uoces congregatio audisset.

Expanded text:
tenus benedictione ejusdem tenus benedictione ejusdem olei omnia infusa viderentur: quae protinus ut erant vacua claudi fecit. Die vero altera aperquae ait: Pater meus usque modo operatur, et ego opere tempore venerandus vir Anastasius, cujus superius memoriam feci , sanctae Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, notarius fuit . Qui soli 181 Deo vacare desiderans, scrinium deseruit, monasterium elegit, atque in eo loco quem praefatus sum, qui Suppentonia vocatur, per annos multos in sanctis actibus vitam duxit, eique monasterio solerti custodia praefuit. Quo videlicet in loco ingens desuper rupes eminet, et profundum subter praecipitium patet. Quadam vero nocte cum nerabilis viri Anastasii labores remunerare decrevisset, ab alta rupe vox facta est, quae producto sonitu clamaret, dicens: Anastasi, veni. Quo vocato alii momento ea quae fuerat emissa vox siluit, et octavum fratrem vocavit. Quas dum aperte voces congregatio audisset,
Abbreviated transcription (Latin):
die in monasterio uetus
oleum deẽẽt. iamq colli¬
gende oluiȩ tempus incum¬
beret: sed fructus in oleis
nullus appareret. uisum patri
monasterii fuerat ut circum¬
quaq fr̃s in colligendis oliuis
ad exhibenda extraneis oꝑa per¬
gerent: quatinus ex mercede.
sui oꝑis aliquantulum mona¬
sterio oleum deportarent.
Quod iur dñi nonnosus fieri
cum magna humilitate ꝓhi¬
buit. ne exeuntes fr̃s ex mona¬
sterio dum lucra olei quereren.
animarum dampna patereu¬
tur. Sed quia in monasterii
arborib oliuȩ paricȩ inesse
udebantur: eas colligi p̾cepit.
& in prelum muiti. & quãlibet
parum olei exire potuisset si¬
bimet deferri. Factumq est.
& susceptum in paruulo uascu¬
lo oleum fr̃s nonnoso dĩ fa¬
mulo detulerunt. Quod ipse.
ꝓtinus ante altare posuit:
cunctisq egredientib orauit.
Sicq accersitis postmodum
frib. p̾cepit ut hoc quod ditu¬
lert̃ oleum leuarent: & ꝑ cun¬
cta uasa monasterii exigue
infundendo diuiderent. qua¬

Expanded text:
die in monasterio vetus oleum deesset, jamque colligendae olivae tempus incumberet, sed fructus in oleis nullus appareret, visum Patri monasterii fuerat ut circumquaque fratres in colligendis olivis ad exhibenda extraneis opera pergerent, quatenus ex mercede sui operis aliquantulum monasterio oleum deportarent. Quod vir Domini Nonnosus fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres ex monasterio dum lucra olei quaererent, animarum damna paterentur. Sed quia in monasterii arboribus olivae paucae inesse videbantur, eas colligi praecepit, et in praelo mitti, et quamlibet parum olei exire potuisset, sibimet deferri. Factumque est, et susceptum in parvo vasculo oleum fratres Nonnoso Dei famulo detulerunt: quod ipse protinus ante altare posuit, cunctisque egredientibus oravit, atque accersitis postmodum fratribus praecepit, ut hoc quod detulerant oleum levarent, et per cuncta vasa monasterii exigue fundendo dividerent, qua
Abbreviated transcription (Latin):
UIG
NE¬
Ra¬
BI¬
LIS.
gratia
Benedictus & nomi¬
ne. As ipso pueri¬
tie suȩ temꝑe cor
gerens senile: etatẽ
quippe moribus
transiens. nulli ani¬
tati. S dum in hac.
temꝑaliter libere.
uti potuisset: despex¬
it iam quasi aridũ
mundum cũ flore.
qui liberiori genȩ.¬
re ex punitia nur¬
sie exortus. romȩ liberalib lit¬
terarum studiis traditus fuerat.
S cum ex eis multos ire per ab¬
rupta uitioꝵ cerneret: eum quẽ
quasi in ingressum mundi posue.¬
rat. retiaxhit pedem: ne si quid
de scientia eius attingeret. ipse
quoq postinodum in immnane.
precipitium totus iret. despectis
itaq luterarum studiis. relicta
domo. rebusq patriis. soli deo
placere desiderans: sce conuersa¬
tionis habitum quesiuit. Recessit
igitur scienter nescius: & sapien¬
ter idoctus. Huius ergo omĩa
gesta non didici: s pauca que
narro. quatuor discipulis illius
referentib agnoui. Constantino
uidelicet reuerentissimo ualde
uiro. qui et in monasterii regi¬

Expanded text:
uit nerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli aniius: Dum in hac temporaliter libere uti potuisset, despexit iam quasi aridum mundum cum suo flore.Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regi
Abbreviated transcription (Latin):
lud ex pietate perpetraret. ꝑ
uicinas itaq hunc mulieres
detulit: eũq omnib ostendit.
ac ne cui eaꝵ remansiss inqͥsi¬
uit. Omnes autem que p̾die
panes coxerant suũ hunc e̾ẽ
negauerunt: atq panes suos
ex integro nuinero a clybano
retulisse professe sunt. Tunc
letꝰ uir dei ꝑͤexit ad multos ar¬
tifices cum uno pane. ut omi¬
potenti deo grãs referrent am¬
monuit: et qr eis annonam
prebuerat indicauit: eisq
ad refectionem ꝓtinus inuita¬
tis. inuentum patiem apposu¬
it. Qͥb sufficient̾ pleneq sa¬
tiatis. plura ex eo qmͣ ip̃e pa¬
nis fuerat fragm̃ta collegit.
Quem die qͦq alt̾o eis ad refec¬
tionem intulit. set id quod
ex fragm̃tis suꝑerat: ip̃a qͦꝙ q̃
apposita fuerant fragm̃ta suꝑa¬
barit. Factumq est ut per dies
decem omnes illi arcifices atq
operarii ex illo uno pane sati¬
ati. hunc et cotidie ederent et
ex eo cotidie quod edi possent
in crastinum suꝑesset. ac si frag¬

Expanded text:
lut ex pietate perpetraret. Per lut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si frag
Abbreviated transcription (Latin):
lio qͦq tempore uehemẽs
uͥq fames incubuerat et
beati laurentii martẏris eccl̃ia
a longobardis fuerat incensa
qmͣ uir dei restaurare cupiens¬
multos artifices ac plures sũ¬
ministrantes operarios adhi¬
buit. quib necc̃ẽ erat ut coti¬
diani sumptꝰ laborantib sñ
dilatione preberent᷑. set exigẽ¬
te euisdem famis necessitate.
panis defuit. Cepere laboran¬
tes instant̾ uictũ q̃rere: quia
uires ad laborem propt̾ inopi¬
am non haberent. Quod uir
dei audiens eos uerbis conso¬
labatur foris promittendo
quod deerat. s ip̃e grauit̾ auxi¬
abatur intꝰ exibere ꝙybum ũ
ualens quem promittebat:¬
Cum uero huc illucq auxiꝰ
pergeret deuenit ad clyba¬
num in quo uicine mulieres
curuatꝰ aspexit ne fortasse pa¬
nis a coqñtib rematisiss. Cũ
repente panem mire magni¬
tudinis atq insoliti candoris
deferre artificib uoluit. ne for¬
casse alienꝰ eͥet: et culpam ue¬

Expanded text:
Alio quoque tempore vehemens Alio quoque tempore vehemens ubique fames incubuerat, et beati Laurentii martyris ecclesia fuerat a Langobardis incensa. Quam vir Dei restaurare cupiens, artifices multos, ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut quotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur. Sed exigente ejusdem 361 famis necessitate, panis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebaCum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres curvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam ve
Abbreviated transcription (Latin):
uit. utrem protulit. et iubendo
pocius qmͣ petendo eum sibi im
pleri dixit. Set gentiles uiri
quia toto iam die frustra labo¬
raierant atq ab oliuis exig̾e¬
in dorqñdo non poterant
lliꝰ moleste susceperunt.
eumqͥe
iniuriis sectati sunt.
uir dei letiori adhuc
respondit dicens. Sic
ꝓ ine oretis. Istum utrem sãc¬
tulo impleatis ⁊ sic a uobis
reu̾tet᷑. Cumq illi et ex oliuis
oleum defluere ñ cernerent.
et uirũ dei adimplendũ utrẽ
sibi insistere uiderent. uehe¬
ment̾ aiccensi maiorib hunc
uerboꝵ contumeliis de testari
ceperunt. Nir autem dei ui¬
dens quod ex prelo oleum
nullo modo exiret. a qmͣ sibi
dari petũt: qmͣ cunctis uiden¬
tib benedixit: atq in prelo suis
manib iactauit. Ex qͣ ꝓtimis
benedictione tanta ubertas olei
erupit: ut longobardi qͥ priꝰ
dui in cassum laborauert: ñ
solum sua uascula omi̾a. set
utrem qͦq quem uir dei detu¬
benedicendo dedit quod postu¬

Expanded text:
vit, utrem protulit, et jubendo vit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigeeum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detubenedicendo dedit quod postu
Abbreviated transcription (Latin):
hominib in portu non ua¬
luit portare: ut hinic omni¬
potens deus ostenderet: quia
hanc onustam sua manu te¬
nuerat: que ab hominibus
uacua et derelicta suꝑ aquas
ñ potuit remanere.
nte dies qͦq fere qua dgͦni¬
ta. uidisti apud me eura
tulum nomine: qͥ adx
niirsie prouintia an
gulis uerre consue
ex eadem prouintia
qͥdam monachꝰ aute
triduum uenit qͣ grauis
nuntii merore me ꝑtulit: qr
eundem uirum obisse nuti¬
auit. Huiꝰ gͦ uiri ⁊ si non
ro: qͥs a uicinis eiꝰ sacerdotib
mira ueritate et simplitita¬
te preditis agnoui. et sicut
int̾ amantes se auimos mag¬
num caritatis ausum fami¬
li aritas prebet. ame plerũq
ex dulcedine coactus. ip̃e qͦq de
hus que egerat extrema qued̾a
fateri cogebat᷑. Hic namq qͦd̾a
tempore cum in prelo longobar¬
di oluiam p̾merent ut in oleũ
liquari debuiss sic̃ iocundi erat
et uultus ⁊ animi. utrẽ uacuũ
ad p̾lum deculit. laborantesq
longobardos leto uultu saluta

Expanded text:
hominibus in portu non vahominibus in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta super aquas non potuit manere.nte dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum ctulum nomine, qui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eundem virum obiisse nuntiavit. Huius ergo viri etsi non ro, quas a vicinis eius sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum caritatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in praelo Langobardi olivam praemerent, ut in oleum liquari debuisset, sicut iocundis erat et vultus et animi, utrem vacuum ad praelum detulit laborantesque Langobardos laeto vultu saluta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uid̾ent᷑ Tunc ĩ eade̾ naui resi¬
dentes. ñ iam ex mortis uicinita
sione turbati om̃s sibimet pa¬
cem dederunt. corpꝰ et sangͥ¬
nem redemptoris acceperũt
deo se singuli commendanteᷤᷤ
ut eoꝵ animas benigne sus¬
cͥ peret: quoꝵ corpora in tam
pauenda morte tradiderat.
Set omnipotens deus qui eoꝵ
mentes mirabilit̾ terruit: eoꝵ
quoq uitam mirabiliꝰ ser¬
uauit. Nam dieb octo na¬
uis eadem usq ad superiores
tabulas aquis plena: iter ꝑ¬
Nouo autem die. incochro¬
ñsis castͥ portu deducta est.
Ex qua exierunt omnes in co¬
lumes qui cum predco uene¬
rabili uiro maximiano naui¬
gabant. Cuinq post eos ipse
quoq fuiss egressus: mox in
euisdem portus profundum
nauis demersa est. ac si illis
egredientib propondere sub¬
leuatione caruiss. Et que ple¬
na hominib in pelago aqͥs
portauerat atq natauerat.
maximiano cum fratribus¬
suis recedente. aquas sine

Expanded text:
esse viderentur. Tunc in eadem navi resiesse viderentur. Tunc in eadem navi residentes, non jam ex mortis vicinia, sione turbati, omnes sibimetipsis pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eociperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter pnono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc silendum puto.
quod omni potens deus
suꝑ maximianum famulũ
suum nunc syracusanũ ep̃m.
tunc autem monasterii mei
patrem dignatꝰ est monstra¬
re miraculum. Nam dum
iussione pontificis mei in cõ¬
stantinopolitane uibis palatõ
responsis ecclłiasticis deserui¬
rem: illie ad me isdem uenera¬
bilis maximianꝰ caritate exigñ¬
te cum fr̃ib uenit. Qͥcũ ad
monasteriũ meum romã re¬
diret: in mari adͥatico uimia
tempestate deprehensus in¬
estimabili ordine atq mira¬
culo erga se cunctosq qui
cum eo aderant omnipoten¬
tis dei et iram cognouit. et
grãm. Nam cum incorum
morte uentoꝵ nimietatib
eleuati fluctus seuirent ex
naui claui ꝑditi arbor absci¬
sa est uela in undis proiecta.
totumq uas nauis quassatũ
uimus fluctib ab omi fue¬
rat sua compage dissolutũ.
Rimis itaq patentib intra¬
uit mare: atq usq ad superi¬
ores tabulas impleuit naiũ
ita ut non tam nauis int̾ un¬
das : qmͣ unde iam intͣ naum

Expanded text:
e hoc silendum puto, quod omnipotens Deus super Maximianum famulum suum, nunc Syracusanum episcopum, tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navim
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei per nuntium celerrime.
fr̃ib indicauit dicens. Fratres.
caute uos agite: quia ad uos hac
hora malignus sp̃s uenit. Is
qui mandatum detulit. ux
uerba compleuerat. & malignus
sp̃s eundem parietem qui edi-¬
ficabatur euertit: atq unum
puerulum monachum. cuisdã
curialis filium opprimens rui¬
na contriuit. Contristati omnes
ac uehementer afflicti. non dam-¬
pno parietis s contricione fratris:¬
quod uenerabili patri Benedicto
studuerunt celeriter cum graui
luctu nuntiare. Tunc isdem pa¬
ter ad se dilaceratum puerum de
ferri uibet. quem portare non ni¬
si in sago potuerunt: quia con¬
lapsi saxa parietis. eius non solum
menbra: s etiam ossa contriuerant.
cella sua in psyatho. quod uulgo
matta uocatur: in qua orare con¬
sueuerat. ꝓici. missisq foras fr̃ib
cellam clauste. Qui oratione. instan¬
tius qmͣ solebat incubuit. Mira
res. Hora eadem hunc incolumem.
atq ut prius ualentem ad eundẽ
iterum laborem misit: ut. ipse

Expanded text:
vir Dei per nuntium celerrime vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. cella sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
unc in conspectu uiri dĩ
placuit: ut in loco eodem ter¬
ram foderent. Quam dum fodi¬
endo altius penetrarent: illic
ereum ydolum fratres inuene¬
runt. quod ad horam casu in
coquinam ꝓiectum exire ignis
repente. uisus est: atq in cun¬
ctoꝵ monachoꝵ oculis. quia om¬
ne eidem coquinȩ elificium
consumeret᷑ ostendit. Cumq
iaciendo aquamut ignem quafi
extinguendo ꝑstreperent: pul¬
satus eodem tumultu uir dñi
aduenit: qui eundem ignem
in oculis fratrum. ẽẽ in suis ue¬
ro non eẽ considerans: caput.
ꝓtinus in orationem dedit. &
eos quos fantastico repperit igne
deludi uocauit fratres. ut oculos
suos signarent monuit. & sa¬
num illud coquine edificium
assistere cernerent: & flammas
quas antiquus hostis finxerat.
non uiderent.
rietem. qͥa resita exigebat.
paululum altius edificarent.
uir dei in orationis studio intra
celle suȩ claustra morabatur.
Cui antiquus hostis insultans
apparuit: & quia ad laborantes
fratres ꝑgeret indicauit. Quod

Expanded text:
unc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent. rietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
quidem intulit: s occasiones
uictoriȩ ministrauit in¬
suitus.
die dum fratres habitacula eius¬
dem celle construerent: lapis
in medium iacebat. quem in edi¬
ficium leuare decreuerunt.
Cumq eum duo ueltres moue¬
re non possent: plures adiuncti
sunt. S ita immobilis mansit:
ac si iadicitus in terra teneretur.
ut. palam daretur intelligi:
quod suꝑ eum ipse. per se hostis
antiquus sederet: quem tantoꝵ
uroꝵ manus mouere. ñ possent.
Difficultate igitur ficta. ad dei¬
uirum missum est. ut ueniret¬
& orando hostem repelleret: ut.
lapidem leuare potuissent. Qui
mox uenit. oratlonem faciens.
benedictionem dedit. & tanta
lapis celeritate leuatus est. ac
si nullum prius pondus habu.¬
isset. x.¬

Expanded text:
volens intulit, sed occasiones volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. die dum fratres habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicatione continua ad fidem
uocabat. S hȩc antiquus hostis
tacite non ferens. non occulte.
uel per somnium: s aꝑta uisione
eiusdem patris oculis se ingere¬
bat. & magnis clamorib uim se
ꝑpeti conquerebatur: ita ut uo¬
ces illius etiam fratres audirent.
qmuis imaginem minime. cer-¬
nerent. Ut enim discipulis suis
uenerabilis pater dicebat. corꝑa¬
lib eius oculis idem antiquus
hostis teterrimus & succensus ap¬
parebat. qui in eum ore oculisq
flammantib seuire uidebatur
iam uero que diceret. audiebant
om̃s. Prius enim. hunc uocabat.
ex nomine. Cui cum uir dei mi¬
nime responderet: ad euis mox
contumelias erumpebat. Nam
cum clamaret. dicens. Benedicte.
Benedicte. & eum sibi nullomo¬
do respondere conspiceret: ꝓtinus
adiungebat. Maledicte. non se¬
nedicte: quid mecum habes:
quid me ꝑsequeris:S iam nc̃.
exspectanda sunt contra dei fa¬
mulum: antiqui hostis noua
certamina. Cui pugnas uolens

Expanded text:
praedicatione continua ad fidem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ueso te. post hec ad que
loca uir sc̃s migrauit.
uel si aliquas in eis uirtutes
anctus uir ad alium de¬
migrans locum: non
hostem mutauit. Nam tantũ
post grauiora pręlia ꝑtulit:
qnͣto contra se aꝑte. pugnantẽ
ipsum magistrum malitię in¬
uenit. Castrum namq quod
cassinum dicitur. in excelsi late¬
re. montis situm est: qui uide¬
licet mons distenso sinu hoc
ipsum castrum recipit: s per
tria milia in altum se subrigens.
uelut. ad aera cacumen tendit.
Ubi uetustissimum fanum fuit.
in quo ex antiquoꝵ more gen¬
tilium. ab stulto rusticoꝵ ppło
apollo colebatur. Circum quaq
etiam in cultu demonum luciꝰ
succreuerant: in quib adhuc
eodem temꝑe infidelium infa¬
na multitudo sacrificiis sacri¬
legis insudabat. Ibi itaq uir
dei ꝑueniens. contriuit ydoluͦ.
subuertit aiam. succidit lucos.
atq in ipso templo apollinis.
oraculum beati fecit oartini.
Ubi uero ara eiusdem apollinis
iohannis. Et commorantem
circumquaq multitudinem

Expanded text:
eso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, vel si aliquas in eis virtutes Sanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, nstruxit, et commorantem circumquaque multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ri et dies incipit oriri. aute
solis ortum sumil aliquomo¬
do tenebre cum luce comauxte
sunt. quousq discedentis noc¬
tis reliquie in lucem diei subse¬
quentis ꝑfecte uertantur. ita
huiꝰ mundi finis iam cum futi
seculi exoelio ꝑmiscet᷑. atq ip̃e
reliquiarũ erus tenebre quadã
iam rerum sp̃ualium ꝑmixtio¬
ne trauslucent. Et que illius
mundi sunt multa iam cerni¬
mus set necdum ꝑfc̃e cognos¬
cimus quia quasi in quodam
mentis crepusculo hec uelud
aute solem uidemus. peti
lacet quod dicis. Set de
tanto uiro paschasio hoc
anunum ad inquisitionem mo¬
uet quod pꝰ mortem ad penalẽ
locum ductus ẽ cuiꝰ freretri
nus sp̃s ab obsesso homine
fugari.¬

Expanded text:
ri et dies incipit oriri, ante ri et dies incipit oriri, ante solis ortum, simul aliquo modo tenebrae cum luce commistae sunt, quousque discedentis noctis reliquiae in lucem diei subsequentis perfecte vertantur, ita hujus mundi finis jam cum futuri saeculi exordio permiscetur, atque ipsae reliquiarum ejus tenebrae quadam jam rerum spiritalium permistione translucent. Et quae illius mundi sunt, multa jam cernimus, sed necdum perfecte cognoscimus, quia quasi in quodam mentis crepusculo haec velut ante solem videmus. PETR. Placet quod dicis. Sed de tanto viro Paschasio hoc animum ad quaestionem movet, quod post mortem ad poenalem locum ductus est, cujus feretri nus spiritus ab obsesso homine fugari
Abbreviated transcription (Latin):
sis. si hue rediens me ñ uniene¬
ris. Qua de re uir dñi germa¬
nus se inprecib struixit. et pꝰ
paucos dies rediit s iam p̃dc̃m
paschasium in loco eodem mi¬
mie iiuenit. Quia enĩ uon
malitia set ignorantie errore
peccauerat purgari pꝰ mortẽ
pocuit a peccato. Quod tam̃
credendiun est: quia ex illa ele¬
mosiuarũ largitate suaꝵ. hoc
optiuuit. ut tunc potiusset
promereri ueniam: cũ iam
nichil posset operari.
ut apertis reuelationib atq ostũ¬
sionib uenturũ seculum infer¬
re se uobis atq aperire uideant᷑.¬
ta est. Nam quantum presens
seculum propinquat ad finem.
tautum futurum scłm ipsa iã
iamq sui propinquitate tangit᷑.
et signis manifestiorib aperitur.
Quia enim in hoc cogitationes nos¬
tras uicissim miuime iudemus.
in illo autem nr̃a in altertitrũ
corda conspitiemus. Qud hoc
seculum nisi noctem: quid uen¬
turum nisi diem dixertin: S
que madinodum cum nox fini¬

Expanded text:
sis, si huc rediens me non invenesis, si huc rediens me non inveneris. Qua de re vir Domini Germanus se in precibus constrinxit, et post paucos dies rediit, sed jam dictum Paschasium in loco eodem minime invenit. Quia enim non malitia, sed ignorantiae errore peccaverat, purgari post mortem a peccato potuit. Quod tamen credendum est, quia ex illa eleemosynarum suarum largitate hoc obtinuit, ut tunc potuisset promereri veniam, cum jam nihil posset operari. ut apertis revelationibus atque ostensionibus venturum saeculum inferre se nobis atque aperire videatta est; nam quantum praesens saeculum propinquat ad finem, tantum futurum saeculum ipsa jam quasi propinquitate tangitur, et signis manifestioribus aperitur. Quia enim in hoc saeculo cogitationes nostras vicissim minime videmus, in illo autem nostra in alterutrum corda conspicimus, quid hoc saeculum nisi noctem, et quid venturum nisi diem dixerim? Sed quemadmodum cum nox fini
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinarum maxime operib
uacans: cultor pauperũ: et cõ¬
temptor sui. Set hic in ea con¬
temptione que mar descente ⁊e¬
lo fidelium int̾ simmachum at¬
q laurentium facta est. ad põ¬
tificatꝰ ordinem laurentiũ ele¬
git. et omniũ pꝰ uninanimi¬
tate superatꝰ. in sua tñ senten¬
tia usq ad diem sui exitus ꝑsti¬
tit illum amando ac preferen¬
do. quem ep̃oꝵ uiditio preesse
eius dalmaticam feretro suꝑ¬
positam demomiacus tetigit
statimq saluatus est. pͦ multũ
uero temporis germano capua¬
perus. medici pro corporis salu¬
te dictauerant ut in angula¬
rib thermis lauari debuisset.
Qͥ ingressus easdem termas pre¬
dictum paschasium diaconũ
stantem et obsequentem in calo
uir faceret requisuit. Cui ille
respondit P̾ro nulla causa alia
in hoc penali loco deputatus
sum. nisi quia in ꝑte laurentii
contra summachu sensi. set qͦ¬
so te ꝓ me dũm deprecare. atq
in hoc cognosces. quod exaudit᷑

Expanded text:
eleemosynarum maxime operibus eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est, ad pontificatus ordinem Laurentium elegit. Et omnium post unanimiter superatus, in sua tamen sententia usque juxta diem sui exitus perstitit, illum amando et praeferendo quem episcoporum judicio praeesse ejus dalmaticam feretro suppositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus est. Post multum vero temporis Germano Capuapo medici pro corporis salute dictaverant, ut in Angulanis thermis lavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in calorvir faceret inquisivit. Cui ille respondit: « Pro nulla alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum sensi. Sed quaeso te, pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus
Abbreviated transcription (Latin):
mercede accipiet. si cuius opꝰ
arserita decͥmentum patietur
ip̃e saluibs. erit. sic tam̃ quasi
ꝑ igãnem: quamuis hoc de igne
tribulationis in hac nobis uita
adhibito possit intelligi. tam̃
siquis hec de igne future pur¬
gationis accipiat. pensandum
sollitite est quia illum dixit.
suꝑ hoc fundamentũ. ferrum.
aes. uł plumbum edificat. id
est peccata maiora. et idcirco du¬
riora atq tunc iam insolubi¬
lia s ligna. fenum stiptilam.
iel est minuta peccata atq le¬
uissima que ignis facile con¬
sumat. Hoc tam̃ sciendum est.
quia illic saltem de minimis
nichil quisq purgationis obci¬
nebit. nisi bonis hoc actibus
in hac adhuc uita positus. ut
illic optineat promereat᷑.¬
am cum adhuc essem ui
uenculus. atq in laicali ha¬
bitu constitutus. narrari a ma¬
iorib. atq scientib auduni. qd̾
paschasiuis huiꝰ apłice sedis dia¬
conus cuiꝰ apud nos rectissimi
et luculentissimi de sc̃õ spu libͥ
exstant. mire sci̾tatis uir fuerit.

Expanded text:
et; si cujus opus arserit, detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Quamvis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum per super hoc fundamentum ferrum, aes vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque tunc insolubilia; sed ligna, fenum, stipulam, id est minima peccata atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quia illic saltem de minimis quisque nihil purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat, promereat Cum essem, inquit, juvenculus atque in habitu laicali constitutus, narrari a majoribus scientibus audivi, quod Paschasius hujus apostolicae sedis diaconus, cujus apud nos rectissimi et luculentissimi de sancto Spiritu libri exstant, mirae sanctitatis vir fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tua facere instant̾ operare: qͥa
nec opus. nec ratio. nec scĩa.
nec sapientia erit apud infe¬
ros quo tu properas. Daiuid qͦq
stat quia qualis hinc quisc
egredit᷑ talis in uiditio p̃senta¬
tur. Set tam̃ de quibdam le¬
uib culpis eẽ ante uiditrrm
scõ spũ blaspbemiam dixerit
in futuro. Inqua sententia dat᷑
intelligi: quasdam culpas̾ in
hoc seculo. quasdam uͦ infu¬
turo. posse laxari. Quod enĩ¬
de uno negat᷑ consequens in¬
tellectus patec quia de quibdã
concedit᷑. sec tñ ut predixi. hoc
de paruis minunisq peccatis
fieri posse credendum est sic̃
est assidius ociosus sermo.
immod̾atus risus uł peccatũ
cure rei familiaris que uix si¬
ne culpa uł ab ip̃ĩs agit᷑. qui
culpam qualit̾ declinari debe¬
ant sciunt. Aut in non grauib
reb error ignorantie que cuncta
etiani post mortem grauant. si
ad huc in hac uita positis. mini¬
me fuerint relaxata. Namet
cum paulus dicat xp̃m ẽẽ fun¬
dam̃tum atq subuingat. siqͥs

Expanded text:
facere, instanter operare. Quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia, erit apud inferos, quo tu properas . David quoqustat, quia qualis hinc quisque egreditur, talis in judicio praesentatur: sed tamen de quibusdam levibus culpis esse ante judicium sanctum blasphemiam dixerit,que in futuro. In qua sententia datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur qui culpam qualiter declinare debeant sciunt, aut non in gravibus rebus error ignorantiae. Quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Nam et cum Paulus dicat Christum esse fundamentum, atque subjungat: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sua mea genua pedesq colliga¬
uit. Capud uero suum intra
meum os mittens. spm meũ
ebibens. abstrahit. Quib dictis
statun defunctus est. atq ut
penicendo liberari potuisset.
adracone quem uiderat expͦ¬
tatꝰ ñ est. Quod nimirũ coustat
ꝯrtia ad solã utilitatẽ audienti¬
um uiderit qui eũ hostem hos¬
tem cui traditꝰ fuerat et in no¬
tuit et non euasit.
petrꝰ.
oceri uelim si pꝰ mortem pur¬
gatorius ignis e̾e̾ credendꝰ ẽ.¬

Expanded text:
sua mea genua pedesque colligasua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est. Quod nimirum constat quia ad solam utilitatem audientium viderit, qui eum hostem cui traditus fuerat et innotuit et non evasit. PETR. Doceri vellem si post mortem purgatorius ignis esse credendus e
Abbreviated transcription (Latin):
st etiam nunc apud nos
achanasiuis licaonie prõr.
qui dieb suis ishaurie rem ter¬
ribilem uarrat euenisse. Ibi nã¬
q ut ait quoddam monast̾iũ
dam monachus magne estuna¬
tionis habebat᷑. bonis quippe cer¬
nebat᷑ morib atq ui omni sua
actione compositus. set sicut
ex fine res patuit. longe alit̾
quã apparebat fuit. Nam cũ
se ieuinare cum fratrib demõ¬
straret: occulte manducare cõ¬
sueuerat. Quod eiꝰ uitiũ frẽs
omniuo nesciebant. Set cor¬
poris superuemente molestia:
ad uite extrema ꝑductus est. Qͥ¬
cũ iam esset in fine: fratres õs
ad se qui in monasterio merant
congregari fecit. At illi tali ut pu¬
tabant uiro mnoriente magnum
aliquid ac delectabile se ab eo au¬
dire crediderunt. Quib ip̃e afflic¬
tus et tremens compulsus est
prodere: cui hosti traditꝰ uideba¬
tur iuexitu. Nam dixit. Quan¬
batis occulte comedeban: et
nunc ecce ad deuorandum dra¬
comi sum traditus. qui cauda

Expanded text:
Est etiam nunc apud nos Est etiam nunc apud nos Athanasius Isauriae presbyter, qui in diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quoddam monasterium dam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente molestia, ad cum jam esset in fine, fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At illi tali, ut putabant, viro moriente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam dixit: Quannare, occulte comedebam, et ecce nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda