comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magno dimissũ nom̃ iulo. Et hȩc
dicimꝰ ñ quo habentib grandia sint.¬
lent priuilegiis : nos laudamus qui
ꝓ saluatore ista despexerint. Et m̾rũ
in modũ quos habentes paruipendi¬
mus. si habere noluerint p̃dicamus.
His inquã orta maiorib. et fecundi¬
tate ac pudicitia ꝓbata: primũ uero
dein ꝓpinquis et totius orbis testi¬
monio: cũ quinq liberos edidissec
blesillã suꝑ cuiꝰ morte eã romȩ conso¬
latus sũ. paulinã quȩ scm ec ammi¬
rabilem uirũ. ec ꝓpositi et rerũ sua-¬
rũ pãmachiũ reliquit heredem
ad quẽ suꝑ obitu eiꝰ paruũ libellũ
edidimus : eusto chiũ que nunc in
scĩs locis uirginitatis. eccłiȩ monile
p̃ciosũ ẽ rufinã quȩ in maturo fune¬
re piũ matris animũ consternauit:
et toxotiũ post quẽ parere desiuit:
ut intelligeres eã ñ diu seruire uolu¬
isse officio coniugali. sed mariti desi¬
derio qui mares obtabat liberos obę¬

Expanded text:
magno demissum nomen Iulo. et haec magno demissum nomen Iulo. et haec dicimus, non quo habentiblent privilegiis. Nos laudamus, qui pro Salvatore ista despexerint: et mirum in modum quos habentes parvipendimus, si habere noluerint praedicamus. His inquam orta majoribus, et foecunditate, ac pudicitia probata: primum viro, deinde propinquis, et totius urbis testimonio, 693 quum quinque liberos edidisset, Blesillam, super cuius morte eam Romae consolatus sum, Paulinam, quae sanctum et admirabilem uirum et propositi et rerum suarum Pammachium reliquit heredem, ad quem super obitu eius paruum libellum edidimus, Eustochimñ, quae nunc in sanctis locis uirginitatis et ecclesiae monile pretiosissimum est, Rufinam, quae inmaturo funere pium matris animum consternauit, et Toxotium, post quem parere desiuit, ut intellegeres eam non diu seruire uoluisse officio coniugali, sed mariti desiderio, qui mares optabat liberos, oboe
Abbreviated transcription (Latin):
bara et romana terra miratur. Cuiꝰ
enĩ gentis homines ad scã loca non
ueniunt: Quis aũt inscĩs locis p̃t̃
paulam qđ plus int̃ homines mirare.¬
tur inuenit Et sicut int̃ multas
gemmas p̃ciosissima gemma micat.
et iubar solis paruulos igniculos
stellarũ obruit. et obseurat ĩta cun-
ctorũ uirtutes et potentiã sua humi-¬
litate suꝑauit: minimaq fuit int̃
om̃s. ut om̃iũ maior essec. Et qͣnto
se plus se deiciebat: tanto magis a
xp̃o sub leuabatur. Latebat: et non
latebat. Fugiendo głam: głam mere¬¬
batur. Quę̧ uirtutes quasi umbr̃ã
sequitur : et appetitores sui deserens.
appetit contemptores. Sed quid ago:
Narrandi ordinẽ p̃t̃mittens dũ in
singulis teneor: non seruo. p̃cepta di¬
cendi. Tali gͥ stirpe generata. uincca¬
ẽ uiro toxotio: qui eneȩ et uliorum
altissimũ sanguinẽ trahit. Unde
etiã xp̃i uirgo filia eius eustochiũ
uilias nuncu patur: et ipse iulius a

Expanded text:
bara et Romana terra miratur. Cujus bara et Romana terra miratur. Cujus enim gentis homines ad sancta loca non veniunt? Quis autem in sanctis locis praeter Paulam, quod plus inter homines miraretur, invenit? Haec sicut inter multas gemmas pretiosissima gemma micat, et jubar solis parvos igniculos stellarum ctorum uirtutes et potentias sua humilitate superauit minimaque fuit inter omnes, ut omnium maior esset, et quanto se plus deiciebat, tanto magis a Christo subleuabatur. latebat et non latebat. fugiendo gloriam gloriam merebatur, quae u i uirtutem quasi umbra sequitur et adpetitores sui deserens adpetit contemptores. sed quid ago? narrandi ordinem praetermittens, dum in singulis teneor, non seruo praecepta dicendi. Tali igitur stirpe generata iunctaque uiro Toxotio, qui Aeneae et Iuliorum altissimum sanguinem trahit. unde etiam Christi uirgo, filia eius, Eustochium Iulia nuncupatur et ipse Iulius, a
Abbreviated transcription (Latin):
trem: quorũ altera scipionũ graccoꝵq¬
ꝓgenies ẽ: alter ꝑ om̃s fere gratias
usq hodie et stẽmatib et diuitiis. ac
nobilitate agamennonis fertur san¬
guinẽ trahere: qui decennali troiã
obsidione deleuit: nos nichil lauda¬
bimus nisi qđ ꝓpriũ ẽ. et de purissi-¬
mo scẽ mentis fonte ꝓfertur. Quam¬
qũa dñs atq saluator in euangelio
doceat apłos. sciscitantes quid sibi
redditurus sit. qui omĩa sua ꝓ nomi¬
ne eius dimiserint: centuplũ in p̃¬
sentiarũ recepturos: et in futuro ui¬
tã ȩt̃nã. Ex quo intelligimꝰ ñ laudis
eẽ. possidere diuitias. sed ꝓxp̃o eas
contemnere : Non tumere ad honores.:
sed ꝓdĩ fide eos paruipende. Uere
quod pollicitus ẽ: et seruis suis et ancil¬
lis saluator reddit inp̃senti. Namquȩ
unius urbis contempsit głam: totiꝰ
orbis oppinione celebratur. quam
rome habitantẽ nullus exetra romã
nouerat: latentẽ in bethleem. et bar¬

Expanded text:
trem - quorum altera Scipionum Gracchorutrem - quorum altera Scipionum Gracchoruogenies est, alter per omnes Graecias usque hodie et stemmatibus et diuitiis ac nobilitate Agamemnonis fertur sangui- I nem trahere, qui decennali Troiam obsidione.deleuit-, nos nibimus, nisi quod proprium est, et de purissimo sanctae mentis fonte profertur. Quanquam Dominus atque Salvator in Evangelio doceat Apostolos sciscitantes quid sibi redditurus sit, qui omnia sua pro nomine ejus dimiserunt: centuplum in praesentiarum recepturos, et in futuro vitam aeternam . Ex quo intelligimus, NON LAUDIS esse possidere divitias, sed pro Christo eas contemnere: non tumere ad honores, sed pro Dei fide eos parvipendere. Vere quod pollicitus est servis suis et ancillis Salvator, reddidit in praesenti. Nam quae unius urbis contempsit gloriam, totius orbis opinione celebratur: quam Romae habitantem, nullus extra Romam noverat, latentem in Bethleem, et bar
Abbreviated transcription (Latin):
requiescam: Testor iħm et scõs ange¬
los aeius. ipsũq ꝓprie angłm qui eu-¬
stos fuit ec comes ammirabilis feminȩ:
me nichil ingrãm. nichil more laudan¬
tiũ. sed quiequid dicturus sũ ꝓ testimo¬
nio dicere : et minus eius eẽ. meritis
qua totus orbis canit. Sacerdotes mi-¬
rantur: uirginũ chori desiderant.
monachorũ et pauꝑũ turba deplan-¬
git: et uult lector breuit eius seire
uirtutes: Om̃s suos pauꝑes. pauꝑior
ipsa dimisit. Nec mirũ de ꝓeimis et
familiola quã in utroq sexeu de seruis
et aneillis in fr̃s sororesq mutauerat.
ista ꝓferre : cũ eustochiũ uirginem et
deuotã xp̃o filiã. in cuiꝰ consolationem
libellus hic euditur: ꝓcul a nobili
genere sola fide et grã diuitẽ dereli¬
querit. Carpamꝰ igitur narrandior¬
dinẽ. Alii altius repetant: et ab in cu¬
nabulis eiꝰ. ipsisq ut ita dicã crepundi-¬
is matre blesillã et rogatũ ꝓferant pa¬

Expanded text:
requiescam? Testor Iesum et sanctos angerequiescam? Testor Iesum et sanctos angelos eius ipsumque proprie angelum, qui custos fuit et comes admirabilis feminae, me nihil in gratia, nihil more laudantium, sed, quidquid dicturus sum, pro testimonio dicere et minus eius esse meritis, quam totus orbis canit, sacerdotes mirantur, uirginum chori desiderant, monachorum et pauperum turba deplangit. uult lector bremter eius scire uirtutes ? omnes suos pauperes pauperior ipsa dimisit. nec mirum de proximis et familiola, quam in utroque sexu de seruis et ancillis in fratres sororesque mutauerat, ista proferre, cum Eustochium, uirginem et deuotam Christo filiam, in cuius consolationem libellus hic cuditur, procul a nobili genere sola fide et gratia diuitem reliquerit. Carpamus igitur narrandi ordinem. alii altius repetant et ab incunabulis eius ipsisque, ut ita dicam, crepundiis matrem Blesillam et Rogatum proferant pa
Abbreviated transcription (Latin):
uersari intenebris : Hoc enĩ cedar int̃¬
p̃tatur : cũ mundus in maligno positus
sit. Et siẽ tenebre illius: ita et lum̃ eius.
lux quȩ intenebris lucet. et tenebrae
eam ñ app̃hender̃. Vnde et illud cre.¬
bruis inferebat. Aduena sũ & ꝑ egrina
sic̃ om̃s patres mei. Et iterũ. Cupio dis¬
solui: et eẽ. cũ xp̃o. Quotiens aũt in in¬
firmitate corpusculi quã incredibili
abstinentia et duplicatis contraxerat
ieiuniis. uexabatur: hoc in ore uolue¬
bat. Subitio corpus meũ. & in seruitu¬
tẽ redigo: ne aliis p̃dicans ipsa rȩꝓba
inueniar. Et bonũ ẽ uinũ ñbibere: &
carnẽ ñ manducare: et humiliaui in
ieuinio animã meã. et totũ lectũ meũ
uersasti in infirmitate mea: et uersata
sũ inmiseria: dũmͥ configitur spina.
Atq int̃ doloris aculeos. quos mira
patientia sustinebat: quasi aꝑtos sibi
cȩlos aspiceret loquȩbatur. Quis da-¬
bit mͥ pennas nc̃ colũbȩ et uolabo et

Expanded text:
versari in tenebris hoc enim Cedar inteversari in tenebris hoc enim Cedar interpretatur 691 cum mundus in maligno positus sit; et sicut tenebrae illius, ita et lumen ejus ; luxque in tenebris luceat et tenebrae eam non comprehenderunt Unde et illud crebrius inferebat, Advena sum et peregrina sicut omnes patres mei . Et iterum; Cupio dissolvi, et esse cum Christo . Quoties autem infirmitate corpusculi quam incredibili abstinentia, et duplicatis contraxerat jejuniis vexabatur, hoc in ore volvebat: Subjicio corpus meum, et in servitutem redigo, ne aliis praedicans, ipsa reproba inveniar . Et: Bonum est vinum non bibere, et carnem non manducare . Et: Humiliavi in jejunio animam meam . Et, Totum lectum meum versasti in infirmitate mea . Et, Versata sum in miseria, dum mihi configitur spina . Atque inter doloris aculeos, quos mira patientia sustinebat, quasi apertos sibi coelos aspiceret, loquebit mihi pinnas sicut columbae et uolabo et
Abbreviated transcription (Latin):
icuncta mei corporis membra
uerterentur in linguaset om̃s
artus humana uoce resonarent: ni¬
chil dignũ scẽ ac uenerabilis paulȩ
uirtutib dicerẽ Nobilis genere : sed
multo nobilior seĩtate. Potens quon¬
dam diuitus : sed nunc xp̃i pauꝑtate
insignior. Eraccorũ stirps: soboles sei.¬
pionum. Pauli heres cuiꝰ uocabulũ tra¬
hit: meciae papyriȩ matris africani:
uera et germana ꝓgenies. Romȩ prȩ-¬
tulit bethleem : et auro tecta fulgentia.
informis luti uilitate mutauit Non
meremꝰ qđ talẽ amisimꝰ: sed grãs agimꝰ
qđ habuimꝰ immo habemus. Dõ enĩ
uiuunt omĩa: et quicquid reuertitur
ad dñm in familię numero cõputatur:
Qũa quã amissio illius. cȩlestis domus
habitatio sit. Quȩ quã diu in corpore fu¬
it. ꝑegrinata ẽ. a dño: et uoce semꝑ flebili
quȩrebatur dicens: Heu michi. quia pe¬
regrinatio mea ꝓlongata ẽ. habitaui cũ
habitantib cedar. multũ ꝑ egrinata est
anima mea. Nec mirũ si planaerit se

Expanded text:
i cuncta mei corporis membra uerterentur in linguas et omnes artus humana uoce resonarent, nihil dignum sanctae ac uenerabilis Paulae uirtutibus dicerem. nobilis genere, sed multo nobilior sanctitate, potens quondam diuitiis, sed nunc Christi paupertate insignior, Gracchorum stirps, suboles Scipionum, Pauli heres, cuius uocabulum trahit, Maeciae Papiriae, matris Africani, uera et germana progenies, Romae praetulit Bethlem et auro tecta fulgentia informis luti uilitate mutauit. non maeremus, quod talem amisimus, sed gratias agimus, quod habuimus, immo habemus — deo enim uiuunt omnia et, quidquid refertur ad dominum, in familiae numero conputatur, quamquam amissio illius caelestis domus habit, peregrinata est a Domino , et voce semper flebili querebatur, dicens: Heu mihi, quia peregrinatio mea prolongata est, habitavi cum habitantibus Cedar, multum peregrinata est anima mea , Nec mirum si planxerit se
Abbreviated transcription (Latin):
contri diuina pugnantib pene ꝑdidi¬
nus. Quotiens enĩ quisq aut centenariã
tunsgreditur etatẽ aut ñ ad eam sic ꝑ̃ue¬
nit ut ꝑuenisse pęniteat scđm qđ inlibro
psalmorũ seriptura testatur. dies uitae
nr̃e septuaginta anniꝰ siaũt multam
occoginta: quicquid reliquũ ẽ labor
et dolor. Quorsũ ais ista tam alto repe¬
tita principio. et ita ꝓcul cepta ut me.¬
rito qui uis oratiano de nob̾ possit sale

Expanded text:
contra diuina pugnantibus paene perdidicontra diuina pugnantibus paene perdidimus. quotus enim quisque aut centenariam transgreditur aetatem aut non ad eam sic peruenit, ut peruenisse paeniteat, secundum quod in libro psalmorum scriptura testatur: dies uitae nostrae septuaginta anni, si autem multum, octoginta; quidquid reliquum est, labor et dolor? \'Quorsum\', ais, \'ista tam alto repetita principio et ita procul coepta, ut merito quiuis Horatiano de nobis possit sale
Abbreviated transcription (Latin):
paupes. Aut si ꝑfecta desideras: exxi cum
abrahã de patria et de cognatione tua.
et ꝑge quo nescis. Si habes substantiam :
uende et da pauꝑib Si non habes: grin¬
di onere libatus es: Nudũ xp̃m nudus
sequere. Durũ. grande difficile: sed
magna sunt pręmia. HicRoniΛUS ad
PAUIUM SENEM MONACHŨ CONCORDIE
umanę uitȩ breuitas damnatio qͥe¬
lietorũ ẽ: et in ipso sepe lucis exor¬
dĩo mors secuta nascentẽ labentia quoti¬
die inuitiũ scła ꝓfitetur. Nã cũ primũ
panidẏsi colonũ uiꝑinis nexib p̃pedi¬
tũ coluber deduxisset ad t̾ram: eternitas
mortalitate mutata. in nongentos et eo am¬
plius annos scdam quodã modo immor¬
talitatem maledicti hominis distulerat
elogiũ. Eo inde paulatim recrudescen¬
te peccato. totius orbis naufragiũ gygan¬
tum adduocit impietas: post ulud ut ita
dixerim purgantẽ baptifmũ mundi.
in breue tẽpus hominũ uita contrataẽ.
Hoc quoq spatiũ scelerib nr̃is semper

Expanded text:
es, aut, si perfecta desideras, exi cum Abraham de patria et de cognatione tua et perge, quo nescis. Si habes substantiam, vende et da pauperibus, si non habes, grandi onere liberatus es; nudum Christum nudus sequere. Durum, grande, difficile, sed magna sunt praemia. Ad Principiam PAULUM SENEM CONCORDIAE. Humanae uitae breuitas damnatio delictorum est et in ipso saepe lucis exordio mors secuta nascentem labentia cotidie in uitium saecula profitetur. nam cum primum paradisi colonum uiperinis nexibus praepeditum coluber deduxisset ad terras, aeternitas mortalitate mutata in nongentos et eo amplius annos, secundam quodammodo inmortalitatem, maledicti hominis distulerat elogium. exinde paulatim recrudescente peccato totius orbis naufragium gigantum adduxit inpietas. post illud, ut ita dixerim, purgati baptismum mundi in breue tempus hominum uita contracta est. hoc quoque spatium sceleribus nostris semper
Abbreviated transcription (Latin):
tui in delictis. & inp̃putio carnis nr̃ȩ con-¬
uiuificauit nos eum illo donans omnia
delicta. delens qđ aduersũ nos erat cỹro-¬
graphũ decreti qđ erat contrariũ nob̃.
Et ipsũ tulit emedio: affigens illud cru-¬
ci. Omĩa nr̃a cũ xp̃o mortua sunt. uniuer

Expanded text:
tui in delictis et in praeputio carnis nostrae, contui in delictis et in praeputio carnis nostrae, conuiuificauit nos cum illo donans omnia delicta, delens, quod aduersum nos erat, chirographum decreti, quod erat contrarium nobis; et ipsud tulit e medio affigens illud cruci. omnia nostra cum Christo mortua sunt, uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiet: qui hominis futurꝰ ẽ filiꝰ
Assumã uos de gentib & asꝑgam suꝑ
uos aquã mundã. & mundabimini ab
om̃ib immunditiis urĩs. & dabo uob̃
cor nouũ & sp̃m nouũ. Ab om̃ib inqͥt
mundabo uos sordib: In om̃ib nichil
p̃t̃mittit᷑ sordes emundant᷑: quanto
magis munditiȩ ñ coinquinantur:
Dabo uob cor nouũ & sp̃m nouũ In
xp̃o enĩ iħu neq circũcisio aliquid
ualec. neq p̃putiũ : sed noua creatura.
Unde & cantamꝰ canticũ nouũ: & uete-¬
ri homine deposito ñ ambulamꝰ inue-¬
tustate litterȩ sed innouitate sp̃s. Hic. ẽ.
calculus nouus cui nom̃ nouũ scribet᷑
qđ nemo scit legere nisi qui illud acce-¬
perit. Quot quot enĩ baptirati sumus
in xep̃o ihu: in morte illius baptirati su
losũ nom̃ uacoris ñ potest ulla nouitate
deleri. Consepulti sumꝰ xp̃o inbaptisma-¬
te: & resurreximꝰ ꝑ fidẽ oꝑationis dĩ qui
suscitauit eũ amortuis. Cũq essemꝰ mor¬

Expanded text:
nis futurus est filius: adsumam uos de gentibus et aspergam super uos aquam mundam et mundabimini ab omnibus inmunditiis uestris; et dabo uobis cor nouum et spiritum nouum. \'ab omnibus\', inquit, \'mundabo uos sordibus\'. in \'omnibus\' nihil praetermittitur. sordes emundantur: quanto magis munditiae non coinquinantur? dabo cor nouum et spiritum nouum; in Christo enim Iesu neque circumcisio aliquid ualet neque praeputium, sed noua natura. unde et cantamus canticum nouum et ueteri homine deposito non ambulamus in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. hic est calculus nouus, cui nonum nomen inscribitur, quem nemo scit legere, nisi qui illum acceperit. quotquot enim baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumlosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cumque essemus mor
Abbreviated transcription (Latin):
formet᷑ in uob. Etlac uob̃ potũ dedi ñ
escã. Micheas de baptismi grã uatici-¬
natur. Ipse auertet & miserebitur
nrĩ : demerget iniquitates nr̃as & pro.¬
iciet in ꝓfundd̃ maris omĩa peccata
nr̃a. Quomͦ in lauacro omĩa peccata¬
nr̃a mergunt᷑. siuna uxor suꝑ natat:
Beati quoꝵ remissȩ sunt iniquitates
et quoꝵ tecta st̃ peccata. Beatꝰ uir eui
ñ imputabit dñs peccatũ. Arbitror

Expanded text:
formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat? beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
facti popło uidȩoꝵ: et statim a petro
ad baptismũ mittit᷑. ante qũa parturi-¬
at parit sỹon: & nascit᷑ gens simul. sau¬
lus ꝑsecutor eccłiȩ & lupus rapax. Ben¬
iamin ananiȩ oui submittit caput
Nec ante recuꝑat aspectũ. quã curet
baptismo cȩcitatẽ. Eunuchus candacis
reginȩ aechiopũ lectione ꝓphetica
xp̃i baptismati p̃parat᷑. Mutat contra
naturam aethiops pellẽ suã: & pardus
uarietates suas. Qui ioħis acceperant
baptisma quia sp̃m scm̃ nesciebant
iterũ baptizantur: Nequis putaret ex
gentib atq uidȩis aquas sine sp̃u scõ
ad salutẽ posse sufficere. Uox dñi
suꝑ aquas. dñs suꝑ aquas multas. Dñs
diluuiũ inhabitare fac̃ dentes eiꝰ sicut
grea detonsarũ quȩ ascender̃ de laua
cro: om̃s gemellos habentes & infȩcun
lis. Om̃s habent ubera lacte rorantia:
quȩ cũ apło possunt dicere ł ilioli
mei quos iterũ parturio donec xp̃s

Expanded text:
facti populum Iudaeorum et statim a Petro facti populum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis reginae lectione prophetica Christi baptismati praeparatur; mutat contra naturam Aethiops pellem suam et pardus uarietates suas. qui Iohannis acceperant baptisma, quia spiritum sanctum nesciebant, iterum baptizantur, ne quis putaret e gentibus aut Iudaeis aquas sine spiritu sancto ad salutem posse sufficere. uox domini super aquas, dominus super aquas multas, dominus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonscro, omnes gemellos habentes foetus, et lis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum Apostolo possint dicere: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ticos faciunt. Merra mutat᷑ sacram̃to
crucis & septuaginta palmȩ apłorum
dulcoratis legis gurgitib irrigantur.
Abrahã & isaac puteos fodiunt. repug¬
nant allophili. & bersabee ciuitas iura-¬
m̃ti. regnũq salomonis nom̃ sumit a
fontib. Rebecca inuenit᷑ ad puteum.¬
Rachel ꝓpt̃ aquas supplantoris osculo
salu̾atur. Moẏ ses filias sacerdotis madi¬
an aꝑto puteo ab iniuria uindicat Prȩ¬
cursor dñi in aquis fontiũ iuxta salim
parat: Ipse saluator post baptisma et
scĩficatas suo lauaero iordanis aquas.
regnũ cȩloꝵ incipit p̃dicare. Primum
signũ ex aquis faẽ. Samaritana uocat᷑
ad puteũ: sitientes inuitant᷑ ad potum.
Nichodemo dic̃ occulte. Nisi quis renatꝰ
in regna cȩloꝵ. Quia ab aquis cȩperat:
finiuit ab aquis. Latus xpĩ ꝑcutitur
lancea: & baptismi atq martyrii parit̃
sacram̃ta fundunt᷑. Post resurrectionẽ
aplos mittit ad gentes: p̃cepit eis ut bap-¬
tizent eas in mysterio trinitatis. Pȩnitet

Expanded text:
ticos faciunt. Merra mutatur sacramento crucis et septuaginta palmae apostolorum dulcoratis legis gurgitibus inrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt, repugnant allophyli. et Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus. Rebecca inuenitRachel propter aquas supplantatoris osculo salutatur, Moyses filias sacerdotis Madian acessor domini in aquis fontium iuxta Salim,parat. ipse saluator post baptisma et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quis renatus regna caelorum. quia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus percutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacramenta funduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet
Abbreviated transcription (Latin):
ulti utroq claudicant pede. & nec
fractis quidẽ ceruicib inclinantur:
habentes affectũ erroris pristini cũ p̃di-¬
candi eandẽ ñ habeant lib̾tatẽ: scĩ fr̃s qͥ
cũ nr̃a sunt paruitate. p̃cipue sc̃ȩ & ue¬
nerabiles filiȩ tuȩ supplicit̾ salutant fr̃s
tuos. dñm meũ alẏpiũ. & dñm meũ eu¬
uodiũ. Ut meo nomini salutes p̃cor coro-¬
nam tuã. Capta hierłm tenet᷑ anabucho¬
donosor. nec hieremiȩ uult audire con-¬
silia. quinpotius ȩgỹptũ desidat. ut mo-¬
riatur in taphnes & ibi seruitute pereat
sempit̃na.

Expanded text:
ulti utroque claudicant pede et ne fractis quidem ceruicibus inclinantur habentes affectum erroris pristini, cum praedicandi eandem non habeant libertatem. sancti fratres, qui cum nostra & sunt paruitate, praecipue sanctae et uenerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. fratres tuos, dominum meum Alypium et dominum meum Euodium, ut meo nomine salutes, precor coronam tuam. capta Hierusalem tenetur a Nabuchodonosor nec Hieremiae uult audire consilia; quin potius Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi seruitute pereat sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
consũmationis tẽpus inuenerit mortuos.
de inferis resurgentes p̃uenire ñ ualeant.
Qđ manifestius paulus edisserens ait.
Canet enĩ tuba. et mortui resurgent in¬¬
corrupti : et nos immutabim᷑. Oportec
em̃ corruptibile istud induere incor¬
ruptionẽ. et mortale induere immor¬
talitatem: ut possit inutramq partẽ
uł inpęnis uł incelorũ regno manere
ꝑpetuũ. Theodorus tarsensis ep̃s p̃teri¬
co hoc capitulo in consequentib bre¬
uiter annotauit. in eo qđ scriptum ẽ.
et mortui resurgent incorrupti & nos
immutabimur. Si inquit incorrup¬¬
ti resurgent mortui : haud dubium
quin et ipsi ad meliora mutati Iuid
necesse fuit dicere et nos immutabim:
In hoc uoluit intelligi qđ incorruptio
cõmunis sit om̃ium : immutatio aũt
ꝓprie ustorum : dũ ñ solũ incorrup¬
cionẽ & immortalitatẽ. sed ec głam con-

Expanded text:
consummationis tempus inuenerit, mortuos consummationis tempus inuenerit, mortuos de infernis resurgentes praeuenire non ualeant. quod manifestius Paulus edisserens ait: canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. oportet enim corruptibile istud induere incorruptionem et mortale induere inmortalitatem, ut possint in utramque partem uel in poenis uel in caelorum regno manere perpetuum\'. Diodorus, Tarsensis episcopus, praeterito hoc capitulo in consequentibus breuiter adnotauit in eo, quod scriptum est: et mortui resurgent incorrupti et nos in mutabimur. \'si\', inquit, \'incorrupti resurgent mortui, haud dubium, quin et ipsi ad meliora mutati. quid necesse fuit dicere: et nos inmutabimur? an hoc uoluit intellegi, quod incorruptio communis sit omnium, inmutatio autem proprie iustorum, dum non solum incorruptionem et inmortalitatem, se
Abbreviated transcription (Latin):
cutus ẽ. Om̃s quidẽ ñ dormiemꝰ: om̃s
aũt immutabim᷑. Enoch enĩ & helias
mortis necessitate suꝑata: ita ut erant
in corporib de terrena conuersatione
ad cȩlestia regna trans latisunt. Unde
et sẽĩ qui die consũmationis atq udi¬
cii incorporib reꝑiendi sunt. eũ aliis
scĩs qui ede mortuis resurrecturi sunt
rapient᷑ innubib obuiã xp̃o inaerem
et ñ gustabunt mortem: eruntq semꝑ
cũ dño. grauissima mortis necesfitate eal¬
cata. Unde ait apłs. Om̃s quidẽ ñ dor¬
miemꝰ: om̃s aũt immutabim᷑. Qui enĩ
ex mortus resurrexerint. et in nubib¬
uiuentes rapti fuerint. transibunt ad
incorruptionem: et mortalitatẽ immor¬¬
talitate mutabunt. Non in tp̃r. ñ saltim
in breui spacio: sed in athomo. et inpun¬¬
cto tẽporis atq mom̃to. quo palpebra
oculi moueri potest in nouissima tuba.
Tanta enĩ fiet celeritate resurrectio mor¬
tuorum: ut uiui quos in corporib suis

Expanded text:
cutus est: Omnes quidem non dormiemus, omnes cutus est: Omnes quidem non dormiemus, omnes autem immutabimur. « Enoch enim et Elias, mortis necessitate superata, ita ut erant in corporibus, de terrena conversatione ad coelestia regna translati sunt . Unde et Sancti qui die consummationis atque judicii in corporibus reperiendi sunt, cum aliis Sanctis, qui ex mortuis resurrecturi sunt, rapientur in nubibus obviam Christo in aera, et non gustabunt mortem: eruntque semper cum Domino, gravissima mortis necessitate calcata. Unde ait Apostolus: Omnes quidem non dormiemus, omnes autem immutabimur. Qui enim ex mortuis resurrexerint, et in nubibuiuentes rapti fuerint, transibunt ad incorruptionem et mortalitatem inmortalitate mutabunt non in tempore, non saltim in breui spatio, sed in atomo et in puncto temporis atque momento, quo palpebra oculi mouere potest, in nouissima tuba. tanta enim fiet celeritate resurrectio mortuorum, ut uiui, quos in corporibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
et de canina ut ait appius facundia. ad
axp̃i disertitudinẽ transinigrastis. Nec ma¬
gno michi apud uos labore opusest. qđ
philosophum quendã in suadendo ru-¬
stico eẽ. ꝑpessũ narrant fabule. Dix dũ
dimidiũ inquit dixeram: iam intelle
xerat. Itaq et ego tpr coartatus singulo¬
rũ. uob qui in sacram scripturã cõmen-¬
tarios reliquer̃ sententias ꝓtuli: et ad
uerbũ pleraq int̾p̃tatꝰ sum : ut et me li¬
berem quȩstione. et uob̃ ueterũ tractatoꝵ
mittat᷑ auctoritas. qui in legendis fingulis
ac ꝓbandis ñ meȩ uoluntati sed ur̃o ad qui¬
escetis arbitrio. Queritis quo sensu dictũ
sit. et quo modo in pͥma ad corinthios epła
pauli apłi sit legendũ. Om̃s quidẽ dormi
emus: non om̃s aut immutabim᷑: An iux¬
om̃s aũt immutabim᷑. Otrũq enĩ in
grecis codicib inuenit᷑. Suꝑ quo theo-¬
dorus heracleotes quȩ urbs olim perin¬
chus uocabat᷑. in cõm̃tariolis apłi sic lo-¬

Expanded text:
et de canina, ut ait Appius, facundia ad et de canina, ut ait Appius, facundia ad Christi disertitudinem transmigrastis. nec magno mihi apud uos labore opus est; quod philosophorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intexerat. Itaque et ego tempore coarctatus, singulorum vobis, qui in sacram Scripturam commentariolos reliquerunt, sententias protuli, et ad verbum pleraque interpretatus sum; ut et me liberem quaestione, et vobis veterum tractatorum mittatur auctoritas, qui in legendis singulis, ac probandis, non meae voluntati, sed vestro acquiescatis arbitrio. 2. Quaeritis quo sensu dictum sit, et quomodo in prima ad Corinthios epistola Pauli Apostoli sit legendum: Omnes quidem emus: non omnes immutabimur. In aliomnes autem immutabimur: utrumque enim in Graecis codicibus invenitur. Super quo Theodorus Heracleotes, quae urbs olim Perinthus vocabatur, in commentariolis Apostoli sic lo
Abbreviated transcription (Latin):
chi scripta deculerat hȩc qualiacũq sunt
dictare cõpellor: nec possũ urãm celare
prudentiam. Et obsecro ne hoc dictum
referatis ad głam. quin potius ad plenã
necessitudinem : dũ ita uob̾ quasi michi
loquor. Multas scõrũ fr̃m ac sororum de
urã ꝓuincia ad me detulit quȩstiones:
adquas usq addiem epiphaniorũ largis¬
simo spacio me responsurũ putabã. Cũq
furtiuis noctiũ lucubratiunculis ad ple¬
rasq dictarem. & expletis aliis me ad ur̃a
quasi ad diffic illima reseruarem: subito
suꝑuenit asserens se ilico ꝓfecturũ. Cũq
eum rogarẽ ut differret iter. libere mi¬
chi cȩpit fam̃ obtendẽ. monasteriorum
aegypti necessitates. nili ñ plenas aquas.
multorũ in ediam: ut ꝓpe offensa esset
indnm illũ ultra uelle retinere. ltaq
subtemen. & stamina. liciaq & telas quȩ
mͥ ad urãm tunicam parauerã. uob con¬
fecta transmaisi: ut quicquid m de est ur̃o
texatur eloquio. Prudentes estis & eruditi.

Expanded text:
hi scripta detulerat, haec, qualiacumque sunt, dictare conpellor. nec possum uestram celare prudentiam et obsecro hoc dic-J1 tum referatis ad gloriam, quin potius ad plenam necessitudinem, dum ita uobis quasi mihi loquor: multas sanctorum fratrum ac sororum de uestra prouincia ad me detulit quaestiones, ad quas usque diem epiphaniorum largissimo spatio me responsurum putabam. cumque furtiuis noctium lucubratiunculis ad plerasque dictarem et expletis aliis me ad uestram quasi ad difficillimam reseruarem, subito superuenit adserens se ilico profecturum. cumque eum rogarem, ut differret iter, Libyae mihi coepit famem obtendere, monasteriorum Aegypti necessitates, Nilo non plenas aquas, multorum inediam, ut prope offensa esset in dominum illum ultra uelle retinere. itaque subtegmen et stamina liciaque et telas, quae mihi ad uestram tunicam paraueram, uobis confecta transmisi, ut, quicquid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudentes estis et eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
eadem quȩ p̃sens sermo significat.
Quando enĩ dicit inpuncto tẽporis
et in motu oculi atq mom̃to futurã
om̃iũ resurrectionem. cunetã primȩ
et scde resurrectionis excludit fabu¬
lam : ut alii primi alii nouissimi re-¬
surrecturi eẽ. credant᷑. Athomus aũt
punctũ tẽporis ẽ: qđ secari et diuidi
ñ potest. Vnde et epicurus ea suisatho¬
mis mundũ struit. et uniuersa con¬¬
format. Ictusq oculi siue motus qui

Expanded text:
em praesens sermo significat\'. quando enim dicit: \'in puncto temporis et in motu oculi atque momento\', futura omnium resurrectione cunctam et primae et secundae resurrectionis excludit fabulam, ut alii primi, alii nouissimi resurrecturi esse credantur. atomus autem punctum temporis est, quod secari et diuidi non potest; unde et Epicurus ex suis atomis mundum struit et uniuersa conformat. ictusque oculi siue motus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cutẽ & crinen gigni solent: et concretis
sordib opprimantur. Videamꝰ gͥ tuuir
bone int̃ ista quid feceris : futuro matri¬
monio  Spelunca illa uenerabili quasi
quosdam obsides accipis capillos. suda-¬
riola infeliois & cingulũ dotale pignus
deportas. luras ei te nullã similit̾ a matu¬
rum deinde curris ad pastoꝵ locum et
angłoꝵ de suꝑ strepitu concinente in ea-¬
dem uerba testaris. Nichil dieo ãplius :
qđ in oscula rueris qđ ampleaxus sis. To.¬
tũ quidẽ de te credi potest: sed uenera-¬
tio p̃sepis & campi non mẽ sinunt plus

Expanded text:
cultum crinem gigni solent, et concretis sordibus obruantur. Uideamus igitur, tu, uir bone, inter ista quid feceris. futuro matrimonio in spelunca illa uenerabili quasi quosdam obsides accipis capillos, sudariola infelicis et cingulum, dotale pignus, reportas, iuras ei te nullam similiter amaturum. deinde curris ad pastorum locum et angelorum desuper strepitu concinente in eadem uerba testaris. nihil dico amplius, quod in oscula rueris, quod amplexus sis. totum quidem de te credi potest, sed ueneratio praesepis et campi non me sinunt plus
Abbreviated transcription (Latin):
te uoluisse origenis mͥ obicere dogmata.
cuiꝰ inplerisq errorẽ usq ad hanc etatẽ
penitꝰ ignoras. Egone hereticꝰ. & cur me
quȩso ħeretici ñ ãmant. tu orthodoxus qui
etiã contra scientiã tuã & lingũa aliã prę¬
dicantẽ aut inuitꝰ subscripsisti. & p̃uari

Expanded text:
te uoluisse Origenis mihi obicere dogmata, te uoluisse Origenis mihi obicere dogmata, cuius in plerisque errorem usque ad hanc aetatem penitus ignoras. egone hereticus? et cur me, quaeso, heretici non amant? tu orthodoxus? qui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut inuitus subscripsisti et praeuari
Abbreviated transcription (Latin):
ustum quidẽ fuerat nequaquã tibi lit¬
teris satis facere : qui tuis aurib ñ ere¬
didisti. Neq enĩ scedulȩ potes ad quies¬
cere: qui uiuo sermoni ñ accõmodasti
fidẽ. Sed quia xp̃s ꝑfectȩ nob̾ humili¬
tatis exemplar in se tribuit dans oscu¬
lũ proditori. et latronis pęnitentiam in
patibulo suscipiens: eadẽ ab senti signifi¬
co quȩp̃senti quoq locutꝰ sũ me ita
origenẽ legisse uellegere: ut apollinarẽ
& ceteros tractatores. Quoꝵ in quib dã
libros eccłia ñ recipit: non quo omĩa
dicã ẽẽ damnanda quȩ in illoꝵ uolu-¬
minab continentur. sed quo quȩdã rep̃¬
hendenda confitear. Uerũ quia oꝑis
mei ẽ & studii multoslegere ut eac pluri¬
mis diuersos flores carpam. ñ tã ꝓbaturus
omĩa quã quȩ bona selecturꝰ. Assumo mul¬
cos in manu mea. ut a multis multa cognos¬
cã scd̾m illud qđ scriptũ ẽ. Omĩa legentes.
quȩ bonas̃ retinentes. Vnde satis miror

Expanded text:
Iustum quidem fuerat nequaquam tibi litteris satisfacere, qui tuis auribus non credidisti — neque enim scidulae potes adquiescere, qui uiuo sermoni non adcommodasti fidem —, sed quia Christus perfectae nobis humilitatis exemplar in se tribuit dans osculum proditori et latronis paenitentiam in patibulo suscipiens, eadem absenti significo, quae in praesenti quoque locutus sum, me ita Origenem legisse uel legere ut Apollinarem, ut ceteros tractatores, quorum in quibusdam libros ecclesia non recipit; non quo omnia dicam esse damnanda, quae in illorum uoluminibus continentur, sed quo quaedam reprehendenda confitear. ueruni quia operis mei est et studii multos legere, ut ex plurimis diuersos flores carpam non tam probaturus omnia, quam, quae bona sunt, electurus, adsumo multos in manu mea, ut a multis multa cognoscam secundum quod scriptum est: omnia legentes, quae bona sunt, retinentes. unde satis miror
Abbreviated transcription (Latin):
set contra eũ malleus uniuersȩ terrae
quasi incus durissima resisteret.
malleũq conteret de quo scriptũ ẽ.
Quomodo confractus ẽ & contritus
malleus uniuersȩ terrȩ : et misit nun-¬
tios id .ẽ. angłos ante faciẽ suã. lustum
enĩ erat ut dĩ filio angłi ministrarent.
Siue angłos apłos uocat: quia & ioħs
p̃cursor dñi angłs appellatus ẽ. Cũq
ingressi ẽẽnt uicũ samariȩ ut p̃pararen
ei. ñ susceperunt illũ: quia facies eiꝰ erat
uadens in hierłm. Hostili int̃ se samari-¬
tani atq uidȩi discordant odio. Et cũ
om̃s oderint gentes: ꝓprio contra se fu-

Expanded text:
set contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se fu
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dicentis : laui pedes meos. quomͦ
inquinabo illos: ut etiã siquis post re¬
surrectionẽ postea his adheserit pulius
in impiã eũ exccutiã ciuitatẽ in testimo¬
niũ laboris : quod eo usq ꝓ om̃iũ salute
contenderit: facti uidȩis ut udȩi. gentib
ut gentiles: ut etiã ꝓpria uestigia aliqua
ex parte polluerint. Igitur ut ad pro-¬
positum reuertamur. sicuti apłi pur¬
gatione indigebant pedum: sic quia
isaias tantũ insermone peccauerat.
labia habebat immunda. Et quantũ
ego arbitror quia oriam in templum
irruentẽ ñ corripuerat. nec iuxta heliȩ
exemplũ libera uoce impium desig¬
narat: labia habebat immunda. In me¬
dio quoq popłi immunda labia ha¬
bentis habitat isaias qui compunctus ẽ.
et se miserum contestatur : purgatione
dignus efficitur. Popłs uero non solũ
ñ agens pȩnitentiam. sed nesciens qui¬
dem quia labia habeat immunda.
purgationis remediũ non meretur.

Expanded text:
uerba dicentis: laui pedes meos, quomodo uerba dicentis: laui pedes meos, quomodo inquinabo illos?, ut, etiam si quis post resurrectionem postea his adhaeserit puluis, in inpiam eum excutiant ciuitatem in testimonium laboris, quod eo usque pro omnium salute contenderint facti Iudaeis ut Iudaei, gentibus ut gentiles, ut etiam propria uestigia aliqua ex parte polluerint. igitur, ut ad propositum reuertamur, sicuti apostoli purgatione indigebant pedum, sic, quia Esaias tantum in sermone peccauerat, labia habebat inmunda et, quantum ego arbitror, quia Oziam in templum inruentem non corripuerat nec iuxta Heliae exemplum libera uoce inpium designarat, labia habebat inmunda. In medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. Esaias, quia conpunctus est et se miserum contestatur, purgatione dignus efficitur; populus uero non solum non agens paenitentiam, sed ne sciens quidem, quia labia habeat inmunda, purgationis remedium non meretur.
Abbreviated transcription (Latin):
popłi immunda labia habentis habitẽ.
isaias iustus tantũ in sermone peccauerat
quia et oculis uideo ad concupiscendũ.
et in manu scandalizor. et pede & om̃iũ
membroꝵ parte delinquo: habeo om̃ia
immunda. Et quia semel sp̃u baptiratꝰ
dam putant inseripturis uerba simpli-¬
cia: Purimum inhis absconditum est
Aliud littera : aliud mỹsticus sermo sig-¬¬
nificat. Ecce dñs in euangłio cingitur
Sto ut doceat humilitatem : ut nob̃ inui-¬
cem ministremꝰ: ñ ab nuo. ñ recuso. Quid
est qđ petro recusanti dicit: nisi lauero
pedes tuos ñ habebis partẽ mecum: Et
ille respondit. Dñe ñ solũ pedes: sed et
manꝰ et caput. Ascensurus dñs ad cȩlũ
quia apłi ut homines terrȩ insistentes.
adhuc habebant peccatoꝵ sordib pedes
pollutos: uult eos a delictis penitꝰ libe
rare: ut eis possit ꝓphetalis sermo con¬
gruere: quã speciosi pedes euangłizan¬
tium pacem: et imitari ualeant eccłiȩ

Expanded text:
populi immunda labia habentis habitem. populi immunda labia habentis habitem. Isaias ut justus tantum in sermone peccaverat: nscientiam. Ego vero quia et oculis video ad concupiscendum, et manu scandalizor et pede, et omnium membrorum 55 parte delinquo, habeo omnia immunda: et quia semel spiritu baptizadam putant, in Scripturis verba simplicia, plurimum in his absconditum est. Aliud littera, aliud mysticus sermo significat. Ecce Dominus in Evangelio cingitur esto, ut doceat humilitatem, ut nobis invicem ministremus: non abnuo, non recuso. Quid est quod Petro recusanti dicit: Nisi lavero pedes tuos, non habebis partem mecum? Et ille respondit: Domine, non solum pedes, sed et manus et caput . Ascensurus ergo Dominus ad coelum quia Apostoli ut homines terrae insistentes, adhuc habebant peccatorum serdibus pedes pollutorare, ut eis possit prophetalis sermo congruere: quam speciosi pedes euangelizantium pacem! et imitari ualeant ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
qui sublimes ꝑ singulas captiitates glo¬
sabaoth. Reliquos uero ꝓpt̃ peccata ue-¬
lare faciem: et alios quia incaptiuitatẽ
ducti sunt pedũ uelare uestigia: Suꝑ¬
liminare uero sublatũ. et domũ imple¬
tam fumo sicut supra diximus: euer¬
sionem ierłm et incendium templi ex¬
posuit. Et ut quia semel eiꝰ cȩpi referre
sententiã. etiam ea quȩ necdũ ame sunt
tacta contingam. Forcipẽ dequa altaris
carbo comprȩhensus ẽ. et labia purgata.
ꝓpriam isaiȩ asseruit passionem qua
sub manasse int̃fectusẽ rege: et tunc
uere purgatus labiis dixxit ad dnm.
Ecce ego. mitte me Et dixcit. Omiser ego
qm̃ compunctus sũ. Donee orias uiuit
non intelligis isaia eẽ. te miserũ. ñ com¬
pungeris. non moueris : sed quando ille
mortuus ẽ. tunc anima duertis immun¬¬
da habe labia: tunc indignũ te ẽẽ. cog-
noscis uisione dĩ. Utinam aũt & ego.
compungar. & post compunctionẽ dĩ

Expanded text:
qui sublimes per singulas captiuitates gloqui sublimes per singulas captiuitates glo dominus sabaoth. reliquos uero propter peccata uelare faciem et alios, quia in captiuitatem ducti sunt, pedum celare uestigia. superliminare nero sublatum et domum inpletam fumo, sicut supra diximus, euersionem Hierusalem et incendium templi exposuit. Et ut, quia semel eius coepi referre sententiam, etiam ea, quae necdum a me sunt tacta, contingam, forcipem, de qua altaris carbo conprehensus est, et labia purgata propriam Esaiae adseruit passionem, qua sub Manasse interfectus est rege. et tunc uere purgatis labiis dixit ad dominum: ecce ego, mitte me, et dixit: o miser ego, quoniam conpunctus sum! donec Ozias uiuit, non intellegis, Esaia, esse te miserum, non conpungeris, non moueris; sed quando ille mortuus est, tunc animaduertfs inmunda habesse visione Dei. Utinam autem et ego compungar, et post compunctionem, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ ita elimarit: ut int̃ scribas eoꝵ
caldeus estimetur. Is longe alia uia in-¬
gressus ẽ. Ait enĩ nullũ ꝓpħarum exxtra
isaiam uidisse seraphin circa dñm stan¬
tia : et ne ipsa quidem seraphin᷑ lectitari.
Deiñ consũmationis et captiuitatis hie-¬
rusalem quȩ sub nabuchodonosor facta
ẽ: signũ eẽ. p̃missũ. Ab oria quippe sub
quo ꝓphare orsus ẽ. usq ad sedechiam
qui extremꝰ regnauit. & qui cȩcus iN
babỹlonẽ ductus ẽ. fuisse reges undecĩ.
et duo decimũ godoliam quẽ constitu¬
erat rex babylonis suꝑ terrã. quẽ int̃-¬
fecit ismael filius nathanahel int̃me-¬
dias epulas reliquiarũ patriȩ parri-¬
cida. et has eẽ. xii. alas ẽ quib qͣttuor
faciem uelent. sicut in non nullis exẽ¬
plarus inuenitur. Quattuor uolent
quattuor pedef contegant. Coc his qͥp.
pe .xii. regib. quattuor tantũ iustos fu-
isse. oriam. ioatham. Crechiam. & iosiam :

Expanded text:
sermonem ita elimarit, ut inter scribas eorum sermonem ita elimarit, ut inter scribas eorum Chaldaeus aestimetur. is longe alia uia ingressus est. ait enim nullum prophetarum extra Esaiam uidisse seraphim circa deum stantia et ne ipsa quidem seraphim alibi lectitari, dein consummationis et captiuitatis Hierusalem, quae sub Nabuchodonosor facta est, signum esse praemissum. ab Ozia quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, qui extremus regnauit et qui caecus in Babylonem ductus est. fuisse reges undecim et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babyloniae super terram. quem interfecit Ismahel filius Nathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae parricida, et has esse duodecim alas, e quibus quattuor faciem suam uelent, sicut in nonnullis exemplariis inuenitur, quattuor uolent, quattuor pedes suos contegant. ex his quippe duodecim regibus quattuor tantum iustos fuisse reges: Oziam, Ioatham, Ezechiam et Iosiam,
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpħamus : et nunc uidemꝰ ꝑ speculũ¬
in enigmate. Et seraphin stabant in
circuitu eius: sex alȩ uni. et sex alȩ al¬
teri. Quidã grecorũ in scripturis ad pͥ.¬
me eruditus : seraphin uirtutes qͣsdam
incȩlis ẽẽ. exposuit. quȩ ante tribunal
dĩ adsistentes laudent eũ. & indiuersa
ministeria mittantur: maximeq ad
eos qui purgatione indigent: et ob pri-¬
stina peccata aliqua ex parte suppliciis.
Quod aũt sublatũ ẽ. inquit suꝑ limi¬¬
nare. et dom impleta ẽ. fumo. signum ẽ.
consentientes: in extrema parte dissen¬
tiunt. Nã suꝑ liminare sublatũ illo
tempore p̃dicant. quando uelũ tẽpli
scissum ẽ: et uniuersa domꝰ isrł erro¬
ris nube confusa. quando iosephus re-¬
fert sacerdotes ex abditis tẽpli uirtutũ
cȩlestiũ audisse uocẽ: transeamꝰ ex his
sedibus. Est uir quidã a quo ego plu-¬
ra didicisse me gaudeo: et qui hebreũ

Expanded text:
teprophetamus et: nuncuide mus perspeculumteprophetamus et: nuncuide mus perspeculumin aenigmate. Et seraphim stabant in circuitu eius: sex alae uni et sex alae alteri. quidam Graecorum, uir in scripturis adprime eruditus, seraphim uirtutes quasdam in caelis esse exposuit, quae ante tribunal dei adsistentes laudent eum et in diuersa ministeria mittantur maximeque ad eos, qui purgatione indigent et ob pristina peccata aliqua ex parte suppliciis. \'quod autem sublatum est\', inquit, \'superliminare et domus inpleta est fumo, signum est consentientes in extrema parte dissentiunt. nam superliminare sublatum illo tempore praedicant, quando uelum templi scissum est et uniuersa domus Israhel erroris nube confusa, quando Iosephus refert sacerdotes ex adytis templi uirtutum caelestium audisse uocem: \'transeamus ex his sedibus\'. Est uero quidam, a quo ego perplurima didicisse me gaudeo et qui Hebraeum
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia post ea introducta ẽ. dicens. Intro¬
duxcit me rex incubiculũ suũ. Quando
ergo dñs nr̃ descendit ad terras suꝑ li¬
minare illud quasi quoddã obstaculũ
intrare cupientib sublatum ẽ: et uniuer¬
sus hic mundus impletus ẽ. fumo. id est
gła dĩ. Ubi aũt in latino eleuatũ legimꝰ:
ingreco sublatum ponitur. Sed quia
uerbi ambiguitas utroq modo int̃p̃tari
potest: nr̃i eleuatũ int̾p̃tati sunt ꝓ ablato.
Et domꝰ impleta ẽ fumo. Ds̃ ut supͣ dixi¬
mus ignisẽ. Hic cũ in syna monte des¬
cendisset ad moysen ad aduentum eius
ui debantur lampades discurrentes. et
plenus om̃is mons fumo. Unde inpsal¬
mis dicit᷑ qui tangit montes et fumigant.
Ex igne ergo qm̃ totam substantiã cape
ñ possumꝰ: leuior quȩdã in uniuersum
mundũ. et ut ita dicam rarior fumi na-¬
tura dispargitur: quã nos capientes
dicamus. ex parte cognoscimꝰ. & ex par¬

Expanded text:
ecclesia postea introducta est dicens: introecclesia postea introducta est dicens: introduxit me rex in cubiculum suum. quando ergo dominus noster descendit ad terras, superliminare illud, id est quasi quoddam obstaculum, intrare cupientibus sublatum est et uniuersus hic mundus inpletus fumo, id est gloria dei. ubi autem in Latino \'eleuatum\' legimus, in Graeco \'sublatum\' ponitur. sed quia uerbi ambiguitas utroque modo interpretari potest, nostri \'eleuatum\' interpretati sunt pro \'ablato.\' Et domus inpleta est fumo. deus, ut supra diximus, ignis est; hic cum in Sina monte descendisset ad Moysen, ad aduentum eius uidebantur lampades discurrentes et plenus omnis mons fumo. unde in psalmis dicitur: qui tangis montes, et fumigabunt. ex igne ergo, quoniam totam substantiam capere non possumus, leuior quaedam in uniuersum mundum et, ut ita dicam, rarior fumi natura dispergitur, quam nos capientes dicamus:ex parte cognoscimus etexpar
Abbreviated transcription (Latin):
principes urãs. Siue ut aquila int̃p̃ta¬
cur: Atcollite portȩ capita ur̃a: et introi¬
bit rede głȩ. Rursum ille quẽ indutum
carne conspiciunt. nouo mysterio stupe¬
factȩ int̾rogant. Quisẽ. iste rea gloriȩ
Accipiuntq responsum: dñs uirtutũ
ipse rẽrex głȩ: quod in hebreo scribitur
hic quattuor litterarũ ẽ. quod ꝓprie
in dõ ponitur : iõd hẽ. ioD He. id est
duab .ia. quȩ duplicata in effabile illuo
et gloriosũ dĩ nom̃ efficiunt. Pena est
uniuersa terra gła eius. Hoc adhuc a
seraphin dicit᷑ de aduentu dñi saluato¬
ris: quo mͦ in omnẽ t̾rã p̃dicatio illius
porrigatur: et apłoꝵ sonꝰ mundi limi.¬
tes penitret. Sequit᷑. Et eleuatum est
suꝑ liminare auoce qua clamabant.
Legimꝰ in ueteri testamento qđ semꝑ
dñs moysi. et aaron ad ostiũ tabnaculi
sit locutus : quasi ante euangłiũ necdũ
eos in scãscõrum intro duxcerit. sic dei

Expanded text:
principes, uestras — sine, ut Aquila interpretaprincipes, uestras — sine, ut Aquila interpretatur, adtollite, portae, capita uestra — et introibit rex gloriae. rursum illae, quia indutum carne conspiciunt, nouo mysterio stupefactae interrogant: quis est iste rex gloriae? accipiuntque responsum: dominus uirtutum ipse est rex gloriae, quod in Hebraeo scribitur: hic quattuor litterarum est, quod proprie in deo ponitur: iod he iod he, id est duobus IA, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum dei nomen efficiunt. Plena est uniuersa terra gloria eius. hoc adhuc a seraphim dicitur de aduentu domini saluatoris, quomodo in omnem terram praedicatio illius porrigatur et apostolorum sonus mundi limites penetret. Sequitur: et eleuatum est superliminare a uoce, qua clamabant. legimus in ueteri testamento, quod semper dominus Moysi et Aaron ad ostium tabernaculi sit locutus, quasi ante euangelium necdum eos in sancta sanctorum induxerit, sicuti