comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
metꝰ uł unde susceptus est. Ad ditur etiã in responsione dñi. hȩc apue
homines impossibilia. possibilia apud dm̃. Nũquid apud homine im¬
possibilia erant quȩ & apłi fecisse se głantur. & fecisse eos dnsagnoscit.
& de inceps plures usq ad martiriibeati tudinẽ essent relicturi : Auc
nuquid .ẽ. dõ quo egere possit. relictũꝗsit aliqrud qđ iactura rerũ
quas habeat sit sequendũ. ut soli ipsi hoc facere possibile sit : Om̃is
itaq hic sermo .ẽ. spiritalis. Apłi enĩ spiritalit audientes neminẽ ex¬
lege posse saluari. cũ ipsi etiã tunc inlege essent. nã uehemens eos
amorlegis fauorq detinuit. Huiigit᷑ nondũ penitꝰ euangłici mỹste¬
rii ueritate conꝑta. metuunt neminẽ saluũ esse posse sine lege: quia
omne salutẽ &ĩã in lege constituant. Sed dñs breui absolutaq raci¬

Expanded text:
metus vel unde susceptus est? Additur etiam in responsione Domini, haec apud metus vel unde susceptus est? Additur etiam in responsione Domini, haec apud homines impossibilia, possibilia apud Deum. Numquid apud homines impossibilia erant, quae et Apostoli fecisse se gloriantur, et fecisse eos Dominus agnoscit: et deinceps plures usque ad martyrii beatitudinem essent omnia relicturi? Aut numquid est Deo, quo egere possit; relictumque sit aliquid, quod jactura rerum quas habeat sit sequendum, ut soli ipsi hoc facere possibile sit? Omnis itaque hic sermo est spiritalis. 3. Apostolis lege posse salvari, cum ipsi etiam tunc in lege essent; nam vehemens eos amor legis favorque detinuit: hi igitur nondum penitus evangelici mysterii veritate comperta, metuunt neminem salvum esse posse sine lege: quia omnem salutem etiam tunc in lege constituant. Sed Dominus brevi absolutaque rati
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ posse saluari. Dñs respondit Hoc impos sibile. ẽe apud
homines: possibile apud dm̃ Rursũ illi dictis dñi hȩc reddunt :
reliquisse se omĩa & cũ ipsoesse. Quib dñs. cũ sederit in maiestatis
suȩ sede sessuros suꝑ sedes duodeci. ac totidẽ trib isrł iudicatu¬
ros. spopondit: om̃ibq qͥ uniuersa reliquerint propt̃ nom̃ eius
fructũ centupli p̾mii reseruatũ : Multos aut̃ ex nouis simis
primos futuros: & ex primis futuros nouissimos Multa sunt
Int̾positis enĩ non nullis reb: quȩ ex natura humani sens sibi contraria sunt:
rationẽ quȩrere cęlestis intelli gentiȩ ad monemur
Apłi dicunt & sequi se xp̃m & se om̃ia reliquis se. Quomodo igit᷑ fiunt tris¬
tes. & quomodo metuunt dicentes saluũ esse neminẽ posse: Nãq & ab
aliis fieri poterat. si quid fecis sent ipsi Deinde cũ fecis sent ipsi quare

Expanded text:
neminem posse salvari . Dominus respondit, hoc impossibile esse apud neminem posse salvari . Dominus respondit, hoc impossibile esse apud homines, possibile apud Deum. Rursum illi dictis Domini haec reddunt: reliquisse se omnia, et cum ipso esse. Quibus Dominus, cum sederit in majestatis suae sede, sessuros super sedes duodecim, ac totidem tribus Israel judicaturos spopondit; omnibusque, qui universa reliquerint propter nomen ejus, fructum centupli praemii reservatum: multos autem ex novissimis primos, et ex primis futuros novissimos. 2. SpiritaInterpositis enim nonnullis rebus, quae ex natura humani sensus sibi contrariae sunt, rationem quaerere coelestis intelligentiae admonemur. Apostoli dicunt, et sequi se Christum, et se omnia reliquisse: quomodo igitur fiunt tristes, et quomodo metuunt, dicentes salvum esse neminem posse? Namque et ab aliis fieri poterat, si quid fecissent ipsi. Deinde cum fecissent ipsi; quare
Abbreviated transcription (Latin):
sibit Non conuenit camelo cũ acꝰ foramine: neq in angustiis cauernȩ
exiguis si mȩ recipi poterit beluȩ ingentis informitas: sed in primor¬
dio libri sub uestitu ioħis. in ca melo gentes significari ad monuimꝰ
Pecꝰ enĩ hoc. uerbis obędit: metu continetꝰ : ieiumi patiens ẽ : & oneri
suo quadã disciplinȩ ratione succũbit. Cuiꝰ exẽplo: gentiũ immanitas
ad oboedientiã p̃ceptoꝵ cęlestiũ emollitur Hȩ ĩgit᷑ angustissimũ
it regni cęlestis introeunt. Acꝰ scilicet. quȩ. ẽ. uerbi noui p̾dicatio.
ꝑ quã corpoꝵ uulnera ad sũunt᷑. & dissuta uestiũ retȩxunt᷑. & mors
ipsa conpugit᷑ Ergo huiꝰ nouȩ p̃dicationis hoc it est: in quod facilius
in formitãs gentiũ introibit. quã opulentia diuitis. id est głantis in
ege Auditis itaq istis. discipłi admirant᷑ & metuunt: dicent

Expanded text:
sibit. Non convenit camelo cum acus foramine: neque in angustiis cavernae sibit. Non convenit camelo cum acus foramine: neque in angustiis cavernae exiguissimae, recipi poterit belluae ingentis informitas. Sed in primordio libri , sub vestitu Johannis, in camelo gentes significari admonuimus. Pecus enim hoc verbis obedit, metu continetur, jejunii patiens est, et oneri suo quadam disciplinae ratione succumbit: cujus exemplo, gentium immanitas ad obedientiam praeceptorum coelestium emollitur. Hae igitur angustissimum iter regni coelestis introeunt: acus scilicet, quae est verbi novi praedicatio, per quam corporum vulnera assuuntur, et dissuta vestium retexuntur, et mors ipsa compungitur. Ergo hujus novae praedicationis hoc iter est: in quod facilius informitas gentium introibit, quam opulentia divitis, id est, gloriantis inAuditis itaque istis, discipuli admirantur et metuunt, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
occupata. Rẽ enĩ sdi famulatus dĩ non sine scłi ipsius intus ad¬
sequetꝰ Hunc difficile. ẽ diuitẽ regnũ cȩloꝵ adire: Atq etiam
quia uti plures his quȩ habent recte possent: ea in sermone dñi ratio
seruata ẽ. ut non absolute regnũ cęloꝵ nemo introire possit. sed intel¬
ligi posset futuroꝵ raritas ex difficultate. Hȩc quidẽ ad sĩplicis sensus
in telli gentiã ꝑtinent: uerũ eodẽ cursũ in terioris cause ordoretinen
mestꝰ & t̾ristis. ẽ: Est aut huic popło crux & passio scandalũ: & idcirco
ipsi nichil salutis exea .ẽ. sed głatur in lege. & cohȩredes gentes asꝑnat᷑.
& t̾ransire in euangłicã libertatẽ recusat: atq idõ difficile regnũ
oꝵ introibit sauci enĩ eoꝵ & iuxta multitudinẽ gentiũ ad modũ ra
erant credituri. & difficile p̃duratã inlege uoluntatẽ ad p̾dicationẽ

Expanded text:
occupata. Rem enim saeculi, famulatus Dei non sine saeculi ipsius vitiis asoccupata. Rem enim saeculi, famulatus Dei non sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hinc difficile est divitem regnum coelorum adire. Atque etiam, quia uti plures his quae habent recte possent, ea in sermone Domini ratio servata est, ut non absolute regnum coelorum nemo introire posset; sed intelligi posset futurorum raritas ex difficultate. Et haec quidem ad simplicis sensus intelligentiam pertinent: verum eodem cursu interioris causae ordo retinenmoestus et tristis est. Est autem huic populo crux et passio scandalum; et idcirco ipsi nihil salutis ex ea est. Sed gloriatur in lege, et cohaeredes gentes aspernatur, et transire in evangelicam libertatem recusat: atque ideo difficile regnum coelorum introibit. Pauci enim eorum, et juxta multitudinem gentium admodum rari erant credituri: ut difficile praeduratam in lege voluntatem, ad praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ratio seruata. ẽ: ut cũ adolescentẽ hunc esse significet. ipse supe¬
rius dicerit ab oim se iuuentute sua pceptis his quȩ habent᷑ inlege
seruis se: cũ adolescentia intra iuuentutẽ sit: & posterior ȩtatis gra¬
dus. non possit intra priores terminos contineri. Sedhoc idõ:
ut aiuuentute hoc seruiente. longũ iã inopere legis popłi tẽp
respondit. difficile diuitẽ uenturũ in regnũ geloꝵ. Duntẽ se
adit incelũ. ueteres opes sub abrahȩ nomine manis prosapię
acꝰ posse transire : quã cęloꝵ regnũ diuitẽ introire Haber
criminis non est : sed modus in habendo retinendus . ẽ: Nã quo¬
modo imꝑtiendũ . ẽ. quo modo cõmunicandũ : si imꝑtiendi &
cõmuni candi materia non relinquatꝰ: Ergo nocent̃ magis
habere. quã illud ipsũ habere: fit crimen Sed periculosa cura .ẽ.
uelle ditescere: & graue onꝰ innocentia subit. in crementis oprĩ

Expanded text:
tiae ratio servata est, ut cum adolescentem hunc esse significet, ipse supetiae ratio servata est, ut cum adolescentem hunc esse significet, ipse superius dixerit, ab omni se juventute sua praeceptis his quae habentur in lege servivisse: cum adolescentia intra juventutem sit, et posterior aetatis gradus non possit intra prioris terminos contineri. Sed hoc ideo, ut a juventute hoc serviente, longum jam in opere legis populi temprespondit, difficile divitem venturum in regnum coelorum . Diviteaditus in coelum, veteres opes sub Abrahae nomine inanis prosapiae acus posse transire, quam coelorum regnum divitem introire . Habere criminis non est, sed modus in habendo retinendus 764 est. Nam quomodo impertiendum est, quomodo communicandum, si impertiendi et communicandi materia non relinquatur? Ergo nocenter magis habere, quam illud ipsum habere fit crimen. Sed periculosa cura est, velle ditescere: et grave onus innocentia subit, incrementis opum
Abbreviated transcription (Latin):
sed respondit hȩc om̃ia se fecisse auiuentute sua: & quęrit quid
acihue sibi restat Ded ut chrimꝰ. neq superiora illa egerat adquiȩ renit¬
tiẽ dimpsis glorians tãqua consumat᷑ hȩc loquit᷑ Ciui dñs rescondst
uendenda om̃iabona sua esse. & danda pauperibus : &tunc eu fucu¬
rã essẽ ꝑfecdũ. habiturũq thes aurũ incelis Respondet᷑ hic quide
uueni. pulcherrimo illo ac maxime utili relinquendi scłi prȩcepto. quo
iacdura terrenȩ substantiȩ celorũ opes emendȩ sunt : sed ineo qđ bo¬
na sua uendere & dare pauperib iubet᷑. confidentiã legis relinquere
ad monetꝰ. & eam felici commercio mutare: & ut meminerit umbrã in
ea ueritatis esse. quȩ deinceps pauperib id est gentib sit sub ipsius ue¬
ritatis corpore diuidenda. hȩc aut̃ neminẽ posse efficere nisi qui
enĩ opulentiȩ fiduciã habebat exlege atq ineo & ĩam tẏproȩ efficien¬

Expanded text:
det, haec omnia fecisse se a juventute sua: et quaerit quid adhuc sibi restet . Sed, ut diximus, neque superiora illa egerat ad quae remittitur, et in ipsis glorians tamquam consummatus haec loquitur. Cui Dominus respondet, vendenda omnia bona sua esse, et danda pauperibus: et tunc eum futurum esse perfectum, habiturumque thesaurum in coelis . Respondetur huic quidem juveni, pulcherrimo illo ac maxime utili relinquendi saeculi praecepto, quo jactura terrenae substantiae coelorum opes emendae sunt: sed in eo quod bona sua vendere et dare pauperibus jubetur, confidentiam legis relinquere admonetur, et eam felici commercio mutare: et ut meminerit umbram in ea veritatis esse, quae deinceps pauperibus, id est, gentibus sit sub ipsius veritatis corpore dividenda; haec autem neminem posse efficere, nisi qui enim opulentiae fiduciam habebat ex lege. Atque in eo etiam typicae efficien
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui erant exlege uenturi de p̃rogatiua is rahelitici nominis uelle p̃sumere:
docet. principatũ ab his non modogentiũ capessendũ. sed ministros & ser¬
inentes. & non quib ministrandũ sit. ad głam honoris marimi Ad uocandos ⁊
exeplo scilicet patriarcharũ ac prophetarũ qͥ seruierint: exeplo etiã apłoꝵ
qui ministrauerint: exẽpło etiã dm̃ qui ammã suã pro redẽptione nr̃ȩ salutis
impenderit
Ad głam aut̃ humilitatis istius. cenȩ cos & conuitui modo instrut : monens in locis
cenȩ. occupato lococenandi contumelia ad monitus decedatꝰ Porro aut sinhami¬
lib accubuerit: aduenientib humiliorib adgłam loci celsioris accedet. Atq
ita non p̃sumere aliquid honoris decet : sed humilitatis operib promereri

Expanded text:
eos, qui erant ex lege venturi, de praerogativa israelitici nominis velle praesumere; eos, qui erant ex lege venturi, de praerogativa israelitici nominis velle praesumere; docet principatum ab his non modo gentium capessendum, sed ministros et servientes, et non quibus ministratum sit, ad gloriam honoris maximi advocandos : exemplo scilicet patriarcharum et prophetarum qui servierint, exemplo etiam apostolorum qui ministraverint, exemplo etiam Domini qui animam suam pro redemptione nostrae salutis impenderit. Ad gloriam autem humilitatis istius, coenae eos et convivii modo instruit : monens in locis r dominum coenae occupato loco cum decenti contumelia admonitus decedat. Porro autem si in humilibus accubuerit; advenientibus humilioribus, ad gloriam loci celsioris accedet. Atque ita non praesumere aliquid honoris decet, sed humilitatis operibus promereri
Abbreviated transcription (Latin):
duob oratꝰ.: qruaa euangło xp̃i. hę uocationes geminȩ credider̃. Post hȩc igit᷑ decẽ
płi contristati sunt de fr̃ib duob: uerũ ipsoꝵ duoꝵ discipłoꝵ nulla mestu
ẽ Hoc ratio non patit̾: ut alterius contumelia alius fiat mȩstꝰ. Certe etiã ꝓse
decẽ męsti esse potuissent sub duoꝵ enĩ nominib negatũ hoc om̃ib uidebat᷑
Sed typicꝰ ordo seruatꝰ est Apłi de se certierant. ideo solũ mesti sunt de duob quia etiã
his duab uocationib quȩ exlege sunt. consortiũ głȩhinꝰ optab ant Ita enĩ rationẽ
& futuri & p̃sentis sermo moderat᷑: ut nondesẽ neq decẽ neq duo solliciti scribe¬
rent᷑ : & indecẽ sollicitu dine de duob p̃sentis negotii efficientiȩ obtẽ peraret᷑¬
Iolens igitꝰ dñs ꝓprietatẽ nob istius p̃figurationis ostendere: atq hanc p̃sumptio

Expanded text:
duobus oratur, quia Evangelio Christi hae vocationes geminae crediderunt. Post haec igitur decem duobus oratur, quia Evangelio Christi hae vocationes geminae crediderunt. Post haec igitur decem discipuli contristati sunt de fratribus duobus: verum ipsorum duorum discipulorum nulla moestitia est. Hoc ratio non patitur, ut alterius contumelia alius fiat moestus. Certe etiam pro se decem moesti esse potuissent; sub duorum enim nominibus negatum hoc omnibus videbatur; sed typicus ordo servatus est. Apostoli de se certi erant: ideo solum moesti sunt de duobus, quia etiam his duabus vocationibus, quae ex lege sunt, consortium gloriae hujus optabant. Ita enim rationem et futuri et praesentis sermo moderatur, ut non de se neque decem, 770 neque duo solliciti scriberentur, et in decem sollicitudine de duobus, praesentis negotii efficientiae obtemperaretolens igitur Dominus proprietatem nobis istius praefigurationis ostendere, atque hanc praesumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
antequã mortẽ gustarent filiũ hominis uenientẽ in regno suo. ad sumptis petro &
Et hosquidẽ eosdẽ ꝓphetas duos puenientes aduentũ eiꝰ essẽ intelligimꝰ. quos apocal ẏpsis
rimoꝵ extiterint opiniones. qđ alterũ eoꝵ sicut heliã mori oporteat: sed non pos¬
sumꝰ ueritatis fidẽ quã dñstrib superiorib testib reuelauit. sens nr̃ĩ opinione
corrũpere: neq alios uenturos existimare quã qui ad sponsionẽ fidi uenisse conspe¬
ctisunt Et quãquã ultra euanglicã ueritatẽ non necesse sit opinari: tam̃ siquis
tractata. ut moyses potuerit iã uideri ł thȩc quidẽ instruendi causa sint dicta.
Duȩ enĩ sunt uocationes ex isrł: una discipłoꝵ ioħis. altera ꝑapłos phariseoꝵ¬
Nã post passionẽ iołns. superius legimꝰ discipłos eiꝰ ad dñm transisse Idõ igit᷑ pro

Expanded text:
antequam mortem gustarent, filium hominis venientem in regno suo; assumptis Petro etantequam mortem gustarent, filium hominis venientem in regno suo; assumptis Petro etEt hos quidem eosdem prophetas duos praevenientes adventum ejus esse intelligimus, quos Apocalypsis Jorimorum exstiterint opiniones, quod alterum eorum sicut Eliam mori oporteat. Sed non possumus veritatis fidem, quam Dominus tribus superioribus testibus revelavit, sensus nostri opinione corrumpere: neque alios venturos existimare, quam qui ad sponsionem fidei venisse conspecti sunt. Et quamquam ultra evangelicam veritatem non necesse sit opinari: tamen si quitractata, ut Moyses potuerit jam videri. Et haec quidem instruendi causa sint dicta. Duae enim sunt vocationes ex Israel: una discipulorum Joannis, altera p post passionem Joannis superius legimus discipulos ejus ad Dominum transisse. Ideo igitur pro
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq inmatre filioꝵ ebedei lex intelligitꝰ. quȩ confidentia priuilegii sui.
ꝓcredentib ex se popłis oepcat᷑. Quȩ quia superius audierat primos no¬
ussimos. & nouissimos primos futuros: deferri filiis suis orat. ut in dr
sermo superius exposuit Demq in medio sermone an calicẽ suũ possent
bibere interrogat. Honutiq de cõmunis poculi genere loquebat᷑ Neq
enĩ labor ẽ. bibere de calice. sedille de calice saeram̃ti passionis int̾ro gat
At illi qui iã martirii lib̾tatẽ constantiãq recinebant: bibiturosse polli¬
centꝰ. Dñs collaudans eoꝵ fidẽ ait. martẏrio quidẽ eos secũ cõpatipos¬
se: sed leuȩ eiꝰ ac dexterȩ adsidere. aliis adõ patre fuisse dis positũ
qđ tam eĩ płi abeo erunt alieni. qui induodeci patriarcharũ sede
considentes. israhele iudicabunt. Et quantũ sentire exipsis euangłis licet: in re¬
gnoceloꝵ moyses & helias a ssidebunt Nã cũ sp̃opondis set dñs uisuros quosdã de apłis.

Expanded text:
Itaque in matre filiorum Zebedaei lex intelligitur quae confidentia privilegii sui pro credentibus ex se populis deprecatur. Quae quia superius audierat primos novissimos, et novissimos primos futuros; deferri filiis suis orat, ut in Domini sermo superior exposuit. Denique in medio sermone an calicem suum possent bibere interrogat. Non utique de communis poculi genere loquebatur; neque enim labor est bibere de calice: sed ille de calice sacramenti passionis interrogat. At illi, qui jam martyrii libertatem constantiamque retinebant, bibituros se pollicentur. Dominus collaudans eorum fidem ait, martyrio quidem eos secum compati posse; sed laevae ejus ac dexterae assidere, aliis a Deo patre fuisse dispositum ., quod tamen nec apostoli ab eo erunt alieni: qui in duodecim patriarcharum sede considentes, Israelem judicabunt. Et quantum sentire ex ipsis Evangeliis licet, in regno coelorum Moyses et Elias assidebunt. Nam cum spopondisset Dominus, visuros quosdam de apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
sed hilgentium forma sunt: quibus perfidem et auditum salus reddi¬
tur. Verum: ad effectu primum saluandi israhel: adiscipulis inhiben¬
tur accedere: inhiberidi quidem uoluat as placabilitat
a postolicae non corueriit. sed typicam con
sum mationem prohibendorum in fantium suf¬
repit instinctus : quod dñs ait non oportere prohi¬
beri : quia talium sit regrium caelorum. Munus e¬
nim et donum spiritus sanicti perimpositionem
manus & precationem: cessante legis opere erat
geritibus lar gietidum

Expanded text:
Sed hi gentium forma sunt, quibus per fidem et auditum salus redditur. Verum ex affectu primum salvandi Israel, a discipulis inhibentur 762 accedere. Inhibendi quidem voluntas placabilitati apossummationem prohibendorum infantium surepit instinctus. Quos Dominus ait non oportere prohiberi, quia talium sit regnum coelorum: munus enim et donum Spiritus sancti per impositionem manus et precationem, cessante legis opere, erat gentibus largiendum
Abbreviated transcription (Latin):
tis abstinuit. soli hoc nom̃ dõ patri reseruans. qui se iudicẽ dando of¬
ficio sęueritatis eruerit: Non qđ bonꝰ& ipse non esset. sed qđ con¬
grua ineũ sęueritate uidexesset futurꝰ. Hunc igit᷑ exlege insolente
sollicitũ de salute remittit adlegẽ: ut in ea ipsã inqua gloriarȩt᷑
intelligeret nichil se ecti operis fecisse Uerbis enĩ legis ei dns
respondit sed adolescens tanquã popłs insolens & glorĩans. in lege
confidit: Cintam̃ obsecutꝰ ex nullo est. Iussus enĩ fuerat non occidere:
ꝓphetis int̾fecerat Non mȩchari: hic corruptela fidei & legi adul¬
teriũ intulerat.: & dus alienis ad orauerat Non furtiri hic anteqiã
lib̾tatẽ credendi infide xp̃s redderet: furto. legis prȩcepta dissoluit
Non falsũ testẽ fieri hic xp̃m negauit ex mortuis. Patrẽ & ma¬
trẽ iussus est honorare hic ipse. se adĩ patris. atq ab ȩccł& ma¬

Expanded text:
tis abstinuit, soli hoc nomen Deo patri reservans, qui se, judicem dando, oftis abstinuit, soli hoc nomen Deo patri reservans, qui se, judicem dando, officio severitatis exuerit: non quod bonus et ipse non esset, sed quod congrua in cum severitate judex esset usurus. 5. sollicitum de salute remittit ad legem: ut in ea ipsa, in qua gloriaretur, intelligeret nihil se exinde recti operis fecisse. Verbis enim legis ei Dominus respondit. Sed adolescens, tamquam populus insolens et glorians, in lege confidit, cui tamen obsecutus ex nullo est. Jussus enim fuerat non occidere: prophetas interfecerat. Non moechari: hic corruptelam fidei, et legi adulterium intulerat, et deos alienos adoraverat. Non furari: hic ante quam libertatem credendi in fide Christus redderet, furto legis praecepta dissolvit. Non falsum testem fieri: hic Christum negavit ex mortuis. Patrem et matrem 763 jussus est honorare: hic ipse se a Dei patris atque ab Ecclesiae ma
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce un acessit adeũ. &ait illi. Migister quid bom ficĩ ut habeã
intã ȩtna.: Et reliqua Oportune post sermonẽ superiore quo& in¬
fantes inhibiti sunt: & taliũ esse regnũ cȩloꝵ responsũ ẽ. succe dit Inc ui¬
uenis. requirens quib nã bonis operib uita ȩternã habere possẽt Iuue¬
ns iste & interrogauit & in solens fuit : & rursũ mestus ẽ. factus: resq
om̃s quȩ scripte sunt gestȩ sunt effecteq sunt Sed ad moniumꝰ. ea quȩ sub
dõ agebant᷑ psentiũ effectib consequentiu formã p̃tulis se: atq ita sep
inscripturis cęlestib sermonẽ tẽperatũ fuisse. ut non minꝰ his quȩ
gerebantꝰ. quã eoꝵ quȩ gerenda essent similitudini coriuenir&
uuenis hic nãq forma iuidaici popli hab&. inlege insolentis: & nichil
seueritatẽ iudicu ex se futuri protestatꝰ .ẽ. dicens Quid me uocas
bonũ: Is enĩ eui necesse sit impia & iniqua punire. nomine bonita¬

Expanded text:
Et ecce unus accessit ad eum, et ait illi: Magister, quid boni faciam ut habeam vitam aeternam? et reliqua . Opportune post sermonem superiorem; quo et infantes inhibiti sunt, et talium regnum coelorum esse responsum est, succedit hic juvenis, requirens quibusnam bonis operibus vitam aeternam habere posset. Juvenis iste et interrogavit, et insolens fuit, et rursum moestus est factus: resque omnes, quae scriptae sunt, gestae effectaeque sunt. Sed admonuimus ea, quae sub Deo agebantur, praesentin Scripturis coelestibus sermonem omnem temperatum fuisse, ut non minus his quae gerebantur, quam eorum quae gerenda essent similitudini conveniret. Juvenis hic itaque formam Judaici populi habet, in lege insolentis, et nihil severitatem judicii ex se futuri protestatus est, dicens : Quid me vocas bonum? Is enim, cui necesse sit impia et iniqua punire, nomine bonita
Abbreviated transcription (Latin):
lis p̃peditos Et mittunt᷑ extra hierłm extra eã enĩ hȩ duȩ uocationes
habebant᷑. Cęterũ: mat̾ filioꝵ zebedei intra hierłm dñm orauit Duab
enĩ uocationib isrł uł ꝑ apłos. ał ꝑiohannẽ exlege saluat᷑ Ueru ȩxtra eã

Expanded text:
lis praepeditos: et mittuntur extra Jerusalem; extra eam enim hae duae vocationes lis praepeditos: et mittuntur extra Jerusalem; extra eam enim hae duae vocationes habebantur. Caeterum mater filiorum Zebedaei intra Jerusalem Dominum oravit: duabus enim vocationibus Isra
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis grȩ cognitione ꝑcepta : qui cȩci fuerant. uidentes dñm sunt secuti
T unc iħs misit duos ex discipłis dicens. Ite in castellũ qđ contrauiose. & reliqͣ. Duo disci¬
płi aduicũ mittunt᷑: ut asinã ligatã cũ pullo ibsoluant. atq ad eũ ꝑducant. Et siquis
in terro get curita fiat. respondeant dño necessarios. ac statĩ remittendos
superiorẽ sermonẽ quo in duob filiis zebedei. duplicẽ ex isrł uocationẽ signi¬
ficatã meminimꝰ. cõpetent̃ nunc duodiscipłi ad soluendã asinã & pullũ destinan¬
tur: quia duplex erat exgentib plebis uocatio consecutura ł rant enĩ atq sunt
samaritȩ. ꝓfecti quondã ꝑsuccessionẽ ex lege. & sub quadã obseruantiȩ suȩ
consuetudine seruientes Frant &iam gentes. indomite & feroces Igit᷑ duo
nttunt᷑ ut soluant ligatos & obstrictos: & erroris atq ignorantiȩ inn.¬

Expanded text:
coelestis gratiae cognitione percepta, qui caeci fuerant, vicoelestis gratiae cognitione percepta, qui caeci fuerant, vios est, etc. . Duo discipuli ad vicum mittuntur, ut asinam ligatam cum pullo ejus absolvant, atque ad eum perducant: et si quis interroget cur ita fiat, respondeant Domino necessarios, ac statim remittendos. Post superiorem sermonem, quo in duobus filiis Zebedaei duplicem ex Israel vocationem significatam meminimus, competenter nunc duo discipuli ad solvendam asinam et pullum destinantur: quia duplex erat ex gentibus plebis vocatio consecutura. Erant enim atque sunt Samaritae, profecti quondam per secessionem ex lege, et sub quadam observantiae suae consuetudine servientes: erant etiam gentes indomitae et feroces. Igitur duo mittuntur, ut solvant ligatos et obstrictos et erroris atque ignorantiae vincu
Abbreviated transcription (Latin):
litico popło tractatũ ẽ : qui ex semine sech erat ortꝰ. Competent̃ igit᷑ cȩci duio
uiã adsident : popłi uidelicet gentiũ duo. ex cham & iaphech procreati. egress& it̃ eiꝰ
obseruant. sibiq cȩcis insũ reddi dep̃cant᷑ Deniq eos turba obuegat cur clament.¬
& ut sileant in crepat Non qđ silentiũ causa honoris exigerent. sed qđ a cerbe a cȩcis
audiunt qđ negabant. dñmesse dauid filiũ. Illuminatis enĩ cȩcoꝵ mentib ds in
homine p̃dicabat᷑ ut uerũ esset qđ adño dictũ ẽ. In udiciũ mundi huiꝰ ueni. ut qͥ
uident non uideant. cȩci uero respiciant. At illi magis clamant : & demoran
legis popło uehementiorẽ fidĩ suȩ protestant᷑ calorẽ : sed dñs miseret᷑: & qr
uolunt requirit Illi uero aperiri oculos suos p̃cant᷑. Quib misertꝰ oculos tecigit :¬
& uisũ cognoscendi dm̃ reddidit: atq ut tipꝰ crediturarũ gentiũ explerecur.

Expanded text:
litico populo tractatum est, qui ex semine Sem erat ortus. Competenter igitur caeci duo viam adsident: populi videlicet gentium duo ex Cham et Japhet procreati egressus et iter ejus observant, sibique caecis visum reddi deprecantur. Denique eos turba objurgat cur clament, et ut sileant increpat: non quod silentium causa honoris exigerent, sed acerbe a caecis audiunt quod negabant, Dominum esse David filium. Illuminatis enim caecorum mentibus Deus in homine praedicabatur, ut verum esset quod a Domino dictum est: In judicio mundi hujuant: et demorante legis populo, vehementiorem fidei suae protestantur calorem. Sed Dominus miseretur, et quid volunt requirit. Illi vero aperiri oculos suos precantur. Quibus misertus oculos contigit, et visum cognoscendi Dei reddidit . Atque ut typus crediturarum gentium expleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
nasti & colligis ubi nonsparsisti Rerũ p̃sentiũ natura ñ fert messem
tẽ sine simine et colligi quȩ sparsa ñ fuerint : s totus spittilis hic sermo ẽ
Diximus enĩ hunc popłm eẽ. delege ñ ignorantẽ dñi aduentũ et gen¬
cium salutẽ sed infidelẽ : quippe cũ scicit metendos illic iustitiȩ fractis
ibilex scita ñ sit et colligendos exgentib qͥ ñ ex abrahȩ sint strpe dis¬
osi. Et id circo durus hic hͦ sit scilicet sine lege iustificaturꝰ sine dis¬
ienia erit cur p̃dicctionẽ occułerit et cõmissũ sibi talentũ sufoderit:¬
cũ sciret messrum cẽ sine semine & colleeturũ esse quȩ non sparsit: s po¬
tius oportuisse eũ num mulariis dare .i. uniũ so generihominũ qđ scb
negotiis occupet᷑. usum crediti sibi talenti cõmunieare : dño redirus
cius a singulis postulaturo obꝗ culpam ttlentum ab eo noniã euangłii
qđ sub foderat quã legis aufertur eiq qui qͥnq duplicateui dat᷑ dnõ di

Expanded text:
inasti, et colligis ubi non sparsisti . Rerum praesentium natura non fert messem esse sine semine, et colligi quae sparsa non fuerint: sed totus spiritalis hic sermo est. Diximus enim hunc populum esse de lege, non ignorantem Domini adventum et gentium salutem; sed infidelem: quippe cum sciat metendos illic justitiae fructus, ubi lex sata non sit, et colligendos ex gentibus, qui non ex Abrahae sint stirpe dispersi: et idcirco durus hic homo sit, scilicet sine lege justificaturus, sine disvenia erit, cur praedicationem occuluerit, et commissum sibi talentum suffoderit,cum scire messurum esse sine semine, et collecturum esse quae non sparsisset: sed potius oportuisse eum nummulariis dare, id est, universo generi hominum, quod saeculi negotiis occupetur, usum crediti sibi talenti communicare, Domino reditus ejus a singulis postulaturo. Ob quam culpam talentum ab eo non tam Evangelii, quod suffoderat, quam legis aufertur, eique qui quinque duplicaverit datur, D
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ boni scientiam prȩstet qđ solus ipse nouit ĩpatre & quidiugo ip¬
sius suauis quid onere leuius ꝓbabilem fieri scelere abstinere. bonũ
non capi.nolle in ferri alteri qđ ipsi sibi ꝑpeci sit molestũ:
niłl tpr. Abuit iĩc ꝑsegetes sabbatis discipłi aut̃ eius esurientes coeꝑunt
uellere spiccis & manducare. Et egressus in segecẽ & diessabbati et disci¬
ołorũ esuritio et spicarũ p̃cerptio. &pharisaeorũ insimulatio & di
responsio: habent ut cȩtera subiacentẽ interioris ccuuisae intelligen¬
tiã. Om̃s enũ ut diximus factorũ ueritate s impsis illis gestorũ effectib
sui similẽ atq ex se intelligendã futurȩ ueritttis imaginẽ consequua.¬

Expanded text:
ejus boni scientiam praestet, quod solus ipse novit in Patre. Et quid jugo ipejus boni scientiam praestet, quod solus ipse novit in Patre. Et quid jugo ipsius suaviraesentibus non capi, nolle inferri alteri quod sibi ipsi perpeti sit molestum. it Jesus per segetes sabbatis: discipuli autem ejus esurientes coeperunt vellere spicas, et manducare . Et egressus in segetem, et dies sabbati, et discipulorum esuritio, et spicarum praecerptio, et Pharisaeorum insimulatio, et Domini responsio habent, ut caetera, subjacentem interioris causae intelligentiam. Omnes enim, ut diximus, factorum veritates, in ipsis illis gestorum effectibus sui similem atque ex se intelligendam futurae veritatis imaginem consequu
Abbreviated transcription (Latin):
causis : stictiq huiꝰ aqͥtatẽ Oñs paternae uoluntatis uidicio confirmat uit
quidedignant᷑ paruuli indõ ficristulti deinceps insapientia sua ficint :
ditaẽẽ : soliq se patri cognitũ. patrẽq sibi soli notũ uel cui ipse reuelare
uoluisset : reuelaturus ei a quo ut reuelare uelit oret᷑: qua reuelati¬
one etłdem utriusq inmutua cognitione eẽ. substantiam docet: cũ qui
filiũ cognosceret patrẽ qͦq cogniturus eẽt infilio. qͥa om̃ia ei cipatre
ficultatib laborantes & peccatis scłi oneratos ad se aduocat. dẽptu¬
rũq se laborem honusq promitat si modo eiꝰ iugum tollant manda¬
torum scilicet suorũ pcepta suscipiant: eumq sacram̃to crucis ad¬
cant qͥa corde humilis & mitis sit. et inhis animab: suis reqͥem inueni¬
ant iugi suauis et leuis oneris blandim̃tti proponensut credentib

Expanded text:
causis. Factique hujus aequitatem Dominus paternae voluntatis judicio confirmat : ut causis. Factique hujus aequitatem Dominus paternae voluntatis judicio confirmat : ut qui dedignantur parvuli in Deo fieri, stulti deinceps in sapientia sua fiant. 1dita esse, solique se Patri cognitum, Patremque soli sibi notum, vel cui ipse revelare voluisset : revelaturus ei, a quo ut revelare velit oretur. Qua revelatione eamdem utriusque in mutua cognitione esse substantiam docet, 726 cum qui Filium cognosceret, Patrem quoque cogniturus esset in Filio: quia omnia ei a Patre ficultatibus laborantes, et peccatis saeculi oneratos ad se advocat : dempturumque se laborem onusque promittit, si modo ejus jugum tollant, mandatorum scilicet suorum praecepta suscipiant, eumque sacramento crucis adeant: quia corde humilis et mitis sit, et in his animabus suis requiem inveniant : jugi suavis et levis oneris blandimenta proponens, ut credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fidelititis cumulat᷑ inuidia: cũ credentiũ arguant᷑ exemplo: quib: nulla
stictorũ admiratione ꝓposita salus om̃is ex fide sit dm̃ enĩ in becsada &
arnaũ multi laudant . Exci uident surdi audiunt. claudi circũ currii
mortui sentiunt & nullc̃ fidĩ uoluntatẽ rerũ tanitirũ adminttio cõmo¬
uebat : cũ sola gestorũ auditio uocare ad mecũ atq ad fidẽ rape debuiset :
s non solũ trri et srdonis sed ipsa sod omorũ & gomorrȩorũ facient leuia
peccatti qr forte illis credendi fuissec affectꝰ sictiliũ uircutũ contẽplatio
qr abscondistil: a sapientib & reuel aste paruulis. Etrłq Digne suꝑiorib:
itis c̃fessio tał adiungit᷑. Nãtam et sioptabił fuerit salus isrł . ttim̃
extra gtuidiũ dño erat p̃dicata olim fides gentiũ. caelestiũ enĩ uerboꝵ
archana atq uirtutes sapientib: ab sedunt᷑ & paruulis reuelant᷑ saruuł
maliaa ñ sensu : sapientib uerho stultitiae sude p̃suptione ñ prudenti&

Expanded text:
fidelitatis cumulatur invidia, cum credentium arguantur exemplo, quibus nulla factorum admiratione proposita, salus omnis ex fide sit. Dominum enim in Bethsaida et Capharnaum muti laudant, caeci vident, surdi audiunt, claudi circumcurrunt, mortui sentiunt; et nullum fidei voluntate rerum tantarum admiratio commovebat, cum sola gestorum auditio vocare ad metum, atque ad fidem rapere debuisset. Sed non solum Tyri et Sidonis, sed ipsa Sodomorum et Gomorrhaeorum facient levia peccata: quia forte illis credendi fuisset affectus, si talium virtutum contemplatio i haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis, et reliqua . Digne superioribus dictis confessio talis adjungitur. Nam tametsi optabilis fuerit salus Israel, tamen non extra gaudium Domini erat praedicata olim fides gentium. Coelestium enim verborum arcana atque virtutes sapientibus absconduntur, et parvulis revelantur: parvusumptione, non prudentiae
Abbreviated transcription (Latin):
iñc ꝑ segetes .i. in eo tẽpr̃ quo patri dõ grãm daiti gentib salute
confessus ẽ : ut idem sensus et supiora & consequentia contineret
Ergo ꝑreliqua curramꝰ Agermundus ẽ sabbatt̃ otiũ ẽ. Seges credi¬

Expanded text:
id est, in eo tempore quo patri Deo gratiam de data gentibus salute confessus est: ut idem sensus et superiora et consequentia contineret. Ergo per reliqua curramus. Ager mundus est, sabbatum otium est, seges credi
Abbreviated transcription (Latin):
lgitur omẽm curam corporis sui & cotũ p̃tiosȩ mentis affectũ inho¬
norẽ dĩ laudeq transfudit. Sed discipłi fauore saluandi israhelisut
sȩpe numero. cõmouent᷑ uendihoc inusum pauꝑum dicunt debuisse :
si neq mulier haec uenale unguentũ circumferebat᷑ ꝓauꝑ es fidĩ indi¬
s instinctu ꝓphetico ñcupant. atq hanc gentium fidẽ emi potius a
salutẽ egeni huius popłi debiusse. quib dñs ait plurimũ eẽ. tẽporis
quo habe curã pauꝑum possent: cȩcerũ ñ nisi ex p̃cepto suo salutem
gentib posie prȩsturi quȩ secũ in fuso mulieris eius. huius inguen¬
to sint consepultȩ : qr rȩneratio ñnisi commortuis inbaptismi pro¬
fessione redibet̃ . Etid circo ubi p̃dicabit᷑ heuangłium narrabit᷑ opis

Expanded text:
Igitur omnem curam corporis sui, et totum pretiosae mentis affectum in hoIgitur omnem curam corporis sui, et totum pretiosae mentis affectum in honorem Dei laudemque transfudit. Sed discipuli favore salvandi Israelis, ut saepe numero, commoventur: vendi hoc in usum pauperum debuisse. Sed neque mulier haec venale unguentum circumferebat. Et pauperes, fidei indigos instinctu prophetico nuncupaverunt. Atque hanc gentium fidem emi potius ad salutem egeni hujus populi debuisse. Quibus Dominus ait, plurimum esse temporis, quo habere curam pauperum possent; caeterum non nisi ex praecepto suo salutem gentibus posse praestari, quae secum infuso mulieris hujus unguento sint consepultae : quia regeneratio non nisi commortuis in baptismi professione redhibetur. 799 Et idcirco ubi praedicabitur hoc Evangelium, narrabitur opus
Abbreviated transcription (Latin):
tu claritatis ostenderat. nunc passurũ eẽ se admone iut sacram̃tum¬
crucis ad miyxtũ eẽ głae ȩt̃nititis agnoscerent: sumit᷑ inthȩc ꝑimendi
us aiudȩis consiliũ . et c̃gregatis principib sac dotũ. occasio tan
accessit ad eũ mulier habens alabastrum unguenti p̃tiosi. Etrłq Sub¬
ipso tẽpore passionis ñ exnichilo ẽ. ut mulierunguentũ p̃tiosũ recum¬
bentis dñi capiti infuderit : debinc ut discipłi iraiscerent᷑ & dicerent uen¬
di istud potũnusũ pauꝑum debuisse: cũ utdĩs & mulieris factũ cõpre¬
baret et xternã cum p̃dicatione euangłii oꝑis huius eẽ. memoriã spon
in p̃figuratione gentium plebis ẽ. que inpassione xp̃i głam dõ reddidit:
Caput enimeuis ꝑunxit. Caput aut̃ xp̃i. ds ẽ. Nam unguentũ. boni
oꝑis ẽ. fructus et ꝓpt̃ corporis curam mulierũ sexui maxime gratũ ẽ

Expanded text:
tu claritatis ostenderat, nunc passurum esse se admonet : ut sacratu claritatis ostenderat, nunc passurum esse se admonet : ut sacracrucis admixtum esse gloriae aeternitatis agnoscerent. Sumitur inter haec perimendi ejus a Judaeis consilium: et congregatis principibus sacerdotum, occasio tanti accessit ad Jesum in ipso tempore passionis non ex nihilo est, ut mulier unguentum pretiosum recumbentis Domini capiti infuderit: dehinc ut discipuli irascerentur, et dicerent vendi istud potius in usum pauperum debuisse : tum ut Dominus et mulieris factum comprobaret, et aeternam cum praedicatione Evanin praefiguratione gentium plebis est, quae in passione Christi gloriam Deo reddidit. Caput enim ejus perunxit: caput autem Christi Deus est. Nam unguentum boni operis est fructus. Et propter corporis curam mulierum sexui maxime gratum est.
Abbreviated transcription (Latin):
cente . Omĩ enĩ habenti dabitur: et habundabit. Qui aũ non habet: etiam
qđ habet auferct᷑ abeo. Potest qͥdem habens abundare. qr ftiile ẽ. ꝑ in¬
crementũ uł munificentiȩ ł laboris opulentũ posse ditescere: Sed qͦmͦ
ñ habens habebit addãnũ: boc idõ : quici abentib usum euangeliorũ
Tum autẽ uenerit filius hominis in maiestate sua: et om̃s angłi cũ eo.
Etrłq Omẽm ipse sermonis huius rationẽ ab soluit: deiudicu erim
tẽpr̃ aduentuq cõmemorat quo fideles ab infidelibi separcibut atq
ab infructuosis fructuosa discernait Adosuidelicet ab cignis & index¬
tent ac sinistra collo cans unũ quẽq digna aut bonitatis aut malitiȩ
suȩ sede constituet. Indiccins se inminimis suis .i. his qͥ sibi cũbumilato¬
ts sue expecttitione stimulent᷑ & esurientib aliet sicientib poter &
ꝑcgrinantib consoueri et nudis contegi. et in sirmis uisitari. et sollict

Expanded text:
cente: Omni enim habenti dabitur, et abundabit: qui autem non habet, etiam quod habet auferetur ab eo . Potest quidem habens abundare; quia facile est, per incrementum vel munificentiae vel laboris, opulentum posse ditescere: sed quo modo non habens habebit ad damnum? Hoc ideo, quia habentibus usum evangeliorum, um autem venerit filius hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo, et reliqua . Omnem ipse sermonis hujus rationem absolvit. De judicii enim tempore adventuque commemorat, quo fideles ab infidelibus separabit, atque ab infructuosis fructuosa discernet, haedos videlicet ab agnis, et in dextera ac sinistra collocans unumquemque, digna aut bonitatis aut malitiae suae sede constituet: indicans se in minimis suis, id est, iis quitis suae exspectatione famulentur, et esurientibus ali, et sitientibus potari, et peregrinantibus confoveri, et nudis contegi, et infirmis visitari, et sollicit
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ effectib: ad miscet᷑ Hominẽ enĩ cũ quo pascłi celebraturuscecñ no
cui intepore dñĩ nouu nom̃ eẽt addendũ. Post q̃ uidas ꝓditor indicatur¬
sine quo pascã accepto culice et fracto pane conficit᷑: dignꝰ enĩ &dioꝵ
sacram̃torũ cõmunione ñ fuerat Nam discessisse statĩ hinc incelligit᷑ :
qđ cũ curb reũ sũs ostendit̃. Neq sane bibe cũ eo poterat qͥ nonentt
bibiturus in regno. cũ unũ sostũbibentes exuitis istius fructubibituros secũ

Expanded text:
effectibus admiscetur. Hominem enim, cum quo pascha celebraturus esset, non cui in tempore Domini novum nomen esset addendum. 2. Judas sine quo pascha accepto calice et fracto pane conficitur. Dignus enim aeternorum sacramentorum communione non fuerat. Nam discessisse statim hinc intelligitur, quod cum turbis reversus ostenditur. Neque sane bibere cum Deo poterat, qui non erat bibiturus in regno, cum universos istum bibentes ex vitis istius fructu bibituros secum
Abbreviated transcription (Latin):
lostẽ głcim efferunt᷑ futurȩ qͦq eos infirmitatis ad monuit : et nocte & idom
om̃s metu atq infidelititis turbardos. ciu rei fides etiam auctoriatee ꝓ¬
feciȩ ueteris continebat᷑: ꝑcusso pastore oues eẽ spargendas. sectm̃ resũr¬
gentẽ ingalilcã p̃cessurũ eẽ ut infirmitatẽ eorũ sponsione redicus sui
ne nominis suii pollicent᷑: ad omem ense qutitiue constuntiã intre¬

Expanded text:
stum affectus. --Futurae quoque eos infirmitatis admonuit, et nocte eadem omnes metu atque infidelitate turbandos . Cujus rei fides etiam auctoritate prophetiae veteris continebatur, percusso pastore oves esse spargendas : se tamen resurgentem in Galilaeam praecessurum esse, ut infirmitatem eorum sponsione reditus sui ne nominis sui pollicentur: ad omnem enim se ministerii constantiam, intre
Abbreviated transcription (Latin):
portere curã responsionis s expectandũ potiꝰ qͥd sp̃s dĩ suggercit qͥa s¬
des nr̃ac om̃ib p̃ceptis diuinȩ uoluntatis intenit. ad responsionẽ scien¬
tiȩ instruet exeplo habentes abraham cui postulato adhostiam r̃sa-¬
ac ñ defuit aries aduiccimã. Ex una deinde indua surbes fugt̃ sua¬
det qr p̃dicatio eiꝰ pͥmũ auidȩci effugata. tansit ad gretiã. dehine¬
diũ sis intra gretiȩ urbes apłorũ passionib: sttigata t̃cio in uniũsis gentib:
demorat᷑. Sed ut ostenderet gentes qͥdem apłorũ p̃dicationi crediturcis : Uerũ
reliqũu isrł adĩplendũ numerũ scõrũ futuro claritatis suȩ aduentui in

Expanded text:
oportere 715 curam responsionis, sed exspectandum potius quid Spiritus Dei suggerat ; quia foportere 715 curam responsionis, sed exspectandum potius quid Spiritus Dei suggerat ; quia fides nostra omnibus praeceptis divinae voluntatis intenta, ad responsionis scientiam instruetur: in exemplo habentes Abraham, cui postulato ad hostiam Isaac non defuit aries ad victimam . Ex una deinde in duas urbes fugam suadet . Quia praedicatio ejus primum a Judaea effugata transit ad Graeciam, dehindiversis intra Graeciae urbes apostolorum passionibus fatigata, tertio in universis gentibus demoratur. Sed ut ostenderet, gentes quidem apostolorum praedicationi credituras, verum reliquum Israel, ad implendum numerum sanctorum, futuro claritatis suae adventu in
Abbreviated transcription (Latin):
pandenda credendi xpm ꝑtinacib: int̃ sȩuientiũ poenas c̃fessorũ uocib:
p̃dicantũ. inscructos gͥ nos serpentis prudentia monet eẽ oportere : hunc
nantis c̃silii ordine docuit. Primũ enĩ animũ sexus mollioris aggressus est :
spe deinde in tellexit & cõmunionẽ ĩ mortalitatis spopondit : et ꝑhaec ttenta
p̃mia opus esilii et uoluntatis suȩ gessit. parigͥo portunitacce. in trosp̃e¬
ctata uniꝰ cuiꝰq: & ĩnatura et uoluniate ũborũ adhibenda prudentia ẽ.
spes bonorũ futurorũ reuelanda et caelestia ꝑ fectȩ fidĩ p̃mia ꝓferenda
et qđ ille m̃atus ẽ. nos p̃dicemꝰ exut ero scđm sponsionẽ dĩ angłissimiles¬
fut̾os eẽ qͥ credent : ut m̃tesplebiũ faciles & ab solutts circũ seuientib lic &
lupis & hereticis ꝓmissis regnorũ cȩlestiũ occupem: etrerũ fidẽ serpen¬

Expanded text:
pandenda credendi Christum, pertinacibus inter saevientium poenas confessorum vocibus pandenda credendi Christum, pertinacibus inter saevientium poenas confessorum vocibus praedicatum. Instructos igitur nos serpentis prudentia monet esse oportere. 13. Snantis consilii ordine docuit. Primum enim animum sexus mollioris aggressus est, spe deinde illexit, communionem immortalitatis spopondit: et per haec tanta praemia, opus consilii et voluntatis suae gessit. Pari igitur opportunitate, introspecta uniuscujusque et natura et voluntate, verborum adhibenda prudentia est. Spes bonorum futurorum revelanda, et sic coelestia perfectae fidei praemia proferenda: ut quod ille mentitus est, nos praedicemos esse qui crederent: ut mentes plebium faciles et absolutas, circumsaevientibus licet et lupis et haereticis, promissis regnorum coelestium occupemus, et rerum fidem serpen
Abbreviated transcription (Latin):
no furore in apłos desȩuituri eẽnt futuros eẽ . significat. cũ se eos sicut
oues imedio luporũ ait mittere : p̃dicens simplices sic̃ colũbas & pru-¬
dentes sic̃ serpentes eẽ . oportere : s colubat simplicittis in absoluto ẽ:
quae aũ sit serpentis prudentia c̃tuendũ ẽ: nescio qͥd in illo prudentiȩ con¬
siluq extet. licet quȩdã hinc aliqͥ memoriȩ mandauerint qđ ubise in manis
hominũ uenisse ĩtelligat om̃i genere abictu caput subtraat idq aut col¬
lecto ĩ orbem corpore c̃tegat aut foucȩ in mergat cxediq partẽ reliquam
ra corporis cõmuniamꝰ. Sed om̃is hic dñi deuidacis atq hereticis sermo ẽ Irad&
inuicẽ odiodiũ sis iudicib: etiã regib trae offerendosdũ extorquere aut silen-¬
tium nr̃m aut connientiã teptant. testes & ipsis et gentib futuri quo testi¬
monio excusatio ignorate diuinitatis adim̃da sit ꝑsequentib gentib: uͦ uia

Expanded text:
no furore in Apostolos desaevituri essent, futuros esse significat, cum se eos sicut oves in medio luporum ait mittere, praedicans simplices sicut 714 columbas, et prudentes sicut serpentes esse oportere 16. Sed columbae simplicitas in absoluto est: quae autem sit serpentis prudentia, contuendum est. Nescio quid in illo prudentiae consiliique exstet, licet quaedam hinc aliqui memoriae mandaverint, quod ubi se in manus hominum venisse intelligat, omni genere ab ictu caput subtrahat, idque aut collecto in orbem corpore contegat, aut foveae immergat, caedique partem reliquam ra corporis communiamus. 12. Sed omnis hic Domini de Judaeis atque haereticis sermo est: Tradinvicem odio diversi; judicibus etiam et regibus terrae offerendos , dum extorquere aut silentium nostrum, aut conniventiam tentant. Testes enim ipsis et gentibus futuri: quo testimonio excusatio ignoratae divinitatis adimenda sit persequentibus; gentibus vero via
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ peccatis hominis s discipłi nomini honor prȩstitꝰ ẽ: atq itti ad ꝓbitatẽ
obseꝗtis fallentis dese ꝓbra ñ lȩdunt : cũ mercedẽ suã dantis fide ñ a ssumntis

Expanded text:
Non enim peccatis hominis, sed discipuli nomini honor praestitus est. Atque ita probitatem Non enim peccatis hominis, sed discipuli nomini honor praestitus est. Atque ita probitatem obsequentis, fallentis de se probra non laedunt: cum mercedem suam dantis fide, non assumentis
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ recip̃ in ꝓpħa sitq ꝓpłae mercede dignus ꝓpħam prophte nomine
recipiens Par qͦq recepisseiustum merces deputat᷑ : fitq iustus ex honore
iustitie : ac sic consũmat᷑ iustitia exfide & mercedẽ adqͥrit officiũ plures
c̃sequendae x t̃nititis occasiones dõ largiente ꝗdo in recipiendo iusto & ppła
ipse reuerentia affectus et iusti honorem accipiat et ꝓpħae Et quicũq po-¬
tum dederit uni exminimis istis calicẽ aquae frigidae. Etrłq Ñ in anae eẽ bonȩ
ꝓuidens enĩ plures fut᷑os tantũ apłatus nõe gloriosos om̃i uͦ uitae suxe oꝑe im¬
probabiles eosdẽq diustillere diuq m̃tiri: Iam̃ obsequiũ qđ ipsis subrebgi¬
onis opinione delatũ sit mercede oꝑissui speiq ñ fracudat Nam licet ipsi minimi
eẽnt .i. peccatorũ om̃iũ ultimi minim iom̃iũ aũ ẽ. quominꝰ nichil aliud ẽ : ñ ina-¬
nia tam̃ in eos etĩ leuiaq: sub frigidȩ aque nõe designatiofficia eẽ. dec̃nit :

Expanded text:
ta: fitque prophetae mercede dignus, prophetam prophetae nomine recipiens. Par quoque recepisse justum merces deputatur, fitque justus ex honore justitiae. Ac sic consummatur justitia ex fide, et mercedem acquirit officium, plures consequendae aeternitatis occasiones Deo largiente: quando in recipiendo justo et propheta, ipse reverentiae affectus et justi honorem accipiat et prophetae. 29. Otum dederit uni ex minimis isti calicem aquae frigidae, et reliqua . Non inane esse 721 Providens enim plures futuros tantum apostolatus nomine gloriosos, omni vero vitae suae opere improbabiles, eosdemque diu fallere diuque mentiri, tamen obsequium, quod ipsis sub religionis opinione delatum sit, mercede operis sui speique non fraudat. Nam licet ipsi minimi essent, id est, peccatorum omnium ultimi minimum omnium autem est, quo minus nihil aliud est, non inania tamen in eos etiam levia, quae sub frigidae aquae nomine designat, officia esse decernit.