comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam symbolũ reddunt. & ꝓ se ipsi ad in¬
t̾rogata respondent: cui ñ tͥ uisus fu¬
erit baptizatus potuisse ab impio pa¬
tre ad gentiliũ sacrilegia reuocari. et
ob hoc fuisse in penis. de qͥb sorore o¬
rante liberatꝰ. ẽ nescio: Neq enĩ &e ipsũ
uł nunquã fuisse xꝑianũ uł cathecui¬
minũ defunctũ fuisse legisti: quã quã
ipsa lectio ñ sit in eo canone scͥptura¬
rum. unde in huiꝰmodi questionib te¬
stimonia ꝓferenda st̃. Noli credere nec
dicere nec docere. qͦs d̾s p̾destinauit

Expanded text:
iam symbolum reddunt et pro se ipsi ad iniam symbolum reddunt et pro se ipsi ad interrogata respondent, cur non tibi uisus fuerit baptizatus potuisse ab impio patre ad gentilium sacrilegia reuocari et ob hoe fuisse in poenis, de quibus sorore orante liberatus est, nescio. neque enim et ipsum uel numquam fuisse Christianum uel catechumenum defunetum fuisse legisti, quamquam ipsa lectio non sit in eo canone scripturarum, unde in huiusmodi quaestionibus testimonia proferenda sunt. Noli credere nec dicere nec docere \'quos domin
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Qdͥ si ĩa baptizatꝰ in latrocinii fa¬
cinus crim̃ incurrerat. re ñ expers bap¬
tismatis s tanquã penitens accepit sce¬
lerum ueniã. que baptizatꝰ amisit: qͣnͣ¬
doqͥdem puetas tã fidelis &e dño in anmo
eius et nob̾ in uerbis eiꝰ apparuit. Nã
si eos de quib ñ scriptũ est utrũ fue¬
rint baptizati. sine baptismo de hac ui¬
ta recessisse contendimꝰ: ipsis calupni¬
amur aplis. qui pret̾ apłm paulũ qnͣ¬
do baptizati fuerint ignoramꝰ. S si ip¬
sos baptiratos eẽ ꝑ hoc nob̃ innotescere
potuit. qd̾ beato petro dñs ait. qͥ lotus
est ñ indiget ut lauet: qͥd de aliis de
quib uł tale nich legimꝰ dictũ. de bar¬
naba. de timotheo. de tito. de silea. de
philemone. de ipsis eũgłistis marco et
luca. de innumerabilib cȩt̾is qͦs absit
ut baptizatos ẽẽ dubitemꝰ. quãuis ñ
legamꝰ: Dinocrates aut septennis puer
in quib annis pueri cũ baptizantur

Expanded text:
torum. quid si iam baptizatus in latrocinii fatorum. quid si iam baptizatus in latrocinii facinus et crimen incurrerat et non expers baptismatis, sed tamquam paenitens accepit scelerum ueniam quae baptizatus ammisit? quando quidem pietas tam fidelis et domino in animo eius et nobis in uerbis eius apparuit. nam si eos, de quibus 11011 scriptum est utrum fuerint baptizati, sine baptismo de hac uita recessisse contendimus, ipsis calumniamur apostolis, qui praeter apostolum Paulum quando baptizati fuerint ignoramus. sed si ipsos baptizatos esse per hoc nobis innotescere potuit, quod beato Petro dominus ait: qui lotus est, non indiget, ut lauet, quid de aliis, de quibus uel tale nihil legimus dictum, de Barnaba, de Timotheo, de Tito, de Sila, de Philemone, de ipsis euangelistis Marco et Luca, de innumerabilibus ceteris, quos absit ut baptizatos esse dubitemus. quamuis non legamus? Dinocrates autem septennis puer, in quibus annis pueri cum baptizantur
Abbreviated transcription (Latin):
mereret᷑. Noli credere. noli dicere. noli
docere. infantes antequã baptizent᷑
nalium indulgentiã peccatoꝵ: si uis
ẽẽ catholicꝰ. Exempla enĩ quȩ te fallunt
uł de latrone qui dũm ẽ confessus in
cruce. uł de fr̃e sc̃e ꝑpetuȩ dinorrate:
nicħ tͥ ad huiꝰ erroris sententiã suffra¬
gant᷑. Latro qͥppe ille quãuis potuerit.
iudicio diuino int̾ eos deputari. qui
martyrii confessione purgant᷑: tam̃ cẽ
utrũ ñ fuerit baptizatus ignoras. Nã
ut omittã qd̾ eredit᷑. aqua simul cũ san
guine exiliente de. latere dñi iuxta coi¬
fixum potuisse ꝑfundi: atq huiꝰmodi
scĩssimo baptismate dilui. Qd si in car¬
cere fuerat baptizat᷑: qd̾ &e postea ꝑsecu¬
dionis tẽpore ñ nulli clanculo impetͣre
potuert. Qdͥ si ce antequã teneret᷑. Neq
eñĩ ꝑꝑt̾ea illi publicȩ leges parcere pote¬
rant qnͣtum attinet ad corꝑis mortem:
qm̃ diuinitꝰ remissionẽ acceꝑat pecca¬

Expanded text:
mereretur? Noli credere nec dicere nec mereretur? Noli credere nec dicere nec donalium indulgentiam peccatorum, si vis esse Catholicus. Exempla verum quae te fallunt vel de latrone, qui Dominum est confessus in cruce, vel de fratre Perpetuae Dinocrate, nihil tibi ad hujus erroris sententiam suffragantur. Latro quippe ille, quamvis potuit judicio divino inter eos deputari, qui martyrii confessione purgantur, tamen vero utrum non fuerit baptizatus ignoras. Nam ut omittam, quod creditur, aqua simul cum saguine exiliente de latere domini iuxta confixus potuisse perfundi atque huiusmodi sanctissimo baptismate dilui, quid si in carcere fuerat baptizatus, quod et postea persecutionis tempore nonnulli clanculo impetrare potuerunt? quid si et antequam teneretur? neque enim propterea illi publicae leges parcere poterant, quantum adtinet ad corporis mortem, quoniam diuinitus remissionem acceperat pecca
Abbreviated transcription (Latin):
li docere. qd̾ anima meruerit ẽẽ peccatͥr
ante. omne peccatũ: si uis ẽẽ catholicuᷤ.
Ualde enĩ malũ meritũ est: meruisse fie¬
ri peccatric̃e. Et utiꝙ tã malũ meritũ
nullomͦ habere potuit ante om̃e pecca¬
tum. p̾̃sertim priusquã ueniret in car¬
nem: qñdo meritũ nec malũ potuit ha¬
bere nec bonũ. Quomͦ gͦ dicis: animaita¬
ꝙ si peccatrix ẽẽ meruit. quȩ peccatrix
ẽẽ ñ potuit neꝙ inpeccato remansit. qͥa
in xp̃o p̃figurata inpeccato ẽẽ ñ debinit
sicut ẽẽ ñ potint. Attende qͥd dicas: et
desiste ia dicere. Quomͦ enĩ meruit: et
quomꝰ ñ potuit ẽẽ peccatrix . Quom̃ q̃so
te peccatrix ẽẽ meruit: quȩ male ñ uixit:
Q uomͦ queso te peccatrix facta ẽ. quȩ
peccatrix ẽẽ ñ potuit: Aut si ñ potuit
iłõ dicis. qͥa pret̃ carnẽ ñ potuit. qͦmͦ
gͦ meruit ẽẽ peccatrix quo merito in
carnẽ miteret᷑: qnͣdoqͥdem ante carnẽ
ñ potuit eẽ peccatrix. unde mali aliqͥd

Expanded text:
anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatum\', si uis esse catholicus. ualde enim malum meritum est meruisse fieri peccatricem. et utique tam malum meritum nullo modo habere potuit ante omne peccatum, praesertim priusquam ueniret in carnem, quando meritum nec malum potuit habere nec bonum. quomodo igitur dicis: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit? attende quid dieas et desiste iam dicere. quomodo enim meruit et quomodo non potuit esse peccatrix? quomodo, quaeso te, peccatrix esse meruit, quae male non uixit? quomodo, quaeso te, peccatrix facta est, quae peccatrix esse non potuit? aut si \'non potuit\' ideo dicis, quia praeter carnem non potuit, quomodo ergo meruit esse peccatrix, quo merito in carnem mitteretur, quando quidem ante carnem non potuit esse peccatrix, unde mali aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittis. em̃dare ñ differas. Noli crede.¬
re nec dicere nec docere. sacrificiũ xꝑia¬
noꝵ ꝓhis qui ñ baptitati de corꝑe exie.¬
rint offerendũ. si uis ẽe catholicꝰ: qͥa nec
illud qd̵ de machabeoꝵ libris cõmemo¬
rasti sacrificiũ iudeoꝵ ꝓhis qui ñ circũ¬
cisi de corꝑe exierint: ostendis oblatũ:
in qua tua sententia tã noua &e contra
eccłiȩ totiꝰ auctoritatẽ disciplinãq pla¬
ta. uerbo etiã insolentissimo usus es di¬
cens. Phis sane oblationes assiduas. et
offerenda uigit̾ scõꝵ censeo sacrificia sa¬
cerdotũ: ut te homo laicus sacerdotibꝰ
dĩ nec discendo subderes. nec saltẽ simul
querendo misceres. s censendo p̃poneres.
Aufer ista tͥ fili. ñ sic in uia quã xp̃c humi¬
lis se ipsũ ẽẽ docuit. ambulat᷑: nullus
cũ hoc tumore ꝑ angustã portã eiꝰ ingre¬
dit᷑. Noli credere nec dicere nec docere.

Expanded text:
permittis, emendare non differas. Xoli credepermittis, emendare non differas. Xoli credere nec dicere nec docere \'sacrificium o eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum\', si uis esse catholicus, quia nec illud quod de Machabeorum libris commemorasti sacrificium Iudaeorum pro eis qui non circumcisi de corpore exierant ostendis oblatum. in qua tua sententia tam noua et contra ecclesiae totius auctoritatem disciplinamque prolata uerbo etiam insolentissimo usus es dicens: pro his sane oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum, ut te homo laicus sacerdotibus dei nec discendo subderes nec saltem simul quaerendo misceres, sed censendo praeponeres. aufer tibi ista, fili; non sic in uia, quam Christus humilis se ipsum esse docuit, ambulatur; nullus cum hoc tumore per angustam portam eius ingreditur. Xoli credere nec dicere nec docere
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã plani aꝑtiꝰq repetens ait. m̃
am̃ dico tͥ: nisi qͥs renatus fuerit ex aqͣ
et sp̃u. ñ potest introire in regnũ cdi. fe¬
nuo: hoc qͥd eẽt exposuit. dicens. nͥ quiͦ
renatus fuerit ex aqua ce sp̃u. Et qd̾ di¬
rerat. ñ potest uidere: hoc exposuit di¬
cendo. ñ potest introire. Illud tam̃ qͦd
dixerat regnũ di. ñ alio nomine. repe¬
tiuit: neq nc̃ opꝰ est querere atq disse.¬
rere. utrũ regnũ dĩ regnũq celoꝵ. cum
aliqua differentia sit intelligendum
an res una sit duob appellata nomini¬
b. Sufficit qd̾ ñ potest introire in re¬
gnum di: qͥ ñ fuerit lauachro regene¬
rationis ablutus. Mansiones aũt ali¬
quas constitutas in domo di separare
a regno di. quã sit aueritate deuium
puto qd̃ iã intelligas: &e idõ qd̾ putast
in aliquib mansionib quas dñs multaᷤᷤ
ẽẽ dixit in domo patris sui mansuros
quosdã etiã ñ renatos ex aqua et sp̃u.
ut fidem catholicã teneas ammoneo. si

Expanded text:
s ait: amen, amen dico tibi: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. ecnuo, hoc quid esset exposuit dicens: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu; et quod dixerat: non potest uidere, hoc exposuit dicendo: non potestintroire. illud tamen, quod dixerat \'regnum dei\', non alio nomine repetiuit. neque nunc opus est quaerere atque disserere, utrum regnum dei regnumque caelorum cum aliqua differentia sit intellegendum an res una sit duobus appellata nominibus; sufficit, quod non potest introire in regnum dei, qui non fuerit lauacro regenerationis ablutus. mansiones autem aliquas constitutas in domo dei separare a regno dei quam sit a ueritate deuium puto, quod iam intellegas. et ideo quod putasti in aliquibus mansionibus, quas dominus multas esse dixit in domo patris sui, mansuros quosdam etiam non renatos ex aqua et spiritu, ut fidem catholicam teneas, ammoneo, si
Abbreviated transcription (Latin):
stinati baptismo uitȩ p̃sentis: anteqũa
ad eũ ꝑueniant. p̃ueniunt᷑ occiduo
Aut p̃destinaret ds̃ qd̾ futurũ ñ fuisse
p̃sciuit. aut hoc futurũ ñ fuisse nesci¬
uit: ut eiꝰ aut p̃destinatio frustraret᷑.
aut p̾scientia falleret᷑. Hides qnta hinc
dici possent: nͥ qd̾ paulo ante dixi tene¬
rem. ut hinc te breuit᷑ ammonerẽ. Noli
credere nec dicere nec docere de infan¬
tib. qͥ priusquã renascant᷑ in xp̃o p̃ue¬

Expanded text:
ntis, antequam ad eum perveniant, praeveniuntur occiduo, et praedestinaret Deus quod futurum non fuisse praescivit, aut hoc futurum non fuisse nescivit, ut ejus aut praedestinatio frustraretur, aut praescientia falleretur? Vides quanta hinc dici possent, nisi quod paulo ante dixi tenerem, ut hinc te breviter admonerem. 14. Noli credere, nec dicere, nec docere, « De infantibus , qui priusquam renascantur in
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃c p̾destinauit impletũ: si uis ẽẽ ca¬
tholicus. Hescio quȩ hic enĩ potestas
contra potestatẽ di casib dat᷑: qͥbꝰ irru¬
entib qd̾ ille p̃destinauit fieri ñ sinat᷑
H ic error quanta errant̾ẽ uoragine impie¬
tatis absorbeat exaggerare ñ opꝰ est: eũ
prudentẽ uirũ oe corrigi paratũ breuit
ammonuisse sufficiat. Tua qͥppe ista st̃ u̾¬
ba. Habencd̃ã dicunꝰ inquis de infantibꝰ
istiusmodi rationẽ: qui p̃destinati bap¬
tismo uitȩ p̾sentis. antequã renascant᷑¬

Expanded text:
praedestinauit inpletum\', si uis esse catholicus. nescio qua hie enim potestas contra potestatem dei casibus datur, quibus inruentibus quod ille praedestinauit fieri non sinatur. hic error quanta errantem uoragine inpietatis absorbeat exaggerare non opus est, cum prudentem uirum et corrigi paratum breuiter ammonuisse sufficiat. tua quippe ista sunt uerba: habendam dicimus. inquis, de infantibus istius modi rationem, qui praedestinati baptismo uitae praesentis, antequam renascant
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s dictũ est. qͥa int̾pellare nos facit. sic̃
d̃s dicit. nc̃ cognoui quasi antea nesei¬
ebat: qd̾ qͥd ẽ aliud. nisi feci ut cognoscaᷤ:
Unde ẽ ce illud apłi:. nunc aũt cognos.¬
centes dm immo eogniti adeo: ne sibi
tribuerent qd̾ cognouerant d̃m: sie
gͦ ait. cogniti adeo᷑ ut intelligerent qd̾
illos grã sua ds̃ fecerit cognitores suos.
contristabant᷑ qm diffundebat sp̃c sẽs
tristes ipse faciebat. Deniq idem apls.
accepistis inquit sp̃m adoptionis filioꝵ:
in quo elamamꝰ abba pat̃. Et alibi eun¬
dem sensũ cõmemorans: misit inquit.
ds̃ sp̃m filii sui in corda nr̃a clamantẽ
abba pat̾. Quomͦ ibi in quo clamamꝰ
quom᷑ hic clamantẽ: nisi qͥa clamantẽ
hic ait. clamare facientẽ: Ut aũt sed̾m
ipsoꝵ sensũ sic accipiamꝰ clamantem.
tanquã ñ clamare nos faciat. s ipse
clamet: ecce dicendo abba pat̾. non
int̾pellat. filiũ s patrẽ. Non enĩ aude¬

Expanded text:
s dictum est, quia interpellare nos facit. Sicut Deus dicit, Nunc cognovi ; quasi ante nesciebat: quod quid est aliud, nisi, Feci ut cognoscas? Inde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. contristabantur, quam diffundebat Spiritus stristes ipse faciebat. Denique idem apostolus, Accepistis, inquit, Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater : et alibi eumdem sensum commemorans, Misit, inquit, Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo hic, clamantem, nisi quia clamantem hic ait, clamare facientem? Ut autem secundum ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpellat Filium, sed Patrem. Non enim aude
Abbreviated transcription (Latin):
poris uerba: quãuis sine tẽpore mane¬
re intelligat᷑ et̾nitas. Nam &e accepit
qͥa de patre ꝓcessit: &e accipit. qͥa de pa-¬
tre ꝓcedit: & accipiet qͥa de patre ꝓce¬
dere nunquã desinet: sicut ds & ẽ ce
suit & er it: & tam̃ initũ ae finẽ tẽporiᷤ.
nec habet nec habuit. nec habebit. xxii
legunt qd̾ filius int̾pellet patr ẽ. scd̾m
ea quȩ suꝑius nos etiã cõmemorantes
qͥd enĩ oremꝰ sicut oportet nescimꝰ sed
ipse sp̃c int̾pellat gemitib menarra

Expanded text:
poris verba, quamvis sine tempore maneporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut Deus et est, et fuit, et erit; et tamen initium vel finem temporis, nec habet, nec habuit, nec habebit. CAPUTlegunt, quod Filius interpellat Patrem, secundum ea quae superius nos etiam commemorantes Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenar
Abbreviated transcription (Latin):
ec aũt ñ est diuersitatis naturȩ.
ẽ a se ipso qui de patre ꝓcedit. sicut
neo filius pot̾ a se facere qͥcqm. quia
nec ipse a se ipso ẽ. sicut ĩa suꝑus ex¬
posui: ñ qd̾ in omib nutũ pat̾s expee¬
tet. ñ enĩ ait. nisi qd̾ uiderit patrem
innuentẽ. s qd uiderit patrẽ facien¬
tem. scdm ea quȩ ĩa disputauimꝰ. xxi.¬
uod aũt in om̃ib sp̃c sc̃s xꝑi p̃cep
tum expectet ut dicunt: legant si
possunt. Qd enĩ dictũ est ñ a se loq̃t᷑.
ñ est dictũ quecũq a me audierit:
s quecũq audierit loquet᷑. Cur aũt
dictũ sit. paulo ante ĩa claruit ex ipsiꝰ
quã cõmemoraui dĩi expositione uͥ
ait: omĩa quȩ habet pat̾ mea st̃. ꝓpt̾¬
ea dixi de meo accipiet. Unde aũt acci¬
piet. inde ẽ ꝓculdubio qd̃ loquet᷑: qͥa
inde audit. unde ꝓcedit. Scit enĩ dei
uerbũ ꝓcedendo inde. unde nascitur
uerbũ: ita ut sit cõmuniter sp̃c & pa
haberet: indifferent̃ qͥppe dicunt᷑ tem¬

Expanded text:
ec autem non est divesitatis naturae, est a se ipso qui de Patre procedit: sicut nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, sicut jam superius exposui: non quod in omnibus nutum Patris exspectet; non enim ait, Nisi quod viderit Patrem innuentem; sed, quod viderit Patrem facientem , secundum ea quae jam disputavimus. Quod autem in omnibustum exspectet, ut dicunt, legant si possunt. Quod enim dictum est, Non a se loquetur: non est dictum, Quaecumque a me audierit; sed, quaecumque audierit loquetur . Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo accipiet. Unde autem accipiet, inde est procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde procedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Verbum, ita ut sit communiter Spiritus ehaberet. Indifferenter quippe dicuntur tem
Abbreviated transcription (Latin):
di. Qd̾ si erunt:. nec unigenitꝰ ille erit.
quia ȩquales multos habebit: s tan¬
tummꝰ primogenitꝰ. Si aũt ñ erunt:
quomͦ accipienda ẽ illiꝰ plenitudo
atq ꝑfectio. nisi ut sit ꝓrsus gignenti
equalis & in nullo om̃ĩno dissimilis: at¬
q ut id breuius planiusq dicam. sint
isti filii grã. ille natura: Quia in istis ẽ
participatio diuinitatis. in illo pleni¬
tudo: qmuis ae ille qd̾ suscepit hominẽ
& uerbũ caro factũ est. ñ sit naturas
grã: uerbi tam̃ qd patri ȩquale ẽ per¬
manente natura.

Expanded text:
Dei. Quod si erunt, nec unigenitus ille erit, Dei. Quod si erunt, nec unigenitus ille erit, quia aequales multos habebit; sed tantummodo primogenitus. Si autem non erunt, quomodo accipienda est illius plenitudo atque perfectio, nisi ut sit prorsus gignenti aequalis, et in nullo omnino dissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plenitudo? Quamvis et ille quod suscepit hominem, et Verbum caro factum est , non sit natura, sed gratia: Verbi tamen, quod Patri aequale est, permanente
Abbreviated transcription (Latin):
imago patris ẽ filius. uirtus ẽ. & sapien¬
tia ẽ: imago aũt plena atq ꝑfecta. id
ẽ non abillo ex nichilo facta. s de illo
genita: nichilominꝰ ab eo quã ille cuiꝰ
imago ẽ. Patris qͥppe imago summa.
id ẽ ita similis ut in ea dissimile ali¬
quid ñ sit: filius est unigenitꝰ.
Ion sunt tam̃ ausi dicere imaginẽ
hoc nec genitũ s factũ ab illo ẽẽ dixe¬
runt: qd̾ de scripturis scĩs omĩno ñ in
putauerunt: tanquã int̃ nos & ipsos
nulla sit inde questio. Eiusdẽ nature
dicimꝰ trinitatẽ: ñ aliquã ibi ꝑsonam
partem cuiuspiã nuncupamꝰ. S qd̾ ita
negant partem patris ẽẽ filiũ ut tñ
dicant ꝓprium ce dilectissimũ ꝑfectũ
& plenum unigenitũ filiũ. querendũ
ẽ ab eis quos filios suos facit ds̃. uolun¬
tarie gignens eos uerbo ueritatis. cũ
ad eam ꝑfectionem ꝑuenerint ut ꝑfe¬
ctiores eẽ ñ possint. utrũ sint etiã ipsi
ꝓprii ae dilectissimi. ꝑfecti &e pleni filis

Expanded text:
imago Patris est Filius, Virtus ejus et Sapientia est. Imago autem plena atque perfecta, id est, non ab illo ex nihilo facta, sed de illo genita, nihil minus habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Filius est unigenitus. Non sunt tamen ausi dicere imaginem hoc, nec genitum, sed factum ab illo esse dixerunt. Quod de Scripturis sanctis omnino non putaverunt, tanquam inter nos et ipsos ulla inde sit quaestio. Ejusdem naturae dicimus esse Trinitatem, non aliquam ibi personam partem cujuspiam nuncupamus. Sed quod ita negant partem Patris esse Filium, ut tamen dicant proprium et dilectissimum, perfectum et plenum unigenitum Filium: quaerendum est ab eis, quos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos verbo veritatis, cum ad eam perfectionem pervenerint, ut perfectiores esse non possint, utrum sint etiam ipsi proprii et dilectissimi, perfecti et pleni filii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nos ipsos qͥd oremꝰ sicut oportet. s
ipse sp̃c. int̃pellat. id ẽ int̾pellare nos
facit. quȩ sunt scdm dm. Qd̃ nisi faciat:
ñ oramus nisi sedm istũ muncłu. ad
explendam concupiscentiã carnis. &
concupiscentiã ocłoꝵ. & ambitionẽ scłi:
quȩ ñ sunt a patre. s ex mundo st̃. Qm¬
ius ñnulli id qd̾ dictũ est ipse sp̃c inter¬
pellat. gemitib: de spũ hominis intelli
tis patris: uiuam & ueram ꝓpriam ce
condignã imaginem dicunt filium.
Ait apłs paulus. ñ uirtutis dĩ cesapien

Expanded text:
d oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos facit quae sunt secundum Deum: quod nisi faciat, non oramus, nisi secundum istum mundum, ad explendam concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et ambitionem saeculi, quae non sunt a Patre, sed ex mundo sunt . Quamvis nonnulli id quod dictum est, Ipse Spiritus interpellat gemitibus; de spiritu hominis intelligtis Patris, vivam et veram, propriam et condignam imaginem dicunt Filium. At apostolus Paulus, non virtutis Dei et sap
Abbreviated transcription (Latin):
iam foris datꝰ ẽ ñ foris cũ illo remane¬
atur: & qͥeqͥd ab eis qui post acceptũ
baptismũ hic uinunt humana infir¬
mitate contrabit᷑ quaꝵq eulpaꝵ: ꝑꝑt̃¬
ipsũ lauachrũ dimittit᷑. Neq enĩ aliqͥd
ꝓdest ñ baptitato dicere: dimitte nob̾
debita nr̃a. Ita mͦ mundat eccłiã suã
lauachro aque in uerbo. ut tune eã sibi
exhibeat. ñ habentẽ macuła aut rugã
aut aliqͥd eiꝰmodi. totã seilicet puler̃a
atq ꝑfectã. qñdo absorbebit᷑ mors in ui¬
ctoria. Nunc gͦ inqnͣtum uget in nob̾.
qd̃ ex dõ nati sumꝰ: ex fide uiuentes iu¬
sti sumꝰ Inqnͣtum aũt reliquias morta¬
litatis ex adam trahimꝰ. sine peccato ñ
sumꝰ. Et illud enĩ uerũ est. qui natꝰ ẽ
ex dõ ñ peccat: &e illud uerũ est. si dixe¬
rimꝰ qͥa peccatũ ñ habeniꝰ nosipsos de¬

Expanded text:
iam foris datus est, non foris cum illo remaneiam foris datus est, non foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque culpaipsum lauacrum dimittitur. neque enim aliquid prodest non baptizato dicere: Dimitte nobis debita nostra. Ita modo mundat ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, totam scilicet pulchram atque perfectam, quando absorbebitur mors in uictoriam. nunc ergo, in quantum uiget in nobis, quod ex deo nati sumus ex fide uiuentes, iusti sumus: in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
mã. si ecclesia eoꝵ ĩa talis ẽ: ñ gͦ dicant
dõ qd̾ dñs orare nos docuit. dimitte
nobis debita nr̃a. Cũ enĩ in baptismo
euncta dimissasint utqͥd hoc poscit ȩccłia:
si iam etiã in hac uita ñ habet macułã
sua. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ.
nosipsos seducimꝰ. & ueritas in nobiᷤ ñ
est.Si aũt confessi fuerimꝰ peccata nr̃a:¬
fidelis ẽ & iustus qͥ dimittat nobis pec¬
cata: & mundet nos ab om̃i iniqͥtate.
O ꝓter hanc spem dicit uniu̾sa eccłia di¬
mitte nobis debita nr̃a: ut ñ suꝑbien
tes s confitentes mundet. ab om̃i mni¬
quitate: atq ita sibi exhibeat dñs xp̃c
in illa die glosã eccłiamñ habentẽ ma¬
culam aut rugã aut aliqͥd huiꝰmodi:
quã mͦ mundat lauachro aque in
uerbo: qͥa neꝙ aliqͥd remanet in bap¬
tismo. qd̾ ñ dimittat᷑ p̃teritoꝵ omniũ
peccatoꝵ: si tam̃ ipse baptisinꝰ ñ frustra
foris habeat᷑. s aut intus detur: aut si

Expanded text:
is est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam sua: Si dixerimus! quia peccatum non habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimfidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa die gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quam modo mundat lauacro aquae in uerbo. quia neque aliquid remanet in baptismo, quod non dimittatur praeteritorum omnium peccatorum - si tamen ipse baptismus non frustra foris habeatur, sed aut intus detur aut. si
Abbreviated transcription (Latin):
catholica etiã inimicicias ꝑditoꝵ para¬
ti sustinere transirent. S plures quauiᷤ
id uellent: eos tam̃ homines quib tanta
fuerat licentia seuiendi. inimicos facere
ñ audebant: ñ nulli qͥppe illos cũ ad noᷤᷤ
transissent. crudelissimos passi st̃ Ae-¬
cidit etiã. ut apud kartaginẽ quenda
diaconũ nomine maximianũ contra
partis facto scismate. & inplebe karta¬
ginis diuisa parte donati. ordinarens

Expanded text:
catholicam etiam inimicitias perditorum paracatholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam, ut apud Carthaginem quendam diaconum suum nomine Maximianum contra partis facto schismate et in plebe Carthaginis diuisa parte Donati ordinarent
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. nͥ qd̾ ꝓpͥa de illis penas poscebat.
insania: cũ alii ꝓuocandis in se gla¬
diis hominũ. qͦs ut ab eis terrerent᷑
morte t̾rebant: alii ꝑuaria p̾cipitia.
alii ꝑ aquas. alii ꝑ ignes se in mortes
uoluntarias usquequaq mittebant:¬
& animas ferales a se sibi illatiᷤ supplici¬
is ꝓiciebant. Horrebant ista plurimi
in ipsa suꝑstitione heretica constituti:
ae cũ innocentie sue sufficere arbitraren¬
tur. qͦd sibi talia displicerent: dicebat᷑ eis
a catholicis. Siinnocentiã urãm mala
ista ñ polluunt: quomͦ dicitis orb̾e xp̃i¬
anũ uł falsis uł certe ignotis ceciliani
peccatis esse pollutũ. quomͦ uos nefario
scelere ab unitate catholica tanquã ab
area dñica separatis: que usq ad tẽpꝰ
uentilationis. necesse ẽ ut habeat et
frumentũ in horreo recondendu. & pa¬
leam ignib consumenda. Altq ita qͥbꝰdã
ratio reddebat᷑: ut aliqͥd ab unitate.

Expanded text:
tauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat tauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes uoluntarias usquequaque mittebant et animas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur, quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs quẽlibet poterat exigere debitorẽ
auxiliũ eoꝵ defensionẽ poscentẽ: simo¬
re fustiũ & incendioꝵ. mortisq p̃senti.
pessimoꝵ seruoꝵ ut liberi abscedẽnt.
tabule frangebant᷑: extorta debitori¬
bus cyrographa reddebant᷑. Quicũq
dura illoꝵ uerba contẽpserant: du¬
riorib uerberib qd̾ iubebant. facẽ
cogebant᷑. Innocentiũ qͥ eos offende¬
rant domꝰ aut deponebant᷑ ad sołu:
aut ignib cremabant᷑. Qd̃a patres
familias honesto loco nati. & genero¬
socultu educati. uix uiui post eoꝵ
cedes ablati st̃: uł uncti ad moła. &e eã
in girũ ducere tanquã ium̃ta con¬
tẽptibilia uerbere adacti st̃. Qd̃ enĩ
de legib auxiliũ a ciuilib potestati¬
b aduersus eos aliqͥd ualuit: qͥs in p̃¬
sentia eoꝵ. officialis hanelauit: qͥs qd
illi noluissent exactor exegit: qͥs eos
qͥ eoꝵ cedib extincti st̃ uindicare tẽp¬

Expanded text:
quis quemlibet poterat exigere debitorem quis quemlibet poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temp
Abbreviated transcription (Latin):
conseruare ñ potest: ut enĩ om̃s ui¬
uant ardenter exoptat: s ne. om̃s ꝑe¬
ant plus laborat. Grãs auĩt dño: qd̃
&e apud nos ñ quidẽ in om̃ib s ual¬
de in plurib locis ae ꝑ alias africȩ
partes sine ullis iustoꝵ insanorũ
mortib. pax catholica eurrit & cu¬
currit. Ibi aũt ista funesta ꝯtinguĩ:
uͥ est tam furiosũ & inutile hominũ
genꝰ qͥ ce aliis tẽporib ead̃e facere
consuert̃. Et priꝰ quidẽ quã iste le¬
ges a catholicis imꝑatorib mitte̾nt᷑:
pacis atq unitatis xp̃i paulatim do¬
ctrina crescebat: & in eã qͥsq sic̃ disce¬
bat & uolebat ce poterat. ex ipsa parte.
transibat: cũ tam̃ apud illos ꝑditorũ
hominũ dementissimi greges in diu̾siᷤ
causis quietẽ innocentiũ ꝑturbabai.
Qs ñ d̾ns seruũ suũ timere. cõpulsus ẽ.
si ad illoꝵ patrociniũ confugiss: Qs
euersor minari saltim audebat auẽ
tori. Qs consũptorem apothecarum.

Expanded text:
conseruare non potest? ut enim omnes uiconseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem domino, quod et apud nos non quidem in omnibus sed ualde in pluribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa funesta contingunt, ubi est tam furiosum et inutile hominum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis atque unitatis Christi paulatim doctrina crescebat et in eam quisque, sicut discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis consumptorem apothecarium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditi ꝑeant. ñ eruant᷑ ꝑditioni qui
uł iam nolebant. ꝑire. uł coherciti po¬
terant ñ ꝑire: qͥd hic agit caritaᷤ xp̃i¬
ana. p̾sertim cũ illi qͥ suas mortes uo¬
luntarias ce fur iosas minant᷑. in ppłoꝵ
liberandoꝵ cõparatione ꝑpauei sint.S
Qd agit gͦ frat̾na dilectio: Utrũ dum
paucis transitorios ignes metuit. ca¬
minoꝵ. dimittit om̃s ȩt̃nis ignibꝰ ge¬
hennaꝵ:. &e tam multos uł ĩa uolenteᷤ.
postea ualentes ꝑ catholicã pacẽ ad
uitã uenire ꝑpetuã. relinqͥt. in inte¬
ritũ sempiternũ: cauendo ne. qͥdam
uoluntario moriant᷑ interitu. qͥ ui¬
uunt ad impedim̃tũ salutis alioꝵ.
qͦs ñ ꝑmittunt scdm xp̃i doctrinam
uiuere. ut eos doceant quocũq tp̃re
scđm consuetudinẽ doctrine diabo¬
lice. ad eas que in illis mͦ timent᷑ mor¬
tes uoluntarias festinare: an potiꝰ con¬
seruat qͦs pot̾. & si sponte ꝑeant qͦs

Expanded text:
perditi pereant, non eruantur perditioni, qui perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes aeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedimentum salutis aliorum, quos non permittunt secundum Christi doctrinam uiuere, ut eos doceant quocumque tempore secundum consuetudinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uoluntarias festinare? an potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos
Abbreviated transcription (Latin):
gna leticia dõ grãs agunt: qd̃ illo er-
rore caruert: uͥ mala ista bona puta¬
uert. Quas grãs mͦ uolentes ñ age̾nt:
nͥ priꝰ etiã nolentes ab illa nefaria
societate discederent. Qd de illis dica¬
mus. qͥ nobis cotidi e confitent᷑. qd̾ ĩa
olim uolebant ẽẽ catholici:̃ s inter
eos habitabant. int̃ qͦs id qd̾ uoleban
esse ñ poterant ꝑ infirmitatẽ timoriᷤ.
Ubi si unũ uerbũ ꝓ catholica dicereñ:
ce ipsi ce domꝰ eors funditꝰ euerterent᷑.
Qs est tã demens. qͥ neget istis debuisse.
ꝑ iussa imꝑialia subueniri. ut de tanto
eruerent᷑ malo: dũ illi qͦs timebant ti¬
mere cogunt᷑. & eodẽ timore aut etiã
ipsi corrigunt᷑: aut certe cũ se correc¬
tos ẽẽ confingunt. correctis parcunt.
a quib antea timebant᷑. Si aut̃ seip¬
sos occidere uoluerint. ne. illi qͥ libe¬
randi st̃ͣ liberent᷑. e eo m̃ liberantium
terrere pietatẽ. ut dũ timet᷑ ne qͥdã

Expanded text:
gna laetitia deo gratiagna laetitia deo gratiarore caruerunt, ubi mala ista bona putaverunt: quas gratias modo volentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. Quid de illis dicamus, qui nobis quotidie confitentur quod jam olim volebant esse catholici; sed inter eos habitabant, inter quos id quod volebant esse non poterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ille qͥ & saluatori nr̃o ut se de pinna
templi precipitaret. tanquã de lege
suggessit: Cuiꝰ suggestionẽ a se utiq
ꝓhiberent: si magistrũ xp̃m in corde
portarent. S qͥa in se diabolo potiꝰ de¬
derunt locũ: aut sic ꝑeunt. quẽadmo¬
dũ grex ille porcoꝵ. quẽ de monte in
mare demonũ turba deiecit: aut illiᷤ
mortib erepti. & pio matͥs catholice
gremio collecti. ita liberant᷑. quẽ admo¬
dũ est a dño liberatꝰ. quẽ pat̾ eiꝰ a demo¬
nio sanandu optulit: dicens qd̃ aliqnͣ¬
do cadere maquã aliqnͣdo in ignẽ so¬
leret.Unde magna in eis fit miscdi̾a:
cũ etiã ꝑ istas imꝑatoꝵ leges. ab illa se¬
cta uͥꝑ doctrinas demonioꝵ m̃daciloqͥ¬
oꝵ mala ista didicer̃t. priꝰ eripiunt᷑
inuiti: ut in catholica postea boniᷤᷤ p̃¬
ceptis & maiorib sanent᷑ assueti. Nam
multi eoꝵ. quoꝵ iã in unitate xp̃i piũ
fidi̾ feruorẽ caritatẽq miram᷑. cũ ma¬

Expanded text:
nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberent, si magistrum Christum in corde portarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in aemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio collecti ita liberantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit dicens, quod aliquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas imperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ꝑimerent᷑. Nam singli quiq ualen¬
tissimi iuuenes cultores idoloꝵ. qͥs qd̾
occideret. ipsis idolis uouere consue¬
uerant: quidã etiã se trucidandoᷤᷤ ar¬
matis uiatorib ingerebant: ꝑcussu¬
ros eos se nͥ ab eis ꝑimerent᷑ terribilit̃.
cõminantes: nonnũquã & a iudicib
transeuntib extorquebant uiolent̾:
ut a carnificib uł ab offitio ferirent᷑.
Unde quidã illos sic illusisse ꝑhibet᷑. ut
eos tanquã ꝑcutiendos ligari ce dimit¬
ti iuberet: atq ita eoꝵ impetũ incru¬
entus &e illesus euaderet. Iam uͦ ꝑ ab¬
rupta p̾cipitia. ꝑ aquas &e in fłamaᷤᷤ oc¬
cidere seipsos: cotidianꝰ illis lusus fuit.
hec enĩ eos tria mortis genera diabolus
docuit: ut mori uolentes. qnͣdo ñ inue¬
niebant quẽ terrerent. ut eiꝰ gladio fe¬
rirent᷑: ꝑsaxa se mitterent: aut ignib
gurgitibq donarent. Gss aũt illos hȩc
docuisse credendus ẽ. possidens cor eoꝵ:

Expanded text:
ipsi perimerentur: nam singuli quique ualenipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudicibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur. unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere se ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est possidens cor eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne liberare. ut eoꝵ nemo moriat᷑: sic
eoꝵ laborat furor aut nos occidere. ut
sue crudelitatis pascant libidinẽ: aut
etiã seipsos: ne ꝑdidisse uideant᷑ occi¬
dendoꝵ hominũ potestatẽ. Qui autẽ
nesciunt consuetudinẽ illoꝵ. putant
eos mͦ seipsos occidere. qñdo ab eoꝵ insa¬
nissima dñatione. ꝑ occasionẽ legũ is¬
tarũ que ꝓ unitate st̃ constitute. tan¬
ti ppłi liberant᷑. qui aũt sciunt & ante.
ipsas leges qͥd facere soleant. ñ eoꝵ mi¬
rant᷑ mortes. s recordant᷑ mores. maxi¬
me qͣnͣdo adhuc cultꝰ fuerat idoloꝵ: ad
paganoꝵ celeberrimas sollẽpnitates
ingentia turbaꝵ agmina ueniebant.
ñ ut idola facerent. s ut int̾ficerent᷑
a cultorib idoloꝵ. Nam illud si accep¬
ta legitima potestate facere uellent:
si qͥd eis accidiss: possent habere quałe¬
cũq umbrã nominis martẏrũ. S ad
hoc solũ ueniebant: ut integriᷤ idoliᷤ

Expanded text:
ne liberare, ut eorum nemo moriatur. sic ne liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis
Abbreviated transcription (Latin):
s tantũmͦ patiunt᷑: cuiꝰ putant ẽẽ in
psalmo uocẽ uͥ legit᷑. ꝑsequar inimi¬
cos meos &e cõprehendã illos. ae ñ ꝯu̾̃tar¬
donec deficiant: Si gͦ uerũ dicere uł
agnoscere uolumꝰ: est ꝑsecutio umusta.
cutio iusta. quã faciunt impiis eccłie
xp̃i. Ista itaꝙ beata ẽ. que ꝑsecutionẽ
patit᷑ ꝓpt̃ iusticiã: illi uͦ miseri. qͥ ꝑsecu¬
tionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iniusticiã. Proind
ista ꝑsequit᷑ diligendo: illi seuiendo.
Ista ut corrigat. illi ut euertant. Ista
ut reuocet ab errore: illi ut p̃cipiten
cos. & cõprehendit donec deficiant in
uanitate. ut in ueritate ꝓficiant. illi
aũt retribuentes mala ꝓbonis. qͥa eis
consulimꝰ ad eternã salutẽ. etiã tẽporałe
nobis conant᷑ auferre: sic amantes ho¬
mieidia. ut in seipsis ea ꝑficiant: qñdo
in aliis ꝑpetrare ñ possunt. Sicut enĩ
caritas laborat eccłie. eos ab illa ꝑditio¬

Expanded text:
sed, tantum modo patiuntur, cuius putant esse in sed, tantum modo patiuntur, cuius putant esse in psalmo uocem. ubi legitur: Persequar inimicos meos et comprehendam illos et non conuerdonec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniusta. cutio iusta, quam faciunt impiis ecclesiae Christi. ista itaque beata est. quae persecutionem patitur propter iustitiam, illi uero miseri, qui persecutionem patiuntur propter iniustitiam. proinde ista persequitur diligendo, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi ut praecipite inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditio
Abbreviated transcription (Latin):
ebat᷑. Illos aut̃ ido fuisse abalienatos
ab eccłia: ñ qr ꝑsequebant᷑. s qͥa iniꝰ¬
te ꝑsequebant᷑. Nos itaq hoc dicimꝰ:
illi uͦ si ñ querunt causas quare qͥsq
faciat ꝑsecutionẽ. uł quare patiat᷑: s
hoc putant esse signũ ueri xp̃iani. si ꝑse¬
cutionẽ ñ faciat. s patiat᷑: sine dubio
cecilianũ in ea diffinitione constitu.
qui ñ faciebat s patiebat᷑: maiores aũt
suos ab ea diffinitione foras mittunt.
qͥ faciebant ñ patiebant᷑. S hoc ut
dixi omitto: illud dico. si eccłia uera
ciebat ancille:. liberã qͥppe matr̃e nr̃am
cȩlestẽ iherłm. id est uerã dĩ eccłiã in
illa muliere dicit fuisse figuratã. q̃
affligebat ancilła. Si aũt meliꝰ discu¬
tiamꝰ: magis illa ꝑsequebat᷑ sarã suꝑ¬
biendo: quã ilła sara cohercendo. Illa
enĩ dñȩ faciebat inuiriã: ista impone¬
bat suꝑbie disciplinã. Deinde quero.si
boni & sc̃i nemini faciunt ꝑsecutionẽ:

Expanded text:
s ab ecclesia, non quia persequebantur, sed quia iniuste persequebantur. nos itaque hoc dicimus; illi uero si non quaerunt causas, quare quisque faciat persecutionem uel quare patiatur, sed hoc putant esse signum ueri Christiani, si persecutionem non faciat, sed patiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera ciebat ancillae. liberam quippe matrem nostram, caelestem Hierusalem, id est ueram dei ecclesiam in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae affligebat ancillam. si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Sarram superbiendo quam illam Sarra cohercendo: illa enim \' faciebat iniuriam, ista inponebat superbiae disciplinam. deinde quaero. si boni et sancti nemini faciunt persecutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ eos deserunt. donec ꝑ dolores ce
molestias medicinales reuocent ad
salutẽ: qñtomagis homo ab homine.
& fr̃ a frẽ. ne in eternũ ꝑeat ñ ẽ dese¬
rendus: qͥ correctꝰ intelligere pot̃ qnͣ¬
tũ sibi p̾stabat᷑ beneficiũ. qndo se ꝑse¬
cutionẽ ꝑpeti querebat᷑. ESicut gͦ apłs
dicit. infatigabiles cũ tempꝰ habemꝰ
oꝑem᷑ bonũ ad om̃s: qui possunt catho¬
licoꝵ p̾dicatoꝵ sermonib. qͥ possunt
catholicoꝵ pͥncipũ legib. partĩ ꝑ eos

Expanded text:
tamen eos deserunt. donec per dolores et tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! Sicut ergo apostolus dicit, infatigabiles, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. qui possunt catholicorum praedicatorum sermonibus, qui possunt catholi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ accusantib sci danie̾lis. Sicut enĩ
in illos leones. sie in istos conuerse st̃
die corrigunt᷑: & se esse correctos. atꝙ
ab illa furiosa ꝑnitie liberatos. grãs
agunt: & qͥ oderunt diligunt. Moles¬
tasq sibi fuisse saluberrimas leges qnͣ¬
tũ in insania detestabant᷑. tantũ re¬
cepta sanitate gratulant᷑: & in residu¬
os cũ quib fuerant ꝑituri. ĩa simili
dilectione nobiscũ ut parit̾ instemꝰ.
ne illi ꝑeant excitant᷑. Molestus ẽ enĩ
&e medicus furenti frenetico: &e pat̾ in¬
disciplinato filio: ille litigando. ille ce¬
dendo: s ambo diligendo. Si aũt illoᷤᷤ
negligant & ꝑire ꝑmittant: ista potiꝰ¬
falsa mansuetudo crudelis ẽ. Si enim
equus &e mulus quib ñ est intellectꝰ.
morsib e calcib resistunt hominib a
quib eoꝵ euranda uuluera ꝯtͣctant᷑:
ce cũ int̃. dentes eoꝵ & ungulaᷤ sepe ho¬
mines ꝑiclitent᷑. & aliqndo uexent᷑: ñ

Expanded text:
quod accusatoribus sancti Danielis. Sicut enim quod accusatoribus sancti Danielis. Sicut enim in illos leones , sic in istos conversae sunt ldie corriguntur; et se esse correctos, atque ab illa furiosa pernicie liberatos gratias agunt. Et qui oderant diligunt, molestasque sibi fuisse saluberrimas leges, quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur; et in residuos, cum quibus fuerant perituri, jam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus ne illi pereant, excitantur. Molestus est enim et medicus furenti phrenetico, et pater indisciplinato filio; ille ligando, iste caedendo; sed ambo diligendo. Si autem illos negligant, et perire permittant, ista potius mansuetudo falsa crudelis est. Si enim equus et mulus, quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus a quibus eorum curanda vulnera contrectantur; et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ criminalit̾ cȩcilianũ fuerint insecu¬
ti: insuꝑ addentes mendatiũ. qd̃ eũ illic
uicerint. fecer intq dãpnari. Quomͦ
gͦ ipsi ñ sunt ꝑsecutores. qui cũ accu¬
sando ꝑsecuti st̃ cecilianũ. & ab eo fu¬
erint suꝑati. falsam sibi głam impu¬
dentissimom̃dacio arrogare uoluert:
ñ solũ culpã non reputantes. uerũeti¬
am ꝓ sua laude iactantes. si ꝓbarent.
cecilianũ maiorib suis accusantib fuis¬
se dãpnatũ: Qũẽ admodu aut̃ẽ in ipsa
collatione modis om̃ib uicti suit: qm̃
ualde ꝓlixa st̃ gesta. & tͥ aliis reb no¬
mane pacis necessariis occupato. mul¬
tũ est ut legant᷑. Breuiariũ eoꝵ tͥ le¬
gi forsitan potuerit: qd̃ credo habere
frẽm ce coep̃m meũ optatũ. Aut si ñ
babet: potest facillime acciꝑe de eccłia
sitifensi: qnͣdoquidẽ etiã liber iste. ĩa
sua ꝓlixitate curis tuis forsitan one¬
rosus est. Hoc enĩ contigit donatistiᷤ.

Expanded text:
eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecueorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint fecerintque damnari. quo modo ergo ipsi non sunt persecutores, qui cum accusando persecuti sint Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribus suis accusantibus fuisse damnatum? quem ad modum autem in ipsa collatione modis omnibus victi sint, quoniam valde prolixa sunt Gesta, et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato, multum est ut legantur, Breviarium eorum tibi legi forsitan poterit, quod credo habere fratrem et coepiscopum meum Optatum; aut si non habet, potest facillime accipere de Ecclesia Sitifensi: quando quidem etiam liber iste jam sua prolixitate curis tuis forsitan onerosus est. 7. Hoc enim contigit Donatistis,