comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod oñs die octauo ẽ circucisus & post cͥcesimu tercium
circuncisionis diẽ adtemplũ onĩ est delatꝰ. ut hosta pro
eo offerret᷑ ⁊ sc̃s diũ uocaretur. mystice signifieabat quia
nemonͥ circuncisus uitiis dignus sit onĩcis p̾sentari cons¬
pectib: nemo nisi mortalitatis nexib absolutꝰ suꝑne ciui¬
cacis gaudia poterit subire ꝑfectus. Hã ⁊ ad hanc carna¬
liũ ⁊ spũaliũ uitioꝵ circuncisionẽ faciendã: nosia cobꝰ
apłs hortat᷑ dicens. Abicientes omnẽ immunditiã ⁊ ha
bundantiã malitie: in mansuetudine suscipite insitũ
uerbũ. Primo corpꝰ ⁊ mentẽ a uitiis iubet circuncidi:
ut digni existere possimꝰ. qui uerbũ salutis percipiamꝰ:
Omnẽ quippe ĩmunditiã: & carnis ⁊ animȩ nuncupat:
Malitiã uͦ : tantũ ad interioris hominis prauitate᷑ ꝑtinere
besignat. Ao hanc nos uitioꝵ circuncisionẽ facere: petrꝰ
apłs ammonet dicens. Karissimi obsecro uos tanqͣ. ad¬

Expanded text:
octavo est circumcisus, et post tricesimum tertium circumcisionis diem, ad templum est delatus , ut hostia pro eo offerretur, et sanctus Domini vocaretur, mystice significat quia nemo, nisi circumcisus vitiis, dignus sit Dominicis praesentari conspectibus; nemo nisi mortalitatis nexibus absolutus, supernae civitatis gaudia poterit subire perfectus. Nam et ad hanc carnalium et spiritualium vitiorum circumcisionem faciendam, nos Jacobus apostolus hortatur dicens: Abjicientes omnem imantiam malitiae, in mansuetudine suscipite insitum verbum . Primo corpus et mentem a vitiis jubet circumcidi, ut digni existere possimus qui verbum salutis percipiamus. Omnem quippe immunditiam et carnis et animae nuncupat: malitiam vero, tantum ad interioris hominis pravitatem pertinere designat. At hanc nos vitiorum circumcisionarissimi, obsecro vos tanquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. Acsi diceret carnalit̾ curuncisiꝰ: uos estis concisio
pellis p̾putii ur̃i: nos circuncisio cordis ⁊ corporis nr̃i
Uos bonã dĩ a uob̾ amputatis creaturã: nos a nob̾ uiti a
circuncidimus sp̃ualit̾ & peccata. Unde & nos sumꝰ circũ¬
cisio qui spũ seruimus dõ: non uos qui maculã coneisi¬
onis inducitis corpori ur̃o. Quod aut̃ dicit nos sumꝰ cir¬
cuncisio qͥ spũ seruimus o̾o.tale ẽ: quasi diceret. No
sumus spu̾̃alis circuncisionis iusticia: qͥa iusticia sp̃ualeꝰ
effecdi. spũalit̾ nr̃o seruimꝰ actori. Non enĩ dix̃ nos
sumꝰ circ̾cisi uł habemꝰ circuncisionem: s nos sum̾ inqͥc
circuncisio: id: nos sumꝰ munditia & iusticia cut̾cisioĩs
spũat̾ habendo iusticiã & munditiã spũalẽ. In lege eniꝰ
& in ꝓphetis duplicit̾ circuncidi iubem᷑: carne uidelicet¬
& corde. Carne. ubi ait curũcidimini carne preputis uñ.
corde ubi dic̾ circũcidite p̃putia cordiũ urõꝵ. Nos uero

Expanded text:
. Ac si diceret carnaliter circumcisis: Vos estis circumcisio pellis praeputii vestri, nos circumcisio cordis et corporis nostri. Vos bonam Dei a vobis amputatis creaturam, nos a nobis vitia circumcidimus spiritualiter et peccata. Unde et nos sumus circumcisio, qui spiritu servimus Deo, non vos qui maculam circumcisionis inducitis corpori vestro. Quod autem dicit, Nos sumus circumcisio, qui spiritu servimus Deo, tale est, quasi diceret: Nos sumus spiritualis circumcisionis justitia; quia justitia spirituales effecti, spiritualiter nostro servimus Auctori. Non enim dixit: Nos sumus circumcisi, vel, Habemus circumcisionem: sed Nos sumus, inquit, circumcisio, id est, nos sumus munditia et justitia circumcisionis spiritualis, habendo justitiam et munditiam spiritualem. In lege enim et prophetis dupliciter circumcidi jubemur, carne videlicet et corde. Carne, ubi ait: Circumcidimini carnem praeputii vestri ; Corde, ubi dicit: Circumcidite praeputia cordium vestrorum . Nos vero
Abbreviated transcription (Latin):
in cordibus urĩs. Nox & enĩ psalmodiȩ cũ ꝑ itentionẽ cordis agit᷑.
ꝑ hanc omĩpotenti dño ad cor iter paratur: ut intentę menti uel
ꝓphetiȩ misteria. uel conpunctionis gr̃ã infundat. Uñ scriptũ ẽ.
Sacͥficiũ laudis honorificabit me : & illic iter ẽ quo ostendã illi saluta¬
re dei. &. illad. Cantate dño. psalmũ dicite ei.: iter facite ei qui as
quia mortẽ resurgendo calcauit. Cui dũ cantamus iter faciniu ⁊:
ut ad nrm̃ cor ueniat. & sui nos amoris gratia accendat. iii
.III.

Expanded text:
is repleret . Vox enim psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Domino ad cor iter paratur, ut intentae menti vel prophetiae mysteria, vel compunctionis gratiam infundat. Unde scriptum est: Sacrificium laudis honorificabit me, et illic iter est quo ostendam illi salutare Dequi mortem resurgendo calcavit. Cui dum cantamus, iter facimus, ut ad nostrum cor veniat, et sui nos amoris gratia accendat. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmografus ait. In conspectu angłoꝵ psallã tibi. Psalmodĩe hic
uirtus ostendit᷑: ut qui puro corde int̾ homines psallit. etiã sursũ
cũ angłis canere uideat᷑. Hinc & apłs ait. Loquentes uobismetip¬

Expanded text:
Psalmographus ait: In conspectu Angelorum psallam tibi . Psalmodiae hic Psalmographus ait: In conspectu Angelorum psallam tibi . Psalmodiae hic virtus ostenditur, ut qui puro corde inter homines psallit, etiam sursum cum Angelis canere videatur. Hinc et Apostolus ait
Abbreviated transcription (Latin):
mentes facit: fastidiosos oblectat. Inertes exsuscitat: peccito¬
res ad lamenta inuitat. Nã quanuis dura sint carnaliũ corda.
statĩ ut psalmi dulcedo insonuerit: ad affectũ pietatis ẽoꝵ a
uerba diuina quȩ ibi dicunt᷑ debeant cõmouere: nescio quo
tñ pacto modulatione canentis maior nascit᷑ conpunctio cor-¬
dis. Multi enĩ repperiunt᷑ qui cantꝰ suauitate cõmoti. sua eri.¬
mina plangunt: atq ex ea parte magis flectunt᷑ ad lacͥmas:
ex qua psallentis insonuerit dulcedo suauissima. Oratio in p̃¬
senti cantũ ꝓ renedio peccõꝵ esfunditur. Psalmorũ aut̃ de¬
cantatio. ꝑpetuã dei laudẽ demonstrat in głani sempit̾nani.
sic̾ scriptũ est. Beati qui habitant in domo cua: in scła scłoꝵ
laudabunt te. Cuiꝰ oꝑis minifteriũ quicũq fidelit intentiq
mente exequitur: quodãmodo angłis sociatur. Uñ ⁊ in alio loco ide

Expanded text:
mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatomentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum verba divina quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam, sicut scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Cujus operis ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo Angelis sociatur. Unde et in alio loco idem
Abbreviated transcription (Latin):
porcet enim nisibus totis
obedire illi: qui nos ꝑ propham ammonet dicens. Psallte
sapient̾. id ẽ non queramus sonũ oris s lum en cordis. & qd̾ lin¬
gua cantamꝰ. oꝑe compleamus. Cantat sapienter : qui quod
psallit intelligit. Nemo enĩ sapient̾ agit : qui quod opat᷑
non intelligit. Quod enĩ est in omib cibis gustus. quo di-¬
noscitur cuius saporis sit: hoc est ⁊ in uerbis sc̃ȩ scripture
prudentia & seusus. Si quis gͦ ita animã suã intendat in singła
uerba psalmodiȩ. sicut gustus intentus est in discretione sapo¬
ris ciboꝵ iste est qui compleut quod dicit᷑. sallite sapienter.
Bonũ est corde semꝑ orare: honũ etiã ⁊ sono uocis dm̃ spũalib
hymis glorificare. Hichil sola uoce canere sine cordis intenti¬
uoce. sed corde psallentes. Unde n alibi. Psallã spũ: psallã
& mente. Sicut orationibꝰ regimur: ita psalmoꝵ studiis delecta¬
mur. Psallendi enĩ utilitas. tristia corda consolatur: gratiores

Expanded text:
portet enim nisibus totis obedire illi, qui nos per Prophetam admonet dicens: Psallite sapienter , id est, non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis: et quod lingua cantamus, opere compleamus. Cantat et sapienter, qui quod psallit intelligit. Nemo enim sapienter agit, qui quod operatur non intelligit. Quod enim est in omnibus cibis gustus, quo dignoscitur cujus saporis sit, hoc est et in verbis sanctae Scripturae, prudentia et sensus. Si quis ergo ita animam suam intendat in singula verba psalmodiae, sicut gustus intentus est in discretione saporis ciborum: iste es qui complevit quod dicitur, Psallite sapienter . Bonum est corde semper orare, bonum etiam sono vocis, Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere, sine cordis intentivoce, sed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores
Abbreviated transcription (Latin):
parat ibi tentoria suaerigt. ⁊ hic qͥdẽ t̃petas suas cũ multo auro ⁊ argento sede facit
xposito. illic aũ uenditores uestiũ cũ multo ⁊ uario apparat i diu̾soꝵ ornanitoꝵ. alibi uen-¬
dentes cibos õium generũ collocat. alibiuendentiũ uinq̃ dĩum potionũ gen̾a tab̾nas disponit.
alibi triũ plales arcꝰ głiantiũ in põpa scłari erigit. chore as puellarũ ⁊ oĩa libidmis incitam̃ta
ndit. Q sapiens est cũ sp̃osa gͣdit᷑. sp̃ose recta uia gͥdienti adheret. fatui ⁊ uecordes miã

Expanded text:
tas suos cum multo auro et argento posito sedere facit, illic autem vestivit cum multo et vario apparatu diversorum ornamentorum, alibi vendentes cibos omnium generum collocat, alibi vendentium vina et omnium potionum genera tabernas disposuit, alibi triumphales arcus gloriantium in pompa saeculari erigit, choreas puellarum, et omnia libidinum incitamenta ostendit. Qui sapiens est, cum sponsa graditur, sponsae recta via gradienti adhaer
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃o p̃ponit. intentorio diaboli demorat᷑. Similit̃ qͥ ueste p̃tiosa qͥ cibis Iatioribꝰ qͥ uino
mellito. ⁊ allis potionũ p̃tiosarũ generib qͥ inmulieribꝰ qͥ in iocis ⁊ scħ cantiõibꝰ delectat᷑.¬
o p̃ponit. in tabnacłis diaboli ẽ. Qd etiã dicã de ilł qͥ cũ ȩccłiã reg̾e debent egre¬
lentes eai qͦ intentoriis diabo st̃ amirantes circu̾spiciunt. ⁊ ꝯcupiscunt. ⁊ ñ habenteᷤ
E sbm eupita cõparent. or nam̃ta spose diripiunt. ⁊ in explendis malis ⁊ eupiseẽtis¬

Expanded text:
raeponitur, in tentorio diaboli demoratur. Similiter qui veste pretiosa, qui cibis lautioribus, qui vino mellito et aliis potionum pretiosarum generibus, qui in mulieribus, qui in jocis et saeculi cantionibus delectao praeponunt, in tabernaculis diaboli est. Quid etiam dicam de illis qui cum Ecclesiam Dei regere debent, egredientes via, ea quae in tentoriis diaboli admirantes circumspiciunt et concupiscunt, et non habentes unde cupita comparent, ornamenta sponsae diripiunt, et in explendis malis concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
som̃ semetipsũ obtulit iminaculatũ deo: & mundalii
causci entiã niãm ab operib mortuis id est a peccati.t
Opa eiĩ moertua incelliguntur peccati. Ini ergo ẽ consci¬
enesa bona. ubi est innocentia pura. simplicitas tota &
fides non ficta. Ila pculdubio est conscientia bona ubi
non ẽ uicioꝵ accusatio ula. quã nec percati remordet
eulpa: nec criminũ moles accusat. Quȩ enĩ nullũ odit
benigna. Dixit abba agathon. Non debet monachus
pmittere conscientiȩ suȩ: ut accuset eũ in quacũq re
Intelligere eigo debent monachi. ⁊ sicut anqłi cũ cimo¬
re. ⁊ tremore ymnos canentes assistunt creatori: ita ⁊ mo¬
nachi debent in psalmodiis coram dõ cũ metu ⁊ corde
puro consistere in tempore orationis. Głãtio ergo mo¬
nachi ulaus in conspectu angeloꝵ ⁊ hominũ: humu¬
licas ⁊ simplicitas cordis. Głatio monachi: mansuetu
in oꝑib bonis ⁊ thesaurirent sibi fundam̾tũ

Expanded text:
m semetipsum obtulit immaculatum Deo, et mundavit m semetipsum obtulit immaculatum Deo, et mundavit conscientiam nostram ab operibus mortuis , id est, peccatis. Opera enim mortua intelliguntur peccata. Ibi ergo est conscientia bona, ubi est innocentia bona et pura, simplicitas tota et fides non ficta. Illa est procul dubio conscientia bona, ubi non est vitiorum accusatio ulla, quam nec peccati remordet culpa, nec criminum moles accusat; quae nullum odit, benigna. Dixit abbas Agathon: Non debet monachus permittere conscientiae suae ut accuset eum in quacunque re. Intelligere ergo debent monachi ut sicut angeli cum timore et tremore hymnos canentes assistunt Creatori, ita et monachi debent in psalmodiis coram Deo cum metu et corde puro consistere tempore orationis. Gloriatio ergo monachi, et laus in conspectu angelorum et hominum, humilitas, et simplicitas cordis. Gloriatio monachi, mansuetudin operibus bonis, et thesaurizent sibi fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
Nt monachi corhabeant purũ n ꝯscientiã bonã
Lamat enĩ scriptura nob̾ dicens. fius p̾cept ẽ caritas:
de corde puro ⁊ conscientia bona. Finis dicit: idẽ ꝑfe¬
ctio p̾cepti & totius legis. Caritas ergo que nos caros
dõ ⁊ hominib facit. & istiꝰ seculi contemptores ac bonoꝵ
omium amatores: fons ẽ oĩum bonoꝵ ⁊ origo charis¬
matũ & cunctarũ ꝑfectio iurtutum. Cor aut̃ purum
illuo est. ubi nullus dolus. e. nec aliquod machinat᷑
malum: ubi simulatio nulla. s tota puritas regnat.
ubi nͨ corde aliud tenetur. & aliud ore ꝓfertur: ubi
non inuenit᷑ illud. uana locuti st̃ unusquisq ad ꝓrimũ
suum. Beati enĩ mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
& innocens manib ⁊ mundo corde. hic accipiet bene¬
dictionem a dño. Conscientia enĩ illa bona est. ubi
non st̃ oꝑa mortua: s ab omĩb peccatoꝵ sordibus
est iundat. Unde ⁊ ad hebreos paulus apłsait. Qͥ pm̾¬

Expanded text:
scientiam bonam. Clamat enim nobis Scriptura dicens: Finis praecepti est charitas de corde puro et conscientia bona . Finis dicit, id est, perfectio praecepti et totius legis. Charitas ergo quae nos charos Deo et hominibus facit, et istius saeculi contemptores, ac bonorum omnium amatores, fons est omnium bonorum, et origo charismatum, et cunctarum perfectio virtutum. Cor autem purum illud est ubi nullus dolus est, nec aliquod machinatur malum; ubi simulatio nulla, sed tota puritas regnat; ubi non corde aliud tenetur, et aliud ore profertur; ubi non invenitur illud: Vana locuti sunt, unusquisque ad proximum suum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et innocens manibus, et mundo corde, hic accipiet benedictionem a Domino . Conscientia enim illa bona est, in qua non sunt opera mortua, sed ab omnibus peccatorum sordibus est mundata. Unde et ad Hebraeos Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat᷑ cum ceteris scĩs de illo. ibunt de uiraite inuͥtucẽ.
& uidebit᷑ ds̃ deoꝵ in syon. Ille uidelie& iudebit᷑ a nobis.
in syon. id÷ inspeculatione suꝑna: qui nos uocauit ĩ regni
derabilem audiemus uocẽ dicentis. Uenite benedicti pa-¬
tris mei: ꝑcipite regnũ. qd̾ uob̾ paratũ est ab origine mun¬
di. In quo regno: ⁊ gła et̾na. & uita manet ꝑpetua. Beatꝰ
iobde hac annuntiatione untutũ sub sigura nrĩ redẽptoris
ait. T̃erra ne operias sanguinem meum. Terra namq

Expanded text:
ut dicatur cum caeteris sanctis de illo: Ibunt de virtute in virtutem, ut dicatur cum caeteris sanctis de illo: Ibunt de virtute in virtutem, et videbitur Deus deorum in Sion . Ille videlicet videbitur a nobis in Sion, id esderabilem audiemus vocem dicentis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . In quo regno et gloria aeterna et vita manet perpetua. Beatus Job de hac annuntiatione virtutum, sub figura Redemptoris nostri ait: Terra, ne operias sanguinem meum . Greg., Mor
Abbreviated transcription (Latin):
camien trium pbale post transitũ maris rubri. & de¬
mersũ pharaonis exercitũ dno cantait.¬
ita ⁊ nos oportet post acceptã in baptismo remis¬
sionem peccatoꝵ. dignas beneficiis cȩlestib rependere
grãs. & eius semꝑ annuntiare uirtutes. Si uirtutes
sias om̃pc d̾s taceret: nullus agnosceret. nullus ama¬
ret. Uirtutes gͦ suas annuntiat. ñ ut laudib siisipse
pficiat: s ut hii qui hunc insua laude cognoueraĩt.
indieait. ut ualeamꝰ eũ audientes cognoseere. cognos¬
centes amare: amantes sequi. sequentes adipisci: adi¬
piscentes uͦ eius uisione ꝑfrus. Hinc propħa ait. lirꝰ¬
cutẽ oꝑum suoꝵ dñs annuntiabit popło suo: ut det
ilł here ditatem gentium. desi aꝑte dicat:
I deireo fortitudinẽ suȩ oꝑationis insinuat: ut eam qͥ audi¬
erint oonis spũalib ditescant. In spũalib enĩ donis ꝓfieẽ
est: digne dõ cotidie ambulare. & de die in diem iurtutib
sc̃is ꝓficere: donec ad uisionẽ onĩpotentis ualeat ꝑuenire:

Expanded text:
maris Rubri, et demersum Pharaonis exercitum, Domino cantaet nos oportet post acceptam in baptismo remsionem peccatorum, dignas beneficiis coelestibus rependere gratias, et ejus semper annuntiare virtutes. Si virtutes suas omnipotens Deus taceret, nullus agnosceret, nullus amaret. Virtutes ergo suas annuntiat, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed ut ii qui hunc in sua laude cognoverunt, aindicat, ut valeamus eum audientes cognoscere, cognoscentes amare, amantes sequi, sequentes adipisci, adipiscentes vero ejus visione perfrui. Hinc Propheta ait: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Ac si aperte dicat: Idcirco fortitudinem suae operationis insinuat, ut eam qui audierint, donis spiritualibus ditescant. In spiritualibus enim donis proficere, est digne in Deo ambulare, et de die in diem in virtutibus sanctis proficere, donec ad visionem Omnipotentis valeat pervenire,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacramentum dnĩcȩ passionis in nob̾ non sit ociosũ
debemꝰ unitari quȩ suminus. & p̾dicare ceteris que
ueneramur. Hinc iterũ beatus iobait. Neq in¬
ueniat locũ in te latendi clamor meus. Locũ enim
lateat: restat ut unusqͥsq uxta modulũ suũ uiui¬
ficationis suȩ mysteriũ ꝓximis innotescat: .lxx.¬

Expanded text:
ntum dominicae passionis in nobis non sit otiosum, debemus imitari quod sumimus, et praedicare caeteris quod veneramur. Hinc iterum beatus Job ait: Neque inveniat in te locum latendi clamor meus. Locum lateat, restat ut unusquisque juxta modulum suum vivificationis suae mysterium proximis innotescat. L
Abbreviated transcription (Latin):
rib detegit: quia nulla munitione custodiȩ circun-¬
cludit. In ꝓuerbiis scriptũ est. Sic̾ urbs patens &
absq muroꝵ ambitu: ita uir qͥñ pot̾ in loquendo
cohibere sp̃m siũ. Quia enĩmurũ silentii ñ habet:
patet inimici iaculis. ciuitas m̃tis. Et cũ se ꝑ uerba.
extͣ semetipsã eicit aꝑtã se adu̾sario ostendit
Plerũq ꝑ qͦsdã gͣdus desidiosa mens in foueã lapsa
impellit᷑: & dũ ociosa u̾ba cauere negligimus. ab¬
noria pneninus. ut pͥus loqͥ aliena libeat. .& p̾mass

Expanded text:
ribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. In Proverbiis scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita cohibere spiritum suum. Quia enim murorum silentium non habet, patet inimici jaculis civitas mentis, et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Plerumque per quosdam gradus desidiosa mens in foveam lapsa impellitur, et dum otiosa verba cavere negligimus, anoxia pervenimus, ut prius loqui ali
Abbreviated transcription (Latin):
In multiloqͥo ñ effiigi es peccatũ. Et qͥ mul¬
tifltit᷑ uerbis. ledit animã suã. ꝓ. uir lin guosus
ñ diriget᷑ suꝑ t̾ram. Et si in multiloqͥo extollam̃:
corã dno ñ absolium̃. Unde meliꝰest ut illud dnm
rogantes dicamꝰ: pone dñe custodiã orimeo: & ho¬
stiũ circunstantiȩ labiis meis: & ñ declines cor meum
in uerha malitiȩ. Ammonendi st̃ multiloqͥo uacan¬
des uit uigilantes aspiciant quanto rectitudinis sta¬
ti depeunt: dũ ꝑ multiplicia ũba dilabunt᷑. Huma¬
na & enĩ mens aquȩ more. & circunctusa ad supiora col¬
ligit᷑. qr illuc redit unde descendit. & relaxata depit.
qͥa se ꝑ infima inutilit̾ spargit. Qui suꝑuacus ũbisa
silentii sui censura dissipat᷑. quasi tot riuis extͣ se ducit᷑.
Vnde & redire interius mens ad sui cognitionẽ ñ sufficit:
qr ꝑ multiloqͥũ sparsa. a secreto se intimȩ considerati¬
onis excludit. Totã uͦ se insidiantis hostis uulne¬

Expanded text:
gies peccatum . Et: Qui multis utitur verbis, laedit animam suam . Et, vir linguosus non dirigetur super terram . Et si in multiloquio extollamur, coram Domino non absolvimur. Unde melius est ut illud Dominum rogantes dicamus: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Et: Non declines cor meum I. De multiloquio. Admonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur . Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Qui supervacnis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius mens ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis vulne
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit qͥdã abbati ammon. Si gͦ sit necesitas eũ usc¬
no loquendi: uidet᷑ tͥ ut de scripturis ciꝰ eoloqͣr.
aut de uerbis & sententiis senioꝵ: Et dix̃ ei sener
Si ñ potes tacere: bonũ : magis ut de uerbis sento
loquaris qͣm de scriptura. Piculũ enĩ e̾ ñ paruum.
Dirc̃ senex. Quia homo si u̾bũ qͥdem habeat oꝑa autꝰ
ñ habeat: assimilabit᷑ arbori habenti folia. fructũ
aũ non. Sic̃ enĩ arbor fructib plena. etiã foliisi¬
ridis : ita .⁊ sermo.ꝯseqͥtur hominẽ qͥhabet oꝑabui¬

Expanded text:
Dixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum viciDixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum vicino loquendi, videtur tibi ut de Scripturis cum eo loquar, an de verbis et sententiis seniorum? Dixitque ei senex: Si non potes tacere, bonum est magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex: Quia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo consequitur hominem qui habet o
Abbreviated transcription (Latin):
actio pͣua cõpescit᷑: & ab hoc qͥ sustinet doloris fer¬
uor uulnere aꝑto tẽperat᷑. Qui prorimoꝵ mala
respiciunt. & tñ in silentio linguã p̾munt: quasi
conspectis uulnerib usũ medicaminis subtͣhũt.
& eo mortis auctores fiunt. qͦ uirus qͦd poterant
curare noluert̃. Frat̾ qͥdã int̾rogauit paruulum
monachũ dicens. Bonũ est loqui an tacere. Nic̃
ei puer ille. Si st᷑ u̾ba ociosa dimitte ea:ͥ si autẽ
bona ft̃ uba non diui ptrahas. s cito incide quod loqͥis
& quiescis Pixit senex quidã. Taciturnitati oꝑam ui
& niehil cogites. & intende cogitationi tuȩ siue qui¬
escens in lecto. siue surgens cũ timore dĩ. Et hec fc¬
ens: malignoꝵ impetꝰ ñ timebis. Dix̃ albas pastor.
Quia int̾rogauit abb moyses frẽm zachariam tẽ por
quo moriebat᷑ dicens. Eo uidef: & ille dix̃ ei. Hiesꝰ
meliꝰ quã tacere pater. Dix̃ ei. Uerũ est fili. tace

Expanded text:
actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris feractio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicamini subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Frater quidam interrogavit parvulum monachum dicens: Bonum est loqui, an tacere? Dicit ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt verba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore quo moriebatur, dicens: Quid vides? Et ille dixi ei: Nihil melius quam tacere, Pater. Dixit ei: Verum est, fili, tace.
Abbreviated transcription (Latin):
ra silentii. loquendo qͤ congruunt in usũ se uti¬
litatis impendat. De tacendi atq loqͣndi cẽsura:
ꝑ salomonẽ dr̃. Tempꝰ loquendi. & tẽpus tacendi.
Diserete qͥppe uicissitudinũ pensanda st̃ tẽporaꝰ ne
aut cũ restringi lingua debet. ꝑ u̾ba inutilit̾ defu¬
at: aut cũ loqui utilit̾ potest semetipsã pigre res¬
tringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis silentiũ.
psalmista considerans ait Pone dnẽ custodiã ori
meo: &. ostiũ cibcunstantiȩ labiis meis. Non enĩ
poni ori parietẽ s hostiũ petit: qͦd uidelioet aꝑit᷑
& claudit᷑. Unde ⁊ nob̾ caute discendũ est. qͣtinꝰ
os discrete ⁊ congruo tẽpore uox aꝑiat. & rursũ
congruo. taciturnitas claudat. Ammonendi enĩ¬
sunt. ut si proximos sic̃ se diligunt: minime illis
taceant unde eos iuste rep̾hendunt. Uocis medica¬
mine utroꝵq saluti concurrit᷑. dũ ab illo qͥ ifert¬

Expanded text:
ra silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utira silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. De tacendi atque loquendi censura per Salomonem dicitur: Tempus loquendi, et tempus tacendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis silentium, Psalmista considerans ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Asunt ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant, unde eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utro
Abbreviated transcription (Latin):
etiã abba ioseph. Uolens aut̾ abba antoniꝰ ꝓbare eos
mouit sermonẽ de seripturis scĩs: & cepit int̾roga¬
re a iuniorib quid ẽe̾t hoc aut illud u̾bũ. & singłi
eoꝵ dicebant. put poterant. Ille aũ dicebat: necdũ
inuenistis. Post om̃s uͦ dixit abbati iosepb.lu qͣm
dicis u̾bũ hoc : Et ille respondit. Nescio. & dix abba
antonius. Uere abba ioseph solus inuenit uiam
qͥnescire se respondit. fr̃ qͥdã int̾rogauit senẽ di¬
cens. Si qͥs fr̃m actulerit ad me deforis sermones:
uis abba dicã ei ut ñ eos afferat ad me: &. respon¬
dit ei senex. Holi. Et dic̾ ei fr̃. Quare. Respondit
senex. Quia nec nos potuimꝰ id custodire &. dix̃
fr̃. Suid gͦ debet fieri: Et respondit senex. Siuo¬
lumꝰ tacit᷑nitatẽ seruare: susfic̃ ꝑximo modusipse
frenanda ẽ : non ĩsolubilit̾ obliganda. Scriptũ
nãq est. Sapiens tacebit usq ad tẽpus. ut n¬
mirũ cũ oportunũ considerat. postposita censu¬

Expanded text:
 abbas Antonius probare eos, movit sermonem de Scripturis sanctis, et coepit interrogare a junioribus quid esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si volumus taciturnitatem servare, sufficit proximo modus ipse.est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩ filiuꝰ morib demonstrat: & qui a nobilitate in¬
ar roꝑum suoꝵ ignobilitate nͦ discrepat. Quȩ in
tari tota cremari p̾cipit᷑: ut uidelicet holocanstũ
lat. Sinula itaq insartagine ẽ. munda mensiust
in reli spũalis afflictione. quȩ ꝑ sollicitudinẽ animaꝵ
frigit᷑. & ñ solũ sacrificiũ. s etiã holocaustũ dñõ e̾eᷤ¬

Expanded text:
i filium moribus demonstrat, atque a nobilitate ini filium moribus demonstrat, atque a nobilitate intima operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota cremari praecipitur, ut videlicet holocaustum fiat. Simila itaque in sartagine est munda mens justi in zeli spiritualis afflictione, quae per sollicitudinem animarum frigitur; et non solum sacrificium, sed etiam holocaustum Do
Abbreviated transcription (Latin):
dũ infirmos qͦsq et̾na deserere. rebus temporalibus
delectari conspicit. Nullũ qͥppe omĩpotenti dõtale
ẽ sacͥficiu. quale: telus animarũ. sic̃ psalmista ait.
Telus domꝰ tue comedit me. Quancũ frixura cordis qͣ¬
ꝑ spualem relũ agit᷑. omĩ potentẽ dñm placat. aꝑte
ostendit᷑ : cũ offerri ꝑlegẽ simila in sac̾ficio iubetur.
Scriptũ quippe ẽ. In sartagine oleo consꝑsa frigatur.
offeretq eã calididã in odorem suauissimũ dnõ sacer¬
dos qͥ patͥ iure successerit. & tota cremabit᷑ cͣaltari.
Tunc simula ĩ sartagine frigit᷑: cũ munda niens uist
suauissimũ dño offerri p̾cipit᷑ : quia si amorem relus
n᷑ habet. ea quȩ de sartagine offert᷑ calorem simila
amisit. Notandũ ualde ẽ: qui similã offerre p̃ci¬
pit᷑. uidelicet sacerdos qͥ patri iure successerit. lile
enĩ sacerdos patͥ uire succedit: qͥ esse se omĩpotẽtis

Expanded text:
dum infirmos quosque aeterna deserere, rebus temporalibus dum infirmos quosque aeterna deserere, rebus temporalibus delectari conspicit. Nullum quippe omnipotenti Deo tale est sacrificium, quale est zelus animarum, sicut Psalmista ait: Zelus domae spiritali zelo agitur, omnipotenti Deo placeat, aperte ostenditur, cum offerri per legem simila in sacrificium jubetur. Scriptum quippe est: In sartagine oleo conspersa frigetur, offeretque eam calidam in odorem suavissimum domino sacerdos, qui patri jure successerit, et tota cremabitur in altari . Tunc simila in sartagine frigitur, cum munda mens justi suavissimum Domino offerri praecipitur, quia si amorem zelus non habet, ea quae de sartagine offertur, calorem simila amisit. Notandum valde est quis similam offerre praecipitur, videlicet sacerdos patri jure successerit. Ille en
Abbreviated transcription (Latin):
riini: & nonegͥeuit dioer f. In hoc loco mouar egn.
Uenientes aũ fr̃s ad abbatẽ pastorem: narrauert̃ eide
eo. Et rogauit eosait uent ad eũ dicentes. Abbas pastor
uocat te adse. Quod cũ ei dexissent. ꝑrexit ad eũ. N. ii¬
ens eũ senex afflctũ: sunexit & osculatꝰ ẽ eũ. Et ad¬
gaudens ei rogabat ut sumeret cibũ: Qͥ&. ita fecit:
Fr᷑ int̾r̾ogabat abbatẽ pastorem dicens. feri peccatum
grancde⁊ & uolo triennio penitere. Dix̾aũ ei abb̃ pastor.
Multũ est. Qui aũ p̃sentes erant dicebant. usq ad qͣdra¬
ginta dies. Senex iterũ dixit. Multũ ẽ. & adiecit
bicens. Ego puto qͥa si toto corde homo penituerit:
& ñ apposuerit facere it̾um unde penitentiã agat:
etiã tͥduanã penitentiã suscipiat deus. In t̾rogauit¬
Et dix̃ abb̾ pastor. Ego uolo ut cotidie quis manducãs :
paululũ subtͣhat sibi ne saciet᷑. Et dic̃ ei abb̾ ioseph.
Ergo qͣndo eras iuuenis ñ ieiunalas hiduanas: Dixit

Expanded text:
rium, et non acquievit, dicens: In hoc loco moriar ego. Venerunt autem fratres ad abbatem Pastorem, et narraverunt ei de eo. Et rogavit eos, ut irent ad eum dicentes: Abbas Pastor vocat te ad se. Quod cum ei dixissent, perrexit ad eum. Et videns eum senex afflictum, surrexit et osculatus est eum. Et adgaudens ei rogabat ut sumeret cibum. Qui et ita fecit. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Feci peccatum grande, et volo triennium poenitere. Dixit autem ei abbas Pastor: Multum est. Qui autem praesentes erant dicebant: Usque ad quadraginta dies? Senex iterum dixit: Multum est. Et adjecit dicens: Ego puto, quia si ex toto corde homo poenituerit, et non apposuerit facere iterum unde poenitentiam agat, etiam triduanam poenitentiam suscipiat Deus. 41. InterrogavitEt dixit abbas Pastor: Ego volo ut quotidie quis manducans, paululum subtrahat sibi ne satietur. Et dixit ei abbas Joseph: Ergo quando eras juvenis, non jejunabas biduanas? Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
In multiloqͥo peccatũ non deerit. Isayas ꝓpħa ait.
Cistos iusticie. silentiũ uidelicet indicans. qͥa me¬
asiusticia desolat᷑. qndo ab ĩmodata locutione ñ
pareit᷑. Hinc iacobus ait. Si qͥs putat se religiosũ
eẽ ñ refrenans linguã suã s seducens corsuũ. huiꝰ
uana ẽ religio. Praui homines sic̃ sensu leues sunt᷑
ita ĩ locutione p̾cipites. & reticere ꝑtͣctando negli¬

Expanded text:
In multiloquio peccatum non deerit . Isaias propheta ait: Cultus justitiae silentium ; videlicet indicans quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Pravi homines, sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negli
Abbreviated transcription (Latin):
nem de ȩdificationib: erat int̾ eos unꝰ p̾uidens &
uidit angłos manus agitantes & lauantes eos. Ut
& uolutabant᷑ porci in medio eoꝵ pleni fetorib
& polluert̾ eos. Cum aut̃ rursus loqͣrent᷑ de edifi¬
catione: uenientes iterũ angłi lauabant eos. Uene

Expanded text:
nem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et nem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et lavantes eos. Ut et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum a
Abbreviated transcription (Latin):
um quedã parua uitioꝵ u̾ba ñ euitamus: in
magnolitguȩ plabim᷑ crimine. Et̃ dũ facta qͦ¬
dam ñ grauia libere ac sine metu cõmittimꝰ: ad potiora
scelera &. horrenda. peccandi consuetudine labimur.
Uani sermones in ore xp̃ĩani ẽẽ ñ debent. Nam sicut
malos mores bona colloqͥa corrigunt. ita pͣua collo¬
quia bonos mores corrũpunt. Custodia ori ponit᷑.
dũ qͥsq ñ se iustũ s qͦd magis uerũ÷ peceatorem sa
pas. bone actionis uelamine tegit. Quadrimoda
qui ea quȩ recta st̃ humilit᷑ annuntiare uidetur.
Corde bene loquit᷑. qui caritatẽ non simulat. Ore
bene loquit᷑: qͥ ueritatẽ annuntiat. lactis bene lo¬
quitur qͥ alios boniꝰ exẽplis edificat. Alali mala.
conuitiũ lingue. fortitudo adhibenda ÷ patientie:
ut tẽptatio uerbi quȩ foris impugnat. tolerantiȩ
urtute deuicta discedat. Dicebat qͥdã patrũ. Ga
dũ sederent aliquando seniores & loqͣrent᷑ sermo¬

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consueVani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatpas bonae actionis velamine tegit. Quadrimoda qui ea quae recta sunt humiliter annuntiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent aliquando seniores, et loquerentur sermo
Abbreviated transcription (Latin):
lias inferat: sed ne tͣctus ad odiũ. peior fiat. Cauendũ
sũmoꝑe ẽ ne ĩmod̾ate linguã loquacitas ꝑtrabat.
malitia excitet: & usq ad iacula maledictionis in¬
clinet. Hinisalomon ait. Argue sapientẽ & amabit
insipiertem. & adiciet odisse te. Qui diligit disci¬
plin .m. diligit sensũ. Lam qͥ odiargueterise: stul¬

Expanded text:
lias inferat, sed ne, tractus ad odium, pejor fiat . Cavendum lias inferat, sed ne, tractus ad odium, pejor fiat . Cavendum summopere est ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, malitia excitet, et usque ad jacula maledictionis inclinet. Hinc Salomon ait. Argue sapientem, et amabit te, insipientem, et adjiciet odisse te. Qui diligit disciplinam, diligit sensum. Nam qui odit arguentem se, stul
Abbreviated transcription (Latin):
arguunt᷑. Iniquis molesta .ẽ. ueritas. & amara dis¬
ciplina iusticie: nec delectant᷑ eos nͥ placentia
ꝓpͥe inbecillitati. Corda reproboꝵ lubriea st̃ ap
malũ consentiendũ. ⁊ fluxa: ad bonũ uͦ ꝯsentien¬
dũ durissima. De talib salomon ait. Qui erudit
derisorẽ : ipse sibi facit iniuriã. De bono autem.
Doce iustũ inqͥt: & festinabit acciꝑe. In odiu̾ enĩ
ipsius iccirco reticemꝰ. qr contͣ nos in sui fere odia
formidamus: non iã lucta dĩ s nrã ꝓculdubio
querimus. Sciendũ magnoꝑe est quod non ũꝗͣ
cũ redarguunt᷑ praui. detenores existunt: nosq
magnis odiis insequunt᷑. Ipsis gͦ ⁊ non nobis parcimꝰ:
si ab eoꝵ redargutione ꝓ eoꝵ amore cessamꝰ. Necesse
est nob̾ ut aliqnͣdo toleremꝰ tacendo odiosos qͦd st̃.
quatinꝰ in nobis discant uiuendo qͦd ñ st̃. Non est
omĩno iusto timendũ ne dũ qͥsq corripit᷑ contume¬

Expanded text:
arguuntur. Iniquis molesta est veritas, et amara disarguuntur. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur nisi placentia propriae imbecillitatis. Corda reproborum lubrica sunt ad malum consentiendum et fluxa, ad bonum vero consentiendum durissima. De talibus Salomon ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . De bono autem: Doce justum inquit et festinabit accipere. In odium enim hominum idcirco reticemus, quia contra nos insurgere odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra procul dubio quaerimus . Sciendum magnopere est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt, nosque magnis odiis insequuntur. Ipsis ergo, et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Necesse nobis est ut aliquando toleremus tacendo odiosos quod sunt, quatenus in nobis discant vivendo quod non sunt. Non est omnino justo timendum, ne dum quisque corripitur, contume
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio ẽẽ ñ pot̾erit. Tunc uere amicus amat᷑.
si n᷑ ꝓse sed ꝓ dõ amet᷑. Qui uͦ prose amicũ dilig̃
insipient᷑ eũ amplectit᷑. Multũ in t̾ra demersuse.
qui carnalit᷑ hominẽ moriturũ plus diligit quã
oportet. Non debet uitia aliena corrigere: qͥ adhuc
uitioꝵ contagionib seruit. Im probũ est
arguere quẽquã in alio. quod adhuc rep̾hendit
studeat. ut eũ quẽ corriꝑe cup̃. humili corde
amoneat. & hoc faciens ex conpassione qͣsi com
putant: nec inclinant cor ad cõpatiendi misedĩã :
ses suꝑbientes detestant᷑ atq blasphemant. Pleriq
correctionẽ suã officiũ caritatis existimant p̃leriq
uͦ hoc ipsũ qͦd ex caritate corripiunt᷑. ad ĩiuriȩ ꝯtu¬
meliã thrahunt. Unde euenit ut ex eo deteriores
efficiant᷑. ꝑ quod emendari potuerunt. obediendo.
Salubrit᷑ accipiunt iusti: quotiens de suis excessib

Expanded text:
dilectio esse non poterit. Tunc vere amicus amatur, dilectio esse non poterit. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio, quod adhuc reprehenditstudeat, ut eum quem corripere cupit, humili corde admoneat; hoc faciens ex compassione quasi computant, nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed supervenientes detestantur atque blasphemant. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi quoties de suis excessibus
Abbreviated transcription (Latin):
nex qͥd÷ qͦs legit᷑ uia angusta ⁊ arta: respondens dix̃
ei. Angusta narta uia est: ut cogitationib suis
u ⁊ uolentiã faciat: & abscidat propt̾ dm̃ uolũ¬
tates suas. Hoc ẽ etiã quod scriptũ est. Ecce nos reli¬
quimꝰ omiã: & seciiti sumꝰ te. Nix̃ senex. Debet mo¬
nachus cotidie mane & sero. cogita re in semetipso
qͥd fec̃ eoꝵ que uult o̾s & que ñ fecit. Et ita tͣeͣ¬
tans omnẽ uitam sua. peni tentiã agendo
Dormiente te aut surgente uł aliud qͥd faciente. si fuent
d̾s ante oculos tuos: in nullo de inimicꝰ poterit det̾ire¬
re. Et si cał cogitatio manserit in homine: etiã dĩ uiitꝰ
Uo st᷑ erga dilectionẽ ꝑximi ꝯseruanda: xli¬
unũ ne malũ quis inferat. alteru̾. ut bonũ
impendat. Primũ ut caueat ledere: sequenter ut
discat p̾stare. Amicitia est animoꝵ societas. Hȩc
quippe a duob incip̃. Nam minus quã int̾ duos:

Expanded text:
nex quid est quod legitur, via angusta et arcta, respondens senex, nex quid est quod legitur, via angusta et arcta, respondens senex, ait: Angusta et arcta via est, ut cogitationibus suis homo violentiam faciat, et abscidat propter Deum voluntates suas. Hoc est etiam quod scriptum est: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Dixit senex: Debet monachus quotidie mane et sero cogitare in semetipso, quid fecit eorum quae vult Deus, et quae non fecit: et ita tractans omnem vitam suam poenitentiam agendo,e potest. Dixit senex: Dormiente te, aut surgente, vel aliud quid faciente, si fuerit Deus ante oculos tuos, in nullo te inimicus poterit deterrere, et si talis cogitatio manserit in homine, etiam Dei virtus uo sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum ne malum quis inferat, alterum ut bonum impendat. Primum ut caveat laedere, sequens ut discat totum patrare. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos
Abbreviated transcription (Latin):
sententia reteͣtet᷑ in animo. tunc sine labore legitur
&. ea quȩ lecta st᷑ recolendo. amemoria minime eixidt᷑.
Acceptabilior est sensib lectio tacita: quam aperta.
Ampliꝰ eiũ incellectus instruit᷑: quando uox legentis qͥe¬
seit. ⁊ subsilentio lingua mouet᷑. Nam clare legendo.s
corpus sassat᷑: &s uocis acumen obtundit᷑. Dix̃ abb̃ pela¬
duis. Oporcet animã sed̃m xp̃i uoluntatẽ conũsantẽ.
aut discere fidelit᷑ quȩ nescit. aut docere manifeste qͦ
nouit. Si aũ utrũq cũ possit ñ uuł . insaniȩ mor¬
bolaborat. Iniciũ enĩ recedendi a dõ.: fastidiũ doct᷑¬
ne est. Dix̃ abb̾ pastor: qr qui querulus ẽ. monachꝰ
ñ est. Qui frĩ suo detrahit: monachꝰ ñ est. Sui iracu̾¬
dus est: monachꝰ non ẽ. Qui aut̃ uere monachꝰ est.
semꝑ est humił .& qͥetꝰ. & caritate plenus: & timorem
dĩ pͥ oculis habet: & corsuuĩ custodit. Int̾rogatꝰ se¬

Expanded text:
sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. Dixit abbas Pelagius: Oportet animam secundum Christi voluntatem conversantem, aut discere fideliter quae nescit, aut docere manifeste quod novit. Si autem utrumque cum possit non vult, insaniae morbo laborat. Initium enim recedendi a Deo, fastidium doctrinae est. Dixit abbas Pastor: Quia qui querulus est, monachus non est; qui fratri suo detrahit, monachus non est; qui iracundus est, monachus non est; qui autem vere monachus est, semper est humilis et custodit. Interrogatus se
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quomͦ oportet monachũ sedere in cella: &
respondit. Quantũ ad id quod manifestũ ẽ. hoc ÷ ut fia¬
de ꝓpriis excessib unusquisq in omĩ loco ad qͣm prẽient¬
lectio: adhibita aut̃ collatione. maiorem inel¬
ligentiã prebet. Meliꝰ ẽ enĩ conferre: quã legere. Col¬
latio docibilitatẽ facit. Nam ꝓpositis int̾rogationib
cunctatio rerũ excludit᷑: & sepe obiectionib latens ue¬
ritas approbat᷑. Quod enĩ obscurũ est aut dubiũ. confe¬
rendo cito ꝑspicit᷑. Sic̾ instruere solet collatio: ita ꝯten¬
cio destruit. Hec enĩ relicto sensu ueritatis letesgen̾at.
& pugnando u̾bis etiã in dm̃ blasfẽmat: Lectio me¬
morie auxilio eget. Qͦosi fuerit naturalit̾ tardior.
frequenti tñ meditatione aciit᷑. ac legendi assidui¬
tate colligit᷑. Sepe plixa T ongitudinis causa memo¬
riã legentis obliterat: Qoͦ si breuis sit. submotoq libro

Expanded text:
dicens: Quomodo oportet monachum sedere in cella: Et dicens: Quomodo oportet monachum sedere in cella: Et respondit: Quantum ad id quod in manifesto est, hoc est, ut facide propriis excessibus unusquisque in omni loco ad quem perrelectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis, etiam in Deum blasphemat. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro
Abbreviated transcription (Latin):
iuste necessitatis. aut ĩtentione piȩ utilitatis caret.
Si gͦ racio de ocioso sermone exigit᷑ pensemꝰ que pera
nultilo qͥo maneat. in qͦ etiã ꝑ noria u̾ba peccat᷑. Pixit
aliqͥndo abbassi soys. Ciede crede. qͥa ecce triginta an
dies corruo ꝑ ipsã & delinquo. Abbas orachariꝰ maior
in scity. dicebat frib pꝰmissas eccłẽ. fugite fr̃s.E. dix̃
ei unꝰ fr̃᷑. Pater qͦ habemꝰ fugere ampliꝰ a solitudine
est: qͦd fugiendũ dico. Et sic intrabat in cellã suani:
& claudens hostiũ sedebat solus. Dix̃ abb̃ syoys. Quia
ꝑegͥnatio nr̃a in hoc est: ut teneat homo os suun.
Oixit abbas ẏperitius. Monachꝰ qui ñ retinet linguã
suã in tẽpore furoris: neq passiones oet̾as pot̾it ali¬
quando cohibere. Dix̃ abb Longinꝰ abbi lucio. Habeo
tres cogitationes: unaᷤ ut ad ꝑegͥna ꝑgam. & respon¬
possumꝰ custodire cor nrm si lingua nr̃a ianuam
aꝑtã habuerit: Frat᷑ int̾rogauit abb̾em pastorẽ¬

Expanded text:
intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. Dixit aliquando etiam abbas Sysois: Crede, crede, quia ecce triginta anndies corruo per ipsam et delinquo. Abbas Macharius major in Scythi dicebat fratribus: Post missas Ecclesiae fugite fratres. Et dixit ei unus frater: Pater, quo habemus fugere amplius a solitudine est quod fugiendum dico. Et sic intravit in cellam suam, et claudens ostium, sedebat solus. Dixit abbas Sysois: Quia peregrinatio nostra in hoc est ut teneat homo os suum. Dixit abbas Hyperitius: Monachus qui non retinet linguam suam in tempore furoris, neque passiones caeteras poterit aliquando prohibere. Dixit abbas Longinus abbati Lucio: Habeo tres cogitationes: unam, ut ad peregrina pergam. Et responpossumus custodire cor nostrum, si lingua nostra januam apertam habuerit? Frater interrogavit abbatem Pastore
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ. ꝑpetrauit homicidiũ. Item iurtus uͥtute ꝯcipit᷑.
sicut ꝑ uirtutẽ euuangłicȩ p̾dicationis uͥtutẽ martyrii
apłi meruerunt. Dixit sc̃s Gregorius: qr tria exigit õs
ab omi homine qͥ ẽ baptismũ consecutꝰ idest fidẽ reclã.
ex tota anima & uͥtute: lingue continentiam. ⁊ corꝑis
castitatem. Dixit abba euagrius. Mentem errantem
uł nutantẽ. solidat lectio : & uigilie. ⁊ oratio. Concu¬
piscentiam uͦ : marcescere facit esuries. ⁊ labor. ⁊ solitudo.
racundiam aut̃: reprimit psalmodia. ⁊ longanimitas
& miscd̃ia. Sed hȩc oportunis temporib & mensuri ⁊ congñiis
adhibitis. Quȩ nͨ oportune uł sine mensura fuint :
ad paruũ tempus proficrt.Lxxxiii.
.Lxxxiii.

Expanded text:
petravit homicidium . Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis, virtutem martyrii apostoli meruerunt. Dixit sanctus Gregorius quia haec tria exigit Deus ab omni homine qui est baptismum consecutus, id est, fidem rectam ex tota anima et virtute, linguae continentiam et castitatem corporis. Dixit abbas Evagrius: Mentem errantem vel nutantem solidat lectio et vigiliae, et oratio. Concupiscentiam vero marcescere facit esuries, et labor, et solitudo. Iracundiam autem reprimit psalmodia, et longanimitas, et misericordia. Sed haec opportunis temporibus et mensuris congruis adhibitis. Quae autem non opportune, vel sine mensura fiunt, ad parvum tempus proficiunt. CAPUT LXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
casticatẽ humilitas deserat. uł humilitatẽ castitas relinqͣt:
Aput auctorem humilitatis & mundicie ꝓdesse nichil p̃¬
ualet uł suꝑba castitas: uł humilitas inqͥnata. Sic uicio

Expanded text:
castitatem humilitas deserat, vel humilitatem castitas relinquat, castitatem humilitas deserat, vel humilitatem castitas relinquat, apud auctorem humilitatis et munditia prodesse nihil praevalet, vel superba castitas, vel humilitas coinquinata. Cum do