comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uester maneat. Honne iste ẽ fructꝰ
de quo iam dixerat. sine me nichil
potestis facere: Elegit ergo. et posu
it ut eamus et fructum afferamus.
Nullum itaq fructum unde nos e¬
ligeret habebamus. Ut eatis inqͥt.
et fructum afferatis. Inus ut affe¬
ramus. et ipse est uia qua imus. in
qua nos posuit ut eamus. Proinde
in omnib miscłia eius preuenit
nos. Et fructus inquit uester ma¬
neat. ut qd̃cumq petieritis patr̃e
in nomine meo det uobis. Maneat
ergo dilectio. ipsa est enum fructus
noster: Que dilectio nunc est in de¬
siderio. nondum in saturitate. et
ipso desiderio qłcumq petiertmnꝰ
in nomine uingeniti filii dat nob̾
pater. Quod autem accipere sal¬
uandis non expedit nob̾. non exis¬
stimemꝰ nos petere in noĩe saluatoriᷤ.
s hoc petimꝰ ui noie saluatoriᷤᷤ qł ꝑtinet
adrationẽ salutis. Expł sermo xxxii.

Expanded text:
vester maneat . » Nonne iste est fructus, vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo eit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse est ergo fructus noster, quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate; et ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine unigeniti Filii, dabit nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris; sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quando pertinet ad orationem salutis. Haec mando vobi
Abbreviated transcription (Latin):
um non est gratia. si precessisse cõ-¬
cendimus merita. Hec quippe elec-¬
tio gratia est: de qua dicit apłs. Sic
rrgo et in hoc tempore. reliquie per
dlectionem gratie salue facte st̃. Un¬
le subiungit. Si autem gratia. nou
ex operib. Alioquin: gratia non ẽ
gratia. Audi ingrate. ingrate audi.
nonuos me elegistis. sed ego uos ele
¶ Non est ut dicas. antequam cre¬
derem iam bona operabar. ideo elec¬
tus sum. Quidenim est boni ope¬
ris ante fulem cum dicat apls. om̃e
ql̃ non est ex fide peccatum ẽ: Qͥa
nrgo dicturi sumus audiendo non
lus me elegistis. nisi quia mali e¬
annus et electi sumꝰ. ut boni ꝑ grãm
nos eligentis essemus; Non ẽ eñĩ
gratia. si precesserant merita. Est
autem gratia. Hec igitur non in¬
uenit. s efficit merita. Et iudere
km̃i quemadmodũ non eligat bo¬
nos. s quos eligit faciat bonos. Ego
inquit elegi uos. et posui uos ut e¬
atis et fructum afferatis. et fructꝰ

Expanded text:
jam non est gratia, si praecessisse contjam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratiae est, de qua dicit Apostolus: Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Unde subjungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego eleNon est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apostolus: « Omne quod non est ex fide, peccatum est . » Quid ergo dicturi sumus audiendo: « Non vos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus
Abbreviated transcription (Latin):
abiectus esse in domo dm̃i magis
quam habitare in thabernaculis
peccatorum: Mon utiq. Quider¬
go eramus nisi iniqui et perdi:
Heq enim iam credideramus in
cum. ut eligeret uos. Nam si iam
credentes elegit. electos elegit C
ergo diceret non uos me elegistis
nisi quia misericordia eius preus¬
uit nos ᷤ Hic certe uacat uana ils¬
rum ratiorinatio qui prescientis
dei defendiuit contra gratiam y
et ideo dicuut nos electos añmus¬
ai constitutionem. quia presciuit
os ddeus futuros bonos. non serp¬
un uos facturum bonos. Non hoc
aiit qui ilicit non uos me elegis¬
ns. qm̃ si ꝓpterea nos elegisset qͥa
honos futuros esse presciuerat:
smnul etiam prescisset qđ eum noᷤ
fuissemus prius electuri. Mon e¬
nimi aliter esse possemus boni: ni¬
si forte dicendus est bonus qui ñ
eugit bonum. Quid ergo eligit in
non boni᷑:. Hon enim electi sunt qͥa
houi fuerunt. qui bonz non essent
nisi electi essent. Alioquin. gratia

Expanded text:
abjectus esse in domo Domini, magis abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, electus elegit. Cur ergo diceret, Non vos me elegistis, nisi quia misericordia ejus praevenit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse nos praesciverat; simul etiam praescisset quod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia
Abbreviated transcription (Latin):
enlam esse mercedem. non solum
redemptionem corporis nr̃i de qua
dicit apłs paulus uerũ etiam salu¬
tem auimarum nr̃arum de qua di-¬
cit apłs petrus:ͤ Utriusq eñi rei
felicitas. isto tempore atq in ista
mortalitate in spe potius habetur
quam in re tenetur. Uerum hoc in¬
terest. quod exterior noster homo
ul est corpus adhue corrumpitur.
uterior autem idest anuna iami
nouatur de die ini diem. Itaq siẽ
inmortalitatem carius et salur
animarum futuram expectanius
quamuis iam pignore accepto sa¬
u facti esse dicamur: ita omnus
noticiam quecũq unigenitus au¬
diuit a patre futurũ sperare dles¬
mus. quamuis hoc se iam fecisse
dixerit xp̃c. Non uos me elegistis
inquit s ego elegi uos. Hec est ili
ineffabilis gratia. Quid enimi en¬
mus quaudo xp̃m nondum elege¬
ramus. et uleo non diligebamus:
Nam qui eum non elegit. quomo¬
do diligit; Numqͥd iam in nobis
erat quod in psalmo canitur. eleg

Expanded text:
endam esse mercedem, non solum endam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse dixerit Christus. 2. Non vos me elegistis, inquit, sed ego vos elegi. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi
Abbreviated transcription (Latin):
se discipulis que se nouit nota es¬
se facturum in illa plenitudine
scientie. de qua dicit apls. Qum
autem uenerit qł perfectum est:
qđ est ex parte euacuabitur. Ibi
quippe dicit nunc scio ex parte tc̃¬
autem cognoseam sicut et cognitus
sum. et nunc per speculum in enig¬
mate tunc autem facie ad faciem.
Nam et ipse apłs saluos nos dicit
esse factos per lauachrũ regenera¬
tionis. qui tamen alio loco spe in¬
quit salui facti sumus: spes autẽ
que udetur non est spes. Quod
enum uulet quis. quid sperat:Si
autem qł non uidemus speramꝰ.
per patientiam expectamꝰ. Unde
eriam eius coapostolus petrus.
in quem modo inquit non uiden¬
tes creditis. quem cum uideritis
exultabitis gaudio menarrabili
et honorato. percipientes merceisẽ
fidei salutem animarum uestra-¬
rum. Si ergo nunc tempus est fi¬
dei salus autem animarũ merces
est fidei. quis dubitet in fide que
per dilectionem operatur peragen¬
dum diem. atq in fine diei recipi¬

Expanded text:
se discipulis, quae se novit nota esse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur. Ibi quippe dicit: Nunc scio ex parte, tuautem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipi
Abbreviated transcription (Latin):
sit qł ait dñs. uos
autem dixi amicoᷤ.
quia om̃ia quecũ
paudiui a patre meo: nota feci uo¬
bis. Quis autem audeat affirma¬
re uel credere ullum hominum
scire omnia quecumq a patre au¬
diuit unigenitus filus. quando
ne hoc quidem quisꝗͣ capit quo¬
modo audiat a patre ullum uer¬
bum. cum ipse sit patris unicum
uerbum ᷤ Quid est qł aliquanto
post in hoc ipso tamen sermone
quem post cenam ante passionem
ad discipulos habuit. multa inqͥt
habeo uobis dicere. s non potestis
illa portare modo: Quo igit᷑ pacto
intellecturi sumus om̃ia eum no¬
ta fecisse discipulis quecumq au¬
diuit a patre. cum ꝓpterea quedã
multa non dicat. quia scit eos mo¬
do portare non posse ᷤᷤ s ninurum
qd facturus est fecisse sedicit. qͥa
ea que futura sunt fecit. Sicut e¬
nim dicit per ꝓphetam foderunt
manus meas et pedes nec ait fos¬
suri sunt uelut preterita dicens
et ea tamen futura predicens: ita
et hoc loco ait omnia se nota fecis¬

Expanded text:
ait Dominus, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecis
Abbreviated transcription (Latin):
inquit symon petrus stans ⁊ re¬
faciens se. Hoc recapitulat qua
te iam dixerat. ileinde que serure
sunt iungit. Dixerunt ergo ei
Numqͥd et tu ex discipulis enis
es ᷤᷤ Negauit ille et cdixit. Nonsi
Lam semel negauerat. ecce urme
Deinde ut tercia negatio compleñ¬
tur. dicit unus ex serius ponties¬
cis cognatus eius cuius absciat
petrus aurieulam. Nonne egotie
iudi in borto cum illoͤ Iterumist
go negauit petrus. et statim gall
cantauit. Eece medici est compltea
predictio. egroti conuicta p̾sum¬
tio. Non enim factum est qu ise
ilixerat. aninam meam pro tep¬
nam. s factum est qł ille preche¬
erat. ter me negabis. S trina pd̃
negatione completa. iam er iste
sermo compleatur. ut deintps s
de año apud pontium pilatũ pre¬
sidem gesta suut: ab alio consule¬
remus exordio.

Expanded text:
inquit, Simon Petrus stans et caleinquit, Simon Petrus stans et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat: deinde quae secuta sunt jungit. Dixerunt ergo ei: Numquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Jam semel negaverat; ecce iterum. Deinde ut tertia negatio compleatur, Dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cnegavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
illo tempore annas et cayphas. qͦs
et lucas ewangelista commenorat.
narrans quo tempore ceperit do-¬
minus a precursore tohanne pre¬
dicare regnum celorum et cõgre¬
gare discipulos. Sic enim licit.
Sub principib sacerdotum anna
et cayplia: factum est uerbum do¬
mini super ioħem racharie filiũ
in deserto et cetera. Proinde isti
ambo pontifices uicissim suos an¬
nos agebant. et erat annus cayphe
quando passus est xp̃c. Ideo scił̃m
matheum cũ comprehensus esset
ad illum ductus est: s prius ad
annam sccłm iohem uenerunt cũ
illo. non quia collega. s quia socer
eius erat. Et credendum est scd̃m
uoluntatem cayphe il esse fachi
uel etiam donus eorum ita fiu¬
se positas. ut non deberet anres
a trauseuntib preteriri. Sea ne
dixisset ewangelista qđ eum lig¬
tum miserit anuas ail cayphan
reuersus est ad locum narrat
ubi reliquerat petrum. ut expie¬
ret qił in domo anne de trinaaig
negatione contigerat. Erat aut̃

Expanded text:
illo tillo tos Lucas evangelista commemorat, narrans quo tempore coeperit Dominus praecursore Joanne praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enim dicit: Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto , et caetera. Proinde isti ambo pontifices vicissim suos annos agebant: et erat annus Caiphae quando passus est Christus. Ideo secundum Matthaeum cum comprehensus esset, ad eum ductus est: sed prius ad Annam secundum Joannem venerunt cum illo; non quia collega, sed quia socer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam domos eorum ita fuisse positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. 6. Sed cum dixisset Evangelista quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem,
Abbreviated transcription (Latin):
parauit in ligno. et hinc potius de¬
monstrauit. qđ lemonstrandum
fuit: sua scilicet magna illa pre¬
cepta patientie non ostentatione
corporis s cordis preparatione fa¬
cienda. Rieri enim potest ut alte¬
ram maxillam uisibiliter homo¬
prebeat et iratus. Quanto ergo
melius et respondet uera placa¬
tus. et ad perferenda grauiora:
tranquillo animo fit paratꝰ. Se¬
atus entin est qui in omnibz que
inusta pro iusticia patitur. po¬
test ueraciter dicere. paratum cor
meum deus paratum cor meum.
Hinc fit quippe qđ sequitur cã¬
tabo et psallam qđ paulus et bar¬
nabas etiam uinculis dirissimiᷤ
facere potuerunt. S ad narratio¬
nis ewangelice sequentia redea¬
mus. Et misit eum annas ligatũ
ad cayphan pontificem. Ad illũ
sicut matheus dicit ab initio du¬
cebatur. qm̃ ipse erat illius anni
princeps sacerdotum. Alternos
quippe intelligendi sunt agere so¬
lere aunos ambo pontifices. ulest
principes sacerdotum qui erant

Expanded text:
paravit in ligno? Et hinc potius deparavit in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest ut alteram maxillam visibiliter praebeat homo et iratus. Quanto ergo melius et respondet vera placatus, et ad perferenda graviora tranquillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia patitur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: hinc fit quippe quod sequitur, Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt. 5. Sed ad narrationis evangelicae sequentia redeamus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum. Alternos quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est principes sacerdotum, qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
Sic respondes pontifici ͤ Respon¬
dit ei tħ̾e. Si male locutus sum.
restimonium perhibe de malo.
bi autem bene. quid me cedis:
Quid ista responsione ueriꝰ. man¬
suetius. iustius ius est enim
de quo ꝓphetica uox precesserat. in-¬
tende et prospere procede et regna.
propter ueritatem et mansuetu-¬
diuem et iusticiam. Si cogitemꝰ
quis acceperit alapami. nonne uel¬
lemus eum qui percussit aut ce¬
lesti igne consumi. aut terra debis¬
cente sorberi. aut correptum de¬
mouio uolutari. aut aliqua hu¬
iusmodi qualibet pena uel etiã
grauiore puniri. Quid enim ho¬
rum per potentiam iubere non
potiusset per quem factus ẽ mun-¬
dus. nisi patientiam nos docere
maluisset qua uincitur mundꝰ.
Hic dicit aliquis. Cur non fecit
qdł ipse precepit ͤ. Percutienti e¬
nim non sic respondere. s maxil¬
lam debuit alteram preparare.
quid qd̃ et ueraciter mansuete
iusteq respondit et non solũ al-¬
teram maxillam iterum percus¬
suro s totum corpus figendũ pre-¬

Expanded text:
ici? Respondit ei Jesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? Quid ista responsione verius, mansuetius, justius? Ejus est enim de quo prophetica vox praecesserat, Intende, et prospere procede, et regna; propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam . Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena, venetiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset qua vincitur mundus? Hic dicet aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praebere. Quid quod et veraciter, mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum prae
Abbreviated transcription (Latin):
lam. uel ui occulto simul et nos
in occulto. quomodo dictum el
ut uidentes uideant et non u¬
deantᷤ. Quomodo eñi uideail¬
insi quia palam non in occultoͤ
uileant. nisi quia non palam s
in occultoᷤ Sa tamen ip̃si que au¬
dierant et non intellexerant. tali¬
aerant ut non possent iuste ac ue¬
raciter cruninari. Et quotiens¬
cumq interrogando temptaue¬
runt ut inuenirent unde accu¬
sarent eum. sic eis respondit. ut
omnes eorum retunderent᷑ doli.
et calumpnie frustrarentur. L̃o
dicebat. quid me interrogas. in¬
trroga eos qui audierunt quid
locutus sum ipsis. ecce hii scuint
que dixerim ego. Hec autem cum¬

Expanded text:
alam, vel in occulto simul et non alam, vel in occulto simul et non in occulto, quomodo dictum est ut videntes videant, et non videant ? Quomodo enim videisi quia palam, non in occulto? videant, nisi quia non palam, sed in occulto? Ea tamen ipsa quae audierant et non intellexerant, talia erant, ut non possent juste ac veraciter criminari: et quotiescumque interrogando tentarunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae frustrarentur. Ideo dicebat, Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis: ecce hi sciunt quae dixerim ego.
Abbreviated transcription (Latin):
culto locutus sum nichil. Sed in
palam locurus sum mundo. ac si
dixisset multi me auilierunt
sum autem palam modo quos
erat palam. modo autem quoss
non erat palam. Palam quippr
erat. quia multi audiebant.et
sus non erat palam. quia nonu
telligebant. et quod seorsum ais¬
cipulis loquebatur non in occul¬
to utiq loquebatur. Quis nans
in occulto loquitur qui coram m
hominib loquitur eum script̃
sit in ore duorum uel trium tesi¬
um stabit omne uerbum. prescr¬
tim si hoc loquitur paucis quos
per eos uelit innotescere multis.
sicut ipse dñs ait illis quos alla
paucos habebat. quod dico uobis
in tenebris dicite in lumine. ⁊l
in aure auditis predicate in ter¬
ta ͤ Ergo et hoc ipsum qł ab eo
ci udebatur occulte. quodamino¬
do non licebatur in occulto. quia
non ita dicebatur ut ab eis qui¬
bus dictum fuerat taceretur.s
ita potius ut usquequaq pre¬
dicaretur. Si ergo dici potesta¬
liquid et palam simul et nonp¬

Expanded text:
culto locutus sum nihil Joan. XVculto locutus sum nihil Joan. XVPalam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur, cum scriptum sit, In ore duorum, aut trium testium stabit omne verbum ? praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quos adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Ergo et hoc ipsum quod dici ab eo videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto, quia non ita dicebatur, ut ab eis quibus dictum fuerat taceretur; ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Si ergo dici potest aliquid et palam simul et non p
Abbreviated transcription (Latin):
sum nichil. Quid me interrogasͤ¬
Interroga eos qui audierunt. qͥd
locutus sum ipsis. Ecce hii scuint
que dixerim ego. Non pretereun¬
da nascitur questio. quomodo dix¬
erit dñs ih̾c. ego palam locutus
sum mundo. et maxime illud qd̃
ait in occulto locutus sum nichil.
Nonne in hoc ipso recentiore sermo¬
ne quem post cenam discipulis ẽ
locutus ait illis. hec in prouerbi¬
is locutus sum uobis. uenit hora
cum iam non in prouerbiis loqͣr
uobis. s palam de patre meo au¬
nuntiabo uobis ͤ Si ergo ipsis cõ¬
iunctiorib discipulis sius non
loquebatur palam s horam pro¬
mittebat quando palam fuerat
locuturus. quomodo palam lo¬
cutus est mundo Deuide illis
ipsis suis sicut aliorum quoq: e
uuangelistarum testatur aucto¬
ritas. in eorum comparatione qͥ
discipuli eius non erant. multo
utiq manifestius loquebat᷑. quan¬
do cum solis erat. remotus a tur¬
bis. Tunc enun eis et parabolas
aperiebat. quas clausas profere¬
bat al alios. Quul est ergo in oc

Expanded text:
quid me interrogasInterroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? Si ergo ipsis conjunctioribus discipulis suis non loquebatur palam, sed horam promilocuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis, sicut aliorum quoque Evangelistarum testatur auctoritas, in eorum comparatione, qui discipuli ejus non erant, multum utique manifestius loquebatur, quando cum solis erat, remotus a turbis; tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo, In oc
Abbreviated transcription (Latin):
petrus si negato xp̃o hinc iret. qͥd
aliud quam periret.ᷤ Stabãt au¬
tem serui et ministri ad prunas
quia frigus erat et calefaciebãt se.
Non hyemps erat s tamen frigꝰ
erat. qł solet etiam equinoctio uer¬
no aliquando contingere. Erat
autem cum eis et petrus stans et
calefaciens sẽ. Pontifex ergo int̾¬
rogauit ihesum de discipulis eiꝰ
et de doctrina eius. Respondit
ihe. Ego palam locutus sũ mun¬
do. ego semper docui in synago

Expanded text:
Petrus, si negato Christo hinc iret, quid Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis ejus, et de doctrina ejus. Respondit ei Jesus: Ego palam locutus sum mundo; ego semper docui in sy
Abbreviated transcription (Latin):
iam tamen erat res ipsa illo post¬
ea uocabulo nuncupanda. iam
rant liscipuli qui postea sunt
appellati xp̃iani. et hoc commnu¬
ne nomen sieut communem fidẽ
stiam ail posteros transmiserũt.
Qui ergo se xp̃i negauit esse dis¬
cipulum. ipsam rem negauit. cu¬
uis nomen est uocari xp̃ianum.
Quam multi postea non dico se¬
nes et anus. in quib huius uite
satietas facilius potuit mortem
pro xp̃i confessione contempnere.
nec solum iuiuentus utriusq sex¬
us de qua etate conuenienter ui¬
detur exigi fortitudo. s etiam pu¬
eri puelleq potuerunt. et innu¬
merabilis societas sauctoꝵ marty¬
rum in regnum celorum fortiter
et iolenter intrauit. ql tunc is¬
te non potuit qui claues regni eiꝰ
accepit. Ecce unde dictum est si¬
nite hos abire. quando se ꝓ nob̾
tradidit qui suo sanguine nos re-¬
demit. Ut impleret᷑ sermo quem
dixit. quia quos dedisti mͥ. non
perdidi ex hiis quemqͣ. Utiq eñ

Expanded text:
jam tamen erat, res ipsa illo postjam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Utique enim
Abbreviated transcription (Latin):
duxit petrun. Dicit ergo pero
ancilla ostiaria. Numquid et nui
ex liscipulis es hominis istuis:
Dicit ille. Non sum. Ecce est illa
promittentis audacia. et de se plu¬
rimum prefidentis. Ubi sunt ut¬
ba illa quando ait. quare non pes¬
sum sequi te modo. animam me¬
am pro te ponamͤ Hoceire est le¬
qui magistrum. se negare discipl¬
lum: Siccine pro dño aĩa poull.
ut hioc ne fiat uox aueille formi¬
aetur ᷤ S quul mirum si deus ue¬
a predixit homo autem falsa p̾¬
sumpsit ᷤ Sane in ista que iam
cepta est negatione apłi petri de¬
hemus aluertere. non solum ab
eo negari xp̃m qui dicit eum nõ
esse xp̃m. s ab illo etiam qui cũ
sit. negat se esse xp̃ianum. Dñs
enim non ait petro. discipulum
isum. cuui se negauit eius esse
aiscipulum ͤ Quid autem aliud
isto modo quam se negauit esse
rp̃ianum: Quamius enim dis¬
cipuli xp̃i nondũm appellarent᷑
haoc noĩe post ascensionem qͥppe
cuis in antiochia primum cepe¬
runt appellari discipuli xp̃iani.

Expanded text:
it Petrum. Dixit ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani,
Abbreviated transcription (Latin):
et adduxerunt eum al annam
secutores traden
te uula compre¬
hensum domi¬
Inum ligauer̃t.
qui nos dilexit et tradidit semet¬
ipsum pro nobis. et eui pater ñ
pepercit s pro nobis omnib tra¬
didit eum. ut intelligatur iu¬
das non laudabilis utilitate tͣ¬
ditionis huius s sceleris uolun¬
tate cdampnabilis. adduxerunt
eum sicut iohannes ewangelis¬
ta narrat alannam pͥmum. Nec
tacet causam cur ita factum sit.
Erat enun inquit socer cayphe.
qui erat pontifex anni illiuis. Trat
autem inquit cayphas qui consi¬
lium deilit iuleis. quia expelit
unum hominem mort pro popu¬
lo. Merito et matheus eum ul bre¬
uius narrare uoluisset. eum ad
cayphan ductum fuisse comme¬
morat. quia et ail aunam pri.
ideo luctus est qł socer eus f¬
rit ubi intelligendum est hos
iuidem cayphan fieri uoluisses
quebatur autem inquit ihesue
symon petrus et alius idiscips
Quisnam sit iste discipulus m
temerarie affirmandum est.
tacetur. Solet autem se ulen u¬
hannes ita significare. et adilar

Expanded text:
Et adduxerunt eum ad Annam ste Juda, comprehensum Dominum ligaverunt, qui nos dilexit et tradidit semetipsum pro nobis, et cui Pater non psum , pro nobis omnibus tradidit eum , ut intelligatur Judas non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis, Adduxerunt eum sicut hic Joannes evangelista narrat ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia expedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere:
Abbreviated transcription (Latin):
Insufflando significauit spirm̃¬
sanctum non patris soluis ẽs sil¬
ritum. s et suum. Quorum taie¬
seritis inquit peccata remitus¬
tur eis. et quorum retinuerits
retenta sunt. Ecclesie caritã qul
per spiritum sanctum diffinll¬
tur in cordib nr̃is. participĩ lala
israta dimittit. eorum autem qͥ
poisunt eus participes tenet.L
No postea quam dixit accipite spi¬
itum sanctum. hoc continuo de
ieratorum remissione ac detenti¬

Expanded text:
Insufflando significavit SpirInsufflando significavit Spirsanctum non Patris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt. « Ecce charitas quae per Spiritum sanctum diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit, eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum, hoc continuo de peccatorum remissione ac detenti
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis quia uidi dñm et hec idix¬
it michi. Cum esset ergo sero di
e illo una sabbatorum et fores es¬
sent clause ubi erant discipuli
ꝓpter metum uuleorum. uenit
ihesus et stetit in medio. et dicit
eis. Pax uob̾. Et cum hoc clixs¬
set: ostendit eis manus et late
Olaui enun manus fixerunt la¬
cea latus eius aperuerat. ubi as
dubitantium corda sananddains¬
nerum sunt seruata uestiga s
li autem corporis ubi duuintas
rat. ostia clausa non obstiterun
Ille quippe non eis apertis iuns¬
re potuit. quo nascente uirginu¬
tas matris iniuolata permansi
Gauisi sunt ergo discipuli uisa
dño. Dixit ergo eis tterum Pn
uobis. Iteratio. confirmatio ẽ lp̃
quippe dat per prophetam ꝓmes¬
sam pacem super pacem. Sient
sit me pater inquit. et ego mitit
uos. Equalem patri filium nou¬
mus. s hic uerba mediatoris ag¬
noscimus. Nedium quippe ostu¬
dit dicendo. ille me et ego ue he
cum dixisset insufflauit et ditas
eis. Accipite spiritum sanctum.

Expanded text:
cipulis, Quia vidi Dominum, et haec dixcipulis, Quia vidi Dominum, et haec dixit mihi. e illo una Sabbatorum, et fores essent clausae, ubi erant discipuli propter metum Judaeorum, venit Jesus et stetit in medio, et dixit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum.
Abbreviated transcription (Latin):
tangi. qł ipse et pater unũ sint.
Nius quippe iitimis sensib qͦ¬
il ammodo ascendit ad patrem.
qui sic in eo profecerit. ut patri
agnoseat equalem. Aliter non
recte tangitur. idest aliter in eũ
non recte creditur. Poterat eñĩ
sic credere maria. ut eum puta¬
ret imparem patri quod utiq p¬
hibetur cum dicitur ei noli me
tangere. il est noli in me sic cre¬
dere quemadmodum alhuc sa¬
pis. noli tuum sensum huc usq
pertendere qł pro te factus sũ.
ne non transire ualeas ad illud
per quod facta es. Quomodo e¬
nu non carnaliter alhuc in e¬
um credebat. quem sicut homi¬
nem flebat ͤ Nondum enim as¬
Thi me tanges quando me credi¬
deris patri non imparem deũ.
um et patrem uestrum. et deũ
meum et deum uestrum. Neq
hic dixit deum nr̃m. Ergo ⁊ hic
aliter meum. aliter uestrũ. Ue¬
um meum sub quo et homo sũ.
deum uestrum inter quos et ip¬
sum mediator sum. Uenit ma¬
ria magilalene annuntians dis¬

Expanded text:
tangi, quod ipse et Pater unum sint. tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit, ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli me tangere, id est, noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis. Noli tuum sensum hucusque pertendere, quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim, inIbi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. um, gratia vestrum. Et Deum meum, et Deum vestrum. Neque hic dixit, Deum nostrum: ergo et hic aliter meum, aliter vestrum; Deum meum sub quo et ego homo sum, Deum vestrum inter quos et ipsum mediator sum. 4. « Venit Maria Magdalene annuntians dis
Abbreviated transcription (Latin):
aliscipulis quidem antequam
al patrem ascendisset uoluisse se
tangi a mulierib autem noluis¬
se nisi cum ascendisset ad patrẽs
d ner sie qui uellet desipere sine¬
retur. L eguntur enim etiam
femine post resurrectionem an¬
tequam al patrem ascenileret
tetigisse ihesum. in quib erat e¬
tiam ipsa maria magilalene nar¬
rante matheo qł occurrerit illiᷤ
ihesus dicens auete. ille autem
accesserunt inquit et tenuerũt
pedes eius et adorauerunt eũ.
Hoc a iohanne pretermissũ est.
s a matheo uerum dictum. Res¬
tat ergo ut aliquod in hiis uer¬
bis lateat sacramentũ. quod siue
inuentamus siue inuentre ml¬
nime ualeamus. tnesse tamen
nullomodo dubitare debemus.
Put ergo sic dictum est noli me
tangere nonlum enim ascendi
ad patrem meum. ut in illa femi¬
na figuraretur ecclesia de genti¬
bus que in xpistum non credi¬
dit nisi cum ascendisset ad pa¬
trem. aut sic in se credi uoluit
ihesus hoc est sic se spiritualit̾

Expanded text:
a discipulis quidem antequam a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dicttangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christum non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem, aut sic in se credi voluisse Jesus, hoc est sic se spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Uacde aũ ad fr̃s medᷤ. ⁊ dic eis Asst¬
do ad pr̃em meũ ⁊ patrẽ ur̃maill
uerbis quod breuiter quidem
: tamen aitentius pertractare de¬
uenius. Ihesus quippe mulierem
ue illum magestrum agnoiit
erappellauit. cum hec ei responde¬
ret fidem docebat. et hortulanus
ille in etus corde tamqͣ. in horto su¬
o granum sinapis seminabat. Qa¬
est ergo noli me tangere et tamqͣ
huius prohibitionis causa que¬
reretur adiunxit. nondum eñi
ascenli ail patrem meum. Quid
est hoc ᷤ Si stans in terra non tan¬
gitur: seilens in celo quomodo ab
hominib tangeretur Qui certe
antequam ascenderet discipulis
serangenilum optulit licens si¬
tut lucas euuangelista testatur.
palpate et udete quia spiritꝰ car¬
nem et ossa non habet sicut me
uidletis habere uel quando dix¬
it discipulo thome. Infer digi¬
tum tuum huc et uide manus
meas. et affer manum tuã ⁊ mit¬
te in latus meum. Ouis autem
sam sit absurdus ut dicat eum

Expanded text:
vade autem ad fratres meos, et dic eis, Ascevade autem ad fratres meos, et dic eis, Ascendo ad Patrem erbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debeamus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat; et hortulanus ille in ejus corde tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Qest ergo, Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum
Abbreviated transcription (Latin):
Bieit ei ih̾e. Maria. Uonu̾sa illa
dic̃ ei. Ralboni: qđ dicit᷑ magister.
Nemo calumpnietur multer
hortulanum dixerit dñm.
sum magistrum. Ibi enun po¬
bat. hic agnoscebat. Ibi honoi¬
bat hominem a quo beneficu
postulabat. hic recolebat ddoct¬
rem. a quo discernere human
et diuina discebat. Appellabi
dñm cuius aucilla non erat
per eum perueniret ad dñme
ius erat. Aliter ergo dñm dit
sustulerunt dñm meum. alite
autem dñe si tu sustulisti illus
Nam et ꝓphete appellauerĩt do¬
minos eos qui homines erant
s aliter illum de quo scriptum
est. dũs nomen eius. S ista nu¬
lier que iam fuerat conuersare¬
trorsum ut uideret ih̾m quani
eum putauit esse hortula nua
et cum illo utiq loquebatur que¬
modo rursus conuersa dicitut
ut ei diceret rabboni. nisi quia
tunc conuersa corpore qd none¬
rat putauit. nunc corde conuet¬
sa quod erat agnouit? Dicit n¬
ihesus. Noli me tangere. nonsi
enim ascencli ail patrem meun.

Expanded text:
it ei Jesus: Maria. Conversa illa dicit ei, Rabboni; quod dicitur Magister. Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. Nam et Prophetae appellaverunt dominos eos qui homines erant; sed aliter illum de quo scriptum est, Dominus nomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret, Rabboni; nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat, putavit, nunc corde conversa, quod erat agnovit? 3. « Dicit ei Jesus: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum:
Abbreviated transcription (Latin):
mortem qui nullum habebat me¬
ritum mortis s habebat ut more¬
retur mandatum patris. tanquã
ille de quo predictum erat que ñ
rapui tunc exsoluebam: mortem
sine debito soluturus. et nos a mor¬
te debita redempturus: Rapue¬
rat autem adam peccatum quan¬
do manum in arborem presump¬
tione deceptus extendit. ut inc̃o¬
municabile nomen inconcesse di¬
uinitatis inuaderet: quam filio
dei natura contulerat non rapina.

Expanded text:
mortem, qui nullum habebat memortem, qui nullum habebat meritum mortis? Sed habebat ut moreretur mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contulerat, non rapina.
Abbreviated transcription (Latin):
rum idest mundi istius amatorũ.
ex quib tamen electi sunt non ꝑ
suum meritum s per dei gratiã
quib dicit. fuistis enim aliquan¬
do tenebre. nunc autem lux in do¬
mino. Omnes enim fuerunt sub
rectorib tenebrarũ harũ ilest ho¬
minũ impiorũ tamquã tenebre
sub tenebris. s gratias ileo qui e¬
ruit nos sicut dicit ilem apłs de
potestate tenebrarum et transtulit
in regnum filii caritatis sue. In qͦ
princeps huius mundi hoc est te
nebrarum harum non habebat qͥe¬
quam. quia neq cum peccato deus
uenerat. nec eius carnem de pecca¬
ti ꝓpagine uirgo pepererat. Et tan¬
quam ei diceret᷑ cur ergo moreris
si non habes peccatũ cui debeatur
mortis supplicium continuo sub¬
iecit s ut cognoseat mundus qͥa
diligo patrem. et sicut mauclatũ
dedit mͥ pater sic facto. Surgite:
eamus hine. Discumbens enim
discumbentib loquebat᷑. Tamus
autem dixit quo nisi ad illum lo¬
cum unde fuerat tradendus ad

Expanded text:
rum, id est, mundi istius amatorum: rum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus tamen electi sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam, quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Omnes enim fuerunt sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris: sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . In quo princnebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio; surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit, quo, nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ut sic intelligatur diabolus
princeps mundi tanqũa gerat uni¬
uersi mundi id est celi et terre atq
miniũ que in eis sunt principatũ.
de quali mundo dictum est cum
de xp̃o uerbo sermo esset: et mun¬
dus per eum factus est. Iniuersus
itaq mundus a summs celi usq
ad infimam terram creatori est sub¬
aitus non desertori. redemptori ñ
interemptori: liberatori non capti¬
uatori: doctori non deceptori. Qũe¬
almodum autem sit intelligentꝰ
princeps mundi diabolus: euiden-¬
tius aperuit apls paulus. Qui cũ
lixisset non est uobis colluctatio
aliuersus carnem ⁊ sanguinẽ ulest
aduersus homines subiecit atq
ait sz aluersus principes et potes¬
tates et rectores mundi tenebrarũ
harum. Sequenti enim uerbo ex¬
posuit quid dixisset mundi. cum
subiecit tenebrarum harum. Ne
quisqũa mundi nomine intelli¬
geret uniuersam creaturani euius
nullomodo sunt rectores angeli
desertores: tenebrarum inquit ha¬

Expanded text:
ergo ut sic intelligatur diabolus ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id aait, sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset, mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, ha
Abbreviated transcription (Latin):
illud fuerant credituri qđ ip̃e es
facere cum predixisset et predi¬
ceret antequa faceret. Oreditur
autem hoc non fule noua seil au¬
cta. aut certe cum mortuus esset
defecta. cum resurrexisset refecta.
Neq enim eum filtum dei non er
ante credebant. s cum in illo facl̃u
esser qđ ante predixit. fides illa qͥũ
quando illis loquebatur fuit par¬
ua et cum moreret᷑ pene iam nul¬
la et reuixit et creuit. Deinde qͥl
dieit.ᷤᷤ lam non multa loquar uo¬
iscum. uenit enim princepᷤ mun¬
n huius. Quis. nisi diabol᷑ Et
n me non habet quicqũa. nullũ
rlicet omnino peccatũ. Sic eni
istendit non creatiirarũ s peccato¬
num principtm liabolum. quos
nine nomine mundi huius appel¬
in. Et quotienscumq mundi nom̃
in mali significatione ponit᷑ non os¬
stenalit nisi mundi istius amatores
de quib alibi scriptum est. Quicũq
uoluerit amicus esse seculi huius.
minicus dei constituitur. Absit

Expanded text:
illud fuerant credituri, quod ipse illud fuerant credituri, quod ipse potuit hoc facere cum praedixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mordefecta, cum resurrexisset refecta. Neque enim eum Filius Dei non et ante credebant: sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit, et crevit. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit