comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hyeme enĩ facultas: sabbato licen¬
tia iuxta legem deest fructus uite
colligendi. ac penuriã fugiendi ꝑ¬
petuam. Usq quo piger dormis. Qñ
ꝯsurges a somno tuo. Paululum
dormies: paululũ dormitabis: pau¬
lulũ ꝯseres manꝰ ut dormias. Usq¬
tes resurgere ad bñ oꝑandũ: qui
noxio corpore dep̃ssus. semꝑdicis
paululũ adhuc iaceam: & sic postea
penitendo restrgam: fĩt namq
ut te semꝑ differente opus bonũ
repente uidex qui mala tua facta¬
iudicet: ueniat. Hoc est eñĩ qd̾ seq̃r
Et ueniet tͥ quasi uiator egestas:
& pauꝑies quasi uir armatꝰ. Eges¬
tas nanq & pauꝑies pena ẽ ultima:
in qͣ damnati nil diuitiaꝵ merẽ¬
tur. Que quasi uiator ueniet: qͥa
imꝓuisa & subitanea. Quasi uir
armatꝰ. quia deuinci ꝑpetuo ñ pot̃.
Patet iuxta literã: qr ƿigritia nutͥx
est egestatis & penuriȩ. Si uͦ impiger
fu̾is: ueniet ut fons messis tua
fructꝰ t̾reni quos metimꝰ. non fonti

Expanded text:
Hieme enim facultas, sabbato licenHieme enim facultas, sabbato licentia, juxta legem deest fructus vitae colligendi ac penuriam fugiendi perpetuam. Usquequo, piger, dormis? quando consurgis a somno tuo, paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias. Usqutes resurgere ad bene operandum qui noxio torpore depressus semper dicis: paululum adhuc jaceam, et sic postea poenitendo resurgam. Fit namque ut te semper differente opus bonum repente judex qui mala tua factapuniat, adsit: Hoc est enim quod sequitur: Et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Egestas namque et pauperies poena est ultima, in qua damnati nil divitiarum merentur. Quasi viator veniet, quia improvisa et subitanea: quasi vir armatus, quia devinci perpetuo non potest. Patet juxta litteram quia pigritia nutrix est egestatis et penuriae. Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua. Fructus terreni quos metimus non fonti
Abbreviated transcription (Latin):
hortat᷑ queq. ut si ad alios erudien¬
dos ñ sufficit: saltem suumet curã
agere ñ negligat: & si sap̃iam do¬
cendi neqͥt ab homine: uł oꝑandi
sapĩam discat a formica. Que cũ
pͥncipẽ. parat estate cybum sibi:
&̃ congregat in messe qd̾ comedat.
Si tantillũ ammal pͥncipe carẽs.
& rõnis expers. nat᷑a duce s p̃uidet
mposterũ: multomag̃ tu adymagi¬
nem diconditꝰ. ad uidenda eius glo¬
riam uocatꝰ. doctoꝵ magist̾io adui¬
tus. ip̃m conditorẽ hñs ducẽ. debeᷤ
in p̃senti bonoꝵ oꝑum fructꝰ con¬
gregare. quib meternũ uiuas in
futuro. Hȩc etenĩ uita in eo messi
comparat᷑ & ȩstati: qd̾ nc̃ int̾ ardo¬
res tẽptationũ. tempꝰ est colligen
qͥa tunc nimirũ nulla relinquit᷑
facultas ꝓuita laborandi: s tantũ
cogit᷑ quisq de horreo priscȩ actio
nis quod recondidit ꝓferre. Unde
& dns precipit dicens. Orate aũt:
ut ñ fiat fuga ur̃a hẏeme uł sabb̃o.

Expanded text:
hortatur quemlibet, ut si ad alios erudienhortatur quemlibet, ut si ad alios erudiendos non sufficit, saltem suimet curas agere non negligat, et si sapientiam docendi nequit ab homine, vel operandi sapientiam discat a formica.-- Quae cum principem parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Si tantillum animal principe carens et rationis expers, natura duce sibi praevidet in posterum, multo magis tu ad imaginem Dei conditus, ad videndam ejus gloriam vocattus, ipsum Conditorem habens ducem, debes in praesenti, bonorum operum fructus congregare, quibus aeternum vivas in aevum. Haec etenim vita ideo messi comparatur et aestati, quod nunc inter ardores tentationum, tempus est colligendoribus, quia tunc nimirum nulla relinquitur facultas pro vita laborandi, sed tantum cogitur quisque de horreo priscae actionis, quod recondidit proferre. Unde et Dominus praecipit dicens: Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato.
Abbreviated transcription (Latin):
stina: suscita amicũ tuũ. Non tm̃
ip̃e bñ uiuendo ugilare menĩto:
s & ip̃m cui prees a peccati corpore
prẽdicando disiunge. Ne dederis
somnũ ocłis tuis: nec dormitent
subditoꝵ curã om̃ino negligit. Dor¬
mitat aũ: qui quid̃e rep̃hensibilia
eoꝵ gesta cognoscit: s hec ꝓpt̃ m̃tis
tediũ digna inuectione ñ corripit.
de manu captantis q̃rit euadere. tan¬
tũ intere ut auditore tro salubrit̾
instituto. ip̃e a sponsione uitȩ eus
liber reddaris. Uel certe qͥa damula
mundu nat᷑a est animal. uelox cur¬
su. uisuq acerrimũ. unde & grece
dorcas nuncupatur. auis aũ uolan¬
do alta petere consueuit: cũ in docẽ¬
dis occuparis subditis. mundꝰ apecca¬
tis om̃ib. strenuus in oꝑib bonis.
ꝑspicax in dep̃hendendis maloꝵ in¬
sidiis. & uirtutũ pennis fultꝰ eẽ sa¬
tage: quatinꝰ expleto p̃dicandi ne-¬
gocio. ad suꝑna tnsuolare. & cęlestis
uitȩ pascua merearis intͣre. Uade

Expanded text:
stina, suscita amicum tuum. Non tantum stina, suscita amicum tuum. Non tantum ipse bene vivendo vigilare memento, sed et illum cui praees a peccati torpore praedicando disjunge. Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent subditorum curam omnino negligit: dormitat autem qui quidem reprehensibilia eorum gesta cognoscit, sed haec propter mentis taedium digna invectione non corrigit. de manu captantis quaerit evadere, tantum nitere, ut auditore tuo salubriter instituto ipse a sponsione vitae ejus liber reddaris. Et certe quia damula mundum natura est animal, velox cursu visuque acerrimum, unde et Graece dorcas nuncupatur. Avis autem volando alta petere consuevit: cum in docendis occuparis subditis, mundus a peccatis omnibus, strenuus in operibus bonis, perspicax in depsidiis, et virtutum pennis fultus esse satage: quatenus expleto praedicandi negotio, ad superna transvolare, et coelestis vitae pascua merearis intrare.-- Vade
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ aũ stulticie dicit: cũ heretici
se sapientiores scĩs patͥb autumãt:
uł cum oꝑa tenebraꝵ facientes mi¬
qui. aut dominũ hec ñ uidere. aut
se facile eiꝰ iram putant posse tolera.¬
re. Filimi. si spopond̾is ꝓ amico tuo:
ei qui spopondit ꝓ amico. ut ipsum
amicũ sollicitꝰ admoneat: quatinꝰ
reddita pecunia. quã debet credito¬
ri. & se & ipsum liberet. Allegorice aũ
in hac periodo doctorẽ: porro in seq̃n¬
te uacantẽ quẽlibet. ut se gerere de.¬
beat. instruit. Dicit᷑ enĩ preceptori.
Si spoponderis ꝓ amico tuo. defixisti
apud extraneũ manũ tuã. Quod est
aꝑte dicere. Si animã fr̃is in ꝑicło
tuȩ conu̾sationis acceꝑis: ĩaligasti
mentẽ apud curã sollicitudinis qͦ
ante iam deerat. Illaqueatꝰ es u̾bis
dũ cõmissis tibi cogeris bona p̃di¬
cando dicere: te ipsum pͥus neces¬
se est. q̃ dixeris custodire. Fac gͦ qd̾
sti in manũ ꝓximi tui. Discurre. fe¬

Expanded text:
tudinem hoc stultitiae dicit, cum haeretici tudinem hoc stultitiae dicit, cum haeretici se sapientiores sanctis Patribus autumant, vel cum opera tenebrarum facientes iniqui, aut Dominum haec non videre, aut se facile ejus iram putant posse tolerali mi, si spoponderis pro amico tuo, ei qui spopondit pro amico, ut ipsum amicum sollicitus admoneat, quatenus reddita pecunia, quam debet creditori, et se et ipsum liberet. Allegorice autem in hac periocha doctorem; porro in sequente, vagantem quemlibet, ut se caute gerere debeat, instruit. Dicitur enim praeceptori, Si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Quod est aperte dicere: Si animam fratris in periculo tuae conversationis acceperis, jam ligasti mentem apud curam sollicitudinis, quae ante deerat.-- Illaqueatus es verbis dum commissis tibi cogeris bona praedicando dicere, teipsum prius necesse est, quae dixeris custodire.-- Fac ergo quod discurre, fe
Abbreviated transcription (Latin):
&e nox sicut diesilluminabit᷑. Iniqͥtates
sue capiunt impiũ: & funib pecc̃oꝵ
suoꝵ constringit᷑. Distat int̾ peccato¬
rẽ & impiũ: qd̾ peccator appellat᷑ om̃is.
qͥ uł in paruis uł in magnis scelerib
decidit: impiꝰ aũ qui uł nunꝙͣ fidem
recepit. uł enormitate scelerũ ab ea
quã accepit anathema factus ẽ: uel
hetici uel catholici publicis flagiciis
uitatis int̾eunt. Qui enĩ funẽ facit:
torq̃ndo semꝑ & iuoluendo fides
fidib auget. Talis ẽ tortitudo oꝑũ
maloꝵ: tales libri hereticoꝵ. inqͥb
pͣua pͣuis nectentes. ñ aliud scͥbendo
qͣm quo se artius obligent. agunt.
Ipse moriet᷑ quia ñ habuit disciplinã:
& multitudiẽ stulticie suȩ decipietur.
Qa multũ de adult̾is uł heticis dispu¬
tau̾at᷑: more suo in clausula narrã¬
di. qual sit taliũ finis ostendit: id
est quia ad mort̾e tendant ȩternã:
qͥ disciplinã detestati st̃ uitȩ. Multi¬

Expanded text:
et nox sicut dies illuminabitur. Iniquitates et nox sicut dies illuminabitur. Iniquitates suae capiunt impium et funibus peccatorum suorum constringitur. Distat inter peccatorem et impium, quod peccator appellatur omnis qui vel in parvis vel in magnis sceleribus decidit. Impius autem qui vel nunquam fidem recepit, vel enormitate scelerum ab ea quam accepit Anathema factus est, ut haeretici vel Catholici publicis flagitiis vitatis intereunt, qui enim funem facit torquendo semper et involvendo fides fidibus auget. Talis est et tortitudo operum malorum. Tales libri haereticorum, in quibus prava pravis nectentes, non aliud scribendo quam quo se arctius obligent, agunt. Ipse morietur quia non habuit disciplinam et multitudine stultitiae suae decipietur. Quia multa de adulterio vel haereticis disputaverat, more suo in clausula narrandi qualis sit talium finis ostendit, id est, quia ad mortem tendant aeternam, qui disciplinam detestati sunt vitae. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
id est apͥmo credendi tẽpore ꝯiunctꝰ es.
Cerua carisũma & gͣcissimꝰ hunulꝰ:
ubera eiꝰ mebͥent te om̃i tempore: in
amore eiꝰ delectare iugit̾. Cerua ca-¬
rissima siue gͣcissima ut quidã codi-¬
ces hñt. scã est eccłia: quȩ serpentinã
solet odio habere & conterere doctri¬
nã. Gratissimꝰ hinnulꝰ. ppłs est eiꝰ
uirtutũ uarietate delectabił: & eade
castȩ fidei semꝑ emulatione succensꝰ.¬
Cuiꝰ uberib mebriam. cũ utͥusq testa¬
m̃ti paginis contͣhereticoꝵ fraudes
iustrium᷑. Cuiꝰ pace & amore iugiter
delectari: magna est exercendaꝵ occa-¬
siouͥtutũ. Qrͣe seduceris filimi ab alie¬
na: & foueris sinu alt̾ius: Et de nĩe¬
trice. & de heresi sentiendũ. Respicit
dominꝰ uias hominis: & om̃s gressus
illiꝰ considerat. Non se putent adul¬
teri tenebris noctis ac parietũ obtegi:
ñ heretici sua molimina posse celari:
qͥa tenebre non obscurabunt᷑ aduo:

Expanded text:
id est, a primo credendi tempore conjunctus es. id est, a primo credendi tempore conjunctus es. Cerva charissima, et gratissimus hinnulus; ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Cerva charissima sive gratissima, ut quidam codices habent, sancta est Ecclesia, quae serpentinam solet odio habere et conterere doctrinam. Gratissimus hinnulus, populus est, ejus virtutum varietate delectabilis, et eadem castae fidei sempeCujus uberibus inebriamur, cum utriusque Testamenti paginis contra haereticorum fraudes instruimur, cujus pace et amore jugiter delectari, magna est exercendarum occasio virtutum. Quare seduceris, fili mi, ab aliena? et foveris sinu alterius. Et de meretrice et de haeresi sentiendum. Respicit Dominus vias hominis et omnes gressus illius considerat. Non se putent adulteri tenebris noctis aut parietum obtegi: n haeretici sua volumina posse celari, quia tenebrae non obscurabuntur a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e serua: & tui irrigatiõe ser.¬
monis infundere. Diruient᷑ fon¬
tes tui foras: & in plateis aquas
tuas diuide. Cum ipse seruaueris
tẽ & aliis predica: & in magna au¬
ditoꝵ amplitudine duuna eloqͥa
iuxta uniꝰ cuiꝰq qualitatẽ dispen¬
sa. Habeto eas solus. Aquas & in
plateis diuidimꝰ. & tam̃ soli possi¬
demꝰ: qñ & exteriꝰ late p̃dicationẽ
fundimꝰ: ettam̃ ꝑ eam laudes hu¬
manas ꝯsequi minime ambinꝰ.
Nec sint alieni participes tui. Im¬
mundi sp̃c participes siunt doctori:
si eiꝰ mentẽ uł fastu elationis dũ
predicat. uł heresi. uel alio quo¬
libet uitio corrumpunt. Solus
aũ aquas possidet: cum mẽbris
eccłiȩ fideliter connexus. ab extͣ¬
neoꝵ se consortio liberum seruat.
Sit uena tua bñdicta: & leca¬
re cũ muliere adolescentiȩ cuȩ.
Sit doctrina tua. & quicunq naᷤ¬
cunt᷑ ex ea in bñdictione eccłie:
& letare cum ea cui ab adolescentia.

Expanded text:
ipse serva, et tui irrigatione seripse serva, et tui irrigatione sermonis infundere. Deriventur fontes tui foras et in plateis aquas tuas divide. Cum ipse servaris, tunc et aliis praedica, et in magna auditorum amplitudine divina eloquia juxta uniuscujusque qualitatem dispensa. Habeto eas solus. Aquas et in plateis dividimus et tamen soli possidemus, quando et exterius late praedicationem fundimus, et tamen per eam laudes humanas consequi minime ambimus. Nec sint alieni participes tui. Immundi Spiritus participes fiunt doctori, si ejus mentem et fastu elationis dum praedicat, et haeresi et alio quolibet vitio corrumpunt. Solus autem aquas possidet cum membris Ecclesiae fideliter connexus ab extraneorum sese consortio liberum servat. Sit vena tua benedicta et lactare cum muliere adolescentiae tuae. Sit doctrina tua et quicunque nascuntur ex ea in benedictione Ecclesiae, et lactare cum ea, cui ab adol
Abbreviated transcription (Latin):
ticipes tui. Solus in tua potestate
retine qualib matͥmoniis liberos
tuos socies: nec sint fornicarii uł
meretͥces tuȩ sobolis participes.
Sit uena tua bñdicta: & letare
cũ muliere adolescentiȩ tuȩ. Tan¬
ta te temꝑantia cũ muliere quã
adolescens accepisti. &ẽ cũ senue¬
rit serua: ut mito fideł castimo¬
niȩ bñdictionẽ conseqͣris in prole.
Cerua carissima: & gratissimꝰ hin¬
nulꝰ. Illa sit tͥ semꝑ carissima con¬
iunx: quȩ sic̃ cerua serpentes. ita
ꝑsequatur scorta. & suis effuget
ab edib. Sit natꝰ ex ea filius: & ip̃e
castitatis amator gratissimꝰ. Ube¬
ra eius inebͥent tẽ omĩ tẽpore: &¬
in amore illus delectare iugit̾.
Non uxorio oꝑi semꝑ insistere doc&:
s monet. ne uł pͥma uiuente. aliã
ducas: uł meretͥci unqͣm socieris.
tua. & fluenta putei tui. docet
ab heticis cauendũ: & custodiȩ
scͥpturaꝵ ac lectioni accendendũ.
Scientiã inqͥt quã predicas aliis.

Expanded text:
ticipes tui. Solus in tua potestate ticipes tui. Solus in tua potestate retine, quibus matrimoniis liberos tuos socies, nec sint fornicariae et meretrices tuae sobolis participes. Sit vena tua benedicta, et lactare cum muliere adolescentiae tuae. Tanta te temperantia cum muliere quam adolescens accepisti, et cum senuerit serva, ut merito fidelis castimoniae benedictionem consequaris in prole. Cerva charissima et gratissimus hinnulus. Illa sit tibi semper charissima conjux, quae sicut cerva serpentes ita persequatur scorta, et suis effuget ab aedibus. Sit natus ex ea filius et ipse castitatis amator gratissimus. Ubera ejus inebrient te omni tempore. In amore illius delectare jugiter. Non uxorio operi semper insistere docet, sed movet ne et prima vivente aliam ducas, et meretrici unquam socieris. tua et fluenta putei tui, docet ab haereticis cavendum et custodiae scripturarum ac lectioni attendendum. Scientiam inquit quam praedicas aliis
Abbreviated transcription (Latin):
significant: unde ẽ illud. Ex arsit
ignis in synagoga eoꝵ. Et odiui
eccłiam malignantiũ. Quod gͦ
sero penitens ait contemptor sa
uidet᷑ miseromagnitudinẽ suȩ
damnationis ꝑpendenti. qͥa nil
pene fuerit sceleris quo ñ ipse sit
irretitꝰ. quia tanta meruit torm̃ta
subire: & hoc ad cumulũ accesse¬
rit nuseriȩ. quodñ extremꝰ ipse pec¬
cantiũ. s mediꝰ mag̃ & quasi aue¬
tor extiterit: uł certe in mediis scõ¬
rũ ꝯuenticłis corpore positꝰ. alie¬
nã ab eis uitã ducere ñ tumuerit.
Et de hẽticis specialit̾ sentiendũ.
qͥa nec ueterũ patrũ nec nouoꝵ
dictis uel exemplis potuerint ab
errore reuocari. Bibe aquã de cist̃.¬
na tua: & fluenta putei tui. Desi¬
derio utere ꝓpͥe mulieris: & eius
minist̾iis fouere deuotis. Diriuen¬
tur fontes tui foras: & in plateis
aqͦs tuas diuide. filiũ tuũ ac fili¬
am tuã aliis nuptũ trade: & hoc
manifeste facito. plurib consciis.
Habeto eas solꝰ. nec sint alieni par¬

Expanded text:
significant. Unde est illud: Exarsit ignis in synagoga eorum, et odivi ecclesiam malignantium . Quod ergo sero poenitens ait contemptor sapvidetur misero magnitudinem suae damnationis perpendenti, quia nil pene fuerit sceleris, quo non ipse sit irretitus, quia tanta meruit tormenta subire. Et hoc ad cumulum accerserit miseriae, quod non extremus ipse peccantium, sed medius magis et quasi auctor exstiterit, et certe in mediis sanctorum conventiculis corpore positus, alienam ab eis vitam ducere non timuerit. Et de haereticis specialiter sentiendum, quia nec veterum patrum, nec novorum dictis et exemplis potuerunt ab errore revocari. Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui. Desiderio utere propriae mulieris et ejus ministeriis fovere devotis. Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas tuas divide. Filium tuum ac filiam aliis nuptum trade et hoc manifeste facito pluribus consciis. Habeto eas solus, nec sint alieni par
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ in occulto locutus est nichilͦ
Quid gͦ neglecto eiꝰ ȩugłio. ad heresiᷤ
potius uł lascuuȩ suasio ñe qu¬
ñe quȩ in
angulo susurrant audi endam¬
endam
miseri affluunt. In summis
excelsis q uerticib suꝑ uiã in mediis
semitis stans iuxtapo rtas ciuita¬
tis. In monte discipłos simul & turbaᷤ¬
docuit: s & ꝑ uias sepe his qui ꝯueni¬
ebant predicabat: & eos qui cura
indigebant sanabat: in ipsa etiã
porta ciuitatis naim mortuũ resus¬
citans. exemplo miracłi u̾ba q̃ docu¬
erat. cõmendabat. Et qͥd seqͥmini eo ᷤ :¬
qui in abditis contͣ eum suas erexe¬
rt̃ linguas: In ipsis forib loquitur
dicens. Ouiri ad uos clamito: & uox
mea ad filios hominũ. Ad uiros
clamat: id est adstrenuos uerbi
auditores in utͦq sexu. Nam qui
feminea id est fluxa m̃te st̃: sapĩȩ¬
u̾ba ꝑciꝑe neq̃unt. In telligite par¬
uuli astitiã: & insipientes ani¬
madu̾tite. Manifestũ est de dño.
qͥa cũ ip̃e eẽt in mundo. om̃i ȩtati.

Expanded text:
locutus est nihil? Quid ergo, neglecto ejus Evangelio, ad haeresin potius vel lasciviae suasionem, quae in angulo susurrant, audiendam miseri confluunt? In summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans juxta portas civitatis. In monte discipdocuit, sed et per vias saepe his qui conveniebant praedicabat, et eos qui cura indigebant sanabat. In ipsa etiam porta civitatis Naim mortuum resuscitans exemplo miraculi verba quae docuerat commendabat, et quid sequimini eos qui in abditis contra eum suas exerunt linguas? In ipsis foribus loquitur dicens: O viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum. Ad viros clamat, id est, ad strenuos verbi auditores in utroque sexu. Nam qui feminae, id est, fluxa mente sunt, sapieba percipere nequeunt. Intelligite, parvuli, astutiam, et insipientes animadvertite. Manifestum de Domino, quia et cum esset ipse in mundo omni aetati,
Abbreviated transcription (Latin):
cescente. reb sius quas lasciue uen¬
did̾ant. alios uti ꝯspiciant: gem̃tesq
sera penitentia. dicant quȩ secunt᷑.
Cur detestatꝰ sum disciplinã: & inc̾
plinã dicit eccłiasticȩ fidei: increpa¬
tiones aũ quib heretici cur ab ec¬
clesia recesserint obiuirgant᷑. Patet
de fornicariis. Pene fiu in omĩ malo:¬
& synagoga greca noĩa st̃: & unã
eandẽq rem latine significãt. id ẽ
conuentũ plurimoꝵ adinuicem.
Si aũ subtiliꝰ distinguant᷑. eccłia
ꝯuocatio. synagoga congregatio
citur: m̾ito scilicet fidei & scientie
maioris: quia & irrõnabił creat᷑a
pot̾ congregrari. Deniq dixit ds̃.

Expanded text:
cescente, rebus suis quas lasciviae vendiderant, alios uti conspiciant, gementesque sera poenitentia dicant, quae sequuntur: Cur detestatus sum disciplinam? etc. it ecclesiasticae fidei; increpationes autem, quibus haeretici, cur ab Ecclesia recesserint, objurgantur. Patet de fornicariis.-- Pene fui in omni malo,t Synagoga, Graeca nomina sunt, et unam eamdemque rem Latine significant, id est, conventum plurimorum ad invicem. Si autem subtilius distinguantur, Ecclesia convocatio, Synagoga congregatio citur, merito scilicet fidei et scientiae majoris, quia et irrationabilis creatura potest cong
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ab ea: ut ipse salomon sapientiᷤᷤ¬
simꝰ uiroꝵ. ut samson fortissimꝰ.
ut dd mansuetissimꝰ. a mulieris de¬
cipula: ut origenes ab heretica:
Interiora aũ mortis acerrima gehen¬
nȩ torm̃ta. qͣsi artiora & obscuriora
dicit. quib hereticos & fornicarios
constat ẽẽ mergendos: sic̃ de scĩs ꝓ
uomino in hac uita patientib adu̾¬
sa dicit᷑. qr misit eos eustos in inte¬
riorẽ carcerẽ: atrociorẽ uidelicet. fe¬

Expanded text:
sunt ab ea. Ut ipse Salomon sapientissunt ab ea. Ut ipse Salomon sapientissimus virorum, ut Samson fortissimus, ut David mansuetissimus a mulierum decipula, ut Origenes ab haeretica Interiora autem mortis acerrima gehennae tormenta, quasi arctiora et obscuriora dicit, quibus haereticos et fornicarios constat esse mergendos, sicut de sanctis pro Domino in hac vita patientibus dicitur: Quia misit eos custos in interiorem carcerem , atrociorem videlicet, foe
Abbreviated transcription (Latin):
tice artis uersutia q̃ ab ethnitis origi¬
nẽ sumpsit intelligit᷑: ꝑ quã mens
heretica sensum doctrine pestilentis
quasi metx thorũ facinoriᷤ se texiusse
głatur. Asꝑsi cubile meũ myrra &¬
uenusta consecrent: ac dicere posse
Uem inebriem̃ uberib: donec illuices¬
cat dies. Doctrine scẽ poculis se in¬
uicẽ saciandos iactant heretici. &
uirtutũ gr̃a ꝯiungendos: donͣ eoꝵ
gesta lux sequat᷑ et̾na. Non est enĩ
cendit incelũ: nob̾ꝙ ministeriũ gu¬
bernandȩ eccłiȩ. suȩ uidelicet domtis
reliqͥt. Saccłm pecunie sec̃ tulit. Glo¬
riã resurrectionis & immortalitatis
decus secũ deculit: quo illius patriȩ
ciues letificaret atq ditaret. In die
plenȩ lunȩ reu̾surꝰ est doniũ suam.
In tempore quo electoꝵ suoꝵ ĩ eccłia
numerũ cõpleuerit: reuertet᷑ ad
iudiciũ. Statĩ eam sequit᷑ quasi bos¬
nesciens ip̃e qd̾ ductus sit ad inte¬
ritũ. Et fortissum quiq int̾fecti

Expanded text:
ticae artis, quae ab ethnicis originem sumpsit, intelligitur, per quam mens haeretica sensum doctrinae pestilentis, quasi meretrix, torum facinoris se texisse gloriatur. -- Aspersi cubile meum myrrhvenusta consecrent; ut dicere posse. Veni, inebriemur uberibus donec illucescat dies. Doctrinae sanctae poculis se invicem satiandos jactant haeretici, et virtutum gratia conjungendos, donec eorum gesta lux sequatur aeterna. Non est enim cendit in coelum nobisque ministerium gubernandae Ecclesiae suae, videlicet, domus, reliquit. Sacculum pecuniae secum tulit. Gloriam resurrectionis et immortalitatis decus secum detulit, quo illius patriae cives laetificaret ac ditaret. In die plenae lunae reversurus est domum suam. In tempore quo electorum suorum Ecclesia numerum compleverit, revertetur ad judicium.-- Statim eam sequitur, nesciens ipse ductus ad interitum.-- Et fortissimi quique interfecti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽplationẽ & uita rigantes cor¬
da auditoꝵ qͣsi subiectã s̃ terrã
ꝑ doctrinã. Quȩ rore ꝯcrescunt:
qr subtilissima discretione uir-¬
tutes suas quib ꝓficiant. quib
alta petant. quȩ q minorib in
exemplũ monstrent. examinãt.
fili ii: ne effluant hec abocłis
tus. Ne disciplina temporali fa¬
tigatus: sapĩȩ quȩ tanta ẽ. gr̃am
ꝑdas precaue. Custodi legẽ atꝙͣ
confiliũ. Lexͣ sapientiȩ est: quȩ
dicit. Si uis ad uitã ingredi: non
occides. ñ mechaberis. ñ furtũ
facies. ñ falsum testunoniũ di¬
oes. & cet̾a. Consiliũ sapĩȩ est: cũ

Expanded text:
contemplationem et vitam, rigantes corcontemplationem et vitam, rigantes corda auditorum, quasi subjectam sibi terram per doctrinam. Quae rore concrescunt, quia subtilissima discretione virtutes suas, quibus proficiant, quibus alta petant, quaeque minoribus in exemplum monstrent, examinant.-- Fili mi, ne effluant haec ab oculis tuis. Ne disciplina temporali fatigatus, sapientiae, quae tanta est, gratiam rdas, praecave.-- Custodi legem atque consilium. Lex sapientiae est, qua dicit Si vis ad vitam ingredi, non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, et caetera . Consilium sapient
Abbreviated transcription (Latin):
Lignũ uitȩ est his qui app̃hende¬
rint eam: & qui tenuerĩt eã beati
Sicut in medio paradysi lignũ
ita ꝑ sapĩam d̾i uidelicet xp̃m̃ ui
uificat᷑ eccłia: cuiꝰ & nnc sacram̃¬
tis carnis & sanguinis pignꝰ uite
accipit: & in futuro p̾senti beati¬
ficatur aspectui. Dñs sapĩa fun¬
dauit trã: stabiluit cȩlos prudẽ.¬
tia. Ds̃ pat̃᷑. ꝑ filiũ omĩa condidit.
Typice aũ fundauit terrã sapia:
cum ꝑipsum scãm eccłiam in fi¬
dei soliditate locauit. Stabiliuit
cȩlos prudentia: cũ ꝑ eaͣnde sublimia
predicatoꝵ corda illustrauit. S a¬
pientia illius eruꝑunt abyssi: q̃ñ
in dieb noe rupti sunt om̃s fonteᷤᷤ
abyssi magnȩ: uel cum cotidiano
ꝓcursu. fontes & flumina de abyᷤ.¬
so ꝑ t̾raꝵ uenas emanant. Alit̾.
Sapĩa erumpunt abyssi:cũ lar
Et nubes rore ꝯcrescunt. Patet
iuxta literã. S allegorice nubeᷤᷤ
sunt eccłiȩ magistri: sublimes ꝑ

Expanded text:
Lignum vitae est his qui apprehendeLignum vitae est his qui apprehenderunt eam, et qui tenuerit eam beatus. Sicut in medio paradisi lignum ita per sapientiam Dei videlicet Christum vivificatur Ecclesia, cujus et nunc sacramentis carnis ac sanguinis, pignus vitae accipit, et in futuro praesenti beatificatur aspectu. Dominus sapientia fundavit terram, stabilivit coelos prudentia. Deus Pater per Filium omnia condidit. Typice autem fundavit terram sapientia, cum per ipsum sanctam Ecclesiam in fidei soliditate locavit. Stabilivit coelos prudentia, cum per eumdem sublimia praedicatorum corda illustravit.-- Sapientia illius eruperunt abyssi. Quando in diebus Noe rupti sunt omnes fontes abyssi magnae, vel cum quotidiano procursu fontes et flumina de abysso per terrae venas emanant. Aliter, Sapientia erumpunt abyssi, cum, laEt nubes rore concrescunt. Patet juxta litteram, sed allegorice nubes sunt Ecclesiae magistri, sublimes per
Abbreviated transcription (Latin):
tatis electos in ꝑpetua luce ꝯdonat :¬
& eos in presenti uita incarnatio¬
nis sue sacram̃tis & carismatib
illustrat ac roborat: dat eis qui
ob se comparandu sua omĩa uen¬
dunt. centupłu in hoc tempore:
& in scło futuro uitã ȩternã. Seqͥ¬
tur in hoc loco iuxta antiquam
tͣns lationẽ: qd̾ nr̃i codices ñ habent.
Ab ore eius ꝓficiscitur iusticia: le¬
gem autẽ & misccłiam in lingua
portat. Quod ideo ad notandũ cre¬
didi: quia uersicłi illi in opuscłis pa-¬
trũ sepe posui inueniuntur. Uiȩ eiꝰ
uiȩ pulchrȩ: & om̃s semite illiꝰ paci¬
ficȩ. Actiones eius & doctrine quȩ
in eugłiis continent᷑ pulchrȩ st̃:
qͥa diuine. ac puri hominis modu
longe tͣnsgressȩ: & omĩa uissa eius
ad pacẽ ducunt ȩternã. Omĩa quȩ
in carne gessit: ad reconciliandos d̾o
mortales. ad pacificandii cũ ange¬
lis genus humanũ. ad demonstnͣ¬
da suis seruandȩ adinuicẽ pacis
& dilectionis exempla ꝑtinent.

Expanded text:
lectos in perpetua luce condonat, et eosdem in praesenti vita incarnationis suae sacramentis et charismatibus illustrat ac roborat. Dat eis, qui ob se comparandam sua omnia vendunt, centuplum in hoc tempore, et in saeculo venturo vitam aeternam. Sequitur in hoc loco juxta antiquam translationem, quod nostri codices non habent. Ab ore ejus proficiscitur justitia, legem autem et misericordiam in lingua portat. Quod ideo annotandum credidi, quia versiculi illi in opusculis Patrum saepe positi inveniuntur. Viae ejus viae pulchrae et omnes semitae illius pacificae. Actiones ejus et doctrinae quae in Evangeliis continentur, pulchrae sunt, quia divinae ac puri hominis modum longe transgressae, et omnia jussa ejus ad pacem ducunt aeternam. Omnia quae in ea re gessit ad reconciliandos Deo mortales, ad pacificandum cum angelis genus humanum, ad demonstranda suis servandae ad invicem pacis et dilectionis exempla pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
agant. laborant. Et heretici qnͣ¬
tũ laborẽ contͣ eccłam suggerunt:
utinã lateret. Et gemas in nouis¬
simis: qñ consũpseris carnes. &
corpꝰ tuũ. Proponendu a suꝑiori
ne forte: & ẽ sensus. Ideo te castum
custodi. ne forte in penis gemere co¬
garis: qñ ñ solũ carnales illecebrȩ
transeunt: s & ipso corpore delicto.¬
& anima. q̃ ꝑ corpꝰ gessit cuncta red¬
dere compellit̾. Uerũ & in hac uita
sepiꝰ contingit: ut qui in adolescen
tia luxuriose iuiuendo habita dis¬
ꝑserant: tẽpore senectutis inopia
deficiant: & refrigescente calore
carnis. ac flore iuuentutis mar

Expanded text:
agant, laborant, et haeretici quaagant, laborant, et haeretici quantum laborem contra Ecclesiam subeant utinam lateret! Et gemas in novissimis quando consumpseris carnes et corpus tuum. Praeponendum a superiori, ne forte, et est sensus. Ideo te castum custodi, ne forte in poenis gemere cogaris, quando non solum carnales illecebrae transeunt, sed et ipso corpore derelicto anima, quae per corpus gessit, cuncta reddere compellitur, verum et in hac vita saepius contingit, ut qui in adoltia luxuriose vivendo, habita disperserant, tempore senectutis inopia deficiant. Et refrigescente calore carnis, ac flore juventutis mar
Abbreviated transcription (Latin):
Longe fac ab ea uiã tuã: & ne ap
ait. Fugite fornicationẽ: quia nimi¬
rũ primũ huiꝰ uitii remediũ est.
uel illiciat. uł cooꝑetur ad uitiũ.
S & ab hereticoꝵ auditu prorsus¬
segregari:. infirmis auditorib pro¬
dest. Non des alienis honorẽ tuũ:
& annos tuos crudeli: ne honorẽ
q̃ ad ẏmaginẽ d̃i creatꝰ es. ĩ mun¬
doꝵ sp̃uũ uoluntatib subdas: neq
accepta uiuendi spacia ad libitũ
adu̾sarii immitis expendas. Cui¬
cũq enĩ sceleri quisq subicit᷑: in
hoc ꝓfecto d̾natui malignoꝵ sp̃uũ
mancipat᷑. Ne forte impleant᷑ extͣ.¬
nei uirib tuis: & labores tui sint
indomo aliena. Ne demonioꝵ fac¬
ta achuues: siuł ingeniũ animi.
uł corporis tui iures ad patranda
facinora contradas: domũq alie¬
nã. id est numerũ ꝑditoꝵ te adiec¬
to multiplices. Et pulchre dixit.
labores tui suit in domo aliena:
qͥa st̃ qui iuxta ꝓpħiam ut iniq

Expanded text:
Longe fac ab ea vitam tuam, etc. Longe fac ab ea vitam tuam, etc. ait, Fugite fornicationem . Quia nimirum primum hujus vitii remedium est, tia vel illiciat, vel cooperetur ad vitium. Sed et ab haereticosegregari infirmis auditoribus prodest. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli. Ne honorem, quo ad imaginem Dei creatus es, immundorum spirituum voluntatibus subdas, neque accepta vivendi spatia ad libitum adversarii immitis expendas. Cuicunque enim sceleri quisque subjicitur, in hoc profecto dominatui malignorum spirituum mancipatur. Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Ne daemoniorum facta adjuves, si vel ingenium animi vel corporis tui vires ad patranda facinora contradas, domumque alienam, id est, numerum perditorum, te adjecto multiplices, et pulchre dixit, labores tui sint in domo aliena, quia sunt qui juxta Prophetam, ut inique
Abbreviated transcription (Latin):
rescit inuiscerib: gladio foris m̃bra
feriunt᷑. Ut gͥ ostendat iniqͦs in no¬
uissima ultione. & interiꝰ imple¬
ri. & extrinsecꝰ penis circundari ꝑpẽtib:
& amaritudine illos absirthii torq̃n¬
dos. & gladio asserierat ẽẽ truncan¬
dos. Quare aũ idem gladus biceps
sit dictus: dominꝰ aꝑit. cũ ait. S eũ
timete: qui pot̾ & animã & corpus
ꝑdere in gehenna. Uagi sunt gressꝰ¬
euis & inuestigabiles. llagi st̃ sensꝰ
hẽtice deceptionis: qr alii xp̃m dm̃.
a lii hominẽ ẽẽ negant: alii carnẽ
accepisse. alii aĩam contͣdicunt:
alii eũ de uͥgine natũ. alii sp̃m scm̃
abi patrẽ ẽẽ đm. alii penitentib ne¬
niã danda ẽẽ. confiteri prohibent.
Et in tam innumera hȩc pestis se
findit itinera: ut penitꝰ quot sut
inuestigari neq̃ant. At catholi¬
ca uitas uaga & inuestigabilis
ñ est: qͥa una eademq cunctis est
agnita totũ ꝑ orbem fidelib.

Expanded text:
rescit in visceribus, gladio foris membra rescit in visceribus, gladio foris membra feriuntur. Ut igitur ostendat iniquos in novissima ultione et interius ardere, et extrinsecus poenis circumdari pro peccatis, et amaritudine illos absynthii torquendos et gladio asseverat esse truncandos. Quare autem idem gladius biceps sit dictus, Dominus aperit, cum ait: Sed eum timete, qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Vagi sunt gressus et investigabiles. Vagi sunt sensus haereticae deceptionis, quia alii Christum Deum, alii hominem esse negant, alii carnem accepisse, alii animam contradicunt, alii eum de virgine natum, alii Spiritum sanctum, i Patrem Deum esse, alii poenitentibus veniam dandam esse confiteri prohibent. Et in tam innumera haec pestis se fundit itinera, ut penitus quot sint investigari nequeant. At catholica veritas vaga et investigabilis non est, quia una eademque cunctis est agnita, totum per orbem, fidelibus.--
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ neqͥtia ꝓhib. Ut custodias cogi.¬
tationes: & disciplinã labia tua con¬
seruent. Cogitationes quib recte cre¬
das: labia quib ipsam fidem ꝑsim¬
plicia u̾ba & consueta atq eccłastica
ꝓfitearis. S & iuxta litterã. qͥ adhe-¬
ret meretͥti: etiã labia itł oscłando.
uł turpia fando. cõmacłat. Fauuᷤ
enĩ distillans: labia metricis. Cum
in ore hẽtico dulcedo eloq̃ntie ñad
sufficientiã solũm. uerũ ad super.¬
fluitatẽ resonat: & ob id falsitas
qͥa apte ꝓferri cernitur. ueritas
a stultis estimat᷑. Et nitidiꝰ oleo
gutt᷑ eius. Oleo sp̃c scĩ fides catho¬
lica consecrat᷑: quo nitidiꝰ suũ gut¬
tur ostendũt. qͥsuos sensꝰ patrũ fid̾i
anteponunt. Patet de merecͥce: qͥa
& sermonis suauitatẽ. & formosita¬
tẽ corꝑis ad decipiendos miseros q̃¬
rit. slouissima aũ illiꝰ amara qͣsi
absinthiũ: & acuta quasi gladiꝰ
biceps. Potio absirthii intus ama¬

Expanded text:
equitia prohibet. Ut custodias cogiequitia prohibet. Ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conservent. Cogitationes quibus recte credas, labia quibus ipsam fidem per simplicia verba et consueta atque Ecclesiastica profitearis. Sed et juxta litteram, qui adhaeret meretrici, etiam labia vel osculando vel turpia fando commaculat. Favus enim stillans labia meretricis. Cum in ore haeretico dulcedo sapientiae non ad sufficientiam solummodo, verum ad superfluitatem resonat, et ob id falsitas quia apte proferri cernitur, veritas a stultis aestimatur Et nitidius oleo guttur ejus. Oleo Spiritus sancti fides catholica consecratur, quo nitidius suum guttur ostentant, qui sua sensa patrum fidei anteponunt. Patet de meretrice, quia et sermonis suavitatem, et formositatem corporis ad captandos miseros quaerit. Novissima autem illius, amara, quasi absinthium, et acuta, quasi gladius biceps. Potio absynthii intus ama
Abbreviated transcription (Latin):
Declinat ad sinistrã. qͥ stulticiȩ fa¬
mulat᷑: declinat ad dexcerã qui
uult plꝰ saꝑe. qͣm oportet saꝑe. Qd̾
& de cet̾is uirtutib ac uitiis: eod̾e mͦ
intelligit᷑. Au̾te pedẽ tuũ a malo:
hoc ẽ ne uł hiic uł illuc a recto deui¬
es: qͥa uirtutes discretionẽ querũt:¬
& nimietas oĩs in uitio ẽ. Uias enĩ
q̃ a dextͥs st̃ nouit dñs: id ẽ eligit.
placent illi. Ideo displicentib & reꝓ¬
bis dicturꝰ ẽ: ñ noui uos. Qd̾ ẽ dicẽ.
sion uos elegi: ñ mͥ placetis. Ipse aũ
rectos faciet cursꝰ tuos: itinera aũ
tua in pace ꝑducent᷑. Si au̾teris
a malo pedem tiũ: si bona q̃ docui
dño iuuante face̾ studueris: aderit
ip̃e ꝓpiciꝰ conatib tuis: ut & nunc
recte ingͤdi. & tc̃ ad pacẽ ualeas ꝑueni¬
re sempiternã. filimi. attende sap̃iã.
meã: & prudentie mee inclina aurẽ
tuã. Hactenꝰ gen̾alit̾ castigau̾at au¬
ditorẽ: hinc sub specie m̾etͥcis ab here

Expanded text:
famulatur, declinat ad sinistram qui vult plus sapere quam oportet sapere. Quod et de caeteris virtutibus ac vitiis eodem modo intelligitur. Averte pedem tuum a malo. Hoc est, ne vel huc vel illuc a vero devies, quia virtutes discretionem quaerunt, et nimietas omnis in vitio est. Vias enim, quae a dexteris sunt novit Dominus. Id est, eligit, placent illi, ideo displicentibus et reprobis dicturus est: Non novi vos , quod est dicere, Non vos elegi, non mihi placetis. Ipse autem rectos faciet cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Si averteris a malo pedem tuum, si bona quae docui Domino juvante facere studueris, aderit ipse propitius conatibus tuis, ut et nunc recte ingredi, et tunc ad pacem valeas pervenire sempiternam. CAPUT V. Fili mi, attende ad sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam. Hactenus generaliter castigaverat auditorem. H
Abbreviated transcription (Latin):
& in tenebͥs ambulat. & nescit quo
eat: qr tenebrȩ obcecauert̃ ocłos eiꝰ.
Quocontͣ suꝑius dicitur sapienti:
qͥa curreus ñ habebis offendicłm.
id est scandalũ. Omĩ custodia
serua cor tuũ: qr ex ip̃o uita ꝓ¬
cedit. St̃ qui recte uiuere uiden¬
tur hominib: s qr recta inten

Expanded text:
 in tenebris ambulat, et nescit quo eat, quia tenebrae obcaecaverunt oculos ejus . Cui contra superius dicitur sapienti, Quia currens non habebis offendiculum , id est, scandalum. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit. Sunt qui recte vivere videntur hominib
Abbreviated transcription (Latin):
tuo ueritas que dicenda: nunqͣm
ab oꝑe miscdia que ꝓximo sit impen¬
denda recedat. Sic emm fit: ut ce te
ta tua: ueritas uͦ qua cõpleat pro¬
missa sua Circunda eas gutturi
tuo: & describe in tabulis cordis
tui. In guiture organũ uocis: in ta¬
buł cordis. Latitudinẽ insinuat
cogitationis. Sit gͦ uirtꝰ miscdie
& ueritatis radici infixa m̃tis: pro¬
mat᷑ & uoce loq̃ntis: ut & occulto
tentionis: & ꝓximos uiuent offi¬
cia locutionis. Bene aũ uirtus cir¬
cumdari docet guituri. cum uox
loquentis potuis intꝰ in guiture
fieri soleat: quia uidelicet predi¬
cationis uox de int̾nis emanat :
bene agendum & oꝑa p̃dicationis
ligat: ne extra sermonẽ actio tͣnͣ¬
seat᷑: ne uoci uita contͣdicat. Et
inuenies gr̃ãm & disciplinã bonã:
inuenit grãm & disciplinã bonã:
qͥ usu urtutũ iugi ꝓmeret᷑ a dño.
ut ꝑ dies se ipso ꝑfectior efficiatur
& melior. S & coram hominib

Expanded text:
tuo veritas, quae dicenda; nunquam tuo veritas, quae dicenda; nunquam ab opere misericordia, quae proximis sit impendenda, recedat. Sic enim fit ut et te ta tua, veritas vero quae compleat promissa sua. Circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui. In gutture organum vocis, in tabulis cordis latitudinem insinuat cogitationis. Sic ergo virtus misericordiae et veritatis radici infixa mmatur et voce loquentis, ut et occulto ntentionis, et proximos juvent officio locutionis. Bene autem virtutes circumdari docet gutturi, cum vox loquentis potius intus in gutture fieri soleat, quia videlicet praedcationis vox de internis emanat, bene agendum, et opera praedicantis legat, ne extra sermonem actio transeat, ne voci vita contradicat.-- Et invenies gratiam et disciplinam bonam, invenit gratiam et disciplinam bonam, qui usu virtutum jugi promeretur a Domino, ut per dies seipso perfectior efficiatur et melior: sed et coram hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm & in precedente parabola qua
latronũ ꝯsortia uetabat fecerat di¬
cens de fine maloꝵ. & ꝓsꝑitas stultoꝵ
ꝑdet illos: dicens de bonoꝵ. qui aũ
me audierit. absq t̾rore quiescet.
Possurit uersꝰ de quib nouissime
disputauimꝰ de antiquo di ppło ita
intelligi: quia cũ recte iuiueret in
t̾ra sua felicit̾ manebat: at cũ pec¬
caret. exterminabat᷑ ab hac terra.
delitate: postqͣm a luxuria castiga¬
sita p̃ceptoꝵ custodia turbaret
audientẽ. premisit p̃mia certa: & sic
enumerauit precepta. Longitudine
dierũ enim. lucem sempit̾nã: annis
uitȩ. tͣuscensum mortalitatis hunis:
augĩnto pacis. ipsũ nr̃e beatitudinis
statũ designat. de qua ysaias ait.
Multiplicabit᷑ eius imꝑium: & pa¬
cis ñ erit finis. S & priori di ppło
etiam in presenti datum est: ut cũ
legi di obediret᷑. longo tempore in
pacis quiete uiueret. M iscd̾ia ce ue¬
ritas ñ te deserant. Nunqͣm ab ore

Expanded text:
quomodo et praecedenti parabola, qua quomodo et praecedenti parabola, qua latronum consortia vetabat, dicens de fine malorum: Et prosperitas stultorum perdet illos; dicens de fine bonorum: Qui autem me audierit, absque terrore quiescet. Possunt versus hi, de quibus novissime disputavimus, de antiquo Dei populo ita intelligi, quia cum recte viveret, inque terra sua feliciter maneret, at cum peccaret, exterminaretur ab hostibus. delitate, postquam a luxuria castigasita praeceptorum custodia turbaret audientem, praemisit praemia certa, et sic enumeravit praecepta. Longitudine enim dierum, lucem sempiternam; annis vitae, transcensum mortalitatis hujus; augmento pacis, ipsum nactae beatitudinis statum designat. De qua Isaias dicit: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non eetiam in praesenti datum est, ut cum legi Dei obediret, longo tepacis quiete viveret.-- Misericordia et veritas non te deserant. Nunquam ab ore
Abbreviated transcription (Latin):
te separant᷑: s t̾minata hac uita.
ad illã eius partẽ que cum xp̃o in
cȩlis regnat. ꝑueniunt. Impii uͦ
de t̾ra ꝑdentur: & qui iniqͦ agunt.
auferentur ex ea. Possunt hec ñ
de cunctis gen̾alit̾ reꝓbis dicta ac¬
cipi: s de ilł specialiter qͥ ad terrã
domini idest eccłiam ꝑtinere uide¬
bant᷑: & tñ exigentib mĩtis. au¬
ferunt᷑ ab ea. Quida quid̾e aꝑto
ipsiꝰ eccłie iudicio ut symon. arriꝰ.
& porphyriꝰ : quid̾a uͦ in secreto in¬
uisibilis iudacis: ut innumeri etiã
eoꝵ qui hominib boni uidentur.
Impios emĩ. aꝑtos apostatas dicit: at
iniq agentes om̃s qui ꝑceptis fidei
sacram̃tis. ab eius castitate aliquo
mͦ degenerant. Utriq aũ in futura
retributione de uiuentiũ t̾ra ꝑden¬
tur: qr ñ habitabit iuxta d̾nm ma¬
lignꝰ: neq ꝑmanebunt in uisti añ
noꝵq uiis multa predixit: de utͦ¬
rũq fine in ꝯclusione subiunxit:

Expanded text:
te separantur. Sed terminata hac vita, te separantur. Sed terminata hac vita, ad illam ejus partem quae cum Christo in coelis regnat perveniunt. Impii vero de terra perdentur, at qui inique agunt auferentur ex ea. Possunt haec non de cunctis generaliter reprobis dicta accipi, sed de illis specialiter qui ad terram Domini, id est, Ecclesiam pertinere videbantur, et tamen exigentibus meritis auferuntur ab ea, quidam quidem aperto ipsius Ecclesiae judicio, ut Simon, Arius et Porphyrius: quidam vero in secreto invisibilis judicis, ut innumeri etiam eorum, qui hominibus boni videntur, impios enim apertos apostatas dicit, at inique agentes omnes qui, perceptis fidei sacramentis, ab ejus castitate aliquo modo degenerant. Utrique autem in futura retributione de viventium terra perdentur, quia non habitabit juxta Dominum malignus, neque permanebunt injusti ante malorumque viis multa praedixit, de utriusque fine in conclusione subjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
bonã. unitatẽ dicit recte fidei. de qͣ
dns ait. Ego sum uia. Et alibi. Et ne¬
mo pot̾ uenire ad patrẽ: insi per me
Calles aũ iustoꝵ: multifaria scõꝵ
exempla nominat. Pendet hic uer¬
sus ex eo quod supͣ dictum ẽ. prudẽ¬
tia seruabit te: sicut & illud. ut eru¬
aris a muliere aliena. Qui em̃
recti sunt habitabt̃ in t̾ra: & simpli¬
ces ꝑmanebt̃ in ea. Et hic rectis iung̃
simplices: sicut & supͣ cum diceret.
custodiet rectoꝵ salutẽ. & ꝓteget gͣ¬
dientes simplicit̾: qr nimirũ simpli¬
citas sine rectitudine. dissoluta est¬
& stulta. Rectitudo aũ sine simpli¬
citate: austera nimirũ existit &e du¬
reddit hominẽ. S hoc int̾ utrũq
u̾sum distat: qd̾ in illo dns qr iustoᷤᷤ
in p̃senti certantes adiuuet: in isto
qͥa uictores in futuro coronet. indi¬
cat᷑. Terre uͦ nomine eccłia designa¬
tur : q̃ sp̃italem c̾o fructũ germi¬
nare ꝯsueuit. In qͣ iusti habitant¬
& ꝑmanerit: qr a ꝯsortio eiꝰ nes mor¬

Expanded text:
unitatem dicit rectae fidei, de qua Dominus ait: Ego sum via , et alibi: Nemo potest venire ad Patrem nisi per me . Calles autem justorum multifaria sanctorum exempla nominat. Pendet hic versus ex eo quod supra dictum est, prudentia servabit te, sicut et illud, ut eruaris a muliere aliena. Qui enim recti sunt habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Et hic rectis junguntur simplices sicut et supra, cum diceret: Custodiet rectorum salutem, et proteget gradientes simpliciter; quia nimirum simplicitas sine rectitudine dissoluta est et stulta, rectitudo autem sine simplicitate, austera nimirum existit et dureddit hominem. Sed inter utrumque versum distat quod in illo Dominus, quia justos in praesenti certantes adjuvet, et in isto, quia victores in futuro coronet, indicatur. Terrae quippe nomine Ecclesia designatur, quae spiritualem fructum Deo germinare consuevit, in qet permanent, quia a consortio ejus nec mor
Abbreviated transcription (Latin):
gitemꝰ auxiliũ : & ipsi. d̾no adiuuãte
bona q̃ ualemꝰ agamꝰ. Neq enĩ sine
ipso quicquã facere possumꝰ: nec rur¬
sum sine nr̃o conamine qͣntulũcũq
habere ualemꝰ: nec nos nͥ abipso sal¬
uandos ẽẽ credamꝰ. Si quesieris
eam quasi pecuniã: & sic̃ thesauros
effoderis eam. Si tanta cura sapĩam
qͣnta cupidi quert̃ pecuniã. uł cer-¬
te sitam sollicite q̃sieris sapĩam qͣsi
infinitas ꝑ hanc & mneffabiles diui¬
tias sis acquisiturꝰ: ꝑcipies premia
q̃ subsequent̾ exponunt᷑. Qui uͦche¬
sauros effodit: eicit ruder t̾restre.
facit in altum foueam: sedulꝰ in¬
sistit labori: donec thesauros quos
q̃rt attingat. Et qui thesauros sa¬
pieitiȩ inuenire desiderat: quicqͥd
s terrnũ messe deprehend̾it. expur¬
get: canales illecebras abscidat: fos¬
sã in se umilitatis faciat: nec qui¬
escat abigendo. pͥusqͣm se uenam
ueritatis nuenisse cognou̾it. Tync

Expanded text:
gitemus auxilium, et ipsi, Domino adjuvante, gitemus auxilium, et ipsi, Domino adjuvante, bona quae valemus agamus: neque enim sine ipso quidquam facere possumus, nec rursum sine nostro conamine quantulumcumque habere valemus, nos ab ipso salvandos esse credamus. Si quaesieris eam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis eam. Si tanta cura sapientiam, quanta cupidi quaerunt pecuniam, vel certe si tam sollicite quaesieris sapientiam, quasi infinitas per hanc et ineffabiles divitias sis acquisiturus, percipies praemia quae subsequenter exponuntur. Qui vero thesauros effodit, ejicit rudus terrestre, facit in altum foveam, sedulus insistit labori, donec ad thesauros quos quaerit attingat. Et qui thesauros sapientiae invenire desiderat, quidquid sibi terrenum inesse deprehenderit expurget, carnales illecebras abscindat, fossam in se humilitatis faciat, nec quiescat ab agendo priusquam se venam veritatis invenisse cognoverit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ fiar ad ꝑcipienda myst̾ri ue.¬
ritatis. Uñ eadem sapĩa patriloq̃ns¬
ait. abscondisti hȩc a sapientib &
prudentib: & reuelasti ea paruuł:
idest abscondisti a suꝑbis. & reuela¬
sti humilib. Si eñi sapĩam inuo¬
cau̾is: & inclinau̾is cor tuũ pruden¬
tiȩ. Nullũ inuocare. id ẽ in nos oran¬
do uocare: nͥ dđm debemꝰ. Cum gͦ sapi¬
entiã inuocanda ẽẽ docet: ostendit
se ꝓculdubio ñ quãlib sapĩam. id
est noticiã rerũ cęlestiũ siue t̾restͥ¬
um. s ipsam ditatis cognitionem
nob̾ ad sequend̾a ꝓponere. In huiꝰ
nãꝙ ꝑceptione sapĩe. sũmȩ est
ꝑceptio beatitudinis: ipsa attestãte.
quȩ patͥ ꝓ nob̾ supplicans ait. Hȩc ẽ
aũ uita ęt̾na: ut cognoscant te solũ
Notandu aũ qd & sapĩam inuocare.
& nosmet ipsos ad noscendã pruden.¬
tiã cor inclinare suadet: qͥa mmirũ
necesse ẽ. ut & diuinũ in cunctis fla¬

Expanded text:
dignum fiat ad percipienda mysteria vedignum fiat ad percipienda mysteria veritatis. Unde eadem Sapientia Patri loqait: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis , id est, abscondisti a superbis et revelasti humilibus. Si enim sapientiam invocaveris et inclinaveris cor tuum prudentiae. Nullum invocare, id est, in nos orando vocare, nisi Deum debemus; cum ergo sapientiam esse invocandam docet, ostendit se procul dubio non quamlibet sapientiam, id est, notitiam rerum coelestium sive terrestrium, sed ipsam Deitatis cognitionem nobis ad sequendam proponere, in hujus namque perceptione sapientiae, summae est perceptio beatitudinis, ipsa attestante, quae Patri pro nobis supplicans ait: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum et Notandum autem quod et sapientiam invocare, et nosmetipsos ad noscendam prudentiam cor inclinare suadet, quia nimirum necesse est, ut et divinum in cunctis fla