comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Raternitas tua ex ꝑsona furis petisare potest.
qualiter ualeat corrigi. Sunt enĩ quicła qͥ
hñtes subfidia. furtũ ꝑpetrant: & sunt alii qͥ
hat in re ⁊̃ ex mopia delinquunt. unde neces¬
agendũ ẽ. & ñ ex furore qͥa ipsi hoc p̃statur.
qͥ corrigit᷑. ne gehenne ignib tradatur.
addis ⁊̃ qͦ atigmento ea que furto de
ȩccłiis abstulerint reddere debeant. S absit.
ut ȩccl̃ia cũ augm̃to recipiat. qͦd de. terrenis reb s
gr̃rii de eccłiastica mansuetudine dictũ intelli¬

Expanded text:
raternitas tua ex persona furis pensare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam, qui habentes subsidia furtum perpetrant: et sunt alii, qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesagendum est, et non ex furore, quia ipsi hoc praestatur, qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur.Addis etiam, quo augmento ea, quae furto de ecclesiis abstulerunt, reddere debeant. Sed absit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus viGregorii de ecclesiastica mansuetudine dictum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
iamis eradicandis dñs p̃cipit. cũ aliqͦs ex cõmum¬
abiciendi. Quib hoc pͥmũ respondendũ ẽ. Si
in scam dĩ ȩccłiam intͦducentes excõmuncauit
⁊ ab ecclia dĩ seꝑauit: Quare ipsos donatistas ꝯtͣ
qͦs ista ⁊ multa his similia logͥtur tã ipse ꝙͣ oĩs
ȩccłia excõmunicatos habuit. ⁊ nͥ pͥus penituisse
⁊ ꝑ manꝰ impositionẽ reconciliati eenͣt. eis neqͣ¬
qmͣ cõmunicabat: Id̾e. Ipse dñs qͥ hoc parabo¬
lice hic narrat: aꝑte alibi ex cõmunicationẽ fie¬
ri iubet diceus. Fr qͥ corripit᷑ ab ȩccłia ⁊ ñ obedit.
sit tͥ sict̃ ethineꝰ ⁊ publicanꝰ. Uñ apparet liqͥdo
aliud eẽ excõmunicationẽ.⁊ aliud eradicationẽ.
municat᷑. ut sp̃c eiꝰ saluus fiat in die dm̃.
Discipłina enĩ ẽ excõmtinicatio. ⁊ñ eradicatio.

Expanded text:
 eradicandis Dominus praecepit , cum aliquos excommunabjiciendi. Quibus hoc primum respondendum est: Si in sanctam Dei ecclesiam introducentes, excommunicavit, et ab ecclesia Dei separavit? Quare ipsos Donatistas, contra quos ista et multa his similia loquitur, tam ipse quam omnis ecclesia Dei excommunicatos habuit, et, nisi prius poenituissent, et per manus impositionem reconciliati essent, eis nequaquam communicabat? Idem ipse Dominus, qui hoc parabolice hic narrat, aperte alibi excommunicationem fieri jubet, dicens: Frater, qui corripitur ab ecclesia, et non obedit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Unde apparet liquido, aliud esse excommunicationem, aliud eradicationem. municatur, ut spiritus ejus salvus fiat in die Domini. Disciplina enim est excommunicatio, non eradicatio.
Abbreviated transcription (Latin):
differt ordinationes face̾ cp̃oꝵ: placuit sacre sy¬
nodo intͣ tres m̃ses fieri ordinationes ep̃oꝵ. nͥ for¬
te. inexcusabilis necessitas coegerit ordinationis¬
uau̾it: ipsũ debere eccłiastice ꝯdẽpnationi sub¬
iacere. Redditꝰ uͦ ciꝰdẽ uiduate eccliȩ. integros re¬
seruari ap̃ economũ eiꝰdem ecclie censemris.¬

Expanded text:
differunt ordinationes facere episcoporum, placuit sanctae synodo, intra tres menses fieri ordinationes episcoporum, nisi forte inexcusabilis necessitas coegerit tempus ordinationisvaverit, ipsum debere ecclesiasticae condemnationi subjacere, redditus vero ejusdem viduatae ecclesiae integros reservari apud oeconomum ejusdem ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
latatio patit᷑ teb̾gam cũ lothario p̾t se intre certa¬
nien. nisi pͥus ad tempꝰ fu̾it suȩ reddita potestati
& consangiineis ꝓpͥis libere sociata. Iñtq etiã locꝰ
puidendꝰ ẽ. In quo nulla uis multitudinis for¬
midet᷑. ne sit difficile testes ꝓduc̾e uł cȩt̾as ꝑsoras
que tam a scĩs canonibꝰ qm a uenerandis romanis le¬
gibꝰ in huĩmodi cont̾uersus requirunt᷑. In hoc ea
ritate ñ licet alicui uxorẽ dimit̾e. qͣ cessante ipsa
q̃ ꝓhibitio cessare uidetur. tam̃ quia ipsa sepatio
pena ẽ. & pena nulli ẽ. inferenda nisi ꝑ iudice. gen̾a¬
lit̃ hoc intelligendũ ẽ: ut siue ob causam p̃missã
siue nulla causa existente. ñ liceat alicui sua aucto¬
ritate uxotẽ dimitt̾e. Qd̾̃ etiã de pena homicidii
gia penitus int̾dicant᷑ his qui suas coniuges oc

Expanded text:
othario posse inire certamen, nisi prius ad tempus fuerit reddita suae potestati, et consanguineis propriis libere sociata. Itaque etiam locus providendus est, in quo nulla vis multitudinis formidetur, ne sit difficile testes producere vel caeteras personas, quae tam a sanctis canonibus quam a venerandis Romanis legibus in hujusmodi controversiis requiruntur. De Romaritate non licet alicui uxorem dimittere, qua cessante ipsa quoque prohibitio cessare videtur: tamen quia ipsa separatio poena est, et poena nulli est inferenda nisi per judicem, generaliter hoc intelligendum est, ut sive ob causam praemissam, sive nulla causa exsistente, non liceat alicui sua auctoritate uxorem dimittere. Quod etiam de poena homicidii C. V. Conjugia penitus interdicantur his, qui suas conjuges oc
Abbreviated transcription (Latin):
tes ñ adintitant᷑ ad clerũ nͥ tm̃ si necessitas
Si qͥ aũ ordinati st̃ indiacones. int̾ subdiacones
habeant᷑. ita ut manũ ñ imponant nec sac̃ con¬
tingant. Eũ uͦ penitentẽ dicimꝰ. qͥ pꝰ baptisma.
aut ꝓ homicidio. aut ꝓdiu̾sis cͥminib guissi¬
misq peccatis publicã penitentiã gerens sub cili¬
cio diuino fuerit reconciliatꝰ altario. Aposta

Expanded text:
tes non admittantur ad clerum nisi tantum si necessitas  ante ordinati sunt subdiacones, inter subdiacones habeantur, ita ut manum non imponant, aut sacra contingant. Ex eo vero poenitente dicimus, qui post baptismum, aut pro homicidio, aut pro diversis criminibus gravissimisque peccatis publicam poenitentiam gerens sub cilicio, divino fuerit reconciliatus altario. CA
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .i. qͦd ñnulli ep̃os uł sacerdotes. aut metu cõ¬
pellunt. aut ui extorquent. aut fraude decipi¬
unt. aliqͣs confessionis suȩ in alterã partẽ quã
ppłis recitare. atq consiteri. Alios dicunt carce¬
rib & ergastulis retrudi: ut saltem his territi
Item. Confessio uͦ in talib ñ compulsa .s. spon¬
tanea fieri debet. ipso testante qui ait. Ex eor
quȩ fiant: qũtum qͦ animo fiarit. Ampliꝰ emmi¬

Expanded text:
cum, quod nonnulli episcopos vel sacerdotes aut metu compellunt, aut vi extorquent, aut fraude decipiunt, aliquas confessionis suae in alteram partem, quam are, et coram populis recitare atque confiteri. Aliquos dicunt carceribus et ergastulis retrudi, ut saltem his territi temus. Confessio vero in talibus non compulsa sed spontanea fieri debet: ipso attestante qui ait: Ex corde quae fiunt, quantum quo animo fiant. » E
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri. Omĩs euĩ confessio quȩ fit ex necessita¬
te: fides ñ ẽ. Pessimũ ẽ enĩ de suspitione aut ex¬
torta confessione qũeꝙ̃ iudicare: cũ mag̃ cordis
mano condemnari exainine: quẽ dñs suo serua¬
uit iudicio. Si omĩa nãq in hoc scło iudicata es¬
sent: locũ diuina iudicia ñ haberent. Item. Est

Expanded text:
on omnis confessio quae fit ex necessitate fides non est, et pessimum est de suspicione aut extorta confessione aliquem judicare. Item certum mano condemnari examine, quem dominus suo reservavit iudicio. Si omnia namque in hoc seculo iudicata essent, locum divina iudicia non haberent. Digest
Abbreviated transcription (Latin):
quoqͦ mͦ ꝑ metũ aut fraudẽ. aut uim extor¬
te fuerint. uelut se lib̾are possint quocũq ab
eis conscͥpte aut roborate fuerint ingemo. ad nul¬
lum eis p̃iudiciũ uł: nocum entũ ualere censemꝰ.
Neq ullam eis infamiã uł calumniã. aut a suis
sequestrationẽ bonis uinꝗ̃ dõ auctore & scĩs apłis

Expanded text:
quoquo modo per metum, aut fraudem, aut per vim extortae fuerint, vel ut se liberare possint, quocunque ab eis conscriptae, vel roboratae fuerint ingenio, nullum eis praejudicium aut nocumentum provenire censemus, neque ullam eis infamiam aut calumniam, aut a suis sequestrationem bonis unquam, auctore Domino, et s
Abbreviated transcription (Latin):
diũ exhortam̃. ut cont̃ marinos latruncłos
qui sub p̃textu tui nominis in xͥcolas debachan¬
tut. tanto uehem̃tiꝰ accendaris: qnͣto illoꝵ pͣui¬
tate famã tui nominis obfuscatã fuisse cognoscis.
Qm̃ licet credi possit qd̾ te nolente illi nauigan¬
tib insidiant᷑: tñ qͥa a te compͥmi posse di¬
cunt᷑: nͥ eos cõpescueris innoxtꝰ nͣ habeberis.
Scͥptũ ꝯppe ẽ. Qui cͥmina quȩ potest emͣdare
Crimina ꝓ dõ punire. ñ ẽ crudelitas s pietas.

Expanded text:
dium exhortamur, ut contra marinos latrunculos, qui sub praetextu tui nominis in Christicolas debacchantur, tanto vehementius accendaris, quanto illorum pravitate famam tui nominis obfuscatam fuisse cognoscis; quoniam, licet credi possit, quod te nolente illi navigantibus insidientur, tamen, quia a te comprimi posse dicuntur, nisi eos compescueris, innoxius non habeberis. Scriptum quippe est: qui crimina quum potest emendare, Cr
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ intentionẽ in odũ congruȩ satisfactio¬
nis iniunge. Non enĩ eos homicidas arbitram᷑
qͦs adu̾sꝰ excõmunicatos catholicȩ telo matͥs ar¬
dentes. aliqͦs eoꝵ trucidasse contigit. nec tñ eiꝰdẽ
ȩccłiȩ matͥs disciplina deserat᷑ tenore scđ̃m quẽ
diximꝰ penitentiã eis indicito congruentẽ qua
diuinȩ simplicitatis ocłos adu̾sꝰ se complacare
ualeant si forte qͥd duplicitatis ꝓ humana fra¬
gilirate in eodẽ flagitio incurrerint. Item au̾s¬
ax eccłie mestitiã consolatur

Expanded text:
cundum intentionem modum congruae satisfactionis injunge. Non enim eos homicidas arbitramur, quos, adversus excommunicatos zelo catholicae matris ardentes, aliquos eorum trucidasse contigerit. Ne tamen ejusdem ecelesiae matris disciplina deseratur, eo tenore, quem diximus, poenitentiam eis indicito congruentem, qua divinae simplicitatis oculos adversus se complacare valeant, si forte quid duplicitatis pro humana fragilitate in eodem flagitio incurrerint. Pax ecclesiae moestitiam consolatur
Abbreviated transcription (Latin):
erlatum ẽ ad uos petionuillam conferenda.¬
nomtne de ꝓuintia lucania ꝓgeintã. ꝑ exhor¬
tationẽ agnelli ep̃i fuisse conuersam. resq suas
om̃s quas habere potuit licet iure sibi potuis¬
sent competere: tñ casdem monasti̾o in quod
nigressa ẽ. ĩ specialiter donationis titulo contu¬
lisse. E contra paulus pͥmus hetemira intesta¬
mento colobiũ suũ athanasio alexandrino ep̃o
reliquit: tunicã uero beato antoio. S ed ali¬
ud ẽ de his qui monast̾ium ingressi. se ⁊ sua
tͣdiderunt: aliud de his qui solitariã uitã du¬
centes. se nulli eccł̃iȩ tͣliderunt. Illi semel tra¬
dita nulli tͣilere ꝑossunt: isti uulli. oblata libcre
testari ualent. ¶¬

Expanded text:
erlatum est ad nos Petronillam nomine, de provincia Lucania progenitam, per exhortationem Agnelli episcopi fuisse conversam, resque suas omnes, quas habere potuit, licet sibi jure potuissent competere, tamen easdem monasterio, quod ingressa est, etiam specialiter donationis titulo contulisse. Gratian. Econtra Paulus primus eremita in testamento colobium suum Athanasio Alexandrino episcopo reliquit, tunicam vero B. Antonio. Sed aliud est de his, qui in monasterium ingressi se et sua tradiderunt: aliud de his, qui solitariam vitam ducentes se nulli ecclesiae tradiderunt. Illi semel tradita nulli tradere possunt: isti nulli oblata libere testari possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quod gͣuius ẽ ducti cupiditate pb̃ris quibꝰlibet
absq consensu suoꝵ epõꝵ eccl̃ias dant uł. aufert̃.
Unde oportet ut canonica regła seruata. millꝰ
absq consensu ep̃i sui cuilibet pb̃ro eccł̃iam det.
Quã si iuste adeptus fuerit: hanc ñ nisi graui
possessas uł detentas a laicis ep̃o consentiente
licet. monachis de manu laicoꝵ reciꝑe. & eas
licet monachis ad ordinandu acciꝑe. & eis in
ꝑpetuũ ꝓuidere. Unde urbanus ppͣ scds. S¬

Expanded text:
s ducti cupiditate, presbyteris quibuslibet absque consensu episcoporum ecclesias dant vel auferunt. Unde oportet, ut canonica regula servata nullus absque consensu episcopi sui cuilibet presbytero ecclesiam det; quam si juste adeptus fuerit, hanc non nisi gravipossessas a laicis episcopo consentiente licet monachis de manu laicorum recipere, etlicet monachis ad ordinandum accipere, et eis in perpetuum providere. Unde Urbanus Papa II.
Abbreviated transcription (Latin):
sccͣtꝰ ẽ itaq a dño p̃p̃. urbano. añ purgat᷑ huiꝰ¬
m̃i uiram̃to. De iuram̃to qd̾ canonicis nr̃ȩ
ecclie feci pꝰ electionẽ. nullã conuentionem
ante ut eligerer fcci. Narbonensis uͦ archyep̃c
omisit. me. sciente. neq mͥ cͥminis consciꝰ sũ¬

Expanded text:
 purgatus hujusmodi juramento: « De juramento, quod canonicis nostrae ecclesiae feci post electionem, nullam conventionem ante ut eligerer feci. Narbonensis vero archiepiomisit, me sciente, neque mihi criminis conscius su
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alio ante uelata ñ tam̃ illi nupta. s uirgo
ꝑmanens post mortẽ eiꝰ cũ quo uelata erat sponso
coniugali ẽ copula sociata. qͥa tantũ uelam̃ sus¬
cepit. nullũ in ꝓmouendo generet᷑ obstaculum.
qͥa nichil ẽ qͣntũ ad hunc articulũ ꝑtinet. qͥd ei
de canonicis obuiet institutis. Quib ordim¬
b bigami ꝓhibeant᷑. & utrũ reputent᷑ bigami
qͥ ante baptisma habucrunt unã. & post baptis¬
mũ alterã. & an liceat sortiri uxores in sacris or¬
dinib constitutis. multoꝵ auctoritatib brem¬
ter monstratũ est. Seqͥtur autẽ in descptione
illa apłica ut sobriꝰ sit qͥ ordinandus est ñ ui¬
nolentus: qd ex auctoritate uet̾is testam̃ti intro¬
ductũ c̃. Ministri eñ templi. ꝓhibent᷑ inũ & si¬
cerã bibere. ne ebrietate grauent᷑ corda eoꝵ. ut
sensꝰ eoꝵ iugeat semꝑ &e tenuis sit. uł qͥa mero¬
uenter estuans. facile despuinat in libidines.
Unde noc in ebrietate nudauit femora. loth quẽ

Expanded text:
cum alio ante velata, non tamen ei nupta, sed virgo permanens, post mortem ejus, cum quo velata erat sponsa, conjugali est copula sociata, quia iterum velamen accepit, nullum in promovendo generetur obstaculum, quia nihil est quantum ad hunc articulum pertinet quod ei de canonicis obviet institutis. DIhibeantur, et utrum reputentur bigami, qui ante baptismum habuerunt unam, et post baptismum alteram, et an liceat sortiri uxores in sacris ordinibus constitutis, multorum auctoritatibus breviter monstratum est. § 1. Sequitur autem in descriptione illa apostolica: ut sit sobrius, qui ordinandus est, non vinolentus, quod ex auctoritate veteris testamenti introductum est. Ministri enim templi prohibentur vinum et siceram sensus eorum vigeat semper, et tenuis sit, vel quia venter mero aestuans facile despumat in libidinem. Unde Noe in ebrietate nudavit femora; Loth autem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑator si catholicꝰ ẽ qd̃ salua pace. ipsiꝰ dixi¬
mꝰ. filiꝰ c̃ ñ p̃sul eccłie. qd̾ ad religionẽ cõpetit
disce̾ ei conuenit ñ docẽ. Ht̃ pͥuilegia potesta¬
tis sue. qu.ȩ aministrandis legib publicis di¬
uinitꝰ consecutꝰ ẽ. ⁊ eiꝰ bñficiis ñ ingͣtꝰ contͣ dispo¬
sitionẽ celestis ordinis nicħ usurpet. Ad sac̾do¬
tes enĩ ds uoluit. quȩ ecclie disponenda st̃ ꝑti¬
n̾e ñ ad scłi potestates. qͣs si fideles st̃. eccliȩ sue
sac̾dotib uoluit ẽt̃ subiectas. Non sͥ uendices

Expanded text:
ator catholicus est, salva pace ipsius dixerimus, filius est, non presul aecclesiae: quod ad religionem competit, discere ei convenit, non docere. Habet privilegia potestatis sue, que administrandis legibus publicis divinitus est consecutus, et eius beneficiis non ingratus contra dispositionem celestis ordinis nil usurpet. Ad sacerdotes enim Deus voluit que ecclesiae sunt disponenda pertinere, non ad seculi potestates; que si fideles sunt, aecclesie sue et sacerdotibus volu
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃diis agitauit. qmͦ
ad ciuilem iudicẽ pro¬
ducere uoluit. reus n
nisi ante iudice eccł̃ia¬
sticũ stare uolebat.
Actor uͦ potentia cun-¬
lis iudicis illum a possessione sua deiecit. Q uo
audito. ep̃t eũ ab officio suspendit. Ille contẽpta
ep̃i sui sententia. officiũ suũ amministrauit. Hoc
comꝑto: ep̃c sine spe restitutionis. in eũ sententiã
dedit. Hic pͥmũ querit᷑ utrũ clericꝰ añ ciuilẽ iudicẽ
sit ꝓducendus. Scdõ si ꝓducendꝰ ñ ẽ. an hȩc
culpa sit digna suspensione. Tercio. si digna ñ
fuerit. an contemptorẽ sententiȩ sui ep̃i trreꝑa¬

Expanded text:
de praediis agitavit, quem ad civilem judicem producere voluit reus non nisi ante judicem ecclesiasticum stare volebat; actor vero potentia civilis judicis illum a possessione sua dejecit. Quo audito episcopus eum ab officio suspendit; ille contemta episcopi sententia officium suum administravit. Hoc comperto episcopus sine spe restitutionis t. Hic primum quaeritur ulrum clericus ante civilem judicem sit producendus? Secundo, si producendus non est, an haec culpa sit digna suspensione? Tertio, si digna non fuerit, an contemtorem sententiae sui episcopi irrepara
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ep̃oꝵ cause mͥ cominissoꝵ apci piissimos dñoᷤᷤ
Ialioꝵ uł laicoꝵ patͦcinio disponunt᷑. infelix
ẽgo in eccłia ista qͥd facio: s ut ep̃i nr̃i me de
spiciant. ⁊ contͣ me resugiũ hañt ad scłares iu¬
dices. om̃ipotenti d̾o gr̃as ago: petcatis meis de
puto. Hoc tñ breuit᷑ suggero. qͥa alignͣtulum
expecto. ⁊ si ad me uenire distulerint: exercere
in eos districtionẽ canonicã nullomꝰ cessabo.¬

Expanded text:
 causae mihi commissorum apud piissimos dominos aliorum patrociniis disponuntur, infelix ego in Ecclesia ista quid facio? Sed ut episcopi mei me despiciant, et contra me refugium ad saeculares judiceputo. Hoc tamen breviter suggero, quia aliquantulum exspecto, et si ad me diu venire distulerint, exercere in eos districtionem canonicam nullo modo cessabo.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta altaris mulieres dõ dicãtȩ contingere. & in¬
censum circa altaria deferre. ꝓhibentur. Unde

Expanded text:
menta altaris mulieres Deo dedicatae contingere, et incensum circa altaria deferre prohibentur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
um beatꝰ apls arguere. obsecrare. uł increpa¬
re in om̃i patientia p̃cipiat. extͣ hanc doc¬
trinã nouimꝰ qsdã ex fr̃ib tantis cedib in hono¬
ratos efferuescere. qͣnto pot̾ant latrocinantiũ. ꝓ¬
mereri ꝑsonȩ. Et idõ qui gradꝰ iam eccliasticos
subiacere: ñ ẽ dignũ ut passim unꝰqͥsq p̾latꝰ ho¬
norabiliora mbra sua. ꝓut uoluerit ⁊ ei placue.¬
rit u̾berib subiciat & dolori. nedũ incaute sub¬
dita ꝑcutiat m̃bia. ipseqͦ debitam sibi subditoꝵ
reuerentiã subtrahat. iuxta illud qd̃ qͥdã sapi¬
ens dixit. Leuit̾ castigatꝰ reuerentiã exhibet ca¬
stiganti. asꝑitatis aũ nimiȩ increpatio. nec incre
te potestatis clatꝰ malicia rantũ crediderit u̾be¬
randos. iuxta u̾berũ modũ quẽ intulerit. ex cõmu

Expanded text:
um beatus Apostolus arguere, obsecrare vel increpare in omni patientia praecipiat, extra hanc doctrinam novimus quosdam ex fratribus tantis caedibus in honoratos effervescere, quantas poterant latrocinantium promereri personae. Et ideo qui gradus jam ecclesiasticos subjacere; non est dignum ut passim unusquisque praelatus honorabilia membra sua, prout voluerit et ei placuerit, verberibus subjiciat et dolori, ne dum incaute subdita percutit membra, ipse quoque debitam sibi subditorum reverentiam subtrahat, juxta illud quod quidam sapiens dixit: Leniter castigatus reverentiam exhibet castiganti; asperitate autem nimiae increpatio, nec increptae potestatis elatus, malitia tantum crediderit verberandos, juxta modum verberum quem intuleri
Abbreviated transcription (Latin):
itenti sacras iussiones sehab̾e p̃ manib re¬
spondemꝰ. scire illũ oportere qd̾ ipse clemen¬
tissimꝰ pͥnceps gn̾alib legib constituit illa sacͣ
uniꝰcuiꝰq fupplicantis desidĩo concessa pͣualere
⁊ effectui mancipari. quȩ cũ iuris ⁊ legũ ratione
concordant. Ea uͦ quȩ subreptioẽ. uł qͣ falsis
p̃cib forsitan impetrant᷑. nullũ p̃stant suppli¬
siue praginatice factiones. exp̃ssã debent hab̾e
m se conditionẽ si p̃ces ueritate nitant᷑. Mendax
eñ p̃cator debet carere impetratis. ⁊ q̾b sc̃pͥta
dirigunt᷑ sunt puniendi: si p̃cum m̃datia uetu¬
erunt argui. Unde imꝑator diocletianꝰ ⁊ con

Expanded text:
icenti, sacras jussiones se habere prae manibus, respondimus scire illum oportere, quod ipse clementissimus princeps generalibus legibus constituerit, illa sacra uniuscujusque supplicantis desiderio concessa praevalere et effectui mancipari, quae cum juris et legum ratione concordant; ea vero, quae subreptione vel falsis precibus forsitan impetrantur, nullum suppligmaticae sanctiones, expressam debent in se habere conditionem: Si preces veritate nitantur. Mendax enim precator debet carere impetratis, et quibus scripta diriguntur sunt puniendi, si precum mendacia vetuerint argui. Unde Impp. Diocletianus, et
Abbreviated transcription (Latin):
in aliud districtiꝰ monachis tnͣsire sit liberum
ex concilio triburiensi habet᷑. in qͦ sic statutũ ẽ.¬

Expanded text:
in aliud districtius transire monachis sit liberum, ex concilio Triburiensi habetur, in quo sic statutum e
Abbreviated transcription (Latin):
anno uicis suȩ de tẽplo ñ discedebant. sicut de ⁊ a¬
charia legimꝰ. nec domũ suã om̃ino tangebant.
quib utiq ꝓpt̾ sobolis successionẽ uxoris usus fue.¬
rat relaxatus. quia ex alia tribu p̃ter quã ex semi¬
qͣntomagis hi sacerdotes & leuitȩ pudicitiã ex¬
sacerdotiũ uł ministertũ sine successione. ẽ: nec
p̃terit dies qua uł a sacrificiis diuinis. uł a bap¬
Qui ab uxoris officiis abstinent. ad sacrificia ad

Expanded text:
anno vicis suae non discedebant, sicut de Zacharia legimus, nec domum suam omnino tangebant, quibus utique propter sobolis successionem uxoris usus fuerat relaxatus, quia ex alia tribu, et praeter ex semiedere: quanto magis hi sacerdotes vel levitae pudicitiam sacerdotium, vel ministpraeterit dies qua vel a sacrificiis divinis vel a bapQui ab uxoribus suis abstinent, ad sacrificia ad
Abbreviated transcription (Latin):
roget᷑ paganꝰ si abrenuntiet. diabolo ⁊ om̃ib
danmosis eiꝰ oꝑib atq fallaciis cunctis. ut respu
at pͥmũ errorẽ. & fic apꝓꝓinquet ad ueritatem.¬
⁊ possitq iuxta apłm deponere ueterẽ hominem
desideria erroris ab negans impietate & scłaria

Expanded text:
rogetur paganus, si abrenuntiet diabolo et omnibus damnosis ejus operibus atque fallaciis cunctis, ut primum respuat errorem, sic appropinquet ad veritatem, possitque, juxta Apostolum, deponere veterem hominem desideria
Abbreviated transcription (Latin):
oc aũ seruari p̃cipit᷑. cum ut̾q idẽ fatet᷑ Ce¬
terũ si uir asseruit se reddidisse debitũ uxori
& illa diffitet᷑. cui potiꝰ fides habenda sit. merito
querit᷑. De his in concilio ap̃ compendiũ habito
ita statutũ ẽ.¬
ita statutũ ẽ. Iu uetitate uiri consistat. si mu

Expanded text:
oc autem servari praecipitur, quum uterque idem fatetur. Ceterum si vir asseruerit, se reddidisse debitum uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit, merito quaeritur. De his in Concilio apud Compendium habito ita statutum est : C. III. In veritate viri consistat, si mu
Abbreviated transcription (Latin):
rogasti de his qui maimonio tuncli sunt.
& nubere ñ possunt. si ille aliã. uł illa aliũ duc̾e
possit. de quib scriptũ ẽ. uir & mulier si se con
iudiciũ accipiat alium. si autẽ ille aliã accepit.
qui ob causam frigide naturȩ dicunt se ñ posse
inuicẽ oꝑa carius dantes cõmisceri. Iste uͦ siñ pot̃
ea uti ꝓ uxore. habeat eã quasi sororẽ. Qd̾ si reti¬
nałm ꝯiugale uolu̾int rescindere. maneant
utͥq iunupti. Nani si huic ñ potuit naturalit
concordare. quom alt̾i conueniet: Igit᷑ si uir aliã
uxorẽ uult acciꝑe. manifesta patet ratio. quia
suggerente diabolo odii fomite. exosam eã habu̾it¬
& iccirco eã dimitt̾e mendacii falsitate inolitur.

Expanded text:
rogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conj sit, accipiat alium; si autem ille aliam acceperit, qui ob causam frigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerint resuterque innupti, nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Item: Si vir aliam uxorem vult accipere, manifeste patet ratio, quia suggerente diabolo odii fomitem exosam eam habuerit, et ideo eam dimittere mendacii falsitate molitur.
Abbreviated transcription (Latin):
a dño acceꝑit. pͥncipatũ. ⁊ romana eccłia
in eiꝰ ꝑmaneat institutis. nefas ẽ credere qͥd̃
sc̃s ep̃e discipłs ipsiꝰ marcus qͥ alexaudrinam
pͥmꝰ eccłiam gub̃nauit. aliis regłis ⁊ tͣditio¬
nib sua decreta firmauerit. cũ sine dubio de
eodẽ fonte gr̃e unus sp̃c ⁊ discipłi fuerit &
magistri. nec aliud ordinatus tͣdete. potuit.
qmͣ qd̾ ab ordinatore suscepit. Item sꝵ p̃p.¬

Expanded text:
no acceperit principatum, et Romana Ecclesia in ejus permaneat institutis, nefas est credere quod sanctus discipulus ipsius Marcus, qui Alexandrinam primus Ecclesiam gubernavit, aliis regulis traditionum suarum decreta formaverit, cum sine dubio de eodem fonte gratiae unus spiritus et discipuli fuerit et magistri, nec aliud ordinatus tradere potuerit, quam quod ab ordinatore suscepit. Non ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
ne uoluntatis. At legib diffinitũ quib decime
sint ꝑsoluende: & id̃o danti mutare ñ licet. Ubi
aut̃ quis tumulandus sit. legib exp̃ssum ñ ẽ. &
ido in uoluntate tumulandi consistit. Unde beatꝰ¬

Expanded text:
nae voluntatis. At legibus definitum est, quibus decimae nae voluntatis. At legibus definitum est, quibus decimae sint persolvendae, et ideo danti mutare non licet. Ubi autem quisque tumulandus sit, legibus expressum non est, et ideo in voluntate tumulandi consistit. Unde B
Abbreviated transcription (Latin):
& filiã collocauit. His om̃ib exemplis colligit᷑.
qͥd in sepultura parentũ. filioꝵ corꝑa collotanda
sunt. Quia gͦ parentes istoꝵ apd pͥorẽ eccłiã
sepulti sunt. & hi apd̃ eandẽ eccłiam debent
tumulari. Econtra adam & eua ut asseritis.
in ciuitate. ebron tumulatus est. S nunqͥd om̃s
filii eiꝰ sepulti sunt ibi: ganta multitudo huma¬
ni generis tam breui tumulo ñ tam facile posset
includi. Item. Abraham ibi sepultus ẽ. s nũqͥd
ẏsmael. & madai. & alii qͦs de cechura genuit. ibi
sepulti sunt ᷤ Item. ysaae ibi positꝰ ẽ: s numqͥd
esau cũ eo tumulatus est: Item. Iacob collocatus
ẽ ibi: s numqͥd aliquis filioꝵ eiꝰ p̃ter ioseph cũ¬
eo sepultus estRachel qͦ ñ in ebron. s uxta bel¬
lehem tumulata legitur. Exemplo gͥ istoꝵ liquet
qͦd liberũ ẽ filiis sepeliri in sepulchris patrũ suoꝵ.
Que legib diffrnita suit: immutari ñ licet. Quę
autẽ legib exp̃ssa ñ sunt: arbitͥum secunt᷑ huina¬

Expanded text:
et filiam collocavit. § 5. His omnibus exemplis colligitur, quod in sepulcris parentum corpora filiorum collocanda sunt. Quia ergo parentes istorum apud priores ecclesias sepulti sunt, et hi apud easdem debent tumulari. § 6. Econtra Adam ut asseritis, in civitate Arbae tumulatus est. Sed nunquid omnes filii ejus sepulti sunt ibi? tanta multitudo humani generis tam brevi tumulo non tam facile potest includi. § 7. Item Abraham ibi sepultus est. Sed numquid Ismael, et Madai, et alii, quos de Cethura genuit, ibi sepulti sunt? § 8. Item Isaac ibi sepultus est. Sed numquid Esau cum eo tumulatus est? § 9. Item Jacob ibi collocatus est. Sed numquid aliquis filiorum ejus praeter Joseph ibi sepultus est? Rachel quoque non in Ebron, sed juxta Bethleem tumulata legitur. Exemplo igitur istorum liquet, quod liberum est filiis sepeliri in sepulcris patrum suorum, quae legibus definita sunt mutare non licet. Quae autem legibus expressa non sunt arbitrium sequuntur huma
Abbreviated transcription (Latin):
tam ȩccłiam scio. Quicũq extͣ hanc domũ agnũ
comederit. ꝓfanus ẽ. Si quis in noe archa nõ
fuerit. ꝑibit regnante diluino.Iqͥa ꝓ facino¬
rib meis ad eam solitudinẽ cõmigraui. quȩ. syriã
iuncto barbariȩ fine det̾minat. ñ possum scm
dm̃ tot interiacentib spaciis a scimonia tua seꝑ
expetere .Idõq collegas tuos egyptios confesso¬
res sequor. ⁊ subhonerariis parua nauicula
delitesco. Non noui uitalem. miletũ respuo. ig¬
noro pauiliũ. Quicũq tetũ ñ colligit. spargit.¬

Expanded text:
tam ecclesiam scio. quicumque extra hanc domum agftum tam ecclesiam scio. quicumque extra hanc domum agftum comederit, profanus est. si quis in Noe arca non fuerit, periet regnante diluuio. et quia pro facinoribus meis ad eam solitudiliem conmigraui, quae Syriam iuncto barbariae fine determinat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delitesco. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. quicumque tecum non colligit, spargit
Abbreviated transcription (Latin):
Mͣ uetus oriens inter se ppłoꝵ furore colli¬
hñt aquã difficile ẽ uͥ fons signatus. ⁊ ortus
ille ꝯclus sit possit intelligi. ado mͥ cathedram
petͥ i fidẽ apłico ore laudatã censui ꝯsulendã:
menti liquentis. ñ int̾iaceus latitudo terraꝵ
me a pͣciose margaritȩ potuit inquisitione ꝓ¬
hibere. Ubicũq fuerit corpꝰ. illuc cong̾gabim¬
tur aquilȩ. ꝓfligato a sobole mala patmomo
ap̃d uos solos incorrupta patrũ seruat᷑ aucto¬
ritas. Ibi cespite terra fetindo dm̃ci seminis
puritatẽ centeno frucdti refert. hic obruta sul¬
cis frum̃ta loliũ auenasq degenerant. Qunc
in occidente sol oritur iusticiȩ. In oriente anͣ
lucifer ille qui occiderat. suꝑ sydera posuit
thronum suũ. Uos estis luxmunidi. salterrȩ.
nitas. A saccrdote uigima salutẽ: a pastore p̃¬
sidit̃i ouis flagito. fatiscat inuidia. romani
culmiis recedat ambitio. Cum successore pis¬
cõmumonẽ consortior. Suꝑ illam petrã funda¬

Expanded text:
m vetusto oriens inter se populorum furore collihabent aquam, difficile ubi fons signatus et hortus ille conclusus sit possit intelligi, ideo mihi cathedram Petri et fidem apostolico ore laudatam censui consulendam, menti liquentis, et interjacens longitudo terrarum me a pretiosae margaritae potuit inquisitione prohibere. Ubicunque fuerit corpus, illuc congregantur aquilae. Profligato a sobole mala patrimonio, apud vos solos incorrupta patrum servatur hereditas. Ibi cespite terra foecundo dominici seminis puritatem centeno fructu refert, hic obruta sulcis frumenta in lolium avenasque degenerant. Nunc in occidente sol justitiae oritur, in oriente autem Lucifer ille, qui ceciderat, supra sidera posuit thronum suum. Vos estis lux mundi, vos sal ternitas. A sacerdote dote victima salutem, a pastore praesidium ovis flagito. Fatiscat invidia Romani culmicommunione consocior. super illam petram aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
os antiquus ꝑduret in egẏpto uł seri
lẏbia. uł pentapoli. ut alexandrinꝰ ep̃c
am cet̾asq ꝓuincias. honor suus unicuiq ser
ferat᷑. ħabeat ꝯseq̃nter honorẽ. manente tam̃
me t᷑politanȩ ciuitatis ꝓp̾a dignitate.

Expanded text:
os antiquus perdurat in Aegypto, vel Libya, et Pentapoli, ut Alexandrinus episam ceterasque provincias honor suus unicuique serferatur, habeat consequenter honorem, manente tamen metropolitanae civitati propria dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ui sine peccato ẽ ur̃m. pͥmꝰ in ilłã dea¬
lapidem iniitat. Ad aliena qͥppe. peccata
tur itaq uitꝰ ad conscientia. ut pͥus ꝓpͥa corri¬
gant. ⁊ tc̃ aliena rep̃hendant. Hinc ẽ qd̾ cum
tͥb b eniamin in carnis scelere. fuisset obruta.
collectꝰ om̃is isrł ulcisci inqͥtatẽ uoluit. s tñ
semel ⁊ tt̾m in belli certamine ipse ꝓstratꝰ ẽ.
Consulto enĩ dño si ad ulciscendũ ire debuis¬
sent. uissĩ ẽ ut irent. qͥ uyeta diuine uotis im¬
pium ꝑrexit. ⁊ semnel ⁊ scdo ꝑdidit. ⁊ tc̃ demũ
peccatͥcem tͥbũ ualde feriens pene. funditꝰ ex
tinxit. Qd ẽ qd̾ in ultione sceleris inflãmat᷑
ꝑ qͦs alioꝵ culpe. feriunt᷑. ut ipsi iam mundi
ꝑ ultionẽ ueniant. qͥ alioꝵ uicia corrig̾e̾ festi

Expanded text:
ui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat, Ad aliena quippe puniendatur itaque intus ad conscientiam, ut prius propria corrigant, et tunc aliena reprehendant. Hinc est, quod quum tribus Benjamin in carnis scelere fuisset obruta, collectus omnis Israel ulcisci iniquitatem voluit, sed tamen semel et iterum in belli certamine ipse prostratus est. Consulto enim Domino, si ad ulciscendum ire debuisset, jussum est ut iret, qui juxta divinae vocis imperium perrexit, et semel et secundo perdidit, et tunc demum peccatricem tribum valde feriens pene funditus exstinxit. Quid est ergo quod in ultione sceleris inflammaturper quos aliorum culpae feriuntur? Ut ipsi jam mundi per ultionem veniant, qui aliorum vitia corrigere f
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ep̃oꝵ ur̃oꝵ culpa. quoꝵ magis int̾cessionib
iuuari debuerat p̾grauat᷑. Si enĩ is dignꝰ sac̾ ̃d¬
dotio credit᷑. cui ñ actionis m̾ita. s p̃mioꝵ co¬
pia suffragat᷑: restat ut nich̾ sibi in ȩccłiasticis¬
honorib gͣuitas. nicħ sͥ defendat industria.
s totũ auri ꝓfanꝰ ãmor optineat.⁊ dũ uitia
honor remun̾at. in locũ ultoris is fortasse. qͥ fue¬
rat ulciscendꝰ ad ducit᷑. atq hinc sac̾dotes ñ ꝓfi¬
c̾e. s ꝑire potiꝰ iudicant᷑¬

Expanded text:
um episcoporum culpa quorum magis intercessionibus juvari debuerat praegravatur. Si enim dignus is sacerdotio creditur, cui non actionis merita, sed praemiorum copia suffragatur, restat ut nihil sibi in honores ecgravitas, nihil sibi defendat industria, sed totum auri profanus amor obtineat, et dum vitia honor remunerat, in locum ultoris is fortasse qui fuerat ulciscendus adducitur, atque hinc sacerdotes non proficere, sed perire potius judicant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in ipso ortu suo. ⁊elo apłicȩ ultionis ꝑcussa  cu¬
atq dãpuata ẽ: in regui uri finib dñari. cũ
in sac̃̾dotib fides sit eligenda cũ uita. Si cñ¬
uita deest. fides m̾itũ ñ ht. beato iacobo atte¬
stante qͥ ait. Ei des sine oꝑib mortua ẽ. Que
cnĩ oꝑa ẽc̃ ualeant sac̾dotis. qͥ honorẽ tanti sac̃

Expanded text:
 zelo apostolicae ultionis percussa atque damnata est, in regni vestri finibus dominari. Cum in sacerdotibus fides sit eligenda cum vita; si vita deest, fides meritum non habet, beato Iacobo attestante, qui ait: 'Fides sine operibus mortua est'. Quae enim opera esse valeant sacerdotis, qui honorem tanti
Abbreviated transcription (Latin):
epĩ non nisi ieiuni per impositio¬
nem manium spixitum sanctum tra¬
dent exceptum infirmis ⁊ morte peri¬
clitantibus. Sicut autem duobus
temporibus pascha uidelicet ⁊ pẽthe¬
coste a ieiunis celebrari d baptismus.
iunis pontificibus cõuenit celebrari¬
Secundo autem uel tercio nullus
confirmetur

Expanded text:
pi non nisi jejuni, per impositionem manuum Spiritum sanctum tradant, exceptis infirmis et morte periclitantibus. Sicut autem duobus temporibus, Pascha videlicet et Pentecoste a jejunis debet celebrari baptismus, jejunis pontificibus convenit celebrariSecundo autem vel tertio nullus confirmetur
Abbreviated transcription (Latin):
fiancoꝵ ñ tam ꝓ suis unquitatib. qm̃ ꝓ eo qd̾
taute erat. potestati inutilis a regno deposuit.
& pipinũ karoli imꝑatoris patrẽ in eiꝰ locũ substi¬
tuit: om̃s francigenas a iuram̃to fidelitatis ab¬
soluit. Quod ⁊̃ ex frequenti auctoritate agit scã
a pontificali gͣdu deponunt᷑. Item oꝵ pp septi

Expanded text:
non tam pro suis iniquitatibus, quam pro eo, quod tantae potestati erat inutilis, a regno deposuit, et Pippinum Caroli imperatoris patrem in ejus loco substituit, omnesque Francigenas a juramento fidelitatis absolvit. Quod etiam ex frequenti auctoritate agit sancta a pontificali gradu deponuntur. Et B. Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
tate. qm̃ qͦd ex temeritate. uł infirmitate ꝓcedit.
aliqñ contingit falli. uł nullũ uł minimũ pec¬
catũ ẽe. Aliqñ ex ipsa rerũ considatione uaria¬
minꝰ eẽ fallere. qmͣ falli. Tnde aũs menchyri

Expanded text:
tate, quam quod ex temeritate vel infirmitate procedit: tate, quam quod ex temeritate vel infirmitate procedit: aliquando contingit falli vel nullum, vel minimum esse peccatum, aliquando ex ipsa rerum varia consideratione minus esse fallere quam falli. Unde Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
eatus paulus apłc ñ ido qͦd absit fefellisse
credit᷑. aut sͥ extitisse contrariꝰ. qnͣdo cũ ad
hyspanias se ꝓmisisset iturũ dispositione dirai-¬
na. maiorib occupatus ex causis qͦd ꝓmisit
efficere: qnͣtum ad dium secreta consilii quȩ
ut homo ñ potuit omĩa licet spũ dĩ plenꝰ ag¬
noscere. suꝑna p̃termisit dispositione p̃uentus.
N ec qͥa beatus petrꝰ apłs ꝓ affectu diuinȩ reue¬
rentiȩ ipsi dño respondit᷑. ñ lauab̾ mͥ pedes in
ctͥnum. fefellisse. qͦd absit aut in sua putabitur
mimme constitisse sententia. qͥa mox eidẽ diui-¬
ne uoluntati cesserit. ⁊ qͦd dixerat᷑ ñ eẽ facturũ
causis astrictus humanȩ salutis. passus ẽ ꝓna
rando mentit᷑: qui scit falsum eẽ quod dicie uł¬
iurat. Est enĩ mendaciũ ut ait auoꝰ. falsa uo¬
cũ significatio cũ uoluntate fallendi. S: cum
fallere semꝑ sit uoluntatis. falli aũt uł infirmi¬
tats uł temeritatis: grauiꝰ aut sit qͦd ex uolun¬

Expanded text:
apostolus non ideo, quod absit, fefellisse credendus est aut sibi extitisse contrarius, quoniam cum se ad Spanias promisisset iturum, dispositione diuina maioribus occupatus ex causis implere nonefficere; quantum ad diuini secreta consilii, quae ut homo omnia non potuit licet spiritu dei plenus agnoscere, superna praetermisit dispositione praeuentus. nec quia beatus Petrus apostolus pro affectu diuinae reuerentiae ipsi domino respondit: non lauabis mihi pedes in aeternum, fefellisse quod absit aut in sua putabitur minime constitisse sententia, quia mox eidem divinae voluntati cesserit, et quod se dixerat non esse facturum, causis adstrictus humanae salutis, passus est prorando mentitur, qui scit falsum esse quod jurat. Est enim mendacium ut Augustinus ait falsa significatio vocis cum voluntate fallendi. § 1. Sed quum fallere semper sit voluntatis, falli autem vel infirmitatis, vel temeritatis, gravius autem sit quod ex volun
Abbreviated transcription (Latin):
tituli sui usurpare p̃sumat. s neq salariũ axp̃i¬
anis scĩs locis oblatũ causa amicitiȩ uł timoris
aut muneris ꝑtemptet auferre. ne ecclia dĩ ad
nichilũ redigat᷑. Quod qͥ facere p̃sumpserit. ep̃c
uł sacerdos canonicã sine dubio subeat ultionem.
& qͦd eccłiȩ iniuste ablatũ ẽ. reddere compellat᷑.
ita ut deinceps nullas uires ꝓ his ad litigandum

Expanded text:
tituli sui usurpare praesumat, sed neque salarium a Christianis sanctis locis oblatum causa amicitiae, vel timoris, aut muneris pertentet auferre, ne ecclesia Dei ad nihilum redigatur. Quod qui facere praesumserit episcopus vel sacerdos, canonicam sine dubio subeat ultionem, et quod ecclesiae injuste ablatum est reddere compellatur, ita ut deinceps nullas vires pro his ad litigandum
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor autẽ tam de redditu. qmͣ de oblati¬
one fideliũ. ꝓut cuiꝰ libet ecclĩȩ facultas ad¬
mittit: sicut dudũ rationabiliter ẽ decretũ. con
uenit fieri portiones. Quaꝵ una sit pontificis.
altera clericoꝵ. tercia pauꝑum. quarta ẽ fabritis
applicandda. De quib situt sacerdotis intererit
integram ministris altaris eccłiȩ memoratã depen-¬
dere qnͣtitatem: sic clerictis ultra delegantẽ sibi
summã. nil in solent̾. nouerit. expetendum. Sa uͦ
destitutis in lucrũ suum p̃sul impendia his de¬
putata conuertat. ipsam nicħominꝰ ascpͥtam pau¬
ꝑib portionẽ quamꝗͣ diuinis rationib se dis¬

Expanded text:
uatuor autem tam de redditu quam de oblatione fidelium, prout cujuslibet ecclesiae facultas admitvenit fieri portiones. Quarum una sit pontificis, altera clericorum, tertia pauperum, quarta fabricis est applicanda. De quibus sicut sacerdotis intererit, integram ministris ecclesiae memoratam dependere quantitatem: sic clericus ultra delegatam sibi summam, nihil insolenter noverit expetendum. Ea vero edibus destitutis, in lucrum suum praesul impendia his designata convertat. Ipsam nihilominus ascriptam pauperibus portionem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lapsis ad suũ ordinẽ reu̾tendi licentia
ꝯcedit᷑. rigor canonicȩ ꝓculdubio frangit᷑
uobis supplicatio aliqͦ mͦ reuocare. studeat. ne hui¬
modi ñ statuta. s tẽꝑalit̾ dilata credat᷑ ẽẽ uin¬
ui tionẽ labitur. depositus ꝑmanebit.

Expanded text:
lapsis ad suum ordinem revertendi licentia concedatur, vigor canonicae procul dubio frangiturvobis supplicatio aliquo modo revocare studeat, ne hujusmodi non statuta, sed temporaliter dilata credatur eis esse vintionem labitur, depositus permanebit.
Abbreviated transcription (Latin):
i subditos nefas ẽ. in comparẽ fas ẽ: Di¬
mnttis g̃ urotẽ quasi iure sine crimine. & putas
hoc tͥ licere: quia lex humana ñ ꝓhibet. s ꝓhibet
lex diuina. Q hominib obsequeris. dm̃ uerere. Au¬
dilegẽ dñi cui obsecunt᷑ etiã qui leges fer̃t. Qtiod
ds conunxit. homo ñ separet. Itẽ ircolaus p̃p caro¬

Expanded text:
 subditos nefas est in conparem fas est? dimittis ergo uxorem quasi iure sine crimine et putas id tibi licere, quia lex humana non prohibet. sed bet; qui hominibus obsequeris, deum uerere. audi legem domini, cui obsequuntur etiam qui leges ferunt; quae deus coniunxit homo non separet. sed non solum hic ca
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃sulum eoꝵ quetũq ꝑsona scł̃aris ꝑ potestatẽ
subtͣhat. aut ꝑ argum̃ta quelibet auferat: sed
fuisse noseunt᷑. Quisqͥs gͦ dericoꝵ uł scłarium
cont᷑ p̃sentẽ diffiitionẽ egerit tamq̃ saclegus
uidicet᷑. & donec se correxerit & eccliae ꝓpͥa pͥuile¬
gia seu res restituerit. anathema sit. Idem ep̃is

Expanded text:
esulis earum quaecunque persona saecularis per potestatem subtrahat, aut per argumenta quaelibet auferat, sed fuisse noscuntur. Quisquis ergo saecularium contra presentem diffinitionem egerit, tamquam sacrilegus judicetur et, donec se correxerit et ecclesie propria privilegia seu res restituerit, anathema sit. facta es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona eiꝰ ab ep̃o suo dimissoria accepisse. Qd̾ si mͦ
fec̾unt: facite eũ uelocit̾ ad urbẽ romã occurrẽ
ut si ds iusserit in sabb̃o magno pꝰ horã bapt̾
ordinet᷑. qͥa si añ memoratũ diem ñ occurrerit.
coget᷑ usq ad qͣrti m̃sis ieiunia sustinere.

Expanded text:
sdem ab episcopo suo dimissorias accepisse. Quod si modo fecerunt, facite eum velociter ad urbem Romam occurrere, ut si Deus jusserit, in sabbato magno post horam baptismi ordinetur. Quod si ante memoratum diem non occurrerit, cogetur usque ad quarti mensis jejunia substinere.
Abbreviated transcription (Latin):
compulsa anno p̃terito p̃sentiũ uenerat latͥc
fr̃nttas tua cautiꝰ nouit. qͥa scił maritꝰ suus cle
ricus urͣ obhoc qd̾ de seruili conditione pulsata
a suo noseit᷑ eã remouisse consortio. Nos qͦ hie
reforinaretis. Fr̃nitas gͥ ur̃a cognoseat qd reue¬
lante co lib̾tatis auctore aꝓꝓbata fit libera. nul
nec ultius ide uix eiꝰ argum̃ta sͥ octasionis exqͥfa
qͣb eã possit abicere. Nam si a uob̃ qd̾ ñ credimꝰ
mimine fuit adimpletũ. eãq reciꝑe forte distu¬
lerit. nos illual cognoscatis cũ districta uindic¬
intelligi qd̾ si nesciertt illũ seruũ eẽ. ñ cogit᷑.
dolũ passa ẽ. ñ cogit᷑ adherere ei cuiꝰ fraude
decepta ẽ. Si uͦ liberã acceꝑit ulleut causam
p̃stet desidii. se alicuiꝰ seruũ fecerit. nec uxorẽ
dimiitere. nec illa ob uincłm comugii in ser¬
uitutẽ redigi poti̾t. Uñ in tͥburiensi concił.¬

Expanded text:
compulsa anno praeterito praesentium venerit latrix, fraternitas tua cautius novit, quia scilicet maritus suus vester clericus ob hoc, quod de servili fuerat conditione pulsata, a suo noscitur eam removisse consortio, vosque hic reformare; fraternitas vestra cognoscat quod, revelante Deo, libertatis auctore, approbata sit libera, nullnec ulterius idem vir ejus argumenta sibi occasionis exquirat quibus eam possit abjicere. Nam si a vobis, quod non credimus, minime fuerit adimpletum, eamque recipere forte distulerit, nos illud cognoscatis cum districta vindicintelligi, quod si nesciret, illum servum esse, non igitur dolum passa est, non cogitur adhaerere ei, cujus fraude decepta est; si vero liberum acceperit, et ille, ut causam praestet dissidii, se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit. Unde in Triburiensi Conci
Abbreviated transcription (Latin):
nicare max̾io sac̾dotiũ rapienti minime ꝯsentireq̃.
⁊ se xͥanos ẽe cognoscerent. Debuistis enĩ filii km̃i
pensare ordines ur̃os. ⁊ quẽ sedes apłica repellebat
repulsũ cognosce. ut pͥus si posset ab illatis cͥminibꝰ
ticeps obligationis existẽt. It̾ cy pͥan¬

Expanded text:
nicare Maximo sacerdotium rapienti minime consentirent, et se Christianos esse cognoscerent. Debuistis enim, filii charissimi, pensare ordines vestros, et quem sedes apostolica repellebat repulsum cognoscere, ut prius, si posset ab illatis criminibuticeps obligationis ejus existeret. Nos ta
Abbreviated transcription (Latin):
Curatiꝰ. Postumꝰ. Hi decem uiri legũ scbendarũ¬
electi sunt. Legis autẽ redigere in libris pͥmus
consul pompciꝰ instituere uoluit. s ñ ꝑseuera¬
uit obtrectatoꝵ inctu. Deinde cesar cepit ia fa¬
cere: s ante interfectus est. Paulatim autẽ an¬
tiquȩ leges uetustate. atq incuria obsoleuerun.
Quarũ etiã si iam nullus est usus. noticia tam̃
necessaria uidetur. Nouȩ autẽ a constantino ce.
sare ceꝑunt & reliquis succidentib. gantq ꝑmix¬
te & mordinate. Postea uͦ theodosiꝰ minor au¬
gustus ad similitudinẽ gregoriani & ermogeni¬
ani codicẽ factũ constitutionũ a constantini tẽ¬
porib sub ꝓpͥo cuiꝰq imꝑatoris titulo disposuit.
quẽ a suo nomine theodosianũ uocauit. U. uiͣ
iffert autẽ ius nature a consuetudine & con¬
stitutione. Nam iure. nature omĩa st̃ cõmu¬
nia om̃ib. qͦd ñ solum inter eos seruatũ est de
quib legit᷑. multitudinis credentiũ gat cor unũ

Expanded text:
Romelius, Postumius. Hi decem viri legum conscribendaruelecti sunt. Leges autem redigere in libris, primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Cesar cepit id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem antique leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessariasare coeperunt et reliquis succedentibus, erantque permixtae et inordinatae. Postea Theodosius minor Augustus ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani codicem factum constitutionum a Constantini temporibus sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quiffert autem ius nature a consuetudine et constitutione. Nam iure nature omnia sunt communia omnibus, quod non solum inter eos servatum creditur, de quibus legitur: Multitudinis crede
Abbreviated transcription (Latin):
acumen legentiũ. & deficere cogit qͥ eos a legen¬
dis scłarib libris om̃imͦ existimat phibendos.
In quib si qua inueniunt᷑ utilia. qͣsi sua sume.¬
re licet. Alioqͥn moyses & daniel sapientia & lit¬
teris egyptioꝵ & chaldeoꝵ ñ paterent᷑ erudiri.
bant. nec ipse magister gentiũ aliqͦt uersꝰ poe¬
tarũ suis ut scͥptis indidisset uł dictis. Cur
gͦ logi ꝓhibent᷑. quȩ tã rationabilit̾ legenda ꝓ¬
hant᷑: S scl̃ares litt̾as quidã legt̃ ad uoluptatẽ.
poetarũ figm̃tis & ornatu u̾boꝵ delectati. quidã
uͦ ad eruditionẽ eas addiscunt. ut errores gentili¬
um legendo detestent᷑. & utilia que in eis inuene¬
rinit. ad usũ sacrȩ eruditionis deuoti inuertant
Tales laudabilit̾ scłares litt̾as addiscunt. Unde
beatus Gregoriꝰ quendã ep̃m ñ rep̃hendit qͥa cas
didicerat. s qͥa contra ep̃ale. officiũ ꝓ lectione euã

Expanded text:
acumen legentium et deficere cogit, qui eos a legendis secularibus omni modo existimat prohibendos. In quibus simul si qua inveniuntur utilia, quasi sua sumere licet; alioquin Moyses et Daniel, sapientia et literis Egyptiorum et Chaldeorum non paterentur erudiri; bant. Nec ipse magister gentium, aliquot versus poetarum, suis vel scriptis indidisset, vel dictis. Cur ergo legi prohibentur, que tam rationabiliter legenda probantur? Sed seculares literas quidam legunt ad voluptatem, poetarum figmentis et ornatu verborum delectati. Quidam vero eas ad eruditionem addiscunt, ut errores gentilium legendo detestentur et utilia que in eis invenerint, ad usum sacre eruditionis devoti mutant: tales laudabiliter seculares literas addiscunt. Unde beatus Gregorius quendam episcopum non reprehendit quia eas didicerat, sed quia contra episcopale officium, pro lect