comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opinionis. hĩc
paulꝰ: auariciã.
ẏdoloꝵ seruitu¬
tem appellat.
Uñ costat. om¬
nem malã con¬
cupiscentiam:
fornicationem
uocari. qͥa aĩa
relicta suꝑio¬
corrumpitur.
cra & sacrificia. D¬
einde int̾ueniente tempore. con-¬
ualescente iniqua consuetudine. hic error tanqͣm lex
custoditꝰ est: & tyrannoꝵ imꝑio colebant̃ figm̃ta.
Hos qͦs in palam honorare ñ poterant homines. ꝓpter
qd̃ longe essent. e longinquo figura illoꝵ allata. eui
dentẽ ymaginẽ regis quẽ honorare uolebant fecerunt
ut illũ qͥ aberat tanqͣm p̃sentem colerent sua sol¬
licitudine. Prouexit autem ad hoꝵ culturam &̃
hos qui ignorabant. artificis eximia diligentia.
Ille enim uolens plus placere illi qui se assump.¬
sit. elaborauit arte sua: ut similitudinem in
melius figuraret.
ultitudo autem homi¬
num adducta per speciem operis. eum qui an¬
te tempus tanquam homo honoratus fuerat.
nunc ut d̾m existimauerunt. Et hȩc uitȩ hu¬

Expanded text:
opinionis. Hinc Paulus avaritiam idolorum servitutem appellat. Unde constat, omnem malam concupiscentiam fornicationem vocari, qua anima relicta superiocorrumpitur.cra et sacrificia deinde interveniente tempore convalescente iniqua consuetudine hic error tamquam lex custodita est et tyrannorum imperio colebantur figmenta hos quos in palam honorare non poterant homines propter quod longe essent e longindentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligeIlle enim volens placere illi qui se assumpsit elaboravit arte sua ut similitudinem in melius figuraret, multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam homo honoratus fuerat, nunc ut deum adoraverunt; et hec fuit vite hu
Abbreviated transcription (Latin):
la pars eiꝰ significationẽ aliquã retineret. Itaq illas litt̾as dilacerato
corꝑe nominis tanqm exaninia menbra. id÷ significatione carentia
considerabamꝰ. Quã ob rẽ sialiqd̃ nom̃ inuenerimꝰ qd diuisum
queat etiã singłis partib qͥ ppiã significare. concedas oportet. non
om̃nmodã ueluti mortẽ tali p̾cisione factã ẽẽ. cũtͥ menbra seꝑa¬
tim considerata. qd̾ libet significantia. ⁊ qͣi spirantia uidebunt᷑¬
Deod. Concedã om̃ino. ⁊ iã id ipsũ nomen flagito.

Expanded text:
lla pars ejus significationem aliquam retineret. Itaque illas litteras, dilacerato lla pars ejus significationem aliquam retineret. Itaque illas litteras, dilacerato corpore nominis, tanquam exanima membra, id est, significatione carentia, considerabamus. Quamobrem si aliquod nomen invenerimus, quod divisum queat etiam singulis partibus quidpiam significare; concedas oportet, non omnimodam veluti mortem tali praecisione factam esse, cum tibi membra separatim considerata quodlibet significantia et quasi spirantia videbuntur. E. Concedam omnino, et ut jam idipsum sones, flagito.
Abbreviated transcription (Latin):
inguias son ille aruidit᷑. uidetͦ tͥ significatonẽ ilła retinere: Deod̾.
Q uom̃ posst̃ singł litcerȩ significare. qd̾ nom̃ qd̃ ex hisconficitirr
significat: Augꝰ. At cũ ꝑdita significatone discerptꝰ in lit¬
teris sonꝰ ẽ ñ altud pritas ẽcͥ factũ. quã dilamato cor ꝑe adisces¬
sisse animã ⁊ qͣi mortẽ quandã nominis contigisse: Deodatꝰ
Non solũ assentior. s ita libent̾ ut nichil me magis in hoc ser¬
mone delectauerit. Augꝰ Si gͦ fatis ꝑspexisti in hac similitu¬
dine qͦmͦ possit dissecto corꝑe aĩa consecrari. accipe nc̃ quomͦ
frusta ip̃a corꝑis cũ ai̾a ñ secta sit uiuere possint. Iã enĩ conces¬
sisti ⁊ recte ut opinor. significationẽ quȩ qͣi aĩa sonie̾ dum
nom̃ edit᷑. ꝑ se iplã nullopacto diuidi posse. cũ ip̃e sonꝰ quod
ueluit corpꝰ eiꝰ ÷ possit. S in solis nomme ita somi facta ẽ dririsio. ut mi¬

Expanded text:
tibi significationem illam retinere? E. Quomodo possunt singulae litterae significare, quod nomen quod ex his confit, significat? A. At cum, perdita significatione discerptus in litteris sonus est; num aliud putas esse factum, quam dilaniato corpore discessisse animam, et quasi mortem quamdam nominis contigisse? E. Non solum assentior, sed ita libenter, ut nihil me magis in hoc sermone delectaverit. 67. A. Si ergo satis perspexisti in hac similitudine, quomodo possit dissecto corpore anima non secari; accipe nunc quomodo frusta ipsa corporis, cum anima secta non sit, vivere possint. Jam enim concessisti, et recte, ut opinor, significationem quae quasi anima soni est, dum nomen editur, per seipsam nullo pacto dividi posse, cum ipse sonus, quod velut corpus ejus est, possit. Sed in solis nomine ita soni est facta divisio, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ nom̃ ipsũ sono ⁊ significatione constet. sonꝰ autẽ ad aures sig¬
nificatio ad mentẽ ꝑtineat. ñne arbittaris in nomine. uelut in
aliqͦ ammante somi ẽẽ corpꝰ. significationẽ autẽ qi ammã som:
Deod. Nichilm̾ uidet᷑ similiꝰ. Augꝰ. Attende nc̃ utrũ nominis¬

Expanded text:
Cum ergo nomen ipsum sono et significatione constet, sonus autem ad aures, sigCum ergo nomen ipsum sono et significatione constet, sonus autem ad aures, significatio ad mentem pertineat; nonne arbitraris in nomine, velut in aliquo animante, sonum esse corpus, significationem autem quasi animam soni? E. Nihil mihi videtur similius. A
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud gͦ sonꝰ ẽ aliud res quã significat sonꝰ. Tu autẽ utrumq
idẽ dixeras. Deod. Age. iã concedo aliud ec̾ significantẽ sontũ.
alrud rẽ quȩ significat᷑. Auigꝰ. Dic gͦ utrũ possis gnarꝰ latinȩ lin
guȩ nominare in solis loquendo solẽ. si ñ intellectꝰ solis p̾cederet
somĩ: Deõd. Nullomͦ posst̃. Augꝰ. Qͥd. ante qͣm ipsũ nom̃ ore
ꝓcedat. si uolens id enuntiare aliqͣtdiu te insilentio teneas. ñne in
tua cogitatione manet qd̾ expressa uoce aliꝰ auditurꝰ ẽ: Deoð.
M amfestũ ẽ. Augꝰ. Qͥd. cũ ipse sol tante sit magnituamis. nũ illa
notio eius quã cogitatione ante uocẽ tenes: aut longa. aut lata.
aut qͥd huniꝰmodi uideri potest: Deod. Nullomͦ. Augꝰ. age rã.
dic mͥ cũ ore ipsũ nom̃ erũpit tuo. atq id ego audiens solem
cogito. quẽ tu ante uocẽ ⁊ cũ ip̃a uoce cogitasti ⁊ n̾c fortasse ambo
nẽ quã ad me paures depoetaret: Deod̾. Uidetur. augꝰ

Expanded text:
Aliud ergo sonus est, aliud res quam significat sonus: tu autem utrumque idem esse dixeras. E. Age, jam concedo aliud esse significantem sonum, aliud rem quae significatur. A. Dic ergo, utrum posses gnarus latinae linllectus solis praecederet sonum. E. Nullo modo possem. A. Quid? antequam ipsum nomen de ore procedat, si volens id enuntiare aliquandiu te in silentio teneas; nonne in tua cogitatione manet, quod expressa voce alius auditurus est? E. Manifestum est. A. Quid? cum ipse sol tantae sit magnitudinis, num illa notio ejus, quam cogitatione ante vocem tenes, aut longa, aut lata, aut quid ejusmodi videri potest? E. Nullo modo. 66. A. Age, jam dic mihi: cum ore ipsum nomen erumpit tuo, atque id ego audiens solem cogito, quem tu ante vocem et cum ipsa voce cogitasti, et nunc fortasse ambo nem, quam ad me per aures deportaret? E. Videtur. A.
Abbreviated transcription (Latin):
cans magnificasti. Absconse enĩ sacrifi¬
cabant iusti pueri bonoꝵ. & iusticiȩ legẽ ĩ conconliã dis sisse pͥmoge-

Expanded text:
cans magnificasti absconse enim sacrificabant iusti pueri bonorum et iustitiae legem in concordia dispo
Abbreviated transcription (Latin):
constent. inchiliam qd̾ dicerẽ repperirẽ: sic cũ querit᷑ ex quibus
ħ̾o compositꝰ sit. respondere possũ. ex aĩa & corꝑe. Rursũ de corpe
si quęras. ad illa elementa qͣtuor recurrã. De aĩa uͦ quȩrenti tͥ. cum
simplex quiddam ⁊ ꝓpriȩ substantiȩ uideatur ẽẽ. non aliter heres
ac si queras ut dictũ est unde sit t̾ra. Deodatꝰ. Quomͦ eam ꝓpriã uelis
habere substantiã. cũ dixeris a deo factam: ñ intelligo. Augꝰ. Quomͦ
⁊ t̾ram ipsam a deo factã negare ñ possum. ⁊ tñ non possum dicere
ex quib quasi aliis corporib t̾ra constet. simplex enĩ corpꝰ est terra:
eorpso qͦ t̾ra ẽ. Et ideo elementũ dicit᷑ om̃ũ istoꝵ corpoꝵ: quȩ fiunt
ex qͣtuor elementis. Non gͦ sibi aduersat᷑ sententia qua dicimꝰ et
a deo ammã factam.⁊ ꝓpriam quandam habere naturã: ⁊ si eã
sedulo retractabo: ⁊ siquia me mouerit. pꝰt reqͥram. Unde que so
explices qualis sit.

Expanded text:
c cum quaeritur ex quibus sit homo compositus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriae substantiae videatur esse, non aliter haeream ac si quaeras, ut dictum est, unde sit terra. E. Quomodo eam propriam velis habere substantiam, cum dixeris a Deo factam, non intelligo. A. Quomodo et terram ipsam a Deo factam, negare non possum; et tamen non possum dicere, ex quibus quasi aliis corporibus terra constet. Simplex enim corpus est terra, eo ipso quo terra est; et ideo elementum dicitur omnium istorum corporum, quae fiunt ex quatuor elementis. Non ergo sibi adversatur sententia qua dicimus, et a Deo animam factam, et propriam quamdam habere naturam. Hanc enimsedulo retractabo, et si quid me moverit, post requiram. Unde quaeso, explices qualis sit.
Abbreviated transcription (Latin):
est autẽ sapientia. & quemadmodum facta sit refe-¬
ram. & non abscondam sacramenta dĩ. s ab inicio
natiuitatis inuestigabo. & ponam in lucem scientiã
illius. & non preteribo ueritatem. neq cum inuidia
tabescente iter habeo. quoniam talis homo non¬
ł bo ¶ Inuidia: ñ cõmitnicat sap̃iȩ. qͥa ꝑ inui¬
diam diaboli: mors intrauit in mundũ. & per sapientiam liberatur
ab ea genus humanum.

Expanded text:
est autem sapientia et quemadmodum facta sit referam et non abscondam a vobis sacramenta Dei sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter habebo quoniam is Invidia non communicat sapientiae, quia per invidiam diaboli introivit mors in mundum, et per sapientiam liberatur ab ea genus humanum.
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq pimiri. Qs hoc negauerit : Igamꝰ gͦͣ gras saluatori. dum
nob̃ ñ redditũ cernimꝰ : qd̾ in dampnatione similiũ etiã nobis
debitũ fuisse cognoscimꝰ. Si enĩ omĩs homo liberaret᷑: utiq latẽt

Expanded text:
utrumque puniri. Quis hoc negaverit? Agamus ergo gratias Salvatori, dum utrumque puniri. Quis hoc negaverit? Agamus ergo gratias Salvatori, dum nobis redditum non cernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt ñ se firmare humanũ arbitriũ s inflare. ut ꝑ
mania ferat᷑: ñ in dño tanꝗͣ in petra stabili collocet᷑. Paratur
em̃ uoluntas a deo. Qd autẽ ꝑsonaꝵ acceptorẽ dm se credere
eristimant. si credant qͦd sine ullis p̾cedentib meritis cuius
iult miseret᷑. & qͦs dignat᷑ uocat. & quẽ uult religiosum
facit: parũ attendunt qͦt debita reddat᷑ pena dampnato.
indebita grã liberato: ut nͨ ille se indignũ querat᷑. nͨ dignum
se iste głetur: atꝙ ibi potus acceptionẽ nullã fieri ꝑsonarũ.
ubi una eadeꝙ massa dãpnationis & offensionis iuoluit:
ut liberatuis de ñ liberato discat. qͦd etiã sibi suppliciũ conue¬
nret: ñ giã subueniret. Si autẽ grã: utiq nullis meritis
reddita: s gratuita bonitate donata. S iniustũ ẽ inquiunt: muna
ea cseq mala causa hunc liberari: ilłu puniri. Nempe gͥ iustũ ẽ:

Expanded text:
intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; sed impellere ut per intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; sed impellere ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in petra stabili collocetur: Paratur enim voluntas a Domino . Quod autem personarum acceptorem Deum se credere existimant, si credant, quod sine ullis praecedentibus meritis, cujus vult miseretur, et quos dignatur, vocat, et quem vult, religiosum facit, parum attendunt, quod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato; ut nec ille se indignum queratur, nec dignum se iste glorietur; atque ibi potius acceptionem nullam fieri personarum, ubi una eademque massa damnationis et potius offensionis involvit, ut liberatus de non liberato discat, quod etiam sibi supplicium conveniret, nisi gratia subveniret. Si autem gratia, utique nullis meritis reddita, sed gratuita bonitate donata. Sed injutum est, inquiunt, in una eademque mala causa, hunc liberari, illum puniri. Nempe ergo justum est
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ. uerũetiã narratorẽ testemq factoꝵ. rescͥpta ꝑsoliumꝰ:
& aliqͣnto diritius tecũ sermocinamur. ammonentes ut do-¬
cendis istes÷ qͥb t̾rendis satis qͣntũ cõꝑimꝰ institisti. Sint
enĩ quida q̃ iustissime dãpnatas impietates adhuc liberiꝰ
defendendas putant ÷ & sunt qͥ occultiꝰ penetrant domos:
& qͦd m aꝑto clamare iã metuunt: in secreto seminare ñ
quiescunt. Sunt autẽ qͥ om̃ino siluerunt magno timore com-¬
pressi: s adhuc corde retinent: qͦd ore iam ꝓferre ñ audent.
Qͥ tam̃ eẽ fr̃ib possunt ex pͥore ipsus dogmatis defensione
notissimi. Promde alii seuierns cohercendi. alii iugilantius
uestigandi. alii tractandi quidẽ lenius. s ñ segnius sunt do-¬
cencłi: ut si ñ timent᷑ ne ꝑdant÷ ñ tam̃ neggligant᷑ ne ꝑeant.
Qd̃ enĩ putant auferri sibi liberũ arbitriũ. si nͨ ipsam bonam¬
uoluntatẽ sme adutorio dĩ hominẽ habere consenserint. ñ

Expanded text:
tuorum uerum etiam narratorem testemque factorum, rescripta persoluimus et aliquanto diutius tecum sermocinamur admonentes, ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. sunt enim quidam, qui iustissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt, qui occultius penetrant domos et, quod in aperto clamare iam metuunt. in secreto seminare non quiescunt, sunt autem. qui omnino siluerunt magno timore compressi. sed adhuc corde retinent, quod ore iam proferre non audent, qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. proinde alii seuerius cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantur. ne pereant. Quod enim putant auferri sibi liberum arbitrium. si nvoluntatem sine adjutorio Dei hominem habere consenserint, non
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ habere qm dicere. Q enĩ fatendum ẽ caritati tuȩ
tristes eramꝰ nimis: cũ fama iactaret. mimicis xp̃iane gr̃ȩ
te fauere. S ut hȩc tristicia de nrĩs cordib tergeretir.
pͥmo te p̾orẽ anathema eis in ppło frequentissime ꝓnunci¬
asse. eade fama ñ tacuit. Deniq cũ litt̾is apłice sediᷤᷤ de illoꝵ
dãpnatione ad affricã missis. tuȩ qͦq litt̾e ad uen̾abiłe senẽ
aureliũ consecutȩ st̃: quȩ si breues erant: tuũ tam̃ uigorem
adu̾sus eoꝵ errorẽ satis indicabant. Nunc uͦ cũ aꝑtius & latiꝰ
qͥd de illo dogmate contraq sentires. ilitti̾s tuis fides ipsa
nobiscũ romanȩ eccłiȩ loqueret᷑ :÷ cui potissimũ beatus apłs.

Expanded text:
dicere. quod enim fatendum est caritati tuae, tristes eramus nimis, cum fama iactaret inimicis Christianae gratiae te fauere. sed ut haec tristitia de nostris cordibus tergeretur, primo te priorem anathema eis in populo frequentissimo pronuntiasse eadem fama non tacuit: deinde cum litteris apostolicae sedis de illorum damnatione ad Africam missis tuae quoque litterae ad uenerabilem senem Aurelium consecutae sunt, quae tametsi breues erant, tuum tamen uigorem aduersus eorum errorem satis indicabant: nunc uero cum apertius et latius, quid de illo dogmate contraque sentires, in litteris tuis fides ipsa nobiscum Romanae ecclesiae loqueretur, cui potissimum beatus
Abbreviated transcription (Latin):
Dolunt autẽ ut sit ipsi gła in iustificandis impiis gratutea gr̃a :
qͥ eiꝰ ignorantes iusticiã fuã uolunt constituere: uł iam concla¬
mantiũ religiosoꝵ & pioꝵ uocib p̾ssi. ita se fatent᷑ ad habenda
seu facienda iusticiã diumitus adiuuari. ut sui p̾cedat aliqͥd¬
meriti: quasi pͥores uolentes dare. ut retribuat᷑ eis ab illo de
quo dictũ ẽ. qͥs pͥor dedit illi & retͥbuet᷑ ei : & suo putantes
pretre merito ilłũ. de quo audiunt. aut potiꝰ audire nolunt:
qm̃ ex ipso & ꝑ ipsum & in ipso sunt omĩa. Quaꝵ autẽ diuiti¬
arũ ẽ altitudo sapientiȩ & scientiȩ eiꝰ: ex his sunt diuitie głȩ
eiꝰ in uasa miscłiȩ. quȩ uocat in adoptionẽ. Qͣs diuitiaᷤᷤ notaᷤᷤ
uult facere etiã ꝑ uasa ire: quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditionem.
Et̃ quȩ sunt uiȩ muestigabiles: nͥ de quib canit᷑ in psalmo. uni¬

Expanded text:
a in iustiticandis lmpns gratuita gratia, qui eius ignorantes iustitiam suam uolunt constituere uel iam conclamantium religiosorum et piorum uocibus pressi ita se fatentur ad habendam seu faciendam iustitiam diuinitus adiuuari, ut sui praecedat aliqmeriti, quasi priores volentes dare ut retribuatur eis ab illo de quo dictum est, Quis prior dedit illi, et retribuetur ei; et suo putantes praeire merito illum de quo audiunt, aut potius audire nolunt, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quarum autem divitiarum est altitudo sapientiae et scientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ. quare sic me fecisti: cũ habeat potestatẽ ex eadẽ massa fa¬
cere aliud uas in honorẽ ÷ aliud in contumeliam. Ubi qͥa uni¬
uersa massa ista merito dampnata ẽ: contumeliam debitam
reddte iusticia ÷ honorẽ donat indebitũ grã. ñ meriti p̾rogatiua :¬
ñ fati necessitate. ñ temeritate fortunȩ ÷ s altitudine diuitiaꝵ
sapientiȩ & scientiȩ dei. qͣm non aꝑit s clausã mirat᷑ apłs dicens.¬

Expanded text:
are sic me fecisti? cum habeat potestatem ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Ubi quia universa ista massa merito damnata est, contumeliam debitam reddit justitia, et honorem donat indebitum gratia, non meriti praerogativa, non fati necessitate, non temeritate fortunae, sed altitudine divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam non aperit, sed clausam miratur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Id ip̃m e̾ qd̾ abste explicari uellem. quẽ ad modũ sit
aĩa deo fimilis: cũ am a nullo factũ e̾e̾ credamꝰ. animã uͦ ab ipso
deo factã e̾e supͣ aixeris. augꝰ. Qind: Tu difficile putas d̾o fuisse.
ut aliqͥd sibi simile faceret: cũ hoc intanta uarietate imaginũ etiã
Deodatꝰ. S uidemur mortalia facere. d̾s
autẽ immortalẽ ammã fecit ut opinor. nͥ forte tͥ aliter indetur.

Expanded text:
Idipsum est quod abs te explicari vellem, quemadmodum sit anima similis Deo; cum Deum a nullo factum esse credamus, animam vero ab ipso Deo factam supra dixeris. A. Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum etiam E. Sed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
Que sit hiis regio. uł qͣnta potentia citigu
Hoc opꝰ excerpens dignũ ꝯponere dixi
Aptũ gestanti forma bremore libellu
Qͥ mͥ p̾cipue paucisq pateret amici
Nã maiestatẽ minuit qͥ mistica uulga
N ec sec̾ta manẽt quoꝵ fit ꝯscra turb
Qͥ meriti᷑ sacer ÷ ⁊ nos sacͣ pandimꝰ illi
Qͥ secͤta d̾i seruando decent̃ honoran
Qͦs gͣiitas moꝵ uite ꝯmendat honesta
Occultas et enĩ tapidũ cognosc̾e̾ uire
Quaꝵ causa latenꝰ effectꝰ. dat manifesto
E gregiũ qͥddã uolumꝰ rarũq uider
Scilicet hĩc soller᷑ medicoꝵ eura iuitatu¬

Expanded text:
e sit his regio, vel quanta potentia cuique. Hoc opus excipiens dignum, componere duxi Aptum gestanti forma breviore libellum, Qui mihi praecipue, paucisque pateret amicis; Nam majestatem minuit qui mystica vulgat, Nec secreta manent, quorum fit conscia turba. merus sacer est, et nos sacra pandimus illis. Qui secreta Dei servando decenter honorant, Quos gravitas morum, vitae commendat honestas. Occultas etenim lapidum cognoscere vires, Quarum causa latens effectus dat manifestos, Egregium quoddam volumus rarumque videri; Scilicet hinc solers medicorum cura
Abbreviated transcription (Latin):
undeant᷑. negandũ tͥ ñ fuit. Tu itaq custodi sũma diligentia misteriũ
sirm altissimiq dĩ. Hoc enĩ misternũ ceteris egyptiis litteratis. neq allophi¬
lis tradideris alii ue cuiqͣm. ne ad sterilitatẽ huiꝰ scientie deuentat egyptus.
in fura potestate detineant. ꝑpetuaq custodra habeant. Iuro autẽ tͥ ꝑ sumnrũ
patrẽ deũq. meliorẽ librũ egyptꝰ ñ habet. cuiꝰ iurationis testis e̾. d̾s suniꝰ¬

Expanded text:
atum tibi non fuit. Tu itaque custodi cum summa diligentia mysterium summi altissimi dei. Hoc enim mysterium ceteris egyptiis litteratis neque allophylis ne tradideris nec cuiquam alii ne ad sterilitatem huius scientiae Aegyptus deueniat in sua potestate detineant perpetuaque custodia habeant. Iuro autem tibi per summum patrem dominum quod meliorem librum Egyptus huius non habet. Cuius iurationis testis est su
Abbreviated transcription (Latin):
aurum. & argentũ. artis inuentionem. &¬
similitudines animalium. aut lapidem in¬
utilem. opus manꝰ antiquȩ. aut siquis arti¬
fex faber de silua lignum rectũ secuerit. &
huiꝰ docte eradat omnẽ corticem. & arte sua
usus: diligenter fabricet uas mutile in
conuersatione uitȩ. reliquias autem huius
oꝑis: ad p̃parationem escȩ abutatur. & reliquũ

Expanded text:
aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui .s. deos honorant. ut
aurũ oculis hauriant. &
nitorẽ leuigati marioris
uł eboris. aut insignes
gẽmis ⁊ colorib uestes. &
qͣnto ornatiora st̃ templa.
& pulcriora simulachra:
tanto plus maiestatis hñt.
Rab̾. Aut siqͥs artifex. ⁊ c̃.¬

Expanded text:
icet Deos honorant, ut aurum oculis hauriant, et nitorem levigati marmoris vel eboris, aut insignes gemmis et coloribus vestes: et quanto ornatiora sunt templa, et pulchriora simulacra, tanto plus majestatis habentVERS. 11.-- Aut si quis artifex.
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ colebant.
guris anima¬
liũ. positiões
& cursũ distri¬
buebant astroꝵ.
lunã .i. dianã:¬
gnitudine enĩ speciei & creature. cognoscibi-¬
liter poterit hoꝵ creator uideri. Sed tam̃
adhuc in his minor est querela. & hii enim
fortassis errant. d̾m querentes & uolentes
inuenire. Etenĩ cũ in oꝑib illiꝰ conuersen¬
tur: inquirunt. & ꝑsuasum habent: qm
bona sunt quȩ uidentur. Iterũ autẽ nec
his debet ignosci. Si enĩ tantũ potuert
scire. ut possent estimare scłm. quomͦ hutꝰ¬
sunt. & inter mortuos spes illoꝵ est: qui ape¬
pellauerunt deos. oꝑa manuũ hominum

Expanded text:
ine colebant, guris animalium positiones et cursus distribuebant astrorumlunam, quam Dianagnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum qusunt et inter mortuos spes illorum est, qui appellaverunt deos opera manuum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
sum secutꝰ. stulticiȩ denotare malit: qͣm ex eo qͦd delegerim pru¬
nobis. uerũetiã int̾ludenda atq p̾cidenda ẽ: ne forte etiam
eos fallaci dilectionis simulatione frustrent᷑. Tu enĩ ñ editoꝵ
iã a me libroꝵ lectori: s ꝓbandoꝵ em̃datori ni fallor electꝰ es.
tuli. hꝰm̃i uerba ꝯscͥpta st̃. Placute inqͣm fluctuantẽ sicd̃i nr̃ȩ
ꝙymbam: beati augustini cp̃ stabilire sententia. Cur g̃ iuii doctrmȩ
huiꝰ quȩ in xp̃o ẽ culm̃ arguere palam corrigencłu de cet̾o filiũ dubi¬
tas : cũ sententiȩ tuȩ anchora nͥ morsum altiꝰ presserit. nos cer tiꝰ
stabilire ñ possit ⁊ Non enĩ leius aut culpata questio in qua
ñ solũ meb ꝓfecit: uerũetiã post a te fortissime dictus ẽ idola-¬
triȩ crĩ cecitas nr̃ȩ cogitationis incurrit. Hanc a te caute
prudentq discuti uellem: ut doctrinȩ tuȩ ingenii ꝙ ꝑhemitaᷤ

Expanded text:
sum secutus, stultitiae denotare malit quam ex eo quod recta delegerim, prusum secutus, stultitiae denotare malit quam ex eo quod recta delegerim, prunobis, verum etiam intercludenda atque praecidenda est, ne forte etiam eos fallaci dilectionis simulatione frustretur. Tu enim non editorum jam a me librorum lector, sed probandorum emendator, ni fallor, electus estuli, hujusmodi verba conscripta sunt: « Placuit, inquam, fluctuantem fidei nostrae cymbam beati Augustini episcopi stabilire sententia. » Cur ergo, vir doctrinae hujus quae in Christo est, culmen, arguere palam corrigendum de caetero filium dubitas, cum sententiae tuae anchora nisi morsum altius presserit, nos certius stabilire non possit? Non enim levis aut culpata quaestio, in qua non solum nihil profecit, verum etiam post, ut a te fortissime dictum est, idololtriae crimen caecitas nostrae cogitationis incurrit. hanc a te caute prudenterque discuti uellem, ut doctrinae tuae ingeniique serenitas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ iusticiã. Unde conformari me ex om̃ib ñ solũ presentibus
s etiã pleniori epła uelim. Neq em̃ fas ẽ ut nr̃i tantũ pedes
ab ista in qua multi ingredim᷑ erroris uia. te mouente reuocent᷑. Cũ
enĩ multi millis in qͥb habitamꝰ insulis. di recto aduam ꝑgunt
aggere. in tramitẽ tortuosi hꝰ erroris incurrerint ÷ eritne aliqͥs illic¬
augustinꝰ. cuiꝰ auctoritati cedant: cuiꝰ doctrinȩ credant: cuius
ingenio suꝑent᷑: AIn forte er illo pat̾intatis affectu mauis me oc-¬
culta cõmonitione dirigere : qͣm uelut comitẽ prarti itineris m¬
rrepare: S mͥ ꝓutilitate ammȩ magis qͣm ꝓ scłi laude currẽ
cupienti. ñ ẽ mutilis ac ꝑinde etiã ñ amara coargutio tua: mari¬
me cũ & mͥ & cęt̾is uitã simul laudeq pariturasie. Nemo siqͥd̾e
tã miustꝰ ẽe ut arbitror potest ÷ q̃ me ex eo qͦd aligͣndo deuia

Expanded text:
esse iustitia. Unde confirmari me ex omnibus non solum praesentibus uerbis esse iustitia. Unde confirmari me ex omnibus non solum praesentibus uerbis sed etiam pleniori epistula uelim. neque enim fas est, ut nostri tantum pedes ab ista, in qua multi ingredimur, erroris uia te monente reuocentur. cum enim multi in illis, in quibus habitamus, insulis dum recto ad uiam pergunt aggere, in tramitem tortuosi huius erroris incurrerint, eritne aliqAugustinus, cujus auctoritati cedant, cujus doctrinae credant, cujus ingenio superentur? An forte ex illo paternitatis affectu mavis me occulta commonitione dirigere, quam velut comitem pravi itineris increpare? Sed mihi pro utilitate animae, magis quam pro saeculi laude currere cupienti, non est inutilis, ac proinde etiam non amara coargutio tua; maxime cum et mihi et caeteris vitam simul laudemque paritura sit. Nemo siquidem tam injustus esse, ut arbitror, potest, qui me ex eo quod aliquando devia
Abbreviated transcription (Latin):
deũ uidebunt: suꝑ omĩa sydera ad ipsam contemplationẽ
alticudinẽ muindi cordĩ aatolliꝰ. Ans ñ tanqͣm aliqd corpꝰ debe-¬
re cogitari deũ. Nam etiã si qͥspiam. amimo iucẽ mibies quã
ħꝰ solis clariorẽ mitiorẽꝙ confingat. nullam illic d̾i similitu¬
pm̃ẽ comphendi pose. qͥa copꝰ ẽom̃e qͥd cerm potest. S sicut
iusticiã uł pietatẽ corporeã cogitare ñ possumꝰ : nͥ aliqua forte
nobis feminea corpora gentili uanitate fingamꝰ. ⁊ta & deũ sine
aliqua fantasiȩ simulatione in qͣntũ possumꝰ cogitandum.
Michi aũ qͥ subtilitatẽ disputationis temꝑe ꝑciꝑe ad modu
corde uix possum. uidebat᷑ nicħ uiuũ scdm substantiã mẽẽ
iusticie: idõq ñ possum adhuc dm̃.i. uiuentẽ nat᷑am iusticie
similem cogitare : qͥa iusticia ñ in se s in nobis uiuit: immo
uiuit. nͥ forte ñ hꝰ humanȩ eqͥtatis. s illa quȩ ds ẽ sola asseratur

Expanded text:
deum uidebunt super omnia sidera ad ipsam contemplationem deum uidebunt super omnia sidera ad ipsam contemplationem altitudinem mundi cordis adtollens ais non tamquam aliquod corpus debere cogitari deum; nam etiam si quispiam animo lucem milies, quam huius solis est, clariorem maioremque confingat, nullam illic dei similitudinem comprehendi posse, quia corpus est omne, quod cerni potest; sed sicut iustitiam uel pietatem corpoream cogitare non possumus, nisi forte aliqua nobis feminea corpora gentili uanitate fingamus, ita et deum sine aliqua phantasiae simulatione, in quantum possumus, cogitandum. mihi autem, qui subtilitatem disputationis tuae percipere admodum corde uix possum, uidebatur nihil uiuum secundum substantiam inesse iustitiae ideoque non possum adhuc deum, id est uiuentem naturam iustitiae simuiuit, nisi forte non huius humanae aequitatis sed illa, quae deus est, sola adseratur
Abbreviated transcription (Latin):
iestate uł etate alt̾ alt̾um ñ p̃cedte. qͥa diuidi qͦd plenũ est non
potest: ñ ẽ in plenitudine aliqͥo qͦd possit plenitudinẽ repara¬
re ÷ &e maiorẽ um maiorẽ alteri facere portionẽ. In ꝑsonis aũ ñ
ita ẽiqͥa pat̾s ꝑsona ñ ẽ filii: nͨ filii ꝑsona eadẽ ẽ sp̃c sc̃ĩ. Una
untus ẽ. qͣm trma possidet ui tus: una substantia ẽ in qua
st̃ : qͥa iniũ sunt. Psoms tm̃ aput se ft̃: qͥa tres st̃. Et reliqͣ huiꝰ
moddi terens rem eo usꝙ deduri: ut p̾sentes quidẽ & ubiq ẽẽ
ꝑsonas: s illam quȩ sup̃ celos. trans maria. ultia inferos. una
atꝙ eade ẽ. maiestatẽ firmarem. Ex quo intelligi debere mon¬
strabami. homiiẽ quẽ xp̃c assumpsit i deũ qͥde uersum
susceptũ. ñ amifise naturã: ñ tam̃ qͣi qͣrtã credi ꝑsonam.¬
S tu ir: cui celũ ut arbitror subtilitate cogitationũ intͣre
ꝯcessum ẽ uerar etenĩ ẽ qui ait. beati mundo corde qͥa ipsi

Expanded text:
etate, alter alterum non praecedit, quia dividi quod plenum est non potest, nec est in plenitudine aliquid, quod possit plenitudinem separare, et majorem uni, minorem alteri facere portionem. In personis autem non ita est; quia Patris persona non est Filii, nec Filii persona eadem est Spiritus uirtus est, quam trina possidet uirtus, una substantia est, in qua sunt, quia unum sunt, personis tantum apud se sunt, quia tres sunt\\ et reliqua huius modi texens rem eo usque deduxi, ut praesentes quidem et ubique esse personas sed illa, quae supra caelos trans maria ultra inferos una atque eadem est, maiestate firmarem. ex quo intellegi debere monstrabam hominem, quem Christus adsumpsit, in deum quidem uersum susceptam non amisisse naturam, non tamen quasi quartam credi pos Sed tu, uir, cui caelum, ut arbitror, ipsum subtilitate cogitationum intrare concessum est — uerax etenim est, qui ait: Beati mundo corde, quia ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq ẽ. qͥa &e aliꝰ p̃t̾ illũ ñ ẽ: & locus ñ ẽ uacuus ubi eẽ alius
possit. Piena ft̃ deo omĩa: & pret̾ deum nichil ẽ. Ipse est in patre.
ipse in filio. ipse in spũ scõ: ac post hoc pater & filiꝰ &e sp̃c sc̃s. non

Expanded text:
ubique est, quia et alius praeter illum non est et locus non est uacuus, ubi esse alius ubique est, quia et alius praeter illum non est et locus non est uacuus, ubi esse alius possit. plena sunt deo omnia et praeter deum nihil est. ipse est in patre, ipse in filio, ipse in spiritu sancto ac per hoc pater et filius et spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
estimare. nec qͣntitatem metiri. nͨ speciem fingere. quãquã subli¬
me cogitans mens humana sufficeret: tam̃ illud esse quiddam
quicq̃t est. cui assit incomparabilis forma : mestimabilis pulchri-¬
tudo: quam etiã carnalib ocuilis saltem xp̃c aspiciat. Cum gͦcirca
finẽ primilibri. sicut proculdubio meminisse dignaris. cupiens
illius mͥ modus questioms obiectus ẽ: si inquit homo ille quem
assumpsit xp̃c in deum uersus ẽ: gͦ localis esse non debuit. Cur gͦ
post resurrectionẽ dixit noli me tangere: nundu enim ascendi
ad patrẽ meum: Ego igitur elaborans approbare utiq eẽ xp̃m.
discretus ẽ.: ꝑ sonȩ discretȩ st̃. Deus intra omĩa. trans omnia est:
ultima ineludit. media implet. summa transcendie : ultra
untuersa & ꝑ umuersa diffundit᷑: ꝑsone autẽ sunt constantes.
Proprietate secernunt᷑: ñ confrisione miscent᷑. B̾s gͦ unus est. &

Expanded text:
aestimare nec quantitatem metiri nec speciem fingere quamquam subliaestimare nec quantitatem metiri nec speciem fingere quamquam sublime cogitans mens humana sufficeret, tamen esse illud quiddam, quicquid est, cui adsit incomparabilis forma, adsit inaestimabilis pulchritudo, quam etiam carnalibus oculis saltem Christus aspiciat, cum ergo circa finem primi libri, sicut procul dubio meminisse dignaris, cupiens illius mihi nodus quaestionis obiectus est: \'Si\\ inquit, \'homo ille, quem adsumpsit Christus, in deum uersus est, ergo localis esse non debuit; cur ergo post resurrectionem dixit: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum?\' Ego igitur elaborans adprobare ubique esse Chrindiscretus est, personae discretae sunt. deus intra omnia, trans omnia est, ultima includit, media implet, summa transcendit, ultra uniuersa et per uniuersa diffunditur; personae autem sibi constantes proprietate secernuntur, non confusione miscentur. deus ergo unus est et
Abbreviated transcription (Latin):
tes uerbis enitere: quonã insitu tantȩ rei dux ac magister af¬
fueris :  uelut lippientib oculis prospicere in eam tanti lumi¬
nis re ꝑcussa fulgore cogitatio nr̃a formidat. Intra gͦ i illa
quȩ nr̃os  arcet intuitus. myst̾ioꝵ dei obscurissimam nubem:
et questi. Qunculas in quib absoluendis me errare cognosco.
qͥ auctoritatem sc̃tatis tuȩ fide magis sequi uolo qͣm rationis cor-¬
de conceptȩ falsa ymagine deprauari. pͥmũ in memetipso de hinc
in libris corrige. Ego siquidẽ incircum specta admodum sim-¬
plicitate audiens. credensq dominũ iħm lumen ẽẽ de lumine.
sicut scriptũ est. bene nunciate diem de die salutare eius. et in sa¬
pientia salomonis. candor em̃ est lucis ȩternȩ. credebam uertm qd̾
licet credere ut dignum est non ualebam. tam̃ esse mestimabilis
cuiusdam lucis infinitam magnitudinẽ: cuius nec qualitatem

Expanded text:
tes, uerbis enitere, quoniam, nisi tu tantae rei dux ac magister adtes, uerbis enitere, quoniam, nisi tu tantae rei dux ac magister adfueris, uelut lippientibus oculis prospicere in eam tanti luminis repercussa fulgore cogitatio nostra formidat. intra ergo in illam, quae nostros arcet intuitus, mysteriorum dei obscurissimam nubem et quaestiunculas, in quibus absoluendis me errasse cognosco, qui auctoritatem sanctitatis tuae fide magis sequi uolo quam rationis corde conceptae falsa imagine deprauari, primum in memet ipso, dehinc in libris corrige. Ego si quidem in circumspecta admodum simplicitate audiens credensque dominum legum lumen esse de lumine, a sicut scriptum est: Bene nuntiate diem de die salutare eius et in Sapientia Salomonis: Candor est enim lucis aeternae, credebam deum, quod licet credere, ut dignum est, non ualebam, tamen esse inaestimabilis cuiusdam lucis infinitam magnitudinem, cuius nec qualitatem
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinem possideret: s quia placuit dõ qͥ infirma huiꝰ
mundi elegit ut confundat fortia ꝑ stulticiã predicationis
saluare credentes: non tam ratio requirenda de deo quam
auctoritas est sequenda scõꝵ. Nam ꝓfecto neq arrians qui
filiũ quẽ genitum confitemui: iunior ẽ putant. in hac impie¬
te ꝑsisterent: neq macedoniani sp̃m scm̃ quem neq gem¬
tum neq ingenitum credimꝰ qͣntum in ipsis ẽ adiuinitatis
arce detruderent: si scripturis scĩs magis quam suis ratio¬
cinationibus accommodare fidem mallent. Tamen tu uir
admirabilis. si tͥ ille pater nr̃ solus conscius secretorum. qui
habet clauem dauid serenssimo cordis obtutu cȩlorum
machinam penetrare concessit ÷ et reuelata ut scriptum est
facie głam dñi speculari: in quantũ tibi ille qui huiꝰ modi
cogitationem dedit promendi dederit facultatem. entintia
nobis aliquam meffabilis substantiȩ portionẽ et ymaginẽ
similitudinis enis ipso adiuuante exprimere in quantum po¬

Expanded text:
sideret. sed quia placuit deo, qui infirma huius mundi elegit, ut confundat fortia, per stultitiam praedicationis saluare credentes, non tam ratio requirenda de deo quam auctoritas est sequenda sanctorum. nam profecto neque Arriani, qui filium, quem genitum confitemur, iuniorem putant, in hac impietate persisterent neque Macedoniani spiritum sanctum, quem neque genitum neque ingenitum credimus, quantum in ipsis est, a diuinitatis arce detruderent, si scripturis sanctis magis quam suis ratiocinationibus accommodare fidem mallent — tamen tu, uir admirabilis, si tibi ille pater noster solus conscius secretorum, qui habet clauem Dauid, serenissimo cordis obtutu caelorum machinam penetrare concessit et reuelata, ut scriptum est, facie gloriam domini speculari, in quantum tibi ille, qui huius modi cogitationem dedit, promendi dederit facultatem, enuntia nobis aliquam ineffabilis substantiae portionem et imaginem similitudinis eius ipso adiuuante exprimere, in quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
papȩ augustino: consentius. Iam quidem sancto
michiq cunctis animi uirtutibus ad miran¬
do fr̃ĩ tuo alyppio. genus peticionis mee breui  sermone
suggesseram: speians precũ mearum ut aput te ẽẽ adiutor
dignaret᷑. s qͥa presentiã mͥ tuã ea quȩ ad uilła ire compu-¬
lit. causa fraudauit: malui litteris precem inserere. quam
expectationem animi fluctuare: maxime cum id qͦd postulo
si mͥ concedi oportere ꝑspexeris : aduiuare sensum tuum
altissima mysteria ꝑscrutantẽ. loci ipsius ut arbitror
in quo nunc consistis ualeat solitudo. Ego igit᷑ cũ apite me-¬
metipsum prorsus diffimerim. ueritatem rei diutinȩ ex
fide magis quam ex ratione ꝑcipi oportere: si entm fides

Expanded text:
PAE AUGUSTINO CONSENTIUS. Iam quidem sancto mihique cunctis animi uirtutibus admirando fratri tuo Alypio episcopo genus petitionis meae breui sermone suggesseram sperans, precum mearum ut apud te esse adiutor dignaretur. sed quia praesentiam mihi tuam ea, quae ad uillam ire compulit, causa fraudauit, malui litteris precem inserere quam expectationem animi fluctuare, maxime cum id, quod postulo, si mihi concedi oportere perspexeris. adiuuare sensum tuum altissima mysteria perscrutantem loci ipsius, ut arbitror, in quo nunc consistis, ualeat solitudo. ego igitur cum apud memet ipsum prorsus definierim ueritatem rei diuinae ex fide magis quam ex ratione
Abbreviated transcription (Latin):
nem bestiarum exterminati sunt. Pñ¬
.P ro
quib tormentis bene disposuisti populum
tuum. quib dedisti concupiscentiam dele¬
ctamenti sui. nouum saporem. escam pa¬
rans eis: ortygometram. ut illi quidem
concupiscentes escam. ꝓpter ea que illis osten¬
sa & missa sunt: etiam a necessaria concupis¬
centia auerterentur. Hii autẽ in breui ino¬
pes facti. nouã gustauerunt escam. O por

Expanded text:
nem bestiarum exterminati sunt. Pro quibus tormentis bene disposuisti populum tuum, quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui, novum saporem, escam parans eis ortygometram: ut illi quidem concupiscentes escam propter ea, quae illis ostensa et missa sunt, etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti, novam gustaverunt escam. Opor
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quasi. nec discretionẽ habe¬
bant. In u̾itate .it. uiuentia:
meliora st̃ mortuis. sensibi¬
lia. in sensibilib. rõnabilia:
irrõnabilib. S dignũ fuit.
ut qͥ ignorabant creatorem.
ĩ creaturis distinctionẽ nesci-¬
rent. Qui .it. laudẽ ⁊ bñdicho¬
nem di ĩ se hab̾e negligit.
indiscretione animaliũ seip¬
sum errare ostendit:.

Expanded text:
Quasi: nec discretionem habebant. In veritate enim viventia meliora sunt mortuis, sensibilia insensibilibus, rationalia irrationalibus. Sed dignum fuit, ut qui ignorabant Creatorem, in creaturis distinctionem non scirent. Qui enim laudem et benedictionem Dei in se habere negligit, in discretione animalium seipsum errare ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
mo enim sibi similẽ homo poterit d̾m fingere.
um sit enĩ mortalis. mortuũ fingit manib
iniquis. Melior est enĩ ipse his quos colit. quia
ipse quidem uixit cum esset mortalis. illi autẽ¬
inqͣm. Sed & animalia nuserrimi colunt. ⁊¬
señsata enĩ cõparata his: ilis st̃ deteriora. Sed nec
aspectu aliqd̃ ex his animalib. bona potest con-¬
ere. Effugerunt autẽ di laudẽ. & bene¬
dictionẽ eiꝰ.¬

Expanded text:
ilem homo poterit Deum fingere. Cum sit enim mortalis, mortuum fingis manibus iniquis. Melior est enim ipse his quos colit: quia ipse quidem vixit, cum esset mortalis, illi auteis . Sed et animalia miserrima coluntsensata enim comparata his, aliis sunt deteriora. Sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conre. Effugerunt autem Dei laudem, et benedictionem e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabile e̾e̾ accipio. qd̾ dicis. S ego animã. non ip̃m uentũ:
s tale aliqͥd ẽẽ dixi augꝰ. Dic priꝰ utrũ ip̃m uentũ ciniꝰ men¬
tionẽ fecisti. habere aliquã longitudinẽ. latitudinẽ. ⁊ altitu¬
dinẽ sentias. Deinde udebimꝰ. utrũ tale aliqͥd ar̾a sit: ut hoc modo
etrã quanta sit inuestigare possimꝰ. Deodatꝰ. Qitid hoc aere et¬
longiꝰ. ⁊ latiꝰ. ⁊ altiꝰ. facile inueniri potest. quẽ commotũ uentũ
mam tuam putas e̾ẽ. nͥ in corꝑe tuo: Deoaatꝰ. Ita
Intrinsecꝰ tantũ. ut tanquã uentrem impleat. an tantũ forinsecꝰ
uelut tectoriũ. an ⁊ intͥnsecꝰ.⁊ extͥnsecꝰ eam e̾e̾ arbitraris:¬

Expanded text:
animam non ipsum ventum, sed tale aliquid esse dixi. A. Dic mihi prius, utrum ipsum ventum cujus mentionem fecisti, habere aliquam longitudinem, latitudinem et altitudinem sentias. Deinde videbimus utrum tale aliquid anima sit, ut hoc modo etiam quanta sit, investigare possimus. E. Quid hoc aere longius, et latius, et altius facile inveniri potest, quem commotum, ventum mam tuam putas esse nisi in corpore tuo? E. Ita puto. A. Intrinsecus tantum, ut tanquam utrem impleat; an tantum forinsecus, velut tectorium; an et intrinsecus et extrinsecus eam esse arbitraris
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo animã non putas ee̾ aliud qm corpꝰ: DBeodatꝰ. Si etiam
uentũ corpꝰ e̾e̾ conficem᷑. negare ñ possũ corpꝰ mͥ animã uideri.
Nam tale aliqͥd eã ẽẽ cogito augꝰ. Corpꝰ quidem uentũ e̾e̾ tam con¬
cedo. qm sime de ftuctu int̾rogares. Nam nichil alitid quam
istũ aerem commotũ ⁊ agitatũ uentũ ẽẽ sentimꝰ. Quod in loco
tranquillissimo. ⁊ ab om̃ib uentis qͥetissimo. uel breuti fla-¬
beslo approbari potest. qͦ etiã muscas abigentes aerem com¬
mouemꝰ. flatũq sentimꝰ. Qd cũ euenerit occultiore qͦdam
motu cȩlestiũ uel terrenoꝵ corpoꝵ ꝑ magnũ spatiũ mundi.
uentꝰ uocat᷑. ex diuersis partib cęli nomina etiã diuersa¬

Expanded text:
Ergo animam non putas esse aliud quam corpus? E. Si etiam Ergo animam non putas esse aliud quam corpus? E. Si etiam ventum corpus esse confitemur, negare non possum corpus mihi animam videri: nam tale aliquid eam esse cogito. A. Corpus quidem ventum esse tam concedo, quam si me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud quam istum aerem commotum ac agitatum ventum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, et ab omnibus ventis quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex diversis partib
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianȩ uitȩ actib habere solita ẽ: ammoneo te ut ꝑ ea ꝑ quȩ
te docendũ estimo. libens ꝑgas. nͨ nr̃o quodã necessario circuitu
defatigatꝰ. egre tuleris aliquanto te tardius ad id quod cupis
ꝑuenire. Nam priꝰ abste quęro. utrũ corpꝰ ullũ putas eẽ. qd̾ nõ¬
ꝓ suo modo habeat aliquã longitudinẽ ⁊ latitudinẽ.:⁊ altitudinẽ.
deodatꝰ Quã dicas altitudinẽ. ñ intelligo. augꝰ. Illam dico. qua effi¬
cit᷑. ut interiora corꝑis cogitent᷑. aut etiã sentiant᷑. si perlucet ut
uitrũ. Quanquã si hoc demas corꝑib. quantũ mea opinio est
neq sentiri possunt. neq om̃ino corꝑa e̾ẽ recte estimari. Hinc
mͥ uolo aꝑias. qͥd tu sentias Deodatꝰ. Prorsus ñ dubito. corꝑa oĩa
his carere ñ posse augꝰ. Quid: Iilud potes cogitare. ista tria esse
nisi in corꝑib: Neodatꝰ Non intelligo quomͦ ẽẽ alibi possint augꝰ

Expanded text:
quotidianae vitae actibus habere solita est; admoneo te, ut per ea, per quae quotidianae vitae actibus habere solita est; admoneo te, ut per ea, per quae te ducendum existimo, libens pergas, nec nostro quodam necessario circuitu defatigatus, aegre tuleris aliquanto te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam prius abs te quaero, utrum corpus ullum putes esse, quod non pro modo suo habeat aliquam longitudinem, et latitudinem, et altitudinem? E. Quam dicas altitudinem, non intelligo. A. Illam dico qua efficitur ut interiora corporis cogitentur, aut etiam sentiantur, si perlucet ut vitrum; quanquam si hoc demas corporibus, quantum mea opinio est, neque sentiri possunt, neque omnino corpora esse recte existimari. Hinc mihi volo aperias quid tu sentias. E. Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A.
Abbreviated transcription (Latin):
deodatꝰ. Ita uidet᷑. Augꝰ. Quid gͦ: Iusticia quã non nichil confessꝰ¬
es ẽẽ. immo qͥddam longe diuimꝰ hac longeq prestantiꝰ. itidet᷑
tͥ longa ẽẽ : Deodatꝰ. Nullomͦ mͥ iusticia aut longa aut lata. arit
tale aliqͥd cogitanti potest occurrere. augꝰ. Si gͥ inchilhorũ
ẽ iusticia. ⁊ t̃n tp̃a nichil ñ est: cur tͥ aĩa nichil uidetur. nisi
eiꝰ aliqͣ longitudo sit: Deodatꝰ Age iam. ñ mͥ uidet᷑ ex eo nichil e̾e̾
ai̾a. qd̾ nec longa. nͨ lata nͨ robtista sit: s utrtĩ uere ita sit. nondu̾
ẽẽ dictũ scis. E ieri enĩ potest. ut multa sint magni estimanda
quȩ istis careant. s n̾ continuo ex hoc genere animã ẽẽ cre-¬
dendtm puto. augꝰ. Scio istud nobis enodandũ restare: ⁊ hoc me
deinceps explicaturũ ꝓmiserã. Uerũ qͥa res subtilissima est.¬
⁊ longe alios mentis oculos quęrit. qͣm humana consuetudo in

Expanded text:
E. Ita videtur. A. Quid ergo? justitia, quam non nihil esse confessE. Ita videtur. A. Quid ergo? justitia, quam non nihil esse confessus es, imo quiddam longe divinius hac longeque praestantius, videtur tibi longa esse? E. Nullo modo mihi justitia aut longa, aut lata, aut tale aliquid cogitanti potest occurrere. A. Si igitur nihil horum est justitia, et tamen ipsa nihil non est; cur tibi anima nihil videtur, nisi ejus aliqua longitudo sit? E. Age; jam non mihi videtur ex eo nihil esse anima, quod nec longa, nec lata, nec robusta sit, sed utrum vere ita sit, nondum a te dictum esse scis. Fieri enim potest, ut multa sint magni aestimanda, quae istis careant; sed non continuo ex hoc genere animam esse credendum puto. 6. A. Scio istud nobis enodandum restare, et hoc me deinceps explicaturum promiseram: verum quia res subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam humana consuetudo in
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. quasi nichil e̾ẽ aĩa. si nichil hoꝵ e̾. augꝰ. Prniis gͦ si uidetur
ostendã tͥ multas res e̾ẽ. quas ñ possis dicere nullas e̾e̾. nec t̾n
in eis inuentre aliqua huiꝰ modi spatia. qualia in aĩa reqͥris:
ut ñ solũ non tͥ ex eo inchil aĩa ẽẽ uideat᷑. qd̾ in ea ñ iuenis lon¬
gitudinẽ siue aliqͥd tale: s eo preciosior. ⁊ pluris existimanda
sit: quo nichil hoꝵ habeat. Deinde utrũ uere nichil horum
habeat uidebimꝰ Deodatꝰ. Utere quo iis orame ac mͦ ł goaui¬
ganti mͥ respondeas. E ortasse em̃. ea quȩ te docere conor. ip̃e
istud quidem. Quasi uͦ ulla sit comparatio. augꝰ. Liberalit̾
mecũ agis. S illud ñc attende. Cũ constet ita e̾e̾ hanc arbo
rẽ deteriorẽ quã est iusticia. ut nͨ comparanda quidẽ tͥ uideat᷑.
& hoc lrgnũ non e̾ẽ nichil confessus sis: placet ne tͥ ut ipsã iusti¬
ciam nichil ẽẽ credamꝰ: Deodatꝰ Quis hoc demens crediderit :

Expanded text:
si nihil esse anima, si nihil est horum. A. Prius ergo si videtur, ostendam tibi multas esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ut non solum non tibi ex eo anima nihil esse videatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris aestimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde utrum vere nihil horum habeat, videbimus. E. Utere quo vis ordine ac modo, ego audiganti mihi respondeas; fortasse enim ea quae te docere conor, ipse istud quidem est, quasi vero ulla sit comparatio. A. Liberaliter mecum agis; sed illud nunc attende: cum constet ita hanc arborem esse deteriorem quam est justitia, ut nec comparanda quidem tibi videatur, et hoc lignum non esse nihil confessus sis; placetne tibi ut ipsam justitiam nihil esse credamus? E. Quis hoc demens crediderit?