comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxͣ uͦ qͣlitatẽ culpe penã
sustinebit imꝰquisq ge¬
henne. ⁊ similis culpe
rei suis similib urgen¬
tur cruciandi. Nichil
atq tet̾rima monst᷑ demo¬
niorũ. U̾mes crudeles
mordebunt intuna cordis
hinic dolor inde pauor ge¬
mitꝰ stupor ⁊ timor hor¬
rens. ardebunt miseri ĩ
Incarne cruciabũtur ꝑ
meni. Ibi erit dolor in¬
lis. timor horribil̾. Mors
uãt. ⁊ sic uiuẽt ut sem¬
ꝑ moriant᷑. Ita aĩa pcca¬
toris aut in inferno cru
inparadyso ꝓbonis mitis
de duob eligimꝰ aut sem¬
ꝑ cruciari cũ impiis aut
perpetuałr letari cũ scĩs
Bonũ siciuid̾ ⁊ malũ .i.¬
posita. ad qd̃ uolu̾imus

Expanded text:
Juxta vero qualitatem culpae poenam sustinebit unusquisque gehennae, et similis culpae rei suis similibus jungentur cruciandi. Nihil atque teterrima monstra daemonum. Vermes crudeles mordebunt intima cordis: Hinc dolor, inde pavor, gemitus, stupor, et timor horrens. Ardebuntque miseri in In carne cruciabuntur per mem. Ibi erit dolor inlis, timor horribilis, fetovant; et sic vivent, ut semper moriantur. Ita anima peccatoris aut in inferno pro in paradiso pro bonis meritis e duobus eligamus: aut semper cruciari cum impiis, aut perpetualiter laetari cum sanctis. Bonum siquidem et malum, vitposita, ut ad quod voluerimus
Abbreviated transcription (Latin):
Cugͦ si sapiens fu̾is ubiq
expectabis eum. Si carnẽ
sequeris punieris iucar¬
ue Suntarue delectabis
riosas uestes requiris
pro ornatu uestiũ subter
te st̾net᷑ tinea ⁊ opim̃tũ
cia eñi dei aliuo iudicare
non potest nͥ qd̾ m̾entur

Expanded text:
ue, si sapiens fueris, ubique eam exspectabis. Si carnem sequeris, punieris in carne; si in carne delectaris, riosas vestes requiris, pro ornatu vestium subter te sternetur tinea, et operimentum tia enim Dei aliud judicare n
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃m exteriore homi¬
nẽ deparẽtib illis
uemo qui añ fecunt dãp¬
natũ qmͣ natum. Pecca¬
tores pectatorẽ in pecc̃o
genuerũt ⁊ de p̾cato nu¬
trierũt. Miseri mise¬
rũ inhanc lucis miseri¬
am induxerũt. Niclil
le hoc corpꝰ qd̃ gestosio
illos uͦ festino qui morte
corporis hĩc exierunt Cũ
eorũ sepulchͣ respicio ñ
inuenio ieis nͥ cin̾em¬
⁊u̾me fetorẽ ⁊horrorẽ
Qd̃ ego siun ip̃i fuerũt
⁊ qd̃ ip̃i sũt ego ero. Qd
sũ ego homo de humore
liquido. fui eñi iumone¬
ta ꝯceptioĩs dehumano
semine ꝯceptꝰ. Deĩ despu¬
ma illa sata modicum
trescendo caro fc̃a ẽ. Postea
plorans ⁊ euilãs traditus
sum huiꝰ mũdi exilio. et
ẽẽ iam morior plenꝰ ĩiqui¬
tatib ⁊ abhominatõ nib¬

Expanded text:
dum exteriorem hominem de parentibus illis venio, qui me ante fecerunt damnatum, quam natum. Peccatores peccatorem in peccato suo genuerunt, et de peccato nutriverunt. Miseri miserum in hanc lucis miseriam induxerunt. Nil le hoc corpus quod gesto. Ad illos vero festino, qui morte corporis hinc exierunt. Cum eorum sepulcra respicio, non invenio in eis nisi cinem, fetorem et horrorem. Quod ego sum, ipsi fuerunt; et quod ipsi sunt, ego ero. Quid sum ego? Homo de humore liquido. Fui enim in momento conceptionis de humano semine conceptus; deinde spuma illa coagulata modicum crescendo caro facta est. Postea plorans et ejulans traditus sum hujus mundi exsilio; et ecce jam morior plenus iniquitatibus et abominationib
Abbreviated transcription (Latin):
te marcyr ⁊ forsitan
actu nisi quia amat̾
subripiente noctu uestes
erꝰ pia fraude p̾peditꝰ ẽ
magnam a do ⁊ mani¬
festam grãm scientie
ꝯsequit᷑ potens in gͣma¬
lict̃is ⁊ in omni phi¬
losophica eruditione
ad pͥme institutꝰ maxi¬
me aũ in lec̾tione ⁊
doctͥna dininoꝵ uolu¬
minũ potentissimꝰ illi
temporis ⁊ famosissimꝰ
indagator. hic gͦ ꝓ mag¬
na ⁊ incredibili scienti. ẜ
p̾rogatiua doctor eccł̃ie
apud alexantlriã a de¬
metͥo ip̃i loci ep̃o ꝯsti

Expanded text:
te martyr, et forsitan actu, nisi quia a matre surripiente nocte vestes ejus, pia fraude praepeditus est, magnam a Deo et manifestam gratiam scientiae consequitur, potens in grammalitteris, et in omni philosophica eruditione apprime institutus, maxime autem in lectione et doctrina divinorum voluminum potentissimus illius temporis et famosissimus indagator. Hic ergo, pro magna et incredibili scientiae praerogativa, doctor ecclesiae apud Alexandriam a Demetrio, ipsius loci epi
Abbreviated transcription (Latin):
.xxͣ. ⁊ qͥnq libroo. toti¬
demq in cantico canti¬
ceꝵ. librum ⁊̃ de marti¬
rib ad ambrosiũ scͥpsit
tanta ⁊ tam listricta
sp̃s uircute ut elꝰ senton¬
cus tanqͣm ualidissĩs
turris młtos ad marci¬
rium stabiliret. Sunt
⁊ alia erꝰ opꝰcła pene ĩ¬
numerabilia que oĩa
clarum fert᷑ de eo ꝙ
nunqͣm ꝑmisit de ca
que in eccłus dissere¬
bat a nocariis excipi

Expanded text:
libros; totidemque in Cantica canticorum. Librum etiam de martyribus ad Ambrosium scripsit, tanta et tam districta spiritus virtute, ut ejus sententiis tanquam validissimis muris multos ad martyrium stabiliret. Sunt et alia opuscula pene innumerabilia, quae omnia clarum fertur de eo, quod nunquam permisit ea quae in Ecclesiis disserebat, a notariis excipi
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis opꝰ. Nam cũ
głica ⁊ uoces salu atoriᷤ
obsuaret ⁊ obsu̾ari p̾¬
attendens. quia sunt
eunuchi qui se castue¬
runt ꝓpt̾ regnum cłi. do¬
minicã uocem re atq
oꝑe mox in semetip̃m
aggredit᷑ adimplere.
Tune gͦ maxime oꝑã¬

Expanded text:
. Nam, cum gelica et voces Salvatoris observaret et observari prattendens: Hi sunt eunuchi, qui se castraverunt propter regnum Dei, Dominicam vocem re atque opere mox in semetipsum aggreditur adimplere. Tunc igitur maxime
Abbreviated transcription (Latin):
pat. iam .s. qñ merat
ei uite gͣuitas ⁊ matͣitas
etatis ⁊ ml̾te exꝑientie
auctoritas. Int̾ceta queq
crulitionum suaꝵ stu¬
dia ne illud quid̃ omisit
origenes ꝑscrutari ⁊ ad¬
discere hebree lingue
uirtutem ut agnosc̾ẽt
uł ea que a uideis legñt
qualia sint uł cet̾oꝵ ĩt̾¬
pretum qui pret̃ septu¬
aginta intp̾tati sunt qͣn¬
ta eẽt erudicionum di¬
u̾sitas ita ut p̃t istas qͤ
in usu sunt aquile uł
sunachi uł theodotioĩs
precationes in abscon¬
ditis ac secretis latentes
in quib nec noĩa quid̃
int̾ptum reꝑit scͥpta. Di¬
cit aũ qd̾ aliam quidẽ¬
repꝑit in accio lictore
apud nicopolim. aliam
in iherico atq alias ĩ
Aliis repꝑit locis. S ⁊
adũ sum ħeticos ꝯfutan¬
dos tam iuua uoce qͣm
libroꝵ disertis disputa¬
rant. Nam ⁊ berillum
hostrene urbis arabie
ep̃m qui dicebat salua¬
torem nr̃m neq exticis¬
se ante carnis natita¬
tem. neq ꝓpͥam habere
d̾itatis existentiam s

Expanded text:
rat vitae gravitas, et maturitas aetatis, et multae experientiae auctoritas. Inter quoque eruditionum suarum studia, ne illud quidem omisit Origenes, perscrutari et addiscere Hebraeae linguae virtutem, ut cognosceret vel ea quae a Judaeis leguntur, qualia sint, vel caeterorum interpretum, qui praeter septuaginta interpretati sunt, quanta esset eruditionis diversitas; ita ut praeter istas, quae in usu sunt, Aquilae, vel Symmachi, vel Theodotionis, rpretationes in absconditis et secretis latentes, in quibus nec nomina quaedam interpretum reperit scripta. Dicit autem quod aliam reperit in Actiaco littore apud Nicopolim: aliam in Hierico, atque alias in aliis reperit locis. Sed et adversum haereticos confutandos, tam viva voce quam librorum disertis dispurat. Nam et Berillum, Bostrae urbis Arabiae episcopum, qui dicebat Salvatorem nostrum neque exstitisse ante carnis nativitatem, neque propriam habere divinitatis existentiam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lilice ⁊ pͥuatim in absti¬
nenti a pli̾ma in ieiu¬
giliis pene uigib it a
ut si qͣndo parũ aliqͥd
sompni naturalis ne¬
cessitas exig̾et. hane
ille ñ supͣ stratũ quo
omnino nlło utebat᷑
s supͣ nili soli depre.¬
hend̾et suꝑficiem. ft᷑¬

Expanded text:
blice et privatim, in abstinentia plurima, in jejugiliis pene jugibus: ita ut, si quando parum aliquid somni naturalis necessitas exigeret, hunc ille non super stratum, quo omnino nullo utebatur, sed super nudi soli deprehenderet superficiem. F
Abbreviated transcription (Latin):
derico p̾sule talis diui¬
iustum d̃m uidicem in
solio residere omneq̃ celi
ordinem circũstare.Ex¬
aminatio statere parata
est questio uentilata cͥ
ced̾er uictoria e thimeo
an xp̃i ꝓfessio. Imquitas
⁊ peccatum xp̃ianoꝵ ex¬
creuerat eo usq quo u¬
dicarent᷑ subici gladio
sarracenoꝵ. Sc̃s eingi¬
lans sa c̾dos. insionem
manif estat toto ex̾citui.
ne ponentes. Int̾ea mł¬
titudo uuls fame ac
mopia ꝓfligati sb̾tͣ¬
sarracenis dlisponũt
ꝯfligere. male utes gla¬
dio qͣm fame pre. Pie¬
tas itaq diuina semꝑ
ꝯsusens aminaz salu¬
ti ꝑmisit eos in p̾senci¬

Expanded text:
delrico presuli talis divijustum Deum judicem in solio residere omnemque coeli ordinem circumstare. Examinatio staterae parata est, quaestio ventilata, cui cederet victoria, ethnico an Christi professo. Iniquitas et peccatum christianorum excreverat eo usque, quod judicarentur subjici gladio Sarracenorum. Sanctus evigilans sacerdos visionem manifestat toto exercitui. ne ponentes. Interea multitudo vulgi fame et inopia profligati, subtrSaracenis disponunt confligere, malentes gladio quam fame perire. Pietas itaque divina semper consulens animarum saluti, permisit eos in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
uũt̾i̾tum ⁊ perditiõem.
Radix enĩ om̃iũ maloꝵ
est cupiditas. hec sacrile¬
gia ꝯmittit infurta. Ra¬
pinas ex̾cet ⁊ p̃das Bel¬
la git ⁊ homicidia Sy mo¬
miace uendit ⁊ emit. Im¬
q pecit ⁊ recipit. inlꝰte
negotiat᷑ ⁊ fenerat᷑. In¬
stat dolis ⁊ manet frau¬
oib. Dissoluit pastũ. ⁊
uiolat iuram̃tũ. Corũ¬
pit testimoniis puercit
iuditiũ¬

Expanded text:
interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est cupiditas». 2 Hec sacrilegia committit et furta, rapinas exercet et predas, bella gerit et homicidia, symoniace vendit et emit, inique petit et recipit, iniuste negotiatur et feneratur, instat dolis et imminet fraudibus, dissolvit pactum et violat iuramentum, corrumpit testimonium et pervertit iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ea ꝯstantinꝰ imꝑa¬
tor cũ in inchomeclia
degeret languore gͣuatꝰ
in extͤmis baptiratur
distulerat enĩ usq ad
illud tempꝰ in iordane
hoc ꝓ mereri desicł ans.
sare ordinato in ꝑtib
occidentis. post qͥn qͣ ge¬
simum qͥntum etatis
sue annum uiuendi
finem facit. reuocato
pͫ magno athanasio
in alexandriam ꝓpt̃
ꝑsecutionẽ arrianoꝵ
exulante. Igit᷑ xp̃ianiᷤ¬
simo imꝑatore defunc¬
to arrianum iteꝵ dog¬
ma repullulat. Con¬
stantiꝰ imꝑator secluct᷑
ab ħeticis in eundem
errorem deuoluitͣ ⁊¬
magnum athanasiũ
centem ꝯdempnat.
In cus ꝑsecutione pꝰt¬
modum gͣũit̾ ꝯspiran¬
mina intendentib u
ex̾citꝰ coierunt adũs
eum. in cuiꝰ dampnatõe
cum apud mediolanũ
ꝯgregati subscͥbe coge¬
deceptis. pictauensis
mimme ꝯsentit hy¬
larl. unde ⁊ cum qͥb¬
dam aliis ep̃is tͣditur
exilio. Inde apd̃ arimini¬
um. synodꝰ ab ħ̾eticis ꝯ¬
iquotum s̾monem ⁊ a
sẽpturis alienum a fid̾i

Expanded text:
nterea Constantinus imperator, cum in Nicomedia degeret, languore gravatus, in extremis baptizatur; distulerat enim usque ad illud tempus, in Jordane hoc promereri desiderans. sare ordinato; et in partibus Occidentis post quinquagesimum quintum aetatis suae annum, vivendi finem facit, revocato prius Magno Athanasio in Alexandriam, propter persecutionem Arianorum exsulante. Igitur Christianissimo imperatore defuncto, Arianum iterum dogma repullulat. Constantius imperator, seductus ab haereticis, in eumdem errorem devolvitur, et Magnum Athanasium centem condemnat. In cujus persecutione postmodum graviter conspiranmina intendentibus, exercitus, coierunt adversus eum. In cujus damnatione cum apud Mediolanum congregati subscribere cogedeceptis, Pictaviensis minime consentit Hilarius. Unde et cum quibusdam aliis episcopis traditur exsilio. Inde apud Ariminum synodus ab haereticis cignotum sermonem, et a Scripturis alienum, a fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tus imꝑator diem obit
filus sius gratiano ⁊
ualentiano relinqͤns
fr̃ eł gothis insurgen¬
dum paruulo. pꝰ ualen¬
tem qͦ orientis suscipͭ
imꝑium hie piꝰ fuit ac
religios armis stͤnuus
uelox corpore. ingemo
bonꝰ ⁊ plꝰ uerecundꝰ qͣm
reipublice inferat. Uñ
⁊ ad curam ⁊ administͣ¬
tionẽ reꝵ cheodosium
adciurt uirũ utilem
⁊ annis matuz ori¬
entis ei ꝓcuratione
ꝑmissa. Qͥ gratianꝰ
pꝰ qͣm młta religiose
⁊ fortit᷑ gessit ⁊ a ma¬
ximo britannoꝵ ti¬
raimo ꝑemptꝰ est
pꝰ se in occicius par¬
tib reliquit ualenti¬
anum.

Expanded text:
us imperator diem obiit, filiis suis Gratiano et Valentiniano relinquens ejus, Gothis insurgendum parvulo post Valentem quoque Orientis suscipit imperium. Hic pius fuit ac religiosus, armis strenuus, velox in corpore, ingenio bonus, et plus verecundus quam reipublicae intererat. Unde et ad curam et administrationem rerum Theodosium accivit, virum utilem et armis maturum, Orientis ei procuratione permissa. Qui Gratianus postquam multa religiose et fortiter gessit, et a Maximo Britannorum tyranno peremptus est, post se in Occiduis partibus relinquit Valentinianum,
Abbreviated transcription (Latin):
catholicis expulsis
a ualente solꝰ usq
ad uite exitum inte¬
merato ꝯmumonis
sacͣm̃to in eccłia ꝑ¬
durat.
Regori uͦ apud
naranti oppidum
in locum patͥs ep̃c sb̾̃¬
rogat᷑ famosissimꝰ in
doctͥna ⁊ hereticoꝵ ua¬
lidissimsꝰ oppugnator.
Uñ in ꝯstantinopolim
ad docen dam eccłi an
tnst᷑. Per idẽ tẽp
functo lib̾io romano
pontifice damasꝰ succe
dentib alt̾ntrũ ppłis
⁊ bella mouentib adeo
ut humano sangͥne
ĩplerent᷑ or̃onũ loca.
S aclest adsertor in¬
nocentie łs damasco
prudenti ⁊ innocenti
uiro.S ⁊ apud medio¬
lanum defuncto au
ris subito popłi clamo¬
re ep̃c eligit᷑ adhuc tñ
cathecuminꝰ. s mox añ
ordinationem suam bap

Expanded text:
catholicis expulsis catholicis expulsis a Valente, solus usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perdurat. regorius apud Nazianzi oppidum in locum patris episcopi subrogatur, famosissimus in doctrina, et haereticorum validissimus oppugnator. Unde et Constantinopolim ad docendum Ecclesiam transfertur. Per idem tempus functo Liberio Romano pontifice, Damasus succeddentibus alterutris et bella moventibus, adeo ut humano sanguine implerentur orationum loca. Sed adest assertor innocentiae Deus Damaso, prudenti et innocenti viro. Sed apud Mediolanum defuncto Auxris, subito populi clamore episcopus eligitur, adhuc tamen catechumenus, sed mox ante ordinationem suam bap
Abbreviated transcription (Latin):
Basiliꝰ ⁊ Gregoriꝰ orti cap¬
padotie ad instar cluoꝵ
celi lummarium reful¬
gent. Ambo nobiles am¬
bo athenis suffitientis¬
sime eruliti. Qui re¬
motis deniq scłarium
grecoꝵ libris monas¬
t̾̃ium expetunt soli di¬
uine scͥpture attenden¬
platiom monastice in¬
heret. ꝯtemptu scłi hu¬
milior. gregoriꝰ eccłiasti¬
ce ac̾tioni in p̾dicatio¬
ne lib̾ior. Basiliꝰ itaq
ces arie cappadocie fit
ep̃c. Qͥ cum aualente
in exilium cogeret᷑ ⁊¬
staret ad tͥbunal. p̾fec¬
to minitanti fertur
Utinam inqͥt dignũ¬
hab̾em aliqͦd munꝰ
qd̃ ei offrem. qui ba¬
silium maturiꝰ de no¬
do huiꝰ follis absol¬
ueret. Cumq daret᷑
ei spatium delib̾andi.
ego ait crastino ip̃e ero
qui hodie tu te utinã
ũ mutes. Et illa qͥdẽ
nocte cum uxor imp¬
atoris uehem̃t̃ c̃ciaret᷑
⁊ filiꝰ eiꝰ uncꝰ diuina
extinguerct᷑ ultione
rogat᷑ basiliꝰ ⁊ detinet᷑
ad int̾cessionẽ qͥ pau¬
lo ante expellebat᷑ ad
penam. Itaq ominib

Expanded text:
Basilius et Gregorius, Cappadociae, instar duorum coeli luminarium refulgent, ambo nobiles, ambo Athenis sufficientissime eruditi; qui, remotis denique saecularium Graecorum libris, monasterium expetunt, soli divinae Scripturae attendenplationi monasticae inhaeret, contemptu saeculi humilior; Gregorius ecclesiasticae actioni, in praedicatione liberior. Basilius itaque Caesariae Cappadociae fit episcopus. Qui cum a Valente in exsilium cogeretur, et staret ad tribunal, praefecto minitanti fertur Utinam, inquit, dignuhaberem aliquod munus, quod ei offerrem, qui Basilium maturius de nodo hujus follis absolveret! Cumque daretur ei spatium deliberandi: Ego, ait, in crastino tempore ero, qui hodie: tu te utinam non mutes! Et illa quidem nocte cum uxor imperatoris vehementer cruciaretur, et filius ejus unicus divina exstingueretur ultione, rogatur Basilius, et detinetur ad intercessionem, qui paulo ante expellebatur ad poenam. Itaque, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiordans al neo con¬
flux̾at. cum famis ĩgͣ¬
uescente ꝑicło ⁊ hostis
dep̾datione oĩo iam defi
sultorib. puulum filiũ
positum torret ⁊ dimi¬
dium quid̃ ꝯsimint di¬
b q mox in odore carni
um ꝯꝑto ing̾ssis partẽ
est. nolite effici aut ma¬
tre religiosiores aut fe¬
mina molliores edite.
nam ⁊ pͥor ego comedi.
Ilico uniu̾sa regio tam
nefarii sccłis nuntio re¬
pletͣ. Nec młto pꝰ magni¬
fica ⁊ famosissima cun¬
tas iħ osolimoꝵ capitur
cus qͣnta fu̾nt uastitas

Expanded text:
anis alveo confluxerat, cum famis ingravescente periculo, et hostis depraedatione, omnino jam fame consultoribus, parvulum filium, positum torret: dimidium quidem consumit, dibus quidem mox, odore carnium comperto, ingressis, partem est; nolite effici aut matre religiosiores, aut femina molliores: edite, nam et prior comedi. Illico universa regio tam nefarii sceleris nuntio repletur. Nec multo post magnifica, et famosissima civitas Hierosolymorum capitur ; cujus quanta fuerit vastitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ccłia uͦ fideliũ que
ibi dem fuerat ꝯgre¬
ta dinino accepto Ryso
oppidum qͦd dam pellã
Tunc incredibilis fit ce¬
dire ⁊ in audite famis
exitia plaga ĩ tola bilis
diuinitꝰ ĩmittit᷑ in tan¬
cum bella ⁊ cedes int̾
parentes ⁊ li b̾os ꝓ cibo¬
ꝯmittant᷑. dũ ñ solum
emanib s ex ip̃is fau¬
cib inuicem raxere ci¬
bum dec̾tant. Ad ulti¬
mum quid̾ ne loris uł
cingłis aut ⁊̃ ip̃is cai¬
ciam̃tis abstinent por¬
ꝯfitienda dentib inger̃t.
festucas. Porro gerit᷑ ibi
facirꝰ execrabile n adhͨ
apud grecos n apud bar¬

Expanded text:
ia vero fidelium quae ibidem fuerat congregata, divino accepto responso, oppidum Pellam Tunc incredibilis fit caedirae et inauditae famis exitio plaga intolerabilis divinitus mittitur, in tantum ut bella et caedes inter parentes et liberos committerentur, dum non solum e manibus, sed ex ipsis faucibus invicem rapere cibum decertant . Ad ultimum quidem nec loris, vel cingulis, aut etiam ipsis calceamentis abstinent. Porconficienda dentibus ingerunt; festucas. Porro geritur ibi facinus exsecrabile, neque adhuc apud Graecos, neque apud bar
Abbreviated transcription (Latin):
tiuntur inmorte
primꝰ oolor est angustiacor¬
porea tanta ⁊ tam gͣuis ꝙͣ¬
ta uł qualis nec fuit nec
est inpresenti uita añdis¬
solutõem ilła. Qm̃ inqͥ¬
ret p̃nimio dolore seip̃os
discrepautib. fortis eni
⁊ inꝯparabił est iuolẽtia.
qñ uexus illi ⁊ phisicales
uodi inter corpus ⁊ aĩam
disrũpuntur. Uñ ꝓph̾a
uatur illo in explicabili
dolore Scd̃s dolor est qñ
iam pleue de fatigato cor¬
pore ⁊ suis ex hausto cor¬
pe uirib ⁊ aĩa młto li¬
ua .ł. Dolor iste tantus
et retͣctatio ista tam gͣ
bata cogatur qiͣ seipãm
odisse uñ dr̃. Torrẽtes
iniquitatis ꝯt᷑baunt me
unt ⁊ udentur diruere
malus oĩa subito que¬
na. Certiis dolor est qñ
aĩa iam incipit tam u
m̃ta iudet in min̾e. un
est qñ aĩa adhuc incor¬
ꝑe posita iudet sp̃c ma¬
test refugiat. ⁊ tempꝰ sue
caꝑtiuitatis redimat. añ¬

Expanded text:
tiuntur in morte. Primus dolor est angustia corporea, tanta et tam gravis, quanta vel qualis nec fuit, nec est in praesenti vita ante dissolutionem illam. Quod in quret, prae nimio dolore seipsos discerpentibus. Fortis enim et incomparabilis est violentia, quando nexus illi et vitales nodi inter corpus et animam disrumpuntur. Unde Propheta vatur illo inexplicabili dolore. Secundus dolor est, quando jam pene defatigato corpore et suis exhausto viribus, anima multo li. Dolor iste tantus, et retractio ista tam grabata cogitur quasi seipsam odisse. Unde dicitur: «Torrentes iniquitatis conturbaverunt me». unt, et videntur diruere malus omnia subito qula. Tertius dolor est, quando anima jam incipit tam jumenta videt imminere. Unest, quando anima adhuc in corpore posita videt spiritus matest, refugiat, ut tempus suae captivitatis redimat, ant
Abbreviated transcription (Latin):
quot ⁊qnͣte mortales de
mundane prouisionis ĩ¬
c̾titidie cogitãt. S sub
repente mortis articulo
repente cuncta que cogi¬
tant euanescunt. Sicut
umbra cũ declinat ab lata
sunt ⁊ excussa sũt sicut
locuste. Exibit gͦ sp̃c ñ
uoluntarius s inuitus.
qr cũ dolore dimittit q̃
cũ amore possedit. ac ue¬
lit nolit ꝯstitutus ẽ ei ter¬
minus qui p̃t̾i̾ri ñ potit
ram. Scriptũ est em̃ t̾ra
es ⁊ interrã ibis. Nat᷑ale
siquid̾ est ut matiꝰa in ma¬
ti̾am resoluatur. Anfe̾t
płuerẽ suũ reu̾tetur. Cũ
aũ morietur hõ he̾dita¬
bit bestias ⁊ serpentes
u̾e dormient ⁊ u̾mes ope¬
rient eos. sicut uestimẽ¬
tũ. sic comedet eos u̾mis
⁊ sicut lanam sic deuora¬
treduu dixi. Dat̾ meꝰ es

Expanded text:
quanta mortales de mundane provisionis incertitudine cogitant, sed sub repentino mortis articulo repente cuncta que cogitant evanescunt. «Sicut umbra cum declinat ablatus sum et excussus sum sicut locuste». Exibit ergo spiritus non voluntarius, sed invitus, quia cum dolore dimittit que cum amore possedit, ac velit nolit, constitutus est ei terminus qui preteriri non poterit, ram. Scriptum est enim: «Terra es, et in terram ibis». 2 Naturale siquidem est ut materiatum in materiam dissolvatur. «Auferet pulverem suum revertentur». Cum autem morietur homo, hereditabit bestias, serpentes ere dormient et vermes operient eos». «Sicut vestimentum sic comedet eos vermis, t sicut lanam sic devoratre
Abbreviated transcription (Latin):
pater ꝙͣ uilis mater qmͣ
abhominabilis soror. Con¬
ceptus est enĩ homo desã¬
guine per ardorẽ libidi
assistunt. Uiuꝰ geu̾a̾t
pediclõs ⁊ lumbricos. mor¬
tuus genabit u̾mes et
mustas. uiuꝰ ꝓduxit st̾cꝰ
⁊ uomitum mortuus ꝓdu¬
xit putredinẽ ⁊ fetorem
uiiuis hominẽ inimicũ
ĩpugnauit. mortuꝰ u̾mes
psimos impugnabit. Qo
gͥ fetidiꝰ humano cadaue̾
Quid horribiliꝰ homine
mortuo Cuius gratissi¬
mus erat amplexꝰ ĩ uita.
molestus erit ⁊̃ aspectus
re. Qui mͦ sedebat glosꝰ¬
in throno mͦ iacet despͤtꝰ
intumłõ. Qui mͦ fulge¬
bat ornatus ui aula mͦ
soroet in mũdus intum¬
ba. Qui uͦ uescebat᷑ de
natorum.

Expanded text:
pater, quam vilis mater, quam abominabilis soror! Conceptus est enim homo de sanguine per ardorem libidinassistent Vivus generavit pediculos et lumbricos, mortuus generabit vermes et muscas; vivus produxit stercus et vomitum, mortuus producet putredinem et fetorem; vivus hominem unicum impinguavit, mortuus vermes plurimos impinguabit.ergo fetidius humano cadavere? quid horribilius mortuo homine? Cui gratissimus erat amplexus in vita, molestus erit aspectus re. Qui min throno, modo jacet despectus in tumulo; qui modo fulgebat ornatus in aula, modo sordet nudus in tumba; qui modo vescebatur delnatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
feruore libidinis sine¬
macłantur ⁊ utiant᷑.
Exqͥbus anima tãdem
infusa. ꝯͣhit labem p̾¬
cati. maculam culpe.
sordem iquitatis.
rupto liquor ĩfusus¬
corrumpitur. ⁊ pollutũ
contingens exip̃o ꝯtactu
Rationabilem ut disc̾nat
inter bonũ ⁊ malum. iras¬
cibilem ut respuat malũ.
Concupiscibilẽ ut appetat
liter torrumpũtur. Uis¬
rationalis ꝑ ignorãtiã ut
ñ disc̾nat inter bonũ ⁊ ma¬
lũ. uis irascibił per ira¬
cũdiam ut respuat. bonũ
Uis concupiscibilis ꝑ cõ¬
cupiscĩam ut appetat ma¬
lũ. Prima gignit delictũ.
Ultima parit pectatũ.
Media delictũ generat
et peccarũ. Est eni delic
tũ fac̾e̾ ñ faciendũ. pec¬
catũ ag̾e ñ agend̾. Delictũ
carne corrupta ꝑtres car¬
nales illecebras. In carnali
quippe ꝯm̾̃tio ratione sopi¬
tur intuitus ut ignoran¬
tia seminetur. libidinis ir¬
ritatur pruritas ut iracũ¬
dia ꝓuocetur. Uoluntatis
saciat᷑ affc̃s ut concupiscĩa
sũ quo nlłs moritur. Qui

Expanded text:
foetore libidinis? Unmaculantur et vitiantur, ex quibus anima tandem infusa contrahit labem peccati, maculam culpae, sordem iniquitatis. rupto liquor icorrumpitur, et pollutum contingens ex ipso contactu rationalem, ut discernat inter bonum et malum; irascibilem, ut respuat malum; concupiscibilem, ut appetat liter corrumpuntur, quirationalis per ignorantiam, ut non discernat inter bonum et malum; vis irascibilis per iracundiam, ut respuat bonum; vis concupiscibilis per concupiscentiam, ut appetat malum. Prima gignit delictum, ultima parit peccatum, media delictum generat et peccatum. Est enim delictum non facere faciendum; peccatum, agere non agendum. Haec carne corrupta, per tres naturales illecebras. In carnali quippe commercio, rationis sopitur intuitus, ut ignorantia seminetur: libidinis irritatur pruritus, ut iracundia propagetur: voluptatis satiatur affectus, ut concupiscentia sine quo nullus moritur: qui
Abbreviated transcription (Latin):
stenim duplex cõ aiii¬
ceptio una semi¬
nũ. ⁊ alt̃a naturarum.
fit incõtractis. Paren¬
tes .x. cõmittũt ĩpͥma.

Expanded text:
st enim duplex conceptio: una seminum, et altera naturarum. fit in contractis; parentes enim committunt in prima,
Abbreviated transcription (Latin):
ditia. ¶ Unc alexander
ppͣ t̾cio ad̾mi anno mar¬
tirio coranat᷑. ⁊ septimo
ab urbe miliario uͥ ⁊ de¬
cincte qd̾ p̾fatꝰ poncifex
ñ sub adriano passꝰ est
s sub tͣiano. ꝯd̾ ex hoc
facile potest ꝓbari. ad̾
ad̾anꝰ ꝑ qua̾ratũ libͥs
de nr̃a religione ⁊ posi¬
tis instructꝰ precepit ꝑ¬

Expanded text:
is. Tunc Alexander papa tertio Adriani anno martyrio coronatur, et septimo ab urbe milliario, ubi decincte, quod praefatus pontifex non sub Adriano passus est, sed sub Trajano; quod ex hoc facile potest probari, quod Adrianus, per Quadratum libris de nostra religione compositis instructus, praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi potest tam de
termino uite qmͣ de spa¬
cio penitendi. Ex tunc
.ii. rarisime leguntur
homines pl uixisse. S c̃
magis ac magis uita
detidetur humana dc̃m

Expanded text:
intelligi potest tam de termino vitae, quam de spatio poenitendi. Ex tunc enim rarissime leguntur homines plus vixisse, sed cum magis ac magis vita recideretur humana, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ili zebedei qui per in¬
uentũ matris honorẽ
postulauerũt axp̃o. Dic
inquit ut sedeant hii duo
filii mei unus a dexteram
⁊ aliꝰ asinistram in regno
tuo. meruerũt auoire.
Nescitis quid petatis. Nõ
eñ honore. s onere perue¬
nitur ad regnũ. Uñ dñs
uos estis Licet aũ oĩs po¬
testas ado̾ sit suꝑbꝰ tam̃

Expanded text:
ii Zebedei, qui per interventum matris honorem postulaverunt a Christo: «Dic, inquit, ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram et alius ad sinistram tuam in regno tuo», meruerunt audire: «Nescitis quid petatis». Non enim honore, sed onere pervenitur ad regnum. Unde Dominus vos estis. Licet autem omnis potestas a Deo sit, superbus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
gis mortuos qmͣ iuuetes
⁊ utͦq feliciorẽ uidicaui
qui nec dũ natus est. Uita
uelociter fugit ⁊ retuu̾
nõ potest. Mors aũ u
stanter occurrit. ⁊ um¬
pediri nõ ualet. Hoc est

Expanded text:
gis mortuos quam viventes et utroque feliciorem iudicavi qui necdum natus est». Vita velociter fugit et retineri non potest: mors autem instanter occurrit, et impediri non valet. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ultimꝰ dies primus
tũ est enĩ. Memor esto
q mors nõ tardat. Tempꝰ
preti̾t ⁊ mors aꝓpĩqͣt. Mile
anui añ ocłos morientis.
Semper enĩ futura nasꝯ¬
tur. semꝑ presentia mori¬
ũtur. Et quicqͥd est p̃t̾iᷤ
totũ est mortuũ. Morim᷑
tm̃ desinimꝰ mori cũ flesi

Expanded text:
ultimus dies primus tum est enim: «Memor esto, quia mors non tardat». Tempus preterit, et mors appropinquat. Mille anni ante oculos morientis Semper enim futura nascuntur, semper presentia moriuntur et quidquid est preteritum totum est mortuum. Morimur tantum desinimus mori
Abbreviated transcription (Latin):
iquidũ ambitionis
exemplũ reperitur
in absalone. Qui cũ as¬
piraret ad regnum fecit
sibi currꝰ ⁊ equites ⁊ qͥn¬
quagiita uiros qui p̃ce¬
deñt eũ. Et mane ꝯsur¬
gens absalon stabat uixͣ
introitum porte ⁊ omñe
iurũ qui habẽt negotiũ
ut ueniret ad regis iu¬
ditiũ uocabat ad se et
dicebat. De qua ciuitate
es tu. Qui respõdens ai¬
ebat. Ex unatribu isrł.
ego sum seruus tuus.
Respondebat ei absalon
uioẽtur mͥ sermones

Expanded text:
iquidum ambitionis exemplum reperitur in Absalone, qui, cum aspiraret ad regnum, « fecit sibi currus et equites, et quinquaginta viros qui praecederent eum, et mane consurgens Absalon, stabat juxta introitum portae, et omnem virum, qui habebat negotium, ut veniret ad regis judicium, vocabat ad se et dicebat: De qua civitate es tu? Qui respondit: Ex una tribu Israel ego sum servus tuus. Respondebat ei Absalon: Videntur mihi sermones
Abbreviated transcription (Latin):
manualem. hoc gͦ ficri
uolinmꝰ hac utilitate
ꝯsiderata ut cũ enseubi¬
um legens facundum
quid eloquio fecundũ
cruditione. s ꝓpt̃ grece
lingue copiositatem de
ideoq a memoria faci¬
le recedentẽ huc te li¬
excerptum inspice. ad ĩ¬
tegͥtatem memorie re¬
formandã.Ionosce leate
eusebi ignosee. Neꝙ ip
hoc ad cuam molior
sugillationẽ. Parce q̃so
⁊ attende illum lñi ser¬
monem quem replico. A¬
mice ñ facio tͥ ĩuiriam.
uiri fecert̃ de libris cru
lixa breuiauert̃. Itaq
diuino oꝑi tuo meũ ñ
confero. s teip̃m refero
te suspitiens ce adorans.
quẽ pene penitꝰ enesti¬
gio sequor. s brcuiore
ia. Sit g liber ille
cuus exemplar. hic
exemplum. Sit ille for¬
ma exp̾ssior. Hic repꝰ¬
go. Sit ille reꝵ noticia
iste memoria. Nam qd̵
ille ducit ad noticiam
iste reducit ad memoriã.

Expanded text:
Manuale hoc igitur fieri volumus, hac utilitate considerata, ut, cum Eusebium legeris, facundum quidem eloquio, fecundum eruditione, sed propter Graecae linguae copiositatem, deideoque a memoria facile recedentem, hunc te liexcerptum inspicere ad integritatem memoriae reformandam. Ignosce, beate Eusebi, ignosce: neque enim hoc ad tuam molior suggillationem. Parce, quaeso, et attende, illum enim sermonem replico, amice, non facio tibi injuriam: viri fecerunt; de libris crudlixa breviaverunt. Itaque divino operi tuo meum non confero, sed teipsum refero, te inspiciens, ite adorans, quem pene penitus e vestigio sequor, sed via breviore. Sit igitur liber ille tuus exemplar, hic exemplum. Sit ille forma expressior, hic reprgo. Sit ille rerum notitia, iste memoria: nam quod ille ducit ad notitiam, iste reducit ad memoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
apolline. cui ob temꝑat
uissis: Et descen dens
cadem hora ad grego
rem ordine pandit. ut¬
q se offerat d̾o rogat.
T̾unt relicta gentili¬
tate ft̃s ab eo cache¬
cuminꝰ cum se castissi¬
me uite ⁊ abstinen tis¬
sime mancipass ⁊ bap¬
cisma ꝯsequit᷑. ⁊ ĩ tan¬
cum fide ⁊ uirtute ꝓfi¬
cit. qd̃ beati gregorii
successor in epãtu esfi¬
citur. S ⁊i d̾ gregori
ingenii sui nob ĩ par¬
uo maxima monim̃ta

Expanded text:
Apolline, cujus obtemperat Apolline, cujus obtemperat jussis? et descendens eadem hora ad Gregorstolam, rem ordine pandit, utque se offerat Deo, rogat. Tunc, relicta gentilitate, factus est ab eo catechumenus, et cum se castissimae vitae et abstinentissimae mancipasset, etiam baptisma consequitur, et in tantum fide et virtute proficit, quod B. Gregorii successor in episcopatu efficitur. Sed et inde Gregorius ingenii sui nobis in parvo maxima monumenta
Abbreviated transcription (Latin):
ic aũ gregors cunc¬
toꝵ smone celeb̾rimni
habet᷑. ⁊ potens in opa¬
tione signoz. Hic forte
duob frĩb habentib
possõnem sitagni ⁊ de
captura piscium sepe li¬
tigantib usq ad huma¬
ni sangnis effusionem
ne cruentam deinceps
inhibens frĩm ꝯtentõ¬
nem aquas abire u¬
bet ⁊ recedinit. fitq so¬
lum frugum qd̃ ante
fuerat nauiũ ferax. s
⁊ in quodam loco cũ ad
ꝯstruendam eccłi am.
rupes obẽet. ꝑ noctans
in or̃one tͣnstulit rupẽ.
recedente. recedit ⁊ de¬
mon. Poscitur dare res¬
ponsa ut priꝰ obmutes¬
cit. Consulit᷑ a sa c̃do¬
te. opponit titłm ad¬
uentꝰ gregorii. Mox
sac̾dos occupat uiam
ꝑueniensq ad grẽ¬
orium querelain ex¬
pulsi numiniꝰ expo¬
nit. questumq deplo¬
rat amissum. At ille
mitto tͥ redire ad loc̃
tuum ⁊ agere que cõ¬
sueiusti. hant sac̃dos
ad fanum fert epła
Adest iteꝵ demon. Itep
dat responsa. Tunc
sac̃dos in semetip̃m ꝯ¬
melior est greg̾riꝰ ssto

Expanded text:
ic autem Gregorius cunctorum sermone celeberrimus habetur, et potens in operatione signorum. Hic forte duobus fratribus habentibus possessionem stagni, et de captura piscium saepe litigantibus usque ad humani sanguinis effusionem, ne cruentam deinceps inhibens fratrum contentionem, aquas abire jubet, et recedunt, fitque solum frugum, quod antea fuerat navium, ferax. Sed et in quodam loco cum ad construendam ecclesiam rupes obesset, pernoctans in oratione transtulit rupem. recedente, recedit daemon; poscitur dare responsa ut prius, obmutescit, consulitur a sacerdote, opponit titulum adventus Gregorii. Mox sacerdos occupat viam perveniensque ad Gregorium, querelam expulsi numinis exponit, quaestumque deplorat amissum. At ille mitto tibi redire ad locum tuum et agere quae consuevisti. Hanc sacerdos ad fanum fert epistolam, adest iterum daemon, iterum dat responsa. Tunc sacerdos, in semetipsum cmelior est Gregorius isto
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs ocupioe scire qͣre
semꝑ es uacuus et
est plena mensura que
huc capax est ãpliora.¬
S humanꝰ animꝰ capaxẽ
gͦ ꝯtineat nũqm̃ est plenꝰ
nisi d̾m̃ habeat cuius sem¬
per est capar. Sigͦ ocupide
deo serure ⁊mãmone.¬

Expanded text:
is, o cupide, scire quare semper es vacuus et est plena mensura, que huc capax est ampliorSed humanus animus capax est ergo contineat, nunquam est plenus, nisi Deum habeat, cujus semper est capax. Si vis ergo, Deo servire et mammon
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s hominẽ delimo
terre que ceti̾s indigni¬
or est elem̃tis. Dlanetas
et stellas fecit ex igne.
flatus et uentos fecit ex
aere. Disces. ⁊ uolucres
fecit ex aqua. Homines
et iumenta fecit de t̾ra.
rans gͥ aerea se uiliorẽ
agnoscet ꝯsiderans igne¬
a se uilissimũ reputabit.
Nec ualebit se pacificari
celestibz. nec audebit se
p̃ferre terrenis qͥ parẽ
se ium̃tis ĩueniet. simi
sunt.⁊ interra pariter
reu̾tentur. U̾ba sũt ista
noncuilibet hoĩs. s sapi¬
entissimi salomonis. Qͥd
est gͥ homo iusi lutum
⁊ cinis: Hinc eñ homo
dicit ad om̃. Memento
queso qd̃ sicut lutũ fece¬
ris me. ⁊ inpuluerem
reduces me. Hinc ⁊ õs
inquit ad homin̾e. Cinis
es ⁊ incinerẽ reu̾teris.
Comparatꝰ sum ait luto
⁊ assimilatus sũ fauille
et cuũ. lutũ efficitur ex
aqua ⁊ ꝓuluere utͦq ma¬
nente. Cinis aũ fit ex
ligno ⁊ igne utroq de¬
ficiente. Exp̾ssũ myst̾iũ.
s alias exprim̃dũ. Quid
gͦ lutũ superbis. de quo

Expanded text:
Deus hominem de limo terre», que ceteris est indignior elementis. Planetas et stellas fecit ex igne, flatus et ventos fecit ex aere, pisces et volucres fecit ex aqua: homines et iumenta fecit de terra.rans aeria se viliorem agnoscet, considerans ignea se vilissimum reputabit, nec valebit se parificare celestibus, nec audebit se preferre terrenis, quia parem se iumentis inveniet et similsunt et in terram pariter revertuntur». Verba sunt ista non cuiuslibet hominis, sed sapientissimi Salomonis. Quid est igitur homo nisi lutum et cinis? Hinc enim homo dicit ad Deum: «Memento, queso, quod sicut lutum feceris me et in pulverem reduces me». Hinc et Deus dicit ad hominem: «Cinis es, et in cinerem reverteris». «Comparatus sum, ait, luto et assimilatus sum faville et cineri». Lutum efficitur ex aqua et pulvere, utroque manente; cinis autem fit ex igne et ligno, utroque deficiente. Expressum misterium, sed alias exprimendum. Quid ergo lutum superbis? De quo
Abbreviated transcription (Latin):
locum pnĩe inuenisse.
ꝯmoniti sepe ab apłis
p̾dictam adño ciuitatis
A iacobo fr̃e dñi edocti
digia celitꝰ ostensa ante
tempꝰ exciclii cõmonelãt᷑
Etem̃ stella p̾fulgens gla¬
dio ꝑ omnia simł ĩmin̾e
desuper ciuitati ⁊ cometeᷤᷤ
pt̃ea exici alib flammiᷤᷤ
ꝑ totum ardere uis am̃.
ta indie festo arimoꝵ ĩt̾
manꝰ ministroꝵ enixa
eẽt uectib ⁊ seris mu¬
nita nocte ult᷑ patefrã est
tor cohortes in aerẽ fr̾i
⁊ alia młta que ñ faciũt
ad hui oꝑis ꝯpendium.
maxime cũ res xͥanas ꝓ¬
sequi deleam. Igit᷑ sul.¬

Expanded text:
invenisse, commoniti saepe ab apostolis praedictam civitatis a Jacobo, fratre Domini edocti, prodigia coelitus ostensa, ante tempus excidii commonebantur . Etenim stella praefulgens, gladio per omnia similis, imminere desuper civitati, et cometes praeterea exitialibus flammis per totum ardere visus estta in die festo azymorum, inter manus ministrorum enixa esset, vectibus et seris munita, nocte ultro patefacta est. torum cohortes in aerem ferri, et alia multa quae non faciunt ad hujus operis compendium, maxime cum res Christianas prosequi debeam
Abbreviated transcription (Latin):
sane de co salua fide
patrum dixerim qd̾̃
ab hereticis ob p̾claꝵ¬
eiꝰ nomen obfuscand̾̃
maligne ꝯficta sunt
titulata. uł si spͤpsit
ñ statuit ex sin̾a. s dis¬
seruit ex opinione. Nã
cos ꝯuincendos inꝑati¬
or ess si gnoraret que
apud ip̃os erant ⁊ for¬
tasse cum in aliquib
locis scͥhendo attigit
eoꝵ errores calump¬
niatꝰ ẽ hoc a semet ip̃o
toris uiro qui tantam
nob̾ eruditionis copiã
ministrauit cuiꝰ iutia
sique sunt in scͥpt᷑is
potest coꝵ que fidełir
scͥpsit luminosꝰ quidã
ac celestis splendor
ersuꝑare de quo ⁊ apa¬
tͥb dcm est quia ubi¬
bene scͥpsit nemo meliꝰ
ord̾ aũ erratum est ab
origene ꝯͣ orthou̾oxam
fidem aliquid descͥptũ
opinor ex hoc ei accidis¬
se qd̾ minuo lectionis
studio philosophos ẽ
omnino assecutꝰ fu̾at
sectã platonis ⁊ pica¬
gore. ceremonis qͦ stoi¬
ci ⁊ cornuti uolumi¬
na cet̾oꝵq philosopho

Expanded text:
sane de eo salva fide patrum dixerim, vel ab haereticis, ob praeclarum nomen ejus obfuscandum, maligne conficta sint aetitulata: vel, si scripsit, non statuit ex sententia, sed disseruit ex opinione. Nam,eos convincendos imparatior esset, si ignoraret quae apud ipsos erant; et fortasse, cum in aliquibus locis scribendo attingit eorum errores, calumniatus est hoc a semetipso toris viro, qui tantam nobis eruditionis copiam ministravit; cujus vitia, si qua sunt in scriptis, potest eorum quae fideliter scripsit luminosus quidam ac coelestis splendor exsuperare; de quo et a Patribus dictum est: Quia, ubibene scripsit, nemo melius. Quod autem erratum est ab Origene, et contra orthodoxam fidem aliquid descriptum, opinor hoc ei accidisse, quia nimio lectionis studio philosophos estomnino assecutus fuerat secreta Platonis, et Pythagorae, Zenonisque stoici, et Cerinthi volumina, caeterorumque philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sam uideam ⁊ sama¬
riam ⁊ aliqͥ eoꝵ usꝙ ad
phenicem ⁊ cypr̃ ⁊ anci¬
ochiam deuenert̃ ibi
paucis p̾dicant iudeis
ñ audentes se acdhuc iu¬
deis crecłe gentib saulo
tunc temꝑoris uastante

Expanded text:
universam Judaeam et Samariam; et aliqui eorum usque ad Phoenicem, et Cyprum, et Antiochiam devenerunt. Ibi paucis praedicant Judaeis, non audentes se credere Judaeis vel gentibus, Saulo tunc temporis vastante
Abbreviated transcription (Latin):
agaudiis desinit ĩmerore
Mũdana quupe felici¬
tas młtis amaritudinib
ẽ resperta. Nouerat il¬
le qui dix̾at. Risus dolore
miscebit᷑ ⁊ extrema gau¬
dii luctus occupat. Exꝑti
sũt lib̾i iob. Qui cũ come¬
derent ⁊ biberẽt uinũ in
domo fr̃is sui primogenite
repente uentus uehemens

Expanded text:
io desinit in merore. Mundana quippe felicitas multis amaritudinibus est respersa. Noverat hoc qui dixerat: «Risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat». Experti sunt et liberi Iob, qui cum comederent et biberent vinum in domo fratris sui primogeniti, repente ve
Abbreviated transcription (Latin):
Uis unqmͣ uł unam
diem totã duxit in
sua delectõe iocũdã quem
maliqua ꝑte diei reatus ꝯ-¬
scĩe uł impetus ire. uł mo¬
tus ꝯcupitentie nõ pertur¬
bauit: Qũe liuor inui¬
die uł ardor auaritie uł
tumor suꝑbie nõ uexauit.¬

Expanded text:
uis unquam vel unicam diem totam duxit in sua delectatione iucundam, quem in aliqua parte diei reatus conscientie vel impetus ire vel motus concupiscentie non turbaverit? Quem livor invidie vel ardor avaritie vel tumor superbie no
Abbreviated transcription (Latin):
aufẽt dñs ornam̃tum
⁊torques ⁊ monila ⁊ ar¬
nalia ⁊ ꝑiscelidas & mu¬
renulas et olfator iola¬
⁊ inaures anulos ⁊ gem¬
mas infroute pendentes
et mutatoria ⁊ pallia et
lintheamina ⁊ acus ⁊spe¬
cula ⁊ sindones ⁊ mutas
⁊ theristra. Et erit pro
sua modore fetor ⁊ ꝓzo
ne caluitiũ ⁊ pro fascia pͤ¬
corali cilicium. Ecce iu
sta reditur pena ꝓcul¬
pa ut in eo pumiantur
in quo peceau̾nt. Adhuͨ
ph̾am. Otyre byssus ua¬
ria de egypto texta est
tibi in uelum. Iaciictus
⁊ purpura deinsulis
elisa facta sũt oꝑim̃tũ
nos ꝯmutau̾nt ĩ precio
tuo. Hemam ⁊ p᷑purã¬
suerunt in mercãto tuo
De dan institores tui ⁊ ĩ
capitib ad sedendũ. Et
repleta es ⁊ glifitata ni¬
mis. s nũc ꝯtritaes in
mari ⁊ in ꝓfundis aqͣrũ
ꝯpes tue. Ad nichilum
imperpetuũ.¬

Expanded text:
ntum et torques, et monilia, et arnalia, et veriscelidas, et murenulas, et olfactoriolat inaures, et annulos, et gemmas in fronte pendentes, et mutatoria, et pallia, et linteamina, et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra: et erit pro suavi odore fetor, et pro ine calvitium, et pro fascia pectorali cilicium; sta redditur pena pro culpa, ut in eo puniantur in quo peccaverunt. Adhuc rophetam: «O Tire, bissus varia de Egipto texta est tibi in velum, iacintus et purpura de insulis Elisa facta sunt operimentinos commutaverunt in pretio tuo. Gemmam et purpurasuerunt in mercato tuo. Dedan institores tui in tapetibus ad sedendum, et repleta es et glorificata nimis. Sed nunc contrita es in mari et in profundis aquarum, opes tue ad nichilum in perpetuu
Abbreviated transcription (Latin):
tempore agͥppa cognom̃¬
to h̾odes totłꝰ nidee reg¬
num obtinet. hunc lucas
trum incarcerat. ⁊ occidat
iacobũ frẽm ioh̃is gladio

Expanded text:
tempore Agrippa cognomento Herodis, totius Judaeae regnum obtinet. Hunc Lucas trum incarcerat. et occidit Jacobum, fratrem Joannis, gladio
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cito oecident. Ut aũt
ornatũ persone p̃t̃ eam
tessis ebore manicatis.
uasis aureis. uassellis
argenteis. cuppis ⁊ na¬
pis. uocalib ⁊ gradali¬
b scutellis ⁊ coclearib
farcinulis ⁊ salariis.
bacilib ⁊ urceolis capsu¬
lis ⁊ flabellis. Quid pro¬
dest ping̾e cameras di¬
tare particas palliare
uestibulũ substern̾e pa¬
ium̃tũ. Compone̾ lectũ
inflatũ plumis. oꝑtum
sericis. ob ductũ cortinis
aũt etiã canopeo. Scͥptũ
est eiũ. Non cñ moriet᷑¬

Expanded text:
rum cito decident». 3 Ut autem ornatum persone preteream,ltellis ebore manicatis, vasis aureis, vasculis argenteis, cuppis et nappis, varalibus et gradalibus, scutellis et coclearibus, fuscinulis et salariis, bacilibus et urceolis, capsulis et flabellis? 4 Quid prodest pingtare perticas, palliare vestibulum, substernere pavimentum, componere lectum inflatum plumis, opertum sericis, obductum cortinis, aut etiam canapeo? Scriptum est enim: « Homo cum moriet
Abbreviated transcription (Latin):
rtificialis sp̃es su¬
ꝑducitur ⁊ facies
obdũcitur naturalis.
tamqmͣ hominis artifi¬
cium artem suꝑet cre¬
atoris. Non sic non sic.
Consid̾ate inquut lilia a¬
gri qͦmͦ crescunt ñ labo¬
rant nz nent. Dico aũt
uobis ꝙ nec salomon in
onini głã sua cooꝑtus ẽ¬
ut alt̾uiꝰ tolor ꝯparabilis
sit natiuo. Quinimo
cum facies ad ultĩno
colore fustatur os abho¬
minabili fetore corrum
cesariam. Tingere genas
ug̾e faciem ꝓducẽ suꝑ¬

Expanded text:
rtificialis species superducitur et facies obducitur naturalis, tanquam hominis artificium artem superet creatoris. Non sic, non sic. «Considerate, inquit, lilia agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent. Dico autem vobis quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus eerinus color comparabilis sit nativo. Quinimo cum facies adulterino colore fucatur, os abominabili fetore corrumpcaesariem, tingere genas, ungere faciem, producere su
Abbreviated transcription (Latin):
uantum eru¬
licionis qͣntũ
manaꝵ rez no¬
ticie pĩe legentib ecͣc¬
stica ꝯferat hẏstoria.
nr̃e fuit exꝑientie cog¬
nosc̾e qui sepe eam ac
studiose legendo nobis
ip̃is feciniꝰ fidem. Utenĩ
ab initio gestaꝵ edocet
u̾it.tem. pios pͥmitiue
eccłie actꝰ edisserit. ui¬
roꝵ fortium gesta de¬
scͥbit marty ⁊ sudat a¬
gones. ꝯfessoꝵ m̃ita at¬
tollit ⁊ doctoz qui ipa¬
tres uocant᷑ dicta ⁊ sꝙͥ¬
ta ꝯmemorat. S qm¬

Expanded text:
uantum eruditionis, quantum manarum rerum notitiae pie legentibus ecclesiastica conferat historia, nostrae fuit experientiae cognoscere, qui saepe eam, ac studiose legendo, vobis ipsis fecimus fidem. Ut enims, rerum ab initio gestarum edocet veritatem, pios primitivae Ecclesiae actus edisserit, virorum fortium gesta describit, martyrum sudat agones, confessorum merita attollit, doctorum, qui et Patres vocantur, dicta et scripta commemorat. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑m oĩ potentem
sbilium factorem ⁊ in
lum cłi. natum expatͤ
unigenitum hoc est ex
ex dõ uero. natum ñ fac¬
ħ est eidem cum patre¬

Expanded text:
potentem, sibilium factorem; et in sum Christum natum ex Patre unigenitum, hoc est ex de Deo vero, natum, non facc est ejusdem cum Patr
Abbreviated transcription (Latin):
tore ⁊ relegat exilio cũ
arrio ⁊ sec̾tatorib eiꝰ.
er idem temp᷑ cͣx
clin ab helenaꝯ
stantim matre religio¬
sa femina repꝑit᷑ uͥ
qͦndam antiqui ꝑsecu¬
tores in loco sepulchri
locauerant ut si quis ibi
xp̃m uellet adorare ue
g crucib reꝑtis. macha¬
riꝰ eiꝰdem loci ep̃c defixiᷤᷤ
in t̾ra genib cum regi¬
na d̾m supplicit̾ dep̾cat᷑
ut que illaꝵ crux ad do¬
minieam głam fu̾it ĩ¬
notescat. Tunc adhibi¬
tis duab seminici cuiꝰ¬
dam mat̾ne corpori nicħ
oꝑat᷑. Adhibet t̾ciam et
mox exurgens mlier
magnificat dm. ꝑcep¬
to itaq euidenti indi¬
tio. regina templum
mirificum in eo loco uͥ
portat ad filium ex qͥb
ille frenos ⁊ gaseam
aptat ad usum belli.
in freno est scm dño
oĩpotenti. Ligni uͦ salu.¬
taris partem defert fi¬
lio. partem ibi reponit

Expanded text:
relegat exsilio cum Ario, et sectatoribus ejus. Per idem tempus crux Domini ab Helena Constantini matre, religiosa femina, reperitur, ubi quondam antiqui persecutores in loco sepulcri locaverant; ut si quis ibi Christum vellet adorare, Venigitur crucibus repertis, Macarius ejusdem loci episcopus, defixis in terra genibus, cum regina Deum suppliciter deprecatur, ut, quae illarum crux ad Dominicam gloriam fuerit, innotescat. Tunc, adhibitis duabus semineci cujusdam matronae corpori, nihil operatur, adhibet tertiam, ex mox exsurgens mulier, magnificat Deum. Percepto itaque evidenti indicio, regina templum mirificum in eo loco ubiportat ad filium. Ex quibus ille frenos et galeam aptat ad usum belli, in freno est sanctum Domino omnipotenti. Ligni vero salutaris partem defert filio, partem sibi reponit
Abbreviated transcription (Latin):
scłis admirandũ. filiã
bñ ministrass uirgo
defuncta ẽ. Post eiꝰ obi¬
tum uenir quidam di¬
cens se ei deposccum
stam ignorau̾at pater
ꝑqͥsitum in tota de mo
tum ẽ. ꝑsistebat ille qͥ
lacͥmis ꝑurgebat. ꝯ¬
minans ⁊ ssbi mortẽ
nͨ dpositum recipet.
nex aã sepulchr̃ filie
ꝓꝑat atq illam nõie
clamitat suo. Tunc
illa de sep ulchro. Ed
uis ait pat᷑. Cõmen¬
datum inquit illiꝰ uͥpo¬
suisti: At illa locũ
designans illie ait mue¬
mes defossum. Regrelsꝰ
credimꝰ p̾dc̃am ibid̾
sẏnodum a sp̃u scõ qͣdã
tione ꝯgͣgatam fuisse.
tholicum quicad ibi
erant similes nob̾ in¬
dignis ⁊ peccatorib qͥ¬

Expanded text:
saeculis admirandum: Filiam bene administrasset, virgo defuncta est; post obitum ejus venit quidam dicens, se ei depositum stam ignoraverat pater: perquisitum in tota domo tum est. Persistebat ille qui lacrymis perurgebat, comminans etiam sibi mortem, nisi depositum reciperet. nex, ad sepulcrum filiae properat, atque illam nomine clamitat suo. Tunc illa de sepulcro: Quid vis? ait, pater. Commendatum, inquit, illius ubi posuisti? At illa, locum designans: illic invenies defossum. Regressuscredimus, praedictam ibidem synodum a Spiritu sancto quadam tione congregatam fuisse, tholicum quidquid iberant similes nobis indignis et peccatorib
Abbreviated transcription (Latin):
phemꝰ error in eccłia
ꝯturbat. Questio latiꝰ
in notescit qͣm alexan¬
der alexandrinꝰ ep̃e ꝑ
sequens arriũ ⁊ elo fi¬
dei innotesc̾e facit. ser.¬
mo ꝑuenit usq ad pͥn¬
cipem ꝯstantinum. ẽ ẽ
ille ex smĩa sa c̃dotum a¬
pud urbem inceam
ibiq trecentis decem
⁊ octo ep̃is residentib
cet̾isq honorabilib ꝑ¬
somis philosophis ac
dialetias ⁊ opinatis¬
simis quib q scola¬
sticis arrium a desse

Expanded text:
ror Ecclesiam conturbat, quaestio latius innotescit; quem Alexander Alexandrinus episcopus persequens, Arium zelo fidei innotescere facit. Sermo pervenit usque ad principem Constantinum. Tunc ille ex sententia sacerdotum apud urbem Nicaeam ibique trecentis decem et octo episcopis residentibus, caeterisque honorabilibus personis, philosophis, ac dialecticis, et opinatissimis quibuscunque scholasticis, Arium adesse