comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tolli. clauduntur oculi qui concupierant.
manus contrahuntur quae apprehenderant.¬
unc balbutiens & uix sermonem explicare
ualens. ait. Deferte me ad basilicam scĩ.
& quantum᷑q suꝑ me auri est. ad sepulchrũ
eius ꝓicite. Peccaui enim. auferendo res
eius. Aspiciens autem dator campi hunc
cum munerib deferri. ait. Ne accipiae
quȩso scẽ dĩ munera eius. quae numquam
cupide accipere consueiusti. Ne sis dep̾̃cor
adiutor eius. qui inflammante concupiscen.¬
tia rerum tuarum nequam possessor extitit.
Nec distulit sc̃s uocem audire pauperis sui
Nam homo ille lic& dari iussiss& munera.
ostendit sc̃s sẽ illa non accepisse. unde redi¬
ens ꝑuasor domum: eͥmisit spiritum. Rece.¬
pitq aeccła res suas.
TEUITO siquidem ut praediximue
corpore beati Remigi in aeccła scĩ cristo.¬
phori. cum multa & stupenda miracula
in eadem aeccła ꝑ merita eius dñi gratia

Expanded text:
tolli; clauduntur oculi, qui concupierant; tolli; clauduntur oculi, qui concupierant; manus contrahuntur, que apprehenderant. Tunc balbutiens et vix sermonem explicare valens, ait: 'Deferte me ad basilicam sancti et quantumcumque super me auri est ad sepulchrum eius proicite. Peccavi enim auferendo res eius'. Aspiciens autem dator campi hunc cum muneribus deferri, ait: 'Ne accipias, queso, sancte Dei, munera eius, quae numquam cupide accipere consuevisti; ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum nequam possessor extitit'. Nec distulit sanctus audire vocem pauperis sui. Nam homo ille licet dari iussisset munera, ostendit sanctus Domini, se illa non acceptasse; unde rediens pervasor domum, amisit spiritum, recepitque aecclesia res suas. 25. Sepulto siquidem, ut prediximus, corpore beati Remigii in aecclesia sancti Cristofori, cum multa et stupenda miracula in eadem aecclesia per merita eius Do mini gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus
pontifex & in uita corporis & post obitum
sicut infirmis sanitatum gram̃ dedit: sic &
in ꝑuasores sepissime ultor extitit. Erat
enim haud ꝓcul ã basilica campus tellure¬
fecundus. tales enu in colae olcas uocant:
Et hic datus basilice scĩ fuerat. Quem unus
e ciuib ꝑuadit. despiciens hominem qui
eum loco sc̃o contulerat. Qui cum ab ep̃o
ac loci prȩposito crebro conuentus fuiss&.
ut quae iniuste ꝑuaserat redder& parui
pendens uerba quae audiebat. pertinaci
direpta defensabat intentione. Deniq
causa extitit & non deuotio. ut ꝓperar&
ad scĩ basilicam. Arguitur iterum a loci
prȩposito ꝓ ꝑuasione campi. sed nichil dig.¬
nun ratione respondit. Ex plicitisq ne-¬
gotiis. ascenso equo ad domũ redire dispo-¬
nit. sed obstat nisui eius sacerdotis in uria.
Nam sauciatus a sanguine: diruit in terram.
Obligatur lingua quae loquuta fuerat cãpũ

Expanded text:
virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus pontifex, et in vita corporis, et post obitum, sicut infirmis sanitatum gratiam reddidit, sic et in pervasores saepissime ultor exstitit. LXIV. Erat enim haud fecundus, – tales anim incolae olcas vocant, – et hic datus basilice sancti fuerat; quem unus e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non devotio, ut properaret ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campi; sed nichil dignum atione respondit. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire disponit; sed obstat nisui eius sacerdotis iniuria. Nam sauciatus a sanguine, diruit in terram; obligatur lingua, quae locuta fuerat, campum
Abbreviated transcription (Latin):
lignisq non paucis. hẏmnis psalmisq cae¬
lestibus ꝑ totam excubat noctem. Mane
autem facto. quid ad huc praecatui desit.
in trastatu rimatur. Reppererunt & enĩ
reuelante dõ qui scm̃ suum mirificari apꝰ
homines uoluit. quẽ apud sẽ mirificatum
habebat. qualiter oratione praemissa ad¬
huc maiori ꝓpugnaculo urbis ꝓpugnacu¬
la munirentur. Assumpta igitur pallade¬
suꝑ beati sepulcħro. cõponunt eam in mo¬
dum feretri. Accensisq suꝑ cruces cęreis
atq suꝑ ceroferaruis dant uoces in canticis.
circuineunt urbem cum ciuibus. nec pre¬
tereunt ullum hospicium. quẽ non hac cir¬
cuitione concludant. Quid plura: non post
multos dies fines huius ciuitatis. lues ag.
greditur memorata. Uerumptamen usq
ad eum locum accedens quo beati pignus
accessit. ac si constitutum cerner& terminũ
intro ingredi ullomodo non est ausa. sed
&iam quae in principio ꝑuaserat. huiues

Expanded text:
lichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur. Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non hac circuitione concludant. Quid plura? Non post mugreditur memorata. Verumtamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, ac si constitutum cerneret terminum, intro ingredi ullo modo non est ausa: sed etiam quae in principio pervaserat, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
atruis ex antiquo erat cymiterium remen¬
sis a eccłȩ. petierunt ut dñs declarar&: si
in eadem aecclesiola uell& illud corpus
scĩssimũ poni. Et sic tanta facilitate
motum est feretrum. ut nullum onue¬
portantes sentirent. Sepultum ẽ autẽ illud
uenerabile corpus in eadem aecclesiola. in
loco ubi altare est in honore sc̃ȩ̃ ẜenouefe.
quae familiarissima extitit beato Remigio.
Quod manifestum ẽ actum fuisse dispositione
diuina. atq ipsius uoluntate. ut sicut res
suo nomine ad quisitae iuxta sacras leges
episcopio aecclesiae remensis erant unitae.
ita & quȩ ipsius meritis erant de cętero ad¬
quirendę remensi aeccłae in cuius iacer&
territorio unirentur.
DoST cuius obitũ. cũ lues inguinaria
populũ primę gerinaniȩ deuastar&. & om̃s
remensis ꝓuincie in colȩ huius cladis terre.¬
rentur auditu. concurrit remensiũ populꝰ
Ad scĩ sepulchrum. congruum huius causae
flagitare remedium. Mecensis cęreie

Expanded text:
atriis ex antiquo erat cimiterium Remenatriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onuportantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod manifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aecclesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius meritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorio, unirentur. Post cuius obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis
Abbreviated transcription (Latin):
longiora carnis & diaboli ac prauorum
hominũ temptamenta tolerare.:.
deferretur ad sepulturam uersue
Aecclãm scõrum martyrum timothei
& apollinaris secus aeccłam scĩ cristopho¬
ri martyris. in loco ubi ex tunc & nunc
crux est posita. & ubi multa miracula ds̃
postea ꝓ sco Remigio ostendit. ita feretrũ
est aggrauatum. ut nullomodo quocumq
ingenio uel a quantiscumq hominibu
poss& moueri. Et stupentib om̃ibue
ac petentib dĩ omĩpotentiam. ut dignare.¬
tur ostendere in quo loco eiusdem sc̃i sui
corpus uell& reponi: designauerunt ad
basilicam prȩfatorum martyrũ. & feretrũ
moueri non potuit. Proposuerunt ut fer.¬
retur ad aeccłam sc̃i nicasii. & moueri
non potuit. Proposuerunt ut ferretur ad
aecclãm scõrum sixti & sinici. & nec sic
mouerl potuit. Uandẽ coacti. qm̃ parua
aecclesiola erat in honore beati martyris
xp̃ofori. sed nullum corpus nominati sc̃i
in ea iacebat. & in qua eiq circũ iacentib

Expanded text:
longiora carnis et diaboli ac pravorum longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; deferretur ad sepulturam versus ecclesiam sanctorum martyrum Timothei et Appollinaris, secus ecclesiam sancti Christophori martyris, in loco ubi ex tunc et nunc crux est posita, et ubi multa miracula Deus postea pro sancto Remigio ostendit: ita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocunque ingenio, vel a quantiscunque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibus, et petentibus Dei omnipotentiam, vel dignaretur ostendere, in quo loco ejusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam praefatorum martyrum, et feretrum moveri non potuit. Proposuerunt ut ferretur ad ecclesiam sancti Nicasii, et moveri naecclesiam sanctorum Sixti et Sinicii, et nec sic moveri potuit. Tandem coacti, quoniam parva aecclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus
Abbreviated transcription (Latin):
in septuaginta. uel si multũ in annis osto¬
ginta. ita ut septuagenarii longeui. & octo¬
genarii dicantur decrepiti. & quod amplius
fuerit in iam silicernus occup& labor &
dolor de illius aetatis eiusq similium ꝓlixi¬
tate canit psalmista. Adhuc multiplica¬¬
buntur in senecta uberi Quia cum eoꝵ.
uita differtur. semꝑ in melius fortitudo ꝓ.¬
ducitur. eisq ꝑ augmenta temporũ crescunt.¬
&iam lucra meritorum. Bene autẽ pati.¬
entes sunt ut annuntient. quia caelestia
praedicantes tanto robustius aduersa tole¬
rant: quanto & ꝑ tolerantiam suã animarũ
cõmoda locupletius reportant. sicut fecit
sc̃s Rs misios triumphator ingentibue.
egregius. confessor officio. martyr quoq
studio inuistus certamine. palnã quȩrens
sanguine. beatus athleta dĩ. quẽ & si gladi¬
us ꝑsequentium non tetigit: dignitatem
martẏru non amisit. Quem quia diu con¬
tigit in corpore uiuere: necesse fuit &iam

Expanded text:
in septuaginta, vel, si multum, in annis in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, et quod amplius fuerit, in iam silicerniis occupet labor et dolor, de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, confessor offitio, martyr quoque studio, invictus certamine, palmam querens sanguine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
benedixit. Et non post longum spatium
sciens ad esse diem sui transitus. ꝑ missarũ
cȩlebrationẽ ac sacrae cõmunionis largi¬
tionem ualedicens & dans pacẽ filiis suis
postquã ꝑ uiginti & duos annos in clerical
ordine. in episcopatu uero septuaginta. uiꝰ
continentissime ac religiosissime fidelis
seruus & prudens dño ministrauit. nona¬
gesimo sexto aetatis suae anno idus la
nuarias scĩ certaminis cursu consũmato
fide seruata. eum multiplici bonoꝵ oꝑum
fructu. & animarum lucro. ut diu deside¬
rauit anima cęlos penetrans. terrȩ corpꝰ
reddidit: accipiens stolam albam anim
scilic& beatitudinẽ sempiternã. doneo
in resurrectione alteram accipiat stolã
beatam uidelic& una cum anima resũp¬
ta glorificandi corporis in mortalitatem
Nam quia patrum antiquorum uita quȩ
usq ad septingentos & octingentos. ad¬
huc &iam & amplius ꝓtrahebatur anne
propte: peccata in nobis contracta est

Expanded text:
benedixit. Et non post longum spatium benedixit. Et non post longum spatium sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem, ac sacrae communionis largitionem, valefaciens et dans pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero 74 septuaginta et quatuor continentissime ac religiosissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesnuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans, terrae corpus reddidit, accipiens stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et octingentos, adhuc etiam et amplius protrahebatur annos, propter peccata in nobis contracta est
Abbreviated transcription (Latin):
& caelesti desiderio ad aeternam anhelat
patriam. Condito siquidem testamento.
cuius textum ad exemplũ ep̃orum nr̃i uel
futuri temporis qui illud legere uolueruit.
hiuc opusculo subiungere utile duximue
& dispositis om̃ib suis. quia ut scriptum ẽ
uerus agricola omnẽ uitis uerȩ palmitem
fructum ferentem purgat. ut. fructum plus
afferat : oculorum corporalium lumine
aliquandui est priuatus. quatinus mentis
oculis intentius quae suꝑna sunt ad quae
toto desiderio anhelabat contẽplari ualen
s autem studebat in suȩ ꝓbationis tempta¬
tione semꝑ grãs agere. hẏmnis dĩ & laudi.¬
bus dieb ac noctib uacare. fideli mente
intelligens. qm̃ qui humiliter̃ flagella susci¬
piunt: post flagella sublimiter ad requien
suscipiuntur. Quod & in eo dñs in prȩsenti
uolens ostendere. quasi pignus aeternȩ lu.¬
cis antequã deceder& uisum ei restituit:
unde sicut & de amissione luminis nom̃ dñ

Expanded text:
et caelesti desiderio ad aeternam anhelat et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuius textum ad exemplum episcoporum nostri vel futuri temporis, qui illud legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem studebat in suae probationis temptatione semper gratias agere, ymnis Dei et laudibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flsuscipiuntur. Quod et in eo Dominus in praesenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis antequam decederet, visum ei restituit: unde, sicut et de amissione luminis, nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
linquens hereditatẽ accepit. aeternam.
quia oliua fructifera. ꝑlucida. misericordiȩ
oꝑa. extitit in domo uidelic& aecclã dĩ.
unde sperauit ure in miscdĩa dĩ sui uera.¬
citer dicens. Puerunt michi lacrimȩ meȩ
panes die ac nocte. quia sicut corpue
saciatur de pane. ita de lacrimis reficitur
anima: qm̃ ex inde sperat remissionem
peccatorum habere. Bies uero & nox ꝓ
scłi diuersitate ponuntur. quia siue in pro.¬
speris reb siue in aduersis. desiderii sui
lacrimas dm̃ desiderans anima fundit.
sciens scriptum. Qanum est uobis ante
lucem surgere. surgite postquã sederitis
qui manducatis panem doloris. Ante
lucem quippe surgere est. priusquã cla¬
ritas aeternȩ retributionis appareat.
in prȩsentis uitae nocte gaudere Sedendũ
ergo prius est ut post recte surgamus. quia
quisquis nunc se sponte humiliat: hunc se.¬
quens gła exaltat. Manducat autẽ panẽ
doloris : quia gemat in hac peregrinatione

Expanded text:
linquens hereditatem accepit aeternam, linquens hereditatem accepit aeternam, quia oliva fructifera per lucida misericordiae opera extitit in domo, videlicet aecclesia Dei. Unde speravit iure in misericordia Dei sui, veraciter dicens: Fuerunt mihi lacrimae meae panes die ac nocte; quia sicut corpus satiatur de pane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat remissionem peccatorum habere. Dies vero et nox pro seculi diversitate ponuntur; quia sive in prosperis rebus sive in adversis desiderii sui lacrimas Deum desiderans anima fundit, sciens scriptum: Vanum est vobis ante lucem surgere; surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Ante lucem quippe surgere est, priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Manducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝑ guttur primȩ matris gustus illicitus
transiens ad prȩuaricationis sobolem diri.¬
uauit in culpam: sic & ad genitas de hac
stirpe ꝓpagaretur ignominiosa hereditaes
PoST pręmissas autem & alias multas
uirtutes quas dñs ꝑ hunc sc̃m suum oꝑari
dignatus est. gemitus & suspiria illius exau¬
diens quib dicebat. quando ueniam & pa-¬
rebo ante faciem dĩ. saciabor dum mani-¬
festabitur glã eius. reuelauit ei dñs conso¬
lans illum imminere diem obitus sui. Qua
de re scdm̃ sacros canones testamentum
rerum suarum condidit. ad hereditatẽ illã
festinans. de qua ꝓpheta dicit. ¶ũ dederit
dilectis suis somnũ. haec est hereditas dñi.
Omĩs qui dormit in morte. ꝑdit hereditatẽ.
¶ed cum dederit dilectis suis somnũ. haec ẽ.
hereditas dñi: quia electi dĩ postquã ꝑue¬
nerint ad mortem tunc inueniunt heredi¬
tatem. sicut sc̃s Rtmisius terrenã dere.¬

Expanded text:
sicut per guttur prime matris gustus illicitus sicut per guttur prime matris gustus illicitus transiens, ad prevaricatricis sobolem dirivavit in culpam, sic et ad genitas de hac stirpe propagaretur ignominiosa hereditasPost premissas autem et alias multas virtutes, quas Dominus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad hereditatem illam festinans, de qua propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini. Omnis qui dormit in morte perdit hereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini, quia electi Dei, postquam pervenerint ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. Sicut sanctus Remigius terrenam dere
Abbreviated transcription (Latin):
uillis episcopii remensis eandem uillam
restaurari prȩcepit : ita uiri & feminȩ mul.¬
tati ꝑmanserunt : sicut scĩ uiri sententia
ꝓmulgauit. Quoslam &iam de eoꝵ ꝓge¬
niȩ qui tunc fuga lapsiscũ alii disꝑgebant᷑
remanserunt. & ad eandẽ uillã redierunt.
nos hanc uindictae sustinentes sententiã
uidimus. sicut & gyeti cum domo sua
maledictione helisei lepra multatus est.
Apte quidem sententia uiri dĩ spũ eiꝰ repleti.
quo sicut praesentes uidit. ita posteros eoꝵ.
rebelles ac seditiosos prãeuidit: uindictam¬
huiusmodi presumptores non solum in sẽ. ue¬
rum & in genere contraxerunt. ut sicut pee¬
cato primiꝰ parentis ꝑ traducem seminie
cuncti ex eo geniti peccatum eius & mortẽ
corporis ꝓ peccato illatam traxerunt. ita &
genitalibus horum presumptorum generati
uindictam illatam generantibus sustinerent.
Et quia infemineo sexu non erat ubi uindic¬
ta similis in memnbris similib monstraretur

Expanded text:
villis episcopii Remensis eandem villam villis episcopii Remensis eandem villam restaurari precepit, ita viri et femintati permanserunt, sicut sancti viri sententia promulgavit. Quosdam etiam de eorum progenie, qui tunc fuga lapsi, cum alii dispergebantur, remanserunt, et ad eamdem villam redierunt, nos hanc vindictae sustinentes sententiam vidimus, sicut et Giezi, cum domo sua, maledictione Elisei, lepra multatus est . Apte quidem sententia viri Dei, spiritu ejus repleti, quo sicut praesentes vidit, ita posteros eorum rebelles ac seditiosos praevidit: huiusmodi presumptores non solum in se, verum et in genere contraxerunt, ut, sicut peccato primi parentis per traducem seminis cuncti ex eo geniti peccatum eius et mortem corporis pro peccato illatam traxerunt, ita et genitalibus horum presumptorum generati vindictam illatam generantibus sustinerent, et quia in femineo sexu non erat, ubi vindicta similis in membris similibus monstraretur,
Abbreviated transcription (Latin):
habebantur. Et suadente diabolo se mutuo
ad hortati sunt: ut focum in eas mitterent.
Quod cum sc̃o Remigio in ꝓpinqua uilla quȩ
basilicȩ curtis dicitur consistenti celeri
nuntio est delatum: ascendit equum ut ad
tantam presumptionẽ cõpescendã ad celtũ
uenir&. Quo cum ꝑuenit: iam ipsȩ metę
ardebant. Beatus autem Reiigiue
& actate & uesꝑtino tempore sicut in autũ.¬
no fieri sol& frigidus de equo descendit. &
alonge se cale facere cepit. tranquillo corde
& ore dicens. Semꝑ est bonus focus. si non
suꝑ potest. Uerumptam̃ om̃s qui hoc eger̃.
& qui de eorum germine nati fuerunt. uiri
ponderosi fiant & feminę gutturnosȩ sint.
Q uod ita impletum est. Nam usq ad tẽpora
karoli magni imperatoris. qui eosdẽ honr¬
morte crudelissima occiderunt. ex termina¬
uit auctoribus interfectis. & consentientes
ꝑ diuersas ꝓuincias disꝑgi. atq ꝑpetuo
exilio condempnari fecit: & de cęterie

Expanded text:
habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate et vespertino frigore, sicut in autumno fieri solet, frigidus de equo descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; veruntamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint, viri ponderosi fiaut et feminae gutturnosae sient. Quod ita impletum est. Nam usque ad tempora Karoli Magni imperatoris, qui eosdem homimorte crudelissima occiderunt, exterminavit, auctoribus interfectis, et consentientes per diversas provincias dispergi atque perpetuo exilio condempnari fecit et de ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
agere. Peccantes inquit apłs corã om̃i.¬
bus argue. ut cȩteri metum habeant:
Et item seriptum est. Qui confessue
fuerit peccata sua & reliquerit ea. mise¬
ricordiam consequetur.
sibi reuelante qm̃ habundantiam ipsiue
anni secutura ess& faies. secutus sc̃i loseph
ꝓuidentiam. de annona quae in uillis episco¬
pi nata fuerat. uel quã ab aliis cõparauerat.
a ceruos quos metas dicimus fecit. ut popu¬
lo fame in postmoduni laboraturo inde sub.¬
uenire ualer&. Unde & in uilla quae celtus
dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autẽ
homines celtenses semꝑ rebelles & seditiosi
fuerunt. Qui quadam die dominica in ebri.¬
ati. cȩperunt inter sẽ dicere. Quid ille iu-¬
beleus. sic enim appellabatur propter aeta.¬
tis ꝓlixitatem sc̃s Remigius facere uell&
de illis metis quas congregauerat. an ciui-¬
tatem in de facere uell& quia sicut turres
ꝑ muros ciuitatis. ita ꝑ circuitũ curcis mete

Expanded text:
agere. Peccantes, inquid apostolus, coram omniagere. Peccantes, inquid apostolus, coram omnibus argue, ut ceteri metum habeant. Et item scriptum est: Qui confessus fuerit peccata sua et reliquerit ea, misericordiam consequetur. sibi revelante, quoniam habundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutus sancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur propter aetatis prolixitatem sanctus Remigius, – facere vellet de illis metis quas congregaverat, an civitatem inde facere vellet, quia, sicut turres per muros civitatis, ita per circuitum curtis mete
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad uestigia scĩ Remigii ꝓnus cadens.
nutibus ueniam petut. Qui sc̃s Remigius
filii dĩ uiui si ita de eo recte sentis loquere.
& de illo sicut catholica credit aecclã crede
& confitere. Ad cuius uocẽ ante suꝑbus
hereticus. humilis iam & catholicus. ca¬
tholicam fidem de scã & inseparabili tri¬
nitate. & de xp̃i incarnatione catholicȩ
confessus est. & in eadem confessioni
suae fide sẽ ꝑmansurum ꝓfessus ẽ. sicq
anuna ꝑ infidelitatem ꝑdito. & corporali
uoce propter suꝑbiam condempnato. uir¬
tute diuina sc̃s Remigius & animae &
corporis reddidit. sanitatem. ¶unctis
qui aderant uel lecturi scu hȩc audituri
erant sacerdotib patenter ostendene
de malȩ sentiendo peccante in xp̃m. qui
ꝑ humanitatem ꝓximus & frater nobis
dignatus est. quomodo erga peccantes
insẽ uel in aeccłãm atq rebelles. & erga
post cognoscentes & pęnitentes debeant

Expanded text:
Sed ad vestigia sancti Remigii pronus cadens, Sed ad vestigia sancti Remigii pronus cadens, nutibus veniam petiit. Cui sanctus Remigius i, veri Filii Dei vivi, si ita de eo recte sentis, loquere, et de illo, sicut catholica credit Ecclesia, crede et confitere. Ad cujus vocem ante superbus haereticus, humilis jam et catholicus, catholicam fidem de sancta et inseparabili Trinitate, ei de Christi incarnatione catholice confessus est, et in eadem confessionis suae fide se permansurum professus est. Sicque anima per infidelitatem perdito, et corporali voce propter superbiam condemnato, virtute divina sanctus Remigius et animae et corporis reddidit sanitatem: cunctis, qui aderant vel lecturi seu haec audituri erant sacerdotibus patenter ostendens de male sentiendo peccante in Christum, qui per humanitatem proximus et frater nobis fieri dignatus est, quomodo erga peccantes in se vel in aecclesiam atque rebelies et erga post recognoscentes et paenitentes debeant
Abbreviated transcription (Latin):
aecclã quã ipse aedificauerat corpore
fuit in pace sepultus.
ꝓuinciarum causa fidei ad synodũ
conuenerunt. beatum Remigium unde¬
cumq doctissimũ & in scripturis scĩs eru¬
ditissimum. ac in aecclesi asticis dogmatib
exercitatum. ad idem concilium uenire
petierunt. Qui synodo arrianus quidã
hereticus acerrimus disputator. & dialec.¬
ticis ꝓpositionib ac conclusionib confisus.
& inde nimis elatus inter erat. Ingredi.¬
ente autem scõ Remigio ep̃orum conei¬
lium. a multitudine fr̃m exspectantium
assurgentib om̃ib reuerenter sicut ange.¬
lus dĩ suscipitur. Suꝑb autem hereticũs
& male de uere dĩ filio sentiens. dedigna¬
tus est ei assurgere. Qui ꝓtinus cũ sc̃s
Remigiis. ante eum transut. ita obmutu.¬
it: ut nec uerbum quidem ullum effari
potuerit. Exspectantib autẽ om̃ibus
ut post allocutionẽ scĩ Remigi hereticꝰ
ille aliquid dicer&. nichil potuit loqui.

Expanded text:
aecclesia quam ipse aedificaverat corpore aecclesia quam ipse aedificaverat corpore fuit in pace sepultus. provinciarum causa fidei ad synodum convenerunt, beatum Remigium undecumque doctissimum et in scripturis sanctis eruditissimum ac in aecclesiasticis dogmatibus exercitatum ad idem concilium venire petierunt. Cui synodo Arrianus quidam hereticus, acerrimus disputator et dialecticis propositionibus ac conclusionibus confisus et inde nimis elatus, intererat. Ingrediente autem sancto Remigio episcoporum concilium, a multitudine fratrum exspectantium, assurgentibus omnibus, reverenter, sicut angelus Dei, suscipitur; superbus autem hereticus et male de vero Dei filio sentiens dedignatus est ei assurgere. Qui protinus, cum sanctus Remigiit, ut nec verbum quidem ullum effari potuerit. Exspectantibus autem omnibus, ut post allocutionem sancti Remigii haereticus ille aliquid diceret, nihil potuit loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
ficauerunt. Mortiuus est autem anno
quinto postquã cum alarico rege goho¬
rum pugnauit. regnauit quoq simul annss
triginta. Et eodem momento quo mor¬
tuus est hludouicus parisius. reuelante
functum fuisse cognouit: & sibi assistenti¬
bus indicauit. His ita gestis filiue
chodomiri filu hludouici regis nomine
chodo aldus. interfectis fr̃b suis quos una
cum eo post patris obitum hrohildie
regina nutriebat. inclericum se totondit.
& ꝓcessu temporis uitae ac religionie
suae merito. partem hereditatis a patrir
is regibus obtinuit. de qua duciacum
uillam in pago mosomagensi cũ appen¬
diciis suis sco Remigio ac remensi aec¬
clesiae tradidit & uillã riuiriacum in
pago biturico scõ dẏonisio delegauit.
¶ illam uero nouientum in pago parisiaco
cum om̃ib ad sẽ ꝑtinentib matri aec¬
clesiae parisius ciuitatis ubi presbiter
extitit ordinatus donauit. In qua uilla¬
plenus uirtutib migrans ad dnm̃ it

Expanded text:
ficaverunt. Mortuus est autem anno ficaverunt. Mortuus est autem anno quinto, postquam cum Alarico rege Gothorum pugnavit. Regnavit quoque simul annis triginta. Et eodem momento, quo mortuus est Hludowicus Parisius, revelante functum fuisse cognovit et sibi assistentibus indicavit. His ita gestis, filius Chlodomiri, filii Hludowici regis, nomine Chlodoaldus, interfectis fratribus suis, quos una cum eo post patris obitum Hrothildis regina nutriebat, in clericum se totondit et processu temporis vitae ac religionis suae merito partem hereis regibus obtinuit: de qua Duziacum villam in pago Mosomagensi cum appendiciis suis sancto Remigio, et Rhemensi ecclesiae tradidit, et villam Riviliacum in pago Biturico sancto Dionysio delegavit. Villam quoque Noviantum in pago Parisiaco, cum omnibus ad se pertinentibus, matri ecclesiae Parisiensis civitatis, ubi presbyter exstitit ordinatus, donavit. In qua plenus virtutibus migrans ad Dominum, in
Abbreviated transcription (Latin):
gii patris & patroni sui adiuuit illum.
atrata siquidẽ uictoria. & multis ciuita.¬
tibus suę ditioni subiugatis. usq tholosam
prexit: & thesauros alarici accipiene
ꝑ equolosinam ciuitatem cuius muri ante
conspestum eius corruerunt in terfestis
gothis arrianis qui ibi erant. cũ gloriosa
uictoria de multis ciuitatibus ad ꝓpria
rediit. Conferamus fr̃s his quae in histo¬
ria ueteri legimus. ea quae in historia
huius patroni nr̃i reuoluimus. Illic nãq
scriptum est ydria farinę non defecit &
lechitus olei non est inminutus. donec
dedit dĩs pluuiam suꝑ terram. iuxta
uerbum dñi quod locutus ẽ. in manu he.¬
liae. & flascones uini non defecerunt.
usq quo dõ cooꝑante patratis uictorus
rex reuersus fuit ad ꝓpria. uixta uerbũ
dñi quod loquutus est in manu Remigu¬
oST haec omĩa mortuus ẽ. hludouicꝰ
rex in pace. & sepultus est in basilica sci
Petri apłi. quam ipse ac regina sua aedi¬

Expanded text:
gii patris et patronis sui adiuvit eum. gii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante conspectum eius corruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ibi erant, cum gloriosa victoria de multis civitatibus ad propria rediit. Conferamus, fratres, his quae in historia veteri legimus ea quae in historia huius patroni nostri revolvimus. Illic namque scriptum est: Idria farine non defecit, et lechitus olei non est imminutus, donec dedit Dominus pluviam super terram, iuxta verbum Domini, quod locutus est in manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, usque quo, Deo cooperante, patratis victoriis, rex reversus fuit ad propria, iuxta verbum Domini quod locutus est in manu Remigost haec omnia mortuus est Hludowicus rex in pace et sepultus est in basilica sancti Petri apostoli, quam ipse ac regina sua aedi
Abbreviated transcription (Latin):
Bibit ergo inde rex ac regalis familia.
& numerosa turba populi. & exinde ub̾¬
rime satiantur. Et uas. uini detrim̃tũ
non patitur. sed benedictione dĩ per scm
Remigium indita more fontis in undati¬
one repletur. Mouit autem rex cunctũ
exercitum suum de populo francorum
uersus pictauis ciuitatem. ibi enim tunc
alaricus rex gothorum commorabatur.
& sic ꝑ pagum turonicũ ꝑgens & reueren.¬
tiam beato martino atq sc̃õ hylario ex¬
hibens. sicut locis suis lector in ueni& cũ
alarico rege gothorum in cãpo moglotin.¬
se suꝑ fluuium glinno miliario decimo
ab urbe pictauis bellum conseruit. Illisq
inter sẽ conpugnantib. gothi cum rege
suo nimis collisi. terga uerterunt. Pludo.¬
uicus sicut solebat uictor extitit. ¶ũq
alaricum interficer&: duo gothi cum
contis eum exaduerso in latere feriunt
sed propter loricam qua indutus erat
ledere nequiuerunt. Magis autem dñs
lorica fidei indutum. ꝑ orationẽ scĩ Remi¬

Expanded text:
Bibit ergo inde rex ac regalis familia Bibit ergo inde rex ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur; et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei per sanctum Remigium indita more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum versus Pictavis civitatem, – ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, – et sic per pagum Turonicum pergens et reverentiam beato Martin o atque sancto Hilario exibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse super fluvium Glinno miliario decimo ab urbe Pictavis bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus , Gothi cum rege suo nimis collisi, terga verterunt. Hludowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indutum per orationem sancti Remi
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsa terra: nr̃isq ditionib quia ualde
bona est eam subiciamus. habentes iusti¬
tiam aduersus alaricum. ad quẽ ꝓ amici¬
tiȩ conditione legatum direximus ꝑ quẽ
francorum. Tunc ꝑ consilium reginȩ suȩ
fecit aeccłam in honore apłoꝵ Pecri &
Pauli. in parisius ciuitate. & ꝑ consilium
beati Remigii in aurelianis ciuitate
epõrum synodum conuocauit. In quo
conuentu. multa utilia constituta fuere.
Rex quoq deuotissimus ꝑgens contra
alaricum arrianum. benedictionẽ peti¬
it a sc̃õ Remigio Cui & benedictionẽ
dedit & iustoriam in uerbo xp̃i spopon¬
dit. Deditq illi plenum iuas quod uulga¬
ris consuetudo flasconem appellat deꝰ
uino quod benedixit. sicut & iam fece¬
rat quando post baptismũ contra gun-¬
debaudum prexerat. pręcipiens illi ut
tam longe adbellum ꝓceder&. quandiu
illi & suis quib inde dare uell& illud
uinũ de prȩdicto flascone non deficer&.

Expanded text:
de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem um proceribus Francorum. Tunc per consilium reginae suae fecit aecclesiam in honore apostolorum Petri et Pauli in Parisius civitate et per consilium beati Remigii in Aurelianis civitate episcoporum synodum convocavit, in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus pergens contra Alaricum Arrianum benedictionem petiit a sancto Remigio, cui et benedictionem dedit et victoriam in verbo Christi spopondit. Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum perrexerat, – precipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de predicto flascone non deficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
fluuium secus castrum qui diuion dicit᷑.
ibiq inter se atrociter confligentes. gun¬
debaudus ac godegislus cũ burgundio¬
nibus terga uerterunt. & uix fuga lapsi
euaserunt. Hludouico ut solebat existen¬
te uictore : gundebaudus sẽ in auione
reclusit. & ꝑ aredium consiliarium suum
pacem ab hludouico expetiit. Hludouicus
uero ablatis thesauris. cum pręda maxima
& francorum exercitu ad ꝓpria ẽ. reuersus.
Et mittens legatum nomine paternum
uirum industrium ad Alaricum regem
gothorum. de amicitiȩ inter eos conditi.¬
one mandauit. Alaricus uero cum per
paternũ uell& hludouicum decipere.
a paterno exploratis quae circa eũ erant.
& thesauris eius ingenio subarratis. illus eͦ.
Indieb illis rex hludouicus cũ ueniss&
parisius ciuitatem ubi sedem suam consti¬
tuit. ait ad reginam & populum suum.
Satis michi molestum est quod gothi arri.¬
ani partem optimam galliarum tenent.
Samus cum dĩ auxilio & eiciamus eo

Expanded text:
fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludowicus vero, ablatis thesauris, cum preda maxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19. In diebus illis rex Hludowicus cum venisset Parisius civitatem, ubi sedem suam constituit, ait ad reginam et ad populum suum: 'Satis mihi molestum est, quod Gothi Arriani partem obtimam Galliarum tenent. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolunt manũ in cauerna in qua petra
est posita ponere possunt. & ipsam petrã
uoluere. & eam a cauerna nullo ingenio
ualent extrahere. Post quȩdam uero tem¬
pora quidã inuidens quod multi add lau¬
dem sc̃ĩ Remigii hoc ꝓ religione tenebant.
manu ipsam petram de cauerna extrahere
uoluit. Quod non ualens. securi ipsum
ꝑtusum ampliare tẽptauit. Et eleuans
securim ut fustem ꝑcuter&. dextera manꝰ
illius exaruit & oculorum lum̃ amisit.
Et qui famã scĩ Remigii extinguere uo¬
luit: laudis uenerationem adduxit.
LUDOUIEUS rex cum dĩ benedictione
ꝑ scm̃ Remigium accepta de uictoria
sibi ab eo praedicta securus & in mandatis
accipiens ut tamdiu ad dimicandũ ꝑger&.
quandiu illi benedictum uinũ sibi ab eo
datum in cotidiano usu potatum sufficer&.
iter arripuit contra gundebaudum & go¬
dehis lum fratrem eius cõmoto exercitu
maximo & burgundiones cum ingenti
multitudine uenerunt ad eum suꝑ oscarã

Expanded text:
qui volunt manum in caverna, in qua petra qui volunt manum in caverna, in qua petra posita est, ponere, possunt et ipsam petram volvere, et eam a caverna nullo ingenio valent extrahere. Post quaedam vero tempora quidam invidens, quod multi ad laudem sancti Remigii hoc pro religione tenebant, manu ipsam petram de caverna extrahere voluit. Quod non valens, securi ipsum pertusum ampliare tentavit; et elevante eo securim, ut fustem percuteret, dextera manus illius exaruit, et oculorum lumen amisit: et qui formam sancti Remigii exstinguere voluit, laudis venerationem adauxit.ludowicus rex cum Dei benedictione per sanctum Remigium accepta, de victoria sibi ab eo predicta securus et in mandatis accipiens, ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in cotidiano usu potatum sufficeret, iter arripuit contra Gundebaudum et Godegislum, fratrem eius, commoto exercitu maximo. Et Burgundiones cum ingenti multitudine venerunt contra eum super Oscharam
Abbreviated transcription (Latin):
gratis accepistis gratis date. quod dĩ grã
id est gratis data acceperunt. gratis & iam
id est sine retributione temporali proximis
largiantur.
ARTIM &iam maximam siluae in
uasago precio comparauit. & mansion¬
es ibidem constituit. qui ab aquis super
quib constituti sunt cosla & gleni uo¬
eantur. hominesq in eisdem mansionilib
de uicina episcopii uilla quae berna dicit᷑
a francis sibi data manere disposuit: ut
picem annuatim religiosis locis aecclesię
renensis administrarent. quib & pensam
dedit. quae usq hodie ab in colis locorũ¬
ipsorum habetur. cum qua debitum suũ
ex soluunt. Ipsiusq comparationis suae
fines ꝑ grrum adeo exterminauit. ut
& om̃ibus uidentib pateat ipsa extermi¬
natio. & ã ꝓgenie in ꝓgenies hactenus
ipse exterminationes ab eo factę nomi¬
netenus uocitentur ac designentur. In
quib exterminationib. quodã loco in fuste
cauo manu sua petram misit. quam om̃s

Expanded text:
Gratis accepistis, gratis date, quod Dei gratia, Gratis accepistis, gratis date, quod Dei gratia, id est gratis data, acceperunt, gratis etiam, id est sine retributione temporali, proximis largiantur.artem etiam maximam silvae in Vosago pretio comparavit, et mansioniles ibidem constituit, qui ab aquis, super quibus constituti sunt, Cossa et Gleni vocantur: hominesque in eisdem mansionilibus de vicina episcopi villa, quae Berna dicitur, a Francis sibi data, manere disposuit, ut picem annuatim religiosis locis ecclesiae Rhemensis administrarent: quibus et pensam dedit, quae usque hodie ab incolis ipsorulocorum habetur, cum qua debitum suum exsolvunt. Ipsius quoque comparationis suae fines per gyrum adeo exterminavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa exterminatio, et a progenie in progenies hactenus ipsae exterminationes, ab eo factae, nomine tenus vocitentur ac designentur. In quibus exterminationibus quodam loco in fuste cavo manu sua petram misit, quam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qm̃ isdem eulogius uerecundię confu.¬
sione addictus. quia contra natales suos
uita donari ꝑ alterius indulgentiam meru¬
it: in seculari habitu stare non uoluit. sc̃s
Remigius ei dixit. ut si ꝑfectus esse uell&
uender& omiã sua & dar& pauperibue.
& sequeretur. xpm̃. Et sic de thesauro
aecclesi astico taxatum precium. quinq sci¬
lic& milia libras argenti eulogio dedit. &
eandem uillam in possessionem a ecclesiae
comparauit. Bonum exemplũ om̃ib epĩs
tam suo tempore in carne uuentib quam
post eum in ordine succedentib derelinquens
ut pauperib ac uiduis aut pupillis. uel ꝓ̃
his qui ad miscdĩam aeccłe confugiunt. qͥ
iniuriam patiuntur. aut qui peccantes in ex¬
ilio uel in insulis dampnantur. aut certe
quãcumq sententiam suscipiunt: uxta sa¬
cros canones subuenientes. uel quȩcumq
agentes bona. ꝓ temporali retributione
non faciant: Sed uxta uocẽ dominicam

Expanded text:
Sed quoniam idem Eulogius verecundiae confuSed quoniam idem Eulogius verecundiae confusione addictus, quia contra natales suos vita donari per alterius mdulgentiam meruit, in saeculari habitu stare non voluit, sanctus Remigius ei dixit, ut, si perfectus esse vellet, venderet omnia sua et daret pauperibus et sequeretur Christum. Et sic de thesauro aecclesiastico taxatum pretium, quinque scilicet milia libras argenti, Eulogio dedit et eandem villam in possessionem aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus episcopis, tam suo tempore in carne viventibus, quam post eum in ordine succedentibus, derelinquens, ut pauperibus aut viduis vel pupillis vel pro his qui ad misericordiam aecclesiae confugiunt, qui iniuriam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros canones subvenientes, vel quaecumque agentes bona pro temporali retributione non faciant; sed iuxta vocem dominicam:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis rex donauit. quae usq hodie remensi
aeccła quarum rerum capita sunt luliacis
& codiciacus iure quieto possid&. Legimis
in saera & antiqua historia scm̃ dauito
montes gelboe maledixisse. ut nec ros ne
pluuia uenir& suꝑ eos. neq essent agri
primitiarum. H abemus scm Remigua
ore ꝓphetico maledixisse insensibilibue
creaturis. ut possessores earum sterilitatie
dampno inuindicta retributionis feriretur.
ULOBI US. quidã uir prȩpotens conuictꝰ
apud regem hludouicum de crimine regiȩ
maiestatis. cum sẽ purgare non poss&. ad aec¬
clesiam scc̃ maRIAs & ad intercessionem
beati Remign confugium. fecit. Qui sẽs
Remigius & uitam & rerum possessi onem
apud regem obtinuit. Isdem autẽ recõpen.¬
sationis grã. scõ Remigio sparnacũ uillam
suam in ꝓprietatem dare uoluit. Sc̃s autẽ
Reinigius retributionẽ temporalem pro in¬
tercessionis suae beneficio recipere noluit.

Expanded text:
ritatis rex donavit: quae usque hodie Rhemensis ritatis rex donavit: quae usque hodie Rhemensis ecclesiae, quarum rerum capita sunt Judiacus et Ociliacus Codiciacus, jure quieto possidet. XLVII. Legimus in sacra et antiqua historia, sanctum David montes Gelboe maledixisse, ut ne ros nec pluvia veniret super eos, neque essent agri primitiarum . Habemus sanctum Remigium ore prophetico maledixisse insensibilibus creaturis, ut posdampno in vindicta retributionis ferirentur. Eulogius quidam vir prepotens convictus apud regem Hludowicum de crimine regiae maiestatis, cnm se purgare non posset, ad aecclesiam sanctae Mariae et ad intercessionem beati Remigii confugium fecit. Cui sanctus Remigius et vitam et rerum suarum possessionem apud regem obtinuit. Isdem autem recompensationis gratia sancto Remigio Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro intercessionis suae beneficio recipere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
esse non possit. Et quia repulsus ẽ. a
quibusdã hominib ne siluulam quandam
intra terminos suos conduder&: dixit ut
nec folia umquã de ipsa silua intra t̾mino
suos cum esset contigua euolarent. nec
fustis inde uersus illos terminos cader&.
Quod & obseruatum ẽ. quãdiu illa silua man¬
sit. Abinde quoq ꝓcedens. uenit ad uilli
nomine cauiniacum. Quã concludere
intra illos fines uolens. ab hominib eiꝰdẽ¬
uillae reiestus fuit. Tunc ille uultu hila¬
ri modo reiectus modo reꝓpinquane
signa ꝑ suum iter misit. sicut loca demo¬
nstrant ꝑ quae reiectus & ꝑquȩ reapꝓpin¬
quans ꝑrexit. Tandem repulsus. dixit illis
Semꝑ laborate & egestatem sustinete. sicue
hodie manentis sententiae uerborum illius
uirtus ostendit. Surgente interea rege a
somno meridiano. reuersus est ad eum ses
Remigius. & omĩa quȩ ambitus cire uitio¬
nis eius continuit. ei praecepto suȩ austo¬

Expanded text:
esse non possit. Et quia repulsus est a esse non possit. Et quia repulsus est a quibusdam hominibus, ne silvulam quandam intra terminos' suos concluderet, dixit, ut nec folia umquam de ipsa silva intra terminos suos, cum esset contigua, evolarent, nec fustis inde versus illos terminos caderet; quod et observatum est, quandiu illa silva mansit. Abinde quoque procedens, venit ad villam nomine Caviniacum; quam concludere intra illos fines villae rejectus est. Tunc ille hilari vultu modo rejectus, modo repropinquans, signa per suum iter misit, sicut loca demonstrant, per quae rejectus, et per quae propinquans perrexit. Tandem rejectus dixit illis: Semper laborate, et egestatem sustinete: sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostendit. Surgente interea rege a somno meridiano, reversus est ad eum sanctus Remigius, et omnia quae ambitus circumitionis illius continuit, ei praecepto suae aucto