comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. er eruditis int̾sum cogitatiombus
Meu est consiliũ et equitas. mẽa est prudencia
mea est fortitudo. Ego diligentes me dilito
et qui mane uigilauerint ad me. ĩueient me
Mecũ sunt diuĩcie et gła. Melior est suuctus
repleam. Disigit enĩ deus illũ qui diligit sapi¬
entiã. Sapĩa emĩ filiis sius uitã p̃parat dilige̾¬
tibus se. iusticiã mistrar. amantibus se põu¬
denciam donat . et in temptatione cũ illo am¬
bulat: iter directũ illi p̃parans. absconsa sua
denudat. et suꝑ illũ scĩam et intelłem prude¬
tie thesauoizat. Ergo qui tenuerit isẜã. uitã
seresitabit et̾nã¬
Eudentia nãq ornamentũ est omniũ
uirtutũ gloria u̾bi decusq sermonis.
sicut scriptũ est. Ornamentũ aureli prudenti
doctoma et quasi brachiale in brachio dextro
Prudencia custos est oris. gubeonatio actiõis
temꝑantia cordis. modatio lingue. om̃iq state
tera u̾boꝵ et pondatio rerũ. Dic enĩ scriptũ

Expanded text:
consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est et fortitudo. Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilaverint ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae et gloria. Melior estrepleam . Diligit enim Deus illum qui diligit sapientiam. Sapientia enim filiis suis vitam praeparat, diligentibus se justitiam ministrat, amantibus se prudentiam donat. In tentatione cum illo ambulat, et iter directum illi praeparans, absconsa sua denudat, illi scientiam et intellectum prude thesaurizat. Ergo qui tenuerit illam, vitam haereditabit aeternaudentia namque ornamentum est omnium virtutum, gloria verbi, decusque sermonis, sicut scriptum est: Ornamentum aureum prudenti, doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro . Prudentia custos est oris, gubernatio actionis, temperantia cordis, moderatio linguae, omniumque statera verborum, et ponderatio rerum. Sic enim scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
est in uita hõibꝰ. Thesaurus enĩ magnꝰ est
saꝑĩa. Quã si ĩuen̾it ĩueiẽt uitã. Et qͥ pos¬
sedĩt illam. ĩmortalitatis habebit coronani.
Ip̃a est emã que stabiles facit in fide. certas i
uerbo. dulces in eloquio. hylares in dato. iii
mĩa hũanos. in r̾spondendo siaues. ini discer¬
nendo sagates. ĩ ꝓsꝑitate mites. in adssitate
securos. accutos in sensu: p̾lucidos in facto.
tandidos ĩ uustu et fortes ĩ confłiau Unde gͦ

Expanded text:
esaurus enim magnus est sapientia, quam qui invenerit, inveniet vitam: et qui possederit illam, immortalitatis habebit coronam. Ipsa est enim quae stabiles facit in fide, certos in verbo, dulces in eloquio, hilares in dato, in misericordia humanos, in respondendo suaves, in discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate securos, acutos in sensu, perlucidos in facto, candidos in vultu, et fortes in conflictu . Unde ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dei si uenit in cor hoĩs illm̃at eũ et docet
om̃s uirtutes et mandata dei. Introgauer̃t
quidã pr̃m abbatẽ machariã egyptiũ dicen¬
nas corꝑus tuũ siccũ est ꝰ Et dixit eis senex
mentẽm suã in timore dei ip̃e tior dei os
sapĩe timere deũ. et plenituto sapĩe
et radro sapĩe timor dñi est. Timeanus gͦ
endã sapĩam. ut sapient et iuste et pie uiuẽ¬
tes. cũ ip̃a sapĩa regna meamur possidere
ꝑpetua. Bic eni scriptũ est. Qui custodierint
illã iustificabũtus ab̾ ea: et facile uidetur ab
his qui diligũt eamr et ĩueĩtur ab sis qui q̃¬

Expanded text:
Dei, si venerit in corde hominis, illuminat eum et docet Dei, si venerit in corde hominis, illuminat eum et docet omnes virtutes et mandata Dei. 8. Interrogaverunt quidam Patrum abbatem Macarium Aegyptium, dicennas, corpus tuum siccum sic est? Et dixit eis senex:mentem suam in timore Dei, ipse timor Dei ossa sapientiae, timere Deum, et plenitudo sapientiae, et radix sapientiae timor Domini est . Timeamus ergendam sapientiam, ut sapienter, et pie, et juste viventes, cum ipsa sapientia, regna mereamur possidere perpetua. Sic enim scriptum est: Qui custodierint illam, justificabuntur ab ea, et facile videbitur ab iis qui diligunt eam, et invenietur ab iis qui q
Abbreviated transcription (Latin):
Rater quidã interrogauit senẽ qũo¬
ueiit timor dei in aĩam. Et dyoit se¬
nex. Si habet homo hũilitatẽ et pauꝑtatem:
et ur nõ iudicet alt̾m sic uenit in eũ timor
dei. Dyxit senex. Timor et hũilitas et egestas.
Si odis qui tibi male loquitur. neq tu male
loq̃ris de aliquo. Si odio q̃abes qui tibi ca¬
lumpniã facit: neq calũpmnã facias alicui.
Si odio habes qui te in contemptũ ducit aic
inuriis appetit. nchil tu horũ facias cuiqͣm
Qui ergo uerbũ istud custodire potest suffi¬
cit ei ad salutẽ. Dixit senex. Uita monachi
s̾ec est. oꝑatio obediencia meditatio. et ut
nõ uidicr nõ obloqͥtur nõ murmuret Scͥp¬
tum est em̃. Qui diligitis dñm. odite malũ
Monachi uita hec est. nõ ingredi cũ ĩiustis
buere. neq suꝑbire corde. neq cogitãtione
malignari neq uentrem implerẽ. sed cum
discrẽtione om̃ia agere. Ecce in his est mo¬
nachus. Dixit abbas Iacobus quia sicur¬
sucerna obscurũ cubiculũ illũat. ita timor

Expanded text:
rater interrogavit senem: Quomovenit timor Dei in hominem? Et dixit senex: Si habet homo humilitatem et paupertatem, et non judicet alterum, sic venit in eo timor Domini . 20. Dixit senex: Timor, et humilitas, et egestas Si odis quloquaris de aliquo. Si odio habes eum qui tibi calumniam facit, ne tu calumniam facias alicui. Si odio habes eum qui te in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil tu horum facias cuiquam: Qui ergo verbum istud custodire potest, sufficit ei ad salutem. Dixit quidam senex: Vita Monachi haec est. Operatio, obedientia, meditatio, et ut non judicet, non obloquatur, non murmuret. Scriptum est enim: Qui diligitis Dominum, odite malum . Monachi vita haec est, non ingredi cum injusto, buere; neque superbire corde; neque cogitatione malignari; neque ventrem implere; sed cum discretione omnia agere. Ecce in his est monachus. 23. Dixit slucerna obscurum cubiculum illuminat, ita timor
Abbreviated transcription (Latin):
antecedebat me sapĩa. Infmitꝰ enĩ thesaurꝰ
est hoĩbus. quo qui usi sunt ꝑticipes facti sũt
humanus. stabilis secirous. omnẽ hñs uirtu¬
ten. omia prospiciens. et que capiat omnes
sp̃t intelligibiles. Om̃nbus enĩ mobilibꝰ. mobi¬
lior est sapĩa. Uapor est enĩ uirtutis dei. et
emanatio claritatis oĩpotentis sincera. Can-¬
dor est em̃ lucis et̾ne. et speculũ sine macła
dei maiestatis. et ymago boĩtatis illiꝰ Est enĩ

Expanded text:
at me ista sapientia. Infinitus enim thesaurus est hominibus, quo qui usi sunt, participes facti sunt humanus: stabilis, secutus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus intelligibilis. Nam omnibus mobilibus, mobilior est sapientia. Vapor est enim virtutis Dei et emanatio claritatis omnipotentis Dei sincera. Candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius . Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit abbas sisdis quia ꝑegrmatio nr̃a in hoc
est. ut teneat homo os suũm
Dyoit ab̃bas hiperitius. Monachus qui non
retinet linguã suã in tempore furoris neꝙ
passiones cẽteras poterit aliqñ inhibere
Dixit abbas longimiis abbi lucio habes
tres cogitationes unã ut ad ꝑegriationem¬
ꝑgani. Et rñdit ei senex Si non tenueris
linguam quocũq ꝑrexetis nõ eris peregrinꝰ.
S refrena hic linguam tuã. et eris eciam hic
ꝑeregrmus. fr̃ interrogauit abbatẽ sisoi dicens
Desidero custodire cor meũ. Dicit ei senex Et quõ
possumus custodire cor nr̃m. si lingue nr̃e ia-¬
nuam aꝑtam habuerimus: fs interrogauit
abbem p̾astorem dicens. Qũo oportet monachũ
sedere in cella. Dicit ei senex. Qnͣtũ ad id quod
iii manifesto est. hoc est ut faciat opus manuũ
et semes comedat et taceat et meditetur. Occul¬
te enin delet profic̾e in cella. hoc est ut redar¬

Expanded text:
Dixit abbas Sysois: Quia peregrinatio nostra in hoc Dixit abbas Sysois: Quia peregrinatio nostra in hoc est ut teneat homo os suum. Dixit abbas Hyperitius: Monachus qui non retinet linguam suam in tempore furoris, neque passiones caeteras poterit aliquando prohibere. Dixit abbas Longinus abbati Lucio: Habeo tres cogitationes: unam, ut ad peregrina pergam. Et respondit ei senex: Si non tenueris linguam, quocunque perrexeris, non eris peregrinas. Sed refrena hic linguam tuam, et eris etiam hic peregrinus. Frater interrogavit abbatem Sysoi, dicens: Desidero custodire cor meum. Dicit ei senex: Et quomodo possumus custodire cor nostrum, si lingua nostra januam apertam habuerit? Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Quomodo oportet monachum sedere in cella: Et respondit: Quantum ad id quod in manifesto est, hoc est, ut faciat opus manuum, et semel comedat, et taceat, et meditetur. Occulte enim proficere potest in cella, hoc est, ut redar
Abbreviated transcription (Latin):
quis putat se religiosũ ẽẽ non refrenans lui¬
cuam suã s seducẽns cor suũ. huiꝰ uana est re¬
ligis. Praui homines sicuit in sensu lenes sunc
ita in locutione precipites. Et reticere ꝑtractan¬
sem ip̃ani nos ueritas ãmonẽt dicens. Omne
uerbũ ociosũ quos locuti fuerint homines res¬
dent rõnem de eo iii die iudicii. Ociosũ qmipe
uerbũ est qd aut rõe iuste necessitatis. aut in¬
tentione pie utilitatis caret. Si ergo rõ de ocio¬
sis sermonibus exigitur pensemus que pena
mustiloquio maneãt. in quo etiam ꝑnoxia u̾ba
pectatirs ¶ Dyxit aliqñ abbas sisois. Crede crede
qr eite tringnita ãnos habeo qs non dep̃cor deci
tege me a liugua mea et usq nũc per singłos
dies corruo per ip̃am et delinquo. Abbas ma-¬
charius maior in siti dicebat frĩbus. Post
nissas eccłie fugite fres. Et dioit ei unus fr̃-
Pater quo hasemus fug̾e amplius a solitudine
lani suã et claudens hostiũ suũ sedebat solus

Expanded text:
esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Pravi homines, sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractansemetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. Dixit aliquando etiam abbas Sysois: Crede, crede, quia ecce triginta annos habeo, quod non deprecor Deum tege me a lingua mea: et usque nunc per singulos dies corruo per ipsam et delinquo. Abbas Macharius major in Scythi dicebat fratribus: Post missas Ecclesiae fugite fratres. Et dixit ei unus frater: Pater, quo habemus fugere amplius a solitudine lam suam, et claudens ostium, sedebat solus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non opus est multũ loqui in or̃one. ses extẽ¬
dere manus freq̃nter et dicere. Dñe sicut uis
et sicut scis miserere mei. Hunc bt̃s bñdictꝰ
ait. Ron in multiloqiuio sed ĩ puritate cor¬
dis et conpunctione latͥmaꝵ nos exaudirscia¬
mus. et ideo breuis debet esse et pura or̃o.

Expanded text:
Non opus est multum loqui in oratione, sed extenNon opus est multum loqui in oratione, sed extendere manus frequenter, et dicere: Domine, sicut vis, et sicut scis, miserere mei. Hinc beatus Benedictus ait: Non in mutiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum, nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio,
Abbreviated transcription (Latin):
scipulis ait. Habete fiden. almen dico uobis
cumq dix̾it fiet ei. Qd̃ et sc̃m p̃cibus beati prĩs
gregorii neo cesariensis legius. Qui cum
deret euni angustiorẽ ꝙ res exigebat. uenit
nocte ad locũ et genibus flexis orauit do¬
mitiũ ut montẽ longius uyota fide̾ peten¬
tis ager. Et mane facto reuersus ĩuenit
montem tm̃ spacii reliquisse structoribus
eccłie. qͣntũ opus habebant. Nã et scã scola¬
stica manus et caput ĩ mensã posuit. et ut
plueret oranit. et statim pliuuia suꝑ illos
de celo descendit. Tani et ꝓinde tardius iusto¬
uum exaudiũtur or̃ones ut dũ differũtur
maioribus p̃miis cumulentur. Oratio
nãq pͥnatis locis oportumus funditur
duil deo tm̃ tecte depromitur. Eeq em̃
conciliat deũ multiplex orantis sermo. ẜ
pura sinceraq op̃onis intentio. Int̾roga¬
uerũt quidã abbatẽ machariũ dicentes.
Quomodo debemus orare: Et dixit eis senex.

Expanded text:
scipulis ait: Habete fidem. Amen dico vobis, scipulis ait: Habete fidem. Amen dico vobis, cunque dixerit, fiet ei . Quod et factum precibus beati Patris Gregorii Neocaesariensis legimus. Qui cum deretque eum angustiorem esse quam res exigebat, venit nocte ad locum, et genibus flexis oravit Dominum, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto, reversus invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus Ecclesiae, quantum opus habebat. Nam et sancta Scholastica manus et caput in mensam posuit, et ut plueret, oravit: et statim pluvia super illos de coelo descendit. Nam et proinde tardius justorum exaudiuntur orationes: ut dum differuntur, majoribus praemiis cumulentur. Oratio namque privatis locis opportunius funditur, dum Deo tantum teste depromitur. Neque enim conciliat Deum multiplex orantis sermo: sed plura, sinceraque orationis intentio. Interrogaverunt quidam Abbatem Macharium dicentes: Quomodo debemus orare? Et dixit eis senex:
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc dolor in mente uel odiũ manet in pe¬
cumulat. si hoc eciã pro adu̾sariis impendat.
Tantus esse debet orantis erga deũ affectus.
ut non desperet p̃cis efftũm. In aniter autẽ
oramus: si spei fiduciam non habemus. Pe¬
tat ergo ait apłs unusquisq in fide nichil du¬
bitans. Et dñs. Omne quicquis petieritis ĩ
xatione credentes accipetis
Euit quidã senex aliqͣndo ini mon
nay et cũ exirer inde. occurrit ei frater
in uia et ingemiscens dicebat sen. affligim᷑
abba ꝓpter sictitatẽ: quia nobis non pluit.
Et dicit ei senex. Quare nõ oratis et rogatis
deui. Et ille respondit . Et oramus et de¬
p̃camur assidue deũ. et non pluit. Et dyoit se¬
nex. Credo quia nõ oratis actentius Uis aũt
scire quia ita est. ueni stemus parit᷑ ad or̃onẽ.
Et extendens manus in celũ orauit. et statim
pluuia descendit. Qd̾ cũ uidisser fr̃ ille timuit.
et procidens adorauit senem. Nam et dñs di¬

Expanded text:
adhuc dolor in mente, vel odium manet in peadhuc dolor in mente, vel odium manet in pecumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus; ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo unusquisque in fide, nihil dubitans . Et Dominus, Omnia quaecunque petitis in oratione, credentes accipietis . Venit quidam senex aliquando in montem Sinai, et cum exiret inde, occurrit ei frater in via, et ingemiscens dicebat seni: Affligimur, Abba, propter siccitatem, quia nobis non pluit. Et dixit ei senex: Quare non oratis et rogatis Deum? Et ille respondit: Et oramus et deprecamur assidue Deum, et non pluit. Et dixit senex: Credo quia non oratis attentius. Vis autem scire quia ita est? Veni, stemus pariter ad orationem. Et extendens in coelum manus oravit, et statim plavia descendit. Quod cum vidisset frater ille, timuit; et procidens adoravit senem Nam et Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
reminiscentes ꝙͣ gͣuia sint scelera que cõ¬
misimus qͣmq dira inferni suꝑplicia que
tuemus Mens qualem se ni orone offert
talem ꝑ or̃onem conseruet Nam nichil
proficit᷑ oũo si demuo cõmittitur. unde iam
utũ affectũ sine dubio ꝑciꝑit: qui quod
orando ablui postulat delinquendo non
iterat. Tunc ebgo u̾aciter oramus qͣndo
asiunde non cogitamus. Nam reuera tũs
impetranda diuina munera credimus. qñ
simplici affectu assistimus cum oramus
Qnto autem stamus ad or̃onem uigilare
et incũbere ad p̃tes toto corde debemus: ut
cogitatio omnis carnalis et secularis absce¬
dat. et nec quicqͣm tunc aliud amius ꝙͣ
frm̃ p̃parat mentes dicendo. Sursũ corda:
debere. Qui leditur non desistar orare pro se
ledentibus. Alioquin nurta dei p̃ceptũ pectat.
qui pro inmitis non orat. Sicut nussui pro¬
ficit in uulnere medicamentũ si adhuc iii eo
ferrũ sic. ita nicħil proficit or̃o illius cuius

Expanded text:
reminiscentes quam gravia sint scelera quae comreminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur unde jam ratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat, delinquendo non iterat. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Nam revera, tunc impetranda divina munera credimus; quando simplici affectu assistimus, cum oramus. Quando autem stamus ad orationem, vigilare et incumbere ad preces toto corde debemus, ut cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat: nec quidquam tunc aliud cogitet afratrum praeparat mentes dicendo: Sursum corda, tare debere. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus, alioquin juxta Dei sententiam peccat, qui pro inimicis non orat . Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum si adhuc in eo rat. Nihil proficit oratio illius, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
entendit. ses orantis cor aspicit. Ꝙ si cor ta¬
ate ouit et rox sileat ꝙͣuis homĩes lateat
dũ satere non potest: qui conscĩe p̃sens est.
elius est autẽ cum silentio ouare corde sine
sous uocis: ꝙ sosis uerbis sine intuitu men¬
br uotes apud secretissimas aures dei non
facũt uerba nr̃a: sed desideria. Eternã et¬
emm uitam si ore petimus nec tñ corde de¬
idamus: ciamantes tacemus. Si uero de¬
siduamus eo corde. eciã cũ ore conticessimꝰ.
facentes csamamus. Hinc est qd in heremo
plo uocibus ꝑstreꝑit. et moyses ab strepitu
proboꝵ tacet. ettñ silens aure diine pie¬
tetis auditur cum dicitur. Quid clamas
as me. Intus ergo in desiderio clamor se¬
ccetus quia ad humanas aures nõ ꝑuenit.
ettĩ auditũ conditoris replet. Nũqͣm est¬
sine gemitu orandũ. Nam pct̃oꝵ recorda¬
tio merorem gignit. Dum enim oramus
ad memoriã cuspã redutimus. et magis
reos tunt nos esse cognostimus. Ideoq cum
Reo assistimus gemerẽ et flere debemus .

Expanded text:
sed orantis cor aspicit. Quod si cor tacite oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intentu mentis. Voces apud secretissimas aures Dei non faciunt verba nostra, sed desideria. Aeternam etiam vitam si ore petimus, nec tamen corde desideramus, clamantes tacemus. Si vero desideramus ex corde, etiam cum ore conticescimus, tacentes clamamus. Hinc est quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet: et tamen silens, aure divinae pietatis auditur. Cui dicitur: Quid clamas ad me ? Intus est ergo in desiderio clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Nunqsine gemitu orandum; nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Oc est remediũ eius qui oiciorũ
temptamentis exstuat ut quotiẽs
quosibet tangitur bicio totiens ad
orationem se subdat: quia freꝙ̃s
pussando quousq importuas desideriouũ car¬
paliũ suggestiones que noĩs obstrepunt sensib
fadtissimia intentione suꝑemus: ac tam diu
insistere: quousq ꝑsistendo bintannus. Nam
nest sigentes orones nec ab ipso homine im¬
neture uasent qd uosunt. Qnͣdo quisq orat.
penttum ad se spiritũ aduocat. At ubi uen̾it
confestim temptamenta demonioꝵ que se mẽ¬
tibus humanis iimergunt p̃sentiam ens̃¬

Expanded text:
oc est remedium animae ejus, qui vitiorum tentamentis exaestuat, ut quoties quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia frequenpulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim tentamenta daemoniorum, quae se mentibus humanis immergunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia nobis diuine unrtutis sue donata sutit ꝑ
eius gr̃am que ad uitã obemendã et pietatem
conseruantuã sufficiant. quia qͣnto quis perfe¬
ctius dñm cognoscit. tantoaltius promissorũ
euis magnitudinẽ seutit: Hine de pauluis ait.
Ad cognoscendiꝵ illum et uirtute resurrectiõĩs

Expanded text:
divinae virtutis suae donata sunt per ejus gratiam, quae ad vitam obtinendam et pietatem conservandam sufficiant. Quia quanto quis perfectius Dominum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Hinc et Paulus ait: Ad agnoscendum illum et virtutem resurrectioni
Abbreviated transcription (Latin):
uit et nos cũ illo suscitauit per uirtutẽ suam et
a dampnatione mortis eripuit. it ereptos in
hereditate eterna ut filios ad pr̃is dextrã collo¬
cauit. Octaua enĩ die dñs a mortus resurgẽs
coemplũ nobis future resurrectionis et misteriũ

Expanded text:
eum, et nos cum illo suscitavit per virtutem suam , et a damnatione mortis eripuit, et ereptos in haereditate aeterna, ut filios, ad Patris dexteram collocavit. Octava enim die Dominus a mortuis resurgens, exemplum nobis futurae resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i ihux bime diuinitatis eius nusteria
quibus saluamur aguoscimus. Triplicit᷑ enĩ
ad agnitionẽ xp̃i reiure scriptura teste didici¬
mus. Prmiũ ut credamus eũ filiũ esse dei
patris om̃ipotentis et cũ pr̃e et sp̃u sc̃o unũ
esse deũ ini trmitate: Scdo ut diligamus eũ
ex toto corde tota aĩa. tota uiotute. qui ut io¬
hãnes ait om̃is qui diligit ex deo natus est.
et cognoscit deũ. qui nõ diligit non nouit euiii.
Tercĩo. si mandata eius serũamus. eodẽ ioh̾e te¬
ste qui ait. Qui dicit se nosce deũ et mandata eiꝰ
non custodit. mendar est In hoc scimꝰ qr cognoui¬

Expanded text:
risti omnia divinitatis ejus mysteria quibus salvamur, agnoscimus. Tripliciter enim ad agnitionem Christi venire, Scriptura teste, didicimus. Primum ut credamus eum Filium esse Dei Patris omnipotentis, et cum Patre et Spiritu sancto unum esse Deum in Trinitate. Secundo, ut diligamus eum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quia ut Joannes ait: Omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. Qui non diligit, non novit eum . Tertio, si mandata ejus servamus, eodem Joanne teste qui ait: Qui dicit nosse Deum, et mandata ejus non custodit mendax est . In hoc enim sci
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitate ãmirabilis in resurrectione. ãnurabilis
iii ascensione. Ip̃e adhus et mirabilis ⁊ apparebit
in omions qui lit credendũ est crediderint ĩ ufti¬
mi uedicii reuelatione. ut ab ilło mirabili mirabi¬
ses facti uiuant cũ ilło in eternũ głorificati.
p̃e est enĩ nurabilis deus. de quo et ysaias ait
it uocafitur nomẽ eius ãmiradilis consiliarius
deus fortis et tet̾a: et dauid intrabilis inquit
deus in sanctis suis. Quiꝰ gloriã resurrectionis
uiderũt et crediderũt ppħ dep̃iam. et in iudicio gło¬
riam maustatis eius soli uidebunt electi
bulemus digne deo de impleamur agnitione

Expanded text:
nativitate, admirabilis in resurrectione, admirabilis nativitate, admirabilis in resurrectione, admirabilis et in ascensione. Ipse adhuc et mirabilis apparebit in omnibus, qui ut credendum est crediderunt, in ultimi judicii revelatione, ut ab illo mirabili mirabiles facti, vivant cum illo in aeternum glorificati. Ipse est enim mirabilis Deus, de quo et Isaias ait: Et vocabitur nomen ejus admirabilis, consiliarius, Deus fortis, etc. . Et David: Miriam resurrectionis viderunt et crediderunt populi Christiani, et in judicio gloriam majestatis ejus soli videbunt electi.LXIV Ut ambulemus digne Deo, et impleamur agnitione
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃o sic paulus apls̃ dicit. Cũ uenerit
glorificari in sanctis sius. Ille qui in głã naturalis
sua semꝑ gloriosus semꝑq inanet glorificatus in
udicio cũ uenerit iudicare biuõs et mortuos et
scłm per ignẽ glouificabit sanctos suos. ip̃e cũ illis
gloriosus et grorificatus apparens a claritate ꝑo
alibi. fulgebut inquit uisti sicut sol in regno prĩt
eorũ. Qua gloriosa et ꝓpetua gloria glorificati
in iudicio cũm xp̃o apparebũt electi. Ueniet ergo
ueniet in iudicio apparere in scĩs suis glorificatũs
qui iniquis apparuut in passione sua despectꝰ. Et
qui ante pylatum et pontifices iudeoꝵ iii primo
aduentu apparuit humilis et pusillus in scd̃o
gloriosus et magnus et excelsus apparebit deus
et ãmibabilis fiẽt in om̃ibus qui crediderũt. Ip̃e
emĩ dñs m̃ ihc up̃c qui seuꝑ ãmirabilis est in sua
diumitate factus est et nobis ãmirabilis in sua hu¬
manitate ãmiribisis in conceptione. ãmirabilis in

Expanded text:
isto sic Paulus apostolus dicit: Cum venerit glorificari in sanctis suis , ille qui in gloria naturaliter sua semper gloriosus, semperque manet glorificatus, in judicio cum venerit judicare vivos et mortuos, et saeculum per ignem glorificabit sanctos suos, ipse cum illis gloriosus, et glorificatus apparens, a claritate poalibi: Fulgebunt inquit justi sicut sol, in regno Patris mei . Qua gloriosa et perpetua gloria glorificati, in judicio cum Christo apparebunt electi. Veniet ergo, veniet in judicio apparere in sanctis suis glorificatus, qui iniquis apparuit in passione sua despectus. Et qui ante Pilatum et pontifices Judaeorum in primo adventu apparuit humilis et pusillus, in secundo gloriosus, magnus et excelsus apparebit Deus, et admirabilis fieri in omnibus qui crediderunt. Ipseesus Christus, qui semper admirabilis est in sua divinitate, factus est et nobis admirabilis in sua humanitate: admirabilis in conceptione, admirabilis in
Abbreviated transcription (Latin):
id est comunia atq pcc̃a. Que simul unũ lp
appellat qsͥ destoui dicit per lonã uitã et fin
catholitam. Om̃ĩs emĩ ĩmũsicia et libido ii
noĩe uocatur foynitatis. Que si ꝑrmiũ ao¬
tur a cordis cogitatione nõ ꝓrumpũt in en.
Uerũpt̃ si desectatione ueł consensi fu̾it uete¬
tum. ita crescit in colubrũ ut mortifero su
sactenteri occidat deneno. Ergo non sacte
ẜmortificetur a nobis ne mortifcemur
illa. Crucifigatur a nobis ne crucifigamii
fixa sunt et caro qͣt in cruce pendens nichil
concupiscit ut quã lex nobis que data est ad
uitia cosercenda: Simul illic̃ notandũ qdͥ s

Expanded text:
quae simul unum corpus appellat, quod destrui dicit per bonam vitam et fidem catholicam. Omnis enim immunditia et libido uno nomine vocatur fornicatio, quae si primum auferatur a cordis cogitatione, prorumpit in opus. Verumtamen si delectatione vel consensu fuerit lactata, ita crescit in colubrum, ut mortifero suum lactantem occidat veneno. Ergo non lactetur, sed mortificetur a nobis, ne mortificemur ab illa. Crucifigatur a nobis, ne crucifigamur fixa sunt, et caro quasi in cruce pendens nihil concupiscit, ut quid nobis legem, quae data est ad vitia coercenda? Simul
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad comprehentenda culmẽ ꝑfectiotus alm¬
cti dũ astiom int̾ius appetunt: exteriꝰ cunt
deresinquũt. Qui rebus habitis se iuidant
bia hondris exposiant. Qui int̾ciorũ desidło
per assidiutitem se amici mergris affitit
fere de extioribus cõsolationem nocliut
interius gaudiis mente appropiant uitã in

Expanded text:
qui ad comprehendendum culmen perfectionis accincti, dum altiora interius appetunt, exterius cuncta derelinquunt, qui rebus habitis se nudant, gloria honoris se exspoliant, qui internorum desideriorum per assiduitatem se amici moeroris afficiunt, habere de exterioribus consolationem nolunt, qui internis gaudiis dum mente appropiant, vitam i
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e sobris ꝓfecte sꝑate meam que offertur nobis
gnam in reuesationẽ ihu up̃i. Ac si dic̾et mona¬
cħis. Qñto magna est uobis gr̃a ꝑtussa: tantoam¬
psius digni ẽẽ curate ut eaui ꝑcipere ualeatis.
bis mentis iᵈ es et mente et corꝑe castus. dñi ad¬
uentũ expectat mexito qñ reuełetur spenait. Hiic
et paulus apłs ait. State gͦ suctuncti labos nr̃os
m ueritate. Idest ꝑfecte state sũbos mentis accin¬
cti Hoc est in om̃ presio uirisit̾ sparui et ab
om̃ib curis seculi expediti. Qd iusta membut
carius et corꝑis oĩa membra aĩe in scripturis
uocentur incqis dubiũ est de quib unũ puto eẽ

Expanded text:
offertur vobis gratiam, in revelationem Jesu Christi . Ac si diceret monachis: Quanto major est vobis gratia promissa, tanto amplius digni esse curate, ut eam percipere valeatis. bis mentis, id est, et mente et corpore castus Domini adventum exspectat, merito quando reveletur, sperat. Hinc eatur de acie. State ergo succincti lumbos vestros in veritate. Perfecti estote lumbos mentis accincti, hoc est, in omni praelio viriliter praeparati, et ab omnibus curis saeculi expediti. Quod juxta membra carnis et corporis omnia membra animae in Scripturis vocentur nulli dubium est, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
e certamen magnũ in pomius qui cõuertunt᷑
ad dñm. posteã autẽ menarinbile gaudiũ ha¬
bent. Sicut emĩ qui ignem accendere uosũt pri¬
mitus sumigantur et sic obtinent qd uolunt
ita oportet nos diuinũ ignẽ cũ lacoimus atq labo¬
ribus in nob̃is ip̃is accendere. Scriptũ est enĩ quia
deus nr̃ ignis consumens est Dyoit senex quõ
sit debemus fletũ ex cõpunctione hr̃e nobiscum
ubitł̃q sum .. Dyoit abbas ysꝑitius Nocte et
die laborat monachus uigilans in or̃onib per¬
manens. Cõpungens aut̃em cor suũ producit

Expanded text:
et certamen magnum, in primis qui convertuntur et certamen magnum, in primis qui convertuntur ad Dominum, postea autem inenarrabile gaudium habent. Sicut enim qui ignem accendere volunt, primum infumantur, et sic obtinent quod volunt, ita oportet nos divinum ignem cum lacrymis atque laboribus in nobis ipsis accendere. Scriptum est enim quia Deus noster ignis consumens est . Dixit senex: Quomcumferimus, sic debemus fletum ex compunctione habere nobiscum ubicunque sumus. Dixit abbas Hyperitius: Nocte et die laborat monachus, vigilans, in orationibus permanens, compungens autem cor suum, producit
Abbreviated transcription (Latin):
plicia eterna ꝑtimescit. At uero cũ songa merõ¬
ris aroietudine fu̾it formuido cõsumptã q̃da iã
d psumptione uenie securitas nascitur. er tħ amo¬
re celestiũ gaudioꝵ aĩmꝰ inflãmatur. Et qui
poiuis flebat ne ducetur ad suppliciũ postmosũ
flere amarissime incipit qr differtuer a regno.
Contemplatur eterã mens qui sint ilłi angeliti
uislonis dei et amplis plangit huia bonis ꝑhenib
deest. ꝙͣ flebat prius cũ mala eterna metuebat
Dicq fit ut ꝑfecta cõpunctio forundinis tradat
aunũ cõpulctiomi dilectionis Iruiguũ quippe
liperiꝰ accipit aĩa. cũ sese in lacrimis celestis re¬
qmi desiderio affligit. Irriguũ uero inferius
accopit. cũ inferm̃ suppliciã flendo ꝑtimescit
Dicebant de ab̾bate acsemo quia toto tempore
uite sue sedens ad opus manuũ pannũ halebat
in sinu ꝓp̃r laconnas que crebro currebant ex
oculis enus. Dixit sancta sincletica: labor est

Expanded text:
plicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudprius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelici tas aeternae visionis Dei: et amplius plangit quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius, cum mala aeterna metuebat. Sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum compunctioni dilectionis. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Dicebant de abbate Arsenio quod toto tempore vitae suae sedens ad opus manuum, pannum habebat in sinu propter lacrymas, quae crebro currebant ex oculis ejus. Dixit sancta Syncletice: Labor est
Abbreviated transcription (Latin):
qui uidi eciã suꝑ uestimentũ moliacłi qñ accepit
abi i sũale. Quidã sem data est gr̃a iidendi.
que fiebant. et dicebat. Qina uidi in tenobis ali¬
ques eneditantem frẽm in cesła. et ecte demon ue¬
qeo scabat foris cellam. Et dũ fr̃ ille meditare¬
to uon pualebat ingredi. Cũ aute̾ cessasset
a medicindo tunc ingoediebatur ilłe demon in
Criptũ est quia apa filia caleꝑh suspirãs
guoit ꝓb̃i suo. Da michi bñdictionẽ. Teruam au¬
osem et arentem dedisti michi. iunge et irri¬
suaser et dedit ei pr̃ suus iuiguã suꝑiue eͥfre
iriguu inferuis. Hoc signs qd a creatore et pr̃e
doo nẽo cũ magno gertũ q̃renda est a nobis la¬
connabũ gr̃a. Duñt nãq nõmilli qr iam ałia
dm̃ ꝑceperunt dona que significabat australis
terra.s ad huc satͥmabũ non acceperunt grãm¬
Deum em̃ sitiens aĩa poius timore ch̃pungit᷑:
post amore. Prius emii sese in lacomus affĩcit᷑
qua dũ malorũ suorũ recolit pro hiis ꝑꝑeti suꝑ¬

Expanded text:
 vidi etiam super vestimentum monachi, quando accipit habitum spiritualem. Cuidam seni data est gratia videndi quae fiebant, et dicebat: Quia vidi in coenobio aliquando meditantem fratrem in cella, et ecce daemon veniens stabat extra cellam; et dum frater ille meditaretur, non praevalebat ingredi: cum autem cessasset a meditando, tunc ingrediebatur ille daemon incriptum est quia Axa filia Caleph suspirans dixit patri suo: Da mihi benedictionem. Terram australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Et dedit ei pater suus irriguum superius, et irriguum inferius ; hoc significans quod a Creatore et Patre nostro Deo, cum magno gemitu quaerenda est a nobis lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam alia Domini perceperunt dona, quae significabat australis terra, sed adhuc lacrymarum non acceperunt graDeum enim sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti sup
Abbreviated transcription (Latin):
Redat isłã hominẽ Et nsi hũit homo in corde
Si em̃ conspexerimus ꝑcc̃a ña. non uid sntꝰ
pct̃a proxii e tusticia est enĩ honi hafenta
mortiu suui et relicto eo abue et flere mortuũ
hiteres mortuꝰ Non em̃ est homo qui u̾iuet et
non peccet Unusquisq ergo mortuũ: id est ꝑcten
slu psangere defet. Pct̃us enĩ mortuũ dicit ꝓpha.
ub̃t alt ⁊ui lauatub a mortuo. id est qui plangit

Expanded text:
Dixit iterum: Nisi habuerit homo in corde Si enim conspexerimus peccata nostra, non videmus peccata proximi. Stultitia est enim homini habenti mortuum suum, et relicto eo, abire et flere mortuum jaceret mortuus . Non enim est homo qui vivat, et non peccet . Unusquisque ergo mortuum, id est peccatum suum, plangere debet. Peccatum enim mortuum dicit propheta, ubi ait: Qui la
Abbreviated transcription (Latin):
mus patrũ et pro dictis discur¬
rentes florentia prata bene olen¬
na feluti ad manũ colleginius flosculos
atq de ułoꝵ florigero atqͣ bñdictionibus dñi
ꝑseno ea que necessaria ẽẽ monach̃is ꝑspexi¬
mus cossegumꝰ agbo et in hoc paruo studtri¬
mus congregare libello. ea bidelis que perfe¬
ctoꝵ mon̾achorũ corda demusceant. et ad de¬
sidriũ patrie celestis auidius sublimius ꝙ
drant om̃s n bnũ et legat unus cossationes
lẽ sitas põm aut certe aliquid quod edificet
audientes: ideo nos et de cossationib patrũ
et de cõuersationib et institutiomibus eoxũ
modicũ et de diuersis doctorib in hoc libello
congessimꝰ ꝓsurimũq et sic eũ in centũ ca¬
ꝑitulis cõsũmauimus totũ. Et qr mos est
monachoꝵ Et regulaui bñ bñdicti ad capi¬
tulun legant coñdie matutini. uolumus
ut iste litessus ad eorũ capitulũ legatur.
legrinus regula ut quicquid nchoamus bo¬
uimi a deo. illud ꝑsiq instantissima deꝑosta¬

Expanded text:
mus Patrum, et per eorum discurrentes florentia prata, bene olentes veluti ad manum collegimus flosculos: atque de illorum florigero, benedictionibusque Domini pleno, ea quae necessaria monachis esse et in hoc parvo studuimus congregare libello. Ea videlicet, quae perfectorum monachorum corda demulceant, et ad desiderium patriae coelestis avidius sublimiusquedeant omnes in unum, et legat unus collationes vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes: ideo nos et de collationibus Patrum, et de conversationibus et institutionibus eorum modicum, et de diversis Doctoribus in hoc libello congessimus plurimum, et sic eum in centum capitulis consummavimus totum. Et quia mos est monachorum, ut regulam beati Benedicti ad capitulum legant quotidie matutinum: volumus ut iste libellus ad eorum capitulum quotidie legimus regula, ut quidquid inchoamus bonum a Deo illud perfici instantissima deposca
Abbreviated transcription (Latin):
dosens membrũ tangitur. idcirco oppoĩe actionis
manus. Felut gͣuius pressa sentitur Ex ia qͦ
tristicia oriauõ. quia turbata mens quo ĩordmate
se concutit eo addicendo confundit. Et cũ dulce¬
dinẽ tranquillitatis amiserit. nichil hanc insi ex
ꝑtiubatione subseꝙ̃s meror pascit. Tristicia
Huoq ad auariciam deriuatur. quia dũ cõsi¬

Expanded text:
dolens membrum tangitur, idcirco oppositae actionis dolens membrum tangitur, idcirco oppositae actionis manus velut gravius pressa sentitur. Ex ira quoque tristitia oritur. Quia turbata mens, quo in ordine se concutit, eo addicendo confundit. Et cum dulcedinem tranquillitatis amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione subsequens moeror pascit. Tristitia quoque ad avaritiam dirigitur. Quia dum confu
Abbreviated transcription (Latin):
multiloquiũ. ebetudo census cirta intelligentiã
ꝓpagatur. De luxuria cecitas mentis inconside¬
uatĩo inconstantia p̃cipitatio amor sui. odiũ dei.
affectus pũtis seculi horror autẽ uel desperatio
futuri generatim. Quia ergo septẽ pricipalia
bicia tantã de se uitiorũ multitudinẽ proferunt
cũ ad cor beniunt qͣsi subseq̃ntis ex̾citus cateruas
trahunt. Go quib uidelicet septem. quinꝙ sp̃italia
duo carnalia sunt. ẜ unũ quoq eorũ tanta sibi co¬
gnatione ñgitur ut nõ snũ de altero ꝓferat᷑.
Prima nam̃q suꝑbie soboles. manis est głoria
Qs̾ dum oppressam mentẽ corruperit mox ñiu¬
diam gigit quia ninirũ dũ uam nois ꝑoten¬
tiam appetit. ne quis hanc alius ad ipisq baleat ta¬
bescit. Inuidia quoq irã generat. quia qͣnto int̾¬
no liuoris uulnere aĩmus sautiatur. tanto eciã
mansuetudo tranquillitatis amittitur. Et qr qͣsi

Expanded text:
multiloquium, hebetudo sensusmultiloquium, hebetudo sensuspropagatur. 16 De luxuria cecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, precipitatio, amor sui, odium Dei, affectus presentis seculi, horror autem uel desfuturi generatur. 3. Quia ergo septem principalia vitia tantam de se vitiorum multitudinem proferunt, cum ad cor veniunt, quasi subsequentis exercitus catervam trahunt. Ex quibus videlicet septem quinque spiritualia duoque carnalia sunt. Et unumquodque eorum tanta sibi cognatione Prima namque superbiae soboles inanis est gloria: quae dum oppressam mentem corruperit, mox invidiam gignit. Quia nimirum dum vani nominis potentiam appetit, ne quis hanc alius adipisci valeat, tabescit. Invidia quoque iram generat. Quia quanto interno livoris vulnere animus sauciatur, tanto etiam mansuetudo tranquillitatis amittitur. Et quia quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cipasia de hac uirulenta iudice ꝓferũtur. scilicet
nanis gloria inurdia ira tristitia. auaricia fen¬
tris ingluuies luxuria Nam qr hiis septẽ suꝑbie
biciis nos captos doluit. idcirco redemꝑtor nõ ad
sꝑ critale liberationis pliũ septifornuis gr̃e plenus
uenit. S habent contͣ nos hec singła exercitũ suũ.
am de mam gloria ĩobediencia lactantia. ypotri¬
sis contentionẽs ꝑtinatie. discordie. et nouitatum
psumptiones oriũntur. De Iniuidia. odiũ susurea¬
tio. dec̾ractio exustatio in aduersis proxini affłi¬
ctio autẽ in prosꝑis nascitur. De Ira. rixe tumor
mentis. cõtumelie clamor indignatio blasphemie
proferũtur. De trifucia malicĩa. rancor pusilla¬
nimitas. desperatio. torpor cirta p̃cepta bagatio mẽ¬
tis erga illicita nascitur. De eluaritia ꝓdicio fuius
falłacia ꝑiuria inquietudo molencie. et contua
mĩam obdurationes cordis oriãtur. De uentris
ingluiue. inepta leticia scurrilitas. inimundicia

Expanded text:
virulenta radice proferuntur: scilicet inanis gloria, invidia, ira, tristitia, avaritia, ventris ingluvies, luxuria. Nam quia his septem superbiae vitiis nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spirituale liberationis praelium, spiritu svenit. Sed habent contra nos haec singula exercitum suum; nam de inani gloria inobedientia, jactantia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae, et novitatum praesumptiones oriuntur. De invidia odium, susurratio, detractio, et exsultatio in adversis proximi, afflictio autem in prosperis nascitur. De ira rixae, homicidia, tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, blasphemiae proferuntur. De tristitia malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circa praecepta, vagatio mentis erga illicita nascitur. De avaritia proditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo, violentiae, et contra misericordiam obdurationes cordis oriuntur. De ventris ingluvie inepta laetitia, 262 scurrilitas, immunditia,
Abbreviated transcription (Latin):
hu̾am generis exordio masculũ et feminan
fecisset l est ducũ exhortatio. Que dũ ĩtaut
ad secretũ cordis admititur. familiarius
iiqua ꝑsuadet Qmi uidelicet exercitus ulu¬
lans sequitur: quiã infelro aĩa semel poinaes¬
sib̃us uiciis capta. dũ multiplicatis iniquita¬
tibus iusamam uertitur. ferali iam ĩmani¬
baleant cogltatione sollicita respitit exħor¬
tationem ducũ naris sagacitate dep̃hendit
et quia longe p̃sciendo subseq̃ntiũ iiquitatũ
oufusionem coͥnspicit. quasi blulantũ exatꝰ
odorando cognoscit

Expanded text:
humani generis exordio masculum et feminam non humani generis exordio masculum et feminam non fecisset . Haec est ducum exhortatio, quae dum incaute ad secretum cordis admittitur, familiarius iniqua persuadet. Quam videlicet exercitus ululans sequitur, quia infelix anima semel a principalibus vitiis capta, dum multiplicatis iniquitatibus in insaniam vertitur, ferali jam immanivaleant, cogitatione sollicita respicit. Exhortationem ducum naris sagacitate deprehendit, et quia longe praesciendo subsequentium iniquitatum confusionem conspicit, quasi ululatum exercitus odorando cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
tibi aut superieres ẽẽ. aut eciam equales d¬
cũ dicit. Que erga te aguntur equanmto¬
resistitur contra te deinceps sine mensia
mulantur Tristicia quoq deuictũ cor quall
ex rõne solet exhortari cum dicit. Quo hales
Unde gaudeas. cum tanta masa de proximb
portãs ꝑpende cũ quo merore om̃s intuen
sunt. qui in tanto contra te amaritudinis si
fesse fertũtur. Auaricia quoq deuictam aułm
quasi ex rõne solet exhortari cũ dicit. Ualle
sine cusꝑa est. qd quedã habenda concurscis
quia nõ mulciplicari appetis ẜ egere ꝑtime sab
et qd̃ male aliuͥs retinet. ip̃e melius expndis
Uentris quoq ingliuues duictũ cor quasi e
rõne solet exhortar cumi dicit. Ad esum dlis
omia munda condidit Et qui saciari cibo re¬
spuit. quid aliud qͣm muneri concesso conc̾diu
dilatas. cũ quid te sequatur ignonis: Acceptl
tempus in desidiis amme pdere non detes.
quia qͣui cito ꝑtransis nescis Si eiã misceri des
hominẽ in uoluptate coitus nolłet ini ipso

Expanded text:
tibi aut superiores esse, aut etiam aequales diam fatur: Quae erga te aguntur, aequanresistitur, contra te deinceps sine mensura mulantur. Tristitia quoque devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Quid habes unde gaudeas, cum tanta mala de proximis portas? Perpende cum quo moerore omnes intuendi sunt qui in tanto contra te amaritudinis 1037 felle vertuntur. Avaritia quoque devictum animum quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Valde sine culpa est, quod quaedam habenda concupiscis, quia non multiplicari appetis sed egere pertimescis; et quod male alius retinet, ipse melius expendis. Ventris quoque ingluvies devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Ad esum Deus omnia munda condidit, et qui satiari cibo respuit, quid aliud quam muneri concesso contradicdilatas, cum quid te sequatur ignoras? Acceptum tempus in desideriis perdere non debes, quia quam citius pertranseat nescis. Si enim misceri Deus hominem in voluptate coitus nollet, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
recuruit. post qec uero. Suo carnalia oi
idest fentris ingliuues et luxuria siipsint
S cunitis lique̾t qd de uentris inglai sun
uascitur. dum in ip̃a distributione membr
uentri genitalia subuixa uideantu. Undi
uuũ mõrdmate reficitur: asud proculdidu
ad cõtumelias excitatur. bene au̾tẽ duduꝰ
exhortari dicti sunt exercitus ululare. qui
prima uicia decepte menti qͣi sub quadm que¬
se inserunt. s innumera que secũtur dũ hu
ad omnẽ insamam ꝓtrahunt quasi bestil l¬
more confundunt. Inanus nãq gloria delua
cor qͣi ex rõne solet exhortari cũ dicit debes
maiora appetere. ut quo potestate nasueris u¬
tos excedere. e eciã ualeas et pluribus ꝓd iͫ¬

Expanded text:
rnalia vitia, id est, ventris ingluvies et luxuria supersunt, sed cunctis liquet quod de ventris ingluvie luxuria nascitur, dum in ipsa distributione membrorum ventri genitalia subnixa videantur. Unde dum unum inordinate reficitur, aliud procul dubio ad contumelias excitatur. Bene autem duces exhortari dicti sunt, exercitus ululare, quia prima vitia deceptae menti quasi sub cauda se inserunt, sed innumera quae sequuntur, dum hanc ad omnem insaniam pertrahunt, quasi bestiali clamore confundunt. Inanis namque gloria devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Debes majora appetere, ut qua potestate valueris multos excedere, eo etiam valeas et pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
uicia que inuisibili contͣ nos plio re¬
gnanti suꝑ se supoie militant alia mo-¬
re ducũ p̃eunt. alia more To̾citus subsecũtur. Neq
enĩ cułpe om̃s pari accessu cor occupant. S dũ ma¬
iores et pauce neglectam mentẽ p̃ueiũt numoreᷤ
et ĩmuniere ad illam se cat̾uatim filndunt. Ip̃a nãq
uiciorũ regina suꝑbia cũ deuictũ cor plene ceꝑit᷑.
mox illud septen principalib uiciis quasi quibus¬
dam suis ducibus deuascandũ tradit. Quos bidel
duces exercitus sequitur. qr ex eis ꝓcuł dubio im¬
portune uiciorũ multitudines oriuñtur. Qd̾ me¬
lius oftendimꝰ si ipsos duces atq exercitũ specialit̾
ut possumꝰ enumerando ꝓferamꝰ. Radix quippe
cuncti mali suꝑbia est. de qua scriptura attestante

Expanded text:
itia, quae invisibili contra nos praelio regnanti super se superbiae militant, alia more ducum praeeunt, alia more exercitus subsequuntur. Neque enim culpae omnes pari accessu cor occupant. Sed dum majores et paucae neglectam mentem praeveniunt, minores et innumerae ad illam se catervatim fundunt. Ipsa namque vitiorum regina superbia cum devictum plene cor ceperit, mox illud septem principalibus vitiis, quasi quibusdam suis ducibus devastandum tradit. Quos videlicet duces exercitus sequitur, quia ex eis procul dubio importunae vitiorum multitudines oriuntur. Quod melius ostendimus, si ipsos duces atque exercitum specialiter, ut possumus, enumerando proferamus. Radix quippe cuncti mali superbia est, de qua, Scriptura attestante,
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis scili et cordis nr̃i . Deniq a nobis. ¶
duplex sacrificia q̃uit deus: unũ ut simus casti
corpore. aluid ut mund corde esse debeamus
bona in corde odorem suauitãtis reddat cogitatio
sancta. In altari uero corꝑis nr̃i iugit̾᷑ qd̾ des bene¬
ecrationem astaris cũ gaudio cesebramꝰ. qñ asta¬
ria cordis ues corꝑis nr̃i mũda et pura conscĩa¬
nii conspectu diuine maiestatis offerimꝰ. Nam
nescio qua fronte aut consciencia aptat in altaris
consecratione gaudere. qui in cordis sui altarenõ

Expanded text:
oris scilicet et cordis nostri. Denique duplex a nobis sacrificium quaerit Deus: unum ut simus casto corpore, aliud ut mundo corde esse debeamus.bona; in corde odorem suavitatis redoleat cogitatio sancta. In altari cordis nostri jugiter quod eecrationis altaris cum gaudio celebramus, quando altaria cordis vel corporis nostri munda et pura in conspectu divinae majestatis offerimus. Nam nescio qua fronte aut qua conscientia optat in altaris consecratione gaudere, qui in cordis sui altari non
Abbreviated transcription (Latin):
tribuens cũ eo uitam qafere ꝑpetuã. Mortua enĩ
dicitur aĩa qñ mortiferis uiciis ẽẽ dicit᷑ matu¬
lata sicut et apłs ait. Et uos cũ eẽtis mortui in
delictis et pct̃is nr̃is in quibus aliqñ ambulastis.
Manifeste mors anme dicitur ẽẽ pcc̃m sicut ꝓpha
ait. qr aĩa que peccau̾it ip̃a morietur Duobus
etem̃ modis uniuscuiꝰq hom̃ peccat aĩa idest
ĩ non faciendo q̃ face̾ uisa est: et faciendo q̃ retita
sunt. Quis gr̃a inquit saluati sumꝰ id est nõ prib¬

Expanded text:
tribuens cum eo vitam habere perpetuam. Mortua enim dicitur anima, quando mortiferis vitiis esse dicitur maculata, sicut et Apostolus ait: Et vos cum essetis mortui in delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis manifeste . Mors animae dicitur esse peccatum, sicut propheta ait: Quia anima quae peccaverit, ipsa morietur . Duobus etenim modis uniuscujusque hominis peccat anima, id est, in non faciendo quae facere jussa sunt, et faciendo quae vetita sunt. Cujus gr