comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem. Deprecatio est cum ce peccasse
ce consultu peccasse reus confitetur. &. tam̃
ut ignoscatur postulat. qđ genus ꝑ raro po¬
test accidere. Item ex legali statu hȩc oriuntur.
idest scriptum. & uoluntas. leges contrarie.
ambiguitas. collectio. siue ratiocinatio. & dif¬
finitio legis. Scriptum & uoluntas est. qͣndo
uerba ipsa uidentur cum sententia scripto¬
ris dissidere. Legis contrariȩ status est. qͣndo
int̾ se duȩ leges aut plures discrepare noscun¬
tur. Ambiguitas est. cum id qđ scriptũ ẽ du¬
as aut plures res significare uidet᷑. Collectio
uł ratiocinatio est. qͣndo ex eo qđ scriptũ est.
aliud quoq qđ ñ scriptũ est inuenitur. Diffi
nitio legalis est.cum uis quasi in diffinitiua
constitutione in qua posita sit querit᷑. Statꝰ
gͦ tam rationales qͣm legales a quib dã certiꝰ
decem & octo connumerati sunt ceterũ scdm
rhetoricos tullii decem & nouẽ reꝑiuntur

Expanded text:
necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scrinitio legalis est, cum vis verbi, quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit quaeritur. 11. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt; caeterum secundum rhetoricos Tullii undeviginti reperiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nes qͦs greci celeras uocant. id ẽ ueloces. Bi¬
remes. uł triremes. agiles & ad ministeriũ
cana celones. Biremes aũ naues st habente
remoꝵ ordinẽ geminũ. triremes o alrite
triũ &e qͦtuor ordinũ. sic e penteres. erre
quinos uł senos ordines babentes lellan
naues st̃. q̃uelis simul &e remis agunt a
gauus in quo eqͦs tnsuehere solitũ ẽ Pnto¬
tentus funis. limbus nauicula breuis. q̃ ala
appellatione dr &e eymba. ⁊ caupolus sic eln¬
tris id ẽ carabus. quẽ in pado paludibq u
tunt᷑. Carabꝰ parua scafa. ex uimine factaq̃
ꝯtecta crudo corio genꝰ nauigii p̾bet.ł orti¬
mia nauicula siriatici generis. lata e sine
carina. a portando uocata. utunt᷑ his inpea¬
nonia. Trabarie amnice naues q̃ ex singuls
trabib cauant᷑. q̃ alio noĩe litorarie dicuith

Expanded text:
ces, quas Graeci κέλητας vocant, id est veloces bices, quas Graeci κέλητας vocant, id est veloces biremes vel triremes, agiles et ad ministerium cana celocis. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum. Sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontoextentus funis. Lembus navicula brevis, qui alia appellatione dicitur et cumba et caupulus, sicut et lintris, id est carabus, qutuntur. 26. Carabus, parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Portemia, navicula Syriaci generis, lata, carina, vocata a portando, utuntur his in Pannonia. Trabarie, amnice naves, que ex singulis trabibus cavantur, que alio nomine littorarie dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nes nauicule q̃ ligna militib portant.
Anciromanchus dictꝰ ꝓ eo qd celeritate sui
anchoris. & instrum̃tis reliquis nauiũ ue¬
hendis sit aptꝰ. faselus ẽ nauigiũ quẽ nos
corrupte basellũ dicimꝰ. de qͦ uirgiliꝰ ꝑictisq
uis cõmercia ad litꝰ portat. hanc nauis in
pelago ꝓpt̃ nimias undas suo suscipit gre¬
mio. uͥ enĩ appropinqͣuerit ad portũ. reddit
uicẽ barca narii ꝙͣ accipit in pelago. Porro
nauigiũ piratarũ aptũ. & ex his ita uocatũ.
cicero. tẽ se fluctigero tradit mandatq pa-¬
roni: & alibi. parunculis ad litꝰ lũdit celeribꝰ.
Mioparo qiͣ minimꝰ paro. ẽ scafa ex uimine fa-¬
cta q̃ ꝯtecta erudo corio genꝰ nauigii p̃bet.
quales utunt᷑ germanoꝵ pirate in oceani
litorib uł paludib ob agilitatẽ. de qualibꝰ
hystoria. gens inquit saxonũ mioparonib ñ
uiribꝰ nitunt᷑. fuge potiꝰ ꝙͣ bello ꝑarati. Celo¬

Expanded text:
nes naviculae, quae ligna militibus portant.nes naviculae, quae ligna militibus portant.Ancyromagus dictus, pro eo quod celeritate sui anchoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit aptus. 17. Phaselus est navigium quod nos corrupte baselum dicimus. De quo Virgilius: Putisque ae cuncta navis commercia ad littus portat. Hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio. Ubi autem appropinquaverit portui, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. 20. Paro navigium piratarum aptum, et ex iis ita vocatum, Cicero: Tunc se fluctigero tradit, mandatque paroni. Et alibi: Parunculis ad littus ludit celeribus. Mioparo quasi minimus paro. Est enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo coreo genus navigi praebet; quales utuntur Germanorum piratae in Oceani litoribus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus Historia 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati.' Celo
Abbreviated transcription (Latin):
illud salomonis. intelligens gub̾nacula possi¬
debit. Lidii aũ pͥmũ naiũ fabricauerunt.
pelagiq incerta petentes ꝑuiũ mare usib¬
humanis fecert̃. Ratis pͥmũ e antiqͥssimũ
nauigii genꝰ e rudib tignis asseribq oser¬
tũ. ad cuiꝰ similitudinẽ fabricate naues st̃.¬
Ratarie dicte nc̃ iã rates abusiue naues. nã
ꝓpͥe rates st̃. conexe inuic̃ẽ trabes. Trieriᷤ na
Carpasia nauis a carpados insula nominata.
sic̃ a rodo rodia. sic̃ ab alexandro alȩxandrina.
nauiũ. Rostrate naues uocate ab eo qd in
fronte rostra erea habebant. ꝓpt̃ scopulos
ne feriant᷑ ce collidant᷑. bonge naues st̃. qs
dromones uocamꝰ. dicte eo qd̾ longiores st̃
cetĩs. cui ꝯtrariꝰ ẽ musculꝰ curtũ nauigium.
Dromo aũ a decurrendo dictꝰ. cursũ enĩ g̾e̾i¬
dromũ uocant. Classis dicta a greco uoca¬
bulo arioToN KALON. id ẽ a lignis. un ce talo¬

Expanded text:
illud Salomonis: Intelligens gubernacula possiillud Salomonis: Intelligens gubernacula possidebit. Lydii autem primum navim fabricaverunt, pelagique incerta petentes pervium mare usibhumanis fecerunt. Rates primum et antiquissimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque consertum; ad cuius similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. Trieris navCarpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum navigium. Dromo audromon vocant. Classis dicta est Graeco vocabulo apo ton calon, id est, lignis: unde et calo
Abbreviated transcription (Latin):
rtium quarũdã uocabula qͥbꝰ
aliqͥd fabricat᷑. uł instrum̃ta
artificũ. uł q̃ ministeriũ ex-¬
hibent atq aliqͥd huiꝰcemo¬
di deinceps ex parte notan¬
da studui. Artifex generale
nom̃ uocat᷑. qd̾ artẽ faciat.
sic̃ aurifex qͥ aurũ facit.
faxo enĩ ꝓ facio antiqͥ dicebant. Nauelerus
dñs nauis ẽ appellatꝰ ita qd̃ nauis in sorte eiꝰ
qĩ eohib̾nator qd cohibeat prudentia sua hi¬
berna. id ẽ tẽpestates maris. Nauita a naui di-¬
ctus ꝑ diriuationẽ. Nauita aũ ꝓnauta poeti¬
ce dr. sic̃ mauors ꝓ mars. nã rectũ est nauta.
emex uocatꝰ qd̃ remũ regit. sic aũ remex. qͦmͦ
tubex ꝓ nominatiuo easu. Epibata greco noĩe
appellat᷑. qͥ latine dr suꝑueniens. hie nichil
habet negotii. s naulo dato in alias t̃ras
transire disponit. Naiuim qͥd̃ã ꝑhibent dic¬
tam eo qd̃ gnauũ rectorẽ querat. id ẽ ꝑitũ.
sapientẽ. strenuũ. qͥ ꝯtinere ce gub̾nare
nouit ꝓꝑt̾ maritima ꝑicula ce casꝰ uñ est

Expanded text:
rtium quarundam vocabula quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui ddominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus quasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem: navita autem pro nauta poetice dicitur: sicut Mavors pro Mars: nam rectum est nauta. Remex vocatur, quod remum gerit: sic autem remex, quomodo tubappellatur, qui Latine dicitur superveniens: hic nihil habet negotii, sed naulo dato in alias terras transire disponit. Navim quidam perhibent dictam, eo quod gnavum rectorem quaerat, id est, peritum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter maritima pericula, et casus, unde est
Abbreviated transcription (Latin):
gitantes. & in reb transeuntib spem po¬
nentes tͣnsiliuit. canendo iste qui uocat᷑
transiliens. Eman. accipiens. uł formido
eoꝵ. Ethan. robustus. Barachia. benedictꝰ
dni. uł benedictus dñs. Olda destructio
siue diuerticulũ. Iudith. laudans uł con¬
fitens. hester. absconsa. Tacharias memo¬
ria dñi. ob hoc qđ canit memorari testa¬

Expanded text:
gitantes, et in rebus transeuntibus spem pogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Dominus, vel benedictus Domini. OLDA, distritio, sive diverticulum. JUDITH, laudans, vel confitens. ESTHER, absconsa. 30. ZACHARIAS, memoria Domini, ob hoc, quia canit: . . . . Memorari testa
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatis regressionis leticiam p̾dicat.
¶alachias int̾p̾tatur angłs dñi. idest nuntiꝰ
quicqͥd enim loquebatur. quasia dño essent
mandata ita credebant᷑ & inde ita nomen
sumptio uerbi dñi suꝑ isrł in manu angłi¬
eius. Esdras. adiutor. Neemias. consolator
a dño. quoda enĩ p̾sagio futuri nomina ista
sortita sunt. fuerunt enĩ in adiutorio & con¬
solatione omni illi ppło redeunti ad patͥam.
nam & templũ dñi idem reedificauerunt.
& muroꝵ ac turriũ opus ipsi restaurauer̃t.
lingua caldea qđ int̾ptat᷑ decorus m̃s. Ara¬
rias auxiliũ dni. idem ce abdenago. qd int̾
p̾tatur seruiens taceo. Misahel. quia ppłs
dñi. ipse &. misac qđ int̾pretat᷑ risus uł gau¬
diũ. Achia. frat̾ meus. Semeia. audiens do¬
minũ. Asaph. congregatus. Ethan robustꝰ
uł ascensus. Idithun. transiliens eos siue sa¬
liens eos. quoscła enĩ inherentes humo cur¬
uatos in terram. & ea que inimo sunt co¬

Expanded text:
captivitatis regressionis laetitiam praedicat. captivitatis regressionis laetitiam praedicat. 22. Malachias interpretatur angelus Domini, id est, nuntius; quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, ita credebantur, et inde ita nomen sumptio Verbi Domini super Israel in manu angeius.' Esdras adiutor. Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illius populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini iidem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarititur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
speculũ uł archanũ di int̾p̾tatur. utrũꝙ
ad. ꝓpħam conuenit. ipsi enĩ sciunt my¬
steria di. Unde & ad ezechiel dicit᷑ specula¬
ꝓpħali digna sunt ministerio. & serui¬
tute. inde seruus dñi. Ionas int̾p̾tatur
columba siue dolens. Columba ꝓ ge¬
mitu qͣndo in uentre cen triduo fuit
Dolens autem uł ꝓpt̾ tristiciam quã habu¬
it de salute niniuitarũ. uł ꝓpt̾ hederã su¬
bito arescentem. cuiꝰ umbraculo tegebat᷑¬
contra solis ardorem. ipse est & amathi
postea ad eum dicente. nunc cognoui q̃m
uirdi es tu. & uerbum di in ore tuo uerũ¬
est &. ob hanc causã ipsũ puerũ amathi
uocatum. Amathi enĩ ex ebreo in linguã
helias locutus est ille qui suscitatꝰ est filius
nuncupatus est ueritatis. Tacharias me¬
moria dñi. septuagesimo enĩ anno deso¬
lationis templi completo. ⁊acharia p̾di¬
festiuus. & letus resonat. destructũ enĩ tem¬
plum edificandũ ꝓpherat. & post luctum

Expanded text:
speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde et ad Ezechiel dicitur3, 17: 'Speculaae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuicontra solis ardorem. Ipse est filius Ampostea ad eum dicente: Nunc cognovi quod vir Dei es tu, et verbum veritatis in ore tuo et ob hanc causam etiam ipsum puerum sic vocatum. Amathi enim in nostra lingua Elias locutus est, ille qui suscitatus enuncupatus est veritatis. 20. ZACHARIAS, memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia praedifestivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum
Abbreviated transcription (Latin):
liber¬
discernens apuit. hic &e desiderioꝵ uiu
appellatꝰ est. quia panẽ desiderii ñ come¬
dit. & uinũ concupiscentie nͥ bibit. ¶ see
saluator aut saluans int̾p̾tatur. dum eñi
iram di in ppłm isrł ob crimen idolatrie
ꝓphasset. domui udȩ salutẽ ꝓnuntiauit
ꝓpt̾ qđ ezechias rex iuda sublatis idolis
que p̾cedentes reges consecrauer̃t. tem¬
plum dni purgasse ac purificasse mon¬
stratur. Iohel dñs d̾s. siue incipiens do uł
fuit cł̃i. hoc enĩ eiꝰ uocabulũ resonat ethi¬
tia enim eiꝰ ad ppłm fuit isrł. qui auulsus
erat a dño. & aureis uitulis seruiebat. si¬
ne auulsus a regno stirpis dauid̃. Naum
germen siue consolator increpat enunci¬
uitatẽ sanguinũ. &. post euersionẽ eius
consolat syon dicens. ecce suꝑ montes pe
idest luctantis sortitꝰ est nom̃. nullus eni
tam audaci uoce ausus est dnm ad discep¬
comminat samariȩ. ob hanc causã simu¬
lachroꝵ illo modo de quo heliui dicit. qͥs
est iste inuoluens sententias. Sophonias

Expanded text:
liberdiscernens aperuit; et hic et desideriorum vir dictus est quia panem desiderii non manducavit et vinum concupiscentie non bibit. Et desalvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etytia enim ejus ad populum fuit Israel, quia jam avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. 13. NAHUM, gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pid est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad discepComminatur enim Samariae ob causam simulacrorum illo modo, quo de Eliu dicitur: Quis est iste involvens senten
Abbreviated transcription (Latin):
tor saluatorem enĩ uniu̾ sarũ gentium
eiusq sacram̃ta amplius qͣm cet̾i p̾dicat
eremias excelsus dñi. ꝓ eo qd dictũ est
ei: constitui te suꝑ gentes & regna. Eee¬
chiel fortitudo di. Daniel iudiciũ dĩ
siue quia in p̾sbiteroꝵ iudicio senten

Expanded text:
; Salvatorem enim universarum gentium, ; Salvatorem enim universarum gentium, ejusque sacramenta amplius quam caeteri praedicat. 8. JEREMIAS excelsus Domini, pro eo quod dictum est ei: Constitui te super gentes et regna . 9. EZECHIEL, fortitudo Dei. DANIEL, judicium Dei, sive quia in presbyteroru
Abbreviated transcription (Latin):
&e iezechiel aꝑti sunt celi & uidi uisioneᷤ
di. Quoꝵdam autẽ ꝓpharũ ethimo logiȩ
nominũ annotande sunt. Uocabula enĩ
eoꝵ satis ostendunt. quid in fut᷑is factis
dictisq suis p̾nuntiassent. Helias in t̾p̃¬
tatur dñs ds. Ex futuri gͥ p̾sagio sic uoca¬
tus est. nam dum altercaret᷑ in sacrifi¬
cio. cum quadringentis sacerdotib ba¬
al inuocato nomine dñi descendit ig¬
nis de celo suꝑ holocaustũ. qd cũ uidisset
omĩs ppłs. cecidit in faciem suã & dixit.
dñs iꝑse est ds. Ex hac gͥ causa tale pͥus
nom̃ accepit: ꝓ eo qd̵ ꝑ eum postea cogno¬
uerit popłs dñm am. Idem ce. fortis dñs
t̾fecit uł ꝓpter qd̃ achab aduersitatẽ to¬
lerauit. Heliseus dni salus int̾p̾tatur. Uoca¬
bulũ autẽ &. idem ex futuri p̾sagio susce¬
pit. Deniq & multas uirtutes fecit. ce
famem pellens ppłm a morte saluauit.
Nathan dedit siue dantis. Y saias inter¬
pretatur saluator dñi. & merito salua¬

Expanded text:
erti sunt caeli et vidi visiones Dei.' Quorundam autem prophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias interprtatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam cum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini, descendit ignis de coelo super holocaustum. Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus . Ex hac igitur causa tale prius nomen accepit, pro eo quod per eum postea cognoverit populus Dominum Deum. Idem et fortis Dominus vel propter quod Achab adversitatem toleravit. 6. ELISAEUS Domini salus interpretatur, vocabulum autem idem ex futuri praesagio accepit. Denique et multas virtutes fecit, et famem pellens populum a morte salvavit. 7. NATHAN, dedit, sive dantis. Isaias interpretatur Salvator Domini. Et merito
Abbreviated transcription (Latin):
multa dicunt᷑. ira etiam figurate multa
monstrant᷑. Terciũ autẽ genꝰ uisionis est¬
qd̾ neq corporeis sensib neq illa parte
animȩ qua corporaliũ rerũ imagines
capiuntur. s ꝑ intuitum mentis quo i¬
tellecta conspicitur ueritas. sicut danihel
derat. sine quo genere illa duo uł infruc¬
tuosa sunt uł etiã in errorem mittunt.
Omĩa tam̃ hec genera sp̾c sc̃s moderatur
H abere autẽ ꝓpħiam ñ solũ bonꝰ s etiam
malus potest. nam inuenimꝰ saulẽ regẽ
ipħasse. Persequebat᷑ enim scm̃ dauid.
& impletus sp̃u scõ ꝓpħare cepit.

Expanded text:
dicuntur multa, ita etiam figurate multa dicuntur multa, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporalius rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel rpore: sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetiam non solum bonus, sed etiam malus potest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur enim sanctum David, et impletus spiritu, prophetare incaepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Terciũ genꝰ somniũ. sicut iacob subnixã
in celo scalam dormiens uidit. Quartũ
genus ꝑ nubem. sicut ad moysen &e ad iob
post plagam loquit᷑ ds. Quintũ genꝰ uox
decelo sicut ad abraham sonuit dicens. ne
inicias manũ tuam in puerũ & ad saulũ
in uia. saule saule quid me ꝑsequeris.
Sextum genꝰ accepta parabola sicut ap̃
salomonem in ꝓuerbiis &e ap̾ balaam
cũ euocaret᷑ a balac. Septimũ genꝰ repletio
sp̃s scĩ. sicut pene apud om̃s ꝓpħas. Alii
tria genera uisionũ esse dixerunt. I mũ
sccłm oculos corporis. sicut uidit abrahã
tres uiros sub ilice manbre & moyses ig¬
nem in rubo. & discipłi tͣnfiguratũ dñm
in monte int̾ moysen ce heliam. & cet̾a
mur ea que ꝑ corpꝰ sentimꝰ. sicut uidre pe¬
trus discũ illum sũmitti de cęlo cum ua¬
riis animalib. & sicut ysaias dñm in se¬
de altissima ñ corporalit̾ s spiritalit ui¬
dit. Non enĩ d̾m forma corporea circum¬
t̾minat. s quẽ admodũ figurate ñ ꝓprie

Expanded text:
Tertium genus somnium; sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit . Quartum genus per nubes; sicut ad Moysen et ad Job post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de coelo; sicut ad Abraham sonuit, dicens: Ne injicias manum tuum in puerum ; et ad Saulum in via: Saule, Saule, quid me persequeris? Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis: et apud Balaam cum evocaretur ad Balac . Septimum genus repletio Spiritus sancti; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum, secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre; et Moyses ignem in rubo; et discipuli tranfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Eliam; et caetera mur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de coelo cum variis animalibus; et sicut Isaias Dominum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate non proprie
Abbreviated transcription (Latin):
posui te. Prophetie autẽ genera. septem st̃.
Primũ genus extasis. qđ est mentis excessꝰ
sicut uidit petrus uas illud. sũmissũ de ce¬
lo in stupore m̃tis cum uariis animalib.
Scd̾m genus uisio. sicut apud ysaiam di

Expanded text:
posui te.' Prophetiae autem genera septem sunt. Primum genus ecstasis, quod est mentis excessus; sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animalibus. Secundum genus visio; sicut apud Esaiam di
Abbreviated transcription (Latin):
uos gentilitas uates appellat. hos
nri ꝓpħas uocant. quasi p̾fatores
quia porro fant᷑. &e de futuris uera p̾di¬
cunt qui autẽ a nob̾ ꝓphete in uet̾i testa¬
m̃to uidentes appellabant᷑. quia uide¬

Expanded text:
uos gentilitas vates appellat, hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in veteri Testamento videntes appellabant
Abbreviated transcription (Latin):
palis atq uirgultis harundinibꝙ ꝯtex¬
tũ. quib possint homines tueri aui frigoris
uł caloris iniuria. Tuguriũ casula ẽ ꝙ faci¬
unt custodes uineax ad tegim̃ sui qiͣ teguri¬
um. siue ꝓpt̃ ardorẽ solis & radios declinan¬
dos. siue ut inde homines uel bestiolas q̃ in¬
sidiari solent natis frugib abigant. Hanc
rustici capanã uocant. qd̾ imũ tantũ capiat.
Tescuam putant qͥdã eẽ tuiguria. qͥdã loca p̃rup¬
ta ce asꝑa. Magalia edificia numidax agrestiũ
ob longa incuruis laterib tecta. qiͣ nauiũ
carine st̃. siue rotunda in modũ furnor. Qe
magalia dicta qiͣ magaria. qr magar punici
nouã uilła dicunt. una littã cõmutata .l.ꝓ .r.
magaria ut tuguria
.xiii. De agris.sti

Expanded text:
palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abigant. Hunc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tescua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una littera commutata l pro r, magaria, tuguria. CAPUT XIII. De agris.
Abbreviated transcription (Latin):
croꝵ causa ac deoꝵ gentiliũ celebrationibꝰ
instituti st̃. uñ &e qͥ eos expectant demonũ
cultib inseruire uident᷑. nã res equestris
antea simplex agebat᷑. ⁊utiq cõmunis usꝰ
reatꝰ ñ erat. s cũ ad ludos coactꝰ ẽ. natura¬
lis usus ad dȩmonioꝵ cultũ translatus ẽ.
Itaq castori e polluci deputant᷑ he species.
qͥb eqͦs a mercurio distributos hystorie do¬
cent. s & neptunꝰ equestris ludi ẽ. quẽ g̾ci
Circenses aũ ludi idõ dicti. uł a circũeundo.
uł qd̃ uͥ nc̃ mete st̃ olim gladii ponebantur
qͦs quadrige circĩtibant. & inde dicti cireen¬
ses ab ensib circa qͦs currebant. si qͥd̾e ce in
litore circa ripas fluminũ currꝰ agitantes
gladios in ordine. in ripe litore ponebant
&e erat artis equũ circa ꝑicula torquere. m̃
ẽ a paganis.curꝰ edes medio spacio &e esfigies
de fastigio edis emicat. qd̾ ñ putauert sub te¬
cto ꝯsecrandũ quẽ in aꝑto habent. Est aũ ciroꝰ

Expanded text:
 celebrationibus instituti sunt: unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat; sed quum ad ludus coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. Itaque Castori et Polluci deputantur haec species, quibus equos a Mercurio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris ludi est, quem GraeCircenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Cirses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem in littore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae littore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde est a paganis, cujus aedes medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum, quem in aperto habent. Est autem circus
Abbreviated transcription (Latin):
subtraitia Inferdlum aũt alis latere an locum
aliarum rite p onunt᷑ s. ce ꝑ litrets qued am
sosnatio est nam pro bitro dicanꝰ purum .e
etꝙ quancdam cognationt̃ habent nam eũ
licis centum &e trecentos postea dicunꝰ qua¬
aringentos d  dneutes ꝑ .e. C. & q similit̃ cog¬
adedita s. debet scribi. quia exsul dicitur qui
extra solum est. exultat meliꝰ sine s. lutera scri¬
bit. na esi ipsa .x ex .cce s. constat quomͦ cum
factum. Forsitan ꝑ .n. scribendũ in fine. quia
integrum eius facit. forte si tandem. Felus
qdđ est deformis ꝑ .e. solam scribendũ fedus qđ¬

Expanded text:
subtractis. 4. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum rite ponuntur. B et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C e quandam cognationem habent. Nam dum dicimus 'centum', et 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cogaddito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si forte tandem'. 'Fedus', quod est deformis, per E solam scribendum es
Abbreviated transcription (Latin):
tus qđ est filius ꝑ .g. scribendum. quia facit ge¬
neratus. H. quȩ aspirationis litta̾ est in latino
is nominib Heus aut̃ a&e heu interiectiones ꝑ.h.
scribendȩ. Iluteram inter duas uocales consti
tutam. bis seribi quidam existimabant ut in¬
troia & maia. hoc ratio ñ ꝑmittit. nunqͣm e¬
nim tres uocales in una syllaba scribunt᷑. s i
littera int̾ duas uocales constituta ꝓ duplici
habetur. Id ꝓnomen neutrigeneris ꝑd. scribi¬
tur ab eo qđ est.is. ea. id quia facit idem. qđ si
uerbum est terciȩ ꝑsone ꝑ t notabit᷑. ab eo qđ
est. eo. is.it. quia facit itur. K. litt̾am antiqui p̾¬
ponebant quoniens a sequebat᷑ ut kaput. kan¬
na. halamus. nunc aut̃ kalendȩ. & kartago.¬

Expanded text:
quod est filius, per G scribendum, quia facit generatus. H, quae aspirationis littera est, in Latino is nominibus. 'Heus' autem et 'heu' interiectiones per H scribendae. I littutam his scribi quidam existimabant ut Trojia, Majia, sed hoc ratio non permittit. Nunquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed i littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 12. Id, pronomen neutri generis per d scribitur, ab eo quod est is, ea, id, quia facit idem. Quod si verbum est tertiae personae per t notabitur, ab eo quod est eo, is, it, quia facit itur. 13. K litteram antiqui praeponebant quoties A sequebatur, ut kaput, Kanna, Kalamus. Nunc autem Kartago
Abbreviated transcription (Latin):
ethographia grece. latine recta
scriptura interpretat᷑. Ortho.
enim grece. recte. Graphia. scͥꝑ¬
tura dicitur. Hec disciplina do¬
cet quẽadiodum scribere d̃e¬
deamus. nam sicut ars tractat de partiũ
declinatione ita orth ographia describen¬
di ꝑitia. utpote ad cum est preposino. & lit¬
teram. cũ est conunctio ⁊ luterã accipit
Haual quando aduerbium ẽ negandli
A litera crminatur ce aspiratꝰ . sen tp

Expanded text:
thographia Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litteram accipit. 'Haud', quando adverbium est negandi, D littera terminatur et aspiratur in capite;
Abbreviated transcription (Latin):
Ephimeris nãꝙ appellatur unius diei
gestio. hoc apud nos diarium uocatur nam qđ
latini diurnum. greci ephimerida dicunt
kalendaria appellant᷑ quȩ in menses singulos
digeruntur. Annales sunt res singuloꝵ annoꝵ
queq enim digna memoriȩ domi militieq
mari ac terre ꝑ annos in commentariis acta
sunt. ab anniuersariis gestis. annales nomina¬
uerunt. Hystoria autem multoꝵ annoꝵ uł tem¬
poꝵ est. cuius diligentia annui cõmentarii in
libris delati sunt. Inter historiam autem &e an¬
nales hoc interest. qđ hystoria est eoꝵ tempoꝵ
que uidimus. annales uͦ sunt eoꝵ annoꝵ qͦs
etas nr̃a ñ nouit. Unde salustiꝰ ex hystorialib.
eusebns &e ieronimus ex annalib ce. hysto¬
ria constãt. Item inter hystoriam & argum̃¬
tum ce fabulam hoc interest. Nam hystorie
res geste quȩ uere facte sunt. argum̃ta sunt
quȩ ce si facta non sunt. fieri tamen possunt.
fabulȩ uͦ sunt. que nec facte sunt nec fieri poᷤᷤ¬
sunt. quia contra naturam sunt¬

Expanded text:
Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diarium, Graeci ephemerida dicunt. 2. Kalendaria appellantur quae in menses singulos digeruntur. 3. Annales sunt res singulorum annorum. Quaecunque enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4. Historia autem multorum annorum vel temporum est; 75 cujus diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia; Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. 5. Inter historiam, et argumentum, et fabulam interest. Nam historiae sunt res verae, quae factae sunt. Argumenta sunt quae, etsi facta non sunt, fieri tamen possunt. Fabulae vero sunt quae nec facta sunt, nec fieri possunt, quia contra naturam sun
Abbreviated transcription (Latin):
eũ formica circũligat a capillo in cauernã
eiꝰ comecta afflato priꝰ puluere ne se ab¬
scondat. ita formicȩ complexib trahitur.
Formica dicta ab eo qđ̃ ferat micas farris.
cuiꝰ sollertia multa. ꝓuidet enĩ in futurũ
& p̃parat estate qdđ̃ hieme comedat. in messe
enĩ eligit triticũ. ordeũ ñ tangit. dũ pluit
ei suꝑ frumentũ totũ eicit. Dicuntur in
ethiopia esse formicȩ ad formã canis. quȩ
nequis auferat. captantesq ad necem ꝑse¬
quuntur. Formi caleon ob hoc uocatus
quia est uł formicarũ leo. uł certe for¬
mica parit᷑ & leo. est enĩ animal paruũ
formicis satis infestũ. qͥa se in puluere
abscondit. & formicas frum̃ta gestantes
int̾ficit. ꝓinde autẽ formica & leo uoca¬
tur. quia aliis animalib ut formica
est formicis autẽ ut leo ẽ. TIII. De
Serpentib.

Expanded text:
eum formica circumligata capillo in cavernam eum formica circumligata capillo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius sollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae ane quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. Formicoleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo est. De serpentib
Abbreviated transcription (Latin):
reptans.& ꝑ imprudentiã suꝑsedentib
pestem facit. Talpa dicta qđ sit damnata
cecitate ppetua tenebris. est enim absq
oculis. semꝑ terrã fodit. & humũ egerit.
& radices subter frugib comedit. quod
greci aphalica uocant. Glires dicti. qͥa
pingues eos efficit somnꝰ. nam glicere
dicimꝰ crescere. Hieme enĩ tota dorimiuns.
& immobiles qͣsi mortui iacent. tẽpore
estiuo reuiuiscunt. Iricius animal ex¬
spinis cooptum. qd ex inde dicit᷑ nomina¬
tum. eo qd subrigit se qnͣdo spinis suis
claudit᷑. quib undiq ꝓtectus est contͣ
insidias: nam statĩ ut aliqͥd ꝑsenserit.
primũ se subrigit. atq in globũ conuer¬
sus in sua se arma recolligit᷑. Huiꝰ pru¬
dentia quȩdã est: nam dum absciderit
uuam de uite. sese uolutat supinꝰ suꝑ¬
eam. & sic eã exhibet natis suis. Grillus
nom̃ a sono uocis habet. Hic retro ambu¬
lat. terrã terebrat. stridet noctib. uenatur

Expanded text:
reptans, et per inprudentiam supersedentibus reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se qclauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim, ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum consus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur
Abbreviated transcription (Latin):
grecũ illi nom̃ est. quicqͥd uͦ ex eo
trahit. latinu fit. alii dicunt mures qd̾
ex humore terrȩ nascantur. nã mnus. tra
unde & humꝰ. his in plemlumo iecur
crescit sicut quedã maritima augentur
quȩ rursꝰ minuente luna deficiunt
Sorex latinũ est. eo qđ rodat. & in modũ
serrȩ p̾cidat. antiqui autẽ soricẽ sauricẽ
dicebant. sicut & clodũ claudũ. Nustela
dicta qͣsi mus longus. nã telũ a longitudi¬
ne dictũ. hȩc ingenio subdola in domib
ubi nutrit catulos suos transfert mutatq
sedem. serpentes etiã & mures ꝑsequitur.
Duo autẽ sunt genera mustellarũ. alterũ
enĩ siluestre est. distans longitudine. qđ
greci ictidas uocant. alterum in domib
oberrans. falso autẽ opmnant᷑ qui dicunt
mustelam ore concipere aure effundere
partũ. Mus araneum cuiꝰ morsu aranea
est in sardinia. animal ꝑ exiguũ araneȩ
forma quȩ solifuga dicitur. qd̾ diẽ fugiat
in metallis argenteis plurima ẽ occultũ

Expanded text:
Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum; alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim
Abbreviated transcription (Latin):
meditur magis quã qui bibitur. fagere
enĩ greci comedere appellant. aiunt autẽ
medici & qui de humanoꝵ corpoꝵ scripse¬
re naturis. pcipueq galienꝰ in libris quoꝵ
uenũ ac ꝑfectȩ etatis uiroꝵ mulierumq
corpora insito calore feruere. & noxios eẽ
his ȩtatib cibos qui calorẽ augeant. sani¬
tatiq conducere. frigida quȩq in usum
sumere. sicut econtrario senib qͥ pituita
laborant. & frigore calidos cibos. & uina
uetera prodesse¬

Expanded text:
meditur magis quam bibitur; φαγεῖν meditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum juvenum ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida, quaeque in usum sumere, sicut econtrario senibus, qui pituita laborent et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
iure nuncupauert̃. qͥa ea est lex condim̃ti
eiꝰ. hanc greci ⁊ eman uocant. Caseum uo¬
catũ qd careat seru qͣsi careũ. nam seru ei
om̃e deducit᷑. ut ponderib arquatur.
Colostrũ lac nouũ. qđ neutri generis ẽ. Lac
a greco sermone deriuatũ est ꝓ candore
greci enĩ album leucon dicunt. lac uͦ &
sanguis qđ nutrit & qđ nutrit᷑. nã lacte
qͣsi coactũ. & quasi coagulatũ. accepta enĩ
secũ alia specie coagulat. Alel grecȩ appel¬
lationis est. qd ab apib nomen habere
ꝓbatur. nam apis grece melesse dicitur.
antea autẽ mella de rore erant. inuenieban¬
turq in harundinũ foliis. unde & uirgiliꝰ.
actenus aerei mellis celestia dona. Siqui¬
dem huc usq in india & arabia colligatũ
reperit᷑ ramis inherens insimilitudinẽ
salis. om̃e autẽ mel dulce: Sardũ amarũ
est absintii causa. cuiꝰ copia illiꝰ regionis
apes nutriuntur. fauum uocari qͦui co¬

Expanded text:
iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; Graeci enim album λευκὸν dicunt. Lac vero et sanguis, quod nutrit et quod nutritur; nam lacte quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graece μέλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis. Unde et VergiliusGeorg. 4,1: Hactenus aerii mellis caelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia co
Abbreviated transcription (Latin):
& silescit. Frustũ uocatũ qđ capit᷑ a frumi¬
ne. est enĩ frumen sũma pars gule. Pulpa
dicta qđ cum pulte olim mixta uescebat᷑
unde & pulmentariũ & pulmentũ dictũ.
Lucanicȩ dictȩ qđ priꝰ in lucania facte st̃.
Farcimen caro concisa & minuta qđ ea in¬
testinu farciatur. hoc est impleatur. cũ
aliarũ rerũ commixtione. Minutal uo¬
catum. qd fiat de piscib & isiciis holeribq
minutatim concisis. Afratũ qđ latine
spumeũ uocat᷑. afro enĩ grece spuma dicit᷑
Martisia in mortario ex pisce fiunt. inde &
nominata. ysocem piscem quendã dicunt.
ex quo primũ isicia facta sunt. & quanuis
ex alio genere pisciũ fiant. initium tamen
piscis uocabulũ dedit. Galatice. a colore
lacteo nominatȩ. greci enĩ gala lac dicunt.
Speras a rotunditate greco uocabulo appella¬
tas quicqͥd enĩ in rotundũ formatur spera
a grecis dicit᷑. Ius quoquinȩ magistri a

Expanded text:
 silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumi silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a
Abbreviated transcription (Latin):
Assum. qd̃ ardeat quasi arsũ. Flixum. eo qd̾
in aqua sola decoquitur. Lixa enĩ aqua
dicitur ab eo qđ sit soluta unde & solutio
libidinis luxus. & menbra loca motata
luxa dicunt᷑. frixum a sono dictũ. qnͣdo
ardet in oleo. Salsum. qͣsi sale aspersum.
demptis e medio sillabis trib. Rancidũ
ex uitio nuncupatũ. qđ raucos efficiat.
Sucidia carnes in usũ repositȩ. a succiden¬
do dictȩ. Lardum eo qđ in domo repo¬
situm conseruat᷑. nam antiqui domos
lares dicebant. Taxea lardũ est gallice
dictũ. unde & afraniꝰ. in rosa gallum sa¬
gatũ pingui pastũ taxea. Axungia ab
unctione uocata: Seuum a sue dictum
qͣsi sueuũ. qđ plus pinguedinis hoc ani¬
mal habeat. Offa est ꝓp̾rie frustũ dentiũ
cuiꝰ diminutiuũ offellã facit. unde &
offarii. Coci qui particulati idest offatĩ
excoquunt. nunc offa latrantiũ. quȩ si in
os canis iacitur. satiatur. illico compeseit᷑¬

Expanded text:
Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et
Abbreviated transcription (Latin):
coctus. Sfungia panis aqua diutiꝰ ma¬
laxatus. similã modicã accipit. & ferm̃¬
tum modicũ. & habet humectationes
plus quã om̃is panis. unde & sfungie
nomꝰ accepit. Placentȩ st̃ quȩ fiunt de
farre. quas alii liba dicunt. eo qd libeant.
& placeant. Dulcia sunt genera pistorii
oꝑis a sapore dicta. melle enĩ asparso
sumuntur. Crusta suꝑficies panis. ipsa
& fragmenta. qđ diuiduntur ut fracta.
Fermentũ a feruore nuncupatũ. qđ plus
prima hora ñ potest contineri crescendo
eniꝰ excedit. farina & fursures a farre
dictȩ st̃. cuiꝰ st̃ purgamenta: Amolum
flos farinȩ tenuissimũ pre leuitate de
mola egestũ. unde & appellatũ qͣsi a mola
Simila. pollines. Carnes dictȩ qđ care st̃.
siuie a creando. unde & a grecis creas uocant᷑.
Crudũ qđ sit cruentũ. est enĩ cũ sangume
modo actũ. & usq ad cominestiones aptũ
s & multi temporis aliquid coctũ uocat᷑.

Expanded text:
coctus. Spungia panis aqua diutius macoctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguinemodo actum usuque comestionis aptum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑat excelsos frangere nona thoros.
qđ & usq hodie ꝑsȩ faciunt. Cęnã uo¬
cari a cõmunione uescentiũ. cenon ꝯppe
greci cõmune dicunt. unde & cõmunican¬
tes qđ cominunit᷑ idest parit̾ conueniant:
apud ueteres enĩ solitũ erat in ꝓpatulo
uesci. & communit᷑ epulari. ne singula¬
ritas luxuriã gigneret. est autẽ cęna ue¬
dicebant. in usu enĩ non erant prandia.
Panis dictus qđ communi cibo apponatur.
uł qd omne animal eũ appetat. pan enĩ
grece. omne dicit᷑. Cabariꝰ est qͥ ad cibũ
seruis datur. nec delicatus. fermentaciꝰ.
fermentis confectus. Atimus dicitur ñ
fermentatꝰ. nam azimꝰ est sine ferm̃to
sincerus. Acrizimus. leuiter ferm̃tatus.
qͣsi acroazimus. Siligineus panis a frum̃¬
ti genere nuncupatur. siligo enĩ genꝰ est
tritici Rubidus. recoctus. & rubefactus
Subcinericiꝰ cinere coctus. & reuersatus.
ipse est & focatiꝰ. Clrbanitiꝰ in testa

Expanded text:
8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. 8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vo a communione vescentium. Coinon quippe Graeci commune dicunt, unde et communicantes, quod communiter, id est, pariter conveniant: apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vediPanis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum adpetat; πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo
Abbreviated transcription (Latin):
runt. nam satietas ex uno cibo dici potest.
ꝓ eo qd satis sit. saturitas autẽ a satura
nomen accepit. qđ est uario alimentoꝵ
apparatu compositũ. Crapula ẽ immode¬
rata uoracitas qͣsi cruda epula. cuiꝰ crudi¬
tate grauatur cor. & stomachꝰ indigestus
efficitur. Immoderata enĩ uoracitas uitiũ
est. s tantũ id salutis quantũ sustentatio¬
ni naturȩq sufficiat. Iactaculũ est primꝰ
cibus quo ieiuniũ soluit᷑. unde & nuncu¬
patum. Nigidiꝰ. nos ipsi ieiunia iactaculis
leuib soluimus. Prandiũ ab apparatu
edendi dictũ. ꝓprie autẽ ueteres prandiũ
uocabant omniũ militũ cibũ ante pugna.
unde est illud ducis alloquiũ. prandeamꝰ
tanquã apud inferos cenaturi. Merenda
est cibus qui declinante die. sumit᷑. quasi
post meridiem edenda & ꝓxima cenȩ.
unde & antecenia a quib dam uocatur.
item merendare qͣsi pꝰ meridie. edere
Annona tractũ ẽ a tẽpore qͦ romani uet̾es
ad cibos aduocabantur. sicut martialis

Expanded text:
runt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis4,