comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonis. Hos uersiculos sc̃s ieronimꝰ in libro c̾t᷑ iouinianũ ponens.
ita explanat. Nonne tibiuidet᷑ pinxisse sermo apłicꝰ uotiã im¬
piciȩ fancionẽ: Aperunt enĩ quasi fontes scientię. qui qũa ñ
liquunt᷑ grandia. & totꝰ eorũ sermo suꝑbia est : inmuncdus em̃i
ast ois qͥexaltat corsuũ. ut qͥpaululũ refugerint apeccatis. ad
suureuertant᷑ errorẽ. Et student inluxuria ciborũ. carnisq
deliciis. qͥs eñiñlibent̃ audiat mandtcemꝰ & bibamꝰ. & inȩt̃ nũ
regnabimꝰ: Sapientes & prudentes. pͣuos uocant eosqͥdulces
sunt insermone. Contigit eni eisueri ꝓuerbũ. cͥanis reusus
puerbiũdicit. qui a depuerbi issalomonis. testimonium
assumit. qđ ibi cũ expoficione positũ est Sicut canis inqͥt qͥ
reuertitur aduomitũ suũ. itastultꝰ qͥiterat stulticiã suam.
Et addit desuo. & sus lota inuolutabro luti. Canisgͥ oino
plangunt. ꝓfecto neqͥciã dequa male saciati fuerant e

Expanded text:
. Hos versiculos sanctus Hieronymus in libro contra Jovinianum ponens ita explanat: « Nonne tibi videtur pinxisse apostolus novam imperitiae factionem? » Aperiunt enim quasi fontes scientiam, quia quem non  grandia, et totus eorum sermo superbia est. Immundus est autem omnis qui exaltat cor suum, ut qui paululum refugerint a peccatis, ad suum revertantur errorem, et studeant luxuriae ciborum carnisque deliciis. Quis enim non libenter audiat: Manducemus et bibamus, et in aeternum regnabimus ? Sapientes et prudentes pravos vocant eos qui dulces sunt in sermone. Contigit enim eis illud veri proverbii: proverbium dicit, quia de Proverbiis Salomonis testimonium assumit, quod ibi cum expositione positum est: Sicut canis, inquit, qui revertitur ad vomitum suum, ita stultus qui iterat stultitiam suam Et addidit de suo: Et sus lota in volutabro luti. Canis ergo cuplangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et
Abbreviated transcription (Latin):
celos. Et terrã dicit quȩ pͥus nominauerat. Per hȩc enĩ ꝑdita.
mundus qͥ inhis cstiterat perut. Ilã suꝑiores mundi par tes
diluuiũ minime tangebat. Peruit ergo terra. quia subu᷑sa
&cooꝑta aqͥs. ñ solũ tanto tẽpore insitũ sibi fructificandi statũ
ꝑdidit: sed & sicut su pͣdocuimus. dissimilẽ plerisq in locis ab ea
quã pͥmo acceꝑat faciem recepit. Perierunt a& cęli scłm quanti¬
ctẽ & spacia aeris huius. Excreuit enĩ aqua ut sc̃s augustinus
ait. & totã istã capacitatẽ ubi aues uolitant occupauit. e sici
utiq cȩli ꝑier̃ ꝓpinqui terris. scđm qđ dicunt᷑ auesceli. Sunt
aut̃ inqͥt & cęli celorũ suꝑiores infirmamento. sed utrũ e ipsi
pituri sint igni. an hi soli qͥ ae diliuuio ꝑierunt. disceptacio
est aliqͣnto scrupulosior int̾ doctos. Celi aut̃ qͥnc̃ sunt & t̾ra¬

Expanded text:
elos et terram dicit, quae prius nominaverat. Per haec enim perdita mundus qui in his constiterat periit. Nam superiores mundi partes diluvium minime tangebat. Periit ergo terra, quia submersa et cooperta aquis non solum tanto tempore insitum sibi fructificandi statum perdidit, sed etiam, sicut supra docuimus, dissimilem plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem recepit. Perierunt et coeli secundum quantitatem et spatia aeris hujus. « Excrevit enim aqua, ut sanctus Augustinus ait, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit. » Ac sic utique coeli perierunt propinqui terris, secundum quod dicuntur aves coeli. Sunt autem inquit et coeli coelorum superiores in firmamento, sed utrum et ipsi perituri sint igni, an hi soli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos. Coeli autem qui nunc sunt et ter
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. qđuere tantȩ esset longitudinis qͣnte sunt mille anni
nr̃i: poterat utiq aꝑciussuã uidicare sententiã. neq opus esset
addere apuddm̃: quia ille dies ultimꝰ tante esse longitudinis
hominib cunctis ubi aduenis set appareret. Idõ aut̃ hȩc apłs cõme¬
morat: ut c̃uncat eos qͦs dicere p̾miserat. ubi ẽ ꝓmissio aut ad¬
uentꝰ eiꝰ: ostendens clnim nequaquã oblitũ sue ꝓmissionis. aut ad¬

Expanded text:
intelligi, quod vere tantae esset longitudinis quantae sunt mille anni intelligi, quod vere tantae esset longitudinis quantae sunt mille anni nostri, poterat utique apertius suam indicare sententiam, neque opus esset addere, apud Dominum, quia ille dies ultimus si tantae esset longitudinis, etiam hominibus cunctis ubi advenisset appareret. Ideo autem haec Apostolus commemorat, ut convincat eos quos dicere praemiserat: Ubi est promissio aut adventus ejus? ostendens Dominum nequaquam oblitum suae promissionis aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
mni. sed unꝰ dies inqͥt apud dnm sicut mille anni: quianimri
in cognicione diuine uirtutis. & p̃terita. & futura. & p̃sentia
equalit̾ p̃sentia c̃stat: & quȩ longa nobis & quȩ breuia uiderar.
tẽporũ curricula. equalis utiq sunt spacii apud c̃ditorẽ teporu
uxta illud psalmistȩ. Quoniã milleann ante oculos tuos lct
dies ester naquȩ p̃teriit & sicut custodia in nocte. que pnichli
habentur annieorũ. Sicut enĩ c̃stat qui a psalmista imille
anuos ñ diei futuro uidicii. sed diei hesterno quȩ p̃terut
ante oculos conditoris ad equat: immo om̃s annos nr̃os. id est
scłihuius om̃e tepꝰ custodie noctis unius. quȩ est pars quarta
noctis assimilat: ita beatꝰ petrus unũquẽq dem scłi huius
nulle annis. & mille annos unicuiq diei apud dnm eqͥperat. id
eusdẽ mensurȩ asseuerat: quia uidelicet omĩa & parua & mag
eqͣlit̾ ipse c̃spicit. Et qͥdẽ petrus sihoc dechie ucdicii uellet tantu

Expanded text:
nimirum in cognitione divinae virtutis, et praeterita, et futura, et praesentia aequaliter constant. Et quae longa nobis et quae brevia videntur temporum curricula, aequalis utique sunt spatii apud Conditorem temporum, juxta illud Psalmistae: Quoniam mille anni ante oculos tuos, sicut dies hesterna, quae praeteriit, et sicut custodia in nocte , quae pro nihilo habentur, anni eorum erunt. Sicut enim constat quia Psalmista mille annos non diei futuro judicii, sed diei hesterno qui praeteriit, ante oculos Conditoris adaequat, imo omnes annos nostros, id est saeculi hujus omne tempus custodiae noctis unius, quae est quarta pars noctis, assimilat, ita beatus Petrus quasi unumquemque diem saeculi praesentis mille annis et mille annos unicuique diei apud Dominum aequiparat, id est, ejusdem mensurae asseverat. Quia videlicet omnia, et parva et magna, aequaliter ipse conspicit. Et quidem Petrus si hoc de die judicii vellet tantum
Abbreviated transcription (Latin):
popłs siue p̃cipitans eos int̾p̃tat᷑. talib c̃uenit. Quienĩ agnitã
sedquȩ illos delectent erronea p̾dicant: Deqͥb bene subditur.

Expanded text:
populus sive praecipitans eos interpretatur, talibus convenit. Qui enim agnitam populus sive praecipitans eos interpretatur, talibus convenit. Qui enim agnitam sed quae illos delectent, erronea praedicant? De quibus bene subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
beretici tãstulta doginata. tã execranda ꝓferunt sacramenta
omimodiscarent. illorũ deteftetur insania. illorũ distorta &di
contraria itinem sanius sapiendo redarguit̃: & qđ peius quia
frequentius.ẽ. ñ nũ quã multi catholicorũ intantũ mercedẽ
amant iniqͥtatis. ut etiã docti. ab indoctis. alaicis clerici merito
loquentis corripit᷑. nec tam̃ aꝓposito pͣui itineris retardat
Quib etiã aptissime nom̃ c̃grut ciuitatis dequa bala ã ꝑ hebeni
uenisse. Bosor nãq carneus. siue intribulacione dicitur.
leq enĩ alia magis causa lintiriosis existit uerbũ ueritatis
amore pecume. uel defideriorũ tẽporaliũ adulterare. qul
dariis sẽ c̃cupiscentuis mancipauerinit. ineligna mmirum
lica laude qua ueros fideles głdrificansait. Uosarit̃ fr̃s non¬
morũ ꝑuersis operũ fuorũ exemplis neadsaliitẽ ad surgere. uel
resipnscere possint oppͥmunt. Sed & nomipsius balaã qͥuanus

Expanded text:
eretici tam stulta dogmata, tam exsecranda proferunt sacramenta,e cognitionis omnimodis carent, illorum detestentur insaniam, illorum distorta et Deo contraria itinera sanius sapiendo redarguat. Et quod pejus, quia frequentius est, nonnunquam multi catholici in tantum mercedem amant iniquitatis, ut etiam docti ab indoctis, a laicis clerici merito ontra naturam loquentis corripitur, nec tamen a proposito pravi itineris retardatur. Quibus etiam aptissime nomen congruit civitatis de qua Balaam venisse perhibetur; Bosor namque carneus, sive in tribulatione dicitur. Neque alia magis causa luxuriosis existit verbum veritatis amore pecuniae vel desideriorum temporalium adulterare, quam quod carnis se concupiscentiae mancipaverunt, indigni nimirum apostolica laude, qua veros fideles glorificans ait: Vos autem, fratremorum perversis operum suorum exemplis, ne ad salutem exsurgere vel resipiscere possint, opprimunt. Sed et nomen ipsius Balaam, qui vanus
Abbreviated transcription (Latin):
qui humilis uenit. non est agnitꝰ: qͥa lapis paruus erat:
Et quid ait scriptura : Quicũq offenderit inlapidẽ istũ
quẽ uͦ uenerit conteri. Primo quia huinilis uenit offen¬
derunt in illũ homines. quia excelsus uentinꝰ est adiu¬
diciũ. suꝑ quẽ uenerit conteret eũ . sed illũ non con¬
teret uentinꝰ: quẽ non quassauit cũ uenit. Qui humilẽ
lapis offensionis est xp̃s. Quicqiud dicit xp̃s: amarũ
est illis & enĩ audite. & uidete. Om̃s certe qui exeunt
de et dã. & ab uitate ec dȩ p̾ciduntur:. antixp̃i sunt
nemo dubitet. Ipse enĩ designauit. Ex nob exierunt:.
sed non erant ex nobis. Nã si fiussent ex nobis : ꝑ man¬
sissent utiq nobiscũ. Quicũq gͦ non manent nobiscũ

Expanded text:
quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istumquem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, qulapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est illis. 7. Etenim audite, et videte. Omnes certe qui exeunt de Ecclesia, et ab unitate Ecclesiae praeciduntur, antichristi sunt nemo dubitet; ipse enim designavit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ tuã: & possessionẽ tuã t̃minos t̾rȩ. Tenemis
hereditatẽ xp̃i. illi enĩ nontenent: nec cõmunicant
orbi t̾rarũ. nec cõmunicant uniuersitati redẽpte san¬
quine xp̃i. habemiis ipsũ dnm resurgentẽ amortius:
quise dubitantib manͥ discipuloꝵ p̃buit polpandũ.⁊
a cũ ad huc dubitarent: ait illis. Oportebat xpmpati

Expanded text:
hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus hereditatem Christi, illi autem nonorbi terrarum, non communicant universitati redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qd iesis non est xp̃s : Interrogemts hereticos. quẽ inue¬
nimꝰ hereticũ qui negat qͦd iesus nonsit xp̃s: Uideat caritiꝰ
ur̃a magnũ sacram̃tũ. adtendite quid inspirauerit dñsde
& quid insinuare uobis uelim. Ecce exiert᷑ a nobis. & facti
sunt donatiste. Int̾rogemꝰ eos utrũ iesus xp̃s sit : faticon¬
lesertur quia iesus xp̃s est. Sigͦ ille est antixp̃s quinegat
iesũ eẽ xpm: nec nͦ possunt illi dicere antixp̃os: nec nos
illos: quia & nos confitemur. & ilii. Sigͦ nec nos ilios.¬
ab ipsis. Sigͦ non anobis exiuimus: inunitate sumus.
Di in unitate sumꝰ: quid faciunt in hac ciuitate duo altaria
Quid faciunt diuisȩ donius. diuisa coniugia : Quid fac̃
cõmunis lectus. & diuisus est xp̃s : Ammonet noꝰ uuliꝰ
fateri qd uerũ est: aut ipsi a nobis exiert̃. aut nos ab ipsis
Sed absit utnos abipsis. Habemus eium testamtũ dñice
hereditatis: recitamꝰ: & ibinos inuenimus. Dabo tibiꝗ̃s

Expanded text:
uem invenis hereticum? Qui negat, quod Iesus non est Christus. Videat caritas vestra magnum sacramentum. Attendite, quid inspiraverit dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis et facti sunt Donatistae. Interrogemus eos, utrum Iesus Christus sit, statim confitentur, quia Iesus Christus est. Si ergo ille est antichristus, qui negat Iesum esse Christum, nec nos possunt dicere antichristos, nec nos illos, quia et nos confitemur et illi. Si ergo ab illis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus. Si in unitate sumus, quid faciunt in hae civitate duo altaria, quid faciunt divisae domus, divisa coniugia? Quid facit communis lectus et divisus Christus? Admonet nos veritas fateri quod verum est, aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis, sed absit ut nos ab ipsis,' habemus enim testamentum dominicae hereditatis. Becitamus, et ibi nos invenimus: 'Dabo tibi gentes
Abbreviated transcription (Latin):
quã inbeati pape gregorii opiisculis inuenimus sequendã esse
putauimus. Pellicentes animas instabiles. Pellices appellari solei
meretriees. sũpto uocabulo apollucione. uel apellis suȩ formositas
qua in catitos illiciant. Pellicent ergo animas instabiles. qͥeas male
docendo erroneis uariorũ dogmatũ sectis. quasi c̾stuprantium
luxib subctunt. Secuti funt uiã balaã exbosor qͥmereedẽ inqͥ¬

Expanded text:
quam in beati papae Gregorii opusculis invenimus, sequendam esse quam in beati papae Gregorii opusculis invenimus, sequendam esse putavimus. Pellicientes animas instabiles. Pellices appellari solent meretrices, sumpto vocabulo a pollutione, vel a pellis suae formositate qua incautos illiciunt. Pelliciunt ergo animas instabiles, qui eas male docendo erroneis variorum dogmatum sectis quasi constuprantium luxibus subdunt. Secuti viam Balaam ex Bosor, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
mala noctis ẽ. cũ reꝓbi ad ꝑficienda oꝑa tenebrarũ ꝑuerse
delectant᷑ Bene ergo dicitur de iniustis quia uoluptatẽ existi¬
ment diei delicias coinqͥnacionis & maculȩ: quia multi in
tantũ suo corde ꝑuersi & inuerecundi existunt. ut cũ delicus
ipurissimis uacent. e execrancdissimis. hastam̃ ipsi quasi opam¬
& luciflitas iuedicent. Quidã pͥmu huius uerficuli uerbũ ped
uersiti iungunt. ita legentes. Percipientes meriedẽ imuticie u¬
luptates. & exponunt uixta illud apłipauli: Tradidit illos deus
indesideria cordis eorũ ininmundicia: ut c̾tum eli is afficun
corpora sua insemet ipsis. Et paulo post. turpitudinẽ oꝑ antes
mercedẽ quã opor tait errorissui insemet ipsis recipiente.
a&e sicut ñꝓbauerunt dm̃habere innoticiã. tradidit eoschs i
reꝓbũ sensũ ut faciant ea quȩ ñc̃ueniunt: sed nos distincaonꝰ

Expanded text:
mala noctis est, cum reprobi ad perficienda opera tenebrarum perverse mala noctis est, cum reprobi ad perficienda opera tenebrarum perverse delectantur. Bene ergo dicit de injustis quod voluptatem existiment diei, delicias coinquinationis et maculae, quia multi in tantum socordes, perversi et inverecundi, existunt, ut cum deliciis impurissimis vacent et exsecrandissimis, has tamen ipsi optimas et quasi lucifluas judicent. Quidam primum hujus versiculi verbum praecedenti versui jungunt, ita legentes: Percipientes mercedem injustitiae voluptatem, et exponunt juxta illud apostoli Pauli: Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis . Et paulo post: Turpitudinem operantes, mercedem quam oportuit erroris sui in semetipsis recipientes. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Sed nos distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥb recte cũdixis set blasphemantes incorrupcione sua
epibunt: adiunxit ꝑcipientes mercedẽ iniusticiȩ. Mercedẽ
naq iniusticiȩ penã dicit quã oꝑa iniusticiȩ merent᷑: maxime
ineis qͥcũ ipsi corrupcioni carnis seruiant. nichil hominus
ĩuersacionẽ eorũ qͥcaste uiuunt blasphemant. cũ ipsi
uesanis teneant᷑ errorib eis qͥsanũ sapiunt detrabere non
cessant. Uoluptatẽ existimantes dier delicias coiqͥnaciones
emacule. Uoluptas & inbono accipit᷑ e in malo. In bono
qͥdẽ. sicut paradisus uoluptatis dicit᷑. &esicut inpsalmo canit᷑.
& torrente uoluptatis tuę potabis eos. Inmalo aut̃ ut salo.¬
mon ait. adolescentia enĩ & uoluptas uana sunt. Ded& in-¬
different accipit᷑. uixta hoc qđ sara dicebat. Post qua c̃ senui
&dñs meus uetulus est. uoluptati oꝑã dabo: Uoluptas ergo
recte chiei uocat᷑. qua scĩqͥq delectant᷑ inchño. uoluptas autẽ

Expanded text:
De quibus recte cum dixisset: Blasphemantes in corruptione sua De quibus recte cum dixisset: Blasphemantes in corruptione sua peribunt, adjunxit: Percipientes mercedem injustitiae. Mercedem namque injustitiae poenam dicit, quam opera injustitiae merentur, maxime in eis qui cum ipsi corruptioni carnis serviant, nihilominus conversationem eorum qui caste vivunt blasphemant, cum ipsi vesanis teneantur erroribus, eis qui sanum sapiunt detrahere non cessant. Voluptatem existimantes diei delicias coinquinationis et maculae. Voluptas et in bono accipitur et in malo. In bono quidem, sicut paradisus voluptatis dicitur, et sicut in psalmo canitur: Et torrente voluptatis tuae potabis eos . In malo autem, ut Salomon ait: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Sed et indifferenter accipitur, juxta hoc quod Sara dicebat: Postquam senui et dominus meus vetulus est. voluptati operam dabo ? Voluptas ergo bona recte diei vocatur, qua sancti quique delectantur in Domino. Voluptas autem
Abbreviated transcription (Latin):
demonia fieri. acpenassuȩ siꝑbiȩ soluere meruer̃. Ileq eil
spualis eorũ natura paciebat᷑ c̾cupiscentiȩ carnalis obsceni¬
tate pollui: nͥforte cũ adhanc homines illiciunt. ꝓ eaqͦq
illos sicut & ꝓceteris quȩ hominib mala a genela ꝓsuadens
ncdicandos esse significat. Hiuꝰ uelut irracionabilia pecora.
none sua ꝑibunt. Sicut irracionabilib animantibus
naturale ẽ causa pabuli sepius incapcionẽ &e inꝑniciem ig¬
norantes incidere: ita heretici cõparati iumentis insipientib
obappetitũ suȩ corrupcionis explendũ. incorruptã sanãq
atholicȩ eccłȩ doctrina blasphemantes ac uitã sẽpiternã.
sibi ꝓdicionis laqueos ĩpia temeritate nec tunt. Qualesex¬
ttsse hereticos ipsis apłorũ teporib simonianos. menandri¬
mnos. basili dianos. nicholaitas. ebionitas. marcionitas. &
cerdonianos: pluresq alios historia ȩcclastica refert

Expanded text:
daemonia fieri, ac poenas suae superbiae solvere, meruerunt. Neque enim daemonia fieri, ac poenas suae superbiae solvere, meruerunt. Neque enim spiritualis eorum natura patiebatur concupiscentiae carnalis obscenitate pollui. Nisi forte cum ad hanc homines illiciunt, pro ea quoque illos, sicut et pro caeteris quae hominibus mala agenda persuadent, judicandos esse significat. Hi vero velut irrationabilia pecora er, etc. Sicut irrationabilibus animantibus naturale est causa pabuli saepius in captionem et perniciem ignoranter incidere, ita haeretici, comparati jumentis insipientibus, ob appetitum suae corruptionis explendum, incorruptam sanamque catholicae Ecclesiae doctrinam blasphemantes ac vitam, sempiternae sibi perditionis laqueos impia temeritate nectunt. Quales exstitisse haereticos ipsis apostolorum temporibus, Simonianos, Menandrianos, Basilidianos, Nicolaitas, Ebionitas, Marcionitas, et Cerdonianos, pluresque alios historia ecclesiastica refert.
Abbreviated transcription (Latin):
expectant: qnͣdo & incorpore recepto cruciabunt᷑ nunc in
noluerunt ciuitatib exꝓbrans. ita c̃clusit. Remissius erit
terre sodomorũ indie uidicii quã uobis. Magis aut̃ eos qͥpꝰ
carnẽ inẽcupiscentia ĩ mundiciȩ ãbulant. Fornicatores dicit
iniqͥ tormenta paciant᷑. Dominacionẽq c̃tẽpnunt. audaces.
sibi placentes. Suꝑbosdicit & arrogantes. qͥ & ipsi grauiora gn̾all
sunt supplicia luituri. Sectas ñmetuunt facere blasphemant
Hereticos dicit. qͥblas phemantes fide. uel uitã or thodoxorũ.
sectas sui nominis. id ÷ hereses inducunt: qͥ e ipsi cũ pͥoribus
audiant. quia forciorib forcior instat cruciacio. Ubi angłi
fortitudine & uirtute cũ sint maiores. ñpor tant ad uͭsu̾se
exeerabile iudiciũ. Qdait ubi. significant in eo qđ clominac¬
onẽ c̃tẽpnunt: qđ aud aces. qđ sibi placentes sunt. qđ hereses
id ÷ sectas faciunt qđ blasphemant. Hȩc nãq faciendo angl̃i

Expanded text:
exspectent quando et in corpore recepto punientur, qui nunc in noluerunt, civitatibus exprobrans, ita conclusit: Remissius erit terrae Sodomorum in die judicii quam vobis. Magis autem eos qui post carnem in concupiscentia immunditiae ambulant. Fornicatores dicit,iniqui tormenta patientur. Dominitionemque contemnunt, audaces, sibi placentes. Superbos dicit et arrogantes, qui et ipsi graviora generalibus sint supplicia luituri. Sectas non metuunt introducere, blasphemantes. Haereticos dicit, qui blasphemantes fidem vel vitam orthodoxorum, sectas sui nominis, id est, haereses, inducunt, qui et ipsi cum prioribus audiant, quia fortioribus fortior instat cruciatio. Ubi angeli fortitudine et virtute cum sint majores, non portant adversum se exsecrabile judicium. Quod ait: Ubi, significat in eo quod dominationem contemnunt, quod audaces, quod sibi placentes sunt, quod haereses, id est, sectas faciunt, quod blasphemant. Haec namque faciendo, angeli
Abbreviated transcription (Latin):
porino in xp̃o desiderantissimo & uere beatis
Accepi creberrimas beatitudinis iue litteras.
bus me cõmonere dignatus es nem̃tis acum̃
merti otio torpere & obdormire ꝑmittã. s me¬
ditandis scrutandisq cotidie scribturis uigil

Expanded text:
omino in Christo desideratissimo et vere beatissAccepi creberrimas beatitudinis tuae litteras, quibus me commonere dignatus es ne mentis acumen inerti otio torpere et obdormire permittam, sed meditandis scrutandisque quotidie Scripturis vigil
Abbreviated transcription (Latin):
libris cõplexã. mox tͥ conscribendã destinaui. in explanationẽ
pendam. Quod quia facere nondũ potui & oꝑis uidelicet im¬
mensitate ꝑ terrius. & obstrepentiũ causarũ quostumeliꝰ nosti
necessitate p̃peditus. ne tam̃ tue postulationis contẽpueretur
auctoritas. qdđ interĩ potui feci. Misi enĩ opusculũ inactus apłoꝵ
ne tua fc̃a toluntas impediret᷑. em̃idatũ membranulis indiderã.
bi ea que uel mistice gesta. uel obscuriꝰ dicta uidebant᷑. ut potui di¬
lucidare tẽptaui. In qͦ me opusculo cũ alii plurimi fideicatholice
scribtores. tũ maxime uiuauit arator sc̃e romane eccłe subdiaconꝰ.
qͥ ipsũ exordine librũ heroico carmine ꝑcurrens. ñ nullos i n eodẽ
Nnetro allegorie flores animiscuit. occasionẽ mͥtribuens uel alia
Ex his colligendi. uel eadem plenius exponendi. Incipit argu¬

Expanded text:
libris complexam, mox tibi transcribendam destinavi, in explanationem pendam. Quod quia facere necdum potui, et operis videlicet immensitate perterritus, et obstrepentium causarum quas tu melius nosti necessitate praepeditus, ne tamen tuae postulationis contemneretur auctoritas, quod interim potui feci. Misi enim opusculum in Actus apostt, ne tua sacrosancta voluntas impediretur, emendatum, membranulis indideram. Ubi ea quae vel mystice gesta vel obscurius dicta videbantur, prout potui dilucidare tentavi. In quo me opusculo cum alii plurimi fidei catholicae scriptores, tum maxime juvit Arator sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconus, qui ipsum ex ordine librum heroico carmine percurrens, nonnullos in eodem metro allegoriae flores admiscuit, occasionem mihi tribuens, vel alia ex his colligendi, vel eadem planius exponendi. A
Abbreviated transcription (Latin):
suentes quia insipientes multi fat ios introducent errores:
frena laxantes. ali aliis atq aliis decepti onũ fraudib miseroꝵ
corda dementantes: custodite neqͣ seducentiũ astucia. afidei
ure firmitate decidatis. Crescite ergo ingr̃ã & in cognicione
deuir tute inuir tutẽ. uidebit᷑ ds̃ dõrũ insion. Ipsi gła & nunc

Expanded text:
scientes, quia insipientes multifarios introducent errores, ae laxantes, alii aliis atque aliis deceptionum fraudibus miserorum corda dementantes, custodite, ne qua seducentium astutia a fidei vestrae firmitate decidatis. Crescite vero in gratia, d
Abbreviated transcription (Latin):
loquor: tattoe minus uolõ finiri estã epłam nuttares
est ar deneion. ad cõmendandã car iattẽ unichibc̃lbis
dulcius p̾dicatir. nichil sadubrius urtutiu: feel si bene
tunerdo. confirmaet̾is̃ inuohis munꝰ di. hesit̾s ingrtti.

Expanded text:
loquor, tanto minus volo finiri Epistolam istam. Nulla loquor, tanto minus volo finiri Epistolam istam. Nulla est ardentior ad commendandam charitatem. Nihil vobis dulcius praedicatur, nihil salubrius bibitur: sed si bene vivendo confirmetis in vobis munus Dei. Ne sitis
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ queras. Saltẽ gͦ non habebit dis̃seruos situnolueris.
& om̃s noluerint: Ds non indiget seruis. sed seruiđo. iđo
dicit psalmꝰ. dixi dño dĩ m̃s estõ. Ipse est uerꝰ ds. & quid
dicit. lauid: Qm̃ bonoꝵ meoꝵ noneges. Iu eges bonoser¬
iutĩa. Eg& seruis bonotuo ut pascas illũ. eges & tubono
serui ut adiuuet te. Non tibi potes aquã implere
nontibi potes coquere. non tibi potes ante equũ curren
ium̃tũ non potes curare. Uides quiã indiges bonoserui
tui: Ouseqͥo illius indiges: Nones gͦ uerus dñs. quan¬
do indiges inferiore. Ille est uerꝰ dñs: qͥ nichil a nobis
querit. & ue nobis sierim nonqueramt᷑. Nichil a nobis
querit & quesiuit nos cũ eũ non quereremus. Duis ana
eriauerat. inuenit eã. gaudens inhumerissuis repor caui
& nũquid ouis erat. pastori necessaria: & non oui paciꝰ
pastor necessarius etat̾. Quaneo libentius de cariate

Expanded text:
cipium saltem. Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, et cipium saltem. Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, et si omnes noluerint? Deus non indiget servis, it Psalmus, Dixi Domino, Deus meus es tu. Ipse est verus Dominus. Et quid ait? Quoniam bonorum meorum non eges . Tu eges bono servi tui. Eget servus bono tuo, ut pascas illum: eges et tu bono vi tui, ut adjuvet te. Non tibi potes aquam implere, non tibi potes coquere, non tibi potes ante equum currere, jumentum tuum non potes curare. Vides quia indiges bono servi tui, obsequio illius indiges. Non es ergo verus dominus, quando indiges inferiore. Ille est verus Dominus qui nihil a nobis quaerit; et vae nobis, si eum non quaeramus. Nihil a nobis quaerit; et quaesivit nos, cum eum non quaereremus. Ovis una erraverat; invenit eam, gaudens in humeris suis reportavit . Et numquid ovis erat pastori necessaria, et non ovi potius pastor necessarius erat? Quanto libentius de charitate
Abbreviated transcription (Latin):
sed facto. non lingua sed uita. Nã multi confitentur
uerbis & factis negant. & nos cognouimꝰ & credimꝰ cari¬
tatẽ quã habet deus in nobis. Qiterũ. unde cognouistis:
Ds dilectio est. Iãdixit illud superius. ecce iterũdicit.
Amplus tibi non potuit dilectio cõmendari. quã ut dili¬
geree ds̃. Forte munus di contẽpturus eras. & dm̃ contẽpnis:
in ers Uicissim se habitant. qui continet. & qui continetur.
habitas indo̾. sed ut continearis. habitat inte ds. sed ut con¬
ancat necadas. Nec forte sicte putes domũ dĩfieri. quomͦ
domꝰ tua portat carnẽ tuã. Sisuberait se domꝰ inqua es
cadis. si aũt tute subtrahas noncadit. Ds integer est cũ cũ
deseris integer cũ ad illũ redieris. Iusanaris. non illi ali¬
quid pr̃abis. Tumundaris.tureficeris. tu corrigeris.
lle medicam̃tũ est nonsano. regula est prauo. luxest cene¬
brato. habitacio est deserto. Om̃a gͦ tibi referuntur. Uide
neputes do aliquid conferri quando uenis addm̃ nec man¬

Expanded text:
sed facto; non lingua, sed vita. Nam multi confitentur verbis, sed factis negant. Et nos cognovimus, et cronem Deus habet in nobis. Et iterum unde cognovisti? Deus dilectio est. Jam dixit illud superius, ecce iterum dicit. Amplius tibi non potuit dilectio commendari, quam ut diceretur Deus. Forte munus Dei contempturus eras. Et Deum contemnis? icissim in se habitant, qui continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut te contineat, ne cadas. Ne forte sic te putes domum Dei fieri, quomodo domus tua portat carnem tuam: si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem tu te subtrahas, non cadit Deus. Integer est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. Tu sanaris, non illi aliquid praestabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. Ille medicamentum est non sano, regula est pravo, lux est tenebrato, habitatio est deserto. Omnia ergo tibi conferuntur. Vide ne putes Deo aliquid conferri, quando venis ad eum; nec man
Abbreviated transcription (Latin):
diligamꝰ: Attende quare te monuit xp̃s ut diligas ini¬
iicds  Nũ quid utsẽ ꝑ remaneant inimici. Si ad hoc
temonuit ut inimicrremaneant. odinti: ñditigis
Adtende quonͦt ipse dilexit: id est quia nolebat utsie
remaneant ꝑsecutor es. ait pat̾signosee illisi quia
nescitait qui taciunt. Quib uoliit ignosci mutara
illos loluit. qui uoluit meitari. extilimicis trs facere
dignat᷑ est & uere sicfecit. occistis est sepultus en:

Expanded text:
diligamus . Attende quare te monuit Christus ut diligas inimicos. Numquid ut semper remaneant inimici? Si ad hoc te monuit ut inimici remaneant, odis, non diligis. Attende quomodo ipse dilexit, id est, quia nolebat ut sic remanerent persecutores; ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quibus voluit ignosci, mutari illos voluit: quos voluit mutari, ex inimicis fratres facere dignatus est, et vere sic fecit. Occisus est, sepultus est,
Abbreviated transcription (Latin):
odiis. Attendis ibi quia hoc est. uides ista oĩa quę
aduersasunt ab homine facta. & uides in illo qͥd adõ
mita illu u on amas mniliũ qͦd est. sed qdus utsit. Ergo
eu inimicũ amas. frẽm amas. Qua ꝓpt per fectaest di¬

Expanded text:
odiis; attendis ibi quia homo est. Vides ista omnia quae odiis; attendis ibi quia homo est. Vides ista omnia quae adversa sunt ab homine facta; et vides in illo quod a Demuta illum. Non amas in illo quod est, sed quod vis ut sit. Ergo cum inimicum amas, fratrem amas. Quapropter perfecta di
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur: Ut uxorẽ ducat. Quid si amarã uitã inde
paciatur Ut filios habeat. Quidsi mali erunt:
ncerta gͦ ista erunt que uideris optare inimico tuo
quia diligis eũ. incerta sunt. Opta illi ut habeat tecũ
aliqtiando caritatiurẽ nisi fallor. Robur est ligni
positũ ante oculos fabri. Faber optimus uidet lignũ
nescio quid inde uult facere. Non eni adhoc amaui
ut sẽꝑ sic maneat. In arte uidit qͦd futurũ est. non
mnamore qͥd est & amauit qͦd inde facturus est.
non illud quod est. sic & nos dĩ amauit peccatores.
Dicimꝰ qͥa ds̃ amauit peccatores. Ait enĩ. Non est op
sanis medicus sed male habentib Nũqͥd adhoc am¬
uit peccatores. ut peccatores remaneremus: Quis
lignũ desilua uidit noꝰ faber. & cogitaunt edi¬
ficiũ quod inde facturus est. non siluã erat. Sic &
tii respicis inimicũ tuũ aduersantẽ. seuientẽ. mor¬
dente uerbis. ex asꝑantẽ contumeli is. insectante

Expanded text:
cabitur? Ut uxorem ducat? quid, si amaram vitam inde cabitur? Ut uxorem ducat? quid, si amaram vitam inde patietur? Ut filios habeat? quid, si mali erunt? Incerta sunt ergo ista quae videris optare inimico tuo, quia diligis eum; incerta sunt. Opta illi ut habeat tecum aliquando Charitati vestrae, nisi fallor: Robur est ligni positum ante oculos; faber optimus vidit lignum nescio quid inde vult facere. Non enim ad hoc amavit, ut semper sic maneat. In arte vidit quod futurum est, non in amore quod est; et amavit quod inde facturus est, non illud quod est. Sic et nos Deus amavit peccatores. Dicimus quia Deus amavit peccatores: ait enim, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Numquid ad hoc amavit peccatores, ut peccatores remaneremus? Quasi lignum de silva vidit nos faber, et cogitavit aedificium quod inde facturus est, non silvam quod erat. Sic et tu respicis inimicum tuum adversantem, saevientem, mordentem verbis, exasperantem contumeliis, insectantem
Abbreviated transcription (Latin):
ut in om̃ib que cũq facitis intueamini testẽ dm̃. Uidete
si ille uidet. qͦ animo faciatis. Sicor ur̃m non uos ac¬
cusat qͥa iactancie causa facteis hene securi estate.
Noli aut̃ timere quando facis bene ut te uideat alter. time
ne ꝓpterea facias ut tulauderis. nãuideat alter ut deus
esuriunt unuspanẽ. alt̃ iusticiã. Int̃ duos iftos famelicos
bonus oꝑator constitutus es Si caritas inte oꝑatur : ãb ob.
misereatur. ambob uult subuenire. Iue enĩ querit qͥd
manducet. ille quid initetur. Pascis istũ. p̃be isti Anbi
int̾fecta huno fecisti imitatorẽ de exẽplaꝓposito.
Misereminigͦ tanquã misericordes. qͥa ineo etiã quod
diligitis inimicos fr̃s diligitis. Quomodo inquid
fr̃s diligimus: Quero quare diligas ininicũ. Quare
uiũ diligis : Ut sanus sit in hac uita. Quid si non illi
expedi : Ut diues sit. Quid si ipsis diuiciis exce¬

Expanded text:
et in omnibus quaecumque facitis, intuemini testem Deum. Videte, et in omnibus quaecumque facitis, intuemini testem Deum. Videte, si ille videt, quo animo faciatis. Si cor vestrum non vos accusat, quia jactantiae causa facitis; bene, securi estote. Nolite autem timere quando facitis bene, ne videat alter. Time ne propterea facias, ut tu lauderis: nam videat alter, ut Deus esuriunt; unus panem, alter justitiam. Inter duos istos bonus operator constitutus es; si charitas de illo operatur, ambos miseratur, ambobus vult subvenire. Ille enim quaerit quod manducet, ille quaerit quod imitetur. Pascis istum, praebe te isti;interfecta; hunc fecisti imitatorem de exemplo proposito. 10. Miseremini ergo tanquam misericordes; quia in eo etiam quod diligitis inimicos, fratres dilfratres diligimus? Quaero quare diligas inimicum: quare illum diligis? Ut sanus sit in hac vita? quid, si non illi expedit? Ut dives sit? quid, si ipsis divitiis excae
Abbreviated transcription (Latin):
intcedit & suꝑbia. Qunt esthoc: In oꝑib ñ discernimꝰ
ludeo aliquid dicere. sed non ego. paulus dixit. Olo¬
ritur caritas. id est homo habens caritatẽ confitetur
habet caritatẽ. Si distribuero oĩa mea pauꝑib & fi
tradidero corpus meũ ut ardeã. caritatẽ aut non ha¬
beã. nichil michi ꝓdest. Ergo seriptura dnuna intro
nos reuocat. iactacione huius faciei forinsecus. & ab
ista suꝑficie que iactatur añ homines reuorat nos intro
Rediad conscienciã cuã. ipsã int̾roga. Noli adtende re
qui flores foris. sed quȩ radit est int̾ra. Radicata est
oꝑa eẽ non possunt. Radicata est caritas. securꝰ efto.
nichil mali ꝓcedere potest. Blanditur suꝑb sicut amor
ille uestit. ille cedit. Ille enĩ ut placeat hominib. illen
cedit ut corrigat ꝑ disciplinã. Accipitur magis plaga
caritatis. quam elemosina suꝑbiȩ. Redite gͦ introfrs.

Expanded text:
intercedit et superbia. Quid est hoc? In operibus non discernimus. intercedit et superbia. Quid est hoc? In operibus non discernimus. Audeo aliquid dicere, sed non ego; Paulus dixit: moritur charitas, id est, homo habens charitatem, confitetur i tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Ergo Scriptura divina intro nos revocat a jactatione hujus faciei forinsecus; et ab ista superficie quae jactatur ante homines, revocat nos intro. Redi ad conscientiam tuam, ipsam interroga. Noli attendere quod floret foris, sed quae radix est in terra. Radicata est opera bona esse non possunt. Radicata est charitas? securus esto, nihil mali procedere potest. Blanditur superbus, saevit amor. Ille vestit, ille caedit. Ille enim vestit ut placeat hominibus: ille caedit ut corrigat disciplina. Accipitur magis plaga charitatis, quam eleemosyna superbiae. Redite ergo intro, fratres;
Abbreviated transcription (Latin):
Excessit gͦ homo modũ. auarior uoluit ẽẽ ut supꝰ om̃s homines
eẽt quisi pecora factus est. & ipsae est suꝑbia. & uidece
quanta oꝑa faciat suꝑbia. Ponite incorde quã similia
faciat. & quasi pariacaritati. Pascit esurientẽ caritas.
pascit & suꝑbia. Caritas ut dĩ laudetur. suꝑbia ut ipsa
laudetur. Uestit nudũ caritas. uestit & suꝑbia. Ierunat
caritas. ieinat & suꝑbia. Sepeletmortuos suꝑbia. sepelt
& caritas. Om̃a oꝑabona quę cũq uult facere caritas. &
facit. agit econtra suꝑbia. & quasi cduicit ȩquos suos. sed
interior caritas. tollit locũ male agitate suꝑbię.
ñ inale agitanei sed male agitate. Ue homini ciius
auriga est superbia. necesse est enĩ ut p̃ceps eat.
Ut aut non sit superbia que agitet factabona. Quis
nouit: Quis uidet: Uhi est hoc: Oꝑa uidemꝰ. Paseit
iniscdia. pascit & suꝑbia hospitẽ. Suscipit iniscdia
hospitẽ. suscipit & suꝑbia. Int̾cedit ꝓpauꝑe miscđia¬

Expanded text:
Excessit ergo homo modum; avarior voluit esse, ut supra homines esset, qui supra pecora factus est: et ipsa est superbia. 9. Et videte quanta opera faciat superbia; ponite in corde quam similia facit, et quasi paria charitati. Pascit esurientem charitas, pascit et superbia - charitas, ut Deus laudetur; superbia, ut ipsa laudetur. Vestit nudum charitas, vestit et superbia; jejunat charitas, jejunat et superbia; sepelit mortuos charitas, sepelit et superbia. Omnia opera bona quae vult facere charitas et facit, agitat contra superbia, et quasi ducit equos suos. Sed interior est charitas: tollit locum male agitatae superbiae; non male agitanti, sed male agitatae. Vae homini cujus auriga superbia est, necesse est enim ut preceps eat. Ut autem non sit superbia quae agitet facta bona, quis novit? quis videt? ubi est hoc? Opera videmus: pascit misericordia, pascit et superbia; hospitem suscipit misericordia, hospitem suscipit et superbia; intercedit pro paupere miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃. excessit eni modimh omo. Quid est. auarũ esse.ͥ
auarius illo cids sufficere non potuits Ergo frs
legunus quẽ. ad modũ factussit homo adimaginẽ
& simmilitudinẽ di. & quid de illo dixit:. & hobeat
potestatẽ pisciũ maris. & uolatiliũ cęli : & om̃ium

Expanded text:
esse; excessit enim modum homo. Quid est avarum esse? id avarius illo, cui Deus sufficere non potuit? Ergo, fratres, legimus quemadmodum factus sit homo ad imaginem et similitudinem. Dei: et quid de illo dixit Deus? Et habeat potestatem piscium maris, et volatiliu
Abbreviated transcription (Latin):
Sermaniamabis felicẽ hominẽ cui nonhabes qͦd p̃stes. pu¬
rior ille erit amor. multoq sincerior. Nã si prestiteris
misero. fortassis extollere cupis aduersus eũ. & eũ
ficii. Ille indiguit: tu imꝑtt̾ es. quasi maior uide¬
ris quia tu pstitisti quã ille. cui p̾stitũ est. Obta eqͦlẽ
ut ambo sub iositis. eui nichil prare possis. Nãm¬
hoc excessit modũ suꝑbaaanima & qͦdãmodo auara
fuit. quia radix om̃iũ malor auaricia. itẽ dictũ
est. Initiũ om̃is peccati suꝑbia. &quer imus aliquo¬

Expanded text:
Germanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; puGermanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; purior ille amor erit, multoque sincerior. Nam si praestiteris misero, fortassis extollere te cupis adversus eum, et eum ficii. Ille indiguit, tu impertitus es; quasi major videris quia tu praestitisti, quam ille cui praestitum est. Opta aequalem, ut ambo sub uno sitis cui nihil praestari hoc excessit modum superba anima, et quodammodo, avara fuit; quia radix omnium malorum avaritia . Et item dictum est, Initium omnis peccati superbia . Et quaerimus aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
homines. aut sicpossumꝰ diligere. uelamare. Hoc uerbo
etiã usus est dñs cũ diceret. petre amasme Honsic de¬
bemꝰ amare homines qͦm audiuimꝰ gulosos dicere. amo
turdos. Querimus quare. Ut occidat & consumat.
Et amare sedicit. & adhoc illoꝰ amat ut nonsint. & ad hoc
amat ut ꝑimat. & quicquid ad cibandũ amamꝰ ad hoc
amamꝰ ut illut consumatur & nos reficiam̃. Nũquid nã¬
sic amandisunt homines tãquã consumendi: Sed
amicitiã quandam beniuolentiã sufficit amanti.¬
Nonenĩ obtare debemus eẽ miseros. ut possimꝰ exercere
esuriret. & nulli dares. Uestis nudũ. utinãuestiti ẽent¬
om̃s ut non eẽt ista necessitas. Sepelis mortuũ. utinã
ueniat aliquando illa uita et̾na ubinemo moriatur.
Concordas litigantes. utinã aliquando sit pax illa et̾na
ierłm ubi nemo discordat. Hec enĩ oĩa officia necessi¬
miscdie cessabunt. nũquid ardor caritatis extinguetur:

Expanded text:
homines, aut sic possumus diligere, vel amare; hoc enim verbo homines, aut sic possumus diligere, vel amare; hoc enim verbo etiam usus est Dominus cum diceret, Petre, amas me ? non sic debemus amare homines, quomodo audimus gulosos dicere, Amo turdos. Quaeris quare? Ut occidat, et consumat. Et amare se dicit, et ad hoc illos amat ut non sint, ad hoc amat ut perimat. Et quidquid ad cibandum amamus, ad hoc amamus, ut illud consumatur, et nos reficiamur. Numquid sic amandi sunt homines, tanquam consumendi? Sed amicitia quaedam benNon enim optare debemus esse miseros, ut possimus exercereesuriret, et nulli dares. Vestis nudum: utinam omnes vestiti essent, et non esset ista necessitas! Sepelis mortuum: utinam veniat aliquando illa vita ubi nemo moriatur! Concordas litigantes: utinam aliquando sit pax illa aeterna Jerusalem, ubi nemo discordet! Haec enim omnia officia necessi Opera misericordiae cessabunt; numquid ardor charitatis exstinguetur?
Abbreviated transcription (Latin):
dns aut dicit non nobis sufficere ut fr̃s diligamꝰ. sed &¬
debere nos extendere ipsã dilectionẽ ut ꝑueniamꝰ adini¬
micos : Qui usq adimmicos ꝑuenit nontransiuit fr̃s.
Necesse est sicut ignis prius occupet xina. & sic inlon¬
ginqͥora sedistendat. pinquior est tibifr̃. quã nescio
quis homo:. Rursus tibi magis adheret ille quẽ non
noueras quitib tam̃ non aduersatur. quã inimicus
qui etiã aduersatur. Extendens dilectionẽ inꝓximoꝰ
ñ uoces illã extensionẽ. ꝓpe enĩ cediligis. quia eos di¬
ligis qui tibi adherent. Extende ad ignotos qͥ tibi
nichil mali fecert̃. transcende & ipsos. pueni utdi¬
ligas inimicos. Hoccerte dñs iubet. Quare nte tacuit
dedilectione iniici: Om̃is dilectio siue quȩ carnalis
di. quȩ non dilectio sedamor magis. dicisolet. dilec¬
tionis enĩ nom̃ magis solet in meliorib reb accipi. tam̃
habet erga eos qui diliguntur. Nonenĩ sic debemꝰ diligere

Expanded text:
s autem dicit non nobis sufficere ut fratres diligamus, sed debere nos extendere ipsam dilectionem, ut perveniamus ad inimicos? Qui usque ad inimicos pervenit, non transilit fratres. Necesse est sicut ignis, prius occupet proxima, et sic se in longinquiora distendat. Propinquior est tibi frater quam nescio quis homo. Rursus tibi magis adhaeret ille quem non noveras, qui tibi tamen non adversatur, quam inimicus qui etiam adversatur. Extende dilectionem in proximos, nec voces illam extensionem. Prope enim te diligis, qui eos diligis qui tibi adhaerent. Extende ad ignotos, qui tibi nihil mali fecerunt. Transcende et ipsos; perveni, ut diligas inimicos. Hoc certe Dominus jubet. Quare iste tacuit de dilectione inimici? 5. Omnis dilectio, sive quae carnalis dicitur, quae non dilectio, sed magis amor dici solet dilectionis enim nomen magis solet in melioribus rebus dici, in mehabet erga eos qui diliguntur. Non enim sic debemus diligere
Abbreviated transcription (Latin):
dicus. Ido sic loquitur. paulopost uidehote. id est pn
modicũ. Audi quia modicus factus est. Egoenĩ sum no
Sic erat. inter apłos tãquã fimbriũ uestim̃tis. sed cetigit
eccłagentiũ. tanquã flurum paciens & sanata est. Ergo¬

Expanded text:
dicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post dicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus factus est: Ego enim sum mi. Sic erat inter Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tanquam fluxum patiens, et sanata est
Abbreviated transcription (Latin):
bona ne uideantur ab hominib ubi est sentencia dn̾
in eo sermone quẽ habuit in monte: Ubihoc dixit.
ibi & illud paulo ante dixit. luceant oꝑa ur̃a bonia.
tantũ aũt atidientes erant. qm̃qͥ aliquando nos per¬
sequebatur nunc euangłizat fide̾ quã aliquando
uastabat. & in me magnificabant din. Uidete quem¬
admodũ & ipse quisic innotuit finẽ nonposuerit in
laude sua. sed in laude đi. &̾ ipsũ ad quantũ ꝑtinet¬
erat uastator eccłę.ꝑsecutor. inuidus. malignus.
ipse confitetur. nonnos conuinciamꝰ. Amat paul
dici anobis peccata sua. ut glorificetur ille quitale̾
morbũ sanauit. Magnitudinẽ enĩ uulneris. manꝰ
paulũ. Saulus enĩꝑsecutor erat sc̃iuiri. inde nom̃
habet iste qui non ꝑsequebatur xp̃ianͦs. Postea desaulo
paulus factus est. Quid est paulus: Modicus. Ergo
quando saulus suꝑb elat̾. quandoruulus humilis. mo¬

Expanded text:
bona, ne videantur ab hominibus; ubi est illa sententia Domini bona, ne videantur ab hominibus; ubi est illa sententia Domini in eo sermone quem habuit in monte? Ubi hoc dixit, ibi et illud paulo ante dixit: Luceant opera vestra bontantum autem audientes erant quia qui nos aliquando persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo factus est Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, mo
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidearis. non ibi debet eẽ finis gaudiitui. nonibiter¬
minꝰ leticie ut putes te totũ fructũ consecutũ eẽ bomopis
tui cũ uusus fueris atq laudat̾. Nichil est hoc. contẽpna&
te cũ laudaris. Ille inte laudetur quiꝑte oꝑatur. Noli
gͦ ad laudẽ triã oꝑari qd bonũ agis. sed ad laudẽ illius
habes male agere. ađohabes bene agere. Contraper¬
uersi homines uidete quã p̃posteri sint. Quod faci¬
unt benesibi uolunt tribuere. simalifaciunt deum
uolunt accusare. Conuerte hoc distortortũ nescio
surssĩ facias iosũ qͦd deorsũ facias sursũ. losu̾ius fa¬
cere dm̃. & te sursũ. Precipitaris. non ebenaris. Iue
mmo hoc dic siuis uerius dicere. egomale ille bene.¬
& quicquid egobene ab illobene. non ame qͥcqͥdego
male. Ista confessio confirmat cor. & facit dilecti¬
onis fundam̃ta. Nãsi oꝑa nr̃a abscondere debemus

Expanded text:
ut videaris. Non ibi debet esse finis gaudii tui, non ibi terut videaris. Non ibi debet esse finis gaudii tui, non ibi terminus laetitiae tuae, ut putes te totum fructum consecutum esse boni operis tui, cum visus fueris atque laudatus. Nihil est hoc. Contemne te cum laudaris: ille in te laudetur, qui per te operatur. Noli ergo ad laudem tuam operari quod bonum agis, sed ad laudem illius habes male agere, a Deo habes bene agere. Contra perversi homines videte quam praeposteri sint. Quod faciunt bene, volunt sibi tribuere: si male faciunt, Deum volunt accusare. Converte hoc distortum nescio quisusum, faciens jusum: quod deorsum, faciens sursum. Jusum vis facere Deum, et te susum? Praecipitaris, non elevaris: illeDeus male? Imo hoc dic, si vis verius dicere, Ego male, ille bene; et quod ego bene, ab illo bene: nam a me quidquid ago male. Ista confessio firmat cor, et facit dilectionis fundamentum. Nam si opera nostra abscondere debemus
Abbreviated transcription (Latin):
intus inm̃te tua. Quomͦ enĩ imꝑator ꝑ exercitũ suũ
in interiore homine nr̃o. id est inm̃te ꝑfidẽ. utitur istis
uirtutib quas ministrat suis. & phas uirtutes que ui¬
deri oculis nonpossunt. & tam̃ quando nominantur
iguentur m̃bra uisibiliter. pedes ad ambulandũ.
sed quos mouerit bona uoluntas que bono militat in
ꝑatori. manꝰ ad imꝑandũ. sed quicqͥd iusserit caritaᷤᷤ¬
que inspirata est intus aspũ sco. Menbra gͦ uidentur
cũ mouentur. qui uidet intꝰ nonuidentur. & quis
intus iubeat ꝓpe ipse solus nouit qui iubet. & ille
retur. certe aurẽ ibi ñtantũ corporis sed cordis habu¬
istis. quod ait cauece aut̃ facere iusticiã ur̃am cgrã ho¬
minib utuideamini habeis. nũquid hoc uoluit dicere
utque cũq bona facimꝰ abscondamꝰ ab oculis hominũ
& timeamus uideri: Si times peccatores. non habebis
imitatores. Debes gͦ uideri. sed non ad hoo debes facer

Expanded text:
intus in mente tua. Quomodo enim imperator per exercitum suum intus in mente tua. Quomodo enim imperator per exercitum suum in interiore homine nostro, id est in mente per fidem , utitur istis virtutibus quasi ministris suis. Et per has virtutes quae videri oculis non possunt, et tamen quando nominantur, moventur membra visibiliter: pedes ad ambulandum; sed quo? Quo moverit bona voluntas, quae militat bono imperatori. Manus ad operandum; sed quiintus a Spiritu sancto. Membra ergo videntur cum moventur; qui jubet intus, non videtur. Et quis intus jubeat, prope ipse solus novit qui jubet, et illeretur; certe si aurem ibi non tantum corporis, sed et cordis habuistis. Quid ait? Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . Numquid hoc voluit dicere, ut quaecumque bona facimus, abscondamus ab oculis hominum, et timeamus videri? Si times spectatores, non hebebis imitatores debes ergo videri. Sed non ad hoc debes facere