comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciam nicħ aliud ẽẽ quã sapientiã.I. Ob¬
stupesco fateor: nec facile id mͥ ꝑsuaderi
posse existimo. A. Excidit ne tͥ dixisse scͥp¬
turam: omĩ tẽpore diligit qui ameus est.
Ait etiã sicut meministi nr̃ ieronimus. A
micicia que desinere pot̃: ñ quã uera fuit.
Amiciciã etiã nec subsistere quidem sine ca¬
ritate: satis suꝑq monstratũ est. Cũ gͥ in
amicicia & et̃nitas uigeat. & ueritas luce¬
at. & caritas dulceseat: utrũ nom̃ sapien¬
die trib his debeas abrogare: tu uideris.
.I. O qͥd ẽ hoc Dieamne de amicieia qͦd
amicus ih̃u ioħ̾es de caritate cõmemorat.
ds̃ amicicia ẽ. A. Inusitatũ qͥdem hoc: nͦ
ex scripturis habet auctoritatẽ. Qd̃ tam̃ se¬
quit᷑ de caritate. amicicie ꝓfecto dare ñ
dubito: qnĩ qui manet in amicicia. in doma¬
net &e ds ineo. Qd cũ de ipsiꝰ fructu uł uti¬
litate. ceꝑimꝰ disputare: manifestiꝰ ꝑuidebĩ.

Expanded text:
tiam nihil aliud esse, quam sapientiam. Ivo. Obtiam nihil aliud esse, quam sapientiam. Ivo. Obstupesco, fateor, nec facile id mihi persuaderi posse, existimo. AELREDUS. Exciditne tibi dixisse Scripturam: Omni tempore diligit, qui amicus est? Ait etiam, sicut meministi, noster Hieronymus: « Amicitia quae desinere potest, nunquam vera fuit. » Amicitiam etiam nec subsistere quidem sine charitate, satis superque monstratum est. Cum igitur in amicitia et aeternitas vigeat, et veritas luceat, et charitas dulcescat, utrum nomen sapientiae tribus his debeas abrogare, tu videris. Ivo. O quid est hoc? dicamne de amicitia quod amicus Jesu Joannes de charitate commemorat: Deus amicitia est? AELREDUS. Inusitatum quidem hoc, nec ex Scripturis habet auctoritatem: quod tamen sequitur de charitate, amicitiae profecto dare non dubito, quoniam: Qui manet in amicitia, in Deo manet, et Deus in eo . Quod, cum de ipsius fructu vel utilitate coeperimus disputare, manifestius pervidebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
formem facit: & ido iam ñ uirtꝰ. s uicium ẽ.
.I. S pace tua dico. in congruũ mͥ uidet᷑.
qd̃ amicicie sapientiã adiunxisti: cũ inter
illas nulla sit cõparatio. A. Sepe minora
maiorib. bona meliorib. infirmiora forti¬
orib. & si ñ coequant᷑. coniungunt᷑ tam̃:
maxime in uirtutib que licet. a se graduũ
diu̾sitate discrepent: quadã sibi tñ simili¬
dudine uicinant᷑. Wienia enĩ ẽ uirgnuta¬
d uiduitas: uiduitati coniugalis castitas:¬
&e quãuis int̾ has uirtutes magna sit dif¬
ferentia. in eo tam̃ qd̾ uirtutes sunt ñ nul¬
la ẽ conuenientia. Neq enĩ icdõ pudicieia
coniugalis uirtus ñ est. qr p̾cellit conti¬
nentia uidualis: quib licet sc̃a p̃ferat᷑
uirginitas: earũ tam̃ grãm ñ oblitterat.
Quauis si ea quȩ de amicicia dicta st̃ diligen¬
der aduertas: inuenies eã sapientie sic uici¬
nam uł insertam: ut pene dixerim amici¬

Expanded text:
formem facit; ideo jam non virtus, sed vitium est. formem facit; ideo jam non virtus, sed vitium est. Ivo. Sed pace tua dico, non congruum mihi videtur, quod amicitiae sapientiam adjunxisti, cum inter illas nulla sit comparatio. AELREDUS. Saepe minora majoribus, bona melioribus, inferiora fortioribus, etsi non coaequantur, conjunguntur tamen, maxime in virtutibus; quae licet a se graduum diversitate discrepent, quadam sibi tamen similitudine vicinantur. Vicina enim est virginitati viduitas, viduitati conjugalis castitas; quamvis inter has virtutes magna sit differentia, in eo tamen, quod virtutes sunt, nonnulla est convenientia. Neque enim ideo pudicitia conjugalis virtus non est, quia praecellit continentia vidualis; quibus licet sancta praeferatur virginitas, earum tamen gratiam non obliterat. Quamvis si ea, quae de amicitia dicta sunt, diligenter advertas, invenies eam sapientiae sic vicinam vel infertam, ut pene dixerim, amici
Abbreviated transcription (Latin):
dinem incaute ineicderet᷑. Sic anriciciã qͣm
natura instituit. quã roborauit. usus: legiᷤ
auc̃toritas ordinauit. Danifestũ ꝑincde est
lia & appetenda sunt &e seruanda: quib oĩs
qui ea habet bene utitͣ: quib nullus ꝓrsus
abutitur. I. Nonne queso te sapientia mul¬
di abutunt᷑: qui ex ea hominib placere cupi¬
unt. uł inseipsis ꝓ collata sibi sapientia suꝑ¬
biunt: uł certe hi qui eã uenalem habent.
& questũ existimant pietatẽ.. A. Hinc tͥ
satisfaciet. nr augustinꝰ: cuiꝰ u̾ba sunt. hec.
Qui sibi placet stulto homini placet: qr ꝓfe¬
cto stultus ẽ qui sibi placet. Qui uͦ stultus ẽ:
sapiens ñ ẽ. Et qui sapiens ñ est: ñ habendo
utiq sapientiã sapiens ñ ẽ. Quomͦ gͥ sapien¬
tia male utit᷑: qui sapientiã ñ habet. Sic
ce suꝑba castitas uirtus ñ est: qr suꝑbia ipsa
que uiciũ est. eã que uirtꝰ putabat᷑ sibi eon.¬

Expanded text:
dinem incaute incideretur. Sic amicitiam, quam dinem incaute incideretur. Sic amicitiam, quam natura instituit, quam roboravit usus, legis auctoritas ordinavit. Manifestum proinde est lia, et appetenda sunt et servanda: quibus omnis, qui ea habet, bene utitur, quibus nullus prorsus abutitur. Ivo. Nonne, quaeso te, sapientia multi abutuntur; qui ex ea hominibus placere cupiunt, vel in seipsis pro collata sibi sapientia superbiunt; vel certe hi, qui eam venalem habent, et quaestum existimant pietatem? AELREDUS. Hinc tibi satisfaciet noster Augustinus, cujus verba sunt haec: « Qui sibi placet, stulto homini placet, quia profecto stultus est, qui sibi placet. » Qui vero stultus est, sapiens non est. Et qui sapiens non est, non habendo utique sapientiam, sapiens non est. Quomodo igitur sapientia male utitur, qui sapientiam non habet? Sic et superba castitas virtus non est; quia superbia ipsa, quae vitium est, eam quae virtus putabatur, sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
da dilectio: cũ int̾ bonos cepessimos ẽe non
possit uoluntatũ uł consilioꝵ ulla cõmu.¬
nio. Amicicia itaq que sicut caritas int̃
om̃s primũ &e ab om̃ib seruabat᷑. int̃ paucos
bonos naturali lege resedit: qui uidentes a
multis sacra ficłi ac societatis iura uiolari.ar¬
diori se dilectionis & amicicie federe constrin¬
xerunt: int̾̃ mala que uidebant &e sentiebañ
in mutue caritatis grã quiescentes. Uerum
his in quib omnẽ uirtutis sensũ oblitt̾auit
impietas. ratio que in eis extingui ñ potuit
ipsũ amicicie & societatis affectũ ñ reliquit:
adeo ut sine sociis nec auaro diuitie: nec am¬
bitioso gła: nec uoluptas placere poss luxuri¬
oso. Compacta sunt itaq etiã int̾ pessimos q̃¬
dam societatis federa detestanda. q̃ ancicie
pulcherrimo nomine palliata. lege & p̾ceptis
a uera amicicia fuerant distinguenda: ne cũ
ista appeteret᷑. in illa ꝓpt̃ quandã eiꝰ similitu¬

Expanded text:
da dilectio; cum in bonos et pessimos esse non da dilectio; cum in bonos et pessimos esse non possit voluntatum vel consiliorum ulla communio. Amicitia itaque, quae sicut charitas inter omnes primum et ab omnibus servabatur, inter paucos bonos naturali lege resedit, qui videntes a multis sacra fidei et societatis jura violari, arctiori se dilectionis et amicitiae foedere constrinxerunt; inter mala, quae videbant et sentiebant, in mutuae charitatis gratia quiescentes. Verum his, in quibus omnem virtutis sensum oblitteravit impietas, ratio, quae in eis exstingui non potuit, ipsum amicitiae et societatis affectum reliquit; adeo ut sine sociis nec avaro divitiae, nec ambitioso gloria, nec voluptas placere posset luxurioso. Compacta sunt itaque etiam inter pessimos quaedam societatis foedera detestanda; quae amicitiae pulcherrimo nomine palliata, lege et praeceptis a vera amicitia fuerant distinguenda; ne cum ista appeteretur, in illa propter quamdam ejus similitu
Abbreviated transcription (Latin):
saltem de. eadẽ mat̾ia hoc adiutoriũ diui¬
na uirtꝰ formauit: s ad exp̃ssius caritatis
& amicicie. incentiuũ: de ipsiꝰ substantia.
mascrili feminã ꝓcreauit. Pulchre aũt de
latere pͥmi hominis scds assumit᷑: ut nat᷑a
doceret om̃s equales. quasi collaterales:
ñ eẽt in reb humanis suꝑior uł inferior:
qd̃ ẽ amicicie ꝓpͥum. Ita natura mentib
humanis ab ipso exordio amicicie & cari¬
datis imp̃ssit affectum: quẽ int̾ior mox sensꝰ
amandi quocda gustu suauitatis adauxit.
At post lapsum p̾mi hominis cũ refriges¬
cente caritate eupiditas subintrass: feciss¬
q bono cõmuni priuata p̃poni: amicicie:
caritatisq splendorẽ auaricia inuidiaq
corrupit. contentiones. emulationes. Goi¬
a. suspitiones corruptis hominũ morib
inuehens. Tunc boni quiq int̃ caritatem
& amiciciã distinxerunt: animadu̾tentes
qd̾ etiã inunicis atq ꝑu̾sis sit impenden¬

Expanded text:
saltem de eadem materia, hoc adjutorium divisaltem de eadem materia, hoc adjutorium divina virtus formavit, sed ad expressius charitatis et amicitiae incentivum, de ipsius substantia masculi feminam procreavit. Pulchre autem de latere primi hominis secundus assumitur, ut natura doceret omnes aequales, quasi collaterales, nec esset in rebus humanis superior vel inferior, quod est amicitiae proprium. Ita natura mentibus humanis, ab ipso exordio amicitiae et charitatis impressit affectum, quem interior mox sensus amandi, quodam gustu suavitatis adauxit. At post lapsum primi hominis, cum refrigescente charitate cupiditas subintrasset, fecissetque bono communi privata praeponi, amicitiae charitatisque splendorem avaritia invidiaque corrupit; contentiones, aemulationes, odia, suspiciones corruptis hominum moribus invehens. Tunc boni quique inter charitatem et amicitiam distinxerunt; animadvertentes quod etiam inimicis atque perversis sit impenden
Abbreviated transcription (Latin):
lia dep̾hendant᷑. in hac tantũ parte ita huma¬
num animũ imitant᷑: ut pene ratione agi
estiment᷑. Ita se secunt᷑: ita colludunt. sibi:
ita motib simul & uocib suũ exprimunt
& ꝑdunt affectum: tam auide ce iocunde
mutua societate fruunt᷑: ut nicħ magis
quã ea que amicicie sunt curare uideant᷑.
Sic etiã in angłis diuina sapientia ꝓuidit.
ut ñ unus uidelicet crearetur s plures: int̾
quos grata societas. & amor suauissimꝰ. eandẽ
uoluntatẽ. eundẽ crearet affectũ: ne cũ alt̾
suꝑior. inferior alt̃ uideret᷑. locus pateret.
inuidie. si ñ obstitiss caritas amicicie: ce ita
solitudinẽ excluderet multitudo: iocundi¬
datem augeret in plurib caritatis cõmunio.
Postremo cũ hominẽ condidiss. ut bonũ
societatis altius comm̃daret: ñ est bonũ
inquit ẽẽ hominẽ sołu: faciamꝰ ei adiu.¬
dorium simile sibi. Dec certe de simili. ul

Expanded text:
lia deprehendantur, in hac tamen parte ita humalia deprehendantur, in hac tamen parte ita humanum animum imitantur, ut pene ratione agi aestimentur. Ita se sequuntur, ita colludunt sibi, ita motibus simul et vocibus suum exprimunt et produnt affectum, tam avide et jucunde mutua societate fruuntur, ut nihil magis quam ea, quae amicitiae sunt, curare videantur. Sic etiam in angelis divina sapientia providit, ut non unus videlicet crearetur; sed plures; inter quos grata societas, et amor suavissimus eamdem voluntatem, eumdem crearet affectum; ne cum alter superior, inferior alter videretur, locus pateret invidiae, si non obstitisset charitas amicitiae, et ita solitudinem excluderet multitudo, jucunditatem augeret in pluribus charitatis communio. Postremo cum hominem condidisset, ut bonum societatis altius commendaret: Non est bonum, inquit, homini esse solum, faciamus ei adjutorium simile sibi . Nec certe de simili, vel
Abbreviated transcription (Latin):
aliis insuꝑ &e sape: ipse om̃iũ existentium
causa. om̃ium sentientiũ uita. om̃iũ intel¬
ligentiũ sapĩa. Ipse itaq sũma nataͣ om̃s na¬
turas instituit: oĩa sius locis ordinauit:
oĩa suis tẽporib discrete distribuit Uolu¬
it aũt. nã ce ita ratio eiꝰ et̾na p̃scripsit. ut
om̃s creaturas suas pax cõponeret & uni¬
ret societas: & ita oĩa ab ipso qui sũme &e
pure unus ẽ qd̾dã unitatis uestigrũ sor-¬
tirent᷑. Hinc ẽ qd̾ nulługenꝰ rerũ solitariũ
reliquit: s ex multis quad̾a societate cone¬
aut que silua un̾a umꝰ generis arborẽ pro¬
fert. Ita int̾̃ ipsa insensilia. quasi amor qͥd̃a
societatis elucet. cũ icħ eoꝵ sołu sit: s cũ qͣda
sui generis societate &e creetͣ & ꝑsistat᷑. Uerũ
int̾ ipsa sensibilia qnta amicicie species. et
societatis amorisq fulgeat ymago: qͥs facile.
dixerit. Certe cũ in cetis om̃ib irrationabi¬

Expanded text:
aliis insuper et sapere, ipse omnium existentium aliis insuper et sapere, ipse omnium existentium causa, omnium sentientium vita, omnium intelligentium sapientia. Ipse itaque summa natura omnes naturas instituit, omnia suis locis ordinavit, omnia suis temporibus discrete distribuit. Voluit autem, nam et ita ratio ejus aeterna praescripsit, ut omnes creaturas suas pax componeret, et uniret societas; et ita omnia ab ipso, qui summe et pure unus est, quoddam unitatis vestigium sortirentur. Hinc est, quod nullum genus rerum solitarium reliquit, sed ex multis quadam societate conneaut quae silva unam unius generis arborem profert? Ita inter ipsa insensibilia quasi amor quidam societatis elucet, cum nihil eorum solum sit, sed cum quadam sui generis societate et creetur, et persistat. Verum inter ipsa sensibilia quanta amicitiae species et societatis amorisque fulgeat imago, quis facile dixerit? Certe cum in caeteris omnibus irrationabi
Abbreviated transcription (Latin):
tis datum existimas: edicito. I. Sufficiuis
plane ea que dicta sunt: nec aliqͥd mͥ sugge¬
ritur ultra qd̃ queram. S antequã ad alia
transeamꝰ: scire desidero unde primũ a¬
micicia int̾ mortales orta ẽ. Natura an
casu. an necessitate aliqua: uł certe p̃cep¬
to aut lege humano generi imposita. in u¬
sum uenerit: usus uͦ eam cõmendabilem
fecerit. A. Amicicie ut mͥ uidet᷑ primũ
ipsa natura humanis m̃tib imp̃ssit affe¬
ctumꝰ. deinde exꝑientia auxit: postremo
legis auctoritas ordinauit. P̃s enĩ summe
potens. & sũ me. bonus sibi ipsi sufficiens bo¬
num ẽ: qm̃ bonũ suũ. gaudiũ suũ. gła sua.
beatitudo sua. ipse ẽ. Nec ẽ aliqͥd extra ipsũ
quo egeat: ñ homo ñ angłs. ñ celũ ñ t̃ra. nͦ
aliqͥd qd̾ in ipsis ẽ: cui omĩs creatura ꝓcla¬
tantũ sibi sufficit ipse: s &e om̃iũ rerũ susfi¬
cientia ipse ẽ: dans aliis ẽẽ. aliis & sentire.

Expanded text:
tis dictum existimas, edicito. Ivo. Sufficiunt tis dictum existimas, edicito. Ivo. Sufficiunt plane ea, quae dicta sunt, nec aliquid mihi suggeritur, quod ultra quaeram. Sed antequam ad alia transeamus, scire desidero, unde primum amicitia inter mortales orta est, natura an casu, an necessitate aliqua, vel certe praecepto, aut lege humano generi imposita in usum venerit, usus vero eam commendabilem fecerit. AELREDUS. Amicitiae, ut mihi videtur, primum ipsa natura humanis mentibus impressit affectum, deinde experientia auxit, postremo legis auctoritas ordinavit. Deus enim summe potens et summe bonus, sibi ipsi sufficiens bonum est; quoniam bonum suum, gaudium suum, gloria sua, beatitudo sua ipse est; nec est aliquid extra ipsum quo egeat, non homo, non angelus, non coelum, non terra, nec aliquid, quod in ipsis est. Cui omnis creatura tantum sibi sufficit ipse, sed et omnium rerum sufficientia ipse est, dans aliis esse, aliis et sentire,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendo. Amicicia itaꝙ spiritalis inter
bonos uite moꝵ. studioꝵq similitudine
parturit᷑ : que ẽ in reb humanis atq
diuinis cũ beniuolentia &e caritate con¬
sensio. Que qͥdem diffinitio ad amiciciã
exprim̃dã satis m̃ uidet᷑ ẽẽ sufficiens: si tñ¬
more nr̃o caritas nuncupet᷑: ut ab amicicia
om̃e uiciũ excludat᷑. beniuolentia aũt ipse
sensus amandi. qui cũ quad̃a dulcedine
motiet᷑ int̾ius exprimat᷑. Ubi talis ẽ amicicia.
ibi ꝑfec̾to ẽ idem uelle & idem nolle. tanto
utiq dulciꝰ qnͣto sinceriꝰ. tanto suauiꝰ qnͣto saeratiꝰ uͥ
sic. amanteᷤᷤincħ posst̾ uelle qd̾ dedeceat᷑. nicħ qd̾ ex-¬
pediat nolle. Hanc nẽpe amicitiã prudentia
dirigit. iusticia regit᷑. fortitudo custodit:
temꝑantia moderat᷑. De quib suo loco dis¬
putabimꝰ. Nunc aũt si de eo qd primũ que¬
rendu putasti. uidelicet. qͥd sit amicicia sa¬

Expanded text:
sentiendo. Amicitia itaque spiritalis, inter sentiendo. Amicitia itaque spiritalis, inter bonos, vitae, morum, studiorumque similitudine parturitur, quae est in rebus humanis atque divinis, cum benevolentia et charitate consensio. Quae quidem diffinitio, ad amicitiam exprimendam, satis mihi videtur esse sufficiens; si tmore nostro charitas nuncupetur, ut amicitia omne vitium excludatur, benevolentia autem ipse sensus amandi, qui cum quadam dulcedine movetur interius, exprimatur. Ubi talis est amicitia, ibi profecto est idem velle utique dulcius, quanto sincerius; tanto suavius, quanto sacratius; ubi sic amantes nihil possunt velle quod dedeceat, nihil quod expediat, nolle. Hanc nempe amicitiam prudentia dirigit, justitia regit, fortitudo custodit, temperantia moderatur; de quibus suo loco disputabimus. Nunc autem si de eo, quod primum quaerendum putasti, videlicet quid sit amicitia sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanebit. in die tribulationis. Tolle spem
questus: & statim desinet ẽẽ amicus. Qũa amiei¬
dulcis. acerba fugat. Attam̃ huiꝰ amicicie
uiciose pͥncipium quosdã pler̃q ad quandam
uere amicicie ꝓuehit portionẽ: eos scilicet
qui primũ spe̾ lucri cõmunis fedꝰ in eunteᷤᷤ.
dũ sibi in iniquo mãmona fidẽ seruant.
in reb dũtaxat humanis: ad maximũ ꝑ¬
ueniunt gratũq consensũ. Attam̃ uera
amicicia nullo mͦ dicenda ẽ: que commodi
demporalis causa suscipit᷑. &e seruat᷑. Amicicia
enĩ sꝑitalis. quã uerã dicimꝰ. ñ utilitatis cͦq
mundialis intuitu: ñ qualibet extra nas¬
cente causa. s ex ꝓpͥe nature dignitate. &
humani pectoris sensu defiderat᷑: ita ut
fructus eiꝰ p̃miũq ñ sit aliud quã ipsa. yn¬
de dñs in erigłio. Posui uos inquit ut eatis
&e fructũ afferatis: idest ut inuicẽ diligatis.
In ipsa nãq uera amicicia itur ꝓficiendo:
&e fructus capit᷑ ꝑfectionis illiꝰ dulcedinẽ

Expanded text:
manebit in die tribulationis . Tolle spem quaestus, et statim desinet esse amicus. Quam amiciuna tenet dulcis, acerba fugat. Attamen hujus amicitiae vitiosae principium quosdam plerumque ad quamdam verae amicitiae provehit portionem: eos scilicet, qui primum spe lucri communis foedus ineuntes, dum sibi in iniquo mammona fidem servant, in rebus duntaxat humanis, ad maximum perveniunt gratumque consensum. Attamen vera amicitia nullo modo dicenda est, quae commodi temporalis causa suscipitur et servatur. Amicitia enim spiritalis, quam veram dicimus, non utilitatis cujusque mundialis intuitu, non qualibet extra nascente causa, sed ex propriae naturae dignitate, et humani pectoris sensu desideratur, ita ut fructus ejus praemiumque, non sit aliud quam ipsa. Unde Dominus in Evangelio: Posui vos, inquit, ut eatis, et fructum afferatis , id est ut invicem diligatis. In ipsa namque vera amicitia itur proficiendo, et fructus capitur perfectionis illius dulcedinem
Abbreviated transcription (Latin):
buisse martyrii. quẽ custodem pudicicie in¬
uenerat inlupanari. Multa t̾ huiꝰ rei ꝑferrẽ.
exempla. ñ ce plixitas ꝓhiberet: ce silentium
nob̾ ipsa copia indi xiss. Annunciauit eñ
nemo habet: quã ut animã suã ponat qͥs ꝓ
amicis sius. IErgone int̾ amiciciã ce caritate.¬

Expanded text:
buisse martyrii, quem custodem pudicitiae inbuisse martyrii, quem custodem pudicitiae invenerat in lupanari. Multa tibi hujus rei proferrem exempla, nisi et prolixitas prohiberet, et silentium nobis ipsa copia indixisset. Annuntiavit enimnemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ivo. Ergone inter amicitiam et charitate
Abbreviated transcription (Latin):
głio uox diuina resultat. petite &e accipietis¬
ce cet̾a. Nec mirũ si int̃ ethincos uere uirtutis
rari fuerunt sectatores: qui uirtutũ largitorẽ
tria uł quatuor s mille tͥ ꝓferam paria amico¬
rũ: qui qd̾ ille depilade & horeste ꝓ magno mi¬
raculo dicunt uł fingunt. parati erant ꝓ in¬
uicem mori. Nonne scd̾m tullianã diffinitio¬
uem uere amicicie uirtute pollebant: de
quib scͥptum ẽ. multitudinis credentium
erat cor unũ &e anima una: nec qͥsqũa aliqͥd
Quomͦ ñ int̾ eos rerũ diuinarũ &e humana¬
rũ cũ caritate &e beniuolentia fuit summa
consensio: quib cor erat unũ & anima unat
Quot martyres ꝓfrĩb animas posuerunt᷑:.
quot ñ pepcerunt expensis: ñ laborib: ñ
ipsiꝰ corꝑis cruciatib: Credo te multocieis
ñ sine lacrimis legisse puella ilła antiochenã.
pulcherrima cuiꝰdam militis fraude erep¬
tam lupanarib : ipsũ postmodũ sociũ ha¬

Expanded text:
ngelio vox divina resultat: Petite et accipietisngelio vox divina resultat: Petite et accipietis, etc. Nec mirum si inter ethnicos verae virtutis rari fuerunt sectatores, qui virtutum largitorem tria vel quatuor, sed mille tibi proferam paria amicorum; qui quod illi de Pilade et Oreste pro magno miraculo dicunt vel fingunt, parati erant pro invicem mori. Nonne, secundum Tullianam diffinitionem, verae amicitiae virtute pollebant, de quibus scriptum est. Multitudinis credentium erat cor unum et anima una: nec quisquam aliquid Quomodo non inter eos rerum divinarum et humanarum, cum charitate et benevolentia fuit summa consensio, quibus cor erat unum et anima una? Quot martyres pro fratribus animas posuerunt! quot non pepercerunt expensis, non laboribus, non ipsius corporis cruciatibus! Credo te multoties, non sine lacrymis, legisse puellam illam Antiochenam, pulcherrima cujusdam militis fraude ereptam lupanaribus, ipsum postmodum socium ha
Abbreviated transcription (Latin):
lesus desiit diligere quẽ semel amauit. Oĩ¬
cruci affigat᷑: om̃i tẽpore diligit qͥ amcꝰ
nere pot̃. ñquã uera fuit.I. Cum tan
ta sit in amicieia uera ꝑfectio: ñ ẽ mirũ
qd̾ tam rari fuer̃t hi quos ueros amicos
antiquitas comm̃dauit. Uix enĩ ut ait
tulliꝰ tria uł quatuor amicoꝵ paria: ĩ tot
retro scłis fama concelebrat. Qd̾ si nrĩs id
ẽ xp̃ianis tp̃rib tanta ẽ raritas amicoꝵ:
frustra ut mͥ indet᷑ in huiꝰ uirtutis inqui¬
sitione desudo: quã me adepturũ. eiꝰ mi¬
rabili sublimitate territꝰ.iam pene desꝑo.
conatus magnꝰ ẽ. Unde uirtuose m̃tis ẽ
sublimia semꝑ &e ardua meditari. ut uł ad¬
ipiscat᷑ optata: uł lucidiꝰ intelligat ce cognoᷤ¬
cat optanda: cũ ñ parũ credendus sit ꝓfecisse
qui uirtutis cognitione didieit. quã longe sit
a uirtute. Quãuis de nulli uirtutis acquisi¬
dione desꝑandu sit xꝑiano: cui cotidie ex eũ¬

Expanded text:
laesus desiit diligere quem semel amavit. laesus desiit diligere quem semel amavit. cruci affigatur, omni tempore diligit qui amicus nere potest, nunquam verata sit in amicitia vera perfectio, non est mirum quod tam rari fuerint hi, quos veros amicos antiquitas commendavit. Vix enim, ut ait Tullius, tria vel quatuor amicorum paria, in tot retro saeculis fama concelebrat. Quod si nostris, id est Christianis temporibus, tanta est raritas amicorum, frustra, ut mihi videtur, in hujus virtutis inquisitione desudo, quam me adepturum, ejus mirabili sublimitate territus, jam pene despeconatus magnus est. Unde virtuosae mentis est, sublimia semper et ardua meditari; ut vel adipiscatur optata, vel lucidius intelligat, et cognoscat optanda, cum non parum credendus sit profecisse, qui virtutis cognitione didicit, quam longe sit a virtute. Quamvis de nullius virtutis acquisitione desperandum sit Christiano, cui quotidie ex Eva
Abbreviated transcription (Latin):
dio seruet: quicqͥd in ea uiciosũ uiderit pro
uirib curet &e toleret: cui &e gaudenti con¬
gaudeat. & dolenti condoleat: & om̃a sua
ẽẽ sentiat que amici sunt. Amicicia gͥ ipsa
uirtꝰ ẽ qua talis dilectionis ac dulcedinis
federe ipsi animi copulant᷑: &e efficiunt᷑
unũ de plurib . Unde ipsam amiciciam
ñ int̾ fortuita uł caduca: s int̃ ipsas uir-¬
tutes que et̃ne sunt etiã mundi huiꝰ phi¬
losophi collocarunt. Quib salomon in
ꝓuerbiis consentire uidet᷑: om̃i inqͥens
tempore diligit qui amicus ẽ: manifeste
declarans amiciciã et̃nam ẽẽ si uera est:
si aũt ẽẽ desierit nec uerã fuisse cũ uide
simos graues ortas inimicicias legimꝰ.
.A. De his suo loco uberi si d̾s uoluerit
disputabimꝰ. Hȩc uolo interim credas
ñquã fuisse amicũ. qui ledere potuit
eũ quẽ in amicicia semel recepit: s nec
eũ uere amiciciȩ gustasse delicias. qui uł

Expanded text:
tio servet; quidquid in eo vitiosum viderit, pro tio servet; quidquid in eo vitiosum viderit, pro viribus curet et toleret; cui et gaudenti congaudeat, et dolenti condoleat, et omnia sua esse sentiat, quae amici sunt. Amicitia igitur ipsa virtus est, qua talis dilectionis ac dulcedinis foedere ipsi animi copulantur, et efficiuntur unum de pluribus. Unde ipsam amicitiam non inter fortuita et caduca, sed inter ipsas virtutes, quae aeternae sunt, etiam mundi hujus philosophi collocarunt, quibus Salomon in Proverbiis consentire videtur: Omni, inquiens, tempore diligit, qui amicus est , manifeste declarans amicitiam aeternam esse, si vera est; si autem esse desierit, nec veram fuisse, cum vidersimos graves ortas inimicitias legimus? AELREDUS. De his suo loco uberius, si Deus voluerit, disputabimus; hoc volo interim credas, nunquam fuisse amicum, qui laedere potuit eum quem in amicitiam semel recepit: nec eum verae amicitiae gustasse delicias, qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
recipiens admittat᷑. Ex ipsa tam̃ diffini¬
done quãuis forte tͥ minus uideat᷑ ẽẽ
ꝑfecta: intelligere utcũq poteris qͥd sit.
amicicia. .I. Non sim tͥ oneri rogo te.si ñ
ista sufficiant: nͥ ipsiꝰ uocabuli rationem
mͥ enueleaueris. A. Geram tͥ mor̃e: si tñ
parcas inscientie mee: ut me ñ cogas do¬
cere qđ nescio. Ab amore ut mͥ uidet᷑ ami¬
cus dicit᷑: ab amico amicicia. Est aũt amor
qͥdam anime rationalis affectus: ꝑ quem
ipsa aliqͥd cũ desiderio querit & appetit.
ad fruendũ: ꝑ quẽ &e fruit᷑ eo cũ quadam
interiori suauitate: amplectit᷑ & conseruat.
adeptũ. Cui affectus ae motꝰ in speculo
nr̃o qd̾ satis cognitũ habes. quã lucide
potuimꝰ ac diligent̃ exp̃ssimꝰ. Porro ami¬
cus quasi amoris uł ut quibdã placuit
ipsi animi custos dicit᷑: qm̃ amieũ ineum
amoris mutui uł ipsius animi mei oportet
ẽẽ custodem: ut omĩa ei secreta fideli silen¬

Expanded text:
recipiens admittatur. Ex ipsa tamen definirecipiens admittatur. Ex ipsa tamen definitione, quamvis forte tibi minus videatur esse perfecta, intelligere utcunque poteris, quid sit amicitia. Ivo. Non sim tibi oneri, rogo te, si non ista sufficiant, nisi ipsius vocabuli rationem mihi enucleaveris. AELREDUS. Geram tibi morem, si tamen parcas inscientiae meae, ut me non cogas docere, quod nescio. Ab amore, ut mihi videtur, amicus dicitur, ab amico amicitia. Est autem amor quidam animae rationalis affectus per quem ipsa aliquid cum desiderio quaerit et appetit ad fruendum; per quem et fruitur eo cum quadam interiori suavitate, amplectitur et conservat adeptum. Cujus affectus et motus in Speculo nostro, quod satis cognitum habes, quam lucide potuimus ac diligenter, expressimus. Porro amicus quasi amoris, vel, ut quibusdam placuit, ipsius animi custos dicitur; quoniam amicum amoris mutui, vel ipsius animi mei oportet esse custodem, ut omnia ejus secreta fideli silen
Abbreviated transcription (Latin):
quibcũq fuerit de reb humanis atq diui¬
nis sententia cadem. eademq uoluntas cũ
beniuolentia ce caritate: ad amicicie ꝑfectio¬
nem eos ꝑuenisse fatebim᷑.I Quidnr: Ne¬
rũptam̃ caritatis uł beniuolentie nomine
qͥd ethnicus ille significare uoluerit: ñ uideo.
A.fõrte nomine caritatis. mentiᷤ affectum:
beniuolentie uͦ oꝑum exp̃ssit effectũ. Nam
ipsa in reb humanis atq diuinis. m̃tibus
utriusq cara id est suauis ce p̃ciosa debet
ẽẽ consensio: beniuola etiã & iocunda in
reb ext̾ĩorib oꝑum exhibitio. I. fateor
placet mͥ satis ista diffinitio: nͥ &e ethiniciᷤ
ae iuideis iniquis insuꝑ xp̃ianis eã ꝯuenire
putarem. Qd̾ aũt uera amicieia inter eos
qui sine. xp̃o sunt ẽẽ ñ possit: mͥfateor ẽẽ
cess utrũ diffinitio minꝰ aliquid habeat.
uł suꝑhabundet in aliquo: ut uł reꝓbet᷑
a nobis. uł quasi sufficiens. ce extra nĩehil

Expanded text:
quibuscunque fuerit de rebus humanis atque diviquibuscunque fuerit de rebus humanis atque divinis sententia eadem, eademque voluntas cum benevolentia et charitate, ad amicitiae perfectionem eos pervenisse fatebimur. Ivo. Quidni? Verumtamen charitatis vel benevolentiae nomine, quid ethnicus ille significare voluerit, non video. AELREDUS. Forte nomine charitatis mentis affectum, benevolentiae vero operis expressit effectum. Nam ipsa in rebus humanis atque divinis, mentibus utriusque chara, id est suavis et pretiosa debet esse consensio: benevola etiam et jucunda, in rebus exterioribus, operum exhibitio. Ivo. Fateor, placet mihi satis ista definitio, nisi et ethnicis et Judaeis, iniquis insuper Christianis eam convenire putarem. Quod autem vera amicitia inter eos, qui sine Christo sunt, esse non possit, mihi fateor esse cescet, utrum definitio minus aliquid habeat, vel superabundet in aliquo; ut vel reprobetur a nobis, vel quasi sufficiens, et extra nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uetur. ce ad xp̃m finis eiꝰ &e utilitas referatur.
plem edoceri. Constat enĩ tulliũ uere amicieie
ignorasse uirtutẽ: cũ eiꝰ pͥncipium finemq
xp̃m uidelicet penitꝰ ignorauerit. A. Uictꝰ
sum fateor: ut quasi meipsũ nesciens. nec uires
ꝓprias metiens de his ñ qͥdem te doceã s tecũ
potiꝰ conferam. cũ tu ipse uiam utrisq aꝑueriᷤ:
lum̃q illud splendidissimũ. in ipsa in quisitio¬
nis nr̃e ianua accenderis. qd nos ñ sinat
errare ꝑdeuia: s certo tramite ad certũ
finẽ ꝓposite questionis ꝑducat. Qb enĩ subli¬
muis de amicicia dici pot̃. qͥd uerius. quid
dum edicito. I Primũ qͥd sit amicicia ar¬
bitror disserendũ: ne uideam᷑ in inani pin¬
gere: si nesciamꝰ qͥdsit illud de quo debeat.
Nonne satis tͥ ẽ hinc qd̾ ait tulliꝰ: amicicia
ẽ rerũ humanarũ & diuinarũ cũ beniuo¬
lentia & caritate consensio: .I. Si tͥ sufficit
ista diffinitio: mͥ iudico satisfactũ. A. frgo

Expanded text:
etur, et ad Christum finis ejus et utilitas referatur, plenius edoceri. Constat enim Tullium verae amicitiae ignorasse virtutem, cum ejus principium finemque, Christum videlicet, penitus ignoraverit. AELREDUS. Victus sum, fateor, ut quasi me ipsum nesciens, nec vires proprias metiens, de his non quidem te doceam, sed tecum potius conferam; cum tu ipse viam utrisque aperueris, lumenque illud splendidissimum, in ipsa inquisitionis nostrae janua accenderis, quod nos non sinat errare per devia; sed certo tramite ad certum finem propositae quaestionis perducat. Quid enim sublimius de amicitia dici potest, quid verius, quid dum, edicito. Ivo. Primum quid sit amicitia, arbitror disserendum; ne videamur in inani pingere, si nesciamus quid sit illud, de quo debeat  AELREDUS. Nonne satis tibi est hinc, quod ait Tullius. Amicitia est rerum humanarum et divinarum, cum benevolentia et charitate consensio? Ivo. Si tibi sufficit ista definitio, mihi judico satisfactum. AELREDUS. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
s scdm impetũ affectionis ꝑ diu̾sa raptatur. ñ
modu seruans. ñ honesta ꝓeurans: ñ commoda
in cõmodaue ꝓspiciens. s ad omĩa inconsid̾ãte.
indiscrete. leuit̃. immoderateq ꝓgrediens. Ie¬
circo uł quasi quibdã furiis agitata a semet.¬
ipsa consumit᷑: uł eadẽ leuitate resoluit᷑ qua
contrahit᷑. At amicicia mundialis. q̃ rerum
uł bonoꝵ tẽporalium cupidine parturitur.
semꝑ ẽ plena fraudis atq fallacie: nicħ in ea
certũ. nicħ constans. nicħ securũ: qͥppe que
semꝑ cũ fortuna mutat᷑. & sequit᷑ marsupiũ.

Expanded text:
sed secundum impetum affectionis per diversa raptatur; non sed secundum impetum affectionis per diversa raptatur; non modum servans, non honesta procurans, non commoda incommodave prospiciens; sed ad omnia inconsiderate, indiscrete, leviter, immoderateque progrediens. Idcirco vel quasi quibusdam furiis agitata, a semetipsa consumitur, vel eadem levitate resolvitur, qua contrahitur. At amicitia mundialis, quae rerum vel bonorum temporalium cupidine parturitur, semper est plena fraudis atque fallaciae; nihil in ea certum, nihil constans, nihil securum; quippe quae semper cum fortuna mutatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
dit: sꝑitalem int̾ bonos uite. moꝵ studioꝵq
similitudo conglutinat. Uerũ amcicie cars¬
nalis exordiũ ab affectione ꝓcedit: que instar
meretricis diuaricat pedes suos omi transe¬
unti. sequens aures & ocłos suos ꝑuaria for¬
nicantes: ꝑ quoꝵ aditus usq ad ipsam m̃tẽ
pulchroꝵ corpoꝵ. uł rerũ uoluptuariũ ĩfer¬
tur ymago: quib ad libitũ frui putat. ẽẽ bea¬
tum: s sine socio frui minꝰ estimat ẽẽ iocun¬
dum. Tunc motu. nutu. Arbis. obsequiis.
animꝰ ab animo captiuat᷑ : &e accendit᷑ unꝰ
ab altero. & conflant᷑ inunũ: ut mito federe
miserabili. quicqͥd sceleris. qͥcquid sacrilegiiẽ.
alter agat &e patiat᷑ ꝓ alto̾: nich̾q hac amicicia
dulei arbitrant᷑. nicħ iudicant iusti: idemC
uelle & idem nolle sibi existimantes amicicie
legib imꝑari. Hec itaq amicicia nec delib̾ati¬
one suscipit᷑. nec iudicio ꝓbat᷑. nec regit᷑ ratiõe:

Expanded text:
dit; spiritalem inter bonos vitae, morum studiorumque dit; spiritalem inter bonos vitae, morum studiorumque similitudo conglutinat. Verum amicitiae carnalis exordium ab affectione procedit, quae instar meretricis divaricat pedes suos omni transeunti, sequens aures et oculos suos per varia fornicantes; per quorum aditus usque ad ipsam mentem pulchrorum corporum, vel rerum voluptuosarum inferuntur imagines: quibus ad libitum frui, putat esse beatum; sed sine socio frui, minus aestimat esse jucundum. Tunc motu, nutu, verbis, obsequiis, animus ab animo captivatur, et accenditur unus ab altero, et conflantur in unum: ut inito foedere miserabili, quidquid sceleris, quidquid sacrilegii est, alter agat et patiatur pro altero; nihilque hac amicitia dulcius arbitrantur, nihil judicant justius: idem velle, et idem c deliberatione suscipitur, nec judicio probatur, nec regitur ratione;
Abbreviated transcription (Latin):
diligit iniquitatẽ ñ amat. s odit aninia suã:
qui uͦ suã ñ diligit. anim̃ã. utiq alt̾iꝰ amare
ñ poterit Unde colligit᷑ eos amicicie solo no¬
mine głari: falliq ei similitudine. ñ ueritate
fulciri. Uerũtam̃ cũ in hac tali amicicia. qmͣ
ul libido cõmaculat. uł auaricia fedat. uel
incestat luxuria. tanta ac talis exꝑiat᷑ dulce¬
do: libet conicere quantũ habeat suauitatis
illa que quanto honestior ẽ. tanto ẽ ce securior.
quanto castior. tanto iocundior: quanto li¬
berior. tanto &e felicior. Patiami tam̃ ut ꝓꝑt̃
quandã que in affectib sentit᷑ similitudinẽ.
etiã ille amicicie que uere ñ sunt. anucicie
nuncupent᷑. dũ tam̃ ab illa que sꝑitalis ẽ &
ido uera. certis indiciis distinguant᷑. Dicat᷑
itaq amicicia alia carnalis: alia mundialis: D¬
alia sꝑitalis. Et carnalem qͥdem ereat uicio¬
rũ consensus: mundialem spes questꝰ accen¬

Expanded text:
diligit iniquitatem non amat, sed odit animam suam ; diligit iniquitatem non amat, sed odit animam suam ; qui vero suam non diligit animam, utique alterius amare non poterit. Unde colligitur eos amicitiae falso nomine gloriari, fallique ejus similitudine, non veritate fulciri. Verumtamen cum in hac tali amicitia, quam vel libido commaculat, vel avaritia foedat, vel incestat luxuria, tanta ac talis experiatur dulcedo: libet conjicere, quantum habeat suavitatis illa, quae quanto honestior est, tanto est securior; quanto castior, tanto jucundior; quanto liberior, tanto felicior. Patiamur tamen ut, propter quamdam, quae in affectibus sentitur, similitudinem, etiam illae amicitiae quae verae non sint, amicitiae nuncupentur, dum tamen ab illa quae spiritualis est, et ideo vera, certis judiciis distinguantur. Dicatur itaque amicitia alia carnalis, alia mundialis, alia spiritualis. Et carnalem quidem creat vitiorum consensus; mundialem spes quaestus accen
Abbreviated transcription (Latin):
Multo enĩ plures gremio caritatis quã ami¬
cicie amplexib recipiendos diuina sanxit
cos sinu dilectionis exciꝑe: caritatis lege
cõꝑellim᷑. Amcos aũt illos solos dicim: qͥb
mus: illis uicissim nob̾ eadẽ ficdi lege ce securi¬
tate constrictis.I. Qm̃ mult scłariter uiuen¬
des cesib in quib᷑libet uiciis consentientes simi¬
li sibi federe copulant᷑: &p̃ cunctis muncdi de¬
liciis gratũ & dulce etiã talis amicieie uneu¬
lum exꝑiunt᷑: ñ sit tͥ molestũ int̾ tot amiciciaᷤᷤ
ilła quã spiritale̾ ad differentiã aliaꝵ credimꝰ¬
nominandã. que illis quodanimꝰ inuoluit᷑ et
obscurat᷑. & ilła querentib & desiderantib occur-¬
runt. & obstrepunt. ab earũ ut ita dixerumn cõ¬
munione secernere: ut illarũ cõparatione.
clariorem eam nob̾ ac ꝓinde optabiliorem
faciens: ad eiꝰ nos acquisitionẽ uehem̃tius
excites &e accendas. A falso sibi p̃clarũ ami¬
amat hominẽ qui amat. iniquitatẽ: qͥ enĩ

Expanded text:
multo plures gremio charitatis quam amicitiae amplexibus recipiendos divina sanxit cos sinu dilectionis excipere, charitatis lege compellimur. Amicos autem illos solos dicimus, quibus mus; illis vicissim nobis, eadem fidei lege et securitate constrictis. Ivo. Quam multi saeculariter viventes, et sibi in quibuslibet vitiis consentientes simili sibi foedere copulantur, et prae cunctis mundi deliciis gratum, et dulce etiam talis amicitiae vinculum experiuntur! Non sit tibi molestum inter tot amicitias, illam quanominandam, quae illis quodammodo involvitur et obscuratur, et illam quaerentibus et desiderantibus occurrunt et obstrepunt, ab earum, ut ita dixerim, communione secernere; ut illarum comparatione clariorem eam nobis, ac proinde optabiliorem faciens, ad ejus nos acquisitionem vehementius excites et accendas. AELREDUS. Falso sibi praeclarum amiautem hominem, qui amat iniquitatem. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
etiã possit indirupta seruari. & sine. aliqua dis¬
sensionis molestia scõ fine concludi. A. Mi-¬
ror cur a me hec estimas ẽẽ querenda. cũ satisꝰ
suꝑq ab antiquissimis excellentissimisq doc-¬
torib de his om̃ib constet ẽẽ tractatũ. maxi¬
me cũ puericiã tuã in huiꝰmodi studiis triue¬
ris: ce tullii ciceronis librũ de amicicia legis:
ubi copiosissime de om̃ib que ad eã spectare
uident᷑ iocundo stilo disseruit: & quascła ut
ita dicã leges in ea ac p̃cepta descͥpsit.I. Nõ
usq quaq ipse mͥ ignotus ẽ liber. ut pote qͥ
in eo aliqñ plurimũ delectabarᷤ. s ex quo mͥ
de sc̃aꝵ scͥpturaꝵ fauis aliqͥd cepit emanare
dulcedinis. & mellifluũ xꝑi nom̃ sibi meũ uen¬
dicauit affec̃tũ: quicqͥd sine celestiũ litt̾aꝵ
sale. ac dulcissimi illiꝰ nominis condim̃to. qmͣ
que dicta sunt si tam̃ sunt. consona rationi.

Expanded text:
etiam possit indirupta servari, et sine aliqua disetiam possit indirupta servari, et sine aliqua dissensionis molestia sancto fine concludi. AELREDUS. Miror, cur a me haec aestimas esse quaerenda, cum satis superque ab antiquissimis, excellentissimisque doctoribus de his omnibus constet esse tractatum: maxime cum pueritiam tuam in hujusmodi studiis triveris, et Tullii Ciceronis librum De amicitia legeris; ubi copiosissime de omnibus quae ad eam spectare videntur jucundo stylo disseruit, et quasdam, ut ita dicam, leges in ea ac praecepta descripsit. Ivo. Non usquequaque ipse mihi ignotus est liber, utpote qui in eo aliquando plurimum delectabar; sed ex quo mihi de sanctarum Scripturarum favis aliquid coepit emanare dulcedinis, et mellifluum Christi nomen sibi meum vindicavit affectum, quidquid sine coelestium litterarum sale, ac dulcissimi illius nominis condimento, quaquae dicta sunt, si tamen sunt consona rationi,
Abbreviated transcription (Latin):
q filios tuos qui hic sunt uisitaueris: uł
semel mͥ liceat. ceti̾s remotis tui habere co¬
piam: &e estus pectoris mei sine ꝑturbatio¬
ne ꝓferre. Ailred. faciam qͥdem: & libens.
Delector enĩ plurimũ qd te ꝓnum ad hec ua¬
na ce ociosa ñ uideo: s semꝑ aliqͥd utile et
ꝓfectui tuo necessariũ ꝓloqui. Loquere gͦ
seeure: & cũ amico om̃s euras tuas cogita¬
dionesq cõmisce: ut uł diseas aliqͥd uł do¬
ceas: des & accrpias: ꝓfundas. & haurias.¬
Iuo. fgo qͥdem discere paratus sũ ñ docere:
ñ dare s acciꝑe: haurire ñ ꝑfundere: sic̃
mͥ etas p̃seribit : imꝑitia cogit: hortatur
ꝓfessio. S ne in his tempꝰ ad alia necessariũ
insipient̃ insumã: uolo me aliqͥd de sꝑitali
amicicia doceas: uidelicet qͥd sit. qͥd pariat.¬
utilitatis: qd̾ eiꝰ pͥncipium. qͥd finis: utrũ
int̃ om̃s ẽẽ possit: & si ñ int̾ om̃s. int̾. quos: qͦmͦ

Expanded text:
que filios tuos, qui hic sunt, visitaveris, vel que filios tuos, qui hic sunt, visitaveris, vel semel mihi liceat, caeteris remotis tui habere copiam, et aestus pectoris mei sine perturbatione proferre! AELREDUS. Faciam quidem, et libens. Delector enim plurimum, quod te pronum ad haec vana et otiosa non video; sed semper aliquid utile et profectui tuo necessarium proloqui. Loquere ergo secure, et cum amico omnes curas tuas cogitationesque commisce; ut vel discas aliquid vel doceasIvo. Ego quidem paratus sum, non docere, non dare, sed accipere; haurire non profundere: sicut mihi aetas praescribit, imperitia cogit, hortatur professio. Sed ne in his tempus ad alia necessarium insipienter insumam, volo, me aliquid de spirituali amicitia doceas, videlicet quid sit, quid pari ejus principium, quis finis; utrum inter omnes esse possit, et si non inter omnes, inter quos: quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mͦ qui obstrepat.
ñ est qui int̾cidat
amica colloquia.
grateq huic solitu¬
dini. nullio uox ul
tumultus irrepit. Age nunc km̃e. aꝑi pec¬
tus tuũ. & amicis aurib quieqͥd placet in¬
stilla: nec ingrate accipiamꝰ locũ. tempꝰ. &
ocium. Nam pauloante in turba frm me re¬
sidente. cũ om̃s undiq eircũstreꝑent. &
alius quereret aliꝰ disputaret. ceiste de
seripturis ille de morib. alt̃. de uiciis. de
uirtutib alt̃ questiones ingererent. tu solꝰ
dacebas: & nunc caput erigens. parabas ali¬
quid ꝓferre in mediũ: s quasi uox in ipsis iñt¬
ciꝑetur faucib. it̾m demisso capite tacebas:
nunc paruo int̃uallo secedens a nob̾. & itm
rediens. tristem uultũ p̃ferebas: quib oĩb
mͥ dutaxat dabat᷑ intelligi te. ad ꝓferendũ
tue m̃tis conceptũ. & horrere multitudinẽ:
& oꝑtare secretum. Iuo. ꝓfecto ita ẽ: & gra¬
tulor plurimũ intelligens qd̾ cura tͥ ẽ de
mͥ tua concedat dignatio: ut quocienscũ¬

Expanded text:
est modo, qui obstrepat; non est, qui intercidat amica colloquia, grataeque huic solitudini nullius vox vel tumultus irrepit. Age nunc, charissime, aperi pectus tuum, et amicis auribus quidquid placet instilla, nec ingrate accipiamus locum, tempus et otium. Nam paulo ante in turba fratrum me residente, cum omnes undique circumstreperent, et alius quaereret, alius disputaret; et iste de Scripturis, ille de moribus, alter de vitiis, de virtutibus alter quaestiones ingererent, tu solus tacebas: et nunc caput erigens, parabas aliquid proferre in medium: sed quasi vox in ipsis interciperetur faucibus, iterum demisso capite tacebas: nunc parvo intervallo secedens a nobis, et iterum rediens tristem vultum praeferebas, quibus omnibus mihi duntaxat dabatur intelligi, te ad proferendum tuae mentis conceptum, et horrere multitudinem, et optare secretum. Ivo. Profecto ita est, et gratulor plurimum, intelligens quod cura tibi est de mihi tua concedat dignatio, ut quotiescun
Abbreviated transcription (Latin):
uidit seała in cełu erectã & dñm innixũ
scale. & angłos ascendentes &e descendentes.
Deinde uenit in agrũ ad puteũ iuxta aran.
uͥ greges pascebant᷑ & ada quabant᷑. Deinde.
conu̾satus eũ laban accepit liam &e rachel fi¬
lias eiꝰ in uxores: & ex eis &e ancillis eaꝵ .xiͦi.
patriarchas genuit: &e apd̾ laban ẽ locuple¬
tatus. Iacob sed̾m sensũ tropologic̃ significat
tantũ necessaria: & esau significat corpꝰ huma
nũ qd̃ pilosũ est dũ instigante. concupiscentia
quer it suꝑflua. De istoꝵ fratrũ discordia sẽp¬
tum ẽ. Corpꝰ qd̾ coerũpit᷑ aggͣuat aiãm &e depͥmit t̾re¬

Expanded text:
nnixum scalae, et ascendentes angelos et descendentes. Deinde venit in agrum ad puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locupletatus . Jacob, secundum sensum tropologicum, significat tantum necessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De discordia istorum scriptum est: Corpus, quod corrumpitur, aggravat a
Abbreviated transcription (Latin):
deserit s refugit: ñ sołu pponit s odit. Et
quȩ priꝰ timore coacta ea que illicite
possidebat dereliquit: nc̃ salubri dolore
cõpuncta etiã his que humane conditio¬
nis infirmitas exigit necessitatib deserui¬
re ingemiscit: ce sic̃ priꝰ ꝑ timorẽ ab illicitiᷤ
mundi actionib se sequestrauit: ita nune
omnẽ mundi speciem qnͣtum possibile est
in hac adhuc mortalitate iuiuenti a cogita¬
tione funditus excludit.

Expanded text:
deserit, sed fugit, non solum postponit, sed odit, et deserit, sed fugit, non solum postponit, sed odit, et quae prius timore coacta ea, quae illicite possidebat dereliquit, nunc salubri dolore compuncta etiam iis, quae humanae conditionis infirmitas exigit, necessitatibus inservire ingemiscit. Et sicut prius per timorem ab illicitis mundi actionibus se sequestravit, ita nunc omnem mundi speciem quantum possibile est in hac adhuc mortalitate viventi, a cogitatione funditus excludit.
Abbreviated transcription (Latin):
na germinare ñ posst̾. nͥ pris in t̾ra¬
conputrescant & quodamͦ moriant᷑: ita nos ger
quẽdam ce uiuificũ dolorẽ huic mundo mori¬
amur. Doloe hic ẽ de p̃sentis uite exilio. Et bñ
post ꝑceptionẽ gr̃e dolor nascit᷑: qr t̾e uere in
quib malis simꝰ agnoscimꝰ: qñ ꝑ infusionem
diuine gr̃e illuminati. dulcediñe sꝑitalium
bonoꝵ aliquatenꝰ degustare ualemꝰ. Unde
salomon dicit. Qui addit scientiã: addit et
dolorem. Quicũq enĩ sꝑitaliũ bonoꝵ dulce¬
dinem ñ nouerunt. carnales delectationes¬
etiã tunc amant cũ affligunt: & iecireo gr̃a
cor p̃uenit ut excitet illud. ut agnoscat ho¬
mo exiliũ suũ. ce flere discat mala que tolerat.
Et inde ẽ qd̾ post acceptũ donũ grẽ contino
mens ad lam̃ta soluit᷑. dolore pascit᷑. fletib
delectat᷑: & tanto iã impatienti. mala p̃sen¬
dia tolerat. qnͣto ardentiꝰ e uicino ãmonita.
ad bona futura suspirat. Iam ñ sołu mũdũ

Expanded text:
na germinare non possunt, nisi prius in tercomputrescant, et quodam modo moriantur, ita nos germquemdam, et vivificum dolorem huic mundo moriamur. Dolor hic est de praesentis vitae exsilio. Et bene post perceptionem gratiae, dolor nascitur, quia tunc vere in quibus malis simus agnoscimus, quando per infusionem divinae gratiae illuminati dulcedinem spiritualium bonorum aliquatenus degustare valemus. Unde Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit et dolorem . Quincunque enim spiritualium bonorum dulcedinem non noverunt, carnalis etiam tunc amant cum affligunt, et idcirco gratia cor praevenit ut excitet illud, ut agnoscat homo exsilium suum, et flere discat mala quae tolerat. Et inde est, quod post acceptum donum gratiae continuo mens ad lamenta solvitur, dolore pascitur fletibus delectatur, et tanto jam impatientibus mala praesentia tolerat, quanto ardentius e vicino admonita ad bona futura suspirat. Jam non solum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
celo. fili hoĩs qui ẽ in celo. Sensꝰ ẽ. Nemo as¬
ꝓꝑt̾ea nãq descendit ut inillo atq cũ illo unũ
eẽnt: qui ꝑ illu ascensuri erant. Dñs ascendit.
corpꝰ aũt ñ ascendit. s leuatũ ẽ in cełu: illo leuante
facit ad eminentiã suꝑne uite. nͥ qui inde descen¬

Expanded text:
e in coelo. Sensus ergo est: Nemo asmque descendit, ut in illo et cum illo unum essent, qui per illum ascensuri erant. Dominus ascendit, corpus autem non ascendit, sed levatum est in coelum, illo levante facit ad eminentiam supernae vitae nisi qui inde descen
Abbreviated transcription (Latin):
An nescis sathan expulsũ a capło celi: adã
a capitulo paradysi: iudam a capitulo xp̃i:
Primũ capitułu fuit in cȩloͬ sedm in parady¬
li ne comedas. De tercio dicit᷑: &e retulit. xxx.
argenteos &e piecit in templo. Pena culpe pͥmȩ.
casus: sedẽ. labor: tercie laqueus. De pͥma dr
iudi sathanan qĩ fulgur de celo cadentẽ: de
scdã in sudore uultus tui uesceris pane tuo:
de tercia. laqueo se suspendit

Expanded text:
An nescis Satan expulsum a capitulo coeli; Adam a capitulo paradisi; Judam a capitulo Christi? Primum capitulum fuit in coelo, secundum in paradili ne comedas . De tertio dicitur, et retulit tringinta argenteos, et projecit in templo . Poena culpae casus; secundae, labor; tertiae, laqueus. De prima dicitur: Vidi Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . De secunda: In sudore vultus tui vesceris pane tuo . De tertia: Laqueo se suspendit
Abbreviated transcription (Latin):
nfirmitati mortaliũ omp̃e pat̾ benigne ꝓui¬
dens in eccłis instituit tria: scił medicos. lo¬
ca. remedia. Hȩc tria designant᷑ ꝑsamarita¬
nũ. ꝑ stabulũ. uinũ & oleũ. Medici st̃ p̾lati:
loca capitula: modi penitentie remedia.
Attende gͥ in samaritano p̃latum: instabło
capłm: in infusione uini ce olei fom̃tum
consolationis. & asꝑitatẽ. correctionis. Est gͥ

Expanded text:
nfirmitati mortalium omnipotens Deus benigne providens, in Ecclesiis instituit tria, scilicet medicos, loca, remedia. Haec tria designantur per Samaritanum, per stabulum, per vinum et oleum. Medici sunt praelati; loca, capitula; modi poenitentiae, remedia. Attende igitur in Samaritano praelatum; in stabulo capitulum, in infusione vini et olei, fomentum consolationis, et asperitatem correptionis. In hoc