comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thesauri sapientiȩ & scientiȩ abscõditi. Nec ñ ꝓ¬
mittit dñs abrahȩ ñ solũ p̃mia. s etiã obedientiȩ
filioꝵ eiꝰ usticiã. ut circa eos etiã p̃mia ꝓmissa
compleant᷑. Rursũq ꝓmittit᷑ ei filiꝰ isaac iugentẽ
magnã fut᷑us. & qd in eo benedicent᷑ om̃s gentes
t̾rȩ. Qͥb ũbis duo illi ꝓmissa st̃. hoc ẽ genꝰ iude¬
orũ scdm carnẽ & om̃s gentes scdm fidem.
Dix̃ itaq dñs. slamor sodornorũ & gomorre¬
orũ multiplicatꝰ ẽ. & peccatũ eorũ aggrauatũ ẽ
nimis. Descendã & uidebo utrũ clamorẽ qͥ uenit
adine oꝑe cõpleuerint: an ñ ẽ uta ut sciã. ũba ista
ñ sunt dubitantis quid duorũ potius euenturũ
sit: s urascentis & minantis si accipiamꝰ. nulla que.¬
stio ẽ. More quippe humano ds̃ inscͥptis ad homi¬
nes loquit᷑. & eiꝰ irã norunt sine ꝑtͣbatione intelli¬
gere qui credunt dm̃ in cõmutabilẽ eẽ. solemus

Expanded text:
absconditi . Necnon promittit Dominus Abrahae, non solum praemia, sed etiam obedientiae filiorum ejus justitiam, ut circa eos etiam praemia promissa compleantur. Rursumque promittitur filius Isaac in gentem magnam futurus, et quod in eo benedicentur omnes gentes terrae. Quibus verbis duo illi promissa sunt, hoc est, genus Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem. Dixit itaque Dominus: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est, et peccatum eorum aggravatum est nimad me opere compleverint, an non est ita ut sciam. Verba haec si non dubitantis quid duorum potius eventurum sit, sed irascentis et minantis accipiamus, nulla quaestio est. More quippe humano Deus in Scripturis ad homines loquitur, et ejus iram norunt sine perturbatione ejus intelligere, qui credunt Deum incommutabilem esse. Solemus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ cognou̾ũt uirũ. E nc̃ scͥptã cõmemorat eũ
habuisse generos ñnulli arbitrant᷑ illas quȩ uiros
habuerĩt insodomis remansisse. & uͥgines cũ patre
ẽ. eg̾ssus ẽ. loth. & locutꝰ ẽ. ad sponsos qͥ accept̾i erãt
copulate. Eũq eẽt. mane. cogebant eũ angeli
dicentes. Surge & tolle uxorẽ tuã & duas filias quas
habes. ne &e tu parit̃ pereas inscelere ciuitatis. Dissi¬
mulante illo: app̃hender̃t manũ eiꝰ. ac manũ uxo¬
ris ac duarũ filiarũ eiꝰ eo qđ parc̾et dñs illi. &¬
eduxerut eũ posuerũtq extͣ cuutatẽ. ibiq locuti
sũt ad eũ dicentes. Salua animã tuã noli respicere

Expanded text:
quae non cognoverunt virum, et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos, nonnulli arbitrantur illas quae viros habuerint, in Sodomis remansisse, et eas « Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos qui accepturi erant Cumque esset mane, cogebant eum Angeli, dicentes: Surge, tolle uxorem tuam, et duas filias quas habes: ne et tu pariter pereas in scelere civitatis. Dissimulante illo, apprehenderunt manum ejus, et manum uxoris, ac duarum filiarum ejus, eo quod parceret Dominus illi. Eduxeruntque eum, et posuerunt extra civitatem: ibique locuti sunt ad eum, dicentes: Salva animam tuam: noli respi
Abbreviated transcription (Latin):
nolite malũ hoc face̾. habeo duas filias quȩ ñdũ
cognouert̃ uirũ & cęt̾a. Qm̃ ꝓstituere uolebat loth
filias suas hac cõpensatione ut uiri hospites eiuis.
nichil a sodomitis tale paterent᷑: uttũ admuten¬
da ẽ cõpensatio flagiciorũ uł quorũq peccatorũ
sit. Quid hoc dixerit m̃ito querit᷑ & nimirũ ꝑi-¬
culosissime ad mutit᷑ hoc compensatio. Si autẽ
ꝑturbationi humanȩ tribuit᷑. & m̃ti tanto malo
ꝑ mote nullomͦ inutanda ẽ. Uim qͦq faciebant
Toth uehem̃tissime. Iã ꝓpe erãt ut frangerent fores.
ce ecce misert̃ manũ uiri & introduxerũt ad se
loth clauserũtq hostiũ &e eos qͥ erãt foris ꝑcussert̃

Expanded text:
um hoc facere: habeo duas filias, quae necdum cognoverunt virum, etc. Quoniam prostituere volebat Lot filias suas hac compensatione, ut viri hospites ejus nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit compensatio flagitiorum, vel quorumque peccatorum, sit, quia hoc dixerit, merito quaeritur. Et nimirum periculosissime admittitur haec compensatio. Si autem perturbationi humanae tribuitur, et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda est. Vim quoque faciebant Lot vehementissime. Jamque prope erat, ut frangerent fores, et ecce miserunt manum viri, et introduxerunt ad se Lot, clauseruntque ostium, et eos qui erant for
Abbreviated transcription (Latin):
lari ñ finit᷑: ut sit iuiro suo sine macula & ruga.
Ingłiã qͥppe xp̃i recte uiuit eccłia. ut pulcritudoeꝰ
honor sit uiro suo. sic̃ abrahã ꝑꝑ sare pulcͥtudinẽ ĩt̾ alienigenaᷤᷤ
honorabat᷑. Ciq dr̃ ĩ ãtibis cãtiooꝵ. opulc int̾ mulieres. Ipsi pulcͥ
tudini m̾ito reges offer᷑ mun̾a. sicut sare obtulit rex
abimelech. plus in ea mirans formȩ decꝰ qd amari
ĩ carne una. Qđ magni coniugii sacram̃tũ inxp̃o¬
& ineccłia cõm̃dat apłs. Pinde regnũ t̾renũ scli huiꝰ
cuiꝰ fig̾am gerebant reges. qr sarã polluere ꝑmissi
martirũ cessit. correptũq in posteriorib regibus
honorauit mun̾e. ꝗͣ corruptioni suȩ inpͥorib sub

Expanded text:
larique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorritudinis merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare in carne una: quod magnum coniugii sacramentum in in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terrenum saeculi huius. cuius figuram gerebant reges, qui Saram polluere permissi martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae sub
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ fotor carnis. & qui ꝑigẽ nͥ ardor desideris carnalis
punire. in ipsa qualitate ultionis. innotut maculam¬
criminis. Sulphur qͥppe fetorẽ habet ignis ardorem.
Qͥ itaq adꝑu̾sa desidia ex carnis fetore arserant. di¬
gnũ fuit ut simul sulphure & igne ꝑirent qͣtenꝰ
ex iusta pęna discerent ex in iusto desidio qͥd fecis¬

Expanded text:
nisi fetor carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis us decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculamcriminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit, ut simul cum sulphure et igne perirent, quatenus ex iusta poena discerent, ex iniusto desiderio quid fecis
Abbreviated transcription (Latin):
uidit & gauisus ẽ. tc̃ emĩ futi aspexit misteriũ
sacram̃ti. Unde & pedes eorũ lauit. ut in extre
mo lauachri purificationẽ demonstraret fit᷑am.
Pedes enĩ nouissima significant. Si qͥdẽ ei conui¬
uiũ p̃parat. uitulũ scilicet saginatũ. Iste uitulꝰ
ꝓpt̃ salutẽ cred̾ntiũ ad arborẽ crucis ẽ. immolatꝰ.
hic &e uitulus dñci corꝑis. qui in euangłio ꝓpec¬
catore occidit᷑ filio. S & butirũ & lac cũ carne
uitisli apposuit. Lac qͥppe pͥscȩ legis habuisse
di ñ escã. Nondũ enĩ poteratis. nec adhuc quidẽ
potestis. Tradid̾at enĩ illis legis mandatũ quasi
lac de uberibꝰ duarũ tabularũ exp̃ssũ. hoc ẽ. testa¬
mĩtũ fidei. Nondũ enĩ poterant ꝓpt̃ sensus sui

Expanded text:
vidit, et gavisus est . Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti. 7. Unde et pedes eorum lavit, ut in extremo mundi lavacri vivificationem demonstraret futuram. Pedes enim novissima significant. Siquidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus  salutem credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus Dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et butyrum et lac cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse di non escam; nondum enim poteratis, nec adhuc quidem potestis . Tradiderat enim illis legis mandatum quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum, hoc est testamentum fidei. Nondum enim poterant, propter i
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ iustũ loth dictũ scd̃m qñdã modũ maxime qđ
unũ uerũ dm̃ colebat. & ꝓpt̃ cõꝑationẽ scelerũ sodo-¬
morũ int̃ qͦs uiuens ad uitã similẽ ñ potuit ĩclinari.
nc̃ d̾ segor admõtẽ inigret: Respondebimꝰ uerã eẽ illã hebre¬
orũ coniecturã de segor qđ freq̃nt̃ t̾remotu obruta.
o hanc occasionẽ infidelitatis. etiã infilias coitꝰ de¬
tes. & hano stare. seq dĩ auxilio erutũ. utiq
de eo qđ sibi concessũ aucdierat: ambigere non
putauerẽ de fecisse humanũ gentis & idõ cũ patre
concubuert̃. ñ excusat patrẽ. Deniq hebrei qł seq̃r
& nesciuit cũ ddormisset cũ ea. & cũ surrexisset
ab eo adpungũt. de suꝑ qͣsi in credibili. & quod
corꝑũ nat᷑a ñ capiat coire quẽpiã nescientẽ.
onceꝑut g duȩ siliȩ loth de patre suo. peꝑitq
maior filiũ. & uocauit nom̃ eiꝰ moab. Ipse ẽ. pater
moabitarũ usq usq inp̃sentẽ diẽ. minor qͦq pe¬

Expanded text:
dum quendam modum, maxime quod unum uerum deum colebat et propter comparationem scelerum Sodomorum, inter quos uiuens ad uitam similem non potuit inclinari. nunc de Segor rursum ad montem migret. Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terraemotu obruta Bet hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus detes, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum utique de eo quod sibi concessum audierat, ambigere non putaverint defecisse humanum genus, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei quod sequitur, Et nescivit et cum dormisset cum eo, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat coire quempiam nescientem. onceperunt ergo duae filiae Loth de patre suo, peperitque major filium, et vocavit nomen ejus Moab; ipse est pater Moabitarum usque in praesentem diem. Minor quoque pe
Abbreviated transcription (Latin):
tis imꝑiũ. & ꝑillud claresceret ministrantis offi¬
ciũ. Queri aut̃ potest scđm historiã quare saram
redarguat dñs cũ & abrahã riserit. nͥ qr illiꝰ risus
admirationis & leticiȩ fuit: sarȩ aut̃ dubitatioĩs.
& ab illo hoc diuidicari potuit: qͥ corda hominũ no¬
uit. Negauit sara dicens. ñ risi. timuit enĩ. Qͦmͦ
intelligebant dm̃ eẽ. qͥ loquebat᷑. cũ etiã negare
ausa sit sara qđ risent. tanquã ille hoc posset
ignorare: nͥ forte sara homines putabat: ab rahã
uͦ dm̃ intelligebat s etiã ipse illa humanitatis
officia p̃bendo. quȩ necessaria nͥ insime carni ẽẽ.¬
ñ possent mirũ nͥ honuines pͥnũ eẽ arbitaatus ẽ.
S fortassis ĩ qͥbꝰdãdm̃ loqͥ utellex. qͥbꝰdã diuine ma

Expanded text:
tis imperium, et per illud claresceret officium ministrantis. Quaeri autem potest secundum historiam, quare Saram redarguat Dominus cum Abraham riserit, nisi quia illius risus, admirationis et laetitiae fuit, Sarae autem dubitationis, et ab illo hoc dijudicari potuit, qui corda hominum novit. Negavit Sara dicens: Non risi, timuit enim. Quomodo intelligebant esse Deum qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sara quod riserit, tanquam ille hoc posset ignorare, nisi forte Sara homines putabat, Abraham vero Deum intelligebat? Sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, quae necessaria nisi infirmae carni esse non possent, mirum nisi homines prius esse arbitratus est, sed fortassis, in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam divinae ma
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑ filiꝰ & si sara nonagenaria pariet. Et qr pꝰ paulu
una echimologia. Quare appellatꝰ sit isaac. int̾
ꝓbamꝰ. Post quã enĩ adrisũ abrahȩ uocatꝰ ẽ filiꝰ eiꝰ iaac.
teri testam̃to absq ullo uelamine nominibꝰ suis ante¬
quã nascerent᷑ uocati sunt. ismael. isaac. salomon. &

Expanded text:
citur filius, et si Sara nonagenaria pariet. Et post paululucitur filius, et si Sara nonagenaria pariet. Et post paululuio, sed una etymologia, quare appellatus sit Isaac: interprobamus. Postquam enim ad risum Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, teri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt; Ismael, Isaac, Salomon, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ex illa tͥ dabo filiũ cui benedicturꝰ sũ. eritq in
nationes & reges popłorũ orient᷑ ex eo. hĩc iã decla¬
rat᷑ ꝓmissio de uocatione gẽtiũ in isaac filio ꝓ
dde sara ꝓmittit᷑ filiꝰ intipo eccłiȩ. ñ qnͣdo ismael
qͥtipũ tenuit uidorũ. Errant qͥ putant pͥmũ sarã
ꝑunũ .r. scͥptũ fuisse & postea ei alterũ. ⁊ additũ.
ei uocabulũ cõmutatũ: ñ grecã s hebreã debet
tera lingna quã piã uocans ethimologiã uocabu¬
li sumit exalt̾a. Sarai gͥ pͥmũ uocata ẽ. ꝑ. si. res.¬
mutat i hȩc ẽ. qđ ante dicebat᷑ pͥnceps mea. uniꝰ
ceps oĩũ qͥpe gentiũ fut᷑a iã pͥnceps ẽ. Quidam
pessime suspicant᷑ ante eã leprã fuisse uocitatã
& pꝰea pͥncipẽ cũ lepra sarath dicat᷑. quȩ in nr̃a qͥdẽ
lingua aliquã uidet᷑ hab̾e similitudinẽ.: inhebreo
aut̃ penitus ẽ diu̾sa. Et cecidit abrahã suꝑ fa
ciẽ suã. & risit. & dix̃ incorde suo. Si centenario nas-¬

Expanded text:
erit in nationes, et reges gentium ex eo erunt. Hic jam declaratur promissio de vocatione gentium in Isaac filio prde Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael qui typum tenuit Judaeorum. Errant qui putant primum Saram per unum r scriptum fuisse et postea ei alterum r additum, eei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraeam debeant tera lingua quemlibet vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai ergo primum vocata est   per scmutati haec est quod antea dicebatur princeps mea , unius es: omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem: cum lepra SARATH   dicatur, quae in nostra quidem lingua videtur aliquam habere similitudinem; in Hebraeo autem penitus est diversa. ciem suam, et risit, et dixit in corde: Si centenario nas
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ: Siue qd̃ risus eẽt futus in credulis xp̃c: siue
qd̃ om̃s inimicos in uidicio suo eẽt risurꝰ. Unde
& ipse qui natꝰ ẽ de sara: ris nom̃ accepit. Isaac
nob̾ historia sacrȩ lectionis in nuit. cũ ab rahan
trib angłis occurrisse memorat᷑. Ipse qͥppe ueni¬
entib extra hostiũ occurrit: sara uͦ pꝰ hostiũ sub
nisi ut uir & dñs domꝰ sp̃ualis nr̃e sedicet ĩtellectꝰ.
debet ĩ cogitatione tͥnitatis claustra carnis exce̾dẽ.
& qͣsi habitationis insine ianuã exire : Cura aut̃
carnis ut femina foras ñ appareat: ut uicłe iac¬
tantiã erubescat. ut quasi postergũ uiri sub dis
citer detegi: s uerecũde obseqͥ. Notandũ uero
qđ aliqñdo imaginib ante corꝑeos ocłos ad tẽpꝰ
ex aere assũptis: ꝑ angłos loqͥt᷑ ds̃. sic̃ nc̃ ad abrahã.
cũ quȩdã nob̾ int̾na nũtiant ad tẽpꝰ exaere corpꝰ¬
assum̃ent. ext̾iorib ꝓfecto nr̃is obtutib ñ appare.¬

Expanded text:
uod risus esset futurus incredulis Christus, sive quod omnes inimicos suos in judicio suo esset risurus. Unde et ipse qui natus est de Sara risus nomen accepit. Isaac nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium  ut vir ac dominus domus spiritualis, noster scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis ut femina foras non appareat, et videre jactantiam erubescat, ut quasi post tergum viri sub discciter detegi, sed verecunde moderetur? Notandum autem quod aliquando imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis, per angelos loquitur Deus, sicut nunc Abraham nisi quaedam nobis interna nuntiantes ad tempus ex aere corpora sumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non appare
Abbreviated transcription (Latin):
insignũ ẽ datũ. S ꝓinde uitulũ cũ lacte & butiro
abrahã edendũ app̾osuit: qi nec corpꝰ dñi qđ ẽ ui¬
tulus. siue lacte legis. nec lac legis sine butiro.
hoc ẽ sine euangłii testimonio eẽ potest. T ria
aut̃ sata unde panes subcinericios fec̃ sara:
triũ filiorũ noe imaginẽ indicant. ex qͥbꝰ om̃e
genꝰ hominũ natũ ẽ. Qui diuine trinitati cre¬
tria sata. quȩ mulier inȩuangłio cognoscitur
ferm̃tasse. Az imi aut̃ panes eo qđ sine ferm̃to
maliciȩ. & sine langore neqͥciȩ siue feruore ꝑ¬
S̃ubcinericĩ aut̃ idõ ut ꝑpenitentiã p̃t̾itorũ de¬
lictorũ sp̃s scĩ uapore decocti: uelut esca bene
placita dõ acceptabiles efficiant᷑. Sub arbore aut̃
eos sedisse. passionis dñicȩ erat signũ cuiꝰ ipsi fc̃
p̃dicatores. Qd aut̃ ꝓmittit ds̃ surȩ sterili filiũ
dicens. circa tẽpꝰ ueniã: ñ de tẽporib siguificat.

Expanded text:
inde vitulum cum lacte et butyro Abraham ad edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne hominum genus natum est. Qui divinam Trinitatem cretria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae et sine angore nequitiae, et sine fervore Subcineritii autem ideo, ut per poenitentiam praeteritorum delictorum, Spiritus sancti vapore decocti, velut esca bene placita Deo, acceptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis Dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium d
Abbreviated transcription (Latin):
tionis grãm ꝑtinere testat᷑. Ibi parentũ mutant᷑ no-¬
mina: ut omĩa resonent nouitatẽ. Nã abrã qđ antea
uocabat᷑: int̾p̃tat᷑ pat̾ excelsus. abrahã pat̃ multarum¬
gentiũ. Quo nomine p̃nuntiabat᷑. qđ multȩ gentes
ficli eiꝰ uestigia sequerent᷑. Illud aut̃ qͥd sit qđ dictũ

Expanded text:
tionis pertinere testatur. Ibi parentum mutantur et nomina, ut omnia resonent novitatem. Nam Abram, quod antea vocabatur, interpretatur pater excelsus, Abraham pater multarum. Quo nomine praenuntiabatur quod multae gentes fidei ejus vestigia sequerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾go sponsa xp̃i. castis & pudicis uirginib floret in
quib u̾a cucũcisio carnis p̃putii facta ẽ. & ue testam̃¬
tũ dĩ. & testam̃tũ ȩc̃nũ meorũ carne seruat᷑. Suꝑẽ¬
sideriis. &e fedis cupiditatib estuat. & ut breuiter
dicã qͥ mechat᷑ incorde suo. hic incircũcisus corde¬
ẽ. s & qͥ hereticos sensus corde continet. & blasphe-¬
dici potest. Beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uide.¬
indigent circũcisione. & pedes. & iufꝰ & odoratus. &
bus: ce ad sola oꝑa dĩ pandende. Circũ cidendi sũt
pedes. ne ueloces sint ad effundendũ sanguinẽ &e
ne iitrent inconsiliũ malignantiũ. s tantũ ꝓmã¬
datis dĩ circũeant sircũcidat᷑ & oculus: ne concupis.¬
cat alienũ. ne uideat mulierẽ ad concupiscendũ
eã. Cui enĩ erga feminarũ formas lasciuis oberrat
aspectꝰ: iste incircũcisus ẽ. ocłis. Siue siqͥs ad głiã dĩ

Expanded text:
virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphedici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videindigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et bus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. qnͣdo originalit̾ inadã etiã ipse peccauit.
Iccirto abrahe circũcisio cõm̃data ẽ pͥnceps. ut sub
lege ẽẽt. sic̃ & adã ne deligno manducaret. ut ꝓ¬
baret᷑ si cõpleret hoc annon. Credens enĩ filiũ se¬
& incuiꝰ nepotib castitatis & sobrietatis unicũ man¬
ne truncata corꝑis parte deformior s fide indiñ
Ita abrabã fidĩ suȩ signũ accipiens. ñ deformatꝰ ẽ.¬
s melioratꝰ. Si enĩ adã pactũ dĩ custodisset ñ abrahã
hoc pactũ accepisset. S qr ille in hoc m̃bro culpã
ĩ obȩdientiȩ pͥmo agnouit. decuit ut ĩhoc m̃bro
signũ obȩdientiȩ scdo accepissec ut ostenderet᷑
obȩdientes quͣdoq gn̾asse filios ad uitã dũ olĩ p̃ua-¬

Expanded text:
quando in Adam originaliter etiam ipse peccavit. Idcirco Abrahae circumcisio commendata est princeps, ut sub lege esset sicut et Adam, ne de ligno manducaret, ut probaretur si compleret hoc an non. Credit enim se filium  in cujus nepotibus castitatis et sobrietatis unicum mannec truncata corporis parte deformior, sed fidei in DIta Abraham fidei suae signum accipiens non deformatus esed melioratus. Si enim Adam pactum Dei custodisset, non Abraham hoc pactum accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedientiae primum agnovit, decuit ut iste in hoc membro signum obedientiae secundo accepisset; ut ostenderet obedientes quandoque generare filios ad vitam, dum olim praeva
Abbreviated transcription (Latin):
dando contẽplamñ. In futa aut̃ uita contẽplatione
ꝑfruem̃ ȩtn̾a. Propt̃ea appellauit puteũ. illum.
puteũ iuuẽtis & udntis me. usq hodie puteus agar
demonstrat᷑ indeserto arabiȩ int̾ cades & barath.
Tipicȩ aut̃ puteus iste legẽ ueterẽ ac nouã sig̾ficat
ꝗͣ conditor nr̃ qͥ ẽ uita uiuentiũ. & spes morientiũ:
digni eẽ. mereant᷑. Peꝑitq agar abrahȩ filiũ.
qͥ uocauit nom̃ eiꝰ ismael. Ad nom̃ alludit. ismael¬

Expanded text:
derando contemplamur, in futura autem vita contemplatione derando contemplamur, in futura autem vita contemplatione perfruemur aeterna. Propterea appellavit puteum illum puteum viventis et videntis me. Usque hodie puteus Agar demonstratur in deserto Arabiae, inter Cades et Barad. Typice autem puteus iste legem veterem ac novam significat, quam Conditor noster, qui est vita viventium et spes morientium, digni esse mereantur. Peperitque Agar Abrae filium, qui vocavit nome
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑. Pfecto hic uidi posti̾ora uidntis me. Bene congriit
illi dictioni qđ dñs ad moysen loquutꝰ ẽ. cũ maiestatẽ
suã sibi ostendi rogauerit. ñ pot̾is inqͥt uidẽ faciẽ
meã. iuu̾e. Non enĩ uidebit homo faciẽ meã & uiuec.
Et ait dñs. Ecce locꝰ penes me ẽ. stabis supͣ petrã. statĩ
ut tnͣsiet maiestas mea. & ponã te in specula petrȩ.
& tagã manu mea suꝑ te donec tnͣseã. & auferã manũ
meã. & tc̃ uidebis postiora mea. nã facies mea ñ ap¬
.i. ipsã manifestationẽ sapientiȩ dĩ. uide & iuiuere.
Ipła ẽ enĩ species cui contẽplande suspirat om̃is qͥ
affectat dilig̾e dm̃ ex toto corde & ex cota anima.
& extota m̃te. ad quã contẽplandã etiã ꝓximũ qͣntũ
potest sic̃ se ipsũ ȩdificat. Posteriora gͦ dñi ĩ carnati
onẽ eiꝰ ꝗͣ infine tẽporũ sũpsit ex uͥgine possumus
intellig̾e. quã nuc ꝑfidẽ & dilectionẽ inp̃senti desi¬

Expanded text:
sequitur, Profecto hic vidi posteriora videntis me, bene congruit illi dictioni quae Dominus ad Moysen locutus est, cum majestatem suam sibi ostendi rogaverat: Non poteris, inquit, videre faciem meam et vivere. Non enim videbit homo faciem meam et vivet. Et ait Dominus: Ecce locus penes me est, stabis supra petram; statim ut transiet majestas mea, ponam te it tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non adest, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proximum, quantum potonem ejus, quam in fine temporum sumpsit ex Virgine, possumus intelligere, quam nunc per fidem et dilectionem in praesenti desi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat. apparuisse ei dñs dr̃. cui altare ipse ȩ¬
dificauit. qr spretis idolis gentiũ uniꝰ dĩ cultor
abrahã tã scõ uiro ut celaret sarã uxorẽ suã. &
cur ñ magis pon̾et indõ spẽ suã. ne occidet᷑ ãrege.
Ostendit᷑ enĩ facto eiꝰ qd homo ñ debet tẽptare do¬
minũ dm̃ suũ: qnͣdo habet qͥd faciat exrationabili

Expanded text:
or tenebat, apparuisse ei Dominus describitur, cui altare ipse aedificavit, quia spretis idolis gentium, unius Dei cultor Abram tam sancto viro ut celaret Saram uxorem suam, et cur non magis poneret spem suam in Deo, ne occideretur a rege. Ostenditur enim isto facto ejus quod homo non debet tentare Dominum Deum suum, quando habet quod faciat ex rationabili
Abbreviated transcription (Latin):
onager. Significat aut̃ sem̃ eiꝰ habitaturũ in ħemo
.i sarracenos. uagos incertisq sedib. qͥuniu̾sas gẽts
qͥb desertũ exlat̾e̾ iungit᷑ incursantes. impugnãt᷑
ab om̃ib. Misticȩ aut̃ hȩ duȩ mulieres sara & agar.
duo testam̃ta designant. uixta pauli int̾p̃tatiõe

Expanded text:
onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursantes, impugnantur ab omnibus. Mystice autem hae duae mulieres Sarai videlicet et Agar, duo testamenta juxta Apostoli interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
egiptiã.: ȩccłiã exgentibꝰ. Quȩ pꝰ quã cõceꝑit uerbũ
sidĩ: despex̃it soliditatẽ sinagoge. Qd aut̃ angelus
adinonuerit agar redire ad dñam suã satã. & humi¬
isse gentes ne suꝑbirent contͣ iucdaicã plebẽ. Unde
dic̃ apłs. uoli głiari adu̾sus ramos. Qđ̾ si tu gł̾aris: ñ¬

Expanded text:
tibus, quae postquam conceperit verbum fidei, despexerit steri litatem Synagogae; quod autem angelus admonuerat Agar redire ad dominam suam Sarai, et huminam admonuisse gentes ne superbirent contra Judaicam plebem. Unde dicit Apostolus: Noli gloriari adversus ramos. Quod si tu gloriaris, n
Abbreviated transcription (Latin):
significat si dici posset auidentia. quȩ faciat ñ
uide ñ omĩa: s qđ ñ opus ẽ. Nã merito mouet qͦmͦ
potuer̃t deficere querentes hostiũ si tali erant
cecitate ꝑce̾ssi ut omino nicħ uiderẽt. boc enĩ
onũm odo sua calamitate turbati. ult̾iꝰ hostiũ ñ
rebant heliseũ. Hanc & illi habuere qͥ dnm̃ ĩ uia

Expanded text:
aciat non videri, non omnia, sed quod non opus est. Nam merito movet quomodo potuerunt deficere quaerendo ostium, si tali erant caecitate percussi, ut omnino nihil viderent. Hoc enim modo sua calamitate turbati, ulterius ostium non rebant Elisaeum . Hanc et illi
Abbreviated transcription (Latin):
Uocauit aut̃ agar nom̃ dñi qͥ loquebat᷑ ad eã.
tu ds̃ qͥ udisti me. Dix̃ enĩ ꝓfecto hic iudi posteriora
udntis. me. Recte gͦ dictũ ẽ qđ nom̃ dñi uocau̾it:
tu ds̃ qͥ uidisti me. qr gratuito mun̾e consulit mise¬
ris. & consolat᷑ humiles uitͥbulatioẽ sua. hĩc psalmista
ait. Iu dñe laborẽ uides & dolorẽ consideras. tͥ enĩ

Expanded text:
utem Agar nomen Domini, qui loquebatur ad eam, Tu Deus, qui vidisti me. Dixit enim: Profecto hic vidi posteriora videntis me. Recte ergo dictum est quod nomen Domini vocaverit, Tu Deus, qui vidisti me, quia gratuito munere consulit miseris, et consolatur humiles in tribulatione sua. Hinc Psalmista ait: Tu, Domine, laborem vides, et dolorem c
Abbreviated transcription (Latin):
licet corpꝰ sc̃ãrũ mulierũ ñ ius macul& s uoluntas.
& ercusari possit sarai qd̃ famis cẽꝑe sola regi ĩꝑe¬
grinis lociͤ marito conuingente resistere nequiuerit:
tam̃ potest & alit̾ feda necessitas excusari. qđ uixta
librũ ester quecũq mulierũ placuisset regi apud
uet̾es sex m̃sib ungebat᷑ oleo nurteo. & tunc demũ¬
ingrediebat᷑ ad regẽ. Sicq potest fieri ut sarai pꝰ

Expanded text:
Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, 325 sed voluntas: et excusari possit Sarai, quod famis tempore sola regis in peregrinis locis, marito connivente, resistere nequiverit; tamen potest et aliter foeda necessitas excusari: quod juxta librum Esther quaecumque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrtino, et seingrediebatur ad regem; atque ita potest fieri ut Sarai pos
Abbreviated transcription (Latin):
celũ &e num̃a stellas si potes. & dix̃ ei. sic erit semen
tuũ. Credidit abrahã dõ: & reputatũ ẽ ei ad uisticiã.
oupplex figura ꝓmissi seminis eiꝰ .i. insimilitudinem
resurrectionis lumine choruscare. Deinde monstraũ
ei arenã maris dicens. sic erit in multitudine semen
sicut arena. Post hȩc cũ reꝑmitteret ei dĩ qđ eẽt. pos¬
sessor repmissionis futͦus. signũ petit ꝑ qđ agnosc̾et.
triennẽ. & caprã tͥmã. & arietũ annorũ tͥũ. turturẽ
qͦq ac colũbã. Tallens gͥ abrahã uniu̾sa hȩc diuisit

Expanded text:
si potes. Et dixit ei: Sic erit semen tuum. Credidit Abram Domino, et reputatum est ei ad justitiam. Duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem resurrectionis lumine coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen sicut arena maris. Post haec cum promitteret ei Dominus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit, per quod agnosceret, triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Tollens
Abbreviated transcription (Latin):
siguificãt. pastũ qñdã suũ de carnaliũ diuisione
querẽtes. Qd̃ aut̃ ilł cõsidens abigebat eas abrabã: sig̾¬
ficat multos caruales m̾ito scõꝵ ĩ fine mũdi ab añgu¬
stiis lib̾andos. Qd̃ aut̃ cirta solis occasũ pauor irruit
ĩ abrahã. & horror magnꝰ & tenebrosꝰ: sigͥfica cirta¬

Expanded text:
significantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. 9. Quod autem illis considens abigebat illas Abraham, significat 301 multos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos. Quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abraham, et horror magnus, et tenebros
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nobͣ a natiuitate coherentia. uelud affinitate
quadã & consanguinitate c̃uincta sut. Siue de
domo patͥs nr̃i .i. de omi mnenoria huiꝰ mũdi. ut
Faciãq te ingentẽ magnã. & benedicã tͥ. & magni¬
ficabo nom̃ tuũ. erisq benedictꝰ. Benedi cã bene

Expanded text:
finitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt, sive de domo patris nostri, id est, omni memoria mundi, ut Faciamque te in gentem magnam, et benedicam tibi; et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Benedicam bene
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit apparebit. Porro thatal qͥsciens iuigũ siue ex¬
plorator dr̃. & rex ẽ gentiũ: apte adsignificationẽ
auariciȩ potest tnͣsferri. quȩ sagar atq uersuta
multos suo sub uigat imꝑio. Tales gͦ reges uincũt
pͥmũ bara qͥ maliciã sonat. siue creat᷑am. & rex est.
sodomorũ. hoc ẽ. cecitatis. siue pecudis silentis. cũ eos
qͥin malicia iretusta ꝑseuerant. ut more pecudũ
cecitatẽ libidinis seqͣnt᷑ ꝑsuacdet. Uincũt & barsa hoc
ẽ mangustia constitutũ. regẽ scilic& gomorrȩ .i.
popłi tim̃tis ac seditiosi cũ eos qͥp̃sentiũ rerũ curis
angustiant᷑ ac nesas rapinȩ fac̾e ñ formidant. obriuũt
ac ꝓsternũt. uincũt &e sennaar regẽ scilicet aclame.¬
.i. trenȩ cũ eos qͥ t̾rȩna tantũ sapuĩt. & de cȩlestibus
ñ cogiant ut in luxu uoluptatis ꝑmaneãt exortar¬

Expanded text:
fuerit apparebit. Porro Thadal, qui sciens jugum, sive explorator dicitur, et rex est gentium, apte ad significationem avaritiae transferri potest, quae sagax atque versuta, multos suo subjugat imperio. Tales ergo reges primum vincunt Bara, qui malitiam sonat, sive creaturam, et rex est Sodomorum, hoc est caecitatis, sive pecudis silentis, cum eos qui in malitia vetusta perseverant, quatenus more pecudum caecitatem libidinis sequantur, persuadet. Vincunt et Bersa, hoc est, in angustia constitutum regem scilicet Gomorrhae, id est populi tumentis ac seditiosi, cum eos, qui praesentium curis angustantur rerum, ac nefas rapinae agere non formidant, obruunt ac prosternunt. Vincunt et Sennaar regem Adamae, hoc est terrae, cum eos qui carnalia tantum sapiunt, et de coelestibus non cogitant, ut in luxu voluptatum permaneant exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
climatũ patte antiquũ libie nonĩ resederit. &
an obtinuit t̾rã. ꝗͣ uidei. deinceps possedert. eiectis cha
& sabathaca. Saba: aquo sabei. Ciuila: getuli ĩremotioris¬
parte affricȩ. heremo coherentes. Sabatha: a qͦ sabathem.
qui nũc astabari nomuinant᷑. Regina uͦ & sabathaca.
paulatĩ antiqua uocabula ꝑdidert̃: & quȩ nc̃ hñt pro

Expanded text:
climatis ejus parte antiquum Libya nomen residet, et an obtinuit terram quam Judaei deinceps possederunt. Ejectis Chan, id est, Saba, a quo Sabaei, Evila Getuli, in parte remotioris Aphricae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, quod nunc Astavari nuncupantur. Regina vero et Sabathaca paulatim antiqua vocabula perdiderunt, quae nunc pro
Abbreviated transcription (Latin):
carit. & ꝑcussert̃ om̃em regionẽ amalechitarũ. &
amorreũ sedentẽ in asa sonthamar. hoc oppidũ est
qł nc̃ uocat᷑ engaddi balsami & palmarũ fertile. Porro
sasonthamar mlingua nr̃a urbs palmarũ resonat.
aegomorrȩ. & qͥ fugerat nuntiauit abrahã tnͣsiton.
Ipłe uͦ sedebat adquertũ mambre. amorrei frĩs escol
&e frĩs annan. qͥ erant conuirati abrahã. & ꝑsequutꝰ ẽ.¬

Expanded text:
carit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Amorrhaeum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile Porro Asasonthamar in lingua nostra urbs palmarum resonat. am. Et qui fugerat, nuntiavit Abram transitori. Ipse vero sedebat ad quercum Mambre Amorrhaei fratris Eschol, et fratris Aunam, qui erant conjurati Abrahae. Pro e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sodomã & gornorrã. sic̃ paradissis dñi. & sic̃
egiptꝰ uenientib insegor. Qđ t̾ra sodomorũ & gomor¬
re antequã deleret᷑ comparat᷑ paradiso dĩ. eo quod
erat irrigua & t̾rȩ egipti quã nilus irrigat satis ut
opinor ostendit᷑. qͦmͦ debeat intelligi ille paradisus
quẽ plantauit ds̃. uͥ constituit adã. Quis enĩ alius
intelligat᷑ paradisus dĩ ñ uideo. & utiq si arbores
fructifere in paradiso uirtutes animi accipiende
eent. sic̃ ñnulli estimant: nullo corꝑali int̾ra para¬
diso ueris lignorũ generib instituto. ñ dicerent
de ista t̾ra sic̃ dĩ paradisus. Elegitq loth regi¬

Expanded text:
sicut Aegyptus venientibus in Segor. Quod terra Sodomorum et Gomorrhae antequam deleretur comparatur paradiso Domini eo quod erat irrigua, et terrae Aegypti, quia Nilus irrigat, satis, ut opinor, ostenditur quod debeat intelligi ille paradisus quem plantauit deus, ubi constituit Adam. quis enim alius intellegatur paradisus dei, non uideo. et utique si arbores fructiferae in paradiso uirtutes animi accipiendae essent, sicut nonnulli existimant, nullo corporali in terra paradiso ueris lignorum generibus instituto, non diceretur de ista terra: sicut paradisus dei. Re
Abbreviated transcription (Latin):
amrafel qͥ int̾p̾tat᷑ dix̃ ut cadera & rex ẽ sennaar. qͥ
excussio dentiũ uł fetor eorũ int̾p̃tat᷑: potest heresim
significare. quȩ ad certũ casũ tendens. uerb̃ dolosis
sensũ fȩtidũ euomit. Arioth aut̃ qͥ int̾p̃tat᷑ ebriꝰ uel
ebrietas. tipice designat gentiũ stulticiã. qͥ iniqͥtate
debrii ceco corde creata ꝓcreatorẽ uen̾aut᷑ & scłi ille

Expanded text:
interpretatur dixit ut caderet, et rex est Sennaar, qui excussio dentium, vel fetor eorum interpretatur, potest haeresim significare, quae ad certum casum tendens, verbis dolosis sensum fetidum evomit. Arioth autem, qui interpretatur ebrius, vel ebrietas, typice designat gentilium stultitiam, qui iniquitate ebrii, caeco
Abbreviated transcription (Latin):
N actũ ẽ aut̃ in illo temꝑe ut amraph&e rex
sennaar. & arioth rex ponti. & chodorlaomor rex
elamitarũ. & didal rex gentiũ in irent bellũ contͣ
hera regẽ sodomorũ. & contͣ bersa regẽ gomorrȩ.
&e contͣ senniab regẽ ad ame. & contͣ semebeer regẽ

Expanded text:
Factum est autem in illo tempore ut Amraphel rex Sennaar, et Arioth rex Ponti, et Chodorlahomor rex Elamitarum, et Thadal rex gentium, inirent bellum contra Bara regem Sodomorum, et contra Bersa regem Gomorrhae, et contra Sennaab regem Adamae, et co
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ eiꝰ. ut tã intelligamꝰ collocatũt uł constitutũ
abrã in t̾ra chanaan. qͦmͦ illic eũ nepotẽ suscepit.
cuiꝰ uniu̾sũ sem̃ illic fuerat regnatutũ. ex ꝓmis¬
sio dĩ hereditate donata. Nã exipso abrahã natꝰ ẽ.
ismael de agar. Nati & alii ex cethura ad qͦs illiꝰ t̾re
ñ ꝑtinet hereditas. Et ex isaac natꝰ ẽ esau qͥ similr̃
abilla hereditate ẽ. alienatꝰ. Ex iacob aut̃ filio isiac
Sigͦ collocatꝰ & constitutꝰ in illa t̾ra abrahã. qm̃
uixit usq ad natiuitatẽ iacob. si recte intelligit᷑
soluta ẽ quęstio. scdłm recapitulationẽ: quãius &
aliȩ recapitulationes ñ sint contemnende.

Expanded text:
locatum vel constitutum Abraham in terra Chanaan, quando illic eum nepotem suscepit, cujus universum semen illic fuerat regnaturum, ex promisso Dei haereditate donata. Nam ex ipso Abraham natus est Ismael de Agar, nati et alii ex Cethura, ad quos illius terrae non pertineret haereditas. Et ex Isaac natus est Esau, qui similiter ab illa haereditate alienatus est. Ex Jacob autem filio Isaac, sic ergo conlocatus et constitutus in illa terra Abram, quoniam uixit usque ad natiuitatem Iacob, si recte intellegitur, soluta quaestio est secundum recapitulationem, quamuis et aliae solutiones non sint contemnendae.
Abbreviated transcription (Latin):
ria abrahȩ de qͣtuor regib indicabat. qͦs ille fidĩ pater
misterio suꝑauit. nͥ qđ fides nr̃a si confirmata sit in
subigit: Hã sic̃ ille de ꝓximo ĩ regib uictor exciterat:
ita ceꝰ fides ꝓanima uictrix de ext̾iore homine tũphat.
sus qui nos antea uarus uicus occupatos ex supau̾at.¬

Expanded text:
ria Abrahae de quatuor regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra si confirmata sit in subigit? Nam sicut ille de proximo in regibus victor exstiterat, ita et fides pro anima victrix, de exteriore homine triumphatsus, qui nos antea variis vitiis captivatos exsupera
Abbreviated transcription (Latin):
egiptũ. Naason pͥnceps tͥbꝰ uida indeserco fuisse des¬
crebit᷑ cuiꝰ filiꝰ salmon t̾rã. reꝓmissionis introuut.
sõputa aphares usq ad naason & ĩuenies gn̾atiões
qͥnq tam̃ &e si ñ nulli intͥbu leui ut ostendimꝰ in
esrom. initiũ faciãt. & ad salmon usq ꝑuenart. i¬

Expanded text:
n princeps tribus Juda in deserto describitur: cujus filius Salmon terram repromissionis intravit. Computa a Phares usque ad Naason, invenies generationes quinque: tametsi nonnulli ut in tribu Levi ostendimus in Esrom initium faciant, et ad Salmon usque
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ eiꝰ ꝓmittit᷑ dũ dic̃ deus. Uade int̾rã quã mon¬
strauero tͥ. faciãq te ingentẽ magnã. Aliã uero
longe pr̃antiorẽ ñ de carnali s spũali semine ꝑ
qdđ pat ẽ. ñ huiꝰ gentis isrłitice. s omĩũ gentiũ
quȩ fidĩ eiꝰ uestigia consequunt᷑ qdđ ꝓmitti cepit
his uerb. & benedicent᷑ inte unu̾sȩ  cognationes

Expanded text:
promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam demonstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior est, non de carnali, sed de spirituali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in hoc eodẽ libro scribit᷑ inqͣ fuer̃t ante putei
bituminis ꝓpt̾ dĩ irã & sulphuris pluuiã: in mare
mortuũ uersa ẽ. Pcusserũtq raphai in astaroth.¬
carnaim & tuzim cũ eis. Et enĩ insanhȩ cariathaim
& orreos in montib seir usq ad cam pestria pharan.
quȩ ẽ. in solitudine. Reuersiq sũt & uenerunt
ad fontẽ mesphat ipsa ẽ cades. & ꝑcusserũt omuẽ
regionẽ anialechitarũ. & amorreũ qͥ habitabat ĩ asa¬
sonthamar. Alia edicio sic habet. & conciderũt gigã¬
tes mnastaroth. carnaĩ & gentes fortes simul cũ eis.
& omineos in sauhȩ ciuitate. Ante quã in sodomã
ꝑuenirent. qͣtuor reges ꝓfecti debabilone: int̾fecer̃t
gigantes hoc ẽ raphami. Robustos qͦq arabiȩ. & turim¬
in hem. & enĩ inciuitate sauhe. quȩ usq hodie sic
uocat᷑ ẽuzim aut̃ & enĩ. t̾ribiles & horrendi int̾p̃tat᷑.
nerut ad fontẽ iudicuĩ. hoc ẽ. cades ꝑ anticipationẽ¬

Expanded text:
sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est. Percusseruntque Raphaim in Assarothcarnaim et Zuzim cum eis, et Emim cum Save, Cariathaim et Chorraeos in montibus Seir usque ad campestria Pharan quae est in solitudine. Reversique sunt, et venerunt ad fontem Misphat, ipsa est Cades; et percusserunt omnem regionem Amalecitarum et Amorrhaeorum, qui habitabat in Asasonthamar. Alia autem editio sic habet: Et conciderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis, et omnes eos in Save civitate antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylonia interfecerunt gigantes, hoc est, Raphaim, robustos quosque Arabiae; et Zozim et Emim in civitatvocatur. Zuzim autem et Emim terribiles et horrendi interpretantnerunt ad fontem Judicii, hoc est Cades. Per anticipatione
Abbreviated transcription (Latin):
mesopotamia sic̃ supͣ dictũ ẽ. qnͣdo illud audiuit
a dño. S ipsa regła recapitulationis. contexere uo¬
luit stephanus. & simul dic̾e. unde egressus ẽ. de¬
.i. int̾ eqͣssũ de t̾ra chaldeorũ. & habitationẽ ĩchar¬
nan: loquutꝰ ẽ. ei dñs. Postea uͦ qd adiungit stepha¬
mis & inde pꝰ quã mortuus ẽ. pat̃ eiꝰ collocauit eũ¬

Expanded text:
Mesopotamia. sicut supra dictum est, quando illud audiuit a domino — sed ipsa regula recapitulationis contexere uoluit Stephanus et simul dicere, unde egressus ubi est inter egressum de terra Chaldaeorum et habitationem in Charran, ei locutus est deus. postea uero quod adiungit Stephanus: et inde postquam mortuus est patereius, conlocauit i
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes polluũt. t̾renarũ rerũ delectatioĩb tãgũt᷑.
s. cũ citius manu scẽ discretionis abigunt᷑. festine a¬
iã exillicita delectatione tangebat. Nã sepe inipso ora.¬
tionis nr̃ȩ sacrificio importune se cogitationes ĩ gerũt:
quȩ hoc raꝑe uł maculare ualeant. qđ in nob̾ deo
placentes immolamꝰ. S nos ad exẽplũ abrahȩ dum
tiones rapiant. qđ mens nr̃a offerre se dõ utilit̾ sꝑat.
Qđ uͦ dictũ ẽ ad abrahã sciendo scies qr ꝑegͥnũ erit

Expanded text:
gitationes polluunt, et temporalium rerum delectationem tangunt. Sed dum citius manu sacrae discretionis abiguntur, festine ajam ex illicita delectatione tangebat. Nam saepe in ipso orationis nostrae sacrificio, importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant, quod in nobis Deo placentes immolamus. Sed nos ad exemplum Abrahae, dum tiones rapiant, quod mens nostra offerre se Deo utiliter sperat. Quod vero dictum est ad Abram, Sciendo scies quia peregrinum erit
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ om̃s tres genuerit. ẜ ex qͦ anno gen̾are cȩpit.
es̃ annũ cõmemorauit scriptura. Fieri aut̃ potest.
morẽ. iacob dilexi. esau aut̃ odio habui. R in para¬
li pomenon cũ sit qͣrͣtus nascendi ordine uidas. pͥor
regiã. Cõmodius aut̃ plures exitꝰ in ueniunt᷑. qͥb
questiones difficiles soluant᷑. Cõsidanda ẽ sane nar xuiii.¬
ratio stephani de hac re. cui magis harũ exposi¬
tionũ ñ repugnet. Et illud qͥdẽ cogit. ut ñ sic̃
narrari uidetur ingenesi. pꝰ mortẽ thare loquutꝰ
ẽ dñs abrahe ut exiret de conatione sua & de domo
patͥs sui. s cũ eẽt in mesopotamia pͥusꝗͣ habitaret¬
incarran.Iã utiq egressus de t̾ra chaldeorũ. ut illo
narrat. Tuc̃ egressꝰ abrahã de t̾ra chaldorũ. habitauit
ĩ carrã. & inde pꝰ quã mortuus ẽ pat eiꝰ collocauit eũ
int̾ra hac. ñ paruas affert angustias huic expositi¬
oni: quȩ fit ꝑ recapitulationẽ. Uidet᷑ enĩ habuissẽ

Expanded text:
suae omnes tres genuit, sed ex quo anno generare coepit, eum annum commemorauit scriptura. fieri autem potest, norem: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et in Paralipomenon cum sit quartus nascendi ordine ludas, priorregiam. commodius autem plures exitus inueniuntur, quibus quaestiones difficiles dissoluantur. Consideranda est sane narratio Stephani de hac re, cui magis harum expositionum non repugnet. et illud quidem cogit, ut non, sicut narrari uidetur in Genesi, post mortem Tharrae locutus sit deus Abrae, ut exiret de cognatione sua et de domo patris sui; sed cum ein Haran, jam utique egressus de terra Chaldaeorum, ut illo narrat: Tunc egressus Abram de terra Chaldaeorum, habitavit in Charran; et inde, postquam mortuus est pater ejus, collocavit eum in terra hac ; non parvas affert angustias huic expositioni, quae fit per recapitulationem. Videtur enim habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ẽ modus ꝓmissi seminis abrahe. & ista ẽ. figͦa.
legis. ꝑcaprã: eadẽ plebs ꝓeccatͥx fut᷑a. Parietẽ.: fadẽ
plebs bene etiã regnat᷑a. Quȩ animalia idõ tͥma
dicunt᷑. qr ꝑ articłos temꝑũ abadã usq ad noe. &
inde usq adabrahã. & inde usq ad dauid. tanꝗͣ¬
pmissionis. & heredes regni futi. Qͦrũ ȩtas idõ tacet᷑¬

Expanded text:
itaque modus promissi seminis Abrae, et ista est figura. legis; per capram, eadem plebs peccatrix futura. Per arietem, eadem plebs bene etiam regnatura. Animalia vero ideo tria dicuntur, quia per articulos temporum ab Adam usque Noe, et inde usqpromissionis, et haeredes regni futuri. Quorum aetas te
Abbreviated transcription (Latin):
Qd aut̃ ait tues sacerdos inet̾nũ scđm ordinẽ mel¬
chiseclech misteriũ nr̃m in u̾bo ordinis significat᷑.
Neqͣquã ꝑ aaron irrationabilib uictinus immolandis
melchisedech sac̾doti pꝰbenedictionẽ dedit. sciens
sp̃ualit̾ meliꝰ sac̾dotiũ futurũ in popło gentiũ quã
leuiticũ. qđ in isrł de ipso erat nasciturũ fut᷑uq
ut sacerdotiũ ȩccłie habentis p̃putiũ benediceret in
abrahã cirtũcisio sacerdotiũ sinagogȩ. Qͥs enĩ maior
ẽ. qui benedicit an qͥ benedicit᷑ Unde & sacerdotes
rex pacis uł rex iusticiȩ int̾p̃tat᷑. Qđ bene refert᷑ ad
xp̃m. sic̃ supͣ dictũ ẽ. Ipse ͤ enĩ rex pacis. qr ꝑ ipsũ recon¬
ciliam̃ dõ. Ipse ẽ. & rex iusticiȩ. qr ipse ueniet ut discer¬
nat scõs abimpiis. Idẽ qͦq sacerdos & rex. qr ad redẽpti¬
onẽ om̃iũ hostiã dõ patͥ se ipsũ obtulit. & uerus rex in
p̃senti scło popłm suũ regit. & in futuro uidicabit.

Expanded text:
d autem ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , mysterium nostrum in verbo ordinis significatur, nequaquam per Aaron irrationabilibus victimis immolandis, Melchisedec sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritualiter melius sacerdotium futurum in populo gentium, quam Leviticum, quod in Israel de ipso erat nasciturum, futurumque ut sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium benediceret in Abraham circumciso sacerdotium Synagogae. Quis enim major est, is qui benedicit, an qui benedicitur? Unde et sacerdotes rex pacis, vel rex justitiae interpretatur, quod bene refertur ad Christum, sicut supradictum est. Ipse est enim rex pacis, quia per ipsum reconciliamur Deo; ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo patri semetipsum obtulit, et verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futuro judicabit.
Abbreviated transcription (Latin):
familia lingua adã: sciat credibile eẽ qł in familia
heber exquo hebrei dicti sũt in ea parte hominũ in¬
qua dĩ portio ꝑmansit. in qua & xp̃s nascit᷑us erat.
sportuit enĩ ut mea lingua salus mundo pͥmo p̃cli
qͦq titulus in cruce saluatoris scriptꝰ hanc eẽ omnĩ
linguarũ pͥmã. Itẽ siquẽ mouet hoc qđ scriptũ est
insupioribꝰ. peqͥeuit ds die septimo ab om̃ib aꝑibus
suis unde. appareret. tanta diuĩsitas linguarũ. coguos¬
cat ñ uihac diuisione linguarũ nouũ qed conde
creatorẽ. s discendi modos & formas indiũsis loquelar
geuerib duusit. Unde easdẽ sillabas & eiꝰdẽ potesta¬
tis lict̾as. alit̃ coniunctas indiũsas ĩuenimꝰ gentiũ¬
linguis. Sepe etiã eadẽ nomina uł u̾ba aliud sig
nificantia inalia lingua aliud in alia. Hȩ st̃ gen̾a

Expanded text:
am data fuit, sciat credibile esse quod in familia Heber, ex quo Hebraei dicti sunt, in ea parte hominum qua Dei portio permansit, in qua et Christus nasciturus erat. Oportuit enim ut in ea lingua salus mundo praedicaretendit quoque titulus in cruce Salvatoris scriptus, hanc esse omnium linguarum primam. Item si quem movet hoc quod scriptum est in supers linguarum, ut cognoscat non in hac divisione linguarum novum quid condere Creatorem, sed dicendi modos et formas in diversis loquelarum generibus divisit. Unde easdem syllabas, et ejusdem potestatis litteras, aliter conjunctas in diversis invenimus gentiulinguis. Saepe etiam et eadem nomina vel verba aliud quidem significantia in alia lingua, atque aliud in alia. Ubi dicimus