comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Insequenti die ad p̃ces patris. sanauit filiũ lu¬
naticũ. quẽ oblatum sibi discipuli sanare ñ po¬
terant. Non ex uitio lune patiunt᷑ lunatici. sed
ment lunȩ creatorẽ. Erubescat uilianus. qui
dicit nullum pecc̃m in puero. Legit᷑ enĩ de isto.
qd̾ apueritia lu Enaticꝰ fu̾at. In quo si nichil¬
suum haberet demon: ñ illũ possideret. Cũq
quesissent discipuli. quare ipsi ñ eiecerant. ait ꝓpt̃
incredulitatẽ urãm. quia si haberitis ficłe sicut
granũ synapis. dicetis monti huic. transi hinc
& transibit. qd̾ translatiue de diabolo p̃senti.
quẽ eiecerat. pot̾ intelligi. qd̾ a nullo ad litt̾am
legit᷑ factũ. nisi qd̾ ad p̃ces gregorii neocesarien¬
sis ep̃i. legit᷑ quidã mons retractiis. & dedisse lo¬
cum basilice edificande. & ad preces cuiꝰdã patrũ.
lapis translatus de orto. Uel grã exempli. pro
quolibet impossibili. dictum ẽ. Unde & in luca
aliud ẽ. exemplũ. dicetis huic arbori moro. tͣns¬

Expanded text:
In sequenti die ad preces patris sanavit filium lunaticum quem oblatum sibi discipuli sanare non poterant . » Non ex vitio lunae patiuntur lunatici, sed ment lunae Creatorem. Erubescat Julianus, qui dicit nullum peccatum esse in puero. Legitur enim de isto, quia a pueritia lunaticus fuerat, in quo, si nihil haberet suum daemon, non illum possideret. Cumque quaesissent discipuli quare ipsi non ejecerint, ait: « Propter incredulitatem vestram, quia si habueritis fidem, sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc, et transibit. » Quod translative de diabolo praesenti, quem ejecerat, potest intelligi, quia a nullo ad litteram legitur factum, nisi quod ad preces Gregorii Neocaesariensis, legitur quidam mons retractus, et dedisse locum basilicae fabricandae. Et ad preces cujusdam Patris, lapis translatus de horto. Vel gratia exempli pro quolibet impossibili dictum est. Unde in Luca aliud est exemplum: « Dicetis huic arbori moro trans
Abbreviated transcription (Latin):
unc ꝓposuit eis similitudinẽ de patrefa¬
milias. qui ꝯduxit oꝑarios in uineã suã ex dena¬
om̃s sub intelligunt᷑ ętates. tam temꝑis qm hõi¬
ua Inundecima enĩ. qͥnta & sexta. cẏlias intelligĩ

Expanded text:
proposuit eis similitudinem de patrefamilias, qui conduxit operarios in vineam suam ex denaomnes subintelliguntur sex aetates, tam temporis quam hominis. In undecima enim quinta, et sexta aetas, vel chi
Abbreviated transcription (Latin):
pissent ab illuminato. qd̾ iħc eum illuminau̾at.
dixer̃t ei. Da głam dõ. Non ẽ. hic homo ado: qͥ
sabbm ñ custodit. Cumq ille ꝯmendaret iħm. &
addet. nunqͥd & uos discipuli eius uultis fieri:
Maledixer̃t ei & dixert. Tu discipulus illiꝰ sis.
nos autẽ moysi discipłi sumꝰ. Hc̃ unde sit nesci-¬
mus. id ẽ. ñ approbamꝰ. Supͣ enĩ dicerant se eũ
scire. Putabant autẽ iłim maledictũ. & credentes
in eũ maledictos. Et cũ eiecissent cũ foras. inue¬
nit cũ iħc. Cũq dixisset ei se cẽ filiũ di. ille ado¬
rauit eũ. Et ait illi iħc. In uidiciũ ego ueni in
mundũ. ut qui ñ uident uideant. & qui uident
ceci fiant. Quasi dicat. In hoc qd̾ te mendicũ il
a suꝑbis. qui se sciolos iactant ut illi illuminent᷑
Eͥd faciam ut habeã uitã ȩt̾nam : Cumq ĩ uinxissit
ei custodiã mandatoꝵ & audisset eũ seruasse ea do¬
cuit de ꝑfectione. & unũ signũ ꝑfectionis posuit di

Expanded text:
illuminato, quod Jesus eum illuminaverat, dixerunt ei: « Da gloriam Deo. Non est hic homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Cumque ille commendaret Jesum, et adderet: Nunquid et vos discipuli ejus vultis fieri? maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus illius sis, nos autem Moysi discipuli sumus, hunc unde sit nescimus, » id est non approbamus. Supra enim dixerunt se eum scire. Putabant autem Jesum maledictum, et omnes credentes in eum maledictos. « Et cum eum ejecissent foras, invenit eum Jesus. Cumque dixisset ei se esse Filium Dei, ille adoravit eum. Et ait illi Jesus: In judicium ego veni in mundum, ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant, » quasi dicat: In hoc quod te medicum ill spiritu a superbis, qui se sciolos jactant, ut illi illuminentur, id faciam, ut habeam vitam aeternam? Cumque injunxisset ei de custodia mandatorum, et audisset eum servasse ea, docuit
Abbreviated transcription (Latin):
ri & sidonis. Et rogabat cum mulier gentilis
cananea. syrophenissa genere ꝑ filia sua. que ma¬
le a demonio uexabat᷑. Chananei qͦndã iudeã
incoluerant sed post disꝑsi st̃. Ex hac disꝑsi¬
one erat mulier ista. ex siris. & phenicis orta.
hoc nomine indicantes regionẽ mulieris. & pa-¬
tam. Ih̾c autẽ ñ respondit ei uerbũ. ne sibi con¬
trariꝰ uiłet᷑. qui dix̾at. In uiã gentiũ ne abieri¬

Expanded text:
ilis Chananaea, Syrophoenissa genere, pro filia sua, quae male a daemonio vexabatur. Chananaei quondam Judaei incoluerant, sed post dispersi sunt. Ex hac dispersione erat mulier ista ex Syris et Phoenicibus orta. hoc nomine indicantes regionem mulieris et patriam. Jesus autem non respondit ei verbum, ne sibi contrarius videretur, qui dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
his sceleratos. & similit̃ nisi penit̾ent ꝑituros.
etiã ierosolimitas. nisi penitẽnt ꝑituros. sicut
ꝑierant in syloa. decẽ & octo uiri. opp̃ssi a turre.
qmͣ edificabant. Suꝑ quo dixit eis similitudinẽ
ficulnee ñ facientis fructũ. ꝓ qua cultor uineȩ
iux impetrauit annũ. ne conbureret᷑. donec ꝓ-¬
baret eam. Cumq doceret sabbatis in synagoga
& dixerunt frẽs eius ad eum. Transi in iudeam.

Expanded text:
his sceleratos, et similiter, nisi poeniterent, perituros, etiam Hierosolymitas, nisi poeniterent, perituros, sicut perierant olim Siloe, octodecim viri oppressi a turre, quam aedificabant, super quo dixit eis similitudinem ficulneae non facientis fructum, pro qua cultor vineae vix impetravit annum, ne combureretur, donec probaret eam . CAP. « et dixerunt fratres ejus ad eum: Transi in Judaeam,
Abbreviated transcription (Latin):
lert gͦ lapides udei. ut iac̾ent in eũ. Iħ̾c autẽ ab¬
scondit se & exiuit de templo. Et nota. qd quia
iudei dixert̃. qͥnqͣginta annos nundũ habes.
quida opinati sunt ab incarnatiõe dñi. usq ad
passionẽ plures annos fluxisse. qmͣ ex histori
milit cũ ad natatoriã sẏloe. & lauit & udit. Siloa
fons ẽ. ad radicem montis syon. qui ñ uigib aqͥs

Expanded text:
 autem abscondit se, et exivit de templo. Et nota quod Judaei dixerunt: « Quinquaginta annos nondum habes, » quidam opinati sunt ab incarnatione Domini usque ad passionem plures annos fluxisse, quam ex historiimisit eum ad natatoriam Siloe, et lavit, et vidit . » Siloe fons est ad radi
Abbreviated transcription (Latin):
ydoloꝵ que ñ uiuunt. Et ait iħc. B eatuis es sy¬
mon bariona: id ẽ. bariohanna. id ẽ. filiꝰ colum¬
be. Dicunt enĩ quidã uicio scͥptoꝵ corrupte po¬
sitũ iona. ꝓ iohanna. Et addidit. Tu es petꝰ
Qd̾̃ latini & greci dicunt petrã. hebrei & siri ce¬
pham. Ide ẽ g̃. tu es cephas. & suꝑ hanc petrã
a qua diceris petrꝰ. edificabo eccłiam meã. uł su
hanc petrã qm confessus es. que sola funda¬
m̃tum ẽ. Et ꝓmisit se daturum ei claues res¬
ni celoꝵ. Et forte tunc ei soli dedit. uł pꝰt resu¬
rectionẽ cumaliis. Tunc precepit discipulis
dum ẽ donec eo suscitato. qd̾ audierant in auri
p̃dicarent suꝑ tecta. Tunc cepit eis ostendere
quia oportebat eum ire ierosolimã. & multa pa
dix̃ ei petrꝰ. absit ate dñe. Non erit tͥ hoc. Gris¬

Expanded text:
atus es, Simon Bar-Jona, » id est Bar-Joanna, id est filius Joannis. Dicunt enim quidam vitio scriptorum corrupte positum Jona pro Joanna. Et addidit: « Tu es Petrus. » Quod Latini et Graeci dicunt petram, Hebraei et Syri cepham. Idem ergo est: Tu es Cephas. « Et super hanc Petram, » a qua diceris Petrus, « aedificabo Ecclesiam meam. » Vel super hanc Petram, confessus es, quae sola fundamentum est. Et promisit se ei daturum claves regni coelorum. Forte tunc ei soli dedit, vel post resurrecdum est tunc, donec eo suscitato, quod audierant in aure praedicarent super tecta. « Tunc coepit eis ostendere, quia oportebat eum ire Jerosolymam, et multa padixit ei Petrus: « Absit a te, Domine, non erit tibi hoc!
Abbreviated transcription (Latin):
unt. sed & nomen eiꝰ ex suis nominib quasi
ponunt. Tam̃ ieronimꝰ dicit. quia ciuitas illa
olim dicta ẽ. dan. ubi uitulũ aureum posuit
ieroboã a qua riuuus p̃t̃ fluens dictꝰ ẽ. iordanis.
quasi ex nomine fontis & ciuitatis. ignomina¬
tus. Ciuitas eadẽ nunc paneas dr̃. Et inter
rogauit iħc discipulos suos dicens. Quẽ dicunt
filii hominũ. solus xp̃c. uniꝰ filtꝰ hominis. At
illi dixert̃. Alii ioħem baptistã. alii heliam.
alii iere nã. aut unũ ex ꝓpħis. id ẽ. heliseũ.

Expanded text:
unt. Sed et nomen ejus ex suis nominibus quasi componunt. Tamen Hieronymus dixit quia civitas illa olim dicta est Dan, ubi vitulum aureum posuit Jeroboam, a qua rivus praeterfluens dictus est Jordanis, quasi ex nomine fontis et civitatis cognominatus. Civitas eadem nunc Paneas diciturrogabat Jesus discipulos suos, dicens: « Quem dicunt filii hominum, solus Christus filius hominis unius. At illi dixerunt: « Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jer
Abbreviated transcription (Latin):
Et relictis illis: it̾m abiit secus mare galileȩ
in desertũ. Cumq turba multa ibi ẽẽt. ait dis¬
cipulis suis. Misereor suꝑ turbam. quia iã tri¬
cipulis. septẽ paruos panes & pisciculos paucs
p̾cepit ut discumberent suꝑ t̾ram. Forte in
alia refectiõe circa pascha. adhuc herba suꝑ trr
ram erat. Nunc autẽ ꝓ feruore t̾rȩ illius. iamñ
erat ibi herba. quia p̾t pentecosten erat ut p̃du¬
imus. Satiatis autẽ quatuor milib uiroꝵ abse
mulierib & paruulis. de fragmentis impleue¬
runt septẽ. sportas. Est autẽ sporta: uas de iui¬
cis & soliis palmarũ contextũ. Et statim ascir¬
dens nauẽ cum discipulis. uenit in partẽ ma¬
gedon. Eundẽ locum uocat marchꝰ damanix¬
ta. quia binomiꝰ erat. Et obliti st̃ discipuli
tollere panes. & docebat eos. Cauete a ferm̃to
rent se tacite notatos de panũ obliuone. argu¬
it eos de modicitate fidei. quia eo p̃sente time¬
bant posse egere. Scdm marcũ illuminauit hic

Expanded text:
Et relictis illis iterum abiit secus mare Galilaeae in desertum. Cumque turba multa ibi esset, ait discipulis: Misereor super turbam, quia jam tricipulis septem panes, et pisciculos paucos, praecepit ut discumberent super terram . » Forte in alia refectione circa pascha, adhuc erat herba super terram, nunc autem pro fervore terrae illius, jam non erat ibi herba, quia post Pentecosten erat, ut praediximus. Satiatis autem quatuor millibus virorum, absque mulieribus, et parvulis, de fragmentis impleverunt septem sportas. Est autem sporta vas de juncis et foliis palmarum contextum. CAP. s navim cum discipulis venit in partem Magedon . Eumdem locum vocat Marcus Dalmanuta , » quia binomius erat, « et obliti sunt discipuli tollere panes, et docebat eos: Cavete a fermentorent se tacite notatos de panum oblivione, arguit eos de modicitate fidei, quia, eo praesente, timebant posse egere. Secundum Marcum illuminavit hic
Abbreviated transcription (Latin):
& dare canib Hebreoꝵ more. gentiles canes dix̃.
quia edebant sanguinẽ ut canes. Et est. Docẽ
ueni & curare isrł pͥmogenitũ. & nundũ gentes.
Qui illa. Etiã dñe. Nam & catelli edunt de mi¬
riᷤ. uenit ad mare galileȩ. int̾ medios fines decapo¬
leos. id ẽ ꝑuenit ad illum locum maris. cui e regi¬
one contͣ posita erat decapolis. id ẽ. regio decem
urbiũ. circa pellam & gaderã. contͣ galileã & ad
ducunt ei surdum & mutum. & posuit digitos
Effeta. qd̾ ẽ. adaꝑire. & ad eius imꝑium aꝑtę
dies festus iudeoꝵ. Non det̾minat᷑ quis: sed pot̾
intelligi festum nouoꝵ. idẽ. pentecoste. quia p̾¬
dictum ẽ. de pascha. quo decollatꝰ ẽ. ioħes. Seqͥt᷑
u̾ de cenofegia. p̃t de enceniis. Ascendit autẽ iħe
ad diem festum.
rat autẽ ierosolimis ꝓbatica piscina. cog̃¬
nominata hebraice bethsaida. quinq por¬
ticꝰ hñs. in qͥb iacebat multitudo langͥentiũ
expectantiũ aquȩ motum. Angelus enĩ des

Expanded text:
dum. » Hebraeorum more gentiles canes dixit, quia edebant sanguinem, ut canes. Et est sensus: Veni curare Israel primogenitum, et nondum gentes. Cui illa: « Etiam, Domine. Nam, et catelli edunt de miri, et venit ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos, » id est pervenit ad illum locum maris, cui e regione contra posita erat Decapolis, id est regio decem urbium circa Pellam et Gadaram contra Galilaeam . « Et adducunt ei surdum et mutum. » Et posuit digitos quod est, adaperire. » Et ad ejus imperium afestus dies Judaeorum . Non determinatur quis, sed potest intelligi festum Novorum, id est Pentecostes, quia praedictum est jam de Pascha, quo decollatus est Joannes. Sequitur vero de Scenopegia, post de Encaeniis. Ascendit autem Jesus ad diem festum. « Erat autem Jerosolymis probatica piscina, cognominata Hebraice Bethsaida, quinque porticus habens, in quibus jacebat multitudo languentium, exspectantium aquae motum; an
Abbreviated transcription (Latin):
tnsire qmͣ diuitẽ in regno cęloꝵ. Faciliꝰ signifien
hic minꝰ positio sui contrarii. id ẽ. minꝰ ẽ. difficie
qͥa minꝰ ẽ. impossibile. Pot̃ enĩ ds̃ facere. ut ca¬
melus tͣnseat ꝑ foram̃ acus. nullo obstante. Auat
uͦ qͥ hoc nomine diuitis intelligit᷑. ponere ingli
si pot̃ de potentia. de iusticia ñ pot̃. Gradus uis
ꝯpationis int̾ impossibilia ne mireris. Im possi¬
biliꝰ enĩ ẽ. equũ ꝯuerti in lapidẽ. qmͣ in asinũ as
ẽ. accõmodatior qmͣ lapidi. naturalit̃. Euert̃ ͥ

Expanded text:
tem intrare in regnum coelorum. » Facilius significat hic minus positivo sui contrarii, id est minus est difficile, quia minus est impossibile. Potest enim Deus facere, ut camelus transeat per foramen acus, nullo obstante. Avarum vero, qui hic nomine divitis intelligitur, ponere in gloria, si potest de potentia, de justitia non potest. Gradus vero comparationis inter impossibilia, ne mireris. Impossibilius enim est equum converti in lapidem, quam in asinum cui est accommodatior naturali
Abbreviated transcription (Latin):
ascensurũ ĩ celũ corã eis. dũ sacͥficarent ei. suꝑueniens
pylatꝰ. ipsũ cũ om̃ib occidiñ imuit enĩ ne & uide¬
os seduc̾et. Cumq putarent eos ꝑiisse. ido qd̾ ne¬

Expanded text:
ascensurum coelum coram eis, dum sacrificarent ei, superveniens ascensurum coelum coram eis, dum sacrificarent ei, superveniens Pilatus, ipsum cum omnibus occidit, timuit enim ne et Judaeos seduceret. Cumque putarent eos
Abbreviated transcription (Latin):
punitũ. ñ enĩ ordini d̃i moyses supordinaret.
addidit. qd̃ excepta causa fornicationis. ñ liceba
homini dimitere uxorẽ. Qd̾ audientes discipuli
dixer̃t quia ñ expedit nubere. Ne autẽ omẽm
continentiã meritoriã putarent. distinxit
dñs eunuchos. quia quidã sic nascunt᷑. qui ꝓpe
dicunt᷑ castrati. id ẽ. caste nati. Alii facti ab ho¬
minib. qui ꝓpͥe dicunt᷑ spadones a spata. Aiis
se castrant ꝓpt̾ regnum dĩ. qui ꝓpͥe dicunt᷑ eu¬
nuchi. id ẽ. bene uincentes. ab eu. qd̃ ẽ. bonĩ
& nuche qd̾ ẽ. uictoria. Et hec ultima merito¬
ria ẽ. Cumq pueris oblatis imposuisset manꝰ
& bñdixisset eis. abiit inde.¬
q̃rebant eum int̃ficere. Aderant eo temꝑe
quidã nuntiantes ei de galileis. quoꝵ sanguinẽ
pylatus miscuerat cum sacrificiis eoꝵ. Quidã
enĩ dicens se di filiũ. multos seduxerat de ga¬
uleis. Quos cum duxisset ingarirĩ. ubi sedix̾ãt

Expanded text:
punitum. Non enim ordini Dei Moyses superordinaret, punitum. Non enim ordini Dei Moyses superordinaret, addidit quod excepta causa fornicationis, non liceat homini dimittere uxorem. Quod audientes discipuli dixerunt, quia non expedit nubere. Ne autem omnem continentiam meritoriam putarent, distinxit Dominus eunuchos, quia quidam sic nascuntur, qui proprie dicuntur castrati, id est caste nati. Alii facti sunt ab hominibus, qui proprie dicuntur spadones a spata. Alii se castrant propter regnum Dei, qui proprie dicuntur eunuchi, id est bene vincentes ab eu, quod est bonum, et nuche, quod est victoria. Et haec ultima meritoria est. Cumque pueris oblatis imposuisset manus et benedixisset eis, abiit inde.quaerebant eum interficere . » Aderant eo tempore quidam nuntiantes ei de Galilaeis, quorum sanguinem Pilatus miscuerat cum sacrificiis eorum. Quidam enim, dicens se Dei Filium, multos seduxerat de Galilaeis, quos dum duxisset in Garizim, ubi dixerat, se
Abbreviated transcription (Latin):
uit dñs suus: quia noluit misereri conserui sui.¬
galilea. & uenit in uideam transiordanẽ. & se
cuti sunt eum galilei. & curauit eos ibi. Et acces¬
ser̃t ad eum pharisei temptantes: & dixer̃t. Si licet
homini dimitt̾e uxorẽ quatũq ex causa: Quibꝰ
ait dñs. Qd̃ d̾s instituit coniuigiũ. & ido ñ liceat
homini seꝑare illud. quia etiã sic uoluit dñs ui¬
rum adherere uxori. qd̾ ꝓpt̾ cã relinqueret
patrẽ & matrẽ. id ẽ. affectum suum magis dirigͥet
homo ad ꝓcreationẽ lib̾oꝵ. qm ad curã parentũ.
Sicut enim humor de radicib ascendit in herbã
& transinittit᷑ ad sem̃. sed ad radices ñ redit. ita af¬
fectus a parentibꝰ ad filios transmitit᷑ nec conuer¬
tit᷑. id ẽ. maior ẽ. affectus & ꝓnior parentum ad fi¬
lios. qm filioꝵ ad patres. Cumq obiecissent deli¬
bello repudii concesso a moyse. & dixisset ob duri¬
tiam cordis eoꝵ hoc ẽẽ. ꝑmissum. id ẽ. nulla lege

Expanded text:
vit dominus suus, quia noluit misereri conservi.Galilea in Iudeam trans Iordanem, ubi cuti sunt eum Galilaei, et curavit eos ibi. Et accesserunt ad eum Pharisaei tentantes, et dixerunt: « Si licet homini dimittere uxorem, quacunque ex causa? » Quibus ait Dominus quod Deus instituit conjugium, et ideo non licebit homini separare illud, quia etiam sic voluit Dominus, virum adhaerere uxori, quem propter eam relinqueret patrem et matrem , id est affectum suum magis dirigeret homo ad procreationem liberorum, quam ad curam parentum. Sicut enim humor de radicibus ascendit ad arborem, et transmittitur ad semen, et ad radices non redit, ita affectus a parentibus ad filios transmittitur, nec convertitur, id est major est affectus et pronior parentum ad filios quam filiorum ad parentes. Cumque objecissent de libello repudii concesso a Moyse , et dixisset, ob duritiam cordis eorum hoc esse permissum, id est nulla lege
Abbreviated transcription (Latin):
tizatis manib prandere: murmabat intͣ se. Cui
dñs ait. Uos pharisei qd deforis ẽ. calicis & catini
mundatis. & ñ qd̾ intus. Quasi. corꝑa mundatis.
ñ animas. Sulti. Nonne d̾s utrumq fecit: Hoc
contͣ manicheos. qui animas tantũ a dõ creatas
dicunt. carnẽ uͦ adiabolo. Et addidit. Date ele¬
mosinã. & ecce om̃ia munda st̃ uob̾. Qdã scribe

Expanded text:
ndere, murmurabat intra se. Cui Dominus ait: Vos, Pharisaei, quod deforis est calicis et catini mundatis, et non quod intus. Quasi dicat: Corpora mundatis, et non animas: stulti, nonne Deus utrumque fecit? Hoc contra Manichaeos, qui animas tantum a Deo creatas dicunt, carnem vero a diabolo. Et addidit: « Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. » Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
git. De corde autẽ excunt furta. & cęt̾a. Plato
pͥncipale anime putauit ẽẽ in cerebro. id ẽ ra¬
coiquinat. ponit ꝯmunicat. iuxta hebreũ ydi¬
oma. qui ꝯmune. ininundũ dicebant. quia cybos
ꝯmunes uocabant ꝓhibitos in lege. quos ĩmun-

Expanded text:
xit: « De corde autem exeunt furta, etc. » Plato principale animae putavit esse in cerebro, id est racoinquinat, » ponit « communicat , » juxta Hebraeum idioma, qui commune immundum dicebant, quia cibos communes vocabant prohibit
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am: Nam ds̃ dĩx. Honora patrẽ tuũ. & ma¬
ttẽ tuã. qd̾ ñ tantũ ꝓ reuerentia diclum ẽ. ue¬
rũ etiã ꝓ necessariis obsequiis ex hibendis. Hoc.
pharisei. inpietatẽ. sub nomine pietatis doce¬
bant. dicentes filios melius facere. si uero deo
pat̾ uouerent q̃ parentib offerenda erant. in-¬
struentes eos quid egenis parentib responde̾nt
O pat̾. corban. qd̾ ẽ. ex me. tͥ ꝓderit. Corban.
munꝰ ẽ. uotiuũ. Quasi aicẽt. Qd̾ uoui d̃o. uis
t ꝓdesse: Absit. Et conuocatis ad se turb̃. ait illis.
Non qd̾ intrat in os comquinat hominẽ. intellige
apud dm̃. sed qd ꝓcedit ex ore pͥmũ intellige de
ore carnis. scłm de cordis ore. Nam & uomitꝰ coĩ¬
quinat hominẽ. Unde & quidã habent. sed qd ꝓu
dit de corde. Quare gͣ idolotitis & hiis que furti¬
ua sunt & rapta. non uescimur. ꝓscandalo uitan¬
do. Cybus enĩ mundus ẽ. in se. Et dixer̃t ei disci
dicimꝰ. Et respondit. Sinite illos. ceci sunt. ducel

Expanded text:
 dixit: Honora patrem tuum, et matrem tuam. » Quod non tantum pro reverentia dictum est, verum etiam pro necessariis obsequiis exhibendis. Hi Pharisaei impietatem sub nomine pietatis docebant, dicentes, filios melius facere si Deo vero Patri voverent quae parentibus offerenda erant, instruentes eos quod parentibus egenis responderent. O pater, « corban quod est ex me, tibi proderit . » Corban est munus votivum. Quasi dicat: Quod vovi Deo, vis prodesse, absit! « Et convocatis ad se turbis, ait illis: Non quod intrat in os coinquinat hominem, » intellige apud Deum, « sed quod procedit ex ore . » Primum intellige de ore carnis, secundum de ore cordis. Nam, et vomitus inquinat hominem. Unde, et quidam libri habent, « sed qutiva sunt et rapta, non vescimur pro scandalo vitando. Cibus enim in se mundus est. Et dixerunt ei discipdicimus. Et respondit: « Sinite illos, caeci sunt, et duces
Abbreviated transcription (Latin):
lia noctis uenit ad eos. ambulans supͣ mare. Quatuo
uigilias faciunt excubantes in castris. Prima d̾r cõ¬
ticiniũ. in qua om̃s simul uigilant. scdã. intẽpestĩ
in qua adolescentes. t̾cia. galliciniũ. in qua uiri. qͦr¬
ta. antelucanũ. in qua senes. Has dñs aliis nominib
uocauit. sero. an media nocte. an galli cantu. an
mane. Cumq putarent discipuli eum ẽẽ fantasma
& clamassent. ait. Ego sum. Nolite timere. Non dis
quis e̾ẽt. quia ex nota uoce pot̾ant eum agnoscere
dum merg̾et᷑. erexit dñs. Qui cum ascendisset m¬
uculã. cessauit uentꝰ. & statĩ fuit nauis ad t̾ram.

Expanded text:
lia noctis venit ad eos, ambulans supra mare . » Quatuor vigilias noctis faciunt excubantes in castris. Prima dicitur conticinium, in qua omnes simul vigilant; secunda intempestum, in qua adolescentes; tertia gallicinium, in qua viri; quarta antelucanum, in qua senes. Has Dominus aliis nominibus vocavit sero, an media nocte, an galli cantu, an mane . Cumque putarent discipuli esse eum phantasma, et clamarent, ait: « Ego sum, nolite, timere. » Non dixit quis esset, quia ex nota voce poterant eum agnoscere.dum mergeretur erexit Dominus. Qui cum ascendisset naviculam, cessavit ventus, et statim fuit ducta navis ad terram,
Abbreviated transcription (Latin):
siecrastino eductã captiuitatẽ. quasi saniti
TIIiã dum portã paradẏsi aꝑtam ei ostendo¬
uł ponã eam ĩ ꝑadyso. quȩ ẽ. in extremis maris
ad orientẽ. quasi restituens hominẽ sanitati.
qmͣ ꝑdid̾at. t̾cia die resurgam isũmatꝰ. Pot̃ tñ hoc
referri ad tres annos oꝑationis miraculoꝵ xp̃i.
in quoꝵ t̾cio ꝯsũmatus ẽ. & quasi ostendens ihic qd̾
ñ moreretur in dñio herodis. addidit. qd̾ ñ capit¬

Expanded text:
suam. In crastino educam captivitatem, quam sanitati suam. In crastino educam captivitatem, quam sanitati restituam, dum portam paradisi apertam ei ostendel ponam eam in paradiso, quae est in extremis maris ad orientem, quasi restituens hominem sanitati, quam perdiderat. Tertia die resurgam consummatus. Potest tamen hoc referri ad tres annos operationis miraculorum Christi, in quorum tertio consummatus est. Et quasi ostendens Jesus, quod non moreretur in d
Abbreviated transcription (Latin):
surg̾et. Quidã dicunt hanc xp̃i głiam in aere cir¬
cumfuso fuisse. ñ in corꝑe. qd̾ tunc habebat mortalo
ut uid̾etur & pateret᷑. fec̾at illud mortale ad tempꝰ
& nunc qualis erat ꝑ naturã. talem se ostendit &
talem ut auint. se dedit discipulis incęna: quia
talis in modico pot̃ ẽẽ. loco. Uanum ẽ. autẽ in hui¬
modi laborare. & sequi naturam in miraculis. Ita
enĩ in carne mortali ostendit głam in mortalita¬
tis. sicut uoluit: sicut pt resurrectionẽ in carne
ĩmortali cicat᷑ces. & palpandum se p̃buit & come¬
dit. & uarie sic sentiunt. auctores de moyse. & helȩ
Et suꝑ lucam inuenies glosam. quȩ dicit eos ibi
tes. Uade hinc idẽ. de galilea. quia herodes
querit te int̾ficere. Et ait illis. Ite dicite uulpuille¬
quia ecce demonia eicio. & sanitates ꝑficio hodie.
sed ego ponã animã meã. ita qd̃ pͥma die mortis
intrans infernum. tollam demoni tyrannudẽ

Expanded text:
surgeret. Quidam dicunt hanc Christi gloriam in aere cirsurgeret. Quidam dicunt hanc Christi gloriam in aere circumfuso fuisse, non in corpore, quod tunc habebat mortale;ut videretur et pateretur, fecerat illud mortale ad tempus, et ibi qualis erat per naturam, talem se ostendit; et talem, ut aiunt, se dedit discipulis in coena, quia talis in modico potest esse loco; vanum est autem in hujusmodi laborare et sequi naturam in miraculis. Ita enim in carne mortali ostendit gloriam immortalitatis, sicut post resurrectionem in carne immortali cicatrices, et palpandum se praebuit, et comedit. Et sic varie sentiunt auctores de Moyse et Elia. Et super Lucam invenies glossam, quae dicit eos ibi tes: “Vade hinc”, scilicet de Galylea, “quia Herodes querit te occidere”. Et ait illis: “Ite, dicite vulpi illi: Ecce demonia eicio, sanitates perficio hodie sed ego ponam animam meam, ita quod prima die mortis intrans infernum, tollam daemoni tyrannidem
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ꝑ ꝓximi ꝯpassionẽ. Et p̾t dies sex assump¬
sit petrũ. & iacobum. & ioħ̾em frẽm eiꝰ. & duxit il¬
los in montẽ excelsum. ut oraret. Lucas dicit
dies octo. eum diem quo p̃dixerat. quoscdã de eis
uisuros. añqͣm morerent᷑ głam regni. & illum ĩ
quo uidert̃ mnumerans. matħs & marcꝰ. sex me¬
dios tantũ ponentes. Et notandũ qd̾ matħs.
rationi. Cui etiã uidet᷑ ambrosiꝰ isentire. Et
factum ẽ. dum oraret. transfiguratꝰ ẽ. ante eos.
Et facies eiꝰ resplenduit sicut sol. & uestimenta
eius facta sunt alba sicut nix. qualia fullo nͥ pot̾
facerc suꝑ t̾ram. Et apparuerunt illis moyses
& helyas loquentes cum eo. de excessu quẽ com¬
pleturꝰ erat in ierłm. id ẽ. de morte eiꝰ. Et ait
petrꝰ. Dñe. bonum ẽ. hic ẽẽ. Si uis faciamus
hic tͥa tab̾nacula. tͥ unũ. moysi unũ. & helyȩ
puli. tetigit eos iħc. & ait. Surgite nolite tunere
Et descendens p̃cepit eis. ne cui dic̾ent. donec re-¬

Expanded text:
i. « Et post dies sex assumpsit Petrum, Jacobum et Joannem fratrem ejus, et duxit illos ad montem Thabor excelsum, ut orarent . » Lucas dicit diem octavum eum diem, in quo praedixerat quosdam de eis visuros, antequam morerentur, gloriam regni, et illum in quo viderunt connumerans . Matthaeus et Marcus sex medios tantum ponentes. Et notandum quod Mattharationi, cui etiam videtur Ambrosius consentire. « Et factum est, dum oraret, transfiguratus est ante eos, et facies ejus resplenduit sicut sol, et vestimenta ejus facta sunt alba sicut nix, qualia fullo non potest facere super terram. Et apparuerunt illis Moyses et Elias, loquentes cum eo de excessu quem completurus erat in Jerusalem, » id est de morte ejus. Et ait Petrus: « Domine, bonum est nos hic esse. Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae upuli tetigit eos Jesus, et ait: « Surgite, nolite timere. » Et descendens praecepit eis, ne cui dicerent, donec re
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ab aliis in emissam urbẽ pheniciȩ & in
quodã specii in urna sub t̾ra. ñ paruo tempe ig¬
nobilit reconditum. donec denuo ide iohes capt
suũi ostendit marcello religioso albi & presbito
temꝑe cepit in eadẽ urbe decollatio ioh̃is celebt¬
ri. ipsa die ut arbitram qua capt̃ eleuatũ ẽ. siue
iusticiã. & optentu baptismi multos congregasse in
unũ. Timensq herodes dispendiũ sui ppłi sequen¬
tis ioħem. occidit eum. Et refert iosephꝰ iudeos tra¬
didisse. herodẽ ob hoc miserabilit̃ in ꝓximo uictũ.
ab exercitu arethȩ regis. Audiuit autẽ herodes fa
mã iħu. & ait. Ioh̾em ego decollaui. Quis ẽ. autẽ
iste. de quo audio talia: Et querebat uidere eũ.

Expanded text:
m, aliis Emissam, urbem Phoeniciae, et in m, aliis Emissam, urbem Phoeniciae, et in quodam specu in urna sub terra, non parvo tempore, ignobiliter reconditum; donec denuo idem Joannes caput suum ostendit Marcello religioso abbati, et presbytero,tempore coepit in eadem urbe Decollatio Joannis celebrari, ipsa die, ut arbitramur, qua caput inventum est, sive justitiam, et obtentu baptismi multos congregasse in unum. Timensqtis Iohannem occidit eum. Et refert Iosephus Iudeos tradidisse Herodem ob hoc miserabiliter in proximo uictum ab exercitu Arethe regis. Baptizauit autem mam Jesu, et ait: Joannem ego decollavi. Quis autem iste est de quo audio talia? et quaerebat eum videre .
Abbreviated transcription (Latin):
lo arabie dicto macerontha. uinctum & trun¬
tum. caput autẽ ierłm humatum: iuxta hero¬
dis habitaculũ. Ossa cuiꝰ. temꝑe uiliani aposta¬
te gentiles sparserunt. inuidentes miraculis.
quȩ siebant ad eiꝰ monum̃tũ. Quȩ rurs collecta
ab eisde cremata st̃ & puluis uentilatꝰ qd̾ quasi scdđm
Dum autẽ collig̾ent ossa. quidã monachiab iero¬
uit fuisse ꝑhibet᷑. Tulert̃q ossa ad philippum
ierosolimitanũ ep̃m nouũ. qui misit ea ꝑuili¬
anũ diaconũ athanasio alexandriȩ ep̃o. Quȩ p̃t
theophilus eiusdẽ urb̃ ep̃c. posuit intempĩo se¬
rapis. a sordib purgato. basilicãq in honore io¬
hannis consecrauit quando scił theodosio u¬
bente fana gentiũ destructa st̃. Temꝑe uero
marciani pͥncipis. duob monachis orientalibꝰ
qui ob or̃onẽ uen̾ant ierosolimã. iołs reuelauis
cap̃t suũ. sed ñ multum pꝰt nicuria ꝑditũ. ꝑla

Expanded text:
Jordanem, dicto Macheronta, vinctum et trunJordanem, dicto Macheronta, vinctum et truntum, caput autem Jerusalem humatum est, juxta Herodis habitaculum. Ossa ejus tempore Juliani Apostatae gentiles sparserunt, invidentes miraculis, que fiebant ad eius monumentum. Que rursus collecta ab eisdem cremata sunt et puluis uentilatus est. Quod quasi Dum autem colligerentur ossa quidam monachi a Iherouit fuisse perhibetur, Jerosolymitanum, episcopum nonum, qui misit ea per Julianum diaconum Athanasio Alexandriae episcopo. Quae post Theophilus, ejusdem urbis episcopus, reposuit in templo Serapis a sordibus purgato, basilicamque in honore Joannis consecravit, quando scilicet Theodosio jubente, fana gentium destructa sunt. Tempore vero Marciani principis duobus monachis orientalibus, qui ob orationem venerant Jerosolymam, Joannes revelavit caput suum. Sed non multu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. eis. ꝓposuit ꝑabolam de thesauro abscondito in
habet. Aliã quoq ꝓposuit de inuenta & empta
bona margarita. Terciã quoq de sagena missaĩ
mare in qua dr̃. quod in gehenna erit fletus &
stridor dentiũ. in quo innuit᷑ resur rectio corꝑoꝵ
futura. Hoc autẽ nom̃ gehenna eugłicũ tantũ
ẽ. & credit᷑ a dño inuentũ. ob ignẽ in extuiguibil
qui erat sacratus idolis. in ualle uixta ierłm. que
dicebat᷑ thophet. & etiã gehenna. quasi terra filic
ennon. id ẽ. hominis sic uocati. ꝑ qm̃ udolatrę
tͣiciebant filios suos. sicut nos traicimꝰ eos ꝑ aqm
baptismi. Ignis quoq dicebat᷑ thophet. ñ satis
nota causa. uł forte quia quodã artificio de uisu¬
rib t̾rȩ ꝑ lapides pungiosos. quos trophos dicinꝰ

Expanded text:
bscondito in habuit. Aliam quoque proposuit de inventa et empta bona margarita; tertiam quoque de sagena missa in mare, in qua dicitur, quod in gehenna erit fletus et stridor dentium; in quo innuitur resurrectio corporum futura. Hoc autem nomen gehenna evangelicum est tantum, et creditur a Domino inventum ob ignem inexstinguibilem, qui erat sacratus idolis in valle juxta Jerusalem, quae dicebatur Topheth; vel etiam Gehennon, quasi terra filiorum Ennon, id est hominis sic vocati per quem idololatrae trajiciebant parvulos suos, sicut nos trajicimus eos per aquam baptismi. Ignis quoque dicebatur Topheth, non satis nota causa. Vel forte quia quodam artificio de visceribus terrae per lapides spongiosos, quos tophos dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
escas. Et ait iħc. Date illis mandutare. Facite il¬
los discumbere suꝑ uiride sȩnũ. ꝑ contub̾ina. id ẽ
ꝑ diuersas societates hominũ. qui de uillulis ue¬
nerant. Et acceptis quinq panib ordeaceis. & du¬
ob piscib a puero quodam. qui unꝰ de discipulis
fuisse credit᷑ ꝑ apłos dedit eos ppło. qui quasi qͥnq
milia uiroꝵ exceptis mulierib & paruulis. & de
fragm̃tis impleti sunt cophini duodecĩ. Et statĩ
coegit discipulos ascendere nauiculã. & p̃cedere

Expanded text:
ait Jesus: Date illis manducare, et facite eos discumbere super viride fenum » per contubernia, id est per diversas societates hominum, qui de viculis venerant. « Et acceptis quinque panibus hordeaceis, et duobus piscibus a puero quodam, qui unus de discipulis fuisse creditur, per apostolos dedit eos populo, quasi quinque millibus virorum, exceptis mulieribus, et parvulis, et de fragmentis impleti sunt cophini duodecim . » Et statim coegit discipulos ascendere in naviculam, et praecedere
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Est autẽ genꝰ leguminis sonoris follibꝰ
& uacuis. qd̾ magis onerat qm reficiat. Et nota
qui in te solo peccauit. id ẽ. te solo sciente. pͥus
uit petrus an dimittendũ sit fr̃i peccanti usq
septies. respondit iħc. Immo usq septuagies sep¬
ties. id ẽ. trecentis nonaginta uicib. Et etiã sep¬
tuagies & septies. id ẽ. om̃em iniuriã. ut bis legat᷑¬

Expanded text:
ditur. Est autem genus leguminis sonoris frondibus ditur. Est autem genus leguminis sonoris frondibus et vacuis, quod magis onerat quam reficit. Et nota qui in te solo peccavit, id est te solo sciente, prius am, » etc., quaesivit Petrus, an dimittendum sit fratri peccanti usque septies? Respondit Jesus: Imo « usque septuagies septies, » id est quadringentis nonaginta vicibus, et etiam « septuagies
Abbreviated transcription (Latin):
putas maior ẽ. in regno cęloꝵ: Quasi dicant. Dic qͥs
maior ẽ. int̾ nos mͦ. quia ille iłe maior erit in celo.
in quo errabant. In fut᷑o enĩ om̃is p̃latio cessabit.
angłor & hominũ. ut apłs tradit. Et amplexans
iħc paruulũ. docuit similes paruulo. id ẽ. humi¬
les inuia. exaltari in patͥa. & qui uellet pri¬
mus eoꝵ ẽẽ. fieret omĩum minister. Hinc ẽ. qd̾ pn¬
lis ep̃c lemouicaꝵ. Cumq scandalizatores pu
tempnendũ de pusillis. unũ. ad ostendendũ qu¬
ti sint pusilli aput patrẽ dixit eis ꝑabolã ouis
centesime. reportate. relictis nonaguita noue
Licet enĩ pastor plus diligat undecentũ oues
qmͣ unã. tñ magis solicitus ẽ. de ꝑdita. qm de
manentibꝰ. ꝑeodẽ addidit ꝑabolam. de decima du¬
gina unuienta. Et ẽ. dragina nũmus certȩ qͥntita¬
Terciã quoq de eodẽ subdidit pabolam de filie
ꝑdigo. in qua ñ solum gaudiũ suũ de pusillis re¬
deuntib ostendit. sed etiã inuidentiũ murmur

Expanded text:
ajor est in regno coelorum? » Quasi dicerent: Dic quis major est inter nos modo, quia ille idem major erit in coelo, in quo errabant. In futuro enim omnis praelatio cessabit angelorum, et hominum, ut apostolus tradit: Et amplexans Jesus parvulum docuit similes parvulo, id est humiles in via, exaltari in patria, et qui vellet primus eorum esse, fieret omnium minister. Hinc est quod prlii prodigi. Cumque scandalizatores pustemnendum unum de pusillis, ad ostendendum quanti sint pusilli apud Patrem, dixit eis parabolam ovis centesimae reportatae, relictis nonaginta novem . Licet enim pastor plus diligat centum oves quam unam, tamen magis sollicitus est de perdita, quam de manentibus. Pro eodem addidit parabolam de decima drachma inventa. Et est drachma nummus certae quantitaTertiam quoque de eodem subdit parabolam, de filio prodigo, in quo non solum gaudium suum de pusillis redeuntibus ostendit, sed etiam invidentium murmur
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. de ambiguis. illud pauli de manifestis. Ter¬
ciã ꝓposuit ꝑabolam de grano sinapis. Quartã
diũ & dimidiũ capiens. Seorsum autẽ. dissere
moꝵ. Primã enĩ eis exposuerat in naui. Cũꝙ¬

Expanded text:
r dictum est de ambiguis, illud Pauli de manifestis. Terr dictum est de ambiguis, illud Pauli de manifestis. Tertiam proposuit parabolam de grano sinapis . Quartam dium et dimidium capiens. Seorsum autem discipuli. » Primam enim ex eis exposuerat in navi. C
Abbreviated transcription (Latin):
manũ aridã habens. & obseruabant eũ pharisci
si sabb̾o curaret. Cumq quesisset ab eis. si licet s¬
bato curate. nec respondissent curauit langui¬
dũ consutans suꝑsticiosos. qui sabbis pecus lapsum
a fonea extraherent. Ipsi autẽ colloquebant̃. qͥd nã
facent iħu. Iħc autẽ sciens. secessit inde. & secuti
sunt eum multi & curauit eos.
actum ẽ. autẽ in dieb illis. exiit in montẽ ora¬
re. & erat ꝑnoctans in oratione. Et cũ dies
factus fu̾at. uocauit discipulos suos forte adhuc dor¬
mientes. & sedebat secus mare. Cumq congrega¬
rent᷑ turbȩ ascendens nauiculã docebat de ea
turbas stantes in littore in parabolis loquens eis.
Pposuitq parabolam eis. seminantis in t̾ram tri¬
plicit̃. malam nec ferentẽ fructũ. & in unã bonã
facientẽ fructum tͥplicẽ. Scdo ꝓposuit pabolã
seminantis semen bonũ. cui inimicꝰ homo suꝑ-¬
seminauit ziraniã. in qua illud qd̾ dr̃. sinite

Expanded text:
observabant eum Pharisaei, si Sabbato curaret . » Cumque quaesisset ab eis si licet Sabbato curare, nec respondissent, curavit languidum, confutans superstitiosos, qui Sabbatis pecus lapsum a fovea extraherent. Ipsi autem colloquebantur quidnam facerent Jesu. Jesus autem sciens, secessit inde; et secuti sunt eum multi, et curavit eos.illis, exiit Jesus in montem orare, et erat pernoctans ibi in oratione. Et cum dies factus est, vocavit discipulos suos, » forte adhuc dormientes, et sedebat secus mare . Cumque congregarentur turbae, ascendens naviculam, docebat de ea turbas stantes in littore, in parabolis loquens eis, proposuitque eis parabolam seminantis in terram tripliciter malam, nec ferentem fructum, et in unam bonam facientem fructum centuplum . Secundo proposuit parabolam seminantis bonum semen, cui inimicus homo superseminavit zizania in qua illud quod dicitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
didit ihe. Nisi manducaueritis carnẽ meã &
bib̾itis sanguinẽ meũ. ñ habebitis uitã etnã ĩ uob̾.
Hoc autẽ multi ex discipulis audientes. dixert̃.
Ourus ẽ. hic sermo. Quis pot̾ eum audire: Et
abier̃t̃ ret᷑. &iam cum illo ñ ambulabant.

Expanded text:
i manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis. » Hoc autem multi ex discipulis audientes, dixerunt. « Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Et abierunt retro, et jam cum illo non ambulabant.
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽ. abba ebreũ. pat̾ grecũ ⁊ latinũ. in q̃ inuit d
patrẽ ẽe om̃iũ gentiũ. Ut uer̾ homo horrebtt
mortẽ.⁊ uellet ñ mori. si fieri posset de iustiar
sum. Hec uoluntas. ñ moriendi. głosos mr̃e
facit. Nonenĩ uult sensus carnis. nͥ qd̾ delectat
Si autẽ delectaret eos mori: ñ tantũ uid̾ent̃ mi¬

Expanded text:
raeum et Syrum, Pater Graecum et Latinum. In quo innuit Deum Patrem esse omnium gentium. Ut verus homo horrebat mortem, et vellet non mori, si fieri posset de justitiaensum. Haec voluntas non moriendi gloriosos martyres fecit. Non enim vult sensus carnis, nisi quod delectat. Si autem delectaret eos mori, non inde viderentur me
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ pet̾. statĩ gallus cantauit. sed ante scđm gal¬
licantũ. bis iterũ negauit. ⁊ ita tͥna petͥ negatio
ta. A lii autẽ eugłistȩ dicentes. priusꝗͣ gallus cante.
terme negabis. de inceptione agunt. & ẽ. tͥnã nega¬
tionẽ inchoabis. Marcꝰ uͦ de completione ciꝰdẽ stͥpli

Expanded text:
onem Petri statim gallus cantavit, sed ante secundum galli cantum bis iterum negavit, et ita trina Petri negatio ta. Alii autem Evangelistae dicentes: « Priusquam gallus cantet, ter me negabis, » de inceptione agunt. Et est: Trinam negationem inchoabis. Marcus vero de completione ejusdem scri
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi dicet. Quo uis ire: Ego sum ueritas. idẽ ue¬
tus ⁊ sũmus finis. qui solus querendꝰ ẽ. Ubi uis ꝑ¬
manere: Ego sum uita. Et nota. quia m̃ arguit
eos ĩ hoc sermone. quasi nescientes ipsũ. mͦ ꝯmen¬
dit tanq̃ scientes. quia scđm regulã tyconii. de alus
haliis ẽ. intelligendtũ. Sunt etiã quedã in hoc ser¬
mone quib applaudit sabellius. ut qui uidet me

Expanded text:
me imitare. Quo vis ire? Ego sum veritas, id est verus et supremus finis, qui solus quaerendus est. Ubi vis permanere? Ego sum vita. Et nota quia modo arguit eos in hoc sermone, quasi nescientes ipsum, modo commendat, tanquam scientes, quod secundum regulam Ticonii de aliis et aliis est intelligendum. Sunt et quaedam in hoc sermone, quibus applaudit Sabellius, ut, « qui videt
Abbreviated transcription (Latin):
ciolit inine. oꝑa que ego facio ⁊ ipse faciet i a¬
ra horum faciet. Genitiuiis ẽ ꝓ ablatirio. mot
greco. Maius fuit sanari umbra pet̾. qm̃ funbra
uestis xꝑi. Quasi dic̾et. Non erit maior me qͥtre¬
dit in me.s. maiora faciã ꝑ cũ. qm sine eo. Diet¬

Expanded text:
credit in me, opera, quae ego facio, ipse faciet, et majora horum faciet, » genitivus est pro ablativo more Graecorum. Majus fuit sanari umbra Petri, quam fimbria vestis Christi, quasi dicat: Non erit major me, qui credit in me, sed majora faciam
Abbreviated transcription (Latin):
suo. hoc ẽ. ad noticiã cius ⁊ glificationẽ. uł quia i
idẽ nom̃ qd̾ filiꝰ. id ẽ. d̃s. Nec hoc qd̾ ait. sermonem
quẽ audistis ñ ẽ iñs. ñ obloquit᷑ ei qd̾ dixat dili¬
gentẽ se sermones suos seruare. Singłarit enm
dix̃ se sermonẽ pat̾s ẽẽ. nec ẽẽ suũ. idẽ.ase. Et
dix̃ eis. Quando misi uos sine sacculo & pera es

Expanded text:
suo, hoc est ad notitiam ejus et glorificationem. Vel quia habet idem nomen quod Filius, id est Deus. Nec hoc quod ait: « Sermonem, quem vos audistis, non est meus, » obloquitur ei, quod dixerat, diligentem se, sermones suos servare. Singulariter enim dixit sermonem Patris esse, nec esse suum, id est a se Et dixit eis: « Quando misi
Abbreviated transcription (Latin):
& noti monasterĩ monachos sine ꝑmissione abbatis ꝓpͥi. aut lit¬
teris cõmendaticiis indifferent̃ suscipitis. & quod uobis nolletis
fieri. alt̃i facitis. Ea ꝓpt̾ & respectũ fr̃nȩ caritatis amittitis: neq
scd̃m diuinũ pceptũ qͦd dicit hoc ẽ p̃ceptũ meũ ut diligatis
inuicẽ ꝓximũ sicut uos ipsos dili aoy gitis.

Expanded text:
& noti monasterij monachos, sine permissione Abbatis proprij, aut literis commēdaticiis, indifferenter suscipitis, & quod vobis nolletis fieri, alteri facitis. Eapropter & respectum fraternæ charitatis amittitis, neque secundum diuinum præceptum, quod dicit, Hoc est præceptum meum vt diligatis inuicem, proximum sicut vos ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
llud autem illud inqmͣ om̃i rationi & auctoritati adu̾̃sum qͦmͦ tu¬
emini. qͦd iam semel stabilitatẽ & conũsionẽ moꝵ rursum obedi
entiam uouere & pͥorem fidem irritam facere cõpellitis: Ita cͥppe.
ita ineuitabili ꝑiculo uobis acquiescentes cingitis: ut ad qmͣlibet
partem se ũterint. p̃uaricatores ñ eẽ ñ possint. Nam si pͥus uotũ
seruauerint: scdi rei tenebunt᷑. Si scd̃m: pͥoris noxa constringent᷑
Hec soli hoc patiunt᷑: s par cathena uos ipsosq ꝯstringet. & for¬
tasse uos durior. Debent enim deceptores. deceptis pęnas habere
onem p̃tendite: qͦd contͣ eandem totiens nomi ouen natam

Expanded text:
llud autem, illud, inquā, omni rationi & auctoritati aduersum, quomodo tuemini, quod iā semel stabilitatem & conuersionē morum, & obedientiam vovere, et priorem fidem irritam facere compellitis? Ita quippe, ita inevitabili periculo vobis acquiescentes cingitis, ut ad quamlibet partem se verterint, praevaricatores non esse non possint. Nam si prius votum servaverint, secundi rei tenebuntur. Si secundum, prioris noxa constringentur. Nec soli hoc patientur, sed par catena vos ipsosque constringet, et fortasse vos durior. Debent enim deceptores, deceptis poenas habere onem praetendite, quod contra eamdem totie
Abbreviated transcription (Latin):
upcisia a quouis hetico ł facinoroso suscipi potest. si innoĩe
dos. ł bonꝰ ł facinorosus affuerit rectiꝰ ẽ sine ꝯmunione man̾e
iusibili. & inuisibilit̾ adño ꝯmunicari. qͣm ab hetico ꝯmunica
n ꝯ arp̃o separari. Nulla ꝯuentio xp̃i ad belial ait apłs. Nul¬
la pars fideli cum infideli. Om̃is hereticꝰ infidelis ẽ. Symonia¬
cis antẽ hetiꝰ ẽ Igitur infidelis ẽ. Sacͣm ꝯmunionẽ xp̃i qͣm¬
iis inuisibilit̾ & corꝑalit̾ catholici ꝓpt̾̃ ĩminentes hereticos ha¬
renoti in ħemo anullo uł uiuentes ł morientes uidebant᷑. qͦs
tanomagis credimus ꝯuictos eẽ dõ: qnͣto disiunctos homint¬
er aliqua impulsione ł necessitate ꝯmunionẽ catholics eccł̃e ñ
muenientes sine ꝯmunione ꝑmanseritis. Si enĩ uxorẽ corporalem
legtime possidentes. si in regione ali qua longinqͣ absq ista mu¬
lere tempore multo morantes relinquere haue mulierẽ ⁊ alii co¬

Expanded text:
us a quovis haeretico vel facinoroso suscipi potest, si in nominrdos vel bonus vel facinorosus adfuerit, rectius est sine communione manere visibili et invisibiliter a Domino communicari, quam ab haeretico communicari et a Christo separari. Nulla conventio Christi ad Belial, ait Aposla pars fideli cum infideli'. Omnis hereticus infidelis est, symoniacus autem hereticus est, igitur infidelis est Sacram communionem Christi quamvis visibiliter et corporaliter catholici propter imminentes hereticos haremoti in eremo a nullo vel viventes vel morientes videbantur, quos tanto magis credimus conjunctos esse Deo, quanto disjunctos hominiex aliqua impulsione vel necessitate communionem catholicae Ecclesiae non invenientes, sine communione permanseritis. Si enim uxorem corporalem legitime possidentes, si in regione aliqua longinqua absque ista muliere tempore multo morantes, relinquere hanc mulierem et alii co
Abbreviated transcription (Latin):
pdan panis sac̾ficũ significando ẽ & dicit᷑ sac̾mentũ .i. sacie rei
sigaũ. Initas enĩ ȩccłȩ res sac᷑ ẽ qmͣ panis ille in eo significat qo
de nusltis gͣnis ẽ ꝯfectus. it imũ quid effectus. hoc idem eũ in qͦ¬
iut bane possit significari qui de multis gͣnis ꝯficit᷑ aptiꝰ tam̃
hanc significationẽ quasi rei sacrȩ signũ & quasi sac̃mentũ ĩmno
uor acmentũ inillo pane ȩccła sc̃a ueneratur. qͥ sac sc̃o altari ad
nado reitant equalit̾ sacͣmentũ .i. sacrȩ rei signũ tam hũ qͣm
isi repsentant. Qs enĩ significat panis a catholico sacerdote obr¬
lat᷑ hoc significat panis ab hetico s symoniaco sacerdote sccdm ri¬
tuĩ scłe oblat᷑ s miro modo ꝙ̃ ibi significat panis ille iuitatem
i astat ñ eẽ ipłam ȩccłe unitatẽ. Unitas enĩ eccłe nequaqͥ potest

Expanded text:
acrificii significando, est et dicitur sacramentum, id est sacrae rei signum. Unitas enim Ecclesiae res sacra est, quam panis ille in eo significat quod de multis granis confectus est, et unum quid effectus. Hoc idem cum in quolibet pane possit significari qui de multis granis conficitur, aptius tamen hanc significationem quasi rei sacrae signum et quasi sacramentum, imo vere sacramentum in illo pane Ecclesia sancta veneratur, qui sacrosancto altari admodo recitant, equaliter sacramentum, id est rei sacre signum tam hii quam isti representant. Quod enim significat panis a catholico sacerdote oblatus, hoc idem significat panis ab heretico et symoniaco sacerdote secundum ritum ecclesie oblatus. Et miro modo etiam ibi significat panis ille unitatem, ubi constat non esse ipsam ecclesie unitatem. Unitas enim ecclesie nequaquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
facultates ꝑ munus obtineat. uillasq ac cet̾a bona ep̃ali
ãministratiomi debita sic possideat. ut om̃o ep̃c nec eẽ nec
dici ꝯcupiscat qͦͥd a ñnullis tyrannoꝵ sociis factũ ꝯstat. nũ¬
quid hunc talem iudicabimus ẽẽ symoniacũ. quia nullate¬
nus existimat. ł hoc de se cupit existimari qͦd donũ dĩ pos¬
sideatd I mino si ꝯgrua reb nomina ponimꝰ. ñ symoniacũ
ẜ saelegum hunc talem dicimꝰ. qͥa tollendo sacrũ de sacro
cułastica qͣntũ inse: facit scłaria ⁊ ñ eccłastica existere. Istud
sadegiũ laicis ẽ imputandũ qͥ res ȩccłasticis ãministrationi-¬
b: debitas possident ꝑ scłare obsequiũ talib reb in debitũ.
De hoc saclegio notant᷑ laici decimarũ possessores. et ep̃i ea¬
rũdem decimarũ ultͦnei ꝯcessores uxta illud beati urban pays

Expanded text:
facultates per munus obtineat, villasque ac caetera bona episcopali facultates per munus obtineat, villasque ac caetera bona episcopali administrationi debita sic possideat, ut omnino episcopus nec esse, nec dici concupiscat, quod a nonnullis tyrannorum sociis factum constat; nunquid hunc talem judicabimus esse Simoniacum. quia nullatenus existimat vel hoc de se cupit existimari quod donum Dei possideat? Imo si congrua rebus nomina ponimus, non Simoniacum, sed sacrilegum hunc talem dicimus, quia tollendo sacrum de sacro, ecclesiastica, quantum in se est, facit saecularia, et non ecclesiastica existere. Istud sacrilegium laicis est imputandum, qui res ecclesiasticis administrationibus debitas possident per saeculare obsequium talibus rebus indebitum. De hoc sacrilegio notantur laici decimarum possessores, et episcopi earumdem decimarum ultronei concessores, juxta illud beati Urbani papa