comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ fiducia ꝑhostias p̾cum supplicationũq ucti.¬
mas dm̃ hominibus repropiciant. ⁊ꝓdelictis
popłi int̾eniunt: ꝓpitiatorium nominent᷑.
Aut qui meruerint multitudinẽ scientie ⁊ ha
bundantes diuitias in agnitione di: cherubin
intelligi possunt. Cherubin namq inligna nr̃a
multitudo scientie int̾p̃tatur. S hos om̃s qui ꝑħ
singła que supra enumerata sunt desiguant᷑:
portare necesse. ẽ. ⁊ portari inhumeris. Unde for¬
tassis ut ego opinor angłi qui ordinati st̃ propt̾
eos qui hereditatẽ capiunt salutis: ipsi sunt qͥ
singłos eorũ quos supra diximꝰ portant. sum
enĩ solutũ fuerit tab̾nacłm hoc.⁊ ceꝑimꝰ ingre

Expanded text:
omni fiducia per hostias precum supplicationumque victiomni fiducia per hostias precum supplicationumque victimas Deum hominibus repropitiant, et pro delictis populi interveniunt, propitiatorium nominentur. At qui meruerunt multitudinem scientiae, et abundantes divitias in agnitione Dei, cherubin intelligi possunt. Cherubin quoque in lingua nostra multitudo scientiae interpretatur. Sed hos omnes qui per haec singula quae supra enumerata sunt designantur, portari necesse est, et portari in humeris. Unde fortassis, ut ego opinor, angeli qui ordinati sunt propter eos qui haereditatem capiunt salutis, ipsi sunt qui singulos eorum quos supra diximus, portant. Cum enim solutum fuerit tabernaculum hoc, et coeperimus ingre
Abbreviated transcription (Latin):
dem ut pͥus diximꝰ genus regale ⁊ sacerdotium.
gens sc̃a popłs in acquisitione dicti sumꝰ: aꝑi¬
re temptabimꝰ. Intelligamꝰ gͦ tab̾naculũ testi¬
monii om̃s scõs qui subtestamento dĩ censen¬
tur. Et in hoc tab̾nacło. ẽẽ qͦsdam celsiores meri¬
tis et gr̃ã suꝑiores. ex his aliquos quidem cande¬
labrum dici. ipsos forte apłos. qui illuminant ac¬
cendentes ad dm̃. S &e siqui alii sunt qui in
hoc tabernacło di omnibus ingredientibꝰ scien¬
tie & doctrine lumen ostendunt: om̃s isti cande¬
labrum mysticum nominent᷑. Alii sunt mensa
sacra. quicumq habent panes d̃i. &e reficiunt
ac pascunt animas esurientes iustitiam. Alii st̃
altare incensi. quicumq orationib ce ieuiniis
die ac nocte uacant intemplo di. orantes non
solum ꝑsemet ipsis. s ⁊ pro unuerso popła Hii
uͦ quib archana mysteria credidit ds̃. ⁊ occul
archa testamenti dĩ appellentur. Porro qͥ cum

Expanded text:
idem ut prius diximus, genus regale idem ut prius diximus, genus regale populus in acquisitionem dicti sumus, aperire tentabimus. Intelligamus ergo tabernaculum testimonii omnes sanctos, qui sub testamento Dei censentur; et in hoc tabernaculo esse quosdam celsiores meritis et gratia superiores, et ex his aliquos quidem candelabrum dici, ipsos forte apostolos qui illuminant accedentes ad Deum. Sed et si qui alii sunt qui in hoc tabernaculo Dei, omnibus ingredientibus scientiae et doctrinae lumen ostendunt, omnes isti candelabrum mysticum nominentur. Alii sunt mensa sacra qui cum habent panes Dei, reficiunt ac pascunt animas esurientes justitiam. Alii sunt altare incensi, quicunque orationibus et jejuniis die ac nocte vacant in templo orantes Dei, non solum pro semetipsis, sed et pro universo populo. Hi vero quibus arcana mysteria credidit Deus, et occuarca testamenti Dei appellentur. Porro qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagentesimus numerꝰ habet᷑ s & inge¬
nesi uͥ cds tractabat de indulgentia sodomoꝵ.
si forte possint ad ueniam ꝑtinere: huiuscemo¬
di mysteriorum conscuis patriarcha ab raham.
aquinqua gesimo numero: incipit ꝓ in dulgen¬
tia sodomorum dño supplicare ce dicit. Sim
uenti fuerint quinquaginta in ciuitate. non
saluab̾ propt̾ quinquaginta in ciuitatẽ: S ad
scĩs usq ad quinquaginta annos. inferiores qͥ¬
dem oꝑa. meliores uͦ oꝑa oꝑum. horum aũt su¬
ꝑiores. spũalibꝰ officiis deseruire. &e introire in
scã scõrum ibiq oꝑire. que oꝑienda sunt. ⁊ tra¬
dere filiis caath portanda humeris. ⁊ manibꝰ e¬
uehenda. S & reliqui unusquisq scđm ea que
iam suꝑiꝰ sepe disserta sunt ordinanturNerũ
ne ninua hec oꝑimentorum uelamentorumq
cautꝰ ela. desꝑationem quandam ⁊ mesticiam
generet auditoribus: pauca aliqua que ⁊ nob̃

Expanded text:
quinquagesimus numerus habetur. Sed et in Gequinquagesimus numerus habetur. Sed et in Genesi ubi Dominus tractabat de indulgentia Sodomorum, si forte possent ad veniam pertinere, hujusmodi mysteriorum conscius patriarcha Abraham, a quinquagesimo numero incipit pro indulgentia Sodomorum Domino supplicare et dicit: Si inventi fuerint quinquaginta in civitate, non salvabis propter quinquagintsanctis usque ad quinquaginta annos, inferiores quidem opera, meliores quidem opera operum; horum autem superiores spiritalibus officiis deservire, et introire in Sancta sanctorum, ibique operire quae operienda sunt, et tradere filiis Caath portanda humeris et manibus evehenda, sed et reliquis unicuique secundum ea quae jam superius saepe disserta sunt. Verum ne nimia haec operimentorum velorumque cautela desperationem quamdam et moestitiam generet auditoribus, pauca aliqua quae et
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos. in quo & possessionum. &e seruitutis ⁊
debiti fit remissio. Et quin quagesimꝰ dies pꝰ pas¬
cha festus tradit᷑ in lege s & dñs in euangłio¬
cum parabolam remissionis doceret ⁊ in dulgentie
debitores quos introducit unum in qͥnquagnita.
ce alium inquingentis denariis fuisse dic̃ obnoxi¬
os. Quinquagesimi aũ ⁊ qͥnginti: cognatꝰ ẽ. nu¬
merus. De cade eñi quinquaginta faciũt quin¬
gentos. S ⁊exalia parte numerus iste sacratꝰ fit.
Septem eñi septimanis si ad dat᷑ uniꝰ numeri per¬
fectio: quinquaginta faciunt. dies. Similit̾ et .lix.
septimanis. si addatur uniꝰ de cade consumnia¬
tio: faciunt quinquagntos. Qd̃ & si abundantiꝰ
ad huc sacramenta quin quagesimi ⁊ quinqua¬
gentorum numeri placet colligi: habemꝰ ⁊ inħ
ipso quiminanib ẽ. numerorum ubro. uͥ de hos¬
tium spoliis quidam quidem offerunt in dona
dĩ quinquagesimam portionem qui non ꝑcesse¬
runt ad bellum. quidam uͦ quinquagentesimã.

Expanded text:
nus est, in quo et possessionum et servitutis et debiti fit remissio; et quinquagesimus dies post Pascha, festus traditur in lege . Sed Dominus in Evangecum parabolam repromissionis doceret et indulgentiae, debitores quos introducit, unum in quinquaginta, et alium quingentis denariis fuisse dicit obnoxium. Quinquaginta autem et quingenti, cognatus est numerus. Decade enim quinquaginta faciunt quingentos. Sed alia parte numerus iste sacratus est. Septem enim septimanae si addatur unius numeri perfectio, quinquaginta faciunt dies. Similiter et septuaginta septimanis, si addatur unius decadis consummatio, faciunt quingentos. Quod si abundantius adhuc sacramenta quinquaginta et quingentorum numeri placet colligi, habemus et in hoc ipso qui in manibus est Numerorum libro, ubi de hostium spoliis quidam quidem offerunt in domo Dei, quinquagesimam portionem qui non processerunt ad bellum, quidam vero quingentesimum.
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui uere sc̃i sunt. et inscĩs scorum habentuꝵ
angłis sine dubio subuectantibꝰ incedunt ⁊ usqͦ
requiescat tabernacłm di: portant᷑ in humeris.¬
⁊ extollunt᷑ inmanib. Qd̃ prospiciens in sp̃u pro¬
pħa: dicebat. Qm̃ angłis suis mandauit de te.
ut in manibꝰ tollant te: ne forte offendas ad la¬
pidem pedem tuum. Qd̃ quidem dictum puta¬
uit diabolus de saluatore accipiendum: s ex¬
cecatus malicia. non intellexit eloquia mysti¬
ca. Neq enĩ saluator m̃s angłis in digebat: ut
non offenderet ad lapidem pedem suum. Neꝙ¬
calũpniatur diabolus scͥpturam diuinã. quiħ
de saluatore dicta ꝓtulerit. Non de illo s de oĩb

Expanded text:
i qui vere sancti sunt, et in Sanctis sanctorum habentur, angelis sine dubio subvectantibus incedunt, et usquequo requiescat tabernaculum deportantur in humeris, extolluntur in manibus. Quod prospiciens in spiritu propheta dicebat: Quoniam angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . Quod dictum quidem putavit diabolus de Salvatore accipiendum; sed excaecatus malitia, non intellexit eloquia mystica. Neque enim Salvator noster angelis indigebat, ut non offenderet ad lapidem pedem suum. Calumniatur diabolus Scripturam divinam, qui haec de Salvatore dicta protulerit, non de illo, sed de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
declaratur. ita ut quinquies qumanumerent᷑. Ꝙ
utiq indicat eum uocari ad oꝑa oꝑum in mi¬
nistrando ꝑ agenda: qui ex omni parte multi¬
plicatis & purificatis sensib inuenit᷑. eẽ. ꝑfectꝰ.¬

Expanded text:
declaratur, ita ut quinquies quinto numerentur. Quod declaratur, ita ut quinquies quinto numerentur. Quod utique indicat eum vocari ad opera operum in ministerio peragenda, qui ex omni parte multiplicatis et purificatis sensibus, invenitur esse perfect
Abbreviated transcription (Latin):
ita sunt quedam oꝑa. ⁊ alia opera oꝑum. Unde
uidetur mͥ quia moyses. ubi sensit. ẽẽ. quedã
oꝑa insibilia quidem s quibus in eẽt interior
alia mystica.⁊ occulta intelligentia: hec non so¬
lum oꝑa. s opera oꝑum dixerit. Que uͦ cõmu¬
nia ⁊ p̃sentis solum temporis oꝑa intellexerit: ħ
solum oꝑa nominauerit. Sunt gͦ quedam oꝑa
oꝑum que ego puto. eẽ. cominunia. hȩc de quibꝰ
uł inp̃senti lectione uł in exodo &e cet̾is locis sub
occultis p̃ cipitur mysteriis.⁊ ꝓparte inp̃senti. ꝑ
parte uͦ explendis in futurum. Que tam̃ ut dixi¬
mꝰ oꝑa oꝑum: non cuilibet. s leuitis soł traden¬
da mandant᷑. ⁊ int̾ leuitas ipsos non pͥus ad hec
oꝑa quisquam uo caturnisi uicesimo demũ. ⁊
quinto anno uite sue usq ad qͥnquagesimũ. S
non caret sacram̃to. ne ipse quidem uiginti qͥn¬
q &e quinquaginta nuimerus annorũ. Nam ui
ginti quinq numero: quinq sensuũ ꝑ fectio

Expanded text:
ita sunt quaedam opera, et alia opera operum. Unde videtur mihi quia Moyses ubi sensit esse quaedam opera visibilia quidem, sed quibus inesset interior alia mystica et occulta intelligentia, haec non solum opera, sed opera operum dixerit. Quae vero communia et praesentis solum temporis opera intellexit, haec solum opera nominaverit. Sunt ergo quaedam opera operum, quae ego puto esse haec omnia, de quibus vel in praesenti lectione, vel in Exodo, et in caeteris locis sub occultis praecipitur mysteriis; et pro parte in praesenti, pro parte vero explendis in futurum: quae tamen, ut diximus, opera operum non cuilibet, sed levitis solis tradenda mandantur; et inter Levitas ipsos non prius ad haec opera quisquam vocatur, nisi vicesimo demum et quinto anno vitae suae, usque ad quinquagesimum. Sed non caret sacramento, ne ipse quidem viginti quinque et quinquaginta numerus annorum. Nam in vigesimo quinto numero quinque sensuum perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
tutum. ẽẽ. aꝑire & pandẽ quibꝰ non licet pandi.
s oꝑire debet singła. & oꝑta cet̾is minus capaci¬
bꝰ tradere portanda inhumeris. ⁊ ceruicib impo¬
nenda. Cum enim ⁊ uerbis mysticis eruditi. ⁊ ꝑ¬
fecti quiq doctores oꝑam popłis iniungunt.⁊
plebs agit quidem & implet que mandant᷑. non
tam̃ eorum que gerunt᷑ intelligit rationẽ: quid
tas: exemplis te ex diuinis uoluminibꝰ ad hibitiᷤ
in formabimꝰ. Moyses intelligebat sine dubio q̃
eẽt uera circumcisio. in telligebat qd̃ uerum. eẽt
pascha. sciebat que eẽnt uere neomenie. &ẽ que ue¬
ra sabbata. Et cumhec omnia intellexisset inspũ:
ũbis tam̃ ea ꝑrerum corꝑalium sp̃es ad umbrati¬
onesq uelebat. Et cum sciret uerũ pascha immo¬
landum. ẽẽ. xp̃m: ouem corporalem immolari
mandabat in pascha. Cumq sciret diem festũ a¬
gi debere in azimis sinceritatis ⁊ ueritatis: tñ de
farine arimis p̾cipiebat. hec gͦ ⁊ huiusmodi erãt

Expanded text:
aperire haec, et pandere quibus non licet pandi, sed operire debet singula, et operta caeteris minus capacibus tradere portanda humeris et cervicibus imponenda. Cum enim ex verbis mysticis eruditi et perfecti quique doctores opera populis injungunt, et plebs agit quidem et implet quae mandantur, non tamen eorum quae geruntur intelligit rationem, quid tas, exemplis te ex divinis voluminibus adhibitis informabimus. Moyses intelligebat sine dubio quae esset vera circumcisio, intelligebat quod esset verum pascha; sciebat quae essent verae neomeniae, et quae vera sabbata. Et cum haec omnia intellexisset in spiritu, verbis tamen et per rerum corporalium species adumbrationesque velabat. Et cum sciret verum pascha immolandum esse Christum, corporale immolari mandat pascha. Cumque sciret diem festum agere debere in azymis sinceritatis et veritatis, tamen de farinae azymis praecipiebat. Haec ergo et hujusmodi erant
Abbreviated transcription (Latin):
gere: s ne intueri quidem fas erat non uelata.
Suntellexisti quid hẏstorie ordo contineat:
ascende nunc ad splendoeẽ mysterii. & legis
spũał lum̃. sipurus. tͥ. ẽ. mentis ocłs contue¬
re siquis dignus. ẽ. exhis qui d̃o ministrant.
diuina caꝑe & uidere mysteria. Ad que con¬
tuenda: ceteri minus capaces sunt. hic aaron uł
filii aaron. eẽ. intelligatur. qui ingredi potest
adea que adire aliis. fas non. ẽ. Siqͥs gͦ talis. ẽ.
huic soli reuelata patet archa testamenti. hic
uidet uruam habentẽ manna. Hic considerat
&e intelligit ꝓpitiatoriũ ^ Intuet᷑ cherubm utrũ¬
q cẽ mensam scãm & candelabrum luminis. ⁊

Expanded text:
ngere, sed nec intueri quidem fas erat non velata. ngere, sed nec intueri quidem fas erat non velata. Si intellexisti quid historiae ordo contineat, ascende nunc ad splendorem mysterii, et legis spiritalis lumen, si purus tibi est mentis oculus, contuere. Si quis dignus est ex his qui Deo ministrant, divina capere et videre mysteria, ad quae contuenda caeteri minus capaces sunt, hic Aaron vel filius Aaron esse intelligatur, qui ingredi potest ad ea quae adire aliis fas non est. Si quis ergo talis est, huic soli revelata patet arca testamenti: hic videt urnam habentem manna, hic considerat et intelligit propitiatorium, hic intuetur et cherubim utrumque, et mensam sanctam, et candelabrum luminis
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua. Primo intelligam᷑ ea que scd̃m litterã.
referuntur. & ita p̃stante dño ab intellectu litt̾ẽ
ascendemꝰ ad intellectũ sp̃c. Intellige gͦ pͥus ip¬
sam collocationem taberuacłi testimonii. intel¬
lige & scã scõrum &e que int̾iecto asanctis uela¬
mine dirimunt᷑. que inspici ñ licet ab ullo ho¬
minũ nisi asacerdotib soł. Post hec intellige
quomͦ. uͥ uentum fuerit ut castra moueant filii
isrł resoluitur tab̾nacłm & aaron &e filii eiꝰ sacer¬
dotes int̾ sc̃a scõrum oꝑiunt singła queq oꝑi¬
mĩtis ac uelaminibꝰ suis. Et obtecta ea relinquẽ¬
tes meodem quo fuerant loco: introducunt fi¬
lios caath qui adistud officiũ deputati sunt: &e
faciunt eos eleuare humeris suis omnia illa que
manus sacerdotał obtexerat. Et ꝓpt̾ hoc dicit᷑
a dño. Ne ext̾mminetis de tribu sua plebem caach:
qͣi ineo ext̾minandi eẽnt si scã scõrũ nuda ⁊
patentia contigissent. Que non solum contu¬

Expanded text:
morientur. Primo intelligamus ea quae secundum litteram referuntur; et ita, praestante Domino, ab intellectu litterae ascendamus ad intelligentiam spiritus. Intellige ergo prius ipsam collocationem tabernaculi testimonii, intellige et Sancta sanctorum, quae interjecto a sanctis velamine dirimuntur, quae inspici non licet ab ullo hominum nisi a sacerdotibus solis. Post haec intellige, quomodo ubi ventum fuerit, ut castra moveant filii Israel, solvitur tabernaculum, et Aaron et filii ejus sacerdotes intra Sancta sanctorum operiunt singula quaeque operimentis ac velaminibus suis, et obtecta ea relinquentes, in eodem quo fuerant loco introducunt filios Caath, qui ad istud officium deputati sunt, et faciunt elevare humeris suis omnia illa quae manus sacerdotalis obtexerat. Et propter hoc dicitur a Domino: Ne exterminetis de tribu sua plebem Caath, quasi in eo exterminandi essent, si Sancta sanctorum nuda et patientia contigissent: quae non solum non conti
Abbreviated transcription (Latin):
solam orientis partem conuersi orationem fun¬
dimꝰ: non facile puto cuiquam ratione cõꝑtũ.
Siͣ eu caristie siue ꝑcipiende. seu eo ritu quoge¬
ritur explicande. uł eorum que gerunt᷑ in bap¬
tismo u̾borum. gestorumq. & ordinũ. atq int̾¬
rogationũ. & responsionũ. quis facile explicet
rationẽ: Et tamen omnia hec oꝑta licet. & ue¬
lata portamus suꝑ humeros nr̃os. cum ita imple¬
bimus eã exequimur: ut amagno pontifice. atq
aliis tradita. ⁊ commendata suscepimꝰ. Cuncta
gͦ hec &e horum similia c̃ ugerimꝰ. nec tñ eoꝵ
assequimur rationem: leuamꝰ humeris nr̃is¬
⁊ portamꝰ ad oꝑta ⁊ obtecta diuina myft̾ia. nͥ qui
sit int̾ nos aaron. aut filii a aron. quibꝰ ista conce¬
ditur nuda ⁊ reuelata ꝑspicere. Ita tñ concedit᷑.

Expanded text:
solam orientis plagam conversi orationem fundimus, non facili cuiquam puto ratione compertum. Sed et eucharistiae sive percipiendae, sive eorum ritu quae geritur explicandae, vel eorum quae geruntur in baptismo verborum gestorumque, et ordinum atque interrogationum, quis facile explicet rationem? Et tamen omnia haec opera licet et velata portamus super humeros nostros, cum ita implemus ea et exsequimur, ut a magno pontifice atque ejus filiis tradita et commendata suscepimus. Cuncta ergo haec et horum similia cum gerimus, nec tamen eorum assequimur rationem, levamus humeris noset portamus adoperta et obtecta divina mysteria: nisi si quis sit inter nos Aaron aut filius Aaron, quibus ista conceditur nuda et revelata perspicere, ut sciant sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ham. habuit ysaac. puto aũt habuisse ⁊ iacob. Et ab
ists puteis sumpto initio. ꝑ curre omnem scͥpturã
puteos requirens. ⁊ ꝑueni usq ad euangłia. ⁊ ibi ⁊¬
uenies puteũ supͤ quem saluator nr̃ sedebat. re¬
quiescens post itmeris laborẽ. Lunc conueniente
muliere samaritana ⁊ uolente haurire aquam de
puteo. que eẽt inscͥpturis putei uł puteorũ urtꝰ
exponit᷑. ⁊ comꝑatio fit aquarum. uͥ ⁊ diuini mys¬
terii panduntur archana. Dicit᷑ enĩ. quia si quis
bibet ex his aquis quas continebat puteus ille
t̾renus: sitiat rursus. Qi aũ ilł̃ bibent quas dat
dñs iħc: fiat in eo fons aque salientis in uitã etͥ

Expanded text:
ham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab ham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos requirens, et perveni usque ad Evangelium, et invenies ibi puteum supra quem Salvator sedebat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem ex illis biberit, quas dat Jesus, fiet in eo fons aquae salientis in vit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ magnoꝑe p̃cepit dñs moysi popłm congregare.
ut det eis aquam de puteo bibere. quasi uͦ non etiã
sponte popłs bibendi gr̃a conueniret ad puteũ:
⁊labore congreget popłm ad hauriendam aquam
puter: Inde uilitas littere ad p̃ciositatẽ nos spũ al
remittit uitelligentie. Et ido conueniens puto etiã
de aliis scͥpture locis puteorum congregare mystena.
ut excomꝑatione płimorum si quid p̃sens sermo ob¬
teorũ tuorũ fonte. ⁊ non suꝑ fundant᷑ tͥ aque foras
extra tuũ fontẽ. quamuis ĩ aliis exemplarib legeri¬
mꝰ. ⁊ effundantur tͥ aque extra tuũ fontẽ. Aque tue
sint tͥ soli. ⁊ nemo alienus participetur ex eis. Habet
gͦ ut inhis designatur. unusquisq nr̃m insemet¬
⁊ non unum uas aque. s uasa multa. Non enĩ dixͣ.
bibe aquas de tuo uase. s de tius uasis. ⁊ non dixit
de putei tui fonte. s de puteorum tuorũ fonte. le¬
gimus habuisse ⁊ patriarchas puteos. Habuit abra¬

Expanded text:
cepit Deus Moysi populum congregare, ut det eis aquam bibere de puteo? Quasi vero non etiam sponte populus bibendi gratia conveniret ad puteum. rio studio et labore congreget populum ad hauriendam putei aquam? Unde vilitas litterae ad pretiositatem nos spiritalis remittit intelligentiae. Et ideo conveniens puto, etiam de aliis Scripturae locis puteorum congregare mysteria, ut ex comparatione plurimorum, si quid praesens sermo obteorum tuorum fonte: et non superfundantur tibi aquae extra tuum fontemus, et effundantur tibi aquae extra tuum fontem. Aquae tuae sint tibi soli, et nemo alienus participet ex eis. Habet ergo, ut his signatur, unusquisque nostrum in semetet non unum vas, sed vasa multa. Non enim dixit: Bibe aquas de tuo vase, sed de tuis vasis; et non dixit, de putei tui fonte, sed de puteorum tuorum fonte. Legimus habuisse et patriarchas puteos. Habuit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
conferant. Igitur scđm ea que in prouerbiis scͥptura
rum ꝓposuimus. ubi putei simul cum fonte nominã¬
tur: accipiendũ. ẽ. u̾bum di. Puteus quidẽ si ꝑfundi
aliqͥd mysterii tegit: fons aũ si adpopłos abundat
te: quia in prou̾biis dicit sapientia. bibe aquas de
ꝑuteorũ tuorum fonte. Uideamꝰ quorum puteoꝵ uñ
dixerit fontẽ. Ego puto ꝗuod scientia ingeniti patris

Expanded text:
aeternam. Igitur secundum ea, quae in Proverbiis scripta proposuimus, ubi putei simul cum fonte nominantur, accipiendum est verbum Dei. Puteus quidem, si profundi aliquid mysteriis tegit: fons autem, si ad populos abundat te: quia in Proverbiis dicit Sapientia: Bibe aquas de puteorum tuorum fonte . Videamus ergo quorum puteorum unum dixerit fontem. Ego puto quod scientia ingeniti Patris
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ⁊ ego puto quia sicut omnis sermo qui piera¬
tem ⁊ iusticiam ⁊ ueritatẽ docet. deo consecratus ẽ.
⁊ deo mimolatus: ita ⁊ omnis sermo qui ad impu
ẽ. Et qui eum respicit: quasi idolis immolata man¬
ducat. Manducauit ergo popłs de sacrificiis eoꝵ:
⁊ adorauerunt idola eorum. Non solum mandu¬
cauerunt: s &e ad orauerunt. Uide ordinẽ mali.
Seruos dñi prima concupiscentia decepit. in de uen¬
tris ingluies. postrema eos captiuauit impietas:
impietati autẽ merces exsoluitur fornicatio. Si¬

Expanded text:
bis. Et ego puto, quia sicut omnis sermo, qui pietabis. Et ego puto, quia sicut omnis sermo, qui pietatem et justitiam et veritatem docet, Deo consecratus est, et Deo immolatus est, ita et omnis sermo qui ad impudest, et qui eum respicit, quasi idolis immolata manducet. Manducavit ergo populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Non solum manducaverunt, sed adoraverunt. Vide ordinem mali. Servos Domini prima concupiscentia decipit; inde ventus ingluvies; postremo eos captivavit impietas. Impietati autem merces exsolvitur fornicatio. S
Abbreviated transcription (Latin):
solum fiebat apud chorinthios. ut in idolͥ recum¬
berent. ⁊ immnolata idolis manducarent. S for¬
te qm̃ studiosi literarum grecarum homines
erant. ⁊ amatores philosopħie desid̾io ad huc stu¬
diorum ueterum tenebantur. ⁊ philosophorum
doginata quasi idolis immolata edebant. que ta¬
men ledere non poterant. fortasse eos qui plenam
scientiam ueritatis acceꝑant. hi autem qui mn xp̃o
minus eruditionis habebant. si unitarentur eos
legentes talia. ⁊ illis adhuc studiis oꝑam dantes uul¬
nerari poterant: ⁊ diuersorum doginatum uariis
errorib implicari. Sic ergo fiebat ut lederetur aliꝰ:
unde is qui habebat plenam scientiam ueritatis
non poterat ledi. S quia caritas non querit qd̃
sibi utile ẽ. s quod multis: obseruari oportet talẽ
uerbi caꝑe cibum. qui non solum nos edificet ⁊ de¬
lectet. s ⁊ qui uidentes non offendat aut ledat. Est
ergo ñ solum in cibis idolis immolatum. s in uer¬

Expanded text:
solum fiebat apud Corinthios, ut in idolio recumsolum fiebat apud Corinthios, ut in idolio recumberent, et immolata idolis manducarent, sed forte quoniam studiosi et Graecarum litterarum homines erant et amatores philosophiae, desiderio adhuc studiosi veterum tenebantur, et philosophorum dogmata quasi idolis immolata edebant. Quae tamen delere fortasse non poterant eos qui plenam scientiam veritatis acceperant. Hi autem qui in Christo minus eruditionis habebant, si immutarentur eos legentes talia, et illis adhuc studiis operam dantes, vulnerari poterant, et diversorum dogmatum variis erroribus implicari. Si sic ergo fiebat, ut deleretur alius, unde et is qui habebat plenam scientiam veritatis, laedi non poterat? Sed quoniam charitas non quaerit quod sibi utile est, sed quod multis, observari oportet, talem verbi capere cibum, qui non solum nos aedificet et delectet, sed et qui videntes non offendat. Est ergo non solum in cibis idolis immolatum, sed et in ver
Abbreviated transcription (Latin):
corum nominum: sathi inuenimus in lingua nr̃a.
responsionẽ uł refutationem dici. Applicauit gͦ
isrł ad responsionem uł refutationẽ non bene ap
positus mansionem fornicatus etiam cum mulie¬
rib madianitarum. ⁊ refutatus ẽ. a deo quia non
solum fornicatus: s ⁊ idolis gentium consecratꝰ
est. ⁊ comedit ex his que fuerant idolis unmola¬
ta que utiq exetrabilia sunt apud deum. Qui enĩ
consensus templo dei cum idolis: Uerum ergo etiã
de his que apłs paulus ad corinthios scribit dicets.
si quis autem te uiderit scientiam habentem in
idolio recumbere. nonne conscientia eiꝰ cum sit in¬
firma edificabitur ad manducandum immolata.
ualde miratus sum. Uidetur enim ñ tam rem ip¬
sam grauẽ ꝓnuntiare: quam uliꝰ offensam qui
hec uidens simili ꝓuocatur exemplocum ñ simili
scientia muniatur. ita ut ostendat eum qui habet
scientiam recumbentem in idolͥ. ñ tam sui quã
alterius dampni effici reum. S uide ne forte hoc

Expanded text:
corum nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non positus, fornicatus est cum mulieribus Madianitarum, et refutatus est a Deo: quia non solum fornicatus, sed et idolis gentium consecratus est; et comedit ex his quae fuerant idolis immolata: quae utique exsecrabilia sunt apud Deum. Quis enim consensus templo Dei cum idolis? Verum ergo etiam de his, quae apostolus Paulus ad Corinthios scribit, dicens: Si quis autem te viderit scientiam habentem in idolio recumbere, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificatur ad manducandum immolata ? valde miratus sum. Videtur enim non tam rem ipsam gravem pronuntiare, quam illius offensam, qui haec videns simili provocatur exemplo, cum non simili scientia muniatur: ita ut ostendat eum, qui habet scientiam et recumbit in idolio, non tam sui quam alterius damni effici reum. Sed vide ne forte non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
trici sue. S isti adorauerunt idola. &e consetra¬
ti sunt beelphegor. Beelphegor idoli nomen ẽ:
quod apud madianitas precipire a mulieribꝰ co¬
lebatur. In huus gͦ idoli ministeriis consecratꝰ
est isrł. Int̾pretationẽ tamen nominis ipsius:
cum requireremus attentius inter hebrea no¬
mina: hoc tantum inuenimus scͥptum quia
beelphegor sp̃es sit turpitudmis. Noluit tam̃
declarare que uel qualis spes. uel cuius eẽt. tur¬
pitudinis. honestati credo consulens qui nt̾pre¬
tatus ẽ: uti ne auditum pollueret audientiũ.
Igitur cum multe sint turpitudinum speties:
una quedam ex plurib turpitudinib speties
beelphegor appellatur. Unde sciendum ẽ. qd̃
omnis qui aliquid turpe committit. ⁊ in aliqͣm
sp̃ẽm turpitudinis dedinat: beelphegor madia¬
nitarum demonio consecratur. S &e ꝑ singula
pectata que cominittimus. maxime si iam ñ sub¬
rectione aliqua s studio affectuq peccamus: il¬
lisme dubio demoni. cui peccatum illud quod

Expanded text:
tio. Sed isti adoraverunt idola, et consecrati sunt Beelphegor. Beelphegor idoli nomen est, quod apud Madianitas praecipue a mulieribus colebatur. In hujus ergo idoli mysteriis consecratus est Israel. Interpretationem nominis ipsius cum requireremus attentius, inter Hebraea nomina hoc tantum invenimus scriptum, quia Beelphegor species sit turpitudinis; noluit tamen declarare, quae vel qualis species, vel cujus esset turpitudinis: honestati credo consulens, qui interpretatus est, uti ne auditum pollueret audientium. Igitur cum multae sint turpitudinum species, una etiam ex pluribus turpitudinis species, Beelphegor appellatur. Unde sciendum est quod omnis qui aliquid turpe committit, et in aliquam speciem turpitudinis declinat, Beelphegor Madianitarum daemonio consecratur. Sed et per singula peccata quae committimus, maxime si jam non subreptione aliqua, sed et studio affectuque peccamus, illi sine dubio Domino, cui peccatum illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
bere xp̃o. Timeo autem ne forte sicut serpens
seduxit euam astucia sua: corrumpantur sen¬
sus ur̃i a simplicitate que ẽ. in xp̃o iħu. Donec
igitur anima adheret sponso suo. ⁊ audit uer¬
bum eiꝰ. ⁊ ipsum complectitur. sine dubio ab ip
re tuo dñe in uentre concepimus: ita ⁊ hec dicit.¬

Expanded text:
bat: « Timeo autem ne forte sicut serpens decepit Evam in malitia sua, corrumpantur sensus vestri a simplicitate, quae est in Christo Jesu . Donec igitur anima adhaeret sponso suo, et audit verbum ejus, et ipsum complectitur, sine dubio ab ipsre tuo, Domine, in ventre concepimus et parturivi
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus. ⁊ in gentib apud meritis. tamen quia
se tradidit mulieribꝰ: deceptus ẽ. Ego puto quod
multe mulieres: multa dognata ⁊ multarum
gentium duierse philosophie nominent᷑. Qui
cum singula agnoscere ⁊ ꝑscrutari. ut pote uir
scientissimus ⁊ sapientissimus uoluisset: semet¬
ipsum intra legis diuine regulam tenere ñ po¬
tuit. s decepit eum moabitica philosophia. oe
ꝑsuasit ut idolo moabitico immolaret. Simili¬
ter ⁊ ammanitarum s ⁊ reliquarum gentium.

Expanded text:
tissimus, et ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonitarum, et reliquarum gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
conseruando. Si uis eum iuncere: primo eorũ pu¬
diciciam deice.:⁊ sponte uincentur. s adu̾sum hec
non uirtute militum s mulierum decore pugnan¬
dum est: nec armorum rigore s mollicie femina¬
rum. Procul hinc. ꝓcul amoue armatorum ma¬
num ⁊ electam congrega spẽm puellarum. luden¬
tes pedib eant manibꝰq plaudentes. forma uin¬
cit armatos: ferrum pulcritudo captiuat. Nm¬
centur ad spẽm: qui non uincunt᷑ ad prelium.
Uerum ubi senserint eos mulieres moabite uel
madianite manus dedisse libidini ⁊ peccato in¬
clinasse ceruices. non prius semet ipsas cupienti¬
bus prebeant. quam de sacrificiis idolorum ac¬
quieuerint degustare: ut cogente libidine consi¬
uis obtempent femimnarum: ⁊ consecrent᷑ prius
beelphegor. quod est idolum turpitudinis. hec
fuerunt consilia balaam. Quib acceptis rex ba¬
lach continuo exercitum non armis aut uirib.
s femineo nitore compositum. ñ furore bellico.

Expanded text:
conservando. Si vis eum vincere, primo eorum puconservando. Si vis eum vincere, primo eorum pudicitiam dejice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, sed mollitie feminarum. Procul ergo hinc, procul amove armatorum manum, et electam congrega speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico,
Abbreviated transcription (Latin):
applicauit in quit isrł ad sathi.⁊ pollutus ẽ. popłs¬
⁊ fornicatus ẽ. in filias moab.⁊ mutauerunt eos ad
sacrificia idolorum suorum. &e manducauit popu¬
lus de sacrificiis eorum.⁊ ad orauerunt idola eorũ.
&e consecratus ẽ. beel fegor: et iratus ẽ. furore dñs¬
contra ifrł̃. In his ostenditur illud quod sepe memo¬
rauimus. quia balaam postea quam dei uirtute
constrictus non est ꝑmissus maledicere istł: uolers
tamen placere regi balachait ad eum sicut scriptũ
ẽ. Ueni consilium tibi do: ⁊ quid consilii dederit
ibi ñ apparuit. In posteriorib tamen ipsius libri
numerorum scriptum refertur. s plenius in reue¬
ctrinam balaam qui docuit balach mittere scanda¬
lum in conspectu filiorum isrł ut manducarent
idolis immolata ⁊ fornicarent᷑. Ex hoc ergo apparet
quod nequitia balaam usus sit. ⁊ consilium dede¬
rit regi talia quedam dicens ad eum. Popłs hic ñ
propriis uiribꝰ s deum colendo uincit: ⁊ pudiciciã

Expanded text:
applicuisset Israel in Sethim, et pollutus sit populus fornicans in filias Moab, quae vocaverunt eos ad sacrificia idolorum suorum; et manducavit populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Et consecratus est Beelphegor, et iratus est Dominus furore contra Israel. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamen placere regi Balac, ait ad eum sicut scriptum est: Veni, consilium do tibi; et quid consilii dederit, ibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, sed plenius in reveBalac, ut mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ex hoc ergo apparet, quod nequitia usus sit Balaam, et consilium dederit regi talia quaedam dicens ad eum: Populus hic non propriis viribus, sed Deum colendo vincit, et pudicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uerint pͥorem populũ. Tibi autẽ qui a xp̃o redẽ¬
ptus es̃. ⁊ cui demanib gladuis corꝑalis ablatꝰ
est. ⁊ datus ẽ. gladius sp̃s arripe hunc: & si ui
deris isrłiticum sensum. cum madianiticis scor¬
tantẽ meretricib id est cum diabolicis se cogi¬
tationib uoluptatẽ: nolo parcas. nolo dissi¬
mules. s statim ꝑcute. statim ꝑime. Ipsam qͦ
uuluam. idest secreta nature discutiens & pe¬
netrans: illum ipsum pectati fomitẽ deseca. ne
ultra concipiat. ne ultra generet.⁊ maledicta pec¬
catorum soboles isrłicica castra contaminet.
hoc enim si facias continuo sedabis iracundiã
domini. Preuenisti enim iudicii diem. qui dies
ire dicitur &e furoris. ⁊ ext̾minato ate fomite pec

Expanded text:
verunt priorem populum. Tibi autem, qui a Christo redemptus es, et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini. Praevenis enim diem judicii, qui dies praedicitur esse furoris; et exterminato fomite
Abbreviated transcription (Latin):
ex disciplinis iezabel doceat que illa tradiderit:
s quod si qui uerbi causa aut proꝑħas dei ꝑse¬
quatur ut illa fecit. aut ut illa aliquos decipiat.
uel falsis circumscͥptionibꝰ ꝑunat innocentes: iste
dr iezabel tenere doctrinam. Sic ergo ⁊ siquis
malis consilus scandala generet popło dei. ce of¬
fensionem diuinam atq iracundiam celestem
prouocet plebi. uel idolorum sacrificiis cõmu¬
nicando. uł stupris ac libidini seruiendo. hicdo¬
ctrinam balaam tenere dicendus est. Est ergo ex¬
ecrabilis etiam corꝑi formcatio. Quid enim ita
execrabile quam templum dei uiolare. ac tollere
menbra xp̃i. ⁊ facere menbra meretricis: Multo
tamen magis execrabilis ẽ. generalis illa fornica¬
tio: in qua omne genus peccati parit̾ continet᷑.
Generalis autem fonicatio dicit᷑: cum anima qͤ
in consortium uerbi dei ascita ẽ. ⁊ matrimonio
eius quodam mͦ sotiata. ab illo alieno scilicet ce¬

Expanded text:
ex disciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, ex disciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, sed quod si quis verbi causa aut prophetas Dei persequatur ut illa facit, aut idolis aliquos decipiat, vel falsis circumscriptionibus perimat innocentes, iste dicitur Jezabel tenere doctrinam. Sic ergo et si quis malis consiliis scandala generet populo Dei, et offensionem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam templum Dei violare, ac tollere membra Christi, et facere membra meretricis? Multo tamen magis exsecrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab ullo alio alieno, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nos hystorie textus edocuit. Uerum qm̃ ioħs in
reuelatione sua. ea que in lege scđm hystoriam
scripta sunt adducit misteria diuina. & sacram̃¬
ta quedam in his edocet contineri: necessarium
q ab illo datam expositionis regulam sequi. ce
pͥmum memorare ea que ad angelum eccłe cuiꝰ¬
dam scribens dicit. habes ibi quosdam qͥ tenent
doctrinam balaam. qui docuit balach mittere
scandalum in conspectu filiorum isrł̃: ut man¬
ducarent idoł immolata. ⁊ fornicarent᷑. Ergo tẽ¬
porib ioħis apłi erant quidam in eccł̃a illa ad qͣm
scribebat docentes doctrinam balaam. putas ne
ita accipiendum est. quod fuerint in illis diebus
qui dicerent se docere que balaam docuit. & qui
ꝓfiterent᷑ se dogiatum &e traditionum illuis eẽ.
doctores: An illud potis debemus aduertere. qd̃
siquis faciat opus quod fecit balaam. is doctͥnam
balaam docere uideatur. sicut ⁊ doctrina ierabel
in eadem reuelatione memorat᷑. non quo aliquis

Expanded text:
nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et sacramenta quaedam in his edocet contineri, necessarium que ab illo datam expositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittere scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ergo temporibus Joannis apostoli erant quidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerint in illis diebus, qui dicerent se docere ea quae Balaam docuit, et qui profiterentur se dogmatum et traditionum illius esse doctores? An illud potius debemus advertere, quod si qui faciat opus quod fecit Balaam, is doctrinam Balaam docere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
rosa progenes. inde pudicicia orietur. inde iu¬
tas atq omnium uirtutum proles ueneranda
succedet. Quod si infelix anima diuini uerbi de¬
reliquerit scã conubia. ⁊ in adulterinos se com¬
plexus diaboli. aliorumq demonum illecebris
decepta tradiderit: generabit sine dubio etiam
inde filios s illos de quib scriptum ẽ. filii au¬
tem adulterorum imꝑfecti erunt: & ex ini quo
concubitu semen ext̾minabitur. Omnia ergo
peccata filii sunt adulterii oe filii forni cationis.
Unde ostendditur quod ꝑ singula queq que ge¬
rimus: parit anima nr̃a ⁊ genetat filios. sensus
tis. &e propterea saluabitur ꝑfiliorum genera¬

Expanded text:
rosa progenies; inde pudicitia orietur; inde jutas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adulterorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula quaeque quae gerimus, parit anima nostra et generat filios, sensus tis, et propterea salvabitur per filiorum genera
Abbreviated transcription (Latin):
ut arguantur aluce. Uides que sit conditio
principum ñ populi. Non solum pro suis ꝓ¬
priis arguuntur delictis: s & ꝓ popłi pectatis
coguntur reddere rationem. ne ipsorum sit
culpa quod popłs deliquit ne forte non docue¬
erunt arguere eos qui initium culpe dederint.
uti ne contagio disꝑgeretur in plures. hec enim
omnia facere: pͥncipib imminet ⁊ doctorib. Si
enim illis hec non agentibꝰ. nec sollicitudinẽ ge¬
rentib circa plebem peccauerit popłs: ipsi osten¬
tantur. & ipsi ad iudicium ꝓducuntur. Arguit
eos moyses id est lex dei uelut negligentes ⁊ desides.
ce in ipsos conuertitur iracundia deroe cessauit
a popło. hec si cogitarent homines: nunquam
cuꝑent neq ambirent ad popłi pͥncipatum. Suf¬
ficit erm michi si ꝓ meis propͥis arguar delictis.
sufficit michi ꝓ meniet ipso & propeccatis meis
teddere rationem. Quid michi necesse ẽ. etiam
propeccatis popłi ostentari ante solem. ante quẽ

Expanded text:
ter ostendit. Vides quae sit conditio principum populi. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non docueerint arguere eos qui initium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebem, peccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium producuntur. Arguit enim eos Moyses, id est, lex Dei, velut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. Haec si cogitarent homines, nunquam cuperent neque ambirent ad populi principatum. Sufficit enim mihi, si pro meis propriis arguat delictis. Sufficit enim mihi pro memetipso peccatis meis reddere rationem. Quid mihi necesse est, etiam pro populi peccatis ostentari ante solem, ante quem
Abbreviated transcription (Latin):
osinquit aeficiens. Deficit namq os cd̃mmenda¬
tium loquit᷑. uł cum ꝓueritate ⁊ probationib¬
aeficit.Ie enim ab imtio mendax fuit.⁊ ido ta¬
quia abyssus ꝑditionis ⁊ int̾itus. ẽ locus. Et alia
eł ciuutas: commotio tineẽ. ẽ. Om̃s enim qͥ eum
secunt᷑ ibi congregant thesauros suos uͥ tineaer¬
tatem solis edificant falso nomine. ꝑ eo quod¬
inhis occupat mentes: que ad hoc facte sunt
ut uideant dm̃. Prospicit tamen ĩinere Si¬
tit exitium: ideo dicit quia gens isrł ualet suꝑ
ualere suꝑ se. Quomꝰ sentire hoc pot̾it: Si cũ¬

Expanded text:
is. Deficit os, cum mendacium loquitur a veritate et probationibus. Ille ab initio mendax fuit, et ideo taquia abyssus perditionis ejus est locus; alia  civitas commotio tineae est: qui enim sequuntur illud, ibi congregant thesauros suos, ubi tinea dtatem quoque Solis aedificat, falso nomine transIn his occupat mentes, quae factae sunt ut videant Deum. Prospicit tamen imminere si exitium; ideo dicit, Gens Israel valet super valere super se: ut s
Abbreviated transcription (Latin):
idetur mͥ unus qͥsq
sermoscͥpture diu¬
ne similis. ẽẽ. alicui
seminum cuius na¬
tura het. ẽ. ut cum
iactum fuerit int̾rã¬
regeneratum inspicam. uł quaicumq aliam
su generis spetiem multiplicit̾ diffundat᷑.⁊
tanto cumulatiꝰ quanto uł ꝑitiꝰ agricola plus
seminib laboris impenderit. uł beneficiũ terre
fecundioris indulserit. Sic gͦ efficitur: ut cultu¬
re diligentia exiguum semen. u̾bi causa synapis
qd̃ est minimũ omnium efficiatur maiꝰ omĩb
holerib.⁊ fiat arbor ita ut ueniant uolatilia
celi. ⁊ habitent in ramis eiꝰ. Ita ⁊ hic sermo qui¬
nunc nobis exdiuinis uoluminib recitatuᷤ
est. si peritum inueniat ⁊ diligentẽ colonũ.
cum pͥmo attactu uideat᷑ exiguus ⁊ breuis. ũ
ceꝑit excoli. ⁊ spũalit̾ retractari. crescit in ar¬
borẽ. in ramos ⁊ inuirgulta diffundit᷑. ita ut
possint uenire disputatores. & rectores huius
mundi. qui uelut aues celi leuib penins uerbor

Expanded text:
idetur mihi unusquisque sermo Scripturae divinae similis esse alicui seminum, cuius natura haec est, ut cum iactum fuerit in tregeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminibus laboris ?: i--  penderit, vel beneficium terrae foecundioris indulserit. Sic ergo efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluiat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ad nrãm doctrinam ⁊ cõmonitionẽ scͥpta
sunt: ut tu qͥ hec audis si forte iam grãm bap¬
tismi. consetutus es. ⁊ annumeratꝰ es int̾ filios
plere ministeria: scias ⁊ agnoscas. quia surrex̃
inte rex alius qui nescit ioseph. rex egypti.⁊ ipse
te cogit ad oꝑa sua. ipse te facit laterem sͥ oꝑari
⁊lutum. Ipse est qui te suꝑ positis magistris⁊
te facit discurrere ꝑ scłm: maris ac t̾re elem̃ta
ꝓcupiditate turbare. Ipse. ẽ. hic egypti rex quite
forum pulsare litib facit. ⁊ ꝑ exiguo terre cespite.
mittere. sum gͦ tales. ẽẽ. uideris actus tuos: scito
te regi egyptio militare. quod. ẽ mundi hunis spu¬

Expanded text:
sunt ad nostram doctrinam scripta sunt , ut qui haec audis, si forsitan baptizatus es et annumeratus inter filios plere ministeria: scias quia surrexit in te rex alius, qui nescit Joseph, rex Aegypti; ipse te cogit ad opera sua, et lutum: ipse te superpositis magistris et te facit discurrere per saeculum, maris ac terrae elementis pro cupiditate turbari: ipse est rex Aegypti, qui te forum pulsare litibus facit, et pro exiguo terrae cespite mittere. Si ergo tales videris esse actus tuos, scito te regi Aegypti militare; id est, non Chris
Abbreviated transcription (Latin):
requirere uolo quis est rex iegypto qui scit io¬
seph: ⁊ quis. ẽ. qui nescit. Dum em̃ ille regnaret
qui sciebat ioseph: non referunt᷑ afflicti. ẽẽ.¬
filii isrł. neq iluto ⁊ latere consumpti. neq
masculi eorũ. necati. ⁊ femine inuificate. s cũ
surrexit iste qui non nouerat ioseph. ⁊ cepit ip¬

Expanded text:
requirere volo quis est rex in Aegypto qui scit Joseph, et qui nescit. Dum enim ille regnaret qui sciebat Joseph, non dicuntur afflicti filii Israel, neque in luto et latere consumpti; neque masculi eorum necati, et feminae vivificatae; sed cum coepit regnare, qui non noverat Joseph. Si Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus fuerit ad animam tuam. ⁊ receꝑis eũ ⁊
consenseris ei loquenti incorde tuo. delectatꝰq fu¬
eris his que tͥ scđm suam mentẽ suggerit: me¬
retricatꝰ es cum eo. Meretricem gͦ non accipiet sa¬
cerdos magnus & non contaminabit sem̃ suuco
in popło suo. Qd̃. ẽ. istud semen qd̾ contaminari
non uult: in euangłiis scriptum. ẽ. quia qͥ semi¬
nat ũbum seminat. Non uult gͦ contaminari u̾¬
bũ di. ab his qui seminant. Qui sunt aũ qui se¬
minant: Qui u̾bum d̃i meccłia ꝓferunt. Audi

Expanded text:
ingressus fuerit ad animam tuam, et receneris eum, ingressus fuerit ad animam tuam, et receneris eum, consenseris ei loquenti in corde tuo, delectatusque fueris his quae tibi secundum suam mentem suggerit, meretricatus es cum eo. Meretricem ergo non accipiet sacerdos magnus, et non contaminabit semen suum in populo suo. Quod sit istud semen quod contaminari non vult, in Evangeliis scriptum est, Quia, qui seminat, verbum seminat. Non vult ergo contaminari verbum Dei ab his qui seminant. Qui sunt autem qui seminant? Qui verbum Dei in Ecclesia proferunt. Ex i