comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitus magna est Itaq de multis que
optabam nicħ omĩo spectare licuit Ce¬
terũ brenissimo rerã gustu tũt incenisũ
ãii et iam añ ab adolescentia calentẽ
hodie demũ uoti compotẽ feci uidi loca
a u̾gilio descripta auerici lucrim lacus
acherontis quoq stagnãtes aqͣs pisci¬
nã in felicis nati sruitia Auguste gay
Calligule suꝑbum olim m̃c obrutũ undis
Iter et iulii cẽsaris miectũ pelago freñ
uidi sibille patriã ad domũ et horrificũ
illud specus stultis irremeable doctioribꝰ
in accessum uidi phaleruũ montẽ fano¬
so palmite ꝯspicuũ et hic aridã tellurẽ
morbis salutare sumũ ꝑpetuo moalantẽ
Illic cinerũ globos et feruentes statebͣs
nem instat iudãtis ꝯfuso ⁊nimuere eruc¬
tante uidi rupes undiq liqͦrem saluber¬
rimũ stillanter et cũctis ołim morborũ
gͣnibus onũiparentis nat᷑e mune̾ adhibi¬
ta post medicorũ inuidia ut memorant

Expanded text:
vitus magna est; itaque, de multis que vitus magna est; itaque, de multis que optabam, nichil cominus spectare licuit. Ceterum, brevissimo rerum gustu tunc incensum animum et iam antea ab adolescentia calentem, hodie demum voti compotem feci. 5 Vidi loca a Virgilio descripta; vidi Averni et Lucrini lacus, Acherontis quoque stagnantes aquas; piscinam infelicis, nati sevitia, Auguste; Gaii Calligule superbam olim, nunc obrutum undis iter, et Iulii Cesaris iniectum pelago frenum; vidi Sibille patriam ac domum, et horrificum illud specus, stultis irremeabile, doctioribus inaccessum; vidi Falernum montem famoso palmite conspicuum, et hic aridam tellurem, morbis salutarem fumum perpetuo exhalantem, illic cinerum globos et ferventes scatebras, aeni instar undantis, confuso murmure eructantem; 6 vidi rupes undique liquorem saluberrimum stillantes, et cuntis olim morborum generibus omniparentis nature munere adhibita, post medicorum invidia — ut memorant —
Abbreviated transcription (Latin):
tũ atq illũ oẽm suꝑ maris t̾ctum lustre
decernerã nõ magis illa uidendi ꝙͣ ista
relinꝙ̃di desidio qd̾ tñ regnia semore dis¬
suadente cõxescui et longioris ꝑeg̾natõ
illa muisere ãni tp̃us nõ negau̾it labo¬
rem ip̃e meũ so labor ꝙͣꝙͣuis eorũ ꝓ ꝯuibꝰ
uenerã nicħ fec̾im multa tñ q̃ non puta¬
bam uidim s de illis ingenti totiꝰ fere
italie ambitu ad te rediens nita non de¬
serente corã loquar uisa hactenꝰ qui hac
citus uia in noticiã uentura sũt scͥptis
ꝑfenda ꝯmisi baias ego clarissimis uiris
Iehami barrill. et barbato me ꝯmutãti¬
bus uidi et nulła iͥ letior dies ⁊ amico¬
rũ comitatu et uarietate rerũ illu striũ
⁊ uicinia mltorum tristiũ dierũ uidimꝰ
illum hibeͬnis mensibus paramẽtũ suũ
quẽ sol estinus nisi fallor infestat ncħ
estas repꝑit t̾rius ãnus est ex qͦ hic
pͥmũ semente aquilone ħ media delatꝰ
sum quo p̃sertim tp̃re iter equoreũ ser¬

Expanded text:
 Maris tractum lustrare decreveram, non magis illa videndi quam ista linquendi desiderio; quod tamen, regina seniore dissuadente, compescui et longioris peregrinatilla invisere anni tempus non negaverit, laborem ipse meum solabor, quod quamvis eorum pro quibus veneram, nichil fecerim, multa tamen que non putabam, viderim. Sed de illis, ingenti totius fere Italie ambitu ad te rediens, vita non deserente, coram loquar; visa hactenus, quoniam hac citius via in notitiam tuam ventura sunt, scriptisenda commisi. 4 Baias ego, clarissimis viris Iohanne Barrili et Barbato meo comitantibus, vidi; nulla michi letior dies et amicorum comitatu et varietate rerum illustrium et vicinia multorum tristium dierum. Vidimus illum hibernis mensibus peramenum sinum, quem sol estivus, nisi fallor, infestat; nichil estas repperit. Tertius annus est ex quo huc primum, seviente aquilone, hieme media, delatus sum; quo presertim tempore iter equoreum ser
Abbreviated transcription (Latin):
hẽo inst aliqua ius et maior int̾uent/ si
enĩ ꝯsilii clementiã expectant actũ est.
arum iniferet᷑ ut dicit nichil ampliꝰ se
posse ꝯ firmãs Cleoꝑat᷑ cũ ptholomes
suo misereri possent si photinus Achil¬
lasq ꝑmitte̾nt Ego hoc indeo quo am̃o
lane femine bellatrias
tes equo año Ita g̾nosum sp̃m ĩ¬
expłebilis nostendi cupiditas exagitat.
Gessi uolũtati tue morẽ qͦciens archon
ant occasũ crecur̾e fortuna me uoluĩt mea
Runc in duisum iter mens eadẽ est Idẽ
parendi ꝓpositũ etq aduentꝰ quid̃ mer
suma ac uiarũ casus ac q̃ deinceps in
captiuorũ tuorũ negociis apud neapolim
gesta sunt q̃ ne in reliquũ spes suꝑsit
audisti audi nũc reliqͣ quibꝰ ut narum
nich sit delectatõis piustulũ urerit Siquid̃¬
ĩ expectatõis nitilis ac diut᷑no tedio af

Expanded text:
habeo, nisi aliqua vis maior inter venerit; si habeo, nisi aliqua vis maior inter venerit; si enim consilii clementiam expectant, actum est: arum, miseretur, ut dicit, nichil amplius se posse confirmans; Cleopatra cum Ptholomeo suo misereri possent, si Photinus Achillasque permitterent. Ego hec video; quo animo, lane femine bellatricistes equo animo, ita generosum spiritum inexplebilis noscendi cupiditas exagitat. Gessi voluntati tue morem, quotiens Arthon aut Occasum circuire fortuna me voluit mea; nunc michi diversum iter, mens eadem est, idem parendi propositum. Atque adventus quidem mei summam ac viarum casus et que deinceps in captivorum tuorum negotiis apud Neapolim gesta sunt, que ve in reliquum spes supersit, audiisti. Audi nunc reliqua quibus, ut irarum nichil, sic delectationis plusculum inerit. 2 Siquidem, expectationis inutilis ac
Abbreviated transcription (Latin):
piculosissimũ est sub muisto iudice iustã
cam fouere accidit ꝙ nullꝰ misio capita¬
lit᷑ hostis ꝙͣ qui fortune sue spoliis sr̃bꝰ
incedit si quid̃ de medio tolli cupit cui qñ¬
q repetende rõnis ẽẽ possit occasio Ita
semꝑ auaritie uicina credulitas obser¬
natũq est uñ insignis pr̃ĩmonii iactura
pauꝑem esse nec diuitẽ demio fi̾ licet
Id si ulli nnꝙͣ amicis mõ tuis accidit
de captiuorũ enĩ preda nemo nõ ꝑtem
rapuit qñ aũt aliene lib̾tati a̾ saluti
fauebũt rapacissimi p̾dones q̃ cũ ꝓpria
pauꝑtate ꝯũcta esse uident᷑. Itaq ncħ
hũisse securiꝰ s ia se res hab dãpius
gͣuibus acres mimicitias q̃siere uidi eos
in ꝯpedibus O rem indignã o instabilez
ac p̃cipitem fortune rotam Eet̾u ut incħ
illa captiuitate de formiꝰ sic captiuorum
animꝰ nichil excelsius Saluo te spem opti¬
mã rerũ fuarũ hñt. Ego quid sꝑem nicħ

Expanded text:
riculosissimum est sub iniusto iudice iustam riculosissimum est sub iniusto iudice iustam causam fovere. Accedit quod nullus misero capitalior hostis est, quam qui fortune sue spoliis superbus incedit; siquidem de medio tolli cupit, cui quandoque repetende rationis esse possit occasio. 18 Ita semper avaritie vicina crudelitas, observatumque est, unde insignis patrimonii iactura pauperem esse nec divitem denuo fieri licet! Id, si ulli unquam, amicis modo tuis accidit; de captivorum enim preda nemo non partem rapuit. Quando autem aliene libertati aut saluti favebunt rapacissimi predones, que cum propria paupertate coniuncta esse videatur? Itaque, nichil habuisse securius. Sed ita se res habet, damnis gravibus acres inimicitias quesiere. 19 Vidi eos in compedibus; o rem indignam, o instabilem ac precipitem fortune rotam! Ceterum ut nichil illa captivitate deformius, sic captivorum animis nichil excelsius; salvo te, spem optimam rerum suarum habent. Ego quid sperem nichil
Abbreviated transcription (Latin):
racena susis aut damastus ꝙͣ xp̃iana
neapolis qd nisi sc̃ĩtatis ueneratio ꝓhi¬
sems nũꝙͣ ad unũ tanta licentia ꝑueniss¬
uerũ ego dñ u̾boꝵ fus spunus indignate
stomachũ releuare studeo uerẽor ne tibi
quoq bilem nouerim que si nulli rei pro¬
futura est et p̃ten iudig̾ri iul reliquũ no-¬
bis huic illorũ tenu̾tas huic patĩa nr̃a
fecit Quid inuat indignitate rerũ eqͣre
uelle ẜmonibꝰ qd̾ nec cico ip̃e possit n ͨ
demostenes et si forte successt auctori
suo tm̃ dampnosum sit ingeniũ qd̾ scri¬
benti pociꝰ ani t̾nquillitas ꝙ sceleꝵ im¬
xunitas sontibus auferat᷑ Itaq finem
uerbis imponere ꝯsiliũ est ter nͥ fallor
aut ꝯͣten ip̃m carceris limen ingressus
sapuane castrũ dicit᷑ amicos tuos indi
nil uisi de te sꝑantes qm̃ iusticiã s̾ͥ suã
in quã sũmũ p̃sidium ẽẽ debuerat damp¬
nosam hactenꝰ exꝑti sunti et profc̃o¬

Expanded text:
racena Susis aut Damascus quam cristiana racena Susis aut Damascus quam cristiana Neapolis. Quod nisi sanctitatis veneratio prohisemus, nunquam ad unum tanta licentia pervenissVerum ego, dum verborum spumis indignantem stomacum relevare studeo, vereor ne tibi quoque bilem moverim, que si nulli rei profutura est, et preter indignari nil reliquum nobis hinc illorum temeritas, hinc patientia vestra fecit, quid iuvat indignitatem rerum equare velle sermonibus, quod nec Cicero ipse possit nec Demosthenes, et, si forte successerit, auctori suo tantum damnosum sit ingenium, quo scribenti potius animi tranquillitas, quam scelerum impunitas sontibus auferatur? Itaque finem verbis imponere consilium est. 17 Ter nisi fallor, aut quater ipsum carceris limen ingressus — Capuane castrum dicitur —, amicos tuos vidi, nil nisi de te sperantes, quoniam iustitiam sibi suam, in qua summum presidium esse debuerat, damnosam hactenus experti sunt; et profecto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes facit Sed quid fẽĩat agnꝰ unicꝰ in
tanto luporũ agnine ꝙ fcĩat nisi ꝙͣpͥmũ
fugiat/ si possit et ouile suũ rexetat qd
ip̃m meditari arbitror s missatõe regni
labentis ⁊ ultime obsecͣtionis regie me¬
t̾i qͣntũ in malesuada aulicorũ acie sa¬
na uox unus audiri p̃t dei et hõm im¬
plorans fidem obstrexit iniquissimis cõ¬
siliis et auc̾te sua recondit młtoꝵ impu¬
dentiã eludens sapĩa fortunã et humeros
nat adeo enĩ inclimata res est ut iã de
huãnis auxiliis nichil spere ꝑsertum ro-¬
berto suꝑstite qui tum ꝑfidie pncixatu.
tũ nouitate hĩtus pͥmũ int̾ monstͣ curie
pmeruit et nomen ⁊ locũ Tu u̾o rep̃hen-¬
sione nõ carebis isi de singłis que alis
secretioribus ad te lr̃is latius scripsi rõnũ
pontifice c̾ciorem fec̾is unũ illi meis u̾bis
in fine dicito Siquid̾ reuentiꝰ ut opinor
accepisset exhortatões apłice sedis Ca¬

Expanded text:
partes facit. Sed quid faciat, agnus unicus in partes facit. Sed quid faciat, agnus unicus in tanto luporum agmine, quid faciat nisi quamprimum fugiat, si possit, et ovile suum repetat? quod ipsum meditari arbitror; sed miseratione regni labentis et ultime obsecrationis regie me14 Interim quantum in malesuada aulicorum acie sana vox unius audiri potest, Dei et hominum implorans fidem, obstrepit iniquissimis consiliis et autoritate sua retundit multorum impudentiam, eludens sapientia fortunam et humeros vat! adeo enim inclinata res est, ut iam de humanis auxiliis nichil sperem presertim Roberto superstite, qui tum perfidie principatu, tum novitate habitus, primum inter monstra curie promeruit et nomen et locum. 15 Tu vero repue aliis secretioribus ad te literis latius scripsi, Romanum Pontificem certiorem feceris. Unum illi meis verbis in fine dicito: siquidem reverentius, ut opinor, accepisset exhortationes apostolice sedis sa
Abbreviated transcription (Latin):
belua Siccine nos aspicis astror rector
hic tanto regi successor ydoneus hic post
tronisios agathocleq et phalariden cũctis
obscenior et ĩuanior fato debit̾ restabat
aule sicule ut ma croby u̾bo utarinclemẽ¬
tissimꝰ incubator qui miro genx̾ trranidis
non dydema non purpura nõ urma sed
squalidũ palliastrũ indiuit eoq nõ totus
Ut dixi s diuudius obuolutus nec tam
seno curiuis ꝙͣ ypocrisi nec tã eloquio
fretus ꝙͣ silentio ⁊ gui suꝑtilio ꝑ regi-¬
narũ aulas decurrit et baxillo ĩmixus
hũiliores proterit. Iusticia calcat quidꝙͦ
dĩni acchumani iuris est polluit qͥ quast
nomes typhis alt̾q palimũr ꝰ fluitantis
tmmibe clanĩ regit/ Cite si quid in credis
ingenti nanfragio ꝑiture Multi enĩ sunt
tales et fere om̃s p̾ter unũ caualistẽn eccĩe
p̃sulem philippũ qui solus pro desita iusticia

Expanded text:
belua. Siccine nos aspicis, astrorum rector? belua. Siccine nos aspicis, astrorum rector? Hic tanto regi successor ydoneus? Hic, post Dyonisios Agathoclemque et Phalaridem — cuntis obscenior et, clam licet, immanior — fato debitus restabat aule sicule, ut Macrobii verbo utar, «inclementissimus incubator»? 12 Qui, miro genere tyrannidis, non dyadema, non purpuram, non arma, sed squalidum palliastrum induit, eoque non totus, ut dixi, sed dimidius obvolutus, nec tam senio curvus quam hypocrisi, nec tam eloquio fretus quam silentio et gravi supercilio, per reginarum aulas discurrit, et bacillo innixus, humiliores proterit, iustitiam calcat, quicquid divini aut humani iuris est, polluit. Qui, quasi novus Typhis alterque Palinurus, fluitantis cimbe clavum regit, cito, siquid michi credis, ingenti naufragio periture. 13 Multi enim sunt tales, et fere omnes, preter unum Cavallicensis ecclesie presulem, Philippum, qui solus pro deserta iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
capite pauꝑtate supbũ marcidũ deliciis
didi homũculum mulsums ac rubitundim
obesis climibꝰ mopi uix pallio ꝯtectum
et bonaz corꝑis ꝑtem de industria rete¬
gentez atq in hoc hĩtu nõ solũ tuos sed
Rõni quoq pontificis affatus uelut ex
alta sc̃itatis sue specula insolentissime con¬
tempnentẽ Nec miratus sum radicatã in
auro suꝑbia secũ fert młtũ enĩ ut onniũ
fama est archa eiis et thoga dissentiunt
ac ne facrũ nomen ignores Robertus dicit᷑
in illius roberti serenissimi iꝑ reg̾ locũ
qd unũ decus nr̃e etatis fuerat Eternũ de¬
decus robertus iste surrexit iã minꝰ intre¬
dibile putabo e sepulti hoñis medulla nas¬
ci posse serpentez qm̃ a sepulcro regio as¬
Non fuit satis mundo solem abstulisse insi
atras insuꝑ tenebras attulisset et erepto
regi uinco non uius alter yͣlibet u̾tutibus
in ferior succedet sed hec atrox et ĩmitis

Expanded text:
capite, paupertate superbum, marcidum delitiis, capite, paupertate superbum, marcidum delitiis, vidi; homunculum vulsum ac rubicundum, obesis clunibus, inopi vix pallio contectum et bonam corporis partem de industria retegentem; atque, in hoc habitu, non solum tuos, sed Romani quoque Pontificis affatus, velut ex alta sanctitatis sue specula, insolentissime contemnentem. Nec miratus sum; radicatam in auro superbiam secum fert; multum enim, ut omnium fama est, arca eius et toga dissentiunt. Ac ne sacrum nomen ignores, Robertus dicitur. 10 In illius Roberti serenissimi nuper regis locum, quod unum decus etatis nostre fuerat, eternum dedecus Robertus iste surrexit. Iam minus incredibile putabo e sepulti hominis medulla nasci posse serpentem, quoniam a sepulcro regio asNon fuit satis mundo solem abstulisse, nisi atras insuper tenebras attulisset, et erepto regi unico non unus alter, quamlibet virtutibus inferior, succederet, sed hec atrox et immitis
Abbreviated transcription (Latin):
duodecimꝰ dum eum apud auimon rodani
pͥniũ iudi mirũ ⁊ pene incredibile. uir
unus rõ senestẽte non senestit pnta᷑ ibi
nã semimudũ et iam in cubiculã euntem
illum reppereã de tetuisq rebus affectu
prĩo ꝑcunctatus est Ceta in diẽ posterũ
rerecturꝰ illum diem a mane usq̃t adͣ
uesꝑam secũ egi cuiꝰ ne unã quid̾ hora
in silentio acta est B de reliquĩs cerã
mirũ in modũ exhilaratus est aduentũ
meo spans ut aiebat amicos nr̃os per
industriã meã finẽ carceris ac inisere
te longius thamy roma digressus neapoli
ueni Reginas adii et reginarũ ꝯ silio int̾¬
fui ꝓpudor quale monstrũ auf̾at ab itali¬
co celo deus genus hoc pestis putabã xͫ
apud meuxhim ⁊ babilonẽ mecchamq
ꝯtempi Compatior tibi mea nabilis
parthenope ue tu harũ quelib facta es
nulla pietas milla u̾itas nulla fides hor¬
rendũ tripes aĩal mdis pedibus operto

Expanded text:
duodecim, dum eum apud Avinionem Rodani duodecim, dum eum apud Avinionem Rodani primum vidi. Mirum et pene incredibile: vir unus, Roma senescente, non senescit! 7 Pauca ibi — nam seminudum et iam in cubiculum euntem illum reppereram — de te tuisque rebus affectu patrio percontatus est; cetera in diem posterum reiecimus. Illum diem a mane ad vesperam secum egi, cuius ne una quidem hora in silentio acta est; sed de reliquis coram. Mirum in modum exhilaratus est adventu meo, sperans, ut aiebat, amicos vestros per industriam meam finem carceris ac miserie te longius traham, Roma digressus Neapolim veni, reginas adii et reginarum consilio interfui. Proh pudor, quale monstrum! auferat ab italico celo Deus genus hoc pestis! putabam Cristum apud Memphim et Babilonem Mechamque contemni; compatior tibi, mea nobilis Parthenope; vere tu harum quelibet facta es; nulla pietas, nulla veritas, nulla fides. 9 Horrendum tripes animal, nudis pedibus, aperto
Abbreviated transcription (Latin):
tatorem suũ sũme intentibꝰ coactus sũ
apud herisem mari it̾r mecrede̾ ⁊ toruũ
scopulum ngente a talore nõĩatũ ac ru-¬
yem candidam. et matre hostra ac linã
olim famosam petẽtẽq nĩt nudũ et
mane notã p̃ter nectꝰ nocte ꝯcubia apud
ip̃m mucronẽ in pisanoꝵ castris expõitꝰ
ꝑ t̾ram atq insigni insigni impedimẽto
reliquũ me feti. Non ꝑsequor ubi cenaue¬
licta ad leuã florentia senas atqr inde
ꝑusiũ ueni inde Tũdentũ ubi clauallensi¬
bus tuis magno gaudio exceptus per
narmã ip̃is ducibꝰ Romã ingredior . ii.
noñ octobe et iam bona ꝑs noctis erat
Ita me hoc tꝑre noctuũ uiatorẽ festinatõ
p̃ceps fecit uisũ esti tñ mag̾ninũ pr̃em
tuũ pͥusꝙͣ me quieti tradom iuisere ddeus
bone que maiestas homĩs que uox que
frons que facies quis hĩtus q̃ in ilła eta¬
te nis añi quod corꝑis robur iuliũ cesa
prsus aspectu qui añ septẽnũ erat dum
dum rome itum dimisi uł qui añ annos

Expanded text:
oactus sum apud Hericem mari iterum me credere; et Corvum, scopulum ingentem a colore nominatum, ac Rupem candidam et Macre ostia ac Lunam, olim famosam potentemque nunc nudum et inane nomen, pretervectus, nocte concubia apud ipsum Mutronem, in Pisanorum castris, expositus, per terram absque insigni impedimento reliquum vie feci. 5 Non prosequor ubi cenavelicta ad levam Florentia, Senas atque inde Perusium veni, inde Tudertum, ubi a Claravallensibus tuis magno gaudio exceptus; per Narniam ipsis ducibus Romam ingredior, quarto Nonas Octobris; et iam bona pars noctis erat. Ita me hoc tempore nocturnum viatorem festinatio preceps fecit. 6 Visum est tamen magnanimum patrem tuum, priusquam me quieti traderem, invisere. Deus bone, que maiestas hominis, que vox, que frons, que facies, quis habitus, que in illa etate vis animi, quod corporis robur! Iulium Cesartamen idem prorsus aspectu qui ante septennium erat, dum eum Rome iterum dimisi, vel qui ante annos
Abbreviated transcription (Latin):
tulisses Iurassetq et agaga pitus lunẽn
ram porrigem tu in medio irarũ impetu
codicem ⁊ euãgelicũ retxisti. teq cũctis au¬
dientibus simplia u̾bo meo ꝯtentũ ẽẽ dix¬
isti. cuiꝰ ne aut penituisse te anti ĩyreme¬
ditata fc̃ĩ benignitas uideret᷑ cũ sepẽ siłes
casus accid̾uit mirantibꝰ cunctis nũqͣm
iurare me es passus Suid hoc iudicio
tanti pr̃is illustrius ꝙͣtum uolũt aurũ et
gẽmas extiment auari. hoc extimae nõ
pot̾unt Renouasti in me pr̃ oĩm optime

Expanded text:
tulisses, iurassetque etiam Agapitus, Lunenstulisses, iurassetque etiam Agapitus, Lunensram porrigerem, tu in medio irarum impetu codicem evangelicum retraxisti, teque cuntis audientibus simplici verbo meo contentum esse dixisti; cuius ne aut penituisse te aut impremeditata facti benignitas videretur, cum sepe similes casus acciderint, iurantibus cuntis, nunquam me iurare es passus. 4 Quid hoc iudicio tanti patris illustrius? Quanti volunt aurum et gemmas extiment avari; hoc extimare non poterunt. Ren
Abbreviated transcription (Latin):
nosco insidias amoris tui Neq eũ ut hõ
Nunꝙͣ tam ingi acqͣlone sum uocatꝰ ut im-¬
ꝑ atum aliꝙ offendim mirare magis nͥ tuis
de me iudiciis assueuissem Consueto enim
longior ⁊ rerũ miracula extenuat et dolo¬
res leuit ⁊ minunt uoluptãtes. Quis aũt
enĩare sufficiat quibꝰ tu me ꝑ om̃e intã
honorificentissimis dec̾tis hõnestaneris
Que nam illa ex equo ꝓpe cũ sis dñs ꝯũ¬
sationis comitas que nã lib̾tas hor̃s sub
maioris arbitrio degentis q̃ nã secretor ũ
ꝑticipatio q̃ nam et progatur quis ho¬
nor ꝙͣta dignatio recordari dulce est et¬
enaryare longissimũ unũ ex mille refam
qd̾ imo radicatũ pectori ⁊ nredullis ouhe¬
sisse mirab̾is menũsti dũ gui olimi intẽr
quosdã duorũ exorto odio ad arma puẽ¬
tum ẽẽt et tu iusta indignatõe flãmatꝰ
Ut pro tribunali sedens famuliã ꝯuocusses
ac dicende uitatis insuirandũ om̃ĩbus de¬

Expanded text:
nosco insidias amoris tui; neque enim ut hnosco insidias amoris tui; neque enim ut hnunquam tam iugi aquilone sum vectus, ut imparatum aliquid offenderim. Mirarer magis, nisi tuis de me iudiciis assuevissem; consuetudo enim longior et rerum miracula extenuat et dolores lenit et minuit voluptates. 2 Quis autem enumerare sufficiat, quibus tu me per omnem vitam honorificentissimis decretis honestaveris? Quenam illa ex equo prope, cum sis dominus, conversationis comitas, quenam libertas hominis sub maioris arbitrio degentis, quenam secretorum participatio, quenam prerogativa, quis honor, quanta dignatio, recordari dulce est, renarrare longissimum. 3 Unum ex mille referam, quod imo radicatum pectori et medullis inhesisse miraberis. Meministi: dum, gravi olim inter quosdam tuorum exorto odio, ad arma perventum esset, et tu iusta indignatione flammatus, ut pro tribunali sedens, familiam convocasses ac dicende veritatis iusiurandum omnibus de
Abbreviated transcription (Latin):
de cetero uigilabo cui ꝙͣtulũtumq hͦ i¬
geniũ aut studiũ ꝯsecrabo Quis spes
colapsas eriget Guis torpentez ñm
excitabit dios igonii duces hubui utqͣ
michi annꝰ hic abstulit et de alt̾o quid
imꝑ dum ad huc essem in italia utrobiq
ꝯsortem fletus ydoneũ q̃rens modo cum
lelio questus sum de hoc hodie tecũ q̃ror
q̃rarꝯs dum uixero et q̃ui solati alios ĩ¬
lib stili diffidentia s suꝑ oĩa illico te ui¬
dendi spes silentiũ iubet Parebo tecũ ꝓpe¬
diem fleturus ex cõmodo hec int̾ea tibi
flens ad fonte sorgie dictabam no tũ ꝓ-¬
cellarũ anĩ mer portũ quo heri ad uespã
solus fugi tũ me mane ad rodani ripã
Rumor nrestissim ꝰ inueniss. 4. kł iumi
¶ Ad Iohrui de colu pna grarũ actro
ꝑro impensis honoribus
Racias ago tum pro aliis multis
Dtũ pro ro quociens roͣm peto totiẽs
ubrrrimo hrarum tuarũ fauore p̃uenior ag¬

Expanded text:
de cetero vigilabo? cui quantulumcunque hoc ide cetero vigilabo? cui quantulumcunque hoc ingenium aut studium consecrabo? quis spes collapsas eriget, quis torpentem animum excitabit? Duos ingenii duces habui: utrunque michi annus hic abstulit, et de altero quidem, nuper, dum adhuc essem in Italia, — utrobique consortem fletus ydoneum querens — nostro cum Lelio questus sum, de hoc hodie tecum queror querarque dum vixero; et qui solari alios inlibet stili diffidentia, sed supra omnia illico te videndi spes silentium iubet. Parebo, tecum propediem fleturus ex commodo; hec interea tibi flens ad fontem Sorgie dictabam, notum procellarum animi mei portum, quo heri ad vesperam solus fugi, cum mane me Rodani ad ripam rumor mestissimus invenisset. IV Kal. Iunias. 2 Ad Iohannem de Columna, gratiarum actio pro impensis honoribus. 1 Gratias ago cum pro aliis multis tum pro eo quod quotiens Romam peto, totiens uberrimo tuarum literarum favore prevenior. Ag
Abbreviated transcription (Latin):
uod uerebar ncaidit qd̾ inuebã
patior In dolorem metus uota
in gemitũ abiere Non multo añ¬
ꝙͣ p̃sagirem deseruit nos inclitus rex nr̃
mors est, Et heu me miferũ barbate op¬
lue quã uereor ne illa quoq p̃sagia cõ¬
firmet euentus q̃ mͥ suggit auxiꝰ et
malorũ suoꝵ semꝑ nmis certus uates
amiiꝰ mens Ita me regiie minoris no¬
uiq regis adolescentia Ita me regine al¬
terius etas ac ꝓpositũ Ita me tandẽ t̾ri¬
tant aulicorũ ingenia et mores. medax
hic utinã sim ꝓpħa s agnos duos młtor
custodie luporũ creditos uideo regnũq sure
rege nam quid ego eum qui ab alio regit᷑
sit sol celo cecidisse uisus est Miid ie
moriente uideat᷑ qui et plato alt̾ ingẽio
fuit et regum nulli aut sa pĩa scdus ant
glia cuiꝯ p̃terea mors tam multis hinc
inde ꝑiculis uiam fecit Secundet hec
om̃ipotens deus et sollicitudinẽ meam
aliis cuncta sux̾ spem eueniant et motus
leturi aut quis medebit᷑ dolorimes cui

Expanded text:
uod verebar accidit, quod timebam patior; in dolorem metus, vota in gemitum abiere. Non multo antequam presagirem, deseruit nos inclitus ille rexmors est. 2 Et, heu me miserum, Barbate optime, quam vereor ne illa quoque presagia confirmet eventus, que michi suggerit anxius et malorum suorum semper nimis certus vates, animus meus! Ita me regine iunioris novique regis adolescentia, ita me regine alterius etas ac propositum, ita me tandem territant aulicorum ingenia et mores. 3 Mendax hic utinam sim propheta; sed agnos duos multorum custodie luporum creditos video, regnumque sine rege. Nam quid ego eum qui ab alio regitur, sit, sol celo cecidisse visus est”, quid illo moriente videatur, qui et Plato alter ingenio fuit et regum nulli aut sapientia secundus aut gloria, cuius preterea mors tam multis hinc inde periculis viam fecit? Secundet hec omnipotens Deus et solicitudinem meam aliis cunta supra spem eveniant et metus ulet? aut quis medebitur dolori meo? cui
Abbreviated transcription (Latin):
ea sibi ab athoniensibꝰ spectate fider cre¬
dentibꝰ remussa ncc̃itas fuit h̃ inꝙͣ in me
Renonasti nnisi ꝙ illi maturo eui id adole¬
centi inͥ quoq illi semel accidit tu michi
ꝓpetuũ fecisti et puta me talũt posse obli¬
nisci iurgens erit hystoria si suuilia ꝯplec¬
ti uelini nec tempꝰ patt᷑ nec locꝰ magͣ¬
nimi pr̃is tui uocem audio extͣ muros ur̃¬
bis me licet inuitũ ꝓsetutꝰ adueuit hodi¬
ernodie apud penestre suũ hospitabor uͥ
me clarissimꝰ ex filio et suns ex fr̃e tuus
nepos expectat Xome Noñ ottobr̃
¶AAd eundẽ de inne suo et demẽstrãs
ꝯsilii neapolitan
Tfidem frangem ⁊ tibi utile et

Expanded text:
bi ab Atheniensibus, spectate fidei credentibus, remissa necessitas fuit. Hoc, inquam, in me renovasti; nisi quod illi maturo evi, id adolescenti michi, quodque illi semel accidit, tu michi perpetuum fecisti. Et putas me talium posse oblivisci? 5 Ingens erit historia, si similia complecti velim; nec tempus patitur nec locus. Magnanimi patris tui vocem audio; extra muros urbis me, licet invitum, prosecuturus advenit. Hodierno die apud Preneste suum hospitabor; ibi me clarissimus ex filio suus, ex fratre tuus nepos expectat. Rome, Nonis Octobris. 3 Ad eundem, de itinere suo et de monstris consilii neapolitani. Ut fidem frangerem, et tibi utile et
Abbreviated transcription (Latin):
iam scellante ꝑuen̾am irasti tacitꝰ Illuc
die postero ĩuiti mansimꝰ sepe nec ꝙꝙͣ
retẽtatts hltuᵒ pͥostridie ancipitt tẽpestate
fune solũmiꝰ et die toto iactati fluctibꝰ
ad mauricii portũ uix in tempesta nocte
puenimꝰ Itaq castrũ ingredi non fuit
lithoreũ hospiciũ nauticũ cubile sortitus.
Cruã ut fames ꝯdiret sompnũ ut lassitu¬
dini deberem ibi indignari altiꝰ ⁊ ludos
maris agnoste̾. Quid multis uariis ꝑ
nocte ꝯsiliis agitatis ad aurorã statui
p̃fre trestrem duriciem equoree seruituti
et fauit fortuna ꝯsilio int̾ ligustices sco¬
pulos cau nescio quo Thentoni equi uena¬
les aderant impigri atq p̃ualidi qͥbꝯ
ego raptim ꝯpatis ꝓpositũ iter ogi neq
tamẽ prorsus nanigationis fastidio mni-¬
munis. Est inter pisanos ad pñs ⁊ me-
diolani dñm bellum ingens magis ut
uides de am̃oꝵ fastibus ꝙ de trarũ futibꝰ
se p̃bente mat̾ia/ late erũ yfinia disc̾ue¬

Expanded text:
iam stellante, perveneram. Irasci tacitus. Illic die postero inviti mansimus, sepe nequicquam retentato abitu. 2 Postridie, ancipiti tempestate, funem solvimus, et die toto iactati fluctibus, ad Mauritii Portum vix intempesta nocte pervenimus. Itaque castrum ingredi non fuit; litoreum hospitium, nauticum cubile sortitus, cenam ut fames condiret, somnum ut lassitudini deberem. Ibi indignari altius et ludos maris agnoscere: quid multa? variis per noctem consiliis agitatis, ad auroram statui preferre terrestrem duritiem equoree servituti.et favit fortuna consilio. Inter Ligusticos scopulos, casu nescio quo, theutoni equi venales aderant, impigri atque prevalidi; quibus ego raptim comparatis, propositum iter egi, neque tamen prorsus navigationis fastidio immunis. 4 Est inter Pisanos ad presens et Mediolani dominum bellum ingens, magis, ut vides, de animorum fastibus quam de terrarum finibus se prebente materia. Late enim confinia discreve
Abbreviated transcription (Latin):
et tenere puericie et lacter cõis infancie
ria cũ in reliquis tã multa sint uaria . nͫ
pͥuilegiũ etatis nullũ loci nullũ digͥtatis
aut głie mortẽ ip̃am intueam᷑ quid me¬
mis aduẽticia moriturũ ac mortale aĩal
qͥd trepidas ꝙ ext̾na circũspicis ap̃ ueros
extimatores aꝑꝑatus ext̾ior nicħ ad rẽ res
mũd si u̾m rei p̃ciũ querit᷑ extimanda ẽ
E mors igit᷑ una est si status locꝰ p̃fixus¬
q nascentiba mortis dies quid de locis atq
tp̃ribus agimur de utrisq iam tantũ Si au¬
direm dicentẽ nõb̃ Iema Quicũq mãẜit
in cuntate hac mouet᷑ gladio ⁊ fame ⁊ peste

Expanded text:
et tenere pueritie et lactee comunis infantiet tenere pueritie et lactee comunis infantiria, cum in reliquis tam multa sint varia; nullum privilegium etatis, nullum loci, nullum dignitatis aut glorie. Mortem ipsam intueamur: quid metiris adventitia, moriturum ac mortale animal, quid trepidas, quid externa circumspicis? Apud veros extimatores, apparatus exterior nichil ad rem; res nuda, si verum rei precium queritur, extimanda est. 22 Si mors igitur una est, si statutus locus prefixusque nascentibus mortis dies, quid de locis atque temporibus angimur? de utrisque iam cautum. Si audirem dicentem nobis Ieremiam: «Quicunque manserit in civitate hac, morietur gladio et fame
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑. et non dc̃m est tp̃re auti loco a ip̃o
mortis an gn̾e fallit᷑ et interdũ falli fuga
in u̾m impulit discrimẽ uiiꝰ fuga ꝑiculi
altlus causa ẽ multos mali metꝰ ĩmalũ
truxiti iuxt̃a illud ꝓpheticũ ysaie qͥ fugerit
inquit a uoce foruudinis cadet in foueam
et qui se explicuerit de fouea tenebit᷑ a
nõ fieri nõ posse nõ ambigit᷑. Que nã noͣ
hec cura ẽ qñ ubi seu quibꝰ ꝑeam instru¬
mẽtis an sigignis an laquens an febris an
gladius an fides an lapides an sitis an eqͦr
an flumꝰ an uenenũ nõ dito itidẽ an fa¬
mes an crapula an honestus labor an t̃pis
mercia qm̃ inter hec plargitꝰ refert sed
dũ cesset culxe uirus conscĩe uuluꝰ febrꝭ
affectuũ in solencie tumor, liuor infane ꝑ
seip̃am ouũis mors una atq eadẽ ẽ illa q̃dẽ
euitabilis nulli equalit̾ om̃ibꝰ impendens
et opulento regi ⁊ inopi agricole ⁊ dest̃o
sem et p̃ualido iiuem et florido adolescẽti

Expanded text:
moritur, et non, ut dictum est, tempore aut loco aut ipso mortis in genere fallitur, et interdum falsi fuga in verum impulit discrimen? Unius fuga periculi alterius causa est; multos mali metus in malum trusit, iuxta illud propheticum Isaie: «Qui fugerit» inquit, «a voce formidinis cadet in foveam, et qui se explicuerit de fovea, tenebitur a non fieri non posse non ambigitur. 19 Quenam vero hec cura est quando ubi seu quibus peream instrumentis, an sit ignis an laqueus an febris an gladius an sudes an lapides an sitis an equor an fluvius an venenum? non dico itidem an fames an crapula an honestus labor an turpis inertia, quoniam inter hec prelargiter refert. 20 Sed dum cesset culpe virus, conscientie vulnus, febris affectuum, insolentie tumor, livor infamie, per se ipsam omnis mors una atque eadem est; illa quidem evitabilis nulli equaliterque omnibus impendens, et opulento regi et inopi agricole et defecto seni et prevalido iuveni et florido adolescenti
Abbreviated transcription (Latin):
ille est unus altissimꝰ qui creanit de terra
et hũanum genus ab eterna morte ẜ uarz
nego atq illud absens p̃sensq nõ respuo
s amplector et licet undiq placeas aliꝙͣ¬
to tnĩ dultiꝰ te amico fruori ꝙͣ ut medito ꝓui¬

Expanded text:
Ille est unus altissimus, qui creavit de terra Ille est unus altissimus, qui creavit de terra et humanum genus ab eterna morte servarenego, atque illud absens presensque non respuo sed amplector; et licet undique placeas, aliquanto tamen dulcius te ut amico fruor quam ut medico
Abbreviated transcription (Latin):
exceptio fit ułla quid nͥ laborẽ irritũ ⁊ pe-¬
iorem morte mortis metũ fuga ꝯtulerit
uelex quid̃ metus s uelocior mors uelo¬
cior est fortuna honescius ĩuenini᷑ stantes
ꝙͣ ꝓfugi p̃uenim᷑ Expectemꝰ ergo eqͥs
mentibꝰ in t̾ra qͥd de nobis celũ statuit ne
uelut anicule iuisto seu laqueo ĩplicite uoli
xursus amantissime facis ac genumo iure
hercle medicine ars et si saluti p̃seruande
morbusq mĩoribus aliqͥd conferat tñ ubi ad
ext̾ma ꝑuentũ est illico uita subscitit huic
illa medicorũ fuga desprratioq de rebꝰ egro¬
tanciũ hũãne ul iusticie uł nubecillitatis iu¬
diciũ quo moneni: medito illi soli fidere qͥ
egros suos noy desserit in extremis de qͦ
cutit solo sacee pñtie euq̃z cũ quo fu̾it tinrete
aliqd nõ funt que uerbis curat ⁊ nõ herbis
nẽq curat mõ s sustitat non ẽ enĩ illorũ
Unus de quibꝰ scribit nũquid mortius fa-¬
cres mirabilia aut medici suscitabunt s

Expanded text:
exceptio fiat ulla, quid nisi laborem irritum et peiorem morte mortis metum fuga contulerit? Velox quidem metus, sed velocior mors, velocior est fortuna; honestius invenimur stantes quam profugi prevenimur. Expectemus ergo equis mentibus in terra quid de nobis celum statuit, ne velut avicule visco seu laqueo implicite, volirursus amantissime facis ac gemino iure stre. Verum hercle medicine ars, etsi saluti preservande morbisque minoribus aliquid conferat, tamen ubi ad extrema perventum est, illico victa subsistit. 26 Hinc illa medicorum fuga desperatioque de rebus egrotantium, humane vel inscitie vel imbecillitatis indicium, quo monemur medico illi soli fidere qui egros suos non deserit in extremis, de quo cutit solo sacre sole presentie eumque cum quo fuerit, timere aliquid non sinit; qui verbis curat et non herbis, neque curat modo, sed suscitat! Non est enim illorum unus de quibus scribitur: «Nunquid mortuis facies mirabilia aut medici suscitabunt?»; sed
Abbreviated transcription (Latin):
et aliis impedimẽtis nlle recherer et ue¬
nirẽ te uisurus tar tuãq solitudinẽ in sꝑ
optatã. laudatũq portũ inte non mortem
poeta aerias alpes ⁊ norita castella pe¬
stis sena corrixuit alioquĩ si morti ĩpnie
alpes pessent. crede mͥ ut ẽ inte cupiditas
ĩnata mortalibꝰ młto et tu angustius hĩ¬
tares/. et nos lacius uale mediolañ un
fl nonembr̃.
¶ Adxetrũ pictauensẽ pͥorem scĩ
eligii ꝑ ar̃iensĩs

Expanded text:
tis mille retraherer, et venirem te visurus tuamque solitudinem, michi semper optatum laudatumque portum vite, non mortem poetam, “aerias Alpes et norica castella” pestis seva corripuit. Alioquin si morti impervie Alpes essent, crede michi, ut est vite cupiditas innata mortalibus, multo et tu angustius habitares et nos latius. Vale. Mediolani, VII Kal. Novembris. 13 Ad Petrum Pictavensem, priorem Sancti Eligii Parisiensis
Abbreviated transcription (Latin):
pliũ fugientẽ e que lapsus allisit hannc
ꝑcentẽ laboribꝰ sopor et reqͥes opp̃ssere.
Uides ut alexander macedo pugnando ĩ¬
nictus bibrudo uincit᷑ Magnus põpeius
thessalre supstes. a se datã in rgiptum
intidit tuciorq illi hostilis acies fuit ꝙ
soluiti et domicianũ fungis abstmentem
n̾eneũt gladii. Et cessantẽ a gladis claudiũ
boletus s meditatus extraxit affricanꝰ iunior
ꝙ̃ nulla acies nulła hostis in fregerat non
nuimãcia nõ carthago mortez reꝑꝑit in ꝯui¬
gali cubitulo qd magno illi gretoꝵ regi.
troieqz uictori atq euersori tanto pͥus accide¬
rati si quo ꝑgo quid ĩp̾medi ͭ ͤ morien᷑ exͣ
coaceruo cũ potiꝰ in ꝯt̾rio laborandũ sit et

Expanded text:
prelio fugientem equi lapsus allisit; hunc prelio fugientem equi lapsus allisit; hunc parcentem laboribus sopor et requies oppressere. 16 Vides ut Alexander Macedo pugnando invictus, bibendo vincitur; Magnus Pompeius Thesalie superstes, a se datam in Egiptum incidit tutiorque illi hostilis acies fuit quam solvit, et Domitianum fungis abstinentem invenerunt gladii, et cessantem a gladiis Claudium boletus sed medicatus extinxit; 17 Africanus iunior, quem nulla acies nullus hostis infregerat, non Numantia non Carthago, mortem repperit in coniugali cubiculo, quod magno illi Grecorum regi Troieque victori atque eversori tanto prius acciderat. Sed quo pergo? Quid impremeditate morientium exempla coacervo, c
Abbreviated transcription (Latin):
sua cuiqz dies est brens ⁊ irreꝑable tp̃us
om̃ibꝰ ẽ inte possem młtos ueri hui aut¬
tores in mrdiũ adduce̾ s nota res ẽ neq
egens testiũ ad hec nõ mĩs s auctas testi¬
bus fidem q̃rit quid hec igit᷑ scr̃os agam
iuisi ut expecte seu ꝓgrediar uel letus
certe uel intrexidus letũ mor xiũminis
que udent᷑ stare in motisq mortẽ ocłie
sene ridicula tñ in cũctis mefficax esst
dep̃hendit᷑. siue eñ nos ad mort̾e mus
ut quibusda placet sure illa ad nos uũt
et aliis uisũ est fieri p̃t crebroq fit nen
s praro uel que uł nbi credit mors esti
q̃n sept alia sexe alibi maiorq pars
hõm et alio loco et alio ꝙͣ timebat gue̾
mortis assũitur et u̾issĩe ais flactꝰ q. ĩ¬
ꝓuisa letiius rapuit Rapietq gentes
fugientes et quorũ forte płmus subduc¬
tũ uni caput obicio hic ferrũ metuens
nanfragio periit ille ꝓcellam dũ uitat
eqͦream hosti ngi lũ dedit in lictore illũ

Expanded text:
rabile tempus Omnibus est vite. Possem multos veri huius auctores in medium adducere; sed nota res est neque egens testium; ad hec non numerus sed autoritas testibus fidem querit. 13 Quid, hec igitur sciens, agam nisi ut expectem seu progrediar vel letus certe vel intrepidus? Letum mori enim nimis que videntur stare immotisque mortem oculis sene ridicula, tum in cuntis inefficax esse deprehenditur. 14 Sive enim nos ad mortem imus, ut quibusdam placet, sive illa ad nos venit, ut aliis visum est, fieri potest crebroque fit ut raro vel que vel ubi creditur mors est, quin sepe alia, sepe alibi, maiorque pars hominum et alio loco et alio quam timebat genere mortis absumitur, et verissime ait Flaccus quod improvisa lethi Vis rapuit rapietque gentes. 15 fugientes et quorum forte plurimis subductum uni caput obicio! Hic ferrum metuens naufragio periit; ille procellam dum vitat equoream, hosti iugulum dedit in litore; illum
Abbreviated transcription (Latin):
aiq cogar alere nã ut te hostis ledat
coĩs et nulgata calamitas ut hoste ip̃e
tuũ nut᷑as ea u̾o singłaris quedã ⁊ ex¬
trema miseria est et qͥd queso nũs cogi¬
tas amice ꝙͣ libeut̾ hoc furũ genꝯ saty¬
ra uungem ĩmortali nisi ꝙ et sepe a¬
lias et hodie satis multa de uilissimis
pessumisq furtiferis ⁊ indigis qui cala¬
mũ melioriba destinitũ diucrꝰ occcuxẽt
dicta sũt Illud aũt qd̾ ex hoc aere sẽꝑ
hactens laudato nũc nẽscio cur infami
me ad xr̃ia tuã saluberrimasq alpiũ
radices auxius atq sollicitꝰ nocas fi¬
deliter quidẽ facis ut soler utiq i ix̃a
p̃cum instantia splendidior sole meridi¬
auo amor in tuns illuxit s inde oro q̃le
sit ut homo licet indoctus doctorũ tam̃
hom̃i libris ab infantia delectatus ian
ꝓuectior mortẽ aut fuge̾ cogitet aut
diffre Rempe iam ydem et nobis et
om̃ibus que sũt quiiz post uenient cousti¬

Expanded text:
amque cogar alere; nam ut te hostis ledat, amque cogar alere; nam ut te hostis ledat, comunis et vulgata calamitas, ut hostem ipse tuum nutrias, ea vero singularis quedam et extrema miseria est. Et quid, queso, nunc cogitas, amice? quam libenter hoc furum genus satyra pungerem immortali, nisi quod et sepe alias et hodie satis multa de vilissimis pessimisque furciferis et indignis qui calamum melioribus destinatum diutius occupent, dicta sunt! 10 Illud autem quod ex hoc aere semper hactenus laudato, nunc nescio cur infami, me ad patriam tuam saluberrimasque Alpium radices anxius atque solicitus vocas, fideliter quidem facis ut soles, utque in ipsa precum instantia splendidior sole meridiano amor michi tuus illuxerit. Sed vide, oro, quale sit, ut homo licet indoctus, doctorum tamen hominum libris ab infantia delectatus, iam provectior mortem aut fugere cogitet aut differre. 11 Nempe iampridem et nobis et omnibus qui sunt quique post venient, consti
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ui tñ intomodo nã cũ eo usq ꝑgressus
ẽẽt illorũ furor auari ͤ stumilis et rabie
actus muidis ut me corã nec nulti mes
nec muuis aut p̃cibus inflexe, sese gla¬
diis usq ad mortẽ confode̾t uicta denũ
paciã abdicaui illos a me utar enĩ uͥbo
filii. sz insidiatores ẽẽnt ac sicarii fures¬
qz domestiti et mĩc heant sane sibi fruc¬
cũ scelerũ suorũ nempe nõ sopitũ mõ
sz insẜibilem miti eoq sibi ꝑpetuam
grassandi licenciã ꝑmittentes ⁊ furtoꝵ
ꝓdigi nicħ sͥ ex onũ sua nequicia pter
fluxum gule negociũ ac libidinis quesi¬
uerẽ Itaq bñ ht̃ brrui in fallor esuriẽt.
iam riũ fastu deposito submissi ac deret¬
ti reditũ eiant quã si imxetut plane
plane om̃is p̃teri te futureq ꝓfidie ueni¬
am licenciãq ꝑcipiãt ego aũt nõ mõ
dampnis iuriis fastidiis p̃mar ueso
dedere ꝙͣ hyis quorũ ip̃e segutiẽ srniti¬

Expanded text:
gravi tamen incommodo. Nam cum eousque progressus gravi tamen incommodo. Nam cum eousque progressus esset illorum furor, avaritie stimulis et rabie actus invidie, ut me coram neque vultu meo neque minis aut precibus inflexi, se se gladiis usque ad mortem confoderent, victa demum patientia, abdicavi illos a me. Utor enim verbofilii sed insidiatores essent ac sicarii furesque domestici. 8 Et nunc habeant sane sibi fructum scelerum suorum; nempe non sopitum modo sed insensibilem me rati eoque sibi perpetuam grassandi licentiam promittentes et furtorum prodigi, nichil sibi ex omni sua nequitia preter fluxum gule negotium ac libidinis quesivere. Itaque bene habet: brevi, ni fallor, esurient; iam enim fastu deposito, submissi ac deiecti reditum orant, quem si impetrant, plane omnis preterite futureque perfidie veniam licentiamque percipiant; ego autem non modo damnis iniuriis fastidiis premar ut sdedere, quam his quorum ipse segnitiem seviti
Abbreviated transcription (Latin):
dirixi pñt nec ꝑurre sz mea dixiq fer¬
tune sũt uulgi pocis errorẽ in loq̃ndo
ꝙͣ meũ certe iudiciũ secutꝰ uulgare ser
men sic ab om̃i custodia rerũ peuticiũ
ꝑrgrinor qͥi tͣnsindiã extremãq tro¬
probanẽ hĩtarem hanc occasiõe nacti
qui dicunt᷑ sui cũ suit hostes asperrimi
et suis usi frandibꝰ et faciliͭ mea abusi
imixie atq nepharie eo me nõ senciẽtẽ
redege̾ ut exprectas picłmqz meã ui¬
dens nichil eiũ ferme iã reliqui erat
p̃ter corpus ac libros in qd̾ aridi xossẽt
ac famelici caruifices dũ illos fugio.
nullas latebras millas angustias recu¬
sarer tam letis eni tã remotis nedibꝰ
hĩtanti uel familiare discͥmen de qͦ dixi
aderat uel si illos eite̾m erat in eo
statu solitudo ip̃a discͥ̾men/ Enquidẽ
poncitas que ampla in domo solitudo
e ad angustam si t̾rseat turba eriti¬
C. hospitiũ et mãgna exo ꝑte uite modũ
ad tp̃us mutare cõactus sũ nõ sũ cogen ͭ .

Expanded text:
nec perire, sed mea dixi que fortune sunt, vulgi potius errorem in loquendo quam meum certe iudicium secutus; vulgare sermmen, sic ab omni custodia rerum pereuntium peregrinor, quasi trans Indiam extremamque Thoprobanen habitarem? 6 Hanc occasionem nacti qui dicuntur servi cum sint hostes asperrimi, et suis usi fraudibus et facilitate mea abusi, impie atque nefarie eo me non sentientem redegere, ut experrectus periculumque meum videns, — nichil enim ferme iam reliqui erat preter corpus ac libros, in quod avidi possent ac famelici sevire carnifices — dum illos fugio, nullas latebras nullas angustias recusarem; tam latis enim et tam remotis in edibus habitanti vel familiare discrimen de quo dixi aderat, vel si illos eicerem, erat in eo statu solitudo ipsa discrimen. 7 Siquidem paucitas que ampla in domo solitudo est, ad angustam si transeat, turba erit. Sic hospitium et magna ex parte vite modum ad tempus mutare coactus sum, non sine cogentium
Abbreviated transcription (Latin):
diuis ac lr̃arum amor abstulit nec den¬
ceps mutandi hĩtum spes ẽ nã et si sꝑ
aliꝙ̃ in dies disce̾ molior artẽ tñ prorsꝰ
incognitã aggredi sop est eat ergo res
fanuliaris ut libet siue ut xt̃ mõ ego
integer licet idus ruadã ꝓrgre redi¬
eus anaxagoras destasqz conspiciens
possiones suas nichil dampno motꝰ nõ
eẽm inquit saluus ego insi iste piissent

Expanded text:
dinis ac literarum amor abstulit, nec deindinis ac literarum amor abstulit, nec deinceps mutandi habitum spes est. Nam etsi semper aliquid in dies discere moliar, artem tamen prorsus incognitam aggredi serum est; eat ergo res familiaris ut libet, sive ut potest, modo ego integer, licet nudus, evadam. Peregre rediens Anaxagoras, “desertasque” conspiciens “possessiones” suas, nichil damno motus: «Non essem» inquit, «salvus ego, nisi iste periissent
Abbreviated transcription (Latin):
fontibꝰ de quo magr̃ amoꝵ scrix sit res ẽ
soliciti pleua tinoris amor Gerte ꝙ̃ secux
uidras nõ amantẽ scito nam licet setura
sui u̾tus sit aliis tñ tumet ꝙ int̾ illos ci¬
ulis belli motus de marco catone legnus
Bed ne qd̾ apud te ultr ͫ erat apudinẽ
sit pͥuũ ordinẽ tuũ sẽqͣuar ad hoc ixsum
postea nuersurusbete audio ꝙ excusano
apud unlgus forte non uisiłis in se uera
et aꝑtas aures guas et ꝑacilẽ am̃i mue¬
nerit signũ bonementis ẽ fidere solent
psalmiste in excessu suo dem̃ oñis homo
qz cemꝑtũ fuit int̾q tot mendaces quid
pancis uera lonꝙ̃tibꝰ credi possit subdif¬
ficilis ꝯiectura sic fecisti igit᷑ ingenue
qui amico fidem hũeris non fallenti nẽ¬
pe sic indignis marbꝰ ex haustus sum
ut dignis iam uacuis et mains ũreniar
Durũ s sic est fendũ qr mutarenequit
ut riũ reiitelligo nichilo melior yconami¬
cus ꝙͣ pollicitꝰ sũ hec om̃ia uinis solitu¬

Expanded text:
 de quo magister amorum scripsit: Res est soliciti plena timoris amor. Certe quem securum videas, non amantem scito; nam licet secura sui virtus sit, aliis tamen timet; quod inter illos civilis belli motus de Marco Catone legimus. Sed ne quod apud te ultimum erat apud me sit primum, ordinem tuum sequar, ad hoc ipsum postea reversurus. 2 Lete audio quod excusatio, apud vulgus forte non verisimilis, in se vera, et apertas aures tuas et facilem animum invenerit. Signum bone mentis est fidere; solent Psalmiste in “excessu suo dictum” «omnis homo que compertum fuerit; interque tot mendaces, quid paucis vera loquentibus credi possit, subdifficilis coniectura sit. Fecisti igitur ingenue, qui amico fidem habueris non fallenti; nempe sic indignis manibus exhaustus sum ut dignis iam “vacuus et inanis” inveniar. Durum, sed sic est, et ferendum quia mutari nequit. 4 Ut enim re intelligo, nichilo melior yconomicus quam politicus sum; omnia hec unus solitu
Abbreviated transcription (Latin):
niũdi rerũq fugaciu sp̃tor ingẽs
et cupadissimꝰ et̾naru Ide ꝑ exigna tate
laudio accessio s que tuus amor faciet
pͥetit sic cũ aspitiẽs ut me bomi ã uector
ẽ nom hoiem in eisdẽ castris militauimꝰ
nec dũ ut aucti sumꝰ duce ꝙuis extĩcto
Si consilio tuo eget ad ꝑrgrinatõis tue
cõpendiũ si fauore aliquo puto non es
cextiꝰ potes ꝙͣ si xx̃i amicissimũ hunc
uirũ cupide dimissis fremẽtis aule frago¬
ribꝰ ad illorũ quietissima liuna gradie¬
tem iueris ati direxis de mesi quid
explorare libuerit libebit aũt plinia.
narrabit Sec tibi rapti seͥpsi in extre¬
nuo angulo Mediolañ mbrosiane do¬
inꝰ in ꝑte remotissiã ea luce eaq lucis
hora qua mundo tenebris p̃sso tecisq
mortalibꝰ de traolim uiua lux orta ust

Expanded text:
undi rerumque fugacium spretor ingens et cupidissimus eternarum, idem — perexigua tante laudis accessio, sed quam tuus amor faciet petit. Sic eum aspicies ut me; bone anime vector est. Novi hominem; in eisdem castris militavimus necdum exautorati sumus, duce quamvis extincto. Si consilio tuo eget ad peregrinationis pie compendium, si favore aliquo, puto, non es ceptius potes, quam si cristianissimum hunc virum cupide, dimissis frementis aule fragoribus, ad illorum quietissima limina gradientem iuveris atque direxeris? 3 De me siquid explorare libuerit — libebit autem plurimanarrabit. Hec tibi raptim scripsi in extremo angulo Mediolani, ambrosiane domus in parte remotissima, ea luce eaque lucis hora qua mundo tenebris presso cecisque mortalibus, de terra olim viva lux orta est.
Abbreviated transcription (Latin):
a nob semel andiat᷑ optaum inter omĩs
quidẽ eu clara noĩa tuũ nomẽ ãnurandũ
eẽ non sum nescuis Idq si aliũde nescirem
magno quodã et ext̾uo teste cognoni polu¬
tharcus siquidẽ grẽcus hemo et traiam uͥn¬
cipis magr̃ suos claros uiros nr̃os ꝯfereus

Expanded text:
 optaverim. Inter omnis quidem evi clara nomina tuum nomen annumerandum esse non sum nescius, idque si aliunde nescirem, magno quodam et externo teste cognovi. 3 Plutarchus siquidem grecus homo et Traiani principis magister, suos claros viros nostris