comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discern̾e int̾ bonũ ⁊ malũ. Et aliqñ quid̾
disc̾cionẽ. hñs bonirmali. qd̾ malumẽ
elig̃. Aliqñ uero qd̾ bonũ est. S qd̾ boñ
est nisi grãadutta. nonelig̃. malũ uero
aduemens. uuiat eamr ⁊ erigit ut efficit ue¬
lit bonumꝑseautem potestuellemalũ ef¬
ficatiter. Illa igitur rationalis amme potẽ¬
tr̃q discernens: lib̾m arbitrium non cupa¬

Expanded text:
aliquando quidem discretionem habens boni et mali, quod malum est eligit, aliquando vero quod bonum est. Sed quod bonum est nisi gratia adjuta non eligit, malum vero adveniens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. Per se autem potest velle malum efficaciter. Illa igitur anime racionalis potenutrumque discernens liberum arbitrium nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ⁊̃ sustsistit susceptum cum suscipiente clicit᷑
una persona  quia susceptum suscipienti ẽ so¬
auctoritatem que multũ indet¬
niltũ indetur huic sentẽ

Expanded text:
Ita etiam susceptum cum suscipiente dicitur una persona, quia susceptum suscipienti est soauctoritatem, quae multum videtur huic sente
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipientẽ dõ ũbo ita sullimatam. ũ. qui
suscepit. ⁊ ꝙ suscepit. una ẽẽt int̾nitate ꝑso¬
na. assumpcione illa inesfabiłr faciente ꝑ-¬
sone unius uidõ ⁊ homine ueritatẽ. Si autem
qui suscepit ⁊ ꝙ suscep̃ imna ẽ ꝑsona. gͦ natã hũa

Expanded text:
ente Deo Verbo ita sublimatam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona, assumptione illa ineffabiliter faciente Deo et in homine veritatem. Si autem qui suscepit et quod suscepit una est persona, ergo natura humana
Abbreviated transcription (Latin):
qd inse bonum est. et cui fit. s ñ est bomĩ
ut cum uĩtas pp̃dm̃: alicui ñ obedienti ñ obe¬
p̃dicat᷑ ⁊ aliquid inse. ⁊ facienti: ⁊ cui sit bonum:
niis odor: sumus do. aliis odoruite: aliis odor mor¬
tis. est aũ aliud. qd̾ nec in se bonum ẽ.⁊i facienti no¬
cet ⁊ dampnat nͥ peniteat. ut ma lũ ualet tñ:
ad aliquid. ut enĩ ait aub̃: mench̾. a summe ⁊¬

Expanded text:
d in se bonum est et, cui fit, sed non est bonum ut cum veritas propter deum alicui non obedienti predicatur; aliud nus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait Aug. in Ench., cap.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o ꝯceptu ubi dr᷑ transmuti pecẽ.
ꝓpagatur caro. nec tũc infundit᷑ aiã se¬
cundum phisicos: s iam effigiato corꝑe
inquit ꝑcussĩt mulierẽ pregnantẽ ⁊ ab¬
ortum fe̾cĩt. si ad huc informe fuerit puerꝑi¬

Expanded text:
ipso conceptu ubi dicitur transmitti peccatum, propagatur caro, nec tamen infunditur anima secundum physicen; sed jam effigiatis corpoinquit, percusserit mulierem praegnantem et abortum fecerit, si adhuc informe fuerit puer
Abbreviated transcription (Latin):
ista subtilit̾ ⁊ sane intelligi:ait. Professio ꝯsortii
sustulit intelligentiam singularis. non diẽ. po¬
sint aliquid. Ita etiam cum dicimus tres ꝑsonas.
singularitatem ⁊ solitudinem tollimus ⁊ quod pa-¬
ter non est solus. nec fitius ÷ solus. nec sp̃c .S. ÷ so¬

Expanded text:
ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, singularitatem et solitudinem tollimus; et quod Pater non est solus, nec Filius est solus, nec Spiritus sanctus est so
Abbreviated transcription (Latin):
umeumd̾ non patit᷑. ita neq diu̾sum a se. alienũq
sigeat. Solitano ꝯuenit. fatiam ⁊ meam. non so¬
litario uͦ ꝯuenit dicere.: fatiamꝰ ⁊ nrãm. Ut̃q ser¬
mo ut non solitarum tm̃: ita nec disferentẽ eẽ. uel
diu̾sum eẽ sigc̃at. Nobis qͦ nec solitaruis. nec diũ¬
sus est ꝯfitendꝰ di ͣ ergo deusãd ꝯmunem sibi ẽdõ
imaginem. eamdemq similitudinẽ hominẽ reꝑit᷑
operiri. ut nec sigc̃o effitientis admittat intelli¬
gentiam solitudinis: nec operatio ꝯstituta ad eãd̾
imaginem. uel similitudinem: patiatur diuer¬
sitatem diuinitatis. hahis uerbis hularius pł¬
alitatem ꝑsonatum uoluit intelligi nomine con¬
sortii. atq signifieauit nomine ꝯsortii ł pluralita¬
tis non pomi aliquid. s remoueri. pluralitas enim
ł osortium ꝑson atum. cuni dr᷑ salitudo ⁊ singłitas
negatur: Cum dicimus plures ẽẽ ꝑsanas. signifi¬
camus quod non ÷ una sola. Ideo hularius uolens

Expanded text:
um eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et nostram; uterque sermo ut non solitarium tantum, ita neque differentem esse, vel diversum esse significat. Nobis quoque nec solitarius nec diversus est confitendus; ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similitudinem reperitur operari, ut nec significatio efficientis admittat intelligentiam solitudinis, nec operatio constituta ad eamdem imaginem vel similitudinem patiatur diversitatem divinitatis. In his verbis Hilar. pluralitatem personarum voluit intelligi nomine consortii, atque significavit nomine consortii vel pluralitatis non poni aliquid, sed removeri. Pluralitas enim vel consortium personarum cum dicitur, solitudo vel singularitas negatur; cum dicimus plures esse personas, significamus quod non est una sola. Ideo Hilarius volens
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. ad imaginem ⁊ similitudinẽ ñam.
Cum enim dicit ad uraginem: ostendit unam
naturam ẽẽ. ad euiis imaginem homo fieret.
Cũm uero dicit. nostram: ostendit eumdem de¬
um. non unam. s plures eẽ ꝑsonas. Hr larius¬
quoq in libro .ii. de tͥnitate. dicit his uerbis
significari. quod intuinitate. nec diu̾sitas est nec
singularitas. ł solitudo. s similitudo.⁊ plura¬
litas. sine distinctio. Ait enim sic. Qui dyxit fa-¬

Expanded text:
hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Cum enim dicit ad imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit nostram, ostendit eumdem Deum non unam, sed plures esse personas. 5. Aquoque, in lib. 3 de Trin., dicit his verbis significari quod in Trinitate nec diversitas est, nec singularitas vel solitudo; sed similitudo, et pluralitas sive distinctio; ait enim sic: Qui dixit: Fa
Abbreviated transcription (Latin):
menti auctoritates. quildiuine unitatis atq tri-¬
ntatis ueritas demonstret᷑. ac primumipã legis
&x oidia occurrant. ubi moyses ait. audi sfrł. dñs
hic significauit unitatem durine nature. Neus
enim. ⁊ dñẜut ait ambrosiꝰ. in a.li. de t̾ni. nomen
loquens ad mor sen ait. Ego sum qui sum i si que¬
siernt nomen meum: uadie. ⁊ dic eis. Qui ẽ: misit
me ad uos. Dicens enim ego sum: non nos sumus.
⁊ qui est. non qui sumus: aꝑtissime declarauit u¬
num sotum dm̃ eẽ. In cantico etiam exoͥdi legit᷑.
uolens significare. ꝑsonaium qͦ pluralitatem ⁊
natute unitatem simul ostendit. dñs in genesi
dicens. Eatiamus hominem. ad imaginem ⁊ simi¬
litudinem mãm. Dicens enim fatiamus. ⁊ nr̃ãm:¬

Expanded text:
divinae unitatis atque Trinitatis veritas demonstretur. Ac primum ipsa legis exordia occurrant, unde Moyses ait: Audi Israel, Domhic significavit unitatem divinae naturae. Deus enim, ut ait Amb. in primo lib. de Trin. , nomen ad Moysem loquens, ait: Ego sum qui sum. Et si quaesierint nomen meum, dic eis: Qui est misit me ad vos . Dicens enim: Ego sum; non, nos sumus; et qui est, non qui sumus; apertissime declaravit unum Deum solum esse. In cantico autem Exodi legitur: volens significare. Personarum quoque pluralitatem et naturae unitatem simul ostendit Dominus in Gen., c. 1, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Dicens enim, faciamus, et n
Abbreviated transcription (Latin):
tiamus hominem ad imaginẽ. ⁊ similitudinẽ m̾am
inuicem ẽẽ sui similes: ineo quod dicit imaginem. ⁊
similitudinem nrãm. ostend̾. Imago enum sola non
est: ⁊ similitudo non sibi ẽ. Neq dnũ sitatem d̾uob
ꝗdmiscerialterius ad alterim. similitudio ꝑmittiti¬

Expanded text:
iamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, invicem esse sui similes, in eo quod dicit imaginem et similitudinem nostram, ostendit. Imago enim sola non est, et similitudo sibi non est; neque diversitatem duobus admisceri ad alterius alterum similitudo permitti
Abbreviated transcription (Latin):
rus locꝰ ẽ ⁊ amenꝰ. Nec int̾ra nob̃c̃. ne
hoses nimis infestarent. s rutta apłi petridoc¬
trinã. in epła canonica tͣditã in aere isto ca¬
liginoso qni eis qͣi carcer usq ad tp̃s iudicii de¬
putatꝰ ẽ. Ec̃ aũ detrudent᷑ inbaratrũ inferni.

Expanded text:
rus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus est; tunc autem detrudentur in baratrum inferni
Abbreviated transcription (Latin):
legem dĩ. lõ. in li. deduabus aĩabus. P ec̃c
ẽ noluntas retinendi. uel ꝯseq̃nti qd̃ iusti¬
cia uetat. In utͣq assignatione de actuali
pecc̃o agitur. ⁊ mortali. ñ ueniali. Exprima
actus int̾ior. uosuntas enimrit insuꝑiorib
dictum ẽ motus aĩẽ actus quoq interiorẽ.

Expanded text:
. de duabus Animabus: Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima actus interior. Voluntas enim, ut in superioribus dictu
Abbreviated transcription (Latin):
gustiis alicubi impediri tͥnitatem ut pater:¬
filius ⁊ sp̃o sc̃s alicubi e e n possint. Uerum illd̾
est mirabilius qd̾ cum deus uͥq sit totus: ñ tñ
in omib habitat. quis porro audeat opinati.
nisi separabilitatẽ trinitatis penitꝰ ignoret ꝙ
in aliquo possit habitare pr̃ aũ filius iuqus
ubiq ẽẽ dm ꝑdiminitatis p̃senciam. s non ubi
q ꝑinhabitacionis grãm. p̃phanc enu habi¬
dam excellenciorimodo. E
U d̃s hab̾itator est

Expanded text:
citur angustiis alicubi impediri Trinitatem, ut Patersimul esse non possint. Verum illud est multo mirabilius, quod cum Deus ibique sit totus, non tamen in omnibus habitat. Quis porro audeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit habitare Pater et Filius, in quo ubique esse Deum per divinitatis praesentiam, sed non ubique per inhabitationis gradam excellentiori modo. 5. Quod Deus inhabitator est
Abbreviated transcription (Latin):
siomatoris.⁊ sunt iste uoluntates affec¬
tus. siu̾ motus mentis. quib qiͣ grefsi¬
b nel passibtenditurad patriam. Si¬
cut ergo altã ẽ uoluntas udendi fenestraᷤᷤ
ut suprad ocente aub̃ didicimaus. altã
que exista nectitur uoluntas per fenes

Expanded text:
t sunt istae voluntates affectus sive motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur, voluntas scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
mus: qnͣto mag̃ diligimus dm̃. Ex h⁊ permis¬
sis testimonus aub̃i. asserũt om̃s homines pa.¬
diligendi assignari dũt. s tantũ que sit diligẽ¬
da. Sccłm aliosñ pari affecti om̃s diligẽ

Expanded text:
nto magis diligimus Deum. Ex hoc et praemissis testimoniis August. asserunt omnes homines padiligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda. 5. Secundum alios non pari affectu omnes dilige
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑͥs sint ꝓͥetates nemo inficiari audet cum a¬
ꝑte clame̾t auctoritas. qd̾ inpersonis ẽ pͥetas. ⁊
simꝰ uocabulis. Cum ergo proprietates ipse ab
eterno fuerunt. quibus ipse ꝑsone det̾minan¬
tur. ⁊ differunt. quomodo essent si in eis ñ
essent: Et quomodo: in eis essent. ⁊ ipse perso¬
ne non essent qͥr ibi esset multiplicitas: qͦ¬
circa sicut proprietates esse in personis ita
⁊ eas esse ꝑsonas conficem̃. sic̃ supͣ auctoritate
ieꝵ ũ non pigeat reuocare ad mentẽ ꝓtestati
sumus in expõe fidei ita dicentis. Sabellii¬
heresim decdinantes tres ꝑsonas expressas sub ꝓͥetate

Expanded text:
is sint proprietates, nemo inficiari audet, cum aperte clamet auctoritas quod in personis est proprietas, et iis expressimus vocabulis. Cum ergo proprietates ipsae ab aeterno fuerint, quibus ipsae personae determinantur et differunt, quomodo essent si in eis non essent? et quomodo in eis essent, et ipsae personae non essent, quin ibi esset multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas esse confitemur, sicut supra auctoritate Hieronymi ut non pigeat revocare ad mentem protestati sumus, in expoheresim declinantes, tres personas expressas sub proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
taq bona uoluntas comitatur gr̃am. nõ
grã uoluntatem. Uñ aug̾ ad bonifacium¬
papam. scribens ꝯtͣpelagianosinquit. Cũ
fidesimpetrat iustificationem. sicut uni¬
cuiq ds parcitus est mensuram fid̾i. non
grãm dĩ aliquid mĩti p̃cedit humami. s
ip̃a m̾etur augeri. ut aucta: m̾eat᷑ ꝑfici.
uoluntate cõmitance non ducente. pe .l¬

Expanded text:
taque bona voluntas comitatur gratiam, non gratia voluntatem. Unde Aug. ad Bonifaciumpapam scribens, contra Pelagianos, inquit: Cum fides impetrat justificationem, sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei, non am Dei nihil meriti praecedit humani, sed ipsa meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici voluntate comitante, non ducente: pe
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ꝑsuꝑbiam corruerat: inuid̾ ei. Et qui
rius. uñ ⁊ mułerem tempcauie. in qua
minus quã in uiro rõnem iug̾ẽ nouit. eiꝰ
enim malicia ad temptandã uirtutẽtimi¬
da. humanam natam in ea parte ubi de¬
bilior uidebatur: aggressa est. Ut si foite
illic aliquatenꝰ preualeret: postinodum
fiducialuis ad alteram que robustior fuit
pulsandam. uel pociꝰ subuertendam ac¬
ced̾et. Primũ gͥsolitariã feminam explo¬
rauit. ut in ea primũ omẽm sue tempca

Expanded text:
perbiam ceciderat, invidit ei, et qui rius, unde mulierem tentavit, minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑseuera. ñ qr parit̾ temꝑabatis a cõmixtio¬
ne carnali. iõ maritꝰ tuuꝰ eẽ destit̾erat. ĩmo uo̾
tanto sanctus ꝯuiges manebatis. qmͣto scĩora
cõcordit̾ placita s̾uabatis. ꝑfectũ ⁊ fuit ma¬
rie ⁊ ioseph ouigiũ ĩ scĩtate. ꝑfectũ ⁊̃ fuit ẜ tͥ

Expanded text:
ersevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
documꝰtũ prãt iacob qͥ rachel decora facie ⁊ ue¬
Siuideris inmedio captiuoꝵ mulierẽ pulcrã
⁊ amau̾s eam. uoluerisq uxorẽ ħre. intͦdu¬
ces eam in domũ tuam.
. Q malus finus uł

Expanded text:
documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et veSi videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introduces eam in domum tuam, etc. 5. Quod malus finis
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim est magnũ si ħ ad̾o dicerent᷑ eẽ.
a quo sunt om̃ia. s pocius eius gr̃a gͣrsda¬
ta intlłigitur. ex qua m̾ita bona incipiũt.
que cum ex sola gr̃a ẽẽ dicantur.: non exdu¬
ditur lib̃m arbicrium. ꝙr nullũ mĩtũ ẽ in
homine. qd̾ non sit ꝑlib̾m ar. S in bonis¬
merendis cãe principalitas gr̃e actribu¬
itus. qr pͥncipalis cã bonor meritoꝵ est
ip̃a gr̃a. qua excitat᷑ lib̾m arbitrium. ⁊ sa¬
natur atq uiuat᷑ uoluntas hominisut
strbona
Qd bona uoluntas: gr̃epͥncipa¬

Expanded text:
Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur liberum arbitrium, quia nullum meritum est in homine quod non sit merendis causae principalitas gratiae attribuitur, quia principalis causa bonorum meritorum est ipsa gratia, qua excitatur liberum arbitrium et sanatur, atque juvatur voluntas hominis ut sit bona. 5. Quod bona voluntas gratiae principa
Abbreviated transcription (Latin):
tlłigibilr⁊ in conmutabili ui̾tati: tamqͣ
ductum. ⁊ infiorib tͣctandis gubernand̾¬
qr deputatũ est. Sicut enim in om̃ib pe¬
corib non estinuentũ iuro adiutonũ simi¬
leilli. nisideillo detͣctũ in ꝯiugium forma¬
retur. itamentinr̃e qua suꝑnam ꝯsulimꝰ
ũtatem. nullum estadusum rerũ temꝑa¬
lium: qͣnĩ mit᷑e hoĩs sat ẽ. simile aduitoriũ
exaĩe partib quas ꝯsumes c̃ petorib hm̃s. Iõ¬
q ratione nostrum non adunitans diuorci¬
uinseꝑatum. s iauxiliũ societatis qͣi d̾iua¬
tum. insuo disꝑtitur offõ. Et sic̃ unacaro ẽ
nalem. uel si aliquomodo sĩgcancius dicipos¬
sunt. una mentisnatura complectitur. Ut
sicut deillisdictum est. Crunt duo incatne
una. sic dehisdici possit: duo in menteuna.
lier. serpens.
Qualit̾ ꝑ illa tria in nob̾ cõsu

Expanded text:
telligibili et incommutabili Veritati, tanquam telligibili et incommutabili Veritati, tanquam ductum, et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non est inventum viro adjutorium simile sibi, nisi de illo detractum in conjugium formaretur; ita menti nostrae qua supernam consulimus Veritatem, nullum est ad usum rerum temporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecoribus h rationale nostrum non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro est nalem vel si aliquo modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut sicut de illis dictum est, Gen. 2: Erunt duo in carne una, sic et de his dici possit: Duo in mente una.lier, serpens. 8. Qualiter per illa tria in nobis consu
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq p̃termittendum non est. qd̾ ta¬
lis nunc inuno homine temptationis est
ordo ⁊ ꝓ gressio qualis tuncinprimis p̃cessit
parentib. Ut enim cũc serpens mulieri
malum suasit. ip̃aq ꝯsensit. dem̃ uiro su¬
innobis ꝓserpente: est sensualis motus aĩe.
ꝓmuliere: infi̾or porciorationis ꝓuiro: su¬
ꝑior rõnisporcio.⁊ hic est uir qui scd̃m apłm:
dr᷑ imago ⁊ gła d̾i. Etilla est mulier que scd̾m
eund̾: dicitur głauiri. atq inc̃hunciurum
⁊ hanc mulierem ẽ uelud qd̾dam spũale ꝯ¬
nignuim naturał q contractus. quo suꝑior
s mulier. Et sicut in cunctis aĩalib ñ est re¬
ꝑtum homimni adiutoriũsimile. s deillosũt¬
tum qd̾ ei formaretur inꝯuigium. ita in
partib anime quas conpecorib hñis cões
nullum menti nr̃e simile est aduitoriũ. Nñ
temporalium tractandoꝵ ica uersatur. ut
ñ sit nob̾ conmune conpeccore. rõnale ẽ qͥd̾
s ex illa rõnalimente qua subhemusin¬

Expanded text:
llud quoque praetermittendum non est, quod talis nunc in unoquoque homine tentationis est ordo et progressio, qualis tunc in primis praecessit hominibus. Ut enim tunc serpens mulieri malum suasit, ipsaque consensit, deinde viro suin nobis pro serpente est sensualis motus animae, pro muliere inferior portio rationis, pro viro superior rationis portio: et hic est vir, quir imago et gloria Dei; et illa est mulier quae secundum eumdem dicitur gloria viri. Atque inter hunc virum et hanc mulierem est velut quoddam spirituale conjugium naturalisque contractus, quo superior sed mulier. Et sicut in cunctis animantibus non est repertum homini adjutorium simile sibi, sed de illo sumptum quod ei formaretur in conjugium; ita et in partibus animae quas cum pecoribus habemus communes, nullum menti nostrae simile est adjutorium, undetemporalium tractandorum ita versatur, ut non sit in nobis commune cum pecore, rationale est quidem, sed ex illa rationali mente qua subhaeremus in
Abbreviated transcription (Latin):
atq bona oꝑa que deus remunerat in no¬
bis: ⁊ hec ip̃asunt dĩdona. Uñ aus̃ ad sixtũ
coronat. quã munera sua. Uñ uita eterna
que infineadõ m̃itis p̃cedentib redditur.
mitis datur. S qr data sunt ꝑ grãm ⁊ ip̃ami̾¬
ensmẽtur augeria alia.⁊ quid ip̃a sit. an uir¬
tus. analuro. Ecsi uirtus: an sit actus: ułñ.
ostensum ẽ enim supͣ exparte quordam qd̾
ip̃a est uirtus ⁊ uirtus non est actus. s eius
cansa nontñ sine lib̾o arbitrio.Uñ qd̾ supra
auõ dixit. bonum usum lib̾i arbitri e̾e̾ uir¬
uirtutis supͣdixit ẽe̾bonum usum eoꝵ quib
non bñutipossumus. in quib posuit libe

Expanded text:
atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa sunt Dei dona. Unde August. ad Sixtum coronat quam munera sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, itis datur, sed quia data sunt per gratiam et ipsa merens meretur augeri, et alia; et quid ipsa sit, an virtus, an aliud; et si virtus, an sit actus vel non; ostensum enim est supra, ex parte quorumdam, quod ipsa est virtus, quia virtus non est actus, sed ejus causa, non tamen sine libero arbitrio; unde quod supra Aug. dixit, bonum usum liberi arbitrii esse virvirtutis supra dixit esse bonum usum eorum quibus non bene uti possumus, in quibus posuit libe
Abbreviated transcription (Latin):
añqm fierent. ñ erant. quomͦ gͦ. nota dõ erant
que non erant: ⁊ rursus quomͦ ea fac̾it ⁊ que
sibi nota non erant: Non enim quieqͣm fecit
ignorans. N ota gͦ fecit non facta cognouit. ꝓm̃.
anteqm fierent ⁊ erant. ⁊ non erant. erant in
d̾i scĩa. non erant insua nͭ. Ip̃i añ dõ ñ audeo di¬
cere. aliomͦ innotuisse cum ea fecisset: qmͣ illo
quo ea nou̾ãt ut faceret. apud quẽ ñ est tͣns¬

Expanded text:
equam fierent, non erant. Quomodo ergo Deo nota erant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset quam illo quo ea noverat ut faceret. Apud quem non est trans
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑlucam ait. Cum ad nos angłi uemunt. sic ext̃¬
ius implent mninistĩum: ut tñ ante dm int̾itis ꝑtõ¬
templatõnem asistant. quia ⁊ si angłs est sp̃c circũ¬
int̾ spm̃ increatum⁊ spm̃ creatũ dicit seraphin de
loco ad locũ transire. ita inquiens in libro detͥnitate.
Dir̃ ysayas quia missus est unꝰ ad me seraphin.⁊¬
raphim deloco ad locum tr̃asit non enim complet

Expanded text:
super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplacionem assistant, quia etsi angelus est spiritus circuminter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad locum transire, ita inquiens in libro De Trinitate: Dixit Isaias, quia missus est ad me unus de seraphiraphin de loco ad locum transit, non enim complet
Abbreviated transcription (Latin):
reatus ibi soluitur. quẽ remissionis modũ ⁊̃
enim auõ ꝯͣ iugłianum. Lex que in mẽbris
ẽuicium carnis ẽ qd expenapecc̃i ⁊ extradu¬
te mortis ꝓuenit. S lexista que ẽ in menbris:
ne mortali. Remissa ẽ: qr reatus solutus ẽ sa¬
cramento. quo renascunt᷑ fideles. Manet ã:¬

Expanded text:
reatus ibi solvitur. Quem remissionis modum alireatus ibi solvitur. Quem remissionis modum alienim Aug. contra Julianum: Lex quae in membris est, vitium carnis est, quod ex poena peccati et ex traduce mortis provenit. Sed lex ista quae est in membris, et in carne mortali. Remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet a
Abbreviated transcription (Latin):
ne concupiscĩa respersa ⁊ innata repen¬
te absumat᷑ ⁊ nonfit. s ne obfit mortuo:
quemerat nato. Nam si post baptismũ
iuixĩt: in carne habet ꝯcupisciam cũ car¬
ne qua pugnet. eamq aduuiante qͦo: su¬
ꝑet. si tñ noninua cuum grãm eius susce¬
ẽ m menbris ꝓrsus extinguatur ⁊ ñ sit:
s ut quicquid mali ab homine ftm̃. dic¬
abolus animam retinebat. ⁊ asuo creatore
seꝑabat: maneat inc̾tamine. Ecte hic a¬
ꝑte ostendit ea rõne dimitti inbapto. ñ qr
non maneat post bapm̃. s qi reatus in bap¬
tismo aboletur. Demñ ip̃eidẽ ostendit. eomo
gatur. ⁊ minuitur meoo̾. uel. ita dicens̃.
ubi omĩo plena fit remissio peccatoꝵ s ma¬
net inuetustate carnis. tamq̃ suꝑatũ ⁊ ꝑem¬
ptam. nisi illicito ꝯsensu quodammꝰ remiuis¬
cat.⁊ in regnum ꝓͥum dñationẽq renocetur.
Dic aꝑte insinuatur in bap̃o ꝯcupiscĩam de¬
bilitari. ex quo r dr᷑ dimitti. non solum ido qi

Expanded text:
ne concupiscentia respersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, in carne habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si tamen non in vacuum gratiam ejus susceest in membris prorsus extinguatur et non sit, sed ut quidquid mali ab homine fabseparabat, maneat in certamine. § Ecce his aperte ostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non maneat post baptismum, sed quia reatus in baptismo aboletur. § Deinde idem ipse ostendit eo modgatur et minuitur, in eodem libro ita dicens: ubi omnino plena fit remissio peccatorum; sed manet in vetustate carnis tanquam superatum et peremptum, nisi illicito consensu quodammodo reviviscat, et in regnum proprium dominationemque revocetur. Hic aperte insinuatur in baptismo concupiscentiam debilitari, ex quo et dicitur dimitti, non solum ideo quia
Abbreviated transcription (Latin):
puscia carnis in bapto. ñ ut ñ sit: s ut ñ impi¬
tetur inpeccm̃. ħ ẽ enĩ ñ hr̃e peccatũ. ñ ee
reũ peccĩ. Quomodo ergo alia peccã p̃te¬
unt actus. ⁊ remanent reatii. ut homicidi¬
um. ⁊ similia: ita eꝯuerso fĩpot̾: ut ꝯcupis¬
cia p̃tereat reatu: ⁊ maneat actu. O epre¬
dictis euident᷑ monstratur: quomͦ peccm̃
orig̾: in bapt̃o remutatur.
De feditate qũa
caro exlibidine coitus contrahit utr̃ in

Expanded text:
on ut non sit, sed ut non imputetur in peccatum. Hoc est enim non habere peccatum, non esse reum peccati. Quomodo ergo alia peccata praetereunt actu, et remanent reatu, ut homicidium et similia, et ita e converso fieri potest ut concupiscentia praetereat reatu, et remaneat actu. Ex praedictis evidenter monstratur quomodo peccatum originale in baptismo remittatur. 3. De foeditate quam caro ex libidine coitus contrahit, utrum i
Abbreviated transcription (Latin):
natus. a patre. filioq ꝓcedit. hoc aũt tatũ ñ
pot̾ una ꝑsona .i. gignere se nasci die se. ⁊ pro¬

Expanded text:
ter a Patre Filioque procedit. Hoc autem totum non potest una persona, id est gignere se, et nasci de se, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
uerse c̃ature obitorem. ⁊ rectorem. nec patr̃e ẽẽ
ip̃eait. inli. de fide. ad petrum. Una ÷ nata.
diceret᷑ Rursus qͥuid̾ trinitas ẽẽt uera. s imꝰ
deus trinitas ip̃a non esfet. si quemad mod pr.
oistincti: sic fussent quoq naturatim diũ¬
sitate discreti. Fides autem patuarcharum.
trinitatem eẽ. In illa gͥ scã tͥnitate. iinus ẽids
pat̾. qui solus eẽntialit᷑. de seipõ imũ filiũ gemi¬

Expanded text:
versae creaturae conditorem et rectorem; nec Patrem esse ipse in libro de Fide, ad Petrum, una est natura diceretur. Rursus quidem Trinitas esset vera, sed unus Deus Trinitas ipsa non esset, si quemadmodum Patdistincti, sic fuissent quoque naturarum diversitate discreti. Fides autem patriarcharum, Trinitatem esse. In illa ergo sancta Trinitate unus est Deus Pater, qui solus essentialiter de seipso Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ait ex ip̃is ⁊ ꝑip̃os.⁊ in ipsis. nec ait. ip̃is gloria. s
ipsi. insinuauit hanc tunitatem. unum dñmr ⁊¬
deun eẽ. S quia singule pene sillabe. noui testa¬
menti. hanc mesfabilis unitatis. atq trinitatis:
uentatem. ꝯcornt̾ insinuant: inbuctioni testi-¬
moniorum: suꝑ hac re. suꝑsedeamus. ⁊ rationib.
congnusq similitudinib. ⁊ta ẽẽ prout infirmi¬
tas niã ualet: ostendamus.

Expanded text:
ait: Ex ipsis, per ipsos, et in ipsis; nec ait: Ipsis gloria, sed ipsi, insinuavit hanc Trinitatem unum Deum esse. Sed quia singulae pene Scripturae Novi Testamenti hanc ineffabilis Trinitatis atque unitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimoniorum super hac re supersedeamus, et rationibus congruisque similitudinibus ita esse, prout infirmitas nostra valet, ostendamus.
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃oꝵ. uarias ĩscͥpta habent. na¬
tradit suꝑ illũ locum psalmi. Incensa ig
n⁊ suffosa. his enumduob dicit om̃ia pec¬
ccã mortalia includi ⁊ incensa eam dicit
ꝗ excupiditate. male incencendente ori¬
im̃tur. Suffosa uero: queerti. mo̾e ma¬
cup̃ non cupienda. uel timet. nontimẽ¬
da albi uero dicitur sĩpec̃c trib modis¬
Tria gn̾alia delicta sunt. quib humanũ¬
subiacet genus. Aut enim cogitatione. ai

Expanded text:
peccatorum varias in Scriptura habent tradit super illum locum psal. 79: Incensa igni et suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore ma quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Alibi vero dicitur peccatum fiTria generalia delicta sunt, quibus humanusubjacet genus. Aut enim cogitatione, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tauerat aprincipio. his uerb aꝑte moysẽ
insinuat. qd̾ homo extͣ paradisum creatꝰ.
locatus ẽ. ¶res enim generales depara¬
diso sentenciesunt. Una eor qui corꝑałr
intelligiuolunt tm̃. atera eoꝵ: qui spũa¬
liter tm̃. Terciaeoꝵ: qui utroq modo ꝑa¬
disum accipiunt. Tciam michiplacere
fateor. ut homo inꝑadiso corporalisit po¬
situs. Qui abillo principio plantatusac¬
cipi potest. quo terram omnem remotis
aquis herbas ⁊ ligna producere uissit. Qura
⁊ sipresentis eccłie uelfut᷑e tipum tenet: ad lit¬
tãm mñ intlłigendum ẽ ẽẽ locum amenissimũ
fructuosis arborib magnum. ⁊ magnofon¬
te fecundũ. Qd̃ dm̃s ap̾ncipio. antiqͣ transło
dicit adorientem. uñ. uolunt in orientali par¬
te ẽẽ ꝑadisum. longo interiacente spacio. uł
maris uel terre aregionib quas in colunt
illucꝑuenerunt

Expanded text:
taverat a principio. His verbis aperte Moyses insinuat hominem extra paradisum creatum, et locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eorum qui corporaliter intelligi volunt tantum; alia eorum qui spiritualiter tantum; tertia eorum qui utroque modo paradisum accipiunt. Tertiam mihi placere fateor, ut homo in corporali paradiso sit positus, qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt illuc pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. in .n.a. in .t. huius officii formam illige
rebant in u.t. qui lucernas candelabri com¬
ponebant.⁊ accendebant in igne celesti ad
illuminandas tenebras aquilonaris. De
subdiaconibus.

Expanded text:
t in tenebris. Hujus officii formam illi gerebant in veteri Testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne coelesti, ad illuminandas tenebras aquilonares. 7. subdiaconis.
Abbreviated transcription (Latin):
a legendo sicut psalmiste apsalmis canẽ¬
dis uocati sunt illi enĩ p̃dicant płis. quid seqͣ¬
tur. isti cantãt ũ ercitent ad compũctionẽ aĩoᷤᷤ
audiencium. licet quidam lactores ita misãn¬
ter ut quosdam ad luctum lamentacionẽq¬
pellant. Id̾ etiam pronunciatores uocantur.
qͥ porro ant nunciant q tan erit clara eorũ
uonut ⁊ longe positoꝵ aures adimpleãt ad lecto¬
rem autẽ ꝑtinet lectiones ꝓnunciare. ⁊ ea que
ꝓpħe uaticinauerunt ppłis p̃dicare ut iam ex
officio legant in eccłia ꝓphias ⁊ lectiones. Uñ ⁊ ei¬
⁊ ałr ei accipe ⁊ esto ũbi di relator habiturꝰ sifide¬
lit̃ impleueris offm̃ partẽ cũhis: qui bñ u̾bũ łi
iim accentuum sciat distincte legat. ne confu¬
sio ne prolationis intellectum auditoribus au¬
ferat. attendat quid indicate quid intõ gat̾e
sit legendum. ubi sit in oratione facienda distĩc¬
cio hec enim male seruata intellectũ turbant.
⁊ alios ad risum ꝓuocant aurib ⁊ cordiosułe

Expanded text:
a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita mist, ut quosdam ad luctum et lamentationem compellant. Iidem etiam pronuntiatores vocantur, qui porro ante nuntiant, quia tam erit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt, populis praedicare, ut jam ex officio inet dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere
Abbreviated transcription (Latin):
ponendi manꝰ suꝑ enĩguminos. uł cathetumindᷤᷤ
ħ offõ usus ẽ dñs. qñ saliua sua tegiig̃ aures ⁊
At ħĩ officio usus ẽ xp̃c. cũ demoniacos mul¬
tos sananit. hic ordo asalomone uidt descẽdis¬
se qui quemdẽ mod̾ exoratandi iuenit. qͦ
demones adiurati exobsessis corꝑib pelleban¬
t᷑ huic officio mancipꝰeti exorciste: uocati fũt.

Expanded text:
ponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures et Hoc etiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a coluti uõ grece latine ceroferatii dñr.
a deportandiscereis qñ legendũ ẽ euãgłiũ. uł
sacficiũ offerent̾. Gunc enim accẽdunt lumi¬
naria ⁊ portant᷑ ab eis. ñ ad fugandas aeris
tenebras cũ soleo temꝑe rutilet: s ad signũ
leticie demonstrand̃. ut subupo luminis corꝑa
rilla lux ostenclat de qua legit᷑. Erat lux uera
paracio luminarium in sacrario. Ip̃ cereum
portat. Ip̃e urtelolum cum umo ⁊ aqua sug¬
gesta ꝓ eucaristia subdiaconis p̃parat. hii ordi¬
nantur cũ edoctifũit ab ep̃o qualit̾ in officio
suo agẽ debeant: ab archidiacono accipiunt
candelabrũ cum cereo. ⁊ urceoloũ uacuũ. ħ¬

Expanded text:
ce, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum est Evangelium vel sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria, et deportantur ab eis; non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa luxaeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem nate diuine uelhumane. aliqñ unitatẽ.
persõe. aliqñ notat habitum aliqñ cãm. Cinꝰ
distinctionis rõem diligent̾ lector aĩadũtat.
atq in simi memorie recondat. ne euis confũ¬
datur sensus. cũ dexp̃o sermo occurrent. Et¬

Expanded text:
e naturae vel humanae; aliquando unitatem personae, aliquando notat habitum, aliquando causam. Cujus distinctionis rationem diligenter lector animadvertat, atque in sinu memoriae recondat, ne ejus confundantur sensus, cum de Christo sermo occurrerit.
Abbreviated transcription (Latin):
rit nec absoluit. Magis tñ aꝓpbare uideturce¬
lum illud hic accipi: qd̾ spacia aeris excedit.
Aquas uero que suꝑ illud celum sunt: di¬
ci uaporaliter crahi ⁊ ieuissimis suspendignt¬
tis. Sicut aeriste nubilosus exalatione t̾re
aquas uaporaliter trahit. ⁊ ꝑ subtiles minu¬
tias suspendit.⁊ post corpulencius conglo¬
batas plumaliter refudit. Si ergo potest
aqua sicut uidemus ad tantas minucias per¬
uenire. ut referatur uaporaliter suꝑ aerẽ
aquis naturaliter leuiorem. cur non credamꝰ
eciam suꝑ illud leuius celum minuciorib
guitis. ⁊ leui orib inmanare uaporib: S qͦ¬
quomodo ibi sint ibi ẽe non dubitamus
Que sit figura firmamenti. minm

Expanded text:
rit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus; sed quoque modo ibi sint, ibi esse non dubitamus. 3. Quae sit figura firmamenti.
Abbreviated transcription (Latin):
tum diligent̃ intuentib explicare uidnir. ñ in¬
docte alii dñt. ñ moclo mexibitione oꝑis. s ĩ in
affectu caritatis ordinem differentem eẽstatu¬
mesticos. deiñ uminicos. & uo̾ aub̃ dic̃ parit̾ om̃s
ẽẽ diligendos ⁊ pari dilectiõe om̃ib uitã optandã
ita accipi pot̃. u̾ caritas ñ adaffectũ tefãt᷑. s ad
bonĩ ꝙͥ eisoptat. ꝙ caritate om̃ib optare debemꝰ.
ut pariabona mereantur. sicut ait apłc. Nolo õs
perfectio maiorũ ut ip̃i fiant perfcĩ. ⁊ sic parem
m̃cant beatitudinẽ. uel pari dilectione .i. eadẽ
dilectione: om̃s diligendi sunt. Item qd̾ ait ut cm̃
diligamꝰ frẽs: quantum nos. ita pot̾ intelligi .i.¬

Expanded text:
tum, diligenter intuentibus explicare videntur, non indocte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu charitatis ordinem differentem esse statuit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut Apostolus dicit, 2 perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus fratres, quantum nos, ita intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ aug̾ super genesim de uiro⁊ mu¬
liere peccm̃ siu m excusantib are. Bixit
enĩ h̃t ꝯfusionis deformitatem: non con¬
fessionis humilitatẽ. Nec ⁊̃ mulier cõ¬
ficetur peccm̃: s refert in altm̾ dicens.
Serpens decepit me ⁊ comedi. inpari se¬
xii. s parifastu. Ecce hic dicit aug̾ qr pa¬
rem fastum h̃uit mulier. cum iuro. Pa¬
riter ergo suꝑbierunt. ⁊ pariter peccaue¬
runt. Sed hoc ita determinari potest.
ut dicamusparem utriusq fuisse fastũ
in excusatione pecc̃i. sñm esuligni. ue
titi. s disparem.⁊ in muliere młto ma¬
iorem. ieo qd̾ credidit.⁊ uoluit ẽesicite
deus: qd̾ non uir. ¶erumtũ⁊ deuiro
legitur qd̾ uoluit ẽẽ sicut deus. Dicit
p̃sumens ut diabolus dediuinitate.
Rapere uoluerunt diumitatẽ ⁊ ꝑdide¬
runt felicitatem. It suꝑ illũ locũ ps̃i.
d̾s qui simił tibi Qui ꝑse nult e̾e̾nt ds̃.
ꝑuerseuult ẽẽ simił do. ut diabolus qui
noluit sub eo esse. ⁊ hõ qui ut seruus no¬

Expanded text:
 1, super Genes., de viro et muliere peccatum suum excusantibus ait: Dixit enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuit mulier cum viro; pariter ergo superbierunt, et pariter peccaverunt. §. Sed hoc ita determinari potest, ut dicamus parem utriusque fuisse fastum in excusatione peccati, et etiam in eet in muliere multo majorem, in eo quod credidit et voluit esse sicut Deus, quod non vir. Verumtamen et de viro legitur quod voluit esse sicut Deus. Dicit praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui per se vult esse ut Deus, perverse vult esse similis Deo; ut diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut servus no
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ꝙ om̃ia que interra nascunt᷑ siue aĩa¬
lia. siue arbores. uel herbe ⁊ similia ab hu¬
more incipiunt formari. atq nutri. his om̃ib
uocabłis uocata ẽ illa informis matĩa. utres
ignota: notisuo cabłis insinuaret᷑ in ꝑiciorib
⁊ non uno tm̃. Nam siuno tm̃ sig̾caret᷑ uoca¬
bło: ħ ẽẽ putaretur qd̾ ꝯsueuerant hoĩes in
illo uo cabło intłłigere. Subhis ergo nõibus

Expanded text:
aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ qui minꝰ idonei sunt inuisibilia
ꝯp̃hendere. Et tũc erant tenebre .i lucis absẽ¬
corꝑeubi tegumentum non ẽ: nuditas dicit᷑.
Sicue ⁊ manitas ñ cst aliquid. s manis dr̃ ẽẽ
locus ubi non est corpus. ⁊ manitas: ab sen¬
cia corporis.

Expanded text:
parvulorum qui minus idonei sunt invisibilia apprehendere, et tunc erant tenebrae, id est lucis absencorpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; sicut et inanitas non est aliquid, sed inanis dicitur esse locus, ubi non est corpus, et, inanitas absentia corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
ba dĩ atq archana excellent̃ scrutati
sunt super hoc qͣi aduersa scͥpsisse uidn᷑r.
Alii qͥd tradiderunt omĩa simł in mat̾ĩa
⁊ forma fuisse creata. qd̾ aõ sensisse iuõr a¬
lii uero hoc magis probauerunt ata asse¬
ruerunt. ut pͥmum matĩa rudis atq infor¬
mis . iiii. elementoꝵ connuixcionẽ atq ꝯfusio¬
nos manauit cognitio mag̃ ꝯgrũe uidetur

Expanded text:
crutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse lii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rudis atque informis, quatuor elementorum commixtionem atque confusionos manavit cognitio magis congruere videtur
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut ꝑfectus pat̾. filum ꝑfectum genuisse creda¬
tur ⁊ quod pat̾. ⁊ filius unum sint. non ꝯfusio̾e
nomea ait. Tres sunt. qui testimonium dant
uerbum i uere .a. de. ⁊ de. erat uer. ubi aꝑte ostñ¬
dit filium semꝑ̾et̾nalit̾ fuisse aput patrem. ut a¬

Expanded text:
 ut perfectus Pater Filium perfectum genuisse credatur; et quod Pater et Filius unum sint, non confusionpistola canonica ait: Tres sunt, qui testimonium dant erbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; ubi aperte ostendit Filium semper et aeternaliter fuisse apud Patrem; ut a
Abbreviated transcription (Latin):
ma ueteris testamenti. de fide sc̃e trinita¬
tis.⁊ imitatis. ad noui testamenti auctoritates
calculus. quo tangantur ora fidelium. Dñs ita-
q xp̃c. unitatem diuine eẽntie. ac ꝑsonarum:
trinitatem aꝑte infinuat dicens apłis. Ite bau
Innomine utiq ait. ut ait ambrosius. in .i. libro
de trin. non in nominib: ut unitas eẽntie ost̾n¬
datur: ꝑ nomina tria que supposuit. tres eẽ ꝑ-¬
sonas declarauit. Ipse etiamait. Egori pater:
unum sumus. Unum dicit. tit ait̃ ambrosius.
in eotiem. ne fiat tuscretio potestatis. ł nature.

Expanded text:
a veteris Testamenti, de fide sanctae Trinitatis et unitatis, ad novi Testamenti auctoritates calculus quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque Christus unitatem divinae essentiae ac personarum trinitatem aperte insinuat, dicens aposIn nomine utique ait, ut Ambros. ait in lib. 1 de Trin. , non in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis n
Abbreviated transcription (Latin):
s scdm̃ specialem morẽ ecclie. de sollemp¬
ni penit᷑. dcm intelligit᷑ que ap̃ quofdam
semel celebratura ñ iterat᷑. Item illualiud
ambꝵ. Pe̾mtencia semel usur pata. nec u̾e
celebta. ⁊ fructũ pͥoris aufert. ⁊usũ conseqñ¬
tis ammutit. desollempni intelligit᷑. Sollẽp¬
nis uero intelligit᷑ penitencia Ut ambre
in eodem ait ẽ que fit extͣeccłiam in mani¬
festo. incin̾e̾ ⁊ cilicio. q̃ pro gͣuiorib. Horren¬
tencie semel in eccłia ꝯcedat᷑. ne medicina
uilis minus utił eet egrotis. que tanto ma¬
gis salubris ẽ. qñto minus ꝯtemptibił fuĩt:
Quis tñ aucdeat dõ dice. qr huic homini qͥ
post penitenciã pͥmam. rursus selaqueis
iniquitati obst̾ingit. ad huc itm partis:
origenes quoq de hac sollempni penitẽcia
que ꝓgͣuiorib criminib inũgit᷑ ait. Si noᷤ
aliqua culpa mortał inuenĩt. que ñ incͥmi¬
ne mortali uel imblasplemia fidłi. s inser¬

Expanded text:
dum specialem morem Ecclesiae de solemni poenitentia, quae apud quosdam semel celebrata non iteratur. Item illud Ambrosii: Poenitentia semel usurpata, nec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum consequetis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrenitentiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis vel minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat Deo dicere: Quare huic homini qui post poenitentiam primam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis? Origenes quoque de hac solemni poenitentia, quae pro gravioribus criminibus injungitur, ait: Si nos aliqua culpa mortalis invenerit, quae non in crimine mortali, vel in blasphemia fidei, sed in ser
Abbreviated transcription (Latin):
secretum. sicut dicitur sacramẽ¬
tum ditatis. ut sacramentum sit sacrũ
signans᷑ ⁊ sacr signatum s nc̃ agitur
desacramento scđm qd̃ est signum. Itẽ.
Sacramentum est intrisibilis gr̃e. insi¬
bilis gr̃e forma. Signum uero ẽ resp̃ter
sp̃em quam ingerit sensibus aluio aliqͥo
ex sefaciens in cogitacionẽ uenire.Sig
data sunt: quedam sunt sacramenta q̃¬
licudinem rerum. quarum sacramẽta

Expanded text:
secretum, sicut sacramentum divinitatis, ut sacramentum sit sacrum signans, et sacrum signatum; sed nunc agitur de sacramento secundum quod est signum. Item sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Sigdata sunt quaedam sunt sacramenta, qulitudinem earum rerum, quarum sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
Nam inquinatio illa erat cũtactus mor
non miustificationem⁊ ut futuri figura
essent. uolens ea sibi pocius offerri qmi¬
dolis. Illa ergo signa erant. s tñ ⁊ sacram̃¬
ta. licet minus proprie. in scripturis sepe
uocantur q signa erant reisacre quam u¬
tiq non prestabant. Illa autem oꝑa legͣa
instituta sunt.
tatem quid. ut dum homo insensibilib
reb quenatura infra ipm̃ sunt exp̃cep¬
to creatorisse reuerendo subicit ex hac hu¬
militate ⁊ obediencia dõ mag̃ placeat.⁊¬

Expanded text:
Nam inquinatio illa erat contactus mortnon in justificationem, et ut figura futuri essent, volens sibi ipsi potius offerri ea, quam idolis. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Apostolus instituta sunt. ationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat
Abbreviated transcription (Latin):
perfectissimi erunt. ut nec augeat᷑ ampliꝰ nec
minuatur
Aliot opinio qui dicunt an¬
gelos in quibusdam p̃dictoꝵ ñ ꝓfecisse .n.

Expanded text:
perfectissimi erunt, ut nec augeatur amplius nec minuatur. 7. Aliorum opinio qui dicunt angelos in quibusdam praedictorum non profecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
angłos minist̾iũ regni celoꝵ qd̾ oportuno t̃ꝑ̃e
reuelatũ ẽ ꝓsalutenr̃a. Illd̾ ergo ascłis innotu¬
it sup̃memoratũ minist̾iũ. qr om̃is c̾at᷑a ñ añ
scła s ascłis est. Attende lector. q uidn᷑r dissẽ¬
tire in hac sentencia illustres doctores. Iõq
ut om̃is repugnancia de medio tollat᷑. p̃dicta
u̾ba aimonẽ seqñtes ita determinemꝰ ut ilł an
isse. ut pote familiarib ⁊ nuncus. Iud̃ uero qͥ
minoris dignitatiᷤᷤ sut in cognita extitisse dica
qr om̃s angłos in cogniciõe diumoꝵ minist̾i̾oꝵ¬

Expanded text:
angelos mysterium regni coelorum, quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra. Illis ergo a seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollatur, praedicta verba Haymonem sequentes ita determinemus, ut illisisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamque omnes angelos in cognitione divinorum mysterio