comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insamnie qͣuia dii non coluntur a nobis a multis
emm no coluntur s quia uitas penes nos est q̃
ut est uerissime dc̃m odium parit quid ig᷑ exis¬
timabimus insi nestire illos quid paciantur ꝓ¬
girum ꝑferuntur enm ceco et in racõnabili
furore quem nos iudemus illi nesciunt. nõ .n.
ip̃i omẽs ꝑsecuntur quia tam̃ cur nastantur in¬
nocantib non habent s illi spũ contaminati ac¬
ꝑditi quibus ui̾tas et nota est et inuisa insinu-¬
ant se mentibus eoꝵ et instigant nestios in sa-¬
norem hn enim rerum quandui pax est in po-¬
pulo dei fugitant iustos et pauent et cum cor-¬
ꝑa hominum occupant ammasq diuexant
adiurantur ab hiis et nonĩe dei ueri fugant᷑
quo audito tremunt exclamant et uri se ube-¬
cant rariq testantur et int̾rogati qui suit quͦ
uenerunt quomõ in homine increpserunt confi¬
tentur. sic extorti et excruciati uirtute diuini
et iustos iuros semꝑ oderunt et quia per se no

Expanded text:
aniunt, quia dii non coluntur a nobis — a multis aniunt, quia dii non coluntur a nobis — a multis enim non coluntur — sed quia ueritas penes nos est, quae, ut est uerissime dictum, odium parit. quid igitur existimabimus nisi nescire illos quid patiantur? pergitur enim caeco et inrationabili furore, quem nos uidemus, illi nesciunt. non enim ipsi homines persecuntur, qui causam cur irascantur innocentibus non habent, sed illi spperditi, quibus veritas et nota est, et invisa, insinuant se mentibus eorum, et instigant nescios in furorem. Hi enim quamdiu pax est in populo Dei, fugitant justos, et pavent; et cum cora hominum occupant animasque diuexant, adiurantur ab iis et nomine dei ueri fugantur. quo audito tremunt et exclamant et uri se uerberarique testantur et interrogati qui sint, quando uenerint, quomodo in hominem inrepserint, confitentur. sic extorti et excruciati uirtute diuini et iustos uiros semper oderunt. et q
Abbreviated transcription (Latin):
eciam pudenda dictu tamꝙͣ deos adorant mĩ
penis quam idem ip̃i qui cum deos deos colẽ
se dicant tamen eos puᶜͤ. turpit̾q derident de
quibus eciam inimosagi cum risu et uolupta¬
te paciuntur qualis hec religio aut quanta
marestas putanda est que addorantur intẽ-¬
plis illuditur in theatris et qui hec fecerint
non penas molari minimis pendunt s ho-¬
norati eciam laudatiq discedunt. xiũ penis
nos destruimus quam quidem phi qui oĩo
omĩa fortuito fieri que geruntur nũ penis
quam epicurei qui ẽẽ quidem deos ẜ citrare
quitꝙ̃ negant neq nasti cos neq gr̃a cõmo¬
ueri quibus dc̃is utiq ꝑsuadent colendos
om̃o non esse si quidem nec colentes respiciũt
neq non tolentib iastuntur pret̾ea cũ conͣ
met᷑. disterunt niihil aluid effice conantur
quani ut nemo deos timeat et hoc tamen
ab homĩb et audiunt libent̾ et disseruncur-
inpune
Non ergo ideo aduersum nos. Q apⁿͫ. .xxii.¬

Expanded text:
etiam pudenda dictu tamquam deos adorant? num etiam pudenda dictu tamquam deos adorant? num peius quam idem ipsi, qui cum deos colere se dicant, tamen eos publice turpiterque derident, de quibus etiam mimos agi cum risu et uoluptate patiuntur? qualis haec religio aut quanta maiestas putanda est quae adoratur in templis, inluditur in theatris? et qui haec fecerint, non poenas uiolati numinis pendunt, sed honorati etiam laudatique discedunt. num peius nos destruimus quam quidam philosophi, qomnia fortuito fieri quae geruntur? num peius quam Epicurei, qui esse quidem deos, sed curare quicquam negant, neque irasci eos neque gratia commoueri? quibus dictis utique persuadent colendos omnino non esse, siquidem nec colentes respiciunt neque non colentibus irascuntur. praeterea cum contra metus disserunt, nihil aliut efficere conantur quam ut nemo deos timeat. et haec tamen ab hominibus et audiuntur libenter et disseruntur inpune. Non ergo ideo aduersus nos ins
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hec solum colendi non sunt ꝙ si coli uolũt
digni .s. decestatõe hõim quibus cum lacͥmis
cum gemitu sanguine de mẽbris omibus flu-¬
ente libatur. Ac nos contra non expetimꝰ ut
deum nr̃m qui est oĩm ueluit noluit colat ali¬
quis inuitus nec si non colu̾it irastimur consi¬
dunus enim marestate eus qui tam contemp
et iniurias et ideo cum nephanda ꝑpecumr
ne uerbo quidem reluctamur s deo remittimꝰ
ulcionem non ut hn faciunt qui de fensores cẽ¬
deoꝵ suoꝵ inderi uolunt et semũt efferate adu̾sꝰ¬
non colentes ex quo intelligi datur quam non fuit
lonum deos colere qm̃ bono pocius adducendi hoĩe ᷤ
ad bonum fuerant. ñ malo s quia illud malum ẽ
etiam officium eius bono caret. at enm pumẽ-¬
di sunt qui destruint religiones uñ peuis nos
destrutmus qm̃ ratõ egyptoꝵ qui turpissimas
bestiarum ac pecudum figuras colunt quedam

Expanded text:
propter hoc solum colendi non sunt, quod sic coli volunt; propter hoc solum colendi non sunt, quod sic coli volunt; digni scilicet detestatione hominum, quibus cum lacrymis, cum gemitu, cum sanguine de membris omnibus fluente libatur. At nos contra non expetimus, ut Deum nostrum, qui est omnium, velit, nolit, colat aliquis invitus; nec, si non coluerit, irascimur. Confidimus enim majestati ejus, qui tam contemptet injurias. Et ideo cum tam nefanda perpetimur, ne verbo quidem reluctamur: sed Deo remittimus ultionem; non ut ii faciunt, qui defensores deorum suorum videri volunt, et saeviunt efferate adnon colentes. Ex quo intelligi datur, quam non sit bonum deos colere; quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo. Sed quia illud malum est, etiam officium eius bono caret. at enim puniendi sunt qui destruunt religiones. num peius nos destruimus quam natio Aegyptiorum, qui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificia p̾cipet accedere pietatem inquid
adhibendo opes amonendo qui cecus facit
fas est desperare de deo quem iõ colas quia
potentem putes nam quomodo mndicare muraiã
colentis putas põt si suam non potest lib igit᷑
ex huis quere̾ cui potissimũ p̾stare se putent co-¬
gendo muitos ad sacrificium ip̃is ne quos co-¬
gunt. at non est bñficium ꝙ ingeritur recu-¬
santi s consulendum est eciam uolentibus qñ
quis sit bonum nestiunt cur ergo tam cru¬
delit̾ uexant ceus cruciant debilitant si saluos
uolunt aut unde pietas tam impiant eos mi-¬
seris modis aut ꝑdant aut inuciles faciant
quibus uelunit eẽ consultum an n̾o diis prestat
ac non est sacrificium ꝙͥ expͥmitur inirito insi
enim sponte atq ex ammo fiat execratõ est cũ
homĩs ꝑ scptõe iniuriis carce tormentis ad ac¬
tio faciunt si dii sunt isti qui sic coluntur uł

Expanded text:
sacrificia praeciperet accedere, « Pietatem, inquit, sacrificia praeciperet accedere, « Pietatem, inquit, adhibento; opes amovento: qui secus facit,fas est desperare de Deo, quem ideo colas, quia potentem putes. Nam quomodo vindicare injuriam colentis se potest, si suam non potest? Libet igitur, ex his quaerere, cui potissimum praestare se putent, cogendo invitos ad sacrificium. Ipsisne, quos cogunt? at non est beneficium, quod ingeritur recusanti. Sed consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum, nesciunt. Cur ergo tam crudeliter vexant, cruciant, debilitant, si salvos volunt? aut unde pietas tam impia, ut eos miseris modis aut perdant, aut inutiles faciant, quibus velint esse consultum? An vero diis praestant? at non est sacrificium, quod exprimitur invito. Nisi enim sponte atque ex animo fiat, execratio est; cum homines proscriptione, injuriis, carcere, tormentis adacti faciunt. Si dii sunt isti, qui sic coluntur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
pectus inclusas ulli annos abluant aut ulla
maria purificent qͣnto sunctius mentem pociꝰ
eluere que malis cupidi sordidantur et uno
uirtutis ac fidei lauacro uniu̾sa intia depel¬
lere ꝙ qui fecit quãlibet inquinatum ac sor-¬
didantur didum corpus gerat sãt. purꝰ est
p̃i autem quia nestiunt uel quid uel quõ
sit cõlendum ceci et imprudentes in contra¬
rium cadunt adorant itaq hostes suos latͦ¬
nos et int̾sectores uictimis placant et aĩas
suas ꝯtere / ip̃o tremendas acris detestabilib
imponunt irascuntur eciam mmiẜi ꝙ non si-¬
miles alii ꝑreant incredibili mentium ceci-¬
tate quid enim iudeant qui solem non ni-¬
dem quasi nõ si dii essent indigeret hom̃i
auxilio adu̾sus contemptores suos quid
ergo nobis irascuntur si illi nichil possunt
nisi ꝙ ip̃i deos suos destruũt quoꝵ pocesta¬
ti diffidunt magis in religtiosi qm̃ qui oĩo
non colunt. Cic̾o in suis legibus ꝯcaste ad

Expanded text:
pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla maria purificent. quanto satius est mentem potius elnere, quae malis cupiditatibus sordidatur, et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellere! quod qui fecerit, quamlibet inquinatum ac sordidum corpus gerat, satis purus est. Isti autem quia nesciunt uel quid uel qusit colendum, caeci et imprudentes in contrarium cadunt. Adorant itaque hostes suos: latrones et interfectores suos victimis placant; et animas suas cum thure ipso cremandas aris detestabilibus imponunt. Irascuntur etiam miseri, quod non similes alii pereant, incredibili mentium caecitate. Quid enim videant, qui solem non vident? Quasi vero si dii essent, indigerent hominum auxilio, adversus contemptores suos. Quid ergo nobis irascuntur, si illi nihil possunt? nisi, quod ipsi deos suos destruunt, de quorum potestate diffidunt, magis irreligiosi quam qui omnino non colunt. Cicero in suis Legibus, cum caste ad
Abbreviated transcription (Latin):
unt sine dilectu adult̾o impubice lene ꝑcaces
obstene meretrices ueniunt gladiatores la tro¬
nes et fures uenefici et p̾cantur nichil aliud
quam ut scelera impune cõnuitant Quid
emm latro sacrificans aut gladiator roget
inisi ut occidant quid uenenarius nisi ut fal-¬
lat quid meretrix nnsi ut plurimũ peccet que
adult̾a insi ut mortem iuri aut sua impudi¬
ticia celetur. Quid leno nisi ut multos
bonos exuat. Quid fur insi ut plura com-¬
peccato locus est nullus et si quis ad sacri-¬
ficiũ non integiaa conscĩa uenerit auditq illi
deus cõminetur ille qui lacebras cordis md
qui pcc̃is semꝑ infectus est qui exigit iusti-¬
tiam qui fidem possit quis hic male menti
aut male p̾ci locus millas est ut illi infelices
nec steleribus suis intelligunt ꝙͣ malum
sit ꝙ colunt qñ quidem flagiciis omĩbuo inqui¬
nati ueniunt ad p̾candum et se pre sac̾ficasse
opinantur. si autẽ lauerũt tamꝙͣ libidines intͣ

Expanded text:
unt sine dilectu adulterae inpudicae, lenae procaces, unt sine dilectu adulterae inpudicae, lenae procaces, obscenae meretrices, ueniunt gladiatores latrones fures uenefici et precantur nihil aliut quam ut scelera inpune committant. quid enim latro sacrificans aut gladiator roget nisi ut occidant? quid uenenarius nisi ut fallat? quid meretrix nisi ut plurimum peccet? quid adultera nisi aut mortem uiri aut ut sua inpudicitia celetur? quid lena nisi ut multos bonis exuat? quid fur nisi ut plura conpeccato locus est nullus. Et si quis ad sacrificium non integra conscientia venerit, audit quae illi Deus comminetur, ille qui latebras cordis videt, qui peccatis semper infestus est, qui exigit justitiam, qui fidem poscit. Quis hic malaut malae preci locus est? at illi infelices nec ex sceleribus suis intellegunt quam malum sit quod colunt, quandoquidem flagitiis omnibus inquinati ueniunt ad precandum et se pie sacrificasse opinantur, si cutem lauerint, tamquam libidines intra
Abbreviated transcription (Latin):
re pactis itaq sacrisicis manib omẽm re-¬
ligionem in exͦ. et cum templo sicut mue¬
nerant relinquiũt nich̾ ꝙ secum exͣ nec af-¬
ferunt neque referunt id est ꝙ eiusmõi reli-¬
giones neq bonos fac̾e possunt neq firmos
atq miuuitabiles ẽẽ traducuntur itaq ab
hiis honnẽs facile au̾tentur quia nichil ibi
ad iutam nichil ad sapĩam nichil ad fidẽ
disticur. Que est enm suꝑsticõ illoꝵ deoꝵ¬
damentum que subã quo tendit aut quid
pollicetur ut ab homĩe possit fidelit̾ ẜuari. fortit̾¬
q defendi in qua nichil aliud iudeo qmͣ ritum ad
solas digitos ꝑtinentem. ⁊ irã uero religio eo
firma est et solida et mutabilis quia institiã
docet quia nobis semꝑ est quia tota in ammo
colentis est quia est mentem ipãm pro sacrifi-¬
tio hẽt illic nichꝰ exigitur aliud quam sanguis
pecudum et fumus et mepta libatõ hic bona
mens purum pectus innocens uita illic ueni-¬

Expanded text:
rem. peractis itaque • sacrificiis inanibus omnem rerem. peractis itaque • sacrificiis inanibus omnem religionem in templo et cum templo sicut inuenerant relincunt nihilque secum ex ea neque adferunt neque referunt. inde est quod eiusmodi religiones neque bonos facere possunt neque firmae atque inmutabiles esse. traducuntur itaque ab his homines facile, quia nihil ibi ad uitam, nihil ad sapientiam, nihil ad fidem disdamentum? quae substantia? quo tendit aut quid pollicetur, ut ab homine possit fideliter seruari fortiterque defendi? in qua nihil aliut uideo quam ritum ad solos digitos pertinentem. nostra uero religio eo firma est et solida et inmutabilis, quia iustitiam docet, quia nobiscum semper est, quia tota in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. illic nihil exigitur aliut quam sanguis pecudum et fumus et inepta libatio, hic bona mens, purum pectus, innocens uita; illuc ueni
Abbreviated transcription (Latin):
iam non defendetur illa ẜ polluetur acq mola-¬
biłr̃ nchil enim tam uolum ꝙͣ religio in quasi
aĩniꝰ sacrificantis adu̾sus est sam sublata est
iam nulla est recta igitur racõe ut religioẽm
paciãm nel morte defendas in quo sides conser-¬
uata et ip̃a deo grata est et religioni addit
auct̃em. nam si hnis qui in hat torcestri milici¬
a regi suo fidem ẜuat in aliquo egregio facino¬
re si post ixi̾t acceptor̃ fit et carior si perierit
tibus ẜ eciam mortius p̾ͥmium pocest uirtus¬
tis exsolrͤ igitur dei cultus qm̃ milicia celes¬
tis est deuotionem maximam fidem q deside¬
rat quomodo emm deus aut amabit collctez
si ip̃e non ametur ab ea aut prestabit pre-¬
canti quidquid orau̾it cum ad precantem
dum n ex amma neq obẜuantur accedat
isti autem tunc ad sacrificandum ueniunt
nichil int̾u nichil ꝓpͥ̾um diis offerunt nõ
integritatem mentis non reu̾entiam in timo-¬

Expanded text:
iam non defendetur illa, sed polluetur atque uiolaiam non defendetur illa, sed polluetur atque uiolabitur. nihil est enim tam uoluntarium quam religio, in qua si animus sacrificantis auersus est, iam sublata, iam nulla est. recta igitur ratio est ut religionem patientia uel morte defendas; in quo fides conseruata et ipsi deo grata est et religioni addit auctoritatem. nam si is qui m hac terrestri militia regi suo fidem seruat in aliquo egregio facinore, si post uixerit, et acceptior fit et carior, si perierit,tibus, sed etiam mortuis praemium potest uirtutis exsoluere? igitur dei cultus, quoniam - militiae caelestis est, deuotionem maximam fidemque desiderat. quomodo enim deus aut amabit colentem, si ipse non ametur ab eo, aut praestabit precanti quidquid orauerit, cum ad precandum neque ex animo neque obseruanter accedat? isti autem cum ad sacrificandum ueniunt, nihil intimum, nihil proprium diis suis offerunt, non integritatem mentis, non reuerentiam, non timo
Abbreviated transcription (Latin):
fere milgus cum simplex incorruptum q indi-¬
cium est si misteria illa cognostat in memoria
mortuorum constituta dampnanit aliudq ue-¬
riũs ꝙ colat querit huic fida silen᷑. sacris in-¬
scitutis ab homibus callidis nestiat ppłs qͥd
colat cum autem nos in eoꝵ doctonis uerse-¬
mur coram nobis aut non crcdunt qui utͣq
nouimuo aut inuident quia falsis n̾a ꝑtu-¬
limus defendenda sunt inquiunt suscepta
puᶜ ͤ satra o quã honesta uoluntate miseri
erant senciunt enim nichil cẽ in rebus hũa¬
nis religione p̾stanciũs eamq sũma in oꝑ¬
tere defendi s ut in ip̃a religione sic indefẽ¬
tionis gene falluntur defendenda enĩ reli¬
gio est non occidendo s moriendo non seuicia
s pacientia non scelere s fide illa enu ma¬
loꝵ sunt hec bonoꝵ et nece est bonumi in religi¬
ones uersari non malium nam si sanguiẽ sitor¬
mentio si malo religionem defendere uelis

Expanded text:
fere vulgus, cui simplex incorruptumque judifere vulgus, cui simplex incorruptumque judicium est, si mysteria illa cognoscat in memoriam mortuorum constituta, damnabit; aliudque verius, quod colat, quaeret. Hinc fida silentia sacris instituta sunt ab hominibus callidis, ut nesciat populus quid colat. Cum autem nos in eorum doctrinis versemur, cur nobis aut non credunt, qui utrumque novimus; aut invident, quia falsis vera praetulimus? Sed defendenda sunt, inquiunt, suscepta publice sacra. O quam honesta voluntate miseri errant! Sentiunt enim, nihil esse in rebus humanis religione praestantius, eamque summa vi oportere defendi: sed ut in ipsa religione, sic in defensionis genere falluntur. Defendenda enim religio est, non occidendo, sed moriendo; non saevitia, sed patientia; non scelere, sed fide: illa enim malorum sunt, haec bonorum. Et necesse est, bonum in religione versari, non malum. Nam si sanguine, si tormentis, si malo religionem defe
Abbreviated transcription (Latin):
aniclis quas contempnũt et a pueris nr̃atib
error illoꝵ ac stulticia ridebitun cum enĩ suit
peritissimi deoꝵ q progemã et res gestas et
imperia et intritus et sepulcra deliberis no¬
uerint ip̃osq ritus quibus sunt iitiati uel
ex rebus gestis hominũ uel ex casibus uel
eciam ex mortib natos stiant incredibilis
stia est deos putare quos fuisse mortales
negare non audeant uel si tam imprudẽ¬
tes fuint ut negent sue illos ac suoꝵ lr̃e
coarguant ip̃a. deni illos sacr̃oꝵ inicia cõ¬
uincant. stiant igitur uel ex hoc ip̃o quant̃
int̾sit int̾ uerum et falsum. quͦ ip̃i cum suit
eloquentes ꝑsuade̾ non possunt imperiti ac
rudes possunt quia res ip̃a et m̾tas loquit᷑
quid ergo seuutnt ut sculticiam suam dũ
cina et pietas non potest aut uoritas cũ
urant iusticia cum credulitate ꝯuingi set
merito non audent de rebus quitꝙͣ. decere diuinis
ne a nr̃is derideantur et a suis deserantur nam

Expanded text:
aniculis quas contemnunt et a pueris nostratibus aniculis quas contemnunt et a pueris nostratibus error illorum ac stultitia ridebitur. cum enim sint peritissimi deorumque progeniem et res gestas et imperia et interitus et sepulcra de libris nouerint ipsosque ritus quibus sunt initiati uel ex rebus gestis hominum uel ex casibus uel etiam ex mortibus natos sciant, incredibilis dementia est deos putare quos fuisse mortales negare non audeant: uel si tam inpudentes fuerint ut negent, sucoarguant, ipsa denique illos sacrorum initia convincant. Sciant igitur vel ex hoc ipso, quantum intersit inter verum et falsum, quando ipsi, cum sint eloquentes, persuadere non possunt; imperiti ac rudes possunt, quia res ipsa et veritas loquitur. Quid ergo saeviunt? ut stultitiam suam, dumcina et pietas; nec potest aut veritas cum vi, aut justitia cum crudelitate conjungi. Sed merito non audent de rebus quidquam docere divinis, ne et a nostris derideantur, et a suis deserantur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
si beati suit hũana pietas conferat qui omĩa
asseueratõe ꝓp̾a nec enim ualet quicꝙͣ mor ͤ
homĩs auctoritas ẜ diuinis aliquib testimo¬
niis confirment sicuti nos facinꝰ non est
opus iu et in iuria quia religio cogi non
potest uerbis pocius ꝙͣ nerberibus res augẽ-¬
da est ut sit uoluntas destringant aciem in¬
genioꝵ suoꝵ si ratõ coꝵ nera est asseratur
parati sumus audire si doceant tacentib
certe nͣ credimus sicut nec sementib quidẽ
credimus. Immictentur nos ut rõnem rei¬
puᵗ ͤ. totius expouant nos enm non illicimno ut
ip̃i abiectant ẜ docemus ꝓbannus oñdimꝰ staq¬
neq nemo a nobis retinetur iniuctus iunculis
inutilis est emm deo qui deuoͣ ͤ ac fide caret et
tamen nemo discedit ip̃a u̾tate retrnente do¬
ceant isti hoc modo si qua illis fiducia n̾itatis
est loquentur. Distant. audeant inꝙͣ disputa¬
re nõb̃cum aliquis enisioni iam ꝓfecto ab

Expanded text:
si beati sunt, humana pietas conferat: quae omnia non si beati sunt, humana pietas conferat: quae omnia non adseueratione propria — nec enim ualet quicquam mortalis hominis auctoritas — sed diuinis aliquibus testimoniis confirment, sicuti nos facimus. non est opus ui et iniuria, quia religio cogi non potest, uerbis potius quam uerberibus res agenda est, ut sit uoluntas. destringant aciem ingeniorum suorum: si ratio eorum uera est, adseratur. parati sumus audire, si doceant: tacentibus certe nihil credimus, sicut ne saeuientibus quidem cedimus. imitentur nos, ut rationem re totius exponant: nos enim non inlicimus, ut ipsi obiectant, sed docemus probamus ostendimus. itaque nemo a nobis retinetur inuitus — inutilis est enim deo qui deuotione ac fide caret — et tam nemo discedit ipsa ueritate retinente. doceant isti hoc modo, si qua illis fiducia ueritatis est, loquantur hiscant, audeant inquam disputare nobiscum aliquid eiusmodi: iam profecto ab
Abbreviated transcription (Latin):
si que illis fidutia est uel in phĩa uel inelo¬
quen᷑ arment se ac refellant hec nr̃a si pos¬
sent congrediantur cominꝰ ⁊ singula quem
discuciant decet eos susciꝑe defentõem deo suoꝵ
ne si nr̃a inualunt ut cotidie inualestunt cũ
delubris ac ludibriis suis deserantur et qm̃
ui nichil possunt augetur .i. religio dei qͣnto
magis p̾mitur orõne pocius et ortamentis a¬
gant procedant in medium pontifices seumi-¬
nores maxinu flammes augures. Item reges
sacͥficali quiq sunt sacerdotes et antistites re-¬
ligionum ꝯuocent nos ad codictõem cohercẽ¬
cur ad suscipiendos cultus deoꝵ ꝑsuadeant
multos eẽ quoꝵ mĩme ac ꝓuidenͣ regant᷑
amma ostendant origines et initia sacroꝵ
ac deoꝵ quõ suit mortalibus tradita qui
fons que ratõ sic explicent ꝓferantq mer-¬
ces in cultu que pena in contemptu maneat
quare ab hom̃ĩbus coli se ueluit quid illis

Expanded text:
si qua illis fiducia est uel in philosophia uel in elosi qua illis fiducia est uel in philosophia uel in eloquentia, arment se ac refellant haec nostra, si possunt, congrediantur comminus et singula quaeque discutiant. decet eos suscipere defensionem deorum suorum, ne si nostra inualuerint, ut cottidie inualescunt, cum delubris ac ludibriis suis deserantur. et quoniam ui nihil possunt — augetur enim religio dei quanto magis premitur —, oratione potius et hortamentis agant. procedant in medium pontifices seu minores seu maximi, flamines augures, item reges sacrificuli quique sunt sacerdotes et antistites religionum, conuocent nos ad contionem, cohortentur ad suscipiendos cultus deorum, persuadeant multos esse quorum numine ac prouidentia regantur omnia, ostendant origines et initia sacrorum ac deorum quomodo sint mortalibus tradita, qui fons, quae ratio sit explicent, proferant quae merces in cultu, quae poena in contemptu maneat, quare ab hominibus coli se uelint, quid illis,
Abbreviated transcription (Latin):
disciꝑe uellent alios eciam in consortõ mali
sui rapint quasi hĩturi solatium de perditõe
multoꝵ. s hec ip̃a ignoratõ efficit ut in ꝓse¬
quendis sapientib tam mali fuit singeñtes ꝙ
se p̾ͥmo illis consulere illos ad bonam mentem
uelle reuotare. Mam igitur hoc ẜmone aut
aliqua ratõe roddita fac̾e̾ intuntur minime
ẜ iu atq tormentis. O muta et ceca tlemẽtia
in hus putatur mala mens cẽ qui fidem ẜua¬
re conantur in carificibus añ bona in hiis¬
ire mala mens est qui contra ius hũaintatis
conͣ fas omẽ lacerantur an pocius in hus que
ea fatiũt in corꝑibus ĩn ocenciũ que nec seissi
sumi barbari aliquando fecerunt adeo ne ecia
menciũtur ut incissimi bomi ac mali nomina
transferant et innuitent quid g̾ non diuine¬
non noctem nocant solem tenebras alio qͥn
cadem impuden᷑. est bonis maloꝵ nomen mmi¬
pone̾ sapientib stultoꝵ iustis impioꝵ. Quõ

Expanded text:
desipere vellent! Alios etiam in consortium mali desipere vellent! Alios etiam in consortium mali sui rapiunt, quasi habituri solatium de perditione multorum. Sed haec ipsa ignoratio efficit, ut in persequendis sapientibus tam mali sint, fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem velle revocare. Num igitur hoc sermone, aut aliqua ratione reddita facere nituntur? Minime; sed vi atque tormentis. O mira, et caeca dementia! In iis putatur mala mens esse, qui fidem servare conantur; in carnificibus autem bona. In iisne mala mens est, qui contra jus humanitatis, contra fas omne lacerantur? an potius in iis qui ea faciunt in corporibus innocentum, quae nec saevissisimi barbari aliquando fecerunt? adeone etiam sibi mentiuntur, ut uicissim boni ac mali nomina transferant et inmutent? quid ergo non diem noctem uocant, solem tenebras? alioquin eadem inpudentia est bonis malorum nomen imponere, sapientibus stultorum, iustis inpiorum: quin immo
Abbreviated transcription (Latin):
istant igitur et suaꝵ et ałiaꝵ int̾fectores
ãmmnarum quã inexpiabile facinꝰ admittant¬
ꝑdicissumi in demonib ẜuiendo quos deus me
terna supplicia dampn̾auit demq ꝙ nec ab
aliis deum coli pacintur s adu̾tere homines
ad mortifera sacra contendunt intunt᷑ ꝙ sum¬
ma diligentia neqͣ anima nncolimus in t̾ra
qui saluo statu suo spectet in celum quid aliud
dicam quam miẜos qui p̾domem suoꝵ instiga¬
toĩbus parent quos deus cẽ oppinantur quoꝵ
neq conditõem neq originem neq omĩa neq
ratõm stiunt s inherente ꝑsuasione uulgari
libent̾ errant et stulticie sue fauent a quibus
si ꝑsuasionis eius ratõem requiras nullam
possint redde̾ s ad maloꝵ iudicia confugiant
ꝙ illi sapientes fuint illi ꝓbanint illi scierint
quid essent optimũ seq ip̃os sensibus spoliãt¬
ratiomem abdicant dum aliems erroribus cre¬
deos suos norunt atq utinam soli errare soli

Expanded text:
iscant igitur, et suarum et alienarum interfectores animarum, quam inexpiabile facinus admittantperditissimis daemonibus serviendo, quos Deus in aeterna supplicia damnavit: deinde, quod nec ab aliis Deum coli patiuntur, sed avertere homines ad mortifera sacra contendunt; nitunturque summa diligentia, ne qua sit anima incolumis in terra, quae salvo statu suo spectet in coelum. Quid aliud dicam quam miseros, qui praedonum suorum instigationibus parent, quos deos esse opinantur? quorum neque conditionem, neque originem, neque nomina, neque rationem sciunt: sed inhaerentes persuasioni vulgari, libenter errant, et stultitiae suae favent. A quibus si persuasionis ejus rationem requiras, nullam possint reddere: sed ad majorum judicia confugiant, quod illi sapientes fuerint, illi probaverint, illi scierint, quid esset optimum; seque ipsos sensibus spoliantratione abdicant, dum alienis erroribus credeos suos norunt. Atque utinam soli errare, soli
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium ardor praua iuuentiũ non uultus instã-¬
tis tyranni mentem quacit solida quo nisi ueri¬
dici põt si ad eos referatur qui nllos cruciatus
nullam mortem recusant ne a fide iusticia q
declment qui non tyrannicas iussiones p̾sidii
gladios tremunt quo minus ueram et solidã
libertatem constanti mente defendant que in
hoc solo sapĩa tuenda est quis enim tam iso¬
lens tam elatus est qui metet oculos in celum
tollere qui imponat ncc̃itatem michi. uel colẽ-¬
di quod ualim uel qđ uelim non colendi quid
iam uobis ultius relinquetur si eciam hoc ꝙ
uoluntate fieri oportet libido extorquet alie¬
na nemo iͣ efficiet siquid nob̾ ad contempnẽ¬
dam mortem dolorem q uirtutis est qmͣ con-¬
stantiam sitenemus cur stulti iudicamur faci¬
entes ea q phi laubant recte igitur deneca in¬
congruenciam homĩbus abiectantibus ait sum¬
ma uirtus illis uidetur magnus animꝰ etidẽ

Expanded text:
ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instanciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quadici potest, si hoc ad eos referatur, qui nullos cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide justitiaque declinent; qui non tyrannicas jussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus veram et solidam libertatem constanti mente defendant; quae in hoc solo tuenda sapientia est. Quis enim tam insolens, tam elatus est, qui me vetet oculos in coelum tollere? Quis imponat mihi necessitatem, vel colendi quod nolim, vel quod velim non colendi? Quid jam nobis ulterius relinquetur, si etiam hoc, quod voluntate fieri oportet, libido extorquet aliena? nemo istud efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque virtutis est. Quam constantiam si tenemus, cur stulti judicamur, facientes ea quae philosophi laudant? Recte igitur Seneca incongruentiam hominibus objectans, ait: Summa virtus illis videtur magnus animus. Et iidem
Abbreviated transcription (Latin):
mitum nec ignis põt. eant romani et nutie
gloriontur aut regulo quoꝵ alter nectandũ
se hostib tradiderit ꝙ captiuũ puduit iuuere¬
uni̾e̾. alt̾ ab hostibus dep̾ħensus cum iude̾t mortẽ se
uitare non posse manu facto miecit ut ꝓtin̾e̾ suo
sacisface̾t hosti quem uoluit occide̾ eaq pena ue-¬
main quam non meruerat acceperit ecce sexus
infimus et fragilis etas delacari se toto corpore
ntiq ppetit᷑ non inc̃itate quia licet quia licet
uitare si ueluit. s uolutate quia confidunt
oc est uera uirtus quid phi. Capͣ. xiiii.
quoq gloriabundi non re s uerb iat iaĩbus
iactant disserentes nichil esse cam congruẽs
uiri sapientis grauitati atq constantie qm
tanci ẽẽ cruciari et emori ne fidem prodat
ne ab officio discedat ne metu mortis aut
dolore ac̾be subaccus aliquid faciat iniustũ
nisi forte delirare illis iidetur fc̃m in liricis
tamen dicit iustum et tenatem ꝓpoĩti urũ non

Expanded text:
mitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio mitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio glorientur aut Regulo, quorum alter necandum se hostibus tradidit, quod captiuum puduit uuere, alter ab hostibus deprehensus cum uideret mortem se uitare non posse, manum foco iniecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, quia licet uitare si uelint, sed uoluntate, quia confidunt deo. haec est uera uirtus, quam philosophi quoque gloriabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae qtanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non
Abbreviated transcription (Latin):
lacuros ut sua sponte iam fac̾e̾ incipiant ꝙ per
tormenta fecerent quid id officium libens abeat ꝙ
abmuiria cepit quis cum uideat lat̾um suoꝵ cita¬
trices non magis oderit deos ꝓpt̾ quos et̾na pena¬
rum infignia et inp̾ssaet nisterib suis natus ges¬
tet ita fit ut daca diuinitus pace et qui fuerant
uniu̾si redeant et aliud ꝓpt̾ miracłin iurtutis
nouus ppło accedat nam cum iudeat nulgus
dilac̾ati homines uariis tormentoꝵ gem̾ibus et
int̾ fatigatos carnifices inuictam tere tenere pa¬
cientiam existimant id ꝙ reo est nec consensum
tamen multoꝵ nec ꝑsen̾anciam morpẽtiũ na-¬
nam ẽẽ nec ip̃am nec ipãm pacĩam sñ deo cru-¬
ciatus tantos posse suꝑare. latrones et robusti cor-¬
poris uiri ciusmoi lac̾atões ꝑfc̃e non quemnt
exclamant et gemitum habent nel edũt mncũ¬
tur enim dolore quia dẽẽ illis inspirata pacien ᷑
tortores suos taciti uncunt et expͥm̾e̾ illis ge-¬

Expanded text:
laturos, ut sua sponte iam facere incipiant quod per laturos, ut sua sponte iam facere incipiant quod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus suis notas gestet? ita fit ut data diuinitus pace et qui fugerunt uniuersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus accedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum generibus et inter fatigatos carnifices inuictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum nec perseuerantiam morientium uanam esse nec ipsam patientiam sine deo cruciatus tantos posse superare. latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientiatortores suos taciti uincunt et exprimere illis ge
Abbreviated transcription (Latin):
tis. intellige̾ debuerant aliquid in ea re ẽẽ ra
liquid fundamenti aliquis solidiͫ ꝙ eam re¬
ligionem non tantum iniuriis et uexatiõe
non soluat s augeat semꝑ et faciat sit m̾orem
nam et in hac quoq malicia illoꝵ comũcitur
qui euertisse funditus religionem dei opmãt᷑
si onĩs inquinau̾int eum et deo sacisfac̾e liceat
et nullus sit tam in alus dei cultor qui data
facultate al placandum deum non reuertat᷑
et quidem deuocõe maiore pecc̃i emin ꝯstĩa et
metus pene religiosorem facit et semꝑ multo
firmior est fides ꝙͣ reponit penitentia si ergo
sibi cum dõs arbitrantur iratos tamen donis¬
et sacrificiis et odoribus placari cos credunt quid ẽ
tandem cur deum nr̃m tam iniitẽ tam in placa¬
bilem putant ut iuideatur hiis iam uͥanũ ẽẽ nõ
posse qui diis eoꝵ coactus inuictusq libarit nͥ
forte contaminatas semel putant ammum trans¬

Expanded text:
tis; intelligere debuerant aliquid in ea re esse rattis; intelligere debuerant aliquid in ea re esse ratliquid fundamenti ac solidatatis, quod eam religionem non tantum injuriis ac vexatione non solvat, sed augeat semper, et faciat firmiorem. Nam et in hoc quoque malitia illorum convincitur, qui evertisse se funditus religionem Dei opinantur, si homines inquinaverint; cum et Deo satisfacere liceat, et nullus sit tam malus Dei cultor, quin data facultate, ad placandum Deum revertatur; et quidem devotione majori. Peccati enim conscientia et metus poenae religiosiorem facit; et semper multo firmior est fides quam reponit poenitentia. Si ergo ipsi, cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen doniset sacrificiis et odoribus placari eos credunt, quid est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut uideatur is iam Christianus esse non posse qui diis eorum coactus inuitusque libarit? nisi forte contaminatos semel putant animum trans
Abbreviated transcription (Latin):
de deo cultoribus augeatur nũꝙͣ nerum ne
in ip̃a quidem ꝑsecutõe minuatur qm̃ peccare
homines et inquinati sacrificia possunt adñti
aut̃ possunt a deo enim in sua u̾itas quis est
tandem tam excors tam cecus qui non ideat
in utra sit parte sapĩa ẜ illi malicia et furore
ciari tamen et emoliri malunt cum possint
ex eo ip̃o ꝓuidere non esse stultitiam in ꝙͣ tãta
hõim milia ꝑ orbem totum una et parimente
consenceant si enum semme sexus infirmitate labã¬
tur nam int̾dum isti muliebrem aut cuuilem suꝑ¬
stitõm nocant uiri certe sapiunt si pueri si ado¬
lestentes inproidi sunt ꝑ etatem maturi certe
sunt si una ꝓmncia una natõ prudentia caret
cet̾as om̃s hẽntes hr̾e intelligentiam recti ncc̃e
est qm̃ nero ab ortu solis usq ad occasum lex
diuina suscepta sit et om̃s sexus om̃ĩs etas
et gens et regio mittis ac parib añnis deo
ẜuiat eadẽ sit ubiq paciã idem contentus mor-¬

Expanded text:
de deorum cultoribus augeatur, nunquam vero, ne in ipsa quidem persecutione minuatur quoniam peccare homines, et inquinari sacrificio possunt, averti autem non possunt a Deo; valet enim vi sua veritas; quis est tandem tam excors tamque caecus, qui non videat in utra sit parte sapientia? Sed illi malitia et furore ciari tamen et emori malunt; cum possint ex eo ipso pervidere non esse stultitiam, in quam tanta hominum millia per orbem totum una et pari mente consentiant. Si enim foeminae sexus infirmitate labuntur nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem vocant, viri certe sapiunt. Si pueri, si adolescentes improvidi sunt per aetatem, maturi certe sunt. Si una provincia, una natio prudentia caret, caeteras omnes habere intelligentiam recti necesse est. Cum vero ab ortu solis usque ad occasum lex divina suscepta sit, et omnis sexus, omnis aetas et gens, et regio unis ac paribus animis Deo serviant, eadem sit ubique patientia, idem contemptus mor
Abbreviated transcription (Latin):
runt que simp̾ et inprouida pͥus metiri et
in laqueos põt cade̾ quam cauere quid mi¬
rum siablat gente uniu̾sa flagitia manar̃
apud quam uitia ip̃a religiosa sunt eaq
uince̾t adiecit iurtutes enĩ oport̾e̾ nõ uicia
consetram ꝙ si recipis .o.in. Tulli. non ni-¬
des fures fore ut mumpant uicia cũ uir¬
tutib quia mala bonis adherent et mani¬
mis hominũ potentiora sunt que si uetas
consecrari respondebit tibi eadem illa g̾cia
se alios deos cole̾ ut prosint alios n̾o ne
qui mala sua prodiis hñt ut Romam rubi-¬
ginem ac febrem si gͦ uitia consecranda
nõ sunt in quo tibi assentior ne uͥtutes
quidem non enĩ ꝑse sapuint aut senciĩt
neq intra parietes ait ediculas luto fcãs
s intra pectus collocande sunt et int̾ius cõ¬

Expanded text:
runt, quae simplex et improvida prius irretiri, et runt, quae simplex et improvida prius irretiri, et in laqueos potest cadere, quam cavere. Quid mirum si ab hac gente universa flagitia manarunt? apud quam ipsa vitia religiosa sunt, eaquvinceret, adjecit: « Virtutes enim oportere, non vitia consecrari. Quod si recipis, o Marce Tulli, non vides fore ut irrumpant vitia cum virtutibus, quia mala bonis adhaerent, et in animis hominum potentiora sunt; quae si vetas consecrari, respondebit tibi illa eadem Graecia, se alios deos colere, ut prosint, alios, ne eorum, qui mala sua pro diis habent, ut Romani Rubiginem ac Febrem. Si ergo vitia consecranda non sunt, in quo tibi assentior, ne virtutes quidem. Non enim per se sapiunt, aut sentiunt, neque intra parietes, aut aediculas luto factas, sed intra pectus collocandae sunt, et interius co
Abbreviated transcription (Latin):
quia ciuiꝰ esẜ effigies ignorabat ex loco illi
nomen imposuit. Pallorem panoremq
tullus. hostilius figuraint et coluit quid
de dicam iisi dignum fuisse qui semꝑ deos
suos sic optari solet p̾sentes habent ad hunc
illud .in. marcelli de consecratõe honoris atq
u̾tutis honestate nominũ differre congeuit
cadem natiuitate mentem quoq int̾ deos
eiusmodi sacͣ muccꝙͣ numꝙͣ suscepisẜ. mag¬
num cicero audaxq consilium suscepisse.
greciam dicit ꝙ cupidinũ ⁊ amoꝵ simulat᷑.
in guinasiis consecrasset adulatꝰ est indel
actico ⁊ derisit homĩem familiarem. Non
enĩ magnũ istiu aut omĩo consiliũ dicẽdi¬
fuit sed imp̃micorum hõm p̃dita et deplora-¬
ta nequicia qua libos suos quos erudire ad
honestatem debe̾nt prostituerunt libidim Iu-¬
uentutis a quibus flagicioꝵ deos. et in illis
potissimũ locꝭ̃ ubi mida corpora coruptorum
luminib patent et in illa coli etate uolue¬

Expanded text:
quia cujus esset effigies ignorabat, ex loco illi quia cujus esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen imposuit. Pavorem, Palloremque Tullus Hostilius figuravit et coluit. Quid de hoc dicam, nisi dignum fuisse, qui semper deos suos sicut optari solet praesentes haberet? Ab hoc illud M. Marcelli de consecratione Honoris atque Virtutis, honestate nominum differt, re congruit. Eadem vanitate Mentem quoque inter deos ejusmodi sacra nunquam suscepisset. Magnum Cicero audaxque consilium suscepisse Graeciam dicit, quod Cupidinum et Amorum simulacra in gymnasiis consecrasset; adulatus est videlicet Attico, et irrisit hominem familiarem. Non enim illud magnum, aut omnino consilium dicendfuit, sed impudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honesta deberent, prostituerunt libidini juventutis; a quibus flagitiorum deos, et in illis potissimum locis ubi nuda corpora corruptorum luminibus patent, et in illa coli aetate volue
Abbreviated transcription (Latin):
appellanit floralia ꝙ quia senatiu flagitio¬
sam indebatur ab ip̃o nomĩe argumientu
suum placuit ut pudende rei quedam dig
adde̾tur deam fmxerit ẽẽ que florib presit
eamq oportet placari ut fruges cũ arlorib
aut intubus bñ prosꝑeq florestent eum
colorem secutus in stistis poeta non ignoblez
nympham fuisse narraint que sit loris no¬
citata eamq zephiro nuptam qiͣ dotis loco
id accepisse numis a marito ut hret florũ¬
om̃m potestatem honeste quidem ista dicuntur sec
inhoneste turpit̾ ꝙ creduntur nec debent cum
u̾itas queritur. huiꝰ nos uelamenta decipere
borum licentiam quibus quibus obstentas
omĩs effunditur exiutur eciam uestibus
ppło flagitante mẽt̾ces que tunc minaꝵ srmm.¬
gantur offõ et in conspectu ppli usq ad sacieta¬
tem impudicoꝵ luminũ cum pudendis mo-¬
tibus detinentur. cloatine simulacrũ in clo¬
aca maxima reꝑtum taxius consecrauit ⁊

Expanded text:
appellant Floralia. quod quia senatui flagitioappellant Floralia. quod quia senatui flagitiosum uidebatur, ab ipso nomisumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. Deam finxerunt esse, quae floribus praesit, eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus aut vitibus bene prospereque florescerent. Eum colorem secutus in Fastis poeta, non ignobilem nympham fuisse narravit, quae sit Chloris vocitata, eamque Zephyro nuptam, quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet omniorum potestatem. Honeste quidem ista dicuntur; sed inhoneste turpiterque creduntur. Nec debent cum veritas quaeritur hujusmodi nos velamenta decipere.eter verborum licentiam, quibus obscoenitas omnis effunditur, exuuntur etiam vestibus populo flagitante meretrices, quae tunc mimarum funguntur officio, et in conspectu populi usque ad satietatem impudicorum luminum cum pudendis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in cloaca maxima repertum Tatius consecravit, et
Abbreviated transcription (Latin):
s auctor est luims larentine esse simulaceũ
et quidem non corꝑis ẜ mentis ac morum¬
funt enĩ faustili nõ et ꝓpt̾ uulgati corꝑis uili¬
tatem lupa int̾ pastores idẽ metx nũcupata est
unde eciam lupanar dicit᷑ exemplim. si achamẽ-¬
sium in ea figurando roͣni secuti sunt apud qͦs
m̾ety quedam nomĩe leena cum tiranniũ occi¬
diss quia neftis erat simulacrũ constitui m̾e¬
tricis in templo aĩalis effigiem posuerunt
duꝰ nomen g̾e̾bat Itaq ut illi monumẽtum
ex nomĩe sic isti ex professione fecerunt huiꝰ
nonuĩ dies festus dicatus est larentinalia
constituta nec hanc solam met̾cem romami
colunt s quoq quam hculis scoetum fuisse
nerius stribit Iam ꝙͣnta ista in mortalitas
putanda est qm̃ eciam m̾et̾tes assecuntur¬
ut flora. Cum magne opes ex arte metri¬
cia quesiuisse pplm̃ scpsit hẽdem c̾tamq peni¬
tẽtiã reliquid. cuius ex amio fenore suus
natalis dies celebraret᷑ educõe ludoꝵ quos

Expanded text:
. Auctor est Livius, Larentinae esse simulacrum, et quidem non corporis, sed mentis ac morumFuit enim Faustuli uxor, et propter vulgati corporis vilitatem, lupa inter pastores, id est, meretrix nuncupata est; unde etiam lupanar dicitur. Exemplum scilicet Atheniensium in ea figuranda Romani secuti sunt; apud quos meretrix quaedam nomine Leaena cum tyrannum occidisset, quia nefas erat simulacrum constitui meretricis in templo, animalis effigiem posuerunt cuius nomen gerebat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex professione fecerunt. huius nomini etiam dies festus dicatus est et Larentinalia constituta. nec hanc solam Romanilam quoque, quam Herculis scortum fuisse Verrius scribit. iam quanta ista inmortalitas putanda est, quam etiam meretrices adsecuntur? Flora cum magnas opes ex  arte meretricia quaesiuisset., populum scripsit heredem certamque pecuniam reliquit, cuius ex annuo faenore suus natalis dies celebraretur editione ludorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tamus s aut hu qui suꝑstitem memoriam de-¬
functoꝵ colunt aut qui ꝑentibus suis suꝑstites
colebant ymagiies eoꝵ dumi tanꝙͣ deos pe-¬
nates nam qui nouos sibi ritus assumebant
ut indeoꝵ uices mortuos honorarent quos ex
hom̃ib in celum receptos putabant. hos suꝑsti-¬
eos n̾o qui puͦ ͦ et antiquos deos colerent re-¬
ligiosos nomiabant. unde uirgilius. uana su-¬
psticõ uet̾m ignara deoꝵ s cum uet̾es quoq
deos muemiamus eodem modo consecratos ẽẽ
post obitum suꝑsticiosi gͦ sunt qui multos aut
falsos deos colunt nos aũt religiosi qui uno
et no. deo supplicamus.
Capͣ .xxix.

Expanded text:
tamus; sed aut ii, qui superstitem memoriam defunctorum colunt, aut qui parentibus suis superstites, colebant imagines eorum domi tanquam deos penates. Nam qui novos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos supersticos et antiquos deos colerent, religiosos nominabant. unde Vergilius: uana superstitio ueterumque ignara deorum. sed cum ueteres quoque deos inueniamus eodem mpost obitum; superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt. Nos autem religiosi, qui uni et vero Deo supplicamus. CAPUT XXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
smu est nata Nam quid de Cinitis loquar
quibus in probaculo coire comugibus mos
fuit quid mirum si a canib quorum uitam
imitãtur eciam uocabulum nomen que trax¬
teriũ irtutum est cum eciam illi qui honesti¬
ora p̾cipiunt aut non faciunt ip̃iq suadent
aͭ si faciunt ꝙ raro accidit non disciplina cos
ad rectum s natura ꝓducit que sepuis eciam
indoctos impellit ad laudem.

Expanded text:
etricis est nata. nam quid ego de Cynicis loquar, etricis est nata. nam quid ego de Cynicis loquar, quibus in propatulo coire cum coniugibus mos fuit? quid mirum si a canibus, quorum uitam imitantur, etiam uocabulum nomenque traxterium virtutis est, cum etiam illi, qui honestiora praecipiunt, aut non faciant ipsi quae suadent, aut si faciunt quod raro accidit non disciplina eos ad rectum, sed natura perducat, quae saepius etiam indoctos impellit ad laudem.
Abbreviated transcription (Latin):
codem modo eodemq ꝓpoĩto ac nichil intest quo
amimo sticias ꝙ fecisse uitõsum est quia sc̃a t̾nũ¬
tur aninus mindetur ariscippo Creynaicorum
magr̃o cum laide nobili stoito fuit consuetudo ꝙ
flagicium grauis ille phĩe doctor sic defendebat ut
dr̃et multum int̾se et cotos laidis amatores int̾cẽ
ꝙ ip̃e hr̃ẽt laidem alii alaide hentur. O p̾clara
et bonis imuitanda sapientia huic uo̾ libos indis¬
ciplinam dares ut dairent habe̾ meretricem aliꝙͥ
nit̾ se ac ꝑditos intẽe dicebant scil ꝙ illi bona
sua ꝑderent ip̃e gratis luxuriaretur in quo pla-
lenone ut ad se omĩs iuentus doctoꝵ ex ͤ et
cum mearet cum pplũs et riuales sui inderent
omibus ꝑditis nequiorem nec satis fuit ita
uiu̾e ẜ doc̾e eciam libidines cepit ac mores suos
delupanari ad stolam tñstulit disserens nolupⁿ.
corporis esse sũmũ bonũ que doctrina execrabłio

Expanded text:
eodem modo eodemque proposito. atquin nihil interest quo eodem modo eodemque proposito. atquin nihil interest quo animo facias quod fecisse uitiosum est, quia facta cernuntur, animus non uidetur. Aristippo Cyrenaicorum magistro cum Laide nobili scorto fuit consuetudo. quod flagitium grauis ille philosophiae doctor sic defendebat, ut diceret multum inter se et ceteros Laidis amatores interesse, quod ipse haberet Laidem, alii a Laide haberentur. o praeclara et bonis imitanda sapientia! huic uero liberos in disciplinam dares, ut discerent habere meretricem? aliquid inter se ac perditos interesse dicebat, scilicet quod illi bona sua perderent, ipse gratis luxuriaretur. in quo tamelenone, ut ad se omnis iuuentus doctoris exemplcommearet, cum eum populus et riuales sui uiderent omnibus perditis nequiorem? nec satis fuit ita uiuere, sed docere etiam libidines coepit ac mores suos de lupanari ad scolam transtulit disserens uoluptatem corporis esse summum bonum. quae doctrina exsecrabilis
Abbreviated transcription (Latin):
net oratõ nepos quoq cornelius ad eundem
citõnem ita destbit tm̃ abest ut ego magr̃a
nullus mag̾ existime opus ẽẽ magros recte
uiuendi ꝙͣ plurisq qui in ea disputanda usõt᷑
iuideo enĩ magnam ꝑtem eoꝵ qui in stola de
pudore de continentia p̾cipiant argutissime
eosdem in om̃i libidinũ cupiditatib uinere
auaritiam in libidinem in ambitoẽm pornãtes¬
ad ip̃os maledicta in pu missa quos non alit̾¬
nec tueri docet ꝙͣ medicos quorum titłis re-¬
media hñt pysides uenena quosdam u̾o nec
pudor uitiorum tenet s patrocona turpitudinis sue
fingunt ut eciam honestare ꝓcc̃are iuideantur faciet
inquit sapiens idm̃ seneca eciam que non ꝓbabit
ut eciã ad maiora transitum inueiat nec relinq̃t
mores bonos s tempora optabit et quibus alii u-¬
tuntur in gliam aut uoluptatem utatur agẽde
rei causa deinde paulo post omĩa que laxuriosi
faciunt queq imꝑiti faciet et sapiens ẜ non in

Expanded text:
net oratio. Nepos quoque Cornelius ad eundem net oratio. Nepos quoque Cornelius ad eundem Ciceronem ita scribit: tantum abest ut ego magistranullis magis existimem opus esse magistros uiuendi quam plerisque qui in ea disputanda uersantur. uideo enim magnam partem eorum qui in schola de pudore et continentia praecipiant argutissime, eosdem in omnium libidinum cupiditatibus uiuere.auaritiam, in libidinem, in ambitionem perorantesad ipsos maledicta in publicum missa. quos non aliter intueri decet quam medicos, quorum tituli remedia habent, puxides uenena. quosdam uero nec pudor uitiorum tenet, sed patrocinia turpitudini suae fingunt, ut etiam honeste peccare uideantur. — faciet sapiens inquit idem Seneca etiam quae non. probabit, ut etiam ad maiora transitum inueniat, nec relinquet mores bonos, sed tempori aptabit, et quibus alii utuntur in gloriam aut uoluptatem, utetur agendae rei causa. deinde paulo post: omnia quae luxuriosi faciunt quaeque inperiti, faciet et sapiens, sed non