comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ salua fiet ꝑ filiorũ generationẽ.
si ꝑmanserit in fide. et caritate. & seĩ¬
ficatione. cũ pudicitia. Si ꝑfecta ȩtas
et sui iuris imputatur parentibus.
quanto magis lactans et fragilis qui
iuxta sententiã dña ignorat dextram
et sinistram: id ẽ. boni ac mali nescit
differentiam: Si sollicita & prudens¬
es. ne filia ꝑcutiatur auipera: cur
non eadẽ cura ꝓuideas. ne feriatur
amalleo uniuersȩ terrȩ : Nebibat
de aureo calice babylonis: ne egredi¬
atur cũ dina et uelit uide filias regi¬
onis alienȩ : ne ludat pedibus. ne
trahat tunicas. Uenena ñ dant᷑ nisi
melle circũlita: et uitia ñ decipiunt
nisi sub specie umbraq uirtutũ. Et
quomodo inquies peccata patrum
filiis ñ reddunt᷑. nec filiorũ parentib.
sed anima quȩ peccauerit ipsa morie¬
tur: Hoc de his dr̃ qui possunt sape¬
re : dequib in euangłio scriptum est
Etatẽ habet: lo quatur ꝓse. Qui autẽ

Expanded text:
quod salva fiet per filiorum generationem, quod salva fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et caritate et sanctificatione cum pudicitia. si perfecta aetas et sui iuris inputatur parentibus, quanto magis lactans et fragilis et quae iuxta sententiam domini ignorat dexteram aut sinistram, id est boni ac mali nescit differentiam! sollicita proues, ne filia percutiatur a uipera; cur non eadem cura prouideas, ne feriatur a malleo uniuersae terrae, ne bibat de aureo calice Babylonis, ne egrediatur cum Dina et uelit uidere filias regionis alienae, ne ludat pedibus, ne trahat tunicas ? uenena non dantur nisi melle circumlita et uitia non decipiunt nisi sub specie umbraque uirtutum. \'et quomodo\', inquies, \'peccata patrum filiis non redduntur nec filiorum parentibus, sed anima, quae peccauerit, ipsa morietur.? hoc de his dicitur, qui possunt sapere, de quibus in euangelio scriptum est: aetatem habet, pro se loquatur. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
piens & uirginis ꝓpositũ. & matris
desidium. Et ecce ibi eadẽ nocte cer-¬
nit in somnis uenisse angłm t̾ribili
frangentẽ. Tu ausa es uiri imperium
p̃ferre xp̃o: Tu caput uirginis dĩ.
tuis sacrilegis attrectare manibus :
Quȩ iã nunc arescent: ut sentias eo¬
cruciata quid feceris. & finito mensẽ
quinto ad inferna ducaris. Sinaũt
ꝑ seueraueris in scelere : et marito simul
orbaberis et filiis. Omĩa ꝑ ordinem
expleta sunt: et serã miserȩ pęnitentiã
ueloxe signauit interitꝰ. Sic ulciscitur
xp̃s: inuiolatorib templi sui. Sic
gemmas & p̃tiosissima ornam̃ta de¬
fendit. Et hoc retuli. ñ quod insulta¬
ri uelim calamitatib infeliciũ : sed
ut te moneam cũ quanto metu & cau-¬
tione seruare debeas qđ dño spopon-¬
disti. Heli sacer dos offendit dñm ob
uitia liberorũ. Ep̃s fieri ñ potest: qui
filios habuerit luxcuriosos et ñ subdi¬
tos. Econtrario de muliere scribitur

Expanded text:
pieos et virginis propositum, et matris pieos et virginis propositum, et matris desiderium. Et ecce sibi eadem nocte cernit in somnis venisse Angelum terribili frangentem: Tu ne ausa es viri imperium praeferre Christo? Tu caput virginis Dei, tuis sacrilegis attrectare manibus, Quae iam nunc arescent, ut sentias excruciata, quid feceris, et finito mense quinto ad inferna ducaris. Sin autem perseveraveris in scelere, et marito simul orbaberis et filiis. Omnia per ordinem expleta sunt et seram miserae paenitentiam velox signavit interitus. Sic ulciscitur Christus violatores templi sui, sic gemmas et pretiosissima ornamenta defendit. Et hoc retuli, non quod insultare velim calamitatibus infelicium, sed ut te moneam, cum quanto metu et cautione servare debeas, quod domino spopondisti. Heli sacerdos offendit dominum ob vitia liberorum; episcopus fieri non potest, qui filios habuerit luxuriosos et non subditos. At e contrario de muliere scribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. in pectus eiꝰ tranfiliat: et collo
dependeat: nolenti alleluia decantet.
Rapiat eã auia. patrẽ risib cognoscat.
Sit om̃ib amabilis : et uniuersa ꝓpin¬
quitas rosã ex se natã gaudeat. Discat
statim quã habeat et alterã auiã quã
amitam. Cui imꝑatori. eui excercitui
tyruncula nutriatur. illas desideret.
at illa tͥ eas imitetur abscessu. Ipse ha¬
bitus et uestitus doceat eã cui ꝓmissa
sit. Caue ne aures eiꝰ ꝑ fores: nec cerussa
et purpurłsso consecrata ccp̃o ora de-¬
pingas. Ne collũ auro et margaritis
p̃mas. nec caput gemmis oneres: nec
capillũ irrafes: et ei aliquid de gehen-¬
nȩ ignib auspiceris. Habeat alias
margaritas: quib postea uenditis.
emptura ẽ p̃tiosissimũ margaritum.
Precextata nobilissima quondã femi¬
na iubente uiro hemetio qui patru¬
us eustochii uirginis fuit : habitum
eiꝰ cultũq mutauit & neglectũ crinem
mundano more tereuit: uincere cu¬

Expanded text:
uiderit, in pectus eius transiliat, e collo uiderit, in pectus eius transiliat, e collo pendeat, nolenti alleluia decantet. rapiat eam auia, patrem risibus recognoscat, sit omnibus amabilis et uniuersa propinquitas rosam ex se natam gaudeat. discat statim, quam habeat et alteram auiam, quam amitam, cui imperatori, cui exercitui tiruncula nutriatur. illas desideret, ad illas tibi minitetur abscessum. Ipse habitus et uestitus doceat eam, cui promissa sit. caue, ne aures perfores, ne cerussa et purpurpingas, nec collum auro et margaritis premas, nec caput gemmis oneres, nec capillum irrufes, et ei aliquid de gehennae ignibus auspiceris. Habeat alias margaritas, quibus postea venditis, emptura est pretiosissimum margaritum. Praetextata nobilissima quondam femina, jubente viro Hymetio, qui patruus Eustochii virginis fuit, habitum ejus, cultumque mutavit, et neglectum crinem mundano more texuit, vincere cu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & tͥ ẽ ꝓuidendũ ne in eptis blan¬
ditis feminarũ dimidiata dicere uer¬
ba filiȩ consuescas: et in auro atque
purpura ludere : quorũ alterũ lin¬
guȩ. et alterũ morbus officit. Ne discat
in tenero: qđ ei post ea dediscendum ẽ
Grecorũ eloquentiȩ multũ ab infan¬
tia sermo matris seribitur contulissẽ
Ortensi oratio inpat̾no sinu coaluit.
Difficult̃ raditur qđ rudes animi
ꝑbiber̃. Lanarũ conchilia quis in
pristinũ colorẽ reuocet: Et rudis
testa diu et saporẽ retinet et odorẽ :
quo primũ imbuta ẽ. Qreca narrat
historia alexandrũ potentissimum
regẽ orbisq dominatorem. et in mo¬¬
rib et in incessu leonidis pedagogi
sui ñ potuisse carere uitus: quibus
diuis ẽ. enĩ malorũ aemulatio : et qͦrũ
uirtutes assequi nequis. cito imitaris
uitia. Nutrix ipsa ñ sit temulenta :¬
ñ lasciua: non garrula. Habeat mo¬
destam gerulã. nutritiũ grauẽ. Cũ auũ

Expanded text:
unde et tibi est prouidendum, ne meptis blanunde et tibi est prouidendum, ne meptis blanditiis feminarum dimidiata dicere filiam uerba consuescas et in auro atque in purpura ludere, quorum alterum linguae, alterum moribus officit, ne discat in. tenero, quod ei postea dediscendum est. Graccorum eloquentiae multum ab infantia sermo matris scribitur contulisse, Hortensiae oratio in paterno sinu coaluit. difficulter eraditur, quod rudes animi perbiberunt. lanarum conchylia quis in pristinum candorem reuocet ? rudis testa diu et saporem retinet et odorem, quo primum imbuta est. Graeca narrat historia Alexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moribus et in incessu Leonidis, paedagogi sui, non potuisse carere uitiis, quibus cliuis est enim malorum aemulatio et, quorum uirtutem adsequi nequeas, cito imitere uitia. nutrix ipsa non sit temulenta, non lasciua, non garrula; habeat modestam gerulam, nutricium grauem. cum auum
Abbreviated transcription (Latin):
inuideat : quarũ laudib mordeatur.
Non . ẽ obiurganda si tardior sit: sed
laudib eaccitandũ ingenium: ut et
uicisse se gaudeat. et uicta doleat.
Cauendũ inprimis. ne oderit stdia:
ne amaritudo eorũ ꝑcepta infantia
ultra rudes annos transeat. Ipsa nomi
na ꝑ quȩ consueuit paulatim uerba
contexere. ñ sint fortuita : sed certa.
et coaceruata de industria ꝓpħarum
archarũ series de matheo lucaq des-¬
cendit: ut dũ aliud agit. futurę me.¬
moriȩ p̃paretur. Magister. ꝓhȩ ȩtatis
et uitȩ. eruditionisq est eligendus.
Hec puto erubeseit doctus uir id face
re in ꝓpinqua uł in nobili uirgine :
qđ aristoceles fecit in philippo ut ipsi
librariorũ utilitate initia monstraret
literarũ. Non sunt contemnenda qͣsi
parua sint: sine quib magna consta-¬
re ñ possunt. Ipse elem̃torũ ordo et
parua institutio p̃ceptoris: aliter de
erudito. alit̃ de rustico ore ꝓfertur.

Expanded text:
invideat: quarum laudibus mordeatur. invideat: quarum laudibus mordeatur. Non est objurganda, si tardior sit, sed laudibus excitandum ingenium, ut uicisse se gaudeat et uictam I doleat. cauendum in primis, ne oderit studia, ne amaritudo eorum I percepta in infantia ultra rudes annos transeat. ipsa nomina, per I quae consuescet paulatim uerba contexere, non sint fortuita, sed ^ certa et coaceruata de industria, prophetarcharum series de Matheo Lucaque descendat, ut, dum aliud agit, futurae memoriae praeparetur. magister probae aetatis et uitae atque eruditionis est eligendus nec, puto, erubescit doctus uir id facere uel in propinqua uel in nobili uirgine, quod Aristoteles fecit in Philippi filio, ut ipse librariorum uilitate initia ei traderet litterarum. non sunt contemnenda quasi parua, sine quibus magna constare non possunt. ipse elementorum sonus et prima institutio praeceptoris aliter de erudito, aliter de rustico ore profertur.
Abbreviated transcription (Latin):
Turpia ñ intelligat: cantica mundi
ignoret: Adhuc tenera lingua psal¬
mis dulcib imbuatur. Procul sit
aetas lasciua pueroꝵ. Ipsȩ puellae
et pedissequȩ. scłarib consortiis ar-¬
ceantur : ne qđ male didicerint pe¬
ius doceant. Fiant ei literȩ uł buaceȩ
uel eburneȩ: et suis nominib ap¬
pellentur. Ludat in eis: ut & lusus
eius eruditio sit. Et ñ solũ ordinem
teneat litterarũ. et memoria nominũ
incanticũ transeat : sed ipse inter se
crebro ordo turbetur. Et medus ul¬
tima: primis media misceantur: ut
eas ñ sono tantũ. sed et uisu nouerit.
Cũ uͦ cȩꝑit trem̃ti manu stilũ incera
ducere. uł alteriꝰ suꝑ posita manu te¬
neri: regantur articuli. uł in tabella
scul pantur elem̃ta : ut ꝑ eosdẽ sulcos
marginib trahantur uestigia. & fo-¬
ras non quȩant euagari. Sillabas iun-¬
gat ad p̃mium : et quib illa aetas dele-¬
etari potest munusculis inuitetur.
Habeat & indiscendo socias quibus

Expanded text:
turpia uerba non intellegat, cantica mundi turpia uerba non intellegat, cantica mundi ignoret, adhuc tenera lingua psalmis dulcibus inbuatur. procul sit aetas lasciua puerorum, ipsae puellae et pedisequae a saecularium consortiis arceantur, ne, quod male didicerint, peius doceant. fiant ei litterae uel buxeae uel eburneae et suis nominibus appellentur. ludat in eis, ut et lusus eius eruditio sit, et non solum ordinem teneat litterarum, ut memoria nominum in canticum transeat, sed ipse inter se crebro ordo turbetur et mediis ultima, primis media misceantur, ut eas non sonu tantum, sed et uisu nouerit. cum uero coeperit trementi manu stilum in cera ducere, uel alterius superposita manu teneri regantur articuli uel in tabella sculpantur elementa, ut per eosdem sulcos inclusa marginibus trahantur uestigia et foras non queant euagari. syllabas iungat ad pari l. deliniri  potest, munusculis invitetur. Habeat et in discendo socias, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quid tẽporib nr̃is de ꝓpħalib libris.
Anna sterelitatẽ alui fęcunditate mu-¬
tauit: tu lactuosam fecunditatẽ uita¬
lib libͤris cõmutasti. fidens loquor
accepturã te filios: quȩ primũ fȩtũ
dño reddidisti Ista sunt primogenita:
quȩ offeruntur in lege. Sic natus sa¬
et lucit. Audiebat enĩ uerba dñi. ꝑ
tris inoccursũ eiꝰ gestiebat erumꝑe.
Igit᷑ quȩ de repromissione nata est :
dignam habeat ortu suo institutio¬
nem parentũ. Samuh el nutritus in
templo : ioħs in solitudine p̃paratur.
Ille sacro crine uenerabilis ẽ. uinum
et sicerã ñ bibit: ad huc paruulus
cũ dño sermocinat᷑. Hic fugit urbes:
zona pellicia cingitur : locustis alit᷑.
et melle siluestri: et in typũ pęniten¬
tiȩ p̃dicãtis tortuosissimi animalis
uestitur exuuiis. Sic erudienda ẽ
anima quȩ futura ẽ. templum dĩ.
Nichil aliud discat audire nichil
loqui: nisi qđ ad timorẽ dĩ ꝑtinet

Expanded text:
quid temporibus nostris de prophetalibus libris: quid temporibus nostris de prophetalibus libris: Anna sterilitatem alui fecunditate mutauit, tu luctuosam fecunditatem uitalibus liberis conmutasti. fidens loquor accepturam te filios, quae primum foetum domino reddidisti. ista sunt primogenita, quae offeruntur in lege. sic natus Saet lusit. audiebat enim per os uirginitris in occursum eius gestiebat erumpere. igitur, quae de repromissione nata est, dignam habeat ortu suo institutionem parentum. Samuel nutritur in templo, Iohannes in solitudine praeparatur. ille sacro crine uenerabilis est, uinum et siceram non bibit, adhuc paruulus cum deo sermocinatur; hic fugit urbes, zona pellicia cingitur, lucustis alitur et melle siluestri et in typum paenitentiae praedicat tortuosissimi animalis uestitus exuuiis. Sic erudienda est anima, quae futura est templum domini. nihil aliud discat audire, nihil loqui, nisi quod ad timorem dei pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: erucis insignia sunt. Regũ pur¬
puras et ardentes diadematũ gemmas:
patibuli salutaris pictura condẽcorat.
Iam aegyptius saerapis. factus ẽ. xp̃ianꝰ
Marnas gaię luget inclusus: et euersi¬
onẽ templi iugit̾ ꝑtimescit. De india.
ꝑsida. aethiopia. monachorũ quotidie
turbas suscepimꝰ. Deposuit pharetras
armenius: huni discunt psalterium.
Seitiȩ frigora: feruent calore fidei.
Rotharũ rutilus et flauus exercitus
ecłiarũ circũ fert tentoria: et idõ for¬
sitan contra nos aequa pugnant acie.:
quia pari religione confidunt. Pene
lapsus sũ ad aliã materiam: et curren¬
te rota dũ urceũ facere cogito amphorã
fixit manus. Propositũ enĩ mͥ erat
sc̃ȩ̃ marcellȩ & tuis p̃cib initiatum ad
matrẽ id . ẽ. ad te sermonẽ dirigere.
et docere quo modo instituere pau-¬
lam nr̃am debeas: quȩ prius in xep̃o
ẽ. consecrata quã genita: qu̾a ante no¬
uisti. qua utero suscepisti. Uidimꝰ ali-¬

Expanded text:
tum crucis insignia sunt, regum purtum crucis insignia sunt, regum purpuras et ardentes diadematum gemmas patibuli salutaris pictura condecorat. lam et Aegyptms Serapis factus est Christianus; Marnas Gazae luget inclusus et euersionem templi iugiter pertremescit. de India, Perside et Aethiopia monachorum cotidie turbas suscipimus; deposuit faretras Armenius, Huni discunt psalterium, Scythiae frigora feruent calore fidei; Getarum rutilus et flauus exercitus ecclesiarum circumfert tentoria et ideo forsitan contra nos aequa pugnat acie, quia pari religione confidunt. Paene lapsus sum ad aliam materiam et currenterota, dum urceum facere cogito, amphoram finxit manus. propositum enim mihi erat sanctae Marcellae et tuis precibus inuitato ad matrem, id est ad te, sermonem dirigere et docere, quomodo instruere Paululam nostram debeas, quae prius Christo est consecrata quam genita, quam ante uotis quam utero suscepisti. uidimus ali
Abbreviated transcription (Latin):
dem fide qua merusti filiã. & patrem
recipias: totȩq domꝰ beatitudine ꝑfru¬
aris: sciens illud ad nõ repromissum.
Quȩ apud homines impossibilia: aputo
dm̃ possibilia sunt. Nunquã ẽ sera con¬
fessio. Latro de cruce transiit ad para-¬
dysum. Nabuchodonosor rex babylo¬¬
nius post efrenationẽ corporis. et
cordis. et beluarũ in heremo conuictũ:
mtẽ recipit unã. Et ut omittã uetera:
ne apud incredulos nimis fabulosa ui-¬
deantur : ante pauicos annos ꝓpinquus
ur graccus nobilitate patricia nomina
sonans. cũ p̃fecturã regeret urhanam:
nonne specũ mitrȩ et omĩa portentu¬
osa simulachra quib coraͬnymphus
miles. leo perses. helio dromus pater
imitant᷑ subuertit. fregit. exccussit :¬
Et his qͣsi sidib ante p̃missis: impe-¬
trauit baptismũ xp̃i. Solitudine pati-¬
tur : et in urbe gentilitas. Di quondã
nationũ: eũ bubonib et noctuis inso-¬
lis culminib remanser̃. Ueacilla mili¬

Expanded text:
dem fide, qua meruisti filiam, et patrem dem fide, qua meruisti filiam, et patrem recipias totaque domus beatitudine perfruaris sciens illud a domino repromissum: quae apud homines inpossibilia, apud deum possibilia sunt. numquam est sera conuersio. latro de cruce transiit ad paradisum; Nabuchodonosor, rex Babylonius, post efferationem et cordis et corporis et beluarum in heremo conuictum mentem recepit humanam. et, ut omittam uetera, ne apud incredulos nimis fabulosa uideantur, ante paucos annos propinquus uester Graccus nobilitatem patriciam nomine sonans, cum praefecturam regeret urbanam, nonne specu Mithrae et omnia portentuosa simulacra, quibus corax, cryphius, miles, leo, Perses, heliodromus, pater initiantur, subuertit, fregit, exussit et his quasi obsidibus ante praemissis inpetrauit baptismum Christi? solitudinem patitur et in urbe gentilitas, dii quondam nationum cum bubonibus et noctuis in solis culminibus remanserunt; uexilla mili
Abbreviated transcription (Latin):
neptis de reꝓmissione filia nasceretur:
ut p̃sente & gaudente auo. paruulae
adhue lingua balbutiens. alła resona¬
ret : et uirginẽ xp̃i in suo gremio se-¬
nex nutriret: Bene et felicit᷑ expec¬
tauimꝰ. Sc̃a et fidelis domꝰ: unũ scĩfi¬
cat infidelẽ. lam candidatꝰ ẽ fide.
que filiorũ et nepotũ credens turba
circũdat. Ego puto etiã ipsũ iuuenẽ
si habuisset talẽ cognationem: potuisse
inxp̃o cređe. Despuat licet & irrideat
epłam meã. et me stultũ & insanum cla¬
met: hoc & gener eius faciebat antequã
crederet : fiunt. ñ nascuntur xp̃iani.
Auratũ squalet capitoliũ. Fuligine et
aranearũ telis: omĩa romȩ templa co-¬
oꝑta sunt. Mouetur urbs sedib suis.
et inundans popłis. ante delubra semi-¬¬
ruta cucurrit ad martyrũ tumulos.
Si non extorquet fidem prudentia:
extorqueat salutẽ uerecundia. Hoc
aleta religissima in xp̃o filia dadũ sit¬
ut non desꝑes parentis salutem: et ea-¬

Expanded text:
neptis de repromissione matris nasceretur, ut praesente et gaudente auo paruulae adhuc lingua balbuttiens alleluia resonaret et uirginem Christi in suo gremio nutriret et senex ? bene et feliciter expectauimus. sancta et fidelis domus unum sanctificat infidelem. candidatus est fidei, quem filiorum et nepotum credens turba circumdat. ego puto etiam ipsum Iouem, si habuisset talem cognationem, potuisse in Christum credere. despuat licet et inrideat epistulam meam et me uel stultum uel insanum clamitet, hoc et gener eius faciebat, antequam crederet. fiunt, non nascuntur Christiani. auratum squalet Capitolium, fuligine et aranearum telis omnia Romae templa cooperta sunt, mouetur urbs sedibus suis et inundans populus ante delubra semiruta currit ad martyrum tumulos. si non extorquet fidem prudentia, extorqueat saltim uerecundia. Hoc Laeta, religiosissima in Christo filia, dictum situt non desperes parentis salutem et ea
Abbreviated transcription (Latin):
rium yppo diaconũ dignationi tuae
epłam miseram promptũ reddens sa-¬
lutationis officium : quã tibi arbitror
redditam. Nunc quoq ꝑ scm̃ fratrem
meũ p̃sidiũ diaconũ. obsecro ut me¬
mineris mei. Dem. ut baiuilũ littera¬
rum habeas cõm̃datum : et mͥ scias
germanissimũ . Et in quib cũq ne-¬
cessitas postulauerit foueas atq sus-¬
tentes: non quo aliqua recep̃o tribu¬
ente indigeat: sed quod bonoꝵ ami¬
citias auidissime expetat: et se in his
coniungendis maximũ putet bene-¬
ficiũ consecutũ. Cur aũt ad occiden¬
tem nauigauerit: ipso poteris nar-¬
rante cognoscere. Nos in monaste¬
rio constituti uariis hinc inde flu¬
ctib quatimur: et ꝑ egrinationis mo¬
lestias sustinemꝰ : sed credimꝰ in eo qui
dixxit: confidite. ego uici mundum :
quod ipso tribuente & p̃sule contra
hostem diabolũ uictoriã conseqͣmur.
Scm et uenerabilẽ frẽm nr̃m papam¬
alipium. ut meo obsequio salutes obse-¬

Expanded text:
rium Hypodiaconum dignationi tuae epistolam miseram, promptum reddens salutationis officium: quam tibi arbitror redditam. Nunc quoque per sanctum fratrem meum Praesidium diaconum obsecro primum, ut memineris mei, dein, ut baiulum litterarum habeas commendatum et mihi scias germanissimum et, in quibuscumque necessitas postularit, foueas atque sustentes, non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus qua-. timur et peregrinationis molestias sustinemus. sed credimus in eo, qui dixit: confidite e, ego uici mundum, quod ipso tribuente et praesule contra hostem diabolum uictoriam consequamur. sanctum et uenerabilem fratrem nostrum papamAlypium ut meo obsequio salutes, obse
Abbreviated transcription (Latin):
niatur. ut inde aliquid ꝓferre aut ꝓba-¬
re dubitetur. Breuẽ putabã futurã hanc
epłam. sed nescio quo modo istud mͥ dulce
factũ ẽ. in ea ꝓgredi acsi tecũ loquerer. Sed
obsecro te ꝑ dñm ne te pigeat ad omĩa res-¬
pondẽ & prȩstare michi quantũ potueris
p̃sentiã tuã. EPLICII
Domino uero
Sc̃o & beatissimo papȩ augustino

Expanded text:
niatur, ut inde aliquid proferre aut probare dubitemus. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce factum est in ea progredi. ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. LXXII. DOMINO VERE SANCTO ET BEAT
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. cunctas ꝓuincias reliquisti. inquib
sectã suã lib̾a pleriq fronte defendunt.
et elegisti me ad sectandũ qui om̃ia contͣ
ecłiȩ dogmata publica uoce contemno.
Origenes hereticꝰ quid ad me qui illũ in
plerisq hereticũ ñ nego. Errauit de re¬
surrectione corporis. errauit de anima-
rũ statu. de diaboli pęnitentia. & qđ his
seraphin eẽ. testatꝰ ẽ. Si errasse ñ dicerẽ.
& hȩc quotidie ñ anathematitarẽ. eẽ me
er roris illiꝰ socius. Neq enĩ ita debemꝰ bona
eiꝰ reciꝑe: ut mala quoq susciꝑe cogam᷑.
Atidem & scripturas in multis bene int̃¬
p̃tatꝰ ẽ. & ꝓpħarũ obscura disseruit. & tam
noui quã ueteris testam̃ti reuelauit ma¬

Expanded text:
tum, cunctas prouincias reliquisti, in quibus sectam suam libera plerique fronte defendunt, et elegisti me ad insectandum, qui omnia contra ecclesiae dogmata publica uoce condemno. Origenes hereticus: quid ad me, qui illum in plerisque hereticum non nego? errauit de resurrectione corporis; erraurum statu, de diaboli poenitentia: et quod hSeraphim esse testatus est. Si errasse non dicerem eum, et haec quotidie non anathematizarem, essem erroris illius socius. Neque enim ita debemus bona ejus recipere, ut mala quoque suscipere cogamur. At idem et Scripturas in multis bene intt et prophetarum obscura disseruit et tam noui quam ueteris testamenti reuelauit ma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nullos sub amara delectant. Horum
stomachũ acida renouant: illorũ salsa
substentant. Uidi ego nauseã & capitis uer¬
tiginẽ antidoto qđ appellatur TIN pa
sepe sanari. Et iuxta hippoeraten᷑ ita
melle curato: et mitte in myrrã lignum
erucis. senilem q uitã iuuenili auster ita

Expanded text:
nonnullos subamara delectant, horum nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contrmelle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austerita
Abbreviated transcription (Latin):
re. aut ñ satis intelligere. quȩ tantis obscu-¬
ritatib futuroꝵ tipis inuoluta ẽ. ut om̃i
interpretacione egeat. et porta orientalis
de qua uerum lumen exorietur. & ꝑ quã
pontifex ingreditur & egreditur semper
clausasit. & soli dño pateat. qui habet cla¬
uem dauid. qui aꝑit &e nemo claudit. clau.¬
dit & nemo aꝑit: ut illo reserante introe.¬
as cubiculum eius. & dicas introduxit
me rex in cubiculũ suũ. Pret̃ea satis mi¬
ratus sũ cur purissimo fonte uicino.¬
nr̃i tã ꝓcul riuuli fluenta quesieris.
et omissis aquis syloe quȩ uadunt cum
silentio desides aquas sior quȩ turbi¬
dis scłi huiꝰ uitus sordidantur. Habes
ibi sc̃m uirũ alechiũ prȩsbiterũ qui ui¬
ua ut aunt uoce et prudenti disertoq
sermone possit soluere quȩ requiris. nifi
forte ꝑ egrinas merces desideris. et pro
uarietate gustus. nr̃oꝵ qͦ condim̃torum
te alim̃ta delectant aliis dulcia placent:

Expanded text:
re aut non satis intellegere, quae tantis obscure aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saeculi huius uitiis sordidantur. habes ibi sanctum uirum Alethium presbyterum, qui uiua, ut aiunt, uoce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostrorum quoque condimentorum te alimenta delectant. aliis dulcia placent,
Abbreviated transcription (Latin):
uit: et de oceani litore atq ul¬
timis galliȩ finib roma p̃terita quȩ¬
siit bethleem. ut inueniret in ea
cȩlestem panẽ. et saturatus eruetuaret
in dño ac diceret᷑: Eructuauit cor meũ
uerbũ bonũ. dico ego oꝑa mea regi.
Detulit mͥ in parua scedula maximas
quȩstiones quas ate datas michiq tra-¬
dendas diceret. Aquarũ lectionẽ intel¬
lȩxi studiũ reginȩ saba inte eẽ cõple-¬
tum : quȩ de finib terrȩ sapientiã ue¬
nit audire salomonis. Non quidem
ego salomon qui et ante se & post se
cunctis hominib p̃fertur insapien¬
tia : sed tu regina appellanda es saba
in cuiꝰ mortali corpore ñ regnat pecca¬
tum. et quȩ ad dñm tota mente con-¬
uersa. audies ab eo. conuertere conuer-¬
tere sanamites. Et enĩ saba in lingua
nr̃a: conuersionẽ sonat simulq anim¬
aduerti qđ quȩstiunculȩ cuȩ de euan¬
gelio tantum & de apłos posite indicant
te ueterem scripturam aut non satis lege.¬

Expanded text:
it, et de Oceani littore, atque ultimis Galliarum finibus, Roma praeterita, quaesivit Bethleem, ut inveniret in ea coelestem panem, et saturatus eructaret in Domino, ac diceret: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi , detulit mihi in parva schedula maximas quaestiones, quas a te datas, mihique tradendas diceret. Ad quarum lectionem intellexi studium Reginae Saba in te esse completum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis lege
Abbreviated transcription (Latin):
tio. uiderintq ab ominationẽ desola¬
tionis quȩ dicta ẽ. adanihele ꝓpheta
stantẽ in loco scõ.Tunc p̃cipitur his
qui in uidȩa sunt ut fugiant in mon-¬
tes. et qui in tecto. ne descendat tolle-¬
re aliquid de domo sua. et qui in agro
ne reuertatur auferre tunicam sũam.
Dequib in cõm̃tarus eiusdem mathei
plenius diximꝰ. Statimq coniungitur.
Uȩ pregnantib et nutrientib in illis
diebus. in quib dieh: quando ab homi¬
natio desolationis steterit in loco scõ.
Quod quidẽ iuxta luterã de aduen¬
tu anthicristi p̃dicari. nulli dubiũ ẽ.
quando ꝑsecutionis magnitudo cõpel¬¬
lit fugere. et graues uteri paruuliq
lactentes fugam retardant. Licet qui-¬
dam titi et uespasiani aduersus iudȩos.
et p̃cipue hierłm obsidionẽ. pugnãq
significari uelint. Hiemem quoq &
et sabbatũ sic int̾p̃tantur. ne eo tẽpore
fugere cõpellantur : quando duritias
frigoris in agris et in desertis locis fugi-¬

Expanded text:
uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant in montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugi
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ qui in dño credituri erant. et se
cũ illo crucifiauri: Symon cyreneus
portat cruc̃e eiꝰ. quã iuxta alios euan¬
gelistas prior ipse portauit .IIII.¬
uid uult significare qđ in eodẽ
matheo scriptum ẽ. Ue prȩgnantib:
et nutrientib in illis dieb: et orate

Expanded text:
eorum, qui in domino credituri erant et se eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistas prior ipse portauit. Quid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in
Abbreviated transcription (Latin):
turo. Quotidie credens in xp̃m tollit eru¬
cẽ suã et negat se ipsũ: Qui impudicus fu¬
it uersus ad castitatẽ temꝑantia luxuriã
negat. Qui formidolosus et timidus. as¬
sumpto robore fortitudinis. priorem ẽẽ.
se nescit. Iniquus si sequatur iustitiam :
negat iniquitatẽ. Stultus si xp̃m confi¬
teatur. dĩ uirtutẽ dĩq sapientiam: negat
stultitiam. Qđ sciente s. ñ solũ in ꝑsecuti¬
onis tempore et necessitate martẏrii. sed
in om̃i conuersatione. oꝑe. cogitatione.
sermone negemꝰ nosmet ipsos qui ante
fuimꝰ: et confiteaiur eos qui in xp̃o re-¬
nati sumꝰ. Ideirco enĩ dñs crucifiaus ẽ:
ut et nos qui credimꝰ in eũ. et peccato mor¬
tui sumꝰ crucifigam᷑ cũ ipso: dicamꝰq
qđ paulus apłs docuit. Cũ xp̃o crucifi¬
crueifixus ẽ. et ego mundo. Qui cum
xp̃o crueifixcus ẽ: spoliet pͥncipatus et
potestates. et truimphet eas ligno: unde
et in euangłio scđm ioħem in tẏpum

Expanded text:
turo. cottidie credens in Christo tollit cruturo. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus docuit: cum crucifixus est et ego mundo. qui cum Christo cruci- . fixus est, despoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum
Abbreviated transcription (Latin):
& multa pati a sacerdotib et scribis
et pͥncipib sacerdotũ. et occi di. assu¬
mens eũ petrus cȩpit increpare et di¬
cere: Ab sit ate dñe non erit ł hoc.
Qui conuersus dicit petro. Uade post
me satana. scandalũ es michi. quia non
sapis quȩ dĩ sunt sed quȩ hominũ. Hu¬
mano quippe timore ꝑterritꝰ. passionẽ
dñi formidauit. Et quo modo audiens
multa pati et occidi timebat: sic audiees
tertia die resurget gaudere debuerat. &
tristitiã passionis resurrectionis gloria
mitigare. Unde ille p̃timore correcto:
loquebatur ad om̃s discipłos. siue con¬
uocauit turbã cũ discipłis suis. ut mar-¬
cus posuit. aut iuxta lucã dicebat ad
cunctos. Siquis uult post me uenire.
abneget seipsũ. & tollat crucẽ suam &
sequatur me. Cuiꝰ eochortationis hic
sensus ẽ: Non ẽ. delicata in dm̃ et secura
confessio: Qui in me credit debet suũ
sanguinẽ fundẽ. Qui enĩ ꝑdiderit ani¬
mam suã inp̃senti: lucri eam faciet infu¬

Expanded text:
 multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in fu
Abbreviated transcription (Latin):
torib euenire uideamus: tam̃ illis hoc
diabolus ministrat ut peccent: tibi dñs
prȩstat ut gaudeas. Doctissimi quiq gre¬
corũ de quib ꝓ flacco agens luculente
tullius ait: ingenita leuitas & erudica ua¬
nitas regũ suorũ uł pͥncipũ laudes accep¬
ta mercede dicebant. Hoc ego nune faci¬
ens p̃ciũ posco ꝓ laudib. Et ne putes mo¬
dica eẽ quȩ dep̃cor: margaritã de eũgłio
postularis. Eloquia dñi eloquia casta. ar¬
gatũ septuplũ. Scilicet cõm̃tarios fortu¬
natiani. et ꝓpt̾ notitiã ꝑ secutoꝵ aurelii
uictoris hẏstoriani. simulq epłas noua¬
ciani: ut dũ scismatici hominis uenena
cognoscimus: libentius scĩ martẏris
cypriani libamꝰ antidotũ. Misimus
interim tͥ id .ẽ. paulo seni paulũ seniorẽ:
in quo ꝓpt̃ simpliciores quosq multũ
indeiciendo sermone laborauimꝰ. Sed
nescio quo modo etiã fiaqua plena sit.
tam̃ eundẽ odorẽ lagena seruat : quo

Expanded text:
toribus, euenire uideamus, tamen illis hoc toribus, euenire uideamus, tamen illis hoc diabolus ministrat, ut peccent, tibi dominus praestat, ut gaudeas. Doctissimi quique Graecorum, de quibus pro Flacco agens luculente Tullius ait: ingenita leuitas et erudita uanitas, regum suorum uel principum laudes accepta mercede dicebant. hoc ego nunc faciens pretium posco pro laudibus. et ne putes modica esse, quae deprecor, margaritam de euaugelo postularis, eloquia domini eloquia casta, argatum septuplum, scilicet commentarios Fortunatiani et propter notitiam persecutorum Aurelii Victoris historiam simulque epistulas Nouatiani, ut, dum scismatici hominis uenena cognoscimus. libentius sancti martyris Cypriani bibamus antidotum. misimus interim tibi, id est Paulo seni, Paulum seniorem, in quo propter simpliciores quosque multum in deiciendo sermone laborauimus. sed nescio quomodo, etiam si aqua plena sit, tamen eundem odorem lagoena seruat, quo,
Abbreviated transcription (Latin):
lude: et gemino bellũ troianum abouo:
Ui delicet᷑ ut senectutẽ tuã et caput ad si
militudinẽ xp̃i candidũ. dignis uocib
p̃dicẽ. Ecce iã centenus aetatum circulus
uoluitur : et cu semꝑ dñi p̃cepta custo¬
diens. futurę beatitudinẽ uite ꝑ p̾sentia
exempla meditaris. Oculi puro lumine
uigent: pedes impͥmunt certa uestigia:
auditus penitrabilis: dentes candidi.:
uox canora: corpꝰ solidũ. et succi plenũ.
cani cũ rubore discrepant: ures cũ ȩtate
dissentiunt. Non memoriȩ tenacitatem
ut in plerisq cernimꝰ antiquior senecta
dissoluit : non calidi acum en ingenii
frigidus sanguis obtundit. Non contra-¬
ctam rugis faciem arata frons asperat:
non deniq tremula manꝰ ꝑ curuos cerȩ
tramites errantẽ stilũ ducit. Fucure re
ut peccati sciamꝰ eẽ qđ ceteri adhuc uiuentes
p̃moriunt᷑ in carne: iustitiȩ. qđ tu ado¬
lescentiã in aliena ȩtate mentiris. Et quã¬
quã multis istã corporis sanitatẽ etiã pecca¬

Expanded text:
ludere: Et gemino bellum Trojanum orditur ab ovo ? Videlicet ut senectutem tuam, et caput ad Christi similitudinem candidum , dignis vocibus praedicemus. Ecce jam centenus aetatis circulus volvitur, et tu semper Domini praecepta custodiens, futurae beatitudinem vitae per praesentia exempla meditaris. Oculi puro lumine vigent; pedes imprimunt certa vestigia; auditus penetrabilis; dentes candidi, vox canora ; corpus solidum, et succi plenum; cani cum rubore discrepant; vires cum aetate dissentiunt. Non memoriae tenacitatem, ut in plerisque cernimus, antiquior senecta dissolvit. Non calidi acumen ingenii, frigidus sanguis obtundit. Non contractam rugis faciem, arata frons asperat. Non denique tremula manus per curvos cerae tramites errantem stylum ducit. Futurae nout ppraemoriuntur in carne, iustitiae, quod tu adulescentiam in aliena aetate mentiris. et quamquam multis istam corporis sanitatem, etiam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
intulit iuacta fidẽ. Mortui st̃ hu om̃s
ñ acceptis repromissionib. sed ꝓcul
eas uidentes & salutantes. & confitentes
quia ꝑ egrini erant & aduenȩ suꝑ t̾ram.
Qui enĩ hȩc loquunt᷑: ostendunt quod
quȩrant patriã. Et siquidẽ illiꝰ recor¬
dabant᷑ de qua egressi erant: habebant
tempꝰ ut reuerterent᷑. Nunc uͦ meliorẽ
desid̾ant. id . ẽ. cȩlestẽ: multisq in medio
seĩs cõmoratis ad extremũ intulit. Et
hii om̃s testimoniũ habentes in fide
ñ acceper̃ repromissionẽ. dõ de nobis
meliꝰ quid ꝓuidente ne sine nob ꝑfe¬
cti fierent. Accessimꝰ enĩ ad montem
syon et ciuitatẽ dĩ uiuentis hierłm
cȩlestẽ. & multa milia angłoꝵ sollẽnita

Expanded text:
intulit: iuxta fidem mortui sunt hi omnes intulit: iuxta fidem mortui sunt hi omnes non acceptis repromissionibus, sed procul eas uidentes et salutantes et confitentes, quia peregrini et aduenae sunt super terram. qui enim sic loquuntur, ostequaerant patriam: et siquidem illius recordabantur, de qua egressi erant, habebant tempus, ut reverterentur: nunc vero meliorem desiderant, id est coelestem . Multisque in medio Sanctis commemoratis, ad extremum intulit, Et hi omnes testimonium habentes in fide, non acceperunt repromissionem, Deo de nobis melius quid providente, ne sine nobis perfecti fierent . Accessimus enim ad montem Sion et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem, et multa millia angelorum solemnita
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. Ita enĩ scriptũ ẽ. Tunc egressus de
t̾ra chaldeoꝵ habitauit in charran. Et
inde post qũa mortuus ẽ pat̾ eiꝰ migrauit
int̾rã in qua uos nunc habitatis. et non
dedit ei possessionẽ ne uestigiũ quidẽ
pedis quam repromisit dare ei in pos-
sessionẽ et semini eiꝰ post eũ: Ae ne forsi¬
tan lectoris tacita cogitatio trahat eum
ad illã intelligentiã ut qđ ñ .ẽ. datũ pa¬
renti. reddatur posteris. Uas electionis
loquit᷑ adhebreos. fide qui uocat᷑ abra¬
ham obȩdiuit egredi in locũ quẽ accep¬
turꝰ erat inpossessionẽ. Et egressus est
nesciens quo iret. fide ꝑegrinatꝰ ẽ in
t̾ra repromissionis quasi in aliena. in
tabnaculis habitans cũ isaac et iacob
coheredib eiꝰdẽ ꝓmissionis. Expecta¬
bat enĩ fundam̃tũ habentẽ ciuitatẽ
cuiꝰ arcifex et creator ds̃ ẽ. Et iterũ cũ
de abel. et enoch. noe. sarraq dixcisset.

Expanded text:
accepisse. Ita enim scriptum est: Tunc egressus de accepisse. Ita enim scriptum est: Tunc egressus de terra Chaldaeorum habitavit in Carran: et inde, postquam mortuus est pater ejus, migravit in terram, in qua vos nunc habitatis: et non dedit ei possessionem, ne vestigium quidem pedis, quam reprosessionem et semini eius post ipsum. ac ne iorsitan lectoris tacita cogitatio trahat eum ad illam intellegentiam, ut, quod non est datum parenti, reddatur posteris, uas electionis loquitur ad Hebraeos: fide, qui uocatur Abraham, oboediuit egredi in locum, quem accepturus erat in possessionem, et egressus est nesciens, quo iret. fide peregrinatus est in terra repromissionis quasi in aliena in tabernaculis habitans cum Isaac et Iacob, coheredibus eiusdem promissionis; expectabat enim fundamentum habentem ciuitatem, cuius artifex et creator deus est. et iterum, cum de Abel et Enoch, Noe Sarraque dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
doceat auetoritas. scõs huiꝰ t̾rȩ quã udei
t̃rã repromissionis autumant ñ habita¬
tores ẽẽ. sed accolas atq ꝑegrinos: eae iusti
uiri ꝑsona legimꝰ: aduena sũ ego & ꝑ egri¬
nus sic̃ om̃s patres mei. Qui cũ diu int̾rȩ
huiꝰ tenebris uersaret᷑: flebilit̃ ingemis¬
cit & dicit. Heu me quia ꝑ egrinatio mea
ꝓlongata ẽ. habitaui cũ habitantib cedar.
multũ in cola fuit anima mea. Ubicũq
aũt habitator t̾rȩ legit᷑ & pͥora & media
et exctrema tractemꝰ & liquido seriptu¬
rarũ poterit regula cõprobari. semꝑ¬
habitatores t̾rȩ peccatores appellari. de
quib in apocaly psi ioħis illud exẽpłũ ẽ:
uȩ habitatorib t̾rȩ abrahã ad que pri-¬
mũ facta ẽ. repromissio dicente dño. tͥ
dabo t̾rã hane & semini tuo iuxta ste-¬
phani pͥmi in xp̃o martyris contionẽ
nec uestigiũ quidẽ pedis huiꝰ t̾rȩ dr̃ ac-

Expanded text:
doceat auctoritas, sanctos hujus terrae, quam Judaei doceat auctoritas, sanctos hujus terrae, quam Judaei terram repromissionis autumant, non habitatores esse, sed accolas atque peregrinos. Ex justi uiri persona legimus: aduena sum ego et peregrinus sicut omnes patres mei. qui cum diu in terrae huius tenebris uersaretur, flebiliter ingemiscit et dicit: heu me, quia peregrinatio mea prolongata est, habitaui cum habitantibus Cedar, multum accola fuit anima mea. ubicumque autem habitator terrae legitur, et priora et media et extrema tractemus et liquido scripturarum poterit regula cohabitatores terrae peccatores appellari: de quibus in Apocalypsi Joannis illud exemplum est: Vae habitatoribus terrae . Abraham ad quem primum facta est repromissio, dicente Domino. Tibi dabo terram hanc et semini tuo , juxta Stephani primi in Christo martyris concionem, ne vestigium quidem pedis hujus terrae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quanti enĩ oꝑant᷑ t̾rã exercent uomere.
et tam̃ multis impedientib causis egesta¬
te confieiunt᷑ et pęnuria. Sed conside¬
randũ scriptura quid dicat. qui opat᷑
t̾rã suã quȩ ꝓprie iuris sui ẽ. de qua
nũquã eici potest: seđm quẽ sensum et
illud scriptũ ẽ. Redemptio animȩ uiri
ꝓpriȩ diuitiȩ : et hoc scđm litterã sentiri
potest. Quanti enĩ aliȩnis amicoꝵ s q̃uae
redimunt᷑ pecunuis. Huiꝰ t̾rȩ cultores et
agricolȩ apłi sunt quib dr̃: uos estis sal
t̃rȩ. Et in alio loco. In pacientia ur̃a pos¬
sidebitis animas ur̃as. Quoꝵ unꝰ uas elec-¬
tionis confidentissime loquebat᷑. Dĩ enĩ
cooꝑatores sumꝰ. dĩ agricultura. dĩ edifi¬
catio estis: et multa alia quȩ id circo ñ
replico ne sensũ uidear legentis obtun¬
dere: et memoriȩ illiꝰ diffide. Illud quoq
sollicita m̃te tractemꝰ. et seripturarũ nos

Expanded text:
quanti enim operantur terram et exercent uomere quanti enim operantur terram et exercent uomere et tamen multis inpedientibus causis egestate conficiuntur et penuria! sed considerandum, scriterram suam, quae proprie juris sui est, de qua nunquam ejici potest: secundum quem sensum et illud scriptum est: Redemptio animae viri, propriae divitiae . Et hoc secundum litteram sentiri non potest. Quanti enim alienis amicorumque redimuntur pecuniis? Hujus terrae cultores et agricolae, Apostoli sunt, quibus dicitur: Vos estis sal terrae . Et in alio loco: In patientia vestra, possidebitis animas vestras : quorum unus, vas electionis, confidentissime loquebatur? Dei enim cooperatores sumus, Dei agricultura, Dei aedificatio estis ; et multa alia, quae idcirco non replico, ne sensum videar legentis obtundere, et memoriae illius diffidere. 3. Illud quoque sollicita mente tractemus, et Scripturarum nos
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicasti locupletare illã: Fluuius
dĩ repletꝰ ẽ aquis. parasti cibũ eorũ qm̃
sic ẽ. p̃paratio. Sulcos eiꝰ inebria. multi¬
plica genimina illiꝰ. in stillicidus eiꝰ leta¬
biturꝰ germinans: Huic sensui conueni¬
re Illa enĩ t̾ra quotidie uisitat᷑ adõ. et
in ebriat᷑. cunctisq ẽ plena diuitus. De
hac fluuius egreditur dĩ de quo serip¬
tũ ẽ. Fluminis impetꝰ lȩcificat ciuitatẽ
dĩ. Qui et inde scriptione tẽpli hieze-¬
chihel mystico sermone narrat᷑. in euiꝰ
ripis arbores sunt ex utraq parte per
fingulos menses nouis frugib abundan¬
tes. De qua t̾ra et in ꝓuerbiis uir serip¬
sit sapientissimꝰ. Qui oꝑat᷑ t̾rã suã: im¬
plebit᷑ panib. Quod si de hac terra
quã cernimꝰ et quȩ magis apeccatorib
possidet᷑. de qua scriptũ ẽ. maledicta t̾ra
in oꝑib tuis aliquis intelligendũ putat:
respondeat quomͦ possit hȩc stare sen¬
tentia. qui oꝑat᷑ t̾rã suã implebit᷑ panib

Expanded text:
uius dei repletus est aquis; parasti cibum illorum, quoniam sic est praeparatio tua. sulcos eius inebria, multiplica genimina illius; in stillicidiis eius laetabitur germinans, huic sensui conuenire. illa enim terra cotidie uisitatur a deo, inebriatur cunctisque est plena diuitiis. de hac fluuius egreditur dei, de quo scriptum est: fluminis impetus laetificat ciuitatem dei, qui et in descriptione templi Ezechihel mystico sermone narratur, in cuius ripis arbores sunt ex utraque parte per singulos menses nouis frugibus abundantes, de qua terra et in Prouerbiis uir scripsit sapientissimus: qui operatur terram suam, inplebitur panibus. quod si de hac terra, quam cernimus et quae magis a peccatoribus possidetur, de qua scriptum est: maledicta terra in operibus, aliquis intellegendum putat, respondeat, quomodo possit haec stare sententia: qui operatur terram suam, inplebitur panibus.
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit fluuius gloriosus: Illa uideli¬
cec de qua idem dauid in alio psalmo
canit. Gloriosa dicta sunt dete ciuitas
dĩ. Et iterũ. Diligit dñs portas syon suꝑ
omĩa cab̃nacula iacob Istas portas diligit
ds̃ quas uidemꝰ in cineres & fauillas esse
conuersas. Non dico prudentib: sed ne
stultis quidẽ hoc ꝑsuaderi potest. Ego
arbitror & illud qđ in .lxiiii. psalmo

Expanded text:
apparebit fluuius gloriosus? illa uideliapparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob. istas portas diligit deus, quas uidemus in cineres et fauillas esse conuersas ? non dico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. ego arbitror et illud, quod in sexagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
consequi potuer̃. Deniq et abrahã licet
diuersis locis cũ lazaro uidetur apud
inferos. et iacob uir iustus dic̃. Lugens
et gemens descendã ad infernũ. Sanguis
xp̃i clauis paradisi ẽ. dicentis ad latronẽ.
hodie mecũ eris in paradiso. Ista ẽ ut di¬
ximꝰ t̾ra uiuentiũ. t̾ra diuitiarũ. & bono¬
nit: immo ab illo ꝑditã iste restituit. di¬
cente apło. Regnauit mors ab adam isq
ad moysen: sub cuiꝰ ꝑsona lex intelligitur
in similitudinẽ p̃uaricationis adã qui
ẽ forma futuri. Uolumꝰ scire quae sit
hec t̾ra: manifestius legimꝰ malachi.
Beatos uos dicent om̃s diẽ dñs qm̃ eri
tis uos t̾ra uoluntaria: quȩ significanta
grece appellatur OE NIT N quã uel
scĩ desidant uł quȩ placeat dõ. Isaias
quoq in hȩc uerba consentit dicens.
Et erit uir abscondens sermones suos.
et apparebit int̾ra syon siẽ fluuiꝰ glori¬
osus in t̾ra sitienti. quȩ ẽ. t̾ra syon in qͣ

Expanded text:
consequi potuerunt. denique et Abraham, licet consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: hodie mecum eris in paradiso. ista est, ut diximus, terra uiuentium, terra diuitiarum et bononit, immo ab illo perditam iste restituit dicente apostolo: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen — sub cuius persona lex intellegitur — in similitudinem praeuaricationis Adam, qui est forma futuri. uolumus scire, quae sit terra, manifestius? legamus Malachiam: beatos uos dicent omnes, dicit domi voluptaria , quae significantius Graece appellatur θελητὴ, quam vel Sancti desiderant, vel quae placeat Deo. Isaias quoque in haec verba consentit, dicens: Et erit vir abscondens sermoet apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua