comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nandam sinceritatẽ fidei fraudulentã hereticoꝵ
fallaciam subinduxit. Otra quos uiri eccłaꝵ pas¬
tores uiriłr insurgentes. eoꝵ praua dogmata
cũ ipsoꝵ auctorib ꝯdempnar̃t. In magna nãꝙ
nicena sẏnodo. arrius hereticꝰ ẽ dampnatus.
Constantinopolitana sỹnodus manicheũ he¬
reticũ debita sententia ꝯdempnauit. In ephe¬
sina sẏnodo nestorus condignã sui erroris dãp¬
nationẽ excepit. Calcedonensis ꝙͦ synodus nes¬
torianã heresim ⁊ euticianã cũ dioscoro & eiꝰ
cõplicib iustissima sententia ꝯfurauit. Marri¬
anꝰ pret̾ea licet laicus x̾anissimꝰ tam̃ imꝑator.
catholice fidi amore succensus. p̃decessori nr̃o
scĩssimo pape ioh̃i scͥbens. adu̾sus eos qui sac᷑
mysteria. ꝓphanare ꝯtendunt. int̾ cet̾a sic lo¬
quitꝰ dicens. Nemo cłicus uł militaris. uł al¬
t̾ius cuiuslibet ꝯditionis. de fide xͥana pu

Expanded text:
nandam sinceritatem fidei, fraudulentam haereticorum nandam sinceritatem fidei, fraudulentam haereticorum fallaciam subinduxit. Contra quos viri Ecclesiarum pastores viriliter insurgentes, eorum prava dogmata cum ipsorum auctoribus condemnarunt. In magna namque Nicaena synodo Arius haereticus est damnatus. Constantinopolitana synodus Manichaeum haereticum debita sententia condemnavit. In Ephesina synodo Nestorius condignam sui erroris damnationem excepit. Chalcedonensis quoque synodus Nestorianam haeresim, et Eutychianam cum Dioscoro et ejus complicibus justissima sententia confutavit. Marciakatholicae fidei amore succensus, predecessori nostro sanctissimo papae Iohanni scribens adversus eos qui sacra mysteria profanare contendunt inter cetera sic loquitur dicens: Nemo clericus vel militaris vel alterius cuiuslibet conditionis de fide Christiana pub
Abbreviated transcription (Latin):
filio .S. clareuallis abõi salutẽ. & apłicã bñ¬
dictionẽ. Testante apło. sicut unius dñs. ita
una fides esse dinoscit᷑. in qua tanꝗͣ in inmo¬
bili fundam̃to pret̾ qd̾ nemo potest aluso po¬
ne. firmitas catholicȩ ȩccłȩ iniuolata ꝯsistic.
nro audire meruit. Tues inquit petrꝰ. ⁊ suꝑ
eatholice unitatis soliditatẽ manifeste de-¬
signans. ħ siquid̾ est inconsutilis tunica
redemptoris nr̃i. suꝑ quamilites sortiti st̃. s
eam diuid̾e minime potuer̃t. Stra quẽ in
inicio fremuer̃t gentes. ⁊ ppłi .m. st̾. ina asti¬
am̃ci gregis. ⁊ eoꝵ successores apłici uiri ar¬
dore caritatis. ⁊ relo rectitudinis succensi.
fidem defend̾e. ⁊ eam in cordib alioꝵ. ꝓprii
sangumis effusione plantare ñ dubitart̃.
Demũ cessante ꝑsequutoꝵ rabie imꝑauit¬
añs uentis. ⁊ facta ẽ in eccła tranquillitas
magna. S qr hostis humani gen̾is semꝑ
curcuit querens quẽ deuoret. ad impug̃¬

Expanded text:
O Clarae-Vallis abbati, salutem et apostolicam benedictionem. 1. Testante Apostolo, sicut unus Dominus, ita una fides esse dignoscitur ; in qua tanquam in immobili fundamento, praeter quod nemo potest aliud ponere, firmitas catholicae Ecclesiae inviolata constitit. udire meruit: Tu es, inquam, Petrus, katholicae unitatis soliditatem manifeste designans. Haec siquidem est inconsutilis tunica redemptoris nostri, super quam milites sortiti sunt, sed eam dividere minime potuerunt. Contra quam in inicio fremuerunt gentes, et populi meditati sDominici gregis, et eorum successores apostolici viri, ardore charitatis et zelo rectitudinis succensi, fidem defendere, et eam in cordibus populorum proprii sanguinis effusione plantare non dubitaverunt. Demum cessante persecutorum rabie, imperavit ventis, et facta est in Ecclesia tranquillitasmagna. 2. Sed quia hostis humani generis semper circuit quaerens quem devoret, ad impug
Abbreviated transcription (Latin):
in loquendo modesti: in aduersitate securi. in
ꝓspitate deuoti. in zelo sobrii. in miscdia ñre¬
anxii. aliene ñ cupidi. sue ñ ꝓdigi. ubiq et in
om̃ib circunspecti. Qui legatione ꝓ xꝑo fungi
quotiens opus erit. nec iussi renuant. nec non
iussi affectant. Qui qͦd uerecunde excusant. ob¬
stinatius non recusent. Qͥ missi post aurũ ñ
eant. s xꝑin sequant᷑. qui questum lega¬
tionem ñ estiment. nec requirant
datum s fructũ. Qͥ regib ioħem.
exhibeãt.
egiptiis moysen: formcantib
phinees. he¬
liam ydolatris. heliseum
mentientib. paulum
blasphemantib.
negotiantib xꝑii.
Qui uulgus ñ sꝑnãt s doceant. diuites ñ¬
Qui uulgus ñ sꝑnãt
s doceant. diuites ñ¬
palpent s ter reant. paupes ñ grauent. s foue¬
ant. minas pͥncipũ ñ paueant s ꝯtempnant.
qui ñ cum turba intrent. nec cũ ira exeant. qͥ
eccłas ñ spolient. s emendent. Qui marsupia.¬

Expanded text:
in loquendo modesti, in adversitate securi, in in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia ‹non› reanxii, aliene non cupidi, sue non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti; qui legacione pro Christo fungi, quociens opus erit, nec iussi rennuant nec non iussi affectent; qui quod verecunde excusant, obstinacius non recusent; qui missi post aurum non eant, sed Christum sequantur; qui questum legacionis non estiment nec requirant datum, sed fructum; qui regibus Iohannem exhibeant, Egipciis Moysen, fornicantibus Finees, Heliam ydolatris, Helizeum mentientibus, Paulum blasphemantibus, negotiantibus Christum. Qui vulgus non spernant, sed doceant: divites nqui vulgum non spernant, sed doceant; divites non/palpent, sed terreant, pauperes non gravent, sed foveant, minas principum non paveant, sed contempnant; qui non cum turba intrent nec cum ira exeant; qui ecclesias non spolient, sed emendent; qui marsupia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauimꝰ. querendi sane. quib nec defectus ti¬
meat᷑. nec ꝓfectus optetur. ut pote iam ꝑfectis.
Itaq non uolentes neq currentes assumito. s
cunctantes et renuentes. Etiam coge illos. et
compelle intrare. In talib ut opinor requiescet¬
sp̃s tuus. qui ñ sint atcͥte frontis. ẜ uerecundi.
s tinorati. p̃ter dm̃ tam̃ timeant nicħ. incħ spe¬
rent nͥ a deo. Qͥ aduentantiũ ñ manꝰ atcendant.
s necessitates. Qui stent uirilit̾ ꝓ afflictis. et
iudicent in equitate ꝓ mansuetis terre. Qui
sint cõpositi ad mores. ꝓbati ad scĩmoniã. para¬
ti ad obedientiã. mansueti ad patientiã. subrec-¬
ti ad disciplinã: rigidi ad censurã. catholici
ad fidem. fideles ad dispensationẽ. concordes ad
pacem. conformeᷤᷤ ad unntatẽ. Qui sint in uidi¬
cio recti. in consilio ꝓuidi. in iubendo discreti.
in disponendo industrii. inagendo strenui.

Expanded text:
probavimus; quaerendi sane quibus nec defectus tiprobavimus; quaerendi sane quibus nec defectus timeatur, nec profectus optetur, utpote jam perfectis. 12. Itaque non volentes, neque currentes assumito, sed cunctantes, sed renuentes: etiam coge illos, et 440 compelle intrare. In talibspiritus tuus, qui non sunt attrite frontis, ‹sed› verecundi, sed timorati; preter deum tamen timeant nichil, nichil sperent nisi a deo, qui adventancium manus non attendant, sed necessitates; qui stent viriliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedienciam, mansueti ad pacienciam, subiecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem; qui sint in iudicio recti, in consilio providi, in iubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strennui,
Abbreviated transcription (Latin):
Pro huiusmodi falsis fr̃ib dicit tͥ cito magister.
Manus cito nenun imposueris. Excluso itaq hoc
uniuerso pestibenti genere hominũ. cure tͥ maxi-¬
me sit. introducere tales. quos postinodũ introdix-¬
isse ñ peniteat. Turpe ẽ tͥ sepius retractare qđ̵ fec̃is.
⁊ iudiciũ tuum frequent̃ ꝑilitari. ñ decet. Dili¬
gent̃ ꝓinde omẽ qd̵ faciendum erit tracta apd̾ te.
⁊ cum his qui te diligunt. Tracta autem ante factũ.
quia post factum sera retractatio est. Sapientis con¬
silnuim est. omĩa fac cũ consilio. ꝙ post factũ ñ pe¬
nitebis. Et hoc t̾ ꝑsuade. qͥ admitendi sunt diffi-¬
cile in curia posse ꝓbari. ⁊ ideo si fieri pͭ. uiros
ꝓbatos oportere deligi. non ꝓbandos. Nos in monas¬
terus recipimꝰ om̃s spe meliorandi. At curia bonoᷤ
facilius reciꝑe quam facere consueuit. Qd̾ si plu¬
res in ea defecisse bonos quam malos ꝓfecisse

Expanded text:
Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Manus cito nemini imposueris . 11. Excluso itaque universo hoc pestilenti genere hominum, curae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam facere consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos, quam malos profecisse
Abbreviated transcription (Latin):
Scorpioni non ẽ in facie qͦd formides. s pungit a
cauda. Si ad taliun blanditias cor tuum ut assolet
molliri senseris. memmeris scͥptũ. Om̃is homo pͥ¬
mum uinũ bonũ ponit. cũ autẽ iebriati fuerĩt
tunc id qͦd deterius ẽ. Pari pondere estimaueris eꝰ
humilitatẽ qui timet. etͤ qui sꝑat. Ciri callidi et
dolosi ꝓpͥum ẽẽ solet. tunc pretendere humilita¬
tem. cum aliquid obtinere uoluerit. De qualib diẽ
scͥptura. Est qui se humiliat nequit̃ et int̾iora eius
plena sunt dolo. De uob̾ ip̃is sume sententiae huius
euidens. ac familiare exemplũ. Quantos quos sup¬
plices admisistis. postmodũ sustimustis graues:
insolentes. contumaces. rebelles: Qd̾ quidẽ interiꝰ ma¬
lum. tegunt pͥncipia. posteriora produnt. uerbo¬
sulum adolescentẽ. ⁊ studentẽ eloquentie. cũ sapi¬
entie sit manis. ñ aliud quã iusticie hostẽ reputes.

Expanded text:
Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum ponit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari pondere aestimaveris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes.
Abbreviated transcription (Latin):
est undecunq euocare & asciscere tͥ. exemplo moy¬
si senes non nuenes. s senes ñ tã etate ꝗͣ moribꝰ:
quos tu nosti. quia senes ppłi sunt. An non eligñ¬
di de toto orbe. orbem iudicaturi: Sane huic nego¬
tio ũ se ingerat rogans. Consilio ñ p̃ce agendũ est.
Sunt que necessario a nob̃ rogantiũ. aut excor-¬
quet importunitas: aut necessitas meret᷑. At istd̃
in his que nr̃a sunt. elbi autẽ ñ licet facere qd
uolo. quis locus roganti: Nisi forte qui me ro¬
gat hoc rogat. ut qđ uult uelle liceat mͥ. & non
magis ut uelim. aAlnis ꝓ alio. alius et forte ꝓ se
rogat. ꝓ quo rogaris. si suspectus. Qui ip̃e rogat
ꝓse: iam iudicatus est. Nec interest per se an ꝑali¬
um quis roget. Clericum curiã frequentantẽ. qͥ
non sit de curia. ad idem noris ꝑtinere ambienti¬
um genus. Adulantẽ. & ad placitũ cuiꝰq loquentẽ.
unum de rogantib puta. etiam si nichil rogaũit.

Expanded text:
est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moyest undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus roganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Clericum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris pertinere ambientium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
num malis inutentẽ. Aut si bonus sis. bonitas
tui soluis. quem fructum afferre pot̃ : Sic̃ in suꝑi¬
ore libro dixisse me memuini. Quid inquã emolu¬
menti affert eccłus dei. tua uniꝰ hominis iusticia
ubi sententia preualet alit̾ affectoꝵ: S nec cuta
tͥ bonitas tua. obsessa malis. non mag̃ quã sani¬
tas. uicino serpente. Non ẽ quo te subducas malo
intestino. & e regione bonum domesticũ eo am¬
plus. quo sepius iuuat. S siue leuent. sine gͣ¬
uent. cui rectius imputandũ quã tibi. qui tales
aut elegisti. aut admisisti: non de om̃ib dico. nã
sunt quos ñ elegisti. s ip̃i te. At potestatẽ ñ ha-¬
bent. nisi quã tu eis. aut tͥbueris. aut ꝑmiseris.
Ad idem gͦ reuertim᷑. Uibi imputa quicqͥd patie¬
ris ab eo. qui sine te pot̃ fac̃e nich. His exceptis. de
cetero ñ inconsiderate ut uides eligendi quiq.
seu colligendi. st̃: in opus ministerii huiꝰ. Tuum

Expanded text:
num, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas num, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tui solius quem fructum afferre potest? sicut in superiore libro dixisse me memini . Quid, inquam, emolumenti affert Ecclesiis Dei tua unius hominis 439 justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? Sed nec tuta tibi tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius juvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius imputandum quam tibi, qui tales aut elegisti, aut admisisti? Non de omnibus dico: nam sunt quos non elegisti, sed ipsi te. At potestatem non habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur. Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum
Abbreviated transcription (Latin):
et simiqui. uide ne audias qͦd uni ex minimis me¬
is non fecisti. nec mͥ fecisti. fateor ppłm istũ. extitis¬
se usq adhuc dura fronte et indomito corde. sed
utrum ne etiam indomabili nescio unde liqui¬
do scire possit. potest fore qͦd nec dum fuit. Si dif¬
fidistu: s apd̾ d̃m non erit impossibile omne
uerbũ. Si dura fronte st̃. durato & tu e contͣ tuã.
Nil tam durũ. qđ duriori uoncedat. Dñs ad pro¬
pħam. Dedi frontem tuam duriorẽ frontib eoꝵ.
elnum ẽ qd̵ te absoluit. si egisti cum popło illo. ut
possis dicere. popłe meus quid tͥ debui facere et ñ
feci: Si sic fecisti nec ꝓfecisti. ẽ demũ qͦd facias et
qͦd dicas. Exi de ur caldeorum. ⁊ dicito quia et aliis
debit exilii. orbe pro urbe cõmutato.
Hi seduli tͥ hi intimi sunt. Quamobrẽ si bom sc̃
tibi potissimũ sunt. si mali. eque plustͥ. Ne te dyce¬
ris sanum dolentẽ latera. hoc ẽ ne te dixeris bo¬

Expanded text:
etsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meetsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam indomabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum non erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contra tuam. Nil tam durum, quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum . Unum est quod te absolvit, si egisti cum populo illo, ut possis dicere: Popule meus, quid tibi debui facere, et non feci? Si sic fecisti, nec profecisti; est demum quod facias, et quod dicas: exi de Hur Chaldaeorum, et dicito, Quia oportet tebit exsilii, orbe pro urbe commutato. Hi seduli tibi, hi intimi sunt. Quamobrem si boni sunt, tibi potissimum sunt: si mali, aeque plus tibi. Ne te dixeris sanum, dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ eccłe. et spiritalis scilicet gladius & materiał.
s is quidem ꝓ eccła. ille uero ab eccła exerendus
Ille uero sacerdotis. is militis manu. s sane ad nui
tum sacerdotis & iussum imꝑatoris. & de hoc
auias. Nunc uero arriꝑe illũ qui tͥ ad feriendũ
creditus ẽ. & uulnera ad salutẽ. si ñ om̃s. si ñ uł
multos. certe quos possis. Non sum inqͥs meli¬
or quam patres mei. Quẽ illorum domꝰ exasꝑais
non dico audiuit. s ñ irrisit: Ideo tu insiste ma¬
gis. si forte audiant & quiescant. Insiste & resis¬
tentib. Dicendo ħ: forte nmiꝰ dicar. Num tirã
illa uox. insta oportune importune: Hunc si
audes nimiũ appellato. Propħe precipit᷑. clama
ne cesses. Ad quos nͥ ad scełatos: et peccatores : Annun¬
tia inquit popło meo sceła eorum. & domui iacob
peccata eorum. Prudent̃ aduerte. et scełatos ꝑhi¬
beri. & ppłm dñi. Puta de his idem. & si scelerati

Expanded text:
go ecclesie, et spiritualis scilicet gladius et materialis, go ecclesie, et spiritualis scilicet gladius et materialis, sed is quidem pro ecclesia, ille vero et ab ecclesia exercendus est: ille sacerdotis, is milititis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et vulnera ad salutem, si non omnes, si non vel multos, certe quos possis. 8. Non sum, inquis, melior quam patres mei. Quem illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste et resistentibus. Dicendo haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes, nimium appellato. Prophetae praecipitur: Clama, ne cesses. Ad quos, nisi ad sceleratos et peccatores? Annuntia, inquit, populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . Prudenter adverte et sceleratos perhiberi, et populum Domini. Puta de his idem. Etsi scelerati,
Abbreviated transcription (Latin):
affectanda ꝓ debito. Ad ea te potius incito. quoꝵ
te scio debitorem. Et si purpuratꝰ et si deaurat᷑
incedens. ñ ẽ tamen qͦd horreas oꝑam. curã ue
pastoralem: pastoris heres. Non est qđ er ubescas
euangłium. Quamꝗͣ. si uolens euangłizes. int̃
apłos quidẽ. etiam gła ẽ tͥ. Euangłizare pascere
est. opus fac euangłiste. & pastoris opus implesti.
Dracones inqͥs me mones pascere. & scorpiones.¬
non oues. propt̃ hoc inquã aggredere eos. s ũbo:¬
ñ ferro. Quid tu denuo usurpare gladiũ tẽptes.
quẽ semel uissus es reponere in uaginã:. Quẽ tam̃
qui tuũ negał. ñ satis mͥ uidet᷑ attende. uerbũ
dnĩ dicentis sic. Conuerte gladiũ tuũ in uagi¬
nam. Tuus gͦ. & ipse forsitan tuo nutu. et si ñ tua
mami euagin andus. Alio quin si nullo modo
adte ꝑtineret & is. dicentib apłis ecce gladi duo
hic. ñ respondisset dñs satis est. s nuis ẽ. Qlterq¬

Expanded text:
affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum te scio debitorem. Etsi purpuratus, etsi deauratus incedens, non est tamen quod horreas operam curamve pastoralem, Pastoris haeres: non est quod erubescas Evangelium. Quanquam si volens evangelizes, inter Apostolos quidem etiam gloria est tibi. Evangelizare pascere est. Fac opus evangelistae, et pastoris opus implesti. 7. Dracones, inqnon oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro! Quid tu denuo usurpare gladium temptes, quem semel iussus es reponere in vaginam? Quem tamen, qui tuum negat, non satis michi videtur attendere verbum domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam! Tuus ergo et ipse – forsitan tuo nutu, et si non tua manu – evaginandus. Alioquin et si nullomodo ad te pertineret, et hiis dicentibus apostolis: Ecce, gladii duo hic, non respondisset dominus: Satis est. Uterque er
Abbreviated transcription (Latin):
qui circundederunt te laqueis mortis: porro que¬
so substine paulisꝑ. et supporta me. Inmo da ue¬
niam. ñ tam temere quam timide ħ loquenti:
Emulor te emulatione bona: et utinã quã uehe¬
menti: tam utili. Scio ubi habitas. increduli et
subuer sores sunt tecũ. lupi ñ oues sc̃ sunt: tali¬
um tam̃ tu pastor. Cltilis consideratio. qua forte
inueneris quomͦ si fieri possit conuertas eos:
ne ipsi subuertant te. Qͥd diffidimus posse re¬
uerti in
oues. e quib uerti in lupos potu¬
erunt:
Hic hic non parco tibi: ut parcat
rem te ppło huic certe Sdeus.¬
aut nega. aut exibe. Non negabis. ne cuius se¬
dem tenes. te neget heredem. Petrus hic ẽ. qui
equo albo. nec stipatus milite. nec circunstre pen¬
tib septus ministris. Absq his tamen credidit
satis posse impleri salutare mandatũ. si amas
me pasce ouesmeas. In his successisti: ñ petro. s
constantino. Consulo toleranda ꝓtemꝑe non

Expanded text:
qui circumdederunt te laqueis mortis? Quaequi circumdederunt te laqueis mortis? Quaeso, sustine paulisper, et supporta me. Imo da veniam, non tam temere, quam timide haec loquenti. Aemulor te aemulatione bona, et utinam quam vehementi, tam utili. Scio ubi habitas; increduli et subversores sunt tecum. Lupi, non oves sunt: talium tamen tu pastor. Utilis consideratio, qua forte inveneris, quomodo, si fieri possit, convertas eos, ne ipsi subvertant te. Quid diffidimus posse reverti in oves, e quibus verti in lupos potuerunt? Hic, hic, non parco tibi, ut parcat rem te populo huic certe aut nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te neget haeredem. Petrus hic est, quiequo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce oves meas . In his successisti, non Petro, 438 sed Constantino. Consulo toleranda pro tempore, non
Abbreviated transcription (Latin):
nter ħ tu pastor ꝓcedis deauratꝰ. tam multa cirꝯ¬
datus uarietate oues quid capiunt: Si auderẽ di¬
cere. demonũ mag̃ quã ouiũ pascua. ħ. Scilicet sic
factitabat petrus. sic paulus ludebat. uides omnẽ
eccłasticum zelũ feruere. sola ꝓ dignitate tuenda ͤ
Shonori totum datur. scĩtati nicħ. aut parum. Si
causa requirente. paulo sũmissiiꝰ agere. ac socialiꝰ
te habere temptaueris: absit inquiunt. ñ decet:
temꝑi ñ congruit. maiestati ñ congruit. quam
geras ꝑsonam atcendito. De placito di ultima men¬
tio ẽ. ꝓ iactura salutis nulla cunctatio: nͥ qͦd sub¬
lue est. hoc salutare dicamꝰ. & głam redolet id
iustum. Ita om̃e humile ꝓbro ducit᷑ int̃ palatinos.
ut facilus qui ẽe quam qui apparere humilis
uelit inuenias. Timor diũi simplicitas reputatur.
ne dicam facuitas. Uirum circunspectũ. ꝙ anucũ
ppͥe conscientiȩ. calumpniant᷑ lypocritã. Porro
amatorem quietis. et sibi interdum uaccantem in¬

Expanded text:
nter haec tu pastor procedis deauratus, tam multa circumdatus varietate. Oves quid capiunt? Si auderem dicere; daemonum magis, quam ovium pascua haec. Scilicet sic factitabat Petrus, sic Paulus ludebat? Vides omnem ecclesiasticum zelum fervere sola pro dignitate tuenda. Honori totum datur, sanctitati nihil, aut parum. Si causa requirente paulo submissius agere, ac socialius te habere tentaveris; Absit? inquiunt, non decet, tempori non congruit, majestati non convenit; quam geras personam attendito. De placito Dei ultima mentio est; pro jactura salutis nulla cunctatio: nisi quod sublime est, hoc salutare ducamus; et quod gloriam redolet, id justum. Ita omne humile probro ducitur inter palatinos, ut facilius qui esse, quam qui apparere humilis velit, invenias. Timor Domini simplicitas reputatur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et amicum propriae conscientiae calumniantur hypocritam. Porro amatorem quietis, et sibi interdum vacantem, in
Abbreviated transcription (Latin):
horum disciplina custos. Sacerdotis domestici.
aut ceteris honestiores. aut fabula omĩb sunt.
In uultu. in habitu. in incessu illoꝵ qͥ circate st̃. nil
residere impudicũ. nil indecens patiaris. Discant
a te coep̃i tin comatulos pueros. ⁊ comptos adolescen¬
tes secum non habere. Certe inter mitratos discur¬
rere calamistratos non decet. & memento. qͦd sapi¬
ens ait. filiȩ tibi sunt. noli faciem tuam hilarem: ãmong¬
ad eas ostendere. Nec austeritatẽ tam̃ suadendo:
s gͣ uitatem. Illa infirmiores fugat. hec reprumit
leuiores. Ina si adsit odibilẽ. hec si desit contẽptibi¬
lem reddit. In om̃ib tam̃ modus melior. Ego nec se¬
uerius uelim. nec dissolutius. Qͥa hac mediocritate
gratus. ut nec de seueritate sis oneri. nec familia¬
ritate contemptui: In palatio papã. domi te patrẽ¬
familias exhibit̾o. Ament te domestici tui. si ñ fa¬
cito ut timeant. Utilis semꝑ custodia oris. que

Expanded text:
horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memento quod Sapiens admonet: Filiae tibi sunt? noli faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. Nec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibilem; haec, si desit, contemptibilem reddit: in omnibus tamen modus melior. Ego nec severius velim, nec dissolutius. Quid hac mediocritate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cuisti pluris te habere. quam tua. Transitoria
ista que stare tͥ nullo pacto queunt. fac ut a te
transeant. non ꝑte. Riuius qua fluit cauat t̾ram.
sic discursus temꝑaliũ. conscientiã rodit. Si pot̃
torrens in agros excurrere sine lesione satorum.
⁊ tute ista sine uulnere mentis posse tractare
confidito. Omismodis consulo studeas. ate auer
tere concur sum hoꝵ. Multa nescias. płima dissi¬
mules. non nulla obliuiscaris.
unt tamen que ignorare te nolim. mores qͦqͣ
⁊studia. Non oportet ut uicia domus tue ultimꝰ
scias. qͦd quampłimis nouimꝰ contigisse. Quappt̃
ut diximꝰ. alius alia dispenset: de disciplina tu
ꝓuide. Illud nemini credas. si in solentior corã te
uel sermo sonuerit: uł habitꝰ apparuerit. Ma¬
nus tua suꝑ huiꝰmodi. tu ulciscere iniuriã tuã.
Impunitas ausum parit. ausus excessũ. Domũ
epĩ decet scĩtudo. decet modestia. decet honestas.

Expanded text:
cuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria cuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te. Rivus qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum horum. Multa nescias, plurima dissimules, nonnulla obliviscaris. 21. Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia. Non oportet ut vitia domus tuae ultimus 444 scias: quod quamplurimis novimus contigisse. Quapropter, ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas:
Abbreviated transcription (Latin):
ad manũ habent. quib animas credant. ⁊ cui su¬
as cõmittant facultatulas ñ inueniunt. Optimi
uidelicet estimatores rerũ. qui magnã de mini¬
mis. paruã. aut nullã de maximis curã gerant.
S ut liquido dat᷑ intelligi. patientiꝰ ferimꝰ xp̃i iac¬
turam quã nrãm. Cotidianas expensas cotidiano
recipcamus scrutinio. ⁊ continua dñici gregis de¬
tͥmenta nescimus. De p̃cio escarũ ⁊ numero pa¬
num. cũ ministris cotidiana discutsõ ẽ. rara ad¬
modum cum prbis celebrat᷑ collatio de peccatis po¬
płorum. Cadit asina. ⁊ ẽ qui subleuet eam. perit
anima: ⁊ ñ ẽ qui reputet. Nec mirũ cum nec nr̃os
quidẽ assiduos sentiamꝰ defectus. Nonne ad singłas
supputationes irascim᷑. urim᷑. anxiam᷑: ouã tole¬
rabilius rerũ quã mentiũ sustineremꝰ lacturã.
Quare inquit ñ mag̃ fraudẽ patimini: Queso.
tu qui aliũ doces: doce te ip̃m. si tam̃ iam ñ do¬

Expanded text:
ad manum habent, quibus animas credant: et cui suad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi, patientius ferimus Christi jacturam, quam nostram. Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, cum nec nostros quidem assiduos sentiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non do
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uni om̃es respondeant. Tu illi habeas fidem:
uaccans tͥ & ecrłe dei. Si quo minꝰ aut fidelis inuemi¬
atur. aut prudens. fideli potius cõmictendum.
Sane e duob tutius hoc. Quamquã si idoneus non
inuenit᷑. ⁊ siminus fidelẽ sustinere potius consulo.
quã te ĩmergere lab̾into huic. Memento saluato¬
rem. iudã equonomum habuisse. Quid ep̃o turpiꝰ
quam incumb̾e suꝑlectili. ⁊ substantole sue. scru¬
tari omĩa. sciscitari de singłis. morderi suppitioni¬
b moueri ad queq ꝑdita. uel neglecta : Ad uere¬
cundiã dico quorumdã eiusmodi. scrutantiũ coti
die substantiã suã. numerantiũ singła. de minu¬
tis et quadrantib exigentiũ rationẽ. Non ita ille
egiptius. qui ioseph om̃ib traditis. ignorabat qͥd
no sua ñ credens. homo sine fide. fidem tam̃ habu¬
it seruo. suꝑ omnia bona sua constituens eum.
Et hic erat alieingena. Mira res. Satis suꝑq. ep̃i

Expanded text:
et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi minus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeconomum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substantiolae suae: scrutari omnia, sciscitari de singulis, morderi suspicionibus, moveri ad quaeque perdita vel neglecta? Ad verecundiam dico quorumdam ejusmodi, scrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium singula, de minutis et quadrantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid christiano sua non credens. Homo sine fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
denten. quiag̃e ichilominꝰ ꝓ ratione sciet. Sed fi¬
delis sollersq uoluntas tunc ꝓdit. cũ ei asfatĩ sup¬
petet unde tota facilitate mancipet᷑ effectui. cunc¬
tis sine cunctatione parentib. Subdendi gͥ omẽs.
Nullũ patiat᷑ contradictorẽ. Nemo qui dicat. cur
fecisti sic. Potestatẽ habeat excludẽ. ⁊ adimmiitere
quos uoluerit. mutare ministros. transferre mi¬
nnstia. ad quos & qñ uoluerit. Ita timori sit om̃i¬
b ut sit & utilitati. Presit onrĩb ut om̃ib ꝓsic.
⁊ de om̃ib Clandestinas et susurratas delationes
non recipias aduersus eum. mag̃ detractiones
censueris. & hanc uelim genalẽ tͥ constituas re¬
głam. ut omnẽ qui palam ueret᷑ dic̃e. qͦd in au¬
re locutꝰ est. suspectum habeas. Qd si te iudican¬
te dicendũ corã ille renuerit. delatorẽ iudices ñ
accusatorẽ. Itaq unus omĩb facienda iniungat.

Expanded text:
dentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidelis solersque voluntas tunc proderit, cum ei affatim suppetet, unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis sine cunctatione parentibus. Subdendi igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem tibi constituas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, delatorem judices, non accusatorem. 19. Itaque unus omnibus facienda injungat,
Abbreviated transcription (Latin):
et dĩ reb & tuis parit̾ reiculis uolueris imꝑtiri
rocurandus quem implices. qui ꝓte molat.
Pro te dico. ñ tecum. Quedã ꝑ temet facies. quedã
ꝑ te et alios simul. quedã ꝑ alios. & absq te. Qui sa¬
piens et intelliget ħ : Nlon ẽ qͦd int̾ ista dormitet con¬
sideratio tua. Ego uero agenda domꝰ tue sub eo ge¬
uere qͦd nouissimũ posui locanda censuerim. Per
alum ut dixi alia facies. At is si fidelis ñ fuerit:
fraudabit. si ñ fuerit prudens fraudabit᷑. Queren¬
dus ꝑinde fidelis. ⁊ prudens quẽ constituas suꝑ fa-¬
niliam tuã. Adhuc inutilis ẽ si t̾cium desit. Queris
quid hoc ᷑ ductoritas. Quid enĩ ꝓdẽ ei uelle. ⁊ scire
queq disponere. ꝓut necesse ẽ. siꝙ qͦd seit ⁊ uult
non pot̾: danda ẽ gͦ facultas. agendi ꝓ libitu. Siin
p̃udiciũ rationis putas hoc fieri. memenco fidelẽ.
qui agẽ nichilominꝰ ꝓ ratione uellet. Attende pru¬

Expanded text:
et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. Procurandus quem implices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet consideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo genere, quod novissimum posui, locanda censuerim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis est, si tertium desit. Quaeris quid hoc? Auctoritas. Quid enim prodest ei velle et scire quaeque disponere, 443 prout necesse est, si quod scit et vult, non potest? Danda ergo facultas agendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri, memento fidelem, qui agere nihilominus pro ratione volet: attende pru
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ et ħ oportet facere. & illa ñ omittẽ. at illa ꝑ
te agens. ꝑ te etiam oportet ꝓuideas. qui ꝓte de bis
puideant. Namsi unus e seruis ꝑ se ñ sufficit. simł
⁊ eustodie iumentoꝵ & cure mensarũ. tu ꝑte quo¬
mͦ intendẽ ualeas. & tue domui. & dnĩ parit̃. de qͣ sc̃p¬
tum ẽ. o isrł quam magna ẽ domus dñi : llacuum
ꝓrsus a sollicitudine rerũ minoꝵ. ⁊ uiliũ. oportet
eẽ animũ tã magnis ⁊ tã multis intentũ reb. Opor¬
tet lib̾um. quẽ nulla qͥ uendicet uiolenta occupa¬
tio. Oportet ingenuũ. quẽ nulla deorsũ trahat in¬
digna affectio. Oportet rectum. quẽ nulla seorsũ
auertat sinistra intentio. Oportet cautũ. quem
quẽ nulla concutiat repentina tͣbatio. Oportet ui¬
ꝯtinua tͥbulatio. Oportet amplũ. quẽ nulla coar¬
tet rei temꝑalis amissio. His te non dubites et bo¬
nis pͥuandũ. & feriendũ mał. si ammũ diuidens

Expanded text:
tamen et haec oportet facere et illa non omittere. At illa per tamen et haec oportet facere et illa non omittere. At illa per te agens, per te etiam oportet provideas, qui pro te de his provideant. Nam si unus e servis per se non sufficit simul et custodiae jumentorum, et curae mensarum: tu per te quomodo intendere valeas et tuae domui, et Domini pariter? de qua scriptum est: O Israel quam magna est domus Domini ! Vacuum prorsus a sollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam multis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio. Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet inribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens,
Abbreviated transcription (Latin):
bientib maiestatẽ. uos ad pedes sedetis. ꝓpiores adsisti¬
tis. ut habeat paratiores. In euangłiis legiiꝰ. quia
facta ẽ contentio int̾ discipłos. quis eorũ uid̾et᷑ eẽ
maior. Beatus eẽs si sic cet̾a circa te tenerent᷑.
edet iam curiȩ. exeundũ palatio. domi expec¬
tant nos. hi ñ mͦ circa s quodãmodo intͣte sunt.
Non est suꝑuacua consid̾atio. qua intendis dispo¬
uere domui tue. ꝓuide his qui in sinutuo. & i
gremio tuo sunt᷑. Ego dico & necessariã. Paulum
audi. Diquis domui sue p̾esse nescit. quomͦ eccłe d̃i
diligentiã habebit: Itẽ. Siquis suoꝵ maxime domes¬
ticor curã ñ babet. fidem negauit. ⁊ ẽ infideli dete¬
rior. & hec dicens ñ te moneo. sũmis occupatũ in¬
dendere infimis.: quasi minutũ fieri. minimis
impendere. qͦd maximis debes. Qd te intͥces. unde
eripuit te ds̃: hec inqͥt omĩa adicient᷑ uob̾. Clerũ¬

Expanded text:
bientibus majestatem, vos ad pedes sedetis. Propiores assistibientibus majestatem, vos ad pedes sedetis. Propiores assistitis, ut habeat paratiores. In evangiliis legimus, quia facta est contentio inter discipulos, quis eorum videretur esse major . Bedet jam curiae: exeundum palatio; domi exspectant nos. Hi non modo circa, sed quodammodo intra te sunt. Non est supervacua consideratio, qua intendis disponere domui tuae, providere his qui in sinu tuo et in gremio tuo sunt. Ego dico et necessariam. Paulum audi: Si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam habebit? item: Si quis suorum et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior . Et haec dicens, non te moneo summis occupatum intendere infimis et quasi minutum fieri; minimis impendere quod maximis debes. Quid te intrices, unde te eripuit Deus? Haec, inquit, omnia adjicientur vobis . Verum
Abbreviated transcription (Latin):
me reuerentia ⁊ lib̾tas extollentẽ repͥmeret: exce¬
dentẽ corr ig̃et. Quoꝵ me constantia & fortitudo nu¬
tantem fir maret. erigeret diffidentẽ. Quorũ me
fides et scĩtas. ad queq sca. ad queq honesta. ad queq
pudica: ad queq amabilia. ⁊ bone fame ꝓuocaret:
paui non fodi parietẽ. Tbi licet fodere et uidde. ut pote
ꝓphe filio. Michi ꝑgredi ñ est fas. Elnum dico qͦd in
buit. non consentit auctoritas. Et si de sua consuetu¬
dine calumpnia struit᷑. meliꝰ ꝓfecto illa quã sum¬
mus ordo contempnit᷑. Friuolũ tam̃ satis. unde maxi¬
me obtinere id uolunt. Nos fumꝰ inquiunt. qui in
onĩ celebritate dño pape coniunctiores assistimꝰ. se¬
denti ꝓp̾ores assidemus. ꝓ̃cedentẽ postĩores precedimꝰ.
Hoc totum ũ dignitatis pͥuilegium. s sedulitatis debi¬
tum.ẽ. Diaconi nom̃ sollenn ipsa administratione
inter pretans. Deniq prb̃is ordinata consessione am¬

Expanded text:
me reverentia et libertas extollentem reprimeret, exceme reverentia et libertas extollentem reprimeret, excedentem corrigeret: quorum me constantia et fortitudo nutantem firmaret, erigeret diffidentem: quorum me fides et sanctitas ad quaeque sancta, ad quaeque honesta, ad quaeque pudica, ad quaeque amabilia et bonae famae provocaret. actenus. Ego palpavi, non fodi parietem. Tibi licet fodere et videre, utpote prophetae filio. Mihi progredi non est fas. Unum dico quod in buit, non consentit auctoritas. Et si de sua consuetudine calumnia struitur, melius profecto illa, quam summus Ordo contemnitur. Frivolum tamen satis, unde maximo obtinere id volunt. Nos sumus, inquiunt, qui in omni celebritate domino Papae conjunctiores assistimus, sedenti propiores assidemus, procedentem posteriores praecedimus. Hoc totum non dignitatis privilegium, sed sedulitatis debitum est, diaconi nomen solemni ipsa administratione interpretans. Denique presbyteris ordinata consessione am
Abbreviated transcription (Latin):
si talium daret᷑ uiroꝵ copia. quales ꝑstͣnximꝰ nc̃.
Quid te feligus. quid illo iocundius secło: nonne se¬
cunda ab et̾nitate illoꝵ tͥ temꝑun beatitudo uideret᷑:
cum te quaquauersũ ꝓcedens. stipatũ uideres tam
mclito aginine beatorum:. Si te noui heres: & altũ
trahens suspiriũ. tecuni loqueris: putas fore posse qͦd
dicit᷑: putas hic sumus. quousq ħ fiant: Quis det ui¬
uere. ut uidere contingat: O si uiderẽ in uita mea.
eccłam dei. talib innycam columpnis: o si dnĩ mei
sponsam cernerẽ tante cõmissã fiłi: tante creditã
puritati. Qd me beatius. quid ue securiꝰ. cum eius¬
modi circa me. uite mee & custodes spectarẽ simul
et testes: Quib omnia mea secure secreta cõmitterẽ.
cõmunicarẽ confilia: quib me totũ refundem tan¬
quam alti mͥ. Qui si uellẽ aliquatenꝰ deuiare. ñ sine¬
rent. frenarent p̃cipitẽ. dornuentẽ sciͥtarent. Qͦͣ

Expanded text:
si talium daretur virorum copia, quales perstrinximus nunc! si talium daretur virorum copia, quales perstrinximus nunc! Quid te felicius, quid illo jucundius saeculo? Nonne secunda ab aeternitate illorum tibi temporum beatitudo videretur, cum te quaquaversum procedens, stipatum videres tam inclyto agmine beatorum? 15. Si te novi, haeres, et altum trahens suspirium  al. spiritum, tecum loqueris: Putas fore posse quod dicitur? Putas hic sumus, quousque haec fiant? Quis det vivere, ut videre contingat? O si viderem in vita mea Ecclesiam Dei talibus innixam columnis! O si Domini mei sponsam cernerem tantae commissam fidei, tantae creditam puritati! Quid me beatius, quidve securius, cum ejusmodi circa me vitae meae et custodes spectarem simul et testes? Quibus omnia mea secreta secure committerem, communicarem consilia; quibus me totum refunderem, tanquam alteri mihi. Qui, si vellem aliquatenus deviare, non sinerent, frenarent praecipitem, dormitantem excitarent. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
pm̃ loquor carnotensẽ saufridum: qͥ legationẽ
in partib aquitaniȩ ꝓpͥis sumptib strenue ãministͣ¬
uit: idq annos plures. Rem loquor quã uidi ipse.
Eram n terraisla:cum a quodã prb̃ro p̃sentatꝰ illiẽ
piscis. quẽ uulgo sturgionẽ uocant. ꝑcunctatꝰ lega¬
tus quanti emerit. non accipio inquit nͥ receperis
preciũ: & resignauit solidos.i. inuito. & uerecundo.
Itẽ cum eẽnus in quodã oppido. dña opidi illuis ob¬
tulit illi cum deuotione cum manut̾gio duas uel
tres parapsides pulcras. ligneas tam̃. Quas aliquan¬
pisset: etiam qui ligneas refutauit: Non fuerunt
qui potuissent dicere legato: ditauimꝰ abrabam. Ip̃e
uero cum samuele lib̾e concionabat᷑ ad omẽs. Loqͥmi¬
tulerim anasiũ: si quẽpiã calũpmatꝰ sũ. si opp̃ssi
aliquẽ. si de manu cuiꝰquã mnums accepi:. ⁊ contẽp¬
nam illud hodie. uob̃q restituam.

Expanded text:
episcopum loquor Carnotensem Gaufridum, qui legationem episcopum loquor Carnotensem Gaufridum, qui legationem in partibus Aquitaniae propriis sumptibus strenue administravit, idque annos plures. Rem loquor quam vidi ipse. Eram cum eo in terra illa, cum a quodam presbytero praesentatus illi est piscis, quem vulgo vocant sturgionem. Percunctatus legatus quanti venierit, « Non accipio, » inquit, « nisi receperis pretium. » Et resignavit solidos quinque invito et verecundo. Item cum essemus in quodam oppido, domina illius oppidi obtulit ei pro devotione cum manutergio duas vel tres paropsides pulchras, ligneas tamen: quas aliquanpisset, qui ligneas refutavit? Non fuerunt qui possent legato dicere: Ditavimus Abraham . Ipse vero cum Samuele libere concionabatur ad omnes: Loquimisi oppressi aliquem, si de manu cujusquam munus accepi; et contemnam illud hodie, vobisque restituam . O
Abbreviated transcription (Latin):
eis martim nr̃i. Nosti hoc: s an memineris ignoro.
Is cardinalis prb̃r functus aliqñ legatione. inda¬
cia tam pauꝑ remeauit: ut pene expensis. et eqͥs
ꝑuectus ẽ. Post tridie credo secutꝰ ep̃c. erat enĩ illi
causa cum aduersario. ꝙ agendi aderat die̾:
cepit requirere suffragia amicorũ.
Cumq ꝑ singłos sollicitarent᷑: uen¬
tum
ẽ ad martinũ. Fiducia erat
maiorin
illo: qui ñ posset inmemor
ẽẽ recentis be¬
neficii. Tum martinus
decepisti me inqͥt.
nesciebã tibi immine re
negotium. Tolle equũ
tuũ: ecce in stabulo ẽ.
Et hora eadem resig¬
nauit illi. Quid dicismi eugeni: Nonne alterus
seculi res est. redisse legatum de t̾ra auri sine au¬
ro: transisse ꝑ terrã argenti. ꝙ argentum nescisse:
donum insuꝑ quod poterat ẽẽ suspectũ. ilico
reiecisse: s o mͥ locum fuauem. ubi incidit occasio
memorandi. & ꝙ nominandi suauissimi odoris uirũ:

Expanded text:
ae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, ignoro. ae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, ignoro. Is cardinalis presbyter, functus 441 aliquando legatione in Dacia, tam pauper remeavit, ut pene expensis et equis pervectus est. Postridie, credo, secutus episcopus erat enim illi causa cum adversario, et agendi aderat dies coepit requirere suffragia amicorum. Cumque per singulos sollicitarentur, ventum est ad Martinum. Fiducia erat major in illo, qui non posset immemor esse recentis beneficii. Tum Martinus: « Decepisti me, » inquit: « nesciebam tibi imminere negotium. Tolle equum tuum, ecce in stabulo est. « Et hora eadem resignavit illi. Quid dicis, mi Eugeni? Nonne alterius saeculi res est, redisse legatum de terra auri sine auro? transiisse per terram argenti, et argentum nescisse? donum insuper, quod poterat esse suspectum, illico rejecisse? 14. Sed o mihi locum suavem, ubi incidit occasio memorandi et nominandi suavissimi odoris virum,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exhauriant. s corda reficiant: & cͥmina corrigant.
fame ꝓuideant sue: nec inuideant aliene. Qui oran¬
di studium gerant. & usũ habeant: ac de omĩ re
plus fidant or̃oni: quã suȩ industrie ⁊ labori. Q
ingressus pacificus: molestus exitꝰ sit. Quoꝵ sermo
uerbo s oꝑe: reuerendos prebeant. s actu. ñ fastu.
Qui humiles cum humilib et cũ innocentib umo¬
centes. duros dure redarguant: malignantes coher¬
ceant. reddant retͥbutionẽ supb. Q ñ de dote uiduȩ.
uł patͥmonio crucifixi se uel suos ditare festinent:
gratis dantes. qd̾ gratis acceꝑunt. Gratis facientes
iudiciũ iniuriã patientib uindictã in nationib.
increpationes inppłis. Qͥ de tuo deniq spũ instar
siue absentes siue p̃sentes: contendant placere tͥ.
placere do. E ad te redeant fatigati quidẽ. s ñ
querint pacem regnis. legẽ barbaris. quietem
monasteriis. eccłiis ordinẽ. clericis disciplinam:
deo ppłm acceptabilẽ. sectatorẽ bonoꝵ oꝑum.¬

Expanded text:
n› exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant, fame provideant sue nec invideant aliene; qui orandi studium gerant usumque habeant, ac de omni ‹re› oracioni plus fidant quam sue industrie vel labori; quorum ingressus pacificus, molestus exitus sit; quorum sermo verbo, sed opere: reverendos exhibeant, sed actu, non fastu. Qui humiles cum humilibus, et cum innocentibus innocentes; duros dure redarguant, malignantes coerceant, reddant retributionem superbis. Qui non de dote viduae, et patrimonio Crucifixi se vel suos ditare festinent, gratis dantes quod gratis acceperunt, gratis facientes judicium injuriam patientibus, vindictam in nationibus, increpationes in populis. Qui de tuo denique spiritu, ilsive absentes, sive praesentes contendant placere tibi, placere Deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non querint pacem regnis, legem barbaris, quietem monasteriis, ecclesiis ordinem, clericis disciplinam, Deo populum acceptabilem, sectatorem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ter reu̾ende tã tuta certitudine. qͣm nuda
u̾itate ego dix̾im: om̃ino ñ expedire. sp̃m
uelle extinguere. Nolimquit ꝓhib̾e eum.
qui potest bñfacere. s si potes & ipse bene
fac. Głari aut̃ magis oportet in ꝓfectib
filioꝵ: qm̃ filius sapiens gła ẽ patͥs. De ce¬

Expanded text:
ter reverende, tam tuta certitudine, quam nuda ter reverende, tam tuta certitudine, quam nuda veritate ego dixerim, omnino non expedire spiritum velle exstinguere. Noli, inquit, prohibere eum qui potest bene facere; sed, si vales, et ipse bene fac . Gloriari autem magis oportet in profectibus filiorum, quoniam filius sapiens gloria est patris . De cae