comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ non sunt contraria sententiȩ
qua dictum ẽ. dm̃ nemo uidit unꝙͣ̃ᷤ
Quamquã et ipsũ ȩuangłiũ potest pu¬
tari sibi ẽẽ contrariũ. Quomͦ enĩ ue¬
rum ẽ qd̃ in eo dicit᷑. qui me. uidit ui¬
dit &e patrẽ. si dm̃ nemo uidit unꝙͣ.
Quomͦ enim uerũ est. angłi eoꝵ semꝑ¬
uident faciem patris mei: si dm ne¬
mo uidit unqu̾ã: Qua gͥ regula in¬
telligentię. ista ueluti contraria &
repugnantia. ñ esse contraria nec
repugnare ꝓbabimꝰ: Neq enĩ fieri
ullo modo potest: ut hec scͥpturar ũ
auctoritas aliqua ex parte mentiat᷑.
Sic dicimꝰ in eo qd̃ scͥptum ẽ. dm nemo
uidit unquã. homines tantum mͦ
intelligendos: sicut etiã illud dictũ
est. nemo scit. qͥd agatur in homine
nisi sp̃c hominis qui in ipso ẽ. Hemo
utiq: s hominum. Neq enim hoc de
dõ accipi potest: cũ de. xp̃o scͥptum
sit. non opus fuisse ut quis quã illi
testimoniũ ꝑhiberet dehomine: qm̃

Expanded text:
quo modo non sunt contraria sententiae, quo modo non sunt contraria sententiae, qua dictum est: Deum nemo uidit umquam? quamquam et ipsum euangelium potest putari sibi le esse contrarium. quo modo enim uerum est, quod in eo dicitur: Qui me uidit, uidit et patrem, si deum nemo uidit umquam? quo modo uerum est: Angeli eorum semvident faciem Patris mei , si Deum nemo vidit unquam? 14. Qua igitur regula intelligentiae ista veluti contraria et repugnantia, non esse contraria nec repugnare probabimus? Neque enim fieri ullo modo potest ut haec Scripturarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. Si dicimus in eo quod scriptum est, Deum nemo vidit unquam, homines tantummodo intelligendos, sicut etiam illud dictum est, Nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis qui in ipso est ; nemo utique, sed hominum: neque enim hoc de deo accipi potest, cum de Christo scriptum sit non opus fuisse, ut quisquam illi testimonium perhiberet de homine, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Recte itaq diximꝰ scimꝰ posse dm̃i
uideri. quãuis eũ non uiderimꝰ. s
diuine auctoritati quȩ scĩs libris con¬
tinet᷑ crediderimꝰ. Qd est gͦ qd̾ eadẽ
dicit auctoritas: d̃m nemo uidit un¬
quã: An fortasse respondet᷑. qd̾ illa te¬
stimonia de uidendo dõ st̃. ñ de inso:
Ipsi enĩ d̾m uidebt̃ dictũ est. ñ uidert̃:
& ñ uidimꝰ. s uidebimꝰ eũ ficuti est.
Pinde his sententiis ñ est contrariũ.
dm̃ nemo uidit unquã. Hidebunt
enim quem non uiderunt: qui
mundo corde filui dei ẽẽ uoluer̃t.
hoc non est contrariũ illi qd̃ die¬
tum est: dm̃ nemo uidit unqũa:
et illud qd̾ de moyse seͥptum ẽ. qͥa
loquebatur cũ deo facie ad faciem
sicut quis loquitur ad amicũ suũ:
et illud qd̾ ꝓpħa ysaias de ipso loquers
ait. uidi dm̃ sabaoth sedentẽ in thro¬
no: Et si qua alia solent similia testi¬
monia ex eadem auctoritate ꝓferri:

Expanded text:
rat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum rat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum uideri\\ quamuis eum non uiderimus, sed diuinae auctoritati, quae sanctis libris continetur, crediderimus. Quid est ergo, quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo uidit umquam? an fortasse respondetur, quod illa testimonia de uidendo deo sunt, non de uiso? ipsi enim deum uidebunt, dictum est, non \'uiderunt\', et non uidimus sed \'uidebimus eum sicuti est. proinde his sententiis non est contrarium: Deum nemo uidit umquam. uidebunt enim, quem non uiderunt, qui mundo corde filii dei esse uoluerint.hoc non est contrarium illi, quod dictum est: Deum nemo uidit umquam? et illud, quod de \' Moyse scriptum est, quia loquebatur cum deo facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum; et illud, quod propheta Esaias de se ipso loquens ait: Vidi dominum ; sabaoth sedentem in throno, et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scit qͥd agatur in homine. nͥ sp̃c
hominis qui in ipso ẽ: donec ueniat
dñs &e illuminet abscondita tenebra¬
rum. & manifestabit cogitationeᷤᷤ cor¬
dis: ut eas ñ solũ quisq suas uideat:
s ce alioꝵ. Scdm hoc enĩ dixit apłs. ne¬
minem scire qͥd agat᷑ in homine nͥ spm̃
hominis qui in ipso ẽ scdm qd uidemꝰ
in nobis. Nam scdm id qd̾ eredimꝰ. nec
uidemꝰ. & multos fideles ẽẽ nouunꝰ. &
multis noti sumꝰ. Si gͦ iam ista distin¬
cta sunt: ueniamꝰ ad causã Scimꝰ posse
dm̃ uideri: qm̃ seriptũ est. Deati mun¬
do corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Anforte.
qua id credimꝰ fidẽ: s tantũ qͥa scrip¬
tum ẽ in ea scriptura cuiꝰ fideles sumꝰ.
qd̃ uerũ esse minime dubitamꝰ: Apłs
inquit qͥa cũ apparuerit similes ei
erimꝰ quoniã uidebimꝰ eũ sicuti est.
Ecce serre se dixit. qd̾ nondu factũ fue¬
rat: nec uidendo s eredendo cognoue¬

Expanded text:
enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, donee 10 ueniat et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, ut eas non solum quisque suas uideat sed et aliorum. secundum hoc enim dixit apostolus neminem scire, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, secundum quod uidemus in nobis; nam secundum id, quod credimus nec uidemus, et multos fideles esse nouimus et multis noti sumus. Si ergo iam ista distincta sunt, ueniamus ad causam. scimus posse deum uideri, quoniam scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. an forte qua id credimus, fidem, sed tantum quia scriptum est in ea scriptura, cuius fideles sumus, quod uerum sit minime dubitinquit, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. ecce scire se dixit. quod nondum factum fuerat nec uidendo sed credendo cognoue
Abbreviated transcription (Latin):
Nos tͥam credimꝰ &e qd̃ resurrexerit. &
qd̃ ab hominib tunc. uisus & contrec¬
tatus sit: & qd̃ nunc uiuat in cęlis. nec
iam moriat᷑. & mors illi ult᷑ ñ dominet᷑.
Res aũt ipsa. nec corꝑis nr̃i sensib ad est.
sicut ad est hoc cȩlũ &e t̾ra: nec nr̃ȩ m̃tͦ
obtutib sic̃ ad est fides ipsa qua hoc
credimꝰ S iam satis ut puto ista mea¬
p̃locutione. recognousti qͥd sit uide¬
re uł mente uł corꝑe. e qͥd ab eis distae
credere. qd̃ quidẽ sit mente. & uidet᷑
mente. qm̃ menti nr̃e fides nr̃a conspi¬
cua est: s tam̃ qd eadẽ fide credit᷑
abest &e a conspectu corꝑis nr̃i. sic̃ ab est
corpꝰ in quo xp̃c resurrexit: & ab aspe¬
ctu mentis alterrꝰ sicut ab est ab aspe.¬
ctu meȩ mentis fides tua. quãuis eã ẽẽ
in te credã cũ eam ñ uideam corꝑe.
qd̃ nec tu potes. nec mente qd̾ tu poteᷤ.
sicut ego meã. quã tu ñ potes. Nemo

Expanded text:
nos totum credimus, et quod resurrexerit et nos totum credimus, et quod resurrexerit et quod ab hominibus tunc uisus et contrectatus sit et quod nunc uiuat in caelis nec iam moriatur et mors ei ultra non dominetur. res autem ipsa nec corporis nostri sensibus adest, sicut adest hoc caelum et terra, nec nostrae mentis obtutibus, sicut adest fides ipsa, qua hoc credimus. praelocutione recognovisti quid sit videre vel mente vel corpore, et quid ab eis distet credere. Quod quidem fit mente, et videtur mente; quoniam menti nostrae fides nostra conspicua est. Sed tamen quod eadem fide creditur, abest et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus, in quo Christus resurrexit, et ab aspectu mentis u alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam tu non potes. nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis imaginẽ in animo suo factã:
quã si hoc audit uidet etiã qͥ ñ credit.
hȩc gͦ omia uidet. partim corꝑe part̃
mente: uoluntatẽ uͦ erꝰ a quo audit
& credit. & ipsam xp̃i resur rectionem
non uidet. s credit: & tam̃ eã uidere
dicit᷑ quod̾a mentis obtutu. magiᷤ scd̾m
testimonioꝵ fidẽ. quã rerũ p̾sentia
creditaꝵ. Illa enĩ que uidet assunt
sensib uł animi uł corꝑis: que aũt cre¬
dit. absunt a sensib ce animi ce corꝑis:
quãuis uoluntas erꝰ a quo audit ut
credat. ñ sit p̾terita. s maneat in loqͦn¬
te: quã in seipso idem ipse qui loquit᷑
uidet: ille uͦ qui audit. ñ eam uidet
s credit. Resurrectio aut̃ xp̃i p̃terita
est: quã nec illi uider t̃ homines qui
tunc fuer̃t. Nam qui uidert̃ xp̃m ui¬
tam̃ resur rectionẽ cũ fieret ñ uideruñ:
s eã certissime credidert̃. uidendos tan¬
gendo uiuũ quẽ nouerant mortuum.

Expanded text:
ctionis imaginem in animo suo factam, ctionis imaginem in animo suo factam, quam, si hoc audit, uidet, etiam qui non credit. Haec ergo omnia uidet partim corpore partim mente. uoluntatem uero eius, a quo audit, ut credat, et ipsam Christi resurrectionem non uidet, sed credit ; et tamen eam uidere dicitur quodam mentis obtutu magis secundum testimoniorum fidem quam rerum praesentia creditarum. illa enim, quae uidet, adsunt sensibus uel animi uel corporis; quae autem credit, absunt a sensibus et animi et corporis, quamuis uoluntas eius, a quo audit, ut credat, non sit praeterita, sed maneat in loquente. quam in se ipso idem ipse, qui loquitur, uidet; ille uero, qui audit, non eam uidet, sed credit. resurrectio autem Christi praeterita est, quam nec illi uiderunt homines, qui tunc fuerunt; nam qui uiderunt uitamen resurrectionem, cum fieret, non uiderunt, sed eam certissime crediderunt uidendo et tangendo uiuum, quem nouerant mortuum.
Abbreviated transcription (Latin):
uox in uisis corꝑalib deputat᷑. Scd̾m
ea que supͣdiximꝰ hȩc duo st̃ testiᷤ:
testimoniũ: quoꝵ ad ocłos unũ. ad
aures alterũ ꝑtinet. S hunc testẽ
fortasse alioꝵ testimonioꝵ auctoritaᷤ
confirmat: diuinarũ scilicet scrip¬
turarũ. uł quoꝵlibet alioꝵ quib est
motus ad fidẽ. Scripture. ad uisa ꝑti¬
nent corꝑis: ocłoꝵ si eas legit. uł auriũ
si audiuit. Uidet aũt animo. qͥcqͥd figu¬
ris litteraꝵ soniᷤ ue significari intellex̃:
uidet ipsã fidẽ suã qua se credere sine
cunctatione respondet: uidet cogita.¬
tionem qua cogitat qͥd ei possit ꝓdesse
qd̾ credit. uidet uoluntatẽ qua acces¬
sit ad suscipiend̾a religionẽ: uidet etr̃a
ipsis resurrectionis quanda imaginẽ
in animo suo factã. sine qua intelligi
ñ potest qͥequid factũ corporalit̃ dicit᷑
siue credatur. siue ñ credat᷑. S ut puto
distinguis quomͦ uideat fidẽ suã qua
credit. & quomͦ uideat illa resurre¬

Expanded text:
s corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: oculorum, si eas legit, uel aurium, si audiuit. uidet autem animo. quicquid figuris litterarum sonisue significari intellexit; uidet ipsam fidem suam, qua se credere sine cunctatione respondet; uidet cogitationem, qua cogitat, quid ei possit prodesse, quod credit; uidet uoluntatem, qua accessit ad suscipiendam religionem; uidet etiam ipsius resurrectionis quandam imaginem in animo suo factam, sine qua intellegi non potest, quicquid factum corporaliter dicitur, sine credatur siue non credatur. Sed, ut puto, distinguis, quo modo uideat fidem suam, qua credit, et quo modo uideat illam resurre
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ uͦ narrat᷑. Illa ocłis: hec m̃te cõp̃¬
bendit᷑. Qͥ paulo ante dixerat uisionẽ
ad utrũq referendã. nc̃ eã ñ m̃ti sed
ocłis dedit: ñ ut opinor negligenter
sua u̾ba respiciens: s qͥa usitatius in
loquendo solemꝰ ocłis attribuere ui¬
sionẽ. sicut speciẽ corꝑi. Nam &e hanc
mos loquendi crebrius usurpat. in re¬
b q̃ locis continent᷑ uariant᷑q coloribꝰ.¬
S ce si nulla species eẽt m̃te contuenda:
ñ diceret᷑ ille spetiosus forma p̾filiis ho¬
minũ. Neq enĩ hoc scđm carnẽ dictũ
ẽ. &e ñ scd̾m spetiẽ spuałe. Dicit᷑ gͦ ⁊specieᷤ
ꝑtinenᷤ ad m̃tis obtutũ: s qͥa usitaciꝰ in
corporib dicit᷑. uł in similitudinibꝰ eor¬
poꝵ: ido dixit. species udet᷑ uirtꝰ uͦ e
narrat᷑. Illa ocłis: hec m̃te cõp̃hendit᷑
Pinde narrante unigenito qͥ ẽ in sinu
patͥs narratione ineffabili: ereata᷑ ratio¬

Expanded text:
uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente compruirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. qui paulo ante dixerat uisionem ad utrumque referendam, nunc eam non menti sed oculis dedit non, ut opinor, neglegenter sua uerba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis adtribuere uisionem sicut speciem corpori. nam et hanc mos loquendi crebrius usurpat in rebus, quae locis continentur uarianturque coloribus. sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille speciosus forma prae filiis hominum. neque enim hoc secundum carnem cies pertinens ad mentis obtutum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narratione ineffabili creatura ratio
Abbreviated transcription (Latin):
mus. plenitudinẽ diuinitatiᷤ eiꝰ nemo
conspexit. nemo m̃te aut ocłis cõp̃¬
hendit: uidit enĩ ad utr̃ũq referen¬
dũ est: restat inqͥrere quomͦ angłi dm
uideant. ꝑpt̾ illud qd̃ ex eugłio com¬
memoraui: angłi eorum semꝑ ui¬
dent faciẽ patris mei.Si eñ e ipsis
ñ ficuti est. s latente sui natura in specie
qua uoluerit. apparet: magis utiq re¬
quirendũ ẽ. quomͦ eũ nos uidebimꝰ si¬
cuti ẽ. & sic̃ moyses desiderauit. cũ pete¬
ret ut ds qͥ in conspectu eiꝰ erat. osten¬
d̾et ei semet ipsũ. Hoc enĩ nob̾ sũmũ
premiũ in resurrectione ꝓmittit᷑:
qd̾ erimꝰ ęquales angłis di. e ꝑ hoc
si nec ipsi eũ uident sicuti ẽ. quomͦ
nos ita uisuri sumꝰ cũ eis ęquales
in resurrectione fuerimꝰ. S uide
qͥd consequent dicat nr̃ ambrosius.
Deniq inqͥt cũ addit᷑. unigenitꝰ filiꝰ ipse
enarrauit: mentiũ magis ꝙͣ ocłoꝵ
uisio declarat᷑. Species enĩ uidetur:

Expanded text:
uinitatis eius nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit; nidi t enim ad utrumque referendum est\', restat inquirere, quo modo angeli deum uideant, propter illud, quod ex euangelio commemoraui: Angeli eorum semper uident faciem patris mei. si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie, qua uoluerit, apparet, magis magisque requirendum est, quo modo eum nos uidebimus, sicuti est et sicut Moyses desiderauit, cum peteret, ut deus, qui in conspectu eius erat, ostenderet illi semet ipsum. hoc enim nobis summum praemium in resun-ectione promittitur, quod erimus aequales angelis dei, ac per hoc, si nec ipsi eum uident, sicuti est, quo modo nos ita uisuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? sed uide, quid consequenter dicat noster Ambrosius: \'Denique\', inquit, cum additur: Unigenitus filius ipse narrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur. species enim uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis comp̃hendit. Yidit enĩ: ad utr̃uq
referendũ est. Deniq cũ addit᷑. uni¬
genitus filiꝰ ipse en arrauit: mentiũ
magis quã oculorum uisio decla¬
ratur. Speties enim uidetur: uir¬
tus uero narratur. Illa oculis:
hȩc mente cõprehendit᷑. S qͥd de trini¬
tate dic̃a: Seraphin quando uoluit
apparuit: & uocem erꝰ ysaias solus au¬
diuit. Apparuit angłs. & nc̃ p̾sto ẽ. s ñ
uidetur: neq enĩ in potestate nr̃a ẽ ui¬
dere. s in potestate illiꝰ apparere. Tam̃
et si potestas ñ est uidendi: est grã ꝓ
merendi. ut uidere possimꝰ Et ideo
qui habuit grãm: meruit copiã. Nos
copiam ñ merem᷑: qͥa dm̃ uidendi gr̃ãm
non habemꝰ. Et qͥd mirũ. si in p̾senti
resurrectione ñ facile ẽ dm uidere:
nisi his qͥ corde st̃ mundo: e iđo beati
mundo corde. qm̃ ipsi dm uidebunt.
Quantos beatos iam numeratierat: ⁊ tam̃
uidendi his d̃m ñ ꝓmiserat facultatẽ.
Si gͦ hi qͥ mundo st̃ corde uideb̾t: utiq¬

Expanded text:
d utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenditur. Sed quid de trinitate dicam? Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestate ietsi potestas non est videndi, est gratia promerendi ut videre possimus. Et ideo qui habuit gratiam, meruit copiam: nos copiam non meremur, quia Deum videndi gratiam non habemus. 27. Et quid mirum si in praesentiresurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si ergo hi qui mundo sunt corde deum u
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ uł uidemꝰ: nos ipsi testes sumꝰ. In his aũ que
credimꝰ aliis testib mouem᷑ ad fidẽ: cũ
eaꝵ rerũ quas nec uidisse nos recolimꝰ
nec uidemꝰ. dant᷑ signa uł in uocibꝰ uł
in litteris. uł in quibꝰꝙ docum̃tis. qͥb
uisis ñ uisa credant᷑. Non aũt imme.¬
rito scire nos dicimꝰ. ñ solũ ea que ui¬
dimꝰ aut uidemꝰ: uerũ & illa quȩ ido¬
neis ad quãq rem cõmoti testimoni¬
is uł testib credimꝰ Porro si scire ñ in¬
congruent̃ dicimur: etiã illud qd̾ cer¬
tissimũ credimꝰ: hinc factũ est. ut etiã
recte credita & si ñ assint sensib nrĩs.
uidere m̃te dicam᷑. Scientia qͥppe m̃ti
tribuit᷑. siue ꝑ corꝑis sensus. siue ꝑ ani¬
nũ ipsũ aliqͥd perceptũ cognitũq re¬
tineat: & fides ipsa m̃te utiq uidet᷑.
uidentes creditis. Et ipse dñs. Bea¬
ti qui ñ uiderunt & crediderunt.
Cum itaq dicit᷑ homini. crede xp̃m

Expanded text:
mus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae mus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud, quod certissimum credimus, hinc factum est, ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, uidere mente dicamur. scientia quippe menti tribuitur, siue per corporis sensus siue per ipsum animum aliquid perceptum cognitumque retineat, et fides ipsa mente utique uidetur, uidentes creditis, et ipse dominus: Beati, qui non uiderunt et crediderunt. Cum itaque dicitur homini: \'Crede Christum
Abbreviated transcription (Latin):
& animi mei. credo. ñ uideo: aut si eũ
mentiri existimo. ñ credo: &e si forte ut
dicit ita sit Credunt᷑ gͦ illa que absiñ
a sensib nrĩs: si uidetur idoneũ qd̾ es
sunt: unde & p̃sentia nominantur
uł animi uł corpis sensib. Nam cũ sint
qͥnq corꝑis sensus. cernendi. audien¬
di. olfaciendi. gustandi. tangendi. iuisꝰ
quidẽ in eis p̃cipue oculis attribut
est: uerũptam̃ hoc uerbo utim᷑ ce in ce
Nec qͥa dixi ea credi que abst̃ a sensib
nrĩs. sie accipiatur. ut int̃ illa depu¬
tentur que aliqnͣdo uidimꝰ e noᷤᷤ uidis¬
se retinemꝰ. certiq sumꝰ quãuis tc̃
ñ p̃sto sint. cũ recolunt᷑ a nobis. Neq
enĩ int̾ credita s int̾ uisa deputant᷑:
e idõ nota sunt. ñ quia fidẽ habemus
aliis testib. s qͥa nos uidisse sine dubio
recordam᷑ &e scimꝰ. Constat gͥ nr̃a scientia
ex uisis reb ce creditis S in his q̃ uidi¬

Expanded text:
et animi mei, credo, non uideo aut, si eum et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod esunt, unde et praesentia nominantur, uel animi uel corporis sensibus. nam cum sint quinque corporis sensus, cernendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, tangendi, uisus quidem in eis praecipue oculis adtributus est, uerum tamen hoc uerbo utimur et in cetnec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidi
Abbreviated transcription (Latin):
potuert̃. nc̃ aũ ñ assunt. sic̃ ad est ista lux
q̃ ocłis cernit᷑ aut uoluntas qͣ nc̃ aliqͥd uo¬
lumꝰ q̃ m̃te ꝯspicit᷑. S qͥa ħ distic̃tio falsa ñ ẽ:
ꝓfecto illa p̾structio minus habebat.
qd̃ int̃ credere & aliqͥd p̾sens m̃te con¬
spicere. ne om̃imꝰ unũ atq idẽ putaret᷑.¬
parũ clara fuerat elocutione. discretũ.
Qͥd gͦ dicimꝰ. Nunqͥd satis ẽ. ut int̾ uide¬
re & credere hoc distare dicamꝰ. quia
p̾sentia uident᷑ credunt᷑ absentia: Pla¬
ne forsitan satis ẽ: si p̾sentia illa hoc lo¬
co intelligamꝰ dicta. que p̾sto st̃ sensib
siue animi siue corꝑis: unde etiã du¬
cto uocabulo p̾sentia nominant᷑. Sic
enim hanc luc̃ẽ corꝑis sensu. sic & meã
uoluntatẽ plane uideo: qͥa p̃sto ẽ ani¬
mi mei sensib. atq intꝰ mͥ presens est.
Siquis uͦ mͥ indicet uoluntatẽ suã cuiꝰ
os & uox mͥ p̾sens est.: tam̃ qͥa ipsa uolun¬
tas quã mͥ indicat. latet sensũ corꝑis

Expanded text:
est ista lux, quae oculis cernitur, aut uoluntas, qua nunc aliquid uolumus, quae mente conspicitur. sed quia haec distinctio falsa non est, profecto illa praestructio minus habebat, quod inter credere et aliquid praesens mente conspicere, ne omni modo unum atque idem putaretparum clara fuerat elocutione discretum. Quid ergo dicemus ? num satis est, ut inter aidere et credere hoc distare dicamus, quia praesentia uidentur, creduntur absentia? plane forsitan satis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu. Ipsa em̃ pax que p̾cellit
omnẽ intellectũ. non ẽ utiq minor
nr̃o intellecti: ut cũ iste sit ocłis cor¬
poralib inuisibilis. illa putet᷑ ẽẽ uisi¬
bilis. An aliud pax dĩ aliud splendor
d̾i: cũ ide ipse fit en unigenitꝰ filiꝰ cuiꝰ
& illa caritas. que suꝑeminen scientiȩ.
plenitudinẽ di. non ẽ luce nr̃e m̃tis
inferior. que illa illuminante tͥbuit᷑:
Porro si ista maccessibilis ẽ ocłis carni᷑
quantomagis illa huic incõparabili¬
ter suꝑeminens: Ae ꝑhoc cũ sit aliqͥd
nr̃m uisibile sic̃ hoc corpꝰ aliqͥd uͦ inui¬
sibile sic homo interior: &e cũ optimũ
nr̃m hoc est mens atq intelligentia
inuisibiliᷤ sit ocłis corꝑis: quomͦ id qͦd
est meliꝰ optimo nr̃o. uisibile. erit in¬
feriori nr̃o: Arbitror ia te concedere
his om̃ib consideratis. recte dictũ ẽẽ
qd̃ d̾s nec in loco uidetur s mundo
corde: nec corporalib ocłis querit᷑.
nec eircũseribit᷑ uisu nec tactu tenet᷑.

Expanded text:
lit omnem intellectum, non est utique minor nostro intellectu, ut, cum iste sit oculis corporalibus inuisibilis, illa putetur esse uisibilis. an aliud pax dei aliud splendor dei, cum idem ipse sit unigenitus filius, cuius et illa caritas, quae supereminet scientiae, plenitudinem Dei, non est nostrae mentis luce inferior, quae illa illuminante tribuitur. Porro si ista inaccessibilis est oculis carnis; quanto magis illa, huic incomparabiliter supereminens! ac per hoc cum sit aliquid nostrum uisibile sicut hoc corpus aliquid uero inuisibile sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? Arbitror iam te concedere his omnibus consideratis recte dictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
tia uideri potuerit a quibda in hac
uita positis. ꝓpt̃ illud qd̃ dictũ ẽ ad
moysen. nemo potest faciẽ meã ui¬
dere & uiuere: nͥ qͥa potest humana
mens diuinitꝰ rapi ex hac uita ad angłicã
uitã. anteꝙͣ ꝑ istã cõmunẽ mortẽ carne
soluat᷑. Sic enĩ raptꝰ ẽ. qͥ audiuit illa in

Expanded text:
tia uideri potuerit a quibusdam in hac tia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam, antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic in
Abbreviated transcription (Latin):
diffundit᷑ loco. hoc qͥ excedente m̃te in¬
delligit: uidet dm & cũ absens putat᷑.
Qui aũt hoc ñ potest: oret et agat ut
posse mereatur. Nec ad hominẽ dis
cũ p̾sens ẽ ñ uidet᷑. consequent̃ aꝑuit
bant: & idõ ait. Tanto tpr̃e upbiscũ sũ.
ce adhuc me ñ cognouistis: Eece quomͦ
p̾sens ds erat: &e ñ uidebat᷑. S qͣre nos
&e pat̾ unũ sunt. An forte illud attendit
qd̃ cũ petrus dixiss. tu es xp̃c filiꝰ dĩ
uiui: responsũ accepit. beatꝰ es sẏmon
bariona. qͥa ñ tͥ reuelauit caro & san¬
gius. s pat̾ m̃s qͥ in celis ẽ: Quãus
illa reuelatio. utrũ ꝑ fidẽ tantȩ rei qe¬
ditȩ. an ꝑ uisionẽ conspecte factã in eiꝰ
m̃te fuerit. ñ mͥ uidet᷑ elucere: cũ &e ip¬
se petrus tã par uulũ se adhuc illi os¬
denderit. ut timeret ne amitteret mo¬
rientẽ. quẽ filiũ dĩ uiui. hoc ẽ uite fon¬
dem fuerat pauloante confessus Dem¬
de potest mouere. qͦmͦ ĩa ipsa cdĩ substan¬

Expanded text:
inetur loco. hoc qui excedente mente intellegit, uidet deum, et cum absens putatur; qui autem hoc non potest, oret et agat, ut posse mereatur, nec ad hominem dispcum praesens est, non uidetur\', consequenter aperuit um sum et adhuc me non cognouistis\'. ecce quo modo praesens deus erat et non uidebatur. Sed quare non et pater unum sunt? an forte illud adtendit, quod, cum Petrus dixisset: Tu es Christus filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simon Bar Iona, quia non tibi reuelauit caro et sanguis sed pater meus, qui in caelis est? quamuis illa reuelatio utrum per fidem tantae rei creditae an per uisionem conspectae facta in eius mente fuerit, non mihi uidetur elucere, cum et ipse Petrus tam paruulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret, ne amitteret morientem, quem filium dei uiui, hoc est uitae fontem fuerat paulo ante confessus. Deinde potest mouere, quo modo iam ipsa dei substan
Abbreviated transcription (Latin):
legerimꝰ qͥa dm̃ nemo uidit unquã:
Et addidit qd ultra cȩlestes ẽ potestates:
unigenitꝰ filius qͥ est in sinu patͥs ipse
enarrauit. Aut adquiescat᷑ gͥ necesse
est. si dm patrẽ nemo uidit unquã.
filiũ uisũ esse in ueteri testam̃to. & de¬
sinant heretici ex uirgine ei pͥncipiũ
dare. qͥ antequã nasceret᷑ ex uirgine
uidebatur: aut certe refelli ñ potest.
uł patrẽ uł filiũ. uł certe spm̃ scm si¬

Expanded text:
legerimus quia: Deum nemo uidit umquam? legerimus quia: Deum nemo uidit umquam? et addidit, quod ultra caelestes est potestates: Unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in ueteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine, uidebatur, aut certe refelli non potest uel patrem uel filium uel certe spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
dabat᷑ aduentꝰ. &e cȩleste sacrificiũ para¬
bat᷑. in qͦ angłi ministrarent. E bene ap¬
paruisse dicit᷑ ei qͥ eũ repente conspex̃.
Hoc specialit̃ aut de angłis aut de do di¬
uina scͥptura tenere consueuit: ut qd ñ
potest p̾uideri apparere dicat᷑. Sic enĩ
habes: apparuit d̾s abrahȩ. ad ilicẽ mã¬
bre. Nam qͥ ante ñ presentit᷑. s repenti¬
no uidet᷑ aspectu: apparere memorat᷑.¬
Non enĩ similit̾ sensibilia uident᷑. ut is
uidet᷑: si uult uidet᷑. Apparuit enĩ d̾s
abraham: qͥa uoluit. Aliis qͥa noluit ñ
apparuit. Uisũ est etiã stephano cũ lapi¬
daret᷑ a ppło aꝑiri cęlũ: uisus ẽ etiã me¬
sus stans ad dexterã di &e ñ est uisus a pau¬
lo. Uidit ysaias cdhim̃msabaoth. s altus ui¬
Dere ñ potuit: qͥa cui placuit. apparuit.
Et qͥd de hominib loquim᷑: cũ etiã de
ipsis cęlestib uirtutib & potestatib

Expanded text:
tiabatur aduentus et caeleste sacrificium paratiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei, qui eum repente conspexit. hoc specialiter aut de angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut, quod non potest praeuideri, apparere dicatur. sic enim habes: Apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre; nam qui ante non praesentitur, sed repentino uidetur aspectu, apparere memoratnon enim similiter sensibilia uidentur et is, uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae, quia uoluit; aliis, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri caelum, uisus est etiam Iesus stans ad dexteram dei et non est uisus a populo; uidit Esaias dominum sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia, cui placuit, apparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
scđm id qd̾ homo ẽ. utiq in t̾ra uisuᷤꝰ ẽ.
&e cũ hominib conuersatꝰ est. S magna
questio ẽ quomͦ ñ sit contrariũ qͥa tot
antiqui uidert̃ dm̃. si dm nemo uidit
unquã: quẽ nemo hominũ uidit.
nec uidere potest. Uides quã difficilẽ
mͥ ꝓposueris questionẽ: unde me aliqͥd
plire copioseq scribere uoluisti. ex oc¬
casione breuis ȩpłȩ meȩ quȩ tͥ uisaẽ
diligentius ce uberius explicandaͤuis¬
ne gͦ attendere quȩ apud alios inte¬
rim comperi diuinarũ scͥpturaꝵ tra
ne forte sufficiat desiderio tuo. qũauis
ea forsitan noueris: Pauea gͦ ista atten
de si placet. Cũ euangłiũ exponens bea¬
tus ambrosi mediolanensis ep̃c ueniss
ad illũ locũ. uͥ angłs apparuit in tẽplo
racharie sacerdoti: ex hac occasione ui¬
de qnta ce qualia de cłi etiã uisione dis¬
seruit. Non immerito inqͥt angłs uide¬
tur intẽplo: qͥa ueri sacerdotis ĩã nun¬

Expanded text:
secundum id, quod homo est, utique in terra uisus est secundum id, quod homo est, utique in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. Sed magna quaestio est, quo modo non sit contrarium, quia tot antiqui uiderunt deum, si deum nemo uidit umquam, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. uides, quam difficilem mihi proposueris quaestionem, unde me aliquid prolixe copioseque scribere uoluisti ex occasione breuis epistulae meae, quae tibi uisa est diligentius et uberius explicanda. uisne ergo adtendere, quae apud alios interim comperi diuinarum scripturarum ene forte sufficiant desiderio tuo, quamuis ea forsitan noueris? pauca ergo ide, si placet. Cum Evangelium exponens beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus venisset ad eum locum ubi angelus apparuit in templo Zachariae sacerdoti, ex hac occasione, vide quanta et qualia de Dei etiam visione disseruit. Non immerito, inquit, angelus videtur in templo, quia ueri sacerdotis iam nun
Abbreviated transcription (Latin):
de qm̃ ipsi d̾m uidebt̃. Et̃ illud. Lacẽ se.¬
ctamini cũ om̃ib ce scĩficationẽ: sine
qua nemo potest d̾m uidere. Multum
enĩ miror. si eo usq ꝓgretliunt᷑ qͥ existi¬
mant impios uisuros dm̃. & a diabolo
uisũ dm̃:ut eos & mundos ẽẽ corde &
pacẽ ac sc̃ĩficationẽ cũ om̃ib sectari as¬
seuerent. Nam qd̃ dñs ait. qͥ me uidit
uidit & patrẽ meũ: potest paulo attentꝰ
consideratũ ñ uideri ẽẽ contrariũ ei
qd cdixit. d̾m̃ nemo uidit unꝙ̃. Neq enĩ
dixit. qͥa me uidistis. uidistis & patr̃ẽ:
s dicendo qͥ me uidit uidit & patr̃e. os¬
tendere uoluit unitatẽ substantiȩ patͥs
et filii. ne. in aliqͦ int̾ se putarent᷑ ẽẽ dis¬
similes. Ac ꝑhoc qm̃ uerũ dictũ est. qͥme
uidit udit ce patrẽ: ꝓfecto qm̃ d̃m nemo
hominũ uidit unquã. nec patr̃ẽ qͥs qũa
putandus ẽ uidisse: nec filiũ scdm q̃d̃
ds̃ est filiꝰ ce cũ patre unus ds. Dam

Expanded text:
illud: Pacem sectamini cum omnibus et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. multum enim miror, si eo usque progrediuntur, qui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, ut eos et mundo esse corde et pacem ac sanctificationem cum omnibus i,I sectari adseuerent. . Nam quod dominus ait: Qui me uidit, uidit et patrem,I potest paulo attentius consideratum non uideri esse contrarium\' ei, quod dixit: Deum nemo uidit umquam. neque enim dixit: Quia me uidistis, uidistis et patrem, sed dicendo: Qui I me uidit, uidit et patrem ostendere uoluit unitatem sub-\' stantiae patris et filii, ne in aliquo inter se putarentur esse dissimiles. ac per hoc, quoniam uerum dictum est: Qui me uidit, uidit et patrem, profecto, quoniam deum hominum uidit umquam, nec patrem quisquam putandus est uidisse nec filium, secundum quod deus est filius et cum patre unus deus; nam
Abbreviated transcription (Latin):
uł corꝑis ur̃i. tam̃ credendũ ẽẽ didicistiͤ
Iam ne gͦ uenimꝰ ad causã: an adhuc
lector instruendus est: Nonnulli enĩ
putant ipsũ qd̾ dicimꝰ credere. cũ res
uera creditur. hoc solũ esse m̃te contueri.
Qͦd futa est. fallitur ista nr̃a suꝑior p̃locu¬
tio. in qua distinximꝰ aliud ẽẽ aliqͥd sen¬
tire ꝑ corpꝰ. sicut incęlo sołe. & in terra
montẽ. arborẽ. corpꝰue qd̾libet: & aliud
m̃tis intiutu rem nichilominꝰ euidentẽ. sic̃
nr̃a uoluntas a nobismet ipsis intꝰ aspi¬
citur. cũ aliqͥd uolumꝰ. s & cogitatio eũ
cogitamꝰ uł memoria cũ recordam᷑. uł
tale aliqͥd in animosine corꝑe: aliud aũ
credere qd̃ in corꝑis m̃tisue conspectu
nec adest. nec affuisse recolit᷑. sicut sine.
parentib creatũ adã. ce natũ ex uͥgine

Expanded text:
uel corporis uestri, . tamen credendum esse didicistis. uel corporis uestri, . tamen credendum esse didicistis. Iamne ergo uenimus ad causam? an adhuc lecturas instruendus est? nonnulli enim putant ipsum, quod dicimus credere, cum res uera creditur, hoc solum esse mente contueri. quod si ita est, fallitur ista nostra praelocutio, in qua distinximus aliud esse aliquid sentire per corpus sicut in caelo solem et in terra montem, arborem corpusue quodlibet et aliud mentis intuitu rem nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas a nobismet ipsis intus aspicitur, cum aliquid uolumus, uel cogitatio, cum cogitamus, uel memoria, cum recordamur, uel tale aliquid in animo sine corpore, aliud autem credere, quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec adfuisse recolitur sicut sine parentibus creatum Adam et natum ex uirgine
Abbreviated transcription (Latin):
su p̾̃sentia sicut solem. sic̃ nr̃i animi uo¬
luntatẽ. uł canonicoꝵ eloquioꝵ aucto¬
ritate. sic̃ adã fuisse pͥmũ hõinẽ. aut xͫ in
carne natũ passũq resurrexisse didi¬
cumꝰ: s aliis referentib de quoꝵ testimo¬
nio in hoc dũtaxat rerũ genere mini¬
me dubitandũ eẽ putauimꝰ in quibꝰ si
alicubi fallim᷑ credendo uł ita ẽẽ qd ita
camꝰ. si ñ sit t᷑ illa fidẽ qͣ pietas informat᷑.
Hȩc p̾locutio mea ñdũ ꝓpositã diseutit
questionẽ: s te atꝙ alios qͥ ista lecturi
sunt p̾struit. quales siue hoꝵ siue qͦ¬
rumlibet. scriptoꝵ uidices eẽ debeatis
ne uł scire uos opinemini qd̃ nescitis.
uł temere qͥd credatis. qd neq corꝑis
sensib aut animi contuitu. in eisdẽ
rei quȩ cognoscenda ẽ euidentia ꝑce:¬
pistis: neq canonicarũ scripturaꝵ aue¬
toritate etiã si ñ affluit sensib uł animi

Expanded text:
su praesentia sicut solem, sicut nostri animi uosu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum passumque resurrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat rerum genere minime dubitandum . esse putauimus. in quibus si alicubi fallimur credendo uel ita esse, quod ita camus, si non sit contra illam fidem, qua pietas informatur. haec praelocutio mea nondum propositam discutit quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, praestruit, quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum iudices esse debeatis, ne uel scire uos opinemini, quod nescitis, uel temere credatis, quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in eiusdem rei, quae cognoscenda est, euidentia percepistis neque canonicarum scripturarum auctoritate, etiam si non adfuit sensibus uel animi
Abbreviated transcription (Latin):
atui: restat. ut tantũmͦ credat᷑ uł ñ cre¬
datur. S si diunaꝵ scripturaꝵ eaꝵ scilica:
quȩ canonice in eccłia nominant᷑. ꝑspi
cua firmat᷑ auctoritate: sine ulla dubi¬
tatione credendũ ẽ. Aliis uͦ testib uł
testimoniis. quib aliqͥd credend̾ ẽẽ.¬
uidet᷑ tibi credere uł ñ credere liceat:
qnͣtum ea mom̃ti ad faciendã fidẽ. uł
habere uł ñ habere ꝑpenderis. Si enĩ
ea quȩ ñ uidimꝰ hoc ẽ in p̾senti apparen¬
tia ñ sensimꝰ uł m̃te uł corꝑe. neq de
seripturis seĩs. uł legendo uł audiendo
didicimꝰ uulla om̃ino eredidissemꝰ uñ
sciremꝰ esse ciuitates uͥ nunqũã fuimꝰ.
uł a romulo conditam romã. uł ut de
ꝓpiorib loquar constantinopolim a con¬
stantino: Unde postremo sciremꝰ qͥ nã
parentes nos ꝓcreauissent: quib patͥb.
auis. maiorib geniti essemꝰ. Taliũ qͥipe
cũ plurima sciamꝰ: ñ tam̃ ea uł ullo sen¬

Expanded text:
atur, restat, ut tantum modo credatur uel non creatur, restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, quae canonicae in ecclesia nominala dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantum ea momenti ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis. Si enim ea, quae non uidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo uel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sen
Abbreviated transcription (Latin):
alia in hac sententia mea. eacdẽ diuina
auctoritate. conseripta st̃. cui ñ crede¬
re nefas ducimꝰ credere aũt̃ pietatis
esse minime dubitamꝰ: Hanc itaꝙ distin¬
ctionem tene: ut si qͥd te ammonuerodis¬
serendo quo ita uideas oculiscarnis. uł
ullo alio sensu eiꝰ sentiaᷤ seu te sensisse re¬
colas. sic̃ sentiᷤ sono ᷤ colores. fragores. odo¬
res. sapores feruores. & si qͥd aliud ꝑcorpꝰ
cernendo. audiendo. olfatiendo. gustan-¬
do. tangendo sentimo: aut ita uideaᷤᷤ
m̃tis intuitu. ut uides uitã. uolunta¬
tem. cogitationẽ. memoriã. intelligentiã.
scientiã. fidem tuã. & qͥcqͥd aliud m̃te
conspicis. atq ita ẽẽ. ñ tantũ credendo
s plane uidendo ñ dubitas: hoc me
iudices ostendisse. Qd̾ aũt ñ sic osten¬
dero. ut aut corꝑis aut animi sensu
uisu ꝑceptuq teneat᷑: & tam̃ dixero ali¬
qͥd. qd̾ aut uerũ quidẽ aut falsũ ẽẽ ne¬
cesse sit. s nullo illoꝵ duoꝵ genere iude¬

Expanded text:
ntiam eadem diuina auctoritate conscripta sunt, cui . non credere nefas ducimus, credere autem pietatis esse minime dubitamus ? Hanc itaque distinctionem tene, ut, si quid te admonuero disserendo, quod ita uideas oculis carnis uel ullo alio sensu eius sentias seu te sensisse recolas, sicut sentiuntur colores, fragores, odores, sapores, feruores et si quid aliud per corpus cernendo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo sentimus, aut ita uideas mentis intuitu, ut uides uitam, uoluntatem, cogitationem, memoriam, intellegentiam, scientiam, fidem tuam et quicquid aliud mente conspicis atque ita esse non tantum credendo sed plane uidendo non dubitas, hoc me iudices ostendisse. quod autem non sic ostendero, ut aut corporis aut animi sensu uisum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uide
Abbreviated transcription (Latin):
in manus meas quid̾a liber pe¬
lagii: ubi honunis naturã. contra dĩ
grãm qͣ iustificat᷑ impius &e qua xp̃i¬
ani sumus. quanta potuit. argum̃ta¬
tione defendit. Librũ gͦ quo huic re¬
spondi. defendens grãm. ñ contra naturã
s ꝑ quã natura liberat᷑ a&e regit᷑: de nat᷑a
&e grã nuncupaui. In quo uerba qued̾a
que uelut sixti romani ep̃i & marty¬
ris pelagius posuit. ita defendi tanꝙͣ
reuera eiusdẽ syxti essent. id enĩ pu¬
taueram: s postea legi syxti pbilosophi
esse. ñ syxti xp̃iani. Hic liber sic incipit.
librũ quẽ misistis.

Expanded text:
in manus meas quidam liber Pelagi ubi hominis naturam contra dei gratiam, qua iustificatur inpius et qua Christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. librum ergo, quo huic respondi defendens gratiam non contra naturam, sed per quam natura liberatur et regitur, De natura et gratia nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uerba eiusdem Xysti essent — id enim putaueram —, sed postea legi Sexti philosophi esse, non Xysti Christiani. Hic liber sic incipit: Librum, quem misistis.
Abbreviated transcription (Latin):
rabat apls: si tam̃ uł hoc dieunt. S na¬
turȩ ista defensio: nec illos hac uoce
exclamare. ꝑmittit. Neq enĩ in bapti¬
ratis natura ẽ: & in ñ baptizatis nat᷑a
non ẽ. At si uł in illis uitiata ẽẽ concedi

Expanded text:
rabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed narabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista defensio nec illis hac uoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ ñ baptizati quib certe. fatet᷑ carnẽ
esse contrariã. suis illũ int̾rogationibꝰ
urgeant &e dicant. qͥs fecit homintᷤ sꝑm:
iste respondebit. D̃s. Itemq illi. Carnẽ
qͥs ereauit: Nespondet iste. Idem cre¬
do ds̃. Illi tercio. Donus ẽ qui utrũq
creauit ds̃: Et iste. Nulli dubiũ ẽ. Atq
illi unũ qd restat inquirunt. Et utrũ¬
ꝙ qd̾ bonus auctor ereauit bonũ est:
Iste fatebitur. Tunc illi eũ suo gladio iu¬
duobona sibi possint ẽẽ contraria. Hic
forte ille respondebit. Date. ueniã: qͥa nos
debui dicere euicũꝙ baptirato carnẽ
ñ posse esse contrariã. ut hoc mͦ uobis ñ
baptiratis contraria confiterer. s sine
ulla exceptione dicere debui carnẽ nul¬
li eẽ contrariã. fcce quo se ipse conpingit:
ecce quȩ loquit᷑. qui ñ uult clamare eũ
Illi hoc clament qui nondu tale benefi¬
cium ꝑceperunt. quoꝵ in se uoces figu¬

Expanded text:
si ergo 11011 baptizati, quibus certe fatetur carnem si ergo 11011 baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant: \'quis fecit homini spiritum ? iste respondebit: \'deus\'. itemque illi: \'carnem quis creauit ? respondet iste: \'idem, credo, deus\'. illi tertio: \'bonus est qui utrumque creauit deus? et iste: \'nulli dubium est. atque illi unum quod restat inquirunt: \'et utrumque quod bonus auctor creauit bonum est?\' iste fatebitur. tunc illi cum suo gladio iuduo bona sibi possint esse contraria?\' hic forte ille respondebit: \'date ueniam, quia non debui dicere cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo uobis non baptizatis contrariam confiterer, sed sine ulla exceptione dicere debui carnem nulli esse contrariam\'. ecce quo sc ipse conpingit, esse quae loquitur, qui non uult clamare cum illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se uoces figu
Abbreviated transcription (Latin):
pore siccitas & humiditas frigus & calor:
quoꝵ om̃iũ temꝑatione. bona corporalis
ualitudo consistit. S qd̃ contraria est
caro sꝑui. ut ñ ea quȩ uolumꝰ faciamꝰ.
uitiũ est. ñ natura. Grã medicinalis
queratui: &e controuersi a finiat᷑. Duo
quippe ista bona a bono d̾o condita: qͦ¬
modo contra huiꝰ ratiocinationẽ. in
ñ baptiratis hominib posst̃ sibi esse
contraria:. An ae hoc eũ dixisse penite¬
bit: qd̾ affectu aliquo fidi xꝑianȩ locu¬
tus ẽ: Cũ enĩ dixit. qui fieri potest
ut cuicũq baptizato iam sit caro con¬
traria: significauit ñ baptitatis carnẽ
posse ẽẽ contrariã. Nam cur addidit.
iam baptizato. cũ poss etiã hoc ñ addi¬
to dicere: quomͦ fieri potest. ut cuicũꝙ
sit caro contraria: Atq ad hoc ꝓband̾u.
subicere uoluit ilła ratiocinationẽ suã:
quia utrũꝙ bonũ est a bono conditum:
&e ido non potest inter se ẽẽ contrariũ.

Expanded text:
pore siccitas et humiditas, frigus, calor, pore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri potest, ut cuicumque iam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem posse esse contrariam. nam cur addidit iam baptizato, cum posset etiam hoc non addito dicere: \'qui fieri potest, ut cuicumque sit caro contraria\' atque ad hoc probandum subicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum et ideo non potest inter se esse contrarium?
Abbreviated transcription (Latin):
hue int̾rogat. Et utrũq qd̃ bonꝰ auctor
creauit. bonũ est. Et ad hoc respondae.
Confitendu ẽ. Deinde concludit. Si gͥ ce
na possint sibi esse contraria: Onuitto
dicere quia tota huiꝰ ratiocinatio tur¬
baretur: si qͥs ab eo quereret. estꝰ & frigꝰ
qui fecit. Responderet. enĩ: sine dubio
ds̃. Non ego multa int̾rogo: ipse. con¬
cludat. utrũ aut ista possint. dici ñ bo¬
na: aut ñ appareant int̾̃ se ẽẽ contraria.
Hic forte dicit. Qualitates st̃ istȩ substan¬
ciarũ. ñ substantiȩ. Ita est: uerũ ẽ. S qua¬
litates naturales: ce ad di creaturã sine
dubio ꝑtinentes. Substantiȩ qͥpe ñ ꝑse
ipsas. s ꝑsuas qualitates: sicut aqua ae
mus: s ut ratiocinationẽ eiꝰ ñ necessaria
illatione conclusã ostenderemꝰ hoc dixi¬
mus. Possunt enĩ hȩc contraria ñ ĩnui¬
cem aduersari. sex alterutro tẽpari
&e bona ualitudinẽ reddere. sicut in cor¬

Expanded text:
huc interrogat: et utrumque quod bonus auctor huc interrogat: et utrumque quod bonus auctor creauit, bonum est? et ad hoc respondet: confitendum est. deinde concludit: si igiturna possint sibi esse contraria? omitto dicere quia tota huius ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et mus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in cor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tacetur. Qui si omino nichil de
grã di diceret. nec eam questionem
soluendã sibi ꝓponeret. ut a se de hac
re inuidiam remoueret: poss puta¬
ri hoc quidẽ sentire qd ueritas habet.
s ñ dixisse: qͥa ñ ubiq omĩa dicendast̃.
ꝓposuit de grã questionẽ. id respondit
qd̾ habebat in corde. Definita questio
est: ñ quã uolebamꝰ s ubi qͥd sentirae
dubitabamꝰ. Deinde. multis uerbis
apli conatur ostendere. unde ñ est
controuersia: qd̃ caro ab illo ita sepe no¬
minet᷑. ut uelit intelligi ñ substantiã s
oꝑa carnis. Ed hoc ad rem: Uitia car¬
nis contraria st̃ uoluntat hominis:
ñ natura accusatur: s uitus medicus
querit᷑. Quid est qd̃ int̾rogat: qͥs fecit
homini sp̃m: Et respondet sibi. Sine. du¬
bio d̾s. Et item int̾rogat. Carnẽ qͥs cre¬
auit: Itemq respondet. Idem eredo d̃s
In t̾rogat tercio. Bonus ẽ qui utrũq cre¬
auit ds: Respondet. Hulli dubiũ ẽ. Ad¬

Expanded text:
cum tacetur. qui si omnino nihil de cum tacetur. qui si omnino nihil de gratia dei diceret nec eam quaestionem soluendam sibi proponeret, ut a se de hac re inuidiam remoueret, posset putari hoc quidem sentire, quod ueritas habet, sed non dixisse. quia non ubique omnia dicenda sunt. proposuit de gratia quaetionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam nolebamus. sed ubi quid sentiret dubitabamus. Deinde multis uerbis apostoli conatur ostendere, unde non est controuersia, \'quod caro ab illo ita saepe nominetur, ut uelit intellegi non substantiam, sed opera carnis\'. quid hoc ad rem? uitia carnis contraria sunt uoluntati hominis; non natura accusatur, sed uitiis medieus quaeritur. quid est quod interrogat: uitiis fecit homini spiritum? et respondet sibi: sine dubio deus. et item interrogat: carnem quis creauit? itemque respondet: idem. credo, deus. interrogat tertio: bonus est qui utrumque creauit deus ? respondet: nulli dubium est. ad