comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lunt᷑ oe fallunt. fallunt᷑ qͥdem. qͥa
cũ suas dispositiones p̾nuntiant:
ex inꝓuiso desuꝑ aliquid iubetur.
qͦd eors consilia cuncta ꝑturbet:
uelut si aliqͥd disponant quili¬
bet homines quibꝰq potestatib
subditi. qͦd ñ ꝓhibituros suos p̃¬
positos arbitrentur. idq factu¬
ros se ẽẽ ꝓmittant: at illi peneᷤᷤ
quos maĩor potesta ᷤ ẽ ex alio suꝑi¬
ore consilio hoc totũ dispositum
atq p̃paratum repente ꝓhibeãt.
falluntur etiã. cũ cansis naturali¬
b aliqua sicut medici. aut nau¬
te: aut agricole. s longe acutius
longeq p̾stantius ꝓ aerii corpo¬
ris sensu sollertiore & exercitati¬
ore p̃noscunt: qͥa ce hec ab ange¬
lis deo sũmo pie seruientib. alia
dispositione ignota demonib. exx
mꝓuiso ac repente mutat᷑: tam¬
quã si aliqͥd egro extrinsecus ac¬
cidat. quo moriat᷑. quẽ medicus
ueris salutis p̾cedentib signis

Expanded text:
luntur et fallunt. falluntur quidem, quia, luntur et fallunt. falluntur quidem, quia, cum suas dispositiones praenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos ppositos arbitrentur, idque facturos se esse promittant; at illi, penes quos major potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. Falluntur etiam cum causis naturalibus aliqua, sicut medici, aut nautae, aut agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu solertiore et exercitatiore praenoscunt: quia et haec ab Angelis Deo summo pie servientibus alia dispositione ignota daemonibus ex improviso ac repente mutantur. Tanquam si aegro aliquid extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus veris salutis praecedentibus signis
Abbreviated transcription (Latin):
mi motus in uultu. ut ab homi
qͦd intrinsecus agiturita ñ debet
ẽẽ incredibile. si etiã lemiores co¬
gitationes dant signa ꝑ corpus.
quȩ obtuso sensu hominũ cognos¬
ci ñ possunt: acuto autẽ demonũ
possint. Hac atq huiusmodi facul
cũ tñ ab eis longe sit altitudo illiꝰ
fallunt᷑. Ueracissima enĩ st̃ ange¬
lica & ꝓpħiea oracła. Sie autẽ inclig¬
nant̾ accipit᷑. qͦd aliqua etiã talia
demones audiant ce p̾dicant. qua¬
si aliqͥd indignũ sit: ut qͦd ido dici¬
t᷑ ut hominib innotescat:. hoc ñ so¬
lũ boni uerũ etiã mali ñ taceant:
cũ in ipsis hominib. etiã uite bo¬
nȩ p̃cepta uideamus parit̾ a ui¬
stis ꝓuersisq cantari:.nec obeẽ
aliquid immo etiã ꝓdesse ad ma¬
iorẽ noticiã famãq ueritatis. cũ
de illa etiã hi quicqͥd nouerint
dicunt: qui &e ꝑuersis morib con¬
tͣdicunt. In ceteris autẽ sins p̃di¬
cationib. demones plerũq &e fal¬

Expanded text:
mi motus in vultu, ut ab hominmi motus in vultu, ut ab hominquod intrinsecus agitur: ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque hujusmodi facultuntiant, cum tamen ab eis longe sit altitudo illiusfalluntur; ueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ceteris autem suis praedicationibus daemones plerumque fal
Abbreviated transcription (Latin):
suor. corpora hominũ ñ sentien¬
tiũ penetrando: seq cogitationi-¬
b eors ꝑ quȩdã imagm̾aria
uisa miscendo: siue ingilantiũ
signis futura p̃noscunt. quȩ
signa in hominũ sensus ueni¬
re ñ posst̃: ante p̃dicunt. Neq
enĩ qͥa p̃idet medicus. qͣd ñ p̃-¬
uidet eiꝰ artis ignarus: ido iã di¬
uius est habendus. Q.d autẽ
mirũ. si quẽadmodũ ille in corpo¬
ris humani uł ꝑturbata uł mo¬
dificata tẽꝑie.seu bonas seu ma¬
las futuras p̾idet ualitudines:
sic demones in aeris affectione
atq ordinatione sibi nota nobis
ignota. futuras p̃uidet tẽpestates:
Aliqͣndo &e hominũ dispositioneᷤᷤ
ñ solũ uoce ꝓlatas uerũ etiã co¬
gitatione conceptas consignant:
que dũ ex animo exprimuntur.
in corpore tota facilitate ꝑdiscun¬
t᷑ ᷤatq hinc etiã multa futura p̃-¬
nuntiant: aliis uidelicet mira.
qui ista disposita ñ nouerunt.
Sicut enĩ apparet concitatior ani¬

Expanded text:
suorum corpora hominum non sentiensuorum corpora hominum non sentientiuus eorum per quaedam imaginaria visa miscendo, sive vigilantium signis futura praenoscunt quae signa in hominum sensus venire non possunt ante praedicunt. Neque enim, quia praevidet medicus quod non praevidet ejus artis ignarus, ideo jam divinus habendus est. Quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani vel perturbata vel modificata temperie, seu bonas seu malas futuras praevidet valetudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates? Aliquando et hominum dispositiones, non solum voce prolatas, verum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt, atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior ani
Abbreviated transcription (Latin):
morib meliores. qͣnto maiora os
mirabiliora ꝓ subtilissimi corpo¬
ris hoc est aerii facultate ac fa¬
cilitate demones possint: cũ tñ
sint praiitate uoluntatis. maxi¬
licia sp̃s immundi atq ꝑuersi.
Qͣnͣtum autẽ ualeat aeris ele-¬
mentũ. quo eors corpora p̃ualent
ad multa uisibilia minsibilit
molienda.mouenda.mutanda.
atq uersanda. longũ nunc de¬
monstrare: o puto qͦd uł medi¬
ocrit̃ consideranti facile occurat.
Que cũ ita sint: primũ sciendũ
est qm̃ de diuinatione demonũ
questio est. illos ea plerũq p̾nun¬
tiare. quȩ ipsi facturi st̃. Accipi¬
unt enĩ sepe potestatẽ ce morboᷤᷤ
immittere: de ipsũ aerem uiei¬
ando morbidũ reddere:ce ꝑuer¬
sis atq amatorib terrenoꝵ cõ¬
modoꝵ malefacta suadere: de
quoꝵ morib certi st̃ qͦd sĩt eis
talia suadentib consensuri.Sua¬
dent autẽ miris & musibilib
modis:. ꝑ illa subtilitatẽ corpors

Expanded text:
moribus meliores. quanto maiora et moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est aerii facultate ac facilitate daemones possint, cum tamen sint prauitate uoluntatis maxilitia spiritus inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat aeris elementum, quo eorum corpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum est, quoniam de diuinatione daemonum quaestio est, illos ea plerumque praenuntiare, quae ipsi facturi sunt. accipiunt enim saepe potestatem et morbos inmittere et ipsum aerem uitiando morbidum reddere et peruersis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. suadent autem miris et inuisibilibus modis per illam subtilitatem corporum
Abbreviated transcription (Latin):
frugũq generib. multa ita pre¬
muntiant: ut harũ rerũ inexꝑ¬
tia. cur ñ contẽpnatur a pruden¬
tib:cũ plerũq iniqui ac ꝑditi
homines ita exerceant corpora
sua. tantaq diuersis artib age¬
re possint. ut ea qui hec nescrnt
nec aliq̃n uiderunt etiã narrata
uix credant:ᵈ Quã multa fumã¬
buli ceteriq theatriei artifices:
quã multa opifices maxcimeq
mechanici miranda fecerunt. Non
ideo meliores st̃ bonis: & sc̃a pi¬
etate p̃ditis hominib. Que id̾o
cõmemoraur.ut qui hec sine ꝑui¬
catia. & sine uana resistendi am-¬
mositate considerat. simul quo¬
q cogitet. si de subiacente cras¬
siore materia. uł sui quisq corpo¬
ris. uł terre. & aque. lapidũ atq
lignoꝵ metallorsq uarioꝵ. tan¬
ta qͥdẽ homines possunt. ut eos
illi qui hec ñ possunt plerũq
stupendo in sui cõparatione di¬
umos uocent. cũ quid̃a illors sĩt
artib potentiores. quida istors

Expanded text:
fructuumque generibus multa ita praefructuumque generibus multa ita praenuntiant, ut harum rerum inexpertia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec aliquando uiderunt, etiam narrata ut credant? quam multa funiambuli ceterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum
Abbreviated transcription (Latin):
de corpors celeritate dixcerĩ. Et
hac enĩ p̃stantia ñ solũ a nolucri¬
b homines. uerũetiã a multis qua¬
drupedibꝰ ita suꝑant᷑. ut in eoꝵ cõ¬
paratione plũbei deputandi sit̃
nec tñ ideo sibi hec ammantiũ ge¬
nera existimant p̃ponenda: quib
capiendis. mansuefaciendis. atq in
sue uoluntatis usum cõmodumq
redigendis. ñ ui corporis utunt᷑. s¬
ratione imperant. Illa uͦ terciã de¬
monũ potentiã. qͦd diuturna rerũ
exꝑientia quẽ ad modũ p̃noscant
atq p̾nuntient multa didicerunt
ita contẽnunt qui hec ingilanter
curant a uerissime lucis uerita¬
te discernere:ut nec malos seneᷤ
plura ex ꝑtos. & ob hoc quasi docti¬
ores. ideo ꝓbi ad olescentes sibi an¬
tecellere existiment:nec medicos.
nec nautas. nec agricolas.quos pra¬
ue uoluntatis & iiquis morib
uiderint. ideo putent sibi ẽẽ p̃fe¬
rendos: qͦd illi de ualitudinib il¬
li de tẽpestatib. illi de arbustors

Expanded text:
de corporum celeritate dixerim. et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoluntatis usum commodumque redigendis non ui corporis, sed rationis imperant. Illam uero tertiam daemonum potentiam, quod diuturna rerum experientia quemadmodum praenoscant atque praenuntient multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec uigilanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis moribus uiderint, ideo putent sibi esse praeferendos, quod illi de ualitudinibus, illi de tempestatibus, illi de arbustorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ponendas putant. quȩ acrius
multa p̃sentiut:. uelut sagacẽ
canẽ: qͥa latentẽ ferã olfactu a¬
cerrimo sic inuenit. ut ad eã ca¬
piendã ducatũ qͦnda homini p̃be¬
at: ñ utiq prudentiore intellectu
anmi.s acutiore corporis sensu:
uł uulturẽ. qͥa ꝓiecto cadaueri
ex inꝓuisa longinquitate ad uo¬
lat: nec aquilam. qͥa sublimiter
uolans de tanto interuallo na¬
tantẽ sub fluctib piscẽ dicitur
p̃uidere: & grainter aquis illisa
exertis pedib atq unguib raꝑe:
nec alia multa animantiũ gene¬
ra. quȩ inter herbas saluti suȩ
noxias pascendo circũerrant: nec
aliqͥd eors quo ledantur attingũt.
cũ eas homo uix exꝑiendo caue¬
re didicerit. & multa innoxxia qͦd
sint mexꝑta formidet. Unde cõ¬
nicere facile ẽ. qͣntum possit in
aeriis corporib sensus ẽẽ acrior:
nec ideo tñ demones qui eo p̃ddi¬
ti st̃ bonis hominib p̃ponendos.
prudens quisq censuerit. Hoc &

Expanded text:
praeponendas putant, quae acrius praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo natantem sub fluctibus piscem dicitur peruidere et grauiter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus esse acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑ tam longũ temyus quo eors
uita ꝓtenditur. rerũ longe ma¬
ior exꝑientia: quã potest homi¬
nib ꝓpͣter breuitatẽ uite ꝓuem¬
re: Per has efficatias quas aerii
corporis natura sortita est: ñ so¬
lum multa futura p̃dicunt de¬
mones: ueru̾etiam multa mira
faciunt.O. ue qͣndo homines di¬
cere ac facere ñ possunt: eos dig¬
nos qͥdem quib seruiant. & qui¬
b diumos honores deferant ar¬
bitrant᷑. instigante maxximo uitio
curiositatis. ꝓpter amorẽ felicita¬
tis false atq terrenȩ: & excellen¬
tiȩ tẽporalis. Qui autẽ se ab his
cupiditatib mundant. nec eis se
feriendos rapiendosq ꝑmittunt:
s inquirunt & amant aliquid qͦͣd
eode modo semꝑ est.cuiꝰ partiri¬
patione beati sint: primũ consi¬
derant. ñ ideo sibi p̃ponendos de
mones eẽ. qͦd acriori sensu corpo¬
ris p̃ualent. aerii scilicet hoc ẽ
subtilioris elementi:qͥa nec in ip¬
sis terrenis corporib bestias sibi

Expanded text:
bus per tam longum tempus. quo eorum bus per tam longum tempus. quo eorum uita protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui autem se ab his cupiditatibus mundant nec eis se ferendos rapiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid, quod eodem modo semper est, cuius participatione beati sint, primum considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi
Abbreviated transcription (Latin):
la mala que contͣ religionẽ qua
d̃s colit᷑ fiunt. & displicere deo iu¬
sto: ce ratione iudicii eius ab om̃i¬
potente ꝑmitti. S aliud iam esse
tractandum: unde sint diuinatio-¬
nes uł demonũ. uł quilibet illi sut
quos deos pagani uocant. Uiden¬
dũ enĩ ẽ ne forte ñ qͥdem ꝓpt̾ea
hec bona putanda sint. qͥa ea fie
stuli: cũ spaciũ datum ẽ seribendo
& illa retexere: & ista subteere:.
Demonũ eã ẽẽ naturã. ut aerii cor¬
poris sensu. terrenoꝵ corpors sen¬
sũ facile p̃cedant: celeritate etiã
ꝓpt̾ enisdem aerii corporis suꝑi¬
orẽ mobilitatẽ. ñ solũ cursus quo¬
rũlibet hominũ uł ferarũ. uerũ
etiã uolatus auũ incõparabilit̃
uincant Quib duab reb qͣntũ
ad aeriũ corpus aitinet p̃diti. hoc
est acrimonia sensus. & celerita¬
te motus. multa ante cognita p̃¬
nuntiant uł nuntiant: que homi¬
nes ꝓ sensus terrem tarditate
mirentur. Accessit autẽ demoni¬

Expanded text:
la mala, quae contra religionem, qua la mala, quae contra religionem, qua deus colitur, fiunt, et dis-. plicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bona putanda sint, quia ea fiestuli, cum spatium datum est scribendo, et illa retexere et ista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii cporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam propter eiusdem aerii corporis superiorem mobilitatem non solum cursus quorumlibet hominum uel ferarum, uerum etiam uolatus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
recte fiebant. ea tẽ deo placere de¬
monstrabant᷑: eo ipso qͦd ab oĩpo¬
tente ac iusto fieri sinebantur.Si
qͥd autẽ nẽ ꝓhibitoꝵ sacrificioꝵ
sit occulte atq illicite: ñ ẽ. illi pon¬
tificali sacrificioꝵs generi cõparan¬
dũ: s in eo deputandũ qͦd etiã no¬
cturno fit tẽpore: cũ hec om̃ia il¬
licita ip̃sis pontificalib libris cer¬
tũ sit ꝓhiberi. atq dãnari. Hic re¬
spondi. Cur gͦ uł talia ꝑmittit d̃s
fieri. si nichil hors malefactoꝵ con¬
tẽnit. que contra religionẽ fiunt:
p̃sertim cũ hec eũ curare. hinc etĩã
lbros magni estimant. qͦd ea qͤ
his libris ꝓhibent᷑ utiq diuini¬
tus ꝓhiberi asserunt.: Quomͦ gͦ
diuinitus ꝓhibent᷑: n qͥa displicent
deo: Que utiq ꝓhibendo. non so¬
iũ sibi displicere uerũetiã curare
se ostendit: neq om̃ino contẽnere.
eri. qͥa id ds̃ cũ hec ꝓhibenda curet
fieri sinit: fatendumq ẽẽ etiã il¬

Expanded text:
recte fiebant, ea tunc deo placere derecte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur; si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque inlicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi conparandum, sed in eodem deputandum, quod etiam nocturno fit tempore, cum haec omnia inlicita ipsis pontificalibus libris certum sit prohiberi atque damnari. hic respondi: cur ergo uel talia permittit deus fieri, si nihil eorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum praesertim haec eum curare hinc etiam libros magni aestimant, quod ea, quae his libris prohibentur. utique diuinitus prohiberi asserunt? quomodo ergo diuinitus prohibentur, nisi quia displicent deo, quae utique prohibendo non solum sibi displicere, uerum etiam curare se ostendit neque omnino contemnere? eri, quia id deus, cum haec prohibenda curet, fieri tamen sinit, fatendumque esse etiam il
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ que deo placent. hoc fie¬
ri ñ sineret omp̃s: qͥa ce hoo con¬
tra religionẽ fit qua colit᷑ d̾s:
si ea que deo placent ab homi¬
nbꝰ euertuntur. Si autẽ hoc ut
male fiat ꝑmittat om̃ps. ñ idõ
putanda sunt illa bona. qd̃ ea fie¬
ri ꝑmisit omp̃s. Dictũ contͣ ẽ. con¬
cedendũ ẽẽ nũc ista recte ñ fieri:
immo ido ꝓrsus iam ñ fieri. qͦd oĩ¬
potenti nẽ displicent: uerũptͣn
placuisse cũ fierent. Nos enĩ ne ᷤ¬
scire unde tt placuerint: nũc
autẽ unde displiceant. dũ tñ
certũ sit nec tc fieri potuisse. nͥ
placuissent om̃ipotenti:nec nĩc
cessasse. nͥ displicuissent õipoten¬
ti. Ad hoc ego. Cur gͦ inquã oe ñe
talia clanculo fiunt. quȩ uł ꝓpe¬
tuo delitescunt uł deprehensa
cũ iusto qͦd iniustũ est placere ñ
possit: ͦ Contͣ hoc dictum est:ñ
om̃mo talia ñ fieri. Saera enĩ illa¬
ñ fiunt inquit quȩ pontificalib
conscripta st̃ libris: ea quippe t̾e

Expanded text:
tuntur, quae deo placent, hoc fietuntur, quae deo placent, hoc fieri non sineret omnipotens, quia et hoc contra religionem fit, qua colitur deus, si ea, quae deo placent, ab hominibus euertuntur. si autem hoc, cum male fiat, permittit omnipotens, non ideo putanda sunt illa bona, quod ea fieri permisit omnipotens. Dictum contra est concedendum esse nunc ista recte non fieri, immo ideo prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent; nos enim nescire, unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant, ++ dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse, nisi plcessasse nisi displicuissent omnipotenti. Ad hoc ego: Cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae vel perpetuo delitescunt, vel deprehensa cum justo quod injustum est placere non possit? Contra hoc dictum est, nunc omnino talia non fieri: Sacra enim illan fiunt, quae pontificalibus conscripta sunt libris; ea quippe tunc
Abbreviated transcription (Latin):
& simulachra euertunt᷑: & illa gen¬
tiũ sacrificia si facta fuerint puni-¬
unt᷑. Sic̃ enĩ dicitur ñ ea fieri potu¬
isse. nͥ deo placuissent: & ido bona
putanda qm̃ iusto placent: ita di¬
ei potest. ñ ea ꝓhiberi. euerti. pu¬
niri potuisse nͥ deo displicerent:
ac ꝑ hoc si tẽ ideo recte fiebant.
qͥa iusto deo placere hinc ostende¬
bant᷑. qͦd ab illo fieri sinebantur:
id̾o ñc inique fiunt. qͥa deo dis¬
ꝓlicere hinc ostendunt᷑. qͦd ea uł
iubet uł ꝑmittit euerti. Contͣ
ido autẽ ñ mala: quia si mala
eeñt: numquã deo utiq placuis¬
sent. P orro si nũquã placuissẽt.
nũquã facta eent. illo ñ sinente
qui om̃ia potest: & qui talia ñ
contẽnet: qñ tam magna sunt.
ut cont᷑ ipsam religionẽ quads
colit᷑ fierent. si male fierent. Hic
placere hinc ꝓbant᷑ qͦd ea fieri
sinit omp̃s: quomͦ erit bonũ
Qͦd fieri ꝓhibentur & euertun¬
tur: Si autẽ bonũ ñ ẽ qͣd euer¬

Expanded text:
et simulacra euertuntur et illa genet simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur. sicut enim dicitur non ea fieri potuisse, nisi deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam iusto placent, ita dici potest non ea prohiberi, euerti, puniri potuisse, nisi deo displicerent; ac per hoc si tunc ideo recte fiebant, quia iusto deo placere hinc ostendebantur, quod ab illo fieri sinebantur, ideo nunc inique fiunt, quia deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contraideo autem non mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent; porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret, quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit omnipotens, quomodo erit bonum, quod fieri prohibentur et euertuntur? si autem hoc bonum non est, quod euer
Abbreviated transcription (Latin):
uideri iusta debere: qͦd ea fieri ꝑ¬
mittit oĩpotentissimꝰ & iustissimꝰ
d̃s. Na &e alia multa manifestis¬
sime iniusta fieri. siẽ homicidia.
adulteria. furta. rapinas. & cetera
huiusmodi:quȩ quãuis iusto dõ
eo qͦd iniusta sint sine dubitati¬
one displiceant: idem tñ omp̃s
ea fieri certa iudicii sui ratione
ꝑmittit. ñ utiq impune: s ad
eors dãnationem a quib frunt
quȩ displicent iusto. Et cũ econ¬
trario diceret᷑. ñ quidem ẽẽ dubi¬
tandũ. qͦd om̃ps & iustus sit ds:
sed hec humana peccata que con¬
tra societatẽ hominũ fierent. ñ eũ
curare dũ fierent. ꝓpt̾ea posse fie¬
ri que utiq fieri ñ possent. si om̃i¬
potens non siuisset illa uͦ que ad
ipsũ religionis cultũ ꝑtinent nul-
lomͦ ab eo credendũ esse contẽm.
ac ꝑ hoc fieri ñ potuisse. nͥ ei pla¬
cuissent: & ideo mala ea putari
ñ oportere: ad hoc quoq respon¬
di. Nunc gͦ ei displicent cũ tẽpla

Expanded text:
uideri iusta debere, quod ea fieri puideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentissimus et iustissimus deus; nam et alia multa manifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria, furta, rapinas et cetera huius modi: quae quamuis iusto deo eo quod iniusta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto. Et cum e contrario diceretur non quidem esse dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset; illa uero, quae ad ipsum religionis cultum pertineant, nullo modo ab eo credendum esse contemni. ac per hoc fieri non potuisse, nisi ei placuissent. et ideo mala ea putari non oportere — ad hoc quoque respondi: nunc ergo ei displicent, cum templa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i: de dnimatione demonuor
Uodam die in dieb
scĩs octauarũ. cũ
mane apud me ad¬
ẽẽnt multi
fr̃s laici xp̃iani. &. in loco solito
consedissemus: ortꝰ est sermo de
religione xcp̃iana. aduersus p̃sum¬
ptionẽ. & tanquã mirã ce magnã
scientiã paganoꝵ: quẽ recordatũ
atq cõpletũ litteris mandandũ
putaur᷑ñ exp̃ssis ꝑsonis contradi¬
gis contͣdicendo querere uideren¬
tur. qͥd paganis respondere opor¬
teret. Cũ gͦ de diuinatione demo¬
nũ quereretur. & affirmaret᷑ p̃di¬
xisse nescio quẽ euersionẽ tẽpli
serapis quȩ in alexandria facta
est: respondi ñ eẽ mirandũ. si istã
euersionẽ tẽpli & simulachri sin
ĩminere demones. & scire os p̃di-¬
cere potuert: sic̃ alia multa qnͣtũ
eis nosse & p̃nuntiare ꝑmittit᷑.
Et cũ mͥ referret᷑. ñ gͦ sunt male
diuinationes huiusmodi nec dõ
displicent: alioqͥn om̃ps & iustͦ
ista fieri ñ ꝑmitteret. si mala &e
iniusta eẽnt: respondi ñ ido hec

Expanded text:
I. DE DIVINATIONE DAEMONVM. Quodam die in diebus sanctis octauarum, cum mane apud me fuissent multi fratres laici christiani et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de religione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contradigis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret. cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et pmulta, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur. Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ideo haec
Abbreviated transcription (Latin):
los falsos deos ẽẽ. & om̃ino dese¬
rendos. eorq templa or simii¬
lachra. & sacra euertenda ꝑ su¬
os uates hoc est ꝓph̾as. aꝑta de¬
nuntiatione ꝑdiccit. aꝑta pote¬
state p̃cepit: aꝑta ueritate cõ¬
pleuit.Unde quis usq adeo
desipiat. qui ñ eum potius co¬
lendũ eligat. quẽ eoli ñ ꝓhibẽt
quos oe colebat: quẽ ꝓculdubio
cũ colere cȩꝑit. illos utiq ñ est
culturus. quos ꝓhibet coli quẽ
colit: Qd aut̃ qͥa ipsum eeñt
culturȩ gentes. exterminatis di¬
eos: & ext̾minabit om̃s deos gen¬
tiũ terrȩ: & adorabunt eũ unus¬
quisq de loco suo. om̃s insulȩ gen¬
tiũ. Neq solȩ insulȩ: s ita om̃s
gentes. ut etiã om̃s insulȩ gentiũ:
qͣndo qͥdem alibi ñ insulas nomi¬
nat. s uniuersũ orbem terrarũ
dicens. Cõmemorabunt᷑ & conũ¬
tent᷑ ad dñm: uniũsi fines ter

Expanded text:
los falsos esse deos et omnino deselos falsos esse deos et omnino deserendos eorumque templa et simulacra euertenda per suos uates, hoc est prophetas, aperta denuntiatione praedixit, aperta potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque adeo desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autem ipsum essent culturae gentes exterminatis dieos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. neque solae insulae, sed ita omnes gentes, ut etiam omnes insulae gentium, quandoquidem alibi non insulas nomnat, sed uniuersum orbem terrarum dicens: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi
Abbreviated transcription (Latin):
ma & notissima recitantur: tn
nec ista ipsa que ab eis uix raro
& clancło ꝓferunt᷑. mouere nos
debent: si cunquã demonũ extor¬
tũ est id ꝓdere cultorib sins. qd
didicerat ex eloquiis ꝓpħ̾arũ.¬
uł oracłis angłors. O. d cur ñ fie¬
ret: cũ & ista ñ sit opinatio s at¬
testatio u̾itatis: ᷤ Illud enĩ qͦd so¬
lũ ab eis flagitandũ est. nec unꝙͣ
antea ꝓtulerunt. nec unquã post¬
eã. nisi forte conflictũ ꝓferre co¬
nabunt᷑ aliqͥd deos suos ꝑ uates
fuisse aut dicere:de quo deo do¬
ctissimi eoꝵ auctores. qͥa om̃ia il¬
la legere aut nosse potuerunt.
magis quesierunt quis d̃s̃ eẽt.
quam dm̃ negare potuert̃. Por¬
ro autẽ deus iste quẽ nullus eo¬
rũ negare ausus est uerũ dm̃÷
qui oe si negaret. ñ solũ subia¬
ceret debitis penis. uerũ etiam
certis conuinceret᷑ effectib: iste
gͦ d̃s̃ quẽ nemo ut dixci illors
negare ausus est uerũ dm̃. il¬

Expanded text:
ma et notissima recitantur: tamen ma et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex eloquiis pr quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitandum est, nec umquam antea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates edicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia illa legere ac nosse potuerunt, magis quaesierunt, quis deus esset quam deum negare potuerunt. porro autem deus iste, quem nullus eorum negare ausus est uerum deum, qui et si negaret, non solum subiaceret debitis poenis, uerum etiam certis conuinceretur effectis: iste ergo deus, quem nemo, ut dixi, illorum negare ausus est uerum deum, il
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qͥ eos coli ꝓhibebant. Nune
uͦ postea quã tempus aduenit
quo complerẽt᷑ uaticinia ꝓpħa¬
rũ dei unius. qui istos falsosᷤ
deos dicit. & ne colant᷑ uehem̃¬
tissime p̃cipit: cur ñ hoc etiã
ipsi cõꝑtum p̃dicere sinerent᷑.
ut inde clarius appareret eos
hec antea uł minime credidis¬
se. uł suis cultorib enuntiare
timuisse: in fine autẽ tamquã
nichil amplius habentes qͣd a¬
gerent. etiam ibi uoluisse suam
ostentare diumationẽ.uͥ iam
ꝓduntur diu simulasse dium¬
tͥatẽ.ͦ Qcd autẽ dicunt reliqͥ
eoꝵ cultores. etiã suors quibdã
ubris hec p̃cognita contineri: quã¬
quã ex reb impletis conficta pu¬
tanda sint. que in eoꝵ tẽplis tã
longo antea tempore ppłis eor
si uera ẽẽnt innotescere debuer̃t̃.
sic̃ nostra ñ solũ in eccłiis nostriᷤ.
uerũ etiã qͦd ad grauius testimo¬
niũ contra om̃s inimicos ualet.
in iudeoꝵ sinagogis antiquissi¬

Expanded text:
tur, qui eos coli prohibebant. Nunc tur, qui eos coli prohibebant. Nunc vero postea quam tempus advenit, quo complerentur vaticinia prophetarum Dei unius, qui istos falsos deos interdicit, et ne colantur vehementissime praecipit, cur non hoc etiam ipsi compertum praedicere sinerentur, ut inde clarius aphaec antea uel minime credidisse uel suis cultoribus enuntiare timuisse, in fine autem, tamquam nihil amplius habentes quod agerent, etiam ibi uoluisse suam ostendere diuinationem, ubi iam produntur diu simulasse diuinitatem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint, quae in eorum templis tam longo antea tempore populis eorum, si uera essent, innotescere debuerunt, sicut nostra non solum in ecclesiis nostris, uerum etiam — quod ad grauius testimonium contra omnes inimicos ualet — in iudaeorum synagogis antiquissi
Abbreviated transcription (Latin):
bit om̃s deos gentiũ terrȩ & ad¬
orabunt eũ nnusquisq de loco
suo. om̃s insule gentiũ: aut ñ cre¬
debant ista sibi euentura qui in
templis gentiũ colebant᷑. & ideo
hec ꝑ suos uates ac fanaticos fre¬
quentare noluert. sic̃ eor poeta
iunonẽ inducit ñ om̃im creden¬
tẽ que de turm morte iupit̃ di¬
xerat. iuno autẽ ab istis potestaᷤᷤ
aeria p̃dicatur. quȩ apud uirgi¬
liũ sic loquit᷑: nẽ manet inson¬
tẽ grauis exitus. aut ego ueri
uana feror qͦd ut opotius formi¬
dine falsa ludar &e in melius tua
qui potes orsa reflectas: aut gͦ
uerãt. posse accidere demones
hoc est potestates aerie dubita¬
bant. & ꝓpt̃ea p̃dictionem eors
celebrare noluerunt: & hĩc intel¬
ligendũ est quales sint: aut cũ
ea uentura certissime scirent. iđo
ꝑ sua tẽpla tacuert: ne iam tẽ m¬
ciperent ab hominib intelligen¬
tib deseri atq contẽni. qͦd de tẽ¬
plors &s simulachrors suors fu¬
tura eũsione eis ꝓphis attestaren

Expanded text:
bit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium, aut non credebant ista sibi euentura, qui in templis gentium colebantur, et haec ideo per suos uates ac fanaticos frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o potius formidine falsa ludar et in Melius tua, qui potes, orsa reflectas! — aut euerant, posse accidere daemones, hoc est potestates aeriae, dubitabant et propterea praedicationem eorum celebrare noluerunt — et hinc intellegendum est quales sint — aut, cum ea uentura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne iam tunc inciperent ab hominibus intellegentibus deseri atque contemni, quod de templorum et simulacrorum suorum futura euersio
Abbreviated transcription (Latin):
minib. Irrideant gͦ qͣnͣtum poᷤ¬
sunt tanquã imꝑitiã ce stulticiã
nr̃am: ce iactent doctriã &e sa¬
pientiã suã. Hlud scio qͦd isti ir-¬
risores nr̃i pauciores sunt hoc
anno: quã fuerunt priore anno.
Ex quo enĩ fremuerunt genteᷤ.
& popłi meditati st̃ mania. ad¬
uersus dñm & aduersus xp̃m
eius: qͣndo ab eis fundebatur
sanguis scõrs o uastabatur ec¬
cl̾ia: usq ad hoc tempus &e de¬
inceps cotidie minuunt᷑. Nos
autẽ aduersus eoꝵ obꝓbriũ &e
suꝑbas irrisiones. fortissimos
reddunt oracula dĩ nostri que
de hac quoq: re uidemus &
gaudemus impleri. Sic enĩ noᷤ¬
alloquit᷑ ꝑ ꝓpħam. Audite me
qui seitis iudiciũ meũ popłs
meus: in quorz corde lex mea
est. Obꝓbria hominũ nolite
metuere:o detractione eor ne
suꝑemini: nͨ quod uos sꝑnunt
magni duxceritis. Sicut enim
uestimentũ ita ꝑ tempus absu-¬
ment᷑: & sic̃ lana a tinea come¬
dent᷑: iusticia aut̃ mea in eter¬
nũ manet. Legant tñ hec nr̃a

Expanded text:
minibus . Irrideant ergo, quantum possunt, tanquam imperitiam et stultitiam nostram, et jactent doctrinam et sapientiam suam. Illud scio, quod isti irrisores nostri pauciores sunt hoc anno, quam fuerunt priore anno. Ex quo enim fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania aduersus dominum et aduersus Christum eius, quando ab eis fundebatur sanguis sanctorum et uastabatur ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps cotidie minuuntur. nos autem aduersus eorum obprobria et superbas inrisiones fortissimos reddunt oracula dei nostri, quae de hac quoque re uidemus et gaudemus inpleri. sic enim loquitur propheta: audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. legant tamen haec nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
una ipsa gente que appellata ẽ
isrł. s in om̃ib gentib coleret᷑:
&e om̃s falsos deos gentiũ. & a
templis eors & a cordib culto¬
rũ suors demoliretur. Eant nũc
isti. & ad huc contͣ xp̃ianam reli¬
gionẽ. contͣ uerũ dei cultũ uani-¬
tates pͥstinas defensitare audeant:
ut cũ strepitu ꝑ eant. Ña ce hoc de
illis p̃dictum est in psalmis. dicen¬
te ꝓpħ̾a. Sedisti suꝑ throm̃: qui ui¬
dicas iusticiã. Increpasti gentes
& periit impius: nomen eors de

Expanded text:
una ipsa gente quae appellata est Israel, sed in omnibus gentibus coleretur, et omnes falsos Deos gentium et a templis eorum, et a cordibus cultorum suorum amoliretur. Eant nunc isti, et adhuc contra Christianam religionem, contra verum Dei cultum vanitates pristinas defensitare audeant, ut cum strepitu pereant. Nam et hoc de illis praedictum est in psalmis, dicente Propheta: Sedisti super thronum qui judicas aequitatem, increpasti gentes et periit impius, nomen eor
Abbreviated transcription (Latin):
moria eors cũ sonitu.as dñs in e¬
ternũ ꝑmanet. Necesse est gͦ. ut
impleant᷑ hec om̃ia. Nec qͦd adħuc
audent ipsi pauci qui remanse¬
runt. uanilo qͣs suas ostentare
doctrinas. & xp̃ianos tanquã im¬
ꝑitissimos irridere
moueri debemus:dũ in eis imple¬
ri ea que p̃dicta sunt uideamuᷤ.
Ipsa quippe uelut imꝑitia ce stul¬
ticia xp̃ianor. que humilib &
scĩs. eiusq diligent᷑ studiosis ap¬
paret excelsa os sola uera sapien¬
tia: ipsa in quã uelut stulticia xp̃i¬
anors. eos ad istã paucitatẽ rede¬
git:. qm sic̃ dicit apłs. stultã fecit
d̃s sapientiã huiꝰ mundi. Dem¬

Expanded text:
oria eorum cum strepitu. et dominus in aeternum manet. necesse est ergo, ut inpleantur haec omnia; nec quod adhuc audent ipsi pauci, qui remanserunt, uaniloquas suas ostentare doctrinas et christianos tamquam inperitissimos inridere, moueri debemus, dum in eis inpleri ea, quae praedicta sunt, uideamus. ipsa quippe uelut inperitiae stultitia christianorum, quae humilibus et sanctis eiusque diligenter studiosis adparet excelsa et sola uera sapientia, ipsa, inquam, uelut stultitia christianorum eos ad istam paucitatem redigit, quoniam, sicut dicit apostolus, stultam fecit deus sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
dñi est regnũ. & ipse dñabitur
gentiũ. Hec autẽ ꝑ xp̃m fuisse
cõplenda: & aliis plurib testi¬
moniis. & in eode psalmo unde
hoc cõmemoraui satis apparet.
Cũ enĩ paulo suꝑius futurã paᷤ¬
sionẽ suã ꝑ ꝓpħam ipse loque¬
retur dicens. foderunt manus
meas & pedes meos. dinumera¬
uerunt om̃ia ossa mea:: ipsi ue¬
ro considerauert̃ & inspexerunt

Expanded text:
ipse dominabitur gentium. haec autem per Christum fuisse conplenda et aliis pluribus testimoniis et in eodem ipso psalmo, unde hoc commemoraui, satis adparet. cum enim paulo superius futuram passionem suam per prophetam ipse loqueretur dicens: foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ est. p̃ualebit dñs aduersus
eos. & exterminabit om̃s deos
gentiũ terrȩ: in eo qͦd positum
est p̃ualebit. satis ostendit᷑ etiã
hoc p̃nuntiatũ. qͦd pagami pri¬
us oppugnaturi eent eccłiam. no¬
menq cep̃ianũ qͣntum ualerent
si fieri posset. de terra om̃ino¬
deleret᷑. Et quia eos patientia
martyrũ. & magnitudine mi¬
racłor erat suꝑaturus. & conse¬
quente fide populors: ideo sieut
dictũ est. p̾ualebit dñs aduer¬

Expanded text:
est, Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; in eo quod positum est, Praevalebit, satis ostenditur hoc etiam praenuntiatum, quod Pagani prius oppugnaturi essent Ecclesiam, nomenque Christianum quantum valerent si fieri posset omnino de terra deleretur: et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum erat superaturus, et consequente fide populorum, ideo sic dictum est, Praevalebit Dominus adver
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas. Nunc uͦ auertat se ho
a delicto. cũ ꝓficiendo inde disce¬
dit. & renouat᷑ de die in diẽ &e di
rigat manus in oꝑe miscdiȩ: &
ab om̃i delicto mundet cor suum:
misereat᷑. ut qͦd restat ꝑ ueniã
dimittat᷑. Hoc enĩ salubrit᷑ &
sine uana maniq iactantia bñ
intelligit᷑. in eo qͦd dixeit sc̃s io¬
ħer. si cor nr̃m nos ñ rep̃hendat.
fiduciã habemus ad dm: ce que¬
cũq petierimus accipiemꝰ ab eo.
Hoc indet᷑ isto loco admonuisse.
ne cor nr̃m nos in ipsa oracione
& peticione rep̃hendat: hoc ẽ ne
forte cũ cȩperimus dicere dimit¬
te nobis sicut & nos dimittimus.
conpungamur ñ facere qͦd dicimꝰ
aut etiam non audeamus dicere
qͦd ñ facimus: & fiduciã petendi
amittamus. Item sibi opposuit
testimoniũ scripturarũ. qͦd eis di¬
ei solet. qͥa ñ ẽ homo iustus in ter¬
ra. qui faciat bonũ. o ñ peccet.¬

Expanded text:
infirmitas. nunc uero auertat se homo infirmitas. nunc uero auertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit et renouatur de die in diem, et rigat manus in opus misericordiae et ab omni delicto mundet cor suum; misereatur, ut quod restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana inanique iactantia bene intellegitur in eo quod dixit sanctus Iohannes: si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad dcumque petierimus, accipiemus ab eo. Hoc enim videtur isto loco admonuisse, ne cor nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat: hoc est, ne forte cum coeperimus dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus; compungamur non facere quod dicimus, aut etiam non audeamus dicere quod non facimus, et fiduciam petendi amittamus. CAPUT XVI. 37. Item sibi opposuit testimonium Scripturarum, quod eis dici solet, Quia non est homo justus in terra qui faciat bonum, et n
Abbreviated transcription (Latin):
cio hodie oe cras: & t̾ria die consũ¬
mor. id ẽ ꝑficior. Dieit enĩ hoc ex
ꝑsona corporis sui qͦd ẽ eccł̃ia dei.
ponens ꝑ distinctis ordinatisq tẽ¬
porib: quod & in sua resurrectio¬
ne significauit in triduo. Puto
autem int̾eẽ: int̾ rectũ corde. &
mundũ corde. Nam ce rectus cor¬
de in ea que ante st̃ extenditur.
ea que retro st̃ obliuiscens: ut
recto cursu id ẽ recta fide atq in-¬
tentione ꝑueniat. uͥ habitet mun¬
dus corde: sic̃ illa singła redden¬
da st̃ singłis. uͥ dictũ est. Qͥs as¬
cendet in montẽ dm̃ꝰ aut qͥs sta¬
bit in loco scõ eius: ͦ In nocens ma¬
nib. &e mundo corde. In nocens
manib ascendet: & mundꝰ corde
stabit. Illud in oꝑe ẽ: istud in fine.
Et illi magis intelligen dũ qͦd di¬
ctũ ẽ: bona ẽ substantia. cui ñ ẽ
peccatũ in conscientia. Tc̃ enĩ uͦ
erit bona substantia. id ẽ uerȩ
diuitiȩ. cũ tnsierit tota pauper¬
tas: id ẽ consumpta fuerit om̃is

Expanded text:
ie et cras, et tertia die consummor, id est, perficior. Dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est Ecclesia Dei, ponens pro distinctis ordinatisque temporibus quod et in sua resurrectione significavit in triduo. Puto autem interesse inter rectum corde et mundum corde: nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur, ea quae retro sunt obliviscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione, perveniat ubi habitet mundus corde. Sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: Quis ascendit? montem Domini, aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde. innocens manibus ascendet et mundus corde stabit: illud in opere est, illud in fine. et illic magis intellegendum quod dictum est: bona est substantia cui non est peccatum in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est uerae diuitiae, cum transierit tota paupertas, id est consummata fuerit omnis
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑib malis. nc̃ autẽ reconcilia¬
ti in corpore carnis eis ꝑ mortem
eius: exhibete uos scõs & immacu¬
latos ce irrep̃hensibiles. Itẽ ad e¬
phesios.Ut exhiberet ipse sibi glo¬
sam eccłiam. ñ habentẽ macl̾am
aut rugam. aut aliqͥd huiꝰmodi:
ut sit scã &e immaculata. Itẽ ad co¬
rinthios prima. Sobrii estote &
iusti: ce nolite peccare. Itẽ in epła
sc̃i petri. Propt̃ qͦd suceicti lũboᷤᷤ
mentis ur̃ȩ. sobrie ꝑfecte sꝑate.
in eam quȩ offert᷑ uobis grãm. qͣ¬
si filii obedientiȩꝰ ñ configurati

Expanded text:
in operibus malis, nunc autem reconciliain operibus malis, nunc autem reconciliati in corpore carnis eius per mortem eius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et inreprehensibiles; item ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi, ut sit sancta et inmaculata; item ad Corinthios prima: sobrii estote et iusti et nolite peccare; item in epistula sancti Petri: propter quod succincti lumbos mentis uestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur uobis gratiam, quasi f
Abbreviated transcription (Latin):
ronomio. Tu autẽ ꝑfectus eris: co¬
rã dño deo tuo. Itẽ illic. Et ñ erit
inconsummatꝰ in filis ifrł. Itẽ sal¬
uator in euangłio. Estote ꝑfecti:.qͥa
pater uester qͥ in celis ẽ ꝑfectus ẽ.
Itẽ apłs ad corithios sciła. De cete¬
ro frs gaudete: ꝑfecti estote. Itẽ ad
colosenses. Corripientes omnẽ ho¬
minẽ & docentes in om̃i patientia.
ut exhibeamus omnẽ hominẽ ꝑ¬
fectũ in xp̃o. Item ad philippen¬
ses. Om̃a facite sine murmurati¬
one & hesitatione: ut sitis irrepre¬
hensibiles & simplices. sicut filii
di immacłati. Item ad ephesios.
Benedictus deus & pater dñi nr̃i
ih̾u xp̃i᷑. qui bñdixit nos in om̃i
bñdictione sp̃uali in cęlestib in
xp̃o ihu. sicut elegit nos in ipso an-¬
te constitutionẽ mundi: ut ẽemus
scĩ &r immacł̾ati in conspectu eiꝰ. Itẽ
ad colosenses. Et uos cũ ẽẽtis ali¬
q̃n alienati. & mimici sensus eius

Expanded text:
ronomio: tu autem perfectus eris coronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israel; item saluator in euangelio: estote perfecti, quia pater uester qui in caelis est perfectus est; item apostolus ad Corinthios secunda: de cetero, fratres, gaudete, perfecti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Philippenses: omnia facite sine murmuratione et haesitatione, ut sitis inreprehensibiles et simplices sicut filii dei inmaculati; item ad Ephesios: benedictus deus et pater dominii, qui benedixit nos in omni benedictione spiritali in caelestibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et inmaculati in conspectu eius; item ad Colossenses: et uos cum essetis aliquando alienati et inimici sensus eius
Abbreviated transcription (Latin):
nans legi mentis enis: s prorsus to¬
to corde. tota anima. tota mente ddi¬
liget dm:qͦd ẽ primũ sũmumq p̃¬
ceptũ. Cur gͦ non p̃ciꝑetur homim
ista ꝑfectio. quãuis eam in hac in¬
ta nemo habeat: Non enĩ recte
curritur: si quo currendũ ẽ nescra¬
t᷑. Quomͦ autẽ sciret᷑ : si millis pͣcep¬
tis ostenderẽt᷑. ᷤ Sic gͦ curramꝰ: ut
cõprehendamꝰ. Om̃s enĩ qui recte
currunt: comp̃hendent. Non sicut
in agone theatrico: om̃s quide eur¬
runt: s unus accipit palmã. Cur¬
ramus credendo: sperando. desideran¬
do. Curramus corpus castigando. &
elemosinas in bonis dandis malisq
ignoscendis hilarit̾ ce ex corde faci¬
endo de currentiũ uires ut adiuuen¬
t᷑ orando: & sic audiamus p̃cepta ꝑ¬
fectionis: ne currere negligamus
ad plenitudinẽ caritatis. his p̃mis¬
sis ea testimonia que posuit iste. cui
respondemꝰ: tanquã nos ea ꝑtuleri¬
mus. diligent̃ audiamus. In deute¬

Expanded text:
nans legi mentis eius, sed prorsus tonans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur hista perfectio, quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum; est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut conprehendamus. omnes enim qui recte currunt, conprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia quae posuit iste cui respondemus, tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deute