comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃i homo qͥ ẽ ante dm̃ diues: ñ ante homines diues s ãte
dm̃ diues. ubi ds̃ uidet ibi diues. Quid gͦ tͥꝓdest. ubi bomo
Ql aũt uult falsus testis nisi nocere mordñdo ⁊ cõsimere. ñ¬
tiendo: deniq admonẽs. homines di apłos ue se falsis emia¬
tionib appetant si mordetis inqͥt et comeditꝰ inuicẽ usdete ne
abinuicem cõsummamini. Nonum p̃ceptũ ñ concupisces u¬
rorem ꝓrani tui. nona plaga dñse tenebre: et enim ẽ quedã me¬
chia contra quam su pra p̃ceptũ. datum ẽ etiam hi ñ appetñ¬
da castitate. uxoris aliene mechꝰ ẽ enim et qͥ. mouec᷑ aduxorẽ a¬
lienã. tantũ qr ñ cotẽptꝰ ẽ sua. Iam uͦ ñ solũ pꝰ. suam peccares
etiam alienam adtemptare uere. dñse sunt tenebre: Nichil am̃
sic dolet incorde patientis. et qͥ hoc facit alti. nichil sic uolet
pati. Adaliena paratior ẽ omnis homo: hoc aũt nescio utr̃¬

Expanded text:
uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante homines diues, sed ante uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante homines diues, sed ante deum diues; ubi deus uidet, ibi diues. quid ergo tibi prodest? ubi homo id autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumamini. Nonum praeceptum: non concupisces uxorem proximi tui, nona plaga: densae tenebrae. etenim est quaedam moechia, contra quam supra praeceptum est, etiam in non appetenda castitate uxoris alienae. moechus est enim et qui non it ad uxorem alienam, tantum quia non contentus est sua. iam uero non solum post suam peccare sed etiam alienam adtemtare uere densae sunt tenebrae. nihil enim sic dolet in corde patientis; et qui hoc facit alteri, nihil sic uolet pati. ad alia paratior est omnis homo; hoc autem nescio utru
Abbreviated transcription (Latin):
no. Ubi gr̃a. qui furat᷑ adquirit. uestẽ. s celestẽ uiditio amit¬
tit fidẽ tibi lacr̃ ibi damnũ. tusibilit̃ lucr̃ inuisibilit dã¬
nũ. lucr̃ de sua cecitate damnũ de dñĩ nubemneq enima¬
homines. dormiente dõ pati: passim tudñt᷑ fieri hec. Nube
colligi imbres infandi: grandinẽ iaci tonttrius trã concu-¬
mus. laudate dnm̃ de t̾ra cũ laudes. dicte eẽnt de celo dra¬
cones et oms abyssi. Ignis grando.nix. glacies. spẽ tempe¬
statis. q̃ faciuĩt u̾bũ eiꝰ eggo qui suo malo desidio formsecꝰ fu¬
ꝯrant᷑. dg̃ tudicio ut̾secꝰ gran die̾t᷑ o si possĩt iuspic̾e agrũ
corcdis sui ꝓfecto lugerẽt dũ ibi ñ intientrẽt qd̾ inoꝰ ñti mit̾ẽt
lãt. et multi facinorosi de uaniꝰ diuitus exultãt. Demq ser¬
uũ dĩ scͥptura uitꝰ dicit locupletẽ. absconditꝰ inquit cordis

Expanded text:
no. uerbi gratia, qui furatur adquirit uestem, sed caelesti iudicio amitno. uerbi gratia, qui furatur adquirit uestem, sed caelesti iudicio amittit fidem. ubi lucrum, ibi damnum; uisibiliter lucrum, inuisibiliter damnum; lucrum de sua caecitate, damnum de domini nube. neque enim ahomines, dormiente Deo pati? Passim videntur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem jaci, tonitruis terram concumus: Laudate Dominum de terra. Cum laudes dictae essent de coelo, dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus . Ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur, dei iudicio intrinsecus grandinantur. o si possent inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, dum ibi non inuenirent quod in os mentis mitterent; lant et multi facinorosi de diuitiis exsultant. denique seruum dei scriptura intus dicit locupletem: absconditus, inquit, cordis
Abbreviated transcription (Latin):
eligis tͥ eẽ pecꝰ et lib̾a uagari libidine. nulla lege appetitũ
carnis ad continentiam refrenandũ. Ad tñde plagã: sipecꝰ¬
⁊ es. ñ times. saltẽ morti times Sextum p̃ceptũ ñ occides: sexta
plaga pustule. incorpore. et uesice bullientes et scat̃tes. et incẽ¬
dia uilnerum. et fauille fornacis: tales st̃ anime homicida¬
les ardũt na: q ꝑ tram homicidĩ fr̃ñitaᷤᷤ deꝑit ardẽt bo¬
mines tra: ardent. i gr̃ã: s aliꝰ ẽ feruor sanitatis. aliꝰ feruor
ulceris: ardñtes pͥpłe ꝑtotũ. cõcepta homicidia scatẽt: ⁊ sañ ñ ẽ.
to illemorbo ille bonis operibꝰ ille saniosi ulcib Si possimꝰ
uide animas homicidaꝵ: plus plangeremꝰ qͣm putrescñtia
plaga septima grando infructib Qđ cõtra p̃ceptũ subou-¬
cis decelo. ꝑdis Nemo enĩ ht̃ iniustũ lucr̃ sine iusto dãp¬

Expanded text:
eligis tibi esse pecus, et libera vagari libidine, nulla lege appetitum eligis tibi esse pecus, et libera vagari libidine, nulla lege appetitum carnis ad continentiam refrenandum. Attende plagam: Si pecus es, non times, sed saltem mori times. Sextum praeceptum, Non occides. Sexta plaga, pustulae in corpore, et vesicae bullientes et scatentes, et incendia vulnerum, et favillae fornacis. Tales sunt animae homicidales. Ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperit. Ardent homines ira, ardent et gratia; sed alius est feruor sanitatis, alius feruor ulceris. ardentes papulae per totum concepta homicidia scatent et sanum non est; to, illvidere animas homicidarum, plus plangeremus, quam putrescentia plaga septima, grando in fructibus . Quod contra praeceptum subducis, de coelo perdis. Nemo enim habet injustum lucrum sine justo dam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis peccorib natura datũ ẽ. instituente c̾atore ut ñ moueãt᷑
ad feminas et ad conctibitũ. nͥ certᷤ tẽporibꝰ neq enim rõne
secohibet alio tpr pecꝰ s omĩo ipso mori frigescũte torpescit.
homo aũt iõ semꝑmoueri pot̃: qr et refrenare motũ pog̃ aibi
dñationem rõnis cͥator dedit: tͥ p̃cepta continentie. tanqͣm in
bestias inferiores: lora concessit. Tenestu qđ petꝰ ñ pot̃ et iõ sꝑã¬
s gaudeb̾ semꝑ in et̾nitate. adqͣm ñ ꝑuenit pecꝰ si opꝰ fatigat.
m̃ces consolet᷑ et ipsa enim patientia e. Iitt̾iorẽ mratum fre¬
te. neglexeris. uictus cupiditate. insinuataꝵ rer̃ tanqͣm amiᷤ¬
so homine eris peccus. Nõ quasi cont̾isus innaturã peccori:
s in hominis forma habns̃ similtaidinem peccoris. qͥ ñ audiꝰ
dicũtẽ. nolite ẽẽ sic̃ eqiuis. et mułꝰ ñ hñtes uitellectũd forte

Expanded text:
ipsis pecoribus natura datum est, instituente Creatore, ut non moveantur ipsis pecoribus natura datum est, instituente Creatore, ut non moveantur ad feminas et ad concubitum nisi certis temporibus. Neque enim ratione se cohibet alio tempore pecus, sed omnino, ipso motu frigescente, torpescit. Homo autem ideo semper moveri potest, quia et refrenare motum potest. Tibi dominationem rationis creator dedit, tibi praecepta continentiae, tanquam in bestias inferiores, lora concessit. Tenes tu quod pecus non potesSed gaudebis semper in aeternitate, ad quam non pervenit pecus. Si opus fatigat, merces consoletur. Et ipsa enim patientia est interiorem motum frete neglexeris, victus cupiditate insignitarum rerum, tanquam amisso homine eris pecus, non quasi conversus in naturam pecoris, sed in hominis forma habens similitudinem pecoris; qui non audis dicentem: Nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum . Sed forte
Abbreviated transcription (Latin):
abigunt᷑. et inruunt. dum abiecte rarsꝰ redeuit. sic̃ omnino
nana fantasmata. cordis cõt̃tiosoꝵ tenete p̃ceptũ. cauete
plagã: quartũ p̃ceptum ẽ. honora patrẽ tuũ et matrẽ tuã.
huic contraria quarta egyptioꝵ plaga. Cynomia entmi qͥd ẽ:
ꝯnomia: canina musca. gͥcum uocabulũ ẽ caninũ ẽ parenteᷤ
ñ agnosc̾e: nichil tam caninum. qͣm illi qui genuert̃ ñ agnos¬
cunt᷑ Merto gͦ saxatuli canum ceci nascunt᷑. Quitum p̃ceptũ
ẽ ñ mechabis quinta plaga ẽ. mors in peccorib egyptioꝵ. com¬
paremꝰ hecda homin ẽ mechari meditãtẽ: conugio ñ cõtẽ¬
tum suo: appetitum quendã carnis uise domare ñ iuilt qͥẽ
nob peccorib q cõmunis. Et enĩ cũ conb̾e. etiã ⁊ gñare pe
te motꝰ inferioreᷤ carniᷤᷤ tanquã regnãs. et dominãs frenare
debet ñ inmod̾ate. et inlicite. passim uagaq laxare iõq

Expanded text:
abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga cynomyia est. quid est cynomyia? canina musca; graecum uocabulum est. caninum est parentes non agnoscere. nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunt non agnoscuntur. merito autem et catuli canum caeci nascuntur. Quintum praeceptum est: non moechaberis. quinta plaga. est mors in pecora Aegyptiorum. comparemus: da hominem moechari meditantem, coniugio non contentum suo; appetitum quendam carnis in se domare non uult, qui est nobis pecoribusque communis. etenim concumbere et generare ente, motus inferiores carnis, tanquam regnans et dominans, frenare debet, non immoderate et illicite passim vagaque laxare. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
ba mea. In quiete gͦ resiliunt asp̃u sco ꝓuocatore eixaꝵ amatoreᷤᷤ
calumpniaꝵ. seminatores contemptionis. quoꝵ p̃cordia uerita¬
tis cupidiores. inqͥetudine sua ñ ad se admittũt qͥetẽ sabbi spã¬
ligas. qͥd intellecturꝰ sum: d̾m̃ dicũtẽ. cessa ab inqͥetudine tua.
ñ sit tumultiis quidã incordetuo. ꝑ corruptionẽ uoluptan¬
tibꝰ fantasmatib et conpłngentib te. ñ sit ita. Dm̃ enĩ inta¬
lecturꝰ es dicentẽ tͥ. Uacate. et udete qm̃ ego sum dñs tu ꝑinqui¬
etudinẽ uͭa care. ñ uis. cõtẽptioñ tnaꝵ corruptioe cecatꝰ. exigis
uide qd ñ potes. adiñde enim et contrariã t̃ciã plagã hiuc
p̃cepto. iͦi. Scimphes nate st̃ int̾ra egẏpti. de limo musce
q̃ͣdam st̃minutissime inqͥetissime. in ordinate uolitantẽ.
in oculos inruentes. ñ ꝑmittñtes homines quiescexẽ. dum

Expanded text:
ba mea. Inquieti ergo resiliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, ba mea. Inquieti ergo resiliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores, inquietudine sua non ad se admittunt quietem sabbati spirligas. Quid intellecturus sum? Deum dicentem: Cessa ab inquietudine tua; non sit tumultus quidam in corde tuo per corruptionem, volitantibus phantasmatibus et coinquietudinem uacare non uis, contentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere quod non potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scinifes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum
Abbreviated transcription (Latin):
accepta forma serui natum exuirgine maria. passum crucifixũ
tẽ et ĩpane. et ĩ lacte Inpane magoꝵ. et in lacte parmiloꝵ. Idẽ qͥp¬
pe panis ut lac. fiat ꝑcarnẽ traicit᷑. Qui aũt huic ueritati contra¬
dict̃. et insua uanitate. decepti decipiũt. rane sunt ted̾ium infe¬
renteᷤ aurib ñ cibũ m̃tib Audi demq homiẽs rationabilit̃ loqñ¬
tes. Non fẽ loq̃le. neq sermones. quoꝵ ñ audiant᷑ uoces eoꝵ. s uo
ces ũ manes qr ĩ omnẽ tr̃am extuit sonus eoꝵ. et in fines orbis tr̃e
uerba eoꝵ. Si aũt et ranas uis ecõtrario ĩtellig̾e illumi u̾sum psalmi
recole. Uana locuti st̃ imus quisq adꝑximũ suum: t̃ciũ p̃ceptũ me¬
m̃to diẽ sabbi scĩficare eum. Int̾tio isto p̃cepto insinuat᷑ quedã
uacationis inditio. q̃ cordis tranquillitas. ac. m̃tis cum facit bon̾a cõ¬
scientia ibi scificatio quia ibi sp̃c̃ dĩ. Deniq uidete nacationẽ. hoc

Expanded text:
accepta forma serui natum ex uirgine Maria, passum, crucifixum, tem, et in pane, et in lacte; in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis, ut lac fiat, per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium inferentes auribus, non cibum mentibus. Audi denique homines rationabiliter loquentes: Non sunt loquelae neque sermt sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. si autem et ranas contrario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum suum. Tertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nouum uetꝰ pateat. Quomodo aũt tali ppło tribuat᷑ uidere
uocẽ dĩ. si hoc accipiendũ ẽ intellig̾e. cum sͥ loqͥ dm̃ timeãt.
caliginẽ. in qua erat. ds̃: sic illi cohibũdi fuerãt apeccatiꝰ utiq
tim̃do. ne peuaᷤ sũsibileᷤᷤ paterñt᷑. qr ñ dum pot̾ant. amare.
ret cuiꝰmoĩ eẽnt. ñ ut. dõ noti fierẽt quẽ ñ latebat qualescq
eẽnt. s ut int̃ se. ac sibimet. multũ tm̃ istis tr̃orib testam̃ti
dictũ. ẽ. Moy ses aũt. intraũ. in nebula. ubi erat ds̃. idẽ ubi ex¬
p̃ssiora fiebant. signa. quib cognosceret᷑. os̃. Nam quomꝰ i
Sepe. enim. inqubꝰdã locis illius ⁊ historia seruanda ẽ. et alle¬
goria et sepe. in quibꝰdã sola exqͥrñda ẽ allegoria. aliquando
uero sola necesse ẽ. tit teneat᷑ historia nã si in quibꝰdã locis sie
dnamꝰ. historia simł tenenda ẽ. et allegoria. ut et taidiores

Expanded text:
Novo Vetus pateat. Quomodo autem tali populo tribuatur videre Novo Vetus pateat. Quomodo autem tali populo tribuatur videre vocem Dei, si hoc accipiendum est intelligere, cum sibi loqui Deum timeant ne peccetis. sic illi cohibendi fuerant a peccatis utique timendo, ne poenas sensibiles paterentur, quia nondum poterant amare ret cuius modi essent, non ut deo noti fierent, quem non latebant qualescumque essent, sed ut inter se ac sibimet. multum tamen in istis terroribus testamenti . Moyses autem intravit in nebulam, ubi erat Deus: id est, ubi expressiora fiebant signa, quibus cognosceretur Deus. Nam quomodo in Saepe enim in quibusdam locis illius et historia servanda est et allegoria, et saepe in quibusdam sola exquirenda est allegoria, aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. In quibusdam locis, sicut diximus, historia simul tenenda est et allegoria, ut et tardiores
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ame dicta. st̃ si tude solet ꝓgenerali. sñsu. poui: ñ solũ corꝑis.
uer̃ etian animi. Iinde. ẽ illico. sum tudiss: iacob qr st̃ esce inegip¬
to: undeutiq absñs erat: qͣmqͣm ñ nulli. uid̾e uocẽ. nicħ aliud eẽ
et montẽ stinigantẽ. qđ ꝑtinet ad sũsũ. uidñdi nͥ qͥs dicat nec tã
b̾uit̃. dicñdũ fuisse. ut totũ diceret᷑. audiebat. uocẽ ⁊ uidebat lãꝑadaᷤ i audiebat
uocẽ tube. ⁊ uidebat mõtẽ fumãtẽ duoqͥpᷤ gña uocis erant. dembibꝰ.
sic̃ tonitrua. et. tuba. si tam̃ ipsam dix̃ uocẽ q̃ de. nubib edebat᷑
ac ꝑhoc melius in his q̃ ad sñsum audiendi ꝑtnebãt gñal. sũs e
positꝰ hoc ẽ tudñdi. c̃ breuit᷑ cotũ uellet scͥptura. cõplecti qͣm
nt. in his q̃ ꝑtinent aduioñsi sñsꝰ subintelliget᷑ auiditꝰ: quo
more. loqͥ. ñ solemꝰ. Nam uide qͥd sonet solemꝰ dic̃e. audi qͥd lu¬
siõ adnonũ dilectionẽ. quãqͣm. et inuet̾e notiũ lateat et in

Expanded text:
su poni non solum corporis uerum etiam animi. unde et illud est: cum uidisset Iacob quia sunt escae in Aegypto, unde utique absens erat. quamquam nonnulli "uidere" uocem nihil aliud esse et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. dsicut tonitrua et tuba: si tamen ipsam dixit vocem, quae de nubibus edebatur, ac per hoc melius in his quae ad sensum audiendi pertinebant, generalis sensus est positus, hoc est videndi; cum breviter totum vellet Scriptuut in iis quae pertinent ad videndi sensum, subintelligeretur auditus: quo more loqui non solemus. Nam, Vide quid sonet, solemus dicere; Audi quid lusicut ad Novum dilectionem: quanquam et in Vetere Novum lateat, et in
Abbreviated transcription (Latin):
to sermone ñ possumus. humanitatis nr̃e modulo quasi in fã¬
tie inbecillitate p̃pediti. eum aliquatenꝰ balbutiendo resonam᷑.
Sonitus in qͥc bucine paulatim c̾scebat innaiꝰ et ꝓlixiꝰ tende¬
batur: sonitꝰ bucine ẽ sermo p̃dicatoꝵ qͥ scđ̾m auditoꝵ intel¬
lectum formari debet ut cuiq ꝑsone uidetur expedire. Non
enĩ eodem tenore doctͥne iubuenda ẽ. ruditas neofitoꝵ qua
instruenda ẽ. capacitas eruditoꝵ: unde et paulus quibꝰdam
suis auditoribꝰ dixit. Non loqui potui uobis quasi sp̃alib s qua¬
si carnalibꝰ tanquam parnulis in xp̃o lac uob̾ dedi ponum escã ñ.

Expanded text:
to sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infanto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitati praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus. Sonitus inquit buccinae paulatim crescebat in majus, et prolixius tendebatur. Sonitus buccinae est sermo praedicatorum, qui secundum auditorum intellectum formari debet, ut cuique personae videtur expedire. Non enim eodem tenore doctrinae imbuenda est ruditas neophytorum, qua instruenda est capacitas eruditorum. Unde et Paulus quibusdam suis auditoribus dixit: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: tanquam p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indie repeti. s innocte menioratur. hinc ẽ qđ salomon qͥ
sapientiam ñ ꝑseueraturꝰ accep̃. in somnis hãc et nocte acce¬
pisse describitur. hinc ẽ. qđ angłi ad abraam meridie ueniũt.
punituri aũt sodomã.: ad eam uesꝑe uenisse memorant᷑. Totus
aũt mons fumabat. eo qd descendisset dommꝰ suꝑ eum inig¬
ne. et ascendet fumus exeo quasi de fornace. Eratq mõs omĩs
t̃ribilis et sonitus bucine paulatim crescebat inmaius et ꝓli¬
xius tendebatur: Quid ꝑmoisen. nisi ipsa nr̃a contemplatiode¬
signatur: in qua nos ascendimus ut adea q̃ ultra infirmitatẽ
tũ ꝓficientib parũ de se aliquid nrĩs sensib aꝑit. si tam̃ dici
i illo uł parum uł aliquid pot̾. qͥ unꝰ semꝑ et idẽ intelligi par¬
tilit̃ ñ pot̾ et tam̃ asuis fidelib participari dr̃ cum in euis sub¬
stantia pars nullatenus admiitat᷑ s quia hunc expͥmere ꝑfec¬

Expanded text:
non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepisse describitur. Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere venisse memorantur. Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne: et ascenderet et fumus ex eo quasi de fornace. Eratque omnis mons terribilis, et sonitus buccinae paulatim crescebat in majus et prolixius tendebatur. Quid per montem nisi ipsa nostra contemplatio designatur, in qua nos ascendimus ut ad ea quae ultra infirmitatem se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel parum vel aliquid potest, qui unus semper et idem intelligi particulariter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfec
Abbreviated transcription (Latin):
te aeris res subseqñs demonstrat᷑. sic̃ enngłista c̃ pdicãte
dño nullus tẽ exiudea c̾ditur̾ dic̾et p̃misit dicens: hiems aũt
erat. Scͥptum namꝙ̃ habũdaũ iniqͥtas. refrigescit caritas
multoꝵ iccirco ergo hiemis curairit tempꝰ expͥmere. ut. inẽẽ
auditoꝵ cordib milicie. frigͦ indicaret. hinc ẽ qđ negatu¬
ro petro p̃mittit᷑. qua frig̾ erat. et stans adprunas calefaci¬
ebat se. Iam namq intꝰ caritatis calore. torpuerat. et ad amo¬
rẽ p̃seittis uite. quasi adꝑsecutorẽ prinas infirmitate estu-¬
ante requalebat: aqualitate quoq temporis finis eͥmit᷑
actionis. sic̃ ñ rediturꝰ adueniam. et adtraditionis ꝑfidiam noc¬
te udas exisse ꝑibet᷑. cum egͥdiente illo ab euugłista dicatur.
Erat enim nox. hinc enim et iniquo diuiti dr̃: hac nocte repe¬
tunt animam tuam abste. anima quippe que adtenebras dr̃.

Expanded text:
te aeris res subsequens demonstratur, sicut evangelista, cum praedicante te aeris res subsequens demonstratur, sicut evangelista, cum praedicante ino, nullos tunc ex Judaea credituros diceret, praemisiterat . Scriptum namque est: Abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Idcirco ergo hiemis curavit tempus exprimere, ut inesse auditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est quod negaturo Petro praemittitur quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se. Jam namque intus a charitatis calore torpuerat, et ad majorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas, in firmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis, finis exprimitur actionis; sicut non rediturus ad veniam, et ad traditionis perfidiam nocte Judas exisse perhibetur, cum egrediente illo ab evangelista dicatur: Erat enim nox . Hinc enim et iniquo diviti dicitur: Hac nocte repetunt animam tuam abs te . Anima quippe quae ad tenebras ducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tem ñ agnou̾int: alias incaligine uisus legẽ dedit: quia ue.¬
ritatẽ siue legis ñ secuturis infidelib quasi ꝑcaligmẽ diat.
ad radice̾ mõtis. Intueri libet quomͦ sacra eloquia inexor¬
diis narrationtim qualitates expͥmunt t̃minosq causaꝵ
aliquando namq appositione loci. aliquando appositione
corporis. aliqñdo aqualitate aeris. aliqñdo aqualitate tem¬
poris signant: qđ deuentura actione subitiãt Apositione
locoꝵ diuina scriptura expͥmit subseqñtiũ m̾ita finesq cau¬
sarum: sic̃ de isra hele dicit. qr u̾ba dĩ inmonte audire ñ
potuit. s p̃cepta incampestrib accep̃. Subseqñtẽ nimirum
insirmitatẽ ppłi indicans. ꝙ ascendere ad summa ñ aaluit
s sem et ipsum iinfimis neglecte uiuendo laxauit. apo-¬
stat. Stare quippe pugnantis uł aduuantis ẽ et rectesta¬
re cernitur: qui inbello certaminis opitulat᷑. Aqualita¬

Expanded text:
tem, non cognoverunt. Alias in caligine visus legem dedit, quia vetem, non cognoverunt. Alias in caligine visus legem dedit, quia veritatem suae legis non secuturis infidelibus quasi per caliginem dixit: ad radices montis. Intueri libet quomodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant ququippe locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum, sicut de Israel dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit: subsequentem nimirum infirmitatem populi indicans, qui ascendere ad summa non valuit, sed semetipsum in infimis neglecte vivendo laxavit. A postat . Stare quippe adjuvantis est. Et recte stare cernitur, qui in bello certaminis opitulatur. A qualita
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Iam aduenerat dies t̃tius. et mane melaruerat et ce¬
punt audiri tonttrua ac micare fulgbra. et nuibes densis¬
sima opire montẽ clangorq bucine uehem̃tius ꝑstrepebat.
Quin quagesima die pꝰ actum pascha dͥata ẽ lex inoysi tta
et quin gesima a̾ie pͦ passionem dñ quam pascha illud p̃
stõlos et qui cum eis erant: incentesimo uicesimo mosaice eta
dicit de sp̃u scõ. indigito dĩ eicio demonia. aspic̃ illuc cũetꝰ
ppłs uoces lampadasq et mõtem fumigantẽ tonitruo et ful¬
gura clangorẽq bucine ꝑstrepñtẽ. Inuocib namq et tonitruiꝰ
clamor p̃dicationum intelligitur. inlampadib claritas mi¬
aũt sinai rub quod significat eccłam in qua et dñs moy fi
loquit᷑ qułantẽ legem daturꝰ dñs inigne famoq descena̾it:
hoc significat qua et fideles claritate sue ostñsionis inlu-¬
udet᷑ incaligine: hoc significat. qr impii qͥ t̃rena sapiunt.
caligine malitie cum descendñtẽ id ẽ inhumilitate nascen¬

Expanded text:
te Jam advenerat dies tertius et mane inclaruerat; et coeperunt audiri tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densissima operire montem: clangorque buccinae vehementius perstrepebat . Quinquagesima die post actum pascha, data est lex Moysi; ita et quinquagesimo die post passionem Domini, quam pascha illud prastolos, et qui cudicit de Spiritu sancto: In digito Dei ejicio daemonia . Aspicit illuc cunctus populus voces et lampades montemque fumantem, tonitrua et fulgura, clangoremque buccinae perstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praedicationum intelligitur; in lampadibus, claritas miautem Sinai rubus, quod significat Ecclesiam, in qua et Dominus Moysi . Quod autem legem daturus Dominus, in igne et fumo descendit, hoc significat, quia et fideles claritatis suae ostensione illu Quod vero videtur in caligine, hoc significat, quia impii, qui terrena sapiunt, caligine malitiae eum descendentem, id est, 379 in humilitate nascen
Abbreviated transcription (Latin):
certa ȩxp̃ssa. impleta credimꝰ. et p̃dicamꝰ quamius de sublimi
illius et dĩ in cominutabili ueritate ñ lꝯquanur ñ tam̃ imus
muanitatẽ qui aĩe illa omnia inxp̃o falsa et sumulata dict̃.

Expanded text:
certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa
Abbreviated transcription (Latin):
tatemaũt loqui streꝑe potiꝰ quam loqui: merito quia scdłm
p̃ceptum ẽ. dilectio ueritatis cui contraria ẽ. dilectio uani¬
tatis. Loquiuir aũt ueritas. ꝑstrepit uanitas: huic p̃cepto
scđo contrariam uidete scdam plagam: q̃ ẽ illa scda plaga s
ranarum habundantia. habes expͥssam significatã ueͣtitatẽ
etiam intꝑfectos ñ quidẽ loqui qđ saꝑe. ñ posst̃ ñ tñ recede
aueritate. et ꝑgere inuanitatẽ quamius enim iuꝑfecti ñ ca¬
piant. si quid paulo excelsuis fuerit disputatũ de uerbodĩ
loquittr panlus. tanquam int̾ paruulos xp̃ĩ iħm xp̃m. et hunc
crucifixum. ũ tñ illa ẽ. ueritas. et ista ẽ uanitas. Uanitas aũt ẽt
infantasmate fuisse. si sanguinẽ ñ uer̃ s sumilatũ de uulne¬
rib emanasse. si falsas eum cicatͥces tanqͣm pꝰfalsa uulnera
demonstrasse. Cum uero ista omnia uera dicimus facta dicaemꝰ

Expanded text:
tatem autem loqui est strepere potius quam loqui; merito: quia secundum tatem autem loqui est strepere potius quam loqui; merito: quia secundum praeceptum est dilectio ueritatis, cui contraria est dilectio uanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto secundo contrariam uidete secundam plagam. quae est illa secunda plaga ? ranarum abundantia. habes expressam significatam uanitatem, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo deiloquitur Paulus tamquam inter paruulos Christi, Iesum, et hunc crucifixum, non tamen illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem essin phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
aebratis uitare pͥmum p̃ceptum in lege decolñdo uno dõñert̃
iiquis bidui alũ p̃t̃ me: prima plaga egꝰptioꝵ aqua conuer¬
sa st in sanguinem:. comparat primum p̃ceptum plage pͥme
mortalẽ. Quid ẽ gͦ conu̾sio aque insangnuinẽ nisi quia obs¬
curatum ẽ insipiens cor eorum: dicentes enum se eẽ sapientes
stulti faca sunt. et commutauert̃ głam incorrugtibilis dĩ in¬
fimilituduiẽ inaginis corruptibilis hominis gła incorrup¬
tibilis oĩ sic̃ aqua. similitudo imaginis corruptibilis homi¬
nis sic̃ sanguis: et hoc quidẽ fit incorde impioꝵ nanids̃ incõ¬
mutabilis manet: neq enim quia et apłs decit. commitauer̃
nom̃ domini dĩ nr̃i iħu xp̃i ueritas ẽ. Ipse enim dix̃ ego sũ
ueritas. Uaritas gͦ mundat. uanitas inquinat. et qm̃ qui
loquitur ueritatẽ. de dõ loquit᷑. qui enim loquitur m̃da¬
tum: de suo loquitu: ueritatẽ loqui ẽ rationabilit loqͥ ueri¬

Expanded text:
debeatis vitare. Primum praeceptum in lege de colendo uno Deo, Non erunt, debeatis vitare. Primum praeceptum in lege de colendo uno Deo, Non erunt, inquit, tibi dii alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum, aqua conversa in sanguinem. Compara 69 primum praeceptum primae plagae, mortalem? Quid est ergo conversio aquae in sanguinem, nisi quia obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt, et commutaverunt gsimilitudinem imaginis corruptibilis hominis . Gloria incorruptibilis Dei sicut aqua, similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis. Et hoc quidem fit in corde impiorum. Nam Deus incommutabilis manet. Neque enim quia et Apostolus dixit, Commutaverunt, nomen domini dei nostri Iesu Christi ueritas est; ipse enim dixit: ego sum ueritas. ueritas ergo mundat, uanitas inquinat. et quoniam qui loquitur ueritatem, de dei loquitur — qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur - ueritatem loqui est rationabiliter loqui, uani
Abbreviated transcription (Latin):
oceidantur. S ad plagas .x. ñ ꝑtinet quod pͥmum factũ
ẽ. signi causa ut uirga inserpũtem conuerteret᷑. aditꝰ
enim ipse erat adpharaonẽ. quo comnĩdabatur moy ses
edu cturus ȩxegipto ppłm dĩ. ũ dũ enim contumaces fere.¬
batir. s diuino signo iam t̃rebantu uiga significat regñdĩ
idc̃q regnum dĩ eẽ itiq ppłm dr̃ ser pñs aũt tempus mor¬
talitatis huiusmos senim a serpnte ꝓpinata ẽ. Fanquã:
raonis stmilit̃ uirgis eorum ꝓiectis serpñtis facti fc̃ s priꝰ
serpns morsi idẽ iurga moisi deuorauit omnes serpñtes ma¬
gorrm. tẽ demum cauda conp̃hensa . soc̃a dem irga facta ẽ.
t regũ remeauit admanum. St̃ gͦ utege magorum ppłimpi¬
orum. qͥ ucti xp̃i nomine eñ ĩ eiꝰ corpus tranfferunt᷑ tanq̃n
aser pnte moysi deuorantur. donec redeat regnum dĩ admanũ
q̃ s infine mortalis scłi quło significat cauda serpñtis. mag¬
numi signum fiat: audistis que debeatis desidare audite qd

Expanded text:
eamur. ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut uirga in serpentem conuerteretur. aditus enim erat ipse ad Pharaonem, quo commendabatur Moses educturus ex Aegypto populum dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed diuino signo iam terrebantur. uirga significat regnum dei, idemque regnum dei esse utique populum dei, serpentem autem tempus mortalitatis huius; mors enim a serpente propinata est. tamquam raonis similiter; uirgis eorum proiectis serpentes facti sunt. sed prius serpens Mosi, id est uirga Mosi, deuorauit omnes serpentes magorum. tunc demum cauda comprehensa identidem uirga facta est et regnum remeauit ad manum. sorum victi Christi nomine cum in ejus corpus transferuntur, tanquam a serpente Moysi devorantur, donec redeat regnum Dei ad manum Dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis, magnum signum fiat. Audistis quae debeatis desiderare. Audite quod
Abbreviated transcription (Latin):
etatem. quintum allidi fornicationẽ. sextum crudelitatẽ.
septimum rapacitatẽ. octauum ꝑunit falsitatẽ nonũ
adult̾ii cogitationẽ decimũ mundi cupiditatẽ Et notã¬
dum quia sicut. xplagis ꝑcutuntur egyptii. siex p̃ceptiᷤ

Expanded text:
etatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudelitatem, etatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum q
Abbreviated transcription (Latin):
ram accedit uxorẽ Sextumt ñ occides. et enim ñ solũ oꝑe.
ꝑpetrans homicidium facit s etiam et qͥ incurrit. ieũ
esurientẽ. uł nudum qͥ mori possit uͭ indum̃tum cibũq
porrigendo subueniat. et idem homicidia tenebitur: Sep¬
timum. ñ furtũ facies. quod ẽ iutium rapacitatis. occa¬
uum: ñ falsum testimoniũ dices. qđ ẽ crim̃ m̃datii. et fal¬
sitatis. Noniurnon concupisces uoorẽ ꝓximi tui. In hoc
p̃cepto uetat iutñtionem adulterie cogitationis: nam
aliud ẽ aliquid tale facere p̃t̃ uxorem: aluid appetere abie¬
nam uxbremꝯõ duo p̃cepta sunt ñ mechabis. et ñ concu¬
piscos uxorem ꝓxunitui. Detimũ ñ concupisces rem ꝓri¬
mi tui. Inquo p̃cepto dampnat ambitionẽ scłi. et refrenat
concupiscentiam rerũ: itaq hoꝵ pͥmum ꝓhib et sub rep¬
tionẽ scđ̾m errorẽ t̃cium int̃ficit scli amorẽ. quartũ inpi¬

Expanded text:
ram accedit uxorem. Sextum: Non occides. Etenim non solum opere ram accedit uxorem. Sextum: Non occides. Etenim non solum opere perpetrans homicidium facit, sed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit, nisi indumentum, cibumque porrigendo subveniat, et ideo homicidii reus habebitur. Septimum, non furtum facies , quod est vitium rapacitatis. Octavum: falsum testimonium non dices , quod est crimen mendacii, et falsitatis. Nonum: Non concupisces uxorem proximi tui . In hoc praecepto vetat intentionem adulterinae cogitationis. Nam aliud est facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: Non moechabpisces uxorem proximi tui. Decimum: Non concupisces rem proximi tui. In quo praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium interficit saeculi amorem, quartum impi
Abbreviated transcription (Latin):
cip̃ abhonore parentum: qđ tam̃ in ordine quartum ẽ ho.
nora patrẽ tuum. et matrẽ tuam. aparentib enim sius
homo aꝑit oculos. et har uita ab eorum dilectione fumit
exordium: Inde h mãdatũ pͥmũ ÷ inseptẽ. sic̃ et dominus
ait in enũgło: honora patrẽ tuum et matrẽtuam qđ ẽ
mandatũ pͥmum. s quomodo pͥntum quia quartũ ni¬
si qui ut et p̃dictum ẽ inseptenario numero. qui ꝑtinet
ad dilectionem ꝓami pͥmum ẽ. Inaltera tabulas nam iõ
due tabule legis date sunt ibetur ergo iuhoc p̃cepto si¬
lius bonorare parentes. neq contumeliosos illis gxstere.
s officio pietatis debitam reuerentiã p̃stare:nam qui pa¬
rentib bonorem deferre ñ noutt. quib partere pot qͥs
.suos odit Quintum ñ mechab̾is. idẽ ne quisquã p̃t̃ ma¬
lionii fecle aliis feminis misceatur adimplendũ suã
libidimẽ. uam sp̃alit̃ adułt̾ium facit. qͥ p̃t̃stiam adn̾tte.¬

Expanded text:
cipit ab honore parentum, quod tamen in ordine quartum est: « cipit ab honore parentum, quod tamen in ordine quartum est: « Honora patrem tuum et matrem tuam. » A parentibus enim suis aperit homo oculos, et haec vita ab eorum dilectione sumit exordium. Inde hoc mandatum primum est in septem, sicut Dominus ait in Evangelio: Honora patrem tuum et matrem tuam, quod est mandatum primum . Sed quomodo primum quia quartum, nisi quia praedictum est, in septenario numero, qui pertinet ad dilectionem proximi, primum est in altera tabula? Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc praecepto filios honorare parentes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietatis debitam reverentiam praestare. Nam qui parentibus honorem deferre non novit, quibus parcere potest qui suos odit? Quintum: Non maechaberis, id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera, aliis feminis misceatur, ad implendam suam libidinem. Nam specialiter adulterium facit, qui praeter suam, ad alte
Abbreviated transcription (Latin):
insccła nec int̃tia. nȩc cum transieris rubrũ mare etiam¬
si amara ueneris. et si fuerit tͥ amaritudo indulcedinẽ t̾isa.
tuaguita arbores palmaꝵ. etiã siraphidĩ p̃terieris ceteros¬
q ꝓfeccus ascenderis. ñ dum adhuns cemodi uerba idone¬
us udicari: s cum uen̾is admontẽ siua: multis gͦ ante
laborib ꝑactis multis erũpnis et temptationib suꝑatiᷤᷤ
uix aliquando mereb̾is p̃cepta susciꝑe lib̾tatis. et audire
adño. ego sum dñs ds̃ tius qui eduxite de tr̃a egypti de
domo seruitttis. Uer̃ hic sermo ñ dum sermo ñ dñ sermo
mandati.s qui sit qͥ mandet ostenditur. Nc̃ gͦ uideamꝰ qđ
sit initiũ decẽ mandatoꝵ legis: et si ñ occurrim̾ omnia
bona butus uite oꝑa requies nobis et̃na ꝓmitat᷑: iõq qͥc¬
quid agimus si ꝓpt̾ futuri scl̃i requiem facimus ueractẽ
numerus mandatoꝵ. ad dilectionem ꝑtinens ꝓxunsꝰ et in¬

Expanded text:
in secunda nec inin secunda nec insi ad mare veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa, tuaginta arbores palmarum, etiamsi Raphidim praeterieris caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omniabona hujus vitae opera, requies nobis aeterna promittitur. Ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem facimus, veracitenumerus mandatorum ad dilectionem pertinens proximi, et in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ egypt᷑ ista t̾rena ꝓuincia filiis isrł domtis dr̃ serututis ad
comꝑationẽ uidee. et ierłm q̃ eis domus efficit᷑ lib̾tatis. ita
ad comꝑationẽ celestis ierłm. q̃ ut ita dicã mat̃ ẽ. lib̾tatis.
totꝰ hic mundꝰ et omnia q̃ inmundo sunt: domꝰ ẽ. seruitutis.
et qm̃ de paradiso lib̾tatis ꝓpena peccati. ad huius mun¬
di uentum fuierat seruitutem: io cirto pͥmus sermo deca¬
logi. idẽ pͥma de mandatoꝵ dĩ uox̾ lib̾tate ꝓfect᷑ dicñs. Cgo
sum dñs ds̃ trius qui eduxtae de t̾ra egẏpti de domo ser¬
uititus. hanc uocẽ in egypto positꝰ audire. ñ poteras: etiã¬
si tibi inungat᷑. ut pascha facias. etiam etiã si accingaris
lumboᷤᷤ. et scandalia inpedib accipias. etiam si uirgã tene¬
as inmnann. et arima cum amaritudine. comedas. Et qͥd
dico inegẏpto positꝰ hec audire ñ pot̾as: s ne inde quidẽ
ꝓfectus inprima staum mansione hec audire potuisti nec

Expanded text:
ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et Jerusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec
Abbreviated transcription (Latin):
iomni loco. inquo memoria fuerint nominis mĩ. ueniã adte et
bñdicam tͥ et reliqua. Quod aũt dictũ ẽ. ñ. facietis uob̾dõs argñ¬
teos. et dõs aureos. repecit᷑. quod inpͥmo p̃cepto ĩculcatũ ẽ. et exdiiꝰ
argñteis et aureis. utiq omia simulacra intelligunt᷑. utẽ illud
inpsalmo. simulacra gñtiũ arg̃ntũ et aur̃ quod aũt ad dit᷑ al¬
tare de t̾ra facietis mͥ. ostũdit obhoc tantũ modo int̃dictis simu
et sacͥficia in eo offerñt᷑. Mistice aũt de tra altare dõ facere in carna¬
in hoc altare nr̃a humilitas. id ẽ. suꝑ dnice incarnationis fidẽ

Expanded text:
eniam ad te et benedicam tibi, et caetera. Quod autem dictum est, Non facietis vobis deos argenteos et deos aureos, repetitur quod in primo praecepto inculcatum est. Et ex diis argenteis et aureis, utique omnia simulacra intelliguntur, ut est illud in Psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum . Quod autem additur, Altare de terra facietis mihi, ostendit ob hoc tantummodo interdictis siet sacrificia in eo offerantur. Altare de terra Deo facere, est incarnain hoc altari nostra humilitas, id est super Dominicae incarnationis fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfic̾e possit. et ipse benuiolam̃te eũ consolatio ꝓsequat᷑. nec
uacunm dilectione. a se recede ꝑmittat heretico aũt homini
uł scismatico qui alienꝰ ẽ. adĩ ppło. ñ habet potestatẽ illum tͣ¬
dñdi. s si ipse laborẽ. de eo subire uolu̾it. Lib̾um recede patiat᷑
ut sͥ magistr̃. quẽ uelit eligat. Si qͥs ꝑcusserit aliquẽ. et mor¬
ab̃ tinis fu̾it. morte. moriat᷑. slui aũt nolens s ds̃ tradidit in manꝰ eiꝰ

Expanded text:
proficere possit, et ipse benevola mente eum cum solatio prosequatur, nec proficere possit, et ipse benevola mente eum cum solatio prosequatur, nec vacuum dilectione a se credere permittat. Haeretico autem homini vel schismatico, qui alienus est a Dei populo, non habet potestatem illum tradendi; sed si ipse laborem de eo subire noluerit, liberum recedere patiatur, ut sibi magistrum quem velit eligat. Si quis percusserit aliquem et mortuus fuerit, morte moriatur. Qui autem nolens, sed Deus tradidit i
Abbreviated transcription (Latin):
qđ si aliam accipiet ei. id ẽ ñ istam deputauit uxdrẽ filio
suo. s ei aliam accipiet. q̃ opus sutim. et uestẽ. ⁊i ꝯu̾sationẽ
eiꝰ ñ fraudabit ei. simili lege. q̃ appetũt. qm̃ ñ mansit uxor fi¬
lio eiꝰ. quemadmodũ ei daret. si eam ibi ñ annominasset et tñ
ꝯcumbñdo humiliasset: si aũt tria hec ñ fecerit. ei exib̾ gratis.
hoc intelligit᷑ si eam inse ꝯcubitu ñ humiliau̾it. neq filio
suo ꝯiunxerit. neq alia filio suo ducͨta. istã eiec̾it abibet gͣai
id ẽ sufficiet ei. ñ dem̾ inseruitute. abibit enim nichil acci¬
piens. ut seruus ebreus ñ enim licet dño eiꝰ copulare illã
uero ñ ebreo: quã ñ licet exte regñti tͣdi: si aũt ebreo seruo
eam copulai̾it. hoc utiq intelligit᷑ qđ cũ eo gratiꝰ exibit
nequaquã amarito separata. Mistice aũt si quis deuotã
subiectionẽ quam bonꝰ anim̾ genuit cuilibet doctori ado

Expanded text:
Quod si aliam accipiat ei, id est, non istam deputavit uxorem filio Quod si aliam accipiat ei, id est, non istam deputavit uxorem filio suo, sed ei aliam accipiet, quae opus sunt, et vestem conversationem ejus non fraudabit ei. Simili lege quae competunt, quomodo mansit uxor filio ejus, quemadmodum ei daret si eam ibi non annominasset, et tamen concumbendo humiliasset. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis. Hoc intelligitur, si eam ipse concubitu non humiliaverit, neque filio suo conjunxerit, neque aliam filio suo ductam, istam ejecerit, abibit gratis: id est, sufficiet ei non teneri in servitute. Abibit enim nihil accipiens, ut servus Hebraeus. Non enim licet Domino ejus copulare illam viro non Hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. Si autem servo Haebraeo eam copulaverit, hoc utique intelligitur quod cum eo gratis exibit, nequaquam a marito separata. Mystice autem, si quis devotam subjectionem quam bonus animus genuit, cuilibet doctori ad o
Abbreviated transcription (Latin):
rł̃. Siqͥs aũt inqͥt uendid̾it filiam suã. infamulã idẽ ut sit famu¬
la quã otrreten. g̾ci uocãt ñ abibit ita ut recedĩ ancille Intel¬
ligũdum ẽ. ñ sic recedet quomͦ recedt̃ ancille ebrre pͥsex annos
Eam quippe oportec infeminã. ebreã legẽ datã intelligiq̃ seruat᷑
iniarib Curgͦ ista ita recedet nͥ qr millo famulatu intelligit᷑
humiliata qdđ ei se dñs miscuerit hoc. qͥppe inseqñtib ut cũꝙ¬
cdarescit sequit᷑ enim et dictt qđ si ñ placuerit dño suo qrñ an
nonuinauit eam. idẽ si eam fecit uxorẽ remunerabit᷑: hoc ẽ qd
ꝓeo quod humiliata ẽ qr ñ ei se ita miscuit ut faceret uxorẽ
idẽ ut ãnominaret eam sibi: quod si filio ñ annominai̾nt. eã
secundũ iustificationẽ. filiarum faciet ei. hic iam appare mcp̃
quidem dic̃ scd̾m iustificationẽ filiarũ faciet ei. idẽ ut sic tra¬
dat. tanqͣm filiam dotẽ scilicet apponẽs ei: deinde actung̃.

Expanded text:
ra. Si quis autem, inquit, vendiderit filiam suam in famulam, id est, ut sit famula quam οἰκετίαν Graeci vocant, non abibit ita ut recedunt ancillae: intelligendum est, non sic recedet quomodo recedunt ancillae Hebraeae post sex annos. Eam quippe oportet in feminam Hebraeam legem datam intelligi, quae servata in maribus. Cur ergo ista ita recedet, nisi quia in illo famulatu intelligitur humiliata, quod ei se dominus miscuerit? Hoc quippe in consequentibus uclarescit. Sequitur enim et dicit: Quod si non placuerit domino suo, quia non annominabit eam, id est, non eam fecit uxorem, remunerabit eam, hoc est quod eo quod humiliata est: quia non ei se ita miscuit, ut faceret uxorem, id est, ut annominaret eam sibi. Quod si filio annominaverit eam, secundum iustificationem filiarum faciet ei. hic iam adparere incipit quidem dicit, secundum justificationem filiarum faciet ei: id est, ut sic tradat tanquam filiam, dotem scilicet apponens ei. Deinde adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
nec tabnałm fuit. nec arca testam̃ti q̃ post ea fc̃ institu¬
tarneq enim et hic defuturo dictum acciꝑe possumꝰ. sic
dictum ẽ. de manna quod positum ẽ. inuase aureo: ergo
ante dm̃ io acciꝑe debemus factum: quod inhonorẽ dĩrdimꝰ
uidicaret ppłm. qui ad sistebat moysi de mane usq ad¬

Expanded text:
nec tabernaculum fuit, nec arca testamenti, quae postea sunt institunec tabernaculum fuit, nec arca testamenti, quae postea sunt instituta? Neque enim et hic de futuro dictum accipere possumus, sicut dictum est de manna, quod positum est in vase aureo. Ergo ante Deum id accipere debemus factum. Ubi enim non Deus? judicaret p
Abbreviated transcription (Latin):
tatur enim amalech ppłs bruchus uł ppłs linguens
sanguinem. cum xp̃c inmenbris suis hoc ẽ scĩs uirilit̾
et siur cessatiõe inp̃sent tpr̃ẽ contra spãles nequitias
p̃liat᷑ ageneratione uidelicet ingenerationẽ. id ẽ usq
ad finem mundi. qñdo ꝑscte uictoria p̃patrata scĩ
cum tumpho adceleste regnam comitantes regẽ suũ
uictoria et alibi scͥptũ ẽ mors uiquit iam ñ erit ult
iethro sacerdos madiã. cognat᷑ moysi. Omnia q̃ fecerat
dominus moy si et isrł. ppło suo. equod eduxisset dñs
isrł de egypto. tulit sepphorã uxorẽ moysi. quam remi¬
serat et duos filios eus quorum unus uocabat᷑ gersen
dicente patre aduena fui uttra aliena. alt̃ uero elieter ds̃
enim ait patris mei aduitor ms̃. et eruit me de gladio
pharaonis: uenit ergo iethro cognatus mos si. et filii eiꝰ:
niyxoradioi sẽ indesertum ubi erat castra metat᷑. uixta mõ¬
tẽ dĩ. Uenerũtq aaron et omnes senes isrł. ut comedent

Expanded text:
s lingens sanguinem. Cum Christus in membris suis, hoc est sanctis, viriliter et sine cessatione in praesenti tempore contra spirituales nequitias praeliatur; a generatione videlicet in generationem, id est, usque ad finem mundi, quando perfecte victoria perpetrata sancti cum triumpho ad coeleste regnum comitantes regem suum t mors in victoria. Et alibi scriptum est: Mors, inquit, ultIethro sacerdos Madian cognatus Mosi omnia quae fecerat Deus Mosi et Israhel populo suo eo quod eduxisset Dominus Israhel de Aegypto tulit Sefforam uxorem Mosi quam remiserat et duos filios eius quorum unus vocabatur Gersan dicente patre advena fui in terra aliena alter vero Eliezer Deus enim ait patris mei adiutor mPharaonis. Venit ergo Jethro cognatus Moysi, et filii ejus et uxor ad Moysen in desertum, ubi erat castra metatus juxta montem Dei. Veneruntque Aaron et omnes senes Israel, ut comederent
Abbreviated transcription (Latin):
montem sinai. Impso montis uertice. et uocauit moysen inca¬
cum̃ eius ecce dñs descende iumontis uerticẽ dr̃ et uocare mo¬
ysen incacum̃ eius: in quo ostenditur quod ipse dñs ꝑfectionẽ
se sumna ꝑfectio ẽ quia eiꝰ uisio ꝑpetua: consunatio ẽ. om¬
niũ urtutũ quo cum ascen disset: dixit ad eũ. Descende. et
contestare ppłm. ne forte uelint transcendere t̃minos p̃stitutoᷤᷤ¬

Expanded text:
pso montis vertice, et vocavit Moysen in cacumen ejus. Ecce Dominus descendere in montis verticem dicitur, et vocare Moysen in cacumen ejus, in quo ostenditur quod ipse Dominus profectuse summa perfectio est, quia ejus visio perpetua consummatio est omnium virtutum. Quo cum ascendisset, dixit ad eum: Descende et contestare populum, ne forte velint transcendere terminos ad vi