comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opinant᷑ astringi: ꝑ qmͣ amentiã necesse
ẽ. ut omĩb paganoꝵ errorib implicati. ce
fauentia sibi ut putant sidera colere: et
aduersantia stucdeant mitigare. Uerum
ista sectantib nullus in eccłia catholica
locus est: qm̃ qui se talib ꝑsuasionib de¬
dit: a xꝑi corꝑe totꝰ abscessit.xii. Quode.¬
cimũ int̾ hec illud ẽ. qd̃ sub aliis potesta¬
tib partes animȩ. sub aliis corꝑis m̃bra
describunt: &e qualitates interioꝵ p̃su¬
lum. in patriarcharũ nominib statu¬
unt: quib e diuerso signa siderea qͦꝵ
uirtuti corꝑa subiciant᷑ opponunt. Et in
his om̃ib inextricabili se errore p̃pediuñ.
ñ audientes dicentẽ apłm. Uidete ne
quis uos decipiat ꝑ philosophiam &e in¬
anem fallaciam. scdm traditionẽ homi

Expanded text:
opinantur astringi, per quam amentiam necesse est, ut omnibus paganorum erroribus implicati et faventia sibi ut putant sidera colere, et adversantia studeant mitigare. Verum ista sectantibus nullus in Ecclesia catholica locus est, quoniam qui se talibus persuasionibus dedit, a Christi corpore totus abscessit. XII. Duodecimum inter haec illud quod est sub aliis potestatibus partes animae, sub aliis corporis membra describunt et qualitates interiorum praesulum in patriarcharum nominibus statuunt, quibus e diverso signa siderea, quorum virtuti corpora subjiciantur opponunt. Et in his omnibus inextricabili se errore praepediunt, non audientes dicentem Apostolum: « Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem falla
Abbreviated transcription (Latin):
sitanos. atq gallicos: eisq conciliũ sy¬
nodi generalis indiximꝰ Ad tuȩ dilec¬
tionis sollicitudinẽ ꝑtinebit: ut nr̃e
ordinationis auctoritas. ad p̃dictarum
ꝓuinciarũ epõs deferat᷑. Si aũt aliqrd
qd̾ absit obstiterit. quominꝰ possit cele.¬
brari generale conciliũ galliciȩ: saltim
in uno conueniant sacerdotes: quib
congregatis. fr̃s nr̃i hydaciꝰ &eceponiꝰ
imminebunt. coniuancta cũ eis instan¬
tia tua: quatenꝰ de ꝓuinciali conuentu.
remedium tantis uulnerib ifferatur.
fpła aurelii carthaginensis ep̃i. ad om̃s
am astitutos: de dapnatione pelagii atq

Expanded text:
sitanos, atque Gallicos, eisque concilium sysitanos, atque Gallicos, eisque concilium synodi generalis indiximus. Ad tuae dilectionis sollicitudinem pertinebit, ut nostrae ordinationis auctoritas, ad praedictarum provinciarum episcopos deferatur. Si autem aliquid quod absit obstiterit, quominus possit celebrari generale concilium, Galliciae saltem in uno conveniant sacerdotes, quibus congregatis, fratres nostri, Hydacius et Ceponius imminebunt conjuncta cum eis instantia tua, quatenus de provinciali conventu remedium tantis vulneribus afferatur. Epistola Aurelii Carthaginensis episcopi ad omanam provinciam constitutos de damnatione Pelagii atq
Abbreviated transcription (Latin):
disputare. Quales illie erunt discipłi:
ubi tales docebunt magistri: Que illie
religio ppłi. quȩ salus plebis. uibi contra
humanã societatẽ pudoris scissi uerecun¬
dia tollit᷑. comugioꝵ federa auferuntur.
ꝓpagatio generationis inhibet᷑. carnis
natura dapnatur: contra uerũ aũt dĩ
cultũ trinitas ditatis negat᷑. ꝑsonarum
ꝓprictas confundit᷑. anima hominis di¬
iuna essentia p̃dicat᷑: & eadẽ ad diaboli
arbitriũ carne concludit᷑ dĩ fili ꝑ id
qd̃ ex uirgine ortꝰ. ñ ꝑ id qd̾ ex patre na¬
tus ẽ unigenitꝰ p̃dicat᷑: idemq nec ue¬
ra di ꝑles. nec uerus filiꝰ uirginis asseri¬
tur: ut ꝑ falsam passionem mortẽq ñ
ueram. mendax etiã resurrectio resũptȩ
de sepulchro carnis habeat᷑. frustra
aũt utunt᷑ catholico nomine: qui istis
impietatib ñ resistunt. Possunt hȩc
credere: qui possunt talia patient̃ audi¬
re. Dedimꝰ itaq litteras ad fr̃s & coepõs

Expanded text:
disputare. Quales illic erunt discipuli, disputare. Quales illic erunt discipuli, ubi tales docebunt magistri? Quae illic religio populi? quae salus plebis? ubi contra humanam societatem 223 pudoris scissi verecundia tollitur, conjugiorum foedera auferuntur, propagatio generationis inhibetur, carnis natura damnatur, contra verum autem Dei cultum Trinitas deitatis negatur, personarum proprietas confunditur, anima hominis divina essentia praedicatur, et eadem ad diaboli arbitrium carne concluditur; Dei Filius per id quod ex Virgine ortus, non per id quod ex Patre natus est, unigenitus praedicatur, idemque nec vera Dei proles, nec verus Filius Virginis asserit, ut per falsam passionem, mortemque non veram mendax etiam resurrectio resumptae de sepulcro carnis habeatur. Frustra autem utuntur catholico nomine, qui istis impietatibus non resistunt, possunt haec credere, qui possunt talia patienter audire. Dedimus itaque litteras ad fratres et coep
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ est. qd̾ caro dñi ce uere sepulta
requieuit. &e corruptionem ñ subiit: qͥa
celerit̃ uiuificata. reditu animȩ resur¬
rexit. Qd̃ ñ credere satis impiũ ẽ. & ad
inanichei priscillianiq doctrinã ꝑtine¬
re ñ dubium ẽ: qui sacrilego sensu ita se
xp̃m simulant confiterr: ut incarnatioĩs
& mortis &e resurrectionis auferant ue¬
ritatem. Habeat᷑ gͦ int̃ uos ep̃ale conci
lium: ce ad eũ locũ qui om̃ib oportunꝰ
sit. uicinarũ ꝓuineiarũ conueniant
sacerdotes: ut scdm ea quȩ ad tua con¬
sulta respondimꝰ plenissimo exquiratur
examine: an sint aliqui int̾ ep̃õs. qui huio
hereseos contagio polluant᷑: a cõmunione.
sine. dubio separandi. si nefandissimã secta
ꝑ omĩum sensuũ prauitates d̾apnare nolu¬
erint. Nulla enĩ ratione tolerandu ẽ: ut
qui p̃dicandȩ fidi suscepit officiũ: is con¬
cont᷑ uniu̾salis eccłiȩ symbołu audeat

Expanded text:
manifestatum est, quod Christi caro et vere sepulta manifestatum est, quod Christi caro et vere sepulta requievit, et corruptionem non subiit, quia celeriter vivificata reditu animae resurrexit. Quod non credere satis impium est, et ad Manichaei Priscillianique doctrinam pertinere non dubium, qui sacrilego sensu ita se Christum simulant confiteri, ut et incarnationis, et mortis, et resurrectionis auferant veritatem. Habeatur ergo inter vos episco et ad eum locum qui omnibus opportunus sit vicinarum provinciarum conveniant sacerdotes, ut, secundum haec quae ad tua consulta respondimus, plenissimo disquiratur examine an sint aliqui inter episcopos qui hujus haereseos contagio polluantur; a communione sine dubio separandi, si nefandissimam sectam per omnium sensuum pravitates damnare noluerint. Nulla enim ratione tolerandum est ut qui praedicandae fidei suscepit officium, is concontra universalis Ecclesiae symbolum audeat
Abbreviated transcription (Latin):
his qui sollicitiꝰ agunt. consentire detrec¬
tent. & impietates olim toto orbe. dãpna¬
tas. subseriptionib suis se anathematira¬
re dissimulent: qͥd de. se intelligi uolunt.¬
nisi qd̃ de numero frm̃ ñ sunt. s de par
ma familiaris epłȩ tuȩ parte posuisti.
miror cuiꝰquã catholici intelligentiam
laborare: tanqm incertũ sit. an descen¬
dente ad inferna xp̃o. caro eiꝰ requieue¬
rit in sepulchro. Quȩ sicut uere & mor¬
tua &e sepulta: ita uere ẽ die tercia re¬
suscitata. hoc enĩ ipse dñs denunciaue¬
rat: dicens ad iudeos. Soluite tempłu
hoc: ce in triduo resuscitabo illudͤ. Ubi
eugłista subiungit: hoc aũt dicebat de
templo corꝑis sui. Cuiꝰ rei ueritatẽ etiã
dauid ꝓpħ̃a p̃dixerat: loquens sub ꝑsona
dñi saluatoris dicens. Insuꝑ ce caro mea
requiescet inspe. Qm̃ ñ derelinques ani¬
mã meã in inferno: nec dabis sẽm tuũ
uidere corruptionẽ. Quib utiq uerbis

Expanded text:
his qui sollicitius agunt consentire detrechis qui sollicitius agunt consentire detrectent, et impietates olim toto orbe damnatas, subscriptionibus suis se anathematizare dissimulent; qnisi quod non de numero fratrum, sed de parte ma familiaris epistolae tuae parte posuisti, miror cujusquam catholici intelligentiam laborare, tanquam incertum sit, an, descendente ad infernum Christo, caro ejus requieverit in sepulcro, quae sicut vere et mortua et sepulta, ita vere est die tertia suscitata. Hoc enim et ipse Dominus denuntiaverat dicens ad Judaeos: Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Ubi evangelista subjungit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Cujus rei veritatem etiam David praedixerat loquens sub persona Domini Salvatoris, et dicens: Insuper et caro mea requiescet in spe: quoniam non derelinques animam mevidere corruptionem. Quibus utique verbis
Abbreviated transcription (Latin):
tuam nc̃ direximꝰ gesta demonstrant. Qõ
aũt de manicheoꝵ fedissimo scelere. hoc
etiã de priscillianistarũ incestissima con¬
suetudine olim cõꝑtum. multũq uulga¬
tum ẽ. Qui enĩ ꝑ omĩa sunt impietate sen¬
suum pares: ñ posst̃ in sacris suis ẽẽ. dissi¬
miles. Decursis itaq omĩb que libelli se¬
ries comp̃hendit: & a quib cõmonitorii
forma ñ diserepet. sufficient᷑ ut opinor o¬
stendunꝰ qͥd dehis quȩ ad nos frat̃nitas
tua retulit. censeamꝰ: & qm̃ ñ sit ferendũ.
si tam ꝓphanis errorib etiã quoꝵdã sacer¬
dotum corda consentiunt. uł ut mitius
dixerim ñ resistunt: qua conscientia ho¬
norem sibi debitũ uendicant. qui ꝓ ati¬
mab sibicreditis ñ laborant. Bestiȩ ir¬
ruunt: & ouium septa ñ claudunt. fũ¬
res insidiant᷑: &e excubias ñ p̃tendunt.
Morbi crebrescunt: & remedia nulla con¬
ficiunt. Sum aũt etiã illud acidunt. ut¬

Expanded text:
tuam nunc direximus gesta demonstrant. Quod tuam nunc direximus gesta demonstrant. Quod autem de Manichaeorum foedissimo scelere, hoc etiam de Priscillianistarum incestissima consuetudine olim compertum, multumque vulgatum est. Qui enim per omnia sunt impietate sensuum pares, non possunt in sacris suis esse dissimiles. Decursis itaque omnibus, quae libelli series comprehendit, et a quibus commonitorii forma non discrepet, sufficienter ut opinor ostendimus quid de his quae ad nos fraternitas tua retulit censeamus, et quam non sit ferendum, si tam profanis erroribus etiam quorumdam sacerdotum corda consentiunt, vel, ut mitius dixerim, non resistunt. QUA CONSCIENTIA honorem sibi praestitum vindicant, qui pro animabus 709 sibi creditis non laborant? Bestiae irruunt, et ovium septa non claudunt. Fures insidiantur, et excubias non praetendunt. Morbi crebrescunt, et remedia nulla prospiciunt. Cum autem etiam illud addunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nominib disereti sacrilegiis aũt suis
inueniant᷑ uniti. Quia cesi uetꝰ testam̃¬
tum. qd̾ isti se susciꝑe. simulant. manichei
refutant: ad unũ tam̃ finem utroꝵq ten¬
dit intentio: cũ isti recipiendo corrũpañt:
illi abdicando impugnent. In execrabili¬
b aũt misteriis eoꝵ. quȩ qnͣto immundi¬
ora sunt. tanto diligenti occultant᷑: umũ
ꝓrsus nefas ẽ. una ẽ obscenitas. &e similis
turpitudo. Quã si eloqui erubescimus:
sollicitissimis tam̃ in quisitionib indicata.
& manicheoꝵ qui comp̃hensi sunt confessi¬
onib detecta. ad publicam fecimꝰ ꝑuenire
noticiam: ne ullomͦ possit dubiũ uideri.
qd̃ in iudicio nr̃o cui ñ sołu frequentissima
p̃sentia sacerdotũ. s etiã illustrium iuiroꝵ
dignitas. & pars quȩd̾ã senatꝰ ac plebis int.¬
fuit. ip̃soꝵ qui om̃e facinꝰ ꝑpetrarent. ore
reseratum ẽ: sicut ea quȩ ad dilectionem

Expanded text:
nominibus discreti, sacrilegiis autem suis nominibus discreti, sacrilegiis autem suis inveniantur uniti. Quia etsi Vetus Testamentum, quod isti se suscipere simulant, Manichaei refutant, ad unum tamen finem utrorumque tendit intentio, cum isti recipiendo corrumpunt, illi abdicando impugnant. In exsecrabilibus autem mysteriis eorum, quae quanto immundiora sunt, tanto diligentius occultantur, unum prorsus nefas est, una est obscenitas, et similis turpitudo. Quae, si eloqui erubescimus, sollicitissimis tamen inquisitionibus judicata, et Manichaeorum, qui comprehensi sunt, confessionibus detecta, ad publicam fecimus pervenire notitiam, ne ullo modo possit dubium videri, quod in judicio nostro, cui non solum frequentissima praesentia sacerdotum, sed etiam illustrium virorum dignitas, et pars quaedam senatus ac plebis interfuit, ipsorum, qui omne facinus perpetrarant, ore reseratum est, sicut ea quae ad dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓdidit iusta querimonia. qd dic̃tici¬
nii tractatꝰ quos scdm priscilliam dogma
conscpsit. a multis cũ ueneratione lege¬
rent᷑: cũ si aliqͥd memoriȩ dicticimo tri¬
buendu putant: reparationẽ eiꝰ magis de¬
beant amare: quã lapsũ. Non gͦ dictici¬
nium s priscillianum legunt: & illud
ꝓbant qd̾ errans docuit: ñ qd̾ correctꝰ
elegit. S nemo hoc impune p̃sumat:
nec int̃ catholicos censeat᷑. quisqͥs utit᷑
seͥpturis. ñ ab eccłi̾a sołumͦ catholica.
s a suo auctore dapnatis. Non sit ꝑuer¬
sis lib̾um simulare qd fingunt: nec sub
uelamine nominis xꝑiani. decretoꝵ im¬
ꝑialium statuta declinent. Ido enĩ ad ec¬
clesiam catholica. cũ tanta cordis diu̾si¬
tate conueniunt: ut ce quos posst̃ suos
faciant: & legum seueritatẽ dum se nr̃oᷤ
mentiunt᷑ effugiant. faciunt. hoc priscil¬
lianistȩ. faciunt hoc manichei: quorũ
cũ istis tam federata sunt corda: ut solis

Expanded text:
hoc prodidit justa querimonia, quod Dicticihoc prodidit justa querimonia, quod Dicticinii tractus, quos secundum Priscilliani dogma conscripsit, a multis cum veneratione legerentur, cum, si aliquid memoriae Dicticinio tribuendum putant, reparationem ejus magis debeant amare quam lapsum. Non ergo Dicticinium, sed Priscillianum legunt; et illud probant quod errans docuit, non quod correctus elegit. Sed nemo hoc impune praesumat, nec inter catholicos censeatur, quisquis utitur Scripturis, non ab Ecclesia solummodo catholica, sed a suo auctore damnatis. Non sit perversis liberum simulare quod fingunt, nec sub velamine nominis Christiani, decretorum imperialium statuta declinent. Ideo enim ad Ecclesiam catholicam cum tanta cordis diversitate conveniunt, ut et quos possunt suos faciant, et legum severitatem, dum se nostros mentiuntur, effugiant. Faciunt hoc Priscillianistae, faciunt hoc Manichaei, quorum cum istis tam foederata sunt corda, ut solis
Abbreviated transcription (Latin):
simplices possent. nͥ uenenata pocula
quoda melle p̃linirent: ne usquequaq
sentirent᷑ insuauia. quȩ eeñt fut᷑a mor¬
tifera. Curandu gͦ ẽ. & sacerdotali dili¬
gentia maxime ꝓuidendũ: ut falsati
codices &e a sincera ueritate discordes.
innullo usu lectionis habeant᷑. Apocri¬
phe aũt scripturȩ. quȩ sub nominibu
apłoꝵ multarũ habent seminariũ fal¬
sitatũ: ñ solum int̾cidende. s etiã peni¬
tus auferende st̃. atq ignib concre¬
mande. Quãuis enĩ sint in illis quȩdã
quȩ uideant᷑ speciem habere pietatis
larum illecebras hoc latent̃ oꝑant᷑. ut
mirabiliũ narratione seductos. laquesᷤ
euiꝰcumq erroris inuoluant. Unde siqͥs
eos codices ꝑmiserit legere. qui priscil¬
liani adulterina sunt em̃datione corrup¬
q. hereticũ se nouerit iudicandũ: qm̃ qͥ
alios ab errore ñ reuocat: se ipsũ errare
demonstrat. xui. Postremo aũt capitłõ

Expanded text:
simplices possent, nisi venenata pocula simplices possent, nisi venenata pocula quodam melle praelinirent, ne usquequaque sentirentur insuavia, quae essent futura mortifera? Curandum ergo est, et sacerdotali diligentia maxime providendum, ut falsati codices, et a sincera veritate discordes, in nullo usu lectionis habeantur. Apocryphae autem scripturae, quae sub nominibus apostolorum multarum habent seminarium 707 falsitatum, non solum interdicendae, sed etiam penitus auferendae sunt, atque ignibus concremandae. Qquae videantur speciem habere pietatis, larum illecebras hoc latenter operantur, ut mirabilium narratione seductos laqueis cujuscunque erroris involvant. Unde si quieos codices permiserit legere, qui Priscilliani adulterina sunt emendatione corrupti, haereticum se noverit judicandum. Quoniam qui alium ab errore non revocat seipsum errare demonstrat. XVI. Postremo autem capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ capitło de statu corꝑis sentire dicunt᷑.
qd̾ sub potestate siderum atq signoꝵ ꝓ
t̃rena qualitate teneat᷑: & ido multa in scĩs
libris. quȩ ad exteriorem hominẽ ꝑtine¬
ant reꝑiri. ut in ipsis scͥpturis int̃ di¬
uinam t̾renamq naturã. quȩdã sibi
repugnet aduersitas: & aliud sit qd̃ sͥ
uendicent animȩ: p̃sules: aliud qd̾ corptᷤ
conditores. Quȩ fabulȩ ido disserunt᷑.
ut anima diuine affirmet᷑ ẽẽ substan¬
ce ipsũ mundũ cũ elem̃tis siuis ñ opꝰ dĩ
boni. s conditionẽ mali ꝓfitent᷑ auc̃to¬
ris: atq ut hȩc mendacioꝵ suoꝵ sacrile¬
gia bonis titulis colorarent: omĩa pene
diuina eloquia sensuum nefandoꝵ im
quintidecimi capitłi sermo conquerit᷑.
& p̾sumptionem diabolica merito dete¬
stat᷑. Quia &e nos istud uera cũ testimo¬
nioꝵ relatione cõꝑimꝰ: &e multos cor¬
ruptissimos eoꝵ codices qui canonie
titulant᷑ inuenimꝰ. Quomͦ enĩ deciꝑe

Expanded text:
vero capitulo de statu corporis sentire dicuntur quod sub potestate siderum atque signorum pro terrena qualitate teneatur; et ideo multa in sacris libris quae ad exteriorem hominem pertineant reperiri, ut in ipsis Scripturis inter divinam terrenamque naturam quaedam sibi repugnet adversitas, et aliud sit quod sibi vindicent animae praesules, aliud quod corporis conditores. Quae fabulae ideo disseruntur, ut anima divinae affirmetur esse substanet ipsum mundum cum elementis suis non opus Dei boni, sed conditionem mali profitentur auctoris; atque ut haec mendaciorum suorum sacrilegia bonis titulis colorarent, omnia pene divina eloquia sensuum nefandorum iquinti decimi capituli sermo conqueritur, et praesumptionem diabolicam merito detestatur: quia et nos istud veracium testium relatione comperimus, et multos corruptissimos eorum codices, qui canonici titularentur, invenimus. Quomodo enim decipere
Abbreviated transcription (Latin):
ri:nisi ꝑsacram̃tum baptismatis xꝑi. in
quo nulla ẽ discretio renatoꝵ: dicente.
apło. Quicũq enĩ in xp̃o baptirati estis:
xp̃m indiustis. Non ẽ iudeuis neq grecꝰ:¬
figm̃ta fatoꝵ: qͥd mundanarũ rerum
mobilis status. inquieta diuersitas:
fece tot impares grã di facit equales:
qui int̾ quoslibet uitȩ huiꝰ labores. si
fideles ꝑmanent miseri ẽẽ ñ possunt:
apłicum illud in om̃i tẽptatione dicentes.
Qͥs nos separabit a caritate xꝑiꝰ Tribu¬
latio. an angustia. an ꝑsecutio: an fames.¬

Expanded text:
ri, nisi per sacramentum Baptismatis Christi, in ri, nisi per sacramentum Baptismatis Christi, in quo nulla est discretio renatorum, dicente Apostolo: Quicunque in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non est Judaeus, neque Graecfigmenta factorum, quid mundanarum rerum mobilis status et inquieta diversitas? Ecce tot impares gratia Dei fecit aequales, qui inter quoslibet vitae hujus labores, si fideles permanent, miseri esse non possunt, apostolicum illud in omni tentatione dicentes: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
seĩficaui te. Decimo aũt capitulo re¬
ferunt᷑ asserere animas quȩ humanis
corporib inserunt᷑. fuisse in corꝑe. ce in
celesti habitatione peccasse: atq a sub¬
limib ad inferiora dilapsas. in diu̾sȩ
qualitatis pͥncipes incidisse: &e ꝑ aeriaᷤ
ac sidereas potestates. alias duriores
alias mitiores corꝑib ẽẽ inclusas. a sorte
diuersa ce conditione dissimili: ut qͥeqͥd
in hac uita uarie & inequalit̃ ꝓuenit.
exp̃cedentib causis uideat᷑ accidere. Qñ
impietatis fabulam ex multoꝵ sibi erro¬
rib texuerunt: s om̃s eos catholica fide ᷤ
a corꝑe suȩ unitatis abscidit: constanter
p̃dicans atq ueracit̾. qd̾ animȩ hominũ
pͥusquam suis inspirarent᷑ corꝑib ñ fuer̃t:
nec ab alio incorporant᷑ nisi ab opifice dõ:
qui & ipsarũ ẽ creator &e corpoꝵ. Et qͥa ꝑ
primi homuus p̃uaricationem tota hu¬
mani generis ꝓpago uiciata sit: neminẽ
posse a conditione ueteris hominis lib̾a¬

Expanded text:
ificavi te . » X. Decimo autem capitulo referuntur asserere animas quae humanis corporibus inseruntur fuisse in corpore, et in coelesti habitatione peccasse, atque a sublimibus ad inferiora dilapsas in diversae qualitatis principes incidisse, et per aerias ac sidereas potestates, alias duriores, alias mitiores corporibus 222 esse inclusas a sorte diversa et conditione dissimili, ut quidquid in hac vita varie et inaequaliter provenit ex praecedentibus causis videatur accidere: quam impietatis fabulam ex multorum sibi erroribus texuerunt. Sed omnes eos catholica fides a corpore suae unitatis abscidit, constanter praedicans atque veraciter quod animae hominum priusquam suis inspirarentur corporibus non fuerunt, nec ab alio incorporantur, nisi ab opifice Deo, qui et ipsarum est creator et corporum: et quia per primi hominis praevaricationem tota humani generis propago vitiata sit, neminem posse a conditione veteris hominis libera
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ diaboli ẽ: & talia ꝓdigia opinionũ
figm̃ta sunt. demonũ: qui ñ infeminaꝵ
uentrib formant homines: s in heretiꝰ¬
coꝵ cordib tales fabricant᷑ errores. Qd
immundissimũ uirus de manicheȩ in¬
pietatis specialit fonte ꝓcedens: olim fideᷤ
catholica dep̃hendit. atq dapnauit.
Pona aũt annotatio manifesta. qd̾ filioᷤ
boles quȩ de carnis semine nascit᷑. ad
dĩ conditionẽ ꝑtinere uideat᷑. Qd̾ cat.¬
holicȩ ficdi repugnans atq contrariũ
ẽ: quȩ omnẽ. hominẽ. in corꝑis anime¬
q substantiã. a conditore uniu̾sitatis
formari atq animari. intramat̾na uisce¬
ra confitet᷑: manente qͥdem illo peccati
mortalitatisq contagio. qd̃ in ꝓlem a pͥ¬
mo parente transcurrit: s regenerati¬
onis sacram̃to subueniente: quo ex
spũ sc̃o ꝓmissionis filii renascunt᷑: ñ
in utero carnis. s in uirtute baptisma¬
tis. Unde & dauid qui utiq erat ꝓmis¬

Expanded text:
opus diaboli est, et talia prodigia opinionum opus diaboli est, et talia prodigia opinionum figmenta sunt daemonum, qui non in feminarum ventribus formant homines, sed in haereticorum cordibus tales fabricantur errores. Quod immundissimum virus de Manichaeae impietatis specialiter fonte procedens, olim fides catholica deprehendit atque damnavit. IX. Nona autem adnotatio manifestat quod filios boles quae de carnis semine nascitur ad Dei conditionem pertinere videatur. Quod catholicae fidei repugnans atque contrarium est, quae omnem hominem et corporis animaeque substantiam a Conditore universitatis formari atque animari intra materna viscera confitetur, manente quidem illo peccati mortalitatisque contagio, quod in prolem a primo parente transcurrit, sed regenerationis sacramento subveniente, quo ex Spiritu sancto promissionis filii renascuntur, non in utero carnis, sed in virtute baptismatis. Unde et David quod utique erat promis
Abbreviated transcription (Latin):
naturã: qͥa d̃s qui uniu̾sitatis ẽ condi¬
tor. nicħ ñ bonũ fecit. Unde. & diabolꝰ
bonꝰ eẽt: si in eo qd̾ factus ẽ ꝑmaneret.
S qͥa naturali excellentia male usus ẽ.
& in ueritate ñ stetit: ñ in contrariã
transiit substantiã. s a sũmo bono eui
debuit adherere desciuit.: sic̃ ipsi qui
talia asserunt. a ueris infalsa pruuis:
& naturã in eo arguunt. in quosponte
delinquunt: ac ꝓsua uoluntaria ꝑti¬
sitate dapnantur. Qd utiq in ipsis
creationẽ nascentium ꝑhorrescunt:
in quo sicut pene. in om̃ib cũ maniche¬
oꝵ ꝓphanitate concordant: idõ sicut ipsoꝵ
mores ꝓbant. coniugalem copulam dete¬
stantes: qͥa ñ est illic lib̾tas turpitudindꝰ:
ubi pudor matrimonii seruat᷑ &e sobolis.
m̃tum: & semina conceptionũ. oꝑe de.¬
monũ in mulierũ uteris figurari. Pꝑt̾ea
resurrectionẽ carnis ñ esse credendamr
qͥa concreatio corꝑis ñ sit congruens ani¬
mȩ dignitati. Quȩ falsitas sine dubio

Expanded text:
onditor, nihil non bonum fecit. Unde et diabolus bonus esset, si in eo quod factus est permaneret. Sed quia naturali excellentia male usus est, et in veritate non stetit, non in contrariam transiit substantiam, sed a summo bono cui debuit adhaerere descivit, sicut ipsi qui talia asserunt a veris in falsa proruunt, et naturam in eo arguunt, in quo sponte delinquunt, ac pro sua voluntaria perversitate damnantur. Quod utique in ipsis rocreationem nascentium perhorrescunt. In quo sicut pene in omnibus cum Manichaeorum profanitate concordant. Ideo sicut ipsorum mores probant conjugalem copulam detestantes, quia non est illic libertas turpitudinis ubi pudor matrimonii servatur et sobolis.mentum, et semina conceptionum opere daemonum in mulieris uteris figurari. Propterea resurrectionem carnis non esse credendam, quia concreatio corporis non sit congruens animae dignitati. Quae falsitas sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ẽẽ mutabilem: & ipsũ ꝑpeti qͥcqͥd pot̃
naturȩ er inferri.ui. Sexta annotatio
indieat. eos dicere. qd̾ diabolus nunquã
fuerit bonꝰ nec natura erꝰ opificium dłi sit:
s eũ ex chao ae tenebris emersisse: qͥa seiliex.
nulłu sui habeat auctorem. s omĩs mali
ipse sit pͥncipiũ atq substantia: cũ fides
uera quȩ: ẽ catholica. om̃ium creaturaꝵ
siue spũalium siue corꝑalium bonã con-

Expanded text:
Deum esse mutabilem, et ipsum perpeti quidquid potest Deum esse mutabilem, et ipsum perpeti quidquid potest naturae ejus inferri. VI. Sexta annotatio indicat eos dicere, quod diabolus nunquam fuerit bonus, nec natura ejus opificium Dei sit, sed eum ex chao et tenebris emersisse, quia scilicet nullum sui habeat auctorem, sed omnis mali ipse sit principium atque substantia, cum fides vera quae est catholica omnium creaturarum, sive spiritualium, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ram: cui ds̃ ipse natura sit. Qd̾ enĩ de ipso
ẽ o est qd̾ ipse. Nec id aliud ẽ qmͣ filiꝰ ce spẽ¬
consubstantialem &e sempit̾nam atq in¬
cõmutabilem ditatem: nicħ om̃ium cre¬
aturarũ est. qd̾ ñ in exordio sui ex nichi¬
lo ereatũ sit. Non aũt qͥcquid int̃ creatu¬
ras eminet. ds ẽ: nec si qͥd magnũ ẽ atq
mirabile. hoc ẽ qd̾ ille. qui facit mirabilia
magna solus. Nemo hominũ ueritas. ne¬
mo iusticia ẽ. S multi participes sunt
ueritatis: & sapientiȩ atq iusticiȩ. Solus
aut. nullis participationis dignꝰ ẽ. De qͦ
qͥequid digne utcũq sentit᷑: ñ qualitas
ẽ. s essentia. In cõmutabili enĩ nich accedit.
ẽ ꝓprium. Unde inse manens innouat
omĩa: ce nicħ accipit. qd̾ ipse ñ dedit. Nimi¬
um gͥ suꝑbi miniumq st̃ ceci. qui cũ di¬
cant humanã aninĩa diuinam ẽẽ. sub̾am.
ñ intelligunt nicħ se. aliud dicere. quã

Expanded text:
ram cui Deus ipse natura sit. Quod enim de seipso ram cui Deus ipse natura sit. Quod enim de seipso est, id est, quod ipse. Nec id aliud est quam Filius et Spconsubstantialem et sempiternam atque incommutabilem deitatem, nihil omnium creaturarum est, quod non in exordio sui ex nihilo creatum sit. Non autem quidquid inter creaturas eminet Deus est, nec si quid magnum est atque mirabile hoc est quod ille « qui facit mirabilia magna solus . » Nemo hominum veritas, nemo justitia est, sed multi participes sunt veritatis et sapientiae atque justitiae. Solus autem Deus nullius participationis dignus est. De quo quidquid digne utcunque sentitur, non qualitas est sed essentia. Incommutabili enim nihil accedit, est proprium. Unde in se manens innovat omnia, et nihil accipit quod ipse non dedit. Nimium igitur superbi, nimiumque sunt caeci, qui cum dicunt humanam animam divinam esse substantiam, non intelligunt nihil se aliud dicere quam
Abbreviated transcription (Latin):
nis natura natũ ẽẽ ñ eredunt: s ꝑ qͣndã
illusionẽ ostentata uideri uolunt. quȩ
uera ñ fuer̃t: sequentes dogina cerdo¬
nis. atq martionis: &e cognatis suis ma¬
nicheis ꝑ omĩa concordantes. Qui fierit
in nr̃o examine. detecti atq conuicti st̃.
dũicum diem quẽ nob̃ saluatoris nr̃i re¬
surrectio consecrauit. exigunt. in mero¬
re ieninii: solis ut ꝓditũ ẽ reuerentiȩ
hanc continentiã deuouentes. ut ꝑ oĩa
sint a nr̃e. fidi unitate discordes: &e dies
qͥ a nob̾ cũ leticia habet᷑: ab illis in afflictio¬
ne ducat᷑. Inde dignũ ẽ ut inimiei erues¬
xp̃i ce resurrectionis. talem excipiant sen¬
tentiam: qualem eleger̃t doctrinam..
nis diuinȩ asserant ẽẽ substantiȩ: nec ana
tura creatoris sui. conditionis nr̃ȩ. distare
naturã. Quã impietatẽ. ex philosophoꝵ
quoꝵdã & manicheoꝵ opinione manan¬
tem. catholica fides dãpnat: sciens nullã
tam sublimem tamꝙ p̃cipuam ẽẽ factu¬

Expanded text:
atura natum esse non credunt, sed per quamdam illusionem ostentata videri volunt, quae vera non fuerint, sequentes dogma Cerdonis atque Marcionis, et cognatis suis Manichaeis per omnia concordantes. Qui sicut in nostro examine detecti atque convicti sunt, Dominicum diem quem nobis Salvatoris nostri resurrectio consecravit, exigunt in moerore jejunii, soli, ut proditum est, reverentiae hanc continentiam devoventes, ut per omnia sint a nostrae fidei unitate discordes, et dies qui a nobis in laetitia habetur, ab illis in afflictione ducatur. Unde dignum est ut inimici crucis et resurrectionis Christi talem excipiant sententiam, qualem elegerunt doctrinam. nis divintura Creatoris sui conditionis nostrae distare naturam. Quam impietatem ex philosophorum quorumdam et Manichaeorum opinione manantem catholica fides damnat, sciens nullam tam sublimem tamque praecipuam esse factu
Abbreviated transcription (Latin):
patiat᷑ iniuriam: s in eoꝵ statũ tantũmͦ
hoc recurrat obꝓbriũ. qui nouello &e imma¬
ture ordinato inferiores fieri elegerunt:
ut ilła erigłicam sententiã ad se sentiant.
ꝑtinere qua dicit᷑. quo iudicio iudicaue¬
ritis iudicabit᷑ de uob̾: &e qua mensura
mensi fueritis eadẽ remetiet᷑ uob̾. Paulus
uͦ prb̃r: ordinem suũ de quo laudabili fir sa.¬
mitate ñ cessit: obtineat. Nec ulterrꝰ aliqͥd
in cuiꝰquam p̃sumatur iniuriã: ita ut dile.¬
c̾tio tria quã ñ immerito tota huiꝰ facti pul¬
sat inuidia. hoc saltim remedio eurare se
ꝓperet: ut sine dissimulatione hec quȩ de¬
cernimꝰ tradant᷑ effectui: ne. si iterato ad nos
imploratio iusta confugerit. necesse sit seue.¬
rius cõmoueri: cũ his quȩ male st̃ facta
correctis. malimꝰ redintegrare disciplinam:
qmͣ augere uindictam. Frecutionẽ uͦ pre¬
ceptionũ nr̃arum. fr̃i & coep̃o nr̃o iulio cõ¬

Expanded text:
patiatur injuriam, sed in eorum tantummodo statum patiatur injuriam, sed in eorum tantummodo statum hoc recurrat opprobrium, qui novello et immature ordinato inferiores fieri delegerunt; ut illam evangelicam sententiam ad se sentiant pertinere, qua dicitur: Quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis: et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis . Paulus vero presbyter ordinem suum, de quo laudabili firmitate non cessit, obtineat: nec ulterius aliquid in cujusquam praesumatur injuriam; ita ut dilectio tua, quam non immerito tota facti hujus pulsat invidia, hoc saltem remedio curare se properet, ut sine dilatione haec quae decernimus tradantur effectui; ne si iterato ad nos imploratio justa confugerit, necesse sit severius commoveri, cum, his quae male sunt facta correctis, malimus redintegrare disciplinam quam augere vindictam. Exsecutionem vero praeceptionum nostrarum fratri et coepiscopo nostro Julio com
Abbreviated transcription (Latin):
dedecore poscerent honorari: nec hoc
qͥdem illis ꝓprio se iudicio deicientib tri¬
bui debuit qd̾ uolebant: cui tam miserȩ
uoluntati. te digniꝰ fuerat obiuare qm
cedere: Deformis aũt & ignaua subiectio.
bene sibi consciis ce ñ irritam facientib
grãm di p̃iudicare ñ potuit: ut pͥmatus
suos quocũq cõmercio in alterutrũ tran¬
ferentes. subsequentiũ suoꝵ miniierent E¬
dignitatẽ: & qͥa ultimũ sibi anteposueran.
indignos se honoris sui ordine st̃ ꝓfessi:
licet priuari etiã sacerdotio mererent᷑:
tam̃ ut eis ꝓ apłice sedis pietate parcat᷑.
ultimi int̃ om̃s eccłie prb̃ros habeantur.
Et ut iudicii sui sententiam ferant. infe¬
riores etiã illo erunt quẽ ꝓpria sententia
sibimet p̃tulerunt: cȩteris omĩb prb̃ris
in eo ordine ꝑmanentib. quẽ unicuiq
ordinationis sue tempꝰ asscͥpsit: nec qͥsqͣm
p̃ter p̃dictos duos imminutȩ: dignitatis

Expanded text:
dedecore poscerent honorari. Nec hoc dedecore poscerent honorari. Nec hoc quidem illis proprio se judicio dejicientibus tribui debuit, quod volebant, cui tam miserae voluntati te dignius fuerat obviare, quam cedere. Deformis autem et ignava subjectio bene sibi conscius, gratiam Dei, praejudicare non potuit, ut primatus suos quocumque commercio in alterutrum transferentes, subsequentium suorum minuerent dignitatem et quia ultimum sibi anteposuerant,indignos se honoris sui ordine sunt professi, licet privari etiam sacerdotio mererentur; tamen, ut eis pro apostolicae sedis pietate parcatur, ultimi inter omnes Ecclesiae presbyteros habeantur; et, ut judicii sui sententiam ferant, inferiores etiam illo erunt quem propria sententia sibimet praetulere: caeteris omnibus presbyteris in eo ordine permanentibus, quem unicuique ordinationis suae tempus ascripsit. Nec quisquam praeter praedictos duos imminutae dignitatis 736
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ: fuerat. industriȩ atq doctrine. ut
iniuste petentium desideria. rationabili
auctoritate cohiberes: ne quẽ insac̾do¬
tali ꝓpere ꝓuehebas honore: ad iniuriam
eoꝵ quib sociebat᷑ inciꝑet. Miror qͥdem
si fieret: du in illo ñ humilitatis uirtus
s fortioris uicium roboraret᷑. Neq enim
ignorabas dixisse dñm qd̃ qui se humi¬
liat ex altabit᷑: qui uͦ se exaltat humili¬
abitur: fundẽq dixisse. uos aũ queritis
de pusillo crescere:ce de honore maiores
ẽẽ Utrũq enĩ mordinatũ: utrũq p̃po¬
sterum ẽ. Et omĩs laboꝵ fructꝰ aufertur
omĩs meritoꝵ mensura uacuat᷑: si tantũ
qͥs has sequit᷑ dignitates. qͣntum adula¬
tionis obtinuit: ut cupiditas eminendi
ñ sołu suꝑbientem minuat: s etiã coniuen¬
tem. Si uͦ ut asserit᷑ primi sediq prb̃ri.
cirea epicar pium sibimet p̃ponendum.
tam huic assentatio fuit. ut illu cũ sui

Expanded text:
tuae fuerat industriae atque doctrinae, ut tuae fuerat industriae atque doctrinae, ut injuste petentium desideria rationabili auctoritate cohiberes, ne quem in sacerdotali propere provehebas honore, ad injuriam eorum quibus sociabatur inciperet, minorque se fieret, dum in illo non humilitatis virtussed elationis vitium roboraretur. Neque enim ignorabas dixisse Dominum, quod qui se humiliat, exaltabitur, qui vero se exaltat, humiliabitur . Eumdemque dixisse vos autem quaeritis de pusillo crescere, et de honore majores esse. Utrumque enim inordinatum, utrumque praeposterum est, et omnis laborum fructus aufertur, omnis meritorum mensura vacuatur, si tantum quis has sequitur dignitates quantum adulationis obtinuit, ut cupiditas eminendi non solum superbientem minuat, sed etiam conviventem. Si vero, ut asseritur, primi secundique presbyteri circa Epicarpium sibimet praeponendum, tam huic assentatio fuit, ut illum cum sui
Abbreviated transcription (Latin):
doro: leo ep̃c. Iudiciũ qd̾ de
de sꝑabamꝰ dolemꝰ ẽẽ frustra¬
dũm: quando ea te cõmisisse ꝑspicimꝰ
quȩ omñe eccłiasticȩ sanctionis regłam
culpabili nouitate fedarent: cũ plenissi¬
me noueris. qnͣta sollicitudine ꝑ omnes
ta seruari: &e hanc maxime. eurã ad sac̾¬
dotes uniu̾sarum plebium ꝑtinere: ut
sc̃arum constitutionũ regłe: nullis cor¬
rumpant᷑ excessib. Unde miram᷑ te qũe
auẽtoritatũ apl̃icȩ sedis obseruantissi¬
mũ esse conuenerat: tam negligent̃ ac
potiꝰ insolent̃. egisse: ut traditarumtͥ
legum ñ custos s transgressor existeres.
Libello eteñĩ pauli prb̃ri tui qui in sub
batum: ita ut uniꝰ festina & immatura
ꝓuectio. quȩdã eoꝵ deiectio facta sit qͦs
etas comm̃dabat. & nulla culpa minue¬
bat. Qd̾ si ambientis intentio. aut imꝑi¬
ta fauentium studia. id qd̾ nunqmͣ habu¬
it consuetudo poscebant. ut incipiens e
meritis. & nouellus p̃ferretur antiquis.

Expanded text:
DORO, LEO episcopus. Judicium, quod de te sperabamus, dolemus esse frustratum, quando ea te commisisse perspicimus quae omnem ecclesiasticae sanctionis regulam culpabili novitate foedarent: cum plenissime noveris, quanta sollicitudine per omnes ta servare, et hanc maxime curam ad sacerdotes universarum plebium pertinere, ut sanctarum constitutionum regulae nullis corrumpantur excessibus. Unde miramur te quem auctoritatum apostolicae Sedis observantissimum esse convenerat, tam negligenter, ac potius insolenter egisse, ut traditarum tibi legum non custos sed transgressor existeres. Libello etenim Pauli presbyteri tui qui in subdinem fuisse turbatum ita ut unius, festina, et immatura provectio quaedam eorum dejectio facta sit, quod aetas commendabat, et nulla culpa minuebat. Quod si ambietis intentio, aut imperita faventium studia id quod nunquam habuit consumeritis, et novellus praeferretur antiquis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd addamꝰ augmenti. Parũ enĩ religiosus
alio tẽpore demonstrat᷑: qui in his dieb ñ
cens. fcce nẽ tempꝰ acceptũ: ecce ñc̃ dies sa¬
lutis. Qd enĩ acceptius hoc tẽpore: Quid
salubris his dieb. in quib belłu uiciis in¬
dicit᷑: ce om̃ium uirtutũ ꝓfectꝰ augetur:
Semꝑ qͥdẽ tͥ o anima xp̃iana uigilandum
contra salutis tuȩ adu̾sarium fuit. ne ullꝰ
pateret locus tẽptatoris insidiis: s mͦ tͥ ma¬
ior cautio. & sollicitior ẽ assum̃da prudentia:
qnͣdo idem hostis tuus acriore seuit inui¬
dia. Nunc enĩ in toto mundo potestas ei
antiquȩ dñationis aufert᷑. & innumera
illi captiuitatis uasa rapiunt᷑. Renunciat᷑
atrocissimo p̃doni a popłis om̃iũ nationũ.

Expanded text:
quid addamus augmentis. Parum enim religiosus quid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non cens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubrius his diebus, in quibus vitiis bellum indicitur, et omnium virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur at
Abbreviated transcription (Latin):
icet nob̾ diłmi appropinquante
festiuitate paschali. ienuniũ quadragesi¬
male ipse legitimi tẽporis recursꝰ indicat:
cohortatio tam̃ etiã nr̃i sermonis adhiben¬
da ẽ: quȩ auxiliante. dño nec inutilis sit
pigris: nec onerosa deuotis. Nam cũ omnẽ.
obseruantiã nr̃ãm ratio istoꝵ dierũ poscat.
augeri: nemo ẽ ut confido de uob̃. qͥ se ad opꝰ
hoꝵ ñ gaudeat incitari. Natura enĩ nr̃a
manente adhuc. mortalitate mutabilis. etriã¬
si ad summa quęq uirtutũ studio ꝓuehat᷑.
semꝑ tam̃ sic̃ potest habere quo recidat. ita
potest habere: quo crescat: ae hȩc ẽ ꝑfectoꝵ
uera iusticia. ut nunqͣm p̃sumant se ẽẽ ꝑ¬
fectos: ne ab itineris nondũ finiti intenti¬
one cessantes. ibi incidant deficiendi ꝑicu¬
lum: uͥ ꝑficiendi deposuerint appetitum.
sine differentia graduũ. sine discretione.
app̃hendimꝰ pia auiditate curramꝰ: & ad
mensurã consuetudinis nr̃e: necessarii ali¬

Expanded text:
ctissimi, appropinquante festivitate paschali jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. sine differentia graduum, sine discretione apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis ali
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ milium milia p̃parant᷑: ce appro¬
pinquante nouȩ creaturȩ ortu. sp̃italis
nequicia ab his quos possidebat extru¬
ditur. fremit gͦ dispoliati hostis impius
furor: & nouũ querit lucrũ: qͥa ius ꝑdit
antiquũ. Captat indefessus &e ꝑuigil.
si quas repꝑiat oues a sacris gregib negli¬
gentiꝰ euagantes: quas ꝑ ꝓcliuia uolup¬
tatũ. & ꝑ deuexa luxurie. in diu̾soria
mortis inducat. Infłamat itaq iras: nu¬
trit odia: mouet cupiditates:. irridet
continentiã: incitat gulam. Quem eñĩ
umq ieiuniũ. infirmitatis nr̃e. in se rece¬
piss esuriem: gauisus diabolus. signũ se
in eo passibilis atq mortalis inuenisse na¬
turȩ: ut exploraret potentiã qmͣ timebat.
si filius inquit dĩ es. dic ut lapides isti
panes fiant. Poterat utiq istud omp̃c: &
facile erat. ut ad creatoris imꝑium. in qmͣ
iuberet᷑ speciem cuiuslibet generis creat᷑a
transiret: sic̃ cũ uoluit. in conuiuio nupti¬

Expanded text:
millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. III. Qumque jejunium, infirmitatis nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nupti
Abbreviated transcription (Latin):
potentiã dedit ei. quẽ toti ȩccliȩ pͥnci¬
pem fecit: ut si qͥd etiã nrĩs temporib
recꝰte ꝑ nos agitur. recteq disponitur:
illiꝰ oꝑib. illiꝰ sit gub̾naculis deputan¬
dum. cui dictum ẽ. & tu conuersus con¬
firma fr̃s tuos: &e cui post resurrectionẽ
suã dñs. ad trinã ȩt̃ni amoris professio¬
cit. & mandatũ dñi pius pastor exeqͥt᷑:
confirmans nos cohortationib suis: ce
dione suꝑemur. Si aũt hanc pietatis
suȩ curã. om̃i popło dĩ sicut credendũ¬
nis suis opem suã dignat᷑ impendere.
thoro. eadem qua p̃sedit carne. reqͥeseit:
Illi gͦ hunc seruitutis nr̃e natalitium
diem. illi asscribamꝰ hoc festũ: cui patro¬
cinio. sedis ipsiꝰ meruimꝰ ẽẽ consortes:
auxiliante nob̃ ꝑ omĩa gr̃ã dñi nr̃i ihu¬

Expanded text:
potentiam dedit ei quem totius Ecclesiae principotentiam dedit ei quem totius Ecclesiae principem fecit, ut si quid etiam nostris temporibus recte per nos agitur, recteque disponitur, illius operibus, illius sit gubdum, cui dictum est: Et tu conversus confirma fratres tuos , et cui post resurrectionem suam Dominus ad trinam terni amoris professioque mandatum Domini, pastor exsequitur, confirmans nos cohortationibus suis, non tione superemur. Si autem hanc pietatis suae curam, omni populo Dei ubique praetendnis suis opem suam dignabitur impendere. toro eadem qua praesedit carne requiescit? Illi ergo hunc servitutis nostrae natalitium diem, illi ascribamus hoc festum, cujus patrocinio sedis ipsius meruimus esse consortes, auxiliante nobis per omnia gratia Domini
Abbreviated transcription (Latin):
intimet᷑. Petro enĩ ido hoc singularit᷑
eredit᷑: qͥa eunctis eccłiȩ rectorib petri
forma p̃ponit᷑. Manet gͦ petri priuilegi¬
dieium. Nec nimia ẽ uł seueritas. uel
remissio: uͭ nicħ erit ligatũ. nicħ solutũ:
nͥ qd̾ beatus petrus aut soluerit aut liga¬
uerit. Instante. aũt passione sua dñs quȩ
discipłoꝵ erat turbatura constantiam:
ego aũt rogaui ꝓte. ut ñ deficiat fides
tua. Et tu aliqñdo conuersus confirma¬
fr̃s tuos: ut ñ intretis in tẽptationem.
Cõmune erat om̃ib apłis ꝑicułu. de tẽp¬
datione formidinis: & diuinȩ ꝓtectiont
auxilio parit̾ indigebant. Qm̃ diabolꝰ
om̃s exagitare. om̃s cupiebat elidere: &
dam̃ specialis a dño petri cura suscipit᷑:
& ꝓfide petri ꝓprie supplicat᷑: tanꝙͣ. alioꝵ¬
status certior sit futurus. si mens pͥncipis
& iuste in ducis nr̃i meritis & dignita¬
de letamiͦ: grãs agentes sempit̃no regi.

Expanded text:
intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cūctis Ecclesiæ rectoribus Petri forma præponitur. Manet ergo Petri priuilegidicium, nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil erit ligatum, nihil solutum, nisi quod B. Petrus aut solverit, aut liga« Instante, inquit, passione sua Dominus, quae discipulorum erat turbatura constantiam, ego autem rogavi pro te ne deficiat fides tua; et tu aliqrate, ne intretis in tentationem . Commune erat omnibus apostolis periculum de tentatione formidinis, et divinae protectionis auxilio pariter indigebant, quoniam diabolus omnes exagitare, omnes cupiebat elidere; et tamen specialis a Domino Petri cura suscipitur, ut pro fide Petri proprie supplicetur, tanquam aliostatus certior sit futurus, si mens principis iter et juste in ducis nostri meritis ac dignitate laetamur, gratias agentes sempiterno regi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa tues petrus. Io est eũ ego sim iniuola¬
bilis petra. ego lapis angularis. qͥ facio
utraq unũ. ego fundam̃tum pret̃ qͦd
nemo potest aliud ponere: tam̃ tu qͦo
petra es. qͥa mea uirtute solidaris: ut
quȩ mͥ potestate sunt ꝓpria: sint tͥ mecũ
participatione cõmunia. Et suꝑ hanc.
petrã ȩdificabo ȩccłiam meã: &e portȩ inferi
ñ preualebunt aduersus eã. Suꝑ hanc in¬
quit fortitudinẽ. et̃ñum extruam tẽpłi.
& eccłiȩ meȩ cȩlo inserenda sublimitas in
huis ficdĩ firmitate consurget. Hane eo i¬
fessionem porte inferi ñ tenebunt: mor¬
dis uineula ñ ligabunt. Uox enĩ ista: uox
uitȩ ẽ. Et̃ sicut confessores suos in cȩlestia
ꝓuehit: ita negatores ad inferna demer¬
git. ꝓꝑt qd̾ dicit᷑ beatissimo petro. Tibi
dabo claues regni cȩloꝵ: &e quecũq liga¬
ueris suꝑ trã. erunt ligata &e incelis. Et.
&e in cȩlis. Transiuit quidẽ etiã in apl̃os
cipes. decreti huius constitutio cõmea¬

Expanded text:
quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruam templum, et Ecclesiae meae coelo inserenda sublimitas, ex hujus fidei firmitate consurget. Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis vincula non ligabunt: vox enim ista vox vitae est, et sicut confessores suos in coelestia provehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et  ascensum. Transiuit quidem etiam in alios Acipes decreti huius constitutio commea
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi huic uiro consortiũ potentiȩ
suȩ: tribuit diuina dignatio: & siqͥd eũ
eo cõmune cȩti̾s uoluit ẽẽ principib.
nunqͣm nͥ ꝑ ipsũ dedit. qͥcqͥd aliis ñ ne¬
gauit. Om̃s deniq apłos dñs qͥd de. se

Expanded text:
dilectdilectsuæ tribuit diuina dignatio, & si quid cum eo commune cæteris uoluit esse principibus, nunquam nisi per ipsū dedit, quicquam aliis non nega
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis attollere: & hunc diem in illiꝰ po
dissimũ ueneratione celebrare. qui ab
ipso om̃ium carismatũ fonte. tã copiosis
ẽ rigationib inundatus: ut cũ multa
solus acceꝑit: nichil in qũeqm sine ipsiꝰ
participatione transierit.Uerbũ enĩ¬
caro factũ fuerat.ce. habitabat. iam in
nobis: ce reparando humano generi to¬
tum se. xp̃c impenderat. Nichil indis¬
positum sapientiȩ: nicħ erat arduum
potestati. famulabant᷑ elem̃ta: ministra¬
bant sp̃c: angłi seruiebant: nec ullo mͦ
poterat in efficax ẽẽ saeram̃tũ. qd̾ simul
ipsius ditatis unitas oꝑabat᷑ oe trinitaᷤ.
Et tam̃ de toto mundo unꝰ petrus eligi¬
dur: qui &e uniu̾sarum gentiũ uocati¬
oni. ce omib apłis. cunctisq eccliȩ pa¬
trib p̃ponatur: ut qm̃uis inpopło di
multi sacerdotes sint. multiꝙ pastores:
om̃s tam̃ ꝓprie regat petrus. quos pͥnei¬
paliter regit. &e xp̃c. Magnũ &e mirabile

Expanded text:
mentis attollere, & hmentis attollere, & htissimum veneratione celebrare, qui ab ipso omnium charismatum fonte tam copiosis est irrigationibus inundatus, ut cum multa solus acceperit, nihil in quemquam sine ipsius participatione transierit. Verbum caro factum jam habitabat in nobis , et reparando humano generi totum se Christus impenderat. Nihil indispositum sapientiae, nihil erat arduum potestati. Famulabantur elementa, ministrabant spiritus, angeli serviebant, nec ullo modo poterat inefficax esse sacramentum, quod simul ipsius Deitatis unitas operabatur et Trinitas. Et tamen de toto mundo unus Petrus eligitur, qui et universarum gentium vocationi, et omnibus apostolis, cunctisque Ecclesiae Patribus praeponatur: ut quamvis in populo Dei multi sacerdotes sint multique pastores, omnes tamen proprie regat Petrus, quos principaliter regit et Christus. Magnum et mirabile,