comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a ita fulget ita m̃tiente illa luce uestit᷑. ut noͣ solũ ꝑuenientibus
nondũq ingressis incolendũ se offerat. & eoꝵ uoluntati ꝓipsa beata
tera satis facturũ polliceat᷑. s plerũq de ipso portu ad sese homines inui
tet cosqꝰ mũꝗͣ detinet. ipsa altitudine delec tando. unde cȩteros despi¬
cere libeat. Hi tam̃ ammonẽt se p̃uenientes ne aut occulas subt̾
scopulis decipiant᷑: Aut adse ascendere facile putet᷑ ⁊ quasi ne ꝑi¬
culo ingrediant᷑ ꝓpt̾ illi terrȩ iucinitatẽ bni uolentissime docent.
ta cũ eis inuidet uanissimã głam : locũ securitatis ostendunł.
Nã quẽ montẽ aliũ uult intelligi ratio ꝓpinquantibꝰ adphilosopl
nicħ intus plenũ atq solidum ht̃. ut inflatos s suꝑ ambulantes
sub crepante fragili solo de mergat acsorbeat. enq intenebras re¬
uolutis eripiat luculentã domũ. ꝗͣ pęne nõ uiderat. Quȩ cũ iti

Expanded text:
nam ita fulget, ita mentiente illa luce uestitur, ut non solum peruenientibus nam ita fulget, ita mentiente illa luce uestitur, ut non solum peruenientibus nondumque ingressis incolendum se offerat et eorum uoluntati pro ipsa beata terra satisfacturum polliceatur sed plerumque de ipso portu ad sese homines inuitet, eosque nonnumquam detinet ipsa altitudine delectatos, unde ceteros despicere libeat. hi tamen admonent saepe uenientes, ne aut occultis subter scopulis decipiantur aut ad se ascendere facile putent, et qua sine periculo ingrediantur propter illius terrae uicinitatem, beniuolentissime docent. ita cum eis inuident uanissimam gloriam, locum securitatis ostendunt. nam quem montem alium uult intellegi ratio propinquantibus ad philosophiam ae, quod ita nihil intus plenum atque solidum habet, ut inflatos sibi superambulantes subcrepante fragili solo demergat ac sorbeat eisque in tenebras reuolutis eripiat luculentam domum, quam paene iam uiderant? Quae cum ita
Abbreviated transcription (Latin):
gilat. und̾ illos nulla maris illiꝰ ꝓmissa nimiũ falso ridentes exclu
lumine ł iã dui multũq iactati. tam̃ quȩdã signa respicuĩt.
& suȩ dulcissimȩ patriȩ quãuis impsis fluctibꝰ recordant᷑. ⁊ aut
recto cursu in nullo falsi & nicħ morati eã repetũt : aut plerũq
Tit̾ nubila deuiantes. ł mergentia cõtuentes sydera. ł nõ nullis ille¬
cebris capti. bonȩ nauigatiois tẽꝑa differentes. e̾rãt duitiꝰ. sepe ȩtiã
piclitantur: Quos itẽ sepe nõ nulla influxis fortunis calamitas
quasi conatibꝰ eoꝵ adu̾sa tẽpestas. moptatissimã quietãq cõpellit.¬
is aũ om̃ibꝰ qui qͦcunq mͦ adb̾atȩ uitȩ regionẽ ferunt᷑. unꝰ inma¬
nissimꝰ mõs ante ipsũ portũ constitutꝰ. quo ȩtiã magnas ingredientib
gignit angustias. uehem̃tissime formidand. cautissimeq uitandus ẽ.

Expanded text:
gilant, unde illos nulla maris illius promissa nimium falso ridentis excludgilant, unde illos nulla maris illius promissa nimium falso ridentis excludlimine, vel jam diu multumque jactati, tamen quaedam signa respiciunt, et suae dulcissimae patriae, quamvis in ipsis fluctibus recordantur: et aut recto cursu in nullo falsi, et nihil morati, eam repetunt; aut plerumque vel inter nubila deviantes, vel mergentia contuentes sidera, vel nonnullis illecebris capti, bonae navigationis tempora differentes, errant diutius, saepe etiam periclitantur. Quos item saepe nonnulla in fluxis fortunis calamitas, quasi conatibus eorum adversa tempestas, in optatissimam patriam quietad beatae uitae regionem feruntur, unus inmanissimus mons ante ipsum portum constitutus, quo etiam magnas ingredientibus gignit angustias, uehementissime formidandus cautissimeque uitandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
remoꝵ. depermo fuguit. seseq cõdut in illã trã qͥlluate.
unđ eȩt̾is cuubꝰ quibus possũt quo ammoniti conent
inmediũ ꝓgredi. longeq asua patria ꝑegrinari audẽt̃.⁊ eiꝰ sepe obli-¬
uiscuntur. hos sinescio quo ⁊ nimis latente mͦ apuppi uentꝰ quem
pṗum putat fu̾it ꝓsequutꝰ : penetrãt in altissima miseriarum. ela¬
n atq gaudentes quod eͥs usqueqͦuaq fallacissima serenitas uoluptatũ atq¬
honoꝵ blanditur. his ꝓfecto quid aliud optandũ ẽ quã quȩdã milliᷤ
tes gem̃tesq ꝑducatꝰ. Huiꝰ generis tam̃ pleriq nondũ longiꝰ eua-¬
gatiꝰ. quibusdã nõ ita gͣuibꝰ molestus reducunt᷑. Hi sũt homines
quoscũ ł lacͥmabileᷤᷤ tragoediȩ fortunarũ suaꝵ ł inaniũ negotioꝵ
anaiȩ difficultates. quasi nicħ aliud habentes qd agãt. inlibros doc
toꝵ sapientis simoꝵq hominũ truserĩt. impso quodãmͦ portu eiugi-¬

Expanded text:
remorum de proximo fugiunt seseque condunt in illa tranquillitate, remorum de proximo fugiunt seseque condunt in illa tranquillitate, unde ceteris ciuibus, quibus possunt, quo admoniti conentur in medium progredi longeque a sua patria peregrinari aude-ut et eius saepe obliuiscuntur. hos si nescio quo et nimis latente modo a puppi uentus, quem prosperum putant, fuerit prosecutus, penetrant in altissima miseriarum elati atque gaudentes, quod eis usque quaque fallacissima serenitas uolup! atum honorumque blanditur. his profecto quid aliud optandum e; t quam quaedam in iltes gementesque perducat ? huius generis tamen plerique nondum longius euagati quibusdam non- ita grauibus molestiis reducuntur. hi sunt homines, quos cum uel lacrimabiles tragoediae fortunarum suarum uel inanium negotiorum anxiae difficultates quasi nihil altorum sapientissimorumque hominum truserint, in ipso quodammodo portu evi
Abbreviated transcription (Latin):
stultus ẽ. ita necesse est nõn solum om̃em qui egeat miserũ. seo etiã om̃em qui
mises egentem eẽ fateant᷑ at si exeo qđ & omĩs miser stultꝰ ⁊ omĩs sttltus

Expanded text:
stultus est; ita necesse est non solum omnem qui egeat miserum, sed etiam omnem qui stultus est; ita necesse est non solum omnem qui egeat miserum, sed etiam omnem qui miser sit egentem esse fateamur. At si ex eo quod et omnis stultu
Abbreviated transcription (Latin):
quanquã nescio quomͦ dicomꝰ habet egestatẽ aut ht̃ stulticiã. tale
ẽ enĩ ac si locũ aliquẽ qui luminart careat dicamꝰ hab̾e tenebras.
qđ nicħ ẽ aliud quã lumen nonhab̾e. Non enĩ tenebre qͣsiuieniunt
aut recedt̃. S caͬrelumine. hoc ipsũ ẽ iã tenebrosũ ẽẽ. ut carere ueste ħ:
eẽ nudũ. Non enĩ ueste accedente ueluti aliqua res mobił nuditas
fugit. sic gͦ dicimꝰ aliquẽ ab̾e egestatẽ. quasi dicaniꝰ hab̾e nuditatẽ.
Egestas i u̾bũ ẽ nõ habendi. quã obrem ut qđ uolo explicẽ sic̃ possũ.
ita dr̃ ht̃ egestatẽ. quasi dicat᷑ ht̃ non hab̾e. Itaq si stulticiã ipsã
uerã certã egestatẽ eẽ monstratũ ẽ uide iam qͣstionẽ quã susce¬
peramꝰ utrũ salta sit: dubitabat᷑ enĩ int̾ nos utrũ cũ appellare¬
mus miseriã nicħ aliud quã egestatẽ nomnaremꝰ. dedimꝰ aut̃ r̃nẽ
recte stulticiã uocri egestatẽ. Sic̃ gͦ ⁊ omĩs stultꝰ muiser. ⁊ oĩs misr

Expanded text:
scio quomodo dicamus: \'habet egestatem\' aut \'habet stultitiam\'. tale est enim, ac si locum aliquem, qui lumine careat, dicamus habere tenebras, quod nihil est aliud quam lumen non habere. non enim tenebrae quasi ueniunt aut recedunt, sed carere lumine, hoc ipsum est iam tenebrosum esse, ut carere ueste, hoc est esse nudum. non enim ueste accedente ueluti aliqua res mobilis nuditas fugit. sic ergo dicimus aliquem habere egestatem, quasi dicamus habere nuditatem. egestas enim uerbum est non habendi.titiam ipsam veram et certam egestatem esse monstratum est, vide jam quaestionem quam susceperamus, utrum soluta sit. Dubitabatur enim inter nos, utrum cum appellaremus miseriam, nihil aliud quam egestatem nominaremus. Dedimus autem rationem, recte stultitiam vocari egestatem. Sicut ergo et omnis stultus miser, et omnis miser
Abbreviated transcription (Latin):
fonte manarẽt. Xlicẽciꝰ. S dicẽtdũ inqͥt tͥ ẽ ut beatꝰ sit qͥsq qͣ uelle dobeat
& qͣ terũ rerũ eũ oporieat habere desidiũ. Inuita me inq natalituo q̃ndo
dignaueris. qͥcđ apposueris libẽter sumã : qua cõdicione hodie apd̾ me ut epulens
peto nec flagites qd fortasse nõ est paratũ : quẽ cũ modeste ac uerecũde cõmonu¬
nis sic peniteret: Ergo illd̃ inꝗ cõuenit int̃ nos. neq quẽqͣ becitũ eẽ pose qͥq̃
uuli nõ babeat. Neq om̃ẽ qͥ d uult nõ bab⁊ neq omẽ qͥ q uult ht̃ hcatũ cẽ:

Expanded text:
t Licentius: Sed dicendum, inquit, tibi est, ut beatus sit quisque, quid uelle debeat et quarum rerum eum oporteat habere desiderium. — Inuita me, inquam, natali tuo, quando dignaberis; quidquid apposueris libenter sumam. qua conditione hodie apud me ut epuleris, peto nec flagites, quod fortasse non est paratum. — Quem cum modestae ac uerecundae commonitionis suaepaeniteret: Ergo illud, inquam, conuenit inter nos, neque quemquam beatum esse posse, qui quod uult non habet, neque omnem, qui quod uult
Abbreviated transcription (Latin):
piabile nefas est dm̃ iuolabilẽ credere. nec ita saltẽ
ut ł uirtute ꝓuiderit ne sua substantia iuolaret᷑
Nãq animã pęnas hic pendere fatent᷑. Cũ it̾ eiꝰ ⁊di
substantiã nichil uelit om̃ino distare. Si aũ istũ
mundũ nõ factũ dicanꝰ. Impiũ ẽ atq ingratũ cre¬
his atq huiꝰ moĩ rebꝰ aut ordine illo eruditioĩs aut
nullomͦ quicꝗ requirerẽdũ ẽ. & ne qͥsquã latissi¬
nũ aliqͥd nos cõplexos eẽ arbitraret᷑. hoc dico planiꝰ
aiq breuiꝰ ad istarũ rerũ cognitionẽ neminẽ aspirare
debere sine illa quasi dupplici scientia bonȩ disputa¬
tioĩs potentiȩq numerorũ. Siqͥs ętiã hoc plurimũ
putat. solos num̃os optime nou̾it aut solã dyałticã
i ⁊ ħ diffinitũ ẽ tantũ ꝑfecte sciat ꝗͥ sit unũ innu¬
m̃is quantũq ualeat nõdũ in illa sũma łge sũ moq

Expanded text:
piabile nefas est deum uiolabilem credere, nec ita saltem, piabile nefas est deum uiolabilem credere, nec ita saltem, ut uel uirtute prouiderit, ne sua substantia uiolaretur; namque animam poenas hic pendere fatentur, cum inter eius et dei substantiam nihil uelint omnino distare. si autem istum mundum non factum dicamus, impium est atque ingratum crehis atque huius modi rebus aut ordine illo eruditionis aut nullo modo quicquam requirendum est. Et ne quisquam latissimum aliquid nos conplexos esse arbitretur, hoc dico planius atque breuius, ad istarum rerum cognitionem neminem adspirare debere sine illa quasi duplici scientia bonae disputationis potentiaeque numerorum. si quis etiam hoc plurimum putat, solos numeros optime nouerit aut solam dialecticam. si et hoc infinitum est, tantum perfecte sciat, quid sit unum in numeris quantumque ualeat nondum in illa summa lege summoque
Abbreviated transcription (Latin):
moribꝰ cõnstant̃ uigilat᷑q ꝑmaneas. Derebraũt obscurissunis &
tam̃ diunis qͦmͦ ds̃ ⁊ nicħ mali factat. ⁊ sit om̃ps ⁊ tãtaimala
aliquando ȩẽ cȩpit. quomꝰ ante ꝗͣ eẽt potestate dĩ ma¬
lũ tenebat᷑ & qͥd opꝰ erat mundũ fabricari quo malũ qͥ
iã dĩ potestiss frenabat adpenas animarũ in eluderet᷑.
Si aũ fuit tẽpꝰ quo sub di dñgo malũ nõ erat quid subito
accidit qͥ ꝑ ęt̾na retro tp̃ora nõ accid̾at. Indo̾ enĩ nouũ
extitisse cõsiliũ nedicã impiũ ineptissimũ ẽ dicere.
Si aũt inportunũ fuisse & quasi imꝓbũ malũ dõ dicimꝰ
ꝗ nõ nulli existima̾t iã nemo doctus risũ tenebit ne-¬
mo nõ suscensebit indoctus. quid eñĩ potuit dõ noce-¬
re mali nescio qͣ illa nat᷑a. Si it dicũt nõpotuisse
fabricandi mundi causa nõ erit sipotuisse dicũt inea¬

Expanded text:
moribus constanter uigilanterque permaneas. de rebus autem obscurissimis et moribus constanter uigilanterque permaneas. de rebus autem obscurissimis et tamen diuinis, quomodo deus et nihil mali faciat et sit omnipotens et tanta mala aliquando esse coepit, quomodo, antequam esset, potestate dei malum tenebatur et quid opus erat mundum fabricari, quo malum, quod iam dei potestas frenabat, ad poenas animarum includeretur? si autem fuit tempus, quo sub dei dominio malum non erat, quid subito accidit, quod per aeterna retro tempora non acciderat? in deo enim nouum extitisse consilium, ne dicam impium, ineptisi autem inportunum fuisse et quasi improbum malum deo dicimus, quod nonnulli existimant, iam nemo doctus risum tenebit, nemo non suscensebit indoctus; quid enim potuit deo nocere mali nescio qua illa natura? si enim dicunt non potuisse, fabricandi mundi causa non erit; si potuisse dicunt, inex
Abbreviated transcription (Latin):
itali excagitãt. ⁊ ame uicissim ꝙ adipsũ sonũ attinet rep̃hendũ t᷑.
Aliud ẽ it eẽ arte. aliud gente securũ. Solo ecismo aũ quos dicim
fortasse quisq doctus diligent̃ attendẽs moratioẽ mea reperiet.
A õ enĩ defuit qͥmͥ nõ nulla huimoĩ uitia ipsũ ciceronẽ fecisse ꝑitis¬
sune psuadiss B arbarismoꝵ aũt genus nr̃is tẽporib tał coꝑtũ ẽ¬
contẽptis istis ł puerilibꝰ rebus ł adte nõꝑtinentibꝰ ita grãm ancę
pęne diuinã iuim naturamq cognoscis. ut eiꝰ animã teniusse.
corpꝰ dissertis reliqͥsse iudearis. h ętiã decęt̾is huimodi artibꝰ
diceri quas sipęnit fortasse cõtẽpns : ammoneo te qͣntũ filiꝰ
audeo quãtũq ꝑmitus. ut fidẽ istã tuã quã uenerãdis myste.¬
rus ꝑcepisti firme caufeq custodias. De inde ut inhac uita atq

Expanded text:
Itali exagitant et a me uicissim, quod ad ipsum sonum attinet, reprehenduntur. Itali exagitant et a me uicissim, quod ad ipsum sonum attinet, reprehenduntur. aliud est enim esse arte, aliud gente securum. soloecismos autem quos dicimus fortasse quisque doctus diligenter attendens in oratione mea reperiet; non enim defuit, qui mihi nonnulla huius modi uitia ipsum Ciceronem fecisse peritissime persuasisset. barbarismorum autem genus nostris temporibus tale conpecontemtis istis uel puerilibus rebus uel ad te non pertinentibus ita grammaticae paene diuinam uim naturamque cognosces, ut eius animam tenuisse, corpus disertis reliquisse uidearis. Hoc etiam de ceteris huius modi artibus dixerim, quas si penitus fortasse contemnis, admoneo te, quantum filius audeo quantumque permittis, ut fidem istam tuam, quam uenerandis mysteriis percepisti, firme cauteque custodias, deinde ut in hac uita atque
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinaꝵ ordinẽ quantũ satis ẽ fuerit ꝓsequut᷑. Cũ n artes ũ
le om̃s lib̾ales partim adusũ uitȩ. partĩ ad cognitionẽ rerũ cõ¬
tẽplationẽq discant᷑ : usũ earũ asseqͥ difficillimũ ẽ nͥ ei qͥ ab ip¬
sa pueritia ingeniosissimꝰ instantissime atq constantissime oꝑ am
dederit. Quod uero exillis adid quod querimꝰ opꝰ ẽ: ne te queso
mat̾ ħ uelut rerũ in m̃sa quedã silua det̾reat. & enĩ quȩdã de
om̃ibꝰ eligent᷑ num̃o paucissima ui potentissima. Cognitione
aut̃ multis quidẽ ardua. Tibi tam̃ eiꝰ cuiꝰ ingeniũ condie mͥ
nouũ ẽ ⁊ cuiꝰ aĩmũ ł ętate ł admirabili tẽꝑantia remotissunũ
meq uiuentitibꝰ. Si n dicãte facile adcũ sermonẽ ꝑuenturã qͥ lo¬
quutiois ⁊ linguę uicio careat : ꝓfecto m̃tiar. Me enĩ ipsũ ciu
magna necessitas fuit ista ꝑdiscere adhue in multis u̾borũ sonis

Expanded text:
disciplinarum ordinem, quantum satis est, fuerit persecutdisciplinarum ordinem, quantum satis est, fuerit persecutrtim ad cognitionem rerum contemplationemque discantur, usum earum assequi difficillimum est nisi ei. qui ab ipsa pueritia ingeniosissimus instantissime atque constantissime operam dederit. Quod uero ex illis ad id, quod quaerimus, opus est, ne te quaeso, mater. haec uelut rerum inmensa quaedam silua deterreat. etenim quaedam de omnibus eligentur numero paucissima, tu potentissima, cognitione autem multis quidem ardua, tibi tamen, cuius ingenium cotidie mihi nouum est et cuius animum uel aetate uel admirabili temperantia remotissimum imeque uiuentibus. si enim dicam te facile ad eum sermonem peruenturam, qui locutionis et linguae uitio careat, profecto mentiar. me enim ipsum, cui magna necessitas fuit ista perdiscere, adhuc in multis uerborum sonis
Abbreviated transcription (Latin):
cõtẽplanda intelligenda atq retinenda. Quisquis aut̃ ł ad¬
huc seruus cupiditatũ & in hiãs reb̾ ꝑeuntibꝰ. łiã ista fugiẽs
casteq uiuẽs nesciẽs tam̃ ꝗ sit nicħ. qͥd informis materia. qͥ
formatũ exanime. ꝗͥ corpꝰ. qͥd spẽs incorpore. quid locꝰ. qͥd tẽpus.
quid in loco. ꝗͥ intẽpore. quid motꝰ scđm locũ. ꝗͥ motus nõ scđ̾m
locũ. quid stabilis motꝰ. quid sit ęquũ. quid sit nec in loco eẽ
nec nusquã. quid sit pͣter tẽpus ⁊ seꝑ.⁊ quid sit nꝰꝗ eẽ: inus¬
scit̾ melius nesciendo: S de aĩa ipsa sua querere ac disputa¬
re uoluerit. tantũ errabit. quantũ errari plurimũ potest.
Facilĩ aũt ista cognoscet qͥ num̃os simplices atq intelligibiles cõ¬
pbendit. Porro uistos cõphendet. ꝗ ⁊ ingenio ualẽs & pͥuisgio etatis
aut cui libet felicitatis ocios& studio uehem̃t̃ incensꝰ memoratũ

Expanded text:
contemplanda intellegenda atque retinenda. quisquis autem uel adcontemplanda intellegenda atque retinenda. quisquis autem uel adhuc seruus cupiditatum et inhians rebus pereuntibus uel iam ista fugiens casteque uiuens, nesciens tamen, quid sit nihil, quid informis materia, quid formatum exanime, quid corpus, quid exanime in corpore, quid locus, quid tempus, quid in loco, quid in tempore, quid motus secundum locum, quid motus non secundum locum, quid stabilis motus, quid sit aeuum, quid sit nec in loco esse nec nusquam, quid sit praeter tempus et semper, quid sit et nusscitur melius nesciendo, sed de anima ipsa sua quaerere ac disputare voluerit, tantum errabit, quantum errari plurimum potest: facilius autem cognoscet ista, qui numeros simplices atque intelligibiles comprehenderit. Porro istos comprehendet, qui et ingenio valens, et privilegio aetatis aut cujuslibet felicitatis otiosus, et studio vehementer incensus, memoratum
Abbreviated transcription (Latin):
posse &e quicqͥd poss num̃is posse. Mouit eã qd̾ã miraculũ ⁊ suspi¬
cari cȩpit se ipsã fortasse numerũ eẽ eũ ipsũ quocuncta nim̾arẽ¬
tur: autsi id ñ eẽt ibi tñ eũ eẽ quo ꝑuenire satageret. Hũc uͦ to¬
us uiribus c̃p̃hendit qui iã unuisȩ u̾itatis uidex futurꝰ ilł cuiꝰ
m̃tionẽ fec̃ alypiꝰ cũ decͥadiicis quererem᷑ quasi ꝓtheus pima¬
nibꝰ erat. Imagines enĩ falsȩ rerũ earũ quas num̃amꝰ ab illo
occultissimo quo num̃amꝰ defluentes uisese rapiũt cogitationẽ.
& sepe illũ cũ iã tenet᷑ elabi facuĩt. Quibꝰ siquisq nõ cesserit &
illa om̃ia quȩ ꝑ tot disciplinas late uarieq diffusa sũt ad unũ
qͥddã simplex uerũ certũq redeg̃it. E ruditi dugnissimꝰ nomine
nõ temere iã querit illa diuina nõ iã credenda solũ. uerũ ȩtiã

Expanded text:
posse et quidquid posset numeris posse. mouit eam quoddam miraculum et suspiposse et quidquid posset numeris posse. mouit eam quoddam miraculum et suspicari coepit se ipsam fortasse numerum esse eum ipsum, quo cuncta numerarentur, aut si id non esset, ibi tamen eum esse, quo peruenire satageret. hunc uero totis uiribus conprehendit, qui iam uniuersae ueritatis index futurus, ille, cuius mentionem fecit Alypius, cum de Academicis quaereremus, quasi Proteus in manibus erat. imagines enim falsae rerum earum, quas numeramus, ab illo occultissimo, quo numeramus, defluentes in sese rapiunt cogitationem et saepe illum, cum iam tenetur, elabi faciunt. Quibus si quisque non cesserit et illa omnia, quae per tot disciplinas late uarieque diffusa sunt, ad unum quiddam simplex uerum certumque redegerit, eruditi dignissimus nomine non temere iam quaerit illa diuina non iam credenda solum uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
etis fauente ratioẽ. Querendũ ne qͥd aliquid ꝓpaganis similit̃ id¬
und ista disciplina sens intellectusq particeps musicȩ nom̃ in
uenit. Hinc ꝓfecta ẽ in occłoꝵ opes ⁊t̾rã cęlũq cõlustrãs sensit
nichil aliud quã pulcͥtudinẽ s placere ⁊ inpulchritudiẽ figuras.
nfiguris dim̃sioẽs: Indim̃siõibꝰ num̃os. Que siuntq ipsa secũ.
utrũ ibi talis linea talisq rotunditas ł quę libet alia forma
eo metericã Motus eam cęłi multũ mouebat o& adse diliget
oͦsderandũ inuitabat & iã ibi ꝑ coͣtantissimas tẽpoꝵ uices ꝑ astro.
sñ ratos definitosꝙ cursus. ꝑ int̾ualloꝵ spatia mod̾ata intelleã
ncħ aliud quã illã dim̃sione num̃osq dñari. Quȩ similit̾ defi¬
nhis aũt quȩ sentiunt᷑ ũbras eoꝵ potiꝰ atq uestigia recolebat.
iese multũ erex̃. multũq p̃sũpsit. Ausa ẽ in mortalẽ animã
cõpbare. T ractauit omĩa diligẽt᷑. ꝑ̃cepit ꝓrsus se plurunũ

Expanded text:
ente ratione quaerendumne quid propagini similiter iUnde ista disciplina sensus intellectusque particeps musicae nomen inram caelumque conlustrans sensit nihil aliud quam pulchritudinem sibi placere et in pulchritudine figuras, in figuris dimensiones, in dimensionibus numeros quaesiuitque ipsa secum, utrum ibi talis linea talisque rotunditas uel quaelibet alia forma geometricam. motus eam caeli multum mouebat et ad se diligenter considerandum inuitabat. etiam ibinteruallorum spatia moderata intellexit nihil aliud quam illam dimensionem numerosque dominari, quae similiter defiin his autem, quae sentiuntur, umbras earum potius atque uestigia recolebat. hic se multum erexit multumque praesumpsit, ausa est inmortalem animam conprobare. tractauit omnia diligenter, percepit prorsus se plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
s ãmis etiã exibe deb̾e. Qđ aũt ħ sit prãdiũ si esuritis ꝓferã. Nã siuos iniutos
& fastidiẽtes alore conabor frustra oꝑã in sumã. magis que uota faciẽda sut̃ ut
tdles epulas pociꝰ quã illas corꝑis desidecis. Ode ueniret si sani aĩmi ur̃i fuerũt pse¬
egri eni sic̃ in morbis ipsis uidemꝰ cibos suos recusãt & respuũt. Oñs se uultu tpso
a cõsentiento uoce quiđ p̃paras ẽ iã sumere ac uoçare uelle dixert̃. Atq ego
cẽ filosofie teniusti. Nã tibi ꝓculdubio uerba defuert̃. ut nõ sicut tulliꝰ te sioe
pnderes: cuiꝰ de abo sentẽtia u̾ba ista sũt. Nã ĩ hortens ꝰ quẽ de laude ac de fẽsiõẽ
filososie librũ fecit. ecce aũt ait nõ filofofi qͥdẽ set ꝓnti tam̃ ad disputãdũ.
oñis auĩt eẽ beatosi qͥ uiuãt ut ipsi uelint. Falsir̃ id qͥdẽ uelle enĩ qd nõ deceat.

Expanded text:
 animis etiam exhibere debere. quod autem hoc sit prandium, si esuritis, proferam. nam si uos inuitos et fastidientes alere conabor. frustra operam insumam magisque uota facienda sunt. ut tales epulas potius quam illas corporis desideretis. quod eueniet. si sani animi uestri fuerint; aegri enim, sicut in morbis ipsius corporis uidemus, cibos suos recusant et respuunt. — Omnes se uultu ipso et consentiente uoce quidquid praeparassem iam sumere ac uorare uelle dixerunt. Atque ego cem philosophiae tenuisti. nam tibi procul dubio uerba defuerunt, ut non sicut Tullius te modo panderes, cuius de hac sententia uerba ista sunt. nam in Hortensio. quem de laude ac defensione philosophiae librum fecit: ecce autem. ait, non philosophi quidem, sed promti tamen ad disputandum omnes aiunt esse beatos, qui uiuant ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nomine notauit. qͥ latine nicħ alud quã numerꝰ dici potuit
ic abea poetȩ geniti sũt. Inqͥbꝰ cũ uideret ñsolũ sonoꝵ s ȩtiã
u̾boꝵ reflũq magna mom̃ta plurimũ eo honoraũ eisq tͥbuit
illa disciplina stirpẽ ducebãt uidices ineos grãmaticos eẽ ꝑmi
intelligebat regnare num̃os totũq ꝑficere inspex̃ diligentissi¬
me cui mõi eẽnt. Reꝑiebat diuinos ⁊ sẽpit̾nos. Presertim qđ
ipsis. auxiliantibꝰ om̃ia suꝑiora cõtexerat ȩ̨tiã tolerabat ȩger¬
rue: splendorẽ illoꝵ atq serenitatẽ corporea uocũ matheria

Expanded text:
nomine notauit, qui Latine nihil aliud quam numerus dici potuit. nomine notauit, qui Latine nihil aliud quam numerus dici potuit. sic ab ea poetae geniti sunt. in quibus cum uideret non solum sonorum sed etiam uerborum rerumque magna momenta, plurimum eos honorauit eisque tribuit illa disciplina stirpem ducebant, iudices in eos grammaticos esse peintellegebat regnare numeros totumque perficere; inspexit diligentissime, cuius modi essent; reperiebat diuinos et sempiternos, praesertim quod ipsis auxiliantibus omnia superiora contexuerat. et iam tolerabat aegerrime splendorem illorum atque serenitatem cor
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e ꝗ ꝑcipiendo canorũ eẽt. Uidebat aũ hãc matheriã eẽ iulissimã
nͥ certa dim̃sioẽ tẽpoꝵ ⁊ acuminis gͣuitatis quȩ mod̾ata ua¬
rietate soni figurãtur. Recognouit hinc eẽ illa semina quȩ
ingrãmatica cͦũ syllab̃ diligenti cõsidatioẽ u̾saret pedes ⁊ ac¬
centus uocau̾at. & qͥa mipsis u̾bi breuitates ⁊ longitudiẽs
syllabaꝵ ꝓpe ȩquali multitudiẽ sparsas inoratioẽ attend̾e fa¬
cile fuit. Uẽptauit pedes illos inor dines c̃tos disponere atq cõ¬
iugere ⁊ ineo pͥmũ sensũ ipsũ sequuta modatos inp̃ssit articu¬
losꝰ quȩ cȩsa ⁊ membra nominat.⁊ ne lõgiꝰ pedũ cursus ꝓuol¬
ueretur. quã eiꝰ uidiiũ poss sustinere. Modũ statuit und̾
reu̾teret᷑ ⁊ abeo ipso u̾sũ uocauit. Quod aũt nõ eẽt c̾to fine
moðatũ. S tam̃ rationabilit̾ ordinatis pedibꝰ cuireret. rethini

Expanded text:
 omne, quod percutiendo canorum esset. Uidebat autem hanc materiam esse uilissimam,  omne, quod percutiendo canorum esset. Uidebat autem hanc materiam esse uilissimam, nisi certa dimensione temporum et acuminis grauitatisque moderata uarietate soni figurarentur. recognouit hinc esse illa semina, quae in grammatica, cum syllabas diligenti consideratione uersaret, pedes et accentus uocauerat, et quia in ipsis uerbis breuitates et longitudines syllabarum prope aequali multitudine sparsas in oratione attendere facile fuit, temptauit pedes illos in ordines certos disponere atque coniungere, et in eo primo sensum ipsum secuta moderatos inpressit articulos, quae caesa et membra nominant. et ne longius pedum cursus prouolueretur, quam eius iudicium posset sustinere, modum statuit, unde reuerteretur, et ab eo ipso uersum uocauit. quod autem non esset certo fine moderatum sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus curreret, rhythmi
Abbreviated transcription (Latin):
poss sine istis ocłis intueri. impediebat᷑ asensib. Itaq ineos ipsos pau¬
lulũ aciẽ torsit. qui u̾itatẽ sese hab̾e clamantes festinantẽ ad alia ꝑ¬
gere in portuno strepitu reuocabãt. & pͥmo abauribꝰ cȩpit quia dice¬
bat ipsa u̾ba sua eẽ qͥbus iã ⁊ grãmaticã & dialeticã ⁊ rechoricã fece¬
rat. Ad ista potentissima secernendi cito uidit ꝙ int̾ sonũ & ideuiꝰ sig¬
nũ eẽt distaret. Intellex̃ nichil aliud ad auriũ uiditiũ ꝑtinere quã sonũ
eũq eẽ triplicẽ aut inuoce animantis aut in eo ꝗ flat̾ morganis
faceret. aui ieo quod pulsu edet̃. ad pͥmũ ꝑtinere tragoedosꝰ ł come¬
dos ł choros cuic̾ȩ modi atq om̃s om̃mo qͥ uoce ꝓpͥa canerent. scdđm tybiis
& similibꝰ instrum̃tis deputari. tercio dari cytharas. h ras cymbala atq

Expanded text:
posset sine istis oculis intueri; inpediebatur a sensibus. itaque in eos ipsos pauposset sine istis oculis intueri; inpediebatur a sensibus. itaque in eos ipsos paululum aciem torsit, qui ueritatem sese habere clamantes festinantem ad alia pergere inportuno strepitu reuocabant. et primo ab auribus coepit, quia dicebant ipsa uerba sua esse, quibus iam et grammaticam et dialecticam et rhetoricam fecerat. at ista potentissima secernendi cito uidit, quid inter sonum et id, cuius signum esset, distaret. intellexit nihil aliud ad aurium iudicium pertinere quam sonum eumque esse triplicem, aut in uoce animantis aut in eo, quod flatus in organis faceret, aut in eo, quod pulsu ederetur; ad primum pertinere tragoedos uel comoedos uel choros cuiuscemodi atque omnes omnino, qui uoce propria canerent, secundum tibiis et similibus instrumentis deputari, tertio dari citharas lyras cymbala atque
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uult s. ȩtiã potest. Uerũ qmͣ plerũq stulti homines adea q̃
suadent᷑ recte utilit̾ & honeste noͣ ipsã sincerissimã quã rarus
animꝰ uidet. s ꝑ ꝓpͥos sens cõsuetudinẽq sectant᷑. oportebat eos nõ
doceri solũ quantũ queut̃. s sepe ⁊ maxine cõmou̾i. Hanc suã
partẽ quȩ id ageret necessitatis pleniorẽ quã puritatis refectissi¬
mo gremio delitiarũ quas ppło spargat ut adutilitatẽ suã dignet᷑
ad duci. uocauit rethoricã. Actenꝰ pars illa quę insignificando
rationabilis dr̃ studiis lib̾alibꝰ discipliuisq ꝓmota ẽ. hinc se illa ratio
ad ipsarũ duunarũ rerũ b̾atissimã cõtẽplationẽ reparare uoluit̾. s
ne de alto caderet quesiuut gradus atq ipsa s uias ꝑsuas possessioẽs
ordinẽq molita ẽ. Desid̾ abat eni pulchritudinẽ ꝗͣ sola ⁊ simplex di¬

Expanded text:
solum vult, sed etiam potest. Verum, quoniam plerumque stulti homines ad ea quae solum vult, sed etiam potest. Verum, quoniam plerumque stulti homines ad ea quae suadentur recte, utiliter et honeste, non ipsam sincerissimam quam rarus atem, sed proprios sensus consuetudinemque sectantur, oportebat eos non doceri solum, quantum queunt, sed saepe et maxime commoueri. hanc suam partem, quae id ageret, necessitatis pleniorem quam puritatis refertissimo gremio deliciarum, quas populo spargat, ut ad utilitatem suam dignetur adduci, uocauit rhetoricam. hactenus pars illa, quae in significando rationabilis dicitur, studiis liberalibus disciplinisque promota est. Hinc se illa ratio ad ipsarum diuinarum rerum beatissimam contemplationem rapere uoluit. sed ne de alto caderet, quaesiuit gradus atque ipsam sibi uiam per suas possessiones ordinemque molita est. desiderabat enim pulchritudinem, quam sola et simplex
Abbreviated transcription (Latin):
xerit. stultũ qͥ crediderit. impudentẽ qͥ int̾rogau̾it nõ uideri. aut
in quo nr̃os familiares gͣuit᷑ miserari soleo qͥ si nõ respođint ꝗ uoca¬
ta sit mat᷑ curiali accusant᷑ insiciȩ cũ ipsi eo aqͥbꝰ ea rogantur
dispositaq grãmatica ad monita ẽ querere atq attendere hãc ipsã
uĩ qua peperit artẽ: Nã ea defuuendo. distribuendo colligendo
nõ solũ digesserat atq ordinaret. Uerũ ab om̃i ętiã falsitatis inreptioẽ
defenderat. Quando gͦ transiret adalia fabricanda nͥ ipsa sua pͥ
quasi quȩdã machinamenta & instrum̃ta distingueret notaret di¬
gereret ꝓderetq ipsã disciplinã disciplinarũ quã dialeticã uocant.
Hȩc docet docere. hȩc docet discere in hac se ipsa ratio demonstrat atq
aꝑit. quȩ sit qͥd uelit quid ualeat. Scit scire sola scientes facere nõ

Expanded text:
xerit, stultum qui crediderit, impudentem qui interrogaverit, non videri? aut xerit, stultum qui crediderit, impudentem qui interrogaverit, non videri? aut in quo nostros familiares graviter miserari soleo, qui si non responderint quid vocata sit mater Euryali, accusantur inscitiae; cum ipsi eos, a quibus ea rogantur, dispositaque grammatica, admonita est quaerere atque attendere hanc ipsam vim, qua peperit artem: nam eam definiendo, distribuendo, colligendo, non solum digesserat atque ordinaverat, verum ab omni etiam falsitatis irreptione defenderat. Quando ergo transiret ad alia fabricanda, nisi ipsa sua prius quasi quaedam machinamenta et instrumenta distingueret, notaret, digereret, proderetque ipsam disciplinam disciplinarum, quam dialecticam vocant? Haec docet docere, haec docet discere; in hac se ipsa ratio demonstrat, atque aperit quae sit, quid velit, quid valeat. Scit scire; sola scientes facere non
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ualegent. Itaq litt̾as h ordine quo exposite suit uocales semi¬
uocales ⁊ mutas nominauit. Deinde sillabas notauit. de inde u̾ba
inocto genera formasq digesta sut oĩsq illoꝵ motus integritas
Atq inde spatia tpͣris alia duppla ⁊ alia simpla eẽ cõꝑit qͥbꝰ longe
breuesq syllabȩ tenderent᷑. Notauit ȩtiã ista.⁊ in regulas certas
disposuit. Pot̾at iã ꝑfecta eẽ grãmatica. s quia ipso nomine ꝓfi¬
teri seluteras damat. Und ętiã latine lit̾at᷑a dr. factũ ẽ ut qͥeqͥd
dignũ memoria litt̾is mandaret᷑ ad eã necessario ꝑtineret. Itaq
unũ quidẽ nom̃ s res infinita multiple&. curarũ. plenior quã
io cunditatis. aut u̾itatis. hiuic disciplinȩ. accessit hystoria. noͣ tã
ipsis ystoricis. quã grãmatieis laboriosa. Quis i ferat imꝑitũ iu¬
deri. hominẽ qui uolasse se dedalũ nõ audierit m̃dace̾ illũ qͥ di¬

Expanded text:
non ualerent. itaque litteras hoc ordine, quo expositae sunt, uocales seminon ualerent. itaque litteras hoc ordine, quo expositae sunt, uocales semiuocales et mutas nominauit; deinde syllabas notauit. deinde uerba in octo genera formasque digesta sunt omnisque illorum motus integritas atque inde spatia temporis alia dupla, alia simpla esse conperit, quibus longae breuesque syllabae tenderentur. notauit etiam ista et in regulas certas disposuit. Poterat iam perfecta esse grammatica sed, quia ipso nomine profiteri se litteras clamat-unde etiam Latine litteratura ddignum memoria litteris mandaretur, ad eam necessario pertineret. Itaque unum quidem nomen, sed res infinita, multiplex, curarum plenior quam jucunditatis aut veritatis, huic disciplinae accessit historia, non tam ipsis historicis quam grammaticis laboriosa. Quis enim ferat imperitum videri hominem qui volasse Daedalum non audierit; mendacem illum qui fin
Abbreviated transcription (Latin):
audiri absentiũ u̾ba nõ poterat̃. Gͦ illa ratio peperit litteras. Nota¬
tis om̃ibꝰ horis aclingguę sonis atq discretis. nicħ aũt hoꝵ facere
poterat. si multitudo rerũ sine quodã defixo t̾mino infinite
patere uderetur. Ergo utilitas num̃andi magn̾a necessitate anĩ¬
adu̾sa ẽ quibꝰ duobꝰ reꝑtis. nata ẽ illa librariorũ ⁊ calculorũ ꝓfes¬
sio uelut quędã grãmaticȩ infantia quã uarro literationẽ uocat
Srece aũ quomͦ appellet᷑. nõ satis inp̃sentia recolo ꝓgressa de ind̾
ratio anĩ adu̾tit eosdẽ oris sonos quibꝰ loquerem̃ ⁊ quos literis
iã signau̾at alios eẽ qͥ mod̾ato uarie hiatu quasi enodati ac sim¬
plices faucibꝰ sine ulla collisioẽ defluerẽt. alios diu̾so p̾ssu oris te¬
nere tam̃ aliquẽ sonũ extremos aũt qͥ nisi adunctis s pͥmis erũpe

Expanded text:
audiri absentium verba non poterant: ergo illa ratio peperit litteras, notaaudiri absentium verba non poterant: ergo illa ratio peperit litteras, notatis omnibus oris ac linguae sonis, atque discretis. Nihil autem horum facere poterat, si multitudo rerum sine quodam defixo termino infinite patere videretur. Ergo utilitas numaduersa est. quibus duobus repertis nata est illa librariorum et calculonum professio uelut quaedam grammaticae infantia, quam Uarro litterationem uocat; Graece autem quomodo appelletur, non satis in praesentia recolo. Progressa deinde ratio animaduertit eosdem oris sonos, quibus loqueremur et quos litteris iam signauerat, alios esse, qui moderato uarie hiatu quasi enodati ac simplices faucibus sine ulla conlisione defluerent, alios diuerso pressu oris, tenere tamen aliquem sonum, extremos autem, qui nisi adiunctis sibi primis erumpere
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓperet̃ seuinguere soles. hymbni ł quȩ tardis mora noctib o bstet:
alit̾ metia laudamꝰ alitq sententiã. Nec subeodẽ intellectu dici
n rationabilit̾ sonat. ⁊ rationabilit̾ dictũ ẽ. Ergo iã tria ge nera
sut rerũ. inqͥbꝰ illud rationabile apparet. unutẽ infactis adalique
fiuiẽ relauis. alt̾um indiscendo t̾ciũ indelectando: Ramũ nos ad mõ¬
illud quod innobis ẽ rationale idẽ qͥ ratione utit᷑ ⁊ rationabilia uł
facit ł sequit᷑. quia naturali quodã iunculo nineoꝵ societatẽ astrĩ
gebantur cũ quibꝰ illi erat ratio ipsa cõmimis nec homini homo
firmissune sociari poss nͥ colloquerent̃ atq ita s iñtes suas co¬
gitationesq quasi refunderẽt. uidit eẽ imponenda rebꝰ uocabu¬
la idẽ significantes quosdã sonos.. Ut qm̾ sentire animos suos
nõ poterat̃. adeos s copulandos sensu quasi intp̃tȩ uterent᷑ s.

Expanded text:
no properent se tinguere soles hiberni uel quae tardis mora noctibus obstet, no properent se tinguere soles hiberni uel quae tardis mora noctibus obstet, aliter metra laudamus aliterque sententiam nec sub eodem intellectu dicimus: \'rationabiliter sonat\' et \'rationabiliter dictum est\'. Ergo iam tria genera sunt rerum, in quibus illud rationabile apparet, unum est in factis ad aliquem finem relatis, alterum in discendo, tertium in delectando. primum nos admoillud, quod in nobis est rationale, id est quod ratione utitur et rationabilia uel facit uel sequitur, quia naturali quodam uinculo in eogebatur, cum quibus illi erat ratio ipsa communis, nec homini homo firmissime sociari posset, nisi colloquerentur, atque ita sibi mentes suas cogitationesque quasi refunderent, vidit esse imponenda rebus vocabula, id est significantes quosdam sonos; ut, quoniam sentire animos suos non poterant, ad eos sibi copulandos sensu quasi interprete uterentur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dã motꝰ occłos eadẽ illa dim̃sioe delectet. dr̃ tam̃ ranonabilis illa sal¬
tatio qͥb̃ ne aliqͥd significet ⁊ostendat excepta sensuũ uoluptate.
õ i sipennatã uenerẽ faciat ⁊ cupidinẽ palliatũ ꝗͣ uis idẽ ira m̃¬
broꝵ motiõe atq collocatioẽ depinguat ołos cui signa rerũ illa
monstrantur. nã occłi offenderentur. sinõ pulchre moueretur.
n ꝓtinebat ad sensũ inquo anima eo ipso ꝗ miata ẽ corꝑi ꝑcipit
uoluptatẽ. Aliud gͦ sens. aliud ꝑsensum. Nã sensũ mulcet pulcher
mot᷑. ł sensũ aũ aĩmũ solũ pulchra imotu significatio. ħ ȩtiã
mauribꝰ faciliꝰ adu̾tit᷑. Nã qͥcqͥd iocunde sonat illũ ipsũ auditum
libet atq inlicit. Quod aut ꝑ eundẽ sonũ b̾ne significat᷑ nintio q̃dẽ
aurũ s ad solã m̃tẽ refertur. Itaq cũ audim illos u̾sus qͥ tatũ ocea¬

Expanded text:
idam motus oculos eadem illa dimensione delectet, dicitur tamen rationabilis illa salidam motus oculos eadem illa dimensione delectet, dicitur tamen rationabilis illa saltatio, quod bene aliquid significet et ostendat excepta sensuum uoluptate. non enim, si pinnatam Uenerem faciat et Cupidinem palliatum, quamuis id mira membrorum motione amonstrantur; nam oculi offenderentur, si non pulchre moueretur. hoc enim pertinebat ad sensum, in quo anima eo ipso, quod mixta est corpori. percipit uoluptatem. aliud ergo sensus, aliud per sensum; nam sensum mulcet pulcher motus, per sensum autem animum solum pulchra in motu significatio. hoc etiam in auribus facilius aduertitur; nam quidquid iucunde sonat, illud ipsum auditum libet atque inlicit; quod autem per eundem sonum bene significatur, nuntio quidem aurium sed ad solam mentem refertur. itaque cum audimus illos uersus: quid tantum Ocea
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa coitio in unũ cuneus nom inatus ẽ quasi eo uneuᷤ.
Quid amor om̃is ñe unũ uult fieri eũ eo qͥ amat.
& si ei cõtingat unũ cũ eo fet. Uoluptas ipsa nõ obaliud
delectat uehem̃tiꝰ. nͥ ꝗ amantia sese corꝑa in unũ
coguntur. Dolor und ꝑniuos ẽ quia id qd unũ erat
di Ssicere nititur. Ergo molestum ⁊ꝑiculosũ est
unũ fieri cũ eo ꝗ separari potest. eoc multis rebus
passun ante iacentibus. De inde nunã formã cõgrega¬
re una facio donũ melior eiͦ siquidẽ ego facio illa fut
ideo melior quia facio. Nondubiũ ẽ ind̾e me eẽ melio¬
iẽ quã doniꝰ est s nõ inde sũ melior hyrundine aut
apieula nã ⁊ illa nidos afabre struit. ⁊ illa fauos s his
melior quia rationale animal sum. Aut si inratis di-¬
iñsioibꝰ ratio ẽ nũꝗͥ nã ⁊ aues quod fabrieat minꝰ apte
eõgruent̾q dim̃sũ ẽ unmo num̃osissimũ ẽ. Nõ ergo

Expanded text:
ipsa coitio in unum cuneus nominatus est quasi couneus. ipsa coitio in unum cuneus nominatus est quasi couneus. quid amor omnis ? nonne unum uult fieri cum eo, quod amat et, si ei contingat, unum cum eo fit? uoluptas ipsa non ob aliud delectat uehementius, nisi quod amantia sese corpora in unum coguntur. dolor unde perniciosus est? quia id, quod unum erat, dissicere nititur. ergo molestum et periculosum est unum fieri cum eo, quod separari potest. Ex multis rebus passim ante iacentibus, deinde in unam formam congregatis unam facio domum. melior ego, si quidem ego facio, illa fit, ideo melior, quia facio; non dubium est inde Ille esse meliorem, quam domus est. sed non inde sum melior hirundine aut apicula — nam et illa nidos adfabre struit et illa fauos — sed his melior, quia rationale animal sum. at si in ratis dimensionibus ratio est, numquidnam et aues quod fabricant, minus apte congruenterque dimensum est? immo numerosissimum est. non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑ & ñ ẽ aut c̃te nõ tã unũ ẽ ꝗͣ q putat᷑. Itẽ cur
ꝗͥ conectendũ ẽ nͥ aut unũ fiat quantũ potest. Ergo
& indiscernendo & inconectendo unũ uolo ⁊ unũ
amo. S cũ discerno purgatũ cũ conecto integrũ
uolo. In illa parte uitant᷑ aliena. in hac ꝓpͥa copu¬
lant᷑ ut unũ aliquid ꝑfectũ fiat. Lapis ut eẽt lapis.
om̃s eiꝰ partes om̃isq natura inunũ solidata ẽ. Quid
us ac uiscera & quicqͥd ẽ eoꝵ equibꝰ constat. Certe si
unitatis patiantur diuorciũ. ñ erit animal. Amici
qͥd aliud quã unũ eẽ conantur. Ꝙ quãtomagis unũ
tõniagis amici sũt. Popłs una ciitas ẽ. cui ẽ ꝑicu¬
losa discẽsio. Quid ẽ aũt dissentire nͥ nõ unũ senti¬
re. Ex multis militibꝰ. fit unꝰ excercitꝰ. Nõne quȩ uis
multitudo eo minꝰ uncit᷑ quo magis inunũ coit Uñ

Expanded text:
putatur et non est aut certe non tam unum est quam putatur? item cur putatur et non est aut certe non tam unum est quam putatur? item cur quid conectendum est, nisi ut unum fiat, quantum potest? ergo et in discernendo et in conectendo unum uolo et unum amo, sed cum discerno, purgatum, cum conecto, integrum uolo. in illa parte uitantur aliena, in hac propria copulantur, ut unum aliquid perfectum fiat. lapis ut esset lapis, omnes eius partes omnisque natura in unum solidata est. quid tis ac uiscera et quidquid est eorum, e quibus constat? certe si unitatis patiantur diuortium, non erit animal. amici quid aliud quam unum esse conantur? et quanto magis unum, tanto magis amici sunt. populus una ciuitas est, cui est periculosa dissensio. quid est autem dissentire nisi non unum sentire? ex multis militibus fit unus exercitus. nonne quaeuis multitudo eo minus uincitur, quo magis in unum coit? unde
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophye disciplina. ⁊ inea nichil plꝰ inuenit
qͥqͥ sit unũ s lõge altiꝰ lõgeq diiumtꝰ. C uiꝰ duplex
questio ẽ. Una d aĩma. alta dedeo. Prima efficit
ut nos metipsos nou̾imꝰ Altã : ioriginẽ nr̃am:
Illa nob̾ dultior. Ista he arior Illa nos dignos bata
uita : batos ħ facit. Rima ẽ illa discẽtibꝰ istã iã doc¬
tis. Hic ẽ ordo studioꝵ sapientię: ꝑque̾ fit qͥsq ido¬
neus ad intellige ndũ ordinẽ rerum. idẽ ad dinoscẽ¬
dos duos mundos & ipsũ parentẽ uniu̾sitatis euiꝰ
nulla scientia ẽ in anima nisi scire quomͦ eũ nesciat
Hũc gͥ ordinẽ tenẽs anima iã phylosophyȩ tradita
se ipsã pͥmo inspic̃ & cui iã illa ęruditio ꝑsuasit
aut suam aut se ipsã ẽẽ rationẽ ita secũ loq̃tur Ego
quodã meo motu int̾iore ⁊ occulto eaquę discenda
sũt possũ discernere ł conectere & ħ uis cuiꝰ mea
ratio uocat᷑. Quid aũt discernendũ ẽ nͥ ꝗ aut unũ

Expanded text:
plus inueniet, quam quid sit unum, sed longe altius longeque diuinius. cuius duplex quaestio est, una de anima, altera de deo. prima efficit, ut nosmet ipsos nouerimus, altera, ut originem nostram. illa nobis dulcior, ista carior, illa nos dignos beata uita, beatos haec facit, prima est illa discentibus, ista iam doctis. hic est ordo studiorum sapientiae, per quem fit quisque idoneus ad intellegendum ordinem rerum, id est ad dinoscendos duos mundos et ipsum parentem uniuersitatis, cuius nulla scientia est in anima nisi scire, quomodo eum nesciat. Hunc igitur ordinem tenens anima iam philosophiae tradita primo se ipsam inspicit et, cui iaud quam numerum esse rationem, ita secum loquetur: ego quodam meo motu interiore et occulto ea, quae discenda sunt, possum discernere uel conectere et haec uis mea ratio uocatur. quid autem discernendum est, nisi quod aut unum
Abbreviated transcription (Latin):
non medioerit̃ parua ista eẽ forcia ⁊ iuilia. satis sibi ipse de suo cor¬
pore argumentat᷑. Tu art̃r qui elogisti de absçentis auctori  te pen¬
de. quid horũ non ꝓbas. utrũ bm̃ ñ eẽ qui qđ uult nõ ht̃. an illos negaᷤᷤ
uelle hab̾e inuentam ueritatẽ quã uehemt inquirt̃. anuidet᷑ tͥ qͥsq
sapiens non batꝰ : Prorsꝰ b̾atꝰ ẽ inqͥt qͥ qđ uult non ht̃. quasi fcomachant̃
arridens. Qđ cũ iub̃em ut scrib̾et᷑. nõ dixi inqͥt exlamans. Qđ̾ itẽ cũ
annuerẽ scribi. dixi inqͥt. Atq ego semel p̃ceꝑam. ut nullũ u̾bũ p̃ter
littas fund̾et. ita adolescentẽ in t̾uerecundiam atq constantiã exagi¬
tatũ tenebã. S cũ his u̾b cũ iocant᷑ quasi aduescendã particulã suã
ꝓuocamus : Anim adu̾ti cet̾os rei toeiꝰ ignaros. & scire cupientes qͥd int̾

Expanded text:
non mediocriter parua ista esse fortia et utilia satis sibi ipse de tuo cornon mediocriter parua ista esse fortia et utilia satis sibi ipse de tuo corpore argumentatur. tu autem, qui elegisti de absentis auctoritate pendere, quid horum non probas ? utrum beatum non esse, qui quod uult non habet ? an illos negas uelle habere inuentam ueritatem, quam uehementer inquirunt? an uidetur tibi quisquam sapiens non beatus? — Prorsus beatus est, inquit, qui quod uult non habet, quasi stomachanter arridens. quod cum iuberem ut scriberetur: Non dixi, inquit exclamans. quod item cum annuerem scribi: Dixi, inquit. atque ego semel praeceperam, ut nullum uerbum praeter litteras funderet. ita adulescentem inter uerecundiam atque constantiam exagitatum tenebam. Sed cum his uerbis eum iocantes quasi ad uescendam particulam suam prouocamus, animaduerti ceteros rei totius ignaros et scire cupientes, quid inter
Abbreviated transcription (Latin):
nõ arbitretur nicħ s eẽ p̃ceptũ.Nã ista utiq faciliꝰ decocta ȩta-¬
te seruabit. Inom̃i aũt̃ uita loco tempore. amicos aut habeant.
aut habere instẽt. Obsequantur dignis &̃ ñ ħ expectantib. Suꝑ¬
bos minꝰ curẽt. minime sint. Apte ꝰ cõgruent̃q iuuãt. dm̃ colant
cogitẽt que rat. fide spe karitate subnixi obtẽt trãquillitate
atq certũ cursum studiis suis om̃ũq socioꝵ ⁊s qͥbꝰ possũt¬

Expanded text:
non arbitretur nihil sibi esse praeceptum: nam ista utique facilius decocta aetanon arbitretur nihil sibi esse praeceptum: nam ista utique facilius decocta aetate seruabit. in omni autem uita, loco, tempore amicos aut habeant aut habere instent. obsequantur dignis etiam non hoc expectantibus; superbos minus curent, minime sint. apte congruenterque uiuant; deum colant, cogitent, quaerant fide, spe, caritate subnixi; optent tranquillitatem atque certum cursum studiis suis omniumque sociorum et s
Abbreviated transcription (Latin):
uiter faciãt. nicħ audact̾. Inpeccatis aũ suoꝵ. ł pellat om̃ino
irã. ł ita frenet̃. ut sit pulsȩ similis. Neminẽ oderit. nulla uitia
nõ eurare uelint. Magnoꝑe obseruent eũ uindicãt ne nunum
fit. cũ ignoscu̾t ne parũ: Nicħ puniat q nõ ualeat admeliꝰ. nicħ
indulgeat ꝙ u̾tat mpeiꝰ. Suos putẽt om̃s. inqͦs s̃ potestas data fu¬
erit. Ita seruiãt. ut eis dñari pudeat. Ita dñentur. ut eis ser¬
ure delectet. In alienoꝵ aũ peccatis. molesti nõ sint in uito. Ini-¬
mititias uitẽt cautissime.ferat eqͥssime. finiat citissime. In om̃i
uͦ cõtractu atq cõuersatioẽ. cũ hominibus satis ẽ seruare unũ ħ
uulgare ꝓu̾biũ. Nemini faciãt. q pati nolũt: Rẽ publieã nolunt
ammunstrare. nisi ꝑfecti. ꝑfici aũt ł uitra etatẽ senatoriã festi-¬
nẽt. ł certe intra uiuentutẽ. S qͥsquis sero se adista cõu̾terit.

Expanded text:
uiter faciant, nihil audacter; in peccatis autem suorum uel pellant omnino uiter faciant, nihil audacter; in peccatis autem suorum uel pellant omnino iram uel ita frenent, ut sit pulsae similis; neminem oderint, nulla uitia non curare uelint; magnopere obseruent cum uindicant, ne nimium sit, cum ignoscunt, ne parum; nihil puniant quod non ualeat ad melius, nihil indulgeant quod uertat in peius; suos putent omnes in quos sibi potestas data fuerit; ita seruiant, ut eis dominari pudeat, ita dominentur, ut eis seruire delectet. in alienorum autem peccatis molesti non sint inuito. inimicitias uitent cautissime, ferant aequissime, finiant citissime. in omni uero contractu atque conuersatione cum hominibus satis est seruare unum hoc uulgare prouerbium: nemini faciant quod pati nolunt. rempublicam nolint administrare nisi perfecti. perfici autem uel intra aetatem senatoriam festinent uel certe intra iuuentutem. sed quisquis sero se ad ista conuerterit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa diꝰ leoc ẽ. quȩ ap̃ dm̃ fioca & incõcussa sẽꝑ manẽs insapiẽ¬
tes aĩmas quasi trãscbit᷑. ut tanto se sciãt uiuere meliꝰ toq subli¬
miꝰ. quanto ⁊ꝑfectiꝰ eã cõtẽplant᷑ intelligendo ⁊ uiuendo custodi¬
ut̃ diligenti. ħ gͥ disciplina. eis qͥ illã nosse d̾siderat simul gemi
itum ordinẽ seqͥ iubet. ciuꝰ una pars utȩ altera eruditioi̾s ẽ.
do lescentibꝰ gͦ studiosis eiꝰ ua uiuendũ ẽ. ut aueneriis rebꝰ ab ille¬
cebris uentris ⁊ guituris. ab in modesto corꝑiscultu ⁊ ornatu. abi¬
nanibꝰ negotiis ludoꝵ. a torpore somni atq pigritiȩ. abemula¬
tione. obtrectatioẽ. inuidentia. ab honoꝵ potestatũq ambitioĩbꝰ
abipsiꝰ &iã laudis inmodica cupiditate se abstineat. Amorẽ autẽ
peccunȩ : tociꝰ suȩ spei c̃tissimũ uenenũ eẽ credãt. Nicħ ener.

Expanded text:
ipsa dei lex est, quae apud eum fixa et inconcussa semper manens in sapienipsa dei lex est, quae apud eum fixa et inconcussa semper manens in sapientes animas quasi transcribitur, ut tanto se sciant uiuere melius tantoque sublimius, quanto et perfectius eam contemplantur intellegendo et uiuendo custodiunt diligentius. inum ordinem sequi iubet, cuius una pars uitae, altera eruditionis est. adulescentibus ergo studiosis eius ita uiuendum est, ut a ueneriis rebus, ab inlecebris uentris et gutturis, ab inmodesto corporis cultu et ornatu, ab inanibus negotiis ludorum ac torpore somni atque pigritiae, ab aemulatione obtrectatione inuidentia, ab honorum potestatumque ambitionibus, ab ipsius etiam laudis immodica cupiditate se abstineant, amorem autem pec