comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ uo eius ad me narrare tibi uelle
suꝑ fluũ fu̾it quo nõ me solũ s te ⁊ meos
dũs amiplectit᷑ hic uir tanta et sit nr̃i
anias eum possit suo iure p̃ciꝑe cotidie
orat ut sͥ aliqͥd stribã Semꝑ illud adici¬
ens ut scribã clare simulq illud qd̾ cum
illa quã postulat iux claritate cohabitat
Ut aliqͥd de poetis int̾ferã quibꝰ me hor¬
tante delcari cepit non ut in illis inh̾eat
s ut eorũ ope suis infinibꝰ utat᷑ pieriis¬
q coloribꝰ cule facundiã quã połłes
exmire condio̾t atq exornet Res h g᷑
difficultate ht̃ nõ exignã Cencio rium
infrdit sͥ planicies legistarũ Ita ũt ꝙ ꝙͥ
alit̾ dicit᷑ obscurũ putet et iñ alit̾ dici
hac capacitate rerũ oni que celło ꝯtinẽ¬
tur qd cesari maiori pliniꝰ scd̾ns attri¬
buit atqr hoc altissĩo ingenio quo p̃ter
excellente solertiã agendorũ ⁊ ꝯsilii acu¬
nie uincĩd Ip̃m quoq ius ciuile cui utas lõ¬

Expanded text:
le superfluum fuerit, quo non me solum sed te et meos omnes amplectitur. 3 Hic vir tantus et sic nostri amans, cum possit suo iure precipere, quotidie orat ut sibi aliquid scribam, semper illud adiciens ut scribam clare, simulque illud quod cum illa quam postulat vix claritate cohabitat, ut aliquid de poetis interseram, quibus me hortante delectari cepit, non ut illis inhereat sed ut eorum ope suis in finibus utatur pyeriisque coloribus civilem facundiam, qua pollet eximie, condiat atque exornet. Res hec igitur difficultatem habet non exiguam. Sentio enim: insedit sibi planities legistarum, ita ut quicquid aliter dicitur, obscurum putet, et tamen aliter dici hac “capacitate” rerum “omnium que celo continentur”, quod Cesari maiori Plinius Secundus attribuit, atque hoc altissimo et acutissimo ingenio, quo, preter excellentem solertiam agendorum et consilii acumen unicum, ipsum quoque ius civile, cui etas lon
Abbreviated transcription (Latin):
cer nõ recuso młtorũ u̾o hͦ est uulgi indiͫ
sit ulliꝯ momĩti feti sꝑ ac fc̃io ut ab hiis
malu nõ intelligi ꝙͣ landari uulgi ruim
laus apud doctos in famia ẽ sexe insuꝑ
Sicomana illa siña usus sum q̃ in tuscula¬
no eius septa ẽ max ͫ arguͭ ͬ ẽẽ nõ sub¬
tilit̾ ra dici que facile discunt᷑. et ꝓbant᷑
ab indoctis. ad ext̾mũ quidẽ aucte uiri p̃g̃¬
mor luctatusq diu succũbo ⁊ seꝑatõez me¬
am subiciens uolũtati sur ut sibi placeã
iͥ displiceo s ne displiceã młtis nono
more usus sit illi scribi ut exẽplaria nõ
ressuens m̃t u̾o longe ac finde illiꝰ instã¬
tre in eo ꝙ me clarũ fieri uoluit ałnĩ sec
parui ut uear ne sͥ ninis obtẽꝑatũ dicat
Uetcũq ille indicaturus sit tu ingentem
hanc sͥ epłam dabis quã idtirco tͥ pͥmũ
dirigendã credidi ut ess tibi occasio illũ
adrund. a quo nemo imꝙͣ nisi a̾ melior
discessit aut lenor uale ad fontẽ sorgie

Expanded text:
est vulgi, iudicium sic nullius momenti feci semper ac facio, ut ab his malim non intelligi quam laudari; vulgi enim laus apud doctos infamia est; sepe insuper ciceroniana illa sententia usus sum que in Tusculano eius scripta est, “maximum argumentum esse non subtiliter ea dici que facile discuntur et probantur ab indoctis”. 8 Ad extremum quidem autoritate viri pregravor luctatusque diu succumbo et sepe rationem meam subiciens voluntati sue, ut sibi placeam michi displiceo; sed ne displiceam multis, novo more usus, sic illi scribo ut exemplaria non reservem. Nunc vero longe ac fervide illius instantie in eo quod me clarum fieri voluit, aliquando sic parui, ut verear ne sibi nimis obtemperatum dicat. Utcunque ille iudicaturus sit, tu ingentem hanc sibi epystolam dabis, quam idcirco tibi primum dirigendam credidi ut esset tibi occasio illum adeundi, a quo nemo unquam nisi aut melior discessit aut letior. Vale. Ad fontem Sorgie,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbis ẽ semor oẽiuq nõ suũ hoc est non
tiube seis barbaricũ stilũ horret sexe illud
ingerimas fac ut te intelligã sicut textũ
hegis intelligo cui erto rñdeo textũ legis
Inquo rõe puer stuidiui nõ om̃ibꝰ facilem
Ut sibi s multis c̾te difficił rem hĩs qui
sib difficilima uideant᷑ exꝑtis nẽ pe faci¬
lia omĩa difficilia inexꝑtis fac inqͥt ut
te sine labore oñis intelligant cui illud
obitio uile xenitꝰ et abiectũ ẽẽ ꝙ sine
Ulla mẽtis agitatõe ꝑcipit᷑ addo et que
clenẽti uĩ siliter instanti dixi oliu malta¬
qm̃i ⁊ alia q̃ cunq sese offunit iñ rẽ pñtẽ
efficatia atq id int̾ cet̾a male me a

Expanded text:
verbis est segnior, omnemque non suum, hoc est non civilem, ceu barbaricum stilum horret, sepe illud ingeminans: ‘Fac ut te intelligam, sicut textum legis intelligo’. Cui ego respondeo textum legis, in quo ipse puer studui, non omnibus facilem ut sibi, sed multis certe difficiliorem his que sibi difficillima videantur; expertis nempe facilia omnia, difficilia inexpertis. 6 ‘Fac’ inquit, ‘ut te sine labore omnes intelligant’; cui illud obicio, vile penitus et abiectum esse quod sine ulla mentis agitatione percipitur; addo et que Clementi sexto similiter instanti dixi olim multaet alia quecunque se se offerunt in rem presentem efficacia, atque illud inter cetera, ma
Abbreviated transcription (Latin):
anceps euẽtus gnosis ingens cura pectori¬
bus/ Quid regnuẽ effrenate famlie et
in ip̃m dñi caput erumpeus dura ꝯditio
alere aliꝙ̃ cogi illos quibꝰ odio ip̃e sit qͥr
sibi forsan exitio tedio c̾ts suit nõ posse so¬
lum ẽẽ cũ uelit obsidiꝰ semx domesticis ab
hostibus nosse cupiditas se niluplicis pdã
fore a płibꝰ spe ꝙͣ studio coli extiniare płes
dilige̾ pluris fortunã suã ꝙͣ se fieri multis
horribilez pancis amabilez ⁊ a quibꝰ ame¬
tur ambignũ qr illud hyspami uatis uerũ
sit felis sit nescit amari scire p̃terea mortẽ
suã notis optars heditate appetidies nĩa
ista ꝑicło tria quid̃ si menũ uitanda ĩ pͥmis

Expanded text:
anceps eventus, generosis ingens cura pectorianceps eventus, generosis ingens cura pectoribus; quid regimen effrenate familie et in ipsum domini caput erumpens? 34 Dura conditio alere aliquem cogi illos quibus odio ipse sit quique sibi forsan exitio, tedio certe sint; non posse solum esse cum velit; obsideri semper domesticis ab hostibus; nosse cupiditatis se multiplicis predam fore; a pluribus spe quam studio coli; extimare plures quam diligere; pluris fortunam suam quam se fieri; multis horribilem paucis amabilem et a quibus ametur ambiguum, quia illud hispani vatis verum sit: felix se nescit amari; scire preterea mortem suam votis optari, hereditatem appeti, dies numista periculo? “tria” quidem, si memini, “vitanda” in primis
Abbreviated transcription (Latin):
rat cirtũnentꝰ occubuit Augustus ułlo
pͥncipũ mitissimꝰ ⁊ tociꝰ huãni generis
amore dignissimꝰ inquietã suoꝵ cõspĩ¬
ratõnibꝰ egit uitã Nota quid̾ et inter
aures dc̃m eẽ liberiꝰ pũgit ut sautiat
pudet credere pudet uinci ꝙ ip̃m et si
int̾ om̃is ordines uidramꝰ salustianum
cũ illud est u̾m cõe nobilitatis maͫ esse
suꝑbiã Illit ergo plus stomaci ubi ex¬
cellencie plus est insitũq auĩs cesareũ
uliũ p̃mordiis resistendũ ꝙͣ difficilius
illa pomiparũ emulatio nestiũ labor epu-¬
larũ qd fastidiũ qui morũ futus qd ũborũ
frenũ que nã affectuũ mag̾ lla cõp̃hsio
oposa res ẽ huãna ractantia dũ uł qd
nõ es uideri uł qd̾ us dissiłare niteris du¬
plex labor bis natura uincendi qua semel
uicisse diffitᵘ qͥd ꝓpagandi cupido nõis et
posteritas gr̃a studio q̃rendi ꝑuigili Gend
filior pretas aut ne potũ uetustiq gen̾is

Expanded text:
rat, circumventus occubuit. Augustus, ille rat, circumventus occubuit. Augustus, ille principum mitissimus et totius humani generis amore dignissimus, inquietam suorum conspirationibus vitam egit. Nota quidem et inter aures dictum omne liberius pungit ac sautiat! Pudet cedere, pudet vinci; quod ipsum etsi inter omnes ordines videamus, salustianum tamen illud est verum, «comune nobilitatis malum» esse superbiam. Illic ergo plus stomaci ubi excellentie plus est, insitumque animis cesareum illud primordiis resistendum quod “difficilius illa pomparum emulatio, vestium labor epularumque fastidium, qui morum fucus, quod verborum frenum, quenam affectuum iugis illa compressio! operosa res est humana iactantia, dum vel quod non es videri vel quod es dissimulare niteris: duplex labor, bis natura vincenda quam semel vicisse difficillimum. Quid propagandi cupido nominis et posteritatis gratia studio querenda pervigili; quid filiorum pietas aut nepotum vetustique generis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut fere iam infi̾us radendi ꝑiculũ non
sit. et hͦ quidẽ imꝑiũ ab om̃ibꝰ gentibꝰ
inictũ in srip̃o uiniti potuit atq ꝯ suii.
cet᷑a om̃ia sub aliis uicta sũt s ne te nũt
longis ac uestitis nuplicẽ historiis ad
te bellis uꝯ̃ nil tale tuuebat᷑ exortis nõ
mõ ab infioribus actẽtos qd̾ suppłr ͫ añ
id tp̃us nemo pot̾at s deiectos semel
atq it̾um regniq fines eg̾rime defen¬
dẽtes ad postremũ bello uictos ⁊ hostiłẽ
hac fortune uarietate molestiꝯ̃ que liez
in omui statu locũ hẽat in alto tñ sruit
aꝑcius atꝯ ferociꝰ eo ꝙ ut docti uolunt
cõis ex p̃cipiti descensus ẽ ruere Quid
nũt de domesticis malis loquan clara illa
dno nõĩa rexetenda sũt ĩdẽ ip̃e sulius
Cesar quo ut seuece u̾bis utar nemo muꝙͣ
libalius uictoria usus ẽ suorũ gladios c̾ca
soliũ suũ strictos mitantesq conspexit
atq illis naubꝰ quas uictoriis anteq
cõplen̾at aut quibꝰ insita pietate peꝑce¬

Expanded text:
e iam inferius cadendi periculum non sit. Et hoc quidem imperium, ab omnibus gentibus invictum, in se ipso vinci potuit atque consumi, cetera omnia ab aliis victa sunt. Sed ne te nunc longis ac vetustis implicem historiis, ad te, bellis unde nil tale timebatur exortis, non modo ab inferioribus attentatos — quod suspicari ante id tempus nemo poterat —, sed deiectos semel atque iterum regnique fines egerrime defendentes, ad postremum bello victos et hostilem ue. Quid hac fortune varietate molestius, que licet in omni statu locum habeat, in alto tamen sevit apertius atque ferocius eo quod, ut docti volunt, comunis ex precipiti descensus est ruere? 31 Quid nunc de domesticis malis loquar? Clara illa duo nomina repetenda sunt; idem ipse Iulius Cesar, quo ut Senece verbis utar, nemo unquam «liberalius victoria usus est», suorum gladios circa solium suum strictos micantesque conspexit, atque illis manibus quas victoriis auroque compleverat aut quibus insita pietate peperce
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere ncc̃e est añt qui iusticiã amat ieis¬
ticie hostibo odiosus sit in tanto p̃tea fanõe
fortime in tanta glia tantisq fulgoribus
honorũ quõ fieri p̃t ut nõ aliqͥs te lum̃¬
bus insectet᷑ luior tũcta priꝯ fient ꝙͣ feli¬
citas declinet nuidiã adde hiis ꝯstie acule¬
os ꝑturbationesq auĩ uarias pudorem
penitẽtia spes dolores metusq abditos
has int̾ difficultates uirrendũ est om̃ibus
hiis p̃syrtim qui alto loto siti sut quo sq il
fortuna uel u̾tus ilustrat q̃ cũ om̃ibꝰ mo¬
leste tñ p̃cipue tuo ꝓpoĩto ꝯtrie sũt xetrã¬
hunt riũ ad meliora disposit̃ am̃ non
ego quos ut nossem uoluisti ardẽtissios
aiĩ tui motus curasq pulchrimas seudiũ
lr̃arum ex̾ciciũ ingenii mediot̾tatis amorẽ
Religionis affectũ solitudĩs appetitũ for

Expanded text:
hibere? necesse est autem qui iustitiam amat iustitie hostibus odiosus sit. 36 In tanto preterea favore fortune, in tanta gloria tantisque fulgoribus honorum, quomodo fieri potest ut non obliquis te luminibus insectetur livor? cunta prius fient quam felicitas declinet invidiam. Adde his conscientie aculeos perturbationesque animi varias, pudorem penitentiam spes dolores metusque abditosHas inter difficultates vivendum est omnibus, his presertim qui alto loco siti sunt quosque vel fortuna vel virtus illustrat; que cum omnibus moleste tum precipue tuo proposito contrarie sunt; retrahunt enim ad meliora dispositum animum. Novi ego quos ut nossem voluisti, ardentissimos animi tui motus curasque pulcerrimas: studium literarum, exercitium ingenii, mediocritatis amorem, religionis affectum, solitudinis a
Abbreviated transcription (Latin):
in gniania legiones uarrũ quĩtilum belli
tulit notũ est magna ⁊ exẽploꝵ acies¬
octurrit ⁊ ueterũ ⁊ nouoꝵ q̃ enĩ gens
ant qͥs pͥncipũ tam solide ꝓsꝑitatis Inue̾¬
tus ust cui nõ facile possent insꝑata ccũ
bella ꝯsurge cui nõ ruine p̃cipitis timor
ẽet uel si io abess es ꝑiculis plꝯ messz¬
quo cautele mins, si de magne fortune
casibꝰ dubitas añ onũa respice ad impe¬
riũ roͣnũ qñ illud fastidiũ ad hanc hu-¬
militatez descensurũ aliqͥs cogitasset.
descendit tñ qr licet ĩmensũ hũanũ tñ

Expanded text:
in Germania legiones Varumque Quintilium belli in Germania legiones Varumque Quintilium belli tulerit, notum est. Magna michi nunc errit et veterum et novorum. Que enim gens aut quis principum tam solide prosperitatis inventus est, cui non facile possent insperata circum bella consurgere, cui non ruine precipitis timor esset, vel si is abesset, eo periculi plus inessquo cautele minus? 28 Si de magne fortune casibus dubitas, ante omnia respice ad imperium romanum. Quando illud fastigium ad hanc humilitatem descensurum aliquis cogitasset? descendit tamen, quia licet immensum, humanum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
status dñ potentes ĩpotentiã suã deflent
et sepe uł nũmarũ rerũ dura pͥncipia.
difficiles ꝓcessus mopinos exitꝰ spes ca¬
ducas dũ se nõ posse qd credit᷑ nõ timueri
sẽpe gͣnes ĩuirie ab infanus infent᷑. a
feruis a subdatis ab amitis hiis loquor qͥ
q ĩuirie nulle sũt s qr nõ uacat inmici¬
cesar quo nemo unꝙͣ bellis mag̾ enucuit.
sic eiũ de illo scͥptũ est. et res ip̃a testat᷑.
ext̾mo tp̃re bellũ parthis inferre et re¬
bellantes effusos in trachia datos coher¬
cere arnus destmnau̾at fecissetqz nͥ mors
illĩ p̃uemiens hos aliosq magnificos co-¬
mũdo formidabłis germania ꝑdomita gal¬
liis britãmiisq subactis calcatis hyspãiis
atqz affrica ⁊ egypeo ponto E yria ⁊ ar¬
meniis totoq paulonuuꝰ orbe terrarũ.
postremo in qua uictoriarũ om̃ sũma e̾at
Uicta ⁊ occupata re.p. Ip̃aq rõna urbe
ex ip̃o nũcio fortue gͣdu audunt dilcãs

Expanded text:
status, dum potentes impotentiam suam deflent status, dum potentes impotentiam suam deflent et sepe vel minimarum rerum dura principia difficiles processus inopinos exitus spes caducas; dum se non posse quod creditur, non timeri sepe graves iniurie ab infimis inferrentur, a servis a subditis ab amicis? his loque iniurie nulle sunt. Sed quia non vacat minutiCesar, quo nemo unquam bellis magis “enituit” — sic enim de illo scriptum est et res ipsa testatur — extremo tempore bellum Parthis inferre et rebellantes effusosque in Trachiam Dacos coercere armis destinaverat; fecissetque nisi mors illum preveniens hos aliosque magnificos co vir ille mundo formidabilis Germania perdomita, Galliis Britanniisque subactis, calcatis Hispaniis atque Africa et Egipto Ponto Syria et Armeniis totoque paulominus orbe terrarum, postremo, in qua victoriarum omnium summa erat, victa et occupata republica ipsaque romana urbe ex ipso supremo fortune gradu audivit deletas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mit u̾m diuitie spinis acrioribꝰ habun¬
dant ⁊ potẽcia t̃p̃ralis uepres h asꝑri¬
mos Rouit ita ẽẽ quisq utͣmq fortuna
seusit Au pr̃ insi ꝙͣtũ in exꝑrenͣ ingeͦ
supples horũ iudex ẽẽ nõ potes in ãplissi¬
ma xiũ sinił clarissimaq domo genitus
int̾ magnas diuicias ac delicias educatꝰ
huic celesti subleuãte clementia felicissiẽ
ꝯscendisti nõ es ydoneꝰ fortune sb̾missio¬
ris arbit alnoris aũt nemo magis sine
expiẽtia magr̃a rerũ optima sure obsiuaͦ.
diligens ac studiũ sine ius ingenii q̃rit᷑ ac
celrritas intellcs/ De hac ergo ⁊ si młta
dix̾im adhuc tñ nõ pauta dic̾e et de re t
multo ꝙͣ mͦ melis nota tecũ nͥ respuis ñt
et tolloqui mens ẽ dicã puto q̃ tu fateb̾is¬
u̾a et tñ de medio sũpta iuxi me nosses
possis potentẽ oppinari pͥmũ igit᷑. qͣntũ
indignatõis ac stomaci queso hĩ excelsior

Expanded text:
premit; verum divitie spinis acrioribus abunpremit; verum divitie spinis acrioribus abundant et potentia temporalis vepres habet asperrimos. Novit ita esse quisquis utranque fortunam sensitsupples, horum iudex esse non potes. In amplissima enim simul clarissimaque domo genitus, inter magnas divitias ac delitias educatus, hinc celesti sublevante clementia, felicissime conscendisti. Non es ydoneus fortune submissioris arbiter; altioris autem nemo magis, sive experientia magistra rerum optima, sive observatio diligens ac studium, sive vis ingenii queritur ac celeritas intellectus. 23 De hac ergo etsi multa dixerim adhuc, tamen non pauca dicere et de re tibi multo quam michi melius nota, tecum, nisi respuis, nunc etiam colloqui mens est. Dicam, puto, que tu vera fateberis et tam de medio sumpta ut nisi me nosses, possis potentem opinari. Primum igitur, quantum indignationis ac stomaci, queso, habet excelsior
Abbreviated transcription (Latin):
male suada famnes et turpĩs egestas t̾ri¬
bilis unsu forme letãq laborq tum sangͣ¬
nrus leti sopor et mala mẽtis gandia mor¬
tiferũq aduso in linũe bellũ Sentis patier
inclite ꝙͣ durũ qͣntisq malis obsessũ iter
gressi sumꝰ ⁊ mexorabile difficiliũ rerũ
turbã obiuã hẽmꝯ in lumẽ nchil diuitẽ
natũ eẽ ꝓ fui̾t regem nasti ẽt diuiciis ingẽ¬
tibus pauꝑtas ultima succedit et sepr qd̾
labor ascendũt ẽt opulentissimos reges
bella ꝯcutuit ẽt uigilantissis anĩs in me ͤ
fuore actuũ torporis sopor int̾ueniti ⁊ mo¬
destissim ueluit noluit letieia suggestiẽte
turbant᷑. postremo et in delicys actos dies
senectꝰ imponisa consequit᷑. gẽmato etiã.
uertiti mors insultat nulli partit᷑ nulli
fortuns aꝑtior est et idcco magꝭ rerum
ꝑcellis exposita hẽt et suas molestias
status hũilior ⁊ ueticis urentibꝰ pauꝑtas

Expanded text:
malesuada Fames et turpis Egestas Terrimalesuada Fames et turpis Egestas Terribiles visu forme, Lethumque Laborque Tum consanguineus Lethi Sopor et mala mentis Gaudia mortiferumque adverso in limine Bellum. 19 Sentis, pater inclite, quam durum quantisque malis obsessum iter ingressi sumus et quam inexorabilem difficilium rerum turbam obviam habemus in limine. Nichil divitem natutibus paupertas ultima succedit et sepe, quolabor ascendunt; etiam opulentissimos reges bella concutiunt; etiam vigilantissimis animis in medio fervore actuum torpens sopor intervenit et modestissimi, velint nolint, letitia gestiente turbantur; postremo etiam in delitiis actos dies senectus improvisa consequitur et gemmato etiam vertici mors insultat. Nulli parcitur, nulli fortuna; apertior est et idcirco magis rerum procellis exposita. Habet et suas molestias status humilior et urticis urentibus paupertas
Abbreviated transcription (Latin):
to quedã ue fere omũibo uite huiꝰ̃ limenĩ¬
tͣntibꝰ cõĩa reponũtur In secretioribus
aũt cirgulis singulares pene sũt⁊ disticta
teriũ cedi aut nate thalquũ iuade̾ ã ar¬
ma impia sequi aut leges p̃tio fige atq
refige a auro pr̃iam uende aut dñorum
falle dextras adu̾tat hanc pesten de ꝯ
pessima locas huane res eẽut si oĩbꝰ ista
ꝯting̾ent ueue aũtm ip̃a inte ianuã sunt
licet interdũ aliq̃ ex ꝑte soliꝯ dei muere
tibus. Gur nam u̾o ista sũt int̾ reges dig¬
nare oro te ugiliũ añ oculos tuos uenirẽ
qui iuuenalez iam añ digͥtus es et si rñ
ꝓpter ĩm̾abiles ⁊ altissimas occupationes
tuas cͥ familiaris ẽẽ neqͥuerit magnꝰ tĩ
quio ⁊ ꝙ̃ si degustare ceꝑis forsã dulcediẽ
Ille tibi ergo rñdet hñs u̾sibꝯ uestib lũ añ
ip̃m pͥnusq in faucib ꝰ orchi luctꝰ et ultri¬
ces posuere cubilia cure pallentesq habi¬
tant morbi tristisq seuectꝰ ⁊ metus et

Expanded text:
edam fere omnibus vite huius limen intrantibus comunia reponuntur; in secretioribus autem circulis singulares pene sunt et distincterium cedi” aut “nate thalamum invadere” aut “arma impia sequi” aut “leges precio figere atque refigere” aut “auro patriam vendere” aut “dominorum fallere dextras”. Avertat hanc pestem Deus; pessimo loco res humane essent si omnibus ista contingerent. Que autem in ipsa vite ianua sunt, licet interdum aliqua ex parte solius Dei munere tibus. 17 Quenam vero ista sunt interroges. Dignare, oro te, Virgilium ante oculos tuos venire, qui Iuvenalem iam ante dignatus es; etsi enim propter innumerabiles et altissimas occupationes tuas tibi familiaris esse nequiverit, magnus tamen quio, et quem si degustare ceperis, forsan dulcedine Ille tibi ergo respondeat his versibus: Vestibulum ante ipsum primisque in faucibus Orci Luctus et ultrices posuere cubilia Cure; Pallentesque habitant Morbi tristisque Senectus Et Metus et
Abbreviated transcription (Latin):
ubi subsistas nec ubi fatig̾is demq nichil
admittas qd̾ ignotũ uelis quidqͥd enum
unus fet̾is scient oñis hec mrorũ illustriũ.
pena est nichil occultũ hnt. erupũt oĩa
scribit᷑. et ioci leues uertinit᷑ ĩsrrude
niq tot tutũ obsiuatoribꝰ intẽtis ⁊ añm
tata insluceant domũ tuã ppłi thratrum
pectus tuũ templũ dei crede hoc mͥ hoc
om̃ibꝰ p̾cipue magnis uiris facirndũ cen-¬
seo Alioqũ pret̾ ꝯsc̃ie suppliciũ nulgi qͦ¬

Expanded text:
ubi subsistas necubi fatigeris, denique nichil ubi subsistas necubi fatigeris, denique nichil admittas quod ignotum velis. 8 Quicquid enim unus feceris, scient omnes; hec virorum illustrium pena est: nichil occultum habent, erumpunt omnia, scribitur et ioci leves vertuntur in seria; denique tot circum observatoribus intentis et animum tata transluceant, domum tuam populi theatrum, pectus tuum templum Dei credere? hoc tibi, hoc omnibus precipue magnis viris faciendum censeo; alioquin preter conscientie supplicium, vulgi q
Abbreviated transcription (Latin):
riter uiatores sumꝰ nͥ ꝙ nos celso latẽ¬
qr ꝯspecto nos hũiliari calle metã prti¬
mꝰ Ita tñ ut adhuc longe sub prdibus
nr̃is ingens ⁊ nrenarrabilis sit itine¬
ranciũ młtitudo ut illi quid̾ ymo ⁊ ob¬
scuris uallibꝰ nos ꝑ altos ac laboriosos
uertices nõs in medio uelut int̾ mon
acrit̾ ⁊ intende neꝙͣ iudicio recto fortuns
tue splendor afficiat uidebis te ut quod
de uns dix̾im de om̃ibꝰ accipias xiusdẽ
status ac fortune uidebis inꝙͣ te młta
quid̾ głia / et qualis hic hr̃i yt̃ felicitate
tũ fortassis et guioribꝰ quo ⁊ guior ex
alto casus ẽ ut int̾ p̃rupta gradiẽtibꝰ
ma mali ꝑs qd̾ in utͣmq ꝑtem occulta¬
ri nrq̃unt res tus Inq unũ te defici õ¬
nũ sũt ocłi quo fit ut sic̾ omĩbꝰ mag¬
no sic tibi maxino studio laborandũ
sis utin hac nia corã deo ⁊ honubꝰ rc̃i sĩt
et irirep̃hensibiles gressus tui nec ubi cor¬
nas. nec ubi declines nes ubi titubes nec¬

Expanded text:
riter viatores sumus, nisi quod vos celso lateque conspecto, nos humiliori calle metam petimus; ita tamen ut adhuc longe sub pedibus nostris ingens et inenarrabilis sit itinerantium multitudo, ut illi quidem imis et obscuris vallibus, vos per altos ac laboriosos vertices, nos in medio velut inter monacriter et intende, neque iudicio recto fortune tue splendor officiat: videbis te, ut quod de uno dixerim de omnibus accipias eiusdem status ac fortune, videbis, inquam, te multa quidem gloria et qualis hic haberi potest felicitate tum, et fortassis eo gravioribus quo et gravior ex alto casus est et inter prerupta gradientibusma mali pars, quod in utranque partem occultari nequeunt res tue inque unum te defixi omnium sunt oculi, quo fit ut sicut omnibus magno, sic tibi maximo studio laborandum sit ut in hac via coram Deo et hominibus recti sint et irreprehensibiles gressus tui, necubi corruas necubi declines necubi titubes nec
Abbreviated transcription (Latin):
phie ꝓpter lexum uł uaͣlis archanũ iter
ingredit᷑ nirũ nõ si occupatã lentia se¬
ꝙͣtur ingenia at ubi xx illis angustiis eg̾s¬
sus ad mortalis eloquii campũ redit quĩ
tam hebrte igenio est ut nõ fucile ap̃¬
hendat ab altoͦ anditũ ꝙꝓ cũctis tacentibꝰ
nõ ignorat qdq sic ẽẽ uidet in aliis in se
quit᷑ neno nõ parũ ꝯtigat bñ fit in u̾ba
ꝯpõita assiłitudo ingens actuũ ꝯsequat᷑
utq ait eic̾o cũ uita mirabilitꝰ pugnet
or̃o uñ aũt ordiar nisi ab hiis q̃ maxĩe
uita tuã gliosissime pr̃ muxã circũsonat
Ut intelligas me licet multũ implicitũ et
obsessũ curis sexe cũ ad te ocłos reflecte̾
interdũq ꝙͣ uis uulgo fortasse duro uide

Expanded text:
phie perplexum vel naturalis archanum iter ingreditur, mirum non est si occupata lentius sequantur ingenia; at ubi ex illis angustiis egressus ad moralis eloquii campum redit, quis tam hebete ingenio est ut non facile comprehendat ab altero auditum quod cuntis tacentibus non ignorat quodque sic esse videt in aliis, in sequitur, nemo non parum cogitat; unde fit ut verba composita dissimilitudo ingens actuum consequatur utque ait Cicero, «cum vita mirabiliter pugnet oratio». Unde autem ordiar nisi ab his que maxime vitam tuam, gloriosissime pater, meamque circumsonant, ut intelligas me, licet multis implicitum et obsessum curis, sepe tamen ad te oculos reflectere, interdumque, quamvis vulgo fortasse d
Abbreviated transcription (Latin):
tũ redire meliꝯ fui̾t ꝙ uaga uarratõe nullĩ
corrig̾e multos offende̾ plurra quidẽ sunt
optime uirorũ qui srcũ fert inta mortalis
a quibo nõ medioctas status nõ huãlitas
non lib̾at altitudo s n hiis amara mlta
plura ꝙ dulcia ut nõ ĩmerito dici putes in
uestibulo iute duo dolia rẽ dulae unũ st exi¬
gnũ amarũ uõ alterũ s illud anplissinũ
quo pro uarietate intellectiũ nõ absurde
forsitã trahi po illud daititũ salix ĩ mau
dĩ unu meri plenꝰ nuixto ut calix dñcꝯ
quo in hoc exilio potani᷑ misrri aliqͥd uelut
nierũ ⁊ dulce hẽat plenitudo xius młtis et¬
amaritudinibꝰ sit admixta dulcia quid̾ ut
dixi panca sũt ⁊ brema breue gandiũ bnis
delcatio brenis risus breue demq quid quid
tum sp̃es ꝙ multe ⁊ uarie affligẽciũ forme
rerũ nemo facile dix̾i̾t nemo rem infmitã
eges testibꝰ ꝓcul attitis qͥsqr doleꝵ at laboꝵ¬

Expanded text:
aga narratione nullum corrigere, multos offendere. 13 Plurima quidem sunt, optime virorum, que secum fert vita mortalis, a quibus non mediocritas status, non humilitas, non liberat altitudo; sed in his amara multo plura quam dulcia, ut non immerito dici putes in vestibulo vite duo dolia esse, dulce unum sed exiguum, amarum vero alterum sed illud amplissimum, quo pro varietate intellectuum non absurde forsitan trahi posset illud daviticum: «Calix in manu domini vini meri plenus mixto», ut calix dominicus quo in hoc exilio potamur miseri, aliquid velut merum et dulce habeat; plenitudo eius multis amaritudinibus sit admixta. 14 Dulcia quidem, ut dixi, pauca sunt et brevia; breve gaudium brevis delectatio brevis risus breve denique quicquidtum species, quam multe et varie affligentium rerum forme, nemo facile dixerit; nemo rem infinitamegens testibus procul accitis; quisque dolorum ac labo
Abbreviated transcription (Latin):
uolutent᷑ qd nulla unꝙͣ felicitas uitare
quiuit inio mopes ⁊ obscuri hoĩes taciti
bñ oĩa in tenebris agũt felicibꝰ nulle sũt
latebre nulla silentia. Secretũ diuitis ul¬
lumꝰ ẽe putas srrui ut taceant iuiuenta
loq̃ntur et canis ⁊ postes iũge hostia
tollito lumẽ e medio clamẽt om̃s prope¬
me nemo recũbat sed̾ aũt taniẽ ad can¬
tũ galli faas ille scdi ꝓxiniꝯ añ diem tam¬
po sciet ꝙ hiis u̾bis a Satyrico dictũ si
Ullo nuꝙͣ tp̃re um fuit nr̃a etate u̾issinũ
est Solebant rõmi seuatus alta ꝯsilia pro¬
titatũ erat in thalamo magnificis actibꝰ
impulet᷑. Itaq sepe maxĩa bella geri pͥꝰ
andrebant gentes ꝙͣ gerenda sensissent
sic famã bellia apꝑatus belli ip̃ius fama
p̾cesserat nr̃orũ u̾o seu acnũ nõ ea tacit᷑.¬
nitas nũt est cu̾cta pͥus ĩt̾ins młierculaꝵ

Expanded text:
volutentur, quod nulla unquam felicitas vitare quivit; imo inopes et obscuri homines taciti pene omnia in tenebris agunt, felicibus nulle sunt latebre, nulla silentia. 11 Secretum divitis ullum Esse putas? servi ut taceant, iumenta loquentur Et canis et postes. Iunge ostia, tollito lumen E medio, clament omnes, prope nemo recumbat: Quod tamen ad cantum galli facit ille secundi, Proximus ante diem caupo sciet; quod his verbis a Satyrico dictum, si ullo unquam tempore verum fuit, nostra etate verissimum est. 12 Solebant romani senatus alta consilia, proam quod tractatum erat in thalamo, magnificis actibus impleretur; itaque sepe maxima bella geri prius audiebant gentes quam gerenda sensissent; sic famam bellici apparatus belli ipsius fama precesserat. Nostrorum vero senatuum non ea taciturnitas nunc est; cunta prius in triviis mulier
Abbreviated transcription (Latin):
Scunꝰ quid̾ ꝙ nemo claria ꝙͣ tu uidet õs
qui hant uitã agnuꝰ uiãtores de itim̾s
asꝑitate c̾tissinu de hospitio inc̾ti ⁊ huic
ꝯditioi nemo ꝓrsus exuuit᷑ seu ille his¬
pidus agcola seu pastor hirsitꝰ seu mer¬
cator instabłis seu ĩmobilis heremita
seu medicꝰ supplex sru diues insolens
su galorũ rex seũ nõno imꝑator fu̾it.
et rursũ seu ille hũilis sacerdos seu arche

Expanded text:
 quod nemo clarius quam tu videt, omnes qui hanc vitam agimus, viatores, de itineris asperitate certissimi, de hospitio incerti, et huic conditioni nemo prorsus eximitur, seu ille hispidus agricola seu pastor hirsutus seu mercator instabilis seu immobilis heremita seu mendicus supplex seu dives insolens seu Gallorum rex seu romanus imperator fuerit; et rursum seu ille humili
Abbreviated transcription (Latin):
hactens si ꝙ forsam admiratõis inrrat
dt̃a sint Allud rnĩ macedo iĩtu par a ple¬
brio porta celebratũ in tanta luce uetum
nec nõĩe dignũ reor q̃ om̃s iam qui in¬
ertẽ calamuã fustis agnua inẽbranis nõ
nnitatores s sinie fcĩ sumuꝰ Tu uale ad
fontẽ sorgie.uni kł soptembr̃¬
Anis tuus pice ingrior uento le¬
uor cane fidelior te dig̾sso substi¬
tit errauit in uia qd̃ de treusa uirgilius
ait nã qd̾ sequit᷑ lassũ resedisse nõ sus¬
pitor nullꝰ rñ cursus nulla difficultas
mar̾ aspitas nulla lassaret qui uolucrem
solrat ac ꝑeudentẽ in aere leporẽ intre¬
dibli celitate ꝑuerte gn̾osa quid ar̃alia
labor alit ĩmodica quies netat. Qnd g
et amissis iudiciis qua te seq̃ret᷑ ignorãs
qͥd mestissimꝰ ag̾e̾t Iret in siluas uctũ
s ꝓprio studĩo q̃siturꝯ facile is quidẽ nullo¬
q pot̾at labore nͥ nat᷑a parens obsiste̾t
que est ut h aĩal ꝓcul ab homĩe nõ uiuat.

Expanded text:
id forsan admirationis inerat, dicta sint; illud enim macedonicum par a plebeio poeta celebratum, in tanta luce veterum nec nomine dignum reor, quando omnes iam qui inertem calamum fuscis agimus membranis, non imitatores sed simie facti sumus. Tu Vale. Ad fontem SorgieCanis tuus pice nigrior vento leior cane fidelior te digresso Substitit erravit ne via, quod de Creusa Virgilius ait; nam quod sequitur, “lassum resedisse” non suspicor. Nullus eum cursus, nulla difficultas viarum, asperitas nulla lassaret qui volucrem soleat ac pendentem in aere leporem incredibili celeritate prevertere; generosa quidem animalia labor alit, immodica quies necat. 2 Siet amissis indiciis qua te sequeretur, ignorans quid mestissimus ageret, iret in silvas victum sibi proprio studio quesiturus — facile id quidem nulloque poterat labore — nisi natura parens obsisteret, que est ut hoc animal procul
Abbreviated transcription (Latin):
gentes in p̃łiis canũ acies ꝙ stiprudiariis
huisse qui qͣciens oxus eẽt fidelissimã oꝑã
nauãtes nũꝙͣ p̃lum detͣctaret legimꝰ qͦs¬
dã canes morti se pro dñis obiecisse et
alios quid̃ suos strẽnue ac feliat᷑ ab ĩnria
defendisse alios nõ minꝰ fidelit̾ s mimꝰ
fauste ꝓcexisse tam diu donet ip̃i ꝯ fodent

Expanded text:
ariis habuisse, qui quotiens opus esset, fidelissimam operam navantes nunquam prelium detrectarent; legimus quosdam canes morti se pro dominis obiecisse et alios quidem suos strenue ac feliciter ab iniuria defendisse; 4 alios non minus fideliter sed minus fauste protexisse tandiu donec ipsi confod
Abbreviated transcription (Latin):
cauda uocantẽ sponte ꝯsequit᷑: Nũc metũ
uadit in siluas sub me militat meis auspi¬
ciis ruit in beluas ⁊ mchi sepe gͥtissimas
p̃das agit ꝑatus ille si iubras ad te uenire
letus tñ ꝙ fortuna illũ ad amicũ lmẽ ax¬
pulerit Uale ad fontẽ sorgie kł sẽptẽbi uni¬

Expanded text:
cauda vocantem sponte consequitur; nunc mecum cauda vocantem sponte consequitur; nunc mecum vadit in silvas, sub me militat, meis auspiciis ruit in beluas et michi sepe gratissimas predas agit, paratus ille, si iubeas, ad te venire, letus tamen quod fortuna illum ad amicum limen appulerit. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑ demũ cũ ppło missante ad esũ ĩuta¬
ret᷑ oblatũ cibũ ad os dñi sui retulisse po¬
stremo iactatũ in tyberim cadauer matado
seq dilco oni subirctando sustenture iussũ¬
esse nõ ĩmerito quid ut ip̃ius plinii u̾bo
Utar effusa młtitudĩe ad sprctandũ aĩalis
fidem inmi̾abilia sũt camue ut ita dix̾i
fidei arguͭ ͣ Te igit᷑ amisso quo sese u̾tet
horret huic aliemgene cuilib dedigͣr et᷑
ĩpia qđ quidẽ unũ restabat miserõ notã
domũ reprcit ubi sub te lete uix̾at ⁊ quod
laudati cursus paluã sepe retulat sepe
cruentos caprelos leporesq remishsat nc
ullo tuorũ illit repento clauso hostio mnise¬
rabilit̾ insultans om̃ astantiũ nuissicordiã
tuiq desideriũ excitauit cũ pͥmũ dampna
nr̃a sentire cepimiꝰ teq quẽ pñtem pu¬
tabamꝰ abẽe ꝑpruduuꝰ ut me aũt ilłe cõ¬
spexit infremuit mox tremula blanditꝰ

Expanded text:
testatum; demum cum populo miserante ad esum invitatestatum; demum cum populo miserante ad esum invitaretur, oblatum cibum ad os domini sui retulisse; postremo iactatum in Tyberim cadaver, innatando seque dilecto honeri subiectando sustentare nisuesse, non immerito quidem, ut ipsius Plinii verbo utar, «effusa multitudine ad spectandam animalis fidem». 8 Innumerabilia sunt canine ut ita dixerim fidei argumenta. Te igitur ahorreret hinc alienigene cuiuslibet dedignaretur imperia? quod unum restabat misero, notam domum repetiit, ubi sub te lete vixerat et quo laudati cursus palmam sepe retulerat, sepe cruentos capreolos leporesque remiserat; nec ullo tuorum illic reperto, clauso ostio miserabiliter insultans, omnium astantium misericordiam tuique desiderium excitavit. 9 Tum primum damna nostra sentire cepimus teque quem presentem putabamus, abesse perpendimus. Ut me autem ille conspexit, infremuit; mox tremula blanditiis
Abbreviated transcription (Latin):
dñoꝵ int̾itũ uindicasse Quosdã uo dños
humi obrutos officiosis ungnibꝰ effodisse.
et int̾fectores turbe spectantiũ ĩmxtos
et morsibus crebris et flebłis latratus
inditio detexisse et ad fatendũ cregisse.
Alios extinctis dñis tibousq ad exitũ ab¬
stumisse qd patuui imꝑ illi uiro optimo cꝰ
nõ mõ amñe s cini̾ memorieq młtũ de beo
pꝯ crudele illũ ⁊ lacͥmas renonantẽ uite
finẽ sius canis in plane notꝰ prestitit
Rõnullos audinmꝰ sepult̾ saxo ꝑtinacit᷑
mhesisse nec añ diilsos ꝙ media pirent
alios ardenciũ dñorũ rogos insiluisse atq
arsisse cũ illis mirũ a plimio sc̾do ac solmo
scribit᷑ gͣmãtũ regẽ ab exilio ducẽtorũ
canũ pro se ꝯt adu̾sarios decertantiũ obse¬
quio rediisse misabiliꝰ ꝙ rõne actũ dicũt
canẽ dampuatũ dñm cũ egre poss exclu¬
di in carcem ꝓsequutũ ac denĩ ꝑcusso dño
cane ingenti ululatu dolori ꝓpriũ fuisse

Expanded text:
 interitum vindicasse; quosdam vero dominos humi obrutos officiosis unguibus effodisse et interfectores turbe spectantium immixtos et morsibus crebris et flebilis latratus indicio detexisse et ad fatendum coegisse; 6 alios extinctis dominis cibo usque ad exitum abstinuisse; quod Patavi nuper illi viro optimo cuius non modo anime sed cineri memorieque multum debeo, post crudelem illum et lacrimas renovantem vite finem suus canis michi plane notus prestitit; nonnullos audivimus sepulcri saxo pertinaciter inhesisse, nec ante divulsos quam inedia perirent; alios ardentium dominorum rogos insiluisse atque arsisse cum illis. 7 Mirum a Plinio Secundo ac Solino scribitur, Garamantum regem ab exilio ducentorum canum pro se contra adversarios decertantium obsequio rediisse. Miserabilius quod Rome actum dicunt, canem damnatum dominum, cum egre posset excludi, in carcerem prosecutum; ac deinde percusso domino canem ingenti ululatu dolorem proprium fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ac solus affce nõie ꝯquiescas uirtuns cultor
auidissime lr̃arum atq ne dũ scipio meꝰ ad
sũmũ neo ꝑ ductꝰ est carnuẽ et affrica diu¬
cius in possessa ⁊ laboriosius exarata ꝙͣ cre¬
didi nondũ cũ sõpnio sarculo culta ẽ nondũ
glebulas mutiles rastris atriui nõdũ suꝑ¬
ductis tratibꝰ scabrioris agelli cumłos coe¬
qͣui nondũ froudator luxuriãtes pãxinos
⁊ hir sutã sepẽ falce ꝯpescui in reliquis gͦ¬

Expanded text:
ac solius Africe nomine conquiescas, virtutis cultor, ac solius Africe nomine conquiescas, virtutis cultor, avidissime literarum. Atqui necdum Scipio meus ad summum meo perductus est carmine et Africa, diutius michi possessa et laboriosius exarata quam credidi, nondum tamen supremo sarculo culta est; nondum glebas inutiles rastris attrivi; nondum superductis cratibus scabrioris agelli cumulos coequavi; nondum frondator luxuriantes pampinos et hirsutam sepem falce compescui. 6 In reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tłrm uirũ eã rexũ mearũ sentire dul¬
cedinẽ ut p ꝯt exaniẽ ex actissimũ status
tui tecũ ymo metũ ymo nobiscũ hĩtum ec
fluctuantis aniui prã uertas ut ex młtis
Uite temx estatibꝰ ad hoc solitariũ atqͣ agste
domiçiliũ ⁊ ad me uelut ad portũ aliꝙ ron¬
ardens ⁊ intensa sitis ut nullo potũ de fõte
fastidiat uides pitagoriã ac platoue doct᷑¬
ne haustũ quẽ toto orbe refund̾ent egipa¬
acis pͥmũ ut mox italis luminibꝰ inedita¬
tes libi nũc qnͣta discendi sitis est que te
ad exile ac turbidũ iugemi mei ruulũ cogᵗ
doceri flagitas ex me qui discendi sũ cupi¬
dior ꝙ docendi nõ tam id togitas se honesta
cupidi ͭ ͤ successus aridũ luuen lingna sepe
pulsas ⁊ calamo Ecce tibi fores apio si qͥd
in aĩo meo ẽ qd sitim hant lemire possit ar¬
bitrio tuo ute̾ alioqiũ fac qd̾ ingenii quiue
affc̃m leti hospitis metire noñ tuldas eqͥd̾
uideo sit efstũs es ut totus in Eci piois mei

Expanded text:
talem virum, eam rerum mearum sentire dulcedinem, ut post examen exactissimum status tui tecum imo mecum imo nobiscum habitum, eo fluctuantis animi proram vertas ut ex multis vite tempestatibus ad hoc solitarium atque agreste domicilium et ad me velut ad portum aliquem conardens et intensa sitis, ut nullo potum de fonte fastidiat; vides Pithagoram ac Platonem doctrine haustum, quem toto orbe refunderent, egiptiacis primum et mox italis liminibus mendicantes. 3 Tibi nunc quanta discendi sitis est, que te ad exilem ac turbidum ingenii mei rivulum cogit! doceri flagitas ex me qui discendi sum cupidior quam docendi; non tamen id cogitas, sed honesta cupiditate succensus aridum limen lingua sepe pulsas et calamo. 4 Ecce tibi fores aperio; siquid in animo meo est quod sitim hanc lenire possit, arbitrio tuo utere; alioquin fac quod ingenui convive, affectum leti hospitis metire non epulas; «ego qvideo, sic affectus es ut totus in Scipionis mei
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ꝙ te in possessionẽ affri ruri induco
dũ licet illud adhuc paululũ ambire ⁊ ude
ꝙͣtũ hoc fesso ⁊ fragilio ingenio datũ erit
sru nequid ibi sit non ditã tuis oĩa nr̃a pro¬
bantibꝰ sed seuerioribꝰ in amenũ ocłis
suu qm difficilimũ iᵈ arbitror ut pła ibi
suit que placeant ꝙͣ que offendant ubriã
fateor mũdi ꝑs est affrica uirorũ optimꝰ
est scipio si nulla tanti uiri u̾tus nulla tel¬
luris tanta stilitas que solicito cultore nõ
egeat nec coluisse semel sufficit s sempere
insistẽ oportet qui singulare uel agri uł

Expanded text:
uam te in possessionem Afri ruris induco, dum licet, illud adhuc paululum ambire et videre, quantum hoc fesso et fragili ingenio datum erit, seu nequid ibi sit, non dicam tuis omnia nostra probantibus, sed severioribus inamenum oculis, seu, quoniam difficillimum id arbitror, ut plura ibi sint que placeant quam que offendant. 7 Uberrima, fateor, mundi pars est Africa; virorum optimus est Scipio, sed nulla tanta viri virtus, nulla telluris tanta fertilitas, que solicito cultore non egeat; nec coluisse semel sufficit, sed semper insistere oportet qui singularem aliquem vel
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ opem fr̾e debilibꝰ destitutꝰ reus maio̾i
laude ꝓtegit᷑. et insignis patͦni eloq̃ntia
maxĩe in ancipitis cause defensiõs cognos¬
cit᷑ uñ non sine audiẽciũ assu ꝑ gmatico¬
rũ textudines sonat ille u̾siculꝰ addidit
ĩualide robun facũdia cause ꝙͣuis a lutano
teta illa res ficta sit Reqr eiũ tulliꝰ che¬
salicis cãpis int̾fuit Ez ad ꝓfendũ uoces ac
nota oĩm in aures Tucis haud ĩmerito ille
gͥtuler si ad integ̃udã ut scribis amicicias
int̾ magͣnimos illos uiros tm̃ arbo ualu
mnꝰ ꝙͣtũ pret̾nndã fidẽ mĩme inerebam᷑.
mł tũqi illis suꝑ antiqui miti cunibꝰ ob hoc
ip̃m medelete fateor ꝙ se inͥ tã faciles pre¬
buerũt ꝙ extremũ petis ut illi uiro mag̾¬
fice libali ꝓtegr̃as agam fiet qñ om̃o yta
uelle te uideo uale ad fontẽ sorgie .ii. Ida
augusti
¶ ald eũd̃ excusaͦ cuusa supioris epłe¬

Expanded text:
est opem ferre debilibus; destitutus reus maiori est opem ferre debilibus; destitutus reus maiori laude protegitur et insignis patroni eloquentia maxime in ancipitis cause defensione cognoscitur. Unde non sine audientium assensu per grammaticorum testudines sonat ille versiculus Addidit invalide robur facundia cause; quamvis a Lucano tota illa res ficta sit; neque enim Tullius thesalicis campis interfuit, sed ad perferendum voces ac vota omnium in aures ducis haud immerito ille  huic calamo gratuler, si ad integrandam, ut scribis, amicitiam inter magnanimos illos viros tantum ambo valu minime merebamur; multumque illis super antiqui meriti cumulum ob hoc ipsum me debere fatear, quod se michi tam faciles prebuerunt. Quod extremum petis, ut illi viro magnifice liberali pro te gratias agam, fiet, quando omnino ita velle te video. Vale. Ad fontem Sorgie, IV Idus Augustas. 10 Ad eundem, excusatio cuiusdam sup
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝯglutina pͥmã ingenii uiribo scdi elo¬
quio ⁊ uł suauiͭ ͤ uł acrimonia uocis effice¬
es t̾ciũ artificio disponendi arma t̾ tua
quibꝰ me adiunes ostendo nec tibi nec
in suades nõ eẽ opus auxilio nũꝙͣ eñ de¬
futis arbitror qui ad hoc unũ ingeniosi
sunt ut alienis insidient᷑ ingeniis. certe
ego nec la tebris nec solitudĩe ⁊ ocio nec
enga alios accurata modestia meri po¬
tui ut liuor hactenꝰ obliquos oculos ab
itineribꝰ meis aduerte̾t ⁊ feci oĩa que
aduersus hanc pestem fieri possũt insi
Unũ qd̾ nec feci nec face̾ est aĩnis nõ me sox¬
no nec ignane dedi p̃ter hoc unũ nestio quid
expectet nͥ sompnũ forsitã iute dĩe tũc saltẽ
ut spo seqͣcissimũ luiorem a sexalchri luni¬
ne pudor arcebit agis ergo int̾m amice
famã mẽã nõ sine tua głia defendens ꝙͣ
tui aĩni ardorez et si nõ egem laudarem
tauie Nuic ergo ut dixi potẽtes cole uul¬
garis ẽ fauor ea demũ u̾a mag̾tudo aĩmi

Expanded text:
sa conglutina; primum ingenii viribus, secundum eloquio et vel suavitate vel acrimonia vocis efficies, tertium artificio disponendi. Arma tibi tua quibus me adiuves, ostendo, nec tibi nec michi suadeas non esse opus auxilio; nunquam enim defuturos arbitror qui ad hoc unum ingeniosi sint, ut alienis insidientur ingeniis. 7 Certe ego nec latebris nec solitudine et otio nec erga alios accurata modestia mereri potui ut livor hactenus obliquos oculos ab itineribus meis averteret, et feci omnia que adversus hanc pestem fieri possunt, nisi unum, quod nec feci nec facere est animus: non me somno nec ignavie dedi. Preter hoc unum nescio quid expectet, nisi supremum forsitan vite diem; tunc saltem, ut spero, sequacissimum livorem a sepulcri limine pudor arcebit. 8 Agis ergo interim amice, famam meam non sine tua gloria defendens; quem tui animi ardorem, etsi non egerem, laudarem tamen; nunc egeo, ut dixi. Potentes colere vulgaris est favor; ea demum vera magnitudo animi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gliam sit amicitiã sempit̾uã cupio pax
uini famosũ siluisse iusũ et Enralũ mrgi¬
liauo carnĩe nobiles Itaq nõ fortiato s
disquire ac dinu̾are ꝓpositũ erat neq eĩ
agebam s ut raritate exinua ad mutã¬
dñ gn̾osos nõs attendem Aliquoꝵ igitur
amicor paria ꝑst̾ng̾e̾ satis hñi et p̃sertĩ
plura ꝙ Cit̾o qui in eo libro qui notat᷑ lelis
cuꝑrm quiq uiros fortes ac u̾tutũ młti ͭͥ
splendore similimos alloq̃rer nͥ ⁊ curiali bre¬
ne longeq inipac᷑e atq dissimile cũ puer
eẽt eurialis ad hᵒ et iafelicis exitꝰ amiciã
seu durũ omen exhorrui nec noĩatim in¬
serui quibꝰ felix faustũq ncħ fuit insi
p̃co u̾gilius nec graccoꝵ callidas amicicias
ignoro aud qͥd l. regnis captiuo cepioni
ꝙͥ extincto uelunũꝰ lucillo fideles tͥbuerĩt
ama quoꝵ alt̾ ꝓ amia lib̾atõe dig̾tatis
amissionẽ exiliũq nõ timuit alt̾ nichil
amico ꝓfuturã mortẽ inissa ͬ quidẽ s ar¬

Expanded text:
 cupio, par unum famosum siluisse, Nisum et Eurialum, virgiliano carmine nobiles; idque non fortuito sed disquirere ac dinumerare propositum erat, neque enim id agebam sed ut raritate eximia ad imitadum generosos animos accenderem; aliquot igitur amicorum paria perstringere satis habui et presertim plura quam Cicero, qui in eo libro qui vocatur Lelius cuperem, quique viros fortes ac virtutum multiplici splendore simillimos alloquerer, Nisi et Euriali brevem longeque imparem atque dissimilem, cum puer esset Eurialus, ad hec et infelicis exitus amicitiam ceu dirum omen exhorrui, nec nominatim inserui quibus felix faustumque nichil fuit nisi preco Virgilius. 5 Nec Gracchorum calidas amicitias ignoro aut quid Lucius Reginus captivo Cepioni, quid extincto Volumnius Lucullo fideles tribuerint amici, quorum alter pro amici liberatione dignitatis amissionem exiliumque non timuit, alter nichil amico profuturam mortem miserabili quidem sed ar
Abbreviated transcription (Latin):
facile dixim auctor tibi fueram
prĩam ad tp̃us gra ͨ ͤ scolas imꝑprtuũ
relinĩndi parusti dc̃o ꝓpe ocuiꝰ nodosq
p̃ualidos soli natalis affectũ et ꝯsuetu¬
dinis ui magͥfice confregisti iam tͥ
debitã lib̾tate quo suꝰ eo dultiꝰ tenes
Situt uni nulli seruitꝰ amarior ꝙͣ liber¬
tatẽ expto sic millidulcior ẽ libertas.
ꝙͣ suitatẽ p̃teritã recolenti fecundet
deus omp̃s consiliũ meũ obsrquiũq tnũ
et facret spo salutifam ad unibrã conte¬
disci auctior alacriorqz ꝯsurges apud me
cte iam nũc et honore dignior ⁊ titulo
clarior neq n tantũ gͣmaticꝰ s porta

Expanded text:
r tibi fueram patriam ad tempus, grammatice scolas in perpetuum relinquendi; paruisti dicto prope ocius nodosque prevalidos, soli natalis affectum et consuetudinis vim, magnifice confregisti. 2 Iam tibi debitam libertatem quo serius eo dulcius tenes; sicut enim nulli servitus amarior quam libertatem experto, sic nulli dulcior est libertas quam servitutem preteritam recolenti. Secundet Deus omnipotens consilium meum obsequiumque tuum; et faciet, spero. Salutiferam ad umbram consedisti; auctior alacriorque consurges; apud me certe iam nunc et honore dignior et titulo clarior, neque michi tantum grammaticus sed poeta
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ sit magͣ ex ꝑte naͣlit̾ eloꝙ̃tiã mẽe
aliꝙͣtoq in hac ꝙͣ in reliquiis studio mĩꝰ
agi si nõ ꝑua questro est nec huiꝰ tp̃ris
cũ nõ no mõ pacient̾ amplect̾is s gtan¬
ter ẽt ac lete facis ut soles qd̾ talez decet
ingemũ doctiq et modesti ãi notissimĩ
iisi es tłis uł ego illud monussẽ insi t̾r
cilem multũ negocii subis s ꝓge queso ⁊
suasor optinua ẽ amor forte ẽt sencias.

Expanded text:
nullum sit, magna ex parte naturaliter eloquentiam inesse aliquantoque in hac quam in reliquis studio minus agi. Sed non parva questio est, nec huius temporis tu, tam non modo patienter amplecteris, sed gratanter etiam ac lete, facis ut soles et quod tale decet ingenium doctique et modesti animi notissimum nisi esses talis, vel ego illud monuissem nisi te cilem; multum negotii subis; sed perge queso et persuasor optimus est amo
Abbreviated transcription (Latin):
eligat scipione beliũ uł aliũ ꝯ̃uilib spec¬
tate fame uirũ nõ p̃t nõ plate̾ sũia a mag
nis uiris laudata nã et marco tullio pla
licet aliis u̾bis inseruit placet gͦ epicuri
consiliũ inter illos a quibꝰ seriptũ atq ꝓba¬
tũ est nobis hac artenil est opus testẽ fic
illic est et descendo ad infnũ adest Nõs
igit᷑ corã illo nõ qͣi spectante s uere spec¬
tante faciamꝰ pudebit nõ mõ actuũ sed
nostere nouit aũt eas ille tuiꝰ ocłis nicħ¬

Expanded text:
eligat “Scipionem Lelium” vel alium quemlibet speceligat “Scipionem Lelium” vel alium quemlibet spectate fame virum. Non potest non placere sententia a magnis viris laudata; nam et Marco Tullio placlicet aliis verbis inseruit. 49 Placet ergo Epycuri consilium inter illos a quibus scriptum atque probatum est. Nobis hac arte nil est opus; testem ficillic est, et si descendero in infernum, adest». Omnia igitur coram Illo non quasi spectante sed vere spectante faciamus; pudebit non modo actuum sed noscere; novit autem eas Ille cuius oculis nic