comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurentius uir clarissi-¬
mus ꝓtibus et ꝑ sonis
ĩ cõminus positus dix ͭ
Dei discutiendũ est
negociũ. natureq eiꝯ
ĩ qua pleriq labũtur
hoiẽs examinanda ꝑfectio Si post
illud totũ quod ꝑs ꝑti ꝑsona ꝑsone
cõuitii ĩtulit prĩdẽ iã ĩ utrisq ma-¬
net serentas a iõrũ uenerãde au/¬
iustine et pascenti nobilissiẽ di¬
gnañ ꝓfiteri De deo em̃ dispu¬
tãs aĩnus debet serenor ĩueniri.
quia repulsis aĩositatis caligimb
mẽtis. se se pure ad ĩtelliendã na¬
ture sue magnitudinẽ faciliꝰ offere¬
st̃idã utitur uestrã ex ꝓfessione opi¬
monũ p̾mitus agnoscere nolo. tũc
demũ require̾ utrũ liceat p̃ter diui¬
narũ sc̃pturarũ eloquia usurpatiue
defensionis merito aliquid affirma
re Augustinus ep̃s dixit Sũt ali¬
qua que fidei necessaria a prĩbus
posita ĩ uerbis diuersarũ linguarũ ali¬
ter sonãt aliud ĩtus cõtinẽt ĩ secreto. sicut

Expanded text:
aurentius vir clarissimus partibus et personis in cominus positis dixit: Dei discutiendum est negotium, naturaeque ejus, in qua plerique labuntur homines, examinanda perfectio; si post illud totum quod pars parti, persona personae convicii intulit pridem, jam in utrisque manet serenitas animorum, venerande Augustine et Pascenti nobilissime, dignamini profiteri. De Deo enim disputans animus debet serenior inveniri; quia repulsis animositatis caliginibus, menti sese purae ad intelligendam naturae suae magnitudinem facilius offert. Fidem igitur vestram ex professione opinionum primitus agnoscere volo; tum demum requirere, utrum liceat praeter Scripturarum divinarum eloquia, usurpativae defensionis merito, aliquid affirmare. 2. Augustinus episcopus dixit: Sunt aliqua fidei necessaria a patribus posita, quae in verbis diversarum linguarum aliter sonant, aliud intus continent in secreto; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
scã trinitate credentẽ hac ꝓsecutione
rñdeo stirmetur tm̃mõ euisdẽ uiri spec/¬
tabilis pascentii rñponsio. si nichil p̃ter
gnĩ licebit et nulłi maxĩe grecis ubi fides
exorta ẽ denegabitur aut nõ licebiti et
calũna iustissime repelletur Postea tñ
omonsiõ uerbũ grecũ unitatẽ oftendẽs.
quid cõtineat. quid habeat. quid ue ma/¬
neat exponetur Laurentius uir clarissi¬
mus dixit Etiã ab augustiõ honorabili
iuro rectissime rñdetur Aut enĩ ut ip̃e
ꝓsecutus ẽ licebit aliquid qd̾ sc̃ptũ nõ
ẽ defendende fidei merito ponere et po/
nõ ẽ agnito iã cocabulo sonãte ꝓfessione
ulteriũs quicꝙͣ ĩquirere. insi ut ip̃m omõu¬
sion nobis uenerabilis̾ augustinꝯ sue re

Expanded text:
a Trinitate credentem hac prosecutione respondeo; firmetur tantummodo ejusdem viri spectabilis Pascentii responsio, si nihil praeterenim licebit, et nulli, maxime Graecis ubi fides orta est, denegabitur; aut non licebit, et calumnia justissime repelletur. Postea tamen ὁμούσιον verbum graecum unitatem ostendens, quid contineat, quid habeat, quidve maneat exponetur. 7. Laurentius vir clarissimus dixit: Etiam ab Augustino honorabili viro rectissime respondetur. Aut enim, ut ipse prosecutus est, licebit aliquid quod scriptum non est defendendae fidei merito ponere; et ponnon est agnito jam vocabulo sonante professionem ulterius quidquam inquirere, nisi ut ipsum ὁμούσιον nobis venerabilis Augustinus suae
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃dit Rectissima iusticie lineã tenẽs o
ꝓpende quia de tuo nõ solũ alii sapiẽtissi¬
mi uiri iudicio iudicabut᷑. uerũetiã deus
uerissimꝰ. qui ẽ om̃ iudiciũ iudex plemꝰ
iudicabit Nõ em̃ differentis dei spernẽ¬
dũ ẽ iudiciũ Nõnũꝙͣ et ĩ pñti iudex ul¬
tor assurgit sfidei quoq nr̃e iã dignare
rationẽ ĩ quirere Simbolũ quoq fides
utrũq cõstat. singulos p̃cipe tuis ĩ au-¬
ribus corã oĩbus recitare. Laurẽtius u
ut ip̃e digneris qui petitor es pascenti
uir spectabilis tue fidei cũ reuerẽtia
simbolũ recitare. Tũc pascentiꝰ sono
flariore simbolũ recitãs. tredere se ĩ

Expanded text:
dit: Rectissimam justitiae lineam tenens, o mque perpende; quia de tuo non solum alii sapientissimi viri judicio judicabunt, verum etiam Deus verissimus, qui est omnium judicum judex, plenius judicabit. Non enim differentis Dei spernendum est judicium: nonnunquam et in praesenti judex ultor assurgit. Fidei ergo nostrae jam dignare rationem inquirere, symbolumque quo fides utcumque constat, singulos praecipe tuis auribus coram omnibus recitare. 9. Laurentiusut ipse digneris qui petitor es, Pascenti, vir clarissime, tuae fidei cum reverentia symbolum recitare. 10. Tunc Pascentius sono clariori symbolum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnĩtur ĩ lege ; Neq enĩẽ alicubi ĩ te¬
intus aut ĩcapabilis p̃r Laudantes em̃
deũ dicere solemꝰ ĩ p̃cibus eius magmi¬
tudinẽ ãmirãtes. qui capił oĩa. quẽ ta¬
pit nemo. sed hom ¶Lã totus capitur¬
a filio. tiuq formã ĩplet filius. uniꝰ ĩ¬
cõmittabilis nature secreto Ergore
neq solus ĩiusibilis pr̃. sed et filius ĩui¬
sibilis Sicut hõibus ĩuisibilis p̃r. ita
ĩui sibilis hõibus filius. sid̾m illud fecre-¬
tũ quo manet ĩ pr̃e Non ergo iuste
positũ ẽ ĩuisibilis solus p̃r̃ ĩ sim bolo. s
suisibilis tota trimitas deꝯ. exceptaꝰ
forma idest filius nõ ex ꝑte. sed ĩplet
⁊ pleno hãc apłi pauli sentẽtia qua di

Expanded text:
periuntur in Lege? Neque enim alicubi ingeperiuntur in Lege? Neque enim alicubi ingenitus aut incapabilis Pater. Laudantes enim Deum, dicere solemus in precibus, ejus magnitudinem admirantes. Qui capit omnia, quem capit nemo; sed hominum. Nam totus captura Filio, cujus formam implet Filius unius incommutabilis naturae secreto. Ergo neque solus invisibilis Pater, sed et Filius invisibilis. Sicut hominibus invisibilis Pater, ita invisibilis hominibus Filius secundum illud secretum, quo manet in Patre. Non ergo juste positum est, invisibilis solus Pater in symbolo, sed invisibilis tota Trinitas Deus excepta carne formam idem Filius non ex parte, sed implet in pleno. Hanc apostoli Pauli s
Abbreviated transcription (Latin):
quod quasi cautius ĩ fidei ponere assertio¬
ne intũtur Incapabilẽ aũt nec legũt
nec iuste defendũt Quõ ẽ enĩ ĩcapabi¬
lis pr̃ quẽ capit filius totũ. ip̃o dicente
ego ĩ prẽ et pĩ ĩ me: De quo etiã paulꝰ
apłs dicit Qui cũ ĩ forma dei eẽt nõ ra-¬
ꝑmã arbituatus ẽ ẽẽ egualis deo Qui
formã ĩplet dei. nichil ht̃ minꝰ deo Qũo
ergo ĩcapabilis pr̃ dr̃. qui capit᷑ totus a
filio. Ecce enĩ que sc̾pta nõ sũs ĩ lege si¬
iã a uobĩ temere ponũtur ĩ simbõlo.
ubi nichil magis aliter oꝑtet ĩseri p̃ter
ꝙͣ sc̃pture ueridici cõtinet modus. tur
nobis de omonsiõ uerbo uisũ ẽ fidei ca¬
tholice ĩuidiã excitare. q̃ sba̾m dei sim¬
pliciter credẽs hoc uerbũ u̾nũ a grecis̃
patribus ĩassertione fidei defendenda
acceptt In cautione em̃ hoc ẽ ĩ simbolo
quod ẽ ĩter aiãs nras et deũ. quid uisũ
ẽ hoĩbus aliquibus ponere q̃ scp̃ta nõ re¬

Expanded text:
est autem quod quasi cautius in fidei ponere assertione nituntur, Incapabilem? Hoc nec legunt, nec juste defendunt. Quomodo est enim incapabilis Pater, quem capit Filius totum, ipso dicente, Ego in Patre, et Pater in me ? De quo etiam Paulus apostolus dicit, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Qui formam implet Dei, nihil habet minus Deo. Quomodo ergo incapabilis Pater dicitur, qui capitur totus a Filio? Ecce enim quae scripta non sunt in Lege uspiam, a vobis temere ponuntur in symbolo, ubi nihil magis aliter oportet inseri, praeter quam Scripturae veridicae continet modus. Cur vobis de ὁμούσιον verbo visum est fidei catholicae invidiam excitare, quae spliciter credens, hoc verbum a Graecis patribus in assertionem fidei defendendum accepit? In cautione enim, hoc est, in symbolo quod est inter animas nostras et Deum, quid visum est hominibus aliquibus ponere quae scripta non re
Abbreviated transcription (Latin):
mat minime ꝑtinere Qm̃o brẽ oĩs
amor studentis aĩ hoc ẽ uolẽtis scire
quod nescit. nõ ẽ amor eius rei quã
notã causã sed solo amore rapiatur
ĩcognita sciendi. discernendꝰ quidẽ ẽ
ab studiosi noĩe iste curiosus sed nc
ip̃e amat ĩcognita. ñno cõgruẽtius
dĩ odit ĩcognita. que nulla ẽẽ nult
dũ uult oĩa cogrita Sed ne quisꝙq̃

Expanded text:
mat, minime pertinere. 3. Quamobrem omat, minime pertinere. 3. Quamobrem oamor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescit, non est amor eius rei | quam notam, sed solo amore rapiatur incognita sciendi; discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius dicitur, Odit incognita, quae nulla esse vult, dum vult omnia cog
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur quid ad te ꝑtinet rñdebit Ne
forte audĩa loquentẽ et nõ ĩtelligã.
aut uspiã forte id legã. et quid sc̃ptor
senserit nesciã Quis tandẽ huic dicat
noli ĩtelligere qd̾ audis. noli nosse qd̾
legis. Oĩbus em̃ fere aĩmis rationa¬
bilibus ĩ prõptu ẽ ad iudendũ huiꝯ ꝑe¬
ricie pulchritudo. qua hom̃ ĩter se co¬
gitata significantiũ uocũ enũtiatione
noscũtur. ꝓpter hoc notũ decꝰ et ob hoc
amatũ quia notũ ẽ. studiose q̃ritur
uerbũ istud ignotũ Itaq cũ audierit
atq cognouerit temetũ a ueterib
unnũ appellatũ. sed iã ex usu loquẽdi
quẽ nt̃ habemꝰ hoc uoctibulũ emor¬
tuũ. ꝓpter nõnullos fortasse ueterũ
libros sibi necessariũ depntabit Si
aut et illos suꝑuacaneos ht̃. forte iã
nec dignũ quod memorie cõmendet
existimet. quia uidet ad illã spẽm doc¬
trine quã notã mẽte ĩtuetur atq a¬

Expanded text:
dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne forte audiam loquentem, et non intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tandem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere animis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque a
Abbreviated transcription (Latin):
trmis quippe studetur uehemẽtiꝰ. que
cap p osse nõ desperãtur Nã cuiꝯ rei adi¬
pistende sp̃i quisq nõ gerit aut tepide
sit iudeat Quo t̾ca quia omñi linguarũ
sciã fere ab oĩbus desꝑatur. sue gẽtis
quisq maxĩe studet et nouerit Erd̃
si et illi ad ꝑfectũ ꝓcipiende se nõ suffi¬
cere sentit. nemo tñ tã desidiosus ẽ
huiꝰ noticie. qui nõ cũ audierit ĩcognitũ
uerbũ uelit nosse quid illud sit. et si pt̃
qͣrat ac discat Qd̾ dũ querit. ictiq ĩ studio
discendi ẽ. et udetur amare rẽ ĩcogni¬
tã Quod nõ ita ẽ Eipẽs nãq illa tr̃git
aim̃ quẽ nouit et cogitat. ĩq lucet decꝰ
cõsociandorũ aĩorũ ĩ uocibus notis au¬
diendis atq reddendis. ea que accendit
st̾udio q̃rentẽ quidẽ quod ignorat. s no¬
tã formã quo id ꝑtineat ĩtuentẽ et a
tat᷑q si querenti uerbi gr̃i quid sit te¬
metũ hoc enĩ exempli causa posuerã

Expanded text:
trinis quippe studetur vehementius, quae trinis quippe studetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide ca, quia omnium linguarum scientia fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut noverit. Quod si et illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest, quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, et videtur amare rem incognitam, quod non ita est. Species namque ista tangit animum quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atque reddendis; eaque accendit studio querentem quidem quod ignorat; sed notam formam, quo id pertineat, intuentem et aquaerenti, verbi gratia, quid sit temetum hoc enim exempli causa posueram,
Abbreviated transcription (Latin):
sensa coĩcat ne sibi hom̃i cetus dete
rior sit quauos sollicitudĩe. si cogita¬
tiones suas colloguẽdo nõ misceato
Hant erigo spem̃ decorẽ et utilẽ ceruit
aĩa et nouit et amat. eãq ĩ se ꝑfici
studet ꝙͣtũ pt̃. quisquis signficantiã
qͣtũq ig̃norat ĩquirit Aliuo ẽ enĩ quod
Cã ⁊ ueritatis luce cõspicit Cõspicit¬
nãq ĩ luce ueritatis ꝙ magnũ et ꝙͣ bo¬
nũ sit. om̃s om̃ gentiũ linguas ĩtelli¬
gere ac loqui. nullũq ut aliengenã
audire. et a nullo ita aiudiri ¶uiꝯ no¬
ticie decus cogitatione iã cernitur. ama¬
turq res nota que ita cõspicit᷑ atq
ĩflãmat studia dicentiũ ut circa eã
moueãtur. eiq ĩhient ĩ aĩ oꝑa quã ĩ¬
pendũt cõsequẽde tali facustati ut etiã
usu ãplectãtur qd̾ uttione p̃nostũt. at¬
q ita quisq cui facultati spe ꝓpinquat.
ꝑ feruẽtius amore ĩardescit᷑. Eis doc-¬

Expanded text:
sensa cosensa coriores sint quavis solitudine, si cogitationes suas colloquendo non misceant. Hanc ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et amat; eamque in se perfici studet, quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, inquirit. Aliud est enim quod eam in veritatis luce conspicit, alinamque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alienigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doc
Abbreviated transcription (Latin):
set eãq alicuꝰrei signũ ẽẽ qd̾ nosset.
nichil iã q̃reret sensibili re qrtũ poteat
sentiendo ꝓcopta Quia uero nõ solũ
eẽ uotẽ sed et signũ ẽẽ iã nouit ꝑftẽ
id nosse nult Neq illũ ꝑfcẽ signũ no¬
scitur. nisi ciuꝰ rei signũ sit cognoscat᷑
Hoc ergo qui ardenti cura q̃rit ut noue¬
rit. scudioq accensus ĩsistit nũ p̃t̃ di¬
ti studiosus ẽẽ sine amore. Quid ig
amat. Certe em̃ amari aliquid nsi
notũ nõ pt̃ ¶eq em̃ ille istas tres sil¬
labas amat. quas iã notas ht̃ Euod
si hoc ĩ eis̾ amat quid scit eas siginfi¬
care aliquid nõ inde nc̃ agit᷑ Nõ erñ
hoc nosse q̃rit. sed ĩ eo qd̾ ꝓfecto nũdũ
firmissime nouimꝰ amari insi nota nõ
posse Quid ergo amat. inisi quia no¬
uit atq ĩ tuetur ĩ rationib rerũ que
sit pulchritudo doctrina qua cõtinẽtur
noticie signorũ om̃i. et que sit utilitas
tea periçia qua ĩter se huãna sotietas

Expanded text:
set, eamque alicujus rei signum esse non nosset, nihil jam quaereret, sensibili re, quantum poterat, sentiendo percepta. Quia vero non solum esse vocem, sed et signum esse jam novit, perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur, nisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaerit ut noverit, studioque accensus insistit, num potest dici esse sine amore? Quid igitur amat? Certe enim amari aliquid nisi notum non potest. Neque enim ille istas tres syllabas amat, quas jam notas habet. Quod si hoc in eis amat, quia scit eas significare aliquid; non inde nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: sed in eo quod firmissime novimus amari nisi nota non posse. Quid ergo amat, nisi quia novit atque intuetur in rationibus rerum quae sit pulchritudo doctrinae, qua continentur notitie signorum omnium et que sit utilitas in ea peritia, qua inter se humana societas
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpenderet. nisi añ sciret eã dicendi sti
entiã Aliqñ etiã ip̃arũ doctrinarũ fi¬
nes auditos exꝑtos ne miram᷑. et ex
hoc ĩardesamꝰ facultatẽ cõꝑare discẽ¬
do. quia sic ad eos ꝑuenire possumꝰ.
tãꝙͣ si litteras nescienti dicat᷑ quãdã
ẽẽ doctrinã qua quisq ualeat ꝙũis
longe absenti uerba mittere mãnu
facta ĩ silentio. que rursus ille cui
mittũtur nõ aurib sed oculis colli¬
gat idq fieri iideat Nõne dñ cõ¬
cupiscit nosse ꝙ id possit. oĩ studio
tirca illũ finẽ mouetur quẽ iã notũ
tenet. Sic accendũtur ftudia distẽ¬
tiũ Nã ad̾ quisq ꝓrsus ignorat. a¬
ta etiã signũ si quis audiat liga.ii.¬
ĩ cognitũ ueluti uerbi alicuiꝰ sonũ
rei cõmemorãde ĩstitictus sit. uelicti
audiat cũ de temetũ et inorãs quid
sit requirat Iã itaq oꝑtet ut no¬
uerit signũ ẽẽ. idest nõ eẽ ĩanẽ illã uo¬

Expanded text:
impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse scientiam? Aliquando etiam ipsarum doctrinarum fines auditos expertosve miramur, et ex hoc inardescimus facultatem comparare discendo, qua ad eos pervenire possimus. Tanquam si litteras nescienti dicatur quamdam esse doctrinam, qua quisque valeat, quamvis longe absenti, verba mittere manu facta in silentio, quae rursus ille cui mittuntur, non auribus, sed oculis colligat, idque fieri videat; nonne, dum concupiscit nosse quo id possit, omni studio circa illum finem movetur, quem jam notum tenet? Sic accenduntur studia discentium: nam quod quisque prorsus ignorat, ata etiam signum si quis audiat incognitum, veluti verbi alicujus sonum, rei commemorandae institutus sit: veluti si audiat cum dicitur temetum, et ignorans quid sit requirat. Jam itaque oportet ut noverit signum esse, id est, non esse inanem illam vo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝯmodi sit canõi. studentiũ. idest iã
nõ scientiũ sed adhut scire cupientiũ
quãq doctrinã Et ĩ hiis quippe reb
⁊̃ quibus nõ usitate dr̾ studiũ solent
existere amores ex auditu dũ cuiꝯq
pulchritudĩs fama ad udendũ ac fru-¬
endũ añnus accenditur quia genem¬
liter nouit corporũ pulchritudiẽs ex
eo qd̾ plurimas uidit. et ĩest ĩ trm¬
secus uñ approbetur.cui forĩsecꝰ ĩhia¬
tur Quod cũ fit nõ rei penitꝰ ĩco-¬
gnite amore excitatur. cuiꝰ genꝰ ita
notũ ẽ Cũ autẽ irũ bonũ amaniꝰ
cuiꝰ faciẽ nõ uidimꝰ. ex noticia u̾tutũ
amamꝰ. quas nouimꝰ ĩ ipã ueritate
Rłd doctrinas aũt cognoscendas plerũ¬
q nos laudantiũ atq p̃dicantiũ ac¬
rendit auctoritas. et tñ insi breuit᷑
Ipressã cuiꝯq doctrine haberemꝰ ĩ
cũo notionẽ. nulło ad eã discendã
studio flagraremꝰ Gruis enĩ sciende
uerbi gr̃a rethorice ullã cuiũ et oꝑam

Expanded text:
it amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum acuius faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in ipsa veritate. Ad doctrinas autem aliquas cognoscendas, plerumque nos laudantium atque predicantium accendit auctoritas et tamen nisi breviter impressam cuiusque doctrine haberemus in animo notionem, nullo ad eam discendam stuverbi gratia, rhetoricae ullam curam et operam
Abbreviated transcription (Latin):
mabã. nec tũc utiq amabat ĩco¬
gnitã. quã ĩ illa silitudine noue¬
rat ⁊ut ĩ sp̃ẽ sempit̾ne rationis
uidemꝰ aliquid et ibi amamiꝰ. qd̾
cũ exp̃ssũ ĩ aliqua rei tꝑalis effi¬
gie illis qui ex ꝑti sut laudantib
credimꝰ et amamꝰ. nõ aliꝙͣ ama¬
disseriumꝰ. aut aliquid q̃rimus
ciuꝰ ignoti amor nequaꝙi nos tenet.
sed illius cogniti quo ꝑtinere noui¬
in9. ut illud eciã quod adhuc igno¬
tũ querimꝰ nouerimꝰ. sicut de ĩco¬
gnito uerbo paulo añ locutꝰ sũ. aut
ip̃m scire quisq amat. ꝙ nulli scire
aliquid cupienti ẽẽ ĩcognitũ potest
Hiiͦs causis iudentur amare ĩcogm-¬
ta qui scire aliquid nolũt qd̾ nesciũt.
et ꝓpter ardentiorẽ q̃rendi appetitũ
metur ĩcognitũ arbitror me ꝑsua¬
sisse uerbũ diligẽter ĩtuentiu Si
quia exempla que dedimꝰ eorũ st

Expanded text:
utique amabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amadisserucujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum ametur incognitum, arbitror me persuasisse verum diligenter intuentibus. Sed quia exemp
Abbreviated transcription (Latin):
petit etiã ĩ aliqua singulã uel ĩ sm̃¬
gulis rebus que illi nũdũ note forte
laudãtur. fingitq ĩ aĩo iaginari¬
ã formã qua excitetur ĩ amorẽ Nñ
autẽ fingit nsi ex hiis que iã nõue-¬
rat: Cuiꝯ tñ forme aĩo figurate
atq ĩ cogitatione notissime. si eã
que laudabat᷑ dissimilẽ ĩuenerit.
fortasse nõ amabit. Qd̾ si amaue¬
rit ex illo amore ĩcipiet ex quo di¬
dicit paulo añ quippe alia erat q̃
amabatur. ꝙͣ si aĩm ꝰ formãs ex hi¬
bere cõsuerat Si aut̃ illi forme
similẽ ĩuenerit ꝙ fama p̃dicaue¬

Expanded text:
petit, etiam in aliqua re singula, vel in sinpetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde autem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit quam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ resistimꝰ ueris. sed ĩtelligendũ est
nõ hoc idẽ dici cũ dĩ amat scire ĩcogmi¬
ta. ac si diceret᷑ amat scognita Illud
em̃ fieri pt̃ ut amet quisq scire ĩco¬
gnita ut aũt amet ĩcognrtu nõ pt̃
Nõ enĩ frustra ibi ẽ positũ scire. qm̃
qui scire amat ĩcognita nõ ipã ĩcogm¬
ta. sed iꝑm̃ scire amat. ꝙ insi haberet
cognitũ neq scire se quicꝙ posset
dicere fidenter. neq nescire. Nã solũ
em̃ qui dicit scio et uerũ dicit necesse
eut quid sit scire sciat. sed etiã qui di¬
cit nescio idq fident᷑ et nerũ dicit. et
scit uerũ se dicere. scit utiq quid sit
scire quia et discerit ab sriente ͤ sciẽ¬
tẽ. cũ ueraciter se ĩtuẽs dicit nescio Et
i se scit uerũ dicere. uñ se sciret. si
studio sus quilibet curiosꝰ nõ amat ĩ¬
cognita. etiã cũ ardentissiõ appetitu
ĩstat scire qd̾ nescit Nut emĩiã ge¬
nere notũ ht̃ qd̾ amat. idq nosse ex¬

Expanded text:
non resistimus veris: sed intelligendum est, non hoc idem dici cum dicitur, Amat scire incognita, ac si diceretur, Amat incognita. Illud enim fieri potest, ut amet quisque scire incognita: ut autem amet incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non solum enim qui dicit, Scio et verum dicit, necesse est ut quid sit scire sciat: sed etiam qui dicit, Nescio, idque fidenter et verum dicit, et scit verum se dicere, scit utique quid sit scire: quia et discernit ab sciente nescientem, cum veraciter se intuens dicit, Nescio; et cum id se scit verum dicere, unde sciret, si studiosus, quilibet curiosus non amat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. Aut enim jam genere notum habet quod amat, idque nosse ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qd̾ reconditũ memoria tenet. et a¬
liud qd̾ inde ĩ cogitatione recõdantis
expͥmitur. ꝙius cũ sit utriusq copula¬
tĩo unũ id̾emq uideatur. quia memi¬
nisse nõ possumꝰ corꝑm spẽs insi tot
quot sensimꝰ. et quãta sensimꝰ. et si¬
cut sensimꝰ Ex corꝑis eñ sensueas
ĩ memoriã cõbibit aĩmꝰ Disiones
tñ ille cogitantiũ ex hiis quidẽ rebus
q̃ sũt ĩ memoria. sed tñ ĩnũabiliter
atq om̃o ĩfinite multiplicãtur atq
uariãtur Dnũ quippe solẽ meĩm.
quia ficuti ẽ unũ idi Si uoluero
aũt duos cogito nel tres nel quotqͦt
uolo. sed ex eadẽ meõria qua unũ me¬
mini format᷑ acies multos cogitã
gito autẽ sicut uolo currentẽ. et
ubi uolo stantẽ uñ uolo et quo uo¬
lo uenientẽ Quadrũ etiã mͦ co¬
gitare ĩ prõptu ẽ cũ rotundũ me

Expanded text:
esse quod reconditum memoria tenet, et aesse quod reconditum memoria tenet, et aliud quod inde in cogitatione recordantis exprimitur, quamvis cum fit utriusque copulatio, unum idemque videatur: quia meminisse non possumus corporum species, nisi tot quot sensimus, et quantas sensimus, et sicut sensimus: ex corporis enim sensu eas in memoriam combibit animus: visiones tamen illae cogitantium ex iis quidem rebus quae sunt in memoria, sed tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem memini, quia sicuti est, unum vidi: si voluero autem, duos cogito, vel tres, vel quotquot volo; sed ex eadem memoria qua unum memini formatur acies multos cogitantgito, autem sicut volo currentem, et ubi volo stantem, unde volo et quo volo venientem. Quadrum etiam mihi cogitare, in promptu est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
An potius ita cognoscitur una quedã
ĩ hoc genere trintas. ut unũ alꝙ gene¬
ralcter dicamꝰ. quicquid corꝑaliũ spẽrũ
ĩ memoria latet. et rursũ unũ aliqd
generalẽ iusionẽ amin talia r̃corda¬
tis atq cogitãtis. quorũ duoꝵ copulatio¬
ni tercia cõiũgatur copulatrix uolũtas.
ict sit hoc totũ unũ quiddã exͣ quibdã
mul oĩa que memoria tenet uno aspcũ
cõtueri. alternãt uicissim cedendo ac
succedendo trinitates cogitationũ atq
ita fit ista ĩnumerabilr̾ nũosissima tri-¬
nitas nec tñ infinita. si nus ĩ mẽoria
recõditarũ rerũ nõ excedat᷑ Ex quo
enĩ cepit unusquisq sentire corpa quo¬
libet corꝑis sensa etiã si possẽt adiũ¬
gere que oblitus ẽ certus ac det̾mĩa¬
tus ꝓfecto nũs foret ꝙ̃ĩus ĩmĩabilis
Dicimꝰ enĩ ĩmũabilia nõ solũ ĩfinita
sed etiã que ita finita sũt ut facultir¬
tẽ numerãtis excedãt Sed hinc ad¬
uerti aliquãto maĩfescius p̃t aliud

Expanded text:
una quaedam in hoc genere trinitas, ut unum aliquid generaliter dicamus quidquid corporalium specierum in memoria latet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia recordantis atque cogitantis, quorum duorum copulationi tertia conjungitur copulatrix voluntas, ut sit hoc totum unum quiddam ex quibusdam mul omnia quae memoria tenet, uno aspectu contueri, alternant vicissim cedendo ac succedendo trinitates cogitationum, atque ita fit ista innumerabiliter numerosissima trinitas: nec tamen infinita, si numerus in memoria reconditarum rerum non excedatur. Ex quo enim coepit unusquisque sentire corpora quolibet corporis sensu, etiam si posset adjungere quorum oblitus est, certus ac determinatus profecto numerus foret, quamvis innumerabilis. Dicimus enim innumerabilia, non solum infinita, sed etiam quae ita finita sunt, ut facultatem numerantis excedant. 13. Sed hinc adverti aliquanto manifestius potest, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝯ au̾timꝰ uel claudimꝰ Gic au¬
res a sonis. sic nares ab odoribus.
ita etiã uel os claudendo nel aliꝙͣ
ex ore respuendo a saporibz auer sa¬
mur In tactu quoq nel subtinhimꝰ
corpus ne tangamꝰ qd̾ uolumꝰ. uel
si iã tangebamꝰ alicimꝰ ã r̃pellimꝰ
Ita motũ corꝑis agit uolũtas ne sen¬
sus corꝑis rebus sensibilib copule¬
tur et agit hoc qnͣtũ pt Nã cũ in
hac actione ꝓpter conditionẽ serui-¬
lis mortalitatis difficultatẽ patit᷑.
truciatꝰ ẽ cõsequẽs. ut uolũtati in¬
chil reliqui fiat insi tolerãtia De uo¬
emoriã u̾o¬

Expanded text:
lumus, avertimus, vel claudimus: sic aulumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est consequens, ut voluntati nihil reliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
formarũ quas cogitas ĩtuetur
Nã neq colorẽ quẽ nũꝙͣ inderit
neq figurã corꝑis nec sonũquẽ
nũꝙͣ audiuit nec saporẽ quẽ nũ¬
ꝙͣ gustauit . nec odorẽ quẽ nũꝙͣ
olfecit nec ullã cõtactionẽ cor¬
õmo cogitare At si ꝓptereã ne-¬
mo aliquit corꝑale cogitat insi
qd̾ sentit. quia nemo menint corꝑa¬
le auiquid isi quod sentit. sicuti ĩ cor¬
pibus sentiendis. hic ĩ meõria ẽ cagi¬
taindi modus Gensus em̃ accipit spe¬
çiẽ ab hoc corꝑe quod sentimꝰ et a sẽ¬
su memoriã.a meõria uero acies cõ¬
gitantis Uolũtas porro sicut adiũ¬
git sensũ corꝑi sic memoriã sensui.
sit cogitantis aciẽ memorie Que au¬
tẽ conciliat ista atq cõiũgit. ip̃a e¬
tiã disiũgit ac separat idest uo lũtas
Eed a sentiendis corꝑib motu cor¬
pis seꝑat corꝑis sensus. ne aliquid
sentiamꝰ aut̃ ut sentire desmanius.
ueluti añ ocłos ab eo qd̾ uidere uo¬

Expanded text:
s cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem coromnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem memoriae. Quae autem conciliat ista atque conjungit, ipsa etiam disjungit ac separat, id est, voluntas. Sed a sentiendis corporibus motu corporis separat corporis sensus, ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre no
Abbreviated transcription (Latin):
cũ recordam᷑ expͥmitur. qñ utrũq
ĩ cogitando ita copulat ut tꝙ unũ
singlariter appareat. et disterm nͥ
ratione nõ possit: Atq illud pͥmũ
udendũ ẽ nõ eẽ posse uolũtatẽ ie¬
mĩscendi. insi uel totũ uel aliquid rei
eius quã remĩsti uolumꝰ ĩ penetra
inscendi uolũtas exoritur.qm̃ quicqd
recordari uolumꝰ recordati iã sumꝰ
ĩ meõria nr̃a ẽẽ uel fuisse. u̾bi gũi si
recordari uolo quid heri cenauerĩ. a̾
recordatꝰ iã sũ cenasse me. ã si et
hoc nũdũ certe circa ip̃m̃ tꝑs aliꝙͣ
recordatꝰ sũ. si nichil aliquid ip̃m.
saltẽ hesternũ dĩẽ. et eius eã ꝑtẽ qua
cenari solet. et quid sit cenare Eã si
nichil tale recordatꝰ eem̃. quid heri
cenauerĩ recordari uelle nõ possẽ
Nñ ĩtelligi pt̃ uolũtatẽ remĩstendi
ab hiisdẽ reb que mẽoria cõtiẽtur

Expanded text:
cum recordamur exprimitur, quando utrumque cum recordamur exprimitur, quando utrumque in cogitando ita copulat, ut tanquam unum singulariter appareat, et discerni nisi ratione non possit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetraliscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus aliquid recordatus sum, si nihil aliud, ipsum saltem hesternum diem, et ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coenare. Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illa uera parẽs. nec ista uera sit
proles Ged et illa quasi parẽs et
ista quasi proles aliquid ĩ sinuãt.
uñ ĩterrora atq ueriora exc̃tita¬
tius ueriusq uideãtur Difficiliꝰ
iã plane discerint᷑. utrũ uolũtas
que meõrie copulat uisionẽ nõ
sit alicuiꝰ eorũ siue parẽs sine ꝓ¬
les Et hanc discretioĩs difficui
parilitas et equalitas. Neq em̃ sicut
foris facile discernebat formatꝰ sẽ¬
sus a sensibili corꝑe. et uolũtas ab
utroq ꝓpter nature diu̾sitatẽ q̃ ĩest
ab ĩuice̾ oĩbus trib de qua satis supra
disseruimꝰ. ita et hic p̃t Qm̃ius em̃
hec trinitas de qua nc̃ q̃ritur. forĩsecꝰ
ĩuecta ẽ aĩo. ĩtus tñ agitur. et nõ
ẽ quiꝙͣ eius p̃ter ip̃ius aĩ naturã.
Quõ igitur pacto demõstrari pt uo
lũtatẽ nec quasi parentẽ nec quasi
prolẽ ẽẽ siue corporee sili̾tudĩs q̃ me¬
moria cõtinetur. siue eius que inde

Expanded text:
est illa vera parens, nec ista vera sit est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultparilitas et aequalitas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de qua nunc quaeritur, forinsecus invecta est animo; intus tamen agitur, et non est quidquam ejus praeter ipsius animi naturam. Quo igitur pacto demonstrari potest, voluntatem nec quasi parentem, nec quasi prolem esse, sive corporeae similitudinis quae memoria continetur, sive ejus quae inde
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩ memoria ẽ. quasi parentẽ dicimꝰ
eius que fit ĩ phantasia cogitãtis
Erat enĩ memoria et pͥusꝙ̃ cogita-¬
retur a nobis. sicut erat corpus ĩ lo¬
co et priusꝙͣ sentiret᷑ ut uisio fieret.
sed cũ cogitatur ex illa quã memoria
tenet expͣmitur ĩ acie cogitãtis et
remĩsiendo format᷑ ea spẽs q̃ quasi
proles ẽ eius quã meõria tenet. s
neq illa uera parẽs. neq ista uera
proles ẽ Acies quippe ai q̃ forma¬
tur ex meõria cũ recordãdo aliquid
cogitranꝰ. nõ ex ea spẽ ꝓcedit quã
meminimꝰ uisã. qñ quidẽ eorũ me¬
minisse nõ possemꝰ nsi uidissem ꝯ
Acies aũt amini q̃ r̃im̃scendo for¬
matur.erat etiã priusꝙͣ corpꝰ qd̾
meĩmꝰ uideremꝰ. qnͣtomagis pri¬
usꝙͣ id memorie mandaremꝰ.. añ¬
ꝙͣ itaq forma q̃ fit ĩ acie r̾cordan¬
tis ex ea fiat que ĩest mẽorie. ip̃a
tñ acies nõ inde existit. s erat
añ istã Consequẽs ẽ aut̃ ut si nõ

Expanded text:
emoria est, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemus, nisi vidissemus: acies autem animi quae reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nõ remiscens sed audiẽs cogito
Sed si diligẽtius cõsideremꝰ n ͨ tũc
exceditur memorie modꝰ Neq enĩ
uel ĩtelligere possẽ nariantẽ si ea q̃
dicit. et si cõtexta tũc pͥmũ audurẽ
nõ tñ generaliter singula meminissẽ
Qui eñ m narrat uerbi grã aliꝙ̃
montẽ silua exitũ et oleis indictũ
et narrat mͥ qͣui mẽinerĩ spẽs et
montiũ et siluarũ et olearũ quas
si oblitus eem̃ quid diceret om̃o ne¬
scirẽ. et ideo narrationẽ illã cogita¬
re nõ possẽ Ita fit ut oĩs qui corpo¬
ralia cogitat sine ip̃e aliquid cõfin¬
gat. siue audiat a̾ legat. nel p̃t̾ita

Expanded text:
utique non reminiscens, sed audiens cogito. utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat
Abbreviated transcription (Latin):
les atq sensibiles sũi. erit quidem
aĩmꝰ cũ eas opinat᷑ eo mõ foris eẽ
quo mã intus cogitat. uel cũ iã ĩte¬
rierũt foris et adhuc ĩ mẽoria reti¬
nẽtur. uel cũ aliter etiã qd̾ mẽmimꝰ
nõ recordandi fide sed cogitandi na
credamꝰ etiã uera narrantib que
ip̃i sensib ꝑceperũt que cũ ĩ ip̃oau¬
ditu qñ nariãtur cogitamꝰ. nõ iude¬
tur ad mẽõriã retorqueri acies. ut
fiant uisione s cogitantiũ Neq enĩ
ea nobis recordantib. sed alio nar¬
rante cogitamꝰ. atq illa t̾nitas nõ
hic uidetur expleri. q̃ fit cũ spẽs in
memoria latens et iusio recordãtis
tertia uolũtate copulãtur Ntõ enĩ
qd̾ latebat ĩ memoria mea s qd̾ au¬
dio cogito cũ aliquid m̾ narrat᷑ nõ
ipãs noces loquẽtis dico. ne quisꝙ̃
putet ĩ illã me exisse trinitatẽ que
foris ĩ sensibilib et ĩ sensib agitur.
sed eas cogito corꝑin spẽs quas nar¬
rãs uerbis sonisq significat. quas

Expanded text:
 errat quidem animus, cum eas opinatur eo modo foris esse, quomodo intus cogitat, vel cum jam interierunt foris, et adhuc in memoria retinentur, vel cum aliter etiam, quod meminimus, non recordandi fide, sed cogitandi varcredamus etiam vera narrantibus, quae ipsi sensibus perceperunt. Quae cum in ipso auditu quando narrantur cogitamus, non videtur ad memoriam retorqueri acies, ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non enim quod latebat in memoria mea, sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas voces loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatem, quae foris in sensibilibus et in sensibus agitur: sed eas cogito corporum species, quas narrans verbis sonisque significat; quas
Abbreviated transcription (Latin):
recordati sumꝰ et uisionis que inde
facta ẽ ĩ acie cogitãtis cũ recorda-¬
ti sumꝰ. ip̃ãq que utrũq copulat
uol̃tas requirit et aliud qd̾ quasi
uicinũ ẽ atq cõtiguũ recordanti.
Tot igit᷑ huiꝰ generis trinitates qͦt
recordationes. quia nulla ẽ earũ
ubi hec tria nõ sint. illud qd̾ ĩ me¬
moria reconditũ ẽ etiã añꝙͣ cogi¬
tur. et illud qd̾ fit ĩ cogitatione
cũ cernit᷑ et uolũtas utrũq cõ

Expanded text:
nis quae inde facta est in acie cogitantis cum recordati sumus. Sed ipsa quae utrumque copulat voluntas, requirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti. Tot igitur hujus generis trinitates, quot recordationes, quia nulla est earum ubi non haec tria sint; illud quod in memoria reconditum est etiam antequam cogitetur, et illud quod fit in cogitatione cum cernitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
nebatur destiterit ĩtueri nichil for¬
me q̃ ĩpressa fuert ĩ eadẽ çicie re¬
manebit. atq inde formabit quorur¬
sus cũ eius recordam᷑ cõu̾tatur et
cõuersa formetur. atq unũ cũ eofi¬
et ne hiis qui trahĩt pcca sicut restĩ
lonitã Gic ẽ aut̃ requies uolũ tatis
quẽ dicimꝰ finẽ si adhuc refertur
Ad aliud. ꝙ̃admodũ possumꝰ diçere
requiẽ pedis ẽẽ ĩ ãbulando. cũ poĩ¬
tur uñ Alius iitatur quo passib
piitur Ei aut̃ aliquid ita placet ut
Teo cũ aliqua delcãtione uolũtas
ad quiestat. nũdũ ẽ tñ aliud quo tẽ¬
ditur. Sed et hac si refert᷑ ad aliud.

Expanded text:
nebatur destiterit intueri, nihil fornebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitsus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiet vae iis qui trahunt peccata, sicut restem longam . Sic est autem requies voluntatis quem dicimus finem, si adhuc refertur ad aliud, quemadmodum possumus dicere requiem pedis esse in ambulando, cum ponitur unde alius innitatur quo passibus pergitur. Si autem aliquid ita placet, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat; nondum est tamen illud quo tenditur, sed et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽ uisi corꝑis cũ cõstet ex corꝑis si¬
militudĩẽ quã meõria tenẽt et ex ea
que inde format᷑ ĩ acie recordantis
animi. tñ sic una ẽ et singularis ap¬
paret. ut duo quedã ẽẽ nõ ĩuemãtur
nnsi iudicãte ratione qua ĩtelligimꝰ
aliud ẽẽ illud qd̾ ĩ meõria manet. etiã
cũ aliũde cogitamꝰ. et aliud fieri cũ
recordam᷑ idest ad memoriã redimus.
et illic ĩuenimꝰ eandẽ spẽm̃ q̃ si iã
nõ ibi eẽt ita oblitos nos ẽẽ dicere¬
mus. ut omo recolere nõ possemus
Si aũt acies recordãtis nõ forma¬
retur ex eara q̃ erat ĩ mamoria.
nullo mõ fieret uisio cogitãtis. sed
utriusq cõiũctio idest eiꝰ quã memio¬
ria tenet et eius que inde expͥmit᷑
ut formetur acies recordãtis quia si¬
millime sũt. ueluti unã facit appa¬
rere Cñ aũt cogitãtis acies auersa
inde fuerit atq id qd̾ ĩ memoria cer¬

Expanded text:
ciem visi corporis, cum constet ex corporis siciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis non formaretur ex ea re quae erat in memoria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, ejus quam memoria tenet, et ejus quae inde exprimitur ut formetur acies recordantis, quia simillimae sunt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cer
Abbreviated transcription (Latin):
sensibili corꝑi admoueat. ĩ eoq for¬
mtũ detĩneat. sed pro illa spe cor¬
ꝑis que sentiebat᷑ extrinsecꝰ sucre-¬
dit memoria. retinẽs illã spem quã
ꝑ corꝑis sensũ cõbibit aĩa. proq illa
bisione que foris erat cũ sensus ee
corꝑe uisibili formaret᷑ succedit ĩtus
uisio siłis. cũ ex eo qd̾ meõria tenet for¬
matur acies aĩ et absentia corꝑa co¬
gitãtur. nolũtasq ip̃a quõ foris obiec
to corpori formandũ sensũ admoue¬
bat. formatũq iũgebat. sic aciẽ r̾cor¬
dantis aĩ cõuertit ad memoriã ut
ex eo ꝙ illa retinuit ista formet̾. et
fit ĩ cogitatione sili̾s uisio Sicut aũt
ratione discernebat᷑ spẽs iusibilis
qua sensus corꝑis formabat᷑ et eius
similitudo que fiebat ĩ sensu forma¬
to ut eet̃ uisio. alioqñ ita erãt cõ¬
iuc̃te ut omo una eadẽq putaretur.
sic illa phantasia cũ aĩmꝰ cogitat spe¬

Expanded text:
sensibili corpori admoveat, in eoque forsensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat spe
Abbreviated transcription (Latin):
cõmeõrari possint. sed unũ sufficit
de fidelissimis libris qd̾ fecit iacob.
et oues et capre narios coloribus
parerẽt. subponẽdo eis naria u̾gul¬
ta ĩ canalibus aquarũ. que potãtes
ĩtuerent᷑ eo tꝑe quo cõciꝑent Sed¬
cũ ad ea que forisecꝰ sensũ corꝑis
pormãt nõ landabilẽ ualũtutẽ qua
hec ad utile aliquid referat. s tur¬
pẽ cupiditatẽ qua hiis ĩherescat.
accõmodat. quia etiã detracta spẽ
corꝑis que corporaliter sentiebatur.
remanet ĩ memoria filitudo eiꝰ quo
rursus uolũtas cõuertat aciẽ ut
inde formet᷑ ĩtrinsecus. sicut ex
corꝑe obiecto sensibilis sensus etrĩ¬
secus formabat᷑ Atq ita fit illa tri-¬
nitas ex meõria et ĩterna uisione
et que utrũq copulat nolũtate q̃
tria cũ ĩ unũ cogũtur ab ip̃o coactu
illud sensibile ibi ẽ ꝙ om̃o discretũ
T̃ ab aiantis natura. aut sensꝰ corꝑis
ibi formatur ut fiat uisio. aut ip̃a
uolũtas id agit ut formandũ sensũ

Expanded text:
commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in canalibus aquarum, quae potantes intuerentur eo tempore quo conceperant . Ccum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia etiam detracta specie corporis quae corporaliter sentiebatur, remanet in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur. Atque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
sensib atq ab ip̃is sensib corꝑis aĩ
aciẽ om̃o auerterit. atq ad eã que
ĩtus cernitur imaginẽ penitꝰ cõuer¬
terit tanta offenditur simi litudĩẽ
spẽi corporalis exp̃ssa ex memoria.
ut nec ip̃a utio discernẽ sinat᷑ ut̾m
foris corpus ip̃m uideat᷑. an ĩtus ta¬
le aliquid cogitet᷑. Nã ĩterdũ hoĩes
niima cogitatione rerũ uisibiliũ uł
illecti uel ferriti etiã eiusmõi repẽte
uoces ediderũt. quasi ie uera ĩ mediis
talib actionib seu passionib u̾ sarẽt᷑
Memini me audisse a quodã qd̾ tã
gxp̃ssã et quasi solidã spẽm fominei
corꝑis ĩ cogitando cernere soleret. ut
ei se quasi misceri sentiẽs etiã gen-¬
talibus flueret Tantũ ht̃ uiriũ
aĩa ĩ corpus suũ. et tm̃ ualet id ad
Ĩdumẽti qualitatẽ uertendã atq

Expanded text:
sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi, etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus suum, et tantum valet ad indumenti qualitatem vertendam atque