comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nͣt ita ham hoc mͦ legendũ & intelli¬
gendũ est. Ascendit domꝰ siue familia
regia adȩitelsa idlilotũ suotu edlibor⁊
id÷ habitatores eiꝰ ascenderunt ad excelsa ñ
ad sacrificancũ: sed ad flendũ mala sua
Supnabo & suꝑ medaba moab ululabit
Nomina ciuitatũ sunt nobiliũ suꝑ quarũ
subuersione ululabit uniuersa ꝓuincia
moal: Incunctis capitib eiꝰ caluiciũ onĩs
barba radetur. Consuetudine̾ antiquorũ
tangio qui tempore afflictionis &e luctus
capita barbasq radebant Sicut legimus
de beato iob: quod tonso capite cot᷑ruto
int̾ram. In triuiis eiꝰ accincti sunt sacco
suꝑtecta eiꝰ & inplateis eiꝰ omis ululatus
Descendet in fletum. hunc uersiculũ dupli¬
eit atponunt: & distingunt doctores
Quidamtta intruius id in publicis lotis
accincti sunt sacco: qđ ÷ uestimentũ poe¬
nicentiȩ. Suꝑ tec̾ta eiꝰ. & in plateis eꝰ
omis subaudis moab ululat. De tectosiue

Expanded text:
non est ita. Nam hoc modo legendum et intellinon est ita. Nam hoc modo legendum et intelligendum est: Ascendit domus sive familia regia ad excelsa idolorum suorum Edibon, id est habitatores ejus ascenderunt ad excelsa: non ad sacrificandum, sed ad flendum mala sua. « Super Nabo et super Medaba Moab ululabit. » Nomina civitatum sunt nobilium, super quarum subversione ululabit universa provincia Moab. « In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. » Consuetudinem antiquorum tangit, qui tempore afflictionis et luctus capita barbasque radebant. Sicut legimus de beato Job, quod tonso capite corruit in terram. « In triviis ejus accincti sunt sacco super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus. Descendet in fletum. » Hunc versiculum dupliciter exponunt, et distinguunt doctores. Quidam ita: in triviis, id est in publicis locis accincti sunt sacco: quod est vestimentum poenitentiae. Super tecta ejus et in plateis ejus omnis, subaudis Moab, ululat. De tecto sive
Abbreviated transcription (Latin):
cia illorum moab: & istud unũ nomen
accipitur ꝓ omĩ illius gentis popło S
& hoc sciendũ. quia primũ abassiri is.
deinde a chaldeis sunt uastati. Quia
nocte uastata est ar: moab conticuit
siue siltuit Hichil ausã rebellare contia
assiriosuł chaldeos quia nocte uastatꝰ
est murus subaudis ar ciuitatis: moab
conticuit Ar ciuitas fuit metropolis
moabitarum ce regia: quȩ hodie ex
hebreo &e greco sermone composita ate¬
opolis nuncupatur: non quod arios id÷
martis sit ciuitas. sicut quidã autuma¬
uerunt. Bene in nocte uastata ÷ ar. R
moab de incesta filiȩ nocte conceptus:
Enox significat magnitudinẽ meroris
Uastata eigo ciuitate regia ar & destructis
muris eñis moab ꝓuincia arabiȩ conti¬
cuto: in qua edificata ÷ ipsa ciuitas As¬
cenchit domus subaudis regia edibon quȩ
domꝰ edibon quasi ꝓpriũ nom̃ hominis
sit & domuseius ascendere dicatur: s

Expanded text:
cia illorum Moab. Et istud unum nomen cia illorum Moab. Et istud unum nomen accipitur pro omni illius gentis populo. Sed et hoc sciendum, quia primum ab Assyriis, deinde a Chaldaeis sunt vastati. « Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit, » sive siluit. Nihil ausa est rebellare contra Assyrios, vel Chaldaeos. « Quia nocte vastatus est murus » subaudis Ar civitatis, « Moab conticuit. » Ar civitas fuit metropolis Moabitarum et regia, quae hodie ex Hebraeo et Graeco sermone composita Areopolis nuncupatur: non quod Arios, id est, Martis, sit civitas: sicut quidam autumaverunt. Bene in nocte vastata est Ar, quia Moab de incestu filiae nocte conceptus est. Vel nox significat magnitudinem moeroris. Vastata ergo civitate regia Ar, et destructis muris ejus, Moab provincia Arabiae conticuit; in qua aedificata est ipsa civitas. « Ascendit domus, » subaudis regia, « et Dibon,domus Edibon; quasi proprium nomen hominis sit, et domus ejus ascendere dicatur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem illius sua uirtute Et quid responde¬
bitur nunciis gentis: Quia dñs fundauit
sion: & in ipso sꝑabunt pauꝑes popłi eius
In hoc qđ dix̃ supra nullus est qui effugiat
agñ eius: iudasquoq uidebat᷑ ingenerali
sententia e̾ẽ. comp̃hensus. idõq subdidit
Si inquit interpellauerint angłi qui pͣsunt
assiriis. quare sola ierłm de manusenna¬
cherib saluetur: tespondendũ est eis. qr
dñs funcdauit sion: & ipse humilẽ popłm
suũ in se sperantẽ. sua uircute liberauit
Potest & sic simplicit᷑ intelligi: quomͦ illud
in ierenua. quando posuit ipse ꝓpheta
cutenas ligneas suꝑcolla eorũ qui ad se
tu sennacherib: Cui dñs. Respondendũ
⁊ illis quod sint capiendi ce sola ierłm
dicat eis pondus miseriarum quod pas¬
suri erant Moab aut̃ filius fu̾it lot᷑h:
conceptꝰ de incestu. aquo uocati sunt.
om̃s de ꝓgenie illius moabitȩ. & ꝓuin¬

Expanded text:
tudinem illius sua virtute. « Et quid respondetudinem illius sua virtute. « Et quid respondebitur nuntiis gentis? Quia Dominus fundavit Sion, et in ipso sperabunt pauperes populi ejus. » In hoc quod dixit supra, nullus est qui effugiat agmen ejus, Judas quoque videbatur in generali sententia esse comprehensus, ideoque subdidit: Si inquit interpellaverint angeli qui praesunt Assyriis, quare sola Hierusalem de manu Sennacherib salvetur, respondendum est eis, quia Dominus fundavit Sion, et ipse humilem populum suum in se sperantem, sua virtute liberavit. Potest et sic simpliciter intelligi, quomodo illud in Hieremia quando posuit ipse propheta catenas ligneas super colla eorum qui ad se tu Sennacherib? Cui Dominus: Respondendum est illis, quod sint capiendi, et sola Hierusalem,  prophetam praedicit eis pondus miseriarum, quod passuri erant. Moab autem filius fuit Loth, conceptus de incestu: a quo vocati sunt omnes de progenie illius Moabitae, et provin
Abbreviated transcription (Latin):
clama ciuitas. ꝓstrata ÷ philistea omĩs. Quantũ
ad rei ueritatẽ attinet. nec porta potest ulula.¬
re: neq ciuitas clamare. Portamgͦ posuit ꝓ
iis qui inporta sunt. Eciuitatẽ: ꝓhabitatorib
ciuitatis. Dirigit itaq ꝓpħa sermonẽ ad urbes
philistinorũ. ut lugeant & plorent miseriã
suam quȩ uenit suꝑsennacherib: qr ꝑstrata
est iã om̃is philistea gladio assiriorũ. Ab
aquilone enĩfumꝰ ueniet: & non ÷ qui effugiat
agien eiꝰ: Fumꝰ in hoc loco ꝓmultitudine ȩxer¬
cituũ sennacherib ponitur. uł fumo nominis
eiꝰ intelligitur: qđ om̃s gentes. ẽẽt. uastaturꝰ.
qui abaquilonari parte in ierłmuenit Lesi
diceret ꝓpħa aliis uerbis lccirco pcipio uob̾
ophilistei ululare. quia abaquilone prȩui¬
deo iã uenire exercitũ sennacherib. & rumo.¬
rem eiꝰ quoduos sit capturus: ut ñ sit aliquis
de multis gentib qui effugere possit multi.¬

Expanded text:
clama, civitas: prostrata est Philistaea omnis. » Quantum clama, civitas: prostrata est Philistaea omnis. » Quantum ad rei veritatem attinet, nec porta potest ululare, neque civitas clamare. Portam ergo posuit pro his qui in porta sunt. Et civitatem pro habitatoribus civitatis. Dirigit itaque propheta sermonem ad urbes Philistinorum, ut lugeant et plorent miseriam suam quae venit super Sennacherib: quia prostrata est jam omnis Philistaea gladio Assyriorum, « ab Aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. » Fumus in hoc loco pro multitudine exercituum Sennacherib ponitur. Vel fumo nominis ejus intelligitur, quod omnes gentes esset vastaturus, quia ab Aquilonari parte in Hierusalem venit. Ac si diceret propheta aliis verbis: Idcirco praecipio vobis, o Philistaei! ululare, quia ab Aquilone praevideo jam venire exercitum Sennacherib, et rumorem ejus quod vos sit capturus: ut non sit aliquis de multis gentibus qui effugere possit multi
Abbreviated transcription (Latin):
nulla auis aspectũ reguli potest illȩ sa
transire. sed quamuis ꝓculfuerit eiꝰ ore
sorbetur: ita cr tu aconspectu erechiȩ̨
totꝰ peribis Plus enĩ omib regib israhel
ex echias philisteos afflixit: Et pascent᷑ primoge¬
niti pauꝑum id ÷ israhelitȩ: & pauꝑes fiducia.¬
lit̾ requiescent. Isti sunt primogeniti. de quib
meus isrł: & dimitte filiũ meũ primogenitũ.
Pauꝑes aut̃ appellantur: qr non indiuici is neq
inpotentia. sed in dõhabebant fiduciã: De ta¬
lib ait dñs Beati pauꝑes sp̃u lgitur o philisteã.
cũ te absorbuerit regulus. id est cũ te penitus
deleuerit ee echias: nequaquã insidiaberis pau-¬
ꝑculo meo. sed pressus angustiis: calamitatem
tuã flebis. Et int̾ficiam infame radicẽ tuã. id ÷
forticudinẽ ł ꝓgeniem tuã. & reliquias tuas
subaudis. quȩ aber echia fuerint derelictȩ
intficiam Passirios & chaldeos Ulula porta.

Expanded text:
nulla avis aspectum reguli potest illaesa nulla avis aspectum reguli potest illaesa transire, sed quamvis procul fuerit, ejus ore sorbetur: ita et tu a conspectu Ezechiae totus peribis. Plus enim omnibus regibus Israel Ezechias Philistaeos afflixit. « Et pascentur primogeniti pauperum, » id est Israelitae « et pauperes fiducialiter requiescent. » Isti sunt primogeniti, de quibusmeus Israel. Et « Dimitte filium meum primogenitum . » Pauperes autem appellantur, quia non in divitiis, neque in potentia, sed in Deo habebant fiduciam. De talibus ait Dominus. « Beati pauperes spiritu . Igitur, o Philistaea, cum te absorbuerit regulus, id est, cum te penitus deleverit Ezechias, nequaquam insidiaberis pauperculo meo: sed pressus angustiis, calamitatem tuam flebis. « Et interficiam in fame radicem tuam, » id est fortitudinem, vel progeniem tuam, « et reliquias tuas, » subaudis quae ab Ezechia fuerint derelictae, « interficiam » per Assyrios et Chaldaeos. « Ulula, porta;
Abbreviated transcription (Latin):
rat: lȩtati sunt illi suꝑ morte eiꝰ. in sultantes
israhelitis: qđ maturo rege ꝑdito ee echiȩ iu¬
ueni filio ipsius subiacerent. sub cuiꝰ potestate
putabant se posse inuadere fines istahelitariĩ
serpentiũ dicitur: quẽ greci basiliscum uo¬
cant. Quihanc ꝑhibetur habere uirtutem.
ut aues supͣ se uolantes ñsolũ flatu: sed etiã
suo conspec̾tu int̾ficiat. Hirgã siue baculũ
ꝑcussoris. & colubrum appellat achar: qui
philisteos ualde ꝑcussit & momordit. sed
penitꝰ ñ obsorbuit Regulũ aut̃ exechiam.
Alloquitur gͦ ꝓpħa illos ne insultent isra.¬
heli ꝓpt̾ mortem achar: inquiens He le
Steris ophilistea om̃is tu suꝑ morte achat
Smaturȩ ętatis. qm̃ confracta : uirga ꝑ.¬
Scussoris tui achar. qui te ꝑcutere solebat:
qr de radice colubri id ÷ de semine achar
Segredietur regulus. exechias uidelicet
Et sem̃ eiꝰ obsorbens uolucrem. Quomͦ inqͥt

Expanded text:
rat, laetati sunt illi super morte ejus, insultantes rat, laetati sunt illi super morte ejus, insultantes Israelitis; quod maturo rege perdito Ezechiae juveni filio ipsius subjacerent, sub cujus potestate putabant se posse invadere fines Israelitarum. «serpentium dicitur, quem Graeci basiliscum vocant. Qui hanc perhibetur habere virtutem, ut aves supra se volantes non solum flatu, sed etiam suo conspectu interficiat. Virgam sive baculum percussoris, et colubrum appellat Achaz, qui Philistaeos valde percussit et momordit: sed penitus non absorbuit. Regulum autem Ezechiam. Alloquitur ergo propheta illos, ne insultent Israeli propter mortem Achaz, inquiens: « Ne laeteris. » « Philistaea omnis tu super morte Achaz » maturae aetatis. « Quoniam confracta est virga percussoris tui » Achaz qui te percutere solebat; quia « de radice colubri, » id est de semine Achaz « egredietur regulus, » Ezechias videlicet. « Et semen ejus absorbens volucrem. » Quomodo inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ut pitaui itaerit. ut conterã assiriũ int̾ia
mea. Dñs enĩ exercituũ decreuit. id÷ statuit
& quis poterit infirmare subaudis decretũ illiꝰ.
Sut non conterat assiruĩ: & manus eiꝰ extenta
id ÷ ad ꝑcutiendũ potentia eiꝰ porrecta. &
quis auertet eam: Sub audis nullus quin
ꝑcutiat. Extensio enĩ manus: habitũ ꝑcuti¬
entis ostendit.
N ANNO Quo mortuus est rer achar: factũ est
onus istud. Aprincipio libri usq adhunc locũ
sub temporib triũ regũ. otiȩ. ioatham.
achar. eaquȩ in medio continentur: a ꝓph̃a
uaticinata sunt. Hinc uͦ usq ad finẽ libri.
sub er echia: & exparte complecasunt. He
lȩteris philistea omĩs tu: qm̃ comminuta est
uirga ꝑcussoris tui Haturale : sicut beatus
ieronimus dicit. ut mortuo rege inimici
aliarũ gentiũ lȩtent᷑: ex reb nouis bella ci¬
uilia &e seditiones expectantes. Mortuo si-¬
quidẽ achar impiissimo rege iã longeuo.
qui philisteos siue palestinos fortit̾ afflixe¬

Expanded text:
erit, ut conteram Assyrium in terra mea. « Dominus enim exercituum decrevit, » id est statuit. « Et quis poterit infirmare, » subaudis decretum illius, ut non conterat Assyrium? « Et manus ejus extenta, » id est ad percutiendum potentia ejus porrecta, « et quis avertet eam? » subaudis nullus, quin percutiat. Extensio enim manus, habitum percutientis ostendit. « Anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. » A principio libri usque ad hunc locum sub temporibus trium regum, Oziae, Joatham, Achaz, ea quae in medio continentur, a propheta vaticinata sunt. Hinc vero usque ad finem libri sub Ezechia, et ex parte completa sunt. « Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga percussoris tui. » Naturale est, sicut beatus Hieronymus dicit, ut mortuo rege inimici aliarum gentium laetentur: ex rebus novis bella civilia et seditiones exspectantes. Mortuo siquidem Achaz impiissimo rege jam longaevo, qui Philistaeos sive Palaestinos fortiter afflixe
Abbreviated transcription (Latin):
& omẽ caput decaluatũ in seruitute illius.
s non ꝓfuit illi: qr ñ potuit illã coȩquare
t̾ĩe. Cũ aut̃ indissent illi qui inciuitate erant
qr ñ poterant resistere nabuchodonosor.
qui cunq illorũ ualuit naues conscendere
de illis dico qui naues habebant: fugerunt
inȩgiptũ & ultra mare. & in moab: &
in alias regiones sibi uicinas. Qđ uidens
nabuchodonosor: furote nimio succensus.
conscendit in naues: &e subuertit om̃em ci¬
uitate om̃sq quos ibi repperit dux̃ ca¬
ꝑtiuos. sicut in subsequentib iuidebimus

Expanded text:
te illius: sed non profuit illi, quia non potuit illam coaequare terrae. Cum autem vidissent illi qui in civitate erant, quia non poterant resistere Nabuchodonosor, quicunque illorum valuit naves conscendere de illis dico qui naves habebant fugerunt in Aegyptum, et ultra mare et in Moab, et in alias regiones sibi vicinas. Quod videns Nabuchodonosor, furore nimio succensus conscendit in naves, et subvertit omnem civitatem, omnesque quos ibi reperit duxit captivos: sicut in subse
Abbreviated transcription (Latin):
occidisti Hoc ÷ illos quos tͥ ds incorrepti¬
one dederat: tu ꝑdidisti int̾ficiendo eos
Alit̃ ꝓpt̃ suꝑbiã tuã destructũ ÷ regnũ
chaldeorum qđ ad huc marisisset si hu¬
milit̾ egisses. Uł ita. Tam crudelis fuisti
ut non solũ externos sed etiã tibi subiectos
popłos & similes inique affligeres & op¬
primeres Honuocabit᷑ in ȩtnum semen
pessimorũ. id ÷ sem̃ nabuchodonosor
filioriiq eiꝰ. Hio om̃s concordate uident᷑
hystoriȩ. qđ occiso balthasar nullus
postea de semine nabuchodonosor te¬
gnauio: sed ꝓpt̃ suꝑbiam impietatẽq
patris omĩs soboles deleta est. Prxpatate
filios eius occisioni iniquitate patrum
consurgent subaudis filii eus in regnum:
nec hȩreditabunt t̾ram. id ÷ regnum pa¬¬
t̃nũ Et consungã suꝑ eos id ÷ suꝑ filios na¬
buchodonosor: ꝑ dariũ &e cirum. & ꝑdã
babilonis nom̃. subaudis ut ñ amplius

Expanded text:
occidisti. » Hoc est illos quos tibi Deus in correptioccidisti. » Hoc est illos quos tibi Deus in correptionem dederat, tu perdidisti interficiendo eos. Aliter: propter superbiam tuam destructum est regnum Chaldaeorum, quod adhuc mansisset si humiliter egisses. Vel ita: Tam crudelis fuisti, ut non solum externos, sed etiam tibi subjectos populos, et similes inique affligeres et opprimeres. « Non vocabitur in aeternum semen pessimorum, » id est, semen Nabuchodonosor filiorumque ejus. Hic omnes concordare videntur historiae, quod occiso Balthasar, nullus postea de semine Nabuchodonosor regnavit; sed propter superbiam impietatemque patris omnis soboles deleta est. « Praeparate filios ejus occisioni iniquitate patrum um. « Non consurgent, » subaudis filii ejus in regnum: « nec haereditabunt terram, » id est regnum paternum. « Et consurgam super eos, » id est super filios Nabuchodonosor, per Darium et Cyrum. Et perdam Babylonis nomen, » subaudis ut non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt nanq quod postquã nabuchodono¬
sor in suũ est statũ regressus eulmerodac:
filiũ suũ qui illis septẽ annis regnauit. qͥb
int̾ bestias cõmoratꝰ ÷ posuit in carcerem.
ubifuit om̃ib dieb uitȩ patris cũ ioachim
rege uda captiuo. Quo mortuo. cũ ñ esset
au̾sus susciꝑe regnũ timens patre suũ re-¬
surgere dicens. p̾at m̃s quando uult morit᷑.
quando uult resurgit: init consiliũ cum
ioachim. Qui suasit ei ut acciperet trecen¬¬
tas aues de diuersis partib: mundi. & effos¬
so corpore patris minutatim discerpens: li¬
garet unicuiq aui partẽ suã dicens Cum
hȩ simul aues quandoq conuenerint: tc̃
resuscitabit᷑ pat̾ tuus. Quod uͦ subinfert.
quasi stirps inutilis: ꝓprie stirps intelligit᷑.
qđ in radicib arborũ nascitur. Idõq dr̃
inutilis: ꝙr uirtutẽ aufert arbori poma
ferenti. Tu enĩ t̾ram disꝑdidisti: tu popłm

Expanded text:
Dicunt namque, quod postquam NabuchodonoDicunt namque, quod postquam Nabuchodonosor in suum statum est regressus, Evilmerodach filium suum qui illis septem annis regnavit, quibus inter bestias commoratus est, posuit in carcerem: ubi fuit omnibus diebus vitae patris cum Joachim rege Juda captivo. Quo mortuo, cum non esset ausus suscipere regnum timens patrem suum resurgere, dicens. Pater meus quando vult moritur, quando vult resurgit: iniit consilium cum Joachim. Qui suasit ei, ut acciperet trecentas aves de diversis partibus mundi, et effosso corpore patris minutatim discerpens, ligaret unicuique avi partem suam dicens: Cum hae simul aves quandoque convenerint, tunc resuscitabitur pater tuus. Quod vero subinfert, quasi stirps inutilis: proprie stirps intelligitur, quod in radicibus arborum nascitur. Ideoque dicitur inutilis, quia virtutem aufert arbori poma ferenti. « Tu enim terram disperdidisti, tu populum
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolũ catenis grauabat s etiã tenebris in¬
cluctebat: intantũ ut filio suo euilmero.¬
dach. quẽ tenebat captũ cũ aliis: nollet
Saꝑire carcerem. Om̃s regesgentiũ. uniũsi
Sdormierunt ingła: uir indomosua. id÷
in sepulchro suo. Tuaut̃ ꝓiectus es de se-¬
pulchro tuo quasi stirps inutilis. pollutꝰ
& obuolutꝰ cum iis qui int̾fecti sunt gla¬
dio subaudis cuo: & descenderunt ad fun-¬
dam̃ta laci: Sensus huiꝰcemodi est. Sepul¬¬
tis omĩb qui ate int̾fecti sunt materiali
gladio uł captiuitate: tu solus insepultus
iacebis. Alit̾ Et si om̃s animȩ quȩ apud in¬
feros funt aliquam requiem quandoq ac¬
ceperit: tu solus in extremis fimbus
religatꝰ eris. Om̃ium enĩ oꝑieris sanguine
& uniuersorũ te cruor p̃met: uelut inuo¬
lutũ saniȩ mortuorũ In hoc uersu quo di
at ꝓiect᷑ de sepulchro tuo quasi stirps in¬
utilis uidetur uera. eẽ. fabula iudeorũ.

Expanded text:
non solum catenis gravabat, sed etiam tenebris innon solum catenis gravabat, sed etiam tenebris includebat: in tantum ut filio suo Evilmerodach, quem tenebat captum cum aliis, nollet aperire carcerem . « Omnes reges gentium, universi dormierunt in gloria: vir in domo sua, » in sepulcro suo. « Tu autem projectus es de sepulcro tuo, quasi stirps inutilis pollutus, et obvolutus cum his qui interfecti sunt gladio, » subaudis tuo, « et descenderunt ad fundamenta laci. » Sensus hujuscemodi est: sepultis omnibus, qui a te interfecti sunt materiali gladio vel captivitate, tu solus insepultus jacebis; aliter: et si omnes animae quae apud inferos sunt aliquam requiem quandoque acceperint, tu solus in extremis finibus religatus eris. Omnium enim operieris sanguine, et universorum te cruor premet, velut involutum sanie mortuorum. In hoc versu quo diro tuo, quasi stirps inutilis, videtur vera esse fabula Judaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uł postquã corruit. Sed antequã corrueret.
cũ. eẽt. infirmam̃to cupiebat in glũ coas¬
cendere. ubi soliũ dnĩ est. Sed postquã cor¬
ruptꝰ ꝑuerba arrogantiȩ ⁊ sicut & ille: gła¬
t᷑ ascendere se suꝑ angłos inglũ. &e supꝰ
nubes uł suꝑ corda electorũ. & sedere in
bitat Ueruntamen ad infernũ detraheris
in ꝓfundũ laci. Nabuchodonosor uł diabo¬
lus qui ꝑsubiã dixerat. incelũ conscendã. ero
similis altissimo: non solũ adinfernũ corruit
de soliogłȩ. s ad ultimas partes iunferni lap¬
sus est: quia quanto altior gractus. tanto
Scentes Nunquichiste ÷ uir qui conturba¬
uit t̾ram. nabuchodonosor scilicet qui
concussit regna. qui posuit desertũ. & ur¬
bes eiꝰ destruxit: Hȩo uox insultantiũ
regũ & principũatq mirantiũ. quomodo
uastator om̃iũ ipse uastatꝰ sit: qualia
enĩ fecit. talia recepit: & adhucampliora
& impietatis eiꝰ expr̾unitur:. qui captiuos

Expanded text:
vel postquam corruit. Sed antequam corrueret, vel postquam corruit. Sed antequam corrueret, cum esset in firmamento, cupiebat in coelum ascendere, ubi solium Domini est. Sed postquam correptus per verba arrogantiae est sicut et ille, gloriatur ascendere super angelos in coelum, et super nubes, vel super corda electorum, et sedere « ibitat. « Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. » Nabuchodonosor vel diabolus qui per superbiam dixerat: In coelum conscendam, ero similis Altissimo: non solum ad infernum corruit de solio gloriae, sed ad ultimas partes inferni lapsus est; quia quanto altior gradus, tanto pcentes: « Nunquid iste est vir qui conturbavit terram, » Nabuchodonosor scilicet, « qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit? » Haec vox insultantium regum, et principum, atque mirantium, quomodo vastator omnium ipse vastatus sit. Qualia enim fecit, talia recepit: et adhuc amplioraet impietatis ejus exprimitur, qui captivos
Abbreviated transcription (Latin):
putans se suis uirib tantã potentiam ad qui¬
sisse. Cũ omĩs t̾ra mͥ subiecta sit: quid michi
aliud restat nisi ut incelũ ascendã. & sim
similis altissimo: hł celũ & astra uocat iu¬
deos: dĩ cęli cognitione fulgentes. Montem
testam̃ti appellat montẽ sion: qui inlatere
aquilonari habebat templũ. inquo testam̃¬
tũ dĩ erat qͦd datũ : ꝑ moisen. Altitudinem
nubiũ patriarchas & ꝓpħas De quib nu¬
bib dicit alibi idem ꝓpħa isaias exꝑsona
dĩ Mandabo nubib: ne pluant suꝑ eos ym.¬
brem. Sic deniq dicebat nabuchodonosor in
corde suo. & insuꝑuerbis: antequã caperet
iudeos. Quid mͥ aliud restat. nisi ut ascendã
suꝑ uideos dĩ celi cognitionẽ habentes. ubi
sunt ꝓpħȩ uentura p̾dicentes. & templum
magnificũ: Possumꝰ & ista referre allego.¬
ricẽ ad diabolũ: qui mane. ĩ. in exordiõ
antequã corrueret: dicebat talia cogitando.

Expanded text:
putans se suis viribus tantam potentiam adquiputans se suis viribus tantam potentiam adquisiisse: Cum omnis terra mihi subjecta sit, quid mihi aliud restat, nisi ut in coelum ascendam, et similis Altissimo? Vel coelum et astra vocat Judaeos, Dei coeli cognitione fulgentes. Montem Testamenti appellat montem Sion, qui in latere aquilonari habebat templum, in quo Testamentum Dei erat quod datum est per Mosen, Altitudinem nubium patriarchas et prophetas. De quibus nubibus dicit alibi idem propheta Isaias ex persona Dei: « Mandabo nubibus ne pluant super eos imbrem. » Sic denique dicebat Nabuchodonosor in corde suo, et insuper verbis, antequam caperet Judaeos. Quid mihi aliud restat, nisi ut ascendam super Judaeos, Dei coeli cognitionem habentes: ubi sunt prophetae ventura praedicentes, et templum magnificum? Possumus et ista referre allegorice ad diabolum, qui mane, id est in exordio mantequam corrueret, dicebat talia cogitando,
Abbreviated transcription (Latin):
ros suꝑbiatua: concidit cadauer tuũ subau¬
dis inmortẽ. Subt̃ te subaudis qui priꝰ alioꝵ
qͥ prius oꝑiebaris palliis. auro gemiisq re-¬
dimitꝰ: operimentũ tuũ uermes. Per hȩc duo.
magnitudo tribulationũ infernaliũ expͥmit᷑:
uł materia suppliciorũ quȩ ex ꝓpriis nascit᷑
corporib. sicut uermes nascuntur ex cadaue.¬
re: quamdiu aliquis humor in eo ÷ & ti¬
nea exuestim̃to. Quomͦ oȩcidisti de celo lu¬
cifer. qui mane oriebaris: Quantũ ad lit¬
teram ꝑtinet. luciferũ hoc in loco appellat
nabuchodonosor: qui cecidit de solio po¬¬
tentiȩ ꝓpt̾ suꝑbiam. Sicut enĩ lucifer te¬
nebras discutiens. in suo ortu clarus ince¬
dit & rutilus: sic & tuus ꝓgressus in pu-¬
blicũ. astro suꝑiori similis. ẽẽ. udebatuir.
Quidicebas incorde tuo. in cȩlũ conscendã:
usq similis ero altissimo. Sicloquebat᷑ nabu¬¬
chodonosor in corde suo eleuatꝰ insuꝑbiam:

Expanded text:
ros superbia tua, concidit cadaver tuum, » subauros superbia tua, concidit cadaver tuum, » subaudis in mortem; « subter te, » subaudis qui prius superet qui prius operiebaris palliis, auro gemmisque redemitus: « operimentum tuum vermes. » Per haec duo, magnitudo tribulationum infernalium exprimitur, vel materia suppliciorum quae ex propriis nascitur corporibus: sicut vermes nascuntur ex cadavere, quandiu aliquis humor in eo est et tinea ex vestimento. « Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? » Quantum ad litteram pertinet, Luciferum hoc in loco appellat Nabuchodonosor , qui cecidit de solio potentiae propter superbiam. Sicut enim Lucifer tenebras discutiens, in suo ortu clarus incedit et rutilus: sic et tuus pergressus in publicum, astro superiori similis esse videbatur. « Qui dicebas in corde tuo: In coelum conscendam » usque « similis ero Altissimo. » Sic loquebatur Nabuchodonosor in corde suo elevatus in superbiam,
Abbreviated transcription (Latin):
fernũ subt̃ t̾ram. ẽẽ: cuius habitatores
hoc in loco nomine infern designantur¬
Ił angłs qui ppositus ÷ poenis inferni.
Gigaites uem. terreni &e fortes accipiendi
sunt principes. Hȩc aut itadicunt᷑. ñ qđ
facta sint: sed quod fieri potuerint. Om̃s
principes t̾rȩ: surrexerunt de soliis suis
Ammȩ principũ quos ipse int̾fecerat. insul¬
tantes ei occurrerunt: ut quẽ prius ho¬
norabant ꝓpotentia sua. postea miraren¬
tur in poenis. Solatiũ enĩ malorũ est.
cũ inimicos suos uident eadẽ sustinere
& tuuulneratꝰ es sicut & nos: &e nri similis
effec̾tus es Losi dicerent aliis uerbis Putabamꝰ te
solũ potentiȩ dĩ posse resistere: sed ut reb osten-¬
ditur. & uulneratꝰ es sicut nos: & nr̃i similis
effec̾tus es. id ÷ mortalis & in infernũ ꝓiectꝰ.
Qua ꝓpt̾ minꝰ dolemꝰ nos fuisse succisos: cũ ce
tu eadẽ securi corrueris. Detracta ÷ ad infe¬

Expanded text:
fernum subter terram esse, cujus habitatores fernum subter terram esse, cujus habitatores hoc in loco nomine inferni designantur, vel angelus qui praepositus est poenis inferni. Gigantes vero terreni et fortes accipiendi sunt principes. Haec autem ita dicuntur, non quod facta sint: sed quod fieri potuerint. « Omnes principes terrae surrexerunt de soliis suis. » Animae principum, quos ipse interfecerat, insultantes ei occurrerunt, ut quem prius honorabant pro potentia sua, postea mirarentur in poenis. Solatium enim malorum est, cum inimicos suos vident eadem sustinere. « Et tu vulneratus es sicut et nos, et nostri similis effectus es. » Acsi dicerent aliis verbis: Putabamus te solum potentiae Dei posse resistere, sed ut rebus ostenditur, et vulneratus es sicut nos, et nostri similis effectus es, id est mortalis et in infernum projectus. Quapropter minus dolemus nos fuisse succisos, cum tu et eadem securi corrueris. « Detracta est ad infe
Abbreviated transcription (Latin):
poenis inferni sunt: uł dũ cogit eos in hoc
scło peccare. flagellat illos suis suggestio¬
nib & delectationib prauis. Conquieuit
om̃is t̾ra sub audis alabore. & siluit a
fletu: scilicet a clamorib Postquã ille
contritus est: gauisa ÷ de morte eiꝰ. & exul¬
tauit postmõdũ Adruinã quidẽ eius
consiluit omĩs t̾ra: & uocẽ lȩticiȩ de ꝓm¬
psit Abietes quoꝙ lȩtatȩ sunt suꝑte: &
oedri libani. ꝑ abietes & cȩdros libani: in¬
telliguntur principes diuersarũ genti¬
ũ. qͣui anabuchodonosor afflictĩsunt.
Uł qđ melius ÷: filii principũ quorũ pa¬
tres occisi sunt anabuchodonosor. qui
de morte eiꝰ ualde lȩtati sunt dicentes
Eax quo dormisti. id: ex quo mortuus es:
ñ ascencdit qui succĩdat id ÷ qui int̾ficiat
nos sicut tu occidisti patres nrõs. Infernꝰ
subt̃ conturbatꝰ est: in occursũ aduentꝰ
tui suscitauto tͥ gigantes . Hinc discimꝰ in¬

Expanded text:
poenis inferni sunt. Vel dum cogit eos in hoc poenis inferni sunt. Vel dum cogit eos in hoc saeculo peccare, flagellat illos suis suggestionibus, et delectationibus pravis. « Conquievit omnis terra, » subaudis a labore « et siluit a fletu, » scilicet a clamoribus. Postquam ille contritus est, « gavisa est » de morte ejus, « et exsultavit » postmodum. Ad ruinam quidem ejus consiluit omnis terra, et vocem laetitiae deprompsit. « Abietes quoque laetatae sunt super te, et cedri Libani. » Per abietes et cedros Libani, intelliguntur principes diversarum gentium, qui a Nabuchodonosor afflicti sunt: vel, quod melius est, filii principum quorum patres occisi sunt a Nabuchodonosor, quia de morte ejus valde laetati sunt dicentes: « Ex quo dormisti, » id est ex quo mortuus es, « non ascendit qui succidat, » id est qui interficiat nos, sicut tu occidisti patres nostros. « Infernus subter conturbatus est in occursum adventus tui, suscitavit tibi gigantes. » Hinc discimus in
Abbreviated transcription (Latin):
& ad nichilũ redactꝰ. Et sciendũ qr ista
quȩ sequuntur. tam ad nabuchodono.¬
sor quã addiabolũ exꝑsona electorum
indie iudicii referuntur. Quomͦ cessauit
exactor uł tributorũ uł poenarũ. nabu¬
chodonosor uł diabolus. qui euit tributũ
subaudis qđ ante soluebat᷑: Exactor est:
qui ȩxigit a poplis tribittũ. E diabolus
exactor est: quia cogit nossibi seruire. x exi.¬
git seruitute peccati. Quia gͦ ñ potentia homi¬
n̾is sed dñi quieuerit tributũ. int̾fecto ex¬
actore. manifestat sequentib uerb ꝓpħa:¬
exꝑsona popłi isrłitici uł electorũ loqͦns.
Contriuit dñs baculũ impiorũ. uirgam
dominantiũ cedentẽ popłos plaga insana¬
bili id ÷ morte irreuocabili. ꝑseguentem
crudelit̃: subaudis om̃s popłos. Habucho¬
donosor uł diabolũ appellat baculũ im¬
piorũ: qr sicut ꝑ illũ flagellabant᷑ impii
adõ. ita ꝑliabolũ flagellant᷑ illi qui in

Expanded text:
et ad nihilum redactus. Et sciendum, quia ista et ad nihilum redactus. Et sciendum, quia ista quae sequuntur, tam ad Nabuchodonosor quam ad diabolum, ex persona electorum in die judicii referuntur. « Quomodo cessavit exactor » vel tributorum, vel poenarum Nabuchodonosor, vel diabolus « quievit tributum? » subaudis quod ante solvebatur. Exactor est qui exigit a populis tributum. Et diabolus exactor est, quia cogit nos sibi servire, et exigit servitutem peccati. Quia ergo non potentia hominis, sed Domini quieverit tributum interfecto exactore, manifestat sequentibus verbersona populi Israelitici, vel electorum loquens. « Contrivit Dominus baculum impiorum, virgam dominantium, caedentem populos plaga insanabili, » id est morte irrevocabili « persequentem crudeliter, » subaudis omnes populos. Nabuchodonosor vel diabolum appellat baculum impiorum; quia, sicut per illum flagellabantur impii a Deo, ita per diabolum flagellantur illi qui in
Abbreviated transcription (Latin):
suos Si ꝓpria uoluntate uener̃ sicut
supradictum ÷ quomodo posseder̃t
uos inseruos &e ancillas: Duplicit̾ potest
solui. Uł quia ipsi ꝓpria uoluntate sup¬
posuerunt se ditioni & dominio illoꝵ:
uł tantȩ dignitatis fuerunt postquam
de captiuitate redierunt. ut de diuersis
gentib multos seruos & ancillas emerent
Quod uero sequitur. & erunt capientes eos
qui se coeperant. & subicient sibi exa-¬
ctores suos siue tributarios: ad tempꝰ
assueri & holofernis ÷ referendum.
& erit indie illa cũ requiem tͥ dederit
dñs a labore tuo & a concussione tua.
id ÷ auiolentia quaductus es incaptiui-¬
tatẽ. & a seruitute dura qua ante serui¬
sti sub audis chaldeis. id ÷ cũ soluta fue¬
rit extoto captiuitas: sumes parabolam
siue ꝓuerbiũ contra regẽ babilonis ad-¬
mirando. quomͦ dñs uictorq t̾rarum. ce
tributis cuncta depopulans contritꝰ sit:

Expanded text:
suos. » Si propria voluntate venerunt, sicut suos. » Si propria voluntate venerunt, sicut supra dictum est, quomodo possederunt illos in servos et ancillas? Dupliciter potest solvi: vel quia ipsi propria voluntate supposuerunt se ditioni et dominio illorum; vel tantae dignitatis fuerunt postquam de captivitate redierunt, ut de diversis gentibus multos servos et ancillas emerent. Quo vero sequitur: « Et erunt capientes eos qui se ceperant, et subjicient » sibi « exactores suos » sive tributarios, ad tempus Assueri et Holofernis est referendum. « Et erit in die illa: cum requiem tibi dederit Dominus a labore tuo et a concussione tua, » id est a violentia qua ductus est in captivitatem, « et a servitute dura qua ante servisti, » subaudis Chaldaeis, id est cum soluta fuerit ex toto captivitas « sumes parabolam » sive proverbium, « contra regem Babylonis, » admirando, quomodo Dominus victorque terrarum, et tributis cuncta depopulans contritus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Miserebit᷑ enĩ dñs iacob. & eliget adhuc de
isrł: & requiescere eos faciet suꝑhumũ suã
Hoc ad tẽpus ciri ꝑtinet: cuiꝰ pͥmo anno soluta
÷ captiuitas. quando misertꝰ ÷ eorũ dñs
educendo de captiuitate. & elegit ex isrł illos
qui redier̃ cũtorobabel: aliisq ducib
Allegorice aut possumꝰ hoc referre adtempꝰ¬
incarnationis filii dĩ quod in ꝓximo erat:
quando ipse misertꝰ ÷ iacob id ÷ illorũ qui
supplantatores uiciorũ fuerunt. dimitten¬
do eis peccata: & quando elegit ex isrł apłos
aliosq credentes. quos requiescere fecit
suphumũ suam: hoc ÷ in ȩccła sua Ad¬
uinget᷑ aduena ad eos. subaudis qui de
captiuitate reuertentur. Et adhȩrebt
domui iacob: & tenebunt eos popłi sub.¬
audis non inseruitio. sed in affectu di¬
lectionis & maximi honoris. & addu-¬
de captiuitate reuertentes secutos. ẽẽ.
& in eorũ ritũ transisse Ꝙ possidebit
eos domꝰ isrł: usq subicient exactores

Expanded text:
b, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. » Hoc ad tempus Cyri pertinet, cujus primo anno soluta est captivitas, quando misertus est eorum Dominus, educendo de captivitate, et elegit ex Israel illos qui redierunt cum Zorobabel, aliisque ducibus. Allegorice autem, possumus hoc referre ad temincarnationis Filii Dei, quod in proximo erat quando ipse misertus est Jacob, id est illorum qui supplantatores vitiorum fuerunt, dimittendo eis peccata: et quando elegit ex Israel apostolos aliosque credentes: quos requiescere facit super humum suam, hoc cst in Ecclesia sua. « Adjungetur advena ad eos » subaudis, qui de captivitate revertentur. « Et adhaerebit domui Jacob. » « Et tenebunt eos populi, » subaudis non in servitio, sed in affectu dilectionis et maximi honoris « et addude captivitate revertentes secutos esse, et in eorum ritum transisse. « Et possidebit eos domus Israel » usque « subjicient exactores
Abbreviated transcription (Latin):
sermone. quia non ꝑtinet hoc qdđ ꝓpħa di¬¬
cit ad illam obsidionẽ quȩ facta est a sen-¬
nacherib temporib ee echiȩ. sed potius
ad illam quȩ facta est anabuchodonosor
temporib sedechiȩ. Quidnam tibi est:¬

Expanded text:
sermone, quia non pertinet hoc quod propheta dicit ad illam obsidionem quae facta est a Sennacherib temporibus Ezechiae, sed potius ad illam quae facta est a Nabuchodonosor temporibus Sedeciae. « Quidnam tibi est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ÷ sp̃m erroris: ut ignorarent quid loqueren
Et errare fecerunt egiptũ sicut errat ebrius a nĩte
sua. & alienus efficitur abotħi rationabili sensii:
in tantũ ut nesciat ubisit: aut quid operetur.
&nonerit ȩgipto opus quod faciat. caput ce cau¬
dam. incuruantẽ & refrenantem. Dicit beatꝰ
uũ & lasciuientẽ. id ÷ senẽ & puerũ. ambigu¬
itate uerbi deceptꝰ. transtulit incuruantẽ
& refrenantẽ. Sensus gͦ huiusmodi est U eni-¬
entib assiri is uł chaldeis. non erit ȩgipto opꝰ
id ÷ consiliũ. qđ aut caput habeat aut finem.
aut senib conueniat aut pueris. quorũ alii
ꝑnimiam ȩtatẽ amittentes intellectũ desi¬
piunt aut delirant: alii ꝑ lasciuuiã & infan¬
tiam nesciunt quid faciant. Indie illa erit
romanosq: erit egiptꝰ quasi mulieres. infirma
& inermis & sine aliqua uirtute. Et stupebt̃
egiptii siue in admirationẽ nimiã uertent᷑.
& timebunt a facie cõmotionis uindictȩ¬

Expanded text:
hoc est spiritum erroris, ut ignorarent quid loquerentur. Et errare fecerunt Aegyptum, sicut errat ebrius a mente sua, et alienus efficitur ab omni rationabili sensu: in tantum ut nesciat ubi sit, aut quid operetur. « Et non erit Aegypto opus quod faciat caput et caudam, incurvantem et refrenantem. » Dicit beatum et lascivientem, id est senem et puerum, ambiguitate verbi deceptus transtulit incurvantem et refrenantem. Sensus ergo hujusmodi est venientibus Assyriis, vel Chaldaeis, non erit Aegypto opus, id est consilium, quod aut caput habeat aut finem, aut senibus conveniat aut pueris: quorum alii per nimiam aetatem amittentes intellectum desipiunt aut delirant, alii per lasciviam et infantiam nesciunt quid faciant. « In die illa erRomanosque: erit Aegyptus quasi mulieres, infirma et inermis et sine aliqua virtute. « Et stupebunt » Aegyptii sive in admirationem nimiam vertentur, « et timebunt a facie commotionis vindict
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ. Uade popł smeus intra incubicula
tua: usq donec ꝑtrinseat indignatio mea. Uox
di omĩpotentis ad martyres. Omarty res mei
clarissimi. intrate cubicula ur̃a: id ÷ requies.¬
cite in sepulchris urĩs. & claudite ora sepul-¬
chrorũ donec ueniat dies iudicuĩ: & transe¬
at uindicta mea suꝑ impios. quando reddã
unicuiq ꝓut gessit. ẜcce enĩ dñs egrediet᷑
de loco suo. ut uisitet id ÷ uindicet iniqͥ¬
tatem habitationis t̾rȩ contra eũ De die:
udicii loquitur ꝓpħa. Quid÷ locus dñi:
&e pietas. Quando gͦ ipse dicttur ulcisci se
de inimicis suis to̾r illoꝵ malis hoc ꝓme¬
rentib: tunc dr̃ exite de loco suo ħot
quod ille loco moueatur: ꝙr ubiq est ha¬
bitatorẽ tr̃ȩ uocat suꝑbos: & t̾rena sapien¬
tes Indie iudicii dñs de loco suo egredie¬
tur. id÷ misccłiam non impendet reꝑbis.
ut uindicet iniquitatem eorũ contrã eos
ẜ t reuelabit t̾ra sanguinẽ suũ. & ñ ope riet

Expanded text:
ationem. « Vade, populus meus, intra in cubicula tua » usque « donec pertranseat indignatio mea. » Vox Dei omnipotentis ad martyres: O martyres mei clarissimi, intrate cubicula vestra, id est, requiescite in sepulcris vestris, et claudite ora sepulcrorum, donec veniat dies judicii, et transeat vindicta mea super impios, quando reddam unicuique prout gessit. « Ecce enim Dominus egredietur de loco suo, ut visitet, » id est vindicet, « iniquitatem habitationis terrae contra eum. » De die judicii loquitur Propheta. Quid est locus Domini? et pietas. Quando ergo ipse dicitur ulcisci se de inimicis suis, id est illorum malis hoc promerentibus: tunc dicitur exire de loco suo. Non quod ille loco moveatur, quia ubique est. Habitatorem terrae vocat superbos, et terrena sapientes. In die judicii Dominus de loco suo egredietur, id est misericordiam non impendet reprobis, ut vindicet iniquitatem eorum contra eos. « Et revelabit terra sanguinem suum, et non operiet
Abbreviated transcription (Latin):
sed ab helio adriano postmodũ restau¬
rata: non tam̃ ipso in loco ubi prius
Et licet reedificata sit: tam̃ in pristinũ
statũ post ea non fuit. sicut temporib
rea quia reddidisti eis quod merebant᷑
impi udei: laudabit te popłs gentilium
rũ timebit te Gentiles enĩ fortes & robu¬
stifuerunt: ad toleranda tormenta ꝓxp̃ĩ
nomine. Quia fortitudo factuses pauꝑi¬

Expanded text:
sed ab Aelio Hadriano postmodum restaused ab Aelio Hadriano postmodum restaurata: non tamen ipso in loco ubi prius. Et licet reaedificata sit, tamen in pristinum statum postea non fuit, sicut temporibus id est, propterea quia reddidisti eis quod merebantur impii Judaei. « Laudabit te populus gentilium « robustarum timebit te. » Gentiles enim fortes et robusti fuerunt ad toleranda tormenta pro Christi nomine. « Quia factus es forti
Abbreviated transcription (Latin):
da: sed illa qua in conspectu senũ suoꝵ
tantũ modo id ⁊ electorũ reuelabitur:¬
Dnẽ ds̃ m̃s exaltabo te Hox ꝓpħȩ de die
iudicii loquens. exaltabo te: id ÷ magnũ
predicabo te Confitebor nominituo id
iustis & impris iuxta qđ merebant᷑ reddi.¬
dit. Cogitationes antiquȩ erant: quia
ante mundi constitutionẽ prȩdestinauit
ȩlectos suossicut clicit apłs: qui elegit nos
in ipso ante mundi constitutioriẽ. Quia po¬
suisti ciuitatẽ intumulũ. Quidã habent
intumultũ. Intumulũ posita est: quando
destructa est. Ham ciuitas quando destruit᷑:¬
in tumulũ redigitur. Domũ alienorũ sub¬
audis humiliasti. ut ñ sit ciuitas &e non
ȩdificetur in sempit̾num. Iudei alieni
appellantur qui alieni sunt adõ. ut
ut insempit̃nũ non edificetur subau¬
dis sicut suꝑius Nam destructa .ẽ. a
nabuchodonosor: sed post ea reȩdifi¬
cata est a nermia & iħu sacerdote
magno Iterũ destructa est a romanis.

Expanded text:
da, sed illa qua in conspectu senum suorum da, sed illa qua in conspectu senum suorum tantummodo, id est, electorum revelabiturDeus meus, exaltabo te. » Vox prophetae de die judicii loquens: Exaltabo te, id est, magnum praedicabo te. « Confitebor nomini tuo, » justis et impiis juxta quod merebantur, reddidit. Cogitationes antiquae erant, quia ante mundi constitutionem praedestinavit electos suos. Sicut dicit Apostolus: « Qui elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . » « Quia posuisti civitatem in tumulum. » Quidam habent in tumultum. In tumulum posita est, quando destructa est. Nam civitas quando destruitin tumulum redigitur. « Domum alienorum, » subaudis humiliasti, « ut non sit civitas et non aedificetur in sempiternum. » Judaei alieni appellantur qui alieni sunt a Deo, ut ut in sempiternum non aedificentur, subaudis sicut superius. Nam destructa est a Nabuchodonosor , sed postea reaedificata est a Nehemia et Jesu sacerdote magno . Iterum destructa est a Romanis,
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ luxmundi. & ioħs de eo. erat lux
uera quȩ illuminat om̃em hominẽ uenien¬
tẽ in hunc mundũ: omnĩa sidera & lumina
uidebuntur obscurari. Quem enĩ splendo¬
rem prestat lumen cerei si positũ fuerit
in medio solis radio. aut quid luminis auget
cernentib illud: nullũ. Hł alit̃ Reꝓbis enĩ
positis in enarrabili metu & timore: om̃ĩa
uidebunt᷑ obscurari. Quod aut̃ subiungit
ꝓpha. quasi sub eodem textu in clausuła
dicens. Cũ regnauerit dñs exercituũ in
monte sion. & in ierłm & inconspectu senũ
suorũ fuerit glorificatus. magis exacto iu¬
dicui discrimine complebitur. cũ ablatis
impiis ne uideant głam dĩ: stĩ om̃s in su¬
ꝑnȩ ciuitatis mansionẽ ad contẽplandam
ꝑpetuã speciẽ sui conditoris intrabunt
Senes aut̃ appellat abraham. isaach. iacob
insuppliciũ ȩt̾nũ. ipsi aut̃ inuitã et̾nam
Otificatio aut̃ dñi. non ea qua cunctisit
iudicio & iustis apparebit est intelligen¬

Expanded text:
ux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum » omnia sidera et lumina videbuntur obscurari. Quem enim splendorem praestat lumen cerei, si positum fuerit in medio solis radio, aut quid luminis auget cernentibus illud? Nullum. Vel aliter. Reprobis enim positis in inenarrabili metu et timore, omnia videbuntur obscurari. Quod autem subjungit propheta, quasi sub eodem textu in clausula dicens: « Cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion, et in Hierusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus, » magis exacto judicii discrimine complebitur: dum ablatis impiis ne videant gloriam Dei, sancti omnes in supernae civitatis mansionem ad contemplandam perpetuam speciem sui conditoris intrabunt. Senes autem appellat Abraham, Isaac, Jacob, in supplicium aeternum, ipsi autem in vitam aeternam . Glorificatio autem Domini, non ea qua cunctis in judicio et in justis apparebit est intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
popłm hiemabunt: Yꝑbolicos loquitur:
illorũ. sed ꝑ hoc uult ostendere maximã
multitudinẽ ibi int̾fectam. ẽẽ. egiptiorũ.
ce tantã ut estate & hieme sufficientia m
sibi habeant bestiȩ quȩ conuenerint: & ñ
fit necessitas aliam prȩdã quȩrere. Intẽpore
illo deferet᷑ munꝰ dño exercttuũ a populo
a dõ & a t̾ra sua. & a popło dilacerato ab
hostib post quẽ non fuit alius subaudis
ita t̾ribilis. a gente expectante dĩ auxiliũ.
expectante diu: cuius t̾ram diripuerunt
flumina. reges uidelicet ac principes diuer¬
sarũ gentiũ: ad locũ nominis dñi montẽ syon.
Reuertit᷑ iterũ sermo ꝓpħicus adisrł & ꝑmit.¬
tit ei bonadicens. Intempore illo uastata
egipto. nequaquã udas sperabit inumbra
egipti. sed deferet inunꝰ fidei bonorumq oꝑuan
nec ñ & alia munera adlocũ nominis dñi. hoc
quib munerib legimꝰ in eacharia. coronas
eeꝰ. factas in domodñi ipso precipiente.

Expanded text:
populum « hyemabunt. » Hyperbolicos loquitur. illorum, sed per hoc vult ostendere maximam multitudinem ibi interfectam esse Aegyptiorum, et tantam ut aestate et hyeme sufficientiam sibi habeant bestiae quae convenerint, et non sit necessitas aliam praedam quaerere. « In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo,a Deo et a terra sua, et a populo, « dilacerato » ab hostibus primo post quem non fuit alius, subaudis ita terribilis, « agente, exspectante » Dei auxilium, exspectante diu, « cujus terram diripuerunt flumina, » reges videlicet ac principes diversarum gentium, « ad locum nominis Domini montem Sion. » Revertitur iterum sermo propheticus ad Israel et promittit ei bona dicens: In tempore illo vastata Aegypto nequaquam Judas sperabit in umbra Aegypti, sed deferet munus fidei bonorumque operum, necnon et alia munera ad locum nominis Domini, hoc quibus muneribus legimus in Zacharia, coronas esse factas in domo Domini ipso praecipiente.
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ꝑuas uinariũ. debemꝰ intelligere apłos
etiã grã scĩ sp̃s debriati nosetiã in ebriant.
Puas aut̃ musicorũ: cantores scẽ eccłe qui
suis modulationib corda audientiũ ad
fideli: hoc referendum est ad diem iudicii.
Ueniente enĩ antixp̃o. postquã plenitudo
gentiũ intrauerit. prȩdicante helia &
enoch: omĩs isrł saluabit᷑ Et illo in tp̃re
complebitur illud qđ dictũ est suꝑ abun¬
dauit iniquitas. refrigescet caritas multo¬
rũ. Multi enĩ prȩ timore antixp̃i &e affli¬
ctione negabunt. xp̃m: & tunc confrin¬
get̾ paxillus. id ÷ euangłiũ qđ erat iti
naneorũ: plena diuicris & abundans
opib. Sed quando isaias hoc ei p̾dicebat
in insula maris magni ȩdificata erat.
Postea aut̃ longo post tempore ueniente
nabucho donosor cũ omĩ exeritu suo:
uoluit eã continentẽ facere tiȩ. E sicut

Expanded text:
est, per vas vinarium, debemus intelligere apostolos est, per vas vinarium, debemus intelligere apostolos ti Spiritus inebriati, nos etiam inebriant. Per vas autem musicorum, cantores sanctae Ecclesiae, qui suis modulationibus corda audientium ad fideli, » referendum est ad diem judicii. Veniente enim Antichristo, postquam plenitudo gentium intraverit, praedicante Elia et Enocmplebitur illud quod dictum est: « Superabundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . » Multi enim prae timore Antichristi, et afflictione negabunt Christum: et tunc confringetur paxillus, id est Evangelium quod erat in nanaeorum, plena divitiis et abundans opibus. Sed quando Isaias hoc ei praedicebat, in insula maris magni aedificata erat. Postea autem longo post tempore, veniente Nabuchodonosor cum omni exercitu suo, voluit eam continentem
Abbreviated transcription (Latin):
÷ in eccła Clauis domꝰ dauid scientia
scripturarũ intelligit᷑. quã dñs aꝑuit
quando discipłis suĩs concessit ut intelli¬
gerent omĩa quȩ de eo scripta erant in
lege moy si c ꝓphis & psalinis. Clausit
aut̃: quia quȩ ipse ñ aꝑuit. ad huc clausa
ꝑmanent. Per clauem etiã quã suꝑhumerũ
portauit. possumus intelligere imꝑium
regni. & signũ uictoriȩ id ÷ crucem quã
ipse ꝓprio humero portauit: sicut iam
inȩccła fideliũ: unde recte sequit᷑ Et erit
soliũ głȩ domui patrissui. Domꝰ dĩ patris
angłi sunt: siue corda scõrũ inquib ipse
inhabitat. Cuiꝰ domꝰ solium est głȩ dñs iħc
& ipse ÷ caput om̃iũ electorũ. &e gła ipso.¬
rũ presidendo illis: & ad contẽplationem
suam ac patris eos introducendo. Et suspen¬
dit suꝑ eũ id ÷ attendere fecit ad doctrinã illiꝰ:
ȩlectos suos. Uasorũ diuersa genera suspen-¬
dit: id÷ conda electorũ ꝑuascraterarũ hoc

Expanded text:
 Clavis domus David scientia Scripturarum intelligitur, quam Dominus aperuit quando discipulis suis concessit, ut intelligerent omnia quae de eo scripta erant in lege Moysi, et prophetis, et psalmis. Clausit autem, quia quae ipse non aperuit, adhuc clausa permanent. Per clavem etiam, quam super humerum portavit, possumus intelligere imperium regni, et signum victoriae, id est, crucem quam ipse proprio humero portavit : sicut jam in Ecclesia fidelium. Unde recte sequitur: « Et erit solium gloriae domui patris sui. » Domus Dei Patris angeli sunt, sive corda sanctorum, in quibus ipse inhabitat. Cujus domus solium est gloriae Dominuet ipse est caput omnium electorum, et gloria ipsorum praesidendo illis, et ad contemplationem suam ac Patris eos introducendo. « Et suspendit super eum. » Attendere fecit ad doctrinam illius electos suos « vasorum diversa genera suspendit, » id est corda electorum. Per vas craterarum, hoc