comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex om̃i parte collectã & ad om̃ia similiter
respicientẽ. atq acentro terre equis spacus
destinatã: ipsaq sui equalitate itastabilẽ
ut eã innullam partẽ declinare undiq equa¬
litas collecta ꝑmiteat: & ita nullo fulcim̃to

Expanded text:
fertur esse collecta, et omnia similiter respiciens, atque a centro terrae aequis spatiis distincta; ipsaque sui aequalitate ita stabilis, ut eam in nullam partem declinare undique aequalitas collecta permittat, ac nullo fulcimento
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui locuntur uerbũ ueritatis & qͥ illuminant
animas hominũ similes esse radais solis. qui ut
processerint & apparuerint mundo celari ultra
aut occultari nullatenꝰ possunt. dũ non tam
uident᷑ ab om̃ib quã uidere om̃ib prestant.

Expanded text:
hi qui loquuntur verba veritatis, et qui illuminant animas hominum similes esse radiis solis. Qui ut processerint et apparuerint mundo, celari ultra, aut occultari nullatenus possunt, dum non tam videntur ab hominibus quam videre omnibus praestant.
Abbreviated transcription (Latin):
alios cũ pecunus : qui quarto anno regrese
nuntiant neq matrẽ neq frs̃ uidisse. sal neq:
athenas eos om̃ino ꝑuenis se : neq umquã alicuiꝰ saltẽ
qui cũ ipsis fuerant uestigiũ reꝑtũ Pat̃ hȩc audiens¬
& multa tristitia obstupefactꝰ. nesciens quo tenderet
aut audiss& aliquando ante annos quactuor corpus
mulieris cũ duob paruulis eiectũ Cũ multi multa

Expanded text:
alios cum pecuniis; qui quarto anno regressi nuntiant neque matrem neque fratres se uidisse, sed neque Athenas eos omnino uenisse nec alicuius eorum qui cum ipsis fuerant saltem uestigium remanere. Tunc pater tristitiam stupefactus nesciens quo tenderet uel audisset aliquando ante quatuor annos corpus mulieris cum duobus paruulis eiectum. Sed cum nichil
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt in hoc mundo om̃ib ẽẽ. hominibus
debuit: sed ꝑ iniquitatẽ alius hoc suũ dicit¬
.eẽ & alius illud: & sic int̃ mortales facta diuisio
.ẽ Deniq grecorũ quidã sapientissimꝰ hȩc ita
non potest inquit diuidi aer neq splendor solis.
ita nec reliqua omia quȩ cõmunit̃ in hoc mundo
om̃ib datasunt ad habendũ diuidi debere. sed ha¬

Expanded text:
quae sunt in hoc mundo, omnibus esse hominibus debuit. Sed per iniquitatem alius hoc suum esse dixit, et alius illud, et sic inter mortales facta divisio est. § 2. Denique, Graecorum quidam sapientissimus, haec ita non potest, inquit, dividi aer, neque splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter  in hoc mundo  omnibus data sunt ad habendum, dividi debere, sed ha
Abbreviated transcription (Latin):
nabunt eã. quia penitentiã egerunt in p̃dicati¬
one ionȩ &ecce : plusquã ionachic Pides ergo
quomodo eos qui erudiebaNur ex lege adductis
ad exemplũ illis qui ex ignerantia gentili ue.¬
niebant & ostendens eos nec illis ȩquales. &
qui in errore positi uidebantur. ex ipsa tantũ
comparatione condem nat: Ex quib om̃ibus
sermo quẽ ꝓposuumꝰ approbatur. & castimonia
quȩ aliquatenꝰ &tã abhis qui in errore sunt
positi custoditur. multo purius & attentius aꝰ¬
o singulas quasq sicut supra ostendinꝰ species
a nobis qui ueritatẽ sequimur teneatur eo
magis quo apud nos obseruantiȩ eius p̃mia.

Expanded text:
nabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce plusquam Jonas hic . » Videtis ergo quomodo eos qui erudiebantur ex lege, adductis ad exemplum illis qui ex gentili ignorantia veniebant, et ostendens eos nec aequales illis esse qui in errore positi videbantur, ex ipsa tamen comparatione condemnatos. Ex quibus omnibus sermo quem proposuimus approbatur, ut testimonia quae aliquatenus etiam ab his qui in errore sunt positi custoditur, multo purius et attentius per singulas quisque, sicut supra ostendimus, species a nobis qui veritatem sequimur teneatur, eo magis quod apud nos observantiae ejus praemia
Abbreviated transcription (Latin):
inueniant᷑ ac paria. confusio nobis erit qđ ȩqualesa
inueniam᷑ in oꝑib his qui ꝓpt̃ ignorantiã condẽpnaũ.
& nullã spẽ futuri scłihabuerunt: Et uere digna
confusio .e: ubi nihil amplius gessimꝰ ab his quibus
amolius intelleximꝰ. Quod si confusio nobis erit
ȩquales eis inueniri in oꝑib bonis: quid erit nobis
si inferiores nos ac de teriores ex aminatio futura
repperiat: Audite ergo quomodo dehis nes
ipse uerus ꝓpħa docuerit Ad eos enĩ qui negligunt
audireꝰ uerba sapientiȩ. ita ait : Regina austrisurgo
in iudicio cũ geueratione hac & condempnabit
eã quia uenit a finib terrȩ audire sapientiam

Expanded text:
s invenimur in operibus his, quae propter ignorantiam condemnantur, et nullam spem futuri saeculi habuerunt. Et vere digna confusio est, ubi nihil amplius gessimus ab his quibus amplius intelleximus. Quod si confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quas quimoratur accedere : constat in eo infidelitatis
adhuc dolum manere : & ab ipso ꝓhiberi ad aquas quȩ
baptismꝰ tibi ꝑ omnia necessarius. ẽ: lusto quidẽ : ut adim¬
pleatur in eo ꝑfectio & regeneretur dõ. In iusto uero:
ut peccatorũ quȩ gessit in ignorantia remissio conce¬
datur . Om̃ib ergo festinandũ ẽ. sine mora renasci

Expanded text:
Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, et ab ipso prohiberi ad aquas propebaptismus per omnia necessarius est, justo quidem ut adimpleatur in eo perfectio et regeneretur Deo, injusto vero ut peccatorum quae gessit remissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sine mora renasci
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus uoluntati eius existis: Sed dices fortasse
Quid confert aquȩ baptismꝰ ad dĩ cultũ : Primo
quidẽ : quia quod dõ placuit impletur: Scđo:
quia regenerato ex aquis & dõ renato. fragilita¬
tis prioris natiuitas quȩ tibi ꝑ hominẽ facta ẽ
amputatur. & ita demũ ꝓuenire poteris ad
salutẽ. Aliter uero. impossibile. ẽ: Srenĩ nobis
cum sacram̃to uerus ꝓpħa testatus ẽ dicens
Amen dico uobis: nisi quis denuo renatꝰ fuerit ex
aqua: non intrabit in regnũ cȩlorũ & ideo acce¬
lerate. Est enĩ in aquis istis miscdiȩ uis quȩdã: quȩ ex
initio ferebat᷑ suꝑ eas. & agnoscit eos qui baptizantur.
sub appellatione triplicis sacram̃ti. & eripit eosde
suppliciis futuris quasi donũ qđdã offerens dõ animas
ꝓbaptismũ consecratas Confugite ergo ad aquas istas.
Solȩ sunt enĩ : quȩ possint uĩ futuri ignis extinguere

Expanded text:
inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: Quid confert aquae baptismus ad Dei cultum? Primo quidem, quia quod Domino placuit impletur. Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo renato fragilitas prioris nativitatis quae vobis per hominem facta est amputatur, et ita demum pervenire poteritis ad salutem. Aliter impossibile est. Sic enim nobis cum sacramento verus Propheta testatus est, dicens: « Amen, amen dico vobis, nisi quis denuo renatus fuerit ex aqua viva, non introibit in regnum coelorum . » Et ideo accelerate. Est enim in aquis istis misericordia ejus quaedam quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ eiꝰ. ut ꝑ aquas quȩ primȩ creatȩ sun
denuo renascaris : Qui enim regeneratꝰ fuerit
ꝑ aquã: bonis oꝑib adimpletis. hȩres efficitur
eiꝰ a quo in incorruptione generatꝰ. ẽ: Propter qđ
paratis animis accedite quasi filii ad patrem.
ut peccata ur̃a diluant᷑. & causa eorũ sola igno¬
rantia fuisse ꝓbetur apud dm̃ Nam si postagni¬
tionẽ horũ ꝑmanetis in incredulitate: uobis iã ꝑditi¬
onis urẽ causa. & non ignorantiȩ reputabit᷑. Nec
putes qđ etiã si omnẽ pietatẽ colas ominẽq iusti¬
ciam. baptismũ uero non accipias: spẽ possis habere
apud dm̃. Immo. potius maiore pena dignuferit
qui bona oꝑa non bene oꝑatur. Confert᷑ enĩ meri¬
tum homini ex bonis gestis: sed si ita geratur sicut
ds̃ iub& Ds̃ autẽ. iussit omnẽ colentẽ se baptismo
consignari. Qđ si tu reniteris: & tuȩ uoluntata¬
magis quã dĩ obtẽperas: contrarius sine dubio &

Expanded text:
voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae creatae sunt, voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae creatae sunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dominum, imo majore poena digni eritis qui bona opera non bene operati estis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis, sed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consignari. Quod si vos renuerimagis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et
Abbreviated transcription (Latin):
rauit a tenebris & post illud inuisibile cȩlum
istud uisibile ꝓduxit. ut suꝑiora quidẽ habi¬
taculũ faceret angelis. inferiora uero homi¬
nib ꝓpt̃ te ergo dĩ iussu aqua quę erat super
faciem terrȩ secessit ut terra tibi ꝑduceret
fructus. Cui etiam humorũ uenas latent̾ inse
te uenti spirant. ut ex ipsis concipiens fructis tibi
terra parturiat: non ꝓpt̃ te ymbres ꝓfluunt
& tẽpora uicissitudines mutant: non ꝓpter te
sol oritur et occidit. et mutationes luna ꝑpetit᷑.
ultionis paena. quia horũ omniũ largitorẽ quẽ
ante omnia & agnosçere & uenerari debiustis. solũ
p̃ ceteris ignorastis: Sed & nunc eisdẽ uos ad¬
hanc intelligentiã uis ducco Uidetis & enĩ qđ omĩa
gignuntur ex aquis Aqua uero: ꝑ unigenitũ ex
initio facta. ẽ. Unigeniti uero om̃p̃s ds̃ caput est:
ꝑ quẽ tali ordine quo supra diximus ꝓuenitur¬
ad patrẽ Cũ autẽ ꝑueneris: agnosces hanc esse

Expanded text:
it a tenebris, et post illud invisibile coelum istud visibile produxit, ut superiora quidem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter insen non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetituultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim quod omnia gignuntur ex aquis, aqua vero per Unigenitum ex initio facta est, Unigeniti vero omnipotens Deus caput est, per quem tali ordinead Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
nobis studiũ. ut si illi qui errant homicidium
non faciunt: nos ne irascamur quidẽ: Et si illi
adulteriũ non ad mittunt : nos ne concupiscamꝰ
quidẽ alienã mulierẽ: Si illi amant ꝓximos
suos. nos diligamꝰ etiã inimicos nr̃os bi illi
mutuo dant his qui habent unde reddant.
nos etiã his demꝰ aquib recige non speramꝰ. Et ꝑ
omĩa nos qui ȩterni scłi hereditatẽ sꝑamꝰ: debemꝰ
p̃cellere eos qui p̾sens tantũ scłm norunt. scientes¬

Expanded text:
s studium, ut si illi qui errant homicidium non faciunt, nos ne irascamur quidem. Et si illi adulterium non committunt, nos nec concupiscamus quidem alienam mulierem. Si illi amant proximos suos, nos diligamus etiam inimicos nostros. Si illi mutuo dant his qui habent unde reddant, nos etiam his demus a quibus recipere non speramus. Et per omnia nos qui aeterni saeculi haereditatem speramus, debemus praecedere eos qui praesens tamen s
Abbreviated transcription (Latin):
res quidẽ uitȩ nr̃ȩ parentes non sunt: sed
ministri. Non enĩ uitã p̃bent: sed ingrediendi
nobis adhanc uitã exhibent minis terium
auctorẽ uitȩ culigere uolumꝰ : illũ nobis sciamꝰ¬
potiumꝰ istos autẽ & nouimꝰ & in affectu habenꝰ
Esto Cũ non potueris agnoscere quid sit decis
quid tam̃ non sit ds̃ ꝑfacile scire potusti. Nam
quomodo latere potuit hominẽ qđ lignum.
aut lapis aut aes. uel alia huiꝰmodi materia
ds̃ nonsit: Qđ sira his quȩ facile dep̃hendere
potiustis animũ ad discũtiendũ noliustis in ten¬
dere: certũ ẽ quia & in agnitione dĩ impediti
estis non impossibilitatis sed ignauiȩ uitio
Nam si uoluissetis: ex hisipsis in utilib simulacris
profecto accepissetis intelligentiȩ uiã Certũ
ẽ: enĩ quia ꝑferrũ facta sunt simulachra
Ferrũ uero : p ignẽ confectũ ẽ. qui aqua extin

Expanded text:
res quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed res quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctorem vitae diligere volumus, illum nobis potuimus, istos autem et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum e
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur separatio Nam qui scientiã ueritatis
accipiunt quia honitatis plena . ẽ. tanquam
abono dõ datã cupiunt eam si fieri potest cum
om̃ib habere cõmunẽ. & iã cũ his qui oderunt
eos & ꝓsequuntur. Sciunt enĩ quia peccati eorũ
causa ignorantia ẽ. Propterea deniq ipse magis¬
ter cum ab his qui ignorabant eũ ducereturꝰ ad
crucẽ : orabat patrẽ ꝓ int̾fectorib suis & dicebat
Pater. remit te eis peccatũ: nesciunt enĩ quid faciuã
Inutantes quoq discipuli magistrũ. &iã ipsi
cũ paterentur similiter ꝓ interfectorib suis
orabant. Qđ si disciplina ẽ nobis orare etiã
ꝓ int̃fectorib & ꝑsecutorib nr̃is. quomodo
non etiã parentum & ꝓpinquorũ ꝓsecutiones
ferre. & ꝓ conuersione eorũ orare debemus .
lum deinde etiã illud diligentius consideremꝰ
quȩ sit nobis causa parentes diligendi Pro eo
inquit qđ uitȩ nr̃ȩ habent᷑ auctores Aucto¬

Expanded text:
nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Etiam cum his qui oderunt eos, et persequuntur. Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et propinquorum persecutiones ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Aucto
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. a parentib separets incredulis. aut rursũ
pat̾ separetur afilio. aut filia amatre: & hoc mo¬
do int̾ ꝓpinquos & consanguineos credentes. atq
incredulos scientiȩ & ignorantiȩ. ueritatisq: et
erroris pugna consurgit: Et ob hoc iterũ inquit
qui nos misit. non uenĩ pacẽ mittere in terram
sed gladiũ. Qđ si dicit aliquis. quomodo iustum
uidetur separari filios a parentibus : Audi quomo¬
do Quia si cũ ipsis in errore ꝑmaneant: neq illis
ꝓderunt. & ipsicũ illis parit̃ in teribunt lustũ igitur
&ualde iustũ ẽ : separari eũ qui saluari uult. ab
eo qui saluari non uult: Sed et illud aduerte.
quia non ex illis qui rectius intelligunt uenit
ista separatio Illi enĩ uolunt. eẽ. parit̃ & ꝓdesse
eis. & docere meliora. Sed .ẽ. istud ꝓprie igno¬
rantiȩ uitiũ : ut confutantes ueritatis lucem
non ferat habere de ꝓximo. Et ideo ex illis ista

Expanded text:
veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter et prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista
Abbreviated transcription (Latin):
ienis iustissime in dignationis accenditur & iracun
do placitȩ intra uos consurgit incendiũ. quo con¬
sũmatus & radicitus intereat om̃e germen si qđ
forte intra uos malȩ concupiscentiȩ pullulauit
Unde & ipse qui misit noscũ ueniss& & omnẽ mun¬
dũ uidiss& ad malitiã declinasse : non continuo pacẽ
in errorib posito dedit. ne eũ confirmaret in malis:
sed ignorantiȩ eiꝰ ruinis scientiã ueritatis opposuit.
Ut si qui forte resipiscerent & lum̃ ueritatis aspicered.
deceptos se & in p̃cipitia erroris abstractos merito
dolerent. & iracundiȩ salut aris ignẽ aduersus decep¬
tricẽ sui conciper& ignorantĩã. Obhoc itaq dicebat
Ignẽ ueni mittere in terrã. & quẽ uolo ut accendat᷑
Est ergo pugna quȩdã: quȩ gerenda nobis . ẽ. in hac
uita: Sermo enĩ ueritatis & scientiȩ : necessario
aliquid ẽ: qđ agit ueritatis agnitio. Hecesse ẽ. enĩ
ut salutis causa filius uerbi gr̃a. qui sermonẽ receperit

Expanded text:
indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit
Abbreviated transcription (Latin):
in his quib errauit & ꝑperã gessit indignatur.
& semetipsũ incusat Ix qua indignatione accen¬
ditur in uobis ignis quidã: qui uelut agro sterili
immissus. ex consũptis & ex coctis radicib pessi¬
mȩ uoluo tatis. bono semini uerbi dĩ. fȩcun¬
diorẽ cordis p̃parat glebã: Puto autẽ quod satis
dignas habeatis causas iracundiȩ. ex quib iustis¬
simus ignis iste coalescat. si consideretis in quan¬
tos uos errores seduxit ienorantiȩ malũ. quan¬
cosq lapsus & ad quanta p̃cipitia ad peccandũ
dedit. aquanas uos bonis abstraxit. & in quȩ
p̃cipitauit mala. & qđ ẽ suꝑ omĩa grauius qđ
uos in futuro scło ȩternis penis obnoxios fecit

Expanded text:
ue in quibus erravit et perperam gessit, indignetur ue in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis
Abbreviated transcription (Latin):
neglecta spinas & tribulos necessario ꝓducit.
ita sensus ur̃ longi tẽporis incuria multas et
noxias opiniones rerum & intelligentias falsȩ
scĩentiȩ geriminauit. Opus ẽ nunc multa
diligentia ad excolendũ rus m̃tis ur̃ȩ. ut id
sermo ueritatis qui ẽ uerus & diligens cordis
colonꝰ assidius excolat disciplinis. Urm̃ ergo
.ẽ. p̃bere ei oboedientiã. & occupationes ac
sollicitudines suꝑ fluas amputare: ne bonũ
uerbi sem̃ nec& noxiũ germen Potest enim
fieri. ut multi tẽporis negligentiã breuis & assidua
repar& diligentia. Incertũ nãq ẽ unius cuiꝰq uitȩ
tẽpus. & ideo festinandũ . ẽ ad salutẽ ne fortẽ
contantẽ mors repentina p̃ueniat. Et obhoc
acrius innitendũ est ut dũ ẽ tẽporis spatium :
collecta malȩ consuetudinis uitia resecentur
Quod non aliter facere poteritis. nisi ut irasca¬
mini quodã modo aduersus uosim& ipsos. ꝓhis
quȩ inutiliter gessistis ac turpiter: Hȩcꝰ enim

Expanded text:
neglecta terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque est uniuscujusque tempus vitae. Et ideo festinandum est ad salutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. Haec enim e
Abbreviated transcription (Latin):
initio affore aliquandohunc uirũ ꝑquẽ
cuncta repararentꝰ: uerissima traditio.¬
ne susceꝑant. Et quotidie meditantes ac ꝓspi¬¬
cientes quando eiꝰ fieret aduentus. ubi ad ẽẽ
eũ uiderunt. & signa ac ꝓligia sicut de eo
scriptũ fuerat adimpleta: inuidia excȩcati
agnoscere neqͥuer̃ prȩsentẽ inciuus spe
lȩtabant᷑ absentis. Intelleximus tam̃ pauci
dĩ factũ est. ut agnitio boni huius etiã gen¬
tib traderet᷑. & hi quinũquã de eo audie-¬
rant nec appħis didicerant agnoscerent
eũ. illi uero qui quotidianis meditationib
euanuerant ignorarent. Ecce enĩ ꝑuos
nunc qui p̃sentes estis. & desideratis audireᷤ
doctrinã fidei eiꝰ. & agnoscere quis & quomͦ.
⁊ qualis sit eiꝰ aduentus: ꝓphetica ueritas adĩ.¬
auobis querendus esset quide eonumꝗ au-
cdistis & ideo uidentes in uobis ipsis ꝓphetica
dicta cõpleri. huic uni recte creditis. hunc

Expanded text:
initio affore aliquando hunc virum, per quem initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuerat adimplentem, invidia excaecati agnoscere nequiverunt praesentem, in cujus spe laetabantDomini factum est, ut agnitio boni hujus etiam gentibus traderetur, et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignorarent. Ecce enim nunc per vos qui praesentes estis, et desideratis audire doctrinam fidei ejus, et agnoscere quis, et quomodo, et qualis sit ejus adventus, prophetica veritas adia vobis quaerendus esset qui de eo nunquam audistis. Et ideo videntes in vobis ipsis prophetica dicta compleri, huic uni recte creditis, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
nes de p̃sentia eiꝰ exposuerant in ipso
consignabant᷑. & imagines gestoꝵ morsi
& ante ipsũ patriarchę iacob. ipsius ꝑ om̃ia
typũ ferebant. Tẽpũs quoq aduentus
eiꝰ hoc ÷ ipsũ in quo uenerat p̃dictũ ab eis constat.
& suꝑ omĩa qđ esset agentib expectandus
sacris litteris cõp̃ hensũ est. Quȩ in eoparit̃
unuersa cõpleta st̃. Qđ aut̃ udȩorũ ꝓpheca
p̃dix̃ eũ agentib expectandũ: supra modũ
in eo fidẽ ueri confirmat. Si enĩ dixisset a ui-
dȩis expectandũ : non aliqͥd eximiũ ꝓphetassẽ
uideretur. qđ a contribulo popło & appria
gente sꝑaretur. is cuiꝰ aduentus ad salutẽ mun-¬
di fuerat repromissus. Cuderet᷑ enĩ magis
consequentiȩ ratio eẽ ut hoc fier& quã mag-¬
nificentia ꝓphetalis. Nunc aut̃ cũ ppħȩ di-¬
cunt om̃em illã sp̃em quȩ desalute mundi
uaticinationis euentu. magnificentia
ꝓphetica confirmat᷑ Iudei nãque ex

Expanded text:
nes de poenitentia ejus exposuerant in ipso nes de poenitentia ejus exposuerant in ipso designantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum ferebant. Tempus quoque adventus ejus, hoc est ipsum in quo venerat praedictum ab his constat, et super omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comprehensum est. Quae in eo pariter universa completa sunt. Quod autem Judaeorum propheta praedixit eum a gentibus exspectandum, supra modum in edaeis exspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundi vaticinationis eventu, magnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ est apud dm̃ ñposse unũ hominẽ utri¬
usq regni e̾e̾ seruũ : om̃i studiodat oꝑã
in boni reggis fedus ac uira concurre̾re.
Propt̃ hoc deniq uerus propħa cũ esset p̃seni
nob̾cũ & quosdã exdiuitib negligentes erga dĩ
cultũ uideret: huiꝰrei ita aꝑuit ueritatẽm
Nemo potest inqͥt duob cluob dnis seruire.
Non potestis dõ seruire et mãmone. mãmona
itans publice sola ussione faciebat cȩcos uidere.
surdos audire. fugabat demones. ȩgris sani.¬
tatẽ reddebat. & mortuis uitã. Cũq nichil
ei esset ĩpossibile. & iã cogitationes hominũ
puidebat. qđ nulli. ẽ. possibile nisi soli dõ.
Hic annuntiauit regnũ dĩ cuinos de om̃i¬
b quȩ dicebat tanquã uero ꝓpħȩ credi-¬
dimus. firmitatẽ ficlei nr̃e non solũ ex
uerbis eiꝰ sed & exoꝑib assũmentes. quia¬
& dicta legis quȩ ante multas generatio.¬

Expanded text:
nitum est apud Deum non posse unum hominem utrinitum est apud Deum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis foedus ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta cum esset praesens nobiscum, et quosdam ex divitibus neglcultum videret, hujus rei ita aperuit veritatem. « Nemo potest, inquit, duobus dominis servire, et non potestis Domino servire, et mammonae , » mammona,stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum praevidebat, quod nulli est possibile nisi soli Deo; hic annuntiabat regnum Dei, cui nos de omnibus quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generatio
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis audire quȩ dicimus. ut meni
obtimo semine suscepto ꝑbonos actus affe
rat lȩtos fructus Nã sime docente ea
quȩ ad salutẽ ꝑtinent recipere quis ab¬
nuit. et animo prauis opinionib
occupato obsistere nitit᷑: non ex nob sed exsem&:¬
ipso habebit ꝑeundi causã. Debet enĩ iusto
iudicio examinare quȩ dicimus. & intel¬¬
ligere qr uerba loqͥmurꝰ ueritatis: ut cogni¬
tis hisquȩ sunt ut st̃. et inbonis actib diri¬
gens uiam suã. regni celorũ possit particeps
inueniri. subiciens sibi carnis desideria. et
dñs eoꝵ factus. ut ita demũ &iã ipse fiat
dominatoris om̃ium iocunda possessio.
Nam qͥ ꝑmanet inmalo & seruus ẽ. malig
ni. ñ pocest effici portio boni. clonec ꝑmanet
in malo : qͥa abinitio ut ante iã diximus
duo regna statuit ds̃. & pocestatẽ dedit uni-¬
cuiq hominũ. ut illiꝰ regni fiat portio ciu
sead obediendũ ipse subiecerit. Et qr elefi

Expanded text:
veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut illius regni fiat portio cui se ad obediendum ipse sub
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ Et cũ certus dehoc fuerit. grãs agens
dõ qđ sibi ueritatis lumen ostenderit. de
cetero dirigit actus suos inom̃ib oꝑibus
bonis. quoꝵ sibi infuturo mercedẽ certus
est pͣparatã. demirans ꝑ om̃ia et stupeis
ceterorũ hominũ errores. et qđ ante ocu¬
los positã ueritatẽ nemo uideat Ipse ta¬
m̃ gaudens suꝑ diuitus sapientię quas
inuenit. insatiabilit̾ eis ꝑfrui cupit. & ex¬¬
ercitio bonorũ oꝑum delectat᷑. festinans
ad scłm futurũ mundo corde & pura con¬
scientia ꝑuenire. ubi etiã uidere dm̃ regẽ
om̃ium possit His aut̃ om̃ib carere nos
et fraudari. sola facit ignorantia. dũ
eñ ignorant homines quantũ boni ha¬
beat scientia ignorant malũ dese non
patiunt᷑ excludi Nesciunt enĩ quanta sit
in horũ ꝑmutatione diuersitas Propt̃
qđ consiliũ do unicuiq discentiũm. liben¬¬
ter p̃bere aurẽ uerbodĩ. et cũ amore

Expanded text:
sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est praeparatam demirans per omnia, et stupens caeterorum hominum errores, et quod ante oculos positam veritatem nemo videbat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe aut nolit & a dimpletiones eiꝰ idẽ. man¬
clata uitȩ habent insua potestate. Liberi
enĩ sumus arbitrii. Nã si hoc esset ut audi-¬
entes eũ iã non haberent inpocestate ali-¬
ud facere quã audierant. uis erat quȩdã
nate ꝑ quã liberũ non esset adaliã mig̾ra¬
re sententiã. Aut si rursus ex audientib
nullus om̃ino reciꝑec: ex hoc naturȩ ius
erat quȩ unũ aliquid fieri cogeret. &
alteri parts nondaret locum: Nunc¬
arbitrii lib̾tatẽ. Igit᷑ priꝰquam audiat qͥs qđ
ei expedit. certũ est quia ignoret. & ignorats
uult & desiderat qđ non expedit agere. ꝓ¬
Propt̃ qđ ꝓhoc ñ iudicamur. Cũ uero audi¬
erit causas erroris sui. & rationẽ ueritatis
acceꝑit : tunc si ꝑmanserit in his errorib qͥb:
is consũpsit erroꝵ. Qui uero audiens hȩc
libent̃ accipit. & gratulat᷑ bonorũ sibi doc.¬
trinã fuisse delatam : reqͥric intentius &
discere non desinit usq quo cognoscat uere

Expanded text:
recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, nullus omnino reciperet, et hoc naturae vis erat, quae unum aliquid fieri cogeret, et alteri partarbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribus quibus is consumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam fuisse delatam requirat intentius et discere non desinat usquequo cognoscat, si e
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nr̃m uobis asscribite dñm qui & cęli ac
terrȩ dñs ẽ: & ad ipsius imaginẽ ac simili¬
tuðinẽ reformate. sicut ipse uerus ꝓgħa
doc& dicens Estote boni misericordes sicut
& pat̾ ũr cȩlestis misericors ẽ : qui oriri
facit solem suũ suꝑ bonos & malos: et
pluit suꝑ iustos & iniustos Hunc ergo
imitamini &ꝰ hunc timete: sicut manda¬
tum datur hominibus Dũm dm̃ tuum
timebis: & ipsi soli seruies. Expedit enĩ¬

Expanded text:
rum vobis conscribite Dominum, qui et coeli ac terrae Dominus est. Et ad ipsius vos imaginem ac similitudinem reformate, sicut ipse verus Propheta docet dicens: « Estote boni et misericordes sicut et Pater vester coelestis misericors est , qui oriri facit solem suum super bonos et malos et pluit super justos et injustos . » Hunc ergo imitamini, et hunc timete, et, sicut mandatum datur hominibus, Dominum Deum tuum timebis, et illi soli servies. Infideli
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ est sp̾eciẽ tam̃ alicuiꝰ scientiȩ tenent. &
mala quasi bona gerunt. atq ad ꝑniciem qͣsi
ad salutẽ festinant Propt̃ qđ ante om̃ia
ꝓperandũ est. ad agnitionẽ ueritatis. ut
possimus qͣsi lumine nobis inde succenso. er-¬
rorũ tenebras depellere Grande enĩ malũ
ẽ. ut diximus ignorantia. Sed quia sub¬
stantiã non habet. facile ab his qui stuliosi
os ffugat᷑ Non enĩ aliud qͥd ẽ ignoran¬
tia. nisi non agnouisse qđ expelit. Ubi
aut̃ agnoueris. perit ignorantia. Queri
ergo magnopere ueritatis deb& agnitio.
quam nemo alius pocest assignare nisi uerus

Expanded text:
verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia, quaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nemo alius assignare potest nisi verus
Abbreviated transcription (Latin):
continet homines apeccato Non peccantes
uͦ. non solũ liberisunt ademonib & passio.¬
nib uerũ & aliorũ demones & passiones
fugare possunt Ex his gͦ om̃ib colligit᷑
quo origo totus malł abignorantia de-¬
scendat. & ipsa sit malorũ om̃ium mat̾.
quȩ incuria quidẽ & ignauia gignit̾᷑: negli-¬
ut antiqͥs & hereditariis sedib moleste & ig¬
dignant̃ auellit᷑. Etideo paululũ laboran.¬
dũm nobis ẽ. ut inlagantes ignorantię
p̃sũptiones. sçientię ratione resecemus. in
his precipue qͥ inaliquib minus rectis opini-¬
onib p̃uenti st̃. ꝑ quas qͣsi sub specie alicuiꝰ
scientiȩ. ignorantia in eis uehem̃tius radica-¬
ta est Nichil enĩ grauiꝰ quã si id qđ ignorat
qͥs scire se credat. & defendat uerũ esse qđ
falsum ẽ. Quod tale est qͣsi siqͥs ebrius so¬
briũ se putet. & agat cuncta ut ȩbrius.
sobriũ sẽtam̃ & ipse putet. & diciacȩteris
uelit: Ita sunt gͦ & hi qui ignorantes qđ

Expanded text:
continet homines a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemones et passiones fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negliut antiquis et haereditariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laborandum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ratione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi sunt, per quas quasi sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale si quis ebrius sobrium se putet, et agat quidam cuncta ut ebrius, sobrium se tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod
Abbreviated transcription (Latin):
senib autẽ. iã nec incertũ. ẽ Non enĩ dubitat᷑. qđ
quantũcunq ẽ. qđ putat᷑ suꝑesse : breue sit Et ideo
tã iuuenes quã senes oportet de conuersione & pęni¬
tentia ualde. eẽ sollicitos. & satisagere de reliquo.
matib ueritatis. decore iusticiȩ. splendore pudicitiȩ.
candore pietatis. aliisq om̃ib qͥb cõptã deca. eẽ.
rationabilẽ m̃tẽ. lũ p̃terea declinare a consortus
in honestis & infidelib & societates habere fidelium.
atq illos frequentare conuentꝰ: in qͥb: de pudicitia.
de iusticia. de pietate. tractat᷑. Orare dm̃ sẽo ex corde

Expanded text:
senibus autem jam nec incertum est, non enim dubitatur quin quantumcunque est quod putatur superesse breve sit. Et ideo tam juvenes quam senes oportet de conversione et poenitentia valde esse soscilicet veritatis, decore pudicitiae, splendore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis, et infidelibus, et societatem habere fidelium, atque illos frequentare conventus, in quibus de pudicitia, de justitia, de pietate tractatur. Orar
Abbreviated transcription (Latin):
& haba subse multos udices. uerbi gr̃a. p̃fec¬
tos consules. tribunos. & ceteras potestates:
simili arbitramur modo. cũ unus sit maior
om̃iũ ds̃  etiã istos ad similitudinẽ earum quas
diximꝰ potestatũ ordinatos. eẽ. in hoc mundo
deos: Ali quidem maiori subiectos: nos tam̃.
&quȩ in hoc mundo sunt dispensantes: Audi
deceptionẽ ꝓponitis. ueritatis rationẽ confute¬
mini Dicitis quia locũ cȩsaris teneat ds̃. iudi¬
cium uero eius & potestatũ specĩe seruent
hn qui dii dicuntur. Seruate ergo ut ꝓpo¬
suistis exẽplũ cȩsaris & scitote quia sicũt
nulli ex iudicib uel administratoribus¬
cȩsaris dest p̃fectis. uel ꝓconsulib. uel
duoib uel tribunis. fas est cȩsaris nomen
imponi : alioquin & ille si susceperit. & illi
qui detulerint in teribunt : ita & dehoc de¬
betis aduertere . quod si nom̃ dĩ alicui quam
p̃ter ipsũ imposuerit & ille receꝑit. unũ eundẽq:
sortientur interitũ. multo deteriori sorte

Expanded text:
sub se multos, tu dicis verbi gratia praefectos, consules, tribunos, et caeteras potestates. Similia arbitramur, modo cum unus sit major omnium Deus, et jam istos ad similitudinem earum quas diximus potestatum ordinatos esse in hoc mundo deos; illi quidem majori subjectos; nos tamen, et quia in hoc mundo sunt, dispensantes. Auditdeceptionem . . . apponitis veritatis rationibus confitemini. Dicitis siquidem: Cum Caesaris teneat Deus  sic  judicium vero ejus; et potestatum speciem servent ii qui dicuntur dii, servate ergo, ut proposuistis, exemplum Caesaris; et scitote quia sicut nulli ex judicibus vel administratoribus, id est praefectis, vel proconsulibus, vel ducibus, vel tribunis fas est Caesaris nomen imponi, alioquin et ille qui susceperit, et illi qui detulerint, pariter interibunt: ita et de hoc debetis advertere. Quod si qui nomen Dei alicui, quam praeter ipsum imposuerit, et ille receperit unum eumdemque sortientur interitum, multo deteriorem forte
Abbreviated transcription (Latin):
modo coepit. Deus creator om̃ium. ex initio
adimaginẽ suã hominẽ fecit. eiq domina¬
tionẽ terrę marisq & aeris ipsius declit.
Hic ergo abinitio cũ adhuc iustus esset. eunc¬
tis uitiis & om̃i fragilitate suꝑior erat. Ubi
& factus ẽ. seruus peccati: simul & fragili¬¬
tati efficit᷑ obnoxius. Qđ id cireo seriptũ ÷
ut sciant homines quia sic̃ ex ĩpietate passi¬¬
biles facti sunt. ita & ꝑpietatẽ possunt  esse
impassibiles. & non solũ impassibiles. uerũ
& parua in dm̃ fide aliorũ passiones curan-¬

Expanded text:
inus autem creator omnium ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, marisque et aeris ipsius dedit, vHic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi  est servus peccati, simul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse impassibiles, et non solum impassibiles, verum et parva in Deum fide aliorum passiones curan
Abbreviated transcription (Latin):
ut exutus priorib malis. de reliqͥͦo
ꝓbonis actib heres bonorũ cȩlestiũ
ex gestis ꝓpriis fiat. Accedat ergo
suũ. atq ab eo mysteria regni cae¬
lorũ audiat ieiuniis frequentib
operã impendat: ac sẽmet ipsũ in
consumatis. in die festo possit baptizari.
Baptizabit᷑ autẽ unꝰquisq ur̃m in aquis ꝑ¬
ennibus nomine trinae beatitudinis inuo¬
cato sũꝑsẽ. ꝑ unctus primo oleo ꝑorationẽ
scĩficato : ut ita demũ ꝑhec consecrat. pos¬

Expanded text:
i, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiat. Accedat ad suum, atque ab eo audiat mysteria regni coelorum. Jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in consummando, in die festo possit baptiBaptizetur autem unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato super se, perunctus primo oleo per orationem sanctificato, ut ita demum per hoc consecratus pos
Abbreviated transcription (Latin):
dicitiã docete. Et ut breuit̃ dicam
totũ : alterutrũ uos in quib respo¬
poscerit sustentate. Dm̃ colite qui
Inuicem diligite. Misericordes estote
ad om̃s Non uerbo solũ : sed opere
&rebus implete caritatẽ¬

Expanded text:
dicitiam docete. Et ut breviter totum dicam alterutrum vos, in quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui invicem vos diligite et misericordes estote in omnes. Non verbo solo, sed opere et rebus replete charitate
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ipsorũ est ꝓpriũ. Desideriũ uero
habere erga doctorem ueritatis
hoc a parte cęlesti donatũ. ẽ Sed sa¬
lus in eo est. ut uoluntatẽ eius cuius
Amorem & desideriũ dõ largiente
conceperis facias : nedicatur ad te¬
dicitis michi dñe dñe : & non facitis
quae dico : Est ergo ꝓprii muneris

Expanded text:
 hoc ipsorum est proprium; desiderium vero habere erga doctorem veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperis, facias, ne dicatur dicitis, Domine, Domine, et non facitis quae dico? Est ergo proprii muneris
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ Deniq in terdũ &iã contra bonitatẽ
conditoris. fatigata scelerib impiorũ uincunt᷑
elem̃ta: Et inde .ẽ. qđ aut terrȩ fructus cor¬
rumpit᷑. aut deris tẽperies non tẽperatur::
aut supra modũ ardor solis incenditur: uel
ymbrium aut frigorũ uis immensa diffundit᷑
ꝑcurrit. Pestinat enĩ creatura in impios moue
re uindictã : Dĩ tam̃ bonitas reprimit eã : & ab

Expanded text:
servitutem. Denique .. . . . contra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiorum vincuntur 733 elementa; exinde est, quod aut terrae fructus corrumpitur, aut aeris temperies temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa diffunditur. percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas reprimit eam, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiberes. haec ego ate expectabã
Naec ego officia desideraba. Uunc
uero ipse meue uitae superstes qđ
sine te solatium capiam. qui solus
merentẽ solari solebas. excitare lae.¬
titiam. mȩsticudinẽ ꝓpulsare : Qualẽ
te nunc ego fr aspicio. iam nulla michi
rentem. Quamquã ita mutuus semꝑ
utriq nr̃m insederit amor. ut interiori
potius foueretur affectu. quã forensi
blanditia diuulgaretur. Neq enim
aliorum quaerebamus testimoniũ :
qui tantã nr̃i gratiam tenebamus
Ita uirilis se utriq nr̃m germanitatis
sucus infuderat: ut non blanditus
ꝓbare amorem. sed conscia mente
pietatis interno amore contenti.
fucum blanditiarũ non requirere
uideremur. quos & ipsa in amorem
mutuũ imago formaret. Nescio
qua enim expressĩore mentis quã
corporis similitudine. alter in alte¬
ro uidebamur. Quis te aspexit. qui
non me uisum putaret: Quotiens
aliquos salutaui qui qm te prius
Quanti tibi dixerunt aliquid. qui

Expanded text:
exhiberes. Haec ego a te exspectabam, exhiberes. Haec ego a te exspectabam, haec ego officia desiderabam. Nunc vero ipsae meae vitae superstes, quod sine te solatium capiam, qui solus moerentem solari solebas, excitare laetitiam, moestitudinem propulsare? Qualem te nunc ego, frater, aspicio, jam nulla mihi rentem oscula! Quamquam ita mutuus semper utrique nostrum insederit amor, ut interiore potius foveretur affectu, quam forensi blanditia divulgaretur; neque enim aliorum quaerebamus testimonium, qui tantam nostri gratiam tenebamus. Ita virilis se utrique nostrum germanitatis succus infuderat, ut non blanditiis probare amorem, sed conscia mente pietatis interno amore contenti, fucum blanditiarum non requirere videremur, quos et ipsa in amorem mutuum imago formaret; nescio enim qua expressione mentis, qua corporis similitudine alter in altero videbamur. 38. Quis te aspexit, qui non me visum putaret? Quoties aliquos salutavi, qui quoniam te prius Quanti tibi dixerunt aliquid, qui
Abbreviated transcription (Latin):
laborum meoꝵ officiorũq consorte.
cuius ego casum quo ẽẽt colerabilior.
nec premeditari potui: Ica paue¬
bat animus. de illo tale aliquid co¬
gitare. Non quo conditionẽ ignorarẽ:
sed quidam uotorũ usus. sensũ cõmunis
fragilitatis obduxerat: ut de illo nisi
secunda om̃ia cogitare nescirem
Deniq ꝓxime cũ graui quodã atq
utinam suppremo urgerer occasũ :¬
hoc solum dolebam. quod non ipse
assideres lectulo. ac uotiuum michi
cum scã sorore partitus officium.
morientis oculos digitis tuis cluderes.
Quid optaueram. quid rependo:
Quae uota deficiunt. quae ministe¬
ria succedunt: Aliud preparabam.
aliud exhibere cõpellor: non iã ipse
ministerium funeris sed minister
Odura oculorum lumina. quue
potuistis frẽm uidere morientem
Oin mites & asperae manus. quae clau¬
sistis oculos inquibus plus uidebam
Odurior ceruix. quue tã lugubre
onus consolabili licet obsequio gestare
potuisti. Huec tu fr michi iustius

Expanded text:
meorum officiorumque consorte? meorum officiorumque consorte? Cujus ego casum quo esset tolerabilior, nec praemeditari potui; ita pavebat animus de illo tale aliquid cogitare! non quo conditionem ignorarem, sed quidam votorum usus sensum communis fragilitatis obduxerat; ut de illo nisi secunda omnia cogitare nescirem. 36. Denique proxime cum gravi quodam atque utinam supremo! urgerer occasu; hoc solum dolebam, quod non ipse assideres lectulo, ac votivum mihi cum sancta sorore partitus officium, morientis oculos digitis tuis clauderes. Quid optaveram! Quid rependo! Quae vota deficiunt! Quae ministeria succedunt! Aliud praeparabam, aliud exhibere compellor; non jam ipse ministerium funeris, sed minister. O dura oculorum lumina, quae potuistis fratrem videre morientem! O immites et asperae manus, quae clausistis oculos, in quibus plus videbam! O durior cervix, quae tam lugubre onus, consolabili licet obsequio, gestare potuisti! 37. Haec tu, frater, mihi justius