comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit michi accõ cum dommo
ꝓprietatis. pignoris daͣti n¬
noĩe debicor habet hanc accoe.
In accone ñ extra rem duplũ
duplacurbis consequenter
⁊ illus ꝓbata ꝓbatur ut si fuo
meo p̾suasens: ut ticio fintũ
faciat ñ solum inid cenens:
quod decemor suus effectus
est. s⁊ inid quid citio p̾staturꝰ¬
sosum Item n solum si micbi
dampnum ded̃it consilio
tuo. s etiam si extrano. eo qu¬
oz noĩe michi tenens: ꝙego
leges aquilia n obnoxus sim̾

Expanded text:
erit mihi actio cum domino proprietatis. Pignoris dati nomine debitor habet hanc actionem. In hac actione non extra rem duplum duplatur. His consequenter et illud probatur, ut, si seruo meo persuaseris, ut Titio furtum faciat, non solum in id teneris, quo deterior seruus effectus est, sed et in id quod Titio praestaturus sim. Item non solum si mihi damnum dederit consilio tuo, sed etiam si extraneo, eo quoque nomine mihi teneris, quod ego lege Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
lpianus. Dolo malo adiecto
dolo det̾iorem fec̃it n nocatim
⁊ si lusus grã fec̾it. ñ teneti
sunde queritui. siquis seruo
alieno suaserit intecturm ascẽ¬
deret ii inpuceum decendert.
⁊ ille ptetus ascenderat. uł dedẽ¬
cł̾it. ⁊ deciderit. crusq.uł quid¬

Expanded text:
edictum. Dolo malo adiecto dolo deteriorem fecerit, non notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Unde quaeritur, si quis seruo alieno suaserit in tectum ascendere uel in puteum descendere et ille parens ascenderit uel descenderit et ceciderit crusq
Abbreviated transcription (Latin):
deciorem: corrumpisset uide¬
bitur¶is quoq det̾iorem fa¬
cit qui ł uo ꝑfuadet ut in iu¬
nam face̾t.uł fintum uł
furgeret.uł ut alienum sum
sollicitaret. uł ut pecculium
iucricaret.ut amator existeret.
uł ercori. uł mał artib ẽẽ de¬
dicus. uł inspecta culis nini¬
mis. uł sedictiosus. uł si acto¬
ns suasit. ut isdem prectio ra
tiones dominicas int̾cid̾et x
adult̾earet. uel etiam ut racio¬
nem sibi ꝯmissam cubaret.

Expanded text:
eriorem, corrupisse videbitur. Is quoque deteriorem facit, qui servo persuadet, ut iniuam faceret uel furtum uel fugeret uel alienum seruum ut sollicitaret uel ut peculium intricaret, aut amator existeret uel erro uel malis artibus esset deditus uel in spectaculis nimius uel seditiosus: uel si actori suasit uerbis siue pretio, ut rationes dominicas intercideret adulteraret uel etiam ut rationem sibi commissam turbaret:
Abbreviated transcription (Latin):
iorem fac̾ iuliams oclitionẽ
socii sicum socio agat quam
cum socio sine altereationẽ.i.
si coriumpit msi forte non.
pucauit nilians hec ͤ adc̃re ni
socium. nemo enim insinim
recep̾.s si celandi ammore¬
cepit: pot̾ defendi rationem¬
tener eitim. ¶ Si infuuo ego
halxam usum fructum.cu.
ꝓprietatem. si quidem ame sit
detiorem factus. pot̾is mecũ
utili accõne possurm. ad om̃s
enim corruptelas hec accio
ꝑtinet ⁊ int̾ ẽẽ fructuan uide¬
tur bẽe frugisium c̃e inquo
usurm fructum habet. ⁊ fiforte

Expanded text:
iorem facit Iulianus condicionem socii, si cum socio agat, quam cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. nisi forte non putauit Iulianus hoc cadere in socium: nemo enim suum recipit. sed si celandi animo recepit, potest defendi teneri eum. Si in seruo ego habeam usum fructum, tu proprietatem, si quidem a me sit deterior factus, poteris mecum utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si fo
Abbreviated transcription (Latin):
adeum qui irepir referend
c̃ut nͥ arius teneatur. nisi qui
dolo malo recepit. ect̾um siqu¬
is ut ꝯmino custoliret rece¬
pituł bumanitate. us miã d¬

Expanded text:
ad eum qui recepit referendum est, ut non alius teneatur, nisi qui dolo malo recepit: ceterum si quis, ut domino custodiret, recepit uel humanitate uel mi
Abbreviated transcription (Latin):
lpiamus. Nam⁊ mali sni for¬
sicam consecuncur. lib̾tatem.
⁊ postenorem causa int̾clum
cribiric manumissionis iust
uptus ẽ. h̾it hanc accõnem.
ñ solum si manserit inherei¬
cdicace ẜuus. s ⁊ si exierit fort̾e
legatus.suus.

Expanded text:
m. nam et mali serui forsitan consequuntur libertatem et posterior causa interdum tribuit manumissionis iustauptus est, habet hanc actionem, non solum si manserit in hereditate seruus, sed et si exierit, forte legatus. 9
Abbreviated transcription (Latin):
mine herciscunde. cẽe
agecur. ⁊ inc̾oos dem cõmum
diuiclĩndo. aut finiũ regun¬
dorum. cundem inlicem sũ¬
mendum pterea quo facilus
Coire cou̾ets.uił socii possint.
incundem locum. omĩũ pres¬

Expanded text:
iae erciscundae agetur et inter eosdem communi diuidundo aut finium regundorum, eundem iudicem sumendum: praeterea, quo facilius coire coheredes uel socii possunt, in eundem locum omnium praes
Abbreviated transcription (Latin):
umpi⁊ sane siquis poc Nm¬
iserit eueriet. ut duobus aec¬
io suir cormupti competat qd̃¬
ẽ absintlum. S nec eum amb¬
ona fide homõ lib̾sint: hanc
accõnem posse exerecͥet oppin¬
iamur ¶ꝗd antem pretor ait.¬
cepit suum alienim ad seͤ et
ẽ ꝓprie recipe refugitm̃ abscon¬
di causa finio parare uł in suo
agro. uł alieno loco eclificatõ¬
ne. Cpresuride autem ẽ prius
quam compelliatq cogi sibi
lium quis dando potͥ suader
⁊ malienum  ideo precor ad
det̾iorem facere. neq ie deli qͥt¬
ind nisi qui cale aliquid suo
ꝑsuadersexquo eum faciant
det̾ioreml qui igicur suum.
sollicitat aliquid. uł faciend.
nł cogitandum implibe. hic
uidetur hoc ecdicto no cariẜ.
ucrum demum ica tenecur
siboc̃ furgiseruu pepunt. a¬
ddelinguendum. anuero⁊
malo mostam quemadmo¬
dum delinquerent tem̾ cum.
simmo ⁊ sierat fuus omĩmo

Expanded text:
umpi: et sane, si quis hoc admiserit, eueniet, ut duobus actio serui corrupti competat, quod est absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber seruit, hanc actionem posse exercere opinamur. Quod autem praetor aiterit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa seruo praestare uel in suo agro uel in alieno loco aedificioue. Persuadere autem est plus quam compelli atque cogi sibi lium quis dando potest suadere et malum: et ideo praetor addeteriorem faceret': neque enim delinquit, nisi qui tale aliquid seruo persuadet, ex quo eum faciat deteriorem. qui igitur seruum sollicitat ad aliquid uel faciendum uel cogitandum improbe, hic uidetur hoc edicto notari. Sed utrum ita demum tenetur, si bonae frugi seruum perpulit ad delinquendum, an uero malo monstrauit, in quem modum delinqueret, teneri eum. immo et si erat seruus omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
uus domrno sciente.⁊cum
possit non ꝓbiberite dolo fe¬
c̃it quoniinus in uidicio si¬
stamoffilius. dandam mͥex
eptionem adu̾sus dñm.ait.
ne exdolo fui dominus lucre¬

Expanded text:
uus domino sciente et cum possit non prohibente dolo fecerit, quo minus in iudicio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum ait, ne ex dolo serui dominus lucre
Abbreviated transcription (Latin):
lios quoq regauit ut eũ
detinerẽt.uł aducerẽt. ne
rudicio sistat siue scientes.
siue ignorantes sit. ꝙ ip̃m
miniscerentur Golum
audem malum sic accipimꝰ
neatur ex hoc edc̃o. qũauis
quidam putant sibi eum
inputare qui credulus fuit
Si reus doloauctoris non¬
siexstipulati conuematur
depena eoquod adiucliciũ
nõ uen̾it. Aut̾ atq siab al
iompeditus sit. Nam acc̃o¬
nem ꝓpositam adu̾sus eũ
omnes tenentur. S siumus.
prestit̾it penamçeti lib̾ãtuꝵ.
cum nich int̾sul Seruinoĩe
ex hẽ causa noxali iudicio ag¬
end̾ omnes ꝯsentͥunissrdi
num ad uersus hrdẽ actenu¬

Expanded text:
lios quoque rogavit ut eum detinerent vel abducerent, ne iudicio sistat, sive scientes sive ignorantes quid minisceretur. Dolum autem malum sic accipimusneatur ex hoc edicto: quamvis quidam putent sibi eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolosi ex stipulatu conueniatur de poena, quod ad iudicium non uenerit. aliter atque si ab alio sit impeditus: nam actionomnes tenentur: sed si unus praestiterit poenam, ceteri liberantur, cum nihil intersit. Serui nomine ex hac causa noxali iudicio agendum omnes consentiunt. Et num. aduersus heredem aute
Abbreviated transcription (Latin):
Thoc dc̃o aduersus eum̃ qͥ
dolo fecit quominus quis
lin iudiciũ uocatus sistat.in
fcm̃ accõ conpetit q̃uti aue¬
toris int̾suit eum fistiinqͦ
rudicio deducitur. siquid a¬
mis erit autor obeam rem.
uelutisi reus tp̃r rei sibi do¬

Expanded text:
hoc edicto aduersus eum, qui dolo fecit, quo minus quis in iudicium uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quid amiserit actor ob eam rem: ueluti si reus tempore do
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃eangust i e non paciebãt᷑.
t̾ͥrait̾ metiri uł cͥcuire cum tñ
uł frumen sic habũdass ut
implcss oẽmlocum inquo
alo ip̃iꝰ Nam sip̃e hoc affec¬
tau̾it. uł cam prestit̾it. nõ ei
dolus ei oberit. Ectorum ñ¬

Expanded text:
tiae non patiebantur terra iter metiri vel circumire, cum tamen vel flumen sic abundasset ut implesset omnem locum in quo alo ipsius. Nam sitauit uel causam praestitit, non ei dolus ei oberit, ceterorum n
Abbreviated transcription (Latin):
in autem nouo priuiũo utit᷑
non uidetur in ead causa sisti
Illud tenendum est ꝙ exstim̃.¬
tio eius quod int̾sit agẽtõ
ad illud ip̃e referend est q̃
quis sisti deb uit nõ ad idqu¬
o agitur qm̃ uis defierit erus it̾¬
uociens yuus uidicio uistediꝰ
c̃ant ip̃e ntigaturus uł abali¬
ostipulat᷑ uel pp̃e promitit:
nec comiititur stipulatio nec
fideuufsores tenẽcinquia ẜue¬
us conueninul conuenire
potest. Derum¬
i procuratorita stipulatus est
ut sistat ctum taxat euum q̃m
scipularetur nonetiam penã
sistatus non eẽt scipularetur
ꝓpe mod mallius momentiest
ea stipulatio quia procuratori
ꝙad ip̃ius utilitatem ꝑtinet:
nich̾ int̾ est eum sisti. S ci ali

Expanded text:
i autem novo privilegio utitur, non videtur in eadem causa sisti. Illud tenendum est, quod aestimationem eius quod intersit agentis ad illud tempus referendum est, quo sisti debuit, non ad id, quo agitur, quamvis desierit eius inteuotiens seruus iudicio sistendi causa ut ipse litigaturus uel ab alio stipulatur uel ipse promittit: nec committitur stipulatio nec fideiussores tenentur, quia seruus conueniri uel conuenire non potest. Si procurator ita stipulatus est, ut sistat dumtaxat eum quem stipularetur, non etiam poenam si status non esset stipularetur: propemodum nullius momenti est ea stipulatio, quia procuratoris, quod ad ipsius utilitatem pertinet, nihil interest sisti. sed cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
stit q̃muis ħemin stipulat̃o
iudicio sistẽdi cã fcã adb̾rd̾e
da non est. Nam ⁊ defũctus
si uellet omissa iniunarum atõ
exstipulatu age non ꝑmit¬
t̾etur. ei. Idemdicendumẽe
rum ag̾e uolebam scipulati¬
one tali comifsa des decesserr
Nam non ꝯpetir michi ad¬
u̾sus h̃rdem eius ex scipula¬
tu accõ ⁊ hoc. ruł. scribit. scdm
quod ⁊ si fiderussores eorum
Dati erant minime dabitur
in eos acco mortuo reo Idem

Expanded text:
tit. quamuis enim haec stipulatio iudicio sistendi causa facta ad heredem da non est: nam et defunctus si uellet omissa iniuriarum actione ex stipulatu agere, non permitteretur ei. idem dicendum esse rum agere uolebam, stipulatione tali commissa decesserit: nam non competit mihi aduersus heredem eius ex stipulatu actio, et hoc Iulianus scribit. secundum quod et si fideiussores dati dati erant, minime dabitur in eos actio mortuo reo. idem
Abbreviated transcription (Latin):
deb siste hoc est ita siste̾ ut a¬
ctori ꝑsecutio loco det̾iori ñ
sit qͣmuis exacc̃o reipossit ẽẽ
difficilior lic ẽĩ difficilior exa
pecunam ꝑdidisset. uideturꝰ
tñinead cã stetisse. ergo ⁊ quis¬

Expanded text:
causa sistere hoc est ita sistere, ut actori persecutio loco deteriori non sit, quamvis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exacpecuniam perdidisset, videtur tamen in eadem causa stetisse: ergo et qui
Abbreviated transcription (Latin):
cio sisti promixo qui iam
iam accione forte nõ tene¬
batur acc̃o inmedanda est.⁊
ut uł exibeam eum. uł defen¬
dam ut uentas inquiratur
omo fĩsti promissus ante
diem dolo promissoris pyit
certo iureutimur nantep¬
enam peti posse qmdies ne¬
mat. Eota enim scipulatio.
indiem collata uidetur. Qi
miunarum acturus est sti¬
pulatus erat añ litemꝯsta¬
ꝯtestatam ut adu̾sarius su¬
us iudicio sistat ꝯmissa sti¬
pulationem mortuis est
non cõpet̾em hrdi eius ex sti¬
pulatu acc̃onem placuit qr

Expanded text:
cio sisti promisero, qui iam iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut uel exhibeam eum uel defendam, ut ueritas inquiratur. Homo sisti promissus ante diem dolo promissoris periit: certo iure utimur non ante poenam peti posse, quam dies uenerit: tota enim stipulatio in diem collata uidetur. Qui iniuriarum acturus est, stipulatus erat ante litem contestatam ut aduersarius suus iudicio sistat: commissa stipulatione mortuus est. non competere heredi eius ex stipulatu actionem placui
Abbreviated transcription (Latin):
promis it ⁊ stipulationi nõ
obtẽpͣauit int̾ea pupillus a¬
dosuit. aut morte obieritia¬
ut etiam abstentus sit hrdi¬
bitur exstipulatur acc̃o. Nã
⁊ip̃ius rei que pecebatur sit
tutornidicatus fu̾it ⁊ corum
quio acciȯit non eẽ dandaya¬

Expanded text:
ationi non et interea pupillus adoleverit aut mortem obierit aut etiam abstentus sit heredibitur ex stipulatu actio. nam et ipsius rei, quae petebatur, si tutor iudicatus fuerit et eorum quid acciderit, non e
Abbreviated transcription (Latin):
Et ⁊ si quis rei capitalis a¬
nte ꝯdempnatus iucticio si¬
stẽ se non potiit Mito ⁊ hu¬
ic ignoscitur. Reicapitalis
condempnatum accipe deb¬
emus qui morte exilioue
deiussoribus cius esse neces¬
sanam. aut si forte in exiliũ
saluaciuritate abiit defemo¬
L eius exeptio procłit ista.
Elllud sciendum est enin qͥd
circo nõ stec̾it quia capitis ⁊¬

Expanded text:
et si quis rei capitalis ante condemnatus iudicio sistere se non potuit, merito huic ignoscitur: rei capitalis condemnatum accipere debemus, qui morte exiliove deiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salva civitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista proderit. Illud sciendum est eum, qui idcirco non stetit, quia capitis
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi post tres aut. U plures¬
uedies qm iudicio sisti se
reus promint. secum agen¬
di potestatem fec̾itꝰ. nec auc¬
toris uiexmora det̾ius fcm̃
sit ꝯsequens est dicidefen¬

Expanded text:
si post tres aut quinque pluresue dies, quam iudicio sisti se reus promisit, secum agendi potestatem fecerit nec actoris ius ex mora deterius factum sit, consequens est dici defen
Abbreviated transcription (Latin):
numacio neutri litigatorũ
uerit transactum s hoc ita
siprius id negm̃ tr̃as actum
sit ꝙͣ sistioporteret. Cet̾ũ
sipostea tñsactum est. exepti¬
o doliopponidebet. ¶Quis
enimde pena promissa labo¬
rat post neg dĩntͣnsactum.
cum etiam tnsacti negom
exceptionem putau̾it quis
noce qi etiam depena ẗnsac¬
tum sit nisicerrum sp̃alit̾
ꝑtib placuentisiquis in¬

Expanded text:
numeratio neutri litigatorum uerit transactum: sed hoc ita, si prius id negotium transactum sit, quam sisti oporteret. ceterum si postea transactum est, exceptio doli opponi debet: quis enim de poena promissa laborat post negotium transactum? cum etiam transacti negotii exceptionem putaverit quis nocere, quasi etiam de poena transactum sit, nisi contrarium specialiter partibus placuerit. Si quis m
Abbreviated transcription (Latin):
rome ẽet ip̃o tp̃r promissio¬
nis sistendi nulla necesfit¬
ate urgente uolũptatis ca
in municipium ꝓfectus sit
ĩme indignusẽ aui ħ̾ excepti¬
o patrocinetur aut quisi tẽ¬
pestas quidem man fuir t̾ra
autem iste potuit uenire uł¬

Expanded text:
Romae esset ipso tempore promissioRomae esset ipso tempore promissionis ‹sis›tendi, nulla necessitate urguente uoluptatis causa in municipium profectus sit? nonne indignus est, cui haec exceptio patrocinetur? aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra autem iste potuit uenire: u
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ut exlitigatorib morb¬
o sontico inpediatur iub
non stet̾it iniudicio s qd̾
grauida est exeptionemer
dandam la beo ait. si tñpꝰ
partum decubuent probã¬
dum erit q̃i ualitudinem
uore impectitur ualicudine
impeditur.¶Oḋ dixumi
succun etiam ei qui tempe¬
state. aut uifluminis pro¬
hibitis non uenit. tempe
statem sic intellige debe
impedim̾to sititim. ułna¬
igationi. Uis flumi¬
nis etiam sine tempestate
accipienda est. Uĩ flum in¬
etiam intelłigimus.⁊ si
magnitudo eius impedi¬
m̾to fisius pons solutus
sit uł nauigrum nõ scet̾it
in fiumims si añ ꝑfectus
eẽt uł tp̃re oportuno naui¬
gass ip̃e sc artau̾it nunquid
d eceptõ ei mimme prosit
Od quid̾ ca cognita auidi¬
ce ent statuendumNamn
sicartadus sit ut possit ei
dicicur non multo añ per¬
fectus est qm̃dies promiss¬
ionis ueniret. n it̾m ꝑmit¬
tendum cinquid sit quod
ei imputetur causan temp¬
estatem uł uim fluminis
Quidenim siquis cum ⁊¬

Expanded text:
ter ex litigatoribus morbo sontico impediatur, iubenon steterit iudicio, sed quod gravida erat, exceptionem ei dandam Labeo ait: si tamen post partum decubuerit, probandum erit quasi valetudine furore impeditur, ualetudine impeditur. Quod diximus succurri etiam ei, qui tempestate aut ui fluminis prohibitus non uenit, tempestatem sic intelligere debimpedimento sit itineri vel navigationi. Vis fluminis etiam sine tempestate accipienda est. Vim fluminis intelligimus, si magnitudo ejus impedimento sit, sive pons solutus sit, vel navigium non stetit. is uim, si ante profectus esset uel tempore oportuno nauigasset, ipse se artauerit: numquid exceptio ei minime prosit? quod quidem causa cognita erit statuendum. nam neque sic artandus sit, ut possit ei dici, cur non multo ante profectus est quam dies promissionis ueniret: neque iterum permittendum ei, si quid sit quod ei imputetur, causari tempestatem uel uim fluminis. quid enim si quis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
luł infactum submou̾e eũ
possistñsi solu̾is inposse te
repeters qm̃ sublata ẽ ꝓrima
mnanis eẽt si pristina causa .i.
modanero. de iñ preciumut
recte acturum responsum ẽ
Quamins enm ꝓp̃rem dat¬
umsit et cã scccuta c̃ turpit̾

Expanded text:
uel in factum summouere eum possis, tamen si solueris, non posse te repetere, quoniam sublata proxima inanis esset, pristina causa, id mmodauero, deinde pretium, uio›ne me recte acturum responsum est: quamuis enim propter rem datum sit et causa secuta sit,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur bonestam datum repe
accipientis furitetiam sires s¬
sit scecuta. repeti potest..
ne sacilegium fatias. ne fuit̾¬
rs nehoĩem occidas inqua
specie iulianus ita .s̾. sitibͥ
dedo nehominez occidas ali¬
ciposse Item sitͥ dedout rem

Expanded text:
igitur honestam datum ita raccipientis fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti potest. ne sacrilegium facias, ne furtum, ne hominem occidas. in qua specie Iulianus scribit, si tibi dedero, ne hominem occidas, condici posse: Item si tibi dedero, ut rem
Abbreviated transcription (Latin):
testate sunt / idem ⁊ in
omnib est parentibus
qui habent filios in po¬
tãte nam cum ius pote¬
statis morib si receptum
nec possit desiñe quis he¬
liƀos inpotesta insi exieri¬
nt lib̾i quib casib solẽt
neq̃ꝙͣ dubitandum est
renianere eos inpotestate
quare non solum libos i
pota te he̾bit quos an̾ fu¬
rorem genuituerum ⁊si
qui an furorem concep¬
ti infurore editisunt. S¬
an inpotestate eius nascat᷑
filius. Nam fimosus lic
uxorem duce non poscit
otestate filium habebit.
proinlde ⁊ si funosa sit u¬
uor:Terea ante conceptusᷤ
in potestate nascitur. s si
infurore erus conçeptus
abeo qui non fuebat sin¬
e dubio inpotestate nas¬
⁊ uxor⁊ maritus ⁊ tue ⁊
concipiat partus inpote¬
state pris Nascitur quia¬
tatis reliquus infurore
retin ius potestatis pat̾
funosus aut ac quirat᷑
illi ꝯmod̾ enis quod filiꝰ

Expanded text:
 idem et in omnibus est parentibus, qui habent liberos in potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem genuit, uerum et si qui ante furorem concepti in furore editi sunt. san in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, otestate filium habebit. proinde et si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: sed et in furore eius conceptus ab eo qui non furebat sine dubio in potestate naset uxor et maritus et tunc concipiat, partus in potestate patris nascetur, quatatis reliquiis in furiosis retinet ius potestatis pater furiosus, ut et adquiratur illi commodum eius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
corpis sui fecĩt iure fecis¬
se existimetur ⁊ cum int̾ i
nos cognationem q̃ndan
natum ꝯstitut Oseqͥns est
tis. Nam q̃nidin quis i
et potestati suppõitus est.⁊
mamimissus libatu pote¬
state. Q̾ res aiure gentiũ
originem᷑ traxit. ut pote cĩ¬
um iure iituraliomnes¬
nec eẽt nota manumisso
cum fuitus cẽt incognita.
S postꝙͣ iure gentium sui¬
tus muasit: secutum esti
bnfitium manumissioĩs.
et cum uo naturali noĩc¬
omnes homines applłare¬
mi: uire gentium tria
genera hoñmum ẽc̃ ceꝑũt.
re gentium introducta bel¬
la funt discrete gentes regna
alita domina disticta. agri¬
s t̾minim poĩti edificia co¬
llata. Comcrorum ep̃tones
uenditiones locationes ꝯ¬
ductiones obligationes ĩ¬
stitute exccptis quibdam
quearure cinli introduc

Expanded text:
oris sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum inter nos cognationem quandam natura constituit, consequens est diu quis in estati suppositus est, et manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnesnec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria genera hominum esse coeperunt, re gentium introducta bella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: exceptis quibusdam quae iure ciuili introduc
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ for̾redegiis. has acc̃o¬
nes ⁊ gens flauiꝰ scͥba
eius lb̾tim filius spre¬
ptum libellum ppło
tradidit. et adeo gratũ
fuit munus ppło ut
tribunꝰ plebis fieret.
et senator⁊ echił curił.i
hic lib̾qui acc̃ones ꝯ¬
tinz applłatur ius cru¬
ile flaiianũ sicut illd̃
is cuule papinanum
Nam necgucꝰ flauiꝰ de
suoqcq̃ adiccit libro
augescente quiad e¬

Expanded text:
ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauianum, sicut ille ius ciuile Papirianum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augescente ciui
Abbreviated transcription (Latin):
õibus corum dumt¬
axat qui suc potestatis
funt uoluntas explor¬
madoptionem in hiis
utirus. arb itrium spectã¬

Expanded text:
onibus eorum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, uoluntas explorin adoptionem, in his utriusque arbitrium specta
Abbreviated transcription (Latin):
epotes ex filio. mortu¬
Io auo recide solent in
filu potestatem ħ est pa¬
tris sui.. Suł̃i modo ⁊ pr¬
oncpos ⁊ deinçep̾ uł in
filii potestate siuiunt ⁊ ĩ
familia mansit uel meiꝰ¬

Expanded text:
epotes ex filio mortuo auo reccidere solent in filii potestatem, hoc est patris sui: simili modo et pronepotes et deinceps uel in filii potestate, si uiuit et in familia mansit, uel i
Abbreviated transcription (Latin):
exiuro et uxore eius n¬
acitur.s n fingamus ab¬
fuisse mantum u̾bi gr̃a
clin ruerisse in domo su¬
hũc non ẽẽ mariti fili¬
uiiONon tñ ferend̃¬
uil. ut eumquicum i¬
uxore sua assictue mora¬
tus nolit filiurm agno¬
sce̾ qi non suums ⁊ mi¬
chiuideturquodetiam
sceuola probat siꝯstat i
mantum aliq̃ dincum
ueore nõ cuburse unifir¬
mitate interuemente
ul alia cã ul si ca ualutu¬

Expanded text:
uxore eius nascitur. sed si fingamus afuisse maritum uerbi gratia iculum inuenisse in domo suhunc non esse mariti filium. non tamen ferendit eum, qui cum uxore sua adsidue moratus nolit filium adgnoscere quasi non suum. sed mihi uidetur, quod et Scaeuola probat, si constet maritum aliquamdiu cum uxore non concubuisse infirmitate interueniente uel alia causa, uel si ea ual
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Post hos quintus mu¬
tius publii filius pon¬
ile primus ꝯstituit gñ¬
at̾im libros. x. ⁊ .uiii. re¬
digendo. nutii audito¬
res fuerũt ꝙͣ plures.S
p̾cipue auctoritatis. aqͥ
noiantur ahoquin ꝑte
eorum scripta talia ex¬
tant ut eabomines ꝓ¬

Expanded text:
 Post hos Quintus Mutius Publii filius, iuntiam primus constituit generatim, in libros XVIII redigendo. Mutii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilnominantur: alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea ‹om›nes
Abbreviated transcription (Latin):
sules fu̾unt. ałi attilius
autem primus appło sa¬
piens ꝓpłatus est. Sext̃¬
um ebum etiameinus
laudauit ⁊ extati illius
lib̾ qui scribitir triꝑtita
qui lib̾ ueluti cunabula
bularum prepd̾nta iu¬
gitur intepretatio. ¶Deĩ¬
de subtexitetur acc̃o legis.
refferuntur. quos tamẽ
Quidã negant eiusdem
inceps porric familie cuiꝰ
et libri. extant.S ⁊ pͥun¬
nr filiicius exquibus
fu̾unt publioo mucius
na scripta manili mon¬
umenta aliiduo ꝯ sul¬
aies fuunt brut᷑ pretor
publius autem muti¬
us etiam pontifex in¬
axius ab hiis profecti
sunt publiꝰ nitilius
ruffꝯ qui rome conful
⁊ asie proconsul fuit.
paulus uirginens et
quintus tubo ille stoi¬
rus guei põpei patͥtius
fuit. E odem tp̃r⁊ celiꝰ
antipat̃ qui ystoriaso¬
scripsit. s plꝰ eloq̾ntieꝙͣ

Expanded text:
consules fuerint, Atilius autem primus a populo Sapiens appellatus est. Sextum Aelium etiam Ennius laudavit et exstat illius liber qui inscribitur "tripertita", qui liber veluti cunabulabularum praeposita iungitur interpretatio, deinde subtexitur legis actio. referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem inceps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus uerunt Publius Mucius na scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus. Ab his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit Paulus Uerginius et Quintus Tubero ille stoiius Gnaei Pompeii patruus fuit eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquenti
Abbreviated transcription (Latin):
nt post ħ dinde de nicto¬
rum successione dice mus
cũ constare non possit iu
nisi sit aliq siuris pitus
perquem possit cotidic
in melius produci: quo
damagr̃antus atinet i
Inmicio ciuitati hus
constat teges  omnempo¬
tate buifse. hiisd̾ tprib
⁊̃ tribunum celerum fins¬
se ostat. Is autem erat q¬
in equitib pherat et uel¬
uti secumdilocum.a
regib obtinebat quo ĩ
mimero fuit iumus b¬
rucus qui auctor fuit re¬
gis ciciendi. ¶ exactis de¬
m regib ꝯsules ꝯstituti
sunt duo penes quos su¬
rogitum est dicti sunt
abꝰ eo ꝙ płimũ. rei. publice
regna potestatem sibi ue¬
dicarent lege lata fem̃ est
uͭabeis prouocatio eẽt. S¬
neue possent in caputciuis
romam ad iaduer tere

Expanded text:
nt? post hoc dein de auctont? post hoc dein de auctorum successione dicemus, quod constare non potest ius, nisi sit aliquis iuris peritus, per quem possit cottidie in melius produci. Quod ad magistratus attinet, initio ciuitatis huius constat reges omnem potestatem habuisse. Isdem temporibus et tribunum celerum fuisse constat: is autem erat qui equitibus praeerat et ueluti secundum locum a regibus optinebat: quo in numero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi. Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos surogatum est: dicti sunt ab eo, quod plurimum reipublicae regiam potestatem sibi uindicarent, lege lata factum est, ut ab eis prouocatio esset neue posse‹n›t in caput ciuis Romani animaduertere
Abbreviated transcription (Latin):
de cumerarũa ppłi au
ctũ ẽẽ cepisẜut ec̃t qui illi
ip̃cet constituti sunt q̃¬
stores qui pecunie pͥeenr¬
dc̃i sunt ab eo quod in¬
qrende et ꝯẜuande pecu¬
¶et qr ut diximus deca¬
pͥite ciuis iomãi iniuss¬
u ppłinon erat lege ꝑm¬
issum ꝯfulibonis dice¬
te propt̾ea questores cõ¬
stitituebantinr appło qͥ
applłabantinr que stores
panicidi quorum etiam
ppłm ut omnes magis¬
tratus seabdicarent qr
.xuiii constituti unoar¬
no cum magr̃antum
progarent sibi⁊eum
iniunose tractarent ne
queuellent de inceps su¬
sficẽ magrantibus ut
ip̃ret facc̃o sua ꝓpetuo
rem publicam occupa¬
tam retinerent. num
runt ut excitus are pu¬

Expanded text:
de cum aerarium populi aude cum aerarium populi auctius esse coepisset, ut essent qui illi praeessent, constituti sunt quaestores, qui pecuniae praeessent, dicti ab eo quod inquirendae et conservandae pecuEt quia, ut diximus, de capite civis Romani iniussu populi non erat lege permissum consulibus ius dicere, propterea quaestores constituebantur a populo, qui appellabantur quaestores parricidii, quorum etiam populum, uti omnes magistratu se abdicarent, quo decemuiri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tque vellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam occupatam retineret: nimia rant, ut exercitus a re pu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sequtes leges. q̃ om̃s cõ¬
scripte extant in libro sex¬
ti pepiriiqui fuit illis ł¬
rati cornithii filius expr¬
incipibus uiris ĩsq liber
ut diximus appellatur
ius fiuile papiriinon q
papirius de fuoquicꝙͣ
ibi adiecit s qd̾ leges siñ
ordinc lataᷤ mnunum ꝯpo¬
suit. ¶Exactis deinde regi¬
bo lege tribunicia omnes
leges exoluunt. It̾mruq
cepit ppłs romanus in¬
certo mag̾iure ⁊ ꝯsue¬
tudinc aliquauti q̃m ꝑ
latam legem idq prope
.xx. annris passus est po¬
stea nedintins hoc fieret.
⁊ peterentur leges ageis
cuitatib ⁊ cͥuitas fund¬
aretur legibus quas in
tabulas eboreas prescri
¶Datumq est eis ins eo
anno in ciuitate sum¬
mum: ut leges corrig̾e¬
nt ⁊ siopus ẽẽt int̾p̃tar¬
entur neq prouocatio ⁊¬
ab eis sic̃ areliquis mag̾
Ideoq seq̃ntianno alias¬
lis acdiecerunta ita exac¬
cidenti applłate sunt le¬
darum auctorẽs fuisse .x.¬
uiris ħmodorum qndaz
ephesium exulantem in
ytasaquidam retulerũt.

Expanded text:
 sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis trati Corinthii filius, ex principalibus viris. is liber, ut diximus, appellatur ius civile Papirianum, non quia Papirius de suo quicquam ibi adiecit, sed quod leges sine ordine latas in unum composuit. Exactis deinde regibus lege tribunicia omnes leges hae exoleverunt iterumque coepit populus Romanus incerto magis iure et consuetudine aliqua uti quam per latam legem, idque prope viginti annis passus est. Postea ne diutius hoc fieret,  peterentur leges a Graecis civitatibus et civitas fundaretur legibus: quas in tabulas eboreas perscripdatumque est eis ius eo anno in civitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque provocatio ab eis sicut a reliquis magisideoque seqlas adiecerunt et ita ex accidenti appellate sunt ledarum auctorem fuisse decemuiris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ eoũ ac bonum est.
ut est ius naturale alt̾o
modo qd omnib. aut
plurib inqua cumq
cruitate utile est ut est
ius ciuile.Nec mimis
ius recte appellatin inci
quod ita p̾tor fecit: s ad ił¬
lud ꝙ pretorem facẽ con¬
uenit Alia significatiõe
ius dr locus inquo nis
redclitur appslatione co¬
llata in eo quod fit. abeo
ubi fit qm locum determ¬
nare hoc modo possimiꝰ
ubicumq p̃tor salua
maiestate impiisin salu¬
o More maiorum ius
dicẽ ꝯstituitis locus
ius cognatiomis uel afi

Expanded text:
equum ac bonum est ut est ius naturale. altero modo, quod omnibus aut pluribus in quaque ciuitate utile est, ut est ius ciuile. nec minus ius recte appellatur in ciquod ita praetor fecit, sed ad illud quod praetorem facere conuenit. alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit. quem locum determinare hoc modo possumus: ubicumque praetor salua maiestate imperii sui saluoque more maiorum ius dicere constituit, is locus ognationis uel adfi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iuris crrili sciam plim
ret maximuuri ꝓfessi
sunt.S qui eorum m̃¬
xiie inclignationis
ap ppluomanum fu̾¬
unt eorum inpresc̃tia
mecio hñda est. ut app¬
arcat aquibus ⁊ a qua¬
libus hec ruiura orta. ⁊̃
tradiia sunt. Et qui:¬
dem exoninibus qui
sin̾am nactisunt ante
trbrũ comitanum pu¬
blice prfessum nemin¬
cm traditur Ceterra¬
utem ad huc uel inla¬
tentim ius cuule reti¬
nere cogitabant solum¬
que ꝯsulitatorib uaca¬
re pocinus quam dicte
uolentibus se prestabã
fuit autem primis ꝑi¬
tus publiꝰ papirius qͥ
leges regias inmnum
claudius umis ex. xau¬
ris cinus maxinur. co¬
endis firit. ¶post bunc
apiꝰ claudius eiusdem
generis maximam sca
babuit hiccentrinanꝰ
appłatus est. ⁊ apiam ⁊¬
uiam strauit⁊ aqm cla¬
udiam inluxit ⁊ depir¬
o imirbe non recipien¬
do sñiam tulit. hunc q̾
accones scripcisse tradi¬
tum est ¶ primuni deu¬
sur pacioibus quiliber
non extat. ¶Idem apius
claudius quidetur ad
hec processisse. R. lit̾ram

Expanded text:
ciuilis scientiam plurimi et maximi uiri professi sunt: sed qui eorum maximae dignationis apud populum Romanum fuerunt, eorum in praesentia mentio habenda est, ut appareat, a quibus et qualibus haec iura orta et tradita sunt. et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant. Fuit autem in primis peritus Publius Pgias in unum Claudius unus ex decemviris, cuius maximum coendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam viam stravit et aquam Claudiam induxit et de Pyrrho in urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui liber non exstat: idem Appius Claudius, qui videtur ab hoc processisse, R litteram
Abbreviated transcription (Latin):
bsuis ꝑtib constar. et
certe cuiusq rcipotentis¬
sima ps principiumẽ de¬
inde si inforo cãs dicenti
uidetur ec̃ nlła p̾fatiõe fcã
iudici rẽ expone qnͣtom¬
ag̾ int̾p̾tationem ꝑꝓmit¬
tentib ⁊ domcniens erit
omifsis inicus. atq origi¬
ne non repetita atq illot¬
is ut ita dixerim manib
tius noᷤ. ad delectationem
ꝓpoite mat̾ie ꝓducũt et
cum ibi uenc̾rimus hꝰi
euidentiorem prestanti
intellectum. Pomp̃.
processum demostrareset
sine iure ceito primum
ag̾e instituit ommnaque
manuaregib gub̾nabãt᷑
postea aueta apte aliq̃m
moctum cruritate ip̃m ro¬
Mulum traditur ppłm
ptes cunias appellauit. ꝓ¬
pt̾ea qd tũc republice cu¬

Expanded text:
suis partibus constaret: et certe cuiusque rei †potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentiuidetur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretationem promittentibus inconueniens erit omi‹s›sis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus tius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum ibi venerimus, evidentiorem praestant intellectum. Pomponiprocessum demonstrare. Et sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum ciuitate ipsum Romulum traditur populpartes curias appellauit propterea quod tunc reipublicae cu
Abbreviated transcription (Latin):
oiũ hõium uire utũt.
ius cõstituit. Iius ip̃i
proprium curitatis est
uocatur q ns ciule qiͣ
ius ꝓprium ipsius cun¬
tatis. Quod uero natu
turq cunle ius gentiũz
qiͣ qͦ iure om̃s gentes u¬
tuntur. A lp̃¬

Expanded text:
ium hominum iure utuntur. ius constituit, id ipsius proprium ciuitatis est uocaturque ius ciuile, quasi ius proprium ipsius ciuitatis: quod uero naturturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utuntur. 10 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
os .xii. tabule late sunt.
⁊ plebs ꝯtend̾etcum prin¬
recusarent. fcm est ut
tribuni militum crearẽ¬
tur. ꝑtiex plebe . ꝑtĩ ex p̃¬
atrib ꝯsulan potestite.
bii q ꝯstituri sunt uari¬
o mumero. ¶Intctum e¬
płes non nulli quam
pauciores. Dem̃ cump¬
lacuiss qtan etiam ex
plebe ꝯsules ceperunt ex
ut corpore ꝯstituti. Tũc
ut aliquot plus patres
habere placuit duos ex
numero patrum ꝯstitu
uta fcisunt ectiles cun¬
les. ¶cumq cꝯsules au¬
ocarentur bellis funtimz
reddere possit. st̃m est ut
pretor quor crearetirr qui
urbanus appłatus est ꝙ
inurbe ius redderet. ¶ꝑ¬
ost aliquot dem̃ annos
non fusficiente eo preto¬
re ꝙ multa turba etiã
ꝑegͥnorum inciuitate
ueniret creatus est et aliꝰ
pretor qui pegmis appe¬
llatus est. ab eo quod p¬
elermn in t̾ pegrinos
ius dicebat. ¶dei cũ
litib iudicandis con

Expanded text:
im tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patrecusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim ex patribus consulari potestate. hique constituti sunt uario numero: interdum eplures, nonnumquam pauciores. Deinde cum placuisset creari etiam ex plebe consules, coeperunt ex utroque corpore constitui. tunc, ut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules. Cumque consules a‹u›ocarentur bellis finitimis reddere posset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet. Post aliquot deinde annos non sufficiente eo praetore, quod multa turba etiam peregrinorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius praetor, qui peregrinus appellatus est ab eo, quod plerumque inter peregrinos ius dicebat. Deinde cum litibus iudicandis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
um fuisse sessiõis druirgi¬
neꝰ q qͥdam qui cum a
stulerat uindictas filie
fue a se abixisse ⁊ sçecum¬
dum cum quiin suitui¬
te abeo subpos itus per¬
tierat dixisse captumq
amore uirgims ce̾ fasac
nephas miscuisse inclig¬
natus q uetustissima u¬
ns obruantia inꝑsona ⁊¬
filic suc defeciss ut pote
cumbrutus qui primu
romeꝯsul fint uindictas
secumdum lib̾tatẽ dixis¬
s in ꝑsonam uinchicis in¬
telliorum ẜuiꝙ ꝓdition¬
is ꝯnirationem̃ iucdicio
suo detex̾at⁊ castitatem
rendam putar atrepto
cultro detaberna  lamonis
filiam int̾fecit in hoc .s. ut¬
mortem uirgimis ꝯtu¬
meliam stupri arcer ac
protinus recens accde mͣ¬
deus q adhue filiecru¬
orc ad comimlitones cõ¬
fugit. ꝙ uinu̾si dealgito¬
monte utunc belli gerẽ¬
di ci legiones erant re¬
lictis ducib pristinis sig¬
na inaduentimm trin¬
stulennt oĩs que plebs
urbana mox codem se
ꝯtulit popiiliq cõsensu
ꝑtim in ciroere necatr

Expanded text:
um fuisse secessionis dicitur Uerginius quidam, qui cum anstulerat, uindicias filiae suae a se abdixisse et secundum eum, qui in seruitutem ab eo suppositus petierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisset in persona Uindicis Uitelliorum serui, qui proditionis coniurationem indicio suo detexerat et castitatem rendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilimorte uirginis meliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui uniuersi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Auentinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati.
Abbreviated transcription (Latin):
chꝰ alias accones cõ¬
posuit ⁊ libr̃ populo de¬
dit qui applsatur nis
elianum. Deinde cũ
cita uocantur mnox tñ
reuocata est plebs. qr
młte discordie nasceb¬
antur cuinde bis ple¬
bicitis ꝓ legib placuit
obsuar lege hortensia

Expanded text:
s alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius Aelianum. Deinde cum cita uocantur. mox cum reuocata est plebs, quia multae discordiae nascebantur de his plebis scitis, pro legibus placuit et ea obseruari lege Hortensia
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur sia ueraciitume
habet locũ q̃ ẽ hũana qñi
emptoraliquam ꝑtemi
uendicorẽ debere utrũ
ꝯmissonam uelic ẽrcere.
an p̾ciũpocius peteresn ec

Expanded text:
igitur sententia Neratii tunc habet locum, quae est humana, quando emptor aliquam partem venditorem debere, utrum commissoriam velit exercere an potius pretium petere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
us precium solutum no
dus reuenisser ansto existi¬
mabat uenclicoride hiis
iudiciumineptore dand¬
umẽẽ.qr nich̃ penes eum
resigere oꝑc̾et exre inq̃ fidẽ fe¬
fellisset. S ceu̾

Expanded text:
us pretium solutum non dus revenisset, Aristo existimabat venditori de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re, in qua fidem fefellisset. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
peus sieretiudeamus qͣ¬
ad iodum uendicoras¬
at cam de funtluo. quar
de hiis que de fundo ꝑcepra
sunt Itemq sidet̾ior fun¬
dus effectus sit sco empto
lã quidem finita ẽ emp¬
ptos iam desciaẽ questio

Expanded text:
deamus, quemadmodum venditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam decisa quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
eauanare. nꝯmissaria
etiam ħ̾ solet ꝯuenireut
si uenditor eumdem fun¬
dum uenteret ꝙͣco mino¬
ns uendiclerit ioapriore
emptore exigat. erit itaq
adu̾sus eum exuendito
locum ht̃ si inc̾pellatus ñ
soluat an u̾o si ñ optulit.
⁊ magis arbitror offerre
eum debere. si uult se legis
ꝯmissorie pocestare solu̾e.
ꝙ si non babet cuiosferat:
posse esse securum.

Expanded text:
ssoriam etiam hoc solet conuenire, ut, si uenditor eundem fundum uenderet, quanto minoris uendiderit, id a priore emptore exigat: erit itaque aduersus eum ex uendito locum habet, si interpellatus non soluat, an uero si non optulerit. et magis arbitror offerre eum debere, si uult se legis commissoriae potestate soluere: quod si non habet cui offerat, posse esse securum.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit misencos. pius eni fũ¬
nauit. ut eum sepeliret ne ĩ¬
sepultus iaceret nouetiara
ut suo sumpcum fecit᷑ quod
si iudiciliqueat ñ dedet eum
qui conuericur absoluere
quis enim smn̾ piecatetis rntẽ¬
tione alienum cadauer fuer¬
at sõporcet igitur cestan qu¬
entquo animo fimerat. ne
prea patiatur questionem
pleriq filii cum paremes su¬
es funeraiñt uł alii quibe̾des
ferri possurnt. liͦs cͣehoc ip̃o ne¬
adicio presumitur. camen
ne us miscini sese necessarti.
ulł ceti ꝓhecle gessisse uideant.
solent testan pietatis gr̃a face
re scpulturam  quod si sii¬
acuo fuit fuctimm: adillud
se munire uidens ne ĩ muscu¬
is sose credantur adillud nõ
ut sumptũn̾ ꝯsequancur
quippe testãtur pietitis gr̃a
io se fac̾e plenius igitur eos
testõri o. ut et sumptus pos¬
sĩc suare ¶ forcast̃ quis pos¬
sit dicẽ int̾ctum parten fũ¬

Expanded text:
fuerit misericors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem. Plerique filii cum parentes suos funerant, uel alii qui heredes fieri possunt, licet ex hoc ipso neaditio praesumitur, tamen ne vel miscuisse se necessarii vel ceteri pro herede gessisse videantur. solent testari pietatis gratia facere se sepulturam. quod si supervacuo fuerit factum, ad illud se munire videntur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint servare. Fortassis quis possit dicere interdum partem su
Abbreviated transcription (Latin):
Iuobcatẽ sequendã siresqͣd
zegrechatur fustã sumpcus
hauoniem ꝓmo autem fact¬
ultacũ suptusmm fieri. ¶ Se
cepturus sumptum quẽ
sumptus fc̃s sit. uerum ut¬
rin uegecum quis ul de¬
fuucti a ladis gerit. uł ipiꝰ¬
uas humanitatis. an uero

Expanded text:
uendam, si res egrediatur iustam sumptus rationem, pro modo autem facultatium sumptum fieri. Sed cepturus sumptum quem sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius humanitatis, an uero
Abbreviated transcription (Latin):
at mortuam in bereticamm
fundũ m̃rico qui debet ĩfrm̾
gantur. si infunus erregata
sinc inutilem accõnẽ inħedẽ
dandã placuit ⁊ primlegiũ ĩ fu¬
o inferendo. et sepulcro edificã

Expanded text:
at mortuam in hereditarium fundum, a marito qui debet in funugantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et priuilegium fuO INFER
Abbreviated transcription (Latin):
ris decesserĩt. labeo air inhe¬
dem uinꝓportione dots dar¬
dam hanc acconem. qm̃ id ip̃¬
in bereclitas ablata sit ei: ꝙi
incligno. rñgis ẽ: uc penes eũ
nira sepulcrorũ remaneant¬

Expanded text:
r decesserit, Labeo ait in heredem uiri pro portione dotis dandam hanc actionem, quoniam id ipinde hereditas ablata sit ei quasi indigno, magis est, ut penes eum iura sepulchrorum remaneant
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ alienus ẽ mortuũ in¬
ferat. aut ĩfferre uelit. uam
si inculerit. ⁊̃ faciet iustum
sepulcrũ s phibeatur. utilit̾
iccictum quidem iurc do¬
minii querituraget. ea dẽq
sunt insocio quenfunctum
qud mumẽ ininto socio m¬
ortuũ inferte uult. nam
preter publicam utilitacem.
ne insepulta cadauera ia c̾ẽt
strictam racionem insupha
is religionũ qͥstionib ꝯmucit
nt̾q quidem locus religio sꝯ nõ
li quie tras ferrat᷑: desinit locꝰ ẽẽ

Expanded text:
fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure dominii quaeritur, aget. eademque sunt in socio, qui in fundum communem inuito socio mortuum inferre uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepulta cadauera iacerent, strictam rationem insuper is religionum quaestionibus omitti uterque quidem locus religiosus non liquiae transferantur, desinit locus
Abbreviated transcription (Latin):
tiãt alii  lib̾is autem cirius¬
q sexus uł grãdꝰ etiam filuis
cialiter testator iusto beclio
cõmocus cos uetuent hum¬
nitatis gr̾atant᷑ sepelliri. no
eciam a lios preter etiam su¬
am postentatem inferre nca.
sib̾ti antem nec scpelliri. nec
alios infere potuerunc. nisi
beredes exciterunt pacrono.
quamuis quidam inseripse¬
rnuc monuimẽtum sibi li¬
u̾cis: suis fetisse ⁊ ica pipini¬

Expanded text:
ntiant alii. liberis autem cuiuscumque sexus uel gradus etiam filiis cialiter testator iusto odio commotus eos uetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamuis quidam inscripserint monumentum sibi libertisque suis fecisse: et ita Papini
Abbreviated transcription (Latin):
monio morcua eezant quo¬
quo modo soluao matrimo¬
iuomraquid hicin annuis
n̾ꝯfertat si ⁊ cum etdos mor¬
it: pot̾dici conferte eum Gi
mantus licratur dotem. con
ĩ sufficit. iniupeifluum i
pacrem.debere acconem dari
cum mat̾ familias decedac
necenis soluendo ueditas:
fumanrieam exdotetatum
oportet ⁊ ica celsuss̾.¬

Expanded text:
monio mortua esset, aut quoquo modo soluto matrimonio? numquid hic in funus non conferat? sed cum dos morit, potest dici conferre eum. Si maritus lucratur dotem, conunon sufficit, in superfluum in patrem debere actionem dari. Cum mater familias decedit nec est eius soluendo hereditas, funerari eam ex dote tantum oportet. et ita Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
ociciscrate agere. possic fu¬
bercucunde mncicunu actum
sicposse agi. ¶Idemlabro nt.
siꝓbibente herede funn̾us
testatorem: exd ꝯpetere tibi
fanapas fuieamiquideni
si filium testorishes erus pro¬

Expanded text:
erciscundae agere possit, fuerciscundae iudicio actum sit, posse agi. Idem Labeo ait, si prohibente herede funeraueris testatorem, ex causa competere tibi funerariam: quid enim si filium testatoris heres eius pro