comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ẽ: ⁊ agus Noli tria taber¬
nacula querere. cum unũ sit
cabnałm euglii: inquo lex ⁊
ꝓphe recapitulande̾ sũt. Si at̃
quens tria tabnacula. neqͣqmͣ

Expanded text:
id dicas . Noli tria tabernacula quaerere, cum unum sit tabernaculum Evangelii, in quo Lex et Prophetae recapitulanda sunt. Si autem quaeris tria tabernacula, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ merentꝰ. s pat̾ respondit
ꝓfilio ut u̾bum aĩ comple¬
ietur. Ego cestimoniũ non
dico ꝓme: s pat̾ qui me mi¬
sit. ipse ꝓme dicit testimoni¬
um. Nubes aũt uidetur
lucida. ⁊ obumbrat eos. ut
qui carnale e frondibꝰ aut tẽ¬
toriis querebant tab̃nacłmꝰ. nu¬
bis lucide oꝑientꝰ umbracło.
pattis auditur: que testimoĩ¬
dum ẽ tabnacłm: huic obtem¬
ꝑandum. Hic ẽ filius meus:
illi serui sũt moyses ⁊ helias.
debent ⁊ ipsi uobiscũ. inpenetra¬
bilibꝰ cordis sui dño tabuacu¬
sic ⁊ in monte clarificato: tociꝰ
baptismo creden̾tes confitem᷑
in re surrectione uidentes con¬
laudabimus. Nec ftustra sp̃s
sc̃s hic inlucida nube. illic ap¬
parebat in coluniba. qr qui
nũc simplici corde fidẽ quã ꝑa¬
pit seruat. tũc luce aꝑte uifio¬
nis qd crediderat contẽplabit᷑.
ipsaq qͣ illustrabit᷑. in ꝑꝑetu¬
um gr̃a ꝓteget᷑. Ipsũ. audite:¬
¶s̃. Ammonuit eum eẽ. de
gem dedit p̾monebat: qr pro¬

Expanded text:
eretur, sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me dicit testimonium . Nubes autem videtur lucida, et obumbrat eos: ut qui carnale e frondibus, aut tentoriis quaerebant tabernaculum, nubis lucidae operirentur umbraculo. loquentis auditur, quae et testimonidum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est filius, illi servi sunt: Moyses et Elias debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernacusic et in monte clarificato totius us, quam in baptismo credentes confitemur, in resurrectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, illic apparebat in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percipit servat, tunc luce apertae visionis quod crediderat contemplabitur, ipsaque qua illustrabitur in perpetuum gratia protegetur. Et audie admonuit eum esse de gem dedit, praemonebat, quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
te. in qͣ ꝑacto udicio ab om̃i¬
bus scĩs in rogno suo uidebit᷑.
S qd mortales adhuc ⁊ cor¬
tuptibiles discipłoꝵ occłi
susfeue nequiuer: tũc ꝑ re¬
surrectionẽ iã facta incorrup¬
tibilis. potent̾ tuer sufficiet
onĩis eccłia scõꝵ. De qua scup¬
tumẽ. Regem in docore suo
uidebunt occłi eiꝰ Et post¬

Expanded text:
te , in ea peracto judicio ab omnibus sanctis in regno suo videbitur. Sed quod mortales adhuc, corruptibiles discipulorum oculi sufferre nequiverunt, tunc per resurrectionem jam facta incorruptibilis, potenter intueri sufficit omnis Ecclesia sanctorum, de qua scriptum est: Regem in decore suo videbunt oculi e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i labe iniquitatis. simul
⁊ ab om̃i mortalitatis obscu¬
ntate castificant. Und̾ pul¬
cre de uestim̃tis dñi dicit eu¬
uangłista marchꝰ. qr factas̃
splendida candidaq nimis
uelut nix: qualia fullo super
t̾ram non potest candida fa¬
cere. qr qͥ om̃ibus patet nemo
ẽ qui sine corruptione ac dolo¬
re uiuere possit suꝑ t̾ram. qd̾
om̃ibꝰ sapientibꝯ pacet: lic he¬
recia contradicant. Nemo ẽ
mundator aliquis sui corporis
exumꝰ. suꝑ terram nõ pocest:
dñs faciet in celo. emundans
dine ac luce reficiens. Seq̃n
Et occe apparuit illis moy ses
⁊ helias. cum eo loquentes. Mxo¬

Expanded text:
omni labe iniquitatis simul et ab omni mortalitatis obscuritate castificantur. Unde pulchre de vestimentis Domini dicit evangelista Marcus: Quia facta sunt splendida candidaque nimis velut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere ; quia quod omnibus patet, nemo est qui sine corruptione ac dolore vivere possit super terram. Quod omnibus sapientibus patet, licet haeretici contradicant. Nemo est r animarum, seu mundator aliquis sui corporis eximius super terram non potest, Dominus faciet in coelo, emundans dine ac luce reficiens. Sequitur: Et ecce apparuit illis Moyses et Elias cum illis loquentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad huc eo loquente. ecce nubeᷤ¬
Qui materiale tab̾naculũ
quesuut: nubis accepit um¬
braculum. ut discat inresur
De qua psalmsta. Filii autẽ
hominum. in ꝓtectione alaꝵ

Expanded text:
 illo loquente, facta est nubeQui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat in resurDe qua Psalmista: Filii autem hominum in protectione alarum
Abbreviated transcription (Latin):
rum głam significant. Qͥ ui¬
delicet tp̃re iudicii uł uiui in
carne reꝑiendi. uł ab olun guꝰ¬
tata morte resuscitandi: ⁊ pa¬
riter sunt regnaturi cum illo.
Aitestante et enĩ apło. mortui
qui inxp̃o sũt resurgent pͥmi:
deinde nos qui uiumꝰ qui re¬
linquim᷑. simł rapiem᷑ cũ illis¬

Expanded text:
rum gloriam significant. Qui videlicet tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel et, olim gustata morte, resuscitandi et pariter sunt regnaturi cum illo. Attestante etenim Apostolo: Mortui qui in Christo sunt, resurgent primi; deinde nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiem
Abbreviated transcription (Latin):
suo. in corruptionis luce trans¬
sigurati uitrabũt. Uude dic̃
apls. qui reformauit corpus
humilitatis nr̃e: configura¬
tum corpori claritatis sue. Si
aũt querit aliqͥs quid uestim̃

Expanded text:
suo incorruptionis luce transfigurati intrabunt: unde dicit Apostolus: Qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Si autem quaerit aliquis quid ve
Abbreviated transcription (Latin):
tione mundi. Possũt die̾¬
nate. sine quibꝰ ad contẽ ꝓlaͬ¬
dam conditoris sui maie̾tatẽ.
dñs sex diebꝰ reꝵ creaturam
formauit. septima requieuit
ab oꝑibꝰ sus: iecte ꝑ sex dies
oꝑa bona quibꝯ ad requiem ꝑ¬
uenire debeamꝰ expͥmuntur.
Et qr qui am̃ uidere. qui ad
glam beate resurrectionis ꝑ¬
tingere concupiscit. debet a¬
gere bona que nouit. Recte
pͥꝰ dics sex głam sui regni ꝙͣ
spopondit: disciplis saluator
ostendit. Sqt. Et cranffigꝰ¬
atus ẽ aute cos. Et resplendu¬
it facies eiꝰ sic̃ sol: uestmm̃ita

Expanded text:
tione mundi . Possunt etitione mundi . Possunt etinare, sine quibus ad contemplandam Conditoris sui majestatem Dominus sex diebus rerum creaturam formavit, et septima requievit ab operibus suis ; recte per sex dies opera bona quibus ad requiem pervenire debeamus, exprimuntur. Et quia qui Deum videre, qui ad gloriam beatae resurrectionis pertingere concupiscit, debet agere bona quae novit, recte post dies sex gloriam sui regni, quam spopondit discipulis Salvator, ostendit. Sequitur: Et transfiguratus est ante eos, et resplenduit facies ejus sicut sol:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Ostensurꝰ głam sue
maiestatis in montẽ disci¬
płos ducit: ut discant ipsi
discant om̃s qui hanc uidere
sitiunt. nõ eam sibi nihuiꝰ
scłi ꝓfundo: s in regno suꝑ¬
ne beatitudinis eẽ queren¬
dam. Et bene cum diceret
qr ducit eos inmontẽ excel¬
sum. addidit seorsũ. quia
iusti ⁊ nũc cum prauoꝵ ui¬
tiis p̾muntur: anĩo tamen
sunt toto atq unitentione fi¬
dei separati ab illis. ⁊ in fu¬
turo funditꝰ scorsum abdu¬
cuntur ab eis: cum abscon¬
det eos mabscondito uultꝰ
sui a conturbatione hominũ.
ꝓteget cos intabnacło suo.
a conturbatione linguaꝵ.
Q uod aũt post dies sex ex
quo ꝓmisit discipłis clarita¬
tem fue uisionis ostendi᷑ si¬
gnificat scõs in dic uidicii re¬
gnum ꝑcepturos. qd̾ eis ꝓ¬
misit qui nõ m̃titur ds̃ ance
tpr̃alia scłaria. T empora q̃p¬
pe scł̃aria. sex etatibꝰ constãt.
quibꝰ completis: audiͤant
dicti patris mei: possidete pa¬
ratum uob̃ regnũ a constitu¬

Expanded text:
. Ostensurus gloriam suae majestatis, in montem discipulos ducit, ut discant ipsi, discant omnes qui hanc videre sitiunt, non eam sibi in hujus saeculi profundo, sed in regno supernae beatitudinis esse quaerendam. Et bene cum diceret, quia ducit illos in montem excelsum, addidit seorsum: quia justi et nunc cum pravorum vicinia premuntur, animo tamen sunt toto atque intentione fidei separati ab illis, et in futuro funditus seorsum abducuntur ab eis, cum abscondet eos in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, proteget eos in tabernaculo suo a contradictione linguarum. Quod autem poquo promisit discipulis claritatem suae visionis Dominus ostendit, significat sanctos in die judicii regnum percepturos, quod eis promisit, qui non mentitur, Deus, ante tempora saecularia . Tempora quippe saecularia, sex aetatibus constant. Quibus completis, audient dicti Patris mei; possidete paratum vobis regnum a constitu
Abbreviated transcription (Latin):
¶leo. Iresens quidẽ erat in
filio pat̾: ⁊ in illa dñi claritate
quã ad discipłoꝵ temꝑarat aspͦ¬
tum. nõ separabat᷑ abunigeni¬
to genitoris eeñtia: s ad cõmẽ¬
dandam pprictatẽ utruis ꝑso¬
ne. sic̾ uisui significauit filiũ
splendor ex corpore: sic auditui

Expanded text:
e . Praesens quidem erat in Filio Pater, et in illa Domini claritate, quam ad discipulorum temperarat aspectum, non separabatur ab Unigenito Genitoris essentia; sed ad commendandam proprietatem utriusque personae, sicut visui significavit Filium splendor
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ redigo: ne forte a¬
liis p̾dicans ipse reꝓbus ef¬
ficiar. E cre u afflictionem
corporis audiimꝰ crucẽ car¬
nis: nunc incõpassionẽ pro¬
ximi audiamꝰ crucẽ mentis.
Ait. Quis infirmatur ⁊ego
nõ infirmor: qͥs scandaliat᷑
⁊ego non uror: ꝑfectus qͥp¬
pe p̾dicator. ut exemplũ da¬
ret abstinentie. cuicẽ porta¬
bat incorpore. ⁊qr inse tra¬
hebat dampna infurmitatiᷤᷤ
a liene cruce̾ portabat incord̾.
Qui enĩ uoluerit animam
suã saluã facere: ꝑdet eam.¬

Expanded text:
edigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar. Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis, ait: Quis infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? Perfectus quippe praedicator ut exemplum daret abstinentiae crucem portabat in corpore, et qui in se trahebat damna infirmitatis alienae crucem portabat in corde. Qui enim voluerit animam suam salvam facere,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ retribucio. quã psalmista ca¬
nit. quid retribuã dño ꝓ om̃i¬
bus que recribuit mͥ: Calice̾
salutaris accipiam: ⁊ nom̃ dñi
mutatio. pto anĩa cum fuerit
amissa queret᷑: Cum angłis
eñ xp̃s aderit: redlens sĩglis
ut merebunt᷑. Quid a ffẽremꝰ
aduitam: Preparatos cre¬
do t̾renaꝵ opum futuris cõ¬
merciis thesauros ambiciosos
dignitatum. fameq titulos.
aut ueteres delicate nobilita¬
tis ymagines: Neganda sũt
hec om̃ia.: ut melioribꝰ habũ¬
demus. ⁊ contemptu uinuer

Expanded text:
 retributio quam Psalmista ca retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? calicem salutaris accipiam et nomen Domini mutatio pro anima, cum fuerit amissa, Quaeretur? Cum angelis enim Christus aderit, reddens singulis ut merebuntur. Quid afferemus ad vitam? Praeparatos credo terrenarum opum futuris commerciis thesauros, ambitiosos dignitatum famaeque titulos, aut veteres delicatae nobilitatis imagines? Neganda sunt haec omnia, ut melioribus abundemus: et cont
Abbreviated transcription (Latin):
et cam. Ergo qd̾ supͣ. dictum
ẽ qui saluam. subintelligitꝰ
in hoc mundo: ipse itaq ꝑd.
custodit eam. M agna ⁊ mira
sententi.a. quẽ admodũ sit ho¬
mini inanimã suã amor ut
ꝑeat. odium ne ꝑeat. Si ma¬
le amaueris: tũc odisti. Si be¬
ne oderis: tũc amasti. Feliceᷤ
qui oderũt custodiendo: ne ꝑ
cant amando. Quid enĩ ꝓde
uersariis deest. ualde uigilan¬
tius cor custodiendume̾. Nã
pacis tp̃re qr licet uiuere. li¬
bet etiam ambigere. Pleꝵ¬
s adhuc obstat qd̾ uias rec¬
titudinis. minori tenemus
custodia ꝑfoctionis. Nam se¬
pe labentia cuncta despicimꝰ:
s tam̃ ad huc humane uere¬
cundie usu p̾pedimur. ut tͦ¬
titudiue̾ quã seruamꝰ inm̃
te. nõdum expͥmere ualeamꝰ
in uoce.⁊ tanto dĩ faciẽ ad
iusticie defensionẽ negligi¬
mus. qnͣto humanas facies
contra iusticiã ueneramꝰ. Aut
quã dabit homo cõmutatio¬
uẽ ꝓanima sua: Pro isrł.
datur cõmutatio egiptꝰ ⁊ echi¬

Expanded text:
t eam. Ergo quod supra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse itaque  Aucustodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodieereant amando. Quid enim prodversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est, nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire, plersed adhuc obstat, quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus; sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus inte, nondum exprimere valeamus in voce, et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Pro Israel datur commutatio Aegyptus et Aethi
Abbreviated transcription (Latin):
chus post sex dies factũ dic̃
sic̃ matħs: luchas aũt post
octo: non contempnendi sũt
si quos mouet: s ratione red¬
dita instruendi. Dies enĩ
qñ enunciamꝰ dicentes post
tot dies. aliqũ non annume¬
tamꝰ eum in quo loquimur.
⁊ eũ quo res ipsa fucura est
ꝙͣ. p̾nunciamus uł pollicemꝰ
s medios post quos reuera
plenos atq integros illud fu¬
turũ ẽ. Hoc fecit matħs ⁊
marchus: excepto eo die quo
hec loquebat᷑ iħs: ⁊ illo quo
exͥibuit memoratam in mon¬
tem uisionẽ. medios dies
intuentes aixcrũt. Post
sex dies. q̃ ille annumeratis
finalibꝰ idẽ primo atq ultĩo
dixerat pꝰ octo dies: eo loquẽ¬
di mͦ. quo pars ꝓ toto cõmemo¬
uidere desid̾ant. nõ minfimis
iacere uoluptatibꝰ. nõ ia ille¬
cebris ẜuire carnalibꝰ: non
cupiditacibꝰ mardescere ter¬
renis. s et̾noꝵ amore. ad suꝑ¬
na semꝑerigi: angłioe mun¬
dicie. pietatis. pacis. dilectio¬
nis ⁊ iusticie uitã qnͣtũ mor¬

Expanded text:
cus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoesiderant, non in infimis jacere voluptatibus, non illecebris servire carnalibus, non cupiditatibus adhaerescere terrenis, sed aeternorum amore ad superna semper erigi: angelicae munditiae, pietatis, pacis, dilectionis, et justitiae vitam, quantum mor
Abbreviated transcription (Latin):
ciplis misteriũ sue passionis
⁊ resurrectionis ostendit: or¬
tatur eos una cũ curba ad se¬
quendum sue passionis exẽplũ.
et omibꝰ quidẽ ꝓpter se cribula¬
tionem ꝑpessĩs: salutẽ in futo
ꝓmittit ammaꝵ. Non tam̃
ca ipse passurus. qd̾ ue amor¬
cius eẽt resurecturꝰ apparuit.
Ubi formã docendi ministriᷤᷤ
uerbi p̾fixit: ut capacitatẽ
considerantes auditoꝵ. ꝓsuo
rint: neq in firmis aucdicori¬
bꝯaltiora quã capiunt archa¬
na cõnittant. Iq̃. Siquis ułt
inquit post me sequi: de negz
seipsum. Tunc au̾t nos ip̃os

Expanded text:
cipulis mysterium suae passionis et resurrectionis ostendit, hortatur eos una cum turba ad sequendum suae passionis exemplum. Et omnibus quidem propter se tribulationem perpessis, salutem in futuro promittit animarum, non tamen nta ipse passurus, quodve a mortuis esset resurrecturus, aperuit. Ubi formam docendi ministris verbi praefixit, ut capacitatem considerantes auditorum, prorint, neque infirmis auditoribus altiora quam capiunt arcana committant. Si quis vult inquit post me sequi, deneget seipsum. Tunc autem nos
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ hominis uenturꝰ ẽ ingła
lius quippe hominis ingła pa
tris uenturus ẽ. qr qui in ho¬
minis natura minor ẽ patre.
rito aũt letificat pios. meri¬
to terret contumaces: q̃ sqr̃.
Et tunc redd unicuiq sed¬

Expanded text:
ius hominis venturus est in lius quippe hominis in gloria Dei Patris venturus est, quia qui in hominis natura minor est Patre, rito autem laetificat pios, merito terret contumaces, quod sequitur. Et tunc reddet unicuique se
Abbreviated transcription (Latin):
miscłie largitate p̾rogau̾it
suoꝵ grãm munetũ. quando
electos in rognũ patris sui ꝑ¬
ducet: ixꝓbos aũt cum dia¬
bło mignẽ reiciet sempiter¬
exitus hora: ⁊ poterat lõga
uideri presens afflictio nes¬
cientibꝰ qñ requies ꝓmissa
ueniret: uoluit pius magrͣ
aliquibꝰ discipłoꝵ suoꝵ ad¬
huc interra de gentibꝰ etne
reꝓmissionis gaudia p̾mõ¬
strare. quatenꝰ ⁊ ipsi qui ui¬
dissent ⁊ om̃s qui au dire
possent leuiꝰ aduersa p̾sentia
tolerarent: reducto sepius
adm̃tem future retributioĩs
munere: qd̾ expectaret᷑. U
sũt quidam de hic stantibꝰ

Expanded text:
i largitate praerogaverit suorum gratiam munerum, quando ra eorum, electos in regnum Patris sui perducet, reprobos autem cum diabolo in ignem rejiciet sempiterexitus hora, et poterat longa videri praesens afflictio nescientibus quando requies promissa veniret, voluit pius magister aliquibus discipulorum suorum adhuc in terra degentibus aeternae repromissionis gaudia praemonstrare: quatenus et ipsi qui vidissent, et omnes qui audire possint, levius adversa praesentia tolerarent, reducto saepius ad mentem futurae retributionis munere quod exspectarent. Unde sunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶h. Ex eo enĩ qd̾ malus ser¬
uus ausus ẽ dicere. metis u¬
bi non seminasti.⁊ congregas
ubi nõ sparsisti: intelligamꝰ
etiam gencilrũ ⁊ philosopho
ꝵbonam utam reciꝑe dm
Et alit̾ habere eos qui uste:
alit̾ qui iniuste agant. Et
ad oꝑationem eiꝰ qui naturali
lege seruiat. condempnari eos
qui scriptam legem negligũt.

Expanded text:
 Ex eo quod malus seruus ausus est dicere: "Metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti" intelligamus etiam gentilium et philosophorum bonam uitam recipere Deum, et aliter habere eos qui iuste, aliter eos qui iniuste agunt, et ad comparationem eius qui naturali lege seruiat, condemnare eos qui scriptam legem negligent.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat. qr ꝑtalenta quinq
exteriorẽ. aniministrationẽ
merunt. ab intellectu in ter¬
noꝵ adhuc uacuus fuit.
num gͦ talentũ qd̾ intellec¬
tum significare diximꝰ. illi
dare de buit: qui bene exteri¬
ore᷑ que acceꝑat ministrauit.
qd̃ cotidie in scã eccłia fieri c̾¬
nimus. qr pletiq dumi bene

Expanded text:
er talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene
Abbreviated transcription (Latin):
non iudicantur ⁊ regnabunt
quibꝰ dicetur. esuriui ⁊ dedis¬
tis m manducare: hii uidica¬
bunt᷑ et regnabunt. Itẽ reꝓbo¬
rũ ordines duo sũt. U nꝰ eoꝵ
qui extͣ eccłiam in ueniendi st̃
hii nõ iudicabunt᷑ ⁊ ꝑibunt.
De quibꝰ etiam psalmista a

Expanded text:
non judicantur, sed regnant. quibus dicetur: Esurivi et dedistis mihi manducare . Hi judicantur et regnant. Item reproborum ordines duo sunt. Unus eorum qui extra Ecclesiam inveniendi sunt. Hi non judicantur et pereunt: de quibus et Psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uidetur generalit̾ dixisse de
pauꝑibus : s de his qui pau¬
ꝑes sp̃u sũt. ad quos tendens
manũ dixerat. Er̃s mei ⁊ ma¬
ter mea hii sũt. qui faciunt
uoluntatẽ patrism̃i. Tunc¬

Expanded text:
hi videtur generaliter dixisse de pauperibus, sed de his qui pauperes spiritu sunt. Ad quos tendens manum dixerat: Fratres mei et mater mea hi sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei qu
Abbreviated transcription (Latin):
uiis dare. id est uniu̾so gene¬
n hominũ qd scłi negotiis
occupetur: usum crediti sibi
talenti cõmunicare. dño. Re:ͥ¬
ditus eius a singłis postula¬
curo. obꝙͣ culpam talentu
ab eo non tam euglii qd̾ sub¬
foderat queͥ legis auferetur.
eiq qui qnq duplicauerat
datur dño dicente. Omĩ eĩ
habenti dabit᷑. ⁊ habundab̾.
habet auferetur abco. Do¬
test quidem hñs habunda¬
re.qr facilis ẽ ꝑ increm̃tum
uł munificentie uł laboris:
opulentum posse ditescere.
S quomͦ nõ habens habeb̾
ad cdampnũ: hoc ideo quia
legis honor redditut. Non
ex lege honoris aufertur.
uenerit filius hominiᷤ¬
sententia filii hominis adu̾
ma serui negant mauere: ꝓ
eo qd̃ ait apłs. Et si nouera¬

Expanded text:
riis dare, id est, universo generiis dare, id est, universo generi hominum, quod saeculi negotiis occupetur, usum crediti sibi talenti communicare, Domino reditus ejus a singulis postulaturo. Ob quam culpam talentum ab eo non jam Evangelii quod suffoderat, sed legis auferetur; eique quicunque duplicaverit datur Domino dicente: Omni enim habenti dabitur et abundabit; habet auferetur ab eo . Potest quidem habens abundare; quia facile est, per incrementum vel munificentiae vel laboris, opulentum posse ditescere: sed quo modo non habens habebit ad damnum? Hoc ideo, quia m, etiam legis honor redditur: non  videbatur honoris, aufertur. De adventu filii hominisententia Filii hominis adverma servi negant manere, pro eo quod ait Apostolus: Etsi novera
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse nõ possit ab nuere. naͣ
⁊aduentus & passio eiꝰ ce le¬
ipse noluerit. ait enĩ. scio qr
homo duro es: metis ubi non
seminasti & colligis ubi nor.
sparfisti. Rerum p̾sentium
natura. nõ fert messẽ ẽe̾ sine
semine: ⁊ colligi que sparsin
fuerint. s totus sp̃ualis hic ẜ¬
moe̾. Niximus enum himc
ppłm oẽ delege. nõ ignorante do¬
mini aduentum. ⁊ gentiũ sa¬
lutẽ: Sed in fidelem. quippe
cum sciat metendos illie uis¬
ticie fructus ubi lex sata non
sit: ⁊ colligendos ex gentibꝰ
qui nõ ex abrahe sint stirpe diͦ¬
ꝑsi. ⁊ id circo durus hic homo
sit: scilicet sine lege iustifica¬
turus. sine disꝑssone collee¬
tus: ⁊ sine satione messurꝰ
atq ideo hoc magis sine ueni¬
a ent. eur p̾dicationẽ occul¬
tauerit: ⁊ cõmissum sͥ talen¬
tum suffõderit. cum sciret meᷤ¬
surũ eẽ sine semine. ⁊ collectꝰ¬
um cẽ que nõ sparsiss. s po¬
cius oportuisse eum nũmula¬

Expanded text:
fuisse non possit abnuere nam fuisse non possit abnuere nam et adventus et passio ejus ex leipse noluerit. Ait enim: Scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti . Rerum praesentium natura non fert messem esse sine semine, et colligi quae sparsa non fuerint: sed totus spiritalis hic ermo est. Diximus enim hunc populum esse de lege, non ignorantem Domini adventum et gentium salutem, sed infidelem. Quippe cum sciat metendos illic justitiae fructus, ubi lex sata non sit, et colligendos ex gentibus qui non ex Abrahae sint stirpe dispersi, et idcirco durus hic homo sit, scilicet sine lege justificaturus, sine dispersione collecturus, et sine satione messurus. Atque ideo hoc magis sine venia erit cur praedicationem occultaverit, et commissum sibi talentum suffoderit, cum sciret messurum esse sine semine, et collecturum esse quae non sparsisset. Sed potius oportuisse eum nummula
Abbreviated transcription (Latin):
ita iste incrcm̃to duũ talentũ
id qͣt oꝑationẽ ꝓmetuit. ⁊ intͣ¬
dictione ac reditu dissimili
noceiemꝰ. Nam coil laudati¬
one cadem iubetur in gaudi¬
um dĩi introire. Est autẽ
duplicatio supte peccume. oꝑ¬
ationem fidei ad didisse. et
que opinione crediderãt. re¬
bus factisq gessisse. Qui
uͦ unũ talent̾um accepit et
int̾ram recondit. ppłs est in
lege ꝑsistens totusꝵ carnał
telligens. ⁊ quem uirtus p̾¬
dicationis eu̾glice non sube¬
at: S ꝓpt̾ inu̾idiam saluan¬
darum gentium int̾ra accep¬
cum talentum absconderit.
dum aliis dispenset. s suffice¬
re sibi legem existimet ad sa¬
lutem. atq ido cum ab eo rõ
expostularet᷑: ita ait. Timu¬
i te . damꝙͣ ꝑ reuerentiam
ac metũ ueterum p̾ceptoꝵ
usus englice libtatis absti¬
neat. dicatq. Ecre qd̾ tuu̾
ẽ: uelut in his que a dño pre¬
cepta sunt fuerit ĩmoratus
minũ ad salutẽ gentiũ missũ

Expanded text:
ita iste incremento duum talentorum, ita iste incremento duum talentorum, idque operatione promeruit. Et in traditione ac reditu dissimili nosceremus, nam cum laudatione eadem jubetur in gaudium Domini introire. Est autem duplicatio sumptae pecuniae operationem fidei addidisse, et quae opinione crediderant, rebus factisque gessisse. Qui vero unum talentum accepit, et in terra recondit, populus est in lege persistens, totus carnalis telligens, et quem virtus praedicationis evangelicae non subeat, sed propter invidiam salvandarum gentium in terra acceptum talentum absconderit, dum aliis dispenset, sed sufficere sibi legem existimet ad salutem. Atque ideo cum ab eo ratio expostularetur, ita ait: Timui te , tamquam per reverentiam ac metum veterum praeceptorum, usu evangelicae libertatis abstineat dicatque: Ecce quod tuum est, velut in his quae a Domino praecepta sunt fuerit immoratus.minum ad salutem gentium missum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed seruus ille quq talenta
accepit. ppls ex lege credentiũ
ẽ. ex qua ꝓfectus meritum
ipsius recte ꝓbeq ꝑfuncte
eñglice fidei oꝑatione dup¬
ꝑlicauit. In ratione aũt po¬
uenda uidicii exanĩ: quo ce¬
lestis uerbi usus ⁊ reditus
dispensati talenti postulat᷑
Igitur cui etant quinq com¬
missa a dño: reuerso dequq
decem obtulit. Talis scilioet
infide reꝑtus: qualis in lege.
qui decẽ uerboꝵ qnq libris
moysi p̾ceptoꝵ obedientiam.
ꝑ gr̃am eugłice iustificatioĩs
expleuerit᷑. Igitur iubetur
ingaudiũ dñi introire. idest
in honorem gle xp̃i recipitur
Ille uero seruus cui duo talen¬
ta cõmissa sunt gentiũ ppłs
est: fide atq confessĩone ⁊ filii
iustificatus ⁊ patris. ⁊ dñm
urm iħm ep̃m atq hominem:
corde fides. ⁊ ore cõfessio ẽ. Hec
gͦ huic sunt duo talenta com¬
missa. s ut pͥor ille om̃e sacra¬
mentum in quinq talentis
id ẽ in lege cognouerat. id q
ipse fide engłii duplicauerat.

Expanded text:
st. Servus ille qui quinque talenta accepit, populus ex lege credentium est, ex qua profectus meritum ipsius recte probeque perfunctae evangelicae fidei operatione duplicavit. In ratione autem ponenda, judicii examen est, quo coelestis verbi usus atque reditus dispensati talenti postulatur. Igitur cui erant quinque commissa, domino reverso de quinque decem obtulit, talis scilicet in fide repertus qualis in lege, qui decem verborum quinque libris Moysi praeceptorum obedientiam, per gratiam evangelicae justificationis expleverit. Igitur jubetur in gaudium domini introire, id est, in honorem gloriae Christi recipitur. Ille vero servus cui duo talenta commissa sunt, gentium populus est, fide atque confessione et Filii justificatus, et Patris, et Domum Christum, atque hominem corde fides et ore confessio est . Haec ergo huic sunt duo talenta commissa. Sed ut prior ille omne sacramentum in quinque talentis, id est, in lege cognoverat, idque ipsum fide Evangelii duplicaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo. ¶h. Post biduũ
pasche futurus ⁊ tradendꝰ
cruci. ⁊ illudendus ab homi¬
nibꝰ ⁊ aceto ⁊ felle potandꝰ.
recte ꝓmittit głam triũphã¬
tis. ut secura scandala. pol¬
licitationis p̾mio compensa¬
ret. Et notandũ qd in illiꝰ¬

Expanded text:
us erunt. Post biduum Pascha facturus, et tradendus cruci, et illudendus ab hominibus; et aceto ac felle potandus, recte praemittit gloriam triumphantis, ut secutura scandala, pollicitationis praemio compensaret. Et notandum quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ date ei qui habet decẽ ta¬
lenta. O portunũ ualde uide¬
batur. ut cũ amalo seruo unũ
talentũ collitur. ei potius
qui duo quã qui qnq talen¬
ta acceꝑat daretur. Illi enĩ
dare debint. quiminꝰ. quã
qͥ plus habuit. S sic̃ suꝑiꝰ
diximꝰ ꝑ qͥnq talenta. qͣnq
indelic sensꝰ. id est ext̾ioꝵ sci

Expanded text:
 date ei qui habet decem talenta. Opportunum valde videbatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlic
Abbreviated transcription (Latin):
excusabiles. quibꝰ lex data nõ
qr ꝑ creaturã poterant cognos¬
cere creatorẽ: cuiꝰ in usibilia
a constitutione mũdi ꝑea q̃
facta sunt intellecta conspici¬
untur. Unde huic ẜuo ꝓtinꝰ
cium quasi metere ubi nõ senui¬
naui. idest etiam eos impietatiꝰ
reos tenere: inquibꝰ uerbũ le¬
gis aut eu̾głii non ministratũ
ẽ. Hoc aũt ueluti ꝑiculum ui¬
dicii deuitantes: pigro lango¬
re auerbi ministratione con¬
quiescunt. Et hoc ẽ qd̾ dñs

Expanded text:
x data non quia per creaturam poterant cognoscere creatorem, cujus invisibilia a constitutione mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Unde huic servo protinus enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quas
Abbreviated transcription (Latin):
si int̾na ⁊ mistica penetrare
nesciunt. ꝓ incentione tam̃
suꝑne patrie docent iecta qͤs
possunt. de ipsis exterioribus
que acceꝑunt. Duni q̃ se a
carnis petulantia. a terrenaꝵ
reꝵ ambitu atq auisibiliũ
uoluptate custoduĩt: abhis
etiam alios amonendo com¬
pescunt. Sumlit̾ ⁊ qui duo
acceꝑat: lucratus ẽ alia du¬
quasi duobꝰ talentis ditati:
incellectum atq oꝑatione̾ ꝑ¬
telligunt: mira de exterioribꝰ
oꝑantur. Cumq intelligẽ¬
do ⁊ oꝑando aliis p̾dicant. qͣ¬
si duplicatum de negotio lu¬
crum reportant. Bene aũc¬
alia quinq uł alia diso ĩ lu¬
dum utriq sexu p̾dicatio
impenditur: quasi accepta
talenta geminantur. Qui
iit̾ra abscondere ẽ: acceptũ
ingeniũ int̾renis actibꝰ im¬
plicare. lucrũ sp̃uale nõ que¬
rere: cor at̾renis cogitatiõi¬
bus nũꝙͣ leuare. Sunt nã¬
q nõ nulli qui donum ĩtel¬
ligentie ꝑceꝑunt: s tamẽ
sola que carnis sũt sapuĩt.
De quibꝰ ꝑ ꝓpham loquitur.

Expanded text:
si interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt. Dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Similiter qui duo acceperat lucratus est alia duquasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem ptelligunt, mira de exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene aualia quinque aut alia duo veniutum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de quibus per prophetam loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ciat simstra: quid faciat dex¬
tera tua. Oues in parte uis¬
toꝵ stare uibentur ad clexte¬
ram: hedi hoc ẽ pecc̃ores ad
sinistram. qui semꝑ ꝓ pecc̃o
que possĩt hab̾e fetus. ⁊ ton¬
se egrediuntur de lauacro: õs
gemellis fetibꝰ ⁊ sterilis nul¬
la uit̾ eas: s cͥ dos. lasciuũ¬

Expanded text:
tua quid faciet dextera tua . Oves in parte justorum stare jubentur ad dextram, haedos, hoc est peccatores, ad sinistram, qui semper pro pecquae possunt habere fetus, et tonsae egrediuntur de lavacro, omnes gemellis fetibus et sterilis nulla i
Abbreviated transcription (Latin):
q scdm uirtutẽ suã accepis¬
se. Ergo in qͣntum quis cap¬
ax eet̾ accep̃. ⁊ ex tra mod̾anti
arbitriũ est qd̾ erat in uire
sum̃tis. Idatrẽ familias: se
ipsum ẽẽ significat. Pere¬
grinationis tempꝰ. peniten¬
rie spacium ẽ. quo incelis a
dextus assidens: potestatem
uniu̾so generi humauo fidĩ
sit. Igitur unusquisq scd̃
fidei sue mens urã intellec¬
tum idest eugłii p̾dicatio

Expanded text:
que secundum virtutem suam accepisque secundum virtutem suam accepisse. Ergo in quantum quis capax esset accepit: et extra moderantis arbitrium est, quod erat in jure sumentis. Patremfamilias, 796 se ipsum esse significat. Peregrinationis tempus poenitentiae spatium est: quo in coelis a dextris Dei assidens, potestatem universo generi humano fidei sit. Igitur unusquisque secundum fidei suae mensuram talent
Abbreviated transcription (Latin):
exteriores. addeͣ  etiã ibi enit
flecus ⁊ stridor dentiũ. ne
talibꝰ oblectationibꝰ quali¬
bus hic iniqui ꝑfriruntur.
qnͣdo in fidełitate atq ĩuis¬
ticia tenebrescunt: etiam ĩ
illo supplicio sensuros dmẽ¬
t̾ existiment. Quia enĩ
uolentes inuiste utuncur
bonis: iuste uolentes cruci¬
abunt᷑ malis. Unde possunt
etiam tenebre exteriores: in¬
telligi pene corporales. Cor¬
pus quippe c̃ auime exteriꝰ.
ut sit auice mala quibus
a caritatis lumine auersa ĩ
peccatis oblectatur. extere te¬
nebre. Corporis aũt mala qui¬
bꝰ et̾nis in fine torquebitur:
exteriores tenebre. quas solas
timent. qui seruuli adhuc ti¬
more detinentur. Namsie¬
is liceret mn illis exceris que
sũt in peccatis. in pune semꝑ
uolui ⁊ in uolui. Idᵈ rofecto
nũqmͣ uellent accedere ad
re illi ꝑ caritatẽ. Item alit̾.¬
o peccuie inequalis ẽ: s non
ad dundentem referenda di¬
uersitas ẽ. Ait eiĩ unũquẽ¬

Expanded text:
exteriores\', addit etiam cibi erit exteriores\', addit etiam cibi erit ploratus et stridor dentium\', ne talibus oblectationibus. qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atque iniustitia tenebrescunt, etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment: quia enim uolentes iniuste utuntur bonis, iuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corporales — corpus quippe est animae exterius —, ut sint animae mala, quibus a caritatis lumine auersa in peccatis oblectatur, exterae tenebrae, corporis autem mala, quibus aeternis in finem torquebitur, exteriores tenebrae. quas solas timent, qui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt in peccatis, impune semper uolui et inuolui, profecto numquam uellent accedere ad re illi per caritatem, ubi: esto pecuniae inaequalis est: sed non ad dividentem referenda diversitas est; ait enim, unumquem
Abbreviated transcription (Latin):
enim ab illa caritate auersi.
⁊ in suũ fastum obstinationẽꝙ
ꝓgressi sunt. Et qm̃ extremo
iudicio dicturꝰ ẽ xp̃s eis quos
ad sinistrã disceruit. ite in ig¬
nem eternũ: qui pparatus ẽ
diabło ⁊ angłis eius. Hisma¬
lignis spuicibꝰ coniungẽdos
simulq dampnandos. dic̾i
turos intenebras exteriores.
id ͦ in societatẽ penalẽ diabłi
⁊ angloꝵ eius. Huic pene
contrarium ẽ qd̾ bono ẜuo
ut qnͣto fuint tenebre exteri¬
ores: tanto sit lum̃ illud in¬
teriꝰ. Nonhec ꝑ locoꝵ int̾ual¬
la:. inani fantasmate cogitan¬
da sunt. Localia spacia. non
occupant nisi corpoꝵ moles.
Non ẽ hoc sp̃c uite: non est
hoc anima rationalis. młto
minus ds om̃ium benignis¬
simꝰ conditor. ⁊ iustissimus
ordinator. Uoluntatibus
⁊ affectibꝰ ista uel ꝓpinqͣre
uł longe fieri. uelint intrare
uel exire dicuntꝰ. S quia
malo oꝑe idẽ tenebroso dele¬
tantur facientes. secutura
ẽ aũt pena que corqueat
deo dñs ubi dicit tenebras

Expanded text:
enim ab illa caritate auersi et in suum fastum opstinationemque progressi sunt. et quoniam extremo iudicio dicturus est Christus eis quos ad sinistram discernit: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, his malignis spiritibus coniungendos simulque damnandos dicit ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contrarium est, quod bono seruo ut, quanto sunt istae tenebrae exteriores, tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum interualla inani phantasmate cogitanda sunt; localia spatia non occupant nisi corporum moles. non est hoc spiritus uitae, non est hoc anima rationalis, multo minus deus omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus et affectibus ista uel propinquare uel longe fieri uel intrare uel exire dicuntur.\' Sed quia malo opere, id est tenebroso delectantur facientes, secutura est autem poena, quae torqueat, ideo dominus ubi dicit \'tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
si sterilitas in ignẽ eternũ mit¬
titur. rapacitas quid meretur:
ut quid recipiet qͥ ui alie¬
nũ tulerit. si semꝑ ardebit qͥ
de suo nõ dederit:⁊ si iudiciũ
sine mĩa crit illi qui nõ fecit
miscdiã. quale iudiciũ  illi¬

Expanded text:
si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale
Abbreviated transcription (Latin):
sa miracłi centurionis exponi¬
cur. qd̾ uidens dñm sic expi¬
rasse: hoc ẽ sp̃m emisisse. dixe¬
rat uere dĩ filius erat.i. Nul¬
lus enĩ habet potestatẽ emit¬
tendi sp̃m. nͥ qui animaꝵ cõ¬

Expanded text:
sa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat. Nullus enim habet potestatem emittendi sp
Abbreviated transcription (Latin):
gus eiꝰ inpeccato ꝵ remissi¬
onẽ. hoc est in nrãm mũda¬
tionẽ fuiss effusus. Parũ¬
dinẽ uero cin imposita ẽ spon¬
gia. scriptura significatur. que
implebatur hoc facto. sic̃ eium
dici potest lutera que arũdĩe
scribitur. S significantius
sonos uocis humane. usitatiᷤ¬
sime dicimꝰ linguas. scriptu¬
ram uͦ arundinẽ dici. qͦ minꝰ
usitatum. eo magis ẽ misti¬
ce figuratum. cocxluii. Iħs
uoce magna dix̾it dñs: luchaᷤᷤ

Expanded text:
catorum remissionem, hoc est, in nostri mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enimdici potest littera quae arundine scribitur. Sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas; scripturam vero arundinem dici, quo minus usitatum, eo magis est mystice figuratum. Jesus voce
Abbreviated transcription (Latin):
Sine: uideams anueniat
obcausam adũo acetũ sit po¬
tui datum: iołs ostendit
pleniꝰ dicens. Postea scienꝰ
iħs qr iam om̃ia consũmata
sunt: ut cõsũmaretur scrip¬
tura dicit. Sitio. Uas gͦ po¬
situm erat aceto plenũ. illi
aũt spongiam plenã aceto.
y sopo circumponentes: obtu¬
lerunt orieiꝰ. Ã. Uidit gͦ qͦ¬
niam consũmata sũt om̃ia
que oportebat ut fierẽt. añt¬
ꝙͣ acciꝑet acetum ⁊ traderet
spm̃. atq ut hoc etiam consũ¬
maret᷑ qd̾ ait. ⁊ in siti mea po¬
tauer̃ me aceto: sitio inquit.
Tanꝙͣ hoc diceret. Hoc niunꝰ
fecistis: date qd̾ estis. Iudei
quippe ipsi erant acetum. de¬
generantes auino patriar¬
plenonase: de inquitate mũ¬
di huiꝰ impleci. cor habente̾
uelut spongiam. cauernosiꝰ
quodamm᷑ atq tortuosis la¬
tibłis fraudulentũ. Y sopũ
cui arcumposuer spongiam
accto plenani: qm̃ herba ẽ
humilis ⁊ pectꝰ purgat. ip¬
sius xp̃i humilitatẽ congru¬
entur accipuꝰ ꝙͣ circumde¬

Expanded text:
Sine, videamus si veniat ob causam Domino acetum sit potui datum, Joannes ostendit plenius, dicens: Postea sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas autem positum autem spongiam plenam aceto hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus. Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod ait: Et in siti potaverunt me aceto . Sitio, inquit, tanquam hoc diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis: Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarpleno vase de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum cui circumposuerunt spongiam aceto plenam quoniam herba est humilis et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipiens quam circumde
Abbreviated transcription (Latin):
Qunc crucifixi sunt duo la¬
trones. unꝰ a dextris. ⁊ unus
a sinistris. Latrones qui cũ
dño sunt hinc inde crucifi¬
xi. significant eos qui sub fi¬
de ⁊ confessione xp̃i. uł agonẽ
mr̃ii. uł quãlib continentie
arcioris instituta subeunt.
S quicumq hec ꝓ et̾na so¬
lum celestiq gła gerunt: hi
ꝓfecto dextr satronis m̾ito
ac fide designantur. At qui
siue humane laudis in tui¬
tu. seu qualib muiꝰ digna
intentione mundo abremĩ¬
ciant: non in merito blas¬
phematoris ac sinistri latro¬
nis m̃tem uimitantur ⁊ ac¬
tus. De qualibꝰ dic̾ apłs. Si
tradidero corpꝰ meũ ut arde¬
am. si dedero om̃s facultates
meas incibos pauꝑũ: si alia
plura aut pietatis oꝑa fa¬
cere. aut dona gr̃e sp̃ualis
accepisse uidear. canitatem
aũt nõ habeam: nicħ michi

Expanded text:
unc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris, et unus a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De quibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere, aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi
Abbreviated transcription (Latin):
inquit docete om̃s gentes. In
duas aũt partes m̾uctus ⁊ ĩ
nouum instrum̃tum.⁊ a sum¬
mo usq deorsũ ab initio mun¬
di qndo homo conditus est.
⁊ reliqua que facta in medio
teriꝰ aniuteriꝰ michiq uidetꝰ
inpassione dñi illud uelũ eẽ
concissũ. qd̾ ⁊ in tabnado ⁊ in
templo fuerat positum: ⁊ ap¬
pellabatur exteriꝰ. qr nũc ex
parte uidemꝰ. ⁊ ex parte cog¬
noscimus. Cum aũt uen̾it
qd̾ ꝑfectum ẽ. tunc etiã uelũ
intetus difrũpendũ. ut oĩa
lum. quid uas aureũ in qͦ mã¬
na reconditum fuit. Nũc
ciem. Et cum ystorie nobis
uelum scissũ sit ut ingredia¬
mur atriũ dei. tam̃ secreta
eius ⁊ uniu̾sa misteria que ĩ¬

Expanded text:
entur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio terius an interius; mihique uidetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interius disrumpendum, ut omnia, lum, quid uas aureum, in quo manna reconditum fuit. nunc gine et, cum historiae nobis uelum scissum sit, ut ingrediarium dei, tamen secreta eius et uniuersa mysteria, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
cos postea reu̾sos incierẽ. ac
te facti sunt ab eis: quibus
pauloante uiui apparuerũt.
more mortuoꝵ putant qui¬
dam eẽ reclusos. ¶h. Scam
aũt cuntatem in qͣ usi sunt
resurgentos: aut ihrłm celestẽ
intelligamus. aut hanc ter¬
renam que.autea scã fuerit:¬

Expanded text:
in cinerem ac facta sunt, ab eis quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum putant quidam esse conclusos. Sanctam hanc civitatem in qua visi sunt resurgentes, aut Hierosolymam coelestem intelligamus, aut hanc terrenam, quae ante sancta fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
matum ẽ.⁊ inclinato capi¬
te tradidit sp̃m. Int̾ illud
na ꝙͣ tacuit ioħs. Ccteri
au̾it .iii. cõmemorauerunt.
ipse qͦ dixerat. Nemo po¬
test tollere animam meam
a me: s ego pono eam ame.
ut rursum accipiam eam.¬

Expanded text:
est, et inclinato capite tradidit spiritum. inter illud na, quam tacuit iste, ceteri autem tres commemorauerunt. ipse quoque dixerat: Nemo potest tollere animam meam a me, sed ego pono eam a meipso, ut rursum accipiam eam
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ mundi. hoc ẽ luminare
manis retraxisse radios suos:
ne aut pendentem uid̾et dĩm
aut impios blasphemantes
sua luce fiuetentur. ¶R & no¬
tandunt qo dñs sexta hora. hoc
est recessuro a centro mundi
sole crucifixꝰ sit. Diluculo ãt
hec ẽ oriente iam sole. resiuree¬
cionis sue mistena celebrarit.
Scatu enim tpr̃is signauit.
qd̾ effectu oꝑis ex̾ibuit. quia
tum ẽ qd̾ audierit uocẽ dñi dĩ
de ambulantis inparadiso:
ad auram pꝰ meridiẽ. Iost
meridiẽ namq inelinatalu
ce fidei. ad aurã uͦ: refrigescẽ¬
ce feruore cantatis. Deambu¬
lans aũt audiẽbatur qr ab ho¬
mine peccante recesserat. Ra¬
tionis gͥ ymo dnune pietatis
ordo poscebat: ut eodẽ tpr̃is
articło quiͦ tunc ade p̾uaucã¬
ti obeluserat: nunc latroni do¬
ninꝰ penitenti ianuam pa¬
radisi reseraret. & q̃ hora pͥ¬
mus adam peccando morte
huic mundo iuuex̃. eadem
hora sccđs adam mortẽ mori¬
endo destrueret. ccc xli. Et

Expanded text:
men mundi, hoc est, luminare men mundi, hoc est, luminare majus retraxisse radne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia tum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem ce fidei; ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis ergo, imo divinae pietatis ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam aũt illiestantes
⁊ audientes: dicebãt. He¬
liam uocat iste.h. Nõ õs
s quidã. quos arbitror mili¬
tes fuisse romanos: non in¬
telligentes ẜmonis hebraici
ꝓprietatem. s ex co qd̾ dix̃
heli heli: putantes heliam
ab eo inuocatum. Sin aũt
iudeos qui hoc dixerũt ut¬
incelligere uolueris. ⁊ hoc
more sibi solito faciunt. ut
dum̃ in becillitate infamẽt:
cccxlii. Et continuo aureᷤᷤ
unꝰ ex eis: acceptam spongi

Expanded text:
Quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Heliam vocat iste. Non omnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Heli, Heli, putantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate infament, recetur. Et continuo currens u
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ centurio aũt crucem in iꝑ¬
so scandalo passionis uere dĩ
filium confiteatur: ⁊ atruis
meccłia p̾dicet creaturã. Uꝰ
merito ꝑ centurionẽ fides eccłe
designatur: q̃ uelu̾m mist̾i̾oꝵ
celestiũ ꝑ mortẽ dñi reseratõ.¬
continuo iħm ⁊ uere iustũ
hominẽ. ⁊ uere dĩ filiũ synago¬
ga tacente confirmat

Expanded text:
d centurio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium, per mortem Dcontinuo Jesum, et vere justum hominem, et vere Dei Filium Synagoga tacente confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
dentium. qd̾ pristinis eiroꝵ
lita diritia qui priꝰ sunilis
in passione dñi terra mota ẽ.
iubta illud quod scriptum
c̃ in aggeo. Adhuc ego semł
celum: ⁊ ueniet desid̾atus
cunctis gentibꝰ. ab oriente
⁊ occidente ueniant. ⁊ recũ¬
bant cum abraham ysahac
⁊ iacob. E̾ petie scisse. du
ra corda gentiliũ. siuc petre
uniuersa uaticinia ꝓpħaꝵ.
qui ⁊ ipsĩ a petraa ħ est a xp̃o
cum aplis petre uocabulũ
susceꝑunt. ut quicqd in eis
duro logis uelamine clau¬
sepulcra extrinsecꝰ dealba¬
ta. que uitus plena sunt os¬
sib mortuoꝵ. ido̾ sũt aꝑta:
ut egredereutur de his qui
pruis in fidelitate mortui e
municipatum neqͣqmͣ in terra
s in celo. morientesq cũ teire¬
no adam: resurgerent cũ adã¬

Expanded text:
dentium, quod pristinis errorum dis duritia, qui prius in passione domini terra commota est iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . clausepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui ermunicipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Ada