comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ta cã tenui quid̃ si probabili.
Iille carthagiensiũ pͥnus terror
Marchus achiliꝰ regulus magnũ
⁊ anceps in affrica rei puͭͣ nego ͫ
gerens cãm a senatu petende missionis illam
nõ erubuit lr̃is inferẽ ꝙ uillieꝰ suus qͥ pau-¬
ca sibi sub urbantagri ingera coluerãt de ces¬
sisset qͥd uruboscã ego pͥuati modicũ publici
aregotii nichil agens auobis geminũ decus
eccłie missionẽ flagitare eandẽ obc̃am qͥ uilli¬
tus quoq meus nob nõ ignotꝰ qͥ mͥ panta
uadẽ sicai ruris ingera colebat hesterno die
ꝙ tũc senatꝰ athilio iubratq ceptis insist̾e
et in se curã deẜti ruris excipiat Illiꝰ xnũ
ager rome urati meus ad fontẽ sorgie est
nõ insi tenui nob cognitũ fama locũ accedat
id maior quedã mͥ sollicitudinuis cã est neq
enĩ ut ille inculte tm̃ telluri ꝓspicio sed sic̾
alt affc̾e maleus gues scipio ex hispaniis
ubi felicissĩe rem gerebat mmissionẽ poposeit

Expanded text:
inserta causa tenui quidem sed probabili. 1 Si ille Carthaginiensium primus terror Marcus Atilius Regulus, magnum et anceps in Africa reipublice negotium gerens, causam a senatu petende missionis illam non erubuit literis inserere, quod villicus suus, qui pauca sibi suburbani agri iugera coluerat, decessisset, quid erubescam ego, privati modicum, publici negotii nichil agens, a vobis, geminum decus ecclesie, missionem flagitare eandem ob causam, quod villicus quoque meus vobis non ignotus, qui michi pauca itidem sicci ruris iugera colebat, hesterno die  tunc senatus Atilio, iubeatque ceptis insistere et in se curam deserti ruris excipiat; illius enim ager Rome erat, meus ad fontem Sorgie est, nonnisi tenui vobis cognitum fama locum. 3 Accedit quod maior quedam michi solicitudinis causa est; neque enim ut ille inculte tantum telluri prospicio, sed sicut alter Africe malleus, Gneus Scipio, ex Hispaniis, ubi felicissime rem gerebat, missionem poposcit
Abbreviated transcription (Latin):
pirasse sepe me noĩe uocantẽ xx̃iq no .
cũ lacͥnus inuocantẽ indoluigrauiꝰ dolitu¬
rus nisi qr ꝑ xtatẽ hõis hũc m casũ instare
multo añ pudam Ire igit᷑ oꝑtet date ue¬
mũ queso gliosissimi pr̃es supplicẽq nr̃m
missũ facite urbi suꝑuacuũ nccariũ ruri ibi¬

Expanded text:
pirasse sepe me nomine vocantem Cristique nomen pirasse sepe me nomine vocantem Cristique nomen cum lacrimis invocantem. Indolui, gravius doliturus nisi quia per etatem hominis hunc michi casum instare multo ante previderam. Ire igitur oportet; date veniam, queso, gloriosissimi patres, supplicemque vestrum missum facite, urbi
Abbreviated transcription (Latin):
partiri solitus nec srcus eo ꝙͣ ut dici solet
cereis sacerdo te nec alibedomo xiꝰ ꝙͣ tem¬
plofidri usus erã et quẽ p̾die imꝑantibus
quidẽ nõb inde digressus leuit egnotantẽ
Uesꝑam me dimisit ad mrelioris dñi t̾rislatꝰ
obsrquia ille sibi pꝯt tot corpeos labores
Unã aĩe requiez largiat᷑ unuã eñ prtiit a
dñs hant regiurit hans sibi xx̃e ne neges
ut in habitet nõ in domo meit s in domo do
omĩbꝰ diebꝰ inte mee sueqt Iam desiit esse
mortalis ut uideat nõ mreã s dñi uolũtatẽ
⁊ uisitet tẽplũ rius nõ aruũ neũ in qͦ młtos
p annos gelu et estu duratũ corpꝰ ex̾cuit.
sub me fessus sub te oro quiescat ad te ueĩti
te iubente ueteri laxatꝰ ergastulo unus
quid̾ e pu̾is meis quĩ forte obeuntẽ illũ uide¬
rat cursu ꝯtito mestũ ꝑtulit rumorẽ et ad
me sera iam nocte ꝑuenit nuĩcuans illũ ex¬

Expanded text:
partiri solitus, nec secus eo quam, ut dici solet, partiri solitus, nec secus eo quam, ut dici solet, Cereris sacerdote, nec aliter domo eius quam templo fidei usus eram, et quem pridie, imperantibus quidem vobis, inde digressus leviter egrotantem vesperam me dimisit ad melioris domini translatus obsequia. 8 Ille sibi post tot corporeos labores unam animi requiem largiatur; “unam” enim “petiit a Domino, hanc requirit”: hanc sibi, Criste, ne neges, “ut inhabitet” non in domo mea sed “in domo Domini omnibus diebus vite sue”, que iam desiit esse mortalis; “ut videat” non meam sed “Domini voluntatem et visitet templum Eius” non arvum meum, in quo multos per annos gelu et estu duratum corpus exercuit; sub me fessus, sub Te, oro, quiescat; ad Te venit, Te iubente veteri laxatus ergastulo. 9 Unus quidem e pueris meis, qui forte obeuntem illum viderat, cursu concito mestum pertulit rumorem et ad me sera iam nocte pervenit nuntians illum ex
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ iniquitatẽ ꝑfidiãq suorũ de qua nõ soͫ
cotidie uͥbo q̃ror s scͥpto qñqr et̾ que stus sũ
ille unus fide equabat ac tp̃rabat eximia
Itaq totũ me ilłi et res mreas librosq om̃s
qͦe in galliis hẽo ꝯmisam Cũqt om̃is gniis
Uoluminũ mltas uarietates et quedã ĩbi mi¬
mtissina maxime int̾imxta ẽent Atq ego
di absens qñqͣt pꝯ triẽmũ redissẽ nichil
Unꝙͣ nõ nr̃o ãmotũ s ne loco quidẽ motum
reppi ł rat ille sine lr̃is amrãtissiumꝰ lr̃arum
et libros qͦs in nou̾at cariores acriori custo¬
ut et nõie nosset oꝑ a ueterũ et mea sił int̾¬
nosses opustula cotus clarescebat quociens
sibi ut si librũ alap̃ inmanbꝰ posuisse strin¬
gensqzad prctus suspirabat nõnũꝙͣ sb̾mis¬
sa uoce ip̃m libri cõpellabat auctorẽ mirã
dictu solo libro tactu uł aspecti fieri sͥ doctior
atq felicior uidebatur Hic igit᷑ talis rerum
mearũ custos quo cũ tribꝰ iam lustris curas

Expanded text:
m iniquitatem perfidiamque servorum, de qua non solum quotidie verbo queror sed scripto quandoque etiam questus sum, ille unus fide equabat ac temperabat eximia. 5 Itaque totum me illi et res meas librosque omnes quos in Galliis habeo, commiseram, cumque omnis generis voluminum multa varietas et quedam ibi minutissima maximis intermixta essent atque ego diu absens quandoque post triennium rediissem, nichil unquam non modo amotum sed ne loco quidem motum repperi. 6 Erat ille sine literis amantissimus literarum, et libros quos michi noverat cariores, exactiori custout et nomine nosset opera veterum et mea simul internosset opuscula. Totus hilarescebat quotiens sibi, ut fit, librum aliquem in manibus posuissem, stringensque ad pectus suspirabat; nonnunquam submissa voce ipsum libri compellabat auctorem; mirum dictu, solo librorum tactu vel aspectu fieri sibi doctior atque felicior videbatur. 7 Hic igitur talis rerum mearum custos, quocum tribus iam lustris curas
Abbreviated transcription (Latin):
cultore uiuto ĩttis priore loci int̾ tres et
octuaginta pͥores alienigeias te nõ prio¬
rem singulari ⁊ insolito honore susceptum
obtinuisse. ut tibi prior ac monachi darẽt᷑
quos y diuersis cõuentibꝰ elegisses quibꝰ
defertũ morte tuorũ moͣsteriuã reformares
atq hoc uelut exino trũgoho letissĩe re¬
diisse Ita tua cura tua sapĩa tua fide mõtꝭ
riui uen̾andũ olim post desstũ cenobiũ mͥ¬
stauratũ int̾q difficultates istas atq alias
multas tibi robur torxis solidũ et ualitudi¬
nrẽ optina constare ⁊ quale religiosũ dic
forme decus q̃ res mre in scuporẽ ageret
nͥ scirẽ ut ait quidã uiros sc̃os u̾tutes ẽt
an siccis oculis s c̾te sicco torde non essẽ
Ili subito in me uersi seu dino monite srie
quodã mẽtis augurio in nultu meo ceter¬
nr̃ces ꝓ me gemitu ac gandio complexi
O felix inqͥuut fr̃ĩs pietate multa deĩteps

Expanded text:
cultore unico in terris, priore loci inter tres et cultore unico in terris, priore loci inter tres et octuaginta priores alienigenas te non priorem, singulari et insolito honore susceptum, obtinuisse ut tibi prior ac monachi darentur quos e diversis conventibus elegisses, quibus desertum morte tuorum monasterium reformares, teque hoc velut eximio triumpho letissimum rediisse; 9 ita tua cura tua sapientia tua fide Montis Rivi venerandum olim post desertum cenobium instauratum, interque difficultates istas atque alias multas tibi et robur corporis solidum et valitudinem optimam constare et quale religiosum decet, forme decus. Que res me in stuporem ageret nisi scirem, ut ait quidam, «viros sanctos virtutes etiam an siccis oculis sed certe sicco corde non essem, illi subito in me versi seu divino monitu seu quodam mentis augurio in vultu meo te cernentes, pio me gemitu ac gaudio complexi: «O “felix”» inquiunt, «fratris “pietate”!». Multa deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
postremo cecisse ad penates patrios nec
ita młto pot mortẽ illuc cũ inseq̃nte sub¬
tractu te u̾o incolumẽ eo apud quẽ ẽ fõs
uite ꝓtegente mausisse et cũ dieb ꝯ pancis
mors qͣtuor ⁊ tͥgnta qui illic erãt abstu¬
liss solũ in monast̾io resedisse illud ad de¬
bant te nullo morbi ꝯtagio det̾ritũ asti¬
tisse fr̃ibꝰ tuis expirantibꝰ et suprema
uerba atq oscula excipientẽ et gelida
corꝑa lauantẽ sepe uno die tres ples ue
tuis manibꝰ indefesso puetatis obsequio
sepelisse ⁊ exportasse tuis humeris cun
iam qui federet aut qui iuxta moriẽtibꝰ
exhibe̾t nemo eẽt Coliẽ te ad ultimũ cum
cane uinco remãsisse totis nottibꝰ uigilã¬
tem modica lucis ꝑte nccͣie quieti data cum
int̾im p̃dones noct᷑m quoꝵ feracissima est
ribꝰ uerbis exclusi nichil dampni sacris
quis tibi loci tui custos mittetur quo facto
misse carthusiã et ab illo religionis mĩs

Expanded text:
postremo cessisse ad penates patrios nec postremo cessisse ad penates patrios nec ita multo post morte illuc eum insequente subtractum, te vero incolumem, Eo apud quem est fons vite protegente, mansisse; et cum diebus paucis mors quattuor et triginta qui illic erant, abstulisset, solum in monasterio resedisse. 6 Illud addebant te nullo morbi contagio deterritum, astitisse fratribus tuis expirantibus et suprema verba atque oscula excipientem et gelida corpora lavantem, sepe uno die tres plures ve tuis manibus indefesso pietatis obsequio sepelisse et exportasse tuis humeris, cum iam qui foderet aut qui iusta morientibus exhiberet, nemo esset; 7 solum te ad ultimum cum cane unico remansisse, totis noctibus vigilatem, modica lucis parte necessarie quieti data, cum interim predones nocturni, quorum feracissima est ribus verbis exclusi, nichil damni sacris quis tibi loci tui custos mitteretur; quo facto ivisse Cartusiam et ab illo, religionis nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sos ab ordine ut in tritorio teruisio teno¬
biũ carthiisiente ꝯstru̾ent fauẽte ĩ pͥmis
ep̃o atq aliis quibusdã ciuibꝰ loci illius
bonis ac deuotis uiris qd opus qualiter
hactenꝰ succesẜit successurũ ne sit nesere
Cet̾um cũ uir ille cuiꝰ ut uita exemplarit
sit ⁊ doct̾na ⁊ or̃o sc̃a fuit u̾bũ e u̾bo elici¬
ens et int̾ alia rui quoq mẽtõrm faciẽs
ꝙͣ forte et uocatõe tua ꝯtentꝰ ageres
q̃ siiss Illi c̾tatim mat̾iam aggressi de
te mag̾ficos rumores retulerũt nõiatim
unũ cũ pestis hec q̃ oñĩs t̾ras et maria ꝑ¬
nagata est ad nos ex ordiñe uenissẽt
et castra in quib ꝰ xp̃o mlitãs ĩuasisset
locus aliꝯͥs usꝙ ẽẽt et cũ ille nichilomiꝰ
abrundũ diceret rũdisse acriꝰ iret que se
dignũ crede̾t te in custodia tibi a xp̃o cre
futurũ iniuaret᷑ dixisse te illã tibi ex õi¬
bics ultimã curã ẽe neq eno ꝯtee¬
s suꝑsistum qualis iaceas sepultura illũ

Expanded text:
orio Tervisino cenobium cartusiense construerent, favente in primis epyscopo atque aliis quibusdam civibus loci illius bonis ac devotis viris; quod opus qualiter hactenus successerit successurum ve sit, nescio. 3 Ceterum cum vir ille, cuius ut vita exemplaris sic et doctrina alia tui quoque mentionem faciens, quam sorte ac vocatione tua contentus ageres quesivisset, illi certatim materiam aggressi de te magnificos rumores retulerunt, nominatim unum: 4 cum pestis hec que omnes terras ac maria pervagata est, ad vos ex ordine venisset et castra in quibus Cristo militas, invasisset,locus aliquis usquam esset; et cum ille nichilominus abeundum diceret, respondisse acrius iret quo se dignum crederet, te in custodia tibi a Cristo crfuturum minaretur, dixisse te illam tibi ex omnibus ultimam curam esse, neque enim tusuperstitum quali iaceas sepultura; illum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uirũ Ildebrandinũ pataui ue
p̃sulem eccłie qui tũc ciuitate illa niltiplici¬
bus u̾tutũ radiis illustrabat nũc nouũ celo
sidus accessit dũ ecce duos tui ordĩs ptiores
ca sis attulit alt̾um ytalicũ tͥnsalp̃niũ al¬
Rum ħ casularũ domꝰ mod̾ator rrat que
albigãnis liguribꝰ impendet ille uallis bõẽ
que dextre rodaui rippe ꝓxima ẽ/ Cũ ergo
eos ex̃us suo more taliũ hospitũ letatus
aduentu comit̾ excepiss. tractoq ad ues¬
ꝑam simone mlłta ꝑcũctaret᷑ atq in pͥmis

Expanded text:
rum Ildebrandinum Patavine presulem Ecclesie, qui tunc civitatem illam multiplicibus virtutum radiis illustrabat, nunc novum celo sidus accessit, dum ecce duos tui ordinis priores casus attulit, alterum italicum, transalpinum alterum; hic Casularum domus moderator erat, que Albingaunis Liguribus impendet, ille Vallis Bone, que dextre Rodani ripe proxima est. 2 Cum ergo eos epyscopus suo more, talium hospitum letatus adventu, comiter excepisset tractoque ad vesperam sermone multa percontaretur atque in
Abbreviated transcription (Latin):
posse nõ ambiguit᷑ ¶ Instabis aũt et di¬
ces hru qͣntũ est nobis tutiꝰ et illis effica¬
cius fu̾at suadere ut rarũ oculis nr̃e uir ͭ ͥ ᷤᷤ
exrmpla prebr̾ma quorũ illi pulcritudine
delectati ad iitatõis inipetũ rapentur
Natura rrc̃i hoc hab̾ ut multomeliꝰ mul¬
toq faciliꝰ fc̃orũ ꝙͣ u̾borũ stimulis excite᷑.
altitudinẽ consurgamiꝰ/. Ego uõ non ad¬
uersor Seuid eũ de hoc sentirẽ iam tñc
intellige̾ poniusti cũ in p̾nus animũ cõ

Expanded text:
posse non ambigitur. 5 Instabis autem et diposse non ambigitur. 5 Instabis autem et dices: ‘Heu quantum et nobis tutius et illis efficacius fuerat suadere, ut eorum oculis nostre virtutis exempla preberemus, quorum illi pulcritudine delectati ad imitationis impetum raperentur! Natura enim hoc habet, ut multo melius multoque facilius factorum quam verborum stimulis excitemur altitudinem consurgamus’. Ego vero non adversor; quid enim de hoc sentirem, iam tunc intelligere potuisti, cu
Abbreviated transcription (Latin):
te neq nr̃orũ scripta p̃tereant otuate qͥd
lopide dulcit̾ altisone loqui pot̾is grauiter
mt̾ certe non pot̾is qm̃ nͥ pͥmũ desideria¬
incem nr̃a ꝯͥant qd p̃tersapientẽ scito me¬
mini posse ꝯtingere illud nc̃ce est ut dissidẽ¬
cibus curis et mores et uba dissideant at
bene disposita mens instar ĩmote serenta¬
tis placida semꝑ ac tuquilla esti scit quid
uelit et qd̾ semnel uoluit uelle non desunt
Itaq tam et oratorie artis ornamẽta non
suppetant ex srip̃a magnificentissimas uo¬
ces atq gͣuissimas ⁊ certe sibi ꝯsonas elicit
Negari aũt neqͣ quide̾ singulariꝰ eierge̾
qͦtiens ꝯpositis pͥmũ ani motibꝰ quibus
estuantis ꝰ nich ul felicitꝰ enenturũ sꝑare
licet eloqncie studio tp̃us impẽdit᷑ que si
naq sua in silentio explicans u̾borũ sufp᷑¬
gys non ege̾t Rd cet̾orũ saltẽ utilitatẽ
quibustũq m̃iius laborandũ erat quorã
aĩos nr̃is collocutoribꝰ płimũ adumari

Expanded text:
e nostrorum scripta pretereant? ornate quidem, lepide, dulciter, altisone loqui poteris; gravitemiter certe non poteris. Quoniam nisi prinveniant, quod preter sapientem scito nemini posse contingere, illud necesse est ut, dissidentibus curis, et mores et verba dissideant. At bene disposita mens instar immote serenitatis placida semper ac tranquilla est: scit quid velit, et quod semel voluit, velle non desinit; itaque, tametsi oratorie artis ornamenta non suppetant, ex se ipsa magnificentissimas voces atque gravissimas et certe sibi consonas elicit. 4 Negari autem nequit quiddam singularius emergere quotiens, compositis primum animi motibus, quibus estuantibus nichil feliciter eventurum sperare licet, eloquentie studio tempus impenditur. Que si s nisa bonaque sua in silentio explicans, verborum suffragiis non egeret, ad ceterorum saltem utilitatem, quibuscum vivimus, laborandum erat; quorum animos nostris collocutionibus plurimum adiuvari
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uere scudiũ non in ult̾i̾s habe̾ de se alii
uiderint de me aũt quid ine̾ant᷑ in sole¬
tudine quedã uoces familiares ac nocte
nõ mõ corde ꝯcexte s xtiã ore prolatẽ qͥ¬
bus dormitantẽ añm excitare soles quã
p̃terea delectet uł aliorũ uł mea nõm̃ꝙ
scripta renolue̾ ꝙͣtũ ne ex ealc̃ione ex¬
ouerari mre senciã grauissinus acerbissĩs¬
qz molestiis non facile dicturũ me sꝑaus¬
quo illa langnoribus meis aptiora sunt
que conscia manus que dici languentis
et ubi dolor ẽẽt sencientis apposuit Qd
mũy profecto ꝯseq̃rer nsi uerba ipõa sa¬
lutaria demultent aures/ et me ad sepis
relegendũ ui quadã insite dulcedĩs exci¬
tantia sensim illabent᷑ atq additis acu-¬
leis intiora tnsfige̾nt uale keł man¬

Expanded text:
quentie studium non in ultimis habere. De se alii quentie studium non in ultimis habere. De se alii viderint; de me autem, quid mereantur in solitudine quedam voces familiares ac note, non modo corde concepte, sed etiam ore prolate, quibus dormitantem animum excitare soleo; quam preterea delectet vel aliorum vel mea nonnunquam scripta revolvere; quantum ve ex ea lectione exhonerari me sentiam gravissimis acerbissimisque molestiis, non facile dicturum me speravequo illa languoribus meis aptiora sunt, que conscia manus medici languentis et ubi dolor esset sentientis, apposuit. Quod nunquam profecto consequerer, nisi verba ipsa salutaria demulcerent aures, et me ad sepius relegendum vi quadam insiste dulcedinis excitantia sensim illaberentur atque abditis aculeis interiora transfigerent. Vale. Ka
Abbreviated transcription (Latin):
elaborare si om̃ia que ad utilitates ho¬
minũ spectant iam ante nulle ãnos tam
multis uolum̃bus stilo ꝓrsus mirabili
et dĩnis ingeniis scripta manẽt. poue
queso hanc silitudinẽ nũꝙͣ te res ista
trabat ad inhertiã. hũc unĩ metũ et
quidã ex ueteribꝰ abstulerũt Et ego post
me uenturuͣs aufs decẽ adhuc redeãt an¬
norũ milia scła seculis agentur ninꝙͣ
satis laudabit᷑ uirtus indꝙͣ ad amorem
dei ad odiũ uoluptatũ p̃cexta sufficiant
Numꝙͣ acutis ingenis obstruet᷑ ad noua¬
rũ rerũ indaginẽ/ bono igit᷑ amĩo simꝰ
non laboramꝰ in irritũ non frustra labo¬
rabunt q̃ post multas etates sub finem
mũdi seuescentis orient᷑ pociꝰ id me¬
tuendã est ne priꝰ hoĩes esse defmant ꝙͣ
ad intiniũ u̾itatis archanũ hũanoꝵ stu
minũ carĩtas nulla nos coge̾s oꝑti ͥ tñ
et nob ip̃is fruetuosissimũ arbitrarer elo¬

Expanded text:
elaborare, si omnia que ad utilitates hoelaborare, si omnia que ad utilitates hominum spectant, iam ante mille annos tam multis voluminibus stilo prorsus mirabili et divinis ingeniis scripta manent?’ Pone, queso, hanc solicitudinem; nunquam te res ista trahat ad inertiam; hunc enim metum et quidam ex veteribus nobis abstulerunt et ego post me venturis aufero. Decem adhuc redeant annorum milia, secula seculis aggregentur: nunquam satis laudabitur virtus; nunquam ad amorem Dei, ad odium voluptatum precepta sufficient; nunquam acutis ingeniis iter obstruetur ad novarum rerum indaginem. 10 Bono igitur animo simus: non laboramus in irritum, non frustra laborabunt qui post multas etates sub finem mundi senescentis orientur. Potius illud metuendum est, ne prius homines esse desinant, quam ad intimum veritatis archanum humanorum stminum caritas nulla nos cogeret, optimum tamen et nobis ipsis fructuosissimum arbitrarer elo
Abbreviated transcription (Latin):
multos anctores lectũ et cotidiana exꝑiẽ¬
na mõstrante comꝑtũ est Qͣ multos qͥbꝰ
nich oĩo eloq̃ntie exẽpla ꝯtulerant etate
nr̃a uelut exprectos agnouimꝰ et aftele
ratissie inte cursu ad sũmã repẽte ino¬
destiam alienis tñ uocibus fuisse ꝯuͦ sos
Non referã tibi nũc que de hacre m. ci
cero in libris muentionũ copiosius dispu¬
tat Est eiũ locus ille notissimꝰ Nec fabu¬
lam orphei ul amphionis inter seram
Guorũ ille beluas ĩmanes ħarbores
ac saxa cantu mouisse et quocũq uellet
duxisse ꝑhibetur nou nisi ꝓpte᷑ excellẽ¬
tem facundiã qua fretus alter libidino¬
sos ac truces brutorũq aĩanciũ moribꝰ
simillimos Alter agrestes et duros in
saxi modũ atq intractabiles am̃os
forte uenturus est sermo ꝑuẽiet Iam
u̾o ꝙͣtũ posteris collaturi sinius optime
meciem᷑. si ꝙtũ nobis contulerũt maio¬
rũ nr̃orũ inuenta memerims Eed h¬
rursus occurres quid uñ est opus ãpłis

Expanded text:
s lectum et quotidiana experientia monstrante compertum est. Quam multos, quibus nichil omnino loquentium exempla contulerant, etate nostra velut experrectos agnovimus et ratissime vite cursu ad summam repente modestiam alienis tantum vocibus fuisse conversos! 7 Non referam tibi nunc que de hac re Marcus Cicero in libris Inventionum copiosius disputat — est enim locus ille notissimus —, nec fabulam Orphei vel Amphionis interseram, quorum ille beluas immanes, hic arbores ac saxa cantu movisse et quocunque vellet duxisse perhibetur, nonnisi propter excellentem facundiam, qua fretus alter libidinosos ac truces brutorumque animantium moribus simillimos, alter agrestes et duros in saxi modum atque intractabiles animos,forte venturus est, sermo perveniet. Iam vero quantum posteris collaturi simus, optime metiemur, si quantum nobis contulerint maiorum nostrorum inventa, meminerimus. rursus occurres: ‘Quid enim est opus amplius
Abbreviated transcription (Latin):
non tm̃ tollerabilia s grata si ꝑuertant᷑.
fient ꝯcissis nat᷑e legibꝰ importuna Et
ut nemo erit qui uel iam glaciẽ equo aĩo
ꝑ estatẽ ꝑferat uł solis ardorẽ alienis
mensibꝰ seruientẽ. Cic nemo reꝑietur

Expanded text:
non tantum tolerabilia sed grata, si pervertantur, non tantum tolerabilia sed grata, si pervertantur, fient, concussis nature legibus, importuna; et ut nemo erit qui vel Iani glaciem equo animo per estatem perferat, vel solis ardorem alienis mensibus sevientem; sic
Abbreviated transcription (Latin):
nõ stati qua honeste transiumus laudabi¬
liter ĩmoramus quĩ ymo uiatoris insam
t̾minũ substitisse uiatoris laus est Et qͥs
nõ uiator ex nob̾ yst brxui om̃s adu̾soq
tp̃re canꝙͣ hiberno pliuuali die longũ ac
difficibe iter aginius cuiꝰ dpalenca pars
esse pt̃ utiq t̾minꝰ nõ est Et pot̾ ps xẽ
matutĩa non serotina płia quidẽ hõeste
feciniꝰ que turpissie facerenꝰ Si riũ dya¬
Ertice scolas quia in eis pi lusnꝰ senes
relinq̃re nestimꝰ eodẽ iure nec par imꝑ
lude̾ nec harũdine tremula equitare pu¬
deat nec rursũ curis infantilibꝰ agitari
Gut mire uarietates rerũ ac uicissitudi¬
nes tempũ qͣs occurrens natura fastidio
uigilancissio artifiͦ medi ͭ ͫ est as nõ
putes in ãmi tñi circulo s multomiagis in
longa rtate repꝑiri uer floribꝰ et arbocũ
comis estas frugibꝰ dur̃es est autũpnus
pomis hyemps muibus hũndat hec mõ

Expanded text:
non statim qua honeste transivimus, laudabinon statim qua honeste transivimus, laudabiliter immoramur; quinimo viatoris insaniterminum substitisse, viatoris laus est. Et quis non viator ex nobis est? brevi omnes adversoque tempore, tanquam hiberno pluviali die, longum ac difficile iter agimus; cuius dyaletica pars esse potest, utique terminus non est; et potest pars esse matutina, non serotina. 15 Plurima quidem honeste fecimus, que turpissime faceremus; si enim dyaletice scolas, quod in eis pueri lusimus, senes relinquere nescimus, eodem iure nec “par impar ludere” nec “arundine” tremula “equitare” pudeat nec rursum cunis infantilibus agitari. Sunt mire varietates rerum ac vicissitudines temporum, quas occurrens natura fastidio, vigilantissimo artificio meditata est; eas non putes in anni tantum circulo, sed multo magis in longa etate reperiri. 16 Ver floribus et arborum comis, estas frugibus dives est, autumnus pomis, hiems nivibus abundat. Hec, modo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ es. Qͥm̃u̾o ultinũ hoc inqͣt dyogenes
fłm est Et si u̾m fiꝰ uis a meincipe młta¬
sunt id gena pridicła in quibꝰ qͥd querãt
an famã an obbectamentũ. an bone bt̃eq
uiuendi ꝯsiliũ sciũt ip̃i forsitan michi nicħ
ignociꝰ Aam lucrũ hand digna studiorũ
merces nobilibꝰ ingẽns uideri deb me¬
chanicoꝵ ẽ lucra captate honestrrũ artiũ
gn̾osior finis est dũ hͨ audiuit irastunt᷑
Est riũ uẽmultiloquiũ ꝯtentiosi hõis iracũ¬
die ꝓximũ ergo inquiũt dyaleticam tu cõ¬
dempnas ab sit ecio enũ ꝙͫ illi stoiti tri¬
sepe alias tũ in lbro de finibꝰ e ĩcero nostꝰ
menũt Ecio ꝙ una liberaliũ est et gradꝰ
ad altaitẽtibꝰ interq pħorũ dumeta
gradientibꝰ non mutilis armat᷑a excitati
intella signat ueri uĩã monstrat uitae̾
fallacias deuqz si nicħ aliud promptos ⁊
pargutulos facit hͦ ita ẽẽ non inficior sed

Expanded text:
non es’”. ‘Enimvero ultimum hoc’ inquit Dyogenes, non es’”. ‘Enimvero ultimum hoc’ inquit Dyogenes, “‘falsum est; et si verum fieri vis, a me incipeicula, in quibus quid querant — an famam, an oblectamentum, an bene beateque vivendi consilium — sciunt ipsi forsitan, michi nichil ignotius. Nam lucrum haud digna studiorum merces nobilibus ingeniis videri debet; mechanicorum est lucra captare; honestarum artium generosior finis est. 13 Dum hec audiunt, irascuntur; est enim fere multiloquium contentiosi hominis iracundie proximum. ‘Ergo’ inquiunt, ‘dyaleticam tu condemnas’? Absit; scio enim quantum illi Stoici trisepe alias, tum in libro De Finibus Cicero noster meminit; scio quod una liberalium est et gradus ad alta nitentibus interque philosophorum dumeta gradientibus non inutilis armatura. Excitat intellectum, signat veri viam, monstrat vitare fallacias; denique, si nichil aliud, promptos et perargutulos facit. 14 Hoc ita esse non infitior. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
altissixas uicissim et disputabat ⁊ studebat
Alio quĩ huis tam multa uolumẽa sũmo
studio ⁊ tãtis exhausta uigiliis int̾ młtorũ¬
et p̃sertĩ illiꝰ fortunati discipłi gues occie¬
paciones ⁊ in etate nõ longa t iquidem
queso aristotilicos dici uiuat et nõ potia
pudet nich illi tanto ꝑho dissilius homĩe
nichil stribrnte parũ intelligẽte multũq
et mutilit̾ clamante Nus illas conclu si¬
miculas nõ arrideat quibꝰ lr̃ati homines
se simł et alios hoies fatigant in quibus
onnrẽ etatem ꝯterũt Eiuppe ad alia hui¬
tiles ad ip̃m p̃cipue dampnosi qualia sunt
que a cicerone et a seneca pluribꝰ locis ir¬
rident᷑. Siuale est id dyogem ꝓpositũ quẽ
cũ ꝯtumeliosus dyaletitus uerbis eẽt ag¬
gressus hoc mõ quod ego sũ id tu nones¬
Et ãnuissetqz dyogenes ieͤ subiũxit. homo
aut ego sum cũ id ẽt non negasset. Conclu¬
sionẽ subintulit Cauillator homo igit̃ tu

Expanded text:
altissimis vicissim et disputabat et scribebat; altissimis vicissim et disputabat et scribebat; alioquin, unde huius tam multa volumina summo studio et tantis exhausta vigiliis, inter mrtim illius fortunati discipuli graves occupationes, et in etate non longa? siquidem queso, aristotelicos dici iuvat et non potius pudet? Nichil illi tanto philosopho dissimilius homine nichil scribente, parum intelligente multumque et inutiliter clamante. 10 Quis illas conclusiunculas non rideat, quibus literati homines se simul et alios fatigant, in quibus omnem etatem conterunt, quippe ad alia inutiles, ad hoc ipsum precipue damnosi? Qualia sunt que a Cicerone et a Seneca pluribus locis irridentur; 11 quale est illud Dyogeni propositum, quem dum contumeliosus dyaleticus verbis esset aggressus hoc modo: “‘Quod ego sum, id tu non es’, annuissetque Dyogenes”, ille subiunxit: “‘Homo autem ego sum’”; cum id etiam non negasset, conclusionem subintulit cavillator: “‘Homo igitur tu
Abbreviated transcription (Latin):
quo nã fugiema a facie insanorũ Si ne
insule quidẽ tute sũt ergonec silla iret ca¬
rbdis obstit̾it quo minꝰ hec pestis i trma¬
triã t̾nsuataret ỹmo u̾o iam insulcgum
petuli ͬ ͤ malũ est Gi dyaleticorũ agnum
brit᷑anico ethuea nũc morũ ciclopũ acies
accesserit hoctine ẽ qd in cosino gphia pomi¬
ponii legeram Sicilie maxime siłem esse
brita mam Ego quidẽ putabã silĩtudinem
hanc in trarũ situ as ꝓpe tangulari ut̾us¬
q sp̃e et fortasse et̃ incirtũ fusi maris ꝑꝑe¬
utrosq feroces intolas terciũ mõstri genꝰ
aduenisse nõ mouerã armatũ sycimeate
bisacuto et ip̃o taurominitarri lutoris fer¬
uore ꝓcacius unũ sane yt rgo pͥdem ĩ aĩad¬
uerteram / Et tu nũc admones eos stet fet¬
tam suã aristotelici nõis splendore ꝓfege̾
dicũt eñ ap les ita solitũ disputare Et fa¬
teor qualis ẽxͣ cuͣ satio clarorũ ducũ inhesisse
uestigiis Nam et marcꝯtułlis nõ ĩnitũ se

Expanded text:
quonam fugiemus a facie insanorum, si ne insule quidem tute sunt? Ergo nec Scylla nec Caribdis obstiterit, quominus hec pestis in Trinacriam transnataret? Imo vero iam insularum peculiare malum est, si dyaleticorum agmini britannico ethnea nunc novorum Cyclopum acies accesserit. Hoccine est quod in Cosmographia Pomponii legeram, Sicilie maxime similem esse Britanniam? 6 Ego quidem putabam similitudinem hanc in terrarum situ ac prope triangulari utriusque specie et fortasse etiam in circumfusi maris perpeutrosque feroces incolas; tertium monstri genus advenisse non noveram, armatum enthimemate bisacuto et ipso Taurominitanii litoris fervore procacius. 7 Unum sane et ego pridem animadverteram et tu nunc admones: eos sectam suam aristotelici nominis splendore protegere; dicunt enim Aristotilem ita solitum disputare. Est, fateor, qualisqualis excusatio, clarorum ducum inhesisse vestigiis; nam et Marcus Tullius “non invitum” se
Abbreviated transcription (Latin):
sententias florentissimas ac suauissimas
sic᷑ indefesse sic modeste leuit᷑q faciendũ
est studiorũ nr̃orũ nõ manẽ uulgi głam
Uentose ꝯteptois argu paritaus ueuat¬
licz mͥ crede sine clamosis altricationibus
stire aliqͥd non facit clamor s meditatio
multitudinis ꝙ u̾itas in silencio placebit
Crͥmꝰ ꝙ teniũ sono ꝓtulisse nobis ipsis
interdũ autenticarũ sc̾pturarũ u̾ba ꝯtenti
atq ita nõ fragore resonabit s screpet
aut turpit᷑ aut pompatite uiuit᷑. Et ad
solius fame ppłaris arbitriũ dec min ꝯ tibi
ꝙ apibus pestiferũ scias hĩtacolũ aut uͥ
odor trui guis aut ubi cõtana pulsu saxa
sonãt uecisq offensa resultat ymago.

Expanded text:
sententias florentissimas ac suavissimassententias florentissimas ac suavissimassicut indefesse, sic modeste leniterque faciendum est. Studiorum nostrorum non inanem vulgi gloriam ventose contentionis argutiis partam, sed vichi crede, sine clamosis altercationibus scire aliquid; non facit clamor, sed meditatimultitudinis quam veritas in silentio placebit; erimusque tenui sono protulisse nobis ipsis interdum autenticarum scripturarum verba contenti, atque ita non fragore resonabit, sed “strepaut turpiter aut pompatice vivitur et ad solius fame popularis arbitrium; nec minus tibi quam apibus pestiferum scias habitaculum, Aut ubi odor ceni gravis, aut ubi concava pulsu Saxa sonant, vocisque offensa resultat imago. 22
Abbreviated transcription (Latin):
tutis obrepat et estiue claritati nibila hi
rura ex̾cet sub sole labor Et it̾m alio loco.¬
dunt uariis ⁊ candida circũẽ lilia fundunt᷑
streꝑit oĩs murnure cãpus S. uolumiꝰ itaq
ab illustri morũ p̃ceptore traditũ consiliũ
ad utilitatẽ nr̃am latius extende̾ Rurtũꝰ
deapibus scͥpta sunt ad humane ĩuentõis
industriã referamꝰ qstas nr̃a quid ẽ aliud
nisi etas ista flagantior Rursusꝙ ust algẽ¬
ti brume similius ꝙͣ fenectꝰ Quẽ u̾o tunc
nobis huis tp̃ris aut ociũ fructũ sperandũ
eẽ ꝓpomiuꝰ qͥͣs ingenii messes si nũc facie
laboris ext̾riti cessamꝰ Suid ex horreis
ñis posteritas feret si uesidia torpẽte cõ¬
sistimꝰ undus ara serenudus hyrm ig¬
naua colons E rd ne abapibus ad tolo¬
nõs dilabat᷑ or̃o nũt pociꝰ nũc in pratis
et ꝑ rura multorũ floriłiꝰ uariis insidama
ꝑscrutem᷑ doctorũ hõm libros ex quibus

Expanded text:
tutis obrepat et estive claritati nubila hibtutis obrepat et estive claritati nubila hibrura Exercet sub sole labor; et iterum alio locodunt variis et candida circum Lilia funduntur: strepit omnis murmure campus. 18 Si volumus itaque ab illustri morum preceptore traditum consilium ad utilitatem nostram latius extendere, quecunque de apibus scripta sunt, ad humane inventionis industriam referamus. Estas nostra quid est aliud nisi etas ista flagrantior? rursus, quid est algenti brume similius quam senectus? Quem vero tunc nobis huius temporis aut otii fructum sperandum esse proponimus, quas ingenii messes, si nunc facie laboris exterriti cessamus? quid ex horreis nostris posteritas feret, si desidia torpente consistimus? Nudus ara, sere nudus: hiems ignava colono. 19 Sed ne ab apibus ad colonos dilabatur oratio, nunc potius, nunc, “in pratis” et per rura multorum “floribus variis” insidamus; perscrutemur doctorum hominum libros, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uidisset int̾rogauit que cã frontis tam
obducte noc dissilauit adolescẽs t̾eiũ iam
drem ẽe qd̾ omi labore mat̾ie ad st̾brudũ
destinate nõ inueniretrexordiũ quo sibi nõ
pñs tm̃i dolor s rtiã desꝑatio in posterũ fie̾t
Quintilłianus aũt nobis ỹmo om̃ibus
ita inquit se res h Curandũ est ut ꝙͣ opti¬
me dicaniꝰ dicendũ iñ ꝓ facultate ad ꝓ¬
fectũ eỹi opus est studio nõ indignatiõe
Qd̾ ꝯsiliũ ab eloq̃ntia ad actus alios uite
ratũ oĩm diuicie et pauꝑtas equo am̃s
ferende Si quẽ sane tam benigno luĩs
astra respexint et ip̃r sibi sine ext̾ne o¬
pis ad niniculo satis est. Et ꝑ feip̃m mag¬
nificos ssuis possit exprime multũ hab
qd dono gracie cebestis ascribat Caueat in¬
solentiã ⁊ cũ młta hũilitate fruat᷑. mun̾ib
unt᷑ ⁊ in mediũ quesita reponũt exꝑiam ᷑
et nos dũ ip̃us est dũ feruet etas ⁊ uiget
ingeniũ Non expectemꝰ donec frigosenet¬

Expanded text:
idisset, interrogavit que causa frontis tam obducte; nec dissimulavit adolescens tertium iam diem esse, quod omni labore materie ad scribendum destinate non inveniret exordium; quo sibi non presens tantum dolor, sed etiam desperatio in posterum fieret. Quintilianus autem nobis, imo omnibus, «Ita» inquit, «se res habet. Curandum est ut quam optime dicamus; dicendum tamen pro facultate. Ad profectum enim opus est studio, non indignatione». Quod consilium ab eloquentia ad actus alios vite rarum omnium, divitie et paupertas equo animo ferende. 16 Siquem sane tam benigno lumine astra respexerint, ut ipse sibi sine externe opis adminiculo satis sit et per se ipsum magnificos sensus possit exprimere, multum habet quod dono gratie celestis ascribat; caveat insolentiam et cum multa humilitate fruatur muneribus untur et in medium quesita reponunt. Experiamur et nos, dum tempus est, dum fervet etas et viget ingenium; non expectemus donec frigus senec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsultarem a quo uel multa uel uaria uł
Unũquodq optimũ et electissimũ esset ac¬
cepisses Cm̃u̾o nũt ad hostiũ pauperis
pulsasti uñ tamen me uolente nõ omio
Uacus abibis Quod ab alio mendicaui id
tibi libens imiparciar Michi quidẽ fateor
de hãre non amplius ꝙͣ uincũ consiliũ est
qd si fortassis mefficax exꝑimento dep̃
mͥ gr̃am referes denq in omnẽ euẽtũ
xu hãs nolim ꝯsilii ents huiq auctorem
Cuiꝰ sũma est apes in inuentionibꝰ ha¬
maitandas que flores nõ quales acceꝑint
referũt. sed ceras ac mella mirifica qͥdã
suit ut mͥ quid̾ã uno eodẽ tp̃re qd legẽdo
simil ac stribrndo probau̾at rebꝰ ip̃is

Expanded text:
consultorem, a quo vel multa et varia, vel consultorem, a quo vel multa et varia, vel unum quodcunque optimum et electissimum esset, accepisses. Enimvero nunc ad ostium pauperis pulsasti, unde tamen, me volente, non omnino vacuus abibis: quod ab alio mendicavi, id tibi libens impartiar. 2 Michi quidem, fateor, de hac re non amplius quam unicum consilium est; quod si fortassis inefficaxmichi gratiam referes; denique, in omnem eventum, illum habeas velim consilii huius auctorem. Cuius summa est: apes in inventionibus imitandas, que flores, non quales acceperint, referunt, sed ceras ac mella mirifica quadamsuit; ut michi quidem uno eodemque tempore quod legendo simul ac scribendo probaverat, rebus i
Abbreviated transcription (Latin):
tyrãmi insi quia trues aures tuas offen¬
dere Ad h magna res est neqz nr̃is cala¬
mis disc̾nenda. s illorũ gladiis Igit᷑ ad
inceptũ redeo Ged hec duo tibi exempla
de illustrissimis electa non sufficiũt duo
ex alio gge hõm adiciã et etate recẽciora
et sc̃itate clarissima Qntos eñ emulos
p̃comiũ nisi ab ip̃o die mortis accepit Unũ
enulo ac rephensore carentẽ unũ plena
et indescerpta laude decoratũ legninꝰ anib ͦ¬
siũ cuiꝰ ne uiuẽtis quid̃ famã mordax li¬

Expanded text:
‘tyranni’, nisi quia timeo aures tuas offen‘tyranni’, nisi quia timeo aures tuas offendere. Ad hec et magna res est neque nostris calamis discernenda sed illorum gladiis. Igitur ad inceptum redeo. 13 Si hec tibi exempla, de illustrissimis electa, non sufficiunt, alia ex alio grege hominum adiciam, et etate recentiora et sanctitate clarissima. Quantos olim emulos preconium, nisi ab ipso die mortis, accepit. 14 Unum emulo ac reprehensore carentem, unum plena et indecerpta laude decoratum, Ambrosium, cuius ne viventis quidem famam mordax li
Abbreviated transcription (Latin):
ingeno fidit/ ui̾eq uero differendũ putet.
suspecta mora rst. deuexa riũ ust etas. et
mũdus iam pridem eo care̾ et ip̃e ad melio̾a
regna tͣnsire meritꝰ ue̾orq ne młtam ip̃e
de honesto delibatio longior in hõnesta est
Raprenda est occasio. confestĩq faciendum
nrt curre et ꝓperare ꝓpositũ est ut ꝙd̾ de
pilio tesare i ep̃ła quadã ait cicero om̃ia
nira studia ĩ istũ unũ ꝯferã eo u̾o ardenti
quidẽ studio ac fortasse efficiã qd sepe uia¬
toribꝰ cũ ꝓperant ruenit ut si seriꝰ ꝙ uolu¬
erint forte surrex̾int ꝓperando ẽt ciciꝰ ꝙͣ si
de nocte uigilassent. ꝑuemiãt quo uelint.
Sit ego qui in isto honñe colendo tã indor¬
miui diu. cursu corrigã tarditatẽ. hec ille.
Lidi aũt to foro uti ncte est qñ ad rũ regẽ
aspirare non tam freti ꝙ belli obice prohi¬
beris. pr̃ia riũ tua. cuiꝰ nemo amantior
cuiꝰ est munici regis impio subiacet. dice̾m

Expanded text:
ingenio fidit; neque vero differendum putet. ingenio fidit; neque vero differendum putet. Suspecta mora est; devexa enim est etas, et mundus iampridem eo carere et ipse ad meliora regna transire meritus, vereorque ne multam ipse de honesto deliberatio longior inhonesta est; rapienda est occasio, confestimque faciendum net, currere et properare propositum est, «ut» — quod de Iulio Cesare in epystola quadam ait Cicero — «omnia mea studia in istum conferam. Eo vero ardenti quidem studio, ac fortasse “efficiam” quod sepe viatoribus, cum properant, evenit: ut, si serius quam voluerint, forte surrexerint, properando etiam citius quam si de nocte vigilassent, perveniant quo velint; sic ego, quoniam in isto homine colendo tam indormivi diu, cursu corrigam tarditatem». 12 Hec ille. Tibi autem tuo foro uti necesse est, quando ad eum regem aspirare non tam freti quam belli obice prohiberis. Patria enim tua, cuius nemo amantior est, inimici regis imperio subiacet; dicerem
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e añt et ingem fiducia et iudice fretus
angusto alto anĩo nundoru uerba despexit
libi quide magnã ingenii constĩam esse sc̃io.
sed ubi angustũ indice muemes quẽ emixe
ad modũ atq om̃ibꝰ modis ingeniis sui tp̃is
fanisse comꝑtĩ est Nostri reges de saporibꝰ
epulatũ et de uolatu auiũ iudicare pñt. de in
u̾ni figẽ non sunt Itaqz ne quid sue etatis
suspite uideant᷑ mirant᷑ ueteres qͣs uouere
ꝯtempuũt ut defctorũ laus uiuenciũ ꝯtu¬
melia non uacet Inter hos iudices uiendũ
morrendũq nobis est et qd̾ est duris tacend̃.
Robercũ sylum Regem foreuãta neapolis.
que unicũ secłi nt̃i decus incõꝑabili felicitate
sortita es fortuãta inꝙͣ et muidiosa neapolis
lr̃arim doma angustissima que si maroii
quondã dulcis uisa xs ꝙͣto ñc dulcior uide¬
reris ub ingeniorũ atq studiorũ equissimus
extimator habitat Ad te confugiaͭ quisquis

Expanded text:
ipse autem et ingenii fidutia et iudice fretus ipse autem et ingenii fidutia et iudice fretus Augusto, alto animo invidorum verba despexit. 7 Tibi quidem magnam ingenii conscientiam esse scio; sed ubi Augustum iudicem invenies, quem enixe admodum atque omnibus modis ingeniis sui temporis favisse compertum est? 8 Nostri reges de saporibus epularum et de volatu avium iudicare possunt, de ingeverum figere non sinit. Itaque nequid sue etatis suspicere videantur, mirantur veteres; quos novere, contemnunt, ut defunctorum laus viventium contumelia non vacet. Inter hos iudices vivendum moriendumque nobis est, et — quod est durius — tacendum; Robertum siculum regem. Fortunata Neapolis, que unicum seculi nostri decus incomparabili felicitate sortita es; fortunata, inquam, et invidiosa Neapolis, literarum domus augustissima, que si Maroni quondam “dulcis” visa es, quanto nunc dulcior videreris, ubi ingeniorum ac studiorum equissimus extimator habitat! 10 Ad te confugiat quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
hos scolasticos lr̃atores genus hõmi uigiliis ac
reuino squalidũ crede m nicħ ad lucubtandũ
duris nich̃ mollius ad iudicandũ cũ multa la¬
boriosissime legerĩt. nicħ examunãt et quid
in re siti dedignant᷑ inquirere. cũ horem iõm
nosse uideant Itaq om̃ una lex est cũcta
em̃ ex equo. quoꝵ auctores uel semel aspex¬
erint scripta fastidũit hoc inquies ꝑuis¬
accidit ngeniis. Magna riũ et ualida per
obstatia quel emũpunt Redde mͥ pictagoram
Rrddam tibi illius ingemi contẽptores Redeat
in greciã plato renastat᷑ homerus Reuinis¬
cat aristotiles Reuertat᷑ in ytaliam uarro.
Resurgat liniꝰ Reflorescat cicero non modo
segnes landatores muemẽt s mordaces ẽt
et lndos dec̾ctores Gͦ quisqz suis temꝑibus
exꝑtus est Qunid u̾gilio maiꝰ hũit lingna
latina Rexꝑit tnĩ ille qui nõ portã s rapto¬
rem alienarũ nurentionũ et t̾usiatorẽ dic̾e̾nt

Expanded text:
hos scolasticos, genus hominum vigiliis ac hos scolasticos, genus hominum vigiliis ac ieiunio squalidum? Crede michi: nichil ad lucubrandum durius, nichil mollius ad iudicandum. Cum multa laboriosissime legerint, nichil examinant; et quid in re sit, dedignantur inquirere, cum hominem ipsum nosse videantur. Itaque omnium una lex est; cunta enim ex equo, quorum auctores vel semel aspexerint, scripta fastidiaccidit ingeniis; magna enim et valida per obstantia quelibet erumpunt’. Redde michi Pithagoram, reddam tibi illius ingenii contemptores; redeat in Greciam Plato, renascatur Homerus, reviviscat Aristotiles, revertatur in Italiam Varro, resurgat Livius, reflorescat Cicero: non modo segnes laudatores invenient, sed mordaces etiam et lividos detractores; quod quisque suis temporibus expertus est. Quid Virgilio maius habuit lingua latina? Repperit tamen ille, qui non poetam, sed raptorem alienarum inventionum et translatorem dicerent;
Abbreviated transcription (Latin):
gatꝭ. Recognosce in u̾bis meis indignatõruy
tuã que iusta eẽt nisi illa de ꝯmuni ommiũ
aceruo in usus ꝓprios tͥnsduxisses oni in ꝙͣ
quos hic scribende sou amor seu morbꝰ tenint
oñi ue pios tenebit. Respice enĩ in p̾nus qͣe
sunt illa que landãt quere Auctores c̾te pͥdẽ
i curem uersi sunt uis et tu laudari. Morere
A morte honũs uie incipit hũãnus fauor ⁊
uite finis pͥncipiũ est glorie q̃ si añ ceperit
singlaris quedã et intempestina Res ẽ plꝰ
dicam dũ uorũ qui tetũ uixerũt quisꝙͣ super¬
fu̾it. Numulate quidã qd̾ appetis non hebis.
cũ om̃s parit᷑ urna concluserit uemẽt qui
sine odio et sine muidia iudicent ferat itaq
mus equo ar̃o si miquã ad equiores iudices.
mĩms offenditut. et fame semꝑ minca p̃¬
sentia est ehultũq admiratioi hõmm familia¬
ritas detrahit freq̃nsq ꝯuictꝰ uides ne tu

Expanded text:
ngat’. 3 Recognosce in verbis meis indignationem ngat’. 3 Recognosce in verbis meis indignationem tuam, que iusta esset, nisi illam de comuni omnium acervo in usus proprios traduxisses; omnium, inquam, quos hic scribendi seu amor seu morbus tenuit, omnium ve quos tenebit. Respice enim in primis quorum sunt illa que laudantur; quere auctores: certe pridem in cinerem versi sunt. Vis et tua laudari? morere. 4 A morte hominis vivere incipit humanus favor, et vite finis principium est glorie; que si ante ceperit, singularis quedam et intempestiva res est. Plus dicam: dum eorum qui tecum vixerunt quisquam superfuerit, cumulate quidem quod appetis non habebis; cum omnes pariter urna concluserit, venient qui sine odio et sine invidia iudicent. Ferat itaqumus equo animo; si iniquam, ad equiores iudices — minimis offenditur, et fame semper inimica presentia est, multumque admirationi hominum familiaritas detrahit frequensque convictus. Vides ne tu
Abbreviated transcription (Latin):
ta dictauerim Arterũ si stabilis fedes ⁊ frust
semꝑ quesitũ ociũ ꝯtuigerit qd iam huit
ostendere se incipit nobiliorem ⁊ certe uni¬
formẽ celam tuo nõie meditor ordiri uellem
ex hiis paucis ẽẽ qui famã ꝓmitte̾ pñt et
prestare s ip̃e ui ꝓpria in lucẽ uemies alis
ingemi subuectus incħqz auxilii mei egens.
ꝓfecto tñ si init̾ tot difficultates assurgeꝰ po¬
tuero lu olim ydomeneꝰ/ du acchico tulu¬
unature laudis appetieu
uerelam publicam nemo sapiens ꝓpͥaz
facit satis quisq priuatarũ q̃ relarũ
dom h satis dixi minis dice̾ debuerã Nulli
ne hõc unꝙ̃ accidisse reris falleris Nułli fere
scripta uel dc̃a platuerũt. laudes hõm mors in¬
cboat ⁊cis quare qr cũ corꝑe morit᷑. muidia.
untq cũ corꝑe. Multorũ inquis scripta laudã¬
tur que si gloriari licet / nd ꝑgis ulteriꝰ ⁊ ed
qui indignantibꝰ mos et suspensũ luiquẽs
auditoris añni. simone p̃ceruolas inexpleto.

Expanded text:
stabilis sedes et frustra semper quesitum otium contigerit, quod iam hinc ostendere se incipit, nobiliorem et certe uniformem telam tuo nomine meditor ordiri. Vellem ex his paucis esse, qui famam promittere possunt et prestare; sed ipse vi propria in lucem venies, alis ingenii subvectus nichilque auxilii mei egens. Profecto tamen, si inter tot difficultates assurgere potuero, tu olim Ydomeneus, tu Athicus, tu Luimmature laudis appetitu. 1 Querelam publicam nemo sapiens suam facit; satis quisque privatarum querelarum domi habet. ‘Satis’ dixi; ‘nimis’ dicere debueram. Nulli ne hoc unquam accidisse reris? Falleris; nulli fereuerunt; laudes hominum mors inchoat. Scis quare? quia cum corpore moritur invidia, vivitque cum corpore. 2 ‘Multorum’ inquis,’scripta laudantur, que, si gloriari licet...’ Non pergis ulterius, sed — qui indignantibus mos est — suspensum linquens auditoris animum, sermone pretervolas inexpleto.
Abbreviated transcription (Latin):
ex ͦ ep cũctis que occ̾rẽt electiora ĩ alueaio
cordis absconde eaq sũma diligentia ꝑte
tenacit̾ꝰ conserua ne ꝙ excidat si fieri
pt Ne nediuciꝰ apud te qualia decerp his.
manrãt caue Nulla quidẽ ess apibꝰ głia
dio repereris in fauũ stilo redigenda suadeo
huit enẽ illa profluent q̃ tibi iure optimo
et p̃ns ⁊ uentura etas actribuit tq ut
nullos hodie flosculos nsi ex uirgilianis
carpiamus arboribꝰ hic̃ an tp̃re certo
dultia mella ꝓmẽs nectm̃ dulcia ꝙͣuũ et
siquida et durũ bachi domitura soporem
singue oratoris e ꝓpria neutra
nob̃ iregligenda si nos ut auĩt huro tol¬
hore et ꝑoranirũ nobilitare ꝓposim̃ est
O de ptiore alibi magͣ em̃ res est ⁊ labor
nigens s messis uberrima hoc loco ne ̃
aluid exram ꝙ ad̾ nie ad calamũ traxit

Expanded text:
ex cuntis que occurrent, electiora in alveario cordis absconde eaque summa diligentia parce tenaciterque conserva, nequid excidat, si fieri potest. Neve diutius apud te qualia decerpseris maneant, cave: nulla quidem esset apibus gloria, dio reppereris, in favum stilo redigenda suadeo; hinc enim illa profluent que tibi iure optimo et presens et ventura etas attribuet, atque — ut nullos hodie flosculos nisi ex virgilianis carpamus arboribus — hinc anni tempore certo Dulcia mella premes, nec tantum dulcia quantum Et liquida et durum Bachi domitura saporem. lingue oratoris est propria; neutra nobis negligenda, si nos, ut aiunt, “humo tollere et per ora virum volitare” propositum est. Sed de priore alibi; magna enim res est et labor ingens, sed messis uberrima; hoc loco, ne in aliud exeam quam quod me ad calamum tra
Abbreviated transcription (Latin):
bentes uolare xam et curre asserũt Emo¬
cions u̾o u̾gilus fuge tp̃us ait Qnd si
om̃s tacerent uiuid ẽt si negarent . Nlũ¬
quid ideo segnius fugiens curre̾t aut
Uolaret Neq u̾o me talia sũmis la biit
locutũ putes quiqz coetauĩs meis ẽ mos
panctorũ mieta captare flostulos quod
putãt ut nichil uideat᷑ in adolescente for¬
mosius. Ego me nõ nego flostulos int̾dã
sege quibꝯ it̾ semoꝵ thoros si res tulerit
Uñ queam s ita adoptatã senectutẽ meri¬
Ut est usus ut est ingeniẽnt est auimus
Ut ost etas eloqͣnte studio delecter. tũ et
mrditor ut quidꝙ id est uite ꝓsit a dolesten¬
creq memalis expediat ꝙ ut uerbis otna¬
tioribus nuremlis lingua sastnuat Eñme
quiede demẽtie uidet᷑ in id inti ad qd forte¬

Expanded text:
es, volare eam et currere asserunt. Quotiens vero Virgilius fugere tempus ait? Quid, si omnes tacerent? quid, etiamsi negarent? nunquid ideo segnius fugiens curreret aut volaret? 4 Neque vero me talia summis labiis locutum putes, quique coetaneis meis est mos, per auctorum vireta “captare flosculos”. Quod putant, ut nichil videatur in adolescente formosius. Ego me non nego flosculos interdum legere, quibus inter seniorum choros, si res tulerit, uti queam; sed ita ad optatam senectutem meriut est usus, ut est ingenium, ut est animus, ut est etas, eloquentie studio delecter, tamen, et meditor ut quicquid id est, vite prosit adolescentieque me malis expediat, quam ut verbis ornatioribus iuvenilis lingua lasciviat. 6 Summe quidem dementie videtur in id niti ad q