comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ls heremi qͦs uario delusa errore gentilitas
faunos satyrosq colit. Dicunt᷑ qͥdã ꝙ siluestres¬
hoiẽs qͦs ñnulli faunos ficarios uocant. Sci¬
nopodũ gens fert᷑ in ethiopia singłis cruribꝰ
tes. pedu suoꝵ magnitudine adumbrent᷑.
Antipodas in libia plantas uersas habent ptꝰ
erura. ꝙ octonos digitos in plantis. Yppopo¬
des in scithia st̃. humanã formã. ꝙ equinos
pedes habentes. In india gentẽ ferunt ẽẽ q̃
r̃a habentes. Est ꝙ genᷤ ibi statura euibitalis
oceanꝰ. ꝑhibent & in eadẽ incłia gentẽ ẽẽ femi¬
narũ. q̃ quinquennes ꝯeiprunt. s octauũ uite
annũ ñ excedunt. Dicunt᷑ aũ zalia hominũ
fabulosa portenta q̃ ñ st̃. s ficta in carisis re¬
rũ int̾p̃tant᷑. ut Gerionẽ hispanie regẽ tri¬
S orgones qͦ meretrices ermitas serpentib q̃
aspicientes ꝯu̾tebant in lapides. habentes umĩ
ocułu qͦ inuic̃e utebant᷑. fuer̃t aũ tres sororeᷤs

Expanded text:
lis eremi, quos vario delusa errore gentilitas lis eremi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satyrosqhomines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruributes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quaturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triGorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores
Abbreviated transcription (Latin):
credunt truncossine capite uasci. ꝙ os. ꝙ ocłos
habere in pectore alios sine ceruicib gigni o¬
culos habentes inhumeris. In ultimo aũ orien¬
tis monstruose gentiũ facies scribunt᷑. alie
sine narib equali tociꝰ oris planitie ĩformes
habentes uultꝰ. aliȩ labro subteriori ad eo ꝓmi¬
nenti. ut insolis ardorib totã ex eo ꝯtegant
faciem dormientes. aliis concreta ora ẽẽ modi¬
co tantũ foramine calamis auenarũ potus
haurientes. ñ nulli sine linguis ẽẽ dicuntur.
inuicẽ sermonis utentes nutu siue motu.
Panothias ap̃ seythiã ẽẽ ferunt. tã diffusa ma¬
gnitudine auriũ. ut õe corpꝰ ex eis ꝯtegant.
pan enĩ greco sermone õe. othia auresdicuit᷑.
Artapathite in ethiopia ꝓni ut pecora ambu¬
lare dicunt᷑. q̃dragesimũ uite annũ nullus
suꝑgredit᷑. Satyri homuntiones st̃ aduncis
pedib similes. qualem in solitudine antoniꝰ

Expanded text:
credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. in vicem sermonis utentes nutu sive motu. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium, ut omne corpus contegant: pan enim Graeco sermone omne, othim aures dicuntur. Artabatice in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur. Quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis pedibus similes: qualem in solitudine Autumus
Abbreviated transcription (Latin):
gentib q̃d̾ã monstra st̃ hominũ. ita muntĩ¬
so genere humano q̃d̾ã monstra st̃ gentiũ
ut gygantes. cenocephali. cyclopes. ꝙ cȩter
Gygantes dictos iuxta greci sermonis ethimo¬
logiã qͥ eos gigenes existimant. idẽ t̾rigenas
eo qd̾ eos fabulose parens t̾ra imm̃sa mole ꝙ
similes sͥ genuerit. ge. enĩ grece t̾ra appelat
genis. genꝰ. licet eos ꝙ t̾re filios uulgus uou
quoꝵ genꝰ incertũ ẽ. falso enĩ opinant᷑ qͥd
imꝑiti de scͥpturis scĩs p̾uaricatores angł̃s
cũ filiab hominũ añ diluuiũ ꝯcubuisse.
exinde natos gygantes id ẽ nimiũ grands
ꝙ fortes uiros de qͥb t̾ra cõpleta ẽ. Ceno¬
cephali appellant᷑ eo qd canina capitaha¬
beant. qsq ipse latratꝰ magis bestias ꝙͣ hi¬
mines ꝯfitetur hi in india nascunt᷑. Cielo¬
pes ꝙͦ ead̾e inclia gignit. ꝙ dictos cielopes
eo qd̾ unũ habere ocrilũ in fronte media ꝑ¬
solas ferarũ carnes edunt. leminas mibu

Expanded text:
dam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant, id est terrigenas, eo qsimiles sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falsiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id est nimium grandes et fortes viros, de quibus terra conpleta est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit; et dictos Cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media psolas ferarum carnes edunt. Blemmyas in Libya
Abbreviated transcription (Latin):
ormica dicta ab eo qd̾ ferat mieas farris. euiꝰ
sollertia multa. ꝓuidet enĩ infuturũ. ꝙ pͥ¬
rat etate qd̃ hieme comedat. in messe enimn
captantesq ad necẽ ꝑsequunt᷑. formicole¬
on ob hoc uocatꝰ. qr ẽ uł formiearũ leo uł
certe formica parit̾ ꝙ leo. ẽ enĩ animal par¬
uũ formicis satis infestũ. qr se in puluere
animalib ut formica ẽ formicis aũ ut leos̃
.IIII. De serpentibꝰ.

Expanded text:
Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius sollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem captantesque ad necem persequuntur. Formicoleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere uia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo 4 De serpentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ imprudentiã suꝑsedentib pestem facit:
Talpa dicta qd̃ sit dãpnata cecitate ꝓpetua te¬
nebris. ẽ enĩ absq oculis. sẽꝑ trã fodit. ꝙ hu¬
mũ egerit. ꝙ radices subter frugibꝰ comedit
gues eos efficit sominꝰ. nã gliscere dicimꝰ eres¬
cere. hieme enĩ tota dormiunt. ⁊immobiles
qiͣ mortui iacent. tpr̃e estiuo reruuseunt
Ericiꝰ animal ex spinis cooꝑtũ. qd̃ exinde
dicit᷑ nominatũ. eo qd̃ subrigit se qnͣdosi¬
subrigit. atq in globũ ꝯu̾sus in sua se arna
recolligit. Huiꝰ prudentia q̃d̾a ẽ. nã dũ ab¬
scid̾it uuam de uite. sese uolutat supmꝰ¬
suꝑ eã. ꝙ sic eã exhibet natis suis. Grillus
nom̃ a sono uocis habet. hic retro ãbulat
trã terebrat. stridet noctib. uenatur eũ
formica cireũligat a capillo in cauernã
eiꝰ coniecta afflato priꝰ puluere nese ab¬
scondat. ita formice cõplexibꝰ trahitur

Expanded text:
per inprudentiam supersedentibus pestem facit. per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; gues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quandosubrigit, atque in globum versus in sua se arma recolligit. Hujus prudentia talis est. Nam dum absciderit uvas de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capillo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pusillu animal. grecũ illi nom̃ ẽ. qͥeqͥd
uero ex eo trahit. latinũ sit. alii dicunt mu¬
res qd̃ ex humore t̾re nascant᷑. nã mus. t̾ra.
un ꝙ humꝰ. his in plenilunio iecur crescit.
sic̃ q̃d̾a maritima augent᷑. q̃ rursꝰ minu¬
ente luna deficiunt. Sorex latinũ ẽ. eo qd
rodat. ꝙ in modũ serre p̾cidat. antiqͥ aũ
sorieẽ sauric̃ẽ dicebant. sic̃ ꝙ elodu claudũ.
Dustela dicta qiͣ mus longꝰ. nã telũ a longitu¬
dine dictũ. hec ingenio subdola in domibꝰ
u̾ nutrit catulos suos tñsfert mutatq sedẽ¬
serpentes etiã ꝙ mures ꝑsequit᷑. Duo aũ s̾
nera mustellarũ. alterũ enĩ siluestre ẽ. distis
rũ in domib oberrans. falso aũ opinant᷑
qͥ dicunt musteła ore ꝯcipere aure effunde¬
re partũ. Mus araneũ cuiꝰ morsu aranea
ẽ in sardinia. animal ꝑ exiguũ aranee for¬
ma q̃ solifuga dr qd̃ diem fugiat. in metal¬
lis argenteis plurima ẽ occultũ reptans ꝙ

Expanded text:
pusillum animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedSerpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum; alterum enim silvestre est distans rum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et
Abbreviated transcription (Latin):
na. & enim si mecũ patria mea. quȩ mͥ¬
cetera. sic & montes &e flumina. & arbores
loquentes inducimꝰ. ꝑsonam imponentes
rei quȩ ñ habet naturam loquendi. qđ ce tra¬
gedis usitatũ est. & in orationib frequentis¬
sime inuenitur.¬

Expanded text:
a: etenim si mecum patria, quae mihi vitur: nam montes et flumina et arbores loquentes inducimus, personam imponentes rei, que non habet naturam loquendi; quod et tragedis usitatum est et in orationibus frequentissime invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
porta. & porticꝰ eo qd̾ sit aꝑtꝰ. Ianua ab iano
qͦdã appellabat᷑. cui gentiles omnẽ introitũ uł
exitũ sacrauert̃. uñ & lucanꝰ ferrea bellige¬
ri cõpescat limina ian. Est aũ pͥmꝰ domꝰ ingssa¬
ẽ. ꝑ qd̃ ab aliqͦ arcem̃ ingressu. ab obstandod¬
ctum. Alii aiunt ostiũ appellari qr hostẽ io¬
rat᷑ ibi enĩ adu̾sariis nos obicimꝰ hinc &e osia
tiberina. qr hostib st̃ opposita. fores &e ualie
claustra st̃. s fores dicunt᷑ q̃ foras. ualus q̃nꝰ¬

Expanded text:
porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingreer quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et ostia Tiberina, quia hostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae foras: val
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ ostiũ uertit᷑. & semꝑ mouet᷑. dictꝰ a noto¬
kapaias qd̾ qi cor hominẽ totũ. ita ille cuneus
ianuã regat. ac moueat. uñ &e ꝓuerbiale est
in cardine rem ẽẽ. Limina ostioꝵ dicta eo qd¬
introeat᷑ aut foras eatur. Postes quasi post

Expanded text:
in quo ostium vertitur et semper movetur, dictus quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus ianuam regat ac moveat; unde et proverbiale est, in cardine rem esse. Limina ostiorum dicta, eo quintroeatur, aut foras eatur. Postes, eo quod post
Abbreviated transcription (Latin):
unicium uł munim̃tũ dictũ. qd̾ manu
ẽ factũ. Cohors uocata uł qd̃ coartet oĩa
que interiꝰ st̃ id ẽ ꝯeludat. uł qd̾ coberceat
obiectu suo extraneos & adhire ꝓhibeat. Uallũ
ẽ qd̾ mole t̾̃re erigit᷑. ut custodia p̃tendatur.
dictũ aũ uallũ auallis. nã ualli st̃ fustes qͥbus
uallũ munit᷑. & ualli dicti. qd̾ figant᷑ & uellait᷑.
Int̾ualla st̃ spatia int̃ capita ualloꝵ id ẽ stipi¬
pitib scił. Agger ẽ ciuiꝰlibet rei aceruatio. uñ
aggesta q̃ uallo facto ꝓpiꝰ ponit᷑. s abusiue &
muros & munim̃ta omĩa aggerem dicimꝰ. Ma-
cerie st̃ parietes longi qͥb uinee alique clau¬
dunt᷑. longũ enĩ greci maeron dicunt. forma¬
tũ siue formatium in affrica & hispania pari
duab utrimq tabulis imꝑtiunt᷑ ueriꝰ ꝙͣ in.¬
struunt᷑ euis durant incorrupti. uentis ignibꝰ
omĩq cem̃to fortiores. Sepes munim̃ta satox
.x. De tentoriis. Scant

Expanded text:
tum quia manu est factum. Cohors vocata vel quod coartet cuncta quae interius sunt, id est concludat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipipitibus scilicet. 3. Agger est cujuslibet rei acervatio, undeaggesta, quae vallo facto propius ponitur. Sed abusive et muros, et munimenta omnia aggerem dicimus. 4. Maceriae sunt parietes longi, quibus vineae aliaque clauduntur. Longum enim Graeci μακρὸν dicunt. 232 5. Formatum, sive formatium in Africa, vel Hispania parieduabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum la. § 10 De tentoriis. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. qr hoc sereno celo faciendũ ẽ. ñ ꝑ imbres
Messis a metendo id ẽ recidendo dicta. Seges aũ
de semine dicta qd iacimꝰ siue a sectione. in.
rima ceres ceꝑit uti frugib¬

Expanded text:
tum, quia hoc sereno caelo faciendum est, non per imbres.tum, quia hoc sereno caelo faciendum est, non per imbres.udus ara, sere nudus. Messis a metendo, id est a recidendo, dicta. Seges autem de semine dicta quod iacimus, sive a sectione. De frumentis . Prima Ceres coepit uti frugib
Abbreviated transcription (Latin):
ultura ẽ qua frum̃ta uł uina magnola¬
bore querunt᷑ ab incolendo uocata. Di¬
uitie enĩ antiquoꝵ in his duob erant. bene
pascere. & bene arare. Cultura agri. cinis. a¬
ratio. int̾missio. incensio stipulax. stercoratio.
oceatio. runcatio. Cinis ẽ incendiũ ꝑ qd̾ ager
mutilem humorẽ exsudat. Aratio dicta. qr
ri fuiss usus reꝑtꝰ. duplex ẽ aũ aratio. uerna¬
lis &e autũnalis. Int̾missio ẽ. qua alt̾nis annis
ager uacuis uires recipit. Stercoratio letami¬
nis asꝑsio. Stercꝰ aũ uocatũ uł qr sternit᷑ in a¬
gris. uł qr extergi oporteat qd̾ sordidu in ciui.¬
eo qd̾ fuo nutrim̃to leta facit germina. reddata¬
arua pinguia ⁊ fecunda. Occatio ẽ. cũ rusti¬
ci satione facta bobꝰ dimissis gͣndes glebas cediÑ
ac ligonib frangunt. & dicta occatio qͣi ob¬
re actũ. id ẽ uerno aratũ. Iscissio ẽ aratio
pͥma. cũ adhuc ager durus ẽ. Satio dicta qiͣ
seminis actio. qiͣ satoꝵ actio. Serere aũ uoca¬

Expanded text:
qua frumenta vel vina magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in iis duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. 2. Cinis est incendium, per quod ager inutilem humorem exsudat. Aratio dicta, quiri fuisset usus repertus. Duplex est autem aratio: vernalis et autumnalis. Intermissio est qua alternis annisvacuus ager vires recipit. Stercoratio est laetaminis aspersio. Stercus autem vocatum, vel quia sternitur in agris, vel quia extergi oporteat, quod sordidum in civieo quod suo nutrimento leta faciat germina, reddatarva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta, bobus dimissis, grandes glebas cedunt ac ligonibus frangunt. Et dicta occatio, quasi obre actum, id est verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta quasi seminis actio, quasi satorum actio. Serere autem voca
Abbreviated transcription (Latin):
us aut nat᷑ale est. aut ciuile aut gentium.
Ius naturale ẽ cõmune omniũ nationum:
eo qd ubiq instinctu nature ñ constitutiõe
aliqua habetur. ut uiri ⁊ feminȩ coniunc¬
tio: liberoꝵ successio. ⁊ educatio. cõmunis
omniũ possessio. ⁊ omniũ una libertas.
acquisitio eoꝵ quȩ cęlo t̾ra. mariq acqui¬
runt᷑. Item deposite rei. uł cõmendate pecu¬
niȩ restitutio iolentiȩ ꝑ iuim repulsio. nã
hoc aue siqͥd huie simi le est. nunqͣm iniustũ c̾
s naturale equũq habetur.
us ciuile est. qđ quisꝙ ppłs uł ciuitas
sibi ꝓprium humana diuinaq causa conf¬
tuit. ui. ¶uid sit ius gentium.

Expanded text:
us aut naturale est aut civile aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum et quod ubique instinctu nature, non constitutione aliqua habetur, ut viri et femine coniunctio, liberorum susceptio et educatio, communis omnium possessio et omnium una libertas, acquisitio eorum que celo, terra marique capiuntur. Item deposite rei vel commodate pecunie restitutio, violentie per vim repulsio. Nam hoc, ac si quid huic simile est, nunquam iniustum, sed naturale et equum habetur.us civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque causa constituit. § 6 Quid sit ius gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sit in similitudine eaude bouis llatal
Cultelli a cultura dict. eo qͦd ex ipsis ptce¬
ꝙͣ falces essent reꝑte. faleis ẽ qua apbo
putant᷑ & uites. dictȩ aũ falces qd̾ his hũ
milites herbã filicẽ solebant abseidero. i
in usus. agricole nc̃ sũ. militis ante fui fe¬
strũ a similitudine faleis uocatũ. ẽ aũ tt¬
ramentũ curuũ eũ manubrio longo add¬
sitatẽ uepriũ succidendã. hice runcones di¬
cti st̃. qͥb uepres secant᷑. a runcando dich¬
Serrula ẽ p̃tenius lãmina ferri dentiũ nor¬
dacitate resecans arbores seuramos. Rasta ꝑͥ
aut a radendo trã aut a raritate dentiñ dite
Ligones qd̾ terrã leuent. quasi leumnes:
s eudicia dicta eo qd̾ circa codicẽ tra piat e
quãus ei usus in celiquis opibbabi atꝰ mñ¬

Expanded text:
d sit in similitudinem caudae bovis. Dentale uasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putatiusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant abscidere. Unin usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantSerrula est pretenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram aperiat: et quamvis eius usus in reliquis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
Dcol ariodictos. fiscsu quiasi fiseulũ. a colan¬
fumine iqua extrahit̾. Lucretiꝰ in fluiuio¬
uersare rotas atꝙ austra uidemꝰ. Austra
aũ idem ce rota ab hauriendo aquã dicta.
G ingilliis qd n giro uertatur ẽ emĩ lignũ in
transuers ꝑ tiea mobilo ex qͦ funis eũ situla
uł utre n puteũ demitit᷑ hauriende aqͦ
causa cebnem hortulam uocant lignũ lou¬
gum q̃ bairiunt aquas ⁊ dictũ telone a longi¬
tudiuie. selum em̃ dr iugxta grecos. qͥeqͥd longũ
ẽ un ce nustela uocata. qĩ mus longus. hoc
instrumentũ iispani cieoniã dieunt. ꝓꝑter
qd imitetur e niscde nominis auẽ leuantis aqͦ
acdeponentis rostrũ dũ clangit. Ama.
Dupus qͥ de camcula ferreus arpar. qi si quĩd
in puteũ decidit. rapit & extrabit. uñ ce
nom̃ accepit. Arpax aũ dictus qd̾ arripit.
arpe est enĩ grece rapere. Sarculus.¬
xy. de in

Expanded text:
colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colanflumine versare rotas, atque haustra videmus. Haustra autem, id est, rota, ab hauriendo aquas dicta. 2. Girgillus, quod in gyrum vertatur. Est enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur, hauriende aque causa. Telonem hortolani vocant lignum longum quo hauriunt aquas; et dictus telo a longitudine; telum enim dicitur iuxta Grecos, quicquid longum est; unde et mustelam vocant quasi mus longus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, propter quod imitetur eiusdem nominis avem, levantes aqua ac deponentes rostrum, dum clangit. Ama. Lupus, qui et canicula, ferreus arpax, quia, si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem dictus quia arripit; arpe enim est Graece rapere. Sarculus. De in
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑ ando demonstrat. qđ genus duas habet
species. laudem & uituꝑationem. Laudis ordo
trib temporib distinguit᷑. Ante ipsum hominẽ
in ipsum. post ipsum. Ante ipsum ut que te tã
leta tulerunt secula. In ipsum. ut o sola infan¬
dos troie miserata labores. Post ipsum. ut in fre
ta dum fluuii current dum montib umbre:
lustrab̃t conuexa polus dum sydera pascet
semꝑ honos nomenq tuum laudesq manebt̃¬
Pari ordine econtrario & in uituꝑatione homi¬
nis. hec forma seruanda est: ante hominẽ. in
hominem. post hominem. Locus cõmunis ad
demonstratiuum uituꝑationis genus ꝑtinet
qđ tam̃ ab eo in aliquo differt nam uituꝑatio
quȩ contraria est laudis. specialit̾ ad incertam
facientis ꝑsonam adhibetur. Communis uero
locus generalit̾ in facti crimen p̾ponit᷑ unde
ce cõmunis locus dicitur quia absente ꝑsona
ñ tantũ in hominem quantũ in ipsum crim̃

Expanded text:
vituperando demonstrat; quod genus duas habet vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, uta dum fluuii current, dum montibus umbrae lustrabunt conuexa, polus dum sidera pascet. semper honos, nomenqPari ordine e contrario et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis vero locus generaliter in facti crimen praeponitur. Unde et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen
Abbreviated transcription (Latin):
deliberatiuum. demonstratiuũ. iudiciale
Deliberatiuum genus est in quo de quib li¬
bet utilitatib uite quid aut debeat aut ñ debeat
fieri tractatur. Demonstratiuũ est in quolauda¬
bilis ꝑsona aut uituꝑabilis ostenditur. Iudiciale
in quo de ipsus pͥus ꝑsonȩ facto aut penȩ aut pre¬
mii sententia datur. Dictum autem udiciale
eo qđ iudicet hominem & sententiam suam osten¬
dat. utrũ laudabił p̾mio dignus sit. aut certere¬
us condemnari liberariq supplicio. Deliberati¬
uum gemis uocatur eo qđ de unaquaq re in
eo deliberet᷑. huiꝰ genus est duplex suasio & de¬
suasio. idest de expectando ce fugiendo. idestde
faciendo &e ñ faciendo. Suasiora aũt in trib
locis diuidit᷑. honesto. utili. & possibili. Hec
differt aliquid a deliberatiua. quia suasoria
eget altera ꝑsona. Deliberatiua interdum &.
apud se agit. In suasoria autẽ due sunt que plus
ualent. spes. & metus. Demonstratiuum dic¬
tum qđ unam quãq rem. aut laudando aut¬

Expanded text:
deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamq
Abbreviated transcription (Latin):
que de plurib sumil reb eloquit. Dicta¬
autem a copia rerũ. ⁊ quasi a saturitate unde
⁊ saturas ẽ scribere. poemata uaria condere.
ut oratii. iuuenalis: ⁊ ꝑsii. lex nouella .xuii. De¬
odiȩ leges naualiũ com legib rodiis.¬
mertioꝵ sunt ab insula rhodo cognomi¬
natȩ in qua antiquitꝰ cõmercatoꝵ usus fuit

Expanded text:
que de pluribus simul rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate: Unde et satyram scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii; lex novella. Rhodie leges navalium commerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
enera gimnicoꝵ qͥnq. id ẽ saltꝰ. curs. iactꝰ.
uirtꝰ. atq luctatio. uñ fer̃t. quendã regẽ tot fi¬
lios adolefeentes babentẽ totide generib de
regno iussisse ꝯtendere.iii. De Saltu.
altus dictꝰ. qiͣ exilire. in altũ. ẽ enĩ saltꝰ. altiꝰ¬

Expanded text:
enera gymnicorum quinque: id est saltus, cursus, iactus, virtus atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno iussisse contendere. De saltu . Saltus dictus quasi exilire in altum: est enim saltus alti
Abbreviated transcription (Latin):
Ipes dicte uł qd̃ se pedib inuic̃e alligent.
uł ꝓ eo qd̃ sine pedib nascunt᷑. nã ptꝰ¬
eã ꝙ pedes & pennas accipiunt. hȩ soller¬
tes in generandi mellis offitio assignatas
incolunt sedes. domicilia inenarrabili ar¬
te cõponunt. ex uariis florib fauũ ꝯduni.
textisꝙ ceris innumera ꝓle castra repleq̃.
exercitũ ꝙ reges habent. p̾lia mouent.
fumũ fuguint. tumultu exasꝑant᷑. has
pleriꝙ exꝑti st̃ de boum cadaueribꝰ naᷤᷤ¬
ei. nã ꝓ his creandis uituloꝵ occisoꝵ car¬
nes uerberant᷑. ut ex putrefacto cruore
nes de eqͥs. fuci de mulis. uespe de asinis.
Castros greci appellant qͥ in extremis fauoꝵ
labores edat. qi focus. depascit᷑ enĩ qd ñ labo¬

Expanded text:
pes dictae, vel quod se pedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pinnas accipiunt. Haec sollertes in generandi mellis officio adsignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte conponunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore nes de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum labores edat, quasi fagus; depascitur enim quod non labo
Abbreviated transcription (Latin):
grece canis uocat᷑. Culex ab aculeo dictꝰ quo
sanguinẽ sugit. habet enĩ in ore fistuła in
modũ stimuli. qͣ carnẽ terebrat ut sanguinẽ
bibat. Scinifes musce minutissime st̃ aculo¬
is ꝑmoleste qua t̾cia plaga suꝑbꝰ egy pti ceẜs̃ ps̃¬
Destrͣu animal arm̃toꝵ aculeis ꝑmolestũ. oes¬
tr ũ aũ grecũ ẽ qͥ latine asilus. uulgo tabanꝰ
uocat᷑. Bibiones st̃ qͥ in uino nascunt᷑ quos
uulgo mustiones a musto appellant. uñꝯ
ex ore in oculis tius bibiones inuolant.
Surgulio dr qr pęne nichil ẽ aliud ꝙͣ guitur.

Expanded text:
Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim modum stimuli, qua carnem terebrat, ut sanguinem bibat. Scinifes muscae minutissimae sunt aculeis permolestae: qua tertia plaga superbus Aegyptiorum pestrus animal armentorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgulio dicitur, quia pene nihil est aliud nisi guttur.
Abbreviated transcription (Latin):
t st̃. Tauri uocant᷑ scarabei t̾restres rieimo
similes. Buprestis ẽ animal paruũ in italia
simillimũ scarabeo longipedu. fallit int̾
herbas bouẽ maxime. um̃n ꝙ nom̃ habet. de¬
uoratũq tacto felle. ita ĩfłamat ut rũpat.
Cicendela scarabeoꝵ genꝰ ẽ dicta. qd̾̃ gradiens
uł uolans lucet. Blatte a colore uocate. siqͥ¬
de̾ ꝙ cõp̾hense manũ tingunt. uñ ꝙblatte¬
um colorẽ dicunt. hoc aũ animal lucẽ uide
re ñ patit᷑. trariũ musce. nã musca lucipe¬
ta. ꝙ blatta lucifuga ẽ ꝑ noctẽ enĩ tm̃ ãbulat.
unt nasci. Locusta qd̃ pedib sit longis uelu¬
ti hasta. uñ ꝙ eã greci tã maritimã ꝙͣ t̾restr̃o
hastaco appellant. Cicade ex cuculoꝵ naserin¬
tur sputo. hȩ in italia ap̃ reginos multest̾
nec usꝙͣ alibi. Musca ex greco uenit sic̃
mus. hȩ sic̃ ꝙ apes necate in aqua aliqͦtiers
post uniꝰ hore spaciũ reuiuiscunt. Cino¬
mia grece uocat᷑ id ẽ musca canina nã emᷤ

Expanded text:
ti sunt. 5. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis, animal est in Italia parvum, simillimum scarabaeo, longipedi. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat, ut rumpat 6. Cicendela, scarabaeorum genus est, eo quod gradiens, vel volans, lucet. 7. Blattae, a colore nuncupatae, siquidem et comprehensae manum tingunt, unde et blatteum colorem dre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat. unt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων
Abbreviated transcription (Latin):
ut res. circum flexum. Dissyllaba pars o¬
rationis. si priorem naturalit̾ longam ha¬
bet. & ultimam breuem: circum flectit᷑
ut musa. aliter acuitur. Trissyllaba pars
orationis si mecdiam breuem habet ut
tibia. tunc pͥmam acuimꝰ. si uͦ naturalit̾
longam habet. scdam. ce ultimã breuem.
ut romanꝰ. tunc mediam circunfsectunus
Tetrasyllaba autem & pentasyllaba ratione¬
trisyllabarũ retinentur. Grauis accentus
cum uno accentu pomi potest indictione
uiter ce ñ ꝓducta mẽta. uł discernendȩ
ambiguitatis causa ut ergo. nam cum ꝓdu¬
citur .go. causam significat. cum corripit᷑
coniunctionem
De figuris accentirum.

Expanded text:
ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars out 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam acuimus. Si vero naturaliter longam habet secundam et ultimam brevem, ut 'Metellus', tunc mediam circumflectimus. Tetrasyllaba autem ptrisyllabarum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione viter et non producta A 'meta'; vel discernendae ambiguitatis causa, ut 'ergo'. Nam cum producitur 'go' causam significat; cum corripitur, coniunctionem. De figuris accentuum
Abbreviated transcription (Latin):
e greco nomen acce¬
pit. Nam grece pros. ad latine. Ode
grece latine cantus est. hoc enĩ nomen de
uerbo ad uerbum expressum est. latini aũt̃
ce alia nomina habent. nam accentus. ce
tonos. & tenores. dicunt. quia ibi sonus
crescit & desinit. Accentus aut̃ dictus. qđ
iuxta cantum sit sicut aduerbiũ: qđ iux¬
ta uerbum est. Acutus accentus dictus qđ
acuat & erigat syllabam. Grauis. qđ depri¬
mat. & deponat est enim contrariꝰ acuto.
Circumfiexus. quia de acuto & graui constat.
incipiens enim ab acuto. in grauem desinit.
atq ita cdum ascendit & descendit: circum¬
flexus efficitur. Acutus autẽ &e circum fiexꝰ
similes sunt. nam uterq leuat syllabam.
depͥmnt syllabas. cum illi leuent: ut unde
uenit titan &e nox ubi sydera condit unde
hic grauis est muiꝰ enĩ sonat qͣm acutus. c
circumflexus ¶onosyllaba autẽ pars
orationis. si naturalit̾ breuis est ut uir
aut positione longa ut ars. acutũ accen¬
tum habebit. Siuero naturalit̾ longa

Expanded text:
eco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam uterque levant syllabam. deprimit syllabas, cum illi levent, utLucan. 1, 15: Unde venit Titan, et nox ibi sidera condit. 'Unde' hic gravis est. Minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars', acutum accentum habebit. Si vero naturaliter longa,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio dedit. Dãq phetonte. fulminis ictu int̾¬
tas. lacrimis electrũ om̃ib annis fundere. iu¬
xta eridanũ amnẽ. & electrũ appellatũ q̃m sol
uocitatꝰ sit elector. plurimi poete dixere.
Constat aũ eũ ñ ẽẽ sucũ ppłi. s pinee arboriᷤ
nã accensus tede nidore flagrat. Nascitur
aũ in insulis oceani septentrionalis. sic̃ gũmi
densat᷑ꝙ ut cristallũ rigore uł tepore. ex ea
fiunt decoris grã agrestiũ feminaꝵ monilia.
Nocari aũ a qͥbdã arpaga. eo qd̾ attritu digi¬
toꝵ accepta caloris anima folia paleasq ce
uestiũ fimbrias rapiat. sic̃ magnes ferrum.
Quocũq aũ mͦ libeat tinguit᷑. nã ancuse radi¬

Expanded text:
tatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu intetatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu intelos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radi
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ. genera eiꝰ qͥnq. Onix appellata qd̾ habe¬
at in se ꝑmixtũ candorẽ insimilitudinẽ
unguis humani greci enĩ ungu̾e onicem
dicunt. hanc india uł arabia gignit. distant
aũ inuicẽ: nã indica ignis colorẽ habet. al¬
bis cingentib zonis. Arabica aũ nigra ẽ cũ
candidis zonis. genera eiꝰ qͥnq. Sardonix
ex duoꝵ nominũ societate uocata. ẽ enĩ ex
onicis candore ce sardi. Astat aũ tͥb colori¬
b. subteriꝰ nigro medio candido. suꝑiꝰ mineo.
hec sola isignando nicħ cere euellit. Reꝑit᷑
aũ ap̃ indos & arabes. detecta torrentibꝰ. ge.
ac ꝓꝑt̾ea ematites ẽ uocatꝰ. emath qͥppe sanguiᷤ ẽ
Gignit᷑ in ethiopia qͥdẽ. s pͥncipalis in arabia¬
&e in affrica inuenit᷑. De qͣ ꝓmittunt magi
qͥdda ad coarguendas barbaroꝵ insidias.
Sucinꝰ quẽ appellant greci electron. fului cer¬
tiq coloriᷤ fert᷑ arboris sucꝰ ẽẽ & obid sucinũ ap¬
pellari. flectrũ aũ uocari fabulosa argum̃¬

Expanded text:
ppellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore, et Sardo. Constat autem tribus coloribus, subterius nigro, medio candida, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae evellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes, detecta torrentibus. Genac propterea haematites vocatur, αἴμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumen
Abbreviated transcription (Latin):
eiat ppłm suũ. Sicut eni xp̃c significat regẽ.
ita iħe significat saluatorem: ñ itaq nos sal¬
uos facit quicũq rex. s rex saluator qd̃ uer¬
bum latina lingua antea ñ habebat. s ha¬
pere poterat sicut potuit quando uoluit.
Emmanuhel ex ebreo in latinũ significat
nobiscũ ds: scilicet quia ꝑ uirginẽ natꝰ ds̃.
hominib in carne mortali apparuit. ut
terrenis uiam salutis ad celum aꝑiret. Ad
diuinitatis substantiã quȩ ꝑtinent ista
sunt ds. dñs. Ds autẽ dictus ꝓpt̾ unitam
cum patre substantiã. dñs ꝓpter seruientẽ
creaturã. Ds autẽ ce homo. quia uerbum
&e caro. unde & bis genitus dicit᷑. siue quia
pater eũ genuit sine matre in eternitate
siue quia mat̾ sine patre genuit in tẽꝑe.
Unigenitꝰ autẽ uocat᷑ scłm diuinitatis ex

Expanded text:
et populum suum. Sicut enim Christus significat Regem, ita Jesus significat Salvatorem. 9. Non itaque nos salvos facit quicunque rex, sed rex Salvator. 301 Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. 10. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat nobiscum Deus, scilicet quia per Virginem natushominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt: Deus, Dominus. Deus autem dictus propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam. 12. Deus autem et homo, quia verbum et caro. Unde, et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine Matre in aeternitate, sive quia Mater sine Patre in tempore. 13. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
te est appellatus. hoc est unctus. Preceptũ
enim fuerat iudeis. ut sacrũ conficerent
unguentũ quo ꝑungi possent hi qui uo¬
cabantur ad sacerdotiũ uł ad regnũ. Et
sicut nunc regib indum̃tũ purpure in¬
signe est regiȩ dignitatis. sic illis unctio
sacri unguenti nom̃ ac potestatẽ regiam
conferebat. & indexp̃i dicti a crismate.
qd est unctio. namq crisma grece latine
unctio nuncupat᷑. quȩ etiam dño nomen
accõmo dauit facta spiritalis. quia sp̃u¬
est unctus a do patre. sicut in actib apłoꝵ¬
dicitur: collecti sunt enĩ in hac ciuitate
aduersus scm filiũ tuũ. quẽ unxisti ñ utiq
oleo uisibili. s grẽ dono. qđ uisibili signifi¬
catur unguento. Non est autẽ saluatoris
ꝓpͥum nomen xp̃c. s cõmunis nuncupatio
potestatis. Dum enim dicitur xp̃c cõmu
alibi omnino nec in aliqua gente fuit. nisi
uenturꝰ erat. Messias autẽ ebraice dicitur
grece xp̃c. latina autẽ locutione. unctus.

Expanded text:
te est appellatus, hoc est, unctus. 300 Praeceptum enim fuerat Judaeis ut sacrum conficerent unguentum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde christi dicti a chrismate, quod est unctio. 3. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen accommodavit facta spiritualis, quia spiritu unctus est a Deo Patre, sicut dicitur in Actibus apostolorum: Collecti sunt enim in hac civitate, adversus sanctum Filium tuum, quem unxisti; non utique oleo visibili, sed gratiae dono, qcatur unguento. Non est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed communis nuncupatio potestatis. Dum enim dicitur Christus, communalibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi et unde venturus erat. Messias autem Hebraice dicitur, Graece Christus, Latina autem locutione unctus.
Abbreviated transcription (Latin):
patris coeternus ante scła filiꝰ postqͣm uenit
plenitudo temporis ppter salutẽ nr̃am for¬
mam serui accepit. &e. factus est filius di ho¬
minis filiꝰ. Inde quedam de illo in script᷑is.
scđm formam di quȩda scđm formã seriu
dicunt᷑. quoꝵ exempli gr̃a duo quedã cõmȩ¬
morantur ut singula ad singula referantur.
ligentes quid & ꝑ qđ dicantur ea que dicta
& faciunt errorem in fide. sicut autẽ di fi¬
lio coniuncta est humana natura. ut ex
duab substantiis fieret una ꝑsona. Solus
gͥ homo ꝑtulit crucem. s ꝓpter unitatẽ
ꝑsone ce cds dicitur ꝑ tulise. hinc est qđ scͥ
bitur: si enĩ cognouissent. nunqͣm dñm
głe crucifixissent. filiũ enĩ di crucifixũ fa

Expanded text:
Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis propter salutem nostram, formam servi accepit, et factus est hominis filius. Inde quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi sequuntur. Quorum exempli gratia duo quaedam commemligentes quid et ad quid dicantur ea quae proptet faciunt errorem in fide. Sic enim Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertuliB. Paulus: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . « Filium ergo Dei crucifixum fa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ad dm ingredim᷑. ¶ons. quia fortis.
Petra quia firmitas est credentiũ. Lapis an¬
gularis. uł quia duos parietes e diuerso idest
de circumcisione & preputio uenientes in unã
fabricam eccłie iungit uł quia pacẽ in se an¬
głis & hominib facit. Lapis offensionis. quia¬
ueniens humilis offenderunt in eũ incredu¬
li homines. & factus est petra scandali sicut
mentum autem icło uocatur. quia fides in
eo firmisima est. uł quia suꝑ eũ catholica es¬
pͥncipatũ. & hedus ꝓpter similitudinẽ car¬
nis peccati & uitulus ꝓ eo qđ ꝓ nobis est im¬
molatus. & leo ꝓ regno. & fortitudine. & ser¬
pens. ꝓ morte & sapientia. idem & uermnis.
quia surrexit. aquila ꝓpter quod post resur¬
rectionẽ ad astra remeauit. Nec mirũ si ui¬
lib talib significationib siguret᷑. qui usꝙ
ad nr̃arum passionũ. seu carnis contume
lias descendisse cognoscitur. quia dum sit di

Expanded text:
ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. 39. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est, de circumcisione et praeputio venientes in unam fabricam Ecclesiae jungit; vel quod pacem in se angelis et hominibveniens humilis offenderunt in eum increduli homines, et factus est petra scandali, sicutmentum autem ideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum catholica Ecprincipatum; haedus, propter similitudinem carnis peccati; et vitulus, pro eo quod pro nobis est immolatus; leo pro regno et fortitudine; serpens pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit; aquila, pro eo quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contulias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio ait: rogabo patrẽ & aliũ paraclytũ
dabit uob. Int̾cessor autẽ id̾o uocatur quia ꝑ
culpa nr̃a remouenda curam gerit & ꝓ ablu¬
eudis nr̃is criminib curã impendit. Sponsꝰ
qr descendens de celo adhesit ȩccłiȩ. ut pace noui
testamenti essent duo incarne una. Angłs
dicitur ꝓpter am̃tiationẽ paterne ac sue uo¬
luntatis. unde ce apud ꝓpħam magni consi¬
uerbũ caro factum. unde & idem dicit. ego
a patre exiui. & ueni in hunc mundũ. Ho¬
mo autem dicitur. quia natus est. P ropħa
quia futura reuelauit. Sacerdos qr se ꝓ nob̾
hostiã optulit. Pastor. qr custos. Magist̃. qr
ostensor. Nazarenꝰ uͦ a loco. Nazareꝰ a m̾ĩto
id est scs. siue mundus. quia peccatũ ñ fecit.
Siquicłe & de aliis inferiorib reb nominũ
species ad se trahit xp̃c ut faciliꝰ intelligatur.
Dicitur enĩ panis. quia caro. Uitis. quia sang¬
ne ipsiꝰ redempti sumus. Nlos. quia electus
uia. quia ꝑ ipsum addm imꝰ. Ostiũ. quia ꝑ

Expanded text:
 16: 'Rogabo Patrem, et alium paracletum dabit vobis.' Intercessor autem ideo vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam inpendit. Sponsus, quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo indicitur propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis; unde et apud prophetam « magni consiVerbum caro factum, unde et idem dicit: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . 36. Homo autem dicitur, quia natus est. Propheta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis se hostiam obtulit. Pastor, quia custos. 304 Magister, quia ostensor. Nazaraeus, vero a loco. Nazaraeus a merito, id est, Sanctus, sive mundus, quia peccatum non fecit. 37. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. 38. Dicitur enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
his nominib nuncupat᷑ filius. Splendor au¬
tem appellatur ꝓ eo qđ manifestat. Liuñ qua
illuminat. Lux. quia ad ueritatẽ contemplan¬
dam cordis oculos reserat. Sol. quia illum¬
nat. Oriens. quia luminis fons. & illustrator
est rerũ &e qd̾ oriri nos faciat. ad uitã et̾nã.
Fons quia rerũ origo est. uł qđ satiet sitientis
Ipse quoq alpha ce .c. Alpha enĩ litteram
nulla precedit ꝑ rima est enim litterarum
sicut & filius cłi ipse enim seprincipiũ iu¬
deis int̾rogantib esse respondit Unde &e iolles
ina pochalips ꝓprie ipsam litterã ponensait¬

Expanded text:
his nominibus Filius nuncupatur. Splendor auhis nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; prima est enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens
Abbreviated transcription (Latin):
& cum ad eum ꝑuenerimꝰ ultra qd̾ queramꝰ
ñ habemꝰ. Os cłi est. quia uerbũ di est. namsic̾¬
ꝑuerbis quȩ ꝑ linguam fiunt sepe dicimus
illa & illa lingua. ita & ꝓ di uerbo osponitur.
qr mos ẽ ut ore uerba formant᷑. Uerbũ autẽ
ido dicitur. quia ꝑ eum pater omnia condidit.
siue iussit. Ueritas. quia ñ fallit. s tribuit qd
ꝓmittit. Uita. quia creauit. Imago dicitur.
cipiens formam serui oꝑum uirtutũꝙ simi¬
litudine. patris in se imnaginẽ atq imm̃sam
magnitudinem designauit. ¶anꝰ di est
qd omnia ꝑ ipsũ facta sunt. hinc & dextera
ꝓpter effectum oꝑis totiꝰ creaturȩ que ꝑ ipsũ
ornata est. Brachiũ. quia ab ipso omnia con¬
tinentur. Uirtus ꝓ eo qđ omnẽ potestatẽ pa¬
tris in semetipso habeat. & omnẽ cȩli t̾req cre¬
aturam gubernet. contineat. & regat. Sapi¬
entia ꝓ eo qd̾ ipse reuelet mysteria scientiȩa.

Expanded text:
et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. 19. Os Dei est, quia Verbum ejus est. Nam sicpro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur pcipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et