comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum res ab instituto consilio delreret: tñ
ne estatem in treueris consum̾e cogeretur.
re iussit. tlis adductis in his filio ꝓpĩquisq
eius. omĩb: quos noĩatim euocauerat: cõso¬
latus induciomarũ hortatusq est: uti in
officio man̾ete nnchile tñ seciꝰ principib
treutroꝵ ad se conuocatis. Hos sigillatim
cingetorigi conciliauit. quod tum merito
eiꝰ a se fieri in telligebat: tum magni ĩt̾esse
arbitrabatur eus auctoritatem mter suos
ypmũ balere. ciiq tam egregiam in se uo¬
luntatem yspexisset. Id tulit ifrauit̾ inducio¬
marus. suam gr̃ãm int̾ suos minui. et qͥiam
ante inunico in nos aĩo fuisset. multo gramꝰ
hoc dolore crarsit. is reb constitutis. cesar
ad portum miciũ cum legionibz ꝑuenit. Ibi
cognoscit lx. naues quẽ in belgis facte erãt
tempestate reiectas: cursum tenere nõ potuis¬
se: atqz codem unde erant ꝓ fecte reuertisse.
reliquas paratas ad nanigͥandũ atq omñb

Expanded text:
eum res ab insteum res ab instne aestatem in Treberis consumere cogeretur, re iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
in armis eẽ non poterant in siluam arduẽ¬
nam abditis. que ingenti mnagnitudine ꝑ
medios fines treueroꝵ a fluiiẽ i heno ad
miciũ remoꝵ pertinet: bellũ pare inscituit.
ded postca ꝙͣ nõnulli pͥncipes ex ea ciuitate
et familiaritate emgetorigis adducti et ad¬
uentu nr̃i exc̾citus p̾t̾riti. ad tesarem uene¬
runt. et de sis pͥuãtim reb ab eo petere ce¬
perunt: quĩa ciuitati consulere nõ posset.
Ueritus ne ab om̃ib desereretur. inducio¬
marus legatos ad cesarem mittit. sese idcir¬
co ab suis discedere. atq ad eum uemre no-¬
luisse. quo facilius ciuitatem in officio cõ¬
tineret. ne om̃is nobilitatis discessu, plebs
propt̾ imprudenciã laberetur. Itaq eẽ ciui¬
tatem in sua ptãte seseq si cesar ꝑmittẽt
ad eum in castra bentuꝵ. suas eniuitatisq
fortunas eurs fidei permissuꝵ. Cesar etsi
intelligelat. qua de causa ea dic̾entur: q̃q

Expanded text:
in armis esse non poterant in silvam Arduenin armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
atq oñs ad portum yticiũ uenire iubet.
Quo ex portu cõmodissimũ in britam ã¬
esse transiectum cognonerat. circit̾ niliũ
passuũ xxx. transmissum a continenti.
Nuic rei quod satis ẽẽ bisum est militum
reliquit ipẽ cum legionib expeditis iii.
et equitib dcce. in sines treueroꝵ proficisci¬
tur. ꝙ hi neqz ad confilia uemebant. nes
imꝑio parebant. germanosq transihe-¬
nanos sollicitare dicebantur. Hec ciuitas
longe plurimũ tociꝰ gallie equitatu ualet.
magnasq ht̃ copias peditũ. ehemĩq ut
supra demonstrauimꝰ tangit. In ea ciuita¬
te duo de pͥncipatu mt̾ se contendebant.
Induçiomarus et cingetoriy e quib ale sil
atq de cesaris legionũq aduentu conni¬
tum est: ad eum uenit. se suisq om̃s in
turos consirmauit. queq in treueris ge¬
runtur ostendit. sAt induciomarus equi¬
tatum peditatũq cogere. iisq qui ꝑ etatẽ

Expanded text:
atque omnes ad portum Itium convenire iubet, atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in turos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenire iubet ¶Qua re nũciata piruste
legatos ad eum mictũt. qui doceant nncħ
carum rerum publico factum eẽ consilio.
sese paratos eẽ demonstrant. omñb ratio¬
nibus de Iniuriis satisface. Percepta orõe
eorum: cesar obsides imperat. eosq ad cer¬
tam diem adduci iubet. insi ita fecerint.
sese bello ciuitatem ꝑsecutuꝵ demonstrat.
His ad diem adductis ut imperau̾at arbi¬
tros int̾ ciuitates dat. qui litem existiment.
penamq constituant. Etlis confectis reb:
cõuentiblisq peractis: in cit̾iorem galliã
reu̾titur. atq inde ad exc̾citũ proficĩsctur.
Eo cum uenisset: ciratis om̃ibz hibernis
singulari militũ seudio in sũma oĩum
rerum inopia. cireit sexcentas eius gm̃s
ciuus supra demonstrauumꝰꝰ naues et lũ¬
has yxix inuenit inseructas. neqz multum
abesse ab eo quin paucis dieb deduci pos¬
sint. Conlandatis militibz atq iis qui ne-¬
gocio p̃fuerant quid sieri uellet ostendit.

Expanded text:
convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
Omicio apio clandio consu¬
libus discedens ab hiberms
cesar in italiam. ut quot¬
sans facere consueras lega¬
tis imperat quos legiomb
prefecerat᷑ uti᷑ ẜ̃plurimas possent hieme
naues edificandas neteresq reficiendas
curarent. Earum modũ formamq de¬
monstrat. ad celeritatem onerandi sub¬
ductioresq panlo fecit huiliores. ꝙ̃ in . b
in nrõ mari uti consuenimd. Atq ideo
magis ꝙ ppt̾ crebras ĩmutationes estuũ
minꝰ magnos ibi fluctus fieri cognone¬
rat. Ad onera ad multitudinẽ iumẽtoꝵ
transportandoꝵ panlo latiores/. ꝓ̃ quibus
in reliquis utimur marib. Has om̃s. ac¬
tuarias imperat fieri. quam ad remieli¬
tũ huĩlitas adiuuat. ea que sunt usui ad
armandas naues ex hispama apportari¬
Iubet. Ip̃e cõuentib gallie citioris per¬
actis: in illiricum proficistitur. ꝙ apiru¬
stis finitimã partem prouĩcie incursio¬
mbr bascari audiebat. Eo cum uenisset
ciuitatib milites imperat. c̾tumq ĩ locũ

Expanded text:
Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportariubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Illyricum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum
Abbreviated transcription (Latin):
consilii suerat grauiore sentencia pronĩtiat.¬
ac more maiorũ suppliciũ sum ꝓsit. Nõulħi
indiciũ ueriti profugerũt. quib cum aqua
atq igm int̾dixisse̾t. duas legiones ad fines
treuerorũ duas in lingonib et reliquas
in senones simb aqẽdina in hibns coltoca¬
unt. frumentu atq exc̾citiu prouiso ut ĩsti¬

Expanded text:
consili fuerat, graviore sententia pronuntiatconsili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
tassent: tñ his deduito ex̾citu rerũ eĩum
mopia peundũ uide̾tur. Ac sepe in eũ locũ
bentũ est tanto in om̃s partis duuiso equi¬
tatu: ut non modo uisũ al se ambioridem
in fuga conspicerent captiui. nec plane ecx
abiisse ex conspectu contendent. It spe con¬
sequendi illata. atq infiito labore suscepto
qui se sũmam al cesare grãm mituros pu¬
tarent pene naturam studio uinc̾ent. sein¬
ꝑq panlo ad sũmam felicitatẽ definsse uide¬
retur. atq ille latebris aut saltib se eripet.
Et noctu oceuliatus alias regiones partesq
peteret. non maiore equitũ p̃sidio ꝙͣ. ituor.
quib solis uitam suã cõmittere audetat:
Fali modo uastatis regiomb exc̾citũ cesar
duarũ cohornũ. dãno duri coctoꝵ remoꝵ
reducit. Concilioq in eũ locũ gallie ĩdicto
de cõiuratione senonũ et carmutũ q̃stionẽ
hrẽ instituit. Et de accone. sui pͥnceps euis

Expanded text:
tassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium tassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius
Abbreviated transcription (Latin):
columi exc̃citu gmami castra oppugnaturos
fiusse contenderent. Quem tuorẽ aductus
cesaris sustulit. Ren̾sus ille euentus belli nõ
ignarus unũ ꝙ cohortes in statione et p̃sidio
essent emisse questus: ne mĩmio quid casu
locum relinqui debiusse multũ fortimam in
repentino hostiĩ aduentu potuisse indicauit.
Multo eciam amplius ꝙ pene al ipo ballo
I. qman  qui eo consilio rhenuĩ transierat
ut ambiorigis fines depopularentus ad cast
romanoꝵ delati optatissimũ ambiorii be¬
neficiũ obtinuerũt. Cesar rursus ad beran¬
dos hostes profectus. magno coacto nuĩo ex
finitimis ciuitatib in om̃s ꝑtes dimictit.
Om̃s bici atq omia edificia. que quisis con¬
spexerat incendebantur. Preda ex oĩb lucis
agelatur. frumenta non solũ tanta mus¬
titudine iumentoꝵ atq hoĩm cõsumehã¬
tur: sed eciam anni tp̃e. atq mmibribus pro¬
cubuerant. Ut si qui eciam in pñtia se ocel¬

Expanded text:
columi exercitu Germanos castra oppugnaturos columi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occul
Abbreviated transcription (Latin):
ore defenderent. neq eam quam prodeite
aliis bimi celitatemq bidebant mutaripo¬
imquũ dimiserũt. Centuriones quorum
nõnulli ex infi̾orib ordinib reliquarum
legionũ Ututis causa in supiores erant
orames huiꝰ legationis traducti ne ante
partam rei militaris laudem amicterent.
fortie dimicantes occiderũt. ilitũ pars
horum Utute sũmotis hoscib. p̃t spem ic̃o¬
lumis in castra ꝑuenit. pars a barbaris cu¬
cũuenta ꝑiit. Germam despata oppugna¬
tione castroꝵ sꝙ nrõs iam constitisse in
muntionb uidebant cum ea predi quã
in silius deposuerane transrhenũ sese re¬
ceperut̃. At tantus fuit eciam post discessĩ
hostiuĩ t̾ror: ut ea nocte eum gauꝰ bolusenq
missus cum equitatu ad castra benisset: fi¬
dem non faceret adesse eũ intolumi cesarẽ
excͥcitu. Sic oiõ aiõs t̾ror poccupauerat: ut
pene alienata mente deletis omib copiis
equitatũ se ex fuga recepisse dice̾nt. Neq ĩ¬

Expanded text:
ore defenderent, neque eam quam prodesse ore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari poin locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque in
Abbreviated transcription (Latin):
discessisse ex cãptuus cognouerant. postea
despecta pancitate ex omĩb partib ĩpetũ
faciut̃. calones in xxim̃ tumulũ ꝓt̾runt.
HIme celerit deiecti: se in signa mampulos¬
q cõicuĩt. eo magis timidos pt̾rent hostes
milites. Aln cuneo facto ut celit pruꝑent
censent. qnĩ tam ꝓpmiqua sit̃ castra. et si¬
qua pars aliqua c̾cũuenta cecidit: ac reli¬
quos seruari posse confidunt. Aliiin ingo
consistant atq om̃s eundem ferãt casum
Hoc beteres non probant milites. quos sub
uexillo una profectos dociumꝰ. Itaq int̾ se
cohortati duce gaio trebomo milite roma¬
no qqui eis erat ppositus. per medios hostes
prumpũt. incolumesq ad unũ om̃s in castra
puemũt. Nos subsequi calones equitesi
codem impetu. militũ Utute seruãtur. At
hi qui in iugo constiterant nullo eciã nut
nsu rei militaris ꝑcepto: neq in eo quod pri¬
hiuerant consilio ꝑmanere ut se loco supi¬

Expanded text:
discessisse ex captivis cognoverant; postea discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. meriis ex tab̾naculo prodit. Gidet ĩmi¬
nere hostes atq in sũmo eẽ rem disc̾miẽ.
Capit arma a ꝓyimis atqr in porta cõsiscit.
Consequitur hunc centuris diꝰ cohortis
q̃ in statione erat. paulisꝑ una p̃liũ sustinẽt.
Reliquit aminꝰ sextiũ grauib acceptis
uulnib. egre per manq̃ tractus seruatur.
Hoc spacio mt̾põito: reliqui sese cõfirmãt.
tantũ ut in munitionib consistẽ audeant.
speciemiq defensorum p̾beant: Int̾im cõfecta
frumẽtatione milites nr̃i clamorẽ exan¬
diut̃. p̃currũt equites. quanto ues sit in
peritulo cognoscñt. Hic Bo nulla mumiti¬
o est q̃ ꝑt̾ritos recipiat. Modo conscripti
atq usus militaris impiti ad t̾bunũ mili¬
tum centur ionesq ora conu̾tũt. quid ab
his p̃cipiatur expectant. Nemo est fortis.
quin rei nouitate ꝑturbetur. Bartau proi¬
cul signa conspitati. oppugnatioẽ desistũt.
redisse p̾mo legationes credũt quas lũgus

Expanded text:
ti inermis ex tabernaculo prodit: videt immiti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius
Abbreviated transcription (Latin):
uditũ reꝑire possent. Egre nrĩ portas tuẽt
Reliquos aditus locꝰ ipẽ per se muntio.
difendit. Iotis trepidatur cascus itq aliu
ex alio cansam tumultus q̃rit. neqr quo
signa ferantur. neqz quam in partem I̾sq
conuemat proiident. Alius iam castra cap¬
ta promĩciat. ahus deleto exc̾citu atq mmipe¬
ratore uictores barbaros uenisse contendit.
Pleriq nouas sibi ex loco religiones fingũt.
cocteqz et titurii calamitatem qui in eodemn
occiderint castello ante oculos ponuĩt. Iali
timore om̃ib ꝓt̾ritis: confirmatur opimo
barbatis ut ex captiuo audieranꝰ nullũ
intus esse p̃sidiũ. prumpere intñtur. seq
ipĩ ad hortantur: ne tantam fortunam ex
manib dimictant. Erat eger cũ presidio
relictus publis sextius baculus.. qui p̾mũ
pilũ ad cesarem adduyerat cuiꝰ mentioe
suꝑiorib pliis secimꝰ ad diem quintum
cibo carnerat. hic diffisus sue ac pñn salu¬

Expanded text:
aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium salu
Abbreviated transcription (Latin):
parsis ac pene deletis hostib in milib pas¬
sim trib offendi posset: qͥnq cohortes fiu¬
mentatũ in proyimas segetes mictit. quas
mt̾: ⁊ castra unus oĩo collis int̾erat. Lom¬
plures erant ex legionib egtri relicti. ex .ĩ¬
bus qui hoc spacio dicrum c̃onuialuerant.
cirat trecenti sub bexillo una mictũtur.¬
tudo calonũ magna bis iumentoꝵ. mem
sastris subsederant facta ptãte sequitur.
Hoc ip̃o tempore et casu smani eguites in¬
t̾ueniũt. protemisq eodem illo quo benerãt
cursu. ib decumana porta in castra irrũꝑe
conantur. nec pͥus sunt bisi. ob iectis ib ea
parte siil siluis ꝙͣ castris appropinquarẽt
Usq eo nt qui sub balla tenderent mcatores
recipiendi sin facultatem non hr̃ent. Inopi¬
nautes nr̃i re noua cõturbãtur: ac bix p̾mũ
impetũ cohors in statione sustinet. Cirtuĩ¬
fundũtur ex reliquis hostes partib siquẽ

Expanded text:
persis ac paene deletis hostibus in milibus paspersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittutudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem
Abbreviated transcription (Latin):
ex captiuis. Quid bos inquiti hanc mise¬
ram et tenuem sectamini pͣdam: quibz lic
esse iam fortumatissimos e Tribus horii
aduaticam uemre potestis. Huc suas fortu¬
nas exc̾citus romanoꝵ contulit. p̃sidii
tantum est: ut nũs quidem cingi possit. ne¬
q quispiam egredi ertra munitiones ande¬
at. Opiccia spe gmani quam nacti erans
p̃dam in occulto relinquũt. Ipĩ aduaticam
contendũt. usi eodem duce. cinꝰ indicio hͦ¬
cagnouerant. Cicero qui om̃s superiores
diee p̃ceptis cesaris cũ sũma diligentia mi¬
lites in castris continuisset. ac ne calonẽ
quidem quẽꝙ̃ ertra munitionẽ egredi passis
esset septimo die diffidens de nũo dierum
rebatur: simul eorũ ꝓ motus uocib q̾ illiꝯ
pacienciam pene obseslionem appellabant
siquidem ex casiris egredi nõ lice̾t nullaam
ciꝰ incõmodi camꝰ expectans. quo nonem ex¬
oppositis legionib. maximoq equitatu dis¬

Expanded text:
ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum rebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dis
Abbreviated transcription (Latin):
timo. qnem ad diem cesar. ad impedimenta
legionemq reu̾ti constituerat. Hic ꝓͣtũ
in bello fortuna possit et quãtos afferat
casus cognosci potest. dissipans. ac pt̾ri¬
tis hostibz ut demonscrauiurs manq erat
nulla. que parnam modo causam timorii
afferret. Trans rhenũ ad gmanos perueĩt
fama: diripi ehurones. atq ultro ad p̃d̃¬
os enocari. Logunt equitũ duo mihia sicã¬
bri qui sunt proximi rheno. a quib ex fu-¬
pra dociumꝰ. Transeñtes rhenũ nanib
ratibusq trignita milib passuũ infra
eum locũ ubi pons erat imꝑfectus p̃sidiũ¬
q ab cesare relictum. p̾mos eburonĩ finis
adeunt. multos ex fuga disꝑsos recipuũ̃.¬
sunt curidissimi barbari potiũtui. Inui.¬
tan p̃da longnis procedũt. Non hos palus
in belto latrociniis q natos non silue morã¬
tur. Quib in locis sit cesar ex captiuis
q̃runt. profectum longiꝙ reꝑuit. om̃emq
exccitũ discestisse cognoscunt. Ad q̃ bnui

Expanded text:
timus, quem ad diem Caesar ad impedimenta timus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptpra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiusunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus
Abbreviated transcription (Latin):
mittende plures manꝰ deducendiq erãt m¬
lites. Si continere ad suna manipulos bel¬
lent: ut insututa ratio et cõsuetudo exc̃citus ron
postulabat. Iocus ipẽ erat p̃sidio barharis.
neq ex occulto insidiandi. et dispersos c̾cũ¬
ueniendi singnlis deerat andacia. Et in eui¬
modi difficultatib ꝙͣtum diligencia ꝓnidĩ¬
pot̾at. pro indebatui. Ut potius ignoscendo
aliquid p̃t̾mictẽtur et si om̃n aĩ ad ulciscen¬
Aum ardebant ꝓͣ cum aliquo militũ detri¬
mento noc̾etur. Dimictitad finitimas ci.¬
uitates nũcios cesar. omĩs ad se bocat spe p̃¬
de ad diripiendos eburones. ut pocius in
siluis. gallorũ uita ꝙͣ legionarig un les ꝑi¬
eluetur. Simul ut magna multitudinẽ c̾¬
cũ fusa pro tali facmnorẽ scireps. ac nomen
ciuitatis tollatur. magnus.q bndiq nũs
celiter conuenit. Hec m om̃ib eburonum
partibus gerehantur. diesq appetekat sep¬

Expanded text:
mittendae plures manus diducendique erant mimittendae plures manus diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provipoterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat sep
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat. Labienũ trebomũq hortatur sirer
p. cõmodo facere possit ad eum diem ren̾tãt᷑.
ut rursus coĩcato consilio: exploratisq ho¬
stiũ rationib: aliud iiciũ belli caꝑe possẽt.
Erat sut supra demonstrauims manus certa
nulla. non oppidũ non p̃diũ. quod se armis
defenderet. Sed in om̃s partes disꝑsa multi¬
tudo ubicũq ant uallis abdita aut locus
siluestris aut palus impedita spem p̃sidii
uit salutis causa offererat: consederat. h
diligenciam requirebat. non in sũma eyt̃¬
citus tuenda /nullũ enĩ poterat uniuersis
ꝑtritis ac dispersis periculũ accide̾ sed in
singulis militib conseruandis. que tñ ex
parte res ad salutem exccitus ꝑtinelat. Nã
et p̃de cupiditas multo longñis enocabat.
et silue mc̃tis occultisi itm̃erib confectos
adire prohibetant. Si negociũ confici stir¬
pemq homn sceleratoꝵ int̾ficibelentꝰ di¬

Expanded text:
sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, di
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc fere est in mediis eburonũ simb. ubi
tituriꝰ atq aurñculeius hiemandi causa
consederant. Flunt cum reliquis reb locũ
ꝓbare̾t. tũ ꝓ suꝑioris anni munitiones
in tegre manebant. ut militũ laborem sul¬
leuaret p̃sidio impedimẽtis legionẽ .qrtã¬
decĩam reliquit. Unam ex his trib. quas
ꝓxime conseptas eritalua traduxerat. Ei
legiaoni castrisq Q. tulliũ cicõnem prefecit.
ducentosq equites actribuit. Partito exc̾citu
titum labienũ cum legionib trib ad occeanũ
ꝟsus in eas partes que menapos actingunt
ꝓficisti iubet. C. trebonũ cum pari legio¬
nũ nũo ad eam regionem. que ad aduaticos
adiacet depopulandam mictit. Ipẽ cũ reliqͥs
ad flumen sealdemsque influit in mosans
extremasq arduenne partes ire constituit.
audiebat. Discedens post diem septimu sese
ren̾surũ confirmat. quam ad diem ei legiõi
Ĩ in p̃sidio relinq̃batur deberi frumentũ

Expanded text:
Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, em audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ahenissimis crediderũt. Catiuiultus
rex dimidie partis eburonũ. qui cũ ambio¬
rige consiliũ ĩierat etate iam confectus.
cum laborem belli aut fuge sustinere non
posset: om̃ib p̾cib decestatus ambiorigẽ
qui eius consilii auttor fuisset: taxo cuius
magna in gallia. ghinamaqz copia est se ex¬
animauit. Segni codrusiq ex gente et nũo
esmanoꝵ. qui sunt mẽ eburones treuerosq
legatos ad cesarem miserũt. oiatũ: ne se
in hostiũ m̃o auceret. ne ne om̃i gmianoꝵ
qui eẽnt citra rhenũ unam ẽẽ cansam In¬
dicaret. nchil se de belto cogitasse. nulla ã.¬
liorigi auxilia misisse. Cẽsar exploratare
ĩ stine captiuoꝵ si qui ad eos ehurones
ex fuga cõuemssent: ad se utreduc̾entur
imperauit. Si ita secissent. fines eorum se
biolatuꝵ negauit. Tum copiis in tris ꝑtes
discributis: impedimiẽta oĩum legiunum
aduatucam contulit. Id castelli nomen est

Expanded text:
omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est.
Abbreviated transcription (Latin):
mento quod c̾cum se hẽbat erepto: redis e¬
quisq comphensis: ip̃m effugere murtem.
Sed hoc quoq scm̃ est. ꝙ edificio c̾cundato
silua ut sunt fere donicilia galloꝵ. qui
bitandi estus causa plerũq siluaꝵ atq
fluminũ petunt ꝓpinquitatesꝰ comites fa¬
miliaresq eius angusco in loco palisper
equitũ uroꝵ uim sustinuerũt. His pug¬
nantib illũ in equũ quidã ex sius ĩtulit
fingientem siue texerũt. Sic et ad subeũ dũ
piculum et ad uitandũ multũ fortuã bil.
Ambiorix copias suas iudicio nõ conduyerit.
ꝙ p̃lio dimicandũ non existimau̾it. an tpe
exclusus et repentino equitũ aduentu ꝓhibi¬
tus: cum reliquũ exc̃citũ subsequi crederet.
anbiũ est. Sed cte dimissis ꝑ ags nũciir.
sibi qemq consulere inssit. Quoꝵ pars
in aruemiam siluam. pars in continentes¬
lis sese occultauerũt. quas estus efficere cõ¬
suerũt. MMulti ex siuis simb egressi se suaq

Expanded text:
mento, quod circum se habebat, erepto, raedis emento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est, quod aedificio circumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinquitates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduelis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque
Abbreviated transcription (Latin):
uultatiũ tulliuĩ adolescentem p̃fecit. Ipẽ cũ
maturescere frumenta incipent: ad belluu
ambiorigis profectus per arueniiam siluã
busq treneroꝵ ad nermos ꝓtinet milibus¬
qz amplius quĩgentis in longitudinẽ pacet
Luciũ municiũ basiliũ cum oĩ equitatu ̃¬
mittit: siquid celitate itmeris atq opor¬
tunitate temꝑis proficẽ posẜꝰ. Mon et ut
ignem in cascris fieri prohibeat. ne qua er
subsequi dicit. Basiluis ut imperatum est
celerit contra omn opimonẽ confecto it me
multos in agris iopmãtes dephendit. Eo¬
rum indicio ad ip̃m ambiorigem contendit.
Quo in loco cum pancis equĩtib ẽẽ dicebat᷑.
Mulium cũ omib rebnim ĩ remilitari
potest fortuna. Nam ut magno accidit
casu ut in ipm incantũ atq imparatum
iiciderit: prinsq eius aduentus al hõib
Ui deretur:. ꝙͣ fama ac nũcius afferretur
sic magne fuit fortune oĩ mulitari ĩstru¬

Expanded text:
Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam,ibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eiusubsequi dicit. Basilus, ut imperatum estCeleriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni militari instru
Abbreviated transcription (Latin):
exc̾cent. Et qui plurimos exhis int̾fecerũt.
relatis in pullitũ cornib q̃ sunt testimoiũ
magnam ferunt laudem. Sed aisuescere
ad hoĩes et mansuefieri ne paruuli quid
excepti possunt. Amplitudo cornuũ et figu-
Meestudiose conquisita ab labus argento
circũcludũt. atq in amplissimis epulis
pio poculis ntũtur Cesar post ꝙ̃ ꝑ ubi¬
os exploratores compit. suenos sese ĩ sil¬
uas recepisse mopĩam frumẽti beritus
ꝙ ut supra demonstrammq. mĩme om̃s
gmam agculture stnident constituit nõ¬
progredi longuis. Sed ne õmo metũ redit
sin barbauis tolleret: atq ut corũ auxilia
tardaret. i. educto exc̾citu partem ultimam
pontis q̃ ripas ubiorũ contingekit in lõgi¬
tudinem pedũ ducentoꝵ rescindit. atq in
extremo ponte turrim tabulaꝵ quatuor cõ¬
scituit. p̾sidiĩq cohorciũ duodecm pontis
tuendi causa ponit. magnisq eum locum
munitionib firmat. Ei loco p̃sidioq .C.

Expanded text:
exercent. Et qui pexercent. Et qui prelatis in publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum et figuraffert. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit noprogredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium
Abbreviated transcription (Latin):
dis aͥticulisq hñt. neq quictis cã ꝓcũbũt.
neq si quo afflute casu ceciderint: erigere
sese aut sublenare possunt. his sut̃ arbores
pro cubilib. ad eas se applicant. atqz ita
paulũ modo inclinate. quietem capiũt.M
rum ex uestigiis cum est aradu̾sum a bena¬
torib. quo se recipe consuerit. os̃ eo locõ
aut ab radicibꝰ subruũt. aut᷑ ab scͣmdut arbo¬
res tantũ: ut sũma species carũ stantiũ
relinquatur. Huc cum se consuetudme re¬
clinauernt. infirmas arbores pondẽ affli¬
gunt. at. q una ip̃e concidũt. Tercium est
genus eorum. qui uri appellantur. hi sut̃
magnitudine paulo infra elephantes. specie
et colore. et figura tauri. Magna uis coꝵ
est. et magña uelocitas. neq hoĩ neq fo-¬
re quã conspexerme parcũt. Hos studio¬
se fouers captos int̾ficm̃t. Hoc se labore
durant adolescentes. atq hͦ gn̾e uenatoĩs

Expanded text:
dis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, dis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertium est genus earum quae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est, et magna velocitas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se
Abbreviated transcription (Latin):
rum nouerunt. Oritur ib herustiorũ et
neuietũ et tanriacoꝵ fimb. rectaq fluĩs
damu bn regione ꝑtinet ad sines dacorũ et
anarciĩ. hinc se flectit sunstrorsus dui̾sis
a flumiẽ regionib. multaꝵq gentuĩ fines
pp̃ maginitudmnem actingit. Neq nusꝙ̃ est
hinꝰi gmame. qui se aut audisse. aut̾ adisse¬
ad iniciũ hunꝰ silue dicat. cum dierũ it ly.
tiq in ea genera ferarũ nasci constat. que¬
in reliquis locis uisa non sunt. Ex qubus
ĩ maxime difserant al cetis et memorie
prodenda bideantur hec sunt. Est bos c̾ui
figgura. curq a media fronte int̾. aures unũ
cormi existit. excelsius magisq directũ his q̃
nobis nota sunt cormb. Ab euis sũmo sic̃
paline ramiqr late diffundũtur. Eadem est
femine marisq natura. eadem forma. magni¬
tudoqz cornuũ. Sunt item q̃ appellãtur altes
Iirum est consilis capris natura figura et
uarietas pelliĩ. sed magnĩtudine paulo ante¬

Expanded text:
rum noverunt. Oritur ab Helvetiorum et rum noverunt. Oritur ab Helvetiorum et Nemetum et Rauracorum finibus rectaque fluminis Danubi regione pertinet ad fines Dacorum et Anartium; hinc se flectit sinistrorsus diversis ab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit; nequniae qui se aut audisse aut adiisse initium hujus silvae dicat, cum dierum iter setaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sunt. Ex quibus, quae maxime differant ab aliis et memoriae prodenda videntur, haec sunt: Est bos cervi figura, cujus a media fronte inter aures unum cornu existit excelsius magisque directum his quae nobis nota sunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium; sed magnitudine paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
cũ g̾manos galli ẜtute suꝑarent. ultro bel¬
la inferrent. propt̾ hoĩ multitudmnẽ agu¬
q inopiam transrhenũ colomas mitterent.
Itaqz ea q̃ fertilissima sunt esmamie loca cir¬
eu hercymam siluam quam era tosteni et
quibusdam grecis famã notam eẽ uadeo. quã
illi ortimam appellant bnlio tescussages
occupauerut. atq ibi consederũt. Quẽ gẽs
ad hoc tempus his sedib sese continet. sũmã¬
qz ht̃ iustine et beltice laudis opimonem.
Nunc ꝙ in eadem mnopia egestate paciencia
qua gmani ꝓmanent: eodem bictu et cultu
corporis utuntur. Gallis ant̃ prouĩciarũ
ꝓpinquitas et trãsmarinaꝵ rerũ noticia
multa ad copiam atq usus largitur. piula¬
ti assuefacti superari. multisi uicti p̃liis.
ne se quidem ip̃i cum illis comparant. Hina
hercime silue q̃ supra demonserata est lati¬
tudo nouem dicrum it expedito patet. non
enĩ alit̾ fimri potest. neq mensuras itme¬

Expanded text:
cum Germanos Galli virtute superarent, ultro belcum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur, paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Huius Hercyniae silvae, quae supra demonstrata est, latitudo novem dierum iter expedito patet: non enim aliter finiri potest, neque mensuras itine
Abbreviated transcription (Latin):
Simul hoc se fore tutiores arbitrantur .re¬
pentine incursiomis timore sublato. cũ bellũ
ciuitas aut illatũ defendit. aut infert. ma¬
magrãtus. sed pͥncipes regionũ at q pagoꝵ
inte̾r suoꝵ ius dicunt contro u̾sias. mĩnu¬
unt. Latrocima nullam hñt infamiã que
extra sines cuuisq ciuitatis fuit. atqz ea
iuuentutis ex̾cende ac desidie minuende cã
fieri p̃dicant. Atq ubi quis ex principibus
in consilio dicit se ducem fore: qui sequibe¬
lint piofiteantur. consurgut̃ is qui et cam
et hoĩem probant. suũq auxiliũ pollicẽt᷑.
ats a multitudine collaudantur. Qui ex
his secuti non sunt: in desertoꝵ ac proditoꝵ
miͣo dicũtur. omiq his reꝵ postea fides de¬
regatur. Hospitem biolare fas non putant.
Qmi quaq de cansa ad eos benerũt ib ĩmria
ꝓhibent. Sanctos hñt. hisq omn domꝰ patẽt
uictusq coĩcantur. At fuit antea tempus

Expanded text:
Simul hoc se fore tutiores arbitrantur, reSimul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, mamagistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos jus dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cuiusque civitatis fiunt, atque ea iuventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentur atque ab multitudine collaudantur: qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant; qui quacumque de causa ad eos venerunt, ab iniuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent victusque communicatur. Ac fuit antea tempus,