comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille homo qui dr iħe lutũ fecit exspu¬
to. & liniuit ocłos meos. & modo
uideo. Sic beati illi quib ait dñs.
beati eritis cũ uos oderint homines.
& eiecerĩt nom̃ ur̃m tanqͣm malũ
ꝓpt̾ filiũ hominis: qntoniag̃ maledi¬
cunt eis mimici xp̃i. & os eoꝵ oppͥ¬
munt. tantoniag̃ p̾dicãt: scientes
& intelligentes lutũ illo .i. incarna¬
tionẽ xp̃i illuminationẽ om̃ium
ẽe̾ uidentiũ
adint̾itũ ubi agunt᷑ scru¬
tinia ꝓp̾e colł. ꝓeathecuminiᷤᷤ dicũt᷑.

Expanded text:
Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit ex spuIlle homo qui dicitur Jesus, lutum fecit ex sputo, et linivit oculos meos, et modo video , sic beati illi, quibus ait Dominus: Beati eritis, cum oderint vos homines, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis , quanto magis maledicunt eis inimici Christi, et os eorum opprimunt, tanto magis praedicant scientes, et intelligentes lutum illud, id est incarnationem Christi, illuminationem omnium esse videntium. Ad Introitum. Ubi aguntur scrutini
Abbreviated transcription (Latin):
eicit demonia: cũ ipse indigito di
eiecerit. Hoc aut̃e illud p̾ibat agen¬
dũ. qd̾ incatecismo xp̃iane fidei.
sp̃c inmundꝰ eiceret̃ de hominib
ꝑidolatriã possessis: quos ipse fortis
armatꝰ male pacato custodiebat in¬
atrio. Bene gͦ & uenerabit̾ cantamꝰ
hac die. qua de hac eiectione muti
demonii mentiunt᷑ usq nunc ini¬
mici eius iudei. qd̾ ñ fiat in sp̃u dei:
s frustra. Nam illis blasphemantib
hoc fit: qd̾ sequit᷑. Omĩs t̾ra adoret
te ds. Uenite & uidete oꝑa dñi que¬
illiꝰ prioris dñi ppłi abiectione & gen¬
tiũ assũptione. Cõmunio quoq
canora ac suaui modulatione acu¬
tas uoces efferens. gͣtulabunda p̃¬
dicatione siue testificatione huma¬
nigeneris incarnationẽ filii dĩ ꝯfi¬
tentis: iuxta illd̃. Credidi ꝓpt̾ qd̾ lo¬
cutꝰ sũ. & sicut indignantib & male¬
dicentib phariseis. & extra sinago¬
gã eicientib ñ tacebat ille dicens.

Expanded text:
ejicit demonia , » cum ipse in digito Dei ejicit demonia , » cum ipse in digito Dei ejecerit. Hoc autem illud praeibat 53 agendum, quod in catechismo Christianae fidei spiritus immundus ejiceretur de hominibus per idololatriam possessis, quos ipse fortis armatus male pacato custodiebat atrio . Bene ergo et venerabiliter cantamus hac die, qua de hac ejectione muti daemonii mentiuntur usque nunc inimici ejus Judaei, quod non fiat in spiritu Dei. Sed frustra. Nam illis blasphemantibus hoc fit quod sequitur: Omnis terra adoret te. Venite et videte opera Dei, quillius prioris populi abjectione, et gentium assumptione. Communio quoque canora, ac suavi modulatione acutas voces efferens, gratulubunda praedicatio sive testificatio est humani generis, incarnationem Filii Dei confitentis, juxta illud. Credidi, propter quod locutus sum . Et sicut indignantibus et maledicentibus Pharisaeis, et extra synagogam ejicientibus, non tacebat ille, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
gentes dñm dm̃ nr̃m. Nam in ipso psal¬
mo de quo sũpta ẽ. iuxta sacr̃a expo¬
sitionẽ uenerabiliũ doctoꝵ loquunt᷑
apłi. exhortando gentiles laude ine¬
narrabili. & oꝑe & uoce d̾m laudare:
& de occulto & terribili iuditio eiꝰ quo
illos assũpsit. & ppłm sibi ante pecu¬
liarẽ & electũ repudiauit. intra se ex¬
pauesc̾e & timere: ne forte si natura¬
lib ramis ñ peꝑcit. quia inobedien¬
tes fuer̃t. immo quia cecũ illumina¬
tũ extͣ synagoga eiecerunt. id ẽ gen¬
tib credentib cõmunicare noluer̾t.
nec ipsis parcat si suꝑbiant. Benegͦ
de illo psalmo. ut pote de uoce apłoꝵ.
qui magnx̃ cecũ. idẽ om̃s gentes cate¬
citauerunt. offerenda hec sũpta cũ
uersib siuis. adrẽ concinit: maxime
m eo qd̾ dicimꝰ. in multitudine uir¬
tutis tue mentient᷑ tͥ inmmici tui.
Mentiti sunt enĩ inimici eiꝰ dicen¬
tes. in beelzebub principe demonioꝵ

Expanded text:
gentes, Deum nostrum . Nam in psalmo ilgentes, Deum nostrum . Nam in psalmo illo, de quo sumpta est, juxta sacram expositionem venerabilium doctorum, loquuntur apostoli, exhortando gentiles laude inenarrabili, et opere et voce Deum laudare, et de occulto et terribili judicio ejus, quo illos assumpsit, et populum sibi ante peculiarem et electum repudiavit, intra se expavescere et timere, ne forte, si naturalibus ramis non pepercit, quia inobedientes fuerunt, imo, quia caecum illuminatum extra synagogam ejecerunt, id est gentibus cadentibus communicare noluerunt, nec ipsis parcat, si superbiant . Bene ergo de psalmo illo, utpote de voce apostolorum, qui magnum caecum, id est omnes gentes, catechizaverunt, offerenda haec sumpta cum versibus suis ad rem concinit, maxime in eo quod dicimus: In multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui , etc. Mentiti sunt enim inimici ejus, dicentes: « In Beelzebub principe daemoniorum
Abbreviated transcription (Latin):
si uermiculꝰ uelut lana alba erũt:
ncħominꝰ remissio peccatoꝵ que ac¬
cipit᷑ in baptismate ꝯmendat᷑. Gra¬
dualia quoq pulchre atq ꝯsone ad
cund̾e sensũ concinunt. Cuiꝰ enĩ isi
cathecizantis nou̾a sobolẽ eccłie uox
ẽ. uenite filii audite me. accedite adeũ
& illuminamini: Nam ut uixta eũ¬
głiũ paucis immittet᷑ u̾bis: ide ẽ ac
si dicat. Uenite ceci: ut luto qd̾ fecit
dñs exsputo. ur̃i liniant᷑ ocłi. Acce¬
oite ad natatoriã syloe: & illumina¬
mini. Hoc autẽ qd̾ due lectiones &¬
totidem gradualia p̾sens accumulãt
offitiũ sacramenti celebritas poposcit:
uidelicet ut ꝓpt̾ augmentũ filioꝵ ha¬
beat quoq spũaliũ augm̃ta ciboꝵ.
Lecto autẽ euũgłio in quo sepe dictꝰ cetꝰ
illuminatꝰ. &extͣ sẏnagogã eiectꝰ. filiũ di foraᷤᷤ
ĩuenit. ĩ mo afilio d̾i foraᷤ ĩuentꝰ ẽ. & ꝓcidẽs ad ora¬
uit eum: conueniens huic signi¬
ficationi sequit᷑ offerenda. benedicite

Expanded text:
i vermiculus, velut lana alba erunt , nihilominus remissio peccatorum, quae accipitur in baptismate, commendatur. Gradualia quoque pulchre atque consone ad eumdem sensum concinunt. Cujus enim, nisi catechizantis novam sobolem Ecclesiae, vox est: Venite, filii, audite me, accedite ad eum, et illuminamini? Nam ut juxta Evangelium paucis immutetur verbis, idem est ac si dicat: Venite, caeci, ut luto, quod fecit Dominus ex sputo, vestri linantur oculi, accedite ad natatoriam Siloe, et illuminamini. Hoc autem, quod duae lectiones totidemque gradualia praesens accumulat officium, sacramenti celebritas poposcit, videlicet ut propter augmentum filiorum habeat quoque spiritualium augmenta ciborum. Lecto autem Evangelio, in quo saepe dictus caecus illuminatus et extra synagogam ejectus, Filium Dei foras invenit, imo a Filio Dei foras inventus est, et procidens adoravit , conveniens huic significationi sequitur offerenda: Benedicite,
Abbreviated transcription (Latin):
cathecumini. daret᷑ illi gr̃a septifor¬
mis sp̃c sc̃i. Quoꝵ pͥmũ erat tercia
quadragesime ebdomaᷤ fr̃a .iĩ: qua
magnũ huiꝰ diei scilicet quarte fr̃e
scrutiniũ sic erat ad cathecuminos
ꝓnuntiandũ. Scrutinii diẽ dilec¬
tissimi fr̃s quo electi nr̃i diuinitꝰ in¬
struant᷑ imminere cognoscite: ibideq¬
deuotione sollicita. sequenti quarta
fr̃a circa hor̃a t̾ciam conuenire
dignemini: ut celeste mysteriũ
quo diabolꝰ cũ sua pompa destru¬
it᷑. & ianua regni celestis aꝑit᷑. in¬
culpabili minst̾io ꝑag̾e ualeamꝰ
Item fr̃a.iiͦi. finitis missaꝵ sollemp¬
niis. annuntiabat prb̃r ut in ipsa
ebdomada reuert̾ent᷑ ad scrutimũ:
ita dicendo. die sabb̃i ueniente. colli¬
gite uos temꝑius ad eccłiam illã: ite¬
rũ atq iterũ annuntiabat prb̃r.
quałe diem uoluiss. ita dicendo. il¬
la feria ueniente. colligite uos temꝑiꝰ
ad eccłiam illã: donec sept̾e ut dic¬
tũ ẽ scrutinia cõplerent᷑. De offitio¬

Expanded text:
a septiformis Spiritus sancti. Quorum primum erat tertia quadragesimae hebdomada, feria secunda, qua magnum hujus diei, scilicet quartae feriae scrutinium sic erat ad catechumenos pronuntiandum. Scrutinii diem, dilectissimi fratres, quo electi nostri divinitus instruantur, imminere cognoscite, ibidemque sollicita devotione sequenti quarta feria, circa horam tertiam convenire dignemini, ut coeleste mysterium, quo diabolus cum sua pompa destruitur, et janua regni coelestis aperitur, inculpabili ministerio peragere valeamus. Item feria quarta, finitis missarum solemniis, annuntiabat presbyter, ut in ipsa hebdomada reverterentur ad scrutinium, ita dicendo: Die Sabbati veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam. Iterum atque iterum annuntiabat presbyter, qualem diem voluisset, ita dicendo: Illa feria veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam, donec septem, ut dictum est, scrutinia complerentur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tur: magni ceci ut dictũ ẽ ocłi. luto
qd̾ fecit dñs liniunt᷑. Cũ aũ ita cate¬
cizatꝰ. idẽ cecꝰ ad sacros fontes ꝑuenit.
& lauat᷑ fonte uisibili. purificat᷑q
uirtute inuisibili: hoc utiq agit qd̾
dñs inꝑa uit. Uade adnatatoriũ
sẏloe & laua. fons namq uisibilis
inuocata uirtute sp̃c scĩ. factꝰ ẽ nata
toria syloe idẽ missus. quẽ ascendens
ad patr̃e missurũ se ẽẽ dixit & misit
natatoriam suã descendit & illitos ocłos
fide xp̃i sua remissione lauatꝰ pecca¬
tis. illuminat agnitione dei. Ab hoc
quasi capite: uniu̾sa menbra pendẽt
officii. Primũ in introitu uox ꝓpħica:
Sc̃ificat᷑ enĩ dñs in cathecuminis dũ
audiunt & credunt quia sc̃s ẽ: & id̾o
miuidificat. emundati ab om̃ib in¬
quinam̃tis suis sic deincepsuuunt.
ut testimonio sint ei qd sc̃s sit. cuiꝰ p̃¬
cepto & ipsi scĩ sunt. Hoc inutraq lecͤ¬
tione diuersis u̾bis. s eodem sensure¬

Expanded text:
tur, magni caeci, ut dictum est, oculi luto, tur, magni caeci, ut dictum est, oculi luto, quod fecit Dominus, linuntur. Cum autem ita catechizatus idem caecus ad sacros fontes pervenit, et lavatur fonte visibili, purificaturque virtute invisibili, hoc utique agit, quod Dominus imperavit: Vade ad natatoriam Siloe et lava . Fons namque visibilis, invocata virtute toria Siloe, id est missi, quem ascendens ad Patrem, missurum se esse dixit, et misit dinatatoriam suam descendit, et illitos oculos fide Christi, sua remissione lavat a peccatis, illuminat agnitione Dei. Ab hoc quasi capite universa membra pendent officii. Primum in introitu, vox prophetica: Sanctificatur enim Dominus in catechumenis, dum audiunt, et credunt quia sanctus est, et ideo mundificat, emundati ab omnibus inquinamentis suis, sic deinceps vivunt, ut testimonio sint eis, quod sanctus sit, cujus praecepto et ipsi sancti sunt . Hoc in utraque lectione diversis verbis, sed eodem sensu re
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sũt: sequit᷑ misse offitiũ. Pri¬
mũ in eiũgłio qd ut supͣdictũ ẽ. to¬
tiꝰ offitii pͥncipale cathecismi simul
atq baptismi sacram̃tũ: spetiose a
spetioso nr̃e salutis opifice dĩ filio
p̃figuratũ ẽ. Homo enim cecꝰ ana¬
tiuitate genꝰ significat humanũ.
magnũ utiq cetũ & ualde cecũ: qͥ
pulchros ocłos aduidendũ creato¬
rem mundi ubi fulget imago facto¬
significat᷑. Cui reuocato ad ueritatis
lum̃ dũ p̃dicat᷑ aministris xp̃i incar¬
natio ipsius filii dĩcet̾aq mẏsteria.
que incarne ꝓnr̃a salute gessit: lu
in t̾rã: & spucũ suũ pulueri quẽ om¬
nis uentꝰ & agitabat & cͥrcũferebat uni¬
uit: qͣndo uerbũ suũ eructauit cor eiꝰ
interrenũ uterũ uirginis. & pulueri
nr̃e nature. idẽ in unã ꝑsponsã ꝯiunx̃.
ut atali tantoq sputo tantillꝰ pulius.
form̾a stabilẽ. speciem atq decore acci¬
piens ꝯseruaret᷑. Igit᷑ dũ huiꝰ incar¬
nationis fides humano generi p̾dica¬

Expanded text:
t, sequitur missae officium. Primum in Evangelio, quod, ut saepe dictum est, totius officii principale est, catechismi simul atque baptismi sacramentum, speciose a specioso nostrae salutis opifice, Dei Filio, praefiguratum est. Homo enim caecus a nativitate , genus significat humanum, magnum utique caecum, et valde caecum, qui pulchros oculos ad videndum Creatorem, menti ubi fulget imago Factosignificatur. Cui revocato ad veritatis lumen, dum praedicatur a ministris Christi incarnatio ipsius Filii Dei, caeteraque mysteria, quae in carne pro nostra salute gessit, lutin terram et sputum suum pulveri, quem omnis ventus agitabat et circumferebat, univit, quando Verbum suum eructavit cor ejus in terrenum uterum Virginis, et pulveri nostrae naturae intillus pulvis formam stabilem, speciemque atque decorem accipiens, conservaretur. Igitur, dum hujus incarnationis fides humano generi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑: & addit᷑. & auferã cor lapideũ
decarne ur̃a: & dabo uob̃ cor carneũ
& cet̾a. Cor namq carneũ idẽ molle
ac tenerũ. & facile cedens. nou̾a legẽ
scribendi digito dei. habent cathe¬
cumini nr̃i. dũ inscͥpt̃a capiũt docꝰ¬
trinã fidei: qͣm ñ capunt que confrin¬
gunt᷑ lapidea corda uideoꝵ: quoꝵ in

Expanded text:
dditur: Et auferam cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum , etc. Cor namque carneum, id est molle ac tenerum, et facile cedens novam legem scribenti digito Dei, habent catechumeni nostri, dum inscriptam sibi capiunt doctrinam fidei, quam non capiunt, qua confringuntur l
Abbreviated transcription (Latin):
di creatione ut ĩp̃senti lectiõe scͥptũ ẽ.
suꝑ ferebat᷑ aqͥs in modũ uolueris. ut
ait ieronimꝰ oua sua calore animantis.
ipse nc̃ suꝑfert᷑ a quis baptismi: ut in¬
gredientes sub gr̃ãm suã confouens. in
uerã regeneret uitã. expandens alas suaᷤ.
& assumens eos. atq portans ĩ humeris
sius. & si opus ẽ ut ampliꝰ appropinquet
alicui .i. si aliquis arceatur ab aqͥs ut
uolens ad illas ꝑuenire ñ possit. sic̃ arce¬
batur corneliꝰ iudeis ꝓhibentib gentiles
confitentes necdũ baptizati. ad aquas
ꝑuenire ñ poterant: artati carcerib &
uncłis p̃pediti: si in qm opꝰ sit ꝓpterali¬
quid huiꝰmõi: tc̃ demũ aduolat mat̾
gr̃a dei: suasq ultra nidũ aquaꝵ alas
extendit. sic̃ adhuc loquente petro. ce¬

Expanded text:
di creatione, ut in praesenti lectione scriptum est, di creatione, ut in praesenti lectione scriptum est, superferebatur aquis, in modum volucris, ut ait Hieronymus, ova sua calore animantis ipse nunc superfertur aquis baptismi, ut ingredientes sub gratiam suam confovens, in veram regeneraret vitam expandens alas suas, et assumens eos atque portans in humeris suis . Et si opus est ut amplius appropinquet alicui, id est si ab aquis arceatur aliquis, ut volens ad illas pervenire non possit, sicut arcebatur Cornelius , Judaeis prohibentibus gentiles cutione confitentes, necdum baptizati, ad aquas pervenire non poterant, aretati carceribus et vinculis praepediti. Si, inquam, opus sit, propter aliquid hujusmodi, tunc demum advolat mater gratiae Dei, suasque ultra nidum aquarum alas extendit; sicut adhuc loquente Petro ce
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c autẽ sc̃s ñ solũ patris s & filii sp̃c ẽ.
Potuit autẽ creatura rationalis amittẽ
id qd̾ ad similitudinẽ dei facta ẽ: ñ potu¬
it uero eo carere. qd̾ adimaginẽ condita
ẽ. Quare: Qͥa uidelicet diune bonita¬
tis imitatio ꝑ qͣm dei similitudo retine¬
tur creat᷑e qͦ uoluntatẽ erigit: racio¬
nalitas autẽ q̃ imp̃ssione imaginis di
humane anime insculta ẽ. a sola crea¬
toris arte ꝓcessit. Igit᷑ ut similitudinẽ
dei qͣm nr̃a uoluntate ꝑdidimꝰ. nr̃a
nicħominꝰ uoluntate recuꝑare p̾simꝰ.
bonitas dĩ sp̃c sc̃s illuc usq descendit
quo ꝑuenire facile possumꝰ. dũ suꝑfer
t᷑ aquis que p̃sto st̾: de nr̃o solã uolun¬
tatẽ postulans. cet̾a gratis om̃ia ꝓcurãs.
Nam & aqm illã que de mortuo xp̃i
corpore ꝓfluxit ipse creauit. qui corpꝰ
ipsũ xp̃i de nr̃e aqͣ nat᷑e fotu suo con¬
cresce̾ fecit: sic̃ habemꝰ insimbolo. & in¬
enĩ ĩ ea natũ ẽ. de sp̃u sc̃o ẽ. Et qͥ ĩ mun¬

Expanded text:
s autem sanctus non solum Patris, sed et Filii Spiritus est. Potuit autem creatura rationalis amittere id quod ad similitudinem Dei facta est, non potuit vero eo carere quod ad imaginem Dei condita est. Quare? quia videlicet, divinae bonitatis imitatio, per quam Dei similitudo retinetur, creaturae quoque voluntatem exigit; rationalitas autem, quae impressione imaginis Dei humanae animae insculpta est, a sola Creatoris arte processit. Igitur, ut similitudinem Dei, quam nostra voluntate perdidimus, nostra nihilominus voluntate recuperare possimus, bonitas Dei Spiritus sanctus illuc usque descendit, quo pervenire nos facile possumus, dum superolam voluntatem postulans, caetera gratis omnia procurans. Nam et aquam illam, quae de mortuo Christi corpore profluxit, ipse creavit, qui corpus ipsum Christi de nostrae aqua naturae fotu suo concrescere fecit, sicut habemus in symbolo: Et inenim in ea natum, est de Spiritu sancto , » et qui in mun
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Nec mirũ. Non enĩ inp̾senti
Roffitio sic ẽ uox uniu̾salis eccłie: que¬
admodũ & illi eoꝵ quippe solũmͦ
uox ẽ. qͥ inp̾senti assunt baptitandi.
ad huc peccati originalis ueneno m¬
fecti: & ido festinant ad baptismũ
ut uiuenescant. quẽadmodũ desi¬
derat ceruus ad fontes aquaꝵ: qd̾ mix¬
ime exsubsequente collecta confirma¬
tur. Omĩps sempit̾ne ds respice ꝓpi¬
tius ad deuotionẽ ppłi renascentisqͥ
sicut ceruus aquaꝵ tuaꝵ expetit fon¬
tẽ. Econtra lectio pͥma nullo subseqͣn¬
te cantico t̾minata ẽ. uidelicet quia cre¬
atis & cõpletis mundicunctis oꝑib.
ñ cantauit dignas ħo ingratꝰ đo crea¬
torigr̃as. s obmutuit a laude di: & au¬
dito serpente contra p̃ceptũ qd audi¬
erat obsurduit. Unde & baptirando

Expanded text:
atur. Nec mirum. Non enim in officio praesenti sic est vox universalis Ecclesiae, quemadmodum et illi. Eorum quippe solummodo vox est, qui in praesenti adsunt baptizandi, adhuc peccati originalis veneno infecti, et ideo festinant ad baptismum, ut juvenescant, « quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum. . » Quod maxime ex subsequenti Collecta, confirmatur: Omnipotens sempiterne Deus, respice propitius ad devotionem populi renascentis, qui, sicut cervus, aquarum tuarum expetit fontem. Econtra lectio prima nullo subsequenti cantico terminata est, videlicet, quia creatis et completis mundi cunctis operibus non cantavit dignas homo ingratus Deo Creatori gratias: sed obmutuit a laude Dei, et, audito serpente, contra praeceptum quod acceperat, obsurduit. Unde et baptizando
Abbreviated transcription (Latin):
glio qͦ dñs nr̃ curationẽ humani gene¬
ris qd sic obsurduerat. & obmutuerat
ut dictũ ẽ in eo quẽ sanauit hominẽ
surdũ & mutũ significauit. Nec p̾tẽ¬
undũ. quia nec collectis salutatio .i.¬
dñs uob̃cũ. neq lectionib supͣdictis
ulle suꝑ scͥptiones .i. tituli p̃ferunt᷑.
qͦs anuditerciꝰ cunctis lectionib tãꝙͣ¬
a corporib capita p̃cidimꝰ: donec
caput nr̃m xp̃c resurgendo nob̾ red¬
dat᷑. cuiꝰ resurrectionis similitudo
inhis qui baptizati de fontib ascen¬
dunt. xp̃m induti ut apłs ait. fi¬
dei oculis rep̃sentat᷑: nec ante ħ sig¬
na eccłie concrepant. quoꝵ causa
iam suꝑius dicta ẽ¬

Expanded text:
inus noster curationem humani generis, quod sic obsurduerat et obmutuerat, ut dictum est, in eo, quem sanavit, homine surdo et muto significavit. . Nec praetereundum, quia neque collectis salutatio, inus vobiscum, neque lectionibus supradictis ullae superscriptiones, id est, tituli praeferuntur: quos a nudiustertius cunctis lectionibus, tanquam corporibus capita praescidimus, donec caput nostrum Christus resurgendo nobis reddatur, cujus resurrectionis similitudo in his, qui baptizati de fontibus ascendunt Christum induti, ut Apostolus ait , fidei oculis repraesentatur: nec ante hoc signa Ecclesiae concrepant, quorum causa jam superius dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
te porte p̃tend̾e. qd ẽ linguã dolosã
acuere: qui inqͣm dehortantes eos
contẽpnit &e audire non uult. con¬
fortat animã suã: & dicit illud qd̾
in alła canimꝰ. d̾s iudęx iustꝰ fortis
&& patiens nunqd irascet᷑ ꝑ singłos
dies: udelicet cũ alibidicat. & cũ
qui uenit ad me ñ eitiã foras. Tan¬
dẽq de infirmitate conualescens.
& uiã mandatoꝵ dñi. que mangꝰtoᷤ
initio cepta fuerat. dilatato corde
ꝑcurrens. dicit qd̾ in intͦitu cantatũ
ẽ: factꝰ ẽ dñs ꝓtectorm̃s. & eduxit
me in latitudine. & cet̾a

Expanded text:
tae portae praetendere , quod est linguam dolosam tae portae praetendere , quod est linguam dolosam acuere; qui, inquam, dehortantes eos contemnit, et audire non vult, confortat animam suam, et dicet illud quod in alleluia cantamus: Deus, judex justus, fortis et patiens, nunquid irascetur per singulos dies? Videlicet cum alibi dicat: « Et eum qui venit ad me, non ejiciam foras , » tandemque de infirmitate convalescens, et viam mandatorum Domini, quae angusto initio coepta fuerat, dilatato corde percurrens, dicit quod in introitu cantatum est: Factus est Dominus protector meus: et eduxit me in latitudine CA
Abbreviated transcription (Latin):
pantͦ: & ꝑ hoc qd̾ ait quisq illoꝵ ro¬
go te habe me excusatũ: qd̾ inqm̃
dicit rogo. & tam̃ uenire contẽpuit.
qd̾ sonat humilitas inuoce. suꝑ¬
bia mactione: ꝑ hoc plane ut dictũ
ẽ expͥmitur. qd̾ dũ cuilibet carna¬
liũ dr conuertẽ. dm sequere. mun¬
dum relinque: responde solet. ora
ꝓme. quia peccator sũ ħ facẽ non
possũ. Dicendo peccator sũ. humi¬
litatẽ insinuat: subiungendo con¬
u̾ti ñ possũ. suꝑbiã demonstrat.
De his gͦ labiis iniquis. de hac lingia
dolosa in gradali nos liberari posci¬
irꝰ. Recte pulchre. atq ꝯsone erit̃
egregiꝰ qͥ nos inuitat. dicit in p̃eun¬
tẽ epistola. filioli mei. ñ diligamꝰ u̾bo
neq lingua: s oꝑe & ueritate. Quoꝵ
iniqua labia lingũaq dolosam. qͥ
contẽpnit. solent enĩ alios quoq ꝯ¬
uerti uolentes deuocare. tũ sc̃mꝓpo¬
sitũ uituꝑando. qd̾ ẽ iniqua labia
habere. tũ nimiũ laudando nimi¬
asq difficultates arte uite uł angus¬

Expanded text:
c quod ait quisque illorum: Rogo te, habe me excusatum , quod inquam, dixit: Rogo et tamen venire contemnit, quod sonat humilitas in voce, superbia in actione, per hoc plane, ut dictum est, exprimitur, quod dum cuilibet carnalium dicitur: Convertere, Deum sequere, mundum relinque, respondere solet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum. Dicendo: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungendo: Converti non possum, superbiam demonstrat. De his ergo labiis iniquis, de hac lingua dolosa , in graduali nos liberari poscimus. Recte, pulchre atque consone servus egregius, qui nos invitat, dicit in praeeunte epistola: Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate . Quorum iniqua labia linguamque dolosam qui contemnit solent enim alios converti volentes devocare, tum sanctum propositum vituperando, quod est iniqua labia habere, tum nimium laudando nimiasque difficultates arctae viae vel angus
Abbreviated transcription (Latin):
uersus iudaici ppłi de ꝓmit̾ inuidiã:
qua pauꝑẽ iã dictũ ñ debere. ad¬
micti contendit uixta illud. Quare
introisti ad iuros p̃putiũ haben¬
tes: Manifestũ ẽ enim iudeos sẽꝑ
gentiliũ odisse salutẽ. Simul quia
moralis quoq sensus in hoc eiuũglio
ñ deẽ. cõmonem̃ enĩ utilit̾ hoc exem¬
plo ne abullo pauꝑe auertamꝰ faciẽ
nr̃am. caritatẽ. que inp̃dicta ꝯmen¬
datur epła: ꝓmptũ ẽ eod sensu. l.
morali acciꝑe maxime qd ait. Qͥ em̃i

Expanded text:
ersus Judaici populi depromitur invidiam, qua pauperem jam dictum non debere admitti contendit juxta illud: Quare introisti ad viros praeputium habentes? Manifestum est enim Judaeos semper gentium odisse salutem. Simul, quia moralis quoque sensus in hoc evangelio non deest, commonemur utiliter hoc exemplo ne ab ullo paupere avertamus faciem nostram. Charitatem quae in praedicta commendatur epistola promptum est eodem sensu, id est morali, accipere, maxime quod ait: Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
de interiore sensu legis cupiebat refici.
tanqͣm de micis que cadebant de men¬
sadiuitis. uidelicet uidaici ppłi: qui cũ
doctrinã legis ñ adcaritatẽ habuit. s ad
elationẽ quasi de acceptis oꝑib tumuit.
qd̾ maxime claret in gradali. ego dixi
dir̃e miserere mei. sana animã meã qr¬

Expanded text:
de interiore sensu legis cupiebat refici, tanquam de micis quae cadebant de mensa divitis, videlicet populi Judaici qui, dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit: quod maxime claret in graduali: Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, q
Abbreviated transcription (Latin):
que in sompnis uiderat: qͣntomagis
nos ꝑactã reiueritatẽ intuentes. exci¬
tari deberemꝰ in laudẽ. & uocare locũ
hunc idẽ sc̃am eccłiam bethel. id ẽ do¬
mũ d̾i: ubi uere ñ ẽ aliud. nͥ domꝰ di
& por ta celi. scilicet ñ aluid qͣm bea¬
ta ꝓigenies & głosa uirgo quȩ celi re

Expanded text:
quae in somnis viderat, quanto magis nos peractam rei veritatem intuentes, excitari debemus in laudem, et vocare locum hunc, id est sanctam Ecclesiam, Bethel, id est domum Dei, ubi vere non est aliud nisi domus Dei, et porta coeli, scilicet non aliud quam beata progen
Abbreviated transcription (Latin):
hec gen̾atio recitata ẽ attollere debe¬
mꝰ sũmis laudib lapide sũmũ an-¬
gularẽ p̃ciosũ. quẽ supposuimꝰ capiti
id ẽ cordi nr̃o: ut stabile fundam̃tũ. &
suꝑ illũ fundere oleũ pie confessionis ac
deuote gr̃arũ actionis: Bene gͦ statim
missaꝵ sollempnia celebram: & sic̃ uisi
sunt angłi descendentes & ascendentes:
nosq ascendimꝰ ꝑfidem pͥm̾a missã ut
dictũ ẽ. ĩ laudem diume natiuitatis:
scdam cantantes ĩ ꝯfessionẽ & honorem
humane qͣm ꝓpt̾ nos subiit gen̾ationis.

Expanded text:
lere debemus summis laudibus lapidem summum, angularem, pretiosum , quem supposuimus capiti, id est cordi nostro, ut stabile fundamentum et super illum fundere oleum piae confessionis et devotae gratiarum actionis? Bene ergo statim missarum solemnia celebramus, et sicut visi sunt angeli ascendentes, et descendentes, nos quoque ascendimus per fidem, primam missam, ut dictum est, in laudem divinae nativitatis, secundam cantantes in confessione et honore humanae quam propter nos subiit generationis.
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ ñ nulli sic in illoꝵ uocibꝰ
om̃s loquele atq sermones audiebant᷑¬
ut tamen una tantũ lingua scilicet he-¬
brea loquerent᷑. s uniꝰ cuiꝰq nationis hõi
sua lingua uid̾et᷑: qd̾ ut ait beda mira
id ẽ rei existens erat sensꝰ. Non inqͣm
sic egit ille sp̃c ueritatis: nec sic opi¬
nat᷑ de illo quicũq prudent̾ discer¬
nit. quid deceat magistrũ illũ. qui
omñe ueritatẽ docere uenit. Suꝑẽ
enĩ ut sc̃pta quoq illoꝵ qͥ disꝑsi ꝑ
mundũ uniu̾sum. diu̾saꝵ linguaꝵ
icos illoꝵ apices eod miracło sue lingͤ
scpta estimasse. Qd̾ ualde ridicłm ẽ Sal¬
tẽ nos latinos excipiant. Nã de nob̾
certũ habemꝰ: quia scͥpturas qͣs aut he¬
braice aut grece ꝯscͥpsert̃. absq tnͣslato¬
rib leg̾ẽ nequiuimꝰ. Iud̃ qͦd̃ ꝯsequens
ẽ. ut qmcũq lingua ipsi audirẽt pu¬
tarent hebreã: qmcũq uid̾ent scͥp¬
turã existimarent ẽẽ hebraicã. Quod
tuosam suspitionẽ scpture qͦ aucto¬

Expanded text:
cantur nonnulli sic in illorum vocibus omnes loquelae atque sermones audiebantut tamen una tantum lingua, scilicet Hebraea, loquerentur: sed uniuscujusque nationis homini sua lingua videretur quod, ut ait Beda, miraid est non rei existentis erat sensus. Non, inquam, sic egit ille Spiritus veritatis, nec sic opinatur de illo, quicunque prudenter discernit quid doceat magistrum illum, qui omnem veritatem docere venit . Superest enim ut scripta quoque illorum quae dispersi per mundum universum, diversarum linguarum aicos 125 illorum apices, eodem miraculo suae linguae Scripturam aestimavisse: Quod valde ridiculum est: Saltem nos Latinos excipiant. Nam de nobis certum habemus quia Scripturas, quas Hebraice aut Graece conscripserunt, absque translatoribus legere nequimus. Illud quoque consequens est ut quamcunque ipsi linguam audirent, putarent Hebraeam, quamcunque viderent Scripturam, existimarent esse Hebraicam. Quod tuosam suspicionem, Scripturae quoque aucto
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ gentiũ deinceps eẽt locut᷑a. Ita
uͦ signũ suit: ut ut causa qͦq efficies
pͥncipiũq eẽt future rei. Nam qͦm
gentiũ magistri fierent: nͥ ꝑscientiã
linguaꝵ. copiã habuissent conferm¬
di cũ eis sermonẽ : Quomͦ inqͣm
saltẽ respondissemꝰ am̃ suꝑ benedictio¬
nẽ illoꝵ. cũ qͥd dic̾e̾nt nesciremꝰ:¬

Expanded text:
ura. Ita vero signum fuit, ut causa quoque efficiens, principiumque esset futurae rei. Nam quomodo gentium magistri fierent nisi per scientiam linguarum copiam habuissent conferendi cum eis sermonem: Quomodo, inquam, saltem respondissemus: Amen, super benedictionem illorum, cum quid dic
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Gñc qnͣdo dei consilio turris
ad hor artificũ ora reuocant᷑. ne
sicut ibi cũ qͥs posceret lapidẽ. ali
offerebat bitum̃. cũ petẽt aqm por¬
rigebat trullã: ita ce hic construe¬
tores nr̃i. cũ annuntiarent pacem.
nos suspicarem᷑ bellũ. cũ p̃dicarent reg¬
num dei. nos putaremꝰ glłam mundi.

Expanded text:
nunc, quando Dei consilio turris ad horum artificum ora revocantur, nec sicut ibi, cum quis posceret lapidem, alius offerebat bitumen, cum peteret aquam, porrigebat trullam; ita hic, cum structores nostri annuntiarent pacem, nos suspicaremur bellum, cum praedicarent regnum Dei, nos putaremus gloriam mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
cura sit. ꝑparabolã centũ oiuiũ &
uniꝰ ꝑdice: qm bonꝰ pastor inuentã
imponit in hum̃os suos gaudens.
& sic reportat ad gregem. Itẽq ꝑ aliã
parabolã decẽ dragmaꝵ: quaꝵ unã
que ꝑdita fuit. mulier studiosa
luceriꝰ ã accendens requirit & m¬
nit. Ad hunc sensũ ꝓfecto respiet
qd̾ petrꝰ in epła sua uigilandũ e
cõmonens. qͥa aduersaũm¬
quit ur diabolꝰ tanqm leo rugieis
circuit querens quẽ deuoret: qui
utiq ouẽ illam centesimã deuora¬
uerat. & nunc inuentã ẽẽ dolens.
it̾um circuit & ampliꝰ rugit. Ideo
ferenda. Sperent inte õs. Et quia
p̃dictũ euũgłiũ ꝓ peccatore contes¬
tũ ẽ: suꝑ quo penitentiã agente gu¬
diũ ẽ angłis dei: recte unic & pauꝑ
clamat inĩtroitu. Respice in me e
miserere mei.¬

Expanded text:
 parabolam centum ovium, et unius perditae, quam bonus pastor inventam imponit in humeros suos gaudens, et sic reportat ad gregem, itemque per aliam parabolam decem drachmarum, quarum unam, quae perdita fuerat, mulier studiose lucernam accendens, requirit et invenit . Ad hunc sensum profecto respicit quod Petrus in epistola sua evigilandum esse commonens: Quia adversaquit, diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret , qui utique ovem illam centesimam devoraverat, et nunc inventam esse dolens, iterum circuit et amplius rugit. Ideo , et offerenda: Sperent in te omnes , et quia praedictum evangelium pro peccatore contextum est, super quo poenitentiam agente gaudium est angelis Dei, recte unicus et pauper clamat in introitu: Respice in me, et miserere mei
Abbreviated transcription (Latin):
ris. & potũ sanguinis sui: recte in cõ¬
munione ponitur gr̃arũ actio. ead
uidua scilicet sc̃a eccła dicente. Dñe
memorabor iusticie tue soliꝰ: & cet̾a

Expanded text:
ris et potum sanguinis sui, recte in communione ponitur gratiarum actio, eadem vidua scilicet sancta Ecclesia dicente: Domine, memorabor justitiae tuae solius , etc.
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ẽẽ minorẽ. sp̃m qͦq filio minorẽ ec̃:¬
hinc asserere uoluert̃ qd in nob̾ sit atq
humanaꝵ patiat᷑ ꝯtagia aĩaꝵ. S hoc
dicendo peccatores errauerũt. & falsa lo¬
cuti sunt. Consequit᷑ enĩ eos: ut nec
patr̃e nec filiũ confiteant᷑ ẽẽ đm. pa¬
ria namq immo eade de illis dicta
sunt: sicut exempligr̃a hodiernũ ꝓ¬
bat eũigłium. Ubi cũ dixiss filiꝰ. si
qͥs diligit me. sermonẽ meũ seruabit:

Expanded text:
 Filio minorem huic asserere voluerunt quod in nobis sit, atque humanarum patiatur contagia animarum. Sed hoc dicendo, peccatores erraverunt, et falsa locuti sunt . Consequitur enim eos, ut nec Patrem nec Filium confiteantur esse Deum. Paria namque, imo 126 eadem dicta sunt, sicut exempli gratia, hodiernum probat Evangelium. Ubi cum dixisset Filius: Si quis diligit me, sermonem meum serva
Abbreviated transcription (Latin):
quo sp̃c scĩ gr̃am ueniens de gentib
eccłia suscepit. Mulier namq que a
fluxu sanguinis tactu fimbrie de
uestĩto saluatoris sanata ẽ eccł̃iam
de gentib: archi synagogi filia qͣm
dñs idem resuscitat sẏnagogam. que
nunc ut dictũ ẽ ꝑ infidelitaĩe mor¬
tua ẽ significat. In quo illud mira
lier ista cepit infirmari: & qñdo hec
sanata ẽ. tunc illa obiit. Sic enĩ scͥp¬
tum ẽ in euũgłio. quia puella erat
annoꝵ duodecĩ: & mulier fluxũ
sangitinis patiebat᷑ annis duodeci.
Qͥd pulchriꝰ. qͥd ꝯuenientiꝰ: Nam
qͣndo in abraham. ysaac & iacob. sy¬
nagoga nata ẽ: gentilitas sordib y¬
dolatrie tanqͣm fluxi sangumis
cepit languere. Et qͣndo trahente
& suscipiente sp̃u scõ. testificatꝰ e
in cornelio hȩc sanata ẽ: tũc sẏna¬
goga inuidens. & in dignã uite et̾¬
ne se udicans mortua ẽ. S it̾um re-¬
uiuiscet. postqm plenitudo genti¬
ũ subintroierit: q̃in p̃senti factura
ciuitatis suȩ syon. Exultate fisii

Expanded text:
us sancti gratia venientem de gentibus Ecclesiam suscepit. Mulier namque, quae fluxu sanguinis, tactu fimbriae vestimenti Salvatoris, sanata est, Ecclesiam de gentibus; archisynagogi filia, quam idem Dominus resuscitat, Synagogam, quae nunc, ut dictum est, per infidelitatem mortua est, significat. In quo illud mirablier ista coepit infirmari, et quando haec sanata est, tunc illa obiit. Sic enim scriptum est in Evangelio quia puella erat annorum duodecim , et mulier fluxum sanguinis patiebatur annis duodecim . Quid pulchrius, quid convenientius? Nam quando in Abraham, Isaac et Jacob Synagoga nata est, gentilitas sordibus idololatriae, tanquam fluxu sanguinis, coepit languere. Et quoniam trahente et suscipiente Spiritu sancto, testificatus est in Cornelio , haec sanata est, tunc Synagoga invidens, et indignam vitae aeternae se judicans, mortua est. Sed iterum reviviscet, postquam plenitudo gentium subintroierit quod praesenti factura civitatis suae Sion: « Exsultate, filii
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ mutenda ẽ. Et comedetis inqͥt ues¬
centes sauirabimini: & laudabitis
nom̃ dñi d̃i ur̃i qui secit uob̾cũ mi¬
rabilia. Comedetis in ꝗͣ ñ cibũ qui
De quo adintroitũ in ꝑsona eiꝰ que
suscitanda ẽ sic dicimꝰ. Repleat᷑ os me¬
um laude tua. & cet̾a. Qua ꝓpt̾ nec
illud amysterio uacat: qd̃ cũ puel¬
lam dñs suscitass additũ ẽ. & iussit
illi dari manducare. Refecta enĩm
t̾ius dicet id qd̾ in offerenda canimꝰ:
benedic anima mea dño. Et tũc ma¬
gis uniu̾salit̾ impletũ erit qd̾ ĩ ꝯmu¬
nione canimꝰ. sp̃c ubi uult spirat.
uidelicet habens potestatẽ cũ uult
uadere ad gt̃s. & it̾um uenire ad iu¬
deos: ubiq sua uoce ꝓdens. quia

Expanded text:
 Et comedetis, inquit, vescentes, et saturabimini, et laudabitis nomen Domini Dei vestri, qui fecit vobiscum mirabilia . » Comedetis, inquam, « non cibum qui de quo ad introitum in persona ejus, quae suscitanda est, dicimus: Repleatur os meum laude tua , etc. Quapropter nec illud a mysterio vacat, quod cum puellam Dominus suscitasset, additum est: Et jussit illi dari manducare . Refecta enim interius dicet id, quod in offerenda canimus: Benedic, anima mea, Domino , gis universaliter impletum erit quod in communione canimus: Spiritus ubi vult spirat , videlicet habens potestatem, cum vult, vadere ad gentes, et iterum venire ad Judaeos, ubique sua se voce prodens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũtuũ. id ẽ ꝑ in habitantẽ in me
u̾bi tui potentiã. Sequens u̾sus.
uixta eũugłica u̾ba que p̾dicta
sũt. qͥs exuob̾ arguet me de pecca¬
To. qͥ ẽ ex dõ u̾ba dei audit: imma¬
tꝰ uocalis. dictis elegans. neumisq
canorꝰꝰ uox ẽ deuoce: sidei cont̾ri¬
te & excitate. de hoc qd̵ pauloante
audiuit: si ueritat̾e dico. quare
uos ñ creditis michi. Cũ enĩ hunc
eccłiȩ chorꝰ cũ uociferatiõe extollit:
exilire uidet᷑ de cetu illoꝵ. qͥ coar¬
guunt᷑ ñ credentes ueritatẽ dicen¬
ti. quiq ꝓpterea uerba d̃ĩ ñ audi-¬
unt. quia ex dõ non sunt: app̾hen¬
densq uexillũ ueritatis. damͥ in qͥt
intellectũ & cet̾a. iuxta qd̾ alibi di¬
cunt apłi ad auge nob̾ fidem. Cõmu¬
nio. hoc corpꝰ qd̾ ꝓuob̾ tradet᷑. notis¬
sima & ꝑcelebris ẽ uox hec sũmi sa¬
cerdotis xp̃i. noui testam̃ti media

Expanded text:
verbum tuum , id est per inhabitantis in me verbum tuum , id est per inhabitantis in me verbi tui potentiam. Sequens versus juxta evangelica verba, quae praedicta sunt: Quis ex vobis arguet me de peccato? Qui est ex Deo, verba Dei audit , immatus vocalis, dictis elegans neumisque canorus, vox est devotae fidei, conterritae et excitatae de hoc, quod paulo ante audivit: Si veritatem dico, quare non creditis mihi? Cum enim hunc Ecclesiae chorus cum vociferatione extollit, exsilire videtur de coetu illorum qui coarguuntur non credentes veritatem dicenti, quique propterea verba Dei non audiunt, quia ex Deo non sunt, apprehendensque vexillum veritatis: Da mihi, inquit, intellectum , etc. Juxta quod alibi dicunt apostoli: « Adauge nobis fidem . » Communio. Hoc corpus quod pro vobis tradetur , notissima et percelebris est vox haec summi sacerdotis Christi, novi testamenti med
Abbreviated transcription (Latin):
nente mortis articło dixiss oraus.
mi pat̾ si pꝰsibile. ẽ. tͣnseat ame calix
iste: postulans ñ timore patiendi
dixit tͣnseat a me calix. s calix iste:
cũ inꝗͣ hoc orass. reu̾tens insemet¬
ipsũ qd ex hõis ꝑsona tͤpdant̾ renue¬
rat. ex dĩ filio qͦ ꝯfirmat. Uerũpta¬
sequit᷑ incͣctut. Sepe in quiens expug¬
nauert me a iuuentute mea. idẽ ab
eccł̃ie primordiis. a sanguine abel
iusti: sepe inqm expugnauer̃t me
amenbris meis in corpore meo qd̾ ẽ
eccłia. occidendo ꝓpħas: & lapidan¬
do eos qui ad se missi sunt. Et ꝓlon¬
gauerunt iniquitatẽ suã. ꝑseueran¬
t̾ occidendo usq ad meripsũ de
quo nc̃ dic̃t. hie ẽ heres: uenite occi¬
damꝰ eũ. & nr̃a erit hereditas. In of¬
ferenda. confitebor tͥ dñe intoto cor¬
de meo. p̾miũ reposcit obedientiȩ.
factꝰ obediens usq ad mortẽ: dũ
sermones tuos: uiuifica me scd̃m

Expanded text:
nente mortis articulo, dixisset orans: « nente mortis articulo, dixisset orans: « Mi Pater, si possibile est, transeat a me calix iste , » postulans, non timore patiendi,dixit, Transeat a me calix, sed « calix iste. » Cum, inquam, hoc orasset, revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter renuerat, ex Dei Filiique confirmat: « Verumtasequitur in tractu; Saepe, inquiens, expugnaverunt me a juventute mea , id est ab Ecclesiae primordiis, « a sanguine Abel justi , » saepe, inquam, expugnaverunt me, in membris meis, in corpore meo, quod est Ecclesia, occidendo prophetas, et lapidando eos, qui ad se missi sunt , « et prolongaverunt iniquitatem suam » 57 perseveranter occidendo usque ad meipsum, de quo nunc dicunt: « Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . » In offerenda: Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo , praemium reposcit obedientiae, « factus obediens usque ad mortem , dum sermones tuos, vivifica me secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiꝰ tab̾naculũ ñ manufactũ. &
cet̾a. Quib dictis. aꝑte declarat: ad
que meliora de templo iudeoꝵ ex¬
iens pontifex nr̃ emigrauit. Intitꝰ
uͦI. iudicame ds & discerne causam
meã. de gente ñ sc̃a: & cet̾a. Ite illud
ingraduali. eripe me de inimicis
meis. uoces sũt eiꝰ exeuntis de tẽploꝰ
& orantis scđm humanitatẽ. ut mani¬
festo discͥmine discernat᷑ causa eiꝰ .i.¬
tificationib legis: qd̾ & factũ ẽ in eo
qd̾ & tẽplũ destructũ ẽ. & sacͥficia
iudeoꝵ abolita st̃. Nam si stetisset
potentia iudaici regni. cultꝰq tẽpli
uet̾is: maiori fuissent impedim̃to
xp̃iane fidei: qͣm ñ facile discern̾e
possent carnales & infirmi. uaciu¬
tatẽ uet̾is sac̾dotii: si fulciret᷑ ꝓsꝑi
pediebat priꝰ destrui tẽplũ uetꝰq
sac̾dotiũ: ut absq scrupulo ad salui¬
tarẽ xp̃i tͣnsiremꝰ baptismũ. Quod
autẽ in gradali sequit᷑. doce me fac̾e
uoluntatẽ tuã: illd̾ ẽ. qd̾ cũ immi¬

Expanded text:
fectius tabernaculum non manufactum , etc. Quibus dictis aperte declarat, ad quae meliora de templo Judaeorum exiens pontifex noster emigraverit. Introitus vero: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta , etc. Itemque illud in graduali: Eripe me de inimicis meis , voces sunt ejus exeuntis templo et orantis secundum humanitatem, ut manifesto discrimine discernatur causa etificationibus legis, quod et factum est in eo, quod et templum destructum est, et sacrificia Judaeorum abolita sunt. Nam etsi stetisset potentia Judaici regni, cultusque templi veteris majori fuissent impedimento Christianae fidei, quia non facile discernere possent carnales, et infirmi vacuitatem veteris sacerdotii, si fulciretur prospediebat prius destrui templum, vetusque sacerdotium ut absque scrupulo ad salutarem Christi transiremus baptismum. Quod autem in graduali sequitur: Doce me facere voluntatem tuam , illud est quod cum immi
Abbreviated transcription (Latin):
& duritiã cordis eoꝵ deserturꝰ eẽt:
Cuncteq p̾sides templi uirtutes.
qͣs iosephus testat᷑ auditas ẽẽ di¬
centes. tͣnseamꝰ de his sedib ee̾nt me¬
liores adit᷑e sedes: qͣs inhabitante
dño & ipse ꝓtegeret. In lectione au¬

Expanded text:
 duritiam cordis eorum deserturus esset, cunctaeque praesides templi virtutes quas Josephus testatur auditas esse, dicentes: Transeamus ex his sedibus, essent meliores aditurae sedes, quas inhabitante Domino et ipsae protegerent. In lectione au
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit de tẽplo. Et qͥd abscondendo
se se ait beatꝰ gregoriꝰ. dñs designat:
nͥ qd̾ eis ipsa ueritas abscondit᷑. qͥ eiꝰ
u̾ba sequi contẽpnunt: Eam qͥppe
qͣm ñ inuenit humiłe: ueritas fu¬
git mentẽ. Hoc gͥ innuit: qd̾ tẽplũ¬

Expanded text:
exivit de templo .-- « Et quid abscondendo se, ait B. Gregorius, Dominus designat, nisi quod eis ipsa veritas absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt? Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. » Hoc ergo innuit, quod templu
Abbreviated transcription (Latin):
uatꝰ .i. in loco caluarie ubi dãpnatoꝵ
capita abscidebant᷑ crucifixꝰ ẽ. Dali
la .i. pauꝑcula & mentis inops syna¬
goga rasit caput fortissimi samson.
At ille captꝰ & quasi uictꝰ. eos qͥ se suꝑ¬
rant uicit: pluresq hostiũ occidit
mortuus. qͣm occiderat uiuus.
Mortuꝰ enĩ dñs ĩfernũ confregit: mo¬
tẽ uicit. uitã reddidit. Nos qͣmuis
in supͣdictis ornatib de uictoria eiꝰ
gaudeamꝰ: tñ in rasura capitũ de cal¬
uatiõẽ eiꝰ ꝑ ꝯpassionẽ lugemꝰ. Hoc

Expanded text:
t in loco Calvariae, ubi damnatorum capita abscindebantur, crucifixus est. Dalila, id est paupercula et mentis inops synagoga, rasit caput fortissimi Samson, At ille captus, quasi victus, eos qui se ceperant vicit, pluresque hostium occidit mortuus quam occiderat vivus. Mortuus enim Dominus infernum confregit, mortem vicit, vitam reddidit. Nos, quamvis in supradictis ornatibus de victoria ejus gaudeamus, tamen in rasura capitum decalvationem ejus per compassionem lugemus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in caluarie loco crucifixꝰ ẽ: dictũq ẽ
ei. uidelicet uͦ heliseo. astultis & in sen¬
satis pueris cũ illusione. ascende cal¬
ue. ascende calue. Rasis quoq capi¬
tib: antiqͣm nazareoꝵ legẽ immuta¬
uimꝰ. Olim namq nazarei capillos

Expanded text:
 in Calvariae loco crucifixus est, dictumque est ei, videlicet vero Elisaeo, a stultis et insensatis pueris cum illusione: « Ascende, calve, ascende, calve . » Rasis ergo capitibus antiquam Nazaraeorum legem immutavimus . Olim namque Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
omati: caput intectũ p̃ferimꝰ: & rasur̃ã
qͣm corona nominamꝰ nullo ornam̃to
ꝯtegimꝰ. Non ẽ enĩ plenũ gaudiũ nõ¬
trũ: qr ñ inre p̾sentiũ. ss pe gaudemꝰ
futuroꝵ. Iccirco autẽ rasisumꝰ. qr filii

Expanded text:
ati, caput intactum praeferimus, et rasuram, quam coronam nominamus, nullo ornamento contegimus. Non est enim plenum gaudium nostrum, quia non in re praesentium, sed in spe gaudemus futurorum. Idc
Abbreviated transcription (Latin):
dicto ppłm excitat ad agendas do
int̾imissione orate. Si autẽ sollem¬
pnitas aliqua sit: in illud tempꝰ
respiciens. quo nr̃e salutis missio
celebrata ẽ: & diaconꝰ dalmatica indu¬
tꝰ. ꝑfectionẽ significat future beati-¬
nitens rei dignitatẽ expͥmere. & qͣ¬
si extrema manu in abeuntis popłi
cordib memoriã eiꝰ stabilire. hoc ẽ
sacrosc̾m altaris misteriũ. iccirco
missa dicit᷑: quia ad placationẽ so¬
lutionẽq inimicitiaꝵ que erant int̾
d̾m & homines sola ualens & idonea
missio ẽ.¬

Expanded text:
dicto populum excitat ad agendas Deointermissione orate . » Si autem solemnitas aliqua sit, in illud tempus respiciens, quo nostrae salutis missio celebrata est, e diaconus dalmatica indutus, perfectionem designat futurae beatinitens rei dignitatem exprimere, et quasi extrema manu in abeuntis populi cordibus memoriam ejus stabilire. Hoc autem sacrosanctum altaris mysterium idcirco missa dicitsolutionem inimicitiarum quae erant inter Deum et homines sola valens et idonea missio e
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. quo diues e ornaqꝰ ad eccliã
soc̃ descendit filiꝰ di. qđq dredentib
in ẽ ꝑmulcas differentes donatiõss
scđm beneplacitũ suũ distͥbuit. alii
dans sermonẽ sapientie. alii sermo¬
nẽ scientie. & cet̾a. Harũ luusiones
grarũ inuisibiles. imitat᷑ uisibibii
pontisex ꝑsacroꝵ diui siones ordinũ.
ponens quodã in eccłia sacerdotes. ali¬
os diaconos. & cet̾os sacͥ altaris officia¬
les. latius aut̾e significatio p̃dicti
excendit᷑ anuli: qi dũ oni eccłie sa¬
nam doctriña & fide integm p̃dicat.
uelut oppigneratã anulo sporisam

Expanded text:
i, quo dives et ornatus ad Ecclesiam suam descendit Filius Dei, quodque credentibus in se per multas et differentes donationes secundum beneplacitum suum distribuit, alii dans sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae , etc. Harum divisiones gratiarum invisibiles imitatur visibiliter, pontifex, per sacrorum divisiones ordinum, ponens quosdam in Ecclesia sacerdotes, alios diaconos, et caeteros sacri altaris officiales. Latius autem significatio praedicti extenditur annuli, quia dum omni Ecclesiae sanam doctrinam et fidem integram praedicat, velut oppignoratam annulo sponsam
Abbreviated transcription (Latin):
nistris ad benedicendũ accedit. frus¬
tula quoq portant᷑ incensi. ut cru¬
cicule que cereo insculpta ẽ. offeren¬
do infigat. Et hoc quoq adc ausã
rebant. sic̃ euũgłista refert. Maria
magdalene & maria iacobi & salome
emer̃t aromata: ut uenientes un¬
gerent iħm.¬

Expanded text:
nistris ad benedicendum accedit, frustula quoque portantur incensi, ut cruciculae, quae cereo insculpta est, offerendo infigat. Et hoc quoque ad causam rebant, sicut evangelista refert: « Maria Magdalena, et Maria Jacobi et Salome emerunt aromata, ut venientes ungerent
Abbreviated transcription (Latin):
sic aqua benedicta pꝰnos & loca nta
moriale scilicet horã tertiã de cante¬
mꝰ. Cur autẽ dñica die sic nob bap¬
tismatis sacͥ memoria renouet᷑ su¬
pͣdictũ ẽ. uͥ de sacra pasche sollẽp¬
nitate ł ordine ꝓposse diximꝰ. Ha

Expanded text:
sic aqua benedicta prius nos et locamoriale, scilicet, horam tertiam decantemus. Cur autem Dominica die sic nobis baptismatis sacri memoria renovetur, supradictum est, ubi de sacra paschae solemnitate vel ordine pro posse diximus. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
tercie feria scda p̃signat in cuuglio
dñs se in patria sua scilicet in iudea ho¬
norẽ ñ habiturũ. & adgentes ubi hono¬
ret᷑ tͣnssiturũ: dũ dicentib phariseis.
Qͣnta audiumꝰ de te facta in c̾aphar¬
naũ. fac & hic ĩ patͥa tua resp̃od Amen am̃
dico uob̃. qr nemo ꝓpħa acceptꝰ ẽ in pa¬
tria sua. Iterũq cũ terribili illo acue¬
nerabili iuram̃to suo ꝑsimile ñ tantũ
om̃ino expresse docet. illis post habi¬
tis. gentes potius apeccatis suis ẽẽ curan¬
das. inueritate inquiens dico uob̾. mul¬
te uidue erãt inisrł ĩ dieb helie: &
adnullã illaꝵ missus ẽ helias. nͥ in sa¬
repta sidonioꝵ. Et multi leꝓsi erant

Expanded text:
tertiae feria secunda praesignat in Evangelio Dominus se in patria sua, scilicet in Judaea, honorem non habiturum, et ad gentes, ubi honoretur, transiturum, dum dicentibus Pharisaeis: Quanta audivimus de te facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua , respondet: Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus est in patria sua . Iterumque cum terribili illo ac venerabili juramento suo per simile, non tantum omnino expresse docet, illis posthabitis, gentes potius a peccatis suis esse curandas: in veritate, inquiens, dico vobis, multae viduae erant in Israel in diebus Heliae, et ad nullam illarum missus est Helias, nisi in Sarephta