comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eticia quanta sit quantiis
concursus. cũ imꝑatoris mundi istiꝰ
natalis celebrandus ẽ bene nostis:
quẽndmodũ duces eiris ⁊ pͥncipes. ĩ
etiã militantes accurati sericis uesti¬
bus. accincti oꝑosis eingulis auro
fulgente p̃ciosis: ambiant solito ni¬
tidius in conspectu regis incedere.
Credunt enĩ maius eẽ imꝑatoris gau¬
diũ. si uiderit maiorẽ sue apparati¬
ons ornatũ ⁊ tantoq illũ letũ futu¬
rũ: quanto ipsi fuerint in eiꝰ festiui¬
tate deuoti. Ut quia imꝑator tan¬
quã homo corda nõ conspieit: affec¬
tũ eoꝵ circa se ꝓbet uel habitũ con¬
tuendo. Ita fit. ut splendidius se ac¬
curet: quisqͥs regẽ fidelius diligit.
Deinde qͥa in die natalis sui sciunt
eũ largũ futurũ: ac donaturũ plu-¬
rima uel ministris suis. uel his qui
in domo eiꝰ abiecti putant᷑ ⁊ uiles:
tanta priꝰ thesauros eiꝰ replere di¬
uitiaꝵ uarietate festinant: ut in
quantũ p̃rogare uoluerit. in tan¬

Expanded text:
etitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tan
Abbreviated transcription (Latin):
plo: Iuã que nunquã nõ fuit u¬
tã que nec ante nec postea fuit:
Ilã que nõ habet finẽ: istã que in¬
tiũ illic habet ubi finẽ: Merito¬
gͦ ꝓphete nunciauer̃ nasciturũ
celi uͦ atq angłi natũ. Iacebat in
p̃sepio. continens mundũ.: ⁊ intas
erat et uerbũ. Quẽ celi nõ caput̃
uniꝰ femine sinus ferebat. Illa re¬
⁊ mira humilitas. In qua sic latust
tota diuinitas. Matrẽ cui subiace¬
bat infantia. regebat infantia.
U̾cuns ubera suggebat. eã uen¬
tate pascebat. ꝑficiat in nob̃ sui
munera. qͥ sumere nõ abborrus
etiã nr̃ã primordia: ⁊ ipse facuis
nos dei filios: qui ꝓpt̾ nos fieri u¬
luit hominis filiꝰ.¬

Expanded text:
plo; illam quae nunquam non fuit, iplo; illam quae nunquam non fuit, istam quae nec antea nec postea fuit; illam quae non habet finem, istam quae initium illic habet, ubi finem? CAPUTergo Prophetae nuntiaverunt nasciturum, coeli vero atque Angeli natum. Jacebat in praesepio continens mundum: et infans erat et Verbum. Quem coeli non capiunt, unius feminae sinus ferebat. Illa reet mira humilitas, in qua sic latuit tota divinitas! Matrem cui subjacebat infantia, regebat potentia; et cujus ubera sugebat, eam veritate pascebat. Perficiat in nobis sua munera, qui sumere non abhorruit etiam nostra primordia: et ipse faciat nos Dei filios, qui propter nos fieri voluit hominis fili
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue sequendũ elegistis: qui con
iugia nõ quesistis. Non ad uos per
nuptias: sine quibꝰ ille spiritales ue¬
nit ad nuptias: ⁊ uob̾ dedit sꝑnere
nuptias: qͦs p̃cipue uocauit ad nup¬
tias. Ergo unde nati estis non que¬
sistis: quia eũ qui non ita natus est
plus quã ceteri dilexistis. Exultate
uirgines scẽ: uirgo uobis peꝑit eui
sine corruptione nubatis. que nec
concipiendo nec pariendo potestis
ꝑdere qͦd amatis. Exultate uisti. na¬
talis est iustificatoris. Exultate debi¬
les et egroti:. natalis ẽ saluatoris. Ex¬
ultate captiui. natalis ẽ redẽptoris.
Hic de matre natꝰ. istũ diem seculis
comm̃dauit : qͥ de patre natꝰ. scła
cũcta crenuit. Nec illa natiuitas
ullã habere potuit matrẽ: nec ista
tus ẽ xp̃s.⁊ de patre ⁊ de matre.¬
⁊ sine patre ⁊ sine matre. Te pa¬
tre ds̃. de matre homo: sine ma¬
illã sine tẽpore: siue istã sine sem¬
ne: Illã sine initio: istã sine erẽ¬

Expanded text:
hristum praecipue sequendum elegistis, qui conjhristum praecipue sequendum elegistis, qui conjugia non quaesistis. Non ad vos per nuptias, sine quibus ille spirituales venit ad nuptias: et vobis dedit spernere nuptias, quos praecipue vocavit ad nuptias. Ergo unde nati estis, non quaesistis; quia eum qui non ita natus est, plus quam caeteri dilexistis. Exsultate, virgines sanctae: Virgo vobis peperit, cui sine corruptione nubatis; quae nec concipiendo, nec pariendo potestis perdere quod amatis. Exsultate, justi: Natalis est Justificatoris. Exsultate, debiles et aegroti: Natalis est Salvatoris. Exsultate, captivi: Natalis est Redemptoris. Hic de matre natus istum diem saeculis commendavit, qui de Patre natus saecula cuncta creavit. Nec illa nativitas ullam habere potuit matrem, nec ista tus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine maillam sine tempore, sive istam sine semine; illam sine initio, istam sine exem
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo post partũ. A uiro pregnans
inuenta. nõ facta. Grauida masculo.
sine masculo. Felicior atq mirabi¬
lior. fecunditate edita:. integritate
nõ ꝑdita. Hoc tã grande miraculũ
malũt illi fictũ putare quã factũ.
qm̃ nõ possũt contẽnere diuina. ñ
credũt. Nobis aũt qͣnto hoc illis ab¬
iectiꝰ. tanto sit gratiꝰ in humilitate
hominis corpus: ⁊ quanto illis est
impossibiliꝰ. tanto sit diuinior in
hominis natiuitate uirginis partꝰ.
uitate debita celebremꝰ. Exultent
uiri:. exultent femine. Ap̃s uir ẽ
natus : ex femina ẽ natus: ⁊ ut̃q
sexus est honoratꝰ. Ian gͦ ad sed̃m ho¬
minẽ transeat: qui in pͥmo fuerat
ante daninatus. ¶ ortem nobis ꝑsu¬
aserat femina: uitã nobis peperit
femina. Nata ẽ similitudo carnis pec¬
cati. qua mundaret᷑ caro peccan. Nõ
itaq caro culpet᷑.. sed ut natura ui¬
uat culpa moriat᷑: quia sine culpa
natus ẽ. in quo is qͥ in culpa fuerat

Expanded text:
virgo post partum; a viro praegnans virgo post partum; a viro praegnans inventa, non facta: gravida masculo, sine masculo: felicior atque mirabilior fecunditate addita, integritate non perdita. Hoc tam grande miraculum malunt illi fictum putare, quam factum. quoniam non possunt contemnere divina, non credunt. Nobis autem quanto illis abjectius, tanto sit gratius in humilitate Dei hominis corpus: et quanto illis est impossibilior, tanto sit divinior in hominis nativitate virginis partus.vitate debita celebremus. Exsultent viri, exsultent feminae: Christus vir est natus, ex femina est natus; et uterque sexus est honoratus. Jam ergo ad secundum hominem transeat, qui in primo fuerat ante damnatus. Mortem nobis persuaserat femina: vitam nobis peperit femina. Nata est similitudo carnis peccati , qua mundaretur caro peccati. Non itaque caro culpetur, sed ut natura vivat, culpa moriatur: quia sine culpa natus est, in quo is qui in culpa fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut in hoc tanto ad ium̃ito. tanquã
in infirmitates sue ium̃to ꝑueniãt
ad altitudinẽ dei. Sapientes aũt illi
⁊ prudentes. dũ alta dei quer̃ ⁊ hu-¬
milia nõ credũt. ista p̃termittentes.
⁊ ꝓpt̾ hoc nec ad illa ꝑuenientes
inanes ⁊ leues: inflati ⁊ elati. tan¬
quã inter celũ ⁊ terrã inuentoso
medio pepender̃. Sũt enĩ sapientes
⁊ prudenteᷤᷤ sed huiꝰ mundi:. nõ illiꝰ
a quo factus ẽ mundus. Nam si eẽt
suscipi. nec eũ in carnẽ potuisse mu¬
tari Intelligerent eũ assũpsisse qͦd
nõ erat: ⁊ pmansisse qͦs erat.ł in
homine ad nos uenisse.⁊ a patre
nõ recessisse. Et id eũ ꝑseuerasse qͦd
ẽ:⁊ nobis apparuisse qͦd sumꝰ. Et cor¬
pori infantili potentiã ẽẽ iuditã.
⁊ mundane moli nõ eẽ subtractam.
Cuiꝰ opus ẽ apud patrẽ manentis.
mundus unuersus:. cuiꝰ opus ẽ apud
nos uenientis. uirginis partꝰ. Nedit
quippe indiciũ maiestatis eiꝰ uirgo
mat᷑: quã uirgo ante conceptũ. tã

Expanded text:
adjumento, tanquam in infirmitatis suae jumento, perveniant ad altitudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia non credunt, ista praetermittentes, et propter hoc nec ad illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus est mundus. Nam si essetsuscipi, nec eum in carnem potuisse mutari: intelligerent eum assumpsisse quod non erat, et permansisse quod erat; et in homine ad nos venisse, et a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod sumus; et corpori infantili potentiam esse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam
Abbreviated transcription (Latin):
de terra orta ẽ.⁊ dies ex
die in nr̃m natꝰ ẽ diem. anniuer¬
sario reditu nob̃ hodie celebrandus
uliixit. Exultemꝰ ⁊ iocundem᷑ in eo.
Quid enĩ nob̃ p̃stiterit tante subli¬
mitatis humilitas. fides habet. xpĩ¬
anoꝵ : remotũ ẽ a cordibꝰ impioꝵ:

Expanded text:
de terra orta est, et dies ex die in nostrum natus est diem, anniversario reditu nobis hodie celebrandus illuxit: exsultemus et jucundemur in eo. Quid enim nobis praestiterit tantae sublimitatis humilitas, fides habet Christianorum, remotum est a cordibus impiorum;
Abbreviated transcription (Latin):
Ite gͦ ad uendentes. Hoc facere cõ¬
suestis. Nos aũt nõ uob̾ damꝰ.
Quare: Ne forte nõ sufficiat nob̾
⁊ uob̾. Quid ẽ nõ sufficiat: Non
desꝑatione dictũ ẽ: sed sobria
⁊ pia humilitate. Quamuis enĩ bonꝰ
habeat bonã cõscientiã: unde scit
quẽadmodũ iudicet ille quẽ ne¬
mo fallit:. Habet cõscientiã: nõ
illũ gtillãt crimina in corde cõ¬
cepta. sed ꝓpt̾ cotidiana quedã
uite humane peccata licet bona
cõscientia sit. tam̃ dic̃ deo dimit¬
te nob̾ debita nra: qͥa fec̃ qͦd seqͥt᷑.
sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debita debito¬
ribꝰ nrĩs. F regit panẽ esurienti
ex corde: ueshuit nudũ ex corde
de oleo int̾iore fec̃ oꝑa bona. et
tam̃ in illo iudicio trepidat ipsa

Expanded text:
Ite ergo ad vendentes; hoc facere consuestis. Nos autem non vobis damus. Quare? Ne forte non sufficiat nobis et vobis, Quid est, non sufficiat? Non desperatione dictum est, sed sobria t pia humilitate. Quamvis enim bonus habeat bonam conscientiam; unde scit quemadmodum judicet ille quia a nemine fallitur? Habet bonam conscientiam, non illum titillant crimina in corde concepta; sed propter quotidiana quaedam vitae humanae peccata, licet bona conscientia sit, tamen dicit Deo, Dimitte nobis debita nostra: quia fecit quod sequitur, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Fregit panem esurienti ex corde, vestivit nudum ex corde: de oleo interiore fecit opera bona, et tamen in illo judicio trepidat ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ri fumꝰ quomͦ uigilamꝰ. Corde ui¬
gila: fide uigilał spe uigila. cari¬
tate uigila: oꝑibꝰ uigila: ⁊ qͣndo
corpore dormieris:. ueni et tẽpus ut
surgas. Cũ aũt surrexeris p̃para
lãpades: tuc̃ nõ extinguant᷑: tuc̃
int̾iore cõscientie oleo uegetent᷑.
tũc te sponsus ille in corporeis nexibꝰ
amplectat᷑: tũc te introducat in
domũ ubi nũquã dormias: ubi
nũquã tua lampada possit extin¬
gui. Hodie uͦ laboramꝰ: ⁊ lãpades
nr̃e int̾ uentos sclĩ huiꝰ tẽptationesq
fluctuant. Sed ardeat in robore
flãma nr̃a. ut uentꝰ tẽptationis
augeat ignẽ potꝰ qͥuã extinguat.

Expanded text:
i sumus, quomodo vigilamus? Corde vigila, fide vigila, spe vigila, charitate vigila, operibus vigila: et quando corpore dormiveris, veniet tempus ut surgas. Cum autem surrexeris, praepara lampades. Tunc non exstinguantur, tunc interiore conscientiae oleo vegetentur: tunc sponsus ille incorporeis nexibus amplectatur, tunc te introducat in domum, ubi nunquam dormias, ubi nunquam tua lampas possit exstingui. Hodie vero laboramus, et lampades nostrae inter ventos saeculi hujus tentationesque fluctuant: sed ardeat in robore flamma nostra, ut ventus tentationis augeat ignem potius, quam exstinguat.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ẽ. nõ fallacit dictũ ẽ: pulsate ⁊
aꝑiet᷑ uob̾. Sed mͦ qͣndo tẽpus est
miscdie: nõ qͣndo tẽpus ẽ iudicii.
Nõ enĩ possũt cõfundi ista tẽpora.
cũ miscdiã ⁊ iudiciũ dño suo can¬
tet eccłã. Tempꝰ ẽ miscd̾ie. age pe¬
nitentiã. Si tẽpore iudicii illã ha¬
bes agere: eris in uirginibꝰ illis cõ¬
tra qͦs clausũ ẽ ostiũ. Dnẽ dñe aꝑi¬
nob̃. Nũqͥd nõ penitentiã eger̃: qͥa
secũ oleũ nõ portauer̃. Et qͥd illis
ꝓfuit sera penitentia: qͣndo eas ir¬
ridebat uera sapientia᷑. Clausũ ẽ
gͦ ostiũ Et qͥd illis dictũ ẽ. Nõ no¬
ui uos. Niõ illas nouit. qͥ omĩa nouit:
Quid ẽ gͦ nõ noui uos:. Imꝓbo uos.
reꝓbo uos. In arte mea nõ uos ag¬
nosco. Ars mea nescit uicia. Hoc
dieat uicia. Nescit faciendo. iudi¬
lite qͥnq homines. Sint in uob̃ qͥn¬
q prudentes: ad istã prudentiã qͥ¬
nario numero ꝑtinentes. Ulenet
enĩ hora: ⁊ qͣndo nescimꝰ ueniet:

Expanded text:
te et aperietur vobis : sed modo quando tempus est misericordiae, non quando tempus est judicii. Non enim possunt confundi ista tempora, cum misericordiam et judicium Domino suo cantet Ecclesia . Tempus est misericordiae; age poenitentiam. Tempore judicii illam habes agere? Eris in virginibus illis, contra quas clausum est ostium. DomineNumquid non poenitentiam egerunt, quia secum oleum non portaverunt? Et quid illis profuit sera poenitentia, quando eas irridebat vera sapientia? Clausum est ergo ostium. Et quid illis dictum est? Non novi vos. Non illas novit, qui omnia novit? Quid ergo est, Non novi vos? Improbo vos, reprobo vos. In arte mea non vos agnosco; ars mea nescit vitia: hoc dicat vitia. Nescit faciendo, judilite quinque homines. Sint in vobis quinque prudentes, ad istam prudentiam quinarii numeri pertinentes. Veniet enim hora, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
minũ loquar ⁊ angeloꝵ ⁊ caritatẽ
aũt nõ habeã. factꝰ sũ eram̃tũ so¬
nans aut cymbalũ tinniens. Ipsa
ẽ suꝑeminẽs uia. id ẽ caritas: que
merito oleo significat᷑. Om̃ĩbꝰ enĩ
humoribꝰ oleũ suꝑeminet. ¶ytte
net. Mite oleũ: suꝑinfunde aquã
oleũ suꝑeminet. Si ordinẽ serua¬
ueris uincit: si ordinẽ mutaueris
uincit. Caritas nũquã cadit. Qd gͦ
frs̃. Iam disceptemꝰ de qͥnq uirgi¬
nibꝰ prudentibꝰ. ⁊ qͥnq fatuis. Uolu¬
er̃ ire obuiã sponso. Quid ẽ ire obuiã
sponso: Corde ire: expectare eiꝰ ad¬
uentũ. Sed ille tardabit. Dũ tardat
ille: dormier̃ om̃s. Quid ẽ om̃s. Et
Quid ẽ somnꝰ iste: Ne forte tardan-¬
te sponso. qm̃ habundat iniqͥtas:
refrigescit caritas multoꝵ. Sic ne
intellecturi sumꝰ istũ sominũ. Nõ¬

Expanded text:
minum loquar et Angelorum, charitatem minum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Ipsa est supereminens via, id est, charitas, quae merito oleo significatur. Omnibus enim humoribus oleum supereminet. Mitte net. Mitte oleum, superinfunde aquam, oleum supereminet. Si ordinem servaveris, vincit: si ordinem mutaveris, vincit. Charitas nunquam cadis? Jam disceptemus de quinque virginibus prudentibus et quinque fatuis. Voluerunt ire obviam sponso. Quid est, ire obviam sponso? Corde ire, exspectare ejus adventum. Sed ille tardabat. Dum tardat ille, dormierunt omnes. Quid est; omnes? Et is est somnus iste? Ne forte tardante sponso quia abundat iniquitas refrigescit charitas eorum omnium. Sicne intellecturi sumus somnum
Abbreviated transcription (Latin):
bris ambulat : De istis gͦ fr̃s mei
de istis potiꝰ disputemꝰ. Qui nõ
uult uidere qͦd malũ : qͥ nõ uult
audire qͦd malũ ẽ:. ab illicitis sa¬
crificioꝵ ndoribꝰ auertit odora¬
tũ: ab illicitis sacrificioꝵ cibis
auertit gustũ : fugit cõtactũ
aliene. frangit panẽ esurienti ͥ
hospitẽ inducit in domũ: ues¬
tt nudũ cõcordat litigiosũ
riisitat egrotũ: sepelit mortuũ.
Ecce uirgo. ecce habet lamnpades.
Quid querimꝰ ampliꝰ. Ad huc que¬
ro. Qͥd adhuc queris inqͥs: Adhuc
quero. Intentũ me fecit eũgħũ
sc̃m̃. Etiã ipsas uirgines ⁊ feren¬
tes lãpades. alias dix̃ prudentes.
alias fatuas. Unde intuem᷑ un¬
de discernimꝰ: Ne oleo. Aliqͥd ma¬
gnũ significat oleũ. Alalde mag¬
nũ. Putasne caritas ẽ ⁊ Queren¬
do dicimꝰ. nõ sententi ã p̃cipitamꝰ.
Unde mͥ uideat᷑ oleũ caritas sig¬
inficari. dicã uob̾. Apłs dic̃. Ad¬
monstro. Suꝑeminentẽ uiã
quã demostrat:. Si linguis ho¬

Expanded text:
ritas. De istis ergo, fratres mei, de istis potius disputemus. Qui non vult videre quod malum est, qui non vult audire quod malum est, qui ab illicitis sacrificiorum nidoribus avertit odoratum, ab illicitis sacrificiorum cibis avertit gustatum, fugit complexum alienae, frangit panem esurienti, hospitem inducit in domum, vestit nudum, concordat litigiosum, visitat aegrotum, sepelit mortuum: ecce virgo, ecce habet lampades. Quid quaerimus amplius? Adhuc quaero. Quid adhuc quaeris, inquit? Adhuc quaero: intentum me fecit Evangelium sanctum. Etiam ipsas virgines et ferentes lampades, alias dixit prudentes, alias stultas. Unde intuemur? unde discernimus? De oleo. Aliquid magnum significat oleum, valde magnum. Putas, non charitas est? Quaerendo dicimus, non sententiam praecipitamus. Unde mihi videatur oleo charitas significari, dicam vobis. Apostolus dicit, Admonstro. Supereminentiorem viam quam demonstrat? Si linquis ho
Abbreviated transcription (Latin):
transier̃: unde scimꝰ iã qͦndo ue¬
niet: Media nocte ueniet. Qd ẽ
media nocte ueniet: Dũ nescis
ueniet. Quare dũ nescis ueniet:
Ipsũ dñ audi. Nõ ẽ ur̃m scire
tprã. que pat̾ pofuit in sua po¬
gila nocte:. ne furẽ patiaris. Nã
somnꝰ mortis uelis nolis ueniet.
Sed cũ factꝰ fuerit clamor media
nocte. Qd ẽ iste clamor. nisi de qͦ¬

Expanded text:
transierunt, unde scimus jam quando veniet? media nocte veniet. Quid est, Media nocte veniet? Dum nescis, veniet. Quare dum nescis, veniet? Ipsum Dominum audi: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua pogila nocte, ne furem patiaris. Nam somnus mortis, velis nolis, veniet.Sed cum factus fuerit clamor media nocte. Quis iste clamor, nisi de q
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ iudicare de uob: Quid ẽ itix
de nobis iudicamꝰ. Qͥa cũ rex iustꝰ
sederit in throno: qͥs głabit᷑ castũ
se habere cor. Forte tu nõ inuenis
aliqͥd in cõscientia tua. ⁊ inuenit
ille qͥ meliꝰ uidet. cuiꝰ acies diuma
penetrat altiora : uidet forte aliqͥd.
inuenit forte aliqͥd. Quanto me¬
liꝰ illi dicis ne intres in iudiciũ
cũ seruo tuo. Etiã qͣnto meliꝰ di¬
cis: dimitte nob̾ debita nrã. Qa

Expanded text:
de vobis? Quid est, Vix de nobis judicamus? Quia cum rex justus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor ? Forte tu non invenis aliquid in conscientia tua; et invenit ille qui melius videt, cujus acies divina penetrat altiora: videt forte aliquid, invenit forte aliquid. Quanto melius illi dicis, Ne intres in judicium cum servo tuo ? Etiam quanto melius dicis, Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Qui hoc dicunt ⁊ fidelit̾ di¬
cũt. tãquã obuiã eunt sponso
cogitationibꝰ talibꝰ. Sed ecce bel¬
lũ suꝑ bellũ: tribulatio suꝑ tri¬
bulationẽ: terremotꝰ suꝑ tremo¬
tũ: fames suꝑ famẽ : gens suꝑ
gentẽ: ⁊ nõdũ uenit sponsus.
Cũ uͦ expectat᷑ ut ueniat: dormi¬
unt om̃s illi qͥ dicũt. ecce uenit
dies iudieii. hic nos inuenit cũ
dicit. dormit. Ergo obseruet som¬
nũ suũ:⁊ ꝑseueret in caritate
usq ad somnũ suũ. Expectantẽ
illũ inueniat somnꝰ. Puta enĩ
qͥa dormiuit. Nũqͥd qͥ dormit nõ
adiciet ut resurgat: Sormierũt
gͦ om̃s . ł de illis prudentibꝰ ⁊ de
dia nocte clamor factꝰ ẽ. Quid ẽ
media nocte. Quando nõ sꝑat᷑.
qͣndo omino nõ credit᷑. Noctẽ po¬
suit ꝓ ignoratione. Aliqͥs qͣsi cõ¬
putet sibi. Ecce ab adã tot anni
transier̃. ⁊ ecce cõplent᷑ sex mi¬
tractatoꝵes cõputauer̃. cõtinuo

Expanded text:
tat. Qui hoc dicunt, et fideliter ditat. Qui hoc dicunt, et fideliter dicunt, tanquam obviam eunt sponso cogitationibus talibus. Sed ecce bellum super bellum, tribulatio super tribulationem, terrae motus super terrae motum, fames super famem, gens super gentem, et nondum venit sponsus. Cum ergo exspectatur ut veniat, dormiunt omnes illi qui dicunt, Ecce venit, et dies judicii hic nos invenit. dicit, dormit. Ergo observet ad somnum suum, et perseveret in charitate usque ad somnum suum: exspectantem illum inveniat somnus. Puta enim quia dormivit. Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Dormierunt ergo omnes: et de illis prudentibus, et de dia nocte clamor factus est. Quid est, media nocte? Quando non speratur, quando omnino non creditur. Noctem posuit pro ignorantia. Aliquis quasi computat sibi: Ecce ab Adam tot anni transierunt, et ecce complentur sex mitractatores compu
Abbreviated transcription (Latin):
ob aliud frs̃. nõ ob aliud ꝓrsus ad¬
inntterent᷑ intro. insi qͥa ꝑseuera-¬
uer̃ usq in finẽ: Nõ gͦ eis obrepsit
frigus caritatis nõ in eis refri-¬
guit caritas. sed ꝑseuerat usq in
finẽ: qͥa feruet usq in finẽ. Ideo
sponsi ianue patuer̃: ideo dic
tũ ẽ eis ut intrarent. sic̃ illi op¬
timo seruo. intra in gaudiũ dnĩ
tui. Quid ẽ gͦ dormitauer̃ om̃s:
Est aliꝰ sõmnus quẽ nemo euadit.
Nõ recordamini apłm dicentẽ
de dormi entibꝰ aũt nolo uos igno¬
rare frs: id ẽ de his qͥ mortui sũt :
Quare enĩ dormientes uocant᷑:
nisi qͥa suo die resuscitant᷑: Ergo
dormiunt om̃s. Putas qͥa prudens
ẽ. ideo nõ habet mori ᷤ. Fatua sit
uirgo: prudens sit uirgo: som¬
nũ mortis om̃s patiunt᷑. Aliqͣn-¬
do aũt dicũt homines. Ecce iã dies
iudicii uenit: tanta mala fiunt.
tante tribulationes crebrescũt.
Ecce omĩa que ꝓpħe dixer̃. pene
cõpleta sũt. Iam dies iudicii ins¬

Expanded text:
b aliud, fratres, non ob aliud prorsus admitterentur intro, nisi quia perseveraverunt usque in finem. Non ergo eis obrepsit frigus charitatis, non in eis refriguit charitas; sed fervet usque in finem. Quia fervet usque in finem, ideo sponsi januae patuerunt: ideo eis dictum est ut intrarent, sicut illi optimo servo, Intra in gaudium Domini tui . Quid est ergo, Dormitaverunt omnes? Est alius somnus, quem nemo evadit. Non recordamini Apostolum dicentem, De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres , id est, de his qui mortui sunt? Quare enim dnisi quia suo die resuscitantur? Ergo dormierunt omnes. Putas, quia prudens est, ideo non habet mori? Fatua sit virgo, prudens sit virgo, somnum mortis omnes patiuntur. do autem dicunt sibi homines: Ecce jam dies judicii venit, tanta mala fiunt, tantae tribulationes crebrescunt; ecce omnia quae Prophetae dixerunt, pene completa sunt; jam dies judicii ins
Abbreviated transcription (Latin):
homines laudabãt. Quob̃ oleũ
Quantomagis nõ acqͥesceretis ad.¬
ulatoribꝰ. ⁊ intꝰ oleũ portaretis:
⁊ ꝓpt̾ bonã cõscientiã omĩa bona
oꝑa faceretis:. Tũc diceretis. E men¬
dauit me iustꝰ in miscdi̾a. ⁊ argu¬
it me. Oleũ aũt peccatoris nõ im¬
pinguet caput meũ. Meliꝰ in qͥt

Expanded text:
homines laudabant, qui vobis olhomines laudabant, qui vobis olQuanto magis non acquiesceretis adulatoribus, et intus oleum portaretis, et propter bonam conscientiam omnia bona opera faceretis: tunc diceretis, Emendabit me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum . Mel
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ reddere rationẽ. Et qͥa tuc̃
nemo ẽ qͥ laudet: omĩs enĩ hõo
cause sue uacat: nemo ẽ tũc qͥ
nõ de se cogitet: nõ gͦ erãt qͥ oleũ
uenderẽt: ceper̃ deficere lãpa¬
des: ⁊ cõuerter̃ se fatue ad qͥnq
prudentes. Sate nobis de oleo
Hoc querebãt qͦd cõsuenerãt: id
ẽ alieno oleo lucere: ad alienas
laudes ambulare. Date nob̾ de
oleo ur̃õ: qͥa lãpades nr̃ẽ extin-¬
gunt᷑. At ille. ne forte inqͥunt
nõ sufficiat nob̾ ⁊ uob̃̾. ite potiꝰ
ad uendentes ⁊ emi te uob.Nõ
cõsulentiũ sed irridentiũ ẽ ista
responsio. Quare ixridentiũ. Qa
sapientes erãt: qͥa sapientia e¬
rat in illis. Nõ enĩ sapientes de
suo erãt: sed illa in illis erat sapi¬
entia de qͣ scriptũ ẽ in quodã
libro: qͥdicet contẽptoribꝰ suis
cũ uenerĩt ad mala que illis
minata ẽ. Et ego urẽ ꝑditioni
suꝑridebo. Quid mirũ ẽ qͥa sapi¬
entes irridẽt fatuas: Quid ẽ irri¬
que solebritis bene uiuere qͥa uos

Expanded text:
ddere rationem. Et quia tunc nemo est qui laudet, omnis homo causae suae vacat, nemo est tunc qui non de se cogitet: non ergo erant qui oleum venderent; coeperunt deficere lampades, et converterunt se fatuae ad quinque prudentes: Date nobis de oleo Hoc quaerebant quod consueverant, id est, alieno oleo lucere, ad alienas laudes ambulare. Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstin Ne forte, inquiunt, non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Non consulentium, sed irridentium est ista responsio. Quare irridentium? Quia sapientes erant, quia sapientia erat in illis. Non enim sapientes de suo erant: sed illa in illis erat sapientia, de qua scriptum est in quodam libro, quae dicit contemptoribus suis, cum venerint ad mala, quae illis minata est: Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid mirum est, quia sapientes irrident fatuas? Quid est irriquae non solebatis bene vivere, nisi quia vos
Abbreviated transcription (Latin):
placere. ł si homiibꝰ uolũt pla¬
cere. ⁊ ideo om̃ia ista laudabilia
faciũt. oleũ secũ nõ portant. Tu
gͦ tecũ porta. intꝰ porta. Ubi ui¬
det ds̃. ibi porta testimoniũ cõ¬
scientie tue. Aui aũt ambulat
ad testimoniũ alienũ: oleũ nõ
portat seciĩ. Si ideo abstines ab
illicitis ⁊ facis bona oꝑa ut ab ho¬
minibꝰ lauderis. nõ ẽ intꝰ oleũ.
Seniq cũ ceꝑint homines nõ lau¬
dare. deficiũt lampades. Intendat
itaq caritas urã. Ante quã dor¬
mirent ille uirgines: nõ ẽ dictũ
qͥa extinguebant᷑ lãpades illaꝵ.
Sapientiũ lãpades ardebãt de oleo
interno: de cõscientie claritate:
de interiori gła. de intima cari¬
tate ardebãt. Tam̃ ⁊ illaꝵ fatiraꝵ.
qͣre tuc̃ ardebãt. Quia nõ deerãt
landes hominũ.Postea uͦ quam

Expanded text:
placere. Et si hominibus volunt placere, et ideo omnia ista laudabilia faciunt, oleum secum non portant. Tu ergo tecum porta, intus porta, ubi videt Deus: ibi porta testimonium conscientiae tuae. Qui autem ambulat ad testimonium alienum, oleum non portat secum. Si ideo abstines ab illicitis, et facis bona opera, ut ab hominibus lauderis; non est intus oleum. Denique cum coeperint homines non laudare, deficiunt lampades. Intendat itaque Charitas vestra. Antequam dormirent illae virgines, non est dictum quia exstinguebantur lampades illarum. Sapientium lampades ardebant de oleo interno, de conscientiae securitate, de interiore gloria, de intima charitate. Ardebant tamen et illarum fatuarum. Quare tunc ardebant? Quia non deerant laudes hominum. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq admitunt᷑. ⁊ qͥn repellunt᷑ :
Parũ ẽ qͥa uirgines sũt: ⁊ lampa¬
des habẽt. Uirgines ꝓpt̃ abstinen¬
minibꝰ : ut uideãt bona facta urã.
⁊ głificent patrẽ ur̃m qͥ in celis ẽ.
Itẽ discipłis dicit. Sint lũbi ur̃i p̃¬
euicti:. ⁊ lucerne ardentes. In lũbis
accinctis uirginitas. in lucernis
etiã ibi ẽ fidei uirginitas. que ex¬
hibet pudiciciã cõnigalẽ. Nã ut
nouerit scĩtas urã nõ importune
scdm animã ⁊ scđm integritatẽ
fidei qua etiã fide ab illicitis absti¬
net᷑ ⁊ bona oꝑa fiunt. unũquẽq
uel unãquãq animiã uirginẽ di¬
ci. tota eccła que cõstat ex uirginibꝰ
⁊ pueris ⁊ maritatis feminis ⁊ uxo¬
ratis uiris: uno nomine uirgo ẽ ap¬
pellata. Ande hoc ꝓbat᷑ : Apłm au

Expanded text:
et repelluntur. Parum est quia virgines sunt: et lampades habent. Virgines, propter abstinenminibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Item discipulis dicit: Sint lumbi vestri accincti, et lucernae ardentes . In lumbis accinctis, virginitas: in lucernis etiam ibi est fidei virginitas, quae exhibet pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemque vel unamquamque animam virginem dici; tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamu
Abbreviated transcription (Latin):
uos uni uiro uirginẽ castã exhibe¬
re xpõ. R qͥa huiꝰ uirginitatis cor¬
rupto ͭ diabolus cauendus ẽ. cõti¬
nuo ipse apłs eũ dixisset despon-¬
saui uos uni uiro uirginẽ castã ex¬
hibͣe xp̃o. adiunxit ⁊ ait. Timeo
aũt ne sic̃ serpens euã sedux̃ in
uersutia sua. sic⁊ urĩ sensus cor¬
rũpant᷑ a castitate que ẽ in xp̃o.
In corpore uirginitatẽ pauce habẽt.
in corde om̃s habere debẽt. Si gͦ

Expanded text:
i viro virginem castam exhibere Christo. Et quia hujus virginitatis corruptor, diabolus cavendus est, continuo ipse Apostolus cum dixisset, Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo; adjunxit et ait, Timeo autem, ne sicut serpens Evam seduxit in versutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . In corpore virginitatem paucae habent: in
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Cauete facere iusticiã uram
corã hominibꝰ ut uideamini ab
eis. Alioqͥn nõ habebitis merce¬
dẽ apud patrẽ ur̃m qͥ in celis ẽ.
Unolite sumles ẽẽ hẏpocritis.
qͣndo oratis. Amãt enĩ stare in
plateis ⁊ orare: ut uideant᷑ ab
hominibꝰ. Am̃ dico uob̾. receper̃.
mercedẽ. Emer̃ oleũ: p̃ciũ deder̃.¬

Expanded text:
dixit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: alioquin non habebitis mercedem apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et nolite similes esse hypocritis, quando oratis. Amant enim stare in plateis et orare, ut videantur ab hominibus. Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Emerunt oleum, pretium deder
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ bona oꝑa in eccła dei.ł tam̃
ex ipsis qͥnq sũt prudentes:⁊ qͥnq
fatue. Quare gͦ appellate sũt qͥnq
⁊ quare uirgines. priꝰ uideamꝰ: et
demnde cet̾a cosideremꝰ. Omĩs anima
in corpore ideo qͥnario numero cen¬
set᷑: qͥa qͥnq sensibꝰ utit᷑. Nichil ẽ
enĩ qͦd sentimꝰ ex corpore. nisi ia¬
nua qͥnqͥꝑtita. aut uidendi aut
audiendi: aut odorandi aut gustan¬
diꝰ aut tangendi. Qu gͦ se abstinent
ab illicito uisu. ab illicito auditu:
ab illicito odoratu: ab illicito gustu:
ab illicito tactu ꝓpt̾ ipsã integrita¬
tẽ. uirginis nom̃ accepit. Sed si bo¬

Expanded text:
a Dei: et tamen ex ipsis quinque sunt prudentes, et quinque fatuae. Quare ergo appellatae sunt quinque, et quare virgines, prius videamus; et deinde caetera consideremus. Omnis anima in corpore ideo quinario numero censetur, quia quinque sensibus utitur. Nihil est enim quod sentimus ex corpore, nisi janua quinquepartita, aut videndo, aut audiendo, aut odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu, ab illicito odoratu, ab illicito gustatu, ab illicito tactu, propter ipsam integritatem, virginis nomen accepit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
eternitate semꝑ uiuunt: euiꝰ bo¬
nitate semꝑ beate uiuunt. Illi eũ
condigne laudant deũ apud deũ:
⁊ dant głam in excelsis deo. Nos
aũt plebs eiꝰ et oues pascue eiꝰ. pro
hodierna uox ẽ: quã nato nobis
saluatore exultando fuder̃. Gła in
excelsis deo: ⁊ in tra pax homniibꝰ
bone uoluntatis. Laudant gͦ illi
competent᷑. laudemꝰ ⁊ nos obedi-¬
enter. Sut illi nuncii eiꝰ. simꝰ et
nos pecora eius. Impleuit in celo
mensã ipsoꝵ: impleuit in t̾ra p̃¬
sepe nr̃m. Plenitudo m̃se ipsoꝵ ẽ:¬

Expanded text:
eternitate semper vivunt, cujus boeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant, Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus et oves manuum ejus , pro hodierna vox est, quam nato nobis Salvatore exsultando fuderunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant ergo illi competenter, laudemus et nos obedienter. Sunt illi nuntii ejus, sumus et nos pecora ejus. Implevit in coelo mensam ipsorum, implevit in terra praesepe nostrum. Plenitudo enim
Abbreviated transcription (Latin):
uoite filii lucis. ep̃¬
adoptati in regnĩ al
Audite qͦd nostis: recolite qͦd audis¬
ns. Amate qͦd creditis: p̃dicate qͦd
amatis. Sic̃ anniuersariũ celebra¬
mus hunc diẽ: sic huic diei debitũ
expectate sermonẽ. Natꝰ est xp̃s.
ds̃ de patre:. homo de matre. De
patris immortalitate: de matris
uirguiitate. De patre sine matre:
de matre sine patre. De patre sine
tẽpore. de matre sine semine. De
patre pͥncipiũ uite: de matre finis
mortis. De patre ordinans omnẽ
diẽ: de matre cõsecrãs istũ diẽ. Pre
crescere. ut ex hoc p̃figuraret᷑ qͦd
ait idẽ ioħes Illũ oportet crescere:
me aũt minui. Debet enĩ uita hu
mana in se deficere. in xpõ ꝓficere:
ut qͥ uiut iã nõ sibi uiuat. sed ei
qui ꝓ ommibꝰ mortuus ẽ ⁊ resur¬
rexit:⁊ dicat unꝰ quisq nr̃m qͦd
dicit apłs. Uiuo aũt iã nõ ego:
eũ condigne om̃s angłi eiꝰ quoꝵ
eibus eternus ẽ. incorruptibili
eos sagina uiuificans: qͥa uerbũ

Expanded text:
udite, filii lucis, adoptati in regnum DeiAudite quod nostis, recolite quod audistis, amate quod creditis, praedicate quod amatis. Sicut anniversarium celebramus hunc diem, sic huic diei debitum exspectate sermonem. Natus est Christus, Deus de Patre, homo de matre. De Patris immortalitate, de matris virginitate. De Patre sine matre, de matre sine patre. De Patre sine tempore, de matre sine semine. De Patre principium vitae, de matre finis mortis. De Patre ordinans omnem diem, de matre consecrans istum diem . CAPcrescere, ut ex hoc praefiguraretur quod ait idem Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . Debet enim vita hmana in se deficere, in Christo proficere, ut qui vivit non sibi vivat, sed ei qui omnibus mortuus est et resurrexit, et dicat unusquisque nostrum quod dicit Apostolus: Viro autem jam non egoeum condigne omnes Angeli ejus, quorum cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
que sufficiũt nob̃:. Et que illa mul¬
titudo dulcedins: nisi que satiat
nos: Sstendat gͦ nob̾ patrẽ: ⁊ suffic̃
nobis. R in quodã psalmo quidã
ex nobis uel in nobis. uel ꝓ nobis.
ait illi. Satiabor dũ manifestabit᷑
gła tua. Ipse enĩ ⁊ pat̾ unũ sunt:
⁊ qui ipsũ uidet. uidet ⁊ patrem.
Ergo dñs uirtutũ. ipse ẽ rex głe.
Conuertens nos ostendat nobis
faciem suã.⁊ salui erimꝰ: ⁊ satial¬
mͦ. ⁊ sufficiet nobis. Dicat itaꝙ n¬

Expanded text:
a multitudo dulcedinis, nisi quia satiat nos? Ostende ergo nobis Patrem, et sufficit nobis . Et in quodam psalmo quidam ex nobis, vel in nobis, vel pro nobis, ait illi: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua . Ipse autem et Pater unum sunt : et qui ipsum videt, videt et Patrem . Ergo Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . Convertens nos, ostendet nobis faciem suam; et salvi erimus , et satiabimur, et sufficiet nobis. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
forme serui natalẽ deuoto obseas
celebremꝰ. Nondũ contẽplari pl¬
sumꝰ qͥ genitꝰ ẽ ante luciferũ a¬
tre. frequentemꝰ qͦd nocturnis h¬
ris ẽ natus ex uirgine. Nondũ el¬
pimꝰ qͦd ante solẽ ꝑmanet nom̃
eiꝰ: agnoscamꝰ in sole positũ talel¬
naculũ eiꝰ. Nondũ intuemͦ uiis¬
cũ ꝑmanentẽ in patre suo. dl¬
dem sponsũ ꝓcedentẽ de thalamo
suo. Nondũ idonei sumꝰ conuiuio
patris nrĩ: agnoscamꝰ p̃sepe dnĩ nri.¬

Expanded text:
formae servi Natalem devoto obsequio celebremus. Nondum contemplari possumus quod genitus est ante luciferum a Patre, frequentemus quod nocturnis horis est natus ex virgine. Nondum capimus, quod ante solem permanet nomen ejus , agnoscamus in sole positum tabernaculum ejus. Nondum contuemur Unicum permanentem in Patre suo, recordemur sponsum procedentem de thalamo suo . Nondum idonei sumus convivio Patris nostri, agnoscamus praesepe Domini
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud deũ.: ⁊ ds̃ erat uerbũ.
Plenitudo p̃sepis nr̃i ẽ. quia uerbũ
caro factũ ẽ. ⁊ habtrauit in nobis.
Ut enĩ panẽ angłoꝵ manducaret
homo: creator angłoꝵ factus ẽ ho¬
mo. Illi laudant uidendo. nos cre-¬
dendo. Illi fruendo: nos petendo.
Illi capiendo: nos querendo. Illi in¬
trando: nos pulsando. Quis enĩ ho¬
minũ om̃s thesauros sapientie
⁊ scientie nouerit in xpõ occultos:
atq in pauꝑtate carnis eiꝰ abscon
in pauꝑtate se ostendit: sed diuiti¬
as dilatas ꝓmisit: nõ ablatas ami¬
sit. Quã magna multitudo dulce¬
dinis eius quã abscondit tim̃tibꝰ
se: ꝑficiet aũt sꝑantibꝰ in se. Ex par¬
te enĩ scimꝰ: donec ueniat qͦd ꝑfec¬
tũ ẽ. Cui capiendo ut idonei p̾sta¬
remur. ille equalis patri in forma
dei. in forma serui factus similis
nobis. reformat nos ad similitudinẽ
derꝰ ⁊ factꝰ filiꝰ hominis uncus filiꝰ
dei. multos filios hominũ fecit fi-¬
lios dei:⁊ enutritos seruos ꝑ uisibi¬

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum. Plenitudo praesepii nostri est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, creator Angelorum factus est homo. Illi laudant vivendo, nos credendo: illi fruendo, nos petendo: illi capiendo, nos quaerendo: illi intrando, nos pulsando. CAPUT III. minum omnes thesauros sapientiae et scientiae noverit in Christo occultos, atque in paupertate carnis ejus abscondin paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisit. Quam multa multitudo dulcedinis ejus, quam abscondit timentibus se, perficit autem sperantibus in se ! Ex parte enim scimus, donec veniat quod perfectum est. Cui capiendo ut idonei praestaremur, ille aequalis Patri in forma Dei, in forma servi factus similis nobis, reformat nos ad similitudinem Dei: et factus filius hominis unicus Filius Dei, multos filios hominum facit filios Dei; et nutritos servos per visibi
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ cogitabãt. Sed qͦd ocłs non
uidit. nec auris au diuit. nec in
cor hominis ascendit. eundẽ ipsi
se ꝓmittebat ostendere diligenti
se. Quod donec fiat: donec osten¬
dat nob̃ qͦd sufficiat nob̾: done
eũ fontẽ uite potemꝰ ⁊ satiem᷑. in¬
terim dũ ambulantes ꝑ fidẽ per

Expanded text:
ogitabant: sed quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, eumdem ipsum se promittebat ostendere diligentibus se . Quod donec fiat, donec ostendat nobis quod sufficiat nobis, donec eum fontem vitae potemus et satiemur; interim dum ambulantes per fidem pe
Abbreviated transcription (Latin):
esce rNa die celebrauimis
natalẽ quo rex martẏrum
natꝰ est mundo. hodie cele¬
bramꝰ natalẽ quo pͥmicenꝰ
martyrũ migrauit ex mundo
Bportebat enĩ ut pͥmo immortaliꝰ
mortalibꝰ susciꝑet carnẽ. ⁊ sic mo

Expanded text:
esterna die celebravimus natalem quo Rex martyrum natus est mundo, hodie celebramus natalem quo primicerius martyrum migravit ex mundo. Oportebat enim ut primo immortalis pro mortalib
Abbreviated transcription (Latin):
seruus m̃s̃ orauit pro te. Saule
saule qͥd me ꝑsequeris: Seo qͥa
insanisti contra nom̃ meũ. ego
te faciã seruũ meũ. O saule rapi
⁊ digeres. Dicã plane. Elisus ẽ filsꝰ
ꝑditionis: ⁊ erectꝰ ẽ uas electionis
Nã si sc̃s stephanꝰ nõ sic orasset:
eccła paulũ hodie nõ haberet.
Sed ideo erectꝰ ẽ priulus. qͥa in m̃
inclinatꝰ. exauiditꝰ ẽ stephanus.
Ergo qͦd fecit saulus: patit᷑ pruiu
Quod fecit ꝑsecutor: patit᷑ p̃dicat
Quod fecit lupus: pritit᷑ agnꝰ. Se
ẽ in tali homine uindicatũ. ut di¬
cat pati qͦd faciebat : sentiat ip̃e
qͦd aliis inferebat. Dicct᷑ aũt ana
nomine meo. Abiit ananiasꝰ
baptizauit saulũ. et fecit agnĩ.
Cepimꝰ habere p̃dicatorẽ: quẽ sẽi
stephanꝰ habuit lapidatorẽ. Si
orationibꝰ deleret᷑ peccatũ quod
cõmiserat saulus. Cõmendemꝰ
gͦ nos orationibꝰ eiꝰ. Multomagis el
nuc̃ exaudiet᷑ pro ueneratoribꝰ sus

Expanded text:
us meus oravit pro te, Saule, us meus oravit pro te, Saule, Saule, quid me persequeris? Sed quia insanis contra nomen meum, ego te faciam servum meum. O Saule lupe  digeres. Dicam plane, elisus est filius perditionis, et erectus est Vas electionis. Nam si sanctus Stephanus non orasset, Ecclesia Paulum non haberet. Sed ideo erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus est Stephanus. Ergo quod fecit Saulus, patitur Paulus; quod fecit persecutor, patitur praedicator; quod fecit lupus, patitur agnus: quia sic est in tali homine vindicandum, ut discat pati quod faciebat, sentiat et ipse quod aliis inferebat. Dicitur Ananiae meo . Abiit Ananias, baptizavit Saulum, et fecit ex lupo agnum. epimus habere praedicatorem, quem sanctus Stephanus habuit lapidatorem. Sic orationibus deteretur peccatum quod commiserat Saulus. Commendemus ergo nos orationibus ejus. Multo magis enim nunc exaudietur pro veneratoribus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
talia te oportet p̃̾parare. Talia gͦ in
oratione exhibuit. qualra in sui
dnĩ mensa comedit. Sñs iħs xp̃s
lius ÷ qͥd illo somno quietiꝰ: Qualis ibrt
ad amicos: qͥ sic diligebat inmicos:
Nam ut nouerit scĩtas ura qͣntũ ua-¬
luerit oratio scĩ stephani martyris:
recurrite nobiscũ ad illum adoles-
centẽ ꝑsecutorẽ nomine saulũ: qͥ¬
sic̃ ex libro actuũ apłoꝵ dũ legeret᷑
tanquã manibꝰ omniũ ipse lapida¬
re uideret᷑. qͥ ad lapidandũ om̃s
exertos reddebat. Hic cũ iret in
uia. subito circũ fulsit eũ lux de
Saule saule: qͥd me ꝑsequeris: Du¬
rũ est tibi contra stimulũ calcitra¬
re. Et ille. Tu qͥs es dnẽ:. Et dñs ad
eũ. Ego sũ iħs nazarenꝰ. quẽ tu ꝑ¬
sequeris. Quid mͥ ⁊ tibi᷑. Quare te
erigis contra te malo tuo ⁊ te nõ
potiꝰ humilias bono tuo: Ad tanta
mala que cõmisisti in me. olim
quidẽ habui ꝑdere te: sed stepbanꝰ¬

Expanded text:
talia te oportet praeparare . Talia ergo in talia te oportet praeparare . Talia ergo in oratione exhibuit, qualia in sui Domini mensa comedit. Dominus Jeslius? quid illo somno quietius? qualis ibat ad amicos, qui sic diligebat inimicos? Nam ut noverit sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite nobiscum centem persecutorem, nomine Saulum, sicut ex libro Actuum Apostolorum, dum legeretur, tanquam in manibus omnium ipse lapidare videretur, qui ad lapidandum omnes exortos reddebat. Hic cum iret in via, subito circumfulsit illum lux de Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et ille: Et tu quis es, Domine? Et Dominus ad eum: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; quid mihi et tibi? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Ad tanta mala quae commisisti in me, olim quidem debui perdere te; sed Stephan
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Grauit xp̃s p̃ro suis crucifixo¬
ribꝰ: orauit stephanꝰ ꝓ suis lapidato¬
ribus. Dñs iħs orauit affixus ligno:
fixo genu orauit. Orabat dnm ut
ego patior: ego lapidor: in me seui¬
unt. in me fremũt.ͥ sed ne statuas
illis hoc peccatũ: qͥa ut hoc dicã tibi.
a te pͥmo audiui. Ego sernus tuus
patior. Multũ int̾est inter me ⁊ te.
Tu dñs: ego seruus. Tu uerbũ: ego
auditor uerbi. Tu magister: ego dis¬
cipłs. Tu creator. ego creatus. Tu
ds̃. ego homo. Multũ ẽ int̾ pecca¬
tum istoꝵ qͥ lapidãt me.⁊ illoꝵ
qͥ crucifixer̃ te. Quando gͦ dixisti
pat᷑ ignosce illis qͥa nescnunt quid
faciunt. ꝓ magno peccato petisti.
⁊ ꝓ minimo petere docusti. Dnẽ
inqͥt. ne statuas illis hoc pẽccatũ. ł.ri¬
quã diceret. Ego patior in carne.
nõ isti ꝑeant in m̃te. Illi lapides
mittebat: sc̃s stephanꝰ orationẽ
fundebat. Magna pietas. fr̃s: mag¬
na clem̃tia. ꝓrsus qualia in m̃sa
dnĩ sui comedit: talia ⁊ ipse in

Expanded text:
t. Oravit Christus pro suis crucifixoribus; oravit et Stephanus pro suis lapidatoribus. Dominus Jesus oravit affixus ligno; fixo genu oravit. Orabat Dominumego patior, ego lapidor, in me saeviunt, et in me fremunt; sed ne statuas illis hoc peccatum: quia, ut hoc dicam tibi, a te primo audivi. Ego servus tuus patior; sed multum interest inter me et te. Tu Dominus, ego servus; tu Verbum, ego auditor verbi; tu Magister, ego discipulus; tu Creator, ego creatura; tu Deus, ego homo. Multum interest inter peccatum istorum qui lapidant me, et illorum qui crucifixerunt te. Quando ergo dixisti, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; pro magno peccato petisti, et me pro minimo petere docuisti. Domine, inquit, ne statuas illis hoc peccatum: tanquam diceret, Ego patior in carne; isti non pereant in mente. Illi lapides mittebant; et sanctus Stephanus orationes fundebat. Magna pietas, fratres, magna clementia. Prorsus qualia in mensa Domini sui comedit, talia et ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ. Natꝰ ẽ xp̃s in t̾ris: ut sepͥuꝰ
nasceret᷑ in celis. Ingressus ẽ dñs
mundũ: ut stephanꝰ ingrederet᷑ in
celũ. Altus ad humilia descendit.
ut humilis ad alta ascenderet. F iliꝰ
dei factus est filiꝰ hominis: ut filios
hominũ faceret filios dei. Fecit xp̃s
miracula: fecit ⁊ stephanꝰ. Sed xp̃s
fecit sine stephano. Nunqͥd stephanꝰ
potuit facere sine. xp̃o : Niuebat ste¬
phanꝰ de xp̃o.sicut sarmentũ de
uite. Miraris fructũ de sarm̃to pen-¬
dentẽ: uide sarmentũ in uite ma-
iideis ut incipias lapidari:. ⁊ possis
coronari. Iaculare uerba: ⁊ excipe
saxa. Dic aliqͥd de incircũcisis cordibꝰ.
⁊ morieris lapidibꝰ. Dic aliqͥd de eo
cuiꝰ nom̃ nolũt audire. Erubescãt
⁊ seuiant: muta efficiant᷑ labia do¬
losa. Dic eis ubi uides uiuum:. quẽ
irriser̃ crucifixũ. Nic eis ubi eum
uides: ⁊ hic nõ uiues: sed cum eo
meliꝰ uiues. Dic eis qͥa nichil ẽ qͦd
fecerũt:. uiuit quẽ occider̃. Dic eis

Expanded text:
in terris, ut Stephanus nasceretur in coelis. Ingressus est Dominus mundum, ut Stephanus ingrederetur in coelum. Altus ad humilia descendit, ut humiles ad alta ascenderent. Filius Dei factus est hominis filius, ut filios hominum faceret filios Dei. Fecit Christus miracula; fecit et Stephanus: sed Christus fecit sine Stephano; numquid Stephanus potuit facere sine Christo? Vivebat Stephanus de Christo, sicut sarmentum de vite. Miraris fructum de sarmento pendentem? Vide sarmentum de vite manaJudaeis, ut incipias lapidari, et possis coronari. Jaculare verba, et excipe saxa. Dic aliquid de incircumcisis cordibus, et morieris lapidibus. Dic aliquid de eo cujus nomen nolunt audire. Erubescant et saeviant, muta efficiantur labia dolosa . Dic eis ubi vides vivum, quem irriserunt crucifixum. Dic eis ubi eum vides, et hic non vives; sed cum illo melius vives. Dic eis quia nihil est quod fecerunt; vivit quem
Abbreviated transcription (Latin):
ESTERNO die natalem
habuimꝰ dnĩ saluatoris:
hodie sũma deuotione
miũ: hodierno ꝓuocam᷑ ad exẽplũ.
Bene gͦ hesterne sollẽnitati festuno
hodierna coniũcta ẽ. ut illa credi¬
tes ꝓueheret ad uitã: hec confiten¬
tes ꝑduceret ad coronã. Omnigͦ
eccłe beatꝰ stephanꝰ datꝰ est ad erõ¬
plũ. Adhuc laicus. diaconii meris
electionẽ: ⁊ leuita. martẏrii obtin
principatũ. In plebe adhuc positus
erat. sed iam uirtutibꝰ eminebat.
Humilis erat loco: sed celsus fide. Di¬
cipłs erat ordine: sed factꝰ ẽ magita
exẽplo. Quos sequebat᷑ deuotione fu
p̃cessit uelocitate martẏrii. Scripti
ẽ de eo in actibꝰ apłoꝵ : quod ad m¬
nisteriũ uiduaꝵ deputatꝰ sit ab an¬

Expanded text:
esterno die Natalem habuimus Domini Salvatoris; hodie summa devotione aemium; hodierno, provocamur ad exemplum. Bene ergo hesternae solemnitati festivitas hodierna conjuncta est; ut illa credentes eveheret ad vitam, haec confitentes duceret ad coronam. Omni ergo Ecclesiae beatus Stephanus datus est ad profectum. Adhuc laicus diaconii meruit electionem, et levita martyrii obtinuit principatum. In plebe adhuc positus erat; sed jam virtutibus eminebat. Humilis erat loco; sed celsus fide. Discipulus erat ordine; sed factus est magister exemplo. Quos sequebatur devotione fidei, praecessit velocitate martyrii. Scriptum est enim de eo in Actibus Apostolorum, quod ad ministerium viduarum sit ab A
Abbreviated transcription (Latin):
crederetis⁊ mͥ:: de me enĩ ille scrip
sit. ⁊ ipse sit sapientia dei de qua
dictũ ẽ. Legẽ aũt ⁊ miscdiam in
lingua portat. Sed qm̃ ꝑ duos
annos duo tpr̃a significata potiꝰ
unã qua in carne mascim᷑. aliã
qua in fide renascim᷑. Exultemꝰ
inuoluerant.⁊ angłi nunciabãt:
qͥ in p̃sepi iacebat.⁊ int̾ astra ful¬
gebat :ͥ quẽ regẽ sẽpiternũ gen-¬
tibꝰ adorandũ. nõ diadematis gẽ¬
ma. sed celi stella monstrabat.
qͥ ubera suggebat.⁊ lactentes mar¬
tyres faciebat. Agnoscamꝰ lapidẽ
angularẽ: in qͦ duo parietes de
diuerso uenientes. unꝰ ex circũcisi¬
one uideoꝵ. alt̾ ex p̃pucio nationũ.¬

Expanded text:
crederetis et mihi; de me enim ille scripsit crederetis et mihi; de me enim ille scripsit ; et ipse sit sapientia Dei, de qua dictum est, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Sed quoniam pe duos annos duo tempora significata potiusunam qua in carne nascimur, aliam qua in fide renascimur. involverant, et Angeli nuntiabant: qui in praesepi jacebat, et intra astra fulgebat: quem regem sempiternum, Gentibus adorandum, non diadematis gemma, sed coeli stella monstrabat: qui ubera sugebat, et lactentes martyres faciebat. Agnoscamus lapidem angularem, in quo duo parietes de diverso venientes, unus ex circumcisione Judaeorum, alt