comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obsidẽ dederat. collecta populariũ manu. & auxiliũ asaxonib accepto. uicinos suos
uulz os aid gressus. agros eoꝵ ferro &igni uastat. Regressusq domũ cũ ingentip̃da
accepto iterũ asaxonib: ualidiori auxilio. smeldingoꝵ maximã ciuitatem expugnat
Atq his successib: omẽs qͥ ab eo defecerant. ad suã societatẽ reuerti coegit. His ita gestis
ĩpator de arduenna aquis reuersus. mense nouẽbrio conciliũ habuit deꝓcessione
sp̃s scĩ: quã questionẽ iohannes quidã monachus hierosolimis primo cõmouit. Cuius
definiendi causa bernharius ep̃s uuor macensis. & ad alardus abbas monas¬
terio corbeiȩ. romã adleone papã missi sunt. Agitatũq est in eodem
concilio destatu ȩccłarũ & conuerfatione eorũ quiin eis dõ seruire dicurl¬

Expanded text:
obsidem dederat, collecta popularium manu, et auxilio a Saxonibus accepto, vicinos suos obsidem dederat, collecta popularium manu, et auxilio a Saxonibus accepto, vicinos suos Wiltzos adgressus, agros eorum ferro et igni vastat regressusque domum cum ingenti praeda, accepto iterum a Saxonibus validiori auxilio, Smeldingorum maximam civitatem expugnat, atque his successibus omnes qui ab eo defecerant, ad suam societatem reverti coegit. His ita gestis, imperator de Arduenna Aquas reversus, mense Novembrio concilium habuit de processione Spiritus sancti, quam quaestionem Ioannes quidam monachus Hierosolimis primo commovit; cuius definiendae causa Bernharius episcopus Wormacensis et Adalhardus abbas monasterii Corbeiae Romam ad Leonem papam missi sunt. Agitatum est etiam in eodem concilio de statu ecclesiarum et conversatione eorum, qui in eis Deo servire dicu
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃t̃ ep̃m ac paucos senes atq infirmosnihilĩ ea reliquert̃. Interea go de friđ rex danoꝵ
pnegotiatores quos dã pnauitdũ audisset qđ imꝑator ei fuissec iratꝰ. eo qđ in abo dritos
anno superiore duxiss&c exercitũ & suas ultus essec ĩ iurias. addens uelle se purgare dic̃
abeo qđ ei obiciebant᷑. federis in ruptionẽ ab illo primitꝰ fuisse inchoatã. Petebat ociã
ut conuentꝰ comitũ ĩꝑatoris atq suoꝵ iuxta terminos regni sui trans albini fier&.
inqͣ res ĩuicẽ gestȩ proferri &emendatione digna int̾ partes emendari potuisfent :¬
Et hoc non abnuit ĩꝑator. Conloquiũq trans albiã factũ. cũ primorib clanoꝵ in loco qui
MAultisq hinc & inde ꝓlatis enumeratisq reb negotio penitus in¬
fecto discessũ est. Trasco uero duxx abodritoꝵ postquã filiũ suũ postulante gode frido

Expanded text:
et praeter episcopum ac paucos senes atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea Godofridus rex Danorum et praeter episcopum ac paucos senes atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea Godofridus rex Danorum per negotiatores quosdam mandavit, se audisse, quod imperator ei fuisset iratus, eo quod in Abodritos anno superiore duxit exercitum et suas ultus est iniurias, addens velle se purgare ab eo, quod ei obiciebatur; foederis inruptionem ab illis primo fuisse inchoatam. Petebat etiam, ut conventus comitum imperatoris atque suorum iuxta terminos regni sui trans Albim fieret, in quo res invicem gestae proferri et emendatione digna inter partes enumerari potuissent. Non abnuit imperator; colloquiumque trans Albiam habitum cum prmultisque hinc et inde prolatis atque enumeratis rebus, negotio penitus infecto discessum est. Thrasco vero, dux Abodritorum, postquam filium suum postulanti Godofrido
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ess& ĩ iunctũ apud dõnũ pippinũ italiȩ regẽ agere molit᷑. uuuillerano. & beato
uenetiȩ ducib omẽs inchoatꝰ eĩ impedientib atq ipsi &iã ĩ sidias parantib cognita¬
ĩgressus. dertosã ciuitatẽ ĩ ripa hiberi fluminis sitã obsedit. Consũptoq in expug¬
nationẽ illius aliquanto tẽpore. postquã eã tã cito capi non posse uidit. dimissa
obsidione cũ in colomi exercitu ĩ aquitaniã se recepit. P ost quã hardulfus rex
unꝰ exeis haldulfus diaconꝰ apiratis captus est. ceterisq sine periculo traicientib
ductusq ab eis ĩbrit tanniã a quodã cenulfiregis homine redẽptus est. romãq reũ sus
Intuscia populoniũ ciuitas maritima: agrecis qͦ orohoite uocantur dep̃dataẽ. Mauri
quoq dehis pania corsicã ĩ gressi ĩ ipso scõ paschali sabbato qiuitatẽ quandã diripue rt̃

Expanded text:
hoc esset iniunctum, apud Pippinum regem agere moliretur, Willario et Beato hoc esset iniunctum, apud Pippinum regem agere moliretur, Willario et Beato Venetiae ducibexercitu Hispaniam ingressus, Dertosam civitatem super ripam Iberi fluminis sitam obsedit, consumptoque in expugnatione illius aliquanto tempore, postquam eam tam cito capi non posse vidit, dimissa obsidione cum incolumi exercitu in Aquitaniam se recepit. Postquam Eardulfus rex unus ex eis, Aldulfus diaconus, a piratis captus est, ceteris sine periculo traicientibus, ductusque ab eis in Brittaniam a quodam Coenulfi regis homine redemptus est Romamque reversus. In Tuscia Populonium civitas maritima a Grecis, qui Orobiotae vocantur, depraedata est. Mauri quoque de Hispania Corsicam ingressi in ipso sancto paschali sabbato civitatem quandam diripuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩꝑatorẽ dũ adhic neumago moraret᷑ uenit. Et pate facto ad uentus suine¬
gotio romã ꝓficissit᷑. Nomaq rediens ꝑ legatos romani ponuficis & ĩpatoris
in regnũ suũ reducit᷑. Prȩerat tunc tẽporis ȩccłȩ romanȩ leo tertius. cuius
legatꝰ adbrittanniã directus ẽ. ldulfus dia coñ deipsabrittannia natione
saxo occũ eo ab ĩpatore missi. abbatesduo & ruothfriđ notarius & nantharius
ecenobio sc̃bertini. Impator uero edificatis ꝑ legatos suos suꝑ albiũ fluuiũ duob
castellis p̃sidioq in ẽis contra sclauoꝵ incursiones disposito. aqs grani hiemauit
lassis de constantino poli missa dalmatiã. deinde uenetiã appulit cũ quibus
hiemar& pars eiꝰ cõmiandũ in sulã accessit . Cõmissoq p̃lio contra presidiũ
perat nomine paulus. cũde pace int francos & grecos constituenda qua si sibi

Expanded text:
ad imperatorem, dum adhuc Noviomagi moraretur, venit et patefacto adventus sui nead imperatorem, dum adhuc Noviomagi moraretur, venit et patefacto adventus sui negotio Romam proficiscitur; Romaque rediens per legatos Romani pontificis et domni imperatoris in regnum suum reducitur. Praeerat tunc temporis ecclesiae Romanae Leo tertius, cuius legatus ad Brittaniam directus est Aldulfus diaconus de ipsa Brittania, natione Saxo, et cum eo ab imperatore missi abbates duo, Hruotfridus notarius et Nantharius de sancto Otmaro. Imperator vero aedificatis per legatos suos super Albim fluvium duobus castellis praesidioque in eis contra Sclavorum incursiones disposito Aquisgrani hiemavit;s annorum in 809. DCCCVIIII. Classis de Constantinopoli missa primo Dalmatiam, deinde Venetiam appulit; cumque ibi hiemaret, pars eius Comiaclum insulreerat, nomine Paulus, cum de pace inter Francos et Grecos constituenda, quasi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sponte se copiis eiꝰ coniunxert̃. Ipso quoq ĩ regnũ suũ reuertente cũ preda quã
ĩ abodritis capere potuert̃ & ipsi domũ regressi sunt. Code friđ uero prius quã
reũtere t̃ destructo emporio qđ in oceani littore constitutũ linguadanorũ
reric dicebat᷑ & magnã regno illius ĩ cõmoditatẽ uectigaliũ ꝑsolutionẽ p̃stabt
trans latisq inde negutiatorib: soluta classe. ad portũ qͥ liestorp dicit᷑ cũ uni¬
uerso exercitu uenit. Ibiq ꝑ aliqđ dies moratꝰ. limite regni suiqͥ saxoniã respiat.
uallo munire constituit. eomodo ut ab orientali marissinu quẽ illi ortar salta
dicurs̃ usq ad occidentalẽ oceanũ: totã egrdore fluminis aqlonalẽ ripã muni
potuissent. Diuiso itaq opere int̃duces copiarũ domũ reuersus ẽ. Interea rȩc
nordan hũ broꝵ: debrittannia in sula nomine heardulf regno & patria expulsis e¬

Expanded text:
sponte se copiis eius coniunxerunt, ipsoque in regnum suum revertente, cum praeda quam sponte se copiis eius coniunxerunt, ipsoque in regnum suum revertente, cum praeda quam in Abodritis capere potuerunt, et ipsi domum regressi sunt. Godofridus vero, priusquam reverteretur, destructo emporio, quod in oceani litore constitutum, lingua Danorum Reric dicebatur, et magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione praestabat, translatisque inde negotiatoribus, soluta classe ad portum qui Sliesthorp dicitur cum universo exercitu venit. Ibi per aliquot dies moratus, limitem regni sui vallo munire constituit, ut ab orientali maris sinu, quem illi Hostharsaltia dicunt, usque ad occidentalem Oceanum totam Egidore fluminis aquilonalem ripam munpotuissent. Diviso itaque opere inter duces copiarum domum reversus est. Interea rex Nordanhumbrorum de Brittania insula, nomine Eardulf, regno et patria pulsus
Abbreviated transcription (Latin):
sc lauoꝵ castellos cũ magno copiarũ suarũ detrim̃to reuersus ẽ. Nalic& drasao
dolo captũ patibulo suspendiss& abodritoꝵq duas partes sibi uectigales fecisse
optimos tam̃ militũ suoꝵ & manu ꝓpnitissimos amisit. & cũ eis filiũ frissui nomine
remaldũ qͥ in oppugnatione cuidã oppidi cũ plurimis danoꝵ primorib ẽ. int̾ fectꝰ¬
ilius autẽ ĩꝑatoris Pearoł ĩ albiã pontẽ iunxit & exercitũ cui p̃erat ĩ linones
& smeldingos qͥ& ipsi ad godefridũ regẽ defecerant. quanta potuit celeritate
trans posuit. Populatisq circũ quaq eorũ agris transito iterũ flumine cũ ĩ colom
exercitu ĩ saxoniã se recepit. Erant cũ godefrido ĩ expeditione p̃dicti sclaui
qͥ dicunt᷑ uulzi qͥ ꝓpt̃ antiquas amicitias quascũ ab odritis habere solebant.

Expanded text:
Sclavorum castellis cum Sclavorum castellis cum dolo captum patibulo suspendisset, Abrotidorum duas partes sibi vectigales fecisset, optimos tamen militum suorum et manu promptissimos amisit, et cum eis filium fratris sui, nomine Reginbaldum, qui in oppugnatione cuiusdam oppidi cum plurimis Danorum primoribus interfectus est. Imperatoris filius Albiam ponte iunxit et exercitum, cui preerat, in Linones et Smeldingos, qui et ipsi ad Godefridum regem defecerant, quanta potuit celeritransposuit, populatisque circumquaque eorum agris, transito iterum flumine, cum incolomi exercitu in Saxoniam se recepit. Erant cum Godofrido in expeditione praedicta Sclavi qui dicuntur Wiltzi, qui propter antiquas inimicitias quas cum Abodritis habere solebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo qđ anno superiore contra iustitiã de palataria in sula. sexaginta monachos
isua loca reuersi sunt. Niceta patricius qͥ cũ classe constantino politana sedeba
ĩuenetia pace facta cũ pippinorege & in duciis usq ad mensẽ augustũ consti¬
tutis statione soluta constantinopoli regressus est. Hoc anno. imperator
Tiemps mollissima acpestilens fuit i illo tẽpore uero ĩchoante. Imꝑator
nouiomagũ ꝓfectus trans acto quadragesimali ieiunio celȩbrato etiã sc̃o
pascha iterũ aqs reuersus est. Et qͥa nuntiabat᷑ godofridũ regẽ danorũ
ĩ abodritos cũ exercitu traiecisse. ł arolũ filiũ suuꝰ ad albiã cũ ualida frano
& saxonũ manumisit. iubens uasano regi resistere. ne sibi saxoniȩ t̃minos
ad gredi tẽptar&.
Sedille statutis ꝑdies aliqđ in litore habitis expugnatis &iã & manu captis alis

Expanded text:
eo quod anno superiore contra omnem iustitiam de Patalaria insula sexaginta monachos eo quod anno superiore contra omnem iustitiam de Patalaria insula sexaginta monachos in sua loca reversi sunt. Niceta patricius, qui cum classe Constantinopolitana sedebat in Venetia, pace facta cum Pippino rege et indutiis usque ad mensem Augustum constitutis statione soluta Constantinopolim regressus est. Hoc anno imperator um numerus in 808. DCCCVIII. Hiemps mollissima ac pestilens fuit in illo tempore; vereque inchoante imperator Noviomagum profectus transacto ibi quadragesimali ieiunio, celebrato etiam sancto pascha iterum Aquas regressus est. Et quia nuntiabatur Grodofridum regem Danorum in Abodritos cum exercitu traiecisse, Carlum filium suum ad Albiam cum valida Francorum et Saxonum manu misit, iubens vesano regi resistere, si Saxoniae terminos adgredi temptaret. Sed ille stativis per aliquot dies in litore habitis, expugnatis etiam et manu captis aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ omiã aqͥs palatio adĩꝑatorẽ de lata sunt. Imꝑatorautẽ. Pegatũ & monachos
paliquantũ tẽpus secũ retinens in italiã direxit. atq ibi eos tẽpus nauigationis
expectare iussit. Eodẽq anno burchardũ comitẽ stabuli sui cũ classe misit
ĩ corsicã ut eã amauris qͥ superiorib: annis illuc p̃datũ uenire consueuerant. de¬
fender&. Qui iuxta consuetudinẽ suã de hispania egressi. primo sardiniã ad¬
pulsi sunt. Ibiq cũ sardis p̃lio cõmisso. multos suoꝵ amisit. Nã triamilia ibi
cecidisse phibent᷑. Inde in corsicã recto cursu suꝑ uenert̃. ibiq iterũ in quodã
portu eiusdẽ in sulȩ cũ classe cui burdarđ perat prȩlio detertauert̃. & uicti
ac fugati sunt. amissis tredeci nauib & plurimis suo int̃fectis. At eo illo an no
iomib locis aduersa fortuna fatigati sunt. ut ipsi sibi hoc ac cidisse testarentur.

Expanded text:
Quae omnia Aquis palatio ad imperatorem delata sunt. Imperator legatum et monachos Quae omnia Aquis palatio ad imperatorem delata sunt. Imperator legatum et monachos per aliquantum tempus secum retinens in Italiam direxit atque ibi eos tempus navigationis expectare iussit. Eodemque anno Burchardum comitem stabuli sui cum classe misit in Corsicam, ut eam a Mauris, qui superioribus annis illuc praedatum venire consueverant, defenderet. Qui iuxta consuetudinem suam de Hispania egressi primo Sardiniam adpulsi sunt ibique cum Sardis proelio commisso et multis suorum amissis – nam tria milia ibi cecidisse perhibentur – in Corsicam recto cursu pervenerunt. Ibi iterum in quodam portu eiusdem insulae cum classe, cui Burchardus praeerat, proelio decertaverunt victique ac fugati sunt, amissis tredecim navibus et plurimis suorum interfectis. Adeo illo anno in omnibus locis adversa fortuna fatigati sunt, ut ipsi sibi hoc accidisse testati sint,
Abbreviated transcription (Latin):
puleritudinis. Erant enĩ omĩa byssina tã tentoria quã &x funes eoꝵ diuersis tinctae
colorib Fuert̃ p̃terea munera p̃fati regis pallia syrica multa ecp̃tiosa & odores atq
unguenta. & balsama. necnon & orologiũ ex auricalco arte mechanica mirifice
copositũ. In quo xii. horarũ cursus ad clepsidrã uertelat᷑. cũ totidẽ aeris pillulis
quȩ ad cõpletiope horarũ decidebant. & casu suo subiectũ sibi crmbalũ tinnire faciebiarł
Abditis ĩeodẽ riꝰdẽ numeri equitib qͥ ꝑ duodecĩ fenestras cõpletis horis exiebant :¬
& ipulsu egressionis suȩ totidẽ fenestras quȩ prius erars aꝑte daude bart. Nec nori
&calia multa erant ĩ ipso orologio. quȩ nunc enumerare longũ est. I uert̃ p̃terea
int̃ p̃dictis munerib: & candes abra duo ex auri calco mire magnitudinis & ꝓceritati

Expanded text:
pulchritudinis. Erant enim omnia bissina, tam tentoria quam et funes eorum, diversis tincta pulchritudinis. Erant enim omnia bissina, tam tentoria quam et funes eorum, diversis tincta coloribus. Fuerunt praeterea munera praefati regis pallia sirica multa et preciosa et odores atque unguenta et balsamum; necnon et horologium ex auricalco arte mechanica mirifice conpositum, in quo duodecim horarum cursus ad clepsidram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, quae ad completionem horarum decidebant et casu suo subiectum sibi cimbalum tinnire faciebant, additis in eodem eiusdem numeri equitibus, qui per duodecim fenestras completis horis exiebant et inpulsu egressionis suae totidem fenestras, quae prius erant apertae, claudebant; necnon et alia inulta erant in ipso horologio, quae nunc enumerare longum est. Fuerunt praeterea inter praedicta munera candelabra duo ex auricalco mirae magnitudinis et proceritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
racula nigra tam̃ paululũ superius medio centro ȩidẽ srideris q ec a nobis
octo dies conspiciebit᷑. Sed quaindo primũ intrauit ł exiuit. nubib i pedientib
minime annotare potuimꝰ. Iterũ mense dugusto xi lł septb eilr̃ꝑsis lunae
factaet hera noctis tertu sole posito ĩ quinta parte urg̃ & luna ĩ quinta
parte pisciũ sicq ab anni superioris septebrio usq ad anni p̃sentisseptebri
ter luna obscurataẽ. & sol semel. Rodħtus missus ĩ patoris qͥde oriente
reũtebat᷑ defunctꝰ est. & legatꝰ regis ꝑsarũ nomine abdella cũ monachis
dehierus alẽ qͥ legationes thomȩ patriarchȩ fungebant᷑. quoꝵ nomina fuere. getrgius
afelyx Hic georgius erat abbaĩ monte oliueti. cui patruerat germania ꝓprioqͦ nomine
est uocitat᷑ egilbald . Hi ad ĩꝑatorẽ ꝑuenert̃. munera deferentes quȩ p̃dictꝰ rex ĩpatori
miserat. id est papilionẽ. & tentoria atrii uario colore factamirȩ magnitudinis &

Expanded text:
acula, nigra tamen, paululum superius medio centro eiusdem sideris, quae a nobis octo dies conspicitur. Sed quando primum intravit vel exivit, nubibus impedientibus minime adnotare potuimus. Iterum mense Augusto, XI. Kal. Septembr., eclypsis lunae facta est hora noctis tertia, sole posito in quinta parte Virginis et luna in quinta parte Piscium. Sicque ab anni superioris Septembrio usque ad anni praesentis Septembrium ter luna obscurata est et sol semel. Radbertus missus imperatoris, qui de Oriente revertebatur, defunctus est; et legatus regis Persarum nomine Abdella cum monachis de Hierusalem, qui legatione Thomae patriarchae fungebantur, quorum nomina fuere Georgius et Felix,– hic Georgius est abba in monte Oliveti, et cui patria Germania est, qui ee Egilbaldus, – ad imperatorem pervenerunt munera deferentes, quae praedictus rex imperatori miserat, id est papilionem et tentoria atrii vario colore facta mirae magnitudinis et
Abbreviated transcription (Latin):
Cunlsrei nuntiũ cũ hludouucus filius eiꝰ inaquitania apud theoduadũ uillã ubi
& ipse tunc hibernabat plurimis deferentib accepiss& tricesimo postquam id
acciderat die aquis grani uenit. sũ moq omĩ francoꝵ consensu acfauore. patri sucç
uenerant auditas absoluit Alias deinde simili modo ad patrẽ quidẽ missas. ad sȩ
uero uenientes ab soluit. interquas precipua erat legatio deconstant inopoli di¬
recta. Nã beo imꝑator qͥ michaheli successerat. dimisso amalhario epõ &petro
abbate qui ad michahelẽ quidẽ missi. ad se tam̃ uenert̃. Legatos suos cristophorũ
tionẽ pacti ac federis misit. Quib susceptis atq dimissis. domnus hludouuc¬

Expanded text:
Cuius rei nuntium cum Hludowicus filius eius in Aquitania apud Teodadum villam, ubi Cuius rei nuntium cum Hludowicus filius eius in Aquitania apud Teodadum villam, ubi et ipse tunc hibernabat, plurimis deferentibus accepisset, tricesimo, postquam id acciderat, die Aquasgrani venit summoque omnium Francorum consensu ac favore patri successvenerant, auditas absolvit, alias deinde simili modo ad patrem quidem missas, ad se vero venientes suscepit. Inter quas praecipua fuit legatio de Constantinopoli directa. Nam Leo imperator, qui Michaheli successerat, dimisso Amalhario episcopo et Petro abbate, qui ad Michahelem quidem missi, ad se tamen venerunt, legatos suos, Christoforum tionem pacti ac foederis misit. Quibus susceptis atque dimissis, domnus Hludowic
Abbreviated transcription (Latin):
bulgaros bello appetens. haud prosperis successib utitur . ac proinde dom̃um re¬
uersus. deposito diademate monachus efficitur. In cuius locũ. leo bardȩ patritii
filius imꝑator constituit᷑. Crumas rȩx bulgaroꝵ qͥ niciforũ imꝑatorẽ ante duos
annos interfecit. & michahelẽ ile mesia fugauit. srcundis reb ełatus. cũ exercitu
usq ad ipsã constantinopolĩ accessit & iuxta portã ciuitatis castra posuit.
Quem mȩnib urbis obeqͥtatẽ leo imꝑator esuptione facta in cautũ excepit. &
uulneratũ fugiendo sibi consulere. ac patria turpiter redire crumã coegit.¬
nno dnĩ. dcccxiiii. dõnus karolus imperator dũ aquis grani hremar&. anno
etatiscircit̃ septuagesimo primo. regni autẽ xluii. sub actȩq. italiȩ xluiuiͦ:¬
ex quouero imꝑator &eaugustus est appellat᷑ anno xiiii .u. lł febr̃. reb humanis excessit

Expanded text:
Bulgaros bello adpetens, haud prosperis successibus utitur, ac proinde domum reBulgaros bello adpetens, haud prosperis successibus utitur, ac proinde domum reversus, deposito diademate monachus efficitur; in cuius locum Leo, Bardae patricii filius, imperator constituitur. Crumas, rex Bulgarorum, qui Niciforum imperatorem ante duos annos interfecit, et Michaelem de Moesia fugavit, secundis rebus elatus cum exercitu usque ad ipsam Constantinopolim accessit et iuxta portam civitatis castra posuit. Quem moenibus urbi obequitantem Leo imperator eruptione facta incautum excepit et graviter vulneratum fugiendo sibi consulere ac patriam turpiter redire coegit. 814. DCCCXIIII. Domnus Karolus imperator, dum Aquisgrani hiemaret, anno aetatis circiter septuagesimo primo, regni autem quadragesimo septit, anno XIIII, V. Kal. Febr. rebus humanis excessit.
Abbreviated transcription (Latin):
ultima regni eoꝵ inter septentrionẽ & occidentẽ sita uontra a qui lont̃ britianiȩ
sumitate respicit cuius principes ac populus eiꝰ subici retusabant. Iuib ꝑdomitis
cureuertissent. & frẽm abĩꝑatore missũ recepissent. filii godefridi regis &c expri¬
morib clanorũ non pauci. qͥ iam dudũ relicta patria apud suessones exulabarit
cõparatis undecũq copiis bellũ eis intulert̃. & confluentib ad se passĩ ex omĩ
danoꝵ terra populariũ. cõmissocũ ris p̃lio. &iã regno eos non multo labore pepulert᷑
Sauris de corsica ad hspaniã cũ multa preda redeuntib ermengarius comes empo
corsos captiuos inuenit. Hoc mauri uindicare uolentes. centũ cellas tusciȩ ciuitatẽ
& niceã prouincie narbonensis uastauert̃. Sardiniã quoq ad gressi. commissoq
cũ sardis p̃lio pulsi acuicti & multis suoꝵ amissis. recessert̃ At midahel ĩꝑator

Expanded text:
ultima regni eorum inter septentrionem et occidentem sita, contra aquilonem Brittaniae ultima regni eorum inter septentrionem et occidentem sita, contra aquilonem Brittaniae summitatem respicit, cuius prcum revertissent, et fratrem ab imperatore missum recepissent, filii Godofridi regis et ex primoribus Danorum non pauci, qui iam dudum relicta patria apud Sueones exulabant, conparatis undecumque copiis, bellum eis intulerunt, et confluentibus ad se passim ex omni Danorum terra popularium turmis, commisso cum eis proelio, etiam regno non multo eos labore pepulerunt. Mauris de Corsica ad Hispaniam cum multa praeda redeuntibus Irmingarius, comes EmporCorsos captivos invenit. Hoc Mauri vindicare volentes, Centumcellas Tusciae civitatem et Niceam provinciae Narbonensis vastaverunt. Sardiniam quoque adgressi, commissoque cum Sardis proelio, pulsi ac victi, et multis suorum amissis, recesserunt. At Michael imperator
Abbreviated transcription (Latin):
gendo ꝑ totã galli ã ab epis celebrata sunt. Quoꝵ unũ mogonciaco. alterũ
remis tertium turonis. quartũ caballione quintũ arelato congregatũ
Et constitutiones quȩ ĩ singulis factȩ sunt collatio corã imꝑatore snillo
conuentu habiti. quas qͥ nosse uoluerit i supͣdictis .u. ciuitatib i uenire potu
quã quã & ĩ archiuo palatii exẽplaria illarũ habeant᷑. MMissi sunt de hoc conuentu
quidã francoꝵ & saxonũ primores trans albim fluuiũ ad confinia nort mannorum
qui pacẽ cũ eis scđm petitionẽ regũ illoꝵ facerenł. &frem eorũ redderent. Quib
quparinumero . nã xui. erant deprimatib danoꝵ ĩ loco deputato occurrissent.
iuramtis utriq factis pax confirmata & regnũ. frat̾ eis redditꝰ est. Quitam̃
eotẽ pore domi non erant. sed ad uuestar uoldan cũ exertitu ꝓfecti. quae regio

Expanded text:
gendo per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogonciae, alterum gendo per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogonciae, alterum Remis, tertium Turonis, quartum Cabillione, quintum Arelati congregatum est; et constitutionum, quae in singulis factae sunt, collatio coram imperatore in illo conventu habita. Quas qui nosse voluerit, in supradictis quinque civitatibus invenire poterit, quamquam et in archivo palatii exemplaria illarum habeantur. Missi sunt de hoc conventu quidam Francorum et Saxonum primores trans Albim fluvium ad confinia Nordmannorum, qui pacem cum eis secundum petitionem regum illorum facerent et fratrem eorum redderent. Quibus cum pari numero – nam XVI erant – de primatibus Danorum in loco deputato occurrissent, iuramentis utrimque factis pax confirmata et regum frater eis redditus est. Qui tamen eo tempore domi non erant, sed ad Westarfoldam cum exercitu profecti, quae regio
Abbreviated transcription (Latin):
uentanoꝵ grimoaldo. & tributi nomine. xxii. milia solidoꝵ auri beneuentanis
soluta: expeditio facta ad uulzos. & ab eis obsides accepti. hariolđ & ragen¬
frid̃ reges danoꝵ missa adimꝑatorẽ legatione . & pacẽ petunt . & frẽm suu
hẽ mingum sibi remitti rogant. Hoc anno iđ maĩ post meridiẽ eclỹpsis solis fuc¬
nno dnĩ . dcccxiii. imꝑatꝰor aquis grani hemauit. & ĩcipiente uerni tẽ¬
porerã malbariũ treuerensẽ epm̃ & petrũ abbatẽ monasterii non antulas
pronẽ pacẽ eũ michahele imꝑatore confirmandã constanti nopolim misit.
Aedeinde habito generali conuentu. ruocatũ aase apud agun oyalin filiu sũ
hlodouuicũ aqͥtaniȩ regẽ . coronã illi imposuit : Et impialis nominis sibiu
consortẽ fecit. Bernhardũq nepotẽ suũ filiũ pippini filu suataliȩ p̃fecit
ceregẽ appellari iussit. Concilia quoq iussu eĩ suꝑ statu ȩccłarũ corri¬

Expanded text:
ventanorum Grimoaldo, et tributi nomine XXV milia solidorum auri a Beneventanis ventanorum Grimoaldo, et tributi nomine XXV milia solidorum auri a Beneventanis soluta. Expeditio facta ad Wilzos, et ab eis obsides accepti. Harioldus et Reginfridus reges Danorum missa ad imperatorem legatione pacem petunt et fratrem suum Hemmingum sibi remitti rogant. Hoc anno Id. Mai. post meridiem solis eclypsis fuit. 813. DCCCXIII. Imperator Aquisgrani hiemavit et incipiente verni temperie Amalharium Treverensem episcopum et Petrum abbatem monasterii Nonantulas propter pacem cum Michahele imperatore confirmandam Constantinopolim misit. Ac deinde habito generali conventu, evocatum ad se apud Aquasgrani filium suum Hludowicum Aquitaniae consortem fecit. Bernhardum vero nepotem suum filium Pippini filii sui, Italiae prefecit et regem appellari jussit. Concilia quoque jussu ejus super statu aecclesiarum corri
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Qui reuertendo romã uenientes ĩ basi lica sc̃i prtri apłi eundẽ pacti seu
federis libellũ aleone papa denuo suscepert̃. Quib: dimissis imꝑator generali
conuentu aquis sollẽpniter habito. bernardũ filiũ pippini ne potẽ suũ in italia
mesit. Et ꝓpter famã classis quȩ &e de africa & de hispania ad uastandã italã
uentura dicebatur. uualonẽ filiũ bernardi patruelis sui cũ illo iussit esse. quo¬
adusq rerũ euentus securitatẽ nr̃is ad ferro. I aec classis parti in corsibao
partĩ insardiniã uenit & ea quidẽ pars quȩ ad sardiniã estdelata. penetota
deletaest. Classis &iã nort mannoꝵ hiberniã scottoꝵ ĩ sulã ad gressa cõms¬
soq cũ scottis prelio pars non modica nort mannoꝵ int̃fecta turpiter fugieno
domũ reuersa est. Itẽ paxcũ abulat rege saracenoꝵ facta itacũ duce bent¬

Expanded text:
tes. Et revertendo Romam venientes in basilica sancti Petri apostoli eundem pacti seu tes. Et revertendo Romam venientes in basilica sancti Petri apostoli eundem pacti seu foederis libellum a Leone papa denuo susceperunt. Quibus dimissis imperator generali conventu Aquis sollemniter habito Bernhardum filium Pippini, nepotem suum, in Italiam misit; et propter famam classis, quae et de Africa et de Hispania ad vastandam Italiam Ventura dicebatur, Walanem filium Bernhardi patruelis sui cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem nostris adferret. Haec classis partim in Corsicam partim in Sardiniam venit; et ea quidem pars, quae ad Sardiniam est delata, pene tota deleta est. Classis etiam Nordmannorum Hiberniam Scottorum insulam adgressa commissoque cum Scottis proelio parte non modica Nordmannorum interfecta turpiter fugiendo domum reversa est. Pax cum Abulaz rege Sarracenorum facta; item cum duce Bene
Abbreviated transcription (Latin):
pricipis iussi ue nept̃. Interea Parolus dõni imꝑatoris filius qͥ maior natu erat
Il non dedios t diẽ obint & imꝑator aquis hiemauit. anno dñi nr̃i. Dece .xII.¬
onmultopost: hũ ingus danoꝵ rex defunctus nuntiatur Euicũ sigrfridus
ssuepus ego defridi regis. & anulo nepus herioldi & ipsius regis succedere uo
Oseoinẽqnt eos uter regnare debert conurnire potuisse cõparatis copis
& cõmisso prȩlio ambo moriunt᷑ F arr tam̃ Anulonis aoberuis iuc. cõpartitIs copus
eosdẽ sibi regꝰ nare non abnuit. In eo prelio. decẽmilia. deccexb ius ececid
narrant᷑ Nici forus imꝑator post multas & insignas uictorias i mesia prous¬
tia cõmisso cũ bulgaris prelio morit᷑. Et mihaheł gener eiꝰ imꝑator facton
more suo idest gregi lingua laudes ei dixert. imꝑatorẽ eũ &basileis apprsias¬

Expanded text:
principis iussi venerunt. Interea Carlus filius domni imperatoris, qui maior natu erat, principis iussi venerunt. Interea Carlus filius domni imperatoris, qui maior natu erat, II. Non. Decembr. diem obiit; et imperator Aquis hiemavit. 812. DCCCXII. Nec multo post Hemmingus Danorum rex defunctus nuntiatur. Cui cum Sigifridus nepos Godofridi regis et Anulo nepos Herioldi, et ipsius regis, succedere voluissent neque inter eos, uter regnare deberet, convenire potuisset , comparatis copiis et commisso proelio ambo moriuntur. Pars tamen Anulonis adepta victoriam fratres eius eosdem sibi regnare non abnuit. In eo proelio X̅DCCCCXL viri cecidisse narrantur. Niciforus imncia commisso cum Bulgaris prelio moritur; et Michahel gener eius imperator factus uscipientes more suo, id est Greca lingua, laudes ei dixerunt, imperatorem eum et basileum appellan
Abbreviated transcription (Latin):
albiȩ fluminis restaurauit Alterũ in pannonias ad controuersias hanorum
& sclauoꝵ finiendas. Tertiũ inbrittones ad eoꝵ ꝑfidiã puniendã. Qui omnes
reb prospere gestis. in colomes regressi sunt. Ipse tam̃ interea ꝓpter classem
quã anno superiore fieri ĩ perauit᷑ fiendã. ad bononiã ciuitatẽ maritimã ubi
eadẽ naues congregatȩ erant accessit. Farũq ibi ad nauigantiũ cursus diem¬
gendos antiquitus constitutũ restaurauit . & in sũmitate eĩ noc turnũ ignem
classe ȩdificatas aspexit & circã mediũ nouẽbre aquis uefut. Obuia uerertu
uenienti legati hemmingi regis: hac uuin & hebbin munera gegis &e uerban
pacifica deferentes Fuęrt &iã aquis aduentũ eius expectantes quide pannonia
uenert̃. can⁊ aucus princeps auaroꝵ & tudim & alii primores acduces selauoꝵ
circa danubiũ habitantiũ qui aducib copiorũq ĩ pannoniã missi fuert̃ ad p̃senm

Expanded text:
Albiae fluminis restauravit, alterum in Pannonias ad controversias Hunorum Albiae fluminis restauravit, alterum in Pannonias ad controversias Hunorum et Sclavorum finiendas, tertium in Brittones ad eorum perfidiam puniendam. Qui omnes rebus prospere gestis incolomes regressi sunt. Ipse autem interea propter classem, quam anno superiore fieri imperavit, videndam ad Bononiam civitatem maritimam, ubi eaedem naves congregatae erant, accessit farumque ibi ad navigantium cursus dirigendos antiquitus constitutam restauravit et in summitate eius nocturnum ignem em classem aedificatas aspexit et circa medium Novembrium Aquas venit. Obviarunt ei venienti legati Hemmingi regis, Aowin et Hebbi, munera regis et verba pacifica deferentes; fuerunt etiam Aquis adventum eius expectantes, qui de Pannonia venerunt, canizauci princeps Avarum et tudun et alii primores ac duces Sclavorum circa Danubium habitantium, qui a ducibus copiarum, quae in Pannoniam missae fuerunt, ad praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
armis tantũ iurata seruatur. donec redeunte ueris tẽperiȩ. & aꝑtis iuiis quȩ in¬
manitate frigoris clausae fuert̃. congredientib exutraq parte utriusq gentis.
nifuere. Vualach comes filius bernardi burchar uł comes hunrocus comesaes
uodo comes memharđ comes bernarđ comes egb̃tus comes theod heri comes
abo comes: osclach comes. uiuc man comes. Departe uero danoꝵ ĩ primis fratres
hemingi hacuum. & ac gandeo deinde ce teri honorabiles int̃suos iuri osfrid
cognorento turdimulo & uuarstẽ & suomi. & uiurm & alius osfrid filius
eiłigen & osfrid desconatuȩ & hebbin. & aduu. Imꝑator uero cũ hẽ mingo¬
pace firmata & placito generali secundũ consuetudinẽ aquis habito intres
par tes regni sui totidẽ exercitus misit. Vnũ trans albiam ĩ linones qͥ & ipsos
uastauit & castellũ. hoh & buochi suꝑiorianno auulzis destructũ in ripa

Expanded text:
armis tantum iurata servatur, donec redeunte veris temperie et apertis viis, quae inarmis tantum iurata servatur, donec redeunte veris temperie et apertis viis, quae inmanitate frigoris clausae fuerunt, congredientibus ex utraque parte utriusque gentis,hii fuere: Walach comes filius Bernhardi, Burchardus comes, Unrocus comes, Uodo comes, Meginhardus comes, Bernhardus comes, Egbertus comes, Theotheri comes, Abo comes, Osdag comes, Wigman comes; de parte vero Danorum inprimis fratres Hemmingi, Hancwin et Angandeo, deinde ceteri honorabiles inter suos viri, Osfrid cognomento Turdimulo et Warstein et Suomi et Urm et alius Osfrid filius Heiligen et Osfrid de Sconaowe et Hebbi et Aowin. Imperator vero pace cum Hemmingo firmata et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum trvastavit, et castrum Hohbuochi superiori anno a Wiltzis destructum
Abbreviated transcription (Latin):
abula ÷ remittente recepit. Eo anno. sol & luna bis defecerunt. Sol .iiii. iđ iunir
a .II. Kł deceb. Luna uero .xi. teł iulii & xuiii. lł ianuarii. Corsica ĩ sula a mauris
uastata est. Amaroz ab. ab diraman filio abula⁊ decesar augusta expulsus. & oscam
intrare cõpulsus ẽ. At godefrido danorũ regemortuo. hemmingus filius frĩs eius
unc imꝑator absoluto atq dimisso arsaphio spatario. hoc erat nom̃ legato nici fori
deforo iulii & cũ eis lo. quidã spatarius natione siculus & uiusleric dũx uene ticoꝵ
Quorũ alter ante annos .x. roma adĩꝑatorẽ cũ ibi ess& desilitia ꝓfugiit. & redi¬
mere uolens patriã remittit᷑ alter ꝓptes ꝑfidiã honore spoliatus. constantino¬
polĩ addominũ suũ duci iubet᷑. Condicta ergo int̾ imꝑatore & hẽmingũ danorũ
regẽpax. ꝓpter hiemis asperitatẽ quȩ int̃ partes cõmeandi uiã laudebat. utin

Expanded text:
Abulaz remittente, recepit. Eo anno sol et luna bis defecerunt, sol 7. Idus Iun. Abulaz remittente, recepit. Eo anno sol et luna bis defecerunt, sol 7. Idus Iun. et II. Kal. Decembr. luna XI. Kal. Iul. et XVIII. Kal. lanuar. Corsica insula iterum a Mauris vastata est. Amoroz ab Abdiraman filio Abulaz de Caesaraugusta expulsus et Oscam intrare conpulsus est. Godofrido Danorum rege mortuo Hemmingus filius fratris eius . Absoluto atque dimisso Arsafio spathario – hoc erat nomen legato Nicifori ide Foro Iuli et cum eis Leo quidam spatharius, natione Siculus, et Willeri dux Veneticorum, quorum alter ante annos X Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit et redire volens patriam remittitur, alter propter perfidiam honore spoliatus Constantinopolim ad dominum suum duci iubetur. Condicta inter imperatorem et Hemmingum Danorum regem pax propter hiemis asperitatem, quae inter partes commeandi viam claudebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fectũ. castellũq uocabulo hohbuoli albiȩ flumini appositũ. inqͦ odo ĩꝑatoris¬
legatus. & orientaliũ saxonũ erat p̃sidiũ auulz is captũ & pippinũ filiũ eius regẽ
italiȩ .Viii. iđ iulii. decorpore migrasse: Du as quoq legationes de diuersis
terrarũ partib unã de constantinopoli. alterã de corduba pacẽ facere cupientes aduen¬
tare narrat᷑. Quib ille acceptis. disposita ꝓtẽ poris conditione saxonia domũ reuertitur.
anta fuit ĩ ea expeditione boum pestilentia ut pene ullos tanto exercitui suꝑ esse. quin
peris animaliũ mortalitas ĩmanissima grassata est. Imꝑator aqͥs grani ueniens mense
octobrio memoratas legationes audiuit. pacẽq cũ niri foro ĩꝑatore &c cũ abulat rege
hspanie fecit: Nã niciforo uenetiã reddidit & haimricũ comitẽ ol a sarracenis captũ

Expanded text:
interfectum, castellum vocabulo Hohbuochi Albiae flumini adpositum, in quo Odo legatus iminterfectum, castellum vocabulo Hohbuochi Albiae flumini adpositum, in quo Odo legatus imperatoris et orientalium Saxonum erat praesidium, a Italiae, 8. Idus Iul. de corpore migrasse; duasque legationes de diversis terrarum partibus, unam de Constantinopoli, alteram de Corduba, pacis faciendae causa adventare narratur. Quibus ille acceptis, disposita pro temporis conditione Saxonia, domum revertitur. Tanta fuit in ea expeditione boum pestilentia, ut paene nullus tanto exercitui superesset, quineris animalium mortalitas inmanissime grassata est. Imperator Aquasgrani veniens mense Octobrio, memoratas legationes audivit, pacemque cum Niciforo imperatore et cum Abulaz rege Hispaniae fecit. Nam Niciforo Venetiam reddidit , et Haimricum comitem olim a Sarracenis captum,
Abbreviated transcription (Latin):
& uectigalis nomine centũ libras argenti a fresionib: iã esse solutos. & regẽ godefrib
domi esse. Etreuera itaerat. Qui nuntius adeo ĩꝑatorẽ concitauit. ut missis in
om̃s eirtũ quaq regiones ad c̃gregandũ exercitũ suũ ipseq sine mora exiens primo qͥdẽ
eis occurrere . de inde transmisso reno flumine ĩ loco qͥ lippia uocat᷑. copiasquȩ nondũ on¬
uenerarł statuit operiri. Vbidũ aliqͥđ dies moraret᷑. elephans ille quẽ aaron
rex sarracenoꝵ miserat. subita morte perut. Congregatis tandẽ copiis.
sub celeritate ad alarã fluuiũ contendit. castrisq iuxta confluentẽ eiꝰ quo
ille uanissima sp̃e uictoriȩ ĩ flatus. acie se cũ ĩꝑatore congredi uelle iaccabat.
eddũ ĩꝑator memorato loco statia sua haberet. diũ sarũ rerũ nunti ad eũ ueneru

Expanded text:
et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisonibus iam esse solutas, regem vero Grodafridum et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisonibus iam esse solutas, regem vero Grodafridum domi esse; et revera ita erat, Qui nuntius adeo imperatorem concitavit, ut missis in omnes circumquaque regiones ad congregandum exercitum nuntiis ipse sine mora palatio exiens primo quidem classi occurrere, deinde vero transmisso Rheno flumine in loco, qui Lippeham vocatur, copias, quae nondum convenerant, statuit operiri. Ubi dum aliquot dies moraretur, elefans ille, quem ei Aaron rex Sarracenorum miserat, subita morte periit. Congregatis tandem copiis, quanta potuit celeritate, ad Alarum fluvium contendit castrisque iuxta confluentem eius, quille vanissima spe victoriae inflatus acie se cum imperatore congredi velle iactabat. Sed dum imperator memorato loco stativa haberet, diversarum rerum nuntia ad eum deferu
Abbreviated transcription (Latin):
iss&. tam̃ multis int̃uenientib: causis remansit in ꝑfectũ. Mauridetota his paNua
maxima classe cõparata. primo sardiniã deinde corsicã appulert̃. Nulloq ĩ ea in
acceptis. eandẽ classẽ addalmatiȩ litora uastandã misit. Sed cũ paulus ⁊ephalinȩ
p̃fectus cũ orientali classe ad auxiliũ dalmatiis ferendũ aduentar&. regia classi
ad ꝓpria reuertit᷑. Hruotrudh filia ĩꝑatoris quȩ erat maior natu .Viii. tõ iuñ. obit.
Imꝑator uero aqͥs grani adhuc degens & contra gode fridũ regẽ expeditionẽ meditans.
nuntiũ accepit classẽ ducentarũ nauiũ de nord mannia fresiã appulsisse. totasq
fresiaco litori adiacentes ĩ sulas esse uastatas. Iãq exercitũ illũ ĩ continentem esse.
ternaq p̾lia cũ fresionib cõmisisse. danosq uictores tributũ uictis imposuisse.

Expanded text:
uisset, multis intervenientibus causis remansit infectum. Mauri de tota Hispania uisset, multis intervenientibus causis remansit infectum. Mauri de tota Hispania maxima classe conparata primo Sardiniam, deinde Corsicam appulerunt; nulloque in ea iacceptis eandem classem ad Dalmatiae litora vastanda misit. Sed cum Paulus Cefalaniae praefectus cum orientali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Hruodtrud filia imperatoris, quae natu maior erat, VII. Idus Iun. diem obiit. Imperator vero Aquisgrani adhuc agens et contra Godafridum regem expeditionem meditans nuntium accepit classem ducentarum navium de Nordmannia Frisiam appulisse totasque Frisiaco litori adiacentes insulas esse vastatas iamque exercitum illum in continenti esse ternaque praelia cum Frisonibus commisisse Danosque victores tributum victis imposuisse
Abbreviated transcription (Latin):
abiã fluuiũ ciuitatẽ edificare. francoꝵq in ea ponere presidiũ. Cũq ad hoc per
galliã atq germaniã homines congregass&. armisq acceteris ad usum necessarus
inemporio reric ab hominib gode fridi. ꝑdolũ int̾fectꝰ est. Sed imꝑator postquã loc
ciuitati constituende fuerat exploratꝰ. egbtũ comitẽ huic negotio exequendo p̃ficiens
albiũ traicere. & locũ iussit occupare. Est autẽ locus suꝑ ripã sturiȩ fluminis uocabi¬
Aureolus comesqͥi cõmertio his paniȩ atq galliȩ trans pirineũ contra oscã ȩccesar augi¬
tũ residebat defunctꝰ est. Et amoror p̃fectꝰ cesar augustae atq osche minis teriũ eius
ĩ uasit . & ĩ castellis eĩ presidia disposuit. Missaq adimꝑatorẽ legatione. sese cumomnib
petut ut colloquiũ fiere int̃ ipsũ & hispanicilimitis custodes. ꝓmittens se ĩ eo conloqͥo
cũ suis hominib imꝑatoris ĩdeditionẽ esse uenturũ. Quod lic& ĩꝑator ut fier& ami¬

Expanded text:
ans Albiam civitatem aedificare, Francorumque in ea ponere praesidium; cumque ad hoc per Galliam atque Germaniam homines congregasset, armisque ac caeteris ad usum necessariumin emporio Rerich ab hominibus Godefridi dolo interfectus est. Imperator, postquam locus civitati constituendae fuerat exploratus, Egbertum comitem huic negotio exequendo praeficiens, Albiam trajicere, et locum jussit occupare. Est autem locus super ripam Sturiae fluminis, vocaburi coeptus. Aureolus comes, qui in commercio Hispaniae atque Galliae trans Pirineum contra Oscam et Caesaraugustam residebat, defunctus est; et Amoroz praefectus Caesaraugustae atque Oscae ministerium eius invasit et in castellis illius praesidia disposuit missaque ad imperatorem legatione sese cum omnibus, petiit, ut colloquium fieret inter ipsum et Hispanici limitis custodes, promittens se in eo colloquio cum suis omnibus in imperatoris dicionem esse venturum. Quod, licet imperator ut fieret ann
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq hȩc agerent᷑. ad ꝓpinquante
populis ieiuniũ. instituit orandi
modũ. edendi seriẽ. erogandi
hrlarẽ dispensationẽ. Cessantib:
quoq ex inde terrorib: ꝑcunctas
ꝓuintias disꝑsa factifama. cunctos
sacerdotes imitari cõmonuit. qđ
sacerdos fecit exfide. Quȩ usq
nunc indĩ nomine ꝑ omnes ȩccłas
ĩ cõpunctione cordis & contrici¬
one sp̃s celebrat᷑.
git᷑ alaricus rex gothoꝵ cum
uider& chlodoueũ regẽ gentes
assidue debellare. legatos ad
eũ dirigit dicens. Si fr̃̾meus uell&
in sederat meo animo. ut nos dõ
ꝓpitio pariter uideremus.
Quod chlodoueus non respuens.
adeũ uenit. Coniunctiq in in¬
sula ligeris quȩ erat iuxtauicũ
ã baciensẽ territorii urbis tu¬
ronice. simul locuti. comedentes
parit̾ acbibentes. ꝓmissa sibi
amicitia pacifici discesserunt.
Multi iã tunc exgalliis. habere
farancos dominos sũmo desiderio
cuprebant.

Expanded text:
Cumque haec agerentur, adpropinquante dominicae indixit populis ieiunium, instituit orandi modum, edendi seriem, erogandi hilarem dispensationem. Cessantibus quoque exinde terroribus per cunctas provincias dispersa facti fama cunctos sacerdotes imitari commonuit, quod sacerdos fecit ex fide: quae usque nunc in Christi nomine per omnes ecclesias in compunctione cordis et contritione spiritus celebrantur. Igitur Alaricus rex Gothorum cum viderit, Chlodovechum regem gentes assiduae debellare, legatus ad eum dirigit, dicens: 'Si frater meus vellit, insederat animo, ut nos Deo propitio pariter videremus'. Quod Chlodovechus non respuens, ad eum venit. Coniunctique in insula Ligeris, quae erat iuxta vicum Ambaciensim terreturium urbis Toronicae, simul locuti, comedentes pariter ac bibentes, promissa sibi amicitia, pacifici discesserunt. Multi iam tunc ex Galleis habere Francos dominos summo desiderio cupiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpt̃ terrenũ regnũ eũ non con¬
fitet᷑ insȩculo. Ista ille ratione
confusus. usq ad exitũ uite suȩ
ĩ hac ĩ sania ꝑclurruit. necpuplico
ȩ qualitatẽ trinitatis uoluit con¬
fiteri. Magnȩ enĩ facucdiar. e¬
rat tunc temporis beatus auitus.¬

Expanded text:
qui propter terrenum regnum eum non conqui propter terrenum regnum eum non confitetur in saeculo. Ista ille ratione confusus, usque ad exitum vitae suae in hac insania perduravit, nec publice aequalitatem Trinitatis voluit confiteri. Magnae enim facundiae erat tunc temporis beatus Avitus
Abbreviated transcription (Latin):
suis flagellabunt uos & antereges
& p̃sides stabitis ꝓpt̃ in testimo¬
niũ illis & inomĩb gentib. Tuuero
cũ sisrex & anullo adp̃hendi for¬
midis. seditionẽ pauescis populi.
ne creatorẽ omniũ inpuplico fate¬
aris: Relinq hanc stultitiam.
& qđ corde tedicis credere ore
ꝓfer implebe. Sic enĩ & beat̾ apłs
ait. Cor de credit᷑ adiustitiã.
oris autẽ confessio fit insalutẽ.
Sic & ꝓph&a ait. Confitebor tibiđ¬
inȩccła. in populo graui laudabote.
Et iterũ. Confitebortibi ĩ populisđ.
psalmũ dicã nominituo int̾gentes.
M&ues enĩ populũ orex. ignorans
la satius est ut populus sequatur
fid ᷑ tuã. quã tu in firmitati faur¬
as paulari. Tuenim es capud
populi empopulus caput tuum
dienĩ adbelli ꝓficiscaris tupadis
cat᷑uas hostiũ. & illi quo ibieris
subsequunt᷑. Unde melius est
ut te p̃crelente cognoscant ueritatẽ
quã te pereunte ꝑmaneant ĩ erroꝵ
Nã ds̃ non inridet᷑. nec enĩ diligit ills¬

Expanded text:
et praesides stabitis propter me in testimonium illis et gentibus. Tu vero cum sis rex, et a nullo apprehendi formides, seditionem pavescis populi, ne Creatorem omnium in publico fatearis. Relinque hanc stultitiam, et quod corde te dicis credere, ore profer in plebe. Sic enim et beatus Apostolus ait: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Sic et propheta ait: Confitebor tibina; in populo gravi laudabo te. Et iterum: Confitebor tibi in populis, domine; psalmum dicam nomini tuo inter gentes. Metuens enim populum, o rex, ignoras, quia satius est, ut populus sequatur fidem tuam, quam tu infirmitati faveas populari? Tu enim es caput populi, non populus caput tuum. Si enim ad bellum proficiscaris, tu praecedis catervas hostium et illae, quo abieris, subsequuntur. Vnde melius est, ut te praecedente cognoscant veritatem, quam te pereunte permaneant in errore. Nam deus non irridetur: nec eni
Abbreviated transcription (Latin):
& luporũ feritas ꝑ portas ingressa
bat. deuorantes plurimos. Sicq
dieb: ses̃ mãmertus qui in ea urle
erat ep̃s. dũ missarum sacrifitia¬
in ipsa uigilia celebrar&. palatu¬
regale intramurũ diuino igne
succendit᷑. pauore omĩb: ꝑterritis
& eccłam egressis. credentib: neau
hoc incendio urbs tota consumeret᷑.
aut certe disrupta tellure de hisce

Expanded text:
atque luporum feritas portas ingressa bat. Cuctus Mamertus, qui in ea urbe erat episcopus, dum missarum solemnia ipsa vigilia celebraret, palatregale intramuraneum divino igne succenditur, pavore omnibus perterritis et ecclesiam egressis, credentibus ne aut hoc incendio urbs tota consumeretur aut certe disrupta tellure dehisceret,
Abbreviated transcription (Latin):
sortita dequa dauid ꝓph&a dicit.
& suꝑuestim̃ta mea posuer̃ sortẽ.¬
Profitente symone filio iacob ꝑdu
as ebdomadas multis crutiatib
affect̾ tandẽ ꝓfit&᷑ ipsã tuncã
inciuitate ⁊afad ꝓcul ahirrosoli¬
ma in archa marmorea positã. eẽ.
Quã gregorius antiochenꝰ & thomas
hiero solimorũ & iohannes constan¬
tinopolitanꝰ ep̃s cũ aliis muli sepĩs
triduanũ facientes reuiniũ exin¬
de condigne cũ arcamarmorta
leue affecta quasi ex ligno fuiss&r
ordine pedestri hierosolimã cum
deuotione scĩssima ꝑduxer̃ & eã
in loco ubi cruxdm̃ adoratur cũ
triumpho posuer̃¬

Expanded text:
sortita, de qua David propheta dicit: Et super vestimenta mea posuerunt sorteprodente Simone filio Jacob, qui per duas hebdomadas multis cruciatibus affectus, tandem profitetur ipsam tunicam in civitate Zafad procul a Hierosolyma in arca marmorea positam esse. Quam Gregorius Antiochenus et Ihomas Hierosolymorum, et Johannes Constantinopolitanus episcopi cum aliis multis episcopis, triduanum facientes jejunium, exinde condigne cum arca marmorea, levi effecta, quasi ex ligno fuisset, ordine pedestri Hierosolymam cum devotione sanctissima perduxerunt, eamque in loco ubi crux Domini adoratur cum triumpho posuer