comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abonis et̃¬
nis refrigescentes carni acquieuerunt.
pro futura ñ prouidentes Somgnũ sum
qui distat aquiere bonoꝵ q iste fallaxẽ
uident enum ꝑ sompniũ sc habere thesau¬
ros. s dum euigilant nichil inueniunc.
Uñ dicit ⁊ nichil inuenunt omnes uiri
ticirum. qui totam. s. sp̃e suam ponũt.
in incerco diuitiarum. nichil inuene¬
sonieh tenuisse cognoscant Soneni
umgͦ presentis iute illos diuites faute
Engilatio aut post hanc uitam paupe¬
res prodit. Allulunt enin hec uerba
actionib sompniantiũ qui uigilan¬
tes querunt inmanib que dormiẽ¬
tes aiderantiur renere. ⁊ amisisse dolẽt.
que tũ nequaꝙͣ se posselisse cognosẽt.
Cales sunt istiuenerunt inhane uitam.
et ꝑ cupilitates temꝑales qͣidormierũt
hic a excipiunt illos diuitie. ⁊uane pom¬
peuolatice. ⁊ transierunt omia. ⁊icaui
chil inuenerunt in manib .s. qr nichil
posuerunt in manib xp̃i qui lierte

Expanded text:
A bonis aeternis refrigescentes, carni acquieverunt, profutura non videntes. Somnum suum, qui distat a quiete bonorum: quia iste fallax est; videntes per somnium se habere thesauros, dum evigilant nihil inveniunt, unde dicit: Et nihil invenerunt omnes viri tiarum, qui totam scilicet spem suam ponunt in incerto divitiarum, nihil invenese nihil tenuisse cognoscant. Somnium ergo praesentis vitae illos divites facit. Evigilatio autem post hanc vitam pauperes prodit. Alludunt enim haec verba actionibus somniantium, qui evigilantes quaerunt in manibus quae dormientes videbantur tenere et amisisse dolent: quod tamen nequaquam se possedisse cognoscunt. Tales sunt isti qui venerunt in hanc vitam, et per cupiditates temporales quasi obdormierunt. Hic excipiunt illos divitiae et vanae pompae volaticae, et transierunt omnia. Et ita nihil invenerunt in manibus suis, quia nihil p
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ terrã chanam de qua sequit᷑
quomꝰi et̾num ẽ cum illa t̾rena hedi¬
tas ñ possit ẽẽ eterna. Non gͦ de illa ac¬
cipiendũ est. Deinde: ut determinet.
testam̃tum accipi ꝓu̾bi doctrina:
le ꝓ infinito. Hoc est u̾bum euuãgłii.
u̾bum fidei. quod extendit᷑ in om̃s
generatioẽs ꝓ quo seruato. reddet᷑
ꝓmissum et̾num. qd̾ ꝓ testam̃tum
ante signauit qd̾ non mandauit
s promisit. Promissũ enim ẽ quod
acciꝑe debemus. Mandatũ est quod
facere debemus. Hec est fides: utiꝰ¬
tus ex fide uiuat. ⁊ huic fidei: ꝓmit¬
uod lisposu

Expanded text:
erram Chanaan, de qua sequitur: Quomodo aeternum est, cum illa terrena haereditas, non possit esse aeterna? Non ergo de illa accipiendum est. Deinde ut determinet testamentum accipi pro verbi doctrina, le pro infinito. Hoc est verbum Evangelii, verbum fidei, quod extenditur in omnes generationes, pro quo servato redditur promissum aeternum, quod per testamentum ante significavit, quod non mandavit, sed promisit. Promissum enim est quod accipere debemus, mandatum est quod facere debemus. Haec est fides, ut justus ex fide vivat, et huic fidei promituod disposu
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊. xp̃o qͥ in multis locis scͥpture allegorice. sol
appllatus ẽ. Quelibet gͥ istarum duatum
opinionũ u̾asit ꝯgiuent̾ luna. allegorice
in hiis obscuritatib magis negociosis qͣm
fructuosis animum excere aut non libet
aut nõuacat. aut animꝰ ip̃e non ualet. sa¬
tis ht̃ obmissis obscuris cãis. attñd̾e ppłaribꝰ
oculis increm̃ta ⁊ detrimenta lune que sic
deficit ut renouet᷑ notat eccłiam uͥcredrꝰ
struis cursib finit᷑ uł cum eiꝰ fulgor nubi
fidei ad huc noua. s̃du t̾ris maior efful¬
sit. uł cum nubib blasphemoꝵ tecta uini¬
ꝑatur. ⁊ cum cedib martyrum ẽ cruenta
In hiis t̾rorib ⁊ obscuritatib eccłie iniqui
dolosa uerba iaculantur. ut rectos ꝑu̾tãt
ꝙ sciunt ħ temꝑa decipiendis infirmis ac¬
fomoda. Dicit ergo ut sagitent rectos cor¬
de in obscura luna .i. in obsuuitate eccłie
que trib m̾is obsciuratur ut preditum ẽ

Expanded text:
 qui in multis locis Scripturae allegorice sol  qui in multis locis Scripturae allegorice sol appellatus est. Quaelibet ergo istarum duarum opinionum vera sit. Congruenter luna, allegorice in his obscuritatibus magis negotiosis quam fraut non vacat, aut animus ipse non valet; satis habet, omissis causis obscuris, attendere popularibus oculis incrementa vel detrimenta lunae: quae sic deficit ut renovetur. Notat Ecclesiam, ubi creditur struis cursibus finitur, vel cum ejus fulgor nubilfidei adhuc nova nondum terris major effulsit, vel cum nubibus blasphemorum tecta vituperatur, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In his terroribus et obscuritatibus Ecclesiae, iniqui dolosa verba jaculantur, ut rectos pervertant, quia sciunt haec tempora decipiendis infirmis accommoda. Dicit ergo: Ut sagittent rectos corde in obscura luna, id est in obscuritate Ecclesiae, quae tribus modis obscuratur, ut supra dictum
Abbreviated transcription (Latin):
uł dificile scin pot̾. Arii dñt eam suũ lum̃
hr̃e s globum eiꝰ limiliũ luc̾e dimidiũ
obscurum ẽẽ. Dum añ partẽ illam quelucz
paulatim ad t̾ram inu̾tit ut uicłi possit. cor¬
nicłata apparet.⁊ sic crescit donͦ tota illa pars
uiteat᷑ ⁊ dum it̾m conũtit᷑. obscura pare incip̃
apparere. donͨ nob̾ tota it̾m offatur. ħ ẽ eccl̃ia
q̃ ex sp̃ualium parte lucet. ⁊ ex camaliũ ꝑte
solo corpore uilet᷑ sicut contingit cũ oramꝰ
incorde. ⁊ qͣi nicħ agẽ uidem᷑. cum tñ ñ adt̾rã¬
s stirsum corda dirigamꝰ ad clñm. Alii autẽ
dñt ꝙ luna nõ ht̃ lumen nͥ a sole. s qͣndo est
cum illo ht̃ partem illam sid nos que iudr̃.
ab eo. ⁊ id̾o nõ lucet nob̾. s cuin recedit ab eo
illustrat᷑ ab ea parte. qͣm ht̃ ad nos donͨ sole
occulñte plena surgat aboriente. cum autẽ
ex illa alia parte soli ceꝑit aꝑpinqͣre suꝑior
parx illuminat᷑. inferior obscurat. Hoc idẽ

Expanded text:
m suum lumen habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium obscurum esse. Dum autem partem illam quae lucet paulatim ad terram convertit, ut videri possit, corniculata apparet; et sic crescit donec tota illa pars videatur et dum iterum convertitur, obscura pars incipit apparere, donec nobis tota iterum auferatur. Haec est Ecclesia, quae ex spiritualium parte lucet, et ex carnalium parte solo corpore videtur. Sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videmsed sursum corda dirigamus ad Dominum. Alii autem dicunt quod lana non habet lumen nisi a sole: sed quando est cum illo, habet partem illam ad nos, quae non videtur ab eo, et ideo non lucet nobis: sed cum recedit ab eo, illustratur ab illa parte, quam habet ad nos, donec sole occidente plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli caeperit appropinquare, superior pars illuminatur, inferior vero obscuratur. Hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
qui hetici catholicis. eo ꝙ talib cohabitent
⁊ atalib satram̃ta accipiant. S nicħ tim ẽd̾
ẽ confidũti indño. Timeat ille qui confidit
in homine qui tunc idicit sc̃a ẽẽ sacram̃ta
cum ꝑscõs dentur. Et ẽ sñsꝰ ut sagitẽt rec¬
tos corde inobscura luna .i. cũ senseñt se ñ
posse ꝯuinti lumine ecc obscurato. ꝓpter
struxerunt. ħ non nuitat᷑. uł ita ab illo loco.
inobscu. rec. corde. ħ ño mutatur asña pͥme
lestionis. Sequit᷑. Qm que ꝑfecisti conu̾tit¬

Expanded text:
Catholicis, eo quod talibus cohabitent et a talibus sacramenta accipiant. Sed nihil timendum est confidenti in Domino. Timeat ille qui confidit in homine, qui tunc dicit sancta esse sacramenta, cum per sanctos dentur. Et est sensus: Ut sagittent rectos corde in obscura luna, id est cum senserint se non posse convinci, lumine Ecclesiae obscurato, propter struxerunt: hoc non mutatur. Vel ita ab illo loco: in obscuro rectos corde: hoc non mutatur a sententia primae lectionis. Quamque perfecisti. Con
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit
ci. de quo
plaga ẽ: Locusta.⁊ brucus. qr altera
est parens. alt̾a fetus.Et comedͤ¬
omne fenũ
in t̾ra eoꝵ
⁊ comedit

Expanded text:
Dixit ci, de quo plaga est locusta et brucus, quia altera est parens, altera est feomne fenum in terra eorum; et comedit
Abbreviated transcription (Latin):
git hic ꝓpħa de amatorib mundi.
ostñdens eos cum gͥa sura peritiuros
mundi. redarguens illos qui colunt cmuͭ
ignoret. uł ñ curet. ne ip̃e laboret uudũdo
uł corrigñdo. Contͣ hos icquit᷑ hic ꝓpha fi¬
liis chore. Et ẽ sñsus. Psalmus iste dauid tẽ
tñtione mon er ut eiectus inmundo ñ appre¬
ciet᷑ elatos. Modꝰ. Quatuor sunt partitises
Primo atñtos facit ad noua ⁊ ingntia que
qd̾ xp̃c fĩ redimet impios. ibi. Cur timebo
Ibi. Sicut oues. sͣto ãmonet ne tumeant᷑
potñtes qui omĩa cum luce relinquũt. Ibi
setimueris. Primo gͦ reddñs actũtos. ait¬
Aulite hec

Expanded text:
Agit hic Propheta de amatoribus hujus mundi, ostendens eos cum gloria sua perituros; mundi, redarguens eos, illos qui colunt Deum,ignoret, vel non curet, ne ipse laboret videndo, vel corrigendo. Contra hos loquitur hic Propheta filiis Core. Et est sensus: Psalmtentio. Monet, ut dejectus in mundo, non appretietur elatos. Modus. Quatuor sunt partitiones. Primo attentos facit ad nova, et ad ingentiquod Christus non redimet improbos, ibi, cur timebo. ibi, sicut oves. Quarto admonet ne timeantur potentes, qui omnia cum luce relinquunt, ibi, ne timueris. Primo ergo reddens attentos, aAudite haec,
Abbreviated transcription (Latin):
cabitis ⁊ uidebitis malos ñ obeẽbonis uł ita
distribuite domos eiꝰ .s. domos cͥcũcisionis et
p̃putii ut paulus eat ĩgñtes. alii ĩ cͥcũcisiõẽ
dispensatõem quid̃ diuisert̃. s carritatem
iunxert. ħ mag̃ ouenit .i. ħ sentñcia meliꝰ

Expanded text:
cabitis, et videbitis malos non obesse bonis. Vel ita: Distribuite domos ejus, scilicet domos circumcisionis et praeputii , ut Paulus eat in gentes, alii in circumcisionem, dispensationem quidem diviserunt, sed charitatem junxerunt. Hoc magis convenit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. incessant̾.¬
orasset ꝓeis.
Stetisset dico in ⁊¬
qua erant feriendi.s. ut se obiceret
pro illis. dicens. si dimitis illio pͦ
catũ climtite. si uero ñ dimitis illis.
dele me de libro tuo. ubi monstrat᷑
quantũ ualet int̾cessio scõꝵ. Secu¬
rus enim moy ses de iusticia di qͣe¬
um delere ñ posset impetrauit mĩã
dei his qui iuste ꝑirent: Stetit ergo
moyses inꝯfractione.
Et auert̾et¬

Expanded text:
 incessantorasset pro eis. Stetisset dico, in qua erant feriendi, scilicet ut se objiceret pro illis, dicens: Si dimittis illis hoc peccatum dimitte: si vero non dimittis illis, dele me de libro tuo , ubi monstratur quantum valet intercessio sanctorum. Securus enim Moses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravit misericordiam Dei, his qui juste perirent. Stetit ergo Moyses in confractione. Ut averte
Abbreviated transcription (Latin):
ubi describitur
sed̾unt me. a sunili qͣi castrum ne euad̾em
deglutire os su¬
dei s sua cogita¬
tõe sceleratare¬
leo rapiens iu comp̃hñsic̃e
apprehñsus sum ⁊ tugitꝰ cum clamauerunt
criuifige crucifige. confer u̾ba ⁊ redde singła

Expanded text:
ubi describitur et ad convincendos deglutire, os suDei, sed sua cogitatione scelerata releo rapiens in comprehensioneapprehensus sum; et rugitus, cum clamaverunt: Crucifige, crucifige. Confer verba, et redde singula
Abbreviated transcription (Latin):
qui draco alibi tlicitꝰ lucifer. alibi dr᷑¬
leuiathan. qui cet̾is in eeñtia celsior
fẽs est: in malicia maior. S nec ip¬
sum draconẽ timẽbunt naues. ĩmo
illudent ei. ⁊ est sensus. Pret̾ alia a¬
nimalia in ħ mari ẽ. draco iste quẽ
nus erat. ⁊ inempireo locatꝰ. s uttõ
suo inde cadens. fc̃s est hic: ad illu¬
dendum ei .i. ad ħ cadens de celo. fa¬
ctus ẽ hic .i. inhac inferiori habitõe:
ut illudat᷑ ei ab angłis dei. Dicitur
enim in iob illudi sachane ab an¬
głis dei. qui sunt p̾positi suꝑ aerias
potestates ne noceant nõbis. omĩa.
omĩa .s. creatura noua ⁊ reptilia
⁊ aĩalia. ⁊ draco: ate expectant. qr¬

Expanded text:
Qui draco alibi dicitur Lucifer, alibi Leviathan, qui caeteris in essentia excelsior factus est, in malitia major; sed nec ipsum draconem timebunt naves, imo illudent ei. Et est sensus: Praeter alia animalia, in hoc mari est draco iste, quem, nus erat in empyreo locatus; sed vitio suo inde cadens, factus est hic ad illudendum ei, id est ad hoc cadens de coelo, factus est hic, id est in hac inferiori habitatione, ut illudatur ei ab angelis Dei. Dicitur enim in Job: Illudi Satanae ab angelis Dei, qui sunt praepositi super aerias potestates, ne noceant nobis , omnia, omnia, id est creatura nova, et reptilia, et animalia, et draco a te exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum utrũq s diu̾somodo. Qñq enĩtan¬
ticum ps̃i qnq psalmꝰ cantici esclras posuit
cuius diu̾sitatis rõ scd̾m litt̾am ut liqueat
sciend̾ ẽ qi qͣntoq psalmꝰ añ archam intab̾¬
naculo dñi sono soliꝰ instrum̃ti ꝙ dicebatur
ce humana sñ instrum̃to. qñq instrumto.
⁊ uoce chori. Et qñ utroq cantabat᷑. aliqͣndo
p̾cinebat sonꝰ instrumti ⁊ acclamabat uox
chori. aliq̃n uox chori p̃cinebat. ⁊ instrum̃tũ
sequebat᷑. Qñ solo instrum̃to cantabat᷑. dice¬

Expanded text:
interdum utrumque, sed diverso modo. Quandoque enim canticum psalmi, quandoque psalmus cantici, Esdras posuit. Cujus diversitatis ratio, secundum litteram, ut liqueat, sciendum est quia quandoque psalmus ante arcam in tabernaculo Domini solius instrumenti, quod dicebatur ce humana, sine instrumento; quandoque instrumento, et chori voce. Et quando utroque cantabatur, aliquando praecinebat sonus instrumenti, et acclamabat vox chori. Aliquando vox chori praecinebat, et instrumentum sequebatur. Quando solo instrumento cantabatur dice
Abbreviated transcription (Latin):
.i. effecit. ⁊ ennsit iniqͥtatẽ. Iniquitas ħ est̾
ꝙ inusticia. hoc gͦ peꝑit qd̃ parturiuit in qͦ
notat᷑ pect̾m oꝑis patrati. Emisit enĩ iniqͥta¬
tem cum ad actum ꝑcluxit. & in emissa ini¬
quitate. ẽ lacus .i. p̃cipitium auis uñ subs̃¬

Expanded text:
emisit, iniquitatem. Iniquitas hoc est quo injustitia. Hoc ergo peperit, quod parturit. In quod notatur peccatum operis patrati. Emisit enim iniquitatem, cum ad actum perduxit. Et in emissa iniquitate, est lacus, id est praecipitium aliis. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
so inueniuntur inscĩs scripturaium lib̃s
Dicit gͦ ꝓph̾a insua ꝑsõa ꝓpterea .i. ꝓꝑt̾ gra¬
Ictinge gladi

Expanded text:
so inveniuntur in sanctis Scripturarum libris. Dicit ergo Propheta in sua persona: Proptereapropter gratiam, qua regnum coelorum datur, cum olim terra
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ẽ singͣ mca. ħ ẽ etiam calanius mei itbe
apta compatio ẽ ut enim striba uͥl sti calamo
nec calamus sñ scciba oꝑatur. sic cooꝑantur
p̃ i films. Et nota qi si sono qui tͣnsit comꝑat
uerbum. s scͥpto ꝙ manet. ut ostñdat filiũ
coet̾rium pr̃i. S̾tribe dico ulocit̾ scribentis
qr nõ unum pꝰ aliud s omia simul ĩ uno

Expanded text:
ipse est lingua mea, hic est etiam calamus mei scribae, apta comparatio est. Ut enim scriba nil sine calamo, nec calamus sine scriba operatur, sic cooperatur Pater et Filius. Et nota quia non sono, qui transit, comparat verbum, sed scripto, quod manet; ut ostendat Filium coaeternum Patri. Scribae dico, velociter scribentis, quia non unum post aliud, sed omnia simul i
Abbreviated transcription (Latin):
diuinam dicẽs cormeũ eructauit u̾bũ
bonũ. qͣ ñ de extͥnseto coningio genui. s de
corde situit ho gen̾at consilm̃suum de corde
añ qͣm fit ꝙ ftũtꝰ ẽ consilium ẽ. consilium
uͦ prĩs filius ẽ quemañ omĩa creata exse

Expanded text:
or meum eructavit verbum bonum, quasi non de extrinseco conjugio genui, sed de corde, sicut homo generat consilium suum de corde, antequam sit quod facturus est, consilium est. Consilium vero Patris, Filius est, quem ante omnia creata ex se
Abbreviated transcription (Latin):
hñtem spẽm neq decorem. Et qi nõ sufficit
mundꝰ gr̃am reconciliatõnis accepit spt̾ea
qͣm u̾e nõ consid̾entes tectum totũ uͥ sũt
quedam q̃ ñ ꝯneniunt patri. arbitrantur
autẽ illi ex ꝑsc̃a pr̃is ħ intłłigi. sic. dm̃dat

Expanded text:
speciem neque decorem . Et quia non sufficit mundus gratiam reconciliationis accepit. Propterea, quam vere, non considerantes textum totum, ubi sunt quaedam quae non conveniunt Patri; arbitrantur autem illi, ex persona Patris haec intelligi sic: Commendat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sc̃i ꝓ nichilo ducunt. ut ierłm qͥ
in celo ẽ uere desiderabilis amet.᷑
s infidelitas m̾ito arguit᷑. qr in eo
quod ꝓ nichilo eã habuerũt. ñ ere¬
diderunt u̾bis dei ꝑ parua ad magna¬

Expanded text:
 pro nihilo ducunt, ut Jerusalem, quae in coelo est vere desiderabilis, ament. Sed infidelitas merito redarguitur, quia in eo quod pro nihilo habuerunt eam, non crediderunt verbis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ostñtsens me ad te ꝑtin̾e. ⁊ ħ fecistiindilate
Clamor .ii. ad clñm. ñ fit ucce. s corde. qr iał
ti silentes labiis clamauert̃. ml̾ti ore strepen¬
tes: corde au̾so nicħ̃ impetre potuerunt. Cla
ambłantem suꝑ aqͣs putauit ẽẽ fantasina
ꝙ potes Et ait illi. ueni. ⁊ adu̾bũ iubentis:
fr̃a ẽ potestas audientis. Descendit enum ⁊
cep̃ ire intrepidꝰ tanqͣm iillo sꝑans. uidẽs
autem uñtum ualidũ uenientẽ timuit.¬

Expanded text:
ns me ad te pertinere. Et hoc fecisti indilate, clamor enim fit ad Deum, non voce, sed corde, quia multi silentes labiis clamaverunt, multi ore strepentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Clamambulantem super aquas, putavit esse phantasma, quod potes. Et ait, veni, et ad verbum jubentis facta est potestas audientis. Descendit enim et coepit ut intrepidus tanquam in illo sperans. Videns autem ventum validum venientem, timuit
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ⁊ ħa facie tua .s. a cognitõe dei qi iniqͥta¬
tum eoꝵ ñ recorclabit᷑ Ita ꝑiit ille qui dixte
iuilicii a facietua .i. ab impugnatiõe tua.
cum dices. ⁊te maleclc̃i inigne et̾num. Ue¬
inde ostñdens ꝑ quidꝯ u̾sus sit. retro dia

Expanded text:
Et hoc a facie tua, scilicet a cognitione Dei, quia iniquitatum eorum non recordabitur. Ita periit ille qui dixit:judicii, A facie tua, id est ab impugnatione tua, cum dices: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Deinde ostendens per quid conversus sit dia
Abbreviated transcription (Latin):
iccunditate rerũ labiliũ. s in occultis filii
alibi ñ est u̾a leticta ⁊ psallam oꝑe nõĩ tuo ex¬
ultando .o. altissime. ꝙ faciam ut meo erẽplo
psallant ⁊ alii. Deiñca̾m lauilis subicit dicẽs.
mumicũ meũ

Expanded text:
cunditate rerum labilium, sed in occultis filii: alibi, non est vera laetitia, et psallam opere, nomini tuo, exsultando, o Altissime: quod faciam ut eo exemplo psallant et alii. Deinde causam laudis subjicit, dicens: nimicum meum
Abbreviated transcription (Latin):
Et tũc inuoca
tuis indie tͥbuł.¬
.i. adu̾sitatis q̃
deficias. Ecce p̾miũ obłonis ⁊ sic honorificab̾
me. ut tam ĩ discedas ame. uł honori. me¬

Expanded text:
Et tunc invoca tuis in die tribu adversitatis, quae deficias. Ecce praemium oblationis. Et sic honorificabis me, ut jam non discedas a me. Vel honori
Abbreviated transcription (Latin):
opum dei. iactando oꝑasua que nul¬
la sunt nisi adeo. uł colendo ydola ut
fecerunt uidei. pdola colentes. Peĩ
ostendens que sit uera dei recordatio
sublit ⁊ mandata eius exquirant
oꝑando: qui dicti sunt supͣdixit cog¬
nouisse. Modo dicitur ut exquirant
uosperantes in deo ab eo adiiuentur
ad implendum oꝑe mandara. Ne fi

Expanded text:
nulla sunt, nisi a Deo vel colendo idola, ut fecerunt Judaei idola colentes. Deinde ostendens quae sit vera Dei recordatio subdit: Et mandata ejus 172 exquirant, operando, qui dicti sunt supra cognovisse, modo dicitur ut exquirant ut sperantes in Deo, ab eo adjuventur ad implendum opere mandata. Di
Abbreviated transcription (Latin):
Bene¬
dic anina
mea domino:
Repeu¬
tio ad ex¬
hortatio¬
let. et ut
sit ante oculos tuos delectatio pec¬
eati. s dampnatio pecc̃i. ⁊ remissio
dei. Cogita omĩa mala tua. quia
quot ea sunt. tot bone retributio¬
oculos tuos eẽ. omnes retributõ¬
nes dei. nisi añ oculos tuos fu̾int
omĩa peccata tua. ⁊ nota qd̵ non
ait tributiones. s retributiones. ali¬
ud enim debebatur. ⁊ aliud redditum
est. quod ñ debebatur tribuit hõ. ma¬
la probonis ⁊ retribuit ei deus bo¬
na promalis ꝓ quib bonis retribu¬
it homo mala. Ecce bonũ est. quia
hõ est. ⁊ qͥai uiuit ⁊ qr ad imaginẽ
dei est fc̃s. pro quib cum debuisset
hõ reddere deo sui similitudinem.
reddidit. dissimilitudinẽ. ⁊ pro his
malis reddit deus bona inspirãdo
penitentiã. ⁊ prãndo ueniam. I d̾o
alibi dicit. Quid retribuã dño pro
ipse est.¬

Expanded text:
Benedic, anima mea, Domino. Repetio ad exhortatiocas, et ut sit ante oculos tuos delectatio peccati, sed damnatio peccati, et remissio Dei. Cogita omnia mala tua, quia quot ea sunt, tot bonae retributiooculos poterunt esse omnes retributiones Dei, nisi ante oculos tuos fuerint omnia peccata tua. Et nota quod non ait retributiones, sed retributiones ejus; aliud enim debebatur, et aliud redditum est quod non debebatur. Tribuit homo mala pro bonis, et retribuit ei Deus bona pro malis, pro quibus bonis tribuit homo mala. Ecce bonum est, quia homo est, et quia vivit, et quia ad imaginem Dei est factus, pro quibus cum debuisset homo reddere Deo sui similitudinem, reddit dissimilitudinem. Et pro his malis reddit Deus bona, inspirando poenitentiam, et praestando veniam. Et ideo alibi: Quid retribuam Domino, pro ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
.i. lauda do.¬
minũ qui
dicit sacri¬
ficiũ lau¬
dis hono¬
rificabit
me. Clama
audiat. si¬
ne uoce clama si non est qui au¬
diat homo quiꝰ audit deus. deinde
interat exp̾ssius quod dixerat. ⁊¬

Expanded text:
 lauda Dominum, qui dicit: Sacrificium laudis honorificabit me . Clama audiat; sine voce clama, si non est qui audiat homo, quia audit Deus. Deinde iterat expressius quod dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi habi¬
.d. Anni tui non defi¬
cient.⁊ in tuis annis
hitabunt filii seruo
ns habitare. ut filii intrauerunt ter¬
ram promissionis. ñ patres eoꝵ qd̃
significat nouos hoĩes intrare inno¬
uam requiẽm ñueteres. Intrau̾unt
uitate filioꝵ. Dum gͦ dicit filios hĩ¬
taturos. ⁊ hystorie uet̾i allusit. ⁊
misterium notauit. uel filii sunt o¬
pera bona sine quib nemo intrat.
filii gͦ seruoꝵ tuoꝵ habitabunt .i.
serui ꝑ bona oꝑa sua habitabunt
qiͣ ꝑ filios. Noli gͦ esse sterilis. siuis
hĩtare p̾mute fetus oꝑum. quos se¬
bis escas. Ita gͦ precedant filii tui
fectionis. eruales enim filios pre¬
miseris tales sequeris. Sequitur.
dirigetur. ħ ideo dicit. qr nicħ tor
gaudentes. Onmes enim qui in xͦ¬
excitat atq hortatur. aiãm suam
ut bñdicat diũn uolens diffinire
cur sit bñlicendus. causam enim
laudis supponit. ne quis ad ħ piger
inueniat᷑. Et est sensus tituli. ipsi
monet ad laudem. Modus triꝑtitus

Expanded text:
ibi habAnni tui non deficient. Et in tuis annis itabunt filii servoros habitare, ut filii intraverunt in terram promissionis, non patres eorum: quod significat novos homines intrare in novam requiem, non veteres. Intraverunt vitate filiorum. Dum ergo dicit filios habitaturos, et historiae veteri allusit, et mysterium notavit. Aug. Vel filii sunt opera bona, sine quibus nemo intrat. Filii ergo servorum tuorum habitabunt, id est servi per bona opera habitabunt, quasi per filios. Noli ergo esse sterilis, si vis habitare. Praemitte fetus operum, quos sebis escas . Ita ergo praecedant filii tui,fectionis. Quales enim filios praemiseris, tales sequeris. Et semen edirigetur. Hoc ideo dicit, quia gaudentis. Omnes qui in Chexcitatut benedicat Dominum, volens diffinire cur sit benedicendus. Causam enim laudis supponit, ne quis ad hoc piger inveniatur. Et est sensus tituli: Ipsi Monet ad laudem. Modus: Tripartitus
Abbreviated transcription (Latin):
do incinitatẽ hĩtatioĩs. cuius ciuita-¬
tis uiam ante nõ inuen̾ant. Ecce li¬
berauit eos ab errore. de fame autẽ
⁊ siti. quib estuãbant qualit̾ libera¬
uerit. post dicet. s p̾miitit de ⁊fessioe.¬

Expanded text:
do, in civitatem habitationis cujus civitatis viam ante non invenerant. Ecce liberavit eos ab errore, de fame autem et siti, quibus gravabantur qualiter liberaverit, post dicet, sed praemittit de confessio
Abbreviated transcription (Latin):
dicit esurientes. ⁊ sitientes curiosos
scłi significat. qui u̾itatẽ diu̾sis o¬
pinionib exquirebant nec inuenie¬
bant. Ideo anima eoꝵ de fecit abono
.i. qr nõ se excessit. s se sibi suffic̾e
putauit. Nota quod eum dicitaĩa
in ip̃is defecit. non ostenclitur dei
crudelitas. s monstratu: quomͦ¬

Expanded text:
dicit esurientes et sitientes, curiosos li significat, qui veritatem diversis opinionibus exquirebant, nec inveniebant: ideo anima eorum defecit a bonoest quia non se excessit, sed se sibi sufficere putavit. Nota quod cum dicit, anima in ipsis defecit, non ostenditur Dei crudelitas, sed monstratur quomo
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes. Est pecc̃m ad mortẽ. non ꝓeodico
it quis oret. Dico ñ obdornam ꝑ me. nec
etiam ꝑalium. ⁊ ħ ẽ neqͣndo dicat inimicus
licat: Preualui adu̾sus eum. Eece insul¬
tatio diaboli q̃uehem̃t̾ tim̃da ẽ. id̾o dico¬

Expanded text:
Joannes: Est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret . Dico non obdormiam per me, nec etiam per alium. Et hoc est ne quando dicat inimicus dicat: Praevalui adversus eum? Aug. Ecce insultatio diaboli, quae vehementer timenda est. Ideo dico
Abbreviated transcription (Latin):
de ẽẽ confilium
mitiget affc̃m. Qnͣdo autẽ magna anxietaᷤ
ẽ ꝯcupisce bonum ⁊ diutius sustinere. cres¬
cit desiderium in cdolorem. quia spes ꝓtra¬
hitur. Uñ subdit. Et qͣmdi po. dolorem in

Expanded text:
deesse consilium mitigit affectum. Quando antem magna anxietas est, concupiscere bonum, et diutius sustinere, crescit desiderium in dolorem, quia spes protrahitur. Unde subditur: Et quandiu ponam dolorem in
Abbreviated transcription (Latin):
diabolꝰ captiuos¬
tenebat homĩes¬
meam credulita
orbe colitur mea fides ẽ inpautis. Et qr sic or¬
tatur inimicꝰ s o dñe cuiꝰ egosum seruns qͥ
es cłs meꝰ cuiꝰ sum creat᷑a respice .i. mitte ꝙ̃¬

Expanded text:
diabolus captivotenebat hominesmeam credulitatem, quia ille toto orbe colitur, mea fides est in paucis. Et quitabatur inimicus, sed o Domine, cujus ego sum servus, qui es Deus meus, cujus sum creatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce petra .i. xp̃c est refugiũ herina¬
ciis ł hericiis. ⁊ leporib. Alia litera.
.i. timidis. ⁊ oꝑtis minitis. ⁊ cotidi¬
anis peccĩs. Hericius animal spino
sum est ⁊ significat pecc̃ores. Lepus
animal timidũ est. ⁊ significat ti¬
midos. Leporib gͦ. ⁊ hericiis qui nõ
possunt alta ten̾e. fc̃s est xp̃c refugiũ.
Hec petra multiplicẽ ht̃ usum. In ma¬
qui in gr̃a baptismi ꝑseuerant. In
terra est refugiũ herinatio. ⁊ lepori.
i. illis quialiquo amore herent t̾re¬
nis. ⁊ sunt qͣi hericius: ⁊ lepus. Est
uolucres celi dant uoces:

Expanded text:
um herinaciis. Vel, hericiis et leporibus, alia littera, id est timidis, et opertis minutis et quotidianis peccatis. Hericius enim spinosum animal est, et significat peccatores. Lepus animal timidum, et significat timidos. Leporibus ergo et hericiis qui non possunt alta tenere, factus est Christus refugium. Haec petra multiplicem habet usum. In maqui in gratia baptismi perseverant: in terra est refugium hericio et lepori, id est illis qui aliquo amore adhaerent terrenis, et sunt quasi hericius et lepus. Est volucres coeli dant voces.
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ. uel tu deus es ꝓducens fenũ ut
etlucas. ⁊ oleũ. Ad quid educas oleũ
ur homo exhilaret .i. letificet faciem
suã .i. mentẽ. in oleo .i. inquadam gͣ¬
tia sp̃e sci. qua grariosus efficit᷑ apuda¬
lios. unicuiq enim datur sꝑ̃c sicut a¬
it apłs: ad manifestationẽ. Gratia
gͦ quedam. ⁊ nitor quidam qͥ est ad ho¬
mines ad eciliandũ scm amoreni:
oleũ dictꝰͦ. Hec gr̃a: excellentius fu¬
it in xp̃o. Uñde ab omnib laudatur
⁊̃ ab̾ eis qui seeiꝰ iussa sequi ñ posse
dieunt. Amatꝰ ab omnib p̾dicat᷑
ab omnib: qr excellent̾ unctus est.¬
quo cet̾ accipiunt. ut exhilaretꝰ᷑
dixit quid efficiat uinũ. ⁊ oleum:
subdit quid efficiat panis. cuius ef
hilaret faciẽ. ⁊ panis educit᷑ ut ⁊ fir¬
met cor hoĩs. Temꝑalis panis stoma¬
cum efirmat. uentrẽ replet. S ħ est
spũalis panis qui efirmat cor: quia
panis cordis ẽ. hic est panis qui de .c.¬

Expanded text:
oleum. Vel tu, Deus, es producens fenum, ut educas etiam oleum. Ad quid educas oleum? Ut homo, exhilaret, id est laetificet faciem suam, id est mentem, in oleo, id est in quadam gratia Spiritus sancti, qua gratiosus efficitur apud alios. Unicuique enim datur spiritus, sicut ait Apostolus, ad manifestationem . Gratia ergo quaedam, et nitor quidam, qui est ad homines ad conciliandum sanctum amorem; oleum dicitur haec gratia, excellentius fuit in Christo, unde ab omnibus laudatur, etiam ab eis qui se jussa ejus sequi non posse dicunt. Amatur ab omnibus, praedicatur ab omnibquo caeteri accipiunt. Ut exhilaretur uam dixit quid efficiat vinum et oleum, subdit quid efficiat panis, cujus effhilaret faciem. Et panis educitur, ut confirmet cor hominis, Temporalis panis stomachum confirmat, ventrem replet; sed hic est spiritualis panis, qui confirmat cor, quia panis cordis est. Hic est panis qui de co
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e occidit¬
occidente¬
posuisti
nox ina¬
postolis.
.s. ut inpe¬
hora qua crucifixus est dñs. te. ⁊ f.
est nox .i. obscuritas. qr tenebre ille

Expanded text:
occidioccidenteosuisti nox in apostolis,  ut in Pehora qua crucifixus est Dominus . Et facta est nox, id est obscuritas, quia tenebrae illae
Abbreviated transcription (Latin):
nus enim: interpr̃ candidanio. Non
tñ alie cedri: s quas plantauit clñs
in fide. S eur a se plantatis relinquit
ut nucli sequerent᷑ ĩh̾m. ut apłi. qui nõ
solum dimiserunt quicquid habebãt.
s. ⁊̃ quicquid hr̃e cupiebant. ⁊ cum
nichil habeant: omnia possidẽt. ꝓrsꝰ
totum mundũ dimisit petrus: ⁊ to¬
tum mundũ accepit. Et enim cedͥ
libani .s. nobiles excelsi huius scł̃i. qͥ
cum timore audiunt. Beatus qui ĩ
res suas. uillas. suꝑfluas copias.
⁊ p̾bent illas seruis dei. ⁊ ita colli¬
gunt passeres ut in cedris libani
clux est eorũ dmseres¬

Expanded text:
 interpretatur candidatio, non tamen aliae cedri, sed quas plantavit Dominus in fide. Sed cur plantatis a se relinquit ut nudi sequerentur Jesum, ut apostoli, qui non solum dimiserunt quidquid habebant, sed etiam quidquid habere cupiebant; et cum nihil habeant, omnia possident Prorsus totum mundum dimisit Petrus, et totum mundum accepit. Etenim cedri Libani, scilicet nobiles et excelsi hujus saeculi, qui cum timore audiunt: Beatus qui intres suas, villas superfluas, copias, et praebent illas servis Dei. Et ita colligunt passeres, ut in cedris Libani dux est eorum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbis. quod mͦ estis. s humilibꝰ qui
ꝓ xp̃o serui hominũ fiunt. Utilitati fͣ¬
trum intendentes. Hec sunt ium̃ta qͥbꝰ
debetur herba. ut merces qr seruiunt.
de quib dicitur. Nõ alligabis os boui
trituranti.⁊ dignus ẽ opetarius mer¬
cede sua. Debentur enim p̾dicatoribus
temporalia. qui largiunt᷑ spũalia. uñ
gnum ẽ si carnalia ur̃a metam᷑ Pro qͥ¬
b dicit᷑. Beatꝰ est qui p̾cecupat uocẽ pe¬
tituri .i. qui intelligit suꝑ egenũ. ⁊
.p. Nõ ita debes eĩ agere boui triturã¬
ti: ut m̃dico esurienti. Illi .i. m̃dico
das: qr legitur: om̃i poscenti da: Huic
uero etiam ñ petenti dare debes. uide
gͦ ne sic egeat nules xp̃i: ut petat. te
iudicet .i. dampnabilem ostendat. añ¬
quã petat. Sicut enim dr᷑ de illo: qui
te querit. da omni petenti: sic de eo ꝙ̃
in manu tua: donec inueniad iustũ
cui des. Omni poscenti gͦ quicumq
sit da. agnoscens in eo cui des. S ml¬
usus eoꝵ. qui cum eo erant. ⁊ suos

Expanded text:
bis, quod modo estis, sed humilibus, qui pro Christo servi hominum fiunt, utilitati fratrum intendentes. Haec sunt jumenta quibus debetur herba ut merces, quia serviunt. De quibus dicitur: Non alligabis os bovi trituranti , et: Dignus est operarius mercede sua . Debentur enim praedicatoribus temporalia, qui largiuntur spiritualia. Unde gnum est si carnalia vestra metamus ; pro quibus dicitur: Beatus est qui praeoccupat vocem petituri, id est qui intelta debes agere bovi trituranti, ut medico transeunti; illi, id est mendico das, quia legitur: Omni petenti da . Huic vero etiam non petenti dare debes. Vide ergo ne sic indigeat miles Christi, ut petat te, judicet, id est damnabilem ostendat, antequam petat. Sicut enim dicitur de illo qui te quaerit: Da omni petenti, sic de eo prain manu tua, donec invenias justum, cui des . Omni petenti ergo quicunque sit da, agnoscens in eo cui des. Sed mulusus eorum qui cum eo erant, et suos
Abbreviated transcription (Latin):
aquilã uincit. ꝑ quẽ intelligunt᷑ rapa-¬
ces. s nec tales dñs deserit. ⁊ est. qͣi pas¬
seres nidificant incedris. Et dux eorũ
Uł alr̃. Per herodiũ qui est auis rapax
põt intelligi trib beniamin. de qua fu¬
it paulus de quo dicit᷑ beniamin lupꝰ
rapax. mane comedet p̾dam. uesꝑe di-¬
uidet spolia. Quia paulus in adolescẽ-¬
tia ꝑ secutus ẽ eccłiam. ⁊ in uesꝑe sue
etatis diabolo spolia rapuit p̾dicãdo.
⁊ est. Non mirũ si cedri plantantur
fuit de tribu beniamin. qui dictus ẽ
lupus rapax. dux est eoꝵ passerum
⁊ cedroꝵ. qr ip se euersus: alios ples
.⁊ montes excelsi .i. altiora p̾cepta
scripturarũ sunt firmam̃tum cer¬
uis. Cerui sunt magni spũales tnͣs¬
cendentes incursu: omĩa spinosa se¬
culi. Hii sunt alti montes que emi¬
nent in scripturis. altiora p̾cepta.
Cogitant enim sublimia. tenẽt emi¬
mnentia. iustificant᷑ in sũmis. uel
montes sunt apłi. proph̾e. ip̃e xp̃c. qͥ¬

Expanded text:
uin. per quem intelliguntur rapaces, sed nec tales Dominus deserit. Et est, quasi passeres nidificant in cedris. Et dux eorum,Vel aliter: per herodium, qui est avis rapax potest intelligi tribus Benjamin, de qua fuit Paulus, de quo dicitur: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, vespere dividet spolia , quia Paulus in adolescentia persecutus est Ecclesiam, et in vespere suae aetatis spolia diabolo rapuit, praedicando. Et est: Non mirum si cedri plantantur,fuit de tribu Benjamin, qui dictus est lupus rapax, dux est eorum passerum et cedrorum, quia ipse conversus, alios plureet montes excelsi, id est altiora praecepta Scripturarum sunt firmamentum cervis. Cervi sunt magni spirituales transcendentes in cursu omnia spinosa saeculi. Hi sunt alti montes, quae scilicet eminent in Scripturis altiora praecepta; cogitant enim sublimia, tenent eminentia, justificantur in summis. Vel montes sunt apostoli, prophetae, ipse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam in tpr̃a. qr temporalit̾ trãsit.
s ñ semꝑ sic erit. Nec mirũ sitransit.
casum sałis eꝑatur. Sol enim sic occidͦ
Nemo tollit aiãm eius. Cum autem
occidit: tenebre fc̃e sunt. in apłis.qr
osuisti tenebͣs uilt eiit

Expanded text:
est Ecclesiam, in tempora, quia temporaliter transit, nec semper sic erit. Nec mirum si transit; casui solis comparatur. Sol enim sic occidit nemo tollit animam ejus. Cum autem occidit, tenebrae factae sunt in apostolis, quia Posuisti tenebras et fact
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicatorib. ut de euuangło uiuant:
qui euuangłm annuntiant: iusi t̾ra
ꝓducit fenum .i. temporalia: nõ est
irrigata s sterił. quod siñ facit: ipe
est fructus. Deinde exponit quod dixe¬
rat. Et ꝓducit herbam .i. temporałia
seruituti homuiũ .i. p̾dicatoribꝰ seruis

Expanded text:
atoribus, ut de Evangelio vivant, qui Evangelium annuntiant ; nisi terra producat fenum, id est temporalia, non est irrigata, sed sterilis. Quod si facit, ipse est fructus. Deinde exponit quod dixerat. Et producens herbam, id est temporalia, servituti hominum, id est praedicatoribus, servis
Abbreviated transcription (Latin):
uł tu deus eclucas de t̾ra .s. de subtli¬
tis uinũ ñ quod etrabet horẽm. sed
quod letificet cor hõis. Hoc uinum
sic in hebriat: ut sobrios reddat. Hec e¬
brietas: uidetur ĩ alienatiõe mentis
at̾ra ad celũ. sion est gͦ hoc uinũ actu¬
ale.quo male quidam in ẽbriantur.
sed spũale. int̾iorẽ hominẽ: spũali¬

Expanded text:
 tu Deus, educas de terra, id est de subditis, vinum, non quod conturbat hominem, sed quod laetificet cor hominis. Hoc vinum sic inebriat, ut sobrios reddat. Haec ebrietas videtur in alienatione mentis a terra ad coelum. Non est ergo hoc vinum actuale, quo male quidam inebriantur; sed spirituale, interiorem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
res nidificent. nõ
ñ poĩ. qr cedri feminini gñis sunt.
Hxc autem ad luteram nullomͦ dici pot̃.
Domus enim .i. nidus fulice. que est
auis marina ł stagnensis quomodo
dux est eoꝵ .s. passerũ: S ꝑ hoc innuit
sp̃ualia ẽẽ querenda. Sciendum gͦ qr
domus fulice ẽ petra que inaqua ẽ.
que tunsa fluctib frangit eos. s nõ
sus aiudeis. integer mansit. qͦ nich̾
fortius. nich̾ est humilius. elisi sũt
ger mansit. Ecce domus fulice. Ince
uentur: uolabunt passeres. s nõ ꝑi
auis qui in aquis hĩtar. hii sunt qui
sunt passeres : illi qui baptizant᷑. ⁊ hoc
est fulice domꝰ .i. baptismꝰ. qui est domꝰ
regeneratoꝵ dux est eoꝵ passerũ .i. xͥa¬

Expanded text:
res nidificent, non non potest, quia cedri feminini generis sunt: hoc autem ad litteram, nullo modo potest dici. Domus enim, id est nidus fulicae, quae est avis marina, vel stagnensis, quomodo dux est passerum? Sed per hoc innuit spiritualia esse quaerenda. Sciendum ergo quia domus fulicae est petra, quae in aqua est, quae tunsa fluctibus frangit eos, sed non sus a Judaeis integer mansit, quo nihil est fortius, nihil humilius. Illisi sunt ger mansit. Ecce domus fulicae. In cventur, volabunt passeres, sed non peavis, quae in aquis habitat. Hi sunt qui sunt passeres? Illi qui baptizantur. Et hoc est, fulicae domus, id est baptismus, qui est domus regeneratorum, dux est eorum, passerum, id
Abbreviated transcription (Latin):
debite iusteq ꝑmitit. Ea uero que mira¬
bilit̾ de creaturis fc̃a sunt malis ange¬
lis tribuere ñ audemus. Nam suideo at¬
tribuuntur demonib qr pene infligebã¬
tur esequens est etiam sodomã ꝑ ange¬
los malos eu̾sam ẽẽ credamus. ⁊ eosdẽ
ab abralam ⁊ loth. hospitio eẽ susceptos
quod absit. Sangłos gͦ malos punit deus
bonos et malos hoĩes. s bonos tm̃ corꝑa¬
lib penis. malos aũt corporalib ⁊ spi¬
ritualib. ꝑ bonos uero angłos malos
hoĩes tantum punit. ⁊ corporalib . spi¬
ritualibꝰ penis.¬
cit lemite¬

Expanded text:
debite justeque permittit. Nam et idebite justeque permittit. Nam et ibiliter de creaturis facta sunt malis angelis tribuere non audemus. Nam si ideo attribuuntur daemonibus, quia poenae infligebantur, consequens est ut etiam Sodomam per angelos malos eversam esse credamus, et eosdem ab Abraham et Lot hospitio susceptos quod absit!. Per angelos ergo malos punit Deus bonos et malos homines, sed bonos tantum corporalibus poenis; malos autem corporalibus et spiritualibus; per bonos vero angelos, malos homines tantum punit, et corporalibus non spiritualibus poenis.cit semit
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ⁊ mali elem̃tis utuntur eisdem ꝓ¬
ut cuiq potestas est. Que est eis am¬
plior quam hominib et maior est bo¬
nis quam malis. nĩ scd̾m nutum d̾i.
s cliuerso modo. In malis namq põt
potest nisi ꝑmiitatur ad ꝓbandum.
non ad ꝑdendum. S̾icut homo. ut de
pecore alieno faciat quod uult: po¬
restatem expectat sibi dari ab eo cuius ẽ.
Notandlum etiam qr ꝑbonos angłos pu¬
nit deus malos: sicut sodomam. s iu¬
stos ꝑ eos probari. ñ occurrit mͥ. Et ob¬
srinatio gͦ in egyptiis fc̃a est: ꝑ angelos
immissa sunt. sum enim deus tradit il¬
los in ꝯcupiscentiã. illi sunt ministriut
in mat̾ia sui oꝑis. Possumus gͦ sine clu¬
bitatione malis angłis attribuere mor¬
tes pecoꝵ: mortes primitiuoꝵ. ⁊ obdu¬
simã. ⁊ malignissimã obstinationem
deus cum facere dicitur. ñ instigando
er inspirando. s deserendo facit. ut illi
operentur in filiis diffidentie. quod d̾s

Expanded text:
ni et mali elementis utuntur eisdem, pni et mali elementis utuntur eisdem, prout cuique potestas est, quae est eis amplior quam hominibus; et major est bonis, quam malis, tamen secundum nutum Dei, sed diverso modo. In malis namque; hompotest, nisi permittatur ad probandum, non ad perdendum: sicut homo ut de pecore alieno faciat quod vult, potestatem exspectat sibi dari ab eo cujus est. Notandum etiam, quia per bonos angelos punit Deus malos, sicut Sodomam. Sed justos per eos probari non mihi occurrit, et obstinatio ergo in Aegyptiis facta est per angelos immissa sunt. Cum enim Deus tradidit illos in concupiscentiam, illi sunt ministri ut in materia sui operis. Possumus ergo sine dubitatione malis angelis attribuere mortes pecorum, mortes primitivorum et obdusimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ .i. indignationẽ. dico. ⁊ irã
et tribulationẽ immissam ꝑ angelos
malos Iudicio utiq dei hec facta sunt
in illis ꝑangłos malos. fiuntq inma¬
lis hominib in hoc scło malo. quasũ
egypto. ⁊ in campothaneos. ubi hũi¬
les esse debemus: donec ueniat scłm qͦ
exaltemur. Quod aũt in hoc psalmo.
demalis angłis dicitur. non transito¬
rie p̾tereundum uidetur. Sciendum
itaq est. quod et malis angłis deus
utisur bñ conuenient̾. ⁊ iuste. quos
malos uero ip̃e non fecit. sicut ⁊ hõbo¬
nis creaturis d̾i male utirur. utitur.
enim deus malis angłis. non solum ad
puniendos malos. sicut in rege acab.
quẽ fallacie sp̃c secduxit. ut cad̾et in
bello. uerum etiam ad ꝓbandos ⁊ ma¬
nifestandos bonos sicut fecit iob. siã
sicut homo bonus uel malus utit̾ur:
aere igne ꝓ modo suo ñ solum in neces¬
sariis. ses etiam insuꝑfluis. ⁊ ludi¬
cris. ⁊ artificiosis oꝑib Sic angłi bo¬

Expanded text:
immissionem et indignationimmissionem et indignationet tribulationem immissam per angelos malos. Judicio itaque Dei haec facta sunt in illis per angelos malos, fiuntque in malis hominibus in hoc saeculo malo, quasi in Aegypto et campo Taneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum quo exaltemur. Quod autem in hoc psalmo de malis angelis dicitur, non transitorie praetereundum videtur. Sciendum itaque quod et malis angelis Deus utitur bene convenienter et juste, quos malos vero ipse non fecit; sicut et homo bonis creaturis Dei male utitur. Utitur enim Deus malis angelis, non solum ad puniendos malos, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicut fecit Job . Nam sicut homo bonus et malus utitur aere, igne, pro modo suo, non solum in necessariis, sed etiam superfluis et ludicris et artificiosis operibus; sic angeli bo
Abbreviated transcription (Latin):
figurales. ⁊ nunc iste spũales plage
rtingant int̾serit ostendens orclinẽ
uindicte cum subdit. Misit in eos i
sit indignationẽ. ⁊ postea iram. ⁊ dem̃
tribulationẽ. Ecce ordo uindicte Prius
enim peccĩs irascitur. qñ non epungimꝰ᷑.
inde maliciã hoĩs. in sua hoĩs inligna¬
tione. ita. ⁊ tribulatione delinquit. ut
suis ꝑu̾sitatib affligantuꝵ qui deo
ñ obediunt. ut ibi dicitur. Propterea
tradidit illos d̾s inpassionẽ ignomi¬
niẽ Indignatio hõis ꝑtinet ad tumi¬
dam suꝑbiam. ira ad nefandam audatiã.
tribulatio ad ꝯfusam desꝑationẽ. Hec ã¬
misit d̾s in eos ñꝑciendo maliciã. s gr̃ẽ
subtractione in hec cad̾e ꝑmiitendo. uñ
subdit. Et misit etiam in eos immis
enim his p̾dictis malis. ⁊ uitiis corru¬
pti fuerint. tunc ꝑ cliãbolos ad immis¬
siones illicitas precipitantur. nuda¬
ti defensione dei. uł misit in eos ĩtlig¬
nationẽ. ⁊ iram ⁊ tribulationẽ .s. im

Expanded text:
figurales, et nunc istae spirituales plagae contingant interserit, ostendens ordinem vindictae, cum subdit, misit in eos irsit indignationem, et postea iram et deinde tribulationem. Ecce ordo vindictae, prius enim peccatis irascitur, quando non compungimur. Inde malitiam hominis in sua indignatione, ira, et tribulatione derelinquit, ut suis perversitatibus affligantur, qui Deo non obediunt, ut ibi dicitur: Propterea tradidit illos Deus in passiones ignominiae . Indignatio hominis pertinet ad tumidam superbiam; ira ad nefandam audaciam; tribulatio ad confusam desperationem. Amisit Deus in eos, non impartiendo malitiam, sed gratiae subtractione in haec cadere permittendo. Unde subdit: Et misit in eos immissenim his praedictis vitiis corrupti fuerint, tunc per diabolos ad immissiones illicitas praecipitantur nudati defensione Dei. Vel, misit in eos indignationem et iram, et tribulationem, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
conclusit. eo manifestationẽ
semite ire sue .i. occulte equitati sue
qua deus iratus erat egyptiis. Aliter
enim ñ lic̾et dieibolo illa clĩmit̾e que
clicitur semita ire. eo quod semita recta.
et ccculta ẽ ẽat enim semita ie d̾i. qꝰ
occulta equitate puniret egyptioꝵ im¬
pietatẽ. cui semite fecit uiam. ut eos qiͣ
ex abditis ꝑangłos malos educeret ĩ
aꝑta scelera. ⁊ sic in euidentissios ĩpi¬
os euidentissime uindicaret. sequit᷑. ⁊ nõ

Expanded text:
mplitudinem et manifestationem suae, id est occultae aequitatis suae, qua Deus iratus erat Aegyptiis. Aliter enim non liceret diabolo illa immittere. Qui dicitur semita irae, eo quod semita recta et occulta est. Erat enim semita irae Dei, quae occulta aequitate puniret Aegyptiorum impietatem. Cui semitae fecit viam, ut eos quasi ex abditis per angelos malos produceret in aperta scelera, et sic in evidentissimos impios evidentissime vindicaret.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ añ passicẽm meam otẽpnebat᷑ pꝰ firmiꝰ
honorat᷑. ⁊ ito ñ ait. tamꝙͣ fenũ s tã ꝙͣ testa
qi ut enĩ testa igni fit firmior. ita utus xp̃i
igne passioĩs quasi induruit ⁊ solidata ẽ.
Et lingͣ mea .a. p̃dicatores mei. adhesit fau.¬

Expanded text:
passionem contemnebatur, post firmius honoratur. Et ideo non ait tanquam fenum, sed tanquam testa, quia ut testa igni fit firmior, ita virtus Christi igne passionis quasi induruit, et solidata est. Et lingua mea, id est praedicatores mei, adhaesit fau
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ad celos .s. ut magna
sit. ⁊ incelis quod. ⁊ hic dicitur.
id est sensus in his u̾bis. ⁊ in illis.
re facit ppłos. deinde tluob p̾di¬
ctis duo alia reddit. e.d. quia

Expanded text:
 ut magna sit etiam in coelis, quod et hic dicitur. Idem enim sensus est in his verbis et in illis. re facit populos. Deinde duobus praedictis duo alia reddit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
extitam᷑. uñ alĩ. Exurge qͣre obdormis dñe.
⁊ tunc fluctuabat nauis. Si iugilaret: nõ
fluctuaret. Nauis cortuum ẽ. aliqñ gͦ dormit
iħx in naui .i. fides incorde tuo tepestit. ⁊ tũt
flustuat nauis. Obserua naufragiũ iexci¬

Expanded text:
excitamur. Unde alibi: Exsurge, quare obdormis, Domine? et tunc fluctuabat navis : si vigilaret, non fluctuaret. Navis cor tuum est, aliquando ergo dormit Deus in navi, id est fides in corde tuo tepescit; et tunc fluctuat navis. Observa naufragium, et exci
Abbreviated transcription (Latin):
in quo prius mortui eramus. h̾utili¬
ras exaduentu filii ẽ. ⁊ nomen tuum
inuccabimus .i. te diligemus. tueris

Expanded text:
in quo prius mortui eramus. Haec utilitas ex adventu Filii est. Et nomen tuum invocabimus, id est te diligemus, tu eris
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ corruptõe pene ⁊ culpe ⁊ da incorruptio¬
nem ꝙ oplebitur infuturo. uñ sequitur deꝰ
dẽ dator salitis mee q̃ salus erit ũcorrup¬
tione. cum hoc mnortale induet ĩmortalita¬
exultatioe ãnunciabt̃ iusticiã tuã. alicqͥn
ñ puꝰ mundatꝰ fu̾o. timeo qd supͣclictum ẽ
Quare tu enarras iusticias meas: Nota
indicio dñi adiuncte sunt. nͦ iñ dubito. ꝙ

Expanded text:
omni corruptione poenae et culpae, et da incorruptionem, quod implebitur in futuro. Unde sequitur: Deus, Deus, dator salutis meae, quae salus erit in incorruptione, cum hoc mortale induet immortalitantiabit justitiam tuam. Alioquin nisi prius mundatus fuero, timeo quod supradictum est: Quare tu enarras justitias meas. Nota judicio Domini adjunctae sunt, nec in te dubito,
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi. qͣi in decrepita etareert. Has qͣtuor
etates ñ distinguit hͥ ꝓpħa. duas tm̃ponens
pu̾itia. Eccl̃ia .n. qͣuinus homo inpͥmis tẽ¬
porib iumorfuit. qñ initia legis naturalis
in adam suscepit. Iam infine scłi senuit in
senecta ub̃i. tum ni hon̾abili etate xp̃m su¬
scepit ꝑ om̃s gñtes dilatata. Et hiis etatib ñ
uidi uistũ t̾elistum ado. nͨ semen eiꝰ .i. oꝑa ł¬

Expanded text:
mundi, quasi in decrepita aetate erit. Has quatuor aetates non distinguit hic propheta, duas tantum iod. Ecclesia enim quasi unus homo in primis temporibus junior fuit, quando initia legis naturalis in Adam suscepit; jam in fine saeculi senuit in senecta uberi, cum in honorabili aetate Christum suscepit per omnes gentes dilatata; et his aetatibus non vidi justum derelictum a Deo, nec semen ejus. Ca