comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ead̃mo seqͥm̃ nostrũ eEt. Nenno Auben deũ tibis andecedit.
Ut ten̾e quasi debitorẽ possit: s miro modo equus ormũm
conditor alios p̾elegit. alios uͦ ĩ suis pͣuis moribꝰ insto iudicio
dereliqͥo. Inde uerisimũ ẽ gr̾e munꝰ nõ ex humana u̾ͥtute
uł eꝑ m̾to arbitrii conseqͥ: S solius diuine pietatis boni¬
nͦ dũ natis collignt ᷑ qͥ dũ eeñt una concopcõne uł partu eda
pariq neru peccati originalis astricti: alc̾ũ tam̃ eoꝵ ad se
quadã iusticie se ueritate odio habitũ. in massam ꝑdicinis
relictũ dampnauit : sicut ⁊ ꝑ ꝓpħam idem dñs locͥꝰ hcẽsi
Iacob dileyi: esan autẽ odio habui. Unde consequẽs est uilli
p̃uenientibꝰ meritis conferri gñãm: s sola uocacõne diima
Num quẽqͣm saluari siue amipnari. eligi uł reꝓbari a
donũ gr̾e nõ oñubꝰ ad integrũ aitt : s singulis donasĩgłi
diuidũt᷑. scil ut qͣi membra corꝑis singła officia habeant:

Expanded text:
am sequimur, nostrum est. Nemo autem Deum meritis antecedit, ut tenere eum quasi debitorem possit. Sed miro modo aequus omnibus conditor alios praedestinando praelegit, alios uero in suis prauis moribus iusto iudicio derelinquit. Vnde uerissimum est gratiae munus non ex humana uirtute uel ex merito arbitrii consequi, sed solius diuinae pietatis boninecdum natis colligitur. Qui dum eparique nexu peccati originalis astricti, alterum tamen eorum adquadam justitiae severitate odio habitum in massa perditionis relictum damnavit. Sicut per prophetam idem Deus loquitur dicens: Jacob dilepraevenientibus meritis conferri gratiam, sed sola vocatione divina, neque quemquam saluari siue damnari, eligi uel reprobaridonum gratiae non omnibus ad integrum datur, sed singulis dona singula diuiduntur, scilicet ut, quasi membra corporis singula officia habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
Illic peccatoribꝰ inmolatis cirnis ⁊ sanguinis hostie offere:¬
bant᷑ : hic sacͥficiũ carnis ⁊ sanguinis xp̃i offert᷑. quod
ꝑ illa aĩalia figimabat᷑. Illio ex carne agni pascha celelt᷑ .
hic pascha nr̃m̃ ĩmolat᷑ est xp̃e. qͥ est uerus agnus in¬
maculatꝰ. Illic nconienie .i. noue lune pͥncipia celebĩt᷑:
hic noua creatuni in xp̃o accipit᷑ : ut paulus ait. Si
qua inxp̃o noua creatura uec̾a trãsierũt: ecce fcã sunt
nona. Quid plurd: In lege quipe res gcoste ꝑ bietunan¬

Expanded text:
ferebantur, hic sacrificium carnis et sanguinis Christi offertur, quod per illa animalia figurabatur. Illic ex carne Agni Pascha celebratur, hic Pascha nostrum immolatus est Christus, qui est uerus Agnus inmaculatus. Illic Neomeniae, id est nouae lunae principia colebantur, hic noua creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua in Christo noua creatura, uetera transierunt, ecce facta sunt noua. Quid plura? In lege quippe res g
Abbreviated transcription (Latin):
miiseroꝵ eleuat : ssta ne a celsitudine sua corruat: usq
ad ĩfima se ip̃am humiliat. Sed qͥd plura : Concupis¬
cencia carins: ĩ oĩum uicioꝵ multitudinẽ ͥ cõsenciẽtes
p̾cipitat. Concupiscencia uͦ sp̃c. mentẽ lassam ne defici¬
at spe future głie corroborat. Pinde illa qͣmuis su¬
peret nullatenꝰ desꝑandũ ẽ : qr reparato certamine.
possumꝰ de ea ecĩa głosiuꝰ tͥumphare : ista qͣmuis uĩcat
de uictoria nõ est secura. qr callidꝰ hostis et si deuictiss
int̾dũ. tam̃ uictores ultimꝰ uincit. Et quos pͥma con¬
gressione nõ ꝑcucit: deciꝑe infmẽ tendit. Hinc ẽeciã
qd̃ ip̃a cõcupiscencia carnis usq in huiꝰ uite t̾minum
dimicare nõ cessat. Sad si cõcupiscencia sp̃s usq ĩ finẽ
Superet. uictorie pace secura. ĩ et̾nũ cũ suis ictoribꝰ
Regnat : qͣndo cõsũpto concupiscẽrie carnis aculeo. uec

Expanded text:
miserum eleuat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque miserum eleuat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque in infima seipsam humiliat. Sed quid plura? Concupiscentia carnis in omnium uitiorum multitudinem sibi consentientes praecipitat, concupiscentia uero spiritus mentem lassam ne deficíat, spe futurae gloriae corroborat. Proinde illa, quamuis superet, nullatenus desperandum est, quia, reparato certamine, possumus de ea etiam gloriosius triumphare. Ista quamuis uincat, de uictoria non est secura, quia callidus hostis, etsi deuictus interdum, tamen uictores ultima uincit, et quos prima congressione non percutit, decipere in finem tendit. Hinc est etiam quod ipsa concupiscentia carnis usque in huius uitae terminus dimicare non cessat. Sed si concupiscentia spiritus usque in finem superet, uictoriae pace secura in aeternum cum suis uictoribus regnat. Quando, consumpto concupiscentiae aculeo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Suoccensa appetit lucrũ. et fugit aimpna tamꝑaliaroꝵ.
ista cõtempñẽs mũdũ. Solũ sͥ uendicat xp̃m. Illa ĩuidia
nullũ sͥ suꝑiorẽ uł equalem cẽ ꝑmittit: S int̾no liuore
uuln̾is de cunctoꝵ ꝓfectu tabescit : ista de cunctoꝵ iltuti¬
bus gaudet. ⁊ minores sͥ ꝑ caritatem p̾ponit. Illa im ex¬
estuanis nichil equaniunt̾ portat. s ꝑ turbatã mentem
usq ad uocis tumultũ exaltat: ista nulla exaspiracõne
mouet᷑: s ꝑ trãquillitatis mansuecudiñẽ pacĩet̾ oĩa sulius¬
Illa brastied ifiestur dõ quelibet Adu̾sa psenserit. Ili
nullo mezore frãgit᷑. s ecĩa mala de ꝓximis portans ab
interiore gaudio nõ mouet᷑. Illa a̾mbicione bonorũ
inficit᷑. ⁊ humaruis laudibꝰ uł illecebris uane głie deli¬
nit ᷑ : ista humilitatem amat. ⁊ soli deo suo qͥ insptor
est mẽtis plice̾ desiderat. Illa inflata suꝑbre fastu cor

Expanded text:
succensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; succensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; ista contemnes mundum solum sibi uindicat Christum. Illa inuidia nullum sibi superiorem uel aequalem esse permittit, sed interno liuore uulnbus gaudet, et minores sibi pro charitate praeponit. Illa exaestuans nihil aequanimiter portat, sed perturbata mente usque ad voces tumultum exaltat; ista nulla exasperatione movetur, sed per tranquillitatis mansuetudinem patienter susIlla tristitia inficitur, dum quaelibet aduersa persenserit; ista nullo maerore frangititur, sed etiam mala de proximis portans, ab interiore gaudio non mouetur. Illa ambitione honorum inficitur et humanis laudibus, uel inlecebris uanae gloriae delinitur; ista humilitatem amat, et soli Deo suο, qui inspector est mentis, placere delectat. Illa inflata superbiae fastu cor
Abbreviated transcription (Latin):
ininoaem ꝓ afectu uirtutũ. uicoꝵ ꝙ abidiana coludtd¬
cione talit̾ adu̾sant᷑.Concupisconcia nãq carnis. pͥmũ
illecebras uicioꝵ in cgitacõmbꝰ gignit. Concupiscenera uͦ
sp̃s. econtrario cogitacõnes scãs indesinẽt̾ opponit. Illa
fabulis uanis oblectat᷑ et u̾bis: Ista scripturarũ medita¬
cionibꝰ atq p̾ceptis. Illa gaudet expectaculis rerũ t̾restͥũ:
ista contemplacõne colestiũ gaudioꝵ. Illa terrena gaudia
querit: ssta geniitꝰ. et suspiria tihit. Illa torꝑe somp¬
ni atq pigera corpꝰ relauit : ssta uigiliis et cõpetentibꝰ
or̃onibꝰ elaborat. Illa ꝑ ingluuẽ illecebris uentris et
desid̾io gutturis exestuat : ista sonet ip̃am Ieiniis.
et abstinẽcie cruciatibꝰ macerat. Illi luxurie subdita
turpiũ ꝑꝑetcõnũ effectꝰ quos intencõne cogitacõms
agit ꝑfecõne uolũtatis explere contendit : ista caritatis
et pudicieie puleritudinẽ diligit. Illa auaricie flãma

Expanded text:
conluctatione taliter aduersantur. Concupiscentia namque carnis primum inlecebras uitiorum in cogitationibus gignit; concupiscentia uero spiritus e contrario cogitationes sanctas indesinenter opponit. Illa fabulis uanis oblectatur et uerbis, ista Scripturarum meditationibus atque praeceptis. Illa gaudet spectaculis rerum terrestrium, ista contemplatione caelestium gaudiorum. Illa terrena gaudia quaerit, ista gemitus et suspiria trahit. Illa torpore somni atque pigritia corpus relaxat, ista uigiliis et conpetentibus orationibus elaborat. Illa per ingluuiem inlecebris uentris et desiderio gutturis aestuat, ista semetipsam ieiuniis et abstinentiae cruciatibus macerat. Illa luxuriae subdita turpium perpetrationum affectus, quos intentione ο cogitationis agit, perfectione uoluptatis explere contendit; ista castitatis et pudicitiae pulchritudinem diligit. Illa auaritiae flamma
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ. Diuina qͥppe gr̾a p̾uenit᷑ homo ut sit bonus.
nͨ humanũ arbitͥũ dei gnãm antecedit. s ip̃a gr̾a dei
nolentẽ hõmẽm p̾uenit u̾t ecĩa uelit. Nam pondere
carnis hõ sio agit᷑. ut ad peccandũ sit facilis. tardus ad
penitendũ. Habet de se ut corruat. et nõ ht̃ unde con¬
Sungat : nͥ gr̾a conditoris ut erigat᷑ manũ iaconti
extendat. Deniq homini ꝑ deign̾m lib̾ũ arbitrium

Expanded text:
e. Diuina quippe gratia praeuenitur homo, ut bonus sit, nec humanum arbitrium Dei gratiam antecedit; sed ipsa gratia Dei nolentem hominem praeuenit ut etiam bene uelit. Nam pondere carnis homo sic agitur, ut ad peccandum sit facilis, tardus ad penitendum. Habet de se unde corruat, et non habet unde consurgat, nisi, gratia Conditoris ut erigatur manum iacenti extendat. Denique homini per Dei gratiam liberum
Abbreviated transcription (Latin):
neq sc̃aꝵ scriptinirũ auctoritate manifestiuꝰ ꝓmĩciatũ
Iux cam̃ tenendũ est paruuloꝵ aĩas neru peocati orgi¬
nasis tẽ astrictas que nͥ ꝑcipiant baptisii sacrm̃tiũ
Ragra celestis participes eẽ ñõ possũt: s cũ carne aen
une habebunt pecotũ ⁊ pari iudicõ amꝑpnabũt ũgnĩs
eenũ.  Int᷑ concupiscencĩa carnus. ⁊ ep̃s. hoc int̾ et. Cõ

Expanded text:
nec sanctarum Scripturarum auctoritate manifestius pronuntiatur. Illud tamen tenendum est: paruulorum animas nexu peccati originalis esse adstrictas, quae nisi percipiant baptismatis sacramentum, regni caelestis participes esse non possunt, sed cum carne et commune habebunt peccatum, et pari iudicio damnabuntur in ignem aeternum. Inter concupiscentiam carnis et spiritus hoc interest: co
Abbreviated transcription (Latin):
paulis ꝑ curis corꝑis sopore delinita quiescit. Rursumq
cõmota ad contemplandas rerũ ymagines. ꝓtinꝰ exeitata
recurrit. Int̾ aĩam. ⁊ sp̃m. hoc doctores differre dixerũt:
d̾ aĩa ip̃a uita est. horinis p̾staris sensũ. motũq corꝑis.¬

Expanded text:
paulisper curis corporis sopore delinita quiescit, rursusque paulisper curis corporis sopore delinita quiescit, rursusque commota ad contemplandas rerum imagines protinus excitata recurrit. Inter animam et spiritum hoc doctores differre dixerunt, quod anima ipsa uita est hominis, praestans sensum motumque cor
Abbreviated transcription (Latin):
uenlous sie aArgiamientant᷑̃. s nes uimere sine senli posu¬
mus: nͨ sentire sine uita. Idcirco nequaqua posse dicut
eẽ diu̾sum. quod a se minime sepanat᷑: S ide unũ. ⁊ ui¬
uendi habe̾ ingor̃e : et senciendi ꝑfrui racõne. Et dũ sit̃
Sicut enĩ ep̃s pars aĩe est̾. ꝓ quo ymagines rerũ corꝑaliũ
impͥmũt᷑ : Sic animꝰ pars eiꝰdem aĩe est. quo sentit᷑. ⁊ sapit᷑
Sicut et mens cidem porcio est: ꝓ qua om̃is mc̃o intelligencu
q ꝑcipit᷑. Sicut uolũtas qua intellecta consenciunt᷑: sicut
memoria qua meditata rememorant᷑. Et hec qͥdem dũ mul¬
tiplici constent appellacõne. Non tam̃ ita diuidũt᷑ ĩ substan¬
cia sicut ĩ noĩe: qr eadem omĩa una est anima. Que dum
Dũ intelligit: mens est. Dũ discernit: rac̃õ ẽ. Dũ con¬
sentit: uolũtas ẽ. Dũ recordat᷑: memoria ẽ. Dũ membra
uegetat: aĩa ẽ : ⁊ modo sapit. modo desipit. modo remotis

Expanded text:
ueracius sic argumentantur: quod neque uiuere sine sensu possumus nec sentire sine uita. Idcirco nequaquam posse dicunt esse diuersum quod a se minime separatur, sed idem unum et uiuendi habere uigorem et sentiendi perfrui rationem; et dum sint Sicut enim spiritus pars animae est, pro quo imagines rerum corporalium inprimuntur, sic animus pars eiusdem animae est, quo sentitur et sapitur; sicut et mens eiusdem portio est, per quam omnis ratio intellegentiaque percipitur; sicut uoluntas, qua intellecta consentiuntur; sicut memoria, qua meditata rememorantur. Et haec quidem dum multiplici constent appellatione, non tamen ita diuiduntur in substantia sicut in nomine, quia eadem omnia una est anima. Quae dum dum intellegit, mens est; dum discernit, ratio est; dum consentit, uoluntas est; dum recordatur, memoria est; dum membra uegetat, anima est, et modo sapit, modo desipit, modo remotis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed idõ uiris pluꝰ roboris datũ est: quo facilius ad paciene¬
am coniugalem femine congerent᷑. Mulier autẽ nõ prs
corruptela integritatis. s ꝓ sola maturitate etatis muliar
nominat᷑: sicut et uir ꝓ sola uirilitate ecĩa si ab oꝑe fe¬
mine cõmiixionis habeat᷑ inmunis. Extͤme im otatis
Senes ⁊ anus uocant᷑. Senes autẽ qͥdã dictos putant os
qd̾ se nesciunt. ⁊ ꝑ nimiã etatem delirant atq desipiũ
Unde ⁊ plato ait. In pueris orescit sensus. In iuuenilꝰ ut¬

Expanded text:
Sed ideo uiris plus roboris datum est, quo facilius ad patientSed ideo uiris plus roboris datum est, quo facilius ad patientiam coniugalem feminae cogerentur. Mulier autem non pro corruptela integritatis, sed pro sola maturitate aetatis mulier nominatur; sicut et uir pro sola uirilitate, etiamsi ab opere feminae admixtionis habeatur inmunis. Extremae iam aetatis senes et anus uocantur. Senes autem ita quidam dictos putant, eo quod se nesciunt et per nimiam aetatem delirant atque desipiunt. Vnde et Plato ait; "In pueris crescit sensus, in iuuenibu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ puerperas dict. qr pͥmũ enipe sunt. et qd puerꝑe sed pis
elle ad modũ pariant. Egressi puericiã. mascli puberes nũe¬
cupant᷑ qui iam gignendi possibłitatom sumunt. femine
i pgines ÷ uł uiragines dicunt᷑. Dicta autẽ uisgoilul pu
q̃ uico nsis p̃ta atr i qd̃ sic masculini uigors sinidise tens¬
houitt es peg cesi: moꝵ ad oles centes appellant᷑. Aooleiscens
autem dictꝰ ab adolendo: atq inerescendo. Unde et quidim
dr ageulea loq̃ns ÷ matẽscentẽ fructũ adolescentẽ uocauit
Post adolescomcĩã quaq. Iuuenẽs fiunt. Iuuenes autẽ dietis
qd iuuare posse incipiunt. Ut in bobus iuuenci. eũ a uitu¬
lis discesserint. Iam ũ medie etatis ꝓpͥe dicũt᷑: uir. ⁊ mu¬
lier. uir nũcupat᷑ ut ait lactanen̾s. qd maioꝵ in eo usẽ.
qͣm in feminis. et hinc uͥtus nomẽ accepit. Itẽ mulier
a mollicione dc̃a. In mutata. et det̾cta litt̾a ueluti moler

Expanded text:
autem puerperas dici quae primum enixae sunt et quod pueri id est autem puerperas dici quae primum enixae sunt et quod pueri id est puellae, admodum pariant. Egressi pueritiam masculi puberes nuncupantur, qui iam gignendi possibilitatem sumunt; feminae uero uirgines uel uiragines dicuntur. Dicta autem uirago uel quod a uiro sumpta sit uel quod sit masculini uigoris similis. Pubertatem egressi mox adulescentes appellantur. Adulescens autem dictus ab adolendo atque crescendo. Vnde et quidam, de agricultura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit. Post adulescentiam quoque iuuenes fiunt. Iuuenes autem dicti, quod iuuare posse incipiunt, ut in bubus iuuenci cum a uitulis discesserint. Iam uero mediae aetatis proprie dicuntur uir et mulier. Vir autem nuncupatur, ut ait Lactantius, quod maior in eo uis est quam in feminis, et hinc uirtus nomen accepit. Item mulier a mollitie dicta, inmutata et detracta littera, ueluti mollier.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minat᷑ ebdomadibꝰ: ꝓpt̾ simplicẽ uitã. Nam in fan¬
cia septimo anno finit᷑. Quarto decimo puericia: de¬
hinc seqũes adolescencia. duabꝰ constat ebdomadibꝰ. ꝓpter
intellectũ ⁊ racõeni : quę duo nõ dũ erant in pueris ⁊
tellectũ. ⁊ accionẽ corpisq uͥtutẽ. Ista etas. a uigesimo an
deficiunt. Corro senectꝰ. qͣtuor ebdomadibꝰ conplet᷑: ꝓpt
accedentem in illis tͥbꝰ animi et corꝑis grauitaten. In¬
fine concludit᷑. Int̾ senectutẽ autẽ. et senũ. hoc differt.
qd̾ senetꝰ est uergens etas. a iuuentute in semũ: nõ dũ
tam̃ decrepita. Seniũ uͦ est fessa atq eytrema etas. et
Sunt : qͣi pueri siue qr nõ dũ lanuginẽ floremq genarũ
induũt. ꝑuella autẽ a paruitate uocata : quasi pulla. Uñ.
et pupillos. ⁊ pupillas. nõ ꝓ condicione: ⁊ s ꝓ ecate pue¬
rili uocamꝰ ꝑueruli ⁊ masculus et femina. appellantur¬
fiait inaius. Prc consuetudo comiunł: puetpetut uocal E

Expanded text:
terminantur ebdomadibus, propter simplicem uitam. Nam infantia septimo anno finitur, quartodecimo pueritia; dehinc sequens adulescentia duabus constat ebdomadibus propter intellectum et rationem. Quae duo nondum erant in pueris, etellectum et actionem corporisque uirtutem. Ista aetas a uicesimo octauo anndeficiunt. Porro senectus quattuor ebdomadibus conpletur propter accedentem in illis tribus animi et corporis grauitatem. Infine concluditur. Inter senectutem autem et senium hoc díffert, quod senectus est uergens aetas a iuuentute in senium, nondum tamen decrepita; senium uero est fessa atque extrema aetas et sunt quasi puros, siue quia nondum lanuginem floremque genarum inducunt. Puella autem a paruitate uocata, quasi pulla. Vnde et pupillos et pupillas non pro conditione, sed pro aetate puerili uocamus. Puer olim et masculus et femina appellabantursicut infans. Haec consuetudo communis puerperam uocat. Proprie
Abbreviated transcription (Latin):
millũ ei oeitũ Iocũ definiut̃: s eã ꝑ om̃s artus ĩfusĩ di scũ¬
uerũtoñ sine affirmãdi p̾fũ pcõne. Quid autẽ inde patiũ
disputac̃o senserit refenimꝰ. Int̾ quos scĩssimꝰ fuledeus
inceitã de hac questione sio ꝓfert sentenciã: eiuꝰ breuit᷑¬
nerba pomenda sut̃. Utrũ quidẽ inqͥd noue fiat̃. et erpa

Expanded text:
 eam per omnes artus infusam discuverum tamen, sine affirmandi praesumptione, quid inde Patrum disputatio senserit, referamus. Inter quos sanctissimus Fulgentius incertam de hac quaestione sic profert sententiam, cujus breviter
Abbreviated transcription (Latin):
Na ¶luit nedese est ut corpꝰ in quo bic qͣntulũcũ ꝙ tẽpuꝰ
uxerit: in tesisrexcõne recipiat. Quis gͦ dicat aiãta
semima ꝓfluꝑisse. siue illa que concipiunt᷑. siue que no¬
eturna illusione fundũt᷑: Quod om̃is sapiens uidet
qͣm sit absurdũ. ⁊ a racõne om̃imodis alienũ. Hns gͦ
pposicõnibꝰ de aĩe origine. patres se ĩuiõẽ uineunt. qr una¬
qͣq eaꝵ cũ alienã ꝓposicõnẽ deseruit : ip̃i nõ ualent astru¬

Expanded text:
in quo hic quantulumcumque tempus uixerit, in resurrectione recipiat. Quis ergo dicat animata semina profluxisse siue illa quae concipiuntur, siue quae nocturna inlusione funduntur? Quod omnis sapiens uidet quam sit absurdum et a ratione omnimodis alienum. His ergo propositionibus de animae origine partes se inuicem uincunt, quia unaquaeque earum cum alienam p
Abbreviated transcription (Latin):
orit dẽm̃ uł factum est. Int̾ mentom ⁊ Racõnemi:. hoc
falsis distinguens. Int̾ sensũ ⁊ memoriã : hoc int̾ est.
Densiꝰ ẽ rei cuiꝰq admuepc̃o: Memoria rei im̃iente recorda
cio. Illa exorgitata reꝑit : hec reꝑta eustodit. Int̾ inemo¬
riam ⁊ mentẽ ⁊ cogitacõem: talis distinc̃õ est. qd̾ memo¬
ria p̾c̾ita ritinet. mins fut᷑a p̾uidet. cogitac̃o p̾sencia cõple¬
ctit᷑. Int̾ intelligibłia et Sensibłia : talit̾ uet̾es decreuer¬
unt . Intelligibła ẽẽ. que in mente animoq ꝑcipiuntur.
Sensibłia autẽ. que uisu. actuq corꝑeo senciunt᷑. Sunt aũ.
Sensus corpei eͥnq uisus. auditꝰ. odoratꝰ. Gũstus. ⁊ tactus.
dnsui. subiacet habitꝰ color. seu magnitudo mensine. Auditui.
Uoges ⁊ somiis. Odoratui. uidoꝵ flagrancia. uł que alit̾ se halẽt
Gustui:. Sipor amarus : Seu duleis. Tactiui. calida uł frigida.
dura eus enollia. asꝑa. siue lrna. Hii adutẽ qͥq sensis eriti.¬

Expanded text:
tione dictum uel factum est. Inter mentem et rationem hoc falsis distinguens. Inter sensum et memoriam hoc interest: sensus est rei cutio. Ille excogitata repperit, haec reperta custodit. Inter memoriam et mentem et cogitationem talis distinctio est, quod memoria praeterita retinet, mens futura praeuidet, cogitatio praesentia conplectit. Inter intellegibilia et sensibilia taliter ueteres discreuerunt: intellegibilia esse quae in mente animoque percipiuntur; sensibilia autem, quae uisu tactuque corporeo sentiuntur. Sunt autem sensus corporei quinque: uisus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Visui subiacet habitus et color, seu magnitudo mensurae. Auditui uoces et sonus. Odoratui nidorum flagrantia, uel quae aliter se habent. Gustui sapor amarus seu dulcis. Tactui calida uel frigida, dura uel mollia, aspera siue lenia. Hii autem quinque sensus ex parti
Abbreviated transcription (Latin):
Unde eumꝰ atq genua. conpͥmit arta gena. Tibie aut̃ dẽẽ
Sunt qͣi tube. Plante uͦ a planicie mĩcupate: qr ñ rotunde.
ut in quadrupedibꝰ ne stare nõ possit homo: S plane atq lou¬
giores formate sunt. ut stabile corpꝰ efficerent. Galces aũt
a callo pedũ. Sic nominate. Pedũ digiti. decorẽ. ⁊ usum ferũt
Nam currere nõ possuraꝰ: nͥ digitas in humũ p̾ssis. Soloq ni¬
tentibꝰ impetũ saltĩq capiamꝰ. Neliqua ossa corꝑis. uelut co¬
lumne quedam. qͥbꝰ caro sustentat ᷑ inserca sunt : et neruoꝵ
uinculis colligata. ut aptissimo iotu flectant᷑. Hec lact ineiã
ceteri q de racĩne omꝑis Peripserunt. Int̾ infancidmi et pueri

Expanded text:
Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae dictae Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae dictae sunt quasi tubae. Plantae uero a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Calces autem a callo pedum sic nominatae. Pedum digiti et decorem et usum ferunt. Nam currere non possunt, nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. Reliqua ossa corporis uelut columnae quaedam quibus caro sustentatur inserta sunt et neruorum uinculis conligata, ut aptissimo motu flectantur. Haec Lactantius ceterique de ratione corporis scripserunt. Inter infantiam et
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuis dictꝰ. eo qd̾ ineũ quasi in alucũ om̃is humor eibo ꝑmiy¬
tus defluat ac recurrat. et in enarrabłi modo ciboꝵ suoco uniu̾¬
sum corpꝰ quasi a latere uallas uicinas irrigando adimpleant.
Porro aluus. uent̾ ⁊ uterus. hoc int̾ se differunt. Uent̾ est enĩ
qͥ apparet exdͥnsecꝰ: ꝑtinetq ad pectꝰ : ⁊ ad inguinẽ. Alius int̾ia
pars. que cibũ recipit. et purgari solet. Uterũ sole mulieres
habent: in quo concipiunt. Confundunt tam̃ hoc auctores.
et uterũ ꝓ utͥusq sexus uentre ponunt. Genitalia aũ sicut
nomen ip̃ra docet : a gignendo dicta. Naciũ caro congloba¬
ta sodenti officio stã est : ne p̾mente corꝑis mole ossibꝰ cederet.
femina sunt femoꝵ ꝑtes: quibꝰ in eqͥtando t̾gis equoꝵ adhe¬
remꝰ. Unde et p̾liatores femina equis amisise dicunt᷑. Genłi
a genis dicte. eo qd in utero cohereant. ⁊ cognata sint oełis.

Expanded text:
Aluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo permixAluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo permixtus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco uniuersum corpus quasi e latere, ualles uicinas inrigando adimpleat. Porro aluus, uenter et uterus differunt. Venter est enim qui apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem. Aluus interior pars, qua cibum recipit et purgari solet. Vterum solae mulieres habent in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc auctores et uterum pro utriusque sexus uentre ponunt. Genitalia autem, sicut nomen ipsud docet, a gignendo dicta. Natium caro conglobata sedendi officio facta est, ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Feminae sunt femorum partes, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Vnde et praeliatores feminibus equos amisisse dicuntur. Genua a genis dicta, eo quod in utero cohaereant et cognata sint oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
consisti dicunt᷑ in iccore. Affectũ iracundie infelle : pauo:¬
ris in corde. In splene leticie. in pulmonibꝰ uͦ aerer conti¬
nere : qui a corde ꝑ uenas quas arterias uocant disfũdit᷑.
ut paulat̃ inspirandi. rospirandiq. tractũ totũ animet
corpus. In recore ignis habet Sedem: qui uelud subuocare
ostendit᷑᷑ in excelsũ cerebri locũ: tamꝗͣ in celo corꝑis nr̃i.
Unde ⁊ radii emicant ocłoꝵ : et de cuiꝰ medio uelud centro
quodam. ñõ solũ ad ocłos. s cet̾os sensus tenues fistule de¬
ducunt᷑. Si quidẽ in eo officiũ est uolũtatis. S decocc̃õuis
ciboꝵ amplexu. ⁊ calefc̃õ guio in sangitine mutandorum.
In bestinoꝵ Aubem racio i deneo longis an fractibus mnoutui¬
loꝵ ordinata sunt modo: ut susceptos cibos paulatĩ egerit̃
et ex ip̃is ea que intrinsecus sunt humorẽ semsim suscipiãt.

Expanded text:
consisti dicunt in iecore, affectum autem iracundiae in felle; pauoconsisti dicunt in iecore, affectum autem iracundiae in felle; pauoris in corde; in splene laetitiae. In pulmonibus uero aerem contineri, qui a corde per uenas quas arterias uocant diffunditur, ut paulatim inspirandi respirandique tractu totum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in excelsum cerebri locum, tanquam in caelum corporis nostri, unde et radii emicant oculorum, de cuius medio, uelut centro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae deducuntur. Siquidem in eo officium uolunt esse decoctionis ciborum amplexu et calefacto suo et in sanguine mutandorum. Intestinarum autem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipsis ea quae intrinsecus sunt, humorem sensim suscipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
mediuꝰ. Quartꝰ medicꝰ. qd̾ eo ante failpiniꝰ tritũ colliriũ a me¬
dicis colligit᷑. Quintꝰ auricłaris: qd̾ eo aure scalpimꝰ. Porro
pedꝰ hominis. ab aspectu uocatũ: in mutis ciũ animantibꝰ ad
t̾ram opp̾ssũ est. atq ab aspectu remotũ. Hominis aũ pectꝰ:
uatens.⁊ rectũ. plenũ enĩ racõne: nõ decebat eẽ lateris uel
humile. Papille sunt capitula mamine. Mãme autẽ timo¬
res pectoris. leuitꝰ exurgentes He feminis ad alandos fetus
date. maribꝰ ad solũ decus: ne informe p̾tus ẽẽ uideret᷑. Neq
eñĩ decebat infeminis alibi ẽẽ : qͣm ut animal intelligens
ex corde alimoniã sumeret. Porro umbilicꝰ est : nota inp̾ssa.
que mediũ uentrem designat ad hoc factꝰ. ut ꝑ eũ fetus
dũ est in utero nutͥat᷑. Splenis. aũ ⁊ Iecoris. uiscera quasi
ex conturbato Sanguine uident᷑ eẽ concreta. Iuyca cos
aũ qͥ de fisicis disputant: uoluptates uenerie concupiscẽcie

Expanded text:
 tritum collirium a medicis colligitur. Quintus auricularis, quod eo aurem scalpimus. Porro pectus hominis ab aspectu uocatum. Ιn multis enim animantibus ad terram oppressum est, atque ab aspectu remotum. Hominis autem patens et erectum. Plenum enim ratione non decebat esse latens uel humile. Papillae sunt capitula mammae. Mammae autem tumores pectoris leuiter exurgentes. Haec feminis ad alendos fetus datae, maribus ad solum decus, ne informe pectus esse uideretur. Neque enim decebat in feminis alibi esse, quam ut animal intellegens ex corde alimoniam sumeret. Porro umbilicus est nota inpressa quae medium uentrem designat, ad hoc factus, ut per eum fetus dum est in utero nutriatur. Splenis autem et iecoris uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta, iuxta eos autem qui de fisicis disputant. Voluptates ueneriae concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
est aũ homo ad contemplacõnẽ celi. rigidus. et erectus. Non
Sicut peccora in humũ ꝓna atq uergencia: in cuiꝰ sũmitatem
capd̾ est collocatũ. Datũq ẽ illi hoc nomẽ: qd̾ hinc capiant imiei¬
um sensus ⁊ nerui. Capilli aũ capitis. uł ad specĩe sunt decoris.
uł ad arcendam iniuriam frigoris. Siue caloris. et dicunt᷑ capil¬
li. quasi capitis pili. In capite aũ ut ait sc̃s augustinus. trescã¬
qũa uentͥeuli. cerebri constituti sunt. Unus anterior ad faciem
a quo sensus om̃is: Alt̾ post̾ior ad ceruioẽ : a quo motꝰ om̃is.
Tercuis int̾ utrũq in quo memoria uigere demonstrat᷑. necũ
Sensus Seqͥt᷑ motꝰ ñ connectat homo qd̵ faciendũ õ : Si fui̾t qd¬

Expanded text:
est autem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non est autem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non sicut pecora in humum prona atque uergentia; in cuius summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc capiant initium sensus et nerui. Capilli autem capitis uel ad speciem sunt decoris uel ad arcendam iniuriam frigorís siue caloris. In capiiue caloris. In capite autem, ut ait sanctus Augustinus, tres tamquam uentriculi cerebri constituti sunt: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria uigere demonstratur, ne cum sensus sequitur motus, non connectat homo quod faciendum est, si fuerit q
Abbreviated transcription (Latin):
capax atq uirtutũ. At cont᷑ pecus ẽ animal irracõuale. morta¬
le. motu sanguinis ⁊ carnis aĩatũ: unde et aĩa eoꝵ pꝰ mortem
fimeruit dicentes. homo dictꝰ ẽ ab humo. Hie ex diu̾sis subsi¬
stit Substanciis: Er mortali ⁊ in mortalis. Corpus eiꝰ÷ er ossibus
et carnibꝰ constat. Diuidit᷑ in quatuor elementis. Habet eñ in
ris ĩ singume aeris in sp̃ũ. Ignis in ealore uitali. Siquidem et¬
Capd̾ nãq ad celũ refert᷑ in quo sunt duo ocłi: qͣi duo lumina¬
ria solis. ⁊ lune. Pectꝰ aeri coniũgit᷑. qr sic inde emiteit᷑ inspi
lat᷑ ꝓpt̾ colleccõnẽ om̃iũ humoꝵ: qͣi congregacõnũ aquaꝵ. Uesti¬
gia postremo t̾re conꝑant᷑. eo qd̾ sint ultima membroꝵ arida.¬
Siue sicca. sicut ⁊ t̾ra. Iam uͦ in capitis arce. mens collocata est:
tamqͣm in celo deus. ut ab alto speculet᷑ oĩa atq regat. factus

Expanded text:
capax atque uirtutum; at contra pecus est animal inrationale, mortacapax atque uirtutum; at contra pecus est animal inrationale, mortale, motu sanguinis et carnis animatum; unde et anima eorum post mortem finierunt dicentes: "Homo dictus ab humo". Hic ex diuersis subsistit substantiis, ex mortali et inmortali. Corpus autem eius ex ossibus et carnibus constat, diuiditur in quattuor elementis. Habet enim in ris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore vitali. Siquidem Caput namque ad coelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria solis et lunae. 49. Pectus aeri conjungitur, quia sic inde emittitur spiralatur, propter collectionem omnium humorum, quasi congregationem aquarum. Vestigia postremo terrae comparantur, eo quod sunt ultima membrosiue sicca, sicut et terra. Iam uero in capitis arce mens collocata est, tamquam in caelo Deus, ut ab alto speculetur omnia atque regat. Factus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. ĩ dolore moriunt᷑. ꝓisus denuo alis ad głam. aliĩ ad penã.
discrecio p̾uaricac̃õnis angłice. ⁊ humane nat᷑e. cur ista redini¬
tur. illa sine fine ꝑiit. Puaricatores quippe angłos idõ ueniam
itatis ex lutea traxerunt mat̾ia. Probat psalmista. ꝓpt̾ caynis
condicõnẽ readitũ pat̾e hominibꝰ ad salutẽ. Sic enĩ dicit. Ip̃e
scit figmentũ nr̃m. Memento dñe qd̾ t̾ra sumꝰ. Et it̾ũ. RTo¬
morare que sit mea substancia. At uͦ diabolus. uł maligniep̃s.
nͦ poscunt ueniã nͨ merent᷑. sicut scͥptũ est. de eodem apostata.
Cuiꝰ cor q̃i lapis indurabit᷑ : scil penitencie conpunctione nũqͣm
emolliat᷑. Int̾ hominẽ ⁊ pecus. ista discrocio est. homo est animal.
ex corꝑe aninaq uiuenti compositũ. atq spiritali conpaginacõne.
formatũ : subsistens racione. liberiq arbitrii uolũtate uicioꝵ

Expanded text:
vivunt, in dolore moriuntur; denuo alii ad gloriam, alii ad poenam vivunt, in dolore moriuntur; denuo alii ad gloriam, alii ad poenam discretio praevaricationis angelicae et humanae naturae, cur ista redimitur, illa sine fine damnaturitatis ex lutea traxerunt materia. Probat Psalmista propter carnis conditionem reditum patere hominis ad salutem; sic enim dicit: Ipse scit figmentum nostrum, Memento, Domine, quod terra sumus, et iterum Memorare quae sit mea substantia. At uero diabolus, uel maligni spiritus, nec poscunt ueniam, nec merentur, sicut scriptum est de eodem apostata cuius cor, quasi lapis, indurabitur, scilicet, ut penitentiae conpunctione numquam emolliatur. Inter hominem et pecus ista discretio est. Homo est animal ex corpore animaque uiuenti conpositum atque spiritali conparatione formatum, subsistens ratione liberique arbitrii uoluntate, uitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
nimici. nocendi cupidi. Suꝑbia timnidi. fallacia callidi. Sẽꝑ
in fraude nocui. comnouent sensus. fingunt affectꝰ. uitã
turbant. Sompnos inquietant. morbos infertint. Mentes t̾rẽ.
membra distorgent. Sortes gerunt. regint. p̾stigiis oraeula
fingunt. cupidinem amoris illieñt̃. ardorem cupiditatis infũ¬
dunt. in consecratis imaginibꝰ delitescunt. inuocati ad sunt.
Ueri Similia menciunt᷑. mutant᷑ in diu̾sis figuris. int̾dũ in
angłoꝵ imagimbꝰ transformant᷑. Hii qͦndam a sede celi. ob suꝑ¬
biam lapsi. nũc in aere cõmorant᷑. Homines sũt rac̃õnis ea¬
M Ulsentels. ststu rigidi. Wssstu orecti. Rignri sinsq umnuens.
mortales. ꝓle mutabiles. uitaq soli. temꝑe celeres. tardi ad sapien¬
ciam. ueloces ad mortem. ep̾t̾itis nudi. d p̾sentibꝰ exigui. de fu¬
turis incerti. concipiunt᷑ iniquitate. in peceato nascũt᷑. ĩ labore

Expanded text:
nimici, nocendi cupidi, superbia tumidi, fallacia callidi, semper nimici, nocendi cupidi, superbia tumidi, fallacia callidi, semper in fraude noui. Commouent sensus, fingunt affectus, uitam turbant, somnos inquietant, morbos inferunt, mentes terrent, membra distorquent, sortes regunt, praestigiis oracula fingunt, cupidinem amoris inliciunt, ardorem cupiditatis infundunt, in consecratis imaginibus delitescunt; inuocati adsunt, uerisimilia mentiuntur, mutantur in diuersis figuris, interdum in angelorum imaginibus transformantur. Hii quondam a sede caeli ob superbiam lapsi, nunc in aere commorantur. Homines sunt ratione calentes, statu rigidi, vultu erecti, figura universi similes, mortales, prole mutabiles, vita queruli, tempore celeres, tardi ad sapientiam, veloces ad mortem, de praeteritis nudi, de praesentibus exigui, de futuris incerti; concipiuntur in iniquitate, in peccato nascuntur, in labore
Abbreviated transcription (Latin):
fut. qulis est in Bominbus. Quntus graduis est. inens
que senciunt et intesligunt. ⁊ in mortalia sunt : qualis est
m angłis. Sertis est. id qd est imutabłe. ⁊ infinitũ. ⁊ sim¬
pley. quo om̃is hec nat᷑a inspirat᷑. gubernat᷑. ⁊ regit᷑. quod
est deus. sed hec qͥdem om̃ia sicud gradibꝰ crescunt. ita sibi
quasitate nate p̾ceslunt. Nam arbor pͥfert᷑ lapidi. ⁊ pecus
arbori. et homo peccori. ⁊ angłs homini. et deus p̾ponitur
angłis. Int̾ angłos. homiinesq ac demones. hanc differenciã
Uet̾es decreu̾unt: qd̾ angłi sũt qͥ spiritali substancia añ om̃em
creat᷑am creati. nat᷑a mutabłes conditi. S contemplacõne in
mutabłes facti: animo aũ inpassibses. mente racõnabłes. tem¬
ꝑe et̾ni. beatitudine ꝑpetui. felicitate felices. futis p̾scii. ui¬
ssi inũdũ regunt : missi corꝑa excellencia resumunt. inoe¬
lestibꝰ cõmorant᷑. Demones a sunt inpuri sp̃c. Subtiles. et

Expanded text:
unt, qualis est in hominibus. Quintus est in his unt, qualis est in hominibus. Quintus est in his quae sentiunt, et intellegunt et inid quod incommutabile et infinitum et simplex est, quo omnis haec natura inspiratur, gubernatur et regitur, quod est Deus. Sed haec quidem omnia, sicut gradibus crescunt, ita sibi qualitate naturae praecellunt. Nam arbor praefertur lapidi, et pecus arbori, et homo pecori, et angelus homini, et Deus praeponitur angelis. Inter angelos, homines et daemones hanc differentiam ueteres scripserunt, quod angeli sunt spiritali substantia sati, ante omnem creaturam creati, natura mutabiles conditi, sed contemplatione Dei inmutabiles facti, animo inpassibiles, mente rationales, tempore aeterni, beatitudine perpetui, felicitate securi, futuri praescii, iussi mundum regunt, missi corpora ex caelesti aere sumunt, in caelestibus commorantur. Daemones sunt inpuri spiritus, subtiles et
Abbreviated transcription (Latin):
transiisit. Nontantũ in hiis qͥ ꝓpͥo delinqunt arbitrio.
Sed cõia m illi  qͥ nõdũ implicari uolũt actuali peccato. Inde
est qd̃ paruulis lauacri gr̾a concedit᷑ : qr et si nõ peccatũ ꝓpͥi¬
ꝓpħa ex semet ip̃o. et ad humanũ genꝰ deplorans conqerit᷑ᷤ diões
In iniqͥtatibꝰ conceptꝰ sũ : et in delictis peꝑit me mat̾ mea. Gra¬
dus uł differencie rerũ ser sũt. id ẽ nõ uiuencia. Racionabilia.
arboribꝰ. quibꝰ si femina uita insensibilis mot̾q nõ in eẽt ÷ nec
germinare utiq nͨ crescere potuissent Nd ista que uitam sine
Sensu habent: lapidibꝰ p̃ponũt᷑. ⁊ t̾re. Tereius gradꝰ est in hiis
que nõ solũ crescunt. uł uiuunt: S ecĩa senciunt: uł intellixit̃t¬
qualis est inpeccoribꝰ. Quartꝰ gradꝰ est in hiis que crescunt
uiuunt. senciunt. uł intelligunt: Sed tam̃ mortales ut aĩalia¬

Expanded text:
transmisit, non tantum in his qui proprio delinquunt arbitrio, transmisit, non tantum in his qui proprio delinquunt arbitrio, sed etiam in illis qui nondum inplicari ualent actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri gratia conceditur. Quia etsi non est i ex semetipso humanum genus deplorans conqueritur dicens; in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me mater mea. Gradus uel differentiae rerum sex sunt, id est, non uiuentia, uiuentia, arboribus, quibus si minime vita insensibilis, motusque inesset, nec germinare utique, neque crescere possent; atque ista quae vitam sine sensu habent lapidibus praeponuntur et terrae. 38. Tertius gradus est in iis quae non solum crescunt uel uiuunt sed etiam sentiunt, qualis est in pecoribus. Quartus gradus est in his quae crescunt, uiuunt, sentiunt, uel intellegunt, sed tamen mortales, ut animalia
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ hominũ uita corꝑalit̾ extitit. Alt̾a celestis. uͥ aĩe beatoꝵ
staã ut a corꝑe exeunt tͣnfferũt᷑. atq digna felicitate gaudẽ¬
tes. expectant recepcõnem corꝑum suoꝵ. De hao paradiso:
dñs ait ad latronem. Hodie mecũ eris in paradiso. Origina¬
le auẽ pͥum homtims cuipoa nos de puradiso gpilt. c i bõ
erili puariedeionema dencei Inde est quod p̾udriedcions suere
atu astͥngimͦ. Unde et m̾ito sentencie debite mortis. penam
pat̾ne p̾uaricacõnis eysoluimꝰ. Nam ita pͥmus est homo cõditꝰ
ut ꝑ augmentũ etatũ. sine media morte de uita corꝑalis pa¬
radisi. commutaret᷑ ad uitã celestem: S qr bono contentusoẽ
noluit : ꝓtinꝰ sue condic̃onis. merito caruit. mortõq geniiña
anime ⁊ carnis inuenit. Ionorancĩa ueri et uetustatem ob¬
tinuit: atq in omena ꝓieniem peccati sui p̾uaricacõnem

Expanded text:
imorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, imorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque, digna felicitate laetantes, expectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Dominus ad latronem dicit: Hodie mecum eris in paradiso. Originaliter autem primi hominis culpa nos de paradiso expulit et in hac exsilii peregrinatione deiecit. Inde est quadstringimur. Vnde et merito sententiae debitae poenam paternae praeuaricationis exsoluimus. Nam ita primus est homo conditus, ut per augmentum aetatum sine media morte de uita corporalis paradisi commutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae conditionis merito caruit, mortemque geminam animae et carnis inuenit. Ignorantiam ueri et uetustatem obtinuit, atque in omnem progeniem peccati sui praeuaricationem
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod onginalr̃ sed̾m inat̾ie substanciã. eimcta simł creata
Sunt : scd̾m distinccõnẽ uͦ specierũ ꝑ sex dierũ alt̾nacõnem for¬
mata sũt. Tociuꝰ eñi ereat̾e̾ origo simł extitit. species eiꝰ. ⁊ forma
ꝑ temꝑũ merenienta erereuit. Nam pͥmũ mat̾ia facta est celiet
t̾re confusa : atq informis. de qua pꝰ modũ om̃ia Sigillatĩ ꝑ speci¬
es uarias fornasq ꝓpͥas ꝓdrerunt. De qua scriptura loqͥtur di¬
cens : qͥ fecisti mundũ de mat̾ia informi. S mat̾ia facta est de
nichilo : mundi species. & informi mat̾ia. Proinde duas res
Añ omem̃ diem. ⁊ añ om̃e temipꝰ condidit deus ⁊ angłicam uide¬
lic nat᷑am. et informẽ mat̾iam. Que qͥdem fc̃a ex nichilo¬
S sola origine. sicut sonus eantũ. Nam qui uiuit in et̾numac
ercauit om̃ia simł. Itaq nõ oĩa ex nichilo condidit deus: sed
et anim̃a. Ex aliquo. hominẽ. et cet̾as mundi creaturas. Int̾

Expanded text:
ae substantiam simul cuncta creata sunt. Secundum distinctionem uero specierum per sex dierum alternationem formata sunt. Totius enim creaturae origo simul extitit, species tamen et forma per temporum incrementa processit. Nam primum materia facta est caeli et terrae confusa atque informis, de qua postmodum omnia singillatim per species uarias formasque proprias prodierunt. De qua Scriptura loquitur dicens: Qui fecisti mundum de materia informi. Sed materia facta est de nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem diem et ante omne tempus condidit Deus: angelicam uidelicet creaturam et informem materiam; quae quidem ex nihilosed sola origine, sicut sonus cantum. Nam qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul. Itaque non omnia ex nihilo condidit Deus, sed m, angelos et animam; ex aliquo hominem et ceteras mundi creaturas. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tem mat̾ne carnis ñ abstulit. Itẽ nos ex ua gen̾acõne subsistimus:
ille ex duabꝰ diuiuitatis. et humanitatis. Sed ex pͥma natiuitatẽ
Sũpsit: ex alta creacõnẽ. Natꝰ cñ diuina gen̾acõne: factꝰẽ huma¬
na. Prima fuit sine temꝑe: Seda in plenitudine tempoꝵ. Itẽ¬

Expanded text:
tem maternae carnis non abstulit. Item nos ex una generazione subsistimus; tem maternae carnis non abstulit. Item nos ex una generazione subsistimus; ille ex duabus, diuinitatis et humanitatis. Sed ex prima natiuitatem sumpsit, ex altera creationem. Natus enim diuina generatione, factus humana. Prim
Abbreviated transcription (Latin):
intatis excellenciam. Porro agniis ꝓpt̾ innocencĩã. ⁊ ꝓpt̾ passioñe carns
ꝓpellat᷑ sacdos: qr semet ip̃m pro nob̾ patͥ hostiã obtulit. Petra ꝓ co
qd̃ firmittas sit credenciũ. offensio et ruina mereduloꝵ. Lapis angu¬
laris. qi nouũ et uetꝰ testamentũ. ueluti duos parietes ex diu̾so ueni¬
entes tamqͣm angulus sibimet copulauit: ac fidei imitatem cõneru¬
it. Homo qr scd̾m caruemi ex uͥgine nasci dignatꝰ est. passibilis atq
mortalis. Leo. ꝓpt̾ regnũ et poteneiã. ꝑ qu̾ã diabolũ in morte uicit.
bitulus. qr ꝓpt̾ salutẽ genciũ immolatꝰ est. Aquila. ꝓ eo qd̾ resur¬
gens ad astra celi reuolauit. et ad sedera pat̾nã unde uen̾at rediit.
uiri coitu. uł ex delicti lege conceptꝰ ẽ. ille aũ ñ ex concupiscen¬
cia carnis. uł ex uirili coitu. s de sp̃u scõ. Nature quipe tranit
originẽ. nõ culpam p̾uaricacõnis. Corpꝰ exugine sup̃sit: uͥginita¬

Expanded text:
pter innocentiam et passionem carnis appellatur. Sacerdos quia semetipsum pro nobis Patri hostiam obtulit. Petra pro eo quod firmitas sit credentium, offensio et ruina incredulorum. Lapis angularis quia Nouum et Vetus Testamentum, ueluti duos parietes ex aduerso uenientes, tanquam angulus sibimet copulauit ac fidei unitate coniunxit. Homo quia secundum carnem ex Virgine natus est passibilis atque mortalis. Leo propter regnum et potentiam, pro qua in morte diabolum uicit. Vitulus quia propter salutem gentium immolatus est. Aquila pro eo quod resurgens ad astra caeli reuolauit, et ad sedem paternam unde uenerat rediit.  ex delicti lege conceptus est, ille autem non ex concupiscentia carnis, uel ex uirili coitu, sed de Spiritu sancto natus est. Natoriginem, non culpam praeuaricationis. Corpus ex Virgine sumpsit, uirginita
Abbreviated transcription (Latin):
Sit. Dext̾a. ꝓpt̾ effectũ oꝑis tocius creat᷑e: que ꝑ ip̃m formata est.
Brachiũ. qr ab ip̃o continent᷑ om̃ia. Uirtus. ꝓ eo qd̾ om̃em potesta¬
tem patͥs insemet ip̃o habeat. et omẽm celi t̾req creat᷑am guber¬
encia est. ꝓ eo qd ip̃e reuelat sciencie misteria i ⁊ archana sapiereie
Imago est. ꝓpt̾ similitudiuẽ. ⁊ ueritatem. Species em̃ patris indise¬
rens est. habens in se diseretam naturã. siue essencĩã. Splenaor appe
ꝓcedit. figura est: qr suscipiens formã serui. oꝑum uͥtutũq sinis¬
litudiñe. pat̾s inse unagiñe atq ininensam magnitudĩe desiguaut̃
Melitor est. qr intꝰ homine ⁊t dem̃. medius ect. h.dlens in sẽlil f̃¬

Expanded text:
sit. Dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. sit. Dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat et omnem caeli terraeque creaturam guberro eo quod ipse reuelet scientiae misteria Imago est propter similitudinis veritatem. 20. Species enim Patris indifferens est, habens in se indiscretam naturam, sive essentiam. Splendor appellprocedit. Figura est, quia, suscipiens formam servi, operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. 21. Mediator est, quia inter hominem et Deum medius est, habens in se
Abbreviated transcription (Latin):
genitus in natꝰ. pͥmegenitꝰ gͦ iuxta apłm in rreutis fr̃ibꝰ: uingentꝰ
tantũ ex deo solus. Inde est qd̃ fr̃ nuncupat᷑. et dñs. frat̾ q pͥmogent¬
tus : dñs. qr unigenitꝰ est. Iam uͦ differeneie uł significacõnes nominũ
coꝵ que in dei filiũ distingunt᷑ plurime sũt : s ex hiis quedã suc̃
nat᷑alia ad diuinitatis eiꝰ excellenciã ꝑtinencia. quedam ũ accidenen.
Nitalia sũt deus. om̃ip̃s. filius dei uerbũ. pͥncipiũ. dext̾a. brachiũ.
la. ⁊ his simidlia. Deus dictt᷑. qr ex deo geuitꝰ est. Om̃ip̃s : ab om̃tipotẽ¬
te. ꝑfectꝰ: a ꝑfecto. filiũꝰ dei. qr dũ ip̃m sit qd̾ pat̾: ñ est tam̃ ip̃e¬
qui pat̾. uerbũ est filiuꝰ dei. qr ꝓpͥe diuino ore ꝓcessit : uł qr nichil
in substancia sue nat᷑e uisibile uł corꝑeui est: uł ꝓ eo qd̾ pat̾ ꝑeũ¬
or̃a condidit. siue iussit. Pͥncipiũ. ꝓ eo qd rerũ om̃iũ origo ⁊ aluss

Expanded text:
genitus in natura; primogenitus, juxta Apostolum, in multis fratribus; unigenitus tantum ex Deo solus. Inde est quod Frater nuncupatur et Dominus: Frater, quia primogenitus; Dominus quia unigenitus. Iam uero differentiae uel significationes nominum eorum quae in Dei Filio distinguntur plurimae sunt, sed ex his quaedam sunt naturalia ad diuinitatis eius excellentiam pertinentia, quaedam uero accidentia. Naturalia sunt: Deus, Filius Dei, Verbuila, et his similia. Deus dicitur quia ex Deo genitus est, Omnipotens ab Omnipotentequi Pater. Verbum est quia proprie diuino ore processit, uel quia nihil in substantia naturae suae uisibile uel corporeum est, uel pro eo quod Patecipium ex eo quod rerum omnium origo et causa
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ ꝓbant᷑ studere constancie. Gradus quoq ip̃ius uͦ tardos cons¬
parcit. suasor recti. sine arrogancia docens cũ humilitate. liber cũ
caritate districtꝰ. ut tam graue sit illũ deserere. qͣm inuitũ est ab
ip̃a uita dicede̾. Amator salutiferi secreti. ubi nilla libidine sauaat᷑.
contencõne nulla suocendit᷑. suꝑbia ñ inflat᷑. inuidiã ñ ht̃ fr̃m̃.
nulli Ioqͥt᷑ quod peniteat. nulli absurdũ: multa turba uiciorum
Aine certamine uincit᷑. qͣndo solitudinis gr̃a suffragat᷑. Tunca ipil
postremo sua qͣmuis more eutis una sit suauissimis. differẽti ñ sidori

Expanded text:
semper probantur studere constantiae. Gradus quoque ipsius nec tardus conssemper probantur studere constantiae. Gradus quoque ipsius nec tardus consparcit. Suasor recti, sine arrogantia docens, cum humilitate liber, cum charitate districtus; ut tam grave sit eum deserere, quam invitum est ab ipsa quoque vita discedere. Amator salutiferi secreti existens, nulla libidine sauciatur, contentione nulla succenditur, superbia non inflatur, invidiam non habet, fratrum nulli loquitur quod poeniteat, nil audit absurdum. Mine certamine vincit, quando solitudinis gratia suffragatur. Tunicam postremo suam, quamvis more cutis una sit, suavissimis implet odori