comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q insuꝑ alienigene regis dominio
oppressum nouerat. Unde angłi
oraculo ꝙ se exauditum cogno¬
uit a ddomino. ꝙ quo ordine salus
quam querebat eẽt a duentura di¬
dicit quia uidelicet nasceretur
sibi filius. qui ꝓpheta & doctor
eximius existens. eundem popu¬
lum ad uiã ueritatis spemꝙ pro¬
merende salutis conuerteret et
mox sequeretur ipse saluator. qͥ¬
Et uocabitis inquit nomen eius
iohannem: & erit gaudium tibi¬
& exultatio: &e multi innatiuita¬
te euis gaudebunt. Magne lau¬
dis ẽ ꝙ uirtutis indicium. quoti¬
ens inseripturis hominib a do
nomen imponitur uel mutatur.
Bene autem precur sor redempto¬
ris nr̃i. iohannes uocari iubetur.
preceteris scĩs eiusdem precursio¬
nis gram accepit & in auditam
eatenus mundo cȩlestis ingres
dei grãm euuangelirauit: recte
preconium gr̃ȩ ipso etiam suo¬
⁊ nomine signauit. Meritoq in eiꝰ
natiuitate multis exultandum
p̾dicitur: ꝑ quem suȩ regeneratio¬

Expanded text:
et insuper alienigenae regis dominio et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressDei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam su nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regeneratio
Abbreviated transcription (Latin):
ut non terrena & infima. sed gau¬
dia celestis & sempiternȩ beatitu¬
dinis quȩ ꝑ dexteram solent figu¬
rari. hominib se ꝓmittere monstra-¬
ret: illis maxime qui ꝑ cordis sui
mundiciam ipsi altaris aureum
effici. qui ꝓpe ingressum regni cȩ¬
lestis sedula cogitatione assistere.
qui aromata orationum ꝑ ignem
amoris deo incendere. qui dicere
possint cum propheta. Dirigat᷑
oratio mea sicut incensum incon¬
spectu tuo. Quod autẽ ait ⁊acha¬
riȩ qm̃ exaudita ẽ oratio tua. & ur-¬
or tua elisabeth pariet tibi filium
non ẽ arbitrandum quia pontifex
qui pro popło oraturus intraue¬
rat mutato repente animo pro
priuatis negotiis ceperit rogare.
maxime pro libris aquoꝵ genera¬
tione intantum homo senex ac
decrepitus spem totam auerte.¬
rat: ut neq angło ꝓmittenti cre¬
deret nasci sibi filium posse. Sed
hoc certissime sciendum quia pro
popłi saluatione rogabat. & ma¬
ximo peccatoꝵ languore uexatũ.

Expanded text:
ut non terrena et infima, sed gauut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum,
Abbreviated transcription (Latin):
gruenter in ea noua gr̃ȩ preco¬
na sumpserint exoralium: inqua
tam multipliciter opus eiusdem
grȩ & totius mundi redemptio sig¬
nabatur. Apparuit autem oranti
rachariȩ angłs: stans adextris
altaris incensi. Qui notandum
qđ non solum uirtute sermonum
paruit: gre quam euuangelirare
uenerat testimonium ꝑhibet. Tem-¬
pore quippe oblationis sacerdot
apparuit: ut uerum se eternumq
pontificem. uerã ꝓmundi salutẽ
hostiam uenturam predicare sig¬
naret.Stabat iuxta altare incen¬
si ut noui testamenti p̃conem se
uenisse doceret. Duo namq altaria
erant intemplo: ꝗͦ duo testamen¬
ta signant inȩccłia. Primum alta¬
re holocausti ȩre cooꝑtum: & an¬
te fores templi ad offerendas ue¬
timas & sacrificia positum. quod
carnales ueteris testamenti culto-¬
res significat. Deinde altare in¬
erat statutum: quod interiorem
ꝑfectoremꝙ noui testam̃ti & eulto¬
rum illuis grãm designat. Stabat

Expanded text:
gruenter in ea nova gratiae praecogruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum paruit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare inerat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat
Abbreviated transcription (Latin):
dotes quoq & uniũ sum popłm ex¬
piare missus ẽ: iohannes ipse qͥs
sit iste pontifex quȩ hȩc expiatio
manifestat: cum illo ueniente ad
baptismum suum loquitur. di¬
cens. Ecce agnus dei. ecce qui tollit
peccata mundi. Quȩ udelicet ex¬
piatio semel inanno celebrari sta¬
enda peccata. scdo sine peceato
apparebit expectantib se insalu-¬
tem. Quod autem pontifice adro¬
gandum ingrediente scũ arium.
neminẽ hominum intab̾naculo
ẽẽ licebat donec exiret infirmita¬
tem sce eccłie designat. quȩ pro
fide eiꝰ pati necdum erat idonea
quod inipsis padefactum ẽ apłis
qui in choata eadem passione illiꝰ
omnes relicto eo fugerunt. Egre¬
diebatur autem expleta expiatio¬
ne pontifex. ut & aliis taberna¬
culum intrandi facultas daret᷑
quia ꝑfecto suȩ sacrificio passio
eorum quoq corda roborauit.
Hȩc de obseruantia festiuitatis le¬
galis latius exposuimus ut ag¬
nosceret caritas ur̃a quam con¬

Expanded text:
dotes quoque et universum populum exdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari staenda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passioneorum quoque corda roboravit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam con
Abbreviated transcription (Latin):
& euuangłice gr̃ȩ p̃dicaret ini¬
tium. quia ortus monstrabatur
illius. qui pͥmus omniũ &r ueni¬
re & iam ad esse ostenderet dñm
saluatorem. De quo scriptum ẽ
finis enim legis xp̃c ad iusticiã
omnicredenti. Nam ꝙ septena¬
rio ꝓpter sabbatum ꝙ denario nu-¬
merio ꝓpter decalogum legis ad¬
impletio recte figuratur. Dies hȩc
ꝓpitiationis erat & expiationis.
in qua popłs omnis ab oꝑibus
uacare. ꝙ ꝑ orationes atq absti¬
nentiam affligi.ꝙ. castigari pre¬
ceptus ẽ. Quod beati iohannis
& uitȩ qr predicationi multum
congruit: qui ꝙ ipse amunda
ac desideriis animum dabat: &
conuenientes ad se turbas amalio
oꝑib abstinere. ac ꝑpenitentiam
fidemq expiari & xp̃o consecrar
docebat. quia tempus iam diune
ꝓpitiationis instaret. in qua cuns¬
tis pie querentib regni celestie pa¬
teret ingressus. Quod autem has
die pontifex scũarium & tab̃na¬
culum testimonii atq altare. sacer¬

Expanded text:
et evangelicae gratiae praedicaret iniet evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundaac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacer
Abbreviated transcription (Latin):
urãs: nullumq facietis opus. Ex.¬
piabit autem pontifex & taberna¬
dotes quoq & uniũsum popłm. eritꝙ
uobis hoc legitimum sempiternum:
ut oretis pro filiis isrł. & ꝓcunctis
peccatis eorum. semel in anno. Et
paulo suꝑus cum ritum eiusdem
expiationis doceret. ait inter alia.
Nullus inter hominũ sit intab̃¬
naculo. quando pontifex ingredi¬
tur scũarium: ut rogaret pro se.
& ꝓ domo sua. ꝙ pro uniuĩso ce¬
tu filiorum isrł donec egrediat᷑.
Longum ẽ desingulis huus diei
cerimoniis scripture destimonia
ponere. longus multa singula
nere. Unde hoc maxime libet ur̃ȩ
fraternitatis aurib intimare. quã
conuenient electum sit tempus in
quo precursoris dñi natiuita s. et
uirtus futura nuntiaretur. Seꝑ¬
timus quippe mensis. & decima
huius dies. sacratissimo huie ora¬
culo dedicatur: quia nimirum il¬
le nasciturꝰ p̃dicabatur: qui con-¬
summationẽ obseruantiȩ legalis

Expanded text:
vestras, nullumque facietis opus . Exvestras, nullumque facietis opus . Expiabit autem pontifex sandotes quoque et universum populum: eritque vobis hoc legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semepaulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula nere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis,
Abbreviated transcription (Latin):
de uicȩ abia contigerat: templũ
ministraturus intrauit. Sed forte
aliquib obscurum ẽ quia scrip¬
tura tacere uidetur. quo hȩc sint
anni tempore gesta: quib intimã¬
dum. quia nec hoc scriptura pre¬
termisit: sed exeo quod addidit
latenter innuit. Et omnis inqui¬
ens multitudo erat popłi. orans
foris hora incensi. Una etenim tan¬
tummodo ꝑ annum sollempnitas
erat: in qua pontifice adadoran¬
dum sca sc̃oꝵ intrante nullum
prorsus hominum intra fores.
templi remanere liceret sed om̃s
tempore oblationis exterius iu¬
berentur orare. Hec autem erat
statuta sollempnitas septimo a
quȩ dies ꝓpitiationis siue expiatio¬
nis uocabatur: quia uidelicet ob¬
latis in altare holo causti uictimis:
inferebatur. Nec solum sanguis
ibi asꝑgebatur. sed & thimiama
adolebatur: quod in presenti lectio¬
ne zacharias fecisse memoratur.
Dieit ergo de hac sollempnita do¬
minus moysi. Mense septimo deci¬
ma die mensis affligetis animas

Expanded text:
de vice Abia contigerat, templum de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, xpiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas
Abbreviated transcription (Latin):
nascebatur: libi desinente omni
laseuua concupiscentiȩ carnalis
constaret. quia nulla in conceptio¬
ne causa uoluptatis. sed sola cog¬
nita sed sp̃italis gr̃a prolis. Sic
ysaac filius ꝓmissionis. qui infi¬
guram redemptoris nr̃i factus ẽ
obȩdiens patri usq ad mortem: de
ueteranis parentib & sterili dui
matre natus ẽ. Sie iacob & ioseph
patriarchȩ. sic samson fortissimus
ducum. & ꝓphetarum eximuis
samuhel steriles diu corpore. sed
fecundas semꝑ uirtutib habue¬
re genitrices: ut miraculo natiui¬
tatis. natoꝵ dignitas nasceretur
& ꝓbarentur sublimes inuita fu¬
turi: quia in ipso uitȩ exortu con¬
ditionis humane iura transcende¬
rent. Quod uero sequit᷑ factum ẽ
autem cum sacerdo fungeretur
in ordine uicis suȩ ante dm̃: scd̃m
consuetudinem sacerdotii sorte ex¬
iit. ut incensum poneret: ingres¬
sus intemplum dñi. Claret quidẽ
omnib quia iam redeunte exor¬
dine septimana uicis suȩ quȩ ei

Expanded text:
nascebatur, ubi desinente omni nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei
Abbreviated transcription (Latin):
Bommoderatius studendo. dum si¬
ne seientia cło placere appetunt.
procimoꝵ oculos osfendne. Aqͥ
utraq reprehensione: parentes
beati i ohannis immunes ẽẽ decla¬
rantur. De quib cum dictum eẽt
erant autẽ iusti ambo. continuo
sub nectitur ante dm̃. Et cum ad¬
uinctum eẽt incedentes in omnib
mandatis & iustificationib dñi.
mox infert᷑ sine querela. Ac si aꝑ¬
te dicatur: adeo se in actib parit̃
& cogitationib suis circum specte
agebant: ut & diuinis optutib in
occulto. & humano foras inuidicio
placerent. iuxta illud apłi: ꝓui¬
demus enim bona. non solum co¬
ram deo: sed etiam coram homi¬
nib. Et non erat illis filius. eoqd̃
eẽt elisabeth sterilis. ꝙ ambo pro¬
cessissent indieb suis. Diumitus ẽ
procuratum. ut sterili matre &u
troq parente ꝓuectioris etatis iohes
nasceret᷑: quatinus etiam ipso ortꝰ
eius miraculo patesceret uirum
magne uirtutis futurum ẽẽ qui

Expanded text:
bus immoderatius studendo, dum sibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui
Abbreviated transcription (Latin):
mi sacerdotis nomen haberet. Qui
autem ordo partium earundem
seruari deberet: missa corã dd re¬
ge & pͥncipib familiarum sacer¬
dotalium & leuitiearum sorte
querebatur. Inquarum distribu¬
tione sortium. abia de cuius uicȩ
ꝙ genere ⁊ acharias oritur. octa¬
uo loco positus inuenitur Et re-¬
cte preco noui testamenti in quo
gła resurrectionis mundo decla¬
ratur. loco octauȩ sortis nascitur.
quia & dñs ñr una salbati quȩ
ẽ a die conditionis octaua resur¬
rexit amortus. & nobis post sex
huius scłi etates. ac septimam
quietis animarũ quȩ ẽ in alia ui¬
ta: octaua iam etas ꝑpetuȩ resui¬
rectionis infine ꝓmittitur. Erant
autem iusti ambo ante dm̃. ince¬
dentes inomnib mandatis & ui¬
stificationib dñi sine querela. Se¬
pe contingit ut hi qui iam ꝑfee¬
ti hominũ estimatione iudicant᷑
adhuc in oculis interni arbitri
minus aliquid ꝑfectionis habe¬
nor nulli quibꝰdam uirtutum opi¬

Expanded text:
mi sacerdotis nomen haberet. Qui mi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habenonnulli quibusdam virtutum operi
Abbreviated transcription (Latin):
moriam amoremq cȩlestium. ñ
solum sublimitate uerboꝵ quȩ
dicebantur: sed etiam suauita¬
de sonorum qua dicebantur eri-¬
gerent. Uolensq ut crescente
cultu & magnificentia dempli.
decus quoq ministerii illius. et
ministrantiũ cresceret cetus.
conuocauit omnẽ ꝓgeniem fi¬
lioꝵ aaron & eos uidelicet qͥ
de eleazar & illos qui de itha-¬
mar styrpe descenderant. di¬
uisitꝙ hos in partes uiginti qͣ¬
tuor: ac de his singulis singulos
pontifices eligens ceteros qui m
partib erant sacerdocii minoue
qui nunc presbiteratus uocatur.
officio fungi precepit: ea uide¬
licet. ꝓuisione. ut dum quilibet
pontificum uita decederet. qui¬
cumq in eius parte optimus pu¬
taretur. ei inpontificatum succe¬
deret. Quas uidelicet partes tal¬
ter ordinauit: ut singuli pontifi¬
ces cum subiectis sibi sacerdotib
equales: unus tamen in eis qui
dignior uideretur speciali reue¬
rentia ac potestatȩ p̃minens. sũ¬

Expanded text:
moriam amoremque coelestium, non moriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, aequales, unus tantum  Al., tamen in eis qui dignior videretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, sum
Abbreviated transcription (Latin):
catus p̃co & p̃cursor existeret.
Si uero fr̃nitatẽ ur̃am audire
delectat. quis sit abia de euius
uice ⁊acharias genus dixisse ꝑ¬
hibetur: hic temporibus dd
regis summus sacerdos erat.
Siquid em iubente dño ꝑ moy¬
sen. primo unus in lege ponti¬
fex aaron ẽ constitutus: post
cuius mortem eleazar filius eius
finees filius eius sacerdotii sue¬
cessor extitit. Et sic usq ad tempo¬
ra dauid ꝑ annos circiter qua¬
dringentos septuaginta: unus
post unum excitere pontificatus
heredes. At uero dauid cum mag¬
no feruens studio religionis.
templum dño condere deside¬
rasset: dñs autem magis hoc
ꝑfilium eiꝰ salomonẽ uellet im¬
pleri: nichilominꝰ ipse dauid
omnia quȩ ad futuram eiusd̃e
templi constructionẽ uel reue¬
rentiam ꝑtinerent: sollicitus
p̃parare curauit. Unde etiam
cantatores statuit. qui tempore
sacrificii cotidie psalmos cum
melodia resonarent. atq ani¬
mos popłi circum stantis ad me.¬

Expanded text:
catus praeco et praecursor existeret? catus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad me
Abbreviated transcription (Latin):
rium sui corporis & sanguinis
innouo testamento offerendo
instituit. Quis enim congruen¬
tius translationem legalis. & sub¬
stitutionem euuangłici sacerdocii.
quam summi iuxta legem. sacer¬
dotis filius ꝓphetaret: Qui cũ
q ipse summus sacerdos scđ̃m
legem existere posse uideretur.
maluit docente intrinsecus in¬
cominutabili ratione ueritatis. no¬
ui sacerdotis preco. quam succes¬
sor ꝙ heres existere ueteris. Ma¬
luit doctus in sp̃u uocatis in de¬
sertum popłis. noui testamenti
sacramenta p̾dicare: quam ad
se uenientib in templum głosis¬
simo illo tunc temporis sacer¬
dotii ueteris officio preesse. Pre¬
tulit longam solitudinis sitim.
& esuriem continus hostiarum
sollempniis: pilis cameloꝵ &
emctui ⁊one pelliciȩ. aurotextas
pontificum postposuit stolas.
Ut quid enum hȩc fr̃s mei. nisi
ut his qui merito iusticie ꝑfec¬
tioris auctoritatẽ sibi p̃dicandi
ad sciuerat. ipse etiam neglectu
quia indubius melioris pontifi¬

Expanded text:
rium sui corporis et sanguinis rium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam neglecto quia non dubie melioris pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
Iustis quippe parentib ẽ genitus
ut eo confidentius iusticiȩ precep¬
ta popłis daret: quo hec ip̃se non
quasi nouitia didicisset sed uelut
hereditario uire a ꝓgenitorib ac-¬
cepta seruaret. De sacerdotali ꝓ¬
sapia ortus ẽ: ut eo potentius mu¬
tationem sacerdotii preconaret᷑.
quo ipsum ad sacerdotale genus
ꝑtinere claresceret. Redemptor
etenim nr̃ in carne apparens. sic̃
rex nobis fieri dignatus est. reg.¬
num cȩleste tribuendo: ita etiã
pontifex factus ẽ. semet ipsum
ꝓ nobis offerendo. hostiam deo¬
in odorem suauitatis. Unde scrip
tum ẽ. Iurauit dñs & non peni¬
tebit eũ tues sacerdos in ȩter¬
num. secu ndum ordinẽ melchi¬
sedech. Melchisedech quippe ut
diximus. sacerdos dei summi. lon¬
ge legalis sacerdotii tempora p̃¬
cessit offerens do panem & unũ.
Et uło redemptor nr̃ sacerdos eẽ¬
dr. scđm ordinem melchisedech:
quia ablatis uictimis legalib
idem sacrificii genus iministe¬

Expanded text:
Justis quippe parentibus est genitus, Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. tum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos edum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in myste
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in carne dñs
& redemptor nr̃. mul¬
tos dispensationis suȩ
testes p̾misit & nunti¬
os: qui diuersis temporib diuersis
isrfiticȩ plebis tribubus orti. non
diu̾sa fide. sed uno eodemq ꝑom
na sensu eiusdem incarnationis¬
euis mysterium ꝓphando precine¬
rent. Horum ultimus & quasi li¬
mes quidam legis. & euuangłii
figuie. & ueritatiᷤ iohannes appa¬
ruit: domino attestante qui ait.
Lex . ꝓphetȩ usꝙ ad iohannem.
exeoregnum di eiuiangłiratur.
Unde etiam plusquam ꝓpheta
dictus ẽ: quia quem cȩteri a longe
ꝓphetando solum p̃dixerant: ille
& pͥmo uenturum ꝓphetando sig¬
nauit: &e mox uenientẽ ostenden¬
do monstrauit. Qcerte grã dispẽ¬
sationis non solum iustus. sed &
de pontificali stirpe ortis parentib
natus asseritur. fuit enim sacer¬
dos sicut ex lectione audiuimus
euuangłica. nomine racharias de
uice abia: & uxor illi de filiabus
aaron: ꝙ nomen eius elisabeth.
Erant autem iusti ambo ante dm̃

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sed scripturȩ more risus nomi¬
ne mentis exultatio. & affectus
quidam letior intelligendꝰ ẽ eẽ de¬
signatus: sicut sara. risum inqͥt
fecit mͥ ds. Et in iob dictum est.
Os autem ueracium replebitur
risu: ꝑ quȩ ut dixi nomina. gaudi¬
um animȩ figurat᷑ interius. Bea¬
tieritis cum uos oderint homines
& cum separauerint uos: & exꝑ¬
brauerint. Qui ꝓpter diuitias
hereditatis xp̃i in scĩs. ꝓpter panẽ
uite ȩternȩ ꝓpterq spem celesti¬
um gaudiorum. fletus. esuriem.
pauꝑtatemq pati desiderat. beatꝰ
ẽ. Multo autem beatior: qui has
interadũsa uirtutes seruare non
trepidat. quia odiant licet homi¬
nes corde nefando: dilectum xp̃o
cor ledere nequeunt. Separent et¬
de sẏnagoga depellant. xp̃c inue-¬
nit & confirmat. Expbrent nom̃
erueifixi. ipse commortuos sibi cõ¬
resuscitat & consedere facit incęle-¬
stib. Et eiecerint nomen ur̃m tan-¬
quam malum. ꝓptet filium homi¬

Expanded text:
m, sed Scriturae more risus nomim, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui propter divitias haereditatvitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus, esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus. Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium homi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝓ dño suꝑ cȩlestia paruipen¬
dens dicensꝙ. quid enim restat
incȩlo. ꝙ ate quid uolui suꝑ trã.
mox ubi spei suȩ fixisset ancho¬
ram. subdendo manifestat. Mi¬
chi autem adherere do bonum
ẽ: ponere indño do spem meam.
Alioquin non nulli miserrima
conditione pauꝑtatis. & hic se¬
culi gaudiis ob in opiam rerum.
ꝙ ibi regno d̃ĩ ob meritoꝵ ne¬
quitiam carent. Beati qui nẽ
esuritis: quia saturabimini. Qd
esurire beati. quid sitire debe¬
ant. matħs exponit. uidelicet
iusticiam. aꝑtissime nos institu¬
ens: nunquam nos satis iustos
existimare debere: sed cotidia¬
num iusticie semꝑ amare. immo
ardere. ꝓfectum. Cuius ꝑfectam
securitatem non in hoc scło seo
infuturo posse ꝓuenire suꝑnoꝵ
desiderio psalmista flagrans
ostendit qui ait. Ego autem
cum iusticia apparebo conspectui
tuo: satiabor dum manifestabit̃
gła tua. Potest & simplicit acci¬
pi. beati qui nunc esuritis. qui ea¬

Expanded text:
ipsa pro Domino supercoelestia parvi penipsa pro Domino supercoelestia parvi pendens dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei ob meritorum nequitiam carent. Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire beati, qui sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet justitiam, apertissime nos instituens nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui ca
Abbreviated transcription (Latin):
mortis tenebras amputauit. B̾ onus
inquam dies: & melior hic quam ille.
in quo pͥmum mundus enituit. Ille
enim hominib ad laborem creatus ẽ:
hic factus ẽ aquietem. Ille mortem me¬
ruit: hic formidinem mortis euasit.
Ille bonis malisq communis ẽ: hic ꝓ.¬
pitius ẽ uistorum. Illius diei lux. tenebͥs
sepelitur: huius diei splendor etiam
sepulturas illuminat: ad postremum.
illius diei lumen mortui non uident.
huius diei lumen etiam defunctis e¬
mieuit: sieut ait ꝓpħa. Qui sedebant
inregione umbrȩ mortis: lux orta est
eis. Letemur ergo in hac die: quȩ & ui-¬
uos circum fulget. & mortuos uiuifi¬
cat. & uenturos illuminat: sicut ait
beatissimus euuangłista. Erat lux ue-¬
ra. quȩ illuminat omnẽ hominẽ ue¬
nientem in hunc mundum.

Expanded text:
mortis tenebras amputavit. Bonus, mortis tenebras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad laborem creatus est, hic factus est ad quietem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis evasit; ille bonis malisque communis est, hic proprius est justorum; illius diei lux tenebris sepelitur, hujus diei splendor etiam sepulturas illuminat; ad postremum illius diei lucem mortui non vident, hujus diei lumen etiam defunctis emicuit, sicut ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . Laetemur ergo in hac die, quae et vivos circumfulget, et mortuos vivificat, et venturos illuminat, sicut ait beatus Evangelista: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. & non meminerit illius ꝗͣ
ipse gestat: ut quem causa eius susce-¬
ꝑit. non eius causa quem susceperit
me requirat. Non inquam tam immitis
ẽ dominus: ut non diligat carnem suã.
menbra sua. uiscera sua. Ait sẽs apłs.
Nemo unquam carnem suam odio ha¬
buit: sed nutrit & fouet eam. sicut et¬
xp̃e ȩccłiam. Nichil gͦ de uenia desꝑe¬
mus fr̃s: nichil de odio timeamus. habe¬
mus prerogatiuam sanguinis nr̃i. In
xp̃o enim earo nr̃a nos diligit: sumus
ro de carne mea. Sacramentum hoc
magnum ẽ: ego autẽ dico in xp̃o & in
ȩccłia. Exultemus gͦ fr̃s. sicut ait scrip¬
tura: in hac die domini. Exultemus
plane: quia cum uotis dõ gratulam
magis nr̃a uota curamus. Quid enĩ
dicit ꝓpha: Hȩc ẽ dies quam fecit do¬
minus. Bonus plane dies. qui lucem
intulit uniũsis: uerum non huius scłi
lucem: sed resurrectionis ȩterne. Lux
enim ista: ñ caliginẽ noctiᷤ detulit. sed

Expanded text:
hominis, et non meminerit illius quem hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, sicut Christus Ecclesiam . Nihil ergo de venia desperemus, fratres, nihil de odio timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, sumus ro de carne mea: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Exsultemus ergo, fratres, sicut ait Scriptura, in hac die Domini exsultemus plane, quia cum votis Domini gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bonus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis presticit grãm in euius
generationis tempore resurrexit. sed
etiam secuturis posteam popłis hoc
ꝓuidit: ut prius eẽmus deresurrectio¬
ne securi. quam de morte sollicit. Et
ante cum dõ uiueremꝰ incȩlis. quam
cum hominib conũsaremur interris.
In saluatore enim: omnes resurreximꝰ
omnes reuiximus: omnes ad cȩlestia
transmigrauimꝰ. Est enim in illo xp̃i
homine: uniuscuiusq nr̃m. caro. san¬
guis. & portio. Ubi gͦ portio mea reg¬
nat. regnare me credo. Ubi domina¬
tur sanguis meus: me sentio domina¬
ri. Ubi glorificat᷑ caro mea: me glo¬
riosum eẽ cognosco. Quamuis gͥ pec¬
cator de hac communione gr̃e diffidat.
quia & si peccata nos prohibent sub¬
stantia nos requirit. Et si delic¬
ta nos ꝓpͥa excludunt: naturȩ cõ¬
munio non repellit. Nam ꝓpter bo¬
nitatem diuinitatis. peculiarem nobis
saluator debet affectum: scilicet quia
immitis ẽ dominus ut obliuiscatur

Expanded text:
surrectionis praestitit gratiam, in cujus surrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo Christi homine uniuscujusque nostrum carnis et sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit; nam propter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, scilicet quia immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur
Abbreviated transcription (Latin):
pes possent habere. nescirent. Non
gͥ mirandum ẽ. si insaluatore. tam
crudeles fuerunt: qui extiterunt in
suos posteros tam crudeles. Non
immerto in hac die sc̃s dauid. sine
exceptione exultandum precipit ꝙ
letandum: in qua die totius mundi
gaudia celebrantur. Omnib enim
letandum ẽ: quia omnib prodest.
Cunctis exultandum ẽ: qͥa cunctis ẽ
salutare. Et ideo non adulatoria adhi¬
benda. nec fucata leticia: quisq enĩ
in xp̃i resurrectione letatur. lecetur po¬
tius quia in xp̃o ipse surrexit. In illo
enim: nr̃a portio. nr̃a conditio. ꝙ mor¬
tem ꝑtulit. q reuixit. Et licet nos ad¬
huc resolutio corpusculi maneat. cepi¬
mus tunc in xp̃o ȩterna uita iam ui¬
uere. Unde quamus fragilitatem
nr̃am acceleret immaturȩ mortis oc-¬
casio: in saluatore tunc dicimus pͥus
resurgere quam perire. Ante enim
futurus homo resurrerit inxp̃o. ꝗͣ
uitam sortiretur in scło. Non enim
tantum illi dominus generationi re¬

Expanded text:
pes possent habere, nescirent. Non pes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi re
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ eum sollicite in sepulchro: preser¬
tm qͥa se die tercia dixerat surrectu¬
rum. Custodiebant autẽ sollicite insepul.¬
chro: quia necesse illis erat eum iam
non doctorem timere sed uidicem.
Iudicem in quam: non sui tantum.
sed & crudelis sententiȩ suȩ quia po-
steros filios suos. suis scelerib addux¬
erunt dicentes. Sanguis eius super
nos: & suꝑ filios nr̃os. Crudelis sub
tali sententia impietas uideorum: qͣ
facinore suo. non solum presentes li¬
beros dampnat: sed etiam non na-¬
tos occidit. Quantos enim hac uo¬
ce ad conscientiam facinoris uocant.
quos scientia criminis non tenebat.
Crudelis inquam impietas. quȩ po-¬
steros ante inreatum uocat. quam ꝓ¬
ducat inlucem: ut prius futuris cõ¬
tingeret peccare quam uiuere. Cru-¬
enti plane genitores. qui ante parri¬
cidȩ facti sunt quam parentes: ꝙ an¬
te eos socios suis scelerib assumpse¬
runt. quos utrum sanguinis partici¬

Expanded text:
ergo eum sollicite in sepulcro, praeserergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis partici
Abbreviated transcription (Latin):
niq dicit sc̃s euuangłista: priusquam
descendente angło. magno derram tre¬
more fuisse commotam. ut fundam̃¬
ta tumuli mouerentur. & ꝑcussos
pauore custodes qui uenerant custo-¬
dire mortuum. ẽe factos ut mortuos.
Ut mortuos inquam. Dignum pla-¬
ne iudicium: sicut iustus resurgit.
peccator ꝙ moritur: cum reuiuiseit¬
& innocens. eus int̾cipi tur inmi¬
cus. Nam idõ nec ꝓgredientem do¬
minũ cernere potuerunt. quia cri¬
minosas mentes terror opp̃sserat.
dum sustinere fulgorem resurrectio¬
nis rutilȩ non ualebant. Maiore ergo
sollicitudine pharisei dñm custodie¬
runt mortuum. quam uiuum sunt
ꝑsequuti: siquidem causa illos maior
urgebat. Intelligebant enim fuisse fa
redeuntẽ ab inferis posse contempni:
q quod tunc p̃dicans facile potuerit
occidi. nunc autem resurgens iam ñ
possit occidi: dicente apło. Resurgẽs
autem iam non moritur: mors illi ul¬
tra non dominabitur. Custodiebant

Expanded text:
nique dicit sanctus evangelista , 473 nique dicit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fredeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem cum discipłis loquentem.
conũsantẽ. edentem. thomam quoq
elauorum uulnera etiam digito con¬
trectantem: ut hȩc omnia p̃termittã.
tam̃ fidem nr̃am confirmat impietas
iudeorum. Nam sufficit ad credulita¬
tem nobis: eorum nuiũ cauta crude¬
litas. Quo enim diligentius custodi¬
erunt tumulum. eo constat illum ma¬
nifestius surrexisse: quo plures appo¬
suere custodes. eo plures testes relique¬
re.Nam hoc ꝓcurauit diuina pro-¬
uidentia. ut resurrectioni dominicȩ¬
non solum angłi. non solum discipłi.
sed & testimoniũ ꝑhiberent quod est
amplius inimici. Libentius gͦ accipi¬
mus: quod eum diligentius asserua¬
runt. Credimus enim. sub tot custo¬
dib potiusse illum prodire citius
quam ꝑire: & de tumulo iure dñi ꝓ
gredi. quam discipłoꝵ fraude subduci
Tanta enim sollicitudine sepulchrũ
obstruxit impietas. ut id non preua¬
leret manus humana destruere. nisi
sola uirtus resurrectionis aꝑire. De¬

Expanded text:
ctionem cum discipulis loquentem, ctionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret. De
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ẽ fr̃s in hac die quã
fecit dominus. continua.¬
ta leticia: ꝙ in eius festi-¬
uitate iugi gła gratulan¬
dum. Nec enim quia nox sollempnita¬
ti interuenit. gaudia nr̃a precidit. nec
quia obscuritas distinxit tempora ues¬
ꝑtina resurrectionis lux uota ȩterna
deseruit. N obis enim heri & hodie di¬
es unus. dies ipse ẽ quia sic dicit de sal-¬
mouemur. in ipso non morimur. Non
morimur inquam: quia sicut lucem
xp̃i nulla peccati incessit obscuritas.
ita ꝙ uiuentes in ea nulla temporis
absumit uetustas. Letemur gͦ in xp̃i
resurrectionis die: communis enim
omniũ communis ẽ nr̃a leticia. Cõ¬
munis plane. quia om̃s illo resur-¬
gente surreximus. Omniũ enim
reuixit saluti: qui ꝓ omnium peccatis
addictus ẽ passioni. Resurrexit gͥ sal¬
uator amortius. Noua res & mira.
sed habet hȩc assertio ueritatem. Nã
ut taceam p̾ropħarum oracula. an¬
głorum ministeria. aꝑta sepulchri
penetralia: ipsum dñm post resurre¬

Expanded text:
 fratres, in hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia sicut de Salvmovemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionis die; communis enim omnium, communis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum post resurre
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ summa oꝑare non possu¬
mus. ipse de nr̃o gaudeat lamen¬
to: exipsa ei iusticiȩ in choatione
placebimus: qui in iniusta quȩ
fecimus punimus. Nec mora erit
inflecib: quia tergent citius tran-¬
seuntes lacrimas. gaudia mansu-¬

Expanded text:
virtutum summa operari non possuvirtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes lacrymas mansu