comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempꝰ egit. qͦd agendu eẽ om̃ino ꝓhibu-
it. Itẽ queda uirtutes du diseretionẽ non
seruant: in uitia transeunt. Nam sepe ius-¬
ticia di suũ modu excedit. crudelitatis
uitiũ gignit: & minia pietas dissolutio-¬
nem disciplinȩ parturit: & zeli studium
dum plus ẽ quã opoetet. in iracundiȩ tran-¬
sit uitium: & multa mansuetudo torporis
segniciem gignit. Prudentis autẽ uiri dis-¬
cretio sollerter ꝓspicit: ne bonũ in tẽꝑant̃
agat: & de uirrute in uitium transeat. Itẽ
apud quosdã ex uirtute uitium gignitur:
dum quisq de castitatis & abstinentiȩ me¬
ritis głatur. Nam qͥ elemosinam uane
glȩ causa imꝑtit: ex uirtute uiciũ facit.
S ae is qui de sapientia arrogantiã habet:
donũ di qd̾ meruit. in suam laude con-¬
uertit. aut in malos usus assumit: ꝓcul-
dubio uirtutẽ in uitiũ tranffert. H omi¬
nes de uirtutib uitia nutͥunt ex qͥb ꝑe-¬
unt. Iterũ ds̃ arte potentissima ex nr̃o ui-¬

Expanded text:
d tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtSed et is qui de sapientia arrogantiam habet, donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vi
Abbreviated transcription (Latin):
at uirtutes ab eccłia  signa cessabunt: quatinꝰ
eam qͣsi abiectiorẽ ꝑsequat᷑ audatius. Ob hane
utilitatẽ cessabunt sub antixp̃o ab eccłia mira
tia: & reꝓboꝵ qͥ scandalirabunt᷑ leuitas ostenda-¬
tur: & ꝑsequentiũ audatia ferocior efficiatur:

Expanded text:
at, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus at, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub Antichristo ab Ecclesia tia, et reproborum, qui scandalizabuntur, levitas ostendatur, et persequentium audacia ferocior efficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus oꝑumi ꝓ eadem fide ornanda. S tam̃ in ipsĩ
apłis plus erat mirabilis uirtꝰ oꝑm. qm uirtus
signoꝵ: ita nunc & in ȩccłia plus est bene uiuere.
quam signa facere. Quod nuncȩccłia ñ ea mira-¬
cula faciat. quȩ sub apłis faciebat: ea causa est.
qͥa tunc oportebat mundum miraculis crede¬
re: nuinc uero iam credentẽ oportet bonis oꝑibꝰ
choruscare. Nam ido tunc signa fiebant ext̾iꝰ:
ut interiꝰ fides roboraretur: Iam in fide mi¬
racula quicumq requirit: uanam glãm ut
laudetur querit. Scriptum est enim. Linguȩ
insignum sunt: non fidelib s infidelib. E cce
signum non est fidelib necessarium qui iam
crediderunt: s infidelib ut conũtant᷑. Nam
paulus ꝓ non credentiũ infidelitate patrẽ pub-¬
lii de infirmitate febriũ uirtutib curat: infir-¬
mantẽ. uͦ tłmotheum fidelem ñ oratione sed me¬
dicmnalit̾ temꝑat: ut nõueris miracula ꝓ incre¬
dulis ñ ꝓ fidelib fieri. Anteqͣm antixp̃c̃ appare-¬

Expanded text:
ter eamdem 180 fidem ornandam. Et tamen in ipsis apostolis plus erat mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus . Ecce signum non est fidelibus necessarium, qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appare
Abbreviated transcription (Latin):
intentis in sui consideratione nien¬
tib pestiferũ ueneni poculum
fundant: hi nimirum in uno
proximoꝵ uitam minus adiu-¬
uant. in alt̾o multũ grauant:
dum student & recta occulte
agere: & quibdã factis ad exem¬
plum de se praua seminare.
Quisqͥs enĩ laudis concupiscentiã
calcare iam sufficit: ȩdificationis
fraudem ꝑpetrat: si bona quȩ fa¬
cit occultat: & qͣsi iactato semi¬
ne g̾minandi radices subtͣhit: qͥ
opus qđ imitandu est non os¬
tendit. Hinc namq in euuan¬
gelio ueritas dicit. Ut uide¬
ant oꝑa ur̃a bona: & glorificẽt
patrem urm̃ qui in cęlis est.¬
Li bi de illa quoq sententia pro-¬
mitur. quȩ longe aliud p̃cepis¬
se uidetur: dicens. Attendite

Expanded text:
intentis in sui consideratione menintentis in sui consideratione mentibus pestiferum veneni poculum fundant. Hi nimirum in uno proximorum vitam minus adjuvant, in altero multum gravant, dum student et recta occulte agere, et quibusdam factis, ad exemplum de se prava seminare. Quisquis enim laudis concupiscentiam calcare jam sufficit, aedificationis fraudem perpetrat, si bona quae agit, occultat; et quasi jactato semine germinandi radices subtrahit, qui opus quod imitandum est, non ostendit. Hinc namque in Evangelio Veritas dixit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem . Ubi illa quoque sententia promitur, quae longe aliud praecepisse videtur, dicens: Attendite
Abbreviated transcription (Latin):
re blandiuntur. Ammonendi
itaq sunt. ne quȩ agunt recta
despiciant: s ea meriti melioris
credant. Halde namq bona
sua duudicant: qui ad eoꝵs
mercedem sufficere fauores
humanos putant. Cũ enim
pro recto oꝑe laus transitoria
queritur: ȩterna retributio¬
ne res digna. uili precio ue-¬
nundatur. De quo uidelicet
ꝑcepto precio: ueritas dicit.
Amen am̃ dico uobis: recepert̃
mercedem suam. Ammonen¬
di sunt ut considerent. quia
dum prauos se in occultis ex¬
hibent. s tamen exempla de se
publice in bonis oꝑib p̾bent:
ostendunt sequenda quȩ fugi¬
unt. dampnant amanda quȩ
oderunt: iiuunt postremo
aliis. & sibi moriuntur. At
contra ammonendi sunt qui
bona occulte faciunt. & tam̃
mala opinari ꝑmittunt: ne
cum semetipsos actionis rec̃¬
tȩ uirtute uiuificant. in se
alios ꝑ exempla praue estima¬
tionis occidant: ne minus quam se
proximos diligant. Et cum ipsi
salubrẽ potum uini sorbeant. &¬

Expanded text:
re blandiuntur. Admonendi re blandiuntur. Admonendi itaque sunt, ne quae agunt recta despiciant, sed ea meriti melioris credant. Valde namque bona sua dijudicant, qui ad eorum mercedem sufficere humanos favores putant. Cum enim pro recto opere laus transitoria quaeritur, aeterna retributione res digna vili pretio venundatur. De quo videlicet pretio percepto Veritas dicit: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Admonendi sunt ut considerent quia dum pravos se in occultis exhibent, sed tamen exempla de se publice in bonis operibus praebent, ostendunt sequenda quae fugiunt, clamant amanda quae oderunt, vivunt postremo aliis, et sibi moriuntur. At contra admonendi sunt qui bona occulte faciunt, et tamen mala opinari permittunt, ne cum bona semetipsos actionis rectae virtute vivificant, in se alios per exemplum pravae aestimationis occidant; ne minus quam se proximos diligant, et cum ipsi salubrem potum vini sorbeant,
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: & tamen quibdam factis
publice mala de se opinari ꝑmit-¬
tunt. Ammonendi sunt qui
mala occulte agunt. & bona pu¬
blice: ut pensent humana udi-¬
cia quanta uelocitate euolant.
diuina autem quanta immobilita-
te ꝑdurent. Ammonendi sunt
ut in fine rerum mentis oculos
figant: quia & humanȩ laudis at-¬
testatio p̃terit: & suꝑna sententia
quȩ & abscondita penetrat. ad re-¬
tributionem ppetuam conualescit.
Dum gͥ occulta mala sua diuinis
iudiciis recta autẽ sua humanis
oculis anteponunt: & sine teste
est bonum qđ publice faciunt:
& non sine ȩt̾no teste est. qđ latent̃
delinquunt. Culpas itaq suas
occultando hominib uirtutesq
pandendo. & unde puniri debeant
abscondentes detegunt: & unde
remunerari poterant detegentes
abscondunt. Quos recte sepulchra
dealbata. speciosa exterius. sed
mortuors ossib plena. ueritas
uocat : quia uitioꝵ mala intus
contegunt: humanis uͦ oculis
quorumdam demonstratione
oꝑum. de solo foris iusticiȩ colo¬

Expanded text:
n quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Admonendi enim sunt qui mala occulte agunt, et bona publice, ut pensent humana judicia quanta velocitate evolant, divina autem quanta immobilitate perdurant. Admonendi sunt ut in fine rerum mentis oculos figant, quia et humanae laudis attestatio praeterit, et superna sententia, quae et abscondita penetrat, ad retributionem perpetuam convalescit. Dum igitur occulta mala sua divinis judiciis, recta autem sua humanis oculis anteponunt, et sine teste est bonum quod publice faciunt, et non sine aeterno teste est quod latenter delinquunt. Culpas itaque suas occultando hominibus, virtutesque pandendo, et unde puniri debeant abscondentes detegunremunerari poterant, detegentes abscondunt. Quos recte sepulcra dealbata speciosa exterius, sed mortuorum ossibus plena Veritas vocat , quia vitiorum mala intus contegunt, humanis vero oculis quorumdam demonstratione operum, de solo foris justitiae colo
Abbreviated transcription (Latin):
ledicere est: absenti nec audienti de-¬
rogare. Corã cȩco offendicłm pon̾e ẽ: dis-¬
De exhortatiõe multiᷤᷤ adhibenda: ũ sic singu-¬
loꝵ uirtutes adiuuet: qͣtinus ꝑ hanc ꝯ-¬
trapia uirtutib uicia ñ excrescant .lx.

Expanded text:
ledicere, est absenti et non audienti deledicere, est absenti et non audienti derogare: coram caeco vero offendiculum ponere, est disDe exhortatione multis exhibenda, ut sic singulorum virtutes adjuvet, quatenus per hanc contraria virtutibus vitia non excrescant.
Abbreviated transcription (Latin):
men hoc coram hominib fecit.
quia testes tot in bono oꝑe secum
duxit: quot humanas laudes
in corde requisiuit. Cum uͦ pra-¬
ua estimatio in quantum sine
peccato ualet ab intuentiũ mente
non tergit᷑: cunctis mala creden¬
tib ꝑ exemplum culpa ꝓpinatur.
Unde & plerumq contingit. ut qͥ
neggligenter de se mala opinari
ꝑmittunt : ꝑ semetipsos quidem
nulla iniqua faciant: s tam̃ per
eos qui se imitati fuerint. multi¬
plicius delinquant. Hinc est qđ
paulus immunda quȩdam sine
pollutione comedentib. s imꝑfectis
temptationis scandalum sua hac co-¬
messatione mouentib: dicit. Hidete:
ne forte hȩc licentia urã offendicłm
fiat infirmis. Et rursum. E ꝑibit
infirmus in tua scientia fr̃: ꝓpter
peccantes in fr̃s. & ꝑcutientes consci-¬
entiam eoꝵ infirmam: in xp̃o pec¬
catis. Hinc est qđ moyses cum di¬
ceret. non maledices surdo. ꝓtinꝰ
adiunxit: nec coram ceco pones
offendiculum. Surdo quippe ma¬

Expanded text:
men hoc coram hominibus fecit, men hoc coram hominibus fecit, quia tot testes in bono opere secum duxit, quot humanas laudes in corde requisivit. Cum vero prava aestimatio, in quantum sine peccato valet, ab intuentium mente non tergitur, cunctis mala credentibus per exemplum culpa propinatur. Unde et plerumque contingit, ut qui negligenter de se mala opinari permittunt, per semetipsos quidem nulla iniqua faciant; sed tamen per eos qui se imitati fuerint, multiplicius delinquant. Hinc est quod Paulus immunda quaedam sine polltentationis scandalum sua hac comessatione moventibus dicit: Videte ne forte haec licentia vestra, offendiculum fiat infirmis. Et rursum: Et peribit infirmus in tua conscientia frater, propter peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis . Hinc est quod Moyses cum diceret: Non maledices surdo, protinus adjunxit: Nec coram caeco pones offendiculum . Surdo quippe ma
Abbreviated transcription (Latin):
strũ ita faciendum est ne uide¬
precipitur: nisi ut ea quȩ agi¬
mus. & occultanda sunt ne ip¬
si laudemur. & tamen osten¬
denda sunt. ut laudẽ cęlestis
patris augeamus: Nam cũ
nos iusticiam nr̃am corã ho¬
minib facere dñs ꝓhiberet.
ilico adiunxit: ut uideamini ab eis.
Et cum rursus uidenda ab homi-¬
subdidit: ut glorificent patrẽ ur̃m
qui in cęlis est. Qualit̾ gͥ uidenda
sint. uel qualit non uidenda. ex sen¬
tentiaꝵ fine monstrauit: quatinꝰ.
oꝑantis mens opus suum & ꝓpter se
uideri ñ quereret: & tam̃ hec ꝓꝓter
cȩlestis patris głam non celaret:
Unde sit plerumq. ut bonũ opus
& in oculto sit cum sit publice: &
rursus in publico cum agit᷑ occulte.
Qui enim in publico bono opere
non suam sed suꝑni patris głam
querit. qđ fecit abscondit: quia il¬
lum solum testem habuit. cui
placere curauit. I qui in secreto
suo bono opere deprehendi ac
laudari concupiscit: & nullus
fortasse uidit qđ exhibuit. & sa¬

Expanded text:
faciendum est ne videpraecipitur, nisi quod ea quae agimus, et occultanda sunt, ne ipsi laudemur, et tamen ostendenda sunt, ut laudem coelestis Patris augeamus? Nam cum nos justitiam nostram coram hominibus facere Dominus prohiberet, illico adjunxit: Ut videamini ab eis. Et cum rursus videnda ab homisubdidit: Ut glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Qualiter igitur videnda essent, vel qualiter non videnda, ex sententiarum fine monstravit, quatenus operantis mens opus suum et propter se videri non quaereret, et tamen hoc propter coelestis Patris gloriam non celaret. Unde fit plerumque ut bonum opus et in occulto sit, cum fit publice; et rursus in publico, cum agitur occulte. Qui enim in publico bono opere non suam, sed superni Patris gloriam quaerit, quod fecit abscondit; quia solum illum testem habuit, cui placere curavit. Et qui in secreto suo bono opere deprehendi ac laudari concupiscit; et nullus fortasse vidit quod exhibuit, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stare. se tłebet: ut ñ sołu auctoritate. uerũ
etiam humilitate clareat. S tam̃ ita erit
m eo uirtꝰ humilitatis. ne dissoluat᷑ uita sub-¬
ditoꝵ in uitiis: atq ita auctoritas aderit
potestatis: ne ꝑ tumorẽ cordis seueritas ex¬
istat immoderationis. Hȩc ẽ indĩ sacerdo-¬
tib uera discretio: qua nec ꝑ lib̾tatẽ suꝑbi.
nec ꝑ humilitatẽ remissi st̃. Nuic ẽ qͦd sc̃ĩ cũ
multa constantia redarguerut̃ etiã pͥncipũ
uitia. In qͥb cũ sũma eẽt humilitas loco ta¬
eet ⁊ nims eẽ humiliores qm̃ facta subditoe¬

Expanded text:
praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tatet animo esse humiliores, quoniam facta subdito
Abbreviated transcription (Latin):
onus rector est qui & humilre
biam. Elati autẽ pastores plebes tya iinice
sa recta quȩ p̃dicant. ñ studio correctionis
s uitio elationis annuntiant. Multi St̃ qui
ñ ex consulto edificandi. s ex tumore suꝑbi¬
endi docent: nec ut ꝓ sint sapientes st̃  ut
sapientes uideant᷑ docere. student. E st imi¬
tatio praua arrogantiũ sacerdotũ. ꝑ qũa
imitant᷑ scõs rigore disciplinȩ: & seqͥ uegligt
caritatis affectione. Uidĩ uolunt rigidi se¬
ueritate: & formã humilitatis p̾stare ueque
nouerunt: salomone testante. In ore stul¬
ti uirga suꝑbiȩ. qͥa increpando rigidȩ feri¬
unt: & cõpati humilit̾ nesciunt. Bene alie¬
ni peccati curanda uitia suscipitꝰ qͥ hoc ex
cordis dilectione. & humili conscientia fac̃.
Ceterum qͥ delinquentẽ suꝑbo uł odioso a¬
nimo corripit: ñ emendat s ꝑcutit. Quic¬
rit.: obuirgantis furor ẽ. ñ dilectio corrigen
ad regimen. tałe erga disciplinã subditex

Expanded text:
onus rector est qui in humilitnon incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice sa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunorunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidrit, objurgantis furor est, non dilectio corrigentui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum
Abbreviated transcription (Latin):
plebis: ut ꝑ eos infra positi facilius doceant᷑.
U nde & apłs ait. Hȩc inqͥt cõmenda fidelib
om̃ib: qui idonei fint &e alios docere. Inge¬
niũ boni doctoris ẽ incipientis a laudib
eoꝵ quos salubrit̾ obiurgatos corrigere cu¬
ꝑit. sic̃ apls ad corinthios facit. qͦs a laudibꝰ
inchoat: & increpationib ꝓbat. S erant apud
corinthios. qui & laude & increpatione dig¬
ni eẽnt. Ille uͦ indiscrete sic utraq loquitur

Expanded text:
plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda fidelibus hominibus, qui idonei sunt et alios docere . Ingenium boni doctoris est incipientis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essent. Ille vero indiscrete loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
ri desiderant. Coruus du suos pullos uidit
albi coloris. nullis eos cibis alit̾ s tantũdẽ
attendit donec pat̾no colore nigrescant: &¬
sic illos frequenti cibo reficiat. Ita & eccłiȩ
doctor strenuus. nͥ eos qͦs docet uid̾it ad suã
similitudinẽ penitentiȩ confessione nigresce-¬
re. & nitore scłari deposito lam̃tationis ha-¬
bitum de peccati recordatione induere. uitpo-¬
te adhuc ext̾iorib hoc est carnalib. ñ aperit
intelligentiȩ sp̃italis ꝓfundiora misti̾a: nedu
audita ñ capiunt: pͥus incipiant contẽpnere
quã uenerari mandata cȩlestia. Alit̾ ẽ agen¬
dum erga eos. qui nr̃o cõmittunt᷑ regimini
si offendunt: atq alit̃ cũ his qͥ nob̾ cõmissi
ñ sunt. Qui si iusti sunt: uenerandi sunt. Si
uͦ delinquunt: pro sola caritate ut locus ẽ
corripiendi st̃: ñ tam̃ cũ seueritate. sic̃ hi qͥnob̾
regendi cõmmissi st̃. Prius docendi st̃ semoreᷤᷤ

Expanded text:
rant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit rant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum circa eos qui nostro committuntur regimini, si sed offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt seniores
Abbreviated transcription (Latin):
rũ diũsa erit exortatio doctoꝵ. Nam qͦscl̃a
merepatio dura. qͦͣsda uͦ exortatio corrigit.
ris morbos diu̾so medicamine seruiunt. ita
ut iuxta uuluert̃ uarietates medieina diũsa
sit: sic a doctores ȩccłiȩ singłis qͥbq congru¬
ũ doctͥne remediũ adhibent: & qͥdeuiq opor¬
teat pro etate ꝓ sexu ac ꝓfessione annuntiatł
crete manifestent᷑: aut detrahunt aut negli-¬
gunt. Prima quippe prudentiȩ uirtꝰ est: eã
quã docere oporteat existimare ꝑsonam. Ru-¬
dib ppłis seu carnalib plana atq cominunia.
ñ summa atq ardua p̃dicanda st̃: ne inim̾sita¬
te doctrinȩ oppͥmant᷑ potius qͣm erudiantur.
U nde & paulꝰ apłs ait. Non potui uob̾ loqui
quasi sp̃ualib s quasi carnalib tamqͣm par-¬
uulis in xp̃o lac uobis potũ dedi ñ escam.
Carnalib quippe animis. nec alta nimis de
çelestib nec t̾rena conuenit predicare. sed
mediocrit᷑: ut initia eoꝵ moresq eoꝵ edoce-¬

Expanded text:
rum diversa debet esse exortatio doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exortatio corrigit ris morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates medicina diversa sit, sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et qt. bus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potipotui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque deside
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ matutinum tempus in prox¬
imo est. minutas ac tenues
uoces format: quia nimirũ
qͥ recte predicat. obscuri
adhuc cordib aꝑte clamat: nil
de occultis mysteriis indicat:
ut tẽ subtiliora queq de cȩ¬
lestib audiant: cum luci
ueritatis appropinqͣnt

Expanded text:
vero matutinum jam tempus in proxvero matutinum jam tempus in proximo est, minutas ac tenues voces format, quia nimirum qui recte praedicat, obscuris adhuc cordibus aperta clamat, nil de occultis mysteriis indicat, ut tunc subtiliora quaeque de coelestibus audiant, cum luci veritatis appropinquant
Abbreviated transcription (Latin):
extra fundatur. Hinc paulus
ait. Non potui uobis loqui qͣsi
spiritalib s quasi carnalib: tanꝗͣ
paruulis in xp̃o. lac uobis potũ
dedi non escam. Hinc moyses
a secreto d̃i exiens. coruscantem
corã ppło faciem uelat: quia ni-¬
mirum turbis claritatis intimȩ
archana non indicat. Hinc ꝑeũ
diuina uoce p̾cipitur: ut is qui
cisternam foderit. si oꝑire ne¬
gligat: corruente in ea houe uł
asino.p̃cium reddat. Qui ad al¬
ta scientiȩ fluenta ꝑueniens. cũ
hȩc apud bruta audientiũ cor-¬
da non contegit. penȩ reus ad¬
dicitur: si ꝑ uerba eiꝰ in scanda¬
munda capiatur. Hinc ad be¬
atum iob dicit᷑. Quis dedit
gallo intelligentiã: Predica¬
tor cenĩ sc̃s dum caligoso hoc
clamat in tempore. quasi gallꝰ
cantat in nocte: cũ dicit. Ho-¬
ra est.: iam nos de somno sur-¬
gere. Et rursum. Euigilate
iusti: & nolite peccare. Gallus
autem ꝓfundiorib horis no-¬
ctis altos edere cantus solet:cũ

Expanded text:
extra fundatur. Hinc Paulus extra fundatur. Hinc Paulus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem coram populo faciem velat , quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat. Hinc per eum divina voce praecipitur , ut is qui cisternam foderit, si operire neglexerit, corruente in ea bove vel asino, pretium reddat; quia ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec apud bruta audientium corda non contegit, poenae reus addicitur, si per verba ejus in scandamens capiatur. Hinc ad beatum Job dicitur? Quis dedit gallo intelligentiam ? Praedicator etenim sanctus dum caliginoso hoc clamat in tempore, quasi gallus cantat in nocte, cum dicit: Hora est jam nos de somno surgere . Et rursum: Evigilate justi, et nolite peccare . Gallus autem 100 profundioribus horis noctis altos edere cantus solet; cum
Abbreviated transcription (Latin):
huius mundi nulla timeatur:
aut ꝑ hȩc gła transitoriȩ laucdis
sumatur. S cũ infirmã m̃tẽ
ad tantum robur ascendere ñ
posse pensaret. ut & prauita¬
p̃dicator egregius ei & ammo-¬
nendo aliquid optulit : & ali-¬
quid tulit. Concedendo enim
lenia subtraxit acriora: ut qͥa
ad deserenda cuncta simul
non assurgeret: dũ in quoddã
suum uitiũ animus familia¬
rit᷑ relinquitur. a qͦda suo
sine dolore tolleretur.Lxiii.
ñ debeant alta predicari.
ciendum uͦ predicatori est.
ut auditoris sui animum
ultra uires ñ trahat: ne ut
ita dicam dũ plus qͣm ualet
tendit᷑:mentis corda rumpat᷑.
Alta enim queq debent multis
audientib contegi: & uix pau-¬
cis aꝑiri. Hinc nanq ꝑ semet¬
ipsam ueritas dicit. Quis
putas est fidelis dispensator
& prudens: quẽ constituit
dñs suꝑ familiã suã. ut det
illis in tempore tritici men
suram: ꝑ mensuram quippe
tritici. exprimit᷑ modus uer¬
bi : ne cum angusto cordi in-¬
capabile aliquid tribiutur:

Expanded text:
hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur. Sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascendere non posse pensaret, ut et pravitapraedicator egregius ei, admonendo aliquid obtulit, et aliquid tulit. Concedendo enim lenia, subtraxit acriora; ut quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo vitio animus familiariter relinquitur, a quodam suo sine labore tolleretur. 99 CAPnon debent alta praedicari. Sciendum vero est praedicatori, ut auditoris sui animum ultra vires non trahat, ne, ut ita dicam, dum plus quam valet tenditur, mentis chorda rumpatur. Alta enim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis in temsuram? Per mensuram quippe tritici exprimitur modus verbi, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinẽ eiꝰ. atq aliud magnitudinẽ
ipsiꝰ debemꝰ: sicut aliud ẽ hõ aliud eiꝰ pulchri-¬
tudo: qͥa desistente pulchritudine homo
manet: ac ꝑ hoc qͥ ita intelligit. dm corpo-¬
reũ eẽ credit: du pulchritudo & magnitudo
dei ipse ds̃ sit. Idõ d̾s dicit᷑ simplex: siue non
amittendo qͦd habet: seu qͥ a ñ aliud ẽ ipse.
aliud qͦd in ipso est. In ordinate dici seu con-¬
ferri uitiis ea q̃ ordinate in dõ st̃. patet: ut¬
pote simplicitas quȩ aliquando dr ꝓstulti-¬
tia. & ñ est. Apud dm uͦ. sũma simplicitas ẽ.
Iuxta hanc reguła & cȩtera existimanda st̃
.II. Quod inm̃sus & om̃ps sit ds:

Expanded text:
pulchritudinem ejus, atque aliud magnitudinem pulchritudinem ejus, atque aliud magnitudinem ipsius debemus sicut aliud est homo, aliud pulchritudo; quia, desistente pulchritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et magnitudo Dei ipse Deus sit. 6. Ideo Deus dicitur simplex, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est. Inordinate dici seu conferri vitiis ea quae ordinata sunt in Deo patet utpote simplicitas, quae aliquando dicitur pro stultitia, et non est. Apud Deum vero summa simplicitas est. Juxta hanc regulam, et caetera aestimanda sunt. CAPUT II. Quod immensus et omnipotens sit D
Abbreviated transcription (Latin):
ummum bonũ ds est. qͥa
in cõmutabilis est. & cor¬
rumpi om̃ino ñ potest.
Creatura uͦ bonum. s ñ
sumnũ est: qͥa mutabiliᷤ
est. E dum sit quidem
immortalitas: nisi eiꝰ in cõmutabilitas:
Nã et angłi &e animȩ immortales sunt.: sed
immutabiles non sunt. Idoq solus deus
dicitur immortalis: qͥa solus incõmutabi-
lis. Nam anima moritur: du deserente
deo de bono in małii mutatur. Sic & an-¬
gelus: dũ deserente do est lapsus. Quod
materiam habet unde existat. mutabile ẽ.
qͥa de informi ad formam transit: qͦd uero
Itaq bene ac substantialit̾ sunt ista in deo:
idest incorruptio. immortalitas. incõmuta-¬
bilitas. Inde & merito cunctȩ p̃ponitur cre-¬
aturȩ. Opus ñ consiliũ apud dm mutari.¬
nec uariari cũ: qͥa ꝑ uaria tempora diũsa
p̃cepit: s manens ide in cõmutabilis & et̃¬
nus. qͥd cuiq congruũ esset tempori. ab
ipsa ȩtñitate in eius mansit dispositione con-¬
silii. Non usu nr̃o aliud deum putare aliud

Expanded text:
ummum bonum Deus est, quia incommutabilis est, et corrumpi omnino non potest. Creatura vero bonum, sed non summum est 116, quia mutabilis est; et dum sit quidem immortalitas, nisi ejus incommutabilitas? Nam et angeli et animae immortales sunt, sed immutabiles non sunt; ideoque solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit. Quod vero utique est. Bene, ac substantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. 4. Opus non consilium, apud Deum crper varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incommutabilis, et aeternus, quid cuique congruum esset tempori, ab ipsa tamen aeternitate in ejus mansit dispositione consilii. 5. Non usu nostro aliud Deum putare, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut cum portari archam opor¬
tuinitas exigit. de intromittendis
uectib portandi tarditas nulla gene¬
retur: qͥa uidelicet cũ sp̃uale aliquid
a subditis pastor exigit᷑. ignominio¬
sũ ualde ẽ. si tc̃ qͤrat discere. cũ qͤstio¬
nẽ debet enodare. S circulis uectes
inhereant: ut doctores semꝑ in suis
cordib eloqͥa sacra meditantes. testa¬
m̃ti arch̃a sine mora eleuent: si qͥc¬
qͥd necesse ẽ ꝓtinꝰ docent. Uñ bñ pͥmꝰ
pastor ȩccłȩ pastoreᷤ cet̾os ãmonco dicenᷤ.
Parati semꝑ ad satisfactionẽ omĩ poscen¬
ti uos rationẽ: de ea ꝗͦ in uob̾ ẽ spe.Ac-
si aꝑte dicat. Ut ad portand̾a archã
mora nulla p̃pediat: uecteᷤ a circulis
ñ qͣm recedant

Expanded text:
tur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur; quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis Pastor inquiritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Sed circulis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dice'Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea, quae in nobis est, spe', ac si aperte dicat, ut ad portandam archam nulla mora prepediat, vectes a circulis numquam recedant.
Abbreviated transcription (Latin):
cationis sententiã ferũt: & ab altari cui minstra¬
bant ñ amino s offitio separati. uitam suam
tanquã mortuam plangũt: certi quod recon¬
ciliato sͥ efficacis penitentiȩ fructib deo. ñ
solũ amissa recipiant: s etiam ciues suꝑnȩ ci

Expanded text:
cationis sententiam ferunt, et ab altari cui ministracationis sententiam ferunt, et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam tanquam mortuam plangunt, certi quod reconciliato sibi efficacis poenitentiae fructibus Deo, non solum amissa recipiant, sed etiam cives supernae ci
Abbreviated transcription (Latin):
onȩ fluentib. restinguent ȩt̾ni ignis incendi¬
a. At hii qui in aliquo gradu eccłiastico con-¬
stituti aliquod occulte crimen admittunt:
ipsi se uana ꝑsuasione decipiunt: N eis uidet᷑
ꝓpterea cõmunicare. & offitiũ suũ implere de¬
bere. quod homines occultatione sui cͥmins
fallunt. Exceptis enim peccatis quȩ tam par¬
ua sunt. ut caueri non possint. pro qͥb expi
no faciunt dãpnari uiditio. Qui autẽ ea c̃¬
miserint. & rdeo ꝓdere metuunt ne senten¬
tiam uistȩ excõmunicationi s accipiant. sine
causa cõmunicant: inimo uͦ dupplicit̾ contͣ
se iram diuinȩ indignationis exaggerant:
qͦo & hominib innocentiã fingunt: & contẽp¬
to di uiditio abstinere se ab altari ꝓpter ho¬
cabunt illi. qͥñ humano conuncti iuditio.
s ultro cͥm̃ agnoscunt: qͥa aut ꝓpriis illuo cõ¬
fessionib ꝓdunt. aut nescientib aliis quales
occulti sunt. ipsi in se uoluntariȩ excõmuni¬

Expanded text:
one fluentibus restinguent aeterni ignis incendione fluentibus restinguent aeterni ignis incendia. At hi qui, in aliquo gradu ecclesiastico constituti, aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana persuasione decipiunt, si eis videtur propterea communicare, et officium suum implere debere, quod homines occultatione sui criminis fallunt. 3. Exceptis enim peccatis quae tam parva sunt, ut caveri non possint, pro quibus expno faciunt damnari judicio. Qui autem ea commiserint, et ideo prodere metuunt, ne sententiam justae excommunicationis accipiant, sine causa communicant; imo vero dupliciter contra se iram divinae indignationis exaggerant, quod et hominibus innocentiam fingunt, et contempto Dei judicio, abstinere se ab altari propter hocabunt illi qui non humano convicti judicio, sed ultro crimen agnoscunt; qui aut propriis illud confessionibus produnt, aut nescientibus aliis quales occulti sunt, ipsi in se voluntariae excommuni
Abbreviated transcription (Latin):
luerint. tamꝗͣ putride corpori ᷤᷤ partes debent
ferro excõmunicationiᷤ abscidi: ne sicut caro
morbis emortua si abscisa ñ fuerit. salutem
relique carnis putredinis suȩ contagione
corrũpit : ita isti qͥ emendari despitiunt. &¬
in suo morbo ꝑsistunt. si morib depͣuati s in
scõꝵ societate ꝑmanserint. eo ᷤ exemplo suȩ
ꝑditionis inficiant. Porro illi qͦr peccata hu¬
manã noticiam latent. nec ab ipsis confessa
nec ab aliis publicata: si ea confiteri uł em̃¬
oare noluerint. dm̃ quẽ habent testẽ: ip¬
sum habituri sunt & ultore. Et quid ꝓdest
eis humanũ uitare iuditiũ: cũ si in malo
suo ꝑmanserint. ituri sunt in et̾ĩ dõ retͥ¬
bue. Snte suppliciũ: Quos ii ips uidices¬
sͥ fiant. & uelut suȩ inquitatis ultores. hic inse
uoluntariã pęnam seuerissimȩ animadu̾sionis
exerceant: temporalib penis mutabunt ȩterna
supplicia: & lacͥmis ex uera cordis compuncti¬

Expanded text:
luerunt; tanquam putres corporis partes debent luerunt; tanquam putres corporis partes debent ferro excommunicationis abscidi: ne, sicut caro morbis emortua, si abscisa non fuerit, salutem reliquae carnis putredinis suae contagione corrumpit; ita isti qui emendari despiciunt, et in suo morbo persistunt, si moribus depravatis in sanctorum societate permanserint, eos exemplo suae perditionis inficiant. Porro illi quorum peccata humanam notitiam latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata; si ea confiteri aut emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri sunt et ultorem. Et quid eis prodest humanum vitare judicium, cum, si in malo suo permanserint, ituri sint in aeternum, Deo retribuente, supplicium? Quod si ipsi sibi jus fiant, et veluti suae iniquitatis ultores hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis compuncti
Abbreviated transcription (Latin):
peccator obtineat. Iinocentẽ si se tueri ñ potest
suspitio uidicis incauta conoẽpnat: & reum
calliditas ingenii uiacis excusat. Uerũptam̃
ñ diuinũ. s humanũ fallunt ista iuditium.
Et quid mirũ si amnio ᷤ alioꝵ quales sint sine
ipsoꝵ confessione nescimꝰ: cũ nos ipso s ita ho¬
die nouerimꝰ. ut quales futuri simꝰ crastino
nesciamꝰ: Cũ uͦ nob̾ fres qͥlibet nr̃i peccata
sua tamꝗͣ medicisᷤ uulnera. qͥb urgent᷑ aperi¬
unt: oꝑam dare debemꝰ ut quantotiꝰ ad sa
uitatẽ deo auctore ꝑueniant: ne in peius oiᷤ¬
simulata curatione ꝓficiant. Ea aũ cͥmina
quoꝵlibet si ipsi ᷤᷤ cͥminosis confiteri nolentib
undecũq claruerint: quecũq ñ fuerint lȩni¬
patientiȩ medicam̃to sanata: uelut igne qͦ¬
dam pie increpationiᷤ urenda sunt & curan¬
da. Quod si nec sic qͥdem ȩqͣmmit᷑ sustinentiᷤ
ac piȩ increpantis medela ꝓcesserit in eis: qͥ
diu portati & salubrit̾ obiurgati corrigi no¬

Expanded text:
peccator. Innocentem si se tueri non potest, suspicio judicis incauta condemnat, et reum calliditas ingenii vivacis excusat. Verumtamen non divinum, sed humanum fallunt ista judicium. Et quid mirum, si animos aliorum quales sint, sine ipsorum confessione nescimus, cum nos ipsos ita hodie noverimus ut quales futuri simus crastino nesciamus? Cum vero nobis fratres quilibet nostri peccata sua, tanquam medicis, vulnera quibus urgentur, aperiunt; operam dnitatem, Deo auctore, perveniant, ne in pejus dissimulata curatione proficiant. Ea autem crimina quorumlibet, si ipsis criminosis confiteri nolentibus undecunque claruerint, quaecunqpatientiae medicamento sanata, velut igne quodam piae increpationis urenda sunt et curanda. » Quoac pie increpantis medela profecerit in eis, qui diu portati, et salubriter objurgati, corrigi no
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. In usum ueniant: & neminem fre¬
quentata conturbant. Nam quero qͥd sit
eoꝵ q̃ dixi difficile: ut homo id qͦd opꝰ
non habet ab eccłia non accipiat: an qͦd
habet sine causa contẽpnat. Si ꝓpter hoc ñ
uult sua relinquere ut habeat unde uiuat:
ut qͥd accipit unde rationẽ reddat : ut qͥd
peccatis alienis sua multiplicat: xu¬
taꝙ sacerdosᷤ cui dispensationiᷤᷤ eura cõmis-¬
sa est. ñ solũ sine cupiditate. s etiam cũ laude
pietatis accipit a ppło dispensanda & fidelit
dispensat accepta: quia omia sua aut reliqͥt aut
eccliȩ reb adumxit.⁊ se in nu̾o pauperũ pauꝑtatiᷤ
amore constituit: ita ut unde pauꝑib submi¬
nistrat: unde & ipse tanqu̾a pauꝑ uoluntariꝰ
uiuat. Clerici qͦq qͥs pauꝑes aut uoluntas aut
natiuitas facit. cũ ꝑfectione uirtutis uite ne¬
cessaria siue in domib suis siue in congregatione

Expanded text:
vitas. In usum veniant, et neminem frevitas. In usum veniant, et neminem frequentata conturbant. Nam, quaero, quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua multiplicat?  Sacerdos, cui dispensationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipiat a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut relinquit aut Ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat. Clerici quoque, quos pauperes aut voluntas aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria sive in domibus suis, sive in congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑm presumendo suscipiunt: qͥ eccłiam
qu̾a uiuare de ꝓpriis facultatib debuerunt
suis expensis insuꝑ grauant: ꝓpt̾ hoc fortassiᷤ
in congregatione uitientes. ne aliqͦs paupere ᷤ
pascant: ne aduenientes excipiant: aut ne suũ
censũ expensis cotidianiᷤ miminuant. Quod
si aliquid de fructib suis ȩccłiȩ uelut ꝓ ipsa
expensa sua contulerit. ñ se p̾ferant inam iac¬
tantia illis quos nichil habentes pascit
& uestit ȩccłia: qͥa ꝑfectior est ille qͥ se
mundi reb expoliat: aut qͥ cũ nchil
habuerit nec habere desiderat. quã ille qͥ ex
multis quȩ possidet ȩcclie aliqd prestat: ac
se de eo quod prestiterit forsitan iactat. Du
ra sunt quȩ dico: nec ego diffiteor. Dura st̃:
s obseruare nolentib. Ceterum si fiant ista q̃
difficilia non facientib sunt: statim facilia
facientib fiunt. Non gͦ ea quȩ nolumꝰ obser¬
uare impossibilitas nobis facit dura: s no¬

Expanded text:
pauperum praesumendo suscipiant, qui ecclesiam pauperum praesumendo suscipiant, qui ecclesiam quam juvare de propriis facultatibus debuerunt, suis expensis insuper gravant; propter hoc fortassis in congregatione viventes, ne aliquos pauperes pascant, ne advenientes suscipiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis ecclesiae, velut pro ipsa expensa sua contulerint; non se praeferant inani jactantia illis, quos nihil habentes pascit et vestit ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam ille qui ex multis quae possidet, ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit forsitan jactat. 3. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor. Dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista; quae difficilia non facientibus sunt, statim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
uenire non ualeat. Qui autẽ ȩccłiȩ seruiunt.¬
& labori suo uelut debita reodi oportere cre¬
dentes. ea quib opꝰ ñ hñt aut accipiunt libent̾
aut exigunt: nimis carnalit̾ sapiunt. si putãt
qͦd eccłiȩ fidelit̾ seruiente ᷤ. stipendia t̾rena ac
ñ potiꝰ p̾mia eterna ꝑcipiant. Seculariᷤ quip¬
pe militia qͥa cȩlestia ñ habet: terrena stren¬
nue militantib prestat. EInde satis indignũ
est: si fidelis & oposa deuotio clerieoꝵ. ꝓpter sti-¬
pendiũ temporale p̾mia sempit̾na contẽpnat.
Quod si quilibet minister ȩccłiȩ non habet un¬
de uiuat: non ei reddat hic. s necessaria prestet
eccłia: ut in futuro p̾miũ laboris sui recipiat:
qͦd in hac uita iam spe dñicȩ ꝓmissionis expec¬
tat Illi qͦq qui uł icdonei nchil sͥ quidẽ dari
uelut debitũ poscunt. s tam̃ ȩccłiȩ sũptibus
uiuu stñ est meũ dicere. quali ꝑ eccato cibos

Expanded text:
venire non valeat. 2. Qui autem ecclesiae serviunt, etvenire non valeat. 2. Qui autem ecclesiae serviunt, et labori suo velut debita reddi oportere credentes, ea quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt; nimis carnaliter sapiunt, si putant, quod ecclesiae fideliter servientes stipendia terrena, ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe militia quia coelestia non habet, terrena strenue militantibus praestat. Unde satis indignum est, si fidelis, et operosa devotio clericorum, propter stipendium temporale praemia sempiterna contemnat. Quod si quilibet minister ecclesiae non habeat unde vivat: non ei praemium reddat hic; sed necessaria praestet ecclesia: ut in futuro praemium laboris sui recipiat, quod in hac vita jam spe dtat. Illi quoque qui velut idonei nihil quidem sibi dari velut debitum poscunt, sed tamen ecclesiae sumptibus vivunt, non est meum dicere, quali peccato cibos
Abbreviated transcription (Latin):
patͥmonium pauꝑm. ñ eas uendicauerunt
i usus suos ut ꝓpͥas: s ut cõm̃datas paupi¬
b diuiserunt. Hoc ẽ possidendo contẽpnere.
ñ sͥ s aliis possidere: nec habendi cupiditate
ȩccłiȩ facultates ambire. s eas pietate subue¬
habentib habere cõmune: nec aliqd inoe eis
qͥsͥ de suo sufsiciunt erogare: quãdo mehil a
liud sit habentib dare quã ꝑdere xi.
Ec illi qͥsua possidentes darisͥ aliquid uo¬
lunt: sine grandi peccato suo unde pau-¬
ꝑ uictũtꝰ erat suscipiunt. De cleticis quidem di
quib indigere uident᷑ accipunt: ita possesso-¬
res. ñ alimenta qͥb habundant. s aliena pec¬
cata suscipiunt. Ipsi qͦꝙ pauꝑes si se posfunt
sius artificiis aut̃ laborib expedire. non p̃su¬
mant quod debet debilis & infirmꝰ accipere:
ne forte eccłia quȩ potest om̃i solatio destitu¬
tis necessaria ministrare. si om̃s etiam nichil
indigente aceipeant grauata illis qͥb debet sub¬

Expanded text:
patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subvehabentibus habet commune, nec aliquid inde eis qui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihiliud sit habentibus dare quam perdere. Nec illi, qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo unde pauper victurus erat accipiunt. De cleriquibus indigere videntur, accipiunt; ita possessores, non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes, si se possunt suis artificiis aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis aut infirmus accipere, ne forte ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministrare, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet, sub
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m desiderans s ꝓfectum. nec mortẽ peccanti
um s salutẽ: nos quare exemplo nr̃i saluatoris
& dñi ñ sustineamꝰ infirmos: cũ & ipsi aut
infirmi sumꝰ & uolumꝰ a dõ portari: aut si
sani sumꝰ. possumꝰ ad huc ut fragiles infirmaris

Expanded text:
nostrum desiderans, sed profectunostrum desiderans, sed profectuum, sed salutem; quare nos exemplo nostri Salvatoris et Domini non sustineamus infirmos, cum et ipsi aut infirmi sumus, et volumus a Deo portari; aut si sani sumus, possumus adhuc ut fragiles infirmari.
Abbreviated transcription (Latin):
quam laboriosum fint insullimitatẽ uirtutis
euadere tam deforme sit inuitia rursꝰ qͥb se
gaudet caruisse descendere: qͥa sicut uirtꝰ one¬
rosa est uitioso: ita uirtutis amico ittiosa uo¬
luntas amara est. Ec̃ce qͦmͦ peccantes om̃s błã¬
de tractat aut increpat: qͥ nichil aliud nͥ eoꝵ
salutẽ qͥb uult ꝓdesse considerat: uiI.¬
defsere deberet ignorat: tam dui
curiose aliena considerat. Quoo si mores suos ad
seipsũ conuersus asspitiat: ñ reqͥret qͥd in aliis
specialit̾ rephendat: s̃ inscipso qͦd lugeat. Prom-¬
de sratrũ nr̃oꝵ uitia ñ facile debemꝰ accusare s
gemere: ut inuicẽ onera nr̃a portanteᷤ legem
xp̃i implere possimꝰ: qͥ utiq ñ accusauit peccata
nr̃a s tulit: eugłista dicente. Ec̃ce agnꝰ csi eoce qͥ
tollit peccata mundi. Itaq si ille qͥ sine ullo
peccato fuit. nos peccatores meffabili pietate
sustinuit. & sustinere ñ desinit: ñ interitum

Expanded text:
quam laboriosum fuit in sublimitatem virtutis quam laboriosum fuit in sublimitatem virtutis evadere, tam deforme sit in vitia rursus quibus se gaudet caruisse, descendere. Quia sicut virtus onerosa est vitioso, ita virtutis amico vitiosa voluptas amara est. Ecce quomodo peccantes omnes blande tractat aut increpat, qui nihil aliud nisi eorum salutem quibus vult prodesse, considerat. CAPdeflere debet, ignorat, quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum reversus aspiciat, non requirat quid in aliis specialiter reprehendat, sed in seipso quod lugeat. Proinde fratrum nostrorum vitia non facile debemus accusare, sed gemere: ut invicem onera nostra portantes, legem implere ; qui utique non accusavit peccata nostra, sed tulit, Evangelista dicente: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Itaque si ille qui sine ullo peccato fuit, nos peccatores ineffabili pietate sustinuit, et sustinere non desinit, non interitum
Abbreviated transcription (Latin):
niam reparande salutis desꝑatione ꝓlapsi. ut
seria uerba corripientiũ. in iocos exitiales im¬
pudenti urbanitate conuertant: ac maledi¬
ci in se. ex ipsa iactatione turpitudinis sue tur-¬
pit̾ uiuentiũ maliuolas letitia ᷤᷤ pascant.
Propt̃ hoc ergo blanda pietate portandi st̃: qui
increpari pro sua infirmitate ñ possunt. Et
reuera si peccanti salubrem pudorẽ dũ ꝓ eo eru-¬
bescis incutias. ac uerecũdiam quã ꝓ peccatis eiꝰ
assumiᷤ. in eũ pia animi cõpassione tranfundaᷤ:
facile in illo repͥmis omnẽ peccandi licentiam:
atq ei totam impudentiã demis. licentiosȩ t̾¬
pitudinis hortatricẽ. Tumores eiꝰ uerecũdia cꝰ¬
tos integͥtatis ornabitait ei placeat qd̾ añ sordebat qñ
sordidus erat: & sordeat qͦd ante. placebat. qͣndo
ipse bonis om̃ib displicebat. Scõs uiro s amando
sectabit᷑. & sectando meoꝵ similitudinẽ pau-¬
iatim uite pͥoris emenoatione formabit᷑: ut ei

Expanded text:
niam reparandae salutis desperatione prolapsi, ut niam reparandae salutis desperatione prolapsi, ut seria verba corripientium in jocos exitiabiles impudenti urbanitate convertant, ac male dicaces in se ex ipsa jactatione turpitudinis suae, turpiter viventium malevolas laetitias pascant. Propter hoc ergo, blanda pietate portandi sunt, qui increpari pro sua infirmitate non possunt, Et revera, si peccanti salubrem pudorem, dum pro eo erubescis, incutias, ac verecundiam quam pro peccatis ejus assumis, in eum pia animi compassione transfundas; facile in illo reprimis omnem peccandi licentiam, atque ei totam impudentiam demis licentiosae turpitudinis hortatricem. Tunc mores ejus verecundia custos integritatis ornabit, ut ei placeat quod ante sordebat, quando sordibus erat; et sordeat quod ante placebat, quando ipse bonis omnibus displicebat. Sanctos viros amando sectabitur, et sectando in eorum similitudinem paulatim vitae prioris emendatione formabitur, ut ei