comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem: atꝙ intali certamine laborantes
s ꝑiclirantes. dari sibi pugnandi uincẽ¬
diq uirtutem. ꝑ xp̃i gr̃am poscunt. ille
temptatꝰ atc turbatus: in illo beatitudi¬
nis loco. sua secum pace fruebat᷑. P inde
& si ñ int̾im letiore nunc: uerumptam̃
potentiori gr̃a indigent isti. Et que po¬
tentior. quam dei uingenitꝰ filus eqͣlis
patͥ & coet̾nus. ꝓ eis homo factus.  sine
ullo suo uel originali uł ꝓpͥo peccato.
ab hominib pecc̃õrib crncifixus : Qui
qmͣuis die t̾cio resurrexit. numqmͣ mo¬
riturus ulteriꝰ: ꝑtulit tam̃ ꝓ mortalibꝰ
mortem. qui mortius p̃stat uitam. ut
redempti enis sanguine. tanto ac tali
pignore accepto. dicerent. Si deus ꝓ nob̾.
quis contra nos: Qui ꝓpͥo filio ñ peꝑcit:¬
s ꝓ nobis omnib tradidit eum. Quomͦ¬
ñ nunc etiam cum illo omnia nobis do¬
nauit: Deus g̾ nat᷑am nĩam. id est animã
rationalem carnemꝙ: homiis xp̃c susce¬
pit. susceptione mirabili singłariter

Expanded text:
nem , atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccatoribus crucifixus? Qui quamvis die tertio resurrexit, nunquam moriturus ulterius; pertulit tamen pro mortalibus mortem, qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio suo pdidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Deus ergo naturam nostram, id est animam rationalem carnemque hominis Christi suscepit, susceptione singulariter mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis: pͥmum dicite. Pax huic domiii.
Et subi fu̾it filius pacis: requiescet suꝑ
illam pax ur̃a. Sin autem: ad uos reuer¬
tetur. Cum hanc euͣgłizant pacem de
quib dictum est. quam speciosi pede ᷤᷤ
eorum qui annuntiant pacem. qui an¬
nuntiant bona. nobis quidem tunc in¬
cipit eẽ quisꝙ filuis pacis. cum obedierit
& crediderit huic euangłio.  ex fide uisti¬
ficatus. pacem ad dm̃ habere ceꝑit: scd̃m¬

Expanded text:
 Pax huic domui: et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Deum habere coeperit: s
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitur. Donec ad xp̃i gr̃am qua pie uiui¬
tur ꝑuenirent: de inceps iam securi. nũ¬
qmͣ seabillo eẽ cauiros. Que p̾sumptio in
isto temptationũ loco ñ expedit: ubi tan¬
ta est infirmitas. ut suꝑbiam possit ge¬
nerare securitas. Deniq etiam hoc erit:
s tunc quod iam est inangłis. etiam in
hominib erit. qnͣdo ulla suꝑbia eẽ ñ pot̾it
Numerus gͦ scõrum ꝑ dei grãm łi regno
p̃destinatꝰ. donata sibi etiam usq infinẽ
toris sui. siue cum conuertuntur. siue cũ
p̃liantur. siue cum coronant᷑. Nam & tc̃¬

Expanded text:
primitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuiprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando superbia ulla esse non poteritNumerus ergo sanctorum per Dei gratiam Dei regno praedestinatus, donata sibi etiam usque in finem toris sui, sive cum convertuntur, sive cum praeliantur, sive cum coronantur. 41.
Abbreviated transcription (Latin):
hac mortalitate uiuitur: innumero p̃de¬
stinatorum se ẽẽ p̃sumat: Quia id occul¬
tari opus est. in hoc loco. uͥ sic cauenda est
elatio: ut etiam ꝑsathane angłm neex¬
tolleretur tantus colaphyraret᷑ apls.
Hinc & apłis dicebatur. si manseritis in
me dicente illo. qui eos utiq sciebat esse
audieritis me. cum sciret ipse inquibꝰ
oꝑaretur & uelle. Et similia multa di¬
cuntur. Nam ꝓpt̾ huius utilitatẽ secti.
ne forte quis extollatur. s om̃s etiam
qui bene currunt timeant. dum occul¬
tum ẽ. qui ꝑueniant. ꝓpt̾ huius gͦ
utilitatẽ secreti. credendum est qͦsdam
defiliis ꝑditionis. ñ accepto dono ꝑ¬
seuerandi usq infinem. infide que
ꝑ dilectionem oꝑatur inciꝑe uiuere. & aliqͣn¬
aiu ficlelit̾ ac iuste uiuere. ac postea cacłe:
neꝙ dehac uita pͥusqmͣ eis hoc contingat
auferri. Quorum si nenini contigisset.
taindui haberent homines istum saluber¬
rimum timorem quo uitium elationis op¬

Expanded text:
hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedehac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretur, tantus colaphizaretur apostolus? hinc apostolis dicebatur: si manseritis in me, dicente illo qui eos utique sciebat esse itis et obaudieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes, etiam qui bene currunt, timeant, dum occultum est qui perueniant — propter huius ergo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis op
Abbreviated transcription (Latin):
minuatur ex eis: ñ dehis qui cum an¬
nuntiass & locutꝰ eẽt. multiplicati st̃
suꝑ numerum. Ipsi enim uocati dici
possunt. ñ autem electi: quia ñ scđłm ꝓpo¬
situm sunt uocati. Certum uͦ ẽẽ numer̃
electorum. neq augendum neq minuẽ¬
dum. qmͣuis & ioh̾es baptista significet.
uͥ dicit. facite gͦ fructum dignum pe¬
nitentie. & nolite dicere apud uosmet¬
ipsos patrem habemus abrabam. potenᷤ
est enim deus delapidib istis suscitare
filios abrabe. ut ostendat sic ẽẽ istosam¬
putandos. si ñ fecerint fructum. ut nõ
desit numerus qui ꝓ missus est abrabe.
quod habes: ne aluis accipiat coronam
tuam. Si enim alius ñ ẽ accepturiis nisi
iste ꝑliderit: certus est numerus. Quod
autem etiam ꝑseueraturis scĩs sic ista di¬
cuntur. quasi eos ꝑseueraturos habeatur
incertum: ñ aut̾ hec audire debent. quibꝰ
expedit non altum saꝑe s timere. Quis
enim ex multitudine fidelium. qmͣdui i

Expanded text:
minuatur ex eis: non de his qui, cum anminuatur ex eis: non de his qui, cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neque augendum neque minuendum, quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit, Facite ergo fructum dignum poenitentiae: et nolite dicere apud vosmetipsos, Patrem habemus Abraham; potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; ut ostendat sic istos esse amputandos si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae:Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est numerus. 40. Quod autem etiam perseveraturis sanctis sic ista dicuntur, quasi eos perseueraturos habeatur incertum, non aliter haec audire debent quibus expedit non altum sapere, sed timere. quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in
Abbreviated transcription (Latin):
est gͥ infirmitati uoluntatis humane:
ut duuna gr̃a indeclinabiliter & insr̃¬
abilit̾ ageretur. & ideo qmͣuis infirma
ñ tam̃ defic̾et: neq aliqͣ ad u̾sitate uin¬
ceretur. Ita factum est. ut uoluntas ho¬
minis inualida & imbecilla. inbono ad-¬
huc paruo ꝑseueraret in uirtute dei.
cum uoluntas pͥmi hominis fortis et
sana. in bono ampliori ñ ꝑseuerauerit.
hñs uirtutem lib̾i arbitrii. qmͣuis non
dimisit atq ꝑmisit. facere qued uell&:
infirmis seruauit. ut ipso clonante in¬
uictissime quod bonum est uellent. & hoc
deserere inuictissime nollent. Dicente gͦ
xp̃o. rogaui ꝓte petre ne defitiat fides
tua: intelligamus ei dictum. que edifi¬
catur suꝑ t̾ram. atꝙ ita homo dei. nõ
solum quia mĩam consecutꝰ ẽ ut fideł
eẽt. uerum etiam quia fides ipsa ñ defi
de his loquor qui p̃destinati sunt in
regnum dei. quorum ita certus est nu¬
merus. ut nec ad datur eis quisqmͣ nec

Expanded text:
est igitur infirmitati voluntatis humanae, est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ageretur; et ideo, quamvis infirma, non tamen deficeret, neque adversitate aliqua vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro te ne deficiat fides tua , intelligamus ei dictum, qui aedificatur super petram. Atque ita homo Dei non solum quia misericordiam consecutus est ut fidelis esset, verum etiam quia fides ipsa non deficde his loquor, qui praedestinati sunt in regnum Dei, quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc nec de ipsa ꝑseuerantia uoni uo¬
luit deus scõs suos in iurib suis. set
in ipso głari. qui eis ñ solum dat adui¬
torium quale pͥmo homini dedit. sine
quo ñ possunt ꝑseuerare si uelint. s ĩ
eis etiam oꝑatur & uelle: ut qm̃ non
ꝑseuerabunt nͥ & possint & ueluit. ꝑ¬
seuerandi eis & possibilitas & uolun¬
tas. diuine gr̃e largitate donetur tã
luntas eorum. ut ideo possint quia
sic uolunt: ideo sic uelint quia deuᷤ
oꝑatur ut uelint. Nam si intanta ĩ¬
firmitate uite huus. in qua tamen
infirmitate ꝓpt̾ elationem repͥmen¬
dam. ꝑfici uirtutem oportebat. ipsis
relinqueretur uoluntas suq. ut in ad¬
uitorio dei sine quo ꝑseuerare ñ pꝰsent.
manerent si uellent. nec d̾s in eis oꝑa¬
retur ut uellent: int̾ tot & tantas
temptationes. infirmitate sua uolun¬
tas ipsa succumb̾et. & ideo ꝑseuerare ñ
possent. quia deficientes in firmitate
nec uellent: aut ñ ita uellent infirmi¬
tate uoluntatis. ut possent. Subuentũ

Expanded text:
 hoc nec de ipsa perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo non possint perseverare si velint; sed in eis etiam, operatur et velle: ut quoniam non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratiae largitate donetur. Tanur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum
Abbreviated transcription (Latin):
& addunt quod si fuissent ex nob̾. per¬
mansissent utiq nob̾cum. quid aliud
dicunt. nͥ ñ erant filii. etiam qnͣdo erãt
inꝓfessione & nomine filiorum. ñ qͥa
iustitiam similauerunt. s quia ĩ ea
ñ ꝑmanserunt: Neꝙ enim ait. nã
si finssent ex nobis. ueram nõ fictam
rustitiam tenuissent utiꝙ nobiscum:
s si fuissent inquit ex nob̾ ꝑmansissẽt
utiꝙ nobiscum. In bono illos uolebat
ꝓ culclubio ꝑman̾e. Erant utiꝙ inbo¬
no: s quia ñ in eo ꝑmanser̃t. id ẽ non
usꝙ infinem ꝑseuerauert. ñ erant in

Expanded text:
et addunt, Quod si fuissent ex nobis, peret addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiam quando erant in professione et nomine filiorum? non quia justitiam simulaverunt; sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait, Nam si fuissent ex nobis, veram, non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum: sed, si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non permanserunt, id est non usque in
Abbreviated transcription (Latin):
turi sunt impie. & in eadem impietate
ꝑdicationẽ: Q tam̃ antarm eẽt factũ
iam filii dei erant. ininemorali patͥs
sui. inconcussa stabilitate conscͥpti.
Et sunt rursus quidam. qui filii łi
ꝓpt̾ susceptam. uel temporalit gr̃am
dicunt᷑. a nob̾: nec sunt tamen deo.
De quibus ait idem ioħs. Ex nobis
exierunt: s non erant ex nobis. Qd̾
si fuissent ex nobis: ꝑmansĩsent
utiq nobiscum. Non ait. ex nobis
exierunt. s quia ñ manserunt nob̾¬
cum. iam ñ sunt ex nob̃. uerum ait
ex nob̃ exierunt. s non erant ex
nob: hoc est. &s qͣndo uidebant᷑ in
nobis. ñ erant ex nobis. Et tanhnͣ ei
diceretur. unde id ostendis. quod si fuiᷤ¬
sent in quit ex nob̾: ꝑ mansissent utic¬
in nobis. filiorum dei uor est: iohanneᷤ
loquitur. infiliis dei loco p̃cipuo con¬
stitutus. Cun gͦ filii dei dicunt de
his qui ꝑseuetantiam ñ habuerunt.
ex nobis exierunt.s non erant ex nob̾.

Expanded text:
turi sunt impie et in eadem impietate turi sunt impie et in eadem impietate praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt tamen Deo: de quibus ait idem Joannes, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum, jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; hoc est, Et quando videbantur in nobis, non erant ex nobis. Et tanquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ donat deus. quib uoluerit: Aut uͦ
scͥptura illa mentitur. que de morte ue¬
lit immatura homĩs iusti ait. raptuᷤ
est ie malitia mutaret intellectum
euis. & ne fictio deciꝑet ammam euis:
Cur gͥ hoc tam magnum benefitiũ
aliis dat. aliis ñ dat dd̃s. apud quem
ñ ẽ miquitas. nec acceptio ꝑsonarũ.
& in cuiis potestate ẽ. quamdui qͥsq
in hac uita maneat. q̃ temptatio dita¬
est suꝑ t̾ram: Sicut gͦ cogunt᷑ fateri
donum deieẽ. ut fimat homo istam
uitam anteqmͣ ex bono mutetur in
malum. cur autem id aliis donatur.
aliis ñ donat᷑. ignorant: ita donũ dei
ẽẽ inbono ꝑseuerantiam. scłm scͥpt᷑as
de quib testimonia multa iam posu
fateant᷑ nobiscum. & cur aliis detur.
aliis ñ detur. sine murm᷑e ad ũsus do¬
minum dignentur ignorare nobisc̃.
dam: deus ñ dat istam ꝑseuerantiam.
re sunt filii ꝓmissionis. Nam isti cum
pie uiuunt dicunt᷑ filii di: s qm̃ uic¬

Expanded text:
non donat Deus quibus voluerit, aut vero non donat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominiest, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus. Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio personarum, et in cujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio diest super terram ? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam secundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobiscum.sdam Deus non dat istam perseverantiam. re sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam vic
Abbreviated transcription (Latin):
opulentia. nobilitas. honores. & cet̾a hiuꝰ¬
modi. que quisq ut habeat. ñ nͥ in cłi
est potestate. ut ñ immorer etiam in
baptismate paruulorum. quod nullus
istorum põt dicere. sicut illa ad regnũ
dei ñ ꝑtinere. cur illi paruulo detur.
illi ñ cletur. cum sit utrumꝙ inpotesta¬
te dei. & sine illo sacͣmento nemo ĩtret
in regnum dei: ut hec gͦ taceam uł re¬
linqmͣ. illos ipsos intueamur. dequib
agitur. De his enim disserimus qui per¬
seuerantiam bonitatis ñ habent: s ex
bono minalum de fitiunt. & uoluntate
moriunt᷑. Respondeant si possunt. cur
illos deus cum fidelit & pie uiuerent.
ñ tunc de uite huuis ꝑ iculis rapuit. ne
malitia mutaret intellectum eorum.
& ne fictio deciꝑet animas eoꝵ: utrum
hoc inpotestate ñ habuit. an corum
mala futura nesciuit. Nempe nil hoꝵ
rident: qnͣdo in rebus talibus exclama¬
mꝰ. Qmͣ in scrutabilia sunt uiditia eiꝰ.
& inuestigabiles uie eius. neq enimħ

Expanded text:
opulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusopulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum potest dicere, sicut illa, ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nihil horident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Neque enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
omnia alienat a regno suo. quo paren¬
tes mutit illorum & qͦsdam filios unmico
ꝵ. fatiat inmanus xp̃ianorum uenire.
O ꝑ hoc lauachrum introducit in reg¬
num. aquo eorum parentes alienati
sunt: cum & illis malum. ꝙ istis bo¬
num meritum nullum sit paruuł
ex eorum ꝓpͥa uoluntate. Certe hic ui¬
ditia dei qm̃ usta & alta sunt: nec
ituꝑari possunt. nec penet᷑ri. In hiᷤᷤ
est & illud de ꝑseuerantia: de qua nẽ
Oaltitudo diuitiarum sapientie.&. sei¬
entie dei: qmͣ in scrutabilia sunt iudi¬
tia euis. Nec miremur nos uestigare
ñ posse: in uestigabiles uias eius. Ut
enim alia innumerabia taceam. que
aliis dantur. alii ñ clantur homĩb
adño deo. ãpud quem ũ est acceptio
ꝑsonarum. nec tͥbuunt᷑ ista m̃itis
uoluntatum. sicut st̃ celeritates.
uires. bone ualitudines & pulcͥtudi¬
nes corpoꝵ. in genia mirabilia. et
muitarum artium capaces nature mẽ¬
tium: uel que accedunt extͥnsecus ut est

Expanded text:
omnia, alienat a regno suo, quo parenomnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt: cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis ex eorum propria voluntate. Certe haec judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia; de qua nuncO altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud quem non est acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: Eece quẽ ad modum scłm gr̃am dĩ.¬
ñ ꝯͣ eam lib̾tas defenditur uoluntatiᷤᷤ
uoluntas quippe humana ñ lib̾tate
cõsequitur gr̃am. s gr̃a potius liber¬
tatem: & ut ꝑseuẽt deletabilem ꝑ¬
petuitatẽ & insuꝑabilem fortitudinẽ.
Mirandum est quidem multumq
mirandũ. quod filiis suis quibꝰlam
deus. quos regenerauit in xp̃o. quibus
fidem. spem & dilectionem tͥbuit. ñ clat
ꝑseuerantiam: cum filiis alienis scelera
tanta dimiitat. atq imꝑtita gr̃a fatiat
suos filios. Quis hoc ñ miretur. quis hoc
ñ uehemiẽtissime stupeat: s & etiam
illud ñ minus mirum ẽ. & tam̃ uerum
atꝙ manifestũ ita. ut nec ipsi inunici gr̃e
cdei. quomͦ so negent ualeant inuenire.
quod filio ᷤ quosclam amicorum suorũ
hoc est regeñatorum. bonoꝵꝙ fideliũ.
sine baptismo hinc paruulos exeunteᷤ.
quib utiꝙ si uellet huuis lauachri gͣ¬
tiam ꝓcuraret. in cuius potestate sunt

Expanded text:
tem? Ecce quemadmodum secundum gratitem? Ecce quemadmodum secundum gratintra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum emirandum, quod filiis suis quibusdam Deus, quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam, cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia suos faciat filios. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei, quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum, bonorumque fidelium, sine baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet, hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bilia iuditia dei. penet᷑re ñ possumꝰ.
Aut si ad lib̾um arbitum hominiᷤᷤ
quod ñ sccłm cłi gr̃am. s contͣ eam
defendiᷤ. ꝑtinere dicis ut ꝑseneret
mbono quisq uel ñ ꝑseueret. ñ deo
donante si ꝑseuerat. s humana uo¬
luntate faciente. quid moliturus
es contra uerba dicentis. rogani ꝓte
petre nedefitiat fides tua: An aude¬
bis dicere etiam rogante xp̃o ñ defice¬
ret fides petri. defecturam fuisse. si
petrus eam deficere uoluiss hoc est¬
sieam uscy eam usq infinem ꝑ seue¬
rare noluiss. quasi aliud petrus ul
uellet : Nam quis ignorat tunc fuis¬
se ꝑituram fidem petͥ. si ea que fide¬
lis erat uoluntas ipsa deficeret. & per¬
mansuram si eadem uoluntas manet:
S quia p̃paratur uoluntas a domino:
Quando rogauit gͦ. ne deficeret fideᷤᷤ¬
eiuis. quid aliud roganit. nͥ ut hab̾et
in fide liberrimam. fortissimam. ĩuic¬
tissimam. ꝑ seuerantissimam uolunta¬

Expanded text:
bilia judicia Dei penetrare non possumus. bilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ;Quando rogavit ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam volunta
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantiam que ad beatam utam ꝑ¬
diicit electos. scitꝙ illos ita stare. ut pͥs
cur eis cdeus ꝑseuerantiam ñ dederit. qͥ
eam qua xp̃iane uiuerent dilectionem
dedit: me ignorare respondeo. Non
enim arrogant. s agnoscens modulũ
meum: audio dicentem apłm. O ho¬
mo. tu quis es. qui respondeas deo:
Et. O altitudo diuitiarum sapientie
& scientie dei: qmͣ inscrutabilia sũt
uiditia eius. & inuestigabiles uie eius.
Qnͣtum itaq nob̾ iuditia sua manife¬
stare dignatur: gr̃as agamus. Qnͣtũ
uͦ abscondere ñ adũsus consilium eiꝰ¬
murm᷑remus. s hoc quoꝙ nobis sa¬
luberrimũ ẽẽ credamus. Tu autem
quisqͥs mimicus es gr̃e. si int̾rogariˢ
quod te ñ negas ẽẽ xp̃ianum: & cat¬
holicum iactas. Si gͦ cõfit̾is cdonum
dei ẽẽ ꝑseuerare in bono usꝙ infi¬
nem. eur hoc donum ille accipi¬
at ille ñ accipiat. puto quod mecũ
parit̾ nescis. & ambo hic inscruta¬

Expanded text:
severantiam quae ad beatam vitam pseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praecur eis Deus perseverantiam non dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscruta
Abbreviated transcription (Latin):
timotheũ. uͥ cum dictum fiuiss ymͤne¬
um & phyletum fidem quorumdam
subuert̾e: mos ad ditum est. firmum
autem fundam̃tum dei stat: habens
signacłm hoc. Sciuit deus qui sunt eiꝰ.
Horum fides que ꝑ dilectionem oꝑat᷑.
ꝓfecto aut omnino ñ deficit. aut si qui
sunt quorum deficit. reparatur anteꝙͣ.
ista uita finiatur. & deleta que inter¬
cucurrerat iniquitate. usꝙ infinem
ꝑseuerantia deputatur. Qui uͦ ꝑseuerat᷑i
ñ sunt. ac sic afide xp̃iana & conũsatiõe
lapsuri sunt. ut tales eos uite huius
finis inuemiat: ꝓculdubio nec illo tẽ¬
pore quo bene pieq iuuuint. inistorum
numero computandi sunt. Non enim
sunt a massa illa ꝑditionis. p̃scientia cłi
& p̃destinatione discreti. & ideo nec scd̃m
ꝓpositum uocati. ac ꝑ hoc nec electi: set
meis uocati de quib dictum ẽ. multi
nocati. ñ ineis de quibus dictum est.
pauci uͦ electi. Et tam̃ quis eos neget
electi. a nescientibus quid fut᷑i sunt:
nõ abeo qui eos nouit non habere per¬

Expanded text:
Timotheum ubi cum dictum fuisset Hymeneum et Philetum fidem quorumdam subvertere, mox additum est: Firmum autem fundamentum Dei stat habens signaculum hoc; seivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides quae per dilectionem operatur profecto aut omnino non deficit; aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur; et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide Christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat; procul dubio neque illo tempore quo bene pieque vixerunt in istorum numero sunt computandi. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi: sed in eis vocati, de quibus dictum est, Multi vocati; non in eis de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis neget eos electi a nescientibus quid futuri sint, non ab illo qui eos novit non habere per
Abbreviated transcription (Latin):
lare ceꝑunt: dum sibi hoc ipsum as¬
signant quod in ea sunt. His u̾bis usꝰ
re ur̃am ipsorum salutem oꝑamini.
Et ostendens quare cum timore & tͤ¬
more. deus enim inquit qui oꝑatur
tate. Non enĩ habebat hc̃ timorem ꝙ¬

Expanded text:
lare coeperunt, dum sibi hoc ipsum aslare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant, quod in ea sunt. His verbis usure vestram ipsorum salutem operamini. Et ostendens quare cum timore et tremore: Deus est enim, inquit, qui operatur tate . Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ datur nͥ eis qui ñ ꝑibunt. qm̃
qui ñ ꝑseuerant ꝑibunt. Talibus ds̃
diligentib eum omnia cooꝑatur in
bonum. usꝙ adeo prorsus omnia. ut
etiam siqui eorum cleuiant & exorbi¬
tant. etiam hoc ipsum eis faciat ꝓfic̾e
mbonum: quia humiliores redeunt
atq doctiores. Biscunt enim inipsa
uita iusta. cum tremore se exultare
debere: ñ sibi arrogando tanqmͣ de
sua uirtute fidutiam ꝑmanendi. nͦ
dicendo in abundantia sua ñ mouebr¬
m᷑ inet̃num. Propt̃ quod eis dicitur.
Seruite domino intimore. & exultate
dens nͥ eos ẽẽ cõmonitos qui iam am¬
bulant inuia uista. ut intimore deo
seruiant. id ẽ non altum sapiant s
timeant. quod significat. ñ suꝑbiant.
s humiles sint. unde alibi dicit. non
alta sapientes. s humilib consentien¬
tes: Exultent deo s cum tremore. in
nuillo głantes. qnͣdo nr̃m nicħ sit. uͭ
qui głatur indomino głetur. ne ꝑ¬
eant de uia usta. inqua iam ambu¬

Expanded text:
 datur, nisi eis qui non peribunt, quoniam  datur, nisi eis qui non peribunt, quoniam qui non perseverant, peribunt. Talibus Deum « diligentibus omnia cooperantur in bonum: » usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hin bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, et exultate dens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes, quando nostrum nihil sit; ut qui gloriatur, in Domino glorietur : ne pereant de via justa, in qua jam ambu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sciuit p̃destinauit. uocauit. iustifica¬
uit: qm̃ & om̃s iam p̃sciti & p̃destinati
sunt. & multi iam uocati sunt atq iꝰti¬
ficati. Quod autem posuit in fine. il¬
los & głificauit. sĩ quidem illa głia ẽ
hic intelligenda. de qua idem dicit.
ficauit ñ mominib facta sint de
quib dicta sunt. Adhuc enim us¬
q infinem scł̃i multi uocandi &
iustificandi sunt: & tam̃ u̾ba p̃t̾i¬
ti tp̃ris posuit. de rebus etiam
futuris. tanqmͣ iam fecerit deus.
que iam ut fierent. ex et̾nitate di¬
sposuit. Ideo de illo dicit & ꝓpħa
ysaias. Qui fecit que futura sunt.
Quicunꝙ gͦ incłi ꝓuidentissima di¬
spositione p̃sciti. p̃destinati.auocati itificati
głificati sunt. ñ dico ñdum renati.
s etiam ñdum nati. iam filii dist̃:
& omnino ꝑire ñ possunt. Hi uere
ueniunt ad xp̃m: quia ita ueniunt
quomͦ ipse dicit. Omne quod dat
mͥ pat̾ ad me uenit: & eum qui ue¬
nit ad me ñ eitiam foras. Et paulopꝰ.

Expanded text:
ocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, ficavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, m nati, jam filii Dei sunt, et omnino perire non possunt. Hi vere veniunt ad Christum; quia ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit: quia nulla reuincitur deus. fle¬
cti enim sunt ad regnandum cum xp̃o.
ñ quom electus ẽ iuidas. ad opiis cui cõ¬
gruebat. Ab illo quippe electus ẽ. qui
nouit bene uti etiam malis: ut ꝑ euis
opus damnabile. illud ꝓpt̾ quod̾ ipse
uenerat. opus uenerabile compleret᷑.
Cum itaꝙ aucdimus. ñ ne ego uos duo¬
decim elegi. & unus ex uobis diabolus
est: illos debemus intelligẽ. electos
elegit ad optinendum regnum snum:
ulum ad fundendum sanguinẽ suũ
Merito seciuitur uox ad regnum electo¬
rum. Si cleus ꝓ nobis. quis contra noᷤ :
om̃ib tradidit eum. Quomͦ ñ etiam
cum illo omnia nob̾ dabit: Quis accu¬
sabit ad ũsus electos cdei: Deus qui uisti¬
iħ̾c qui mortuus est: magis autem qͥ re-
surrexit. qui est indextera dei. qui et
int̾pellat ꝓ nob̾ : Qmͣ fortis autem ꝑse¬
uerantie usq in finem munus acceꝑint:
sequantur & dicant. Quis nos seꝑabit
acaritate xp̃i: Tribulatio. an angustia

Expanded text:
perit, quia nulla re vincitur Deus. Eleperit, quia nulla re vincitur Deus. Electi eninon quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intelligere electos illos ad obtinendum regnum suum, illum ad fundendum sanguinem suum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? omnibus tradidituis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justistus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia?
Abbreviated transcription (Latin):
scłm siuum ꝓpositum & gr̃am. Cum añ
audimus. quos autem p̃destinauit illoᷤᷤ
O nocauit. scłm ꝓpositum uocatos de¬
bemus agnoscere: qm̃ inde cepit dicẽs
omnna cooꝑant᷑ inbonum. his qui scłm
ꝓpositum uocati sunt. Acdem̃ subuux̃.¬
formes fieri ymaginis filii fui: ut sit ip̃e
pͥmogenitꝰ in muttis fr̃ib. Atꝙ his p̃¬
missis: subdidit. Quos autem p̾distina¬
uit: illos & uocauit. Eos itaq uult intel¬
ligi. quos sccłm ꝓpositum uocauit. ne pu¬
tentur meis ẽẽ aliqui uocati &s ñ electi: ꝓpt̾
illam dnĩcam sententiam. multi uocati.
pauci uͦ electi. Quicunꝙ enim electi. sine
dubio etiam uocati: ñ autem quicunꝙ
uocati. consequent̾ elesti. Illi gͦ electi ut
sepe dictum est: qui sccłm ꝓpositum uo¬
cati. qui etiam p̃destinati. atq p̾sciti.
horum si quisqmͣ perit: fallit᷑ deus.
S nemo eorum ꝑit: quia ñ failitur.
deus. Horum si quisqmͣ ꝑit: iutio hu¬
mano uincitur deus.S nemo eorum

Expanded text:
secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde subjunxformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam senpauci electi . » Quicunque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicunque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus; sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
& secundum propositum uocati sũt
ut electi st̃. Non enĩ ꝑit filiꝰ ꝓmissioniᷤ
s filius ꝑditionis. fuerunt gͦ isti ex mł¬
titudine uocatorum: ex electorum aũ
pauertate ñ fuerunt. Igitur filiis suiᷤᷤ
ñ p̃destinatis łs ꝑseuerantiam ñ de¬
dit: haberent emm eam si ineofilio¬
rum numero eẽnt. Et quid hab̾ent
quod ñ accepissent. scłm apłicam
ueramꝙ sententiam: Ac ꝑ hoc tales
filii filio xp̃o dati eẽnt: quemãmo¬
dũ dicit ipse ad patrem. ut omne
et̾nam. Higͦ rp̃o intelligunt᷑ dari: qui
ordinati sunt inuitam et̾nam. Ipsi st̃
illi p̃destinati. & scdm ꝓpositum uocati.
quorum nullus ꝑit. ac ꝑ hoc nullus eoꝵ
ex bono inmalum mutatus. fuit hãc
ut ñ ꝑeat. s habeat uitam et̾nam. Et
rursus quos dicimus inunicos eius. uł
paruisios filios inunicorum eius. quos¬
cũq eorum sic regeneraturꝰ ẽ. ut in ea
fide que ꝑdilectionẽ oꝑatur. Hanc iuitã
fimant. iam & anteqmͣ hoc fiat. inilla

Expanded text:
t ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis . 21. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum: ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit; haberent enim eam si in eo filiorum numero essent: et quid haberent, quod non accepissent, secundum apostolicam veramque sententiam ? Ac per hoc tales filii Filio Christo dati essent, quemadmodum ipse dicit ad Patrem, Ut omne aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa
Abbreviated transcription (Latin):
tur maium. Scĩ uͦ in hac uita ad quos
ꝑtinet lib̾ationis hec gr̃a: in malis sũt.
ex quib clamant ad dñm. Libera noᷤ
amalo. Ille mellis bonis. xp̃i morte ñ
eguit: istos areatu & b̾editario. & ꝓpͥo
illus agni sanguis absoluit. Ille ñ opus
habebat eo aduitorio quod implorant
isti cum dicunt. uileo aliam legem in
membris meis. repugnantẽ legi mentiᷤ
meẽ & captiuantẽ me inlege peccati que

Expanded text:
tur malum. Sancti vero in hac vita, ad quos pertinet liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clamant ad Deum, Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio, illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa que dampnatio nominatur. qmͣ
facit episcopale iuditium. qua pena in
eccłia nulla maior est: pot̾ si deus uolu̾it.
in correptione saluberrima cedere atꝙ¬
ꝓficere. Neq enim scimus quid contin¬
gat sequenti die. Aut ante finem uite
huiꝰ de aliquo desꝑandum est. aut cõtͣ¬
dici ło pot̾. ne respitiat & det peniten¬
tiam. & accepto sacͥfitio sp̃c contͥbula¬
ti cordisꝙ contriti. areatu qmͣuis iuste
dampnationis absoluat. dampnatũq
ipse ñ dampnet: Pastoralis tam̃ nece ᷤ¬
sitas habet. ne ꝑ plures serpant dira
contagia. separare de ouib sanis mor¬
bidam: ab illo cui nicħ est impossibi¬
le. ipsa forsitan separatione ñ separã¬
dam. Nescientes enim quis ꝑtineat
ad p̃destinatoꝵ numerũ. quis ñ ꝑti¬
neat. sic affici debemus caritatis affec-¬
tu: ut om̃s uelimus saluos fieri. Hoc
quippe fit. cum singłos quosꝙ ut occͣ¬
rerint cum quib id agere ualeamus.

Expanded text:
ipsa, que dampnatio nominatur, quam ipsa, que dampnatio nominatur, quam facit episcopalem iudicium, qua pena in Ecclesia nulla maior est, potest, si Deus voluerit in correptionem saluberrimam cedere ac proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die, aut ante finem vite huius de aliquo desperandum est? Aut contradici Deo potest ne respiciat, et det penitentiam, et, accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti, a reato quamvis iuste dampnationis absolvat, dampnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescienad praedestinatorum numerum, qui non pertineat, sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque ut occurrerint, cum quibus id agere valeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt in hebron: ut constituerent
dauid suꝑ omnẽ isrł. Sua uoluntate
utiq isti constituerunt regem dauid.
Quis ñ uideat: Quis hoc neget: Non
enim hoc ñ ex animo. aut ñ ex bona
tam̃ hoc in eis egit. qui incordibus
hominũ quod uolu̾it oꝑatur. Propt̾
qd̾ p̃misit scͥptura. Et ambulabat da¬
uid ꝓficiens & magnificabatur: & do¬
minis omp̃c erat cum illo. Ac ꝑhoc
istos: ut eum regem constituerent. Et
quom adduxit: Nunquid corporalibus
ullis uincłis alligauit: Intus egit. corda
tenuit. corda mouit: eosꝙ uoluntatibus
ipsorum quas ipse inillis oꝑatus ẽ tͣxit.
si gͦ cum uoluerit deus in t̾ra reges con¬
stituere. magis habet inpotestate uolũ¬
tates hominum qmͣ ipsi suas. quis aliꝰ
facit ut salubris sit correptio. & fiat in
correpti corde correctio. ut celesti constitu¬
suis subditi. correptionib fr̃s de caritate
uenientib. ꝓculparum diuersitate diũ¬
sis. uł minorib uel amplioribus. quia et

Expanded text:
nerunt in Hebron, ut constituerent nerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc non ex animo, aut non ex bonatamen hoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus omnipotens erat cum illo. Ac per histos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti constitusuis subditi correptionibus de karitate venientibus pro culparum diversitate diversis, vel minoribus,vel amplioribus, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
muhel ppłm. & ab iit unus quisꝙ in
locum suum: & saul abiit indomum suã.
ingabaa. Et abierunt potentes quorum
tetigit dñs corda cum saul: & filii pestilẽ¬
tes dixerunt. Nunquid saluabit nos hic :
Et in honorauerunt eum: & ñ attulerũt
ñ itum fuisse cum saule quemqmͣ eorum
quorum tetigit corda cdñs ut irent cum
illo. aut isse aliquem pestilentium quoꝵ
ut hoc facerent corda ñ tetigit: Item de
dauid quem dñs in regno successu ꝓsꝑio¬
re constituit: ita legitur. Et ambulabat
dauid ꝓficiens & magnificabat᷑: & dñs e
erat cum illo. Hoc cum p̾̃missum fuisser:
paulopost dictum est. Et sp̃c induit sa¬
may principem suꝑ tͥginta: & dix̃. Tui
sumus dauid. & tecum futuri fili iesse:
pax par tͥ. & pax ad iutorib tuis. quia
auxiliatus est tͥ deus. Nunquid iste poss
uellet dicere & facere: Item paulopost
ait eadem seͥptura. Om̃s hi uiri bella¬
tores dirigentes aciẽ corde pacifico ue¬

Expanded text:
muel populum, et abiit unusquisque in muel populum, et abiit unusquisque in locum suum; et Saül abiit in domum suam in Gabaa; et abierunt potentes quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt non iturum fuisse cum Saül, quemquam eorum, quorum tetigit corda Dominus ut irent cum illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo post dictum est: Et Spiritus induit Amasai principem friginta, et dixit: Tui sumus, o David, et tecum futuri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste possetvellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico ve
Abbreviated transcription (Latin):
enim qui hoc dix̃. placebat etiam tam
młtis ꝑsecutorib suiꝰ : S placebat omni
gñi hominũ. quod xp̃i congregabat ecͣc.
siue iam intus positis. siue introducencdiᷤ
inea. Non est itaq dubitandum. uolunta¬
ti dei. qui in celo & in t̾ra omnia quecũq uol
fecit & qui etiam illa que futura sunt
fecit. humanas uolũtates ñ posse resist̾e
quo minus fatiat ipse quod uilt: qnͣdo¬
quidem de ipsis etiam hominũ uolun¬
tatibus. qd̾ uult. cum uult fatiat. nisi
forte ut ex multis aliqua cõmemorem:
qnͣdo deus uoluit sauli regnum dare.
sicerat in potestate isrłitarum. suibdere
se me morato uiro. siue ñ subdere. Qd
utiq ñ sic in eorum erat positum uolũ¬
tate: ut etiam deo ualerent resistere.
Qui tam̃ hoc ñ fecit. nͥ ꝑ ipsorum hoĩ¬
num uoluntates: sine dubio habẽs
humanoꝵ cordium quo placeret in¬
cli. nandoꝵ omĩpotentissimã potesta¬
tem. Sic enĩ scͥptum est. Et dimisit sa¬

Expanded text:
enim qui hoc dixit, placebat etiam tam enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit, nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium quo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. nͥ ille qui quolibet plantante &
rigante. & quolibet mnagris uł arbuscłiᷤ
oꝑante. dat increm̃tum deus. cui uolẽ¬
ti facere saluum. nullum hominis re¬
tis aut nolentis est potestate: ut diui-¬
nam uoluntatem ñ impecdiat. nec suꝑet
potestatem Etiam de his enim qui fatuint quod
ñ uult: facit ipse quod uult. Et quod
scͥptum est quod om̃s homines uilt
saluos fieri. nec tam̃ om̃s salui fuint.
multis quidem. modis intelligi potest.
ex quibus in aliis opuscłis nr̃is aliquos
cõmemorauimꝰ. s hic unum dicam.Iͥta
dictum est. om̃s homines uult saluuos
fieri. ut intelligant᷑ om̃s p̃destinati. quia
omne genus hominum meis est: sieut
dictum est phariseis. Decimatiᷤ omne ho¬
lus. Ubi ñ ẽ intelligendum: nͥ omne qd̃
debebant. Neq enim omne holus. quod
erat in toto t̾rarum orbe decimabant.
Scd̃m istum locutionis modum dictũ ẽ:
sicut & ego om̃ib ꝑomnia placeo. Nunqͥd

Expanded text:
lutem, nisi ille qui quolibet plantante atque lutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum retis aut nolentis est potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid