comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mani saluam face̾ an ꝑdere:
Hoc est hominẽ curare an
non: id est qd̾ p̾miserat. be¬
nefacere anmale: Non qd̾
deus sũme bonus auctor ma¬
li nob̃ aut ꝑdicionis ẽẽ possit
s quod eiꝰ nõ saluare scripte
consuerudine ꝑdere dicitur:
sic̃ dr̃ indurasse cor pharao
nis. nõ quod molle obdura¬
uent: s qd̾ meritis p̾ceden¬
tibꝰ obduratum. micłiter
emollire noluerit. E noscũ
rogamꝰ ne nos inducat intẽ¬
ptationẽ: ꝓtinꝰ addendo s
libanos a malo. manifeste
doctinur inducere intẽpta¬
tionẽ. non ẽẽ aliud ꝙͣ non li¬
berare amalo: euis ꝑdere
animã ẽẽ. a ꝑditione nõ sal
uare. Si quẽ uͦ mouet. qͣre
dñs cum corpꝰ eẽt curaturꝰ
de aĩe saluatione int̾rogaue¬
rit: intelligat uł animam
more scripturaꝵ ꝓ homine
que exierunt de femore iacob:
ul quod illa miracła ꝓꝑter
anie salutẽ faciebat. uł qd̾
ipsa manꝰ sanatio: salutẽ
anie significabat. que a bo¬

Expanded text:
imam salvam facere, an perdere? imam salvam facere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dnis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum misericorditer emollire noluerit. Et cum rogamus, Ne nos inducas in tentationem, protinus addendo, Sed libera nos a malo , manifeste docemur, ejus inducere in tentationem non esse aliud quam non liberare a malo; ejus perdere animam esse a perditione sali quem vero movet quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine quae exierunt de femore Jacob ; vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic soluit ꝓpositam questionẽ.
ut int̾rogantes auaricie con¬
dempnaret. Si uos inquit
in salƀo ouem ⁊ aliud quod¬
lib animal infoueam deci¬
dens eriꝑe festinatis. nõ ani¬
mali s ur̃e auaricie consulẽ¬
tes: qnͣtomagis ego hominẽ
qui multo meliorest oue. de¬
beo liberare: Itaq licet sab¬
batis bene facere anmale:¬
Fã. Preueniens dñs calup¬
niam uideoꝵ. quã sibi ꝑfida
m̃te parauerant. arguit eos
qr legis p̾cepta praua int̾pre¬
tatione iuolant. estunando
in sabbato etiam a bonis oꝑi¬
bus feriandũ. cum lex a mał
abstinere iubeat dicc̃s. Oẽ
opꝰ senuile nõ facietis ieo:
id est poccatum. Om̃is enim
qui facit peccatũ. seruus est
peccati. Quo p̾cepto etiam
futun scłi formã inp̾sentibus
adumbrat. Ibi illi qui per
sex huiꝰ scłi etates bona focer̃.
in septima quiete maloꝵ tan¬
ferias habituri. Nam ⁊ si scła¬
ua oꝑa conquiescãt. nõ ocio¬
sus tam̃ bomi oꝑis actus est
in dĩ laude quiesçere. An¬

Expanded text:
m quaestionem, ut interrogantes avaritiae condemnaret. Si vos, inquit, in sabbato ovem, aut aliquodlibet animal in foveam decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est ove, debeo liberare? Itaque licet sabbatis benefacere. ALLE Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum, quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos, quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat, dicens, Omne opus servile non facietis in eo, id est peccatum. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Quo praecepto etiam futuri saeculi formam in praesentibus adumbrat: ubi illi qui per sex hujus saeculi aetates bona fecerunt, in septima aetate malorum tanferias habituri. Nam etsi saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laudibus quiescere. An
Abbreviated transcription (Latin):
istius modi ẽ. Numqͥd pot
ds̃ sibi eẽ contrariꝰ ut alind
ante iussent. ⁊ sententiam
sitam nouo frangat imꝑio.
Non ita sentiendũ ẽ. Seel
moyses cum uideret ꝓpt̾ de¬
sideriũ scdaꝵ cõiugnum. q̃
uel ditiores uł iuuen ioros ul
pulcriores eeñt pͥmas uxoreᷤ
int̾ fici. aut malã uitamdu¬
cere. maluit mdulgere dis¬
cordiam. quã odia ⁊ homici¬
cedens. s auferens homicidi¬
lugubrẽ euenire discordiã.
quã ꝑ odiũ sanguinẽ funde¬

Expanded text:
istiusmodi est. Nunquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam, quam odia, et homiciconcedens, sed auferens homicidilugubrem evenire discordiam, quam per odium sanguinem fund
Abbreviated transcription (Latin):
mel fuerat adultera obꝓbri¬
um ñ tunebat: scđdo p̾cipitꝰ
iuiro. qd̾ si talem duxerit. sub
adulterii crimine sit. Yna
gꝰ solummodo carnalis est
causa fornicatio: una sp̃ual
sic̾ multi religionis causa fe¬
cisse leguntur. Nulla aũt
causa est dĩ lege scripta: ut
iuuente ea que relicta ẽ alia

Expanded text:
mel fuerat adultera opprobrimel fuerat adultera opprobrium non timebat, secundo praecipitur viro, quod si talem duxerit, sub adulterii crimine sit; una ergo solummodo carnalis est causa, id est, fornicatio, una spiritasicut multi religionis causa fecisse causa est Dei lege praescripta, ut vivente ea quae relicta est, alia
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq dimiserit uxorẽ¬
suã nisi ab fornicationẽ. ⁊ a¬
liam duxerit: mechat᷑. Et
qui dimissam duxent: me¬
chatur. Sola fornitatio ẽ
que uxoris iuncat affectum.
Ymino cũ illa unã canem ĩ
aliam diuiserit: ⁊ se fornica¬
tionis separauenit a marito.
nõ debet teneri. ne uit quoq
sub maledictione fiat. dicen¬
te scriptura. Qui tenet ad¬
ulteram: stultus ⁊ impiꝰ ẽ.¬
fornicationis suspicio: libere
uxor dimittitur. Et qr po¬
terat accedere ut aliquis ca¬
lũpniam faceret innocenti.
⁊ob sccłam copłam nuptiaꝵ
ueteri crim̃ inpingeret: sic
uxorem: ut scđam pͥma uue¬
te nõ habeat. Quod enĩ diẽ.
tale est. si non ꝓpter libidinẽ.
s ꝓpt̾ inuiriam dimittis u¬
xorem. Quare exꝑtus infe¬
licis pͥores nuptias. nouaꝵ
inmittis te ꝑiculo. nec nõ qr
poterat cuenire ut iuxta ean¬
dem legẽ uxor qͦq marito da¬
ret repudiũ. Eadem caute¬
la p̾cipitur ne scđmn accipiat
uirũ. ⁊ qr meretrix ⁊ que se¬

Expanded text:
 dimiserit uxorem, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur, et qui dimissam duxerit, moechatur. Sola fornicatio est, quae uxoris vincat affectum; imo, quum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit a marito, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente scriptura: Qui tenet adulteram, stultus et impius efornicationis suspicio est, libere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum veteri crimen impingeret, sic uxorem, ut secundam prima vivente non habeat. Quod enim dicit tale est: si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem, quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Nec non quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium, eadem cautela praecipitur ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix et quae se
Abbreviated transcription (Latin):
inopinatum ꝓmiserat ẽẽ uent᷑¬
uni. Unde optimũ eẽ ꝓbatur.
licet. tantum in exemplũ boni
serui suie ꝓpe siue ꝓcul sit: pa¬
ratos expectare ⁊ diligere ad¬
uentum eiꝰ. Tleniet dñs ser¬
ui illiꝰ in die qua nõ sꝑat. et
hora qua ignorat: ⁊ diuidet e

Expanded text:
inopinatum promiserit esse ventuinopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, liceat, tantum in exemplum boni servi sive prope seu procul sit, paratos exspectare, et diligere adventum ejus. Veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bibat cum ebriis. Sicut ĩ
uno fideli dispensatore. totꝰ
bonoꝵ rectoꝵ quomodo uel
uiuat uł remuneretur ordo
docetur: sic ⁊ in hoc neqͥssĩo
seruoꝵ cunctoꝵ p̾sulum ma¬
loꝵ dampnandũ parit̾ opꝰ.
⁊ dampnatio nairatur eter¬
na. qui neglecto dñi timore.
nõ modo ipsi luxuue uoͣcãt
s subditos iniuriis stimu¬
lant. quãuis ⁊ typice possit
intelligi pueros ꝑcutere. cor
da infirmoꝵ nec ad huc fide.
re aũt ⁊bibere. ⁊ in ebriari:
cunctis facinoribꝰ ⁊ scłi ille¬
cebris que m̃tem dem̃tent
⁊ eirare faciant. occupati. No¬
ta sane int̾ uitia serui mali
asscriptum: q̃ tardum dñi
sui redicum putauerit. Nõ
aũt int̾ boni uirtutes adnu¬
meratũ: qd̾ hunc citum spe¬
rauerauerit. s tantũ qd̾ ad
ussionẽ dm̃i qnͣcumq uen¬
tun. conserius in tp̃re cibũ¬
diuini uł exempli sui regu¬
lam monstrauerit. Qnetiã
mus ab apło castigatos. qd̾
tirm̃tes Atq anxii crederẽt
instare diem dnĩ: quẽ ipse¬

Expanded text:
 bibat cum ebriis. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum, quomodo vel vivat vel remuneretur ordo docetur; sic et in hoc nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandum pariter opus et damnatio narratur aeterna: qui, neglecto Domini amore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis typice possit inda infirmorum, nec adhuc fide, re autem, bibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum, quod tardum sui Domini reditum putaverit; non autem inter boni virtutes adnumeratum, quod hunc citum speraverit, sed tantum quod ad jussionem Domini quandocunque venturi, conservis in tempore divi, vel exempli sui regulam monstraverit. Quinetiam mus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ips
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in loco uidentur signifi¬
care. Ynum eoꝵ qui ociũ
⁊ quietẽ eligunt. neq inne
illoꝵ quieslecti noĩe signifi¬
cata ẽ. Alterũ coꝵ qui ĩ ple¬
bibus constituti reguntur
a doctoribo agentes ea que
sunt huiꝰ scłi. quos ⁊ femiñ¬
rum nomine significauit.
qz confiliis ut dixi ꝑitoꝵ
regi eis expedit. ⁊ molentes
dixit: ꝓpt̾ temporaliũ negoti¬
oꝵ orbem atq circuitũ. Qͣs
inquantũ de ipsis rebꝰ ⁊ ne¬
gotis suis p̾bent usibꝰ eccłie
Terciũ eoꝵ qui oꝑantur in
eccłia ministerio tamꝙͣ ina¬
gro di. De qua agricultura
apłs loquitur. In hiis ergo
tribus generibꝰ sunt bina rur¬
sus genera hominũ insingłis
⁊ ꝓ robore suaꝵ uitiũ discer¬
n̾iuitur. Cum enĩ om̃s ad
eccłie mẽbra ꝑtinere uideant᷑.

Expanded text:
hominum hic uidentur significari : unum eorum, qui otium et quietem eligunt, neque negoillorum quies lecti nomine significata est. alterum eorum, qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt huius saeculi, quos et feminarum nomine significauit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit; et molentes dixit propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae. tertium eorum, qui operantur in ecclesiae ministerio tamquam in agro dei, de qua agricultura apostolus loquitur. in his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore suarum uirium discernuntur. cum enim omnes ad ecclesiae membra pertinere uide
Abbreviated transcription (Latin):
Non hit uixta ues anum mar¬
cionis ⁊ manichei. ⁊ taciam pͥn¬
cipis encratitaꝵ dogna: con¬
iugia uł alimenta dampnan¬
tur. cum in his successionis.
in illis nature sint posite᷑ sub¬
sidia. S uixta qd̾ apłs ait.¬
onna licent s nõ om̃ia expedi¬
unt: inmod̾atus potius licito¬
rum uius arguitur. Neq enĩ
qr hec agebãt. s qr his se totos
dando dĩ iudicia contempne¬
bant: a qua ul igne ꝑierunt.

Expanded text:
Non hic juxta vesanum Marcionis et Manichaei, et Tatiani principis encratitarum dogma conjugia vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posita subsidia. Sed juxta quod Apost licent, sed non omnia expediunt , immoderatus potius licitorum usus arguitur. Neque enim quia haec agebant, sed quia his se totos dedendo Dei judicia contemnebant, aqua vel igne perierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẽẽ. sic̾ dei dispensatorem.
Serui gͦ patris familias et
dispensatores anĩ sumꝰ ut
serus cibum quẽ a dño acce¬
pimꝰ erogennus. Qui uͦ sit¬
cibus. que m̃sura iuxta ali¬
um eu̾głistam tritici. si que¬
ramꝰ beat ꝯ paulꝰ apłs ostẽ¬
dit dicẽs. Unicuiq sic̃ ds̃
diuisit m̃suram fidei. Quã
cupat: ipsam m̃suram fidei
paulus appellat ut agnosca¬
mus uõ aliũ cẽ cibum sp̃ua¬
le uł triticum. iuxta lucham:
quã xp̃iane fidei uenerabile
uł tritici m̃surã. sacerdotes
tiens illuminati dono gtẽ
uł tutici m̃surã ꝑ dñicos dis¬
cum cotidie ꝑ dĩ famulos u̾¬
bum ueritatis audiunt. De
ipsa gͦ trtici m̃sura eccłiep̾¬
sules locuntur: ex ipsa cibum
sicut deus ꝑ eos diuidit uni¬
u̾si fideles pascuntur. Inde
alim̃ta bone uite sumunt:
ut ad et̾ne uite p̾mia ꝑueni¬
re possint. In illum creden¬
tes. in illo sꝑances: illũ pre
om̃ibꝰ ⁊ in om̃ibꝰ diligentes.

Expanded text:
ne esse sicut Dei dispensatorem . ne esse sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patrisfamilias et dispensatores Domini sumus, ut conservis cibum quem a Domino accepimus erogemus. Ut cibus, quaeve mensura, juxta alium evangelistam, tritici, si quaeramus, beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quam cupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat, ut agnoscamus non alium esse cibum spiritalem, vel triticum, juxta Lucam, quam Christianae fidei venerabile us tritici mensuram vobis ties illuminati dono gratiae tritici mensuram per dominicos discum quotidie per Dei famulos verbum veritipsa ergo tritici mensura Ecclesiae praesules loquuntur. Ex ipsa cibum, sicut Deus per eos dividit, universi fideles pascuntur. Inde alimenta bonae vitae sumunt, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possint, in illum credentes, in illum sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bñdicitis. Sumꝰ ⁊ enĩ. Que
est etiã huius añi familia: Ni¬
miꝵ illa ẽ quã ipse dñs de ma¬
nu inmici redemit: ⁊ suo dñi¬
o mancipatũ. Hecaũt fami¬
lia: scã ẽ eccłia catholica. que
ꝑ orbẽ t̾re copiosa fertilitate
diffunditut. ⁊ redemptã se p̾¬
cioso sui dñi sanguine glatur.
Filus enĩ hominis ficut ipse
ait. uenit nõ ministrari sed
ministrare: ⁊ dare animam
suã redemptionẽ ꝓmultis
Ipse ẽ etiam pastor bonus. qͥ
aniam suã pofuit ꝓ ouibus
sius. Grex enĩ boni pastoris.
ipse ẽ familia redemptoris.
tem: paulus nobis ostendat
apłs: qui dese suisq sociis lo¬
quens ait. Sic nos ex istimz
homo ut ministros xp̃i: ⁊ diᷤ¬
pensatores ministerioꝵ dei.
Hic iam quenitur int̾ dispẽ¬
satores: ut fidelis quis inueni
atur. Ne quis aũt nostru
solos apłos dispensatores fac¬
tos existimͣet. neglectoq mi¬
licie sp̃ualis officio seruus pi¬
ger infidelit̾ inpudentꝰ dormi¬
ait. Oportet ep̃m sine cumi¬

Expanded text:
 dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. tem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatur . Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormiait: Oportet episcopum sine crimi
Abbreviated transcription (Latin):
archam edificat. cũ dñs eccłiã
de intis fidelibꝰ quasi lignis
leuigatis adunando constru¬
it. Quã ꝑfecte consũmatam
ingreditur. cum hanc in die
uidicii p̾sentia sui uisionis e¬
ternus habitator illustrat:
S cum archa edificatur in¬
iqui luxuriantur: cũ uero ĩ¬
tratur intereunt. qr qui scĩs
hic certantibꝰ insultant: eis
illic coronatis et̾na dampna¬
tione plectentur. cc lxii. aue̾¬

Expanded text:
arcam aedificat, cum Dominus Ecclesiam de viris fidelibus, quasi lignis levigatis adunando construit. Quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat. Sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur: cum vero intratur, intereunt, quia qui sanctis hic certantibus insultant, eis illic coronatis aeterna damnatione plectentur. Similite
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis. ⁊ ex illis qui
sunt in negotiis scłi: ⁊ ex il¬
lis qui deo ministrant in
qui cadunt. Q̾ ꝑmanent
assumuntꝰ: qui cadũt relĩ¬
quuntut. Ergo unꝰ assume¬
tur: ⁊ unus relinquet᷑. Nõ
quasi de duobꝰ hominibꝰ dic¬
tum. s de duobꝰ generibus
affectionii: in singłis genenbꝰ
trũ ꝓfessionum. Quod u̾o¬
⁊ iob. Uidetur enĩ noe ꝑti¬
nere ad cos ꝑ quos eccłia re¬
gitur. sic̃ ꝑ illum in aquis
archa gub̾nata ẽ: que figu¬
ran gestabat eccłia. Dani¬
el aũt qr elegit celibẽ uita
id est nuptias t̾renas contẽ¬
ꝓsit. ut sic̃ dicit apłs sine sol¬
licitudine uiueret. cogitauꝰ
significat. qui sunt mocior
s tam̃ fortissimi intemptati¬
onibus ut possint assiumi. Hob
⁊ filios. ⁊ amplas trenas re¬
rum copias: ad illud genus
ꝑtinet cui molendinũ depu¬
tatum ẽ. S tam̃ ut sint
fortissimi in temptationibꝰ
sicut ille fuit : non enĩ alter
assumi poterit. nec puto eẽ
alia genera hominũ quibꝰ

Expanded text:
t in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in qui cadunt. Qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquuntur; ergo unus assumetur, et unus relinquetur, non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum, in singulis generibus trium professionum. in iet Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ypocritis.h. Hoc ipsum do¬
cent ut sciant qñ nõ putatur
gilantie ac sollicitudinis dis¬
pensatores ammonet. Porro
qd̾ dicit diuidet. nõ qd̾ gladio
eum de seecet. s quo a scõꝵ con¬
sortio separet. Quare: Qͥa
aduentum desꝑauerit. quia
mandatum non obtemꝑau̾it:
miliam. fam̃. siti. cede uexa¬
ponet cum ypocritis. Cũ his
udelicet qui erant magro. ⁊
qui molebant. ⁊ nichominꝰ
derelicti sunt. Sepe diximꝰ
ypocritam aliud eẽ. aliud oł¬
cendere. sic ⁊ in agro ⁊ in mo¬
la idem uidebatut facere qd
eccłiasticꝰ uir: s exitus diu̾¬
se uoluntatis apparuit. Illic¬

Expanded text:
tium. Hoc ipsum docet ut sciant quando non putatur gilantiae ac sollicitudinis dispensatores admonet. Porro quod dicit: Dividet eum, non quod gladio eum dissecet, sed quod a sanctorum consortio separet. Quare? Quia adventum desperaverit, quia mandatis non obtemperaverimiliam fame, siti, caede vexaponet cum hypocritis, cum his videlicet qui erant in agro, et qui molebant, et nihilominus derelicti sunt. Saepe diximus hypocritam, aliud esse, aliud ostendere. Sicut et in agro, et in mola, idem videbatur facere quod ecclesiasticus vir, sed exitus diversae voluntatis apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
habitaculum irrũpit. ⁊ cum
quẽ dum̃ domꝰ inuenerit
dormientẽ necat: qr cũ uen¬
cura dampna sp̃s minime
pͥuidet: hunc mors ad suppli¬
cium nescientẽ rapit. Euri
enĩ resisteret si uigilaret. qr
aduentum uidicis qui occul¬
te anĩam rapit p̾cauens. ei pe¬
nitendo occiureret: ne inpe¬
nitens periret. Ex qua pre

Expanded text:
um irrumpit, et eum quem Dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam ve
Abbreviated transcription (Latin):
cecitas ex parte facta ẽ iuisrł.
donec plenitudo gentiũ intra¬
ret. ⁊ sic om̃isisrł saluus erit:
cum ad hoc affuerit tempus
ut ablata diutina cecitate ꝑ¬
fidie. om̃is ifrł luce̾ recipiat
⁊ salutem. quid nͥ diu steriliᷤ
arbor fici fructum quẽ negau̾¬
at reddet: Iuxta illud beati
iob. lignum habet spem. si pte¬
asum fuerit. rursum uirescit.
⁊ ramieius pusulant. Si se¬
nuerit int̾ra tadix eius ⁊ in
puluerẽ mortuuᷤᷤ fuerit truncꝰ

Expanded text:
facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus erit . Cum hoc adfuerit tempus, ut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet? juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix ejus, et in pulver
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾ra noua. Que quidem nõ
alia condenda sũt. s hec ipsa
renouantur. Celum gͥ ⁊ ter¬
nem tergitur. ⁊ tam̃ in sua sẽ¬
ꝑ natura seruatur. Unde ⁊
ꝑpsalistam dr̃. MDutabiᷤ
ea. ⁊ mutabutur. Quã quidẽ
ultimã cõmutationẽ suã. ip̃is
nobis nũc ucissitudinibꝰ nũ¬
ciant. quibꝰ nt̃is usibꝰ indesi¬
uenter alt̾uant. Nam t̾ra
a sua specie yemali ariditate
deficit: uernali humore uiri¬
descit. Celum cotidie caligi̾e
noctis obducitur: ⁊ diuina
claritate renonatur. Hinc
quoq hinc fidelis quisq colli¬
nouationẽ refici: que constat
nũc assidue uelut ex defectu

Expanded text:
et terra nova. Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et ternem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea et mutabuntur . Quam quiem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colliinnovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu
Abbreviated transcription (Latin):
dem uerbo repositi sunt igne
rescruati in diẽ iudicii ⁊ per¬
ditionis hominũ impioꝵ.
aꝑte docens qr nõ alii celi
sunt igne ꝑitiri. quã qui
aqua ꝑditi. hoc ẽ in ania ⁊¬
hec ⁊ innubilosa uentosi ae¬
cacumina transcendit: ultra
aeris etherisq confinia ꝑue¬
nisse credenda ẽ. Quocũq
aũt ꝑuenire potuit: eo nmi¬
rũ uixta p̾fatam bĩ petri sen¬
centiam. ignis quoq uidicii
ꝑueniet. Si aũt celum et
terta transibunt: mouere po¬
test quomͦ dicat eccliastes.
generatio p̾terit. ⁊ generatõ
aduenit: terra uͦ meternum
stat.¶G. Sed aꝑta ratione
celum ⁊ terra. ꝑ eam quã nũc

Expanded text:
epositi sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis hominum impiorum , aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aecacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quoque judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam
Abbreviated transcription (Latin):
quippe in eccłia melius exis¬
tinio intelligi. ne dñs iħs ꝓ
pinqnͣte sccło ad uentu suo ea
ꝓ magno p̾dixisse uideatur.
que huic mundo. ⁊ ante pri¬
mũ eiꝰ aduentum uenire cõ¬
sueuerãt: ⁊ irrideamur ab eis
qui hec que uelut nouissima
⁊om̃ium maxima horrescunꝰ
Plura in ystoriis gentiu
⁊ multo maiora leger̃. Ec¬
clesia ẽ enim sol ⁊ luna et¬
luna ⁊ stelle. cui dictũ est.
Speciosaut luna: electaut
sol. Quando enĩ sol obscu

Expanded text:
quippe in ecclesia melius existimo intellegi, ne dominus Iesus propinquante secundo aduentu suo ea pro magno praedixisse uideatur, quae huic mundo et ante primum eius aduentum euenire consueuerant, et inrideamur ab eis, qui haec, quae uelut nouissima et omnium maxima horrescimus, plura in historia gentium et multo maiora legerunt. ecclesia est enim sol et luna et stellae, cui dictum est: Speciosa sicut luna, electa sicut sol.
Abbreviated transcription (Latin):
nim hic sic dictum ẽ quasi ne¬
sciat deus: s ut ipsi sciant qnͣ¬
tum in diũ dilectione ꝓfece¬
rint. qd̾ nͥ temptationibꝰ q̃
accidunt nõ plene ab homni¬
bus agnoscitur.⁊ ipsum tẽp¬
tat : ꝓ eo positum ẽ qd̾ temp¬
bat: idest indisciplina ⁊ doc¬
trina sua nõ agnoscit. sic̃ dic¬
tum ẽ. Nescio uos. Aut ꝓ eo
qd utilit̾ nescientes facit. qd̾
scire mutile ẽ. Ideo bene ac¬
cipitur. ⁊ qd̾ dictum ẽ solum
scire patrẽ : sic dictum ẽẽ qr
fecit filiũ scire. Et qd̾ dictũ
ẽ nescire filiũ. sic dictum esse.

Expanded text:
nim sic dictum est hoc, quasi nesciat Deus: sed ut ipsi sciant quantum in Domini dilectione profecerint; quod, nisi tentationibus quae accidunt, non plene ab hominibus agnoscitur. Et ipsum Tentat, pro eo positum est, quod tenbat; id est, in disciplina et doctrina sua non agnoscit, sicut dictum est, Nescio vos : aut pro eo quod utiliter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse
Abbreviated transcription (Latin):
scclxi. Sicut aũt in diebus
noe: ita erit ⁊ aduentus filii
hominis. Subitum aduen¬
tus sui d̾em: plurimis affir¬
mat exemplis. Nam quem
fulguricito omia transuolan

Expanded text:
servat. Sicut autem in diebus Noe, ita erit et adventus filii hominis. Subitum adventus sui diem plurimis affirmat exemplis. Nam quem fulguri cito omnia transvolant
Abbreviated transcription (Latin):
rorem inducant᷑ si fieri pot.
Quidam hoc ad captiuita¬
tis uidaice ip̃s referunt: ubi
multa xp̃os se ẽẽ dicentes.
deceptas post se cat̾uas ppłi
trahebant. S notandũ qd̃
m illa miserabili ⁊ misere ci¬
uitatis obsidione: nullus e¬
rat fidelis ad quẽ diuina exor¬
tatione ꝑu̾sos magrõs seque¬
retur fien deberet. Uerum
om̃s parit̾ ⁊ minores ⁊ maio¬
res.⁊ obssessi ⁊ obsidentes ali¬
eni axp̾o durabant. Unde
melius de hereticis accipie᷑¬
dum. qui contra eccłiam ue¬
quoꝵ pͥmus symõ magus
fuit. Excremꝰ aũt ille ma¬
Si ergo dixerint uob ecce in
deserto ẽ. nolite exire. ecce in
penetrabilibꝰ nolite credere.
.Siquis ꝓmisent uobis
qd̾ in deserto gentiliũ. ⁊ phi¬
lo sop hoꝵ dognate xp̃s more¬
tur: aut inherecicoꝵ pene¬
trabilibꝰ qui dĩ pollicentur
archana. nolite exire. nolite
credere: siue qr ꝑsecutionis
⁊ angustiaꝵ tp̃re. semꝑ pseu¬
do ppħe decipiencli inueniẽt
locum. siquis sub noĩe xp̃i

Expanded text:
 seducendos, si fieri potest, Quidam haec ad captivitatis judaicae tempus referunt, ubi multi christos se esse dicentes, deceptas post se catervas populi trahebant. Sed notandum, quod in illa miserabilis et miserae civitatis obsidione nullus erat fidelis, ad quem divina exhortatio, ne perversos magistros sequeretur, fieri deberet: verum omnes pariter, et minores et majores, et obsessi et obsidentes, alieni a Christo durabant. Unde melius de haereticis est accipiendum, qui contra Ecclesiam veQuorum primus Simon Magus fuit, extremus autem ille maSi ergo dixerint vobis, ecce in deserto est, nolite exire; ecce in penetralibus, nolite credere. Si quis promiserit vobis quod in deserto gentilium et philosophorum dogmate Christus moretur; aut in haereticorum penetralibus, qui Dei pollicentur arcana, nolite exire, nolite credere; sive quia persecutionis et angustiarum tempore semper pseudoprophetae decipiendi inveniunt locum si quis sub nomine Christi
Abbreviated transcription (Latin):
temq ꝑtinet ecdie fulguris
nom̃: significans etiam uoctẽ
uł nubilam scłi huiuus. Tũc
enĩ fulgunis candor apparet.
militate ut priꝰ. s ingła de¬
monstrandus sit. Stultum ẽ
itaᷤ eum in paruo loco uł mab¬
sconso querere: qui totiusmũ¬
di lum̃ sit. Ac ne uel loci quidẽ
eius in quo futurꝰ eẽt eẽmus
fuerit corpꝰ: illuc congreabun¬
quo hinc secũ leuauit corpus
in homine suscepto. ꝙ etiam
cadauer ideo appellatum est¬
loquebatur. illo congregabuĩ¬
tur aquile. Dictum ẽ de
spiricualibꝰ qui eiꝰ passionẽ
humilitatẽq inimitando:
tamꝙͣ de eius corpore saturaut᷑.
Corpus enĩ ꝓpter humilitatẽ
ꝓ nobis passionẽq suscepit

Expanded text:
temque pertinet Ecclesiae fulguris temque pertinet Ecclesiae fulguris nomen, significans etiam noctem, vel nubila saeculi hujus; tunc enim fulguris candor apparet.militate, ut prius, sed in gloria demonstrandus sit. Stultum est itaque eum in parvo loco vel in abscondito quaerere, qui totius munitur . Ac ne vel loci quidem ejus, in quo futurus esset, essemus fuerit corpus, ibi congregabunquo hinc secum levavit corpus in homine suscepto: quod etiam cadaver ideo appellatum estloquebatur. Illo congregabuntur aquilae, dictum est de spiritualibus, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus corpore saturantur. Corpus enim propter humilitatem pro nobis passionemque suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ qd̾ dixit. Amodo uide¬
bitis filium hominis. ueniẽ¬
tem innubibꝰ. Conuenien¬
terenĩ etiã nunc fulgur no¬
minauit. ꝙ maxime de nu¬
orbem t̾raꝵ clara atq mani¬
festa. cõsequent̾ discipłos am¬
monet atqz om̃s fideles ⁊ qui
meũ credere uoluerint: ne
scismaticis ⁊ hereticis cradãt
Unũ qͦdq enĩ scisma ⁊ una¬
queq heresis. aut locũ suũ
habet in orbe t̾raꝵ. partem
aliquã tenens: aut occultis
atq obscuris conuenticulis.
curiositatẽ hominũ decipit.
quo ꝑtinet qd̾ ait. Siqͥs uob
bꝰ aut in deserto: qd̾ signi ficat
occulta ⁊ obscura conuenticu¬
la hereticoꝵ. Qd̃ gͦ dixit ab
oriente in occidentẽ ꝑuentuꝵ
aduentum suũ. contra illos
ualet qui ꝑtraꝵ particłas
nominantur: ⁊ dicunt apd̃
se cẽ xp̃m. Quod aũt ait.
siẽ fulgur. contra eos ualet
qui occulte congregant tan¬
quã inpenetrabilibꝰ ⁊ pau¬
cos tamꝙͣ indeserto. Ad ma¬
manifestationẽ quippe clarita¬

Expanded text:
sensum quo dixit, Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Convenienter enim Ecclesiam nunc fulgur nominavit, quod maxime rum clara atque manifesta, consequenter discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere voluerint, ne schismaticis atque haereticis credant. Unumquodque enim schisma, et unaquaeque haeresis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem aliquam tenens; aut obscuris atque occultis conventiculis curiositatem hominum decipit. Quo pertinet quod ait, Si quis vobis s, aut in deserto, quod significat obscura et occulta conventicula haereticorum. Quod ergo dixit, ab oriente in occidentem perventurum adventum suum, contra illos valet qui per terrarum particulas nominantur, et dicuesse Christum. Quod autem ait, sicut fulgur, contra eos valet qui occulte congregant tanquam in penetralibus, et paucos, tanquam in deserto. Ad manifestationem quoque clarita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gẽma erũpit inflorẽ: cortix¬
q folia parturit. iitelligitis
estatis aduentũ: ⁊ fauonii ac
ueris introitum. Ita cũ om̃ia
hec que scripta sunt uidentis
nolite putare iã ad oẽ consum¬
mationẽ mundi: s quasi ꝓ¬

Expanded text:
et gemma erumpit in florem, cortexet gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et favonii ac veris introitum; ita cum omnia haec quae scripta sunt videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tuor uentis: a quatuor mũdi
partibꝰ dic̃. id ẽ oriente. occi¬
dente. a quilone ⁊ austro. et
ne quisquã putaret a quatu¬
ro solũmodo plagis t̾re. ⁊ uon
potius a cunctis eiꝰ finibꝰ simł
⁊ mediterrancis regionibꝰ elec¬
tos ẽẽ congregandos. aꝑte sb¬
iung̃.. A sũmo t̾re. usq ad sũ¬
mũ celi. id ẽ ab txtremis tre
finibꝰ ꝑ directum: usq adul¬
cuos terminos eiꝰ: ubi lon¬
ge aspectantibꝰ circulis ce¬
li.tre iudetũr incidere. Nul¬
lus gͦ idie illa remanebit
electus: qui nõ uenienti ad
iudicium dño inaca cͤuirat.
siue ueniens adhuc incorpore
reꝑtus. seu de morte resusci
amorte suscitati. s ea nimiꝵ
distantia quo iusti congre¬
gantur ingaudium dni sui.
inimici aut eius ꝑ acto iudi¬
cio: dissipentur ⁊ ꝑeant a fa¬
cite parabolam. Cum iam
ramus eiꝰ tener fuerit. ⁊ to¬
¶h. Sub exemplo arboris.: do¬
cuit ꝯnimationis aduentũ.
Quomͦ inquit cum teneri fu¬
ernt in arbore ficus cuilicłi.

Expanded text:
tuor ventis, a quatuor mundi climatibus dicit, Oriente, Occidente, Aquilone et Austro. Et ne quisquam putaret a quatuor solummodo plagis terrae, et non potius a cunctis ejus finibus simul et mediterraneis regionibus electos esse congregandos, apte subjunxit: A summo terrae, usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum, usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspectantibus circulus coeli terrae videtur indicere. Nullus ergo in die illa remanebit electus, qui non venienti ad judicium Domino in aera occurrat, sive vivens adhuc in corpore repertus, seu de morte jam resua morte suscitati. Sed ea nimirum distantia, quod justi congregantur in gaudium Domini sui; inimici autem ejus peracto judicio dissipentur, et pereant a fascite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, etc. Sub exemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, cum teneri fuerint in arbore ficus cauliculi,
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionẽ dĩ tamꝙͣ lacte ad¬
huc alant᷑ ostendit: que ꝑfec¬
ti cibi urtute indigentes. te¬
nui diumne cognitionis infir¬
mũq gustatum imbuantur.
Et idarco ue ipsis enit. qr ⁊
ad effugendum antixp̃m gra¬
ues. ⁊ ad sustinendum imꝑi¬
te nec peccata effugerint: nec
cibum ueri panis acceꝑint.
co.L. Orate aũt ut no fiat
Si de caꝑtiuitate ihrłm uo¬
luerimꝰ acciꝑe qñ atito et
uespasiano capta ẽ: orare te¬
bent. ne fuga eoꝵ yenie uel
salbo fiat: qr ui alt̾o dũrit̾ia
frigoris ꝓibet ad solĩtudmẽ
ꝑgere.⁊ in mont᷑ibꝰ descrtis¬
q latitare. In alt̾o aũt tranᷤ¬
gressio legis ẽ si fugere uolue¬
rint: aut mors ĩminẽs si rem̃a¬
serint. Si aũt in consũma¬
tione scłi intelligitur. hoc p̾¬
cipit ut nõ refrigescat fides
ociosi inoꝑe dĩ torpeamꝰ uir¬
tutũ salbato.I. R. Hec ⁊ en ĩ
diũ locutio. partun ad captiui¬
tatẽ uidaicam que a romaniꝰ

Expanded text:
cognitionem Dei tamquam lacte adcognitionem Dei tamquam lacte adhuc alantur ostendit: quae perfecti cibi virtute indigentes, tenui divinae cognitionis infirmoque gustatu imbuantur. Et idcirco vae ipsis erit: quia et ad effugiendum antichristum graves, et ad sustinendum imperitae, nec peccata effugerint, nec cibum veri panis acceperint. ut non fiat Si de captivitate Jerusalem voluerimus accipere, quando a Tito et Vespasiano capta est, orare debent ne fuga eorum hieme vel sabbato fiat, quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudinem pergere, et in montibus desertisque latitare; in altero aut transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si remanserint. Si autem de consummatione mundi intelligitur, hoc praecipit ut non refrigescat fides otiosi in opere Dei torpeamus virtutum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam quae a Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
ułutori uł manus filioꝵ sar¬
cina p̾grauate. fuge uecessi¬
tatẽ non mintnũ impediut̃.
Lege regiun ystoriam. ubi
uxor ionate masũ captiuita¬
tis pͥptoꝑa fugam uitantõ. lap¬
sum sini filiũ ꝑpetũo cłaũdũ
onere dño aminonuisse cre¬
dendum ẽ. cum dic̾ ue preg¬
nantibꝰ. s animaꝵ peccatis
rẽplerãꝵ ostendisse grauita¬
tem: que neq in tecto posite
neq in agro manentes. re po¬
site: ire tempestatẽ uitare po̾¬
sint. Dolor enĩ p̾gnantis ex
natura consequitur: ⁊ p̾artus
sine totius corporis ueratione
nõ funditur. Que gͦ tales aĩe
repientur. in suo ⁊ honere ⁊ do¬
lore continebuntur: illis qͦq
ue erit que nutrientur. ẽ infã¬
tia lacte depulsa nõ minus
ad fugam mnutilis: ꝙͣ ea que
etiã non lacte alatur. Et quo¬
modo ne illi que nutriatur.
cum nicħ int̾ sit eratatis actẽ¬
poris nutriri lacte ⁊ decessisse
de lacte: S ꝑinde hic etiam
infirmitatẽ animaꝵ que ad

Expanded text:
uteri, vel manus, filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege et Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum onere Dominum admonuisse credendum est, cum dicit: Vae praegnantibus: sed animarum peccatis repletarum ostendisse gravitatem, quae neque in tecto positae, neque in agro manentes repositae irae tempestatem vitare possint. Dolor enim praegnantes ex natura consequitur: et partus sine totius corporis vexatione non funditur. Quae ergo tales animae reperientur, in suo et onere et dolore continebuntur. 790 Illis quoque vae erit quae nutrientur. Est infantia lacte depulsa non minus ad fugam inutilis, quam ea quae etiamnum lacte alatur. Et quomodo vae illi quae nutriatur; cum nihil intersit aetatis ac temporis, nutriri lacte, et decessisse de lacte? Sed perinde hic etiam infirmitatem animarum, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatõ qnͣto ceteris que p̾¬
cesserunt p̾ssurarum pond̾e
grauior: tanto ẽ tp̃ris breui¬
tate moderatior futura. Nã¬
q tribꝰ annis ac dimidio. qͣn¬
tum de ꝓpħia damelis ⁊ apo¬
calipsi scĩ ioħis conici potest:
eccłiam ꝑ orbem inpugnatu¬
siquis dixerit uobis ecce hic

Expanded text:
tribulatio quanto caeteris quae praecessere pressurarum pondere gravior, tanto est temporis brevitate moderatior futura. Namque tribus annis ac dimidio, quantum de prophetia Danielis et Apocalypsi S. Joannis conjici potest, Ecclesiam per orbem impugnatusi quis vobis dixerit: Ecce hic
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. nõ p̾teribit generatõ
hec. donec om̃ia fiant.¶h Ro¬
nue gen̾ationis aut omne ho¬
minũ significat genus: aut
specialiter udeoꝵ. C elũ et
terra transibũt uerba uͦ mea
nõ p̾teribũt. R.Celum qd
transibit nõ ethereũ siue syde¬
rcum. s aeriũ. a quo ⁊ aues
celi ⁊ nibila celi cognominã¬
tur intelligere debemꝰ: petͦ
atrestante qui dicit. Quod
celi erant prius ⁊ terra de a¬

Expanded text:
uoniam non transibit generatio haec donec omnia ista fiant. Nomine generationis aut omne hominum significat genus, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Coelum quod transibit, non aethaereum sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus, Petro attestante qui dicit: Quod coeli erant prius et terra de a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemoratum ẽ: eccłia non
apparebit inpiis. Tunc ꝑ¬
secutoribꝰ ultra modũ seui¬
entibꝰ ⁊ remoto timore tã¬
quã auidente mundi feli¬
citate: dicentibꝰ impiis pax
gere uidebantur. ꝑsequẽtibꝰ¬
impiis cadent: ⁊ cadent qui¬
dem fideles. ⁊ firmissimi tur
futurũ: qr non transacta to
quatur quoꝵ dam defectio
Et qr ꝑ om̃s dies illos ita fiet.
ꝓpterea pꝰ tribulationẽ dieꝵ
illoꝵ: s tam̃ in eisdem diebꝰ
fiet. Quod gͦ dictum ẽ scd
lucham. ⁊ int̾ris p̾ssura gen¬
tium: gentes uoluit incelli¬
gi nõ ꝑtinentes ad sem̃ abra¬
he: in quo benedicentur õs.
sed gentes que ad sini stram
stabunt. qñ congregabunt᷑
ante idicẽ uinoꝵ ⁊ mortu¬
oꝵ oñis gentos: utraq pars
enĩ eut inom̃ibꝰ gentibꝰ. U¬
na que p̾mat: altera que p̾¬
matur. Una que dicat par
⁊ secintas: alt̾a in qua sol

Expanded text:
memoratus est, ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum saeuientibus et remoto timore tamquam adridente mundi felicitate dicentibus: Pax gere uidebantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles fortissimi turbfuturum, non quia transacta totquatur quorundam defectio, et, quia per omnes dies illos ita fiet, propterea post tribulationem dierum illorum sed tamen in eisdem diebus fiet. Quod ergo dictum est secundum Lucam: Et in terris pressura gentium, gentes uoluit intellegi non pertinentes ad semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes, sed gentes, quae ad sinistram stabunt, quando congregabuntur ante iudicem uiuorum et mortuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quae prematur, una, quae dicat: Pax et securitas, altera, in qua sol
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ab angłis. sic ueniet quẽ ad¬
modum uidistis cum euntẽ
in celũ. Moetito credendus ẽ
non solum ineodẽ corpore: ue¬
rum etiam in nube uenturus.
tior quidem seusꝰ ẽ: ut quisq
cum audierit uł legerit. et cũc
uidebunt filiũ hominis ueni

Expanded text:
est ab angelis: Sic ueniet, quo modest ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito credendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. tior quidem sensus est, ut-quisque. cum audierit uel legerit: Et tunc uidebunt filium h
Abbreviated transcription (Latin):
de toto orbe t̾raꝵ congregat
electos suos. qͦd tota hora no¬
uissima facit: ueniens insu¬
is m̃bris tamꝙͣ in nibibus
ul intota ipsa eccłia quod ẽ
corpas eius. tamꝙ̃ in nube
magna fiuctificante atqrat
sceute muniu̾so mundo: ex¬
quo cepit p̾dicare ⁊ dicere.a
gite penitentiã aꝓpropinqua¬
uit enĩ regnum celoꝵ. itaut
fortasse om̃ia que ab his tribꝰ
euglistis dicta sunt. de fit eius
aduentu diligentius intra se
collata atq discussa inuenian¬
tur: ad hoc ꝑtinere. ꝙ condie
uenit in corpore suo qd̾ est
eccłia. S ideo tunc cum po¬
testate magna ⁊ magestate.qr
maior potestas & maiestas illiꝰ
apparebit scĩs quibꝰ magnam
uirtutẽ dabit. ne tanta ꝑsecu¬
tione uincantur: siue incor¬
pore suo in quo sedet ad dextam
patris. in quo etiam mortuus
ẽ ⁊ resurrexit ⁊ ascendit in ce¬
lum: scđm qd̾ scriptum ẽ in ac¬
tibꝰ aploꝵ. Hisdictis nubes
suscepit eum: ⁊ sublatus est
abeis. Et qr etiam illic dictũ

Expanded text:
de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, excoepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum, ita ut fortasse omnia, quae ab his tribus euangelistis dicta sunt de eius aduentu, diligentius inter se conlata atque discussa inueniantur ad hoc pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. quod est eli. sed ideo tunc cum potestate magna et maiestate, quia maior potestas et maiestas illius apparebit sanctis, quibus magnam uirtutem dabit, ne tanta persecutione uincantur, siue in corpore suo, in quo sedet ad dexteram patris, in quo etiam mortuus est et resurrexit et ascendit in caelum, secundum quod scriptum est in actibus apostolorum: His dictis nubes suscepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt. qnͣ nõ solum tor¬
m̃ta erebriora ⁊ aceru̾iora ꝙͣ
sunt fidelibus. s qd̾ grauius
c̃ signoꝵ quoq oꝑatio eos qͥ
tormenta ingerunt cõmita¬
bitur: teste apło quiait. Cuiꝰ¬
signis ⁊ ꝓdigiis m̃dacii. Qnͣ¬
ta eni sepe miracła. qͦt uirtu¬
tes scĩ martires corã ꝑ secutori¬
bus fecerũt: nec tam̃ credere
illi. neq aꝑsequendo cessare
uoluerunt. Quis gͦ ad fidẽ¬
ͦ conu̾titur incredulus. cuius
iam credentis nõ pauet ⁊ con¬
citatur fides: qñ ꝑ secutor pie¬
tatis fit etiam oꝑator uirtuti᷑:
Idemq ipse qui torm̃tis seuit
ut xp̃s negetur: ꝓuocat miracu¬
lis ut ancixp̃o credatur. Qd
gͦ in hiis suffugiũ. que spes re¬
manebit electis: nͥ ut suꝑna
gr̃a. que uirtutam patientie
pus largitur. potentiam ꝑ se¬
quendi ac tribulandi citius
demat impiis: Unde ꝓuida pi¬
etate subiungitur. et lii.¬
Et nisi breuiati fuerint dies¬
illi: nõ fieret salua om̃is caro.
S ꝓptͥ electos breuiabuntur

Expanded text:
convenient, quando non solum tormenta crebriora et acerbiora, sunt fidelibus sed quod gravius est signorum quoque operatio eos, qui tormenta ingerunt comitabitur, teste Apostolo qui ait: Cujsignis, et prodigiis mendacii . Quanta enim saepe miracula, quot virtutes sancti martyres coram persecutoribus fecerunt, nec tamen credere illi neque a persequendo cessare voluerunt. Quis ergo ad fidem convertitur incredulus, cujus jam credentis non pavet et concutitur fides, quando persecutor pietatis fit etiam operator virtutis, idemque ipse qui tormentis saevit ut Christus negetur, provocat miraculis ut Antichristo credatur? Quod ergo in his suffugium, quae spes remanebit electis, nisi ut superna gratia quae virtutem patientiae piis largitur, potentiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pietate subjungitur. Et nisi breviasset Dominus diesilli, non fieret salva omnis caro; sed propter electos breviabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
surdũ mutumq describit:
significat eos de quibꝰ sccip¬
tum ẽ. Stultus ut lima mu¬
tatur. qui nũꝙͣ in eodẽ statu
ꝑmanentes. nume ad hec: nũc
ad illa uicia nuitati crescunt
atq decrescunt. muti nõ confi¬
tendo fidem: surdi nec ipsũ
aliquatenꝰ fidei audiendo ser¬

Expanded text:
surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo ser
Abbreviated transcription (Latin):
Et obtuli disciplis tius: ⁊ nõ
potuerunt curare eñ .Ih. La¬
tent hoc dicoͥ accusat aplos. cũ
possibilitas curandi int̾dum
nõ. ad inbecillitatẽ curantiũ:
s ad eoꝵ qui curandi sũt fidẽ
referat᷑. dicente dño. Fiat tibi
scdin fidem tuam. Endens
iħs ait. O generatio in credu¬
Non qd̾ tedio suꝑatus sit man¬
suctus ⁊ mitis. qui nõ aꝑuit si¬
cut agnus coram tonclente os
suũ. nec in uerba furoris eru¬
perit: s qd̾ insimilitudinem
medici egrotum uideat contͣ
sua p̾cepta se getere dicat. Us¬
queqͣ accelam ad domũ tuã. qͦ¬
usq artis ꝑdam industriam.
me aliud iubente. ⁊ te aliuo ꝑ¬
it infidelitas: ut statim intu¬

Expanded text:
um discipulis tuis, et non potuerunt curare eum, latenter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus ait: O generatio increduNon quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perit infidelitatis, ut statim intu
Abbreviated transcription (Latin):
niis ⁊ orationibꝰ eẽ suꝑanda¬
sã. Iram quoq dñi. cum ĩ ul¬
tionẽ nr̃oꝵ scelerum fuerit ac¬
censa: hoc remedio singłari
posse placari. Ieuimũ autẽ
generale ẽ: non solum ab es
sis ⁊ acunctis illecebris absti¬
nere carnalibꝰ : ymmno ab om̃i¬
bus uicioꝵ continere passioni¬
bꝰ. Sic ⁊ oratio generalis nõ
in uerbis solum ẽ quibꝰ diui¬
nam clementiã in uocamꝰ: ue¬
rum etiã iom̃ibꝰ que in obse¬
quiũ nr̃i conditoris. fidei deuo¬
tione gerimꝰ: teste apło qui
ait. Semꝑ gaudete: sine int̾¬
missione orate. Quomͦ enĩ qͥs
om̃ibꝰ horis atq momũtis. sine
int̾iissione dm̃ potest inuoca¬
re sermonibꝰ: S tunc sine
int̾missione oramꝰ. cum ea so¬
lum oꝑa gerunus: que nospi¬
etau nr̃i cõmendent auctoris.
Quo miniꝵ ieuinio. ⁊ qua o¬
ratione: uiuante dño cuncta
antiqui hostis debellabimus

Expanded text:
niis et orationibus esse superanda. Iram quoque Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed et a cunctis illecebris abstinere carnalibus, imo ab omnibus vitiorum se continere passionibus. Sic et oratio generalis non in verbis solum est, quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam in omnibus quae in obsequium nostri conditoris fidei devotione gerimus, teste apostolo qui ait: Semper gaudentes, sine intermissione orate . Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus, cum ea solum opera gerimus quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio, et qua oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus
Abbreviated transcription (Latin):
a. ut cum repente uenerĩt non
minis ferant. Si enĩ contristat
cos qd̾ occidendus ẽ: debet le¬
tificare qͦd die tercia dicit᷑ re¬
tur uehement̾. non de infideli¬
tate uenit: alioqn ⁊ petrũ sci¬
erant eẽ correptum. quare nõ
saperet ea que dĩ sunt. s que
hominũ. Uerũ qr ꝓ dilectio¬
ne magũi. nichil deo simstrũ:
et humilem patiunt᷑ audi

Expanded text:
n rantur animis. Si enim contristat vos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertia retur vehementer, non de infidelitate venit; alioquin et Petrum sciebant esse correptum, quare non saperet ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum; verum pro dilectione magistri nihil de eo sinistrum e