comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cło intueris quͣ illi qui ad hec alta
palatia me compellunt. ad que ñ de¬
bueram qui tam pauꝑ ⁊ modicus
aꝑpareo sublimari.
sublimatus ñ immenior illius apłici
precepti qui precepit epm̃ sue domui
eẽ dispensatorem. conuocatis p̃positis do¬
mus ⁊ cunctis ministerialib. ꝑ qui¬
rebat qui eeñt reditus episcopalis m̃¬
se ⁊ ubi ⁊ qui nam illi qui singlis
preẽe debebant. ⁊ cum ad nunerata cũ¬
cta fuissent ac scriptis commendata ⁊
qui ex ipĩs sumptus debebantur: uix
sunt ex omib inuenta que uii men¬
sib anni possent sufficere. Animiratꝰ
supra modum dei sacerdos int̾rogabat
cliligenter utrum ne ampliori pre¬
diorum possessione antiquitꝰ ditare¬
tur eccl̃a. an ab aliquib in regimine
prius existentib que iuris ip̃ius erãt
minus caute conseruando fuissent
disꝑsa. Cognita ueritate qr nobilis
fuu̾it eccã ⁊ a regia potestate fundata
⁊ sublimata. ⁊ lib̾alitate dotata ⁊

Expanded text:
culo intueris, quam illi qui ad haec alta culo intueris, quam illi qui ad haec alta palatia me compellunt, ad quae non debueram, qui tam pauper et modicus appareo, sublimari.sublimatus, non immemor illius apostolici praecepti qui praecepit episcopum suae domui esse dispensatorem , convocatis praepositis domus, et cunctis ministerialibus, perquirebat qui essent redditus episcopalis mensae, et ubi, et quinam illi qui singulis praeesse debeant. Et cum adnumerata cuncta fuissent, ac scriptis commendata, et qui ex ipsis sumptus debeantur, vix sunt ex omnibus inventa quae quatuor mensibus anni possent sufficere. Admiratus supra modum Dei sacerdos, interrogabat diligenter utrumne ampliore praediorum possessione antiquitus ditaretur Ecclesia, an ab aliquibus, in regimine prius existentibus, quae juris ipsius erant, minus caute conservando, fuissent dispersa. Cognita veritate, quia nobilis fuerit Ecclesia, et a regia potestate fundata et sublimata, et liberalitate dotata et
Abbreviated transcription (Latin):
uit gͦ ad introitum eius ut est
consuetudo ppłorum concursus
innumerabilis. ⁊ congratulabantur
omẽs matoris etatis ⁊ minoris. ma¬
iores. quia famosam ⁊ alti nominis
ꝑsonam elegissent:nunores quia hũc
qui infirmitatib eorum compateret᷑
reciꝑe meruissent: Alonge aũt aspici¬
ens cuutatem illam ad quam cluce¬
bat᷑ nudatis pedib incedebat. nudis
pedib cum ꝓcessione in sanctuario.
nudis pedib deducitur in palatio: sed
ut pauꝑ pauꝑe amictus pallio aliis ĩ¬
trocuntib repellitur. ñ agnitus ab o¬
stiario. Dicebat quippe hostiarius illi.
alii pauꝑes iam dui intromissi sunt
ñ decet ut te ingeras inportune: compͥ¬
mens horum principum. multituduiẽ.
Exclamabant autem qui sequebantur
hec uidentes. Miser quid agis. sine mi¬
ser quid est quod fecisti: numquid ñ
ille qmͣcito retro latitãs fugiebat: pr̃e
slorberto eo reuocante ⁊ subridendo di-¬
cente. Ne timeas ⁊ ne fugias mi fr̃:
melius enun me nosti. ⁊ dariori o¬

Expanded text:
ue ad introitum ejus, ut est consuetudo populorum, concursus innumerabilis; et congratulabantur omnes majoris aetatis et minoris; majores, quia famosam et alti nominis personam elegissent; minores, quia hunc, qui infirmitatibus eorum compateretur, recipere meruissent. A longe autem aspiciens civitatem illam, ad quam ducebatur, nudatis pedibus incedebat, nudis pedibus cum processione in sanctuario, nudis pedibus deducitur in palatio, sed ut pauper, pauper amictus pallio, aliis introeuntibus, repellitur non agnitus ab ostiario. Dicebat quippe ostiarius illi: « Alii pauperes jamdiu intromissi sunt; non decet ut te ingeras importune, comprimens horum principum multitudinem. » Exclamabant autem qui sequebantur haec dicentes: « Miser, quid agis? Sine, miser! quid est quod fecisti? Nunquid non ille quem cito retro latitans fugiebat, Patre Norberto eum revocante, et subridendo dicente: « Ne timeas, et ne fugias, mi frater; melius enim me nosti, et clariori o
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cuius ignoramus consuetudines:
suꝑ nos regnare uoliumus: Contrariꝰ
quidem ẽ nob̃ ⁊ consuetudinib nr̃is
supͣ qmͣ ferre possimus. Hec in maiori¬
b hec in minorib querimonia diuiti¬
b pauꝑib etiam diuulgabatur: alii
grauati existentes. aui grauamen ti¬
mentes. alii aliis rumore uulgali tm̃
acquiescentes. Sic qui prius inmensis
laudib eleuabatur. nunc uituꝑio ⁊ ĩ¬
ꝓperiis. uerbis tantum ip̃o etiam igno¬
rante deicitur: sed tamen ꝓficiebat in o¬
ꝑe ext̾ius. ip̃o dispensante qui cuncta
exteriora priusqmͣ fiant ordinare cõ¬
sueuit interius.

Expanded text:
et cujus ignorabamus consuetudines, et cujus ignorabamus consuetudines, super nos regnare voluimus? Contrarius quidem est operibus et consuetudinibus nostris, supra quam ferre possimus. » Haec in majoribus, haec in minoribus querimonia, divitibus, pauperibus etiam divulgabatur; alii gravati existentes, alii gravamen timentes, alii aliis rumore vulgari tantum acquiescentes. Sic qui prius magnis laudibus elevabatur, nunc vituperio et improperiis, verbis tantum, ipso etiam ignorante, dejicitur. Sed tamen proficiebat in opere exterius, ipso dispensante, qui cuncta exteriora, priusquam fiant, ordinare consuevit interius.
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiis eccĩe usurpando sibi
iniuste rapuerant sed inuiti ⁊ ob hoc
inimititiarum ⁊ odii fomitem adũ
rant latent̃ ministrabant. Sed ille qͥ
uiam iusticie ⁊ cursum recti itineris
ante sublimationem ep̃atus assump¬
serat ab eis inmobilis ꝑmanebat. pre¬
dicans uerbum ⁊ regnum dei annun¬
tians: pacemq in t̾minis suis faciens.
domos religiosorum exaltans.⁊ ubi ñ
erant nouas construens. religiosos am¬
plectens ⁊ orclinans. indisciplinatis ⁊
irreligiosis uisi resipiscant inr ferẽs
assiduam ꝑsecutionem. Decanis ⁊ sac̃¬
dotib ⁊ hũs qui haberebant regere po¬
płm. omĩbq ad sacros orcdines ꝑmotis
omnimodis castimoniam tenendã
ẽẽ dicebat: cogens eos aut eam tenere.
aut si fu̾int publicati cuncta ecclias¬
tica beneficia relinquere. Initia doloꝵ
⁊ occasio ꝑsecutionum omnia hec.
Dicebant enim de die in diem. suam
quisq qmͣ egͤ ferebat molestiam con¬
fitentes. Ut quid hunc aduenticiũ

Expanded text:
beneficiis Ecclesiae usurpando sibi beneficiis Ecclesiae usurpando sibi injuste rapuerant; sed inviti, et ob hoc inimicitiarum et odii fomitem adverrant, latenter ministrabant. 93. Sed ille qui viam justitiae et cursum recti itineris ante sublimationem episcopatus assumpserat, ab eis immobilis permanebat; praedicans verbum, et regnum Dei annuntians, pacemque in terminis suis faciens; domos religiosorum exaltans, et ubi non erant novas construens; religiosos amplectens et ordinans; indisciplinatis et irreligiosis, nisi resipiscant, inferens assiduam persecutionem. Decanis et sacerdotibus, et his qui habebant regere populum, omnibusque ad sacros ordines promotis omnimodis castimoniam tenendam esse dicebat; cogens eos aut eam tenere, aut, si fuerint publicati, cuncta ecclesiastica beneficia relinquere. Initia dolorum, et occasio persecutionum omnia haec. Dicebant enim de die in diem, suam quisque, quam aegre ferebant, molestiam confitentes: « Ut quid hunc adventitium,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a domino recedit cor eus: collectis ui¬
rib in eo ⁊ ꝑeum a quo se uocatum
ad hoc officium ad ministrandum
ñ tliffidebat iubare potestatis assump¬
tit. prccipiens ut quicumq possessic̃ẽs
ectĩe cui deo auctore presidebat optine¬
rent iuiste. nullatenus auderent
ulterius ad eas manus apponere: nͥ
prius ostendissent ẽẽ suum ius here¬
ditarium ⁊ ex autiqua paterna pos¬
sessione. Aucdientes hoc raptores ⁊ sacri¬
legi illi multum indignabantur qd̃
homo iuermis ⁊ pauꝑ qui asino ue¬
hente introcluctus ẽ. tam potens tãq
festinum auderet inferre preceptum
accuictus erat eos insequitur in sua
qruete sedendo aggreditur. ꝑ uitit. dei¬
cit. deiectos auathematis uinclo ligat:
⁊ illi hanc ꝑsecutioẽm ep̃o leuem ⁊ si¬
bi diutumam ⁊ grauẽ ẽẽ consideran¬
tes. eo quod precipit auctoritas. quia
qui anathema unius anni patirin¬
tur post annum exleges sunt: nec in
curus aliquod habeant responsum: di¬
miserunt ex magna parte ea que de

Expanded text:
 a Domino recedit cor ejus , » collectis viribus in eo, et per eum, a quo se vocatum ad hoc officium administrandum non diffidebat imperterritus, jubare potestatis assumptit, praecipiens ut quicunque possessiones Ecclesiae, cui Deo auctore praesidebat, obtinerent injuste, nullatenus auderent ulterius ad eas manus apponere, nisi prius ostendissent, esse suum jus haereditarium, et ex antiqua paterna possessione. Audientes hoc raptores et sacrilegi illi, multum indignabantur, quod homo inermis et pauper, qui asino vehente introductus est, tam potens, tamque festinum auderet inferre praeceptumaccinctus erat, eos insequitur; in sua quiete sedendo aggreditur, percutit, dejicit, dejectos anathematis vinculo ligat. Et illi hanc persecutionem episcopo levem, et sibi diuturnam et gravem esse considerantes eo quod praecipit auctoritas, quia qui anathema unius anni patiuntur, post annum exleges sunt, nec in curis aliquod habeant responsum dimiserunt ex magna parte ea quae de
Abbreviated transcription (Latin):
uelle desistere. Expositisq clericis illis:
⁊ omnib unum quemq ad suum uel¬
ie relocatis. fres sui ordinis sicut du
concupierat in eadem eccã imposuit u¬
bi ⁊ eo uiuente sccł̃m ordinem institu¬
tum. ⁊ post discessum suum in et̾nũ
seruitiũ dei habendum ordinauit.

Expanded text:
velle desistere. Expositisque clericis illis, velle desistere. Expositisque clericis illis, et omnibus unumquemque ad suum velle relocatis, fratres sui ordinis, sicut diu concupierat, in eadem ecclesia imposuit; ubi et eo vivente secundum ordinem institutum, et post discessum ipsius in aeternum, servitium Dei habendum o
Abbreviated transcription (Latin):
palatium ep̃ale haut longe sita
ecclia quedam in honore sancte dei ge¬
uitricis Marie in qua .xxͥ. erant cano¬
uici seculares: sub p̃posito antiquitꝰ
constituti. Hauc gͦ cum preuidisset
sacerdos dei sibi necessariam. ut ibi frͣ¬
trib suis impositis. aliqñ a tumultu
qui officio imposito debebatur paulu¬
lum spm̃ refocillaret: petebat multo¬
tiens ⁊ a. Rege ⁊ a canonicis maioris eccle.
eiꝰ dẽ q eccł̃ie canonicis: ut alibi ab eo
aliis equa uel meliori. cõmutatione
reditio acceptis: illam sibi liberam
concederent. Qui omẽs una contracli¬
cebant. asserentes eccl̃iam tanti nomi¬
nis ñ debere inmutari. nec potestatis¬
regie clignitatem cui subdita erat ĩ¬
minui: sed nec alterus ordinis ⁊ con¬
suetudis gentem imponere q̃ue ui¬
repulsam passus ẽ: sed uicit tandem
humilit̃ in peticiõe ꝑseuerans. uicit qͥ¬
dem ratione qua premebat eos. uicit
⁊ cum instantia qua nouerant eũ
a bonis iuiciis usq ad finem numꝙͣ

Expanded text:
palatium episcopale, haud longe sita ecclesia quaedam in honore sanctae Dei genitricis Mariae, in qua viginti erant canonici saeculares, sub praeposito antiquitus constituti. Hanc ergo cum praevidisset sacerdos Dei sibi necessariam esse, ut ibi fratribus suis impositis, aliquando a tumultu, cui officio imposito debebatur, paululum spiritum refocillaret, patebat multoties et a rege, et a canonicis majoris Ecclesiae, ejusdemque Ecclesiae canonicis, ut alibi ab eo aliis aequa vel meliori conditione reditibus acceptis, illam sibi liberam concederent. Qui omnes una voce contradicebant asserentes Ecclesiam tanti nominis non debere immutari, nec regiae potestati dignitatem cui subdita erat, imminui: sed nec alterius ordinis et consuetudinigentem imponere, quae jurepulsam, sed vicit tandem humiliter in petitione perseverans; vicit quidem ratione qua premebat eos; vicit et constantia, qua noverant eum a bonis initiis usque ad finem nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
egritucline detentus est ꝓaliquot tempꝰ
idest ꝑ spatium quatuor mensium in
tegritate sensus. astantib bñdictione
data beato fine quieuit. Neq enim ut
dicit augustinus poterat male mori
qui bene uixerat. Annus erat lnice
nocentio anno.uͦ. regnante lothario

Expanded text:
aegritudine detentus est, et per aliquod tempus, aegritudine detentus est, et per aliquod tempus, id est per spatium quatuor mensium, integritate sensus, astantibus benedictione data, beato fine quievit. Neque enim, ut ait Augustinus, poterat male mori, qui bene vixerat. Annus erat Domininocentio anno quinto regnante, Lothario
Abbreviated transcription (Latin):
uigor ⁊in saxonia:qui quamdui ui¬
xit totum romanum imꝑium qd eiꝰ
custoclie deputatũ fuerat titubare ñ
potuit. Diligebat ⁊ ip̃e uirum dei nor¬
bertum: eo quod eius consiliis que stre¬
nuitate ⁊ ꝓuidentia pollebant assidue
utebatur. ⁊ qr ab eo celestis dulceduus
potum hauriebat. ⁊pane diine refectio¬
nis coticlie reficiebatur. Magne deniq
debilitatis erat homo ille in suo corꝑe ut⁊¬
pote longa ⁊ graui attritꝰ asꝑitate peni¬
tentie. sed multo ampluis cieuit ufir¬
mitas cum labor ⁊ dolor itinerantiũ
⁊ terrarũ corruptio ei adiuncta est:
⁊ domestice cure sollicitudo.⁊ muta¬
tio diuersoꝵ aerum ⁊ inquietudinus
assiduitas. Cũcta aut̃ que ibi uł alibi
ab eo fcã sunt ñ est possibile alicui soli
narrare. q̃r nec alicui soli possibile fu¬
it cuncta scire uł cognoscere. Scitur tñ
qr ab italia reuersus in ciuitatem su¬
am paitenopolim ñ post multũ graui

Expanded text:
viguit et in Saxonia, qui quamdiu viviguit et in Saxonia, qui quamdiu vixit, totum Romanum imperium, quod eius custodie deputatum fuerat, titubare potuit. Diligebat autem et ipse virum Dei Norbertum, eo quod ejus consiliis, quae strenuitate et providentia pollebant, assidue utebatur; et quia ab eo coelestis dulcedinis potum hauriebat, et pane divinae refectionis quotidie reficiebatur. Magnae debilitatis erat homo ille in suo corpore, utpote longa et gravi attritus asperitate poenitentiae, sed multo amplius crevit infirmitas, cum labor et dolor itinerantium, et terrarum occupatio ei adjuncta est, et domesticae curae sollicitudo et mutatio diversorum aerum, et inquietudinis assiduitas. Cuncta autem, quae ibi vel alibi ab eo facta sunt, non est possibile alicui soli narrare, quia nec alicui soli possibile fuit cuncta scire vel cognoscere. Scitur tamen quia ab Italia reversus in civitatem suam Parthenopolim, non post multum, gravi
Abbreviated transcription (Latin):
diticẽm in ithalia ordinauerũt. ut ip-¬
sum sacrilegũ quem gladius spũalis
quo iam sepissime ꝑcussus fuerat pene¬
trare ñ poterat: materialis saltem ꝑfora¬
ret. Cũ eo ⁊ aliis tam epĩs qmͣ arhie¬
piscopis ex precepto ⁊ obedientia innocen-¬
tii pastoris catholici pontifex Norb̾tus
ꝓfectus ẽ. transitisq castris ⁊ urbib
absq intolerabili offendiculo cum ma-¬
gno cetu p̃euntis ⁊ subsequentis exer-¬
citus romam papam uenerabilem inno¬
centium secum deducentes ꝑueniunt:
ubi cum impetu gnͣdi ⁊ manu forti
introeuntes ipm eundem papam in scã
sede inuitis hostib ⁊ aduersariis omĩb
tifex in sede positus ⁊ alii qui conuene¬
rant in romanũ imꝑatorem consecra¬
uerunt. Erat enu uir ille streni̾uis.
belli ductor p̃cipnus. in armis ꝓuidus.
consilio terribilis inumnicis dei. ⁊ sc̃e eccĩe.
ueritatis amicus. iusticie socius. inui¬
stiẽ ininicus. cuius patuit in sicilia

Expanded text:
ditionem in Italia ordinaverunt, ut ipditionem in Italia ordinaverunt, ut ipsum sacrilegum, quem gladius spiritualis, quo jam saepissime percussus fuerat, penetrare non poterat, materialis saltem perforaret. Cum eo et aliis tam episcopis quam archiepiscopis, ex praecepto et obedientia Innocentii pastoris catholici, pontifex Norbertus profectus est. Transitisque castris et urbibus non absque intolerabili offendiculo, cum magno coetu praeeuntis et subsequentis exercitus, Romam, papam venerabilem Innocentium secum deducentes, perveniunt. Ubi cum impetu grandi et manu forti introeuntes, ipsum eumdem papam in sancta sede, invitis hostibus et adversariis omnibus regem pontifex in sede positus, et alii qui cum eo venerant, in Romanum imperatorem consecraverunt. Erat enim vir ille, strenuus belli ductor, praecipuus in armis, providus in consilio, terribilis inimicis Dei et sanctae Ecclesiae, veritatis amicus, iustitie socius, iniustitie inimicus, cuius probitas patuit in Sicilia,
Abbreviated transcription (Latin):
rat scisma magnũ ⁊ ad pacand̃
difficilimũ sca Romana sede de
duob ut p̃missum ẽ pontificib. Innotẽ¬
tio ⁊ petroleonis. quorũ alter innocentiꝰ
uidelicet canonice electus catholicus e¬
rat ⁊ a catholicis om̃ib aꝓpbatus recipi¬
ebatur: alter uͦ ioest petrus fuerat intru¬
sus sed tamen occupauerã scam̃ sedem
ñ a deo neq ab eccã sc̃a sed a potestate se¬
culari. qr ⁊ ip̃e ⁊ si ñ nobilitate multi¬
tudine tamen generis potens erat inci¬
uitate. legesq scãs ⁊ ordinẽ ⁊ omnia sta¬
tuta prum ⁊ eccl̃ie scẽ. regulamq xp̃i¬
ane fidei feruore sue ambitioĩs excecatꝰ
destruebat: turresq ⁊ munitioẽs ciui¬
tatis alias deiciens alias munĩes ad
omnẽ prinicipatum scl̃arem ad sue
cuprditatis uotum obtiuẽdum p̃para-¬
bat. Ob hoc consilio inito a rege lothario
⁊ sancte fidei principib ne cognitio ⁊ ro-¬
bur fideliũ xp̃ianorum hiis modernis
temꝑib illa peste mortifera ꝑiret. expe-¬

Expanded text:
rat schisma gravissimum et ad pacandum difficillimum in sancta Romana sede, de duobus, ut praemissum est, pontificibus, Innocentio et Petro Leonis: quorum alter, Innocentius videlicet, canonice electus, catholicus erat, et a catholicis omnibus approbatus recipiebatur; alter vero, id est Petrus, fuerat intrusus, sed tamen occupaverat sanctam sedem, non a Deo neque ab Ecclesia sancta, sed a potestate saeculari. Quia et ipse, etsi non nobilitate, multitudine tamen generis potens erat in civitate, legesque sanctas, et ordinem, et omnia statuta Patrum et Ecclesiae sanctae, regulamque Christianae fidei, fervore suae ambitionis excaecatus, destruebat, turresque et munitiones civitatis alias dejiciens, alias muniens, ad omnem principatum saecularem, et suae cupiditatis votum obtinendum praeparabat. Ob hoc, consilio inito a rege Lothario et sanctae fidei principibus, ne cognitio et robur fidelium Christianorum his modernis temporibus illa peste mortifera periret, expe
Abbreviated transcription (Latin):
dignaretur. Sed ille qui dixit per ꝓphe¬
tam maleclictus homo qui confidit
in homine ⁊ pouit carnem brachiũ
suum ⁊ recedit a dño cor euis: uidẽs
sui tyrotus humilitatẽ. ⁊ constantiã
respexit ueritatis eius preces ⁊ sicut
uoluit ex quo uoluit pax reb data ẽ.
Nam ut conuenerant ceitatim inimi¬
ci ad int̾imendũ: sic conuenire festi¬
nabant ad satiffacienclum. Omĩmo¬
dam satiffacioẽm offerebant. offerebãt
⁊ pecuniam multimodam: sed ille qͥ
plus animas querere deo uenerat qmͣ
pecuniam ne dĩi dei sui offensam in¬
curreret despiciebat pecunias ut aiãs
eorum que ꝓ hoc excessu ꝑditionis ꝑcło̾
subiacebant lucri faceret. Dicebat deniq
suum ⁊ ñ ipõꝵ eẽ delictum quod deli¬
querunt semetipĩs ñ sibi nocu̾u̾nt.
plo sumini capitis qui dixit. Pater ig¬
nosce illie. ñ enim scuiit quid faciũt.
Et illius apłi. Nulli malum ꝓ malo red¬
dentes. De illo dolore intͥnseco dolebat

Expanded text:
dignaretur. Sed ille qui dixit per prophedignaretur. Sed ille qui dixit per prophetam: « Maledictus homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et recedit a Domino cor ejus , » videns sui tironis humilitatem et constantiam, respexit veritatis ejus preces, et sicut voluit, ex quo voluit, pax rebus data est. Nam ut convenerant certatim inimici ad interimendum, sic convenire festinabant ad satisfaciendum. Omnimodam satisfactionem offerebant, offerebant et pecuniam multimodam. Sed ille, qui plus animas quaerere Deo venerat quam pecuniam, ne Domini Dei sui offensam incurreret, respuebat pecunias, ut animas eorum, quae pro hoc excessu perditionis periculo subjacebant, lucrifaceret. Dicebat denique suum et non ipsorum esse delictum; quod deliquerunt, sibimetipsis, non sibi, nocuerunt; plo sui capitis, qui dixit: « Pater, ignosce illis: non enim sciunt quid faciunt ; » et illius apostoli: « Nulli malum pro malo reddentes , » de illo, dolore intrinseco, dolebat;
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑstreꝑe. ⁊ interrogans homo dei qd
gatus sĩs de ecciã beate marie uellent
eicere. At ille subridens aiebat. Non est
ita: quia plantatio quam plantauit
pater celestis eraclicari ñ poterit. Attũ
compulerunt eum ut exiret: ⁊ p̃para¬
tis equitaturis exiuit ad abbatiam
quandam monachorũ in honore scĩ io¬
h̾is que ẽ in suburbio ciuitatis sita su¬
pra montem quendam ubi satis spati¬
ose dispositis omnib transuit ad ꝙ¬
dam castrur suum quod dicitur
halla nt ibi a tanto tum ultu requi¬
esceret. sed ⁊ illud clausum inuenit:
preuenientes enim hostes sui omẽm
occupaisant munitiõem. Quid facẽt
homo: qui nusqmͣ inueniebat ubi re-¬
qui esceret pes euis: Quid faceret hu¬
mano destitutus auxilio: Contulit se
ad eccl̃iam quandam canonicorũ re-¬
głarium que ibidem ꝓpe erat. orans de¬
um suum ꝑ aliquot dies ut uiam su¬
am in sue bñplacito uoluntatis dirige

Expanded text:
bus perstrepere. Et interrogans homo Dei quibus perstrepere. Et interrogans homo Dei quiegatus fratres de ecclesia B. Mariae vellent ejicere. At ille subridens aiebat: « Non est ita, quia plantatio, quam plantavit Pater coelestis, eradicari non poterit. » Attamen compulerunt eum ut exiret, et praeparatis aequitaturis exivit ad abbatiam quamdam monachorum in honore S. Joannis, quae est in suburbio civitatis sita supra mentem quemdam; ubi satis spatiose dispositis omnibus, transivit ad quoddam castrum suum quod dicitur Halla, ut ibi a tanto tumultu requies eret. Sed et illud clausum invenit: Praevenientes enim hostes sui, omnem praeoccupaverant munitionem. Quid faceret homo qui nusquam inveniebat ubi requiesceret pes ejus? quid faceret, humano destitutus auxilio? Contulit se ad ecclesiam quamdam canonicorum regularium, quae ibidem prope erat, orans Deum suum per aliquot dies, ut viam suam in suae beneplacito voluntatis dirigere
Abbreviated transcription (Latin):
singłi denariatam uini uł medonis ac¬
ciꝑent ut si quicqmͣ uoluntati eorum
contrarium in discussionib querimo¬
marum accidisset supplerent de nete
sui pastoris qd̃ minus fecerant: ⁊ sic e¬
brietati potius deputaretur qmͣ preme¬
ditationi. Et hoc statutum est ut qui¬
cumq huic decreto ñ obediret: domus
eius ad deiciendum ⁊ tota suꝑlectilis
ad diripiendum iudicib tociꝰ illiꝰ senatꝰ
subiaceret. Quod fcm̃ cum relatum fu¬
isset ad aures quorundam principum
terre qui uirum dei ex quadam parte
diligebant eo quod sciebant eum ẽẽ iu¬
rum sanctum ⁊ iustum. ꝑ suadebant
ei ut ad tempꝰ cede̾t exẽplo magr̃i sui qr afacie
ꝑsequentiũ eũ abscõdit se sic̃ scriptũ ẽ iħ̾e aũt
ille renueret palmaraq marcyru
gaudens expectaret: illi multiplicib
ꝑsuasionib exire compellebant. adue-¬
uit dies ut erat prenominata. ⁊ dato
signo cepit ciuitas iumensis clamori¬

Expanded text:
singuli denariatam vini vel medonis bisinguli denariatam vini vel medonis biberent, ut si quidquam voluntati eorum contrarium in discussionibus querimoniarum accidisset, supplerent de nece sui pastoris quod minus fecerant, et sic ebrietati potius deputaretur quam praemeditationi. Et hoc statutum est, ut quicunque huic decreto non obediret, domus ejus ad dejiciendum, et tota supellex ad diripiendum judicibus totius illius senatus subjaceret. Quod factum cum relatum fuisset ad aurea quorumdam principum terrae, qui virum Dei ex quadam parte diligebant, eo quod sciebant eum esse virum sanctum et justum, persuadebant ei, ut ad tempus cederet, exemplo magistri sui qui a facie persequentium eum se abscondit, sicut scriptum est: « ille renueret, palmamque martyrii gaudeus exspectaret, illi multiplicibus persuasionibus exire compellebant. 110. Advenit dies, ut erat praenominata, et dato signo, coepit civitas immensis clamori
Abbreviated transcription (Latin):
Nuidoꝵ solet ẽẽ consuetudo ut cum ab
eis quib inuident occasione aliqua
paululum concitati fu̾i̾nt. ñ statun
rum ꝓferant: sed postqmͣ ab eis recesserĩt
acͥori dolore intumescentes quicquid ad
contumeliam ipoꝵ dixisse uł fecisse potu¬
issent magis amaricati maiori uinlĩc¬
te data oportunitate reseruent in posterũ
sic predisti aduersarii quib odiosa erat
equitas qmͣ eis pontifex inuictus p̃di¬
cabat conuocatis iterum ꝑuersis conuẽ¬
ticłis suis suum quisq dolorem ꝓfe¬
rebat licentes se eẽ delusos ⁊ arte ma¬
gica tenebrarumq caligine suos sen
sus aduncatos qui hoĩem huno uiuũ
reliquereͬnt. qui eis ñ cedebat nec ritum
⁊ honorem ip̃orũ dignitatẽq uͣbis debi¬
tam nullatenꝰ in mutare metuebat:
uere delusi. nec mirum. quia dolosi. Do¬
losi ⁊ stupendi: stupenda nimirum cõ¬
uenerant tͣstaturi. Nam ⁊ hoc ab eis fir¬
miter decretum ẽ quatinus cum ad
conclictam diem conuenire deberent.

Expanded text:
nvidorum solet esse consuetudo, ut, cum ab eis quibus invident occasione aliqua paululum concitati fuerint, non statim rum proferant, sed postquam ab eis recesserint, acriori dolore intumescentes, quidquid ad contumeliam ipsorum dixisse vel fecisse potuissent, magis amaricati, majori vindictae data opportunitate, reservent in posterum. Sic praescripti adversarii, quibus odiosa erat aequitas, quam eis pontifex invictus praedicabat, convocatis iterum perversis conventiculis suis, suum quisque dolorem proferebat, dicentes se esse delusos, et arte magica tenebrarumque caligine sensu suos aduncatos, qui hominem hunc vivum reliquerant; qui eis non cedebat, nec ritum et honorem ipsorum, dignitatemque urbis debitam nullatenus immutare metuebat. Vere delusi et stupidi, nec mirum, quia dolosi et stupenda nimirum convenerant tractari. Nam et hoc ab eis firmiter ibidem decretum est, quatenus cum ad condictam diem convenire deberent,
Abbreviated transcription (Latin):
damentum fuere future multitudi¬
nis que subsecuta ẽ. Dei enim dispo¬
sitioni relinquitur: qd̾ pre nimia al¬
titudine sapientie. ⁊ scientie ip̃ius ocul¬
tum ab humanis oculis ignoratur. In
hoc ubi collegerit uel quomodo socios
alios deus illi contulerit. ñ est ĩmo¬
randum: scitur tamen qd̾ infra qua¬
dragesimam illam tot habuit qd̃ in
septimana passionis domini ante paᷤ¬
cha cum .xiii. reuersus. prenominatũ
locum premonstratum uidelicet posse

Expanded text:
damentum fuere futurae multitudidamentum fuere futurae multitudinis quae subsecuta est. Dei enim dispositioni relinquitur, quod, prae nimia altitudine sapientiae et scientiae ipsius, occultum ab humanis oculis ignoratur. In hoc, ubi collegerit, vel quomodo socios alios Deus illi contulerit, non est immorandum. Scitur tamen quod intra Quadragesimam illam tot habuit, quod in septimana Passionis Domini ante Pascha, cum tredecim reversus, praenominatum locum, Praemonstratum videlicet, posse
Abbreviated transcription (Latin):
frigore. uernali calore paululũ denẽ xix.¬
terso. uir dei ut erat solitus uirtute
diuini solatii accinctus ad p̃dicandũ
exiit. ⁊ solus cameracum ueuiens fa¬
ctoq sermoue ad ppłm cecidit semenĩ
t̾ram bonam scilicet iniuuenem euer¬
modum nomine: qui tanto rore sp̃c
one quod amoris eius grã. stans oraret
ad dnm dĩ suum in eodem loco ⁊ in
eisdem passib ubi dei hominem stare
diligenter considerauerat in faciendo
ro fcm̃ est ẽẽ crecdidit: qui ubi stecert̃
pedes eius adorauit: Nec moras intu¬
lit: sed statun relictis om̃ib secutus ẽ
ei colligatus ẽ: ut onuĩ temꝑe uite sue.
sp̃c̃ uiri dei in eo requiem caꝑet. ⁊ post
discessum suum locum sepulture sue
ei commendaret: hoc dans preceptum
ut numqmͣ nisi reuersurus ab eo re¬
cederet. Pueniens aũt niuigellam. ali¬
um uiienem antonium nomine a
deo sibi datũ recepit. Hii dno ⁊ terciꝰ
quem prius susceꝑat qnͣtum ad hu¬
manum spectat examen: radices ⁊ fũ¬

Expanded text:
frigore, vernali calore paululum deterso, vir Dei, ut erat solitus, virtute divini solatii accinctus, ad praedicandum exiit; solus Cameracum veniens; factoque sermone ad populum, cecidit semen in terram bonam, scilicet in juvenem Evermodum nomine. Qui tanto rore Spirione, quod amoris ejus gratia stans oraret ad Dominum Deum suum, in eodem loco, et in eisdem passibus, ubi hominem Dei stare diligenter consideraverat in faciendo ro factum est, esse credidit, qui, ubi steterunt pedes ejus, adoravit? Nec moras intulit; sed statim, relictis omnibus, secutus est ei alligatus est, ut omni tempore vitae suae spiritus viri Dei in eo requiem caperet, et post discessum suum, locum sepulturae suae ei commendaret, dans hoc praeceptum, ut nunquam, nisi reversurus, ab eo recederet. Perveniens autem Nivigellam, alium juvenem, Antonium nomine, a Deo sibi datum, recepit. Hi duo, et tertius quem prius susceperat, quantum ad humanum spectat examen, radices et fun
Abbreviated transcription (Latin):
ete composuisset: statim cliabolus qui
a cordib eorum expulsus fuerat ñ li¬
bent̾ digrediens: in eũdem miserum
hominem qui curatus uidebatur in¬
gressus est. Qui statim cepit iterum¬
stridere ⁊ furere. Regressus ab eccã sac̃¬
dos dei: nescis inquiunt astantes qr¬
in erguminus ille hesternus insauit:
tur: furore sui ipũis consumptus ꝑi¬
bit. Respondit homo dei. Non inquit
modo a suo tortore liberari poterit. qr
pocĩs suis exigentib hoc ei accidit. nã
⁊ officium ꝓcuratoris uille gerebat: ⁊¬
merito suo tortori tracditus est. Sini¬
te eum modo. ut postqmͣ uexauerit e¬
um ꝑ aliquot dies: satisfactione recep¬
ta. ille nequissimus demon facilius ex¬
pellatur. Sapiens homo: doctusq pale¬
stre gerende cum spiritib in mundis.
Trib dieb ꝑmisit eum torqueri ⁊ ue¬
xari: ⁊ postea diuina miscratione ab
eo curatus est: ita ut mentis sue com¬
pos ⁊ in columis ad sua ꝓpria reuer¬
teretur.

Expanded text:
ete composuisset; statim diabolus qui ete composuisset; statim diabolus qui a cordibus eorum expulsus fuerat, ut libenter digrediens, in eumdem miserum hominem, qui curatus videbatur, ingressus est; qui statim coepit stridere iterum et furere. Regressus ab ecclesia sacerdos Dei: « Nescis, inquiunt astantes, quia energumenus ille hesternus insanit? tur, furore sui ipsius consumptus peribit. » Respondens homo Dei: « Non, inquit, modo a suo tortore liberari poterit, quia peccatis suis exigentibus hoc ei accidit nam et officium procuratoris villae gerebat et merito suo tortori traditus est. Sinite eum modo, ut postquam vexaverit eum per aliquot dies, satisfactione recepta, ille nequissimus daemon facilius expellatur. » Sapiens homo doctusque palaestrae gerendae cum spiritibus immundis, tribus diebus permisit eum torqueri et vexari; et post haec divina miseratione ab eo curatus est, ita ut mentis suae compos, et incolumis ad sua propria reverteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quid confessione tectum ñ erat: ma¬
litioso eius ore detegebatur. Hoc audien¬
tes ceperunt hac illacq diffugere: pau-¬
cis cum patre nob̾to remanentib. Et cũ
iam dies eẽt inclinata facto iam ues-¬
ꝑe fatigati qui aderant ieuinio ⁊ u¬
giliis noctis precedentis: coegerunt e¬
um ad hospitium ut requiem paulis¬
ꝑ acciꝑet ⁊ menbra debilia refectione a¬
liqua refocillaret. ⁊ dormitione recrea¬
ret. ubi cum ad cenam cum fr̃ib sius
⁊ quibusdam cum hospitib resideret:
nuntiatum est quia eger ille quietꝰ
sedebat ⁊ solutus ante altare de com¬
missis ⁊ maleclistis que turpiter intu¬
lerat ueniam precabatur. Grãs eger̃t
deo: uere enim illa nocte ⁊ in cͣstiuo qrͣ
eẽt curatus apparuit. Habebatur e¬
nun inter ciues eiusdem oppidi quod¬
dam mortale odium ad quod cum ĩ
crastinum ꝑ totum diem pr̃ norb̾tus
ꝓ pace componenda la borasset ⁊ ex inte¬
gro adiutrice gr̃a cancta in pace ⁊ qͥ¬

Expanded text:
dquid confessione tectum non erat, madquid confessione tectum non erat, malitioso ejus ore detegebatur. Hoc audientes, coeperunt omnes hac illacque diffugere, paucis cum Patre Norberto remanentibus. Et cum jam dies esset inclinata, facto vespere, fatigati qui aderant jejunio et vigiliis noctis praecedentis, coegerunt eum ad hospitium, ut requiem paulisper acciperet, et membra debilia refectione aliqua refocillaret, et dormitione recrearet. Ubi cum ad coenam cum fratribus suis et quibusdam hospitibus resideret, nuntiatum est ei quia aeger ille quietus sedebat, et solutus ante altare, de commissis et maledictis quae turpiter intulerat, veniam precabatur. Gratias egerunt Deo; vere enim illa nocte et in crastino, quasi esset curatus, apparuit. 71. Habebatur vero inter cives ejusdem oppidi quoddam mortale odium, ad quod cum in crastinum per totum diem Pater Norbertus pro pace componenda laborasset, et ex integro, adjutrice gratia, cuncta in pace et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ter ñ potest: euidenter tamen ex ĩ nata
sibi arrogantia laborat auferre. Num¬
quid in aurib urĩs ueritatis ñ sonuit
expositio que dicit. qr uenit diabolus
ut tollat semen uerbi dei de cordibz eoꝵ:
tare: exorcisium aggressus ẽ demonem
compellens ut exiret. Et cum salem exor¬
ciratum ori suo immisisset: ille magno
impetu in faciem ⁊ in oclos sac̾dotis ex¬
puit dicens. Iam tu consilium dedisti
ut in aqua mitterer ut ibidem duris¬
simis cesus fiagellis usq ad mortem fe¬
re uerberarer: Frustra niteris. me tua
flagella ñ ledunt. mine ñ terrent:
mors ñ cruciat. nec me mortis uincu¬
la ligant. Consilium ut premissum
ẽ datum erat ut in aqua exorcirata
mutteretur: sed eodem furioso absente.
Cum gͦ circunstarent ⁊ cderus ⁊ ppls
alii ob curiositatem alii ꝓpter pietatẽ.
pessimus demon ꝑ os inuasi hominis
multorum pessimam uitam ⁊ adul¬
teria ⁊ fornicatiões cepit detegere ⁊ qͥc¬

Expanded text:
ter non potest, evidenter tamen ex innata ter non potest, evidenter tamen ex innata sibi arrogantia laborat auferre. Nunquid in auribus vestris veritatis non sonuit expositio, quae dicit: Quia venit diabolus ut tollat semen verbi Dei de cordibus eorutare, exorcismum aggressus est, daemonem compellens ut exiret. Et cum salem exorcizatum ori ejus immisisset, ille magno impetu in faciem et in oculos sacerdotis exspuit, dicens: « Jam tu consilium dedisti ut in aqua mitterer, ut ibidem durissimis caesus flagellis ad mortem fere verberarer. Frustra niteris, me tua flagella non laedunt, minae tuae non terrent, mors non cruciat, nec me mortis vincula ligant. » Consilium, ut praemissum est, datum erat, ut in aqua exorcizata mitteretur, sed eodem furioso absente. Cum ergo circumstarent et clerus et populus, alii ob curiositatem, alii propter pietatem, pessimus daemon per os invasi hominis, multorum pessimam vitam, et adulteria et fornicationes coepit detegere, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ei ille cum magno suffragio
uentum rei: ⁊ expectantis agonem mi¬
litis xp̃i ⁊ demonis. Ille uͦ ut erat ad huc
sacris amictus uestib inmo sancti sp̃e
uirtute accinctus ⁊ lorica iusticie. fi¬
dĩq ⁊ ueritatis scuto munitus: ad de¬
bellandum hostem illum importunissi¬
mum ꝓcedit. Cumq quidam circum¬
stantes frẽs dicerent ei ut sue imbecilli¬
tati parceret quia iam uesꝑa erat. ⁊ hũc
euentum ẽẽ casualem neq omes casus
posse emendari: ip̃e ꝑmotus ⁊ uultu ⁊
responsione graui reuerberauit. eos
dicens. Nescitis fr̃es nescitis inqmͣ quia
inuidia diaboli mors intrauit in orbẽ
terrarum que adhuc in eo ꝑseuerat: nͭ
resipiscendi umqmͣ habebit uoluntatẽ.
Iste siquidem ad hoc se ing̾it tam frequẽ¬
ter ⁊ in portune. ut ⁊ me odiosum reddat
⁊ uerbum dei quod ꝑ me ministratur
in cordib audientium faciat uilescere
⁊ ab eis qui illud suscipuint ⁊ si laten-¬

Expanded text:
tus est ei ille cum magno suffragio tus est ei ille cum magno suffragio et exspectantis agonem militis Christi et daemonis. Ille vero, ut erat adhuc sacris amictus vestibus, imo sancti Spiritus virtute accinctus, et lorica justitiae, fideique et veritatis scuto munitus, ad debellandum hostem illum importunissimum procedit. Cumque quidam circumstantes fratres dicerent ei, ut suae imbecillitati parceret, quia jam vespera erat, et hunc eventum esse casualem, neque omnes casus posse emendari; ipse permotus, et vultu et responsione gravi reverberavit eos, dicens: « Nescitis, fratres; nescitis, inquam, quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum, quae et adhuc in eo perseverat; nec resipiscendi unquam habebit voluntatem. Iste siquidem ad hoc se ingerit tam frequenter et importune, ut et me odiosum reddat, et verbum Dei, quod per me ministratur, in cordibus audientium faciat vilescere; et ab eis qui illud susceperint, etsi laten
Abbreviated transcription (Latin):
Datigatis gͥ mirabilit̾ ⁊ multipli¬
citer frĩb ⁊ artificiosa demonis
huius calliditate in quietatis. ip̃e de¬
mon tocius quietis impatiens. ⁊ pa¬
cis quieti nullatenus adquiescens. cũ
locum sue seductionis apud simplices
ꝓnullum inueniret. uolatu facili sicut
leuis ẽ uelocitate naturali. tͣiectum
ubi erat pater norb̾tus concito tnͣsiit
⁊ hominem quendam cuiusdam pͥn¬
cipis uillicum arripuit. ut qui ñ po¬
terat aciem bene compositam quam re
liquerat dissoluere: saltem in signifero
iaculare. ⁊ ꝑ signiferum temptaret in
acie tela mortis ministrare. Erat enun
in eodem oppido annue celebritatis dies.
quando ppłs ad huiꝰmodi celebritatem
conuenire solet:⁊tunc ibidem multi
conuenerant ⁊ sacerdos dei norbertus ĩ
eccĩa maiori ubi frequentia ppłĩ maior
erat missam celebrabat: ubi etiam e¬
tat homo ille. arreptus a demone infͣ
secretam. qui cum magno tumultu
⁊ fremitu uix ligatus tenebatur. fini¬
tis itaq missarum sollempniis. obla¬

Expanded text:
atigatis igitur mirabiliter et multipliciter fratribus, et artificiosa daemonis hujus calliditate inquietatis, ipse daemon totius quietis impatiens, et pacis quieti nullatenus acquiescens, cum locum suae seductionis apud simplices nullum inveniret, volatu facili, sicut levis est velocitate naturali, Trajectum, ubi erat Pater Norbertus, concito transiit; et hominem quemdam, cujusdam principis villicum, arripuit; ut qui non poterat acieliquerat dissolvere, saltem in signifero jaculare, et per signiferum tentaret in acie tela mortis ministrare. 69. Erat enim in eodem oppido annuae celebritatis dies, quando populus ad hujusmodi solemnitatem convenire solet. Et tunc ibidem multi convenerant, et sacerdos Dei Norbertus in ecclesia majori, ubi frequentia populi major erat, celebrabat; ubi erat etiam homo ille, arreptus a daemone infra Secretam, qui cum magno tumultu et fremitu vix ligatus tenebatur. Finitis itaque missarum solemniis, obla
Abbreviated transcription (Latin):
cando ꝑsequitur. sed ꝓicite eum: quia
maiorẽeius uersutie ⁊ subtilitatis ar-¬
rogantia qmͣ fortitudo. Quid gͥ o lec¬
tor de homine isto anmauertendum
ẽ: Numquid spiritib inmundis hac
subtili examinatione obiuare potuis¬
set: nisi sancti sp̃c infusio ⁊ grã suꝑ¬
habundans cum docuisset:¬

Expanded text:
cando persequitur, sed projicite eum, quia cando persequitur, sed projicite eum, quia major est ejus versutiae et subtilitatis arrogantia quam fortitudo. » Quid igitur, o lector, de homine isto animadvertendum est? Nunquid spiritibus immundis hac subtili examinatione obviare potuisset, nisi sancti Spiritus infusio et gratia superabundans eum docuisset
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam frĩb infirmis ⁊ minutis.
plus solito resedisset spe de celesti ⁊ beati¬
tudiis gła conferens ⁊ conferentes au¬
diens. cum in secrete noctis silentio qͥ¬
dam ex eis sitirent: missum ẽ ad fontẽ
ut affer retur aqua. Reuertentes gͥ qͥ
inissi fuant statim ut ostium cellule
quam iumundam huc attulistis: At
illi stupentes tunebant: ⁊ uas bene lo¬
tum ⁊ aquam purissimamn se detu¬
de eodem scypho ꝓhicere: om̃ino ꝓhibẽs
ne quis ex ea uel moclicum gustaret.
Et cum totum usq ad funcdum ollu¬
le t̾cio uergeretur. accensoq lumine
cdarius diligent̾ intuerentur: uider̃t
buphonem mire magnitudiris in
scipho reptantem ⁊ obstupuerunt.
Obstupescere quidem poterant ⁊ supͣ
modum mirari: tum quia hyems erat
quando huiusmocli uermes apparere
ñ solent. tum q fons erat purissimus
⁊ uas muncdissunum fuisse recordabã¬
tur audens cos attonitos pat̾ siorb̾tus:
quid inquit frẽs miramini: Mille ar¬
tifex ẽ ille spc̃ uequam: qui nos inimi¬

Expanded text:
 infirmis et minutis plus solito resedisset, de spe coelesti et beatitudinis gloria conferens, et conferentes audiens, cum in secretae noctis silentio quidam ex eis sitirent, missum est ad fontem ut afferretur aqua. Revertentes igitur qui missi fuerant, statim ut ostium cellulae quam immundam huc attulistis? » At illi stupentes timebant, et vas bene lotum, et aquam purissimam se detude eodem scypho projicere, omnino prohibens, ne quis ex ea vel ad modicum gustaret. Et cum tertium totum usque ad fundum ollulae vergeretur accessoque lumine clarius diligenter intuerentur, viderunt bufonem mirae magnitudinis in scypho reptantem, et obstupuerunt. Obstupescere quidem poterant, et supra modum mirari, tum quia hiems erat, quando hujusmodi vermes apparere non solent, tum quia erat fons purissimus, et vas mundissimum fuisse recordabantur. Videns eos attonitos Pater Norbertus: « Quid, inquit, fratres miramini? Mille artifex est ille spiritus nequam, qui nos inimi
Abbreviated transcription (Latin):
rant cum gaudio susceptus ẽ. ñ mini¬
mum tam̃ ammurantes suꝑ excellen¬
tia uerborum predicatioĩs ⁊ responsio¬
ius eius. ⁊ suꝑ duricia ⁊ asꝑitate as¬
sumpte penitentie. de qua a quoqmͣ ip¬
sorum cum plurimi remitti sibi ⁊ in¬
dulgeri postulassent. qnͣtum ad uexati¬
onem corꝑis atrinet. nullam uolebat
habere relaxatiõem. uerumptũ ne ab a¬
liquib oblatuͣtib qui in huuscemo¬
di nouitatib ẽẽ solent sana eiꝰ doctrina ab
aliquo posr set infu mari: litteras au¬
ctoritatis aplice quas a ppͣ Gelasio acce¬
ꝑat sicut iam suꝑuis dictum ẽ. it̾um
renouari postulauit.

Expanded text:
rant, cum gaudio susceptus est, non minirant, cum gaudio susceptus est, non minimum tamen admirantes super excellentia verborum praedicationis et responsis ejus, et super duritie et asperitate assumptae poenitentiae; de qua a quoquam ipsorum, cum plurimi remitti et sibi indulgeri postulassent, quantum ad vexationem corporis attinet, nullam volebat recipere relaxationem. Verumtamen, ne ab aliquibus oblatrantibus, qui in hujuscemodi novitatibus esse solent, sana ejus doctrina ab aliquo posset infirmari, litteras auctoritatis apostolicae, quas a papa Gelasio acceperat, sicut jam superius dictum est, iterum renovari postulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse. Transierat enim predictus
sanctam inrem eccliam in menbris su¬
is uisitaret. qui multa sedens in capite
de his audierat ut pote qui cancellariꝰ
ꝑ multos annos extiterat temꝑe pascha¬
lis pape ⁊ aliorum ⁊ q̃ ubiq terrarum
dextra sinistrane fuerant illi latere ñ po¬
terant. Tanto deniq patre orbati car
sequias Gelasii conuen̾ant ab eo qui di¬
xit ñ relinqmͣ uos orphanos. consilio q̃¬
sito ⁊ accepto. ad ꝑficiendum quod ce¬
ꝑat predecessor calixtus bonum dans ad¬
ueniens principium Remis confilium
conuocauit. ubi ⁊ introitum suum
eccl̃ia confirmauit. ⁊ ip̃e que bene gesta
erant appbauit ⁊ corroborauit.⁊ que
sinistia inuenta sunt. cor¬
rigenda. auctoritate romana ⁊ correx¬
it ⁊ corrigere precepit. Audiens autem
homo dei apłice sedis dignitatem ẽẽ in¬
nouatam. autumpnus erat qnͣdo pri¬
mo brumale tempus hyemis incipit
frigescere. ut erat nudis pedib Renus

Expanded text:
suscepisse. Transierat enim praenominasuscepisse. Transierat enim praenominasanctam matrem Ecclesiam in membris visitaret; qui multa sedens in capite de his audierat, utpote qui cancellarius per multos annos exstiterat, tempore Paschalis papae et aliorum; et quae ubique terrarum dextra sinistrave fuerant, illum latere non poterant. Tanto denique Patre orbati cardfilii, qui ad exsequias Gelasii convenerant, ab eo qui dixit: « Non relinquam vos orphanos , » consilio quaesito et accepto, ad perficiendum quod coeperat praedecessor Callistus; bonum dans adveniens principium, Remis concilium convocavit, ubi et introitum suum Ecclesia confirmavit, et ipse quae bene gesta erant, approbavit et corroboravit, et quae sinistra inventa sunt et corrigenda, auctoritate Romana et correxit, et corrigi praecepit. 38. Audiens autem homo Dei apostolicae sedis dignitatem esse innovatam autumnus erat, quando primo brumale tempus hiemis incipit frigescere, ut erat nudis pedibus Remos
Abbreviated transcription (Latin):
rei ueritas ⁊ ueritatis ordo suc¬
cedentium adiungitur causis prece¬
dentib: legenti ⁊ audienti fastidiũ
⁊ de rogandi occasioem generare nulla¬
tenus debet. quia ⁊ si quedam que tedi¬
osis uel quib libet emnulis suꝑflua ui¬
dentur. uera tamen ab his qui uiderũt
⁊ audierunt retexuntur ⁊ que preter¬
mitti nequeunt. eo quod alio modo seri¬
atim ꝓcedere ies gesta uequeat: ⁊ scire
uolentib satisfacere. Sunt ⁊ enim cũ¬
cta que p̾missa sunt ex multis pauca
que gessit. antẽqmͣ fratres colligeret
nunc autem plurumna restant que ĩ
colligendo ⁊ locando ⁊ conseruando la¬
borauit:⁊ quomodõ eos quos ꝑ uerbũ
imitatores ꝑ omĩa eẽ docuit. Eodem de¬
niq anno contigit beate meniorie Gela¬
cessit calixtus uiennensis ep̃e. pie ⁊
sancte conuersatiois homo ⁊ digne re¬
cordationis quem constat apud clu¬
macum electum ⁊ in sede uniuersalis
ecc̃e potestatem. honoris ac dignitatis
culmen communi omuium electione

Expanded text:
rei veritas, et veritati ordo succedentium adjungitur causis praecedentibus, legenti et audientibus fastidium et derogandi occasionem generare nullatenus debet, quia etsi quaedam sint, quae taediosis vel quibuslibet aemulis superflua videantur; vera tamen ab his qui viderunt et audierunt, retexuntur, et quae praetermitti nequeunt; eo quod alio modo seriatim procedere res gesta nequeat, et scire volentibus satisfacere. Sunt etenim cuncta quae praemissa sunt, ex multis pauca quae gessit, priusquam fratres colligeret. Nunc autem plurima restant, quae in colligendo, locando et conservando laboravit; et quomodo eos quos, per verbum imitatores esse docuit. Eodem denique anno contigit, beatae memoriae Gelacessit Callistus Viennensis episcopus, piae et sanctae conversationis homo et dignae recordationis; quem constat apud Cluniacum electum fuisse, et in sede universalis Ecclesiae potestatem honoris ac dignitatis culmen, communi omnium electione
Abbreviated transcription (Latin):
citur ad locum quem ñ nouerat. tra¬
hitur iuqmͣ ad gentem nationis du
re ⁊ ꝑuerse. scilicet inter sclauos ⁊ sa¬
xones que gens utraq ex re tħit nom̃.
ista s ablato clauorum acumĩe in¬
fidelitatis puncticem insinuans: ista
saxorum pondus ⁊ lapidrim cordis
cecitatem feritatemq contestans. Et
qui iam pro septenario seruitio qsd̃
laban exibuerat rachelem expectabat.
aut marie ut pote debilis corpore por¬
tionem optimam quam ⁊ ip̃e ele
rum uicredulam. ad qmͣ in primor¬
dio conuersiouis sue ire disposuerat.
ut quosulet ab errore infidelitatis reuo-¬
caret: nunc austoritatem ⁊ officiũ
secum deferens. unde dispõnenc di
iuinam putauit fugere uide cogitur
obedientiam manifeste subrre

Expanded text:
citur ad locum quem non noverat: tracitur ad locum quem non noverat: trahitur, inquam, ad gentem nationis pravae et perversae, scilicet inter Sclavos et Saxones, quae gens utraque ex re trahit nomen; ista, ablato Sclavorum acumine infidelitatis punctionem insinuans; ista, saxorum pondus et lapidei cordis caecitatem feritatemque contestans, et qui jam pro septenario servitio, quod Laban exhibuerat, Rachelem exspectabat; aut Mariae, utpote debilis corpore, partem optimam quam ipse elegrum incredulam, ad quam in primordio conversionis suae ire disposuerat, ut quoslibet ab errore infidelitatis revocaret, nunc auctoritatem et officium secum deferens, unde dispositionem divinam putavit effugere, inde cogitur obedientiam manifeste subire
Abbreviated transcription (Latin):
thenopolitanorum causa qui pr̃e or¬
bati fuerant agebatur. Aderat ibidem
quidam cardinalis qui a Romana
.sede nouiter aduenerat ⁊ alioꝵ prin¬
cipum innumera multitudo ⁊ in e¬
lectione tres eoꝵ consilio nominati sunt:
quorum unus erat pater siorb̾tus s
eo ignorante: factum ẽ aut̃ cum illi
hesitarent ⁊ de trib ad meliorem ha-¬
nelarent: digito latenter ex aduerso
latere innuit eis primicerius meten¬
sis eccl̃ie Alb̾o illi qui postea treueren-¬
sis eccĩe archiep̃c fuit ut uirum dei
slorbertum assumerent. Qui statim
porrectis manib eum arripunt: uo¬
cib ingeminatis exclamantes. Hunc
in prẽm eligunus: hunc pastorem
debilis deffendere. ñ licuit ei cogitare
nec cogitando quicqmͣ de seip̃o ordina¬
re. sed quamcito raptus ẽ a rege fuit
laudatus. ⁊ ab omĩb astantib aꝓpba¬
tus: ab ip̃o etiam Romane ecclie lega¬
to confirmatus: ¶ducitur homo onꝰ
gͣne aggrauatũ secum portans. declu¬

Expanded text:
arthenopelitanorum causa, qui Patre orarthenopelitanorum causa, qui Patre orbati fuerant, agebatur. Aderat ibidem quidam cardinalis, qui a Romana sede noviter advenerat, et aliorum principum innumera multitudo: et in electione tres eorum consilio nominati sunt, quorum unus erat Pater Norbertus, sed eo ignorante. Factum est autem cum illi haesitarent, et de tribus ad meliorem anhelarent, digito latenter ex adverso latere innuit eis primicerius Metensis Ecclesiae Albero, ille qui postea Trevirensis Ecclesiae archiepiscopus fuit, ut virum Dei Norbertum assumerent. Qui statim porrectis manibus eum arripiunt, vocibus ingeminatis exclamantes: « Hunc in Patrem eligimus, hunc pastorem debilis defendere; non licuit ei cogitare, nec cogitando quidquam de seipso ordinare; sed quam cito raptus est, a rege fuit laudatus, et ab omnibus astantibus approbatus, ab ipso etiam Romanae Ecclesiae legato confirmatus. Deducitur homo, onus grave aggravatum secum portans; dedu