comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis cõmittit. aut cõmittentib fauet. Si autẽ ne¬
utrũ facit. nullomͦ sociat᷑. Porro si addat t̾cium.
ut ñ sit in iudicando piger. s uł corripiat iu¬
omib peccantes arguat. ut cet̾i timorẽ. hai̾it.
remoueat᷑ ⁊̃ uł. ab aliquo gradu honoris uł ab
ipsa cõmunione sacram̃toꝵ. ⁊ si hȩc omĩa cum
dilectione corrigendi. ñ cum odio ꝑsequendi
faciat. plenssimũ officiũ ñ solũ castissimȩ
iiinocentie. s ⁊̃ diligentissimȩ seucritatis oxple¬
uit. Nerbi autẽ ⁊ cęt̾a impediunt. illa duo semꝑ
retenta incorruptũ castumq custodiunt. ut
nec faciat malũ nec aꝑꝓbet factum. Idem in¬

Expanded text:
eis committit, aut committentibus favet. Si autem neutrum facit, nullo modo sociatur. Porro, si addit tertium, ut non sit in vindicando piger, sed omnibus peccantes arguat, ut ceteri timeant, remoueat etiam uel ab aliquo gradu honoris uel ab ipsa communione sacramentorum, et haec omnia cum dilectione corrigendi, non cum odio persequendi faciat, plenissimum officium non solum castissimae innocentiae, sed etiam diligentissimae seueritatis impleuit. ubi autem cetera impediuntur, illa duo semper retenta incorruptum castumque custodiunt, ut nec faciat malum nec approbet factum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
num atq ꝓbanũ. uł alios pseudo monachoᷤᷤ
ioh̃i defensori p̃cipimꝰ ut eos debeat detinere.
tionẽ cognoscere: ad nos ut informent᷑ debe¬
ant exhiberi. Certe si sola obstinatione ab
eccłiastico corꝑe sunt scissi: in reatina sicut
petisti insula ut exulent᷑. p̃dicto defensori
monachꝰ p̃ter dii sacerdotes audeat p̃dicare.

Expanded text:
ue Probinianum, vel alios pseudomonachos Joanni defensori praecipimus ut eos debeat detinere, ationem cognoscere, ad nos ut informentur debeant exhiberi. Certe si sola obstinatione ab ecclesiastico corpore sunt scissi, in Reatina sicut petisti insula ut exsulent, praedicto defensori monachus praeter Domini sacerdotes audeat praedicare.
Abbreviated transcription (Latin):
litur aliꝗdad sacrificia demomorũ
sciente christiano: ideo peceatq ꝑmutit fi
Immunis ẽ a reatu qui
emit quod nescit idolis immolatum.

Expanded text:
latur aliquid ad sacrificia daemoniorum, sciente Christiano, ideo peccat, quia fieri Immunis est a reatu qui emit quod nescit idolis immolatum.
Abbreviated transcription (Latin):
an malũ. ñ qͥd̾ quisꝙ bonꝰ eẽ possit inuitus.
s: tim̃do qd̾ ñ uult pati. uł relinquat impalien¬
tem animositatẽ. uł ignoratã compellit᷑ tognos¬
cere ueritatẽ. ut timens uł respuat falsum de qͦ
contendebat. uł querat uerũ qd̾ nesciebat. ⁊ uo¬
lensiam teneat qd̾ nolebat. Item. Mea pͥmitꝰ
cogendũ. uerbo eẽ agendũ. disputatiõe pugnĩa¬
dũ. ratiõe unicendũ: ne fictos eatholicos haber̃e.
qͦs aꝑtos hereticos nouerã. S hȩc opimo meanͣ
contͣdicentiũ uerb̃ tm̃ .s demonstrantiũ suꝑa¬
bat᷑ exemplis. Nam pͥmo opponebat᷑ mͥ cutitas
mea. quȩ cũ tota eẽt in partes donati ad uinta¬
tem catholicã legũ imꝑialiũ timore conu̾sa est.
em detestari. ut in ea numꝗͣ. fuisse tredat᷑.ita &¬
aliȩ multȩ quȩ mͥ nominatim cõmemorabant᷑.
ut ipsis reb cognoscerẽ ⁊̃ in hac causa recte intel¬
ligi posse qd̾ scͥptũ ẽ. Da sapienti occasionẽ.
⁊ sapientior erit.

Expanded text:
an malum: non quod quisque bonus possit esse invitus, sed timendo quod non vult pati vel relinquit impedientem animositatem, vel ignoratam compellitur cognoscere veritatem, ut timens vel respuat falsum, de quo contendebat, vel quaerat verum quod nesciebat, et volens jam teneat quod nolebat. Item infra: §. 1.cogendum, uerbo esse agendum, disputatione pugnandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum em detestari, ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem et sapientior erit.
Abbreviated transcription (Latin):
doctoꝵ uitam moresq corrũpunt. his qͥ
substantiã alioꝵ p̃diaq diripiunt. Iꝑsi enĩ
ea quȩ extͣ nos st̾. licet nr̃a sint aufert̃. nr̃i qͦ de
tractores ⁊ moꝵ corruptores nr̃oꝵ. siue qͥ adu̾sꝰ
nos armant᷑. ꝓpͥe nosipsos decipiunt. ⁊ ido iuste
infames st̃. ⁊ m̾ito ab eccłia extorres fiunt. Pro
m̾ito gͦ plebis sepe pastores depͣuant᷑ eccłie. ut ꝓ¬
cliuiꝰ corruant qui sequunt᷑. Itẽ alexanđ. De
umma iquitas ẽ. confr̃s detͣhere ⁊
accusare. Uñ scͥptũ ẽ. Om̃ĩs qui dechit fr̃i suo
homicida ẽ. Et om̃is homicida. ñ ht̃ partẽ in

Expanded text:
esque corrumpunt, his qui substantias aliorum, praediaque diripiunt, ipsi autem ea quae extra nos, licet nostra sint, auferunt, nostri quoque detractores et morum corruptores nostrorum sive qui adversus nos armantur, proprie nosipsos decipiunt. Et ideo juste infames sunt, et merito ab Ecclesia extorres fiunt. Pro meritis ergo plebis saepe pastores depravantur Ecclesiae, ut proclivius corruant qui sequuntur. Capite videumma iniquitas est fratres detrahere et accusare. Unde scriptum est: Omnis qui detrahit fratri suo, homicida est; et omnis homicida non habet partem in
Abbreviated transcription (Latin):
fames ab accusationib ꝓhibent᷑. uidendũ ẽ qͦs
canonũ sacͣ auctoritas infames appellet. De his

Expanded text:
fames ab accusationibus prohibeantur, videndum est quos canonum sacra auctoritas infames appellet. De his
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑. Sacroscã romana eccłia iuis ⁊ auctorita¬
tẽ sacs canonib imꝑtit. s ñ eis alligat᷑. Habet.
em̃ ius condendi canones. utpote q̃ caput ẽi
⁊ cardo omĩum eccłiaꝵ. Acuiꝰ regła. nemini
dissemtire. licet. Ita gͦ canonib auctoritatẽ p̃stat.
ut seipsamñ subiciat eis. s sicut xp̃c qͥ legem
dedit. legẽ carnalit̾. impleuit. octaua die cir-¬
cũcisꝰ. qͣdiagesima die sq in tẽplo cũ hostiis ẽ

Expanded text:
Sacrosancta Romana ecclesia jus et auctoritatem sacris canonibus impertitur, sed non eis alligatur. Habet enim jus condendi canones, utpote quae caput est et cardo omnium ecclesiarum, a cujus regula nemini dissentire licet. Ita ergo canonibus auctoritatem praestat, ut se ipsam non subjiciat eis. Sed sicut Christus, qui legem carnaliter implevit, octava die circumcisus, q
Abbreviated transcription (Latin):
bapuismał. eccliȩ pͥuilegii auctoritate iuniti.
suȩ diocesis decimas ex integro sͥ uendicare ua¬
lent: nͥ forte summa necessitate ep̃i. cogant᷑
ad qͣrtam suã accipiendã.⁊ illi suꝑhabunda
tate anacleti ꝓbat᷑. qͥ scribens om̃ib ep̃is. &¬

Expanded text:
 ecclesiae privilegii auctoritate muniti, suae dioecesis decimas sibi ex integro vendicare valent, nisi forte summa necessitate episcopi cogantur ad quartam suam accipiendam, et illi superabundartate Anacleti probatur, qui, scribens omnibus Epis
Abbreviated transcription (Latin):
si decretoꝵ intentioẽm diligent᷑ aduertamꝰ
neqͣqm̃ cont᷑ scõꝵ canonũ auctoritatẽ aliqͥa
ꝯcedere inueniant᷑. Saeri siqͥde canones tta¬
aliqͥd ꝯstituunt. ut suȩ int̾pretationis aucto¬
ritatẽ. scẽ romanȩ eccłiȩ reseruent. ꝓpsi nãq
soli canones ualent interp̃tari: qͥniis ꝯdendi
eos habent. Unde in ñnullis capłis ꝯcilioꝵ¬

Expanded text:
si decretorum intentionem diligenter advertamus, si decretorum intentionem diligenter advertamus, nequaquam contra sanctorum canonum auctoritatem aliquid concedere invenialiquid constituunt, ut interpretationis auctoritatem sanctae Romanae ecclesiae reservent. Ipsi namque soli canones valent interpretari, qui jus condendi eos habent. Unde in nonnullis capituli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionẽ. umbrã figuraliũ in lucẽ sp̃iiał in¬
telligentie cõmutans. ñ tãqm̃ scͥbe eoꝵ qͥ lit¬
tera legis astricti ñ audebant aliqͥd addere uł
cõmutare. Sic & sumnnȩ sedis pontifices cano
nib a se siue ab aliis sua auctoritate condurᷤ
reuerentiã exhibent. ⁊ eis se humiltando ip¬
sos custodiunt. ut aliis obseruandos exhibe¬
do. seu decernendo. seu alit̾ agendo se detre¬
toꝵ dnõs ⁊ ꝯditores eẽ ostendunt. Iñ p̃missis
gͦ capłis aliis imponit᷑ necessitas obsequenti.
suminis uͦ pontificib ostendit᷑ ineẽ aucoritaᷤᷤ
obseruandi. ut a se tͣdita obsertando aliis ñ
contẽpnenda demonstrent. exemplo xͥ qͥ sac̃
sede ut dicinꝰ obseruare ꝗ̃ decernendo man¬
dauit. ñ necessitate obseruandi.s. auctoritate
imꝑtiendi. Licet itaq sͥ contͣ gñalia decreta
specialia pͥuilegia indulgere.⁊ speciali bñsi¬
cio concedẽ. qd̾ gñali ꝓhibet᷑ decreto. qm̃qm̃

Expanded text:
fectionem, umbram figuralium in lucem spiritualis intelligentiae commutans, non tanquam scribae eorum, qui litera legis astricti non audebant aliquid addere vel commutare. Sic et summae sedis Pontifices canonibus sive a se sive ab aliis sua auctoritate conditis reverentiam exhibent, et eis se humiliando ipsos custodiunt, ut aliis observandos exhibedefiniendo, seu aliter agendo, se decretorum dominos et conditores esse ostendunt. In praemissis ergo capitulis aliis imponitur necessitas obsequendi; summis vero Pontificibus ostenditur inesse auctoritas observandi, ut a se tradita observando aliis non contemnenda demonstrent, exemplo Christi, qusedem, ut diximus, observare ea, quae decernendo mandavit, non necessitate obsequendi, sed auctoritate impertiendi. Licet itaque sibi contra generalia decreta specialia privilegia indulgere, et speciali beneficio concedere quod generali prohibetur decreto. § 2. Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
gñalia decreta quidda speciali bñficio indul¬
iusticiȩ ẽ. innullo ab ea dissentire inueniat᷑. ut
pͥuilegia uideł. quȩ ob religionis uł necessitatis
uł exhibiti obseguii grã concedirut᷑ neminem
releuando ita diuitẽ faciant. ut multoꝵ det̾¬
m̃ta ñ circũspiciendo in pauꝑtatis miseriam
lumꝰ ut aliis sit remissio. uob̾ aũt tͥbulatio. Cui
sacra lex pͥncipũ ꝯcordans ait. Rescpͥta conra
ius elicita ab om̃ib udicib p̃cipimꝰ refutari.
nͥ forte aliqͥd ẽ. qd̾ ñ ledat aliũ ⁊ ꝓsit petenti
uł crm̃ supplicantis indulgeat. Itẽ constitutio¬

Expanded text:
ia decreta quaedam speciali beneficio induljustitiae est in nullo ab ea dissentire inveniatur, ut privilegia videlicet, quae ob religionis, vel necessitatis, vel exhibiti obsequii gratiam conceduntur, neminem relevando ita divitem faciant, ut, multorum detrimenta non circumspiciendo. in paupertatis miseriam volumus, ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio. Cui sacra lex principum concordans ait: Rescripta conius elicita ab omnibus iudicibus precipimus refutari, nisi forte aliquod quod non ledat alium et prosit petenti vel crimen supplicantibus indulgeat. Itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiaꝵ reseruent᷑. Neq eñi pͥulegia aliqͥb
concederent᷑: si p̃ter gñalem legẽ nulli aliqͥd
speciale indulgeret᷑. Priuilegia  nãq di¬
głis generent. Quã distinctionẽ s̃ nimi
ens ait. Si hoc neq ꝯsuetudine gñali. neq
pͥuilegio uendicas: restat teusurpasse qͥd

Expanded text:
ecclesiarum reserventur. Neque enim privilegia aliquibus concederentur, si praeter generalem legem nulli aliquid speciale indulgeretur. Privilegia namque digulis generent. Quam diffinitionem Gregorius innuens ait: Si hoc neque consuetudine generali neque privilegio vendicas, restat te usurpasse quod
Abbreviated transcription (Latin):
se dum̃ legis ostenderet. contͣ legis litterã leꝓ¬
sum tangendo mundauit. Apłos qͦ: cont̃ lit¬
terã sabbo ꝑ sata p̃terg̾dientes. spicas uellentes.
⁊ ꝯfricantes manib suis ꝓbabili exemplo dauid
circũcisionis ⁊ templi excusauit dicens. Non le¬
gistis qͥd fecerit abimelech qñ uenit ad eũ da¬
uid. ⁊ dedit ei panes ꝓpositionis. de qͥb ñ lice¬
bat edere. nͥ solis sacerdotib ⁊ comedit ipse &

Expanded text:
eret, contra legis literam leprosum tangendo mundavit, Apostolos quoque contra literam sabbati per sata praetergredientes, spicas vellentes et confricantes manibus suis, probabili exemplo David, et circumcisionis, et templi excusavit, dicens: Non legistis, quid fecerit Abimelech, quando venit ad eum David, et dedit eis panes propositionis, de quibus non licebat edere, nisi solis sacer
Abbreviated transcription (Latin):
pastores hominũ sumꝰ effecti. ut qd̾ patres
coꝵ qͥppe saluberrima agimꝰ instituta. si qͦd
obseruare oportet. ⁊ si ꝓ statu omĩum eccłiaꝵ ne¬
cesse ẽ illã impigro uigilare affectu. si ea quȩ a
romanis pontificib detreta st̃ ab om̃ib ꝯser¬
uare conuenit. si illi qͥ nesciunt sacͥs obȩdire
canonib. altarib ministrare ñ debent: patet
qd̃ contͣ statuta scõꝵ canonũ. uł qͥb status¬

Expanded text:
pastores hominum sumus effecti, ut quod Patreseorum quippe saluberrima agimus instituta, si quod s servare oportet, et si pro statu omnium ecclesiarum necesse est illam impigro vigilare affectu; si ea, quae a Romanis Pontificibus decreta sunt, ab omnibus observari convenit; si illi, qui nesciunt sacris obedire canonibus, altaribus ministrare non debent; patet, quod contra statuta sanctorum canonum, q
Abbreviated transcription (Latin):
rio ep̃o de eodem. Abbatẽ cuilib monasti̾o
ñ aliũ s quẽ dignũ morib atq actib mona¬
stice discipłinȩ cõmuni consensu cong̾gatio popes¬
cerit: ordinari uoluinꝰ. Missas aut̃ publicas
ꝑ epos uł clericos in monast̾is om̃mo celebrari

Expanded text:
batem cuilibet monasterio non alium, sed quem dignum moribus atque actibus monastice disscipline communi consensu congregatio poposcerit, ordinari volumus. Missas autem publicas per episcopos vel clericos in monasteriis fieri
Abbreviated transcription (Latin):
huc uiuentiũ ep̃oꝵ sedes inuasert̃. irritas c̃e
uidicamꝰ nisi ꝓbare ualucrint se cum ordi¬
narent᷑ cos nescisse dampnatos. Qui nͦ ab ep̃is¬
qͣnda quid̃ catholice. ordinatis. s in scismate
a romana eccłia seꝑatis consec̃ti st̃. eos nimirũ
maticis scẽq romane eccłiȩ adusaris se ordi¬
nari ꝑmiserit. nullatenꝰ hac uenia dignus
pensationẽ constitiu̾mꝰ. nullũ tñ p̃udiciũ
sacͥs canonibꝰ fieri uolumꝰ. s obtineant ꝓpͥũ¬

Expanded text:
uc viventium episcoporum sedes invaserunt, irritas esse judicamus, nisi probare voluerint, se, quum ordinarentur, eos nescisse damnatos. § 1. Qui vero ab episcopis quondam catholice ordinatis, sed in schismate a Romana ecclesia separatis consecrati sunt, eos, nimirum maticis, sanctae Romanae aecclesiae adversariis, se ordinari permiserit, nullatenus hac venia dignus pensationem constituerimus, nullum tamen preiudicium sacris canonibus fieri volumus;
Abbreviated transcription (Latin):
scientie uĩe sinceritatẽ ii hoc q̃ negocio
conseruantes. omnẽ ꝑsonis quȩ u̾itatẽ cause
istiꝰ scire posst̃. faciatis amputari formidinẽ.
⁊ ur̃is p̃sentari conspectib tactis sacsc̃ĩs eugłiiᷤᷤ
p̃bito ⁊̃ legal it̾ sacͣm̃to. que in rerũ u̾itate no¬

Expanded text:
sinceritatem in hoc quoque negotio conservantes, omnem personis, quae veritatem causae istius scire possunt, faciatis amputari formidinem, et vestris praesentari conspectibus, tactis sacrosanctis evangeliis, praebito etiam legaliter sacramento, quae in veritate re
Abbreviated transcription (Latin):
municatis qͦudã tñ catholicis ep̃is ordi¬
natos. si qͥdẽ ñ sẏmoniace. ordines ipsos acce¬
ꝑunt. ⁊ si ipsos epõs symoniacos ñ fuisse con¬
stit̾it. ⁊ adhuc si eoꝵ religiosior uita ⁊ doc¬
trinȩ p̃rogatuia uisa fu̾it ꝓm̾eri. peniten¬
tia indicta quã congruã duxis. in ipsis qͦs
acceꝑunt ordinib ꝑmane ꝑmtitas. Ad suꝑi¬
ores aũ conscendere ñ ꝑmittimꝰ. nͥ necessitas¬

Expanded text:
municatis quondam tamen catholicis episcopis ordinatos, si quidem non simoniace ordines ipsos acceperunt, et si ipsos episcopos simoniacos non fuisse constiterit, et adhuc si eorum religiosior vita et doctrinae praerogativa visa fuerit promereri, poenitentia indicta quam congruam duxeris, in ipsis quos acceperunt ordinibus manere permittas. Ad superiores autem ascendere n
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Si aut̃ ineuitabilit̾ urget importunitaᷤ.
nec qͣdia gesimali temꝑe ꝓ defensione tã sua
qmͣ patͥȩ. seu legũ pat̾naꝵ ẽ belloꝵ ꝓculdu¬
bio p̃parationi parcendũ. ne uideł dm̃ uide¬
at᷑ homo temptare: si ht̃ qd̃ faciat ⁊ suȩ ac
illoꝵ saluti consulere ñ ꝓcurat. ⁊ sc̃e religioni ᷤᷤ

Expanded text:
dum. Si autem inevitabilis urget importunitas, nec quadragesimali tempore, pro defensione tam sua quam patrie seu legum paternarum, est bellum proculdubio preparationi parcendum, ne videlicet Deum videatur homo tentare, si habet quod faciat et sue ac illorum saluti consulere non procurat et sancte religionis
Abbreviated transcription (Latin):
on licet imꝑatori. uł cuiqͣm pietatẽ re¬
custodienti aliqͣ contra diuina mandata p̃¬
sumere. nec qͥcqm̃ qͦd eugłicis p̃ceptis & ꝓpheticis.
aut apli̾cis regulis obuiet agere. Itẽ felix papa.
In eccłiasticis causis regia uoluntas sacerdotib ñ est

Expanded text:
on licet imperatori, vel cuiquam pietatem custodienti aliquid contra divina mandata praesumere, nec quicquam, quod evangelicis, propheticis aut apostolicis regulis obviet, agere. C. III. In ecclesiasticis causis regia voluntas sacerdotib
Abbreviated transcription (Latin):
.e. aut ñ in oportuno
loco. aut ñ ut conuenit audientib. totiens
sermo malꝰ ꝓcedit de ore nr̃o: ad destructio¬
nẽ eoꝵ qui audiunt. Consideremꝰ itaq qͥd lo¬
rationẽ. in die iudicii. IUram̃tum uͦ clericꝰ¬

Expanded text:
re, aut importuno loco, aut non ut convenit audientibus, toties sermo malus procedit de ore nostro, ad destructionem eorum qui audiunt. Consideremus itaque quid lorationem in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃ĩa diuina officia audiendi. Pꝰ uͦ adici¬
ant᷑ duo dies. quib a pace ⁊ a cõmunione sc̃ẽ
cccłie sint suspensi. Deinde uͦ tt̾m aliis duobꝰ
dieb sub ead̾ expectatiõe deportent᷑. quibꝰ uno
die suꝑ addito. om̃i expectatiõe ueluti ĩa desꝑa

Expanded text:
 omnia divina officia audiendi. Post vero addantur duo dies, quibus a pace et communione sanctae Ecclesiae sint suspensi. Deinde vero iterum aliis duobus diebus sub eadem exspectatione deportentur. Quibus uno die superaddito, omni exspect
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audire. qm̃ in his locis uͥ fieri ñ oportet: nͥ¬
ꝓ sumina necessitate contingat. qm̃ necessitas
legẽ ñ ht̃. Uñ sqͥptum ẽ. Uide ne offeras holo¬
causta tua in onĩi loco quẽ uideris. s in om̃i loco
quẽ elegerit dñs ds̃ tuus. In domib tñ ab ep̃is
onnͥ in locis sac̾tis missa

Expanded text:
non audire, quam in his locis fieri, iningat necessitate, quoniam necessitas legem non habet. Unde scriptum est: Vide, ne offeras holocausta tua in omni loco, quem videris, sed in omni loco, quem elegerit Dominus Deus tuus. In domibus tamen ab episcopis on
Abbreviated transcription (Latin):
relatione suggessit. benenatũ ⁊ maurũ be¬
neuentanȩ municipes ciuitatis in contumeliam
religionis acerba nimis ⁊ plectibili contumacia
ꝓsiluisse: qͥ confugientẽ ad ecd̃iȩ septa curiałe.
suũ. nec illic quidẽ tutũ. aut de inuria sua
seuurũ eẽ dimiserunt. ausi irruptionẽ teme
scũariis constitutũ captata sacerdons absentia
reluctantẽ. reclamantẽq iuolent̾ abstraherenł.
qͦs qnͣtum sua nob̃ suggestione patefecit me¬
rito indignos ẽẽ sacra cõmuirione iudicauit.
⁊ si reuera tanti facinoris constat ammissum
nr̃a ⁊̃ auctoritas in hac parte consentit. N ec
enĩ iure. ad supplicandũ debet adiiiti: ubi
admittere sacͥlegiũ ñ dubitauit. Nullꝰ & enĩ
intͣ limina rantȩ uenerationi deputata utrũq
Sͥ licere existimet ꝓ suȩ uoluntatis arbit̾o ut
humilitatẽ sͥ uendicet ⁊ furorẽ. ⁊ ido fr̃s hm̃i¬

Expanded text:
relatione suggessit, Benenatum et Maurum Beneventanae municipes civitatis in contumeliam religionis acerba nimis et plectibili contumacia prosiluisse, qui confugientem ad ecclesiae septa curialem suum ne illic quidem tutum aut de injuria sua securum esse siverunt, ausi irruptione temerasanctuariis constitutum captata sacerdotis absentia reluctantem reclamantemque violenter abstraherent. Quos, quantum sua nobis suggestione patefecit, merito indignos esse sacra communione judicavit. Et si revera tanti facinoris constat admissum, nostra etiam auctoritas in hac parte consentit. Nec enim jure ad supplicandum debet admitti qui admittere sacrilegium non dubitavit. Nullus enim intra limina tantae venerationi deputata utrumque sibi licere existimet pro suae voluntatis arbitrio, ut et humilitatem sibi vendicet et furorem. Et ideo, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
penã sine culpa. ut in carne peccati eulpa
solueret᷑ & pena. ꝑ fide gͦ & baptisiũ eiꝰ apec¬
cato homo ꝑ rustificationẽ. & amorte. liberat᷑
ꝑ resurrectionẽ. Paruuli ⁊̃ baptriati int̾ cre¬
dentes reputant᷑. ꝑ sacram̃ti uirtutẽ & offe

Expanded text:
enam sine culpa, ut in carne peccati et culpa solveretur et poena. Per fidem ergo et baptismum ejus a peccato homo per justificationem, et a morte liberatur per resurrectionem. § 1. Parvuli etiam baptizati inter credentes repu
Abbreviated transcription (Latin):
Ihil enim sic iocundum est sicut ci¬
bus bene digestus aut decoctus.
nihil salutem nihil sic sensiuĩ acumẽ
operatur: nihil sic egritudinem fugat
sicut moderata refectio sufficentia quip¬
pe cũ nutrimento ⁊ sospitatem simul
procreat. ⁊ uoluptatem: abundantia
uero morbũ facit: et molestias ĩgerit
⁊ egritudines generat ꝙ enĩ fames facit
hoc etiã plenitudo ciborum: magis
aũt ⁊ multo peiora fames quippe in
paucis diebus aufert hoiẽm ⁊ liberat¬
eum de hac uita pẽali: excessus uero
ciborum cõsumit ⁊ cõputrescere facit
corpus humanũ ⁊ macerat egritudi¬
ne diuturna: ⁊ tunc eum morte crude¬
li consumit.
Ciborum diuine si abundauerint le

Expanded text:
ihil enim sic jucundum est, sicut cibus bene digestus et decoctus. Nihil sic salutem, nihil sic sensuum acumen operatur, nihil sic aegritudinem fugat, sicut moderata refectio; sufficientia quippe cum nutrimento et sospitatem simul procreat et voluptatem; abundantia vero morbum facit et molestias ingerit, et aegritudines generat. Quod enim fames facit, hoc etiam plenitudo facit ciborum, magis autem et multo pejora. Fames quippe in paucis diebus aufert hominem et liberat de hac vita poenali; excessus vero ciborum consumit et putrefacit corpus humanum et macerat aegritudine diuturna, et tunc cum morte crudeli consumit. Ciborum deliciae, si abundaverint, l
Abbreviated transcription (Latin):
Iicħ illo pastore miseriꝰ qͥ lupoꝵ laudibꝰ głat᷑.
Quibꝰ si place uolu̾it atq abhis amari dele¬
gerit: erit hinc ouib magis ꝑnities. Nullꝰ gͥ pa¬
stoꝵ placẽ lupis ⁊ gregib ouiũ pot̾. Perdit enĩ la¬
h̾oꝵ memoriã. mens t̾rems obligata carcerib
ita nou̾ca eruditionis est negligentia. Quã¬

Expanded text:
illo est pastore miserius, qui luporum laudibus gloriatur. Quibus si placere voluerit atque ab his amari delegerit, erit hinc ovibus magna pernicies. Nullus ergo pastorum placere lupis et gregibus ovium potest, perdit enim laboris memoriam mens terrenis obligata carceribusita noverca eruditionis est negligentia. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
ui studet donũ dĩ p̃cio mertari. in sacro
ordine nulla rone de eęt̾o ꝑmanere aut
reu&.tari posse dubiũ ñ est. Talis a cõmuniõe
cõparari. qͥd aliud ẽ qm capitale crim̃. ⁊ sẏmo
niaca heresis: Qd̾ qm detestabilit̾ in utͦq testa¬
m̃to uindicatũ sit. multoꝵ. exẽpliᷤ⁊ exꝑientia facile ap¬
paret. Gyezi grãm sanitatis naaman syro
uendidit. E andẽ grãm sanitatis helyseo un¬
dicante leꝓsꝰ factꝰ amisit. Ludas om̃iũ redẽp¬
torẽ uendidit. max laqueo suspensꝰ eandẽ re¬
dẽptionis grãm ñ obtinuit.⁊ m̾ito. qͥa nemo
pot̾ retiñe qd̾ uendidit. Sẏmon ⁊̃ magꝰ cum¬

Expanded text:
ui studet donum Dei pretio mercari, in sacro ordine nulla ratione de cetero permanere aut revocari posse dubium non est. Talis a communione comparari quid aliud est quam capitale cria haeresis? quod quam detestabiliter in utroque testamento vindicatum sit, multorum exemplis facile apparet. Giezi gratiam sanitatis Naaman Syro vendidit; eandem gratiam sanitatis Helisaeo vindicante leprosus factus amisit. Judas omnium redemtorem vendidit, mox laqueo suspensus eandem redemtoris gratiam non obtinuit, et merito, quia nemo potest retinere quod vendidit. Simon
Abbreviated transcription (Latin):
sit inꝑditione: quia donũ dĩ existimasti pecu¬
na possideri. Dñs ⁊̃ ut uendentes ⁊ ementes huiꝰ
gr̃e exꝑtes ostenderet. cunctos peccatores ꝑ gram
in tẽplo diisit. singłarit̾ uendentes ⁊ enĩtes
increpans.⁊ flagellans de tẽplo eiecit. In quo
destitutos eẽ ⁊ uacuos. Qs eñi xp̃c eiecit de tẽplo.¬

Expanded text:
i existimasti pecua possideri. Dominus etiam, ut vendentes et ementes hujus gratiae expertes ostenderet, cunctos peccatores per gratiam in templo dimisit, singulariter vendentes et ementes increpans et flagellans de templo ejecit, in quo destitutos esse et vacuos. Quos enim Christus ejecit de templo
Abbreviated transcription (Latin):
bit filios leui. Tempꝰ ẽ eni ut iudiciũ incipi¬
at a domo dĩ. Et alibi scͥbit᷑. Ascĩs meis incipite.
In filiis aũ leui omnẽ sac̾dotalem intelligens dig¬
nitatẽ. Si aũ sac̾dotes purgandi fr̃ ⁊ colandi ut
purũ aurũ remaneat ⁊ argentũ. qͥd de cet̾is ẽ di-¬
cendĩ: Qui cũ emundati fuerint ⁊ colati. tc̃ offe¬
rent dño iusta sacͥficia. ⁊ placebit dño sacͥficiũ
dñm ꝓfitent᷑. ⁊ pacẽ eiꝰ m̃te ꝯspiciunt. sic̃ dies
scłi. ⁊ sic̃ anni antiqͥ. ut qmͦ in pͥncipio placue.¬
It dõ. sic p̃t peccatũ ⁊ penitentiã placere incipi¬
ant. cũ om̃i fuerint peccatoꝵ sorde purgati.

Expanded text:
bit filios Levi; tempus est enim, ut judicium incipiat a domo Dei, et alibi scribitur: A sanctis meis incipite. In filiis autem Levi omnem sacerdotalem intellige dignitatem. Si autem sacerdotes purgandi sunt et colandi, ut purum aurum remaneat et argentum, quid de ceteris est dicendum? Qui quum emundati fuerint et colati, tunc offerent Domino justa sacrificia, et placebit sacrificium Dominum confitentur, et pacem ejus mente conspiciunt, sicut dies saeculi, et sicut anni antiqui; ut quomodo in principio placuerunt Deo, sic post peccatum et poenitentiam placere incipiant; cum omni fuerint peccatorum sorde purgati.
Abbreviated transcription (Latin):
in sua scientia ueritatẽ: s illa ñ est scientia pieta¬
tis. Scientia autẽ pietatis ẽ: nosse legẽ & intelli¬
gere. ꝓpħas. eugłio credere. apłos ñ ignorare.
Grãmaticoꝵ etiã doctrina potest ꝓficere ad uitã.
dũ fuerit in meliores usꝰ assũpta. Itẽ ysidorꝰ in¬
Exemplo danielis ꝓpħe. ñ est

Expanded text:
illa scientia pietatis. Scientia pietatis est nosse legem, intelligere prophetas, evangelio credere, apostolos non ignorare. § 2. Grammaticorum autem doctrina etiam potest proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumta. Exemplo Danielis probat
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. s urm conuentictilũ uł conciliabulũ cassat᷑.
& qͥcqͥd in eo habitũ est irritũ habeatur & uacuũ.
Uos qͦ deinceps uidete. ut nulliꝰ hortatu talia p̃¬
sumatis. si apłice sedis cõmunione carere ñ uultis.
& int̾ ipsiꝰ ꝓuinciȩ epõs discrepare ceꝑit ratio. atq
inter ipsos dissidentes ñ conueniat. ad maiorem
tunc sedẽ referantur. & si illic quidẽ facile & iuste.
ñ discernunt᷑. ubi fuerit synodus regłarit̾ congre¬
ata consuctudo exigit. ad sedem apłicam semꝑ

Expanded text:
 conciliabulum cassatur, et quidquid in eo actum est, irritum habetur et vacuum. Vos quoque deinceps videte, ut nullius hortatu talia praesumatis, si apostolicae sedis communione carere non vultis. inciae episcopos discrepare coeperit ratio, atque inter ipsos dissidentes non conveniat, ad majorem tunc sedem referantur. Et si illae facile et juste non discernuntur, ubi fuerit synodus regulariter congreata consuetudo exigit ad sedem apostolicam semper
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯcordiã reuocari ualeat: breuit̾ inspici¬
amꝰ. St̾ qͥdã qͦs ñ odiũ cͥminis. s timor uilitatis
& amissio ꝓpͥi gͣdꝰ. ⁊ ambitio celsioris ad penitentiã
cogit. Hos sac canones irrepͣabilit̾ deiciunt. qͥa qͥ
simulatione penitet. uł affectione honoris. a
dõ ñ ꝯseqͥt᷑ ueniã: nec ab eccł̃ia meret᷑ reparationẽ¬

Expanded text:
eat, breviter inspiciamus. Sunt quidam, quos non odium criminis, sed timor vilitatis et amissio proprii gradus et ambitio celsioris ad poenitentiam cogit. Hos sacri canones irrecuperabiliter dejiciunt, quia qui simulatione poenitentiae vel affectatione honoris a Deo non consequitur veniam, nec ab ecclesia reparatione
Abbreviated transcription (Latin):
ordo distinxit. & udicia eẽ constituit.
ut net p̃positi in oppͥmendo se ftustra ualeant
octupare subiectos. nec subiectis iterũ centͣ su¬
os p̃positos effrenata sit resultandi licentia.
tam exinde pottionẽ sine diminutione. aliq̃
debeas segregare. atq eande sc̃m dĩ timorem
pb̃ris. diaconib. ac clero ait ł uisum fuerit.
discrete diuidere. Item ex sexta synodo.¬

Expanded text:
ordo distinxit et judicia esse constituit, ut nec praepositi in opprimendos se frustra valeant occupare subjectos, nec subjectis iterum contra suos praepositos effrenata sit resultandi licentia. tam exinde portionem sine diminutione aliqua debeas segregare, atque eam secundum Dei timorem presbyteris, diaconis, ac clero, ut tibi visum fuerit, discrete dividere; ita
Abbreviated transcription (Latin):
Quic sedi concessa nullus usurpare sine eiꝰ con¬
sultu p̃sumat. qui ñ uult honore eccłiastico in¬
dignus ut contẽptor iudicari. Item Gregoriꝰ
Absq apłice sedis auctoritate synodũ aliqͥb congre

Expanded text:
i sedi concessa nullus usurpare sine ejus consultu praesumat, qui non vult honore ecclesiastico indignus ut contemptor judicari. C. IV. Absque apostolicae sedis auctoritate synodum particulare
Abbreviated transcription (Latin):
um multȩ. suꝑ innocentiã ordinis elericoꝵ
hactenꝰ emanauerunt sententie patrũ. &
nllatenꝰ ipsoꝵ formari quiuerit correctio moꝵ
usq adeo sententiã uidicantiũ ꝓtraxere cõmis¬
sa culpaꝵ: ut ñ tm̃ inferret᷑ ultio in actores sce¬
lerũ. uerũ ĩ in ꝓgeniẽ damnatoꝵ. Ido qͥlibet
ab ep̃o usq ad subdiaconũ & deinceps. uł ex
ancille. uł ex ingenue detestando comibio in¬
honore constituti filios ꝓcreauerint: illi qͥdẽ
ex quib geniti ꝓbabunt᷑. canonica auctori¬
tate uł censura damnent᷑. Ples aut̃ aliena pol¬
lutione nata. ñ solum hereditatẽ numꝗͣ acti¬
piet. s ⁊̃ in seruitutẽ eiꝰ eccłie de cuiꝰ sacerdo¬
tis uł ministri ignomiinia nati sunt. iure ꝑ¬
Qui confitet᷑ se ante. ordinationẽ pectasse non
satrificet: conuictus ante deponatuR

Expanded text:
lericorum hactenus emanaverint sententiae Patrum, et nullatenus ipsorum firmari quiverit correptio morum, usque adeo sententiam judicantium protraxere commissa culparum, ut non tantum feriretur ultio in actoribus scelerum, verum etiam in progenie damnatorum, ideoque quilibet ab episcopo usque ad subdiaconum deinceps vel ex ancillae, vel ex ingenuae detestando cohonore constituti filios procreaverint, illi quidem, ex quibus geniti probabuntur, canonica censura damnentur; proles autem, aliena pollutione nata, non solum hereditatem nunquam accipiet, sed etiam in servitutem ejus ecclesiae, de cujus sacerdotis vel ministri ignominia nati sunt, jure pQui confitetur se ante ordinationem peccasse non sacrificet; convictus autem deponatur
Abbreviated transcription (Latin):
mo queritur. an liceat eis sua repetere. S ccl̃o an¬
illi testes sint audiendi. Tercio. an illud sit usuras
exigere. Quarto. an liceat dericis uł laicis a qͦli¬
bet usuras repetere. Quinto. an elemofinȩ de
usuris ficri possint. Sexto. an usurarii penitentiã
agere ualeant. nisi qͦd male. acceꝑant. reddant.¬

Expanded text:
m quaeritur, an liceat eis sua repetere? Secundo,illi testes sint audiendi? Tertio, an illud sit usuras exigere? Quarto, an liceat clericis vel laicis a quolibet usuras expetere? Quinto, an eleemosynae de usuris fieri possint? Sexto, an usurarii poenitentiam agere valeant, nisi quod male acceperunt rest
Abbreviated transcription (Latin):
nes qͥ dicunt᷑ apłoꝵ. licet a quib d̃a apocrifi di¬
cantur. qm̃ populares cos recipiunt. & sc̃ĩ patres
eoꝵ sententias synodali auctoritate roborauert̃.
& inter canonicas posuerunt institutiones. Item
pͥmus ordo ut p̃dictũ est de celebrando concilio
incertus habetur. & postmodũ canones apłoꝵ ac¬
uestrũ decretoꝵ atq diu̾soꝵ concilioꝵ breuiariũ

Expanded text:
um, licet a quibusdam apocriphi dicantur, quoniam plures eos recipiunt, et sancti Patres eorum sententias synodali auctoritate roboraverunt, et inter canonicas posuerunt constitutiones. » Item, primus ordo, ut praedictum est, de celebrando concilio insertus habetur, et post modum canonum apostolvestrum, decre
Abbreviated transcription (Latin):
i ad tempꝰ damnaris ab homine. ⁊ diceris sen
rena. aliud ẽ tͥbunal celeste. ab inferiori accipit
nemo oppͥmit. catisam tuã. Preualebit in te fal¬
sum testimoniũ. s: apd̾ homines. Numqͥd apd̃
dĩ ualebit: ubi causa tua dicenda est: Qnͣdo
d̾s iudex erit: aliꝰ testis qmͣ conscientia tua nͣ erit.
Inter iustũ iudicẽ. & conscientiã tuã. noli timere

Expanded text:
i ad tempus damnaris ab homine, et si dixeris rena, aliud tribunal coeleste, ab inferiore accipit nemo opprimit causam tuam. Praevalebit in te falsum testimonium, sed apud homines. Numquid apud Deum valebit, ubi causa tua dicenda est? Quando Deus judex erit, alius testis quam conscientia tua non erit. Inter justum judicem et conscientiam tuam noli timere
Abbreviated transcription (Latin):
idua ẽ: cuiꝰ maritus
mortuus ẽ. eiecta. quȩ a marito uiuente ꝓici¬
tur. meretrix quȩ multoꝵ libidini patet. S ed
postea tempoꝵ defectui condescendens papa mar¬
tinꝰ: in minorib ordinib eos constitui ꝑmisit
rios deputet᷑ subdiaconꝰ scdam ducens uxorem.
i subdiaconꝰ scd̾am duxerit uxorem. inter le¬
subdiaconatũ potist ꝓmoueri. ñ de rigore. Un¬

Expanded text:
idua est, cuius maritus est mortuus; eiecta, quae marito uiuente proicitur; meretrix, quae multorum libidini patet postea temporum defectui condescendens Papa Martinus in minoribus ordinibus eos constitui permisit, ctores vel ostiarios deputetur subdiaconus, secundam ducens uxorem. Si subdiaconus secundam uxorem duxerit, inter lesubdiaconatum potest promoveri. Unde Mar
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. Adu̾sꝰ pb̃rm inscͥptionẽ ñ suscipiendã ab̾q
duobꝰ uł tͥb idoneis testib. Si hec de pb̃ris uel
cet̾is fi delib st̃ p̃cauenda. qntomagis de ep̃is: It¬
Pro sola conuentione. ep̃i ñ

Expanded text:
iendam absque duobus vel tribus idoneis testibus. Si haec de presbyteris vel ceteris fidelibus sunt praecavenda, quanto magis de episcopiPro sola conventione epi
Abbreviated transcription (Latin):
utros qmͣ mulieres qͥ filios in baptismo
susceꝑistis. moneo. ut uos cognoscatis fideusso¬
res apo̾ dm̃ extitisse ꝓillis. ꝯͦs uisi estis de sacro
fonte susciꝑe. Idoq semꝑ eos ammonete. ut
castitatẽ tustodiant. iusticiã diligant. caritatẽ

Expanded text:
res quam viros, qui filios in baptismo suscepistis, moneo, ut vos cognoscatis fidejussores apud Deum exstitisse pro illis, quos visi estis de sacro fonte suscipere. Ideoque semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
at mater filũ fisliamue int̾ septa monastii
in nifantie annis sub regłari tͣdiderintt. hsctpli¬
na: utrũ liceat eis postqm̃ ad puħiatis molene¬
rit annos egtedi ⁊ mnatmonuo copulari. Hoc cĩ¬
no deuitamꝰ. qͥa nefas ẽ ut oblatis a pareutib
ło filiis uoluptatis frena relaxent᷑. Item ex

Expanded text:
 mater, filium vel filiam intra septa monasterii, in infantie annis, sub regulari tradiderint disciplina, utrum liceat eis postquam ad pubertatis pervenerint annos egredi et matrimonio copulari? Hoc omnino devitamus, quia nefas est, ut oblatis a parentibus deo filiis, voluptatis frena relaxentur. Item ex
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ reddant᷑. Quod aut̃ querit᷑. an post tͣdi¬
tionẽ sit eis fas cũ licentia abbatis ad ꝓpͥa recdi¬
re: fatile ꝓbatur ñ posse fieri. Ipsum eñ redi¬
re criminosum ẽ. Qui aut̃ manifesto facinori
desinit. obuare cũ potest: consentit. Hic aũ ñ
solũ ñ obuiat: s ⁊̃ ꝑmittendo fautor existit.
Non gͦ licet. albati dare licentiã alicui retͦabe¬
undi: nec itaq illi licet retrorsũ abire: qͥa ex
qͦ semel se abbati subienit. absq eiꝰ ꝑmissione
de monasti̾o discesserit: querit᷑ utrũ sua sint ei
reddenda. an ñ. S possessiones ⁊ res eccl̃iȩ tͣditas
qͦlibet mͦ alienare. nec abbati nec alicui licet.
Tnde simachus pͣp. possessiones qͣs unꝰ quisq ⁊ c̾.¬

Expanded text:
RATIANUS. Quod autem quaeritur, an post traditionem sit ei fas cum licentia abbatis ad propria redire? facile monstratur non posse fieri. Ipsum enim redire criminosum est. Qui autem manifesto facinori desinit obviare, quum potest, consentit. Hic autem non solum non obviat, sed etiam permittendo fautor exsistit. Non ergo licet abbati dare licentiam alicui retro abeundi, nec illi licet utique retrorsum abire, quia ex quo semel se abbati subjecit, absque ejus permissione de monasterio discesserit, quaeritur, utrum sua sint ei reddenda, an non? Sed possessiones et res ecclesiae traditas quolibet modo alienare nec abbati, nec alicui licet. Unde Symmachus Papa: « Possessiones quas unusquisque,
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩca scłarib totas audire. speciali ordine
p̃cipimꝰ ita ut añ bñdictionẽ sacerdotis. egredi
ꝓpls ñ p̃sumat. Quod si fecerint. ab ep̃o pribli¬
ñ aute discedat. qm̃ missa ex integro celebret᷑.

Expanded text:
nico saecularibus totas audire speciali ordine praecipimus ita, ut ante benedictionem sacerdotis egredi populus non praesumat. Quod si fecerint, ab episcopo publinon ante discedat, quam missa ex integro celebret
Abbreviated transcription (Latin):
Icontagionis cõmunione se maculau̾it
hõc in magno beneficio habeat. si adempta
oñi spe ꝓmotionis in qͦ inuenit᷑ ordine ꝑma¬
neat. Ecce si cl̾icus uł ordinatioe uł qͦlibet
sacͣm̃to hereticis cõmunicat. cessans a ꝓmotiõe
iux in suo ordine ꝑseu̾et. Non ẽ enĩ de hoc sac̃¬
m̃to ut de cen̾s. Cet̾a enĩ uł ad culpas ab luen¬

Expanded text:
communionis contagione se macularit, hoc in magno beneficio habeat, si adempta omni spe promotionis, in quo invenitur ordine permaneat. » Ecce si clericus vel ordinatione vel quolibet sacramento haereticis communicat, cessans a promotione, vix in suo ordine perseverat. Non enim est de hoc sacramento, ut de caeteris. Caetera enim vel ad culpas abluen
Abbreviated transcription (Latin):
eccłias neq erga filios pat̾nȩ uigilantiȩ curã exhi¬
beant. uł monast̾ioꝵ sollicitudinẽ gerant. seu
opp̃ssoꝵ. scu pauꝑum se tuitionẽ impendant.
ldoq tͥ hac auctoritate p̃cipimꝰ. ut eis ad te con¬
uocatis ex nr̃o illos mandato distcͣte cõmoneas.

Expanded text:
os paternae vigilantiae curam exhibeant, vel monasteriorum sollicitudinem gerant, seu in oppressorum pauperum se tuitionem impendant: ideo hac tibi auctoritate praecipimus ut eis ad te convocatis, ex nostro illos mandato, districte commoneas
Abbreviated transcription (Latin):
& cocp̃m nr̃m paschasium ita
desidem ⁊ negligentẽ in cunctis existere. ut in
nullo qͥa ẽ ep̃c agnoscat᷑ adeo ut neq eccł̃ia illiꝰ
se dilectionis studiũ sentiant. nec aliqͣm suppli¬
cantib sͥ in qͥb iustũ ẽ opẽ defensionis acomodet.
⁊ qd̾ adhuc gͣuiꝰ ẽ dici. consilia sapientiũ ⁊ recta
suadentiũ nulla patiat᷑ rõne susciꝑe. ut qd̾ ꝑse
neqͥt attendere: ab alt̾o saltẽ possit addiscere.
lumꝰ itaq ut eũ corã aliis sac̾dotib uł qͥb dã de
filiis suis nobilib ꝯtestari ꝓ hac re debeas ⁊ hor¬
tari. Si uͦ qd̾ ñ credimꝰ pꝰ hanc adhortationem
nr̃am solito adhuc more negligens eẽ tẽptau̾it.
ad nos ẽ modis om̃ib tnͣsmittendꝰ. ut hic positꝰ
disce̾ possit. qͥd uł qͣlit̾ scdm dĩtimorẽ ag̾e conue.¬

Expanded text:
copum nostrum Paschasium ita desidem negligentemque in cunctis existere, ut in nullo quia est episcopus agnoscatur, adeo ut neque ecclesia ipsius, c aliquam supplicantibus sibi iniquibus justum est opem defensionis accommodet, et quod adhuc dici est gravius consilia sapientum et recta suadentium nulla patiatur ratione suscipere, ut quod per se nequit attendere ab altero saltem possit addiscere. lumus, ut eum coram aliis sacerdotibus et quibusdam de filiis suis nobilibus contestari pro hac re debeas et hortari. Si vero quod non credimus post hanc adhortationem nostram solito adhuc more negligens esse tentaverit, ad nos est modis omnibus transmittendus, ut hic positus discere possit, quid vel qualit
Abbreviated transcription (Latin):
placet sc̃itati ur̃ȩ insintio ut dioceses quȩ
nuqm̃ ep̃os habuerunt ñ habeant. & ila cli¬
quid fieri debeat. Ab unniersis ep̃is dictũ est.

Expanded text:
placet, sanctitati vestrae insinuo, ut dioeceses, quae nunquam episcopos habuerunt, non habeant, et illa diaestimet quid fieri debeat. Ab universis dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidei cõmissum aut sacerdoti aut eccłiȩ. fortasse
dimittit᷑. cuicũq alii postinodũ futurũ. id inter
fatultares suas eccłia computare aut retinere. non
Epc̃ tertiam partẽ¬

Expanded text:
per fideicommissum aut sacerdoti, aut ecclesiae fortasse dimittitur, cuicunque alii postmodum profuturum, id inter facultates suas ecclesia computare aut retinere non opus tertiam part
Abbreviated transcription (Latin):
dere. ñ unitari. Qdexũbis anacleti dat᷑ intelli¬
gi qͥ ait.
qͥ ait. Quare laici ñ audiant᷑ in accusatione

Expanded text:
dere, non imitari: quod ex verbis Anacleti datur intelligi, qui ait. C. XIV. Quare laici in accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
epe pͥncipes cont᷑ qͦs libet maiestatis obnoxi¬
os sacerdotib negocia sua cõmittunt. Quia uͦ¬
sacerdotes a xͦ ad ministium salutis electi ft̃. ibi
ꝯsentiant regib fieri iudices. uͥ iurentrando sup¬
plicii indulgentia ꝓmittit᷑. ñ uͥ discriminis sen¬
tentia p̃parat᷑. Si qͥs gͦ sacerdotũ contͣ hoc com¬
mune consultũ discursor in aliens ꝑicłis exci¬
rerit: sit reus effusi sanguinis apd̃ xp̃m.⁊ apd̃
Non debent agitare iudiciũ sangͥnis qͥ sacram̃

Expanded text:
epe principes contra quoslibet maiestatis obnoxios sacerdotibus negocia sua committunt; et quia sacerdotes a Christo ad ministerium salutis electi sunt, ibi consentiant regibus fieri iudices, ubi iureiurando supplicii indulgentia promittitur, non ubi discriminis sententia preparatur. Si quis ergo sacerdos contra hoc commune consultum discuterit, sit reus effusi sanguinis apud Christum, eton debent agitare judicium sanguinis qui sacram
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb oporteat sacerdotẽ ẽẽ ornatũ morib Pret̾ea
oportet illũ ẽẽ ornatũ in ext̾iorib habitu uide¬
licet & incessu. Habitu. ut nec fulgidis nec sordi¬
dis se uestib ornet. Ut enĩ ait icronimꝰ nec affe¬
ctate sordes nec exqͥsite delicie laudes pariunt.
qd̾ tã de uestib qͣm de cibis intelligendũ est. Un

Expanded text:
quibus oporteat sacerdotem esse ornatum moribus. Sed praeterea quibus oporteat sacerdotem esse ornatum moribus. Sed praeterea oportet illum esse ornatum in exterioribus, habitu videlicet et incessu: habitu, ut nec fulgidis, nec sordidis se vestibus ornet. Ut enim ait Hieronymus, nec affectatae sordes, nec exquisitae deliciae laudem pariunt, quod tam de vestibus,
Abbreviated transcription (Latin):
& panci sacerdotes. multi nomine & pauci in¬
oꝑe. Uidete gͦ quomͦ sedeatis suꝑ cathedrã. qͥa ca
thedra ñ facit sacerdotẽ. s sacerdos cathedram.
Non locus scĩficat hominẽ s homo locũ. ñ om̃is
sacerdos sc̃s. s om̃is sc̃s sacerdos. Qui bene sederit
suꝑ cathedrã honorẽ accipit cathedrȩ. qͥ male se¬
derit. inuiriã facit cathedrȩ. Ideoq malus sacer¬
le uixeris. tui soliꝰ condẽnator es. Nam bene ui¬
uendo & bene docendo ppłim instruis. qͦm uiue¬
re debeat. Bene autẽ docendo & male uiuendo.
dm̃ instruis qͦmͦ te debeat condẽnare. Idẽ Qui¬
cũq desiderauerit pͥmatũ in t̾ra. inueniet confu-¬
sionẽ in celo. nec int̾ seruos dĩ cõputabit᷑ qͥde pri¬
matu tractauerte. nec unꝰqͥsq eoꝵ festinet quomͦ
aliis maior appareat. s quomͦ om̃ib inferior ui¬
deat᷑: qm̃ ñ qui maior fuerit in honore ille est
iustior. s qͥ fuerit iustior. ille maior est. Ecce B.¬

Expanded text:
 pauci sacerdotes; multi nomine, pauci opere. Videte ergo quomodo sedetis super cathedram, quia non cathedra facit sacerdotem, sed sacerdos cathedram; non locus sanctificat hominem, sed homo locum; non omnis sacerdos sanctus, sed omnis sanctus sacerdos. Qui bene sederit super cathedram, honorem accipit ab illa; qni male sederit, injuriam facit cathedrae; ideoque malus sacercueris et male vixeris, tui solius condemnator eris. Nam bene vivendo et et bene docendo populum instruis, quomodo debeat vivere: bene autem docendo et male vivendo Deum instruis, quomodo te debeat condemnare. Idem: §. 1. Quicunque desideraverit primatum in terra, inveniet confusionem in coelo, nec inter servos Christi computabitur, qui de primatu tractaverit, nec unusquisque eorum festinet, quomodo aliis major appareat, sed quomodo omnibus inferior videatur, quoniam non qui major fuerit in honore, ille est justior, sed qui fuerit justior, ille major. C
Abbreviated transcription (Latin):
apparet eos ñ fuisse comuges. aliogn ñ liceret.
cis ab inuicẽ discedẽ. excepta causa fornicationi
i sic discedentes oportet manere innuptos. aut
Sͥ muicẽ reconciliari. Item si sponsa coniuure
eẽt. mortuo sponso maneret uidua. Si aũ uidua
eẽt̃.: uir eiꝰ ad saeros orames conscende ñ posset
fieri ꝓhibet᷑. E x huiꝰ aũ copula. null phibet᷑
qnͣtum ad hunc articłm attinet ꝗd ei obuiet de
canomeis institutis. Apparet gͦ hos ñ fuisse conł¬
uiges ꝓ tẽ si conuges eeñt. discessio ab inucem
eet᷑ diu̾ortiũ. s hoꝵ seꝑationẽ negat amb& eẽ
dnortiũ dicens. de beata maria quã ioseph ÷¬

Expanded text:
ret, illos non fuisse conjuges; alioqui non liceret eis ab invicem discedere, excepta causa fornicationis; et sic discedentes oportet manere innuptos, aut sibi invicem reconciliari. § 1. Item si sponsa conjunx esset, mortuo sponso remaneret vidua. Si autem vidua esset, vir ejus ad sacros ordines conscendere non posset. fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur ntum ad hunc articulum attinet quod ei obviet de canonicis institutis. Apparet ergo, hos non fuisse conjuges. § 2. Item si conjuges essent, discessio ab invicem esset divortium. Sed horum separationem negat Ambrosius esse divortium, dicens de B. Maria, quam s
Abbreviated transcription (Latin):
perat a uiro ñ discede nͥ causa fornicationis. cõ¬
m̃dans eã discipło. auctor diuortii fuisset. Eece
comm̃datio mariȩ ioħi. ⁊ detractio ioseph. ne.¬
gat᷑ fuisse diuortiũ: qͥa ioseph ñ cognouerat
eam. Uñ apparet eos ñ fuisse conniges. Si aũ¬

Expanded text:
eperat a viro discedere, nisi causa fornicationis, commendans eam discipulo, auctor divortii fuisset. Ecce, commendatio Mariae Joanni, et detractio Joseph negatur fuisse divortium, quia Joseph non cognoverat eam. Unde apparet, eos non fuisse conjuges. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
dau̾int: ep̃c in pͥstinũ honorẽ uixta kalreti pp̃
auctoritatẽ eũ reuocare pot̾it. Sane sciendũ ẽ
denariũ pauꝑib dando si opꝰ ẽ: redi¬
m̾e pot̾it. ẜinitis aũ .uii. annis. dem̃ usq ad
finẽ .x. anni sextã feriã nulla int̾ueniente re¬
tentia erit sac̾doti de omĩb aliis peccatis ⁊ cri¬
minibꝰ quȩ cũ in depositionẽ adducunt. Nec
hoc cuilibet uideat᷑ onerosũ. si sac̾dos pꝰ lapsũ
digneut supͣdictũ ẽ penitens ad
pristinos redeat honores. D. lxxxxiii.

Expanded text:
daverint, episcopus in pristinum honorem juxta B. Calixti Papae daverint, episcopus in pristinum honorem juxta B. Calixti Papae auctoritatem eum revocare poterit. Sane sciendum esdenarium pauperibus dando, si opus est: redimere poterit. Finitis autem septem annis, deinde usque ad finem decimi anni sextam feriam nulla interveniente retentia erit sacerdoti de omnibus aliis peccatis et criminibus, quae eum in depositionem inducunt. Neque hoc cuilibet videatur onerosum, si sacerdos post lapsum digne, ut supra dictum est, poenitens ad pristinos redeat honores. DI