comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid tͥ piscem in his montib
allatieri sumus.  Tuo uero in
ñ uideri. Sed cum his sermo¬
nib honoratus irrideret᷑. re¬
pente in conuiuio aqua ad
ministerium defuit. Cum
situla lignea sicut illic moris
est. mancipium ad fontẽ per¬
rexit. Dumq hauriret aq̃m.
piscis situlam intrauit. Re¬
uersumq mancipium. ante
ora discumbentium piscem
cum aqua. fudit: qui ad to¬
cius diei uictum honorato
potuisset sufficere. Mirati
omnes: tota illa parentum
irrisio cessauit. Cepere nãq
in honorato uenerari absti¬
nentiam: quam ante deri¬
debant. Sicq a dĩ homine.
irrisionis ditersit obꝓbri¬
um. piscis de montẽ. Q ui
cum magnis uirtutib cres¬
ceret: a predicto domino
suo libertati donatus est. atq
in eo loco qui fundis dicit᷑
monasterium construxit:
in quo ducentoꝵ ferme mo¬
nachoꝵ pater extitit. ibiq
uita illius circũquaq exem¬
pla eximie conuersationis
dedit. Ham quad̾a die.
ex eo monte qui eius mona¬

Expanded text:
quid piscem in his montibus tibi quid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? Illa vero in non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus mona
Abbreviated transcription (Latin):
singula quȩ scribo. quib mͥ
nifesto. Hoc uero scire te cupio.
quia in quibusdam sensum
solũmodo. in quibdam uero
& uerba cum sensu teneo.
Quia si de ꝑsonis omib ipsa
specialiter & uerba tenere uo¬
luissem: hȩc rusticano usu
ꝓlata. stilus scribentis non
apte susciptret. Seniorum
ualde uenerabilium dicli¬
ci relatione quod narrao.
euantii quondam
patricii in samnii par¬
tib uilla fuit. in qua colonꝰ
ei filium honoratum nomi¬
ne habuit. qui ab annis pue¬
rilib ad amorem cȩlestis patͥȩ
per abstinentiam exarsit. Cũq¬
tam magna conuersatioe pol¬
leret. seseq iam ab ocioso ser¬
mone quoq restringeret.
multumq ut p̾fatus sũ per
abstinentiam carnẽ domaret.
die quadam parentes illius
uicinis suis conuiuiũ feceit̃.
in quo ad uescindum carnes
paratȩ sunt. Quas dum ille.
ad esum contingere pro absti¬
nentiȩ amore. recusaret. cepe¬
runt ei parentes eus irride¬
re. ac dicere. Comecle. Num¬

Expanded text:
singula quae describo, quibus singula quae describo, quibus int manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione quod narro. enantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nun
Abbreviated transcription (Latin):
Uellem querenti michi
de eis aliqua narrares. neq hac
pro re interrumpere exposi¬
tionis studium graue
uideat᷑. quia ñ dispar
edificatio oritur  ex memo¬
ria uirtutum. In expo¬
sitione quippe E qualiter
inuenienda.atq te¬
nenda sit uirtus agnoscit᷑.
in narratione uero signoꝵ
cognoscimus. inuenta ac̾re¬
tenta qualiter decla¬
rantur. Et sunt non¬
nulli quos ad amorem
patriȩ cȩlestis. plus exempla qm
predicamenta succendunt.
Fit uero plerumq aũdientis
animo duplex adiuitoriũ. in
exemplis patrum: quia si ad
amorẽ uenturȩ uitȩ ex p̾ce¬
dentium comꝑatione accen¬
ditur. etiam si se. ẽẽ. aliquid
ȩstimat. dum de aliis meliora
cognouerit. humiliatur. Gre
Ea quȩ michi sunt uiroꝵ
uenerabilium narratione cõ¬
ꝑta incunctanter narro sa¬
crȩ auctoritatis cxemplo: cũ
michi luce clarius constet qͥa
marcus & lucas enugłium
quod descripserunt ñ uisu
sed auditu didicerunt. Sed
ut dubitationis occasionem
legentib subtraham: per

Expanded text:
ellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur . GREGOR. Ea quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum locum quo ab unda de¬
ducebat᷑ puer. per terram se ire.
existimans. suꝑ aquam cucurrtt..
eumq per capillos tenuit: rapi
doqͦ cursu rediit. Qui mex ut
terram tetigit. ad se reuersus
post terga respexit: & quia suꝑ
aquas cucurrisset agnouit: &
quod prȩsumere non potuisset
ut fieret: miratus extremuit.
factum. Reuersus ad patrẽ.: rem
gestam retulit. Uir autem uene¬
rabilis Benedictus. hoc non suis
meritis: s obȩdientie illius de¬
putare. cepit. At contia mairrꝰ
pro solo eius imꝑio. factum di¬
cebat: seq conscium in illa uirtu¬
te non esse. quam nesciens fecisset.
S: in hac humilitatis mutuȩ ami¬
ca contentione: accessit arbiter
puer qui ereptus est. Nam dice¬
bat. Ego cum ex aqua traherer.
super caput meum abbatis melo¬
tem uidebam: atq ipsum me ex
aquis educere considerabam.
agna sunt uałde Petrꝰ.¬
quȩ narras: & multorum
edificationi ꝓfutura. Ego autem
boni uiri miracula: que plus bi
bo. plus sitio.

Expanded text:
ad eum locum quo ab unda dead eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio.
Abbreviated transcription (Latin):
ciauit: ⁊ reatꝰ sui egit penitentiam.
Quod maurus quoq monachus.
ad lacum. tulit de manu gothi
manubrium. & misit in lacum:
& mox ferrum de ꝓfundo rediit.
atq manubrium intrauit.
Qui statim ferramentum gotho
reddidit dicens. ecce labora. &
noli contristari.
dem uenerabilis senedictꝰ
in cella consisteret: placidus
prȩdictus puer scĩ uiri mona¬
chus. ad hauriendam de lacu
aquam egressus est. Qui uas
quod tenuerat in aquam in¬
caute submtitens: ipse quoq
cadendo secutus est. Quem mox
unda rapuit. & pene in uniuꝰ sa¬
gute. cursum a terra intror sus
tiaxit. Uir autem dei intra cel¬
lam positus. hoc. ꝓtinus agnouit.¬
& maurum festine. uocauit di¬
cens. Fiater maure. curre: quia
puer ille qui ad hauriendam
aquam perrȩxerat. in lacum ceci¬
dit: iamq eum longius unda tra¬
hit. Res mua. & post petrum
dictione etenim postulata. atq
ꝑcepta. ad patris sui imꝑium con¬
citus perrexit maurus: atq uisꝙ

Expanded text:
tiavit, et reatus sui egit poenitentiam. tiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. dem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum dictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque
Abbreviated transcription (Latin):
dictus prȩdixerat: iam sudantẽ
inuenerunt. Cumq in ea conca¬
uum locum fecissent: statim aqua
repletus est. Que tam sufficienter
emanauit. ut nunc usq ubertim
defluat: atq ab illo montis cacu¬
mine. usq ad inferiora diruiet᷑.¬
lio quoq tempore.
gothus quidam pauꝑ spũ.
ad conuersionem uenit: quem
uir dei Benedictus libentissime.
suscepit. Quadam uero die. dari¬
ei ferramentum uissit. quod ad
falcis similitudinem falcastrum
uocatur: ut de loco quodam uepres
abscideret: quatinus illic hortus de¬
beret fieri. Locus autem ipse quem
mundandum gothus acceꝑat. suꝑ
ipsam ripam lacus iacebat. Cumq
gothus isdem densitatem uepriũ
tocius uirtutis annisu succideret.
ferrum de manubrio ꝓsiliens.
in lacum cecidit. Ubi scilicet erat
tanta aquarum ꝓfunditas: ut
spes requirendi ferramenti iam¬
nulla esset. Itaq ferro ꝑdito. tre¬
mẽbundus ad maurũ monachũ
cucurrit ghotꝰ: tlampnũ qd̾fecat nun¬

Expanded text:
dictus praedixerat, jam sudantem dictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetAlio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nun
Abbreviated transcription (Latin):
maxime quia ex diuexo montis
latere erat graue descendentib
in timore ꝑiculum. Tunc colleti
fratres ex eisdem trib monasteri¬
is: ad dei famulum Benedictum
uenerunt dicentes. Laboriosum
nobis est ꝓpter aquam cotidie.
usq ad lacum descendere: & id¬
circo necesse est ex eodem loco
monasteria mutare. Quos blan¬
de. consolatos. dimisit. Et nocte
eadem cum paruo puerulo nomine.
placido. cuius suꝑius memoriam
feci. eiꝰ dem montis ascendit rupẽ:
ibiq diutius orauit. Et oratione
completa. tres petras in eodem loco
pro signo posuit: atq ad suum
cunctis illic nescientib monaste¬
rium rediit. Cumq die alio ad
eum pro necessitate aquȩ predicti
fratres redissent: dixit. Ite. & rupem
illam in qua tres suꝑ inuicem po¬
sitas petras inueneritis in modicũ
cauate: ualet enim omĩpotens ds
etiam in illo montis cacumine aquã
ꝓducere. ut uobis laborem tanti
itineris dignetur auferre. qui
euntes. rupem montis quam Bene¬

Expanded text:
maxime quia e devexo montis maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Bene
Abbreviated transcription (Latin):
patri monasterii pompeiano no¬
mine. & mauro dei famulo se¬
creto dixit. Numquid non aspi¬
cuis: quis est. qui istum mo¬
nachum foras tahit : Qui re.¬
spondentes dixerunt. Non.
Quib ait. Oremus. ut. uos eti¬
am uideatis. quem iste mona¬
chus sequitur. Cumq per bidu¬
um esset oratum. maurus mona¬
chus uidit: pompeianus autem
eiusdem monasterii pater uidere.
non potuit. Die igitur alia. ex¬
pleta oratione uir dei oratorium
egressus. stantem foras monachum
repperit: quem pro cecitate cordis
sui uirga ꝑcussit. Qui ex illo die
nichil ꝑsuasionis ulterus a nigro
puerulo ꝑtulit: s ad orationis stu¬
dium immobilis ꝑmausit. Sicq
antiquus hostis dominari non est¬
ausus in eius cogitatione: ac sup¬
se ꝑcussus suisset ex uulnere.U.
x his autem monasteriis
que in eodem loco construx¬
erat. tria sursum in rupib mon¬
tis erant. & ualde erat frĩb labo-¬
riosum semꝑ ad lacum descende.¬
re: ut aquam haurire debuisseił.

Expanded text:
Patri monasterii Pompeiano noPatri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. x his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent:
Abbreviated transcription (Latin):
Ii uno autem ex eis monaste¬
riis quȩ circumquaq con¬
struxerat: quidam monachꝰ
crat. qui ad orationẽ stare.
non poterat: sed mox ut
se fratres ad studium orationis in¬
clinassent: ipse egrediebat᷑ foras. &
mente. uaga. terrena aliqua et tnͣ¬
sitoria agelat. Cumq ab abbare.
suo sepuis fuisset admonitus: ad
uirum dei deductus est. Qui ipse
quoq eius stulticiam uehementer
increpauit: & ad monasterium
reuersus. uix duob dieb uiri dei
admonitionem̃ tenuit. Nam die
tercio. ad usum ꝓprium reuersus.
uagari temꝑe. orationis cepit.
Quod cum seruo dei ab codem
monasterii patre quem constitu.¬
erat nuntiatum fuisset dixit
Ego ueniam. eumq per memet.¬
ipsum emendo. Cumq uir da
uenisset in eodem monasterio.e
constiticta hora expleta psalmo¬
dia sese fratres in orationem de.¬
dissent: asperit. quod eundent
monachum qui manere. in or̃ati
one non poterat: quidam iuger
puerulus per uestimenti fimbri¬
am foras trahebat. Tunc. eidem

Expanded text:
In uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem
Abbreviated transcription (Latin):
ma crebresceret quidam dia¬
conus longe positus ad eum
ꝑgere studuit: ut eiꝰ se oratio¬
nib commendaret: Qͥ ad eiꝰ
cellulam ueniens: omnem lo¬
cum ꝑ circuitum inuenit in¬
nuieris serpentib plenum.
Cumq uehem̃ter expauisset cla¬
mauit dicetis Serue dñi ora.
Erat autem tẽ mira serenitas
Egressus uͦ florentius. ad celũ
oculos et palmas tetendit:
ut illam pestem sic̃ sciret do¬
minus auferret. Ad cuiꝰ uocẽ
subito celum intonuit. atq is¬
dem tonitruus omnes illos qui
.euudem locum occupauerant
serpentes int̾emit: Quos dũ
uir dei florentiꝰ interemptos
aspiceret dixit. Ecce occidisti¬
illos domine: quis eos hinc le¬
uat: Moxq ad eiꝰ uocem tan¬
te aues uenerunt qnͣti serpen¬
tes occisi fuerant: que asportã¬
tes singulos atq longe eos ꝓi¬
tientes : locum habitationis illiꝰ

Expanded text:
e crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius
Abbreviated transcription (Latin):
casus mentis. ut̃ prius quidem
ꝑdat. bonum quod tenet: si ta¬
men ꝑdidisse meminerit. Cũq
longius recesserit: etiam ipsius
boni quod ꝑdiderit obliuiscit᷑.
fitq ut post neq per memori¬
am uicdeat qd̃ pͥus per actionem
tenebat. Unde hoc agitur. quod
pmisi: quia cum nauigamus
longius. iam nec portum qui¬
etis quẽ reliquimus uidemus.
Nonnũquam uero ad auginen¬
tum mei doloris adiungit᷑. qd
quorũdam uita qui presens
scłm tota mente religuerunt
michi ad memoriam reuocat
quoꝵ dum culmen aspicio.
qnͣtum ipse in infimis iaccã
agnosco. quoꝵ plurin con¬
ditori suo in secretiori
uita  placuerunt. qui
ne per Ehumanos actus
a nouita E te mentis uete¬
rescerent : eoꝰ omp̃s cs hu¬
ius mun di laborib no¬
luit occupari. Sed iã que ꝓ¬
lata sunt melius insinuo. si
ta quȩ ꝑ inquisitionem ac
responsionẽ dicta sunt sola
nominũ prenotatione

Expanded text:
casus mentis, ut prius quidem casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quod perdiderat obliviscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione
Abbreviated transcription (Latin):
stia cogitare consueuerat. quod
etiam retentus corꝑe. ipsa iam
carnis claustra contemplatione
transcendebat. Quod mortem
quoq quȩ fere cunctis pena
est. uidelicet ut ingressum ui¬
tȩ & laboris sui prȩmium ama¬
bat. At nunc ex occasione cu¬
rȩ pastoralis secularium homi¬
num negotia patitur: & post
tam pulchram quietis suȩ spe¬
ciem. terrem actus puluere.
fedatur. Cunq se pro condes¬
censione multoꝵ ad exteriora
sparserit. etiam cũ interiora
appetit: ad hec ꝓculdubio mi¬
nor redit. Perpendo itaq qͥd
tolero. ꝑpendo quid amisi
Dumq intueor illud quod
ꝑdidi: fit hoc. grauius quod
porto. Ecce etenim nunc ma¬
gni maris fluctib quatior.
atq in naui mentis tempesta¬
tis ualide ꝓcellis illidor. Et
cum pͥoris uitę recolo. quasi
post tergum ductis oculis ui¬
so litore suspiro. Quodq ad¬
huc ẽ. grauius. dum̃ immen¬
sis fludib turbatus feror.
uix iam portum ualeo uidere
quem reliqui. Quia & ita sunt

Expanded text:
stia cogitare consueverat; quod stia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum videre valeo quem reliqui, quia et ita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
De niiii
secudritm
tumu tibi
depressus.
quib in si
negotus pl¬
ruis cogimur soluere. etia quo
nos tum est non debere: secreqi
locupetii amicum merori. pb
omnuod de mea michi occipra¬
tionesplicebat. se patenter isten¬
deret. cuncta quȩ infligere do¬
lorẽ coieuerant. congesta ante
oculospenter uenirent. Ibi itaq
cum aictus ualde. & du tacti
sederei dilectissimus filius i¬
us petis diaconus adfuit. nͥ
a prirnio uiuentutis florgi
amicici familiariter asstrius
atq ad peri nerbi indagatone
socius qui gaui exguoqui tor¬
dis langion me intuens ait.
Numqud lam noui alquid
accidit: qued plus te solpo me¬
ror tenet/ Cui inquam. Me.¬
ror petreiuem cotidie pacior.
& semꝑ ichi per usum uetus
est. & sen per augmentum no¬
uus. In fr quippe aminus me
us. occiitionis suę pulsatus
uulniei meminit qualis aliqnͣ¬
do in monasterio fuit. quomodo
a labentia cuncta subtererant. qnͣ¬
tum reb om̃ib quȩ uoluuntur
eminebat: quod nulla nisi cȩle

Expanded text:
die nimiis saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum novusus, occupationis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cunta subtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat, q
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die dum ad beati
ioh̃is oratorium quod ĩ
ipsa montis celsitudine si¬
tum est ꝑgeret: ei antiqͥ hos¬
tis in medici spetie obiuiam
factus est cornu et tͥpeclicam
ferens. Quem cum requisisset
dicens ubi uadis: ille respon¬
dit Ecce ao fr̃es uado: po tio¬
nem eis dare. Itaq ꝑrexit ue¬
nerabilis benedictus ad orati¬
onem.qu a completa concitꝰ
rediit. Malignus ũ sp̃s unum
seniorem monachum inuenit
aqmͣ haurientem: in quem sta¬
tim ingressus est: eumq in ter¬
ra ꝓiecit: et uehem̃tissime uex¬
auit. Quem cum uir dei ab̃
oratione rediens tam crudelit
uexari conspiceret. ei solum mͦ
alapam dedit et malignum
ut ad eum redire ulterius nõ
auderet:
petrꝰ.

Expanded text:
uadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
milib aberat: estimauit esse
nuntiandum dicens. Reuertere:
quia presbiter qui te ꝑsequebat᷑.
extincdus est. Quod uir dĩ sene¬
dictus audiens. sese. in grauib
lamentis dedit. uel quia inimi¬
cus occubuit: uel quia de mi¬
mici morte discipulus ȩxultauit.
Qua de re factum est. ut eidem
quoq discipulo penttentiam in¬
diceret. quod mandans talia
gaudere de. inimici interitu
prȩsumpsisset.
petiꝰ.

Expanded text:
millibus aberat, aestimavit esse millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
cui Benedictus merat. ante eoꝵ
oculos nudas septem puellas
muteret: quȩ coram eis sibi inui-¬
cem manum tenentes. & duitius
ludentes. illoꝵ mentes ad ꝑuersi¬
tatem libidinis inflammarent.
Quod sc̃s uir de cella conspiciens.
lapsumq adhuc in teneriorib
discipulis ꝑtimescens: idq pro
sua solius fieri ꝑsecutione per
tradans. inuidiȩ locum dedit:
atq oratoria cuncta quȩ con¬
strurerat sub statutis p̃positis
paucis secum monachis ablatis.
habitationem mutauit loci.
Moxq ut uirdi eiꝰ odia humiłr decli¬
nauit. hunc. omĩpotens deus ter¬
ribiliter ꝑcussit. Nam cum pre¬
dictus presbiter stans in solario
Benedictum discessisse cognosce-¬
ret. & exultaret: ꝑdurante im¬
mobiliter tota domus fabrica.
hoc ipsum in quo stabat solartũ
cecidit. & benedicti hostem conte¬
rens extinxit. Quod uiri dei dis¬
cipulus maurus nomine statim
uenerabili patri Benedicto. qui
adhuc a loco eodem uix decem

Expanded text:
cui Benedictus inerat, ante eorum cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem
Abbreviated transcription (Latin):
non latuit. Ad horam uero refe¬
ctionis illuis. ex uicina silua cor¬
uus uenire consueuerat: & de eiꝰ
manu panem accipere. Qui cum
more solito uenisset: panem quẽ
presbiter transmiserat. uir dei
tolle. hunc panem: & tali in loco
eum ꝓice. ubi a nullo homine.
possit. inueniri. Tunc coruus ore.¬
aꝑto. expansis alis. circa eundem
panem cepit. discurrere. atq¬
cracitare: ac si aꝑte. diceret. & se.¬
plere non posse. Cui uir dei ite.¬
dicens. Leua. leua securus: atq
ibi ꝓice: ubi iueniri non possit
Quem dui demoratus qnͣdoq
coruus momordit: leuauit. et
recessit. Post trium uero hora¬
rum spacium abiecto pane
rediit. & de manu hominis dei
annonam quam consueuerat
accepit. Uenerabilis autem pater
contra uitam suam in ardescere.
sacerdotis animum uidens. illi
magis. qmͣ sibi doluit. s predi¬
ctus florentius. quia magistri
corpus necare non potuit. se ad
extinguendas discipuloꝵ animas
accendit: tra ut in horto cellȩ.

Expanded text:
non latuit. Ad horam vero refenon latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei tolle hunc panem, et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedplere non posse. Cui vir Domini praecdicens: Leva, leva securus, atque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae,
Abbreviated transcription (Latin):
gm iam loca eadem in
leui redemptoris uigo ceruicem
cordis edomarent: sicut mos pra¬
uoꝵ est inuidere aliis iurtutis
bonum. quod ipsi habere non
appetunt. uicine eccł̃iȩ. presbiter
florentius nomine. huius nr̃i
subdiaconi florentii auus. anti¬
qui hostis malitia ꝑculsus: sci
uiri studiis. cepit emulari. euis¬
quoq conuersationi derogare:
quosq etiam posset ab illius uisi¬
tatione compescere. Cumq iam
se conspiceret. eius ꝓfectib obuiare
non I. posse: & conuersationis
illius opinionem crescere. atq mul¬
tos ad statum uite. melioris ipso
quoq opinionis eius prȩconio in¬
desinenter uocari: muidie facib
magis magisq succensus. deterior
fiebat: quia conuersationis illiꝰ
laudabilem uitam nolebat. Qui
eusdem inuidie tenebris cȩcatus.
ad hoc usq ꝑductus est: ut seruo
omĩpotentis dni. in fectum uene¬
no panem. quasi pro benedictio¬
ne transmiteret. Quem uir dei
cum gratiaꝵ actione. suscepit.
s eum quȩ pestis lateret. in pane.

Expanded text:
um jam loca eadem in leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas in ignib ꝑhibet quis¬
nam sapiens reproboꝵ anunas
tenexi ignib neget: petiꝰ
cce ratione ac testimonio ad
credulitatem flectit᷑ animꝰ
s dimissus iterum ad rigorẽ
redit. Quomodo enim res in cor¬
porea are corporea teneri atoy
a celesti gla deiectos esse
corporeos. an incorporeos sus¬
picaris:
petrꝰ.
uis sanũ sapiens e̾̃e spiritus
corporeos dixerit.
Ehenne ignem ee ĩcorporeum
an corporeum fateris: petrꝰ¬

Expanded text:
Veritas in ignem perhibet, quisVeritas in ignem perhibet, quisnam sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? PETR. Ecce ratione ac testimonio ad credulitatem flectitur animus, sed dimissus iterum ad rigorem redit. Quomodo enim res incorporea a re corporea teneri atquea coelesti gloria dejectos, esse corporeos, an incorporeos suspicaris? PETR. Quis sanum sapiens ess spiritus corporeos dixerit? Gehennae ignem esse incorporeum, an corporeum fateris? PETR
Abbreviated transcription (Latin):
iiuuentis hominis in corpore
spiritus tenet᷑. in corpore. cur ñ
post mortem cum incorporeus
sit sp̃s eciam corporeo igne tene¬
atur. petrꝰ.
Nuiuente quolib idcirco incor
quia uiuificat corpꝰ.
in hoc teneri potest quod ui¬
uficat. quare non penalit᷑ et
ibi teneat᷑ uͥ mortificat᷑: Te
namq eo ip̃o patit᷑ quo uidet.
et quia concremari se aspicit
cremat᷑. Sicq fit ut res corpo¬
rea incorpoream exurat. dum
exignr uisibili ardor et dolor in¬
uisibilis trahit᷑ ut ꝑignem cor¬
poreum mens incorporea et iã
incorporea flamina crutiet᷑.
Quamuis colligere dictis eunͣ¬
gelicis possimus. quia incendiũ
anuna non solum uidendo. set
etiam experiendo patiat᷑. Neri¬
tatis etenim uoce diues mortu¬
us in inferno ditit᷑ sepultus.
cuius anima quia in igne tene
abraham deprecat᷑ dicens. Mit¬
te lararum ut intinguat extre¬
mum digiti sui inaqua et refri¬
geret linguam meam: quia cru¬
tior in hac flamina. Dum gͦ pec¬
catorem diuitem dampnatum

Expanded text:
viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur? 417 PETR. In vivente quolibet idcirco incorpquia vivificat corpus.in hoc teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur ubi mortificatur? Tennamque eo ipso patitur, quo videt; et quia concremari se aspicit, concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere ex dictis evangelicis possumuanima non solum videndo sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepultus, cujus anima quia in igne teneaAbraham deprecatur dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum
Abbreviated transcription (Latin):
satiffactum. Set hoc est adhuc
culdubio ut iniquoꝵ quoq aĩe
ee̾ non nisi in inferno credant᷑.
Et quid hac de re habeat ueri¬
tas. ignoro. Nam humana esti¬
matio non ht̃ peccatoꝵ anunas
ante uiditiũ posse cruciari.

Expanded text:
satisfactum, sed et hoc est adhuc cul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur. Et quid de hac re habeat veritas ignoro. Nam humana aestimatio non habet peccatorum animas posse ante judicium cruciari.
Abbreviated transcription (Latin):
elim nosse. hec tanta mi¬
racula uirtutum si sem¬
ꝑ oratione impetrabat anali¬
quando etiam solo uolunta¬
tis exibebat nutu
Gregoriul

Expanded text:
elim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor
Abbreviated transcription (Latin):
dationẽ uidens se ad monasterũ
ñ posse remearez cepit conqueri
contristatus dicens Parcat tibi
omnipotens deus soror: quid ẽ
quod fecist: Cui illa responditz
Ecce te rogaui et audire me nolu¬
isti: rogaui dnm meũ et exaudi¬
uit me. Modo gͦ si potes egͤdere
et me dimissa ad monasteriũ re¬
cede. Ip̃e autem exire extra tectũ
non ualens: qͥ manere sponte no¬
luit in loco: mansit inuitus: Sic¬
q factum est ũt totam noctem ꝑ¬
uigilem ducerent: atq ꝑsacra
spũalis uite colloquia sese uica¬
ria relatiõe satiarent. Q de re
cdixi eum uoluisse aliquid s mi¬
nime potuisse: qr si uenerabilis
uiri mentem aspicimus: dubiũ
ñ ẽ qͦd eandem serenitatem uolu¬
erit in qͣ descenderat ꝑmanere:
s contra hoc quod uoluit in uir¬
tute omnipotentis dei ex femine
pectore miraculum inuenit. Nͦ
mirũ qͦd plus illo femina que
diu frẽm uidere enpiebat: in eo¬
dem tempore ualuit: Quia enĩ

Expanded text:
dationem videns se ad monasterium dationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
re extͣ cellam nullatenus pos¬
sum. Eanta uͦ erat celi serenitas
ut nulla in aere nubes aippareret
uerba fr̃is negantis audisset.
insertis digitis manus suꝑ m̃isa
posuit: et capud in manib om̃i¬
potentem dñm rogatura decli¬
pud: tante choruscationis et to¬
nitrui uirtꝰ. tantaq inundatiõis
pluuia erupit. ut neq uenerabi¬
lis benedictus. neq fres qͥ cum
eo aderant. extra loci limen quo
consederant pedem mouere potu¬
issent Scĩmonialis quiꝑpe femi
na iu manib capud declinãs: lac̾¬
marum fluuios in mensam fu¬
derat: ꝑ qm serenitatem aeris
ad pluuiam traxit Nec paulo
tardius post orationem: inun¬
datio illa secuta ẽ: S tanta
fuit conuenientia orationis et
inundationis ut de m̃sa capud iã
cum tonitruo leuaret: qͣtinus
unum ⁊demq eẽt momĩtum et le¬
uare capud. et pluuiam depõnere.
l une uir dei int̃ choruscos et to¬
nitrua atq ingentis pluiue mũ¬

Expanded text:
re extra cellam nullatenus posre extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura decliput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inun
Abbreviated transcription (Latin):
des iderant optunierez
paulo sublimior qͥ de carnis
sue stimulo ter dnm rogauit et
tam̃ quod uoluit optinere ñ ua¬
luit: Ex quare necesse est ut tͥ
de uenerabili patre benedcõ narrẽ:
qr fuit quiddam quod uoluit
Ioror itaq eius scolastica noĩe
omnipotenti domino ab ipõ
infantie tempore dicata: ad eum
semel ꝑannum uenire consueue¬
rat. Ad qmͣ uir dei non longe
extͣ ianuam: in possessione mouas¬
terii descendebat: Quadam uͦ
die uenit ex more: atq ad eam
cum discipulis uenerabilis eius
descendit frãt: qͥ totum diem
in dei laudib sacrisq colloqͥis
ducentes: incumbentib iam
noctis tenebris simul acceꝑunt
eybos: Cumq adhue ad mensam
sederent: et int̾ sacra colloqͥa tar¬
dior se hora ꝓtraheret: eadem sc̃ĩ¬
monialis femina soror eius eum
rogauit dicens. Queso te ne ista
nocte me deseras: ut usq mane a¬
liquid de celestis uite gandus lo¬
quam᷑. Cui ille respondit. Quid
est quod loqueris soror: Mane¬

Expanded text:
desiderant obtinere. desiderant obtinere. Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Mane
Abbreviated transcription (Latin):
Quem mox dei famulus inqui¬
siuit dicens. Hbi est: Cui ille res¬
pondit: Ecce corpus eius: ad ia¬
nuam monasterii iacet Ubi cũ
uir dei cum fr̃ib ꝑueniss: flex¬
it genu. et suꝑ corpusculum in¬
fantuli incubuit: Seseq erigens
ad celum palmas tetendit dicẽs
Dñe ñ aspitias peccata mea: s fi¬
dem huiꝰ hominis. qͥ resuscitari
filium suũ rogat: et redde in hoc
corpusculo animam qmͣ abstulisti
Nix moratione u̾ba compleuerat:
et regrediente anima ita corpus¬
culum pueri omne cõt᷑muit: ut
sub oculis omnium qͥ ad erant
apparu̾it concussione mirifica tͦ¬
mendo palpitasse: Euiꝰ mox ma¬
num tenuit: et eum patͥ uiuen¬
tem atq incolum̃ reddidit: Li¬
quet petre qi hoc miraculum
in potestate non habuit. qd ꝓ
ic cuncta eẽ ut asseris cõ petrꝰ¬
stat patent̾: qr uerba q̃ ꝓͥpo¬
sueras rebus ꝓbas. S q̃so tent
indices: si scĩ uiri omnia qͦ uolt
possunt: ⁊ cuncta mpetrant que

Expanded text:
Quem mox Dei famulus inquiQuem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod ic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae
Abbreviated transcription (Latin):
yadam die cum fr̃ib ad agͥ
oꝑa fuerat egressus: quidã
uͦ rusticus defuncti filii corpus ĩ
ulnis ferens. orbitatis luctu estu¬
ans ad monasterium uenit: be¬
nedictum patrem quesunt. Cui
cum dictum eẽt. qr idem pat̾ cũ
frib in agro moraret᷑: ꝓtinus añ
monasteru ianuam corpꝰ extincti
filui ꝓiecit. et dolore turbatus: ad
inuenienlum uenerabilem patrẽ
sese concitus incursum dedit. Fadẽ
uͦ hora uir dei ab agri opere iã cũ
fratrib reuertebat᷑. Quem mox
ut orbatus rusticus aspexit: cla¬
mare cepit. Redde filium meum:
redde filiũ meũ. Hir autẽ dei in hac
uoce substitit dicens. Nũqͥd ego filiũ
tuũ abstuli: Ciu ille respondit. Mortuꝰ ẽ:
ueni resu̾cita eũ. Quod mox ut dei ta¬
mulus audiuit ualde contͥstatꝰ
est dicens. Recedite frẽs recedi
uultis imponere: que ñ possu¬
mus portare: At ille quem ni¬
mus cogebat dolor in sua peti¬
tione ꝑsticit: uirans qͦd non dis¬
cederet: nisi eiꝰ filium resuscitaret.

Expanded text:
dam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recediis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret.
Abbreviated transcription (Latin):
strare. sic̃ et fatiunt. et pura m̃te
qͤrentib innumera miracula
ostendunt. S qr ab in firmis po¬
test mentib dubitari: utrũ ne
ad exaudiendum ibi p̃sentes sĩt.
uͥ constat quia in suis corporib ñ
sint: ibi eos ne cesse est maioia sig¬
na ostendere uͥ de eor p̃sentia po¬
test mens infirma dubitare. Qͦꝑ
uͦ mens in deo fixa est. tantoma¬
gis hñt fidei meritum: qnͣto il¬
lic eos nouit et ñ iace̾re corpore
et tam̃ non deesse ad exauditio¬
nem Uñ ip̃a qͦq ueritas ut fi¬
dem discipulis auger̾et dixit. Si
ñ abiero paraclitus non ueniet
ad uos. Cum enim constat quia
paraclitus spiritus ex patre sẽ¬
per ꝓcedit et filio: cur se fili¬
us recessurum dicit ut ille ue¬
niat. qͥ a filio numꝗͣ recedit:
Set quia discipuli in carne
dominũ cernentes corporeis
sitiebant recte eis dicitur. nͥ
ego abiero paraclitus ñ ueni¬
et. Ac si aꝑte diceretur. Si corriid¬
pus non subtraho: qui sit amore

Expanded text:
strare, sicut et faciunt, et pura mente strare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor