comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligit: Nam si possem dicere cũ paulo.
quod qͥdem longe ẽ a me. nichil mͥ con¬
scius sum: ñ tam̃ in hoc eẽ iustificatũ
oportet me glari. Non enim qui se iꝑ¬
sum commendat ille ꝓbatus ẽ. s quẽ
d̃s commendat. Si applauserit mͥ iusti¬
ciam humanus dies: ꝓ minimo ha¬
beo: qm̃ ille lucet tantũ in facie. Hõ
enim uidet in facie: ds autẽ intuet᷑
cor. Propt̾ hoc iheremias ñ satis ppłari¬
b sententiis uielut quib dam humami
diei radiis mouebat᷑: s fident̾ loque¬
batur deo. Diem hominis ñ conceupiui
tu seis. Si meus mͥ arriserit dies. neq me
ipsum in quã uidico: quia nec ipse me sa¬
tis intelligo. Solus merito constitutus q̃
udex unioꝵ & mortuoꝵ: qui finxit su¬
gillatim corda uniu̾soꝵ: & intelligit oĩa
oꝑa eoꝵ Solum attendo iudicem: qũẽ
ce solum ustificator̃e agnosco. Pat̾ dedit
ei iidiciũ facere: quia filius hominis est.
Non usurpo mͥ uł suꝑ me seruus filii
potestatẽ. nec me adnumero illis. de qͥb

Expanded text:
o, quod quidem longe est a me, Nihil mihi conscius sum : non tamen in hoc esse justificatum oporteret me gloriari: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat. . Si applauserit mihi justitiam humanus dies, pro minimo habeo, quia ille lucet tantum in facie. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Propter hoc Jeremias non satis popularibus sententiis, velut quibusdam humani diei radiis, movebatur, sed fidenter loquebatur Deo: Diem hominis non concupivi tu scis. Si meus mihi arriserit dies, neque me ipsum, inquit, judico : quia nec ipse me satis intelligo. Solus merito constitutus est judex vivorum et mortuorum, qui finxit singillatim corda universorum, et intelligit omnia opera eorum. Solum attendo judicem, quem et solum justificatorem agnosco. Pater dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . Non usurpo mihi vel super me servus Filii potestatem, nec me annumero illis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sidiis: nulli uiolentiȩ cedens:. nulli qͥp¬
pe oculo uł manui accessibilis: excep¬
to duntarat sp̃ui. qui scrurat᷑ etiam
alta di. Quicqͥd in ea reposuero. securꝰ
sum qͥa ñ ꝑdam: seruabit uiuo: defũ¬
cto restituet. Nam quocunq uado ego.
ipsa it mecũ: secum ferens depositum
confusio inseparabilis ꝓ qualitate de¬
positi. Heati qui in ueritate dicere
possunt: gła nr̃a hȩc ẽ. testimoniũ coñ

Expanded text:
sidiis, nulli violentiae cedens; nulli quipsidiis, nulli violentiae cedens; nulli quippe oculo vel manui accessibilis, excepto duntaxat Spiritui, qui scrutatur etiam alta Dei. Quidquid in ea reposuero, securus sum quia non perdam: servabit vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum confusio inseparabilis pro qualitate depositi. Beati qui in veritate dicere possunt: Gloria nostra haec est, testimonium c
Abbreviated transcription (Latin):
sum id quod sum. Et ꝓpulsans aseom¬
nem suspitionẽ ait dño. Non nobis
dñe non nobis: s nomini tuo da głam.
Metuit nimirũ si alit̾ egerit ne forte
audiat ab ipso. R ecepisti mercedem
tuam. Et iterum. Głam ab inuicem
queritis: &e głam quȩ a solo dõ ẽ non
uultis: Refugiens gͦ & de hoc ad con¬
siliũ apłi. ꝓbat ipse opus suñ ut sic
habeat in semetipso glam &e non in
altero: fidelis siumet custos. qui sibi
oleum fauoris sine fraude reseruet.
ne in aduentu sponsi lampas con¬
scientiȩ uacua extinguat᷑. Non in
altero inquam: nec enim tuttũ arbi¬
tratur labiis hominũ committere
ra nulliq omnino clause nocere uo¬
lenti. Non tutũ plane. s stultũ ibi theᷤ¬
aurum tuũ recondere: unde resum̾e
ñ ualeas. cum uolueris.Si ponis mos
meum. iam ñ in tua s in mea potesta¬
te ẽ: cum utiq pro meo libitu uł lau¬
dare te possim. uł derogare tͥ. Sanum¬
uas &e inconcussũ conscientia:. & secretiˢ
seruandis idoneum. Nullis patens in¬

Expanded text:
sum id quod sum . Et propulsans a se omnem suspicionem, ait Domino: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Metuit nimirum, si aliter egerit, ne forte audiat ab ipso, Recepisti mercedem tuam ; et iterum, Gloriam ab invicem quaeritis, et gloriam quae a solo Deo est, non vultis . Refugiens ergo et de hoc ad consilium Apostoli, probat ipse opus suum, ut sic habeat in semetipso gloriam, et non in altero . Fidelis suimet custos, qui sibi oleum favoris sine fraude reservet, ne in adventu sponsi lampas conscientiae vacua exstinguatur. Non in altero, inquam. Nec enim tutum arbitratur labiis hominum committere ra, nullique omnino clausae nocere volenti. Non tutum plane, sed stultum, ibi thesaurum tuum recondere, unde non valeas resumere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum utique pro meo libitu vel laudare te possim, vel derogare tibi. CAPUvas et inconcussum conscientia, et secretis servandis idoneum, nullis patens in
Abbreviated transcription (Latin):
conꝓuinciales: ut gratis debitores iu¬
re subiectionis. Horum acquiescendo
consiliis nec preceps eritis in sententia:
nec uehemens in uindicta. Non in cor¬
rigendis remissior: ñ seuerior in parcen¬
dis: non pusillammis in expectandis.
Nec suꝑfluus in uictu: nec notabilis
in uestitu. Non citꝰ ad ꝓmittendum:
ñ ad reddendũ tardus: ñ ꝓdigus dator
Istoꝵ consiliũ semꝑ longe faciet a uob̾
malum tempori uetus. s cupiditati
nouũ symoniã: & matrẽ eiꝰ auariciam.
quȩ ẽ idoloꝵ seruitus. Et ut brem oĩa
sermone concludam: si his credideritiᷤ
in om̃ib: exemplo apłi honorificabitiᷤ
minist̾ium ur̃m. Minist̾ium inquã:
ñ dominiũ. Ipsum itaq honorificabi

Expanded text:
comprovinciales; ut gratis, debitores jucomprovinciales; ut gratis, debitores jure subjectionis. Horum acquiescendo consiliis, nec praeceps eritis in sententia, nec vehemens in vindicta; non in corrigendis remissior, non severior in parcendis, non pusillanimis in expectandis; nec superfluus in victu, nec notabilis in vestitu; non citus ad promittendum, non ad reddendum tardus, nec prodigus dator. Istorum consilium longe semper faciet a vobis malum tempori vetus, sed cupiditati novum, simoniam; et matrem ejus avaritiam, quae est idolorum servitus. Et ut brevi omnia sermone concludam, si his credideritis, in omnibus, exemplo Apostoli, honorificabitis ministerium vestrum : ministerium, inquam, non dominium. Ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam dep̾hendas. Sine numero
autẽ sunt: quos utriꝰq muneris exꝑ¬
tes eẽ constiterit. Prudent̾ gͥ cogitastis:
sacerdotale onus. ep̃ale opus curamq
pastoralem. digne ñ posse amministra¬
ri sine consilio. Hinc ipsa castoꝵ con¬
silioꝵ mat̾ sapientia de seipsa loquẽs:
ego sapientia inquit habito in consi¬
lio. S quali consilio: Nunquid in qua¬
licunq: Et eruditis inquit int̾sum
cogitationib. S & quod infida ꝯfilia
declinanda sint: ꝑ os salomonis talit̾
monet. Causam tuam tracta cum
amico tuo: & secretum extraneo ñ re¬
ueles. Pulchre quoq ꝑ alium quenda
sapientẽ. cum sine consilio nil agen¬
dum consulat: uiroꝵ tam̃ consilii in¬
tuens paucitatẽ. ita loquit᷑. Multi tibi
Unꝰ inquit de mille. Benignã ego ñ du¬
bitauerĩ uob̃ eẽ diuinitatẽ: cui de tan¬
ta raritate int̾ mortales non unum.s
duos. ipsosq idoneos satis indulsit.
ꝓuidos beniuolos: & ut facile adsint

Expanded text:
sapientiam deprehendas. Sine numero sapientiam deprehendas. Sine numero autem sunt, quos utriusque muneris expertes esse constiterit. 3. Prudenter igitur cogitastis sacerdotale onus, episcopale opus, curamque pastoralem digne non posse administrari sine consilio. Hinc ipsa castorum consiliorum mater Sapientia de se ipsa loquens: Ego Sapientia, inquit, habito in consilio. Sed quali consilio? nunquid in qualicunque? Et eruditis, ait, intersum cogitationibus . Sed et quod infida consilia declinanda sint, per os Salomonis taliter monet: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles . Pulchre quoque per alium quemdam Sapientem, cum sine consilio nil agendum consulat, virorum tamen consilii intuens paucitatem, ita loquitur: Multi sinte mille . Unus, inquit, de mille. Benignam ergo non dubitaverim vobis essse divinitatem, cui de tanta raritate inter mortales, non unum, sed duos, ipsosque idoneos satis indulsit, providos, benevolos; et, ut facile adsint,
Abbreviated transcription (Latin):
sapis quȩ di sunt: & maliuolis. uos as¬
cendite ad diem festum hunc. ego aũ
ñ ascendam. N ecistoꝵ malicie. nec illiꝰ
imprudentiȩ: se credendum putauit.
Querens deniq cui se credere debeat.
cui tuto sua cõmittat dispensanda
mystia: ce quasi difficile inueniens
sub ãmiratione int̾rogat. Quis putas
ẽ fidelis seruus & prudens: quẽ consti¬
tuit dñs suꝑ familiam suam: Quã ob¬
rem petro curam ouium crediturꝰ priꝰ
euis studuit ꝓbare beniuolentiã: ter
sci̾citans si se diligeret: Probauit et
prudentiam: quando errantib hoĩ¬
bus & putantib ipsum ẽẽ quempiam
ex ꝓpħis.ille prudent̾ ueritatẽ aduer¬
tens. d̾m potiꝰ ꝓpħaꝵ. confessus ẽ: tu es in¬
quiens xp̃c filius dei. ue nr̃o gener ab im¬
ꝑfectione sua. Uix in multitudine hõi¬
num unum reꝑias: in utraq gr̃a con¬
summatũ. Haud facile siquidem uł
prudenti beniuolentiã: uł fideli in eẽ

Expanded text:
sapis quae Dei sunt ; et malevolis, Vos assapis quae Dei sunt ; et malevolis, Vos ascendite ad diem festum hunc, ego autem non ascendam . Nec istorum malitiae, nec illius imprudentiae se credendum putavit. Quaerens denique cui se credere debeat, cui tuto sua committat dispensanda mysteria, et quasi difficile inveniens, sub admiratione interrogat: Quis putas est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam? Quamobrem et Petro curam ovium crediturus prius ejus studuit probare benevolentiam, ter sciscitans si se diligeret . Probavit et prudentiam, quando errantibus hominibus, et putantibus ipsum esse quempiam ex Prophetis, ille prudenter veritatem advertens, Deum potius Prophetarum confessus est: Tu es, inquiens, Christus Filius Dei . Vae nostro generi ab imperfectione sua! Vix in multitudine hominum unum reperias in utraque gratia consummatum. Haud facile siquidem vel prudenti benevolentiam, vel fideli inesse
Abbreviated transcription (Latin):
orib nunciata sunt de uob̃ solito
letiora: & ñ ex incerto famȩ: s ore
u̾idico uen̾abilis meldensis ep̃i. Int̾¬
rogatus enim de eẽ ur̃o: uultu alacͥ
&e tanquã bene fidens unde require¬
batur. puto inquit hominẽ ex hoc
iam consiliis se subacturũ carnoten¬
sis ep̃i. Hoc ab eo responsum tam letꝰ
accepi: quam certus fui consilia uiri
fidelissima fore. In nullo meliꝰ pote¬
rat nobis cordis ur̃i ꝓpositũ cõmenda¬
re: in nullo spem dare certiorẽ ur̃i pro¬
fectus in dño. Secure ni fallor p̾fatis
ambob uiris: & uos &e ur̃a credetis. La¬
lib utendo consiliariis bonam uob̃
seruabitis &e famam ce conscientiã.
Sic di sacerdotẽ sic tantȩ ciuitatis de¬
cet ep̃m: puerilib ñ agi. secularibꝰue
consiliis. Om̃s iixta dñi precep¬
tum etiam inimici diligant᷑. s ad cõ¬
silium soli eligant᷑: qui & prudenteᷤ
discipuli & fratrũ infidele consilium
refutabat᷑. respondens imꝑuidonon

Expanded text:
sunt de vobis solito laetiora, et non ex incerto famae, sed ore veridico venerabilis Meldensis episcopi. Interrogatus enim de esse vestro, vultu alacri, et tanquam bene fidens unde requirebatur: Puto inquit, hominem ex hoc jam consiliis se subacturum Carnotensis episcopi. Hoc ab eo responsum tam laetus accepi, quam certus fui consilia viri fidelissima fore. In nullo melius poterat nobis cordis vestri propositum commendare, in nullo spem dare certiorem vestri profectus in Domino. Secure, ni fallor, praefatis ambobus viris et vos, et vestra credetis. Talibus utendo 462 consiliariis, bonam vobis servabitis et famam, et conscientiam. Sic Dei sacerdotem, sic tantae civitatis decet episcopum, puerilibus non agi saecularibusve consiliis. Omnes, juxta Domini praeceptum, etiam inimici, diligantur ; sed ad consilium soli eligantur, qui et prudentes discipuli, et fratrum infidele consilium refutabat, respondens improvido, Non
Abbreviated transcription (Latin):
maculatus corã eo ñ solum si caruero
s & si obseruauero me ab iniquitate
mea. Mea dixerim: ñ quia facio: s qͥa
sustineo. Corpus gesto mortis. carnẽꝙ
peccati: sufficit interim mͥ. si ñ regnet
peccatũ in meo mortal corpore. Si cor¬
pus crimini ñ reputat᷑. nec qͦd habitat
in eo peccatũ. si tam̃ ñ condelector. si ta
ñ ñ exhibeo membra arma iniqui¬
tati. Pro hac orabit ad te o misericors
quiuis etiam sc̃s in tempore oportuno.
supplex nuirũ quod malũ sentiat: &
nichilominus sẽs̃ dum ñ consentiat.
Supplex pro piculo: sc̃s pro uirtute.
Sc̃s plane atq beatus. qui condelec¬
tans legi di scd̾m interiorẽ hominẽ
De malo qͦd ita ineẽ corpori sentit. ut
nͥ parit̾ cũ corpore carere ñ possit. me

Expanded text:
maculatus coram eo, non solum si caruero, maculatus coram eo, non solum si caruero, sed et si observavero me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, sed quia sustineo. Corpus gesto mortis, carnemque peccati: sufficit interim mihi, si non regnet peccatum in meo mortali corpore. Sic corpus crimini non reputatur, nec quod habitat in eo peccatum: si tamen non delector, si tamen non exhibeo membra mea, arma iniquitati. Pro hac orabit ad te, o misericors, quivis etiam sanctus in tempore opportuno: supplex nimirum, quod malum sentiat; et nihilominus sanctus, dum non consentiat: supplex pro periculo, sanctus pro virtute: sanctus plane atque beatus, qui condelectatus legi Dei secundum interiorem hominem, de malo, quod ita inesse corpori 471 sentit, ut nisi pariter cum corp
Abbreviated transcription (Latin):
facio: Uereor ne qui aliquando con¬
trarius extiti maiestati: & nunc in¬
gratus pietati inueniar. Quid enĩ
si cessant manus: & non cesset pectꝰ
Quid si os iam silet: & cor necdum
quiescit: Si singuli illiciti motus
animi mei. singula sunt queda in te
d̾s conuitia. utputa iracundiȩ motus
in mansuetudinẽ. inuidiȩ in caritat̾e.
in frugalitatẽ luxuriȩ. turpitudinis
in castitatẽ. & innumera his similia. qͥ
de cenoso lacu prurientis pectoris mii.
etiã nunc incessant̾ ebulliunt. mnun¬
dantes & inpingentes in serenitatẽ p¬
fulgentis uultus tui: quid magnũ feci
solos cohibere artus: actus corrigere
Si has atq huiꝰmodi quas foris licet
uacans. intus actitare ñ cesso iniqui.¬
tates obseruaueris o dñe: quis sustine¬
bit. An forte iam ñ ago illa s patior:
Agunt᷑ qͥdem in me: s a me ñ agunt᷑
si non consentio. Sane si mei ñ fuerint
Dominata: tunc immaculatꝰ ero: & im¬

Expanded text:
facio? Vereor ne qui aliquando confacio? Vereor ne qui aliquando contrarius exstiti majestati, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid enim si cessant manus, et non cessat pectus? Quid si os jam silet, et necdum cor quiescit? Si singuli illiciti motus animi mei singula sunt quaedam in te, Deus, convicia, utputa iracundiae motus in mansuetudinem, invidiae in charitatem, in frugalitatem luxuriae, turpitudinis in castitatem, et innumera his similia, quae de coenoso lacu prurientis pectoris mei etiam nunc incessanter ebulliunt, inundantes et impingentes in serenitatem praefulgentis vultus tui: quid magnum feci solos cohibere artus, actus corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris licet vacans, intus actitare non cesso, iniquitates observaveris, o Domine, quis sustinebit? An forte jam non ago illa, sed patior? Aguntur quidem in me, sed a me non aguntur, si non consentio. Sane si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero, et im
Abbreviated transcription (Latin):
Quales oculi: qui contemplant᷑ cogi¬
tationes: Non sunt colorate ut ui¬
deantur: sicut nec sonant ut audi¬
antur. Solent sentiri a cogitante. ñ
audiri ab auscultante: ñ a contem¬
plante uideri. Merito tam̃ dñs scit
cogitationes hominũ: q̃m uanȩ sunt.
Cur enim nesciret: quas &e audit et
uidet: His p̾cipue duob sensibuᷤ
id est uisui & auditui: nemo fidem
putat eẽ negandam. Hoc nos scire
constant̾ astriumꝰ: qͦd uidimꝰ &e au¬
diuimꝰ. Merito itaq ñ erat opꝰ dño
iħu. ut quis testimoniũ ꝑ hiberet de
homine: ipse nmirũ sciebat quȩ eeñt
in homine. Quid cogitatis ait mala
in cordib urĩs Respondebat ñ ser¬
monib s cogitationib. Audiebat ñ
loquentes: uidebat ñ apparentes. Con¬
sum intuitu considerans maiestatẽ:
p̾sertim cũ recordor in quantis ipsiꝰ
aliquando contemptor extiterim. S.
& nunc cũ iam a facie maiestatis fu¬
gi ad genua pietatis: quid amplius

Expanded text:
Quales oculi, qui contemplantur cogiQuales oculi, qui contemplantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec sonant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab auscultante, non a contemplante videri. Merito tamen Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt. Cur enim nesciret, quas et audit, et videt? His praecipue duobus sensibus, id est visui et auditui, nemo fidem putat esse negandam. Hoc nos scire constanter adstruimus, quod vidimus et audivimus. Merito itaque non erat opus Domino Jesu, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse nimirum sciebat quae essent in homine. Quid cogitatis, ait, mala in cordibus vestris? Respondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Conlo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ab humano die: adiecit. s nec ego me
ipsum iudico. Quare: Qm̃ ñ possũ
ait ratam uł ipse de me ꝓferre senten¬
tiam. Ecce enim nicħ mͥ consciꝰ sum.
ñ tam̃ in hoc iustificatus sum. Non
ex toto credo me uł ipsi conscientie.
mee: quippe cum ne ipsa qͥdem que¬
at me comphendere totũ. Nec pot̾ iu¬
dicare de toto: qui totũ ñ audit. Qui
ñ subtͥfugit. etiã qͦd ꝓpͥam lateat ꝯ¬
scientiã. Audit ds in corde cogitantiᷤ.
qd ñ audit uł ipse qui cogitat. A de¬
rat auris ꝓpħe absentis ori furtiue
poscentis pecuniã: & ego quantũli¬
bet in occulto ledere cogitans aut
ꝓximum nequit̾. aut turpit᷑ me ip¬
sum. ñ uerear aurẽ nusquã absentẽ:
Tremenda prorsus auris &e reuerenda.
cui ñ cessat quies: ñ tacet silentiũ. De¬
niq ait. Auferte malum cogitatio¬
num ur̃aꝵ: ab ocłis meis. S quid est
qͦd dicit ab ocłis meis: An &e nr̃a ds
ñ solum audit̾. s &e uidet archana:

Expanded text:
ab humano die; adjecit: Sed nec ego me ab humano die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc justificatus sum. Non ex toto credo me vel ipsi conscientiae meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare de toto, qui totum non audit. Quinon subterfugit, etiam quod propriam latet conscientiam. Audit Deus in corde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Sed quid est quod dicit, ab oculis meis? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana?
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ metuere. ce siluarũ aures soleat
habere suspectas. Beatus nempe ħo:
qui semꝑ ẽ pauidus. Non pot̾ dicere
arrogans & p̾sumptor: qui seipsum os
głam. Glatur etiã cum malefecerit &e
exultat in reb pessimis. Existimat se
ñ uideri dum plures habeat imuitato¬
res quã rep̾hensores: cȩcus dux cȩcorũ.
ẜ habet hic campꝰ oculos sc̃oꝵ ꝓculdu¬
bio angłoꝵ. quos semꝑ offendere solet
indisciplinata conu̾satio. Non dicet
ypoerita. gła mea hec est testimonium
conscientiȩ mee: quia & si udicantiũ.
simulatorio eludat opinioni: ẜ non eiꝰ
qui scrutat᷑ renes & corda fallit uł eua¬
dit iudiciũ. si quidem d̾s ñ irridetur.
Timeat ꝙͥ & iste nemoriᷤ aurẽ. lingua
tis & quiescentis cor loquit᷑: cogitatio
confitetur. Prauũ ẽ cor hominis & im¬
ꝑscrutabile: ita ut nemo sciat que st̾
in homine nͥ sp̃c hominis qui in eo est:
s nec ipse plene. Nam cum apls diceret.
mͥ ꝑro minimo ẽ ut a uob iudicer aut

Expanded text:
 metuere, et silvarum aures soleat semper habere suspectas. Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui se ipsum imgloriam: gloriatur etiam cum male fecerit, et exsultat in rebus pessimis. Aestimat se non videri, dum plures habeat imitatores quam reprehensores, caecus dux caecorum. Sed habet hic campus oculos sanctorum procul dubio angelorum, quos semper offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscientiae meae: quia etsi judicantium simulatorio illudat opinioni; sed non ejus qui scrutatur renes et corda, fallit vel evadit judicium, siquidem Deus non irridetur. 22. Timeat ergo et iste nemoris aurem. Lingua tis et quiescentis cor loquitur, cogitatio confitetur. Pravum est cor hominis et imperscrutabile , ita ut nemo sciat, quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est; sed nec ipse plene. Nam cum Apostolus diceret. Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ita ueniet. Nichil intulisti in hunc
mundu: haud dubium quia nec qͥc¬
quã auferes. Dormies somnũ tuũ.
& nichil inuenies in manib tuis.
S nosti hec: ñ est suꝑflue in docendo
te laborandum. Orandum potius:
ut quod tͥ iam nosse datum ẽ detur
&e implere ꝓut oportet:¬

Expanded text:
ita veniet. Nihil intulisti in hunc ita veniet. Nihil intulisti in hunc mundum, haud dubium quia nec quidquam auferes . Dormies somnum tuum, et nihil invenies in manibus tuis. Sed nosti haec: non est in docendo te superflue laborandum. Orandum potius ut, quod tibi jam nosse datum est, detur et implere prout oportet
Abbreviated transcription (Latin):
lib ista tu tͥ impedias reb: utinã sine
dissimulatione attendas. Ueue ua
por ẽ ad modicũ parens. quod eternȩ
felicitatis aditũ int̾cludit: qͦd ꝑhen¬
nis luminis in curum scͥptã claritatẽ
abscondit: quod uniu̾sitatis scientia
fraudat: quod summȩ pͥuat dignita¬
tis honore. Quo usq tu tante głe pre-¬
fers fenũ. qͦd hodie ẽ. eras in clibanũ
mittit᷑: carnẽ dico & eius głam: Siqͥ¬
dem omĩs caro fenum: & omĩs gła eiꝰ
tanquã flos feni. Si sapis. si habes cor.
si tecũ ẽ lum̃ ocłoꝵ tuoꝵ:. desine iam
ea sequi: quȩ & assequi miserum ẽ.
Beatus qui post illa ñ abiit quȩ poᷤ¬
sessa onerant: amata inquinant: amiᷤ¬
sa cruciant. An ñ ea satius cũ honore
sꝑnis. quã cum dolore ꝑdis: An non
prudentiꝰ xp̃i cedis amori quã morti:
Est in insidiis p̾do: cuiꝰ manib nec te
nec tua potes subdicere. Non poterit
pͥuideri: quia tanquã fur in nocte.

Expanded text:
libus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine libus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fraudat, quod summae privat dignitatis honore. Quousque tu tantae gloriae praefers fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur; carnem dico et ejus gloriam? Siquidem omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. Beatus qui post illa non abiit, quae possessa onerant, amata inquinant, amissa cruciant. Annon ea satius cum honore spernis, quam cum dolore perdis? annon ea prudentius Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te nec tua potes subducere. Non poterit praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiat celoꝵ. Quã quide beatitu¬
dinem. ñ inuidemus tͥ. Nec enĩ cõmu¬
nicata tͥ nob̾ miniit᷑: nec nr̃i ꝑinde
t̾mini restringunt᷑. si &e tu regnaris.
Quȩ nam uͦ inuidiȩ causa potest eẽ:
uͥ sortiũ magnitudini ꝯsortiũ multi¬
tudo nil detrahit: Uolo te amicũ ẽẽ
pauꝑum: magis autẽ imitatorẽ. Ille
gͣdꝰ ꝓficientiũ ẽ: hic ꝑfectoꝵ. Amicitia
pauꝑum regũ amicos constituit: amoe
pauꝑtatis reges. Regnum deniq cęloꝵ
ꝓ uoluntate amicos. facite inqͥt uob̾
amicos de mamona iniquitatis. ut
cum defeceritis. recipiant uos in eter¬
na tab̾nacula. Uides quia magna
dignitas sc̃a pauꝑtas sit: ut non mͦ
patrociniũ ipsa sibi ñ querat̾. s et
ferat indigentib. Quale ẽ hoc absq
int̾uentu cuiꝰpiam. uł angłoꝵ uł ho¬
minũ. sola diuinȩ gr̃ȩ confidentia ac¬
cedere ꝑ temet ipsum ad uultũ głie:
capessere summa ierũ: attingere totisꝰ
magnificentiȩ culmen: Uerũ qua¬

Expanded text:
Quam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restringuntur, si et tu regnaveris. Quaenam vero invidiae causa potest esse, ubi sortium magnitudini consortium multitudo nil detrahit? Volo te esse amicum pauperum, magis autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, reges. Regnum denique coelorpro voluntate amicos. Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis; ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Vides quia magna dignitas sancta paupertas sit, ut non modo patrocinium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetipsum ad vultum gloriae, capessere summa rerum, attingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum qua
Abbreviated transcription (Latin):
secura conscientia extra ꝯgregationem
contra ꝓfessionẽ. deuitans subiectionẽ
sui uiris eẽ. sua ꝑmittat᷑ uiuere lege. S
abscidatur ut ouis morbida a grege:
ut putͥdum m̃brum a corpore. qui ĩa
exinde se pro certo nouerit a te haberi.
tanquã etnichum & publicanũ. Et ne
timeas ẽẽ contra caritatẽ. si unius scan¬
dalum multoꝵ. recompensaueris pace:
quippe qui sua forte malicia fr̃m coha¬
bitantiũ turbare facile poterat unam¬
mitatẽ: consolet᷑ te salomonis illa sen¬
tentia. Quẽ ds negligit: nemo potest
corrigere. Et illa saluatoris. Omnis
euangłistȩ. de scismaticis. A nob̃ exie¬
runt: s ñ erant ex nob̾. Et rursus apd̃
apłm. Infidelis si discedit: discedat.
Alioquin ñ est relinquenda uirga pec¬
catoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: ut ñ exten¬
Dant iusti ad iniquitatẽ manus suas
Melius ẽ enim ut pereat unus: quã¬
unitas:¬
t si facie ignotus nob̾. & si cor¬

Expanded text:
secura conscientia extra congregationem, secura conscientia extra congregationem, contra professionem, devitans subjectionem, sui juris esse, sua permittatur vivere lege; 107 sed abscindatur, ut ovis morbida a grege, ut putridum membrum a corpore; qui jam exinde se pro certo noverit a te haberi tanquam ethnicum et publicanum. Et ne timeas esse contra charitatem, si unius scandalum multorum recompensaveris pace, quippe qui sua forte malitia, fratrum cohabitantium turbare facile poterat unanimitatem. Consoletur te illa Salomonis sententia: Quem Deus negligit, nemo potest corrigere ; et illa Salvatoris: Omnis evangelistae de schismaticis: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; et rursus apud Apostolum: Infidelis si discedit, discedat . Alioquin non est relinquenda virga peccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Melius est enim ut pereat unus, quamunitastsi facie ignotus nobis, etsi cor
Abbreviated transcription (Latin):
querere. quẽ deuoret: tue e contͣ uigi¬
lantiȩ in quantũ potes nunqũã locũ
dare diabolo. Quanto gͥ ille acriꝰ insi¬
stit. quom̃ a grege infirmam sẽparet
ouiculam. quatinus eo licentiꝰ rapiat
quo ñ fuerit qui eripiat: tanto enixiꝰ
tͥ quantũ in te ẽ resistendu ẽ. ne de ma¬
nu tua possit eam eruere: nequando
dicat inimicus. p̾ualui adu̾sus eum.
Itaq aggredere frr̃m om̃i officio cari¬
tatis: uidelicet beneficiis salutarib mo¬
nitis secretiᷤ. increpationib publicis.
exhortationib duris. etiam & u̾boꝵ
&e uerberũ correptionib: quodo effica¬
tiꝰ eẽ solet. tuis add̾m pro eo fratrũq
piis orationib Quod siiam hec omĩa
fecisti nec ꝓfecisti: ad apłi consilium
ꝯfugiendu dicentis. Auferte malum
ex uobis. Auferatur gͦ malus: ne ma¬
los generet. Neq enim potest arbor
mala. fructus nͥ malos facere. Auferat᷑
autẽ dico. s quomͦ ñ ipse uult: ut ui¬
delicet tanquã ex tua licentia cũ male

Expanded text:
quaerere quem devoret; tuae e contra vigilantiae, in quantum potes, nunquam locum dare diabolo. Quanto igitur ille acrius insistit, quomodo a grege infirmam separet oviculam, quatenus eo licentius rapiat, quo jam non fuerit qui eripiat; tanto enixius tibi, quantum in te est, resistendum est, ne de manu tua possit eam eruere, ne quando dicat inimicus: Praevalui adversus eum. Itaque aggredere fratrem omni officio charitatis; videlicet beneficiis, salutaribus monitis, secretis increpationibus, publicis inhortationibus, duris etiam et verborum et verberum correptionibus; quodque efficacius esse solet, tuis ad Deum pro eo fratrumque piis orationibus. 2. Quod si jam haec omnia fecisti, nec profecisti; ad Apostoli consilium confugiendum est, dicentis: Auferte malum ex vobis . Auferatur ergo malus, ne malos generet. Neque enim potest arbor mala fructus nisi malos facere. Auferatur autem dico, sed non quomodo ipse vult; ut videlicet tanquam ex tua licentia, cum male
Abbreviated transcription (Latin):
ens. nicħ effeci. Iam qͦd libent̾ auditiᷤ.
libent̾ debeo dicere uobis. Stephanꝰ ur̃
sic currit ñ quasi in incertũ: sic pugnat
ñ quasi aerem u̾berans. Orate quatinꝰ
sic eurrat ut cõprehendat: sic pugnet

Expanded text:
ens nihil effeci. Jam quod libenter auditis, ens nihil effeci. Jam quod libenter auditis, libenter debeo dicere vobis. Stephanus vester sic currit, non quasi in incertum: sic pugnat, non quasi aerem verberans. Orate, quatenus sic currat ut comprehendat; sic pugnet
Abbreviated transcription (Latin):
de dño norb̃to sciscitamini.
si uidelicet iturus sit iheroso¬
limam: ego nescio. Nam cũ ego ante
hos paucos dies eiꝰ faciem uidere. et
de cȩlesti fistula ore uidelicet ipsius
plurima haurire meruerim: hoc ta¬
m̃ ab ipso ñ audiui. Uerum deanti¬
xp̃o cũ inquirerẽ quid sentiret. du¬
rante adhuc ea que nunc ẽ genera¬
tione. reuelandu illum ẽẽ certissime¬
se scire ꝓtestatus ẽ. At cum eandem
certitudinẽ unde haberet sciscitanti
mͥ exponere uellet: audito qͥd resp̃o¬
dit̾. non me illud ꝓ certo credere debe¬
re putaui. Ad summã tam̃ hoc asse-
tero me morari urãm pietatẽ uolo.
illius pauꝑis &̃ exulis humb̾ti noĩe:
qui dudu cum trrcis essetis uob̾ sup
plicabat. quatinꝰ ad comitẽ theobal¬
dum qui eum exhedauerat int̾cedẽ-¬
tis. Quod & ego nunc ꝓ ipso & cũ ipso:
itidem a ur̃a flagito pietate. Nã ur̃as
litteras de hac re p̾catorias iam ad p̾di¬
ctum pͥncipẽ misi: s gr̃am ñ inueni¬

Expanded text:
domino Norberto sciscitamini, si videlicet iturus sit Jerosolymam, ego nescio. Nam, cum ante hos paucos dies ejus faciem videre, et de coelesti fistula, ore videlicet ipsius, plurima haurire meruerim; hoc tamen ab ipso non audivi. Verum de Antichristo cum inquirerem quid sentiret, durante adhuc ea, quae nunc est, generatione revelandum illum esse se certissime scire protestatus est. At, cum eamdem certitudinem unde haberet, sciscitanti mihi exponere vellet; audito quod respondit, non me illud pro certo credere debere putavi. Ad summam tamen hoc asseru caetero memorari vestram pietatem volo illius pauperis et exsulis Humberti nomine: qui dudum, cum Trecis essetis, vobis plicabat, quatenus ad comitem Theobaldum, qui eum exhaeredaverat, intercederetis. Quod et ego nunc pro ipso, et cum ipso itidem a vestra flagito pietate. Nam nostras litteras de hac re precatorias jam ad praedictum principem misi: sed gratiam non inveni
Abbreviated transcription (Latin):
solus. fortasse p̾sumere possem. Om̃
filii ur̃i qui mecum st̃ & qͥ mecũ ñ ft̾
mecũ tam̃ sunt in hac supplicatiõe.
Quis numeret eos: Solus sane fratͥ
phil exeipitur: qui nec postulat nec
petit postulari: & an uelit ignoro:
magis qͦd in se ẽ eligit abiectus ẽẽ in
domo di sui. S nec nos quidẽ ꝓ hõĩe
s ꝓ ordine postulamꝰ: cui dispensa¬
tionẽ in eo factam ñ parũ ꝓfuturam

Expanded text:
solus, fortasse praesumere possem. Omnes solus, fortasse praesumere possem. Omnes filii vestri qui mecum sunt, et qui mecum non sunt, mecum tamen sunt in hac supplicatione. Quis numeret eos? Solus sane frater Philippus excipitur, qui nec postulat, nec petit postulari, et an velit, ignoro: magis, quod in se est, elegit abjectus esse in domo Dei sui. Sed nec nos quidem pro homine, sed pro Ordine postulamus, cui 259 dispensationem in eo factam non parum profuturam
Abbreviated transcription (Latin):
q: & zeli scił & miserationis. Et honor
quidẽ maiestatis iudiciũ diligit. s
absit ut apud iudiciũ mansuetudi¬
nis. Quãquã dispensator ille cuiꝰ lauͤ
ꝑ centũ nunc quida octoginta: nc̃ uͦ
quinquaginta retribuit. Iuste lauda¬
tus ẽ: qui dñm suũ rerum maluit
quã ꝑsonarũ iacturam facere. Et qͥa
dignus ẽ qui sic oꝑatur mercede sua:
uno tali oꝑe quos ille retmnuit seruoᷤ.
sibi fecit amicos. Quid facimus: Ui¬
demur intrasse causam: ñ porrigere.
p̾cem. Non expedit ita. Si ꝑgimꝰ ista
dicere: iudiciũ ꝓuocamus ñ miscd̃iam.
Nulla mͥ fiducia in argum̃tationib
istis: ñ plus quã in telis aranearum.
frustra iacitur rete ante ocłos penna¬
ti. Noui quã ualidiora mͥ ualeant re
sponderi: p̾sertim a tali ingenio. Qũa¬
obrem arma mea p̾ces pauꝑum st̃:
& abundantiꝰ in genere isto. His ce
gnabilis. Non repellet pauꝑum p̾ce
pauꝑum pat̾:pauꝑtatis amator.
Qui nam istiꝰ Non sum solus: & si

Expanded text:
sque, et zeli scilicet et miserationis. Et honor quidem majestatis judicium diligit: sed absit, ut ad praejudicium mansuetudinis. Quanquam dispensator ille, cujus laus pro centum nunc quidem octoginta, nunc vero quinquaginta redhibuit. Juste laudatus est, qui domino suo rerum maluit, quam personarum jacturam facere. Et quia dignus est qui sic operatur, mercede sua; uno tali opere quos ille retinuit servos, iste sibi fecit amicos . 2. Quid facimus? Videmur intrasse causam, non porrigere precem. Non expedit ita. Si pergimus ista dicere, judicium provocamus, non misericordiam. Nulla mihi fiducia in argumentationibus istis, non plus quam in telis aranearum. Frustra jacitur rete ante oculos pennatorum . Novi quam validiora valeant mihi responderi, praesertim a tali ingenio. Quamobrem arma mea preces pauperum sunt, et abundamus in genere isto. His cedgnabilis. Non repellet pauperum preces pauperum pater, paupertatis amator. Quinam isti? Non sum solus: et si
Abbreviated transcription (Latin):
angit nos: &e eget singulari ꝓpͥe
p̾cis instantia. Philippus nr̃ cum se
eraltauit humiliatꝰ ẽ. s cum se hu¬
miliauit. ñ ẽ exaltatus: qͣsi utrunq
parit̾ dñs ñ dixisset. Rigor ẽ. s sine
dispensatione. Iudiciũ: s sine miscđra.
Multi qͦd negandu ñ ẽ si mensura¬
uerunt: s nullus ita sibi uoluit m̃

Expanded text:
angit nos, et eget singulari propriae angit nos, et eget singulari propriae precis instantia. Philippus noster cum se exaltavit, humiliatus est: sed cum se humiliavit, non est exaltatus, quasi utrumque pariter Dominus non dixisset . Rigor est, sed sine dispensatione; judicium, sed sine misericordia. Multi quod negandum non est sic mensuraverunt: s
Abbreviated transcription (Latin):
nisib occurrendum. Et hec ꝓpter uos
fident̾ quidẽ: s fidelit̾ dicta. De cȩtero
u̾bum illud. qͦd iam ni fallor audistis
quom uidelicet in conuentu carnoten¬
si. quo iudicio satis miror me qͣsi uidi¬
cem. & pͥncipem miliciȩ elegerunt: cer¬
tum sit uob̃ nec consilii mei nec uolu¬
tatis mee fuisse uł eẽ. s nec possibilita¬
tis meȩ quantũ metior uirrs meas ꝑ¬
uenire usq illiic. Quis sum ego ut diꝰ¬
ponam castroꝵ acies: ut egrediar añ
facies armatoꝵ: Aut quid tam re¬
motum a ꝓfessione mea. etiã si uires
suppeterent: etãsi ꝑitia ñ deeẽt: S
neq hoc meum ẽ ur̃ãm docere sap̃iam
nostis hȩc om̃ia. Tantum obsecro ꝑ
illam caritatẽ qua mͥ specialit̾ debi¬
tor estis. ne me humanis uoluntatib
exponatis: s sicut singularit̾ uobis
incumbit diuinũ consiliũ ꝑquiratiͤ:
&e oꝑam detis. ut sicut fuerit uolun¬
tas in celo sic fiat¬
st negotiũ qͦd cȩt̾is ñ miscemuᷤ:
qm̃ cętis amplius tangit et

Expanded text:
sibus occurrendum. Et haec propter vos, fidenter quidem, sed fideliter dicta. 4. De caetero verbum illud quod jam, ni fallor, audistis: quomodo videlicet in Carnutensi conventu quonam judicio satis miror me quasi in ducem et principem militiae elegerunt, certum sit vobis nec consilii mei, nec voluntatis meae fuisse vel esse; sed nec possibilitatis meae quantum metior vires meas pervenire usque illuc. Quis sum ego, ut disponam castrorum acies, ut egrediar ante facies armatorum? aut quid tam remotum a professione mea, etiamsi vires suppeterent, etiamsi peritia non deesset? Sed neque hoc meum est vestram docere sapientiam: nostis haec omnia. Tantum obsecro per illam charitatem, qua mihi specialiter debitores estis, ne me humanis voluntatibus exponatis; sed, sicut singulariter vobis incumbit, divinum consilium perquiratis; et operam detis, ut sicut fuerit voluntas in coelo, sic fiatst negotium quod caeteris non miscemus, quoniam caeteris amplius tangit et
Abbreviated transcription (Latin):
ce sponsi: qͣsi ñ more suo uinũ bonũ
seruauerit usq ad huc benignus et
sapiens sponsus: Quis scit si conu̾tat᷑
& ignoscat ds: & relinquat pꝰt se bene¬
dictionẽ: Et certe sic oꝑari. sic iudicare
suꝑna diumitas solet: scienti loqͦr
Quando magna bona mortalib ꝓue¬
nerunt: quȩ ñ magna p̾uenert̾ mala:
Nam ut cęta̾ taceã: ñne illud unicũ
& singulare beneficiũ nĩe salutis. p̾ces¬
sit mors saluatoris. Tu gͦ amice sponsi:
amicũ te in necessitate ꝓbato. Si tͥplici
illo amore de quo tuns int̾rogatꝰ est
in tanto ꝑicło sponsȩ eiꝰ. s quicqͥd ha¬
bes uiriũ. qͥcqͥd zeli. quicqͥd sollicitudi¬
nis. qͥcqͥd auctoritatis. qͥ cqͥd potestatis

Expanded text:
ce sponsi, quasi non more suo vinum bonum ce sponsi, quasi non more suo vinum bonum servaverit usque adhuc benignus et sapiens sponsus? Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem . Et certe sic operari, sic judicare superna divinitas solet: scienti loquor. Quando magna bona mortalibus provenerunt, quae non magna praevenerint mala? Nam, ut caetera taceam, nonne illud unicum et singulare beneficium nostrae salutis praecessit mors Salvatoris? 3. Tu ergo, amice sponsi, amicum te in necessitate probato. Si triplici illo amore, de quo tuus interrogatus est in tanto periculo sponsae ejus: sed quidquid habes virium, quidquid zeli, quidquid sollicitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur. de ipso ad petrũ dictum ẽ.
Conu̾te gladium tuũ in uaginam.
Ergo suus erat &e ille: s ñ sua manu
utiq educendꝰ. Tempus & opus eẽ existi¬
mo ambos educi: in defensione orien¬
talis eccłie. Cuiꝰ locum tenetis: ⁊ elum
negligere ñ deberis. Quale ẽ hoc pͥn¬
cipatum tenere: & ministiũ declinare:
Uor clamantis. Uenio iherosolimam:
iterum crucifigi. Ad quã uocẽ & si alii
tepidi. alii & suidi sint: successori ꝑetͥ
dissimulare ñ licet. Loquetur & ipse.
Etsi om̃s scandalizati fuerint: s ñ ego
Nec t̾iebitur damnis pͥoris exercitꝰ:. qͥb
magis resaiciendis oꝑam dabit. Nũqͥd
idõ ñ debet facere homo qͦd debet: qͥa ds̃
facit qͦd uult: Ego uͭ ꝓ tantis malis tã¬
quã xp̃ianus & fideł meliora sꝑabo.
ce omne gaudiũ existimabo. quod in
temptationes uarias incidimꝰ. Reuera
panẽ doloris comedimꝰ: & potati sumꝰ
uino compunctionis. Qd̃ diffidis ami¬

Expanded text:
videbatur, de ipso ad Petrum dictum est: videbatur, de ipso ad Petrum dictum est: Converte gladium tuum in vaginam . Ergo suus erat et ille, sed non sua manu utique educendus. 2. Tempus et opus esse existimo ambos educi in defensionem orientalis Ecclesiae. Cujus locum tenetis, zelum negligere non debetis. Quale est hoc, principatum tenere, et ministerium declinare? Vox clamantis: « Venio Jerosolymam iterum crucifigi. » Ad quam vocem etsi alii tepidi, alii et surdi sint; successori Petri dissimulare non licet. Loquetur et ipse: Etsi omnes scandalizati fuerint, sed non ego ; nec terrebitur damnis prioris exercitus, quibus magis resarciendis operam dabit. Numquid ideo non debet facere homo quod debet, quia Deus facit quod vult? Ego vero pro tantis malis, tanquam Christianus et fidelis, meliora sperabo, et omne gaudium aestimabo, quod in tentationes incidimus . Revera panem doloris comedimus, et potati sumus vino compunctionis. Quid diffidis, ami
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽ leue u̾bum qͦd sonuit: t̾ste
satis & graue ẽ. Et cui triste:
Immo cui ñ triste: Soli filii
ue ñ sentiunt nec tristant᷑ tristib. sed
letantur & exultant in reb pessimis.
De cet̾o cõmunis ẽ tristicia: qͥa cõmu¬
nis ẽ causa. Bene fecistis. iustissimũ
telum niẽ gallicanȩ eccłiȩ collaudan¬
do: & corroborando auetoritate littaꝵ
ur̃arum. Non ẽ dico uob̃ in causa tã
gũ̾ali ce tam graui tepide agendum:
s ne timide quidẽ. Legi apud quen¬
dam sapientẽ. Non ẽ uir fortis: cui ñ
ciescit animus in ipsa rerũ difficuilta¬
te. Ego autẽ dico. fideli homini magis
& int̾ flagella fidendum. Intrauert̃
aquȩ usq ad animã xp̃i: tacta ẽ pupil¬
la ocłi eius. Exerendus & nunc uterꝙ
gladuis in passione dñi:. xp̃o denuo
patiente. uͥ &e alt̾a uice passus ẽ. Per
quẽ autẽ nͥ ꝑ uos: Petri ut̾q ẽ: alter
suo nutu. alt̾ sua manu quotiens ne¬
cesse ẽ euaginandꝰ. Et quide de qͦ minꝰ

Expanded text:
on est leve verbum quod sonuit: triste satis et grave est. Et cui triste? Imo cui non triste? Soli filii irae iram non sentiunt, nec tristantur tristibus, sed laetantur et exsultant in rebus pessimis. De caetero communis tristitia est, quia communis est causa. Bene fecistis justissimum zelum nostrae gallicanae Ecclesiae collaudando, et corroborando auctoritate litterarum vestrarum. Non est, dico vobis, in causa tam generali et tam gravi tepide agendum, sed ne timide quidem. Legi apud quemdam sapientem: « Non est vir fortis, cui non crescit animus in ipsa rerum difficultate . » Ego autem dico, fideli homini magis et inter flagella fidendum. Intraverunt aquae usque ad animam Christi, tacta est pupilla oculi ejus. Exserendus est nunc uterque gladius in passione Domini, Christo denuo patiente, ubi et altera vice passus est. Per quem autem nisi per vos? Petri uterque est, alter suo nutu, alter sua manu, quoties necesse est, evaginandus. Et quidem de quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
interim in uirga uenire ad te. Porro
licere te nob̃ eurabo si potero: nã id
mͥ sentio familiarius eẽ: & tͥ ꝑsuasibi¬
lius fore ñ dubito. Illum sane euagi¬
nare suꝑ te gladium ñ cunctabor. qui
in mat̾no meo pectore iacet reconditꝰ:
continuus utiq dolor cordi meo. &
crebrimi ad dm gemitus ꝓ te. dones
uenias. Quod si om̃s huiꝰ tam pie fe¬
rientis ensis. scdmduriciã tuam
& cor impenitens frustraueris ictus:
nec possit q̃nq dicere anima tua. qͥa
uulnerata caritate ego sum: tu dete
uideris. ña ñ solum iam ueritas. s
& caritas liberabit nos. S quid dixi:
Quom̃ miser quomͦ lib̾abor. effusis uis¬
cerib filio ꝑeunte: Non quiescet af¬
fectus. & si ñ sequat᷑ effectus: non se¬
dabitur dolor. ñ cessabunt lacrimȩ. Ex¬
hibebo tͥ quamdiu uixero alterũ samy¬
elem: tu utinã ñ alterum saulem mͥ.
Rogabo te: rogabo ꝓ te ut uenias. Ue¬
ni ueni pͥusquã moriamur: ut qui di¬

Expanded text:
interim in virga venire ad te. Porro interim in virga venire ad te. Porro licere te nobis curabo, si potero: nam id mihi sentio familiarius esse, et tibi persuasibilius fore non dubito. Illum sane evaginare super te gladium non cunctabor, qui in materno meo pectore jacet reconditus; continuus utique dolor cordi meo, et creberrimi ad Deum gemitus pro te, donec venias. Quod si omnes hujus tam pie ferientis cusis, secundum duritiam tuam et cor impoenitens, frustraveris ictus, nec possit quandoque dicere anima tua, Quia vulnerata charitate ego sum; tu de te videris: nam non solum jam veritas, sed et charitas liberabit nos. Sed quid dixi? Quomodo, miser, quomodo liberabor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogabo pro te, ut venias. Veni, veni, priusquam moriamur: ut qui di
Abbreviated transcription (Latin):
acquieuisse ad tempꝰ palliate falsita¬
ti. At uͦ dep̾hense iam & nudatȩ acqͥ¬
escere adhuc. immo etiam ñ multum
urasci: quantũ confusionis habet: Qm¬
obrem irascere & noli peccare: si uis noᷤ
uł dm potiꝰ ñ irasci. Nam qͦd subrep¬
tum ẽ tͥ: miserationẽ magis quã in¬
dignationẽ meret᷑. Nimirũ homo es:
nauigans sicut & omne humanũ ge¬
nus. in hoc mari magno & spacioso
manib uͥ reptilia quoꝵ ñ ẽ numerꝰ.
Quis se iactet in eo assiduis non im¬
pelli uentis: ñ iactari fluctib: Noue¬
ris te naufragasse in eis: ꝑicłm in fal¬
sis fr̃ib meidisse. Iterum dico: hec ue¬
ritas. Deceptus fuisti: & sp̃c mendax
in ore pseudo ꝓpħarum supplantauit
te. S ecce euanuit falsitas: lucc u̾itatiᷤ
oborta. Si adhuc quod absit ꝑgis in tua
obstinatione ꝑsistere: ego interim te ñ
iudicabo: ẽ qui querat & iudicet. Ego
autẽ pairo tͥ: dissimulans & differenᷤ

Expanded text:
acquievisse ad tempus palliatae falsitaacquievisse ad tempus palliatae falsitati: at vero deprehensae jam et nudatae acquiescere adhuc, imo etiam non multum irasci, quantum confusionis habet? Quamobrem irascere et noli peccare, si vis nos vel Deum potius non irasci. Nam quod subreptum est tibi, miserationem magis quam indignationem meretur. Nimirum homo es, navigans, sicut et omne humanum genus, in hoc mari magno et spatioso manibus, ubi reptilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo assiduis non impelli ventis, non jactari fluctibus? Noveris te naufragasse in eis, periculum in falsis fratribus incidisse. Iterum dico: haec veritas. Deceptus fuisti, et spiritus mendax in ore pseudoprophetarum supplantavit te. 3. Sed ecce evanuit falsitas, luce veritatis oborta. Si adhuc quod absit! pergis in tua obstinatione persistere; ego te interim non judicabo, est qui quaerat et judicet. Ego autem parco tibi, dissimulans et differens
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ex me detrimentũ in aliquo patia¬
ris seu impedimentũ: illud falsum
eẽ ñ dubites. qͦd tͥa nescio quo uł qͥb
falsiloquis ꝑsuasum audiuimꝰ: quia
uidelicet cogitarem sine ratione & iu¬
dicio. a regimine frat̾naꝵ animaꝵ qͦd
tͥ credebam submoriere. Non ẽ hoc ue¬
rum: s audi potius de hac re paucis
qͦd uerum ẽ. Hoc & si uoluissem ñ licu¬
isset: & si licuisset ut de ꝓpͥa conscientia
loquar. ego nullatenus uoluissem. Hȩc
ueritas. Si gͦ hoc totum fuit. qͦd au̾tit
cor tuũ: ueritate comꝑta qͥd restat nͥ ut
resipiscas. redeas ad te. redeas ad nos.
arguas insuꝑ te ipsum leuitatis & cre¬
dulitatis incaute: Si enim tantũ po¬
tuir maledicta suspicio ad te alienan¬
dum & p̾cipitandũ: quantomagis nc̃
absoluta certitudo ualere debet. ad eri¬
gendum & reuocandu te: Turpe ẽ
tͥ falsitate posse sediici: & ueritate re¬
duci ñ posse. Habeat sane ueniam:

Expanded text:
quod ex me detrimentum in aliquo patiaquod ex me detrimentum in aliquo patiaris seu impedimentum, illud falsum esse non dubites, quod tibi a nescio quo vel quibus falsiloquis persuasum audivimus, quia ego videlicet cogitarem sine ratione et judicio te a regimine fraternarum animarum, quod tibi credideram, submovere. Non est hoc verum: sed audi potius de hac re paucis quod verum est. Hoc et si voluissem, non licuisset · et si licuisset ut de propria conscientia loquar, ego nullatenus voluissem. Haec veritas. Si ergo hoc totum fuit quod avertit cor tuum; veritate comperta quid restat, nisi ut resipiscas, redeas ad te, redeas ad nos, arguas insuper te ipsum levitatis et credulitatis incautae? Si enim tantum potuit una maledicta suspicio ad te alienandum et praecipitandum; quanto magis nunc absoluta certitudo valere debet ad erigendum et revocandum te! Turpe est tibi falsitate posse seduci, et veritate reduci non posse. Habeat sane veniam