comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res dicunt᷑ in aliis ut pc̃cor multũ spero hec
in cũ illo qui ab micio me nouit dulce fuit re¬
cordari neq uero ab re ip̃a longe digrede ui¬
sus eram qñ michi totũ hoc intellecta iã inde
uite breuitas ꝯsiliũ dabat in quo ip̃o nͥ fallor
fidem do. tũt aũt ꝓspuciebã iam luĩe dubitãs
incertusq aĩnu nũt aute retroq respiciens
qd legebã iudeo qd̾ suspicabar exꝑior uideo
me ad finẽ tanto impetu ꝓpiquare ꝙͣto ne
dici quidẽ possit nec facile cogitari nõ mich
ris nec minꝰ aĩmi hĩtus mutati mores mi¬
tate cure mutata studia nichil ẽ in quale
tũc fu̾at non dito dũ epłam illam scͥpsi sed dũ
hanc scribe̾ incepi Nũt eo et sicut ħ calanus
mouet᷑ ego moueor et multũ uelociꝰ hic
emi pigre dictanti aĩo obsequit᷑. ego dũ uere
legere sequor ꝓpero curro rapior ad extremu
cet quitqͥt displicuit placet Ego ip̃e miclu

Expanded text:
res dicuntur; in aliis ut peccator multum spero. 21 Hec res dicuntur; in aliis ut peccator multum spero. 21 Hec michi cum illo qui ab initio me novit, dulce fuit recordari. Neque vero ab re ipsa longe digredi visus eram, quando michi totum hoc intellecta iam inde vite brevitas consilium dabat, in quo ipso, nisi fallor, spiciebam iam a limine dubitans incertusque animi, nunc ante retroque respiciens quod legebam video, quod suspicabar experior; video me ad finem tanto impetu propinquare, quanto ne dici quidem possit, nec facile cogitari. 23 Nonris nec minus animi habitus, mutati mores, mutate cure, mutata studia; nil est michi quale tunc fuerat, non dico dum epystolam illam scripsi, sed dum hanc scribere incepi. Nunc eo, et sicut hic calamus movetur sic ego moveor, sed multo velocius; hic enim pigre dictanti animo obsequitur, ego dum nature legem sequor, propero curro rapior ad extrema cet, quicquid displicuit placet. Ego ipse michi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ħ michi cũ amicis una lis ẽmaneat qͥ mo¬
rituro longas spes o bicũt quas ut dixi uine̾
intrpiens respuebã uec me seu debilitas seu
bonitas nate a ꝯiugio in pͥmis atq ab alix inte
difficultatibꝰ in quas me parentũ amor ⁊ ami¬
corũ consilia urgebant liberũ ⁊ ĩmunẽ tenuit
Ne tñ ad unũ cuneta ꝑentibꝰ negarẽ desꝑante
nichil młta sꝑantibꝰ uno me passus sui cuulis
studii falce curuari unde magni ꝓuenta p̃ter
me solũ ab om̃ĩbus sꝑabant : Ego in ea facual¬
tate qͥd possem et qͣd uellem sencrebã neq inge¬
no diffidebam s egre ferebam lucrũ ex inge¬
mo meo q̃ri quãobrẽ ubi pͥmũ relictus sum
fessus ĩuise sarciie subduxi hum̾os meoq mo¬
re sie sollicitudine suie spe iter inceptũ age̾
institui iulta deinde supͣ spem cõsecutꝰ młta
passus noue forsan ab ignaris hoc sermone
despatoĩs arguar de hiis tm̃ loquor q̃ fortune

Expanded text:
atque hec michi cum amicis una lis maneat, qui moatque hec michi cum amicis una lis maneat, qui morituro longas spes obiciunt, quas, ut dixi, vivere incipiens respuebam. 19 Hec me seu debilitas seu bonitas nature a coniugio in primis atque ab aliis vite difficultatibus, in quas me parentum amor et amicorum consilia urgebant, liberum et immunem tenuit. Ne tamen ad unum cunta parentibus negarem de sperante nichil multa sperantibus, uno me passus fui civilis studii fasce curvari, unde magni proventus, preter me solum, ab omnibus sperabantur; ego in ea facultate quid possem et quid vellem sentiebam, neque ingenio diffidebam sed egre ferebam lucrum ex ingenio meo queri. 20 Quamobrem ubi primum michi relictus sum, fessus invise sarcine subduxi humeros meoque more sine solicitudine sine spe iter inceptum agere institui, multa deinde supra spem consecutus, multa passus. Neve forsan ab ignaris hoc sermone desperationis arguar, de his tantum loquor, que fortune
Abbreviated transcription (Latin):
corqueuos meos qñ et̾ interrat senes nostros
atq ambignũ indebat᷑ deq hoc crebri ẜmões
et inuenilis alt̾atio in qua senũ p̃ponderabat
auctoritas et ego ꝓpe iam amencie suspectus
erã nõ nec qd̾ in aĩo e̾rat expͥmere nou̾am
et si nossem noua etas noua opinio parũ fidei
merebant. Itaq fando uictus in arcẽ silencii
confug̾am tacitus cũ ex actibꝰ que nã essent
boriosa milicia ancexs naigatio amara
studia instituebant᷑. Michi rursus in testimo ͫ
xp̃m uoco Iam ab illa etate nulla ferme spes
iam tũc teneros cogitatus fallere incipiente
fortuna ita quitiit fortunaciꝰ accidit qd̾ dec
prestãte młtũ est nõ spanti accidit s qd int̾dũ
amosins spai Credo ut sꝑare dediscem non
accidit et sane dedidiciusi adeo ut licet ĩ dies
anctus fortuns nun̾ibus et illa grato aĩo ꝑci¬
piam et nicħ ideo plus spem ꝙͣ si nicħ ꝑcepissẽ

Expanded text:
coequevos meos, quin etiam senes nostroscoequevos meos, quin etiam senes nostrosatque ambiguum videbatur; deque hoc crebri sermones et iuvenilis altercatio, in qua senum preponderabat autoritas, et ego prope iam amentie suspectus eram. Nam nec quod in animo erat exprimere noveram, et si nossem, nova etas, nova opinio parum fidei merebantur; itaque fando victus in arcem silentii confugeram; tacitis tamen ex actibus quenam essent boriosa militia, anceps navigatio, avara studia instituebantur; michi — rursus in testimonium Cristum voco — iam ab illa etate nulla ferme spes, iam tunc teneros cogitatus fallere incipiente fortuna. Ita quicquid fortunatius accidit, quod Deo prestante multum est, non speranti accidit; siquid interdum animosius speravi, credo ut sperare dediscerem, non accidit. 18 Et sane dedidici usqueadeo ut licet in dies auctus fortune muneribus, et illa grato animo percipiam et nichil ideo plus sperem quam si nichil percepissem
Abbreviated transcription (Latin):
mox uenture frenate uiridẽ etatẽ sed frena
morsurã int̾q manus frenãtiũ habituram
Cauete ne q̃n stare illã existimẽtis Si enum
uita breuis est que pͥma ur̃e ꝓfessionis ẽ uox
qũo uite ꝑtes longe sunt eẽnt longe autẽ si
consistent fugit ac rapit᷑ etas om̃is nulla
consistit om̃is inꝙͣ etas fugit equis passibꝰ
sed nõ eque ꝑpendit᷑ ꝙ ascendenciũ ⁊ descenden¬
cuĩ q conspectior motus ẽ Ego hec que olim
oppinabar scio et uideo et uos si oculos non
obstruitis uidetis quis eĩ non uideat uite cursũ
preẜtim ex quo ne mediũ tnsinit Certe ego
tũc menũ añ dũtaxat intendebã oculos nmi¬
um retro erat qd̾ restabat pluscłm ut res do¬
cuit s incertũ et expositũ infinitis casibus
inter quos fessis itinere ac diussis calle me ͦ
comitibus sepe me solũ ciraispectans non sñ
gemitibus ad hñc diem ueni. hoc inter me et

Expanded text:
mox venture, frenate viridem etatem sed frena mox venture, frenate viridem etatem sed frena morsuram interque manus frenantium abituram; cavete nequando stare illam extimetis. 14 Si enim vita “brevis est”, que prima vestre professionis est vox, quomodo vite partes longe sunt? essent longe autem si consisterent; fugit ac rapitur etas omnis, nulla consistit; omnis, inquam, etas fugit equis passibus sed non eque perpenditur, quod ascendentium descendentiumque conspectior motus est. 15 Ego hec, que olim opinabar, scio et video, et vos, si non obstruitis oculos, videtis. Quis enim non videat vite cursum, presertim ex quo vie medium transivit? Certe ego tunc — memini — ante duntaxat intendebam oculos; minimum retro erat; quod restabat plusculum, ut res docuit, sed incertum et expositum infinitis casibus, inter quos, fessis itinere ac dimissis medio calle comitibus, sepe me solum circumspectans, non sine gemitibus ad hunc diem veni. 16 Hoc inter me et
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas, Ille ẽt hũnde felix cui int̾ fuscas
erroꝵ nubes celestis tandẽ lux afflux̾it
Quid nũt igit᷑ reris. ecce q̃ tunt uidẽbã¬
tur pñtia iam sũt. uideo nũt tantã et tã raxi/¬
dã inte fugam ut uix illã aĩo metiri possim Et
est Sencio suigłos dies horasq et momẽta me
aid ultimũ urgere cotidie ad mortẽ eo nno ede¬
morior et parũ abest qͥn iã mͥ p̃terito sit uten¬
dñ magna enĩ ex ꝑte actũ est qd̵ agendũ est¬
erat et qd̵ suꝑ est nĩmũ ꝑ quid̾ ut auguror ñt̃
aut fallunt ꝓculdubio qͥ nestio quã etatẽ tou¬
sistentẽ dicũt o uos qui huic corpusculo tam
młta ꝓmittitis ut lib in reliquis unũ hͦ noli¬
te ꝓmitt̾e instabilis rei statũ curate fideliter
sollicite ꝓuident̾ p̃state qd in uob est pellite
morbos e uestigio reu̾suros diffte semũ quod
auferre nͥ mortis ope nõ pot᷑ obstate morti

Expanded text:
felicitas, ille etiam abunde felix cui inter fuscas felicitas, ille etiam abunde felix cui inter fuscas errorum nubes celestis tandem lux affulserit. 12 Quid nunc igitur reris? Ecce que tunc videbantur, presentia iam sunt; video nunc tantam et tam rapidam vite fugam, ut vix illam animo metiri possim, et est. Sentio singulos dies horasque et momenta me ad ultimum urgere; quotidie ad mortem eo, imo edemorior et parum abest quin iam michi preterito sit utendum: magna enim ex parte actum est quod agendum erat, at quod superest minimum; id quidem, ut auguror, nunc aut falluntur proculdubio qui nescio quam etatem consistentem dicunt. O vos qui huic corpusculo tam multa promittitis, utlibet in reliquis; unum hoc nolite promittere, instabilis rei statum. Curate fideliter solicite providenter, prestate quod in vobis est, pellite morbos e vestigio reversuros, differte senium quod auferri nisi mortis ope non potest, obstate morti
Abbreviated transcription (Latin):
xugas et morbos et t̾sticiã et laborẽ ⁊ indo¬
mite mortis inclemenciã implacabilemq
duriciẽ Que cũ scole atq eui comitibus
quedã qͣi sõpnna uident᷑ mͥ iam tñc om̃ia
uidentẽ testor deũ et uera et pene pñtia
uidebant᷑ Et seu illi oris uetus uerus de¬
cor seu urrot eẽt etatis fine eiũ om̃s ado¬
lescentes sibi formosissum uident᷑. et si de¬
formes sunt in nõ alteri dc̃m rebar qciens
pastoriũ illud uł lege̾m uel audirẽ S for¬
mose puer minũ ne crede colori Scio ego
me u̾m loqui Scit et ille melius ꝙ̃ testem
feci quomagis id repũtas miror me tłes
int̾ curas inuenilibꝰ tũ amoribꝰ ⁊ errori¬
bus potuisse rapta sencio fumꝰ rerũ hebe¬
tanit uisũ et etas ĩpetuosior illud ãimi lu¬
men extiuxit Sed bñ ht̃ si uł nũt uidere
aliqͥd incipio felicissimꝰ quidẽ est ꝙ̃ nullo
error auertit s qm̃ rara ẽ siue exceptõe

Expanded text:
rugas et morbos et tristitiam et laborem et indorugas et morbos et tristitiam et laborem et indomite mortis inclementiam implacabilemque duritiem. 10 Que cum scole atque evi comitibus quedam quasi somnia viderentur, michi iam tunc — omnia videntem testor Deum — et vera et pene presentia videbantur. Et seu ille oris verus decor seu error esset etatis — ferme enim omnes adolescentes sibi formosissimi videntur etsi deformes sint —, michi non alteri dictum rebar, quotiens pastorium illud vel legerem vel audirem: O formose puer, nimium ne crede colori. 11 Scio ego me verum loqui; scit et Ille melius quem testem feci; quo magis, id reputans, miror me tales inter curas iuvenilibus tamen amoribus et erroribus potuisse raptari. Sentio: fumus rerum hebetavit visum, et etas impetuosior primevum illud animi lumen extinxit. Sed bene habet si vel nunc videre aliquid incipio; felicissimus quidem est quem nullus error avertit; sed quoniam rara est sine exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
ad annũ s ad uesperũ mitto alios oposũ
est eñ singlos et singula ꝓsequi ⁊ pirerile
pocius ꝙͣ semle scudiũ flosclos decerpere.
u̾mn hoc et his mille siłia sepe ex me sepe
metũ in hiis ip̃is quorũ erãt auctoꝵ pratis
ex cõmodo decepsisti Ego aũt adolescens
aliquot ꝑ annos qñ nec dũ aliud seͥptorum
genus tam familiarit᷑ norã libelli indicãt
qui mͥ illius tp̃us suꝑsunt et signa mee
manꝰ talibꝰ p̃sertim affixa sentẽciis Ex
quiba eliciebã et supͣ etatẽ ruminabã pñte
futurũq illito statũ meũ notabã certa fide
nõ u̾borũ faleras s res ip̃as misere. scil
uite huiꝰ angustias breuitatẽ uelocitate
festinatõrm lapsũ cursũ uolatũ occłtasq
fallacias tp̃us irreꝑabile caducũ et muta¬
bilez nnte florez rosei oris fluxũ decus irre¬
diture inuẽtitis effrenẽ fugã et tacite ob¬
repẽtis insidias senectutis ad extremum

Expanded text:
ad annum sed ad vesperum?». 8 Mitto alios; operosum ad annum sed ad vesperum?». 8 Mitto alios; operosum est enim singulos et singula prosequi et puerile potiusquam senile studium “flosculos” decerpere; verum hec et his mille similia sepe ex me, sepe mecum in his ipsis quorum erant auctorum pratis, ex commodo decerpsisti. Ego autem adolescens aliquot per annos, quando necdum aliud scriptorum genus tam familiariter noram, libelli indicant qui michi illius temporis supersunt et signa mee manus talibus presertim affixa sententiis, ex quibus eliciebam et supra etatem ruminabam presentem futurumque illico statum meum. 9 Notabam certa fide non verborum faleras sed res ipsas, misere scilicet vite huius angustias, brevitatem velocitatem festinationem lapsum cursum volatum occultasque fallacias, tempus irreparabile, caducum et mutabilem vite florem, rosei oris fluxum decus, irrediture iuventutis effrenem fugam et tacite obrepentis insidias senectutis; ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
inistãti seuecte afferet indomiteq merti
Et it̾in uite sũma brenis spom uotat nos
uetat inchoare longã/ Et rursus eͥ pacio
breui spem longã reseces dũ loqͥmur
fugit iuida etas/ et p̃terea fugit retro
leuis iuentus et decor arida pellente las¬
ciuos amores canicie facilẽq sompnũ Et
ne q̃n rediturã cũ semel fugiss expectarẽ
audiebã Rec hoc referũt iam tibi purpure
nec clari lapides temꝑa que semel fugissi
exprctarẽ notꝭ ꝯdita fastis inclusit uolu¬
cris dies Rimis apud flaccũ moror dudie¬
bam feuecã Corꝑa nr̃a rapiũt fluminan
more quidꝙ̾ uides currit tũ tp̃re nich ex
hiis que uidimꝰ maneti Ego ix̃e dũ loqͦ
yuitari ista mũtꝰ sũ Audiebã Cic̾one uo
labat enũ inqͥt etas Et it̾um qͥs ẽ tã stultꝰ
ꝙͣnis siti adolescens cui sit exploratũ ad¬
euĩ cte est et id incertũ an hoc ip̃o die Et
rursus idẽ alibi dn illud exploratũ cuiꝙͣ

Expanded text:
instanti senecte Afferet, indomiteque morti; instanti senecte Afferet, indomiteque morti; et iterum: Vite summa brevis spem nos vetat inchoare longam; et rursus: “spatio brevi” Spem longam reseces; dum loquimur fugerit invida Etas; et preterea: fugit retro Levis iuventus et decor, arida Pellente lascivos amores Canitie facilemque somnum; et nequando redituram cum semel fugisset expectarem, audiebam: Nec Coe referunt iam tibi purpure, Nec clari lapides tempora, que semel Notis condita fastis, Inclusit volucris dies. Nimis apud Flaccum moror. 7 Audiebam Senecam: «Corpora nostra rapiuntur fluminum more; quicquid vides currit cum tempore; nichil ex his que videmus manet. Ego ipse dum loquor mutari ista, mutatus sum.». Audiebam Ciceronem: «Volat enim» inquit, «etas». Et iterum: «Quis est tam stultus, quamvis sit adolescensenim certe est: et id incertum an hoc ipso die». Et rursus idem alibi: «An id exploratum cuiqua
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cũ discipłi s nec mag̃r attende̾t pͥmi¬
ciarũ licet arciũ docto uir Audiebã diuino
clamãte ore u̾giliũ Optimia queq dies
miẜis mortalibꝰ eui pͥma fugit subeũt
morbi tristisq senectus Et labor et dure
rapit inclemẽtia mortis. Et alu Breue
et irreꝑabile tp̃us Omiba est iite Et it̾m
Sed fugit int̾ea fugit irrepabile tempꝰ
uix satis fugã tp̃ris expͥmẽ posse uide¬
bat᷑. irreꝑabilemq iacturã n sypis repe¬
tendo Audiebã ouidiũ cuiꝰ quo latinor
musa ed michi seuerior guiorqz confessio
et incorruptiꝯ tescimoniũ ueri dici erat
dicebat ille aũt labit᷑ occulte fallitq uolati¬
lis etas. Et nicħ est a̾nis uelociꝰ Et alio
loco Temꝑa labunt᷑ tacitisq seuescimnꝰ au¬
nns Et fugiũt freno nõ remanẽte dies
sp̃m quẽ dixi flaccũ audiebã Currit enĩ
ferox etas dũ de adolescentia loq̃ret. et
labant᷑ anni nec pietas mora engis et

Expanded text:
modo condiscipuli sed nec magister attenderet, primimodo condiscipuli sed nec magister attenderet, primitiarum licet artium doctus vir. Audiebam “divino” clamantem “ore” Virgilium: Optima queque dies miseris mortalibus evi Prima fugit, subeunt morbi, tristisque senectus, Et labor et dure rapit inclementia mortis; et alibi: Breve et irreparabile tempus Omnibus est vite; et iterum: Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus: vix satis fugam temporis exprimere posse videbatur irreparabilemque iacturam, nisi sepius repetendo. 6 Audiebam Ovidium, cuius quo lascivior Musa eo michi severior graviorque confessio et incorruptius testimonium veri erat; dicebat ille autem: Labitur occulte fallitque volatilis etas Et nichil est annis velocius; et alio loco: Tempora labuntur tacitisque senescimus annis, Et fugiunt freno non remorante dies. Ipsum quem dixi Flaccum audiebam: currit enim ferox Etas, dum de adolescentia loqueretur; Labuntur anni, nec pietas moram Rugis et
Abbreviated transcription (Latin):
ingenie ꝑfessus sũ cepisse me iã tñt orien¬
tis uite fuga cursũq ꝯgnoste̾ nñt aũt nn¬
ror quidẽ s fateor u̾m scripsi Ox se illa etate
accidit erat in oculis mͥ etas florentissima
lumenqz uiuente purpureũnt ait maro Etz¬
legebam apud flactũ insꝑata tue cũ uẽiẽt
pluma supbie et que nũc humeris iuolitãt
decideunt come Nunc et qui color ẽ punice
flore pͥor rose mutatꝰ ligurniũ in faciẽ uer¬
terit hispidã dicens heu quociens te ĩspe¬
culo uidĩs alterũ begebã apud aliũ satiri¬
cũ festinat enĩ decurre̾ uelox floscalus an¬
guste mifereq breuissima uite portio dũ bi¬
biꝰ dũ certa unguenta puellas possumꝰ
obrepit nõ intellecta senectur d ec s hiis¬
siłia legebam nõ ut mos etatis est illiꝰ soli ĩ¬
hians gͣmatice et u̾borũ artificio s nestio
quid aliud illic abditũ intelligens qd̾ non

Expanded text:
ingenue professus sum cepisse me iam tunc orieningenue professus sum cepisse me iam tunc orientis vite fugam cursumque cognoscere. Nunc autem miror quidem sed, fateor, verum scripsi. 4 Quodsi illa etate ebam accidit? Erat in oculis michi etas florentissima “lumenque iuvente purpureum”, ut ait Marolegebam apud Flaccum: Insperata tue cum veniet pluma superbie Et, que nunc humeris involitant, deciderint come, Nunc et qui color est punicee flore prior rose Mutatus Ligurinum in faciem verterit hispidam; Dices: ‘heu’ quotiens te in speculo videris alterum. Legebam apud alium Satyri festinat – ait – decurrere velox flosculus anguste misereque brevissima vite portio; dum bibimus, dum serta, unguenta, puellas poscimus, obrepit non intellecta senectus. Hanc tu isimilia legebam, non, ut mos etatis est illius, soli inhians “grammatice” et verborum artificio, sed nescio quid aliud illic abditum intelligens, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
mabili fuga temporis.
Nte hos tgnita anos ut etas fui¬
tun labit᷑ qui iu in tgum uerso
dũ cũcta siuił intueor uix dies
uixq hore totidẽ ac dũ singła metior ⁊ mec¬
rũ cumłos laborũ explicare incipio totidem
secla uideri solent scripsi ad uenerabilem
et egregiũ illũ fr̃em senez raymũdũ suꝑa
nũ qui uerũ iuris cõsulti nouẽ hũit qd̾ ut
uides multi fło occupant. uriq sapientis
te aspectũ et affectũ ũstitit quiq lib̾rima
ꝯtumatia ad extremũ usus ꝓ uarietate et
iusticia aduersus rõnũ quoq pontificẽste¬
tit alto aĩo atq ĩuicto ꝓpter qd̾ młtis longe
iparibꝰ euectis uius ille głiosissime noñ
ascendit s mlta cũ laude ꝓpriaq nõ aduẽ¬
ticia maiestate sua sꝑ tenuit Iocũ n ꝓmo¬
ueri appetens nec ꝓmotus ad hunc ergo
talem senẽ qui etatula quiq ingemolum
Ut solebam scribens in exla quadã que pro
rõne tꝑis in pͥma acie stans ꝓcul hanc xĩt

Expanded text:
mabili fuga temporis. 1 Ante hos triginta annos — ut etas furtim labitur! — qui michi in tergum verso dum cunta simul intueor, vix dies vixque hore totidem, at dum singula metior et meorum cumulos laborum explicare incipio, totidem secula videri solent, scripsi ad venerabilem et egregium illum senem Raimundum Superanum, 2 qui verum iurisconsulti nomen habuit — quod, ut vides, multi falso occupant — virique sapientis et aspectum et effectum prestitit, quique liberrima contumacia ad extremum usus, pro veritate et iustitia adversus Romanum quoque Pontificem stetit alto animo atque invicto, propter quod, multis longe imparibus evectis, unus ille gloriosissime non ascendit, sed multa cum laude propriaque non adventitia maiestate suum semper tenuit locum, nec promoveri appetens nec promotus. 3 Ad hunc ergo talem senem, qui etatulam quique ingeniolum ut solebam scribens, in epystola quadam, que pro ratione temporis in prima acie stans procul hanc preit,
Abbreviated transcription (Latin):
actus uotis obstant uolũt tñ Sz ħ uolẽtes
in aduersũ agit ignorantia uiatoꝵ more
miseri s feliatate qͣnidam inexplenda
libidine sitã putant et qͥ sibi manꝰ micũt
eo calle miẜiam fugiũt s fallunt᷑ non ui
sum odiũ sculta spes nã et illud id qd̾ fugit
incidit et hoc qd̾ cupit abicit Rempe sicut
erũpna cupe̾ aĩuiꝰ nõ pot̾ neq si poss sam
aĩmi uotũ ess si em̃ si res postat tolleranꝰ
et optare prudencie et ꝯsequi ꝑs est unã
feliatatis Ess quid̃ plenar felicitas ml mise¬
rũ patinil asperũ iuladuersĩ affluentem
ꝓprtuo letis om̃ibꝰ securũqt qd sprrari timi¬
in hos calanntoso et flebili non possit exilio
ꝓxiniũ est quidꝙ accidit forti aĩo ꝓferre et
fortune ictus pacĩe clipeo ꝓpulsare uot¬

Expanded text:
actus votis obstant, volunt tamen, sed hoc volentes in adversum agit ignorantia, viatorum momiseri, sed felicitatem quandam in explenda libidine sitam putant; et qui sibi manus iniciunt, eo calle miseriam fugiunt sed falluntur, non vidosum odium, stulta spes; nam et illud in id quod fugit incidit, et hec quod cupit abicit. 3 Nempe sicut erumnam cupere animus non potest neque si posset sani animi votum esset, sic eius, si res poscat tolerantiam et optare prudentie et consequi pars est una felicitatis. Esset quidem plena felicitas nil miserum pati nil asperum nil adversum, affluentem perpetuo letis omnibus securumque; quod cum sperari in hoc calamitoso et flebili non possit exilio, proximum est quicquid acciderit forti animo perferre et fortune ictus patientie clipeo propulsare
Abbreviated transcription (Latin):
Septa inquit tui bucolici carnũs egloga ẽ
ubi haud ꝓcul a fune u̾sus uns Ita desint
atq intonat ore obstupui Sensi enĩ illo lo¬
ꝙ̃te qd̾ me scribente non seuẜam fins esse
uirgiliam uersus .uiͦ dĩi oꝑis Idq tibi
nũtiare disposui nõ ꝙ ullus corrtĩom amplius
locus sit carmine illo late iã cognito ⁊ uulgato
ab alio passus sis ul si id forsan icipiat suułq
multer tã lr̃arũ et ingemi penuria laborãtis
s nec ulliꝰ ꝙͣlib docti uiri studiũ sit par re¬
bus quĩ młtĩe semꝑ hũanis desit intẽtiõibꝰ
pst̾ionem sibi reẜuãte illo a quo ẽ modicũ h
qd̾ scimꝰ aut possumꝰ postremũ et mecũ
ip̃e u̾giliũ ores det ueniã nec moleste ferat
si cũ homero ẽno lueretio młtisq aliis multa
sepe rapu̾it ego sibi nõ rapui s modicũ in¬

Expanded text:
«Sexta» inquit, «tui Bucolici carminis egloga est, «Sexta» inquit, «tui Bucolici carminis egloga est, ubi, haud procul a fine, versus unus ita desinit atque intonat ore». 16 Obstupui; sensi enim, illo loquente, quod me scribente non senseram, finem esse virgiliani versus sexto divini operis; idque tibi nuntiare disposui, non quod ullus correctioni amplius locus sit, carmine illo late iam cognito ac vulgatoab alio passus sis, vel si id forsan ignotum tibi hamulta tamen literarum et ingenii penuria laborantis, sed nec ullius quamlibet docti viri studium sic par rebus, quin multum semper humanis desit intentionibus, perfectionem sibi reservante Illo a quo est modicum hoc quod scimus aut possumus; postremo et mecum ipse Virgilium ores, det veniam nec moleste ferat si, cum Homero, Ennio, Lucretio multisque aliis multa sepe rapuerit, ego sibi non rapui, sed modicum
Abbreviated transcription (Latin):
licet latet hec eminet illa poeta facit hec
sumas standũ demq senete osilio qd̾ ante
mellificant nõ ẜuatis floribꝰ s in fauos
uersis ex multis et uariis unĩ fiat idq
aliud et meliꝰ hec dũ sepe secũ ag̾e̾m et
ille semꝑ intentus seu pat̾os moitꝰ audi¬
ret incidit ut nꝑ ex more illũ admouẽti
tłe rñsum dares Intelligo enĩ inqͥt et fa¬
teor ita eẽ ut dicis s alienis uti paucis
quidẽ et id raro młtoꝵ atq añ alios tue
tuo inͥ ꝓmiserim ab exemplo hic ego ad¬
mirãs Et qͥd nͣꝙͣ fili tale meis ĩ carmũbꝰ
nuenis scite id nõ iudicii mei ẽẽ s erroꝵꝭ
et si eñ nulle passim talia in portis sint
ibi .s. alter altius u̾bis nsus est michi tñ
nich oꝑosius in scribendo nichilq difficilis
se offert ꝙͣ et meup̃ius et młto maxims
p̃cedenciũ uitare uestigia Ged ubinam q̃¬
so est unde hanc tibi licentiã ex me sumis

Expanded text:
 latet, hec eminet; illa poetas facit, hec  latet, hec eminet; illa poetas facit, hec simias. Standum denique Senece consilio, quod ante mellificant, non servatis floribus sed in favos versis, ut ex multis et variis unum fiat, idque aliud et melius. 14 Hec dum sepe secum agerem et ille semper intentus ceu patrios monitus audiret, incidit ut nuper ex more illum admonenti tale responsum daret: «Intelligo enim» inquit, «et fateor ita esse ut dicis; sed alienis uti, paucis quidem et id raro, multorum atque ante alios tuo michi permiserim ab exemplo». 15 Hic ego admirans: «Siquid unquam, fili, tale meis in carminibus invenis, scito id non iudicii mei esse sed erroris. Etsi enim mille passim talia in poetis sint, ubi scilicet alter alterius verbis usus est, michi tamen nichil operosius in scribendo nichilque difficilius se offert, quam et mei ipsius et multo maxime precedentium vitare vestigia. Sed ubinam, queso, est unde hanc tibi licentiam ex me sumis?».
Abbreviated transcription (Latin):
qui illũ in succrescentẽ letus iudeo quiq
xũ talem freri qualez me ẽẽ cupio familia¬
riter ip̃m ac pat̾ure moneo uideat qͥd agit
curandũ nitari ut ꝙ seribit sile non idem
sit eamq spłitudinẽ cłem eẽ oporte̾ nõ qͣlis
qualis fili ad pr̃em in quibꝰ cũ magͣ sepe
diu̾sitas sit mebrorũ umbra quedã et quã
pictores nr̃i aerẽ uocant qui in uultu tu¬
q ocłis maxĩe ceruit᷑ silitudiuẽ illã fc̃ĩt
q̃ statĩ iuso filio pr̃is in memoriã nos re¬
ducat cũ tñ si res ad mesurã redeat omĩa
sint duersa s est ibi nescio quid occultũ
qd̾ hanc hẽat uim sic et nobis ꝓuidendũ
Ut cũ siłe aliquid sit młta sint dissimilia ⁊
ip̃m sile lateat ne dep̃hendi possit nͥ tacita
metis indagine ut intelligi sile queat potiꝰ¬
ꝙͣ dici utendũ igit᷑ ingeno alieno utendũ¬
q coloribꝰ abstinendũ u̾bis illa eĩ siłitudo¬

Expanded text:
qui illum michi succrescentem letus video quique qui illum michi succrescentem letus video quique eum talem fieri qualem me esse cupio, familiariter ipsum ac paterne moneo, videat quid agit: curandum imitatori ut quod scribit simile non idem sit, eamque similitudinem talem esse oportere, non qualis qualis filii ad patrem. 12 In quibus cum magna sepe diversitas sit membrorum, umbra quedam et quem pictores nostri aerem vocant, qui in vultu inque oculis maxime cernitur, similitudinem illam facit, que statim viso filio, patris in memoriam nos reducat, cum tamen si res ad mensuram redeat, omnia sint diversa; sed est ibi nescio quid occultum quod hanc habeat vim. 13 Sic et nobis providendum ut cum simile aliquid sit, multa sint dissimilia, et id ipsum simile lateat ne deprehendi possit nisi tacita mentis indagine, ut intelligi simile queat potiusquam dici. Utendum igitur ingenio alieno utendumque coloribus, abstinendum verbis; illa enim similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ aliquid et mirari te coget et gaudere
Adhuc tñ ꝑ ibecillitatẽ etatis uagus est
dicit ita ornate. Itaq sepe carmẽ illi exci¬
dit nõ sonoꝵ mõ s gue et lepidũ matu¬
rũq et ꝙ poete senũs putes nͥ noscas
auctorez firmabit ut spero añm ac stilum
et ex młtis unũ suũ ac ꝓpriũ nõ ꝯflabit
et mutatõem non dicã fugiet sed celabit¬
Ut sic nullis siłis appeat s ex uet̾ibꝰ nonũ
quid lãto intulisse uideat᷑. nũc usq autẽ
mutatõib ꝯ gandet ꝙ suũ ht̃ etas illa et
interdũ aliem dulce dine raptus ingenii
ꝯtra porticã disciplinã sit in artiũ desilit
Ut opis lege uetitꝰ referre pedẽ nͥ uisus
et coguitus non possit in pͥmis sane uir¬
giliũ mirat᷑ iure id quidẽ cũ xiĩ młti uatũ
et mĩo nr̃oꝵ landabiles unꝰ ille mirablis
est huiꝰ hic amore et illecebris captus se¬
pe carminũ suas ꝑticulas inserit Ego aũt

Expanded text:
tum aliquid et mirari te coget et gaudere. tum aliquid et mirari te coget et gaudere. Adhuc tamen per imbecillitatem etatis vagus est, dicit atque ornate. Itaque sepe illi carmen excidit non sonorum modo sed grave et lepidum maturumque et quod poete senis putes, nisi noscas auctorem. 10 Firmabit, ut spero, animum ac stilum, et ex multis unum suum ac proprium conflabit, et imitationem non dicam fugiet sed celabit, sic ut nulli similis appareat sed ex veteribus novum quoddam “Latio intulisse” videatur. Nunc usque autem imitationibus gaudet, quod suum habet etas illa, et interdum alieni dulcedine raptus ingenii, contra poeticam disciplinam sic “in arctum desilit”, ut “operis lege vetitus, referre pedem” nisi visus et cognitus non possit. 11 In primis sane Virgilium miratur; iure id quidem: cum enim multi vatum e numero nostrorum laudabiles, unus ille mirabilis est. Huius hic amore et illecebris captus, sepe carminum particulas suis inserit; ego autem,
Abbreviated transcription (Latin):
et fortasse sperans mõ melior fi cõuictu¬
Iam añ biẽniũ ad me uenit uenissetq
utinã maturiꝰ s⁊ ꝑ xtatẽ nõ multo añ po¬
tuiss familiares epłas meas soluto ẜmone
editas que ut młte nĩo sic et młti utinam
p̃cii eẽnt inter cõfusionẽ exemplarũ et
occupatões meas pene iam desꝑatas ⁊ ab¬
michi polliciti sibi temptatas. et ab oĩbꝰ
tali medio deẜtas iste unus ad exitũ per¬
duxit non qͥdem om̃s s ras q̃ uno nõ enor¬
nu niimã uolĩe capi possent que si hanc
te deo aspitres nõ uaga quidẽ ac luxuriãti
tr̃a qualis ẽ scripto ⁊ sru ueriꝯ pictorũ nr̃i
tp̃rir longe ocłos mulcens ꝓpe aũt effici¬
ens ac fatigans qiͣ ad aliud ꝙͣ ad legendũ
sit muenta ⁊ non ut gͣmaticoꝵ pͥnceps
ait litt̾a ꝙͣ legitera dc̃a sit s alia quadam
castigata et clara feqz ultro oculis ingerẽ
git usq adeo ut cũ tpre aĩ firmat ad cer¬

Expanded text:
et fortasse sperans nostro fieriet fortasse sperans nostro fieri biennium ad me venit, venissetque utinam maturius! sed per etatem non multo ante potuisset. 7 Familiares epystolas meas soluto sermone editas, que ut multe numero sic et multi utinam precii essent, inter confusionem exemplarium et occupationes meas pene iam desmichi pollicitis tentatas et ab omnibus calle medio desertas, iste unus ad exitum perduxit, non quidem omnes, sed eas que uno non enormi nimium volumine capi possent; que, si hanc te Deo, aspicies, non vaga quidem ac luxurianti litera — qualis est scriptorum seu verius pictorum nostri temporis, longe oculos mulcens, prope autem afficiens ac fatigans, quasi ad aliud quam ad legendum sit inventa, et non, ut grammaticorum princeps ait, litera «quasi legitera» dicta sit —, sed alia quadam castigata et clara seque ultro oculis ingerentergit usqueadeo ut cum tempore animum firmet, ad cer
Abbreviated transcription (Latin):
habet etas ĩuentẽis magͣ uis ac nobilis ĩ¬
petus et amicũ musis xectus Iainq ut ait
maro et ip̃e facit noua carmina Et si uix¬
erit atq ut spero cũ tpre creuit ut de am¬
brosio uaticinatꝰ est pat̾ aliqͥd magͥ erit
multa de illo iam nũt dici pñt pauta de
młtis audinisti unũ mĩc ẽt audi et u̾tutis
et sc̃ie fundamentũ opti ͫ nõ uulgus tam
petiũas amat atq expetit ꝙͣ hic odit ac
respuit nũmos illi ingere irritꝰ labor est
uictui nccͣia iux adimttit solitudĩs studis
yeiuuioq uigilis metũ certat seoe ille suꝑe
or Qnd multa hiis memoribus sic ꝓme¬
ruit ut non minꝰ michi ꝙͣ alius ꝙ̃ genu¬
issem carus site et fortassis eo carior ꝙ filiꝰ
Ut mos ẽ adolescenciũ nr̃ oꝵ imꝑare uellet
hic parere studet nec suis uoluptatibꝰ sz
meis uacat obsequiis/ Et hac quidẽ milla
cupidine seu spe pĩii s solo amore tͣctus

Expanded text:
habet etas, inventionis magna vis ac nobilis imhabet etas, inventionis magna vis ac nobilis impetus et amicum Musis pectus, iamque, ut ait Maro, «et ipse facit nova carmina», et “si vixerit” atque, ut spero, cum tempore creverit, quod de Ambrosio vaticinatus est pater, «aliquid magni erit». 5 Multa de illo iam nunc dici possunt; pauca de multis. Audivisti unum; nunc etiam audi et virtutis et scientie fundamentum optimum: non vulgus tam pecunias amat atque expetit, quam hic odit ac respuit; nummos illi ingerere irritus labor est; victui necessaria vix admittit; solitudinis studio ieiunioque et vigiliis mecum certat, sepe ille superior. 6 Quid multa? His me moribus sic promeruit, ut non minus michi quam filius quem genuissem carus sit, et fortassis eo carior, quod filius, ut mos est adolescentium nostrorum, imperare vellet, hic parere studet, nec suis voluptatibus sed meis vacat obsequiis, et hic quidem nulla cupidine seu spe premii, sed solo amore tractus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ad Iohem de tertaldo de adolescente
suo que adutore in scribendo utit᷑
et nichil adeo cõnectũ cui non ale¬
quid desit ⁊c̃
Uno exacto post discessũ tuũ gn̾ese
quẽ sepe ueneciis in domo tua quã inhĩto ⁊
apud donatũ ur̃m uidit ut que est mos
etatis illiꝰ obẜuauit attentiꝰ ut uero et
tu illũ noris qua datur emuinus et in lrĩs
illũ meis uideas ortus ẽ adrie in lutore
ea forme etate nisi fallor qua tu ibi agebas
cũ antiquo plage illiꝰ due eius auo qͥ mĩt
p̃sidet adolescenti origo at fortuna huũlis
u̾m abscmẽtia et gͣuitas uł in sene lauda¬
bilis acre ingeniũ ac facile rapax mẽo¬
ria ac ꝑcax qdq est optimũ ten ax buco¬
licũ meũ carmẽ duodeã ut scis distiuctian
eglogis .xi. cõtimus diebus didicit mens¬
riterq f̾uanit Ita ut singłis diebꝰ ad ues¬
ꝑam unã i egloga nouissĩõq duas tã
cõstant̾ iulq hesitans recitaret quasi sub
ocłis liber eẽt Et sibi p̃terea qd̾ rarũ nr̃ci

Expanded text:
 Ad Iohannem de Certaldo, de adolescente suo quo adiutore in scribendo utitur, et nichil adeo correctum cui non aliquid desit. 1 Anno exacto post discessum tuum generosquem sepe Venetiis in domo tua, quam inhabito, et apud Donatum nostrum vidit, utque est mos etatis illius, observavit attentius. 2 Ut vero et tu illum noris, qua datur eminus, et in literis illum meis videas, ortus est Adrie in litore ea ferme etate, nisi fallor, qua tu ibi agebas cum antiquo plage illius domino eius avo qui nunc presidet. Adolescenti origo ac fortuna humilis, verum abstinentia et gravitas vel in sene laudabilis, acre ingenium ac facile, rapax memoria et capax quodque est optimum, tenax. 3 Bucolicum meum carmen, duodecim, ut scis, distinctum eglogis, undecim continuis diebus didicit memoriterque servavit, ita ut singulis diebus ad vesperam unam michi eglogam, novissimoque duas tam constanter nilque hesitans recitaret, quasi sub oculis liber esset. 4 Est sibi preterea, quod rarum nostra
Abbreviated transcription (Latin):
curãtis ꝙ si quid est sp̃us nicħ est artificii.
nisi ꝙ affusi et supplices nõ seuił s milites
te uocamꝰ Est ubi artis in locũ mde uoces
atq adeo nudi subeant affectus et rarum
noniẽ sepus iterasse effica cissiũ ad mo¬
uendũ aĩos hẽatur. O gliosissĩe cesar pa¬
tere equis auribꝰ equiore aĩo ĩptiũtatem
nr̃am neq tesepe uocantibꝰ irascaris Ea¬
tis ẽ supplicii nõ audiriclarũ ac suaue no¬
men ẽ cesar uerendũq om̃ibꝰ gentibus
ac regibꝰ nobis u̾o ẽt salutare sure illud
in nr̃o ore dulcesc̾e scu aliud clamantes
sen taciti ĩnocemꝰ andi ul in sibentio tuoꝵ
uoces tua te cesar uocat ĩtalia idq tãtis
clamoribꝰ ut si auribꝰ audiant᷑ nõ pͥnci¬
pem mõ suũ s indeorũ reges ultimos suĩt
moturi tua te iꝙͣ Italia cesar uecat cesar
cesar tesai mens ubi es cur me deseris qͥd
cũctaris Certe ego insi ĩnobilis forẽ et

Expanded text:
curantis. Quod siquid est spiritus, nichil est artificii, curantis. Quod siquid est spiritus, nichil est artificii, nisi quod affusi et supplices non semel sed milies te vocamus; est ubi artis in locum nude voces atque adeo nudi subeant affectus, et carum nomen sepius iterasse efficacissimum ad movendum animos habeatur. 6 O gloriosissime Cesar, patere equis auribus, equiore animo importunitatem nostram, neque te sepe vocantibus irascaris; satis est supplicii noerendumque omnibus gentibus ac regibus, nobis vero etiam salutare; sine illud in nostro ore dulcescere, seu illud clamantes seu taciti invocemus. 7 Audi vel in silentio tuorum voces; tua te, Cesar, vocat Italia, idque tantis clamoribus ut si auribus audiantur, non principem modo suum, sed Indorum reges ultimos sint moturi; tua te, inquam, Italia, Cesar, vocat: ‘Cesar, Cesar, Cesar meus, ubi es? cur me deseris? quid cuntaris? Certe ego nisi immobilis forem, et
Abbreviated transcription (Latin):
fendã quẽ since̾ amem fidelitꝰ hortor atq
arguor Tui aũt c̾tus aliena et p̃sertim
falsa iudicia ꝑmpendo et si nulla iuo¬
centia tanta ẽ q̃ rep̃hensoribꝰ careat
malo ꝓcacitatis mea fides quã ꝑfidie si¬
lenciũ rxp̃hendat᷑ ꝙͣuis in quidẽ pene
iam nicħ ẽ refreliqui exhausisse añ
uideor/ dũq te unũ in soliũ cesar uoco.
Rante fẽe sũt uo fauces mee nil iã lingͣ
iul calamo sprete totiens p̃ces fuisse᷑
uoces arescẽ̾ lacͥme ꝯsũpta suspiria.
solo corde iam loquor/ Ged spero me au¬
dias rantũ licet ac tacitũ dũ magis xiũ
tate̾ iudeor tũs altiꝰ loquor teq diebꝰ ac
noctibus obsecro obtestor adiuro intrepo
om̃ibus que ad suꝑsuadendũ ualent solũ
in labiis iainqz nec in labyis se in p̃cordiis
amati nomẽ sonat et in et tuis om̃ibꝰ
hoc unũ suꝑest ut te in aĩc hẽams nmi¬
nis instar s aduersi et nr̃as miẜias non

Expanded text:
fendam quem sincere amem, fideliter horter atque fendam quem sincere amem, fideliter horter atque arguam; tui autem certus, aliena et presertim falsa iudicia parvipendo; et si nulla innocentia tanta est que reprehensionibus careat, malo procacitatis mea fides quam perfidie silentium reprehendatur, quamvis michi quidem pene iam nichil est reliqui. 4 Exhausisse animum videor, dumque te tuum in solium, Cesar, voco, rauce facte sunt fauces mee; nil iam lingua nil calamus; sprete totiens preces, fesse voces, arefacte lacrime, consumpta suspiria; solo corde iam loquor. Sed spero me audias raucum licet ac tacitum; dum magis enim tacere videor, tunc altius loquor, teque diebus ac noctibus obsecro obtestor adiuro increpo.omnibus que ad persuadendum valent, solum in labiis, iamque nec in labiis sed in precordiis, amati nomen sonat. Et michi et tuis omnibus hoc unum superest, ut te in animo habeamus numinis instar sed aversi et nostras miserias non
Abbreviated transcription (Latin):
de si tibi qd feci anti facio qd̾ placeat et
id gratũ fuisse aduersũ te hẽo gr̃az uine
et uale nr̃i memor ⁊ qͣ¬
obsecratio ut Italiami repetat
Ereor ne tam creber hit eplatum
clamor apud multos michi ul mi¬
portune suꝑbie ul ridiculose det᷑ amencie
qui tͣusquillis seremissinu pectoris bãtum
quibusdã qͣi mibiferis flatibus impleã
as ꝑ turbẽ/ nã quis ego aut unde michi h
aĩ ꝓfecto de sola conscĩe puritate quã michi
non in aliis nisi tuis in rebus cesan arrogo
nõ ignarus tui nõ ignarus mei non ig¬
narus rei. loquor tñ ⁊ si sepe daniticũ i
occurrat qͥd eiũ mͥ est in celo et a te qͥd
uolui suꝑ t̾ram solat᷑ me atq erigit huã¬
nitas tua et integ̾tas u̾i pocuis appetens
licet acrius ꝙͣ blandi alloqui ac nuulcentis
tus notus ẽe confido non qr magna tibi
añn exꝑimenta prebuerim s qr talem
te extimo tlemꝯzmescio ut tͣnslucere tibi
arbitrer fidẽ meã i̾taq nõ metuo ne of¬

Expanded text:
deo Si tibi quid feci aut facio quod placeat.... Et id gratum fuisse adversum te habeo gratiam. Vive et vale, nostri memor. 1obsecratio ut Italiam repetat. 1 Vereor ne tam creber hic epystolarum clamor apud multos michi vel importune superbie vel ridiculose detur amentie, qui tranquillum serenissimi pectoris habitum quibusdam quasi nubiferis flatibus impleam ac perturbem. 2 Nam quis ego aut unde michi hoc animi? profecto de sola conscientie puritate — quam michi non in aliis nisi tuis in rebus, Cesar, arrogo —, non ignarus tui, non ignarus mei, non ignarus rei, loquor tamen. Etsi sepe daviticum illud occurrat «quid enim michi est in celo, et a te quid volui super terram?», solatur me atque erigit humanitas tua et integritas, veri potius appetens, licet acris, quam blandi alloquii ac mulcentis.tus notus esse confido, non quia magna tibi animi experimenta prebuerim, sed quia talem te extimo, talemque me scio ut translucere tibi arbitrer fidem meam. Itaque non metuo ne of
Abbreviated transcription (Latin):
mefficacia quibꝰ instituebant᷑ sepe aliis
post amnor milia ꝓfuerũt ꝓderuntq in
quiba fortassis et nos sumo si forte igitur
ut me tantis ĩniscram epla illa mea suie
apud ip̃m efficax qd mag̾ xnto sũ ineffi¬
cax ad quẽ missa tibi post tam longũ tp̃us
utilis fuit gandeo et illi calamo gr̃am hẽs
et illũ amomins te hodie detineo da ue
ferendũ qr cõe sit ⁊qͣ
Gre fers y in labores tues altꝰ irru¬
pit poue indignatõem et radmira¬
tõem pone lnis plena ludibriis uita est et
coĩa nõ miram᷑ ymo quidẽ iux aliud ie¬
mas panca admodũ hns quibꝰ fc̃a sũt ser¬
nũt Cepe ubi plus laboris minꝰ ẽ xiiii.
Iacent sub exigno mariore fundatores ur¬
biũ maximarã quibꝰ aduene ĩꝑitãt do¬
mũ alter edificat. alter inhĩtat architet¬
tus sub diuo agit hic serit ille metit, sa

Expanded text:
nefficacia quibus instituebantur, sepe aliis post annorum milia profuerunt proderuntque, in quibus fortassis et nos sumus; si forte igitur, ut me tantis immisceam, epystola illa mea sive apud ipsum efficax, quod magis puto, sive inefficax ad quem missa est, tibi post tam longum tempus utilis fuit, gaudeo, et illi calamo gratiam habeo et illum diem amo. Nimis te hodie detineo; da veferendum, quia comune sit. 1 Egre fers quod in labores tuos alter irruperit. Pone indignationem et admirationem pone: his plena ludibriis vita est, et comunia non miramur, imo quidem vix aliud invenias. Pauca admodum his a quibus facta sunt serviunt; sepe ubi plus laboris, minus est premii. 2 Iacent sub exiguo marmore fundatores urbium maximarum, quibus advene imperitant; domum alter edificat, alter inhabitat, architectus sub divo agit; hic serit, ille metit, sa
Abbreviated transcription (Latin):
hodie miror ubi nõ yrat infelix/ ⁊ nescio qͥd
cogitans qi ꝑ tenebs palpitando q̃sierim.
hec dixi enũa ne me accuses ꝙ om̃e ad te
maxime ꝑtinens nundũ tibi cͣnsiniserim.
cui et si non plena curatio lominẽ forte
aliqd̾ ⁊ certe dũ legitꝰ occupatio qued̾ utili¬
bũ tuũ odi pacĩam amo ut nestiã an opta
boni duro licet tͣmite duxit et sic oro aghe
uene defatigare Ged insiste atq int̾ ip̃as an¬
gustias increpa et hortare et obdura aĩm at¬
q actolle non indiges adintore insi ethereo
ille aderit et dextam porriget laboranti qͦri¬
eus ad rũ poeticũ illud xp̃iana pietate cla¬
maiu̾s Eripe me hiis ĩnite malis modo ne
titubes ne deficias neu te huni fessũ incli¬
nes Eed ad celũ erigas et menuni̾s te illiꝰ.
opem implorare qui mltomagis ꝙͣ tu ipse
tibi succursũ uelit Ced quibꝰ id optime fiat
ing̾tans honũs uias nouit est ubi uotoꝵ

Expanded text:
hodie miror — ubi non erat, infelix et nescio quid hodie miror — ubi non erat, infelix et nescio quid cogitans, quasi per tenebras palpitando quesierim. 18 Hec dixi omnia, ne me accuses quod rem ad te maxime pertinentem nondum tibi transmiserim, cui etsi non plena curatio, at lenimen forte aliquod et certe dum legitur, occupatio quedam malbum tuum odi, patientiam amo, ut nesciam an optabboni, duro licet tramite, duxerit. Et sic, oro, age “neve defatigere” sed insiste, teque inter ipsas angustias increpa et hortare et obdura animum atque attolle. Non indiges adiutore nisi ethereo; Ille aderit et dextram porriget laboranti, quotiens ad eum poeticum illud cristiana pietate clamaveris: Eripe me his, invicte, malis, modo ne dubites “ne diffidas” neu te humi fessum inclines, sed ad celum erigas et memineris Illius te opem implorare, qui multo magis quam tu ipse tibi succursum velit, sed quibus id optime fiat, ignotas homini vias novit. 20 Est ubi votorum
Abbreviated transcription (Latin):
tantas rerũ difficultates tres et uigniti
anos educauimꝰ ut ingͣuescenti etati⁊ la¬
borũ leuamẽ et domesticũ decus eẽt ⁊ gau
dolor est ⁊ ed fenda omĩa ne illa michi de
qua loquor quãq in aliis laudo de fuissemeis
in rebus pacĩa uideat᷑. letus dice̾ nõ audeo
S ed feram uolens ne coactus ferã neq
u̾o ip̃e sim ferendus si tũ fortunatissimus
et maximꝰ hõm augustus duas ut ipse
uocitabat nomicas suo de sangne tulit ego
in meo unã ⁊ labore̾nat hõ nõ ferã Sic
undiq destitutꝭ ad illius frign docti homĩs
tus auxiliis messem meã falce metã ꝓpͥa.
hoc minꝰ hẽo ꝙͣ exopicꝰ senex ꝙ illi filius
digitulos reuertit᷑ om̃is sarcna hos ĩbecil¬
les omistosq p̾mit humeros ad hoc ip̃m
magno aĩo ferendũ uepͥcosis callibꝰ ascendi
quo suspiro nũꝙͣ tam niuenis fui ut ad reqͥez
me uenisse credem, ꝙͣuis illam sepe de quo

Expanded text:
tantas rerum difficultates tres et viginti tantas rerum difficultates tres et viginti annos educavimus, ut ingravescenti etati et laborum levamen et domesticu16 Sed ferenda omnia ne illa michi, de qua loquor quamque in aliis laudo, defuisse meis in rebus patientia videatur. Letus dicere non audeo, sed feram volens, ne coactus feram. Neque vero ipse sim ferendus, si cum fortunatissimus et maximus hominum Augustus “tres”, ut ipse vocitabat, “vomicas” suo de sanguine tulerit, ego in meo unam, ad laborem natus homo, non feram. Sic undique destitutus, ad illius frigii docti hominis fs desertus auxiliis, messem meam falce metam propria; hoc minus habeo quam esopicus senex, quod illi filius, digitulos revertitur, omnis sarcina hos imbecilles honustosque premit humeros. Et hoc ipsum magno animo ferendum; vepricosis callibus ascenditur quo suspiro; nunquam tam iuvenis fui ut ad requiem me venisse crederem, quamvis illam sepe — de quo
Abbreviated transcription (Latin):
unt in rebus asꝑis seu mala seu incõmoda
dici maiis paciẽ unicũ ẽẽ remediũ iudig¬
natio eiĩ et q̃rele et młiebris eiulatio et.
luctus p̃terꝙͣ et uiros dedetet ip̃m quoq
dolorem nõ leniũt s ꝯcerbant et ic ꝯtraꝓ.¬
speris in rebus seu bona illa seu cõmoda
diciplacet unũ est remediũ modestia eiꝰ
freno leticie gestientis imprtũ tranupꝰ
de quiba sinul remediis ambobus mx nestio
ꝙͣ latiusculũ ut scribem mens incidi et feci
quẽ libellũ huisses insi qr et ego iã scriben¬
di fessus et adiutor nullus amici eiũ uł ab¬
sentes uł suis rebꝰ impliati occupatã seu
longinquã in dextͣm accõmodare non pnt.
Qnta u̾o sit scriptoꝵ fides ꝙͣta constantia
ꝙͣtus deniq intellectus exꝑti sumꝰ pollitẽ¬
tur plua corrũpũt omĩa nichil expedi
ror tepescit nouarũ ardor muentionũ me¬
tu ne spetiosas curas aliena fedet ĩcuria
Ille aũt industris a dolescens nr̃ quẽ inter

Expanded text:
unt: in rebus asperis, seu mala seu incommoda dici mavis, patientie unicum esse remedium; indignatio enim et querele et muliebris “eiulatio” et luctus, preterquamquod “viros” dedecent, ipsum quoque dolorem non leniunt sed acerbant. Sicut contra prosperis in rebus, seu bona illa seu commoda dici placet, unum est remedium, modestia, cuius freno letitie gestientis impetum teneamus; de quibus simul remediis ambobus nuper nescio quid latiusculum ut scriberem, mens incidit et feci. 14 Quem libellum habuisses, nisi quia et ego iam scribendi fessus et adiutor nullus. Amici enim vel absentes vel suis rebus impliciti, occupatam seu longinquam michi dexteram accomodare non possunt; quanta vero sit scriptorum fides, quanta constantia, quantus denique intellectus, experti scimus: pollicentur plurima, corrumpunt omnia, nichil expediuror —, tepescit novarum ardor inventionum, metu iniecto ne speciosas curas suas aliena fedet incuria. 15 Ille autem industrius adolescens noster, quem inter