comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor ineuangelio ꝑftote perfecti. quia pater uester qui incaelis ẽ ꝑfectus
est. Item a postolus ad corinthios secunda. De c&ero fr̃s gaud&re ꝑfecti
estote. Ittm ad colosenses. corripientes omnem hominem & docentes inora¬
in sapientia. ut exhibeamus omnem hominẽ ꝑfectum lnxp̃o. Item a dpbe¬
lipenses Omnia facete sine murinunatione & haȩsitatione. pe soas pot ep̃¬
hersibiles de simplices sicut filudi in maculati. Iteos adefresbesediene¬
ne spsali incadestib iapo ihũ sicut elegit nos iripso aate corslostuases
m sndili tasseneus sei e&iminaculati in conspectueus Itema dcolos euses
ce uossũ essess aliquando alienat & inimici sensus ẽi moperibus milis
uos auetems econciliati incorpore carnis eius ꝑmostemẽi exhibee
uosiscos oenimanililios &e iure phensibiles. Item a dephesios iblte alibe¬
ro ips sibiglorio sam ecclesiam non habentem maculam aut rugori. dutt

Expanded text:
tor in euangelio: estote perfecti, quia pater uester qui in caelis est perfectus tor in euangelio: estote perfecti, quia pater uester qui in caelis est perfectus est; item apostolus ad Corinthios secunda: de cetero, fratres, gaudete, perfecti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Philippenses: omnia facite sine murmuratione et haesitatione, ut sitis inreprehensibiles et simplices sicut filii dei inmaculati; item ad Ephesios: benenmundi, ut essemus sancti et inmaculati in conspectu eius; item ad Colossenses: et uos cum essetis aliquando alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in corpore carnis eius per mortem eius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et inreprehensibiles; item ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut
Abbreviated transcription (Latin):
quodest primum summumq prceceptum. Cur ergo non p̃ciper&ur
homini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat: Non enĩ
rectecurritur. si quo currendum . ẽ. nesciatur. Quomodo autem scire¬
tur si nullis praeceptis ostender&ur ⁊ Sic ergo cuntmus ut compre¬
hendamus. Omnes enĩ qui recte current. comp̃hendent. Nonsicut
in agone theatrico. omnes quidem currunt. sed unus accipit palmam:
Cuneemus eredendo spenrndo desiderendo. Cuntemus corpus castigando & ele¬
mosrnas inbonis dandis malisq ignoscendis hi lariter & excorde faciendo.
& currentium uires ut adiuuentur ostendo. & sic audiamus prerecepta ꝑ¬
fectionis necurrere neglegamus ad plenitudinem caritatis: His picemis¬
sis. ea testimonia quae posuit iste cui respondemus. tamquam nos ea protule¬
rimus diligenter audiamus. indeuteronomio tuautem ꝑfectus eris coram
dño dõ tuo. Item illic & nonerit in consummatus infilus isrł. Item salua¬

Expanded text:
quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut conprehendamus. omnes enim qui recte currunt, conprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia quae posuit iste cui respondemus, tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deuteronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israel; item salua
Abbreviated transcription (Latin):
fecte adhuc currimus. Ut cum uenerit quod perfectum. ẽ : quod ex par¬
te est destruatur. id est noniam expaste sit sed extoto. Quia fidei &
speiiam resipsa non quae credatur & sper&ur. sed quae uideatur tenea¬
turq succed&. Caritas autem quae in his tribus maior est non auferat᷑.
sed augeatur & impleatur. contemplata quod credebat & quod sperabat
indepta. Inqua plenitudine caritatis prexeceptum illud implebitur. dili¬
ges dñm dm̃tuum extoto corde tuo. & extota anima tua. & extota
mente tua. Namcum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae. quod
uel continendo fren&ur. non omnimodo extota anima diligitur ds̃:
Non enim caro sine anima concupiscit. quamuis caro concupiscere di¬
catur. quia carnaliter anima concupiscit. Tuncerit iustos sine ullo
omnino peccato. quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi
mentis eius. sed prorsus toto corde. tota anima. totamente diligit dm̃.

Expanded text:
fecte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est, quod ex parfecte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae credatur et speretur, sed quae uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his tribus maior est, non auferatur, sed augeatur et impleatur contemplata quod credebat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget deum,
Abbreviated transcription (Latin):
cimus faciamus ut uel ipsi &iam diligantur in imici. uel siquisquam ad¬
huc inxp̃o paruulus hoc nondum facit. paenitenti tamen quod in eum
quisq peccauit. & ueniam podenti ex intimo cordis ignoscat. si uult ut
eus outtionem pater caelestis exaudiat. Inqua oratione si contentiosi
e nolumus. satis nobis propositum speculumest ubi inspiciatur uita
iustorum qui ex fide uiuunt &perfecte currunt. quamuis sine peccato
non sint. Vnde dicunt dimitte nobis. quia nondum quo curritur per¬
uenerunt. Hinc dicit apostolus. Non quia iam acceperim aut iam per¬
fectus sim. frs ego me non arbitror ad prehendisse. unum autem
quae r&ro oblitus. in ea quae ante sunt extentus. secundum intentio¬
nem sequor ad palmam supernae uocationis dĩ inxp̃o ihũ. Quotquot
ergo perfecti hoc sapiamus. id est quot quot perfecte currimus h
sapiamus quod nondum perfecti sumus. ut illic perficiamur quo per¬

Expanded text:
cimus faciamus, ut uel ipsi etiam diligantur inimici uel, si quisquam adcimus faciamus, ut uel ipsi etiam diligantur inimici uel, si quisquam adhuc in Christo paruulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex intimo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si contentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non sint. unde dicunt: dimitte nobis, quia nondum quo curritur peruenerunt. hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim. fratres, ego me non arbitror adprehendisse; unum autem quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum intentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu. quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; id est: quotquot perfecte currimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo per
Abbreviated transcription (Latin):
uelignoscendi. & oractione insuas omnes regulas scĩ desiderii. Ut qnm̃
in castigationeꝰ corporis frenatur concupiscentia. quae non frenari sedom¬
nino ẽẽ non deb&. nec erit in illa perfectione iustitiae: ubi nullum erit
omnino peccatum. Et saepe in usu rerum &iam concessarum attr licita¬
rum exerit in modeiationem suam. In ipsa uero beneficentia qua iustus con¬
sulit proximo. quaedam fiunt quae obsint cum prodesse putata sint. & ali¬
quando ꝑ infirmitatem uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum
uel parum in eis proficit quod benignitatis aclaboris inpenditur. subre¬
pit taedium quo fusc&ur hilaritas. inqua datorem diligit ds̃. Subrepit
autem tanto magis. quantominus quisq & tanto minus quanto magis profẽce¬
auit niuis atq huius modi consideirtis. merito inoiatione dicimus dimittę
nobis debita nit̃e sicut & nos dimittimus debitoribus nr̃is. si tamen quod di¬

Expanded text:
uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit — his atque huius modi consideratis merito in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; si tamen quod di
Abbreviated transcription (Latin):
iam plenu petrfeatacarrtaserit N unc ipsus cursus reabitudine &e pie¬
sentidm itendamus. castigando corpus nr̃m & seruituti subi ciendo. &e ele¬
sosins indandis beneficus & dimittendis quaenon sunt cõmissa peccatis
inarites ex corede faciendo & gurtionib indesinenter instando. & hec fa¬
oiendo indoctrina sana qua aedificatur fides recta. spes firma. carttas piuine:
Haec est nunc ninc iustitia qua currimus e surientes & sitientes adperfertio¬
nem plenitudinemq iustitiae. ut ea postea saturemur: Vndedñs ineuan¬
reboum didissar. qolite facere iustitiam urãm conrm hominib ut uidea¬
mini ab eis. neistum nr̃m cursum fine huma nae gloriae m&reui
Non est in ex positione iustitiae ipsius executus nisi tria ista. ie iuniumue
elemosinas. ourtiones. Ieunio scilic& uniuersam corporis castigationẽ
significans elemosynis omnem beni uolentiam & beneficentiam. uel dandi

Expanded text:
jam plena et perfecta charitas erit; nunc ipsius cursus rectitudine et perjam plena et perfecta charitas erit; nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus, castigando corpus nostrum et servituti subjiciendo, et eleemosynas in dandis beneficiis, et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis, hilariter et ex corde faciendo, et orationibus indesinenter instando; et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, charitas pura. Haec est nunc nostra justitia, qua currimus esurientes et sitientes ad perfectionem plenitudinemque justitiae, ut ea postea saturemur. Unde Dominus in Evangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi
Abbreviated transcription (Latin):
non omnis libenxtur qui finit hanc uitam. sed qui in hacuita susceperit giuc¬
tiam & ne inuanũ suscipiat bonis operibus egerit. Aliud est enĩ exire
de hoc corpore quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit. aliud . ẽ.
autem libenari decorpore mostis huius. quod sola dĩgitetia ꝑitim xp̃mdnm
nrm̃ scĩs & fidelibus eius impeftit. Post hanc autem uitam merces perfi¬
ciens redditur. sed eis tantum a quib in hac uita eiusdem mercedis meritũ
companxtur. Non enim ad saturitatem iustitiae cum hinc exierit quisq
ꝑueni&. nisi ad eam cumhic est esuriendo & sitiendo cu currerit. Beati
quippe qui e suriunt & situnt iustitiam. qnim̃ ipsi saturobuntur. Quam¬
diuirg o peregrinantes adño ꝑfidem ambulamus non esproetione nesciti
dictens ꝓ nestusex fide uiuut ⁊adec est nũ im ipsa per eigrinaet orre iusatia
ui a dulam perfectionen plentudinemq iustitie ubi inspecie decor es enues

Expanded text:
non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit granon omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, quod sola dei gratia per legum Christum dominum nostrum sanctis et fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambulamus, non per speciem — unde dictum est: iustus ex fide uiuit — haec est nostra in ipsa peut ad illam perfectionem plenitudinemque justitiae, ubi in specie decoris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
te nobis debita npp̃e. cũ iã in scõ baptismo uniuersa fuerint dimissa p̃terita.
Quis quis autẽ mẽbris fidelib xp̃i hoc ñ . eẽ. orxndũ ꝑsuadere conatur. Nihil aliud quã
seipsũ xp̃ianũ Ñ eẽ profite&ur . Porro si ꝑseipsũ pot ẽ homo. eẽ sine peccato. ergox p̃cgrats
contentione mostis ab sumpta. & caritate quae credendo & sperxndo
nutritur. uidendo & obtinendo ꝑfecta. De inceps instituit diuinis
testimoniis agere quod intendit. quod quale sit diligentius aduestamus
Teftimonia inquit quib probatur p̃ceptum. eẽ. homini ut absq pec cato
sit. ad hoc respondemus. non utrũ p̃ceptũ sit quaeritur quod ualde
manifestum. ẽ. sed ħ ipsum quod p̃ceptũ. eẽ. constat. utrũ incorpore
mostis huius possit impleri. ubi caro concupiscit aduersus spm̃ & sp̃s ad uer
sus carnem. ut non ea quae uolumus faciamus. De quo corpore mostis huiis

Expanded text:
te nobis debita nostra: cum jam in sancto Baptismo universa fuerint dimissa praeterita. te nobis debita nostra: cum jam in sancto Baptismo universa fuerint dimissa praeterita. Quisquis autem membris fidelibus Christi hoc non esse orandum, persuadere conatur, nihil aliud quam se ipsum christianum non esse profitetur. Porro si per se ipsum potest homo esse sine peccato, contentione mortis absumpta et caritate quae credendo et sperando nutritur uidendo et obtinendo perfecta. Deinceps instituit diuinis testimoniis agere quod intendit. quod quale sit, diligentius aduertamus. \'testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini ut absque peccato sit. ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, quod ualde manifestum est; sed hoc ipsum, quod praeceptum esse constat, utrum in corpore mortis huius possit impleri, ubi caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus. de quo corpore mortis huius
Abbreviated transcription (Latin):
spond& dotibi qui. eẽ possit. Et rursus ab interrogante dicitur ei.
quisest: & respond& ipse tu. Quod si dixeris inquit ego. ẽẽ. non possũ.
respondendum .ẽ. Cuius culpa est : quod sidixerit mea. dicendum est.
& quomodo tua est.si ipse non potes: Iterum facit se interrogari & di¬
cisibi. Tu ipse sine peccato es . qui dicis hominẽ sine peccato. eẽ. posse.⁊
& respond& quod non sum sine peccato. Cuius culpa est: quod si dixe¬
rit inquit tuaest: respondendum. ẽ. quomodo mea siesse non possum:
Nos respondem: nullum cum eis dehis uerbis. eẽ. debere conflictum.
quia non .ẽ. ausus dicere. ẽẽ. hominẽ sine peccato. uel aliquẽ uel se ipsum.
sed tantũ modo eẽ. posse respondit. quod neq nos negamus. Quando
autẽ possit & ꝑ quẽ possit. hoc quaeritur. Si enĩ modo.ẽ. non omni ani¬
mae fideli positae incorpore mostis huius. orendum. ẽ. & dicendũ dimit¬

Expanded text:
spondit: "do tibi qui esse possit". et rursus ab interrogante dicitspondit: "do tibi qui esse possit". et rursus ab interrogante dicitQuis est? Et respondet: Ipse tu, Quod si dixeris, inquit, Ego esse non possum: respondendum est, Cujus culpa est? Quod si dixeris, Mea: dicendum est, Et quomodo tua est, si esse non potes? Iterum facit se interrogari et dici sibi: Tu ipse sine peccato es, qui dicis hominem sine peccato esse posse? Et respondet: Quod non sum sine peccato, cujus culpa est? Quod si dixerit, inquit, Tua est: respondendum est, Quomodo mea, si esse non possum? Nos respondemus, nullum cum eis de his verbis esse debere conflictum: quia non est ausus dicere hominem esse sine peccato, vel aliquem, vel se ipsum, sed tantummodo esse posse, respondit; quod neque nos negamus. Quando autem possit, et per quem possit, hoc quaeritur. Si enim modo est, non omni animae fideli positae in corpore mortis hujus orandum est, et dicendum, Dimit
Abbreviated transcription (Latin):
si iputare cuiquã creditur quod uitari non possit. Respondemus¬
iam olim contrax superbos. eẽ. clamatum. beatus cui non in putauit dñs peccatũ
Non enĩ in putat his qui fideliter ei dicunt . dimitte nobis debita nr̃a sicut
& nos dimittimus debitorib nr̃is. Et iuste non inputat. quia iustum. ẽ.
quod ait. In qua mensura mensi fueritis. In eadem rem&i&ur uobis.
Dec catum .ẽ. autẽ. cum uel nonest caritas quae. eẽ. deb&. uel minor est
quã deb&. siue hoc uitari uoluntate possit. siue non possit. Quia si potest.
puresens uoluntas hoc fecit. Si autem non potest. prc&erita uoluntas ħ
fecit. & tamen uitari potest. non quando uoluntas suꝑbalaudatur. sed
quando humilis adiuuatur. Post haec ille qui ista conscripsit introdu¬
cit personam suam quasi cum altero disputantem & facit se interrogari.
& quasi ab interrogante sibi dicit: Das mihi hominẽ sine peccato : & re¬

Expanded text:
si imputare cuiquam creditur, quod uitari non possit?\' respondemussi imputare cuiquam creditur, quod uitari non possit?\' respondemusiam olim contra superbos esse clamatum: beatus cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fiet nos dimittimus debitoribus nostris, et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est caritas, quae esse debet, uel minor est, quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non. possit, quia, si potest, praesens uoluntas hoc facit; si autem non potest, praeterita uoluntas haec fecit. et tamen uitari potest, non quando uoluntas superba laudatur, sed quando humilis adiuuatur. Post haec ille qui ista conscripsit introducit personam suam quasi cum altero disputantem et facit se interrogari et quasi ab interrogante sibi dicit: "das mihi hominem sine peccato?" et re
Abbreviated transcription (Latin):
non est carere possibile. omne enĩ peccatũ malũ. ẽẽ. quis dubitoe ss
Respondemus & natuem hominis bonã. eẽ : & eam malo carere posse :
Nam ideo clamamus liberae nos amalo. quod non ꝑficitur quam diu
corpus quod eorrumpitur ad gneuat animam. sed hoc agitur gieetia
ꝑfidem ut aliquando dicatur. ubi ẽ. mors contentiotua. libi ẽ mors aculeus tui
Aculeus autem mostis peccatũ. uistus uero peccati lex. Qm̃lex prohi¬
bendo aug& peccati cupiditatem. nisi diffundat sp̃s caritatem. que
plena & perfecta tunc erit. cũ uidebimus facie ad faciem. Et hoc
inquit dicendum ẽ. ceste iustus ds̃ negari enĩ non potest. Inputat
autem ds̃ homini omne peccatum. & hoc quoq confitendum pito quia
neq peccatum . ẽ. quicquid non inputabitur inpeccatum. Et siest
aliquod peccatũ quod uitari non possit. quomodo iustus ds dicitur

Expanded text:
non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet?\' non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet?\' respondemus et naturam hominis bonam esse et eam malo carere posse. nam ideo clamamus: libera nos a malo. quod non perficitur, quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam. sed hoc agitur gratia per fidem, ut aliquando dicatur: ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex, quoniam lex prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. \'Et hoc\', inquit, dicendum est: certe iustus deus — negari enim non potest — imputat autem deus homini omne peccatum. et hoc quoque confitendum puto, quia neque peccatum est quicquid non imputabitur in peccatum. et si est aliquod peccatum, quod uitari non possit, quomodo iustus deus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ista concupiscentia non mutata . ẽ. ea uoluntate. quã uoluntatẽ satis euident
ex pressit apłs dicens. ut non ea quaeuultis faciatis. si facile porest uolur¬
ta suoluntate mutari. Nec sane istomodo naturtem siue aniinae siue
cosporis quamds creauit & quae totabona est accusamus sed sami
dicunus propria uoluntate uitiatim sinedĩ ginetia non posse sanari
cul pae est ipsius nehominis ancuius lib& alterius. Su ipsius homi¬
nis quomodo culpa hominis. ẽ. si hoc non est quod ẽẽ. non potest
Respondem: ideo esse hominis culpam quod nonest sine peccato. quia
sola hominis uoluntate factum est. ut adistam necessitatem uenir&.
quam sola hominis uoluntas supenere non possit. Iterum ait quae¬
rendum .ẽ. si natur hominis bona .ẽ. quod nullus negare nisi mar¬
cion aut manicheus audebit. Quomodo igitur bona. ẽ. simalo ei

Expanded text:
ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari? nec sane isto modo naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus; sed eam dicimus propria uoluntate uitiatam sine dei gratia non posse sanari.esse, cuius culpa est: ipsiusne hominis an cuiuslibet alterius. si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod esse non potest?\' respondemus ideo esse hominis culpam, quod non est sine peccato, quia sola hominis uoluntate factum est, ut ad istam necessitatem ueniret, quam sola hominis uoluntas superare non possit. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manicheus audebit: quomodo igitur bona est, si malo ei
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo non potest homo. eẽ. sine peccato. uoluntate. an natunx. Si
natunx. peccatum non est. Si uoluntate. per facile potest uoluntas uo¬
luntate mutari. Respondemus. ammonentes. eẽ. cogitandum quanta
sit ista pice sumptio quadicitur non solum posse quod quidem adiuuante
di gratia negandum non est. sed &iam perfacileposse uoluntatem uo¬
luntate mutari. cum dicat apostolus: caro concupiseit aduersus spm̃
& sp̃s aduersus carnem. haec enim inuicem aduersantur. ut non ea
qua e uultis faciatis. Non enim ait haec inuicem aduersantur ut
quae potestis facere nolitis. sed ut nonea quae uultis faciatis. Cur:
ergo concupiscentia carnis quae utiq culpabilis atq uitiosa est. nihil¬
q est aliud quam desiderium peccati. quod idem apostolus pirecepit
ne regn& in nr̃o mostali corpore. ubi satis ostendit esse tamen in nr̃o
mostali corpore. quod permittendum non sit ut regn&. Cur ergo

Expanded text:
\'quomodo non potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si \'quomodo non potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uoluntas uoluntate mutari\'. respondemus ammonentes esse cogitandum quanta sit ista praesumptio, qua dicitur non solum posse — quod quidem adiuuante dei gratia negandum non est — sed etiam perfacile posse uoluntatem uoluntate mutari, cum dicat apostolus: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem; haec enim inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. non enim ait: haec inuicem aduersantur, ut quae potestis facere nolitis, sed ut non ea quae uultis faciatis. cur ergo concupiscentia carnis — quae utique culpabilis atque uitiosa est nihilque est aliud quam desiderium peccati, quod idem apostolus praecipit, ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore, quod permittendum non sit ut regnet — cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
conformari huic saeculo. lussio autem. sed reformamini in nouitate mei¬
tis uestrire. Illud pestin& ad non concupiscere: hoc ad diligere : Illud
ad continentiam. hoc ad iustitiam. Illud ad declinandum amalo. hoc ad
faciendum bonum. N on concupiscendo enim u&ustate expoliamur. &
nouitate induimur diligendo. Sed nec quisquam. ẽẽ. potest continens Nisi
ds̃ d&. & caritas diffundatur incordibus nr̃is nonpernos ipsos. sed per
spm̃ scm̃ quidatus . ẽ. nobis Hoc autem fit dedie indiem in his. qui uolen¬
do & credendo & inuocando proficiunt. & proc&ertia obliuiscentes. in ea
quae ante sunt extenduntur. Ad hoc enim lex ista picecepit. ut cum
in his implendis homo defecerit. non se extollat superbia tumidus. sed
ad guxtiam confugiat fatigatus. ac sic eum lex terrendo ad xpm dili¬
gendum. pedagogi perducat officio. Iterum quaerendum est inquit:

Expanded text:
conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate menconformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsos, sed per spiritum sanctum qui datus est nobis. hoc autem fit de die in diem in his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut cum in his implendis homo defecerit non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perducat officio. \'Iterum quaerendum est\\ inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ omnia illa quae u&antur posse cauere. quam quae impertentur effice¬
re. Respond&ur multa. ẽẽ. inscripturis scĩs diuina procecepta. quae om¬
nia cominemorare nimis operosum est. Sed dñs qui uerbum con sum mans
& breuians fecit super tentrm. Induobus prceceptis dixit legem proph&asq
pendere. ut intellegeremus quicquid aliud diuinitus prxeceptum est. Ini
his duobus habere finem. & ad haec duo esse referendum. diliges dnm̃ dm̃ tuũ
extoto corde tuo & extota anima tua & ex tota mente tua. &diliges proximũ tuũ tãquã
te ipsum: Inhis inquit duob proceceptis. totalex pend& & proph&a e.
Quicquid ergo lege dĩ prolbemur. & quicquidiubemur facere . Ad hoc prohi¬
bemur & iubemur. ut duo ista compleamus. Et foste generalis prohibitio
est non concupisces. & generolis iussio diliges. Vnde breuiter & apostolis
paulus quodam loco utrumq complexus .ẽ. Probibitio est enim nolite

Expanded text:
tam omnia illa quae uetantur posse cauere quam quae impe- rantur rantur efficetam omnia illa quae uetantur posse cauere quam quae impe- rantur rantur efficere?\' respondetur multa esse in scripturis sanctis diuina praecepta, quae omnia commemorare nimis operosum est; sed dominus, qui uerbum consummans et breuians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, ut intellegeremus quicquid aliud diuinitus praeceptum est in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. in his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuiter et apostolus Paulus quodam loco utrumque complexus est. prohibitio est enim: nolite
Abbreviated transcription (Latin):
super ut facer & impenruit. Quam impium ut confitramur hominem malum
esse quod nec factus est nec ei piceceptum est. Si negemus eum bonum posse. eẽ.
quod factus est & quod ei ut facer& impesirtum est : Respondemus quia ergo
non se ipse homo sed ds̃ bonum hominem fecit. ds eum non se Mipse ut sit botui
efficit : dum uoluntatem credentem inuocantem liberat amalo quod sibi ipse
interior dedie indiem. ut ad sempiternam non poenam sed uitam resurgat homo
ex terior nouissimodie. Iterum ait quaerendum est. quot modis const&
omne peccatum. duob nisi fallor. si aut illa fiant quae prohibentur. Aut
illa non fiant quae iubentur. Tam ceste omnia illa quae prohibita sunt
uitari possunt. quam quae picecepta sunt perfici. Nam frustuo aut prohibe¬
r&cur aut iuber&ur. quod uel caueri uel impleri non possit: Et quomodo
negabimus posse esse hominem sine peccato. cum confiteri necesse sit eum

Expanded text:
super ut faceret imperauit. quam inpium, ut confiteamur hominem malum super ut faceret imperauit. quam inpium, ut confiteamur hominem malum esse, quod nec factus est nec ei praeceptum est, si negemus eum bonum posse esse, quod factus est et quod ei ut faceret imperatum est!\' respondemus: quia ergo non se ipse homo sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse ut sit bonus reficit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo, quod sibi ipse interior de die in diem, ut ad sempiternam non poenam sed uitam resurgat homo exterior nouissimo die. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, quot modis constet omne peccatum. duobus, nisi fallor: si aut illa fiant quae prohibentur aut illa non fiant quae iubentur. tam certe omnia illa quae prohibita sunt uitari possunt quam quae praecepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur, quod uel caueri uel impleri non posset. et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum
Abbreviated transcription (Latin):
titur. Siuos inquit filius libenruerit: tunc uere liberi eritis. Ulicta enim
uitio inquod cecidit uoluntate. caruit libestate natune. Hinc alia scriptu re
dicit A quo enim quis deuictus ẽ: huic & seruus addictus est. Sicutergo
Non est opus sanis medicus sed malȩ habentib: Ita non est opus liberis liberator
sed seruis. Vt ei dicat gictulatio libestatis. saluam fecisti de necessiatib
animam meam. Ipsa enim sanitas est uenx libestas. que ñ periss&. sibona ꝑman¬
sss& uoluntas. Quia uero peccauit uoluntas. secuta est peccantem. Pec catum
habendi duux necessitas. donec tota san&ur infirmitas & accipiatur tanta
libestas. inqua sicut necesse est ꝑmaneat beate uiuendi uoluntas. Ita ut sit
&am bene uiuendi & numquam peccandi uoluntaria felixq necessitas : Pro inde
Inquit ds̃ bonum hominem fecit. & pu&er quam illumbonum fecit. bonum ei lri¬

Expanded text:
titur. si uos, inquit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. uicta enim titur. si uos, inquit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. uicta enim uitio in quod cecidit uoluntate caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. sicut ergo non est opus sanis medicus, sed male habentibus, ita non est opus liberis liberator sed seruis, ut ei dicat gratulatio libertatis: saluam fecisti de necessitatibus animam meam. ipsa enim sanitas est uera libertas, quae non perisset, si bona permansisset uoluntas. quia uero peccauit uoluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas et accipiatur tanta libertas, in qua sicut necesse est permaneat beate uiuendi uoluntas, ita ut sit iam bene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria felixque necessitas. Proinde\\ inquit, \'deus bonum hominem fecit et praeterquam illum bonum fecit, bonum ei in
Abbreviated transcription (Latin):
terum quaerendumest inquit perquid efficitur homo cum peccato. per nati¬
ire neces sitatem an per arbitrii libestatem. Si per naturre necessitatem
culpa car& si per arbitrii libestatem. quaerendum est a quo ipsam arbitrii
libeftatem acceperit. proculdubio ado. Ds autem quod dedit. ceste bonum.e.
negarienim tĩ potest. Qua igitur sartione bonum probatur. si magis adma¬
lum quam adbonum pronum. ẽ: magis enim ad malum quam adbonum pronũ
e. si homo per illum potest esse cum peccato. & non potest esse si ne peccato
Respondorur per arbitrii libestatem factum ut ess& homo cum peeato sed
iam poenalis uitiositas sub secuta. ex libestate fecit necessitatem. Vnde ad¬
eum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. Sub quibus positi uel t̃
possumus quod uolumus intellegere. uel quod intellexerimus uolumus
nec ualemus implere : Nam & ipsa libestas. credentibus alibenctore promit¬

Expanded text:
\'Iterum quaerendum est\\ inquit, per quid efficitur homo cum peccato, per natu\'Iterum quaerendum est\\ inquit, per quid efficitur homo cum peccato, per naturae necessitatem an per arbitrii libertatem. si per naturae necessitatem, culpa caret; si per arbitrii libertatem, quaerendum est, a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit. procul dubio a deo. deus autem quod dedit, certe bonum est; negari enim non potest. qua igitur ratione bonum probatur, si magis ad malum quam ad bonum pronum est? magis enim ad malum quam ad bonum pronum est, si homo per illud potest esse cum peccato et non potest esse sine peccato\'. respondetur per arbitrii libertatem factum, ut esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus quod uolumus intellegere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus inplere. nam et ipsa libertas credentibus a liberatore promit
Abbreviated transcription (Latin):
dubio non uult eẽ. cum peccato. Quanta haec impi&atis blasphemia sit cogitan¬
dum est. ut dicatur hominem posse. eẽ. cumpeccato quodds non uult. & negetur
posse esse sine peccato quod ds̃ uult. quasi quem ad hoc ds̃ creauerit ut posso
esse quod nolit & non poss&. eẽ. quod uelit. Et ut contrae suam magis quata
ut secundum suam exister& uoluntatem. lam superius responsum est. Sed
addendum uideo quod spe salui facti sumus: Spes autem quae uideur. non est
spes Qumod enim uid& quis quid sperat: si autem quod nonuidemus speram:
perpatientiam ex pectamus. Tunc ergo plena iustitia. quando plena sanitas¬
est punc plena sanitas. quando plena caritas. plenitudo enim legis caritas:
Tunc autem plena caritas. quando uidebimus eum sicutiest. Neqrenim
Nonerit quod addatur ad dilectionem. cum fides peruenerit ad uisionem

Expanded text:
dubio non uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, cogitandubio non uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, cogitandum est, ut dicatur hominem posse esse cum peccato, quod deus non uult, et negetur posse esse sine peccato, quod deus uult; quasi quem ad hoc deus creauerit, ut posset esse quod nolit et non posset esse quod uelit et ut contra suam magis quam ut secundum suam existeret uoluntatem\'. iam superius responsum est, sed addendum uideo, quod spe salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. tunc ergo plena iustitia, quando plena sanitas; tunc plena sanitas, quando plena caritas — plenitudo enim legis caritas — tunc autem plena caritas, quando uidebimus eum sicuti est. neque enim non erit quod addatur ad dilectionem, cum fides peruenerit ad uisionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ait quaerendum est. utrumne prreceptum sit homini sine peccato esse. Aut
enim non potest & pureceptũ ũ est. aut quia pareceptum .ẽ. potest. Namcur praxecipe¬
r&ur quod fieri omnino non poss&  Respond&ur consultissime homini prrecipi
ut rectis passibus ambul&. ut cum se non posse perspexerit. medicinam requirat
quae interioris hominis ad sanandam peccati claudicationem. grrtia dĩ est per ihm̃
procul dubio Euult. & proculdubio potest. Quis enim tam demens ut uel du¬
bit& fieriposse quod dm̃ uelle nondubit& Respond&ur si noll& ds̃ hominem
si ne peccato esse. non mitter& filium suum sine pec̾cato. qui sanar& homines a pec¬
catis : Hoc sit incredentibus & proficientibus renouatione interioris hominis de
die indiem donec fiat perfecta iustitia. tamquam sanitas plena. Item ait quȩ¬
rendum est quomodo uult ds̃ hominem esse cum peccato ansine peccato. procul

Expanded text:
ait, \'quaerendum est, utrumne praeceptum sit homini sine peccato esse. aut ait, \'quaerendum est, utrumne praeceptum sit homini sine peccato esse. aut enim non potest et praeceptum non est aut, quia praeceptum est, potest. nam cur praeciperetur, quod fieri omnino non posset\'? respondetur consultissime homini praecipi, ut rectis passibus ambulet, ut cum se non posse perspexerit medicinam requirat, quae interioris hominis ad sanandam peccati claudicationem gratia dei est per lesum procul dubio uult et procul dubio potest. quis enim tam demens, ut uel dubitet fieri posse, quod deum uelle non dubitet\'? respondetur: si nollet deus hominem sine peccato esse, non mitteret filium suum sine peccato, qui sanaret homines a peccatis. hoc fit in credentibus et proficientibus renouatione interioris hominis de die in diem, donec fiat perfecta iustitia tamquam sanitas plena. \'Item\', ait, \'quaerendum est, quomodo uult deus hominem esse, cum peccato an sine peccato. procul
Abbreviated transcription (Latin):
uituperort & tamen auarus man&. sed perfidem renouatur idest sanatur
dubio deb&. Si deb& potest : Si non porest. ergo nec deb&. Et si non deb&
homo esse sine peccato. deb& ergo esse cum peccato: &iam peccatum nonerit
si illud haberi constiterit. Aut si hoc &iam dici absurdum est. confiteri
necesse est debere hominem sine peccato. eẽ. & constat eum non aliud debere.
quam potest. Respondeatur eadem similitudine. qua superius iam respon¬
dimus: Cum enim uidemus claudum qui sanari potest. recte utiq dicim:
deb&. ẽẽ. homo iste sine claudicatione. Et si deb&. pot est nec tamen cum
uult continuo potest. sed cum fuerit adhibita cuittione sanatus. & medicina
adiuuerit uoluntatem. Hoc fit in interiore homine quod ad peccatum atuin&
tamquam eius claudicationem ꝑ eius gurtiam qui uenit nonuocare iustos sed
peccatores. Quia non est opus sanis medicus. sed male habentibus. Iterũ

Expanded text:
uituperat et tamen auarus manet; sed per fidem renouatur, id est sanatur, uituperat et tamen auarus manet; sed per fidem renouatur, id est sanatur, dubio debet. si debet, potest; si non potest, ergo nec debet. et si non debet homo esse sine peccato, debet ergo esse cum peccato; et iam peccatum non erit, si illud haberi constiterit. aut si hoc etiam dici absurdum est, confiteri necesse est debere hominem sine peccato esse et constat eum non aliud debere quam potest\\ respondetur eadem similitudine, qua superius iam respondimus. cum enim uidemus claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus: debet esse homo iste sine claudicatione; et si debet, potest. nec tamen cum uult, continuo potest, sed cum fuerit adhibita curatione sanatus et medicina adiuuerit uolutamquam eius claudicationem, per eius gratiam qui uenit non uocare iustos, sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. \'Iterum\',
Abbreviated transcription (Latin):
Si igitur actus: ẽ. immo qui a uere actus .ẽ. uitari potest. Respondemus
peccatum quidem actum dici & esse. non rem. sicet &iam incorpore clau¬
dicatio eadem ioctione actus est non res. qnm res pes ipse uel corpus uel
homo est. qui pede uitiato claudicat. Nectamen urtare pot est claudicatio¬
nem. nisi habuerit sanatum pedem. Quod &iam in intere homine fieri pot
homo nec pes est. nec corpus. nec homo. ne ipsa claudicatio. quae utiq non est
quando non ambulat cumtamen insit uitium quo fit claudicatio quando am¬
bulat. Quaenrt ergo quod eidem uitio nomen inponat. utrum rem uelit
dicere an actum an rei potius qualitatem malam qua deformis actus ex istit :
sic & in homine interiore animus res est. Rapina actus. ẽ. A uaritia uitiũ
est Idest qualitas secundum quam malus e. animus &iam quando ni hil
agitꝰ unde auaritiae suae seruiat &iam quando audit non concupisces. seque

Expanded text:
si igitur actus est, immo quia uere actus est, uitari potest\'. respondemus si igitur actus est, immo quia uere actus est, uitari potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod etiam in interiore homine fieri potehomo, nec pes est nec corpus nec homo nec ipsa claudicatio, quae utique non est, quando non ambulat, cum tamen insit uitium, quo fit claudicatio, quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen inponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus existit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est qualitas, secundum quam malus est animus, etiam quando nihil agit. unde auaritiae suae seruiat, etiam quando audit: non concupisces seque
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aduersus carnem. ut ea quae uult homo non faciat. Iterum quaerendum. ẽ.
deneces sitatibus meis educ me . Iterum inquit quaerendum .ẽ. quid est peccatũ :
natumlẽ Accidens Si naturole est. peccatum non est:. Si autem accidens ẽ
& recedere potest : & quod recedere potest. uitari pot .ẽ. & qđ uitari pot .ẽ : pot .ẽ. homo
sine eo ce quoduitari potest : : Respond&ur natuitele nonesse peccatum. sed na¬
turre pnresestim uitiatae. unde facti sumus natunx filii uixe. parum esse ad
non pacandum uoluntatis arbitrium. nisi ad uta san&ur grrtia dĩ per ihm̃¬
xpm̃ dnm̃ nr̃m. Iterum. quaerendum est. quid est peccatum actus añ res
Si res . ẽ. ut auctorem habeat necesse est. Et si auctorem habere dicitur.
iam alter pr&er dm̃ rei alicuius auctor induci uidebitur. At si hoc dici
impium est. & confiteri necesse est peccatum omne. actum esse non rem.

Expanded text:
 et spiritus aduersus carnem, ut ea quae uult homo non faciat. \'Iterum quaerendum est\',  et spiritus aduersus carnem, ut ea quae uult homo non faciat. \'Iterum quaerendum est\', de necessitatibus meis educ me. \'Iterum\', inquit, quaerendum est, quid est peccatum. naturale an accidens. si naturale, peccatum non est; si autem accidens est, et recedere potest; et quod recedere potest, uitari potest; et quod uitari potest, potest homo sine eo esse quod uitari potest\'. respondetur naturale non esse peccatum, sed naturae, praesertim uitiatae — unde facti sumus natura filii irae — parum esse ad non peccandum uoluntatis arbitrium, nisi adiuta sanetur gratia dei per Im\', ait, \'quaerendum est, quid est peccatum: actus an res. si res est, ut auctorem habeat necesse est; et si auctorem habere dicitur, iam alter praeter deum rei alicuius auctor induci uidebitur; at si hoc dici inpium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem.
Abbreviated transcription (Latin):
lentiae. ut &iam ego tam breuiter: Sed nisi & illa commemorem quibus
respondeo. quis poterit quem ad modum responderim iudicare: Conabor
tamen quantum ualuero ad iuuantibus me apud dñĩ miseri cordiam &iam
ourtionibus urĩs. ut non ultiax quam necesse est meus sermo procunat
nte omnia inquit interrogandus: ẽ. qui negat hominem sine peccato esse
posse. quid sit quod cumq peccatum: quod uitari pot est anquod uitari Ñ
potest. Si quod uitari non potest peccatum Nonest: si quod uitari potest.
ot est homo sine peccato esse quod uitari potest. Nulla enim sctio uel ius¬
titia patitur saltim dici peccatum . quod uitari nullo modo potest. Respon¬
demus uitare posse peccatum sinaturax uitiata san&ur grirtia dĩ ꝑ ihm̃ xpm̃
dnmnrim. In tantum enĩ sana non est inquantum id quod faciendum. ẽ. aut caecita¬
tenonuid&. Aut in firmitate non impl&. dum caro concupiscit aduersus spm̃. &

Expanded text:
lentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem. sed nisi et illa commemorem quibus lentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem. sed nisi et illa commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum ualuero, adiuuantibus me apud domini misericordiam etiam orationibus uestris, ut non ultra quam necesse est meus sermo procurrat. \'Ante omnia\', inquit, \'interrogandus est qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodcumque peccatum: quod uitari potest an quod uitari non potest. si quod uitari non potest, peccatum non est; si quod uitari potest, potest homo sine peccato esse, quod uitari potest. nulla enim ratio uel iustitia patitur saltem dici peccatum, quod uitari nullo modo potest\'. respondemus uitari posse peccatum, si natura uitiata sanetur gratia dei per rum. in tantum enim sana non est, in quantum id quod faciendum est aut caecitate non uidet aut infirmitate non implet, dum caro concupiscit aduersus spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
OIS PRATRIBUS ETEPIS COPIS SUPROPIO
& paulo. Agustinus. Caritas uñx quae in uobis tanta. ẽ.
& tam scã ut &iam iubenti seruire delect&. p&iuit ut de¬
definitionibus quae dicuntur caertiti esse respondereni ddefi¬
Nic enim prrcenctata est eadem castula quam de distis. defi¬
Nutiones ut dicitur caestii:. Quae procenotatio eredo
Non quod illius sed eorum sit qui hoc at tulerunt desici¬
lia. ubi caestius Non esse perhib&ur. sed multi alia
garrientes sicut ait apostolus. ipsi ententes & alios inerroreci
mittentes. Ex illius tamen haec esse doctrina uel &iam quorundam socio¬
rum eius. & nos possumus arbiturri : Nam neq iste breues difinitiones
uel potius irtiocinationes ab illius aborrent ingenio quod inopere alio
eius in spexi. cuius eum esse constat auctorem. Et non frustix istos
fr̃s qui haec attulerunt insicilia existimo audisse quod ipse docuerit ista uel
scripserit. Uellem autem si possem ita obtempertere urxẽ frocternae beniuo¬

Expanded text:
is fratribus et coepiscopis Eutropio et Paulo Augustinus. Caritas uestra, quae in uobis tanta est et tam sancta, ut etiam iubenti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicitur, Caelestii. quae praenotatio credo quod non illius, sed eorum sit, qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes et, sicut ait apostolus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes. ex illius tamen haec esse doctrina uel etiam quorundam sociorum eius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuo
Abbreviated transcription (Latin):
quod non debuit. siue fallens. siue pureualens persuad&. Postremo
si excepto illo capite nro sui corporis. saluatore asseruntur. uel fuisse
in hac uita uelesse aliqui homines iusti sine aliquo peccato. siue nũ quã
consentiendo desideriis eius. siue quia pronullo peccato habendumest
quod tantum est. ut hoc pi&ati non input& ds̃. quamuis aliter sit bea¬
tus sine peccato. aliter autem beatus cui non in putat dñs peccatum
Non nimis ex istimo reluctandum. Scio enim quibusdam. eẽ ui sum.
quorum dehacre sententiam non audeo rep̃hendere. quam quam nec
defendere ualeam. Sed planequis quis negat nos oncre debere nelri¬
tremus intemptationem. negat autem hoc qui contendit ad nonpeccan¬
dum. gratiae dĩ ad iutorium nonesse homini necessarium. sed sola
lege accepta. humanam sufficere uoluntatem. ab auribu s omniumꝰ
remouendum. &ore omnium anathematiz andum. eẽ. Nondubito¬

Expanded text:
quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, si excepto illo capite nostro, sui corporis saluatore, asseruntur uel fuisse in hac uita uel esse aliqui homines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentiendo desideriis eius siue quia pro nullo peccato habendum est, quod tantum est, ut hoc pietati non imputet deus — quamuis aliter sit beatus sine peccato, aliter autem beatus cui non imputat dominus peccatum — non nimis existimo reluctandum. scio enim quibusdam esse uisum, quorum de hac re sententiam non audeo reprehendere, quamquam nec defendere ualeam. sed plane quisquis negat nos orare debere, ne intremus in temptationem — negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae dei adiutorium non esse homini necessarium, sed sola lege accepta humanam sufficere uoluntatem — ab auribus omnium remouendum et ore omnium anathemandum esse non dubito