comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ & ipse put&. & dici ac&eris ulit. Ita st̃
ergo & hi ignorantes qđ uerũ est. speciem ta¬
men alicuius scientiae tenent. & mala quasi
bona gerunt atq ad ꝑniciẽ quasi ad salutẽ
festinant. Propter quod ante omnia pro¬
perandũ est ad agnitionẽ ueritatis. ut pos¬
simus quasi lumine nobis inde succenso erro¬
rũ tenebras depellere. Grande enĩ malũ
est ut diximus ignorantia. Sed quia sub¬
fantiã non hab&: facile abhis qui studiosi st̃
effugatur. Non enĩ a liud est ignorantia.
nisi non agnouisse qđ expedit. U̾bi autẽ
cognoueris: perit ignorantia. Quaerier¬
go magnopere deb& ueritatis agnitio. quã
nemo alius assignare potest nisi uerus ꝓphe
Siquissane audiens sermonẽ ueri ꝓph&e ue¬
lit recipere aut nolit & amplecti onuscius
id est mandata uitae. hab& in sua potestate.
liberi enĩ sumus arbitrii. Nã si hoc ess& ut
audientes eũ iã non haberent in poteftate

Expanded text:
tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenenbona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia, quaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nemo alius assignare potest nisi verus ProphetSi quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
cantes uero : nonsolũ liberi sunt a doemonib
& passionibus: uerũ & aliorũ doemonũ & pas de¬
siones fugare possunt. Ex his ergo hominib
colligit᷑. quod origo totius mali abignorantia
descendat. & ipsa sit malorũ om̃iũ mat̾. quę
in curia quidẽ & ignauia gignitur. Negle¬
gentia uero alitur & aug& uratq insensib
hominũ radicat᷑ dũ amatur. Qũa si quisfor¬
te doceat effugandã: uelut antiquis & hȩre¬
ditariis sedib moleste & in dignanter a uelli¬
tur. Et ideo paululũ laborandũ nob̾ẽ. & in¬
dignantes ignorantiae p̃sũptiones. scientiae
ratione censemus. in his p̃cipue qui in aliqui¬
bus minus rectis opinionib prȩuenti sunt. ꝑ
quas quasi sub specie alicuius scientiae. igno¬
rantia in his uehementius radicata est. Nihil es
enĩ grauius. quã si id quodignorat quis. scrre
sceredat: & defendat uerũ eẽ quod falsũ est
Quod tale est: quale siquis ebrius sobriũ se

Expanded text:
cantes vero non solum liberi sunt a daemonibus cantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemones et passiones fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negligentia vero alitur et augetur atque in sensibus hominum radicatur, dum amatur: quam si quis forte doceat effugandam, velut antiquis et haereditariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laborandum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ratione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi sunt, per quas quasi sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale si quis ebrius sobrium se
Abbreviated transcription (Latin):
fide aliorũ passiones curantes. Ita eñi uerus
ipse ꝓph&a promisit dicens. AUmen dicouo¬
bis. si habueritis fidẽ sicut granũ sẏnapis. di¬
e&is monti huic transi hinc & transibit. Hu¬
ius uocis &iã uos ipsi docum̃ta cępistis. &ĩã fac¬
ta quaedã ꝑ magistros nosipsos uidelie& apłosi
non ignoratis. Quia astantib nobis: corũ
meritis demones cũ passionib quas hominib
inuexerant. transierunt & fugati sunt
Quia ergo alii quidẽ homines patiunt᷑. alupa¬
tientessanant: causa sine dubio uel patiendi uel
curandi noscenda est. Quae non alia ẽẽ quam
patientib quidẽ infidelitatis: curantib uero
fidei demonstrat᷑. Infidelitas enĩ dũ non cre¬
dit futurũ dĩiudiciũ : peccandi licentiã prȩ¬
b&. Peccatũ uero. hominẽ passionib obnoxi¬
um facit. F ides autẽ futurũ cẽ dĩ indiciũ cre¬
dens: contin& homines apeccato. Non pec¬

Expanded text:
fide aliorum passiones curantes, ita enim verus fide aliorum passiones curantes, ita enim verus ipse Propheta promisit, dicens: « Amen, amen dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc et transibit , » hujus vocis etiam vos ipsi documenta cepistis, et jam facta quaedam per magistros nostros, ipsos videlicet apostolos, non ignoratis, quia astantibus nobis eorum meritis daemones cum passionibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam praebet, peccatum vero hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non pec
Abbreviated transcription (Latin):
discat. & quae didicerit doceat: Certissi¬
mũ nãq est. quod neq amicitia. neq propin¬
quitas generis. neq regni sublimitas. homini
deb & eẽ preciosior ueritate : quia nihil est
preciosiusanima. Dñs autẽ creator omniũ
ex initio adimaginẽ suã hominẽ fecit. eiq
dominationẽ terrae marisq & a crisipsius
dedit : ueritatẽq inquirere p̃cepit. sicut &
uerus nobis proph&a enarrauit. & ipsa rerũ
ratio doc&. Solus eñ homo est rationabilis
Et consequens est : ut ratio in rationabilib
dominetur. Hic enĩ abinitio cũ adhucius
tus eã: cunctis uiris. & omni fragilitate superi¬
orerat: Ubi autẽ peccauit. & factus est ser¬
uus peccati: simul & fragilitati efficit᷑ debitor
obnaxius. Qđ id circo scriptũ est. ut sciant
homines quia sicut ex impi&ate passibiles fac¬
ti sunt: itaꝑpi&atẽ possunt ẽẽ impassibiles
Et non solũ impassibiles: uerũ & parua in dm̃

Expanded text:
discat, et quae didicerit doceat? Certissidiscat, et quae didicerit doceat? Certissimum namque est quod neque amicitia, neque propinquitas generis, neque regni sublimitas, homini debet esse pretiosior veritate, quia nihil est pretiosius anima. Dominus autem creator omnium ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, marisque et aeris ipsius dedit, veritatemque inquirere praecepit, sicut et verus nobis Propheta enarravit et ipsa rerum ratio docet. Solus enim homo rationalis est, et consequens est, ut ratio irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi autem peccavit et factus est servus peccati, simul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse impassibiles, et non solum impassibiles, verum et parva in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
derat baptirari: exutus priorib malis. dere¬
liquo probonis actib hę̧res bonorũ caelestiũ
ex gestis propriis fiat Accedat autẽ qͥuult
ad sacerdot suũ. & ipsi d& nomen suũ. atq
ab eo audiat myfteria regni caelorũ. Ieun¬
isfrequentibus operã impendat: ac sem& ip¬
sũ in om̃ib ꝓb&. Ut trib mensib iã consum¬
mando in die festo possit baptirari. Bapti¬
ratur autẽ unus quisq in aquis perennibus
nomine trinaebeatitudinis in uocato suꝑse.
ꝑunctus primo oleo perorationẽ scĩficato. ut
ita demũ perhaec consecratus. possit percipere
locũ cũ scĩs. Nullus eñi ꝓpt̃ obꝓbriũ senectu¬
a paruulis & minus eruditis. siquid forte est
utilitatis aut salutis. inquirere neglegat
cusat: magis diaboli qua xp̃i mẽbrũ cẽ osten¬
ditur. & potius infidelis quã fidelis monstra¬
tur. Quomodo ergo non omnib hoc ama¬
bile est. cunctisq ex optatũ. ut quae ignorat

Expanded text:
derat baptizari, exutus prioribus malis de rederat baptizari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiet. Accedat autem qui vult ad sacerdotem suum, et ipsi det nomen suum atque ab eo audiat mysteria regni coelorum, jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet ut tribus mensibus jam consummando in die festo possit baptizari. Baptizetur autem unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato super se, perunctus primo oleo per orationem sanctificato, ut ita demum per hoc consecratus possit percipere locum cum sanctis. Nullus enim propter opprobrium senectua parvulis et minus eruditis, si quid forte enim utilitatis aut salutis, inquirere negligat.cusat, magis diaboli quam Christi membrum esse ostenditur, et potius infidelis quam fidelis monstratur. Quomodo ergo non omnibus hoc amabile est cunctisque exoptatum, aut quae ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
pillos enixius liberate: Pauperib miscricor¬
diã facite. iuuenes pudicitiã doc&e. Etutbre¬
uiter totũ dicã. alterutrũ uos in quib respo¬
poscerit sustentate: Dm̃ colite qui creatut
caelũ & terrã. & xp̃o credite: Inuicẽ uos di¬
ligite. & misericordes estote in om̃s. Nonuer¬
bo solo. sed opere & reb repl&e caritatẽ Agite
prouirib conserui dilectissimi. quia bonũ ẽ.
cedentib ad fidẽ religionis nrãe. Et ideonon
uospigeat secundũ sapientiã quac uob perdĩ
prouidentiã collata est instruere ignaros &
doccre: Desideriũ ergo habere omneserga
doctorẽ ueritatis. cũq ut oculossuos amare
oporta: quia & ipsũ populũ sibi cõmissũ. ccu
proprios filios amare & docere condec&. hoc
enĩ apatre caelesti donatũ est. Sed salus in
eo est: ut uoluntatẽ eius cuius amorẽ & desi¬
deriũ dõ largiente conceperint faciant.
Si quis ergo fidelis uoluerit existere & desi¬

Expanded text:
pillos enixius liberate, pauperibus misericorpillos enixius liberate, pauperibus misericordiam facite, juvenes pudicitiam docete. Et ut breviter totum dicam alterutrum vos, in quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui creavit coelum et terram, et Christo credite; invicem vos diligite et misericordes estote in omnes. Non verbo solo, sed opere et rebus replete charitatem. Agite ribus, conservi dilectissimi, quia bonum est cedentibus ad fidem religionis nostrae. Et ideo non vos pigeat secundum sapientiam quae nobis per Dei providentiam collata est instruere ignaros et docere. Desiderium ergo habere omnes erga doctorem veritatis eumque ut oculos suos amare oportet, quia et ipsum populum sibi commissum ceu proprios filios amare, et docere eum decet, hoc enim a Patre coelesti donatum est, sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperint, faciant. Si quis ergo fidelis voluerit existere et desi
Abbreviated transcription (Latin):
to uitae prolatũ est Cũ hoc qđ ab hominib
factum est: tam eximias inter homines confe¬
rat dignitates. Quid enĩ inprȩsenti saeculo
proph&a gloriosius. pontifice clarius. rege
sublimius : Omnis enĩ pontifex saera chris
maꝑunctus. & in ciuitate constitutus. scrip
do cẽ deb&. Quẽ quasi xp̃i locũ tenentẽ hono¬
rare omnes debent. eiq seruire. & oboedien¬
tes ad salutẽ suã fideliter existere. scientes qđ
siue honor siue in iuria quae ei defert᷑. in xp̃or
attentius oport&. & abipso suscipere doctrinã
fidei. Monita autẽ uitae aprb̃is inquirere.
adia conibus uero ordinẽ disciplinae : Propt̃
qđ dep̃coruos conseruos & adiutores meos. ut
discatis attentius animarũ curã gerere. & ꝓ
omnibus stare : maxime tamen prohis qui in
cultu diuino laborant. Ecclesiarũ omnium
curam habetote. scruorũq earũ adiutorium
pracbae. Uiduarũ religiosã curãgerite. pu¬

Expanded text:
to vitae prolatum est, cum hoc quod ab hominibus to vitae prolatum est, cum hoc quod ab hominibus factum est tam eximias inter homines conferat dignitates. Quid enim in praesenti saeculo propheta gloriosius, pontifice clarius, rege sublimius? Omnis enim pontifex sacro chrismate perunctus, et in civitate constitutus, Scriptdo esse debet. Quem quasi Christi locum tenentem honorare omnes debent, eique servire, et obedientes ad salutem suam fideliter existere, scientes, quod sive honor, sive injuria quae ei defertur, in Chrisattentius oportet, et ab ipso suscipere doctrinam fidei, monita autem vitae a Patribus inquirere. A diaconibus vero ordinem disciplinae, propter quod deprecor vos conservos et adjutores meos, ut discatis attentius animarum curam gerere, et pro omnibus stare, maxime tamen pro his qui in cultu divino laborant. Ecclesiarum omnium curam habetote, servisque eorum adjutorium praebete, viduarum religiosam curam gerite, pu
Abbreviated transcription (Latin):
germinauerit. & pariat quae est paritura.
Sic &̾ om̃is homo. qui libent̃ non recipit uer¬
bũ dĩ. illudq in corde suo germinare nonsi
uerit. ac minime crediderit. doctorib ꝙ &
ep̃is suis non beniuolus sed rebellis atq ino¬
boediens extiterit : fructũ non germinabit.
nec pari&̾. sed similis est arbori illi de qua
dñs ait Omnis arbor quae non facit fruc¬
tũ bonũ: excid& ur & in ignẽ mitt&ur. Pr¬
mus enĩ pontifex aaron chrismate cõpositi¬
onis perunctus. princeps populi fuit: & tã¬
quã rex primitias & tributũ ꝑ capita accepit
apopulo. & iudicandi populos sorte suscepta.
demundis inmundisq uidicabat. Sed siali¬
us ex ipso unguento ꝑunctus est: uirtute in de
concepta. etiã ipse rex aut proph&a aut pon¬
tifex fiebat. Qđ si tẽporalis gratia ab homi¬
nib cõposita tantũ potuit: intelligiteiam
quantũ sit illud unguentũ qđ adõ de uirgul¬

Expanded text:
germinaverit et pariat quae est paritura. germinaverit et pariat quae est paritura. Sic omnis homo qui libenter non recipit verbum Dei, illudque in corde suo germinare non sinit, ac minime crediderit doctoribus et episcopis suis, non benevolus sed rebellis atque inobediens exstiterit, fructum non germinabit, nec pariet, sed similis est arbori illi de qua Dominus ait: « Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . » Primus enim pontifex, Aaron, chrismate compositionis perunctus, princeps populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, etiam ipse rex, aut propheta aut pontifex fiebat. Quod si temporalis gratia ab hominibus composita tantum potuit, intelligite jam quantum sit illud unguentum quod a Domino de virgul
Abbreviated transcription (Latin):
nod̃ĩ. & consortio fideliũ. ac liminib scãe dĩ
eccłae alieni erunt. Nã urm̃ est eos instruere.
eorũ est uob oboedire ut dõ. cuius legatione
fungimini: Dicente dño. Qui uos audit :
me audit. Et qui uosspernit: me spernit.
Et qui uos recipit. merecipit: & qui me reci
pit: recipit eũ qui memisit. Nihil enĩ iniusti¬
us ud in honestius est. quã filios patrib rebel¬
les. aut clericos uel laicos doctorib seu diser¬
pulos magiftris in oboedientes uel propt̃ uos
existere: Nouimus enĩ primũ hominẽ. per
in oboedientiã cecidisse. ⁊deirco om̃s hoc uiti¬
um summopere cauere monemus: Et quia
dñs suꝑbis resistit. humilib autẽ datgratiã.
Dñs nost̃ mittens nos uice sua in loco apłorũ
ad prȩdicandũ: praccepit nob docere omnes:¬
omnesq nobis fidelit̃ oboedientes ut ipso ex¬
istere. Quõ nec alit̃ terrapari& fructus
suos. nisi culta receperit semen: & irrigiti

Expanded text:
no Dei, et consortio fidelium, a liminibus sanctae Dei no Dei, et consortio fidelium, a liminibus sanctae Dei Ecclesiae alieni erunt. Nam vestrum est eos instruere, eorum vero est vobis obedire ut Deo, cujus legatione fungimini, dicente Domino: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit, et qui vos recipit, me recipit; et Qupit, recipit eum qui me misit , » nihil enim injustius vel inhonestius est quam filios patribus rebelles, aut clericos vel laicos doctoribus seu discipulos magistris inobedientes vel protervos existere. Novimus enim primum hominem per inobedientiam cecidisse, idcirco omnes hoc vitium summopere cavere monemus. Et quia Dominus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam Dominus , mittens vos vice sua in loco apostolorum ad praedicandum, praecepit vobis docere, omnesque vobis fideliter obedientes existere, quoniam nec aliter terra pariet fructus suos, nisi culta receperit semen et irrigata
Abbreviated transcription (Latin):
ac reliquis clericis. &
cunctis principib ma¬
generaliter fidelibus:
benedictio. claritas. &
& religiosa inuitat deuotio: quia debitoressum̃
dotio dm̃i fruimini. & in speculo estispositi: plus
scire oport&. ut subditos uobis populos pleniter
docere possitis. eisq ad regna cadorũ ducatum
p̃bere dño annuente ualeatis. Unde & ipsa
ꝑse ueritas ait. Uobis datũ est nosse mysteri¬
um regni dĩ : ceteris autẽ in Parabolis. & reliõ
Propt̃ qđ consiliũ do unicuiq ur̃m. constan¬
ter docere uerba diuina: & discentib libenter
accõmodare aurẽ uerbo dĩ. Urm̃ enĩ. quiale¬
gatione dñi fungimini. est docere populos:
corũ uero est uob̾ oboedire ut dõ. Si autẽ uob̾
ep̃is non oboedierint om̃s prb̃i. diaconi. ac sub¬
diaconi. & reliqui clerici cueti. omnesq prin¬
cipes tã maioris ordinis quã & inferioris. atq
reliqui populi trib & linguae non obtẽpera¬
uerint : non solũ in fames sed & extorresareg¬

Expanded text:
ac reliquis clericis, et cunctis principibus, mageneraliter fidelibus benedictio, claritas, et et religiosa vestra devotio, quia debitores sumus dotio Domini fungimini et in speculo estis positi, plus scire oportet, ut subditos vobis populos pleniter docere possitis, eisque ad regna coelorum ducatum praebere Domino annuente valeatis: unde et ipsa per se Veritas ait: Vobis datuum regni Dei, caeteris autem in parabolis , » et reliqua. Propter quod consilium do unicuique vestrum constanter docere verba divina, et discentibus libenter accommodare aurem verbo Dei. Vestrum enim, quia legatione Domini fungimini, est docere populos, eorum vero est vobis obedire ut Deo. Si autem vobis episcopis non obedierint omnes prdiaconi, et reliqui clerici, omnesque principes tam majoris ordinis quam et inferioris, atque reliqui populi, tribus, et linguae non obtemperaverint, non solum infames, sed et extorres a reg
Abbreviated transcription (Latin):
nifipsa necessario curã gerit. id est carnissuae
ut & ipsa purific&ur. Ubi autẽ ista quae de¬
foris est purificatio carnis neglegit᷑. Certũ est
neq depuritatȩ mentis ac munditia cordis cu¬
ram geri: Ita ergofit: ut is qui intrinsecus mun¬
dus ẽ: mund&ursine dubio & extrinsecus:
N on semꝑ autẽ is qui mundat᷑ extrinsecus.
etiam intrinsecus mundus ẽ. Uidelic& cum
agit haec ut hominib placeat. Sed & illa speci¬
es castimoniae obseruanda est: Uti ne passim
& libidinis solius causa feminis coeat᷑. sed poste¬
ritatis reparandae gratia. Quae obseruan¬
tia cũ &iã in nonnullis pecudib inueniatur:
pudoris est si non abhominib rationabilib
& dm̃ colentib obseru& ur. Ergo om̃specea.¬
mini semꝑ caritatẽ : & emulamini meliora
& sp̃italia. & adiuuate uos inuicẽ. ut dõ semꝑ
in omnib placere ualeatis. amep. IT EM
EPLA SCI CLEMENTISPAPAEDE
COMMUNIUITARELIQUIS SUIS

Expanded text:
nis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, nis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cum etiam in nonnullis pecudibus inveniatur, pudoris est si non ab omnibus rationabilibus et Deum colentibus observetur. Ergo omnes peccavmini semper charitatem et aemulamini meliora et spiritualia, et adjuvate vos invicem, ut Domino semper in omnibus placeANCTI CLEMENTIS PAPAE De communi vita, reliquis suis
Abbreviated transcription (Latin):
mines & caelestiũ sensuũ capaces. quib summi
studii cẽ deb&. ab omni inquinamento cordis
conscientiã custodire. Bonũ est autẽ & puri¬
tati conueniens: etiã corpus aqua diluere
Bonũ uero diconon quasi principale illud in
quo menspurificat᷑.: sed quod seq̃la sit illius bo¬
nihoc. in quocaro diluit᷑. Sic enĩ & magist̃
nr̃ quosdã phariseorũ & scribarũ qui uident᷑
eẽ c&eris meliores & auulgo separati. increpa¬
bat. dicens eosypocritas. quia ea solũ modo quȩ
hominib uidebant᷑ purificabant. Cordaue¬
ro quae solus ds̃ aspicit in quinata relinquebant
omnes dicebat. Uae uob scribȩ & phariseihy¬
pochritae. quia mundatis calicis & parapsidis
qđ deforis ẽ : intus autẽ plena sunt sordibus.
Pharisee caece. munda prius quod intus est :
et qđ deforis ẽ. erit mundũ: Uere enĩsimens
mundetur lucescientia e. cũipsa fuerit munda
ac splendida : tunc etiã eius qui deforis est homi¬

Expanded text:
mines et coelestium sensuum capaces, quibus summi mines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae solus Deus aspicit, inquinata relinquebant omnes, dicebat: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia mundatis calicis et paropsidis quod deforis est, intus autem plena sunt sordibus. Pharisaee caece, munda prius quod intus est, et quod deforis est erit mundum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est homi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus eẽ xp̃ianus nequaquã poterit. nec
sedẽ habere int̃ꝑfectos. si non necessitate
sed incuria aut uoluntate remanserit ut
oftendat in se similitudinẽ eius qui eũ genu¬
it patris: Posthaec uero. agnoscat dm̃ hono¬
rare. Honor autẽ cius: ut ita uiuat sicut
ipse uult. Uult autẽ unũ queq itauiue¬
re: ut homicidiũ & adulteriũ nesciat. odiũ
& auartiam fugiat. iram supbiam. iactanti¬
am respuat. & execr&ur Inuidiã quoq & ede¬
ra hissimilia : penitus a seducat aliena: Est
sane propria quaedã nrãe religionis obseruan¬
tia. quae non tã imponit̾ hominib quã pro¬
priae abimo quoq dño colente causa purita¬
tis expetitur. De castimoniae dico cautela.
cuius species multae sunt Sed primo ut obser¬
u& unis quisq ne menstruatae mulieri misce¬
atur. Hoc enĩ execrabile ducitlex dĩ. Quod¬
us habere animalib: ut pote rationabiles ho¬

Expanded text:
perfectus esse Christianus nequaquam poterit, nec perfectus esse Christianus nequaquam poterit, nec sedem habere inter perfectos sine necessitate, sed incuria aut voluntate remanserit, ut bus bonis ostendat in se similitudinem ejus, qui eum genuit, Patris. Post haec vero agnoscat Dominum honorare, honor autem ejus est, ut ita vivat sicut ipse vult; vult enim unumquemque ita vivere, ut homicidium, et adulterium nesciat, odium et avaritiam fugiat, iram, superbiam, jactantiam respuat et exsecretur. Invidiam quoque et caetera his similia penitus ad se ducat aliena. Est sane propria quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quodus habere animalibus, utpote rationabiles ho
Abbreviated transcription (Latin):
introibit in regnũ caelorũ. Et ideo accelera¬
te. Est enĩ inaquis istis misericordira eius
quaedã. qui exinitio ferebat᷑ suꝑ eas: & ag¬
noseit eos qui baptirant᷑ sub appellatione tri¬
plicis sacramenti. & eripit eos de supplicus
futuris quasi donũ qdđ dã offerens dõ. animas
ꝓbaptismũ conseeratas. Confugite ergo ad
aquas istas. Solaesunt enĩ quae possunt uim
futuri ignis extinguere. Ad quas qui morat᷑
accedere: constat in eo infidelitatis ad huc¬
idolũ ꝑmanere. & ab ipso prohiberi adaquas
qͣuae salutẽ conferunt:. Siue enĩ iuftus. siue
sit inuistus: baptismũ ꝑ om̃ia necessariũ est
Iusto quidẽ ut adimpleat᷑ in eo ꝑfectio. & re¬
gener& dõ. In uisto uero: ut peccatorũ quae
gessit remissio concedat᷑ Omnib ergofefti¬
nandũ est sine mora renasei dõ: et demũ con¬
tus uitae. Cũ autẽ regeneratus fuerit per
ut memoratũ est confirmatus : qui aliter

Expanded text:
introibit in regnum coelorum . » Et ideo acceleraintroibit in regnum coelorum . » Et ideo accelerate. Est enim in aquis istis misericordia ejus quaedam quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, et ab ipso prohiberi ad aquas properare quae salutem conferunt. Sive enim justus, sive sit injustus, baptismus per omnia necessarius est, justo quidem ut adimpleatur in eo perfectio et regeneretur Deo, injusto vero ut peccatorum quae gessit remissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sine mora renasci Deo, et demum contus vitae. Cum autem regeneratus fuerit per ut memoratum est, confirmatus, quia aliter
Abbreviated transcription (Latin):
N ec put& is quodetiã si omnẽ pi&atẽ colatis
omnẽq iustitiã. baptismũ uero non accipi¬
tis: spempossitis habere apud dm̃. immo
maiore poena dignieritis. quibona opera
non bene operatiestis. Confertur enim
meritũ homini ex bonis gestis.: sedsi ita
gerantur sicut a siub&. Ds autẽ iussit omnẽ
colentt̃ se baptismo consignari. Quod siuos
renucritis ut ur̃ae uoluntati magis quã dĩ
ob tẽper&is: contrariisine dubio & inimiei
estis uoluntati eius. Sed dicitis fortasse
Quid̃ confert a qua ebaptismus ad dĩ cultũ:
ꝥrimo quidẽ: quia qđ dõplacuit implaur
Secundo. quia regenerato exaquis & dõre.¬
nato fragilitas prioris natiuitatis quae uobꝑ
hominẽ facta estamputat᷑. &ita demũ ꝑueni¬
repoteritis adsalutẽ. Aliter impossibile
est. Sic enĩ nob cũ sacramento uerus ꝓph&a
testatus est dicens: Amen dico uob: nisi
quis denuo renatus fuerit exaqua uiua. non

Expanded text:
nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dominum, imo majore poena digni eritis qui bona opera non bene operati estis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis, sed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueritis, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: Quid confert aquae baptismus ad Dei cultum? Primo quidem, quia quod Domino placuit impletur. Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo renato fragilitas prioris nativitatis quae vobis per hominem facta est amputatur, et ita demum pervenire poteritis ad salutem. Aliter impossibile est. Sic enim nobis cum sacramento verus Propheta testatus est, dicens: « Amen, amen dico vobis, nisi quis denuo renatus fuerit ex aqua viva, non
Abbreviated transcription (Latin):
his omnib: iustacritultionis poena : Quia
horũ omniũ largitorẽ quẽ ante om̃ia & ag¬
noscere et uenerari debuistis. solũ praecete¬
risignoratis. Sed & nuncidẽ uos adhuc
in intellegentia eis duco. Uid&is & enĩqđ
omnia gignunt᷑ exaquis.  qua uero: ꝑ
unigenitũ ex initiofacta est : unigeniti
uero om̃ps ds caput est. perquẽ tali ordine
ut supra diximꝰ ꝑuenit᷑ ad patrẽ Cũ autẽ
ꝑueneritis : agnoscite hanc eẽ uoluntatem
eius. ut ꝑaquas quae primȩ creatae sunt de¬
nuorenascamini. Qui enĩ regeneratus fu¬
erit ꝑaquã. bonis operib repl&us: hȩres
efficitur cius a quo in incorruptione regene¬
ratus est: Propt̃ qđ paratis animis. accedite
quasi filii adpatrẽ : ut peccata ur̃a diluant᷑.
et causa corũ. sola ignorantia fuisse ꝓb&ur
apud dm̃. Nã sipost agnitionẽ horũ ꝑmane¬
tis in incredulitatẽ : uobiã ꝑditionis urãe
causa & non ignorantiae reputabitur

Expanded text:
his omnibus justa erit ultionis poena, quia his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim quod omnia gignuntur ex aquis, aqua vero per Unigenitum ex initio facta est, Unigeniti vero omnipotens Deus caput est, per quem tali ordine, ut supra diximus, pervenitur ad Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae creatae sunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur;
Abbreviated transcription (Latin):
moysesꝓph&a. In principio fecit ds̃ caclũ &
terram: Terra autẽ erat in uisibilis & in cõ¬
posita : & tenebrae erant suꝑ faciem abyssi.
et sp̃s dĩ erat suꝑ aquas: Qui sp̃s: iussu dĩquoa
si ipsa conditoris manus lucẽ separauit a tene¬
bris. & post illud inin sibile caelũ istud uisibi¬
le ꝓduxit. ut superiora quidẽ habitaculum
facer& angelis. inferiora uerohominibus.
Propteruos iussu dĩ aqua quae erat suꝑ faciem
terrae secessit: ut terra uobꝓducer& fruct᷑.
Cui ctiã humorũ uenas latenter inseruit.
ut uob exea ꝓfluerent fontes & flumina.
Propt̃ uos ꝓducere iussa est animantia. et
omnia quae ur̃o usui uoluntatiq seruirent.
Aut non ꝓpt̃ uosuenti spirant. ut exipsis
concipiens fructus uob terra parturiat :
Non ꝓpt̃ uosimbres ꝓfluunt. et tempora
uicissitudines mutant: Non ꝓpt̃ uossolori¬
tur & occidit. & mutationes luna ꝑp& itur:
Propter uos mare ex hib & famulatũ suũ: ut
uob̾ ingratis cuncta subiaceant: Non ne ꝓ

Expanded text:
 In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super faciem abyssi, et Spiritus Dei erat super aquas . » Qui Spiritus Dosi ipsa conditoris manus lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum, istud visibile produxit, ut superiora quidem habitacula faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter te ergo, jussu Dei, aqua quae erat super faciterrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nos producere jussa est animantia et omnia quae nostro usui voluntatique servirent. An non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro
Abbreviated transcription (Latin):
uero solus ad feminȩ tabernaculũ non accedat.
nec ꝓper&. neq sine maioris natu principisius¬
sione. Nec prbsolus cũ sola femina fabulasmis
ceat. nec archidiacoñ aut dia conus subpr&ex¬
tu humilitatis officii frequent& domicilia ma¬
tronarũ. aut forte ꝑclericos aut domesticos
cius matronae mandent secr&im aliquid
Si cognitũ fuerit : & ille deponat᷑. & illa alimi¬
nib arceat᷑ eccłae. Sedsi forte aliqua int̃cessio
fuerit: ep̃o suggerat᷑. Et si talis est ad quã debe¬
atire. ꝓ int̾uentu ipse ꝑgat. Sin autẽ: delate¬
re suo dirigat. cũ duobaut trib qui hoc debcam
sanare: Sane aduisitandã mulierẽ infirmam
nullus clericus ingrediat̃. nisi cũ duob aut trib
Nemo tamen cũ extranea habit& femina. nisi
soror aut ꝓxima fuerit. & hoc: cũ magna solli¬
citudine fiat. Non ignoram̃ malitiassatanae:
Uniuersa hacc: cũ mansu& udine ecclesiastica

Expanded text:
vero solus ad feminae tabernaculum non accedat, vero solus ad feminae tabernaculum non accedat, nec properet sine majoris natu principis jussione. Nec presbyter solus cum sceat, nec archidiaconus aut diaconus sub praetextu humilitatis officii frequentet domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos ejus matronae mandent secreti aliquid. Si cognitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus arceatur ecclesiae. Sed si forte aliqua intercessio fuerit, episcopo suggeratur. Et si talis est ad quam debeat ire pio interventu ipse pergat. Sin autem de latere suo dirigat, cum duobus aut tribus qui hoc scire debeant. Sane ad visitandam mulierem infirmam nullus clericus ingrediatur, nisi cum duobus aut tribus. Nemo tamen cum extranea habitet femina, nisi proxima aut soror fuerit. Et hoc cum magna sollicitudine fiat. Non ignoramus malitias Satanae. Universa haec cum mansuetudine ecclesiastica
Abbreviated transcription (Latin):
dignis impendis: Unde nostisi amulierib
cerdote in t̾rogat᷑ cũ panessibi ad comedendũ
poscer& si mundus c& amuliere : cũ se mundũ
ante triduũ ꝓfiter&̾. panes propositionis man¬
ducauit Addominica autẽ mysteria tales
eligant᷑. qui ante ordinationẽ conugessuas
nouerint. Quod si post ordinationẽ ministro
contigerit ꝓpriũ inuadere cubileuxoris. saera¬
rii non intr& limina. nec sacrificii portitorfiat:
nec altare contingat. nec ab offerentib holo.
chausti oblationẽ suscipiat. nec ad dominicicor¬
poris portionẽ accedat. nec aquã sacerdotibus
porrigatad manus: sed ostia forinsecus claudat
minora gerat officia: Urceum sane calicẽ ad sã¬
lutare non sufferat: Si forte quispiã prb̃siue di¬
a conussacrarii sindonẽ uel uelũ subtraeta uen¬
diderit: uda esimilis aestimabit᷑ scariothis.
Qui ꝓpt̃ cupiditatẽ fecerithoc opus: nouerit
se supradicti udae suscepturũ poenã: Cleriẽ

Expanded text:
dignis impendis, unde nosti, si a mulieribus dignis impendis, unde nosti, si a mulieribus cerdote interrogatus, cum panes sibi ad comedendum posceret, si mundus esset a muliere, cum se mundum ante triduum profiteretur, panes propositionis manducavit. Ad Dominica autem mysteria tales eligantur, qui ante ordinationem conjuges suas noverint. Quod si post ordinationem ministro altaris contigerit proprium invadere cubile uxoris, sacrarii non intret limina, nec sacrificii portitor  Num. leg. partitor? fiat, nec altare concausti oblationem suscipiat, nec ad Dominici corporis portionem accedat, sed aquam sacerdotibus porrigat ad manus, sed ostia forinsecus claudat, minora gerat officia, urceum sive calicem ad altare non sufferat. Si forte quispiam presbyter sive diaconus sacrarii sindonem vel velum subtracta vendiderit, Judae similis aestimabitur Iscariothis; qui propter cupiditatem fecerit hoc opus, noverit se supradicti Judae suscepturum poenam. Clericus
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ꝓpt̃ quod de dominicis sacram̃tis subiec¬
ta sibi non cõmonuerit ministeria. & postea¬
cũ grandi humilitate matri reconcili &ur et¬
clesiae. Pallas uero & uela quae in scũarn sor¬
didata fuerint ministerio diaconi cũ humi¬
libus ministris intrasacrariũ lau&. non cici¬
entes foras ascerdario uelamina dominicae
mensae. neforte puluis dominici corporis ma¬
le decidat asindone foris abluto. & erit hace
operanti peccatũ. Idcirco intra sacriũ ministris
p̃cipimꝰ hacc sc̃ã cũ diligentia custodire. Sanc
peluis noua cõpar&ur. & p̃terhaee nihil aliud
tangat. Sed non ipsa pelins uelis apponat᷑ lauan
dis quae ad dominici altaris cultũ pertinent.
ianuarũ. curasit ostiariis ex admonitione ma¬
iorũ. nequis neglegens aut ignarus ad uelũ ianu¬
ae domus dm̃ manus in codite tergat. sed statĩ
uelaico: de fragm̃tis oblationũ dñiponat᷑ adm̃¬
sam: Unde scis tu qui passim sacrari panes in¬

Expanded text:
sit, propter quod de Dominicis sacramentis subjecsit, propter quod de Dominicis sacramentis subjecta sibi non cocum gravi humilitate matri reconcilietur Ecclesiae. Pallas vero et vela quae in sanctuarii sordidata fuerint ministerio, diaconi cum humilibus ministris intra sacrarium lavent, non ejicientes foras a sacrario velamina Dominicae mensae, ne forte pulvis Dominici corporis male decidat a sindone foris abluta, et erit haec operanti peccatum. Idcirco intra sacrarium ministris praecipimus haec sancta cum diligentia custodire. Sane pelvis nova comparetur, et praeter hoc nihil aliud tangat. Sed nec ipsa pelvis velis apponatur lavandis, nisi quae ad Dominici altaris cultum pertinent. arum. Etiam cura sit ostiariis ex admonitione majorum, ne quis negligens, aut ignarus ad velum januae domus Domini manus incondite tergat; sed statim tero, sive laico de fragmentis oblationum Domini ponatur ad mensam. Unde scis tu, qui passim sacrarii panes in
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Sic secr&a scĩficatione: a derna custo¬
dienda sunt sacram̃ta. De uasissane sacris
ita gerendũ est. Altaris palla. cathedra. can
delabrũ. & uelũ. si fuerint u& ustate consũpta:
incendiodentur. Qũo non lic& ea quae in
inscũ ario fuerint male tractare. sed incendio
uniuersa tradant᷑. Cineres quoq eorũ inbap¬
tisterio inferant᷑. ubi nullus transitũ habeat.
aut in pari&c aut in fossis pauimentorũ iac̾¬
tentur. ne introeuntiũ pedib inquinentur.
Nemo ꝑ ignorantiã clericus palla mortuũ ere¬
dat obuoluendũ. aut diacon̾ scapulas operire
uelit quae fuit in altare. aut certe quae dataẽ.
in mensã dñi. Qui haec fecerit uelleuit̃ qua¬
si nihil & neglegent̃ habuerit diuina myste¬
ria : diaconus trienmio sexq mensib ad omi¬
nico alienus erit altari graui ꝑcussus anathe¬
mate. Quod si clericũ prb non cõmonuerit:
decẽ annis & quinq mensib ex cõmucatus

Expanded text:
rum. Sic secreta sanctificatione aeterna custorum. Sic secreta sanctificatione aeterna custodienda sunt sacramenta. De vassis sacris sane ita gerendum est: Altdelabrum, et velum, si fuerint vetustate consumta, incendio dentur, quia non licet ea, quae in sacrario fuerint, male truniversa tradantur. Cineres quoque eorum in baptisterio inferantur, ubi nullus transitum habeat, aut in pariete, aut in fossis pavimentorum jactentur, ne introeuntium pedibus inquinentur. Nemo per ignorantiam clericus palla mortuum credat obvolvendum, aut diaconus scapulas operire velit, quae fuit in altari, aut certe quae data est in mensam Domini. Qui haec fecerit vel leviter quasi nihil, et negligenter habuerit divina mysteria, diaconus triennio sexque mensibus a Dominico alienus erit altari, gravi percussus anathemate. Quod si clericum presbyter non commonuerit, decem annis et quinque mensibus excommunicatus
Abbreviated transcription (Latin):
ia cobo carissimo hiero
lestis accepit. acqualit̃ tenere debemus de
sacramentis quaegerunt᷑ in sc̃is. te exordine
nos decet instruere: Trib enĩgradib cõmissa
sunt sacram̃ta diumorũ scerdorũ. Id est prb̃o.
diacono. & ministro. qui cũ timore & tremore
rio inueniat᷑. necũ neglegent̃ agitur : portio
officia: graui anathemate digna humiliatio¬
nisplaga feriat᷑ Certe tantain altario holo¬
chausta offerant᷑. quanta populo sufficere de¬
beant. Quod si remanserint. in crastinoñ
reseruent᷑. sed cũ timore & tremore clericorũ¬
& diligentia consumant᷑. Qui autẽ residua
corporis dñi quae in sacrario relicta sunt con¬
sumunt: non statim ad cõmunes accipien.¬
dos cybos conueniant. neputent scãe portio¬
ni cõmiscere eybũ. qui ꝑ aquali culos digestus
in secessũ fundit᷑. Siigit̾ mane domini ca
portio edit᷑. usq ad sextã ieiunent ministri
qui eam consũpserint. Et si tertia uel quar¬
ta hora acceperint: ieuinent usq ad uespe¬

Expanded text:
acobo karissimo Hieruslestis accepit, aequaliter tenere debemus de sacramnos decet instruere. Tribus enim gradibus commissa sunt sacramenta divinorum secretorum, id est presbytero, diacono et ministro, qui cum timore et tremorerio inveniatur; ne cum negligenter agitur, portionofficia, gravi anathemate et digna humiliationis plaga feriatur. Certe tamen in altario holocausta offerantur quanta populo sufficere debeant. Quod si remanserint, in crastina non reserventur, sed cum timore et tremore clericorum diligentia consumantur. Qui autem residua corporis Domini quae in sacrario relicta sunt, consumunt, non statim ad codos cibos conveniant, nec putent sanctae portioni commiscere cibum, qui per aqualiculos digestus in secessum defunditur. Si igitur mane Dominica pars porrigatur, usque ad sextam jejunent ministri, qui eam consumpserint; et si tertia vel quarta hora acceperint, jejunent usque ad vespe
Abbreviated transcription (Latin):
sali&ur. & om̃is uictima sali&ur. Bonũ est
sal. Quodsi salinsulsũ fuerit. in quo illud sa¬
lictis: Hab&e in uobissal. & pacẽ hab&e in¬
teruos. Quia quisquis ur̃m recte docuerit.
& iuste uixerit: habebit gloriã. Qui autem¬
aliter secus egerit. in dubitant̃ poenã sustine¬
bit. Id cobona agere uossem ꝑ oport&. ut bra¬
uiũ a&ernae uitae ꝑcipiatis. His ergo bene
par&e sententus. nequis haec p̃cepta mini.¬
me credat implenda: & iudicio dĩ ignis ader
ni torm̃ta sustineat. qui ecclesiastici operis
sacra neglexerit. Haec igitur frat̃ iacobe.
prȩcepta non integra custodierit: sitanathe¬

Expanded text:
salietur et omnis victima salietur, bonum est sal, quod si sal insulsum fuerit, in quo illud salietis? habete sal in vobis et pacem habete inter vos , » quia quisquis vestrum recte docuerit et juste vixerit, habebit gloriam. Qui autem secus egerit indubitanter poenam sustinebit, ideo bona agere vos semper oportet, ut 9 bravium aeternae vitae percipiatis, his ergo bene parete sententiis, ne quis haec praecepta minime credat implenda, et judicio Domini aeterni ignis tormenta sustineat, qui ecclesiastici operis sacra neglexerit. Hpraecepta non integra servaverit, sit anathe
Abbreviated transcription (Latin):
structor atq ordinator noster princeps apłorũ
parus in eccła prȩdicabat. exemplũ dans ut¬
& nossimilit̃ faciamus: Humiliamini inquit
in conspcetu dñi. & exaltabit uos. Nolite de¬
trahere alterutrũ. qũõ qui detrahit fri. aut
qui iudicat fr̃m suũ. detrahit legi. & iudicat
legẽ. Qui autẽ iudicat legẽ : non est factor le¬
gissediudex. U̾nus est enĩ legis lator & iudex.
qui potest perdere & liberare : Tu autẽ quises

Expanded text:
structor atque ordinator noster princeps apostolorum structor atque ordinator noster princeps apostolorum Petrus in Ecclesia praedicabat, exemplum dans ut nos similiter faciamus. Humiliamini inquit in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite detrahere alterutrum quoniam qui detrahit fratri, aut quens: Si autem iudicas Legem, non es factor Legis, sed iudex. Unus est enim legislator et iudex, qui potest perdere et liberare. Tu autem quis es,
Abbreviated transcription (Latin):
nuditatẽ. sed egressus nuntiauit ea fratrib &
illi uestim̃to eũ cooperuerunt. ipse quidẽ cha
& illi qui exeonati sunt sub maledicto facti sunt
Qui autẽ cooperuerunt: magnã benedictionẽ
meruerunt: Multomagis isti maiore & ampli¬
ore condẽpnatione digni sunt. qui patrib obui¬
are aut contra eos insurgere nitunt᷑. aut iniu¬
riam uel contumeliã eis inferre moliuntur.
Quõ qui his resistit: dõresistit. Et qui eis inui¬
riã uel contumeliã facit: dõ cuius legatione
ruit amplius uehem̃ter dicit dñs: Ointolera¬
bilẽ malignitatẽ. olingũã loquentẽ iniqui ta¬
tẽ contra dm̃. & mentẽ in altitudinẽ cornu ex¬
tollentẽ: & iterũ. Inpone homo tuae linguae
ostiũ & serã. Cessa cornu in altitudinẽ ex tol¬
ximũ tuũ. Quousq insultas patienti xp̃o &¬
fratribus: Hacc nosfamiliarius docebat. Et
haec nobis publicit᷑ prȩdictus magister & in¬

Expanded text:
nuditatem, sed egressus nuntiavit eam fratribus, et nuditatem, sed egressus nuntiavit eam fratribus, et illi vestimento eum cooperuerunt, ipse quidem Cham, et illi qui ex eo nati sunt sub maledicto facti sunt, qui autem cooperuerunt magnam benedictionem meruerunt: multo magis isti majore et ampliore condemnatione digni sunt, qui patribus obviare, aut contra eos insurgere nituntur, aut injuriam vel contumeliam eis inferre moliuntur, quoniam qui eis resistit et Deo resistit, et qui eis injuriam vel contumeliam facit, Deo, cujus legaruit amplius vehementer, dicit Dominus. O intolerabilem malignitatem, o linguam loquentem iniquitatem contra Deum, et in altitudinem cornu extollentem! » Et iterum: « Impone, homo, tuae linguae ostium et seram, cessa cornu in altitudinem extolersus Deum. Quousque insultas patienti fratribus? Haec nos familiarius docebat, et haec nobis publicitus praedictus magister, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qui opus dĩ neglegent̃ agit. Quappt̃ pastoralis
ordinis est infatigabilit̾ reuocare quicquid ad
correctionẽ populorũ. immo magisfiliorũ sp̃ita¬
liũ quantũ est fas intellegere cognouerit perti¬
nere. Et non qđ absit cũ suo periculo alienae
spei ꝑsolã neglegentiã facere d&rim̃tũ. sed qđ
ad generalis salutis spectat cõpendiũ salubri ne¬
cesse est ꝓuidere tractatu. Homini religioso
parũ eẽ deb& inimicitias aliorũ non exercere.
uel angere maleloquendo: nsi cas etiã extingue¬
re beneloquendo studuerit. Ecee oris ñibu
cina ad aures omniũ ꝑsonamus. Neq se dein¬
ceps excusabit non monitũ. quicqͦł sequi de¬
beat tã uerbis quã litteris edoc&ur. Qualis
autẽ condẽnatio. & qualis immin& maledictio
eis qui in patres peccant: diuina nos doc & scrip¬
tura. Si enĩ chamfilius noe. cũ uidiss& nudũ
suũ patrẽ. qũo non cooperuit patris corporalis

Expanded text:
qui opus Domini negligenter agit . » Quapropter pastoralis qui opus Domini negligenter agit . » Quapropter pastoralis ordinis est infatigabiliter revocare quidquid ad correctionem populorum, imo magis filiorum spiritualium quantum est fas intelligere cognoverit pertinere, et non quod absit cum suo periculo alienae spei per solam negligentiam facere detrimentum, sed quod ad generalis salutis spectat compendium, salubri necesse est providere tractatu. Homini reparum esse debet inimicitias aliorum non exercere, vel non augere male loquendo, nisi etiam eas exstinguere bene loquendo scina ad aures hominum personamus, neque se deinceps excusabit non monitum, qui quidquid sequi debeat, tam verbis quam litteris, edocetur. Qualis autem condemnatio, et qualis imminet maledictio his qui in patres peccant, divina nos docet Scriptura. Si enim Cham filius Noe, cum vidisset nudum suum patrem, quoniam non cooperuit patris corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
Neq dicat intra sem& ipsũ quid faciã ubi recon¬
dã fructus meos.neq dicat animȩ suae. habes
multa bona reposita in annos multos. aepulare
& l&are. Nã dic&urei. Stulte hac nocte aufer¬
tur abs te anima tua. & quae parasti cuius erunt.
taq festin& ad poenitentiã om̃is a&as. om̃issex̾.
om̃isq conditio. ut uitã consequat᷑ a & ernam.
uuenes quidẽ in eo grati sint qđ in ipso impau
esideriorũ ceruices suas iugo subieiunt disci¬
plinae:. Senes & ipsi laudabiles. quia multi tẽ¬
pons consu& udinẽ in qua male pręuenti sunt
pdĩ timore cõmutant: Nemo ergo differat. ne¬
no eunctetur. Quac enĩ causa cunetandi est
abene agendũ: Anm̾ sibi male conseius.
dũ ud& ur sibi nullã poenã pati. credit quia non
iudic& ds̃. Cũ abutipatientia dĩ & non intel¬
legere parcentis benignitatẽ.iã sit magna dãp¬
natio  Unde scriptũ est. Maledictus omnis.

Expanded text:
Neque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi reconNeque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac nocte auferetur abs te anima tua, et quae parasti, cujus erunt? » Itaque festinet ad poenitentiam omnis aetas, omnis sexus, omnisque conditio, ut vitam consequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male praeventi sunt pro Dei amore commutent. Nemo ergo differat, nemo cunctetur. Quae enim causa cunctandi est ad bene agendum? Animus sibi male conscius dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Dominus, cum abuti patientia Dei et non intelligere parcentis benignitatem jam sit magna damnatio. Unde scriptum est: « Maledictus omnis