comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In his requiescit ds̃: qͥ ait. Aut suꝑ quẽ
requiescã. nisi suꝑ humilẽ. et quietum.
et trementẽ uerba mea: Gr̃ãs ago
dño deo nr̃o: qͥ huiꝰ modi opus fecit. in
quo reqͥesceret. Fecit cęlũ: ñ lego qd̃
reqͥeuerit. Fecit t̾rã: ñ lego qđ requie¬
uerit. Fecit solem. et lunã. et stellas:
nec ibi lego qđ reqͥeuerit: sed lego qd
fecerit homine̾ et tunc reqͥeuerit :¬
habens cuiꝰ peccata dimitteret. Aut
forte iã tunc futurȩ dñicȩ passionis prę¬
cessit mysteriũ qͦ reuelatũ est. qͥa requi¬
esceret xp̃c in homine qͥ requiem si¬
bi pͣdestinabat in corpore ꝓ hominis
redemptione. scđm qđ ipse dixit. Ego
dorm iui. et requieui. et surrexi:
qm dñs suscepit me. Ipse enĩ requie¬
uit qͥ fecit: cui est honor. gła. ꝑpetu¬
itas a scłis. nunc et semꝑ et in om᷑ia
scła scłorũ amen.

Expanded text:
in his requiescit deus, qui ait: aut super quem in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? gratias ago domino deo nostro, qui huiusmodi opus fecit, in quo requiesceret. fecit caelum, non lego quod requieuerit, fecit terram, non lego quod requieuerit, fecit solem et lunam et stellas, nec ibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore pro hominis redemptione secundum quod ipse dixit: ego dormiui et quieui et surrexi, quoniam dominus suscepit me. ipse enim requieuit qui fecit. cui est honor gloria perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum amen.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi om̃e genu curuet᷑. cȩlestiũ. terrestri¬
um.et infernorũ: et om̃is lingua confi
tris. Duo enĩ sunt quȩ p̾cȩteris dm̃ mul¬
cent: humilitas et fides. Spes itaq expͥ¬
mit humilitatis affectũ: et sedule ser¬
tem ñ plures sed duo sunt hominis pe¬
des. Quaterni enĩ pedes. feris ac beluis
sunt: bini auibꝰ. Et ideo unus quasi de
uolatilibꝰ est homo: qͥ alta petat: et qͦdã
remigio uolitet sullimiũ sagacitate
sensuũ. Et ideo dictũ est de eo. Renoua¬
sit cęlestibꝰ et sullimior aquilis. qͥ possit
est dies sextꝰ : et mundani oꝑis sũma
rum. et summa quȩdã uniuersitatis. et
om̃is mundanȩ creature. Certe defera.¬
mus silentiũ: qm̃ requieuit ds ab om̃i¬
bus mundi oꝑibꝰ. Requieuit autẽ in re¬
cessu hominis: reqͥeuit in eiꝰ mente
atq ꝓposito. Fecerat enĩ hominẽ ratio¬
nis capace̾: imitatorem sui: uirtutũ
emulatorẽ: cupidũ cȩlestiũ gaudiorũ.

Expanded text:
domini omnes genu curuent caelestium et terrestridomini omnes genu curuent caelestium et terrestrium et infernorum et omnis tris . Duo enim sunt quae prae caeteris Deum mulcent, humilitas, et fides. Pes itaque exprimit humilitatis affectum, et sedulae serur. Recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim pedes feris ac belluis sunt, bini avibus. Et ideo unus quasi de volatilibus est homo, qui alta visu petat, et quodam remigio volitet sublimium sagacitate sensuum. Et ideo de eo dictum est: Renovasit coelestibus, et sublimior aquilis, qui possitest dies sextus, et mundani operis summrum, et summa quaedam universitatis, et omnis mundanae gratia creaturae. Certe deferamus silentium; quoniam requievit Deus ab omnibus mundi operibus: requievit autem in recessu hominis, requievit in ejus mente atque proposito. Fecerat enim hominem rationis capacem, iaemulatorem, cupidum caelestium gratiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possint. Uenarũ pulsus uł infirmita¬
tis int̾nuncius. ẽ: uł salutis. Cedem tam᷑
cũ toto diffusȩ corpore sint. neq nu¬
dȩ atq intecte st̃: et ita leuibꝰ oꝑiuntur
uisceribꝰ. ut explorandi copia sit. et cele¬
ritas sentiendi quando nulla. ẽ. uiscerũ
crassitudo q̃ pulsũ possit abducere.
Ossa qͦqͣ om̃ia tenui oꝑta sunt uiscere: et
reuincta neruis. Precipue tam̃ capitis
leui tecta sunt corio: et qđ possint ali¬
quod aduersus ymbres et frigora ha¬
bere munimen capillis densioribꝰ ue¬
stiuntur. Qd de genitalibꝰ loquar.⁊ quȩ
uenis e regione ceruicis ꝑ renes lum¬
hosq deductis. suscipiunt genitale
semen ad munꝰ et grãm ꝓcreandi:
Q a de officio pͥedũ qui totum corpus
sine ulla sustinent iniuria oneris: Flęxi¬
bile genu: q̃ pͣcȩteris dñi mitigat᷑ offensa:
ira mulcetur: gr̃a ꝓuocat᷑. Hoc enĩ patris
sũmi erga filiũ donũ. ẽ: ut innomine

Expanded text:
non possint. Uenarum pulsus uel infirmitanon possint. Uenarum pulsus uel infirmitatis internuntius uel salutis est. eaedem tamen cum toto diffusae corpore sint, neque nudae atque intectae sunt et ita leuibus operiuntur uisceribus, ut explorandi copia sit et celeritas sentiendi, quando nulla est uiscerum crassitudo, quae pulsum possit obducere. ossa quoque omnia tenui operta sunt uiscere et reuincta neruis, praecipue tamen capitis leui tecta sunt corio et, quo possint aliquod aduersus imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus uestiuntur. quid de genitalibus loquar, quae uenis e regione ceruicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale seminium ad munus et gratiam procreandi? quid de officio pedum, qui totum corpus sine ulla sustinent oneris iniuria? flexibile genu, quo prae ceteris domini mitigatur offensa, ira mulcetur, gratia prouocatur. hoc enim patris summi erga filium donum est: cuius nomine
Abbreviated transcription (Latin):
reliquas corporis partes: eaq substantia
artus alunt᷑ humani. Quã uiuenes acci¬
piunt ad increm̃tũ: senes ad ꝑseuerantiã.
Reliquũ autẽ uelut suꝑfluũ ꝑ intestina
deducit᷑: et ꝑ illud ex transuerso ꝑ ostiũ
diriuat᷑. Deniq etiã in genesi archa noe
ad fabricã humani corporis ordinatur.
De qua dixit ds̃. Fac tibi archã de lignis
quadratis. et nidos facies in ea. et bitumi¬
nabis eã intus et foris bitumine. et sic
facies archã. Ostiũ uero facies ex transuer¬
so. Inferiora autẽ archȩ bicamerata et tri¬
camerata facies. Hoc gͦ significat dñs. qđ
ostiũ exposteriore sit parte: ꝑ qđ digeran¬
tur ciborũ suꝑflua. Decore enĩ creator
nr ductꝰ reliquiarũ a uultu hominũ
auertit: ne dũ alũi purgamꝰ. inqͥnare¬
mus aspectũ. Sinul illud considera.
qđ ea que pudoris sunt plena. eo loco con¬
stituta sunt: ubi oꝑta uestibꝰ dedecere

Expanded text:
reliquas corporis partes eaque substantia reliquas corporis partes eaque substantia artus aluntur humani, quam Iosaphat accipiunt ad incrementum, senes ad perseuerantiam, relicum autem uelut superfluum per intestina deducitur et per illud ex transuerso ostium deriuatur. denique etiam in Genesi arca Noe ad fabricam humani corporis ordinatur, de qua dixit deus: fac tibi arcam ex lignis quadratis. et nidos facies in ea et bituminabis eam intus et foris bitumine. et sic facies arcam et: ostium uero facies ex transuerso, inferiora autem arcae bicamerata et tricamerata facies. hoc ergo significat dominus, quod ostium ex posteriore sit parte, per quod egerantur ciborum superflua. decore enim creator noster ductus reliquiarum a uultu hominis auertit, ne dum curuamur, inquinaremus aspectum. simul illud considera, quod ea quae pudoris plena sunt eo loco constituta sunt, ubi operta uestibus dedecere
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dũ assumit quo ipse pascat᷑: asꝑgit
quicqͥd sordidũ dep̾henderit. ut ꝑfi-¬
bras iecoris minutiores ciborũ pos¬
sint tenues atq subtiles reliquie tran¬
sire q̃ uertant᷑ insanguine̾ uiribꝰq
ꝓficiant: ñ cũ fimi sordibꝰ egerantur.
ñcestinorũ uͦ circũplexi orbes. et si¬
ne aliqͦ licet nodo sibi tam̃ inuicem
nexi: quid aliud nisi diuinã ꝓuiden¬
tiam creatoris ostendunt. ut ñ cito
ꝑtranseat. et statĩ abstomacho decur¬
rat: Qđ si fieret: iugis fames et con¬
tinua uorandi libido hominibus
gigneret᷑. Exinanitis enĩ uisceribus
et ex haustis. dũ momĩtaria effusione¬
uacuarent᷑. necesse erat in explebilẽ atq in¬
satiabilẽ cibi et potꝰ generari cupiditatem:
qua sine dubio mors matura sequeretur.
Ideoq ꝓuide conficit᷑ pͥmũ esca inutero
suꝑiore: deinde in iecore coquit᷑: eiꝰq ua¬
pore digestus transfunditur. sucus eiꝰ in

Expanded text:
qui dum adsumit quo ipse pascatur, abstergit qui dum adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque proficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestinorum uero circumplexi orbes et sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusioneuacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esca in utero superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore digestus transfunditur sucus eius m
Abbreviated transcription (Latin):
Manꝰ. ẽ. q̃ fecit om̃ia: sicut ds̃ dixit om̃ps.
Honne manꝰ mea fecit hȩc om̃ia: Ma-
nus totius. ẽ corporis ꝓpugnaculũ:
capitis defensatrix. Que cũ sit loco in¬
feriori. totũ uerticẽ comit: et hone¬
sto uenustat ornatu. Qu̾is digne ex¬
plicet pectoris cratem. uentrisq molli¬
ciem: Aliter enĩ uiscera molliora ñ
possent foueri: et intestinorũ sinus
duris haut dubie ossibus lederentur.
Qͥa tãm salutare. ꝙͣ ut pulmo cordi
finitimo limite iungeret᷑: ut cũ ex¬
arserit cor ira et indignatione. pul¬
monis sanguine atq humore citius
tẽꝑetur: Ideoq et mollis pulmo est
qͥ amat: et simul semꝑ ut rigorem in¬
dignationis emolliat. Hec ideo strictĩ
ꝑcurrimꝰ: ut tanꝙͣ indocti obuia ꝑ¬
stringere. ñ tanꝙͣ medici plenius scri¬
pturi uideam᷑ et ꝑseqͥ q̃ naturȩ lati¬
bulis abscondita sunt. Stõmachus qͦq
cũ ietore habet uiciniã fructuosam.

Expanded text:
manus est quae fecit omnia, sicut deus dixit omnipotens: manus est quae fecit omnia, sicut deus dixit omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. quae cum sit loco inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat ornatu. quia digne explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam? aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris haut dubie ossibus laederentur. quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet uiciniam fructuosam,
Abbreviated transcription (Latin):
dera deferentẽ. diuinȩ arguit uo
homines ore exprimimus: quȩ cor¬
de sentimꝰ. Itaq cogitationes tacitȩ m̃tis:
oris sermone signamꝰ. Qͥa est gͥ os ho¬
minis nisi qͥdam sermonis aditus:
fons disputationis: aulaq uerborũ:
regiã. In qua sit licet quȩdã quanti¬
tas portionis: forma tam uniuer¬
sitatis. ẽ. Sequitur gu̾itur : ꝑ qđ toto
corpori uitale commertium: et
sp̃s huiꝰ cõmeatꝰ infunditur. Succe¬
dunt brachia. et ualidi lacertorũ
thori: ualidȩ ad oꝑandũ manꝰ: et
ꝓceri digiti: habiles ad tenendum.
Hinc aptior usus oꝑandi: hinc scri¬
bendi elegantia: et ille calamus
scribe uelociter scribentis. quȩ di¬
uinȩ uocis exprimunt᷑ oraculo.
Manꝰ est quȩ cibũ ori ministrat.
Manus est quȩ p̾claris enitet factis:
quȩ conciliatrix diuine gratiȩ
cabulo ñ dedignatꝰ ẽ. se dei filiꝰ declara¬
re: dicente dauid. Dextera dñi fecit
uirtutẽ: dextera dñi exaltauit me.

Expanded text:
dera deferentem diuinae arguit uocdera deferentem diuinae arguit uochomines ore exprimiraus quae corde sentimus itaque cogitationes tacitae mentis oris sermone signamus. quid est igitur os hominis nisi quoddam sermonis adytum, fons disputationis, aula uerborum, prregiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen ceteris est. Sequitur guttur, per quod toto corpori uitale commercium et spiritus huius conmeatus infunditur. succedunt brachia et ualidi lacertorum tori, ualidae ad operandum manus et procerioribus digitis habiles ad tenendum. hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia et ille calamus scribae uelociter scribentis, quo diuinae uocis exprimuntur oracula. manus est quae cibum ori ministrat, manus est quae praeclaris eminet factis, quae conciliatrix diuinae gratiaecabulo non dedignatus est se dei Helisaeus declarare dicente Dauid: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me.
Abbreviated transcription (Latin):
exprimit cȩleste oraculũ. Sicut illud
est. Clama. Qd clamabo: Om̃is caro
fȩnũ. Accepit qͥd diceret: et clama¬
uit. Sibi habeant prudentiã sua̾. qͥ
radio celi spacia t̾rarũ describunt.
Sibi habeant intellectũ: de qͦ dicit dñs.
Et intellectũ prudentiũ reꝓbabo. Neq
numeros orationũ ac modos et mo¬
dulos musicȩ sapientiȩ hoc constituã¬
in loco: sed eã sapientiã definio. de qͦ
ꝓpħa. Incerta et occulta sapientiȩ
tuȩ manifestasti michi. Quid au̾tẽ
loquar de osculo oris. qđ est pietatis
et caritatis signũ. Osculantur se et
colu̾bȩ. Sed quid ad humani osculi
uenustatẽ: in qͦ amiciciȩ insigne
humanitatisq p̾fulget: in quo plene
caritatis fidelis exprimit᷑ affectus:
Unde dñs uelut ꝓdigii genꝰ in ꝓditore
condemnans: ait. Iuda. osculo filiũ
pignoris. uteris ad officiũ crudeli¬
tatis: Bestiali gͥ oris obsequiõ infe¬
rentẽ potius necem ꝙͣ caritatis fe¬

Expanded text:
exprimit caeleste oraculum, sicut illud exprimit caeleste oraculum, sicut illud est: clama. quid clamabo? omnis caro faenum. accepit quod diceret et clamauit. sibi habeant prudentiam suam qui radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habeant intellectum suum, de quo dicit dominus: et intellectum pascis reprobabo. neque numeros orationis ac uescuntur et modulos musicae sapientiae hoc constituam loco. sed earn sapientiam definio, de qua dicit propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. quid autem loquar de osculo oris, quod pietatis et caritatis est signum ? osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi uenustatem, in quo amicitiae insigne humanitatisque praefulget, in quo plenae caritatis fidelis exprimitur adfectus? unde dominus uelut prodigii genus in proditore condemnans ait: Iuda, osculo filium pignore uteris ad officinam crudelitatis ? bestiali igitur oris obsequio inferentem potius necem quam caritatis foe
Abbreviated transcription (Latin):
bucula ad cęlũ oculos: sed qͥd expectet
ignorat. Prigunt ferȩ: erigunt aues.
Om̃ibꝰ est liber aspectꝰ: sed solis in est ho¬
minibꝰ eorũ quȩ aspiciat affectꝰ inter¬
pres. Spectat oculis ortꝰ obitꝰq signoꝵ.
Uidet ornamentũ cęli: mirat᷑ stella-¬
rũ orbes: fulgores qͦq diuersos intel¬
ligit singulorũ. quando hesperus sur¬
gat. quando lucifer.cur ille uesꝑtinꝰ.
hic matutinꝰ irradiat: quos motus
orion habeat. qͦs luna defectꝰ. quem¬
admodũ sol suos norit occasus. cir¬
cuitus qͦq cursus sui sollennitate
custodiat. Audiunt qͦq animantes
cȩtere. Sed qͥs p̃ter hominẽ audien¬
do cognoscat secreta sapientie : Solus
homo ex om̃ibꝰ generibus que int̾ris
sunt auditu et meditatione pru-¬
dentiã colligit. Qui potest dicere.
Audiã qͥd loquat᷑ in me dñs ds. Hoc
est p̾c iosissimũ: qđ homo diuine uo¬
cis fit organũ. et corporalibꝰ labiis

Expanded text:
bucula ad caelum oculos, sed quid spectet bucula ad caelum oculos, sed quid spectet ignorat, erigunt ferae, erigunt aues, omnibus est liber aspectus, sed soli inest homini eorum quae aspiciat affectus interpres. spectat oculis ortus obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diuersos intellegit singulorum, quando uesperus surgat, quando lucifer, cur ille uespertinus, hic matutinus inradiet, quos motus Orion habeat, quos luna defectus, quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui sollemnitate custodiat. audiunt quoque animantes ceterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest dicere: audiam quid loquetur in me dominus deus. hoc est pretiosissimum, quod homo diuinae uocis fit organum et corporalibus labiis
Abbreviated transcription (Latin):
maturos plerunq cernimꝰ hoc ipso
citius senescere: qđ amissis dentibus
nullã possent cibi uirtutẽ ualidioris
assumere. Ideo muta infantia: qͥa ñ
habet adhuc organũ uocis. Pinguȩ
quoq ñ solum in loquendo: sed ẽtiã
in edendo munus p̃ciosissimũ ẽ. Ea enĩ
uelut plectrũ loquentis et edentis que.¬
dam manus est: quȩ defluentẽ cibum
dentibꝰ suggerit et ministrat. Uox qͦq
aeris quodam remigio uehitur: ꝑ ina¬
ne portat᷑: eadẽq usu aerem uerberat.
Hunc cõmouet: nc̃ demulcet audientis
affectũ. Iratũ mitigat: fractũ erigit:
consolatur dolentẽ. Sit gͥ nob̾ canorũ
cõmune cũ auibꝰ. Sed apud quẽ sono uo¬
cis utitur qd est rationabile ñ potest
cũ om̃ibꝰ animantibꝰ irrationabilibus
scilicet. e̾e̾ cõmune. Nam et ipsi sensus
cõmunes nobis sunt cũ animantibus
cȩteris: sed tam̃ ñ eadẽ his cȩtere ani¬
mantes industria utunt᷑. Prigit et

Expanded text:
maturos plerumque cernimus hoc ipso maturos plerumque cernimus hoc ipso citius senescere, quod amissis dentibus nullam possint cibi uirtutem ualidioris adsumere. ideo muta infantia, quia non habet adhuc organum uocis. linguae quoque non solum in loquendo, sed etiam in edendo munus pretiosissimum est. ea enim uelut plectrum loquentis et quaedam edentis est manus, quae defluentem cibum dentibus suggerit et ministrat. uox quoque aeris quodam remigio uehitur et per inane portatur eademque ui sua aerem uerberat, nunc conmouet, nunc demulcet audientis adfectum, iratum mitigat, fractum erigit, solatur dolentem. sit igitur nobis canorum commune cum auibus, sed apud quem quo sono uocis utatur, quod est rationabile, non potest cum omnibus animantibus inrationalibus scilicet esse commune. nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animalibus ceteris, sed tamen non eadem his ceterae animantes industria utuntur. erigit et
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃to breui fueris odoratꝰ: toto
die tibi spirat innaribꝰ. Per eas qͦq
purgamenta capitis defluunt: et
sine fraude atq offensione aliqua
corporis deriuant᷑. Est̃ etiã ñ medi¬
ocris sensus in tactu: atq in eo uo-¬
luptas gratissima: sincerũ iudiciũ.
Plerunq enĩ tactu ꝓbamꝰ: quȩ oculis
ꝓbare ñ possumꝰ. Postrẽmũ qͦq offi¬
ciũ ẽ. oris aut lingue: qđ tamen
om̃ibꝰ uires ministrat. Nã neq ocu
rent. quȩ de cibo defertur et potu.
Heq aures audiendi aut nares odo¬
randi aut manꝰ tangendi: nisi cor-¬
pus om̃e confortatur alimentis.
Deficimꝰ enĩ uiribꝰ: nisi eas cibi cõpe¬
tenti assedulitate respiremꝰ. Deniq
confecti fame nullis oblectant᷑ sensi¬
bus uoluptatis: sed quasi ex ortes
eorũ delinimenta ñ sentiunt. Qd
ego describã deñtiũ uallũ quo con¬
ficitur cibꝰ: et plene fit uocis ex¬
nia dentibꝰ delectaret: Deniq eui

Expanded text:
momento breui fueris odoratus toto momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mediocris sensus in tactu atque in eo uoluptas gratissima, sincerum armisque; plerumque enim tactu probamus quae oculis probare non possumus. Postremum quoque officium est oris aut linguae, quod tamen omnibus uires ministrat. nam neque oculrent, quae cibo defertur et potu, neque aures audiendi aut nares odorandi aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. deficimus enim uiribus, nisi eas cibi conpetentis adsiduitate reparemus. denique confecti fame nullis oblectantur sensuum uoluptatibus, sed quasi exortes eorum delinimenta non sentiunt. quid ego describam dentium uallum, quo conficitur cibus et plenae fit uocis exnia delectaret? denique aeui
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ calorisq flagrantiã: ut neq
frigus penetret ductꝰ patentes: neq
nimius adurat ęstus. Insinuatio au¬
tem interiorũ auriũ modulandi
quendã numerũ et prestat et disci¬
plinã. Si qͥdem ꝑ anfractꝰ auriũ qͥdã
rithinus efficitur: et modulis qui¬
busdã ingressȩ sonus uocis expͥmi¬
tur. Tenaces preterea sermonis
accepti ipsos e̾ẽ anfractꝰ aurium
usus ipse nos docet. Si quidem ue
uox audit᷑ dulcior: et responsa su¬
auia referens hȩcho resultat.
Ipse sordes auriũ ñ inutiles: quȩ
ligant uocẽ. ut tenacior nobis et
memoria sit et gr̃a. De n̾aribꝰ autẽ
qͥd loquar: quȩ biuio et ꝓcero fora¬
mine antrũ qđdam recipiendis
odoribꝰ prestant. ut ñ ꝑfunctorie
odor transeat. sed diutius inhereat
naribꝰ et earũ ductu cerebrũ sen¬
sus depascat: Ideo diutius odor fla¬
grat acceptꝰ. quã sermo resonet.
aut uisus appareat. Plerunq quod

Expanded text:
tatem calorisque flagrantiam, ut neque tatem calorisque flagrantiam, ut neque frigus penetret ductus patentes neque nimius adurat aestus. sinuatio autem interiorum aurium modulandi quendam numerum praestat et disciplinam, siquidem per anfractus aurium quidam infundit efficitur et modulis quibusdam ingressae sonus uocis exprimitur. tenaces praeterea sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse nos docet, siquiaem uei uox auditur dulcior et responsa suauia referens echo resultat. quoque sordes aurium non inutiles, quae ligant uocem, ut tenacior eius in nobis et memoria sit et gratia. de naribus autem quid loquar, quae biuio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod
Abbreviated transcription (Latin):
uitalia cor e̾e pleriq arbitrant᷑. Sensu¬
um aut̾ẽ singulorũ uelut organum
corporis insingula quęq officia deri
quȩ referunt uniuersa quȩ uel oculꝰ
uiderit. uel auris audierit. uł odor
in alauerit. uł lingua increpuerit.
uł ossi sapores acceperit. Qđ̾ eni molle
ad cõpassionẽ aptius: qđ autẽ durũ
ex aliqͦ rigore neruorũ ad agendũ
efficatius. Prestantissimũ qͦq audien¬
di munꝰ. ẽ: et uisui subpar gr̃a.Ideo
aures exteriores sunt: ut et ornatꝰ
decorẽ p̾ferant: et excipiant om̃e
illud quicqͥd de uertice sordiũ humo¬
risue defluxerit. Sunul ut earũ sini¬
bus uox reꝑcussa sine offensione inte¬
riores ingrediat᷑ anfractꝰ. Nã nisi ita
esset: qͥs ñ ad omẽm fortioris sonũ
uocis attonitꝰ redderet᷑. cũ int̾ ista
subsidia frequent̾ inꝓuiso ictus cla¬
uelut quȩdã ꝓpugnacula uideas prȩ¬
tendere aduersum frigoris asperi¬

Expanded text:
uitalia, cor esse plerique arbitrantur. sensuuitalia, cor esse plerique arbitrantur. sensuum autem illos uelut organum  partis corporis in singula quaeque officia deriuqui referunt uniuersa quae uel oculus uiderit uel auris audierit uel odor inalauerit uel lingua increpuerit uel os saporis acceperit. quod enim molle ad conpassionem aptius, quod autem durum ex aliquo rigore neruorum ad agendum efficacius. Praestantissimum quoque audiendi munus est et uisui suppar gratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornatus decorem praeferant et excipiant omne illud quidquid de uertice sordium umorisue defluxerit, simul ut in earum sinibus uox repercussa sine offensione interioris ingrediatur anfractus. nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum uocis adtonitus redderetur, cum inter ista subsidia frequenter inprouiso ictus clauelut quaedam propugnacula uideas praetendere aduersum frigoris asperi
Abbreviated transcription (Latin):
incidentis iniuriȩ offensione ledant᷑:
pilis hinc inde consertis uelut qͦdã uallo
ꝑcircuitũ muniunt᷑. Unde tutũ auxi¬
liũ sibi postulans ꝓpħa: ait. Custodi me
dñe ut pupillã oculi. Ut ꝓtectionis
diuinȩ fieret ei tã sollicita et tuta
custodia quã pupillã oculi tutissimo
qͦdã naturȩ uallo munire dignatꝰ est:
simul qͥa innocentia et integritas leui
sorde asꝑsa uiolat᷑. et gr̃ȩ suȩ munus
amittit. Et ideo ꝓspiciendũ. ne qͥs eam
puluis erroris obliniet: aut ulla uexet
oculos ferunt medendi periti cere¬
brũ hominis in capite locatũ: alios
autẽ nr̃i corporis sensus ꝓpt̾ cerebrũ
finitimũ qͦdã e̾e. domicilio constitu¬
tos. Initiũ neruorũ enĩ et om̃iũ sen¬
suũ uoluntariȩ cõmunionis cerebrũ
ẽ: atq inde om̃is eorũ q̃ diximꝰ causa
manat. Initiũ autẽ arteriarũ et in¬
siti caloris quo animantur et tepefunt

Expanded text:
incidentis iniuriae offensione laedantur, incidentis iniuriae offensione laedantur, pilis hinc inde consertis uelut quodam uallo per circuitum muniuntur. unde tutum auxilium. sibi postulans propheta ait: custodi me, domine, ut pupillam oculi, ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam pupillam oculi tutissimo quodam naturae uallo munire dignatus est, simul quia innocentia et integritas leui sorde aspersa uiolatur et gratiae suae munus amittit et ideo prospiciendum, ne quis eam puluis conueniens oblimet aut ulla uexet oculos ferunt medendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. initium enim neruorum et omnium sensuum uoluntariae commotionis cerebrum est atque inde omnis eorum quae diximus causa manat. initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animantur et tepefiunt
Abbreviated transcription (Latin):
species ut possint oculos aut ad cerui¬
cem conferre ut ȩqui aut boues. ac
ꝓpemodũ om̃s fere: aut ad alas suas
ut aues. qͦ tuta qͥete potiant᷑. Nob̾ autẽ
insũma corporis parte constitui oculos¬
oportuit tanꝙͣ in arce. et ab om̃i uł mini¬
ma offensione defendi: quȩ duo sibi ꝓpu¬
gnantia uideant᷑. Nã si inhumili e̾ent:
ꝓpt̃ tutamen munꝰ impediret᷑. Si inuer¬
tice: paterent ad iniuriã. Itaq ne uł usu
aliquantulũ eleuate. haut exiguũ mu-¬
nitionis ad iungant: interiorem partẽ
sepiant nares: ex teriores frontes qͥuoq
malarũ quȩ sibi exuberant et licet
ossi ũ compage conexa et ȩquata confi¬
nia circũuallare uideant᷑. Inter hȩc
medii sunt oculorũ orbes. et tuti ad
cauendũ. et ad intuendũ sunt liberi.
et decori ad gram: ut pote in cristalli
specie refulgentes. In qͦrũ medio pupil¬
lȩ sunt: q̃ uidendi munꝰ oꝑant᷑. Ac ne qͣ

Expanded text:
species, ut possint oculos aut ad ceruispecies, ut possint oculos aut ad ceruicem conferre ut equi aut boues ac propemodum omnes ferae aut ad alas suas ut aues, quo tuta quiete potiantur. nobis autem in summa corporis parte constitui oculosoportuit tamquam in arce et ab omni uel minima offensione defendi, quae duo sibi conpugnantia uidebantur. nam si in humili essent propter tutamen, munus inpediretur, si in uertice, paterent ad iniuriam. itaque ne uel usu aliquantulum elenataeeleuatae haut exiguum munitionis ad iungant, interiorem partem saepiant nares, exteriorem quoque frontis malarumque gibbi extuberantes et licet ossuum compage conexa et aequata confinia circumuallare uideantur. inter haec medii sunt oculorum orbes et tuti ad cauendum et ad intuendum liberi et decori ad gratiam utpote in crystalli speciem refulgentes. in quorum medio pupillae sunt, quae uidendi munus operantur. haec ne qua
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ. uł urbis popłm: uł imperatoris ex¬
ercitũ. Sic latronũ qͦq cauent᷑ incursus.
si exploratores in muris aut montis aut¬
turris excelsȩ suꝑcilio sint locati: ut
desuꝑ spectent plana regionũ. in qͥbꝰ in¬
sidiȩ latronũ latere ñ possint. In mari
qͦq positꝰ siqͥs t̾re apꝓpinquare se coni¬
cit. in ipsa mali fastigia et celsa anten¬
narũ cornua uoti explorator ascendit:
et adhuc inuisibilẽ reliqͥs nauigantibꝰ
eminꝰ t̾rã salutat. At forte dicas. Si specu¬
la editior tã necessaria fuit: cur ñ supra
sũmũ uerticẽ capitis oculi constituti st᷑.
sicut cancris uł scarabis in su̾mo sunt.
qͥbꝰ licet nullũ caput appareat. colla ac
dorsa tam̃ cȩtero corpore celsiora sunt:
Sed illis testa ualida. nec tã tenuis mem¬
brana sicut nobis. qͦ ñ facile possint
offendi rubo. atq cȩteris in terfundi
sentibꝰ. Aliis qͦq animantibꝰ huiꝰmodi

Expanded text:
antem uel urbis populum uel imperatoris exantem uel urbis populum uel imperatoris exercitum. sic latronum quoque diuidunt incursus, si exploratores in muris aut turribus aut montis excelsi supercilio sint locati, ut desuper spectent plana regionum, in quibus insidiae latronum latere non possint. in mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis oculi constituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet nullum caput adpareat, colla ac dorsa tamen cetero corpore celsiora sunt ? sed illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile possit offendi ruboque et ceteris interscindi sentibus. aliis quoque animantibus huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ. Imago quȩdã animi loqͥt᷑
inuultu: fidei basis: in qua cotidie dñi
nomen scribit᷑ et tenet᷑. Tandẽ gemine
sepes suꝑciliorũ sequunt᷑. q̃ oculis muni¬
menta prȩtendunt: pͣtexunt grãm: ut
et uenustas decoris arrideat: et elegan¬
tiã ꝓtectionis assistat. Siqͥd enĩ de capite
sordiũ decidat: aut arenȩ puluis: aut
ros nebule: aut humescentis uerticis su¬
dor excipit᷑ suꝑcilio: ne tẽnera offensa
ac ies uisionũ molliũ ꝑturbet oculorũ.
Adherent uelut qͥbꝰdã montiũ suꝑciliis
oculi: ut et ꝓtegente montis cacumine
tutiores sint. et tanꝙͣ insummo locati.
de quadã scena suꝑiori uniuersa ꝓspe-¬
ctent. Neq enĩ oportebat eos humiles e̾e.
sicut aures uł ut os. ipsosq nariũ interio¬
res sinus. Specula enĩ sẽꝑ exalto ẽ: ut ad¬
uenientiũ cat̾uarũ hostiliũ explorare
possit aduentꝰ: ne inꝓuiso occupent oci¬

Expanded text:
uoluntatem. imago quaedam animi loquitur uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua cotidie nomen domini scribitur et tenetur. eandem geminae saepes superciliorum secuntur, quae oculis munimenta praetendunt, praetexunt gratiam, ut et uenus decoris adrideat et diligentia protectionis adsistat. si quid enim de capite sordium decidat aut harenae puluis aut ros nebulae aut umescentis uerticis sudor, excipitur supercilio, ne teneras offensa acie uisiones mollium perturbet oculorum. Adhaerent uelut quibusdam montium superciliis oculi, ut et protegente montis cacumine tutiores sint et tamquam in summo locati de quadam scaena superiore uniuersa prospectent. neque enim oportebat eos humiles esse sicut aures uel os ipsosque narium interiores sinus. specula enim semper ex alto est, ut aduenientium cateruarum hostilium explorari possit aduentus, ne inprouiso occupent oti
Abbreviated transcription (Latin):
uultꝰ de ȩre uł de marmore ab homi
consultori suo cętera membra famulan¬
tur: et circũferunt illud seruitũ ge¬
stamine. sicut numen atq insublimi
locatũ uehunt. Unde censoria potestate
qͦuult dirigit quorundã obsequia ser¬
uulorũ: et p̾cepta singulis obeunda
decernit. Uideas imꝑatori suo. singula
gratuito stipendio militare. Alia por¬
tant: alia pascunt: alia defendunt:
uł ministeriũ suũ exibent. Parent
ut principi. ancillantur ut dño. Un¬
de uelut quȩdã ꝓcedit tessera quã de¬
beant pedes obire nomen regiq mili¬
tiȩ inunia manus consũmandis oꝑibꝰ
exequant᷑: quã uenter abstinendi uł
edendi formã imposite teneat disci¬
plinȩ. Huic fr̃ons libera nudis aꝑta te¬
poribꝰ. q̃ mentis habitũ specie sui ꝓdat.
Nunc lȩta: nc̃ tristior. Nc̃ erecta ad se¬
ueritate̾: nc̃ ad lenitatẽ remissior:
quȩ signis forensibꝰ internã expͥmat

Expanded text:
uultus de aere uel de marmore ab hominuultus de aere uel de marmore ab homin huic quasi consultori suo cetera membra famulantur et circumferunt illud seruili gestamine sicut numen atque in sublimi locatum uehunt. unde censoria potestate quo uult dirigit quorundam obsequia seruulorum et praecepta singulis obeunda decernit. uideas imperatori suo singula gratuito stipendio militare. alia portant, alia pascunt, alia defendunt uel ministerium suum exhibent, parent ut principi, ancillantur ut domino. unde uelut quaedam procedit tessera, quam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus consummandis operibus exequantur, quam uenter abstinendi uel edendi formam inpositae teneat disciplinae. huic frons libera, nudis aperta temporibus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat
Abbreviated transcription (Latin):
dita: audit qͥd aliis agatur interris.
Ipse autẽ uertex capitis qͣ suauis et
dotibꝰ: quã t̾ribilis in bellatoribus:
ꝙͣ decora in ad olescentibꝰ. quã compta
in mulieribꝰ: quã mollis in pueris. Alium
sexũ crinita decet: aliũ intonsa ñ decet.
Ex arboribꝰ licet q̃ humani sit gr̃a capitis
estimare. In capite arboris om̃is ẽ. fructꝰ:
ibi om̃is ẽ. pulchritudo. Illius coma hos
aut a pluuiis tegit: aut defendit a sole.
Tolle arboris coma: tota arbor ingrata. ẽ.
brũ nr̃m hoc ẽ sedẽ originẽq nr̃orũ sen¬
suũ capillis capitis munit et uestit: ne
aut frigore uexet᷑. aut ȩstu. Illic enim
fons uniuersorũ ẽ: et ideo ubi iniuria
nocet: ibi gr̃a p̃minet. Qd sine capite: ẽ.
homo: cũ totꝰ incapite sit: Cũ caput ui¬
deris: hominẽ agnoscis. Si de sit caput:
nulla agnitio ad esse potest. Iacet trun-¬
cus. ignobilis: sine honore. sine nomine.
Sola ęre fusa principũ capita. et ducti

Expanded text:
dita, audit quid aliis agatur in terris. dita, audit quid aliis agatur in terris. Ipse autem vertex capitis quam suavis et dotibus, quam terribilis in bellatoribus, quam decora in adolescentibus; quam compta in mulieribus, quam dulcis in pueris? Alium sexum crinita non decet, alium tonsa non decet. Ex arboribus licet quae humani sit gratia capitis, aestimare. In capite arboris omnis est fructus, ibi omnis est pulchritudo, illius coma nos aut a pluviis tegit, aut defendit a sole. Tolle arbori comam, tota arbor ingrata est. brum nostrum. hoc est sedem originemque nostrorum sensum capillis capitis munit et uestit, ne aut frigore uexetur aut aestu ! illic enim fons uniuersorum est et ideo ubi iniuria nocet, ibi gratia praeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? cum caput uideris, hominem agnoscis; si caput desit, nulla agnitio adesse potest; iacet truncus ignobilis, sine honore, sine nomine. sola aere fusa principum capita et ducti
Abbreviated transcription (Latin):
aut destituunt᷑ uniuersa: autͣ fulciun¬
tur. Qd agat fortitudo: nisi oculo du¬
ce utat᷑ ad p̃liũ: Qd tu agas. si desit ob¬
tutꝰ: Carcer. ẽ. totũ corpꝰ: tenebroso
horrens situ: nisi oculorũ luminetur
aspectu. Qđ gͥ sol et luna incęlo: hoc
sunt oculi in homine. Sol et luna duo
mundi lumina: oculi autẽ quȩdã in
carne sydera fulgent desuꝑ. et infe¬
riora claro illustrant lumine: nec
cari speculatores qͥdã nr̃i die ac nocte
excubant. Nã et e sopore membris cȩ
teris citius excitantur: et uigilantes
circũs pectant om̃ia. Niciniores enĩ
sunt cerebro: unde om̃is manat usus
uidendi. Neq uͦ preꝓpere qͥs ꝙͣ huc
descendisse me credat. qđ relicto uer¬
tice oculos p̃dicẽ: cũ alienũ ñ sit sum¬
mã rẽ in parte laudare. Oculos enĩ
certũ. ẽ. ee̾. capitis portione. Caput
itaq ꝑ oculos explorat om̃ia: auribꝰ
occulta rima tur: cognoscit abscon

Expanded text:
aut destituuntur universa, aut omnia fulciunaut destituuntur universa, aut omnia fulciuntur. Quid agat fortitudo, nisi oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer est totum corpus tenebroso inhorrens situ; nisi oculorum illuminetur aspectu. Quod ergo sol et luna in coelo, hoc sunt oculi in homine. Sol et luna duo mundi lumina: oculi autem quaedam in carne sidera fulgent desuper, et inferiora claro illustrant lumine, nec cari. Speculatores quidam nostri die ac nocte excubant. Nam teris citius excitantur et uigilantes circumspectant omnia; uiciniores enim sunt cerebro, unde omnis manat usus uidendi. neque uero praepropere quisquam huc descendisse me credat, quod relicto uertice oculos praedicem, cum alienum non sit summam rem in parte laudare; oculos enim certum est esse capitis portionem. caput itaque oculis explorat omnia. auribus occulta rimatur, cog
Abbreviated transcription (Latin):
foret. Nam et si una atq eadẽ om̃iũ
t̾renorũ corporũ uideat᷑ e̾e̾. substan¬
tia: firmitudo et ꝓceritas qͥbꝰdam
maior inbestiis: forma tam̃ hu¬
mani corporis est uenustior: statꝰ
erettꝰ et celsus: ut neq enormis
ꝓceritas sit. neq uilis et abiecta pau¬
xillitas. Tũ ipsa habitudo corporis
suauis et grata: ut neq beluina ua¬
stitas horrori sit. nec gracilitas te¬
nuis infirmitati. Ac primũ om̃iũ
cognoscamꝰ humani corporis fabri¬
cam instar ẽe mundi. Siquidem
ut cęlũ eminet aeri. terris. mari. q̃uelut
quȩdã membra sunt mundi: ita etiam
caput suꝑ reliqͦs artꝰ nr̃i corporis cerni¬
quandã habitare sapientiã. scđm pro¬
pheticũ dictũ: qͥa oculi sapientis in
et ex illa om̃ibꝰ membris uigor̾e ꝓuiden¬
tiãq deferri. Qa enĩ robur et ualiditas
lacertorũ ꝓficiat: qͥd uelocitas pedum:
nisi capitis uelut principis sui imꝑiał
quȩdã adminiculet᷑ potestas: Ex hoc enĩ

Expanded text:
t? Nam etsi una atque eadem omnium terrenorum corporum videatur esse substantia, firmitudo et proceritas quibusdam major in bestiis: forma tamen humani corporis est venustior, status erectus et celsus; ut neque enormis proceritas sit, neque vilis et abjecta pauxillitas: tum ipsa habitudo corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas horrori sit, nec gracilitas tenuis infirmitati. Ac primum omnium cognoscamus humani corporis fabricam instar esse mundi. Siquidem ut coelum eminet aeri, terris, mari quae velut quaedam membra sunt mundi: ita etiam caput supra reliquos artus nostri corporis cerniquamdam habitare sapientiam secundum propheticum dictum: Quia oculi sapientis in et ex illa omnibus membris vigorem providentiamque deferri. Quid enim robur et validitas lacertorum proficiat, quid velocitas pedum, nisi capitis velut principis sui imperialis quaedam adminiculetur potestas? Ex hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
et dicam. Qs me uidet: Aut factꝰ pauꝑ
mundi: ne pauꝑ desperet: ne diues¬
opulens insolescat. Scriptũ ẽ enĩ. Cũ
expuleris gentes et ceꝑis uti t᷑ris eorũ.
rito ascribit suo: et ideo qͣsi p̾latꝰ ꝓpriũ
ñ agnoscit errore: sed longo trahet
fune peccatũ. Nã si credat qđ accessio
pecuniȩ aut fortiuti euentꝰ aut tur¬
pis astutie sit: ñ habet locũ insolentia:
inuerecunda sit. modũ nesciens po¬
nere uoluptati. Iãm de ipso aliqua
dicenda sunt corpore hominis. Qđ
prestantius cȩteris decore et gratũ

Expanded text:
et dicam: quis me uidet? aut factus paupet dicam: quis me uidet? aut factus paupmundi, ne pauper desperet, ne opulens insolescat. scriptum est enim: \'cum expuleris gentes et coeperis uti terris eorum, rito ascribit suo et ideo quasi probatus proprium non agnoscit errorem, sed longo trahit fune peccatum. nam si credat quod accessio pecuniae aut fortuiti euentus aut turpis astutiae sit, non habet locum insolentia inuerecunda sit modum nesciens ponere uoluptati. Sed iam de ipso aliqua dicenda sunt corpore hominis, quod praestantius ceteris decore et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sternit: in qͥbꝰ dulcis reqͥes. suauis. ẽ
somnus: quẽ ille aurea cõpositus in¬
sponda tota ꝑuigil nocte querit et
ñ capit. Oquanto ille beatiorem uidi¬
cat uigilaris qͥescentẽ. Illud p̾terea qđ
multo ẽ prestantiꝰ: qm̃ iustus qͥ hic egu¬
erit illic abundabit: et qͥ hic laborem
tolerauerit: illic consolationẽ habebit.
Qui autẽ hic receperit bona: illic merce¬
dem eorũ expectare ñ poterit. Pauꝑtas
enĩ mercedẽ eorũ suã reseruat: census
absumit. Attende gͦ tͥ pauꝑ: attende
diues: qͥa et inpauꝑtate et in diuitiis
tẽptam̃ta sunt. Ideoq sapiens dicit. Di¬
uitias et pauꝑtatẽ ne dederis mͥ. Et qua
ratione hoc petierit: dicit. Satis. ẽ. ho¬
mini hab̾e qđ sibi sufficit: qͥa diuitiȩ
ut epulis uentr̾ẽ: ita animũ curis sol¬
licitudinibꝰq distendunt. Ideo  petit
constitui sibi q̃ opus sunt ad sufficien¬
tiã: ne repletus inquit mendax fiam.¬
m

Expanded text:
num sternit, in quibus dulcis requies, suavis est num sternit, in quibus dulcis requies, suavis est somnus, quem ille aurea compositus sponda, tota pervigil nocte quaerit, et non capit. O quanto te ille beatiorem judicat vigilans quiescentem! Illud praetereo, quod multo est praestantius: quoniam justus qui hic eguerit, illic abundabit; et qui hic laborem orem unum illic consolationem habebit, qui autem hic receperit bona illic mercedem eorum sperare non poterit; paupertas enim mercedem suam reseruat, census absumit. adtende ergo tibi, pauper, adtende, diues, quia et in paupertate et in diuitiis temptamenta sunt. ideoque sapiens dicit: diuitias et paupertatem ne dederis mihi. et qua ratione hoc. petierit dicit: satis est homini habere quod sibi sufficit iuuenes diuitiae ut epulis uentrem ita animum curis sollicitudinibusque distendunt. ideoque petit constitui sibi quae opus sunt et sufficientia, ne repletus inquit mendax fiam
Abbreviated transcription (Latin):
nis eiꝰ. Magnꝰ. et ñ habet finẽ: altꝰ et im¬
mensus. Domꝰ dei diuiti est cõmunis et
pauꝑi. Difficile tam̃ ẽ. diuitẽ intrare in
regnũ cȩlorũ. Sed forte doleas qđ nullũ
t auratorũ lignorũ lum̃ effulgeat. Sed
multo illustrior tͥ lumine circũfuso lu¬
na resplendet. De hyeme forsitan que¬
reris. qͥa nulla tͥ ypocauta anhelantibꝰ
ignibꝰ uaporent᷑. Sed habes solis calorem
q̃ tͥ orbẽ t̾rarũ tẽperet: et hẏb̾no te
defendat a frigore. An illos beatos pu-¬
tas. qͥ seruorũ sequentiũ stipant᷑ cater¬
uis: Sed qͥ alienos pedes reqͥrunt: suis
uti nesciunt. Deniq a paucis p̾cedunt᷑:
a pluribꝰ portant᷑. Hisi forte illud mi¬
raris qđ abundant auro. argento. pecu¬
nia. Quantis abundent uides: quantis
egeant ñ uides. Sed eburneis lectis ac¬
cũbere p̾ciosũ putas: et ñ consideras
p̃ciosiorẽ. e̾e̾ t̾rã q̃ pauꝑi thoros grami¬

Expanded text:
nis ejus! Magnus et non habet finem, altus et imnis ejus! Magnus et non habet finem, altus et immensus . Domus Dei diviti est communis, et pauperi; difficile est tamen divitem intrare in regnum coelorum. Sed forte doles, quod nullum tibi auratorum lychnorum lumen refulgeat: sed multo illustrior tibi lumine circumfuso luna resplendet. De hyeme forsitan quereris, quia nulla tibi hypocausta anhelantibus ignibus vaporentur: sed habes solis calorem, qui tibi orbem terrarum temperet, et hyberno te defendat a frigore. An illos beatos putas, qui servitiorum sequentium stipantur catervis? Sed qui alienos pedes requirunt, suis uti nesciunt. Denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur. Nisi forte illud miraris, quod abundant auro, argento, pecunia: quantis abundant vides, quantis egeant non vides. Sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas; et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi thoros grami
Abbreviated transcription (Latin):
nudi et morim᷑. Nulla discretio in¬
ter cadauera mortuorũ nisi forte
qͥa grauius fetent diuitũ corpora
distenta luxuriȩ. Quẽ audisti paupe¬
rem cruditate defunctũ: Prodest
illi inopia sua: exercet corpus ñ op¬
talis: diuturna anima. Si tͥ de est pe¬
cunia: ñ de est gr̃a. Et si ñ est domus
ampla. ñ diffusa possessio: cęlũ patet:
terra lib̾a est. Om̃ibꝰ in cõmune ele¬
menta donata sunt. Patent ȩque di¬
uitibꝰ atq pauꝑibꝰ ornam̃ta mundi.
Nunqͥd pulchriora p̃ciosissimarũ domo¬
rũ aurata laquearia. qͣm cęli facies
stellis insignita fulgentibꝰ Nunqͥd
latiora diuitũ rura. quã spacia t̾ra¬
rũ: Unde ad eos qͥ domũ ad domũ.
uillã ad uillã iungunt. dictũ est. Nun¬
qͥd soli habitabitis suꝑ t̾rã: Maiorẽ
domũ tu habes pauꝑ: inqua cdamas
et exaudiris. Oisrł inquit ꝓpħa quã ma¬
gna. ẽ domꝰ dei: et ingens locus possessio¬

Expanded text:
nudi morimur. nulla discretio innudi morimur. nulla discretio inter cadauera mortuorum, nisi forte quia expleto fetent diuitum corpora distenta luxurie. quem audisti pauperem cruditate defunctum ? prodest illi inopia sua; exercet corpustalis, diuturna anima: et si tibi deest pecunia, non deest gratia: et si non est domus ampla, non diffusa possessio, coelum patet, terra libera est. Omnibus in commune elementa donata sunt, patent aeque divitibus atque pauperibus ornamenta mundi. Numquid pulchriora pretiosissimarum domorum aurata laquearia, quam coeli facies stellis insignita fulgentibus? Numquid latiora divitum rura, quam spatia terrarum? Unde ad eos qui domum ad domum, et villam ad villam jungunt, dictum est: Numquid soli habitabitis super terram ? Majorem domum tu habes: pauper, in qua clamas et exaudiris: O Israel, inquit propheta, quam magna est domus Dei, et ingens locus possessio
Abbreviated transcription (Latin):
ũ pęnitentiȩ. Attende tͥ: qͥa carnẽ
habes. q̃ cito labit᷑. Ueniat tͥ bonus
animarũ medicus sermo diuinus.
Asꝑgat tͥ oracula dñi tanꝙͣ medica¬
menta salubria. Attende tͥ: ne fiat
uerbũ absconditũ in corde tuo ini¬
quũ. Serpit enĩ sicut uenenũ: et
lȩtalia confert contagia. Attende
tibi. ne obliuiscaris dm̃ qui fecit te¬
et ne nom̃ eiꝰ inuanũ accipias. Attende
tͥ lex dicit: ne cũ manducaueris et sati¬
atus fueris. et domos ȩdificaueris. et
habitare cȩꝑis. et pecoribꝰ tuis repletꝰ
fueris. et auro et argento abundaue¬
ris. et om̃ibꝰ quȩcunq tͥ fuerint. in mul¬
titudine exaltes te corde: et obliuisca
accepisti: Nonne hȩc om̃ia sicut uin¬
ce insepulchra hominũ: et uide qͥd ex
te nisi cinis et ossa remanebit: hoc ẽ.
ex corpore tuo. Respice inquã et dic
mͥ: qͥs ibi diues et pauꝑ sit. Discerne
inopes ac potentes. Nudi om̃s nascim᷑.

Expanded text:
um paenitentiae. adtende tibi, quia carnem um paenitentiae. adtende tibi, quia carnem habes, quae cito labitur. ueniat tibi bonus animorum medicus sermo diuinus, aspergat tibi oracula domini tamquam medicamenta salubria. adtende tibi, ne fiat uerbum absconditam in corde tuo inicum; serpit enim sicut uenenum et letalia confert contagia. adtende tibi, ne obliuiscaris deum, qui fecit teet ne nomen eius in uanum accipias.. Adtende tibi, lex dicit, ne cum manducaueris et satiatus fueris et domus aedificaueris et habitare coeperis et pecoribus tuis repletus fueris et auro et argento abundaueris et omnibus quaecumque tibi fuerint in multitudine exaltes te corde et obliuiscariaccepisti? nonne haec omnia sicut umce in sepulchra hominum et uide quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est ex corpore tuo, respice, inquam, et diedic mihi quia ibi diues et pauper sit ? discerne inopes ac potentes. nudi omnes nascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in dolore ꝓdat: ñ maledicat ꝓrimũ.
asꝑgat opꝓbrio. Uenatorẽ te fecit
ds̃: ñ expugnatore. Qui dix̃. Ecce
mitto uenatores multos. Uenato¬
res ñ criminis: sed absolutionis. Ne¬
natores ñ culpȩ utiq sed gr̃e. Piscator
xp̃i. ẽ: cui dicit᷑. Amodo eris homui¬
nes uiuificans. Sic mitte retia tuar
sic mitte oculos tuos sic mitte ser¬
mones tuos ut nullũ opprimas: sed
alleues fluctuantẽ. Attende inquit
tibi. Sic sta: ne cadas. Sic curre: ut
adbrauiũ ꝑuenias. Sic certa: ut sepe
decernas: quid legitimo debet᷑ cer¬
tamini. Miles es: hostẽ diligenter
explora: ne tͥ nocturnus irrepat.
Athleta es: manibꝰ aduersario ꝓpior
esto quã uultu. ne oculũ feriat tu¬
um. Liber obtutꝰ sit: argutꝰ incessus:
ut irruentẽ effundas: cedentem
occupes: uulnus ngilanti aspe¬
ctu exeras: forti congressu repel¬
las. Qd si fueris uulneratꝰ: attende
tͥ: curre ad medicũ: quere remedi¬

Expanded text:
non in dolo prodat, non maledico proximum non in dolo prodat, non maledico proximum aspargat obprobrio. uenatorem te fecit deus, non expugnatorem, qui dixit: ecce mitto uenatores multos, uenatores non criminis, sed absolutionis, uenatores non culpae utique, sed gratiae. piscator Christi es, cui dicitur: amodo eris homines uiuificans. sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos, ut nullum obprimas, sed adleues fluctuantem. adtende inquit tibi. sic sta, ne cadas, sic curre, ut ad brabium peruenias, sic certato, ut saepe decernas, quia legitimo debetur corona certamini. miles es, hostem diligenter explora, ne tibi nocturnus inrepat; athleta es, manibus aduersario propior esto quam uultu, ne oculum feriat tuum. liber optutus sit, argutus incessus, ut inruentem effundas, cedentem occupes, uulnus uigilanti aspectu exeas, forti congressu repellas. quod si fueris uulneratus, adtende tibi, curre ad medicum, quaere remedi