comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
collegii sacerdotalis firmiter
obstringentes.x catholice ȩcłie coherentess
qͥb significasti cũ nouatiano te nõ comirii.¬
nicare: sed sequi consilium ñm et cũ cor¬
uelio eoep̃o nr̃o. unum tenere cõsensum.
S cͥpfisti ȩtiã ut exemplum earundẽ lit
terarum. ad cornelium collegam nr̃m
transmitterẽ: ut deposita omĩ sollicitu¬
dine iam sciret te secum. hoc ẽ. cũ catho¬
lica eccłia cominunicare. S enĩ suꝑue¬
nerunt postinodũ aliȩ littere tuȩ. ꝑ quin¬
tum conprb̃m misse: in quib animadũ.¬
ti anium tuũ noitatiani luteris motũ.
nutare cepisse. Nam cũ et consilium ⁊ cõ¬
sensum firmit᷑ tuum ante fraxisses: desi¬
derasti in his lit̾is. ait rescriberem tibi quã
heresim nouatianus introduxisset. uel
cornelius qua ratione trophimo. et
thurificatis. communicet. Q uod quidẽ
si pro sollicitudine fidei anxiȩ euras.
⁊ rei dubiȩ ueritatẽ sollicitꝰ exploras: re.¬
prehendenda non est intimore diuino

Expanded text:
ollegii sacerdotalis firmiter obtinentes, et catholicae Ecclesiae cohaerentes: quibus significasti cum Novatiano te non communicare, sed sequi consilium nostrum, et cum Cornelio coepiscopo nostro unum tenere consensum. Scripsisti etiam, ut exemplum earumdem litterarum ad Cornelium collegam nostrum transmitterem, ut deposita omni sollicitudine iam sciret te secum hoc est cum catholica ecclesia communicare. Sed enim superuenerunt postmodum aliae litterae tuae per Quintum conpresbyterum missae, in quibus animaduerti animum tuum Nouatiani litteris motum nutare coepisse. nam cum et consilium et consensum tuum firmiter ante fixisses, desiderasti in his litteris ut rescriberem tibi quam haeresim Nouatianus introduxisset uel Cornelius qua ratione Trofimo et turificatis communicet. quod quidem si pro sollicitudine fidei anxie K curas et rei dubiae ueritatem sollicitus exploras, repr
Abbreviated transcription (Latin):
est a dño consticuta dẽlinquant: s fatis¬
factionib immorantes et dri miscd̾iam
dep̃cantes. ad eccłiam pulsent. ut recipi.
illuc possint ubi fuerint & ad xp̃m rede¬
ant ã quo recessert̃. Nec audiant eos qͥ
se falsa et mortali seductione deciptũt:
cũ scͥptum sit. Nemouos decipiat: ina¬
nib uerbis. Propterea enĩ uenit ira dei:
fuꝑ filios cõtumaciȩ. Nolite gͦ ẽẽ : parti¬
cipes eoꝵ. Ergo contumaces et dm̃ nõ ti-¬
mentes. et ab ecclra in totũ recedentes ne¬
mo comitetur. Quod fiquis impatiens fu¬
erit: ad dep̃candum dñm qͥ offenfus est.
et nob̃ ob temꝑare noluerit. sed desꝑatos
⁊ ꝑditos secutꝰ fuerit: sibi imputabit. cũ
tuditii dies uenerit. Quomͦꝰ enuim dep̃eari
in illo die dñm poterit: qui et ante hoc
⁊ ep̃is sanis et integris& utuentib nõ obtẽ¬
ꝑanscotnitem. se et participem morientib
semꝑ bene ualene. E.xxI.Icix¬

Expanded text:
est a Domino constituta, derelinquant: sed satisest a Domino constituta, derelinquant: sed satisfactionibus inmorantes et Domini misericordiam deprecantes ad ecclesiam pulsent, ut recipi illuc possint ubi fuerunt et ad Christum redeant a quo recesserunt. nec audiant eos qui se falsa et mortali seductione decipiunt, cum scriptum sit: nemo uos decipiat inanibus uerbis. propterea enim uenit ira Dei super filios contumaciae. nolite ergo esse participes eorum. ergo contumaces et Deum non timentes et ab ecclesia in totum recedentes nemo comitetur. quod si quis inpatiens fuerit ad deprecandum Dominum qui offensus est et nobis obtemperare noluerit, sed desperatos et perditos secutus fuerit, sibi inputabit tam indicii dies uenerit quomodo enim deprecari in die illo Dominum poterit qui et ante hoc et episcopis sanis et integris et uiuentibus non obtemperans comitem se et participem morientibus semper bene ualere. Epi
Abbreviated transcription (Latin):
consilium nob̾ erit singulos fr̃s ab eoꝵ fal¬
lacia separare: et nequis in laqueos erroris
incurrat. ab eorum contagione secernere: qͥn
nec oblatio sc̃ificari illie possit. ubi scĩficatio
scĩ sp̃s non fit. nec cuiqͣm dñs per oblationes
etus et p̃ces ꝓsit. qui ipse dñm uiolauit.
Quod si fortuna tranus aut immemor cri¬
minis fiu ꝑ draboli cetitatẽ. aut minist᷑¬
⁊ seruus diaboli factus. ad decipiendã fr̃¬
nitatẽ in hoc suo furore ꝑmanserit: uos
quantũ potestis elaborate. et in hac cali-¬
gine diaboli seuientis. frm mentes ab er-¬
rore reuocate:ne aliene dementiȩ faci-¬
le consentiant. ut se desꝑatorum delictis
participes faciant. s teneant integre
salutis fue tenorem ⁊ integritatis conser¬
uate a se ce custodite ꝑpetuũ uigorem.
Lapsi uͦ magnitudinem delicti fui cog¬
noscentes. a dep̃cando dño non recedãt:
nec ȩccłiam catholicam quȩ una & sola

Expanded text:
consilium nobis erit singulos fratres ab eorum falconsilium nobis erit singulos fratres ab eorum fallacia separare et, ne quis in laqueos erroris incurrat, ab eorum contagione secernere, quando nec oblatio sanctificari illic possit ubi sanctus spiritus non sit, nec cuiquam Dominus per eius orationes et preces prosit qui Dominum ipse uiolauit. quod si Fortunatianus aut inmemor criminis sui per diaboli caecitatem aut minister et seruus diaboli factus ad decipiendam fraternitatem in hoc suo furore permanserit, uos quantum potestis elaborate et in hac caligine diaboli saeuientis fratrum mentes ab errore reuocate, ne alienae dementiae facile consentiant. ne se desperatorum delictis participes faciant, sed teneant integri salutis suae tenorem et integritatis conseruatae a se et custoditae perpetuum uigorem. Lapsi uero magnitudinem delicti sui cognoscentes a deprecando Domino non recedant nec ecclesiam catholicam, quae una et sola
Abbreviated transcription (Latin):
incubabant. Et cęrus atq epulis ȩtiam
nutie inhiant: quarum crapulam nuꝑ¬
suꝑstitẽ in diescruditate ructabant. nẽ
mantfestissime cõꝓbantes. nec ante se re¬
ligioni. s uentri potiꝰ et questui. ꝓpha¬
na cupiditate seruisse. Unde et ipsam
uenisse ꝑspicimꝰ. et credimꝰ de dĩ explo¬
ratione cenfuram: ne apud altare cõ¬
sistere et contrectare ulterius ꝑseuerarẽt
pudorem incesti. fidem ꝑfidi. religionẽ
ꝓphani: diuina t̾reni. scã sacrilegi. Quod
ne tales ad altaris impiam̃ta & contagia
frm̃ denuoredeant. om̃ib uiribꝰ excubã
dum est. ont̃i uigore nitendum: ut qͣn¬
tum possumꝰ ab hac eos sui sceleris auda¬
tia retundamtine adhuc agere pro facerdo¬
te conent᷑. qui ad mortis extrema deiecti.
ultͣ lapsos laicosrume maioris pondere
ꝓruerunt. Si uͦ apud infanos furor infa-¬
nabilis ꝑseuerauerit: & recedente spuscõ.
quȩ cepit cecitas in sua nocte ꝑmanserit:

Expanded text:
incubabant; et coenis atque epulis etiam incubabant; et coenis atque epulis etiam nunc inhiant, quarum crapulam superstite nuper in dies cruditate ructabant, nunc manifestissime comprobantes nec ante se religioni, sed ventri potius et quaestui profana cupiditate servisse. Unde et ipsam venisse perspicimus et credimus de Dei exploratione censuram, ne apud altare consistere et contrectare ulterius perseverarent pudorem incesti, fidem perfidi, religionem profani, divina terreni, sancta sacrilegi. Quod ne tales ad altaris impiamenta et contagia frdum est, omni uigore nitendum ut quantum possumus ab hac eos sui sceleris audacia retundamus, ne adhuc agere pro sacerdote conentur qui ad mortis extrema deiecti ultra lapsos laicos ruinae maioris pondere proruerunt. Si nero apud insanos furor insanabilis perseneranerit et reeedente spiritu sancto quae coepit caecitas in sua nocte permanserit,
Abbreviated transcription (Latin):
accedẽ facerdotes. ȩtram in leuiore crimi¬
ne constitutos: ⁊ in leuitico dicat. homo
in quo fuerit uicium et macła nõ acce¬
det offerre dona dõ. item inexodoꝙ sac̾
qui accedunt ministrare ad altare scĩ.
nõ adducent in se delictum. nemoriant᷑.
Qui ergo grauia delicta in se adduxert̃.
idest qui ydolis sacrificando. sacrilega sa¬
crifitia fecert̃. sacerdotium dĩ sibi uin-¬
dicare non possunt. nec ullam inconspec-¬
tu eius precem profr̃ĩb facere. quando
in euͣgłio scriptum sit ds̃ peccatorem ñ
audit. s siquis dm̃ coluerit. & uolunta¬
tem eiꝰ fecerit: illum audit. Quamuis
sic quorundam pectora tenebrarũ in¬
gruentiũ ꝓfunda caligo cecauerit. ut
de p̃ceptis salubrib nichil lucis admit¬
tant. et semel a recto limite ueri itineris
auersr ꝑ p̃ceps acper abruptũ criminũ
qui dñm negauert̃. Stipes et oblationes
⁊ luera defidant: quib priꝰ insatiabiles

Expanded text:
accedere sacerdotes etiam in leuiore crimiaccedere sacerdotes etiam in leuiore crimine constitutos et in Leuitico dicat: hin quo fuerit macula et vitium, non accedat offerre dona Dcum accedunt ministrare ad altare sancti, non adducent in se delictum, ne moriantur . Qui ergo gravia in se delicta adduxerunt, id est, qui idolis sacrificando sacrilega sacrificia fecerunt, sacerdotium Dei sibi vindicare non possunt, nec ullam in conspectu ejus precem pro fratribus facere, quando in Evangelio scriptum sit: Deus peccatorem non audit; sed si quis Deum coluerit et voluntatem ejus fecerit, illum audit . Quamvis sic quorumdam pectora tenebrarum ingruentium profunda caligo caecaverit, ut de praeceptis salubribus nihil lucis admittant, sed se mel a recto limite veri itineris aversi, per praeceps et per abruptum criminum qui Dominnm negaverunt: stipes et oblationes et lucra desiderant, quibus prius insatiabiles
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit᷑. nisi dño solizitem dñs denuo lo¬
quatur et dicat: ad orauert̃ eos quos fece¬
runt digiti eoꝵ. Et curiratꝰ ẽ. homo et
humiliatꝰ est uir. & nõ laxabo illis: in
apocalipsi quoq legamꝰ iram dñi comꝰ¬
& imaginẽ eiꝰ. accipiet notam in fronte
fua et inmani bibet et ipse de uino
irȩ dĩ miaxto in poculo irȩ eius. & puniet᷑
igne ⁊ sulphure sub ocłis scõꝵ angłoꝵ.
et fub ocłis agni. et fumus de tormẽtis
requiẽ die & nocte. qͥ adorauert̃ bestrã
⁊ imaguniẽ eius. Cũ gͦ hȩc torm̃ta. hȩc
suppłitia in die iudicii dñs comminet᷑:
his qui diabolo obtemꝑant. & ydolis sa¬
crificant. quomͦ se putat posse agere ꝓ
dĩ sacerdote. qui obtemꝑauit et serui¬
uit diaboli facerdotibꝰ. aut quomodo
putat manum siã transferri posse ad
dĩ sacͥficium et p̃cem dñi. quȩ captiua fu¬
erit sacrilegio & crimini. qͣndo inscriptu¬
ris diuinis dĩ ad sacrifitium ꝓhibeat

Expanded text:
dicabitur, nisi Domino soli . Item Dominus denuo lodicabitur, nisi Domino soli . Item Dominus denuo loquitur et dicit: Adoraverunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curvatus est homo et humiliatus est vir, et non laxabo illis . In Apocalypsi quoque legimus iram Domini comet imaginem ejus, et accipit notam in fronte sua aut in manu, bibet et ipse de vino irae Dei mixto in poculo irae ejus, et punietur igne et sulphure sub oculis sanctorum Angelorum et sub oculis Agni: et fumus de tormentis requiem die ac nocte quicumque adorant bestiam et imaginem eius. Cum ergo haec tormenta, hael supplicia in die iudicii Dominns conminetur his qui diabolo obtemperant et idolis sacrificant, quomodo se putat posse agere pro Dei sacerdote qui obtemperauit et seruiuit diaboli sacerdotibus, aut quomodo putat manum suam transferri posse ad Dei sacrificium et precem Domini quae captiua fuerit sacrilegio et crimini, quando in scripturis diuinis Deus ad sacrificium prohibeat
Abbreviated transcription (Latin):
epitecto fr̃i et plebi affuras
consistenti falutẽ. Girauiter
et dolenter motus fum fr̃s
lemi. quod cognouerim fortunatianũ
quondam aptł uos ep̃m: post grauẽ lap¬
sum runȩ suȩ. pro integro nunc agere.
et uelle episcopatum sibi uindicare cepis¬
se. Quȩ res contristauit me. primo ꝓpter
ipsum. qui miser uel diaboli tenebris in
totum excecatꝰ. uł quorũdã sacrilega ꝑ¬
suasione deceptꝰ: cum debeat fatis facere.
& ad dñm exorandũ dieb ac noctib lacͥ
nuis et oracionib et p̃cib incumb̾e. audoꝵ
sibi adhuc facerdotium quod prodidit
uindicare: qirasi post aras diaboli accede
ad altare dĩ fas sit. Aut non maiorẽ in se
iram &e indignationẽ dñi in die tudicii
ꝓuocet: qui eum uirtutis et fidei dux
demeritatis. magister existat. Et qui nõ
dociit fr̃s in p̃lio fortiter stare: doceat
eos qui iicti & ꝓstrati sunt nec rogare cũ
dñs dicat illis fudistis libamina. et istis impo
dieit dñs: St alio loco. facrificans di as era-¬

Expanded text:
Epicteto fratri et plebi Assuras consistenti salutem. Graviter et dolenter motus sum, fratres charissimi, quod cognoverim Fortunatianum quondam apud vos episcopum post gravem lapsum ruinae suae pro integro nunc agere velle et episcopatum sibi vindicare coepisse. Quae res contristavit me, primo propter ipsum, qui miser, vel diaboli tenebris in totum excoecatus, vel quorumdam sacrilega persuasione deceptus, cum debeat satisfacere et ad Dominum exoranduimis et orationibus et precibus incumbere, audet sibi adhuc sacerdotium quod prodidit uindicare, quasi post aras diaboli accedere ad altare Dei fas sit aut non maiorem in se iram et indignationem Domini in die iudicii prouocet, qui cum fidei et uirtutis dux temeritatis magister existat, et qui non docuit fratres in praelio fortiter stare, doceat eos qui victi et prostrati sunt nec rogare, cum Dominus dicat: Illis fudistis libamina, et illis imposdicit Dominus . Et alio loco: Sacrificans diis era
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Cȩlum michi thronus ẽ.: t̾ra scabeltũ
ficabitis: Aut qͥs locus ad requiem michi ͤ
Omta enim ista fecit manusmea. Itẽ illic.
triturantes. nouas inseret ornatas: et tri¬
turabit montes. et extenuabit colles. & sic̃
lanuginem ponet. & uentilabit: et uentꝰ
occupabit illos. et ꝓcella disꝑget. Tuaũt
iocundab̾is in seĩs isrł:. & exultabunt ino¬
pes et egeni. Querent enĩ aqͣm et nõ erit:
lingua enim eoꝵ afiti siceabit. Ego dñs
ds̃. ego exaudiam ds̃ ifrł: et nõ delinqͣm
eos. s aꝑiam int̾ montes flumina. et in me¬
diis campis fontes faciam. deserta innemo¬
ra aquosa. et sitientẽ t̾ram in aquȩ duetꝰ.
Ponam inaquosam t̾ram cedrum. & bu¬
xum.& mirtam. et cipressum. ⁊ ulmum.
& popłm. ut uideant et cognoseant. et
seiant et credant simul quia manꝰ dñi
fecit ista. et sẽs isrł ostendit.

Expanded text:
ens: Coelum mihi thronus, et terra suppedaneum ficabilis domum? aut quis locus ad requiem mihi? Omnia enim ista fecit triturantis novas in se retornatas; et triturabis 286 montes, et extenuabis colles, et sicut lanuginem pones et ventilabis, et ventus occupabit illos, et procella disperget. Tu autem jucundaberis in sanctis Israel, et exultabunt inopes et egeni. Quaerent enim aquam, et non erit. Lingua enim eorum a siti siccabit. Ego Dominus Deus, ego exaudiam Deus Israel, et non derelinquam eos; sed aperiam inter montes flumina et in mediis campis fontes. Faciam deserta in nemora aquosa, et sitientem terram in aquaeductus. Ponam in inaquosam terram cedrum et buxum et myrtum et cypressum et ulmum et populum, ut videant et cognoscant et sciant et credant simul quia manus Domini fecit ista et sanctus Israel ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ xp̃c sit. et de saeram̃to inc̃arnationis
euis & passionis. et calicis. et altaris. ⁊ apłoꝵ.
qui missi p̃dicauert̃: apud salomonẽ in
ꝓuerbiis. Sapientia ȩdificauit sibi domũ:
⁊ subdidit colũpnas septem. Mactauit suã
hostiam: miscuit in cratera uinum suum.
& suam m̃sam parauit: et mifit seruos suos
cõuocans eũ excelfa p̃dicatione ad crateram
dicens. Qͥs ÷ insipiens declinet ad me. or egẽ¬
tibus sensu dixi. Uenite edite de meispanibꝰ.
⁊ bibite uinum quodmiscui uob̃. Derelin¬
quite stulticiam: et querite prudentiam.
et ꝑcipite scientiam intellectus.iii.
Quod xp̃c idem sit et sermo dĩ: in psal
mõ.xl.miͦ. E ructuauit cormeũ uerbum
bonum: dico ego oꝑa mea regi. Itẽ in psalmo
xXXx.iͦ. Sermone dei cęli solidati st̃. et sp̃u eiꝰ

Expanded text:
TIONIS EIVS ET PASSIONIS ET CALICIS ET ALTARIS ET APOSTOLORVM, QVI MISSI PRAEDICAVERUNT. Apud Salomonem in Prouerbiis: Sapientia aedificauit sibi domum et subdidit columnas septem. mactauit suam hostiam, miscuit in cratere uinum suum et parauit suam mensam et misit seruos suos conuocans cum excelsa praedicatione ad craterem, dicens: qui est insipiens, declinet ad me. et egentibus sensu dixit: uenite, edite de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. derelinquite stultitiam et quaerite prudentiam et corrigite scientia intellegentiam. QVOD CHRISTVS IDEM SIT SERMO Dmo XLIV: Eructavit cor meum sermonem bonum, dico ego opera mea regi . Item in Psalmo XXXII: Sermone Dei coeli solidati sunt, et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ erat u̾bum. hoc erat in pͥncipio apud
dm̃. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt: et sine ipso
factum ẽ. nichil. Quod factum est millo uita
est: et uita fuit luxc hominũ: et lux lucet
in tenebͥs. & tenebre eam nõ comp̃hendunt.
ltẽ in apocalipsin.  uidi cęlum aꝑtũ. et
ecce ȩquus albus. et qui sedebat suꝑ eum.
sa sanguine. & dicit᷑ nom̃ eius sermodei.¬

Expanded text:
in principio apud Deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil quod factum est. in eo uita est et uita erat lux hominum: et lux lucet in tenebris et tenebrae eam non conprehenderunt. Item in Apocalypsi: Et uidi caelum apertum, et ecce equusa sanguine; et dicitur nomen ejus Sermo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
epłȩ exemplum uob̃ misi. Et cre̾do uobis
id quod rescripsi ñ displicere. S et illud
aduos ꝑferre litt̾is meis debur urgente cau¬
sa clero in urbe consistenti litt̾as me misisse.
& qm̃ oportuit me ꝑ clericos scribere. Scio
aũt nr̃os plurimos habentes ẽẽ: paucos uͦ
qui illic sunt. uix ad ministeriũ quotidianũ
oꝑis sufficere. Necesse fuit nouos aliqͦs cõsti¬
tuere: qui mitterent᷑. f ecisse aũt me sciatis
lectorem saturũ & hẏppodiaconũ. ⁊ opta¬
tum cõfessorem. qͦs iam pridem cõmuni
cõfilio clero ꝓximo feceramꝰ: quando aut
saturo die pascȩ semel atq tt̾m lectionẽ de¬
dimus. aut modo cum prb̃is dictorib lec
toribꝰ doctoꝵ audientiũ constituimꝰ. exami¬
nantes an cõgruerent illis om̃ia quȩ eẽ. de-¬
berent. inhis qui ad clerũ parabantur. Ni¬
chil gͦ a me absentib uob̃ nouum factũ est:
s quodiam pridẽ comnruni cõsilio om̃iũ
nr̃m ceꝑat. necessitate urgente ꝓmotũ est.

Expanded text:
epistolae exemplum uobis misi: et credo uobis id quod rescripsi non displicere. sed et illud ad uos perferre litteris meis debui urguente causa clero in urbe consistenti litteras me misisse. et quoniam oportuit me per clericos scribere, scio autem nostros plurimos absentes esse, paucos uero qui illic sunt uix ad ministerium cotidianum operis sufficere, necesse fuit nouos aliquos constituere qui mitterentur. fecisse me autem sciatis lectorem Saturum et hypodiaconum Optatum confessorem, quos iam pridem communi consilio clero proximos feceramus, quando aut Saturo die Paschae semel atque iterum lectionem dedimus aut modo cum presbyteris doctoribus lectores doctorum audientium constituimus, examinantes an congruerent illis omnia quae esse deberent in his qui ad clerum parabantur. nihil ergo a me absentibus uobis nouum factum est, sed quod iam pridem communi consilio omnium nostrum coeperat necessitate urguente promotum est.
Abbreviated transcription (Latin):
hic me habeant in potestate p̃sentem: Conuicia
eoꝵ. quib se et uitam firam quotidie lace¬
rant nõ timemus: fustes et lapides. ⁊ gladios.
quos uerbis parricidalib iactitant. non
ꝑorrescimus. quodin illis est: homicidȩ
sunt apd̃ dm̃ tales. Necare tam̃ nõ posfunt:
nisi eis dñs necare ꝑmiserit. Et cũ nobis
semel moriendum sit: illi tam̃ odio ⁊ uerb̃¬
suis.⁊ delictis suis quotidie ꝑimunt. Sed
astica disciplina. aut sacerdotalis soluẽ
da censura: qm̃ conuitiis infestam᷑. aut
t̃rorib quatim᷑. qͣndo occurrat & mone¬
at scͥptura diuina dicens. Ille uͦ qui p̃¬
sumit & cõtumax est uir sui iactatis: ni¬
chil om̃ino ꝓfitiet. Qui dilatauit tanqͣ
inferus animã suã. Et it̾m. Et uerba ui¬
ri peccatoris ne timueritis: qͥa gła etus in
stercora erit. & inuermes. Hodie excollit᷑
⁊ eras nõ inuentet᷑. qm̃ conuersus est in
t̾ram suã & cogitatio eiꝰ ꝑibit. Et iterum.

Expanded text:
hic me habeant in potestate praesentem? conuicia hic me habeant in potestate praesentem? conuicia eorum quibus se et uitam suam cotidie lacerant non timemus, fustes et lapides et gladios quos uerbis parricidalibus iactitant non perhorrescimus. quod in illis est, homicidae sunt apud Deum tales. necare tamen non possunt, nisi eis Dominus necare permiserit. et cum nobis semel moriendum sit, illi tamen odio et uerbis et delictis suis cotidie perimunt. Sed astica disciplina aut saceda censura, quoniam conviciis infestamur, aut terroribus quatimur; quando occurrat et moneat Scriptura divina dicens: Ille vero qui praesumit et contumax est, vir sui jactans, nihil omnino perficiet, qui dilatavit tamquam infernus animam suam . Et iterum: Et verba viri peccatoris ne timueritis, quia gloria ejus in stercora erit et in vermes. Hodie extolletur, et cras non invenietur; quoniam conversus est in terram suam, et cogitatio ejus peribit . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ t̾rorib & ꝑiculis uiuit obnorius: et
tam̃ fit de ipsis t̾rorib & ꝑiculis głofus.
Neq enĩ solas gentiliũ. uł tudeoꝵ minas.
cogitare et spectare debemꝰ cũ uideamꝰ
ipsum dñm ãfrĩb eẽ. detentũ. & ab eo
quẽ int̾ apłõs ipse delegerat ꝓditum:
int̾ mitia quoq mũdi abel iustũ nõ nisi
fr̃ occidit: racob fugientẽ ꝑsecutus sit
fr̃ infestus e ioseph puer uenierit uen¬
dentib fr̃ibꝰ: in eu̾głio ȩtiam legamꝰ eẽ.
p̃dictum magis domesticos iniicos
futuros. ⁊ qui pͥꝰ copulati saeram̃to una¬
nimitatis fuerint ipsos inuicẽ tradituros.
Nichil int̾est quis tradat aut seinat: eũ
ds̃ tradi ꝑmittat. qͦs disponit coronan. Neq
nob̃ ignomunia est pati a frib. quod pas¬
fus est. xp̃e: nec illis gła est facere. quod
fecerit tudas. Quȩ aũt sui elatio est. quȩ
comminantium tumens. et inflata et
uana iactatio illic absenti minariͥ cum

Expanded text:
qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim solas gentilium uel Iudaeorum minas cogitare et spectare debemus, cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil interest quis tradat aut saeuiat, cum Deus tradi permittit et coronari. neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus est Christus nec illis gloria est facere quod fecerit ludas. quae , autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et uana iactatio, illic absenti minari, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tarent. & multa turpia ⁊ ꝓbrosa. et ore
suo digna. ꝓferrent. Quod si ita res est fr̃
lemẽ. ut nequissimoꝵ. timeat᷑ audacta:
& quod mali uire atq ȩquitate ñ posst᷑.
temeritate ac desꝑatione ꝑfitiant: actũ
de episcopatꝰ uigore. et de ȩccłie gub̃nand̃
fublimi ac diuina pocestate. Nec xp̃iani
ultra aut durare. aut eẽ. iam possumus.
si ad hoc uentum ẽ. ut ꝑditoꝵ minas atq
insidias. ꝑtimescanus. Nã et gentiles ee ui¬
dei minant᷑. & heretici atq om̃s quoꝵ
pectora et m̃tes diabolus obsidet. uene¬
natam rabiem suã quotidie furiosa uo¬
ce testantur. H on tam̃ uleirco cedendũ
est: quia minant᷑. Aut idõ aduersariꝰ et
⁊ stabilis & incõcussa uirtus. cõtra incur¬
fus atq om̃s impetꝰ oblatrantium fluc¬
titum. uelut petre obiacentis forticudi¬
ne ce mole. debet obsistere. Nec inter est.
unde ep̃o aut t̾roraut ꝑicłm ueniat.

Expanded text:
tarent, et multa turpia ac probrosa et ore tarent, et multa turpia ac probrosa et ore suo digna proferrent. Quod si ita res est, frater charissime, ut nequissimorum timeatur audacia, et quod mali jure atque aequitate non possunt, temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus vigore et de Ecclesiae gubernandae sublimi ac divina potestate: nec Christiani ultra aut durare aut esse jam possumus, si ad hoc ventum est, ut perditorum minas atque insidias pertimescamus. nam et gentiles et Iudaei minantur et haeretici adque omnes quorum pectora et mentes diabolus obsedit uenenatam rabiem suam cotidie furiosa uoce testantur. non tamen idcirco cedendum est quia minantur, aut inde aduersarius et et stabilis adque inconcussa uirtus contra omnes incursus adque inpetus oblatrantium fluctuum uelut petrae obiacentis fortitudine et mole debet obsistere. nec interest unde episcopo aut terror aut periculum ueniat,
Abbreviated transcription (Latin):
mina sita plurima & grauissima osten¬
sum ł ñ tantũ mea s ce plurimoꝵ eoe¬
piscopoꝵ sentencia condempnatũ: reiec¬
tum ate illic eẽ. Et cum ueniss: stipatꝰ
catua ec factione desꝑatoꝵ iugore pleno
quo ep̃o agere oportet. pulsum de ȩccłia
ẽẽ: de qua iam pridem eũ cum sius suni
seueritate depulsus est. ne scismatieis
⁊ discidii auctor. ne pecuniȩ cominisse
sibi fraudator. ne stuprator uirginũ.
ne matͥmonioꝵ multoꝵ depopulator.
atq corruptor: ultͣ adhuc sponsam
xp̃i incorruptam seãm. pudicã. p̃sen¬
tiȩ suȩ dedecore.⁊ impudica atq inees¬
tã contagione uiolaret. S enĩlecta alia
epła tua frͣ. quam pͥmis litt̾is subun.¬
xisti satis miratꝰ sum. cũ anĩaduertissẽ
te minis ac t̾rorib eoꝵ qͥ uenerant ali¬
qͣntum eẽ. commotũ: cum te scđm qͦd
scripsisti. aggressi e̾e̾nt. cũ sũma desꝑa¬
tione comminantes. quod si litteras quas
attulerant nõ accepisses: publicȩ eas reci¬

Expanded text:
plurima et grauissima abstentum et non tantum mea sed et plurimorum coepiscoporum sententia condemnatum reiectum a te illic esse, et cum uenisset stipatus caterua et factione desperatorum, uigore pleno quo episcopos agere oportet pulsum de ecclesia esse, de qua iam pridem cum sui similibus stri seueritate depulsus est, ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator uirginum, ne matrimoniorum multorum depatque corruptor ultra adhuc sponsam Christi incorruptam, sanctam, pudicam, praesentiae suae dedecore et impudica atque incesta contagione violaret. II. Sed enim lecta alia epistola tua, frater, quam primis litteris subjunxisti, satis miratus sum: cum animadvertissem, te minis ac terroribus eorum, qui venerant, aliquantum esse commotum; cum te, secundum quod scripsisti, agressi essent, cum summa desperatione comminantes, quod si litteras quas attulerant, non accepisses, publice eas reci
Abbreviated transcription (Latin):
impugnce. Non scilicet. xp̃e qui sacerdo¬
tes aut constituit aut ꝓtegit⁊ s ille qui
xp̃i aduerfarius et eccłie eius inimicus.
obhoc eccłie p̃positum sua infestatione
ꝑsequit᷑: ut gub̃natore sublato. atrociꝰ
atq uiolentius circa eccłie naufragia
grassetur. Nec quẽꝙͣ fidelem & ȩu̾głii
memorenratq apłi p̃monẽtis manda¬
ta retinentẽ mouere deb̾et fr̃ km̃e: si
quidam inextremis temporibꝰ suꝑbi et
cõtumaces. & sacerdotum dĩ hostes. aut
de ecclia recedunt. aut contra eccłiam
faciunt. qn talesnũc futuros et dñs ꝙ apłz
itum deseri aquibꝰdam. miret᷑ aliquis:
qͥn ipsum dñm magnalia & mirabilia
summa facientẽ & uirtutes dĩ patris
factoꝵ suoꝵ testimonio comꝓbantẽ. dis¬
cipłi sui reliquert̃. Et tam̃ ille nõ inere

Expanded text:
impugnet. Non scilicet Christus, qui sacerdoimpugnet. Non scilicet Christus, qui sacerdotes aut constituit aut protegit, sed ille, qui Christi adversarius, et Ecclesiae ejus inimicus, ad hoc Ecclesiae praepositum sua infestatione persequitur, ut gubernatore sublato, atrocius atque violentius circa Ecclesiae naufragia grassetur. VII. Nec quemquam fidelem et Evangelii memorem, atque Apostoli praemonentis mandata retinentem, movere debet, frater charissime, si quidam in extremis temporibus superbi et contumaces et sacerdotum Dei hostes aut de Ecclesia recedunt, aut contra Ecclesiam faciunt; quando tales nunc futuros et Dominus et Aositum servum deseri a quibusdam miretur aliquis; quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia summa facientem, et virtutes Dei Patris factorum suorum testimonio comprobantem, discipuli sui reliquerint. Et tamen ille non incre
Abbreviated transcription (Latin):
ponit et dicit. Sibimetipsi regem consti¬
tuerunt: et nõ ꝑme. Et tt̾m. Sacrifitia
eoꝵ: tanqͣ. panis luctus. Oñs qui mandu¬
cant ea: contaminabunt᷑. Et ꝑ ysaiam
non ꝑme. et fecistis conuentionẽ nõ ꝑ spm̃
meum: a dicere peccata suꝑ peccata. Cete¬
rum dico. dico enim ꝓuocatus. dieo dolers.
dico cõpulsus: quando ep̃s in locum de¬
functi substituit᷑. quando popłi uniuer¬
si suffragio in pace delegit᷑. quando dei
auxslio in ꝑsecutione ꝓtegitur. collegis
omĩb fideliter uinctus. plebi suȩ inepis¬
copatu quadriennio iam ꝓbatꝰ inquiete
seruiens disciplinȩ. in tempestate ꝓscͥptꝰ.
applicito ⁊ adiuncto episcopatus sui no¬
mine.tociens ad leonem petitus ineirco:
mnamphiteatro dñicȩ dignationis testimo¬
nio. honoratus: his ipsis ȩtiam dieb quibꝰ
has ad te litteras feci: obsacrificia quȩ de edic¬
to ꝓpofito cȩlebrare popłs iubebatur. cla-¬
more populartum ad leonem denuopos¬
titutis impugnari uidet᷑: apparet quis

Expanded text:
imetipsis regem constituerunt, et non per me . Et iterum, Sacrificia eorum tamquam panis luctus, omnes qui manducant ea, contaminabuntur . Et per Esanon per me, et fecistis conventionem non per spiritum meum, adjicere peccata super peccata . VI. Caeterum dico enim provocatus, dico dolens, dico compulsus, quando episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi universi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione protegitur, collegis omnibus fideliter junctus, plebi suae in episcopatu quadriennio jam probatus, in quiete serviens disciplinae, in tempestate proscriptus applicito et adjunto episcopatus sui nomine, toties ad leonem petitus in circo, in amphitheatro Dominicae dignationis testimonio honoratus: his ipsis etiam diebus, quibus has ad te litteras feci, ob sacrificia quae edicto proposito celebrare populus jubebatur, clamore popularium ad leonem denuo postitutis impugnari videtur, apparet quis
Abbreviated transcription (Latin):
ri sacerdotẽ: cum dñs in euangłio suo dicat.
honne duo passeres asse ueneunt:Et neut̃
eoꝵ. cadit in t̾ram: sine patris uoluntate.
Cumille nec minima fieri sine dĩ uolun-¬
tate dicat: existimat aliquis summa et
magna. aut nõ seiente aut nõ ꝑmittente
dõ in eccłia dĩ fieriꝰ  facerdotes id est dis¬
pensatores eius. ñ de eius sentẽtia ordina¬
ri: Hoc est fidem nõ hab̾e qua iuiumus:
hoc est dõ honorem non cdare. cuitis nutu
⁊ arbitrio regi & gub̃nari. omĩa scimus.
et credimus. P lane ep̃i non de dĩ uolunta
te fiunt. s qui extra ȩccłi̾am fiunt. s qͥ
contra dispositionẽ & traditionẽ eũgłii

Expanded text:
ri sacerdotem: cum Dominus in Evangelio suo dicat: ri sacerdotem: cum Dominus in Evangelio suo dicat: Nonne duo passeres asse venerunt, et neuter eorum cadit in terram sine Patris voluntate? Cum ille nec minima fieri sine voluntate Dei dicat; existimat aliquis summa et magna, aut non sciente aut non permittente Deo, in Ecclesia Dei fieri, et sacerdotes, id est, dispensatores ejus, non de ejus sententia ordinari? Hoc est fidem non habere qua vivimus, hoc est Deo bonorem non dare, cujus nutu et arbitrio regi et gubernari omnia scimus et credimus. Plane episcopi non de voluntate Dei fiunt; sed qui extra Ecclesiam fiunt, sed qui contra dispositionem et tradit
Abbreviated transcription (Latin):
alia exempla p̃cedant. qͥb sacerdotalis
auctoritas & potestas. de diuina dignati¬
one firmat᷑. quales putas eos eẽ. qui facer¬
dotum hostes.⁊ cõtra excłiam catholicã
rebelles. nec p̃monentis dñi comminati¬
one: nec futuri udicii ultione t̾rentur:
Neq eñĩ aliunde hereses oborte st̃. aut
nata scismata: nisi qͣtido sacerdoti dĩ non
obtemꝑat᷑. nec unus in eccłia ad tempus
facerdos & ad tempꝰ uidex itice. xp̃i cogi¬
tatur. Cui si scd̃m magisteria dituina ob¬
temꝑaroe fr̃nitas uniuersa: nemo aduersũ
facerdotũ collegium quicꝗͣ moueretꝰ ne¬
mo post diuinũ iudittum. post popłi suf¬
fragium. post coepͣoꝵ consensum. iudieẽ
se non iam ep̃i s dĩ faceret:. nemo discidio
unitatis. xp̃i eccłram scuidet. hemo sibi pla¬
cens ac tumens. seorsum foris heresim noitã
cond̾ẽt. nisi ita est aliqͥs sacrilege temeritatis.
ac ꝑdite mentis. ut putet sine dĩ iuditio fie¬

Expanded text:
alia exempla praecedant, quibus sacerdotalis alia exempla praecedant, quibus sacerdotalis auctoritas et potestas de divina dignitatione firmatur; quales putas esse eos, qui sacerdotum hostes, et contra Ecclesiam catholicam rebelles, nec praemonentis Domini comminatione, nec futuri judicii ultione terrentur? Neque enim aliunde haereses obortae sunt, aut nata sunt schismata, quam dum sacerdoti Dei non obtemperatur, nec unus in Ecclesia ad tempus sacerdos, et ad tempus judex vice Christi cogitatur. Cui si secundum magisteria divina obtemperaret fraternitas universa, nemo adversum sacerdotum collegium quidquam moveret; nemo post divinum judicium, post populi suffragium, post coepiscoporum consensum, judicem se jam non episcopi sed Dei faceret; nemo discidio unitatis, Christi Ecclesiam scinderet; nemo sibi placens ac tumens seorsum foris haeresim novam conderet, nisi si ita est aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis, ut putet sine Dei judicio fie
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃. Et dñs quoq in eu̾głio. Qti audit
inqͥt uos. me audit: et eum qui memisit.
reicit eũ qui me misit. Et cũ lepsũ emun
postea tempore passionis alapam accepiss
a seruo sacerdotis. cumq ei dixiss sic respõ¬
despontifici: aduersus pontificem dñs cõ¬
tumeliose nichil dix̃: nec qͥcꝗͣ de facerdotio
honore detraxit. s innocẽtiam suã magis
asserens ⁊ ostendens. simale inqͥt locutus
sum: exꝓbra de malo. Si aũt bene̾ quid
me cedis: Item mactib apłoꝵ. postmodũ
beatus apls paulus cum ei dictum eẽt. sic
insilis in sacerdotem dĩ maledicendo: qͣm¬
ius dño iam crucifixo sacrilegi ⁊ impiĩ
& cruenti illi eẽ. cȩpissentꝰ. nec ram qͥc qͣm
de sacerdotali auctoritate. ⁊ dignitate. re¬
tinerent: tam̃ ipsum quãuis in ane nom̃
⁊ umbram qͣndam facerdotis cogitans
Scͥptum est enĩ. Principẽ popłĩ tui nõ ma¬
ledices. Cum hȩc tanta & talia. ⁊ multa

Expanded text:
verunt . Et Dominus quoque in Evangelio: Qui audit verunt . Et Dominus quoque in Evangelio: Qui audit vos, inquit, me audit et eum qui me misit: et eum qui me misit . Et cum leprosum emundpostea tempore passionis alapam accepisset a servo sacerdotis, cumque ei dixisset, Sic respondes pontifici? adversus pontificem Dominus contumeliose nihil dixit, nec quidquam de sacerdotis honore detraxit; sed innocentiam suam magis asserens et ostendens, Si male, inquit, locutus sum, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? Item in Actis Apostolorum postmodum beatus apostolus Paulus, cum ei dictum esset, Sic insilis in sacerdotem Dei maledicendo? quamvis Domino jam crucifixo sacrilegi et impii et cruenti illi esse coepissent, nec jam quidquam de sacerdotali honore et auctoritate retinerent: tamen ipsum quamvis inane nomen et umbram quamdam sacerdotis cogitans scriptum est enim, Principi plebis tuae non maledices . V. Cum haec tanta ac talia et multa
Abbreviated transcription (Latin):
to. atq in refrigerio constituto implorat
auxilium: cum in torm̃tis eruerabundꝰ
flamme cremantis ardoribꝰ adurat᷑. int̃
om̃s corporis partes. magis os eiꝰ ⁊ lingia
penas dat: qͥa plus scilicet lingua sua et
ore. peccauerat. Nam cum scͥptum sit. neq
maledici regnum dĩ consequent᷑. & it̾m
dñs in eũgłio suo dicat. qui dixerit fr̃i
suo fatuȩ. & qui dixerit racha. reus erit
gehenne ignis: quomͦ posst̃ censurã ul¬
toris idni euade. qui talia ingert̃ nõ solũ
fr̃ib sed et sacerdotibꝰ. quib honor tantꝰ
de di dignatione cõcedit᷑. ut qͥsq sacer¬
doti eius. ⁊ ad tempꝰ hic iudicanti ñ obtẽ¬
fecerit in suꝑbiã ut ñ exaudiat facerdo¬
tem. aut iudicẽ. quicũq fuerit in dieb
illis: moriet᷑ homo ille. Et om̃is popłs cũ
audierit timebit: et nõ agent impiȩ ȩciã
nunc. Itẽ ad samuelem cum auideis sꝑne¬
ret᷑: ds̃ dicit. Non te spreuer̃t. s me spre¬

Expanded text:
to adque in refrigerio constituto inplorat to adque in refrigerio constituto inplorat auxilium, cum in tormentis cruciabundus flammae cremantis ardoribus aduratur, inter omnes corporis partes magis os eius et lingua poenas dat, quia plus scilicet lingua sua et ore peccauerat. Nam cum scriptum sit: neque maledici regnum Dei consequantur, et iterum Dominus in euangelio suo dicat: qui dixerit fratri suo fatue et qui dixerit racha, reus erit in gehenna ignis, quomodo possunt censuram Domini ultoris euadere qui talia ingerunt non solum fratribus sed et sacerdotibus quibus honor tantus de Dei dignatione conceditur, ut quisque sacerdoti eius et ad tempus hic iudicanti non obteumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille; et omnis populus cum audierit, timebit; et non agent impie etiam nunc . Item ad Samuelem, cum a Judaeis sperneretur, Deus dicit: Non te spreverunt, sed me spre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de. xp̃i magisterio qͥ humilitatẽ docet.
s de antiaxp̃i spũ nascit᷑. eui exprobrat
ꝑ propłam dñs et diẽ. Tii autẽ dixisti in
animo tuo. In cęlũ ascendã. suꝑ stellas dĩ
ponam suꝑ sedem meã. Sedebo in monte
alto suꝑ montes altos in aquilonẽ. ascen¬
dam suꝑ nubes: ero similis altissimo. Et
addidit dicens: Tu uͦ ad inferos descendes.
in fundam̃ta trȩ:⁊ qui uidebunt te mise¬
rabuntur suꝑ te. Unde et parem talibus
pęnã scriptura diuina loco alio cõminat᷑.
celsum. De ore itaq ac de uerbis suis unus¬
quisq statim ꝓditur. et utrum xp̃m in cor¬
de suo. an uͦ antiap̃m habeat loq̃ndo dete¬
gitur: scd̾m quod dñs in eu̾głio suo dieit.
Progenies iuꝑarũ quomͦ potestis bona loqͥ:
cumsitis neqͣm: De habundantia enĩ cor¬
dis: os emittit. Bonus homo de bono the¬
sauro emittit bonũ. ⁊ neꝗͣ homo. de neqͣm
thesauro emitit nequã. Unde ⁊ diues ille
peccator. qui de lazaro ĩ sinu abrahȩ posi¬

Expanded text:
 humilitatem docet, sed de antichristi spiritu nascitur, cui exprobrat per prophetam Dominus et dicit: t u autem dixisti in animo tuo: in caelum ascendam, super stellas Dei ponam sedem meam, sedebo in monte alto super montes altos in aquilonem, ascendam super nubes, ero similis altissimo. et addidit dicens: tu uero ad inferos descendes in fundamenta terrae: et qui uidebunt te, mirabuntur super te. unde et parem talibus poenam scriptura diuina loco alio comminatur celsum. de ore itaque ac de uerbis suis unusquisque statim proditur, et utrum Christum in corde suo an uero antichristum habeat, loquendo detegitur, secundum quod Dominus in euangelio suo dicit: progenies uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit. bonus homo de bono thesauro emittit bona et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam. unde et diues ille peccator, qui de Lazaro in sinu Abraham posi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad spem ueritatis & lib̾tatis admissi. ad
ueritatem & lib̾tatẽ ipsam ꝑuenire possimꝰ:
qͥa hoc ipsum qđ xp̃tani sumꝰ. fidei ⁊ spei
res est. Ut aũ ꝑuenire spes et fides ad fruc¬
tum fui possint: pacientia opꝰ est. Nõ enĩ
p̃sentẽ głam sequim᷑ s futuram: scđm qͦd

Expanded text:
ut ad spem ueritatis et libertatis admissi ad ut ad spem ueritatis et libertatis admissi ad ueritatem et libertatem ipsam peruenire possimus, quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei res est. ut autem peruenire spes et fides ad fructum possint sui patientia opus est. non enim praesentem gloriam sequimur sed futuram secund
Abbreviated transcription (Latin):
onum quoq certamin& patrimonia relin¬
quenda sunt: fubeundus carcer. portande¬
cathene. anime impendendȩ: gładius. bestiȩ.
ignes. cruces. om̃ta deniq tormentoꝵ. ac pe¬
narum genera. fide ac uirtute pacientie
ꝑferenda: dño ipso instruente et dicẽte. Hȩc
locutus sum uob̃. ut in me pacem habeatis:
inmundo autẽ pressuram. S credite & fidi¬
te: qm̃ ego uici mundum. Si autẽ qui diabo¬
lo & mundo renuntiauimꝰ. pressuras & infes¬
taciones diaboli ⁊ mũdi. crebriꝰ ac inolentiꝰ
patim᷑: quantomagis pacientiã tenere de¬
bemus. qua adiutrice ⁊ comite onr̃ia infesta
toleremus. dñi ⁊ magistri nr̃i salutare pre¬
ceptum est. Qͥ tolerauerit in qͥt usq ad finẽ.
hic saluus erit. Et tt̾m. Si ꝑmanseritis in
uerbo meo. uere discipłi mei estis: & cognos¬
cetis ueritatẽ. et ueritas lib̃abit uos. Tole¬
randum est ⁊ ꝑseuerandũ fĩs dilectissimi.

Expanded text:
onum quoque certamine patrimonia relinonum quoque certamine patrimonia relinquenda sunt, subeundus carcer, portandcatenae, animae impendendae, gladius, bestiae, ignes, cruces, omnia denique tormentorum ac poenarum genera fide et virtute patientiae perferenda, Domino ipso instruente et dicente: Haec locutus sum vobis ut in me pacem habeatis: in mundo autem pressuram habebitis, sed fidite, quoniam ego vici mundum . Si autem qui diabolo et mundo renuntiavimus, pressuras et infestationes diaboli et mundi crebrius ac uiolentius patimur, quanto magis patientiam tenere debemus qua adiutrice et comite omnia infesta toleremus. Domini et magistri nostri salutare praeceptum est: qui tolerauerit usque ad finem hic saluus erit.uerbo meo, uere discipuli mei estis: et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. tolerandum est et perseuerandum, fratres dilectissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥsticia & gemitu simꝰ necesse est omib dieb
uite nr̃e: edamus panẽ necesse est cũ labore
⁊ sudore. Unde unusqͥsq cũ nascit᷑. & hospi¬
tio huiꝰ mundi excipitur: initium sumit
alacͥmis. Et qutãuus adhuc omĩum nescius
⁊ ignarus. nichil aliud nouit in illa ipsa pri¬
ma natiuitate quã flere: ꝓuidentia naturali
lam̃tat᷑. uite mortalis anxietates. et labores.
⁊ ꝓceltas mundi quas ingredit᷑: in exordio
statim suo ploratu ⁊ gemitu rudis anima tes¬
tatur. Sudat᷑ enim istic quãdiu uiuit᷑ & labo¬
ratur: nec sudantib et laborantib possunt
alia magis. quã pacientiȩ subuenire solacia.
Quȩ cum apta sint ⁊ necefsaria in istomũdo
untuersis: cunc magis nobis qui diabolo im¬
pugnante plus quatimur. qui in aciȩ quoti¬
die stantes inueterati &e exercitati hostis con¬
fuctationib fatigantur: quib pret̃ uarias
⁊ assiduas temptationũ pugnas. in ꝑsecuti-¬

Expanded text:
tristitia et gemitu simus necesse est omnibus diebus tristitia et gemitu simus necesse est omnibus diebus uitae nostrae, edamus panem necesse est cum sudore et labore. Ynde unusquisque cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, initium sumit a lacrimis et quamuis adhuc omnium nescius et ignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiuitate quam flere. prouidentia naturali lamentatur uitae mortalis anxietates et labores et procellas mundi quas ingreditur in exordio statim suo ploratu et gemitu rudis anima testatur. sudatur enim quamdiu istic uiuitur et laboratur. nec sudantibus et laborantibus possunt alia magis quam patientiae subuenire solacia: quuniversis, tum magis nobis, qui diabolo impugnante plus quatimur; qui, in acie quotidie stantes, inveterati et exercitati hostis colluctationibus fatigamur; quibus, praeter varias et assiduas tentationum pugnas, in persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
dat indolore ⁊ passione pacientia. Quam
sit autẽ pacientia utilis ⁊ necessaria fr̃s di¬
lectissimi. ut manifestius posfit & plenius
noser. dĩ sentencia cogitet᷑. quã in origine sta¬
tim mundi &e generis humnani adam p̃cepti
immemor. et date legis transgressor accepit.
Tunc sciemus quam pacientes eẽ. in isto scł̃o de¬
beamus: qui sic nastimur. ut pressuris istie &
conflictationib laboremus. Quta audisti in¬
quit uocem mulieris tue & mandueasti ex il¬
la arbore. de qua sola p̃ceꝑam tibi ne mandu¬
cares: maledicta tr̃a erit in omtĩb oꝑibtuis.
Intristicia et gemitir edes ex ea om̃ib diebus
uite tue. Spinas & tribulos eitiet tibi: & edes
pabulum agri. Cum sudore uultꝰ tui edespa-¬
nem tuũ. donec reuertaris in tram ex qua sũptꝰ
es: qm̃ tra eset in tram ibis. huiꝰ sententie uin¬
culo colligati om̃s. et cõstricti sumꝰ: donec
morte expuncta. de isto scło recedamus. In

Expanded text:
dat in dolore et passione patientia. Quam dat in dolore et passione patientia. Quam sit autem patientia utilis et necessaria, fratres dilectissimi, ut manifestius possit et plenius nosci, Dei sententia cogitetur quam in origine statim mundi et generis humani Adam praecepti inmemor et datae legis transgressor accepit. tunc sciemus quam patientes esse in isto saeculo debeamus, qui sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laboremus. quia audisti, inquit, uocem mulieris tuae et manducasti ex illa arbore, de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis, in tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus uitae tuae. spinas et tribulos eiciet tibi et edes pabulum agri. in sudore uultus tui edes panem tuum, donec reuertaris in terram de qua sumptus es: quoniam terra es et in terram ibis. huius sententiae uinculo conligati omnes et constricti sumus, donec morte expuncta de isto saeculo recedamus. in
Abbreviated transcription (Latin):
plex adhuc magis imptũ & ꝑsecutorẽ. mu-¬
nerib pacificis ad cõcordiam redigit. Ioseph
uenundatus a fr̃ĩb & religatus. non tantum
pacient̃ ignoscit: s et gratuita frum̃ta ue
nientib largit̃. & clement̃ imꝑtit. Moyses
ab ingrato & ꝑfido popło contempnit᷑. fre¬
quenter & pene lapidat᷑.: et tam̃ lenisꝙ pa¬
tiens. pro eisdem dñm dep̃catur. Indauid
uero ex quo scdm carnẽ. xp̃i natiuitas orit᷑.
quam magna & mira ⁊ xp̃iana patientia.
habuisse in manu sepe ut saul regẽ ꝑseq̃n¬
tem se.& int̃ficere cõei ipiscentẽ. posset occi¬
dere᷑. ꝙ tam̃ subditum sibi et traditũ malu¬
isse seruare: nec rependisse iimico uicem.
s occisum adhuc infuꝑor uindicasse. łot
deinde ꝓpħe interfecti. tot mr̃es głosis mor.¬
tibus honorati: qui om̃s ad cȩlestes coronas.
pacientiȩ laudeuenert̃. Neq enĩ potest
accipi doloꝵ & passionũ corona: nisi p̃ce¬

Expanded text:
plex adhuc magis impium et persecutorem muplex adhuc magis impium et persecutorem muneribus pacificis ad concordiam redigit. Ioseph uenundatus a fratribus et relegatus non tantum patienter ignoscit, sed et gratuita uenientibus frumenta largiter et clementer impertit. Moyses ab ingrato et a perfido populo contemnitur frequenter et paene lapidatur, et tamen lenis et patiens pro eisdem Dominum deprecatur. in Dauid uero, ex quo secundum carnem Christi natiuitas oritur, quam magna et mira et christiana patientia habuisse in manu saepe ut Saul regem persequentem se et interficere concupiscentem posset occidere et tamen subditum sibi et traditum maluisse seruare nec rependisse inimico uicem, sed occisum adhuc insuper et uindicasse. tot denique prophetae interfecti, tot martyres gloriosis mortibus honorati, qui omnes ad caelestes coronas patientiae laude uenerunt. neque enim potest accipi dolorum et passionum corona, nisi praece
Abbreviated transcription (Latin):
maledixit. Qui cum pateret᷑. nõ minabat᷑.
Tradebat autem se uidicanti in iuste. Inue¬
nimus deniq patriarchas. & ꝓpħras. et uis¬
tos om̃s qui figuram a cp̃i pre eunte imagine
portabant. nichil magis custodisse in laudem
uirtutum suarum: quam quod patientiam for-¬
ti&e stabili ȩquanimitate tenuerunt. Sic abel
originem m̃rii. & passionem iusti hominis¬
inicians primus &e dedicans. aduersus frẽm
parricidam nõ refistit nec reluctatur: s hu¬
milis &e mitis. pacient̾ occiditur. Sic abraham
dõ credens. & racdicem ac fundamientũ fidei
pͥmꝰ instituens: temptatꝰ in filio non dubitat
neq cunctatur: s p̃ceptis dĩ pacientia deuo¬
tionis obsequitur. Et ysaac ad hostie dñicȩ
similitudinẽ p̃figuratꝰ. quando a patre im¬
molandꝰ offertur: patiens inuenitur. Et ia¬
cob fugatꝰ a fr̃e de domo sua. pacient̃ exce-¬
dit. cum maiore pacrentia postmodũ sup¬

Expanded text:
remaledixit, cum pateretur non minabatur, remaledixit, cum pateretur non minabatur, tradebat autem se iudicanti iniuste. Inuenimus denique et patriarchas et prophetas et iustos omnes qui figuram Christi imagine praeeunte portabant nihil magis custodisse in laude uirtutum suarum quam quod patientiam forti et stabili aequanimitate tenuerunt. sic Abel originem martyrii et . passionem iusti initians primus et dedicans aduersus fratrem parricidam non resistit nec reluctatur, sed humilis et mitis patienter occiditur. sic Abraham Deo credens et radicem ac fundamentum fidei primus instituens temptatus in filio non dubitat neque cunctatur, sed praeceptis Dei tota patientia deuotionis obsequitur. et Isaac ad hostiae dominicae similitudinem praefiguratus quando a patre immolandus offertur, patiens inuenitur. et Iacob fugatus a fratre de terra sua patienter excedit et maiore patientia postmodum sup