comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
positum a prudentib. ꝓpria parte a¬
liqua ñ appellanir ut cetere partes ui¬
ris sius noĩb designantur. datis ꝓͥi̾
nominib ceteris partib s ꝯmu̾m
noie appellatur ius ciuile.¶de indeex
his legib eod tpẽ fere acciones ꝯpo¬
ẜitesunt. in ꝗ l int̾ sehõies disceptar̃.

Expanded text:
positum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut ceterae partes iuris suis nominibus designantur, datis propriis nominibus ceteris partibus, sed communi nomine appellatur ius ciuile. Deinde ex his legibus eodem tempore fere actiones compositae sunt, quibus inter se homines disceptarent:
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. necessario priu̾s ab iniciiᷤ¬
urb̾ repetendum existimaui. Nꝗ a
tum eẽ ꝙ ex om̃ib suis partibꝰ ꝯ stãr.
Et certe cuiusꝙ rei potentissima pan̾
princĩp᷑iumẽ. Dẽ in de si inforo cãs
dicentib nefas ut ita dixerun iudr̃
eẽ. nulla p̃fatione facta. iudici
rẽ exponere. qnͣtomagis int̃pt᷑ati¬
mittentib in conueniens erit. omiᷤ¬
sis ini ciis. atq origine non repeti¬
ta. atq illotis ut ita dixerim ma¬
nib ꝓtinus materiam int̃p̃tationiᷤ
tractare: Nãꝙ nisi fallor iste p̃pfa¬
tiones ⁊ libentius nos ad lectionẽ
ꝓposite materie ꝑducunt.⁊ cumibi
ip̃ius uiris originẽ atq ꝓcessum de¬
monstrare. Et ꝗdẽ ĩ icio eiitatis
pͥmũ agere ꝯstituit. omĩa quemã̾nu
aregib gub̾na bantur. Postea aucta
ad aliquẽ modum inciuitate. ipsum
romulum tradit̃. ppłm intrignita
partes diuisisse. quas partes curias
ꝑsententias partium eaꝵ expediebat
uitaleges quas dam ⁊ ipse curiatas

Expanded text:
onem necessario prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non qtum esse, quod ex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei †potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim uidetur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretatimittentibus inconueniens erit omi‹s›sis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum ibi ipsius iuris originem atque processum demonstrare. Et quidem initio ciuitatis primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum civitate ipsum Romulum traditur populum in triginta partes divisisse, quas partes curias e curam per sententias partium earum expediebat. et ita leges quasdam et ipse curiatas
Abbreviated transcription (Latin):
habitatione. ł cetĩs iuitus trãs
¶decal ciario ꝙ̃ arbitrio p̃toris
fundus ad alm̃ita fui̾t relic̾tus.
uelintq eum distra bere. necẽẽ p̃
torẽ dedistractione eius. ⁊ tnͣs ac

Expanded text:
habitatione uel ceteris inuitus transiDe calciario quoque arbitrio praetoris fundus ad alimenta fuerit relictus uelintque eum distrahere: necesse est praetorem de distractione eius et transac
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ⁊ scͥptum hed̾orta ẽ. eaꝙ tnͣsac¬
tione facta certa lege finitaẽ. Q ro
secissent. id obẜuãdũ dcerealieno
ꝙ int̾ eos ꝯuẽnisset ¶ Si alii c̾ditores.
te hereditats quã ut̃ꝙ intnͣs acti

Expanded text:
mum et scriptum heredem orta est eaque transactione facta certa lege finita est: quafecissent, id observandum de aere alieno, quod inter eos convenisset: si alii creditores te hereditatis, quam uterque in transacti
Abbreviated transcription (Latin):
onis rupit. ñ exceptioẽ tm̃ sũmone¬
bit̃. s ⁊ penã q̃ sicontra placitũ feci̾t.
rato manẽte pacto stipulami. recte
ꝓmiserat prãre cõgetur.
.i. Uenditor heditatis ẽp̃tori
rio. ꝗ igͦuorabat uenditã ħeditatẽ¬
eẽ trans egit. Siẽptor hereditatis
iguorantiam suam accomo dãda
sihr̃s cum ignorante debͦitore tnͣs¬

Expanded text:
onis rupit, non exceptione tantum summovebitur, sed et poenam, quam, si contra placitum fecerit rato manente pacto, stipulanti recte promiserat, praestare cogetur. num Venditor hereditatis emptoriqui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis ignorantiam suam accommodanda si heres cum ignorante debitore t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocatio nẽ int̃posita. tñ sineget᷑
iudicatumeẽ. ł ignoraripõt an iu¬
dicatum sit. quia ad huclis su̾b cẽ
possit. trancactio fieripͭ.
lit̃ mbis quetestam̃to ei relicta st̃
trans egerit. si postea causet᷑ deco
solo secogitasse. qd̾ pͥma parte testa¬
m̃ti. annĩ etiam posteriore lagatũ
sit ¶Sitñ pꝰea codicilli ꝓferunt᷑. nõ

Expanded text:
uocatio non est interposita, tamen si negetur iudicatum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri potaliter in his, quae testamento ei relicta sunt, transegerit, si postea causetur de ‹e›o solo ‹se› cogitasse, quod prima parte testamenti ac non etiam quod posteriore legatum sit. si tamen postea codicilli proferuntur, n
Abbreviated transcription (Latin):
accionẽ. qmn pactio filii nocitura
ñsit patri agere uolenti dubitare
ñoportet. ¶ Quireccimiam aruo
arpulatus est. quanis titius debelut.
siatitio petaͣt. anexceptionie pac¬
ti conuenti sumoueti possit ⁊ de¬
beat. quia pactus uideatur. neatiti¬
opetat : quesitumẽ. Inlianus ita
submouendum pͣutat. sistipłatoi̾
uidum̃ istius ẜui depeculio accio
canda ẽ. id̾ siuistamcãm intcedẽdi.
ẜuus habuit. quia forte tantũdem

Expanded text:
actionem, quin pactio filii nocitura non sit patri agere uolenti, dubitari n oportet. Qui pecuniam a servo stipulatus est, quam sibi Titius debebat, si a Titio petat, an exceptione pacti conventi summoveri et possit et debeat, quia pactus videatur, ne a Titio petat, quaesitum est. Iulianus ita summovendum putat, si stipulatori in dominum istius servi de peculio actio danda est, id est si iustam causam intercedendi servus habuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lim̃taru accipienda sunt E Siao
habitationẽ certa quantitas sit an¬
nua relicta. ⁊ ita sit tñsactum sũ
p̃tore ut habitatio pr̃etur. uallet.
trans actio. Quia fructus hbitati¬
onis prãt̃. lic ruine ł icendio su¬
iecta trans accio ẽ. ꝑ contratiũ ꝙͦ siꝓ
habitatione que erat relieta. placu¬

Expanded text:
limentarii recipienda sunt. Si ad habitationem certa quantitas sit annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, valet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae vel incendio subiecta transactio est. per contrarium quoque si pro habitatione
Abbreviated transcription (Latin):
res ex ꝑ sona frĩs sui cui hr̃s extitãt
agens. p̃scpͥtione facte tnͣs accõniꝰ
ñ sũmõuetur. ETrans accio q̃cũꝙ
sit dehis tantum dequib inf ꝯue¬
meñtes placiut int̃posita credit̃.¬
Quiꝑ fallatiam coheredis igͦrãs
uniuersa que inuero erant᷑. instru¬
m̃tum trans accionis sine aquilia¬
na stipulatione int̃poslut. ñ tam
pacutitur quã cecipit̃. ¶ Ei qui nõ¬
oui̾certus aose qͣuere lam contra
quib uit̾ eos actum eẽ ꝓbãt᷑ur. S⁊ ĩ¬

Expanded text:
res ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur.Transactio quaecumque fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur.Qui per fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur.Ei qui, nondum certus ad se querellam contra quibus inter eos actum esse probatur. hi
Abbreviated transcription (Latin):
modi fere so lent allegari. si alibi
domiciliũ hr̃s: alibi alim̃tariꝰ hãt.
aut desti domiciliũ tnͣs ferre
alt̃ut̃ eoꝵ. aut sicã aliqua urggue¬
at p̃sentis peccune. aut si apłib
ei alim̃ta relicta sint ⁊ minutatĩ
singłos ꝯuenire difficile ersit. a¬
ut si qua aliqua cansa fuit. intpłes
solent incidere. q̃ p̃tori suadeant

Expanded text:
modi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos convenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant
Abbreviated transcription (Latin):
acconẽ citra p̃torem factam n̾ul
ad alim̃ta. si frumtum atꝙ oleũ
⁊ cetera que aduictum necessaĩas̃
fuint relicta: ñ poterit dehis tñs¬
igere. siueamiua. siue m̃strua ei
relinquantur. Sitñ ita sñ p̃rore
trans egerit. ut inuice eoꝵ nũmũ
meq diem neꝙ modũ puiutaũ.¬
fui̾t ut ingenerib alim̃ta acci¬
pet. que mmũmis ei relicta fuĩ¬

Expanded text:
actionem citra praetorem factam nulad alimenta, sed frumentum atque oleum et cetera, quae ad uictum necessaria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, siue annua siue menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in uicem eorum nummum neque diem neque modum permutafuerit, ut in generibus alimenta acciperet, quae in nummis ei relicta fuis
Abbreviated transcription (Latin):
donatas̃. licebit sinep̃tore auetoe
ueidies. siue mannos fui̾t᷑ re¬
ucta oratiolociht̃ ¶s ⁊ i si ñ fue¬
unt ꝑpetuo relicta. s⁊ mp ad annõ
dertos. id est. ¶ Suntegra qnͣtitas
alicui fuerit legata. uexisuris eiꝰ
lie mannos singłos uideatur
idrelictum Si ⁊ sisit certaquan¬
titas relicta ticio. łres: ita ut iñ
alimit̾a  seio prẽntur: magis ẽ ut
trans igere ticius possit. Nec enĩ
trans accõne ticni: nminintura Et¬
lim̃ta seii. Idẽꝙ ẽ ⁊ si ꝑ fidei ꝯmis¬
sum alim̃ta ad hdo lagatario fu¬
eriñt relicta. ¶ Eam trans accõnẽ
orano imꝓbat. que iocuro fit ut
quis rep̃sentatam peccumã ꝯsu¬
głos annos erat ei relictum. con
consequeret᷑ ꝑ singłos dies: Qͥo¬

Expanded text:
 licebit et sine praetore auctore in dies sive in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, sed usque ad annos certos, idem est. Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris elicet non in annos singulos videatur id relictum. Sed et si sit certa quantitas relicta Titio vel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec enim transactione Titii minuuntur alimenta Seii. idemque est et si per fideicommissum alimenta ad hoc legatario fuerint relicta. Eam transactionem oratio improbat, quae idcirco fit, ut quis repraesentatam pecuniam singulos annos erat ei relictum, consconsequeretur per singulos dies? q
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Cumhi quib alim̃ta relieta
erãt facile tñs egerint ꝯtẽpti mo¬
oico p̃senti. oiuus marcus orõne
insenaturecitata effecit. ne ali
m̃tõr trans actio rata eẽt. quãsi
ti debeat.¶Eius d̾ p̃toris nocio ob
trans accionẽ erit. siue habitatio
aue uestiariũ. siue cep̃diis alim̃¬
tum legabitur. ¶ ħ ot̃optim ad
almm̃ta quetestam̃to ł codieillis
fuerint relicta. siue ad testam̃tũ
factis siue ab intestato. Aderit
dicendũ ⁊ simortis cã donata fue
rint. ł ab eo cui mortiᷤᷤ cã conatas̃
relict᷑a.S⁊ ⁊ si conditionis iplẽ¬
&e grã relictas̃ ao huc id̾ oĩcemꝰ.¬

Expanded text:
limenta relicta erant, facile transigerent contenti modico praesenti: divus Marcus oratione in senatu recitata effecit, ne aliter alimentorum transactio rata esset, quam si ti debeat.Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur.Haec oratio pertinet ad alimenta, quae testamento uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis siue ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fuerint relicta uel ab eo, cui mortis causa donata sunt, relicta. sed et si condicionis implendae gratia relicta
Abbreviated transcription (Latin):
ui aquilianastipudatio
in t̃ponit᷑ que ex consensu reooit̃.
lites dequil nẽ cognitũ in suosta¬
turetinent᷑. libalitatẽ enĩ captio¬
sam int̃p̃tatio prudentiũ fregit.
elis controuersiis q̃ exte¬
accio ualet siuł appellatio int̃ces¬
serit .ł appellarr potucris. ¶Sifi¬

Expanded text:
um Aquiliana stipulatio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregit.is controversiis que ex teactio valet, si vel appellatio intercesserit vel appellare potueris. I
Abbreviated transcription (Latin):
iũse quã mecũ habussi usꝙ in hãdiem
excontẽtib płimis. remanserunt ap̃
ie a diiã meã trecenta ⁊ oc̃tuagĩ¬
ta sex. nisure queconpener. Sumã
aureoꝵ quã ap̃me tacitam habes
emissum. id scͥpͥtũ. cuius cũ ꝙ sũme
exquacũꝙ cã ap̃ me irmansit. uanũ
ꝓ cancellato habepitutr. Q situmẽ
cum lutis titiꝰ añħ eirographũ sei¬
onĩimulario mandauerat. ptipatro
cũꝙ contcͣtu. uane ⁊ ꝑ cancellato nt
filius eus. eonoie conieniripos ott
Respondi. si tantũ ratio accepti. atq
etpensi cet conputata çetãs obliga¬
tiones manere insuacausa.
facere possit debitor. eateuus agat:¬
anpactum ualeat: ⁊ mag̃ ẽ ħpactũ
ualere. Necenim imꝓbumẽ. siꝗs
hactenus desid̾at ꝯnenriqliatenꝰ¬

Expanded text:
mensae, quam mecum habuisti, in hunc diem ex contractibus plurimis remanserunt apud me ad mensam meam trecenta octaginta sex et usurae quae competierint. summam aureorum, quam apud me tacitam habesemissum, id est scriptum, cuiuscumque summae ex quacumque causa apud me remansit, uanum et pro cancellato habebitur.' quaesitum est, cum Lucius Titius ante hoc chirographum Seio nummulario mandauerat, uti patrocumque contractu uanae et pro cancellato ut filii eius eo nomine conueniri possunt. respondi, si tantum ratio accepti atque expensi esset computata, ceteras obligationes manere in sua causafacere possit debitor, eatean pactum valeat? et magis est hoc pactum valere. nec enim improbum est, si quis hactenus desideret conveniri, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
posuitͣ sepitius pecuniã qmeuio
ut heredi a debitore nũata ẽ qͣdsti¬
onerepetere. quasi sub p̃tertu he¬
onatis acceptami: Respondi ẜ eaq̃¬
ꝓ ponerentur nposse. quia ueꝙ cuc
o ipẽ tui̾s egit. nec negotium sep¬
titu meuuus gerens accepit

Expanded text:
possitque Septicius pecuniam, quae Maeuio ut heredi a debitore numerata est, condictione repetere, quasi sub praetextu hereditatis acceptam. respondiponerentur non posse, quia neque cum eo ipse transegit nec negotium Septicii Maevius gerens accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
suna rimic quis aniuudrationem
peculii hãt concessam. conadiuis
eũ ñ habe̾re. seꝗt᷑. ut si donãdicã deñ
petenda poociia pactus sit. ñ de¬
beat ratum hab̾i pactum ꝯuentũ.
Qd si ꝓ eo ut ita pacisteretur alꝗo

Expanded text:
ationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conventum. quod si pro eo ut ita pacisceretur aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
pacta ꝯuenta rata nonbñtur.Ue
intra quinqm̃uũ peͤteret. Nã nȩc
solui ei sũ tutoris auctoritate᷑ põt.
Eroĩso aũt sipupillus paciscat᷑.
neqd debeat a sepeteretur. ratũ ha¬
letur pactum ꝯuentũ. ꝗ a meliorẽ
cõrditionẽ suam facere ei ĩ sñ tuto¬
ris auctoritate ꝯcessumẽ. ¶ Sicu¬
rator furiosi aut ꝓdigi pactus sit.
neafurioso aut ꝓdigo peteret̃. lon¬
ge utileẽ curatorie recipi pactionẽ
siñ con̾tra. ¶ Sifilus aut ẜuns pa¬
ma peteret᷑: ita pactio eoꝵ rataerit

Expanded text:
pacta conuenta rata non habentur:inquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est.Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra.Si filius aut seruus paia peteretur, ita pactio eorum rata ha
Abbreviated transcription (Latin):
ennt tpe mortis matris sue cogͦ¬
uerunt peceniam auteam a frẽ¬
ãdũ sus frmn conpett accio. Mode¬
fraudem atiuo ꝯmissam ignorãte
tñs egerunt ob iciatur. dedolo u¬
tilit̾ replicari posse.

Expanded text:
erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuniam auream a faduersus fratrem competit actio.Modefraudem a Titio commissam ignorantes transegerunt, obiciatur, de dolo utiliter replicari posse.
Abbreviated transcription (Latin):
unurum ⁊ stipulanti spoponderat.
Postea uenditor caiut sͥ ꝯuenisse. ut
contẽptus eẽt ur̾decim. ⁊ ut ea intra
pfmita tpa acciperet. Et debitõ ao¬
u̾ssea soluta intia p finitumip̃s nõ
eẽnt: ut expͥma cautiane ab eopeti

Expanded text:
uturum et stipulanti spoponderat: postea uenditor cauit sibi conuenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debitor aea soluta intra praefinitum tempus non essent, ut ex prima cautione ab eo peti
Abbreviated transcription (Latin):
prius quam se iinisceant putat recte.
ierit ⁊̃ mand̾aͣti putat eum habtre ac
⁊ gait᷑ marcellus. qm̃ non solet ei ꝓfic̾e
siquid in ẜuitute eg̾it post libertatem
Quod inpacti extepc̃ce admited̾ est
set an ueltoli ei prosit excepcio:
quentur. Marcellus in smilibus.
⁊ emancipatus adut hereditatetro ⁊ di¬
cit toli eumposse m excepcione¶ Idẽ
probat ⁊ si filuis uino patre tumcre¬
ditorib paternis pactus est sit. sam
⁊ huic dou excepcionem ꝓ futuram ẽẽ.
Immo ⁊ inserio doli exceptio nonẽ
respuenda. ¶ hodie tñ ita demũpac¬
tio huuismodi creditorib obest. Si
ꝯuenerint inunum ⁊ ꝯmimi ꝯ sẽsu
declarauerint. quet᷑a parte debiti
ꝯtempti sunt. si u̾on dissenciant tc̃
p̃toris partes necessane sunt quide¬
debiti non pro nuimord ꝑsonaꝵ ꝑla e¬
tebiti tinc płium numcrus credi¬
toꝵ pferendus est. ¶ In nu̾o aũt̃ pari
creditoꝵ auctoritatem eius seq̃tur p̾tor
qui dignĩtate int̃ eos p̃dellit. Sin a

Expanded text:
priusquam se immisceant putat recte pierit, gat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed an uel doli ei prosit exceptio, quaeritur.Marcellus in similibus reditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda. Hodie tamen ita demum pactio huiusmodi creditoribus obest, si conuenerint in unum et communi consensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui dedebiti, non pro numero personarum ebiti, tunc plurium numerus creditorum praeferendus est. in numero autem pari creditorum auctoritatem eius sequetur praetor, qui dignitate inter eos praecellit. sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
scnsum iuderiposse. neꝙ manumi¬
sis ł legatariis acciones sue adẽp¬
tesunt. Qr̃ quis quio ex̃testam̃to pe¬
tunt scͥptum hered̾ ꝯuenire deb̾et.
Q intnͣs accõne hereditatis. aut ca¬
uit sͥ ꝓhonerib ħeditatis. aut siñ
cauit. ũ deb neg leggentiam suam
ãdalienã inuiriam tm̃sert᷑. ¶ Cũ
tñs accio ꝓpt̃ fidei coniissum fcã
oẽt. ⁊postea codic̾illi reptisunt. qͣro
anqntominus extrans accõne ꝯse¬
cutama t̃ defimeti fui̾t ꝗͣ ꝓparte sua
ẽ: idexfidei ꝯmissi cã ꝯseꝗ cebeat:
respondi debere. ¶ Debnorcuius
pignus creditor dit᷑raxi̾t cĩnnenio
quise legittimũ creditoris ħedem¬

Expanded text:
ssum uideri posse neque manumissis uel legatariis actiones suae ademptae. quare quidquid ex testamento petunt, scriptum heredem conuenire debent: qui in transactione hereditatis aut cauit sibi pro oneribus hereditatis, aut si non cauit, non debet neglegentiam suam ad alienam iniuriam referre.' Cum transactio propter fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, an quanto minus ex transactione consecuta mater defuncti fuerit quam pro parte sua est, id ex fideicommissi causa consequi debeat. respondit debere. Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maevio, qui se legitimum creditoris here
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitisses. p̃cium te dełe desinẽre.
Quia bonefidei ad ꝗͣ omĩa ħ redig¬
untur int̃p̃tatio. hãcq̃ ꝯuentionẽ
ãmittit Nec quicꝗͣ mnt̃ ẽ utrũ iui¬
tegris omĩb. inq̃ obligati eẽmus
ne conuentione queꝑtur ao re¬
ut apͥstino negotio disced amus. ꝗͣ
ut noue que damobligationes in¬
t̃ nos constituantur.

Expanded text:
aestitisses: pretium te debere desinere, quia bonae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quoque conuentionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, ne conuentione, quae pertinet ad reut a pristino negotio discedamus, quam ut nouae quaedam obligationes inter nos constituantur.
Abbreviated transcription (Latin):
here ditate patris abstinet᷑. tutor
cũpłisꝙ c̾ditorib decidit. ut certã
portionẽ accipent. Idẽ curatores
cumalui fecer. Quero an ⁊tutor
id̾ ꝙ creditor patris. eand̾ portio¬
nẽ retinere debeat. Respondi eũ
tutorem qui ceteros ad portiouẽ
uocaret. ead̾ partem contẽptum

Expanded text:
ditate patris abstineretur, tutor cum plerisque creditoribus decidit, ut certam portionem acciperent: idem curatores cum aliis fecerunt. quaero, an et tutor idemque creditor patris eandem portionem retinere debeat. respondi eum tutorem, qui ceteros ad portionem vocaret, eadem parte c
Abbreviated transcription (Latin):
tas natule. Qid enim
tã congruũ ẽ fidei humãe.
uare. ¶ Pactũm aũt apactiõe dr̃.
uñ etiam pacis nom̃ appellatumẽ.
Et c̃ qitio duoꝵ pluriune inĩdẽ
placitium ⁊ ꝯsensus. ¶Conuenti¬
onis u̾bum generaleẽ. adginĩa

Expanded text:
s est. quid enim tam congruum fidei humanae, qruare?Pactum autem a pactione dicitur inde etiam pacis nomen appellatum est et est pactio duorum pluriumue in idem placitum ‹et› consensus.Conuentionis uerbum generale est ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gantes habebit. ¶ Qiꝑuocauit
tis se satis factũm. Iuder appei¬
lanoms nullo auio depͥner pͥali
luti ꝯfessi sequetut. ¶ Pꝰdiuisio¬
nẽ bonoꝵ ⁊ eris alieni. sin głi ẽ¬

Expanded text:
gantes habebit.Qui prouocaui‹ttis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principalilut confessi sequetur. Post divisionem bonorum et aeris alieni singuli
Abbreviated transcription (Latin):
quetus ẽ. neast neue afilo suodo
petebetur. Siacohede filu dos petat
iẽ quidꝰ exceptione ꝯuentionis tu¬
endus ñetͣit᷑. filius uõ exceptione
ꝯuentionis iecte utetur. Quippe
herodi consuli ꝯcessuẽ. neꝗc ꝙͥ¬

Expanded text:
pactus est, ne a se neve a filio suo dos peteretur. si a coherede filii dos petatur, ipse quidem exceptione conventionis tuendus non erit, filius vero exceptione conventionis recte utetur. quippe heredi consuli concessum est nec
Abbreviated transcription (Latin):
gxistimandus ẽ. intputa qñtita tñs¬
acconis. Nlametiam exmodo fide
trans accionis existimabitur. Mo
ficereᷤ possunt. ansequiõris qui
deasiitis pendeant. ¶ Inꝑsoãaũt¬

Expanded text:
stimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex modo fides transactionis aestimabitur. modficere sibi possint, an sequioris, qui de alimentis pendeant. in persona
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰpactum dolo malo aliqͥd factũ ẽ
nocebit eͥxceptio ꝓpt̃ ħ uerla edic¬
t neđ fiat. ¶ Qd̃ fere nouilima
parte ꝑactoꝵ : itasolet inseri t̃t̃roga
accipiumur: fietiam stipulationes:
deo ꝗq̃ ex stiͤpulat̾u nascitur aeͣno
nͥ ccͣrium specialit̃ approbetur᷑ qd̾ ñ co
aio stipulantium ħ factumẽ. sitĩ
uinutiaciouẽ exequar. ꝗ daĩputãt
nuase pactionem. qĩ in eare p̃toris
imꝑium nersetur. Labeo aũt distin

Expanded text:
aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec verba edicti "neque fiat". Quod fere novissima parte pactorum ita solet inseri "rogavit accipiuntur, sed etiam stipulationis: ideoque ex stipulatu nascitur actio, nisi contrarium specialiter adprobetur, quod non animo stipulantium hoc factum est, vi nuntiationem exsequar, quidam putant non valere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium versetur: Lab
Abbreviated transcription (Latin):
sis. ne ab eo peteres. neꝙ uire ip̃o liłu¬
t̃ debitor: neꝙ petentem submoue¬
bit exceptione ꝯuentionis: utcelꝰ
Si debiorem tuum usisti soluere
titio cuilegatum falso debe existi¬
mas: ⁊ debitor p̾ac̃tus sit. cñtitio
suo debitoie ꝯstiũto. neq tͥ adis̾
tuũ dcbitoi. neꝙͣ ipĩ aͣdu̾sus sim̃

Expanded text:
sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione conuentionis, ut Celssi debitorem tuum iussisti soluere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum
Abbreviated transcription (Latin):
lo post mortem uofilii nec patris
nec heredi᷑ eus. quia porsonale ꝑac &¬
tum est. ¶ Quod si seruus ne ase
petat᷑ pactus fu̾it: meh uialebit pactũ
de doli excepcione uideamus. et su
rem pacutatur proderit dño ⁊ here¬
di euis pacti ꝯuenti excepͣtio. quod¬

Expanded text:
lio: post mortem uero filii nec patri nec heredi eius, quia personale pactum est.Quod si seruus, ne a se peteretur, pactus fuerit, nihil ualebit pactum: de doli exceptione uideamus. et si in rem paciscatur, proderit domino et heredi eius pacti conuenti excep
Abbreviated transcription (Latin):
ut habita conpensatione fructuũ.
solutoꝙ ꝙ reliquũ deberetur. fũoꝰ.
cebitori restitueret̃. s̃ hr̃s pucto
ꝙ cefũctus fecit fide̾m pr̃are oebr¬
¶Pactum utsi quas sũmas ꝓpt̃ tri¬
bulationes pdu pignori nexi fac.¬
tas: creditor soluiss . adebitorere¬
ciperet. ⁊uttribͥuta enisd̾ p̃dii. ee¬
bitor penderet. eui̾stũ. i dõꝙ ẜuan

Expanded text:
ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet.Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
aul ł. Si cibi decei tei pac̾iscar
ut xxͫ michi debeantur ñ nascit᷑ ob¬
ligacõ contrahi. nisi quatenus datũ
sit. ¶ Quedam actiones ꝑ pactum ipõ
iure tolum̃t̾mn. ut inuiriarum it̾e
furti. ¶De uire pͥignore honoran¬
o. nastitur ex pacto actio. Tollitur
aut̃ ꝑ extepr̃em. quociens paciscor ne
petam ¶ Si ꝗnis patiscat᷑ ne a se
petatur. S ntͣ hede petatur. hredi
excepcio non ꝓtẽrit. ¶ Si pactus
sim ne a me ne ue aͨticio petatin ñ ꝓ¬
scabit in patre qui pactus erat
ne a se. neue afilia peteretur. cumi
si in rem ꝯstituatur secundum płi¬

Expanded text:
tum Si tibi decem dem et paciscar, ut viginti mihi debeantur, non nascitur obligatio contrahi, nisi quatenus datum sit. Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam. Si quis paciscatur, ne a petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, ne a me neue a Titio petatur, non pscribit in patre, qui pactus erat, ne a se neue a filia peteretur, cum fsi in rem constituatur, secundum p
Abbreviated transcription (Latin):
adcertum tp̃s pactio facta sit. ultͣ
fice uisiori quidam p̾utint.ꝗ̃ ꝗ̃ io
rei int̃sit. quiã ea demũ ꝯpetẽ ei d̾¬
beat exceptio. que teo ego oidici
ꝓdeẽ fide uissori exceptionẽ. Non
tus nepeteret᷑ pꝰea ꝯuenit inpetẽt.
prius pac̾tum ꝑ posterius elidetut.

Expanded text:
ad certum tempus pactio facta sit, ultrafideiussori quidam putant, quamquam id rei intersit: quia ea demum competere ei debeat exceptio, quae et reo. ego didici prodesse fideiussori exceptionem: non tus, ne peteret, postea convenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuctsus eum quiumam actionẽ ħt.
płium personarum leco accipitur.
Cimiulum debiti ⁊ ad plures sũmas n¬
feremus. si cũi imi forte mnutatẽ sũ¬
me centum aureorum debeantur.
alii uo una sinrana aureorum quinq̃¬
ginta. Nam in himo caũm specta ui

Expanded text:
sus eum, qui unam actionem habet, plurium personarum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii vero una summa aureorum quinquaginta: nam in hunc casum spectabi
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ desticho agere nulla exceptione op¬
ponẽda. Ide᷑ iidesticho nonpetẽcp
cõnuenerit᷑. ¶ Si signãlit̃ mͥ hoiemi
debeas. ⁊paciscar. nestichum petã
stichum quid̃ petendo pucti excep¬
tio mͥ opponetur. aliũ aut̃ hoĩem si

Expanded text:
ter de Sticho agere, nulla exceptione opter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo convenerit. Sed si generaliter mihi hominem debeas et paciscar, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si
Abbreviated transcription (Latin):
Isit. si ut nminu̾eret. posteti
pactum põt renouarẽ pͥmũ ꝯtiactũ.
¶ Qd ⁊ nispocie dotis accionis ꝓ cͦe dere
põt. Putapactam̃ muliere ut mp̃¬
sentidie dos rede̾et̃. de m̃ pacisciũ
cendiune deteriorẽ conditionẽ doti
fien ꝑ pactum. Quotiens enimadiꝰ
or. si forme suereodit̃. ħ ⁊ sceuole
nt̃õ placuerunt. ¶Illud nulla pac¬
cãm cont̾inent. non sunt oͣħ ẜuãda.
ueluti sipueiscar. nesurti agam. ł¬
furti. ł iuiriaꝵ penã. Sip̾amissa
hamacisci possumus. Ut̃ neerꝑi¬
ar int̃ dicto iniuͦ quatenue rublic̃i
cãm ꝯningnt. paciei non possumus.
Et insũmͦma sipactum ꝯuentum are
omiã enĩ a ĩad uertendũ ẽ. ne ꝯuenti
o malia re facta. aut cumalia ꝑ soã:
tonem placet. Item sicum .xx. deb̾es
pepigero. nedecem petã. efficiet᷑ ꝑex
ceptionẽ mͥ opponedã. ut tm̃ reliqua
nẽ pacti ꝯuenti intotum obstaturã.
pacto quoꝙ ꝯuento deunare. np̃etẽ¬
da int̃posito totamobligationẽ sũ¬

Expanded text:
ssit, sed ut imminueret, posterius pactum potest renouare primum contractum. quod et in specie dotis actionis procedere potest. puta pactam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut cendum est deteriorem condicionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ior, sed formae suae redditur. haec et Scaevolae nostro placuerunt. Illud nulla paccausam continent, non sunt observanda: veluti si paciscar ne furti agam sa haec pacisci possumus. item ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re omnia enim animaduertendum est, ne conuentio in alia re facta aut cum alia persona tionem placet. item si cum viginti deberes, pepigerim, ne decem petam: efficeretur per exceptionem mihi opponendam, ut tantum reliqua nem pacti conventi in totum obstaturam: pacto quoque convento de una re non petenda interposito totam obligationem sum
Abbreviated transcription (Latin):
cionem hñt unuis loco hñtur. ut pũ¬
ta si ples fint tei stipłandi. uł płes angẽ¬
taris quorum nomina simł factait
unius loco numerabuntur. ꝙ imũ
debitum est.¶ Et cum tutores pupilli
creditores pres ꝯuenissent᷑ unius lcoo.¬
eẽ uumerantur. quia unius pupilli
nomm̃e ꝯuenerant. Nec ñ i unꝰ tutor
psu̾im pupilloꝵ noĩe uñ debitũ p̃cende¬

Expanded text:
ntur. ut puta plures sunt rei stipulandi vel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures convenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine convenerant. nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetende
Abbreviated transcription (Latin):
actum sit. ¶Ceterum si paciscar i
pacti ꝯuentio: exceptio. Nam ꝙ ip̃i
mutile est. nec defensori conpetit..
Iulianus queꝙ scrbit. Si pater pac¬
tꝰ sit. ne a se neueafilio suo petatur
mag̃ est. ut pacti exceptio filio fam¬
uas danda non sitͣ si doliꝓsit. ¶ fi¬
lia faͬmilias pascisci pt̃ ne de dore agat.
cum sui uiris ẽẽ ceꝑit ¶It̃ filius fam̃.

Expanded text:
actum sit. ceterum si paciscar, npacti conventi exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit, ne a se neve a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias danda non sit, sed doli prosit. Filia familias pacisci potest, ne de dote agat, cum sui iuris esse coeperit. Item filius familias
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem peterem singla̾s res utłire
petam. exeo ꝙ pactumerit. p̾nctiꝰ
uenti ercep̃cio aptanda erit. O iẽ¬
admodum si ꝯuenerit nefundũ
tis his singłas res petam. nͥspecia

Expanded text:
ditatem peterem, singulas res ut heres petam: ex eo, quod pactum erit, pacti conuenti exceptio aptanda erit, quemadmodum si conuenerit ne fundumtis his singulas res petam: nisi spec
Abbreviated transcription (Latin):
areo nõ petatur a fideuissore petatir
Tunc enim fideuissor extepcione
a debitore pecuniam non peti. Inmo
nec ꝯmi fideiustorib ꝓderit. Neq em̃cũ
quoquomo cuiusq interest: Cum
auo conuencio facta prodest. Set
tunc demum cum ꝑ cum cui excepa¬
o datur. pr̃icipalit eiꝰ qͣii ptꝰ ẽ ꝓficiat
sic̃ ĩ rec ꝓmittẽdi ⁊ his qui ꝑ eo oblĩgatis̃. c¬
.ł. Set si fideiussor miͣem suã spopodit
ħ caũ fideiussor ꝓreo accipiedꝰ ẽ ⁊ pactũ c̃ eo
factum: cum reo factum eẽ uidetur.

Expanded text:
reo non petatur, a fideiussore petatur: tunc enim fideiussor exceptione a debitore pecuniam non peti. immo nec confideiussoribus proderit. neque enim quoquo modo cuiusque interest, cum alio conventio facta prodest, sed tunc demum, cum per eum, cui exceptio datur, principaliter ei qui pactus est proficiat: sicut in reo promittendi et his qui pro reo obligati  Sed si fideiussor in rem suam spopondit, hoc casu fideiussor pro reo accipiendus est et pactum cum eo factum cum reo factum esse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
n̾atũs ꝯ sulta. deicrẽta. edict᷑apn̾¬
coꝵ fiat. facta erunt ẜuabo
Pictaꝵ quedam inrẽt. quedam in
pionam. Inrems̃ quotiens gnaͣ¬
nã: quotiens neaꝑ sona petam.i.
ne alutio ticio petam. ¶Utrũ
entium ex istimandunnẽ. Pleꝵ¬
ꝙ enim ut ⁊ pedius ait. ꝓsonãpãc¬
to inseritur. ñut ꝑ sonale petũ
fiat. siũ demõstiet̃ cũqͦ pactum
factũẽ. ł dolomaloᷤ ait p̃tor pactũ¬
aluditate ⁊ fallatia. Et utpediꝰ
ait. dolomalo pactum fit quotͦi
sifraudãdi causa pactũ factũdi¬
cat᷑. nic p̃tor dĩcit. S ⁊ clegant᷑.¬

Expanded text:
natus consulta ‹decreta› edicta prirum fiat facta erunt, seruabo.' Pactorum quaedam in rem sunt, quaedam in personam. in rem sunt, quotiens genernam, quotiens ne a persona petam, id est ne a Lucio Titio petam. utrum entium aestimandum est: plerumque enim, ut Pedius ait, persona pacto inseritur, non ut personale pactum fiat, sed ut demonstretur, cum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactuliditate et fallacia: et ut ait pedius, dolo malo pactum fit, quotiesi fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed elegant
Abbreviated transcription (Latin):
reddat̃. sistatim ħ nonualebit.
nerxruẽto acc̾io nasca̾tur. Sidem
marcellus scribit. ⁊ sunͣtutele ac¬
Ea enim pacta uisunt quelegẽ
ꝯmactuidant. id: que inung̾ssu
ꝯtinctus conueniat. ob hãc cãm
agiexempto non posse. ꝓpt ean¬
iudiciis erit oicendũ. Sretex
parterei locnmhãbebit pactum.
quiasolent ⁊ eapaeta que postea

Expanded text:
statim: hoc non valebit, ne ex pacto actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutelae acea enim pacta insunt, quae legem contractui dant, id est quae in ingressu contractus conveniat, ob hanc causam agi ex empto non posse propter eanae fidei iudiciis erit dicendum. sed ex parte rei locum habebit pactum, quia solent et ea pacta, quae postea
Abbreviated transcription (Latin):
sic lcquitur. quasi omnes creditores
tebeant ꝯuenire. Quqd ergo si quidã
absentes sint. nũ ẽxemplum presen¬
cium absentes seo ui debeant.S an ⁊ pͥ¬
uilegianis absentib ħ pactio ncceat:
eleganter ttactatur. si m̃o ualet pac¬
cior ⁊ contra ab sentes. Ecꝰ repeto ante
formam aduio marco datam diuumꝰ
pum rescripsisse fiscum quoq ĩ huᷤ¬
⁊ ceteros pruulegiaros excmpu t̾¬
ditoꝵ scqui oportere. bet emmomnia
inhiis creditorib qui y pothetas nõ
habent conseritanta sunt. ¶ St pac¬
to subietta st pene stipłatio. quentur
utrimi pacti excepcio locum habet
an exͣ stipłatu actio S abmns putat

Expanded text:
sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in h ceteros privilegiarios exemplum creditorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conservanda sunt. Si pacto subiecta sit poenae stipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an e
Abbreviated transcription (Latin):
postea facte. que ereod sunt ꝯtetu
in sunt. ut comłet ineptione. ce¬
tĩsꝗ bonefidĩ iudiciis re ñdum
secuta. posse abiri ab ep̃tione Si
gͥ in totum põt᷑ curñ tpars eius
pactioẽ mutari põt : ⁊ ħ itapõpo¬
mus lib̾ .ui. ad editũ scribit. Qͣd̃
cumie etiam ex parte agentis pac¬
tiolocumht̃. ut ⁊ ad actionẽ ꝓfi¬
ciat nondum resecuta Ead̾ rõne.
lam sipõt totares tolli curñ ⁊ for¬
mari : ut quodammõ quasi re̾no

Expanded text:
postea factae, quae ex eodem sunt contractu, insunt, ut constet in emptione ceterisque bonae fidei iudiciis re nondum secuta posse abiri ab emptione. si igitur in totum potest, cur non et pars eius pactione mutari potest? et haec ita Pomponius libro sexto ad edictum scribit. quod cum est, etiam ex parte agentis pactio locum habet, ut et ad actionem proficiat nondum re secuta, eadem ratione. nam si potest tota res tolli, cur non et reformari? ut quodammodo quasi reno
Abbreviated transcription (Latin):
tapactis ep̃tione. E ⁊ cum duohe¬
des ep̃tori extiterint. uenditor
cumꝰ alto p̾actus ẽ. ut ab ep̃tione
recederetur. ait uilianus ualere
ni paciscendo. alt̃ exheredib ac¬

Expanded text:
is emptione. sed cum duo heredes emptori exstiterunt, uenditor cum altero pactus est, ut ab emptione recederetur: ait Iulianus ualere ctu paciscendo alter ex heredibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
aũt eui argentarius rationes suas
successor his u̾b̾ significatur. ñma¬
gis quã siei uiuus eas donass. ¶Si
nec ħrs teneb̾itim cuii nes posside¬
¶Qa iħi m̃imuilari sicut argẽtarii
xime ꝯtinetur.⁊ fregñtissime ad fi¬
tere rõnes q̃ ad se ꝑtineant. edi iuib
traximus. ł suocessimus ei ꝗ ccͣxit.
sietiam sis qui uiurã potestaitẽ¬
us .x. Argentariꝰ rõnes ed̾eui¬
bet̃. Necint̃ ẽ cũ ipõ argentario ꝯt̃¬
u̾siaͣsit. ancum alio ¶dõ aũt argẽ¬
tarios tantũ. neꝙ alios ullos ab si¬
mil es eis tationes edere cogit. ꝗa
offitiumeoꝵ. atq ministerium
opetaẽ. ut actus sũi rationẽ oili¬
genĩ ꝯficiant. ¶ Ediant ratio ita
intelligͥ. si acapite edat᷑. llã ratio
iiłi a capite inspiciatur. intelligiñ
onũ. totasꝙ m̃branas inspiciendi.
describendiq potestas frat. fiutea
solã pars rationũ que ad instruen¬
dum aliq̃ ptineat ⁊ inspiciatur.⁊
describatur. ¶ Cuma ũt nnio accio

Expanded text:
autem, cui argentarius rationes suas uia iuris successor his uerbis significatur: non magis, quam si ei uiuus eas donasset. sed nec heres tenebitur, cum nec possideet hi nummularii sicut argentarii xime continetur: et frequentissime ad fipetere rationes, quae ad se pertineant, edi iubet.traximus vel successimus ei qui contraxit, sed etiam si is qui in nostra potestate Argentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controversia sit an cum alio. Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium opera est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio nisi a capite inspiciatur, intellegi noonum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio
Abbreviated transcription (Latin):
adpublicam lesionem s adrẽ fami¬
liarẽ respiciunt ꝓacisci licet. Nã ⁊
tus sit. ut ex causa oepostti omẽ piges¬
culum prẽt. ꝓõponuis ait pctionẽ:
ualere. nec qi conta uiris foriuã tac¬
tam ñeẽ fuandam. EEt gnalit̃ q̃¬
tiens pactum au̾ire̾cõi remotumẽ.
reẜuari ħ nonoportetꝰ ñ&ͥ legari.
necuus uran oum deh aactu neq
sita dehis dequib pacisci non licẽt

Expanded text:
ad publicam laesionem, sed ad rem familiarem respiciunt, pacisci licet: nam et tus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, Pomponius ait pactionem ualere nec quasi contra iuris formam factam non esse seruandam.Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne quis sita de his, pro quibus pacisci non licet
Abbreviated transcription (Latin):
pactum sit factum ⁊ uenditor heredi.¬
tatis petat: doli extepcio nccet. Nam
ex quo e scriptum est adiuo pio uti¬
lei actiones empͣtori ħreditatu dandaᷤ
metito ad ũsus uenditorem hreditatiᷤ
extepcq toli mali. debitor hereditariꝰ¬

Expanded text:
pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito aduersus uenditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditari
Abbreviated transcription (Latin):
tionis possit: enam ceteri edere
Nam ⁊ siplures tutores tutelã a¬
iun strauerint. simul aut om̃s
edere debent. aut unius editioĩ
sub scribere. ¶ Exigaturaũt ab
adu̾sario argentarii uis uirandũ.
ñ calũpne cã postulare edisͥ. ne
forte ł suꝑuacnas rationes łq̃s
ht. eoisibi postulet. ł uexandi
argentarii causa. ¶Ratiõnem
aũt eẽ labeo ait. uͦltro citro dãdiꝰ.
accipiendi creden᷑di.obligandi.
soluendꝰ. sincansaᷤ negoniatioẽ.
nec ullam rationem nuda dũta
edicto si adeum ꝑtineat¶ꝑ tinere
aut̃ uidr̃ admeratio. simõ eam
tractauĩs me mandante. S⁊ si
ꝓcirator m̃s ab sente me mãda¬
uerit. anmͥ edendasit: qiͣ adme
ꝑtineat. ⁊ magis ẽ utedat᷑. ¶ ꝓ̃¬
curatori quoꝙ mneo edendã rõnẽ

Expanded text:
tiones possint, etiam ceteri edere nam et si plures tutores tutelam administraverunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab adversario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte vel supervacuas rationes vel quas habet edi sibi postulet vexandi argentarii causa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi solvendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxedictum, si ad eum pertineat. pertinere autem videtur ad me ratio, si modo eam tractaveris me mandante. sed si procurator meus absente me mandaverit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori quoque meo edendam rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ł inhorreo aut inlocum te
ꝑducat. aut descpͥtas rationes da¬
bit. ¶Cogentur ⁊ successores ar¬
gentarii edere rationes. Qd̃ siple
suit heredes ⁊ unus hãt᷑ solus adA
editionẽ conpellitur. Si si om̃s ha¬

Expanded text:
ntum vel in horreo: aut ad locum te perducet aut descriptas rationes dabit. Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editionem compelletur: sed si omnes ha
Abbreviated transcription (Latin):
tario edi illa ratione. qd etiam ille
instructus eẽ põt intrum̃to sueꝓ
daẽ excausa. Nam ⁊ ipĩ argẽtario
excausa ratio edendaẽ. sinanfra¬
mili cã rõnes ꝑoioissepͣbr. aut

Expanded text:
e, quod etiam ipse instructus esse potest instrumento suae da est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si nauframili casu rationes perdidisse probet aut
Abbreviated transcription (Latin):
deliquit. qͥd̾ ałi o instrum̃tũ tnͣf᷑ulit.
Q d̾ si inalio locoargentariam exer¬
ceat. alibi aũt ad editionẽ ꝯpellat̃:
mimiine ħ facere cogitur. nisi re¬
Iscpͥtum uelis uͥ oeearẽ agiue. eu

Expanded text:
deliquit, quod alio instrumentum transtulit. quod si in alio loco argentariam exercet, alibi autem ad editionem compelletur, minime hoc facere cogitur: nisi descriptum uelis ubi de ea re agitur eum
Abbreviated transcription (Latin):
bl. Qua quisꝙ accione ag̾e
uolet eamͣ edere debet. Nam
Lequissimum uidetur eum qui
acturus est. edere actionem ut ꝓm¬
te sciat rens utrum ced̾e. an contẽde
ultra debeat ⁊ si ꝯtendendum ꝑutat
ucniat instructus adꝰ agend um og¬
nita accione qua ꝯueniant᷑.¬
dere est etiam copiam describendifa¬
cere uł inlibello ꝯ plecti ⁊ dare . uit
dictare. Eum qͦ ã ederi sabeo ait qui
ꝓducit ad u̾sarium suil ad alium ⁊ de¬
excepit p̃tor quo iitrum̃tiłm᷑ cõscrip¬
tum est. non inquem solucioꝯcepta
est. Nam dies solucionit situti sũm̃a
ꝑs est stipulacionis. ¶ Racioner
tñcum die  ⁊ ꝯsiie edi debent qm̃ ac
cepta ⁊ data non alias possunt appaire¬
re nisi dies ⁊ osul fu̾it editus. ¶ Edẽ¬
uaͣ sut oĩa q̃ quis ap̃ uidicẽ edicurꝰᷤ
ẽ. ñ tñ ut et instra quib quis uͣsutus

Expanded text:
.Qua quisque actione agere uolet, eam edere debet: nam aequissimum uidetur eum qui acturus est edere actionem, ut proinde sciat reus, utrum cedere an contendere ultra debeat, et, si contendendum putat, ueniat instructus ad agendum cognita actione qua conueniatur.Edere est etiam copiam describendi facere: uel in libello complecti et dare: uel dictare. eum quoque edere Labeo ait, qui producat aduersarium suum ad album et deexcepit praetor quo instrumentum conscriptum est, non in quem solutio concepta est: nam dies solutionis sicuti summa pars est stipulationis. rationes tamen cum die et consule edi debent, quoniam accepta et data non alias possunt apparere, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia, quae quis apud iudicem editurus est: non tamen ut et instrumenta, quibus quis usurus
Abbreviated transcription (Latin):
Retor ait argentariem̃se
exͣcerritores racione q̃ ad seꝑtinent¬
edere debent ad iecto die ⁊⁊ sulei
¶Suius edicti racio equissima ẽ
Nam cum singuloꝵ rẽes argentarii

Expanded text:
etor ait: "Argentariae mensae exercitores rationem, quae ad se pertinet, edent adiecto die et consule". Huius edicti ratio aequissima est: nam cum singulorum rationes argentarii
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ conuentionis nomĩ generaleẽ
ut elegan̾t̃ dicat pedius. nullũ eẽ
contrac᷑tum nullam obligationem
que ũ ht̃ in se ꝯuentionẽ siuere siue
uerbfiar llan ⁊ stepulatio quenetd

Expanded text:
autem conuentionis nomen generale est, ut eleganter dicat Pedius nullum esse contractum, nullam obligationem, quae non habeat in se conuentionem, siue re siue uerbis fiat: nam et stipulatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mũ editum ẽ doceat ł minuiꝰ pleneN
editũm ẽ ꝯeceat. ł eas rationes qs
casu maiore. ñuõ neglegentia ꝑ¬
did̾it᷑. Nam ⁊ sieo casu amisit cui a¬
ignosti debeat: exintegro eoi iube

Expanded text:
mum editum est doceat: vel minus plene editum: vel eas rationes, quas casu maiore, non vero neglegentia perdiderit. nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iube
Abbreviated transcription (Latin):
bendum t᷑eᷤnietm. ubiaut eu̾cass quai
dapmĩ iuirie dabimꝰ accoe ad id qͣntũ
mͣter ẽ ꝗͣ debilitando aut uinciẽdo
ꝑ socutionẽ pignoris exinaniũit: sin¬
gamus nullam creditinorẽ actionẽeẽ
quã forte e causa ercident neristimo
indignirem a iadũsione ⁊ iuxilio p̃¬
toris. ulpianus notat si ut creditori
noceret uiuxit. tene̾bitunsi me̾rentẽ
ñ tenebitur.

Expanded text:
 quasi damni iniuriae dabimus actionem ad quantum interest, quod debilitando aut uinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingamus nullam crediti nomine actionem esse, quia forte caus‹a› ceciderat: non existimo indignam rem animaduersione et auxilio praetoris. Ulpianus notat: si, ut creditori noceret, uinxit, tenebitur, si merentem, non tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatio sortis ⁊ usurarum facietut.an
sitantumm soluĩt quantum debeat ex¬
oneretur ypotheca: ꝙ egoquidẽ qñ¬
tum adsubtilitatem legis ⁊ anctori¬
tatem sententie ñ ꝓbo semel enim cã
transire uidetur ad condẽpuat̾ionẽ.
⁊ inde pecumam deberi.s⁊ humaniꝰẽ
ñ ampluis eum quãqd reueraceb dã¬
corpothedam libare. ¶ alie̾nares u
bitoris factafiũt.¶Si duoparit derpo¬
theca pacistantur. inquantumquisꝙ
obligatam ypothecam ht̃. utrũ ꝓ qnͣ¬
ti te debiti amppartib diͦuidiis q̃ritur.
⁊ magis ut ꝓ quanitate debrtipigͥñ¬

Expanded text:
tatio sortis et usurarum faciebat, an, si tantum soluerit, quantum debebat, exoneretur hypotheca? quod ego quantum quidem ad suptilitatem legis et auctoritatem sententiae non probo: semel enim causa transire uidetur ad condemnationem et inde pecunia deberi: sed humanius est non amplius eum, quam quod re uera debet, dando hypothecam liberare. Aliena res ui debitoris facta fuerit. Si duo pariter de hypotheca paciscantur, in quantum quisque obligatam hypothecam habeat, utrum pro quantitate debiti an pro partibus dimidiis, quaeritur. et magis est, ut pro quantitate debiti pign
Abbreviated transcription (Latin):
contractumsit. anuõ epła nullius mo¬
m̃tit. cumsine die ⁊ consulesit: R̾.
habitumis ue eẽt. quesitumẽ ancorpo¬
ra pecẽ quã idem debitor ab alio mutu¬
am accepit cuminbonis eius facsta
sint: obligata creditori pignori esse&
conuentolicuit uendere ꝯbustaẽ. de¬
inde a debitore tuo restituta id̾ ino oro¬
uainspla iurͣis habere¬

Expanded text:
contractum sit an uero ea epistsit, cum sine die et consule sit. reshabiturusue esset: quaesitum est, an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse conuento licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habe