comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citum: ⁊ ibi uictis hostib con¬
sedisse: eiusq posteros ex no¬
m̃e ataui affricã nũcupas¬
se. Huius rei testis est alexã¬
der qui dicit᷑ polyhistor. ⁊ deo¬
demus cognomento malchis.
greco ẜmone barbaram his¬
toriam texentes. Quod autẽ
ait. ⁊ filu dadan fuerunt as¬
assuri. in negociatores trans¬
ferri putant latosim.eris ⁊¬
ferriq metalla cudentes. lao¬
principes multaꝵ tribuũ at¬
qr ppłoꝵ. Alii ab hoc assurim
uocatos syros esse ꝯtendunt:
⁊ a plerisq filus abrahe ex ce¬
thura occupatas indie regio¬
est abraham in senectute
in septuaginta int̾pretib ad¬
ditũ est. ⁊ deficiens mortuus
est abraham: quia non ꝯue¬
uit abrahe defic̾e et ĩminui.
Illud quoq qd̾ nos posuimꝰ
in senectute bona senex ⁊ ple¬
nus: in grecis codicib ponit᷑
plenus dierũ. Quod cũ sensum
uideat᷑ expon̾e. eo ꝙ luce ⁊ diei
oꝑibus plenus occubuerit: ta¬
men magis ad ariatcotnti.

Expanded text:
rcitum, et ibi victis hostibus conrcitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi Africam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus cognomento Malchus, Graeco sermone barbaram historiam retexentes. Quod autem et filii Dadan fuerunt AsAssurim, in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Looprinceps multarum tribuum atque populorum. Alii ob hoc Assurim, vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura, occupatas Indiae regiest Abraham in senectute in Septuaginta interpretibus additum est: Et deficiens mortuus est Abraham, quia non convenit Abrahae deficere et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona, senes et plenus, in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce diei operibus plenus occubuerit, tamen magis ad anagogen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nomen eius cethura. Et pe¬
perit ei zamram. ⁊ iecxan.
⁊ madan. ⁊ madian. ⁊ iesboe.
⁊ sue. Et iecxan. genit sã¬
ba. ⁊ dadan. Et filu dadan:
fuerunt asurim. ⁊ latosim.
⁊ laomim. Et filii madian
⁊ abida. ⁊ aledea. Onĩs hu fi¬
lu cethure. Et dedit abiahã
umũsa que habuit ysaae:
filus autem ꝯcubinaꝵ quas
habuit dedit mun̾a. Et diui¬
sit eos ab ysaac filio suo cũ
ad huc uii̾et: in oriente ad
t̾ram orientalem. Cethura
hebreo ẜmone copulata int̾pre¬
tat᷑ aut iuncta quam ob cau¬
sam suspicant̾ hebrei mutato
nouũe candem esse agar: que
sara mortua de ꝯcubina tran¬
sierit in uxorem: ⁊ uidetur de po¬
siti iam abrahe excusari etas:
ne seuex post mortem uxoris
uetule. nouis arguat̾ nuptus
lasciuisse. Nos qd̾ incertũ est
relinqñtes. hoc dicimꝰ: ꝙ de
cethura nati filui abraham.z
iuxta ystoricos hebreoꝵ occu¬
tur autem unus ex posteris
abrahe qui appellabat᷑ aser.
duxisse adu̾sum lybiam ex̃¬

Expanded text:
et nomen ejus Cetura: et peet nomen ejus Cetura: et peperit ei Zamram, et Jecsan, et Madan, et Madian, et Jesboc, et Sue. Et Jecsan genuit Saba et Dadan. Et filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. Et filii Madian, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris suae vetulae, novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta historicos Hebraeorum occutur autem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Opher, duxisse adversus Libyam exe
Abbreviated transcription (Latin):
leccã sororẽ suam ⁊ mitricem eiꝰ.
⁊ seruũ abrahe.⁊ uiros illiꝰ. De¬
cens quippe erat. ut ad nuptias
absq parentib uirgo ꝓficiscẽs:
nugicis solacio foueret᷑.
t ipẽ hĩtabat in t̾ra austͥ.
et egressus est ysaac ex¬
ceri in campo ad uesꝑam. T¬
ram austri gerarã significar:
unde a patre ad ĩmolandu
quondã fuerat abductꝰ. Qd̾
autem ait. ⁊ egressus est ut
exerce̾tur in campo. qd̾ gre¬
breo legit᷑. Et egressus est
ysaac ut loqueret᷑ in agro:
melinante iam uespera. Sig¬
inficat autem scdm illud ꝙ
dñs solus orabat in monte
eciam ysaac qui in typo dni
fuit. ad orationẽ quasi uiru
iustum domũ egressum. ⁊
uel nona hora. uel ante solis
occasum: sꝑitales deo uictĩas
obtulisse.¬
t tulit theristrũ: et ope¬
ruit se. Theristrũ palli¬
um dicit᷑. genus etiam nũc
arabici uestimenti: quo mu¬
lieres prouincie illius uelãt᷑.
t adiecit abra¬
ham. ⁊ accepit uxorem:

Expanded text:
beccam sororem suam, et nutricem ejus, beccam sororem suam, et nutricem ejus, et servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austri: et egressus est Isaac exerceri in campo ad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus. Quod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur in campo, quod Graebraeo legitur: Et egressus est Isaac, ut loqueretur in agro, inclinante 343 jam vespera. Significat autem secundum illud, quod Dominus solus orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Et tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit Abraham, et accepit uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuo. p̾ro eo qd̾ nos posui¬
mus minor sum: aliud nesci¬
o quid qd̾ sensum turbet. in
Srecis ⁊ lacinis codicib conti¬
netur.
t dixit ei. Quod nomen
tibi: Qui ait. Iacob. Di¬
xit autem ei. Iam non uoca¬
bit̾ iacob nomen tuũ: s uo¬
cabit̾ noiũ tuũ ifrael. Quia ĩ¬
ualiusti cum deo: ⁊ cum hoĩ¬
bus ualebis. Iosephus et in
pͥmo antiquitatũ libro isrł
ideo appellatũ putat: ꝙ adu̾sũ
angelũ steterit ÷ quod ego di¬
ligent̾ excutiens: in hebreo ⁊¬
penitus inuenire non potui.
Et quid me necesse est opinio¬
nes quer̾e singuloꝵ: cum. eto¬
ipioaotiari. noĩs exponat ipe
qui posuit : Non uocabit᷑ in¬
quit nomen tuũ iacob: s is¬
rael erit nom̃ tuum. Quare

Expanded text:
servo tuo. Pro eo quod nos posuiservo tuo. Pro eo quod nos posuimus, minor sum, aliud nescio quid, quod sensum turbet, in Graecis et Latinis codicibus continetur. Et dixit ei: Quod nomen tibi? Qui ait, Jacob. Dixit autem ei: Jam non vocabitur Jacob nomen tuum, sed vocabitur nomen tuum Israel: quia invaluisti cum Deo, et cum hominibus valebis. Josephus in primo Antiquitatum libro, Israel ideo appellatum putat, quod adversum Angelum steterit: quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et 357 quid me necesse est opiniones quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
cob uocauit illũ aceruuc testis.
dicit᷑. a ad. uero testimonium.
Rursum lingna syra acernus
gar. appellat᷑. testimoniũ se¬
ducha. Iacob igit̾ aceruũ teᷤ¬
cuonii hoc est galaad. lin¬
gua appellauit hebrea: laban
uero idipm̃ id est aceruũ tes¬
timoni. gar sedũch. gentis
sue ẜmone uocauit. Erat eĩ
syrus: ⁊ antiquam lingua
parentũ : prouintie in qua
hĩtabat ẜmone mutau̾at.
t occurrerũt ei angeli di.
Et dixit iacob: ut iidit
eos. Castra diũ hec sunt. Et uo¬
cauit nomen loci eius castra.
ubi hic castra posita sunt. in
bebreo habet. manaim. ut
sciamꝰ si qũ inint̾pretatũ in
alio loco ponit᷑: quem locum
significet. Et pulcre ad frẽm
iturus inimicũ: angelorũ se
comitantiũ excipit̾ choris.
t dixit iacob. Deus
prĩs mei ysaac. dñe qui
dixisti ad me reu̾tere in t̾ra
tuam ⁊ bñdicam tibi: minor
sum onmi miscd̃ia tua. ⁊ om¬
ni ueritate tua qmͣ fecisti ꝓ

Expanded text:
cob vocavit illum acervum testis. cob vocavit illum acervum testis. dicitur: AAD   vero testimonium. Rursum lingua Syra acervus IGAR appellatur: testimonium SEDUTHA  . Jacob igitur acervum testimonii, hoc est, GALAAD lingua appellavit Hebraea: Laban vero idipsum, id est, acervum testimonii, IGAR SEDUTHA, gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone mutaverat. Et occurrerunt ei Angeli Dei, et dixit Jacob ut vidit eos: Castra Dei haec sunt, et vocavit nomen loci ejus Castra. Ubi hic castra posita sunt, in Hebraeo habet MANAIM  ; ut sciamus, si quando non interpretatum in alio loco ponitur, quem locum significet. Et pulchre, ad fratrem iturus inimicum, Angelorum se comitantium excipitur choris. Et dixit Jacob, Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti ad me, Revertere in terram tuam, et benedicam tibi: minor sum omni misericordia tua, et omni veritate tua, quam fecisti pro
Abbreviated transcription (Latin):
lib non ponebat: dicebat ut
fucuros fetus unius coloris si¬
bi pecora ꝓcrearent. Et quid
plura : U̾sq ad uices decẽ sem¬
ꝑ a laban pecoris sui siue ia¬
cob mutata condicio est: ⁊ q̃d̾¬
cũq sibi pposu̾at ut nasceret᷑.
in colorem contͣriũ uertebat᷑.
Ne cui autem in sex annis de¬
cem pariendi uices incredibi¬
les uideant̾: lege u̾gilium
in quo dicit᷑. bis grauide pe¬
cudes. Natura autem ytalica¬
rũ ouium ⁊ mesopotamie:
una esse tradit᷑.
t furata est rachel ydola
prĩc sui. ubi nũc ydola
legimꝰ. in hebreo therafim.
scriptũ est: que aquila. Nop¬
ymagines int̾pretat᷑: hoc at̃
ideo: ut sciamꝰ quid in iu¬
laad mons diceret᷑: sed ꝑ an¬
am decem agnis. Idem
error qui supra. Numerus eĩ¬
pro aguis legendus.
t dixit iacob frĩbus suis.
Colligamꝰ lapides. Et coug̾gatis
lapidib fecerũt aceruũ: ⁊ come¬
d̾unt suꝑ eum. Et nocauit illũ
laban aceruus testimonui: ⁊ ia¬

Expanded text:
libus non ponebat, dicebat, ut libus non ponebat, dicebat, ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob, mutata conditio est. Et quodcumque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium , in quo dicitur: bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur. Et furata est Rachel idola patris sui. Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo THERAPHIM   scriptum est, quae Aquila imagines, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Julaad mons diceretur, sed per anam decem agnis . Idem error qui supra, numerus pro agnis legendus. Et dixit Jacob fratribus suis: Colligemus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum, et comederunt super eum. Et vocavit illum Laban acervum testimonii, et Ja
Abbreviated transcription (Latin):
prim̾e non possum. Iaame¬
na. enim ꝓprie dicit᷑ extremꝰ
in coitu calor. quo corpꝰ om¬
ne concutit᷑: ⁊ patranti uo¬
luꝑtati uicinus est f̾mmis.
t pat̾ uest̾ mentitꝰ
est michi: ⁊ mutauit m̾¬
cedem meam decem uicibus:
⁊ non dedit ei deus ut noce̾t
michi. Si dixerit hoc uariũ
pecus erit merces tua: nas¬
cet᷑ om̃e pecus uariũ: et si
dix̾it unius coloris erit mer¬
cẽs tua: nascet᷑ omne pecus
unius coloris. Pro eo ꝙ nos
posuimꝰ. mutauit m̾cedem
meam decem uicibus: septu¬
agiita int̾pretes posuerunt¬
decem aguis nescio qua opio¬
ne ducti: cum u̾bum hebray¬
cũ moni. numerũ magis qmͣ
aguos souet. Deniq ⁊ ex con¬
sequentib hic magis sensus
probat᷑ : ꝙ ꝑ singulos fetus sꝑ
laban condicionem mutau̾it.
Si uidebat uariũ nasci pecuͤ.
post fetum dicebat. uolo ut ĩ
futuro michi uaria nascant᷑.
rursũ cum uidisset unius co¬
loris nasci pecora. iacob quip¬
pe hoc audito iirgas in cana¬

Expanded text:
primere non possum. JEAMEprimere non possum. JEAMENA enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis. Et pater vester mentitus est mihi, et mutavit mercedem meam decem vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerat, hoc varium pecus erit merces tua, nascebatur omne pecus varium; et si dixerat: unius coloris erit merces tua, nascebatur omne pecus uniuposuimus, mutavit mercedem meam decem vicibus, Septuaginta Interpretes posueruntdecem agnis, nescio qua opinione ducti, cum verbum Hebraicum, MONI   numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat, volo ut in futurum mihi varia nascantur. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito, virgas in cana
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scriptura : hoc est iacob
prudens ⁊ callidus. iusticia et
equitatem etiam in noua ar¬
te ẜuabat. Si enim omne ᷤ ag¬
nos ⁊ hedos uarios pecora ꝓcre¬
assent ÷ erat aliqua suspitõ do¬
li : ⁊ aꝑte huic rei laban mui¬
dus contraisset. Ergo ita om¬
nia temperauit. ut ⁊ ip̃e fruc¬
tum sui laboris acciꝑet: ⁊ la¬
ban non penitus spoliaret᷑. Si
quando oues ⁊ capre pͥmo tem¬
pore ascendebant᷑: quia meli¬
or ueruus est fetus. aute ip̃as
ponebat uirgas ut uaria sobo¬
les nasceret᷑: quecũq autem
oues ⁊ capre sero que rebant
marem. ante harũ ocłos nõ
ponebat: ut unius colori ᷤ pe¬
cora nascerent᷑ ⁊ quicquid pͥ¬
mũ nascebat᷑ suũ erat: quia
discolor ⁊ uariũ erat: quic¬
quid postea laban: innus e¬
iuim tam in igro qmͣ in al¬
bo coloris pecus oriebat᷑. In eo
autem loco ubi scriptũ est.
ut concipent in uirgis. ⁊ in
hebreo halet. laamena. iĩ
u̾bi hebraici nisi cͥcuitu ex¬

Expanded text:
dicit Scriptura, hoc est: Jacob dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit, ut et ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecumque autem oves et caprae sero quaerebant marem, ante earum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat: quidquid postea, Laban: unius enim tam in nigro, quam in albo, coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis: in Hebraeo habet JEAMENA  . Vim verbi Hebraici nisi 355 circumitu ex
Abbreviated transcription (Latin):
ri: ⁊ quintilianꝰ in ea cõtro¬
ũsia in qua acrusat̾ matrona
ꝙ ethiopem peperit: pro defen¬
sione illius argumentet᷑: hãc
conceptuũ esse naturam: qmͣ
supra diximꝰ Postqmͣ autem
nati fuerant hedi ⁊ agni ua¬
ru ⁊ discolores ex albis ⁊ uni¬
us coloris gregib: seꝑabat il¬
los iacob. ⁊ procil esse facie¬
bat a pristino orege: si qui
autem nascebant᷑ unius co¬
loris. id est albi siue iigri: tͣ¬
debat ĩ manu filioꝵ laban.
t ponebat uirgas qͣs disco
riau̾at in canalib ubi ef¬
ad potandũ contͣ pecora ut cõ¬
cipent eo tempore cum ueni¬
rent ad potandũ : ⁊ concipie¬
bant pecora contra uirgas ia¬
re in canalibus ad concipiend̾̃
in eis: ⁊ in serotinis ouib ñ
ponebat. Et fiebant serotina
taban: ⁊ temporanea iacob.
oc in septuaginta int̾p̃¬
tibus non habet᷑: sed pro
serotims ⁊ temporaneis: alud
nescio quid qd̃ ad sensum nõ
ꝑtinet transtulerũt. Quod aut̃

Expanded text:
ri: et Quintilianus in ea controri: et Quintilianus in ea controversia, in qua accusabatur matrona quae Aethiopem pepererit, pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum Laban: et ponebat virgas quas decoat in canalibus, ubi efad puteum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jare in canalibus ad concipiendum in eis, et in serotinis ovibus non ponebat; et fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. Hoc in Septuaginta Interpretibus non habetur, sed pro serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod a sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
cit colorem: ut ubicũq ĩ uir¬
ga corticem reliquisset. anci¬
quus ꝑman̾et ⁊ color: ubi ue¬
ro tulisset corticem. color can¬
didus panderet᷑. Obẜuabat er¬
Go iacob: ⁊ tempore quo ascen¬
debant̾ pecora.⁊ post calorẽ diei
ad potandũ aiida ꝑgebat᷑. dis¬
colores iurgas ponebat ĩ cana¬
libus. ⁊ admissis a rietib ⁊ yitis.
in ip̃a potandi aiuiditate oues
⁊ capras faciebat ascendi: ut ex
duplici de siderio dum auide bi¬
bunt.⁊ ascendunt̾ a marib : ta¬
les fetus concipent. quales um¬
bras arietũ ⁊ yitoꝵ desuꝑ ascen¬
dentiũ in aquarũ speculo ꝯtẽ¬
plabant᷑. Ex uirgis enim in ca¬
nalib positis: uarius erat eci¬
am ymagniũ color. Nec mirũ
hanc in conceptu feminaꝵ esse
naturã : ut quales ꝑspex̾int si¬
ue mente ꝯceꝑint in extremo
uoluptatis estu que concipĩt.
talem sobolem ꝑcreent: cum
hoc ip̃m etiam in cquarũ gre¬
gib apud yspanos dicat᷑ fie¬

Expanded text:
cit colorem, ut ubicumque in vircit colorem, ut ubicumque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color: ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob et tempore, quo ascendebantur pecora, et post calorem diei ad potandum avida pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis, varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, quae concipiunt, talem sobolem procreent: cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fie
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ trade ini manu filioꝵ tuoꝵ
rursũ ex utroq grege alba ⁊
iugra pecora. id est unius colo¬
rie:da michi. Si quid igit᷑ ex
albis ⁊ nigris que uinus colo¬
ris sunt. uariũ nacum fuerit:
meũ erit : si quid uero unius
coloris: tuum. Rem nõ diffi¬
cilem postulo. Tecum facit na¬
tura pecorũ: ut alba ex albis.⁊
nigra nascant᷑ ex iugris: me¬
cum iusticia mea: dum deus
huĩlitatem meam respicit et
laborem. Oꝑtionẽ laban dataz
lilent̾ arripuit: ⁊ ita ut iacob
postulabat faciens. trium die¬
rum iter int̾ iacob ⁊ suos sili¬
os separauit: ne quis ex uici¬
nitate pecoris nasceret᷑ dolus.
Itaq iacob nouam strofam
cõmentatꝰ est: ⁊ contͣ naturã
albi ⁊ morri pecoris naturali
arte pug̃nauit. Tres eĩ iuur¬
gas populeas ⁊ amigdaliias. ⁊
mali granati. qmͣꝙͣ septuagĩ¬
ta. styracinas ⁊ icras et pla¬
tauinac habeant. ex parte de¬
corticans: uariũ uirgarũ fe¬

Expanded text:
et trade in manus filiorum tuorum. et trade in manus filiorum tuorum. Rursumque ex utroque grege, alba et nigra pecora, id est, unius coloris, da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris sunt, varium natum fuerit, meum erit: si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris: mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et filios suos separavit, 353 ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris, naturali arte pugnavit. Tres enim virgas, populeas et amygdalinas et maligranati, quamquam Septuaginta styracinas et nucinas et plataninas habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fe
Abbreviated transcription (Latin):
t post hoc pepit
filiam: ⁊ uocauit nom̃
cius dyna. Hec transfert̾ in
causam qmͣ significantius
gu enim in sychimis causa
extitit. Post filios: ⁊ parentũ
ponenda sunt nomĩa. Lia in
t̾pretat᷑ laborans: rachel omͤ
Cuius filius ioseph. ab eo ꝙ
sibi alium addi mat̾ optaue¬
rat: uocat᷑̾ augm̃tum.
ranssto in uniũso pecore
tuo hodie. Separa inde
onine pecus uarium et disco¬
lorem. ⁊ omne pecus uniu ͤ co¬
loris in agnis.⁊ uariũ ⁊ disco¬
lorem in capris: ⁊ erit m̾ces
mea et respondebit michi
ne in quo non fuerit uari¬
um ⁊ discolor in capris ⁊ in
agnis. furtũ erit apud me: et
cet̾a. Mulcũ apud septuaginta
iut̾pretes confusus est sensus:
⁊ usq in presentem diem nul¬
lũ potui inuenire nostroꝵ: qui
ad liquidũ quid in hoc loco di¬
ce̾tur expon̾et. uis inquit ia¬
cob. me seruur tibi etiam ali¬
os septem annos: Bac qd̾ pos¬
culo. Separa om̃s discolores ⁊
uarias tam oues qmͣ capras:

Expanded text:
Et post haec peperit Et post haec peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina  . Haec transfertur in causam, quam significantius gii enim in Sicimis causa exstitit. Post filios, et parentum ponenda sunt nomina. LIA  , interpretatur laborans. RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Transibo in universo pecore tuo hodie: separa inde omne pecus varium et discolor: et omne pecus unius coloris in agnis et varium et discolor in capris, erit merces mea: et respondebit mihi jne in quo non fuerit varium et discolor in capris, et in agnis, furtum erit apud me, et caetera. Multum apud Septuaginta Interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum, qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur, exponeret. Vis, inquit, Jacob, me servire tibi etiam alios septem annos, fac quod postulo. Separa omnes discolores et varias, tam oves quam capras,
Abbreviated transcription (Latin):
ani: uiro meo. Et uocauit
nomen eius ysachar. & oiri¬
oaotiani. huius noĩs septua¬
ginta intͥpretes edid̾unt. est
merces. Non igit᷑ ut pleriq
addito pronomñe melle legñt¬
estimandũ est ita scriptũ esse
quod est merces: sed totu no¬
men int̾pretat᷑ est m̃ces. Is
quippe dicit᷑ est: ⁊ sachar in̾
ces. Hoc autem ideo: quia mã¬
dragoris filii ruben. introitu
qui racheli debebat᷑ ad se uiri
emerat. Sequit᷑.
t concepit adhuc lya: et
peperit filium sextũ ia¬
cob. Et dixit lya. Dotauit me
deus dote bona: in hoc tempo¬
re. Hĩtabit mecum uir meuͦ:
quia peperi ei sex filios. ⁊ uo¬
cauit nomen eius zabulon.
ubi nos posuimꝰ habitabit
mecum. ⁊ septuag unta int̾¬
pretati sunt diliget me: in
hebreo habet. ielbulem. Et
est sensus. Quia sex filios ge¬
nui iacob. propt̾ea iam secu¬
ra sum: hĩtabit enim mecũ
uir meus: ⁊ filius meus uo¬
cetur hĩtacłm. Male igit̾ et
iolent̾ in libro nominũ. za¬
bulon fluxus noctis int̾p̾tat᷑.

Expanded text:
am viro meo: et vocavit nomen ejus Issachar. Etymologiam hujus nominis Septuaginta Interpretes ediderunt, est merces. Non utique, ut plerique addito pronomine male leguntestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur est, , et SACHAR  , merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote bona: In hoc tempore habitabit mecum vir meus, quia peperi ei sex filios: et vocavit nomen ejus Zabulon. Ubi nos posuimus, habitabit mecum, et Septuaginta interpretati sunt, 352 diliget me: in Hebraeo habet JEZBULENI  . Et est sensus, quia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum: habitabit enim mecum vir meus. Unde et filius meus vocatur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, Zabulon, fluxus noctis interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et sedit coutra eũ. Et statĩ iũ¬
⁊ audiuit deus uocem pueri de
loco ubi erat. Et dixit angelꝰ
dei ad agar de celo. et reliqua.
Nullũ moueat. In hebreo e¬
nim post hoc qd̃ scriptum est.
non uidebo mortẽ pueri mer
ita legit᷑ ꝙ ip̃a agar sederit cõ¬
tra puerũ.⁊ leuaui̾t uoce su¬
am ⁊ fleu̾it.⁊ exaudierit deus
uocem pariili. Flente eium
matre. ⁊ mortem filu msera¬
bilit̾ prestolante: deus exau¬
diuit puerũ. de quo pollicitus
fuerat abrahe dicrus. Sed et
filiũ ancille tue: in gente
magnã faciam. Alioquin et
ip̃a mater: non suam mortẽ
sed filii deplorabat. Peꝑcit gͥ
ei deus: pro quo fuerat ⁊ fle¬
tus. Deniq in ꝯsequentib di¬
cit᷑. Surge ⁊ tolle puerũ: et
true manũ eius. Ex quo ma¬
nnfestũ est : eum qui tenet᷑
non honeri matri fuisse. sed
comitem. Quod autem ma¬
nu parentis tenet᷑: sollicitꝰ
monstrat᷑ affectus.
t dixit abymelech ⁊ ocho¬

Expanded text:
et sedit contra eum. exclamans auet sedit contra eum. exclamans auet exaudiuit deus uloco ubi erat. Et Dixit Angelus Dei ad Agar de coelo, et reliqua, nullum moveat. In Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est, Non videbo mortem parvuli mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre, et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum: de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam . Alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge et tolle puerum, et tene manum ejus . Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ocho
Abbreviated transcription (Latin):
nem eius iste cum matre ex¬
pellit᷑ domo. Int̾ hebreos autẽ
uaria opinio est: asẜentib ali¬
is quinto anno ablactatõnis
tempꝰ statutũ. ⁊ aliis duodeci¬
mũ annũ uendicantib. Nos
igit᷑ ut breuiorẽ eligamus eta¬
tem: post decem ⁊ octo annos
ysmael supputauimꝰ eiectũ
esse cum matre: ⁊ nõ ꝯueni¬
re. iam adolescentẽ matris se¬
disse ceruicib. uerũ est igit᷑
illud hebreoꝵ lingue ydioma.
ꝙ omuis filius ad ꝯꝑatione
parentũ infaus uocet᷑ et par
uulus. Nec mirem̃ hab̾e barba¬
ram linguam ꝓprietates suas:
cum hodieq rõme omne ᷤ filii
uocent᷑ infautes. Posuit ergo
abraham panes ⁊ utrem suꝑ
humerũ agar: ⁊ hoc facto de¬
dit puerũ matri: hoc est ĩ ma¬
nu eius eum tradidit.ꝯmen¬
dauit: ⁊ ita emisit e domo. ⁊¬
Quod autem sequit᷑. ⁊ proie¬
cit puerum subt̾ abietem. ⁊
abiens sedit decont.clh. lõge
quasi iactu sagitte. Dixit enim.
Non uidebo morientem puerum.

Expanded text:
nem ejus, iste cum matre exnem ejus, iste cum matre expellitur domo. Inter Hebraeos autem varia opinio est, asserentibus aliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, aliis duodecimum annum vendicantibus. Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos Ismael supputavimus 336 ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescenti matris sedisse cervicibus. Verum est igitur illud Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum, infvulus. Nec miremur habere barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar. Et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi jactu sagittae. Dixit ennon uidebo mortem filii mei.
Abbreviated transcription (Latin):
mea est de patre: sed nõ
ex matre: id est frĩs est aram
filia: non sororis. Sed qr in
bebreo habet. uere soror mea
est filia prĩs mei. sed nõ filia
matris mee. ⁊ magis sonat ꝙ¬
soror abrahe fuerit: in excusa¬
tõem eius dicimꝰ necdum illo
tempore tales nuptias lege ꝓ¬
hibitas.
t iudit sara filium agar
dentem. Quod sequit᷑ cũ ysaac
filio suo: non habet in hebreo.
Duplicit̾ itaq ab hebreis expo¬
nit᷑. siue ꝙ ydola luto fec̾it. iux¬
ta illud qd̾ alibi scriptũ est. se¬
dit ppłs comede̾ ⁊ bibe̾. ⁊ surrexe¬
runt lude̾. siue ꝙ adũsum ysa¬
ac quasi maioris etatis. loco si¬
bi ⁊ ludo pͥmogenita uendica¬
rit. Quod quidem sara audiẽs
non tulit: ⁊ hoc ex ip̃ius appro¬
heres filius ancille: cum fili¬
o meo ysaac.
t sumpsit panes ⁊ucrem
aque. ⁊ dedit agar.ponens
suꝑꝰ humerũ eius. ⁊ paruulũ:
et dimisit eam. Quando ysa¬
ac natus est. tresdecim armoꝵ
erat ysmael: ⁊ post ablactatio¬

Expanded text:
mea esmea esex matre, id est, fratris est Aran filia, non sororis. Sed quia in Hebraeo habet, Vere soror mea est, id est filia patris mei, sed non filia matris meae, et magis sonat quod Abrahae soror fuerit; in excusationem ejus dicimus, necdum illo tempore tales nuptias lege prohibitas. Et vidit Sara filium Agar dentem: quod sequitur, cum Isaac filio suo, non habetur in HebrDupliciter itaque ab Hebraeis exponitur, sive quod idola luto fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus comedere et bibere, et surrexerunt ludere; sive quod adversum Isaac quasi majoris aetatis, loco sibi et ludo primogenita vindicaret. Quod quidem Sara audiens non tulit, et hoc ex ipsius approerit filius ancillae cum filio meo Isaac . Et sumpsit panes et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, tredecim annorum erat Ismael. Et post ablactatio
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Diligent̾ nota. ꝙ ꝓcreatõ fi¬
lioꝵ: in hebreo edificatio scupta
est. Legit̾ enm ibi. Iugred̾e̾
ad ancillam meã: si quo modo
edificer ex ea. Et ne forte hoc
sit: qd̾ in exodo dicit᷑. Bñdixit
deus obstetricib: ⁊ edificarunt
sibi domos.
t inueinit eam angelꝰ dm̃i

Expanded text:
ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit, quod in Exodo dicitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos . Et invenit eam Angelus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
lactpo łtiti. pro quo in he¬
breo scriptũ est nepthuli eloum.
nepchalĩ. Unde a conu̾̃sione si¬
ue comꝑatõne. quia utrũq so¬
nat. comꝑationẽ siue conũsa¬
tionẽ. hoc est neptalim nom̃
imposuit. Quod aũt sequit᷑.
t peperit zelpha an¬
cilla lye: ilacob filiũ. Et di¬
xit lya. In fortuna. Et uocau̾
nomen eius gad. ubi nos po¬
suimꝰ in fortuna : grece dici¬
euentus dici: in hebreo hab
bagad. quod aquila int̾pre¬
tatur. uenit accinctio. nos au¬
tem dice possumꝰ in procinc¬
tu .ba. enim potest ⁊ p̾posici¬
onem sonare .in. ⁊ uenit. ab
euentu ergo siue procinctu.
qui gad dicit᷑: zelphe filius
gad uocatus est. Sequit᷑.
t peperit zelpha ancilla
lye. filiũ scdm iacob: ⁊
dixit lya. Leata ego: quia bĩ¬
ficant me młieres. Et uoca¬
uit nom̃ eius aser diuitie.
toritate pandat᷑ dicentis. bea¬
ta sum ego ⁊ bĩficat᷑ me mu¬
lieres: ⁊ ab eo ꝙ beata dicat᷑
tie sed beatus dicit᷑ dũ taxat
in presenti loco ÷ nam in ali¬

Expanded text:
. Pro quo in Hebraeo scriptum est, naphthule Elohim napthaleti, . Unde a conversatione, sive comparatione, quia utrumque sonat comparationem, sive conversationem, hoc est, Nephtalim, filio nomen imposuit. Quod autem sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae Jacob filium: et dixit Lia, In fortuna: et vocavit nomen ejus Gad. Ubi nos posuimus, in fortuna, et Graece diciventus dici: in Hebraeo habet BAGAD  , quod Aquila interpretatur, venit accinctio. Nos autem dicere possumus in procinctu. BA enim potest praepositionem sonare in, et venit. Ab eventu ergo, sive procinctu, qui GAD   dicitur, Zelphae filius Gad vocatus est. Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum Jacob: et dixit Lia, Beata ego, quia beatificant me mulieres: et vocavit nomen ejus Aser, divitiae. toritate pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant me mulieres. Et ab eo quod beata dicaturtiae, sed beatus dicitur, dumtaxat in praesenti loco. Nam in ali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uocauit nomen eui ᷤ ru¬
ben. Omniũ prĩarchaꝵ propt̾¬
ꝯpendium lectionis. etoirioa¬
otiac. nominũ uolo parit̾ di¬
ce̾. Et uocauit inquit nomẽ
eiue ruben. dicens: quia ui¬
dit dñs in hũilitate mea. Ru¬
beu int̾pretat᷑ uisionis filuis.
t concepit in¬
quit alterũ filiũ: ⁊ dixit.
dio me habe̾t uir meue: et de¬
dit michi etiam hunc. Et uo¬
cauit nom̃ eius symeon. Ab
eo ꝙ sit exaudita: symeomi÷
nomen imposuit. Mymeon ⁊¬
quippe int̾pretat᷑ auditio. De
t̾cio uero sequit᷑.
t concepit adhuc ⁊ peꝑit
filiũ : ⁊ dixit. Nũc mecũ
erit uir meus: quia pepi ei
tres filios. Ideo uocauit nomẽ
eius leui. u̾bi nos legimꝰ ap̃
me erit uir meus: aquila int̾¬
pretatus est. applicabit̾ michi
uir meus. qd̾ hebraice dicitur
ellaue. ⁊ a doctorib hebreoꝵ a
lit̾ transfert᷑. ut dicant proseq̃¬
tur me uir meus. id est nõ am¬
bigo de amore in me uiri meiz
erit michi in hac uita comes:

Expanded text:
et vocavit nomen ejus Ruet vocavit nomen ejus Ruben. Omnium patriarcharum proptcompendium lectionis, etymologias nominum volo pariter dicere. Et vocavit, inquit, nomen ejus Ruben, dicens: Quia vidit Dominus in humilitate mea. Ruben interpretatur visionis filius Et concepit, inquit, alterum filium, et dixit: dio me haberet vir meus, et dedit mihi etiam hunc; et vocavit nomen ejus Simeon. Ab eo quod sit exaudita, Simeoni nomen imposuit. Simeon quippe interpretatur auditio. De tertio vero sequitur: Et concepit adhuc, et peperit filium, et dixit: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Ideo vocavit nomen ejus Levi . Ubi nos legimus: Mecum erit vir meus, Aquila interpretatus est: Applicabitur mihi vir meus. Quod Hebraice dicitur Ilaue, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur, ut dicant: Prosequetur me vir meus, id est, non ambigo de amore in me viri mei. Erit mihi in hac vita comes,
Abbreviated transcription (Latin):
id est domũ dei: qui locus uo¬
cabat᷑ ante luza. qd̾ int̾preta¬
unde udicule quidam u̾bũ he¬
braicũ ulam. nom̃ esse urbis
putant: cum ulam. int̾prete¬
tur prius. Ordo itaq iste est łcti¬
onis. Et uocauit nomen loci il¬
lus bethel: ⁊ prius luza uoca¬
bulũ ciuitatis antique. Omnes
scripture u̾bo ulam. siue elam.
plene sunt: quod nichil aliud
significat uisi ante aut prius:
uel uestibulũ. siue suꝑlimina¬
re: uel postes.
omple ergo ebdomadem is¬
tius: ⁊ dabo etiam hanc ti¬
bi. Postqmͣ lyam iacob fraude
deceptus pro rachel uxorem ac¬
ceꝑat: dicit̾ ei a socero laban.
ut septem dies post nuptias
sororis prioris ex pleat: et sic
accipiat rachel: pro qua it̾m
septem annis aliis seruiturᷤ
sit. Non igit̾ ut quidã male
estimant. post septem annos
alios rachel accepit uxorem:
sed post septem dies imꝑtiaꝵ
sus est ad rachel: ⁊ dilexit ra¬
chel magis ꝙͣ lyam: ⁊ seruiuit
ei septem annic alus.
t concepit ⁊ peꝑit filiũ:

Expanded text:
el, domum Dei: qui locus vocabatur antea Luza, quod interpretaUnde ridicule quidam verbum Hebraicum ulam nomen esse urbis putant, cum ulam interpretetur prius. Ordo itaque iste est lectionis: Et vocavit nomen loci illius Bethel, et prius Luza vocabulum erat civitatis. Antiquae omnes scripturae verbo, ulam, sive ELAM plenae sunt, quod nihil aliud signat, nisi ante, aut prius, vel vestibulum, sive superliminare, vel postes. Comple ergo hebdomadam istius: et dabo etiam hanc tibi. Postquam Liam Jacob fraude deceptus pro Rachel uxorem acceperat, dicitur ei a socero Laban ut septem dies post nuptias sororis prioris expleat, et sic accipiat Rachel, pro qua iterum septem annis aliis serviturus sit. Non igitur, ut quidam male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiaru: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei septem annis aliis . Et concepit, et peperit filium,
Abbreviated transcription (Latin):
de accipit᷑: ut freqñt̾ m psal¬
mis. ⁊ in euangelio. Confice¬
id est gracias ago tibi. siue
glorifico te.
t concepit bala: ⁊ peꝑit
iacob filium. Et dix̾it ra¬
chel. Iudicauit me deus. ⁊ ex¬
audiuit uocem meam: et de¬
dit michi filium. Propt̾ea uo¬
cauit nomen eiuc dan. Causã
nomĩc expressit : ut ab eo ꝙ
iudicasset se dũs: filio ancil¬
le iudicu nomen ĩpon̾et. Dan
quippe int̾pretat᷑ iudiciũ.
t concepit adhuc ⁊ peꝑit
bala ancilla rachel. filiũ
scd̃m iacob. Et dixit rachel.
Hĩtare me fecit deus hĩtatio¬
ne cum sorore mea: et inua¬
lui. Et uocauit nomen eius
neptalim. Causa nomĩs nepta¬
lim. alia hic mulco exponit᷑:
qmͣ in libro hebreoꝵ nominũ
scripta est. unde ⁊ aquila ait.¬

Expanded text:
ipitur, ut frequenter in Psalmis, et in Evangelio : Confiteid est, gratias ago tibi, sive glorifico te. Et concepit Bala, et peperit Jacob filium: et dixit Rachel: Judicavit me Dominus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium: propterea vocavit nomen ejus Dan. Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus, filio ancillae, judicii nomen imponeret: DAN   quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc, et peperit Bala ancilla Rachel filium secundum Jacob: et dixit Rachel: Habitare fecit me Deus habitatione cum sorore mea, et invalui: et vocavit nomen ejus Nephthalim. Causam nominis Nephthalim, alia hic multo exponitur, quam in libro Hebraeorum Nominum scripta est. Unde et Aquila ait
Abbreviated transcription (Latin):
ic erit rusticus homo. Maniꝰ
tico in hebreo scriptũ habet. fã¬
ra. qd̾ int̾pretat᷑ onag̾. Signi¬
ficat autẽ semen eius habita¬
turũ in heremo: id est sarrace¬
nos uagos incertisq sedibus
qui uniũsas gences quib de¬
sertũ ex lat̾e̾ iũgit̾ incursãtes:
ĩpugnant᷑ ab om̃ib.¬
camentũ meum tetũ: ⁊ eris pa¬
ter mulcitudinis gentiũ. Et nõ
uocabit᷑ adhuc nom̃ tuũ abram.
tamentũ legimꝰ.ibi in hebra¬
ico ẜmone sit fedus siie pactũ.
id est. berith. Dicunt aucem he¬
brei. ꝙ ex nomĩe suo deus. qd̾ a¬
pud illos tetragramũ est. ẽ.
lict̾am abrahe ⁊ sare addid̾ĩt.
Dicebat᷑ enim pͥmũ abram:
qd̾ int̾pretat᷑ pacer excelsus¬

Expanded text:
ic erit rusticus homo: manus tico in Hebraeo scriptum habet, phere , quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursantes, impugnantur ab omnibstamentum meum tecum: et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur ultra nomen tuum Abram, tamentum legimus, ibi in Hebraeo sermone sit foedus, sive pactum, id est, BERITH  . Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod interpretatur, pa
Abbreviated transcription (Latin):
pro ochorath pronubo: in hebre¬
o habet. collegiũ amicoꝵ eius
ut non tam hominũ significet
qmͣ amicoꝵ turbam que cum
rege uenerat: in qua fuit ⁊
phicol princeps ex̾citus illius.

Expanded text:
Pro Ochozath pronubo, in Hebraeo habet, collegium amicorum ejus, ut non tam hominem significet, quam amicorum turbam, quae cum rege venerat in quibus fuit et Phicol princeps exercitus eju
Abbreviated transcription (Latin):
quo scriptũ est. De torrente bi
bit in uia. De quo etiam hely¬
as tempore famis bibit. sed qr
ideo ei torrens ille aruit. Dñs
uero nost̾ etiam in torrente
traditus est: dedicans regena¬
tionem nram. et baptisim sa¬
cramentũ.
t fod̾unt pueri ysaac in
ualle geraron: et inue¬
uerunt ibi puteum aque iuu¬
ne. Et hic pro ualle torrens
scriptus est. Nũqmͣ enim in
ualle: inuenit̾ puteus aque
t fod̾unt puteum alterũ:
⁊ alt̾cati sunt etiam suꝑ
eo: ⁊ uocauit nomĩ eius inimi¬
citie. p̾ro minncicus qd̾ aqui¬
la ⁊ symachus. ttiniatit il ci

Expanded text:
quo scriptum est: De torrente in quo scriptum est: De torrente in via bibet . De quo etiam Elias tempore famis bibit. Sed quihristus: ideo ei torrens ille aruit . Dominus vero noster, etiam in torrente traditus est: dedicans regenerationem nostram et Baptismi sacramentum. 347 Et foderunt pueri Isaac in valle Gerarum, et invenerunt ibi puteum aquae vivae. Et hic pro valle, torrens scriptus est; numquam enim in valle invenitur puteus aquae t foderunt puteum alterum, et altercati sunt etiam super eo: et vocavit nomen ejus, inimicitiae. Pro inimicitiis, quod Aquila et Sym
Abbreviated transcription (Latin):
aliena terra sennĩauĩt ysaac:
tamen non puto ꝙ tanta ei fer
tilitas ordei fuerit. Unde meli¬
us puto illud esse qd habet᷑ in
hebreo. ⁊ aquila quoq trãstu¬
lit: ⁊ inuenit in anno illo cen¬
cuplũ estimatũ. id est. ẽłcato
litteris ⁊ estimatio scribat᷑ ⁊
ordeum: tamen estimatõnes
saarimi legunt᷑. ordea uero sõ¬
iu.Tacens autem scriptura
genus frugum qd̾ multipli¬
cau̾it: uidet᷑ michi ciuictarũ
in illo uirtutũ ostendisse mł¬
tiplicatõem. Deniq sequit᷑.
Et bũdixit ei dñs: ⁊ magnus
factus est uir. Et ambulabat
uadens ⁊ magnificatus: donec
maginis fieret uehement᷑. Ee¬
licitas autem mulciplicati or¬
dei: ignoro si quem possit face̾
g loriosũ.
t abiit inde ysaac. ⁊ ueuit
in ualle geratum. ⁊ habi¬
tau̾it ibi. Pro ualle: torrentẽ
habet in hebreo. Neq enim y¬
saac postqmͣ magnus fcũs est:
habitare poterat in ualle. Ha¬
bitauit autem in torrente: de

Expanded text:
aliena terra seminaverit Isaac, aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, tilitas frugum fuerit. Unde melius puto illud esse quod habetur in Hebraeo, et Aquila quoque transtulit: Et invenit in anno illo centuplum aestimatum, id est, ἑκατὸν litteris et aestimatio scribatur et hordeum, tamen aestimationes, SAARIM   leguntur, hordea vero SORIM. Tacens autem Scriptura genus frugum, quod centuplicaverit, videtur mihi cunctarum in illo virtutum ostendisse multiplicationem. Denique sequitur: Et benedixit ei Dominus, et magnus factus est vir, et ambulabat vadens, et magnificatus, donec magnus fieret vehementer. Felicitas autem multiplicati hordei, ignoro, si quem possit facere gloriosum. Et abiit inde Isaac, et venit in vallem Gerarum, et habitavit ibi. Pro valle, torrentem habet in Hebraeo. Neque enim Isaac postquam magnificatus est, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente, de
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ fr̃ib tius: ⁊ duudicent
int̾ uos. Nec enim possumus
crede̾ ut scriptura ꝯmemorat: ꝙ
iacob exceptis liberis secum frẽs
aliquos habuit.
t concepit rebecca uxor eius:
⁊ mouebant̾ filu eiꝰ in ea.
pro motione septuagnita int̾p̃¬
est ludebant siue calcitrabant.
ut aquila transtulit. ꝯfringe¬
bant᷑ filii in utero eius. syma¬
mn siłitudsem auis in suꝑficie
ferebant᷑.
t egressus est primꝰ rube¬
us totus: sicut pellis pilo¬
sus. ubi nos pilosum posiumꝰ:
in hebreo habet. seyr. uude e
sau sicut ⁊ alibi legiuꝰ: seyr.
idest pilosus dicit᷑.
t dixit esau iacob. Da mi¬
chi gustum de cocrõne ru¬
bea ista: quia deficio. Propt̾ea
uocatũ est nom̃ eius ẽdom. Ru¬
brũ siue fuluũ: lingͣ hebrea
edom dicit᷑.. Ab eo igit᷑ ꝙ rubro
cibo uendid̾ĩt primitiua sua:
fului. id est edom sortitus est
nomen.
eminauit autem ysaac ĩ
terra illa: ⁊ inuennit ĩ an¬
no illo cencuplũ ordei. Licet in

Expanded text:
is et fratribus tuis: et dijudicent is et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit. Et concepit Rebecca uxor ejus, et movebantur filii ejus in ea. Pro motione, Septuaginta Interprest, ludebant, sive calcitrabant; quod Aquila transtulit, confringebantur filii in utero ejus. Symmain similitudinem navis in superficie ferebantur. Et egressus est primus rubeus totus, sicut 346 pellis pilosus. Ubi nos pilosum posuimus, in Hebraeo habet SEIR  . Unde et Esau, sicut et alibi legimus, Seir, id est, pilosus est dictus. Et dixit Esau Jacob: da mihi gustum de coctione rubea ista, quia deficio: propterea vocatum est nomen ejus Edom. Rubrum, sive fulvum, lingua Hebraea EDOM   dicitur: ab eo igitur, quod rubro cibo vendiderit primitiva sua, fulvi, id est, Edom sortitus est nomen. Seminavit autem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei. Licet in
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ cecidit. Duodecim filii ⁊¬
nascunt᷑ ysmaeli e quib pri¬
mogenitus fuit nabeoth: a qͦ
omnis regio ab eufrate usq
ad mare rubrũ. naborhena us¬
q hodie dicit᷑. que pars arabie
est. Nam ⁊ faiilie eoꝵ. oppida¬
qr ⁊ pagi. ac minuta castella
⁊ tribus: hoꝵ applłatõne cele¬
brant᷑. Ab uno ex hiis cedar in
deserto.⁊ duna alia regio. ⁊
themana ad austrũ. et cede¬
ma ad orientem . plaga dicit᷑.
Quod aucem in extremo hu¬
ius capituli iuxta seꝑtuagĩ¬
ta legmmiꝰ. contra faciem om¬
us est illud qd̾ nos posuimus
coram omnib frĩbus suis oc¬
cubuit: id est in manib om¬
niũ filioꝵ suoꝵ mortius est.
suꝑsticib liberis: ⁊ nullo pri¬
us morte prerepto. Eratres
autem pro filus appellari:
iacob quoq ad laban demon¬
strat dicens. Quod est pecca¬
tũ meum. quia ꝑsecutus es
post me. ⁊ quia scrutatus es
omĩa uasa mea: Quid inue¬
uisti de uniu̾sis uasis domus
tue: Ponat᷑ coram frĩbus me¬

Expanded text:
smahelis. Duodecim filii nascuntur Ismaheli, e quibus primogenitus fuit Nabaioth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, et quae pars Arabiae est. Nam et familiae ipsorum, oppidaque et pagi, ac minuta castella et tribus, horum appellatione celebrantur. Ab uno ex his Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad Austrum, et Cedema ad Orientalem plagam dicitur. Quod autem in extremo hujus capituli, juxta Septuaginta legimus, contra faciem omus est illud quod nos posuimus, coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque ad Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me: et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus me
Abbreviated transcription (Latin):
id est. bccata bopa. legit᷑. quam
suꝑra u̾timꝰ in soporem.
eneratõne aucem quarta¬
reu̾tent̾ huc. haud dubiũ
scriptũ sit. Quinta autem gena¬
tione egressi sunt filu isrł de t̾¬
ra egipti. Suꝑ quo capitulo par¬
uũ uolum̃ edidimꝰ
cce conclusit me dñs: ut nõ

Expanded text:
 quam supra vertimus in soporem. Generatione autem quartaentur huc. Haud dubium scriptum sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclu
Abbreviated transcription (Latin):
ham. Ecre michi nõ dedisti se¬
men: ⁊ filius u̾nacule mee.
heres mens erit. Ubi nos ha¬
lemꝰ ⁊ filius masec u̾uacule
mec: in hebreo scriptũ est. ube¬
tia. masec. bẽtħi. qd̾ aquila
transtulit. riociorit otizori
tum dantis domui mec. theo
Filius eius qui suꝑ domũ meã
est. Quod aucem dicit. boc est.
ego sinc liberis morior. ⁊ filiꝰ
pcuratoris mei uel uillici qui
umũsa dispensat ⁊ distribuit
ascus eliezer: hic meus heres
eric. Porro elyezer int̾pretat᷑
deus meus adiucor. Ab hoc ai¬
unt damascum ⁊ conditam ⁊
nũcupatam.
go deus qui eduxi te de re¬
gione chaldeoꝵ. Hoc ẽ qd̾
paulo ante diximꝰ in hebreo:
baberi. qui eduxi te de ur chẽ¬
dim. id est de inicendio chalde¬
t posuis ea coutra faciem¬
in inuicem: aues uero nõ
diisit. Descenderunt autẽ uo¬
lucres suꝑ cadauera. ⁊ suꝑ di¬
uisiones eoꝵ: ⁊ sedic cum eis a¬
braham. Non ꝑtinet ad p̾sens
opusculũ: huius exꝑositio sacͣ¬

Expanded text:
am: Ecce mihi non dedisti seam: Ecce mihi non dedisti semen: et filius vernaculae meae haeres meus erit. Ubi nos habemus, et filius Masec vernaculae meae: in Hebraeo scriptum est, UBEN MESECH BETHI: quod Aquila trtum dantis domui meae. Theofilius ejus, qui super domum meam est. Quod autem dicit, hoc est: Ego sine liberis morior, et filius procuratoris mei, vel villici, qui universa dispensat et distribuit rque Damascus Eliezer, hic meus haeres erit. Porro Eliezer interpretatur, Deus meus adjutor. Ab hoc aiunt Damascum et conditam, et nuncupatam. Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum. Hoc est, quod paulo ante diximus in Hebraeo haberi: qui eduxi te de UR CHESDIM, id est, de incendio ChaldaeEt posuit ea contra faciem invicem: aves vero non divisit. Descenderunt autem volucres super cadavera et super divisiones eorum, et sedit cum eis Abram. Non pertinet ad praesens opusculum ejus expositio sacr