comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puelle que iam ꝑ annum a demoiio
uexata fuerat ⁊ uindĩs ⁊ carcere tene¬
batur quigͣnter flens ⁊ suspirans dolo¬
re filie affectus: cepit rogare eum ut sal¬
tem eam uidere ⁊ tangere dignaretur.
Magnum opus: sed ñ dispar fides in
oꝑe. Adlucite eam inquit ad me. Aodu¬
citur puella iam duo dennus: ⁊ pluri
ma ppłi frequentia conuenit. Tunc gͥ d̃ĩ
sac̃dos tempus ⁊ locum ⁊ materiam ui¬
dens ut glorificaretur ds: maiorem fi¬
puelle. Ad que demon responclit. Huius¬
modi liras frequenter audiui: neq pro
te neq ꝓ omnib istis hodie recedam de
habitacuio isto. Nam ꝓ quib recedam:
Columpne eccĩe ruerunt. Cum autem
sacerdos multiplicaret exorcismum: res¬
ponclit demon. Nil agis. qr nec dum ꝑ
choruscum sanguinem mr̃m me ad¬
iuirasti. Tunc gͥ ut uere suꝑbus ẽ de¬
mon scientiam suam uolens ostenta¬
re:cantica canticorum a principio us¬
q ad finem ꝑ os puelle elidit. Et ite¬
rans uerb̾ ex uerbo in romanam lingmͣ

Expanded text:
puellae, quae jam per annum a daemonio fuerat vexata, et vinculis et carcere tenebatur; qui graviter flens et suspirans, dolore filiae affectus, coepit rogare eum, ut saltem videre eam et tangere dignaretur. Magnum opus! sed non dispar fides in opere. « Adducite eam, inquit, ad me. » Adducitur puella jam duodennis, et populi plurima frequentia convenit. Tunc igitur Dei sacerdos, tempus et locum et materiam videns, ut glorificaretur Deus, majorem fipuellae. Ad quae daemon respondit: « Hujusmodi liras frequenter audivi, neque pro te, neque pro his omnibus hodie recedam de habitaculo isto. Nam pro quibus recedam? Columnae Ecclesiae ruerunt. » Cum autem sacerdos multiplicaret exorcismum, respondit daemon: « Nil agis, quia necdum per coruscum sanguinem martyrum me adjurasti. » Tunc igitur, ut vere superbus est daemon, scientiam suam volens ostentare, Cantica canticorum, a principio usque ad finem, per os puellae edidit, et iterans verbum ex verbo, in Romanam linguam
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore cum ad lig¬
na cedenda frẽs quidam in si¬
ua fuissent: inuenerunt lupũ cap̃¬
olum deuorantem. Exclamantes aũt
fugauerunt eum: ⁊ accepta preda ꝙͣ
lupi rapacitas ceꝑat. detulerunt secũ
domi ⁊ in angulo quodam nichil ma¬
li suspicantes suspendant: At lupus qͣ¬
si deiniuria sibi collata conquerens se¬
quebatur eos ⁊ ad ostium domus ꝙͣ
illi fuerant ingressi ut canis quilib
domesticus residens: quod sibi ablatũ
fuerat repetere uidebatur. Nesciẽtes aũ
qui aduentabant quod fcm̃ fuerat
exclamabant suꝑ eum: ut fieri solet
ad eum effugandum. At ille uultu
domestico ad cos respicienᷤᷤ inmobilis
ꝑmanebat: Quod cum uiro dei nũ¬
tiatum fuisset. conuocatis cunctis fra¬
trib ꝑcunctatur quidaiam eẽt: cli¬
cens qr sine causa tam rapidum ani¬
mal mansuetudinis huius frontem
ñ assumpsisset. Timentes uͦ frẽs illi
qui cause conscii fuerant ꝓcesserunt
in publicum ⁊ ueniam quasi de ma¬
gno excessu petentes narrauerunt ea

Expanded text:
lio quoque tempore, cum ad ligna caedenda fratres quidam in silva fuissent, invenerunt lupum capreolum devorantem. Exclamantes autem fugaverunt eum, et accepta praeda quam lupi rapacitas ceperat, detulerunt secum domi, et in angulo quodam, nihil mali suspicantes, suspenderunt. At lupus, quasi de injuria sibi illata conquerens, sequebatur eos, et ad ostium domus, quam illi fuerant ingressi, ut canis quilibet domesticus residens, quod sibi ablatum fuerat repetere videbatur. Nescientes autem qui adventabant quid factum fuerat, exclamabant super eum, ut fieri solet, ad effugandum eum. At ille vultu domestico ad eos respiciens, immobilis permanebat. Quod cum viro Dei nuntiatum fuisset, convocatis cunctis fratribus, percunctabatur quidnam esset, dicens quod sine causa tam rabidum animal mansuetudinis hujus frontem non assumpsisset. Timentes vero fratres illi qui causae conscii erant, processerunt in publicum; et veniam quasi de magno excessu petentes, narraverunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
At ille doleus. heu michi ingemiuaus
in meam inquit miseriam. ⁊ in detͥ¬
mentum anime frĩs ⁊ ad noticiam
ur̃e insipientie hoc consentire uolui¬
stis: ac ꝑ hoc locum diabolo nisi uiriliter
ei resistatur ad disꝑdendum dedistis. u¬
bi ẽ ait ille: Qui cum adluceretur uix
se sustentare pre nuia pingueduie
poterat. ⁊ uelud uesica turgens edaci¬
tatis spũ plenus ñ nisi toruis ocłis
magrm̃ quem suꝑ omĩa diligere so¬
lebat. respicere preualebat. Uidens gͦ
uir cui ds discretiõem sp̃uum dederat
ñ eẽ infirmitatis humane. sed temp¬
tatiõis diabolice: statim uetuit om̃ino
quicqmͣ ei dari. Qui postqmͣ ꝑ aliquos
dies ieuinauit. ubi redclita est ei quar¬
ta pars grossioris panis. ⁊ uas aque ad
mensuram ꝓ summis deliciis compu¬
tauit: ⁊ sic ad pristinam consuetudi¬
nem bene ⁊ moderate iuuencli. deo ꝑ
magrm̃ suum subueniente rediit.

Expanded text:
At ille dolens: « Heu mihi, ingeminans, At ille dolens: « Heu mihi, ingeminans, in meam, inquit, miseriam, et in detrimentum animae fratris, et ad notitiam nostrae insipientiae, hoc consentire voluistis; ac per hoc locum diabolo, nisi viriliter ei resistatur, ad disperdendum dedistis.--Ubi est, ait, ille? » Qui cum adduceretur, vix se sustentare prae nimia pinguedine poterat, et velut vesica turgens, edacitatis spiritu plenus, non nisi torvis oculis magistrum, quem super omnia diligere solebat, respicere praevalebat. Videns ergo vir, cui Deus discretionem spirituum dederat, non esse infirmitatis humanae, sed tentationis diabolicae, statim vetuit omnino quidquam ei dari. Qui postquam per aliquot dies jejunavit, ubi ei reddita est quarta pars grossioris panis, et vas aquae ad mensuram, pro summis deliciis computavit; et sic ad pristinam consuetudinem, bene et moderate vivendi, Deo per magistrum suum subveniente rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
cui etiam scłari bis reficere. uł culib
paruulo lactis e casei abstinentiam
frangere: ille toruo uultu ⁊ lupina
rabie respondebat. Numquid uult ds
hominem mori subtͣhẽdo illi quocum¬
q temꝑe quicquid ad usus eius crea¬
uit: ⁊ necessitatis hora ad ꝑcipiendum:
Quid plura: Ab erat pater Norbertus
insultus arma ferre ñ consueuerãt.
multimodis supplicatiõib hoc tandem
ab eo impetrauerunt. ut bis ⁊ qnͣtum
uellet tibum quadͣgesimalem comede¬
ret: timentes ne illud imꝓperium exiret
quod tam arta ⁊ subita religio uł secu¬
larium consuetudinem in suis conũ¬
sis ñ seruaret. Cum gͦ transissent qua¬
dragesimales dies ⁊ ad celebranlum
pascha homo dei reuerteretur premon¬
stratum ad fr̃es suos. ad introitum uai
lis horror nimius inuasit eum. ⁊ uentꝰ
turbinis circumuallauit eum quasi
uentus ueniens ab aquiloue: ⁊ ip̃e sta¬
ta narrau̾unt quid actum fuisset.

Expanded text:
cui, etiam saeculari, bis reficere, vel cuilibet cui, etiam saeculari, bis reficere, vel cuilibet parvulo, lactis et casei abstinentiam frangere. Ille, torvo vultu et lupina rabie, respondebat: « Nunquid vult Deus hominem mori, subtrahendo illi quocunque tempore, quidquid ad usus ipsius creavit et necessitatis hora ad percipiendum? » Quid plura? Aberat pater Norbertus, insultus arma ferre non consueverant, multimodis supplicationibus hoc tandem ab eo impetrarunt, ut et bis et quantum vellet cibum quadragesimalem comederet, timentes ne illud improperium exiret, quod tam arcta et subita religio, vel saecularium consuetudinem in suis conversis non servaret. 43. Cum ergo transissent Quadragesimales dies, et ad celebrandum Pascha homo Dei reverteretur Praemonstratum ad fratres suos, ad introitum ipsius vallis horror nimius invasit eum, et ventus turbinis circumvallavit eum, quasi ventus veniens ab aquilone, et ipse stata narraverunt quid actum fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
surus. Erat quidem frater ille ad obe-¬
dientiam ꝓmptus. in oratione deuotꝰ
in ieuinio assiduus. ita ut ꝑtotum ã¬
num ieiunaret tamestate qmͣ hyeme
⁊ a nullo cogi poterat nisi in dnĩcis di¬
eb ut alteram in die ꝑciꝑet refecticẽm:
⁊ tunc crudum quid sumebat ñ a
liqmͣ coctioẽm. Sed cum suꝑ eo om̃s
murarentur ⁊ tanta eius abstinenti¬
e ⁊ continentie uirtus ubiq in lau¬
de eus predicaretur. affuit it̃m sathã
occulte ponẽs insilias ut nouum mi¬
litem ꝓsterneret. uuienis quidem erat:
⁊ indignari potuit quod ei aliqnͣ re¬
stitisset. Nam quarta frͣ in capite ie¬
uinii cum deuotioni cunctoꝵ fideliũ
abstinentia quadͣgesunalis indicitur.
tanta fames ⁊ gule uoracitas eum
inuasit. ut diceret se nullo modo pos¬
se ieuinare: ⁊ ex toto se mori si etiam
a lacte ⁊ caseo cogeretur astinere. Cui
cum diceretur quid ẽ frater sacrũ ⁊ ã¬
nuale ieiunium ẽ. ⁊ ñ est licitum ali¬

Expanded text:
surus. 42. Erat quidem frater ille ad obesurus. 42. Erat quidem frater ille ad obedientiam promptus, in oratione devotus, in jejunio assiduus, ita ut per totum annum jejunaret, tam aestate quam hieme, et a nullo cogi poterat, nisi in Dominicis diebus, ut alteram in die perciperet refectionem; et tunc crudum quid sumebat, et non aliquam coctionem. Sed cum super eo omnes mirarentur, et tanta ejus abstinentiae et continentiae virtus ubique in laude ipsius praedicaretur, adfuit iterum Satan, occulte ponens insidias, ut novum militem prosterneret; juvenis siquidem erat, et indignari potuit quod aliquando ei restitisset. Nam quarta feria in capite jejunii, cum devotioni cunctorum fidelium abstinentia Quadragesimalis indicitur, tanta fames et gulae voracitas eum invasit, ut diceret se nullo modo posse jejunare, et ex toto mori, si etiam a lacte et caseo cogeretur abstinere. Cui cum diceretur: Quid est, frater? Sacrum et annuale jejunium est, et non est licitum ali
Abbreviated transcription (Latin):
rius uisibiliter astaret ⁊ diceret. Oqmͣ
felix es o qmͣ in tuo bono ꝓposito lauda¬
bilis qui ⁊ bene cepisti. ⁊ te ꝑseuerare
in tanta afflictiõe deliberas: idcirco trini¬
tatem sanctam ad qmͣ toto mentis af¬
fcũ suspiras uidere mereberis. Et his
dictis apparuit tria gestans capita tri¬
nitatem se ẽẽ contestans. at ille expaues¬
cens ⁊ plurimum ammirans. paululũ
tam̃ premeditans cum ñ sibilum aure
tenuis: sed uentum turbinis fetidum
sentiret. dixit. Omiser ⁊ in felix ⁊ om¬
nib creaturis det̾ior. tu inqmͣ qui sig¬
naculum similitudinis dei fuisti ⁊
te suꝑbiente ueritatis huiu̾s cognitio¬
nem ꝑdidisti. quomodo ñ tantum p̃¬
sumis scire tͥnitatem: sed ipam̃ temet ip¬
sum eẽ. qui te scire uelle a modo potes¬
tatem ñ accepisti: Recede inquit rece¬
de: ⁊ me tiuus fraudulentiis ñ obedien¬
ter ułt̾uis ñ presumas inquietare. Sta¬
tim recessit. post ac ad euindem reuer¬

Expanded text:
rius visibiliter astaret et diceret: « O quam rius visibiliter astaret et diceret: « O quam felix es, et quam in tuo bono proposito laudabilis! qui et bene coepisti, et te perseveraturum in tanta afflictione deliberas! Idcirco Trinitatem sanctam, ad quam toto mentis affectu suspiras, videre mereberis: et, his dictis, apparuit tria gestans capita, Trinitatem se esse contestans. » At ille expavescens, et plurimum admirans, paululum tamen praemeditatus, cum non « sibilum aurae lenis , » sed ventum turbinis fetidum sentiret, dixit: « O miser et infelix, et omnibus creaturis deterior! Tu, inquam, qui signaculum similitudinis Dei fuisti, et superbiendo veritatis hujus cognitionem perdidisti, quomodo prascire te Trinitatem, sed ipsam temetipsum esse, qui te velle scire amodo potestatem non accepisti. Recede, inquit, recede, et me tuis fraudulentiis non obedientem ulterius non praesumas inquietare. » Statim recessit, posthac ad eumdem rever
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ihx: paulatin de uiuis ⁊ bene sec¬
tis ⁊ politis lapidib crescebat edificium
⁊ domus dei ampliabatur. ⁊ ad susci¬
piendos ꝑegrinoᷤ spontaneam adeuntes
ꝑegrinatioem. ⁊ ad iherłm in celestem
festinantes. sed ñ defuere temptantis ĩ¬
umici ⁊ aduersantis ho.stis insidie
qui plantata eradicare. fundata euelle¬
re. congregata disꝑgere. disꝑsa morti tra¬
dere: multiformi dolositate ⁊ multimoda
callilitate laboraret. Nam in singlis sin¬
głas ⁊ ꝓprias consideraus affectiões. ut in
quibusdam summe contemplatiõis af¬
festum. in aliis quib libet idiotis ma¬
ioris sapientie desiderium. in aliis ieu¬
na. in aliis remissionem inimicorum
onumodis se opponebat.⁊ quod usur¬
milis altissimo ad decipiendum nouoᷤ
tyrones dei: sese in angłm lucis tnͣcforma¬
re ñ metuebat. Itaq ut de his qnͣt plu¬
ruis aurib audire uolentium que¬
dam disserantur: contigit quadam no¬
cte cuidam ad matutinas stanti ⁊ cõ

Expanded text:
us , paulatim de vivis et bene sectis et politis lapidibus crescebat aedificium, et domus Dei ampliabatur, ad suscipiendos peregrinos, spontaneam adeuntes peregrinationem, et ad Jerusalem coelestem festinantes. Sed non defuere tentantis inimici et adversantis hostis insidiae, qui plantata eradicare, fundata evellere, congregata dispergere, dispersa morti tradere, multiformi dolositate et multimoda calliditate laboraret. Nam in singulis singulas et proprias considerans affectiones ut in quibusdam summae contemplationis affectum, in aliis quibuslibet idiotis majoris sapientiae desiderium, in aliis jejunia, in aliis remissionem inimicorum omnimodis se opponebat; et quod usurfieret Altissimo, ad decipiendos novos tirones Dei, sese in angelum lucis transformare non metuebat. Itaque ut de his quamplurimis, auribus audire volentium, quaedam disserantur, contigit quadam nocte, cuidam ad matutinas stanti et con
Abbreviated transcription (Latin):
ritum dei habitantem ii eo: uoluit
eum retinere secum. At ille rogans ⁊ ob¬
secrans ne hac eum obedientia urgeret.
exponebat qualiter in curiis se ipm̃ re¬
gum atq principũ lasciuiendo dissi¬
pauerat: ⁊ quia id ad qd̃ inuitabat
cum iuuentuti eius uł assumpte pe¬
nitentie minime competebat. Quod
si canonicum uł monachum aut he¬
remitam. seu etiam euntem ꝑegriũ
cum ẽẽ preciꝑet: libenter ac ꝑomĩa
obediret¬
idens aũt sanctꝰ pon ̃ acep̃ .x.

Expanded text:
ritum Dei habitantem in eo, voluit ritum Dei habitantem in eo, voluit eum retinere secum. At ille rogans et obsecrans, ne hac eum obedientia cogeret; exponebat qualiter seipsum in curiis regum atque pontificum lasciviendo dissipaverat, et quia id ad quod invitabat eum, juventuti ejus vel assumptae poenitentiae minime competebat. Quod si canonicum, vel monachum aut eremitam, seu etiam euntem peregrinum eum esse praeciperet, libenter ac per omnia obediretidens autem san
Abbreviated transcription (Latin):
umq uenisset ad quoddam castͣm
hoyum nomine suꝑ mosam flu¬
uium situm. considerans apud se quod
nudam crucem nudus sequi deberet. ip¬
sam eandem supͣdictam qmͣ sibi retinu¬
erat pprietatem ibidem pauꝑib erogaũ:
sola clumtaxat capella sibi retenta ad
Deposita itaq funditus atq reiecta
sarcina rerum temꝑalium uigore ani¬
mi bene iam dispositi.⁊ p̃parati ad pau¬
ꝑtatem om̃imodam ⁊ indigentiam to¬
⁊ pallio sibi sufficiente. sine tecto sine
certo domitilio. uirtute animi horren¬
das hyemes ⁊ asꝑam hy glatiem suꝑanˢ.
solo xp̃o duce cum duob tam singłaris
ppositi comitib ꝓficiscitur u̾sus scm̃.
egydium. Quo cum ꝑuenisset ibiq
grã dei ordinante qui sꝑantes in se ñ
derelinquit: Celasium papam qui suc¬
cessit post paschasium inuenisset. con¬
fessus ẽ ei uoluntatem ⁊ ꝓpositum ami¬
nonum instituta simul susceꝑat.: ap̃-¬
fato pontifice postulans impetrauit.
Papa uero uidens prudentiam eius ⁊ spi¬

Expanded text:
umque venisset ad quoddam castrum, Hoyum nomine, super Mosam fluvium situm, considerans apud se quod nudam crucem nudus utique sequi deberet; ipsa eamdem supradictam, quam sibi retinuerat, proprietatem ibidem pauperibus erogavit, sola duntaxat capella sibi retenta, ada. CAP. X. Deposita itaque funditus atque rejecta sarcina rerum temporalium, vigore animi bene jam compositi et praeparati ad paupertatem omnimodam et indigentiam toet pallio sibi sufficiente, sine tecto, sine certo domicilio, virtute animi horrendas hiemes et asperam glaciem superans, solo Christo duce, cum duobus tam singularis propositi comitibus, proficiscitur versus S. Aegidium. Quo cum pervenisset, ibique, gratia Dei ordinante, qui sperantes in se non derelinquit, Gelasium papam, qui successit post Paschalem, invenisset; confessus est ei voluntatem et propositum aninonum instituta susceperat, a praefato pontifice postulans impetravit. 23. Papa vero videns prudentiam ejus, et spi
Abbreviated transcription (Latin):
iam alui consecrati erant in duab a¬
liis eccl̃us uidelicet laudunensi sancti
martini ⁊ uiuariensi. Isti quinos ⁊
sextus quem ad locum qui dicitur
bona spes. statim post introitum suũ
albas premonstratensis exposuerat. ĩ¬
stantem dissolutioẽm ordinis in ple-¬
risq locis uidentes ⁊ maiorem futu¬
ram metuentes. ad diem statutam
in loco determinato conuenerunt. ⁊
quicquid ad presens in domib suis su¬
ꝑfluum ẽẽ uidebatur recidentes: dein¬
ceps ad similitudinem ⁊ exemplũ
cisterciensiũ amiuatu se reuersu¬
ros simul ad ordinis sui sinistra cor¬
rigenda firmauerunt. Quod cum ĩ
lotis aliis diuulgatum fuisset: si in
primo anno ui. in sccło .ix. fuerunt

Expanded text:
jam alii consecrati erant in duabus ajam alii consecrati erant in duabus aliis ecclesiis, Laudunensi beati Martini, et Vivariensi. Isti quinque, et sextus, quem ad locum, qui dicitur Bona-Spes, statim, post introitum suum abbas Praemonstratensis exposuerat, instantem dissolutionem ordinis in plerisque locis videntes, et majorem futuram metuentes, ad diem statutum in loco determinato convenerunt; et quidquid ad praesens in domibus suis superfluum esse videbatur recidentes; deinceps, ad similitudinem et exemplum Cisterciensium, annuatim se reversuros simul, ad ordinis sui sinistra corrigenda, firmaverunt. Quod cum in locis aliis divulgatum fuisset, sic in primo anno sex, in secundo novem fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid plura: uenit dies: in qua placu¬
it homini dei quod ceꝑat ꝑficere. Cõ¬
uocatisq fr̃ib quos habebat secum.
consilium suum indicauit eis: ⁊ ad.¬
uocato electo tu inquit michi succe¬
des electiõe frm tuorum in domo pau¬
ꝑtatis nr̃e. Cum q ille responderet. tibi
⁊ maxime patri omuium obedire opor¬
tet. uadam ⁊ considerabo misccłie dei ꝓ¬
cessus ⁊ ꝓfectus in quib si ꝓcedeie potero
grãs ip̃i: si aũt ad te quem post deum
prem̃ elegi ⁊ anime mee tutorem michi
sine offensa liceat remeare. Uade ait:
manus enim domini usq in finem te¬
cum erit. Hac accepta benedictione reces¬
sit duob adiunctis sibi sociis. equi¬
b preceꝑat uir dei ut alterum in ꝯutu¬
uerpiensi eccĩa prem̃. alterum simili¬
ter Qui floresfiensi poneret. Et
sic U factum est. Po¬
situs ⁊ consecratis ẽ ille sub noĩe
prĩs in premonstratensi eccła. ⁊ illi du¬
o in duab aliis supradcĩs: sed ⁊ duo

Expanded text:
Quid plura? Venit dies, in qua placuQuid plura? Venit dies, in qua placuit homini Dei quod coeperat perficere; convocatisque fratribus quos habebat secum, consilium suum indicavit eis. Et advocato electo: « Tu, inquit, mihi succedes electione fratrum tuorum in domo pauertatis nostrae. » Cumque ille responderet: « Tibi et maxime Patri omnium obedire oportet; vadam et considerabo misericordiae Dei processus et profectus, in quibus si procedere poteroas ipsi; sin autem, ad te, quem post Deum Patrem elegi et animae meae tutorem, mihi sine offensa liceat remeare. Vade, ait; manus enim Domini usque in finem tecum erit. » Hac accepta benedictione recessit, duobus adjunctis sibi sociis, e quibus praeceperat vir Dei, ut alterum in Antverpiensi Ecclesia Patrem, alterum similiter in Floreffiensi poneret. Et sic factum est. Poconsecratus est ille sub nomine Patris in Praemonstratensi Ecclesia; et illi duo in duabus aliis supradictis. Sed et duo
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo. ut cum tractancli eeñt
mutandi uel confirmandi huius¬
modi rerũ euentus. ⁊ aliarũ que ac¬
tione multimo⁊ da suꝑueniebant.
totum spm̃ singłorum qui circa ipm̃
erant de singłis negotiis exhauriret.
quatinus uullam faceret in causis
ex abrupto diffinitionem. nisi pruis
ut homo poterat exquisisset uolunta¬
tem dei. ⁊hau sisset de circumstantib
sensum meliorem. Consilium ad tem¬
pꝰ occultabatur ñ tam̃ ignorabat e¬
lectus ille quod de eo factum fuerat.
quͣiuis rem tacitus consideraret diui¬
na edoctus reuelatione. Asserebat deni¬
q quod mane lie illo quo de ip̃o fcã
fuit electio. stetisset ꝑuisionem corã
filio dei ih̾u xp̃o cum pr̃e ⁊ magr̃o su¬
o Nlorb̾to. extendensq manum suã
dexteram iłx recipiebat frem̃ illum
a cetĩs frĩb electum: de manu uuri dĩ
licentis. Hunc a te dñe michi cõmis¬
sum tue sanctissime maiestati repre
ud de se duuna miseratio disponebat.

Expanded text:
consuetudo, ut, cum tractandi essent, consuetudo, ut, cum tractandi essent, mutandi, vel confirmandi hujusmodi rerum eventus, et aliarum quae actione multimoda superveniebant, totum spiritum singulorum qui circa ipsum erant, de singulis negotiis exhauriret; quatenus nullam faceret in causis ex abrupto definitionem, nisi prius, ut homo poterat, exquisisset voluntatem Dei, et hausisset de circumstantibus sensum meliorem. Consilium ad tempus occultabatur; non tamen ignorabat electus ille quid de eo factum fuerat, quatenus rem tacitus consideraret divina edoctus revelatione. Asserebat denique quod mane die illo, quo de ipso facta fuit electio, stetisset per visionem coram Filio Dei Jesu Christo, cum Patre et magistro suo Norberto; extendensque manum suam dexteram Jesus, recipiebat fratrem illum a caeteris fratribus electum de manu viri Dei, dicentis: « Hunc a te, Domine, mihi commissum tuae sanctissimae majestati repraeud de se divina miseratio disponebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tis normam iterum atq iterum sua¬
deus. quatinus cum eis ab eo facultas
eligendi prem̃ concessa fu̾it: concordia
xp̃i ih̾u ⁊ dilectio qmͣ docuit in ipis
inueniatur. Recesserunt illi. ⁊ bonus
pater ũ immemor filioꝵ quos in xp̃o
genu̾at. ne dui absq pedagogo rema¬
nerent fideles ñ post multum nunti¬
os ad eos destinauit: qui ⁊ eligencli
nuntiareut facultatem. ⁊ de electõe
suam indicarent uoluntatem. In h
quomodo ⁊ quid factum sit in electõe
ũ est inmorandũ. quia qui a ma¬
gr̃o fuo bñ fuerant docti: a tnͣsmissis
aꝓpbata a filiis ut erat a pr̃e datus as¬
sensus reuersi sunt ad eum qui fue¬
rant missi: uoluntatis sue preceptũ
completum ẽẽ nuntiantes. Habebat
⁊ ip̃e electum secum. sed tamen rem
dissimulare precepit ꝑ aliquot dies
net illi electo iundicatum ẽ ut conside¬
rari posset curiositas quorumdam qͥ
secum erant: qui ⁊ hoc responsum cu¬
riose prestolabantur. Erat enim hec eiꝰ

Expanded text:
tis normam iterum atque iterum suatis normam iterum atque iterum suadens, quatenus, cum eis ab eo facultas eligendi Patrem concessa fuerit, concordia Christi Jesu, et dilectio quam docuit, in ipsis inveniatur. Recesserunt illi, et bonus Pater, non immemor filiorum quos in Christo genuerat, ne diu absque paedagogo remanerent, fideles non post multum nuntios ad eos destinavit, qui et eligendi nuntiarent facultatem, et de electione suam indicarent voluntatem. In hoc, quomodo et quid factum sit in electione, non est immorandum; quia qui a magistro suo bene fuerant docti, a transmissis lione igitur approbata a filiis, ut erat a Patre datus assensus, reversi sunt ad eum qui fuerant missi, voluntatis suae praeceptum completum esse nuntiantes. Habebat et ipse electum secum, sed tamen rem dissimulare praecipit per aliquot dies, nec illi electo indicatum est, ut considerari posset curiositas quorumdam qui secum erant, qui et hoc responsum curiose praestolabantur. Erat enim haec ejus
Abbreviated transcription (Latin):
store oues abire solent indisꝑsicẽm. ali¬
i nullum magr̃m nisi ipm̃ alui de ip̃o
despantes alium uolebant eligere. ⁊ hũc
modum contendentes causamq iu̾ta¬
tis ⁊ rationis ex ꝑte similem p̃tendentes.
nullumq fidelis exhortationis solantẽ
habentes: titubare potuis adhuc tenui
qmͣ de se cogitare: Quod cum uiro d̃ĩ
relatum fuisset timens ne aresceret qd
a deo ꝑ eum plautatum fuerat si ad¬
huc rore diuiui consilii ñ ꝑfunderet᷑:.
aduocatis ad se quibusdam ex priorib
rebat ab eis quid facto opus eẽt: sigilla¬
tim ꝑscrutaus de uoluntatib eorum
ut ꝑ omĩa in diffinitione sui oꝑis cer¬
cior redderetur. Cumq intellexisset ali-¬
os secum uelle habitare. alios consili¬
o suo alibi uiuere. alios ꝓposite pauꝑ¬
tatis uotum uelle tenere. plurimos ta-¬
men sub certo magrõ ⁊ disciplina eũ¬
dem pauꝑtatis tenorem uelle obserua¬
re: renusit eos ad locum suum. pau¬
cis secum retentis. pacis un anumita¬

Expanded text:
store, oves abire solent in dispersionem; » Alii nullum magistrum nisi ipsum, alii de ipso desperantes, alium volebant eligere; et in hunc modum contendentes, causamque veritatis et rationis ex parte consimilem praetendentes, nullumque fidelis exhortationis solamen habentes; titubare potius adhuc tenuitiquam de se cogitare. Quod cum viro Dei relatum fuisset, timens ne aresceret quod a Deo per eum plantatum fuerat, si adhuc rore divini consilii non perfunderetur, advocatis ad se quibusdam ex prioribusus, perquirebat ab eis quid facto opus esset; singillatim perscrutans de voluntatibus eorum, ut per omnia in definitione sui operis certior redderetur. Cumque intellexisset alios secum velle habitare, alios consilio suo alibi vivere, alios propositae paupertatis votum velle tenere, plurimos tamen sub certo magistro et disciplina eumdem paupertatis tenorem velle observare, remisit eos ad locum suum, paucis secum retentis, pacis et unanimita
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem meum ꝓlongastis. ⁊ laborem
uitulistis: sed requiem distulistis. Is¬
ti erant ⁊ situit amici mei nec ꝓpterea
merentur ut sint iuimici: decet enim
nos caput principiumq nrm̃ ih̾ra
todia reduditur. ñ ut puniatur sed
ut suffragatorũ suorũ consilium de¬
tegatur: ut in eis tanti sceleris igno¬
minia puniret. quod dolor cordis eoꝵ
aliqua penitudine uł egritudine ñ
sentiret. Quid gͥ: Numquid scire pote¬
rat homo dei quid ille qui confessionis
⁊ penitentie causa ueniebat ferret: nͥ
gr̃a suꝑhabundans eum docuisset: Ab
iuerme uicti deficiunt. qui ꝓbrosa iui¬
quitate ⁊ euidenti in iusticia se arma¬

Expanded text:
dolorem meum prolongastis, et laborem dolorem meum prolongastis, et laborem intulistis, sed et requiem meam distulistis. Isti erant et sunt amici, nec propterea merentur ut sint inimici; decet enim nos caput principiumque nostrum Jetodia recluditur, non ut puniatur, sed ut suffragatorum suorum consilium detegatur, ut in eis tanti ignominia sceleris puniret, quod dolor cordis eorum aliqua poenitudine vel aegritudine non sentiret. Quid igitur? Nunquid scire poterat homo Dei, quid ille, qui confessionis et poenitentiae causa veniebat, ferret, nisi gratia superabundans eum docuisset? Ab inermi victi deficiunt, qui probrosa iniquitate et evidenti injustitia se arma
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuisset confessus est. Noĩatis illis
a quib fuerat conductus quoꝵq in¬
stinctu ⁊ consilio uenerat ad tam ex¬
ecrabile facinus ꝑpetrand̃. cuncti qui
aderant quiq ad hoc noui generis sp̃¬
taculum confluebant supra modũ
mirabantur: eo quod ꝓditionis huiꝰ.
rei uuenti sunt hii qui de maiorib
negotiis ⁊ secretiorib consiliis cum eo
tractare consueuerant. At uir iustus
ut erat hilari facie ⁊ uultu sereno.
ad eos respiciens quid muramini inqͥt
siuas suum hostis antiqus recognou̾.
⁊ in memibris suis opus suum ex̾cere
nititur: quod in hac sacratissima nocte
in sancto capite nr̃o ih̾u xpisto ñ ti¬
muit oꝑari: Oqmͣ felix esset qui in a¬
liqua huius diei hora ñ ab inimicis
sed ⁊ ab amicis ut sunt isti quos recita¬
tos audistis traderetur ⁊ moreret᷑. Hec
est inqmͣ dies qua desꝑatis miscdia.
peccantib uenia: mortuis redditur iu¬
ta In hoc quod hanc mortẽ ꝓhibuistis.

Expanded text:
sus fuisset, confessus est. Nominatisque illis sus fuisset, confessus est. Nominatisque illis a quibus erat conductus, quorumque instinctu et consilio venerat ad tam exsecrabile facinus perpetrandum, caeteri qui aderant, quique ad hoc novi generis spectaculum confluebant, supra modum mirabantur, eo quod proditionis hujus rei inventi sunt hi, qui de majoribus negotiis et secretioribus consiliis cum ipso tractare consueverant. 97. At vir justus, ut erat hilari facie et vultu sereno, ad eos respiciens: « Quid miramini, inquit, si vas suum hostis antiquus recognovit, et in membris suis opus suum exercere nititur, quod in hac sacratissima nocte in sancto capite nostro Jesu Christo non timuit operari? O quam felix esset qui in aliqua hujus diei hora, non ab inimicis, sed etiam ab amicis, ut sunt isti quos recitatos audistis, traderetur et moreretur? » Haec est, inquam, dies qua desperatis misericordia, peccantibus venia, mortuis redditur vita; in hac quod hanc mortem prohibuistis,
Abbreviated transcription (Latin):
rogãs. qͣtinꝰ ad ꝯfitendũ intͣre lic̾et eũ ad epm.
Hoc cũ ostiariꝰ uiro dei notificass: noli inqͥt
intͦmitt̾e eũ. Et cũ paululũ ille ex p̃cepto dm̃i
sui dic̾e̾t expectand̾ eẽ: ille magis ac magis ĩsta¬
donͨ recessit alia młtitudo q̃ ꝯuen̾at ad ꝯfiten¬
puis accedere sed sta ⁊ uide ne moueas
pedem: Aduocatis deseruientib pala¬
tii qui foris aderant:precepit eis ut
astantem uiuenẽ pallio quo inuolu¬
tus erat nudarent. Nudato autem
eo apparuit cultellus acutꝰ quem astri¬
ctum lat̾i suo tenebat cuius erat lõ¬
gitudo fere pedis ⁊ dimidii: qui cum
eodem ep̃o uibente cunctis qui aderãt
uituentib ante eum adductus ẽ. Cũ¬
q quer̾etur ab eo cur sic armatus ue¬
nisset:tremens ac stupens ut pote in¬
effabilis ⁊ nefande crudelitatis cons-¬
cius. mortem timens ꝓcidit ad pedes eiꝰ:
⁊ quia ad ip̃m interficiendum mis¬

Expanded text:
rogans, quatenus ad confitendum intrare liceret ei ad episcopum. rogans, quatenus ad confitendum intrare liceret ei ad episcopum. Hoc cum ostiarius viro Dei notificasset: « Noli, inquit, intromittere eum. » Et cum paululum ille ex praecepto domini sui diceret exspectandum esse, ille magis ac magis instadonec recessit alia multitudo quae convenerat ad confitenropius accedere, sed sta, et vide ne moveas pedem. » Advocatisque de servientibus palatii qui foris aderant, praecepit eis ut astantem juvenem pallio, quo involutus erat, nudarent. Nudato autem eo, apparuit cultellus acutus, quem astrictum lateri suo tenebat, cujus erat longitudo fere pedis et dimidii; qui cum eodem, episcopo jubente, cunctis qui aderant intuentibus, ante eum adductus est. Cumque quaereretur ab eo, cur sic armatus venisset, tremens ac stupens, utpote ineffabilis et nefandae crudelitatis conscius, mortem timens, procidit ad pedes ejus; et quia ad ipsum interficiendum mis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum tunebant ꝑdere: qui laborabat
ut sine fine possent regnare. Pauperes
timebant fieri:sed ꝑuerse age bant
illum extinguere uolentes. a quo de¬
bebant ⁊ poterant si uellent ditari:
Tedet forsitan aulitorem tantas blas¬
phemias audire. nullius blasphemie
notam a scriptore ꝓferre. Audiat gͦ
mundus ⁊uiclicet aucliant senes
⁊ discernant.uiuenes ⁊ discant. ⁊
successorib suis narrent. ⁊ doceant:
si factum est in dieb antiquis sicut
factum est in dieb illis: Iam erim
aduenerat dies dies inqmͣ ille sanctis¬
simus ⁊ celeberrimꝰ in cena domini in
quo peuitentes deo reconsiliari scõ¬
rum patrum auctoritas decre¬
uit: ⁊ in quo agnus ille innocens ad
reconciliandas inimicitias inter clm
⁊ hominem captus ẽ ⁊ ad inmoland̾u
ductus: ⁊ ecce ad ostium illius loci
in quo sacerdos dei penitentium confes¬
sicẽs audiebat. astitit quidam amictꝰ
pallio ĩ similitudĩem penitẽtis obiuxe ostiariũ

Expanded text:
per eum timebant perdere, qui laborabat per eum timebant perdere, qui laborabat ut sine fine possent regnare. Pauperes timebant fieri; sed perverse agebant, illum exstinguere volentes, a quo debebant et poterant, si vellent, ditari. Taedet forsitan auditorem, toties blasphemias audire, et nullus blasphemiae notam a scriptore proferri. Audiat ergo mundus, et judicet; audiant senes, et discernant juvenes, et discant, et successoribus suis narrent, et doceant, si factum est in diebus antiquis, sicut factum est in diebus illis. 96. Jam enim advenerat dies, dies, inquam, ille sanctissimus et celeberrimus in Coena Domini, in quo poenitentes Deo reconciliari sanrum Patrum decrevit auctoritas, et in quo Agnus ille innocens, ad reconciliandas inimicitias inter Deum et hominem, captus est, et ad immolandum ductus. Et ecce ad ostium illius loci, in quo sacerdos Dei poenitentium confessiones recipiebat, astitit quidam amictus pallio, in similitudinem poenitentis; obnixe ostiarium
Abbreviated transcription (Latin):
plicati sunt in saxonia ubi religio decalu¬
erat. ⁊ in sclauonia ubi ñ erat. radica¬
ti fructuoso gerinine floruerunt: ml¬
tiplicatiq sunt ut hebrei. Fremuerunt
fremuerunt ⁊ parthenopolitanl. odioq
⁊ inuidia ad uersus hominem dei in¬
ualescente: ip̃e in deo filutiam habẽs
⁊ ipãm ⁊ aliarum consuetudinum cõ¬
gregatiões dilatare ñ cessabat. Ob hanc
causam seuiebant lupi in agnũ. oues
in pastorem: lupus oui in mansuetu¬
dine suam feritatem. ouis lupo inferi¬
tate suam communicans mansuetu¬
dinem. ut utriq consentientes cru¬
delem ui nece pastoris ex̾ceant ferocita¬
ten. uideas genus ꝑsecutiõis mirabi¬
le. Qui astabant lateri eius. latera ip¬
tra suo temꝑe ⁊ loco iactandas acutos
gladios sub lingua sua consiliarii por¬
tabant: undiq insiclias in occultis po¬
uentes ut interficiant innocentem.
linguis suis dolose agebant: uenenũ
aspidum sub labiis eoꝵ. Illic trepida¬
uerunt: ubi ñ erat timor. Regnum

Expanded text:
plicati sunt in Saxonia, ubi religio decaluerat, et in Sclavonia, ubi non erat, radicati fructuoso germine floruerunt, multiplicatique sunt ut Hebraei. Fremuerunt Saxones, fremuerunt Parthenopolitani; odioque et invidia adversus hominem Dei invalescente, ipse in Deo spem et fiduciam habens, et ipsam et aliarum consuetudinum congregationes dilatare non cessabat. Ob hanc causam saeviebant lupi in agnum, oves in pastorem; lupus ovi in mansuetudine, suam feritatem; ovis lupo in feritate, suam communicans mansuetudinem, ut utrinque consentientes, crudelem in nece pastoris exerceant ferocitatem. Videas genus persecutionis mirabile. Qui astabant lateri ejus, latera iptra, suo tempore et loco jactandas, acutos gladios sub lingua sua consiliarii portabant, undique insidias in occulto ponentes, ut interficiant innocentem. linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Illic trepidaverunt ubi non erat timor . » Regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit se ip̃m ⁊ conticuit detersaq
facie ac pctĩs suis deputans. maluit
coram deo lacrimis indulgere qmͣ ul¬
tioni. In quo fcõ ut datur intelligi. ex¬
ꝑtus est qnͣtum sibi ꝑ gram̃ dei ui¬
rium suꝑeẽt ad maiora ꝑ iusticia
toleranda. Erat aut̃ ut ex relatu ml¬
toꝵ cognoiumus. clerici illius aquo spu¬
tis inuiriatus ẽ talis ꝑsona quem si
ĩp̃e ꝑ cenum tͣhi ⁊ demergi a cocis coqui¬
ne sue mandasset: nullus diceret nͣ be
lia miracła. simplicib ⁊ idiotis stupẽ¬
da sunt. patientia uͦ ⁊ uirtutes scõꝵ
his qui ad xp̃i miliciam se accingũt
ad mirande sunt ⁊ imitande. quati¬
nus ⁊ recributionis possint ẽẽ parti¬
cipes qui laboris ⁊ tolerantie extite¬
rint consortes: ac ꝑhoc nec in remu¬
neratione dispar sit merces quor ñ
est in uoto dissimilis. causa.

Expanded text:
tinuit seipsum, et conticuit; detersaque tinuit seipsum, et conticuit; detersaque facie, ac peccatis suis deputans, maluit coram Deo lacrymis indulgere quam ultioni. In quo facto, ut datur intelligi, expertus est, quantum sibi per gratiam Dei virium superesset, ad majora pro justitia toleranda. Erat autem, ut ex multorum relatu cognovimus, clerici illius, a quo sputis injuriatus est, talis persona; quem si ipse per coenum trahi et demergi a coquis coquinae suae mandasset, nullus diceret aliud,lia miracula simplicibus et idiotis stupenda sunt; patientia vero et virtutes sanctorum, his qui ad Christi militiam se accingunt, admirandae sunt et imitandae; quatenus et retributionis possint esse participes, qui laboris et tolerantiae exstiterint consortes; ac per hoc nec in remuneratione dispar sit merces quorum non est in voto dissimilis causa.
Abbreviated transcription (Latin):
la longe quodammodo ꝓspitiens ⁊ at¬
tendens. in crastinum rursus cũ ite¬
rum conuenissent. cepit ꝓclamare in
cos nominatim unumquemq signi¬
ficans: quis uidelicet. quid. ubi. qͣ ho-¬
ra. cum quo. quid. minime liceret egit
uel dixit. Eo itaq in hoc ꝑ dies quam¬
plurimos ꝑseuerauit cum iam eis
intolerabilis uideretur. ⁊ qr sicut ait
sermo diuinus nemo ꝓph̾a acceptus
est in patria sua. deo uiam eius ad płi¬
moꝵ salutem altius disponente. rept ni¬
de in cordib eoꝵ ex occuita ꝑmissione
di spũ maligno. qui oꝑatur in filiis
diffidentie. quales tunc erant illi. cõ¬
citauerunt aduersus eum quemdam
ignobilissimum clicum: uilis conli¬
tionis humilisq fortune. Hic dum
temeraria ⁊ audaci presumptiõe ob-¬
loquitur ei. ⁊ salebra conuitioꝵ ꝑfũ-¬
dit eum sputis etiam increclibili ar¬
reptus clementia fedauit faciem eiꝰ.
Accepta uir dei tanta contumelia: ꝯ¬

Expanded text:
la a longe quodammodo prospiciens et atla a longe quodammodo prospiciens et attendens, in crastinum rursus, cum iterum convenissent, coepit proclamare in eos, nominatim unumquemque significans, quis videlicet, quid, ubi, qua hora, cum quo, quod minime liceret, egit vel dixit. 13. Eo itaque in hoc per dies quamplurimos perseverante, cum jam eis intolerabilis videretur, et quia, sicut ait sermo divinus, « nemo propheta acceptus est in patria sua; » Deo viam ejus ad plurimorum salutem altius disponente, reptante in cordibus eorum, ex occulta permissione Dei, spiritu maligno, qui « operatur in filios diffidentiae , » quales illi tunc erant; concitaverunt adversus eum quemdam ignobilissimum clericum, vilis conditionis humilisque fortunae. Hic dum temeraria et audaci praesumptione obloquitur ei, et salebra conviciorum perfundit eum, sputis etiam, incredibili arreptus dementia, foedavit faciem ejus. Accepta vir Dei tanta contumelia, con
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem usq ꝑduxit. Ciastina rur¬
sus die: cum iam omẽs ex more in ca¬
pitulo resedissent cepit primo accepto
codice alloqui decanum ostendens ex be
atoꝵ oregorii atq ysiddri quoꝵ se reglam
tenere dicebant: qr ip̃e qui erat om̃iũ
p̃positus ⁊ magister: deberet eos ad rec
Audientes aut̃ seniores ⁊ prelati ut¬
pote sapientes rem taciti considerabãt
iuxta so qd̃ scriptum ẽ sapiens aut̃
differt ⁊ reseruat ĩ posterum. ⁊ qr ue
ritati nullatenus ⁊ spiũ qui loque¬
batur resistere presumebant. Iuniores
uͦ quib mos ẽ minus q̃ dei sunt atten¬
dere. ad alterutr̃ murmurantes ⁊ seor¬
sum susannantes: pristiue leuitati de¬
putabant. Unde fc̃m est ut inde recede¬
rent exteriorem ei reuerentiam de ferẽ¬
tes tum quia grauis erat inter eos au¬
ctoritatis: tum qr signum pretende¬
bat ⁊ habitum alicuius religionis. at
ille singłoꝵ mentes aditus atq diũticu¬

Expanded text:
ad finem usque perduxit. 12. Crastina rurad finem usque perduxit. 12. Crastina rursus die, cum jam omnes ex more in capitulo resedissent, coepit primo accepto codice alloqui decanum, ostendens ex verbis BB. Gregorii atque Isidori, quorum se regulam tenere dicebant, quia ipse, qui erat omnium praepositus et magister, deberet eos ad rectAudientes autem haec seniores et praelati, utpote sapientes, rem taciti considerabant, juxta id quod scriptum est: « Sapiens autem differt, et reservat in posterum ; » et quia veritati nullatenus et Spiritui, qui loquebatur, resistere praesumebant. Juniores vero, quibus mos est minus quae Dei sunt attendere, ad alterutrum murmurantes, et seorsum subsannantes, pristinae levitati deputabant. Unde factum est ut inde recederent, exteriorem solum ei reverentiam exhibentes; tum quia gravis erat inter eos auctoritatis, tum quia signum praetendebat et habitum alicujus religionis. At ille singulorum aditus atque diverticu
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio momentanea. requies ĩsida.
securitas in certa: gaudia uana. ꝓsꝑi¬
tas falsa. Qͣ deniq mordaces in hiis oĩ¬
b cire ⁊ erumpnose sollicitudines cu¬
pientem stimulent ⁊ sollicitent possi¬
dentem. qr ñ sine dolore a mittitur qͥc¬
quid in hac uita cupide possidetur. c̃
id qd̾ concupiscitur. nec sine dolore
conquiritur nec sine ꝑicło custodit᷑.
inflectens ⁊ retorquens totum nego¬
tii pondus in concanonicos suos ne¬
minem tamen aꝑte designans. sed ea
ẜ̃cipue crebro sermone uersans qui¬
b eoꝵ conscientias acrius ꝑurgeret ĩ¬
tentans minas ⁊ exaggans iundictaᷤ.
asserens ⁊ ast̾uens atq idipm̃ multis
⁊ necessariis argumentis inrefragabi¬
lit̾ asseuerans: qd̾ diuini rigoris seue¬
ritas nichil ut honestum ꝑpetranĩ pa-¬
tiatur mnultum. nec quicqmͣ illicite
gestum reluiquat ĩpuuitum. Et qm̃
qui talia agunt sicut dicit apłs. iegnũ
sus incepta sacrosancta misse misteria.

Expanded text:
delectatio momentanea, requies infida, delectatio momentanea, requies infida, securitas incerta, gaudia vana, prosperitas falsa; quam denique mordaces in his omnibus curae et aerumnosae sollicitudines cupientem stimulent, et sollicitent possidentem: quia non sine dolore amittitur, quidquid in hac vita cupide possidetur; cum id, quod concupiscitur, nec sine difficultate conquiritur, nec sine periculo custoditur: inflectens et retorquens totum negotii pondus in concanonicos suos, neminem tamen aperte designans, sed ea praecipue crebro sermone versans, quibus eorum conscientias acrius perurgeret, intentas minas, et exaggerans vindictam; asserens et adstruens, atque idipsum multis et necessariis argumentis irrefragabiliter asseverans, quod divini rigoris severitas nihil inhoneste perpetratum, patiatur inultum; nec quidquam illicite gestum, relinquat impunitum: et, quoniam « qui talia agunt, sicut dicit Apostolus, regnum eversus ad altare, incepta sacrosanctae Missae mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
uero die. cum obtulissentmita
ei decanus ⁊ concanonici sui sic̃te pa¬
consuctudo habet. apud plerosq tiẽtie
offerri noiiter orcdinatis. ut ma .iii.¬
ioris in conuentu misse misteria cele¬
braret: ille humili responsiõe annuit
se facturum. Temꝑis gͦ hora instante:
acceclitur ad altare ⁊ singła ꝓ ut res
exigebat usq post euuangłium sol¬
lempniter ꝑaguntur. Lecto itaq eiuͣ¬
gl̾io uir dei zelo diuini amoris accen¬
sus intalescente in p̃cordiis eius igne
sp̃c̃ sancti uersus ẽ ad uestibulum eccẽ.
Subitiensq uerbo dei ministerium
uite ⁊ officium lingue cepit ꝓut di¬
uinitus ei inspirabatur ꝓferre de the¬
sauris sapientie ⁊ scientie dei pia fu¬
ture uite moͣm̃ta: ⁊ salutaria et̾ne
bratitudinis ortamenta. Ad dens pre-¬
terea ⁊ ostendens quam sint omĩa ui¬
te huius oblectamenta fluida ⁊ cadui¬
ca. bieuia temꝑe. uilia estimatione. uͦ
amore digna. nec possessic̃e idonea gła
labilis. ambitio ceca. diuitie fugaces.

Expanded text:
ero die, cum obtulissent ei decanus et concanonici sui, sicut consuetudo habet apud plerosque offerri noviter ordinatis, ut majoris in conventu missae mysteria celebraret; ille humili responsione annuit se facturum. Temporis ergo hora instante, acceditur ad altare, et singula, prout res exigebat, usque post evangelium solemniter peraguntur. Lecto itaque evangelio, vir Dei, zelo divini fervoris accensus, incalescente in praecordiis ejus igne Spiritus sancti, versus est ad vestibulum ecclesiae; subjiciensque verbo Dei ministerium vocis et officium linguae, coepit, prout divinitus ei inspirabatur, proferre de thesauris sapientiae et scientiae Dei pia futurae vitae monita, et salutaria aeternae beatitudinis hortamenta, addens praeterea et ostendens, quam sint omnia hujus vitae oblectamenta fluida et caduca, brevia tempore, vilia aestimatione, nec amore digna, nec possessione idonea; gloria labilis, ambitio caeca, divitiae fugaces,
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis illusione deuicta. nullum po¬
stea timorem passus ẽ.
on solum istum. sed ⁊ aliñ simi¬
li modo aggredi p̃sumpsit. eun¬
dem terrorem incutiens. cui uisibilit̾
astabat. dum resideret ille ad suam pͥ¬
uatam necessitatem: nec mouebatur
finem. Sed uicit tandem ꝓbitas opor¬
tuna frĩs impbam inportunitatem de¬
monis Nam lurgens ⁊ signo crucis ĩ¬
posito ꝑ ostium quod a demone occu¬
patum uidebatur exiliit. ⁊ neminem
obsistentem inuenit. ⁊ exinde quod ta¬
lis illusio nec ei nec alicui uocere cogno¬
uit: Et liber abhoc falso timore remausit:
qui libertatem sancti sp̃ apprehendens
ab ea postea ñ recessit:¬

Expanded text:
serpentis illusione devicta, nullum poserpentis illusione devicta, nullum postea timorem passus est. Non solum istum, sed et alium simili modo aggredi praesumpsit, eumdem terrorem incutiens, cui visibiliter astabat, dum resideret ille ad suam privatam necessitatem, nec movebatur finem. Sed vicit tandem probitas opportuna fratris, improbam importuni atem daemonis. Nam surgens, et signo crucis imposito, per ostium, quod a daemone occupatum videbatur, exsiliit; et neminem obsistentem inveniens, exinde, quod talis illusio nec ei nec alicui nocere posset, cognovit. Et liber ab hoc falso timore remansit, qui libertatem sancti Spiritus apprehendens, ab ea postea non recessit
Abbreviated transcription (Latin):
Rte multimoda ut sepe dictum ẽ
inuidus ille hostis ꝑsequebatur
aciem ad ipm̃ debellandum ordinatam.
in tantum ut uix quidam ex ipis post¬
qmͣ noctis tenebre reuertebantur alicu¬
bi exire presumerent. Sed cum unus cu¬
i multum insidiabatur se modice fidez
ẽẽ diceret. ⁊ se ip̃m reprehendẽs assũpsisset
siduciam. ⁊ solus ad singłaris necessita¬
tis requisita ꝓcessisset. astitit demon co-¬
ram eo. terribili ualde hominis effigie
assumpta. ⁊ aspectu nig̾rimo incedens
⁊ qiͣ ipm esset maere delaturus inten¬
tans. Ille autẽ fidei collectis urib ⁊ ui
gore anui resumpto: intra se dicebat.
Qmͣ dui hanc inportuuissum inimici
falsitatem ⁊ fantasias patiar: Et sur¬
gens cum eum apprebendere uoluisset:
demon infugam uersus ẽ. Ille uero fu¬
gientem uelociter insequitur: ⁊ ueni¬
ens ad arborem que ꝓpe stabat. luctari ce¬
ligare. Sed interuallo fcõ. respiciens reco¬
gnouit hanc ẽẽ arborem qmͣ ibidem eẽ
sciebat: ⁊ hac animi uirtute uenenosi

Expanded text:
rte multimoda, ut saepe dictum est, invidus ille hostis persequebatur aciem, ad ipsum debellandum ordinatam, intantum, ut vix quidam ex ipsis, postquam noctis tenebrae revertebantur, alicubi exire praesumerent. Sed cum unus, cui multum insidiabatur, se modicae fidei esse diceret, et seipsum reprehendens assumpsisset fiduciam, et solus ad singularis necessitatis requisita processisset, astitit daemon coram eo, terribili valde hominis effigie assumpta, et aspectu nigerrimo incedens, et quasi ipsum esset in aere delaturus, minas intentans. Ille autem fidei collectis viribus, et vigore animi resumpto, intra se dicebat: « Quandiu hanc importunissimi inimici falsitatem et phantasias patiar? » Et surgens, cum apprehendere eum voluisset, daemon in fugam versus est. Ille vero fugientem velociter insequitur, et veniens ad arborem quae prope stabat, luctari coeligare. Sed parvo intervallo facto respiciens, recognovit hanc esse arborem, quam ibidem esse sciebat. Et hac animi virtute venenosi
Abbreviated transcription (Latin):
am ut asellis circumuectarentur usq
nis infirmitate obseruari ñ potuit. fẽ¬
minalib semꝑuti frib suis precepit. q
semꝑ exhorruit uirile robur animi ef¬
feminata mollicie lentescere. ñ tam̃ hoc
respectu h statuta pretiosi ora ante ocdõs
summi iudicis aꝓꝓbans qm erat ille
ordo religiosus qui ex sua regula ⁊ ꝓpo¬
sito carebat. Laneis ad carnem laneis ad
laboiem uti. ⁊ absq ulla tinctura pre¬
cepit: licet asprimo cilicio assidue uesti¬
retur. In sanctuario uero ⁊ ubicumq
cliuina sacramenta tͣctanda fuerant
uel celebranda ꝓpter munliciam ⁊
multimodam honestatem lineis uti
uoluit. ⁊ omni tempore utenda dispo¬
suit. Sed ñ sunt preternutenda tͥa que
precipue commendabat sepuis.de die
uni diem hec tenenda ungeminans: sciliez
circa altare ⁊ diuina ministeria mun¬
ditiam. excessuum et negligentiarum
in capło ⁊ ubiq emendationem. pau¬
ꝑum curam ⁊ hospitalitatem. Constã¬

Expanded text:
am ut asellis circumvectarentur usqueam ut asellis circumvectarentur usquenis infirmitate, observari non potuit. Feminalibus semper uti fratribus suis praecepit; quia semper exhorruit virile robur animi effeminata mollitie lentescere: non tamen hoc respectu stamina pretiosiora ante oculos interni Judicis approbans. Quam erat ille ordo religiosus, qui ex sua regula et proposito his carebat! Laneis ad carnem, laneis ad laborem uti, et absque ulla tinctura praecepit; licet asperrimo cilicio assidue vestiretur. In sanctuario vero, et ubi divina sacramenta tractanda fuerant, vel celebranda, propter munditiam et multimodam honestatem, lineis uti voluit, et omni tempore utenda disposuit. Sed non praetermittenda tria, quae praecipue commendabat, saepius de die in diem haec tenenda ingeminans, scilicet circa altare et divina mysteria munditiam; excessuum et negligentiarum in capitulo et ubique emendationem, pauperum curam et hospitalitatem. In al