comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs p̃sidiũ prũpere intũtur. seq ip̃i adhortantur¬
oone tantam fortiã ex mamibus diuittant. Erat
eger cum p̃sidio relictus publius sextiꝰ baculꝰ
qui pͥmũ pilum ad cesarem duxerat cꝯ mẽtionẽ
suꝑioribus p̃lu̾s feciuius. ac diem quĩtum cibo
caruorat. hic diffisus sue ac otn salute ip¬
muermis ex taberuaculo prodit uidet ĩminere
heostes. atz in sũmo eẽ reus dist̾mine. Capit
nraua a proxinis atz in porta ꝯsistit. Consequit᷑
huit centurio xius cohortisz. que in statione erat
paulisper una plium sustmnent. Reluiquit aĩmns
soptiũ. gͣuibus acceptis uulueribus egre ꝓ manq
tractus suatur. hoc spacio Iut̾ posito reliqui see
cõfiruant tantum ut in muuĩtiomibus ꝯsistere au.¬
deant spem q defensorum p̃brant Interĩ ꝯficta
funre̾tatione milites nõ clauiorẽ exandiut̃ p̃nir

Expanded text:
intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortanturintus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: pr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uisi. obiectis ab ea pte silius ꝙ castus
appropinquarẽt usq uoait qui sub uoble tendo¬
ront mercatores ⁊ecipiondi sui facultatẽ non
hreũt. Inopinãtes nr̃i ⁊e noua ꝑtur bantur
ac uix pͥmũ Imixetum. cohore in statione sustinet Cro¬
cũ fundũtur ux reliquier hostes ꝑtibus. si quẽ aditum
reꝑire possent. Egre portas nr̃i tnentur. Reliquos
ad itus. locus ip̃e ꝑ se municioq defendit Totus.
trepidatur castris. atz alius ex alio causam tumultꝰ
querit. neqz quo sigua ferantur neq quã in ꝑtem
quisq cõnemat piident. Aliꝯ Iam castra capta
ꝑnũciat Alus de leto ex̾citu. atz impatore uictores
barbaros uenisse contendit. pleriq nouas sisi ep
loro regiones fuigunt. T Cotte q et Titurii cala¬
untatem qui in eodem occidiruit castelloꝰ aute ocu¬
los ponũt Talitimore onĩbus ꝑtaritis ꝯfiriat᷑
opuno barbaris ut ex captuo audierant. nullum intꝯ

Expanded text:
sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ tuiuisset ac ne colonẽ quidꝰ quẽꝙ̃ͣ. extra nnũtõe
audiebat. neq ulla. de reditu. eius fama effereba
Sunul eorum ꝑmotus uotibusr qui illuus patie¬
ciam pene obsessionem appellabant / siquidem
ex castus egredi non literet nullam eiismodi
causam expectans. quo nourẽ oppositist legio/¬
nbusz. maxrino equitatu dispersis. at peue deletꝭ
hostibuer in milibus passũ tribus offendi posset
quiꝰq cohortos frume̾tum. in proxiãs segetez uit¬
tit Quas uniter et castra unus uino collis Iuc̾erat
Complures crant ex legiomibius egu ⁊licti xx.
qui hoc spacio dierum cõualuerant c̾niter tritẽti
sub uexillo una mittunt᷑ magna uterea multitu¬
Do polonũ magna uis Iuiuẽtorum. que In castris
subsederant. facta ptãte sequitur. hoc ixõ tempe
et casu g̾maui equites Interuei̾unt protiusq
eodem illo. quo uenoraut cursu. ab decuaua
porta in castra ecupore conãtum. lec prims

Expanded text:
continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius
Abbreviated transcription (Latin):
lotum dobi pous erat ꝑfectus e p̃sidnũq ab tefare
relictum. pmos eburonũ funos adeunt multeh
ex fuga despersos excipiũt magno pecorisr uno
cuius sunt cupidissim barbari potiãtur. Inutati
p̃da longuis procedunt. Non hos parlus In bello
latciiis q natos non silue morãtur/ Qubus
In lotus sit cesar. ex captiuis querunt ꝓfectum
liduguas repierint orm q ex̾citum distessisst¬
No/ cognostunt. Atq unus ex captu quid uos
Inquit hauc muiseram at tenuom sectam̃ prodã¬
quibus licet ee̾am fortissimos tribus horus ad¬
aduatitam ueruire potestis. huc suas fortuuas
excitus romanoꝵ ꝯtulit p̃sidium tantũ est ut
mis quid cigi possit. neq quisꝙͣ exͣ mĩxoes¬
egredi audeat. ¶biecta. ipe g̾maui. quã uacti
erant predam in occulto relinquũt Ipsi aduatitã
cõtondunt usi codem duco cuius Iudicio hec cogꝰ¬
nouerant. licrio qui ouõs suꝑiores dies p̃cextꝭ
tesaris / cum su̾ma diligencia nulites in castux

Expanded text:
bi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini prabus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quises audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris
Abbreviated transcription (Latin):
extiterant conutati eos ex ciuitate epresserãt lu¬
gͥrtori. quem ab ñtio ꝓmalisisse in officio dem̃ostiiꝰ
pucipatus at Imꝑium est traditũ t Cesar poseꝙ¬
ox mencopiis in trouiros ueuit. duabus de tansus ronũ
transire ꝯstituit. quarum una erat ꝙ aupilia coutras
se treniris miserant alterei ne ad eos ambiorix ⁊̾cext̃
hrẽt. hiis rõstitutis rebus. paulum supͣ rum locum qͦ
aute ep̾titum traduxirat. facere pontẽ iustituit. Ils
at iustituta rõne. magnonulitum studio paucis diebꝰ
opus efficitur. firmo in treniris ad pout̾e̾ p̃sidio re/¬
licto ur quis ab huis subito iuotus orrretur. reliquas¬
ͦ copias equitatũq traducit. Uoii. qui aute obsidoꝵs
dedirant. atzin deditionẽ uenerant purgandi sui
cã. ad eum legatos uuttunt. qui doceant. neq aupiᵃ
ex sua tiuitate in treuiros missa. ueq ab se fide᷑ lecamt
prtunt atz orant. et ut sioi ꝑtat ne q̃ĩ odio g̾mar̃ꝵ

Expanded text:
fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cifuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar veex Menapiis in Treveros venit, duabus de causis Rhenum transire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant, altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tum pnssis paulum Impedimẽtisr at in tumu lo quo¬
dam collocatis. habetis In quid nulites. quã peti stis
facultatom hostem Imxedito. atz iuiquo loto teuetix
presta eandom nobis ducibus uirtutom : quã sepomĩs
Imixatori prestitistis at illum adeẽ. et hoc toram
coruore existunate. Bninl signa ad hostom qu̾ti
acremq dixigi iubet. et pancisr turinis presidio ad
Impedunẽta. diuũssi ⁊ eliquos equitey ad latrra
disponit de loriter mĩ chauiore sublato. pila in hostos
nuttunt. ille ubi p̃trr sprur quos fugere caedebant infestꝭ
siguisi. ad serre uiderunt Impetiur iuo fate nõ potutert
at pomo cõtuosu in fugam tometti propunas seluass ye.¬
tiuort. Quos labienus equitatu consectatus magus
mio interfecto. cõpluribus captis. paucis post diebus
ciuitatem rocepit. Nam guiaui qui aupilio ueniebant
propta treuiroꝵ fuga . sest domũ reueperut. lum
hiis propinqua inducioriau: qui de fousionis auctores

Expanded text:
Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quoTum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti protierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trebirorum fuga, sese domum contulerunt. Cum hiis Induciomari propinqui, qui defectionis auctores
Abbreviated transcription (Latin):
quo cum pancis equitibus. ambiorigẽ ꝓfectum¬
audrebat. discedens post diem septimuã sepe r̾iuri¬
surum ꝯfiriat quam ad diem ei le giout que
in p̃sidio relinquebat᷑ de bra frinuẽtum stiebat
labienũ treboniũq hortatum. si rei p. cõmodo
facere possint. ad eum diem r̾uertantur ut ruosa
Iuicium belli capere possent Erat ut nͣ demõst¬
uiriusr manis c̾ta nulia. non opxidum nõ põdium
quod se armis deffenderet. Bed in om̃s ꝑtesꝰ
daspersa multitudos ubicunq aut uallu abdita at̾
lotus siluestrur. aut palus Impedita spẽ p̃sidii
aut salutis aliquã offrrebat consederat. heclota
In cuntatibus erant nota iagũãq res diligõniã
requi uebat.illon in sõma ep̾ntus turnda Nullũ
eĩi poterat. uiiũsis ꝑteritus at dispesis ꝑiculũ
accidere. sed in singułiz nulitibus conserlandis
que taure ex pte res ad salutom ex̾citus ꝑtinebat
llau et prede cupiditas multoiz lonquis enotabat

Expanded text:
quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursuinitium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat,
Abbreviated transcription (Latin):
negauit Tum copys. In tres ꝑtes distributis Inis¬
peduuẽta ouĩ legionũ ad unratitã contulit Id.
cascelliuouiẽ est: hoc frie est in mediis eburonie
finibus. ubi tituriuss atz amituleius. hiemandi
causa ꝯsederaut/ huut tum reliquis relux loñ
probaret. Tum ꝙ suꝑioris ãni iũtiones Integie
manebant ut nulitum labore sublenaret p̃sidio
Impedimẽtis legiouem quartã decinoã ⁊̾ luquit
unam ex his tribus. quas proxune tõst̾ptas ex
ytalia traduxerat. Et legioui castus. Qr uĩtã talud
ticrrouem p̃ẜerit. ducentos q equites att ubua
ꝓpartito op̾titu. titum labienũ. cum legiomibus
tribi. ad occeauũ uirsus in ras ꝑteci. que moy¬
napios attingũt proficisti iubet. t. treboniũ
cum pari logionũ mĩo. ad ram regionẽ que ad
aduatitos adiatot. depopulandꝰ ñctit Ipe̾cum
reliquis tribus. ad staldem flumon. quod influit᷑
riy mosam extreuasq arduenne ꝑtes ere ꝯstituit

Expanded text:
negavit. Tum copiis in tres partes distributis imnegavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. ¶ui proximi occiauo fuerunt. hi in seliñs
sese occultarunt. quas estus efficere ꝯsueruit ulii
ex sui fibus egressi. se suaq onũa alienissim̾rs/
crediderunt. Catuuultus rex diudie ꝑtis eburotũ
qui cum ambrorige. consilium ierat / etate Iam ꝯfoctꝰ
tum laborem bell. at fuge sustirere nõ posset / onũibꝰ
p̃cibus de testatus ambiorigem. qui ens cousilii aut¬
tor fuisset taxo ciuus magna in gallia gmanaq¬
ecopia est exãmanit. Wegui condrusiq ex genttt
et nio g̾manorum. qui funt inter eburones tremoosh
legatos ad tesarem iiserunt oratum ne fem hotiã
nuo Ducoret / neur omm g̾manorum qui erũt titra
renũ unam eõ cam indicaret. Alichil se de bello cogi¬
tasso. Uulla aibiorigi aupilia misisse. Cesar epplo i.¬
rata re. questione captinorũ. si qui ad eos eburo¬
nes ox fuga cõuenissent ad fe ut reducerẽt Imꝑa.¬
uit. Bi ita fecissent fiues eorum se uiolatura

Expanded text:
fugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis fugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus uidereturi ꝙͣ fama Iat nũccur afferetu Bic
magur sunt fortunt oĩuulitari iunstr muẽto: quod t̾ri
se habrbat erepto. redis e quisꝙ romp̃heusis Ixpsum
effugere mortom. sod hoc quoꝙ factum est ꝙ ed ifi ͦ
truudatosilua. ut sunt fere donucilia gallorum. qui ui/¬
tandi estus tã plerũq siluaꝵ at fliuũ petunt pro¬
puquitates comites familiares q eius augusto in
loto. paulisper equitũ nrorum un sustimorũt. hns
puquãtibus. illum in equũ quid̾ ep sius ĩtulit fugii¬
entom silue teporunt  Sit et ad subeũdum ꝑiculim
et ad uitandum. multũ fortuna ualuit. Auibiorip topi¬
as suas indicione ice nõ conduxerit ꝙ prelio duꝰ¬
caud̃ non existunarit an temꝑe exclusuu it r̾pẽtio
equitũ adueutu prohibitus cum roliquĩ epͥrtũ sĩs¬
sequi crederet. dubium est. Bed t̾ta diuiissis. pir
agrum uũciis. sibi quẽq consulere iussit. Q noꝵps
In arde̾uam siluã. pare In cõtiuentes paludes pro/¬

Expanded text:
uam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est, quod aedificio rcumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinquitates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes pro
Abbreviated transcription (Latin):
qui rebua diuinur p̃suit neq sac̾figiis student
drorum ñõ eos solos dicunt. ques t̾uũt. et quoꝵ
aꝑte opibus Inuãtur. Solem et uultanũ et liã
reliquos ue quidem fama acceperũt. uita onũs In
uenationibus. atz in studiis rei militaris ꝯsistit
ab ꝑuelis laboriet duoicie student. qui duuitissins
inpuberes puãserunt. mapunãq inter suris
ferunt laudem. hoc ali staturam alii uires uerues¬
q ꝯfirmari putant. Iutra ãnũ uero uitesuũ foio
notitiã hũisse in trcopissitus hũt rebusz. cuns ra

Expanded text:
qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student. qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student. Deorum numero eos solos ducunt, quos cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem et Vulcanum et Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt. Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit: ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt, maximam inter suos ferunt laudem: hoc ali staturam, ali vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse in turpissimis
Abbreviated transcription (Latin):
ab uporibus dotis nouue acceperunt tautas ex
sus boius estunatione facta cũ dotibus ꝯĩtant
huius onus peciuẽ cõmc̃tum ⁊ẽ habetur. fructusq
seruãtur. utereorum uita suꝑauerit. ad eũ pars
decessit eius propiqui ueniũt et de morte si
res in suspitionem uerit. de uxoribus in seruluꝰ
modum qõnem habent. Et si comptum est igui
atq om̃ibus toruẽtis exciutiatas interficumt
fuuera sunt pro gultu gallorum. maguifica et
sumptuosa omĩa que q uinis cordi fuisse arbi¬
crantur in iguem inferuat / eniã aĩclia et paulo
supͣ haut meõriam. seruĩ et cłientos. quos ab.
hhn dilectos er̃ ꝯstabat iustis fuue ribus ꝯfectꝭ
una cremãtur. Quom ciritatess cẽmodius suam
falsis rimuoribus terreu. et ad facinus Imxelli.
et de sumis rebus ꝯsiliũ capere coguitum est ingr̃a¬
tus qz. que uisa sunt occultant. queq eẽ ex usu In¬
ꝯsuetudine differant. Namurq drindes habent

Expanded text:
ab uxoribus dotis nomine accepissent, tanta ex ab uxoribus dotis nomine accepissent, tanta ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servantur: uter eorum vita superarit, ad eum pars decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent et, si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suamfalsis rumoribus terreri, et ad facinus impelli, et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant, quaeque esse ex usu juconsuetudine differunt. Nam neque druides habent,
Abbreviated transcription (Latin):
cest celestiũ teuere. Martem bella gerere. huit polio¬
diuitare constitirert ea que bello ceperit plorũq
deuouẽt que supauerint aiãlia capta Iuimolant¬
reliquas q res in unũ lotum conferunt / multu
In cuntatibus. harum extructes cumalos lotis
ꝯsecratis couspitare licent Neqz sepe accidit ut
ueglecta quispiam ⁊elegione. aut capta apud
se occultare aut posita tollere auderet gͣuisseꝰ¬
mũq ui rei supplicũ cum cruciatu ꝯstitutum¬
oͦ est. Galli se om̃s abdito prẽ proguatos p̾dicãt
idq ab driudibus proditum dicunt. Os ram
cam̃ spatia omĩs teurxisr nõ mio dieꝵ sed noci¬
ciũ fuiiunt. Dies uat᷑ales et nresũ et amorũ
iuicia sit obs̾uant. ut noctem dies sub sequat᷑
In reliquis uito institutis hͦ fere a reliquis diffe
paciũtur. filiũq puerili etate in publico ĩ ꝯsptũ
prĩs assisteie turpe dicunt. ura quãtas prtuãs

Expanded text:
caelestium tecaelestium tedimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent; quae superaverint animalia capta immolantreliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et ainicia sic observabant, ut noctem dies subsequeretur. In reliquis vitae institutis hoc fere a reliquis gentibpatiebantur, filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris assistere turpe ducebant. Virique quantas pecunias
Abbreviated transcription (Latin):
Non posse deoꝵ ĩmorliũ. nuimẽ̾ platari arbitrõtur
publirem eiurdem guis habent iustituta sac̾fitia
Alii ĩmiani magutũdiue siulacra hñt quorum
ꝯtexta uimunibus menbra uins hoĩbus cõplent
Quibus succonsis t̾tũuenti flãna. ex ãm̃iantinꝰ
hõmes. Bupplicia eorum. qui in fudto aut latati¬
uio. aut aliqua noxa. suit comp̃hensi. graciora diis¬
diis ĩmortalibus esse arbitrantun. Bed cum
uius guis copia defecit etiam ad Iunocentram
suxplicia destendunt. Deum in axune mercuriũ
colunt huius sunt plurima siulat᷑. huico onn
iuuẽtarum arciũ forunt. hunt uiarum ac Itmerũ
ducom. huut ad questus peciuẽ mercatur asd
uniqi mapiuã hr̃e arbitrantur. post hunc apolli¬
uem et martem et iouem et miueruã de his
equidem raudem fere. quam relique gentes hũt
opuinouem. Appolluiẽ morbos depellere. naueruã
operum at artificioꝵ iuicia tradere. Iouẽ Imꝑium

Expanded text:
non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxia sint comprehensi gratiora dis immortalibus esse arbitrantur; sed, cum eius generis copia defecit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem et Martem et Iovem et Minervam. De his eandem fere, quam reliquae gentes, habent opinionem: Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium
Abbreviated transcription (Latin):
utuntur. Id michi duabus de tansis institiusse uude
quod fere plerisq accidit at p̃sidio lrãrum dilisr a
p̃terea. de sideribus atz eorum motu. de niũdi at
terraꝵ mag̾tudine. de rerũ nataͬ. de deorum.
Immortaliu̾. ui ac ptãte. disputant ad Inuentus
tradunt Alterum genus est equitũ. hn rum est
usus. atq aliquod bellumincidit. quod fere aute
Cesaris aduẽtum quot ãuis accidire solebat un
aut ip̃i iiurias inferrent aut illatast ꝓpoulsa¬
rent ouie in bello u̾santur at eor ut quisq
est gue ropiis q amplissiuius. Ita pluruuos c̾c̃
se ambaccos clieutes q habet. haut unam
gram potenciamq nouerunt. Natio est oñ
galloꝵ admod̃ dedita religionibus. atz ob eam
com̃. qui sunt affecti gͣmoribus morbis. quiq
In p̃liis piculisq uersantuir aut pro uictis
homes ĩmolant. aut se iumolaturois uouent
admĩstris q ad ta sacaficia. druidibus utũtur

Expanded text:
utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videnutantur. Id mihi duabus de causis instituisse videnQuod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur, atque eorum ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant aut se immolaturos vovent administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mortuo. aut si qui ex reliquis excellit dig̾tatt
saccedit aut si sunt plureci parex suffragio dru,¬
dum. nõnũꝙͣ eciam armmies. de p̾ncipatu ꝯ̃tendunt
hii t̾to du temxe. in fiibus caruntum que regio
tocuis gablie media hẽtur. considunt in lors q̃ sct̃to.
huc oms̃ undiq. qui ꝯtrauersias hũt cõuẽn̾ntt
eorum decretis Iudiciisq parent. Distipliua In
brita̾ua reporta. atz iude in galliam translata
eẽ existiuatur. Et uñt qui diligencius rã rem
coquestere uoluntt pleriuq illo distendi causa
ꝓfacistunt᷑ driides a uello ab eõ ꝯsuerunt. ueq
Fabuta una cum reliquis pendunt nulicie uata¬
tiors̃ oum̃q rerum hũt ĩnũtatom. Tautis excita¬
ti p̾miis. et sua sponte multi in distipliuã ꝯuem¬
unt et a parentibus Propin quisq matũtur Nag/¬
existimant ta lrĩa mandare. cum in reliquis fra
rebus publicis p̾uatisq rouibus. grerir litteru

Expanded text:
Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit dignitate Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit dignitate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique, qui controversias habent, conveniunt eorumque decretis iudiciisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur. Magexistimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus publicis privatisque rationibus Graecis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
potencioꝵ puuĩtur. sese in sruitutẽ dicant nobilibꝰ
In hos radem onuiã sunt Iura. quo dũs in frnos
Hed de hiis qui duobus guĩbus. alteꝵ est dridũ
alterum equitũ. Illi diuinis rebus intersunt sat̾iᵃ
publita et p̾uata procurant. ⁊ eligiones Int p̾tãt᷑
ad hocr in agnus adolestentum mis. discipliue cã
cõcurrit. in agnoq hii sunt apud eos honore
et si qͥuod est adiuissum facinꝰ. si ẜ cedes facta
si de hereditate. si de fiuibus cõtrauersia est idem
p̾uatus. aut poxulus eorum. decreto nõ tetit sac̾fi¬
tiis interdicunt. het prna apud eos grauissima¬
est. Quibus ita est int̾dictum hn nĩo Impiorumm
at sceleratorum hũtur hiis omĩbae decedunt
aditum ẜmonẽq de fuguit᷑. ne quid ex cogitatõnu
Incõiuedi accipiant: Ileq hiis petontibus Inoroddit᷑¬
oͦneq houos ullus d̃icatur hy n aũt om̃ibus drut¬
dibus. preest unus. qui su̾mã uter ros ht au̾c̾tom

Expanded text:
potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore.et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia est, idem privatus aut populus eorum decreto non stetit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac sceleratorum habentur, his omnes decedunt, aditum sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant, neque his petentibus ius redditur neque honos ullus communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
natum profectus in ꝑfecta re redierat adie̾tu tesaꝵ
facta cõmutatione rerum obsidibus hedins reddip
uetaribus clientelis restitutis. nouis ꝑ cesarem
gauerant. nueliore condicõne. at equiore Imꝑio
so un uidebant. Reliquis rebus roꝵ grã dig̾tateq
amplificata sequam p̾ncixatum diuũserãt Ir
eorum lorum remi successerant. Quos ꝙ adeqͣue
apud tosarom grã intelligebatur hn qui ꝓpter ĩiiui
se remisr in clientelai dicabant. hos illi diligr̃tr
tuebantur. ita et nouã. et rexento collctã auctõ
tenebant. Co cum statu res eratent longe pouti¬
xes he̾rentur. hedui secund̾ locum diguitatis
remi obtin̾erent. In oĩ gallia eorum homi qui
aliquo sunt nno. atz honore. qua᷑ sunt duo. ¶lã
plebs pene siorum habetur locoi que nichil habet
per se nullo adhibetur consilio. pleriqz c̃ aut
ore alieno. aut magnitudine tributoꝵ aut Iuuiria

Expanded text:
ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem gaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratia intellegebatur, ei, qui propter veteres se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebes paene servorum habetur loco, quae nihil audet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
eius rei causa, autiquitus iustitum uidetur. ne
quis ex plabe. contra potentiorom auxiln egoret
Suos em̃ quisq opprii et t̾cũuemri nõ patit᷑
uoq aliter si faciat. ullant uiter suos ht̃ au̾ctatem
hec radem iõ est. in su̾ma tocius gallie. Iamq
oĩs ciitates in ꝑtes diuise sunt duasz. Cui resar
In galliam ueuit. alteriua factionis p̾ncipes erãt
hodiu. alterius sequani. hn cum ꝑ senuuꝰ ualcrẽt
ꝙ suma auctoritasi autiquitus erat In hediurs
uistum sibi adiũporante eos q ad se magns Iat¬
turis pollicitationibus q ꝑduprrant/ preliis ueb
cõ pluribus factis. secundis al nobilitate hodioꝵ
Intorfecta tantum potentia au̾cesserantint magnã
ꝑtem cliengiũ. ab hediusz ad se trausencerent / obfides¬
q ab hiis. p̾ncipum filios acciꝑent. et publite Iuratꝰ
cogriont nnchil eẽ contra sequanos ꝯsiłn Iuituros
et ꝑtem finituni agri. ꝓ uim occupatam possuderẽt

Expanded text:
eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis istum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent
Abbreviated transcription (Latin):
rem fruiõtariam prouidet. castus ydoueum
locuini. deugit. ubi us Imꝑat ut pocora deducãt suaq
om̃a ex agris in opida ꝯferant sperans barbaroi
at imꝑitos homiei. Iuopia cibarioꝵ adductos ad
Iuiquam pngnandi condicõnem posse deduti Rãdat
ut crebros exploratores in sueuos mittant. queq
apĩ eos grrantun coguostant. Illi Imꝑata fatĩt
et pautis diebus Intermissis referunt suenos
penitus ad extremos fures se r̾cepisso. Siluã oo
ibi xẽ Infiuitam magntudine appellatã baceng
at longe Introrsuer ꝑtiuero. et pionatiuo muro
obiectam cherustos ab suenis. suenosq ab cherustie
Iurariis iicursionibueq prohibere. ad eius Inia¬
ꝯstituisso. Qruoniã ad hunt locum ꝑuentũ estaiõ
alienũ ẽẽ uidetur. de gallie g̾mameq moribus et
quo deferant. hre nationes inter sgx poponere In
Iudicio hrẽ exi stimãtur. quorum ad arbitrũr indiy¬
cui̾q. sũma ocmm rorum consiliorũq redeat Itaq

Expanded text:
idet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebospenitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initconstituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. Iniudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
coruibus. que suit testioo. magnã ferunt laudrm
sud assuestere ad houner̃i et manfueti freri e piuili
quidam excepti possunt amplipudo coruniũ et figura
conquisita. ab labris argento t̾cuncludut᷑ / atq in amy¬
plissuius exulis pro poculis utunt᷑ Cesa posth ꝑ
Ubios exploratores compit. sueuos sese. in siluas re¬
cepisse Iorp Inopiam frumẽn uiritus. quod ut
suꝑͣ domõstraniiꝰ nĩmo onũs gͥmani agriculture
scudont. constituit nom progredi longnis. sedue
õmeo metum reditus sui barbaris polleret lrq ut
rorum auxiͣ tardiret reductu epatu ꝑtem ultiã
pontis que ripas ubiornu contiugobat. In logitudia

Expanded text:
 quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum et figura ec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum cont
Abbreviated transcription (Latin):
norunt. ab i̾iuria prohibent. sauctes hũt his q
omi domir patent uictus q cõitantur. Ac fuit auã
tempus cum gͥmauos galli u̾tute suꝑarent. Ultro
bella inferrent propter hom̃i multitudiue. agri q
Inopiã traus reuũ polomas untterent q̃taq ra q̃¬
quã eratostom et quibusdam gretis fama uotã rõ
In deo. quam illi orciuã appellant uulgo testussa¬
ges occupauerunt. atz ibi ꝯsederunt. Que geus
ad hoc tempus his sedibus sest ꝯtiuet su̾mam q
hr̃ iustine et bellite laudis opiõnem. Nũt ꝙ inrad̾
Inopia egestata. pationtia. qua g̾uraui ꝑmauent
uode uictu et cultu corꝑis utunt᷑ Gablis aũt ꝓuiti¬
aq propinquitas et trãsiuariuaꝵ reꝵuoticia młta
ad copiam at usue largitur. paulatim assue facti fuꝑa.¬
⁊i multis q uicti płis ue se quid̃ ip̃i. cum Iblis utu¬
de pouipant. huins hirccymo silue q̃ supͣ demõstra

Expanded text:
nerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque nerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent, victusque communicatur. Ac fuit antea tempus cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Haquam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur, paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
pulsos agris fiitiõr cedere ur q quẽt priopo auatꝰ
ꝯsistere. siuuul hoc se fore tuiciores arbitrauti
repe̾tine Incursionus. tonore sublato. cum bellũ ciuitas
aut illatum defendit. aut infert. Rgr̃atus qui ei bello
p̃suit ut uite uecisq hraũt ptãtem deligunt᷑ In pace
uullus est ꝯr̃s ingratus. srd p̾ncipes regionũ at
pagorum Inter suos Ius dicunt. cõtrauersias qz
iiu̾iuut. Aacrociui̾a nullam hũt ĩfarmã. que eptra¬
ac defidie miuuende cã fieri p̃dicant. Atq ubi q̾r
ex pͥncipibus In ꝯsilio dixit se ducẽ fore. qui se qui
ueliit profitrantur. Consurgant hn qui et cam̃..
et hoicm̃ probant siu̾q auxiliũ pollicent᷑. atq¬
as multitudine collandantui qui ex hiis secuti nõ
sunt In desirtorum ac proditorum mro dicunt᷑ om̃i¬
q his rerum postra fules derogatur. hospitem
uiolare. fas non putant. qui quaq decã ad eoer ue¬

Expanded text:
pulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere pulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere. Simul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos jus dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentue multitudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos ve
Abbreviated transcription (Latin):
et pollibus. aut puis Ronũ Reguinẽtis utũtur magͣ
ꝑte corꝑis nuda. Agaculture nõ studont. maiorꝙ
paro eorum uictus ĩ lacte caseo carue cõsistit/ Aleq
quisq agri polait modum c̾tum. aut fuies habet
proprios. sed iugr̃atus et p̾ncipes in auuos suigłor
grutibus coguationes q hon qui cũ una coierũt
quãtum ei. quo loro uisum est agri actribuũt at
auno post alio. trausere cogunt. Cuius rer multas
asserunt causair ne assidua ꝯsuetudine capti stre ꝵ
belli gerondi agricultura cõuintont ne lator fines
parare studeant potentiores hũiliores q posfessi¬
ouibus expellant ur accuratius ad frigora atz
estus uitaudos edifitont. urq oriatur prtiũe cuxi¬
ditas. qua ex re factiones diuisiones q nastut᷑
ut cum equitate plebem cõtiueant nĩ suas quisq¬
opes cum potentissums equari uubat. Cutatibꝰ
magua laus est qͣ latissime c̾cuinse uastatis finbꝰ
solitudiues hr̃e hͦ propriũ u̾tutia existunat ei¬

Expanded text:
num tegumentis utuntur, magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, majorque pars eorum victus in lacte, caseo carneque consistit. Neque quisquam agri modum certum, aut fines habet proprios. Sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisqopes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est, quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dom fuubus q treurroruuo ad uerũos ꝑtinet milibꝰ¬
ꝙs ampluis quĩgentis in longitudinẽ patet Aucũ
iiuntiũ basiliũ cum oĩ equitatu p̃uuttit. si quid tẽ¬
beritate ibuieris. atz oportiũtata temporis profitea
posset. Mouet ut iglies in castus fieu prohibeat
ne qua rius aduẽtus sih̾nifitatio frat sest ꝯfestim
subsequi dicit Basiluis ut imꝑatum est fant / relis¬
riter rontra om̃i opinionẽ consecto itmuere. multos
In agus opiuãtos deprehendit Eoꝵ Iudicio ad im
aibiorigem conteudit. quo in loco tum pantis equitibꝯ
eẽ diteba᷑. Ntultũ tum in oñubus tũ in ⁊e mlitar

Expanded text:
Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militar
Abbreviated transcription (Latin):
ab horustiorum et nrmetum et tauriatoꝵ fuubus
recta ꝙ ẜlumõ dauubii ⁊ egioue ꝑtinet / ad fines dacoꝵ¬
et auarcuã huic se flectit suntiorsus diu̾̃sis a pluiuã t̾gi¬
ouibus uultar iuuq genciã fuies ꝓxtir mag̾tudiur
attiugit. Arq quisꝙ est huine g̾manĩe qui fe aut auddis
he processerit. ant quo ex loco oriatur acceperit multa¬
qrin ra guã ferarum uasti ꝯstat que teliquas in lono
uisa nõ sirat ex quibre que iuaxinu desferant as ten

Expanded text:
ab Helvetiorum et Nemetum et Rauracorum finibus rectaque fluminis Danubi regione pertinet ad fines Dacoret Anartium; hinc se flectit sinistrorsus diversis ab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit; neqsexaginta processerit, aut quo ex loco oriatur acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sunt. Ex quibus, quae maxime differan
Abbreviated transcription (Latin):
Also queritur de natura suco genux hũã¬
potius. qͣ uirtute regatur. Aam contra
repetendo neq maius aliquid neq p̃stabilius.
Iunemes magisq nature industriam homi q̃ uiiii
atz tempuss deesse ped dux at imꝑator uite cͣ
mortalium am̃urs est. O ubi ad gloriam uirtutix
uia grassatur. abuude polleus poteusq. clarus d
neq fortuua eget. quixoe que probitatem industri -¬
potest. Gni captus pͣis uolũptatibiu. ad iuerciam

Expanded text:
also queritur de natura sua genus humapotius quam virtute regatur. Nam contra reputando neque maius aliud neque praestabilius invenias magisque naturae industriam hominum quam vim aut tempus deesse. Sed dux atque imperator vitae mortalium animus est. Qui ubi ad gloriam virtutis via grassatur, abunde pollens potensque et clarus est neque fortuna eget, quippe quae probitatem, industripotest. Sin captus pravis cupidinibus ad inertiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor erat ipt mana teneux in senatũ ꝑducit Reliquoy cũ
cuistodibus in edem contordie uourre iubet. Et senatum
aduocat. Nl aguaq fre quentia eiux or diuy uultururũ
cousiluẽ habuisset. Prio finget alia dissinulare de
co̾uratione. post ubi fide publita dicere iisuy est oiã
uti gesta crant aperit Iocetq panciy aute diebus a
gabiuio et cepanio sociũ accitum nichil amplius stire ꝙͣ
legatos. Tantũnõ audire se sollicitũ ex gabino .I. Auto¬
an eadem cẽmratione esse. eadem fatentur galli dic
lentulum dissimulatem coargunt. p̾ter lr̃ãs simomubus
quos ille hre sollitus erat ex libriy sibilliuiy. direbat
urbis potrri. p̾terea ab iuicouso capitolio illim ce̾ .xx.
ãnũ. quem sepe ex prodigix auouspicex respondissent
bello cuuli cruentum fore. Ergo perlectis lriy. cũ pus oõ
habrantur Itaq bentulus .. lentulo spiuñ qui tum edilis

Expanded text:
praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos, tantummodo audire solitum ex Gabinio P. Autroin ea coniuratione esse. eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: ex libris Sibyllinis regnum urbis potiri; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum priuhabeantur. itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis