comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curã ne teneat poeticã sententigm q̃ dictũ est
spes sibi qͥsq et in illud incurrãt quod nõ poe¬
tice sed ꝓphite dictũ est. maledictus oĩs qͥ spem
habet in hoĩe. eo mõ tractandos quo tractait
apłus art quibꝰ ait: et si ꝙͣ aliter sapitis hoc
quoq deus reuelabit ⁊ Ad huc qͥppe iñ q̃one
saligunt: de p̃destinatioẽ sccoꝵ  s habent
Uride. si ꝙͣ in ea aliter saꝑiũt hoc quoq illis re¬
uel et deus: si mͥ eoambulent᷑: in quod ꝑuene¬
rut/ ꝓpter quod apłus cũ dixisset si quid alit
sapitis hoc quoq uohis deus reuelabit uerũ¬
u inqͥt in quod ꝑuenĩniꝰ in eo ambusemus

Expanded text:
curam, ne teneant poeticam sententiam, qua dictum est, curam, ne teneant poeticam sententiam, qua dictum est, « Spes sibi quisque » ; et in illud incurrant quod non poetice, sed prophetice dictum est, Maledictus omnis qui spem habet in homine , eo modo esse tractandos, quo tractavit Apostolus, quibus ait, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Adhuc quippe in quaestione caligant de praedestinatione sanctorum: sed habent unde, si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deus, si in eo ambulent in quod pervenerunt. Propter quod Apostolus cum dixisset, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: Verumtamen, inquit, in quod pervenimus, in eo ambulemus
Abbreviated transcription (Latin):
poisse quidem apostolam scimus mn episto¬
sa ad philippenses. Eadenscriberẽ nobis
michiquidem nõ pigrũ: nobis autẽ tirtũ est.
Idem tñ scribens ad galathas cũ sesatis apᵈ
eos egisse perspiceret quõd istis ꝑ ilłis per
borẽ in nemo p̃stet᷑: uel sicut in plerisq todi¬
tibus legitur. nemo michi molestꝰ sit ¶ Ego
autẽ ꝙͣslis me moleste ferre cõfitear ꝙ diumis
eloquiis quibꝰ dei gr̃a p̃dicatur q̃ omniro
nulla est si sim merita nr̃a datur. tam młtis
dilectionẽ filiĩ km̃i prosper et hilari qͣ cos qͣ
tases st̾ nõ uuctis errare: ut post tot lib̾ros
de hac re uel ep̃łas meas. adhuc me desiderete
hinc scribere᷑: tantũ amo ꝙͣtũ nõ possũ dicere:
et tantũ me amare ꝙͣtũ debeo non audeo di¬
tere¶ Qtͣ pp̃ ette restribo uobis et licet iã non
uobistũ tñ etia ꝑ uos ad huc. quod erto me satis
etrisse credebas consideratis enim lrĩs urĩs
bidere mͣ uideor eos frẽs pro q̃bꝰ geritis pis̃

Expanded text:
isse quidem Apostolum scimus in Epistola ad Philippenses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium borem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis dilectionem, filii charissimi Prosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen etiam per vos adhuc ago, quod me satis egisse credebam. 2. Consideratis enim litteris vestris videre mihi videor eos fratres, pro quibus geritis piam
Abbreviated transcription (Latin):
atur : atq ad nullu opꝰ bonũ uł iapiendũ
nel ꝑficiendũ sibi quẽꝙ sufficere posse: cõsen-¬
sicaitii Rotẽta ergo ista in que ꝑuenerũt᷑ pli¬
rimũ eos a. pelagianoꝵ errore: Discernũt
prom̃desi in eis ambulet. et orẽt eũ qͥdat in¬
telsctm: si mͣ. de p̃destinatioẽ alrter sapiũt.
ipe ilłis hoc quoq reuelabitꝰ Cñ etiã nos in¬
pendamils eis dilctionis affectũ ministeri¬
ũq simõis sicut donat ille quẽ rogꝯmꝰͣ: ut
in hiis lris ea q̃ ilłis eent aꝑta: et utilia di¬
terem ꝯuude eniniscimus ne forte deus
quaeis i uͣ. libera seruimꝰ caritate ¶ płis

Expanded text:
 ad nullum opus bonum vel incipiendum vel perficiendum sibi quemquam sufficere posse consentiant. Retenta ergo ista in quae pervenerunt, plurimum eos a Pelagianorum errore discernunt. Proinde, si in eis ambulent et orent eum qui dat intellectum, si quid de praedestinatione aliter sapie illis hoc quoque revelabit: tamen etiam nos impendamus eis dilectionis affectum ministeriumque sermonis, sicut donat ille quem rogavimus, ut in his litteris ea quae illis essent apta et utilia diceremus. Unde enim scimus ne forte Deus qua eis in Christi libera charitate s
Abbreviated transcription (Latin):
onuolumuns ꝰ tot tantisq iã fecimꝰ¶ Sed
nũs eis rñdendũ eẽ uideo qui diuina testiora
qͣde hacre adhibuimꝰ ad hoc dicũt balere ut no¬
uerimꝰ ex nõb qui dẽ nos habere ipsam fidẽ
s nĩtrenientũ eiꝰ exdeo. tãꝙͣ fides nõ ab ipo do¬
netur nõb̾. sedab ip̃o tñ augeat᷑ inͥ nõb̾: ed me¬
rito qui cepit . a. nõb ¶ Noñ gͦ receditur ab ip̃a
snia quã pelagianꝰ ipe in ep̃ali iuditio palestio
sicut eadem gesta testantur dãpnare cõpulsꝰ
est: gram dei secũdũ merita nr̃a dari si non

Expanded text:
oluminibus tot tantisque jam fecimus. Sed nunc eis respondendum esse video, qui divina testimonia, quae de hac re adhibuimus, ad hoc dicunt valere, ut noverimus ex nobis quidem nos habere ipsam fidem, sed incrementum ejus ex Deo: tanquam fides non ab ipso donetur nobis, sed ab ipso tantum augeatur in nobis, eo merito, quo coepit a nobis. Non ergo receditur ab ea sententia, quam Pelagius ipse in episcopali judicio Palaestino, sicut eadem Gesta testantur, damnare compulsus est, « Gratiam Dei secundum merita nostra dari; » si non
Abbreviated transcription (Latin):
Reuera r euoluto et enugleato libro meo nõ reꝑ
turus es me libidine sbam dixisse n el semel¬
¶ Dixerut eã qͣde pħilosophi ꝑtem animi ẽẽ ui¬
tio sanato salua sit tota sb̾a: qr et illi philosopłi
lotictioẽ tropia ĩ u̾identur uitiosam ꝑte aĩ
appellasse libmẽ : ñ qua ꝑte est uitum q̃ bo-¬
catur sibido: sicut uotatur domꝰ pro eis qui
sunt in domodẽinde te mĩn q acutis dialetico¬
rũ tesis incantiꝰ excercẽdo. nosq incautiꝰ ter¬
est inq̃s affectio et affectionalis qualłitas¶af
mentu accedentes ͥ recedetes: q aut amini.¬

Expanded text:
Revera evoluto et enucleato libro meo non es Revera evoluto et enucleato libro meo non es reperturus me libidinem substantiam dixisse vel semel. Dixerunt eam quidam philosophi partem animi esse vitio sanato salva sit tota substantia. Quia et illi philosophi locutione tropica mihi videntur vitiosam partem animi appellasse libidinem, in qua parte est vitium quod vocatur libido, sicut appellatur domus pro eis qui sunt in domo. 54. Deinde te nimis acutis dialecticorum telis incautius exercendo, nosque jactantius terest, » inquis, « affectio et affectionalis qualitas. Affmentum accedentes recedentesque aut ani
Abbreviated transcription (Latin):
dute cotupiscentia ꝑeior est ꝙͣ ighoratia. qr ia
noratia sme cõcupistetia minꝰ peccat᷑ ͥ cõcupiste¬
ta uero sine ignorãtia: grauiꝰ perrat ¶ Et nescire
ut carnałi concupiscentia bonũ hoĩs cõcupiscatur
qn q̃de nec ip̃a proles libidine corꝑis. s uolutete
animi cõcupiscit᷑: ꝙͣuis nõ sine libidinẽ corꝑis se¬
minetur ¶ De hac q̃ppeagimiꝰ cõrupistẽtia qua caro
compiscit aduer sus sp̃m. nõ de ilła bona qͣ spũs
cõcupiscit aduersus carnẽ : et qua cccuꝑiscitur cõti¬
nentia: per quã bnicat᷑ cõtupiscetia ¶ Hac ergo
cõcupiscentia carnis nũꝙͣ concupiscitur hõm ullũ b̾o¬
nũ: si uoluptas carnis nõ est hoĩs honũ.
uoduero te libuit tã multũ de qualitatũ dr̃a dispu¬
s ẽẽ affectionẽ quãda male qualitatis sicut est lã¬
guor: ita ne nichiład re ꝑtinere nõ sentis ¶ p̃mo
eni dicis me mutasse sententĩa et mmeorẽ totiꝰ
libri mei: professum fuisse sbam nõ eẽ libidinẽ

Expanded text:
cupiscentia pejor est quam ignorantia, quia ignorantia sine concupiscentia minus peccat; concupiscentia vero sine ignorantia gravius peccat. Et nescire ut carnali concupiscentia bonum hominis concupiscatur: quandoquidem nec ipsa proles libidine corporis, sed voluntate animi concupiscitur, quamvis non sine libidine corporis seminetur. De hac quippe agimus concupiscentia, qua caro concupiscit adversus spiritum; non de illa bona, qua spiritus concupiscit adversus carnem , et qua concupiscitur continentia per quam concupiscentia vincatur. Hac ergo concupiscentia carnis nunquam concupiscitur hominis ullum bonum, si voluptas carnis non est hominis bonum.uod vero te libuit tam multum de qualitatum differentia dispused esse affectionem quamdam malae qualitatis, sicut est languor » : itane nihil ad rem pertinere non sentis? Primo enim dicis, « me mutasse sententiam, et immemorem totius libri mei professum fuisse substantiam esse libidinem. »
Abbreviated transcription (Latin):
tem habes quod nõ accepisti:  oł. quo nisi lib il¬
lo qui te discerint ab alio. cia nõ donauit quod
donauit tibi. ISi aũ. et accepisti ait ͥ ꝙͣ głaris
quasi nõ acceperis ͣNũ queso ait aluid̾ nisi t
qui głatur in dño głetur. Nichil autẽ huic
sensu tã cõtrariũ est: ꝙͣ de suis meritis sic¬

Expanded text:
t, quod non accepisti? A quo, nisi ab illo qui te discernit ab alio, cui non donavit quod donavit tibi? Si autem et accepisti, ait, quid gloriaris quasi non acceperis? Num, quaeso, agit aliud, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur? Nihil autem huic sensui tam contrarium est,
Abbreviated transcription (Latin):
põitũ dei ⁊ nõ enĩoñ q̃ pocantur talis est. s
tantũ elctoꝵi Itaq quod paulo post dixi sicut
enim i hiis quos blegit deus non opera sed
fides incoat meritũ ut ꝑ munꝰ dei bene opent᷑
s in hiis quos dãp̃nat. infidelitas et inpietas
incoat pene meritũ. ut per ipsa penã etiã male
oꝑentur: uerissie dixi S fidei meritũ etiar
ip̃sam ẽẽ donũ dei nec putuui querẽdũ ẽẽ: nec
dixi ẽtiã in alio locol Quiꝰ enĩ miseretur in ꝙͣ fu¬
precesenti fidei mercto trĩguitur: et ista obdura
qr fidelis est: an etĩa facta fuerit ut fidelis espͣ
delis eeñ. nõ ait: qr fidelis erã  fideli ergodaͭ
quidem ͤ sed data est etiã: ut ẽet fidelis ⁊ Rectisme
ꝙͣins de cõmẽdanda dei gr̃a laborarẽ: in qua
sententia istos nũt fratres: ẽẽ nũc uideo /
Erma nõ sicut legere libros meosͥ itactiã
stͥpturaꝵ diuinaꝵ solutũ in p̾mo libro duoꝵ
ip̃o exordio epatꝰ meis Nisi forte nõ eos no¬

Expanded text:
positum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo post dixi: sicut enim in his, quos elegit deus, non opera, sed fides incoat meritum, ut per munus dei bene operentur, sic in his, quos damnat, infidelitas et inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et aliecedenti merito fidei tribuitur; et ista obduratio at in homine, quia fidelis est, an etiam facta fuerit ut fidelis esset. delis essem, non ait: quia fidelis eram. fideli ergo datur quidem, sed data est etiam, ut esset fidelis. rectissimequamvis de commendanda gratia Dei laborarem: in qua sententia istos fratres nostros esse nunc video; quia non sicut legere libros meos, ita etiampturarum solutam in primo libro duoruipso exordio episcopatus mei. Nisi forte non eos no
Abbreviated transcription (Latin):
cur su brõ. ita uos ẽẽ precognitos noueritis: nt
ins ergo ita se habegt de ꝑdestinatiõe diffiita
sententia uolutetis derut alii ex infidesitate ac¬
repta uolutate obediendi conuertantur ad fidẽ
uel ꝑseueret in fide: ceberiuero q̃ in pcłoꝵ dĩp¬
nabiliũ delectutiõe remoratur. si et ip̃i pre dos¬
natist᷑. ideo nõdũ surrexerut: qr nondłieis d¬
iutoriũ gre miserantis erexit ¶ Si q̃ gñi nondũ
stͥ uocati quos gr̃a sua p̃destinauit elurendosͥ
acripiet gram eande: qua electi ee uelit et stt
Si qui aute obeduit et m regnũ eiꝰ et głam p¬
destinati nõ st̾. tp̃ales ꝙp. nec usq infinem me¬
ade obediẽtia ꝑmane bunt ¶ Genãiis ergo hec
berasnt. noni ti isto mõ dicẽ dastͥ audientibꝰ mł¬
tis. ut sermo ad ip̃os etiã conuertatit: eisq dica¬
suꝑius interposin¶ stã se ht̃ de p̃destuatior defi¬
Pitate accepta ob̾ediẽdi uolu ͭ ͤꝰ Ueneritis ad fide

Expanded text:
cursu vestro ita vos esse praecognitos noveritis, ut vis ergo ita se habeat de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex infidelitate, accepta voluntate obediendi, convertantur ad fidem, vel perseverent in fide; caeteri vero qui in peccatorum damnabilium delectatione remorantur, si et ipsi praedestinati sunt, ideo nondum surrexerunt, quia nondum eos adjutorium gratiae miserantis erexit: si qui enim nondum sunt vocati, quos gratia sua praedestinavit eligendos, accipient eamdem gratiam, qua electi esse velint et sint; si qui autem obediunt, sed in regnum ejus et gloriam praedestinati non sunt, temporales sunt, nec adem obedientia permanebunt: quamvis ergo haec vera sint, non tamen isto modo dicenda sunt audientibus multis, ut sermo ad ipsos etiam convertatur, eisque dicansuperius interposui: « Ita se habet de praedestinatione defilitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
sũt qͣbꝰ xp̃s trutifixus scandałũ est. et gẽtee
qͥbus cruxisixus stultitia est: s ea uoca ᷠ ᷤ pre¬
destĩnatos uocat quã distmxit apłus dicens
ip̃is uocatis uideis et gretis. predicare sex ͫ dei
uirtute. et dei sapiam Sic eñi ait. ip̃is autẽ¬

Expanded text:
stus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis aute
Abbreviated transcription (Latin):
operatur de quo dictũ est. Deus est eñi qni oꝑaͬ
in nõb et uelle et oꝑari pro bona uolutate: ideo
legt opari pro bona uoluitateͬ ideo liberum
arbitriũ abstulisse pũtãdus ẽs Ꝙ si ita esset᷑᷑
nõ suꝑius dixisset cũ timore et tremore. Ues.¬
trã ip̃soꝵ salitem oꝑaninii ¶ Qñ enĩ iubetur¬

Expanded text:
operatur, de quo dictum est, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate; ideo le et operari, pro bona voluntate, ideo liberum arbitrium abstulisse putandus est. Quod si ita esset, non superius dixisset, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem o
Abbreviated transcription (Latin):
pro gra qñ nob̃ uita eterna reddetur de quadi¬
uit apłus: gr̃a autẽ dei uita et̾na in xp̃o iħn do.¬
mino nr̃o ͭ cũ p̃us dixiss: stipẽdiũ pcti mors
Merito enĩ stipendiũ qr militie diabolice mors
eterna tanꝙͣ debitũ redditur: ubi cũ digere pos-¬
set et recte dicere. stipẽdiũ c̃i iustitie uita eter

Expanded text:
pro gratia, quando nobis vita aeterna reddetur, de qua dixit Apostolus, Gratia autem Dei vita aeterna in Christo Jesu Domino nostro: cum prius dixisset, Stipendium peccati, mors. Merito enim stipendium, quia militiae diabolicae mors aeterna tanquam debitum redditur. Ubi cum posset dicere, et recte dicere, Stipendium autem justitiae vita
Abbreviated transcription (Latin):
tota die depictati sumꝰ ut oues occisioĩs: subiecit
atq antri Sed in hiis oĩb̾ꝰ suꝑiuncimꝰ ꝑ eũ. qͣ dilexił¬
A÷ nos
No ergo ꝑ nos; sed per eũ qͥ dilexit nos li deinde
uertiut dicatur nõ miserẽtis dei. S uõletis et cur¬
retis ẽ hoisli Esqͥs enĩ hͦ ausus fuerit dicere: aꝑ-¬
te se oñdit apło contradiceren Postres dixit: fidẽ
seruami u S ille ħͦ dixit: qͥ ꝗlibi ait mĩam con-¬

Expanded text:
ccisionis; subjecit atque ait, Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos non ergo per nos, sed per eum qui dilexit nos. Deinde verti ut dicatur, Non miserentis Dei, sed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausus fuerit dicere, aperte se ostendit Apostolo contradicere. 17. Postremo dixit, Fidem servavi; sed ille hoc dixit, qui alibi ait
Abbreviated transcription (Latin):
ĩħũ in opibꝰ boĩs ¶ Qnom̃o ergo nõ ex oꝑibꝯ ne for¬
te q̃s extollatur.¶ S audi et intellige nõn ex oꝑibꝰ
dictũ fanꝙͣ tuis ex teipo tibi existentibꝰ: s tanquã
hiis in quibꝰ te deus finxit: id est foͣruit et creamt.
hoc enĩ ait ip̃iꝰ sumꝰ figmetũ creati in p̃po ĩhũ: in
õꝑibus bois : nõ illa creatiõe qua hoĩes facti sumꝰͣ
S ea de qua ille dicebat q̃ utiq ĩa hõ erat: tor mudũ
trea in me deus: et de qua dicit apłs: si qua igitur

Expanded text:
u in operibus bonis? Quomodo ergo, non ex operibus, ne forte quis extollatur? Sed audi, et intellige, non ex operibus dictum, tanquam tuis ex te ipso tibi existentibus, sed tanquam his in quibus te Deus finxit, id est formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis; non illa creatione qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui utique jam homo erat, Cor mundum crea in me, Deus ; et de qua dicit Apostolus, Si qua igitur
Abbreviated transcription (Latin):
celos untiq de celo: inde ctĩa uenit spũs sanctꝰ
qñ ihus ascendit in ałtũ captiuunt captiuitatẽ: de¬
didona hoib Si ergo dei donast̾ bona merita tuaͭ
tertamen certal cursũ cõsumam: fidẽ sernam
¶Prmmo itaq bona opera si nõ ea p̃cessissent cogi-¬
tatiões bone: nulla eentii artedite itaq ꝙͣ de ip̃is
cogitatioibꝰ dicat᷑ ait eñi scribes ad cormtꝰr .
Nõ qr ydoneisumꝰ cogitare aliꝙͣ.a. nõb̾ tanꝙͣ ex̃ no¬
bismetipis: s suffitientia nr̃a ex deo est n demde
singula inspitiamꝰ ¶ Bonũ in qͣt certamẽ certaui
Exuero q̃ uirtite certauerit: utrũ que issi ex semet¬
ĩpo fuerit: an que desuꝑ data sitr Sed absit it ta-¬
tus doctor gẽtur. ignorauerit lefte dei: cuiꝰ uox ẽ
in deutonomios ne dicas in corde tuo fortitudo¬

Expanded text:
us sanctus, quando Jesus ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Si ergo Dei dona sunt bona merita tua, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Primo ista bona opera, si non ea praecessissent cogitationes bonae, nulla essent. Attendite itaque quid de ipsis cogitationibus dicat: ait enim scribens ad C idonei sumus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Deinde singula inspiciamus: Bonum, inquit, certamen certavi. Quaero qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deut
Abbreviated transcription (Latin):
attendite ꝙͣ sequaturs Suꝑest inqͥt ni̾chito
corona iustitie quã reddet mich̃i dñs ni ił¬
sa die: ustus uidex Cui redderet corona in¬
stus iidexͣ si nõ donasset misericors pr  Et
qmo eet ista corona iustitie nisi p̃cessisset gra
que iustifitat impiũ ẜ Quomo ista debitard¬
Derentur  pisi pͥus illa gͣtuita donarẽtur
Sed cũ dicũt pelagiani hac eẽ sołã nõ si ͫ me¬
rita nr̃a gram quã homini pcta dmittunt᷑
illam uẽro que datur in finem. ⁊d est eternã
u̾itã meritis nr̃is ꝑcedentibꝰ reddi: inden¬
dũ est eis ͥ Si eni mercta nr̃a sit mtessigeret
ut etiã ipa. dona dei ẽe cogno steret: nõ eẽt re¬
ꝓbanda istasententia¶ Am̃ uero merita su¬

Expanded text:
te quid sequatur: Superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Cui redderet coronam justus judex, si non donasset gratiam misericors pater? Et quomodo esset ista corona justitiae, nisi praecessisset gratia quae justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donaretur? 15. Sed cum dicunt Pelagiani hanc esse solam non secundum merita nostra gratiam, qua homini peccata dimittuntur; illam vero quae datur in fine, id est, aeternam vitam, meritis nostris praecedentibus reddi: respondendum est eis. Si enim merita nostra sic intelligerent, ut etiam ipsa dona Dei esse cognoscerent, non esset reprobanda ista sententia: quoniam vero merita hu
Abbreviated transcription (Latin):
te ͣ tta dei donũ est et fides᷑ ꝙiis et ip̃a cũ dici᷑
si credideris saluus eris: ꝓpoito pmnio salutis
eygatur a nõẜ ¶Ideo emin het et nob ꝓcipi¬
untur. et dona dei eẽ mostratur ͥ ut intessigat᷑
ꝙ et nos enfacimꝰ. et deus facit ut illa fatiamꝰ:¬
tius᷑: ꝙͣub̾i ditit ego fatisim ut fatiatis Ilocum
ipm scͥpture attẽdite᷑. et uidebitis illa deũ ꝓmutte¬
re se facturũ ut fatiant᷑ que iuberit: ut fic̾nti Nõ
scme ibi tacet merita eoꝵ sed mala. quibꝰ se ostẽ dit

Expanded text:
a cum dicitur, Si credideris, salvus eris, proposito praemio salutis exigatur a nobis. Ideo enim haec et nobis praecipiuntur, et dona Dei esse monstrantur, ut intelligatur quod et nos ea facimus, et Deus facit ut illa faciamrtius quam ubi dicit: ego faciam, ut faciatis? locum ipsum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere facturum se ut faciant, quae iubet, ut fiant. non sane ibi tacet merita eorum, sed mala, quibus se ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓmissio oĩ semimi: nõ de nr̃e uołũtatis ptate:
s de sua ꝑdestinatiõe ꝓrsit ¶ ꝓmisit enĩ quodip̃e
facturꝰ fuerat nõ quod̾ homines  qr si fatiunt
hoies bona que ꝑtinent ad cõledũ deu ipefact ut
illi fatiãt que ꝓmisit᷑: nõ ilłi fatũt. ut ipe fati¬
ał quod ꝓmuisit : alioq̃n ut dei ꝓmissa impleant᷑

Expanded text:
de nostrae voluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit. Promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines. Quia, etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum, ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit. Alioq
Abbreviated transcription (Latin):
putas de terpo cerrae nectues q̃ uidetur stare
ci non ho fumior ꝙ infirmiori fidẽ suã spẽ
caritatemꝰq cõmiltat᷑᷑/ Sedcũ dicitur inq̃iat si
credideris saluus eris᷑: unũ ħoꝵ exigi ᷑ͥ alterũ
offerturui quod exigitur m hoĩs quod offertur
os dei est ptaten Cur nõ itrumq nde  et ꝙ¬
eoitritur. Et quod offertur. NRoga᷑ em̃ ut det quos

Expanded text:
o certa est nec times: qui uidetur stare, cur non homo firmiori quam infirmiori fidem suam, spem caritatemque committit? ,,Sed cum dicitur" inquiunt "si credideris, saluus eris, unum horum exigitur, alterum offertur: quod exigitur, in hominis, quod offertur, in dei est potestate". cur non utrumque in dei, et quod iubet et quod offert? rogatur enim, ut det q
Abbreviated transcription (Latin):
Nam issci ẽẽ poterat etiã in issis ains : hec uero eẽ
nõ poterat: tot inꝑedientibꝰ causis¶Ex̃ ꝙͣ et si¬
do sicut suꝑius disseruimꝰ. si emortins memhris
semlibus. munere dei quoda mõ reuainstentibus
etiã ip̃a reuiisceret: conditionẽ ꝓfecto tarins
torruptibilis sequeretur ut eet i torꝑe mortis
hꝰ que in ꝑadiso ẽẽ nõ posset ante ꝑctm̃. in cor¬
pore uite illiqu Setũdũ conditione autẽ pẽalis

Expanded text:
nam illa esse poterat etiam in illis annis; haec vero esse non poterat, tot impedientibus causis. Quanquam et libido, sicut superius disseruimus, si emortuis membris senilibus munere Dei quodam modo reviviscentibus etiam ipsa revivisceret; conditionem profecto carnis corruptibilis sequeretur, ut esset in corpore mortis hujus, quae in paradiso esse non potest ante peccatum in corpore vitae illius. Secundum co
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fiẽt ut nec contra sibidinẽ belłir. ẜ siue
unũ horũ fingas siue utrũq. quod nescioqͣ¬
mõ poffis ex̃ aĩo fatias. id est sie ulła simu¬
latiene. et plignes contra quo laudas . et
laudes: contra q plignes ¶Ego tii id ꝙͦ est mi¬
tius de te credes. uelut cũ de bellatore sibidĩs a¬
tto. et nuptias nõ dico malas. tu ditio peb&¬

Expanded text:
ntra libidinem bellum. Sed sive unum horum fingas, sive utrumque quod nescio quemadmodum ex animo facias, id est sine ulla simulatione, et pugnes contra quod laudas, et laudes contra quod pugnas: ego tamen id quod est mitius de te credens, velut cum debellatore libidinis ago; et nuptias non dico malas, sed b
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nõ sũ situt inimitu tibi ẽ ilsud ꝙͣ habitat
incaruetua mału: ꝙuis potissimũ cupiam
ut ho malũ et doct̾ne sanitate uituꝑes. et uibe
stitate debelles: iñ ex hiĩs duobũs quoꝵ pu¬
can potes unu ex aĩo fatere alterĩt fingere.
maslem te fallatter laudare cocupistetiam
ꝯfallattet expugnare¶ Collerabiliꝰ emim
einquatua q̃ uita mẽtit᷑: tollerabiliꝰ sma

Expanded text:
tibi non sum, sicut inimicum tibi est illud quod habitat in carne tua malum, quamvis potissimum cupiam, ut hoc malum et doctrinae sanitate vituperes, et vitae sanctitate debelles: tamen ex his duobus, quorum putari potes unum ex animo facere, alterum fingere; malim te fallaciter laudare concupiscentiam, quam fallaciter expugnare. Tolerabilius enim lingua tua, quam vita mentitur: tolerabilius
Abbreviated transcription (Latin):
cĩm ita sint᷑ et cõiugum boliu est inqͣtutẽ
nigiũ est. et hõ siue de congio siue de adilto
lo generatur. quo hñ pudicitia congalit in
nẽtessariũ illi est. ut ab eiꝰ mali nexa rere¬
neratiõe soluatur. ¶ Ꝙ ergo .a. me q̃ris uisit
orugiałe małũ : tu iñ teipo uerius tibi loqu¬

Expanded text:
cum ita sint, et conjugium bonum est in quantum conjugium est, et homo sive de conjugio, sive de adulterio lo generatur, quo bene pudicitia conjugalis utitur, necessarium illi est, ut ab ejus mali nexu regeneratione solvatur. Quid ergo a me quaeris, « ubi sit originale malum; » cum in te ip
Abbreviated transcription (Latin):
bꝯ seu tꝑibꝰ nris duinitus fiat tałe miratłm
Et tñ ilłi poterat si sara steril nõ furiss. q et
ilłe potuit de agar. et ilła nõduł erat sic eti¬
te progressa ut ei cessarẽt fieri muliebria
Ad hoc̃ ergo erat te habrahe torpꝯemortũ
uł de sara iã generare nõ posset ł it enãsi
eẽt illa ita fecũda. ut tñ iã ꝓpinqͣret eati qua
cruor ilse mest uies interuallis uenir e de¬
qistert ¶ Qubꝰ emi ia oĩo nõ fluit: eas ab
aucteribꝰ meditie defuntũ est. nõ posse coni-¬
pere curaret defecerũt ausare fieri mulieba
cusupius ia dixiss habraham aũ et sara
tenerare ia ilła etate nõ potant cũ eet ha¬
bratra tentenarius sara nonageria.etiam
ontipere possit: si iiueis eet maritꝰ i eut
alite nõ posset pp̃corpꝰ habrahesit emortuu se¬

Expanded text:
us nostris, nisi divinitus fiat tale miraculum? Et tamen illi poterant, si Sarra sterilis non fuisset; quia et ille potuit de Agar, et illa nondum erat sic aetate progressa, ut ei cessarent fieri muliebria. Ad hoc ergo erat Abrahae corpus emortuum, ut de Sarra jam generare non posset, etiamsi esset illa ita fecunda, ut tamen jam propinquaret aetati, qua cruor ille menstruis intervallis venire desisteret. Quibus enim jam omnino non fluit, eas ab auctoribus medicinae definitum est non posse conciptura curaret, Defecerunt autem Sarrae fieri muliebria: cum superius jam dixisset, Abraham autem et Sarra generare jam illa aetate non poterant, cum esset Abraham centenarius, Sarra nonagenaria; etiamsi concipere posset, si juvenis esset maritus; tunc autem non posset, propter corpus Abrahae sic emortuu
Abbreviated transcription (Latin):
respõdere nob̾. hut libros possis implere::
dei munere habrahe et sare semo cõfectis e¬
morturisq corꝑib.÷ : et muidiosa uote ꝓcła-¬
mas ut asserã si possũ ad opus diaboli ꝑtinere.

Expanded text:
respondere nobis, sed ut libros possis implere. respondere nobis, sed ut libros possis implere. Dei munere Abrahae et Sarae sebio confectis emortuisque corporibus » : et invidiosa voce proclam« ut asseram si possum, ad opus diaboli pertinere,
Abbreviated transcription (Latin):
isi gn̾atioe mũdetur : tñ nõ ad h ͦ deus fant sõi¬
nes ut fantłia quoda mnõ diabolus habeat: sed
ea bõitute qua nicturis  dĩbꝰ p̃stat ut sint: qui
etiã ip̃m fucit subsistere dyabollm Quã boitapõ
si rebus substraheret: continuo nichil ẽẽnt S¬
tut enĩ nõ ideo creat petora ĩ armentis et grai¬
bꝰ impioꝵ ut demoibꝰ ĩnolentur ꝙͣuis hot e̾e
nouerit facturos: sic etiã ubi gengrationẽ pct̃o
scłoꝵ: se suã nõ abstinet ab eiꝰ conditiõe bõi e¬
S hac argumẽtatione qua te falłis. et tõfetisse
te aliꝙͣ arbitraꝵ: m̾geris solitũ maledictũ
dlt derude subnectis quod forsitan dicã. scͥpturaꝵ
nõ sillogissorũ debere testiomo cõprobari: fili¬
os de corporei cõmixtioe nascetes: repitur di
ẽẽ x̾anꝰ ¶Pronide remꝰ quã ꝓmptissime confi¬
temur et sibentissime predicamꝰ uelut hade¬
at inter nos fõtrouersia. ita ꝑ stͥpturaꝵ tesiõia
conaris oñdere et saboras maniter ł nõ ut

Expanded text:
nisi regeneratione mundetur: tamen non ad hoc Deus facit homines, ut familiam quodam modo diabolus habeat; sed ea bonitate, qua naturis omnibus praestat ut sint, qua etiam ipsum facit subsistere diabolum. Quam bonitatem si rebus subtraheret, continuo nihil essent. Sicut non ideo creat pecora in armentis et gregibus impiorum, ut daemonibus immolentur, quamvis hoc eos noverit esse facturos: sic etiam ubi generationem peccatsaeculorum, suam non abstinet ab ejus conditione bonist hanc argumentationem, qua te fallis, et confecisse te aliquid arbitraris, ingeris solitum maledictum, ac deinde subnectis, « Quod forsitan dicam, Scripturarum, non syllogismorum debere testimonio comprobari, filios de corporum commixtione christianus. Proinde rem, quam promptissime confitemur et libentissime praedicamus, velut habeat inter nos controversiam, ita per Scripturarum testimonia conaris ostendere; et laboras inaniter, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
Etũ hoc interest: ꝙ ego dico me malũ frenare
tu autem te bonũ Ego dico iͣ małũ reput¬
nare: tu fibr sonũ ¶ Ego bello ciduersus mału
tu aduersus bonũ u Ego cupio mãlũ debellare
tu bonũ ¶ Unde putaui potiꝰ ꝙ istã tõcupistẽ¬
tiã magis incitando loudare.qͥ frenarł stu¬
deas contmendo ⁊ glosa te ꝑ coit mentiam
cõsiteris exrertere certamĩa.¶Contra ꝙ rogo ꝙͣ dic

Expanded text:
erum hoc interest, quod ego dico me malum frenare, tu autem te bonum: ego dico mihi malum repugnare: tu tibi bonum: ego bello adversus malum, tu adversus bonum: ego cupio malum debellare, tu bonum. Unde putari potest quod istam concupiscentiam magis incitare laudando, quam refrenare studeas continendo. 50. Gloriosa te per continentiam profiteris exercere certamina: contra quid, rogo? Quid dic
Abbreviated transcription (Latin):
cinq̃ uiro sano pot id accedere ꝑ ettem¶No
tussoc opꝰ m maibꝰ habere mlntiatꝰ est nõb̾
senex osteginta et quatuor ages ãnosͥ qͥ re¬
seSiristria ¶ e utiq ꝓ modulo qͦ isto tpe ui s¬
uit hoies gr auioris senectigis est ꝙ fuerat ha
mortuali una sterifitas q̃ ab ip̃a merat iulen¬
tate̾: nõ eas ia posse patere᷑. et si fotũ de fue int
anꝙ̃ illa cessassent ¶ Et ideo sc̃ptura noluts
nõ etate fuerat. ẜ sua sterisitate ꝑmota/. Sit eni
scͥpturci loq̃tur ¶ Saracũ. upor abraham nõ pe¬
rabat ilłi et uerba eiꝰ ad uirͣu istasunt: Ette tõ¬
clusit me deus ut nõ parĩa ¶ Tsit̃ autẽsi etatẽ cõ¬
fiderens aboꝵ decrepiti eent᷑: si nr̃i tp̃is hõĩes
essent i Erat en habraha anoꝵ arciter sxrxb¬

Expanded text:
viro sano potest id accidere per aetatem. Nam cum hoc opus in manibus haberem, nuntiatus est nobis senex octoginta et quatuor agens annos, qui rese Lyristriam; qui utique pro modulo, quo isto tempore vivunt homines, gravioris senectutis est quam fuerat emortua: una sterilitatis, quae ab ipsa inerat juvenaetatem, non eas jam posse concipere, etsi fecundae fuerunt, antequam illa cessassent. Et ideo Scriptura noluit hoc non aetate fuerat, sed sua sterilitate permota. Sic enim Scriptura loquitur: Sarra autem uxor Abraham non pariebat illi. Et verba ejus ad virum ista sunt: Ecce conclusit me Deus, ut non pariam. Tunc autem si aetatem consideremus amborum, decrepiti essent, si nostri temporis homines essent. Erat enim Abraham annorum circiter
Abbreviated transcription (Latin):
penã ẽẽ diceretis nõ e̾ẽt uox hec bti amatõris
siquod huit Iufficit cae parila salte penãfate¬
nui ẽe que magna est. ut ymago dei nõ sia᷑
ntrare m regiuum dei. obsecro aperite qͣlescũ¬
q oculos. Et uidete qua iustitia. pena ista infli¬
fendasit ꝑuulo. quẽ clausis ocuł origiali ob¬
nooĩ negatis ẽẽ pcto ¶ Omitto cõmẽorare
q̃mala i hac ipa trasitoria bita pene oes pa¬
pantur infantes ÷ et quomo expsicetur quod
dictũ est: graue iugũ suꝑ filios ad̾a a. die exi¬
tus de uentre ppris eoꝵ. usq in dĩe sepulture

Expanded text:
poenam esse diceretis, non esset haec vox beati amatoris si quod huic sufficit causae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magna est, ut imago Dei non sinatur intrare in regnum Dei; obsecro, aperite qualescumque oculos, et videte qua justitia poena ista infligenda sit parvulo, quem clausis oculis originali obnoxium negatis esse peccato. Omitto commemorare quae mala in hac ipsa transitoria vita pene omnes patiantur infantes, et quomodo explicetur quod dictum est, Grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae
Abbreviated transcription (Latin):
sroradetat mortiu septem dieb. fatuũ be
doib diebꝰ ee sugendũ. ¶Quis urm nestiat
quos uulgo moriones uocat᷑ natura ila fatu¬
qb ut qͥpusda eoꝵ pene sensus peroꝵ coseratur:
St nõ uostis fateri genus huanũ ex uitioa
deseruit deu trahere dapnate ongie noxaͥ his
oib dignissima penis uisi ubi parcił rõe dis

Expanded text:
dicat, Mortuum septem diebus, fatuum vero omnibus diebus esse lugendum ? Quis autem nesciat, quos vulgo moriones vocant, natura ita fatuos, ut quibusdam eorum pene sensus pecorum conferatur? Et non vultis fateri genus humanum ex initio quo deseruit Deum, trahere damnatae originis noxam his omnibus dignissimam poenis, nisi ubi parcit
Abbreviated transcription (Latin):
ra sunt᷑ q̃ dicitis. Noua st̾ que dicitisͥ mira stuꝑe
ut  fructus operis fieret utͣtiq coĩs: et ueł uirtu¬
tis excercitate gaudia. uel insolẽtie penas cũ aꝰ
qulã hit nõ bñ rexerat carnis afflictiõe sentir et
Eñde igitur: quare in hac ip̃a. n ea afflictiõe qrͣ¬
misamma critietur infantis : cuiꝰ ei merctũ ꝙ
no bñ rexerit carnẽ. adhuc nõ põt inputari ͨ ꝰ
Natura dicis huanã in epordiis nascentiũ: in¬
notẽtie dote sompbete⁊ fatemur sane ꝙͣtũ ad pcta
ꝑtinet ꝓp̃a ¶ Cũ autẽ origiali negatis obnoxios̾
Rñdete ergo quo merito tãta innotẽtia nõnũꝙͣ¬

Expanded text:
a sunt quae dicitis, falsa sunt quae dicitis: mira stupemut fructus operis fieret utrique communis, et vel virtutis exercitae gaudia, vel insolentiae poenas cum ejus quam hic non bene rexerat, carnis afflictione sentiret? » Responde igitur, quare in hac ipsa vita afflictione carnis anima crucietur infantis, cujus ei meritum, quia non bene rexerit carnem, adhuc non potest imputari. « Naturam » dicis « humanam in exordiis nascentium innocentiae dote locupletem. » Fatemur sane, quantum ad peccata pertinet propria: cum autem etiam originali negatis obnoxios, respondete, quo merito tanta innocentia non
Abbreviated transcription (Latin):
dt totũ ꝓpea qr timietis dicere non bap̃tizẽtur . ne
nõ solũ faties ure sputis obłimatur uiroꝵ ͥ ueꝵ
et fapita san daliis muliertulaꝵ cõmitigentur¬
Nos certe caiñ qͣre sub di abolo sit qͥ nasctur done
renastatur iii uͦͣ pcti ex origine dicimꝰ eeco¬
taguumł uos aũ qui hoc negatis. ea salte que
aꝑta sunt intuemsni: cur nõ nussi etiã dedio¬
nebit: ubi forsitã pp̃ uos intercogunt dñs nͦ
stiebat᷑: ut pr pueri rñderet filiũ suũ ab infa̾n¬
tia sua. demoio tã grau grauiterq uexari/. t
a xpi disciplił nõ posset expelli ¶ Scte ego ut
sint ꝑuuli in diciboli p̃tatt cam nuptias ẽs nõ
nec subintrante pcto. amittere potuerut 2¬
Ed uidelicet ut egregius dyaletitus nõ me pa-¬
tieris elabi: s presse interrogabis et bremter
nn ꝑdulis acfionẽ reã an naturã pute: Et ad
fecermt᷑: si naturã oñde qͥs eos fecerit¶ Qua¬
si et actio malafatiat naturã natur reã dc¬

Expanded text:
 quia timetis dicere: "non baptizentur", ne non solum facies uestrae sputis oblinantur uirorum, uerum etiam capita sandaliis muliercularum commitigenturNos certe causam, cur sub diabolo sit qui nascitur, donec renascatur in Christo, peccati ex origine dicimus esse contagium. uos autem, qui hoc negatis, ea saltem quae aperta sunt intuemini, cur nonnulli etiam daemonebit, ubi forsitan propter uos interrogauit dominus quod sciebat, ut pater pueri responderet filium suum ab infantia sua daemonio tam graui uexari, ut a Christi discipulis non posset expelli. ecce ego, ut sint paruuli in diaboli potestate, causam nuptias esse non mque suum, quod nec subintrante peccato amittere potuerued videlicet, ut egregius dialecticus, « non me patieris elabi, sed presse interrogabis et breviter, In parvulis actionem ream, an naturam putem. » Et ad fecerint: si naturam, ostende quis eam fecerit. » Quasi et actio mala faciat nisi naturam ream. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
semis intus possideri hoĩem nastente .a. deo et a di.¬
abolo: uel potius totũ .a. diabolo possider pror¬
sus excluso deo uelut ab uniuersa possessione sua
quod est homo¶ ub̾i ẽ acum̃e tuũ quotibi uide¬
ris et categorias aristotelicas assetutꝰ et abiã
sario ueritatis: ¶ Int̾rogo eni te: ꝙͣ de nõdũ re¬
generato hõie pessimo qͥuotũq. rñdeas. Sastẽ
istũ cofiteris eẽ sub diabolo: uisi renascatur ĩ x ͦ
d̃m et ħ ͦ negas. Ñ Si negas:  qui st̾ ergoquos
deus eruit de ptate teneb̾raꝵ et tr̃asfert ad it¬
in tłi hore in pt̃ate adhuc poito tenebi aꝵ ͥ habẽ¬
at deꝰ aliquã ptatem. ¶ Si dixeris nõ habet:
rndebitur tibi. ergo deꝰ de sua possessiõe .a. diaͭ
excliisus est. I Si dixeris ħt÷ rñdebitur tibi
ergo deus et diabolus in semis intus hoĩem
possident et tibi ab impitis tał muidĩa conci-
iuł ab̾ ortu recetibꝰ concttare uoluĩstis ¶ Ette
pmͫ ar ͫͫ tuu qͣta facilitate destructũ est. dũ ał¬

Expanded text:
semis unciis possideri hominem nascentem a Deo et a diabolo, vel potius totum a diabolo possideri, prorsus excluso Deo velut ab universa sua possessione, quod est homo. » Ubi est acumen tuum, quo tibi videris et categorias Aristotelicas assecutus, et aliarsario veritatis? Interrogo enim te, quid de nondum regenerato homine pessimo quocumque respondeas. Saltem istum confiteris esse sub diabolo, nisi renascatur in Christo: an et hoc negas? Si negas, qui sunt ergo quos Deus eruit de potestate tenebrarum, et transfert ad in tali homine in potestate adhuc posito tenebrarum habeat Deus aliquam potestatem. Si dixeris, Non habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessione a diabolo exclusus est. Si dixeris, Habet: respondebitur tibi, Ergo Deus et diabolus in semis unciis hominem possident; et tibi ab imperitis talis invidia concitae parvulis ab ortu recentibus concitare voluisti. Eccem tuum quanta facilitate destructum est, dum at
Abbreviated transcription (Latin):
as omibꝰ uobis: tu p̃termtis ommino nec
respicis s spatiaris tibi uir disertissimꝰ: et
extertes ingẽiũ ac łinguã tuã: in kuude nat̾e
Ratura ista. in tãtas. et tã maĩfestas collapsa mise¬
nctiuĩ ᷑ nõ iulianũ nõ telestiũ. nõ pelagni sau¬
datorẽi Quã quidẽ redimi nõ fateris in ꝑuuł
te quomõpt intessuri ista redeptio. insi a. malo re¬
dimente illo qͥ redenũt istł. ab oĩbꝰ miq̃tatibꝰ eiꝰ
uh̾i enĩ redeptiosonat: intelligitux et p̃tua Et
ihũ: ¶ De hoc cuctẽ p̃tio quare sit fusũ ͤ ꝙ̃ interro¬
gemꝰ asiũ.  Rodeptor ĩpẽ indeat: dicat ip̃e me¬
sator ¶Hit est inqͥt sanguis meꝰ. q̃ ꝑro mułtis
effũdetur: in remissionẽ pc̃toꝵ ¶ ꝑgite adhuc
pgite᷑. et sicut dicitis in sacta ͭ ͤ saluatoꝵ saluam᷑
baptizant̾. s nõ saluantir: redimũtur. s nõ sile¬
rantar: lauantur s nõ abłuũtur:ͥ exortizant᷑¬

Expanded text:
ab omnibus nobis, tu praetermittis omnino, nec respicis: sed spatiaris tibi vir disertissimus, et exerces ingenium ac linguam tuam in laude naturae. Natura ista in tantas et tam manifestas collapsa miseianum, non Coelestium, non Pelagium laudatorem. Quam quidem redimi non fatereris in parvulis, te, quomodo potest intelligi ista redemptio, nisi a malo, redimente illo qui redimit Israel ab omnibus iniquitatibus ejus ? Ubi enim redemptio sonat, intelligitur et pretium: et isti Jesu? De hoc autem pretio, quare sit fusum, quid interrogamus alium? Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mercator: Hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur, in remissionem peccatorum . Pergite, adhuc pergite, et sicut dicitis, in sacramento Salvatoris baptizantur sed non salvantur, redimuntur sed non liberantur, lavantur s
Abbreviated transcription (Latin):
bigr dũ sit emortuũ fuisse corpꝰ hab̾rahe. ut
nõn uallat de eĩ feia filios gignere: que parere
posset dicitur ẽm facere hͦ etatis accessus ut ex
pela generare seneo possit adosescetula.cum
lam degradiore no possit¶ Querm tã plixo¬

Expanded text:
ligendum sit emortuum fuisse corpus Abrahae, ut non valeret de omni femina filios gignere, quae parere posset. Dicitur enim facere hoc aetatis accessus, ut ex femina generare senex possit adolescentula, cum jam de grandiore non possit, quamvis i
Abbreviated transcription (Latin):
adusterma comixtione utiq mala: bonũ est mn
corpm cõditioe opus deis uides nẽꝑe ꝙͣ dyale¬
tite inchił dixeris: et nussa q̃dẽ tu spa dtuleti¬
ce discip̃sie: tu ꝙͣtũ ꝙ tͣiite exhorb̾itauerisͥ
bidis seliꝯ artisuerb ad h ͦ te uti ut eis inflatꝰ
altomitos fatias impitos: uolendo bideri esse
ꝯͣ nõ es¶ Quodet sieẽs: ad eñ modũ quo ista
disputu da ft᷑: nichił eẽs ¶ Sed płae nt̃c eł m̾ep¬
tus et inpitus: tunt autem meptus artifex

Expanded text:
adulterina commixtione utique mala, bonum est in corporum conditione opus Dei. Vides nempe, quam dialectice nihil dixeris, et nulla quidem culpa dialecticae disciplinae, tu quantum a tramite ejus exorbitaveris. Vides illius artis verbis ad hoc te uti, ut eis inflatus attonitos facias imperitos, volendo videri esse quod non es. Quod et si esses, ad eum modum quo ista disputanda sunt, nihil esses. Sed plane nunc et ineptus et imperitus, tunc autem ineptus artifex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ hoies stͥ: quod oio nõ eeñt . nͣ eos ilłe q̃ sũ¬
me bonus est creauisset ¶ Malũ uero s nlllũ
ex origine traherent.  nũ ꝙͣ tũ bitiis. ues cor¬
palib̃ꝰ nascerentur ⁊ deus eñi qͣ est oĩaꝵ. ip̃e est
ꝑsia corpoꝵ conditor  qͣ utiq hlĩane ni ipã to¬
dtioe nature: bitia non infligit inmerite.
tuenia bonã dico¶^huc actedit qr et cõseques nõ
est ut si semꝑ ẽ mala sexus utriusq cõ uñotio
uea sit de formis etia conditio corꝑũ in duer-¬
pitate scuiũ portoꝵs ꝓfecto eni si intatũ hoies
cont mało ẜibidis subiugati ut remota hões
morecymtuberet᷑: nõ ideo deformis eẽt tõdiͦ¬

Expanded text:
 homines sunt. quod omnino non essent, nisi eos ille qui summe bonus est, creauisset. malum uero si nullum ex origine traherent, numquam cum uitiis uel corporalibus nascerentur. deus enim, qui est animarum, ipse est etiam corporum conditor. qui utique humanae in ipsa condicione naturae uitia rum etiam bonam dico. Huc accedit, quia et consequens non est, ut si semper est mala sexus utriusque commixtio, propterea sit deformis etiam conditio corporum in seitate positorum. Profecto enim si in tantum homines essent malo libidinis subjugati, ut remota honestmore concumberent, non ideo deformis esset condi
Abbreviated transcription (Latin):
et m oes Precipit ut habeatur caritas. Cor¬
ripit qr nõ habentur carctus. Orat ut habun¬
det caritas ¶O hõ ini p̃ceptioe cognosce quidde¬
beas habere: in correptione cognosce tuote ui¬
tio nõ habere: in orone cognõste bñ accipias
habetur quod nõ acceꝑi ab ilło. a qͦ nisi detur.
nõ est oĩno aliu̾d unde tale. ac tãtũ nuriꝰ ħa¬
beatur ħ Patimini paulliłu me fres mei nõad¬
uersũ uos quoꝵ ritm est gor cũ deo. s aduersus¬
eos qͣ terrena sapiũt. uel aduersus ip̃as hũa¬
nas cogitatiões pro tesestis et diurine gre cari¬
tate certares hoc em̃ dicut qͣ nĩ suis malignis
deo q̃ mithi ut facerem dedit Si aũ. nõ fetero.
nõ ego corripiendus sũ. s ille oradus est ut

Expanded text:
es . » Praecipit ut habeatur charitas, corripit quia non habetur charitas, orat ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias habetur, quod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deosus ipsas humanas cogitationes, pro coelestis et divinae gratiae veritate certare. Hoc enim dicunt, qui in suis malignis Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio his humanoꝵ tor dnui quod place¬
ret icłmandoꝵ oĩpotetissima ꝑtaten dit eni
sc̃ptũ estu Et dimisit samuel ppłm et abiit unꝰ¬
quisq ĩ locũ suũ: et saul abiit in domũ suã
in trabat Et abierunt potentes quoꝵ retigit
deus corda cũ saule: et filii pestilentes dixe-¬
r̃t  uuis saluabit nos hic. ¶ Et inhonora¬
uerut eũ: et nõ obtuserut ei mimerdu Nũ qr
aliqͥs dicturꝰ est. nõ iturũ fuisse cũ saule queqͣ

Expanded text:
sine dubio habens humanorum cordium quo placesine dubio habens humanorum cordium quo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Samuel populum, et abiit unusquisque in locum suum; et Saül abiit in domum suam in Gabaa; et abierunt potentes quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum Saül
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ: insi õe quod habebantu nueq emmi
ome osus quod erat in toto terraꝵ orbe: Deciã¬
bant. ¶ Secũdũ hũc socutionis modũ dictũ
est: sicut et ego omibꝰ ꝑ oĩa placeo ¶ Nũꝙͣ eni
qri boc dixit᷑ ⁊ placebat etiã tã mułtis ꝑse¬
titoribꝰ suis:¶ Sed placebat oĩ gni hõminũ
quod xp̃i congregabat eccla÷ siũe iam intꝰ
positis᷑. siue intrõducẽdis in ẽa ¶ Nõ est itaq
Bubitansũ uosuntati dei qui in ceło et in ter¬
ra oĩa quetũq uolint fecit᷑. et qͥetia isła que
fitura st̾. fecit. hũanas uõłictates nõ posse¬
esistere qͥuommꝰ fatiat ip̃e quod wlt. qñ qͣ¬
memore: Qñ deus uoluit sauli regnu dare
sit erat in ptate israrlitaꝵ subderẽ se mẽora¬
tobiro sie nõ subdere quo utiq meoꝵ poitũ
erat in uołictate: ut etĩa deo ualerent rẽsistere
Exͣ tñ s c nõ fecit nsi per ip̃oꝵ hõmi uołictates

Expanded text:
ligendum nisi omne quod habebant; neque enim ligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voresistere, quo minus faciat ipse, quod vult, memorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit, nisi per ipsorum hominum voluntates,
Abbreviated transcription (Latin):
qr et pctis iusta pena debet᷑.: et ad ipsã ꝑtiẽt ius¬
ta correptio que medicinaliter adhib̾etur. etiã¬
si salus egrotantis incerta est ¶ ut sis q̃ corri¬
pitur ad predestinagtoꝵ nmeꝵ ꝑtinet: sit ei cor¬
reptio salubre medicamẽtũ  si aute non ꝑfiẽt.
sit ei correptio peale tormetũ Sub isto ergo
iñcerto ex caritute adhibenda est cius exĩtꝰ
ignoratur: et pro iłłe oranduł: tui adhibet᷑
ut sanetur ¶ Cũ au hoĩes per correptionẽ
n ẜiam iustitie seu uẽiunt. seu conuertut᷑
quis oꝑatur in cordibꝰ eoꝵ salite. insi ilłe qͣ
quolibet platante et rigante. ÷ et quolibetł
agris uel arbusculis oꝑante. dat incremetũ
deus:. cui uoleti saluũ facere malũ ħõmi resis
liis opustũł nrĩs aliquos cõmemoraliius:
sed hic unũ dicama Ita dictũ est oes hoĩes uult
saluos fieri: ut intefsigantur. oes p̃dest mati
Q õe genus hõm in eis esti Situt dictũ ph̾a¬
riseis  deciniatis om̃e olusi ubi nõ est intes¬

Expanded text:
 et peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibetur, orandum est ut sanetur. Cum autem homines per correptionem in viam justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intel