comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio est: pranis decertantib ex iusticiȩ
amore resistere. Pastori enĩ recta timu¬
isse dicere. quid est aluid quã tatendo
terga p̃buusse: Qui minirũ si pro grege
se obicit. murũ pro domo isił hostib
opponit. Hinc rursum delinquenti
populo dicitur. Prophetȩ tra uidert̃
tibi falsa & stulta. nec aꝑtebant miqͥ¬
tatem tuam. ut te ad penitentiã pro
uocarent. Prophetȩ quippe in satro elo¬
quio. ñuumquam doctores uocantur.
Qui dũ fugniua ẽẽ presentia indicant.
qtiȩ sint futura manifestant Quos
diuinus sermo falsa uidere redarguit.
quia dum corripere culpas mettiunt.
in cassum delinquentib ꝓmissa secu¬
ritate blandiuntur. Qui iniquitatẽ
peccantium nequaquã aꝑiunt. qinia
ab increpationis uoct conticescunt.
Ciatis quippe apertionis est. sermo
correptionis. quia increpando culpã
detegit: quã sepr neseit ipse etiam qͥ
ppetrauit. Hinc patilus ait. Ut poteus
malachiam dicitur. Labta sacerdotis
custodient scientiã. & legẽ requirent

Expanded text:
praelio pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastori enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? Qui nimirum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursum delinquenti populo dicitur: « Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperuerunt iniquitatem tuam, ut te ad poenitentivocarent. Prophetae quippe in sacro eloquio nonnunquam doctores vocantur, qui dum fugitiva esse praesentia indicant quae sunt ventura manifestant; quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia, dum culpas corripere metuunt, incassum delinquentibus promissa securitate blandiuntur, qui iniquitatem peccantium nequaquam aperiunt, quia ab increpationis voce conticescunt. Clavis quippe apertionis est sermo correctionis quia increpatio culpam detegit, quam saepe nescit ipse etiam qui perpetravit. Hinc Paulus ait: Ut potens Malachiam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt
Abbreviated transcription (Latin):
it rector discretus in silentio. utilis
in uerbo. ne aut tatenda ꝓferat. aut
ꝓserenda reticescat. Namꝰ siccit in¬
tatia loetitio in etrorẽ ꝑtrahit. ita inclis¬
cretũ fuentium. hos qui erudis. poterant
i errore derelinquit. Sepe namq recto¬
ris imptudi humanã amittere grãm
formidantes loqui libere. recta ꝑtimes¬
cunt. & uixta ueritatis uotẽ nequaquã
iam gregis custodiȩ pastoꝵ studio. s mer¬
cenuarioꝵ uice deserununt: quia ueni¬
ente lupo sugiunt. dũ se stib silemtio
abscondunt. Hinc namq eos pet ꝓphe
ñ ualentes latrare. Hinc rur sũ queri¬
tur dicens. Non ascendistis ex aduer¬
so. neq oppostustis murũ pro domo
isrł: ut staretis in prelio in die dñi. Ex

Expanded text:
t et discretus sit in silentio, et utilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos qui erudiri poterant in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi humanam amittere gratiam formidantes, loqui recta libere pertimescunt; et, juxta Veritatis vocem , nequaquam jam gregis custodiae pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo fugiunt, dum se sub silentio abscondunt. Hinc namque eos Dominus non valentes latrare . Hinc rursum queritur, dicens: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ninirũ dũ se & ꝓphetiȩ sp̃m
habuisse testant᷑ & tam̃ repul¬
sionis sententiã subeunt paten¬
ter ostendit᷑ qͥa in quibusdam
irreuerent̾ abusi sunt uita damp¬
nabilis excusat᷑. Sicitt enĩ testat¬
te dño. nescis unde ueniat ut
quo uadat: sic etiã scire non po¬
tes. cur & aliqͣndo in reꝓbos homi-¬
nes ueniat. atq ꝑ eos suȩ uolun-¬
tatis indiciũ ꝓmat. Nã cũ apłs
dicat qͥa sp̃ualis homo iudicat
omĩa & a nemine uidicat᷑. qͥs
quadã quã ipse nouit discre¬
tione descendere. qui etiã coes¬
sentiałẽ & coȩternũ sͥ dĩ filiũ
noluit ex impioꝵ manib libe¬
rare: Unde ꝑ salomonẽ dicit᷑
Benignus est enĩ sp̃s sapientiȩ
& ñ liberanit maledictũ a la¬
tib bona retͥbint. & dignis sup¬
plicio gr̃ȩ suȩ munꝰ imꝑtit.
Quns autẽ in hoc loco maledicti
nomine nͥ redẽptor debet intel¬
ligi. qui ut a maledictionis nos¬
uncłõ solueret ipse ñ respuit
maledictionib subiacere: Tñ

Expanded text:
Qui nimirum, dum se et prophetiae spiritum habuisse testantur, et tamen repulsionis sententiam subeunt, patenter ostenditur, quia in quibusdam irreverenter abusi sunt, vita dampnabilis excusatur. Sicut enim, testante Domino: Nescis, unde veniat, aut quo vadat, sic etiam scire non potes, cur aliquando et in reprobos homines veniat atque per eos suae voluntatis indicium promat. Nam cum apostolus dicat, quia spiritualis homo iudicat omnia et a nemine iudicatur, quis quadam, quam ipse novit, discretione descendere, qui etiam coessentialem et coaeternum sibi Dei filium noluit ex impiorum manibus liberare? Unde per Salomonem dicitur: Benignus est enim spiritus sapientiae, et non liberavit maledictum a latibus bona retribuit et dignis supplicio gratiae suae munus impertit. Quis autem hoc loco maledicti nomine nisi redemptor noster debet intellegi? qui ut nos a maledictionis vinculo solveret, ipse non respuit maledictionibus subiacere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ addidit. Om̃ renĩ illiꝰ testiᷤ
est ds̾. & cordis eiꝰ scrutator
est uerus & linguę illiꝰ auditor
Quia enĩ patͥs & filii inseparabi-¬
lis & coeẽntialis est unitas. renũ
filii testis. & cordis eiꝰ scrutator
iure pat̾ asserit᷑: cuiꝰ nimirũ
uirtꝰ & sapientia ipse filiꝰ nul-¬
la ab eo credit᷑ in equalitate di-¬
uersuᷤ nilla ꝓbat᷑ abiunctione
semoti. Lingue etiã illiꝰ audi-¬
tor est sicut ipse testat᷑. Pat̾ in¬
maledictũ a labiis suis: qͥa ds̃
testis atq scrutator est cordis
illiꝰ. & lingue auditor. Acsi pa¬
tent̾ diceret᷑. Ideo dei filiꝰ passionis
una est ꝓuidentia. id fieri ꝓ huma¬
ni gen̾is salute decreuit. De qͦ
nimirũ apłs Qui dilexit me
qͥd inirũ si sp̃s sc̃s aliqnͣdo in
reꝓbos ueniat cũ & filiꝰ eius¬
dem cũ eo naturȩ atq poten

Expanded text:
tinus addidit: Quoniam renum illius testis est Deus et cordis eius scrutator est verus et linguae illius auditor. Quia enim Patris et Filii inseparabilis et coessentialis est unitas, renum Filii testis et cordis eius scrutator iure Pater asseritur, cuius nimirum virtus et sapientia ipse Filius nulla ab eo creditur inaequalitate diversus, nulla probatur abiunctione semotus. Linguae etiam illius auditor est, sicut ipse testatur: Pater, inmaledictum a labiis suis, quia Deus testis, atque scrutator est cordis illius, et linguae auditor. Ac si patenter diceret: Ideo Dei Filius passionisuna est providentia, id fieri pro humani generis salute decrevit. De quo nimirum Apostolus: « Qui dilexit me,quid mirum si Spiritus sanctus aliquando in reprobos veniat, cum et Filius ejusdem cum eo naturae atque poten
Abbreviated transcription (Latin):
t sc̃itatis quidem meri-¬
tũ in aliũ non transfer-¬
tur: ordo autẽ ministerii in
plures. ꝓ ut eccłiastica postulat
institutio ꝓpagat᷑ Ubi nimirũ
non discernendũ quis consecra-¬
tionis officiũ habeat. sed qͥd
habeat. Aliud nãq est gr̃e sa-¬
cramentũ: aliud ipsa est gr̃a.
Sacramentũ siquidem gr̃ȩ dat
omĩps deus etiã ꝑ malos: ipsam
autẽ grãm non nisi ꝑ semetipsũ
sp̃m suũ ex largitate suȩ cle¬
mentiȩ p̃rogat: quos tam̃ ꝑ me-
ritũ praue conuersationis ig¬
norat n non & illi sp̃m dei
indubitant̾ habuerant: qui
uenientes ante tribunal iudiess
clamant dñe nonne in nomi¬
ne tuo ꝓpħauimus: & cetera¬

Expanded text:
t sanctitatis quidem meritum in alium non transfertur, ordo autem ministerii in plures, prout ecclesiastica postulat institutio, propagatur; ubi nimirum non discernendum, quis consecrationis officium habeat, sed quid habeat. Aliud namque est gratiae sacramentum, aliud ipsa est gratia sacramenti. Siquidem gratiam dat omnipotens Deus etiam per malos, ipsis autem gratiam non nisi per semetipsSpiritum suum ex largitate suae clementiae praerogat, quos tamen per meritum pravae conversationis ignorat. An non et illi Spiritum Dei indubitanter habuerant, qui venientes ante tribunal Judicis clamabunt: « Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
lo salutaris confugii remedio
subuenit᷑. Uerũ nos diutis ꝑse¬
qui ista postponimꝰ. ut que
auditu saltẽ pauenda sunt.
intelligenda poti qmͣ legenda
sanȩ mentis iudicio relinqua-¬
mꝰ : ac paucis sobriꝰ lector ag-¬
noscat. dogmatis huiꝰ auctores
quantȩ impossibilitatis error
muoluat. Quomodo debet
intelligi quod sepe Iolet op¬
poni.

Expanded text:
lo salutaris confugii remedio lo salutaris confugii remedio subvenitur. Verum nos diutius persequi ista postponimus, ut quae auditu saltim pavenda sunt, intellegenda potius quam legenda sanae mentis iudicio relinquamus, ac paucis sobrius lector agnoscat, dogmatis huius auctores quantae impossibilitatis error involvat. XXXI. Quomodo debet intelligi quod sepe solet opponi.
Abbreviated transcription (Latin):
est ut in eoꝵ diocesib ab his tan¬
tũ clericis sacra mysteria ꝑagant᷑:
qui ab his qui adhuc iiuunt. sy¬
moniacis ordinẽ suscepunt io
Ouid gͦ de his sentiendũ est qͥd
fatendum: Nũqͥdnã sub eis tot
qui ab eisdem sacramenti grãm
non habentib uana sacramenti
speciȩ deludunt᷑: Dicendũ e ne
est ppło ut uł alienarũ diocesũ
migrantes ab his qui ñ a symo-¬
niacis ordinati sunt sacramen¬
ta ꝑcipiant. Sed ecce sacri cano¬
nes uehement᷑ obsistunt: & si¬
ne forma pontificis parrochiarũ
limitẽ tͣnscendentes a cõmuni-¬
one repelluit. His gͥ quandoq
consulti qd̾ consiliũ dabimꝰ.
quib numirũ iuxta dispensatoris
assertionis mertiã nec indigne
possunt misteria sacra contra-¬
dere. nec ad extͣneos canonica per¬
mittit᷑ auctoritate transire:
Ad largissimȩ gͦ diuine pietatis
miuriam. ineuitabilis ꝑeundi
necessitas illis imponit᷑: quib
uidelicet undiq circũ clusis. nul-¬

Expanded text:
est, ut in eorum diocesibus ab his tanest, ut in eorum diocesibus ab his tantum clericis sacra mysteria peragantur, qui ab iis, qui adhuc vivunt, symoniacis ordinem susceperunt. Quid ergo de his sentiendum est, quid fatendum? Numquid nam sub eis tot qui ab eisdem sacramenti gratiam non habentibus vana sacramenti specie deluduntur? Dicendumne est populo, ut vel alienarum dioceseon gre transmigrantes ab his, qui non a symoniacis ordinati sunt, sacramenta percipiant? Sed ecce sacri canones vehementer obsistunt et sine formata pontificis parrochiarum limitem transcendentes a communione repellunt. His igitur quandoque consulti, quod consilium dabimus? Quibus nimirum iuxta desperatoriae assertionis ineptiam nec indigenae possunt mysteria sacra contradere, nec ad extraneos canonica permittitur auctoritate transire? Ad largissimae ergo divinae pietatis iniuriam inevitabilis pereundi necessitas illis imponitur, quibus videlicet undique circumclusis nul
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ ꝓdest ꝑiculũ nosse.
qd̃ non dat᷑ euadere: Fut quo¬
mͦ ualeat quie ad foutẽ uerita¬
tis attingere: si ꝑ deuios anfpac¬
ł gestiat licet nesciꝰ oberrares
Solus gͦ sẏmon diuinȩ gr̃e po-¬
tuit fluenta restringere. & tan¬
qͣm obex medi int᷑ dm̃n & ho-¬
mines. humanũ genꝰ a creato¬
ris sui consortio separare.b¬
sit absit. ut falsus homo re-¬
scindat. qd̾ uerus ds̾ & homo
confederat. Absit ut om̃s ho¬
mines obruere: & diuina bene¬
re.: Sed qͥd queso diceinꝰ de hos
qͦs pt negociationis nefande
cõmerciũ ꝑ quadragenos ut qͥn¬
quagenos annos usq hodie as¬
picimꝰ pontificales cathedras
obsidere: Haut de eoꝵ p̃deces¬
sorib taceam si ue ꝓximis siue
longinquis quos idem aliunde
fures exhibuit. om̃s qui istis
obrepentib tc̃ fuerant ordina¬
ti. uł iã sunt ex hac luce sub.¬
tracti. uł caliginose senectutis
obstaculo ab exercendis offici¬
is sunt remoti. Unde necesse

Expanded text:
Quid enim prodest periculum nosse, Quid enim prodest periculum nosse, quod non datur evadere? Aut quomodo valeat quis ad fontem veritatis attingere, si per devios anfractus gestiat, licet nescius, oberrare? Solus ergo Symon divinae gratiae potuit fluenta restringere et tamquam obex medius inter Deum et homines humanum genus a Creatoris sui consortio separare? Absit, absit, ut falsus homo rescindat, quod verus Deus et homo confoederat. Absit, ut omnes homines unus obruere, et divina benere. Sed quid, queso, dicemus de his, quos post negotiationis nefandae commercium per quadragenos vel quinquagenos ferme annos usque hodie aspicimus pontificales cathedras obsidere? Nam, ut de eorum precessoribus taceamus sive proximis sive longinquis, quos idem aliunde fures exhibuit, omnes, qui istis obrepentibus tunc fuerant ordinati, vel iam sunt ex hac luce subtracti vel caliginosae senectutis obstaculo ab exercendis officiis sunt remoti. Unde necesse
Abbreviated transcription (Latin):
miranda testimonia signũ ꝑ-¬
hibeant: constat ꝓculdubio
qͥa ꝓmouentis coemptio non
p̃iudicat. ubi ꝓmotꝰ. contrac¬
tus uenalitatis ignorat Nec
distractoris in eũ culpa tͣnsfun-¬
dit᷑: qui distractionis cͥmine
sitatis assertio ordinẽ tantũ¬
mͦ p̃sentis uitȩ confunderet:
dit spem atq materiã xp̃i-¬
anȩ pietatis auferret. Dicuis
domꝰ erat simplex. qd̾ crede-¬
bat᷑ altare purus lapis erat.
sacerdotes & qui cet̾is cerne¬
bant᷑ ordinib constituti.
prorsus laici erant. cunctiꝙ
sp̃alis sacramenti uirib ali-¬
eni. Qd̃ corpꝰ & sanguis dm̃i
credebat᷑. simplicit̾ panis erat
la sp̃s sci uirtute ꝑfusa. Cunc¬
ta gͦ falsa ferebant᷑ & friuola:.
& axp̃iane redemptionis penieꝰ
ueritate remota. Unde conse¬
quit᷑ ut patres nr̃i siue hec
falsa fuisse cognoueruit.siue
ueritatẽ fuisse mendaciũ esti¬
maueruit. indifferent᷑ om̃s u¬
cuitabili necessitate ꝑierint.

Expanded text:
miranda testimonia signum permiranda testimonia signum perhibeant: constat procul dubio, quia promovendis coemptio non praejudicat, ubi promotus contractus venalitatis ignorat: nec distractoris in eum culpa transfunditur, qui distractionis criminesitatis assertio ordinem tantummodo praesentis vitae confunderet, ditus spem atque materiam Christianae pietatis auferret. Dicunt domus erat simplex; quod credebatur altare, purus lapis erat; sacerdotes, et qui reliquis cernebantur ordinibus constituti, prorsus laici erant, cunctisque spiritualis sacramenti viribus alieni; quod corpus et sanguis Domini credebatur, simpliciter panis erala Spiritus sancti virtute perfusa. Cuncta ergo falsa ferebantur et frivola et a christianae redemptionis penitus veritate remota. Unde consequitur, ut patres nostri, sive haec falsa fuisse cognoverint, sive veritatem fuisse mendacium estimaverint, indifferenter omnes inevitabili necessitate perierint.
Abbreviated transcription (Latin):
nubibat. quẽ fulgor ꝓp̾e religi¬
onis & honestatis illuftrat: nec
reatus obruit ꝓmouentiũ. ubi
stat puritas & innocentia pro¬
motoꝵ. Sed dũ hec aliquando
cũ religiosis quibusd̾a ep̃is age¬
rẽ. ecce nunc in inemoriã redit.
qd̾ hubertꝰ ariminensis reue¬
rentissimꝰ uidelicet & honestiˢ¬
simꝰ p̾sul attulerit. Equiuo¬
cus inqͥt p̾decessor m̃s huber¬
Tꝰ ep̃e in sacrȩ sedis acquiren¬
de cõmercio teste ꝓuincia non¬
gentas papiensis monete libs
miracula in prb̃rm consetrauit
Quẽ cũ ꝑquisissem ẽ uestigio.
utrũ beate meinorie uir ab
offerendo in sua incolumita¬
te ꝑstiterit: usq ad ultime de-¬
cubationis articulũ offerendo
salutarib hostiis sedulũ in¬
sudasse respondit. Cũ gͥ õs
isti quoꝵ supͣ meminimꝰ & con¬
secrati a symoniacis asserant᷑.
& tam̃ in acceptis usq ad fi¬
nẽ uite officiis ꝑmanentes.
ita diuino examini placuert᷑.
ut amiirandis eoꝵ. mertus

Expanded text:
nubilat, quem fulgor propriae religinubilat, quem fulgor propriae religionis et honestatis illustrat: nec reatus obruit promoventium ubi stat puritas et innocentia promotorum. Sed dum haec aliquando cum religiosis quibusdam episcopis agerem, ecce nunc in memoriam redit, quod Ubertus? Ariminensis, reverentissimus videlicet et honestissimus presul, attulerit: 'Equivocus', inquit, 'predecessor meus Ubertus episcopus in sacrae sedis acquirendae commercio, teste provincia, nongentas Papiensis monetae libras miquem cum perquisissem e vestigio, utrum beatae memoriae vir ab offerendo in sua incolumitate perstiterit, usque ad ultimae decubationis articulum offerendo salutaribus hostiis sedulum insudasse respondit. » Cum igitur omnes isti quorum supra meminimus, et consecrati a Simoniacis asserantur, et tamen acceptis usque ad finem vitae officiis permanentes, ita divino examini placuerint ut admirandis eorum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
llud qͦ qd̾ crebriꝰ iterari multis
referentib audio: tacite p̃tere¬
undũ non duco. Quid est emͦ
qd̾ nonnullos uenerabiles ui¬
ros quos constat ꝓculdubio a
symoniacis ad sacerdotiũ ꝓ uec¬
tos. & usq ad obitũ nouimꝰ offe¬
rendis indesinent᷑ sacrificiis insti-¬
tisse. & nunc ꝑspicue uideamꝰ
insignib miracłoꝵ uirtutib
choruscare. Nr̃a quippe etate.
beati uiri uidelicet Rooualdus
camerinensis. Aoncus raimbonen¬
sis. Guido ponpsianꝰ. firoranus
firmensis. & qͣmplures alii sc̃e
conuersationis studio florueruis.
suꝑ quoꝵ uidelicet ueneranda
cadauera ex sacerdotalis aucto¬
ritate concilii sacra altaria suilł
erecta. ubi nimirũ diuina mys-¬
teria miracłis exigentib offerum-¬
t᷑. Euidens gͦ clarescit indiciũ
ex eoꝵ manib sacrificiũ diuino
conspectui qͣm suauit᷑ sit accȩp¬
tũ. atq ꝑ eos diuina dispensa
tio luce clariꝰ in notescie. qͥa ne-¬
minẽ caligo aliene ꝑuersitatis ob¬

Expanded text:
 quod crebrius iterari, multis referentibus, audio, tacite pretereundum non duco. Quid est enim, quod nonnullos venerabiles viros, quos constat procul dubio a symoniacis ad sacerdotium provectos et usque ad obitum novimus offerendis indesinenter sacrificiis institisse, et nunc perspicue videmus insignibus miraculorum virtutibus coruscare? Nostra quippe etate beati viri, videlicet Romualdus Camarinensis, Amicus Rambonensis, Guido Pomposianus, Firmanus Firmensis et complures alii sanctae conversationis studio floruerunt. Super quorum videlicet veneranda cadavera ex sacerdotalis auctoritate concilii sacra altaria sunt erecta, ubi nimirum dum divina mysteria miraculis exigentibus offeruntur, evidens clarescit indicium ex eorum manibus sacrificium divino conspectui quam suaviter sit acceptum; atque per eos divina distio luce clarius innotescit; quia neminem caligo alienae perversitatis ob
Abbreviated transcription (Latin):
capus p̾erat. indit maiorẽ be¬
nedictũ papã qͥ iã obierat nigͦ
eqͦ quasi corporalit᷑ insidentem.
Cũq illũ ceptũ iter carꝑe ceru̾et.
heus inqͥt. nonne tu es papa
benedictꝰ. quẽ desunctũ liqͥdo
nouimi: Ipse inqͥt infelix ego
sũ. Ꝙ ille. Quomͦ tͥ est pat̾: Grauis¬

Expanded text:
Capraeis praeerat, vidit majorem Benedictum papam, qui jam obierat, nigro equo quasi corporaliter insidentem. Cumque illum coeptum iter carpere cerneret, Heus, inquit, nonne tu es papa Benedictus, quem defunctum liquido novimus? Ipse, inquit, infelix ego sum. Et ille: Quomodo tibi est, Pater? Gravi
Abbreviated transcription (Latin):
adnitoriũ p̃beat᷑ de mea recuꝑa¬
tione ñ pͥuor. Sed ꝑge queso ad
occupat sedẽ. eiq mea funct ꝯ le¬
gatione denuntia. ut illã po¬
tissimã sũmã quȩ in tali theca
recondit᷑. in pauꝑes ꝓ mea salu-¬
te distribuat. sicq me redimen¬
hoc miseratio diuina cognos¬
cat. Nã cetera quȩ ꝓme sunt
indigentib tradita mͥ nichil
penit  ꝓfuerunt. qͥa de rapimiᷤ
& iniusticiis acqͥsita funt. His
gͥ auditis ep̃c romã impiger
adiit. ioħi papȩ defuncti frĩs
uerba narrauit. ep̃alis mox
sarcinȩ pondus abiecit. mona¬
Ichũ induit. eoq mͦ salutẽ s e
aliena calamitate ꝓuidit.

Expanded text:
torium praebeatur, de mea recuperatione non privor; sed perge, quaeso, ad occupat sedem, eique mea functus legatione denuntia, ut illam potissimum summam, quae in tali theca reconditur, in pauperes pro mea salute distribuat; sicque me redimen miseratio divina, cognoscat. Nam caetera, quae pro me sunt indigentibus tradita, mihi nihil penitus profuerunt, quia de rapinis sunt et injustitiis acquisita. His igitur auditis, episcopus Romam impiger adiit, Joanni papae defuncti fratris verba narravit, episcopalis mox sarcinae pondus abjecit, monachum induit, eoque modo salutem sibi ex aliena calamitate providit.
Abbreviated transcription (Latin):
dus crucifixus est ⁊ ego mundo
Cuiꝰ sane stiginata exp̃ssa ge¬
rebat in corpore: eu se sig¬
nacłm habere głiabat᷑ in m̃te
Porro autẽ ce ipse celestis spon¬
s electũ quẽq suti sͥ signadm
ponit: eũq grata uice tanꝗͣ
ne de memoria deleat᷑ at-¬
tendit. Iuxta qd̾ ⁊ orobabel
duci iuideẽ pollicet᷑ dicens.
In illa die suscipiã te zoro¬
babel serue m̃s: & ponã te
sic̃ signacłm in conspectu
meo. Econt᷑ de quoda rege
reꝓbo dñs dicit. Si fu̾it ie-¬
chonias anulꝰ dext̾ in manu mea
inde euellã eu

Expanded text:
dus crucifixus est et ego mundo . » Cujus sane stigmata expressa gerebat in corpore, ejus se signaculum habere gloriabatur in mente. Porro autem et ipse coelestis Sponsus electum quemque suum sibi signaculum ponit eumque grata vice tanquam ne de memoria deleatur, attendit: Juxta quod Zorobabel duci Judaeae pollicetur, dicens: « In illa die suscipiam te, Zorobabel serve meus, et ponam te sicut signaculum in conspectu meo . » Et contra de quodam reprobo rege Dominus dicit: « Si fuerit Jechonias annulus dexter in manu mea, inde evellam eu
Abbreviated transcription (Latin):
him᷑. Nã ut ad incipsũ redeam
postqͣm sũm pontisex leo ui¬
delicet mei consecratoris archi¬
ep̃m hoc ignorasse cõmerciũ
didicit: licet tunc temporis
apłicȩ sedi trape ⁊eta p̃sederit.
mͥ tam̃ indigno sacerdotalis
gradus officiũ quo potiebat᷑
indulstt. Sed quo pacto imꝓ¬
ba disputatio a nichil habentib
me uideat᷑ exciꝑe. qui consecra¬
tionis undam in ipso origina¬
li fonte pͥmȩ sedis ꝑhibet aru
flict arripit᷑: sed huiꝰ beato¬
tia crudelit̾ impugnat᷑. Huotꝰ¬
libet enĩ a symoniaco sit iste
qui consecrare nitit᷑. qͥd ad rẽ
dũ qd̾ ab illo uidelicet non ha-¬
bente non ꝓdiit. in aliũ quẽlibet
ñ manauit: Si autẽ alique re¬
di nequa qͣm fueruit peste cor¬
ruptȩ qͥd aliarũ eccłiarũ filii
in hac parte confert᷑. dũ apd̃
alienã eccłiam consecrari quẽ-¬
piã canonib sanctionib in¬
hibet᷑. Igit᷑ quantũ ad hui
seriem disputationis sic in p̾¬
mi scłi symoniacis. apd̃ quas-¬

Expanded text:
himur. Nam ut ad me ipsum redeam, postquam summus pontifex Leo videlicet mei consecratoris archiepiscopi hoc ignorasse commercium didicit, licet tunc temporis apostolicae sedi trapezeta presederit, mihi tamen indigno sacerdotalis gradus officium, quo potiebatur, indulsit. Sed quo pacto improba disputatio a nihil habentibus me videatur excipere, qui consecrationis undam in ipso originali fonte primae sedis perhibet aruiflictus arripitur, sed et huius beatitia crudeliter impugnatur. Quotuslibet enim a symoniaco sit iste, qui consecrare nititur, quid ad rem, dum quod ab illo videlicet non habente non prodiit, in alium quempiam non manavit? Si autem aliquae redi nequaquam fuerint peste corruptae, quid aliarum aecclesiarum filiis in hac parte confertur, dum apud alienam aecclesiam consecrari quempiam canonicis sanctionibus inhibetur? Igitur quantum ad huius seriem disputationis, sic in primi seculi symoniacis apud quas
Abbreviated transcription (Latin):
sus int̾ duos symoniacos bonꝰ
quidã ep̃c diuersos uni ꝑsonȩ.
dedisse ordineᷤ  uideat᷑ Hiis
itaq aliisq modis quos ꝓsequi
longũ est. tã ꝑplexa cotidie uenti¬
lat᷑ hinc inde confusio. ut nͥ ꝑ
beatissimũ leonẽ papam qui nc̃
est miscdia diuina succurrat.
in solescat. Huc accedit qͥa si semel
admittit᷑ ut sacramentũ ꝑ tales
datũ irritũ iudicet᷑. ecce om̃s basili¬
cȩ hactenꝰ dedicate cũ suis suut
altarib deftͣuende. Postremo qd
impiũ est. spes defunctis fidelib
tollit᷑. ita ut p̾teritũ scłm absq
ullo redemptionis humanȩ. re-¬
medio funditꝰ ꝑisse credat᷑. Al¬
oqͥn quo pacto credendi suit. ñc
cũ xp̃o regnare. quib ut dicit᷑
datũ non est sacramenta xp̃ianȩ.
religionis attingere. p̾sertim cũ
ipsa ueritas dicat. nͥ manduca-¬
ueritis carnẽ filii hominis. & bi

Expanded text:
sus inter duos symoniacos bonus sus inter duos symoniacos bonus quidam episcopus diversos uni personae dedisse ordines videatur. His itaque aliisque modis, quos prosequi longum est, tam perplexa cottidie ventilatur hinc inde confusio, ut, nisi per beatissimum Leonem papam, qui nunc est, misericordia divina succurrat, insolescat. Huc accedit, quia, si semel admittitur, ut sacramentum per tales datum irritum iudicetur, ecce omnes basilicae hactenus dedicatae cum suis sunt altaribus destruendae. Postremo, quod nimis impium est, spes defunctis fidelibus tollitur, ita ut preteritum seculum absque ullo redemptionis humanae remedio funditus perisse credatur. Alioquin quo pacto credendi sunt nunc cum Christo regnare, quibus, ut dicitur, datum non est sacramenta christianae religionis attingere, presertim cum ipsa veritas dicat: Nisi manducaveritis carnem
Abbreviated transcription (Latin):
uando autẽ in talib unqͣm
fuit discretio ꝓpensiꝰ neces¬
saria qͣm nunc cũ nulla fere re-¬
at᷑ alieua:Iudicat᷑ salubriꝰ di¬
uinis carere mysteriis. qm uua-¬
nis uti ininisterio sacerdotis
Sed mundus iã senex ñ potest no-¬
uũ dogina suscipe: & p̃t̾ coeuã
consuetudine̾ fedũ ducit ab ee-¬
cłiasticis se officiis diutiꝰ absen-¬
tare. Uersat᷑ etiã iit̾ eos ñ fe-¬
renda confusio. que non modi-¬
cã caliginẽ uacillantib ingerat:
& nimiũ curiosis aciem mentis
obtundat. Nunirũ cũ dicit᷑
qͥa si qͥlibet unferior a symoni-¬
aco gradus accipit᷑. quicqͥd a
bono postinodũ ep̃o fuerit at-¬
tributũ uanũ prorsus meri¬
to censeat᷑ & friuolum. Qui enĩ
inqͥuitt inferiores non habe t
ad altiores gradus aspirare ñ
uale.t. At hic a symoniaco ui
inferiori saltẽ ordine ꝓmo-¬
ueri ñ poturs: ad suꝑiores gͥ non
ascendit. His gͥ cõmentis atq
uersutiis discidii liuor oborit᷑:
bonos un sẏmoniacs uł rur-¬

Expanded text:
uando autem in talibus umquam fuit discretio propensius necessaria quam nunc, cum nulla fere repatur aliena? Iudicatur salubrius divinis carere mysteriis, quam inanis uti ministerio sacerdotis? Sed mundus iam senex non potest novum dogma suscipere et preter coevam consuetudinem foedum ducit ab aesiasticis se officiis diutius absentare. Versatur etiam inter eos non ferenda confusio, quae non modicam caliginem vacillantibus ingerat et nimio curiosis aciem mentis obtundat. Nimirum cum dicitur, quia, si quilibet inferior a symoniaco gradus accipitur, quicquid a bono postmodum episcopo fuerit attributum, vanum prorsus merito censeatur et frivolum. Qui enim, inquiunt, inferiores non habet, ad altiores gradus aspirare non valet. At hic a symoniaco in inferiori saltim ordine promoveri non potuit, ad superiores igitur non pervenit. His igitur commentis atque versutiis discidii livor oboritur bonos unus symoniacus vel rur
Abbreviated transcription (Latin):
fueruit. necesse fuit. ut ipsi
in alios ordinationũ sacramen¬
ta tranfunderent. quatinꝰ & in
nos ꝑ succedentiũ ordinẽ emana¬
rent. Sed dicit᷑ nec ordinatores
tunc liabuisse qd̾ traderent: noe
ordinatos a non habentib ali¬
qͥd acciꝑe potuisse. Esto gͥ ut
moderno tempore ꝓ consecrati¬
onis grã nichil detͣ: sed qͥd ꝓdest
qͥa ab his qui a symoniacis uł
eoꝵ successorib quantũlibet

Expanded text:
mali fuerint, necesse fuit, ut ipsi mali fuerint, necesse fuit, ut ipsi in alios ordinationum sacramenta transfunderent, quatinus et in nos per succedentium vicissitudines emanarent. Sed dicitur nec ordinatores tunc habuisse quod traderent, nec ordinatos a non habentibus aliquid accipere potuisse. Esto igitur, ut moderno tempore pro consecrationis gratia nihil detur, sed quid prodest, quia ab bis, qui a symoniacis vel eorum success
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani: si non habebant sp̃m
tiã. qui sp̃m xp̃i non habet: hic
non est er. Quod si xp̃iani non
erant: xp̃iauos mundare non.
poterant. Hȩc enĩ est causa sic̃
suꝑiꝰ dictũ est cur baptirati a
paulianistis necessario baptiten¬
ñ habeant. baptitare omĩno ñ
p̃ualent.. Quantũ gͦ ad huiꝰ¬
modi disputatoꝵ ꝑniciosoꝵ cõ¬
menta. quicunq p̃decessoꝵ nr̃o¬
rũ uidebant᷑ ẽẽ catholici non
dissimili cũ arriauis cet̾isq hȩ¬
reticis sententia sunt ꝑpetuo
condempnandi. Quod nimirũ
tã ꝓbat᷑ absurdũ. & orthodoxe
fidei tã crudelit᷑ inimicũ: ut
non solũ transacti scłi mysteria
destruat. sed & p̾sentis ac futu
t Nã cũ romana sedes quȩ
nimirũ omĩum eccłiarũ mat̾ est.
uenalitati subiacuit: tanqͣm ra¬
symoniace pestis uenrna diffu-¬
nii dit. Ad illiꝰ enĩ sedis exemplũ:
& in cet̾is circumquaq positis
cudi cepit moneta fabroꝵ. Flt̃¬
tam̃ illi boni fueruit. maliue

Expanded text:
christiani, si non habebant spirichristiani, si non habebant spiritiam: qui spiritum Christi non habet, hic non est eius. Quodsi christiani non erant, christianismum dare non poterant. Haec est enim causa, sicut superius dictum est, cur baptizati a Paulianistis necessario baptizenn habent, baptizare omnino non prevalent. Quantum ergo ad huiusmodi disputatorum perniciosa commenta, quicumque precessorum nostrorum videbantur esse catholici, non dissimili cum Arrianis ceterisque hereticis sententia sunt perpetuo condempnati. Quod nimirum tam probatur absurdum et orthodoxae fidei tam crudeliter inimicum, ut non solum transacti seculi mysteria destruat, sed et presentis ac futurtur. Nam cum Romana sedes, quae nimirum omnium aecclesiarum mater est? venalitati subiacuit, tamquam rasymoniacae pestis venena diffudit. Ad illius enim sedis exemplum et in ceteris circumquaque positis cudi cępit moneta fabrorum. Attamen illi, sive boni fuerint sive
Abbreviated transcription (Latin):
re uł dare non poterant. qͦmͦ
sequaces coꝵ ad uitã transisse
credendi sunt. mortui. quã ñ
habuere uiuentes : Quod si hȩc
attendimꝰ. etiã sine penitentia
migrasse credendi sunt quicũq
uidelicet grauiorib p̃mebant᷑
offensis. Nimirũ cũ antiqͥtꝰ
lepsi sacerdotib p̾cipiebant᷑ se
ostendere: & nune penitentes
sub manꝰ ep̃i necesse sit cano¬
niea sanctione transire. Quo¬
mͦ autẽ ꝑ sacerdotale officiũ¬
putaret᷑ quis ligari ut solui. ubi
sacerdotes ipsi nequirent reꝑirrꝰ
Sed cur eos penitentiȩ remedio ca-¬
ruisse conquerim. cũ ultro etiã
neq xp̃iani neq baptizati fuisse
iuxta ꝑuerse disputationis seriẽ
uideant᷑: Nã quantũ ad sacroꝵ
canonũ fidem. baptisinꝰ etiã si
ꝑ quẽpiã fidelẽ laicũ dat᷑ ratꝰ ẽẽ
decernit᷑. Sed quo pacto symonia¬
ci uł ab eis ordinati potuerunt
exhibere baptismũ qui sicut isti
calũpuiant᷑ non habebant sp̃m
sc̃m: Nã nec ipsi uident᷑ fuisse

Expanded text:
re vel dare non poterant, quomodo sequaces eorum ad vitam transisse credendi sunt mortui, quam non habuere viventes? Quodsi hoc admittimus, etiam sine penitentia migrasse credendi sunt quicumque videlicet gravioribus premebantur offensis. Nimirum cum et antiquitus leprosi sacerdotibus se precipiebantur ostendere, et nunc penitentes sub manus episcopi necesse sit canonica sanctione transire: quomodo autem per sacerdotale officiupoterat quis ligari vel solvi, ubi sacerdotes ipsi nequirent penitus reperiri? Sed cur eos penitentiae remedio caruisse conquerimur, cum ultro etiam neque christiani neque baptizati fuisse iuxta perversae disputationis seriem videantur? Nam quantum ad sacrorum canonum fidem, baptismus, etiamsi per quempiam fidelem laicum datur, ratus esse decernitur. Sed quo pacto symoniaci vel ab eis ordinati potuerunt exhibere baptismum, qui, sicut et isti calumpniantur, non habebant Spiritum sanctum? Nam nec ipsi videntur fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
test ñ ẽẽ. Alioqͥn contra ip̃is nat᷑alis
ꝓpͥetatis ordinẽ existendiq materiẽ.
qͥd ẽ qd̃ ds ñ possit eu̾tere :. Qid est
qd ds ñ ualcat noua conditione
creare: Discutiant itaq iuxta
modulũ suũ litt̾arũ dũtaxat
qͥb adhuc indigent elem̃ta: nec al¬
tiora se usurpent diuina myst̾ia
hẏlosophꝰ qͥdã dũ syderũ curs
stellarũ meat. nocturno tẽpore
rimaret᷑: in limosũ repente lapsꝰ
ẽ puteũ. Cuiꝰ casũ mox poetata ẽ
iãbi quȩ illis erat ancilla dicens
Dñs m̃s ignorabat qd̾ sub pedib
eiꝰ iacebat uile lutũ: & inuestiga¬
re tẽptabat archana celoꝵ Ex cui
nimirũ uocabulo. iabicũ metrũ
nom̃ accepit. Ammadu̾tant hoc
qͥ inodũ sue capacitatis excedunt.

Expanded text:
esse. Alioquin contra ipsius naturalis proprietatis ordinem existendique materiem, quid est quod Deus non possit evertere, quid est quod Deus non valeat nova conditione creare? Discutiant itaque iuxta modulum suum litterarum duntaxat, quibus adhuc indigent, elementa, nec altiora se usurpent divina mysteria. Philosophus quidam, dum siderum cursus stellarumque meatus nocturno tempore rimaretur, in limosum repente lapsus est puteum. Cuius casum mox poetata est Iambi, quae illius erat ancilla dicens: Dominus meus ignorabat id quod sub pedibus eius iacebat vile lutum, et investigare temptabat archana caelorum. Ex cuius nimirum vocabulo iambicum metrum nomen accaepit. Animadvertant hoc, qui modum suae capacitat
Abbreviated transcription (Latin):
escio si legit᷑. si a i̾nullis int̾
romana menia celebri fama
uulgat᷑. qd uideł romulꝰ qͥ condi¬
te cernunt᷑. in hanc uocẽ quasi de
firmamento oꝑis confis⁊ eruꝑit.
ni uirgo peꝑerit: domi ista ñ cor¬
ruet. Sicq sit tam̃ uerũ esł qd̾
asserit᷑. Ex gentilis hominis liu¬
gua: sic̃ rei ꝓbauit euent egͥssa est
ꝓpħia. dã nocte qua saluator ad
redemptionẽ nr̃am ex uirginali al¬
uo ꝓcessit. sic̃ dicit᷑ palaciũ corru¬
it. Etrũq nimirũ & uirginẽ pa¬
rere & edificiũ ruere: homini ig

Expanded text:
escio si legitur, sed a nonnullis intra Romana moenia celebri fama vulgatur, quod videlicet Romulus, qui condite cernuntur, in hanc vocem, quasi de firmamento operis confisus eruperit: nisi virgo pepererit, domus ista non corruet. Sicque, si tamen verum est quod asseritur, ex gentilis hominis lingua, sicut rei probavit eventus, egressa est prophetia. Nam nocte, qua Salvator ad redemptionem nostram ex virginali alvo processit, sicut dicitur, palatium corruit. Utrumque nimirum et virginem parere, et aedificium ruere, h
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiȩ suȩ secreta continuit᷑:
utrũq cũ uoluit ꝑ effectũ oꝑis con¬
gruo tẽpore declarauit. Ius̃ pla¬
ne stupendũ est qd̾ nc̃ homines in
eccłe gremio ñ mͦ renati sed etiã na¬
ti. tã auddact. tã impudent̾. omĩpo¬
tenti cͥo calũpinã impossibilitatiᷤᷤ
scit eẽ facunda. discat ẽe uł muta.
Nescit edificationis augm̃ta dep¬
m̾e: sciat saltẽ sine fidei destructio¬
ne tacere. Alioqͥn abscidat sͥ ferro
heat ꝑ silentii disciplinã Wenti¬
lẽt questiones suas qͥ uolunt nx¬
ta modũ ⁊ ordinẽ disserendr. dũ
mͦ ꝑ ãbages suas & scolaris insan¬
tiȩ nenias contumeliã ñ inferate¬
creatori. sciantq impossibilitatẽ
istã in ipsa rerũ ẽe natura. & uerbo¬
rũ ex arte ꝓcedentiũ consequentia
ñ ad uirtutẽ ꝑtin̾e diuinã. nichilq¬

Expanded text:
prudentiae suae secreta continuit, utrumque cum voluit, per effectum operis congruo tempore declaravit. Illud plane stupendum est, quod nunc homines in Ecclesiae gremio non modo renati, sed etiam nati, tam audacter, tam impudenter omnipotenti Deo calumniam impossibilitatis scit esse facunda, discat esse vel muta. Nescit aedificationis augmenta depromere, sciat saltim sine fidei destructione tacere. Alioquin abscidatur sibi ferro beat per silentii disciplinam. Ventilent questiones suas qui volunt iuxta modum et ordinem disserendi, dum modo per ambages suas et scolaris infantiae nenias contumeliam non inferacreatori, sciantque impossibilitatem istam in ipsa rerum esse natura, et verborum ex arte procedentium consequentia, non ad virtutem pertinere divinam, nichilq
Abbreviated transcription (Latin):
Ut sit rector internoꝵ curã in ext̾io
occupatione ñ minuens. exteriorum
ꝓuidentiã in uãternoꝵ solliectudin
non relinquens.
Ne platere rector suo stucdio homim¬
bus appetat. sed tamen quod placere
debeat intendat.xx¬

Expanded text:
 Sit rector internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens, Ne placere rector suo studio hominibus appetat, sed tamen ad quod placere debeat, intendat.
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen erga alioꝵ bona in¬
tus iniuidiȩ pestilentia tabescãt.
Bene gͦ dicitur. uita carnum̃ sa¬
nitas cordis. quia si mentis in¬
nocentia custoditur. etiam si qͣ
foris infirma sunt. qͣndoq ro¬
borantur. Et recte illic subdi¬
tur. Putredo ossuum: inuidia.
quiã per liuoris uitiũ ante di
ocłos ꝑeunt. etiam quȩ humaniᷤᷤ
oculis fortia udentur. Ossa qͥp¬
pe per inuidiam putrescere ẽ.
quȩdam etiam robusta deꝑire.

Expanded text:
sed tamen erga aliosed tamen erga aliotus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis; quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt quandoque roborantur. 47 Et recte illic subditur: Putredo ossium invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta deperire.
Abbreviated transcription (Latin):
ditus: adhuc & alios ꝑdendo cu¬
mnulat. Ammonerili sunt mui¬
di. ut cognoscant  lapsibus succres¬
centis rumę subiaceant: quia dũ
liuorẽ ã corde ñ ꝓiciunt. ad aꝑ¬
tas oꝑum nequitas deuoluunt᷑.
Nisi enim cain inuidisset accep¬
tam fr̃is hostiam. minrine. ꝑue¬
nisset ad extinguendam uttã.
Unde scriptum est. Et respęxit
seminarium fuit. Nam quẽ me¬
liorem se ẽẽ doluit. ne ut cumq
esset: amputauit. Dicendum est
inuidis. quia dum se ista intrin¬
secus peste consumunt. etiã quic-¬
quid in se boni habere uident᷑:
interimunt. Unde scriptum ẽ.
Yita carniũ sanitas ẽ. cordis.
putredo ossuuim: inuidia. Ouid
enim per carnẽ. nisi infirma qͦ¬
dam ac tenera: Et quid per
ossa. nisi fortia acta signantur. codᷤ¬
Et plerũq contingit. ut quidã
cum cordis innocentia. in ñnul¬
lis suis actib infirmi uideant᷑.
Quidam uͦ iam quedam ante.
humanos ocłos robusta exerceãt.

Expanded text:
ditus adhuc alios perdendo cuditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dseminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma qdam ac tenera, et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit, ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic quippe. sunt uniuersi consisten¬
tes in fide. sicut multa membra
officium quidem diuersa sunt. s
quo sibi uicissim congruunt. u¬
num fuint. Unde fit: ut pes ꝑ
oculum uideat. & per pedes ocłi
gradiant᷑. Ori auditus aurum
seruiat: & ad usum suum aurib
oris lingua concurrat. Suffraget᷑
manus. In ipsa igit᷑ corꝑis positi¬
one accepimus: quod in actione.
seruemus. Nnnis itaq turpe ẽ.
ñ mmuitari quod sumus. Nr̃a sunt
nimirũ quȩ & si mutari ñ pos¬
sumus. amainus in aliis. & iam
amantiũ frunt: quȩ quȩ amant᷑
in nobis. Hinc gͦ pensenͭ inuidi.
caritas qͣntȩ uirtutis est. quȩ ali¬
eni laboris oꝑa nr̃a sine labore fa¬
cit. Dicendum itaq est inuidis.
quia dum se a liuore minime.
custodiunt. in antiquã uersuti
hostis nequitiã demergunt᷑. De
illo namq scriptũ est. Inuidia
diaboli. mors intrauit in orbẽ
terrarum. Quia enĩ ipse cęlum
ꝑdidit. condito hoc homini inui¬
dit. et per dampnationẽ suã per¬

Expanded text:
Sic quippe sunt universi consistentes in fide, sicut multa membra officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam per
Abbreviated transcription (Latin):
nebras uidendi nobis factũ et
instrumentũ. Quid gͦ mea
interest qd̾ candela m cine¬
res uertit᷑. dũ mͦ lumen qd
ab ea mutuat ⁊ sum mͥ in¬
deficiens ꝑseueret: Ardeat
symoniacus. unde ca-¬
tholicus illustret᷑. & eodem lu-¬
mine qd̾ aliis ministrat. ipse ad
defectus sui tenebras tendat:
quatinꝰ qd̾ ardet intereat. qd̾
illuminatũ est uiuat. Sacer¬
dotiũ quippe lumen querentib
lum̃ est ęstu uͦ ambitionis ar-¬
dentib incendiũ est. Qd̃ gͦ alt̾
possidet ad ꝓp̾e defectionis in-¬
teritũ: alt̾ accipit ad salutis
augende ꝓuectũ Samson quip¬
pe de ore mortui leonis fauũ
mellis eduxit: & ex arenti man-¬
dibula asini aquis se ꝓfluen-¬
tib satiauit. Sed nec aselli in
aqua desidiã: nec belumnã gus¬
tauit in melle ferociã. Utrobiq
nimirũ qd̾ sũptũ est iuxta ꝓpͥ¬
etatẽ suã in ore sapuit: unde
sumptũ fuerat ratio magnoꝑe
discreuit. Quid etiã mirũ si qd̾

Expanded text:
enebras videndi nobis factum est enebras videndi nobis factum est instrumentum. Quid ergo mea interest, quod candela in cineres vertitur, dummodo lumen, quod ab ea mutuatus sum, mihi indeficiens perseveret? Ardeat, ardeat symoniacus, unde catholicus illustretur; et eodem lumine, quo aliis ministrat, ipse ad defectus sui tenebras tendat, quatinus quod ardet intereat et quod illuminatum est vivat. Sacerdotum quippe lumen querentibus lumen est, aestu vero ambitionis ardentibus incendium est. Quod ergo alter possidet ad propriae defectionis interitum, alter accipit ad salutis augendae provectum. Samson nempe de ore mortui leonis favum mellis eduxit et ex arenti mandibula asini aquis se profluentibus satiavit. Sed nec aselli in aqua desidiam nec beluinam gustavit in melle ferociam. Utrobique nimirum quod sumptum est iuxta proprietatem suam in ore sapuit; unde sumptum fuerit, ratio magnopere non discrevit. Quid etiam mirum, si quod
Abbreviated transcription (Latin):
prauus quisq sͥ iudiciũ mandu¬
cet & bibat: illud tam̃ qd̃ man¬
ducat᷑ & bibit᷑ gr̃a dei est. Gr̃ã
enĩ dei gustauit mortẽ: quȩ est
humanitas xp̃i. Omĩa si qͥd̃ mun¬
da mundis: contaminatis au¬
tẽ & immundis nichil est mun¬
dũ. Si gͦ qd̾ mundũ est. id ipsũ
est contaminatis immundũ.
fatendum est qͥa sacerdotium
qd̾ bono scilicet causa spũalis est
diguitatis. symoniaco factũ est
materia dampnationis: ut un¬
de fit iste sacerdos certe catho¬
licꝰ. inde ille ueracit̾ asserat᷑
hereticus. Nec mirũ hoc in sp̃i¬
talib fieri: cũ in reb corpores
facile possit eadem diuersitas
mueniri. Sepe enĩ cib qui
& ex eodem curȩ medicinalis
antidoto aliꝰ interit. aliꝰ con¬
ualescit. Porro unꝰ est ignis qͦ
simul & cera liquatur & terra
siccat᷑: sed eadem candela quȩ
igne consumit᷑. accedentes uti¬
lit̾ illustrant᷑. Lumen qͦ qd̾
ad suũ p̃bet interitũ: int̾ t¬

Expanded text:
pravus quisque iudicium sibi mandupravus quisque iudicium sibi manducet et bibat, illud tamen, quod manducatur et bibitur, gratia Dei est. Gratia enim Dei gustavit mortem, quod est humanitas Christi. Omnia siquidem munda mundis, contaminatis autem et immundis nihil est mundum. Si ergo quod mundum est id ipsum est contaminatis immundum, fatendum est, quia sacerdotium, quod bono scilicet causa spiritualis est dignitatis, symoniaco factum est materia dampnationis, ut, unde fit iste sacerdos certe catholicus, inde ille veraciter asseratur hereticus. Nec mirum hoc in spiritalibus fieri, cum et in rebus corporeis facile possit eadem diversitas inveniri. Sepe enim cibus, qui  ex eodem curae medicinalis antidoto alius interit, alius convalescit. Porro unus est ignis, quo simul et cera liquatur, et terra siccatur, sed eadem candela, quae igne consumitur, accedentes utiliter illustrantur; lumenque, quod ad suum prebet interitum, inter t
Abbreviated transcription (Latin):
unde sumatur .xxi.¬
t fortassis illud obicit᷑:
qd̃ beatus papa Gregoriꝰ
de symoniacoꝵ dampnatione
testat᷑ dicens. Benedictio inqͥt
illi in maledictionẽ conuertit᷑:
qͣa ad hoc ꝓmouet᷑ ut hereticus
fiat. Probamꝰ nẽpe sententiam.
Ille si quidẽ maledictꝰ. ille here.¬
ticus. qͣui male qd̾ bonũ erat
accepit. Qd̃ acceptũ est autẽ in
se qͥdem bonũ: sed accipienti fac¬
tũ est malũ Nã et buccella illa
indelicet iude porrecta. non de
bona facta est mala: sed illi fac¬
tũ est malũ. qui qd̾ bonũ erat¬
non bene. qͥa indigne suscepis.
Atq ideo si eandem buccellam
iudas alii tradidissee: nullam
m se maculam ex dantis culpa
trahere. nullũ necesse fuerat
in accipientẽ contagrũ redun-¬
dare. Hodieq etiã si de sacroscõ
altari dñicum corpus quilibet
indignꝰ accipiat aliiq contradat.
mundũ est ꝓculdubio qd̾ accipi¬
t᷑: nec diuin̾e gr̃ẽ munꝰ. sorden-¬
tis ministri labę fȩdat᷑. Et licce

Expanded text:
unde sumatur. At fortassis illud obicitur, quod beatus papa Gregorius de symoniacorum dampnatione testatur dicens: Benedictio, inquit, illi in maledictionem convertitur, quia ad hoc promovetur, ut hereticus fiat. Probamus nempe sententiam Ille siquidem maledictus, ille hereticus, qui male, quod bonum erat, accepit. Quod acceptum est autem in se quidem bonum, sed accipienti factum est malum. Nam et buccella illa videlicet ludae porrecta non de bona facta est mala, sed illi factum est malum, qui bonum non bene, quia indigne, suscepit. Atque ideo, si eandem buccellam ludas alii tradidisset, nullam sacrum munus in se maculam ex dantis culpa extrahere, nullum necesse fuerat in accipientem contagium redundare. Hodieque etiam si de sacrosancto altari dominicum corpus quilibet indignus accipiat aliique contradat, mundum est procul dubio quod accipitur, nec divinae gratiae munus sordentis ministri labe foedatur. Et licet
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitatis magisterio. stib discipli¬
na cor premit᷑. Quod si ad regimnis
culmen eruperit. in elationẽ ꝓtinꝰ
usu głȩ ꝑmutatur. Sic saul qui in¬
dignũ sesebnsiderans fugerat. mox
ut regni gubernacula ꝑcepit intumu-
it Honorari namq coram popło cupi-¬
ens. dum reprehendi publieͤ noluit.
ipsum qui in regnũ se unrerat scidit.
Sic dauid auctoris iudicio pene ĩ crmn¬
ctis actib placens. mox ut pressurȩ
pondere caruit. in tumorẽ uulneris
erupit. factusq est in morte uiri cru¬
deliter rigidus: qui appetitu feminȩ
fuit eneruiter fluxus: & qui malis
ante nouerat pie parcere. in bouorum
quoq nece post didicit sine obstacu-¬
lo retractionis anhelare. P ruis quip¬
pe ferire deprebensum ꝑsecutorẽ no-¬
luit. & post clampno desudantis exer¬
titus & iã deuotũ militẽ extuxit. Qũe
ꝓfecto ab electorum numero culpa
longius raperet. nisi hunc ad ueniam
flagella reuocascent. Capttuł .iiii.

Expanded text:
adversitatis magisterio sub discipliadversitatis magisterio sub disciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, intumuit ; honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit , factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae fuit enerviter fluxus; et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella revecassent. CAPUT IV.