comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedignationẽ. quamius & iusti so-¬
leant recte peccatorib indignari.
S ed aluid ẽ quod agitur typo suꝑbiȩ
aliud qđ zelo disciplinȩ. Dedignant᷑
etenim. sed non dedignantes. Desꝑant.
sed non desꝑantes. Persequutionẽ cõ¬
mouent: sed amantes. Quia & si fo¬
ris increpationes ꝑ disciplinam exag¬
gerant: intus tamen dulcedinẽ ꝑ ca¬
ritatem seruant. Preponunt sibi in
animo ipsos plerũq quos corrigunt:
meliores existimant eos quo ᷤ uidicant.
Quod uidelicet agentes. & ꝑ discipli¬
nam subditos. & ꝑ humilitatẽ custo¬
diunt semet ipsos. At contra hi qui
de falsa iusticia suꝑbire solent. cet̾os
quosq despiciunt. nulla infirmanti¬
b miscdia condescendunt: & quo se
peccatores ẽẽ non credunt: eo detertꝰ
peccatores fiunt. De quoꝵ ꝓfecto nu-¬
mero pharisei extiterant. qui diuidi¬
cantes dñm quod peccatores suscipe¬
ret: arenti corde ipsum fontem mi¬
sericordiȩ rep̃hendebant Sed quia¬

Expanded text:
dedignationem, quamvis et justi sodedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt semetipsos. At code falsa justitia superbire solent, ceteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunpeccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia a
Abbreviated transcription (Latin):
stiuum tempus qđ cor¬
pori meo ualde contra¬
rium ẽ: loqui me de
expositione euuangłii
longa mora interueni¬
ente ꝓhibuit. Sed nunquid quia
lingua taeuit: ardere caritas ces¬
sabit: hoc etenim dico. quod ap̃d
se ur̃m unusquisq recognoscit. Ple¬
rumq caritas quibꝰdam occupatio¬
nib prepedita & integra flagrat
in corde. & tamen non monstratus
moꝑe. quia et sol cum nube tegitur
non uidetiur in t̾ra & tamen ardet in
intus uim sui ardoris exerit. & foras
flammas oꝑis non ostendit. Sed qͥa
nunc ad loquendum tempꝰ rediit ur̃a
me studia accendant. ut m tanto am¬
plius loqui libeat. quanto hȩc ur̃e
mentes desiderabilius expectant. Au
distis in lectione euuangłica fr̃s mei.
quia peccatores & publicani accesse¬
runt ad redemptorem nr̃m. & non
solum ad colloquendum. sed etiam
ad conuescendũ recepti sunt. Quod
uidentes pharisei: dedignati sunt. Ex
qua re colligitur: quia uera iusticia
compassionem habet: falsa iusticia

Expanded text:
stivum tempus quod corpori meo valde contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in t, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia peccatores et publicani accesserunt ad redemptorem nostrum; et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite quia vera justitia compassionem habet , falsa justitia
Abbreviated transcription (Latin):
quam cum quereret inuenit Ange¬
lorum quippe naturam ꝙ homi
num. ad cognoscendum se dñs cõ¬
didit. Quam dum consistere ad et̃¬
nitatem uoluit. eam ꝓculdubio ad
suam similitudinẽ ereauit. Decem
ergo dragmas habuit mulier. qͥa
nouem sunt ordines angłorum.
Sed ut compleret᷑ electorum nume¬
rus. homo decimus ẽ creatus: qui
conditori suo. nec post culpam pe¬
riit quia hunc ȩterna sapientia ꝑ¬

Expanded text:
quam cum quaereret invenit. Angequam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione roborauit. Accensa autẽ
lucerna euertit domum. quia mox
omnis se nr̃a conscientia coneussit.
Domus namq euertitur. eum con¬
sideratione reatus sui. humana cõ¬
scientia ꝑ turbatur. Qui euersionis
sermo non discrepat. ab eo quod in
aliis codicib legitur emundat: qͥa
nimirũ praua mens. sinon prius
ꝑ timorẽ euertit᷑ ab assuetis uiciis
non emundatur. Euersa ergo do
ꝑturbatur conscientia hominis. re¬
paratur in homine similitudo con¬
ditoris. Et cum inuenerit. conuocat
amicas ꝙ uicinas dicens. Congratu-¬
lamini mͥ. quia inueni dragmnam
quam ꝑ dideram. Quȩ amicȩ uel
uicinȩ. nisi ille potestates cȩlestes
sunt: iam suꝑus dictȩ. que tanto
suꝑnȩ sapientiȩ iuxta sunt. quan¬
to ei ꝑ grãm continue uisionis. appro.¬
pinquant: Sed inter hȩc nequa quã
relinquere negligenter debemus
cur ista mulier ꝑquam dei sapientia
figurati. decem dragnas habuis¬
se ꝑhibetur exquib unam ꝑdidit.

Expanded text:
bulatione roboravit. Accensa autem bulatione roboravit. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Qui eversionis sermo non discrepat ab eo quod in aliis codicibus legitur, emundat, quia nimirum prava mens si non prius per timorem evertitur, ab assuetis vitiis non emundatur. Eversa ergo domperturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas suas, dicens: Congratulamini e vel vicinae nisi illae potestates coelestes sunt, jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
uerant. Hinc ergo colligendum ẽ
quantum deo gaudium faciat. quan¬
do humilit plangit ustus. si facit in
cȩlo gadium. quando hoc quod ma¬
le gessit. ꝑpenitentiam dampnat in¬
habens dragmas decem: Et si ꝑdi-
derit dragiam unam. nonne accen¬
dit lucernam. & euertit domum: ꝙ
querit diligenter donec inueniat drags¬
mam quam ꝑdiderat: Qui signat᷑
ꝑ pastorem: ipse & ꝑ mulierem. Ip¬
se enim d̾s. ipse & dei sapientia.
Et quia imago expͥmitur in dragnia
mulier dragmam ꝑdidit: quando
homo qui conditus ad imaginem
dei fuerat: peccando a similitudine
sui conditoris recessit. S ed accendit
mulier lucernam quia dei sapientia
apparuit in humanitate. Lucerna
quippe lumen intesta ẽ. Lumen ue¬
ro intesta ẽ diuinitas in carne. De
qua uidelicet testa sui corporis: diẽ
ipsa sapientia. Exaruit uelut testa
uirtus mea. Quia enim testa inig¬
ne solidatur eius uirtus sic testa exa-¬
ruit qui assumptã carnem ad re-¬
surrectionis głam. ex passionis tri¬

Expanded text:
rant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat, quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat inhabens drachmas decem, si perdiam, nonne accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat drachmam quam perdiderat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse etenim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est: lumen vero in testa, est divinitas in carne. De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa virtus mea . Quia enim testa in igne solidatur, ejus virtus sicut testa exaruit, quia assumptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tri
Abbreviated transcription (Latin):
palmitem in me non ferentem fru¬
ctum tollet eum. & omnem qui
fert fructum purgabit eum: ut
fructum plus afferat. Nunquid
unum sunt agricola & uitio: Se
autem quod ait ego & pater unũ
sumus: & ipse agricola ẽ. Nec talis
quales sunt extrinsecus oꝑando ex

Expanded text:
item in me non ferentem fructum, tollet eum; et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat . Nunquid unum sunt agricola et vitis? Seautem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Non est talis quales su
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt sapientiam. id est doctri¬
nam ueritatis aure ꝑcipiendo: sed
affluere prudentia negligunt. no¬
iendo cordis sui sinum ad ꝑcipien¬
di amplitudinẽ relaxare. Melior ẽ
a dquisitio eius: negotiatione argen¬
ti &e auri. Non metuat de corrup¬

Expanded text:
inveniunt sapientiam, doctrinam veritatis aure percipiendo; sed affluere prudentia negligunt, nolendo cordis sui sinum ad percipienamplitudinem laxare. Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti et auri. Non metuat de correp
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ tyrus & sydon si tanta oꝑa¬
tionum cȩlestium uidissent miracu¬
la. non despexissent remedium pi-¬
nitentiȩ. Istam quoq uel affluen¬
tiam uel insolentiam sclarem. neꝙ
cȩlesti muneri comparandam. nes
rursus sine remedio derelinqui.
cum unicuiq sit subsidium penl¬
tendi.

Expanded text:
eo quod Tyrus et Sidon, si tanta operaeo quod Tyrus et Sidon, si tanta operationum caelestium uidissent miracula, non despexissent remedium paenitentiae. istam quoque uel afluentiam uel insolentiam saecularem neque caelesti muneri conparandam neque rursus sine remedio derelinqui, cum unicuique sit subsidium paenitendi.
Abbreviated transcription (Latin):
um uel sedulitas aufertur sd
staculum impediendȩ deuorionis
aboletur. ut quando diuuina man¬
dantur paulisꝑ sequestrentur. hui¬
mana. Pulchra c̃ salutatio. sed pis¬
corior quo maturior erecutio diulo
quȩ ꝑ moram sepe traxit offensan
Iło autem & honesta ꝓhibentuu
ne sollempnis gr̃a obrepat offici ꝙ¬
impediat ministerium: cuius mora
illud uirtus alienȩ. de domo ad cho¬
mum quis uaga facillitate demigitt
ut seruemus etiam hospitali in ani¬
re constantiam. ne coalitam amici-¬
tiȩ necessitudinem facile resoluamꝰ
Pacis referamus nuntiũ. ut ipse pͥ¬
mus ingressusipacis benedictiore
celebretur. Cibo potuq oblato opa¬
tere nos ẽẽ contentos. & ex illa fi¬
dei non p̾menda: & regni cȩlestis
euuangłium p̃ dicandum. exeuti-¬
endum ex pedib puluerem. Siqͥs
recipiendos ciuitatis hospicio non
putauerit. docet etiam grauiori
pene obnoxios fore qui euuangi-¬
lium non sequendum quam qui
legem udicauerin ẽẽ soluendam

Expanded text:
sedulitas aufertur, sed sedulitas aufertur, sed obstaculum inpediendae deuotionis. aboletur, ut quando diuina mandantur, paulisper sequestrentur humana. pulchra est salutatio, sed pulchrior quo maturior exsecutio diuinorum, quae per moram saepe traxit offensam. ideo autem et honesta prohibentur, no sollemnis gratia obrepat et officii inpediat ministerium. cuius mora llud uirtus alia, ne de domo ad domum quis uaga facilitate demigret, ut seruemus etiam hospitali in amore constantiam nec coalitam amicitiae necessitudinem facile resoluamus, pacis praeferamus nuntium, ut ipse primus ingressus pacis benedictione celebretur, cibo potuque oblato oportere nos esse contentos, uexilla fidei non premenda et regni caelestis euangelium praedicandum, excutiendum de pedibus puluerem, si quis recipiendos ciuitatis hospitio non putauerit. Docet etiam grauiori poenM obnoxios fore qui euangelium non sequendum quam qui legem iudicauerint esse soluendam,
Abbreviated transcription (Latin):
cens uobis non ueni corinthum. Audi
qua ratione putauerit ẽẽ parcendum:
ne iterum inquit intristiciam inuenirẽ
ad uos. Abiecit uirgam. & affectum ca¬
ritatis assumpsit. Et neminem salu
qđ ille quia etiam accubitionis loco
precepit ẽẽ cedendum. hoc loco man¬
det discipłis. neminem salutaueritis
in uia. Cum iste communis sit usus
gre. Sic inferiores suꝑiorum sibi fauo-¬
rem conciliare consuerunt: gentiles
quoq cum. xp̃ianis habent huiusmo-¬
di officiorum commertia. Quom odo
dominus hunc usum humanitatis
euellit: Sed considera non hoc solum
ẽẽ neminem salutaueritis. sed ñ fru¬
stra additum inuia. deniq & hely¬
seus cum mitteret seruum suum ut
baculum eius poneret suꝑra corpꝰ
pueri defuncti: mandauit ei ut ne
in uia aliquem salutaret. Festinatogͦ
uibebat eum condere. ut celebra¬
de resurrectionis exequeretir an¬
cium. necum fabulatione alie s
obuiando reflecteretur a muner
Ergo & hie non salutationis effi¬

Expanded text:
cens uobis non ueni Corinthum. audi cens uobis non ueni Corinthum. audi qua ratione putauerit esse parcendum: ne iterum inquit in tristitia uenirem ad uos. abiecit uirgam et adfectum caritatis adsumsit. Et neminem salutquod ille qui etiam accubitionis loco praecepit esse cedendum hoc loco mandet discipulis: neminem salutaueritis in uia, cum iste conmunis sit usus gratiae. sic inferiores superiorum sibi fauorem conciliare consuerunt, gentiles quoque cum Christianis habent huiusmodi officiorum conmercia. quomodo dominus hunc usum humanitatis auellit? sed considera non hoc solum esse: neminem salutaueritis, sed non frustra additum in uia. denique et Helisaeus, cum mitteret seruum suum, ut baculum eius poneret supra corpus pueruli defuncti, mandauit ei, ne in uia aliquem salutaret; festinato enim iubebat eum contendere, ut celebrandae resur rectionis exsequeretur officium, ne confabulatione alicuius obuii mandato reflecteretur a munere. ergo et hic non salutationis
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. ut ignosceret uniu̾sis dicens
Sime querits. sinite hos abire.
Et alibi habes: quia cum apłi ignem
de cȩlo petere uellent. ut consumeret
samaritanos. qui iħm dñm intra ci¬
uitatẽ suam reciꝑe noluerunt: conũ¬
sus increpauit illos & ait. Nescitis
cuius sp̃e estis. filius enim hominis
non uenit animas hominum ꝑdere:
sed saluare. Pfectiores gͦ sine uirga diri¬
guntur. infirmiores cumbaculo sustentan¬
tur. Sed & paulus uirgam quidem mi¬
natur: sed in sp̃u mansuetudinis uisi¬
tat delinquentes. Deniq ut scias mi¬
tem eẽ doctorem. eorum ipsorum quos
arguit. consulit uoluntati. Qd uultis
inquit inuirga ueniam ad uos an in
caritate: sp̃uq mansuetudinis: Se¬
mel uirgam dixit: bis mitiora subiecit.
adiciens mansuetudinẽ caritati: priꝰ
tam̃ minitatus e̾: sed exhibuit man-¬
suetudinem. Nam in sccda epła adeoᷤˢ.¬
dem corinthios scribens ait. Testem
din inuoco. anuam meam. quod par-¬

Expanded text:
tulit, ut ignosceret uniuersis dicens: tulit, ut ignosceret uniuersis dicens: si me quaeritis, sinite hos abire. et alibi habes quia cum apostoli ignem de caelo petere uellent, ut consumeret Samaritanos, qui Iesum dominum intra ciuitatem suam recipere noluerunt, conuersus increpauit illos et ait: nescitis cuius spiritus estis; filius enim hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluas facere. perfectiores ergo sine uirga diriguntur, infirmiores cum baculo manducant. sed et Paulus uirgam quidem minatur, sed in spiritu mansuetudinis uisitat delinquentes. denique ut scias mitem esse doctorem, eorum ipsorum quos arguit consulit uoluntatem. quid uultis? inquit in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? semel uirgam dixit, bis mitiora sub iecit adiciens mansuetudinem caritati. prius tamen minitatus est, sed exhibuit mansuetudinem; nam in secunda epistula ad eosdem Corinthios scribens ait: testem deum inuoco in animam meam, quod par
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidicio suo. ipse se dampnet. & quo¬
dam stimulo sui compungatur affectꝰ¬
qui relatam sibi sedulitatem ꝓ in uiria
quam fecit auerteret. Habet tamen
quos & cum uirga apłos miserit. sic̃
paulus testificatur dicens. Quid uultis
in uirga ueniam aduos. an in carita¬
te: spuq mansuetudinis: Hanc uir¬
gam etiam timotheo dedit apł̃s di¬
cens. Argue. obsecra. increpa. Aut for¬
tasse ante passionem domini quȩ nu¬
tantium popłorum corda firmauit.
necessaria sola fuerit mansuetudo. pꝰ
passionem correptio. Certe mulceat
dominus: increpet paulus. Sudeat
qui potest. etiam pectora dura molli¬
re. arguat qui potest uniuersa sua¬
dere U irgam gͥ paulus. ex dodrina
legis assumpserat legerat enim qui
parcit baculo: odit filium suum.
Legerat enim. quia agnum man¬
aucantes baculum in manib habe¬
re precepto ꝓpħico iubebantur.
Et iđo dominus inueteri testam̃to.
ait. Uisitabo inuirga iniquitates
eorum. In nouo autem se ipsum ob¬

Expanded text:
ut judicio suo ipse se damnet, et quout judicio suo ipse se damnet, et quodam stimulo sui compungatur affectqui relatam sibi sedulitatem pro iniuria quam fecit aduerterit. habet tamen quos et cum uirga apostolos miserit, sicut Paulus testificatur dicens: quid uultis? in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? hanc uirgam etiam Timotheo dedit apostolus dicens: argue obsecra increpa. aut fortasse ante passionem domini, quae nutantium populorum corda firmauit necessaria sola fuerit mansuetudo, post passionem correptio. certe mulceat dominus, increpet Paulus; suadeat qui potest etiam pectora dura mollire, arguat qui non potest uniuersa suadere. uirgam igitur Paulus ex doctrina legis adsumserat. legerat enim: qui parcit baculo odit filium suum. legerat etiam quia agnum manducantes baculum in manibus habere praecepto prophetico iubebantur. et ideo dominus in ueteri testamento ait: uisitabo in uirga iniquitates eorum: in nouo autem se ipsum ob
Abbreviated transcription (Latin):
preferende potestatis in signȩ &e ul¬
ciscendi instrumentũ doloris: Ergo
humilis domini. in humilitate ẽ¬
nim domini iudicium sublatum
ẽ humilis inquam domini precep¬
tum. discipuli eius humilitatis of¬
ficiis exequuntur. Eos autem misit
ad seminandam fidem qui non co¬
gerent sed docerent nec ium potestatis
exercerent: sed doctrinam humilitatis
atcollerent. Quo loco humilitatis puta¬
uit etiam patientiam copulandam. qͥa
ipse quoq uirta testimoniũ petiri. cum
malediceretur non remaledieit. cum ꝑ.¬
cuteretur non reꝑcussit. Hoc est gͦ dicere.
Imitatores mei estote ultionis studia de
ponite: insolentiam uerberantium ñ
in iuriȩ relatione: sed magnanimitate
patientiȩ uerberate. Nemo ipse debet
qł in alio rep̃hendit imitari. Grauio¬
ra contumacib mansuetudo uulnera
refert. hoc pugno reꝑcussit dominus
uerberantem dicendo. Qui te ꝑcurit
in maxillam. p̃be ei & alteram. fit enĩ

Expanded text:
prae. ferendae potestatis insigne et ulprae. ferendae potestatis insigne et ulciscendi instrumentum doloris? ergo humilis domini — in humilitate enim iudicium eius sublatum est - humilis inquam domini praeceptum discipuli eius humilitatis officiis exsequuntur; eos enim misit ad seminandam fidem, qui non cogerent, sed docerent nec uim potestatis exsererent, sed doctrinam humilitatis adtollerent quo loco humilitati putauit etiam patientiam copulandam, quia ipse quoque iuxta testimonium Petri, cum malediceretur, non remaledixit, cum percuteretur, non repercussit. hoc est ergo dicere: imitatores ponite, insolentiam verberantium non injuriae relatione, sed magnanimitate patientiae verberate. Nemo debet quod ipse in alio reprehendit, imitari: graviora contumacibus mansuetudo vulnera refert. Hoc pugno repercussit Dominus verberantem, dicendo: Qui te percutit in maxillam, praebe illi et alteram . Fit enim
Abbreviated transcription (Latin):
mentisq uestigium mortalib uin¬
culis censuit exuendum. Qd̃ siquẽ
mouet qua ratione in ȩgypto calcia¬
ti uibentur edere agnum. apłi autẽ
sine calciamentis ad p̃dicandum e¬
uuangłium diriguntur: his consi¬
derare debet quia in ȩgypto potius
debet adhuc morsus cauere serpen¬
tis. Multa autem uenena inegyp¬
to. & qui intypo pascha celebrat
patere potest uulneri. Qui autẽ mi¬
nister ẽ ueritatis. hebetat uenena
non trepidat. Deniq momordit ui¬
tes pendentem de manib eius in co¬
lȩ loci illius. putabant eum mori¬
turum: sed ubi in offensum stare ui¬
dere: dm̃ ẽẽ dicebant. cui uenenum
nocere non poterat. Et ut scias hoc
uerum eẽ: ipse dominus ait. Ecce de¬
di uobis potestatem calcandi supͣ
serpentes & scorpiones. ce supra om¬
nem uirtutem inimici. &e nichil uob̾
nocebit. Non uirgas in manu iuben¬
tur tollere apłi: sic enim matheus
scribendi putauit. Qd est uirga. nͥ

Expanded text:
mentisque uestigium mortalibus uinmentisque uestigium mortalibus uinculis censuit exuendum. quod si quem mouet, qua ratione in Aegypto calciati iubentur edere agnum, apostoli autem sine calciamentis ad praedicandum euangelium diriguntur, is considerare debet, quia in Aegypto positus debet adhuc morsus cauere serpentis — multa enim uenena in Aegypto — et qui in typo pascha celebrat patere potest uulneri, qui autem minister est ueritatis hebetat uenena, non trepidat. denique momordit Paultes pendentem de manu eius uiperam incolae loci illius putabant eum esse moriturum, sed ubi inoffensum stare uiderunt, deum esse dicebant, cui uenenum nocere non poterat. et ut scias hoc uerum esse, ipse dominus ait: ecce dedi uobis potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones et supra omnem uirtutem inimici et nihil uobis nocebunt. Non uirgas in manu iubentur tollere apostoli; sic enim Matthaeus scribendum putauit. quid est uirga nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ñ habeo quod non dedit. sed
quod dedit habeo: innomine dĩ
iħu surge & ambula. Sicut gͦ qui
horrea uult congerendis edificare
frumentis. dominicȩ sententiȩ au¬
ctorita te deprehendit᷑ ita qui saeui¬
lum uult auro parare condendo.
dampnum reprehensionis incurri:
Non peram. neq calciamenta. Util
de corio mortis animantis confici so-¬
let. Nichil autem in nobis dñsihe
mortale uult ẽẽ. Deniq ad moysen
dicit. Solue calciamentum pedũ
tuoꝵ. locus enim in quo stas. teril
sc̃a est. Mortale itaꝙ &e terrenum
calciamentũ ubetur soluere: eũ
mitteret᷑ ad popłm lib̾andum. Huiꝰ
enim minister muneris timere nichil
debet: nec asuscepto officio mortis
ꝑiculo recardari. Ipse enim cum
defensionẽ fr̃m hoc ẽ uideorum uo¬
luntarius recepisset. calumpniȩ ter¬
rore reuocatus ẽ ab incepto & fu¬
git ex egypto. Et ido cum dominus
affectum eius ꝓbasset. conditionem
autem uidisset infirmam. animi eiꝰ

Expanded text:
itaque non habeo quod non dedit. sed itaque non habeo quod non dedit. sed quod dedit habeo: in nomine domini Iesu surge et ambula. sicut ergo qui horrea uult congerendis aedificare frumentis dominicae sententiae auctoritate reprehenditur, ita E qui sacculum uult auro parare condendo naeuum reprehensionis incurrit. Non peram neque calciamenta. utrumque de corio mortui animantis confici solet; nihil autem in nobis dominus Iesus mortale uult esse. denique ad Moysen dicit: solue calciamentum pedum tuorum; locus enim in quo stas terra sancta. est. mortale igitur atque terrenum calciamentum iubetur soluere, cum mitteretur ad populum liberandum; huius enim minister muneris timere nihil debet nec a suscepto officio mortis periculo retardari. ipse etenim cum defensionem fratrum, hoc est Iudaeorum, uoluntarius recepisset, calumniae terrore reuocatus est ab incepto et fugit ex Aegypto. et ideo cum dominus adfectum eius probasset, condicionem autem uidisset infirmam, animi eius
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dixit ad discipłos dominus. No¬
lite possidere aurum neq argentũ
Si ꝓhibetur aurum possidere quid
eripere. quid auferre conamur:Si
quod habeas donare preciꝑis: quẽ¬
ad modum congeris quod noni
beas : Qui predicas non furaioi
furaris: Qui dicis ñ mechandi
mecharis: Qui ȩxecraris ydol
sacrilegium facis: Qui inleg¬
riaris: ꝑ p̃uaricationẽ legis qn
in honoras. Nomen enim di pe
uos blasphematur: Nonsie aoe
petrrus. qui prius dominice e¬
cutor sententie. ut ostenderet non
inuacuum domini effusa manderti
cum posceretur a pauꝑe. ut ei ali
quid pecuniȩ largiretur ait Ar¬
gentum atq aurum non habeo
Ille głatur quod non habeat arge-¬
tum neq aurum: uobis pudoris
est minus adhuc habere quam
cupitis: Est gͦ & pauꝑies głosa
tum est. Beati pauꝑes sp̃u. Tamen
non tam hoc głatur. petrus. quod
argentum & aurum non habeat.
Aliud nobis multo preciosius auo
donauit: ut innomine eius oꝑem̃

Expanded text:
quoniam dixit ad discipulos dominus: noquoniam dixit ad discipulos dominus: nolite possidere aurum neque argentum. si prohibemur aurum possidere, quid eripere, quid auferre? si quod habeas donare praeciperis, quemadmodum congeris quod non habeas? qui, praedicas non furandum furaris? qui dicis non moechandum moecharis? qui exsecraris idola sacrilegium facis? qui in legegloriarisper praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur. non sic apostolus Petrus, qui primus dominicae exsecutor sententiae, ut ostenderet non in uacuum domini effusa mandata, cum posceretur a paupere, ut ei alquid pecuniae largiretur, ait: Argentum atque aurum non habeo . Ille gloriatur quod non habeat argentum neque aurum: vobis pudori est minus adhuc habere quam cupitis? Est ergo et pauperies gloriosa; tum est: Beati pauperes spiritu . Tamen non tam hoc gloriatur Petrus, quod argentum et aurum non habeat, Aliud nobis multo pretiosius audonauit, ut in nomine eius operemur.
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Siquis autem specie mouetur.
fructum interroget. Audis aliquem
sacerdotem dici. rapinam eius agnos-¬
cis uestem ouis: facta p̃donis. foris
uis. intus lupꝰ est. Qmodũ ñ habet
apinarum qui tanquam in nocte.
scitico menbra. duratus gelu. cruentꝰ
ore. circuimuolet querens quem deuo¬
ret: nonne uobis uidetur lupus. qui
humanȩ necis in saturabilis crudeli¬
tate. fidelium morte popłorum. rabiẽ
suam desid̾auit explere: Ululat iste
non tractat. qui negat uocis auctorem.
& sacrilego sermone bestiale murm᷑
interstrepit: qui non confitetur dñm
eius ululatus. cum in orbem gladius
mitteretur. Dentes asꝑos. ora tumi.¬
da. p̃ferebat: ꝙ putabat quod uocẽ
omnib abstulisset. quam solus ami-¬
serat. Et id̾o hos lupos effugere pos¬
semus: docet dominus quid sequam᷑
dicens. Nolite portare sacculum neq
peram: neq calciamenta. Od sit saceu¬
lum non eẽ portandum: alibi euiden¬
ter expressit. Scripsit enim matħs:

Expanded text:
eos. si quis ergo specie mouetur, eos. si quis ergo specie mouetur, fructum interroget. audis aliquem sacerdotem dici, rapinas eius cognoscis: uestitum ouis habet, facta praedonis: tons ouis, intus lupus est qui modum non habet rapinarum, qui tamquam in nocte Scythico membra duratus gelu, cruentus ora circumuolat quaerens quem deuoret. nonne uobis uidetur lupus, qui humanae necis insaturabilis cruditate fidelium morte populorum rabiem suam desiderauit explere? ululat iste, non tractat qui negat uocis auctorem et sacrilego sermone bestiale murmur interstrepit, qui non confitetur tetureius ululatus, cum in orbem gladius mitteretur. dentes asperos, ora tumida praeferebat et putabat quod uocem omnibus abstulisset. quam solus amiserat. et ideo ut hos lupos effugere possimus, docet dominus quid sequamur dicens: nolite portare sacculum neque peram neque calciamenta. quid sit sacculum non esse portandum alibi euidenter expressit; scripsit enim Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
possint. Qsiquem uersuta disputatio¬
ne sue cirrumscriptionis p̃uenerint.
faciunt obmutescere. Mutus est e¬
nim qui uerbum d̃i non eadem qͣ
ẽ gła confitetur. Caue gͦ ne tͥ uocem
tollat hereticus. si pͥor eum non ipse
deprehenderis. Serpit enim: Aum
latet eius ꝑsidia. Si autem cõmen¬
ta eiꝰ impietatis agnoueris. iacturã
pie uocis timere non poteris. Caue
g uersutȩ disputationis uenena: au¬
mam petunt: giccur inuadunt. ui¬
talib uulnus affigunt. Graues sunt
morsus hereticorum qui ipsis gratuio¬
res & rapaciores bestiis. nullum aua¬
riciȩ finem impietatisq nouerunt.
Nec uos moueat qđ formam preten¬
dere uidentur humanam. & si foris
homo cernitur: intus bestia fremit.
Et ido eos lupos ẽẽ non dubium est:
uxta domini iħu diuinam sententi-¬
am qui ait. Attendite uobis afalsis
ꝓpħis qui ueniunt ad uos inuestim̃¬
tis ouium: intus autem sunt lupi
rapaces: ex fructib eorum cognoscetis

Expanded text:
possint. qui si quem uersuta disputatiopossint. qui si quem uersuta disputationis suae circumscriptione praeuenerint, faciunt ommutescere; mutus est enim qui uerbum dei non eadem qua est gloria. confitetur. caue ergo ne tibi uocem tollat haereticus, si prior eum non ipse deprehenderis. serpit enim, dum latet eius perfidia; si autem conmenta inpietatis eius agnoueris, iacturam piae uocis timere non poteris. caue igitur uersutae disputationis uenena; animam petunt, guttur inuadunt, uitalibus \'}\' adfigunt. graues sunt morsus haereticorum, qui ipsis grauiores et rapaciores bestiis nullum auaritiae finem inpietatisque nouerunt. Nec uos moueat quod formam praetendere uidentur humanam; etsi foris homo cernitur. intus bestia fremit. et ideo eos lupos esse non dubium est iuxta domini Iesu diuinam sententiam, qui ait: adtendite uobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. ex fructibus eorum cognoscetis
Abbreviated transcription (Latin):
intrare non audent. Et ido non sa¬
nantur: quia instabulum suum ñ
uult eos xp̃c inducere. in quo curatꝰ
ẽ ille qui de terłm descendens inci¬
dit in latrones. Quem uulnerib al¬
ligatis infuso oleo & uino. imponeis
inuimentum suum samaritanus
ille duxit instabulum: ꝙ sanandũ
stabulario dereliquit. Non accipiunt
ergo medicinam: qui medicum non
requirunt. Si enim requirerent: ñ
derogarent. Explorant pastoris ab¬
sentiam: & id̃o pastores ȩccłiarum.
uel necare uel inexilium agere con¬
tendunt. quia p̾sentib pastorib oues
xp̃i incursare non possunt. Spolia¬
re gͦ gregem domini raptores eonan¬
tur qui corpora quadam mentis in¬
tentione duri ac rigidi nequaquam
solent a suo errore deflectere. Et id̃o
apłs ait. Hereticum hominẽ post¬
pͥmam & sedam correptionem deui-¬
ta sciens quia subuersus e qui etmno¬
di est. Hos seripturȩ uerus interpres
xp̃e illudit ut inanes suos inuanũ
effundant impetus: & nocere non

Expanded text:
intrare non audent et ideo non saintrare non audent et ideo non sanantur, quia in stabulum suum non uult eos Christus inducere, in quo curatus est ille qui de Hierusalem descendens incidit in latrones. quem uulneribus adligatis, infuso oleo et uino inponens in iumentum suum Samaritanus ille duxit in stabulum et sanandum stabulario dereliquit. non accipiunt ergo medicinam qui medicum non requirunt; si enim requirerent, non derogarent. explorant pastoris absentiam et ideo pastores ecclesiarum uel necare uel in exilium agere contendunt, quia praesentibus pastoribus oues Christi incursare non possunt. spoliare ergo gregem domini raptores conantur, qui corporea quadam mentis intentione duri ac rigidi nequaquam solent a suo errore deflectere. et ideo apostolus ait: haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens quia subuersus est qui eiusmodi est. hos scripturae uerus interpres Christus inludit, ut inanes suos in uanum effundant inpetus et nocere non
Abbreviated transcription (Latin):
intrare ñ audent: solum canum ab-¬
sentiam. aut desidiam pastoris ex¬
plorant. Ouium guitur inuadunt.
ut cito strangulent. fieri rapaces
uidentur. natura corporis rigidiores
ut se afurore non possint inflectere.
Impetu quodam suo feruntur: &
ido sepe luduntur. Tum preterea
siquem pͥores hominem uiderint.
uocem eiꝰ quadam naturȩ ui ferun¬
tur eripere. Si autem homo pͥus
eos uiderit: exagitari memorant᷑
Et uło cauendum mͥ ẽ. ne si in ho-¬
dierno tractatu sp̃italium mysteri¬
orum gra non poterit refulgere:
lupi me pͥus uidisse credantur: &
sollempne uocis extorsisse suffragi¬
um. Nonne lupi iste hereticis com¬
parandi sunt. qui insidiantur oui-¬
lib xp̃i: fremunt circa caulas.¬
S
nocturno magis tempore quam
diurno Semꝑ enim ꝑfidis nox ẽ
qui lucem. xp̃i seuȩ nebulis inter¬
pretationis obducere: & quantum
in ipsis ẽ fuscare conantur. Uersant᷑
gͦ circa caulas: stabula tamen xp̃i

Expanded text:
intrare non audent, somnum canum, abintrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ouium guttur inuadunt, ut cito strangulent. feri et rapaces idemque natura corporis rigidiores, ut se facile non possint inflectere, inpetu quodam suo feruntur et ideo saepe luduntur. tum praeterea si quem priores hominem uiderint, uocem eius quadam naturae ui feruntur eripere: si autem homo prius eos uiderit, exagitare memoratur. et ideo cauendum mihi est ne, si in hodierno tractatu spiritalium mysteriorum gratia non potuerit refulgere, lupi me prius uidisse credantur et sollemne uocis extorsisse suffragium. nonne lupis istis haeretici conparandi sunt, qui insidiantur ouilibus Christi, fremunt circa caulas nocturno magis tempore quam diurno? semper enim perfidis nox est, qui lucem Christi scaeuae nebulis interpretationis obducere et quantum in ipsis est fuscare conantur. uersantur ergo circa caulas, stabula tamen Christi
Abbreviated transcription (Latin):
sus equalis. Neq enim illam sus¬
ceptionem hominis ulla mertia
precesserunt: sed ab illa susceptio¬
ne merita euis ceperunt. Mantt
gͦ filius indilectione qua eum in¬
ilexit pater. & ideo seruauit pre¬
cepta cus. Qd ẽ enim & ille homo
nisi qd̾ łs susceptor ẽ eius: U̾s enĩ
erat uerbum. unigenitus gignen¬
ti coeternus: sed ut mediator dare-¬
tur nobis: ꝑ in effabilem gr̃am. uer¬
bum caro factum e̾ & habitauit
in nobis.¬
cce ego muto uos. sicut
agnos inter lupos. Cõ¬
traria sunt sibi ista ani¬
malia: ut alia ab aliis
deuorentur. Sed bonus pastor lupoᷤᷤ
gregi suo timere non nouit. Idoꝙ
isti discipłi ñ inpredam. sed ad grãm
diriguntur. Sollicitudo enim pa¬
storis boni efficit. ut lupi in agnos
audere nichil possint. Lupi quid
significare uidentur. debemus ad-¬
uertere. Bestiȩ nempe sunt quȩ in¬
sidiantur ouilib: circa pastorales uer¬
santur casas. Habitacula domoꝵ

Expanded text:
sus aequalis. Neque enim illam sussus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobiscce ego mitto uos sicut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possinsignificare uideantur debemus aduertere. bestiae nempe sunt quae insidiantur ouilibus, circa pastorales uersantur casas, habitacula domorum
Abbreviated transcription (Latin):
mei precepta seruaui. & maneo in
eius dilectione. Utiq etiam hu
hane dilectionem patris intelligi
uoluit. qua eum diligit pater sta
quippe dixerat. Sicut dilexit me
pater: ita & ego dilexi uos. Atꝙ ita
his uerbis illa subiunxit maneti
in dilectione mea illa proculdubis
qua dilexi uos. Ergo qđ ait etiam
de patre. maneo in eius dilectio¬
ne. illa scilicet accipienda ẽ: qua
dilexit eum pater. S nunquid ꝙr
hic gr̃a intelligenda ẽ qua pater
diligit filium: sicut gr̃a qua nos
diligit filius. cum nos sumus filii
gr̃a non natura. unigenitus autem
in ipso filio. ad hominẽ referendũ :
Ita sane. slam dicendo. sicut dilȩx̃
me pater. & ego dilexi uos: gr̃a me¬
diatoris ostenditur. Mediator di
& hominum. ñ in quantum ds̃.
entia &e ętate & gr̃a apud dm̃ et
dicere qđ cum ad naturam di non
ꝑtineat humana natura. ad ꝑso¬
nam tam̃ unigeniti filii di ꝑ grãn
ꝑtinet humana natura. Et tanta
gr̃a ut nulla sit maior. nulla prur¬

Expanded text:
mei servavi, et maneo in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sentia et aetate et gratia apud Deum et dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla pror
Abbreviated transcription (Latin):
te in gra mea: Et quid ẽ si precep¬
ta mea seruaueritis. manebitis in
dilectione mea. nisi ex hoc scietis
qd indilectione mea qua uos qi¬
go manebitis: si precepta meilo¬
uabitis: Non gͦ ut nos dilisa
prius eius precẽpta seruamies

Expanded text:
te in gratia mea? Et quid est, Si praecepte in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, pri
Abbreviated transcription (Latin):
cepta seruet non habet. qui non
diligit. Quod gͦ ait si p̃cepta mea
seruaueritis. manebitis indilectione
mea: ostendit non unde dilectio ge¬
neratur: sed unde monstretur. tan¬
quam diceret. Nolite uos puta.¬
re manere in dilectione mea: si ñ
seruatis precepta mea. Si enim
seruaueritis. manebitis. Hinc ap¬
parebit quod indilectione mea ma-¬
nebitis. si mea precepta seruabitis.
ut nemo se fallat dicendo. quod eũ
diligat: si eiꝰ precepta non seruet.
Nam eum intantum diligimus.
inquantum eius precepta seruamꝰ.
in quantum autem minus seruamꝰ.
minus diligimꝰ. quamuis qd̾ ait.
manete indilectione mea. non ap¬
paret quam dixerit dilectionem:
utrum qua eum diligimus. an
qua ipse nos diligit. sed ex uerbo
suꝑiori dinoscitur. Dixerat quip¬
pe. & ego dilexi uos. Cui uerbo
continuo subiunxit. manete indi¬
lectione mea. illa gͦ qua dilexit
cos. Quid ẽ ergo manete indilec¬
tione indilectione maea. nisi mane¬

Expanded text:
cepta servet non habet, qui non cepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quaminus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete te in dilectione mea, nisi, mane
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. Sicut dilexit me pater inquit
& ego dilexi uos. manete in dilectio¬
ne mea. Ecce unde sunt nobis oꝑa
bona: Nam unde nobis ẽẽnt nisi
quia fides ꝑdilectionem oꝑatur.
Unde autem diligeremus. nisi pͥͫꝰ
Ailige remur: Aꝑtissime hoc in epła
sua iste euuanglista dixit. Nos di
Qdͥ autem ait sicut dilexit me pat̃
Q ego dilexi uos: non equalitatem
naturȩ ostendit nobis nr̃ȩ & suȩ. sic̃
ẽ patris & ipsius. sed gr̃am qua me.
cum dicitur: diligit me pater. & ego
uos. Nam pater utiq diligit & nos.
sed in ipso: quia in hoc glorificatur
pater. ut fructum afferamus in uitȩ
hoc ẽ infilio: & efficiamur eius disci¬
płi. Manete inquit in dilectione mea.
Quomͦ inquit manebimus: Audi qͥd
sequatur. Si p̃cepta mea inquit ser¬
uaueritis. manebitis indilectione mea
Dilectio facit precepta seruari. an
precepta seruata faciunt. dilectio¬
nem: Sed quis ambigat quod di-¬
lectio precedit: Unde enim pre¬

Expanded text:
bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos dilit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patcum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, iQuomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim prae
Abbreviated transcription (Latin):
enim grecȩ dicitur. latinȩ gła est. Qd̃
iło comnemorandum existimaui. quia
dicit apłs. Si abraham exoꝑib iustifi¬
catus ẽ habet głam. sed ñ ad deum.
Hec ẽ ad dm̃ gła. qua glorificatur ñ
homo. sed ds. si non exoꝑib sed exfide
iustificatur: ut ex do illi sit etiam hd̃¬
bene oꝑatur: qm̃ palmes sicut suꝑius¬
iam dixit non potest ferre a semet ipso.
Si gͦ in hoc glorificatus ẽ ds pater ut
fructum plurumum afferamus efficia¬
mur eius discipłi: non hoc głe nr̃ȩ tri¬
buamus: tanquam hoc ex nobis ipsis
habeamus. Cius e enim hȩc gr̃a. &
ur̃m coram hominib ut uideant bo
na oꝑa ur̃a. ne a semet ipsis putarent
esse bona oꝑa sua. mox addidit. &¬
glorificent patrem ur̃m qui incelis
est. In hoc enim glorificatur pater
ut fructum plurimum afferamus
ꝙ efficiamur. xp̃i discipłi. A quo ef¬
ficiamur: nisi ab illo cuius miscłia
p̃uenit nos:. Ipsuis enim sumus fig¬
mentum. ereati in xp̃o iħi in opib

Expanded text:
e graece dicitur, latine gloria est. Quod ideo commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona oglorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia enim quȩ ipse incarne gessit
ad reconciliendas do nos fecit: ad pa¬
cificandum eum angłis genus hu¬
manum: ad demonstranda suis atꝙ¬
seruanda inuicem pacis & dilectio¬
nis exempla ꝓtulit. Lignum uitȩ ẽ¬

Expanded text:
Omnia quae in carne gessit, ad reconciliandos Deo mortales, ad pacificandum cum angelis genus humanum, ad demonstranda suis servandae ad invicem pacis et dilectionis exempla pertinent. -- Lignum vitae e
Abbreviated transcription (Latin):
absit ut fiat nobis simanemus in
xp̃o. qui non facit quando petimus
nisi quod expedit nobis. Manentes
gͦ in eo. cum uerba eiꝰ in nobis ma¬
nent. quodcumꝙ uoluerimus pe¬
timus & fiet nobis. Na si petimus
q ñ fit: non hoc petimus quod ha¬
bet mansio in eo. nec quod habent
uerba eius quȩ manent innobis.
sed quid habet cupiditas & infir¬
mitas carnis. quȩ non ẽ in eo: &
inqua ñ manent uerba eius. Na
utꝙ ad uerba eius ꝑtinet oratio illa¬

Expanded text:
absit ut fiat nobis, si manemus in absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba ejus
Abbreviated transcription (Latin):
manserit mittetur foras sic palmes
& arescet &e colligent eum & inig¬
nem mutent & ardet. Ligna itaq
uitis tanto sunt contemptibiliora.
sunuitȩ ñ manserint: quanto glori¬
osira. si manserint. Deniq sicut de
his etiam ꝑ ezechielem ꝓpħam do-¬
minus dicit. precisa nullis agri¬
colarum usib ꝓsunt. nullis fabri¬
lib oꝑib deputantur. U num edu¬
ob palmiti congruit. aut uitis aut
ignis. Si inuite non e̾ in igne erit
Ut gͦ inigne non sit: inuite sit. Si
manseritis in me inquit. & uerba
mea in uob̃ manserint. quodcumꝙ
uolueritis petetis & fiet uobis. Ma¬
nendo quippe inxp̃o. quid uelle
possunt. nisi quod conuenit xp̃o:
Quid uelle possunt manendo insal¬
uatore: nisi quod non alienum est
a salute: Aliud quippe uolumus
quia sumus in xp̃o: & aliud uolu¬
mus: quia sumus ad hoc in hoc scło.
De mansione namq huius scł̃i nob̾
aliquando subrepit. ut petamus
qđ nobis non expedire scimus: sed

Expanded text:
manserit, mittetur foras sicut palmes, manserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
rete. Q enim a semetipso se fructum
submersionis uĩx: etiam atq etiam cõ¬
siderate quid adhuc ueritas adiungat
& dicat. Ego sum inquit uitis. uos
palmites. Qmanserit in me ꝙ esi
eo. hic fert fructum multum. qua
sine me nichil potestis facere. Mla
quam putaret saltem paruun e¬
quem fructum posse a semetipsom
mitem facere. eum dixisset hil spe
fructum multum. non ait quia si¬
ne me parum potestis facere sed
nichil potestis facere. Siue gͦ pam̃i
siue multum. sine illo fieri non potes
sine quo nichil fieri potest. Qa & si
parum atculerit palmes. eum pur¬
gat agricola ut plus afferat famen
nisi inuite manserit. ꝙ urerit d̃
radice. quantumlibet fructum a
semetipso non potest facere. Quam¬
uis autem xp̃c uitis non eẽt nisi ho¬
mo eẽt. tamen istam grãm palmitib
non preberet: nisi etiam ds eẽt ue¬
rum quia ita. sine ista gr̃a non potest
uiui ut mors in potestate sit liberi
arbitrii. Siquis in me inquit non

Expanded text:
rete. Qui enim a semetipso se fructum rete. Qui enim a semetipso se fructum submersionis vestrae. 3. Etiam atque etiam considerate quid adhuc veritas adjungat et dicat: Ego sum, inquit, vitis, vos palmites. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: S