comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t tante suꝑbie m̾ito decelo .i. de empireo
in quo c̃ aliis fuerat deiectꝰ ẽ mistũ caligi¬
nosũ aerem. c̾ omĩb sue pͣuitatis ꝯsortibus.
aliis maior ñ solꝰ cecid̃ s c̃ eo alii młti. qͥ eim
malitia ꝯsensert̃. eosq cadentes hꝰ caliginosi ae¬
ris habitacłm recep̃. Et ħ ad nr̃am ꝓbationẽ

Expanded text:
t tantae superbiae merito de coelo, id est, de empyreo, in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aer
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ odine congruo. atq alta cłi sap̃ia fecit
ꝯsilio. ut cleus qui in sapĩa sua mũdũ con¬
diderat ẜ illũ. Om̃ia insapĩa fecisti dñe: in
eacdem que incelis sunt. ⁊ q̃ interris restati
dit lucernam. ⁊ dragiam decimam q̃
testam humaname infirmitatis lumi¬
ne sue diuinitatis accendit. ꝑditum q
hominẽ reꝑaũ nomine regis.⁊ imagi¬
ne insignitum. Iõ ⁊̃ filius missusẽ. ⁊ nõ
pat̾. q ꝯgruencuis muti debẽat qui ẽ.
ab alio: quam qui est a nullo. filuis autẽ
apatre est. Pater uero a nullo. Ut enim¬
sit. Sicut gͦ pat̾ genuit: filius genitusẽ.
ita congrue pr̾ misit: filus missus ẽ. ab
tit᷑. Mutit᷑ ꝗ genitum est. p̾r uero quimi¬
terecur ab alio ẽẽ putaretur. Missus e¬
ne alius indiuinitate ẽefilius alius in
pr̾ de homine nascẽtur. Uñ in eccłiasti¬
nec sp̃c sc̾s s filuis tm̃. ut qui erat in li¬
uinitate dĩ filius ip̃e fieret in homine
hominis filius. ne filii nomen ad alt̾ũ

Expanded text:
que ordine congruo atque alto sapientia Dei fecit consilio, ut Deus qui in sapientia sua mundum condiderat secundum illud: Omnia in sapientia fecisti, Domine , eadem quae in coelis sunt et dit lucernam, et drachmam decimam, quae i Patris testam humanae infirmitatis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et imagine insignitum. Ideo igitur Filius missus est et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. Filius a Patre est; Pater vero a nullo. Unsit. Sicut ergo Pater genuit, Filius genitus est, ita congrue Pater misit, Filius missus est. Ab titur quod genitum est. Pater vero, qui miteretur, ab alio esse putaretur. Missus ene alius in divinitate esset Filius, alius in  si Deus Pater de homine nasceretur. Unde in ecclesiastinctus: sed Filius tantum, ut qui erat in divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum
Abbreviated transcription (Latin):
terant. S illa ñ ẽdata. nec culpa illoꝵ suit.
qd̾ ñ ẽdata. qr in eis nulla culpa ad huc p̃ces¬
ip̃agra ñ fuu̾t ex m̃tis eoꝵ alioquin iã ñ eẽt
gra. si exin̾ito qd̾ eẽt añ grãm daretur. Qua
eulꝑa gr̃a ñ ẽ data eis qui ceciderunt.
uod uõ alii ñ ẽ data culpa eoꝵ fuit qr c̃
stare ꝑossent. noluert̃. qͦusꝙ gr̃a appone¬
tur. lic̃ alii ꝑstitert̾ donec illis cadentib ꝑsuꝑ¬
biã. eis grã ẽ apposita. Aꝑte gͦ cadentiũ culpa

Expanded text:
terant; sed illa non est eis data, nec culpa illorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praeceseritis eorum, alioquin jam non esset gratia, si ex merito quod esset ante gratiam daretur. 6. Qua culpa gratia non est data eis qui ceciderunt. Quod vero aliis non est data, culpa eorum fuit, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus per superbiam eis gratia apposita est. Aperte ergo cadentium culpa
Abbreviated transcription (Latin):
extistisse. ⁊ celum si deribusornatum fuisse
Quedam uero non formaliter s mat̾ialit̾
tẽ facta fuisse. que post per temꝑis accessũ
formaliter distincta sunt. Ut herbe arbo¬
res ⁊ forte ammalia. Om̃ia ergo imp̃o tem¬
poris inicio fcã e̾e dñt. s quedam formalit
⁊ scd̾m sp̃es quas hr̃e cernimus ut maiorẽ
mundi partes quedam uero mat̾ialit̃ tm̃.
s ut dicunt. moy ses loquens rudri carna¬
lippło locõnis modum temꝑauit dedõ lo¬
quens asimili hominis. qui ꝑmoras tem¬
porum oꝑma sua ꝑficit. cum ip̃e simł sia
oꝑa fecit. Uñ ang̃. Iõ inquid moyses diuisĩ
refert dm̃ illa oꝑa fecisse. qr non potuit
simul ab homine dici qd̾ ad̾o simulpotu¬
it fieri. ltẽ. Dotuit diuide scriptura
loqñdi temporib. qd̾ os oꝑandi temporib
non diuifit. Illi qui hisauctoritatib ⁊ alus
huuismodi in herentes dicunt .iiii. elem̃¬
ta atq celiluminaria ita formata simul
ẽẽ habuisseillos .ui. dies quos scripturame¬

Expanded text:
extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam formaliter et secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura comme
Abbreviated transcription (Latin):
no. aquo dñs dimissum debitum pecut¬
dit᷑ bap̃i gr̃ã quo minus omiã peccã dinnt¬
tantur etiam si fr̃num odium ĩ eiuis ciri
dimtitunt᷑ aĩo. ꝑseuerat. Soluuit enim
hesternꝰ dies.⁊ quicquid suꝑẽ. soluit᷑ ⁊̃ ip̃a
horarum momentor redeuntib om̃ib
subasercione dixit. Ꝙ ostendr ex eo ꝗ ait
in eoõ. li. sic. si ad bapĩn fictus accedit. dimis
tendisid dixisse. auõm. non asserendo:
s querendo.⁊ alior opinionem referen
bap̃s. ꝯ illa fictio ueraci ꝯfessione reces¬
serit. que corde in malicia ꝑseuerante:
peccõꝵ ab lucionẽ sinebat fieri. Non igit᷑
ficte accedenti peccã dimiituntus.

Expanded text:
vo, a quo Dominus dimissum debitum petditur baptismi gratia quominus omnia peccata dimittat, etiamsi odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa horarum momentorum, redeuntibus omnibus sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissattendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendbaptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qui iam sue uoluntatis arbit̃ ꝯsti¬
tutus est. cum accedit ad sacramentum
ficdelium. nisi peniteat ueteris uite: no¬
uam non potest inchoare.abhac pemi¬
tẽcia. cum baptizantur. soli pariuili
mmnues sunt. his aliisq testimoniis
aperte ostendit᷑ adultis sine fide. ⁊ pem¬
remissionis. qr nec paruulis sine fide
aliena. qui propͥam hr̃e nequeunt: da¬
tur in bap̃o remissio.Si quis ergo ficte
accedat. non hñs ueram cordis contric¬
cionem sacramentum: sinete accep̃.
to quo baptizat᷑ omĩa condonent᷑.⁊ post
dicit ĩmo hanc oppimonẽ. ⁊ p̃missamsẽ¬

Expanded text:
Omnis qui jam suae voluntatis arbiter constitutus est, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poenremissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non habens veram cordis contritionem, sacramentum sine re accipit. to quo baptizatur, omnia condonentur peccatdicit, imo hanc opinionem et praemissam sen
Abbreviated transcription (Latin):
cramentum ⁊ rem simul susciprunt om̃
paruuli. qui in bap̃o ab originali mun¬
dant᷑ pecc̃o. Quamuis quidam difficean.¬
tur illis qui perituri sunt parunliᷤ in bap̃
omutti pecc̾a innitentes illi uerboagi.
figurant. non intelligentes illud ita e̾e ac¬
cipiendum: quia cum in aliis efficiant
s solis electis. Nam ꝗ om̃ib paruulis

Expanded text:
cramentum et rem simul suscipiunt omnes parvuli, qui in baptismo ab originali mundantur peccato; quamvis quidam diffiteantur illis qui perituri sunt parvulis, in baptismo dimitti peccata, innitentes illi verbo Aug.figurant; non intelligentes illud ita esse accipiendum, quia cum in aliis efficiant sed solis electis. Nam quod omnibus parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd fact᷑us uł passurꝰ eẽt. Cet̾is uõ reuelare
uoluit qd inueritate mansuri eẽnt. His
p̃scierint atq de ea certi sꝑe extitert̃. unde
quodã mͦ iã bĩ erant. Et reuera siita fuis¬
sec: poss dici illos aliquo mͦ fuisse beatos.
alios uͭ ñ qui nesciert̃ euentũ suũ. Ꝙe¬

Expanded text:
quid facturus vel passurus esset; caeteris vero revelare voluit quod in veritate mansuri essent. Hispraesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ut ꝑ fecius sciatur: itãre nonpiget. E̾ x¬
secramus inquit eoꝵ blasphemiasm. qui
dñt impossibile aliquid homini ad̾o ẽẽ p̃¬
ceptũ.⁊ mandata di a singłis. s ab om̃ib
in conmune posse seruari. Et paulo post.
Et tam illos errare dĩs qui cum maniche¬
o dñt hominem pec̃c uitare ñ posse. ꝗͣ
illos qui cum iouimacͥo. asserũt hõiem
ñ posse peccare. Ecce ieꝵ dicit errorẽ
ẽe. si quis dicat hominem pec̃c uitare ñ
posse. Qui autẽ dñt quedam nec̾itate fi̾
Determinatio contra¬
rietatum submouens de medio scõꝵ.

Expanded text:
tamen ut perfectius sciatur, iterare non piget. Execramur, inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum, et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari. Et paulo post: Et tam illos errare dicimus, qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare. Ecce Hieronymus dicit errorem esse, si quis dicat hominem vitare peccatum non posse, qui autem dicit quaedam necessitate fieri, 9. Determinatio contrarietatem submovens de s
Abbreviated transcription (Latin):
laudarent astra matutina. ⁊c̾. De ħ qͦq
beda ita ait. Hoc suꝑiꝰ celũ ꝙ atiolubilitate
mundi seccetũ ẽ moxut creatũ ẽ. scĩs ange¬
lis impletũ ẽ qͦs inpͥncipio c̃ celo ⁊ t̾ra ꝯdi¬
tos testat᷑ dicens añs. Ubi eras c̃ me lau¬
darent astͣ matutina ⁊ uiubilarent filii dĩ :
astͣmatutina ⁊ filios dĩ eosd̾ angłos uocat.

Expanded text:
laudabant astra matutina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos
Abbreviated transcription (Latin):
uita ⁊ mote ddignus est. NIon ẽ gͥtunc̃ ligatus debito
eterne mortis filus emmire ee desiit. Et quo dinger¬
penite cepit. Ex tunc gͥ solutus est abira que n maut
Solus gͥ deus hominẽ int̾us mundat a macła pec
cati ⁊ adebito eterne pene soluit. qui ꝑ ꝓph̾am ait.
ego solus deleo iniquitates ppͥ⁊ pectͥa. Item ambuꝵ¬

Expanded text:
vita et morte dignus est. Non est ergo tunc ligatus debito aeternae mortis. Filius enim irae esse desiit ex quo diligere coepit. Ex tunc ergo solutus est ab ira, quae non Solus ergo Deus hominem cati, et a debito aeternae poenae solvit, qui per prophetam ait: Ego solus deleo iniquitates populi, et
Abbreviated transcription (Latin):
limo terre ad imaginẽ difcm̃ pudicia ar¬
matũ. temꝑancia conpositũ. caritate spẽ¬
didum. pͥmos parentes ilł donis actan¬
tis bonis expoliauit. parit̃q ꝑemit. De
erat: non est preuaricatus. q enis mens
ante peccm̃n beatissimus auram catpebat
etheream S quomodosine uirtute beatis¬

Expanded text:
ad imaginem Dei factum, pudicitia armatum, temperantia compositum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonis expoliavit, pariterque peremit.erat, non est praevaricatus, quia ejus mens ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ non habũit. idita ꝑbare conantib Iusti¬
ciam inquiunt nõ habuit. qi p̃ceptũ dicõ¬
tempsit. nec prudenciam: qr sibi nõ puidit.
necq temꝑanciã: q aliena appetiit. necfor¬
titudinẽ: qi p̃uesugestioni cessit. Quibus
respondentes dm̃s eum quid̾ nontunc
hũisse has turtutes qñ peccauit: s ante.
⁊tunc amississe. Qd̾ multis scõrtestimo

Expanded text:
quod non habuerit, id ita probare conantibus. Justiquod non habuerit, id ita probare conantibus. Justitiam, inquiunt, non habuit, quia praeceptum Dei contempsit; nec prudentiam, quia sibi non providit; nec temperantiam, quia aliena appetiit; nec fortitudinem, quia prave suggestioni cessit. Quibus respondentes, dicimus eum quidem non tunc habuisse has virtutes quando peccavit, sed ante, et tunc amisisse. Q
Abbreviated transcription (Latin):
bat. non quidem scdmomẽm oꝑandimo¬
dum oꝑantis gr̃e. Oꝑatur enim lib̾ando. ⁊
p̃ꝑando uoluntatẽ hominis adbonum. E¬
gebat itaq h̃o ea. non ut lib̾aret uolunta¬
tem suam quepeccĩ serua ñ fuãt. s ut p̃ꝑa¬
ret aduolendum efficacit̾ bonum. qd̾ ꝑ se
ñpotãt. Non enim potãt boñ mererisine
inquid in mortalitatẽ in qua potãt non
ꝑ grãm. quam fuerat si ñ peccasset. accep.
ta ꝑmĩtum. Quamuissine gr̃a nectunc
ullum mĩtum ẽẽ potuiss. Quia ⁊ sipecẽ
in solo erat arbitrio ꝯstitutũ ñ cñ iusticie
hñde uel retinende sufficiebat lib̾m arb̃.
nisi diuinum p̃b̾etur aduitoriũ. Ecce
his uerb̾satis oftendr᷑. qd̾ añ peccm̃ ħ̃o indi¬
gebat grã oꝑante ⁊ cooꝑante. Nonemimha¬
bebat quo pedẽmou̾e possetssine gr̃e oꝑã¬
tis ⁊ cooꝑantis auxilio. hũt tñ quo potuit
stare. Qd̾ homo añ lapsũ uͥtuces hu̾it
letẽa queri solet utr̃ homo ance lap-¬
sum uirtucem ħuĩt. Quib dã iudet

Expanded text:
bat: non quidem secundum omnem operandi modum operantis gratiae, operatur enim liberando et praeparando voluntatem hominis ad bonum. Egebat itaque homo ea, non ut liberaret voluntatem suam, quae peccati serva non fuerat; sed ut praepararet ad volendum efficaciter bonum, quod per se non poterat. Non enim poterat bonum mereri sineinquit, immortalitatem in qua poterat non st per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat arbitrio constitutum, non tamen justitiae habendae vel retinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi divinum praeberetur adjutorium. Ecce his verbis satis ostenditur quod ante peccatum homo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim habebat quo pedem movere posset sine gratiae operantis et cooperantis auxilio; habuit tamen quo poterat stare. 2. Quod homo ante lapsu homo ante lapsum virtutem habuerit? Quibusdam videtur
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut due sunt res illuis sacramen¬
alter sp̃ualis. quo soli boni manducant. Uñ
solum insacramento corpus euis acciꝑe. Mul¬
tienim indigne accipiunt. s in ip̃o man̾ent
⁊ haberexp̃m in semanentem. Spñaliter. it

Expanded text:
t sicut duae sunt res illius sacramenalter spiritualis, quo soli boni manducant. Undesolum in sacramento corpus ejus accipere: multi enim indigne accipiunt; sed in ipso manere, et habere ipsum in se manentem. Spiritualiter enim
Abbreviated transcription (Latin):
meam memoriam: ⁊ intelligentiam ⁊⁊ uo¬
litntateni simul menuni. Quodenim memorie
mee non menuini. illud non est in memorta m̃a.
Nil autem tam in memoria est. quam ip̃a me
quid uolo. quicquid autem scia: ⁊ memini.
Totam igitur intelligentiam. totamq uolũ¬
tatem mẽam memini.
Quomo do tota illa

Expanded text:
meam memoriam, intelligentiam et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mea. Nihil autem tam in memoria est, quam ipsa memquid volo, quicquid autem scio memini. Totam ergo intelligentiam totamque voluntatem meam memini. 10. Quomodo illa
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ sit in munitum uel corruptũ:
liberum arbitrium. Quia añpeccatũ. nł¬
la erat homini difficultas. nullũ q ipe¬
dimentum delege menbrox adbonum.⁊
nulla impulsio uel instigatio admalum.
Nunc autemꝑ legem carnis ad bonũ im¬
peditur ⁊ ad malũ instigat᷑. ut ñ possit uel¬

Expanded text:
peccatum sit imminutum vel corruptum liberum arbitrium; quia ante peccatum nulla erat homini difficultas, nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit vel
Abbreviated transcription (Latin):
officio ꝑmitimus ꝑmanere. Qd intlłigendũ ẽ
de his qui ordinantur asimoniacis. ignorantes
eos ẽẽ symomacos. hos facit symoniacos. ñ reatus
criminis: s ordinatio simoniati. silit̾ cum dece̾¬
ter quis accraclus fu̾it. de hil enim ⁊ aquib li¬
bet heticis uiolenter ordinatis dicit in nocencius
tim discedunt ab eis. ⁊ pessimo eoꝵ ꝯciliabło re

Expanded text:
officio permittimus permanere. Quod intelligendum est de his qui ordinantur a simoniacis, ignorantes eos esse simoniacos. Hos facit simoniacos non reatus criminis, sed ordinatio simoniaci. 8. ter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter ordinatis, dicit Innoc., 1, qtim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo re
Abbreviated transcription (Latin):
uutꝰ coꝵ. Aubietiam dicit. Benedicat nos deus. de.
tunitatem ex pͥmit ꝑsonarum. unitatẽ uͦ eẽntie a¬
trinitatem significat. ꝑħ quad subdit.dñs deus:
unitatem ẽẽntie. dauid qͦ aꝑte filii et̾uam genera¬
tioneni insinuat ex ꝑsona filii dicens. dñs dixit ad
quis enarrabit: In libro quoq saprentie et̾ntas
filii cumpatre. monstratur. ubi ita sapientia lo
quitur. dñs possedit me initio uiarum suarum.
antequam quicquam faceret. a principio. ab eter-

Expanded text:
um . Alibi etiam dicit: Benedicat nos Deus, DeusTrinitatem exprimit personarum. Unitatem vero essentiae aTrinitatem significat; per hoc quod subdit Dominus Deus, unitatem essentiae. David quoque aeternam Filii generationem aperte insinuat ex persona Filii dicens : Dominus dixit ad quis enarrabit? In libro quoque Sapientiae aeternitas Filii cum Patre monstratur, ubi Sapientia ita loquitur: Dominus possedit me in initio viarum suarum antequam quidquam facere
Abbreviated transcription (Latin):
nificans patrem. ꝑ principium. filium :⁊ preo qd̾
aput nos. dicitur deus. hebraica ueritas babet. he¬
lor̃ quad est plurale huuis singularis quod ẽ hel. Qd̾
enro non est uctum. hel. quod est d̃s: s helosm. quod
pot̾ interp̾tari dii. siue uidices: ad plinalitatem ꝑso¬
narum refert᷑ ad quam etram illud attinete uidetitr
quod drabolus ꝑ serpentem dirit. Entis sicut dii.
ꝓ quo in hebreo habetur. heloym. ac si diceret. eritis

Expanded text:
nificans Patrem; per principium, Filium. Et pro eo quod apud nos Deus dicitur, Hebraica veritas habet Heloym, quod est plurale hujus singularis, quod est hel. Quod ergo non est dictum hel, quod est Deus; sed heloym, quod interpretari potest dii sive judices, ad pluralitatem personarum refertur. Ad quam etiam illud attinere videtur, quod diabolus per serpentem dixit: Eritis sicut dii. Pro quo in Hebraico habetur heloym; ac si diceret: Eritis
Abbreviated transcription (Latin):
num. quo ip̃a sapientia ꝑhibet seante mundũ
altissimi prodis. primogenita ante om̃em ereitu¬
im. oricheas quoq propħa et̾nam uerbi gen̾a¬
cionem. ⁊ temporalem simulex mana. insinuau̾¬
uicens. ⁊ tubethleen effrata. parulus es innul ib
uida. ex te egredietur: qui sit dominator. in isrł.
⁊ egiessus eius abmitio. ad ieb et̾nitatis euis.
Specialia testimonia desp̃u sc̃o.

Expanded text:
nium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundumAltissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam. Micheas quoque propheta aeternam Verbi generationem, et temporalem ex Maria, simuEt tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. 7. Specialia testimonia de S
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non soliuiro p̃ceptum uidr eẽ datum.
cum ip̃a muliertestet᷑. sibi ⁊ ee̾ mandatũ
dicens. Pcep̃nobis deus⁊ c̃. Siip̃ tñ legitur.
ante factam mulierẽ dm̃ dixisse uiro. De
ligno scĩe boni⁊ mali ne comedas. nondi¬
xit ne comedatis. Horce quia facturus
sub̾ta uiro fuit. non nisi mediante iuiro
diuinũ debuit acciꝑe p̃ceptũ. Uñ aitapłs.¬

Expanded text:
d non soli viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere praeceptum. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sune p̃dicatur ꝙ nec aliquid ẽ. qd̾̃ ei ad paciend̃
corruptionem inferre ualeat. nec aliquid ad
faciendum impedimentum afferre. Manifestũ
lencie derogaret᷑. inquotũ ñ est minus om̃ip̃s. di¬
ħ enimposse. nou eẽt posse: s ñ posse. slemo ergo
dm impotentem in aliquo dre p̃sumat. qui oĩa

Expanded text:
sime praedicatur, quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestum lentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
n anime ꝑtinetalta: ad corꝑis fomẽ¬
tum. alia ad utriusq subsierlionẽ. Cum
gͥ absq sacramentis: quib non alligaũ
potenciam suam deus hõi gr̃ĩ. dona-¬
re posser p̃dictis de causis sacramenta
instituit. Duo autem sunt in quib satͣ¬
mentum consistit .s. uerba ⁊ res.Uerba.
ut inuocatio trinitatis. Resut aqua. o
antiquitus ressacras signabant. ut sa¬
crificia oblaciones. ⁊ huiusmõi. cortm
autem differenciã breuit aub̃ afsignat

Expanded text:
mae pertinet; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. Duo autem sunt in quibus sacramentum consistit, scilicet verba et res; verba, ut invocatio Trinitatis; res, ut aqua, olantiquitus res sacras signabant, ut sacrificia et oblationes, et hujusmodi. Eorum autem differentiam breviter August
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficienda erat. aĩam corꝑeis indumñtis ⁊ t̾re¬
nis mansionib copulauit. luteãq mat̾iam
fec̃ aduite sensũ uegetare. Ut sciret homo
qr si potuit d̾stam disꝑem natͣam corꝑis
iaĩe infed̾ationẽ unã ⁊ in amicitã tantã
creat᷑ẽ humilitatẽ licet longe infi̾orẽ: ad
sue głe participationẽ sublimare. Quia gͦ
ꝓ exemplo rationalis sp̃s in parte usq
ad consortium terrem corꝑis humiliatꝰ
est. Ne forte in ħ nunis depressus uidet᷑.
addidit di ꝓuidentia. ut post mod̾ c̃ eod̃
corꝑe głificato. Ad consortiũ illoꝵ qͥ insua
ꝑsist̾ent pͣitate sublimaret᷑. Ut qd minꝰ
ex dispensatione creatoris sui acceꝑat ꝯditꝰ.¬

Expanded text:
perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia ergo, pro exemplo, rationalis spiritus in parte usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris sui acceperat condit
Abbreviated transcription (Latin):
tords rõnales sp̃s uaria soete ꝓarbitrio uo¬
luntatis sue disponens. ilł qͥs in sua pͣitate
reliq̃rat. sursũ incelo mansiont̃. Iit u̾o qͦs
corꝑib t̾renis sociau̾at: deorsũ int̾ra habitõ¬
nem constituit. utrisq regłam ꝓponens obe¬
cuientie. qͣtinꝰ ⁊illi ab eo uͥ erant ñ cad̾ent: ⁊insti
abeo uͥ trant. ad iduͥ ñ erant ascend̾e̾nt. Fecit
itaq d̾s hoĩem exduplici sub̃a. Corpꝰ det̾ra
fingens. aĩam uo de nichilo faciens. Ião ⁊̃
untte st̃ aĩe corꝑib ut ineis do famulantiᷤ
maiorẽ m̾eant᷑ coronã.
Post sacm̃tũ tͥnitatiᷤ.¬

Expanded text:
s, varia sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis poribus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut in eis Deo famulantes majorem mereantur coronam. 11. Post sacramentum Tri
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia ñ mediocris auctoritatis intrac
intelligentiã quant̃ ualeo. ñ eũ secutũ ar¬
bitror inetͥnitatis uocabulo. nͥ qd̾ pat̃ ñ ht̃¬
prẽm de quo sit filiꝰ aũ de prẽ ẽ ut sit atq
ut illi coet̾nꝰ sit. Imago enĩ siꝑfecte implet
illd̾ cuiꝰ imago ẽ. Ip̃a cocquat᷑ ei. ñ illd̾ ina¬
giu sue. Inqua imagine sp̃s ẽ noĩauit.
ctedo p̃p̃ pulc̃tudinẽ ubi ẽ tanta ꝯgruentia
rpͥma equalitas ⁊ pͥma silitudo. nulla inre¬
dissidens ⁊ nullo modo inequał ⁊ nulla ex¬
parte disimilis. s ad idẽtidem respondens ei
cuiꝰ unago ẽ. Ubi ẽ pͥmã sũma uita. cuiũ ẽ

Expanded text:
Et quia non mediocris auctoritatis in tracintelligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non hrem de quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima sidissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est
Abbreviated transcription (Latin):
uo ꝗ p̃dictum est .s. qd̾ deus omĩa semꝑ
uiclet ⁊ simul uiłr obinare qd̾ ait ieix in
ex põe abacu. Absurdum ẽ inquid ad hoc dedu¬
cere di maiestatem ut sciat ꝑmomenta singła
quot pulices nascant᷑ qd̾ uemornint᷑ qͦta pulĩc.
⁊ muscarum. sit multitudo. quot ue pisces na¬
tent in aquis ⁊ siłia. Non sumus tanfatui ad¬
ulatores dĩ ut dũ ꝓuidenciã euis ⁊̃ adima adi¬
ma retrudimꝰ in nos ipõs inuiriosi simus eand̾
irrõnabilium ⁊ rõnabilium ꝓuidenciã esse di¬
centes. hic uidet᷑ dr̃e ier̃o. qd̾ ds illoꝵ minuo

Expanded text:
d Deus omnia semper videt et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Hic videtur dicere Hieron. quod Deus illorum min
Abbreviated transcription (Latin):
calogus. qui ñ łr littã occidens. eo qđ mala sit
lex. s quia ꝓhibens peccatũ. anget concupis¬
cenciam ⁊ addit p̾naricationem. nisi liberet
grã. cum sit uirtis pecci. que iubet. qđ sine
ã legis lit̾. quia in eis diu̾sa.Sunt promissa.
Ibi tercena: hic celestia promutit. diuersa
etiam sacramenta quia illa tm̃ significãt.
hec conferunt graciam. precepta etiam di¬
uersa. quãtum ad cerimonialia. Nam qnͣ¬
tum ad mortalia sunt eadem. sed plenius
in euuangelio continetur. Auclistis de¬
cem cordas psalterii. utͣique sexui impo¬
sitas. que caritate tangende sunt ut
uciorum fere occidantur.iium¬
tertius.

Expanded text:
calogus, qui non dicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, cum sit virtus peccati quae jubet quod sine a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantur.QUARTUS.
Abbreviated transcription (Latin):
poterat illud intelligi. ñ ꝯcupisces uxorẽ ꝑrĩ.
tui. S in illis duob p̃ceptis. ñ mechandi. ⁊ ñ
furandi. ip̃a oꝑa notata sunt ⁊ phibita. In
his uero extremis cͥoncupiscencia. Multũ gͦ
differunt illa abistis.Uni. illi p̃cepto ñ mecbã¬

Expanded text:
es uxorem proximi tui. Sed in illis duobus praeceptis non moechandi et non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde illi praecepto non moechan
Abbreviated transcription (Latin):
considant. de hoc eod̾ aub̃ ad darcdanm
in libro de p̃sencia łi ait. Cum deus sit nͣ
incorꝑea in cominutabilit uiua et̾na stabi¬
litate in se ipo manens totus adẽ om̃ib re
b. ⁊ singłis totus. s in quib habitat hñt eũ
ꝓsue capacitatis diuersitate alii ampluis.
alii minus. quos ip̃e sibi dilectissimũ tem
deus inquid inmense uirtutis uiuens pote¬
stas. que nusqm. ñ ad sit. nec desit usqmͣ se¬

Expanded text:
considerant. De hoc enim eodem Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest reet singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum tempDeus, inquit, immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, non desit usq
Abbreviated transcription (Latin):
habitans.⁊ in homine ip̃o etcellentissime. In qͦ
plenitudo atrinitatis corꝑalit̾ habitat ut
ait apls. In eo enim deushabitauit. ñ ꝑ grãm
ad optionis s ꝑ grãm unionis. Neaũt istaqr
capacitatẽ humane intelligentie excedunt
falsitatis arguere aliqui p̃sumant. scõꝵ auc¬
toritatib mumenda michi indentur. beatꝰ¬

Expanded text:
habitans; et in homine Christo excellentissime; in quo plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi videntur. Beat
Abbreviated transcription (Latin):
qõne ꝓposita auctores tͣdiderũt. Iõq postĩores
ealegentes uarias atq ctͣias ex p̃dictis occionẽ
sumentes. ꝓmunt sentencias
Quto de hoc te

Expanded text:
one proposita auctores tradiderunt. Ideoque posteriores ea legentes, varias atque contrarias, ex praedictis occasionem sumentes, promunt sententias. 2. Quid de hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsisse humanam. Ex uerb̾au̾t ab̾i suꝑiꝰ
carnem fcm̃ ⁊ natam solum suscepisse hũã
⁊ ddutinam natam eand̾ accepisse. ait enim
ꝯmutabił manet diuine hũe natẽ ũ sic̃ u̾a
semꝑẽ eius diuinitas. ꝗͣ de pr̃e h̾t: ita u̾e sem¬
per atq inomutabilis eiꝰ sit humanitas qͣt
unitam sũma diumitas git. Ecce ⁊ solumu̾¬
bum dixit carnem stm̃ ⁊ humanitatẽ diui¬

Expanded text:
assumpsisse humanam. Ex verbis autem August. carnem factum, et naturam solum suscepisse humanam; et divinam naturam, eamdem accepisse. Ait enim,incommutabilis manet divinae humanaeque natura ita vera semper et incommutabilis ejus sit humanitas, quam sibi unitam summa Divinitas gerit. Ecce et solum Verbum dixit carnem factum, et humanitatem divi
Abbreviated transcription (Latin):
boni agebat. s qr nicħ boni age̾t: si illa ñ
adunuaret. His testimonusaꝑte insinu¬
atur. q uoluntas hõis: grã dipuenitur.
atq p̃ꝑatur. ut fiat bona. ut ñ fiat uolũ¬
tas Qiua ⁊ añ grãm uoluntas erat. s non
erat bona.⁊ recta uoluntas

Expanded text:
boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
econt̃ dicitur. Non sussicit ⁊̃ mĩa di̾: si nõ
sit uoluntas hominis Acꝑ hoc sic rectedie¬
tum est ilło q id uoluntas hominis sola ũ
implet. curnon ⁊ ecumtrario recte dicitur
non misẽntis est di. s uolentis est hominis cũ
idm̃ĩa di sola non impleat: homo enim cre.¬
cłe uelsꝑare nonpotĩt: nisi ueliti nec ꝑue¬
nire adpalmam: nisi uoluntate currat.
Restat ergo ut iõ ita recte dictum intelliga¬
tur. ue totum detur dõ. qui hominis uoluꝰ¬
lencem subsequit᷑: nefrustra uelit. Ecce
his uerbis ⁊ aliis p̃missis. euident̃ traditur.

Expanded text:
a Dei, si non sit etiam voluntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non etiam a contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, cum id misericordia Dei sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis volunlentem subsequitur ne frustra velit. Ecce his verbis et aliis praemissis evidenter traditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ut uelimus oꝑatur. incipiens. quino¬
lentib cooꝑat᷑ ꝑficiens. ut ergouelimus
oꝑatur. Cum autẽ uolumus ⁊ sic uolumꝰ
ut ꝑficiamus. nobiscooꝑat. Gñ sine illo
uel oꝑante ut uelimus. uel cooꝑante ut
uolumus bona pietatis nichilualemus¬
⁊ p̃ꝑatur hominisuoluntas ut sit bona. bo¬
num q efficacit̃ uelit. E ooꝑans uero gr̃ã.
uoluntatẽ iam bonam sequit᷑ aduiuando.
Uñ aug̾ ꝯtͣuilianũ heticum qui bonãuo¬
uelle ⁊ oꝑari sine grã assẽbat: ait Aꝑtam
de ꝯmendatione gr̃e apłs ꝓtulit sentenciã

Expanded text:
ipse ut velimus operatur incipiens, qui volentibus cooperatur perficiens. Ut ergo velimus, operatur: cum inde volumus, et sic volumus ut faciamus, nobis cooperatur: tamen sine illoperante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemuspraeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperans vero gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, qui bonam vovelle et operari sine gratia asserebat, ait: Apertam de commendatione gratiae Apostolus sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
temerario ausu mclefũcto q̃rit ꝓpinqͥtatẽ go¬
tingũe. uł sub altõ affinitatis uocabła dispẽ
sare uł susceptas soboles alt̾ius copłe. ꝓpinqͥ¬
tati pͥoris creclit legitime sociari. hic negat cuĩ
una. Ecce hic ꝑibet si mortuo pͥmo uiro: uxor
enis alii nupserit: filios de scd̾o uiro gemtos
ducere uxores de cognatione pͥoris uiri. ꝙ filii.
mediante matre ad agnatõnem pͥoris uiri ꝑti.¬
nent: con quo mat̾ eoꝵ una caro extitãt. ħ ⁊ id̾¬

Expanded text:
ario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari; hic negat Dei vuna. Ecce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc id
Abbreviated transcription (Latin):
cce hic concedit᷑ in .u. uł quarta ꝓpiqui
ris sue. relictam fr̃is uxoris sue relictam filii u¬
toris sue. nemo sibi iu matrimonium sumat.
relictam uxorem consanguineoꝵ uxoris sue:
uatione locuntur auctores. alii .n. usq ad
affinum: usq adt̾cium gͣdum. sic̃ G̾. dispẽ¬
sauit in quarto gradu consãgͥntatis.
rio ep̃o scribit. Sedemapłicam consułe de¬
creuisti. si mulier copła nupciali extͣneo in¬
ro conũcta: cognationi eꝰ ꝑtineat᷑ si eo defũc¬
to cognatio maneat. uł si sub alio uiro cogna¬
cionis nocadła dissoluant᷑ uł si suscepte soboles
possint legitume adpͥoris utri cognationis tͣnsi¬

Expanded text:
cce hic conceditur in quinta vel quarta propinquitris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suavatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad affinium usque ad tertium gradum; sicut Greg. dispensavit in quarto gradu consanguinitatis. respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transi
Abbreviated transcription (Latin):
stupor ẽ insermone uõ: noniam infirmitatẽ
sfilencium confitebor ꝑicłosũ minis ẽ cle reb
tantis ac tam reconditis. aliquid ult p̾scriptũ
celeste ꝓferre. ut ult᷑ ꝓfinitionem dĩsermo de
dõ sit. forma ficłi certa ẽ. Non gͦ aliquid adden

Expanded text:
stupor, in sermone non iam infirmitatem, sed silencium confitebor. Periculosum nimis est de rebus tantis et tantum reconditis aliquid ultra prescriptum celeste proferre, ut ultra prefinicionem dei sermo de deo sit. Forma dei certa est; non ergo adden
Abbreviated transcription (Latin):
instrinctu diabolice fraudulenti excitata imp¬
bitas nũdum quiescit. s intanta rer qõne addit.
Si pat̾nitas ⁊ filiacio ind̾o. siue induina eeñcia
sunt: ead̾ gͥ res sibi pr̃ ẽ.⁊ filius. nam in quo p̃r¬
ꝑtrahuntur extenclentes patrem infilium cũ
ipm̃ sibi filium ꝓponant ⁊ prẽm. Siũo negau̾it
inunacłi eeñcia pat̾nitatẽ ẽẽ ⁊ filiationẽ. qͦmͦ
gͦ dñt ẽẽ dm̃ cͥ his atq aliis argumentoꝵ acu¬
leis utunt᷑ insue opini¬
tis formam disserent.

Expanded text:
instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadem ergo res est sibi Pater et Filius. Nam in quo paterpertrahuntur, extendentes Patrem in Filium, cum ipsum sibi Filium proponant et Patrem. Si vero negaverint in una Dei essentia paternitatem esse et filnt esse Deum? His atque aliis argumentorum aculeis utuntur in suae opinitis formam dissecent. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exigr. ⁊ in conp̃hensibłe extra sigc̃anciam¬
sermonis ẽ. extra sensus intencionẽ ñ enũ¬
ciatur. non attingit᷑. non tenetur. Ubon sig¬
nificanciam. rei ip̃ius natã consumit. Sensus
contemplacionẽ inꝑspicabłe lumen obcecat. In¬
celligencie capacitatem. ꝙ fine nullo continetur:

Expanded text:
 exigitur, et incomprehensibile; extra signisermonis est, extra sensus intencionem; non enuncciatur, non attingitur, non tenetur; verborum significanciam rei ipsius natura consumit, sensus contemplacionem inperspicabile lumen obcecat, intelligencie capacitatem, quod fine nullo continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
flatum ego feci. Hon sunt ergo audien¬
di quiputant animam ẽẽ partem d̾i. Si
enim hoc eẽt. necase necabalio decipipoᷤᷤ¬
set. nec ad malum faciend̾. uel paciendũ
conpelli. nec in melius uel det̾us mutari.
flatus gͦ quo hominẽ animauit: fc̃s est
ad̾o. nondo. nec dealiqͣmatĩa s denichilo
hic qͣndo facta sit aĩa an añ corpꝰ an ĩcorꝑe

Expanded text:
flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quando facta sit
Abbreviated transcription (Latin):
uiueret: creauit. non demat̾ia aliqua
corporali uelspũali s denichilo. Puta¬
uerunt enum quidam h̾etici dm̃ desub̾a¬
sua animam creasse. uerb̃scripte᷑ ꝑuica¬
citer in herentes. quib drͣ inspirau̾it. uł
sufflauit: ⁊c̃. Cum flat inquiunt uel
spirat hõ: de seflatum emittit. Sicgͥcũ
dicitur deus flasse uel spirasse spiracłm
infaciem hominis: ex sespm̃ hõĩsemisisse.¬
fecit. flare enĩ ẽ: flatum fac̾e. flatũ fac̾e:¬

Expanded text:
cui animam inspiravit. Vel, secundum aliam litteram, flavit vel sufflavit; non quod faucibus sufflaverit, vel manibus corporeis cora animam creasse, verbis Scripturae pertinaciter inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spifecit. Flare enim est flatum facere. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cuius conceptum sp̃e. ñ caro. fides: ñ libido p̃neñ.
nec inter fuit carmis . cupiscencia. qua cet̾i ꝯcipiũ¬
tur quia originale tͣhunt pec̃c. s cred̾ndo. nͥ ꝯca¬
bñto. fcã est fecundata uirguntas. Et hiis aꝑte o¬
stedit᷑ ⁊ alium ⁊ aliũde hominẽ dõi assumẽ potu¬
isse. Si homo ille potuit peccare uel non ẽe deus.

Expanded text:
cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per qutur, qui originale trahunt peccatum, sed credendo, non concumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare, vel non esse Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñsans. aũsurriꝑe hominẽ potuit. uelio
ignorantrdõ. aũ extorquere inuito: tamꝗͣ
inualidiori. ut hoĩẽ in iusta pena cruciarẽt.
Relinqr ergo ut ħpena iusta de dampnati¬
one hominis ueniat. His atq aliis płib¬
testimoniiẜoocet᷑ quedamẽe penam ⁊ pe¬
nas pecc̃i.¬

Expanded text:
dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere invito tanquam invalidiori, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec poena justa de damnatione hominis veniat. His atque aliis plurtestimoniis docetur quaedam esse peccata et poenas pecc
Abbreviated transcription (Latin):
uustis faciatis. S ħ omia exilla mortis
dampnatione sunt. Nam si ñ ẽ ĩta pena
hominis s natitra: nulla ista pecc̃asunt.
Sienim ñ recederetur ab eo modo quo
naturalit̾ fc̾̃s est hõ. cũ hec facit ea utiq fac̃
que fac̃debet. Si autem hõ: ꝙͥ ita ẽ. ñ est bo¬
nus nec h̃t in potestate ue sit bomis. sine ñ
indendo qualis ẽẽ debeat siue iudendo:⁊ ñ
ualendo ẽẽ qualem se ẽedeb̾euidet. penã
istam ẽẽ quis dubitet. Diñis autem pena
si pecc̃ pena ẽ iustaẽ. ⁊ suppliciũ nõiat᷑. Si

Expanded text:
vultis faciatis, sed haec omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique facit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esse debeat, sive videndo et non valendo esse qualem se esse debere videt, poenam istam esse quis dubitet? Omnis autem poena si peccati poena est, justa est, et suppl
Abbreviated transcription (Latin):
tores .s. ꝗ deus ñ est auctormaloꝵ. catiendũ
est. tñ nemelor nomine penas. sicut peccã
gñaliter includas Penarum enim deus
auctor est. sicut ip̃eꝑꝓpham ait. Non est
faciens bomũ. Ecce hic dr crꝑasse ⁊ fecisse malũ
s mali noĩe: pena intelłr. ñ pec̾e. sicut eꝯͦ cũ¬
orͣ. Deus ũ est auctormaloꝵ. noĩe malipec
sit. in .iͦ. libroretractõnum. quomͦ id intł¬
ligendum sit aꝑit dicens. Uidendumẽ.
li ñ est. qui ⁊ omiũ que sũt auctor est. qr
nehinc putecur. ñ abillo ẽẽ penam ma¬
loꝵ que utiq malũẽ. his quipumiuntur.

Expanded text:
t quod Deus non est auctor malorum, cavendum est tamen ne malorum nomine poenas sicut peccata, generaliter includas. Poenarum enim Deus auctor est, sicut ipse per profaciens bonum. Ecce hic dicitur creasse et fecisse malum; sed mali nomine poena intelligitur, non peccatur Deus non esse auctor malorum, nomine mali pecsit, in libro 1 Retractationum quomodo intelligendum sit aperit, dicens: Videndum est non est, quia omnium quae fecit auctor est: quia ne hinc putetur non ab illo esse poenam malorum, quae utique malum est iis qui puniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯferenta est elemosina tͥbuentis. nͨe ꝯsidãnł est
quantũ. s qua mente. qua affectione dat ꝙ pot̾.
ap̃ seconfessionẽ. ut diuisa diu̾sis sacerdotib uelit
manifestare. Qurdã enĩ uni celant: que aliimam¬
festanda ꝯseruãt. ꝙ ẽ se laudare. ⁊ adypocͥsim ten¬
d̾e.⁊ semꝑ uenia carere. ad quam ꝑfrust a putat
ꝑuenire. Caueat ⁊̃ nepͥus ad dnic̾ corpꝰ accedat. qmͣ
ꝯfortet bona ꝯscĩa. ⁊ doleat ꝗ nũdũ audeat sumere.
quem multũ desid̾at cibum salutarẽ. Cohib̾at ⁊̃
se alucdis. aspectacłis secłi. qui ꝑfectam uult dseqͥ
remissionis grãm. Isti sunt digni fructꝰ penitẽ¬
cie. aiãm cauptiuã elaqueantes. ⁊ in libertate ser¬
uantes. ⁊ infra. Querat aĩam fructus dignos⁊ si n̾
dignos penitencie. Sũt eiñ digni fructus uirtutũ.
qui ñ sufficiunt penitentib. penitencia em̃ gͣui¬
ores postulat. ut dolore ⁊ gemitib mortuꝰ impetrer
uitam. Ex his ostentł qui sint digni fructꝰ peni¬

Expanded text:
conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec consideranda est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potapud se confessionem, ut diversa diversis sacerdotibus velit manifestare. Quidam enim uni celant, quae alii manifestanda reservant: quod est se laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam per frusta totenire. Caveat etiam ne prius ad dominicum corpus accedat, quam confortetur bona conscientia, et doleat quod nondum audeat sumere quem multum desiderat cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae, animam captivam elaqueantes et in libertate servantes. Et infra: Quaerat anima dignos fructus, etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim digni fructus virtutum, qui non sufficiunt poenitentibus. Poenitentia enim graviores postulat, ut dolore et gemitibus mortuo impetret vitam. Ex his ostenditur qui sunt digni fructus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
Ingͣtus Nextitit: quiplenus uirtutib dm̃ om̃ĩo¬
ñtimuit. In ħ enĩ quisq pecco̾r fit culpabilior quo
est dõ acceptior. Iõ it adam plus peccauit: ꝙ in om̃i
bono habundauit. alio ⁊̃ modo. offendens inuno:
factus om̃iũ reus. q om̃i uirtus patit᷑ detͥmemtũ
ab uno uicio. ponat seomĩo iniudicio. ⁊ potestate
sac̾dotis nicħ su reseruans sibi. ut om̃ia eo iuben¬
te ꝑatus sit fac̾e ꝓretipienda uita aĩe. que face̾t pro
euitanda corꝑis morte.⁊ ħ con desicłio. q uitã recu¬

Expanded text:
Ingratus enim extitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccavit, quia omni bono abundavit. Alio etiam modo offendens in uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et potestate sacerdotis, nihil sui reservans sibi, ut omnia eo jubente paratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro vitanda corporis morte;
Abbreviated transcription (Latin):
liis quoq qͥ ascĩs iuste ⁊ pudice os.¬
uiuentib uincunt᷑. potestas alios
quit sane qr seĩ repugnantes adu̾s iustoᷤ
incentores:iumcentes. minuant ex̾citũ
demonũ uelud ꝙͣ. płimos eoꝵ int̾imant.
nec ultra fas sit illi spũ qui abaliqͦ sc̃o.
caste ⁊ pudice uiuendo uictꝰ sit. impug¬
intelligendũ tm̃ de illo uicio. in qͦsuꝑatꝰ est.
Vt si desuꝑbia aliq̃. uirũ sc̃m tĩptat. ⁊ũtit᷑.¬

Expanded text:
liis quoque qui a sanctis juste et pudice viventibus vincuntur, potestas alios quit, sane quia sancti repugnantes adversus istos incentores et vincentes minuant exercitum daemonum, velut quam plurimos eorum interimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugintelligendum tantum de illo vitio in quo superatus est, ut si de su
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quod boni angłi adõ st̃ ꝯfirmati ꝑ grãm
ut peccare ñ posst̃. ⁊ mali ita obduratũ malo

Expanded text:
. QUOD BONI ANGELI A DEO SUNT CONFIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALO
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. guior tamc erit ignis ille qͣm quicquid põt
ficia .i. uenialia pecc̾a sec portant. que inigne e¬

Expanded text:
ignis. Gravior tamen erit ignis ille, quam quicquid potest ficia, id est, venialia peccata secum portant; quae in igne e