comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comites itineris fieri. gratos. mites. beniuo-¬
los: sͥ inuic̃ẽ seruientes. sermone circũspec¬
tos: ñ rebelles. aut ñ subditos. At ille supͣ-
modu consternatꝰ. tremula uoce respondit.
Dñe pat̾ uͥ queso rebellis fui: aut cui contu¬
meliam feci: Prorsus nusquã. Respondit ei
xp̃i seruus. Nonne aures meȩ ad os tuum
fuerunt. quando dixisti fratri euenolfo. tẽ
malle ut caput eiꝰ mergeret᷑ in latrmã: quã
tuus caballus solito ampliorẽ ñ haberet an¬
nonã: Crede nob̾. tale quid dicere horruisse ᷤ:
tedbaldꝰ hȩc audiens. & om̃s qͥ aderant. nimi-¬
ũ obstupuert̃: qͣmͦ rem secretã & qͣsi furtiue
platam. tam exp̾sse potuit cognouisse. Siqͥ-¬
dem longe a se distabant camera qua uir dm̃
residebat: & caballoꝵ stabusu uͥ in ddistributio¬
ne aunone. hoc fuerat dictũ stultiloqͥum.
bande ꝓuoluit᷑ dicti reus ad uestigia uiri scĩ:¬

Expanded text:
comites itineris fieri gratos, mites, benevocomites itineris fieri gratos, mites, benevolos, sibi invicem servientes, sermone circumspectos; non rebelles, aut non subditos. At ille supra modum consternatus, tremula voce respondit: Domine Pater, ubi, quaeso, rebellis fui, aut cui contumeliam feci? prorsus nusquam. Respondit ei Christi servus: Nonne aures meae ad os tuum fuerunt, quando dixisti fratri Everolfo, te malle ut caput ejus mergeretur in latrinam, quam tuus caballus solito ampliorem non haberet annonam? Crede nobis. Tale quid dicere horruisses, sTedbaldus haec audiens, et omnes qui aderant, nimium obstupuerunt, quomodo rem, secretam et quasi furtive prolatam, tam expresse potuit cognovisse. Siquidem longe a se distabant camera, qua vir Domini residebat, et caballorum stabulum, ubi in distributione annonae hoc fuerat dictum stultiloquium. Tandem provolvitur dicti reus ad vestigia viri s
Abbreviated transcription (Latin):
ac de sp̃uali salute queritabat: cum subito
uultu mutatꝰ &e qͣsi spu concitatꝰ. uocent᷑ inqͥt
ad nos illi duo fr̃s euerolfus & ostermarus:
habeo eñi illis aliquid dicere. Nec mora uo-¬
cantur: ueniunt. Qui dum starent ante il¬
lum: ait ostermaro. Postquã dõ miserante.
secularis militiȩ suꝑciliũ dereliqui. ꝓ uirib
studui. ne cui fr̃m qualibet inuiriã aut con-¬
tumeliã irrogassem. Et qͦd sollicite obserua¬
ui: ab om̃ib qui m̃ adherebant sollicitiꝰ ob¬
seruari. sategi. Noui eñĩ penam diuino ore
decretam: ei qui scandalrauerit unũ de pu-¬
sillis. Cum hȩc quã maxime uera sint. qͦmͦ
tu fr̃ ostermare huic confri nr̃o euerolfo tã
infaustã contumeliã dicere p̾sumsisti: & nec
timori dĩ nec pudori nr̃o qͥppiam peꝑcisti.
Uade. & compone iter tuũ rediens ad mona¬
sti̾um: qͥa post tantȩ ineptiȩ ꝓfufioñe. tũa
in uia ista ñ patior socieratẽ. Uolo eni nr̃i

Expanded text:
ac de spirituali salute quaeritabat, cum subito ac de spirituali salute quaeritabat, cum subito vultu mutatus et quasi spiritu concitatus: Vocentur, inquit, ad nos illi duo fratres, Everolfus et Ostermarus; habeo enim aliquid illis dicere. Nec mora vocantur, veniunt. Qui dum starent ante illum, ait Ostermaro: Postquam, Domino miserante, saecularis militiae supercilium dereliqui, pro viribus studui, ne cui fratrum quamlibet injuriam aut contumeliam irrogassem; et quod sollicite observavi, ab omnibus qui mihi adhaerebant sollicitus observari sategi. Novi enim poenam divino ore decretam ei qui scandalizaverit unum de pusillis. Cum haec quam maxime vera sint, quomodo, tu frater Ostermare, huic confratri nostro Everolfo tam infaustam contumeliam dicere praesumpsisti, et nec timori Dei, nec pudori nostro quidpiam pepercisti? Vade et compone iter tuum rediens ad monasterium, quia post tantae ineptiae profusionem, tuam in via ista non patior societatem. Volo enim nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Sic mox tractꝰ & infulatꝰ & nec ad modicũ se ex-¬
cusare ꝑmissus: in consessu pontificũ statim
ẽ collocatꝰ. Cui afflicto & merenti. hugo legatꝰ
in uirtute sc̃ę obedientiȩ sacro iniunxit man¬
dato: ut deinceps xp̃i eccłiȩ ministrare stude-¬
deret in pontificali offitio. Iam ita constrictꝰ
cessit edictis: & designata consecrationis die
uł loco. rediit ad monasti̾um sci medardi. ut
futuro itineri necessaria p̃pararet. Quib co-¬
piose paratis ñ suo typo s fideliũ uoto: ꝓse-¬
ctꝰ ẽ cũ quatuor monachis & electis de dero:
uenitq campaniã in castelłu tedbaldi comi-
omes aũ tedbaldus cognito eiꝰ aduentu
cũ magnõ militũ ac nobiliũ comitatu
gaudens eũ excepit: obsequensq intra tectũ
inducit. Iam hora dũ uesꝑtina in qͦdam re¬
motiori triclinio uir dñi secretiꝰ residebat:
& p̾fatus comes cũ ꝑ paucis nobiliũ assidelas.

Expanded text:
Sic mox tractus, et infulatus, et nec ad modicum se exSic mox tractus, et infulatus, et nec ad modicum se excusare permissus, in consessu pontificum statim est collocatus. Cui afflicto et moerenti Hugo legatus in virtute sanctae obedientiae sacro injunxit mandato, ut deinceps Christi Ecclesiae ministrare studeret in pontificali officio. Jam ita constrictus cessit edictis, et designata consecrationis die vel loco, rediit ad monasterium Sancti Medardi, ut futuro itineri necessaria praepararet. Quibus copiose paratis, non suo typo, sed fidelium voto, profectus est cum quatuor monachis, et electis de clero, venitque in CampanComes autem Tedbaldus, cognito ejus adventu, cum magno militum ac nobilium comitatu gaudens eum excepit, obsequensque intra tectum inducit. Jam hora autem vespertina, in quodam remotiori triclinio vir Domini secretius residebat; et praefatus comes cum perpaucis nobilium assidebat,
Abbreviated transcription (Latin):
lii. pars sanior cleri & casati ȩccłiȩ suessomcȩ.
elegerunt sibi in pontific̃e sc̃ȩ religionis culto¬
rem domnũ arnulfum ꝑ id temporis reclusũ.
& ut sͥ celerit̾ donaret᷑. instant̾ acclamauerunt.
Sic facta & conscͥpta concordi electione. huigo legat᷑
statim e concilio reuerendas duexit ꝑ¬
sona ᷤ ad cenobium sc̃i medardi: mandans et
monens ꝑ ȩpłas etiam romanȩ eccłiȩ auctorita¬
te imꝑans. ut domnꝰ arnulfus cellam exurt.
& concitꝰ ad conciliũ meldense ueniret: alioqͥn
ut inobediens a nathema subiret. T antȩ ius¬
sionis tonitruũ expauescens catholicȩ ȩccłiȩ
reuera filiꝰ arnulsus: licet egre paruut man¬
datis legati. uenitq ad conciliũ. Quo residen¬
te: repente relecta ẽ petiuo cleri & nobiliũ ppłi
suessonici: domnũ arnulfum sͥ in ep̃m eli-¬
gentis. Ex hinc fit uox ep̃oꝵ: arnulfũ om̃i
scitate ornatũ suũ collegam fieri postulantiũ.

Expanded text:
lii pars sanior cleri, et casati Ecclesiae Suessonicae lii pars sanior cleri, et casati Ecclesiae Suessonicae elegerunt sibi in pontificem, sanctae religionis cultorem domnum Arnulfum, per id temporis reclusum, et ut sibi celeriter donaretur instanter acclamaverunt. Sic facta et conscripta concordi electione, Hugo legatus statim e concilio reverendas direxit personas ad coenobium Sancti Medardi, mandans et monens per epistolas, etiam Romanae Ecclesiae auctoritate imperans, ut domnus Arnulfus cellam exiret, et concitus ad concilium Meldense veniret, alioquin ut inobediens anathema subiret. Tantae jussionis tonitruum expavescens, Catholicae Ecclesiae revera filius Arnulfus, licet aegre, paruit mandatis legati, venitque ad concilium. Quo residente, repente relecta est petitio cleri et nobilium populi Suessonici domnum Arnulfum sibi in episcopum eligentis. Ex hinc fit vox episcoporum, Arnulfum omni sanctitate ornatum, suum collegam fieri postulantium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ recõpensatione palatini seruitii impetrauit.
donari suo fr̃ã carnali nomine ursioni: habita
qͥdem monacho & ab infantia litteris erudito: s
ad episcopale offitiũ morib & ammo nequaquã
idoneo. Quiꝰ ignauia uitȩ & ñ canonicꝰ accessꝰ
haud longe ꝑsonuit ad aures romani pontificis
nomine ouegorii: qͥ mox datis ȩpłis ad hugonẽ
diensem ep̃m. & tunc galliarũ legatũ monuit.i
ut uita & ꝓmotio ursionis canonicȩ discutere-¬
tur: & qͥcqͥd in his sacris legib obuiasset synoda-¬
li iudicio corrigeret᷑. Hinc accidit ut hugo p̃¬
fatꝰ in ciuitate meldis suꝑ amne materna. ted
uͥ scd̃m decretũ dñ papȩ concessa ursioni se
purgandi facultate. postquã legitime uocatꝰ
& canonicȩ ꝓtractꝰ se p̾sentare contempsit.: ⁊u¬
dicio ep̃oꝵ noxam subũt.: ac ꝓinde condemp¬
natꝰ. clero suessonico ibidem p̃stolant. electio¬
nis copiam patefecit. Tunc gͥ consultu conci¬

Expanded text:
pro recompensatione palatini servitii impetravit pro recompensatione palatini servitii impetravit donari suo fratri carnali, nomine Ursioni, habitu quidem monacho, ab infantia litteris erudito, sed ad episcopale officium moribus et animo nequaquam idoneo. Cujus ignavia vitae et non canonicus accessus, haud longe post personuit ad aures Romani pontificis, nomine Gregorii: qui mox datis epistolis ad Hugonem Diensem episcopum, et tunc Galliarum legatum, monuit ut vita et promotio Ursionis canonice discuterentur, et quidquid in his sacris legibus obviasset, synodali judicio corrigerentur. Hinc accidit ut Hugo praefatus in civitate Meldis  Meaux  super amne Materna, Tedbubi secundum decretum domini papae, concessa Ursioni se purgandi facultate, postquam legitime vocatur est, canonice protractus se praesentare contempsit, judicio episcoporum noxam subiit, ac proinde condemnatus, clero Suessonico ibidem praestolanti electionis copiam patefecit. Tunc igitur consultu conci
Abbreviated transcription (Latin):
De folcando gestelensi ꝑ scm̃ arnulsum curato.
De muliere maliuola ⁊ rebell ducina ultione extincta.
De ȩccłia sci fetru apłi sibi collata.
De antiquitate ⁊ miracłis etusdem loci.
De muliere languida quã apud aldenburg sanauit.
De soiore eiꝰ sanctimonio functa. pbs
De aduentu eiꝰ in arnugahem. ⁊ largitione no̾biltũ.
De lumine celest in atrio refulgente.
De regressione eiꝰ in frantiam ⁊ repetitione cellȩ.
De ultimo aduentu eiꝰ i flandriam.
e p̾scientia obitꝰ su uł sepultitre sͥ denuo data.
De egritudine eiꝰ ante mortem.
De trina concussione cellȩ in qua decubuit.
De pio ⁊ sancto transitu eius.
De ostensione tumcli eius.
De extensione dexterȩ eiꝰ post mortẽ.
De sepuiltura eius cum epythafio.
Nterea tedbaldũ ciuitatis augustę suessorum .i.¬
antistitẽ iussio diuina fustulit ex hac uita: curiꝰ
sedem atq locũ. qͥdam generosꝰ noĩe s̃eruasius

Expanded text:
De Folcardo Gestelensi per sanctum Arnulfum curato. XIX. De muliere malivola rebelli, divina ultione exstincta. XX. De ecclesia Sancti Petri apostoli sibi collata. XXI. De antiquitate et miraculis ejusdem loci.uam apud Aldemborg sanavit XXIII. De sorore ejus in sanctimonia functa. XXIV. De adventu ejus in Arvigahem, et largitione nobilium XXV. De lumine coelesti in atrio refulgente. XXVI. De regressione ejus in Franciam, et repetitione cellae. XXVII. De ultimo adventu ejus in Flandriam.e praesentia obitus sui, vel sepulturae sibi denuo data. XXIX. De aegritudine ejus ante mortem. XXX. De trina concussione cellae in qua decubuit. XXXI. De pio et sancto transitu ejus. XXXII. De ostensione tumuli ejus. XXXIII. De extensione dexterae ejus post mortem. XXXIV. De sepultura ejus cum epitaphio. Interea Tedbaldum, civitatis Augustae Suessorum antistitem jussio divina sustulit ex hac vita, cujus sedem atque locum quidam generosus, nomine Gervasius,
Abbreviated transcription (Latin):
De inuirioso fr̃e ob u̾bi incuriã a se remoto.
ui De ꝓphetia futuri regis hludouici.
ni De sacratione eiꝰ a hugone romano legato.
U De domno abb̃e hugone climacensi illum festiue excipiente.
Ui. De constantia domn aunulf ⁊ amore martyrii.
UII. De actibus eius pontificalibus.
UIII De monacho infirmo quem sanauit.
rx De ostensione suȩ sepultiur alio futurȩ.
De rapta planca suꝑ quã uidit diabołui gestari.
De causa aduentꝰ ⁊ de aduentu eiꝰ in flandriam.
De pace uit̾ flaudrenses composita.
De arrepticio apud turhold ꝑuaso & ab eo curato.
De willelmo longo.

Expanded text:
De injurioso fratre ob verbi injuriam a se remoto. III. De prophetia futuri regis Ludovici. IV. De sacratione ejus ab Hugone Romano legato. V. De domno abbate Hugone Cluniacensi illum festive excipiente. VI. De constantia domni Arnulfi, et amore martyrii. VII. De actibus ejus pontificalibus. VIII. De monacho infirmo quem sanavit. IX. De ostensione suae sepulturae alio futurae. X. De rapta planca, super quam vidit diabolum gestari. De causa adventus, et de adventu ejus in Flandriam. XIV. De pace inter Flandrenses composita. XV. De arreptitio apud Turold pervaso, et ab eo curato. XVI. De Willelmo-Longo.
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrifica: iam torqueri facio: & postea iuiuam
iudex nequissimꝰ dictatuit sententiam. diccis.
Afram publicam meret̾cem quȩ se xp̃ianam ꝓfe̾¬
sa est: qͥa noluit sacrificiis participare. uiu̾a
incendi p̃cipimꝰ. Et statim rapta ẽ aministͥ:¬
& ducta est in insulam fluuii quȩ dr lace:
ibiq eam expoliantes ad stipitẽ ligauerunt.
At illa leuans ad cęlos ocłos suos: orabat cũ la¬
tiam. cuiꝰ ꝓmissio uera ẽ & manifesta: qͥ dig¬
natus es dicere qua hora conu̾sus fuerit per¬
cator a siuis iniqͥtatib eadẽ hora ñ memoratu¬
ri meo paratꝰ ẽ. ab illo igne ȩt̾no me libera:
qͥ & animã & corpꝰ simul exuret. Et his di¬
ctis expletis: circũdata ẽ sarm̃tis igne suppo¬
sito. uox eiꝰ audita ẽ dicens. Grãs tꝰ ago dñe¬
iħu xp̃e. qͥ me dignatꝰ es hostiã habere ꝓ
nomine tuo: qͥ pro toto mundo solꝰ hos¬
tia oblatꝰ es in cruce. iustꝰ ꝓ miustis. bonꝰ ꝓ
malis. benedictꝰ ꝓ maledictis. dulcis ꝓ amariͤ

Expanded text:
Sacrifica nam tor| quire te faciam et post uiuam iudex| nequissimus dictauit sententiam dicens afram publicam| meretricem quę se christianam professa est . et noluit sacrifiincendi praecipimus'. Statimque rapta a ministris, ducta est in insolam fluvii quae dicitur Laechae, ibique eam expoliantes, ad stipidem ligaverunt. At illa elevans oculos suos ad caelum, orabat cum latiam . cuius promissio uera et manifesta est| quia dignatus es dicere . qua hora conuersus fuerit peccator a suis iniquitatibus, eadem ora non te memoraturi meo paratus est, ab illo igne aeterno me libera, qui et animam et corpus simul exuret'. Et his dictis expletis, circumdata sarmentis, igne subposito, vox audita est, dicens: 'Gratias iste, qui me dignatus es hostiam habere pro nomine tuo, qui pro toto mundo solus hostia oblatus es in cruce, iustus pro iniustis, bonus pro malis, benedictus pro maledictis, dulcis pro amaris,
Abbreviated transcription (Latin):
dex dix̃. Sacͥfica ut diligaris ab amatorib tiuꝰ:
& quas habui expendi: qͥa ñ erant de bona
conscientia. Nam nolentes accipere aliquan-¬
tos fũs meos pauꝑes. etiam p̃cib rogaui ut
a me dignarent᷑ accipe: & ut pro peccatis me¬
is orarent. Si gͦ quȩ habui a me qͣsi sordes¬
abieci: q̃ mͦ potest fieri ut queram accipere
eum d̾m tuũ dicere. qui te suam eẽ ñ cognas¬
qͥa te ammisit ad hoc nom̃: Afra respondit.
In hoc me cognosco a facie dĩ ñ eẽ ꝓiectam:
dix̃. Hoc fabulȩ sunt. Magis sacrifica diis: ꝑ¬

Expanded text:
iagus dixit. Sacrifica ut diligaris ab amatoribus| tuiset quas habui . expendi quia| non fuerunt de bona conscientia. Nam nolentes accipere. Ali| quantos fratres meos pauperes . etiam precibus. Exorabi . ut| a me dignarentur accipere et pro peccatis meis orare si ergo| que habui a me abieci quomodo potest. Fieri ut queram| accipereeum deum tuum dicere .| qui te suam . non esse cognusquia te admisit ad hoc no| men . afra respondit in hoc me cognusco a facie dei non esse| proiectam . dixit . hoc| fabulae sunt . magis sacrifica diis
Abbreviated transcription (Latin):
pry ꝓuntiam retiȩ. in ciuitate. au-
traherent᷑: contigit affram hanc ꝗͣ
notam habebat. facies publica qd̾ eẽt in lupa-¬
nari. tuꝑsecutorib comp̃hendi. Quȩ cũ fuisset.
iudici oblata: dum int̾rogasset udex & agno-¬
uisset quȩ eẽt: dixit ei. Sacrifica diis: quia expe¬
dit tͥ magis uiuere. quã in torm̃tis deficere. Af-¬
fra respondit. Sufficiunt mͥ peccata mea. quȩ
ignorans gessi: hoc autẽ qͦd me iubes facere nũ-¬
quã factura sum. G aius iudex dixit. Accede
ad capitolium: & sacrifica. Affra respondit. Ca-¬
pitoliũ meũ xp̃c est. quẽ habeo ante ocłos meoᷤͤ.
ipsi cotidie crimina mea. & peocata mea confite-¬
or. Et qͥa indigna sum ipsi sacrificiũ offerre.
me ipsam ego ꝓ nomine eiꝰ cupio sacrificare:
ut corpꝰ in qͦ peccaui. dum penas ꝑtulerit ab-¬
luat᷑. G anis iudex dix̃. Ut audio meretrix es.
Sacrifica: qͥa aliena es a dõ xp̃ianoꝵ. Affra respõ-¬

Expanded text:
provincia Retia in civitate Augutraherentur, contigit, Afram hanc, quam notam habebat facies publica, quod esset lupanaria, a persecutoribus conprehenditur. Quae cum fuisset iudici oblata, et interrogasset iudex et agnovisset, quae esset, dixit ei: 'Sacrifica diis, quia expedit tibi vivere, quam in tormenta deficere'. Afra respondit: ' Sufficiunt mihi peccata mea, quae ignorans Deum gessi; hoc autem, quod me iubes facere, numquam factura sum'. Gaius iudex dixit: 'Accedens ad Capitolium, sacrifica'. Afra respondit: 'Capitolium meum Christus est, quem habeo ante oculos meos. Ipsi cotidie crimina et peccata mea confiteor et, quia indigna sum ipsi sacrificium offerre, me ipsam ego pro nomine eius cupio sacrificare, ut corpus in quo peccavi, dum poenas pertulerit, abluatur'. Iudex dixit: 'Sicut audio, meretrix es; sacrifica, quia aliena es a Deo christianorum'. Afra respo
Abbreviated transcription (Latin):
re sacrificia. repleuert̃ memoriã sarm̃tis & feno
& siccis spinis: & clausert̾ suꝑ eas. & supposito
igne abierunt. Sicq factũ ẽ. ut eadẽ die qͣn-¬
do sepulta ẽ afra. etiam sorores in xp̃o digna
& eumenia & eup̃̾pia simul martyrii coronã
acciꝑent. Et qͣ simul unanimes xp̃m iħm¬

Expanded text:
re sacrificia, repleverunt memoriam sarmentis et feno re sacrificia, repleverunt memoriam sarmentis et feno et siccis spinis et clauserunt super eas et, subposito igne, habierunt. Sicque factum est, ut eodem die, quo sepulta est Afra, siet Eumenia et Euprepia simul martyrii coronam acciperunt, et quae simul unianimis
Abbreviated transcription (Latin):
cisso ep̃o baptiratȩ. Quȩ rogauerunt descen¬
dentes de barcha: ut se illuc transferrent.
Cumq eas transtulissent: inuenert̃ sc̃ȩ afrȩ
integrũ corpꝰ. Puer aut̃ qͥ cũ ipsis erat. trans-¬
natauit & nuntiauit matͥ eiꝰ hylariȩ: & uenit.
nocte cũ sacerdotib dĩ. & tulit corpꝰ eiꝰ & posu¬
it scdõ miliario de ciuitate augusta: in me¬
moriã quã sͥ suisq construxit. Nuntiatũ est
aut̃ gaio iudici: qͥ misit ad ipsam memoriam
dicens. Ite & tenete eas: & si consenserint uob̃
ad sacͥficandũ. cũ honore eas adducite ad me:
ut remiinere illas censu dignissimo. Si enim
uideritis eas animo ꝑtinaci obsistere. & nulla
ratione ad sacͥficandu p̾bere consensũ: implete
memoriã cremiis. & cludite suꝑ eas ipsam me¬
moriã: & ita demũ ignẽ supponite: ut nulla ex
eis euadat. Euntes autẽ milites priꝰ blando
sermone eas ꝓuocabant: post hȩc t̾rorib im¬
pellebant. It uͥ uiderunt om̃s simul contẽpne-¬

Expanded text:
cisso episcopo baptizatae, quae rogaverunt discendentes de barcha, ut se illuc transferrent. Cumque eas transtulissent, invenerunt Afrae corpus integrum. Puer autem, qui cum ipsis erat, transnatavit et nuntiavit matri eius Hilariae. Et venit nocte cum sacerdotibus Dei et tulit corpus eius et posuit secundo miliario a civitate Augusta in memoriam, quam sibi suisque construxerat. Nuntiatum est autem iudici Gaio, et misit ad ipsam memoriam, dicens: 'Ite et tenete eas, et si consenserint vobis ad sacrificandum, cum honore eas ad me adducite, ut remunerem illas censum dignissimum; si vero videritis eas animo pertinaci obsistere et nulla ratione ad sacrificandum praebere consensum, implete memoriam gremiis et cludite super eas ipsam memoriam et ita demum ignem subponite, ut nulla ex eis evadat viva'. Euntes autem milites prius blando sermone eas provocabant, post haec terroribus inpellebant; ad ubi viderunt omnes simul contemne
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. Aliis ipsam qͦq imminentis decessus
horam nouimꝰ reuelata: adeo ut & lauacra
& uestiũ mutationes. ꝓut mortuis exhiben¬
da erant. ipsi adhuc uiuentes ultro p̃uenerit.
Nonnullis eiꝰdem beatissimi patris ꝑsona.
uultu uenustissimo. reuerenda caniciȩ. pon-¬
tificali dignitate conspecta: & consolationis
plurmiũ. & securitatis ñ parũ exhibuit.
Hoc ẽ multis ñ extra ordinarie fortasse te-¬
tigerim: ut palam liqueat. hunc deuote sͥ
obsequentiũ anxiȩ curam gerere famuloꝵ.
Hinc ad reliqua transeamus: De eo qui pri-¬

Expanded text:
cepisse. Aliis ipsam quoque imminentis decessus cepisse. Aliis ipsam quoque imminentis decessus horam novimus revelatam; adeo ut et lavacra et vestium mutationes, prout mortuis exhibenda erant, ipsi adhuc viventes ultro praevenerint. Nonnullis ejusdem beatissimi Patris persona vultu venustissimo, reverenda canitie, pontificali dignitate conspecta, et consolationis plurimum et securitatis non parum exhibuit. Hoc e multis non extraordinarie fortasse tetigerimus; ut palam liqueat, hunc devote sibi obsequentium anxie curam gerere famulorum. Hinc ad reliqua transeamus. 44. I
Abbreviated transcription (Latin):
Soẜo uocabulũ cuidam puerulo fuit.
patus. ꝓut tenera ȩtas pati poterat. pͥmis lit¬
terarũ caracterib ludo quã serio formabat᷑.
Is disinteria correptꝰ: ingentes langoris mo¬
lestias. angusto in corpore tolerabat. Matu¬
tini cuiusdam diluculo. a senioꝵ uno qualit̃
se ageret ꝑcunctatꝰ. cuncta sͥ respondit consta¬
re salubria: lectionis suȩ tenorẽ se pauloante
ex memoria reddidisse: qͦ causa a lacritatis ei
securitatisq plurimũq contulisset. De qͣli-¬
tate eiꝰ lectionis int̾rogatus. centesimi qͥnti
nec ꝑ ȩtatem uł usum memoriȩ insinuare.
potuerit. Aquo rem didicerit postulatus:
ñ uidetis ait paruulos scalȩ huiꝰ excellentis¬
simȩ connisas gradib ad cȩlestia contendenteᷤ:
ñ plura esfatꝰ: ut finẽ uerbis. uitȩ qͦq t̾minũ
fixit. Certissimũ est. angłicos sp̃c habitudine
pueroꝵ eiꝰ innocentiȩ dõ placitȩ demonstratos:
animã qͦq fragilitatis exemptã compede sus-¬

Expanded text:
sopo vocabulum cuidam puerulo fuit, patus, prout tenera aetas pati poterat, primis litterarum characteribus ludo quam serio formabatur. Is dysenteria correptus, ingentis languoris molestias angusto in corpore tolerabat. Matutini cujusdam diluculo a seniorum uno, qualiter se ageret; percontatus, cuncta sibi respondit constare salubria; lectionis suae tenorem se paulo ante ex memoria reddidisse; quae causa alacritatis ei securitatisque plurimum contulisset. De qualitate ejus lectionis interrogatus, centesimi deciminec per aetatem vel usum memoriae insinuare potuerit; a quo rem didicerit, postulatus: Non videtis, ait, parvulos scalae hujus excellentissimae connisos gradibus ad coelestia contendentes? Non plura effatus, ut finem verbis, vitae quoque terminum fixit. Certissimum est angelicos spiritus habitudine puerorum ejus innocentiae Deo placitae demonstratos, animam quoque fragilitatis exemptam compede sus
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea gradum accelerant: ꝑuenit᷑ ad domum.
Et tamquã manifesta sanitas fuisset ingressa:
ita omniũ animos scĩ releuauit aduentꝰ. Notas
ꝓfert. & exerit medicinas. Xp̃m ꝓstratꝰ exorat: su¬
sitant᷑ & famuli: ac sine ulla discretione ꝑsonȩ.
tuguria cirtuit: cubilia uniu̾sa ꝑlustrat. Et in¬
terposito uniꝰ diei spatio. ita celestes medicinas
obtinuit: ut egrediens die tercia domũ totam re-¬
liquerit incolumitate gaudentẽ: ꝓsequente eũ
dño. quẽ lectulo inuenerat decumbentẽ. Precede-¬
bat enim uenerabiłẽ uirũ fama laudabilis: exi¬
gens ut nuntiati desideraret᷑ agnitio: xiii.
erebatur iam ꝑ ora rauennantiũ ppłoꝵ: & ad-¬
uentus sui moras p̾uiꝰ accusabat effectus.
T andem diu expectatꝰ excipitur. Prouiderat
qͥdem. ut nocturno ingressus secreta obscurita¬
te tegeret᷑. s desiderantiũ excubias uitare ñ po-¬
tuit. Illic petrus tũ pontifex. xp̃i. ȩccłiam apłica
institutione retinebat: xiiii.

Expanded text:
nterea gradum accelerant; pervenitur, et tamquam manifesta sanitas fuisset ingressa, ita omnium animos sancti relevavit adventus. Notas profert et exerit medicinas; Christum prostratus exorat sui, visitantur et famuli, acsine ulla discretione personae tuguria circuit, cubilia universa perlustrat et, interposito unii diei spatio, ita caelestis medicina obtinuit, ut, egrediens die tertia, domui totam reliquerit incolomitate gaudentem, prosequente eum domino, quem lectulo invenerat decumbentem. Praecedebat venerabilem virum fama laudabilis exigens, ut nuntiati desideraretur agnitio. 35. Ferebatur iam per ora Ravennantium populorum, et adventus sui moras praevius accusabat affectus. Tandem diu expectatus excipitur. Providerat quidem, ut, nocturno ingressus secreto, obscuritate tegeretur; sed desiderantum excubias vitare non potuit. Illic Petrus tum pontifex Christi ecclesiam apostolica institutione retinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo. tamquã salutares cybos de cȩlesti as-¬
sumens cellario. egrotanti suo adhibuit mem¬
bro: unde arentẽ. linguam refecit: & loquendi
offitium adiutꝰ dĩ gra idoneũ recepit. Ac sic in
utrisq illa suppleta ẽ ꝓpħ ia: ꝑ quã olim dictũ
ẽ Et plana erit lingua nutoꝵ De ceco ꝑ merita¬

Expanded text:
faciendo, tanquam salutares cibos de coelesti asfaciendo, tanquam salutares cibos de coelesti assumens cellario, aegrotanti suo adhibuit membro: unde arentem linguam refecit, et loquendi officium adjutus Dei gratia idoneum recepit: ac sic in utrisque illa suppleta est prophetia, per quam olim dictum est, Et plana erit lingua mutorum . CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
pidam de ciuitate uticensi. paralysi pe¬
dib & lingua implicatꝰ: lecto detinebat᷑.
Cuiꝰ mat̾ ad sci stephani memoriã fide firmissi¬
ma conuolauit: secũq postquã sui filii causa
optimo aduocato commisit exinde aliqͥd pul-¬
ueris pro scĩficatione abstulit: reu̾tens domũ
filio iacenti adhibuit. Ex qͦ ille mox sanita-¬
tis beneficiũ sentiens. de lecto surrexit: & non
solũ pedib suis ambulare cȩpit̾. s etiam per
duodecim milia passuũ ꝓpͥo gressu ad beati mar¬
tyris memoriam ꝑuenit: gr̾̃as in corde suo ages
pedum sanitate ꝑcepta. s adhuc preces fun¬
dens de ꝓpͥa lingua soluenda. Proide exuens
sibi manicã tunicȩ suȩ. eoqͦd orariũ ñ haberet.
ꝑ fenestelła memoriȩ ad interiora loca scãrum
reliquiarũ manu iniecta mttebat: atq inde
rursum dexteram rediicens ori suo ammoue-
bat: & linguam contingendo paulatĩ nodos
loquendi gr̃a fidĩ ꝑsoluebat. Hoc enim sepusᷤ

Expanded text:
idam de civitate Uticensi paralysi pedibus et lingua implicatus lecto detinebatur. Cujus mater ad sancti Stephani Memoriam fide firmissima convolavit, secumque, postquam filii sui causam optimo advocato commisit, exinde aliquid pulveris pro sanctificatione abstulit, et reverteas domum filio jacenti adhibuit. Ex quo mox ille sanitatis beneficium sentiens, de lecto surrexit, et non solum pedibus suis ambulare coepit, sed etiam per duodecim millia passuum proprio gressu ad beati Martyris Memoriam pervenit, gratias in corde suo agens de pedum sanitate percepta, sed adhuc preces fundens de propria lingua solvenda. Proinde exuens sibi manicam tunicae suae, eo quod orarium non haberet, per fenestellam Memoriae ad interiora loca sanctarum reliquiarum manu injecta mittebat, atque inde rursum dexteram reducens ori suo admovebat, et linguam contingendo paulatim nodos loquendi gratia fidei resolvebat. Hoc enim saepius
Abbreviated transcription (Latin):
atrep̃tandui. uerũ deuotionis in dm. affectioniᷤ¬
q in scm plenũ opus aggredior. Eo magis in
spem ductꝰ. qͦd is qͥ totiꝰ ereaturȩ uniu̾saliter
laudat᷑ offitio. si homines sua p̾conia suppresse-¬
rint: lapides asserit clamaturos. Suscepti nego-¬
tii eam ducimꝰ dispositionẽ constare ratissimã:
si eoꝵ quȩante głosum eiꝰ transitũ ꝑ eũ patrata
relatione satis asserta ferunt᷑ aliq̃ pret̾mutenteᷤ:
ad illa quȩ post ad sacram eiꝰ memoriã & fieri
uidimꝰ & facta didicimꝰ. ordine ꝓueam᷑. Uerũ
ne succincto oꝑi succenseat ꝓfatũ ꝓlixiꝰ: ammã¬

Expanded text:
attentandum, verum devotionis in Deum, affectionisattentandum, verum devotionis in Deum, affectionisque in sanctum plenum opus aggredior; eo magis in spem ductus, quod is, qui totius creaturae universaliter laudatur officio, si homines sua praeconia suppresserint, lapides asserit clamaturos. Suscepti negotii eam ducimus dispositionem constare ratissimam, si eorum, quae ante gloriosum ejus transitum per eum patrata, relatione satis asserta feruntur, aliqua praemittentes, ad illa quae post ad sacram ejus memoriam fieri vidimus, et facta didicimus, ordine provehamur. Verum, ne succincto operi succenseat praefatum prolixius
Abbreviated transcription (Latin):
dignissimꝰ. Opus sane confectũ. oꝑosaq apud
se diu respexit diligentia: obtentu p̾nominati
scĩ censurii autisiodorensi postmnodu direxit ec¬
cui minime gͣti existimus testat᷑ d̾m̃ consciũ se-¬
cretoꝵ. se plura de domni Gexmani factis ag-¬
nita & ꝓbata tacuisse. ex quo reũ se quoq de-¬
nuntiat. suppͥmendo qͦd mirabilit̾ ad ꝓfectũ
omniũ diuina uirtꝰ oꝑata ẽ: diu est qͦd religi-¬
oni concinũ. saluti conducibile. ȩdificationi cer-¬
te ꝓficuũ existere. animo induri meo. si horũ
aliqua quȩ omissa st̃. queue noticia conseqͥ
potuit. ab aliquo peritoꝵ litteris alligari
contigisset. Quod qͥa in effectũ actenus ẽ. con¬
statq certissime hȩc ut non impiine p̃teriri.
ita ñ infructuose attingi: quanqͣm nulla nͥ
ꝑ diuinũ adiutoriũ huiꝰ possibilitatis consci-¬
entia ñ mͥ qͥdem mei similib scilicet imꝑitis

Expanded text:
dignissimus. Opus sane confectum, operosaque apud dignissimus. Opus sane confectum, operosaque apud se diu repexum diligentia, obtentu praenominati sancti Censurii Autissiodorensi postmodum direxit eccui minime grati existimus, testatur Deum conscium secretorum, se plura de domni Germani factis agnita et probata tacuisse ex quo reum se quoque denuntiat, supprimendo, quod mirabiliter ad profectum omnium divina virtus operata est; diu est, quod religioni concinnum, saluti conducibile, aedificationi certe proficuum existere, animo induxi meo; si horum aliqua, quae omissa sunt, quaeve notitia consequi potuit, ab aliquo peritiorum litteris allegari contigisset. 6. Quod quia ineffectum hactenus est, constatque certissime, haec, ut non impune praeteriri, ita non infructuose attingi; quanquam nulla, nisi per divinum adjutorium, hujus possibilitatis conscientia, non mihi quidem meique similibus, scilicet imperitis,
Abbreviated transcription (Latin):
astipulat᷑. Qui ut exempli circũstantia res elu¬
ceat. pͥmo sui oꝑis libro acrit̾ diuq inimpudicos
inuectus: fert eos conscientia frequentati sce-¬
leris ꝑinde pallescere. ut lugdunensem retor-
dicturus ad aram. Ita claret: hanc sapientib &
palinas & nomina. olim fuisse largitam. Hȩc
breui ꝑstrinximꝰ: ut aduertas ad b̾i Germani
retractanda miracła. e tanta urbe. ñ imꝑiũ
quẽq uerũ eloquentissimũ a scitũ sui industã
pontificis accessisse. Qui & si ut subiecti oꝑiꝰ
testat᷑ p̃sentia. facundia conspicuus. modicis
ce absolutis sententiis efferendus. breuitatis
amantissimꝰ. fastidii deniq euitandi plꝰ equo
studiosus extitit: p̃sũptionis tam̃ se reũ coar¬
guens ñ absq pudoris cunctamine tantȩ. se
difficultatis oꝑas insumpsisse fatet᷑. Ex sue om¬
nino humilitatis abiectii iustificandꝰ: & pret̃¬
qu̾a qͦd sciens plura p̃teriĩt. inultifaria laude

Expanded text:
astipulatur; qui, ut exempli circumstantia res eluastipulatur; qui, ut exempli circumstantia res eluceat, primo sui operis libro acriter diuque in impudicos invectus, refert eos conscientia frequentati sceleris perinde pallescere, Ut Lugdunensem rhetor dicturus ad aram. Ita claret, hanc sapientibus et palmas et nomina olim fuisse largitam. 5. Haec brevi perstrinximus, ut advertas, ad beati Germani retractanda miracula e tanta urbe non imperitum quemque, verum eloquentissimum, ascitum sui industria pontificis, accessisse. Qui etsi, ut subjecti operis testatur praesentia, facundia conspicuus, modicis et absolutis sententiis afferendus, brevitatis amantissimus, fastidii denique evitandi plus aequo studiosus exstitit; praesumptionis tamen se reum coarguens, non absque pudoris cunctamine tantae se difficultatis operas insumpsisse fatetur, ex suae omnino humilitatis abjectu justificandus, et, praeterquam quod sciens plura praeteriit, multifaria laude
Abbreviated transcription (Latin):
multis extitere temporib
a tempestate lugdunensiũ ciuitas prima
ac p̃cipua galliarũ: ꝓfessione qͦq scientiȩ
artiumq disciplina int̾ om̃s extulerat caput.
Offensa namq sapientia quȩ ꝓpter se ipsam tantũ
appetenda ẽ. quoꝵdam lucris tuirpib. multoꝵ
indisciplinata uita. omniũ postremo tepide se
appetentiũ in honesta desidia: p̃ceptoꝵ inopia
intercedente. pͥoꝵq studiis penȩ collapsis. huiꝰ nĩe
exitialit̾ perosa regionis. lugdunisibi aliquandiu
familiare consistoriũ collocauit. Ibi quas dicind
disciplinarũ liberaliũ peritia. quasq ordine cur¬
rere hoc tempore fabula tantũ est. eo usꝙ con-¬
ualuit: ut quantũ ad scolas. publicũ appellaret᷑
citra marini orbis gymnasiũ. Et ut aliquid ra-¬
tionis afferre uidet᷑ eo id argum̃to colligimꝰ. qͦd
ꝓfessis inscribi merebatur. quã huc explorata di-¬
ligentia examinatꝰ abiret. Cui rei satẏricꝰ quoq

Expanded text:
multis exstitere temporibus. 4. multis exstitere temporibus. 4. Ea tempestate Lugdunensium civitas, prima ac praecipua Galliarum, professione quoque scientiae, artiumque disciplina inter omnes extulerat caput: offensa namque sapientia, quae propter seipsam tantum appetenda est, quorumdam lucris turpibus, multorum indisciplinata vita, omnium postremo tepide se appetentium inhonesta desidia, praeceptorum inopia intercedente, priorumque studiis pene collapsis, hujus nostrae exitialiter perosa regionis, Lugduni sibi aliquandiu familiare consistorium collocavit. Ibi, quas dicunt, disciplinarum liberalium peritia, quasque ordine currere hoc tempore fabula tantum est, eo usque convaluit, ut quantum ad scholas, publicum appellaretur citramarini orbis gymnasium. Et, ut aliquid rationis afferre videar, eo id argumento colligimus, quoeretur studio, non ante professis inscribi merebatur, quam huc explorata diligentia examinatus abiret. Cui rei Satyricus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
baris int̾emptꝰ martyrio coronatꝰ ẽ. Huic p̃¬
nominatꝰ censuriꝰ: quarto substituit᷑ loco.
Ab excessu itaq beatissimi Germani. adhunc¬
usq censuriũ: plus minꝰ. quadraginta colligunt᷑
anni. supͣ taxato ordine decurrentes. Is cũ eccle-¬
duni impense doctissimꝰ. impulsu uł p̾cib scĩ pa-¬
tientis.eiꝰ tunc urbis ep̃i. librũ de uita & uirtutibꝰ
beatissimi seranani. mira sententiarũ elegantia
copiosoq dilectii uerboꝵ excellentissime edidit:
cũ ꝑ ora cunctoꝵ scĩ recens adhuc spiraret me-¬
moria: pluresq qui eum degentẽ scło uiderant
suꝑeẽnt quoꝵ indubitata relatio scĩtatis eiꝰ mag-¬
nalia. pura adhuc & necdu uarietatis labẽ ppeᷤ-¬
sa ferebat. N ec uͦ abnueri. sex illoꝵ pontificum
qui scõ uiro in italia cõmoranti iugit̾ assedert̃
aliq̾s tunc qͦq reb int̾fuisse humanis: qͥ uixta
fidem eiꝰdẽq historiographi. testes oꝑum illius

Expanded text:
baris interemptus; martyrio coronatus est. Huic prbaris interemptus; martyrio coronatus est. Huic praenominatus Censurius quarto substituitur loco. Ab excessu itaque beatissimi Germani ad huncusque Censurium plus minus quadraginta colliguntur anni suprataxato ordine decurrentes. 3. Is cum eccleduni impense doctissimus, impulsu vel precibus sancti Patientis, ejus tunc urbis episcopi, librum de vita et virtutibus beatissimi Germani mira sententiarum elegantia, copiosoque delectu verborum excellentissime edidit; cum per ora cunctorum sancti recens adhuc spiraret memoria, pluresque, qui eum degentem saeculo viderant, superessent; quorum indubitata relatio, sanctitatis ejus magnalia pura adhuc, et necdum varietatis labem perpessa, ferebat. Nec vero abnuerim sex illorum pontificum, qui sancto viro in Italia commoranti jugiter assederunt, aliquos tunc quoque rebus interfuisse humanis; qui juxta fidem ejusdem historiographi, testes operum illius
Abbreviated transcription (Latin):
tistite minꝰ rata minꝰ plena. minꝰ deniq u̾tate sub-¬
nixa uideant᷑ qͦd pͥuisqͣm hec ederent᷑ aliqͦt tẽpoꝵ dicũ-¬
t᷑ int̾fluxisse curricła. hunc inspecta ratione diligẽ-¬
tius quod ñ probe sentiat adhibite uestustatis
patrocinio castigamꝰ. Si quidem ut in nr̃ȩ arciuiᷤ
ȩccłiȩ annotatũ reꝑit᷑: beatissimo Germano reb ex-¬
empto humanis. in ep̃atum suffectꝰ alodiꝰ. tͥginta
ferme annis pontificatus sui functionẽ expleuit.
Hoc uita defincto ob rabiem em̃gentiũ intͣ galli-¬
as barbaroꝵ eccł̾iasticȩ lib̾tatiᷤᷤ mersa pͥuilegia. dig-¬
nitas obruta. splendor obtusuᷤ. uim xp̃istiani
roboris cuncta ꝑdid dert̃. Itaq ciuitas ep̃o ui¬
dua: decẽ ꝑmansit annis. Quib transactis frat̾¬
nus a beato germano totiꝰ pontificatui subro¬
gatur. Is qua die ordinatꝰ: eadẽ qͦq ab eisdẽ bar¬

Expanded text:
tistite, minus rata, minus plena, minus denique veritate subtistite, minus rata, minus plena, minus denique veritate subnixa videantur, quod prius, quam haec ederentur, aliquot temporum dicuntur interfluxisse curricula; hunc inspecta ratione diligentius, quod non probe sentiat, adhibitae vetustatis patrocinio castigamus. Siquidem, ut in nostrae archivis ecclesiae annotatum reperitur, beatissimo Germano rebus exempto humanis, in episcopatum suffectus Alodius, triginta ferme annis pontificatus sui functionem explevit. Hoc vita defuncto, ob rabiem emergentium intra Gallias barbarorum, ecclesiasticae libertatis mersa privilegia, dignitas obruta, splendor obtusus, vim Christiani roboris cunctam perdiderunt; itaque civitas episcopo vidua decem permansit annis, quibus transactis, Fraternus, a beato Germano tertius pontificatui subrogatus. Is qua die ordinatus, eadem quoque ab eisdem bar
Abbreviated transcription (Latin):
i Germani ep̃i. absq ullis litterarũ
tiꝰ quã fuit equũ latuisse silentio: consulta dili¬
gentiꝰ magistra rerum testat᷑ antiquitas. Constat
namq ad scĩ censurii ep̃i tempora. qui quartꝰ post
sus tempoꝵ iuniores qͥ que simplici senioꝵ relatio¬
ne contenti. nunquã hȩc arbitiabant᷑ a memoria
posse obsolescere. Quandoqͥdem uulgaris inur¬
banitas. tum se optime credit diuturnitati ꝓspi-¬
cere: cũ illustria queq & maxima succidia solũ
narratione ad posteros fecerit emanare. Res ista
niis int̾dum p̃eꝑit detrimenta: qͦd qui imꝑite
resuscitati fidem astruat rarũ queq repperias.
dum ea quȩ adferunt. partim fabulosa. inepta par-¬
tim & ridicula. ꝑ quȩ hoc litterarũ sacrariis esti¬
mant᷑ in digna. Ita factum ẽ: ut quedã ignora-¬
ta penitꝰ. alia ad succedentiũ noticiam. insincẽ.¬
memorias in offitiosissime obscurarint. Qd̾ si ciiꝗͣ
forte curioso rerũ ea quȩ in gestiᷤ de tanto ferunt᷑ an-¬

Expanded text:
i Germani episcopi, absque ullis litterarum tius, quam fuit aequum, latuisse silentio, consulta diligentius magistra rerum testatur antiquitas. Constat namque ad sancti Censurii episcopi tempora, qui quartus post sus temporum juniores quique simplici seniorum relatione contenti, nunquam haec arbitrabantur a memoria posse obsolescere; quandoquidem vulgaris inurbanitas tum se optime credit diuturnitati prospicere, cum illustria quaeque et maxima, succidua solum narratione ad posteros fecerit emanare. Res ista niis interdum peperit detrimenta, quod qui imperitae rusticitati fidem astruat, rarum quemque reperias; dum ea, quae afferunt, partim fabulosa, inepta partim et ridicula, perque hoc litterarum sacrariis aestimantur indigna. Ita factum est, ut quaedam ignorata penitus, alia ad succedentium notitiam insincememorias inofficiosissime obscurarint. 2. Quod si cuiquam forte curioso rerum, ea quae in Gestis de tanto feruntur an
Abbreviated transcription (Latin):
unam in contẽpnendȩ magnitudinis basi im-¬
positam. aggregata robustarũ manu suꝑnȩ
ducto fornei collatis uirib inserebant. Cun-¬
ctisq summa ope nitentib. cũ iam erecta pene
consisteret: uicit molis immanitas impellenteᷤ:
iamq elapsa manib. suo ipsiꝰ in rumã ponde-¬
re ferebat᷑. Metũ ꝑiculi cesserant uniuersi:
frustatĩ mox conterendi marmoris lapsum.
non absq doloris intimi scrupulo p̾stolantes.
Presente dõ res contra opinatũ cessit: qͦdq hu-¬
mana manꝰ exequi neqͥuerat. diuinȩ uirtutiᷤ
occursu. multo gratiꝰ. multoq faciliuᷤ confe-¬
ctum ẽ. Quantoq pͥus impetu deorsũ ruisse:
tanto mox uisa est absq uisibili p̃sidio mole
sua suꝑna reposcere. Ita loco fixa: inconuulsã
ꝑhennus miracłi memoriã ingerit speciosam:¬

Expanded text:
unam non contemnendae magnitudinis basi imunam non contemnendae magnitudinis basi impositam, aggregata robustorum manu, superne ducto fornici, collatis viribus, inserebant; cunctisque summa ope nitentibus, cum jam pene erecta consisteret, vicit molis immanitas impellentes, jamque elapsa manibus, suo ipsius in ruinam pondere ferebatur. Metu periculi cesserant universi, frustatim mox conterendi marmoris lapsum non absque doloris intimi scrupulo praestolantes. Praesente Deo, res contra opinatum cessit; quodque humana manus exsequi nequiverat, divinae virtutis occursu multo gratius, multoque facilius confectum est; quantoque prius impetu deorsum ruisse, tanto mox visa est, absque visibili praesidio, mole sua superna reposcere. Ita loco fixa, inconvulsam perennis miraculi memoriam ingerit speciosam
Abbreviated transcription (Latin):
scdos pelago exigunt cursꝰ semel hausta fi-¬
dutia securi casuũ. & qͥcqͥd emergentiũ obsi-¬
stere poterat. ꝓcellarũ. respectu conciliati ꝑ
Genmanũ numinis contemptores. S traue-¬
rat ille qͦndam sinistram occeano brittanni-¬
co legionẽ: cũ huic ad ꝑeuntiũ instauratio¬
nẽ ppłoꝵ tendere. uirulenta antiqͥ hostis ꝑui-¬
catia inuideret. Nunc qͦq qͥs dubitet eiꝰ uir¬
tutis extitisse meriti: qͦd post fluctuũ repen-¬
tina discrimina. conclamatȩ serenitatis gau¬
dia reluxerunt: Miracło ꝓrimũ iudico. qͦd
ꝑductis ad locũ destinatũ marmorib. qͥcqͥd
columpnarũ deuectũ est. tanta uniu̾sis fabri-¬
cȩ partib habitudine conuenerunt: acsi in¬
discrepant̾ & ut dicunt inunguẽ eisdem ipsis
deformatȩ lineis: ꝓposito responderint exempla-¬
ri. In quarũ collatione: qͥd int̾ cȩtera mirum
uł euidens claruerit estimo ñ tacendũ. Harũ

Expanded text:
secundos pelago exigunt cursus, semel hausta fisecundos pelago exigunt cursus, semel hausta fiducia securi casuum, et quidquid emergentium obsistere poterat procellarum, respectu conciliati per Germanum Numinis, contemptores. Straverat ille quondam sinistram Oceano Britannico legionem, cum hunc ad pereuntium instaurationem populorum tendere virulenta antiqui hostis pervicacia invideret. Nunc quoque quis dubitet, ejus virtutis, ejus exstitisse meriti, quod post fluctuum repentina discrimina, conclamata serenitatis gaudia reluxerunt? 95. Miraculo proximum judico, quod, perductis ad locum destinatum marmoribus, quidquid columnarum devectum est, tanta universis fabricae partibus habitudine convenerunt, ac si indiscrepanter, et, ut dicunt, in unguem eisdem ipsis deformatae lineis, proposito responderint exemplari. In quarum collocatione quid inter caetera mirum vel evidens claruerit, aestimo non tacendum. Harum
Abbreviated transcription (Latin):
uł noctib integris. uestim̃ta sua passim tũ
sepib tum arborib suspensa relinquentes.
absq furis metu uł ꝑiculo ꝓpͥis domib resi-¬
derent. Ita beatissimi Germani fide in tuto
degunt om̃ia: genꝰq miracłi ẽ. res discrimi-¬
animos angorib releuant: Locũ alacres ex-¬
petunt. peculiaris nom̃ patris notis affectibꝰ
cõplectunt᷑. Orationi deuotiꝰ incumbentes.
ꝓ p̃teritis grãs referunt: ꝓ futuris uota con-¬
cipiunt. Sic se suaq om̃ia ꝑ głosi ꝓtectoris
meritũ do familiariꝰ cõmendantes: littoris
repetunt stationẽ. Cum subito uisib circũ-¬
quaq directis longo ꝓspectu. cernunt uni-¬
uersam aeris inclem̃tiam ultra quã sꝑari-
poterat ꝓcubuisse: uentos elementaq om̃ia
ꝑnitiosa feritate deposita in pͥscam mansue-¬
uisse temꝑiem. Nec mora alacres iter re-¬
petunt desꝑatũ: exꝓmptisq ad fortia uirib.

Expanded text:
vel noctibus integris vestimenta sua passim tum vel noctibus integris vestimenta sua passim tum sepibus, tum arboribus suspensa relinquentes, absque furis metu vel periculo propriis domibus residerent. Ita beatissimi Germani fide in tuto degunt omnia; genusque miraculi est, res discrimianimos angoribus relevant; locum alacres expetunt; peculiaris nomen Patris notis affectibus complectuntur; orationi devotius incumbentes, pro praeteritis gratias referunt, pro futuris vota concipiunt. Sic se suaque omnia per gloriosi protectoris meritum Deo familiarius commendantes, littoris repetunt stationem: cum subito visibus circumquaque directis, longo prospectu cernunt, universam aeris inclementiam, ultra quam sperari poterat, procubuisse; ventos, elementaque omnia, perniciosa feritate deposita, in priscam mansuevisse temperiem. Nec mora, alacres iter repetunt desperatum, expromptisque ad fortia viribus,
Abbreviated transcription (Latin):
dłoꝵ. Ac pͥmum nauclero faciem elem̃toꝵ di-¬
ligentiꝰ exploranti. uisum ẽ quã posset celer-¬
rime subeundũ lit. cedendũ discrimini. atq
inceptȩ tunc qͥdem nauigationi parcendũ:
qͦd uehem̃tiꝰ solito cõmotꝰ aer. uix intra se¬
quens triduũ. placidũ patefaceret in flucti-¬
b cõmeatũ. Porrectis itaq in longũ obtutib
ȩccłia cernitur: quã contra subeuntes optatȩ
telluris tuta tenuerunt. E gressos curan-¬
doꝵ corpoꝵ acrior urguebat instantia. Ad id
ꝓcurrendũ diu̾sis diu̾sa expetentib. cõꝑtũ
ẽ a loci incolis. eccłiam illam beati Gexmani
nomine & meritis sacram. tantũ apud uni-¬
uersos reuerentiȩ uendicasse: ut nemo de re-¬
b ad locũ ꝑtinentib qͥcquã p̾sumere. nemo
uł surculũ e circũiectis sẽpib audeat usur-¬
pare. Totam insuꝑ ruris circũpositi uicinĩa
maiestate loci a deo tutã existere: ut diebus

Expanded text:
ulorum: ac primum nauclero faciem elementorum diulorum: ac primum nauclero faciem elementorum diligentius exploranti, visum est, quam posset celerrime, subeundum littus, cedendum discrimini, atque inceptae tunc quidem navigationi parcendum; quod vehementius solito commotus aer, vix intra sequens triduum, placidum patefaceret in fluctibus commeatum. Porrectis itaque in longum obtutibus, ecclesia cernitur; quam contra subeuntes, optatae telluris tuta tenuerunt. Egressos curandorum corporum acrior urgebat instantia: ad id procurandum diversis diversa expetentibus, compertum est a loci incolis, ecclesiam illam, beati Germani nomine et meritis sacram, tantum apud universos reverentiae vindicasse, ut nemo de rebus ad locum pertinentibus quidquam praesumere, nemo vel surculum e circumjectis sepibus audeat usurpare; totam insuper ruris circumpositi viciniam majestate loci adeo tutam existere, ut diebus
Abbreviated transcription (Latin):
audaciũ memorabiłe bis duxere tͥumphũ.
ꝑiter horribile diuinũ eis ñ defuisse fauo-¬
rem incunctant̾ dixerim: qͦd & minacis tu-¬
morem pelagi. & infidȩ gentis ferotiam.
infracti animis. infessi uirib excesserunt.
Sepe numero beati Germani p̃sentissimũ
sensere pat̾ciniũ: cũ eiꝰ inuocato nomine fa-¬
talib exempti casib. emirati sunt se subito
scdłis adu̾sa mutasse. Uel illud quale quãq
euidens fuit. qͦd emultis unũ decretȩ fussi¬
ciens credimꝰ breuitati: expletis ꝓ quib ꝑ-¬
rexerant. regressum instantissime maturan-¬
tes rapaci rodano se cõmittunt. Die qua-¬
dam conscensuros nauim: falsa spe diur-¬
nȩ tranquillitatis matutina ut solent se-¬
rena deceꝑant. At subito co orta tempe-¬
stas: naturałẽ pelagi rabiem acce dentis ꝓ-¬
cellȩ concursib efferauit. Ingens uniuersos
terror impulit: ꝑtesos fluctuum. pauidos ꝑi-¬

Expanded text:
audacium memorabilem bis duxere triumphum. audacium memorabilem bis duxere triumphum. Per iter horribile divinum eis non defuisse favorem, incunctanter dixerim; quod et minacis tumorem pelagi, et infidae gentis ferociam infracti animis, infessi viribus, excesserunt. Saepenumero B. Germani praesentissimum sensere patrocinium; cum, ejus invocato nomine, fatalibus exempti casibus, emirati sunt, se subito secundis adversa mutasse. 93. Vel illud, quale, quamque evidens fuit, quod e multis unum decretae sufficiens credimus brevitati? Expletis, pro quibus perrexerant, regressum instantissime maturantes, rapaci Rhodano se committunt: die quadam conscensuros navim falsa spediurnae tranquillitatis matutina, ut solent, serena deceperant; at subito coorta tempestas naturalem pelagi rabiem accedentis procellae concursibus efferavit. Ingens universos terror impulit, pertaesos fluctuum, pavidos peric