comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latustm. & laomim. At uͦ ex madian ortꝰ ẽ. epha
& opher. & enoch. & abida. & aldaa. om̃s hi
fiui cethure. Cethura hebreo sermone copula¬
ta intp̃tat᷑ aut uncta. Quã ob eausam fuspi¬
cantur hebrei mutato nomine eandẽ eẽ. agar
que sara mortua de concubina transierit in uxo¬
rem. Ꝙ iudetur depositi iã abrahe exeusari etas.
ne senex pꝰ mortẽ ieoris uetule. nouis arguat᷑
nuptiis uacasse. Nos qd̃ incertũ ẽ. relinquen¬
tes. hoc dicimꝰ qđ de cethura nati filii abrali.
iuxta historicos hebreoꝵ: oceupauerunt tro¬
goditen & arabiã usq ad mari rubri t̾minos.
Dr̃ autẽ unꝰ ex posteris abrahe qͥ appellabatur
affer duxisse aduersum libiã exereitũ. & ibi
uictis hostib consedisse : eiusq pueros ex nomi¬
ne attaui affriea ñcupasse. Qđ autẽ ait  filii
dadan fuerunt assuri. & latosini. & laomim:
assurim in negociatores tnfferri pitant. latosi.
aeris ferriq metalla cudentes. Laonim uͦ: silar

Expanded text:
 ex Madian ortus est Epha, et Opher, et Henoch, et Abida, et Eldaa. Omnes hi filii Ceturae. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham juxta historicos Hebraeorum, occupaverunt vocatur Εὐδαίμων usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae qui appellatur Apher duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi, Africam nuncupasse. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt, Assurim, et Latusim, et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Laomim vero φύλαρ
Abbreviated transcription (Latin):
iII lxxͣ. int̾pretib additũ abrahã qr ñ conuenit
abrahe deficere nec imminui. Ilua qͦq qđ nos
posuimꝰ inseneetute bona senex & plenus
in grecis codicib ponttur plenus dierũ. Qđ̾ cũ
sensu uideat᷑ exponere. eo qđ luce & diei oꝑib
ponatur plenꝰ. ET hec nomina filioꝵ isrł m
nominib suis. & in generationib suis. Primoge¬
nitꝰ ismaelis. nabeoth. & cedar. & cetera. Duode¬
nabeoth. a qͦ omĩs regio ab euphrate usq ad ma¬
re rubrũ nabathena usq hodie dr̃: quȩ pars
arabre ẽ. Nlã & familiȩ eoꝵ opidaq ac pagi.
minuta castella. & trib eoꝵ hac appellatione
celebrntur. Abuno ex his cedar in deserto. & du¬
ma alia regio. & theman ad austrũ. & cedema

Expanded text:
raham, quia non convenit Abrahae deficere et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona, senes et plenus, in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce diei operibus ponatur plenus. Et haec nomina filiorum Ismael in nominibus suis et generationibus suis. Primogenitus Ismaelis Nabajoth et Cedar, et reNabaioth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, et quae pars Arabiae est. Nam et familiae ipsorum, oppidaque et pagi, ac minuta castella et tribus, horum appellatione celebrantur. Ab uno ex his Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad Austrum, et Cedema
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe natos eẽ. filios melchȩ nominat᷑ & chamuel
rũ potuerunt. E& origine qͥppe illius siroꝵ genꝰ
longe p̾ea ꝓpagatũ ẽ. S dictũ e̾. a ꝑsona scriben¬
tis qͥ pꝰ omĩa illa tẽpora hec scribendo narrauit.
que a dmodũ supradiximꝰ de puteo uirationis.

Expanded text:
Abrahae natos esse filios Melchae, nominatur et Chamuel rum potuerunt; ex origine quippe illius Syrorum genus longe postea propagatum est. sed dictum est a persona scribentis, qui post omnia illa tempora haec scribendo narrauit, quemadmodum supra diximus de puteo iurationis.
Abbreviated transcription (Latin):
nib frib suis occubuit .i. in manib omĩum filioꝵ
suoꝵ mortuus ẽ: suꝑstitib liberis. & nullo pͥiis
morte p̃repto. fr̃s autẽ ꝓfiliis appellari iacob
qͦq ad laban demonstrat dicens. Qͥd ẽ. peccatũ
ineũ qr secutus es pꝰ me. & qr scrutatꝰ omĩa uasa
mea : Quid inuenisti de uniuersis uasis domꝰ tuȩs
Ponatur corã frĩb meis. & frĩb tuis. & diudicen
int̾ nos. Nec enĩ possumꝰ credere ut scriptura cõ¬
memorat. ꝗd iacob exceptis liberis secũ fr̃s aliqͦs

Expanded text:
manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari Jacob quoque ad Laban demonstrat dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me, et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis, et dijudicent inter nos. Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemorat, quod Jacob exceptis liberis, secum fratres aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
sumere stipendia corporib contẽpnunt. nec
pedes aqua lauant. qr laboris sui desideriũ
nulla consolatione releuant. Mox uͦ ut causã
conugii dnĩ sui puer obtinuit. uasa aurea atq
argentea ac uestes ꝓtulit quas rebeccȩ de
maures & armilas acceꝑat: iã nõ uasa aurea
ribus crescat. Puer uͦ matri eius ac frib dona

Expanded text:
sumere stipendia corporibus contemnunt, nec sumere stipendia corporibus contemnunt, nec pedes aqua lavant, quia laboris sui desiderium nulla consolatione relevant. Mox vero ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedin aures et armillas acceperat, jam nunc vasa aurea ribus crescat. Puer vero matri ejus ac fratribus dona
Abbreviated transcription (Latin):
mus. magnũ ẽ. si a uobis carnalia metamꝰ : fr̃ au¬
de rebecce erat laban. qͥ coneite egressus inau¬
res & armillas sororis aspiciens. intꝰ puerũ uo¬
cauit: qr st̃ carnales qͥq fidelib coniuncti. qui
spualiũ dona conspiciunt. in admirationẽ sus¬
pensi & si ñ usq ad oꝑa.tam̃ in animũ usq ad
suscipiendã fidẽ. uerbũ p̃dicationis admittunt.
Quia enĩ bonos fuigere miracłis consi derant: ea
que de et̾nitate audiunt ñ recusant. ꝗͣuis scam
electoꝵ ȩccliam morib ñ sequentes. in carnali
oꝑatione remaneant. Qui laban: paleã.fenũ.
a quã panẽ obtulit: si puer nͥ causã pͥus con¬
iugii obtiner&: accepturũ se ẽẽ. recusauit.
qr funt pleriq qͥ doctores suos ex tẽporalib
stipendiis continere parati sunt. s p̾dicatores
scĩ continere nolunt tẽprailia ñ pͥus obtineant
eterna. Si eĩ in animab fructũ ñ inueniunt.

Expanded text:
mus, magnum est si a vobis carnalia metamus ? Frater aumus, magnum est si a vobis carnalia metamus ? Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus, inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit, quia sunt carnales quique fidelibus conjuncti, qui dum spiritualium dona conspiciunt, in admiratione suspensi, et si non usque ad opera, tamen in animum usque ad suscipiendam fidem verbum praedicationis admittunt. Quia enim bonos saepe miraculis fulgere considerant, ea quae de aeternitate audiunt non recusant, quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribus non sequentes, in carnali operatione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, panem, aquam obtulit, sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, acceptum se esse recusavit, quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt, sed praedicatores sancti, percipere nolunt temporalia, nisi prius obtineant aeterna. Si enim in animabus fructum non inveniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate quȩ in duob p̃ceptis diuidit̾. ut ds̃
& peimus diligatur. & recta oꝑatio ex decalogi
cõpletione ꝑficiat᷑: ut cũ bona agi ceperint. mala
iã nilla ꝑpetrent. Rebecea autẽ eẽ. in domũ pa¬
tris sui locũ spaciosũ ad manendũ ꝑhibuit: qr a
pͥore iã popło natã lege̾ scẽ eccłiȩ se scisse monstia¬
uit. & p̃dicationis uerba in ãplo caritatis gremio
suscepit. Doctori enĩ spaciosus ad manendũ locus
ẽ: in auditoris corde latitudo bonitatis. Unde & qͥ¬
busdã ar̃. capite nos lesimꝰ nͥeminẽ nemine̾ cor-¬
rupimꝰ. ñ angustamini in uobis. angustamin
autẽ in uiscerib uris. Ac si dicer& Ad suscipi¬
endã doctrinã spaciofũ locũ m̃tis facite : s. ad
cogitanda carnalia angusti remanete. Qđ pa¬
learũ ac feni plurimũ haber& indicauit. qr scã
eccłia uerba uite audiens. trena stipendia p̾¬
dicatorib reddidit. Que dũ paulus ꝓ nichilo
accipet: dixit. Si nos uobis spualia seminaui¬

Expanded text:
 charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur, et recta operatio ex decalogi completione perficiatur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo patris sui locum spatiosum ad manendum perhibuit, quia a priore jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstravit, et praedicationis verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde, latitudo bonitatis. Unde et quibusdam dicitur: Capite nos: Neminem laesimus, neminem corrupimus, Angustiamini, non in nobis: angustiamini autem in visceribuendam doctrinam spatiosum mentis locum facite, sed ad cogitanda carnalia, angusti remanete. Quod palearum ac feni plurimum haberet indicavit, quia sancta Ecclesia verba vitae audiens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit; quae dum Paulus quasi pro nihilo acciperet, dixit: Si nos vobis spiritualia seminavi
Abbreviated transcription (Latin):
etionẽ. ascensionẽ. sacri eloquii paginȩ testantur.
Quȩ qr facta cognouimꝰ: iã nc̃ intelligimꝰ audita.
Hec autẽ pͥus legi poterant: s qr necdũ uenerant.
intelligi ñ ualebant. Unde & ꝑ ioħ̃m dicitur. Uicit
leo de tribu iuda. aꝑtre librũ. & soluere signacla
do. moriendo. refurgendo. ad celos ascendendo. seri¬
pture saere nobis archana patefecit. Et notandũ
bulat eundo & redeundo coneuleat. In humilita¬
te passionis dñs de ambulauit: qr mͦ a iudeis uerboꝵ
contumelias. mͦ contra se falsũ testimoniũ. nͦ ala
iterando ꝑtulisse. Q isaac rebecca ueniente in t̾rã¬
Egressus fuerat ad meditandũ in agro. qi ager mun
scriptũ ẽ. Existi i salutẽ popli tui: ut saluos fa¬
cias xpõs tuos. Solent autẽ exercitati iuuenes
in armoꝵ usu meditari. Isaac gͦ ad meditandum¬
in agro exiit: qr redemptor nr̃ se sequentib formã
humlitatis p̃bens. ꝑ exercitiũ longanimitatis suȩ
passionis in se & pacientiȩ exẽpla monstrauit. Me¬

Expanded text:
 sacri eloquii paginae loquuntur, quae quia facta cognovimus, jam nunc intelligimus audita. Haec autem prius legi poterant; sed quia necdum venerant, intelligi non valebant. Unde et per Joannem dicitur: Vicit leo de tribu Juda, aperire librum et solvere septem signacula do, moriendo, resurgendo, atque ad coelos ascendendo, Scripturae sacrae nobis arcana patefecit. Et notandum bulat eundo et redeundo conculcat. In humilitate passionis Dominus deambulavit, quando a Judaeis verborum contumelias, modo contra se falsum testimonium, modo aliterando pertulisse. QEgressus autem fuerat ad meditandum in agro, quia ager mundscriptum est: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos. Solent autem exercitati juvenes in armoin agro exiit, quia Redemptor noster se sequentibus formam humilitatis praebens, per exercitium suae longanimitatis et passionis in se patientiae exempla monstravit. Me
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ solũ prudentib s eniã staltis p̾dicant: uxta
paulũ dicentẽ. Sapientib & insipientib debitor
sum. U certe aqua etiã uim̃tis datur:: quando
cura earnis quomͦ sit habenda disponitur: ut
ex uoluntate impendi debeat. & tam̃ in necefsi̾ta¬
tib ñ negetur. sic̃ seriptũ ẽ. carnis curã ne ferce¬
ritis in desideriis. Qd eium hanc in desideriis fieri
ꝓhibuit. ꝓculdubio in necessitatib concedit. uix¬
ta hoc qđ rursũ dr̃. Nemo carnẽ suã odio habu¬

Expanded text:
rudentibus, sed etiam stultis praedicant, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur, quando cura carnis quomodo sit habenda disponitur, ut ex voluptate impendi non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Qui enim hanc in desideriis fieri prohibuit, procul dubio in necessitate concedit, juxta hoc quod rursum dicitur: Nemo carnem suam odio hab
Abbreviated transcription (Latin):
nobis : Dyeitq ei. Ipse ẽ. dñs ms. Atilla tollens etto
palliũ. oꝑuit se. Siue uixta aliã editionẽ tulit
theristrũ & oꝑuit se. Theristrũ palliĩ dr̃ genus.
sandũ rebecca. & quȩ de eadẽ historia subsequun¬
tur spiualit̾ significent: udeamꝰ. Qͥaẽ. qđ abraa
puerũ itb& sub femore suo manũ ponere. & ꝑ dm̃
sura erat. qͥ & abrahȩ filiꝰ ẽẽt. ex humanitate &
s sub femore manũ ponere iubetur. qr ex illo des¬
poner&. qr nulla caro suꝑ illã cartiẽ ẽ. ꝗͣ in redẽ¬
ptionẽ nram̃ sibi patris unigenitꝰ unuit. Quid
e. qđ isaac dilecto filio uxor de filiab cananeoꝵ
duci ꝓhibetur. nͥ qđ illi de qͦ scriptũ ẽ. filius ñs

Expanded text:
s? Dicitque ei: Ipse est dominus meus. At illa tollens cito pallium, operuit se, sive juxta aliam editionem, tulit theristrum et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus esandam Rebeccam, et quae de eadem historia subsequuntur spiritualiter significent, videamus. Quid est quod Abraham puerum jubet sub femore suo manum ponere, et per csura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et  femur, sed sub femore manum ponere jubetur, quia ex illo feponeret, quia nulla caro super illam carnem est, quam in redemptionem nostram sibi Patris unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod ille de quo scriptum est, Hic es
Abbreviated transcription (Latin):
lis heth. In hebreo sic̃ hic posuimus. pͥmit̾ nom̃
eiꝰ describitur ephron. Scđm ephrã. pꝰ ꝗͣ enĩ p̾cio
gentũ lic& cogente abrahã. uau littera que
apud illos ꝓo. legit᷑. ablata de eiꝰ nomine ẽ.
& ꝓ ephron appeslatus ẽ. ephran. significante
erit memorias uendere mortuoꝵ. Seiant gͥ qͥ se¬
pulchra uenditant. & ñ cogunt᷑ ut accipiant
nom̃ surĩ & ꝑire.quid de merito eoꝵ. cũ etiã
ille rephendat᷑ occulte qͥ muitus acceꝑit.¬

Expanded text:
 Heth. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur EPHRON, secundum EPHRAN. Postquam enim pretio gento, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro o legitur, ablata de ejus nomine est: et pro EPHRON appellatus est EPHRAN, significante erit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur, qui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte quod invitus acce
Abbreviated transcription (Latin):
narius erat isaac qͣndo nati stͣ ei paruuli. Quib ad¬
uitis. factus ẽ. esau uir gnarus uenandi. & homo
agricola. Iacob autẽ uir simplex: habitabat in taber¬
Unde aliqͥ latini intp̃tes. sine dolo intp̃tati sunt di¬
centes. Erat iacob sine dolo habitans in domo. Ut
magna sit questio qͦmͦ ꝑ dolũ acceꝑit benedictionẽ.
qͥ erat sine dolo: Sed ad significandũ magnũ ali
qͥd scriptura p̾misit. Hinc eni iaxime cogimꝰ. adin¬
telligenda illo loco sp̃ualia qr sine dolo erat. qͥ dolũ
qͥ int̾iorib uoluptatib fusi carne̾ sequuntꝰ: Qͥ eciã
agricola eẽ. describit᷑. qr amatores huiꝰ seli tanto
magis ext̾iora incolunt. qͣnto int̾iora sta meulta
derelinqunt. Iacob uͦ uir simplȩx in tabernaculis. uł
gi refugiunt. simplices in cogitatione atq in consci¬
entie sũe habitatione consistunt. In tabernaculis
enĩ aut in domo habitare ẽ : se intra uiuentis se¬
creta restringere. & ñ exterius ꝑ desidia dissipare.

Expanded text:
narius erat Isaac quando nati sunt parvuli. Quibus adultis, factus est Esau vir gnarus venandi, homo agricola: Jacob autem vir simplex habitabat in taberunde aliqui latini interpretes "sine dolo" interpretati sunt dicentes: erat Iacob sine dolo habitans in domo, ut magna sit quaestio, quomodo per dolum acceperit benedictionem qui erat sine dolo. sed ad significandum magnum aliquid hoc scriptura praemisit. hinc enim maxime cogimur ad intellegenda illo loco spiritalia, quia sine dolo erat qui dolum tibus fisi, carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi, tanto magis exteriora incolunt, quanto interiora sua in culpa derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel gi refugiunt, simplices in cogitatione, atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare,
Abbreviated transcription (Latin):
orando alligassent desideria sua dormiebant in
loco ut ꝑsomniũ monerentur: an forte adhue ui¬
uebat melchisedech. cuiꝰ tanta excellentia fuit
ut añnullis dubitetur. utrũ homo an angłs fu¬
qd̃ dñs respondit rebeccȩ due gentes in utero tuo
sunt. & duo popłĩ de uentre tuo sẽparabuntur.
⁊ popłs popłm suꝑabit. & maior serui & ininori.
cõpletũ. ubi popłs ifrł hoc ẽ. iacob minor filiꝰ.
fecert̃ tributarios ꝑ dauid. Qđ dii fuert̾ usq
ad regẽ sub qͦ idumei rebellauerunt. & iugũ
ipsius isaac quando minorẽ ꝓ maiore benedycit.
Hoc enĩ eidẽ maiori cũ & ipsum p̾ea benedicit.¬

Expanded text:
orando alligassent desideria sua, dormiebant in orando alligassent desideria sua, dormiebant in loco, ut per somnium monerentur? an adhuc vivebat Melchisedech? cujus tanta fuit excellentia, ut a nonnullis dubitetur utrum homo an angelus fudominus respondit Rebeccae: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur; et populus populum superabit et maior seruiet minori, completum, ubi populus Israhel, hoc est Iacob minor filius,fecerunt tributarios per Dauid: quod diu fuerunt usque ad regem, sub quo Idumaei rebellauerunt et iugum cundum prophetiam ipsius Isaac. quando minorem pro maiore benedixit. hoc enim dixit eidem maiori, cum et ipsum postea benedic
Abbreviated transcription (Latin):
re sua co qd̃ eẽt. sterilis. qͥ exaudiuit eũ & dedit
conceptũ rebecce. Si gͦ multiplicatio generis abra¬
he ꝑ isaac p̾destinata fuit. cur coniugẽ sterilẽ acce¬
pit : Sed nimirũ constat qr p̾destinatio p̾cib imple¬
tur. quando is in quo ds̃ multiplicare senĩ abrahȩ
p̃destinauerat: oratione obtinuit ut filios obtinere
potuissa. Prexit rebecea ut consuler& dñm. Qui
respondens ait. Due gentes in utero tuo sunt. &
duo popłi ex uentre tuo diuident᷑. popłsq popłm
suꝑabit: & maior serui& minori. Queritur quo ie¬
rit. Non enim erant tunc ꝓpħe aut sacerdotes.
scđm ordinẽ tabernacłi. uł tẽpli dni. Quo gͦ ierit.
merito mou&. nͥ forte ad locũ ubi constituerat arã¬
abraam. Sed illic qͦmͦ responsa dentur : omĩno tac&
seriptura. utrũ ꝑ aliquẽ sacerdotẽ. qđ incredibile
ẽ. si erat. ñ fuisse nominatũ: & nullã omino sacer¬
dotũ aliquoꝵ factã eẽ. mentionẽ. an forte ibi cũ

Expanded text:
re sua, eo quod esset sterilis. Qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. Perrexitque Rebecca ut consuleret Dominum, qui respondens ait: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi ex utero tuo dividentur, populusque populum superabit, et major serviet minori. Quaeritur quo ierit, non enim erant tunc prophetae aut sacerdotes secundum ordinem tabernaculi vel templum Domini. Quo ergo ierit merito movet, nisi forte ad locum ubi aram constituerat Abraham; sed illic quomodo responsa dentur, omnino tacet Scriptura, utrum per aliquem sacerdotem, quod incredibile est, si erat non fuisse nominatum, et nullam ibi omnino sacerdotum aliquorum factam esse mentionem. An forte ibi cum
Abbreviated transcription (Latin):
teum cuiꝰ nom̃ ẽ uiuentis & uidentis. Habitabat au¬
tẽ in t̾ra australi. & egressus fuerat admęt᷑andũ
in agro inclinata iã die. Terra australis gerarã si¬
gnificat. unde a patre ad immolandũ qͦnda fue¬
nit abductus. Qd autẽ ait. ⁊ egressus ẽ. ut exerce¬
gro. melinata iã uespera. Significat autẽ illud scđm
qd̃ dñs solus orabat in monte. etiã isaac qͥ in tipo
dñi fuit ad orationẽ quasi uirũ iustũ de domo
egressũ. & uł nona hora. uł ante solis occasũ spũ¬
ales dõ uictimas obtulisse. ¶Unq leuass&
occłos. uidit camelos uementes ꝓcul. Rebecca qͦq¬

Expanded text:
 Videntis: Habitabat autem in terra Australi, et egressus fuerat ad meditandum in agro inclinata jam die. Terra Australi Geraram significat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat abductus. Quod autem ait: Et egressus est ut exercegro declinante jam vespera. Significat autem, secundum illud, quod dominus solus orabat in monte, etiam Isaac qui in typo Domini fuit, ad orationem quasi virum justum domo egressum, et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Cumque levasset oculos, vidit camelos venientes procul: Rebecca q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. scam ęccłiam eã sibi in amore & contẽplatio¬
ne conuingit. Utq pͥus ꝓxnna ex cognatione
.i. cognita ꝑ pdestinationẽ fuerat: Postea iã con¬
iuncta in amore continuo uxor fiat. Quã intan¬
tũ dilexit. ut dolorẽ qͥ ex morte matris accide¬
rat teperare: qr ex lucro seȩ ȩccłiȩ redẽptor
nr̃ eã quȩ exꝑditione sinagoge ecłiȩ potuit.
tristiciã detersit. Dũ enĩ rebecea isaac coniungi¬
tur. dolor de morte matris amputat᷑ : qr dum
scã eccłia ex gentilitate ueniens usq ad thoꝵ
contẽplationis ꝑducitur. iudea ꝓnichilo habet᷑.

Expanded text:
esiam diligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjungit; ut quae prius proxima ex cognatione, id est cognita per praedestinationem fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fiat. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat temperaret, quia ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiam detersit; dum enim Rebecca conjungitur, dolor de morte matris amputatur, quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Jud
Abbreviated transcription (Latin):
obcausa uocatũ ẽ. nom̃ eius edom. Rubrũ siue fui¬
ẽ. nom̃. Cui dixit iacob. Uende mͥ pͥmogenita
tua. Ine respondit. En morior quia mͥ proderunt
pͥmogenita : Ait iacob. Iura gͦ mͥ. Iurauit esau &
uendidit pͥmogenita. & sic accepto pane & lentis

Expanded text:
opterea vocatum est nomen ejus Edom. Rubrum enim sive fulEdom. Cui dixit Jacob: Vende mihi primogenita tua. Ille respondit: En morior, quid mihi proderunt primogenita? Ait Jacob: Jura ergo mihi. Juravit Esau, et vendidit primogenita. Et sic accepto pane et lentis
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ. ꝑ gentes fuerit p̾dicatũ : hoc ẽ. ut pleni¬
tudo gentiũ int̾r&. Quid ẽ. & reuertam̃ ad uos:
& sic om̃is ifrs saluus fiat. Triduũ autẽ illud in
qͣ uenert ad locũ immolationis tres mundi ȩca¬
tes significat. Unam ante lege̾. aliã sublege. ter¬
ciã sub grã. Ante legẽ. abadam usq ad moysen.
Sub lege a moise usq ad ioħm. Inde iã dño. & qͥcqͥd
restat: t̾cius dies ẽ. gr̃e. In qͣ tercia ętate quasi
pꝰ tridiuĩ sacram̃tũ sacrificii xpĩ completũ ẽ.
guratũ ẽ. in isdae. tͥnsgestum ẽ. ad arietẽ. Cur: Qͥa
A ries : qr immolatus. Sed qͥd ẽ. qd in uepͥb herebat
aries ille: Crux cornua hab&. Sic enĩ duo ligna
cõpingunt᷑ secũ. & speciẽ erucis reddunt. Unde &¬
seriptũ ẽ. de eo. Cornua in manib eius. Cornb gͦ he¬

Expanded text:
dicatum, hoc est, ut plenitudo gentium intraret . Quid est: Et revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiat. Triduum autem illud in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Adam usque ad Moysen. Sub lege, a Moyse usque ad Joannem. Inde jam a Domino, restat, tertius dies est gratiae, in qua tertia aetate, quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. guratum est in Isaac, translatum est ad arietem. Cur hoc, aries, quia immolatus. Sed quid est, quod in vepribus haerebat aries ille? crux cornua habet; sic enim duo ligna compinguntur in se, cum speciem crucis reddunt. 11. Unde scriptum est de eo: Cornua in manibus ejus sunt H
Abbreviated transcription (Latin):
exibentes quȩ debetur deo. Nec moueat qđ alio¬
enĩ apparuerat angłs ut ꝓ dõ possit adorari.
& ideo fuerat corrigendꝰ adorator. Adorauit a¬
braam corã popło terrȩ. & loquutus ẽ. ad ephron
circustante plebe. Queso ut audias me. Dabo pe¬
cunã ꝓ agro: suscipe eã & sic sepeliã mortuum
meũ in eo. Respondit ephron. Dnẽ im audi. Terra
quã postulas: quadringentis argenti siclis ua¬
la. Istud ẽ. p̾eiũ : int̾ me & te. Sed qͣntũ ẽ. hoc :
sepeli mortuũ tuũ. Qđ̃ cũ audiss& abraam. appen

Expanded text:
is quae debetur Deo. Nec moveat quod alionamque apparuerat angelus, ut pro Deo possit adorari et ideo fuerat corrigendus adorator. Adoravit Abraham coram populo terrae: et locutus est ad Ephron circumstante plebe: Quaeso ut audias me. Dabo pecuniam pro agro, suscipe eam, et sic sepeliam mortuum meum in eo. Respondit Ephron: Domine mi, audi: Terra quam postulas, quadringentis argenti siclis valet. Istud est pretium inter me et te. Sed quantum est hoc? Sepeli mortuum tuum. Quod c
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis arbee. paulatĩ a seribentib legentibq
corruptũ ẽ. Neq enĩ putandũ sc̃m .lxx. int̾pretes
nom̃ ciuitatis habree barbare atq corrupte & a-
significat. Sed dr̃ arbee hoc ẽ. qͣttuor qr ibi abraa
tisanc. & iacob conditꝰ ẽ. & ipse pͥnceps humani ge¬
neris adã. ut in tħu libro aꝑtius de monstrabitur.
u̾q surrexiss& ab officio funeris. locutꝰ ẽ. aa fi¬
uos heth. dicens. Aduena sum & ꝑegrinus apua
uos. date mͥ ius sepulchri uobiscũ ut sepeliã mor¬
tuũ meũ. Responderuntq filii hech. Audi nos dnẽ.
Princeps dĩ es apud nos. in electis sepulchris uris se¬
peli mortuum tuũ. nullusq ꝓhibere te poterit:
qͥn in monumñtũ eiꝰ sepelias mortuũ tuĩ. Surre¬
xit abraa. & adorauit popłm trȩ filios uidelica
eth. Querit᷑ qͦmͦ seriptũ sit dnm̃ dm̃ tuũ adorabis
& illi soli seruies: cũ abrahã sic honorauit popłm
quendã gentiũ ut etiã adorar& : s. ammaduer¬

Expanded text:
scribentibus legentibusque corruptum est. Neque enim putandum Septuaginta interpretes nomen civitatis Hebraeae barbare atque corrupte, et significat, sed dicitur Arbee, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt; et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstratur. Cumque surrexisset ab officio funeris, locutus est ad filios Heth dicens: Advena sum et peregrinus apud vos: Date mihi jus sepulcri vobiscum, ut sepeliam mortuum meum responderuntque filii Heth audi nos domine princeps Dei es apud nos in electis sepulchris nostris sepeli mortuum tuum nullusque prohibere te poterit quin in monumento eius sepelias mortuum tuum surrexit Abraham et ae. quaeritur quomodo scriptum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, cum Abraham sic honorauerit populum quendam gentium, ut etiam adoraret. sed animaduer
Abbreviated transcription (Latin):
condensa & inter se implexa uirgulta significa¬
uit. Unde & siminacꝰ qͥ in eadẽ ductus opinione.
& apparuit ait aries pꝰ hoc retentꝰ cormb suis.
uidit. in hebreo scriptũ ẽ. uidebitur. Hoc autẽ
ap̃ hebreos exiuit in puerbiũ. ut si qͣndo in angu¬
stia constituti sunt & dĩ optant auxilio fũble¬
uari dicant. m monte ans uidebit᷑. Hoc ẽ. sic̃
abrahe nnsertus ẽ. & miserebitur nr̃i. Unde ⁊m
signum dati arietis. solent nunc ęciã coriui clan¬
gere. Age nc̃ uideamꝰ quia sub huiꝰ sacram̃ti late¬

Expanded text:
condensa et inter se implexa virgulta significavit. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem: Et apparuit, ait, aries post hoc retentus in Vidit, in Hebraeo habet, Videbitur. Hoc autem apud Hebraeos exivit in proverbium, ut si quando in angustia constituti sunt, vari, dicant: In monte Dominus videbit, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et in signum dati arietis, solent etiam nunc cornu clangere. Age, nunc videamus quid sub hujus sacramenti late
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ dnm̃ dicere. tanꝗͣ suum dnm. illo p̾sertĩ tẽ¬
pore: anteꝗͣ sumer& carnẽ. Nlã scđm ia qđ for¬
mã serui accepit: ñ in congruenter hoc dici ui¬
detur. Et scđdm huiuis rei future ꝓpħiã: illud
in psalmo. Dñs dixit ad me filiꝰ meus estu.
Nã neq in ipso euangłio facile inuenimꝰ a xpo¬

Expanded text:
minum illo praesertim tempore, antequam sumeret carnem. nam secundum id, quod formam serui accepit, non incongruenter hoc dici uidetur. nam secundum huius rei futurae prophetiam illud est in psalmo: dominus dixit ad me: filius meus es tu. nam neque in ipso euangelio facile inuenimus a
Abbreviated transcription (Latin):
ui. CG eicer& gͥ abraha a¬
gar de domo. accepit pane & utrẽ aque & dedit a¬
gar. & imposuit suꝑ humeros eiꝰ infantẽ & dimisit eã.
Exiens autẽ agar errabat in solitudine. & cdmorientẽ
siti filiũ ꝓieciss& sub arbore : apparuit ei angłs¬
dñi. & potauit filiũ suũ. Quid gͦ signifieat qđ
exiens agar. infantẽ humeris suis imposuit. nͥ qđ
peccator popłs & infipiens. ceruicẽ matris suȩ sina¬
goge grauauit. dum dixit. Sanguis eius suꝑ nos &
suꝑ filios nr̃os. Panes autẽ hoc indicabant. qđ uetꝰ
sacerdotiũ panes ꝓpositionis sicͣ scriptũ ẽ. portar&
sec̃ & uesceret̾. Uter uͦ aquę qͥ defecit. uidaica puri¬
ficatio significabat᷑ defectura. siue doetrina eoꝵ car¬
nalis in pelle mortua dausa.i. in carne ueteris ho¬
minis. p̾uaricationis sententia dampnata. quȩ nec
refrigeriũ prit. nec sitĩ satiat. s estu tepida uomi¬
tũ facit. Qd uͦ errat agar in solitudine eũ fitio suo.

Expanded text:
um. Cum ejiceret igitur Abraham Agar de domo, accepit panes, et utrem aquae dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angaquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat quod exiens Agar infantem in humeros suos imposuit? nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae Synagogae gravavit, dum dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ? Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret erascerent. Uter vero aquae qui defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tepido vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo,
Abbreviated transcription (Latin):
qr nͥ ad aliꝗͣ spualẽ significationẽ referatur: nul¬
la solutio questioNes ẽ. tunc scilic& eẽ. de
apłs. lac uobis potũ dedi ñ escã. ñdũ enĩ pote¬
ratis s nec adhue potestis. estis em̃ adhue car¬
nales. Cumq uidiss& sara filiũ agar egip¬
tie tudentẽ cũ isaac: dixit ad abrahã. Cice ancil
lã & filiũ eius. ñ enim heres erit filius ancille
cũ filio meo isaac. Dupplicit̾ hoc abhebreis expo¬
itur. sue qđ idola ludo fecerit : urxta illud qđ̃
alibi scriptũ ẽ. Sedit popłs manducare & bibere.
& surrexerunt ludere. Siue qdđ aduersũ isaac
quasi maioris etatis iocosibi & ludo pͥmogenita
uendicarit. Qđ qͥdẽ sara audiens ñ tulit. & hoc

Expanded text:
quam spiritualem significationem referatur, nulla solutio quaestionis est, tunc scilicet esse debApostolus: Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc potestis; estis enim adhuc carnales . Cumque vidisset Sara filium Agar Aegyptiae ludentem cum Isaac, dixit ad Abraham: Ejice ancillam hanc et filium ejus. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Dupliciter itaque hoc ab Hebraeis exponitur, sive quod idola ludo fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere , sive quod adversum Isaac quasi majoris aetatis, joco sibi et ludo primogenita vindicaret. Quod quidem Sara audiens non tulit et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
re eperunt. & dixerunt laban & bathuel. Adño
egressus ẽ. sermo. & ñ possumus extra placitũ eiꝰ qͥcꝗͣ
aliud tecũ loqui. En rebecea corã te ẽ. tolle eã & ꝓ¬
ficiseere: & sit uxor  dnĩ tui. sicut loquutꝰ ẽ. dñs. Que¬
rit᷑ quando loquutꝰ ẽ. añs. ñ qr abraba ꝓpħã eẽ. no
uerant. & ꝓpħice adno dictũ fuerat agnoscebant.
aut signũ illud qd seruus eius narrauit. locutionẽ
dñ appellauerunt. Hoc enĩ magis de rebecca exp̃ssũ
ẽ. nãqđ abrahã dixerat ñ de rebecea dixerat. s de
aliqͣ femina ex tribu uł cognatione sira & hoc qđ̃¬

Expanded text:
Responderunt Laban et Batuel: A Domino egressus est sermo, non possumus extra placitum ejus quidquam aliud tecum loqui. En Rebecca coram te est, tolle eam et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut locutus est Dominus. Quaeritur qer illum dictum fuerat agnoscebant; aut signum illud quod sibi datum seruus eius narrauit, locutionem domini appellauerunt; hoc enim magis de Rebecca expressum est. nam quod Abraham dixerat, non de Rebecca dixerat, sed de aliqua femina ex tribu uel cognatione s
Abbreviated transcription (Latin):
moria .i. sedẽ templi it̾ dierũ triũ sit . & consẽ¬
quent̾ die t̾cio illuc ꝑuenisse dicatur. Male gͥ qͥ
dam abraã putant illo teprẽ habitasse ad quer¬
cum mambre cũ inde ad montẽ moria ute unius
diei iter plenũ sit. ꝑgebant gͦ pariter ueneriinti.
ad locũ quẽ ostenderat ei dt̃. In qͦ edificauit alta

Expanded text:
trium sit, et consequenter die tertio illuc pervenisse dicitur. Male igitur quidam Abraham putant illo tempore habitasse ad quercum Mambre, cum inde ad montem Moria vix unius diei iter plenum sit. Pergebant ergo pariter, veneruntque ad locum quem ostenderat ei Deus. In quo aedificavit al
Abbreviated transcription (Latin):
diuit eũ ds̃ & sic demonstrante angło aspicit fon¬
tẽ : hoc ꝓillis dic̃. qͥ ex iudeis ad xp̃m conuertun.
& flentes retro actos exaudiunt᷑. reseratisq ocłis
qͥ dicit. Ego sum fons aque iuue. qͥ sitit ueniat ad¬
me & bibat. Unde & ismael exauditio int̾pͣtat᷑. An¬
głs autẽ iste similitudo ẽ. heliȩ ꝑ quẽ popls iste
ẽ. crediturꝰ. sic̃ ꝑ malachiã dr̃. Ecce ego mittã uobis

Expanded text:
 et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retroactos errores exaudiuntur. Reseratisque oculis ei vivi qui dicit: Ego sum fons aquae vivae: qui sitit, veniat et bibat . Unde Ismael exauditio interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam
Abbreviated transcription (Latin):
tiã illa etate quid mirũ si matre diutiꝰ ñ uisa.S
tẽ toller& dictũ ẽ: s. ut ei coniungeret᷑. & co¬
mitaretur. Igit̾ querendũ ẽ. cur antea sara no¬
luit maritum de ancilla susciꝑe filiũ. aut cur
censa: s. ꝓ misterio ꝓpħie cõpulsa. Agar qͥppe scdm
libertate uocatꝰ ẽ. qͣ libertate liberauit eũ xp̃c¬

Expanded text:
etiam illa aetate quid mirum, si matre diutius non uisa etiam illa aetate quid mirum, si matre diutius non uisa tem tolleret, dictum est, sed ut ei coniungeretur tatis. Igitur quaerendum est cur antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium; aut cur censa, sed pro mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe seculibertate vocatus est, qua libertate liberavit eum C
Abbreviated transcription (Latin):
Exaudiuit ds̃ uocẽ pueri : & reliqͣ. In hebreo aut̃
potest hoc intelligi qd̃ scriptũ ẽ. Non uidebo mor¬
tẽ pueri mei. & rł. Ita legitur qđ t̾ta agar se-¬
derit contra puerũ & leuauerit uocẽ suã et
fleuerit. & exaudierit ds̃ uocẽ paruuli. Flente
enĩ matre. & mortẽ filii miserabilit̾ p̾̃stolan¬
te : ds exaudiuit puerũ de quo pollicitus fu
ge qͣntũ arcꝰ mittit ne uideret eũ morientẽ.
Quasi enim quẽ portabat ꝓiecerit : ita indetur
sonare quod dicitur. S intelligendũ. ꝓiectũ eẽ.
ñ a portante. s. ut fit ab animo tanꝗͣ moriturũ.
Ileq enĩ qd̃ scriptũ ẽ. ꝓiectus sum a facie ocłoꝵ¬
portabat᷑ : qͥ hoc dixit. Et ẽ. in quotidiano loquẽ
uideat᷑ aut cũ illomaneat. Intelligendũ ẽ. autẽ qđ̃
scriptura tacuit. ita discessisse matre a filio ut per¬
er ignorar& qͦ mat̾ aberat. & eã insiluestrib stir¬
pib latuisse. ne filiũ siti deficientẽ uder&. Ille e

Expanded text:
em Dominus vocem pueri, et reliqua. In Hebraeo enim, post hoc quod scriptum est: Non videbo mortem pueri mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum et levaverit vocem suam et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum, de quo pollicitus fuege quantum arcus mittit, ne videret eum morientem. Quasi enim portabat projecerit, ita videtur sonare quod dicitur. Sed intelligendum projectum esse non apportante, sed ut fit ab animo, tanquam moriturum; neque enim quod scriptum est: Projectus sum a facie ocportabatur qui hoc dixit. et est in cotidiano loquenduideatur aut cum illo maneat. intellegendum est autem, quod scriptura tacuit, ita discessisse matrem a filio, ut puer ignoraret quo mater abierit, et eam in siluestribus stirpibus latuisse, ne filium siti deficientem uideret. ille autem
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. asꝑũ suꝑ puero. & suꝑ ancilla tua
Om̃a que dixerit tibi sara audi uocẽ eus. qͥa in
isaac uocabit᷑ tibi semen. Sed̃ & filiũ ancillę fa¬
ciã ingentẽ magnã. qr semen tuũ ẽ. Queritur
sara dicente. eice ancillẽ & filiũ eius. ñ enĩ heres
erit filus ancille cũ filio meo isaae : quare ẽ¬
tristatus sit abrabã eũ ista fuerit ꝓpħia ꝗͣ utiq
magis debuit nosse quã sara. S intelligendũ
ẽ. uł ex reuelatione hoc dixisse sarã qr pͥds illi
fuerat reuelatũ. illũ uͦ quẽ de hac postea dñs
instruit paterno affectu ꝓ filio fuisse cõmotũ.
uł ambos pͥus nescisse. qͥd nã illua eẽt. & ꝑ sarã
nescientẽ hoc ꝓpħice dictũ ẽ: cũ illa mota eẽt¬
ilud qd sic accipiendũ doc& apłs qd ĩ ẽ. in¬
isaac uocabitur tibi semen. ñ filii carnis. s filii
ꝓmissionis deputant᷑ in semine: ut hoc ꝓpͥe ꝑti¬
neat ad isaac. qͥ ñ filius carnis si filiꝰ ꝓmissio¬

Expanded text:
super puero, et super ancilla tua. Omnia quae dixerit tibi Sara, audi vocem ejus, quia in Isaac vocabitur tibi semen. Sed et filium ancillae faciam in gentem magnam, quia semen tuum est. Quaeritur Sarheres filius ancillae cum filio meo Isaac, quare contristatus sit Abraham, cum ista fuerit prophetia, quam utique magis debuit nosse ipse quam Sarra. sed intellegendum est uel ex reuelatione hoc dixisse Sarram, quia prius illi fuerat reuelatum, illum uero, quem de hac postea dominus instruit, paterno adfectu pro filio fuisse commotum, uel ambos prius nescisse quidnam illud . esset et per Sarram nescientem hoc prophetice dictum esse, cum illa mota eillud quod sic accipiendum docet Apostolus, Isaac vocabitur tibi semen, non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine, ut hoc proprie pertineat ad Isaac, qui non filius carnis, sed filius promissio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. pꝰ septimã sabbati animarũ quȩ nune in¬
terĩ in hac uita geritur. qͣsi octauo tẽpore sur¬
gemus tunc purissimi. hoc ẽi ab om̃ib carnalis
concupiscentie uitiis & corruptionib in qͥb ma¬
xime luxuria regnat expoliati. Creuit
gͥ puer & ablactatus ẽ.fecitq abraa grande con¬
uiuiũ indie ablactationis eius. Merito queritur

Expanded text:
 et septimam sabbati animarum, quae nunc interim in alia vita geritur, quasi octavo tempore surgemus: tunc purissimi, hoc est omnibus carnalis concupiscentiae vitiis et corruptionibus, in quibus maxime luxuria regnat, exspoliati. Crevit igitur puer et ablactatus est: fecitque Abraham grande convivium in die ablactationis ejus. Merito quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
ficii. Cur autẽ duo serui. nisi qr popłs ille in duas
partes diuidendꝰ erat: Qđ factũ ẽi falomone pec¬
cante. qͣndo diuisus ẽ. idẽ popłs loco regni. ñ erro¬
re impietatis. Quib etiã sepe ꝑ ꝓpħas dicitur. Aa¬
ile insensata ẽ. stutticia uideoꝵ. Ista insensata stuta-¬
cia pottabat omiã saeram̃ta: & qd ferebat nesciebat.
Iã qđ dictii ẽ. eis expectate hic eũ añno pꝰ ꝗͣ adoraue¬
parte facta c̃. in ifri. Quid ẽ. cecitas: Expeetate
hic cũ asmo ut plenitudo inqͥt gentiũ subintrar &.¬

Expanded text:
ficii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis. Quibus etiam saepe per prophetas dicitur: Aille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis, Exspectate hic cum asino, usqueparte facta est in Israel . Quid caecitas est? Exspectate hic cum asino, ut plenitudo gentium intrar
Abbreviated transcription (Latin):
iato muni fine reqͥescere. Nichilq de his quȩ neͣ
uersant᷑ in medio querere : s ultima desiderare. &
tilitas iceireo se ad robur se bom oꝑis erigit. qr ad e¬
t̾ne uite patriã tendit. Unde etiã apponit humerũ
suũ ad portandũ: qr dũ ad ꝓmissã reqͥẽ ꝑuenire de¬
sid̾at. cuncta mandatoꝵ ouera libent̾ portat. Unde
& factꝰ ẽ. tributis seruiens ħ ẽ. regi & xp̃o suo. fi¬
dei bona. oꝑmq bonoꝵ munera offerens. Tabulon in¬

Expanded text:
lato mundi fine requiescere, nihilque de his quae nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Ettilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam apponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributis serviens, hoc est, regi et Christo suo fidei bona operumque bonorum munera offerens; si
Abbreviated transcription (Latin):
& rt. Qd mandaũ iosepb potentes egipti. ut dice¬
rent pharaoni nomine eiꝰ. pat̾ m̃s adiuraũ medt¬
cens. in monum̃to qdđ ego fodi mͥ in t̾ra chanaan.
ibi me sepelies : queri potest qͦmͦ uerũ sit. cũ hec
ũba patris eiꝰ qͣndo de seputtura fua manaaũ n lec¬
gaut᷑.s. ad sententiã uerba referre debemꝰ. sic̾ in
aliis supͣ similit̃ iteratis. uerbis uł narntionib
ammoniumꝰ. Uoluntati ent̃ enuntiande & innoticiã
ꝑferendȩ oport& uerba seruire. fodisse aute siti
iacob sepulehrũ nusꝗ suꝑiꝰ in seripturis legit̾. s nͥ
fier&. eũ ineisdẽ t̾ris eent. mͦ ñ diceret Uenerunsq

Expanded text:
r. Quod mandauit Ioseph, potentes Aegypti ut dicerent Pharaoni nomine eius: pater meus adiurauit me dicens: in monumento quod ego fodi mihi in terra Chanaan. ibi me sepelies, quaeri potest quomodo uerum sit, cum haec uerba patris eius. quando de sua sepultura mandauit. non legantur. sed ad sententiam uerba referre debemus, sicut in aliis supra similiter iteratis uerbis uel narrationibus admonuimus. uoluntati enim enuntiandae et in notitiam perferendae oportet uerba seruire. fodisse autem sibi Iacob sepulcrum nusquam superius in scripturis legitur. sed nisi fieret, cum in eisdem terris essent, modo non diceretur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ qigiuta. tantũ qͥppe sp̃atiĩ ẽ. plꝰ muiꝰ abeo loco
ubi seruiti sunt patͥarche in qͥb & iacob usq ad hẽ
lceñ qͦ eos aduenisse narrat᷑. Ilã pꝰ factũ ibi luetũ
e planctũ magnũ redierunt ad locũ quẽ pͥtierans.
rurs iordane tnsacto nͥ forte qͥs aieat aliqͦͣ hostiũ
uttandoꝵ causa ꝑheremũ eos uenisse c̃ corpore. qr
etiã popłs isrł ductꝰ ẽ. ꝑ moisen. abegipto libatꝰ.
illo q̃ppe itinere & plurimũ eirxuit̾. & ꝑ iordanẽ
uerat᷑ ad abrtimtũ. ubi st̃ corpora patriateharũ .i.
ueniret᷑. significationis causa factũ eẽ. ereden¬
Qũ ẽ. qđ ꝑ iordane uenturꝰ erat ad eas terras pꝰ
celebratũ eẽ. luctũ nouẽ dies. qđ apd̃ latinos nouẽ¬
dral appellant. Unde mͥ uident᷑ ab hac consuetudine
ꝓhibendi. siqͥ oepi̾anoꝵ istũ in mortis sue nimerum
seri. ant. qͥ magis ẽ. in gentiliũ eõsuetudine. Septẽ¬

Expanded text:
ppe spatii est plus minus ab eo loco, ubi sepulti sunt patriarchae, in quibus et Iacob, usque ad hunc locum, quo eos aduenisse narratur. nam post factum ibi luctum et planctum magnum redierunt ad locum quem praeterierant rursus Iordane transiecto. nisi forte quis dicat aliquorum hostium uitandorum causa per heremum eos uenisse cum corpore, qua etiam populus Israhel ductus est per Moysen ab Aegypto liberatus. illo quippe itinere et plurimum circuitur et per Iordanem uenitur ad Abrahamium, ubi sunt corpora patriarcharum, id veniretur, significationis causa factum esse credendum est, quod per Jordanem venturus erat ad eas terras poscelebratum esse luctum novem dies, quod apud Latinos Novemdial appellant. Unde mihi videntur ab hac consuetudine prohibendi, si qui Christianorum istum in mortuis suis numerum servant, qui magis est in Gentilium consuetudine. Sept
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Om̃s enĩ qͥ ꝑfeeti st̃. & qͥ scripta cibos explananteᷤᷤ
subminstrant. candidi eẽ.debent & puri. atq ab om̃i
macła liberi. Isachar asinꝰ fortis. Isachar qđ int̾p̾tat᷑
nercis. refert᷑ ad popłm gentiũ quẽ dñs sanguinis

Expanded text:
dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes, dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes, subministrant, candidi esse debent et puri, atque ab omni macula liberi. Isachar asinus fortis. Isachar, qui interpretatur merces, ad populum gentium, quem Dominus sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peccatoꝵ. & in sanguine uue palliũ siui.
Palltũ gis sunt. qͣs corpri suo comunx. sic̾ scriptũ ẽ.¬
U iuo ego dic̃ dñs. nisi hos om̃s induã sic̃ uestim̃tum.
Hos qͥppe depc̃ in sanguine uue mundaũ. qͣndo sic̃ bo¬
trus in ligno crucis pependit. Iunc enĩ ex latẽ eius
sanguis & aqͣ ꝓflux̃. s aqua nos abluit. sanguis re¬
demit. Puichriores ocłi eiꝰ uino. Occli xpi apłi funt &¬
euangliste: qͥ scientiȩ lum̃ unuiso corprĩ ȩcełie pr̃ans.
Hi pulchriores utno ꝓbant᷑. qr eoꝵ doctrina austeritatẽ
data. & dentes lacte candidiores. Dentes p̾dicatores
sunt scĩ. qͥ p̾cidunt ab errorib & homines eos qͣsi co¬
legis signficat᷑. quȩ carnale popłm tanꝗͣ paruulos po¬
culo lactis alebat. Cuiꝰ qͥdẽ candidiores effectist̾ doctores
eccłiȩ. qr fortẽ & ualidũ u̾bi cibũ mandunt. atq distri
autẽ ẽ. solidꝰ cibꝰ. & bene candidiores lacte dentes eiꝰ

Expanded text:
uine uvae pallium suum . Pallium gentes sunt, quas corpori suo conjunxit, sicut scriptum est: Vivo ego dixit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum . Nos quippe Christus in sanguine uvae mundavit, quando sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluit ; sed aqua nos abluit, sanguis redemit. Pulchriores oculi ejus vino . Oculi Christevangelistae, qui scientiae lumen universo corpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur, quia eorum doctrina austeritatem data. Et dentes lacte candidiores. Dentes, praedicatores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi colegis significatur, quae carnalem populum tanquam parvulos lactis poculo alebat. Cujus quidem candidiores effecti sunt doctores Ecclesiae, quia fortem et validum verbi cibum mandunt atque distribautem solidus cibus. Et bene candidi
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. qͦ etiã ore uno in suis int̾ptationib ꝗͣ magnum
miracłm fuit ẽsonuisse firmant᷑: triduũ posuert᷑
qͣuis ñ ignorarent qđ dies .xl. in hebreis codicib le¬
gerent᷑. ut in dnĩ nr̃i ibu xp̃i clarificatione intel¬
ligerent᷑ dissotui aboleriq peccata de qͦ dictũ ẽ. qͥ¬
nẽ nram. Clarificatio autẽ dnĩ in resurrectione
in celũ ascensione. cognoscit᷑. Unde bis numõ ꝗͣiuis
iterũ & p̾ea ꝗͣ ascendit in celũ. & qm̃ pꝰ triduuĩ

Expanded text:
u, quo etiam ore uno in suis interpretationibus, quod magnum miraculum fuit, consonuisse firmantur, triduum posuerunt, quamuis non ignorarent quod dies XL in hebraeis codicibus legerentur, ut in domini Iesu Christi clarificatione intellegerentur dissolui abolerique peccata; de quo dictum est: qostram . Clarificatio autem Domini in resurrectione et in coelum ascensione cognoscitur. Unde bis numero, quamvis iterum posteaquam ascendit in coel
Abbreviated transcription (Latin):
amime cõpleant᷑ usq ad nepotes benamin. Sic̾ enĩ
dic̃ hi filii lie qͦs peꝑit ipsi iacob in mesopotamia
sirie. Loquens enĩ de his qͥ ñ erant nati qr illi paren¬
tesꝰ eoꝵ ex qͥb nati st̃ pepererat. ibi eos ꝓhibens natoᷤᷤ
ioseph habuit totũ tepꝰ qͦ i egipto iux̃ ioseph. ingres¬
sio erat iacob in egiptũ. ꝑstia ꝓgeniẽ quȩ illo uiuo
ꝓpagabat᷑ ꝓ quiẽ factũ ẽ. ut ingrederet᷑. Loquutꝰ ẽ.¬

Expanded text:
amin. sicut enim dicit: hi filii Liae. quos peperit ipsi Iacob in Mesopotamia Syriae, loquens etiam de his qui non erant nati, quia illic parentes eorum ex quibus nati sunt pepererat, ibi nos perhibens natos, Ioseph habuit, totum tempus quo in Aegypto uixit Ioseph ingressio erat Iacob in Aegyptum per suam progeniem, quae illo uiuo propagabatur, per quem factum est ut ingrederetur. LIBE