comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
data tuaꝰ. Sic & apłs ait: Dũ sũmus in corpore:
peregrinamur adnõ. Peregrinũ sẽ in corpore
positũ ꝓpħa dicit. a celesti frequentia : qui scit
haec mandata in tronis & dominationib conti¬
neri. quae sibi ne occultentur implorat
Concupiuit anima mea desiderare iustificationes
tuas : in om̃i tempore. Ut siuie manducẽ. siue
bibã. siue aliud quid faciã : eas semꝑ desiderẽ.
mediter apprehendam
ncrepasti sũꝑbos. Ut eos ad humilitatẽ scam
quã dociusti reduceres. Increpasti suꝑbos. Sic
fecisti diabolo & adam : qui sẽ eleuauer̃ in suꝑ¬
biã. Uel modo ꝑ tuos doctores increpas aduer¬
sarias potestates : membra diaboli. hereticos uel
malos homines. qui contra mandata dĩ agunt.
mcrepas illos ꝑ tuos scõs. Maledieti qui de¬
clinant a mandatis tins. Maledicti sunt illi .¬
qui a mandatis tuis declinant: Sed tunc ple¬
niter maledietionẽ accepturi er̃ mali : idẽ.
heretici. uel reliqui. quando dicturus erit.

Expanded text:
s ait: Dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Peregrinum se in corpore positum propheta dicit a coelesti frequentia: quia scit haec mandata in thronis et dominationibus contineri: quae sibi ne occultentur, implorat. Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas, in omni tempore. Ut sive manducem, sive bibam, sive aliud quid faciam: eas semper desiderem, mediter, apprehendam. Increpasti superbos. Ut eos ad humilitatem sanctam, quam docuisti, reduceres. Increpasti superbos. Sic fecit diabolo, et Adam, qui se elevaverunt in superbia. Vel modo per tuos doctores increpas adversarias potestates, membra diaboli, haereticos vel malos homines, qui contra mandata Dei agunt. Increpasti illos per tuos sanctos. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Maledicti sunt illi qui a mandatis Dei declinant, sed tunc pleniter maledictionem accepturi erunt mali, id est, haeretici vel reliqui: quoniam dicturus erit:
Abbreviated transcription (Latin):
F ortitudo mea & laudatio mea dñs : factus ẽ.
michi mn salutẽ. Ipsũ concinã. ipsũ urrtutem
mei dicã. in ipsõ om̃is laudatio mea comnstat.
qui michi in hac tribulationis morte factus ẽ.
in salutem
ox exultationis & salutis : in tabnaculis iusto¬
rũ : In cordib utiq martẏrũ. reliquoꝵq scoꝵ.¬
qui facti sunt tabernaculũ dĩ. ꝑ habitantem
sp̃rritum sc̃m̃ in eis
extera dni fecit urtutẽ: Nit michi uicto¬
riam in pass̃one tribueret. Dextera dñi exal¬
tauit me: Ab humilitate diuersarũ passionũ.
uirtute eius eleuatus sũm
Non moriar sed uiuã: & narrabo oꝑa dnĩ. Popłs hȩc̃
martirũ loquit᷑: quoꝵ uictoriȩ mom̃ib ȩcclesiis
concinuNtur
Castigans castigauit me hñi : & morci ñ tradi¬
dit me. Castĩgat nos dñs ad emendationẽ in
multis uerberib: ut ꝓbatos eruat aꝑpetua morte

Expanded text:
aus mea Dominus, et factus est mihi in salutem. Ipsi concinam, ipsum virtutem meam dicam: in ipso omnis laudatio mea consistit, qui mihi in hac tribulationis morte factus est in salutem. Vox exsultationis et salutis, in tabernaculis justorum. In cordibus utique martyruqui facti sunt tabernaculum Dei per inhabitantem Spiritum sanctum in eis. Dextera Domini fecit virtutem. Ut mihi victoriam in passione tribueret. Dextera Domini exaltavit me. Ab humilitate diversarum passionum, virtute ejus elevatus sum. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Populus haec martyrum loquitur: quorum victoriae in omnibus Ecclesiis concinuntur. Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me. Cmultis verberibus, ut probatos eruat a morte
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ ait marcus euangelista. Ignis eoꝵ ñ extingue¬
tur: & uermis eoꝵ ñ morieturi Nos uero
dñm suplices dep̃cemur. ut se laudandi tribuat
efficatiam. & confirmet suꝑ nos miscłiam sũam
minet ꝓfũtura. Ipsi gła cũ aeterno patre &¬

Expanded text:
Marcus evangelista ait: Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur . Nos vero Dominum supplices deprecemur, ut se laudandi tribuat efficaciam, et confirmet super nos misericordiam suam: minet profutura. Ipsi gloria cum aeterno Patre
Abbreviated transcription (Latin):
terito quod ñ fẽcit confitet᷑. Placebo dño Ubi
placebo: In regione uiuoꝵ. hic enĩ : in regione
mortuoꝵ ẽ. Alia ẽ. terra uiuoꝵ. Siquidẽ &
cdauid in hac terra erat: & uere in terra reꝓ¬
missĩonis dicens. Pacebo in regione uiuoꝵ:
Confitet᷑ hanc regionẽ ñ eẽ. uiuoꝵ: sed mortuoꝵ
Uultis scire quȩ ẽ. illa regio uiuoꝵ: Dñs dic̃
in euangłio: Dr abrahã & dĩ isaac. & dĩ iacob
& erantꝰ mortui: Et quid sẽquit᷑: Os in quit
non ẽ. mortuoꝵ: sed uiuentiũ: Igit᷑ & iustus
quid dicit: Placebo dño in regione uiuoꝵ:
in regione abraha & isiac & iãcob hoc ẽ.
quando fuero in sĩnu abrahae : tunc placebo
domino¬

Expanded text:
terito quod non fecit, confitetur. Placebo Domino: Ubi terito quod non fecit, confitetur. Placebo Domino: Ubi placebo? In regione vivorum. Haec enim regio mortuorum est: alia est terra vivorum. Siquidem et David in hac terra erat, et vere in terra repromissionis, dicens: Placebo Domino in regione vivorum: confitetur hanc regionem non esse vivorum, sed mortuorum. Vultis scire quae est illa regio vivorum? Dominus dicit in Evangelio: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, et erant mortui . Et quid sequitur? Deus, inquit, non est mortuorum, sed vivorum. Igitur et justus quid dicit: Placebo Domino in regione vivorum. In regione Abraham, Isaac, et Jacob . Hoc est, quando vere fuero in sinu Abraham, tunc placebo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
mortis huius  Et ꝓpterea dico Ab occultis
meis munda me: & ab alienis parcȩ seruo tuo
ab aliens : Non ẽ. meũ quod parturio
Nolo cogitare mala: & cogito : Holo cogitase
malũ. & quasi inuitus & captuus in malãmco¬
gitationẽ trahor. Sed quoniã in mea potesta¬
t̾e si ẽ. aut cogitare autnon cagitare qu&̧ sunt
mala: ꝓpterea dico : Aliena quidẽ sunt in¬
corde meo. Sed quoniã quasi necessĩtas michi
imponit᷑: ꝓpt̃ta dico. Ab occultis meis mun¬
da me Aliena quidẽ sunt peccata. Sed qr
sũsc̃ipio ea. dico: In alienis peccatis parce seruo
hic enĩ qued facio: ñ possum eẽ. ꝑfectus uistus
Propterea dicit & apłs: Ex parte cagnoscimꝰ. &
Ex parte ꝓphetamꝰ : & nunc ꝑ sp̃eculum indemus
in enignate. Propterea nuno longo sermone
usi sumus : qm̃ in p̃sẽnti scło ꝑfeetus iustus nemo
eẽ. potest. Neq dauid. neq apł̃i: neq aliquis
sc̃oꝵ: Nemo enim mundus apeccato : nec si unius
sed placebo: Qui in futuro pollicitus ẽ : de pre¬

Expanded text:
m? Et propterea dico: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo . Ab alienis. Non est meum quod parturio. Nolo cogitare mala, et cogito. Nolo cogitare malum, et quasi invitus et captivus in malam cogitationem trahor. Sed quoniam in mea potestate non est, aut cogitare, aut non cogitare quae sunt mala: propterea dico, aliena quidem sunt cor meum. Sed quoniam quasi necessitas mihi imponitur: propterea dico, Ab occultis meis munda me. Aliena quidem sunt peccata, sed quia suscipio ea: dico in alienis peccatis, Parce mihi servo Hinc enim quod facio, non possum esse perfectus justus. Propterea dicit et Apostolus: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, et nunc per speculum videmus in aenigmate . Propterea nunc longo sermone usi sumus: quoniam in praesenti saeculo perfectus justus nemo esse potest, neque David, neque apostoli, neque aliquis sanctorum. Nemo enim mundus a peccato, nec si unius sed placebo. Qui in futurum sollicitus est, de prae
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ ẽ. Qm̃ igit᷑ mendacium ẽ : mendacium
hic cdixit quasi umbrã. quasi imaginẽ: Que ad¬
modũ dicit᷑ & in alio loco. Uerũ tam̃ in imagi¬
ne ꝑtransit homo : eadẽ intelligentia & nuncꝰ
dicit᷑ om̃is homo mencdatiũ : hoc ẽ : om̃is homo
umbra  Hoc autẽ dicimꝰ : sc̃đm hebraicã ueri¬
Ego aeccłam sequor. Ego dixi in excessũ meo:
om̃is homo mendax. Uerũ dicit dauid. an men¬

Expanded text:
dacium est. Quomodo igitur mendacium est? Mendacium dacium est. Quomodo igitur mendacium est? Mendacium hic dixit, quasi umbram, quasi imaginem: quemadmodum dicitur in alio loco: Verumtamen in imagine pertransiet homo . Eadem intelligentia et nunc dicitur: omnis homo mendax, hoc est, omnis homo umbra. Hoc autem dicimus secundum Hebraicam veriego Ecclesiam sequor. Ego dixi in excessu meo: Omnis homo mendax. Verum dicit David, an men
Abbreviated transcription (Latin):
Redroi: ꝓpter quod locutus sũ: In he
Igitur quod dixit. credidi ꝓpter quod locutus
sum. quid credicdisti quod locutus es: Prior psal¬
mus: ita finiuit. Placebo corã ch̃o : in regione ui¬
uoꝵ. Dicit ergo ꝓpħa Credidi ꝓpter quod
ego autẽ humiliatus sũ nimi: Quid autẽ ẽ.
terra & cinuis.
go autẽ dixi in excessũ meo: om̃is homo men¬
dax In hebreo aliter habet. Ego dixi in exces¬
sũ meo : om̃is homo mendaciũ. quod dicitur
zecam. Placebo dño in regione uiuoꝵ : sed
ego scio memecipsũ scđm conditionẽ corporis
nichil eẽ. Non ẽ. enĩ ueritas in substantia nr̃a.
sed umbra ẽ. & quasi mendatiũ. In substantia
corporali dico: non in anima. Et qđ dic̃. hoc ẽ
Placebo dño : in regione uiuoꝵ. Sed cogitans hu¬
manã uitã. & considerans diuersõs errores: ñ
inuenio ueritatẽ in hoc mundo. Si quidẽ ex
parte cognoscimꝰ. & ex parte ꝓphetamꝰ : ꝓpt̃ea
dico. om̃ne qđ uidemꝰ. om̃e qđ intelligimꝰ. men¬

Expanded text:
Hebalmus. Igitur dixit: Credidi, propter quod locutus sum. Quid credidisti? quod locutus es? Psalmus prior ita finivit: Placebo coram Domino in regione vivorum. Dicit ergo propheta: Credidi, propter quod Ego autem humiliatus sum nimis. Quid autem est terra et cinis? Ego autem dixi in excessu meo: Omnis homo mendax. In Hebraeo aliter habet. Ego dixi in excessu meo: Omnis homo mendacium: quod dicitur ZECAM. Placebo Domino in regione vivorum: sed ego scio memetipsum, secundum conditionem corporis, nihil esse. Non est enim veritas in substantia nostra, sed umbra est, et quasi mendacium. In substantia corporali dico, non in anima. Et quod dicit, hoc est: Placebo Domino in regione vivorum. Sed cogitans humanam vitam, et considerans diversos errores, non invenio veritatem in hoc mundo. Siquidem ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Propterea dico: Omne quod videmus, omne quod intelligimus, men
Abbreviated transcription (Latin):
miseros & lugendos: quia semꝑ nos peccatum
querit Si autẽ semꝑ nos quer̃ peccata. festr¬
nemus ut ñ nos inueniant. Haec autẽ clistantia
ẽ. doloꝵ mortis & periculoꝵ inferni: Dolores mor:¬
tis. mala cogitationes sunt Pericula inferni: õꝑa
mala sunt Ut autẽ dicã aliudẽ. in theorica: ali¬
ud in oꝑe. hoc ẽ. in practica. Ibi enĩ dolor & par

Expanded text:
miseros, et lugendos: quia semper nos peccatum miseros, et lugendos: quia semper nos peccatum quaerit! Si autem semper nos quaerunt peccata, nos festinemus ut non nos inveniant. Haec autem distantia est inter dolores mortis, et pericula inferni. Dolores mortis, malae cogitationes sunt: pericula inferni, opera mala sunt. Ut est autem dicam: aliud in theoria, aliud in opere, hoc est, in practica. Ibi enim d
Abbreviated transcription (Latin):
nos homines sumus. & dii ñ possumꝰ fieri.
ds̃ homo factus ẽ. & inclinauit se scđm il¬
lud quod scriptũ ẽ. Inclinauit cęlos & descen¬
dit. Et in dieb meis inuocabo Hic que¬
ritur quomodo in dieb muocet. & ñ inuocet
in noctib: & quomodo dicit in alio loco. media
nocte surgebã ad confĩtendũ tibi. eũ sc̃i in
noctib ma̾gis soleant orare : Et in alio psalmo
dicit᷑. In noctib extollite manus ur̃as in sc̃ã
& benelicite dño. quomͦ dicit. & indiebus
meis inuocabo : Non dic̃it muocaui : sed inuo¬
cabo in futuro. Dũ enĩ in hoc mundo sumus.
in noc te inuocamꝰ : In futuro. indie inuocamꝰ
dñm : ꝓpterea dixit in dieb meis: Peccato¬
rib autẽ nox ẽ: michi autẽ dies
ircũdeder̃ me dolores mortis Uidentur
dolores mortis cogitationes ẽẽ. fedae: quando
anima cogitat. & peccare desiderati. Quan¬
do parturit peccata : iucina ẽ. morti
Pericula inferni inuener̃ me. Onos infelices &

Expanded text:
 fieri: Deus homo factus est, et inclinavit se, secundum illud quod scriptum est: Et inclinavit coelos, et descendit . Et in diebus meis invocabo te. Hic quaeritur quomodo in diebus invocet, et non invocet in noctibus. Et quomodo dicit in alio loco: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, cum sancti in nocte plus soleant orare . Et in alio loco dicitur: In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum . Quomodo dicit, et in diebus meis invocabo? Non dixit, invocavi; sed, invocabo, in futuro. Dum enim in hoc mundo sumus, in nocte invocamus. In futuro in die invocamus Dominum: propterea dixit, in diebus meis. Peccatoribus enim nox est: mihi autem dies. Circumdederunt me dolores mortis. Videntur mihi dolores mortis cogitationes esse foedae, quando anima cogitat, et peccare desiderat, quoniam parturit peccata, vicina est morti. pericula inferni invenerunt me. O nos infelices, et
Abbreviated transcription (Latin):
Montes exultauer̃ ut arietes. & colles sic̃ agni omũ
Repetitio est
loco cũ dixit Uidit & cõmota ẽ. terra. Et
post paululũ ait. A facie dñi mota ẽ. t̾ra. hoc
quã xp̃s ueniret in carne : sed ñ eruperant ad¬
huc tantae aque. hoc ẽ. tanta doctrina. Postea
exier̃ de xp̃o quatuor flumina. quatuor euangłia
& irrigauer̃ totũ mundũ. Et rupẽ infontes aqua
rũ Dicit᷑ rupis mare rubrũ. eo qđ dicit᷑ quia
sic̃ sanguis erat illud mare. qđ figurabat baptisiũ
Non nobis dñȩ ñ nobis : sed nomini tuo da głam
Dicunt illi boni. de iudȩis: Non nobis nr̃m
meritũ nos liberauit. sed tua potestas: ut nom̃
tuũ glorificet᷑ in om̃ib gentib Uel p̾dicato¬
res noui testam̃ti similit̾ dĩcunt quando faciunt

Expanded text:
Montes, exsultastis ut arietes, et colles sicut agni ovium. Montes, exsultastis ut arietes, et colles sicut agni ovium. Repetitio est.loco cum dixit: Vidit, et commota est terra . Et post paululum ait: A facie Domini, et reliqua. Motaquam Christus veniret in carnem, non eruperant adhuc tantae aquae, hoc est, tanta doctrina: Postea exierunt de Christo quatuor flumina, quatuor Evangelia, et irrigaverunt totum mundum. Et rupem in fontes aquaristo. Mare Rubrum, quod ideo dicitur: quia sicut sanguis erat illa aqua maris, quae figurabat baptismum. Non nobis, Domine, non nobis; sed nomini tuo da gloriam. Dicunt illi boni Judaei: Non nostrum meritum nos liberavit, sed tua potestas: ut nomen tuum glorificetur in omnibus gentibus. Vel praedicatores novi Testamenti similiter dicunt. Quando faci
Abbreviated transcription (Latin):
tilitatẽ. negauer̃: Postea dñs ꝑ sũos p̃dicatores
uocauit illos dicens: Conuertimini ad me. &
ego reuertar aduos. Et conuersi fuer̃ postea
multi ad dm̃. Illa quae ꝑ ambulauit in mare :
sunt infideles qui ꝑambulauerunt in mare.
id ẽ. in mortem ꝑditionis
Montes exultauer̃ ut arietes. & colles sicut
agni ouiũ Exultauer̃ scĩ p̃dicatores: quando
uider̃ illos conuersõs. qui antea blasphemauer̃
Uel p̃clicatores altioris meriti intelliguntur¬
modo: qui generant filios ꝑ p̃dicationẽ. Unde
paulus dix̃ filioli mei. quos iterũ parturio:
donec xp̃s formetur in uobis
Quid ẽ tibi mare qđ fugisti. & tu iordanis quia
conuersus es retrorsum : Propħa ꝑ semetipsũ
interragat. & ipse resp̃ondet. Ac sĩ dicat. Quid tibi
gentilitas fuit. quod fugisti : Et tu iordanis
hoc ẽ. & uos xp̃iani quil fuit qđ conuersi fiuistis
tes. uidistis arietes hoc ẽ. supplantatores uitioꝵ
& animarũ uidentiũ dm̃ patrẽ. idõ fugistis:

Expanded text:
os praedicatores vocavit illos: Convertimini ad me, et ego revertar ad vos . Et conversi fuerunt postea multi ad Deum. Illa aqua perambulavit in mare, id est, sunt infideles qui perambulaverunt in mare, id est, in mare perditionis. Montes exsultaverunt ut arietes, et colles sicut agni ovium. Exsultaverunt sancti praedicatores, quando viderunt illos conversos, qui antea blasphemi fuer. Vel praedicatores altioris meriti intelliguntur, qui modo generant filios per praedicationem eurio, donec Christus formetur in vobis . Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quare conversus es retrorsum? Propheta per semetipsum interrogat, et ipse respondit, ac si dicat: Quid tibi fuit, gentilitas, quod fugisti? Et tu, Jordanis, hoc est, et vos, Christiani, quid fuit quod conversi fuistis  est, montes: vidistis arietes, hoc est, supplantatores vitiorum, et animas videntium Deum Patrem, ideo fugistis?
Abbreviated transcription (Latin):
solũ qui faciunt: sed & lã qui confidunt
omus irł sp̃erauit in dĩo. Domuis isrł idẽ.
Domus tsrł animarũ domus uidentiũ dm̃
in dño sperant: & aaron mons fõrtitudinis.
Idẽ. qui fortes & alti sunt merito. in dño
sperant. Aduitor eoꝵ & ꝓtector eoꝵ ẽ.
Illi du ñ ꝓsũnt sc̃d̾m hieremdae dictũ. homi¬
nẽ ñ liberant de bello. regẽ ñ constituunt.
sed iste illos defendit & ꝓtegit. Scđm da¬
melis dictũ. uere ipse ẽ ds deoꝵ. & ipse
ĩmutat tempora. & ammouet reges & constituit:

Expanded text:
solum qui faciunt, sed etiam qui confidunt. solum qui faciunt, sed etiam qui confidunt. Domus Israel speravit in Domino. Domus Israel, Domus Israel, animarum domus videntium Deum in Domino sperant. Et Aaron, mons fortitudinis, id est, qui fortes et alti sunt in merito, in Domino sperant. Adjutor et protector eorum est. Illi dii non prosunt, secundum Jeremiae dictum: hominem non liberant de bello, regem non constituunt, sed iste illos defendit, et protegit, secundum Danielis dictum , vere ipse est Deus eorum, et ipse mutat tempora, et amovet reges
Abbreviated transcription (Latin):
Oculos habent & ñ uicebunt. aures habent
& non audient nares habent & ñ odo¬
rabunt mn anus habent & ñ palpabunt.
pedes habent & ñ ambulabunt. non clamabt̃
in gutture suo : neq enĩ ẽ. sp̃s in ore ipsõꝵ
Dicis illi Uel sĩ bestiã adorassẽs. licet malũ
erat : sed tamen uel oculos habxt. uel pedes
Sed istud quod adoras. nec uidet nec audit
Quare adit. ñẽc clamabunt in gutture suo:
Iuia bestiae clamant uoce s& confũsũs ẽ. clamor
eoꝵ. & ñ intelligis : neq potes ꝑ litteras uel
ꝑ sỹllabas comprehendere. quo modo uocem
hominis comprehendis
Similes illis fiant qui faciunt ea. & om̃s qui
confidunt in eis. Similis ẽ. si oculos ñ emen¬
clat. quib uidec illud aurũ uel illã imaginẽ
Sed & in amma similis effĩcit᷑. dũ ñ emen¬
datur : quia nec uidit nec intelligit. nec dis¬
cernit. dũ plus errores credit. ideo sĩmilis
olicit᷑. Et om̃s qui confidunt in eis: Non

Expanded text:
Oculos habent, et non videbunt: aures habent, Oculos habent, et non videbunt: aures habent, et non audient: nares habent, et non odorabunt. Manus habent, et non palpabunt: pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in gutture suo. Neque enim est spiritus in ore ipsorum. Dicis illi: Vel si bestiam adorasses, licet malum erat, sed tamen vel oculos habet, vel pedes: sed istud quod adoras, nec videt, nec audit. Quare addit: Non clamabunt in gutture suo? Quia bestiae clamant voce, sed confusus est clamor eorum. Non intelligis, neque potes per litteras, vel per syllabas comprehendere, quomodo vocem hominis comprehendis. Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. Similes, hoc est, si oculos non emendat, quia vidit illud aurum, illam imaginem. Sed et in anima similis efficitur, dum non emendat, quia nec videt, nec intelligit, nec discernit, dum plus errori credit. Ideo similis dicitur. Et omnes qui confidunt in eis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
adoro ligneũ dm̃ nec lapideũ. nec ęreũ. sed
dm̃ aureum & argenteũ Dicis illi Si uel au¬
rũ & argentũ adorasses: ñ essẽt talis error:
edcit: Absĩt. Non uolo diabolũ adorare: Quomͦ
ñ adoras diabolũ Quia in alio psalmo legimꝰ
om̃s du gentiũ demonia. Dicit ille. Nec hoc
adoro Quid adoras ergo : Solẽ. lunã. & stellas
Isti sunt mei du: illi me saluant Dicis illi
Si sol ẽ. tuus ds̃. quare ñ semꝑ tibi lucet: Dicis
ad alterũ qui lunam adorat. Sel iste solem
adorat. integer ẽ: tu lunã adoras. Quare
crescit & decrescit tiuiis ds̃. & de noctẽ lucet:
Quare ñ semꝑ tibi lucet: Et in mare mergit᷑
&̾ semꝑ tibi lucidant. Quare addit opera
mariuum hominũ argentũ & aurũ. De t̾ra
fodiunt homines & coquunt illud & coloratit.
& sic euenit pulchrũ. Ergo detuis manib
facis dm̃ tuũ: que adoras. Ista ad reuincen¬
dos malos dicta sunt

Expanded text:
adoro, nec ligneum Deum, nec lapideum, nec aereum; sed adoro, nec ligneum Deum, nec lapideum, nec aereum; sed Deum aureum et argenteum. Dicis illi: Si aurum et argentum adorasses, non esset talis error. dicit: Absit. Non volo diabolum adorare. Quomodo non adoras diabolum, quia in alio psalmo legimus: Omnes dii gentium daemonia ? Dicit ille: Nec hoc adoro. Quid ergo adoras? Ego solem, lunam, stellas adoro. Isti sunt mei dii, illi me salvant. Dicis illi; Si sol est tuus Deus, quare non semper tibi lucet? Dicis ad alterum, qui lunam adorat, vel isti qui solem adorat: Sol integer est. Tu lunam adoras, quare crescit et decrescit tuus Deus, et de nocte lucet? Quare non semper tibi lucet? Et in mare quando met super tibi lucem dant? Quare addit: opera manuum hominum, argentum et aurum? De terra fodiunt illud homines, et colunt illud, et colorant, et sic evenit pulchrum. Ergo de tuis manibus facis Deum tuum quem adoras. Ista ad revincendum malos dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ miscdia tua. & ueritate tua Iua miscd̃ia
& tua ueritas: hoc facit Ne unquã dicant gen¬
issł. ista mirabilia : ut ñ dicant gentes qđ ñ
potiusset ds̃ illos saluare. uel modo in nouo te¬
stamento. Similiter facit ds̃ in suis scĩs
D s autẽ nr̃ in cȩlo: om̃ia quacũq uoluit fecit
Ds̃ in cȩlo sursũ. dicunt sc̃ĩ ad illos infideles
qui idola adorant. Uos ur̃os deos manutan¬
gitis. & oculis carnalib cermitis . sed nr̃ deus
in cȩlo ẽ. sursũ In cęlo & in terra om̃ia quatũq
uoluit fẽcit: & in his qui cȩlestẽ uitã agunt & ad¬
huc terrena carne cludunt᷑ impleit uoluntates suas.
Simulachra gentiũ argentũ & aurũ: oꝑa manuũ
hominũ Idõ dicit᷑ sinulachum: quia ad simi¬
litudinẽ alicuius hominis mortui fingit᷑. Ar¬
gentũ & aurũ. Quare ñ dixit lapidea. aut
ȩrea. aut fictilia. aut lignea. sed argentea &
increpati essent quale responsũ darent: ideo
posuit aurũ & argentũ. q dicerent illi. Non

Expanded text:
sericordia tua et veritate tua. Tua misericordia, et tua veritas hoc facit. Ne quando dicant geneus ista mirabilia, ut non dicant gentes, quod non potuisset Deus illos salvare. Vel modo in novo Testamento similiter facit in sanctis suis. Deus autem noster in coelo: omnia quaecumque voluit, fecit. Deus in coelo sursum. Dicunt sancti ad illos infideles, qui idola adorant: Vos vestros deos manu tangitis, et oculis animalibus cernitis, sed noster Deus in coelo est sursum. In coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. In his qui coelestem vitam agunt, et adhuc terrena carne clauduntur, implevit voluntates suas. Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Ideo dicitur simulacrum, quia ad similitudinem alicujus hominis mortui, factum sit. Argentum et aurum. Quare non dixit, lapidea, aut aerea, sed fictilia, aut lignea; sed argentea et increpati essent, quale responsum darent. Ideo posuit aurum et argentum, quia dicerent illi: Non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi consolabunt᷑. Econtrario autẽ dicitur. Se
uobis qui ridetis: qm̃ lugebitis. Pedes meos
a lapsũ. Quia non steter̃ pedes mei suꝑpe-
trã : ꝓpterea pene moti sunt pedes mei: pene
effui sunt gressus mei. Liberati sunt pedes
mei a lapsũ Quare : Qua conuersa ẽ. anima
mea in requiem suam
lacebo: dño. in regione uiuoꝵ. Uideor inquit
hominib eẽ. iustũs: quia oꝑa bona ñ habeo
Uideor hominib eẽ: sc̃s : quia uerba bona ñ
habeo  Hoc dauid dicit. hoc scĩ dicunt: hoc
apłi loquint᷑. Peccator enĩ: haȩc non loquit᷑
Quid loquit᷑ uistus: Qua uerba & opera
bona ñ habeo: & sõs uideor. & laudor ab
hominib. Ego autẽ nom conscientiã meam
Scio qualib cogatitionib cor meũ fluc tuat
scio quantȩ michi libines ueniunt. & iuideo
aliã legẽ repugnantẽ legi mentis mex. &
captiuantẽ in lege pecciti : ꝓpterea dico

Expanded text:
ipsi consolabuntur . Econtrario autem dicitur: Vae! ipsi consolabuntur . Econtrario autem dicitur: Vae! vobis qui ridetis, quoniam lugebitis. Pedes meos a lapsu. Quia non steterunt pedes mei super petram, propterea pene moti sunt pedes mei, pene effusi sunt gressus mei. Liberati sunt pedes mei a lapsu. Quare? Quia conversa est anima mea in requiem suam. Placebo coram Domino in regione vivorum. Videor, inquit, hominibus esse justus, quare opera bona non habeo? Videor hominibus esse sanctus, quare verba bona non habeo? Haec David dicit: hoc sancti dicunt, hoc apostoli loquuntur: peccator enim haec non loquitur. Quid loquitur justus? Quia verba et opera bona non habeo, et sanctus videor, et laudor ab hominibus. Ego autem novi conscientiam meam. Scio qualibus cogitationibus cor meum fluctuat: scio quantae mihi libidines veniunt, et video aliam legem repugnantem menti meae, et captivantem me in lege
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo uicer̃. Conuertere anima mea in reqem
tuã : quia dñs benefecit tibi Quo inquit
conuerteris o anima. In paradiscũ Non
digna es : sed miscdia dñi ẽ. Ut exires depa-¬
radiso. tuo uitio fac tũ ẽ. ut auit̃ redeas. misẽ¬
ricordia dñi fuit: Et nos dicamꝰ. Anima nr̃a
ceperit nos cogitatio captiuare in p̾eccatũ.
dicamus. Conuertere anima mea in requiẽ tuã
Quia eripuit animã meã de morte. Nec dũ
redut in paradisũ: & iam se in securitatem
redissẽ dicit . Dixit. Conuertere anima mea
in reguiẽ tuã : & quasi securus dicit. quia
eripuit anmã meã de morte. Quomodo
eripuit animã meã de morte: Pro me passus
ẽ. ds̃ meus: ꝓme crucifixus ẽ. ds̃ meus: Et
dico : Ubi ẽ. mors uictoria tua. Ubi est
infẽrne stimulus tuus : Oculos meos a lacri¬
mis. Ploraui: ut rideã. Luxi: ut in sempi¬
ternũ gaudeã: Iui in p̃senti ñ plorat. in
futuro  lacrimabit᷑. Beati enĩ qui lugent : qm̃

Expanded text:
ne suo vicerunt. Convertere, anima mea, in requiem ne suo vicerunt. Convertere, anima mea, in requiem tuam. Quia Dominus benefecit tibi. Quo, inquit, converteris, o anima? In paradisum. Non quia digna es, sed misericordia Domini est. Ut exires de paradiso, tuo vitio factum est, ut autem redeas, misericordiae Domini fuit. Et nos dicamus animae nostcoeperit nos cogitatio captivare in peccatum, dicamus: Convertere, anima mea, in requiem tuam. Quia eripuit animam meam de morte. Necdum rediit in paradisum, et jam se in securitatem redisse dicit. Dixit, Convertere, anima mea, in requiem tuam, et quasi securus dicit, quia eripuit animam meam de morte. Quomodo eripuit animam meam de morte. Pro me passus est Deus meus, pro me crucifixus est Deus meus, et dico: Ubi est, mors, victoria tua; ubi est, inferne, stimulus tuus ? Oculos meos a lacrymis. Ploravi, ut rideam: luxi, ut in sempiternum gaudeam. Qui in praesenti non plorat, in futuro lacrymabitur. Beati enim qui lugent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
siue cũ essẽ suꝑbus. humiliauit me. & saluauit me
Conuertere anima mea in requiẽ tuã. Quando di¬
cit᷑ conuertere in requiẽ tuã. ergo habuit ante
requiẽ quã ꝑdidit. Nemo enĩ conuertit᷑ : insi
qui ꝑgit illũc ubi prius erat ds enĩ nos bonos
creauit. & nr̃o arbitrio reliquit : & om̃s cum
adam in paradiso posuit. Sed quia nr̃o arbitrio
de beatitudine illa cecidimꝰ : & uenimꝰ in uallem
lacrimarũ: ꝓpterea iustus animã suã hortat᷑. ut
conuertat᷑ iluc unde descendit. Conuertere ani¬
ma mea in requiẽ tuã. Locus enĩ iste. tribu¬
lationis locus ẽ: terra pugnatoꝵ: Iste locus
lacrimarũ ẽ : ubi ñ licet securũ ambulare
Ubicũq enĩ aliquis fuerit. periculũ ẽ. Si in
deserto : scorpiones sunt Si in ciuitatib ocu¬
lus meretricis ꝑnicies ẽ. hominis: Si in mari.
latrones sunt. & piratae. Haec om̃ia. mestice
loquor Nec eni nunc periculũ ẽ. scõ uiro.
a latronib int̾fici. Si quidẽ marteres: singui¬

Expanded text:
me, et salvavit me. Convertere, anima mea, in requiem tuam. Quando dicitur, Convertere in requiem tuam: ergo habuit ante requiem quam perdidit. Nemo enim convertitur, nisi qui pergit illuc ubi prius erat. Deus enim nos bonos creavit, et nostro arbitrio nos reliquit, et omnes cum Adam in paradiso posuit. Sed quia nostro arbitrio a beatitudine illa cecidimus, et venimus in vallem lacrymarum, propterea justus animam suam hortatur, ut convertatur illuc unde descendit. Convertere, anima mea, in requiem tuam. Locus enim iste, tribulationis locus est, terra pugnatorum est. Iste locus lacrymarum est, ubi non licet securum ambulare. Ubicumque enim aliquis fuerit, periculum est. Si in deserto, scorpiones sunt: si in civitatibus, oculus meretricis pernicies est homini: si in mari, latrones et piratae. Haec omnia mystice loquor. Nec enim nunc periculum est sancto viro a latronibus interfici, siquidem martyres sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Non concupiui aliud nec delectatus sũ. nis tua man¬
dita : idõ rogo ut me deducas in tua mandata.
id est intelligere facias
& meluis intelligere de p̃ceptis dĩ quã xcclesia
Et ñ in auaritiam. Auaritia hoc est uanitas :
quia illi suꝑbi non inelinant cor in testimoniis dĩ.

Expanded text:
Non concupivi aliud, nec delectatus sum, nisi tua mandata. Ideo rogo ut me deducas in tua mandata, id est, intelligere facias.et melius intelligere de praeceptis Dei, quam Ecclesia. Et non in avaritiam. Hoc est, vanitatem: quia illi superbi non incli
Abbreviated transcription (Latin):
runt. & dñs in anima illoꝵ ipsõs illuminauit:
Terrã autẽ: dedit filiis hominũ. Hi sũnt illi
simplices qui tantũ incarrationẽ credunt. qui
lac sumunt & nutriunt᷑ ꝑ p̃dicationẽ: & ipsi
qui tẽrreni erant. cęli efficiuntur
N on mortui lauclabunt te diẽ: hoc c̃. peccatores.
Peccator enĩ cũ uenerit in ꝓfundũ maloꝵ: con¬
temnit: Neq om̃s qui descendunt in infernũ
Hoc est habitatores inferni
ed nos qui uiuimus benedicimus dño Nos fide-

Expanded text:
us illos in anima illorum illuminavit. Terram autem dedit filiis hominum. Hi sunt illi simpliciores qui tantum incarnationem credunt, qui lac edunt, et nutriuntur per praedicationem, et ipsi qui terreni erant, coeli efficiuntur. Non mortui laudabunt te, Domine. Hoc est, peccatores. Peccator enim cum venerit in profundum malorum, contemnit . Neque omnes qui descendunt in infernum. Hoc est, hahitatores inferni. Sed nos qui vivimus, benedicimus Do
Abbreviated transcription (Latin):
grecus & latinus exprimere ñ possunt ꝓ hoc. in
ctus In ingenti enĩ periculo. constitutus ẽ. Miseri
peccator. Misericors ẽ. dñs. Sed noli eẽ. negligens:
Seqͥtur enĩ. & iustus Si multũ peccator es. audi.
misericors ẽ. dñs. Si negligens : audi. & iustus ẽ.
Sed uidet᷑ quasi equałe eẽ. misericors dñs &
iustus. Dicat aliquis. Si pensent᷑ peccata mea :¬
ñ possũ tanta habere bona. quanta habeo mala:
Nunc autẽ dicit᷑ : qđ misericors ẽ. & iustus ẽ.
Misericors in peccatorib : iustus in bonis: Incipi¬
unt griuare peccata mea: & uincit in sua misccd̃ia
Propterea simul iustũ posuit: & scđm misericor¬
dẽ Misericors dñs . Poterat & de p̃terito dicere.
misericordem osteridat
Custodiens paruulos dñs. Si quis magnꝰ ẽ.
&̾ se exaltat. & suꝑbus ẽ. hunc ñ custodit dñs
Si quis sẽ magnũ putat. huiꝰ ñ misẽret᷑ dñs.
sed s̃ quis humiliat huius miseret᷑. & custodit
eũ chñs. Si quidẽ dic̃ Ego & pueri : quos mͥ

Expanded text:
Graecus et Latinus exprimere non possunt. Pro o in ctus. In ingenti enim periculo constitutus est. Misericpeccator. Misericors est Dominus, sed noli esse negligens: sequitur enim, et justus. Si multum peccator es: audi, misericors est Dominus: si negligens es: audi, et justus est. Sed videtur quasi aequuor. Dicat aliquis: Si pensentur peccata mea, nonne possum tanta habere bona, quanta habeo mala? Nunc autem dicitur, quod misericors est et justus. Est misericors in peccatoribus, justus in bonis. Incipiunt me gravare peccata mea, et vincit in sua misericordia. Propterea semel justus posuit, et secundo, misericors. Poterat et de praeterito dicere. misericordem ostendat. Custodiens parvulos Dominus. Si quis magnus est, et se exaltat, et superbus est, hunc non custodit Dominus. Si quis se magnum putat, hujus non miseretur Dominus; sed si quis se humiliat, hujus miseretur, et custodit eum Dominus. Siqu
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ: Et quia frigus & calor ibi erit.: nulla¬
post se habebunt: Desideriũ peccatoꝵ peribit
Hoc ẽ. om̃ia bona quae hic in presenti habuerunt
Diligent̃ igit᷑ audiamus uerba dĩ: cui sĩt gła
deposita ueteri malitia. tanquã modo geniti
infantes: in dĩ laudib gloriem᷑. Ait enĩ
Abdate pueri dñm: laudite nomen dñi
Hic pueri ꝓuocant᷑ ad laudẽ: de quib inisaia
saluator aitꝰ: Ecce ego & pueri mei quos michi
decdit dñs. Exore quippe infantiũ & lactentiũ:
laus in dm̃ plena ꝑficit᷑
Sit nomen dm̃ benedictũ: Cui om̃is creatura
benedicit: Forsitan ñ fuit antea benedictũ.
fuit semꝑ. Sed tamen antea in una gente u-¬
deoꝵ tantũmodo qui illi benedicebant. & crede¬
bant : sed modo in om̃ib gentib & credit᷑ &

Expanded text:
dentium . Quia et frigus et calor erit ibi, et nulladentium . Quia et frigus et calor erit ibi, et nulla requies. Desiderium peccatorum peribit: hoc est, omnia bona quae hic in praesenti habuerunt. Diligenter igitur audiamus verba Dei: cui sit gloria deposita veteri malitia, tamquam modo geniti infantes in Dei laudibus gloriemur. Ait enim: Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini. Hic pueri provocantur ad laudem: de quibus in Isaia Salvator ait: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Dominus . Ex ore quippe infantium et lactentium, laus in Deum plena perficitur. Sit nomen Domini benedictum. Cui omnis creatura benedicit. Forsitan non fuit antea benedictum? Fuit semper, sed tamen antea in una gente Judaeorum tantummodo illi benedicebant et credebant: sed modo in omnibus gentibus et cr
Abbreviated transcription (Latin):
partuit. uel disꝑsit: quia plus ẽ. oratio multoꝵ.
eiꝰ exaltabit᷑ in gła: Idẽ. regnũ ipsũis exalta¬
bitur n gła. Hoc est cũ deoꝰ erit
eccator uidebit & irascet᷑. Quomodo uidebit:
Propħa dicit. Tollat᷑ impius : ne uideat głam
dĩ Tamen subsẽquit᷑. Uideant & confundan¬
tur Et alibi: Uidebunt in quẽ compuxer̃
Idẽ. uisuri er̃ illã formã serui hominis quã
dignatus ẽ. suscipere dȩ nr̃a humanitate. sed
illam głam quã scĩ habebunt nec habebunt nec
uidebunt: & quantũ uiderint. ad suã penã uide¬
bunt: Et irascet᷑. Hoc ẽ. contra sẽipsõs irascen
tur eoqđ ñ fecer̃ bona. & sera pęnitentia il
lis:. Dic furi sũnt enĩ. Isti sunt qu̾os in despe¬
ctionẽ habuimꝰ : & inter ipsos dĩ seruos modo
seputati sunt. Nichil ꝓfũit nobis abundantia
diuitiarũ : sol ñ ortus ẽ. nobis: Dentib suis fre-
met & tabescet Per stridorẽ dentiũ: frigus
intelligit᷑. Ut illud Ibi erit fletus & stridor

Expanded text:
partitus est, vel dispersit: quia plus est oratio multorumejus exaltabitur in gloria. Hoc est, regnum ipsius exaltabitur in gloria, hoc est, cum Deo erit. Peccator videbit. Quomodo videbit, quia Propheta dicit: Tollatur impius ne videat gloriam Dei. Tamen subsequitur: Videant et confundantur . Et alibi. Videbunt in quem compunxerunt, id est, visuri erunt illam formam servi et hominis, quam dignatus est suscipere de nostra humanitate: sed illam gloriam quam sancti habebunt, nec habebunt, nec videbunt, et quantum videbunt, ad illorum poenam videbunt. Et irascetur. Hoc est, contra seipsos; eo quod non fecerunt bona. Sera poenitentia erit illis. Dicturi erunt: Isti sunt, quos in despectionem habuimus: ecce inter ipsos Dei servos sunt reputati. Nihil profuerunt nobis abundantiae divitiarum: Sol non ortus est nobis. Dentibus suis fremet et tabescet. Per stridorem dentium, frigus intelligitur, ut illud: Ibi erit fletus et stridor
Abbreviated transcription (Latin):
obliuionẽ qui tibi male fecit : & idulgẽas qui
in te peccauit. Disponit sermones sũos in
iudicio. Hoc ẽ. iudex sibimet ipsĩ ẽ. Dicit
apud sẽmetipsũ. Uñs dixit Si dimitts
dimittet᷑ tibi. Si das: dabit᷑ tibi: Qua ille
qui sic sẽ uidieat hic in p̃sẽnti : ds̃ illũ coronat
in futuro. Quia in aeternũ ñ cõmouebit᷑. Iste
talis ñ cõmouebit᷑: quia suꝑ petrã fundatus ẽ.
n memoria xterna erit iustus: Ille uistus:
semꝑ i memoria dĩ ẽ. Ab aucditu malo ñ timebit
Paratũ cor eiꝰ sp̃erare in chĩo. Hoc ẽ. sua spes.
semꝑ dõ parata ẽ. Confirmatũ ẽ. cor eiꝰ. Amma
ilius in fide: Non cõmouebit᷑. De ipsĩ fide
xp̃m. Donec despiciat inimicos sũos. Idẽ. uitia
& peccata. Om̃s heresẽs. uel potestatẽ inmicoꝵ
despicit
isent dedit pauperib: iustitia eiꝰ manet in scłm

Expanded text:
oblivionem, qui tibi male fecit, hoc est, ut indulgeas qui oblivionem, qui tibi male fecit, hoc est, ut indulgeas qui in te peccavit. Disposuit sermones suos in judicio, hoc est, judex suimetipsius est. Dicit apud semetipsum. Dominus dixit: Si dimittis, dimittetur tibi: si das, dabitur tibi . Quia ille qui sic se judicat hic in praesenti, Deus illum coronat in futuro. Quia in aeternum non commovebitur. Iste talis non commovebitur: quia supra petram fundatus est. In memoria aeterna erit justus. Ille justus semper in memoParatum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, sua spes semper in Deo parata est. Confirmatum est cor ejus. Anima illius in fide. Non commovebitur. De ipsa fide st, super Christum. Donec despiciat inimicos suos. Id est, vitia et peccata, omnes haereses, vel potestatem inimicorum despicit. Dispersit, dedit pauperibus, justit
Abbreviated transcription (Latin):
deddi quib libuit. ñ sc̃m̃ tuũ misi canib: &
margaritas dedi porcis. Grande igit᷑ pericu
lũ doctoris ẽ : uerba dũ porcis effundere
Multa sunt quae dicant᷑ de psalmo. Sed qm̃
excludimurhora :. Benedicamꝰ om̃i potentẽ
dm̃ Et qui habet tales pecumas : tribuat
ñ habentib Qui uero ñ habet: libenter
accipiat Prestet autẽ dñs & michi ut ego
istas habeã diuitias. ut & non habentib dem.
& habentib: diuitias cumulare desiderẽ: ut
beatitudinẽ istã & dicens habeã & audiens
Beatus ẽ. enĩ qui ad aures loquit᷑ audientis.
Quiti enĩ michi ꝓdest loqui. si alius uerba mea
non suscipiat.: quid ꝓdest mittere inũ. sĩ
statim quod mitcitur effundat᷑ : Uides qđ
in euangelio aqua illa in hrdriam mittitur. &
in uinum uertitur : & tamen seruat᷑ ne pereat
ẽ. tribuere substantiã terrenã : sed melius in
adnuntiando miscłiam: Id ẽ. ut tradas in

Expanded text:
ea dedi quibus libuit. Non sanctum tuum misi canibus, et ea dedi quibus libuit. Non sanctum tuum misi canibus, et margaritas dedi porcis. Grande igitur periculum est doctoris, verba Domini porcis effundere. Multa sunt quae dicantur de psalmo. Sed quoniam excludimur hora, benedicamus omnipotentem Dominum, et qui habet tales pecunias, tribuat non habentibus. Qui vero non habet, libenter accipiat. Praestet autem Dominus et mihi, ut et ego istas habeam divitias; ut et non habentibus dem, et habentibus divitias cumulem, ut beatitudinem istam, et dicens habeam et audiens. Beatus est enim qui in aures loquitur audientis. Quid enim mihi prodest loqui, si alius verba mea non suscipiat? Quid prodest mittere vinum, si statim quod mittitur, effundatur? Vides quod in Evangelio aqua illa in hydriam mittitur, et in vinum vertitur, et servatur ne pereat  opere. Bonum est tribuere substantiam terrenam: sed melius est in annuntiandam misericordiam, id est, ut tradas in
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ habet unde faciat elemosinã. & liber
dedit: Tamen habent & scĩ : unde faciant ele¬
mosinas. Dicit & petrus. Argentũ & aurũ
ñ habeo . quod autẽ habeo hoc tibi do. In
nomine dñi nr̃i iħu: surge & ambula. quid
ẽ. mauis pecumã dare an debilẽ sanũ facere :
Iocundus homo qui miseret᷑ & cõmoclat. Quae
sunt istae elemosinae: Quid ẽ. hoc quod com¬
modat uir iustus.: Scđs uersiculus ostendit
Disponit sermones suos in iudicio. Non dixit
aurũ suũ & argentũ & pecuniã disponit in iudicio.
sed sermones suos disponit in uidicio. Ista ẽ. misẽ¬
ricordia: Si uir sc̃s doceat aliquos qui ñ sunt
scĩ: disponit sermones suos in indicio. Intelle¬
ximꝰ ergo quae sunt pecumae. quae cõmodent᷑
Uerũ hoc qđ dicit disponit sermones suos in iu¬
dicio : hoc ẽ. quod dicit᷑ in eiuangelio: Ne mit
ñ posst. Unde uir sc̃s dicit. In corde meo
absc̃ondi eloquiatua : ut ñ peccẽ tibi Non

Expanded text:
qui non habet unde faciat eleemosynam, liber qui non habet unde faciat eleemosynam, liber dedit. Tamen habent et sancti unde faciant eleemosynas. Dicit et Petrus: Argentum et aurum non habeo: quod autem habeo, hoc do tibi . In nomine Domini Jesu, surge et ambula. Quid est majus, pecuniam dare, an debilem sanum facere? Jucundus homo qui miseretur et commodat. Quae sunt istae eleemosynae, quid sit hoc quod commodat vir justus? secundus versiculus ostendit. Disponit sermones suos in judicio. Non dixit: aurum suum, et argentum, e pecuniam disponit in judicio: sed, sermones suos disponit in judicio. Ista est misericordia, si vir sanctus doceat alios qui non sunt sancti. Disponit sermones suos in judicio. Intelleximus ergo quae sunt pecuniae quae commodentur. Verum hoc quod dicit, disponit sermones suos in judicio, hoc est quod dicitur in Evangelio, ne mittnon possit. Unde vir sanctus dicit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Non
Abbreviated transcription (Latin):
Exortũ ẽ. in tenebris. lumen rectis corde
Nos quondã eramꝰ in tenebris. sedebamꝰ
in tenebris & umbra mortis : sed lux ortã
cors & miserator & iustus. Si peccator es.
noli diffidere ueniã : misericors ẽ. Si uero
suꝑbus es. & confidis tibi clementia dĩ. noli
esse negligens : & iustus ẽ. Miserator & mise¬
ricors & iustus: Udete quid fecerit pruden-¬
tia psalmistte. Iustitia simplex ẽ: miscdia du¬
plex ẽ. Misericors & miserator & iustus.
imitetur dñm suũ. sit & ipse misericors. locun¬
clus homo qui miseret᷑ & cõmoclat. Putat
aliquis qđ de auro dicat & de argento & de
pecunia: Isti in tantũ ñ habuer quod aliis
cõmendarent : ut ipsi crbos ab aliis acciperent
Ergo sĩ ñ habuero quod dem. ñ sum ustus :
Si non fecero elemosinã. iiustoꝵ numero ñ
habebor: Quanti scoꝵ fecer̃ elemosinã. sed
a scĩtate ruȩrunt Perfecti ñ fecer̃ elemosi¬
nas. non habebant unde facerent Clemosi¬
nas ñ facere : crimen habentis ẽ. Ceterũ

Expanded text:
Exortum est in tenebris lumen rectis corde. Nos quondam errabamus in tenebris: sedebamus in tenebris et umbra mortis: sed lux orta cors et justus. Si peccator es, noli desperare veniam: misericors est. Si vero superbus es, et confidis tibi de clementia Dei, noli esse negligens, et justus est. Misericors et miserator et justus. Videte quid fecerit prudentia Psalmistae: Justitia simplex est: misericordia duplex est. Misericors et miserator et justus. imitetur Dominum suum, sit et ipse misericors. Jucundus homo qui miseretur et commodat. Putat aliquis quod de auro dicat et argento, et de pecunia? Justi intantum non habuerunt quod aliis commodarent, ut ipsi cibum ab aliis acciperent. Ergo si non habuero quod dem, jam non sum justus? Si non fecero eleemosynam, in justorum numero non habebor? Quanti sanctorum fecerunt eleemosynam, sed in sanctitate ruerunt. Perfecti non fecerunt eleemosynas, quia non habebant unde facerent. Eleemosynas non facere, crimen habentis est. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis eius cupit mmis. Qui timet dñm.¬
Multi enĩ a& timore faciunt : & mercedẽ non
habent. Qui enĩ gehennã timet. & ꝓpterea
ñ fornicat᷑ : ñ habet tantã mercedẽ. quantã
desiderat mandata dñi In mandatis eiꝰ uolet
nimis: Auxes mandata eiꝰ non facit sed uult.
& uult ñ transĩtorie. sed nimis. Tertius uer.¬
siculus est
Potens in terra erit sẽmen eiꝰ. Quia mandata
dĩ fecit uoluntate : dignus sũ ut fiã pat̾ scõꝵ.
Breuit̃ dicimꝰ. ne longius trahat᷑ oratio. Gene¬
ratio ustoꝵ benedicetur. Prestet dñs ut & uos
qui me auditis. generatio rec torum sitis.
mus ne glłam & dutias scłi dici: Ideo aliquis
facit uolu̾ntatẽ dĩ & mandata ipsuis: ut iuntias
mundi istius consẽquat᷑. Et certe ñ facit mandata
dĩ : nisi diuitias mundi contempserit. Gła & di¬
uitiae in domo eiꝰ : Gła creclentiũ ẽ: sicut dicit
apłs. Nonne uos gła mea estis & diuitix.

Expanded text:
mandatis ejus cupiet nimis. Qui timet Dominummandatis ejus cupiet nimis. Qui timet DominumMulti enim et timore faciunt, et mercedem non habent. Qui enim gehennam timet, et propterea non fornicatur, non habet tantam mercedem, quantam desiderat mandata Domini. In mandatis Domini volet nimis. Anxie mandata ejus non facit, sed vult: et vult non transitorie, sed, nimis. Tertius versiculus est: Potens in terra erit semen ejus. Qui mandata Dei feci voluntate, dignus sum ut fiam pater sanctorum. Breviter dicimus, ne longius trahatur oratio. Generatio rectorum benedicetur. Praestet Dominus, ut et vos qui me auditis, generatio rectorum sitis. mus gloriam et divitias saeculi dici? Ideo quis facit voluntatem Dei et mandata ejus, ut divitias mundi istius consequatur? Et certe non facit mandata Dei nisi divitias mundi contempserit . Gloria et divitiae in domo ejus. Gloria credentium est, sicut dicit Apostolus: Nonne vos gloria mea estis et divit
Abbreviated transcription (Latin):
simus psalmũ: nunc dicamꝰ de uiro iusto. Con¬
scriptus beatus uir qui timet dnm̃. psalmus
centesimꝰ indecimꝰ. habet alphibetũ: Siqui¬
dẽ & centesĩmꝰ decimꝰ: & ipsẽ sub alpa beto ẽ
Primus uersiculus. ex aleph sc̃ribit᷑. beatus uir
qui timet dñm. Seds ex beth: in mandatis
eiꝰ cupit nimisͥ Tertus gimel: potens in t̾ra
erit sẽmebi eiꝰ. & usq ad uicesimã scđam litte¬
rã tau. Singulos igitur uersiculos. ur̃is orationib
dissẽramꝰ. Beatus uir qui timet dñm : principiũ
psalmi ẽ. Nondũ dicit: beatus uir qui diligit
cdm. Uiroꝵ enĩ incipientiũ ẽ. timere. ꝑfectoꝵ
uero diligere Si quidẽ ꝑfecta dilectio. foras
mictit timorẽ. Ergo de principio dicit: hoc
ẽ. incipiente uiro sog̃. Uideamꝰ ergo ordinẽ
psalm. Beatꝰ uir qui timet dñm uitimȩt
dim̃. quid facit. Audit uerbadĩ. Doxtus
in lege ẽ: Non hoc dicit: Quid dicit:: In

Expanded text:
simus psalmum, nunc dicamus de viro justosimus psalmum, nunc dicamus de viro justo: Beatus vir qui timet Dominum. Psalmus centesimus undecimus alphabeticus est. Siquidem et centesimus decimus, et ipse sub alphabeto est. Primus versiculus ex aleph scribitur: Beatus vir qui timet Dominum. Secundus, ex beth: In mandatis ejus cupiet nimis. Tertius, ex gimel: Potens in terra erit semen ejus, et usque ad vicesimam secundam litteram thau. Singulos igitur versiculos, vesdisseramus. Beatus vir qui timet Dominum: principium psalmi est: nondum dicit: Beatus vir qui diligit Dominum. Virorum enim incipientium est timere perfectorum vero diligere . Siquidem perfecta dilectio, foras mittit timorem. Ergo de principio dicit, hoc est, incipiente viro sancto. Videamus ergo ordinem Psalmi: Beatus vir qui timet Dominum. Qui timet Dominum, quid facit? Audit verba Dei, doctus in lege est? Non hoc dicit. Quid dicit? In
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. quod dicttur: Esc̃ã dedit timentib se
Hoc scđm litterã: Escim autẽ dedit panẽ qui
de cęlo descendit : quo si digni sumꝰ pascimur
Quanti enĩ martyres fame corrupti sũnt. &
peccatorib Initiũ sapientiae. timor dm̃. Sin
ñ timent dñm : ñ ẽ. in eis sãpientia. Aut qui ñ
habent sapientiã: ñ habent timorẽ. Laudatio
quidẽ alleluia interp̃tat᷑ laudate dnm: cui
timorẽ dĩ in aternae domꝰ habitatione fundari
EaTOS UiR. qui timet dñm
frequent̃ dixi. qm̃ om̃ia que in ꝑfona u¬
sti interp̃tant᷑. referuntur ad xp̃m
Si enĩ sc̃ĩ typus & figura saluatoris sũnt: sĩqͥs
uero sc̃s ẽ. uerbi causa. Isaac. trpus dm̃ sallia¬
toris ẽ. loseph. Salomon. dauid & ceteri scĩ
Ergo & iste beatus uir qui nunc desc̃ribit᷑. re¬
fertur quidẽ ad uirũ iustũ : & uere de uiro
iusto dicit᷑ : Sed iste uir iustus. depus ẽ. uiri
iusti: Beatus uir qui timet dñm lterũ diui¬

Expanded text:
uod dicitur: Escam dedit timentibus se. Hoc secundum litteram. Escam autem dedit panem qui de coelo descendit : quo si digni sumus, pascimur. Quanti enim martyres fame corrupti sunt, et peccatoribus. Initium sapientiae timor Domini. Qui non timent Dominum, non est in eis sapientia. Aut qui non habent sapientiam, non habent timorem. Laudatio Siquidem Alleluia interpretatur, laudate Domitimorem Dei in aeternae domus habitatione fundari. Beatus vir qui timet Dominum. Frequenter dixi, quoniam omnia quae in persona justi interpretantur, referuntur ad Christum. Si enim sancti, typus et figura Salvatoris sunt: si quis vere sanctus est, verbi causa: Isaac typus Domini Salvatoris est, Joseph, Salomon, David, et caeteri sancti. Ergo et iste beatus vir qui nunc describitur, refertur quidem ad virum justum. Et vere de viro justo dicitur: sed iste vir justus, typus est viri justi. Beatus vir qui timet Dominum. Interim dimi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quando cũ area in ipsũ intrauer̃. Quasi
retrorsũ ambulassẽt : illa aqua stetit quasi
murus. & illa alia aqua ꝑambulauit in mare
Quid ergo intelligit᷑ ꝑ hõc : Pordanis : inter¬
p̃tat᷑ descensio eoꝵ: Illi intelligunt᷑ qui uener̃
ad baptismũ. quando uider̃ martyres pati ꝑse

Expanded text:
nisi quando cum arca in ipsum intraverunt: quasi nisi quando cum arca in ipsum intraverunt: quasi retrorsum ambulasset illa aqua, sic stetit quasi murus, et illa alia aqua perambulavit in mare. Quid ergo intelligitur per hoc? Jordanis interpretatur, descensio eorum. Illi intelliguntur, qui veniunt ad bap