comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miles unde conualescant.: elati contͣ et di¬
uites unde obstupescant Attauoꝵ eius
aitaui: usq ad hominũ memoriã. om̃s
nobilissimi. Dullus in eoꝵ stirpe ignotus.
nullus degener facile repꝑitur. Hic cam̃ om̃s
salua augustoꝵ & regũ excellentia. omĩno ꝑspi-¬
cacissime liniam̃toꝵ gr̃a. arcium gła. & omĩ¬
gena ammi suꝑabat industria. Natus eo tẽ¬
pore. quo pat̾ enis henricus rex głosus ꝑdo¬
mita barbaroꝵ seuicia. rep̃sso etiam intesti-¬
ne cladis ꝑiculo. diruta magno studio reedi-¬
ficabat & uolentẽ ppłm iusticie frenis intu-
tissima demũ pace regebat. Ita natiuitatis
eiꝰ tempꝰ. iam qͥsi futura bone uoluntatis eius
insignia p̃ferebat. Nam cũ om̃e qͦd bonum
semꝑ uiuacissime appeteret. pacis donũ qͣsi
nutrim̃tũ & ornam̃tũ qͦddam cȩterarũ uir¬
tutũ sollicitꝰ expetiuit. qͦd bonis om̃ib ꝓfu¬
turũ presciuit. Tranquillitatis enĩ dẽpore.

Expanded text:
miles, unde convalescant, elati contra et dimiles, unde convalescant, elati contra et divites, unde obstupescant. Attavorum eius attavi usque ad hominum memoriam omnes ssimi, nullus in eorum stirpe ignotus, nullus degener facile reperitur, hic tamen omnes, salva augustorum et regum excellentia, omnino perspicacissime liniamentorum gratia, artium gloria et omnigena animi superabat industria. Natus eo tempore quo pater eius Heinricus, rex gloriosus, perdomita barbarorum sevicia, represso etiam intestinę cladis periculo, diruta magno studio reędificabat et volentem populum iustitię frenis in tutissima et optatissima demum pace regebat. Ita nativitatis eius tempus iam quasi futura bone voluntatis eius insignia preferebat. Nam cum omne, quod bonum esset, vivacissime semper appeteret, pacis donum quasi nutrimentum et ornamentum quoddam ceterarum virtutum sollicitius expetivit, quod bonis omnibus profuturum prescivit. Tranquillitatis enim tempore
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pulc̾tudo. & ornatus domꝰ dm̃. de qͣ
dicit᷑ dõ. Sẽm ẽ templũ tuũ. mirabile in
ȩquitate. Comꝑtũ ẽ nuꝑ a plurimis. inue.¬
nerabili coloniensis eccłiȩ archiep̃o bruno¬
ne pie memoriȩ. & satis a prudentiorib
intellectũ: homo homini quid p̃stat. Ctiꝰ
pleraq dicta & oꝑa. qui familiariꝰ eũ nõue¬
rant: satis admirari nequibant. Erant enĩ
in illo uno homine. res ualde dissimiles ⁊
nataliũ nobilitas. honoꝵ dignitas: scientia
Animi uͦ & habitus humilitas. qͣntũ ã sa¬
gatiorib discerni potuit: ut nichil infra
putares.: media caritate constrata sunt.
Arridebant ei om̃ia: quȩ ad fastũ subpe¬
terent. Hȩc a se semꝑ studiosissime uigi¬
lanti manu discretionis abegerat. ita ali¬
ud ad oculos hominũ. aliud ad testem cor¬
diũ exhibebat. Cuꝰ conu̾sationis exem¬
plo. plurimos salubrit᷑ institui posse cre¬
dim si eandem strictim ã pueritia repe¬
tamꝰ. Habent enĩ in illa mediocres s hu¬

Expanded text:
 de qua dicitur Deo: Sanctum est templum tuum, mirabile in ęquitate. 2. Compertum est nuper a plurimis in venerabili Coloniensis ęcclesię archiepiscopo Brunone pię memorie et satis a prudentioribus intellectum, homo homini quid prestet. Cuius plerique dicta et opera, qui familiarius eum noverant, satis admirari nequibant. Erant enim in uno illo homine res valde dissimiles: natalium nobilitas, honorum dignitas, scientie, animi vero et habitus humilitas, quantum a sagatioribus discerni potuit, ut nihil infra putares; media caritate constrata sunt. Arridebant ei omnia, que ad fastum suppeterent, que a se semper studiosissime vigilantis manu discretionis abegerat. Ita aliud ad oculos hominum, aliud ad testem cordium exhibebat. Cuius conversationis exemplo plurimos salubriter institui posse credimus, si eandem strictim a pueritia repetamus. Habent enim in illa mediocres et hu
Abbreviated transcription (Latin):
Recte uoces euangłistarũ eri comparant᷑.
qͥa in omnẽ t̾ram exiuit sonus eoꝵ: & in
fines orbis t̾rȩ u̾ba eoꝵ. Bene aũ es can
Ardet enĩ desiderio: sonat u̾bo. Et ma
nus hominis sub pennis eoꝵ. in quatuor
ꝑ pennas. nisi contemplatiua uita signa-¬
tur: Manus gͦ hominis sub pennis eoꝵ
ẽ: id est uirtus oꝑis sub uolatu contẽpla¬

Expanded text:
aeri comparantur, quia « in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Bene autem aes candArdet enim desiderio, sonat verbo. Anus hominis sub pennis eorum in quatuor va, et quid per pennas nisi contemplativa vita signatur? Manus ergo hominis sub pennis eorum est, id est, virtus operis sub volatu contempla
Abbreviated transcription (Latin):
pleret desideriũ. ex argento purissimo min-¬
fice cooperuit.
am & de ꝓprio teloneo qͦd ei annissin¬
gulis ex massilia soluebat᷑. centũ soli¬
dos illuminarib eiꝰdem ȩccłiȩ eo tenore
concessit: ut oleũ ex inde actores regis scđ̃m
qͦd ordo cataboli eẽt. quasi ad opus regis
studiose emerent: & sic demũ missis ipsiuᷤ
loci annuatin traderent. Preceptũq exin¬
de talit̾ firmare studuit: ut tam in ipsa
massilia. quã ualentia. fossas & lugdunũ.
uł quocũq ꝑ reliqua loca transitus erat:
om̃e teleneũ de iex plaustris quib hoc
uidebat deferri. usq quo ad ipsam basili-¬
cam ꝑaccederent omimodis eẽt indultũ.
arofilatiũ quoq ante cornu
altaris eiꝰdem ȩccłiȩ ex argento fieri
iussit: ut introducta ab offerentib alimo¬
nia ꝑ manũ sacerdotis ipsa pauꝑib eroga¬
retur substantia: quatinꝰ uixta illud euan¬
gelicũ. huiꝰcemodi elemosina fieret abscon

Expanded text:
pleret desiderium, ex argento purissimo miripleret desiderium, ex argento purissimo mirifice cooperuit. 18. Nam et de proprio teloneo, quod ei annis singulis ex Massilia solvebatur, centum solidos in luminaribus eiusdem ecclesiae eo tenore concessit, ut oleum exinde actores regii, secundum quod ordo cataboli esset, quasi ad opus regis studiose emerent et sic demum missis ipsius loci annuatim traderent. Praeceptumque exinde taliter firmare studuit, ut tam in ipsa Massilia quam Valentia, Fossas et Lugdunum, vel quocumque per reliqua loca transitus erat, omne teloneum de sex plaustris, quibus hoc videbatur deferri, usquequo ad ipsam basilicam peraccederent, omnimodis esset indultum. 19. Grazofilacium quoque ante cornu altaris eiusdem ecclesiae ex argento fieri iussit, ut, introducta ab offerentibus alimonia, per manum sacerdotis ipsa pauperibus erogaretur substantia, quatinus iuxta illud euangelicum huiuscemodi elemosina fieret abscond
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑: & econtra hostes longe a suis penetra-¬
lib arcebant.
ictus gͦ clotharius. rex & magnitudi-¬
ne miraculi stupefactus. ponit furorẽ:
filioq redit in patrẽ. Ignoscit culpã: de
securitate pollicet᷑. Ita demũ ab eundi co-¬
pia concessa. edi beatoꝵ mart: rũ suoce-¬
dit. eosq patronos humili prece asciscit:
quoꝵ exꝑtus fuerat manifestũ uirtutis
indiciũ. Et qͥa quã ꝓbata sibi eoꝵ meri¬
ta eẽnt agnouit: plurimũ auri & argen¬
merosa & optima predia dedit.
agobertus deniq deo annuente
regnũ pat̾nũ retinens. int̾ alia qͦ
laudabilit̾ gessit menor uoti iam dicti.
accessit ad supra memoratũ locũ: & sicut
rens. gesta eoꝵ in sarcofagis & nomina rep¬
ꝑit. quȩ & in aliũ eiꝰdem uici locũ sũma cũ
mine construxerat. intͥnsecus miro decore
fabricauerit: foris quoq desuꝑ absidam
illam insra quã ueneranda mr̃m corpora
tumulatierat. ut pleniꝰ deuoti animi ex-¬

Expanded text:
bantur et econtra hostes longe a suis penetrabantur et econtra hostes longe a suis penetralibus arcebant. 11. Victus ergo Clotharius et rei magnitudine stupefactus, ponit furorem filioque redit in patrem, ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit eosque patronos humili prece asciscit, quorum expertus fuerat manifestum virtutis indicium. Utque, quam probata sibi eorum merita essent, agnovit, plurimum auri et argenmerosa et optima praedia dedit.agobertus denique Deo annuente regnum paternum retinens, inter alia quae laudabiliter gessit, memor voti jam dicti, accessit ad supra memoratum locum; et sicut irens, digesta eorum in sarcophagis nomina reperit, quae et in alium ejusdem vici locum summa cum mine constfabricaverit, foris quoque desuper absidam illam, infra quam veneranda martyrum corpora tumulaverat, ut plenius devoti animi ex
Abbreviated transcription (Latin):
& eleutheriũ: & nr̃a hic corpora tegi. Sed
quia famã nr̃am sepultura quã uides. et
huiꝰ domꝰ uilitas obscurauit: si memoriam
nr̃i te ornatũ iri ꝓmittis. hac te possumꝰ
quã pateris liberare angustia: &. in canctiᷤᷤ
auxiliante dõ pr̃are suffragiũ. Et ne pu¬
tes somnii te illusũ fantasia: accipe signũ
ueritate subnixũ. Egesta humo qua mo-¬
nuim̃ta nr̃a tegunt᷑: quẽq qͦd sepulchrum
contineat. littere in singulis expresse doce¬
bunt. Ilico exꝑgefactus. nomina quȩ audi¬
erat describit: & ex mr̃m alloquio. ingenti
exultatione tripudians. uoto se qͦd postea
studiosissime reddidit obligat.
plurimis ad ꝓpinquabat. Sed quia ñ minus
in reges quã in alios homines diuina quod
uult exercet potentia: qui mertes alios ar¬
guerat. fit ipse iners: ut manifeste intellige¬
ret quãuis ipse eẽt potens. potentioribꝰ con¬
cedendũ. Quippe martyres fugitiuũ tue¬

Expanded text:
et Eleutherium, et nostra hic corpora tegi. Sed et Eleutherium, et nostra hic corpora tegi. Sed quia famam nostram sepulturae, quam vides, et domus huius vilitas obscuravit, si memoriam nostri te ornatum ire promittis, hac te possumus quam pateris liberare angustia et in cunctis, auxiliante Deo, praestare suffragium. Et ne putes somnii te illusum fantasia, accipe signum veritate subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quemque quod sepulchrum contineat, litterae in singulis expresse docebunt'. Hico expergefactus, nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exultatione tripudians, voto se, quod postea studiosissime reddidit, obligat. 10. plurimis, adpropinquabat. Sed quia non minus in reges quam in alios homines divina quod vult exercet potentia, qui inertes alios arguerat, fit ipse iners, ut manifeste intellegeret, quamvis ipse esset potens, potentioribus concedendum; quippe martyres fugitivum tue
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quippe clotharius ut eũ scõꝵ tutelã
expetisse audiuit. adhuc in maiorẽ collitur
iram: mictitq satellites qui inde eũ abdu-¬
ctũ sibi citissime p̃sentarent. Maturabant
illi. qđ fuerat iussũ implere. Cũq ad sc̃m
locũ tendentes ñ plus uno miliario ab essen:
ultra aspirare uiã tendentes. diuino nucu
ꝓhibent᷑. Redeunt ad dñm: et qͥd passi fue¬
rant pandunt. Quoꝵ fidei derogans qͥ suo
qͦd hi neglexerant. sagacit᷑ implerent. Har¬
sũ illi similia patiunt᷑: & regressi eandẽ rem
iterato ingeminant. Sed nec sic animositas
regis deferbuit: & qͦd ꝑ ministros nequiue-¬
rat ꝑ se implere contendit.
poꝵ liniam̃tis. & uestiũ nitore conspicui.
Cũq in eos stupefactus intenderet: unus
eoꝵ qui socios p̃stare ueneranda canicie &
auctoritate uidebat᷑. sic eum affatus est.
Scias o iuuenis nos eẽ. quos ꝓ. xp̃o passos
fama asseuerante audisti. dyonsiũ rusticũ

Expanded text:
sit. 8. Quippe Clotharius ut eum sanctorum tutelam sit. 8. Quippe Clotharius ut eum sanctorum tutelam expetisse audivit, adhuc in maiorem tollitur iram mittitque satellites, qui inde eum abductum sibi ocissime praesentarent. Maturabant illi quod fuerat iussum implere. Cumque ad sanctum locum tendentes, non plus uno miliario abessent, ultra aspirare viam tendentes, divino nutu prohibentur. Redeunt ad dominum, et quid passi fuerant, pandunt. Quorum fidei derogans. quippegit alios, qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi, eandem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se implere contendit. porum liniamentis et vestium nitore conspicui. Cumque in eos stupefactus intenderet, unus eorum, qui socios praestare veneranda canicie et auctoritate videbatur, sic eum affatus est: 'Scias, o iuvenis, nos esse, quos pro Christo passos, fama asseverante, audisti, Dyonisium, Rusticum
Abbreviated transcription (Latin):
pua erat iniuria. decurpat. Sic ex imꝓuiso
qui scd̾arum rerũ successu futurũ se regem
auspicabat᷑: quã longe ab illa dignitate ab¬
esset ammonitus intellexit.
euertenti gͥ clothario. his contumeliis
de honestatus adregisilus se offert: et
quȩ p̾reterea occulte. quȩ palam erat pas-¬
sus. uł a quo fuerat in lacrimans indicat.
Rex itaq ducis sui motus iniuriis. filioq
multa furibunde int̾minans: accersiri ad¬
se eũ iubet. Quo p̃como dagobertus quia¬
patͥ resistere nec fas nec possibile erat. in eo
se illi obniti posse iuste credidit: si in edem
prefatã beatoꝵ martyrũ iram patͥs declinan-
do secederet. Iniit itaq tutissimã fugam:
et quo se in sequente ceruũ uiderat ipse qͦ
patre ꝑsequente se confert. Per suasum sibi
hoc facto monstrans: ut qͥ canes ab ingressu
suȩ edis remouerant. se quoq a regis in secta¬
tione ꝓtegere possent. Nec spem euentꝰ elu-¬

Expanded text:
pua erat iniuria, – deturpat. Sic ex inproviso, pua erat iniuria, – deturpat. Sic ex inproviso, qui secundarum rerum successu futurum se regem auspicabatur, quam longe ab illa dignitate abesset, admonitus intellexit. 7. Revertenti igitur Clothario his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert et quid praeter ea quae palam erat passus, vel a quo fuerat, inlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde inta se ubet. Quo praecognito, Dagobertus, quia resistere nec fas nec possibse illi obniti posse, iuste credidit, si in aedem praefatam beatorum martyrum iram patris declinans concederet. Iniit itaque tutissimam fugam et, quo, se insequente, cervum viderat, ipse quoque, patre persequente, se confert, persuasum sibi hoc facto demonstrans, ut qui canes ab ingressu suae aedis removerant, se quoque a regis insectatione protegere possent. Nec spem eventus elu
Abbreviated transcription (Latin):
et causã efficatius exploraret. & in emu¬
lũ qͦd meruisset t̾eptaret. Clotharius
gͥ quad̾a die uenatũ iit. longiusq reces¬
sit. Contigit aũ & dagob̾tũ & memora¬
tũ ducem. domi resedisse. Tunc dagob̾¬
tus exoptabilem allatam sibi nactus occasi¬
onẽ. ducem ad se euocat: iub et quo secũ
pranderet. Ile nichil minꝰ quã qͦd fatu.¬
rũ erat cogitans. remissius habere. & su¬
turo immo iam dño debitũ honorẽ ñ ex hi¬
bere: terq porrecta sibi ab eo pocula dig¬
nus in quẽ p̾oris contumatie uindicta re-¬
cideret. ñ sicut a dño s uelut ã socio in fau¬
ste oblata presumit. Deinde dagobertus
ut patͥ infidelis. ut sibi emulus. utq sociis
inuisus foret orsus ẽ exponere: ñ oportere
seruiles qͥdem molestias diu differri. & ne in
mim̃sum tumorẽ tanti fastus ꝓcederent. suaᷤ
imurias ñ ulcisci Flagellis gͦ eum affici im¬
ꝑat. Post uͦ. barbe rasione. ea enĩ tum preci¬

Expanded text:
et causam efficatius exploraret et in aemuet causam efficatius exploraret et in aemulum quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque forte recessit. Contigit autem, et Dagobertum et memoratum ducem domi resedisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat iubetque secum prandere. Ille nichil minus, quam quod futurum erat, cogitans, remissius habere et futuro, immo iam domino debitum honorem non exbibere terque porrecta sibi ab eo pocula dignus, in quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias diu differri, et ne in inmensum tumorem tanti fastus procederent, suas iniurias non ulcisci. Flagellis ergo eum adfici imperat, post vero barbae rasione, – ea enim tum praeci
Abbreviated transcription (Latin):
ter lothariꝰ quendam ut putabat specta.¬
te fidei adregisilũ reb sub se tractandis
p̃fecerat: aquitanie ducatu specialit̾ ei
cõmisso. Hic tanto dignitatis fastu elatuᷤ
regis filiũ dagobertũ partim collate po¬
testatis suꝑbia. partim spe regni eiꝰ labo¬
rans. ñ equo animo ꝓsꝑius agere fere¬
bat: nec quid moliret᷑ simulato saltẽ amo¬
re obtegere. diu ualuit: s qͥa metu patͥs
manifestius ñ poterat. occultũ se ei mi-¬
micũ crebro contemptu aꝑuit Excusa¬
tio iuuenilis erat ȩtatis: ne rudis ad¬
huc animꝰ tumorẽ ex subiectione pͥn-¬
cipũ contͣheret: ne dñationis inmatu-¬
re adepta uestigia. impubem ab exercita¬
tionis studio reuocarent. Fit ad dago¬
bertũ tam inuidiosa relatio. Et quãuiᷤ
sua ipse industria id iam dep̾hendisset:
alioꝵ sententia in rem pleniꝰ inducit᷑. Ue¬
rũ quia eũ in ordine redigere ñ suffice¬
ret. duxit satius oportunitatẽ oꝑiri: qͥ a

Expanded text:
ter Clotharius quendam, ut putabat, spectater Clotharius quendam, ut putabat, spectate fidei Sadregiselum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tanto dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat nec, quid moliretur, simulato saltem amore, obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, ne dominationis inmature. adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut ad ꝓposita redeam. ceruus diu
huc illucq ꝑ uicũ oberrans. edem
beatoꝵ martyrũ ingredit᷑: seq ibi compo¬
nit. Instabant canes & licet idem eis qd̾
et ceruo pateret ostiũ. & qui eos abige¬
ret nemo uisibiliũ custodũ adeẽt: at ca¬
men scĩ martyres suũ domiciliũ ñ pati-¬
ebant᷑ inmundoꝵ uiolari ingressu. Uide¬
res hinc ceruũ tutũ repꝑisse ꝑfugium:
inde canes eiꝰ presentiã latratib indicare:
seq ab introitu ȩdis diuina uirtute arceri.
Dagobertꝰ citato cursu suꝑuenit: rem spe¬
ctaculo dignã admirat᷑. stupet amplectit᷑.
Fmitimos tum rumor iste uulgo sollicitat:
& cũ maxime dagobertũ. tunc etiã eos
ad amorẽ & uenerationẽ sc̃oꝵ instigat. Et
ut uere fatear. ut ex gestis post modum
claruit: nullus dagob̾to locus aut dulti¬
or aut iocundior fuit.
taq dagobertꝰ sic ꝓbitate ut etate in di¬
es crescebat: spemq futuri regis optimã
sub inde inditiis oꝑum ingerebat. Et pa-¬

Expanded text:
ed ut ad propositum redeam, cervus diu huc illucque per vicum oberrans, aedem beatorum martyrum ingreditur seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret, nemo visibilium custodum adesset, adtamen sancti martyres suum domicilium non patiebantur inmundorum violari ingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberte locus aut dulcior aut iocundior fuit.Itaque Dagobertus sic probitate ut aetate in dies crescebat spemque futuri regis optimam subinde indiciis operum ingerebat. Et pa
Abbreviated transcription (Latin):
ontumar uͦ tyrannus ueritatis uer¬
bis colla subponere despexit: ut ueri
luminis cecatꝰ m̃te. clatisis oculis cordis.
arrepto baculo cui suffultus incumber&.¬
infigere in pectore canti & talis dĩ ep̃i ñ
metuens: & statim se assequentib p̃cepit.
ut in eum manꝰ micerent. Clericoꝵ illius
exterriti. ꝑ latebras domoꝵ uelamine se
subposuerunt: imitantes qͦd de ueritate iam
olim ꝓpħa uaticinio intulerat. Percutiã inqͥt
pastorẽ: & disꝑgent᷑ oues gregis. Militũ uͦ
p̃sulis ñ modica turma acriter incientes ma

Expanded text:
ontumaxque tyrannus veritatis verbis colla subponere dispexit, qui veri luminis caecatus mente, clausis oculis cordis, arrepto baculo, cui suffultus incumberinfigere in pectore tanti et talis Dei episcopi non metuens, et statim adsequentibus praecepit, ut in eum manus iniecerent. Clericorum illius exterriti, per latebras domorum velamine se subposuerunt, imitantes, quod de veritate iam olim prophetae vaticinio intulerat: Percutiam, inquid, pastorem, et dispergentur oves gregis. Militum vero praesulis non modica turma agriter iniecentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. Erat enĩ sermo illius in audientium
pectore. quasi ymber cẽporaneus. dũ uere ari-¬
dam t̾ram suo insundit rore: de cuiꝰ infusione
reuiuiscunt segetũ radices. & omniũ graminũ
uirescunt genera: ita ut tellus qͣsi ex somno
mortis resurgens. & suo decore in pͥstinam re

Expanded text:
. Erat enim iter illius in audientium pectore quasi ymber temporaneus, dum verno aridam arvam suo infunditur rigore; de cuius infusione reviviscunt segetum radices et omnium graminum viriscuntgenera, ita ut tellus, quasi ex somno mortis resurgens, et suo
Abbreviated transcription (Latin):
trepidus: diei illits ymnificabat c̾ciam. In
qua domo clipeus parieti insixus ẽ: suꝑ qͤm
suspensis patrociniis. accensȩ lucernȩ. studio-¬
sissimã cũ suis fundebat ad dñm orationẽ.
Tudiendes aũ in choro dõ deuotissimi ep̃i cur¬
rentiũ impecũ. & sonitũ equoꝵ immensũ. &
clipeoꝵ cõmotionẽ. unus ex eis de choro ꝓsi¬
liens. ad aditũ domus. dũ ꝓterua m̃te cũ
clipeis & hastiꝰ infra septa domꝰ intrare mul-¬
titudinẽ cerneret: magistri aurib in conspe-¬
Ctu condiscipuloꝵ alta uoce intulit. Sc̃s ica¬
do intulit dicens. Hi qui uenerẽ. ñ nr̃ȩ con-
um aũ predictus puellȩ germanꝰ.¬
uenerabilem ibi adesse ep̃m comꝑisset.
ꝓsiliens ex equo quo sedebat. erat namq
in medio uestibuli petra posita sicut mos
ẽ in equũ ascendentiũ: suꝑ quã exiliens
stans uirga sussultus. ep̃m ad se deduci p̃¬
cepit. Dũ aũ deductus. temporali gła ela-¬

Expanded text:
trepidus, diei illius ymnificabat tertiam; in trepidus, diei illius ymnificabat tertiam; in qua domo clippeus parieti infixus erat, super quem suspensis patrocineis, aecense lucerne, studiosissimam cum suis fundens orationem. 14. Audientes autem in choro Deo devotissimi episcopi currentium impetum et sonitum equorum inmensum et clippeorum commotionem, unde unus ex his de choro prosiliens ad aditum domui, dum proterva niente cum clippeis et astis infra septa domui intrare multitudinem cerneret, magistri auribus in conspectu condiscipulorum alta do intuliCum autem praedictus puellae germanvenerabilem ibi adesse episcopum decernisset, prosiliens ex equo quo sedebat, – erat namque in medio vestibulo petra posita, sicut mos est in equum ascendentium, super quam exiliens, stans virga suffultus, episcopum ad se deduci praeciperat. Dum autem deductum, temporalis gloriae ela
Abbreviated transcription (Latin):
puloꝵ miraretur agmen. cuius rei pontificiᷤ
cura inesset pectore.
actum ẽ autẽ eũ p̃notati ducis filia in
stupro aꝑte rep̃hensa fuisset. ita ut patͥs
p̃sentaret᷑ obtutib. coram astantib in quisita
licet ut tanti uiri soboli p̃sumpsisset cõmixti-¬
ciis. rebq omĩbi. in exilii damnationẽ in
ausoniã direxit. In qua damnatione. p̃dicta
iam femina usq ad mortis ꝑmansit diem.
rat aũ ei germanꝰ nõie lambertꝰ.
qui dũ successoris cerneret confusio¬
nẽ. nimio surore repletus. ad suã condemna¬
tionẽ arrepto comitatu. ut posset suȩ animȩ
explere nequitiã. uelocissimo cursũ ꝑ callem
post uenerabilem dĩ famulũ intrepidus iter
explicare conatus ẽ:tisq dũ ꝑtienisset ad uil¬
lam nuncupatã helpindorf in qua cȩlesti se-¬
de beatus ep̃c ꝓpriam animã martyrio deo
ꝓpinare decretierat. Stans uͦ miles xp̃i ense
p̃cinctus fidei in certaminis campo. corde in¬

Expanded text:
pulorum mirarentur agmina, cuius rei pontifici pulorum mirarentur agmina, cuius rei pontifici cura inesset pectore. actum est autem, dum praenotati ducis filia in stupro aperte reprehensa fuisset, ita ut patris praesentaretur otiam, ut tanti viri sobolem praesumpsisset cummistitiis rebusque omnibus, in exilii damnationem in Ausoniam direxit, in qua damnatione praedicta iam femina usque ad mortis permansit diem. Erat namque ei germanus nomine Lantperhtus, qui dum suae sororis cerneret confusionem, nimio furore repletus, ad suae condamnationem, arrepto comitatu, prout posset suae auime explere nequitiam, velucissimo curso per callem post venerabilem Dei famulum intrepidus iter explicare conatus est, usque dum pervenisset ad villam nuncupantem Helphindorf, in quam caelesti sede beatus episcopus propriam animam martyrio Deo propinare decreverat. Stans vero milex Christi ense praecinctus in certaminis campo, corde in
Abbreviated transcription (Latin):
me iudicet. & quasi imitando huiꝰ rei exemplũ
a suo labat᷑ statu: qͥa docentiũ rep̃hensionem
radicitus exstirpare deꝓmimꝰ. Et quãuis
crimine innoxius absistat. tam̃ exemplis sec¬
tantiũ atq detrahentiũ in peccato animas
fouet: cũ se ãprauoꝵ exemplis minime abs
constat. ut religiosus & p̃notatus presbiter
pꝰ głam remunerationis beati pontificis. ad
cunctos quoᷤ reꝑire potuit in sacris posi¬
tos ordinibus. sacro presagio secretũ se re-¬
uelasse testatus ẽ: & huiꝰ eẽt innoxiꝰ cͥminis.
enerabilis dĩ ep̃c ut pollicitus ẽ.
apłoꝵ se simulat querendi limina: in¬
scius tam̃ ñ fuerat finẽ rei quȩ acciderat.
Carpenti itineris quẽ predixerat. dierum
tͥum cursũ expleuerat: ad locũ dilectũ cum
ꝑueniret. occasionẽ egrediendi contulerat.
Erat namq in loco fons qui ꝑspicuas ema¬
nabat aquas: ubi uictoriȩ in agone quã op¬
tabat certaminis elegerat campũ. Sed cuiꝰ¬
dam rei quasi expectandi simulat: ut disci¬

Expanded text:
exemplo ex suo labetur statu, quia docentium reprehensionem radicitus extirpare depromimus: et quamvis crimine innoxius absistat, tamen exemplis sectantium atque detrahentium in peccato animas fovet, cum se a pravorum exemplis minime abscnimirum constat, ut relegiosus et praenotatus presbiter post gloriae remunerationis beati pontificis ad cunctis quos reppereri potuit in sacris positis ordinibus, ut sacer prosagine secretum se revelasse testatus est, et huius esset innoxius crimine.enerabilis Dei episcopus, ut pollicitus est, apostolorum se simulat quaerendi limina; inconscius tamen non fuerat finem rei quod accederat. Carpendo iter quem praedixerat dierum trium cursum expleverat; ad locum dilectum cum pervenerat, occansionem egredere contulerat. Erat namque in loco fons, qui prospicuas emanabat aquas, ubi victoriae in agone quam optabat certaminis elegerat campum. Se cuiusdam rei quasi expectandi simulat, ut disci
Abbreviated transcription (Latin):
& puellȩ fr̃is mitigarent animũ truncaue¬
tute robustus. ita ut asstantib ei nec gemi-¬
tus aures cõmouisset: s hilari uultu since¬
ra m̃te dõ ut diximꝰ indesinent̃ funderet
preces: Tunc nec penis torquentiũ uideba¬
t᷑ hoc sufficere: pedes utrosq cũ palmis pͥus
euacuatis articulis abscidentes. Tanti alci
throni dĩ martyris genitalia: impudent̾ ab¬
strahere ueriti ñ sunt. uiꝰ quãuis modica
uor in dĩ ꝑseuerans laudib. nichilominus

Expanded text:
et puellae fratri mitigarent animum. B 'Cuet puellae fratri mitigarent animum. B 'Cutute robustus, ut adstantibus nec gemitus aures commovisset, sed hilari vultu, sincera mente Deo, ut diximus, indesinenter fundens preces. Tunc nec poenis torquentium videbatur sufficere, pedes utrosque cum palmis, prius evacuatis articulis, abscidentes, tanti alti Deo throni martyris genitalia inpudenter abstrahere veriti no sunt, cuius quamvis modica vox in
Abbreviated transcription (Latin):
dñi animũ mitigare potuissent. Ex imꝑio
pͥncipis exspoliatũ clamide & stola. in hospi¬
cii sui curram ubi grana condere tudebat᷑:
conduxert̃. Scalȩ suꝑpositus. funib alligatꝰ᷑:
int̾ tot spacia membroꝵ abscisiones. ut potu.¬
sti. tibi maximas refero gr̃as. qui me de cot
regionib ad hunc locũ deducere dignat᷑ꝰ
es: & huniꝰ innoxiũ criminis tui amoris
disponis fundere sanguinem.¬
q electi sunt qui eiꝰ m̃bra sectionib
absciderent: quoꝵ duo tremefacti pallida
facie. ex archano cordis uerba ꝓtulerunt
Reliqui aũ qui aderant carnificũ tres: im¬
pietatẽ cordis aꝑto testimonio eructuant
dicentes. Cur ñ crudelit̾ manꝰ in eũ inmit¬
tere debemꝰ: qui impudent̃ libidinis suȩ fo¬
mite intanti uiri sobolem manꝰ iniecit
Ita ut in exemplũ longe lateq doceat᷑: in
uiri urgebat. Simꝑiũ. oculos ab imo ca-¬
pite radicitus eruerunt. Deinde abstrae¬
tas nares & utͣsq aures. ut crudelissimi utri

Expanded text:
ni animum mitigare potuissent. Ex imperio principis expoliatum clamide et stolae, in ospiti sui scuriam, ubi grana condere videbantur, deductus est. Scale superpositus, funibus alligatus, inter spatia membrorum abscisione, ut potusti, tibi maximas refero gratias, qui me de tot regionibus ad hunc locum deducere dignatus es et huius innoxium criminis tui amoris disponis fundere sanguinem'que electi sunt, qui eius membra sectionibus absciderentur. Quorum duo tremefacti, pallida facie Reliqui autem qui aderant carnificum tres impietatem cordis aperto testimonio eructuant, dicentes: 'Cur non crudeliter manus in etim inmittere debemus, qui inpudenter libidinis sui fomite se tanti viri sobulam manus iniecit, ita ut in exemplum loviri urguerat imperium, oculos ab imo capite radicitus eruerunt; deinde, abstracto nare, utrosque aures, ut crudelissimi viri
Abbreviated transcription (Latin):
plesse certũ ẽ. Nam cũ a ꝑfecto ieiuno cer¬
tis temporib sui corporis alimentũ sume-¬
ret. & cuiꝰcũq potus genus in ore ꝑcepis-¬
set: statim pͥstino alienatꝰ sensu. a sp̃u miũ¬
do correptus. cõmutata facie. uoce & stri-¬
dorib imm̃sis huc illucq discurrens ꝑ pla-¬
teas urbis. ꝑ t̾rarũ uoragines. ꝑ dirrupta
t̾rarum loca. ꝑ monum̃ta mortuoꝵ. ꝑ di-¬

Expanded text:
 est. Cum a perfecto ieiunio certis temporibus sui corporis alimentum, cuiuscumque poti genus in ore percipisset, statimque pristino alienatus sensu, a spiritu inmundo correptus, commutata facie, voce et stridoribus inmensis huc illucque discurrens, per plateas orbis, per terrarum foragines, per disruptam petrarum, per monumenta mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. in honorẽ apłicus uir & scĩssimꝰ tenet
primatũ in sacris constitutꝰ ordinibꝰ. Mute
quemuis prudendẽ mecũ pariter. ut depre-¬
sentetur in conspectu tanti pontificis. ac de
re tanta ibi normaliter adnudicer: ne huiꝰ
reus appaream cͥminis. Ex caritatis causa
łͥ consiliũ do. sed scio te ia ñ reciꝑe. non qͦd
cruciatus tuos ꝑtimescam: sed cuȩ damna-

Expanded text:
icus vir et sanctissimus, tenet primatum, in sacris constitutus ordinibus. Mitte quemvis prudentem mecum pariter, ut depraesentetur in conspectu tanti pontifici hac de re sententia, et ibi normaliter diiudicer, ne huius reus appaream criminis. Ex caritatis causae tibi consilium do, – sed scio te eum non recepisse –, non quod cruciatos tuos pertimescam, sed tuae
Abbreviated transcription (Latin):
penis afflictus m̃broꝵ compagine solutũ
ꝑsperissent. solius linguȩ inuidentes mini-¬
steriũ: cuiꝰ ori ferrũ imponentes ex palato
beati dĩ martyris trucidabant. Belicto¬
ert̃. Remansit aũ incertaminis campo. cru-¬
ore inuolutꝰ uictor tͥumphalis exultans.
Uis abeuntib. ad uenerabilem dĩ mar-¬
tyrẽ ex latebris & frucectis & edificio

Expanded text:
 adflictus, membrorum conpagine solutum prospexissent, solius linguae invidentes ministerium, cuius ori ferrum inponentes, ex palato beati Dei martyris trucidabant; relictoerunt. Remansit autem in certaminis campo cruore involutus victor triumphi exultans. 19. His abeuntibus, ad venerabilem Dei martyrem ex latebris et f
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ damnationẽ ꝑtimescendã magis debe¬
rent insinuans. qͣm tẽporalia corpoꝵ suppli¬
cia. penitentie modũ his indicauit. pietatiᷤ¬
tam̃ manũ ñ subtrahens. Silentio eis p̾ce¬
pit. ut suꝑ eũ cõmissũ scelus mutere debe¬
rent: ut facilius euaderent eruciatꝰ. Presci¬
ebat uenerandus pontifex. ut si hoc publi¬
caret᷑ euerteret crim̃: qđ nullomͦ his ueni.¬
am ã patre puellȩ impetrare potuisset. Tẽ
se cͥminis alieni reũ fieri obtulit: ut ab his
flagellũ qd̃ ꝑtimescebant auerter&. ccep
ta igit᷑ a pͥncipe licentia: salutatis cunctis

Expanded text:
mae damnationem pertimescere magis debemae damnationem pertimescere magis deberent insinuans quam temporalem corporum supplicia. Penitentiae modum his indicans, pietatis manum non subtrahens, quibus silentio indicans, ut super eum commissum scęlum mittere deberentur, ut facilius evaderent cruciatos. Praesciebat venerandus pontifex, ut, si hoc in publicum everteret crimen, nullo modo his veniam a patre puelle impetrare potuisset. Tunc se criminis alieni reum fieri optulit, ut ab his flagellum quam pertimescebant everteret. 10. Accepta a principe licentia, salutatis a cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit singillatim irrigabat pectora. Et
u̾ͥ cõmiinis ñ sufficeret illata diligentia.
imꝑtiebat᷑ secreta: ut pene nullũ ꝑtͣnsisset.
in quo saltim scintillã ñ sereret diuinam.
o namq tẽpore p̃dictus &
illustriᷤᷤ dux prenotatȩ gentis. habe¬
bat filiam uocabulo ota: quȩ cũ sua libidi¬
ne atq suadente diabolo acuiꝰdã iudicis
filio nuncupato sigibald fuisset deuicta.ita
ut in utero conciꝑet: cȩꝑunt utͥq intͦ sem&
ipsos congemiscere: dũ iam minime stuprũ
abscondere potuert̃. Facto inuicẽ consilio ad
luti st̃. se in stupro dep̃hensos eẽ insinuant:
& nullomͦ cruciatꝰ euadere posse. nisi illiꝰ pie¬
tatis inspiramine suꝑnꝰ udex lapsis porrex¬
isset manũ. Plus enĩ ut peccantiũ mos ẽ.
p̃sentes corporũ ꝑtimescebant. qͣm ꝑpetuos
cruciatꝰ animarũ. Cȩpit itaq seissimꝰ uir
gementiũ condolere sermonib. cõmissum
tam̃ peocatũ acrit̾ increpando arguere. ani-¬

Expanded text:
aluit, singillatim irrigabat pectora. Et ubi communis non sufficeret illata, diligentissima impertiebat secreta, ut poene nullus pertransisset, in cuius corde vel scintillam non sereret divinam. 9. Eo namque tempore praedictinluster dux praenotate gentis habebat filiam vocabulo Ota, que suo libidine atque suadente diabolo a cuiusdam iudicis filio nuncupante Sigibaldo fuisset devicta, ita ut in utero conciperet. Coeperunt utrique inter semet ipsos congemiscere, dum iam minime stuprum abscondere potuerunt. Facto invicem consilio, ad oluti sunt, se in stupro deprehensos esse insinuant, et nullo modo cruciatus evadere possent, nisi illius pietatis inspiramine supernus iudex lapsis porrexisset manum. Plus enim, ut peccantium mos est, praesentes penas pertimescebant quam perpetuos cruciatus angementium condolere sermonibus, commissum tamen peccatum acriter increpando arguens, ani
Abbreviated transcription (Latin):
Ct hec p̃dictus pͥnceps audire contẽpsisset.
& multis iniuriosissimis & contumeliis in cõ¬
spectu astantiũ uerba in faciem illius iacula-¬
retur. & impioꝑiis sine numero quib hono¬
rib tot tẽpora honorifice sub ducis ditione
uitã subdeduceret. ut tantã contumeliam
inferre pontifex ñ debuisset. ut canti turi
talisq sũmi pͥncipis filiam libidinosus in

Expanded text:
 haec praedictus princeps audire contempsisset et multis iniuriosissimis et contumeliis in conspectu adstantium verbis in faciem illius iacularet et inproperiis sine numero, quibus honoribus tot tempora honorifice sub duci dictione vitam deduceret, ut tantam contumeliam intulere pontifex non debuisset, ut tanti viri et talisque summi principis filiam lib
Abbreviated transcription (Latin):
ninouissimis &̃ głosam in loco eodẽ conse
queret᷑ mortẽ: ut regio in qua morabatur.
in campũ sufficeret certaminis.
ec eo meditante. contintiũ ꝑ tͥennium
satagebat ꝑ urbes. infra p̃dicti pͥncipis
fines. ꝑ oppida. ꝑ uicos. & fideliũ domos dis¬
currens. instantissime curȩ intentꝰ: aliis fi-¬
dei semina plantans in pectore: aliis uicia
sagaci sermone radicitus ex corpore absci-¬
dens. Contra mites humilis apparuit. con-¬
tra potentes erectus. leonis fortitudinem
ostendebat. Et qͥcqͥd excepto singulari habi-¬

Expanded text:
in novissimis gloriosam in loco coin novissimis gloriosam in loco coqueret mortem, ut regio in qua morabatur in campum sufficeret certaminis. Haec eo meditante, seque continuo per triennium satagebat, per urbes infra praedicti principis fines, per opida, per vicos et fidelium domos discurrens, instantissime curae intentus, aliis fidei semina plantabat in pectore, aliis vitia sacacae sermone radicitus ex corpore abscedebat. Contra mites humilis apparuit, contra potentes erectus leonis fortitudinem ostendebat, et quicquid, excepto singulari habi
Abbreviated transcription (Latin):
pisciũ multitudine in stagnis & in am¬
nib infusam. ꝑspicuissimis fontib et
riuulis irriguam. sale prout opus erat
conditã. Urbs aũ ut p̾̃diximꝰ radaspona
in expugnabilis. quadris ȩdificata lapi¬
dib. turriũ exaltata magnicudine. & pͥu¬
teis erat abundans. Cuiꝰ septemtrionalẽ
plagam: danubiꝰ suo rigore contͣ ortũ¬
solis suo cursu infundit. Eluenta regio¬
nis &e montana fructifera pascuis dedita her¬
bis. abundantia feris: saltus & frucecta.
ceruis. apͥs. bubalis. capreis̃ ibicũ & omni¬
um bestiarũ atq ferarũ generib ornata:
sed habitatores eius neophiti Eo namq
in tempore idolatam radicitus ñdum ex
Unde suꝑno inspiramine uenerabilis ponti-¬
fex: eam qͣm ibi ꝓspexerat idolatriam. fun-¬
ditus eradicare decreuerat. Et huic t̾rȩ
rorem pectoris in abundantia cõmendauit.
fidĩ semina: ut in augmentũ frumentũ
iam doctrinȩ consũmatũ conderet horreis:

Expanded text:
piscium multitudine in stagnis et in ampiscium multitudine in stagnis et in amnis infusa, prospicuissimis fontibus et rivolis inrigua, sale, prout opus erat, condita. Urbs, ut praediximus, Radaspona inexpugnabilis, quadris dibus, turrium exaltata magnitudine, puteis habundans. Cuius septentrionalem partem Danubius suo rigore contra ortum suo cursu infunditur fluenta. Regionis montana fructifera, pascuis dedita, herbis habundantia, feris saltus et frutecta cervis, alcis, bubulis, capręis, ibicum et omnium bestiarum atque ferarum generibus ornaSed habitatores eius neoffiti eo namque in tempore idolatriam radicitus ex se non unt. Unde superno inspiramine venerabilis pontifex ea quae prospexerat idolatria funditus eradicare decreverat, et cum huius terrae rurem pectoris inhabitantium commendaverit fidei semina, ut in augmentum frumentum iam doctrine consummatum conderet horreis,
Abbreviated transcription (Latin):
luc eũ minime ire sinere ꝓfessus ẽ. sed pe-¬
tebat ut tantꝰ & calis dõ notus ep̃e apud
se & suos remansisset. Postquã uͦ dulcia illiꝰ
predicam̃ta gustauerat. sinendi locũ egres¬
sionẽ consentire ñ deberet: sed largiendo
ut eoꝵ pontifex eẽ debuisset. Et si ita de¬
dignaret᷑. uł pro humilitatis studio abbas
huiꝰ ꝓuinciȩ denobiis omibi normali studio
in hoc exisse a galloꝵ finib respondit: ut
gentes hunoꝵ quȩ ignorant dm̃ cȩli. hoc ẽ
xp̃m crucifixũ. conuertere debuisset: sed¬
dũ minime explendi ceptũ iter licere si¬
bi agnosceret: ꝓspiciens etiã ipsam t̾ram
optimã. suꝑficie amenã. nemorosis arbo¬
rib locupletem. uino copiosam. ferro suꝑ-¬
fluã. auro & argento & purpuris habun-¬
dantẽ. ꝓceros uiros & robustos. caritate
& humanitate fundatos. humũ qͦq ferti-
lẽ segetũ. abundantẽ ium̃tis & rerũ omi-¬
um. ut pene suꝑficies telluris cooꝑta ẽẽ

Expanded text:
luc eum ire minime sinire professus est; sed aiebat, ut tantus et talis Deo notus episcopus apud se et suos remansisset. Postquam vero dulcia illius praedicamenta gustaverat, sinendi locum egressionis consentire non deberet, sed largiendo ut eorum pontifex esse debuisset, et si ita dedignaret, vel pro humilitatis studio abbas huius provintiae cenubiis normali studio in hoc exisse a Gallorum B Tunc gentes Hunorum, quae ignorant Deum caeli, hoc est Christum crucifixum, convertere debuisset. Dum minime explendi ceptum iter licere se agnosceret, prospiciens ipsam terram optimam, superficie amoenam, nemorosis locupletem, vino copiosam, ferro superfluam, auro et argento et purporis habundantem, proceros viros et robustos. caritate et humanitate fundatos, humum fertilem et segetum habundantem, iumentis et gregum omniumque, ut pene superficies telli coopertus esse
Abbreviated transcription (Latin):
aminirabile signũ. statimq ꝑ quadru-¬
uium his qui tunc aderant ad memo
rammi anima exuta huiꝰ nexibilibꝰ alta
poli penetrasset: tunc cõmorantes incir¬
cuitu suȩ collectionis ȩccłiam eiꝰdem
martyris noĩe dicatam in eodem loco

Expanded text:
ammirabile signum, statimque per quadruammirabile signum, statimque per quadruvium his qui tunc aderant ad memoris Haimhrammi anima exuta huius exilii nexibus alta poli penetrasset. Tunc commorantes in circuitu suae collectionis ecclesiam eidem martyri in honore in eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
lentio tradendũ ñ ẽ. Erat namq in-¬
cultus ꝑ spacia annoꝵ inniimera: & quasi
obliuioni traditus. quod talem ex se dõ ꝓ¬
pinasset animã. Sed cunctis incolis ꝑ gy¬
rũ. p̃claruit insignũ. quia ut mos ẽ ger-¬
maniȩ. ut faciem suã imm̃sa niuiũ effusio¬
ne cooꝑit ꝑ totũ hiemale tempꝰ ita ut in
cubiti altitudine excrescat. sed eo loco mi¬
nime ꝑmansit: ut qͥs p̃tereuntiũ quãuis
parũ ꝑmansisset. & inuernalis decore &
amenitate totũ ꝑmansit annũ. Sicq fac
briũ atq ꝓcellarũ turbini & elementoꝵ
ditioni subicere ñ debuisset: qui angłoꝵ
sp̃uum suȩ p̾sentiȩ in tanti martyris dĩ¬
animȩ egressionis fuisset consecratꝰ. Erat
enĩ secus locũ quadruuiꝰ. ita ut a multiᷤ
pretereuntib huc illuoq in miraculũ de-¬
cretusset. Et dũ subtiltus a ñnullis cõ¬
morantiũ in circuitu fuisset sciscitatũ tã

Expanded text:
lentio tradendum non est. Erat namque inlentio tradendum non est. Erat namque incultus per spatia annorum innumera et quasi oblivione traditus. quod talem ex se Deo propinasset animam. Sed cunctis incolis per girum praeclaruit in signum, quia, ut mos eae, ut faciem suam inmensa nivium effusione cooperiat per totum hiemale tempus, ita ut in cubiti altitudine excrescat, sed eo loco minime permansit, ut quis praetereuntium quamvis parum permansisset, et in vernalis decore et amoenitate totum permansit annum. Sicque facbrium atque procellarum turbine et elimentorum dicione subicere non debuisset, qui angelorum spirituum suae praesentiae in tanti Dei martyris anime egressionis fuisset consecratus. Erat enim secus locum quadruvius, ita ut a multis praetereuntibus huc illucque in miraculum decrevisset; et dum subtilius a nonnullis percommorantium in circuitu fuisset sciscitatum tam
Abbreviated transcription (Latin):
tunc tam̃ in magnã ut dignꝰ erat uene-¬
rationẽ excreuerat. Sed et mulieres ex
uicinis locis conducentib uiris. pietatis
uiscera cõmotȩ gyrantes plaustrũ: obue¬
nerationẽ martyris xp̃i incomitatu se¬
in partes campestriȩ. distante a p̃¬
dicto loco ubi tendere uidebant᷑ miliario
t̾cio. tunc uenerandus dĩ mr̃. uoce ut qͣ¬
potuit quãuis incondite heiulare ceꝑat:
innuens quod ora remunerationis suȩ¬
terire ñ deberet dixit. Unus ex his qui
quasi subiectis imꝑat: ut eũ de plaustro
quo iacebat deponerent. Quem subito de¬
ponentes in ameno grãmine submisert̃:
in campestriȩ desertȩ planitie. Sicq fac¬
tum ẽ. Cũ aũ sca illa anima de corpore
exiret: cunctis qui aderant uidebat᷑.¬
qͦd quasi imim̃sȩ lampadis lux ex ore scĩ
uiri ꝓcessisset. Eo mortuo. ita cunctos pa
uor inuasit: ut uix tanti uiri corpꝰ in plau¬
strũ subleuare auderent.

Expanded text:
tunc in magnam, ut dignus erat, venetunc in magnam, ut dignus erat, venerationem decreverat. Sed et mulieres ex vicinis locis cum ducentibus viris pietatis viscera commote, girantes plaustrum ob veneratione martyris Christi in comitatu sein partibus campestriae, distante a praedicto loco, ubi tendere videbantur, miliario tertio, tunc venerandus Dei martyr voci, ut potuit, quamvis incondite heiulare coeperat, innuens, quod ora remunerationis terire non deberetur. Unus ex his quctis iectis imperans, ut eum de plaustro quo iacebat deponerentur; qui subito deponentes, in amoeno gramine submiserunt in campestriae desertae planitiae. Sicque factum est, cum sancta illa anima de corpore exiret, ut, cunctis qui aderant videntibus, quasi inmense lampadis lux ex ore sancti viri proceserculsi, ut vix tanti viri corpus in plaustrum sublevare auderentur
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ uiuentiũ. ne sꝑantia in se m̃bra ut
digna erant ꝓuidisset sub honore. Et ꝓp¬
terea ab incognitis uiris ablata. in capitis
cognitione idest diuinitatis condere ñ
mediocri gła dubiũ non ẽ. Hes aũ habi¬
tantib innotuit m̃broꝵ: ita ut eis in stu¬
porẽ uerteret᷑. Et quãuis parũ: tamen
aꝑtis oculis eiꝰ cognoscentes scĩtatẽ.
unc uiri qui erant cũ eo beatũ et
dõ deuotissimũ ep̃m haimramnũ.
et głȩ martyrii tͥumphũ excertaminis
campo. idest ex area quȩ cunc frum̃ti
p̃ciosioriᷤᷤ margaritis purgati łͥtici. id est
cruore confpersa iacebat: ponentes eũ¬
in plaustro arrepto tramite redurerunt.
Destinantes certatim ad uillã publicam.
nuncupatã aschaim. distante miliario
meniis constructa eẽ uidebat᷑. ut tantũ
uirũ & dĩ martyrẽ illuc deducere. ne
tũ: qͥa quãuis in eoꝵ oculis pͥus ñ tantũ
despectus. s etiam nece submissus fuisset.

Expanded text:
tionem viventium nec sperantia in se membra, ut tionem viventium nec sperantia in se membra, ut digna erant, providisset sub honore; et propterea ab incognitis detulta viris in capitis cognitione, id est divinitatis, condere non mediocri gloriae dubium non est. Res autem habitantibus innotuit membrorum, ita ut eis in stuporem verteretur, et quamvis parum, tamen apertis oculis eius agnoscentes sanctitatem.unc viri qui erant beatum et Deo devotissimum episcopum Haimrammum et gloriae martyrii triumphum ex certaminis campo, id est ex area, quae tunc frumenti praetiosiore margaretis purgati tritici, id est cruore, consparsa deiacebat, ponentes subin plaustro, arrepto tramite, reducentes, distinantes certatim ad villam publicam nuncupantem Aschaim , distantem miliario moeniis constructa esse videbatur, ut tantum virum et Dei martyrem illuc deducere debetum; quia quamvis in eorum oculis prius non tantum dispectus, sed etiam nece submissus fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑculsi de his incognitis uiris. & de dis-¬
Bes namq mira & nr̃is tẽporib ualde
stupenda: qͥa incognitũ adhuc humanȩ
ꝑmanet infirmitati. a quib sublata. uel
ubi deportata fuissent. S quid ex his
quȩ p̃diximꝰ m̃bris sentiendũ sit ignoro:
nisi ꝑ diuinã dispensationẽ hoc fuisse da-
cũ intelligi. quib fuisset dignꝰ sc̃s m̃r me¬
ritiᷤᷤ cũ cruenta & secta ab se adhuc eo uiuen¬
te m̃bra ꝑ cognitionẽ diuinã ab eo loco
ad sumpta. sub gła honoris condita ẽẽ du-¬
biũ non ẽ. Et tam̃ ut Ediximꝰ. homini
b incognita ꝑmanent. S iccirco ea
m̃bra a ueritatis tramite ñ deuiasse exi-¬
stimo: ut ꝑ suos actus capiti inuisibili
qui ẽ xp̃c subministrantes. remotis ꝓpri-¬
is uoluptatib. pauꝑib p̃bentes famulatũ.
intrepide ꝓ. rp̃o contumeliis affecti. ut eo¬
rũ spes & caput qui erat. rp̃c ad edifica¬

Expanded text:
one perculsi de his incognitis viris et de disone perculsi de his incognitis viris et de disRes namque mira et nostris temporibus valde stupenda, quia adhuc incognita humanae permanet infirmitati, a quibus sublata vel ubi deportata fuissent! Sed quid ex his quae praediximus membris sentiendum sit, ignoro, nisi per divinam dispensationem htum intellegi, quibus fuisset dignus sanctus martyr meritis, cum cruenta et secta ab se, adhuc eo vivente, membra, per cognitionem divinam ab eo loco assumpta, sub gloriae honoris condisse dubium non est, et tamen, ut diximus, hominimanent. Sed idcirco ea membra a veritatis tramite deviassent existimo, et per suos actos capite invisibili, qui est Christus, subministrantes, remotis propriis voluptatis, pauperibus praebentes famulatum, intrepide pro Christum contumeliis affecti, ut eorum spes et caput, quae erat Christus, ad aedifica