comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulier infelix ego sum. uinũq et
om̃e qdđ in ebriare potest ñ bibi. sed
effudi animã meã in conspectu dñi.
Ne reputes ancillã tuã qͣsi una de filiab
belial: quia ex multitudine doloriᷤ

Expanded text:
mulier infelix ego sum. Vinum et omne quod inebriari potest: non bibi: sed effudi animam meam in conspectu Domini. Ne putes ancillam tuam: quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e salutis ꝓpriȩ curã intꝰ conuersa ad
dñm mente gerunꝰ. Et qm̃ illi solum
ꝑfecte uł suȩ uł frat̾nȩ salutis curã gert
qui se intuitu diuinȩ gr̃e humiliter
subdunt. recte sequit Et adoniram
erat suꝑ huiꝰ cemodi indictionem.
excelsus. Quẽ meliꝰ quã ipsũ quẽ nomi¬
ne imitat᷑ insinuat. dñm uidelicet sal¬
uatorẽ: Et tc̃ adonirã opariis templi
p̾ponitur. ut sua ꝓuisione rite ordinet
quib mensib singuli adopandum
exeant. quib denuo ad curandũ domũ
suã redeant. cũ dñs & saluator nost̃
m̃tes scõꝵ p̾dicatoꝵ sua familiariꝰ illu¬
stratione informat. ad discernendũ
qnͣdo oporteat edificandi ȩccł̃iam opꝰ
inire p̾dicando. uł alia pietatis officia
p̃stando. & qnͣdo rursũ conueniat ad
suã ipsoꝵ conscientiã examinandã
qͣsi ad inspiciendã domũ suã reuerti.
& hanc orationib ac ieiuniis suꝑno
inspectore ac uisitatore dignã reddet

Expanded text:
nostrae salutis proprie curam intus conversa ad nostrae salutis proprie curam intus conversa ad Dominum mente, gerimus. Et quoniam illi solum perfecte vel suae, vel fraternae salutis curam gerunt, qui se intuitione divinae gratiae humiliter subdunt, recte sequitur : « Et Adoniram erat super hujuscemodi indictione. excelsus, quem melius, quam ipsum, quem nomine imitatur insinuat, Dominum videlicet Salvatorem? Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinet, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandum domum suam redeant, cum Dominus et Salvator noster mentes sanctorum praedicatorum sua familiarius illustratione informat ad discernendum quando oporteat aedificandi Ecclesiam opus inire praedicando, vel alia pietatis officia praestando, et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam reverti, et hanc orationibus ac jejuniis superno inspectore ac visitatore dignam reddere
Abbreviated transcription (Latin):
gimur. ꝑ ieiuniũ omia quib nos a con-¬
tagione uicioꝵ & illecebris scłi obserua¬
mus. ut libera mente & corpore casto di¬
lectiom ualeamꝰ inherere semꝑ nr̃i
conditoris & ꝓximi. Et isti sunt tres
milia latomoꝵ. Nam qͥa mensis pleni¬
tudine dierũ lunaris circuli ꝑficitur.
recte ꝑ illũ plenitudo uirtutis cuiꝰq
spũalis ostendit᷑. in qua mens fideliũ¬
a dño cotidiana illustratione qͣsi luna
a sole respicit᷑. Unꝰ uͦ mensis qͦ ligna
ad opꝰ templi cȩdebant elemosina est.
idest opꝰ miscđiȩ. qua erga salutẽ ꝓximi
ut ad unitatẽ scẽ eccłiȩ bene ꝓficiendo
pueniant. docendo. castigando. tẽpo¬
ralia cõmoda impendendo uite e mps.
monstrandol aborat. Duo autẽ elon
menses quib in domib suis manere
ac suis necessitatib st̃ uacare ꝑmissi
oratio ẽ & ieuiniũ. quib p̃ter ea que
erga necessitatẽ frm̃ foris oꝑamur.

Expanded text:
gimur. Per jejunium omnia quibus nos a congimur. Per jejunium omnia quibus nos a contagione vitiorum et illecebris saeculi observamus, ut libera mente, et corpore casto dilectioni valeamus inhaerere semper nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres mpli. Nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, recte per illum plenitudo virtutis cujusque spiritualis ostendita Domino quotidiana illustratione, quasi luna a sole respicitur. Unus vero mensis quo ligna ad opus templi caedebant, eleemosyna est, id est opus misericordiae, qua erga salutem proximi, ut in unitatem sanctae Ecclesiae bene proficiendo perveniant, docendo, castigando, temporalia commoda impendendo, vitae exempla monstrando laboramus. Duo autem reliqui menses quibus in domibus suis manere, ac suis necessitatibus sunt vacare permissi, oratio est et jejunium, quibus praeterea quae erga necessitatem fratrum foris operamur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dena milia ꝑm̃ses singulos opi scõ
instarent. magis denarĩ numeri sacra¬
mentũ ppendere debemꝰ. Dena namq
milia uiroꝵ isrł ad cȩdenda ligna in opus
domꝰ dñi mittunt᷑ qͥa quicũq doctores
atq insipientiũ eruditores st̃ ordinan-¬
di. decẽ p̾cepta legis ꝑ om̃ĩa & ipsi obser¬
uare & auditorib suis debent obseruan¬
da monstrare. s & p̾mia in celis futura
quȩ denario solent figurari. & ipsisꝑare
& auditorib suis sꝑanda debent semꝑ
intimare. Terni autẽ menses quoꝵ di-¬
stantia singulis erant lignoꝵ cȩsorib
imposita. ꝑfectionẽ triũ uirtutũ eugłi-¬
carũ typice denuntiat. elemosinȩ uide¬
licet. orationis & ieiunii. Per elemosinã
nãq comp̃hendunt᷑. omĩa quȩ ad dile¬
ctionẽ ꝓrimi explenda beniuole in fr̃s
operam᷑. ꝑ orationẽ om̃ia quib ꝑ internã
compunctionẽ nr̃o conditori comun¬

Expanded text:
ut dena millia per menses singulos operi suo ut dena millia per menses singulos operi suo instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur, quia quicumque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis, et ipsi per omnia observare, et auditoribus suis debent observando monstrare, sed et praemia in coelis futura quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum Ecarum typice denuntiant: eleemosynae videlicet, orationis et jejunii. Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia quae ad dilectionem proximi explendam benevole in fratres operamur. Per orationem omnia quibus per internam compunctionem nostro Conditori conjun
Abbreviated transcription (Latin):
Mittebatq eosinlibanũ. decẽ milia ꝑm̃ses
singulos uicissim. ita ut duob mensib
essent in domib suis.
bi pͥmo notandũ qđ ñ frustra salomon
oꝑarios de om̃i isrł elegit. neq erat ulla
portio ppłi de qͣñ digni tanto oꝑi uiri
assumerent᷑. qͥa nimirũ ñ nunc de una
stirpe aaron sacerdotes eligendi s de om̃i
st̃ ȩccłia querendi. qͥ edificare domũ dñi
uł exemplo suo uł dicto sufficiant. & ubi
cũq inuenti fuerint. mox in officiũ do¬
ctoꝵ absq ulla ꝑsonarũ acceptione ꝓmo¬
uendi. Talesq cũ ad erudiendos infidelẽ
atq in collegiũ eccł̃iȩ uocandos ordinant᷑.
qͣsi ad cȩdendas in libano tẽpli materias
uiri strenui atq electimittunt᷑. Etqͥdem
numerꝰ triginta miliũ quo idem lignoꝵ
cȩsores recensebant᷑. potest ad eoꝵ figurã
apte referri. qͥ in fide sc̃ẽ trinitatis sunt
ꝑfecti. Qđ doctorib maxime congruit
Uerũ qͥa triginta milia ita erant ordinata.

Expanded text:
cem millia per menses singulos vicissim. ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur: quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo vel dicto cunque inventi fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi: talesque cum ad erudiendos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in Libano templi materias viri strenui atque electi mittuntur. Et quidem numerus triginta millium, quo iidem lignorum caesores recensebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum quia triginta ita erant ordinata,
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dñi conueniunt. Quales fieri
uoluit eos qͥb loquit᷑ apl̃s dicens: cor¬
ripite inquietos. consolamini pusil¬
lammes. suscipite infirmos. patien¬
es estote ad om̃s. Prepositi autẽ qui
p̾erant singulis opib ipsi st̃ sacrȩ condito¬
res scͥpturȩ. quoꝵ magisterio in om̃ib eru¬
dimur. quomͦ inscios docere & contẽptoreᷤ
corripire. qͦmodo nos inuicẽ onera nr̃a
portare. ut impleamꝰ legẽ xp̃i conueniat
Recte p̾fati oꝑarii septuginta milia & octo¬
ginta milia eẽ phibent᷑. septuaginta mi-¬
lia uidelicet ꝓpt̾ sabbatismũ animarũ.
septimꝰ enĩ dies in sabbatũ idest requiẽ
consecratꝰ est. octoginta milia. ꝓpt̾ spem
resurrectionis quȩ octaua die id est post
sabbatũ in dño p̾cessit. & in nob̃ qͦ octa¬
ua die simul & octaua ȩtate futa sꝑatur.
Prȩpositi autẽ erant tria milia trecenti.

Expanded text:
domus Domini conveniunt, quales fieri domus Domini conveniunt, quales fieri voluit eos quibus loquitur Apostolus dicens: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Praepositi praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere et contemptores corripere, quomodo nos invicem onera nostra portare , ut impleamus legem Christi, conveniat. Recte praefati operarii septuaginta millia, et octoginta millia esse perhibentur. Septuaginta millia videlicet propter sabbatismum animarum septimus enim dies in Sabbatum, id est requiem consecratus est. Octoginta millia propter spem resurrectionis, quae octava die id est post Sabbatum in Domino praecessit, et in nobis quoque octava die, similiter, et octava aetate futura speratur. Praepositi aut
Abbreviated transcription (Latin):
toris. qͥmentes insipientiũ dolabro
ut bi dĩ exercent. eosq ab ea qͣ natistꝰ
estitudine ac deformitate tñsmuta¬
po contendunt. acregularit᷑ institu¬
tosunitati fideliũ edificationi uideli¬
at domꝰ di aptos reddere curant.
Qaͥ autẽ & ligna & lapides in monte.
gȩdunt᷑. & cęsa ac p̾parata utraq ma¬
tenes ad montẽ domꝰ dñi tranfert᷑.
patet sens qđ om̃s in monte suꝑbie
nati sumꝰ. Quicũq autẽ gr̃ã dĩ p̾ordi-
nati sumꝰ ad uitã. excidim᷑ cathecizan¬
do & sacram̃ta fidi ꝑcipiendo de mon¬
te suꝑbiȩ. & in montẽ domꝰ dñi transfe¬
rimur. qͥa eruti de potestate tenebrarũ
ad arcẽ uirtutũ quȩ ẽ in unitate. sc̃ȩ¬
iccłiȩ ꝑuenimꝰ. Notandũ aut̃ qd̾ idẽ
oparii ita erant distributi. ut pars in
monte. lapides cȩderet. pars itẽ onera
arguendi constantiã habent. quidã
mitiores ad consolandos pusillanimeᷤ
& infirmos subleuandos existunt. qͥdã
utrsq uirtutis munere p̾diti ad opus

Expanded text:
tores, qui mentes insipientium dolabra verbi Dei exercent, eosque ab ea in qua nati sunt tortitudine ac deformitate transmutare contendunt, ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna et lapides in monte caeduntur, ac caesa ac praeparata utraque materies ad montem domus Domini transfertur, patet sensus, quod omnes in monte superbiae nati sumus, quianati sumus ad vitam, excidimur catechizando et sacramenta fidei percipiendo de monte superbiae, et in montem domus Domini transferimur: quia, eruti de potestate tenebrarum, ad arcem virtutum quae est in unitate siae pervenimus. Notandum autem quod iidem operarii ita erant distributi, ut pars in monte lapides caederet, pars item onera tervos arguendi constantiam habent, quidam mitiores ad consolandos pusillanimes et infirmos sublevandos existunt, quidam utriusque virtutis munere praediti ad opus
Abbreviated transcription (Latin):
annȩ. suscitat de puluere egenũ & de
stercore erigit pauꝑem. ut sedeat cum
principib & soliũ glȩ teneat. contẽpti¬
biles ꝑsonas de mundo auferens posses¬
sores uirtutũ efficit. & scientia spũali
suꝑ mensã scripturarũ scãrũ cotiaie
secũ reficit:. Unde euenit ut tales solus
ne micha. Micha enĩ qͥs est latine resonst¬
qͥa frequent᷑ in ãmirationẽ ppłi tales ue¬
niunt. qͥ nuꝑ e despectu mundi ablat
głosi in ȩccłia dĩ dono apparebt̃.
ricordiã cũ amnon filio naas. sicut
Iuando fugit dauid a facie achis regi
geth. uenit ad naas regẽ ammon. Qui
fecit cũ eo miscd̾iam. multa imꝑtiendo
bona: De naas itaq uenit inspeluncã
modollã. ubi uenerunt ad eũ pat̾ &
moab. & dimisit apud eũ patrẽ & mati
& omnẽ domũ suã. Qđ uͦ postꝙͣ dixit
achis rex geth. hiccine ingrediet᷑ domũ
meã. abiit inde dauid & fugit in spe¬
luncã modollã. abiit inde subaudit᷑
rit. ante cuiꝰ faciẽ fugerat. intelligendi

Expanded text:
Annae: « Suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem: ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat . » Contemptibiles personas de mundo auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spiritali super mensam Scripturarum sanctarum quotidie secum reficit. Unde evenit, ut tales sobolem ur Micha. Micha enim qquia frequenter et in admirationem populi tales veniunt: qui nuper e despectu mundi ablati, gloriosi in Ecclesia Dei dono apparebunt. ricordiam cum Anon filio Naas, sicut Quando fugit David a facie Achis regis Geth, venit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam, multa impertiens ei bona. De Naas itaque venit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eum pater eMoab, et dimisit apud eum patrem et matrem, et omnem domum suam. Quod vero dixit Achis rex Geth: Hiccine ingredietur domum meam? Abiit inde David et fugit in speluncam Odollam. Abiit inde, subaudiendum est, rit, ante cujus faciem fugerat: intelligendus
Abbreviated transcription (Latin):
lon. ꝗͣ dauid in p̾lio cepit. & cesarie ut
inqͥunt & unguib p̾cisis scđ̾m lege̾ ac¬
cepit uxorẽ. & ex ea genuit thamar & ab¬
salon. & id̾o ad eũ fugisse ꝑhibent. Nam
qd sequit᷑. cessauitq dauid pseqͥ absalon.
in hebreo ut idem hebrei ferunt legit᷑.
cessauit itaq rex exire post absalon.idest¬
noluit exire ut reduceret absalon. s ꝑtra¬
ctans in corde suo qd̃ qͦtiens eũ uideret
totiens dolorẽ mortis ãmon ei ad memo¬
riã reduceret. iccirco cessasse dicit᷑ exire
post absalon. subaudit᷑ ut eũ ad ꝓpria
reuocaret. Illud etiã qdđ subinfert᷑ con¬
solatus est dauid suꝑ ãmon interitu.
ita intelligi uolunt. uidelicet post qu̾ã
noluit exire post absabon ut reduceret
eũ & uideret᷑ ab eo. cepit consolari suꝑ
morte amon. Quãdiu enĩ putabati
reduci absalon ut uideret᷑ a dauia
semꝑ mors amon filii sui animo es
occurrebat. Siue consolatꝰ est supes
Cinteritu. sicut nob̾ uidet᷑ eo qđ no¬

Expanded text:
 David in praelio cepit, et Caesareae, ut inquiunt, unguibus praecisis secundum legem, accepit uxorem, et ex ea genuit Thamar et Absalom; et ideo ad eum fugisse perhibent. Nam quod sequitur: « Cessavitque David persequi Absalom, » in Hebraeo, ut iidem Hebraei ferunt, legitur: « Cessavit itaqid exire ut reduceret Absalom, sed pertractans in corde suo, quod quoties eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco cessasse dicitur exire post Absalom, subauditur ut eum ad propria revocaret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super Amnon interitu, » ita intelligi volunt, videlicet postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quandiu enim putabatur reduci Absalom, ut videretur a David, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat: sive consolatus est super ejus interitu, sicut nobis videtur, eo quod no
Abbreviated transcription (Latin):
nos seu ꝑ semetipsũ resecat etiã cũ relaxat
Ab electis enĩ suis iniquitatũ maculas stu¬
det tẽporali afflictione tergere. quas in
eis in ꝑpetuum non uult uidere.
t ieninauit dauid ieiunio. & ingressus
seorsũ iacuit super terrã. & cȩtera.
Iauid septẽ dieb humo recubans ꝓ faci¬
nore suo donec infans moreret᷑ ꝑfectã
gessit penitudinẽ. cunctis uidelicet de¬
linquentib formã relinquens peniten¬
tiȩ. ut qͦtiens qͥspiã nr̃m in qͦlibet labit᷑
facinore tã diufletu insistere debeamꝰ.
donec peccati desideriũ in uoluntate nr̃a
funditꝰ aboleat᷑. Septẽ uͦ dieb septiformẽ

Expanded text:
nos seu per semetipsum resecat etiam cum relaxat. nos seu per semetipsum resecat etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult videre. « Et jejunavit David jejunio, et ingressus scorsum jacuit super terram, » etc. David septem diebus recubans pro facinore suo, donec infans moreretur, perfectam gessit poenitudinem, cunctis videlicet delinquentibus, formam relinquens poenitentiae: ut quoties quispiam nostrorum in quolibet labitur facinore, tandiu fletu insistere debeat, donec peccati desiderium in voluntate nostra funditus aboleatur. Septem vero diebus, septiformem
Abbreviated transcription (Latin):
infundit. De maiore nos lapsu terruit.
s de reꝑatione roborauit. Sic qͥppe semꝑ.
sic nos diuina miscđia & suꝑbientes re-¬
primit. & ne ad desꝑationẽ corruamꝰ.
fulcit. S requirendũ est si peccatũ ad
tã detestabile dñs tͣnstulit. qͥd est qd̾ oĩa¬
quȩ de eodẽ peccato ꝑ ꝓpħam ei a dño
dicta st̃ postmodũ tolerauit. S ꝓcul
delet. ut eũ sine ultione ñ deserat: Aut
enĩ ipse hoc homo in se penitens punit.
aut hoc ds cũ homine uindicans ꝑcutit.
Ne quaꝙͣ gͥ peccato parcit᷑. qd̾ nullatenus
sine uindicta laxat᷑. Sic enĩ dauid audire
post conuersionẽ meruit. dñs transtulit
peccatũ tuũ. & tam̃ multis post cruciatib
afflictꝰ ac fugiens. reatũ culpȩ ꝙͣ ꝓpetraue¬
rat exoluit. sic nos salutis uindicta acul¬
pa pͥmi parentis absoluim. s tam̃ reatũ
eiꝰdem culpȩ diluentes absoluti qͦ adhuc
carnalit obimꝰ. qͥa delicta nr̃a siue ꝑ

Expanded text:
infundit. De majorum nos lapsu terruit, infundit. De majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper sic nos divina misericordia superbientes reprimit, et ne ad desperationem corruamus fulcit. Sed requirendum est, si peccatum David tam detestabile Do dicta sunt, postmodum toleravit? Sed procul d, sed sine ultione non deserit: aut enim ipse hoc homo in poenitentem punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccatum parcitur, quod nullatenus sine vindicta laxatur. Sic enim David audire post conversionem meruit: « Dominus transtulit peccatum tuum, » et tamen multis post cruciatibus afflictus aufugiens, reatum culpae quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis vindicta, a culpa primi parentis exsolvimur, sed tamen reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus: quia delicta nostra, sive per
Abbreviated transcription (Latin):
Secreto gͦ dispensationis ordine. unde seuire
ꝑmittit᷑ iniquitas diaboli. inde pie ꝑficit᷑
benignitas di. qͥa aduersariꝰ nr̃ in de obtem¬
perat nutib suꝑnȩ gr̃ȩ unde exercet iram
nequissimȩ uoluntatis suȩ. S notandũ est
qͥa ad hoc in scͥptura sacra uiroꝵ taliũ idest
dauid & petri peccata st̃ indita. ut cautela
mioꝵ sit ruina maioꝵ: Ad hoc uͦ utroꝵq
illic & penitentia insinuat᷑ & uenia. ut speᷤ
pereuntiũ sit recuꝑatio ꝑditoꝵ. De statu
gͦ suo dauid cadente nemo supbiat. de la¬
psu etiã suo dauid surgente nemo desꝑet:
Ecce ꝙͣ mirabilit̾ sqͥptura sacra eodẽ uerbo
suꝑbos p̾mit. qͦ uerbo humiles leuat.
Unãq rem gestã retulit. & diuerso modo
suꝑbos quidẽ ad humilitatis formidinẽ.
humiles uͦ ad spei fiduciã reuocauit.
Omestimabile noui generis medicamentũ.
qd uno eodẽq ordine positũ & premendo
tumentia exsiccat. & subleuando arentia

Expanded text:
Secreto dispensationiSecreto dispensationipermittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei: quia adversarius noster ideo obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Sed notandum est, quia ad hoc in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri, peccata sunt indita, ut cautela minorum sit ruina majopoenitentia insinuatur et venia; ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat. De lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo superbos premit, quunamque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis fortitudinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia
Abbreviated transcription (Latin):
uiciũ nͥ uulnꝰ: Quia gͦ nos de medicam̃¬
to uulnꝰ facimꝰ. facit ille de uulnere
medicamentũ. ut qͥ uirtute ꝑcutimur.
uicio curemur. Nos nãq uirtutũ dona
retorquemꝰ in usũ uicioꝵ. ille uicioꝵ il¬
lecebras assumit in arcẽ uirtutũ & salu¬
tis statũ ꝑcutit ut seruet. ut qͥhumili¬
ligant᷑ Cũq eos antiquus hostis ex
uno uicio ꝑcutit ut concidant. ex alio
qͦ ligat ne surgant. Consideret itaq
homo cũ qͦ aduersario bellũ gerat. & si
ñ se in aliqͦ deliquisse ꝑpendit. saltẽ ad
culpã ꝑtrabi ex culpa ꝑtimescat. ut stu¬
diose uitent᷑ uulnera quib frequent᷑
saluti etiã uulnerib seruit. Erudien¬
dos enĩ sicut diximꝰ electos suos dñs sepe
tẽptatori subicit. sicut post paradisi clau
sia p tercu celi secreta. nereuelationũ
nagnitudine Paulꝰ extolli potuisset.
psa hac tẽptatione disponit᷑. ut qͥ clati
ꝑire poterant. humiliati a ꝑditione seruent᷑.

Expanded text:
nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamenisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humililigantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter saluti, etiam vulneribus servit. Erudiendos enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolli potuisset, ei psa tentatione disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur.
Abbreviated transcription (Latin):
seuire ꝑmittit᷑. ut qͥ in cogitatione cla¬
ti sunt. ꝑ carnis luxuriã ꝓsternant᷑
Scimꝰ autẽ. qͥa aliqñdo minꝰ est in cor¬
poris corruptionẽ cadere. ꝙͣ cogitatio¬
ne tacita ex deliberata elationẽ peccart
Sed cũ minꝰ turpis suꝑbia credit᷑ miuꝰ
uitat᷑. luxuriã uͦ eo magis erubescunt
homines qͦ simul om̃s turpẽ nouert̃
Unde fit plerũq ut ñ nulli post supbũ
in luxuriã corruentes. ex aꝑto casu ma¬
lũ culpȩ latentis erubescant. & tc̃ etũ
maiora corrigunt cũ ꝓstrati iimmins
grauiꝰ confundunt᷑ Reos enĩseint̾ mus¬
ra conspiciunt. qͥ se liberos int̾ grauios
xatos ñ nunꝙͣ maliguꝰ sꝑs de culpl
Ia cliã trahit. & unde plus pcutit ĩ de
cũ quẽ ceꝑat amittit: atq unde uicisse
cenit᷑ inde supatur. Considerare libet
fauore nos continet. Ecce qͥ de uirtute
se extulit. ꝑ uiciũ ad humilitatẽ redit
Qmiuͦ acceptis uirtutib extollit᷑. ñ gladio
sed ut ita dixerĩ medicam̃to uulnerat᷑.

Expanded text:
tione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptione cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur, luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quo simul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque ut nonnulli per superbiam in luxuriam corruentes, ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigunt, cum prostrati in minimis gravius confunduntur; reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora xatos, nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit, et dum plus percutit, inde eum quem ceperat, amittit: atque unde prius vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet favore nos continet. Ecce qui de virtute se extulit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dixerim, medicamento vulneratur.
Abbreviated transcription (Latin):
lis dauid de capite tulit. & sibimet dia¬
dema inde formauit. cũ redẽptor nr̃
ex contͣria potestate regnũ auferens.
sibunet insigne decorũ parauit. Iuȩ
autẽ meliꝰ corona ueri dauid intelligit᷑.
regẽ uidelicet xp̃m corde credulo no¬
biliter ambit. & digne conuersans de¬
center coronat. Omĩs eniꝰ scõꝵ labor
& certamen atq uictoria ad honorẽ
celestis regis refert᷑. qͥa ipse est cui om̃e
genu flectit᷑. cȩlestiũ & terrestriũ atq
infernoꝵ. & om̃is lingua confitet᷑. quia
añs nic ingła est d̃ĩ patris. Rabath gͦ
ciutas est regni ãmon. quȩ nc̃ philadel¬
sia uocat᷑. Cuiꝰ meminit & ieremias.
ꝓpiu. Interpretat᷑ gͦ rabath multi.
t siluator in eugłio dicit. qͥ multi
uenient ab oriente. & occidente. & recũ¬
bent cũ abrahã. ysaac & iacob in regno¬

Expanded text:
lis David de capite tulit, et sibimet dialis David de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem coelestis regis refertur, quia ipse est, cui omne genu flectitur, coelestium, terrestrium atque infernorum, et omnis lingua confitetur, quian gloria est Dei Patris . » Rabath ergo civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ꝓpriũ rẽgis. s ydolũ fuit. & int̾pte
tat᷑ rex eoꝵ. Rex eoꝵ nocat᷑ ut hebrti
uolunt ydolũ illoꝵ qđ hic uocatur
melchom cuiꝰ diadentatis aurũ & gemis
conflassei& purgasse dicit᷑ dauuid scađm
legẽ. & fecisse inde sibi diadema. quod
hic positũ super caput erꝰ diciturꝰ
hed & p̃dam ciuitatis asportauit mulã
ualde ppłimq er ad ducens serrauit s c
eũegit suꝑ eos ferrata carpenta anisis
cultris & transduxit in tỹ polater us
aest serrauit ferratis carpentis corpora
pominũ. & diuisit cultris ferreis sicut
literis diuidi solent. qͥ ex paleis & luto
constituunt᷑. Uictoria autẽ hȩc damd
in ãmonitis quã dux suus bellando
mchoauit. s rex ipse ꝑficit. qͥd signifi¬
cat nͥ regis nr̃i uictoriã in cunctis gen¬
tib Dux enĩ dauid contͣ hostes bellũ
ai potentes scutũ fidi opponit. S fimꝰ
certaminis & triumphꝰ belli ad regẽ

Expanded text:
nomen proprium rnomen proprium rtatur rex eorum. Rex eorum vocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom; cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum legem; et fecisse inde sibi diadema, quod hic positum super caput ejus dicitur. « Sed et praedam civitatis asportavit multam valde. Populumque ejus, adducensircumegit super eos ferrata carpenta. Divisitque cultris et transduxit in typo laterum. » Id est serravit ferratis carpentis corpora hominum, et divisit cultris ferreis, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum ntra mundi potentes scutum fidei opponit, sed finis certaminis, et triumphus belli ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ suã scilicet miscdđiam gratuitã qͣ eũ
diligere dignatꝰ est. cũ utiq er dilectione
& miscd̾ia indignꝰ existeret. quem con¬
stabat manzirem esse.Ax
git᷑ pugnabat ioab contra rabath filig
ãmon. & expugnabat urbẽ regiã Ni¬
sitq ioab nuntios ad dauid dicens. Di¬
micaui aduersꝰ rabath. & capiendaest
urbs aquarũ. Nc̃ gͥ congrega reliquã
partẽ ppłi & obside ciuitatẽ & cape eam
ne cũ ame uastata fuerit urbs. nomi¬
ni meo ascribatur uictoria.
otandũ qđ in hebreo qnͣdo cũ adiectio¬
ne ponit᷑ nominũ. rabbath scribit᷑ sic̃
est hic. qnͣdo uͦ sine adiectione nomi¬
nũ. non rabbath sed raba scribitur.
ongregauit itaq dauid omnẽ ppłm.
& ꝓfectus est aduersũ rabath. Cumq
dimicasset cȩpit eã. & tulit diadema
Tulit in qͥt dauid coronã melchom de
capite eiꝰ. & inuenit in ea auri pondo
talentũ. & p̾ciosissimas geminas. feciti¬
sibi diadema inde. Melchom qͥpe ñest

Expanded text:
icet misericordiam gratuitam, qua eum diligere dignatur, cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat manzerem esse. « Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, et expugnabat urbem regiam; misitque Joab nuntios ad Damicavi adversus Rabath, capienda est urbs aquarum. Nunc ergo congrega reliquam partem populi: et obside civitatem, et cape eam, ne, cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria.otandum quod in Hebraeo, quando cum adjectione ponitur nominum, Rabath scribitur, sicut est hic. Quando vero sine adjectione nominum non Rabath, sed Raba scribitur. « Congregavit itaque David omnem populum, et profectus est adversum Rabath. Cumque dimicasset, cepit eam et tulit diadema « Tulit, inquit, David coronam Melchom de capite ejus, et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque diadema inde. » Melchom quippe non est
Abbreviated transcription (Latin):
nentur in nob̾ uicia. & pͥnceps peccati.
qͥ falsã pacẽ ꝑiclitantib spondet. ne nos
imparatos inueniens. atq imꝓuisos tru¬
patris pax int̾pretat᷑. ã mon donans. &
thamar a maritudo. Qui enĩ menbra sua
donat libidini. & semetipsũ tradit ser¬
uire iniquitati ad iniquitatẽ. in peccati
a maritudinẽ cadit. licet inimicꝰ se qͣsi
patrẽ pacis ostendat. & ꝓspera pro talib
factis ꝓuenire falso ꝓmittat. Necesse ẽ
enĩ cito ad penitentiã post scelꝰ redeamꝰ.
neforte diabolꝰ si adhuc ebrietati inser-¬
uierimꝰ & in luxũ scłi resoluam᷑. ꝑ obtẽ¬
perantes sibi malignos sp̃s in necẽ nr̃am
conspiceret. ac morti ppetuȩ tradat
Porro absalon fugiens abiit ad tholomai
filiũ amiur. regẽ gessur. & cȩt̾a usq qͦ ait.
cessauitq dauid rex ꝑsequi absalon. eo
qdđ consolatꝰ esset suꝑ ammon interitu.

Expanded text:
nentur in nobis vitia et princeps peccati, nentur in nobis vitia et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, nos imparatos inveniens, atque improvisos trupatris pax interpretatur: Amnon donans, et Thamar amaritudo; qui enim membra sua donat libidini, et semetipsum tradidit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati amaritudinem cadit: licet inimicus se quasi patrem pacis ostentet, et prospera pro talibus factis provenire falso promittat. Necesse est enim ut cito ad poenitentiam post scelus redeamus, ne forte diabolus, si adhuc ebrietati inservierimus, et in luxum saeculi resolvamur, per obtemperantes sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalom fugiens abiit ad Tholomai filium Ammiud, regem Gessur, » etc., usquequo ait: « Cessavitque David rex persequi Absalom, eo quod consolat
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit. & fecit suꝑ eos tribulas & tͣhas
& ferrata carpenta transire ita ut dissi¬
parent᷑ & contererent᷑. Sic fecit dauid
cunctis urbib filioꝵ ãmon. & reuersꝰ
est cũ om̃i ppło in ierłm. Iccireo ista sub¬
habuit ãmon sororẽ suã thamar
post peccatũ magno odio nimiᷤᷤ. & cȩt̾a.
Immon sororẽ suã thamar causa of-¬
fensionis dauid patris sui incestauit.
Hoc enĩ fuit initiũ scandali domui erꝰ.
Qđ autẽ post ppetratum scelꝰ exosam eã
habuisse legit᷑. eoꝵ ꝑsonam expressit. qͥ
post admissũ qđ libet facinꝰ maiꝰodiũ
habent ꝗͣ ante ppetrationem illud di¬
lexerant. & ob hoc citiꝰ ueniã consequunt᷑
ꝗͣ illi qͥ faciunt & diligunt. si tam̃ in ali¬
ud uiciũ denuo ñ offendunt. sic̃ ãmon
qͥ post admissũ stuprũ in sorore sua ob
hoc mortẽ ñ euasit. qͥa ebrietatem quȩ
fomes est luxuriȩ ñ uitauit.
Aoralit̾ gͦ monemur hoc facto ut semp
caute & prudent̾ agamꝰ ne forte. domi¬

Expanded text:
eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire: ita ut dissecarentur et contererentur. » Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon, et reversus est cum omni populo in Jerusalem. Idcirco ista subhabuit Amnon sororem suam Thamar post peccatum, magno odio nimis, etc. Amnon Thamar sororem suam causa offensionis David patris sui, incestavit: hoc enim fuit initium scandali domui ejus. Quod autem post perpetrato scelere exosam eam habuisse legitur, eorum personam expressit, qui post admissum quodlibet facinus majus odio habent quam ante perpetrationem illud dilexerant, et ob hoc citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et diligunt, si tamen in aliud malum denuo non offendunt. Sicut Amnon, qui post admissum stuprum in sorore sua, ob hoc mortem non evasit, quia ebrletatem, quae fomes est luxuriae, non vitavit. Moraliter vero monemur hoc facto, ut semper caute ac prudenter agamus, ne forte domi
Abbreviated transcription (Latin):
eta quȩ tulerat de uniuersis gentib
uniuersis gentib c̃uocat ad fidem suã.
ilios auri loco hoc est sensu spuali p̾cla¬
ros. alios argenti hoc ẽ eloquentiȩ nito¬
re splendentes alios uͦ p̾dicatione diui-¬
na sonoros. scĩficat dño: ut in eiꝰ tab̾na¬
culo fidelit᷑ deseruientes. ipsiꝰ ministe¬
tio in ȩternũ decentissime ꝑfungant᷑:
ecit qͦ sibi nom̃ dauid cũ reuerteret᷑¬
capta sỹria in ualle salinarũ cesis decẽ
& octo milib. Eecisse sibi nom̃ dicit᷑.
qͥr in ualle salinarũ cesis decẽ & octo
milib erexit sibi fõrnicẽ triumphalẽ.
ftcit etiã sibi nom̃. qͥa uicta syria da¬
masci & sẏria sobal. erexisse sibi dicit᷑
Alterũ fornicẽ triumphalẽ. Et si qu̾e
mouet qd in plerisq latinoꝵ codicib

Expanded text:
aerea quae tulerat de universis gentibusaerea quae tulerat de universis gentibusuniversis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur. « Fecit quoque sibi David capta Syria in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus. » Fecisse sibi nomen dicitur, quia in valle Salinarum caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Sobal, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet, quod in plerisque Latinorum codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ad occidendũ & unũ ad uiuifican¬
dũ. occultã ipsiꝰ dñi nr̃i iu xp̃i desi
deli alios gratuita miseratione uiuisi¬
cans. ad eternã libertatẽ p̃destinauit:
alios uͦ occulto iudicio in sua impie¬
tate derelinquendo. in ꝑpetua morte
damnauit. Qd̾ autẽ dauid moab qui
interpretat᷑ de patre. & syria damasa
& cȩt̾as regiones ditioni suȩ subiu¬
gans fecit eas tributarias. mysticesi
pensũ seruitutis sibi reddere.
dũ singule quȩq nationes in noni¬
nis eiꝰ confessione adunatȩ. deuoti
cnsuĩ bonoꝵ opum illi ex soluunt
Sumiscus enĩ nobilis est urbs fencis
pas̃ uocabulo qͦ & maseth ancillȩ abra¬
pon filiꝯ appellatꝰ est. Et damascus i
suinccta libidine. suꝑba spũ. sanguinẽ
humanũ in explebilit᷑ sitiebat. nunc
mundata baptismate xp̃i sublimis
ꝑsicti uirtutũ. sanguinis eiꝰ poculũ
desiderat ꝑcipere. Quid autẽ signifi¬
eat qđ dauid uasa aurea & argentea atq

Expanded text:
unum ad occidendum et unum ad vivificanunum ad occidendum et unum ad vivificandum. » Occultam ipsius Domini nostri Jesu deli, alios gratuita miseratione vivificans, ad aeternam libertatem praedestinavit, alios vero occulto judicio in sua impietate derelinquendo, in perpetua morte damnavit. Quod autem David Moab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasi, et caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecit esse tributarias: mystice sipensum servitutis sibi reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoenicis eodem vocabulo, quo et Masec ancillae Abraham filius appellatus est; et Damascus inhumecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atque
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo uoluit uti scͥptura & in planctu
dauid: aquilis uelociores. leonib fortio¬
res. Cui simillimũ est illud etiã scłarium
litterarũ: quȩ candore niues anteirent
cursib auras. Qd autẽ mensos eos funi¬
culo dixit. funiculũ allegorice ꝓ sorte
posuit. eo qđ funiculo soleant agroꝵ
spacia metiri. Unde scriptũ est. & sorte
diuisit eis terrã in funiculo distributi¬
onis. Significat autẽ qͥa tã libera dispo¬
sitione dauid regiones moabitarim
heredib quib uellet diuideret quis
possessor quilibet agrosꝓprios ad nitĩ
hoc allegorice dictũ. significans qđ¬
dauid in sua potestate habuerit nula
utiq contͣdicente qͦs eoꝵ neci daret
contumaces. quib parceret subiecti
D auid philistiim ꝑcussit. quia xp̃c dñs
de aeriis potestatib triumphans. fre¬
nũ erroris qđ humano generi impo¬
suerat confregit. Qd̃ autẽ ait. ꝑcussit
moab & mensꝰ est duos funiculos.

Expanded text:
verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David, aquilis velociores, leonibus fortiores . Cui simillimum est illud etiam saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensus eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, eo quod funiculo solent agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nuthoc allegorice dictum significans quod in sua potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, et quibus parceret subjectisDavid Philisthiim percussit, quia Christus Dominus de aereis potestatibus triumphans, frenum erroris quod humano generi imposuerat, confregit. Quod autem ait: « Percussit Moab et mensus est duos funiculos,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uͦ scriptũ est de dauid. & ꝑcussit moab.
& mens est eos funiculo coequans terrȩ.
ẏꝑbolice debet accipi: Non enĩ fieri po¬
terat ut homines in t̾ra uiuentes in cantũ
humiliarent᷑. donec ipsiꝰ t̾rȩ dorso funi¬
culo suꝑextenso comꝓbante apparerent
eqͣles. s immensã humiliationẽ captȩ
& oppssȩ gentis uoluit scͥptura hoc uerbo
accumulare. ut diceret coȩquatos eoᷤ t̾re.
qͣsi adeo essent euirati atq contempti.¬
ita ut in nullo ampliꝰ homines in terra
degentes. ꝗͣ t̾ra ea quȩ nullos haberet
homines possent ualere. Huiꝰmodi locu¬
tionis plura habes exempla in scͥpturis.
qͣle est illud eugłii: sunt autẽ & alia mul¬
ta quȩ fecit nic. quȩ si scribant᷑ ꝑ singu¬
la nec ipsũ arbitror mundũ capere eos
qͥ scribendi st̃ libros. Quomͦ enĩ ñ capet
mundꝰ libros. qͥ scribi potuissent in mun¬
do: S ad insinuandã magnitudinẽ &
multitudinẽ oꝑum dñi. dictũ est. Tali

Expanded text:
Quod scriptum est de David: Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo coaequans terrae, hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso funiculo super extenso comprobante apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et oppressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae, quasi a Deo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes quam terra ea quae nullos haberet homines possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale est illud Evangelii: Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . Quomodo enim non caperet mundus libros qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ hoc. filiꝰ qͥ natꝰ ẽ tͥ morte morietur.
ic considerare possumꝰ. quantũ ualet
ap̃ dm̃ humilis & uera pęnitentia si ex
corde fuerit. Nam dauid nichil aliud dix
postꝗͣ peccatũ suũ increpatus a ꝓpħa co¬
conuers ingemueris. saluus eris. Et illud:
nolo mortẽ peccatoris. s ut conuertat᷑
& uiuat. Hinc iterũ scriptũ est: peccator
in quacunq die conuersꝰ fuerit. omnia
peccata eiꝰ in obliuione erunt corã me.
Sic nimirũ petrus respectꝰ a dño fleuit.
& peccatũ negationis flendo diluit.
Sic latro in momento in extremitate
uitȩ confitendo dm̃ & peccatũ suũ co¬
gnoscendo. dicens. nos digna factisieꝗ¬
pimꝰ. paradisũ ꝓmeruit.S qͥa erigo¬
te causa dauid ad mediũ deducto in
ordine hẏstoriȩ tanti facinoris mens¬
riam feciꝰ lectoris fortasse amiꝰ
assumit. illesos a corporalib uicus
ñ custodit. Unde qͥa satisfieri citiꝰere¬
dimꝰ. breuit᷑ respondemꝰ. Nonnulli

Expanded text:
lius qui natus est tibi morte morietur. » Hic considerare possumus quantum valet apud Deum humilis et vera poenitentia, si ex corde fuerit. Nam David nihil aliud dixit, postquam peccatum suum increpatus a propheta coconfessus ingemueris, salvus eris. » Et illud: « Nolo mortem peccatoris, sed potius ut convertatur et vivat . » Hinc iterum scriptum est: « Peccator, in quacunque die conversus fuerit, omnia peccata ejus in oblivione erunt coram me . » Sic nimirum Petrus respectus a Domino flevit et peccatum negationis flendo delevit. Sic latro in momento, in extremitate vitae confitendo Deum, et peccatum suum cognoscendo, dicens: « Nos digna factis recipimus , » paradisum promeruit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto in ordine historiae, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus assumit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit? Unde quia satisfieri citius credimus, breviter respondemus, nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
set ad eũ. dix̃ er Duo uiri erant in ciuitate
una. & reł. Sciendũ est qd̾ nathan ꝓpħa
ad dauid regẽ ñ statĩ qnͣdo in bersabee.
ipse dauid peccauit. a dnõ missꝰ est: sed
postꝙͣ eandẽ mulierẽ in domũ suã intro¬
duxit atq filiꝰ ex ea natꝰ est. ut abstinentia
peccati occasionẽ ñ haberet defensionis.
Cũ autẽ a p̃positis eccłiȩ huiꝰ scłi potentes
arguunt᷑. priꝰ ꝑ quasdã similitudines
uelud de alieno negocio requirendi suñ.
Et cũ rectã sententiã qͣsi in alterũ contra
se ꝓtulerint. tc̃ modis congruentib de
ꝓprio reatu feriendi st̃. ut mentes tẽpora¬
li potentia tumidȩ contͣ corripientem
nequaꝗͣ se erigant. quȩ sibi suo iudicio
suꝑbie ceruicẽ calcant. & innulla sui
defensione se erigant quas sententia

Expanded text:
iri erant in civitate una, etc. » Sciendum est quod Nathan propheta ad David regem, non statim quando in Bethsabee ipse David peccavit, a Domino missus est, sed postquam eamdem mulierem in domum suam introduxit, atque filius ex ea natus est, ut obstinatio peccati occasionem non haberet defensionis. Cum autem a praepositis Ecclesiae hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut de alieno negotio requirendi sunt. Et cum rectam sententiam quasi in alterum contra se ipsi protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt, et ut mentes temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia
Abbreviated transcription (Latin):
mentis quã peccando ꝑdiderant. satisfa¬
ciendo recipiant. & sic demũ in conspectu eiꝰ
stare ualeant. Nec credendũ est utiq qd̾ dauid
nr̃ milites suos uł inultos eẽ patiat᷑. qͥ hosteᷤ
suos exercitu congregato suꝑat. ac uindicat

Expanded text:
mentis, quam peccando perdiderant, satisfamentis, quam peccando perdiderant, satisfaciendo recipiant, et sic demum in conspectu ejus stare valeant. Nec credendum est utique, quod David noster milites suos inultos esse patiatur, qui in hostes suos exercitu congr
Abbreviated transcription (Latin):
ctor uidet᷑ eẽ. & pͥnceps huiꝰ mundi
ppłi uidelicet merentis & sempinangu¬
stu c̃stituti. qͥ compͥmere uł coangusta¬
re homines desiderat: Sicut enĩ ãnon
rex moab seruos dauid ad se missos
deturpauit atq ludibrit᷑ fedatos ad
cundẽ dauid remisit. ita & diabolꝰ prin¬
ceps buiꝰ mundi plerosq religiosos &
p̃dicatoꝵ u̾bi dĩ conuersationẽ ꝑ surri¬
pientia uicia deturpare consueuit. qͥ
dũ eoꝵ latentia mala in aꝑta & flagiti¬
osa ꝑpetrataq luxuria detegit. qͣsi eoꝵ
indumentis usq ad nates abscisis. nudos¬
a dignitate castitatis derelinquit. & in
oculis hominũ turpia facta quȩ ipse
psuaserit reuelat. & dũ pristinam eoꝵ
fortitudinẽ eripit. uelut barbã radit.
Quos tam̃ uerꝰ dauia dñs scilicet & salua¬
tor urͣ clementi respectu ꝑ pęnitentiã
ab indulgentia ñ excludit. quos & in
iericho hoc est sub anathemate peniten¬
diȩ & opprobrio melioꝵ residere iubet.
donec sacram̃ta spualia & fortitudinẽ

Expanded text:
t et princeps hujus mundi, populum videlicet moeroris et semper in angustia constituti, qui comprimere vel coangustare homines desiderat. Sicut enim Hanon rex Moab servos David, ad se missos, deturpavit, atque ludibriter foedatos ad eumdem David remisit: ita et diabolus princeps hujus mundi, plerosque religiosos et praedicantes Verbi Dei conversationem, per subrepentia vitia deturpare consuevit. Qui dum eorum latentia mala, in aperta flagitiosa perpetrataque luxuria detegit, quasi eorum indumenta usque ad nates abscisa, nudosa dignitate castitatis derelinqui: et in oculis hominum turpia facta, quae ipsi persuaserat, revelat. Et dum pristinam eorum fortitudinem eripit, velut barbam radit. Quos tamen verus David, Dominus scilicet et Salvator clementi respectu, per poenitentiam, ab indulgentia non excludit: quos et in Jericho, hoc est sub anathemate poenitentiae et opprobrio meliorum residere jubet: donec sacramenta spiritualia et fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
di despicit. dĩ dono utilis ad spũale mi¬
nisteriũ in eccła apparebit. Quid est gͦ
qđ dauid sibam seruũ saul aliquẽ de stir-¬
pe saul quęsitans eo reuelante miphibo-¬
seth inuenit. nͥ quia redẽptor nr̃ electoꝵ
numerũ discutiendo int̾ eos qͥ contẽpti
mundũ reliquert̃ ad se uenire fecit:
Siba enĩ egressꝰ uenit int̾pretat᷑. Int̾roga¬
tus gͦ siba a rege. imphiboseth filiũ io¬
nathȩ in domo machir filii amihel in
lodobar eẽ respondit. Quȩ res p̃senti expo¬
sitioni bene c̃uenit. Interpretatur enĩ
machir uendens uł de infirmitate. ami¬
hel ppłs eiꝰ ds. lodobar ipse uerbum.
Deniq dauid nr̃ contẽptibiles hꝰ mundi.
& ea quȩ ñ st̃ eligens. ut ea quȩ st̃ destru¬
at. eos uendibiles mundo & in infirmita¬
te constitutos repiendo. ppło suo dignos
uerbo p̾dicationis assciuit. eisq regium
honorẽ int̾ filios habere concessit. Unde
& dauid agros saul & seruitia miphibo¬

Expanded text:
di despicit, Dei dono utilis ad spirituale midi despicit, Dei dono utilis ad spirituale ministerium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam, servum Saul, de stirpe Saul quaesitans, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quod Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum reliquerunt, ad se venire fecit? Siba enim egressus venit interpretatur. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonathae in domo Machir filii Ammiel in Lodabar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit. Interpretatur enim Machir vendens, vel de infirmitate; Ammiel, populus ejus Deus; Lodabar, ipse verbum. Denique David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat , eos vendibiles mundo et in infirmitate constitutos, reperiendo populo suo dignos, verbo praedicationis ascivit, eisque regium honorem inter filios habere concessit. Unde et David agros Saul et servitia Miphibo