comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rii ullici. atenses. textores
oꝑarii q̃q rustici qͥ agͦrum
colendorum causa hñt᷑ ex qͥ̃b
agris pat̾familias fructuᷤ ca-¬
ꝑet qͥb se tolaret. Omnes de¬
niq seruos quos quisq emis¬
s ut ipse hab̃et. au eis ad ali¬
usus sui cã patremfamilias
hab̾e qͥ ad eiꝰ corpꝰ tuend̾ atꝙ
ipsiꝰ cultũ p̃positi destinatiq¬
bicłarii. coci. ministratores
significõnes ht̃. unam cũ õs
seruos pueros appellaremꝰ al¬
etatem puerilem demonstra.
ces. ⁊ ficꝰ ⁊ uuas dũtaxat dura¬
essent qͣs ñ uini causa hab̾emꝰ
cet. dolia aũ ⁊ serias tam diu
amphorarum eẽ ut c̃uinũ
habeant cum in uasis uma¬
riis cum mnanes sint tunc ex¬
tͣ nũm uinariorũ sint qͥaali¬
ud in his claudi possit.

Expanded text:
rii, uilici, atrienses, textores, rii, uilici, atrienses, textores, operarii quoque rustici, qui agrorum colendorum causa haberentur, ex quibus agris pater familias fructus caperet, quibus se toleraret, omnes denique seruos, quos quisque emisset, ut ipse haberet atque eis ad aliusus sui causa patrem familias habere, quid ad eius corpus tuendum atque ipsius cultum praepositi destinatiqbicularii, coci, ministratores significationes habet: unam, cum omnes seruos pueros appellaremus: alm, cum aetatem puerilem demonstrareces et ficos et uuas dumtaxat duraessent, quas non uini causa haberemucet: dolia autem et serias tamdiu iamphorarum esse, ut, cum uinum habeant, tum in uasis uinariis, cum inanes sint, tum extra numerum uinariorum sint, quia aliud in his addi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
um in testa¬
m̃to scͥptum ess ut heres in
fiur̃e aut in monum̃to dũ¬
taxat aureos .c. consumẽt ñ
licet minꝰ consũmẽ si ampliꝰ
uellet licet neq obeam rem
cilie ita rescͥptum erat seruoᷤ
quos domum qͥs duc̃et suo
usu ꝓ his portorium ne dato
q̃rebat᷑. si quis a sicilia seruoᷤ
roma mitteret fundimstru¬
endi cã. utrum ꝓ his oĩb por¬
torium dare deb̾et necne. R.¬
duas eẽ. in hac scͥptura qͥstio¬
altã qͥd ess suo usu ducẽ Gq̃
bitaret siue in ꝓuincia siue
in italia. andũtaxat in sua
cuiꝰq patͥa domꝰ eẽ. recte dic̃ẽ¬
tur s de ea re constitutũ ẽẽ.
eam domũ uniciiq nr̃m de¬
b̾e existimari ubi quisq se¬
des ⁊ tabulas habuiss sua-¬
rumq rerũ constitutionẽ fe¬
nam habuisse dubitõnem
⁊ magis placet qd̃ uictꝰ sin
causa paratum ẽ tm̃ contiñ.
Itemq de seruis ead̾ rõne q̃ri
qͥ eorũ usus sui cã paratiessẽt
utrum dispensatores. insula¬

Expanded text:
um in testamento scriptum esset, ut heres in funere aut in monumento " dumtaxat aureos centum" consumeret, non licet minus consumere: si amplius vellet, licet neque ob eam rem ciliae ita scriptum erat: "servos, quos domum quis ducet suo usu, pro is portorium ne datorebatur, si quis a Sicilia seruos Romam mitteret fundi instruendi causa, utrum pro his hominibus portorium dare deberet nec ne. rduas esse in hac scriptura quaestioalteram, quid esset 'suo usu ducere'. ibitaret siue in prouincia siue in Italia, an dumtaxat in sua cuiusque patria domus esse recte dicetur. sed de ea re constitutum esse eam domum unicuique nostrum debere existimari, ubi quisque sedes et tabulas haberet suarumque rerum constitutionem fenam habuisse dubitationem. et magis placet, quod uictus sui causa paratum est, tantum contineri. itemque de seruis eadem ratione quaeri, qui eorum usus sui causa parati essent? utrum dispensatores, insula
Abbreviated transcription (Latin):
te eo fecisse ñ is intelligat. Ita  d̾ rei ũ.¬
ꝙ: sifuriosꝰ aut infans sit aut
dormiat ñ uidet᷑ coram eo fe¬
cisse. Scire aũ ñ etiã uelle is de¬
bet. Nam ⁊ inuito eo recte sit
qd̃ iussus ẽ¬

Expanded text:
te eo fecisse, nisi is intellegat: itaque si furiosus aut infans sit aut dormiat, non uidetur coram eo fecisse. scire autem, non etiam uelle is debet: nam et inuito eo recte fit quod iussum e
Abbreviated transcription (Latin):
furto noxaq solutum nemi¬
factionem omñe q̃q accipi-¬
endam placet. ¶s oluere di¬
cimꝰ eum: qui facit id qd̾ fa¬
cẽ ꝓmisit

Expanded text:
furtis noxaque solutum, nemifactionem quoque omnem accipiendam placet. 'soluere' dicimus eum, qui fecit quod facere promisit
Abbreviated transcription (Latin):
ectam pteritum nee solũ fu s d colgd¬
turum tempꝰ demoustrat.
qd̃ est nob̃ necc̾ium scirel
cum codicilli ita restam̃to
ne futuri temꝑis demon-¬
stratio fiat an eciam p̾teri¬
ti si ante scͥptot colicillos
lunuare scͥbentis int̃precan¬
ddum ẽ. qͣmad̾m aut hocu̾

Expanded text:
etiam praeteritum nec solum futurum tempus demonstrat. quod est nobis necessarium scire et cum codicilli ita confirmatine futuri temporis demonstratio fiat an etiam praeteriti, si ante scriptos codicillos luntate scribentis interpretandum est. quemadmodum autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uulgo apłi dicunt᷑. dimisso¬
rie aũ dicte qd̃ ꝑ eas causa ad
Ld̾. Debitor intelligit᷑ is aqͦ¬
inuito exigi pecunia potest.
alienam eẽ. aut eũ putauit qͥ
isendulit ius uendendi hab̃e
puta ꝓcuratore aut nitore eẽ.¬

Expanded text:
 volgo apostoli dicuntur. dimissoriae autem dictae, quod causa ad 'Debitor' intellegitur is,inuito exigi pecunia potest. alienam esse, aut putauit eum qui uendidit ius uendendi habere, puta procuratorem aut tutorem e
Abbreviated transcription (Latin):
elsus .ł. Quid aliud sunt
iura p̃diorum qͣm p̃dia qͣut̃ se
urbs est roma q̃ muro cingͣet᷑¬
Roma est etiam qͣntum conti¬
nentia edificia eẽnt. Nam ro¬
mani ñ murotenꝰ existimati
ex consuetudine cotidiana pꝰ¬
se intelligi cum diceremꝰ roma
nos ire eciã si ext urbẽ habitare
quisq t̾m pecunie relinqͥt qͣn¬
tum ex bonis eiꝰ refici potest
sic̃ dicimꝰ centũ aureos hab̃e qͥ
tm̃ in p̃diis cecisq similibꝰ reb
habeat. Non id̾ est in fundo ali õr¬
eno legato qͣmq̃mis heredita¬
ria pecunia parari potest naq
quisqͣm eum qͥ pecuniã num̾atã
magis arm̃torum qͣm ium̃to¬
rum gñis appellant᷑. ¶ Hoc ser¬
mone dum nupta erit pͥme nup¬

Expanded text:
estorum. Quid aliud sunt 'iura praediorum' quam praedia qualiter se urbs' est 'Roma', quae muro cingerRoma' est etiam, qua continenti‹a› aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus Romam nos ire, etiamsi extra urbem habitarequisque pecuniae relinquit, quantum ex bonis eius refici potest: sic dicimus centies aureorum habere, qui tantum in praediis ceterisque similibus rebus habeat. non idem est in fundo aleno legato, quamquam is hereditaria pecunia parari potest. neque quisquam eum, qui pecuniam numeratam magis "armentorum" quam "iumentorum" generis appellantur. Hoc sermone "dum nupta erit" primae nup
Abbreviated transcription (Latin):
quinob aut quib nos publi¬
ce bellum decreuimꝰ ceterila¬
nosam hereditatem. Ilm
enim nom̃ est sicuti bonoꝵ
uis esto latissima potestas
tͥbura uidetur. ⁊ heredes insti¬
tuendi ⁊ legata ⁊ lib̾tateᷤ dan¬
di tutelas qꝗ constituendi.

Expanded text:
qui nobis aut quibus nos publice bellum decreuimus: ceteri 'lanosam hereditatem: iuris enim nomen est sicuti bonoruius esto' latissima potestas tributa uidetur et heredis instituendi et legata et libertates dandi, tutelas quoque constitu
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis cuiꝰdam signticõnẽ
qd̃ aut iure pͥoipsorum aũ
cõmuni uniu̾se cognatio¬
nis continet᷑. Iure enum pͥo
familiamdicimꝰ płes ꝑso¬
nas q̃ sunt subuna p̾oteᷤᷤ¬
tate aut natura au̾tꝰ ire
subiecte. Ut puta patrem f¬

Expanded text:
usdam significationem, quod aut iure proprio ipsorum aut communi uniuersae cognationis continetur. iure proprio familiam dicimus plures personas, quae sunt sub unius potetate aut natura aut iure subiectae, ut puta patrem f
Abbreviated transcription (Latin):
signisicõnem ut abstineat qͥs
fiȩret ⁊ curaret ne fiãt.
acciꝑe debemꝰ qͥ in ꝓuincia
domicilrum hñt ũ eos qͥ ex ꝓ¬
uincia oriundi sunt.
diarietiam fut᷑m matͥmoni¬
um potest. Non recte aũ spon-¬
sa diu̾̃tisse dr qd̃ diuorcium
ex eo dictumẽ qd̃ indiũ sas
partes eunt qͥ discedunt noras¬

Expanded text:
ionem habet, ut abstineat quis fieret, et curaret ne fiat. Vaccipere debemus, qui in provincia domicilium habent, non eos, qui ex provincia oriundi sunt. diari etiam futurum matrimonium potest, non recte autem sponsa divortisse dicitur, quod divortium ex eo dictum est, quod in diversas partes eunt qui discedunt. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
ultium hoc qͥdam int̾esse pu
tant qd̃ adult̾ium innupt̾ã
nem cõmittit᷑. S lex iulia de
adultiis hoc ũbo indifferent̃
utitur. ¶Diuorcium int̃ uir̃
uxorem fĩ dr. Repudium uͦ
sponse remitti uidet᷑ qd̃ ⁊ in
uxoris ꝑsona ñ absurde cad̾¬
lem corꝑis imbecillitatẽ. Uici

Expanded text:
ulterium' hoc interesse quidam putant, quod adulterium in nuptam, m committitur. sed lex Iulia de adulteriis hoc uerbo indifferenter utitur. 'Diuortium' inter uxorem fieri dicitur, 'repudium' uero sponsae remitti uidetur. quod et in uxoris personam non absurde cadlem corporis inbecillitatem, 'uiti
Abbreviated transcription (Latin):
si ita ꝓmisiss cum potuero
doti erut. Q d̃ si aliqͣ iuuim
habeat postĩor obligatio pꝰ¬
sit u̾bum qͦmͦ int̃pretaris utr
ere alieno deducto an extan¬
te. ꝓculꝰ cum dotem qͥs ita ꝓ-¬
miserit cum potero tͥ don ertͣ¬
c existimo ad id qd̃ actum est
int̃p̃tationem redigendam
eẽ. Nam qͥ ambigue loqͥtur. Qui ditibigue loguit᷑¬
sensisse existimem deducto
ere alieno potero. Potest etiam
illa accipi significo cum sal¬
ua dignitate mea potero q̃
ẽ. Si ita ꝓmissum ẽ. cum cõ¬
modum erit hoc est cum
sine incõmodo meo potero
am si prior pars qͦ scriptum
ẽ. uti optimꝰ maximꝰ ꝙ sit li¬
b̃m ẽẽ. significat. eoq si po¬
sterior pars adiecta ñ ess lib̃m
p̃stare deb̾em tñ intĩore pͥarte
satisine lib̃atum puto
ad̾ iura aitinet ne qͥd aliud p̃¬
stare debeam qͣm ius fundi
ꝑ dñm dec̾ius factum ñ esse
łone tam uirił qͣm mulieriᷤ
⁊ scenica etiam si stragica aut

Expanded text:
si ita promisisset: 'cum potuero, si ita promisisset: 'cum potuero, doti erunt'? quod si aliquam uim habeat posterior obligatio, 'possit' uerbum quomodo interpretaris, utrum aere alieno deducto an extante? Proculus: cum dotem quis ita promisit: 'cum potuero, dot existimo ad id quod actum est interpretationem redigendam esse: nam qui ambigue loquitur, id loquituoc eum sensisse existimem 'deducto aere alieno potero'. potest etiam illa accipi significatio 'cum salua dignitate mea potero': qest, si ita promissum est 'cum commodum erit', hoc est 'cum sine incommodo meo potero'ur nihil, etiamsi prior pars, qua scriptum est 'ut optimus maximusque sit' liberum esse significat eoque, si posterior pars adiecta non esset, liberum praestare deberem. tamen inferiore parte satis me liberatum puto, quod ad iura attinet, ne quid aliu‹d› praestare debeam, quam ius fundi per dominum deterius factum non esselatione tam uirilis quam muliebris et scaenica, etiamsi tragica aut
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. sic̃ luciꝰ ticius alligatꝰ est
⁊ id̾ erit cum ita loqͥm᷑ trora
capta ẽ. Ron enim ad p̃sen¬
tis facti demonstratione re¬
aut ille ñ solum disiuncti-¬
ua s enam subdisumctiu
or̃onis sunt. Disiunctirum
ẽ ueluti cum dicimꝰ aut di¬
es aut nox ẽ qͦrum pofico
alt̃o necẽe est tolli alc̾m. Ite
sublato altero: pomi alam.
aut potest eẽ subdisiuncta¬
uum. Subdisiuunctiuorũ aũ
ꝓpͣosits . finib ita ñ potest eẽ.¬
utrumq ut possit neutrum
eẽ. Ueluti cum dicimꝰ aut se¬
det autͣ ambulat. Nam
ut nemo potest utrumq:
simul facere. ita aliqͥs potest
neuirum. Ueluti is qͥ accumbit
Alt̾us gñis ẽ. cum exposras fi¬
nib ita ñ est potest neutrum
ẽẽ ut possit utrumq ẽẽ Uelu¬
ti cum dicimꝰ omne animalaut
facit aut patitur. Rullum ẽ.
enim qd̃ nec faciat nec patia¬
tur: at potest siml̾ facẽ ⁊ pati.
d̾.ł. Nepos ꝓculo suo sab̃ abgͦ
eo qd̃ ita dotem ꝓmisit cũ cõ÷¬
ciis factisdotem petiposse qͥd

Expanded text:
 hoc "Lucius Titius alligatus est". et idem fit, cum ita loquimur "troia capta est": non enim ad praesentis facti demonstrationem reaut ille" non solum disiunctiva, sed etiam subdisiunctivae orationis sunt. disiunctivum est, veluti cum dicimus "aut dies aut nox est", quorum posito altero necesse est tolli alterum, item sublato altero poni alterum. bum potest esse subdisiunctivum. subdisiunctivi autem positis finibus ita non potest uterque esse, ut possit neuter esse, ueluti cum dicimus 'aut sedet aut ambulat': nam ut nemo potest utrumque simul facere, ita aliquis potest neutrum, ueluti is qui accumbit. alterius generis est, cum ex propositis finibus ita non potest neuter esse, ut possit utrumque esse, ueluti cum dicimus 'omne animal aut facit aut patitur': nullum est enim quod nec faciat nec patiatur: at potest simul et facere et pati.. Nepos Proculo suo salutem. Ab eo, qui ita dotem promisit: 'cum comprotinus nuptiis factis dotem peti posse? quid
Abbreviated transcription (Latin):
alist .⁊. Qui mortui nas¬
cunt᷑ neq nati neq ꝓcreati
est aliud pena. fraus enim sine
pena ẽẽ potest. P ena sine frau¬
de esse non potest. Pena e nore
⁊ qͣsi pene q̃dam p̾paratio est.
¶Int mulctam aũ ⁊ penam mł¬
tum int̾est. Cum pena gñale
madũsio hodie pecuniaria ẽ
Pena aũ ñ t̾m pecuniaria. um̃¬
etiã capitis ⁊ existimationiᷤᷤ irro¬
gari solet. E mulcta qͥd̾ ex ar-¬
Pena aũ ũ irrogatur nͥ q̃ qua
lege uł qͦ alio iure sp̃ałr huic
delicto ĩposita ẽ. Qͥnĩmo młc¬
Magistratꝰ solos ⁊ p̃sides ꝓ¬
uinciarum posse mlct̾am di¬
cere mandatis ꝑmissum ẽ fe¬
nam aũ unꝰquisq irrigor&e
potest cui huiꝰ cͥminis seude¬
licti executio corpeuer¬

Expanded text:
apiam.Qui mortui nascuntur, neque nati neque procreati aliud 'poena': fraus enim sine poena esse potest, poena sine fraude esse non potest. poena est noxae si poenae quaedam praeparatio. Inter 'multam' autem et 'poenam' multum interest, cum pmadversio hodie pecuniaria est: poena autem non tantum pecuniaria, verum capitis et existimationis irrogari solet. et multa quidem ex arpoena non irrogatur, nisi quae quaque lege vel quo alio iure specialiter huic delicto imposita est: quin immo mulmagistratus solos et praesides prouinciarum posse multam dicere mandatis permissum est. poenam autem unusquisque inrogare potest, cui huius criminis siue delicti exsecutio compe
Abbreviated transcription (Latin):
eandem rem de qͦ contũsia ẽ.¬
deposũint dictus ab eo qd̃ oc¬
currenti aut qͣi seq̃nti eos qͥ
contendunt cõmittitur.
asol.ł. Censeri est constuue¬
re ⁊ p̃ciꝑe. Uñ etiam dicẽ solemꝰ
censeo hoc facias ⁊ senarũ ali¬
qd̾ censuisse. Iñ censoris nom̃
uidet᷑ ẽẽ tc̃tum.
maximꝰ fuctus estuat. Idem sͣ¬
sione uel agro uł p̃dio quid
distet. Fundꝰ est omne qͥcqd so¬
lo teneo ager est species fun¬
di q̃ ad usum hominis cõꝑa¬
tur possessio ab agro nũspͥ¬
etato distat qͥcqͥdenim appre¬
hendimꝰ cuiꝰ pͥetas ad nos nos
ñ ꝑtinet autͥ ncc porest ꝑtine
hoc possessionem appellamꝰ
Possessio gͦ ulus. agei nrtete
loci est yredium inrisq su¬
prascripte gñale nomen est

Expanded text:
eandem rem, de qua controuerdeposuerunt: dictus ab eo, quod occurrenti aut quasi sequenti eos qui contendunt committitur.assio. 'Censer‹e›' est constituere et praecipere. unde etiam dicere solemus 'censeo hoc facias' et 'semet aliquid censuisse'. inde censoris nomen uidetur esse tractum.maxime fluctus exaestuat. idemsione vel agro vel praedio quid distet. "fundus" est omne, quidquid solo tenetur. 'ager' est, si species fundi ad usum hominis comparatur. 'possessio' ab agro iuris proprietate distat: quidquid enim adprehendimus, cuius proprietas ad nos non pertinet aut nec potest pertinere, hoc possessionem appellamus: possessio ergo usus, ager proprietas loci est. 'praedium' utriusque supra scriptae generale nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
sibꝰ structilib aut tabulere reelapso¬
ligate cathenis aut erga pari
ediũ cã parant᷑ ñ qͦ ales ꝑfici¬
ant᷑. Id̾ lab̾o ait ꝓthophorũ
qd̃ in edib int̾dum fieri solet

Expanded text:
s structilibus aut tabulae rel‹i›gatae catenis aut erga parieaedium causa parantur, non quo aedes perficiantur. idem Labeo ait.Prothyrum, quod in aedibus iterum qui
Abbreviated transcription (Latin):
agrum hitt ut in eũ se qͦsi
in aliqͣra sedema recipiant
¶¶unꝰ publicum ẽ. officiũ
pͥuati hominis ex qͦ cõmo¬
dum ad singłos uniu̾soᷤᷤ¬
q ciues remq eorum ĩꝑio
magisitatꝰ extͣordmnariũ
ꝑuenit. ¶Aduena ẽ. q̃m¬
curiones qͥclam dictos auĩt
ex eo qd̃ ininino cũ coloni¬
qͥ ducerent᷑ consilii publi¬
ti gr̃a scͥbi solita sit. ¶Urbsᷤ
ab urbio appellata ẽ urba¬
re ẽ. aratro definire ⁊ ua¬
rꝰ ait urbum appellarcua¬
turam arct̃ qd̃ in urbe con¬
cdenda ad hib̃i solet. ¶Õppi
sa menia sint constituta. St̾¬
rnorium ẽ umu̾sitas agͦrũ
int̾ fines cuiꝰq cntatis qd̃
ab et clictum qͥdam aiunt

Expanded text:
agrum habent, ut in eum se quasi in aliquam sedem recipiant. 'Munus publicum' est officium priuati hominis, ex quo commodum ad singulos uniuersosque ciues remque eorum imperio magistratus extraordinarium peruenit. 'Aduena' est, qcuriones' quidam dictos aiunt ex eo, quod initio, cum coloniqui ducerentur consilii publici gratia conscribi solita sit. 'Urbs' ab urbo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidurei causa moenia sint constituta. 'Territorium' est uniuersitas agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab eo dictum quidam aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
partem. artimon̾ẽ aũ ñ ee.
lab̾o ait quia plereq na¬
ues sine malo mutiles sr̃
Ideoq pars nauis habet
artemone aũ mag̃ addita¬
m̃tum qm pars nauis est¬
ẽ ⁊ id qd̾ ita ꝓueh̾etur ut nꝰ¬
qͣm requiescerit qͣla me

Expanded text:
partem, artemonem autem non esse Labeo ait, quia pleraeque naues sine malo inutiles essent, ideoque pars nauis habetur: artemo autem magis adiectamento quam pars nauis estesset id quod ita proueheretur ut nusquam req
Abbreviated transcription (Latin):
fundum fundũ nr̃m ẽẽ etiã
cum usus fructus alienꝰest. qͥa s̃
usus fructus ñ dñii parss ser¬
uitutis sit ut uia ⁊ iter. nec fal¬
so dicitur meum eẽ. cuiꝰ ñ po¬
test ulla pars diti altius eẽ.
hoc ⁊ iulianus ⁊ est ueriꝰ. ¶Qn¬

Expanded text:
fundum totum nostrum esse, etiam cum usus fructus alienus est, quia usus fructus non dominii pars, sed servitutis sit, ut via et iter: nec falso dici totum meum esse, cuius non potest ulla pars dici alterius esse. hoc et Iulianus, et est verius. Q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consuetudo loqndi ita esse
cdeclarat. ¶Ante diem.x kla
utroq sermone undecimꝰ di-¬
es significat᷑. ¶ Falsum ẽ eam
xerit ut int᷑ diem mortis eiꝰ ali¬
qͥd fiat ipse qͦq dies qͦ quismor¬
tuus est numerat᷑.¬

Expanded text:
t consuetudo loquendi id ita esse declarat: "ante diem decimueutro enim sermone undecim dies significantur. Falsum est eamxerit "ut intra diem mortis eius aliquid fiat", ipse quoque dies, quo quis mortuus est, numerat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.L. Id ap̃ se quis hab̾e uide¬
tur de qͦ ht̃ actionem. habe
pelicem ap̃ antiquos eam ha-¬
bitam q̃ cum uxor ñ ess cum
mine amicam paulo honeᷤ¬
tiorem concubinam appella¬
ri. Gaiꝰ flaccus mnł. q̃e iurepa¬
piniano scribit. Pelicem nc̃¬
uulgo uocari q̃ cumeo eui
uxor sit corpꝰ misceat qͦsdam
eam q̃ uxoris loco sine nup¬
ciił in domosit qͣm g̾oi¬

Expanded text:
apiam Id "apud se" quis "habere" videtur, de quo habet actionem: habet"pellicem" apud antiquos eam habitam, quae, cum uxor non esset, cum mine amicam, paulo honestiore concubinam appellari. granius Flaccus in libro de iure Papiuolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine nuptiis in domo sit, quam παλλ
Abbreviated transcription (Latin):
tura turpia sunt q̃dam u-¬
iulit̾ ⁊ qͣsi more ciuitatis
Ut puta furtum adult̾um
natura turpe ẽ. Enim uͦ tute¬
le dampnari hoc ñ natura
ꝓbrum ẽ. s more ciuitatis
nec enim natura ꝓbrumẽ.
qd̃ potest etiam in homi-¬
nem idoneum incid̾e.
tur q̃. esui. potuiq cultui¬
q corꝑis q̃q ad uniendum
hominẽ neccĩa sunt uestẽ
nr̃i gr̃a utuͣ ea appelłone
significantur.
Aẜ̃ . ł In stratum omne
ciat᷑ lab̃o ait. Neq enĩ dubi¬
um ẽ. qͥn stragula uestis sit
inuictum gͦ uestem accipiemꝰ
ñ stragulam. in stratũ omnẽ
stragulam uestem.
ronunciatum ⁊ statu¬
tum id̾ potest dici. ꝓmiscus
enim ⁊ ꝓnunciasse ⁊ statuisse
solemꝰ dicẽ eos qui hũto iꝰ cog¬
noscendi. ¶Matrem .f. acci
feminis mores disc̾nunt at¬
q seꝑant. ꝓm̃ nichil int̾erit.
nupta sit aut uidua. ingenu ais¬
a sit an lib̾tina. Nam neq iuꝑ tres. E s¬
tie neq natales faciunt ma¬
trem .f. s boni mores.

Expanded text:
tura turpia sunt, quaedam ciuiliter et quasi more ciuitatis. ut puta furtum, adulterium natura turpe est: enimuero tutelae damnari hoc non natura probrum est, sed more ciuitatis: nec enim natura probrum est, quod potest etiam in hominem idoneum incidere.tur, quae esui potuique cultuique corporis quaeque ad uiuendum homini necessaria sunt. uestem nostri gratia utimur, ea appellatione significantur.In 'stratu' omne ciatur Labeo ait: neque enim dubium est, quin stragula uestis sit in uict‹u› ergo uestem accipiemus non stragula‹m›, in stratu omnem stragulam uestem.'Pronuntiatum' et 'statutum' idem potest: promiscue enim et pronuntiasse et statuisse solemus dicere eos, qui ius habent cognoscendi. 'Matrem familias'feminis mores discernunt atque separant. proinde nihil intererit, nupta sit an uidua, ingenua sit an libertina: nam neque nuptiae neque natales faciunt matrem familias, sed boni mores.
Abbreviated transcription (Latin):
intitulo qui neq seqͣnt᷑ neq¬
deducant᷑. ¶ Solutum ñ intel¬
ligimꝰ eum qͥ licet uincuł so
lutꝰ sit manib tñ tenet᷑ ac
nec eum quid̃ intelligimꝰ so¬
lutum qui in publico sine
uincuł seruatur.¬
lit̃ bona ex eo dicunt᷑ qd̃ beãt
hoc est qd̃ beatos faciunt.
eare est ꝓdesse. In bonisaũ Beare dr qd̵ ꝓdest

Expanded text:
i titulo qui neque sequantur neque ducantur. 'Solutum' non intellegimus eum, qui, licet uinculis leuatus sit, manibus tamen tenetur: ac ne eum quidem intellegimus solutum, qui in publico sine uinculiser bona ex eo dicuntur, quod beant, hoc est beatos faciunt: beare est prodesse. in bonis autem nost
Abbreviated transcription (Latin):
er᷑ potest hab̾e filium q̃m mor¬
tis temꝑe ñ habuit ut puta
eumqͥ abhostib remeauit.
ꝑ se coniunctio conting̃ aut
re ⁊ u̾bis. aut u̾bis tm̃. Nec du¬
bium ẽ qͥn coniuncti sint qͦs
⁊ nominum ⁊ rei complexuᷤ
iungit ueluti ticiꝰ ⁊ meniꝰ ex
parte dimidia heredeᷤᷤ sunto
uł ita ticiꝰ meniꝰq heredes
sunto. uł ticiꝰ cum menio ex
parte dimidia heredes sunto

Expanded text:
er potest habere filium, q non habuit, ut puta eum qui ab hostibus remeabit.per se coniunctio contingit, aut re et uerbis, aut uerbis tantum. nec dubium est, quin coniuncti sint, quos et nominum et rei complexus iungit, ueluti 'Titius et Maeuius ex parte dimidia heredes sunto', uel ita 'Titius Maeuiusque heredes sunto', uel 'Titius cum Maeuio ex parte dimidia heredes sunto'
Abbreviated transcription (Latin):
tur. luciꝰ ticiꝰ ex parte dimidia
heres esto. senis ex parce q̃ luci¬
um ticium heredem institui he¬
res esto. Sempniꝰ ex parte dimi¬
dia heres esto.Iulianꝰ dubita¬
ri posse tres semisses facti sunt
anticius in eundem semissem
cum gaio seio institutꝰ est. Sed

Expanded text:
tur. "Lucius Titius ex parte dimidia heres esto. Seius ex parte, qua Lucium Titium heredem institui, heres esto. Sempronius ex parte dimidia heres esto". Iulianus dubitari posse, tres semisses facti sint an Titius in eundem semissem cum Gaio Seio institutus sit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
etiam usucapionẽ continet:¬
uix ẽ enim ut ñ uideat᷑ aliena¬
re qd̃ patit᷑ usucapi. łum q̃q
alienare dicimꝰ qd̾ ñ utendo¬
amisit seruitutem. ¶Qͥ occa¬
sione adqͥrendi ñ utit᷑ ñ intel¬
ligitur alienare ueluti qui e¬

Expanded text:
su capionem continet:uix est enim, ut non uideatur alienare, qui patitur usucapi. eum quoque alienare dicitur, qui non utendoamisit seruitutes. qui occasione adquirendi non utitur, nolegitur alienare: ueluti qui
Abbreviated transcription (Latin):
tentuosum uel monstruosũ
uł debilem mulier edidit.
uł qͥlem uisu uł uagnu no¬
uum ñ humane figure. s al¬
tiꝰ magis animnał qͣm homi-¬
nis partum an quia emxae¬

Expanded text:
tentosum uel monstrosum uel debilem mulier ediderit uel qualem uisu uel uagitu nouum, non humanae figurae, sed alterius, magis animalis quam hominis, partum, an, quia enixa
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ.L. Ostentum labo y
diffinit omne contͣ naturam:
cuiꝰq rei genitum factumq
num qͦciens qd̃ contͣ naturã
nascit᷑ trib manib forte aut
pedib aut qͣ alia parte cor¬
ꝑis q̃ nature contͣria ẽ. altm̃
cum qd̃ ꝓdigiosum uidet᷑ qd̃¬

Expanded text:
. 'Ostentum' Labeo definit omne contra naturam cuiusque rei genitum factumquenum, quotiens quid contra naturam nascitur, tribus manibus forte aut pedibus aut qua alia parte corporis, quae naturae contraria est: alterum, cum quid prodigiosum uidet
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Ager est locus qd̾ sine
uilla est. ¶Stipendium asti¬
pe appellatum est qd̃ ꝑ stipes
.i. modica era colligatur. Idem
hoc etiam tͥbutum appellari
pompinsꝰ ait ⁊ sane appellat᷑¬
a contͥbutione tͥbutum uel ex
ȩo qd̾ militib tͥbuatur

Expanded text:
. 'Ager' est locus, qui sine uilla est. 'Stipendium' a stipe appellatum est, quod per stipes, id est modica aera, colligatur. idem hoc etiam 'tributum' appellari Pomponius ait. et sane appellab intributione tributum uel ex eo quod militibus tribuatur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃mq loco habũit qd̃ ex nũo
familie ⁊ uicariis apparebit
¶ noctare extͣ urbem intelli¬
gendꝰ est qui nulla parte noc¬
t̃is in urbe est ꝑ .ił. totam noc¬
tem significat.

Expanded text:
mque habuerit: quod ex numero familiae et uicariis apparebit. 'Pernoctare extra urbem' intellegendus est, qui nulla parte noctis in urbe est: 'per' enim totam noctem significat.
Abbreviated transcription (Latin):
significari suocessores creden
n̾̃it ut in hereditate a lib̾to dem p¬
ꝑ patronum filium familiaᷤᷤ
pairi eiꝰ adoptiuo ad qͥsita reᷤ¬
ponsum ẽ¬

Expanded text:
significari successores credendlium peruenerit, ut in hereditate a liberto per patronum filium familias patri eius adoptiuo adquisita responsum e
Abbreviated transcription (Latin):
us postume ñ cad̾e in eamq̃
sit. ¶Portionis nom̃ nͥ semꝑ
dimidium significat s ꝓ uẽẽ.
adiectum. Pocest enim iub̃i
aliquis ⁊ matimam partiri
posse ⁊ uicesimam ⁊ t̃tiam ⁊
ꝓut libilit. S si ñ fu̾it porto
adiecta dimidia pars debetur¬
d. ło rbana familia ⁊ mistĩ¬
cl. ñ locoꝰ s gn̾e distinguitur
Notest enim aliquis dispensa¬
tor ñeẽ seruorum urbanoꝵ
num̃o. ułuti is qui rꝰticoꝵ rõ¬

Expanded text:
 postumae" non cadere in eam, sit. "Partitionis" nomen non semper dimidium significat, sed prout est adiectum. potest enim iuberi aliquis et maximam partiri: posse et vicensimam et tertiam et prout libuerit. sed si non fuerit portio adiecta, dimidia pars debeturm. 'Urbana familia' et 'rustica' non loco, sed genere distinguitur: potest enim aliquis dispensator non esse seruorum urbanorum numero: ueluti is, qui rusticar
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q pͣarata ñ erunt. lignoꝵ
appelłone comp̃hensa tͥ hec
oliuarum. s ⁊ debalanis est
uł si qui alii nuclei. De pinu Ali dicun¬
aũ integris trobuli ligni
appelłone continetur¬

Expanded text:
unt lignorum appellatione comprehensa, nisi haec oliuarum, sed et de balanis est, uel si qui alii nuclei. de pinu autem integri strobili ligni appellatione continebu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur exemplo.xii. tabularũ
ex quib ꝓximꝰ agnatus ⁊ so¬
sus habetun. ¶Siquis in tes¬
tam̃to ita scripserit si qͥd filio
meo accidit damas seruus meꝰ
lib̾ esto mortuo filio damas
lib̃ erit. licet enim accidit et
uiuis s uulgi sermone etiã
mors significatur.

Expanded text:
odecim tabularum, ex quibus "proximus" adgnatus et solus habetur. Si quis ita in testamento scripserit "si quid filio meo acciderit, dama servus meus liber esto", mortuo filio dama liber erit. licet enim " accidunt" et vivis, sed vulgi sermone etiam mors significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.L. Rei appelło lanor est
qͣm pecune quia etiam ea
q̃ extra computationẽ pat¬
monii nr̃i sunt continet
cum pecune significatio
ad ea referatur q̃ in patͥmomio
sunt. ¶Oꝑe locato conducto
his ũbis labeo ait significari

Expanded text:
. 'Rei' appellatio latior est quam 'pecuniae', quia etiam ea, quae extra computationem patrimonii nostri sunt, continet, cum pecuniae significatio ad ea referatur, quae in patrimonio sunt. 'Opere locato conducto': his uerbis Labeo significari
Abbreviated transcription (Latin):
m̾sam pecuus accipiendis
hũit. poest lib̾tat̾e quoq ie
datam. idem prolib̾tum
negotium excinit uaietate
status nõ mutabitur per¬
icłi cã. ¶Tab̾nc prepõitu:
apatre filius mertium.
causa mutuam pecumã
accep̾ peo pat̾ fide iussit a
inscitoiã abeo petetur cumꝰ
accepete pecume spẽ fide ix¬
bendo negocio tab̾ne mi¬
scueit. ¶ Seruus pecuiis ta¬
men feneradis p̾poitus ꝑĩ

Expanded text:
sam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi causa.Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit.Seruus pecuniis tantum faenerandis
Abbreviated transcription (Latin):
or sim solue. replicãi dedo¬
lo malo oportet. nam uidc̃i
me dolum facere quod ex
aliena iactina lcrum qͥsi¬
tam bac causa etlam condͤ¬
ici posse uerum est.

Expanded text:
or sim soluere, replicari de dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram.Ex hac causa etiam condici posse uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tis sit ut estimetur an
melius sit de libis procreᷤᷤ¬
andis cogitare eum q̃m
exaliena familia ꝙꝙͣ red¬
ig̾e inpotestate fua. pre¬
cerea uidend̾ est an non
debeat ꝑmittiei qui uel
unũ habeat uel plures
libos adoptare aliumne
aut illorum quos ex iusti
tiupciis procreau̾it dimi¬
miatimr spes qͣm unus¬
quis lib̾orum obsequio
paret sibi aut qui adop

Expanded text:
tis sit, ut aestimetur, an tis sit, ut aestimetur, an melius sit de liberis procreandis cogitare eum quam ex aliena familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea videndum est, an non debeat permitti ei, qui vel unum habebit vel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos iustis nuptiis procreaverit, deminuatur spes quam unusquisque liberorum obsequio paret sibi, au
Abbreviated transcription (Latin):
filio. In anogatiom¬
b cognitio u̾titur anfo
ite minor.lx. annis sit
qui anogat quia mag̾
liborum caconi stude̾ de¬
bet n forte morb aut i¬
ualitudo incã sit aut ali¬
a nista cã fit arrogandi u¬
etuti si cõnũctamꝰ sibi ꝑs¬
onamuelit adoptare.⁊¬
It nõ deb qui plures i¬
neclib̾tũ alieñ nec ma¬
etiam natura pot̾ hr̃e.
ulcuram alicur admini¬
strauit. Si mĩor.xxx. an
ogandi fubsit. Eorumd¬
um taxat pupillorum ⁊¬
arrozacõ ꝑmittenda est ⁊¬
hiis qui uł naturali cogn¬
atione uł scĩsfima affecti¬
one ducti adoptarent. E e¬
torum probibenda est N
ecẽt inpotestate tutorũ.
⁊ fimre tutelam⁊ substi¬
tutionem aparẽte fc̃am ex¬
tinge. et primumquid
excuciend̾ erit que facłta¬
tes pupilli sĩt⁊q̃ eiꝰ qui i¬
adoprare eum uenit ut ex¬
stimetur exconpacone i¬
earum an salubs adoptio
posfit pupillo intelligi
deinde cuus uit e fir i
qui uelit pupillum red¬
ig̾e in familiam suam ɨ
Tercio cuius demum cta¬

Expanded text:
filio.In adrogationibus cognitio uertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut ualetudo in causa sit aut alia iusta causa adrogandi, ueluti si coniunctam sibi personam uelit adoptare.Item non debet quis plures nec libertum alienum, nec maetiam natura potest habeuel curam alicuius administrauit, si minor uiginti ogandi subsit.Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui uel naturali cognatione uel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum velit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius vitae sit is, qui velit pupillum redigere in familiam suam: tertio cuius idem aeta
Abbreviated transcription (Latin):
tor decesserit inpube re¬
licto filio adoptiuo. mox
inpubes decedat anlydes
arrogatoris tencantur et
dicend est hrdes quo re

Expanded text:
tor decesserit impubere relicto filio adoptiuo et mox impubes decedat, an heredes adrogatoris teneantur? et dicendum est heredes quoque
Abbreviated transcription (Latin):
eius quifilium ⁊ ex eo
ncpotem inpotestatẽ he̾bit
filium quidem depot̾ate di¬
mittere. nepoten uͦ in po¬
testate retinere ułex dius¬
o. filium quid inpot̾ate re¬
tinere nepotemu dimitrere
ulomnes siniuris effic̾e. Ea
nõ posit alio tñ modo
qẜmone manifestum fa¬
cc̃ possit uelle se filium ma
doptionem dare ꝑindecon¬

Expanded text:
ei, qui filium et ex eo nepotem in potestate habebit, filium quidem de potestate dimittere, nepotem uero in potestate retinere, uel ex diuerso filium quidem in potestate retinere, nepotem uero manumittere, uel omnes sui iuris efficere. eanon possit, alio tamen modo quam sermone manifestum facere possit uelle se filium suum in adoptionem dare: perinde con
Abbreviated transcription (Latin):
titus ⁊ antomunus Rpsit
priuigmnim suum tutor
potestatemcius redigi
ciparicũ ap̃re adoptiuo.
i tibi filius in adopti¬
onem hẽ lege sit datꝰ
ut post trienninũ puta
euindem michi in adop¬

Expanded text:
Titus Antoninus rescripsit priuignum suum tutoripotestatem eius redigi cipari eum a patre adoptiuo ai tibi filius in adoptionem hac lege sit datus, ut post triennium puta eundem mihi in adop
Abbreviated transcription (Latin):
Natunq̃ inpotestate¬
h̾t ꝯsencente filio ado¬
pau ptau̾it non aznas¬
aitur auo sinis hr̃s. ¶q¬
iipe cum post mortem
qi in aui inpr̃is sũi rec¬
dit potestatem. Paului

Expanded text:
natum quem in potestansentiente filio adoptauerit, non adgnascitur auo suus heres, quippe cum post mortem aui quasi in patris sui reccidit potestatem. 11 I
Abbreviated transcription (Latin):
mancipan fili ¶dem
ui a pre quocumq
lodo posse constat. ut excat
depatria potestate. ap̾ pro¬
consulcm⁊ inca prouin¬
cia qm sortitus non est.
⁊ manumitti⁊ madopti¬
doptare quis.¶dem.
nepotis loco pot̾ ⁊ si
filium nõ habent. ¶en
qm quis adoptunt
emancipatum TAdoptio¬
nemdatum itu nõ¬

Expanded text:
mancipari filium a patre quocumque loco posse constat, ut exeat de patria potestate.Apud proconsulem etiam in ea prouincia, quam sortitus non est, et manumitti et in adoptidoptare quis nepotis loco potest, etiam si filium non habet. Eum, quem quis adoptauit, emancipatum uel in adoptionem datum iterum no
Abbreviated transcription (Latin):
non solum filiorum s
⁊̃ qi nepotum fu̾it ut al¬
iquis nepos nost cẽ uide¬
atur ꝑude qĩ ex filio uł¬
deinceps natus sit. Pro¬
puto mortuo auo iura
consangunitatis nostre¬
int̾ nepotes futura ẽt. S¬
⁊ ni sic adoptau̾it ut q̃i¬
ure legis nepos fluus eẽr
qͣi ex iucio pͥuta filio suo

Expanded text:
non solum filiorum, sed et quasi nepotum fiunt, ut aliquis nepos noster esse uideatur perinde quasi ex filio uel incerto natus sit. n puto mortuo avo iura consanguinitatis inter nepotes futura esse. sed si sic adoptavit, ut etiam iure legis nepos suus esset, quasi ex Lucio puta filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
ate nllum ex pristino¬
retinentur uestizium.
Ueniq ⁊ priadigi¬
ta quesita ꝑadoptionẽ
finita ea deponitur Po
o ap̾adoptuum pr¬
em conceptus ⁊ natus
pemancipitionemoia
i p̃̾r fa. adoptatus sit
omina que cius fũt
⁊atquir possunt tacrto
iure ad eum tñs seunt qͥ
adoptauit. hoc ampliꝰ li
qui post liminio redigũt
arrogarẽtur silimodo ĩ
potestate arrogatoris re¬
diguntur Qͬ duos fili¬
os et ex alyo corui nepo¬
temht suuilt nepotem
qͣiex alto natum sic ado¬
pͥtare pot̾ ħ̾effice̾. sieum
em ancipauerit ⁊ sic ado¬
ptauent qͣiex alto narũ
facit enim ħ qiquilib

Expanded text:
lum ex pristinonetur uestigium: denique et patria dignitas quaesita per adoptionem finita ea deponitur. 14o apud adoptatum patrem conceptus et natus per emancipationem iura ias adoptatus sit, omnia quae eius fuerunt et adquiri possunt tacito iure ad eum transeunt qui adoptauit: hoc amplius liqui postliminio redeunt, adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si uult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipauerit et sic adoptauerit quasi ex altero natum. facit enim hoc quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui in mea po testa¬
te sit. Magistrum nauis
petit acc̃o. siquid cumco
cẽxc̃o  Id̾ est sicomunis
ẜuus nobis erit tncrlo¬
cato tñ mecum ages qȯ
oꝑas serui mei conduxis
prarem. qũe ad modum
expireris. Quod sigra¬
tuite oꝑe fuint. madati
ages qt siẜuus meus na¬
uem er̾ccbit. ⁊ cum magi¬
stro eius gc̃xero. nicħ̾ ob¬
stabit quominus adus
magistrum exꝑiarcc̃õe
que michi uł ine ciuili . ł
honorano conpettnana
cuins aluno obstabit.
boc ectictũquomimis. cũ
mazistro ag̾e possit. hoc
enm eclicto no tñs fertur
accõ. s adicitur. ¶ Siunꝰ

Expanded text:
um, qui in mea potestate sit, magistrum nauis petit actio, si quid cum eo contraxero: idem est, si communis seruus nobis erit. ex locato tamen mecum ages, quod operas serui mei conduxeris, praestarem, quemadmodum experieris: quod si gratuitae operae fuerint, mandati ages. Item si seruus meus nauem exercebit et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quo minus aduersus magistrum experiar actione, quae mihi uel iure ciuili uel honorario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
:tributtone dabimus:Inte
igitur dubia melius u̾b̾ e
nauib bonerare neq ie ĩ
peculiaibo mertibo uolũ¬
tatem cetẽde̾ ad solida obli¬

Expanded text:
tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uernauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obli
Abbreviated transcription (Latin):
ecquis quam face quo¬
tam quisqr ie portionez
in nauem hãt. ꝙ eumq
qui p̾stit societatis iniu¬
dicio acet̾is cosecutunu¬

Expanded text:
ec quicquam facere, quotam quisque portionem in naue habeat, eumque qui praestiterit societatis iudicio a ceteris consecuturu
Abbreviated transcription (Latin):
legis aquilie accio ꝯ pecit p
ratio in iiclo habebitur
aquilie quia  domimis nore
dedendi faculcatem amisiten
ergo ex iudicio ꝓponito lytis
extimationem offeret. Nisi
paratus fi̾rit accionem ma

Expanded text:
liae actio competit, ratio in iudicio habebitur legis Aquiliae, quia dominus noxae dedendae facultatem amiserit: ergo ex iudicio proposito litis aestimationem offeret, nisi paratus fuerit actionem ma
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Hec accio ñ solum
domino.set eciam eicums
int̾ ẽ ꝯpetit ueluti eicuri res¬
ra comodata ẽ itẽ fulloni quia
eo ꝙ tenetur dampmmɨ
uidetur paci. ¶ Siquis aliꝙ̃
erriecans magistratran for¬
te incab̾na.n ꝓxia se inrmi¬
sisset.ibiq acane feroce lesꝰ
eẽt. ñ po se agi canis nomine.
quidam putant acsi solutꝰ

Expanded text:
tum.Haec actio non solum domino, sed etiam ei cuius interest competit, ueluti ei cui res commodata est, item fulloni, quia eo quod tenentur damnum videntur pati. Si quis aliquem evitans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si solutus
Abbreviated transcription (Latin):
ies c̃ dampnum sine inusia
facientis datum. necemirꝰ.
pot̾ animal intunã fecisse¬
diciqlod sensu caret ita¬
qr ut seruiꝰ scrib̾cunc h ec
accõ locum habet cum con¬
mota feritate nocuit. quad¬
nipes. Puta siequus cai¬
cit ro sus calce ꝑcusserit. a¬
ut. boscornir petere solitus
pecierit: auc mule ꝓpt̾ min
iam ferociam. quod si¬
siplus iusto omerata qua¬
diuipes maliquem honus
cueiterit. hec accõ cessab̾.
dampniq in iune agetur¬
Set ⁊ si canis cumduc̾etur
abaniquo asperitate fua eu¬
aserit ⁊ alicui dampnum
decł̾it siꝯtuieri⁊ firmͥus ab
alio pocit. uł sipeum locũ
induci nõ debuit hec accȯ
cessabit ⁊ tenebitur quica¬
nem cenebat. Set ⁊ si insti¬
gatualtuis fera dampnũ
decl̾it cessabit hec acco ⁊ gen¬
eraliter hec accȯ locum hab

Expanded text:
ies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Servius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter iam ferociam: quod si psi plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur.Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat.Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio.Et generaliter haec actio locum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
accõnem. ¶S eum quieq¬
inim ꝑcusseric aut uulne¬
rai̾nt infactum magis qͣi¬
ialege aquiliacem utiq
ideo quia ñ ip̃e suo corpore
dampnum declit. sat sicũ
equum ꝑmulsisset quis ł
palpacus ẽ calce eum peussir¬
eit ent acciomi locuset
sialia quadrupes aniam oci¬
cart.ut dampium daret.
uit nomine agendum erit.
quadrupes hec accõ locum
habebit. puta si planstro b¬
osobcunt aliquem uel mi¬
ia alia recdeiecta inbestus
autem propternaturalem
fenitacem hec accio locum nõ
habets ⁊ ideo siuisus fugit. ⁊ fic
nocirit. ñ potest qũodam do¬
meum corpus est. E cum
arietes uł boues comssẽ.
⁊ alt̾ alt̾um occidit quintꝰ
mucius clistinguit ut siqꝰ¬
uidem is pisser qui agres¬
sus erat. cessaret accõ si isꝑis¬

Expanded text:
ui equum percusserit aut vulneraverit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis vel palpatus esset, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitavit ut damnum daret, uit nomine agendum erit.Squadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta.In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam domeum corpus est. Cum arietes vel boves commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si i
Abbreviated transcription (Latin):
emdeinde ut quiso inferi¬
orerat. suo quisq ꝓprio iiuo.
⁊ uius statuco tempore qu
o ẜuicus amictitur. nõdux.
existimo ẽi nuis clucẽde aq̃
amisse. nec ꝑce t̾os qui du¬
eorum ius furit. neq palii
nimpari pocuit. quod̾ si
pliniunfundo it̾ aque debi¬
nib his int̾ quos is fundo
ꝯmimis furisset. usuꝑan po

Expanded text:
em, deinde ut quisque inferior erat, suo quisque proprio riuo, et unus statuto tempore, quo seruitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aqamississe nec per ceteros qui dueorum ius fuit neque per alium usurpari potuit. quod si plurium fundo iter aquae debinibus his, inter quos is fundus communis fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
elsus Qui fund um alienũ
bõa fide emit. itinere qued ei
fundo debetur usus etinet̾:
i ins itineris etiam id. si preca¬
no. aut nnideiecto domino pos¬
sidet. fund enim qualicer h

Expanded text:
um Qui fundum alienum bona fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut vi deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se
Abbreviated transcription (Latin):
abro. Insula rno precis to¬
cum lorasti⁊ eam nedid sti.
ita ut enpcorimerces inꝗl¬
morũ accedert quamuis
eam onductor maiore pre¬
ciolociret tame id enptori
so ctum non ẽet quanti loẽ¬
roris iniuisser iantam pec¬
uuiam crductor promisẜ¬
asca ten ꝑ et obligatom¬

Expanded text:
sulam uno pretio totam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori factum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promisatenus eam obligat
Abbreviated transcription (Latin):
itsitaq nea domis ex klĩs
ianuaris facta in klis au¬
iis ꝑmassisset itaut becbĩ¬
tare quisꝙͣ nec ostẽdere ali¬
ut nec cogi quidm põsse.
ex ħal̃. iuluis refecta dom
bes unde petas. nec rẽdere
cum fullone. S iudicem
extimaturũ anpossitad¬
u̾sus furẽ rãgis agereetͣ
abeo tuas res ꝯsequi fullo¬
nis uidelicet sumptibus.
ẜ si hoctibi inpo ssibile ẽe
ꝓspex̾it tunc fullonem qͥ¬

Expanded text:
 ea domus ex kalendis Ianuariis fu‹l›ta in kalendis Iuniis permansisset, ita ut nec habitare quisquam nec ostendere aliut nec cogi quidem posset ex kalendis Iuliis refecta domubes unde petas nec repetere x locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem q
Abbreviated transcription (Latin):
ductor. sedͭ noxali accione.
Sihomme cibi locau̾ont.
habeas intab̾na et is fintũ
fec̾it dubitari pot̾.uttum.
exconducto accio fufiti su
ficit quõge fit abona fide

Expanded text:
ducto, sed noxali actione. Si hominem tibi locavero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
Messem inspiciẽtera colo¬
no cumalienam eẽ nõign¬
orares. fustulissi comdicere
tibi frum̃tum dñm posse
labeo aitlet ut faciat colon¬
num exconducto cũ duo
actunm. ¶Loctor oririppo¬
sicum habuit. se aunmar¬
gencum margancam nõ
recipere suo piculo. demnde
cum sciret has res inferti
Suum meuni mulionẽ
piit. si ip̃e se locasset. ex pecu¬

Expanded text:
Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, Servum meum mulionem perit. si ipse se locasset, ex pecu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ucta accione rem suauer¬
uita queremus. si ꝓponat᷑
ĩter duos. qui singulos ꝑ¬
prios fundos hnt ouenis¬
se.ut alcer alt̾ius ita oduc¬
tum bret ut fructus mce¬

Expanded text:
tra actione rem seruauerus ita quaeremus, si proponatur inter duos, qui singulos proprios fundos haberent, conuenisse, ut alter alterius ita conductum haberent, ut fructus mer
Abbreviated transcription (Latin):
quid ncc̃o uel utilicerauxe¬
rit. uł etificau̾it. uł insticue¬
rit cum id non ꝯuenisset. Al
ieciepienda ca que ipẽdit.
exꝯducto cum domino fũ¬
diexꝑiri pot̾. ¶qui o legem
conductionis fundũ añ rẽ¬
pr sñ iusta. ac probalili cã te¬
fuerit soluẽdas tecius tem¬
poris pẽsiones exoducto s¬
ueniri pot̾ q̃tenus loc̃tori:

Expanded text:
quid necessario uel utiliter auxerit uel aedificauerit uel instituerit, cum id non conuenisset, ad recipienda ea quae impendit ex conducto cum domino fundi experiri potest. Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori
Abbreviated transcription (Latin):
stare deḃamlso. in loi obl¬
igatonib id maxime
pectare  debemus quodĩs
detur aute utraq spe
id silentio ouenis seneo
uro prestaretur. siampli¬
ore pecuma fundus ẽ loca¬
redemptor ctam m̾cedẽ
indies singulos darem
opus uiciosum factur̃
suta opus locasti. ut bon¬
cas erus tͥa conductore ꝓ¬
probacur. tamẽ siconuen¬
ienit ut insingulas opas
certa pecuma daretur pre¬
stanicm̃ cibi aconductore
deber. fud opus uinio fum
factum ẽnon enim quic¬
quam incestutrum uno
precio opusan insingula
opas tolleretur.simodo¬
umusicas osumacionis
adꝯductorem ꝑtimait. ⁊¬
pot̾it itaq ex locatorim.
cum eo agiquiuiciosum
op fecit msi ideo in oꝑas
singulas merces ꝯstituta.
erit.ut arbitiio dominiopo
efficẽtur tuuc enim mich
lotem fundum. tuautem
existimes. xte conducere.
nichil agit᷑. S et siego min¬
oris melocare senso. cuplu
ris teꝯducereutique ño
pluris enc comluctio ꝙ ꝙͣu¬
ego putaii.

Expanded text:
iusmodi obligationibus id maxime spectare debemus, quod inter detur autem in hac specie id silentio convenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus esset locaredemptori certam mercedem in dies singulos darem: opus uitiosum factum est: spondit: si ita opus locasti, ut bonitas eius tibi a conductore adprobaretur, tametsi conuenit, ut in singulas operas certa pecunia daretur, praestari tamen tibi a conductore debet, si id opus uitiosum factum est: non enim quicquam interest, utrum uno pretio opus an in singulas operas colluniversitas consummationis ad conductorem pertinuit. poterit itaque ex locato cum eo agi, qui vitiosum opus fecerit. nisi si ideo in operas singulas merces constituta erit, ut arbitrio domini opus efficeretur: tum enim nihil tibi locem fundum, tu autem existimes quinque te conducere, nihil agitur: sed et si ego minoris me locare sensero, ris te conducere, utique non pluris erit conductio, quego putavi.