comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reponit homo mundꝰ ab int̾fectio¬
ne xͥ in loco mundo .i. reunet in cor¬
de mundo. Extra castra. id ẽ obser
xp̃iana enituit. Quib om̃ib ex¬
pletis. dicit sacerdos. uł leuita. ite
tatib dilatari. multis scematũ fale¬
ris exornari: s ñ fuit ꝓpositũ nrm
in hoc opuscło ista sequi: &e plantare
nemꝰ in domo dni. Tantũ fuit ꝓpo¬
sitũ nrm. querere int̾ uetꝰ & nouum
sacerdotiũ: ut qd̾ ibi multiplici sacͥ¬
ficioꝵ ritu prefigurabat᷑: in nouo sa¬
cerdotio paueissimis & factu facil¬
limis. & angustissimis sacram̃toꝵ
obseruationib complecũ esse mon¬
stret᷑. Nec nos hec sufficient̾ fecisse
quẽdam sapientẽ dixit. ꝑtransibt̃
plurimi. & multiplex erit scientia.
quia contemporanei nr̃i uł succes¬
sores. nr̃a pia presumptione ꝓuoca¬
ti. ꝓut eis d̾s donauerit. dicent ma¬
iores maiora: & meliores meliora.
Et siqͥd impolitũ uł minꝰ ꝑfectum qͣnͣ¬

Expanded text:
reponit homo mundus ab interfectioreponit homo mundus ab interfectione Christi in loco mundo, id est, retinet in corde mundo. Extra castra, id est, extrfides Christiana enituit. Quibus omnibus expletis, dicit sacerdos vel Levita: « Ite, tatibus dilatari, multis schematum phaleris exornari; sed non fuit propositum nostrum in hoc opusculo ita exsequi, et plantare nemus in domo Domini. Tantum fuit piam quaerere inter vetus et novum sacerdotium ut quod ibi multiplici sacrificiorum ritu praefigurabatur, in novo sacerdotio paucissimis et factu facillimis et augustissimis sacramentorum observationibus completum esse monstretur. Nec nos haec sufficienter fecisse quemdam sapientem dixit: « Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia , » quia contemporanei nostri vel successores, nostra pia praesumptione provocati, prout 284 eis Deus donaverit, dicent majores majora, et meliores meliora; et si quid impolitum vel minus perfectum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio. Cum fecitis q̃ precipio
uob̾: dicite. Serui mutiles sumꝰ.
fecimꝰ quȩ facere debiuimꝰ. Iccirco
manꝰ lauant: & aquã ablutionis
honeste tractant: ꝑ qd̾ altitudinem
sacram̃ti bonorant: & indignita¬
tẽ suã tali ablutione cõmemorart̃.
Ita etiã sacerdos anteqͣm ad sacram̃¬
ta tractanda accedat. manꝰ lauat:
sicut pontifex sc̃a scõꝵ ingressurꝰ¬
in introitu tabernacłi testimonii
manꝰ lauabat: & sic ad incendenda
aromata ueniebat. Hȩc mundicia
iubet᷑: quia omĩs gła filie regis ab
intꝰ. Non enĩ lutũ manuũ nr̃aꝵ
sacrosc̃ã sacram̃ta contaminat:
s nos qͥ nisi correctis morib ce ca¬
stigatis actib ad ea tractanda &
satagendu est. ut sic̃ exc̾iora ablu¬
unt᷑ inquinam̃ta manuũ: sic in¬
teriora purgent᷑ illecebrosa desi¬
deria mentiũ. Sequunt᷑ dehinc
orationes: in quib fit ꝑceptorum
beneficioꝵ cõmemoratio. & gr̃aꝵ
actio: q̃ duo sunt. tanꝙͣ cmeres
iitulȩ extra castra cõbustȩ. quos

Expanded text:
ecipio vobis, dicite quia servi inutiles sumus: fecimus quae facere debuimus . » Idcirco manus lavant, et aquam ablutionis honeste tractant, per quod altitudinem sacramenti honorant, et indignitatem suam tali ablutione commemorant. Ita et sacerdos antequam ad sacramenta tractanda accedat, manus lavat; sicut pontifex Sancta sanctorum ingressus, introitu tabernaculi testimonii manus suas lavabat, et sic ad incendenda aromata veniebat. Haec munditia jubetur, quia « omnis gloria filiae regis ab Non enim lutum manuum nostrarum sacrosancta sacramenta contaminat: sed nos, qui nisi correctis moribus et castigatis actibus ad ea tractanda et satagendum est, ut, sicut exteriora abluuntur inquinamenta manuum, sic interiora purgentur illecebrosa desideria mentium. Sequuntur dehinc orationes, in quibus fit perceptorum beneficiorum commemoratio, et gratiarum actio: quae duo sunt tanquam cineres vitulae extra castra combustae, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ transferant᷑. quã gerebant in
umbra predicta illa sacrificia. in die
ꝓpiciationis oblata. Qͥa enĩ illa triast̃
uitulus. aries. duo hyrcĩ trib nõib
eoꝵ significata cõmemorant᷑. qͥa dona.
munera sacrificia nominant᷑ qmius
unũ representant sacramentũ dñicȩ
passionis. qͦ pacificata st̃ diuina & hu

Expanded text:
ritatem transferantur, quam gerebant in ritatem transferantur, quam gerebant in umbra praedicta illa sacrificia, in die propitiationis oblata. Quia enim illa tria sunt, vitulus, aries, duo hirci, tribus nominibus eorum significata commemorantur, quia dona, munera, sacrificia nominantur, quamvis unum repraesentent sacramentum Dominicae passionis, quia qua pacificata sunt divina et h
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ. Quid est aũ uigilare. nͥ de suis
mi̾tis nil presumere. s mom̃ib ad me¬
diatoris głam recurrere. Et ita dignũ
ẽẽ ab humana fragilitate fieri salubri¬
t̾ docem᷑: cum angłos archangłos. &
om̃s celestes exercitꝰ dm inde lauda¬
re & adorare nouerimꝰ qd̾ beatitudi¬
nẽ suã ꝑ mediatoris beneficiũ se obti¬
nere faceant᷑. Inde erat qd̾ duo cheru¬
bin alis suis ꝓpiciatoriũ uelabant:
qͥa de collatis sͥ uirtutib angłicȩ pote¬
states dm bonorant: & in ꝓpiciatoriũ
aspiciunt: qͥa ex ꝓpicia di bonitate ex¬
cellentiã quã hñt se habere confidũt.
Unde orat sacerdos. ut in confessione
scȩ̃ trinitatis laudes nr̃ȩ laudib iun¬
gant᷑ angłoꝵ: cum in noĩe iħu omne
genu flectatur celestiũ terrestriũ &
infernoꝵ. Qa gͦ mediatori nr̃o sicut
ipse dicit. data est mͥ omĩs potestas
in celo & in t̾ra: ꝓsequitur sacerdos.
& rogat đm patrem. ut ꝑ eum bene¬
dicant᷑ oblata myst̾ia. id est in eamue¬

Expanded text:
tationem . » Quid est autem vigilare, nisi de suis meritis non praesumere, sed in omnibus ad mediatoris gratiam recurrere? Et ita dignum esse, ab humana fragilitate fieri salubriter docemur, cum angelos, archangelos, et omnes coelestes exercitus Deum inde laudare et adorare noverimus, quod beatitudinem suam per mediatoris beneficium se obtinere fateantur. Inde erat quod duo cherubim alis suis propitiatorium velabant, quia de collatis sibi virtutibus angelicae potestates Deum honorant, et in propitiatorium aspiciunt, qui ex propitia Dei bonitate excellentiam, quam habent, se habere confidunt. Unde orat sacerdos, ut in confessione sanctae Trinitatis, laudes nostrae laudibus jungantur angelorum, cum « In nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernt mihi omnis potestas in coelo et in terra , » prosequitur sacerdos et rogat Deum Patrem, ut per eum benedicantur oblata mysteria, id est in eam ve
Abbreviated transcription (Latin):
si inse diuino ardent amore: & alios
suo exemplo student de mortuis ui¬
uos face̾. Hac̃ commemorationẽ scõn
int̾ secreta facienda aueteri testam̃¬
to habemiꝰ precipiente moyse. ut aa-¬
ron scũarium ingrediens. rationa¬
le haberet in pectore: in quo desc̃ͥp¬
ta eẽnt nomina duodecim patͥar¬
chaꝵ seulpta in .xiiͦ. lapidib distri¬
butis ꝑternos ordines. in capitib
.iiiiͬ anguloꝵ. Qua in re significat᷑.
qͦd cum fide tͥnitatis & doctrina eu¬
głica. in mñte sacerdotis semꝑ debet
ẽẽ memoria precedentiũ patrũ: qͦꝵ
exemplis ad bene uiuendu informe-¬
tur: & patrociniis muniat᷑. Imposi¬
tis aromatib ꝓcedebat fumꝰ de chu

Expanded text:
si in se divino ardent amore, et alios si in se divino ardent amore, et alios suo exemplo student de mortuis vivos facere. Hanc commemorationem sanctorum inter secreta faciendam a Veteri Testamento habemus, praecipiente Moyse , ut Aaron Sanctuarium ingrediens, rationale haberet in pectore, in quo descripta essent nomina duodecim patriarcharum, sculpta in duodecim lapidibus, distributis per ternos ordines in capitibus quatuor angulorum. Qua in re significatur, quod cum fide Trinitatis et doctrina evangelica, in mente sacerdotis semper debet esse memoria praecedentium Patrum, quorum exemplis ad bene vivendum informetur, et patrociniis muniatur. Impositis aromatibus, procedebat fumus de thu
Abbreviated transcription (Latin):
missus ẽ iuuens in desertur̃. illud sci¬
licet in qͦ relictis nonaguita nouẽ o¬
uib bonus pastor uenit querere unã
q̃ ꝑierat. Cum sanguine hoꝵ anima¬
liũ uituli scilicet & hyrci intrabat
ria dnicȩ passionis: ingredit᷑ ad sc̃a my¬
st̾ia celebranda Orat leuiticꝰ sacerdos
ingrediens tabernacłm testimonii: ꝓ
ut filius tuus clarificet te. Orat & pro
familia sua. dicens. Pater serua illos:
qͦs dedisti mͥ in noĩe tuo. Orat & sacer¬
dos nr̃ incipiens tractare sacra myst̾ia
Defert sacerdos leuiticꝰ carbones de al
ũ secũ in scã. implens inde thuribulũ.
Ascendit summꝰ sacerdos nr̃in taberna¬
cłm ñ manui factũ. portans secũ corpus
om̃i bono odore uirtutũ refertũ: qs
tanꝙͣ carbones uiuos accepit huma¬
qͥ cremat carnes mali desiderii. Defert
eciã nr̃ sacerdos secum carbones de eo¬
de altari acceptos. cũ memoriã facit
apłoꝵ & quorunda martyrũ. qui ꝑ
amorẽ sp̃c de mortuis iuuificati. & ip¬

Expanded text:
esertum illud scilicet, in quo relictis nonaginta novem ovibus, bonus pastor unam venit quaerere, quae perierat . Cum sanguine horum animalium, vituli videlicet et hirci, intrabat ria Dominicae passionis, ingreditur ad sancta mysteria celebranda. Orat Leviticus sacerdos, ingrediens tabernaculum testimonii , pro ut filius tuus clarificet te . Orat et pro familia sua, dicens: « Pater, serva illos, quos dedisti mihi, in nomine tuo . » Orat et sacerdos noster incipiens tractare sacra mysteria» Defert sacerdos Leviticus carbones de altes secum in Sancta, implens inde thuribulum . Ascendit summus sacerdos noster in tabernaculum non manu factum, portans secum corpus omni bono odore virtutum refectu carbones vivos accepit huma altari qui cremat carnes mali desiderii. Defert et noster sacerdos secum carbones de eodem altari acceptos, cum memoriam facit apostolorum, et quorumdam martyrum qui per amorem spiritus de mortuis vivificati, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ redeat. qͥ tantȩ sanctitatis par¬
ticipatione mundatꝰ eẽ debuerat.
tanꝗͣ. a contactu immundȩ & mo¬
ribundȩ rei manꝰ lauat: & in lo¬
cũ sacrũ huic cultui deputatum
aqua uergit᷑: quȩ omĩa sine magnȩ
rei sacram̃to fieri ñ uident᷑. Ubi
mͥ occurrit. qd̾ huic facto concinit.
uidelicet qͦd sacerdos in die ꝓpicia¬
tionis. postqͣm crematȩ fuerant
carnes uituli & hyrci extra castra.
ñ ante in castra reuertebat᷑. donec
uestim̃ta enis & cornes quȩ ext̾iora
& interiora significant abluerent᷑:
& tam̃ ita lotus scdm legem. usq ad
uesꝑam iniminidꝰ reputabat᷑. Qui
enĩ carnes uictimaꝵ extra castra
cremabant: xp̃i passionẽ extra
cuutatẽ factam prefigurabant.
Nr̃i aũ sacerdotes passionẽ quam
illi ut dictum ẽ prefigurabant.
in celebritatib missaꝵ factam eẽ
cõmemorant: & dam̃ se immundoᷤᷤ
usq ad uesꝑam. id est qͣmdiu ui

Expanded text:
Ecclesiae, qui tantae sanctitatis participatione mundatus esse debuerat, tanquam a contactu immundae et moribundae rei manus lavat, et in locum sacrum huic cultui deputatum, ipsa aqua vergitur, quae omnia sine magnae rei sacramento fieri non videntur. Ubi mihi occurrit, quod huic facto concinit, videlicet, quod sacerdos in die propitiationis, postquam crematae fuerant carnes vituli, et hirci extra castra, non ante in castra revertebatur, donec vestimenta ejus et carnes ejus, quae exteriora et interiora significant, abluerentur. Et tamen ita lotus secundum legem, usque ad vesperam immundus reputabatur. Qui enim carnes victimarum extra castra cremabant, Christi passionem extra civitatem factam praefigurabant. Nostri autem sacerdotes passionem, quam illi, ut dictum est, praefigurabant, in celebrationibus missarum factam esse commemorant, et tamen se immundos usque ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dns facta cena in ortum cũ discipłis
exiuit: & ibi anteqͣm ad eum ꝑuenirẽt
qͥeũ comp̃hensuri erant. remotꝰ a disci¬
płis. eandẽ orationẽ in silentio ter
orauit. cõmiserando miseris uideis
dicens. Pater si possibile ẽ: transeat
a me calix iste. S qͥa ab originalip̃¬
uaricatione ꝑ obedientiã eius redim̃¬
Non saluaret᷑ ninuie: nͥ aruiss cuc̃¬
bita. Hanc trinã orationẽ inqua se
pat̾nȩ uoluntati deuouebat filius.
tanqͣm arietẽ in holocaustũ. imitaban¬
tͣ pontifices inueteri testam̃to. in die
ꝓpiciationis scã scõꝵ intraturi: cũ etiam
uitulus offerebat᷑ ꝓpontifice. aries in
holocaustũ. hẏrcus in quẽ sors d̾ni ce¬
ciderat. ꝓpeccato ppłoꝵ: cum sanguis
eoꝵ idest uituli & hẏrci inferendꝰ erat
cũ: tanqͣm arietẽ in holocaustũ. tanꝙͣ
hyrcũ ꝓ commnuni p̃uaricatiõe ppłoꝵ.
ppłm sacerdos primũ salutando: po¬
stea ut q̃ sunt sursum sapiat. & redẽp¬

Expanded text:
Dominus facta coena in hortum cum discipulis exivit, et ibi antequam ad eum pervenirent, qui comprehensuri eum erant, remotus a discipulis, eamdem orationem in silentio ter oravit, commiserando miseris Judaeis, dicens: « Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . » Sed quia ab originali praevaricatione per obedientiam ejus redimenNon salvaretur Ninive, nisi aruisset cucurbita . » Hanc trinam orationem, in qua se paternae voluntati devovebat filius tanquam arietem in holocaustum, imitabantur pontifices in Veteri Testamento, in die propositionis Sancta sanctorum intraturi, cum etiam vitulus offerebatur pro pontifice, aries in holocaustum, hircus, in quem sors Domini ceciderat, pro peccato populorum, cum sanguis eorum, id est vituli et hirci, inferendus erat cum, tanquam arietem in holocaustum, tanquam hircum pro omni praevaricatiopopulum sacerdos primum salutando; postea, ut quae sunt sursum sapiat, et redemp
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii sacram̃ta in aꝑto cele¬
brata conueniant. insupradictis ꝓire
potuimꝰ breuit̾ ostendimꝰ nc̃ restat.
ut ea p̃cipue q̃ in mysticis orationib
uł oꝑationib sacerdotes nr̃i faciunt.
qualit̾ cum his conueniant. quȩ pon¬
tifices intͣ scã scõꝵ faciebant ꝓut d̃ns
dederit ostendamꝰ. Ac pͥmo secretȩ ora¬
tiones quas pꝰt offertoriũ facit sacerdoᷤᷤ
in quib panis & uinũ quȩ in xp̃icor

Expanded text:
sacerdotii sacramenta in aperto celebrata conveniant, in supradictis, prout potuimus, breviter ostendimus. Nunc restat, ut ea praecipue, quae in mysticis orationibus vel operationibus sacerdotes nostri faciunt, qualiter cum his conveniant, quae pontifices intra sancta sanctorum faciebant, prout Dominus dederit, ostendamus. Ac primo secretae orationes, quas post offertorium facit sacerdos, in quibus panis et vinum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
post xp̃m inanit̾ habuerat destrue¬
ret: templũq subu̾teret: necnon ce
impiam synagogam quȩ sangui¬
nem scõꝵ semꝑ sitiebat. de regni
culmine precipitaret: ac rectores
illius interficeret:¬

Expanded text:
tum inaniter habuerat, destrueret, templumque subverteret, nec non et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret, ac rectores ipsius interficeret
Abbreviated transcription (Latin):
una in carne tantũ ext̾ius. que
sacramentũ ẽ: alie duȩ quȩ sunt res
&e uirtus sacramenti: altera que fit
in p̾senti qͣndo anima ꝑ depositio¬
nem iniquitatis circumcidit᷑: alt̾a
quȩ in futuro fiet. qͣndo ꝑ deposino¬
nem corruptionis corpꝰ circum eidet᷑.
Prima gͥ ẽ in carne: scda in mente:
tricia in corpore. Octonarius uͦ in sa¬
cra scͥptura aliqͣndo tempꝰ resurrectio¬
nis significat: que post p̾sentẽ quȩ
septem dieb currit uitã sequit᷑. aliqͣn¬
do tempꝰ grẽ. in quo qͣsi post sabb̃m
legis. ȩt̾na bona seruientib d̾o ꝓmit¬
tuntur. Merito gͥ pͥma illa circũci¬
sio. quȩ sacramentũ erat illaꝵ duaꝵ.
iussa ẽ fieri octaua die: ut ostenderet᷑.
qͦd in tempore gr̃e. corda circũcidenda
erant ꝑ emundationẽ iniquitatis:
& in tempore resurrectionis. corpora
ꝑ depositionẽ corruptionis:¬

Expanded text:
Una in carne tantum exterius, quae sacramentum est. Duae aliae sunt quae sunt res, et virtus sacramenti. Altera quae fit in praesenti, quando anima per depositionem iniquitatis circumciditur; altera quae in futuro fiet, quando per depositionem corruptionis corpus circumcidetur. Prima igitur est in carne, secunda in mente, tertia in corpore. Octonarius vero in sacra Scriptura aliquando tempus resurrectionis significat quod post praesentem quae septem diebus currit vitam sequitur, aliquando tempus gratiae, in quo quasi post Sabbatum legis, aeterna bona servientibus Deo promittuntur. Merito igitur prima illa circumcisio quae sacramentum erat illarum duarum; jussa est fieri octavo die ut ostenderetur quod in tempore gratiae corda circumcidenda erant, per emundationem iniquitatis, et in tempore resurrectionis corpora, per depositionem corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. ꝑ quam eccł̃iam intremꝰ ministͣ.¬
tur: quoꝵq u̾bis adu̾sarios ueritatis
uͦ reliqua urbis extruunt: pastores &e
doctores. quos sed̾o loco posuit apłs.
ꝑ magnos architectos eccłie. edificata
sides catholica ꝑ totũ orbem seruatur.
Et sicut neemias ex ordine cunctos ci¬
uitatis structores enumerans. ꝑpetuȩ
memoriȩ commendat. ita consolator

Expanded text:
intramus, ministratur; quorumque verbis adversarios veritatis vero reliqua urbis exstruunt, pastores sunt et doctores, quos secundo loco posuit Apostoper magnos architectos Ecclesiae, aedificata fides catholica per totum orbem servatur: et sicut Nehemias ex ordine cunctos civitatis structores enumerans, perpetuo memorales facit; ita consolator
Abbreviated transcription (Latin):
ongum est de
singulis edificiis uł edificatorib my¬
stice disserere: que etiam ꝑ se ꝑitus le¬
ctor potest cognoscere. tantum hoc no¬
tandum. quia qui portas &e turres edi¬
ficant. ꝑ quas ciues ingrediant᷑. uł im¬

Expanded text:
ongum esset de singulis aedificiis, vel aedificationibus mystice disserere, quae per se etiam peritus lector potest cognoscere: tamen hic notandum quod qui portas et turres aedificant, per quas cives ingrediantur, vel ini
Abbreviated transcription (Latin):
tione ligatꝰ sit. s ligatũ se uehem̃¬
ter ingemiscat. Unde contͣ ille ce¬
lestis exercitꝰ precipiuis miles geme¬
bat dicens. Uideo aliam legẽ in m̃¬
bris meis repugnantẽ legi m̃tis
meȩ: & captiuũ me ducentẽ in legem
peccati quȩ ẽ in m̃bris meis. Si aũ
captius erat: minime pugnabat.
sticia quã diligit: captuuis ex delec¬
tatione quam portat inuitus.

Expanded text:
tione ligatus sit, sed ligatum se vehemetione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: « Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lpeccati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat: stitia quam diligit; captivus, ex delectatione quam portat invitus.
Abbreviated transcription (Latin):
& primã culpã serpens suasit: eua
uelut caro delectata ẽ: adam uͦ uelut
sp̃c consensit. Et necessaria ẽ magna
discretio: ut int̾ suggestionẽ atq de¬
lectationẽ. int̾ delectationẽ & con¬
sensum. iudex sui animꝰ presideat.
Cumuͦ malignus sp̃c peccatũ sugge¬
rit inm̃te.si nulla delectatio pecca¬
ti sequat᷑: peccatũ omĩmodo perpe¬
tratũ non ẽ. Cum uͦ delectari caro¬
ceꝑit: tẽ peccatũ incipit nasci. Si aũ
In suggestione gͥ peccati iniciũ est:
indelectatione fit increm̃tũ: in con¬
sensu ꝑfectio. Et sepe contingit. ut
hoc qd̾ malignꝰ sp̃c seminat in co¬
gitatione. caro in delectationẽ tra¬
hat: nec tam̃ anima eidem delecta¬
tioni consentiat. Et cum carosine
anima delectari neq̃at: ipse tam̃
animꝰ carnis uoluptatib reluctãs.
in delectatione carnali aliqͦmodo
ligat᷑ inuitꝰ: ut ei ex ratione contra¬
dicat. nec consentiat: & tam̃ delecta-¬

Expanded text:
 primam culpam serpens suggessit, Eva  primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit. Et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem et delectationem, inter delectationem et consensum judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est. Cum vero caro delectari coeperit, tunc peccatum incipit nasci. Si auteIn suggestione igitur peccati semen est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et 1163 saepe conthoc, quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectatione trahat, nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et, cum caro sine anima delectari nequeat, ipse tamen animus, carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, nec consentiat, et tamen delecta
Abbreviated transcription (Latin):
aut exhiberi mysteriũ ꝓ eo qd̾ sacer¬
dos alus in loco deest. ipsa necessi¬
tas compellit. Nam si assunt alii qͥ
mysterii ꝓhiberi ñ debet s ab ĩmolati¬
debet: si tam̃ dormientis m̃tẽ tͣpis yma-¬
corporis positus. turpib ymaginib
mens rea ñtunc uł suo uidicio lib̾a
cũ se & si dormientẽ corpore nichil
meminit uidisse. tam̃ in uigiliis
corporis meminit in ingluuẽ ce¬
cidisse. Si uͦ ex turpi cogitatione
iugilantis oritur illusio dormientis:
patet animo suus reatꝰ. Lidet enĩ
a qua radice inquinatio illa ꝓces¬
serit: que qd̾̃ cogitat sciens. ꝑtulit¬
hoc nesciens. S pensandũ ẽ. ipsa
cogitatio utrũ suggestione an de¬
lectatione. uł qd̾ maiuis ẽ peccati
consensu acciderit. Trib enĩ modis
implet᷑ omẽ peccatũ: uidelicet sug¬
gestione. delectatione. consensu.
Suggestio quippe fit ꝑ diabolũ. delec¬
tatio ꝑ carnẽ. consensus ꝑspm̃: quia¬

Expanded text:
aut exhiberi mysterium, pro eo quod saceraut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii quimysterii prohibere non debet; sed ab immolatidebet; si tamen dormientis mentem turpis imacorporis positus, turpibus imaginationibus mens rea, non tunc vel suo judicio libera, cum se et dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio in mente dormientis, patet animo suus reatus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, qui quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum, videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quide testamentũ uet̾is legis. sic̃¬
dicit: & nͥ lotum aqua. & usq ad ues¬
ꝑam intrare eccł̃iam ñ concedit. Qd̾¬
aũ intelligens sub eodem intellectu
ꝑ somniũ illudit᷑: qui temptatꝰ ĩmun-¬
dicia. ueris ymaginib incogitatione
inquinat᷑. S lauandꝰ est aqua: ut
culpas cogitationis lacrimis abluat.
Et nisi pͥus ignis temptationis reces¬
serit: reum se quasi usq ad uesperam
cognoscat. S est in eadem illusione
ualde necessaria discretio: qua subti¬
lit̾ pensari debeat. ex qua re accidat
m̃ti dormientis. Aliquando enĩex
crapula: aliq̃n ex nature suꝑfluita¬
te uł infirmitate: aliq̃n ex cogitatio¬
ne contingit. Et quide cumex suꝑ
tim̃da: qͥa hanc animꝰ uesciens ꝑtu¬
mendis alim̃tis rapitur. atq iccirco
humoꝵ receptacła grauant᷑. habet
exinde animꝰ aliquẽ reatũ. non tam̃
usq ad ꝓhibitionẽ ꝑcipiendi sc̃i myste¬
rii. uel missan sollemnia celebrandi.
cum fortasse aut festus dies exigit:

Expanded text:
quidem Testamentum veteris legis nisi lotum aqua, usque ad vesperam intrare ecclesiam non concedit. Qs intelligens, sub eodem intellectu  somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione valde necessaria discretio, quia valde subtiliter pensari debet ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel infirmitate, aliqne contingit. Et quidem quum ex ntimenda: quia hanc animus nesciens pertumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum sollemnia celebrandi: cum fortasse aut festus dies exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
quos pͥncipeᷤ in eccłia electio diuina
constituit: qui ꝑ discipłos suos u̾bi
semina ꝑ totũ orbem sparserunt. qͣti¬
nus oparios uoluntati di ydoneds̃¬
in auditorib suis ꝑficerent: quoꝵ
alii fabricabant ligna: cum se & sibi
obedientes ligna fructifera in domo
dñi parare studebant. Alii sartate¬
cta tẽpli faciebant: qñ illa que ꝑ h̾esim
ce scimata rupta erant rredificabãt.
Alii saxa cedebant: cum duros corde
ce incredulos fortit̾ increpabant: ita
ut impleret᷑ instauratio in uniu̾sis
que indigebant expensa ad domũ
dñi muniendam. iuxta illud. Uni

Expanded text:
quos principes in Ecclesia electio divina constituit, per discipulos verbi semina per totum orbem sparserunt, quatenus operarios voluntatis Dei idoneos auditoribus suis praeficerent, quorum alii fabricabant ligna, cum se et sibi obedientes ligna fructifera in domo Domini parare studebant. Alii sartatecta templi faciebant, quando illi, quae per haeresim et schismata rupta erant raeedificabant; alii saxa caedebant, cum duros corde et incredulos fortiter increpabant, ita ut impleretur instauratio in universis, quae indigebant expensa ad domum D
Abbreviated transcription (Latin):
criba regis & pontifex effunde¬
bant & numerabant pecuniam. quȩ
inuemebat᷑ in domo dñi. & dabant
eam iuxta numerũ atq menfuram
in manu eoꝵ: qui p̾erant cem̃tariiᷤ

Expanded text:
criba regis et pontifex effundebantque et numerabant pecuniam quae inveniebatur in domo Domini et dabant eam iuxta numerum atque mensuram in manu eorum qui praeerant cementariis
Abbreviated transcription (Latin):
moab significat gentilitatẽ: ruth eccle-¬
siam gentiłe: t̾ra isrł conu̾sationẽ sꝑtta¬
lem: ꝑpinquus qui ruth ñ accepit. io¬
hannẽ baptistã. booth. xp̃m: ager mun¬
dum̾. segetes. homines:. messores angl̃os

Expanded text:
Moab significat gentilitatem; Ruth, Ecclesiam gentilem; terra Israel, conversationem spiritualem; propinquus, qui Ruth non accipit, Joannem Baptistam; Booz, Christum; ager, mundum; segetes, homines; messores, angelos.
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾satum sibi requirunt. S oliua. ui¬
tis. ficus. regnum tale respuunt. quia
electi quiq ꝑ prauoꝵ maliciã si in re¬
gimine eoꝵ constituant᷑ ꝓprio se fru¬
ctu pͥuari. & illis nichil ꝓdesse ꝑtimeset̃.
Deinde ligua ramnũ suꝑ se regem le¬
uant: cum iniqui alium mniquũ spi-¬
nis peccatoꝵ obsitum. in rectorẽ expo¬
tulant. Isti quoq igni alt̾no deuoran¬
rantur. dum ꝑu̾si subiecti. &e ꝑuers uᷤ
eoꝵ pielatus. alterutro furore ae iracun¬
namq iepte a frĩb eiectus accepit pͥn¬
cipatũ: sic xp̃c a uideis refutatus. acce¬
pit pͥncipatũ suꝑ ppłm fideliũ. Sic̃¬

Expanded text:
in praelatum sibi requirunt. Sed oliva, viin praelatum sibi requirunt. Sed oliva, vitis, ficus, regimen tale respuunt, quia electi quique per pravorum malitiam, si in regimine eorum constituantur, proprio se fructu privari, et illis nihil prodesse pertimescunt. Deinde ligna rhamnum supra se regem levant, cum iniqui alium iniquum spinis peccatorum obsitum in rectorem expostulant. Isti quoque alterno igne devorantur, dum perversi subjecti, et perversus eorum praelatus, alterutro furore et iracunnamque Jephte a fratribus ejectus accepit principatum, sic Christus a Judaeis refutatus, accepit principatum super populum fidelium. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmit᷑ pat̾. Puitem designat᷑ filius:
qui dixit. Ego sum uitis. ꝑficum uͦ
quȩ suauem & dulcẽ habet fructum.
entia. Sp̃c meus suꝑ mel dulcis. Ad oli¬
uam gͥ uitem. ficum. ligna siluestria
ueniunt & regem querunt: dum infru¬
ctuosi quiq patri. & filio. & sp̃ui scõ.
ctuosi fiant. in filios regni ñ assumuit.
Non enĩ omĩs ait qui dicit mͥ dñe do¬
mine. intrabit in regnũ cȩloꝵ. s qͥ fe¬
cerit uoluntatẽ patͥs mei qui in celis ẽ.¬
sichem abimelech. ita ligna ramnũ in
regem accipiunt: qͥa mniqͥ pͥncipatui
antiepĩ se submittunt. S sicut illi al¬
terutro igne deuorant᷑: sic isti communi
culpa condẽpuant᷑. Possumus ꝑhanc¬
namq ꝑ oleam uł oliuam significare¬
sapientie: ꝑ ficum. aliũ p̾pollentẽ gr̃a dul¬
cedinis interne. Ligna itaq ad oliuam.
uitem. ficum. ut ex ipsis regem accipi¬
ant ueniunt: cum quelibet infructuo¬
se congregationes aliquẽ uirũ misericor¬

Expanded text:
xprimitur Pater. Per vitem designatur Filius, qui dixit: Ego sum vitis . Per ficum vero, quae suavem et dulcem habet fructum, entia: Spiritus meus super mel dulcis . Ad olivam igitur, vitem, et ficum ligna silvestria veniunt, et regem quaerunt, dum infructuosi quique, Patri, et Filio, et Spiritui sancto lactuosi fiant in filios regni non assumunt. Non enim omnis, ait, qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei, qui in coelis eSichem, Abimelech, ita ligna silvarum rhamnum in regem accipiunt, quia iniqui principatui Antichristi se submittent. Sed sicut illa alterutro igne devorantur, sic isti communi culpa condemnantur. Possumus quoque per oleum, vel olivam significarsapientiae. Per ficum, alium praepollentem gratiam dulcedinis internae. Ligna itaque ad olivam, vitem, ficum, ut ex ipsis regem accipiant veniunt, cum quaelibet infructuosae congregationes, aliquem virum misericor
Abbreviated transcription (Latin):
angłm annuntiata ẽ natiuitas sal¬
uatoris. Samson leonẽ interfecit: &
xp̃c diabolum occidit. Samson de
faucib leonis extraxit fauum: &e
xp̃c de faucib diaboli genus huma¬
num. Cera corpus: mel sp̃e. Saison
duxit uxorem alienigenã. & xꝑc
gentilem ȩccł̃iam. Samson strauit
corporales inimicos. Samson aspor¬
tans portas gaze. ascendit montis su
cendit in celum. Samson plures ho¬
stium strauit moriens. quã ante fe¬
cerat uiuens: & xp̃c plures moriendo
logicum: significat samson quẽlibet fi¬
delem in fide fortem. Qui leonẽ inter¬
gestionib diaboli eruit: allophilos ster¬
nit. dũ de se uicia sp̃italia & carnalia
expellit. S iste tal ac tantꝰ aliqͣndo uin¬
cit᷑. & molere ꝯpellit᷑: dũ uidelicet tẽp¬

Expanded text:
angelum annuntiata est nativitas Salvatoris. Samson leonem interfecit, et Christus diabolum occidit. Samson de faucibus leonis extraxit favum, et Christus de faucibus diaboli genus humanum. Cera, cor; mel, spiritus. Samson duxit uxorem alienigenam, et Christus gentilem Ecclesiam. Samson stravit corporales inimicos. Samson apportans portas Gazae, ascendit montis supcendit in coelum. Samson plures hostium prostravit moriens, quam ante fecerat vivens, et Christus plures moriendo, logicum, Samson significat quemlibet fidelem, in fide fortem; qui leonem interjectione diaboli eruit. Allophylos prosternit, dum de se vitia spiritualia, et carnalia expellit. Sed iste talis ac tantus aliquando vincitur, et molere compellitur, dum videlicet ten
Abbreviated transcription (Latin):
edeon sicut in p̾cedenti ieꝑte .ix.
figura diximus: significat xp̃m.
Multe gedeonis uxores. multe sunt
xp̃iani. Concubina de qua genuit abi¬
melech. sinagogam designat: que ideo
concubina: quia peccatrix. Abimelech
significat antixp̃m: qui congregatis ꝑ¬
ditis nationib. sicut abimelech trucida
frib suis solus euasit. & in mont̾e be¬
nedictionis ascendit: expͥmit eos. qui
ascendunt ꝑ grãm montẽ uite sp̃ua¬
lis: &e sic euadunt culpam dãpnationi.
Uidcamus etiã parabola ioathe: eontꝰ
in peccatis annosos & ueteranos. & et̾nis
incendiis p̾paratos: Olea significat
miscdiam: quia sicut oleum excellit
cunctos liquores: ita miscdia cunctas
assignare: sicut ipsum benedicentes di¬

Expanded text:
edeon , sicut in praecedenti figura diximus, significat Christum. Multae Gedeonis uxores, multae EcclChristiani. Concubina, de qua genuit Abimelech, Synagogam designat. Quae ideo concubina, quia peccatrix. Abimelech , significat Antichristum, qui, congregatis perditis nationibus, sicut Abimelech trucidavfratribus suis solus evasit et montem benedictionis ascendit, exprimit eos qui ascendunt per gratiam montem vitae spiritualis, et sic evadunt culpam damnationis. Videamus etiam parabolam Joathan contra in peccatis positos et inveteratos, et aeternis incendiis paratos? Oleum significat misericordiam; quia, sicut oleum excellit cunctos liquores, ita misericordia cunctas diam assignare, sicut ipsum benedicentes di
Abbreviated transcription (Latin):
tiare sathane. ac fidem dñi confiteri
p̃cipimur: negat se naaman ultra diiᷤ
quia baptitatos oportet dominici cor
lepra naaman: quȩ adhesit gyezi. xx.

Expanded text:
tiare Satanae fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis quia baptizatos oportet Dominici corpXXIX. De lepra Naaman, quae adhaesit Giezi.
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui confessionẽ nominis di in ex¬
cdlesia uidebant᷑ habere. ꝑ scelera mul¬
tiplicia de t̾ra uiuentiũ translati. in
regnum confusionis & erroris abdu¬
rauerint. ñ merebunt᷑ ꝑ iħ̾u ducatũ
regredi in t̾ram iuda: templumq do¬
mini ibidem reedificare. In posterũ¬
namq p̾sentis uitȩ tradent᷑ in carce¬
rem mortis ꝑpetue: ubi uermis eoꝵ
ñ moriet᷑. ce ignis ñ extinguet᷑. N obis
autẽ liceat in peregrinatione labentiᷤ
scłi. uerã commissoꝵ gerere penitudinẽ:
ut pꝰt excursum septem dierum. ue¬
lut post septuaginta annos captiui¬
tatis. exuti ab omĩ potestate regis
formi spu cȩlestem ierłm ingredi: &

Expanded text:
illi qui confessionem nominis Dei in Ecclesia videbantur habere, per scelera multiplicia de terra viventium translati in regnum confusionis et erroris abduraverint, nec merebuntur per Jesu ducatum regredi in terram Juda, templumque Domini ibidem reaedificare. Hi, post aerumnam praesentis vitae tradentur in carcerem mortis perpetuae, ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur. Nobis autem liceat in peregrinatione labentis saeculi veram commissorum poenitudinem agere, ut post excursum septem dierum, vel uti post septuaginta annos, hujus captivitatis exuti ab omni potestate regis formi Spiritu coelestem Hierusalem ingredi, et
Abbreviated transcription (Latin):
nent ad dilectionẽ ꝓximi. Uł pͥma ta¬
bula dicit᷑: quia in ea continent᷑ p̾cep¬
ta. qu e insinuant fidem. Scd̃a aũ.
quia  in ea continent᷑ p̾cepta. qͦ
informãt Ibonam oꝑationẽ. In pͥ¬
ma tabula A tͥa sunt p̾cepta: qͥa
qui in fide cre ditur tͥnitas ẽ ds.
In scdã tabula septem sunt p̾cepta:
tem dierũ cuculo uolurt᷑ officia hu¬
manitatis ꝓrimo exhibent᷑. Tria uͦ
&e septem denariũ complent. qa ꝑ
fectum facit fides recta. & oꝑatio bona
Primũ p̾ceptũ pͥmȩ tabulȩ addm pa¬
trem ꝑtinet:. sicut p̾ceptũ pͥmũ sedẽ
tabule ad hominẽ patrẽ. ut utrinq
pat̾nitas. pͥncipii auctoritate honore¬
tur. In pͥma tabula p̾ceptio ẽ &e ꝓhibi¬
tio. similit̾ & in scd̾aut utrinq stu
altero nãq si offendis delictũ ẽ. in alt̾o¬
da peccatũ ẽ: facienda aũ non facere de
lictum:

Expanded text:
nent ad dilectionem proximi. Vel prima tabula dicitur, quia in ea continentur praecepta quae insinuant fidem; secunda quia in ea continentur praecepta quae instruunt ad bonam operationem. In prima tabula tria sunt praecepta, quia quae fide creditur Trinitas, est Deus. In secunda tabula septem sunt praecepta; tum dierum circulo volvitur officia humanitatis proximo exhibentur. Tria vero et septem denarium complent; quia perfectum facit fides recta, et operatio bona. Primum praeceptum primae tabulae ad Deum Patrem, sicut praeceptum primum secundae tabulae ad hominem patrem, ut in utroque paternitas principii auctoritate honoretur. In prima tabula, est praeceptio et prohibitio; similiter in secunda, ut utrobique studaltero namque si offendis, delictum est; in alteda, peccatum est; facienda autem non facere, delictum e
Abbreviated transcription (Latin):
censu scilicet peccatoꝵ. quẽ diabolo
ꝑsoluunt. Dum enim exhibent mem¬
bra sua seruire iniquitati ad miqͥtatẽ:
necesse est ut in amaritudine animi
penitentiam gerant: & ad dauid ue¬
niant. id est xp̃m. cunctis gentib de¬
sideratũ: ut fiat eoꝵ pͥnceps. Ipse enĩ
pacis: cuiꝰ regni non erit finis.

Expanded text:
Censu scilicet peccatorum quem diabolo persolvunt, dum exhibent membra servire iniquitati ad iniquitatem; necesse est ut tales in amaritudine animi poenitentiam agant, et ad David veniant, id est, ad Christum cunctis gentibus desideratum, ut fiat eorum princeps. Ipse est pacis, cujus regni non erit finis.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ contra eos uł in minimis lingua
labitur: necesse ẽ ut ꝑ afflictionem
penitentie cor p̾matur: quatinꝰ ad
seipsum redeat: &e cũ p̾posite dignitati
deliquerit. eiꝰ contra seiuidiciũ. a qͦ sibi
p̾lata ẽ ꝑhorrescat. Nam cũ in p̾positiᷤᷤ
delinquimꝰ: eiꝰ ordinationi qui eos
nobis p̾tulit obuiamus. Unde moy¬
ses cum contra se & aaron conqueri
ppłm cognouisset: ait. Nos enim qͥd

Expanded text:
vero contra eos vel in minimis lingua vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur; quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit obquoque, cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝑ saul nͥ mali rectores: qͥd ꝑ dauid
nͥ boni subditi signant᷑: Saul uentrẽ
purgare ẽ prauos p̾positos conceptã
in corde maliciã. usq ad oꝑa miseri
odoris extendere: & cogitata apud se
noxia. factis ext̾iorib exequendo mon¬
strare. Quem tamen dauid ferire me¬
tuit: quia piȩ subditoꝵ mentes ab õi
peste se obtrectationis abstinentes. p̾¬
positoꝵ uitam nullo lingue gladio
ꝑcutiunt. etiã cum imꝑfectionẽ re¬
firmitatẽ se abstin̾e̾ uix possunt. ut ñ¬
extrema quedam. atq ext̾iora p̃posito¬
rum mala. s tam̃ humilit̾ loquant᷑:
quasi oram clamidis silenter incidt᷑:
noxiȩ & latent̾ derogant: qͣsi regis
suꝑpositi uestem fedant: s tam̃ ad se¬
metipsos redeunt: seq uehementis¬
sime. uł de tenuissima u̾bi laceratio¬
cor suũ: eo qͦd abseidisset orã clamidis sa¬
ul. facta qͥppe p̾positoꝵ oris gladio
ferienda non sunt: etiam cum recte
rephendenda iudicant᷑. Si quando

Expanded text:
 Saul nisi mali rectores, quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. David namque Saul ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione refirmitate abstinere sese vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chalmydis silenter incidunt.noxie et latenter derogant, quasi Regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime, vel de tenuissima verbi laceratiocor suum, eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando
Abbreviated transcription (Latin):
quã significabat cinis uitulȩ asꝑsꝰ
ad expiationẽ ppłi. Aqua gͦ benedi¬
citur: ut scĩficetur. Sal cũ cinere mis
& passionis fides additur trinitatis.
Huic gͦ nuxturȩ & uinũ additur cũ aqͣ.
q̃ duo geminã naturã significant in
una ꝑsona:. diuinitatẽ scilicet & hu-¬
manitatẽ. Et est ordo intuendꝰ. Pri¬
bit. inde aquã cum sale & cinere be¬
nedicit. cui uinũ ammiscet: qͥa unus¬
quisq primũ sibi ꝑ confessionẽ portã
salutis aꝑit: deinde est sacerdotis
ꝓ eo orare. post hec pͥmordia fidei ei
tradere. & quasi cathecuminũ face̾:
deinde instrui qualit̾ uniri possit
corpori sui saluatoris ꝑ sacram doctrinã:
postremo sacro fonte purificari. Hoc
iddem significatũ est in ext̾iori parie¬
tũ asꝑsione. s ñ id̾o hic fieri ad int̾iorẽ
parietũ asꝑsionẽ suꝑuacuũ uideri
debet: qͥa quicquid in ext̾iori scĩficati¬
one agitur: suꝑstitiosum ẽ. nisi in in¬

Expanded text:
quam significabat cinis vitulae aspersus, quam significabat cinis vitulae aspersus, ad expiationem populi. Aqua ergo benedicitur, ut sanctificetur. Sal cum cinere miscet passionis, fides additur Trinitatis Huic ergo misturae et vinum additur cum aqua. Quae duo geminam naturam significant in una persona, divinitatem scilicet et humanitatem. Et est ordo intuendus. Pribit; inde aquam cum sale et cinere benedicit, cui vinum admiscet, quia unusquisque primum sibi per confessionem portam salutis aperit, deinde est sacerdotis pro eo orare, post hoc primordia fidei ei tradere, et quasi catechumenum facere, deinde instrui, qualiter jungi possit corpori sui Salvatoris per sacram doctrinam, postremo, sacro fonte purificari. Hoc idem significatum est in exteriori parietum aspersione, sed non ideo hic fieri ad interiorem parietum aspersionem, supervacuum videri debet, quia quidquid in exteriori sanctificatione agitur, superstitiosum est, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
absq alła. Hȩc enĩ uox ẽ in hac uita
laborantiũ. & contͣ hostes uisibiles
& inuisibiles colluctantiũ: & id̾o dm
insuũ aduitoriũ inuocantiũ. Necłu
tam̃ laudib di alła aduingunt: qͥa
adhuc in laborib & sudorib se esse
conspiciunt. Alła enĩ non huiꝰ tp̃r̃is
laudes: s et̾nȩ uite głam significat.
Unde mos inoleuit. ut in dieb sep¬
tuagesimȩ ante pascha alła ñ cante¬
tur: qͥa sunt dies luctus & penitentiȩ.
Pontifex gͦ qui cum subditoꝵ imꝑitia
& contradictione adhuc certat: ad¬
uitoriũ quidẽ di postulat: alła noy¬
dum cũ eis pleniter cantat. de quoꝵ
salute nondu plenit̾ sperat. Post¬
hȩc uͦ benedicitur aqua: cõmixto
sale & cinere. Et aquã quide ppłm
significare testatur apocalipsis dicẽs.
res sal: nec auferes sal federis dm di
tui de sacrificio eiꝰ. Qd̃ est dicere. Non¬
placent do illa oꝑa: quȩ ñ condiunt᷑
diuina sapĩa. Cinis autẽ reliquias
id est memoriã signat d̾nicȩ passioĩs:

Expanded text:
Alleluia. Haec enim vox est in hac vita laborantium, et contra hostes visibiles et invisibiles colluctantium, et ideo Deum in suum adjutorium invocantium. Nedum tamen laudibus Dei Alleluia adjungunt, quia adhuc in laboribus et sudoribus se esse conspiciunt. 271 Alleluia enim non hujus temporis laudes, sed aeternae vitae gloriam significat: unde mos inolevit, ut in diebus Septuagesimae ante Pascha Alleluia non cantetur, quia sunt dies luctus, et poenitentiae. Pontifex ergo qui cum subditorum imperitia et contradictione adhuc certat, adjutorium quidem Dei postulat, Alleluia nondum cum eis pleniter cantat, de quorum salute nondum pleniter sperat. Posthaec benedicitur aqua cum commistione salis et cineris. Aquam quidem significare populum testatur Apocalypsis Joannis,res sal, nec auferes sal foederis Domini Dei tui de sacrificio ejus, » quod est placent Deo illa opera, quae non condiuntur divina sapientia. Cinis autem reliquias, id est, memoriam signat Dominicae passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ortus est dñs. Puenit aũ usq inan¬
gulũ occidentalem: qͥa cum dñs nr̃ ex
uideis ortus sit. fides incarnationis eiꝰ
& mortis. a gentib est suscepta. Sed
cũ idem uersꝰ ab angulo orientali dex¬
tro reuertit᷑ in angulum occidentalẽ
suustrũ: hoc significari uidet᷑ quia cũ
plenitudo gentiũ introierit. cẽ omĩs
irł saluus erit. Utriusꝙ gͦ ppłi collec¬
tionẽ isti duo u̾sus significant: in unã
crucis compagẽ. Hinc est qd̾ iacob cũ
filiis ioseph benediceret. cancellatis
manib crucis effigiem faciens. dex¬
it: significans qͥa ppłs quond̾a dexter
in suustrũ uerceret᷑. sinisterq in dextrũ.
Qd̃ uͦ eadem scͥptura uͥga pastorali ꝑagi¬
tur: significat᷑. qd̃ iste tranfitꝰ de uide¬
is ad gentes. & ea denuo conu̾sio q̃ in
fine scłi consũmanda ẽ. ꝑ officiũ sacer¬
dotũ ꝑficietur. De hinc pontifex ad
altiora conscendit: cũ stans ante al¬

Expanded text:
quo ortus est Dominus. Pervenit autem usque in anquo ortus est Dominus. Pervenit autem usque in angulum occidentalem, quia cum Dominus noster ex Judaeis sit ortus, fides incarnationis ejus et mortis, a gentibus est suscepta. Sed cum idem versus ab angulo orientali dextro, revertitur ad angulum occidentalem sinistrum, hoc significari videtur, « cum plenitudo gentium introIsrael salvus fiet. Utriusque ergo populi collectionem duo versus isti significant, in unam tamen crucis compagem. Hinc est quod Jacob, cum filiis Joseph benediceret, cancellatis manibus effigiem crucis faciens, dexquondam dexter, in sinistrum vertetur, sinisterque in dextrum. Quod vero eadem scriptura virga pastorali peragitur, significatur quod iste transitus de Judaeis ad gentes, et ea denuo conversio quae in finem mundi consummanda est, per officium sacerdotum perficietur. Dehinc pontifex ad altiora conscendit, et stans ante al
Abbreviated transcription (Latin):
is completis. incipit ponti fica¬
fex de sinstro angulo ab orien¬
te scribere ꝑpauimentũ alfabetum.
usq in dextrũ angulũ occidentis: atꝙ
iterũ a dextro angulo orientis usq
in sinistrũ angulũ occidentałe basi¬
ruduñta doctrinȩ sacrȩ intelligi cõi¬
uenit. Unde paulus ad hebreos. cũ
deberetis eẽ magistri ꝓpter tempus:
rursũ indigetis ut instruamini.
q̃ sint elem̃ta sermonũ di. Scribitgͦ
pontifex quasi alfabeti ordinẽ cum
docet fidei simplicitatẽ. Nam sicut
sillabas. ac p̾t u̾ba paulatim ad senten¬
tiaꝵ cognitionẽ ꝑuenire:. sic sunt qui¬
da gradꝰ intellectus in eruditione sc̃ẽ
strũ occidentalem: duplici figurȩ ag¬
gaudet. Quoꝵ pͥma est. quia in tali sce¬
mate crux figurat᷑: ut doctrinȩ eugl̃ice
qͣ simplices imbuendi sunt. mors xpĩ
principalit̾ inserat᷑. Unde paulus co¬
rinthiis adhuc rudib ita dixit. Nesci
angulus orientalis a quo primꝰ uersꝰ
incipit. popłs intelligit᷑ iudaicus: ex

Expanded text:
is completis, incipit pontifex de sinistro angulo ab oriente scribere per pavimentum alphabetum, usque in dextrum angulum occidentis; atque iterum a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentalem basirudimenta doctrinae sacrae intelligi convenit? Unde Paulus ad Hebraeos: « Cum deberetis esse magistri propter tempus, rursum indigetis ut instruamini quae sint elementa sermonum Dei . » Scribit etiam pontifex quasi alphabeti ordinem, cum docet fidei simplicitatem. Nam sicut syllabas, ac per verba paulatim ad sententiarum cognitionem pervenire, sic sunt quidam gradus intellectus in eruditione sanctaistrum occidentalem, duplici figurae adgaudet. Quarum prima est, quia in tali schemate crux figuratur, ut doctrinae evangelicae, qua simplices imbuendi sunt, mors Christi principaliter inferatur. Unde Paulus Corinthiis adhuc rudibus ita dixit: « Nescangulus orientalis, a quo primus versus incipit populus intelligitur Judaicus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego demetã post̾ĩora baasa. &
postiora domus eius. Demetit dñs
ora: cũ peccata post finem uitȩ ulcis¬
citur. demetit &e postĩora domus eius:
cum imitatorẽ ȩt̾nis cruciatib dam¬
nat. Quicunq gͦ usq in finem uitȩ in
prauis oꝑib ꝑseuerat᷑ postiora illiꝰ de¬
metentur: quia de terra uiuentiũ suc¬
cidentur.

Expanded text:
cce, ego demetam posteriora Baasa, et posteriora domus ejus . Demetit Dominus  cum peccata post finem vitae ulciscitur; demetit Dominus posteriora domus ejus, cum imitatorem ejus aeternis cruciatibus damnat. Quicunque ergo usque in finem vitae suae in pravis operibus perseverat, posteriora illius demetuntur, quia de terra viventium succidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
actum est cum audisset xuii¬
sannaballath. qͦd edificaremus
murũ. iratus ẽ ualde. Plane hec ira
hereticoꝵ . ẽ. Hȩc sunt u̾ba eoꝵ. qui se
samaritanos cognominant. id est cu¬
stodes legis di. cum sint dõ & legi eiꝰ
contrarii. tanquã a domo dauid. id est
ab humanitate xp̃i &e eccliȩ. ꝑ hereses
ce scismata. & mala oꝑa segregati. qui
edificari metuunt. Hec subsannatio ẽ¬
omniũ qui dicunt se nosse d̾m. factiᷤ
quos hodie imitantur. qui ita xp̃iani
sunt. ut uentrem suum d̾m habeant :
mancipati. creature magis seruiant
lunt eccłiȩ muros innouari: ne crescen
te statu pietatis. a sua cogant᷑ impie¬
tate rececdere. Tales solent imbecilles
appellare iudeos. idest confessores fidei.
&e facile a gentib suꝑandos. dum in
cotidiano ammaꝵ certamine. plus
ament uitia quam uirtutes uictorie
ꝑalmã obtinere.

Expanded text:
actum est cum audisset Sanaballat, quod aedificaremus murum, iratus est valde . Plane haec ira haereticorum est, haec sunt verba eorum, qui se Samaritanos nominant, id est custodes legis Dei, cum sint Deo et legibus ejus contrarii, tanquam a domo David, id est ab unitate Christi et Ecclesiae per haereses aut schismata, aut mala opera segregati; qui aedificari metuunt. Haec subsannatio omnium qui dicunt se nosse Deum, factisQuos hodie typice imitantur, qui ita Christiani sunt, ut et ventrem suum deum habeant, mancipati, creaturae magis inserviunt lunt Ecclesiae muros innovari, ne, crescte statu pietatis a sua cogantur impietate recedere. Tales solent imbecilles appellare Judaeos, id est confessores fidei, et facile a gentibus superandos, cum in quotidiano animarum certamine, plus amant vitia, quam virtutes victoriae palma obtinere.