comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um quemadnuntiauerant re¬
uel arent : ergo & nos cumaudi¬
mus exutero filium excorde
uerbum : credamus quia nõ plas¬
matus manib: sed ex patrenatus.
non artificis opus. sed progenies
poralis. non dixit haec est crea¬
turamea. haec factura mea
hic seruus meus: sed hic filius m̃s
quemuidetis ingloria: Hic ẽ
quiapparuit in rubo morsi: De
quomorses ait: Qui ẽ misit me:
Non pater in rubo. non pater
inheremo : sed filius ẽ morsilo¬
cutus: denique deipso stepha
dit: ipsequilocutus ẽ morsidicens
Egosum ds̃ abraam : & ds̃ isa ac
& dsia cob: Hic est ds̃patriarcha¬
rum hic est ds̃ prophetarum:
filium ergolegimus: Menstua
percipit lectionem: edat lingua
confessionem: Auferhincar¬
gumenta : ubi fides quaeritus:
IN ipsis gimnasiis suis: iam dia¬
lecticatac& : Non quȩro quid
loquantur phylo sophi : re¬
quiro quid faciant: Soliinsuis
gimnacsus remanserunt: Vide
quam fides argumentis prae¬
ponder&: Illicotidie asuis

Expanded text:
um, quem annuntiaverant, reum, quem annuntiaverant, revelarent? Ergo et nos cum audimus ex utero Filium, ex corde Verbum, credamus quia non plasmatus manibus, sed ex Patre natus: non artificis opus, sed progenies poralis; non dixit: Haec est creatura mea, haec factura mea, hic servus meus; sed hic Filius meus, quem videtis in gloria. Hic est qui apparuit in rubo Moysi, de quo Moyses ait: Qui est, misit me . Non Pater in rubo, non Pater in eremo: sed Filius Moysi locutus est. Denique de ipso Stephandit, ipse qui locutus est Moysi, dicens: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Hic est ergo Deus patriarcharum, hic Deus est prophetarum. 84. Filium ergo legimus: mens tua percipit lectionem, edat lingua confessionem. Aufer hinc argumenta, ubi fides quaeritur: in ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat. Non quaero quid loquantur philosophi, requiro quid faciant. Soli in suis gymnasiis remanserunt. Vide 461 quam fides argumentis praeponderet. Illi quotidie a suis
Abbreviated transcription (Latin):
uit innatura nec errauit inglo¬
ria. Denique quid facere de¬
ber& : non illos sed xp̃min terro¬
gicuit : NAmetsitribus para¬
bat obsequium: unius tamen ex¬
pectabat imperium. Sed qm̃
uel tabernaculorum numerũ
deferendum tribus simpliciter
aestimauit: emendatur dĩpa¬
tris auctoritate dicentis hic ẽ
filius meus dilectus. ipsum audi¬
te : Id ẽ quid conseruostuos cũ
dño sociastuo. hic filius meus:
non morses filius non helics fi¬
lius : sed hic filius sensit emenda¬
tionem: A postolus procidit in faci¬
em consternatus patrisuoce & fi¬
luclaritate : sed eleuatus a filio.
quiiacentes erigere consueuit:
Vnumuidit: solum uidit dĩfiliũ
Recesserunt enimseruuli ut so¬
lus dñs qui solus designabatur
filius uideretur: quidigitur
sibi uoluit illicuisio non aequali¬
tatem xp̃i seruorumq signifi¬
cans. sed inssterium signans.
nisiut apparer & nobis quod lex
& prophetȩ cume uangelio co¬
gruentes. sempiternum dĩ fili¬

Expanded text:
vit in natura, nec erravit in glovit in natura, nec erravit in gloria. Denique quid facere deberet, non illos, sed Christum interrogavit; nam etsi tribus parabat obsequium, unius tamen exspectabat imperium. Sed quoniam vel tabernaculorum numerum deferendum tribus simpliciter aestimavit, emendatur Dei Patris auctoritate dicentis: Hic est Filius meus dilectissimus, ipsum audite , id est: Quid conservos tuos cum Domino socias tuo? Hic est Filius meus. Non Moyses filius, non Elias filius: sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, et Filii claritate: sed sublevatur a Filio, qui jacentes erigere consuevit. Unum vidit, solum vidit Dei Filium. Recesserunt enim servuli, ut solus Dominus, qui solus designabatur Filius, videretur. 82. Quid igitur sibi voluit illa visio, non aequalitatem Christi servorumque significans, sed mysterium signans, nisi ut appareret nobis quod Lex et Prophetae cum Evangelio congruentes, sempiternum Dei Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tere permissum est: Scriptũ:
enim: Credidit abracmdõ:¬
nec solum in filii generatione
sermo de ficit: sed etiam in ope¬
ribus dĩ: Scriptum est enim:
Omnia opera eius infide: Ope¬
ra ergo infide. generatiosine
fide. & discutimus quece
non uidemus. quiiubemur cre¬
deremagis. quaam discutere
quo modo generatus sit filius
quasi sempiternus quasi uerbũ.
quasi splendor lucis ae ternae
quia simul splendor operatur
ut nascitur: A postoli istud exẽ¬
plum ẽ : non meum: Noliergo cre¬
dere : quod fuerit uel momentum
aliquod quo fuerit sine scpientia
ds̃. Aut sine splendo relux: Noli
arricne ex nr̃is aestimare diui¬
na sed diuina credere ubi huma¬
na non inuenis: Rexgentilis in
igne cum tribus pueris hebreis
quarti quasi angeliuidit figu¬
ram : & quia prȩstare putabat
angelis difilium. quemnon legit
sed credidit iudicauit: Abraam
quoque tres uidit : & unum adora
uit: Petrus in monte morsen et
heliam cum filio diuidit: nec erra¬

Expanded text:
tere permissum est. Scriptum est tere permissum est. Scriptum est enim: Credidit AbraNec solum in generatione Filii sermo deficit, sed etiam in operibus Dei. Scriptum est enim: Omnia opera ejus in fide . Opera ergo in fide, generatio sine fide? Et discutimus quae non videmus, qui jubemur credere magis quam discutere, QQuasi sempiternus, quasi Verbum, 460 quasi splendor lucis aeternae, quia simul splendor operatur, ut nascitur. Apostoli istud exemplum est, non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel momentum aliquod quo fuerit sine sapientia Deus, aut sine splendore lux . Noli, Ariane, ex nostris aestimare divina: sed divina crede, ubi humana non invenis. 80. Rex gentilis in igne cum tribus pueris Hebraeis quarti quasi angeli vidit figuram: et quia praestare putabat angelis, Dei Filium, quem non legit, sed credidit, judicavit . Abraham quoque tres vidit, et unum adoravit . 81. Petrus in monte Moysen et Eliam cum Filio Dei vidit, nec erra
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscimus: Dignum certe : :
ut specicditer & prȩcipue ui¬
dectur generasse filium: ha¬
betit generationis inusitatȩ
gloriam : qui hab& potestatis
inusitatȩ gratiam: Nonsola
admirabilis expatre genera¬
tioxp̃i : admirabilis eticm ip¬
sageneratio eius ex uirgine.
Tuillam dicis nr̃aesimilẽ con¬
ceptionis: ego probo & istamnrae
eẽ dissimilem: Immote ipsum co¬
gam fateri : dicquem admodum
sit natus exmaria : quo usu uterus
eum habuerit uirginadis. quomodo
sine semine uiri partus unde uir¬
go pregnans. que madmodum pu¬
ella mater ante fȩtus. quã copu¬
lamuxoris experta : Cacusa de¬
erat : & generabatur filius: un
delegis nouate partus : Sugit᷑
inuirgine usus defuit generati¬
onis humanȩ. que madmodum
indo patre propriȩ generatio¬
nis usum requiris: Certe usus
in sexuest: quia sexus in carne :
Ubiergo caronon ẽ. quemad¬
modum carnis infirmitatem
exigis: nemomeliorem discutit:
Credere tibiiussum :÷ nondis cu¬

Expanded text:
agnoscimus? Dignum certe est agnoscimus? Dignum certe est ut specialiter et praecipue videatur generasse Filium. Habeat generationis inusitatae gloriam, qui habet potestatis inusitatae gratiam. 77. Non sola admirabilis ex Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus ex Virgine. Tu illam dicis nostrae similem conceptionis, et ego probo et istam nostrae esse dissimilem, immo te ipsum cogam fateri. Dic quemadmodum sit natus ex Maria, quo usu uterus eum habuerit virginalis, quomodo sine semine viri partus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, quam copulam ut uxor experta? Causa deerat, et generabatur filius. Unde ergo legis novatae partus? 78. Si igitur in Virgine usus defuit generationis humanae, quemadmodum in Deo Patre propriae generationis usum requiris? Certe usus in sexu est, quia sexus in carne est: ubi ergo caro non est, quemadmodum carnis infirmitatem exigis? Nemo meliorem discutit: credere tibi jussum est, non discu
Abbreviated transcription (Latin):
nem suialiquam uel profec¬
tum quonos egemus: quorum
infirmitas. exhuius modi re¬
bus profectum accipit: qui
autem omnipotens ẽ : utique¬
& noncrecctus. & sineloco
& supra temporaẽ : Nihil enĩ
antedm̃: immo hoc ipsum uer¬
bum antedm̃ dicere . eẽ. aliquid
graue: Ergo suta ẽ. quia nihil
horum est indopatre quae pro¬
fecd̃ significent quiads̃ est: nihil
lio ut uel initium accipicit uel ꝓ¬
fectum. quicads uerus ex douero
ẽ: Ergo quia usitatum non rep¬
perimus ordinem : Ad quiesce
arriane praecipuam filuge¬
nerationem fuisse. Ad qui esce
inquam. & simihi non credis.
erubesce uel di uocem dicentis:
cuime similem ex istimastis.
& iterum quia non sicut homo
ittcet ds̃. & enimsio peratio dĩ
precipuaẽ. quia non manibus
conficit non diebus absoluit.
Ipseenim dix̃ & facta sunt. ipse
mandauit & crecta sunt. Cur
noncredamus prȩcipuam gene¬
rationem ẽẽ eius infilio. cuius prȩ¬
cipucm crectionem in operibus

Expanded text:
nem sui aliquam, vel profecnem sui aliquam, vel profectum quo nos egemus, quorum infirmitas ex hujusmodi rebus profectum accipit. Qui autem omnipotens est, 459 utique non creatus, et sine loco, et supra tempora est. Nihil enim ante Deum, immo hoc ipsum Verbum, ante Deum dicere esse aliquid, grave. Ergo si ita est, quia nihil horum est in Deo Patre, quae profectum significent; quia Deus est: nihil lio, ut vel initium accipiat, vel profectum; quia Deus verus ex Deo vero est. 76. Ergo quia usitatum non reperimus ordinem, acquiesce, Ariane, praecipuam Filii generationem fuisse. Acquiesce, inquam; et si mihi non credis, erubesce vel Dei vocem dicentis: Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etenim si operatio Dei praecipua est, quia non manibus conficit, non diebus absolvit; Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt : cur non credamus praecipuam generationem esse ejus in Filio, cujus praecipuam creationem in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
natum ÷ principium habet:
& ideo quicfilius. ẽ p̾rincipiũ
hab& exterpore ee coepit:¬
ore sit dictum: ego autem filiũ
natum ẽẽ profiteor: Quoo
reliquum ẽ impietatis. horres¬
co. Dm̃ confiteris homo. & ta¬
licircumscribis cadumnia:
Ds hanc auero cass& amenti¬
hab& quaehabent filii:¬
pater. ignoscat filius. ignoscat &
tis referre cupienti Estcerte
pater: & manet semꝑ: Sunt
etiam creaturae : prodisposi¬
tione diuina: Estergo aliquid
eorum quod non subiectum sit.
aut locis aut temporibus. aut
crecitioni. aut causȩ alicui uel
auctori profecconihil: quid
ergo dicitis. est horum aliquit
quoegeat paterImpium
ẽ dicere: Ergocat desinite
quae creaturarum sunt ap¬
ta rediuinitati : Aut sicompara¬
recontenditis. considerate
quo ur̃a procedat impietus
quod absit: ut uel in sensus nr̃os
aliquando uenict: Nos enim
piamresponsionem tenemus:
Namque ds̃ omnipotens ds̃ ẽ.
& i deonullo corum pater in¬
dig& qui non hab& mutatio¬

Expanded text:
natum est, principium habet; natum est, principium habet; et ideo quia Filius est, principium habet, et ex tempore esse coepiore sit dictum. Ego autem Filium natum esse profiteor: quod reliquum est impietatis, horresco. Deum confiteris, homo, et tali circumscribis calumnia? Deus hanc averruncet amentihabet quae habent filiPater, ignoscat Filius, ignoscat etpro pietate referre cupienti. Est certe Pater, et manet semper: sunt etiam creaturae pro dispositione divina. Est ergo aliquid earum quod non subjectum sit aut locis, aut temporibus, aut creationi, aut causae alicui vel auctori? Profecto nihil. Quid ergo dicitis? Est horum aliquid quo egeat Pater? Impium est dicere. Ergo aut desinite, quae creaturarum sunt, aptare divinitati: aut si comparare contenditis, considerate quo vestra procedat impietas; quod absit ut vel in sensus nostros aliquando veniat. 75. Nos enim piam responsionem tenemus. Namque omnipotens Deus est, et ideo nullo eorum Pater indiget, qui non habet mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
cepit cetietis: si enim in firmi¬
tatem generationis habuit ne¬
cesse ÷ ut non solum nascendi
sedeciam uiuendi inciderit in¬
firmitatem: Sed fortasse
eo ꝓlabaris amentiae : ut dedĩ
filio istanonabnucs. qui cum
ex infirmitate metiris huma¬
na : quidm̃negare non potes
nomine : infirmitate tamen
hominemuis ꝓbare: quid si
dumfilium discutis. patrem
darguis & dum xp̃o preiuidicas
patrema diudicas. Namsidi¬
uina generatio subiecta tempori
fuit. & idexusugenerationis
usurpatur humanae : ergo & pa¬
ter corporaliutero portecuit
filium decemmensium curricu¬
li sonus uexit: Sed quomodo
sine sexu altero generationis
usus. uides sollem pͥnem gene¬
rationis seriem non coepisse. &
tupcrtus cuiusdam corporei
neces sitates putcs fuisse sollep¬
nes Tuusum quaceris ego
sexum: Tu tempus exigis : ego
ordinem: Tufinem discutis.
ego quero principium: Nem¬
pefinis exprincipio : non princi¬
piumpendet exfine: Hereti¬
cus dixit Omne in quit quod

Expanded text:
cepit aetatis; si enim infirmicepit aetatis; si enim infirmitatem generationis habuit, necesse est 458 ut non solum nascendi, sed etiam vivendi inciderit infirmitatem. 71. Sed fortasse eo prolabaris amentiae, ut de Dei Filio ista non abnuas, qui eum ex infirmitate metiris humana; quid si Deum negare non potes nomine, infirmitate tamen hominem vis probare? Quid si dum Filium discutis, Patrem arguis: et dum Christo praejudicas, Patrem adjudicas? 72. Nam si divina generatio subjecta tempori fuit, et id ex usu generationis usurpatur humanae; ergo et Pater corporali utero portavit Filium, decem mensium curriculis onus vexit. Sed quomodo sine sexu altero generationis usus? Vides solemnem generationis seriem non coepisse, et tu partus cujusdam corporeae necessitatis putas fuisse solemnes. Tu usum quaeris, ego sexum: tu tempus exigis, ego ordinem: tu finem discutis, ego quaero principium, Nempe finis ex principio, non principium pendet ex fine. 73. Omne, inquis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ferentis significat. ut neq pos
alienus ÷: Sed nec posterior
quia recens non est: nec alie¬
nus qui ex patrenatus. quia
super omnia : ds̃ benedictus
in scđa sicut scriptum ÷: sed
si alienumputant. cur adoras.
cumscriptum sit neque ado¬
rabis dm̃ alienum Aut si
non cdorant : stteantur &
finis ÷ Nequem subreligiosi
nominis ꝓfessione decipicn:
Haec nempesunt testimonia scrip¬
turarum: Autsi habes aliud pro¬
ferre debebis: Super est ut &
argumentis ueritas colligatus :
quam qua metiam humanis
testimoniis argumenta cedere
soleant : argumenta retamen
Usuinquit accipimus. eo quinas¬
citur. priorem ẽẽ. qui generat :¬
igitur omnia uestigia consuetu¬
dinis: & sicetera conueniunt.
non obsisto: quin & istud requi¬
ras: Si autẽ nulla concordant.
quem admodum cum desint
cetera hoc solum exigis : ergo
quiccusum requiris: quandoge¬
neracus : expatre. paruulus
fuit: ui distuncunis infantulũ
uagientem ꝓcessus aliquos ac¬

Expanded text:
ferentis significat; ut neque posferentis significat; ut neque posalienus est. Sed nec posterior; quia recens non est: nec alienus, quia ex Patre natus; quia supra omnia est Deus benedictus in saecula , sicut scriptum est. 69. Sed si alienum putant, cur adorant eum, cum scriptum sit: Neque adorabis Deum alienum ? Aut si non adorant, fateantur, et finis est; ne quem sub religiosi nominis professione decipiant. Haec nempe sunt testimonia Scripturarum. Aut si habes aliud, proferre debebis. 70. Superest ut et argumentis veritas colligatur. Quamquam etiam humanis testimoniis argumenta cedere soleant; argumentare tamen, u, inquis, accipimus eo qui nascitur, priorem esse qui generigitur omnia vestigia consuetudinis, et sicaetera conveniunt, non obsisto quin et istud requiras: si autem nulla concordant, quemadmodum cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est ex Patre, parvulus fuit. Vidisti in cunis infantulum vagientem, processus aliquos ac
Abbreviated transcription (Latin):
nerandi euasit pudorem: quid
te ista quaestionumtormenta
delectant Audis difilium.
Aut delenomen. aut aognosce
naturam: Audis uterum : ag¬
noscegenerationis perspicue
ueritatem: Audiscor : uerbũ
intellege: Audis dexteram.
agnosceuir tutem: Audis os
agnoscesapientium: Non hȩc
sunt in dõ. corporaliter aesti¬
manda: Incomprehensibilit̃
generatur filius in passibilit
generat pater : & tu men ex se
generat : & ante omnem intel¬
lectum generauit: ut ds uerus
dm̃ uerum paterdiligit. &tudis¬
cutis: pater complac&. & tucũ
uida eis inuides pater hono¬
rat. & tucumgentibus conui¬
tiaris: quaeris ame: ut rum¬
prior non possit eẽ. quipater
ẽ : qua erocte ut docecas quan¬
timoniis: Aut argumentis: colli¬
geueritatem: Sit estimoniis
accepisti utique sempiter nẽ
đi eẽ uir tutem legistie tiã
dicentem. isrł simeccudieris
nonerit inteds̃recens. neque
ad orabis dm̃ alienum: Aliud
horum ae ternitatẽ. aliud ꝓ¬
prietatem substantiae in dif¬

Expanded text:
nerandi evasit pudorem. 67. Quid nerandi evasit pudorem. 67. Quid te ista quaestionum tormenta delectant? Audis Dei Filium: aut dele nomen, aut agnosce naturam. Audis uterum, agnosce generationis perspicuae veritatem. Audis cor, Verbum intellige. Audis dexteram, agnosce virtutem. Audis os, agnosce sapientiam. Non haec sunt in Deo corporaliter aestimanda. Incomprehensibiliter generatur Filius: impassibiliter generat Pater; et tamen ex se generavit, et ante omnem intellectum generavit Deus verus Deum verum. Pater diligit, et tu discutis: Pater complacet, et tu cum Judaeis invides: Pater honorificat, et tu cum gentibus conviciaris. prior non possit esse, qui Pater est. Quaero a te, ut doceas quantimoniis, aut argumentis collige veritatem. Si testimoniis, accepisti utique sempiternam Dei esse virtutem. Legisti etiam dicentem: Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens, neque adorabis Deum alienum . Aliud horum aeternitatem, aliud proprietatem substantiae indif
Abbreviated transcription (Latin):
supra seraphim. supra omnem
sensum :: quia scriptum est.
nem sensum: Sipcx xp̃i super
omnem sensum. quemadmodum
non : suꝑ omnem sensum tanta
generatio: Tu quoque manũ
ori ad moue: scrutari non lic&
superna misteria: lic& scire qd̃
natussit: non lic& discutere quẽ¬
admodumnatus sit: Illud nega¬
remihi non lic&. hoc quaerere
metus ẽ: NAmsipcculus eacqu&
audiuit raptus in tertiũ caelũ
ineffabiliadicit. quomo¬
do nos exprimere possumus pater¬
nȩ generationis archanum quod
nec sentire potuimus nec audire
Uerumsime ad consuetudinem
trahis generationis huma nȩ
ut patrem dicas priorem: uide
utrum ad generationem dĩ terre¬
nae generationis exempla con¬
ueniant: Si secundum hominẽ
lo quamur : negarenon poteris
priores . eẽ. in homine patris
quam filiipassiones: prior cre¬
uit : prior senuit prior doluit
prior fleuit: sugitur hictem¬
pore minor : illeantiquior
passione : Si hic generationis
incurrit aetatem : necille ge¬

Expanded text:
supra Seraphim, supra omnem supra Seraphim, supra omnem sensum est; quia scriptum est; nem sensum . Si pax Christi supra omnem sensum est, quemadmodum non est supra omnem sensum tanta generatio? 65. Tu quoque manum ori admove, scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit: non licet discutere quemadmodum natus sit. Illud negare mihi non licet, hoc quaerere metus est. Nam si Paulus ea quae audivit raptus in tertium coelum, ineffabilia dicit, quomodo nos exprimere possumus paternae generationis arcanum, quod nec sentire potuimus, nec audire? 66. Verum si me ad consuetudinem trahis generationis humanae, ut Patrem dicas priorem; vide utrum ad generationem Dei terrenae generationis exempla conveniant. Si secundum hominem loquamur, negare non poteris priores esse in homine patris quam filii passiones. 457 Prior crevit, prior senuit, prior doluit, prior flevit. Si igitur hic tempore minor, ille antiquior passione. Si hic generationis incurrit aetatem, nec ille ge
Abbreviated transcription (Latin):
in mensȩ magnitudinem pos¬
sumus diuinitatis includere.
cuius magnitudinis non : finis:
Namque hominis generatio¬
nem side finire contendas: tẽ¬
pus ostendis Ceneratio autẽ
diuina supra omnia ẽ : Late
pat& : supra omnes cogitatio¬
nes ascendit & sensus: scrip¬
tum ÷ enim: Nemouenit ad pa¬
treminisi perme: Quicquid
igitur depatre cogitaueris.
quamlibet eius ae ternitatẽ :
non potes de eo cliquid nisi ꝑfi¬
lium cogitare. Nec potest ullus
ad patrem : nisi perfilium transi¬
re sensus: Hic est inquit filius m̃s
numin quit dñe. permanet uer¬
bumtuum in caelo: Quodenim
man& : nec substantia nec aeter¬
nitate deficitur: quacerisa me :¬
quomodo sifilius sit non priorem
habecit patrẽ: quaero itemate :
quando aut quomodo filium pu¬
tes . ẽẽ. generatum: mihi enim
in possibile ẽ. generationis scire
secrecum: Mens deficit: uox
sil& : Non mecctantum: sed &
angelorum: supra potestates
supra cngelos. supra cherubĩ

Expanded text:
immensae magnitudinem posimmensae magnitudinem possumus divinitatis includere, cujus magnitudinis non est finis . Namque hominis generationem si definire contendas, tempus ostendis: generatio autem divina supra omnia est: late patet, supra omnes cogitationes ascendit et sensus. Scriptum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Quidquid igitur de Patre cogitaveris, quamlibet ejus aeternitatem, non potes de eo aliquid nisi per Filium cogitare: nec potest ullus ad Patrem nisi per Filium transire sensus. Hic est, inquit, Filius meus num, inquit, Domine, permanet Verbum tuum in coelo . Quod enim manet, nec substantia, nec aeternitate deficit. 64. Quaeris a me quomodo Filius sit, si non priorem habeat Patrem? Quaero item abs te, quando aut quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum: mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum. Supra Potestates, supra Angelos, supra Cherubim,
Abbreviated transcription (Latin):
nerationem sine tempore as¬
serit: ut & sempiter num pa¬
tremcum filio dicat nec ccli¬
quaendo asserat eẽ mutatũ
Iungat igitur honorificentia
patrifilium : quem diuinitas
iunxit Nonsepar& impie¬
tas: quem generationis pro¬
prietas copulauit: Honori¬
ficemus filium : ut honorifi¬
cemus & patrem: sicut in eua¬
gelio scriptum est: sempiter¬
nitas filii paternȩ mciesta¬
tis insigne est Sustenon sẽꝑ
fuit: ergo illemutatus est:
sed semꝑ fuit filius. Ergo nec
pater aliquando mutatus est.
qui inmutabilis semper est: Itaq:
uidemus: quod illi qui uolun
negare filium sempiternum. uo¬
lunt patrem docere mutatum:¬
Accipe cliud: quo clacrecit
filium sempiternum: A posto¬
lus dicit: quod dĩ sempiter na
uirtus sit at que diuinitas: uir¬
tus autem dĩ . xp̃s: Scriptũ :
enim xp̃m essediuirtutem &
Nonergo exusu generationis
humanae calumniam hereti¬
ce strucs . neque ex nr̃o sermo¬
ne componas: Neque enim
angustis sermonibus nostris

Expanded text:
nerationem sine tempore asnerationem sine tempore asserit; ut et sempiternum Patrem cum Filio dicat, nec aliquando asserat esse mutatum. 61. Jungat igitur honorificentia Patri Filium, quem divinitas junxit: non separet impietas, quem generationis proprietas copulavit. Honorificemus Filium, ut honorificemus et Patrem, sicut et in Evangelio scriptum est . Sempiternitas Filii Paternae majestatis insigne est. Si iste non semper fuit, ergo ille mutatus est: sed semper fuit Filius, ergo nec Pater aliquando mutatus est; quia immutabilis semper est. Itaque videmus quod illi qui volunt negare Filium sempiternum, volunt Patrem docere esse mutatumAccipe aliud quo clareat Filium sempiternum. Apostolus dicit quod Dei sempiterna virtus sit atque divinitas : virtus autem Dei Christus; scriptum est enim Christum esse Dei virtutem, et tus. 63. Non ergo ex usu generationis humanae calumniam, haeretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
Fuit ne aliquando tempus quo
omps ds̃ pacter nonerat: & ds̃¬
pus inquit non adstruo: Catho¬
enim tempus dixeris teipse con¬
uinces: quia necesseest asse¬
ras fuisse tempus ante filium.
cum filius temporis auctor sit
& crector : Non potest enĩ
postopus suum ipse coepisse :
Necesse est igitur. Auctorem
operissui. eẽ. fatearis: Here¬
quit non nego filium: sed cum
filium dico ostendo priorem
pcctrem. quicapater inquit
quidesthoc: Negas ẽẽ tempus
Ante filium : & tamenne scio quid
Ante filium uis prȩcessisse quod
temporissit: & ostendis media
nescio qua molimina fuis se ge¬
nerandi: inquo generationem
patris significas temporalem :
Nam̃sipater eẽ coepit: ds̃
ergo primoerat. postea pater
factus est: quomodo igitur
inmutabilis ds̃  Sienim ante
ds̃ postea pater : utique gene¬
rationis accessione mutatus ::
Sed auertat ds̃ hanc amentiã :
Nos enima dimpietatẽ eorũ
redarguendam: hanc reculi¬
mus quȩ stionem: piamens ge¬

Expanded text:
fuitne aliquando tempus quo fuitne aliquando tempus quo omnipotens Deus Pater non erat, pus, inquis, non astruoenim tempus dixeris, te ipse convinces: quia necesse est asseras fuisse tempus ante Filium, cum Filius temporis auctor sit et creator; non potest enim post opus suum ipse coepisse: necesse est igitur auctorem operis sui esse fatearisquis, non nego Filium: sed cum Filium dico, ostendo priorem Patrem, quia Pater, inquis, est hoc? Negas esse tempus ante Filium, et tamen nescio quid ante Filium vis praecessise, quod temporis sit; et ostendis media nescio quae molimina fuisse generandi, in quo generationem Patris significas temporalem. Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus? Si enim ante Deus, postea Pater: utique generationis accessione mutatus est. 60. Sed avertat Deus hanc amentiam; nos enim ad impietatem eorum redarguendam, hanc retulimus quaestionem. Pia namque mens ge
Abbreviated transcription (Latin):
principio : non includitur tẽ¬
pore. non principio prȩueni¬
tur: Ergo arrius contices¬
cat: Quod autemerat apud
dm̃ non permixtione confux¬
ditur .: sed manentis uerbi
apud patrem solida perfec¬
tione distinguitur: ut sabel¬
lius obmutescat & ds̃ erat
uerbum: Noninͦ prolatio¬
ne sermonis hoc uerbum ẽ.
sedin illa caelestis designati¬
onẽ uirtutis: ut confutetur
fotinus: quoduero erat in
principio apud dm̃: sempit̃¬
nȩ diuinitatis in patre infilio
in sepacrabilis unitas edocctus:
ut erubes cat eo nomius.
postremo cumomnia percum
facta dicantur : ipse conditor noui
utique testamenti & ueteris dea¬
signatur : Vt manicheus locum
temptationis habere non possit:
itapiscatorbonus intraunum
omnes rete conclusit ut facer&
in habiles fraudi: quamuis es¬
sent in utiles captioni: Dic mihi
clementissimus imperator:
utte non conloquendistudio
nec audiendicupi ditate. sed
exponendi gratia paulis per
allo quar : Dic mihi in quã:

Expanded text:
principio, non includitur temprincipio, non includitur tempore, non principio praevenitur. Ergo Arius conticescat. Quod autem erat apud Deum, non permixtione confunditur: sed manentis Verbi apud Patrem solida perfectione distinguitur, ut Sabellius obmutescat. Et Deus erat Verbum. Non ergo in prolatione sermonis hoc Verbum est, sed in illa coelestis designatione virtutis, ut confutetur 455 Photinus. Quod vero erat in principio apud Deum, sempiternae divinitatis in Patre et Filio inseparabilis unitas edocetur ut erubescat Eunomius. Postremo cum omnia per ipsum facta dicantur, ipse conditor novi utique Testamenti et veteris designatur; ut Manichaeus locum tentationis habere non possit. Ita piscator bonus intra unum omnes rete conclusit; ut faceret inhabiles fraudi, quamvis essent inutiles captioni. CAPUT IX. elementissimus imperator, ut te non colloquendi studio, nec audiendi cupiditate, sed exponendi gratia, paulisper alloquar: dic mihi, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
Vel sicredas doceri. qui sergohꝰ.
dicit pccter anfilius : si filius.
ante me inquit non fuit alius ds.
Sipater: postme inquit non
erit: Hic priorem : ille pos¬
teriorem non habet: Inuicem
in se : &pater infilio & filius
in pctre cognoscitur: Cum enĩ
patrem dixeris eius etiam
filium de signasti quia nemo
ipse sibi pater ẽ: Cum filium
nomincas : etiam patrem eius
fateris. quicne moipsesibi fi¬
lius est: Itanec filius sine pa¬
tre: nec pat̃ potest eẽ sinefilio:
Semper igitur pater: semper
& filius: in principio enim erat
uerbum : & uerbum erat apud
dm̃. & dserat uerbum: Hoc erat
in principio apuddm̃: Erat in¬
quit apud dm̃: erat erat erat erat
eccequater erat: Ubumpius
inuẽnit quodnonerat Alibi
quoque iobannes inepistola sua
dicit: quoderat in principio:
Inde finite tenditur erat:
quicquid ex cogitaueris: erat
filius: Omne sautem hereses:
hoc capitul o breui piscator nr̃
exclusit: Quod enimerat in

Expanded text:
vel si credas, doceri? Quis ergo hoc vel si credas, doceri? Quis ergo hoc dicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem ejus fateris; quia nemo ipse sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio. Semper igitur Pater, semper et Filius. 56. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum . Erat, inquit, apud Deum. Erat, erat, erat, erat: ecce quater erat. Ubi impius invenit quod non erat? Alibi quoque Joannes in epistola sua dicit: Quod erat in principio ; indefinite tenditur, erat: quidquid excogitaveris, erat Filius. 57. Omnes autem haereses hoc capitulo brevi piscator noster exclusit. Quod enim erat in
Abbreviated transcription (Latin):
numopus cerno: Audio. lo¬
quentem a gosco facientem:
S ed & patris & filii unã ima¬
ginem uncm similitudinem
lego: similitudo haec: non di¬
uersitatis sedunitatis est
quodigitur tibiusur pes. filio
dĩ derogas: cumutique nifi
perimaginem dĩ adimaginẽ
di eẽ non possis:
milem : & ideo procliuior
uia ẽ. ut etiam sempiter num
cẽ fatetomur cumsimilis sẽ¬
piterni utiq sempiter nussit:
Siautem patrem sempiternum
dicimus & hocidem filium de¬
negamus : dicimus ee dissimilẽ :
sempiter noenim temporale
dissimile ẽ. Clamat prophe¬
tia sempiternum: clamat &
a postolus sempiternum: ple¬
num est uetus testamentum
testimoniis filii sempiterni: ple¬
num est nouum: Ordinem er¬
gotenecmus. Scriptum est
in ueteri testamento : ut uel unũ
deplurimis dicam. :Anteme non
fuit c̃dius ds̃ : & postmenonerit:
An hil ergo argumentabor :
te ipsum in terrogo: quis hoc
dicit. pater anfilius. N utrum
dixeris eo te conuincuntellegis

Expanded text:
num opus cerno. Audio lonum opus cerno. Audio loquentem, agnosco facientem; sed et Patris et Filii unam imaginem, unam similitudinem lego. Similitudo haec non diversitatis, sed unitatis est. Quod igitur tibi usurpas, Filio Dei derogas; cum utique nisi per imaginem Dei, ad imaginem Dei esse non possis. milem, et ideo proclivior via est, ut etiam sempiternum esse fateamur, cum similis sempiterni utique sempiternus sit. Si autem Patrem sempiternum dicimus, et hoc idem Filium denegamus, dicimus esse dissimilem; sempiterno enim temporale dissimile est. Clamat Propheta sempiternum, clamat et Apostolus sempiternum: plenum est vetus Testamentum testimoniis Filii sempiterni, plenum est novum. 55. Ordinem ergo teneamus. Scriptum est in veteri Testamento, ut vel unum de pluribus dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit . Nihil ergo argumentabor, teipsum interrogo. Quis hoc dicit, Pater, an Filius? Utrum dixeris, eo te convinci intelliges:
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerbum est: Non insen¬
sibilis: quia sapientia est
Non inanis : quia uirtus est
Nonuacua : qr uitaẽ: Non
mortua: quia resurrectio est:
Videsergo quia dumimago
dicitur patrem significat
esse cuius imago sit filius
quia nemo potest ipse sibi
imago sua esse: Plura possẽ
defilii testimoniis dicere:
sed neforte ipse sibi nimium
fauisse dicatur. Patremin¬
terrogemus: Nempe ipse
dixit: faciamus hominem
adimaginẽ & similitudinem
nostram. pater filio dicit adima¬
ginem et similitudinem nostrã
& tudissimilem filium dĩdicis
Iohannes dicit: dilectifiludi
sumus et nondum appar& quid
crimus: Scimus quiccsi reue¬
latus fuerit: similes eierimus
O inprouida amentia Gin¬
pudens peruicacia: Homines
sumus & inquo possumus ad
similitudinem dierimus. & si¬
milem alidemus dĩfilium dene¬
gare Ergo pater dixit
faciamus hominem adimagi¬
nem & similitudinem nostrã.
IN principio ipsius mundi pco¬
tremet filium eẽ audio : & u¬

Expanded text:
quia Verbum est: non insenquia Verbum est: non insensibilis, quia sapientia est: non inanis, quia virtus est: non vacua, quia vita est: non mortua, quia resurrectio est. Vides ergo quia dum imago dicitur, Patrem significat esse cujus imago sit Filius; quia nemo potest ipse sibi imago sua esse. 51. Plura possem de Filii testimoniis dicere, sed ne forte ipse sibi nimium favisse dicatur, Patrem interrogemus. Nempe ipse dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Pater Filio dicit: Ad imaginem et similitudinem nostram; et tu dissimilem Filium Dei dicis? 52. Joannes dicit: Dilecti, filii Dei sumus, et nondum apparet quid erimus: scimus quia si revelatum fuerit, similes ei erimus . O improvida amentia! o impudens pervicacia! Homines sumus, et in quo possumus, ad similitudinem Dei erimus; et similem audemus Dei Filium denegare? 454 53. Ergo Pater dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. In principio ipsius mundi Patrem et Filium esse audio, et u
Abbreviated transcription (Latin):
phetcedicunt: in lumine tuo
uidebimus lumen: prophe¬
tȩdicunt: splendor est enim
lucis aeternae : & speculum
sine macula dimaiestatis. &
imagobonitatis illius Uide
quanta dicantur: Splendor
quodclaritas paternȩlucis
infilio sit: speculum sine ma¬
cula: quod pater uideatur
infilio: Imago bonitatis. quod
non corpus incorpore: sed
uirtus infilio tota cernatur:
Imagodocet. non eẽ dissimi¬
lem caract er expressum
ẽẽ significat. splendor significat
acternum: Imago itaquep̃uultus
est corporalis. non fucis compo¬
sita nonceris: sed simplex dedõ
ceressa depatre. expressa de
fonte: Perhanc imaginem phr¬
lippopaetrem dñs de monstrauit
dicens: phrlippe qui me uidec
uidet & patrem: & quomodo
tudicis ostende nobis patrem.
Noncredis quia ego in patre. &
pater in me ẽ Vidit enim in i¬
maegine patrem: quiuidit in
filio: Vides quam imaginem
dicat: Imago ista. uerita sest:
Imago ista iustitia est: Imago
ista dĩ uirtus ẽ : Non muta

Expanded text:
phetae dicunt: In lumine tuo phetae dicunt: In lumine tuo videbimus lumen . Prophetae dicunt: Splendor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius . Vide quanta dicantur. Splendor; quod claritas paternae lucis in Filio sit: speculum sine macula; quod Pater videatur in Filio: imago bonitatis; quod non corpus in corpore, sed virtus in Filio tota cernatur. Imago docet non esse dissimilem, character expressum esse significat, splendor signat aeternum. Imago utique non vultus est corporalis, non fucis composita, non ceris: sed simplex de Deo, egressa de Patre, expressa de fonte. 50. Per hanc imaginem Philippo Patrem Dominus demonstravit, dicens: Philippe, qui me videt, videt et Patrem. Et quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem? Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Videt enim in imagine Patrem, qui videt in Filio. Vides quam imaginem dicat? Imago ista veritas est, imago ista justitia est, imago ista Dei virtus est: non muta,
Abbreviated transcription (Latin):
dammodo prȩterire aure
debemus Scriptum est enim:
sciensquia subuersus est qui
eiusmodi est. et delinquit: cũ sit
proprio iudicio dampnatus:
Itacque tam quam boniguber¬
natores quotutius prȩter¬
meare possimus fidei uela
tendamus. scripturarum que
relegamus ordinem: A posto
lus dicit. imaginem patris xp̃m
eẽ: Ait enim quod ipsesit ima¬
go dĩ inuisibilis primogenitus
uniuersȩ crecturae:
primogenitus inquid non primo¬
creatus: ut & genitus pronatura.
& primus properpecuitate cre¬
datur. Alibi quoque a posto łs
asseruit quod ipsum posuit he¬
rede momnium perquem & fe¬
cit saecula: qui est splendor
gloriae . & caracter substan¬
ticce eius: Imaginem a posto łs
dicit: & arrius dicit eẽ dissi¬
milem Curimago sisimili¬
tudinem non hab& inpicturis.
Homines nolunt eẽ dissimi¬
les. & arrius dissimilem patrẽ
contendit infilio & ult ut pa¬
ter dissimilem genuerit sui.
quecsiimpotens. qui generare.
similem non potuerit. pro¬

Expanded text:
dammodo praeterire aure dammodo praeterire aure debemus. Scriptum est enim: sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio damnatus . Itaque tamquam boni gubernatores quo tutius praetermeare possimus, fidei vela tendamus, Scripturarumque relegamus ordinem. 453 lus dicit imaginem Patris Christum esse; ait enim quod ipse sit imago Dei invisibilis, primogenitus universae creaturae . Primogenitus, inquit, non primocreatus; ut et genitus pro natura, et primus pro perpetuitate credatur. Alibi quoque Apostolus asseruit quod ipsum posuit haeredem omnium, per quem fecit et saecula, qui est splendor gloriae, et character substantiae ejus . Imaginem Apostolus dicit, et Arius dicit esse dissimilem: cur imago, si similitudinem non habet? in picturis homines nolunt esse dissimiles, et Arius dissimilem Patrem contendit Filio, et vult ut Pater dissimilem genuerit sui, quasi impotens qui generare similem non potuerit. 49. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
magna cecitatis effusio Aue¬
torem probant: executorem
refutant: Itaque nunc in
plures sese diuisẽ. reformas:
Alii eo nomium uel aetium.
alii palladium uel demophy¬
lum atq auxentium uel per¬
fidiae eius hęredes sequunt᷑
aliidiuersos: Num quid diui¬
sus ẽ xp̃s. Sed qui eum a pa¬
inter seipsos non conuenit
conspirarunt: communi no¬
mine hereticos quibus respor¬
dendum est nominabo: He¬
resisenim uelut quȩdam hy¬
dra fabulccrum uulnerib
suis creuit: & dum sȩpe reci¬
ditur pullulacuit ignidebita
incendioq peritura:
aut uelut quȩdam monstruosi
scylla portenti inuarias for¬
obtendit: Sed quos in illo impi¬
etatis suae frecomiseros inter
naufragia fidei repperit fluc¬
tucntes: beluinis suc cincta
prodigiis. tecrido gmatis. sȩuo
dente dilacerat: Cuius spelun¬
cam sc ẽimperator ut ferunt
nautȩ caecis latebris inhorren¬
tem omnem que eius uiciiam
caeruleis canibus inter fidiȩ
saxa resonantem clausa quo¬

Expanded text:
Magna caecitatis effusio! AucMagna caecitatis effusio! Auctorem probant, exsecutorem refutant. Itaque nunc in plures sese divisere formas. Alii Eunomium, vel Aetium, alii Palladium, vel Demophilum atque Auxentium, vel perfidiae hujus haeredes sequuntur, alii diversos. Numquid divisus est Christus? Sed qui eum a Painter seipsos non convenit, conspirarunt, communi nomine haereticos, quibus respondendum est, nominabo. Haeresis enim, velut quaedam Hydra fabularum, vulneribus suis crevit: et dum saepe reciditur, pullulavit, igni debita, incendioque peritura: aut velut quaedam monstruosi Scylla portenti in varias forobtendit: sed quos in illo impietatis suae freto miseros inter naufragia fidei reperit fluctuantes, belluinis succincta prodigiis, tetri dogmatis saevo dente dilacerat. 47. Cujus speluncam, sancte Imperator, ut ferunt nautae, caecis latebris inhorrentem, omnemque ejus viciniam caeruleis canibus inter perfidiae saxa resonantem, clausa quo
Abbreviated transcription (Latin):
Dissimilemigitur dicunt ẽt
nos negamus: Immopotius
horremus hanc uocem
Sednolo argumento credas
sc̃e imperator. & nr̃ae dis¬
putationi: scripturas inter¬
rogemus : INterrogemus
a postolos: interro gemus ꝓ¬
phetcs. interrogemus xp̃m:
quidmulta: patreminter¬
rogemus Cuius honori stu¬
dere sedicunt. si filius dege¬
ner iudicetur : Sed non est
honorificentia bonipatris.
filuiniuria. Non potest bo¬
nopatriplacere sifilius de¬
generas se potius apatre.
quam patrem aequacs se
credatur: Da ueniam scẽ
imperator : sia dipsos pacu¬
lisper uerba conuerto: sed
quem potissimum legam. eo¬
nomiumne. anarrium uel
uetium eius magistros.i
plura enimsunt nomina: seduna
perfidia: Impietate non disso¬
nans communione discordans:
Non dissimilis fraude : sed coi¬
tione discreta: Cur enim secũ
nolint conuenire non intellego:
Eunomii personam defugi¬
unt arriani sed eius perfidiã
asserunt impietatem exequn¬
tur : Auint eum ꝓdidisse ef¬
fusius : quae arrius scripserit :

Expanded text:
Dissimilem igitur dicunt esse: nos negamus; immo potius horremus hanc vocem. Sed nolo argumento credas, sancte Imperator, et nostrae disputationi: Scripturas interrogemus, interrogemus apostolos, interrogemus prophetas, interrogemus Christum. Quid multa? Patrem interrogemus, cujus honori studere se dicunt, si Filius degener judicetur. Sed non est honorificentia boni Patris, Filii injuria. Non potest bono Patri placere, si Filius degenerasse potius a Patre, quam Patrem aequasse credatur. 44. Da veniam, sancte Imperator, si ad ipsos paulisper verba converto. Sed quem potissimum legam Eunomiumne, an Arium, vel Aetium ejus magistros? Plura enim nomina, sed una perfidia, impietate non dissonans, communione discordans: non dissimilis fraude, sed coitione discreta. Cur enim secum nolint convenire, non intelligo. 452 45. Eunomii personam defugiunt Ariani, sed ejus perfidiam asserunt, impietatem exsequuntur. Aiunt eum prodidisse effusius, quae Arius scripserit.
Abbreviated transcription (Latin):
concilio babuit prima confessio.
& pͥ ariminense conciliũ secun¬
da correctio confessionẽ epła
adimperatorẽ constantiũ missa
testat᷑: correctionẽ secuta cor¬
cilia confitent᷑: Arrius ergo dic̃
ercet quando nerat : sed scriptura dic̃
erat. ñ dic̃ nonerat: Deniq iobscrip¬
sit : In principio erat uerbũ : & uer¬
bũ erat apud dm̃ & dserat uerbũ:
hocerat in principio apud dm̃: ecce
quotienserat: & nusquã dix̃ quod
ñerat: Cuiergo credimꝰ iohanni
inxp̃ipectore recũbentia narrio
inter effusa sesucciuiscera uolu¬
tanti: Vtagnoscerem similẽ iu¬
de ꝓditoris arriiquoq fuis se ꝑfidiã
quẽ similis poena damnauit.: effu
ubi : Atq: ita crepuit medius ꝓstra¬
tus infaciem: eacquib xp̃mnegaue¬
rat fideora pollutus: Crepuit
crepuit medius. & effusas om̃a uis¬
cera ei : Nẽ fortuita mors ubi
insacrilegio paripoenȩ parilis
ꝓcessit exemplũ ut idem subi rer
suppliciũ qui eundem dñm nega¬

Expanded text:
concilio habuit prima confessio, concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem secuta concilia confitenturErat quando non erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit quod non erat. Cui ergo credimus? Joanni in Christi pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Eubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea quibus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum nega
Abbreviated transcription (Latin):
Nigitur exdõ : lumen delumi¬
ne uerus ds̃ de dõuero. expatre
natus non factus . unius substar¬
tiae cumpatre: sic nempe nr̃i
secundum scripturas dixerur
patres: Qui etiam sacrilega
dogmata. ideo suis inserenda
puta uere decretis : ut arri per¬
fidia ipsa seproder&. nequa
fucis quib dam & coloribus in¬
lita uelaretur: fucum eñi faci¬
unt : qui nonaudent explicare
quod sentiunt: Censorie itaq
impietas arricni non expositio¬
ne reseratur : sed dampnatione
detegitur: ut quicuriose gestit
audire : prius damnatã cognos¬
cer& ne l aberet quã expositam
Audir& ut creder&: ExPOSITO
Pos inquit quidicunt erat quar¬
dononerat. & ante quã nasceret᷑
nonerat . & qui ex nibilo factum
Aut exclia substantia uel usia
dicunt eẽ. Aut mut abilẽ & con¬
tadia asserant iuredamnatos.
non humana industria. non cõ¬
posito cdiquo: Trecentidecem &
octo ut supra pressius dixiep̃i:
Ad concilium conuener̃: sed ut
cerdotib: : Hoc & in ariminen si

Expanded text:
igitur ex Deo, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero, ex Patre natus, non factus, unius substantiae cum Patre. 119. Sic nempe nostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explicare quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam audiret, ut crederet. 120. Eos, inquit, qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat: et qui ex nihilo factum, aut ex alia substantia vel οὐσίᾳ dicunt esse, aut mutabilem, aut contalia asserunt, jure damnatos. Non humana industria, non composito aliquo trecenti decem et octo, ut supra pressius dixi , episcopi ad concilium convenerunt: sed ut cerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi
Abbreviated transcription (Latin):
negant omnipotentem : cum
fatecentur omnia facta per
filium omnia creata perdĩ
esseuir tutem: Quid est enim
uirtus. nisiper fecta natura.
Negant etiam diuinitate unũ
et̃ cum patre: Deleant ergo
cuangelium. deleant xp̃i
uocem: Ipsc enim dixit: Ego
& pater unum sumus: Non
ego hocdico: Xp̃s dixit: num¬
quid fallcx ut mentiretur
Num quid impius ut quod non
erat usurpccr& Sed singu¬
la suis locis plenius digeren¬
tur : Nunc qm̃ hereticus di¬
xit eẽ. dissimilem idq uersu¬
tis disputationibus adstrue¬
renititur : dicendum est nob
quodscriptum est: Cacuete
nequis uos depredetur per
phylosophiam et in anem se¬
ductionem : secundum tra¬
ditionem hominum & secun¬
dum elementa huius mundi.
& non secundum xp̃m: Om¬
nem enim uim uenenorum
suorum in dialectica dispu¬
tatione constituunt: quae
phrlosophorum sententia de¬
finitur. non adstruendi uim
habere sed studium destruen¬
di: sed non in dialectica com¬
placuitdõ saluum facere po¬

Expanded text:
negant omnipotentem; cum negant omnipotentem; cum fateantur omnia facta per Filium, omnia creata per Dei esse virtutem. Quid est enim virtus, nisi perfecta natura? 40. Negant etiam divinitate unum esse cum Patre. Deleant ergo Evangelium, deleant Christi vocem. Ipse enim dixit: Ego et Pater unum sumus . Non ego hoc dico, Christus dixit. Numquid fallax, ut mentiretur? Numquid impius, ut quod non erat usurparet? Sed singula suis locis plenius digerentur. 41. Nunc quoniam haereticus dicit esse dissimilem, idque versutis disputationibus astruere nititur, dicendum est nobis quod scriptum est: 451 Cavete ne quis vos deprphilosophiam et inanem seductionem, secundum traditionem hominum, et secundum elementa hujus mundi, et non secundum Deum . Omnem enim vim venenorum suorum in dialectica disputatione constituunt, quae philosophorum sententia definitur, non astruendi vim habere, sed studium destruendi. Sed non in dialectica complacuit Deo salvum facere po
Abbreviated transcription (Latin):
r&: Quibus aliorum incendia
refrigerabant : quia merito fi¬
deiperdiderat suam poena
naturam: Aderatenim inspe¬
cie cngeli: quimonebat ut in
numero trinitatis unius ess&
Iccudatio potestatis: Benedi¬
cebatur ds̃: uidebatur in
angelodifilius sca et spiritalis
inpueris grã loquebatur nȩ:
unc consideremus
quas arrianidĩ filio infe¬
rant quȩstiones: Dissimilem
patris dicunt eẽ. dĩfilium
Hoc sihomini obiciatur: iniu¬
ria est: Ex temporecoepisse
dicunt dĩ filium: cum conditor
ipse sit temporum: Homines
sumus & eẽ nolumus tempo¬
rales : Extempore coepimus
& sine tempore futuros ẽe nos
credimus Fierinosoptamus
acternos. & quo modo nega¬
repossumus dĩfilium sempit¬
num quem sempiternum do¬
c& atq demonstrat natura
non gratic: Crectum dicus
quis auctorem interopera
suc deputet. ut uidectur
idee quod fecit: bonum negaN:
Sxcrilegauox ipsa sedamnat.
ut indulgentiam sperare non
possit. Negant uerum dĩ filiũ.

Expanded text:
ret, quibus aliorum incendia ret, quibus aliorum incendia refrigerabant; quia merito fidei perdiderat suam poena naturam. Aderat enim in specie angeli qui monebat ut in numero Trinitatis, unius esset laudatio potestatis. Benedicebatur Deus, videbatur in angelo Dei Filius, sancta et spiritalis in pueris gratia loquebatur. unc consideremus quas Ariani de Dei Filio inferant quaestiones. 35. Dissimilem Patri dicunt esse Dei Filium. Hoc si homini objiciatur, injuria est. 36. Ex tempore coepisse dicunt Dei Filium; cum conditor ipse sit temporum. Homines sumus, et esse nolumus temporales. Ex tempore coepimus, et sine tempore futuros esse nos credimus. Fieri nos optamus aeternos, et quomodo negare possumus Dei Filium sempiternum, quem sempiternum docet atque demonstrat natura, non gratia? 37. Creatum dicunt. Quis auctorem inter opera sua deputet, ut videatur id esse quod fecit? 38. Bonum negant. Sacrilega vox ipsa se damnat, ut indulgentiam sperare non possit. 39. Negant verum Dei Filium,