comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum apłi paulum &e barnaban ex
p̾cepto sc̃i sp̃c ad euugłizandungentib
miterent. ieunantes ce orantes imposu¬
erunt eis manus: ut intelligamus qͣnta
& dantium &e accipientium deuotione cu¬
randum sit: ne tantum benedictionis sa¬
cramentum negligenter uideatur imple¬
tum: & ido pie & laudabiliter apłicis mo¬
rem gesseris istitutis. si hanc ordinando¬
rum sacerdotum formam ꝑ eccłias quib
dñs p̾esse te uoluit etiam ipse seruaueris.
ut hiis qui consecrandi sunt numqm be¬
nedictio nisi in die resurrectionis dñicȩ
tribuatur: cui a uesꝑe sabbati initium con-¬
stat asscribi: & que tantis diuinarum dis¬
pensationum myst̃iis ẽ consecrata: ut qͥc¬
quid a dño ẽ insignius constititum. in
huius diei dignitate sit gestum. In hac
mundus sumpsit exordium: in hac ꝑ
resurrectionem xp̃i. & mors int̾itum. ce
uita sumpsit initium. In hac apłi a dño
p̾dicandi omnib gentib euugłii tubã
sumunt: &e inferendum uniuerso mun¬

Expanded text:
 Barnabam ex praecepto sancti Spiritus ad evangelizandum gentibus mitterent, jejunantes et orantes imposuerunt eis manus , ut intelligamus quanta et dantium et accipientium devotione curandum sit, ne tantae benedictionis sacramentum negligenter videatur impletum. Et ideo pie et laudabiliter apostolicis mores gesseris institutis, si hanc ordinandorum sacerdotum formam per Ecclesias, quibus Dominus praeesse te voluit, etiam ipse servaveris, ut his qui consecrandi sunt, uunquam benedictio, nisi in die resurrectionis Dominicae tribuatur, cui a vespere Sabbati initium constat ascribi, et quae tantis divinarum dispensationum mysteriis est consecrata, ut quidquid Domino est insignius constitutum, in hujus diei dignitate sit gestum. In hac mundus sumpsit exordium, in hac per resurrectionem Christi, et mors interitum, et vita sumpsit initium. In hac Apostoli a Domino praedicandi omnibus gentibus Evangelii tubam sumunt, et inferendum universo mun
Abbreviated transcription (Latin):
seph. qui fr̃s dñ dicti sunt eo qd̃ pͥmoge ni¬
tumillum euugłista dixerit: pͥmogenitũ
non dici asserens illum cui fr̃s ñ sunt: att
ꝑ illud antecedens consequenter hoc debere
accipi. S bene & diserte responsum ẽ abe¬
ato ierommo. pͥmogenitum esse omne qd̃
uuluam aꝑit. omnemq unigenitum esse
pͥmogenitum: s ñ coni̾ti: ñ enim omnis
pͥmogenitus. ẽ etiam unigenitus. Cetum
uenerabilit accipiendum ẽ: neq enugłistã
disertissimum tam suꝑflue pͥmogenitũ
posuisse: ut ad matrem referret: quã uͥgiẽ
matrem esse qd̃ longe maius ẽ. qm cintis
matͥ sit pͥmogenitum parere. tota suꝑiori
narratione firmauerat: beda qͦ suꝑ eimdẽ
luicam idipsum sentiente. Nam pͥmogenitꝰ
genita ante omnem creaturam. Ipse eñ
qui scd̃m humanam natiuitatem pꝰt ioh̃em
& post alios multos s cõs uenit. sccł̃m altio¬
rem głam & gr̃ȩ in labiis suns diffuse pͥuile¬

Expanded text:
seph, qui fratres Domini dicti sunt, eo quod primogeniseph, qui fratres Domini dicti sunt, eo quod primogenitum illum evangelista dixerit, primogenitum non dici asserens eum, cui fratres non sunt, atque per illud antecedens consequenter hoc debere recipi, bene et diserte responsum est a beato Hieronymo primogenitum esse omne quod vulvam aperit, omnemque unigenitum esse primogenitum, sed non converti, non enim omnis primogenitus est etiam unigenitus . Caeterum venerabilius accipiendum est, neque evangelistam disertissimum tam superflue primogenitum posuisse ut ad matrem referret, quam Virginem matrem esse, quod longe majus est, quam cuivis matri sit primogenitum parere, tota superiori narratione firmaverat, Beda quoque super eumdem Lucam idipsum sentiente. Nam primogenitugenita ante omnem creaturam . » Ipse enim, qui secundum humanam naturam post Joannem, et post alios multos sanctos venit, secundum altiorem gloriam, et gratiae in labiis suis diffusae privile
Abbreviated transcription (Latin):
qi esse desierit. nec futurum qi nondũ sit:
s p̃sens tantum: quia quicquid et̾num ẽ
nitus filius fides sincerissima & catholica
p̃dicat. Cumgͦ totiens hoc ex ꝑsona di
pats uenerabile dictum repetitur in intͦi¬
t angͣdali. in alła. & in commumone. nã
offerenda letentur cȩli. letantib angłis ce
gła mexcelsis canentib succinit. & in colłis
natiuitatis quidem dm̃ commemoratio fit.
inip̃incarnatio u̾bi nec in illis adhuc ex pͥmit᷑.
ius ueneratur offitii. Q uomͦ consonat eunͣ¬
głio manifeste humanam euis natiuita¬
tem enarranti: plane ꝑ unm illud dictũ
splendide ac uenerandȩ dignitatis: quod
impurus heluidius cecis ñ uidens oculis
& uenerari nesciens. in contumeliam ittit
intemeratȩ & ꝑpetue uͥgmis. Hoc eñ ibi
legis. & peꝑit filium suum pͥmogenitum:
heluidio quidem putide argumentante.
qd̾ alios beata maria filios habuerit de io¬

Expanded text:
quasi esse desierit, nec futurum, quasi nondum sit, quasi esse desierit, nec futurum, quasi nondum sit, sed praesens tantum, quia quidquid aeterni est, s Filius, fides sincerissima et catholica praedicat. » Cum ergo toties hoc ex persona Dei Patris venerabile dictum repetitur, in introitu, in graduali, in alleluia, et in communione: nam offerenda: Laetentur coeli , laetantibus angelis et gloria in excelsis canentibus succinit, et in collectis nativitatis quidem Domini commemoratio fit, sed incarnatio Verbi nec in illis adhuc exprimitur,jus veneratur officii: quomodo ergo consonant Evangelio, manifeste humanam ejus nativitatem enarranti? Plane per unum illud dictum splendidae et venerandae dignitatis, quod impurus Helvidius caecis non videns oculis, et venerari nesciens, in contumeliam vertit intemeratae et perpetuae Virginis. Hoc enim ibi legis, « et peperit filium suum primogenitum . » Helvidio quidem putide argumentanti, quod alios beata Maria filios habuerit de Jo
Abbreviated transcription (Latin):
dñica nocte xp̾m natum fuisse
uidelicet inqua die dix̃ dñs fiat lux
& facta ẽ lux. eadẽ die uere nob̃ lux in
tenebris exoriret᷑: addere nc̃ libet & illd̾
qd̾ idẽ mirabilis plastes nr̃. qͥ ut dictũ
ẽ dm̃ca nocte nat᷑ ẽ: fr̾ia. sexta conceptꝰ
ẽ. Nam si suꝑuis scͥptos illius anni qͥnꝰ
concurrentes uni apͥł regłari aditias:
fut sex. Cum autem fria sexta m̃sis
nichi. lominus fr̃ia habet᷑ qñdo dm̃ci
annuntiationem habemus. Igitur
pium atq pulchrum ordinem ꝓui¬
damq dispositionem in hoc salutis
nr̃ȩ opifice mirantes ueneramur: qͥ
die qua uet̾em formauit adam de luns
cerre nouumi sͥ reformare ceptt hominẽ
de uera carne. nichilominus eadem die
rimȩ namq missȩ offiti missa.¬
ms es tu ego hodie genuite: diumam filn
natiuitatem pene ꝑom̃s partes suas ma¬
nifeste commemorat. Nam hodie ut be
atus ait aug̾tinus quia p̾sentiam signifi¬
cat att inȩt̾nttate nec p̃t̾itum quicqmͣ ẽ

Expanded text:
m natum fuisse, videlicet, ut qua die dixit Deus: « Fiat lux, et facta est lux , » eadem die vera nobis lux in tenebris exoriretur. Addere nunc libet et illud, quod hic idem mirabilis Plastes noster, qui, ut dictum est, Dominica nocte natus est, feria sexta conceptus est. Nam si superius scriptos illius anni quinque concurrentes uni Aprilis regulari adjicias, fiunt sex. Cum autem sexta feria mensis nihilominus feria habetur, quando Dominicam annuntiationem habemus. Igitur pium atque pulchrum ordinem, providamque dispositionem in hoc salutis nostrae opifice mirantes veneramur, qui die, qua veterem formavit Adam de limo terrae, novum sibi reformare coepit hominem de verarimae namque missae officium: Dus es tu, ego hodie genui te , divinam Filii Dei nativitatem pene per omnes partes suas manifeste commemorat. « Nam hodie, ut ait Beatus Augustinus, quia praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum quidquam est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur enimante omnem creaturam. Qm̃ ge¬
nerationem eius quis enarrabit d Quãob-¬
rem ñ potest fieri ut uxta tenorẽ supͣdicti
ordinis que in cantu laudatur ł memorat
consonat dicentium: tͣnseamus usq betͥb¬
leem. & uideamus hoc u̾bum. & cetera.
Pastores amimarum quarim illa uyr ẽ.
nos autem ppłs eus &e oues paschuȩ eius. pa¬
stores inqͣm scĩ. qui iuigilantes &e custodien¬
tes ingilias noctis .i. uite p̾sentis supͣ gregem
dñicum. legendo & canendo erudiunt am¬
mas eorum referunt eidem gregi suo quȩ
uiderunt in bethleem .i. in domo panis:
indelicet eius qui de cȩlo descendit: &e con
gratulantes dicunt. Lux fulgebtt hodie

Expanded text:
generationem ejus quis enarrabit? . Quamobrem non potest fieri, ut juxta tenorem supradicti ordinis, quae in cantu laudatur vel memoratur consonat dicentium: « Transeamus usque Bethleem, et videamus hoc verbum, » etc. 38 Pastores animarum, quarum illa vox est: « Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus ; » pastores, inquam, sancti, qui vigilantes et custodientes vigilias noctis, id est vitae praesentis, supra gregem Dominicum, legendo et canendo erudiunt animas eorum: referunt eidem gregi suo, quod viderint in Bethleem, id est in domo panis, videlicet ejus qui de coelo descendit . Et gratulantes dicunt: « Lux fulgebit hodie
Abbreviated transcription (Latin):
sole posuit tabernaculum suum. totumq
annum dm̃ acceptabilem p̾dicantium: to¬
tam salutem anmntiantium. quam fecit
uerbum caro factum. Unde tum ꝓ excellen¬
tia tante diei. tum & ideo qr beatus petruis
manȩ arci nuntium bonum pͥnceps intulit:
uire aput ipsũ statio fit. O uere magnũ
sacramentum pietatis. qd̾ manifestatum
ẽ in carne. iustificatum ẽ in sp̃u. apparuit
angłis. p̾dicatum ẽ gentib. creditum est¬

Expanded text:
sole posuit tabernaculum suum , » totumque sole posuit tabernaculum suum , » totumque annum Domini acceptabilem praedicantium, totam salutem annuntiantium, quam fecit Verbum caro factum. Unde cum pro excellentia tantae diei, tum et ideo, quia beatus Petrus elis est , et Romanae arci nuntium bonum princeps intulit, jure apud ipsum statio fit. O vere « magnum sacramentum pietatis, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentib
Abbreviated transcription (Latin):
einigł̃io capitisuo consonent. Unum ẽ
maxime meo u̾su. tuhumiliasti siẽ uulne¬
ratum suꝑbum. Nam arbitramur totũ
illud offitium adsolam illam noctem respi¬
cere. qua dñs natus ẽ. S in illa nocte necdũ
sciebat puer qͥ natus ẽ nob̃ uocare patrem
aut matrem: uidelicet ꝑ etatem susceptȩ car-¬
nis. In hac autem offerenda in supͣdicto ma-¬
xime u̾su illa fortitudo laudatur. quã scdm illd̾
ꝓph̃icum nomen suum accelera spolia detra-¬
bere. festina p̾dari. suꝑbum diabolum hu¬
miliauit sicut uulneratum suꝑbum. & ascen¬
dens in altum captiuam ducens captiuita¬
tem inimicos suos disꝑsit in uirtute bra¬
chii sui: qd̃ ultimam pͥmissi particulam
spectat eungł̃ii. qua dictum ẽ. Et uidimus
głam euis głam quasi unigeniti a patre.
incarnati uerbi qd̵ spolia detraxit: & festi¬
nanter infernum dep̾datus ẽ. Igitur non
tantum uagitus infantis &e p̾sẽpe abscondi¬

Expanded text:
Evangelio capiti suo consonent. Unum estEvangelio capiti suo consonent. Unum estmaxime in eo versu. « Tu humiliasti sicut vulneratum superbum . » Nam arbitraremur totum hoc officium ad solam noctem illam respicere, qua Dominus natus est. Sed in illa nocte necdum sciebat puer, qui natus est nobis, vocare patrem, aut matrem , videlicet per aetatem susceptae carnis. In hac autem offerenda, et in supradicto maxime versu, illa fortitude laudatur, qua secundum illud propheticum nomen suum; « Accelera spolia detrahere, Festina praedari , » superbum diabolum humiliavit sicut vulneratum, ascendens in altum et captivam ducens captivitatem , inimicos suos dispersit in virtute brachii sui, quod ultimam praemissi particulam spectat Evangelii qua dictum est: « Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, incarnati Verbi, quod spolia detraxit, et festinanter infernum depraedatus est. Igitur non tantum vagitus infantis et praesepe abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
de angustis uideȩ finib inqua sola notus
erat ds̃. & de carnali isrł in quo solo mag¬
numerat nomen euis: & hoc salittare dei
eungłica tuba cunctis locira ẽ gentib. n
iam sunt loquelȩ neq sermones qͦrum ñ
nouum debemus. hoc illudẽ brachium
parauit dñs in ocłis omnium gentium
hocsalitare dĩ nr̃i qd̾ omnes fines t̾re
uiderunt. hoc illud est quod scd̃m con¬
sequentem lectionem apłicam. nouissi¬
me dieb illis locitus ẽ nobis ds̃ in filio
qui multifariam multisq modis olim
parͥb in ꝓpħis locutus ẽ. Sic scdm gra¬
dale. uiderunt om̃s fines terre salutare
dĩ nr̃i. & notum fecit dñs salutare suum.
Sic scđ̾m alła. luix magna descendit suꝑ
t̾ram qi u̾bum ds. lux uera ds̃ que illu¬
minat omẽm hommen uenientem in h̃c
mundum descendit ꝑ mibem carnis. de¬
scendit suꝑ terrenam conu̾sationẽ nr̃am.
Hec omnia ꝑ se satis elucent: qd̃ p̾̃dicto

Expanded text:
de angustis Judaeae finibus, in qua sola notus de angustis Judaeae finibus, in qua sola notus erat Deus, et de carnali Israel, in quo solo magnum erat nomen ejus ; et hoc salutare Dei evangelica tuba cunctis locuta est gentibus, nec jam sunt loquelae neque sermones, quorum non novum debemus. Hoc illud est brachiuparavit Dominus in oculis omnium gentium . » Hoc salutare Dei nostri, quod omnes fines terrae viderunt . Hoc illud est quod secundum consequentem lectionem apostolicam: Novissime diebus istis locutus est nobis Deus in Filio, qui multifariam, multisque modis olim patribus in prophetis locutus est . Sic secundum graduale, viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri, et notum fecit Deus salutare suum . Sic secundum alleluia, Lux magna descendit super terram, quia Verbum Deus, lux vera Deus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, descendit per nubem carnis, descendit super terrenam conversationem nostram. Haec omnia per se satis elucent, quod praedicto
Abbreviated transcription (Latin):
longum laborem castitatis & minist̾um
scõrum. pꝰt diutinos carceris squalores.
tandem ꝑ manus &e pedes extensa & ad
palos ligata. & circumposito igne cremat
bum. & u̾bum erat aput dm̃ ce ds erat uͥ¬
bum: & u̾bum caro factum ẽ &e habitaute
in nobis. Hec ẽ tuba illa mirabilis. quȩ
dum caueret in syon uocauit gentes. an¬
nuntiauit ppłis. annunitiauit in finibus
terrȩ: In insulis quȩ ꝓculerant quia longi
recesserant a dño: dm̃ &e saluatorem nr̃m
aduenisse dix. Hic inqmͣ sonus ille magnꝰ
celorum. glam di enarrantium. qui in om¬
nem terram exiuit. Hic tonitrus firma¬
menti oꝑa manuum eius annuntiantis
qui u̾ba celorum eloquentium in fines
terre fecit audiri. scilicet qd̾ u̾bum di. ds
absconditus in sole posuit tabernaculni
tbalamo suo. Nuntiat enim gentibus
cunctis pedib pulchris apportantibus
nuintium bonum p̾dicationem pacis: ati¬
nuntiationem salutis. Erumpit namq

Expanded text:
longum laborem castitatis, et ministerium longum laborem castitatis, et ministerium sanctorum, post diutinos carceris squalores, tandem per manus et pedes extensa, et ad palos ligata, et circumposito igne crematarbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Haec est tuba illa mirabilis, quae dum caneret in Sion, vocavit gentes, annuntiavit populis, annuntiavit in finibus terrae, et in insulis , quae procul erant, quia longe a Domino recesserant , Dominum et Salvatorem nostrum advenire dixit: hic, inquam, sonus ille magnus coelorum, gloriam Dei enarrantium, qui in omnem terram exivit , hic tonitrus firmamenti opera manuum ejus annuntians, qui verba coelorum eloquentium in fines terrae fecit audiri, scilicet quod Verbum Deus, Deus absconditus « in sole posuit tabernaculum thalamo suo . » Nuntiat enim gentibus cunctis pedibus pulchris, apportantibus nuntium bonum, praedicationem pacis, annuntiationem salutis . Erupit namque
Abbreviated transcription (Latin):
te quo coronauit eum mat̾ sua. & cet̾a. Ip¬
sa namq humanitas quam ꝓpt̾ nimiam
caritatem suam qua dilexit nos induit
diuinitas. ornat᷑ ẽ illi. ornatus miseratioĩs.
cuncta ad eundem spectant sensum. Duȩ
decorem inditus. de qͦ dictũ ẽ p̾dicatur.
In offerenda orbemt̾rȩ firmasse laudat᷑:
eundem qui in euugłio ꝑ betbleem .i. domũ
panis fig̾atur. udelicet scãm ȩcclam quã
in eo firmauit. qd̾ ipse homo natus ẽ in
ea. qui fundauit eam altissimus: & ex tẽ
parata ẽ sedes eius. ex qͦ in illa homonat᷑
mus eiꝰ quam decent sc̃a in longitudinẽ
dierum. Et qr pͥmus paries ex hebre¬
is ẽ quorum pͥmitiȩ supͣ dicti pastores
fuerunt: communio bene congruit.
exulta satis filia syon. Ppͥe namq ȩccsa
que ex hebreis ẽ filia sion & filia ierłmq¬
& sc̃ascõrum erant. In utraq missa statr
ad scãm mariam esse debuit. s causa m¬
t̾currit ut ad scãm anastasiam ageretu
mat᷑narum sub diocletiano imꝑatore p̾t

Expanded text:
 quo coronavit eum mater sua . » Ipsa namque humanitas, quam propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos , induit divinitas, ornatus est, ornatus miserationis, cuncta, ad eumdem spectant sensum. Duae decorem indutus, de quo dictum est praedicatur, in offerenda orbem terrae firmasse laudatur , eumdem, qui in Evangelio per Bethleem, id est domum panis, figuratur, videlicet sanctam Ecclesiam, quam in eo firmavit, quod ipse homo natus est in ea, qui fundavit eam Altissimus , et extunc parata est sedes ejus , ex quo in illa homo natumus ejus, quam decent sancta in longitudine dierum . Et quia primus paries ex Hebraeis est , quorum primitiae supradicti pastores fuerunt , communio bene congruit: Exsulta, filia Sion . Proprie namque Ecclesia, quae ex Hebraeis est, filia Sion et filia Hieret sancta eorum erant. Utraque missae statio ad sanctam Mariam esse debuit, sed causa intercurrit, ut ad sanctam Anastasiam ageretur, lissima matronarum, sub Diocletiano imperatore post
Abbreviated transcription (Latin):
er istacepit infirmari: ⁊ qnͣdo hȩc sanata ẽ
tẽ illa obiit. Sic enĩ scͥptũ ẽ m enugłio qr
iacob sẏnagoga nata ẽ. gentilitas sorctib ĩdo¬
latͥe tanqmͣ fluxii sanguinis cepit languere.
Et qnͣdo tͣhente ⁊ suscipiente sp̃u sco testifica¬
tꝰ ẽ incornelio hec sanata ẽ: tc̃ sẏnagoga m¬
uidens ⁊ indignã uite et̾̃ne se iudicans. mor¬
tua ẽ. S it̾um reuiuiscet. postqmͣgentiũ ple¬
nitudo subintierit: que in p̾senti facta p̾di¬

Expanded text:
er ista coepit infirmari, et quando haec sanata est, tunc illa obiit. Sic enim scriptum est in Evangelio quia Jacob Synagoga nata est, gentilitas sordibus idololatriae, tanquam fluxu sanguinis, coepit languere. Et quoniam trahente et suscipiente Spiritu sancto, testificatus est in Cornelio , haec sanata est, tunc Synagoga invidens, et indignam vitae aeternae se judicans, mortua est. Sed iterum reviviscet, postquam plenitudo gentium subintroierit quod praesenti factura praedi
Abbreviated transcription (Latin):
scitanda ẽ sic dicimiꝰ. Repleat᷑ os meũ laude
tua. ⁊ cet̾a. Quaꝓpt̾ nec illud a myst̾io uacat.
qd cũ puellã ddñs suscitass additũ ẽ. ⁊ iussit
illi dari manducare. Refecta eñ int̾iꝰ dicet
id qd̾ moffenda canimꝰ. benedic aĩa mea dño.¬

Expanded text:
scitanda est, dicimus: Repleatur os meum laude tua , etc. Quapropter nec illud a mysterio vacat, quod cum puellam Dominus suscitasset, additum est: Et jussit illi dari manducare . Refecta enim interius dicet id, quod in offerenda canimus: Benedic, anima mea, Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯd̾ ht̃ attende: non qd̾ ẽ. Accedat sp̃c ad car¬
nem. sicut caritas ad scientiam: & ꝓdest
mͦ enim caput plurima ht̃ menbra sibi¬
subiecta. e quib nonnulla uiciosa & de
eccłie hc̃ menbra eos omnes qui in eccłiar
congregantur tam scõs iudelicet qmͣ prit¬
ita fit ut immici etiam subiecti sinit sub¬
pedib eius. Item mosee. Suꝑ tritico &
uino falsis mysteriis corporis & sanginius
xp̃i. heretici concidunt. & diuersa sibi con¬
struunt tab̃nacula:  reu̾si sunt in nicbi
lum nominatirr. Item in psalmo. Dat escã
esurientib. Putat aliquis qd̃ panem celestẽ
de mysteriis dicat: & hoc quidem acciprmꝰ.
quia uere caro xp̃i ẽ. Ceterum dicamus
aliter. Panis. xp̃i & caro eus sermo diumꝰ
ẽ.  doctrina celestis: qͥ ammam nr̃ãm refut¬

Expanded text:
Quod habebat, attende; non quod erat. Accedat spiritus ad carQuod habebat, attende; non quod erat. Accedat spiritus ad carnem, sicut charitas ad scientiam, et prodest modo enim caput plurima sibi habet membra subjecta, e quibus sunt nonnulla vitiosa et debEcclesiae, habet membra eos omnes qui in Ecclesia congregantur, tam sanctos videlicet quam peccatita fit ut inimici etiam subjecti sint pedibus ejus. » Item in Osee.: « Super tritico et vino falsis mysteriis corporis et sanguinis Christi haeretici conciduntur, et diversa sibi constituunt tabernacula, et eversi sunt in nihill nominatur. » Item in psal. CLXV: Dat escam esurrentibus: Putat quis, quod panem coelestem de mysteriis dicat. Et de hoc quidem accipimus; quia vere caro Christi est. Caeterum dicamus aliter, panis Christus, caro ejus sermo divinus est, et doctrina coelestis, quae animam nostram ref
Abbreviated transcription (Latin):
suram torcularis: & uos post illa ienima
uuumus. Item ad benefacium. Sepe itaq
loquimur: ut pascha ꝓpinquante dica¬
nem: cumille ante tot multos annos passꝰ
sit. nec omnino illa passio nisi semel facta
cum ex quo resurrexit tot ann transiert̃.
Cur nenio tam meptus sit ut nos ita loqͥn¬
tes arguat esse mentitos: nisi q istos dies
ipse. s reuolutione temporis similis ẽ eiꝰ
& dicatur illo die fieri ꝓpter sacramenti
celebrationem. qd̾ non illo die s iamolĩ
factum ẽ  Nonne semel immolat᷑ ẽ xp̃c
in seipso.. Et tamen in sacramento ñ solũ
pulis immolatur. nec utiq mentitur qͥ
interrogatus respondet eum immolari.
Si enimsacramenta quand̾am similitudi¬
nem rerum earum quarum satranenta
sunt non haberent: omnino sacramenta
Sicit gͦ secłm quendam modum sacram̃tũ
corꝑis xp̃i corpus. xp̃i ẽ: ita sacramentum
ficdi fides ẽ. Item suꝑ ioħ̃em. Caro uas fuit.

Expanded text:
suram torcularis. Et vos post illa jejunia suram torcularis. Et vos post illa jejunia vivimus. » Item ad Bonifacium: « Saepe ita loquimur, ut Pascha appropinquante, dicani passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit, nec omnino nisicum ex quo resurrexit tot anni transierint. Cur nemo tam ineptus est, ut nos ita loquentes arguat esse mentitos? nisi quia dies istoipse, sed revolutione temporis similis ei, ut dicatur illo die fieri propter sacramenti celebrationem, quod non illo die, sed olim factum est. Nonne semel immolatus est Christus in semetipso, et tamen in sacramento non solum ie populo immolatur, nec utique mentitur, qui interrogatus eum respondet immolari. Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta Sic ergo secundum quemdam modum sacramentum corporis Christi corpus Christi est, sacramentumfidei, fides est. » Item super Joannem: « Caro vas fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
poralia Ittm de unico bap̃o. Si ad ipsas
res uisibiles quib sacramenta tractant᷑
animum conferamus: quis nesciet eas esse
corruptibies.  Si aut̃ ad id qd̃ ꝑillas agit᷑
quis non uideat ñ posse corrumpi.  Item
de fide ad petrum. Sacrificium panis &
nob̃ misto sacram̃to corpus ⁊ sanguinem
suum: qd̾ etiam fec̾it nos ipsos. Nam & nos
accepimus nosipsi sumiis. Recordamini
& nos: non fuistis & creati estis. ad aream
dominicam comportati estis laborib boum
.i. annuntiantium euũgłm triturati estis.
quando cathecumini deferebamini. in
horrea seruabamim: munera ur̃a dedi¬
Postea ad aquam conuenistis ⁊ consꝑsi
qd̾ accepistis. Quomͦꝰ gͦ unium iudetis esse
ꝯs̾ cuctum ẽ: sic unum estote uos diligen
do.tenendo unam fidem. unam spem.
indiuiduam caritatem. Sic & uinum
in multis racemis fuit: & mͦ unum est.
Unum ẽ in sua natiuitate calix post pres¬

Expanded text:
poralia? » Item de uno baptismo: « Si ad ipsas poralia? » Item de uno baptismo: « Si ad ipsas res visibiliter, quibus sacramenta tractantur, animum conferamus, quis nesciat, eas esse corruptibiles? Si autem ad id quod per illas agitur, quis non judicat, non posse corrumpi? » Item de fide ad Petrum: « Sacrificium panis etnobis in isto sacramento corpus et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nosjus, quod accipimus nos ipsi sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis; ad aream Dominicam comparati estis; laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estis, quando catechumeni differebamini, in horrea servabamini; munera vestra dedipostea ad aquam convenistis, et cum spquod accepistis. Quomodo ergo unum videtis esse, quod factum sit, unum estote vos diligendo, et tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem, sicut unum in multis racemis fuit, et modo vinum est. Unus est in suavitate calix post pres
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ cet̾a. Unde & inualle gechsemani
traditꝰ ẽ: que significat uallem adipeam.
pitur. & si ꝑ mimundos transeat non inqͥ¬
qui eucharistie seruiunt & sanguiẽ dñi
ppsis enis diuidunt. impie agunt in legẽ
xxp̃i: putantes eucharistiam imprecartas
facere uerba. non uitam: & necessariam tm̃
eẽ sollempnemorationem: & non sac̾dotum
dominicam pariter accessit. De uno pane
uidas accepte & petrꝰ. S petrus ad uitam:
uidas ad mortẽ. Item de penitentia. Bucella
uominica uide non fuit uenenum quam
accepit. Inimicus in eum intrauit. ñ quia
malum accepie: s qr bonum malus male
Nam cibꝰ ille cordis ẽ. ñ uentris. Ambrosiꝰ. Non
est ifta esca corꝑalis. Itẽ aus. Non ẽ iste panis.
quid sit non sacramentotenus s re uera
corpꝰ xp̃i manducare: hoc enim in xp̃oma
faustum. Quid sunt aliud corꝑalia sacra¬
menta: nsi quedam quasi uerba uisibilia
sac̾sc̃ã quidem: s tamen mutabilia & tem¬

Expanded text:
 etc. Unde et in valle Gethsemani traditus est, quod significat vallem aromatum adipeam. pitur, et si per immundos transeat, non inququi eucharistiae serviunt, et sanguinem Domini populis ejus dividunt, impie agunt in legem Christi, putantes eucharistiam imprecantis facere verba, non vitam; et necessariam esse tantum solemnem orationem, et non sacerdotum Dominicam pariter accessit: de uno pane et Judas accepit et Petrus; sed Petrus ad vitam, et Judas ad mortem. » Item de poenitentia: « Buccella Domini venenum fuit Judae, quam cum accepit, inimicus in eum intravit, non quia malum accepit, sed quia bonum malus male Nam cibus ille cordis est, non ventris. » Ambrosius: « Non est ista esca corporalis. » Item: « Non est iste panis,  Ostendit quid sit, non sacramento tenus, sed revera corpus Christi manducare. Hoc enim in Christo Item contra Faustum: « Quid sunt aliud corporalia sacramenta, nisi quaedam quasi verba visibilia sacrificii, sed tamen mutabilia et tem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i qd̾ ẽ eccłia cuiꝰ caput ẽ. xp̃c. Quod enĩ ẽ in
corꝑe diuersitas m̃broꝵ hoc ineccł̃ia diu̾sitas
gr̃aꝵ: illãq & istam diu̾sitatẽ caritas redigit
mnunitatẽ. Sicito enĩ in uno corꝑe diu̾sa m̃bra
subseriuiendo & subministrando & coherendo sͥ
inuicẽ. unitatẽ corꝑis efficiunt: sic & eccłie m̃bra.
capiti suo & sub ipso sͥ inuicẽ coberentia. pulcher¬
rimã sui corꝑis efficunt unitatẽ. Rursusq
ex multis redigunt᷑. Namq panis ex multis gͣnis
efficit᷑. uinum. Unũ añ exmultis acinis munũ
confluit. Qd̾ eiꝰde rei ẽ sacram̃tũ. uͭt cũ hoc simi

Expanded text:
Quod enim est in corpore diversitas membrorum, hoc in Ecclesia diversitas gratiarum; illamque et istam diversitatem charitas redigit in unitatem. Sicut enim diversa in corpore membra subserviendo, et subministrando, et cohaerendo sibi invicem, unitatem corporis efficiunt; sic et Ecclesiae membra capiti suo et sub ipso invicem sibi cohaerentia, pulcherrimam sui corporis efficiunt unitatem. Rursumque ex multis rediguntur. Namque panis ex multis granis unum efficitur; vinum autem ex multis acinis in unum confluit.
Abbreviated transcription (Latin):
isi manducaueritis carnem filii hominis ⁊ c̃.
figura ẽ p̾cipiens passiom dñi ẽẽ cõmunican¬
dum: & suauit̾ atq utilit̾ recordandum
in memoria qd̵ ꝓ nob̾ caro enis crucitixa sit.
& uulnerata. Item de ciuitate dĩ. Non sunt
dicendi manducare corpus xp̃i: qui ñ cõpu
Qui non in me manet. ñ se dicat autt existimet
ad ephesios. Duplicit᷑ intelligit᷑ caro xp̃i.
uel sp̃ualis illa atq diuina de qua ipse di¬
cit. caro mea uere ẽ cibꝰ: uel caro que cruci¬

Expanded text:
i hominis, etc. Figura est, praecipiens passioni Domini esse communicandum, et suaviter atque utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa sit et sepulta. » Item, De civitate Dei: « Non sunt dicendi manducare corpus Christi, qui non inQui non in me manet, non se dicat aut existimet mstola ad Ephesios: « Dupliciter intelligitur caro Christi; vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse dixit: Caro mea vere est cib
Abbreviated transcription (Latin):
tͥens amorem. ne fiducia sui ꝑgrederent᷑
longi s potius infirmarentur uidentes ante
pedes suos infirmatam diuinitatẽ ex par¬
ticipatione tunice pellicee nr̃e & lassi
ꝓsternerentur in ea: illa aut̃ surgens le¬
uaret eos. Quid enĩ faceret miser homo
qͥs eũ liberaret de corꝑe mortis huiꝰ: nͥ gr̃a

Expanded text:
triens amorem, ne fiducia sui progrederentur triens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur, videntes ante pedes suos infirmatam divinitatem ex participatione tunicae pelliceae nostrae, et lassi prosternerentur in ea: illa autem surgens levaret eos. Quid enim faceret miser homo? quis eum liberaret de corpore mortis hujus, nisi gra
Abbreviated transcription (Latin):
facere susceꝑat. nisi eum amando ñ pot̾ant
esse beati. Ideoq ñ solummꝰ amore quo nos
pͥor dilexit. s om̃imodis amoris obsequiis
ut amaret᷑ a nob quodãmͦ elaborabat me¬
reri. infirma nr̃a curando. mortua susci¬
tando. ignobilia mundi eligendo. fortia aꝰ
confundendo. terrenoꝵ odium. celestium
amorem commendando. Ideo quippe des¬
cenderat ad nos. ut amorẽ nr̃m int̾rens
disꝑsum & putrefactũ beneficia pietatis
exhibendo in se recolligeret. & in nouita¬
tem uite reformaret: & abstractum & emim¬
datum a facie earũ rerũ que cum ipso
pariter amari non possunt. secũ suisũ¬
lenaret. Augustiniis. in libro ꝯfessiomiĩ.
Sic enim ulla summa maiestas suꝑiorib
creature sue partib suꝑeminens subdi¬
tos erexit ad seipsam. In inferiorib enĩ
edificauit sͥ humilem domum de limo
nr̃o ꝑ quam subdendos depͥmeret. a seip¬
sis. & ad se traheret finiens timorẽ. & nu¬

Expanded text:
beatos ipse facere susceperat, nisi eum amando non poterant beatos ipse facere susceperat, nisi eum amando non poterant esse beati. Ideoque non solummodo amore, quo nos prior dilexit, sed omnimodis amoris obsequiis, ut amaretur a nobis quodammodo elaborabat mereri, infirma nostra curando, mortua suscitando, ignobilia mundi eligendo, fortia ejus confundendo, terrenorum odium, coelestium amorem commendando. Ideo quippe descenderat ad nos, ut amorem nostrum in terrenis dispersum et putrefactum beneficia pietatis exhibendo in se recolligeret, et in novitatem vitae reformaret, et abstractum et emundatum a faece earum rerum, quae cum ipso pariter amari non possunt, secum levaret sursum. Augustinus, in libro Confessionum: « Sic enim illa summa majestas superioribus creaturae suae partibus superemmens, subditos erexit ad seipsam. In inferioribus enim aedificavit sibi humilem domum de limo nostro: per quam subdendos deprimeret a seipsis, et ad se trajiceret, finiens timorem, et nu
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam mutatis. quibdam ñ. a pio
redemptore possibile factum ẽ nob̃ pie
& sc̃e & uere corpus eius manducare.
qͦtiens benedicit nob̃ panem istum. idest
transmmitat in corpus suum.
qui non ꝑcipit ea que di sunt.
absurdum & plenum erroris uideatur
ut seruus manducet dominum suum.
omni diligentia considerandum nob̃ ẽ
quomͦ adueram uitam talis cybꝰ sic nob̃
necessarius sit. ut sine hoc ad illam ꝑue¬
nire̾ impossibile sit. Modꝰ etiam man¬
ducandi subtilius discutiendꝰ uidetur:
ne omnis qui corꝑalit̾ uidetur mandu-¬
care. confidat se uitam in semetipso ma¬
nentem habere. S iam dictum ẽ que sit ipsa
int. ad quã uuificet nos iste cib. Qd̾ enĩ ꝑ
hunc uita potius anime querat᷑ qmͣ corꝑis
nulli dubium ẽ. liquet etiam omnib qd̃
bet᷑ ubi amat᷑: ad hoc enittͥre nos debet cibꝰ
iste. Qieqͥd enĩ redẽptor nr incarne fecit
ob hoc utiq fecit. ut amaretur a nob̾: ñ qd̾

Expanded text:
quibusdam mutatis, quibusdam minime, a pio quibusdam mutatis, quibusdam minime, a pio Redemptore nostro possibile factum est nobis, pie et sancte et vere corpus ejus manducare, quoties nobis benedicit panem istum, hoc est transmutat in corpus suum. qui non percipit ea quae Dei sunt, absurdum et plenum horroris videatur, ut servus manducet dominum suum, omni diligentia considerandum nobis est quomodo ad veram vitam talis cibus sic nobis necessarius sit, ut sine hoc ad illam pervenire impossibile sit. Modus etiam manducandi subtilius discutiendus videtur, ne omnis qui corporaliter videtur manducare, confidat se vitam in semetipso manentem habere. Sed jam dictum est, quae sit ipsa vita: ad quam nos vivificet iste cibus. Quod enim per hunc vita potius animae quaeratur quam corporis, nulli est dubium. Liquet etiam omnibus, qubetur ubi amatur, ad hoc enutrire nos debet cibus iste. Quidquid enim Redemptor noster in carne fecit, ob hoc utique fecit, ut amaretur a nobis, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
omni: ł facere aliquid ł pati potest. Corꝑa
uͦ uini corꝑea nulla ratione potuerunt
ꝑmutari: qm̃ nulla cominuni materia
substantiata participant. que susceptis
qualitatib in alterutram ꝑmutetur.
Corpus autem dñi cum pane unius habet
comimune materie substantiatũ. In qͣntũ
enim corpꝰ dñi ⁊ generari potuit ⁊ mori.
communem cum pane isto terreno uidet᷑
sortiri materiã. In quantum uͦ panis cum
corꝑe. xp̃i communem ht̃ mat̾iam. possi¬
bile ht̃ in illud transmutari: nec cũ hoc
fit anatura usq quaq receditur. Si enim
multitudini maris modicam umni gitã
in suam transformare naturam in tantũ
ut de ea nichil penitus uideat᷑ residuũ.
one & obedientissima creature passione.
panem in suum transmutare corpꝰ erit
impossibile.  Et cui creare de nichilo
& formatum & formam fuit facile: muta
erit difficile. Sic itaq ut dictum ẽ ad
mẏsterii ritum. ad gustus suffragium.

Expanded text:
omni, vel facere aliquid vel pati potest. Corpora omni, vel facere aliquid vel pati potest. Corpora vero in incorporea nulla ratione poterunt permutari; quoniam nulla communi materia subjecta participant, quae susceptis qualitatibus in alterutram permutetur. Corpus autem Domini cum pane unius habet commune materiae subjectum, inquantum enim corpus Domini et generari potuit et mori, communem cum pane isto terreno videtur sortiri materiam. Inquantum vero panis cum corpore Christi communem habet materiam, possibile habet in illud transmutari; nec cum hoc fit, a natura usquequaque receditur. Si enim multitudini maris modicam vini guttam in suam transmutare naturam, intantum ut de ea nihil penitus videatur residuum, one, et obedientissima creaturae passione panem in suum transmutare corpus erit impossibile? Et cui creare de nihilo et formatum et formam fuit facile, mutarmodo erit difficile? Sic itaque, ut dictum est, ad mysterii ritum, ad gustus suffragium,
Abbreviated transcription (Latin):
utraq sint talia que actum fibi passio¬
nemq communicent. Potest enim aq̃
qualitas a uini qualitate aliquid pati.
potest idem uinũ ab aque qualitate aliqͥd
pati. Atq idcirco si multum fuerit aque¬
quidem. uini uͦ paululum. non dicuntur
immixta: s alterum alternis qualitate
corrumpitur. Si quis enim uinum fun¬
dat in mare non nixtum ẽ mari uinum
s in mare corruptum: idcirco qm aque
qualitas multitudine sui corꝑis. nichil
passa est a qualitate uini. s potuis in seip¬
sam uini qualitatẽ ꝓpria multitudine
commutauit. Si uͦ sint mediocres gͥq eqͣles
ł paulo mequales. nature. que a se facere
& pati possunt ille miscentur. & mediocͥb
in se qualitatib temꝑantur. atq hec qͥdẽ
ut dictum ẽ ⁊ facere ⁊ pati possunt cõmu¬
ni atq eadem mat̾ia substantiata. Omne
enim corpus quod ingeneratione & corrup¬
tione subsistit. communem uidetur hr̃e
materiam.s non omne ł ab omnił in

Expanded text:
utraque sunt talia quae actum sibi passioutraque sunt talia quae actum sibi passionemque communicent. Potest enim aquae qualitas a uini qualitate aliquid pati; potest item uini ab aquae qualitate aliquid pati. .Atque idcirco si multum quidem fuerit aquae, uini uero paululum, non dicuntur inmixta, sed alterum alterius qualitate corrumpitur. Si quis enim uinum fundat in mare, non mixtum est mari uinum sed in mare corruptum, idcirco quoniam qualitas aquae multitudine sui corporis nihil passa est a qualitate uini, sed potius in se ipsam uini qualitatem propria multitudine commutauit. Si uero sint mediocres sibique aequales uel paulo inaequales naturae quae a se facere et pati possunt, illae miscentur et mediocribus inter se qualitatibus temperantur. Atque haec quidem ut dictum est, et facere et pati possunt, communi atque eadem materia subjecta. Omne enim corpus, quod in generatione et corruptione subsistit, communem videtur habere materiam; sed non omne ab omni vel in
Abbreviated transcription (Latin):
merat corꝑi dñi. & messe illi exigebat res
sacramenti. regiminis sui obsequio in iliud
faciat transire. ut uere fiat scđm ritum
misterii tractabile & gustabile: qd̃ ñ eras
inqualitate nature sue. Et hec michi
uidetur illa sp̾es panis insibilis in sacra¬
mento altaris. Nec magis hoc est mel¬
dum qd̾ preter sub̾am facit d̾s subsilus
accidentia. qm̃ hoc qd̾ ipse ẽ substantẽ
milla recipiens accidentia. quicquid ẽ sub̾a¬
liter existens. sine qualitate bonus. sine quan¬
titate magnus. smne loco ubiq p̾sens. nicħ̃q
patiens: sicq de reliquis.
se possunt: que habent unius materie
comimune substantiuum. Nec hec omĩa:
s ea que in se facere & pati possunt. Id uͦ ꝓ
batur hoc mͦ. Neq enim potest es in lapi¬
dem commutari. nec uͦ idem es inherbã.
nec quodlibet aliud corpꝰ in aliuid transfi¬
gurari potest. nisi eadem sit materia rerũ
in se transeuntium. & a se facere & pati pos¬
sinti ut cum uinum atq aqua miscentur

Expanded text:
et in esse illi exigebat res sacramenti, tegminis sui obsequio in illud faciant transire, ut vere fiat secundum ritum mysterii tractabile et gustabile, quod non erat in qualitate naturae suae. Et haec mihi videtur illa species panis visibilis in sacramento altaris. Nec magis hoc est mirandum, quod praeter substantiam facit Deus subsistere accidentia, quam hoc quod ipse est substantia, nulla recipiens accidentia, quidquid est, substantialiter existens; sine qualitate bonus, sine quantitate magnus, sine loco ubique praesens, nihilque patiens, et sic de reliquise possunt quae habent unius materiae commune subiectum, nec haec omnia, sed ea quae in se et facere et pati possunt. Id uero probatur hoc modo: neque enim potest aes in lapidem permutari nec uero idem aes in herbam nec quodlibet aliud corpus in quodlibet aliud transfigurari potest, nisi et eadem sit materia rerum in se transeuntium et a se et facere et pati possint, ut, cum uinum atque aqua miscentur,
Abbreviated transcription (Latin):
crucifira ẽ ⁊ resurrexit: qr consid̾atio eiꝰ cur fu¬
erit assũpta. cur sic dispensata. illã in mentẽ
caro que crucifixa ẽ in panis usibili forma
suũ ht̃ sacm̃tũ: qr cũ inmyftiis consid̾atur
fractio. depositio. & eleuatio eiꝰ ⁊ cet̾a. que licet

Expanded text:
crucifixa est, et resurrexit; quia consideratio hujus, cur fuerit assumpta, cur sic dispensata, illam facit in mcaro quae crucifixa est, in panis visibilis forma suum habet sacramentum; quia cum in mysteriis consideratur fra
Abbreviated transcription (Latin):
.s ut cum panis sub̃a in illam transierit
mysterii ritum tractabile fiat & gustabile
ex illa natura: qd̃ ñ erat ex sua. S contra
omnem scłaris philosophie rationẽ & in¬
tellectum. mutata panis sub̾a in aliam
sub̃am. ad quoddam mysterii obsequimm.
quedam accidentia que illi inherebant
sic transtulit non mutata. ut corpꝰ dñi
licet adsit albedo non faciat album. nec
rotunditas rotundum: s hunismͦi oĩa
sic resernauit. ut licet uero humanitatis
eius corꝑi adsint. ñ tam̃ insint. ñ tñ illud
inficiant uel afficiant. sicut accidentia sub¬
stantiam cui accidunt. s ext̾uis seruientia
ad corpus dñi quodammͦ obtegendum. P
informa & in natura sua uere ꝑsistit uni¬

Expanded text:
scilicet ut cum panis substantia in illam transierit scilicet ut cum panis substantia in illam transierit mysterii ritum tractabile fiat et gustabile ex illa natura, quod non erat ex sua. Sed contra omnem saecularis philosophiae rationem et intellectum mutata panis substantia in aliam substantiam, ad quoddam mysterii obsequium quaedam accidentia quae illi inhaerebant, sic transtulit non mutata, ut corpus Domini, licet adsit albedo, non fiat album; nec rotunditas rotundum, sed hujusmodi omnia sic reservavit ut, licet vero humanitatis ejus corpori adsint, non tamen insint: non tamen illud inficiant, vel afficiant sicut accidentia substantiam cui accidunt, sed exterius servientia ad corpus Domini quodam modo obtegendum, quod in forma et natura sua vere
Abbreviated transcription (Latin):
bat aut̃ ut sicut cum necessaria nob̃ fuit
uisibilis eius p̾sentia. iuisibile in suis.
uisibile factum ẽ in nr̃is uerbum caro
factum: sic cum res exigit salutis nr̃e. ut
manducetur caro eiꝰ. quod non ẽ ipsa caro
in natura. sua: fiat inaliena manduca¬
bilis. Scilicet qđ̵ inmillis reb aptius po-¬
tuit uideri. qmͣ in eis que inter omina
human corꝑis uictualia. quodãmͦ teneĩ
principatum: que sunt panis ⁊ uinum.
Nam etiam ad litteram pre cunctis cybis
panis cor hominis confirmat: & uinum
letrficat. Qua gͥ dignatione & pietate dig¬
natus ẽ. in humeros suos leuare ouem ꝑ¬
ditam .i. in unitatem ꝑsone sue assume¬
re corruptam naturam nrãm. eadem nc̃
terrenam sub̾am panis suscipiens. in diu¬
ne uirtute potentie. cui in om̃ib & ꝑ oĩa
subest cum uoluerit posse. transmutat
inueritatem carnis sue.
UMI uͦ mutat naturam in naturam.
mutatum ẽ facit suꝑesse qd̃ res exigebat.

Expanded text:
bat autem, ut sicut cum necessaria nobis fuit bat autem, ut sicut cum necessaria nobis fuit visibilis ejus praesentia, invisibile in suis, visibile factum est in nostris Verbum caro factum; sic cum res exigit salutis nostrae, ut manducetur caro ejus, quod non est ipsa caro in natura sua, fiat in aliena, manducabilis scilicet. Quod in nullis rebus aptius fieri potuit, quam in eis, quae inter omnia humani corporis victualia quodammodo tenent principatum: quae sunt panis et vinum. Nam etiam ad litteram prae cunctis cibis panis cor hominis confirmat, et vinum laetificat. Qua igitur dignatione et pietate dignatus est in humeros suos levare ovem perditam, id est, in unitatem personae suae assumere corruptam naturam nostram: eadem nunc terrenam substantiam panis suscipiens, in virtute divinae potentiae, cui in omnibus, et per omnia subest cum voluerit posse, transmutat in veritatem carnis suae.Cum vero mutat naturam in naturam, mutatum est facit superesse, quod res exigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
& cum alit̾ crucifigi non poss nͥ ex infir¬
mitate. & nisi in manifestatione carnis
& distinctione menbroꝵ exhiberet se talẽ
qui crucifigi posset. Necessaria tamen ẽ
nob̃ p̾sentia eius. eo mͦ quo eam necessariã
ipsa ueritas testata ẽ dicens: nisi mandu¬
tis eius sangumem: non habebitis uitã
in uob̃ manentem. Oportet gͥ nos carnẽ
xp̃i manducare: si uitam in nob̾ manen¬
tem uolumus hr̃e. Nam caro eus uere
enim cybo & potu appecit᷑. in hoc solo cy
Et sicut communi cybo id appetitur ut
iuiuatur: sic ad eam uitam qua uiuitur
solummꝰ ꝑ hunc eybum ꝑuenitur. Cibus
enim hic ad uitam eternam amime confe¬
rendam collatus ẽ: non ad rumas susten¬
tandas huuis misere uite. que uapor ẽ.
modicũ parens. Hic gͦ modꝰ ẽ quo neces¬
saria nob̾ ẽ ad salutem. & uitam. p̾sentia
corporis enis: uidelicet ut manducetur a
nob̾. factus panis nr̃ cotidianus. Oporte¬

Expanded text:
et cum aliter crucifigi non potuit, nisi ex infiret cum aliter crucifigi non potuit, nisi ex infirmitate, et nisi in manifestatione carnis et distinctione membrorum exhiberet se talem, qui crucifigi posset. Necessaria tamen nobis est praesentia ejus, eo modo quo eam necessariam ipsa Veritas testata est, dicens: « Nisi mandutis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis » manentem . Oportet igitur nos carnem Christi manducare, si vitam in nobis manentem volumus habere. Nam caro ejus vere enim cibo et potu appetitur, in hoc solo cibEt sicut communi cibo id appetitur ut vivatur, sic ad eam vitam qua vere vivitur, solummodo per hunc cibum pervenitur. Cibus enim hic ad vitam aeternam animae conferendam collatus est; non ad ruinas sustentandas hujus miserae vitae, quae vapor est ad modicum parens . Hic ergo modus est, quo necessaria nobis est ad salutem et vitam praesentia corporis ejus, videlicet ut manducetur a nobis factus panis noster quotidianus. Oporte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatem cuiusq sub̃e. S de hac corꝑis eiꝰ
presentia non mͦ agitur. Scdm illam uͦ de
qua agere ceꝑamus ad est uno tempore in
diuersis locis dñs in corꝑe suo incompre¬
hensibili & inenarrabili mͦ. certa tam̃ fide
ubicumq exigit res salutis humane. Qui
tñ in manifestatione ila corꝑis sui in qua
post resurrectionem ascendit in celum in
iubilatione apłice congratulationis: & uo¬
ce tube angłice testificationis. Auoꝰtinꝰ.¬
Uno aliquo loco continetur quicumq ille
locus sit. quem nemo uelit inuestigando
querere qui ñ uult errare. futurus inde
usq ad tempora resurrectionis omnium:
& aunc demum futurus quemadmodũ
uisus est ascendere in celum.
salutis ut assit ubi opus est. sic etiã
erigit ut sic assit corpꝰ eiꝰ sicut opꝰ ẽ. Iam
enim non ẽ necessaria nob̃ illa eus mani¬
festa p̾sentia qua cum hominib ꝯu̾satꝰ est
fuit. in quo solo se innocentem muenit.

Expanded text:
proprietatem cujusque substantiae. Sed de hac corporis ejus proprietatem cujusque substantiae. Sed de hac corporis ejus praesentia non modo agitur. Secundum vero illam, de qua agere coeperamus, adest uno tempore in diversis locis Dominus in corpore suo, incomprehensibili et inenarrabili modo, certa tamen fide, ubicunque exigit res salutis humanae. Qui tamen in manifestatione illa corporis sui, in qua post resurrectionem suam ascendit in coelum in jubilatione apostolicae congratulationis, et voce tubae angelicae testificationis, uno aliquo loco continetur, quicunque ille locus sit, quem nemo velit investigando quaerere, qui non vult errare; futurus ibi usque ad tempora restitutionis omnium; et tunc demum venturus, quemadmodum visus est ascendere in coelum.humanae, ut adsit ubi opus est; sic etiam exigit, ut sic adsit corpus ejus, sicut opus est. Jam enim non est necessaria nobis illa ejus manifesta praesentia, qua cum hominibus conversatusfuit, in qua solus innocentem se invenit:
Abbreviated transcription (Latin):
pacta sua resoluenda illi ꝑmittit qui ea
instituit & ordinat. non debet uderi er¬
rare uel deuiare ab ordine suo. maxime
in illa natura que in unitate ꝑsone conum¬
cta. illi nature uerbo ꝑ quod facta ẽ om̃is
tacta natura. & ꝓpter quod non poss aliqͦ
mͦ esse. nisi sicut dicit. euũngłista in ipso
uita esset. Si tamen cogitemus illam ꝑso¬
in sue ꝓprietate nature dñm głe crucifigi
possibue fuerit. si inqmͣ hanc ꝑsone cogite¬
mus unitatem. scłm participationem
ginis & fuisse & esse credendus ẽ homo xp̃c:
quemadmodum sedm participationẽ diumne
cum homine nature. ꝓculdubio dñs gle¬
credendus est cructfixus. Scd̃m hanc enĩ
unitatem uno momento xp̃c dñs cum in
sepulchro quieuit & incelo & in terra & ubiq
fuit: s scd̾m diuinitatem solam. Fodem
temporis momento in sepulchro quieuit.
dñm plane respondendum ẽ fecisse: s scd̾m

Expanded text:
pacta sua resolvenda illi permittit, qui eam pacta sua resolvenda illi permittit, qui eam instituit, et ordinat, non debet videri errare vel deviare ab ordine suo, maxime in illa natura, quae in virtute personae conjuncta est illi Verbo, per quod facta est omnis facta natura, et praeter quod non posset aliquo modo esse, nisi, sicut dicit evangelista, in ipso vita esset . Si tamen cogitemus illam persoin suae proprietate naturae Dominum gloriae crucifigi possibile fuerit; si, inquam, hanc personae cogitemus unitatem secundum participationem ginis et fuisse et esse credendus est homo Christus; quemadmodum secundum participationem divinae cum homine naturae procul dubio Deus credendus est et crucifixus. Secundum hanc enim unitatem uno momento Christus Dominus cum in sepulcro quievit, et in coelo et in terra, et ubique fuit, sed secundum divinitatem solam; eodem temporis momento in sepulcro quievit, stus Dominus plane respondendus est fecisse; sed secundum