comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lȩsũ adhuc inuiolatũq seruatur: poterisne meliora
quȩq retinens de infortunio iure causari: Atqui
uiget incolumis illud p̾tiosissimũ generis humani
decus simmachus socer. & qđ uitȩ p̃tio ñ segnis eme

Expanded text:
esum adhuc inuiolatumque seruatur, poterisne meliora quaeque retinens de infortunio iure causari? Atqui uiget incolumis illud pretiosissimum generis humani decus Symmachus socer et quod uitae pretio non segnis eme
Abbreviated transcription (Latin):
ritia feruet aliȩnarũ opũ iuolentꝰ ereptor lupi si¬
milẽ dixeris. Ferouatq inqͣes linguã litigiis erercẽt

Expanded text:
ritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor: lupis similem dixeris. Ferox atque inquies linguam litigiis exercet
Abbreviated transcription (Latin):
tuis opib aliena ꝓbitas numerabitur: Ex quibus
omnib nichil horũ quȩ tu intus computas bonis
tuũ esse bonũ liquido monstratur. Quibus si

Expanded text:
tuis opibus aliena probitas numerabitur? Ex quibus omnibus nihil horum, quae in tuis computas bonis, tuum esse bonum liquido monstratur. Quibus si
Abbreviated transcription (Latin):
Nondũ est adunũ om̃is exosa fortuna. nec tͥ nimium
ualida tempestas incubuit. qͥndo tenaces herent

Expanded text:
nondum est ad unum omnis exosa fortuna nec tibi nimium ualida tempestas incubuit, quando tenaces haerent
Abbreviated transcription (Latin):
splendore gloriari: An uernis florib ipse distingue¬
ris: Aut tua inȩstiuos fructꝰ intumescit ubertas:

Expanded text:
splendore gloriari? An uernis floribus ipse distingueris aut tua in aestiuos fructus intumescit ubertas
Abbreviated transcription (Latin):
sub miseris. Quod si manendi ab eundiq legem scribere
uelis ei. quã tu tibi dnãm sponte : legesti. nonne iniurius
fueris &impatientia sortem exacerbas quã ꝑmutare

Expanded text:
submiseris. Quod si manendi abeundique scribere legem uelis ei, quam tu tibi dominam sponte elegisti, nonne iniurius fueris et impatientia sortem exacerbabis quam permutare
Abbreviated transcription (Latin):
Dudum tremendos saeua proterit reges
Humilemq uicti subleuat fallax uultum
Non illa miseros audit aut curat fletus
Ultroq gemitus dura quos fecit ridet
Sit illa ludit: sic suas probat uires
Magnumq sius monstrat ostentum.

Expanded text:
dudum tremendos saeua proterit reges humilemque uicti subleuat fallax uultum. Non illa miseros audit aut curat fletus ultroque gemitus, dura quos fecit, ridet. Sic illa ludit, sic suas probat uires magnumque subitis monstrat ostentum
Abbreviated transcription (Latin):
mis aethne eruetuantib qđ diluuiũ tantas strages
deder̃it: Certe uti meminisse te arbitror. consulare
imꝑium qđ libertatis pͥnc ipiũ fuerat. obsuꝑbiam
consulũ ur̃i ueteres abolere cupiuerunt. Qui ob

Expanded text:
mis Aetnae eructuantibus, quod diluuium tantas strages dederint? Certe, uti meminisse te arbitror, consulare imperium, quod libertatis principium fuerat, ob superbiam consulum uestri ueteres abolere cupiuerunt, qui ob
Abbreviated transcription (Latin):
ego conigast ũ inimbecillis cuiꝰq fortunas impetũ
facientem. obuius excepi. Quotiens trigguillã regiȩ
prȩpositũ domiꝰ. ab incepta ac ꝑpetrata iã prorsus

Expanded text:
ego Conigastum in imbecilli cuiusque fortunas impetum facientem obuius excepi, quotiens Trigguillam regiae praepositum domus ab incepta, perpetrata iam prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat orationisq cursũ
ad alia quȩdã tractanda atq
expedienda uertebat. Tum
ego. Recta qͥdem inquã ex¬
hortatio. tuaq prorsus
auctoritate dignissima. S qd̃
tu dudũ de ꝓuidentia questionem
plurib aliis implicatã esse dixisti: re exꝑior
Quero enĩ an esse aliquid omnino. & qͥd nam
ẽẽ casũ arbitreris. Tum illa. festino inquit de¬
bitũ ꝓmissionis ab soluere. uiamq tibi qua
patriã reueharis aꝑire. Hec autẽ & siꝑutilia cog¬
nitu. tam̃ apropositi nr̃i tramite paulisꝑ ausa

Expanded text:
ixerat orationisque cursum ad alia quaedam tractanda atque expedienda uertebat. Tum ego: Recta quidem, inquam, exhortatio tuaque prorsus auctoritate dignissima, sed quod tu dudum de prouidentia quaestionem pluribus aliis implicitam esse dixisti re experior. Quaero enim an esse aliquid omnino et quidnam esse casum arbitrere. – Tum illa: Festino, inquit, debitum promissionis absoluere uiamque tibi qua patriam reueharis aperire. Haec autem etsi perutilia cognitu tamen a propositi nostri tramite paulisper a
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. ut inexternis ac sepositis rebus bona ura
queratis: Sic rerũ uersa conditio est. ut diuinum
merito rationis animal. non aliter sibi splendere nisi

Expanded text:
bonum ut in externis ac sepositis rebus bona uestra quaeratis? Sic rerum uersa condicio est ut diuinum merito rationis animal non aliter sibi splendere nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sterni flatibus euri
Et fluctibus minantem
Curat sꝑnere pontum
Montis cacumen alti
Bibulas uitet harenas

Expanded text:
Sterni flatibus Euri Et fluctibus minantem Curat spernere pontum, Montis cacumen alti, Bibulas uitet harenas
Abbreviated transcription (Latin):
quã sua qua regitur ratione mirandũ. Forme uero
nitor ut rapidus est. ut uelox. & uernaliũ florum
mutabilitate fragatior. Quod si ^ aristotiles ait. linceis
oculis homines uterent᷑. ut eorũ uisus obstantia
penetraret. nonne intro spectis uiscerib illud alcibi¬
adis
suꝑficie pulcherrimũ corpꝰ turpissimũ uideretur e¬
gitur te pulchrũ uideri. ñ tua natura .s. oculorũ
spertantiũ reddit infirmitas.d estimate qu̾a aus¬
mi inuo corporis bona. dũ sciatis hoc qscunq
miramini triduane febris igniculo possedissolui.
ꝓquib om̃ib illud redigere in sũma licet. quoa
hec nec prestare: quȩ pollicent᷑ bona possunt
nec qmndum bonorũ. congregatione ꝑfecta st̃
ea. nec adbentitudinẽ quasi quidã calles ferunt.
nec beatos ipsa ꝑficiunt.
heu quȩ miseros tramite deuio
Abducit ignorantia¬
Non aurũ in uiridi queritis arbore
Nec uite genimas carpitis
Non altis la queos montib abditis
Ut pisce ditetis dapes
Nec uobis capreas si libeat sequi:

Expanded text:
quam sua qua regitur ratione mirandum. Formae uero nitor ut rapidus est, ut uelox et uernalium florum mutabilitate fugacior! Quod si? ut Aristoteles 1 ait, Lynceis oculis homines uterentur, ut eorum uisus obstantia penetraret, nonne introspectis uisceribus illud Alcibiadis erficie pulcherrimum corpus turpissimum uideretur? Igitur te pulchrum uideri non tua natura sed oculorum spectantium reddit infirmitas. Sed aestimat e quam uultis nimio corporis bona, dum sciatis hoc quodcumque miramini triduanae febris igniculo posse dissolui! Ex quibus omnibus illud redigere in summam licet, quod haec quae nec praestare quae polluentur bona possunt nec omnium bonorum congregatione perfecta sunt, ea nec ad beatitudinem quasi quidam calles ferunt nec beatos ipsa perficiunt Eheu quae miseros tramite deuios Abducit ignorantNon aurum in uiridi quaeritis arbore Nec uite gemmas carpitis, Non altis laqueos montibus abditis Vt pisce ditetis dapes Nec uobis capreas si libeat sequi,
Abbreviated transcription (Latin):
net intemerata mortalib arbitrii libertas.
nec iniquȩ leges solutis omni necessitate uolup¬
tatibus prȩmĩa pęnasq proponunt. M aner
etiam spectator desuper cunctorũ prȩscius
deus. uisionisq eius prȩsens semꝑ ȩternitas:
cum nostrorũ actuum futura qualitate con¬
currit. bonis premia malis supplicia dispen¬
sans. Nec frustra sunt indeo posite spes precesq
quȩ cum rectȩ sunt. in efficaces esse non possunt.
Auersamini igitur uitia. colite uirtutes. ad
rectas spes animũ subleuate. hum iles prȩces

Expanded text:
net intemerata mortalibus arbitrii libertas nec iniquae leges solutis omni necessitate uoluntatibus praemia poenasque proponunt. Manet etiam spectator desuper cunctorum praescius deus uisionisque eius praesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in deo positae spes precesque, quae cum rectae sunt inefficaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces i
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sensris & imagines
I corporibus extimis
redant mentibus imprimi
tquondam celeri stilo
os est ȩquore paginȩ
Que nullas habeat notas
Press. as figere litteras:
Ded mens si proprus uigens
Nichil motibus explicãt᷑
Sed tantum patiens iacet
Notis subdita corporum
assasq inspeculi iucem
erum reddit imagines
nde hȩc sic animis iuiget

Expanded text:
Qui sensus et imagines E corporibus extimis Credant mentibus imprimi, Vt quondam celeri stilo Mos est aequore paginae. Quae nullas habeat notas, Pressas figere litteras. Sed mens si propriis ingens Nihil motibus explicat, Sed tantum patiens iacet Notis subdita corporum Cassasque in speculi uicem Rerum reddit imagines, Vnde haec sic animis uiget
Abbreviated transcription (Latin):
formidolosa. Uidesne igitur quã sit angusta: quã
cõpressa gloria: quã dilatare acꝓpagare laboratis
A nubi romani nominis transire fama nequit. romani

Expanded text:
formidolosa. Videsne igitur quam sit angusta, quam compressa gloria, quam dilatare ac propagare laboratis? An ubi Romani nominis transire fama nequit Romani
Abbreviated transcription (Latin):
Gerum tenues noscere nexus.
Sed cur tanto flagrat amore
Ueri tectas repperire notas:
Scͥit ne quod appetit anri nosse
Sed quis nota scire laborat:
At si nescit: quid cͣęca petit :

Expanded text:
erum tenues noscere nexus? Sed cur tanto flagrat amore ueri tectas reperire notas? Scitne quod appetit anxia nosse? Sed quis nota scire laborat? At si nescit, quid caeca petit
Abbreviated transcription (Latin):
tiam collocatȩ. ad mirationẽ urãm nullo modo
merebantur. An uos agrorũ pulchritudo delec¬
tat : Quidni: Est enĩ pulcherrimi oꝑis pulchra.ce.

Expanded text:
tiam conlocatae admirationem uestram nullo modo merebantur. An uos agrorum pulchritudo delectat? Quidni? Est enim pulcherrimi operis pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
causã diis: uictã uero catomi placiusse familia¬
ris nr̃ lucanus admonuit. Hic gͥ qͥcqͥd citra spẽ
uideas geri. reb qͥdem rectꝰ ordo ẽ: opinioni uͦ
tuȩ ꝑuersa confusio. Sed sit aliqͥs ita bene mo¬
ratus. ut de eo diuinũ iudiciũ parit̾humanũq
consentiat. s ẽ animi uirib infirmus. Cui siqͥd
eueniat aduersi : desinet colere forsitan innocen¬
tiã. ꝑ quã non potuit retinere fortunã. Parcit
itaq sapiens dispensatio ei ꝙ̃ det̾iorẽ facere
possit aduersitas. ne cui ñ conueniat laborare
patiatur. Est alius cunctis uirtutib absolutꝰ
sanctꝰq ac deo ꝓrimus. Hunc contingi qͥbꝰ libet
aduersis nefas. ꝓuidentia iudicat. Ad eo ut
nec corporis quidẽ morbis agitari sinat. Nã
ut qͥdam me quoq excellentior. ANAHoC an

Expanded text:
causam dis, uictam uero Catoni placuisse familiaris noster Lucanus admonuit. Hie igitur quidquid citra spem uideas geri, rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter et humanum consentiat, sed est animi uiribus infirmus; cui si quid eueniat aduersi, desinet colere forsitan innocentiam per quam non potuit retinere fortunam. Parcit itaque sapiens dispensatio ei quem deteriorem facere possit aduersitas, ne cui non con- uenit laborare patiatur. Est alius cunctis uirtutibus absolutus sanctusque ac deo proximus; hunc contingi quibuslibet aduersis nefas prouidentia iudicat adeo ut ne corporeis quidem morbis agitari sinat. Nam ut quidam me quoque excellentior: ἀνδρὸς
Abbreviated transcription (Latin):
omne iudicium. scdm sui naturam qͣuȩ sibi¬
sub iecta sunt cõprehendit. Est au̾tẽ dõ semper¬
ȩternus ac pręsentarius status. scientia quoq
eius omnẽ temporis suꝑ gressa motionẽ in suȩ
manet simplicitate prȩsentiȩ. Infinitaq pͣteriti
ac futuri spatia complectens omia quasi iam
gerantur insua simplici cognitione c̃sidat.
taq si prȩsentiam pensare uelis qua cuncta
dinoscit. non e̾e̾ prȩsentiã quasi futuri. s scien¬
tiam nunꝗ deficientis instantiae rectius

Expanded text:
omne iudicium secundum sui naturam, quae sibisubiecta sunt, comprehendit, est autem deo sempereternus ac praesentarius status, scientia quoque eius omnem temporis supergressa motionem in suae manet simplicitate praesentiae infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens omnia, quasi iam gerantur, in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praevidentiam pensare velis, qua cuncta dinoscit, non esse praescientiam quasi futuri, sed scientiam numquam deficientis instantiae rectius
Abbreviated transcription (Latin):
intrasses: corã latrone cantares. O preclara opũmor
taliũ beatitudo. quã cũ adeptus fueris. securus ẽt̃ de¬
sistis:
tlix nimium pͥor ȩtas:
Contenta fidelib aruis:

Expanded text:
intrasses, coram latrone cantares. 0 praeclara opum mor- & cum beatitudo. quam cum adeptus fueris. securus esse desistis! Felix nimium prior aetas contenta fidelibus arvis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis globi magnitudinẽ cõferatur. nichil spatii
ꝓrsus habere iudicetur. Huius igitur tam exiguȩ inꝰ

Expanded text:
elestis globi magnitudinem conferatur, nihil spatii prorsus habere iudicetur. Huius igitur tam exiguae in
Abbreviated transcription (Latin):
coquit. Nam in omi aduersitate fortunȩ: infelicissi a¬
falsȩ opinionis suppliciũ luas. id rebus iure impu¬
tare non possis. Nam si te hoc in ane nom̃ fortuitȩ feli¬
citatis mouet: quã plurimis maximisq ab undes asmili
mecũ reputes licet. Igitur si qđ in omni fortunae

Expanded text:
coquit; nam in omni adversitate fortunae infelicissinquit, falsae opinionis supplicium luas, id rebus iure imputare non possis. Nam si te hoc inane nomen fortuitae felicitatis movet, quam pluribus maximisque abundes, , mecum reputes licet. Igitur si, quod in omni fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
R apido cęlũ turbine u̾sas
Legẽq pati sidera cogis.
Ut nc̃ pleno lucida cornu
T otis fr̃iꝰ obiuia flãmis
Condat stellas lun a minores
Nunc obsciro pallida cornu
Agit algentes hesꝑus ortus
Solitas iterũ mutet habenas
Phebi pallens luciferortu.
I u frondifluȩ frigore brumȩ
s tringis lucẽ breuiore mora.
ł ucũ feruida uenerit ȩstas:
Agiles noctis diuidis horas.
T̃ uauis uariũ tẽꝑat annũ.¬
Ut qͣs boreȩ sp̃s aufert
Reuehat mitis rephirꝰ frondeᷤ.
Quȩq arcturus semina uidit
Sirius altasurat segetes.

Expanded text:
rapido celum turbine uersas legemque pati sydera cogis, ut nunc pleno lucida cornu totis fratris obuia flammis condat stellas Luna minores, nunc obscuro pallida cornu agit algentes Hesperus ortus, solitas iterum mutet habenas Phebi pallens Lucifer ortu. Tu frondiflue tempore brume stringis lucem breuiore mora; tu cum feruida uenerit estas agiles noctis diuidis horas. Tua uis uarium temperat annuut quas Boree spiritus aufert referat mitis Zephirus frondes, queque Arcturus semina uidit, Syrius altas urat segetes:
Abbreviated transcription (Latin):
infiniti uero atqfiniti nulla unquã poterit ẽẽ
collatio. lta fit. ut quã libet plixi temporis fa

Expanded text:
infiniti uero atque finiti nulla umquam poterit esse collatio. Ita fit ut quamlibet prolixi temporis fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria facit natura. s condicionis adiectio.
N ulla enim necessitas cogit incedere uoluntate
gradientẽ. quãuis eum tũ cum graditur ince¬
dere necessariũ sit. Codem gͥ modo. siquid ꝓui¬
dentia presens uidet. id esse necesse est. tam¬
& si nullam naturae habeat necessitatẽ. At qui
ds ea futura quȩ exarbitrii libertate ꝓueni¬
unt: prȩsentia contuetur. Hȩc gͥ adintuitum
relata diuinum. necessaria fiunt ꝑ conditionẽ
diuinȩ notionis. ꝑse uero considerata: ab abso¬
luta natura suȩ libertate non desinunt.
Fient igitur ꝓculdubio cuncta quȩ futura
deus esse prenoscit. s eorum quȩdã de libero
ꝓficiscuntur arbitrio. quȩ quãuis euemiant.
eristendo tamen naturam ꝓpriam noNi
adinittunt. Quia priusquam fierent etiam
non euenire potuissent. Quid gͥ refert ñ esse
necessaria cum ꝓpter diuinȩ scientiae conditi

Expanded text:
propria facit natura sed condicionis adiectio; propria facit natura sed condicionis adiectio; nulla enim necessitas cogit incedere uoluntate gradientem, quamuis eum tum cum graditur incedere necessarium sit. Eodem igitur modo, si quid prouidentia praesens uidet, id esse necesse est, tametsi nullam naturae habeat necessitatem. Atqui deus ea futura quae ex arbitrii libertate proueniunt praesentia contuetur. Haec igitur ad intuitum relata di uinum necessaria fiant per condicionem diuinae notionis; per se uero considerat?! ab absoluta naturae suae libertate non desinunt. Fient igitur procul dubio cuncta quae futura deus esse praenoscit, sed eorum quaedam de libero proficiscuntur arbitrio, quae quamuis eueniant, exsistendo tamen naturam propriam non amittunt, qua priusquam fierent etiam non euenire potuissent. Quid igitur refert non esse necessaria, cum propter diuinae scientiae condici
Abbreviated transcription (Latin):
ad conditionẽ uero temporis futurarum.
Quo fit ut hoc non sit opinio: s ueritate pot̾iꝰ
nira cognitio. cum extaturũ quid ẽẽ cogno¬
scit. quod iͦdem existendi necessitate carere
ñ nesciat. Hic sidicas qđ euenturũ ds̃ uidet
id non euenire ñ posse. qđ autẽ non potest
ñ euenire. id exnecessitate contingere. meq
ad htic nomen necessitatis astringas. fatebor
rem quidem solidissime ueritatis. s cui uix
aliquis nisi diuini speculator accesserit.
Respondebo nanq idem futurũ. cũ ad diuinam
notionem refertur necessarium: cũ uero iN
sua natura ꝑpenditur. liberũ ꝓrsus atq ab¬
solutum uideri. Due sunt & en̾im necessitates.
simplex una ueluti qđ necesse est om̃s homines
esse mortales. Altera conditionis. ut si aliquẽ
ambulare scias. eũ ambulare necesse est.
Quod enĩ quisq nouit id e̾ẽ aliter aͣc notũ est
nequit.S hȩc condicio minime secũ illam
simplicem trahit. Hanc enĩ necessitatẽ non

Expanded text:
ad condicionem uero temporis futurarum. Quo fit ut hoc non sit opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse cognoscit quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat. Hic si dicas quod euenturum deus uidet id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum, cum ad diuinam notionem refertur, necessarium, cum uero in sua natura perpenditur, liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae sunt etenim necessitates, simplex una, ueluti quod necesse est omnes homines esse mortales, altera condicionis, ut si aliquem ambulare scias, eum ambulare necesse est; quod enim quisque uouit, id esse aliter ac notum est nequit, sed haec condicio minime secum illam simplicem trahit. Hanc enim necessitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate conuerteris. Quid gͥ inquies ex mea¬
ne dispositione srientia diuina mutabrtur:¬
ut cum ego nunc hoc nc̃ aliud uelim illa qͦq
noscendi uices alternare uideat᷑: Minime. Omne
nanq futurum diuinus prȩcurrit intuitus.
& ad prȩsentiam ppriȩ cognitionis torquet
ac reuocat. nec alternat ut estimas. nunc hoc
nunc illud prenoscendi uice. s uno ietu muta¬
tiones tuas manens prȩuenit. atq comple¬
ctitur. quã comprehendi omnia uisendiq
prȩsentiã non ex futurũ prouentu rerum.
s ex propria deus simplicitate sortitus est.
Ex quo illud quoq resoluitur. quod paulo
ante posuisti. indignũ esse. si srientiȩ dei causã
futura nostra prȩstare dicantur. Hȩc enĩ scien¬
tiȩ uis presentaria notione cuncta complectens
rebus modum omnib ipsa constituit. nichil
uero posterioribus debet. Quȩ cũ ita sint: ma

Expanded text:
uoluntate conuerteris. Quid igitur inquies? Ex meauoluntate conuerteris. Quid igitur inquies? Ex meane dispositione scientia diuina mutabut cum ego nunc hoc, nunc illud velim, illa quoque noscendi vices alternare videatur? Minime. Omne namque futurum divinus praecurrit intuitus, et 10 ad praesentiam propriae cognitionis retorquet ac revocat. Nec alternat, ut nunc illud praenoscendi uice, sed uno ictu mutationes tuas manens praeuenit atque complectitur. Quam comprehendendi omnia uisendique praesentiam non ex futurarum prouentu rerum, sed ex propria deus simplicitate sortitus est. Ex quo illud quoque re- soluitur quod paulo ante posuisti indignum esse, si scientiae dei causam futura nostra praestare dicantur. Haec enim scientiae uis praesentaria notione cuncta complectens rebus modum omnibus ipsa constituit, nihil uero posterioribus debet. Quae cum ita sint, ma
Abbreviated transcription (Latin):
& gradiens homo. quȩdũ fiunt nonfieri ñ possunt.
Corum tamen unum prius quoq quã fieret.
necesse erat gristere. Alterum uero mimme.
ta etiã quȩ pręsentia deus habet. dubio ꝓcul.
existent.S eorum hoc quidem de rerum neces¬
sitate descendit. illud uero de potestate facientiũ.
Haud gͥ in iuriã diximus hȩc si ad diuinã noticiã
referantur necessaria. si ꝑse considerentur: ne¬
cessitatis esse neribus absoluta sicuti om̃e quod
sensib patet. si adrationẽ referas. uniuersale est.
si ad se ipsum respicieͬns singulare. Sed si m mea
inquies potestate situm est mutare ꝓpositum.
euacuabo ꝓuidentiã. cũ q̃ illa prenoscit. forte
mutauero. Respondebo ꝓpositum te quidem
tuum posse deflectere. s qm̃ & id te posse. & an
facias. quo ue conuertas prȩsens ꝓuidentiȩ ueri¬
tas intuetur. diuinã te prescientiã nou posse
uitare. Sicuti presentis oculi effugere ñ possis
intuitum. quãuis te inuarias actiones liber a

Expanded text:
 gradiens homo. Quae dum fiunt, non fieri non possunt; eorum tamen unum prius quoque quam fieret, necesse erat exsistere, alterum uero minime. Ita etiam quae praesentia deus habet, dubio procul exsistent, sed eorum hoc quidem de rerum necessitate descendit, illud uero de potestate facientium. Haud igitur iniuria diximus haec si ad diuinam notitiam referantur necessaria, si per se considerentur necessitatis esse nexibus absoluta; sicuti omne quod sensibus patet, si ad rationem referas, uniuersale est, si ad se ipsa respicias, singulare. ' Sed si in mea,' inquies,' potestate situm est mutare propositum, euacuabo prouidentiam, cum quae illa praenoscit forte mutauero.' Respondebo: propositum te quidem tuum posse deflectere, sed quoniam et id te posse et an facias quoue conuertas praesens prouidentiae ueritas intuetur, diuinam te praescientiam non posse uitare, sicuti praesentis oculi effugere non possis intuitum, quamuis te in uarias actiones libera
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uallo eiꝰ ac munimine continetur: nullꝰ metus est
ne exul esse mereatur. Atquisqͥs in habitare eã uelle¬
desierit. pariter desinit etiã mereri. ltaq ñ tam me
loci huiꝰ quã tua facies mouet. Nec bibliothecae po¬
tiꝰ cõptos ebore ac uitro parietes quã tuȩ m̃tis sedem
reqͥro. Inqua ñ libros s idqđ libris prȩtiũ facit:
librorũ qͦndã meorũ sententias collocaui. Et tu
qͥdem detius in rõmune bonũ meritis uera qͥ dem.

Expanded text:
 uallo eius ac munimine continetur, nullus metus est ne exul esse mereatur. At quisquis eadesierit, pariter desinit etiam mereri. Itaque non tam me loci huius quam tua facies mouet nec bibliothecae potius comptos ebore ac nitro parietes quam tuae mentis sedem requiro, in qua non libros sed id quod libris pretium facit, librorum quondam meorum sententias, collocaui. Et tu quidem de tuis in commune bonum meritis uera quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tas notũ facit. s angustia rei familiaris inclusus esse
mallet ignotꝰ. Ille utroq circũ fluus. uitam celibem

Expanded text:
tas notum facit, sed angustia rei familiaris inclusus esse mallet ignotus. Ille utroque circumfluus uitam caelibem
Abbreviated transcription (Latin):
anchorȩ. quȩ nec prȩsentis solam̃. nec futuri spẽ tẽpo¬
ris ab esse patiantur. Et hereant inquã prȩcor
Illis nanq manentibꝰ ut cunq seres habeant enata.¬
bimꝰ. S quantũ ornam̃tis nr̃is decesserit uides. Et illa.
Promouimꝰ inqͥt aliquantũ. site nondũ totius tuȩ sortis
piget. S delicias tuas ferre ñ possũ: qui ab esse aliqͥd
tuȩ beatitudini tam luctuosus atq anxius conqueraris
Quis enĩ ẽ tam compositȩ felicitatisut ñ aliqua ex parte ataitouis¬
cũ status sui qualitate riretur: Anxia enĩ res est hu

Expanded text:
ancorae quae nec praesentis solamen nec futuri spem temporis abesse patiantur. Et haereant, inquam, precor; illis namque manentibus, utcumque se res habeant, enatabimus. Sed quantum ornamentis nostris decesserit, uides. Et illa. Promouimus, inquit, aliquantum, si te nondum totius tuae sortis piget. Sed delicias tuas ferre non possum qui abesse aliquid tuae beatitudini tam luctuosus atque anxius conqueraris. Quis est enim tam conpositae felicitatis ut non aliqua ex parte cum status sui qualitate rixetur? Anxia enim res est hu
Abbreviated transcription (Latin):
ab inm̃ inꝰ eis aliud probitas utentiũ placet: Ita fit. ut non
uirtutib exdignitate: s ex uirtute dignitatibus.
honor accedat. Que uero ẽ ista ur̃ã expetibilis ac p̃¬
clara potentia: Honne õterrena animalia c̃sidera¬
tis. quib qui praesidere uideaminis Nunc si inter

Expanded text:
id in eis aliud quam probitas utentium placet? Ita fit ut non uirtutibus ex dignitate sed ex uirtute dignitatibus honor accedat. Quae uero est ista uestra expetibilis ac praeclara potentia? Nonne, o terrena animalia, consideratis quibus qui praesidere uideamini? Nunc si inter
Abbreviated transcription (Latin):
causa ne ab ipsis qͥdẽ impbis fiat. qͦs ut ub̾rimȩ
demonstratũ est bonũ quęrentes prauus eẜor
auertit: nedũ ordo desũmi boni cardine ꝓfic iens.
a suo quoquã deflectat exordio. Quȩ uero inqͥes
potest ulla iniqͥor eẽ confusio: quã ut bonistum
aduersa. tũ ꝓsꝑa. malisetiã tum optata. tũ odiosa
contingant᷑ : Num gͥ ea m̃tis integritate homines

Expanded text:
causa ne ab ipsis quidem improbis fiat; quos, ut uberrime demonstratum est, bonum quaerentes prauus error auertit, nedum ordo de summi boni cardine proficiscens a suo quoquam deflectat exordio. Quae uero, inquies, potest ulla iniquior esse confusio, quam ut bonis tum aduersa tum prospera, malis etiam tum optata tum odiosa contingant? Num igitur ea mentis integritate homines
Abbreviated transcription (Latin):
Sidera lumen
Si mare uoluens
T urbidus auster:
Misceat estum
Uitrea dudum
Parq serenis
Unda diebus:
Mox resoluto
Sordida cęno
Ghuisib obstat.
Q uiq uagatur
Montib altis
De fluus amnis
Tu qͦq si uis
Lumine claro

Expanded text:
sidera lumen. Si mare uoluens turbidus Auster misceat aestum, uitrea dudum parque serenis unda diebus mox resoluto sordida caeno uisibus obstat, quique uagatur montibus altis defluus amnis Tu quoque si uis lumine claro
Abbreviated transcription (Latin):
uicunq solã mente precipiti petit
Summumq credit gloriam¬
Cade patentes aetheris cernat pͣlangas
Artumq terrarum sitium
Breuem replere non ualentis ambitum
Pudebit aucti nominis
Quido superbi colla mortali iugo

Expanded text:
uicumque solam mente praecipiti petit Summumque credit gloriaLate patentes aetheris cernat plagas Artumque terrarum situm. Breuem replere non ualentis ambitum Pudebit aucti nominis. Quid o superbi colla mortali iugo
Abbreviated transcription (Latin):
uiseuis ꝓfundamente uestigat uerũ
Cupitq nullis ille deuiis falli
nse reuoluat intimi lucem uisus
ongosq in orbem co gat inflectens motꝰ
nimumq doceat. quid qͥd extra molitur
Sius retrusum possidere thesauris
udum qđ atra texit erroris nubes:
Lucebit ipso perspicacius phebo
on omne nãq mente depulit lum̃
bliuiosam corpus inuehens molem
eret profecto semen introrsum ueri
uod excitatur uentilante doctrina
am cur rogati sponte recta censetis:
imersus alto iuueret fomes corde:
uod si platonis musa ꝑsonat uerum:
uod quisq discit immemor: recor dat᷑:¬
um ego. Platoni inquã uehem̃t̾ assentior.
Nam me horũ ian scꝗo cõmemoras. Primũ
qđ memoriã corporea contagione: de hinc
cũ meroris mole pressus amisi. Ium illa. Si
priora inquit concessa respicias: ne illud qͥdẽ

Expanded text:
Quisquis profunda mente uestigat uerum Quisquis profunda mente uestigat uerum cupitque nullis ille deuiis falli in se reuoluat intimi lucem uisus longosque in orbem cogat inflectens motus animumque doceat quicquid extra molitur suis retrusum possidere thesauris; dudum quod atra texit erroris nubes lucebit ipso perspicacius Phoebo. Non omne namque mente depulit lumen obliuiosam corpus inuehens molem; haeret profecto semen introrsum ueri quod excitatur uentilante doctrina; nam cur rogati sponte recta censetis ni mersus alto uiueret fomes corde? Quodsi Platonis Musa personat uerum, quod quisque discit immemor recordatur. – Tum ego: Platoni, inquam, uehementer assentior; nam me horum iam secundo commemoras, primum quod memoriam corporea contagione, dehinc cum maeroris mole pressus amisi. – Tum illa: Si priora, inquit, concessa respicias, ne illud quide
Abbreviated transcription (Latin):
ap petit ad unũ esse desiderat. Hoc eñĩ sublato: hłio e ani¬
ne esse qͥdẽ cuiquã ꝑ manebit. Uerũ est inquam.
Omiã gͥ inqͥt unũ desiderant. Consensi.S unum
id ipsũ monstrauimꝰ esse qđ bonũ est. Ita quidem
Cuncta igitur bona petunt: qđ quidẽ ita descri¬
bas licet. ipsũ bonũ esse qđ desideretur ab om̃ib
Nichil inquã. ueriꝰ excogitari potest. Nã uł ad
nichilũ cuncta referunt᷑. & uno ueluti uertice
destituta sine rectore fluitabunt: ał siquid est
ad qđ uniuersa festinent. id erit omniũ sũmũ
bonorũ. Et illa. nimiũ inquit o alĩne lȩtor.
psam enĩ mediȩ ueritatis notã mente fixisti.
s in hoc patuit tibi qđ ignorare te paulo aute
dicebas. Quid in quã. Quis eẽt inqͥt rerũ omĩũ
finis. ls est enĩ ꝓfecto qđ desideratur ab omnib:
qdđ quia bonuᷤ eẽ collegimꝰ. oportet rerũ omĩũ
finẽ bonũ esse fateamur.

Expanded text:
re petit, id unum esse desiderat; hoc enim sublato re petit, id unum esse desiderat; hoc enim sublato ne esse quidem cuiquam permanebit. Verum est, inquam. Omnia igitur, inquit, unum desiderant. Consensi. Sed unum id ipsum monstrauimus esse quod bonum. Ita quidem. Cuncta igitur bonum petunt, quod quidem ita describas licet i ipsum bonum esse quod desideretur ab omnibus. Nihil, inquam, uerius excogitari potest. Nam uel ad nihil unum cuncta referuntur et uno ueluti uertice destituta sine rectore fluitabunt, aut si quid est ad quod uniuersa festinent, id erit omnium summum bonorum. Et illa: Nimium, inquit, o alumne laetor, ipsam enim mediae ueritatis notam mente fixisti. Sed in hoc patuit tibi quod ignorare te paulo ante dicebas. Quid? inquam. Quis esset, inquit, rerum omnium finis. Is est enim profecto quod desideratur ab omnibus; quod quia bonum esse collegimus, oportet rerum omnium finem bonum esse fateamur.
Abbreviated transcription (Latin):
nos de uoluntariis animȩ cognoscentis motibus
s de naturali intentione tractamꝰ. sicuti ẽ quod
acceptase scassine cogitatione transigimꝰ. qđ in sõno
sp̃m ducimꝰ nescientes. Nãne in animalib quidẽ
manendi amor exanimȩ uoluntatib. uerũ ex
naturȩ pͥncipiis uenit. Nã sepe mortẽ cogentibꝰ
causis: quã natura reformidat. uoluntas ãplectit᷑.
contraq illud quo solo mortaliũ rerũ durat di¬
uturnitas gignendi o̾pus. qđ natura semꝑ ap¬
petit: interdũ coercet uoluntas. Ad eo hȩc sui
caritas ñ exanimali motione: s ex naturali in¬
tentione ꝓcedit. Dedit enĩ ꝓuidentia creatis
a se rebus hanc uł maximã manendi causã ut
qͦad possint naturalit᷑ manere desiderent.
Quare nichil ẽ qđ ullo modo queas dubitare.
cuncta quȩ sunt appetere naturalit᷑ constantiã
ꝑmanendi. deuitare ꝑniciem. Confiteor inquã.
N unc me indubitato cernere: quȩ dudũ incerta
uidebantur. Quod autẽ inqͥt subsistere at ꝑ man̾e¬

Expanded text:
nos de uoluntariis animae cognoscentis motibus, sed de naturali intentione tractamus, sicuti est quod acceptas escas sine cogitatione transigimus, quod in somno spiritum ducimus nescientes; nam ne in animalibus quidem manendi amor ex animae uoluntatibus, uerum ex naturae principiis uenit. Nam saepe mortem cogentibus causis quam natura re-formidat uoluntas amplectitur, contraque illud quo solo mortalium rerum durat diuturnitas gignendi opus, quod natura semper appetit, interdum coercet uoluntas. Adeo haec sui caritas non ex animali motione sed ex naturali intentione procedit. Dedit enim prouidentia creatis a se rebus hanc uel maximam manendi causam ut quoad possunt naturaliter manere desiderent; quare nihil est quod ullo modo queas dubitare cuncta quae sunt appetere naturaliter constantiam permanendi, deuitare perniciem. Confiteor, inquam, nunc me indubitato cernere quae dudum incerta uidebantur. Quod autem, inquit, subsistere ac permane
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ gͥ uti paulo ante monstra cũ est. omne
Ascitur non exla s ex comprehendentiũ
niatura cõgnoscitur. intueamur nunc quantũ
fas est quissit diuinȩ substantiȩ status. ut quȩ¬
nam etiã scientia eius sit possimus agnoscere
Dm̃ gͥ ȩternũ esse cunctorũ ratione degentiũ
cominune iudicium est. Quid sit gͥ ȩternitas
consideremnũs. hȩc enm nobis naturam parit̾
diuinã scientiãq patefacit. Eternitas igitur
est interminabilis u̾itȩ tota simul & ꝑfecta pos

Expanded text:
itur, uti paulo ante monstratum est, omne, quod scitur, non ex sua, sed ex comprehendentium natura cognoscitur, intueamur nunc, quantum fas est, quis sit divinae substantiae status, ut quaenam etiam scientia eius sit, possimus agnoscere. Deum igitur aeternum esse cunctorum ratione degentium commune iudicium est. Quid sit igitur aeternitas, consideremus; haec enim nobis naturam pariter divinam scientiamque patefacit. Aeternitas igitur est interminabilis vitae tota simul et perfecta pos
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimabilem stili officio signarẽ: astitisse mͥ
supra u̾ticẽ uisa est mulier: reuerendi ad modum
uultꝰ oculis ardentib: & ultra cõmunẽ hominum
mouialentiã ꝑ spicacib. colore uiuido. atq in exhausti

Expanded text:
lacrimabilem stili officio signarem astitisse mihi supra uerticem uisa est mulier reuerendi admodum uultus, oculis ardentibus et ultra communem hominum ualentiam perspicacibus, colore uiuido atque inexhausti
Abbreviated transcription (Latin):
Dente crescit. & unguib
Hic lupis nuꝑ aditus
Flere dũ parat ululat
Illetigris ut indica.
Tecta mitis ob a mbulat

Expanded text:
dente crescit et unguibus; hic lupis nuper additus, flere dum parat, ululat, ille tigris ut Indica, tecta mitis obambulat
Abbreviated transcription (Latin):
apud unũ quanta ÷ ubiq gentiũ congerat᷑. cęt̾os
sui in opes fecerit. Et uox quidem tota parit᷑ mul¬
torũ replet auditũ. Ur̃ȩ uero diuitiȩ nͥ cõminute
ĩplures transire ñ posst̃. Qđ cũ factũ est. paꝑes ne ara

Expanded text:
apud unum quanta est ubique gentium congeratur, ceteros sui inopes fecerit. Et uox quidem tota pariter multorum replet auditum, uestrae uero diuitiae nisi comminutae in plures transire non possunt; quod cum factum est, pauper
Abbreviated transcription (Latin):
immobilẽ ipsa conseruat. Quod si rationes quoq
ñ extra petitas. s intra rei quã tractabamꝰ ãbitũ
collocatas agitauimꝰ: nichil ẽ qđ admirere cum
platone sanciente didiceris cognatos. de quib
loquunt᷑ oportere reb ẽe sermones.
dix qͥ potuit grauis Matris fontib hauserat

Expanded text:
immobilem ipsa conseruat. Quodsi rationes quoque immobilem ipsa conseruat. Quodsi rationes quoque non extra petitas sed intra rei quam tractabamus ambitum collocatas agitauimus, nihil est quod ammirere, cum Platone sanciente didiceris cognatos de quibus loquuntur rebus oportere esse sermones. ui potuit grauis
Abbreviated transcription (Latin):
t enĩ paulo ante abeatitudine incipiens: eam
sũmũ bonũ essebonũ. plenamq beatitudinem
disserebas :ex quo neminẽ beatũ fore nͥqͥparit᷑
deus ẽet quasi munꝰsculũ dabas. Rusus ipsam
boni formã dĩ ac beatitudinis loquebaris esse
substantiã: ipsũq unũ id ipsũ ẽe bonũ docebas.
qđ ab omĩ rerũ natura peteret᷑. Dm̃ quoq
bonitatis guberna cł uniuersitatẽ regere dis¬
putabas. uolentiaq cuncta parere. nec ullam
mali esse naturã. Atq hȩc nullis extrinsecus
sũptis.s ex altero fidem trahente. insitis do¬
mesticisq ꝓbationib explicabas. lum illa.
Minime inquit ludimꝰ. remq omniũ maximã
dei munere quẽ dudũ dep̾cabam᷑ ȩregimus.
E a est enĩ diuinȩ forma substantiȩ. ut neq in
erterna dilabat᷑. nec in se ext̾nũ aliqͥd ipsa
suscipiat. s sicut de ea qͥdam grecus parmenides
Roy. Rerũ orbẽ mobilẽ rotat. dũ se-

Expanded text:
Etenim paulo ante a beatitudine incipiens, eam Etenim paulo ante a beatitudine incipiens, eam summum esse bonum plenamque beatitudinem disserebas, ex quo neminem beatum fore nisi qui pariter deus esset quasi munusculum dabas. Rursus ipsam boni formam dei ac beatitudinis loquebaris esse substantiam ipsumque unum id ipsum esse bonum docebas quod ab omni rerum natura peteretur. Deum quoque bonitatis gubernaculis uniuersitatem regere disputabas uolentiaque cuncta parere nec ullam mali esse naturam. Atque haec nullis extrinsecus sumptis, sed ex altero altero fidem trahente insitis domesticisque probationibus explicabas. – Tum illa: Minime, inquit, ludimus remque omnium maximam dei munere, quem dudum deprecabamur, exegimus. Ea est enim diuinae forma substantiae ut neque in externa dilabatur nec in se externum aliquid ipsa suscipiat, sed, sicut de ea Parmenides rerum orbem mobilem rotat dum se
Abbreviated transcription (Latin):
suauit̃o disponit. Tũ ego. Quã in quã me non
modo ea quȩ conclusa ẽ sũma rationũ: uerum
multo magis hȩc ipsa quib uteris uerba delec¬
tant. ut tandẽ aliquando stulticiã magna la¬
cerantẽ sui pudeat. Accepisti inqͥt infabulis
lacessentes. celũ gigantes. s illos quoq uti con¬
dignũ fuit benigna fortitudo disposuit.S uisne
rationes ipsas in iucẽ collidamꝰ: Forsitan exhuius¬
modi conflictatione pulchra quȩdã ueritatis
scititilla dissiliat. luo inquã arbitratu. Dm̃ in¬
qͥd ẽe omĩpotentẽ nemo dubitauerit. Quni qͥdẽ
inquã m̃te consistat: nullus ꝓrsus ambigat
Amime inquã. Malũ igitur inqͥt nicluil est : cum
i facere non possit qui tuchil ñ potest. Ludisne
inquã me in extricabilẽ laberinthum ratioib¬
texens. quȩ nc̃ quidẽ qua egrediaris introeas :
Nunc uͦ quo introieris egrediare. an mirabilẽ
quendã diuinȩ simplicitatis orbem complicas :

Expanded text:
suauiterque disponit. Tum ego: Quam, inquam, me non suauiterque disponit. Tum ego: Quam, inquam, me non modo ea quae conclusa est summa rationum, uerum multo magis haec ipsa quibus uteris uerba delectant, ut tandem aliquando stultitiam magna lacerantem sui pudeat. Accepisti, inquit, in fabulis lacessentes caelum Gigantas; sed illos quoque, uti condignum fuit, benigna fortitudo disposuit. Sed uisne rationes ipsas inuicem collidamus? Forsitan ex huiusmodi conflictatione pulchra quaedam ueritatis scintilla dissiliat. Tuo, inquam, arbitratu. Deum, inquit, esse omnium potentem nemo dubitauerit. Qui quidem, inquam, mente consistat, nullus prorsus ambigat.Minime, inquam. Malum igitur, inquit, nihil est, cum id facere ille non possit, qui nihil non potest. Ludisne, inquatexens, quo nunc quidem, qua egrediaris, introeas; nunc vero qua introieris, egrediare: an mirabilem quemdam divinae simplicitatis orbem complicas? 10
Abbreviated transcription (Latin):
lantius ad cernenda uera oculos deducis.S.
qđ dicã dicã: ñ minꝰ ad contuendũ patet.
Quid inquã: Cũ ds̃ inqͥt omiã bonitatis clauo
gubernare iurẽ credatur. cadẽq ouiĩa sicuti
Aociu adbonũ naturali intentiõe festinent:
nũ dubitari potest qͥn uoluntariȩ regantur
seq ad disponentis nutũ ueluti conuenientia
contẽꝑataq rectori sponte conuertant : Ita inqͣ
necesse est. nec beatũ regim̃ esse uideret᷑. Si quidẽ
detrectantiũ iugũ foret. ñ obtẽꝑantiũ salus. Nichi
ẽ igit᷑ qđ naturã seruans: dõ contra ire conetur.
Nichil inquã. Quid si conet᷑ ait: nũ tandẽ ꝓficiet.
qͥcquã aduersũ eũ quẽ iure beatitudinis poten¬
tissimũ esse concessimꝰ : Prsus inꝗͣ nichil ualeret.
Non ẽ igitur aliqͥd qđ summo huic bono uł uelit
uł possit. obsistere. Non inquã arbitror. Est igit̃
sũmũ inqͥt bonũ quod regit cuncta fortiter

Expanded text:
lantius ad cernenda uera oculos deducis. Sed lantius ad cernenda uera oculos deducis. Sed quod dicam non minus ad contuendum patet. – Quid? inquam. – Cum deus, inquit, omnia bonitatis clauo gubernare iure credatur eademque omnia, sicuti docui, ad bonum naturali intentione festinent, num dubitari potest quin uoluntaria regantur seque ad disponentis nutum ueluti conuenientia contemperataque rectori sponte conuertant? – Ita, inquam, necesse est; nec beatum regimen esse uideretur, si quidem detrectantium iugum foret, non obtemperantium salus. – Nihil est igitNihil, inquam. Quod si conetur, ait, num tandem proficiet quidquam, aduersus eum quem iure beatitudinis potentissimum esse concessimus? Prorsus, inquam, nihil ualeret. Non est igitur aliquid quod summo huic bono uel uelit uel possit obsistere. Non, inquam, arbitror. Est igitur summum, inquit, bonum quod regit cuncta fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
nomino. lum illa. Cũ hȩc inquit ita sentias.
paruã mͥ restare oꝑam putao: ut felicitatis cõ¬
pos patriã sospes reuisas. S quȩ p̃posuimus
intueamur. Nonne inbeatitudine sufficientiã
nimerauimus: dm̃q beatitudinẽ ipsã ẽẽ con¬
sensimus: Ita qͥdem. Et admundũ igitur. inqͥt
regendũ. nullis extrinsecꝰ adminiculis indige¬
bit. Alioquin si quo egeat: plenã sufficientiã
ñ habebit. Id inquã. ita est necessariũ. ꝑ se gͥ
solũ: cuncta disponit. Negari inquã nequit᷑.
Atqͥ ds̃ ipsũ bonũ ẽẽ monstratus est. Memini
inquã. ꝑbonũ igitur ipsũ cuncta disponit:
siqͥdem ꝑ se regit omĩa quẽ bonũ e̾ẽ c̃sensimꝰ.
Et hic est ueluti qͥdã clauus atq gubernacłm.
quo mundana machina stabilis atq incor¬
rupta seruat᷑. Uehem̃ter assentior inquã. &
id de paulo ante dicturã denui licet suspicione
ꝓsperi.Credo inqͥt. lam eñi ut arbitror ugi¬

Expanded text:
nomino. – Tum illa: Cum haec, inquit, ita sentias, nomino. – Tum illa: Cum haec, inquit, ita sentias, paruam mihi restare operam puto ut felicitatis compos patriam sospes reuisas. Sed quae proposuimus intueamur. Nonne in beatitudine sufficientiam numerauimus deumque beatitudinem ipsam esse consensimus? – Ita quidem. – Et ad mundum igitur, inquit, regendum nullis extrinsecus amminiculis indigebit; alioquin si quo egeat, plenam sufficientiam non habebit. – Id, inquam, ita est necessarium. – Per se igitur solum cuncta disponit? – Negari, inquam, nequit. – Atqui deus ipsum bonum esse monstratus est. – Memini, inquam. – Per bonum igitur cuncta disponit, si quidem per se regit omnia quem bonum esse consensimus, et hic est ueluti quidam clauus atque gubernaculum quo mundana machina stabilis atque incorrupta seruatur. – Vehementer assentior, inquam, et id te paulo ante dicturam tenui licet suspicione prospexi. – Credo, inquit; iam enim, ut arbitror, uigi
Abbreviated transcription (Latin):
longius ab erit recorderis qđ te dudũ nescire
confessus es. Quid inquã: quib ait illa gub¬
naculis mundus regatur. Memini inquam
me inscitiã meã fuisse confessũ. s quid afferas
licet᷑ ꝓspiciã: planiꝰ tam̃ exte audire desidero.
Nundũ inqͥt hunc: adeo regi paulo ante minime
dubitandũ putabas. Ne ͦ nunc qͥdẽ arbitor inꝗͣ
nec unquã dubitandũ putabo. qͥbusq in hoc
rationib accedã breuit᷑ exponã. Mundus hic
extam diuersis. contrariisq partib in unam
formã minime conuenisset: nisi unꝰ esset qui
tam diuersa conuingeret. Coniuncta uͦ nat᷑a.¬
rũ ipsa diuersitas. inuicẽ discors: dissociaret
c̃tineret. Non tã uero certꝰ naturȩ ordo ꝓcedẽt:
nec tam dispositos motus. locis. tẽporib. efficien¬
entia. spatiis. qualitatib. explicarent: nisi unꝰ
ẽet. qͥ has mutationũ uarietates. manens ipse
disponeret. hoc qͥcqͥd est qͦd condita manent
atq agitantur: usitato cunctis uocabulo dm̃

Expanded text:
longius aberit quin recorderis quod te dudum nescire confessus es. – Quid? inquam. Quibus, ait illa, gubernaculis mundus regatur. – Memini, inquam, me inscitiam meam fuisse confessum, sed quid afferas, licet iam prospiciam, planius tamen ex te audire desidero. – Mundum, inquit, hunc deo regi paulo ante minime dubitandum putabas. – Ne nunc quidem arbitror, inquam, nec umquam dubitandum putabo, quibusque in hoc rationibus accedam breuiter exponam. Mundus hic ex tam diuersis contrariisque partibus in unam formam minime conuenisset nisi unus esset qui tam diuersa coniungeret. Coniuncta uero naturarum ipsa diuersitas inuicem discors dissociaret tineret. Non tam uero certus naturae ordo procederet nec tam dispositos motus locis, temporibus, efficientia, spatiis, qualitatibus explicarent nisi unus esset qui has mutationum uarietates manens ipse disponeret. Hoc, quicquid est, quo condita manent atque agitantur usitato cunctis uocabulo deum
Abbreviated transcription (Latin):
nolentib pecuniȩ repetunt᷑ ereptȩ: Ita est inquã.
Egebit igitur inqͥt extrinsecus petito p̃sidio: quo
suã pecuniã quisq tueatur. Quis id inꝗͣ neget:
tqͥ non egeret eo . nͥ possideret pecuniã. quã posset
amittere. Dubitari inꝗͣ nequit. In contrariũ igit᷑
relapsa res est. Nã quȩ sufficiẽtes sͥ facere putabant᷑
opes: alieno potius prȩsidio faciunt indigentes.
Quis autẽ modus ẽ quo rͣpellat᷑ diuitiis indigentia :
Num enĩ diuites esurire nequeunt : Num sitire ñ
possunte nũ frigus hibnũ pecuniosorũ mẽbra
ñ sentiunt: S ad est inquies opulentis quo famẽ

Expanded text:
nolentibus pecuniae repetuntur ereptae? Ita est, inquam. nolentibus pecuniae repetuntur ereptae? Ita est, inquam. Egebit igitur, inquit, extrinsecus petito praesidio quo suam pecuniam quisque tueatur? Quis id, inquam, neget? Atqui non egeret eo, nisi possideret pecuniam quam posset amittere? Dubitari, inquam, nequit. In contrarium igitur relapsa res est; nam quae sufficientes sibi facere putabantur opes, alieno potius praesidio faciunt indigentes. Quis autem modus est quo pellatur diuitiis indigentia? Num enim diuites esurire nequeunt? Num sitire non possunt? Num frigus hibernum pecuniosorum membra non sentiunt? Sed adest, inquies, opulentis quo fame
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si neq id ualent efficere qđ ꝓmittunt: bo¬
nisq plurib carent: nonne liquidõ falsa in eis
beatitudinis species deprehenditur : Primũ
igitur te ipsũ qui paulo ante diuitus affluebas
int̾rogo. Int̾ ill s habundantissimas opes:
nunquã ne animũ tuũ concepta ex qualibet in¬
iuria confudit anxietase At qui inquã. libero
me fuisse animo. qͥn aliqͥd semꝑ angerer. remi¬
nisci ñ queo. Nonne. quia uł ab erat qđ ab esse
ñ uelles. uł aderat qđ ad ẽẽ noluisses: Ita est inquã:
Illius igitur prȩsentiã. huiꝰ absentiam desiderabas.
quaq sibi ipse sufficiens. Minime inquã. Opes gͥ
Et hoc erat: qđ ꝓmittere uidebãtur. At qui hoc qͦq
maxime considerandũ puto: qđ nichil habeat sua¬
pte natura pecunia. ut his aquib possidetur inuitis
nequeat auferri. Fateor. inquã. Qd ni fateare: cum
eam cotidie ualentior aliquis eripiat inuito: unde
enĩ forenses quȩrimoniȩ. nisi qđ uł ui uł fraude

Expanded text:
si neque id ualent efficere quod promittunt bonisque pluribus carent, nonne liquido falsa in eis beatitudinis species deprehenditur? Primum igitur te ipsum, qui paulo ante diuitiis affluebas, interrogo: inter illas abundantissimas opes numquamne animum tuum concepta ex qualibet iniuria confudit anxietas? – Atqui, inquam, libero me fuisse animo quin aliquid semper angerer reminisci non queo. – Nonne quia uel aberat quod abesse non uelles uel aderat quod adesse noluisses? – Ita est, inquam. – Illius igitur praesentiam, huius absentiam desiderabas? equaque sibi ipse sufficiens. – Minime, inquam. – Tu et hoc erat quod promittere uidebantur. Atqui hoc quoque maxime considerandum puto quod nihil habeat suapte natura pecunia ut his a quibus possidetur inuitis nequeat auferri. Fateor, inquam. Quidni fateare, cum eam cotidie ualentior aliquis eripiat inuito? Vnde enim forenses querimoniae nisi quod uel ui uel fraude
Abbreviated transcription (Latin):
quodciiq consentaneũ est: id unũ qđq conseruat
sicuti ea quȩ sunt inimica corrũpunt. Iamuͦ quȩ
dura sunt: ut lapides. adherent tenacissime partibꝰ
suis & ne facile dissoluãtur resistunt. Quȩ tͦi liquẽ¬
tia ut aer atq aqua. facile quidẽ diuidentibꝰ
cedunt. s cito in ea rusus aquib sunt abscisa rela¬
bunt᷑. Ignis uero omnẽ refugit sectionẽ. Neq nẽ

Expanded text:
quod cuique consentaneum est id unumquodque conseruat, quod cuique consentaneum est id unumquodque conseruat, sicuti ea quae sunt inimica corrumpunt. Iam uero quae dura sunt ut lapides adhaerent tenacissime partibus suis et ne facile dissoluantur resistunt; quae uero liquentia ut aer atque aqua facile quidem diuidentibus cedunt, sed cito in ea rursus a quibus sunt abscisa relabuntur; ignis uero omnem refugit sectionem. Neque