comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriae mollitiẽ cor ep̃i emolli¬
rent. & quasi rupẽ saxeã deloco
scĩtatis adluxurię in quinamenta
transtulerint. Etitẽ contra scrip¬
tura dicentẽ: quis alligabit ignẽ
insinu suo & ut uestimenta eius
non comburentur. & Ad mota ign
palca id est carnis muliebris ma¬
teria. libi dinis ignẽ suasione
diabolica quasi uento uehementi
ex agitante ardor luxuriae in
flammans erupit. & cum cumbers
cũ eadẽ quondã uxore sua mulier
concepit. & postpartũ mandauit
ep̃o filium se peperisse. Genebaudꝰ
uero confusus & dolens. nuncio dr̃x.
Quia latrocinio ut later& homines
quoddm̃ latere non potuit: incu¬
bili absconso generatus est. rectt
uocabitur latro. Sic ei nomen in¬
ponat. Et quia culpa hominibus
non innotuit: ne suspicio inde pro¬
ceder&: si se a solita uisitatione
femina illa subtraher&. cepit ut
antra domũ frequentare ep̃i. Sicq
factũ est. ut tecta hominibus cul¬
pa. & incordibus tam ep̃i quã fe¬

Expanded text:
luxuriae mollitiem cor episcopi emolliluxuriae mollitiem cor episcopi emollirent et quasi rupem saxeam de loco sanctitatis ad luxuriae inquinamenta transtulerint. Et item contra scripturam dicentem: Quis alligabit ignem in sinu suo, et vestimenta eius non comburentur? admota igni palea, id est carnis muliebris materia, libidinis ignem suasione diabolica, quasi vento vehementi, exagitante, ardor luxuriae in flammas erupit, et concumbens cum eadem quondam uxore sua, mulier concepit et post partum mandavit episcopo, filium se peperisse. Genebaudus vero confusus et dolens nuntio dixit: 'Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat'. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspitio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, cepit, ut antea, domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut tecta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam fe
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ acccłe sc̃ęmarie in castro lau¬
duni clauati. remensis parroechix
ubi nutritus fuerat tradidit. ibiq
inscripturis scĩs quã & in sęcularibus
litteris cruditũ. qui relicta uxore
nepte scilicet ipsius beati remigii.
uitã religiosam exprtierat. ep̃m
ordinauit. & parroechiã ipsius co¬
mitatus laudunensis: praefato castra
subiecit. Qui genebaudus plusqui
necesse fuerat de ante acta uita
& gradus sublimitate considens.
cum debiierit cogitare quia nec
dauid sanctior. nec sa lomone
sapientior eẽt. qui mulierũ deli¬
nimentis periclitati sunt. in caute
suã uxorẽ quã relinquens mutaue¬
rat insororẽ. quasi pro instructione
salutari frequentius se uisitari per¬
misit. oblitus scripturȩ dicentis.
Iapides excauant aue & alluuione
terra consumitur. Rupis transferc̃
deloco suo. Unde contigit. ut cre
breuisitationes &blanda ac frequen¬
tia mulieris colloquia durũ contra

Expanded text:
partem ecclesiae sanctae Mariae in castro Laupartem ecclesiae sanctae Mariae in castro Lauduni clavati Rhemensis parochiae, ubi nutritus fuerat tradidit: ibiquein Scripturis sanctis, quam et in saecularibus litteris eruditum, qui relicta conjuge, nepte scilicet ipsius B. Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit, et parochiam ipsius comitatus Laudunensis praefato castro subjecit. Qui Genebaldus plusquam necesse fuerat, de anteacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior, nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt; incaute suam uxorem, quam relinquens mutaverat in sororem, quasi pro instructione salutari, frequentius se visitare permisit, oblitus Scripturae dicentis: Lapides excavant aquae, et alluvione terra consumitur, et rupes transfertur de loco suo . Unde cobre visitationes et blanda ac frequentia mulieris colloquia durum contra
Abbreviated transcription (Latin):
defrancorũ exercitu nec dum ad
fidẽ conuersi. cum regis parente
raganario ultra sumnã fluuiũ ali¬
quandiu deguerunt. donec xp̃i
gratia cooperante gloriosis potitꝰ
uictoriis. eundẽ raganariũ flagi¬
tus turpitudinũ inseruientẽ uic¬
tũ a francis sibi traditũ rexhludo¬
uicus occidit. & omnẽ francorũ
popułui perbeatũ remigiũ ad fsidẽ
conuerti & baptizari optinuit.
Baptizatus autẽ rex cum gente in¬
tegra. plurimas possessiones perdi¬
uersas prouincias sc̃õ remigio tam
ipse quã franci potentes. dederunt.
quas ipse perdiuersas a eccłas tra¬
didit. ne franci eũ rerũ temporaliũ
cupidũ eẽ. & obid ad xp̃ianitatẽ
eos uocasse putarent. & fidẽ xp̃i
ac scm̃ sacerdotiũ uili penderent.
De quibus rebus in orientalibus partibus
franciȩ petentibus traditoribus porti¬
onem quandã episcopio remensi ad¬
iunxit. & dehis quȩ in remensi proum¬
tia illi fuerant traditę. non modicã

Expanded text:
de Francorum exercitu, necdum ad de Francorum exercitu, necdum ad fidem conversi, cum regis parente Raganario ultra Sumnam fluvium aliquandiu deguerunt, donec, Christi gratia cooperante, gloriosis potitus victoriis, eundem Raganarium, flagitiis turpitudinum inservientem, vinctum a Francis sibi traditum, rex Hludowicus occidit et omnem Francorum populum per beatum Remigium ad fidem converti et baBaptizatus autem rex cum gente integra, plurimas possessiones per diversas provincias sancto Remigio, tam ipse quam Franci potentes dederunt: quos ipse per diversas ecclesias tradidit, ne Franci cum rerum temporalium cupidum esse, et ob id ad Christianitatem eos vocasse putarent, et fidem Christi ac sanctum sacerdotium vilipenderent. XLII. De quibus rebus in orientalibus Franciae partibus, petentibus traditoribus, portionem quamdam episcopio Rhemensi adjunxit; et de his quae in Rhemensi provincia illi fuerunt traditae, non modicam
Abbreviated transcription (Latin):
entia miranda est inbreuitate
sermonũ. quibus dis cretionẽ
ostendit. int̾ illã ad orationẽ
& seruitutẽ quã sepe asc̃ĩs uiris
honore urnerationis & amore
obsequii angłis & hominibus
exhibitã legimus. & ilłã ad¬
orationẽ & seruitutẽ. quã cultu di¬
uinitati debito dõsoli iuxta praecep¬
tum ipsius: non aut̃ ultra creaturę
exhibendã scę scripturȩ lectione
cognoscimus. Et sic post confessionẽ
orthodoxȩ fidei . ad interrogationẽ
sc̃ĩ pontificis scđm aecclesiasticũ
morẽ baptizatus est trina mersione.
in nomine scẽ & indiuiduȩ trinita¬
tis. patris & filii. & sp̃s sci. Et susceptꝰ
abipso pontifice deipso fonte. per¬
unctus est sacro crismate cum sig
Baptizantur autẽ de exercitu eius
tria milia uirorũ. exceptis paruu¬
lis & mulieribus. Baptixantur soro¬
res eius albofledis & lande hildis.
& factum est gaudiũ magnũ milla
die angłis scĩs incęlo. & hominibus
deuotis in terra. Multi denique¬

Expanded text:
entia miranda est in brevitate entia miranda est in brevitate sermonum, quibus discretionem ostendit inter illam adorationem et servitutem, quam sepe a sanctis viris honore venerationis et amore obsequii angelis et hominibus exhibitam legimus, et illam adorationem et servitutem, quam cultu divinitati debito Deo soli iuxta preceptum ipsius, non autem ulli creaturae exibendam sanctae scripturae lectione cognoscimus. Et sic post confessionem orthodoxae fidei ad interrogationem sancti pontificis secundum aecclesiasticum morem baptizatus est trina mersione in nomine sanctae et individuae Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti; et susceptus ab ipso pontifice de sancto fonte, perunctus est sacro chrismate cum signhristi. Baptizantur autem de exercitu eius tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus. Baptizantur sorores eius Albofledis et Landehildis. Et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis in celo et hominibus devotis in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
li suauitate repleti sunt. Accipiente
autẽ sc̃o pontifice ipsam ampullulã
species columbȩ disparuit. O equo
chrismate fudit uenerandus ep̃s
infontẽ sacratũ. Uiso autẽ rex tan¬
to miraculo. abnegatis diaboli
pompis & oprribus eius. petut se
a sc̃o pontifice baptizari. Procedit
nouus constantinus adlauacrũi
salutiferũ. in quo delendę erant
lȩpris ueteris morbi. sordentesq
antiq peccatorũ macula diluendę.
diuino muncre obsequente beato
remigio. in quo apostolica doc¬
trina. & uirtutũ gratia alt̃ re¬
prȩsentari uidebatur siluester.
Mitis depone colla sicamber. adora
quod incendisti. incende quod
odorasti. Praeceptis salutaribus
illũ instruens humili deuotione
uenrrari a eccłas ad cultũ religi¬
onis aedificatas. ut dm̃ ad orar&
in eis quas rigida profanitate in¬
cendere. consueuerat: & idola quȩ
in asilis suis pro do ad orare sole¬
bat. fidei ardore succensus dei¬
ciendo incender&. Cuius sapi¬

Expanded text:
li suavitate repleti sunt. Accipiente li suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice illam ampullulam, species columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in frontem sacratum. XXXIX. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus ejus, petiit se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant leprae veteris morbi sordentesque antiquae peccatorum maculae diluendae, divini muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina, et virtutum gratia alter repraesentari videbatur Silvester. Mitis, depone colla, Sicamber: adora quod incendisti, incende quod adorasti: praeceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari ecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asylis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, dejiciendo incendere. Cujus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalibus atq lȩtanus. sc̃orumq
nominibus acclamatis. sc̃s pontifea
manum tenens regis adomo rrgia¬
pergit ad baptisteriũ subsequente
regina & populo. Dum aut̃ simul
pergerent. rex interrogauit epm̃
dicens. Patrone. est hoc regnũ
dĩ quod mihi promittis. & Cui
ep̃s. Non est hoc in quit illud reg¬
nũ. sed initiũ uiȩ perquã uenitur
adillud. Cum uero peruenissent
adbaptisteriũ: clericus qui crisma
ferebat apopulo est interceptus.
ut ad fontẽ uenire nequiurrit.
Scificato aut̃ fonte. nutu diuino
crisma defuit. Et quia propt̾ po¬
puli pressurã ulli non patebat.
argressus aecđe url ingressus. sc̃s
pontifroe oculis acmanibus pro¬
tensis incęlũ: cępit tacite orare
cum lacrimis. Et ecesubito colũ¬
ba niur candidior. attulit i
rostro ampullulã crisiate sc̃o re
pletã: cuius odore mirifico. suꝑ om̃s
odores. quos ante in baptisterio sen¬
serant. om̃s qui aderant inestim abi¬

Expanded text:
spiritalibus atque letaniis, sanctorumque spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo rpergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum dicens: Patrone, est hoc regnum Dei, quod mihi promittis? Cui episcopus: Non est hoc, inquit, illud regnum, sed initium viae, per quam venitur ad illud. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat, a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus ecclesiae, vel ingressus, sanctus pontifex oculis ac manibus protensis in coelum, coepit tacite orare cum lacrymis. Et ecce subito columba nive candidior attulit in rostro ampullulam, chrismate sancto plenam, cujus odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant, inaestimabi
Abbreviated transcription (Latin):
neglegi aecclesiastica sol&
disciplina. & quibus ds̃ offen¬
ditur. ac per hoc regna solent
subuerti. atq degente ingentẽ
trans ferri. Quod demorsi scris¬
tum legimus. quia splendida
facta est facies eius dũ respi¬
ceret in eum dñs. hoc & in be¬
atum temigim luce splendid
illustratũ factũ fuisse adimus
Qm̃ sicut ai moyses legis lator populo
ueteri erat adño constitus: ita & br¬
atus remigius euangelicę gratię
lator populo in proximo perfontẽ
baptismatis in nouando extitit mu¬
nere xp̃i electus. Interra eundi uia
adbaptistrriu adomoregia preparat᷑.
nelisq atq cortinis depittis exutraq
parte protenditur. & de suꝑ adumbra¬
tur. Plateȩ sternuntur aeccła com¬
ponitur. baptisteriũ balsamo &
cȩteris odoramentis conspergitur.
Talemq gratiã dñs subministrabat
inpopulo. ut estimarent se parady¬
si odoribus refoueri. Sicq pręce¬
dentibiis sacro sc̃ĩ euangeliis &
crucibus cum hymnis & canticis

Expanded text:
neglegi aecclesiastica solet neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis innovando extitit munere Christi electus. 15. Interea eundi via ad baptisterium a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae sternuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis
Abbreviated transcription (Latin):
eos instruere. hanc esse uisionis.
diume atq angelice consuetu¬
dine. ut inaduentii suo terrrant
corda moitaliũ. subsequenti con¬
solatione dimulceant praceden¬
tẽ timorẽ. Ingtruens eos ex auto¬
ritate sc̃arũ scripturat᷑ũ quo¬
modo singulis quibus apparur¬
rint. & in primordio apparitio¬
nis incusserint uidentibus se
timorẽ. sed post pergratiã
consolationis gratissimã eorũ
cordibus prebut̾re lȩtitiae
hilaritate᷑. Cumq iam sc̃s uir
cos detalibus sufficient̃ instrirx¬
iss&. prophetico repletus spũ
cuncta quȩ eis uel semim eorũ
euentura erant. praedixit.
qualit̃ suc cessura eorũ poste¬
ritas regnũ eẽt nobilissime
propagatura. atq gubernatura
& scam̃ aecdam sublimatura.
omniq romana dignitate
regnoq potitura. & uictorias
contra aliarũ gentiũ incursus
adeptura. nisi forte abono de¬
generantes: uiam urritatis
reliquerint. & diuersos uitior
fuerint secuti amfractus. quib

Expanded text:
eos instruere, hanc esse visionis eos instruere, hanc esse visionis divinae atque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semini eorum eventura erant predixit: qualiter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
re uii mansit. ut patent̃ osten¬
deretur illuc auctorẽ lucis &
pacis atq suauitatis uenisse
Quẽ nemo eorũ qui aderant
prȩt̃ epm. propt̃ fulgorẽ lumi¬
nis timore perculsi intueri ua¬
luerunt. Tantaq claritatis gła
pontificẽ scm̃ perfudit. ut splen¬
dor exeo procedens. plusconspi¬
cuã domũ in qua sedebant red¬
diderit. quã lucernarũi lumi¬
na ibidẽ lucentia.Rex itaq
atq regina pedibus sesc̃ĩ sacer¬
dotis prosternunt. & cũ magno
pauore ac gemitu consolatio¬
nẽ eius requirunt. & quid sibi
adutilitatẽ atq salutẽ pertinerᷤ
esset agendũ. cũ magna expe¬
tunt deuotione paratiaudire
& opere complere. quȩ ascõ
pontifice discerent. Nam lũm
quod eos exterius perfudit.
&iam interius inluminauit.
& adquerendũ salubre consi¬
lium incitauit. Oelectabantur
namq inuerbis illis quȩ audi¬
erant. lic& exterriti eẽnt.
deluminis claritate. Auerouir
sc̃s sc̃a repletus sapientia. cepit

Expanded text:
remansit, ut patenter ostenremansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem nemo eorum qui aderant preter episcopum, propter fulgorem luminis timore perculsi, intueri valuerunt. Tantaque claritatis gloria pontificem sanctum perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum in qua sedebant reddiderit, quam lucernarum lumina ibidem lucentia. Rex itaque ac regina pedibus se sancti sacerdotis prosternunt et cum magno pavore ac gemitu consolationem eius requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinens esset agendum, cum magna expetunt devotione, parati audire et opere complere, quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit et ad querendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, cepit
Abbreviated transcription (Latin):
prosiliuit. eumq amplexus cum
ipso & ueuerabili coniuge inora¬
toriũ beatissimi apłor. principis
petri. quod ut diximus cubiculo
regis contiguũ erat processit.
Cumq illi tres pontifex scilic&.
& rex atq regina dis positis sedi
libus consedissent. circumstantib
quibusdam clericis qui cũ pontifice
uenerant. & familiaribus regis
atq regina & sc̃s presul regẽ
monitis instruer& salutaribus.
ac euangelicis disciplinis imbue¬
r&. ad confirmandã uere fidei
praedicationt̃ perscm̃ de promptã
pontificẽ : &iam uisibilit dñs de
cunctis promisit. Ubi sunt duo
ueltres congregati in nomine meo
ibi sũ in medio eorũ. repente lux
tam copiosa totã repleuit accele¬
siam. ut claritatẽ solis eiuncer&.
Etcum luce uoxparit audita est¬
dicens. Pax uobis. Ego sum noli¬
te timere. Manete indilectione
mea. Et post hȩc uerba lux quę
aduenerat recessit: & incredibi
lis suauitatis odor in eã dẽ domo

Expanded text:
prosilivit, eumque amplexus, cum prosilivit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili coniuge in oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, quod, ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet et rex atque regina, dispolibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus praesul regem monitis instrueret salutaribus, ac evangelicis disciplinis imbueret: ad confirmandam verae fidei praedicationem, per sanctum depromptam pontificem, etiam visibiliter ostendere fidelibus promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum : repente namque lux tam copiosa, totam replevit ecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter audita: Pax vobis; ego sum. Nolite timere; manete in dilectione mea. Et post haec verba lux, quae advenerat, recessit, et increlis suavitatis odor in eadem domo
Abbreviated transcription (Latin):
quoq gaudio magno repletus
regẽ & populũ qualit̾ diabolo
& operibus ac pomipis eius abre¬
nuntiare. & in dm̃ credere debe¬
rent apertis & brruibus uerbis in¬
struxit. Etquia dics scĩ paschȩ im
passionis dñi. quẽ parasceuen usus
aeccdesiasticus uocat. pridie scilie&
antequã baptismi gratiã rex & po¬
pulus eius percepturi erant. cum
sc̃s remigius & uenerabilis conunx
regis rhothildis proregis & populi
cius salute inoratione pernocta¬
rent. ep̃s indomo ante altare
scȩ̃ mariae multas effundens lacri¬
mas. & regina in orato eñdorio
scĩ petri iuxta domũ regiã ex¬
pleta oratione. pontifea adostiũ
regi cubi ciili pulsaturus accessit.
ut ui delicet peralta silentia
noctis. aliis curis regi absoluto
liberius poss& committere sacra
mysteria uerbi. Quẽ ostus aꝑtis
cubi cularii regis reuerent̃ susci¬
piunt. & cum honore debito
usq ad penetralia regis intro du¬
cunt. Sed & rex alacrit ei obuã

Expanded text:
quoque gaudio magno repletus, quoque gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo et operibus ac pompis eius abrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et, quia dies sancti pasche immipassionis Domini, quem parasceuen usus aecclesiasticus vocat, pridie scilicet, antequam baptismi gratiam rex et populus eius percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis coniunx regis Hrothildis pro regis et populi eius salute in oratione pemoctarent, episcopus in domo ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem, hostiis apertis, cubicularii regis reverenter suscipiunt et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam
Abbreviated transcription (Latin):
franciã ad reginã suã. & narrauit
ei qualit̃ perinuocationẽ nominis
iħu xp̃i. uictoriã meruit obtinere
Acta sunt hȩc anno quinta decimo
hludouico regnante. Tunc regina
ut impleretur dictũ apłi. saluatur
remensis antistitẽ. depraecans cũ
ut regisaliitis uiam prȩdicar&.
Quẽ sc̃s sacerdos permultã salutaris
uite doctrinã. ad baptisiũ ueiure
predicabat & ille ait. Libeñt tẽ
audiã beatissime pat̾. sed unũ restat
quia populus qui me sequitur. non
uult deos suos relinquere. Uad am
adortari eos iuxta uerbũ tuum.
Etueniens rex ad populũ. cepit
ortari eos ut in dm̃ qui eis uictoriã
dederat crederent. qm̃ du eorũ
intribulatione sua nihil eis pro¬
desse potuerunt. Acclamauert̃
aut̃ om̃s. precurrente miscđia.
& potentia dĩ. Mortales deos
relinquimus gloriose rex. & urrũ
dm̃ in mortalẽ quẽ remigius
predicat credere parati sumus.
Uuntiantur hȩc sc̃o remigio. Ille

Expanded text:
Franciam ad reginam suam et narravit Franciam ad reginam suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit oActa sunt haec anno quinto decimo Clodoveo regnante. XXXV. Tunc regina, ut impleretur dictum Apostoli: Salvatur ujus Rhemensis antistitem, deprecans eum ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire praedicabat. Et ille ait: Libenter te audiam, beatissime Pater; sed unum restat, quia populus qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos juxta verbum tuum. Et veniens rex ad populum, coepit hortari eos, ut Deum, qui eis victoriam dederat, crederent, quoniam dii eorum in tribulatione sua nihil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, praecurrente misericordia et potentia Dei: Mortales deos relinquimus, gloriose rex, et verum Deum, inmortalem, quem Remigius predicat, credere parati sumus'. Nuntiantur haec sancto Remigio. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
rothildis regina mea predicat
esse filiũ dĩ uiui. qui subuenis
intribulatione. qui das auxiliũ
inte sperantibus tuũ adiutoriũ
deuotus postulo. ut si mihi uicto¬
riã suꝑ hostes dederis. & expertꝰ
fuero illã uirtutẽ quã dete po¬
puli pradicant. credã tibi & i
nomine tuo bapti: abor. Inuocaui
enĩ deos meos & ut experior
clongati sunt ab auxilio meo.
Unde credo eos nulla potestate
ẽt̃. preditos. qui sibi credentibus
non succurrunt. Te uerũ dm̃ ac
dñm in uoco. & inte credere
desidero. tantũ ut liberer ab
aduersariis meis. Cumq hȩc
orans clamaret: alemann in
fugã terga dederunt. & uideas
regẽ suum interfectũ. hludouici
potestate se subdunt dicentes.
Parce prȩcamur dñe rex nepereat
plus populus iam tui sumus. Tunc
iussit rex imminentẽ plagã cessart¬
& alemannos cepit. ipsosq ac terrã
eorũ subiugo tributario constituit.
Sicq facta uictoria. reuersus est in

Expanded text:
Hrotchildis, regina mea, predicat Hrotchildis, regina mea, predicat esse filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi victoriam super hos ostes dederis, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere desidero, tantum ut liberer ab adversariis meis'. Cumque hec orans clamaret, Alemanni in fugam lapsi, terga dederunt, et videntes regem suum interfectum, Hludowici potestati se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex imminentem plagam cessare et Alemannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ in regno suo recipere sit
dedignatus. Ego autẽ nullũ do¬
lore incorde meo prohac causa.
retineo. Postea uero gemuit filiũ
aliu. quẽ inbaptismo chlodomi¬
rũ uocauit. Et hic cum egrotare
cepisset : dixit rex. Non potest
aliud nisi & deisto sicfiat. quo¬
modo fuit defratre eius ut bapti¬
ratur in nomine xp̃i ur̃i cito mo¬
riatur. Sedorante regina. & dñi
bat regi praedicare ut dm̃ uerũ
coler&. & idola quȩ colebat uana
deRelinquer&. Sed nullomodo
commouere. donro tandẽ ali¬
quando bellii contra alrinannos
uerat. Factũ est autẽ bellantib
int̾ se francorũ scilic& exercitu.
& alemannis atq surius. ut hludo¬
uiri exercitus nimis corrueret
aurelianus consiliarius eius in¬
tuens regẽ ait. Domine mirex.
crede modo dm̃ cęli. quẽ domi¬
na mea regina praedicat. & da¬
bit tibi ipse rexregũ & ds̃ cęli
ac terra uictoriã. Ulle uero ele¬
uatis oculis incelũ: commotus
inlacrimas ait. Tu xp̃e quem

Expanded text:
genitum in regno suo recipere sit genitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Dominbat regi predicare, ut Deum verum coleret et idola quae colebat vana derelinqueret. Sed nullo modo commoveri, donec tandem aliquando bellum contra Alamannos verat. Ͻ 13. Factum est autem, bellantibus inter se Francorum scilicet exercitu et Alemannis atque Suevis, ut Hludowici exercitus nimis corrueret, Aurelianus consiliarius eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede modo Deum caeli, quem domina mea regina predicat, et dabit tibi ipse Rex regum et Deus caeli ac terrae victoriam'. Ille vero, elevatis in caelum oculis, commotus in lacrimis, ait: 'Iesu bone, quem
Abbreviated transcription (Latin):
plenius legere potest. In diebus illis.
dilatauit rex hludouicus regnũ suũ
usq sẽquanã. Sequenti tempore. usq
q aurelianus castrũ milidunense.
quod & inducatũ obtinuit. Conce¬
pit deniq ac peperit hrothildis
filiũ. quẽ cũ sacrobaptismate con¬
serrari uell&. rex non ad quiesce¬
batei. nec dũ em̃ credebat in
dñm dm̃ cęli. Regina cñi cotidie
illi praedicabat eũ : Atille nolebat
eã audire. Interea regina parat
filiũ ad baptismũ: ornat aecclam
uelis atq cortinis. ut regis cor ad
credendũ compunger&. Baptiratꝰ
est puer quẽ ingomirũ uocauit.
quiq in albis decessit. Unde rex
nimis contristatus. reputabat
reginȩ increpando. dicens adeã.
Quia si innomine deorũ meorũ puer
dedicatus fuiss&. utiq in columis
diu uixiss&. Quia urro ennomine
dĩ ur̃i baptizatus est. uuere non
potuit. Regina uero dicebat.
Oõ gratias ago. qui me non duxit
indignã. ut deutero meo primo¬

Expanded text:
plenius legere potest. In diebus illis plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque que Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primo
Abbreviated transcription (Latin):
habet sicut tu habes. quia neq
clypeus. neq lancea. neq bipen¬
na est utilis. Accepit autt̃ rex
franciscã eius. que uocatur bi¬
penna. & proiecit in terrã. Cum
aut se ille inclinass& eã recolli¬
gere. rex ftatim eleuata manu
franciscã suã in caput eius defixit¬
& ait. Sicut tu in suessionis ciuita¬
te preterito anno fecisti murceo
illo : sic & facio tibi. Mortuoq
illo. exercitũ rex deipso campo
iussit ad propria in pace discede¬
re. Grandis timor & pauor. pro
hac causa infrancorũ populo
consurrexit. Hludouicus deci¬
mo anno regni sui commoto ex¬
ercitu. sibi toringiã prouintiã
subiugauit. In de gundebaudi
regis burgundionũ neptẽ filiã
i delicet fratris sui chilperici.
quẽ gladio interfecerat nomi¬
ne rothildẽ. pulcrã satis puellã
&uere xp̃ianissimã. in terueni¬
ente aureliano consiliario ac
legatario suo. nutu diuino in
cõniugẽ sumpsit sicut lretor in suo loco

Expanded text:
habet, sicut tu, quia neque habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco
Abbreviated transcription (Latin):
dixissent. unus francus leuis cũ
uociferatione eleuata bipenna.
quȩ alio nomine appellatur fran¬
cisca. percussit urccũ illũ dicens.
Tu nihil hinc accipies rex. nisi qđ
tibi sors uera donauerit. Obstu¬
pefactis omnibus rex in iuriã suã
patienter sufferens. acceptũ ur¬
ceum nuncio ȩcclesiastico red¬
didit. seruans irã incorde abscon¬
sam. Transacto anno hludouiucꝰ
rex ut omniũ armorũ nitorem
uider& omnẽ exercitũ iussit cũ
Armorũ apparatu uenire scđm
morẽ incampo marcio: sic enim
conuentũ illũ uocabant amarte
quẽ pagam dm̃ belli credebant.
a quo & martiũ mensẽ & tertiã
feriã diẽ martis appellauerunt.
Quẽ conuentũ posteriores franci
mai campũ. quando reges ad
bella solent procedere uocari
instituerunt. Uerum ubirex
cunctũ exercitũ circuiuit: uenit
ad hominẽ illum qui urceũ prȩ¬
terito anno cum bipenna per¬
cusserat. Et ait adeum. Nullus
hic tam inculta & sordida arma

Expanded text:
dixissent, unus Francus levis, cum dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma
Abbreviated transcription (Latin):
chritudinis. rapientes tulerunt. Sc̃s
Autẽ remigius missos suos adregẽ
hludouicũ direxit. depręcans ut
si aliud desacris uasis aeclę reci¬
pere non mereretur: uel illũ urce¬
um missis suis reddere iuber&.
haec audiens rex: ait admissos aec¬
desiasticos. Sequimini nos usq sues¬
sionis ciuitatẽ. quia ibi cuncta quę
adquisita sunt: diuidenda erunt.
Cumq mihi urceus illempartẽ obut¬
nerit: quȩ ep̃s postulat ad imple¬
bo. Ueniens autẽ suessionis ciuitatẽ.
cunctã praedã quȩ asportata uel
adquisita fuit rogat afferrimine¬
dium. Cumq om̃nia fuissent in
praesentiã regis allata: dixit. Rogo
uos ofortissimi pugnatores. ut mi¬
hi dare istum urceũ non negetis.
Hoc rege dicente: illi franci qui bo¬
no animo fuerunt aiunt. Omnia
gloriose rex quȩ cernis tua sunt.¬
& nos tuo dominio sumus subiecti.
quod tibi bonũ iudetur hoc fac.
Nullus em̃ tuae potestati resistere
aud&. Cumq hȩc illi benigne

Expanded text:
chritudinis rapientes tulerunt. Sanctus chritudinis rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, deprecans, ut, si aliud de sacris vasis aecclesiae recipere non meretur, vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adimplebo'. Veniens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne
Abbreviated transcription (Latin):
reuerebantur cum. Etlic& pagan
diligebat illum. in quo lux cęls¬
tis gratiȩ omnibus resplendebat.
& rex illorũ libent̃ illũ audiebat.
& audito eo multa faciebat. & a
multis nequitus se colubebat
Erant enim sc̃s remigius uir sapiens
atq scĩssimus egregius rethoricus.
prȩclarus inuirtutibus. cęcis uisu
restituens. mortuis uitã reparans
demonia eiciens. omniumq in¬
firmitatũ languoribus medelã
praebens. Transitũ autẽ rex faci¬
ens secus ciuitatẽ remis. per uia
quȩusq hodie propt̃ barbarorũ.
pereã it̃ barbarica nuncupatus.
noluit in eandẽ ciuitatẽ introre.
ne ab exercitu suo aliquod ma¬
lum ibi facer&. Sine uoluntate
autem & conscrentia ipsius. pars
erat potestas temporalis in habi¬
tantiũ quȩ eis resister&. candẽ
ciuitatẽ intrauit: & quȩdã orna¬
menta atq sacra uasa inde ra¬
pientes. ut prędones solent
asportauerunt. Int̃ quȩ urceũ
mire magnitudius. atq pul¬

Expanded text:
reverebantur eum, et licet pagani, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars qerat potestas temporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pul
Abbreviated transcription (Latin):
Cei confines urbes quorũ prin¬
ceps erat gundebaudus. Eo
tempore mortuus est egidius. &
successit in principatũ romanoꝵ
qui habitabant ingallus filius
eius si agrius. Mortuo autẽ
childerico qui aurelianis & an¬
degauis ciuitates cum suo ex¬
ercitu francisco occupauit. atq
uastauit. & hludouicus eius fili¬
us sagacit̾ francorũ regnũ sus¬
cepit. Anno quinto hludouico
regnante si agrius filius egidii
dux roma norũ qui ingallus
habitabat. insuessionis ciuitate
quã pat̾ eius tenuerit residebat.
superquẽ h ludouincus cum hoste
aduenit atq deuicit. Qurinq
abalarico apud quẽ intolosa fuq¬
ens hludonicũ aliquandui babiti¬
uit sibi transmissũ recepit & occid
precepit. & omnia que illius fue¬
rant suȩ potestati sub egit. Cotẽ¬
pore multae acccłe abhludonoi
exercitu depracdatȩ sunt: erant
enim sicut & rex illorũ fanatici&
pagani. At tam̃ audientes miraculi
quȩ fiebant perbeatũ remigium.

Expanded text:
ei confines urbes, quorum prinei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium,
Abbreviated transcription (Latin):
pauerunt. ubi plurimis tempo¬
ribus degerunt sub chodione
& meroueo rege utili accuius
celeberrimo nomine franci uo¬
cati sunt merouingi sicut aua¬
lentimano imprratore attica lin¬
gua uocati sunt franci hoc est
feroces. Cui merouẽo inprinci¬
patũ successit childericus. Qui
debasina regma thoringorũ
habuit filium. hludo incũ. qui fuit
magnus suꝑ omnes ante se
reges francorũ. pugnator belli¬
cosissimus atq egregius. In illis
diebus uel temporibus cȩpert̃
franci agrippinã ciuitatẽ. suꝑ
hrenũ quã coloniã uocauert̃
& treueris ciuitatẽ suꝑ mosellã.
quȩ abhunis antea diruta. &
affucta fuerat. suc cendentes cę¬
perunt. In illo tempore in ins
partibus circa brenũ usq ligerĩ
fluuiũ habitabant romani.
quorũ princeps erat egiduis
Ultra ligerim dominabantur gotbi.
quorũ princeps erat alaricus.
Purgundiones quoq arriani & go¬
thi habitabant uixta rhoclanũ
fluniũ. usq ad ciuitatẽ lugd unũ.

Expanded text:
paverunt, ubi plurimis tempopaverunt, ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo in principatum successit Childericus, qui de Basina regina Toringorum habuit filium Chludowicum; qui fuit rex magnus super omnes ante se reges Francorum, pugnator bellicodiebus vel temporibus ceperFranci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Coloniam vocaverunt, et Treveris civitatem super Mosellam, que a Hunis antea diruta et afflicta fuerat, succendentes ceperunt. In illo tempore in his partibus circa Rhenum usque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum princeps erat Egidius; ultra Ligerim autem dominabantur Gothi, quorum princeps erat Alaricus. Burgundiones quoque Arriani, ut et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ oleo exorcizato perunxit:
demumq baptizatũ. scđm tradi¬
tionẽ aecclesi asticã chrismate
sacro liniuit. Quimoꝵ Anmȩ
sanitate recepta. & iam corporis
in colomitatẽ promeruit. Cum
gentis francorũ ut historię pro¬
dunt detroia ciuitate impug¬
nantibus. & expugnantibus
grecis. pars cũ ęnȩa initaliam
perrexit. pars eorũ udelicet
duo decĩ milia infinitimas panno¬
me partes secus meotidas pa¬
ludes peruenerunt. ibiq ciuita¬
tẽ aduenientes edificauerunt.
quã obsuã memoriã sicambriã
uocauerunt. In qua multis annis
habitauerunt & ingentẽ magnã
usq ad tempora ualentiniani
imperatoris creurrunt. Etita
sub principibus crinitis iuxta
morẽ gentis sub inde succeden¬
tibus pertoringiã regionẽ ger¬
maniae acastello dispargo. in
quo diu habitauerunt adbel¬
gicȩ prouinciȩ tornacũ atq
camiracũ ciuitates aggressi sunt.
Indeq usq ad summã fiuuium
partẽ belgicȩ prouinciȩ occu¬

Expanded text:
tionem oleo exorcizato perunxit: tionem oleo exorcizato perunxit: demumque baptizatum, secundum tradicionem aecclesiasticam chrismate sacro linivit. Qui mox, animae sanitate recepta, etiam corporis incolomitatem promeruit. gentis Francorum, ut historiae produnt, de Troia civitate, impugnantibus et expugnantibus Grecis, pars cum Aenea in Italiam perrexit, pars eorum, videlicet duodecim milia, in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique civitatem advenientes aedificaverunt, quam ob suam memoriam Sicambriam vocaverunt; in qua multis annis habitaverunt et in gentem magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris creverunt. Et ita sub principibus crinitis iuxta morem gentis subinde succedentibus per Toringiam regionem Germaniae a castello Dispargo, in quo diu habitaverunt, ad Belgicae provinciae Tornacum atque Camaracum civitate s aggressi sunt. Indeque usque ad Sumnam fluvium partem Belgicae provinciae occu
Abbreviated transcription (Latin):
b& prriculi imminentis meritis
& praccibus suis cripere. & quem¬
cumq amalis adbona conuersũ.
decunuscumq peccati morte resus¬
citare. sed & defutura morte per
petua liberare. qui adhuc mer¬
gastulo corruptibilis carnis positꝰ
uitã mortue ualuit restaurare.
Oeniq cum quidã aegrotus familiae
credere se fateretur. & baptizari
deposceret. aegroto abrenuntian¬
te & brnedicto fonte. sc̃s remigius
a presbitero loci illius exorcizatũ
oleũ & crisma quesunt. Qui sim¬
plex oleũ se habere: sed oleum
exorcizatũ. & crisma inampul¬
lis in quibus fuerant penitus iã¬
desecisse respondit. Sc̃s Autẽ
remigius ipsas ampullas sibi af¬
ferri praccepit. quas uacuas
suꝑ altare misit. & se in orationẽ
prostraiuit. Surgens autẽ ab ora¬
tione: Ampullã inqua breuis
habebatur olei exorcizari.&
aliã ampullã in qua breuis conti¬
nebatur sacri crismatis plenas
inuenit. Sicq infirmũ qui ante
abrenunti auerat: post abrenuntia¬

Expanded text:
bet periculi imminentis, meritis bet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona conversum, de cujuscunque peccati morte resuscitare, sed et de futura perpetua morte liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis positus, vitam mortuae valuit restaurare.enique, cum quidam aegrotus familiae credere se fateretur, et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante, et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbytero loci illius exorciza tum oleum et chrisma quaesivit. Qui simplex oleum se habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis, in quibus fuerat, jam penitus defecisse respondit: Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri praecepit: quas vacuas super altare misit, et se in orationem prostravit. Surgens autem ab oratione ampullam, in qua brevis habebatur olei exorcizati, et alteram ampullam, in qua brevis continebatur sacri chrismatis, plenas invenit. Sicque infirmum, qui ante abrenuntiaverat, post abrenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
dum nimio labore fessa nutar&s
uite calore decepta. spm̃ salu¬
tis amisit. Iteratis ergo prȩcibus
supplicantũ turba recurrit ad
medicũ. Uirautẽ sc̃s se accusat
potius perpetrasse facinus. qua
sanitatis prsmiũ indulsisse. &
extiusse homicidu reũ. non
contulisse remediũ. Adbasilica
igitur scĩ iohaniis baptistae
ubi corpus iacebat examine
populi obtentus de precatione
regreditur. ibiq scs remiguis
cumn lacrimis ad pauimenta sc̃orum in
oratione prosternitur. & reliquos ut
facerruit adortatur. Et effuso la¬
crimarũ imbre. consurgens suscitauit
mortuã. quã prius sanauit egrotã.
Apprehendens namq manum eius.
xp̃i surge. Quȩ mox cum integra
in colomitate. sicut ipsa postea fate¬
batur abipsis inferni claustris
surrexit. & ad propria felicit̃ re¬
meauit. Potest enim fragilitate
carnis exutus. & choris angelicis
sociatus. plebẽ suã & quemlib&
cum fide petentẽ. decasu cuiusli¬

Expanded text:
dum nimio labore fessa nutaret, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et extitisse homicidii reum, non contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Iohannnis Baptistae, ubi corpus iacebat exanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrimis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur et reliquos, ut ita facerent, adhortatur. Et, effuso lacrimarum ymbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehensam namque manu m eius, Iesu Christi surge'. Que mox cum integra incolomitate , sicut ipsa postea fatebatur, ab ipsis inferni clsurrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris angelicis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujusli
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ galliarũ sibi optinuit. prę¬
dictȩ puellȩ parentes ualde
honorati ac familiares. & ut frrebi¬
tur carne propinqui eius erant.
cum litteris ac legatis ipsus. id
beatũ remigiũ pro emundation
sepedictȩ puelle ab anti quo hos¬
te in hanc urbe illã secũ uinct̃
adducentes. uenerunt : ut xp̃i
pereum uirtutẽ agnoscerent.
inpurgatione sobolis. quã pres¬
cierant confessione latronis.
Beatissimus autẽ remigius cum
diuturna reluctatione se non
esse ad tantũ opus dignũ asse¬
rer&. & consueta pacientia re¬
pugnar&. pracibus est populi
Supplicantis euictus. ut orationẽ
pro ipsa funder&. & parentũ
lacrimis condoleret. Tunc me¬
ritis sc̃ĩtatis armatus. uerbi pri¬
cepit imprrio. ut miquis praedo
perquod ingressus furrat dis¬
cederet. & xp̃i famulã relaxi¬
ret. Itaq cumnimio uomitu
& obsceno fetore. per os quo
intrau̾it egressus est. Sed
paulo post discedente pontin¬
ce. subipsius tamen hore spaio.

Expanded text:
partem Galliarum sibi obtinuit, prepartem Galliarum sibi obtinuit, predictae puellae parentes valde honorati ac familiares et, ut ferebatur, carne propinqui eius erant, cum litteris ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione sepe dictae puelle ab antiquo hoste in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, venerunt, ut Christi per eum virtutem agnoscerent in purgatione subolis, quam prescierant confessione latronis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se non esse ad tantum opus dignum assereret et consueta patientia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sanctitatis armatus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quo intravit egressus est. Sed paulo post, discedente pontifice, sub ipsius tamen hore spatio,