comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt diuitiȩ & gła: opes suꝑbȩ
& potentia. Opes suꝑbas. opes
excelsas dicit: ut celestia dona signi¬
ficet. Grece etenĩ suꝑbus yperipha¬
nõs: id est suꝑ apparens dicitur.
Et ideo recte sapĩa opes yperiphanas
secũ eẽ dicit: quia quicquid donoꝵ
celitus fidelib datur: cunctis mun¬
ui opib excellentiꝰ ẽẽ ꝓbatur. Qd̃
etiam addendo iusticiã: manifestiꝰ
inculcat. Nam t̾renas opes & glo¬
riam sepus hñt iniusti: nos aũ
in resurrectione sicut petrus ait.
nouos cęlos & nouã terrã. & ꝓmis¬
sa ipsuis expectamꝰ: in quib iusti¬
cia habitat. Dominꝰ possedit me:
in inicio uiaꝵ suaꝵ. Uiȩ domini
sunt oꝑa eus: quoꝵ ꝯsideratiõe
ad fidem uł cogntionẽ di ꝑueni¬
unt hoĩes. Inuisibilia enĩ ipsius
a creatura mundi ꝑ ea quȩ factast̾:
intellecta ꝯspiciunt᷑. Uie eiꝰ sunt.
ip̃e illuminationes: ꝑ quas se &e
angłicis sp̃itib. & m̃tib ostendit
humanis. In quaꝵ inicio uiaꝵ

Expanded text:
sunt divitiae et gloria, opes superbae et justitia. Opes superbas opes excelsas dicit, ut coelestia dona significet, Graece etenim superbus Yperephanos, id est, super apparens dicitur, et ideo recte sapientia opes Yperephanas secum esse dicit, quia quidquid donorum coelitus fidelibus datur, cunctis mundi opibus excellentius esse probatur, quod etiam addendo justitiam manifestius inculcat. Nam terrenas opes et gloriam saepius habent injusti, nos autem in resurrectione, sicut Petrus ait, novos coelos et novam terram et promissa ipsius exspectamus , in quibus justitia habitat. Dominus possedit me initium viarum suarum. Viae Domini sunt opera ejus, quorum consideratione ad fidem vel agnitionem pervenit hominum, invisibilia enim ipsius a crta conspiciuntur. Viae ejus sunt ipsae illuminationes per quas se et angelicis spiritibus et mentibus ostendit humanis. In quarum initio viarum
Abbreviated transcription (Latin):
domũ: qr hominẽ filius di quẽ in
unitate suȩ ꝑsonȩ susciꝑet. ipse
creauit. Excidit columnas septẽ.
Eccłias ꝑ orbem septiformi gr̃ã spiritꝰ
erexit: que domũ euis. id est myste¬
riũ incarnationis eiꝰ. ne ꝑfidoꝵ imp.
bitate memoria tolleret credendo
colendo. & predicando. quasi susten¬
tando continerent. Uel certe sap̃iȩ
doctores sc̃ẽ eccłie sunt. septiformi
spũ pleni: quales fuere iacobꝰ & ce¬
phas & iohannes. Qs minirũ colũ¬
nas sapĩa excidit: qr ab amore pre¬
sentis scłi disiunctas. ad portandã
eiusde eccłie fabricã. m̃tes p̃dicantiũ
erexit. Immolauit uictimas suas.
Sius passionib eccłiam consecͣuit:
uł uitã predicantiũ mactari ĩ ꝑse¬
cutione ꝑmisit. Quib uidelicet ui

Expanded text:
domum, quia hominem Filius Dei, quem in domum, quia hominem Filius Dei, quem in unitate suae personae susciperet ipse creavit. Excidit columnas septem. Ecclesias per orbem septiformi gratia Spiritus erexit. Quae domum ejus, id est, mysterium incarnationis ejus, ne perfidorum bitate memoria tolleretur, credendo, colendo et praedicando, quasi sustentando continerent, vel certe sapientidoctores sanctae Ecclesiae septiformi Spiritu pleni, quales fuere Jacob, Cephas et Joannes, quas nimirum columnas sapientia excidit, quia ab amore praesentis saeculi disjunctas ad portandam ejusdem Ecclesiae fabricam mentes praedicantium erexit. Immolavit victimas suas. Suis passionibus Ecclesiam conservavit, vel vitam praedicantium mactari in persecution
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singłos dies. ludens corã eo
om̃i tẽpore: ludens in orbe t̾ran: & de¬
litie meȩ ẽẽ cũ filiis hominũ. Luden¬
tẽ dicit gaudentẽ. Erat gͦ ludens
corã patre ꝑ singłos dies: quia ut
ꝓpħa ait. aprincipio ex dieb ȩt̾nita¬
tis gaudebat unũ esse cũ patre. E
rat om̃i tempore ludens in orbe
ẽẽ cepissent: ipse qd̾ erat in patre
filiꝰ manebat. Hȩc ideo: ne quis eũ
cũ creat᷑is & temporib cepisse ꝑhi¬
beret. Et delitie eius sunt eẽ cum
filiis hominũ. qr desiderat ĩ nr̃o
amore quiescere ⁊ nos bonoꝵ gr̃a
m̾itoꝵ ad se uidendu ꝑducere. Be¬
atꝰ homo qui audit me: qͥuigilat
ad fores meas cotidie: & obseruat
ad postes ostuimei. Fores suas & pos¬
tes ostii sui. scͥpturas scãs. & eoꝵ doc¬
tores nuncupat: sine quib ad uitã
quã pollicẽt. ñ ualemꝰ ingredi. Sapi
entia edificauit sͥ domũ. Quia de
et̾nitate diuinitatis xp̃i sufficient̾
dixerat: addit & de assũpta huma

Expanded text:
ns coram eo omni tempore. Ludens in orbe terrarum, et deliciae meae, esse cum filiis hominum. Ludentem dicit gaudentem. Erat ergo ludens coram patre per singulos dies, quia, ut propheta ait, a principio ex diebus aeternitatis gaudebat unum esse cum Patre . Erat omni tempore ludens in orbe esse coepissent, ipse quod erat cum patre filius manebat, haec ideo ne quis eum cum creaturis et temporibus coepisse perhiberet. Et deliciae ejus sunt esse cum filiis hominum, quia desiderat in eorum amore quiescere, nos bonorum gratia meritorum ad se videndum perducere. Beatus homo qui audit me, qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei. Fores suas et postes ostii sui Scripturas sanctas, et eorum doctores nuncupat, sine quibus ad vitam quam pollicetur non valemus ingredi. CAPUT IX. Sapientia aedificavit sibi domum. Quia de aeternitate a
Abbreviated transcription (Latin):
& in tenebͥs ambulat. & nescit quo
eat: qr tenebrȩ obcecauert̃ ocłos eiꝰ.
Quocontͣ suꝑius dicitur sapienti:
qͥa curreus ñ habebis offendicłm.
id est scandalũ. Omĩ custodia
cedit. St̃ qui recte uiuere uiden¬
tur hominib: s qr recta inten

Expanded text:
 in tenebris ambulat, et nescit quo eat, quia tenebrae obcaecaverunt oculos ejus . Cui contra superius dicitur sapienti: Quia currens non habebis offendiculum, id est, scandalum.-- Omni custodia c. Sunt qui recte vivere videntur hominib
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ in occulto locutus est nichilͦ
Quid gͦ neglecto eiꝰ ȩugłio. ad heresiᷤ
potius uł lascuuȩ suasio ñe qu¬
ñe quȩ in
angulo susurrant audi endam¬
endam
miseri affluunt. In summis
docuit: s & ꝑ uias sepe his qui ꝯueni¬
ebant predicabat: & eos qui cura
indigebant sanabat: in ipsa etiã
porta ciuitatis naim mortuũ resus¬
citans. exemplo miracłi u̾ba q̃ docu¬
erat. cõmendabat. Et qͥd seqͥmini eo ᷤ :¬
qui in abditis contͣ eum suas erexe¬
rt̃ linguas: In ipsis forib loquitur
dicens. Ouiri ad uos clamito: & uox
mea ad filios hominũ. Ad uiros
clamat: id est adstrenuos uerbi
auditores in utͦq sexu. Nam qui
feminea id est fluxa m̃te st̃: sapĩȩ¬
u̾ba ꝑciꝑe neq̃unt. In telligite par¬
uuli astitiã: & insipientes ani¬
madu̾tite. Manifestũ est de dño.
qͥa cũ ip̃e eẽt in mundo. om̃i ȩtati.
sexui. ꝯditioni locutꝰ est u̾bũ: ĩmo
etiã clamabat staus in tẽplo. Si
quis sitit: ueniat adme. & bibat.

Expanded text:
locutus est nihil ? Quid ergo, neglecto ejus Evangelio, ad haeresim potius, vel lasciviae suasionem, quae in angulo susurrant, audiendam miseri confluunt?-- In summis docuit, sed et per vias saepe his qui conveniebant praedicabat, et eos qui cura indigebant sanabat. In ipsa etiam porta civitatis Naim mortuum resuscitans exemplo miraculi verba quae docuerat commendabat, et quid sequimini eos qui in abditis contra eum suas exerunt linguas? In ipsis foribus loquitur dicens: O viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum. Ad viros clamat, id est, ad strenuos verbi auditores in utroque sexu. Nam qui feminae, id est, fluxa mente sunt, sapieba percipere nequeunt. Intelligite, parvuli, astutiam, et insipientes animadvertite. Manifestum de Domino, quia et cum esset ipse in mundo omni aetati, sexui et conditioni locutus est verbum, imo etiam clamabat stans in templo: Si quis sitit, veniat ad me et bibat ;
Abbreviated transcription (Latin):
& di sapĩam. uidelicet xp̃m abini¬
cio:immo & ante om̃e quod dici
uł cogitari pot̃. iniciũ: ab ipso
patre fuisse ꝓgenitũ. Aua tͣnsla¬
tio hunc locum ita mcipit. Dñs
quia certi gr̃a mysterii dixerit. do¬
minꝰ creauit me: & ñ pat̾ creauit
me. Caro inqͥunt d̾nm agnoscit:
gła patrẽ signat: creatura dñm
confitetur: caritas patrem nouit.
Principiũ uel in pͥncipio uiartĩ
suaꝵ. Et ipse ait. Ego sum uia:
quia surgens a mortuis iter
fecit eccłiȩ sue ad regnũ dĩ: ad
uitã eternã. In oꝑa sua : quia
ad redim̾da oꝑa patͥs. ex uirgine
creatus est: suscipiens carnẽ. ut
oꝑa patͥs. a corruptibili seruitio

Expanded text:
 Dei sapientiam, videlicet Christum ab initio, imo et ante omne quod dici vel cogitari potest initium, ab ipso Patre fuisse progenitum. Alia translatio hoc loco ita incipit: Dominus quia certi gratia mysterii dixerit, Dominus creavit me, et non Pater creavit me. Caro, inquiunt; Dominum agnoscit, gloria Patrem signat. Creatura Dominum confitetur, charitas Patrem nominat principium; vel in principio viarum suarum, ut ipse ait, Ego sum via, quia surgens a mortuis, iter fecit Ecclesiae suae ad regnum Dei, ad vitam aeternam. In opera sua, quia ad redimenda opera Patris, ex Virgine creatus est; suscipiens carnem, ut opera Patris a corruptelae servitio
Abbreviated transcription (Latin):
dib. Nulla ẽ heresis: quȩ pͥmis
sit contenta discipłis. Hi sunt
eiũ domꝰ eius: s semꝑ nouos qͦs
decipiat querit. Nc̃ foris. nẽ in
plateis: nunc iuxta angulos
Foris cum paganos rapit:
teis. cũ uoluptuosos: uixta
los. cũ alios hereticos. Ap¬
hensũq deoscłatur uiue

Expanded text:
dibus. Nulla enim est haeresis quae primis dibus. Nulla enim est haeresis quae primis sit contenta discipulis. Hi sunt enim domus ejus, sed semper novos quos decipiat quaerit. Nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians. Foris, cum paganos rapit; teis, cum voluptuosos; juxta los, cum alios haereticos. Aphensumque deosculatur
Abbreviated transcription (Latin):
sidero uecord̃e uiuenẽ: qui tͣnsit
in platea iuxta angulũ. Iuuenẽ
uocat adulterũ: ñ ꝓpter uirtutẽ
s ꝓpt̾ instabilitatẽ. Qui tͣnsit ĩ
platea: quia deseruit angustam
uiã. quȩ ducit ad uitã. Iuxta
angulũ: qr deflectit arei titudi¬
ne. Et ꝓp e uiam domꝰ illius:
iuxta qd exposuimꝰ: & in platea
iuxta angulũ posita est. In obs¬
curo aduesꝑascente die: in noctis
tenebͥs & caligine. Quia iam talis
ꝑ cecitatẽ cordis ad tenebras festi¬
nat peccati: & damnationis. Et
ecce mulier occurrit illi ornatu
luterã. de metriciis oꝑib Uerum
doctrina heretica. quẽcunq incau¬
tũ reꝑit & uecordem: hc̃ decipere
tẽptat. Ipsa etenĩ ornatu appa-
ret mecricio: qͥa ĩmunda p̾fulget
eloq̃ntia. Preparata ẽ ad capien¬
das animas: qr quoscũq sͥ associ
are pot̾. sp̃itali morte ꝑunit. Gar¬
rula & uaga. quietis impatiens.
quietẽ eccłiȩ turbare desid̾ans:
nec ualens in doino consistere pe¬

Expanded text:
sidero vecordem juvenem, qui transit in platea juxta angulum. Juvenem vocat adulterum non propter veritatem, sed propter instabilitatem. Qui transit in platea, quia deseruit angustam viam, quae ducit ad vitam; juxta angulum, quia deflectit a rectitudine. Et prope viam domus illius gjuxta quod exposuimus et in platea, et juxta angulum posita est. In obscuro advesperascente die, in noctis tenebris et caligine. Quia jam talis per caecitatem cordis ad tenebras festinat et peccati et damnationis. Et ecce mulier occurrit illi ornatu litteram de meretriciis operibus; verum doctrina haeretica quemcunque incautum reperit et vecordem, hunc decipere tentat. Ipsa etenim apparet ornatu meretricio, quia immunda praefulget eloquentia. Praeparata est ad capiendas animas, qare potest spiritali morte perimit. Garrula et vaga, quietis impatiens. Quietem Ecclesiae turbare desiderans. Nec valens in domo consistere pe
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ tuũ. Proponendu a suꝑiori
ne forte: & ẽ sensus. Ideo te castum
custodi. ne forte in penis gemere co¬
garis: qñ ñ solũ carnales illecebrȩ
transeunt: s & ipso corpore delicto.¬
& anima. q̃ ꝑ corpꝰ gessit cuncta red¬
dere compellit̾. Uerũ & in hac uita
sepiꝰ contingit: ut qui in adolescen
tia luxuriose iuiuendo habita dis¬
ꝑserant: tẽpore senectutis inopia
deficiant: & refrigescente calore
carnis. ac flore iuuentutis mar

Expanded text:
corpus tuum. Praeponendum a superiori, corpus tuum. Praeponendum a superiori, ne forte, et est sensus. Ideo te castum custodi, ne forte in poenis gemere cogaris, quando non solum carnales illecebrae transeunt, sed et ipso corpore derelicto anima, quae per corpus gessit, cuncta reddere compellitur, verum et in hac vita saepius contingit, ut qui in adoltia luxuriose vivendo, habita disperserant, tempore senectutis inopia deficiant. Et refrigescente calore carnis, ac flore juventutis mar
Abbreviated transcription (Latin):
S & ab hereticoꝵ auditu prorsus¬
segregari:. infirmis auditorib pro¬
dest. Non des alienis honorẽ tuũ:
& annos tuos crudeli: ne honorẽ
q̃ ad ẏmaginẽ d̃i creatꝰ es. ĩ mun¬
doꝵ sp̃uũ uoluntatib subdas: neq
accepta uiuendi spacia ad libitũ
adu̾sarii immitis expendas. Cui¬
cũq enĩ sceleri quisq subicit᷑: in
hoc ꝓfecto d̾natui malignoꝵ sp̃uũ
mancipat᷑. Ne forte impleant᷑ extͣ.¬
nei uirib tuis: & labores tui sint
indomo aliena. Ne demonioꝵ fac¬
ta achuues: siuł ingeniũ animi.
uł corporis tui iures ad patranda
facinora contradas: domũq alie¬
nã. id est numerũ ꝑditoꝵ te adiec¬
to multiplices. Et pulchre dixit.
labores tui suit in domo aliena:
qͥa st̃ qui iuxta ꝓpħiam ut iniq
agant. laborant. Et heretici qnͣ¬
tũ laborẽ contͣ eccłam suggerunt:
utinã lateret. Et gemas in nouis¬
simis: qñ consũpseris carnes. &

Expanded text:
Sed et ab haereticoSed et ab haereticosegregari infirmis auditoribus prodest. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli. Ne honorem, quo ad imaginem Dei creatus es, immundorum spirituum voluntatibus subdas, neque accepta vivendi spatia ad libitum adversarii immitis expendas. Cuicunque enim sceleri quisque subjicitur, in hoc profecto dominatui malignorum spirituum mancipatur. Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Ne daemoniorum facta adjuves, si vel ingenium animi vel corporis tui vires ad patranda facinora contradas, domumque alienam, id est, numerum perditorum, te adjecto multiplices, et pulchre dixit, labores tui sint in domo aliena, quia sunt qui juxta Prophetam, ut inique agant, laborant, et haeretici quantum laborem contra Ecclesiam subeant utinam lateret! Et gemas in novissimis quando consumpseris carnes et
Abbreviated transcription (Latin):
ri. & extrinsecꝰ penis circundari ꝑpẽtib:
& amaritudine illos absirthii torq̃n¬
dos. & gladio asserierat ẽẽ truncan¬
dos. Quare aũ idem gladus biceps
sit dictus: dominꝰ aꝑit. cũ ait. S eũ
timete: qui pot̾ & animã & corpus
ꝑdere in gehenna. Uagi sunt gressꝰ¬
hẽtice deceptionis: qr alii xp̃m dm̃.
a lii hominẽ ẽẽ negant: alii carnẽ
accepisse. alii aĩam contͣdicunt:
alii eũ de uͥgine natũ. alii sp̃m scm̃
abi patrẽ ẽẽ đm. alii penitentib ne¬
niã danda ẽẽ. confiteri prohibent.
Et in tam innumera hȩc pestis se
findit itinera: ut penitꝰ quot sut
inuestigari neq̃ant. At catholi¬
ca uitas uaga & inuestigabilis
ñ est: qͥa una eademq cunctis est
agnita totũ ꝑ orbem fidelib.
Longe fac ab ea uiã tuã: & ne ap
ait. Fugite fornicationẽ: quia nimi¬
rũ primũ huiꝰ uitii remediũ est.
uel illiciat. uł cooꝑetur ad uitiũ.

Expanded text:
re, et extrinsecus poenis circumdari pro peccatis, re, et extrinsecus poenis circumdari pro peccatis, et amaritudine illos absynthii torquendos et gladio asseverat esse truncandos. Quare autem idem gladius biceps sit dictus, Dominus aperit, cum ait: Sed eum timete, qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Vagi sunt gresshaereticae deceptionis, quia alii Christum Deum, alii hominem esse negant; alii carnem accepisse, alii animam contradicunt; alii eum de virgine natum; alii Spiritum sanctum, alii Patrem Deum esse, alii poenitentibus veniam dandam esse confiteri prohibent. Et in tam innumera haec pestis se fundit itinera, ut penitus quot sint investigari nequeant. At catholica veritas vaga et investigabilis non est, quia una eademque cunctis est agnita, totum per orbem, fidelibus.-- Longe fac ab ea vitam tuam, etc. ait, Fugite fornicationem . Quia nimirum primum hujus vitii remedium est, tia vel illiciat, vel cooperetur ad vitium.
Abbreviated transcription (Latin):
seruent. Cogitationes quib recte cre¬
das: labia quib ipsam fidem ꝑsim¬
plicia u̾ba & consueta atq eccłastica
ꝓfitearis. S & iuxta litterã. qͥ adhe-¬
ret meretͥti: etiã labia itł oscłando.
uł turpia fando. cõmacłat. Fauuᷤ
enĩ distillans: labia metricis. Cum
in ore hẽtico dulcedo eloq̃ntie ñad
sufficientiã solũm. uerũ ad super.¬
fluitatẽ resonat: & ob id falsitas
qͥa apte ꝓferri cernitur. ueritas
a stultis estimat᷑. Et nitidiꝰ oleo
gutt᷑ eius. Oleo sp̃c scĩ fides catho¬
lica consecrat᷑: quo nitidiꝰ suũ gut¬
tur ostendũt. qͥsuos sensꝰ patrũ fid̾i
anteponunt. Patet de merecͥce: qͥa
& sermonis suauitatẽ. & formosita¬
tẽ corꝑis ad decipiendos miseros q̃¬
rit. slouissima aũ illiꝰ amara qͣsi
absinthiũ: & acuta quasi gladiꝰ
biceps. Potio absirthii intus ama¬
rescit inuiscerib: gladio foris m̃bra
feriunt᷑. Ut gͥ ostendat iniqͦs in no¬
uissima ultione. & interiꝰ imple¬

Expanded text:
s, etc. Cogitationes, quibus recte credas; labia, quibus ipsam fidem per simplicia verba, et consueta atque ecclesiastica profitearis. Sed, juxta litteram: Qui adhaeret meretrici, etiam labia, vel osculando, vel turpia fando, commaculat.--Favus enim distillans labia meritricis. Cum in ore haereticorum, dulcedo eloquentiae non ad sufficientiam solummodo, verum ad superfluitatem resonat; et ob id falsitas, quia apte proferri cernitur, veritas a stultis existimatur.-- Et nitidius oleo guttur ejus. Oleo Spiritus sancti fides catholica consecratur, quo nitiditur ostentant, qui sua sensa patrum fidei anteponunt. Patet de meretrice, quia et sermonis suavitatem, et formositatem corporis ad captandos miseros quaerit. Novissima autem illius, amara, quasi absinthium, et acuta, quasi gladius biceps. Potio absynthii intus amarescit in visceribus, gladio foris membra feriuntur. Ut igitur ostendat iniquos in novissima ultione et interius arde
Abbreviated transcription (Latin):
tib libero corde quiescant. S u̾acit̾
illis funib peccatoꝵ construunt
locum ꝑditionis: uͥ ꝑpetuo pedes.
manꝰq alligati damnant᷑. De qua
ut penitentiã ageret: & ñ uult pe¬
nitere a fornicatione sua. Ecce mitto

Expanded text:
tibus libero corde quiescant, sed veraciter tibus libero corde quiescant, sed veraciter illis funibus peccatorum construunt locum perditionis, ubi perpetuo pedes manusque alligati damnentur. De quo ut poenitentiam ageret, et non vult poenitere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parasse fatetur. At heretici in
cunctis quȩ agunt: uictimã se suȩ
salutis deo immolare uł autumãt
utł autumari gestiunt. Nã & dñs
ad discipłos. sed uenit inqͥt hora:
ut om̃is qui int̾ficit uos arbitre¬
tur se obsequiũ pr̃are do. Intexui
funib lectum meũ: straui tape¬
tib pictis ex egipto. Solent lec¬
⁊ qui ex funib uel uixta aliã
tͣns latĩonẽ institis intexuntur.
molliores fieri: qͣm qͥ ex ligno ul
corio. uel qualib alia materia
substruunt᷑. In lecto gͦ funib
intexto. meretx molliciẽ quiescẽdi
designat: in tapetib uͦ pictis ex egip¬
to. etiã ocłoꝵ temptat illecebras: qͥb
nefando aspectu irretitis. faciliꝰ ad
seducenda m̃tis archana penetret.
Qa uͥ noĩe funiũ aliq̃n solent diui¬
na p̃cepta figurari. quȩ a nr̃is nos
uoluptatib coercendo religant:.
ꝓmittunt se h̾etici. contextu u̾boꝵ
cȩlestiũ salubre suis auditorib qͣsi
stratũ parare: in quo a uitioꝵ tumul¬

Expanded text:
praeparasse fatetur. At haeretici in cunctis quae agunt, victimam se suae salutis Deo immolare vel autumant vel autumari gestiunt: nam et Dominus ad discipulos: Sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interfecerit vos, arbitretur se obsequium praestare Deo . Intexui funibus lectum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto. Solent lecti qui ex funibus vel juxta aliam translationem institis intexuntur meliores fieri, quam qui ex ligno vel corio vel qualibet alia materia instruuntur. In lecto ergo funibus intexto meretrix mollitiem quiescendi designat. In tapetibus vero pictis ex Aegypto, etiam oculorum tentat illecebras, quibus nefando aspectu irretitis facilius ad seducenda mentis arcana penetret, quia vero nomine funium aliquando solent divina praecepta figurari, quae a nostris nos voluptatibus coercendo religant, promittunt se haeretici contextu verborum coelestium salubre suis auditoribus quasi stratum parare, in quo a vitiorum tumul
Abbreviated transcription (Latin):
gũ eus suaue & onus leue reꝑies.
Etem̃ reꝓbi in hac uita latũ intͣnt
iter: at in die nouissimo ligatis ma¬
pedes uͦ electoꝵ. dirigunt᷑ in uiã
pacis. Et currens. ñ habebis offen¬
dicłm. Qͦ alacrius ad implenda dei
mandata incurreris: eominꝰ adu̾sa
quȩ te impediant timebis. Nam
quicũq ĩ praua actione desudãt.
offendicłm in medio cursu repuĩt:
qͥa extimplo łu ñ p̾uident. rapuu¬
tur ad penã. Comedunt panẽ impi¬
Ita actione scelerũ iniqͥ: q̃si epulis
delectant᷑ appositis. Uł certe ui¬
nũ damnatoꝵ bibunt. & esurien¬
tib spicas tollere gaudent: ut ẽẽ
moris impioꝵ scͥptura sacͣ testat᷑.
Iustoꝵ aũ semita quasi lux splen¬
dens ꝓcedit: & crescit usq ad ꝑfec¬

Expanded text:
gum ejus suave, et onus leve reperies . Et enim reprobi in hac vita latum intrant iter, at in die novissimo ligatis pepedes vero electorum dirigentur in viam pacis.-- Et currens non habebis offendiculum. Quo alacrius ad implenda Dei mandata cucurreris, eo minus adversa quae te impediant timebis: nam quicunque in prava actione desudant, offendiculum in medio cursu reperiunt, quia extemplo, dum non praevident, rapiuntur ad poenam.-- Comedunt panem impiIta actione scelerum iniqui quasi epulis delectantur appositis, et certe vinum damnatorum bibunt et esurientibus spicas tollere gaudent, ut esse moris impiorum Scriptura sacra testatur. Justorum autem semita quasi lux splendens, procedens et crescens usque ad perfec
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo. Non se extollat humana
presũptio: plenitudinẽ uirtutũ so¬
la di sap̃ia possidet. Ab hac huma¬
na infirmitas: quicqͥd uirtutis ht̃.
accipit. Pex me reges regnant: &¬
Per me pͥncipes imꝑant: & poten¬
tes decernunt iusticiã. Reges dic̃
apłos siue alios scõs: qͥ & se ipsos
primũ. & deinde eccłiam sͥ subdi¬
tam bñ regere sciunt. Legũ con
ditores. auctores utͥusq testam̃ti:
& seq̃ntes ȩccłiȩ scͥptores. pͥncipes
& potestates. & ceteros fideliũ pre¬
ceptores. ac rectores appellat. Qui
utiq om̃s. ñ nisi ꝑ sap̃iam ut eẽnt
aliquid hñt. Ait enrqͥa sine me nicħ
potestis facere. Ego diligenteᷤ me
diligo: & qui mane uigilant ad me.
inuemient me. Tale ẽ & in eugłio.
Qui aũ diligit me. diliget᷑ apatre
meo: & ego diligã eum : & manife¬
stabo ei meipsum. Mane quippe

Expanded text:
fortitudo. Non se extollat humana fortitudo. Non se extollat humana praesumptio, plenitudinem virtutum sola Dei sapientia possidet, et ab hac humana infirmitas, quidquid virtutis habet, accipit.-- Per me reges regnant, Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam . » Reges sunt apostoli, et alii sancti, qui se ipsos primo, deinde Ecclesiam sibi subditam bene regere sciunt. Legum conditores, auctores utriusque Testamenti, et sequentes Ecclesiae scriptores; principes et potentes caeteros fidelium praeceptores ac rectores apputique omnes non nisi per sapientiam ut essent aliquid habent: Ait enim, quia sine me nihil potestis facere . Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilant ad me invenient me. Tale est et in Evangelio: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo et ego diligam eum et manifestabo ei me
Abbreviated transcription (Latin):
seducere ualeat. inqͥrit.
qm̃ de reb magnis
sũ. Magnis nempe:
quenda reliq̃rant. Et aꝑient̾ labia
mea: ut recta p̃dicent. Labia eius
sunt duo testam̃ta. concordi adin¬
uicẽ ueritatis accestatione ꝯiunc¬
ta: quȩ ipso in carne apparente.¬
ꝑ scĩ sp̃c donũ sunt ad predicandã
salute. uniu̾sum aꝑta ꝑ orbem.
Accipite disciplinã meã. & ñ pecuni¬
am: doctrina mag̃ qͣm aurũ eligi¬
te. Non potestis deo seruire. & mã¬
monȩ. Ego sapĩa habito in ꝯsilio.
& eruditis int̾sum cogitationib.
Ubi duo uł tres ꝯgregati fu̾int in
noĩe meo: ibi sum ego in medio eo¬
rũ. Arrogantiã. & suꝑbiã. & iuã
prauã. & os bilingue decestor.
Arrogantiã & suꝑbiam in eis qui
se cęt̾is meliores estimant: uiam
prauã in eis qui aꝑte mala faci¬
unt: os bilingue in illis qͥm bo
nis que locuntur. stabile quippiã
ñ habent: s iuxta auditoꝵ libitũ
sua u̾ba cõmutant. Aeum ẽ ꝯsiliũ
& equitas: mea prudentia: mea est

Expanded text:
seducere valeat quaerit. quoniam de rebus magnis sum. Magnis nempe qquenda relinquebant. Et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Labia ejus sunt duo Testamenta concordi ad invicem veritatis attestatione conjuncta, quae, ipsa in carne apparente Spiritus donum, sunt ad praedicandam salutem universum aperta per orbem. Accipite disciplinam meam, et non pecuniam; doctrinam magis quam aurum eligite. Non potestis Deo servire et mammonae . Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Ubi duo et tres congregati fuerint in nomine meo, ibi sum ego in medio eorum . Arrogantiam, et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Arrogantiam et superbiam in eis qui se caeteris meliores aestimant, viam pravam in eis qui aperte mala faciunt, os bilingue in illis, qui in bonis quae loquuntur stabile quippiam n habent, sed juxta auditorum libitum sua verba commutant. Meum est consilium et aequitas, mea prudentia, mea est
Abbreviated transcription (Latin):
gentia cordis mundiciã serua:
qͥa ad eus exam̃ modꝰ estimabi¬
tur uite.Remoue ate osprauũ:
& detͣhentia labia sint ꝑcul a te.
Duob modis sentiendii: ut ce ne
tuũ os. prauũ loquat᷑ aliqͥd. tua la¬
bia ne detͣctionib assuescant custo¬
dias: & alios qͦ qͦs huic uitio subditoᷤᷤ
nosti. ne te corrumpant. fugias.
in cunctis q̃ agere disponis. sollicitꝰ
ad quẽ sunrt finẽ uent᷑a. p̃uide. Hoc
est eñĩ palpebras recta uidentiũ ocło¬
rũ tuos p̃cedere gressꝰ: bonũ opus
qͦd acturꝰ es. sedula cogitatiõe pre¬
uemire: & qͥa scđm dm sit. meditan¬
do p̃uidere. Dirige senntã pedib tu¬
is: ne uidelicet erres in actib aut¬
fide. Et om̃s uiȩ tuȩ stabilient᷑: ne
ieuitate m̃tis a bono mouearis ꝓpo¬
sito. Hinc & apłs ait. Stabiles esto¬
te & ĩmobiles: abundantes in oꝑe
dñi semꝑ. Ne declines ad dexteram:

Expanded text:
ditiam serva, quia ad ejus examen modus aestimabitur vitae. Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te. Duobus modis sentiendum, ut et os tuum ne pravum loquatur aliquid, et tua labia ne detractionibus assuescant custodias, et alios quoque quos huic vitio subditos nosti, ne te corrumpant, fugias. in cunctis quae agere disponis, sollicitus ad quem sint finem ventura praevide; hoc est enim palpebras recta videntium oculorum, tuos praecedere gressus, bonum opus quod acturus es sedula cogitatione praevenire, et quia secundum Deum sit meditando praevidere. Dirige semitam pedibus tuis. Ne videlicet erres in actibus autfide. Et omnes viae tuae stabilientur. Ne levitate mentis a bono movearis proposito. Hinc et Apostolus: Stabiles estote, et immobiles, abundantes in opere Domini semper . Ne declines ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
reb. In eugłio qui p̃ciosam marga¬
ritã quesiuit: & hanc inuentã om̃ib
quȩ habuit uenditis. emt. Dabit
capiti tuo augm̃ta gr̃aꝵ: corona
inclita ꝓteget te. Patet desalomo¬
ne: qͥa dum ꝓ sap̃ia cuncta despic̾et:
ꝑcepta sap̃ia maioris glȩ sublimita
pali m̃tis si sapĩam amplectim. am¬
plior gr̃a sp̃c augetur: & corona in¬
suꝑ uitȩ in fut᷑o donabitur. Expo¬
sitis sane his quȩ apatre uerba
ꝑceꝑat: redit ad docendu auditorẽ
suũ sap̃ĩam quã cep̃. Audi filimi.
& suscipe u̾ba mea. ut multiplicen¬
tur tͥ anni uite: id est ut uite ȩt̾ne

Expanded text:
et in Evangelio, qui pretiosam margaritam quaesivit, hanc inventam omnibus, quae habuit, venditis emit. Dabit capiti tuo augmenta gratiarum, corona inclyta proteget te. Patet de Salomone, quia dum pro sapientia cuncta despiceret, percepta sapientia majori gloriae sublimitatpali mentis sapientiam amplectimur, amplior gratia Spiritus augetur, et corona insuper vitae in futuro donabitur. Expositis sane his, quae a Patre verba perceperat redit ad docendam auditorem suum sapientiam, quam coepit. Audi, fili mi, et suscipe verba mea ut multiplicentur tibi anni
Abbreviated transcription (Latin):
liat exaltabit᷑. Audite filii discipli¬
dentiã. Hinc exhortaturꝰ ad phylo¬
sophiam: qualit̾ ip̃e sapĩam sit
a patre edoctus. explicat. Nam & ego
spem ꝑcipiende sap̃iȩ m̃tes erigit:
qm cum eos quos in sapĩa iam cla¬
rere miramͣ: aliqñ paruulos & in¬
doctos fuisse meminimꝰ. Et doce¬
bat me:atq dicebat. Suscipiat
u̾ba mea cor tuũ. Huiꝰmodi moni¬
ta salomoni a dauid patre data:
qͥ u̾ba dierũ relegit. inuenit. Qrͣe¬
se aũ salomon unigenitũ corã
matre nominat. quẽ frẽm uteri¬
nũ p̃cessisse scͥptura testat᷑: nͥ qͥa
ille mox natꝰ sine noĩe quasi nũꝗͣ
eẽt uita discessit: Et in omĩ pos¬
sessione tua: acquire prudentiã.
In om̃ib quȩ possides bonis sa¬
pient̾ te agere mem̃to: uł in oĩ
possione tua acquire prudentiã.
Omĩa quȩ possides t̾rena ꝯtẽpne:

Expanded text:
T IV. Audite, filii, disciplietc. Hinc exhortaturus ad philosophiam, qualiter ipse sapientiam sit a patre edoctus, explicat.-- Nam et ego spem percipiendae sapientiae mentem erigit, quam cum eos quos in sapientia jam clarere miramur, aliquando parvulos et indoctos fuisse meminimus. Et docebat me atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum. Hujusmodi monita Salomoni a David patre data, qui Verba dierum relegit, invenit. Quare autem Salomon se unigenitum coram matre nominat, quem fratrem uterinum praecessisse Scriptura testatur, nisi quia ille mox natus sine nomine, quasi nunquam esset, vita decessit?-- Et in omni possessione tua acquire prudentiam. In omnibus quae possides bonis, sapienter te agere memento, vel in omni possessione tua acquire prudentiam. Omnia quae possides terrena contemne;
Abbreviated transcription (Latin):
fastus ac duplicitatis nil habere
osiderat. Hinc eterũ dicit. Abscon¬
disti hȩc a sapientib & prudentib.
& reuelasti ea paruul. Egestas adño
in domo impii: iuxta exemplum
pͣpurati diuitis. qͥ & in hac uita
spĩtalib egebat bonis: & in futura
ad tantã ꝑuenit inopiam. ut de
digito lazari quondã pauꝑis una¬

Expanded text:
fastus ac simplicitatis nil habere fastus ac simplicitatis nil habere considerat. Hinc etenim dicit, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis .-- Egestas a Domino in domo impii. Juxta exemplum purpurati divitis, qui et in hac vita spiritualibus egebat bonis, et in futura ad tantam pervenit inopiam, ut de digito Lazari quondam pauperis, un
Abbreviated transcription (Latin):
si peccau̾it in te frat̾ tuus. incre.¬
pa illũ: uult ut errantẽ quantũ
uales ad uitã u̾itatis reuocare con¬
tendas. Quia abhominatio ẽ dñi:
om̃is illusor. Omĩs inqͥt illusor: qͥa
illusor est qui uel u̾ba di quȩ nouit
implere contẽpnit: uł ead̃e ꝑuerse
intelligendo ac docendo corrũpte.
Est illusor & ille: qui ꝓmissa eius
qͣsi parua despicit: & iram districti¬
onis eius quasi tolerabilẽ spernit:
necnon & ille qui ꝓximoꝵ simplici-¬
tati uł pauꝑtati imꝓbꝰ exultat. Id̃oq
omnẽ huiꝰmodi illusorẽ. m̃ito diui¬
na damnat iusticia. Bene aũ sub¬
ditur. Et cum simplicib sermo¬
cinatio eiꝰ. Quia sepe suꝑbi dum
simplicib illudunt. prud̾entiores
se illis quos irrident iudicant. Sed
hoꝵ prudentia iuxta qd̾ iacobꝰ ait:
t̾rena ẽ. animał. diabolica. Sermoci¬
natio aũ dni cũ simplicib ẽ: qr illos
cȩlestis sapĩȩ secretis illustt: qͦs t̾rem

Expanded text:
Si peccaverit frater tuus, increSi peccaverit frater tuus, increpa illum , vult ut errantem, quantum vales, ad viam veritatis revocare contendas.-- Quia abominatio Domino est omnis illusor. Omnis, inquit, illusor, quia illusor est, qui vel verba Dei, quae novit, implere contemnit, vel eadem perverse intelligendo ac docendo corrumpit. Est illusor et ille qui promissa ejus quasi parva despicit, ac iram districtionis ejus quasi tolerabilem spernit: nec non et ille qui proximorum simplicitati vel paupertati improbus insultat. Ideoque omnem hujusmodi illusorem merito divina abominatur justitia. Bene autem subditur:-- Et cum simplicibus sermocinatio ejus. Quia saepe superbi, dum simplicibus illudunt, prudentiores se illis, quos irrident, judicant. Sed horum prudentia, juxta quod Jacobus ait, Terrena est, animalis, diabolica . Sermocinatio autem Domini cum simplicibus est, quia illos coelestis sapientiae secretis illustrat, quos terreni
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ diligent̾ legem domini & ꝯfiliũ
obseruare monuit: & eternã reqͥem
obseruantib ꝓmisit: nc̃ multipli¬
cit̾ que sint obseruanda replicat.
Primoq ad id quod int̾miserat re¬
diens. miscd̃iam ꝓximo exhibend̃a
& iuste cũ illo docet ẽẽ uiuendũ. Semd
& ab in imico cauendu ẽẽ p̃monet. No
ligͦ inqͥt ꝓhibere benetacere eum
qui pot̾: siuales & ip̃e benefac. Ne
audias a dno cũ phariseis: ipsi ñ
intͦistis. & eos qui intibant ꝓhibu¬
istis. Ne dicas amico tuo uade &¬
possis dare. Nonsolum de eo qͥ ele¬
mosinã pecunȩ petit hoc manda¬
tũ datur: ut & beniuoli ad largien¬
du & ꝓmpti existamꝰ: s & omnia
xp̃i mandata qui ait. uos amici
mei estis. statĩ facere. & ñ in crasti¬
nũ differre iubem᷑. Nõ contendas
adu̾sus hominẽ frustra: cũ ipse¬
tendere adũsus eũ qui mala facit.
ut corrigatur: qͥa hoc nimirũ fru¬
stra ñ fit. quod certa necessitas
cogit ut fiat: immo etiã qui ait.

Expanded text:
supra diligenter legem Domini et consilium observare monuit, et aeternam requiem observantibus promisit: nunc multipliciter, quae observanda sunt, replicat. Primoque ad id, quod intermiserat, rediens, misericordiam proximo exhibendam, et juste cum illo docet esse vivendum; deinde et ab inimico cavendum esse praemonet. Noli ergo, inquit, prohibere benefacere eum qui potest; si vales, et ipse benefac. Ne audias a Domino cum pharisaeis, Ipsi non introistis, et eos qui introibant, prohibuistis .-- Ne dicas amico tuo, Vade c. Non solum de eo qui eleemosynam pecuniae petit, hoc mandatum datur, ut benevoli ad largiendum et prompti existamus; sed et omnia Christi mandata, qui ait: Vos amici mei estis, statim facere, et non in crastinum differre jubemur.-- Nec contendas adversus hominem frustra, etendere adversus eum qui malefacit, ut corrigatur, quia hoc nimirum frustra non fit, quod certa necessitas cogit ut fiat. Imo etiam qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
xit nos inqͥt om̃i bñdictione spĩta¬
li in cęlestib in xp̃o: qui & in remu¬
neratiõe ab ip̃o sunt audituri: ue¬
nite bñdicti patͥs mei. ꝑcipite reg¬
nũ. S & iuxta litterã sepe ꝯtingit.
eos qui aliena diu rapiunt. ad ul¬
timũ inopia ꝯsumi : at illos qui
sua largiunt᷑. etiã bonis abunda¬
re t̾renis. Illusores ip̃e deludet:¬

Expanded text:
it, nos in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo . Qui et in remuneratione ab ipso sunt audituri, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Sed et juxta litteram saepe contingit eos qui aliena diu rapiunt, ad ultimum inopia consumi. At illos qui sua largiuntur, etiam bonis abundare terrenis.-- Illusores ipse deludet,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: nolendo cordis sui sinũ ad ꝑ¬
cipiendã eius amplitudinẽ laxare.
Melior est acquisitio eiꝰ negociatio¬
ne auri & argenti. Non metuat
de correptione inopiȩ. quisqͥs opes
acquisiuit sapiȩ: qr thesauris ter¬
restrib incõparabilit̾ munꝰ cȩleste
uissimi. siue quia ds qui uidetur
ab inicio est. & nicħ inquinatũ in
eiꝰ uisione incurrit: siue qͥa primo
ad hanc contẽplanda homo creatꝰ ẽ:
unde adolescentior filius uͥ ad patr̃e

Expanded text:
gunt, nolendo cordis sui sinum ad pgunt, nolendo cordis sui sinum ad percipiendam ejus amplitudinem laxare. Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti et auri. Non metuat de correptione inopiae, quisquis opes acquisivit sapientiae, quia thesauris terrestribus incomparabiliter munus coeleste rissimi, sive quia Deus, qui videtur, ab initio est, et nihil inquinatum in ejus visione incurrit, sive quia primo ad hanc contemplandam homocreatus est. Unde et adolescentior filius ubi ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑ amittat. Quẽ enĩ diligit
dns corripit: & quasi pater in filio
cõplacet gͥ. Tanto gͦ minꝰ de flagello
quo castigam m̃murare debemꝰ:¬
qͣnto certius in eo pat̾ne dilectioĩs
pignꝰ tenemꝰ. Unde & ipse dic̃. Ego
quos amo:arguo & castigo. Notan¬
du aũ: qd̾ ꝓhoc u̾bo. septuagita
int̾pretes dixerunt. flagellat om̃e
filiũ quẽ recipit. Qd̾ mirandr cur
apłs ad hebreos hebraice scribens.
sequi magis uoluerit. Beatus hõ
qui inuenit sap̃iam: &e qui affluit
prudentia. Qura positos sub discipli¬
na &e correptione solabatur. ad dit
qd̃ ceꝑat. insinuans qͥa beatitudo
est uera hominis. ñ adu̾sis carere
letari: quod est in hac ita domini
uoluntatẽ cognoscere: & in futuro
eiꝰ ilisione ꝑfrui. Et bene cũ dicẽt
beatus homo qui inuenit sap̃iã.
mox addidit: & qui affluit pru¬
dentia. St̃ enĩ qui inueniunt sa¬
pientiã. doctrinã ueritatis aure ꝑci-¬
piendo: s affluere prudentia negli¬

Expanded text:
videbatur, amittat. Quem enim diligit videbatur, amittat. Quem enim diligit Dominus corripit, et quasi pater in filio complacet sibi. Tanto ergo minus de flagello, quo castigamur murmurare debemuanto certius in eo paternae dilectionis pignus tenemus, unde et ipse dicit: Ego quos amo, arguo et castigo . Notandum autem quod pro hoc verbo Septuaginta Interpretes dixere, flagellat autem omnem filium quem recipit. Quod mirandum cur Apostolus ad Hebraeos Hebraice scribens magis sequi voluerit. Beatus homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Quia positos sub disciplina et correptione solabatur, addit quod coeperat, insinuans quia beatitudo est vera hominis non adversis carere ceptione laetari. Quod est in hac vita Domini voluntatem cognoscere, et in futuro ejus visione perfrui. Et bene cum diceret, Beatus homo qui invenit sapientiam, mox addidit, Et qui affluit prudentia. Sunt enim qui inveniunt sapientiam, doctrinam veritatis aure percipiendo; sed affluere prudentia negli
Abbreviated transcription (Latin):
ibi diuitias inueniũt: possunt utiq
& horrea & torcłaria. quia ñ esuriẽt
neq sitient ampliꝰ. Et implebunt᷑
horrea saturitate: qr satiabor in qͥt
dumanifestabit᷑ gła tua. Redunda¬
bt̃ corcłaria uino: qr int̾na suauitas
et̾noꝵ. corda cunctoꝵ fideliũ in lau
de sui ꝯditoris accendit. Hinc etenĩ
dicit. Ut edatis & bibatis suꝑ mnsam
in regno meo. S & in presentin nũꝗͣ
doctori qui panẽ u̾bi. qui poculum
gr̃ẽ sp̃ĩtalis indigenti ministrat:
maiora ministnͣdi dona dns ꝓ mer¬
cede condonat. Qui t̾rena subsidia
largitur inopib: ditior dando cȩle¬
sti remun̾atione redditur. Disci-¬
plinã dm fili mi ne abicias: nec
deficias cum ab eo corriꝑis. St̃ qui
in ꝓsꝑis domino seruiunt: at in ad¬
u̾sis abscedunt. Unde sapĩa quẽ
in ꝓsꝑis bene uiuere dociit. etiam
in correptione ne deficiat hortatur:
ne accedente infirmitate uł pauꝑ¬
tate uł ꝑsecutione humana. pie¬
tatẽ quã seruare in tͣnquillitate

Expanded text:
inveniunt, possunt utique et horrea et torcularia, quia non esurient neque sitient amplius. Et implebuntur horrea saturitate. Quia satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . Redundabunt torcularia vino, quia interna suavitas aeternorum, corda cunctorum fidelium de sui conditoris accendit; hinc etenim dicit, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno , sed et in praesenti nonnunquam doctori, qui panem verbi, qui poculum gratiae spiritalis indigenti ministrat, majora ministrandi dona Dominus pro mercede condonat. Qui terrena subsidia largitur inopibus ditior dando coelesti remuneratione redditur. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias, et nec deficias cum ab eo corriperis. Sunt qui in prosperis Domino serviunt, at in adversis excedunt, unde sapientia quem in prosperis bene vivere docuit, etiam in correptione ne deficiat hortatur, ne accedente infirmitate, et paupertate, et persecutione humana, pietatem quam servare in tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
amoris suauius faucib m̃tr̃ attin¬
gimꝰ: & oꝑationis bonȩ augmentũ
semꝑ obtinebimꝰ. S in tẽptatiõĩb
ne deficiamꝰ: ipso uiuante defende.¬
m᷑. hoc est enĩ quod sequit᷑. Et pes
tuus ñ impinget: qm̃ diligentib
dm omĩa cooꝑant᷑ in bonũ. Si dor¬
mieris: ñ timebis. Quiesces: & suaux
erit somnꝰ tuus. Ne paueas repentino
t̾rore : & irruentes tibi potentias in¬
pioꝵ: dns enĩ erit in latere tuo: & cu¬
stodiet pedem tuũ. ne capiaris. Pa¬
tet iuxta litterã: qͥa securꝰ & dormit
& uigilat. & quiescit & ambulat: qͥ
se innocent̾ añ dm &̃ iuste uiuere
meminit. S & iustꝰ cũ in morte dor¬
mierit. ñ solum potentias malig¬
noꝵ sp̃uũ ñ metuit: s & in pace
quiescit. ac securꝰ diem resurrectio¬
nis expectat: qͥa d̾m ubiq ꝓtectorẽ
ht̃ &e custodem: quale illud ẽ inpsal¬
mo. Nam & si ambulẽ in medio um¬
bre mortis. ñ cunebo mala: qm̃ tu

Expanded text:
tingemus, et operationis bonae augmentum semper obtinebimus, sed et in tentationibus ne deficiamus ipso juvante defendemur, hoc est enim quod sequitur: Et pes tuus non impinget. Quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Si dormieris, non timebis; quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris. Patet juxta litteram quia securus et dormit et vigilat, et quiescit, et ambulat, qui se innocenter ante Deum, et juste vivere meminit. Sed et justus cum in morte dormierit, non solum potentias malignorum spirituum non metuit, sed et in pace quiescit, ac securus diem resurrectionis exspectat, quia Deum ubique protectorem habet et custodem, quale est in psalmo: « Nam et si ambulem in medio umbrae mortis, non timebo mala, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. tempore resurrectionis ad modi¬
cũ uisitandos significet: dm̃ ut re¬
ceptis corporib in iudicio graunus
damnent᷑: & continuo pꝰ uidiciũ atͦ¬
ciorib ꝑpetuo recludantur in penis
Qͣmus & ita recte pot̾ accipi. om̃s qui
ingrediunt᷑ ad eam. id est ad metricẽ
siue ad domũ eius. ñ reuertent᷑: quia
quantũ attinet ad naturã miqͣ sua
uoluntate deprauatã. recursũ ꝑ sem⁊¬

Expanded text:
rum, tempore resurrectionis ad modirum, tempore resurrectionis ad modicum visitandos significet tantum, ut receptis corporibus in judicio gravius damnentur, et continuo post judicium atrocioribus perpetuo recludantur in poenis. Quamvis et ita potest recte accipi, Omnes qui ingrediuntur ad eam, id est, ad meretricem, sive ad domum ejus, non revertentur, quia, quantum attinet ad naturam, iniqua sua voluntate depravatam, recursum per seme
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ingrediunt᷑ ad eam ñ reuertent᷑:
nec app̃hendent semitas uite. Ad eã:
ad mortẽ dicit. ñ ad mulierẽ. Potest
enĩ qui adultere mixtꝰ est. d̾nouiuã¬
te reu̾ti. ac uitã penitendo mereri:
pot̾ qui heresi pollutꝰ est. resipiscen¬
do redire ad salutẽ. At qui semel et̾na
morte raptus ẽ. nunꝙͣ rediet ad uitã:
qͥa uitã ꝑdidit beatoꝵ. Qd̾ contͣ orige¬
nianos ꝓprie dictum ẽ: qui h̾eticis
meretͥcib cunctisq flagitiosoꝵ turb̃
& insuꝑ ipsi diabolo & angłis eius.
pꝰt innumera licet expleti uniu̾sał
iudicii tẽpora remissionẽ scelerum
uitaq ac regnũ ꝓmittunt in cęlis:
male intelligentes illud ysalȩ. & clau¬
dent᷑ impii in carcerẽ. & post dies
multos uisitabunt᷑: quasi post multa
dixerit impios: cum ille econtͣ nul¬
lam eis salutẽ tribuat: s eos qͥ hoc
tempore mortui ꝓ enormitate flagi¬
tioꝵ claudi merent᷑ in carcere pena¬

Expanded text:
qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ad eam ad mortem dicit, non ad mulierem, potest enim qui adulterae mixtus est, Domino juvante, reverti ac vitam poenitendo mereri: potest qui haeresi pollutus est resipiscendo redire ad salutem. At qui semel aeterna morte raptus est, nunquam rediet ad viam quae vitam petat beatorum. Quod contra Origenianos proprie dictum est, qui haereticis meretricibus cunctisque flagitiorum turbis, et insuper ipsi diabolo atque angelis ejus post innumera licet expleti universalis judicii tempora, remissionem scelerum, vitamque ac regnum promittunt in coelis. Male intelligentes illud Isaiae: Et claudentur impii in carcere, et post dies multos visitabuntur . Quasi post multa dixerit impios, cum ille e contrario nullam eis salutem tribuat, sed et eos qui hoc tempore mortui prae enormitate flagitiorum, claudi merentur in carcere poena
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͥt. & pacti di sui obliuiscit᷑: eiꝰ
nimirũ quod cũ uiro suo. dno teste.
tẽpore nuptiaꝵ pepigit: qͥa fidem
sͥ castitatis alterutrũ seruarent.
Datet & de m̃te heretica. qͥa relinqͥt
us dnicȩ. que in symbolo continetur:
quã se die baptismatis seruaturã
ẽẽ ꝓmiserat. Inclinata ẽ enĩ ad
mortẽ domꝰ eius: & ad inferos semite
ipsius. Om̃is ꝯu̾satio adulterȩ: ad in-¬
teritũ ducit. Et qͣmuis blanda udet᷑
ac mansueta: ñ minorẽ sentiet in fi¬
ne uindictã. quã qui latrocinando
aꝑtȩ impietati famulant᷑. Põt domꝰ
adultere ipsa euis caro in qͦ turpitu¬
dini ac luxuriȩ substernit᷑. accipi: qͣ
nouissimi tẽpore iudicii ñ ad uitã.
s ꝑpetuã resurget ad mortẽ. S & he¬
reticoꝵ domꝰ quia suꝑ harenã ꝯstitui¬
tur. & cũ stare uidet᷑. uergit in casũ:
suis q crem̃tis quasi quibda semitiᷤ
ad impioꝵ ꝯsortia. id est ad sp̃uiun
tendit torm̃ta malignoꝵ. O m̃s

Expanded text:
i obliviscitur, ejus nimirum quod cum viro suo, Domino teste, tempore nuptiarum pepigit, quia fidem sibi castitatis alterutrum servarent. Patet et de mente haeretica, quia reliquit us dominicae, quae in Symbolo continetur, quam se die baptismatis servaturam esse promiserat. Inclinata est enim ad mortem domus ejus et ad impios semitae ipsius. Omnis conversatio adulterae ad interitum ducit, et quamvis blanda videtur ac mansueta, non minorem sentiet in fine vindictam, quam qui latrocinando apertae impietati famulantur. Potest domus adulterae ipsa ejus caro in qua turpitudini ac luxuriae substernitur, accipi, quae novissimi tempore judicii non ad vitam, sed perpetuam resurget ad mortem. Sed et haereticorum domus quia super arenam construitur, etiam cum stare videtur, vergit in casum, suisque crementis quasi quibusdam semitis ad impiorum consortia, id est, ad spirituum tendit tormenta malignorum. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
continere mał: ut diuinȩ presentiã
maiestatis cũ metu semꝑ recogitẽt.
Et notandu quod supͣ fiduciã habe¬
re ind̾no: nc̃ aũ timere dm adnion&e.
Ibi enĩ fragiliũ ammos ne desꝑent
ꝓmisso di auxilio roborat: hic forti¬
ores ne de se p̃sumant. diuini timo¬
ris memoria cohercet. Sanitas quip¬
pe erit umbilico tuo: & irrigatio os.¬
si ũ tuoꝵ. In ossib solida uirtutũ
medus est. infirma adhuc & imꝑfe¬
cta bonoꝵ actio designat᷑. Sigͦ d̾m
tinueris. & ñ tuis uirib s suꝑna ꝓ

Expanded text:
continere malis, ut divinae praesentiam continere malis, ut divinae praesentiam majestatis cum metu semper recogitent. Et notandum quod supra fiduciam haberene desperent, promisso Dei auxilio roborat; hic fortiores, ne de se praesumant, divini timoris memoria coercet. Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. In ossibus solida virtutum medius est, infirma adhuc et imperfecta bonorum actio designatur. Si ergo Deum timueri
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ob imbecillitatẽ ꝓpriam di¬
uina ñ posse seruare mandata:
nec te rursũ autumes hȩc tuis imple.¬
re uirib posse. uł tua nat᷑ali scientia
nosse. si ñ ꝑ illius legem instruaris:
s potius & in discendo & in agendo.
eiꝰ quere creber auxiliũ: & ipse que
ussit. ꝓpicius ut implere ualeas. do¬
nabit. Nesis sapiens apud temet¬
ipsum. uidetur forte alicui hoc idem
ẽẽ mandatũ. qd̾ premissũ est. & ne
innitaris prudentiȩ tuȩ: s multum
distat. Iimitit᷑ enim prudentie suȩ:
qui ea quȩ sͥ agenda & dicenda uiden
tur. patrũ decretis p̃ponit. Sapiens
uͦ est apud semet ipsum: & is qͥ in illis
quȩ ex patrũ magisterio potuit rec¬
te cognoscere. sese pre ceteris quasi
doctior extollit. Quȩ aũ sit uera hõĩs
sapientia: subsequent̾ ostendit. Ti¬
me dii: & recede a malo. Quale est
in ios. Ecce timor diu ipsa est sapientia:
&e recedere a malo intelligentia. Per¬
fecti etem̃ quiq ita se debent ab õib

Expanded text:
tuas ob imbecillitatem propriam divina non posse servare mandata, nec te rursum autumes haec tuis implere viribus posse, vel tua naturali scientia nosse, si non per illius legem instruaris; sed potius et in discendo, et agendo, ejus quaere creber auxilium, et ipse, quae jussit, propitius, ut implere valeas, donabit.-- Ne sis sapiens apud temetipsum. Videtur forte alicui hoc idem esse mandatum, quod praemissum est, Et ne innitaris prudentiae tuae; sed multum distat: innititur enim suae prudentiae, qui ea quae sibi agenda vel dictur patrum decretis praeponit, sapiens vero est apud semetipsum etiam is qui in illis quae ex patrum magisterio potuit recte cognoscere, sese prae caeteris quasi doctior extollit. Quae sit autem vera hominis sapientia subsequenter ostendit. Time Dominum et recede a malo. Quale est in Job: Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Perfecti etenim quique ita se debent ab omnibus