comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dotib suis : dñs aut̃ sac̃ dotib suis pastẽ ñ concedit int̾ra: sed dicit eis
Ego sum parsurã : Obseruate ergo qui hec legitis om̃s dñi sacdotes. & uidecequȩ sit differentia
sac̃ dotũ. nefoste qui pastẽ habent int̾ra. & t̾renis cultib ac studus uacant: nontã dñi quam
faraonis sac̃dotes eẽ. uideant᷑: Ille ẽ enĩ qui uult sac̃dotes suos habere possessiones t̾rarũ.:
tibus suis quid p̃cipit: audiamꝰ: Qui non inquit renunt᷑rauerit om̃ib quȩ posud& ñ potest
m̃s eẽ. discipulus: Contremisco hȩcdicens: Meus enĩ. m̃s enĩ .: primo omnium. meus inquami
ipse accusator existo: meas condempnationes loquor: Negat xp̃s suum eẽ discipulum. quẽ
uiderit aliquid possidentẽ : & eum qui non renuntiat om̃nib: quȩ possid& : Et quid agimus.
quomodo hȩc aut ipsi legimus. aut populis exponimus. qui non solum ñ renuntiamus his
quȩ possidemꝰ. sed & ad quirere uolumus ea quȩ numꝗ habuimꝰ antequã ueniremus ad xp̃m

Expanded text:
sacerdotibus suis, Dominus autem sacerdotibus suis partem non concedit in terra, sed dicit eis: Ego sum pars vestra . Observate ergo qui haec legitis, omnes Domini sacerdotes, et videte quae sit differentia sacerdotum, ne forte qui partem habent in terra, et terrenis cultibus ac studiis vacant, non tam Domini quam Pharaonis sacerdotes esse videantur. Ille est enim qui vult sacerdotes suos habere possessiones terrarum,  noster sacerdotibus suis quid praecipiat, audiamus. Qui non, inquit, renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Contremisco haec dicens; meus enim primo omnium, meus, inquam, ipse accusator existo, meas condemnationes loquor. Negat Christus suum esse discipulum quem viderit aliquid possidentem, et eum qui non renuntiat omnibus quae possidet. Et quid agimus? Quo modo haec aut ipsi legimus, aut populis praedicamus, qui non solum non renuntiamus his quae possidemus, sed acquirere volumus ea quae numquam habuimus antequam veniremus ad Christum?
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotibus: nunc si uidetur & populũ agyptiũ populo is rahelitico conferamꝰ: Dicit᷑
enim in consequentibus quia post famem & seruitutẽ. populus ȩgyptius quintas
offerat faraoni : Econtrario uero israheliticus popłs. decimas offest sacer dotibus:
Uide & in hoc scripturã diuinã ingeneratione sub nixam : inde egyptiũ popłm quinario
numero tributa pendentẽ : Quinꝗ: enĩ sensus corporei designant᷑ : quib: crnalis popłs seruit:
semꝑ enĩ ȩgyptii : uisibilib reb: & corporalib: obsequunt᷑: At uero israheliticꝰ popłs honorat
detadam ꝑfectionis numerũ: Decem uerba legis accepit. & decalogi uircute c̃scriptus
ignota huc mundo sacram̃ta diuina largitione susceͥpit: Sed & nouo testam̃to similit̃

Expanded text:
sacerdotibus; nunc si videtur, et populum Aegyptium populo Israelitico conferamus; dicitur enim in consequentibus quia post famem et servitutem populus Aegyptius quintam partem offerat Pharaoni, e contrario vero Israeliticus populus deferat decimas sacerdotibus. Vide et in hoc Scripturam divinam in generatione subnixam, vide Aegyptium populum quinario numero tributa pendentem: quinque enim sensibus corporalibus designantur, quibus carnalis populus servit; semper enim Aegyptii visibilibus rebus et corporalibus obsequuntur. At vero Israeliticus populus honorat decadam, perfectionis numerum: decem enim verba legis accepit, et Decalogi virtute constrictus, ignota mundo huic sacramenta largitione divina suscepit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qđ emmor filiũ sychem qui pͦ sororis eoꝵ concubitum familiȩ isrł uoluerat sociari:
pat̃ eoꝵ: Quia odibilem me fecistis in hoc mundo: Maledictum eoꝵ furori temeritatiq
in p̃catur: Et diuidendos eos ꝑpopłm isrł ꝓtestatur. ut pote ex ipsis leuitas & sac̃ dotes
quȩdã posse uidet᷑ aptari : qđ symeon & leui scribarũ & phariseoꝵ iudaici popłi possitq¬
us ego a sanguine iusti huiꝰ : mundꝰ ego a sententia quã decern
Requiro quos homines occider̃: cũ cestũ sit ante passionẽ dñi neminẽ credentiũ eẽ punitũ¬
clamare. sanguis illiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os Et incupiditate sua subneruauer̃ ttuirum:
Taurũ appellari filiũ dĩ legimꝰ in scripturarũ figuris: In euangłio nimirũ ubi scriptũ. ẽ. ex ꝑ¬

Expanded text:
quod Emmor filium Sychem, qui post sororis eorum concubitum, familiae Israel voluerat sociari, eis pater eorum Israel: Quia odibilem me fecistis in hoc mundo . Maledictum ergo eorum furorem temeritate imprecatur, et dividendos eos per populos Israel protestatur, utpote ex ipsis Levitas et Sacerdotes quaedam posse videtur aptari, quod Symeon et Levi Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi possiMundus ego a sanguine justi hujus : mundus ego a sententia, quam decernRequiro quos homines occiderunt, cum certum sit ante passionem Domini, nominem credentium esse punitumclamare, Sanguis illius super nos et super filios nostros . Et in cupiditate sua subnervaverunt taurum. Taurum appellari Filium Dei, legimus in Scripturarum figuris, in Evangelio nimirum, ubi scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
de negotiationis suȩ lurris decem minas offest dnõ: & decẽ ciuitatũ acce̾pit potestatẽ
Uerũ ql unus auctor ẽ. omnium & fons initiũ unꝰ ẽ xp̃s. Idcirco & popłs decimas quidem ministris
& sac̃ dotib p̃stat. primogenita uero offest primogenito omnis creaturȩ: & initia in it̾io
omnium dequo scriptũ ẽ : qui ẽ initͦium primogenitus om̃is creature : Videgͦ ex his omnibus
differentiã popłi egyptioꝵ : & popł isrł. & differentiã sac̃ dotũ faraonis & sac̃ dotũ dñi:
& discutiens tem& ipsũ. ꝑ uide e quo populo sis : & cuiꝰ ordinis sac̃dotium teneas Ci adhuc
popło eẽ. cognosce: Siuero decalogũ legis. & detadã noui testam̃ti quã supra exposuimꝰ
semꝑ ante oculos habetas. & dehis decimas offers. & de pͥmogenito sensus tui infide immolas
nto ex mostuis. & in it̾ia tua refers adinitiũ omniũ: uerus israhe

Expanded text:
 decem civitatum accipit potestatem. Verum quia unus est auctor omnium, et fons, et initium unus est Christus, idcirco populus decimas quidem ministris et sacerdotibus praestat; primo vero offert primogenito omnis creaturae, et initia initio omnium, de quo scriptum, Qui est initium primogenitus omnis creaturae . Vide ergo ex his omnibus differentiam populi Aegyptiorum et populi Israel, et differentiam sacerdotum Pharaonis et sacerdotum Domini, et discutiens temetipsum, praevide, de quo populo sis, et cujus ordinis sacerdotium teneas: si adhuc populo te esse cognosce. Si vero Decalogum legis et decadam novi Testamenti, quae supra exposuimus, semper ante oculos habeas, et de his decimas offers, et primogenita sensus tui in fide immolas primogenito ex mortuis, et initia tua refers ad initium omnium, verus Israe
Abbreviated transcription (Latin):
taceharsas Iqto mteslligebate. sic enim seriptum est in sedo libro para lypomenor
fec̃ rectũ in c̃srectu dñi & sufficiens isto fec̃ iuminaria magna dño & composuit tẽplũ dĩ. & mul¬
fuer̃ eius in religione uirtutes : Iuando aut̃ mortuꝰ .ẽ tacharias intellegens tunc fec̃ maligi¬
nũ : uis hoc qđ fec̃ malignũ recexerat non sacerdos : Aliꝰ ordoregiꝰ : aliꝰ ordo sacerdotał . VI

Expanded text:
Zacharias, qui intelligebat sic enim scriptum est secundo libro Paralipomenon, fecit rectum in conspectu Domini. Nec sufficiens isto, fecit luminaria magna Domino, et composuit templum Dei, et multae fuerunt in religione ejus virtutes. Quando autem mortuus est Zacharias intelligens, tunc fecit malignum. Quis hic qui fecit malignum? Rex erat, non sacerdos. Alius ordo regius, alius ordo sacerdotalis. V
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ meas& forte auertens faciẽ suã dicit: Si extenderitis manꝰ a uertã
faciẽ meã a uob̵ Quisergome mundat: : Quis lauat pedes meos
des: Sciotemerariũ eẽ qđdico sed timeo cominationẽ dicens : Sinon lauero pedestuos
non habeb partẽ mecũ . Ideo laua pedes meos: ut habeã partẽ tecũ Sed qͥl aio. Lauapedes
aliut baptismahabeo baptitari : cur ista diximꝰ : ꝑparo & me & audientes ad maiora mis¬
tari a sit am̃ ueniat. si descendat ad nos sermo dĩ: Timeo enĩ nemo fugiat neb enedic¬
tionẽ quoq: meã dedignet᷑: fugit quodã sermio ꝓpt̃ unũ peccatozẽ achar: filiũ ⁊anbri

Expanded text:
manus meas. Et forte avertens faciem suam dicit: Si extenderitis manus, avertam faciem meam a vobis . Quis ergo me mundat? Quis lavat pedes meospedes meos. Et scio temerarium esse quod dico. Sed timeo comminationem dicenti: Si non lavero pedes tuos, non habebis partem mecum . Ideo lava pedes meos, ut habeam partem tecum. Sed quid aio lava pedes aliud Baptisma habeo baptizare. Cur ista diximus? Praeparo et me et audientes ad majora mysteria. Si tamen veniat, si descendat ad nos sermo Dei: timeo enim ne me fugiat, ne benedictionem quoque meam dedignetur. Fugit quondam sermo p
Abbreviated transcription (Latin):
decerno confidens non eẽ cum uas miscđia : Sic econtrario ȩexrationis ueritatise cõmotus a par¬
te pmio sententuẽt eeq uas miscđiae posse eum dici seduas in aliuad qud resertua tunuꝗ
nob utile inp̃senti loco int̃ ponat: & sane rursus audeat in id qđ iam dudum conatur sermo ꝓ¬
rumperẽ ut apłus. In domo autẽ magna non sunt tantũ uasa aufea & argentea sel & lignea
& fictilia : & alia quidem in honorẽ alia porno incontumeliã: Si igitur quis munda uerit sem&¬
ne magna domus in p̃sent est. & mnea sunt uasa in honorẽ & alia in contumebam. an in illa quȩ

Expanded text:
iae: sic econtrario ex rationis veritate communitus aperte promo sententiam, neque vas irae posse eum dici, sed vas in aliud quiddam reservatum. nobis utile in praesenti loco interponat, et sane rursus audeat in id, quod jamdudum conatur, sermo prorumpere? Ait Apostolus: In domo autem magna non sunt tantum vasa aurea et argentea, sed et lignea, et fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam . Si igitur quis mundaverit semetpus praeparatum. Putasne, magna domus in praesenti est, et in ea sunt vasa in honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
Oi autis ingeditu ecłam. aut uasire ẽ. aut uas misericordiae. Itiforis eccłam ÷. neq mnisecliae

Expanded text:
Qui autem ingreditur EQui autem ingreditur E
Abbreviated transcription (Latin):
iy sintrad desauriis di qui÷ thesaur ominiũ non haboat uasa misccłiȩ: an aluid quid intelligi opor¬
teat de thesauro di unde efferantur uali irȩ eiꝰ: Thes aurũ dñ ego confidens dicã eẽ eccłam eias
& isto thesauro. id÷ ecda sȩpe homines latitare qͥ sunt uasa irȩ: Uoni& igitur tempꝰ quando
aperit dns hosaurũ ecdam: Nunc em̃ clausa ẽ. eccła. & uasa irȩ cũ uasis misediȩ inhabitant : &¬
paleae cũ frum̃to sunt. & pisces ꝑdendi ac ꝓiciendi eũ bonis piscib qui inrete incederant coninen¬
tur quã cum apanuerit uidicũ tempore. & ꝓtulerit exinde ualã ire suȩ. dicerẽ forsitan his qui
sunt uas niscđiae de acgredientib uasis irȩ: Exienunt exe nob. non enĩ erant eox nob sirmm
modo c̃ uitbe sauro di uasa irȩ sunt :edetra thes aurũ uasa peccantia non sunt uasã irȩ seduas is
ire minora sunt. serin enĩ sunt ignorantes uoluntatẽ chnĩ sui. & hon facientes uolintede onusi

Expanded text:
e sint, et thesaurus Dei, qui est thesaurus omnium, non habeat vasa misericordiae; an aliud quid intelligi oporteat de thesauro Dei unde efferantur vasa irae ejus? Thesaurum Domini ergo confidens dicam esse Ecclesiam ejus, et isto thesauro, id est in Ecclesia, saepe homines latitare qui sint vasa irae. Veniet igitur tempus quando aperiat Dominus thesaurum Ecclesiae. Nunc enim clausa est Eccpaleae cum frumento sunt, et pisces perdendi ac projiciendi cum bonis piscibus, qui in rete inciderant, continentur. Quam cum aperuerit judicii tempore, et protulerit exinde vasa irae suae, dicet forsitan is qui est vas misericordiae de egredientibus vasis irae: « Exierunt modi est. In thesauro Dei vasa irae sunt, extra thesaurum vasa peccantia non sunt vasa irae, sed vasis irae minora sunt. Servi enim sunt ignorantes voluntatem Domini sui, et non facientes voluntatem 777 ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
neuti eis qui pos sit ad fugã : Nunc uͦ cũ dicat᷑ nullus relictꝰ eẽ quirespirar& in hostib: : cũ &iã equi subneruari
iubintur : quiutiq usui ac ministerio poterant. eẽ. iuctorib Uis aut̃ stire qr soleant isrłite huiꝰ rei &
ħitilitatis habe curã & deuictis hostib ad suos usas reseruare ium̃ta ͦ In numeris legimꝰ scriptũ qr ci
exsp̃cepto dĩ ꝓcessisent ͣ ꝓugnã adũ sus madianitas: dȩiũctis hostib ali qͦt milia asinoꝵ dep̃da hostium

Expanded text:
ur eis qui se convertit ad fugam. Nunc vero cum dicatur nullus relictus esse qui spiraret in hostibus, cur etiam equi subnervari jubentur, qui utique usui et ministerio poterant esse victoribus? Vis autem scire quia solent Israelitae hujus rei et utilitatis habere curam, et devictis hostibus, ad suos usus reservare jumenta; in Numeris legimus scriptum: « Qui cum ex praecepto Dei processissent pugnare adversus Madianitas, devictis hostibus, aliquot millia asinorum de praeda hostium
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ : Est enĩ conũsio quaquis ad dm̃ conũtit᷑ : uł adõ ẽ conũsus adbona: Est aut̃ & illa c̃uersio. quou
rex iabin idẽ tabulus. ad se animas c̃uertit : Sic̃ & desimeone supͣ exposurmꝰ. quał putanda . ẽ. illa
scłor aã FINIT OMł XIIII INCIFIE MOł .XU. INEA E CONSEGUNTB¬
isi lella isa icarnalia figurã belloꝵ spaliũ gererent: nũ ꝗ opinor iudaicarũ histeriarũ libra
discipłis xp̃t qui ueniunt pacã docere. legendi meccłis fuissent ab a postołs traditi. quo enĩ eis bel
apłm. Niub& ȩdr̃ ñuosm& ipsos uindicantes. sed magis iniuriã ꝑcipientes & magis fraudẽ patimi¬
ni uulde deniqͣ sciens apłs nulla nob iã ultra bella eẽ. carnalia ꝑagenda sed animȩ certamina con¬
tra spitales adũ sarios inuadenida uelut magist̃ militiȩ s̃cȩptũ dat militib xpi dicens. Indiuteuos
armaturã dĩ ut possitis stare adũsus astutias diaboli: &ebs¬

Expanded text:
intelligitur. Est enim conversio qua quis ad Dominum convertitur, vel a Deo est conversus ad bona; est autem et alia conversio, qua rex Jabin, id est diabolus, ad se animas convertit, sicut et de Simeron supra exposuimus: qualis putanda est et illrhaeos. Amorrhaei interpretantur amarescentes, qui sunt similes illis de quibus superius disseruimus. Talis igitur est cataisi bella ista carnalia figuram bellorum spiritalium gererent, nunquam, ut opinor, Judaicarum historiarum libri discipulis Christi, qui venit pacem docere, legendi in ecclesiis fuissent ab Apostolis traditi. Quo enim eis belldicitur: Non vosmetipsos vindicantes, sed magis injuriam accipite, et magis fraudem patimini? Unde denique sciens Apostolus nulla nobis jam ultra bella esse carnaliter peragenda, sed animae certamina contra spiritales adversarios desudanda, velut magister militiae praeceptum dat militibus Christi, dicens: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus astutias diaboli?
Abbreviated transcription (Latin):
ũ renus seru& ingreco: Huius uxorem illũ popłm ponimus
qui detgyptr ꝓfetuns & de mnari rubro ac ꝑsecutione pharaonis tãꝗ desodornticis igribus
desiderans. retro respex̃
abendit in desertor factuis qitam ipse concupiscentiȩ memoria in heremolbiergo lex
prinum illum ꝑopbn tamqũa loth retro respicientẽ ꝑdidti a reliquit ascenrr
Induur niens pothhabitat ansegor : dequa dic̃ : Ciuitas hec puslla est &e sal uabitur

Expanded text:
uisse legis, hujus uxorem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat
Abbreviated transcription (Latin):
int̃praat᷑ amarus uł amaritudo: Habitantes gͦ in elom : quȩ int̃precatur ariCan¬
tiis suꝑatis his pacẽ animȩ egerunt in utrisq: tam̃ ꝑseuerat. & non contendit contraria uirtꝰ amariti
do persistere: in quo tale aliquid intelligere posiumus quia dicit ꝑmansit habitare amor reus in ipso
Verbi grã Si inimi ca uirtus demonis examaritudinis turma ueniensi obsedẽ alicuius corpus: per¬
cistarũ poenas : Adhibitas sibi exdĩ nominis inuocatione torm̃ta quã discedere abhomine quẽ in puden¬
ter obsedit & nequiter ĩta &ĩ hic intelligendũ ẽ. in istis qũ dicuntur. Ergo amorrer qui ꝑmanent or
ꝑsistunt habitare inhelom & in salamin & ut uere ostender& scriptura. quia ꝑftrentes penas & flagl

Expanded text:
interpretatur amarus vel amaritudo. Habitantes ergo in Elon, quae interpretatur patiis superati pacem animae egerint: in utrisque tamen perseverare contendit contraria virtus amaritudinis et persistere; in quo tale aliquo intelligere possimus, quia dicit, permansit Amorrhaeus in ipsis. Verbi gratia, si inimica virtutis daemonis ex amaritudine turma veniens obsideat alicujus corpus, pernes. Sed adhibita sibi ex Dei nominis invocatione tormenta mavult pati quam discedere ab homine quem impudenter obsidet et nequiter: ita etiam hic intelligendum est in istis qui dicuntur Amorrhaei, qui permanent et persistunt habitare in
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͦmꝰ sunt quȩ dã uulnera mala gmatib & oleo et alligaturis redduntur pristinȩ sanitati:

Expanded text:
Et quomodo sunt quaedam vulnera quae malagmatibus, et oleo, et alligaturis redduntur pristinae sanitati:Et quomodo sunt quaedam vulnera quae malagmatibus, et oleo, et alligaturis redduntur pristinae sanitati:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs: ergo ne arbi trandũ ẽ. quia anima peccatrix nitro coronatasit
purgare maculas suas ex ad sumens poã quȩ oritur ext̃ra inmunditiã delictorũ a se
mundare conauerit : Vnde nunc ad eã loqͥt᷑ sermo diuinus. Si abliita fuoris nitro.
et multiplicaueris tibi herba poã : maculataes in conspectu meo iniꝰquitatib tuis
dicit dñs: Nnid qđ est uerius aestimandũ est: qͥa ut sacra uolumina om̃i uistute s plena:
ita et dĩ sermo om̃i iustute sit plenus: et habeat istius modi furtitudine quȩ possit
purgare uitia et sordib: defricatis ad candorẽ pristinũ reuocaro : Viuens qͥppe sermo dĩ
et efficax et acutus suꝑ omnẽ gladium utriq: acutũ: et rłqͣ : Ex quib: docem̃ ꝓpassionib:
animae remedia habere sermonẽ : eẽ in conitrũ. eẽ poꝑa ꝗb: sordes abluantur i
fueris nitro & multiplicaueris tib popã : maculata es in c̃spectu meo in iniqͥtatib tuis dic̃dñs

Expanded text:
dicit Dominus. Ergone hoc arbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae oritur ex terra, immunditiam delictorum a se mundare contenderit? Unde nunc ad eam loquitur sermo divinus: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es  verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis, ad colorem pristinum revocare? Vivus est quippe sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Nueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & ñ fecer̃ sicut p̃cepit eis rex egypti : Istas obsẽtrices dixer̃ ante nos quidã rationabilis
cruditionis formã tenere: Obscetrices enĩ medicae quȩdã sunt: & tã masculos nascentes
quã feminas fouent: Eruditio ergo ista communis rationabilis scientiȩ: ad omnem ꝓpe¬
modd̾m ꝑuenit sensũ: om̃s instruit: om̃s fou&. si quis in ea uirilis animi fuerit: & uoluerit
diuinoꝵ intelligentiã paratior ueni&: Est enim una uelut passer quȩ celsiora doc&.
& rationabilib doctrinȩ pennis in altum uolare puocat amos : Alia quȩ rubens est¬
uł ueretunda: moralis ẽ. mores cõponit. uerecundiã doc&: instituit honestatem: Mihi
legi quȩ spiritalis ẽ. posse conferri Phua uero quȩ rubens uł uerecunda . ẽ indica re
euangelia. quȩ xp̃i sanguine rubent: & ꝑ uniũ sum mundũ passionis eiꝰ rutilant cruore :¬
Ab his ergo. animȩ quȩ nascunt᷑ in eccła. uelut obsẽtricibus medicant᷑ : ꝙ scripturarũ

Expanded text:
 fecerunt. Obstetrices docuerunt ante nos quamdam rationabilis eruditionis formam tenere. Obstetrices enim medicae sunt, et tam masculos nascentes quam feminas fovent. Eruditio ergo communis est rationabilis scientia, et ad omnem pene pervenit sensum, omnes instruit et fovet. Si quis in ea virilis animi fuerit, qui velit cdivirorum intelligentiam paratior veniret. Est enim una, velut passer, quae celsiora docet, et rationabilis doctrinae pennis in altum provocat; altera, rubens vel verecunda, moralis est, mores componit, verecundiam docet et honestatem. Mihi alis est, convenire: Phua vero, quae rubens vel verecunda, indicare Evangelia, quae Christi sanguine rubent, et per universum mundum passionis cruore rutilant. Ab his ergo animae quae nascuntur in Ecclesia, velut obstetricibus medicantur, quia de Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
istae obsȩtrices quia timent dm̃. & timorẽ dĩ docent. ñ faciunt p̃ceptũ regis aegyptiꝰ seđ
uiui ficant masculos suos. Nec tam̃ dr̃e quia paruerint p̃cepto regis. ut uiuificarent
Hoc enim uult pharao : cũ uiuificari feminas iub&: Sed sola uistus excolit᷑: & ipsa sola¬
nutritur : Uerum hȩc : ad unũquẽq: nrm̃ referamus : Et̃ tusi times dm̃ ñ facis p̃ceptum
farao qđ ꝑ obsẽtrices non poss& necare masculos isrł: p̃cepit inquit omni popło suo dicens

Expanded text:
stae obstetrices, quia timent Deum, id est, timorem Dei docent, non faciunt praeceptum regis Aegypti, sed vivificant masculos, nec tamen dicitur quia paruerunt feminas vivificantes. ur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Verum haec ad unumquemque referamus. Si times Deum, non facias praeceptum Pharao quod per obstetrices non posset necare masculos Israel, praecepit omni populo dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
& obseruare ordinẽ ipsũ misteriorũ ualet : qđ si scđm litteram solu difficile texus
los quosq scoꝵ sacerdotali uł leuitico ordine habenda sit distributio. et quẽ ad modũ
dicit apłs Inre furrectione non confusȩ agunt᷑ om̃iã sed ueniat unusquisq in suo or

Expanded text:
et observare ordinem mysteriorum valet? quod secundum litteram solam difficile textuset observare ordinem mysteriorum valet? quod secundum litteram solam difficile textuslos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio, ut, quemadmodum dicit Apostolus, in resurrectione non confuse agantur omnia, sed veniat unusquisque in suo or
Abbreviated transcription (Latin):
⁊abulon ut iustitia seruaret᷑ insorte eaquȩ scđm dñm ducitur ẽt credentiũ mentes
admisteria futuri sđidit᷑ igat. : Contuenda posthȩc eorũ qui admare erant : Ad .ẽ.
effrẽ. et beniamin. et manasses. : Caath cũ suscepisset secunda sorte tribũl
coeteri ex familia eiꝰ sortiti s̃ effrẽ.: Posthoc eosqui erant ex dimidia tribri manisiẽ
quȩ fuit in t̾ra scã sortit᷑ gerson :: Etiterũ ipse gerson sortitur etiã aliã dimidiam
tribũ manasse: Sed quia oportebat eos qui erant in aqͥlone aliquid sã
consequi ne penitus nudati donis cȩlestib uiderent᷑. in hisergo quoꝵ nouissimꝰ ordoerat
inaquilone: Id .ẽ. dan. neptalĩ. aser : rursum caath. non quidẽ int̾ sacerdotes sed int̾
cȩteros primã tamen accepit: sortẽ dari : secundã uero in gerson. in aser t̃ciã. idẽ ger¬
on inneptalim : Iuis potest ad seqͥ hȩc om̃ia et conp̃henderẽ. quis meminissẽ saltim

Expanded text:
abulon, ut justitia servetur in sorte quae secundum Deum ducitur, et credentium mentes ad mysterium futuri saeculi dirigat contuenda. Post haec eorum qui ad mare erant, id est Ephraim, et Benjamin, Manasse. Gad cum suscepisset secunda sorte tribum Benjamin, caeteri ex familia ejus sortiti sunt Ephraim. Post haec eos qui erant ex dimidia tribu Manasse, qui fuit in terra Gerson; et iterum ipse Gerson sortitur aliam dimidiam tribum Manasse. Sed quia oportebat eos qui erant ab aquilone aliquid sacerdotalis gratiae consequi, ne penitus nudati donis coelestibus videantur, in his ergo quorum novissimus ordo erat in aquilone, id est, in Dan, Nepthalim, Aser, rursum Gad non quidem inter sacerdotes, sed inter caeteros primam accipit sortem in Dan; secundam vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, in Nephthalim. Quis potest ascendere haec omnia et comprehendere? Quis meminisse saltem
Abbreviated transcription (Latin):
nitoꝵhubitantes suꝑ terram: Si bierȩmias dicit quasi quem mne genuisti uirũ
qui iudicer & discernar omni terra& Non possumus exponere quid sit omnitrae
Neq enim ab om̃ni t̃ras diiudicatus ẽ. hieremias. nisi farte uiolenter serpturã
ꝓphetia cuis illo tempore muniuersam t̾rã ꝑuenerat: nisi forte sicuti &inalus
ingentibus posuite & regna eradicare & sub uertere &dis ꝑdere & edificare :
ritatem quȩ regnare: quomodo igitur magis illa conueniunt xpõ. quã hieremiȩ
qͥuidem uidendum est an possit id quad in congruum & blas femum uidet᷑ eẽ.
si referatur ad dnm. id est  Eumihi ego mat̃ saluator nrt̃ dicere miserans alios:
ad quoꝰ probandum ex hibenda sunt testimonia quae manifeste nulli alii
apta sint nisi saluatori: Q uomodo hierusalem fleuerit suꝑ eam & dixerit. hierł i¬

Expanded text:
terram? Si Jeremias dicit: Cur me genuisti virum qui judicer; et discernar terrae? non possumus exponere quid sit, omni terrae; neque enim ab omni terra dijudicatur Jeremias, nisi forte violenter Scriptura prophetia ejus illo tempore in universam terram pervenerat: nisi forte sicuti et in alin gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et ritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, t primo quidem videndum est an possit id quod incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint nisi Salvatori: quomodo videns Jerusalem fleverit super eam, quia dixerit: Jer
Abbreviated transcription (Latin):
auditores pauci scõmoueri debita eoꝵ atq. ꝓmissis. & nr̃a uoloretis
ut urxtes possibilitate uiriũ siuolumus requiem conseiu cũ ꝓpoquenti
at ia opera peoss fucere n iamur s a uod aut̃ loquor istiusmodiẽs p requenter

Expanded text:
auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, ut juxta possibilitatem virium, si volumus requiem consequi cum prophetis, etiam opera eorum facere nitamur. Quod autem loquor istiusmodi est: frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑ hoc qđ & iam aduersũ me suamerex̃ temeritatẽ. noli eẽ. longanimis.
& ruine hierłm quando subuersa ẽ : Uidebis quomodo non in patientia
abusus sit eis ds̃:A quinto decimo quippe anno tiberii cȩsaris. usq ad subuer
qui. ppt̃ eos qui ꝑ signa atq portenda apłoꝵ credituri erant. Scito quo-¬
modo accepi propt̃ te obꝓbrium a contenemtibuboselo peres toruossi
modt fieesip rorophe es hoc dicat contemptus a populo peceation su¬
Phis. que pdicab ar dit quippe &alibi: Compleui dies meos inrisiono ca
O ꝑpbrium ergo patit ab his qui sermones dĩ audire contenunt. o orde peatur
urdi habeat᷑ auxilium dicens: Scio quomodo acceperim ꝑꝑ te oꝑporium
acontemnenab scrmones tuos: Consumã eos: poft hoe dieeno qerłm¬
secdmaꝵis conuenit. saluatori : post cuiꝰ passionẽ uenati comsumatio bierlm̃

Expanded text:
sed super hoc quod etiam adversum me erexit temeritatem suam, noli esse longanimis. Et sed super hoc quod etiam adversum me erexit temeritatem suam, noli esse longanimis. Et et ruinae Jerusalem, quando subversa est, videbis quomodo non in paabusus sit eis Deus. A quinto decimo quippe anno Tiberii Caesaris usque ad subversqui, propter eos qui per signa atque portenta apostolorum credituri erant. « Scito quomodo accepi propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos. » Potest fieri, ut prophetes haec dicat, contemptus a populo peccatore, super quem praedicabat ea. Ait quippe et alibi: « Complevi dies meos in irrisione. » Opprobrium ergo patitur ab his qui sermones Dei audire contemnunt, et deprecatur, ut Dei habeat auxilium dicens: Scito quomodo acceperim propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos, consumma eos. Potest et hoc dicere prnit Salvatori, cujus post passionem venit consumptio Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
iustrẽ. D est xp̃s iustitia: int̾fecit Sapientiã si est xp̃s sapientia :¬
nter fetit uentatẽ. Si est xp̃s ueritas : Vnde ppt̃ crudeles contra filiũ
apparuit ultra interfectoribus suis sed tantum credentibus sibi
Ex mortuis uictor ostensus ẽ: & dabo te in seruitutẽ mimiostuis:
interrau quam nesciebas. Serinuit populus iudeoꝵ in imicis
suis: & dis ꝑsus est interram quam ignorabat: Qm̃ ignis accen¬
sus est in ira mea. suꝑ uos ardebit post ista quȩ exposuimꝰ
& comminationis uerba ad popłm. ille qui suꝑius orauerat completorationẽ:
& priorib quȩ & secuntur adiungit: Tu cogͥnouisti dnẽ. memor esto mei &
uisita me : & in nocentẽ me fac aꝑsequentibus me non inpatientia & ꝓpħis:
audire nolebant: Inimicus quippe eis factus ẽ. uera dicens: Potest aut̃ &
saluator hȩc dicere : usq ad crucẽ ꝑsecutionẽ passus apopło non inpatientia:
Quid est quod ait inpatientia longanimis fuisti semꝑ huic popło delinquenti.

Expanded text:
interfecere sapientiam, si est Christus sapientia; interfecere veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium us Christus non apparuit ultra interfectoribus suis, sed tantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus est in ira mea, super vos ardebit. Post ista quae exposuimus, et comminationis verba ad populum, ille qui superius oraverat, complet orationem, et prioribus quae sequuntur, adjungit: Tu cognovisti, Domine, memor esto mei, et visita me: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Proaudire nolebant, inimicus quippe eis factus est vera dicens. Potest autem et Salvator haec dicere, usque ad crucem persecutionem passus a populo, Non in patientia. Quid est hoc quod ait: Non in patientia? Longanimis fuisti semper huic populo delinquenti;
Abbreviated transcription (Latin):
spignsie plauoranis petrarum hatitabant. Qunad eigo est: siquis
uult imitari uitas ꝓph&arũ. increp& arguatq peccantẽ statim odiũ mere¬
bitur. statim & de trabebtꝰ : statim patietur insidias: qđ etiã nunc saepeme¬
in eclesus uideamus accidere : Pecauit quod lib& qͥspiã is quis p̃sidet popło. et regiȩ
ecdesiasticã disciplinã : eicit eũ de congregatione sc̃orũ. ilico ille circuit ciuitate.

Expanded text:
s, et cavernis petrarum latitabant. Quid ergo est? Si quis vult imitari vitas prophetarum, increpet, arguatque peccatores, statim odium merebitur, statim ei detrahetur, statim patietur insidias. Quod etiam nunc in Ecclesiis saepe videmus accidere. Peccaverit quodlibet quispiam: is qui praesidet populo, et regit Ecclesiasticam disciplinam, ejicit eum de
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ utilitas in sanguine meo dĩ descendo in corruptionẽ : Num quid confitebit᷑ tibi puluis: aut

Expanded text:
Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Numquid confitebQuae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Numquid confiteb
Abbreviated transcription (Latin):
in uindemia cum non suꝑ sit botrus ad manducandũ primitiua : Eumibi anima quu
periet reuerens arerra & qui corrigat int̾ homines non est: omnes in sanguine
uidicantur : EEsenit enim ut meteret fructus: & quasi stipula eum insegete repenta.
pft plurimos peccatores Ait. Qumihi: qm̃ factus sum si cut qui colligit stapulam
in messem. Uenit uindemiare botros uite in hominibus : & in mensis sceleribus inuen¬
tdlicitr& sicut accnus inuindemia cum non suꝑ sit botrus uuȩ admanducandum
primitiua : In alio quoq. loco similia his ad patrem loquitur. dicemsi suȩ utilitas
in sanguine meo dumdescendo in corruptionẽ : Quid tantopere hominib pfinu
quiesnam sanguine ineo quẽ fundi ꝓeoꝵ salute fecerurt que ut ilrcas insangu¬
ne enea dum destundo de olis duni uenio in cerrã dum contumelus afficior dumꝰ
pes toes capus humaniũ : quid his omnibus dignum inter homines ꝑpgratum est:

Expanded text:
 quia periit reverens a terra, et qui corrigat inter homines non est. Omnes in sanguine judicantur . Venit enim ut meteret fructus, et quasi stipula in segete reperta propter plurimos peccatores, ait: Heu mihi, quoniam factus sum sicut qui colligit stipulam in messe. Venit vindemiare botros uvae in hominibus, et in messe sceleribus inventis, dicit: Et sicut racemos in vindemia, cum non supersit botrus uvae ad manducandum primitiva. In alio quoque loco similia his ad Patrem loquitur dicens: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Quid tantopere nominibus profui, qui nec in sanguine meo, quem fudi pro eorum salute, profecerunt? quae utilitas 845 in sanguine meo, dum descendo de coelis, dum venio in terram, dum contumeliis affector  Forte afficior, dum porto corpus humanum? quid his omnibus dignum inter homines perpetratum est?
Abbreviated transcription (Latin):
forma uerbum caro factum. exinaniuit se: & iuxta apłm dicentẽ Euacu¬
auit sȩipsum formã serui accipiens. punc quoq loquit᷑ ¶ Uirtus mea defe
sermonem possumus & aliud quid manifestius abhis quȩ dicta sunt
dicere: Erat lux uera quȩ inluminat omnem hominem uenientem iN hi
nientem in mundum Quicũq rationabilis est particeps uere lucis
les sintrin quibusdã uirtus rationis augetur inquibdã minuodo iur

Expanded text:
formam; Verbum caro factum exinanivit se, et juxta Apostolum dicentem: Exinaformam; Verbum caro factum exinanivit se, et juxta Apostolum dicentem: Exinanivit seipsum formam servi accipiens , nunc quoque loquitur: Visermone possumus et aliud quid manifestius ab his quae dicta sunt dicere: « Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc nientem in hunc mundum. Quicumque rationalis est, particeps verae lucis les sint, in quibusdam virtus rationalis augetur, in quibusdam minuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in his quimaledicunt mͥ: Apłs loquitur de saluatore nr̃o quia crucifixus sit ex infir¬
mitate : cui prophetis similia testatur dicens : Dñe quis credidit auditui nr̃o. &
brachium tuum cui reuelatum est: Annuntiamimus coram eo sicut infans si
interra sitientt: non est species ei neq gła Uidemus cum. & non habet speciem
neq formã. sed species eius in honorata & deficiens citra filios hominũ: homo
in plaga & dolore. sciens furre infirmitatẽ quia auersaẽ facies eiꝰ. dep̃datus est nec
conputatus: hic peccata nr̃a fert. et ꝓ nob dolet : et nos estimauimus in doloribus
eum er̃. et in plaga et in uexatione: ipse aut̃ uulneratus est et infirmatus est
ꝓpt̃ iniquitates nr̃as Doc trina pacis nr̃ae suꝑ eũ. liuore eiꝰ nos sanati sumus
gitur suscłpit infirmitates peccatorũ nr̃oꝵ & portauit nos: & uenit ad eos

Expanded text:
in his, qui maledicunt mihi . Apostolus loquitur de Salvatore nostro, quia crucifixus ex infirin his, qui maledicunt mihi . Apostolus loquitur de Salvatore nostro, quia crucifixus ex infirmitate sit. Cui prophetes similia testatur dicens: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium tuum, cui revelatum est? Annuntiabitur coram eo sicut infans, siin terra sitienti. Non est species ei neque gloria; vidimus eum et non habebat speciem neque formam, sed species ejus inhonorata et deficiens circa filios hominum. Homo in plaga et dolore, sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies ejus, depretiatus est nec computatus. Hic peccata nostra fert, et pro nobis dolet; et nos existimavimus in doloribus eum esse, et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulneratus et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmitates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et venit ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianã religionem : quis gentilium saltim transitoriae non excutit eam
quis iudȩoꝵ non de xp̃ianis loquitur quis de philosophis. quisde imperitis ubiq
xp̃s condemnatur. atq discernitur : & ab aliis quidem condemnatur. ab aliis
adte. credis in eũ: uescitur tecũ: Siuero de religione audiens xp̃iana non coeperis eã¬
nihil aliud facies quã condemnas ihm̃ ut mendacem. ut seductorem. in errorẽ mun¬
dum trahentẽ : quasi quẽ me genuisti uirũ qui iudicer & discernar omniterrȩ: Qui¬
cumq penitꝰ ei non credunt. condemnant illũ : Qui aut̃ credunt & ad huc ambigunt. diuidi¬
cam illu. Duo igit᷑ apud homines. xp̃s ꝑpetitur. ab in credulis condemnatur ab ambi¬
gentibus discernitur: Sipostas imaginẽ cȩlestis deposita imagine terreni. non est
terra condemnans eum : neq in t̾ra in qua iudicatur atq discernitur: Uirtus mea defecit

Expanded text:
Christianam religionem? quis Gentilium saltem transitorie non excutit eam? Christianam religionem? quis Gentilium saltem transitorie non excutit eam? quis Judaeorum non de Christianis loquitur? quis de philosophis? quis de imperitis? Ubique Christus condemnatur atque discernitur: et ab aliis quidem condemnatur, ab aliis ad te; credis in eum, nihil aliud facis, quam condemnas Jesum, ut mendacem, ut seductorem hominum, ut in errorem mundum trahentem: « quasi quem genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae. » Quicunque penitus ei non credunt, condemnant eum; qui autem credunt, et adhuc ambigunt, dijudicant illum. Duo igitur apud homines Christus perpetitur: ab incredulis condemnatur, ab ambigentibus discernitur. Si portas imaginem coelestis, deposita imagine terreni, non es terra condemnans eum, neque terra in qua judicatur atque discernitur : Virtus mea defecit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ conturbatur &tristis ẽ usq ad mostẽ Non uerbum qđ erat a principio apud dm̃. quod
mortẽ :sed homo qui ntos patitur ad fectus ut sepe exposuimus. quasi quem megenuisti
uirum qui iudicer & discernar omni terrȩ: Si consideres ubiq martyres con¬
cum fueris in carñ cere. non te esurire cum esurieris. nonte sitire semet¬
ipsum: Incarcere inquit fui uenistis adme esuriui dedistis mihi manducare :¬
itiui & potastis me : Itaq etiamsi condemnatur xp̃ianus non pro alia tamen
tur ex quo efficitur. ut in omni terra condemnetur iħ s. quo tienscumq
is addicitur qui pro eo condemnatur : Non solum aut̃ apud iudices scłi
& tribuNia lium potestates xp̃s auditur. sed etiam si calumniam
xp̃s diiudicatur in iuste: quasi quẽ me genuisti uirum qui iudicer &
discernar omni terra : Pos sumus & aliter intelligere quomodo iħ sxp̃s
condem natur & diiudicetur in omniterra: Quis in proboꝵ ñ c̃dẽnat

Expanded text:
tristis est usque ad mortem, non Verbum quod erat a principio apud Deum, quod mortem, sed homo qui istos patitur affectus, ut saepe exposuimus: Quare me genuisti virum, qui judicer, et discernar omni terrae? . Si consideres ubique martyres concum fueris in caripsum. « In carcere, inquit, fui et venistis ad me, esurivi et dedistis mihi manducare, sitivi et potastis me . Itaque etiam si condemnatur Christianus, non pro alia tamen tur: ex quo effiis addicitur, qui pro eo condemnatur. Non solum autem apud judices saeculi et tribunalium potestates Christus addicitur, sed etiam si calumniam Christus dijudicatur injuste: Quasi quem me genuisti 846 virum, qui judicer et discernar omni terrae. Possumus et aliter intelligere quomodo Jesus condemnetur, et dijudicetur in omni terra. Quis improborum non condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
enti fructus eiꝰ: asserimꝰ iam eẽ. cõpletum
non qđ scriptura ab eis
ablata sit. Habent quippe legem & prophetas. habent uolumina
duunarum litterarum : Sed quod non intelligrant ea atq  regnum dĩ
ab latum. est ab eis dum scripture sensus auferretur cessauit apud eos legis
in telligetis & cernentes iudebitis & non scietis Incrassitum e enĩ & on
populihuius: Necnon & illud quod ab esaia dr̃ : Aufert dñs ab iudȩa

Expanded text:
eruimus  Al. asserimus jam esse completum. eruimus  Al. asserimus jam esse completum. Non quod Scriptura ab cis ablata sit: habent quippe Legem et Prophetas, habent volumina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis intelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia dicitur: Auferet Dominus a Juda
Abbreviated transcription (Latin):
adstitit ibi pro eis Quis aut̃ est inimicus nr̃t nisi ⁊ abulus quitribul at nos.
ad sugo se urtitis pmebat : aduersum quẽ adstitĩ patri saluator: & de
captiuitate liberans. reddidit libertati: haec ꝓphetice dñs dixerit:
fuerat accusatus dicens: Ferrum & opertorium aereũ Vircus tuadura indo¬
mabilis quȩ molliri nonqueat. quȩ uix producat᷑: Ferrũ & oꝑtoriũ &reum
uirtus tua: Idest secans & diuidens. & bene composita disturbans in malo¬
motionẽ ꝓpt̃ omnia peccata eoꝵ: Utrumne hos quos sibi int̾ra thesaurit aue¬
rint: Unusquisq enĩ hominũ thesauritat sibi: sic est peccator interra
unus thesaurus hieremias. Alius thesaurus est esaias . thesaurat & moyses :
regnum dĩ. & dabitur genti facienti fructus eius ⁊ largitus est nob̵: dabo
illius populi dr̃is quia primũ illis credita sunt eloquia dĩ & nobis deince pi
adcributa Idq qđ serptum ẽ Auferet᷑ a uob̾ regnũ dĩ & dabit̃ aenti facp¬

Expanded text:
bis mortuus est. Quis autem est inimicus, nisi diabolus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat? Adversum quem astitit Salvator, et de captivitate nos liberans reddidit fuerat accusatus, dicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita disturbans, malemutationem propter omnia peccata eorum. Utrumne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; unus thesaurus Jeremias, alius thesaurus est Isaias; thesaurus erat et Moysregnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus, largitus est nobis. Dabo illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt eloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Id quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti faci
Abbreviated transcription (Latin):
hunc in t̾p̃tans. ait ꝓphetam non ad matrem corporalem hȩc locutũs fuisse
sed ad eam quae generat prophȩtas .pec aliam eẽ matrẽ ꝓphetarũ nisi
sapientiã dĩ: ad quam ait Cu mihi ego mater quasi quẽ me geniuisti

Expanded text:
hunc locum interpretans, ait prophetam non ad matrem corporalem haec locutum fuisse, hunc locum interpretans, ait prophetam non ad matrem corporalem haec locutum fuisse, sed ad eam quae generet prophetas: nec aliam esse matrem prophetarum, nisi sapientiam Dei, ad quam ait: Heu mihi, mater mea: quasi dicat: Cur
Abbreviated transcription (Latin):
t hieremiȩ: multiquidem prophetarum post aliquoti spatium.
post̃ malitiam post peccata conuersi: prophetare cȩperunt, Hieremias uero
a puero sumpsit uaticinationis exordium: & huius rei possumus de scripturis:
accipere testimonium Esaias non audiuit antequãte plasmarẽ in utero nouite.
& antequã exireᷤ deuulua scificaui te: & prophetam in gentib posui te: Neq ait
Nescio loqui quia iuiuenis egosum : sed uisione sibi reuelata ait Uȩ mihi miser
ego qõm conpunctus sum : quia inmunda labia habens. in medio popłi inmunda labia habentis
& tetigit labia mea & dix̃ Ecce abstuli iniqͥ tates tuas: & peccata tua purgaui: Posi
De aliis quoq similia siqueras. repperies At non talis hieremias ab ipsis enĩ
cuna bulis scã spũ plenus ꝓphetare orsus est ꝓꝑt̃ quod ait: Scđm cõmunẽ
quippe sensum. primum debemus exponere: Eltmihi ego mat̃̾ quasi quẽ
me genuisti uirum: quid ĩhis iudicer & discernar ab omni terra: Quidam aut̃

Expanded text:
t Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod spatium, primo mali, et jam post peccata conversi, prophetare coeperunt: Jeremias vero a puero sumpsit vaticinationis exordium. Et hujus rei possumus de Scripturis accipere testimonium. Isaias non audivit: Antequam te plasmarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te: neque ait: Nescio loqui, quia juvenis ego sum: sed, visione sibi revelata, ait: Vae mihi misero, quoniam compunctus sum, quia immunda let tetigit labia mea, et dixit: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua purgavi  prophetavit. De aliis quoque similia si quaeras, reperies. At non talis Jeremias; ab ipsis enim cunabulis Spiritu sancto plenus prophetare orsus est: propter quod ait secundum communem quippe sensum primum debemus exponere: Heumihi, mater, quare me genuisti virum, qui judicer discernar ab omni terra? Quidam autem
Abbreviated transcription (Latin):
suum quẽ om̃ib manifestauit. Frat quippe cũ moyse. cũ esaia : cum om̃ib scis
sumus magis debemus aduertere. qui uolumus eundem dm̃ eẽ legis &
ad euangelii: i psum dm̃ & antiquitus & nunc & in omnia scła scłorum Amña.
Sint qui dam qui opiniones sua ueterem dunnitatẽ abeo quȩ a xp̃o ad nuntiatur
qui factus ẽ. suꝑ hieremiam a dño dicens: Quið ergo dicat & nos audiamus. Audite uor¬
ua testamenti huiꝰ. & lo quimini ad uiros uda : & in habitantes hierłm. Uiri uida nos¬

Expanded text:
uum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. ui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, et nunc, et in omnia saecula saeculorum, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, qui factus est super Jeremiam a Domino dicens: quid ergo dicat, et nos audiamus. Audite verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabitantes Al. inhabitato
Abbreviated transcription (Latin):
lta & tubenedictus dño: Possunt quidẽ isti tres quipacẽ requir̃ a uerbo dĩ. & p̃uenire cupiunt
pacto societatẽ eiꝰ figurã tenere magoꝵ: qui exorientis partib ueniunt eruditi pat̃nis libris.
& institutione maiorũ: & dicunt: Uidentes uidimus natũ regẽ. & uidimꝰ qr ds̃ est cũ ipso: &uenimꝰ
ad orare eũ : sed & siquis ille .ẽ. huiuscomodi eruditionib institutus uidens qr ds̃ erat in ipso mun-¬
dũ reconcilians sibi. & admiratꝰ oꝑum eiꝰ maiestatẽ : dicat Uidentes uidimꝰ. quia ẽ. dñs tecũ. & diximꝰ
fiat coniuratio int̃ nos: Accedens enĩ adlegẽ dei: necessario dic̃: Iuraui &statui: ut custodiã manda¬
dño: Temissionẽ peccatoꝵ. ꝑ hȩc deposcere mihi uident᷑ ne recipiant mala. benedictionem
postulant: non retributionẽ: Deniq uide quid sequit᷑: Et fec̃ inquit illis conuiuium magnum

Expanded text:
tum benedictione Domini. Possunt quidem hi tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et praevenire cupiunt pacto societatem ejus, figuram tenere magorum, qui ex Orientis partibus veniunt eruditi paternis libris et institutione majorum, et dicunt, quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia Deus est cum ipso, et venimus adorare eum . Sed et si quis ille est hujuscemodi eruditionibus institutus, videns quia Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, et aSit juramentum inter nos; accedens enim ad legem Dei, necessario dicit, Juravi, et statui custodire mandani. Remissionem peccatorum per hoc deposcere videntur, ne recipiant mala; benedictionem postulant, non retributionem. Denique vide quid sequitur: Et fecit illis convivium magnum
Abbreviated transcription (Latin):
nsentiunt legidei : Aliquanti ȩtiã hoc addider̃. qđ ds̃ cuncta ꝑ uerbũsuũ & fecert Q regdis ĩ¬
a uer budisit quo cuncta moderent̃ : In hoc ñsolũ legi. sed & euangeliis consona scribunt: Mloralis uꝰ
coet̃ sã: Dissida: cum negat dm̃ curare mortalia. seqͥꝓudentiã eiꝰ sup̃ lunaris globis patia cohiberi:
Sisident anob. cũ uitas nascentiũ. stellarũ cursib. pandunt: Dissident: cũ ꝑ ꝑauũ dicunt hune mundũ
a nule fire elaudundu ed ealia plurima s̃ in quib nobcũ uł dissident uł concordant : ł tidõ abime

Expanded text:
nsentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis verocoaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissiden