comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si sera laxetur quã peccatuir retinet᷑
Si liceat misere lignũ iuitale uidẽ
Hoc ꝑ te spero ꝑ te lucrede quero
Nam licet irat᷑ cedet te supplice natus
Cedes euim siquidẽ pat᷑ est et filiꝰ idẽ
Duplexasti trahet exorabile pectus
fugor his dictis uitiis iam mte relictiˢ
Inde reflecto pedem bona spes comita¬
tur ad edem
Impaciens ꝙ more feror intro sed

Expanded text:
Si sera laxetur qua peccatrix retinetur, Si liceat miserae lignum vitale videre. Hoc per te spero, per te succedere quaero. Nam licet iratus cedet, te supplice, Natus; Cedet enim, siquidem Pater est et Filius idem. Duplex affectus trahet exorabile pectus,nus repetatur. Erigor his dictis, vitiis jam mente relictis, Inde reflecto pedem, bona spes comitatur ad aedem, Impatiensque morae feror intus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitẽtes ceptis insist̾ent. uox ad il¬
las illapsa de suꝑnis inronuit dicẽs.
Incassũ conamini ppͦura hac anglia
tota minor est. nͨ eius pot̾it comp̾hende
sus ignara. Nos uero qͥb intellettũ
fides acculata reuelat. purpurã preti¬
osam sanguinẽ int̾pretam mr̃is in¬
nocent᷑ occisi. quo ꝑfusus in passione
iacuit et uelat᷑. Nunc uͦ ꝑ tot t̾raꝵ reg¬
lib annis euolutis optimis cepit pal¬
lere morib ingenio clarus
bonoꝵ bonitas ditauit diuina ut minis¬
teriũ magnũ uas uideret᷑ excisũ. ex na¬
ture bñficiis futurꝰ p̾diceret᷑ antisi u
admodũ uisio celestis puerũ adhͦ a
pleniꝰ intimauit.

Expanded text:
promittentes coeptis insisterent, vox ad ilpromittentes coeptis insisterent, vox ad illas illapsa de supernis intonuit, dicens: « Incassum conamini, purpura hac Anglia tota minor est, nec ejus poterit comprehendersus ignara. Nos vero, quibus intellectum fides oculata revelat, purpuram pretiosam sanguinem interpretamur martyris innocenter occisi, quo perfusus in passione jacuit et velatus, nunc vero per tot terrarum reglibus annis evolutis, optimis coepit pollere moribus, ingenio clarus,ratia bonitas ditavit divina, ut in mysterium magnum vas videretur excisum, et ex naturae beneficiis futurus praediceretur antistes: quemadmodum visio coelestis puerum adhuc plenius intimavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tidisse. Uñ mulier magnifice co̾forta¬
ta ꝑpendit magnũ qͥddã de se nascito
hac uisione figuran. Sed ⁊ nos ex
hiis q̃ ꝑ fidelẽ suũ dñs oꝑatus ẽ dig¬
nitatis future suꝑeminentẽ głam es¬
timantes ipm in futuro examĩe tũ
illis duodecĩ elcĩs celi luinarib ui¬
dicaturũ esse orbem t̾raꝵ tredimꝰ et cõ¬
fitem᷑. Nursũ uͦ cũ in cunis iacuisset. ⁊̃¬
fantulus nudũ hunc mat̾ conspexit
in sompnis uñ indignata adũsus
nutritẽ. cur inqͥt ñ regis infantẽ. Cui
pura p̾ciosa ⁊ plicata. Surgunt ilico
mat̾ et famula moliunt᷑ explicare pal¬
liũ ut diligentius iñ ꝑuulũ oꝑirent.
Cuius latitudinẽ cũ nec thalami ꝑa¬
terent᷑ angustie nec amplior aula. s
et platea longe angustior appareret
ad smed hefeld qui locus ẽ amplꝰ inci¬
uitate. ut uel ibi suis satiffac̾ent uo¬
tis ambe ꝑit̾ ut uisũ fu̾at festinarũt
Cũq de loci latitudine securitatẽ sͥ

Expanded text:
cidisse. Unde mulier magnifice confortacidisse. Unde mulier magnifice confortata perpendit magnum quiddam de nascituro hac visione figurari. Sed et nos ex his, quae per fidelem suum Dominus operatus est, dignitatis futurae supereminentem gloriam aestimantes, ipsum in futuro examine cum illis duodecim electis coeli luminaribus, judicaturum esse orbem terrarum credimus et confitemur. Rursum vero cum in cunis jacuisset infantulus, nudum hunc mater conspexit in somniis. Unde indignata adversus nutricem: « Cur, inquit, non tegis infantem? » Cupura pretiosa et plicata. » Surgunt illico mater et famula, moliuntur explicare pallium, ut diligentius inde parvulum operirent. Cujus latitudinem cum nec thalami paterentur angustiae, nec amplior aula, sed et platea longe angustior appareret, ad Smedefeld, qui locus amplus est in civitate, ut vel ibi suis satisfacerent votis, ambae pariter, ut visum fuerat, festinarunt. Cumque de loci latitudine securitatem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
concepit mat̾ uidit in sompnis
in sinũ suũ uniu̾sam aqm thanĩen
flumĩs affluxisse. Quo illa muliebri
metu ꝑfusa ac suspicata laborẽ quẽpi¬
am ꝑegrinũ ꝙ̃ uulgꝰ cõsueuit int̾preta¬
ri ꝑ aquaꝵ exuberantiã ⁊ audiuit egͣca¬
quodã sapiente int̾pretatt̃nẽ diuinitꝰ
inspiratã unde meruit ñ mediocrit᷑ cõ¬
solari. Nasciurꝰ inqͥt ex te reget ppłos
multos. Et altꝰ quid̃ in nullo diffidens
a pͥoris siña adiecit ꝙ fluenta gr̃aꝵ es¬
set acceptur᷑ quib natale solũ instar
flumĩs irrigaret. cõmemorans illud
cũ ecc̃am xp̃i cũ cet̾is qui aderãt incipe¬
ret ingredi in tm̃ uent̾ eiꝰ intimuit de
pũo quẽ conceꝑat ut murꝰ ei ad aliqd̾
hostioꝵ pat̾et ingressus. Qua uisione
ecc̃e tristis admodũ et turbata ꝑmã¬
sit. usq dũ euacuauit t̾cia uisio mesti¬
ciam p̾cedentis Instante et enĩ partus
tpr̃e uisũ est matͥ de celo in suũ gremi¬
um splendoris ĩ soliti duodecĩ sydera ce¬

Expanded text:
concepit mater, vidit in somniis in sinum suum universam aquam Thamensis fluminis influxisse. Quo illa muliebri metu perfusa ac suspicata laborem quempiam peregrinum, quem vulgus consuevit interpretari per aquarum exuberantiam, audivit econtra a sapiente interpretationem divinitus inspiratam: unde meruit non mediocriter consolari. « Nasciturus, inquit, ex te reget populos multos. » Et alter quidam, in nullo dissidens a prioris sententia, adjecit quod fluenta gratiarum esset accepturus, quibus natale solum instar fluminis irrigaret, commemorans illud cum ecclesiam Christi cum caeteris, qui aderant, inciperet ingredi, in tantum ejus venter intumuit de puero quem conceperat, ut nullus ei ad aliquod ostiorum pateret ingressus. Qua visione essu ecclesiae, tristis admodum et turbata permansit, usquedum evacuavit visio tertia moestitiam praecedentis. Instante etenim partus tempore, visum est matri de coelo in suum gremium splendoris insoliti duodecim sidera ce
Abbreviated transcription (Latin):
regis francoꝵ et dñi sui regis
angłoꝵ ĩ marchia ad cõem terminũ
t̾raꝵ suaꝵ int̾ gysortiũ ⁊ triã ⁊ cur¬
gentos equites alios mille ducẽtos
stipendiarios milites habebat et qͣ¬
tuor milia seruientiũ ꝑ unã quadͣ¬
genã. Cuiq uero militi omni die

Expanded text:
regis Francorum et domini sui regis Anglorum in Marchia, ad communem terminum terrarum suarum inter Gisorcium et Triam et Curiae septingentos equites, alios mille ducentos stipendarios milites habebat, quatuor millia servientium, per unam quadragenam. Et cuique militi quaque die
Abbreviated transcription (Latin):
equo calcarib ueniente armato lan¬
cea demissa et equo admisso congres¬
sus ip̃m equo deiecit et dextrariũ lu¬
crifecit. In toto deniq regis angloꝵ
ex̾titu semꝑ pͥmi erant milites can¬
celłii semꝑ maiora audebãt. semper
p̾clare faciebãt eo nimirũ docente.
ducente eo hortante cau̾e eductiũ.
cau̾ere receptui in lituis suis. ducti¬
lib quos in ex̾citu suo ꝓpͥos sed iuu¬
uerso huic et inde extitu habebat.
notissimos. Uñ ip̃e hostis et expug¬
nator regis francoꝵ et t̾re ip̃ius in
igne et gladio depulator. in magnã
tis sue notissime. qmͣ etiam post mod̾¬

Expanded text:
equo calcaribus veniente armato, lancea demissa et equo admisso congressus, ipsum equo dejecit, et dextrarium lucrifecit. Et in toto regis Anglorum exercitu semper primi erant milites cancellarii, semper majora audebant, semper praeclare faciebant, eo docente, ducente, eo hortante: canere eductui, canere receptui, in lituis suis ductilibus, quos in exercitu suo proprios, sed universo hinc inde exercitui habebat notissimos. Unde ipse hostis etiam et expugnator regis Francorum, et terrae ipsius in igne et gladio depopulator, in magnam tis suae notissimae: quam gratiam postmod
Abbreviated transcription (Latin):
Iluna refulgebat nec fc̃a lat̾e sinebat
ad radios cuiꝰ patefõs transitꝰ huius
A sene młtimodas extorquet ⁊ elicit
odas.
Ecce piis uotis ambagib iñ remoris

Expanded text:
Luna refulgebat, nec facta latere sinebat, Ad radios cujus patefactis visibus hujus, Et sene multimodas extorquet et elicit odas. Ecce piis votis, ambagibus inde remotis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidia captãtes et se ĩ tuto collotare cu¬
fac̾e uultis palliiq sui lacimã de ma¬
ꝑtussus duos ueltres passus resiliit.
ceciderũt in faciem suã. Eñdc̃s Et aliũ¬
loritatũ ꝙ gladio undato appropin¬
quare uidebat cõu̾sus dixit. Qͥ est
reginalde. Multa tͥ contuli bñticia
⁊ ad me in ecc̃a armatus accedis. Rõ¬
ne hiis u̾bis uidebat᷑ imitator xp̃n xͣͦ¬

Expanded text:
sidia captantes, et se in tuto collocare cufacere vultis; » palliique sui lasciniam de mapercussus duos vel tres passus resiluit, ceciderunt in faciem suam. FRAG. 48. Acceloricatum, quem gladio nudato appropinquare videbat, conversus dixit: « Quid est, Reginalde? Multa tibi contuli beneficia; et ad me in ecclesiam armatus accedis? » Nonne his verbis videbatur imitator
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e lictores ꝑscrutato palatõ ecc̃e
cõglobau ꝑ claustra ruunt. Equib treᷤᷤ
in leuis secures unus bisacurã defere¬
bant Om̃s uero in dextris strictos gla¬
illam mortis horã satis declinare po¬
tusset si uellet intrantib monast̾iu̾
p̃dãs satellitib ⁊ aliis ubi est ille ꝓ¬
Sciens sc̃s in spu om̃ia q̃ uentura erãt
suꝑ eũ occurrit eis egradibi quoꝵ ali¬
quos iã conscenderat uultu intrepido
dicens. Ecce ego nõ ꝓditor sed archi

Expanded text:
ecce lictores perscrutato palatio Ecclesiae, conglobati per claustra ruunt. Ex quibus tres in laevis secures, unus bisacutam deferebat, omnes vero in dextris gladios acillam mortis horam satis declinasse potuisset, si vellet, intrantibus in monasterium praedictis satellitibus, et aliis: « Ubi est ille prons Sanctus in spiritu omnia, quae ventura erant super eum, occurrit iis e gradibus, quorum aliquos jam conscenderant, vultu intrepido dicens: « Ecce ego non proditor, sed archi
Abbreviated transcription (Latin):
hebat detexit accepto q concilio caute
p̾ordinauit ut filies sua qm tenerti¬
me diligeliat uiros quoꝵ solatõ tã
ipa qm̃ exͥcitus eus indigeliat ⁊̃ co¬
mitatu suo discedens h̾eret

Expanded text:
er uirginis accepto consilio caute preordinauit ut filia sua quam tenerrime diligebat uiros quorum solatio tam ipsa quam eius exercitus indigebat in comitatu suo discedens haberet
Abbreviated transcription (Latin):
apłicus et t̾caꝵ potentat᷑ natões ⁊ reg̃¬
na audientes hec: mox obstupuerũt et
fcm̃ est admod̾ ꝓphanãtes archip̾suli
et tali ac tante eiectoꝵ turbe m̾tis pie¬
tatis uiscerib cõpassi sũt. Uñ archiep̃o¬

Expanded text:
icus, et fratrum potentatus, nationes et regna, audientes haec mox obstupuerunt, et factum admodum profanantes, archipraesuli et tali ac tantae ejectorum turbae totis pietatis visceribus compassi sunt. Unde archiep
Abbreviated transcription (Latin):
teriꝰ furor ĩmanis et piis aurib horrẽ¬
da crudelitas. Nã cõpulsi st̃ adulti iu¬
cis et ꝓfidis iudeis facere cõsueuit.
Cotidie gͥ noua ad eũ exulũ cõflue
dria remãserunt. L ii p̾sertim qui ꝓ¬
prietatis uł sexus infirmitatẽ ⁊ mł¬
tã q̃ tunc erat in clem̃tiã tẽporis absꝙ
multo sui dispendio ad archiep̃m si¬
cut iurauerãt ꝓficisci nõ ualebãt. Ce¬
teri uero cotidie glom̾ati ueniebãt ad
eũ eulantes et plangẽtes ꝙ eẽnt sic
a natali solo expulsi bonis suis ꝓscͥpti. ⁊
ab amicis et ꝓximis suis elongati ⁊i
ta cotidie iurũ dei mouebãt. Quãta gͥ
anietate putas p̾mebat᷑ cũ assidue
pre oculis haberet quoꝵ miserie causa
erat et qͥb p̃ter cõpassionẽ patũ uł ni¬
chil confr̾e por̾at. simirũ inter incudẽ ⁊
malleũ u̾sabat᷑s tot ĩ se ꝑcussiones ex¬
m̃cium martyr fĩs est añ tunsiones
lathomoꝵ angulari lapidi quadrat᷑ ẽ
añ fornacẽ exere in argentũ añ molã

Expanded text:
terius furor inanis, et piis auribus horrenda crudelitas. Nam compulsi sunt adulti jucis et schismaticis facere consuevit. Quotidie igitur ad eum nova exsulum confluebdria remanserint. Hi praesertim qui propter aetatis vel sexus infirmitatem, et multam, quae tunc erat, inclementiam temporis absque multo sui dispendio ad archipraesulem, sicut juraverant, proficisci non valebant. Caeteri vero quotidie glomerati veniebant ad eum ejulantes et plangentes, quod essent sic a natali solo expulsi, bonis suis proscripti, et ab amicis et proximis suis elongati. Et ita quotidie virum Dei movebant. Quanta igitur anxietate, putas, premebatur, cum assidue prae oculis haberet, quorum miseriae causa erat, et quibus praeter compassionem parum vel nihil conferre poterat, nimirum inter incudem et malleum versabatur, et tot in se persecutiones exyrium martyr factus est, ante tunsiones latomorum angulari lapidi conquadratus, ante fornacem ex aere in argentum, ante molam
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑsonas cũ lrĩs suis supplicatoriis
tͣnsmictebat. Qͥ om̃s ab eis ad quos
missi sũt cũ tante malicie odio tũ fa¬
uore mͥtentis benigne suscepti ft̃. Oĩ¬
bus itaq sic prestante dño ꝓuisũ est

Expanded text:
sonas cum litteris suis supplicatoriis transmittebat. Qui omnes ab eis, ad quos missi sunt, tum tantae malitiae odio, tum favore mittentis, benigne suscepti sunt. Omnibus itaque sic propitiante D
Abbreviated transcription (Latin):
rex pegrinus ĩ crastino post missã añ
mr̃is sepulturã celebratã de m̃re. ma¬
culatis sic pedib ut hũiliter corã mͣt¬
tyre uen̾at nͨ ⁊̾ refotisiatus ĩ spe mul¬
ta pr̃otinii ꝑ m̃rem in breui futuri re¬

Expanded text:
 devotus, in crastino post missam ante martyris sepulturam celebratam de martyre, maculatis sic pedibus ut humiliter coram martyre venerat, nec etiam refocillatus, in spe multa patrocinii per martyrem in brevi
Abbreviated transcription (Latin):
et magnos regis muimicos. ip̃e tunc
maximus aut de maximis ⁊ amiliti
adhuc int̾rep̃tus est ⁊ tanqmͣ gladio
nõ extracto nec uuln̾e illato sed sicut
sine pugna et plaga captus quod̾ sic̃
ex̾citu suo grandi quẽ tolleg̾at parũ
deflexus altissimo quidẽ ĩ cuĩ ditione
cuncta st̃ posita uolente eñ tradi sic.
Sed ꝙͥ ꝑ singula. Post regis tã humi
dies nec longamora ⁊ cismarini et
i manũ tã ualidã siluerũt uniu̾si
et ita supͣ mũda assertõm et spemsi¬
cut ex insperato et subito siluit om̃is
t̾ca in conspcũ eius et scm est in pace
regnũ eius dño suꝑ tram uumicoꝵ
iiuicos suos successũ talem et patẽ
daniã et tam ꝑfc̃am eo plus miraculo¬
sam quo tam citã omniũ sit animis
offurmatis adu̾sus se. Rex totũ ascͥp¬

Expanded text:
et magnos regis inimicos ipse tunc maximus aut de maximis. Et a miliadhuc, interceptus, tanquam gladio non extracto nec illato vulnere, sed sicut sine pugna et sine plaga captus est; sicut exercitu suo grandi quem collegerat, parum deflexus, Altissimo quidem, in cujus ditione cuncta sunt posita, volente eum tradi sic. Sed quid per singula? Post regis tam humildies, nec longa mora, et cismarini et ni manum tam valida siluerunt universi: et ita supra mundi assertionem et spem, sicut ex insperato et subito; siluit omnis terra in conspectu ejus . Et factum est in pace regnum ejus Domino super iram inimicorum imicos suos successum suum et pacem tantam et tam perfectam, eo plus miraculosam quo tam citam, omnium sic animis obfirmatis adversus se, rex totam ascrip
Abbreviated transcription (Latin):
ignes aliqui qui nue pene erant ex¬
uins. una tñ res fuit saluti ꝙ mo
Qsẽ ptius atra nubes subsecuta
uise q st̃ nubes ardentes de celo tã¬
qm̃ taues destendere ut incendio eax
totus campus arderet. Uerebam᷑ di¬
cere ne deoꝵ ira nos p̾meret ꝙ ego
hõ ħculis libĩq uestigia tͣasgredi
conatus ẽẽm Iussi itaq milites stis¬
sas uestes oppon̾e ignib qr ax sere¬
na cõtinuo reddita est nob̾ oranti¬
b . Tunc ignes ex integro accendũ¬
dente minati nubilo. Et ego sepł¬
tis admodũ qͥngentis militib qͥ
uit᷑ niues ꝑierunt. castra inde mu¬
tari imꝑaui. sam et edita celo pro¬
mori q̃ que speluncã dei intrassent
Qd fuisse manifestũ mortib eorũ
orabã numina ut me rege totius
orlus t̾raꝵ cũ sublimib tropheis
triumphantẽ ĩ macedoniã olim¬
padi mĩmee remitterẽt. Quã
rẽ frustra me ita petere tognaui.¬
Qm̃ sciscitm si qͥd ⁊̃ adhuc iud̾e
possim dignũ admiratõe autme¬

Expanded text:
ignes aliquatenus, qui nive paene erant extincti. Vna tamen res fuit saluti, quodprotinus atra nubes secuta est visaeque nubes ardentes de caelo tamquam faces decidere, ut incendio earum totus campus arderet. Verebantur dicere ne deorum ira premeret, quod ego homo Herculis Liberique vestigia transgredi conatus essem. Iussi igitur milites scissas vestes opponere ignibus. Nox serena continuo reddita est nobis orantibus. Tum ignes ex integro accendundente minaci nubilo. Et ego sepultis admodum quingentis militibus qui inter nives perierunt, castra inde mutari imperavi. Nam et edita caelo promori qui speluncam dei introissent. Quod fuisse manifestum mortibus eorumorabam numina, ut me regem totius orbis terrarum cum sublimibus tropheis triumphantem in Macedoniam Olympiadi matri meae remitterent. Quam rem frustra me petere im sciscitor, si quid etiam adhuc videre possem dignum admiratione aut me
Abbreviated transcription (Latin):
ga accidisset nos d̾oꝵ irã octołre m̃¬
se autũpno q urgͥe Uix tandẽ recal¬
lectis saccinss ex integro in apt̃one
ualle sedẽ castroꝵ ĩuenimꝰ. Ordina¬
tis q reli cãbi cenare milites iussi.
Nam et flatus euri cend̾at sed frigus
ingens uesꝑitino ac crescebat temꝑe.
Qade in modũ uellerũ in mense niues¬

Expanded text:
 accidisset, non deorum ira quod Octobri mense autumnoque urgeret. Vix tandem recollectis sarcinis ex integro in apriciore valle sedem castrorum inveni ordinatisque rebus omnibus cenare militem iussi. Nam et flatus Euri ceciderat et frigus ingens vespertino accrescebat tempore. Cadere mox in modum vellerum immensae coe
Abbreviated transcription (Latin):
timore exaĩati õs simul adueĩentes ho¬
nire esilius elefantoꝵ t̃mensos gregiᷤᷤ
ad expugnanda tastra. Imꝑaui ego thes¬
salicis equitib ut ascend̾ent equos se¬
cũ ꝙ tollerent sues quaꝵ groniitꝰ tumñe
bestias nou̾am ⁊ occurr̾e qm̃ primũ elefã¬
tis. Iussi deinde alios cũ hastis armates
subseqͥ equites et tubicines õs ĩ pͥma
adẽe acie equis uͦ insidentes p̾cedẽ pedi
ge et equitatu ꝓcedens uideo examina
bestiaꝵ ĩ nos erectis ꝓmiscidib tendẽtia
quaꝵ t̾ga nigͣ et candida et rubri co¬
rex capi ab illis mͥ ad usus belloꝵ asfir¬
mabat facile q au̾ti posse ab equitib¬
si u̾berare sues ñ desift̾ent. Qd̃ nichiloꝰ
fielat. nec mora trepidantes elefanti co
Buctinis hom̃ gronnitib ꝙ suũ aito¬
rũ equites cedendo poplites ad modũ

Expanded text:
exanimes omnes simul advenientes nunire e silvis elephantorum immensos greges ad expugnanda castra. Imperavi ergo Thessalicis equitibus, ut ascenderent equos secumque tollerent sues, quorum grunnitus timere bestias noveram, et occurrere quam primum elephantis iussi; deinde alios cum hastis armatos subsequi equites, et tubicines omnes in prima adesse acie, equos insidentes praecedere, pge et equitatu procedens video examina bestiarum in nos erectis promuscidibus tendentia. Quorum terga et nigra et candida et rubri co capi habiles mihi in usus bellorum affirmabat facileque averti posse, si ab equitibus verberari sues non desisterent. Qui nihilominus fugiebant; nec mora trepidantes elephanti cobucinis hominum grunnitibus suum attos equites caedendo poplites admodum n
Abbreviated transcription (Latin):
uiculis. Quos cũ dulces aqͣs ꝑcuncta¬
remur sua lingua uͥ inueniri possẽt
nos sbidẽ ingens stagnũ dulcissime
te tota ambulauimꝰ siti ⁊ on̾e armo¬
rũ confecti. Qͥb nc̃citatib illa quo¬
q adiciebant᷑ incõmoda qr tota noc¬
t̾e incursantib leonili ursisq ⁊
tigrib pardis ꝙ ac lintib pariter
a nob̾ in silius occurreliãt. Gande ad
pene siti defecissemꝰ ad p̃dcm nolus
stagnũ ꝑuenimꝰ. Qd̃ erat coronatũ ue¬
tustissima habundanti ꝙ silua nuille
passus patẽs. Cũ itaq ego dulci aqua
sa quadrupedia militẽ q refecissẽ me
castra in longũ stadiis. xxii. totidẽ q in
latu collocari uissi Quib ceh̾ter estrĩs
sus eẽt ad stagnũ qr unicũ in ułł regio¬
nib exat. Igitur int̾ ip̃a tentoria gere¬
elefanti ĩ media castroꝵ ꝑte colloca¬
bant᷑ ut aptiꝰ ꝯtineri possent si quis
nocturnus casus oriret᷑ pauor ue aut¬

Expanded text:
viculis. Quos cum dulces aquas percunctaviculis. Quos cum dulces aquas percunctaremur sua lingua ubi inveniri possent, ingens nos stagnum dulcissimae te tota ambulavimus siti et onere armorum confecti. Quibus necessitatibus illa quoque adiciebantur incommoda, quod tota nocte incursantibus leonibus ursisque, tigridibus pardis ac lyncibus pariter a nobis in silvis occurrebant. Tandem ad fere defecissemus, ad praedictum nobis stagnum pervenimus quod erat coronatum vetustissima abundantique silva, mille passus tamen patens. Cum ergo dulci aqua sa quadrupedia militum refecissem, castra in longum stadia viginti duo totidemque in latum collocari iussi. Quibus celeriter erectis regionibus erat. Igitur inter ipsa tentoria aggereelephanti in media castrorum parte collocabantur, ut aptius contineri possent, si quis nocturnus casu oriretur pavor tumul
Abbreviated transcription (Latin):
minis seqͣntes ad horã diei octauã ad
oppidũ ꝑuenimus qd̃ in medio ãne
⁊̃ insula ex hiis arundinib qͣs pau¬
lo ante scͥpsimus erat edificatũ. Pau¬
cos indoꝵ seminudos notauimꝰ hores
qͥ uisis nob̾ continuo int᷑ tectoꝵ suoꝵ
demonstrarẽt apparente nullo paucas
ĩ ciuitatẽ iaci sagittas imꝑaui ut si
uolũtate sua nollent ꝓcedere metu bel¬
li coacti exhib̾ent᷑. Tantomagis cũc¬
tis pp̃ timorẽ abditis diu appente
nemine ccͦ ͦ milites ex matedombus
nob̾ ꝯspecta ẽ. Maiores elefantoꝵ cor¬
porib ypotami int̾ ꝓfundos aquarũ
em̾si apparuert gurgites raptos q ĩ
u̾ticẽ crudeli pena flentib nobis ab¬
sumꝑsert̃. Iratus tũ ego ducib qͥ nos
ꝑ insidias deducebant. iubro exhiis
.c.l. ĩ flumẽ mitti. Quib ꝓpulsis natã¬
ad spem inde ꝯtingentis cibi cũ aꝑ
g̾eremꝰ iussi dato signo buccine ad it̾
militẽ aptari. Nuid enĩ mañe ĩ tali

Expanded text:
minis sequentes ad horam diei octavam ad minis sequentes ad horam diei octavam ad oppidum pervenimus quod in medio amne in insula ex his arundinibus quas paulo ante descripsimus, erat aedificatum, paucosque Indorum seminudos notavimus homines, qui visis nobis continuo intra tectorum suorum demonstrarent, apparente nullo paucas in civitatem deici sagittas imperavi, ut si voluntate sua nollent procedere, metu bellico acti exhiberentur. Tanto magis cunctis propter timorem abditis, diu apparente nemine ducentos milites ex Macedonibusnobis conspecta est. Maiores elephantorum corporibus hippotami inter profundos aquarum emersi apparuerunt gurgites raptosque in vertice crudeli poena viros flentibus nobis absumpserunt. Iratus tum ego ducibus qui nos in insidias deduxerant, iubeo ex his centum in flumen mitti. Quibus propulsis natanAd spem inde contingentis cibi cum appgereremus, iussi dato signo bucinae ad iter militem aptari. Quid enim manere in tali
Abbreviated transcription (Latin):
umq qui frum̃ta uehebant .iiͦ. armen¬
toꝵ uero adusũ cacnis cotidie ingẽs
numerus seq̃bat᷑. Ceterũ in equis et
mulis et camelis et elefantis aurea
queq frena luxus nõ parũ nob̃ ꝓmi¬
serant uictoriaꝵ s tunc insperata sici¬
ip̃a pecora uix se continie poterãt. Mi¬
lites quoq nunc framenta lambendo
nuns oleum gustando durã aliquo
mͦ differre sitim uł aufre conabant᷑
Widunꝰ ⁊̾ pleros ꝙ pudore emisso suã¬
sp̃am urinã uexatos ultimis ncc̃itatib
haurientes. Q res me duplicit̾ torsio
Primo de statu ex̾titus mag̾ quã de
eꝓprio meo sollicitus fui ꝑiculo. Iussitñ
ut armati seq̃rentur agniẽ. LLegẽ dixi
me in eñ aĩadu̾surũ qui nõ legittimiᷤ
indutus ĩsignib ĩ acie dep̾hensus ẽẽt
Qd̃ ip̃ quoq mirabãtur qͥd ita ubi
nullus apperet hostis necce eẽt ĩ tãta
siti armatis ingredi. Sed ego sciebã
ꝑ bestiosa secpentosaq loca nob̾ int̾ẽe¬
ac ne ĩprudentes cictuueniremꝰ ĩopi¬

Expanded text:
 quae frumenta vehebant, et armentorum ad usum carnis cotidianae ingens numerus sequebatur. Ceterum in equis et mulis et elephantis et camelis aurea quoque frena luxus non parvus nobis permiserat victoriarum. Sed tunc inasperata ipsa pecora vix se continere poterant. Milites quoque nunc ferramenta lambendo, nunc oleum gustando diram aliquo modo differre sitim vel auferre conabantur. Vidimus etiam plerosque pudore amisso suam urinam vexatos ultimis necessitatibus haurientes. Quae res me dupliciter torsit. Primo de statu exercitus magis quam de proprio meo sollicitus fui periculo; iussi tamen, ut armati agmen sequerentur; legem dixi me in eum animadversurum qui non legitimis indutus insignibus in acie deprehensus esset. Quod ipsi quoque mirabantur, quod ita, ubi nullus appareret hostis, necesse esset in tanta siti armatos ingredi. Sed ego sciebam per bestiosa serpentiosaque loca nobis iteac ne imprudentes circumveniremur nec inopi
Abbreviated transcription (Latin):
luenimꝰ nemora qui nos ad pugnã¬
lacessr̾e tẽptabant. Sed iactis sagntiᷤ
fugert iam deserta intrantib nolus
lota nichil dignũ spectado ab indis
um castra uicina adaquatõi poneremꝰ
Iam erecta cuncta tentoria erant largi¬
ꝙ ignes accensi cũ repente euti uenti
santa uis flantis exorta est ut om̃ia

Expanded text:
invenimus nemora, qui nos adlacessere temptabant et eiectis sagittis fugiebant. Iam deserta intrantibus nobis loca nihil dignum spectaculo ab Indis um castra vicina aquationi poneremus. Atque cuncta erecta tentoria erant largique ignes accensi, cum repente Euri venti tanta vis flantis exorta est, ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
norare me qͥd fac̾et alexand̾ cũ eem̃
gͤgauꝰ ⁊ macedonici nles ex̃citus
nã quã ut regi alexandro darẽ pre
in cãstra et añqmͣ leg̾em et postqͣm
legi epłam magno tisu sũ dissolutꝰ
Quiꝰ tibi ⁊ mni mee sororib q meis
ut suꝑbiã inclinatã q barbari te

Expanded text:
Alexander, cum essem gregarius ex Macedonico miles exercitu. am quam regi Alexandro darem; polin castra et antequam legerem et postquam legi epistolam, magno risu sum dissolutus. Cuius tibi et matri meae sororibusque meis, u
Abbreviated transcription (Latin):
ualde inceprtũ ẽe me maiorẽ ip̃is uel¬
le uidĩ ultraq potentiã mortaliũ sa¬
cra p̾terire uelle uestigia. Quib m̾ito
honoratis collaudatis ꝙ sinistrã ꝑte
in die ꝑscrutari institiu ne qͥd mͥ mi
notis sb̃ traheret᷑ locis poro rege nõ a¬
tractante nẽ abdita teg̾e uideret᷑ reg¬
ꝑ quã cũ trarsitũ pararemꝰ belua no

Expanded text:
maiorem me ipsis velle videri quam in patientia mortalium sacra praeterire vestigia. Quibus honoratis collaudatisque sinistram partem Indiae scrutari institui, ne quid mihi in ignotis subtraheretur locis, Poro rege non detrectante, ne qua abdita celare videretur regPer quam cum transire temptaremus, belua no
Abbreviated transcription (Latin):
misi. Mox contuli cũ indis manũ su¬
peratis ꝙ hiis ira ut uolelã erepta ar-¬
mis poro regna restitui. Nui ut ei su¬
perato honor datus est mͥ thesauros
suos manifestauit quos ẽẽ ignorabã
Ex quib me et comites meos ⁊ uni¬
uersũ dicauit ex̾citũ. Eis q ẽ amicus
ex hoste macedonesꝙ ⁊ me ad ħcuł
lib̾i q trophea deduxit. In orientis ã
ult̾ĩs horis aurea utroꝵ ꝙ deoꝵ cons¬
tituta erant simulachra q̃ an solida
eeñt ego scire cupiens oĩa iussi ꝑfo¬
rari. Et rursũ cũ uiderẽ solida simi¬
li metallo cõpleui. liberũ q ⁊ hculem
elcĩs uictimis cõplacam. Ultra dem̃
ꝓgressuri si qͥd memorabile c̾neremꝰ
nichil p̾ter desertos ad occeanũ cam¬
pos filuas q ac montes audiuimꝰ
in quib elefanti et serpentes ẽẽ di¬
cebantur ꝑgebam tunc ad mare. na

Expanded text:
s. Mox contuli cum Indis manum superatisque his ita ut volebam erepta armis regna Poro restitui. Qui, ut ei insperatus honor donatus est, mihi thesauros suos manifestavit quos ignorabam; ex quibus me et comites meos et universum ditavit exercitum factusque amicus ex hoste Macedonibus in Herculis Liberique trophea deduxit. In orientis autem ultimis oris aurea utraque deorum constituerat simulacra. Quae an solida essent ego scire cupiens, omnia perforavi et id ipsum ut vidi solida, simili metallo complevi, Liberumque et Herculem deiectis victimis placavi. Vltra deinde progressuri, si quid memorabile cerneremus, nihil praeter desertos in oceano campos silvasque ac montes audivimus, in quibus esse elephanti et serpentes dicebantur. Pergebam ad mare ta
Abbreviated transcription (Latin):
q respuer̃t. Multatũ ignib usta sũt
multa sese in stagnũ recepert Iam
nos in iuigilus inquietos uͣ. noctis
hora buccna admoneliat ad quiescẽ¬
dũ. Sed affuere albi leones taurorũ
ꝯꝑandi magnitudĩ ꝯ ingenti murm᷑e
ꝯtussis t̾uicib stantib alte iubis in
modũ fulminũ in nos impetũ faci¬
unt exceptiq uenabulis ruunt. Tã¬
tus repentinꝰ oriebat᷑ tumultus cu¬
mulante ceca nocte ut om̃s atconiti
horrentib ualde metuendi mixti ma¬
culosis lintib tigrib q et horribilib
miscebant᷑ p̃lia. nulli iam pesti hee ꝯ¬
columbaꝵ corꝑib equales. mora wl¬
tus q nr̃os inferebãt᷑ͣ hñtes dentes
ĩ morẽ hoim quib uultus artus ꝙ¬
militũ uuln̾abant Una p̃t̾ea noui
gn̾̃is bestia maior elefantino appa¬
qm̃ uidi appellare dentẽ tẏrannũ so¬
liti st̃ equo simile caput gerẽs atri
coloris.⁊ hec potata aqua intuens
castra ĩ nos subito impetũ dedit ig¬

Expanded text:
puebant: multa ignibus usta, multa se in stagnum receperunt. Iam nos vigiliis inquietos quinta noctis hora bucina admonebat quiescendum. Sed affuere albi leones taurorum comparandi magnitudinibus: cum ingenti murmure concussis cervicibus, stantibus alte iubis in modum fulminum in nos impetum faciunt exceptique venabulis ruunt. Tantus repentinus oriebatur tumultus cumulante caeca nocte; nec minus horrentibus metuendi, mixti maculosis lyncibus tigridibusque et horribilibus miscebant proelia nulli iam pesti columbinis corporibus aequales in ora vultusque nostros ferebatur, habentes dentes in morem hominum quibus artus militum violabant. Vna praeterea novi generis bestia maior elephanto afquam Indi appellare dentityrannum soliti sunt, equo simile caput gerens atri coloris. Haec potata aqua intuens castra in nos subito impetum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ip̃e cepi militib ꝙ caꝑe imꝑaui ac¬
censis lampadib aureis admodũ du¬
obus milib. Igit᷑ ad pͥmos radiãtis¬
lune ortus subito arrelis caudaꝵ a¬
culeis a pascualib indiciis scorpioneᷤ
ꝯsuetã petentes ad aquatõm. ad cas¬
dam uero rubentib scamis erant q̃¬
dã nigͥ uel candidi coloris quedam
auri fulgori cõsimi les inspiccebãt᷑
Sibilabat tota regio nõ paruũ no¬
lus inferens metũ. Sed frontẽ cas¬
troꝵ densau̾amꝰ clipeis ⁊ ĩ manilii
longas habebamꝰ hastas. Quaꝵ acu¬
tissimis spiculis malas bestias ꝯfi¬
gebamꝰ et ignib plures aliqñ neca¬
bamꝰ. N̾ res nos ꝓpe duas horas ⁊̃ eo
oꝑe sollicitos tenuit.P otata aqua mi
pecierũt. Cũq ad horã noctis t̾ciam
quiẽ binoꝵ t̾noꝵq capitum cristati
serpentes inditio follumpnaꝵ gros¬
ad potandã aꝙͣ ex uitinis montiũ spe¬
luncis ꝓcessere orib scamis ꝙ siuis hu¬
mũ atterentes. Quoꝵ pectora erecta cũ

Expanded text:
bum et ipse cepi et militibus capere imperavi accensis lampadibus aureis admodum duobus milibus, cum ad primos lunae radiantis ortus subito erectis caudarum aculeis a pascualibus Indici scorpiones consuetam petentes aquationem ad casnam quaedam rubentibus squamis erant, quaedam nigri et candidi coloris, quaedam auri fulgori similes inspiciebantur – sibilabat tota regio – non parvum nobis inferentes metum; sed frontem castrorum densabamus clipeis et in manibus longas habebamus hastas, quarum acutissimis spiculis malas pestes configebamus et ignibus plures aliquando necabamus. Quae res nos prope duas horas in eo opere sollicitos tenuit. Potata aqua minpetierunt, cum ad horam noctis tertiam quiem binorum ternorumque capitum cristati serpentes Indici columnarum grosad potandum aquam ex vicinis montium speluncis processere oribus squamisque suis humum atterentes; quorum pectora erecta cum
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ. Cũ quib mures unditi in castra
ꝑgebant uulpib similes. Quaꝵ mor¬
su uulnerata quadrupedia staum ex¬
spiraliant. Ihõibus idem morsus non
usq ad interitũ nocebat. Appropinqͣn¬
te suce nicticoraces uenere aues wlti¬
b similes corꝑe ĩmanitate uero eoᷤ su¬
pantes colore fuluo rostris acutissĩs¬
pedib nigris. totam itaq stagni cõ¬
pleu̾e riꝑam nullã nob̾ ꝑnitiem ĩfe¬
rentes s solitos pisces cũm unguib¬
abig̾e ausi eram᷑. Ad ultimũ uero cõ

Expanded text:
narum, cum quibus mures Indici in castra pergebant vulpibus similes, quorum morsu vulnerata quadrupedia statim exspirabant; hominibus idem morsus non usque ad interitum nocebant. Appropinquante luce nocticoraces venere aves vulturibus similes, corporum immanitate superabant, colore fulvo, rostro pedibusque nigris. Totam stagni complevere ripam non nobis perniciem ferentes, sed solitos pisces consuabigere aus
Abbreviated transcription (Latin):
ne repenti ad nothi uenti spiramina tẽ¬
ris noua conspirare bella cognou̾am.¬
Sed militib meis ingentes erant aĩ¬
quippe quili ⁊ sensus uictoriaꝵ suppe¬
sunis locis munitũ uix tandem iter
calcauim᷑ et ad loca bracmanoꝵ au¬
rodiuitiis q opulenta ꝑuenimꝰ. BBe¬
nignis q excepti cõmeatib cũ ꝑsaꝵ¬
do bello castra. xxͣ. dies statui Otio fc̃o
lam nõ ut hostis dedit potestatẽ tu¬
piens ꝙ me nosse et milites meos sb̾¬
uide comitantes int̾rogabat ubi ego
ẽem uł quid agerẽ. Nui cũ incertares
militari deposito ꝙ meo cultu ꝑueni ĩ
castra eiꝰ qͣsi uini et carnis quiddã ẽp¬
sciscitans me interrogauit qͥd face¬
ret alexand̾ an cuius eet etatis. Quẽ
ludens mendatõ temꝑis tanꝙͣ hõ
senior in quã dux ñr in taberniacło
accenso igne calore reficit᷑. Tũt gau¬
dio alat̾ qr cũ decrepito sese ẽẽt p̾lũ
cõmissurus cũ eẽt iuuenis erate ela¬
gͣͦ. Cur inquit nõ respicit etatẽ su

Expanded text:
narum repente ad Noti venti spiracula tetviris nova conspirari bella cognoveram. Militibus meis ingentes erant animi, quibus et census victoriarum suppesimis locis munitum vix tandem iter calcavimus et in loca Bactrianorum auro divitiisque opulenta pervenimus; benigneque excepti a commeantibus, cum Persdo bello castra viginti dies statui otio facto. lam non ut hostis dedit potestatem, cupidusque me nosse milites meos subinde commeantes interrogabat ubi ego essem quidve agerem. Qui cum incerta resmilitari positoque meo cultu perveni in castra ut vini et carnis quidam empciscitans me interrogabat quid faceret Alexander aut cuius esset aetatis. Quem ludens mendacio temporis “Tamquam homo senior” inquam “dux noster in tabernaculo se accenso igni calefacit.” Tum ille gaudio alacer, quia cum decrepito sene esset proelium commissurus, cum esset ipse iuvenis, elauit “non respicit aetatem su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ obiectis ut sic mag̃ obligaret᷑ ar¬
chieĩt ad executõm regie uolũtatis.
directi st̃ gͥ duo comites ad archiep̃m
postulatas inducias ex ꝑte regis defe
dito ait archiep̃s se in mãdatis nõ de¬
disse nͨ id qd regi suggestũ fu̾at ratũ
hñs s die seq̃nti deo auctore se uẽtu¬
rũ et sicut datũ fu̾it desuꝑ rñsurum.
Erubuit gͦ londonien dum uideret se ĩ¬
cidisse in laqueũ quẽ texuit ad parrẽ
suũ decipiendũ. Soluto ĩꝙ cõcilio ea

Expanded text:
super objectis, ut sic magis obligaretur arsuper objectis, ut sic magis obligaretur archiepiscopus ad exsecutionem regiae voluntatis. Directi sunt igitur duo comites ad archiepiscopum postulatas ex parte regis deferdito, ait archiepiscopus se id in mandatis non dedisse, neque id, quod regi suggestum fuerat, ratum habere; sed die sequenti, Deo auctore se venturum et sicut datum fuerit desuper, responsurum. Erubuit ergo Londoniensis, dum videret se incidisse in laqueum quem jecerat ad patrem suum decipiendum. Soluto itaque concilio ea
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ecc̃e. Reuera tẽptat uos des. Que
meriti fuit olim ep̃is in suo sangine
quidẽ deo teste affmo nõ ẽẽ nobus tuti
a forͣ illa recede̾ qmͣ a scĩs patxib nr̃i
accepimꝰ. Hiis itaq gestis seder̃t aliꝙͣ¬
diu sub silentio. nec erat aliqͥs qͥ hiis
aliqͥd obic̾et. Et arte quesita ut pat̾et
eis exitus indusi enĩ erãt. Uolo inquit
dñs cantuar̾ loqui cũ duob comitib
qui cũ rege sunt quos et noĩauit. Uo¬
cati illi aꝑto hostio introier̃t ꝓperant᷑
credentes aliꝙͦ audire qd̃ regiã saua¬
ret uoluntatẽ. Astantib hiis ait arch
ep̃c. Suꝑ hiis de quib nos dñs rex
conuenit contulimꝰ et qr non habemꝰ
ad p̾sens eos quili ip̃a res magis in¬
notuit. ideo usq in crastinũ petimus
inducias tunt responsuri sicut d̾s no¬
bis inspirau̾it. Ad ħ regi defe̾nda mis
gotiũ dicens q regi archiep̃m apud
eũ postulare indutias ad p̃paranda ĩ¬
strum̃ta qͣi statuta die r̃õnem reddit᷑s

Expanded text:
tur. Revera tentat vos Deus. Quaeso meriti fuit olim episcopis, in suo sanguinequidem, Deo teste, affirmo, non esse nobis tutum a forma illa recedere, quam a sanctis patribus nostris  His ita gestis, sederunt aliquandiu sub silentio: nec erat qui amplius his aliquid adjiceret. Et arte quaesita ut pateret eis exitus, inclusi enim erant; « Volo, inquit dominus Cantuariensis, loqui cum duobus comitibus, qui cum rege sunt. » Quos et nominavit. Vocati illi apertis ostiis introierunt properanter, credentes aliquid audire, quod regiam satiaret voluntatem. Astantibus her his, de quibus nos dominus rex convenit, contulimus. Et quia non habemus ad praesens eos, quibus res ipsa magis innotuit, ideo usque in crastinum petimus inducias, tunc responsuri, sicut Deus nobis inspiraverit. » Ad haec regi deferenda missigotium, dicens regi archiepiscopum apud eum postulare inducias ad praeparanda instrumenta, quasi statuto die rationem redditurus
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ uocatis dispensatõm tociꝰ ecc̃e xp̃i
est dispendiũ. Neb uocabula seriuant
nõ cum reb putantur uocabula. Nd̃
aũ dicitis malicie tpris multa fore in¬
dulgenda assentio c̾te. Sed non ob id

Expanded text:
Quid vocatis dispensationem, totius Ecclesiae Quid vocatis dispensationem, totius Ecclesiae Christi dispendium? Rebus vocabula serviant; non cum rebus pervertantur vocabula. Quod autem dicitis, malitiae temporis multa fore indulgenda; assentior certe, sed non ob id
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ totã anglicanã ecc̃am ĩ euitabili
discrunini exponere. Wygornieñ ep̃c
rogerꝰ tequisitꝰ et ip̃e quid iñ sentiret
ita tp̃rauit responsũ. ut ⁊̃ negãdo pa¬
lam ostend̾et qͥd animi h̾eret. Nullũ
ait in hac ꝑte dabo consiliũ qr si dix̾ci
a deo susceptã aĩaꝵ curã ad regiam
uoluntatẽ et ꝯminatõm oportere re¬
linqui contra conscĩam meã et in ca¬
pitis mei ꝯdempnatõm loq̃ret᷑ os me¬
um. Si censeã regi resistendũ ecce qͥ
siui st̃ audiunt ꝑ quos id ip̃m inno¬
tesceret regi statimq eicerer extͣ sy¬
nagogã et eẽt sors mea decet̾o cũ pu¬
blicis hostili et ꝯdempnatis. Ido nec
hoc dico nec illud consula. Hec dice
⁊elo domus dei succẽsus Uideo inquit
uos ur̃as inħtias sub sp̃e sustinentie
consolari et dispensatõis nr̃e p̃textu
sponse xͥ libertatẽ suffocari. Et quis
uos fascinauit o insensati pontifices
Iͥ ꝑdenti uocabulo dispensatõis ma¬
nifestã iniquitatẽ ur̃am contegitis

Expanded text:
quam totam Anglicanam Ecclesiam inevitabili discrimini exponere. » Wigorniensis episcopus Rogerius requisitus et ipse quid inde sentiret, ita temperavit responsum, ut et negando palam faceret quid animi haberet. « Nullum, ait, in hac parte dabo consilium, quia si dixero a Deo susceptam animarum curam ad regiam voluntatem et comminationem oportere relinqui, contra conscientiam meam et in capitis mei condemnationem loquetur os meum. Si sentiam regi resistendum, ecce qui sui sunt, audiunt per quos id ipsum innotescit regi, statimque ejiciar extra synagogam, et erit sors mea de caetero cum publicis hostibus, et condemnatis. Idcirco nec hoc dico, nec illud consulo. » His zelo domus Dei succensus: « Video, inquit, vos vestras mertias sub specie sustinentiae consolari, et dispensationis vestrae praetextu, sponsae Christi libertatem suffocari. Et quis vos fascinavit, o insensati pontifices? Quid prudenti vocabulo dispensationis manifestam iniquitatem vestram contegitis?
Abbreviated transcription (Latin):
canonũ anͣctas płimũ subtraliendũ ẽ
seueritati ut in eo ꝓficiat dispensatio
qd̾ posset destruere seua correptio. Cẽseo
gͦ cedendũ regie uolũtati sed ad tẽpus
ne p̃proꝑe procedamꝰ id statuere unde se¬
istius et sanguinẽ requiti. Necessariũ
aut uite cedendũ. Quis sͥ fructus de
archiep̃atu ꝓueniet. si ꝓinde uite ces¬
Et si possemꝰ subdissiłatõis umbra
huiꝰ tempestatis impetũ ꝑtransire ille

Expanded text:
canonum auctoritas, plurimum subtrahendum est severitati, ut in eo perficiat dispensatio, quod posset destruere severa correctio. Censeo igitur cedendum regiae voluntati, sed ad tempus, ne praepropere procedamus id statuere, unde seistius et sanguinem quaeri, et necessario aut vitae cedendum. Quis ergo fructus de archiepiscopatu proveniet, si proinde vitae ceset si possimus sub dissimulationis umbra hujus tempestatis impetum pertransire ill
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cerco lĩs thomas coronatõnem
fcãm sic ꝑ nũtios suos qͣtenus pax ꝓ¬
cesserit et in quib finili stet̾it et de co¬
ronatõe fc̃a romano põtifici totũ et
u̾bo et scͥpto intimauit humilume ⁊
lacrimabilit̾ supplicãs. ut uł nunt se
excureret excussoꝵ filiꝰ et ĩ falscs fr̃es
maxĩe insurg̾et qui in lesiorẽ pr̃is
sui pp̃ ipos exiliũ et ꝑscriptõm susti
tns gressores. Uir aute̾ apłicꝰ audiẽs
uniũsa et q̃ et qͣlit̾ fu̾ant gesta et ĩ
regem et in ep̃os uehement᷑ motus ẽ
et archi p̾suli multo plus qmͣ pͥus pa¬
terno cõpassus est affcũ. Solucitauit
et eũ rex francoꝵ ĩ uͥtute amoris ⁊ sb̾
impensi ꝓtestatõm obsequii ne ulte¬
rius dilatões frustratorias ꝓrogar
sicut regnũ fraticoꝵ diligeliat et ho¬
sedem apłicã peciit. et a romano pon¬
tifice impetrauit ut rex angloꝵ om̃i
appellatone cessante subic̾et᷑ anathe¬
mati et regnũ interdc̃o nͥ cantuat̾¬

Expanded text:
 certo sanctus Thomas coronationem factam sic, per nuntios suos, quatenus pax processerit, et in quibus finibus steterit, et de coronatione facta, Romano pontifici totum et verbo et scripto intimavit, humillime et lacrymabiliter supplicans, ut vel nunc se excuteret excussorum filius, et in falsos fratres maxime insurgeret, qui tanta laesione patris sui, propter ipsos exsilium et proscriptionem sustintransgressores. Vir autem apostolicus audiens universa, et quae et qualiter fuerant gesta, et in regem et in episcopos vehementer motus est, et archipraesuli multo plus quam prius paterno compassus est affectu. Sollicitavit etiam eum rex Francorum in virtute amoris, et sub impensi protestatione obsequii, ne ulterius dilationes frustratorias prorogaret, sicut regnum Francorum diligebat, et hosedem apostolicam petiit, et a Romano pontifice impetravit, ut rex Anglorum, omni appellatione cessante, subjiceretur anathemati, et regnum interdicto, nisi Cantua
Abbreviated transcription (Latin):
ret accidit iuniores stare et eoꝵ unũ
et oblitus exilii. Quo uiso inquit unꝰ.
culpã ip̃o tpr̃e potuit diluere. Uerũ¬
qm ꝑ crebros ⁊ ꝓsundos mar̃ iactꝰ fa¬
tigatus erat ut pote ĩ modica scapha
transuectus dui pedes ire nõ potuit
Uñ pꝰ modicũ it̃ reclinauit se in t̾rã
ñ ualens ꝓcedere. et dixit fr̾ib qui cũ
eo erant. Huic nõ recedã nͥ uehar a
uob̾ aut q̃ratis mͥ uecturã. Et q̃siert̃
ei iumentũ ꝓ uno argenteo.
cirta collũ h̾ebat. et posuer̃t uestim̃ta
sua supra dorsũ et eũ desuꝑ sed̾e fecer̃t.

Expanded text:
r accidit juniores stare et eorum aliet oblitus exsilii. Quo viso inquit unus: « culpam ipso tempore potuit diluere. Ve crebros et profundos maris jactus fatigatus erat, utpote in modica scapha transvectus, diu pedes ire non potuit. Unde post modicum iter reclinavit in terra, non valens procedere, et dixit fratribus qui cum eo erant: « Hinc non recedam nisi vehar a vobis aut quaeratis mihi vecturam. » Et quaesierunt ei jumentum pro uno argenteo: circa collum habebat. Et posuerunt vestimenta sua supra dorsum, et eum desuper sedere fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aiaꝵ qui fuit t̾cia feria et qͥntꝰ deci
nius ab illa t̾cia feria et ab illo die mͣr¬
tis su quo apud norhantoniã pugna¬
rat id bestias. Nocte parũ añ diem ĩ sca
in bolonia ꝑ unã leucã distans a portu
sui dicit᷑ graueningħ. Et uir dei pedes
tus alba ueste et monachi capa suꝑ
scapulas posita ĩ tẽpestate et plumia
et luto ñ ex solito it̾ ꝑagens. Magni

Expanded text:
arum qui fuit tertia feria, quintus decimus dies ab illa tertia feria, ab illo die Martis, quo apud Northamptune pugnarat ad bestias, nocte parum ante diem absquein Bolonia, per unam leugam distans a portu qui dicitur Graveninges. Et ivit vir Dei pedeste alba et monachili cappa super scapulas posita, in tempestate, pluvia et luto, non ex solito, iter peragi
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ Si domꝰ sue curã lm̃ agit puidẽs
ẽ si seruientes sͥ fraudare nõ norut fi¬
delis ẽ. Si peccantib libent̾ ꝑcit piꝰ est
Siafflictis cõpatit᷑ misericors ẽ. Si ib̾¬
iectos si pͥmendo s iuuando regit hũil
ẽ. S fortassis int̾ragas uͥ ista domꝰ dei
q̃renda sit uͥ inueniri possit. domꝰ dei
totꝰ est mũdꝰ. domꝰ dei etc̃a catholica ẽ
Domꝰ dei etiã ẽ q̃lib fideł aĩa. S ed alr¬

Expanded text:
nus est. Si domus suae curam bene agit, prudens est. Si servientes sibi fraudare non novit, fidelis est. Si peccantibus libenter parcit, pius est. Si afflictis compatitur, misericors est. Si subjectos non premendo, sed juvando regit, humilis est. Sed fortassis interrogas ubi ista domus Dei quaerenda sit, ubi inveniri possit? Domus Dei totus est mundus, domus Dei Ecclesia catholica est, domus Dei etiam est quaelibet fidelis anima. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Postmodũ tria castra mimitissĩa
et que in expugnabilia ẽe iudeliant᷑
ip̃emet lorita indutus et galea cum
cepit. Sed et garũnam cũ manu mi¬
litari transiit supͣ hostes. Cõfirma¬
ta gͥ in regis obsequiũ tota illa pro
Qualit̾ se habuit in guetra

Expanded text:
sit. Et postea tria castra munitissima, et quae inexpugnabilia videbantur, ipsemet lorica indutus et galea, cum cepit. Sed et Garunnam cum militari manu transiit supra hostes; confirmataque in regis obsequium tota illa provliter se habuit in guerra
Abbreviated transcription (Latin):
N ex̾cita et obsidione tholose
ubi tota anglia nõrmãnia. aqͥtana
andegauia. britarinia scotia. ĩ p̾sidiũ
regis anglie militatẽ manũ et forti¬
tudine̾ bellicã emisit cãclłs de ꝓpͥa fa¬

Expanded text:
n exercitu et obsidione Tolosae, ubi tota Anglia, Normannia, Aquitania, Andegavis, Britannia, Scotia, in praesidium regis Angliae, militarem manum, et fortitudinem bellicam emisit; cancellarius de pr
Abbreviated transcription (Latin):
in anglia de reditu archip̾suł diceret᷑.
Et responderũt hoc quidẽ fore gratũ
ualde et toti t̾re acceptũ Uerũ unus
archipresulẽ et suois mox ut applicue¬
rũt manꝰ iniciant. Cõmota est si quid̃
t̾ra et exasꝑata adu̾sũ uos et p̾sertĩ
regis fideles eo ꝙ in aduentu ur̃o ter¬

Expanded text:
in Anglia de reditu archipraesulis diceretur. Et responderunt, hoc quidem fore gratum valde et toti terrae acceptum. Verum unus archipraesulem et suos mox cum applicuerint injiciant manus. Commota est siquidem terra, exasperata adversum vos, et praesertim regis fideles eo quod in primo
Abbreviated transcription (Latin):
deambulans archieĩt ĩ lutore maris
cũ sius dũ qualitatẽ elem̃toꝵ sicut
transfretaturis moris est cõsideraret
nlonẽ ꝙdã bolonie decanũ adueni¬
entẽ ꝓspexit. Q tanꝙͣ ad naulũ exi¬
gendũ ꝓperantẽ subridendo pͥor ĩ sa¬
lutatõe occupauit. Nõ inquit milo
ad naulũ exigendũ sed ad manda¬
tũ dife̾ndũ festinamꝰ. Hoc mandat tͥ¬
dñs m̃s comes bolonieñ. ꝓinde t. Pa¬
rati st̃ qui q̃tunt aĩam tuã portꝰ tñs¬
marinos obsidentes ut exeuntẽ a na¬
ui rapiant et trucidant uel in uincu¬
la conitiant. Cui archiẽpt. Crede fili nͨ
si mẽbratĩ discerpendus sur: ab ĩcep¬
to itinere desifterẽ. Nõ metus nõ uis
nõ truciatus degenerẽ reuocabit ulteriꝰ
Sufficiat dñicum gregẽ pastoris ab
sentiã luxisse septenem. Ianc uero ex¬
tremã petitõnem a meis optinere uotiᷤ
om̃ib exposco. Nichil est enĩ qd̃ magis
hominib debeat᷑ͣ qmͣ ut suprema uo¬
luntas postqm aliuid uelle nõ possũt

Expanded text:
deambulans archiepiscopus in littore maris cum suis, dum qualitatem elementorum, sicut transfretaturis moris est, consideraret, Milonem quemdam Boloniae decanum advenientem prospexit. Quem tanquam ad naulum exigendum properantem subridendo prior occupavit. Et inquit Milo: « Non ad naulum exigendum, sed ad mandatum deferendum festinamus. Haec tibi mandat dominus meus comes Boloniensis: provide tibi. Parati sunt qui quaerunt animam tuam, portus transmarinos obsidentes, ut exeuntem te a navi rapiant et trucident, vel in vincula conjiciant. » Cui archiepiscopus: « Crede, fili, nec si membratim decerpendus sim, ab incoepto itinere desisterem. Non metus, non vis, non cruciatus de caetero revocabit ulterius. Sufficiat Dominicum gregem pastoris sui absentiam luxisse septennem. Hanc vero extremam petitionem a meis obtinere votis omnibus exposco, nihil est enim quod magis hominibus debeatur, quam ut suprema voluntas, postquam aliud velle non possint,