comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rerum ⁊ sensuum. aͣntũ qͥd̾ humane fragilitati fas ẽ. ñ ascẽ¬
soriis gͣdibꝰ s inopinatis excessibꝰ auolare int̾dum ꝯtemplando
ad ula sublimia ꝯsueuit. Ad hoc ultimũ genꝰ illos ꝑtiñe reor
excessus pauli. ẽ xcessus. non ascensus. Nam raptum potiꝰ fuisse
quã ascendisse ip̃e se ꝑhibet. Iñ ẽ. qd̾ dicebat. Siue mente ex¬
cedmꝰ d̾o. Porro ħta ita contingunt. cum cumsid̾at̾o isi
in loco ꝑeg̾natõnis siue uirtutis studio ⁊ adiutorio gr̃e fc̃a
suꝑior: sensualitatẽ aut p̃mit ne insolescat. aut cogit ne eua¬
get᷑ aut fugit ne inqͥnet In pͥmo potentior in scd̾o libior in
ccis purior. puritatis siquid̾. ⁊ alactatis parit̾ animał fit ile uo

Expanded text:
rerum et sensuum, quantum quidem humanae fragilitati fas est, non ascenrerum et sensuum, quantum quidem humanae fragilitati fas est, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis excessibus, avolare interdum contemplando ad illa sublimia consuevit. Ad hoc ultimum genus illos pertinere reor excessus Pauli. Excessus, non ascensus: nam raptum potius fuisse, quam ascendisse ipse se perhibet . Inde est quod dicebat: Sive mente excedimus, Deo . Porro haec tria ita contingunt, cum consideratio, etsi in loco peregrinationis suae, virtutis studio, et adjutorio gratiae facta superior, sensualitatem aut premit ne insolescat, aut cogit ne evagetur, aut fugit ne inquinet. In primo potentior, in secundo liberior, in tertio purior. Puritatis siquidem et alacritatis pariter alis fit ille vo
Abbreviated transcription (Latin):
quisq euaserit in lib̾tatem filioꝵ d̾i. Hempe erunt hi om̃s
docibiles d̾i: ⁊ nulla int̾ueniente creatura solo beati d̾o. Repa¬
łasse erit hoc: exisse depatͥa corporum in regionem sp̃num
ualł ẽ. ⁊ ualł lacͥmarũ: in qua sensualitas regnat. ⁊ consid̾atõ
coͣnsulat. In qua lib̾e qnid̃ ⁊ pocestatiue se exerit sensus corporeꝰ.:
na indiget: & felix scd̃m tẽpꝰiuator qui ciuium bñficium
sine qͦ transire non poc̾ inobsequium ꝯũtẽ potuit: utens nõ fru¬
ens urgens non petens exactor non supplex. Magnus ille qͥ usũ¬
sensuũ qͣsoam ueluti ciuiũ opes expend̾e satagit dispensando
in suã ⁊ multoꝵ̾ salutẽ. Nec ille minor qͥ hunc ÷ͥ gͣdum ad illa
inuisibilia philo sophando consticuit. nͥ qd̾ hoc dultiꝰ. illd̃ uciliꝰ
hoc feliciꝰ uid̾ fortiꝰ eẽ. ꝯstat. At omniũ maximꝰ qͥ sp̃to ip̃o usu

Expanded text:
quisque evaserit in libertatem filiorum Dei. Nempe erunt hi omnes quisque evaserit in libertatem filiorum Dei. Nempe erunt hi omnes docibiles Dei , et nulla interveniente creatura, solo beati Deo. Repatriasse erit hoc, exisse de patria corporum in regionem spirituvallis est lacrymarum, in qua sensualitas regnat, et consideratio exsulat: in qua libere quidem et potestative se exserit sensus corporeus, na indiget? Et felix secundum tempus viator, qui civium beneficium, sine quo transire non potest, in obsequium convertere potuit, utens, non fruens; urgens, non petens; exactor, non supplex. CAPUT II. Assensuum, quasdam veluti civium opes, expendere satagit, dispensando 446 in suam et multorum salutem. Nec ille minor qui hunc sibi gradum ad illa invisibilia philosophando constituit: nisi quod hoc dulcius, illud utilius; hoc felicius, illud fortius esse constat. At omnium maximus, qui spreto ipso usu
Abbreviated transcription (Latin):
cines non egent s exiles qd indit ip̃e huiꝰ sentencie auctor. aui
cum dic̃et rnuisibilia ꝑ insibilia ꝯspici: signant̃ posuit acrea¬
tura mimei. et ue̾ quid opꝰ scał tenenti iam soluim: Creata
celi illa ẽ: p̃sto habens ꝑ qd̾ potiꝰ ista intueatur. uidet ũbrat
& in u̾bo facta ꝑ ubimi: nec opꝰ ht̃ ex his que facta sunt factor¬
is noticiam mendicare. Neq enim ut uł ip̃a noũit ad ip̃a descẽ¬
dit. q̃ ibi illa uidet uͥ longe meliꝰ sunt. quã in se ip̃is. unde nec
medium requirit ad ea corꝑis sensũ. sensus ip̃a s̃: se ip̃m sentien
Optimũ uidendi genus si mlliꝰ egueris: ad om̃e qd̾ libuerit tẽ
to istd̃ ⁊ minꝰ lib̾um. Qͥd qd̾ ⁊ inferioribꝰ eges: nonne p̃pꝰterum
hoc ⁊ indignum: Plane suꝑioꝵ quedã miuria ẽ: inferioꝵ̾ oꝑam
desid̾are. N qͣ iniuria nenio hominũ ꝑfecte uendicabit᷑ c: nͥ cũ

Expanded text:
cives non egent, sed exsules. Quod vidit ipse hujus sententiae auctor, qui cives non egent, sed exsules. Quod vidit ipse hujus sententiae auctor, qui cum diceret invisibilia per visibilia conspici, signanter posuit, a creatura mundi . Et vere quid opus scalis tenenti jam solium? Creatura coeli illa est, praesto habens per quod potius ista intueatur. Videt Verbum, et in Verbo facta per Verbum. Nec opus habet ex his quae facta sunt, Factoris notitiam mendicare. Neque enim ut vel ipsa noverit, ad ipsa descendit, quae ibi illa videt, ubi longe melius sunt quam in se ipsis. Unde nec medium requirit ad ea corporis sensum: sensus ipsa sibi, se ipsa sentiens. Optimum videndi genus, si nullius egueris, ad omne quod libuerit  ato istud, et minus liberum. 2. Quid, quod et inferioribus eges? nonne praeposterum hoc et indignum? Plane superiorum quaedam injuria est, inferiorum operam desiderare: a qua injuria nemo hominum perfecte vindicabitur, nisi cum
Abbreviated transcription (Latin):
sbri suꝑiores ⁊ si de consid̾atõne inscͥbant᷑. płimũ tñ hñt ac
tionis ad mixtum. dum res aliquas non consid̾andas tm̃. s agendaᷤᷤ
docent uł monent. at qui in manibꝰ mͦ ẽ. sola. in consid̾atõne uer¬
sabit᷑. Que enĩ supͣ st̃. id quidem instat: actu non indigent. s in¬
spectu. ñ÷ qd̾ in eis accites que uno modo semꝑ sunt ⁊ met̾nũ.
porro aliqͣ ⁊ ab et̾no. Et hoc uelim sollert̾ adũtas uir sagacisime
eugeni. qr totiens ꝑegͥnat᷑ ꝯsid̾atõ tua auotiens ab ilł rebꝰ ao ista
deflectitur inferiora. ⁊ uisibilia. siue intuenda ad noticiam
sine appetenda ad usum. siue ꝓ officio disponenda. uł actitanda:
sitũ ita ñsatur in his. ut ꝑ hec illa requirat. aut ꝓcul exulat.
Sic consizare uł repatͥare: appiare ẽ. Sublimio̾r iste p̃sentiũ.
ac dignior usus rerum: cum iusta sapientiam pauli inuisibi¬
lia di ꝑea aue facta sunt intellecta ꝯspiciunt᷑. Sane hac scala

Expanded text:
bri superiores, etsi de consideratione inscribantur, plurimum tamen habent actionis admistum dum res aliquas non considerandas tantum, sed agendas docent vel monent. At qui in manibus modo est, sola in consideratione versabitur. Quae enim supra sunt id quidem instat actu non indigent, sed inspectu. Non est quod in eis actites, quae uno modo semper sunt, et in aeternum; porro aliqua et ab aeterno. Et hoc velim solerter advertas, vir sagacissime Eugeni, quia toties peregrinatur consideratio tua, quoties ab illis rebus ad ista deflectitur inferiora et visibilia, sive intuenda ad notitiam, sive appetenda ad usum, sive pro officio disponenda vel actitanda. Si tamen ita versatur in his, ut per haec illa requirat, haud procul exsulat. Sic considerare, repatriare est. Sublimior iste praesentium ac dignior usus rerum, cum juxta sapientiam Pauli, invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Sane hac scala
Abbreviated transcription (Latin):
Sato: prudent̾ ac diligent᷑ queꝙ scrutans  pond̾ans ad ues¬
tigandime dm̃. S peculatiua : consid̾atõ. se in se colugens
n qͣntum diuinitꝰ aduiuat᷑ rebꝰ humanis eximens ad contẽ¬
quens uͦ nͥ ad istam se dĩgat: uadit s ñ euadit. bͦ qd̾ pͥma
optat. sed̃a odorat. t̾cia gͦtat. ad quẽ cñ gustũ ꝑducunt ⁊

Expanded text:
atio prudenter ac diligenter quaeque scrutans et ponderans ad vestigandum Deum. Speculativa est consideratio se in se colligens, et, quantum divinitus adjuvatur, rebus humanis eximens ad contemquens vero nisi ad istam se dirigat, vadit, sed non evadit. Ergo quod prima aptat, secunda odorat, tertia gustat. Ad quem tamen gustum perducun
Abbreviated transcription (Latin):
uetum ẽ. aut̃ prius ꝙͣ ũba ħ t̾minasset angeius qui mecũ loquera¬
t̃ ut supuenirit festunitas beatarum uͥginum. Ursile et sociartũ eiꝰ use¬
cim milium. Tẽ decantabat᷑ in iugilia natutina. sermo ille diuinꝰ qͦ dicit᷑
Reddet deus mercedẽ laboꝵa sc̃oꝵ suoꝵ. et deducet illos in iia mirabili. un¬
de ego supta occasione int̾rogaui instructorẽ meũ cum int̾silentia misse
mͥ more suo apparuisset dicens Dñe ostende mͥ quenam ẽ. illa ura mirabi

Expanded text:
tum est autem, priusquam verba haec terminasset angelus, qui mecum loquebatur, ut superveniret festivitas Beatarum Virginum Ursulae et sociarum ejus undecim millium. Tunc decantabatur in vigilia matutina sermo ille divinus, quo dicitur: Reddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum et deducet illos in via mirabili: unde ego sumpta occasione interrogavi instructorem meum, cum inter silentia missae mihi more suo apparuisset, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
dierit: auditurum dm̃a. ⁊ contͣ se paueat. Qd̃ reliquũ ẽ. de hiᷤᷤ
q̃ supͣ te st̃: incumbit iam disputõ. E uno libro dõ adiuuante sol

Expanded text:
dierit, auditurum Deum, et contra se paveat. Quod reliquum est, de his dierit, auditurum Deum, et contra se paveat. Quod reliquum est, de his quae supra te sunt, incumbit jam disputatio: quam uno libro
Abbreviated transcription (Latin):
¶ libec iã⁊ hunc claud̾e librũ. s in calce aliqͣ uelimi uł ance
dicta ãsi epilogaudo repet̾e: uł add̾e p̃t̾missa. consid̾es ante oĩa
sc̃am romanam eccłiam cui do auetore p̃es. eccłarum matrẽ
oiigentium dm̃. ⁊ ꝑticipem cinentium eum. De cet̾o oporce
sieitiem ueritatis. fidei defemdrem. doctorem gencnum
siatorem pastorem plebium. magistrum insipiencium. refu¬
giuim o pp̃sidrs p auꝑum aduocatum. miseroꝵ spem tutorem
pupiioꝵr indicem induarum. ocłm cecoꝵ. linguã mutoꝵ bacu¬
um senum ultorẽ scelum. maloꝵ̾ metum bonoꝵ głam. ur¬
gam podentium. maleum cirannoꝵ. regum patrem legum
Intellige que dics. Babit tͥ dñs intellectum. uͥ malitie iuncta᷑.
poten r cia aliqͥd tͥ supͣ hominẽ p̃sumend̾. Uultꝰ cuus suꝑ faciẽteᷤᷤ
mala. Timeat sp̃m ire tue. qui hominem non reuetur. gladiũ
non formidat. timeat or̃onem: qr ammonitionem ꝯtep̃sit. Cui
irasceris tu : dm̃ s iratum non hominem putet. &ͥ te ñ au¬

Expanded text:
 Libet jam et hunc claudere librum: sed in calce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctore praees, Ecdiligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportassertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium,dinatorem, pastorem plebium, magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorum, judicem viduarum, oculum caecorum, linguam mutorum, baculum senum, ultorem scelerum, malorum metum, bonorum gloriam, virgam potentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum Intellige quae dico: dabit tibi Dominus intellectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominem praesumendum. Vultus tuus super facientes mala. Timeat spiritum irae tuae, qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit. Cui irasceris tu, Deum sibi iratum, non hominem putet. Qui te non au
Abbreviated transcription (Latin):
In uultir in habitu. in incessu illoꝵs qui cͥca te sunt nił reside
inpudicum nil in decens patiaris. Discant ate coep̃i tui coma¬
tulos pueros ⁊ cõptos adholescentes secũ ñ hr̃e. Certe int̾ mitͥtos
discurrẽ calamicͣtos non decet. & menento qd̾ sapiens admonꝰ
filie tͥ st̃ noli faciem ylarem ad eas ostñd̾e. nec auftitatẽ tñ sua¬
deo tͥ s gͣuitatem. Illa infirmiores fugat: ħ repͥmit leuiores.
Illa si adsit odibilẽ : hec si desit comtemptibilem reddit. In om̃isꝰ
In palatio papã: domi te patrẽ familias ex hibe. amenc te domes¬
tiei tui.si ñ. facito ut cimeant. utilis semꝑ custodia oris: aue
tñ asfabilitatis gr̃am non excludat. G ubiq frenanda lingua
p̃ceꝑ ᷤ: maxime aut̃ in coniuino. Ille ꝯuenientior habit᷑ si actu
iugit̾ duunis int̾ sunt officiis: non sint sine honore. Tuũ ẽ. tales

Expanded text:
In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memento quod Sapiens admonet: Filiae tibi sunt? noli faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. Nec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibilem; haec, si desit, contemptibilem reddit: in omnibus In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo ubique frenanda lingua praeceps, maxime autem in convivio. Ille convenientior habitus, si tu actu iugiter divinis intersunt officiis, non sint sine honore. Tuum est tales
Abbreviated transcription (Latin):
cuisti płis de habere quã tua. t̃ nsicoria ista ã stare tͥ nullo pac¬
to qunt: fac ut a te tͣnseant non ꝑte. Riuus aͣ fliuit cauat t̃rẽ
dic discursꝰ cemporaliũ ꝯscientiã rodit. Si pot̾ torrens in agro
excurr̾e sine lesione sacoꝵ: ⁊ tu ce ista sine uulñe m̃tis posse
tͣctare ꝯfidito. omnimodis consulo studeas ate aũt̃e ꝯcursum
sc̃ tñ ã ignorare te nolimr: mores auoꝵq ⁊ studia hon oportet
uc uicia domꝰ cue ulcimus c̾ias. qd̃ auam płiis nouimꝰ contigis
a ꝑꝑ ut dixi alius alias dispenset: de disciplina du ꝓuide e
puide nemini credas: si insolentior coram te uł sermo sonent
uł habit᷑ apparuerit. manus tua suꝑ huiꝰ modi. cu ulciscẽ inu¬
riam tuani. Impunitas ausum parit: ausus excessum. doniũ ep̃i
cdecet scĩtudo. decet modestia. decet honestas: hoꝵ disciplina custoᷤ
Sac̃dotss domestici aut cet̾is honestiores: aut fabula omnibꝰst

Expanded text:
cuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo paccuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te. Rivus qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum . Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia. Non oportet ut vitia domus tuae ultimus 444 scias: quod quamplurimis novimus con ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
doms. Ei fioem tũ hint seruo: suꝑ omnia bona sua consiuẽs
lums. &e hĩo eirat alienigena mira res. Satis suꝑꝙ ep̃i ad manũ
habent qiiibꝰ animas credant: ⁊ cui suas ꝯmittant facultatulas
nuiuenunt. Obtimi uidelicet estimatores rerium qͥ magnã
qe minimis paruam aut nullã de maxinus curami gerãt.
continua dn̾iciꝰͤ regis detͥmenta nescimꝰ. Ne p̃tio escarum
nuino pͣ animi ẽ ininist̾tis cotidiana discusio ẽ rara ad modũ
⁊ psbis celeb̾t᷑ collatõ de pecc̃is populoꝵ. Cadit asina i ẽr ami
subleuet eam: ꝑit anima ⁊ nemo qui reputet. Nec mnirianiẽ
ne ños ad̾em assiduos sentiamꝰ defectꝰ. Nonne ad singulassu¬
putõnes istas ir ascimur. urim᷑ anxiam᷑ auã tolerabiłi rerũ
quã m̃tium sustiñemꝰ iacturam. Qre inquit nõ mag̾ fraudẽ
patimini: ãso tu qui alios doces doce te ip̃m. si tam̃ iqui nõ do¬

Expanded text:
fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, cum nec nostros quidem assiduos sentiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non do
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ia ad quos ⁊ qñ uoluerit. Ita timori sit omnibꝰ ut sit ⁊ utilitati.
p̃sit omnibꝰ ut omnibꝰ ꝓsit ⁊ de omnibꝰ. clandestinas ⁊ susurratas
delationes non recipias adũsus eum. mag̃ detͣctones censueris.
Q hanc uelim geñalem tͥ constituas regulam: ut omnẽ qui palã
u̾et᷑ dic̃e. qd̾ in aure locutꝰ est suspectum habeas. Qd̾ si te iudicante
dicend̃ coram ille renuerit: delatorem iudices nõ accusatorẽ. Itaq
unꝰ omnibꝰ facienda im̾ungat. ⁊ uni om̃s respondeant. Tu illi
habeas fidem: uacans cͥ ⁊ eccłie dĩ. Si qͦ minꝰ aut fideł inueni¬
at̃. aut prudens: fideiꝰ potꝰ ꝯmitenduns eeane. uiduoboꝰ dectꝰ hos
mũ hab isse. Q s ep̃o turpiꝰ auam incumb̾e supellectii i sustã¬
mscrutanturm. cotidie omnem subsanciã suao numuerantium
domo sua eru bescat xp̃ianus: xp̃iano sua non ex edrsi tue

Expanded text:
teria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. teria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem tibi constituas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, delatorem judices, non accusatorem. 19. Itaque unus omnibus facienda injungat, et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. mum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substascrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium domo sua . Erubescat christianus, christiano sua non crede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ te dico nõteꝯ. ãdam ꝑtemet facies quedam ꝑte ⁊ alios simul: q̃dã
ꝑ alios ⁊ absq te. Qͥs sapĩens ⁊ intelliget ħ : Non ẽ. qd̾ int̾ ista dormitet
consid̾atõ tua. Ego uͦ agenda domus tue sub eo gn̾e qd̾ nouissimum
posiu locanda censuerim. ꝑ alium ut dixi illa facies. at is si fidelis ñ
fuerit: fraudabit. Si non fuerit prudens: fraudabit᷑. a uerendus
piñ fidelis ⁊ prudens: quẽ constituas suꝑ famł tuã. Adhuc inutił
facultas agendi plibitu. Si inp̃iudicium ratõnis putas ħ fieri: me¬
mento fidelem qui ag̃e nicħominꝰ ꝑ rõne uolet. attende pͥdentẽ
qui ag̃e nichominꝰ ꝓ rõne sciet. S̾ fideł sollersq uoluntas tunc
ꝓd̾it. cum ei affatim suppetet uñ tota facilitate mancipetur
effectui cunctis sine cunctone parentibꝰ. Subdendi gͥ om̃s. hullũ
patiat᷑ ꝯͣdictorem nemo qui dicat cur fecisti sic. Potestatem habeat
exclud̾e ⁊ admitt̾e qd̾ uoluerit. mutare ministros. tͣnsferre minis¬

Expanded text:
 tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet consideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo genere, quod novissimum posui, locanda censuerim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis facultas agendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri, memento fidelem, qui agere nihilominus pro ratione volet: attende prudentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidelis solersque voluntas tunc proderit, cum ei affatim suppetet, unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis sine cunctatione parentibus. Subdendi igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre minis
Abbreviated transcription (Latin):
capio inquit ħ receꝑis p̃ciumi. ⁊ resignauit solidos qͥnq inui
co ⁊ uecundo. Itẽ cũ eẽmꝰ in quodam opido. dña illiꝰ opidi obtulit
illi ꝑ deuotõe c̃ manut̾gio duas uł tres ꝑ apsides pule̾s: lignea
Nõ fuer̃t qͥ possent legato dic̃e dicauimꝰ ab ham. Ip̃e uͦ c̃ samu¬
ele lib̾e concionabat᷑ ad om̃s. loqͥmini de me coram dño ⁊ corã¬

Expanded text:
 nisi receperis pretium. » Et resignavit solidos quinque invito et verecundo. Item cum essemus in quodam oppido, domina illius oppidi obtulit ei pro devotione cum manutergio duas vel tres paropsides pulchras, ligneas Non fuerunt qui possent legato dicere: Ditavimus Abraham . Ipse vero cum Samuele libere concionabatur ad omnes: Loquimini de me coram Domino et cora
Abbreviated transcription (Latin):
posset inmenior eẽ. recenti bñficii. Cũ martinꝰ decepisti me
inqͥt. nesciebam cͥ immin̾e negotiũ. Tol. le equũ tuũ ecce in
stabulo ẽ. & hora eadem resignauit illi. Qͥd dicis mi eugeni:¬
honne alt̾iꝰ scłi res est redisse legatũ det̾ra auri sine auro tͥnsise
ꝑc̾rami ar genti ⁊ irgeutũ uescisse. donũ insuꝑ qd̾ pot̾at eẽ. sus¬
pectum ilico reiecisse: S o mͥ locũ suauẽ uͥ meidit occ̃o memo¬
randi ⁊ nominandi suauissimi odoris uirũ. Ep̃m locor carnotẽ¬
sem gaufridũ. qui legatõnẽ in partibꝰ aqͥtanie ꝓͥis sũptibꝰ stre¬
nue administͣuit. ioq anno płes. Rẽ lopor quã uidi ip̃e. Eram
cũ eo in t̾ra illa cũ a qͦdam p̃sb̾o p̃sentitus illi ẽ. piscis quẽ uul¬

Expanded text:
posset immemor esse recentis beneficii. Tum Martinus: « Decepisti me, posset immemor esse recentis beneficii. Tum Martinus: « Decepisti me, » inquit: « nesciebam tibi imminere negotium. Tolle equum tuum, ecce in stabulo est. « Et hora eadem resignavit illi. Quid dicis, mi EugeniNonne alterius saeculi res est, redisse legatum de terra auri sine auro? transiisse per terram argenti, et argentum nescisse? donum insuper, quod poterat esse suspectum, illico rejecisse? 14. Sed o mihi locum suavem, ubi incidit occasio memorandi et nominandi suavissimi odoris virum, episcopum loquor Carnotensem Gaufridum, qui legationem in partibus Aquitaniae propriis sumptibus strenue administravit, idque annos plures. Rem loquor quam vidi ipse. Eram cum eo in terra illa, cum a quodam presb
Abbreviated transcription (Latin):
moysi accepisse ẽnant᷑ ꝑ quẽ siue absentes siue p̃sendes ꝯtenp¬
maot pacert ꝑ lace d̃o. al ao te redeant fatigati quidio sa non
sartareinati. Simul ⁊ głamtes non ad̾ curiosa seu ẽtrosa ãar
c̃rarũ attulerint. s ad̾ reliquerint pacẽ r egnis legeni barr¬
baris. quietẽ monast̾iis. eccłiis ordinẽ. dicis disciplinam. dõ
popłm arce p tabuẽ: sectatorẽ bonoꝵ .o. dignũ nc̃e ad mes ĩ¬
uenire sactũ ouacis memorie martim nr̃i. Hosti hoc s an in¬
mineris ignoro. Is cardinał p̃sb̾r. functus aliaã legatõne
montia tam ꝑ auꝑ remeauit ut pene expensis. et equis desi¬
cientibꝰ uix ꝑueniret siorentiã. Ibi ep̃c loci donauit eqũu ei
q pisas us ꝙ ubi eramꝰ cc̃ ꝑuectus ẽ. post cͥduo credo secutꝰ ep̃c
erat enĩ illi causa cum adu̾sario ⁊ agendi aderat dies: cepit
requir̾e suffragia amicoꝵ. Cumq ꝑ singłos sollicitarentur
uentum ẽ. ad martinum. fidutia erat maior in illo: qui nõ

Expanded text:
Moysi accepisse cernantur, per quem sive absentes sive presentes contendant placere tibi, placere deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non suffarcinati, simul et gloriantes non quod curiosa seu preciosa queque terrarum attulerint, sed quod reliquerint paeem regnis, legem barbaris, quietem monasteriis, ecclesiis ordinem, cleris disciplinam, deo populum acceptabilem sectatorem bonovenire factum dulcis memoriae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, ignoro. Is cardinalis presbyter, functus 441 aliquando legatione in Dacia, tam pauper remeavit, ut pene expensis et equis deficientibus, vix perveniret Florentiam. Ibi episcopus loci donavit ei equum, quo Pisas usque, ubi eramus tunc, pervectus est. Postridie, credo, secutus episcopus erat enim illi causa cum adversario, et agendi aderat dies coepit requirere suffragia amicorum. Cumque per singulos sollicitarentur, ventum est ad Martinum. Fiducia erat major in illo, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
fore posse qd̾ dr᷑. Pntas hic summꝰ qͦ usq ħ fiant. Qͥs det uiu̾e
ut uidẽ contingat: o si uidem in uita mea eccłiã d̾i calibus
ĩnixam colupnis: o si dm̃ mei sponsam c̃nerem tante ꝯmis¬
sam fidĩ. cante creditam puritati: Qͥd me beatiꝰ. ͥ due securiꝰ
c̃ eiꝰ modi circa me iuite mee ⁊ custodes spe ᷤ tarem simul ⁊ tes¬
ces: abꝰ oĩa mea secure sec̃ta ꝯmict̾em. ꝯmunicarẽ consilia:
are ñ sinerent: frenarent p̃cipitẽ. dormitantẽ suscitarent.
Q me reuerentia ⁊ lib̾tas extollentẽ repmeret. exeͤ dentem
corrig̾et. eoͣ me cõstãcia ⁊ fortitudo mitantẽ firmaret̃. erig̃ts

Expanded text:
fore posse quod dicitur? Putas hic sumus, quousque haec fiant? Quis det vivere, ut videre contingat? O si viderem in vita mea Ecclesiam Dei talibus innixam columnis! O si Domini mei sponsam cernerem tantae commissam fidei, tantae creditam puritati! Quid me beatius, quidve securius, cum ejusmodi circa me vitae meae et custodes spectarem simul et testes? Quibus omnia mea secreta secure committerem, communicarem consilia; , non sinerent, frenarent precipitem, dormitantem excitarent. Quorum me reverencia et libertas extollentem reprimeret, excedentem corrigeret. Quorum me constancia et fortitudo nutantem firmaret, erigeret
Abbreviated transcription (Latin):
doct uara curie . ex emiduim palatio. domi ex pectant nos. hũ ñ ĩn
ccassi quodã mᷤ incͥ se sunt. ĩ ẽ suꝑuacua consid̾atõ aͣ intendis
dispoñe oomui tue ꝓuid̾e his qui in simi tuo ⁊ ing̾mio cuo lc̃.
ego dieo qi necessariã ẜaulum andi. si ouis domui sue p̃ẽẽ neset
ñ te moneo sũmis occupatuni. intend̾e infimis. ⁊ qͣ minutũ sut
miniuns impend̾e qd̾ maximis debes. ałꝯ te incͥces uñ de exupiuit

Expanded text:
det jam curiae: exeundum palatio; domi exspectant nos. Hi non modo circa, sed quodammodo intra te sunt. Non est supervacua consideratio, qua intendis disponere domui tuae, providere his qui in sinu tuo et in gremio tuo sunt. Ego dico et necessariam. Paulum audi: Si  haec dicens, non te moneo summis occupatum intendere infimis et quasi minutum fieri; minimis impendere quod maximis debes. Quid te intrices, unde te eripuit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ qd̃ u̾ecunde excusant: obstiuatiꝰ ñ recusent. & missi post au
ment nec requirant clatum. s fructum. Qͥ regibꝰ ioh̃m exhibe¬
ant. egiptiis moysem. foricantibꝰ finees. hesiã ydolatͥs. helisei
auaris. petrũ mentientibꝰ. paulũ blasphemantibꝰ: negotiantibꝰ
xp̃m. Qͥ uulgꝰ ñ sꝑnant s doceant. diuites ñ palpent s t̾reant
reppans. s ñ c̃ curba intrent. nec eũ ira exeant. aii ecedias
nonspolient s emendent. & marsupiꝰ ñ exhauriantis corda re
rioiat emina corrigant. fame ꝓudeant sue. nec rouroeare
suene & oiandi studiũ gerant ⁊ nsum habeant i⁊de onini re
ouen plius gioant: quã sue inoustrie uł labori. a uord ma rest

Expanded text:
qui quod verecunde excusant, obstinacius non recusent; qui missi post aurqui quod verecunde excusant, obstinacius non recusent; qui missi post aurment nec requirant datum, sed fructum; qui regibus Iohannem exhibeant, Egiavaris, Petrum mentientibus, Paulum blasphemantibus, negotiantibus Christum. Qui vulgus non spernant, sed doceant: divites non palpent, sed terreant: temnant. Qui non cum turba intrent, nec cum ira exeant: qui ecclesias non spolient, sed emendent. Qui marsupia ficiant et crimina corrigant, fame provideant sue nec invideant aliene; qui orandi studium gerant usumque habeant, ac de omni ‹re› oracioni plus fidant quam sue
Abbreviated transcription (Latin):
nich. nicħ sꝑent nisi a deo. Qͥ aduencantium non manꝰ atten¬
dant: s necessitatͤͦs. a ͥ stent uirilit̾ ꝓ afflictis: ⁊ iudicent in
equitate ꝓ mansuetis t̾re. Qͥ sint ꝯpositi ad mores. ꝓbati ad
sc̃imoniam. ꝑati ad obedientiam. mansueti ad patientiam
subiecti ad disciplinam. rigidi ad censuram. catholici ad fidem
fideles ad dispensatõnem. ꝯcordes ad pacem: ꝯformes ad imitatẽ.
Qͥ sinc in iudicio recti. in consilio ꝓuidi. iniubendo discreti in
disponendo industͥi in agendo streum. in loqñdo modesti. in
adũsitate securi. inpsꝑitate deuoti. in zelo sobͥi. in miscd̾ia ñ
remissi. in otio non otiosi. in hospitio non dissoluti. in conuinie
nõ effusi. in cura rei familiaris non anxii. aliene non cupidi
sue ñ ꝓdigi: ubiq ⁊ in omnibꝰ cͥcumspecti. Qͥ legatione ꝓ xp̃o fũ¬
gi quotiens opꝰ erit. nec iussi renuant uec non uissi affectent.

Expanded text:
nichil, nichil sperent nisi a deo, qui adventancium manus non attennichil, nichil sperent nisi a deo, qui adventancium manus non attendant, sed necessitates; qui stent viriliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedienciam, mansueti ad pacienciam, subiecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem; qui sint in iudicio recti, in consilio providi, in iubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strennui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia ‹non› remissi, in ocio non ociosi, in hospicio non dissoluti, in convivio non effusi, in cura rei familiaris non anxii, aliene non cupidi, sue non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti; qui legacione pro Christo fungi, quociens opus erit, nec iussi rennuant nec non iussi affectent;
Abbreviated transcription (Latin):
sit intͦduẽe tales auos quos post modum incͦduxisse non peni¬
ceat. ẽurpe est tͥ sepiꝰ recͣctare ad̃ feceris. ⁊ iudicium tuum
freañt̃ ꝑielitari nͣ decet. Diligent̾ ꝓm̃ omne qd̃ faciendũ
erit cͣcta apud te: ⁊ cum his qui tẽ diligunt. Tracta añfac
sunt: difficile incuria posse ꝓbari. ⁊ ideo si fieri pot̃ uiros ꝓba¬
tos oport̾e delegi non ꝓbandos. Hos in monast̾io om̃s recipi¬
mus spe meliorandi. at curia bonos faciliꝰ reciꝑe quam fa
cere ꝯsueuit. Qd̾ si płes inea defecisse bonos quã malos ꝓfecis¬
se ꝓbauimis : querendi sane quibꝰ nec defectꝰ timeat᷑ nec pfec¬
P obtet᷑. ut pote iam ꝑfectis. Itaq non uolentes neq currentes
assumito. s cunctantes. s renuentes. Etiam coge illos ⁊ com¬
pelle intͣre. In calibꝰ ut opinor requiescet sp̃c tuus qui non
sint accͥte frontis. s uẽcundi. s timorati: p̃t̃ dm̃ tñ timeant

Expanded text:
sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poenisit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante fasunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: acere consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos quam malos profecisse probavimus, querendi sane / quibus nec defectus timeatur nec profectus optetur, ut pote iam perfectis. Itaque nec volentes nec curassumito, sed cunetantes, sed renuentes; eciam coge illos et compelle intrare. In talibus ut opinor requiescet spiritus tuus, qui non sunt attrite frontis, ‹sed› verecundi, sed timorati; preter deum tamen timeant
Abbreviated transcription (Latin):
des: s pungit a canda. Si ad talium blanditias cortuum ut assolet
molliri senseris: me miñis seͥptum Omnis homo pͥmũ bonum
ris eiꝰ humilitatẽ qui tumet. ⁊ eiꝰ qi sꝑat. Uiri callidi et dolosi
pͥpum eẽ. solet. cunc p̃tend̾e humilitatẽ.: cum aliquid oꝑtinere.
uoluerit. De qualibꝰ dicit scͥptura ẽst qui se humiliat nequit᷑:
int̾iora eiꝰ plena sunt dolo. ue uob̾ ip̃is sume sentencie huiꝰ
euidens ac familiare exemplum. auãtos quos supplices admi¬
sisti. pꝰmodum sustimusti gͣues. insolentes ꝯtumaces. rebel¬
les qd̾ quid̃ int̾iꝰ malum tegunt pͥncipia: post̾iora ꝓdunt.
Uerbosulũ adolescentem ⁊ siudentẽ eloqñtie cum sapĩe sit in¬
inis: non alid̾ quam iusticie hostẽ reputes. ꝓhuiꝰmodi falsis
fratͥb dic̃ tͥ magist̃ manus cito nemini imposueris. Erelu¬
so raq unũso hoc pestilenti gn̾e hominũ: cure tͥ maxime

Expanded text:
des: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, des: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum ris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Manus cito nemini imposueris . 11. Excluso itaque universo hoc pestilenti genere hominum, curae tibi maxime
Abbreviated transcription (Latin):
di a seu colugendi st̃ in opꝰ minist̾ĩ huiꝰ Tuum est unum¬
quea eucare ⁊ asciscẽ ł. exemplo moysi senes iuenies. s senẽ
non cam etate quã morib: quos cu nosti. q senei popłi sunt.
An non eligendi de toto drbe orbem indicaturi: Sane huie ne¬
gocio non se ing̾at rogans. consilio non p̃ce agendũ ẽ. St̃ que
uece ssario a nobis rogantium aut excorquet inportunitas aut̃
necessitas m̃etur. At istud in his que nr̃a sunt. Ubi aut̃ ñ licet
qs̾ uolo fac̃e auis locꝰ roganti: hisi forte qui me rogat hoc ro¬
gat ut qd̾ uult. uelle liceat mͥ. ⁊ nõ mag̾ ut uelim. Aliꝰ ꝓ alio
aliꝰ forte et ꝓse rogat. ꝓ quo rogaris. sit suspectꝰ. Qͥ ip̃e rogat᷑.
entu genus. adulantemi ⁊ ad placitum cuiꝰq loqn̾tẽ. unũ ele rogã¬
tibꝰ puca. etiam si nichil rogauerit. Scorpion non ẽ in facie qd̾ formi¬

Expanded text:
quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumquique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus roganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat entium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formi
Abbreviated transcription (Latin):
dolentem. lat̾a: hoc ẽ. ne te clix̃is bonum mał innitentẽ.
aut si bonus sis. bonitas tu i soliꝰ quem fructũ afferre potest:
Sicut insuꝑiore libͦ dixisse me memini. Qͥ d inꝗͣ emolumenti
affert eccłis dei. tua unius hominis iusticia uͥ sentencia p̃ualet
alit̾ affectoꝵ. S nec tuta tͥ tua bonitas obsessã mał: non ma¬
gis quam sanitas uicino serpente. Non est qd̾ te subducas ma¬
lo incestino. Et e regione bonum domesticum eo amplius
qd̾ sepiꝰ iuuat S siue leuent sine gͣuent cui rectiꝰ inputan¬
dũ. quã tͥ qui tales aut elegisti aut admisisti: Non de omnibꝰ
dico nam sunt quos non elegisti. s ip̃i te. at pocestatem nõ
hñt. nisi quam tueis aut tͥbuers aut ꝑmiseris. Ad idenigͦ
reũtum. tͥ imputa aucqͥd patieris ab eo. qui sine te pocest
fac̃e nich̃. his erceptis: de cet̾o non incomsid̾ate ut udes eligẽ

Expanded text:
dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bonum, malis innitentem. dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bonum, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tui solius quem fructum afferre potest? sicut in superiore libro dixisse me memini . Quid, inquam, emolumenti afferaliter affectorum? Sed nec tuta tibi tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius juvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius imputandum quam tibi, qui tales aut elegisti, aut admisisti? Non de omnibus dico: nam sunt quos non elegisti, sed ipsi te. At potestatem non habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur. Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ de his si sceł ati ⁊ si miqui uide ne audias ad̾ uni ex hrs
meis non fecisti. fateor popłm istum extitisse usq adhuc
dura fronte ⁊ in domito corde. s utrum ne etiam indo¬
mabili nescio uñ liqͥdo scire possis. pot̾ fore qd̾ necdum fiuit.
Si cdiffidis tu: s apud dm̃ nõ erit inpossibile omne ũbum.
Si dura fronte sunt. clurato ⁊ tu eꝯtͣ tuã. Nil tam clurum.
qd̾ duriori non cedat. Dñs ad ꝓpħam. Dedi frontem tuam
durioren frontibꝰ eoꝵ. Unũ ẽ. qd̾ te absoluit. si egisti eũ ppło
illo ut possis dice. ppłe meus quid tͥ debui fac̃e ⁊ non feci: di sic
fecisti nec ꝓfecisti. ẽ. demũ qd̃ facias ⁊ qd̾ dicas. Exi cde ur calde¬
oꝵ ⁊ dicitõ q oportet me ⁊ aliis ciuitatibꝰ eũgelizate. Puto qd̾¬
nec penitebit exilii: orbe ꝓ urbe ꝯmutato. ¶Ueniamus ad¬
collac̾ales ⁊ coadiutores tuos. hii sedulitͥ. hii incimi st̃. Q obrẽ
a boni st̃ tͥ potissimum st̃: si mali eq̃ plus tͥ. Ne te dix̃is sans̃

Expanded text:
idem. Etsi scelerati, etsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam indomabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum non erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contra tuam. Nil tam durum, quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum . Unum est quod te absolvit, si egisti cum populo illo, ut possis dicere: Popule meus, quid tibi debui facere, et non feci? Si sic fecisti, nec profecisti; est demum quod facias, et quod dicas: exi de Hur Chaldaeorum, et dicito, quia oportet me aliis civitatibus ewangelizare. Puto nec penitebit exilii, orbe pro urbe commutato. Hec i, hi intimi sunt. Quamobrem si boni sunt, tibi potissimum sunt: si mali, aeque plus tibi. Ne te dixeris sanum,
Abbreviated transcription (Latin):
domuiisoñ parit̃᷑ de qua ceͥptum⁊ oisrł auã magna ⁊ domꝰ gm̃i
do acuũ ꝓrsus a sollicitudine rerũ minoꝵ ⁊ uiliũ oporcet ẽẽ
minũ cum magiiis .⁊ tam multis intentũ rebꝰ. oportet libers̃
auẽ nulla s uendicet uiolenta occupatõ. oporcet ingeniumi: aũ
nulla deorsum trabat indigna asffectio. oporcet rectum. quẽ nulli
seorsum aũtat sinistra intencio. oportet cautũ: auẽ nulla subeat
furtiua suspitõ. oportet iugñẽ: quẽ nulla ab sese aboucat ꝑegͥna ⁊
curiosa cogitõ. oportet firmũ: quẽ nulla ꝯcutiat repentina ÷ batõ
oportet inuictũ: anẽ nulla fatiget uł ꝯtinua tͥbulatõ. oportec am¬
plum: auẽ nulla coartet rei temporalis amissio. his ce non dubites
⁊ bonis pͥue̾ndũ ⁊ feriendum mał: si animũ diuidens ⁊ di rebꝰ ꝯtu

Expanded text:
Domini pariter? de qua scriptum est: O Israel quam magna est domus Domini ! Vacuum prorsus a sollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam multis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio. Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem nulla subeat furtiva suspicio. Oportet vigilem, quem nulla ab sese abducat peregrina et curiosa cogitatio. Oportet firmum, quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet invictum, quem nulla fatiget vel continua tribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens, et Dei rebu
Abbreviated transcription (Latin):
nsastios ẜ humiles ẽ hmilib. ⁊ c̃ innocentibꝰ innocentes. ꝯuroᷤ
dure redarguant. malignantes coherceant: reodant ret butõ¬
nem sulbis. a non de dote uidue ⁊ ꝑatͥmonio erucifixi se ul
ruos ditare festinent. gͣtis dantes ad gͣctis accepunt ispationi
Racientes iudicis̃ iniuriam patientibꝰ. uinditam inuatiom¬

Expanded text:
; qui humiles cum humilibus et cum innocentibus innocentes, duros dure redarguant, malignantes coherceant, reddant retribucionem superbis; qui non de dote vidue et patrimonio crucifixi se vel suos ditare festinent gratis dantes, quod gratis acceperunt, gratis facientes iudicium iniuriam pacientibus, vindictam in nacio
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem cleducto. distudit solito dutiꝰ me uisitare angelus do¬
ĩnili. Qd̃ ego delictis meis imputans. anxiabar intͣ me ac cliligentiꝰ
lacͥmis et oĩonibꝰ oꝑam dedi ⁊ adinuabit me conuentꝰ nr̃ er̃one cõmuni.
et consũmatis decem ⁊ septem dieb ab eo quo iã dicta ũba ꝯpleuerat
stabam sola inoracorio cea horam c̾ciam effundens coram dño cor
tenus mecũ oꝑatus es s in tua miscõia fecisti omnia ħ. Ppt̾ea obsecͦ
De uia rectoꝵ eccłie quã m in mist̾io demonstͣtti congruentẽ discipli¬
nam nobis aperire dignare. ex qua aliquis fructus correptionis pueni¬
at. sicut necessarium eẽ nosti populo tuo. adhuc me ista ⁊ his similia
su or̃one loqñte. ecce augelus desid̾ii mei subito apparuit coram me
⁊ sermonem quẽ desid̾abam his ũbis mieiauit dicens.
e dicit dñs Ecce ego micto angłm meum: ut anminciet uobis
qui in sublimi potestate irricatores estis. Dico aut̃ uob̾ qd̾ iniqͥtas

Expanded text:
ad finem deducto, distulit solito diutius visitare me angelus Domini: quod ego delictis meis imputans, anxiabar intra me, ac diligentius lacrymis et orationibus operam dedi: et adjuvabat me conventus noster oratione communi. Et consummatis septem et decem diebus ab eo, quo jam dicta verba compleverat stabam sola in oratorio circa horam tertiam, effundens coram Domino cor tenus mecum operatus es; sed in tua misericordia fecisti omnia haec. Propterea obsecro De via rectorum Ecclesiae, quam mihi in mysterio demonstrasti, congruentem disciplinam nobis aperire dignare, ex qua aliquis fructus correctionis proveniat, sicut necessarium esse nosti populo tuo. » Adhuc ista, et his similia in oratione loquente me, ecce angelus desiderii mei subito apparuit coram me et sermonem, quem desiderabam, his verbis initiavit, dicens: « Haec dicit Dominus: Ecce ego mitto angelum meum, ut annuntiet vobis, qui in sublimi potestate imitatores estis. Dico autem vobis, quod iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qualit̾ inseruit. necimueris q nichil tͥ ista nocebunt. uocis quidem
sonitum non audiui. s tñmͦ labioꝵ eius motum distincte pꝰ hec regressis
ad int̾iora luminis sui et ego deuotissime ad orans sequebar eam laudibꝰ xiii.
uersiculos. quos in corsuetudine habeo. Et his dictis ab extasi reũsa sum: et
continuo refeci spiritum meum hostia salutari. Tunc rogaui sacerdotem ut
inuocaret nomen dñi suꝑ me. Qͥ cum inchoaret lecanam. rursus in exca¬
sim ueni. It̾m aut̃ uidi dnr̃aiti meam stantem secus altare. in ueste qual

Expanded text:
nescio qualiter inseruit: « Ne timueris, quia nihil tibi ista nocebunt. » Vocis quidem nescio qualiter inseruit: « Ne timueris, quia nihil tibi ista nocebunt. » Vocis quidem sonitum non audivi, sed tantummodo labiorum ejus motum distincte aspexi. Post haec regressa est ad interiora luminis sui, et ego devotissime adorans sequebar eam laudibus tredecim versiculorum, quos in consuetudine habeo. Et his dictis, ab exstasi reversa sum; et continuo refeci spiritum meum hostia salutari. Tunc rogavi sacerdotem, ut invocaret nomen Domini super me; qui cum inchoaret Litaniam, rursum in exstasi facta vidi dominam meam, stantem secus altare, in veste, qual
Abbreviated transcription (Latin):
lexi hanc ẽẽ sublimr reginam celi. matrem saluatoris nr̃i cuiꝰ semꝑ deside¬
raui aspectum. Cumq intend̾em in eam cum desiderio: ꝓcidit in faciem
sitam ter adorans coram diuino quodam lumine qd̾ erat ante illã. Quarta
autem uice cum se humiliasset. longam moram in latendo facere uisaẽ.
Ut aut̃ surrex̃: conuertit ad me faciem. et modicum ꝓ gressa ẽ. in inferi¬
iorem aerem contͣ me habens duos comites głosos. unum a dextͥs et inũ
a sinistris. Qͥ a dextͥs erat: cuculla monachi indutus este uidebatur: candi¬
dissima tñ: et baculum monastici patͥs manu gestare uisus est. Unde menti
mee incidit hunc ẽẽ uenerabilem patrem nr̃m beatum benedictũ Qͥ aut̃
a sinistris erat: unienis decorus uidebat᷑. candida et cͥspanti coma spectab¬
lis Stans aut̃ dña mea signo sc̃e erucis me consignauit. et ħ uerba menti me

Expanded text:
llexi hanc esse sublimem coeli Reginam, Matrem Salvatoris nostri, cujus semper desidellexi hanc esse sublimem coeli Reginam, Matrem Salvatoris nostri, cujus semper desideravi aspectum. Cumque intenderem in eam cum summo desiderio, procidit in faciem suam ter, adorans coram divino quodam lumine, quod erat ante illam. Quarta autem vice cum se humiliasset, longam moram in jacendo facere visa est. Ut autem surrexit, convertit ad me faciem, et modicum progressa est in inferiorem aerem contra me, habens duos comites gloriosos, unum a dextris, et unum a sinistris. Qui a dextris erat, cuculla monachi indutus esse videbatur, candidissima tamen, et baculum monastici Patris manu gestare visus est. Unde menti meae incidit hunc esse venerabilem Patrem nostrum B. Benedictum. Qui autem a sinistris erat, juvenis decorus videbatur, candida et crispanti coma spectabilis. Stans autem domina mea, signa crucis me consignavit, et haec verba menti meae
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ et pedes similes unguibꝰ auium rapacissimarũ. In hac sp̃e septies illo
die mͥ apparuit. et semes in sp̃e canis tet̾rimi. Se quenti die mane astitit
Ilecto meo. et cum suo quodam iuramento minatꝰ ẽ .mͥ. qd̾ in dentes
me ꝑcussurus eẽt calceo quẽ in manu teñe udebat᷑. post ħ paulo ante
missam it̾m se mͥ obtulit in sp̃e tauri magni. et horrendi dilatans suꝑ me
os suum. quasi ad deglutiend̾ me. et cinbalum in collo gestare uidebatur de
inde cum inchoaretur missa de beata uirgine dña nr̃a. sabb̾m enim erat¬
collapsa sum in ertasim. et aꝑtum est cormeum ⁊ uidi suꝑ aerem istũ rotã
magni luminis. similem lune plene. s quasi duplo maiorẽ. & incͦsperi ꝑ medi¬
um rote ac uidi simileͣi  ͣ regalis femine stantem in sublimi. qͣ candidis in
ductam uestimentis. et purpureo desuꝑ amictu cͥcoidatam. Continuo inte¬

Expanded text:
ejus et pedes similes unguibus avium rapacissimarum. In hac specie septies illo ejus et pedes similes unguibus avium rapacissimarum. In hac specie septies illo die mihi apparuit. Et semel in specie canis teterrimi. Sequenti die mane astitit lecto meo, et cum suo quodam juramento minatus est mihi, quod in dentes me percussurus esset calceo quem in manu tenere videbatur. Post haec paulo ante missam, iterum se mihi obtulit in specie tauri magni et horrendi, dilatans super me os suum, quasi ad deglutiendum me, et cymbalum in collo gestare videbatur. 16. Deinde cum inchoaretur missa de beatissima Virgine domina nostra Sabbatum enim erat veni in exstasim. Et apertum est cor meum: et vidi super aerem rotam magni luminis, similem lunae plenae, sed quasi duplo majorem. Et introspexi per medium rotae, ac vidi similitudinem regalis feminae stantem in sublimi, quasi candidissimis indutam vestimentis, ac purpureo amictu circumdatam. Continuo inte