comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illam eiciat. Sapor qͦdammͦ sp̃ualis
ẽ : &e id̃o solumm delectat ñ grauat.
Inde est quod fames infaucib sati¬
ari nunqͣm potest: quia ibi nec appeti¬
tus mensuram habet: nec delectatio
finem. In stomaco autẽ fames sacieta¬
tem recipit: quia ibi appetitus eden¬
di certam m̾furam habet. & delectatio
finem. Nam quia ille nutͥmentum
quod sustentat ñ ꝑcipit sine massa
que grauat: ne id quod ꝓdest ultra
modum appẽtere incipiat: ipsa quã
simul ꝑcipit massa illum onerando
refrenat. Nam cum eum pͣgrauare
& quodammͦ suffocare incipit: pondꝰ
ipsum quod inuitꝰ tolerat. uolunta¬
rie iam appetere desinit nutͥmentũ
quod reficiebat. Ergo frater cũ man¬
ducas noli int̾rogare fauces tuas si
satis est: quia si iudicium illarũ seqͤ¬
ris: priusquã eas delectatione repleas.
stomacum tuũ onere suffocabis.
Uentrem potius de mensura edendi
consule: & priusqͣm illum dolere in¬
cipias. fauces ab auiditate compesce.

Expanded text:
illam ejiciat. Sapor quodammodo spiritualis illam ejiciat. Sapor quodammodo spiritualis est, et ideo solummodo delectat, non gravat. Inde est quod fames in faucibus satiari nunquam potest, quia ibi nec appetitus mensuram habet, nec delectatio finem. In stomacho autem fames satietatem recipit, quia ibi appetitus edendi certam mensuram habet et delectatio finem. Nam quia ille nutrimentum, quod sustentat, non percipit sine massa quae gravat, ne id quod prodest ultra modum appetere incipiat, ipsa quam simul percipit massa illum onerando refrenat. Nam cum eum praegravare et quodammodo suffocare incipit pondus ipsum, quod invitus tollerat, voluntarie jam appetere desinit nutrimentum quod reficiebat. Ergo, frater, cum manducas, noli interrogare fauces tuas an satis est, quia si judicium illarum sequeris priusquam eas delectatione repleas, stomachum tuum onere suffocabis. Ventrem potius de mensura edendi consule, et priusquam ille tibi dolere incipiat, fauces aviditate compesce.
Abbreviated transcription (Latin):
uam dulcia faucib meis eloqͥa
tua suꝑ mel ori meo. Nunquid
putas frater iste manducare consue¬
uerat uerba dĩ: ut diceret. quã dul¬
cia faucib meis eloquia tua: Et qͥs
ẽ. qui u̾ba mandiicet: Si gͦ mandu¬
cant᷑ uerba di: utiq cib sunt. Et qͣ¬
lis cibus: Non puto uentris s m̃tiᷤᷤ.
Non inquit scͥptura in solo pane ui¬
uit homo: s in om̃i uerbo quod ꝓce¬
dit de ore cdĩ. Et tamen aliqua simili¬
tudo est inter cibum uentris & cibũ
mentis: quia & ido uerba di cib dicta
sunt. qm sicut cib corporalis carnẽ re¬
ficit. ita sapientia mentẽ pascit. Cib
corporis tria habet in se: saporẽ. nutri¬
m̃tum. massam. Sapor delectat: nutͥ¬
m̃tum sustentat. massa onerat. Sa¬
por ad palatum ꝑtinet. nutͥmentum
ad naturam: massa ad miseriam. Gu¬
la ꝑcipit saporem: stomacus nutrim̃¬
tum & massam: alterũ ad refectionẽ:
alterum ad grauamen. Nutͥmentũ
ut illud in corpꝰ trahiciat: massam ut

Expanded text:
uam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo . Nunquid putas, frater, iste manducare consueverat verba Dei, ut diceret: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua? Et qui est, qui verba manducaret? Si ergo manducantur verba Dei, utique cibus sunt. Et qualis cibus? Non puto ventris, sed mentisNon, inquit Scriptura, in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit ab ore Dei . Et tamen aliqua similitudo est inter cibum ventris et cibum mentis, quia et ideo verba Dei cibus dicta sunt, quoniam sicut cibus corporalis carnem reficit, ita sapientia mentem pascit. Cibus corporalis tria habet in se, saporem, nutrimentum, massam. Sapor delectat, nutrimentum sustentat, massa onerat. Sapor ad palatum pertinet, nutrimentum ad naturam, massa ad miseriam. Gula percipit saporem, stomachus nutrimentum et massam: alterum ad refectionem, alterum ad gravamen. Nutrimentum ut illud in corpus trajiciat; massam ut
Abbreviated transcription (Latin):
ducibus. uenerunt et habitauerunt circa ripã
reni in confinio germaniȩ et alamanniȩ. Quos
preliis attemptasset. nec uincere potuisset. ꝓpͥo
eos nomine francos quasi ferancos. id est fero ces
appellauit. Ab illo tempore intantũ uirtus fran¬
coꝵ excreuit. ut totã tandem germaniam et
galliam usq ad iuga pirenei & ultͣ subiugarent.

Expanded text:
ducibus venerunt et habitaverunt circa ripam ducibus venerunt et habitaverunt circa ripam Rheni in confinio Germaniae et Alemaniae. Quos cis attentasset, nec vincere potuisset, proprio eos nomine Francos quasi furnicos, id est feroces appellavit. Ab illo tempore in tantum virtus Francorum excrevit, ut totam tandem Germaniam et Galliam usque ad juga Pyrenaei et ultra subjugarent.
Abbreviated transcription (Latin):
ost constantinum magnum sedes quidem
imperii apud constantinopolim erat ꝓ eo
quod ipse piissimus et xp̃ianissimus imꝑator
priuilegium romanȩ sedis beato petro prin
quens. apud eandem sibi urbem sedem imꝑialem statu¬
erat. dignitate tam̃ romani imꝑatores appellati st̃.
usq ad illud tempꝰ quo romanũ imꝑium ad reges
francoꝵ translatũ ẽ. Postea enim hi qui apud constan¬
tinopolim imꝑabant. solo imperii nomine reten¬
to. grecoꝵ potius imꝑatores appellati st̃. Exinde
autẽ series tẽpoꝵ ꝑ reges francoꝵ supputatur.
ranci origine troiani. ꝑ ost euersionẽ troiȩ p̾a¬
mo quodam duce inde egressi iuxta traciam
suꝑ ripam danubii consederunt. edificantesq ibi
ciuitatem. uocabant eam sicambriam. mansert̃q
ibidem usq ad tempora ualentiniani imꝑatoris.
a quo inde expulsi pro eo qͦd tributa romanis iux¬
ta morem oeterarum gentium soluere recusarent.
gressi inde marchomiro. Sunnone. et Genebaudo

Expanded text:
ost Constantinum Magnum sedes quidem imperii apud Constantinopolim erat, pro eo quod ipse piissimus et christianissimus imperator privilegium Romanae sedis beato Petro princquens apud eamdem sibi urbem sedem imperialem statuerat; dignitate tamen Romani imperatores appellati sunt usque ad illud tempus quo Romanum imperium ad reges Francorum translatum est. Postea enim ii qui apud Constantinopolim imperabant, solo imperii nomine retento Graecorum potius imperatores appellati sunt. Exinde autem series temporum per reges Francorum supputatur.Franci ab origine Trojani, post eversionem Trojae, Priamo quodam duce inde regressi juxta Thraciam super Danubii ripas consederunt, aedificantesque ibi civitatem vocaverunt eam Sicambriam, manseruntque ibidem usque ad tempora Valentiniani imperatoris, a quo sunt inde expulsi, eo quod tributa Romanis juxta morem caeterarum gentium solvere recusarent. Egressi inde Marcomiro, Sunnone, et Gennebaldo
Abbreviated transcription (Latin):
ginem ut sint. s utrisq uiam aꝑit
ut ꝑfici possint: & idcirco etiam si
uoluntas mala ẽ. potestas mala eẽ
ñ potest. quia cum a nobis ẽ qͦd uo¬
lumus: ab ipso ẽ. ut uoluntatẽ im¬
plere possimus. Ergo nec ꝑ inspira¬
tionem nec ꝑ aspirationẽ ds corda
maloꝵ obdurat: s solum ꝑ adhi-¬
bitam foris occasionem. Sic phara-¬
onem & egyptios obdurasse dicit᷑:
quemadmodũ scriptum ẽ. Conuer¬
tit cor eoꝵ ut odirent ppłm eius: ñ¬
ꝑuertendo uoluntates eoꝵ ut ma¬
le eeñt: s inclinatis ad prauitatẽ fo¬
ris uiam aꝑiendo ut ruerent. Nã
cum ppłm suum filios uidelicet isrł
in ocłis eoꝵ & numero auxit. & di¬
uitiis sublimauit: tunc nimirum
corda adu̾sarioꝵ. ꝓsperitati suoꝵ.
inuidentiũ. liuoris tabe astrmxit.
Unde gͦ istos extulit. inde illos obdu¬
rauit: non quidem intꝰ aspirans au¬
gnientũ malicie. s foris ꝓuocans in¬
tuitu emulationis ꝑu̾se. Adhuc eti-¬

Expanded text:
ginem, ut sint; sed utrisque viam aperit, ginem, ut sint; sed utrisque viam aperit, ut perfici possint: et idcirco etiam si voluntas mala est, potestas mala esse non potest, quia, cum a nobis est quod volumus, ab ipso est ut voluntatem implere possimus. Ergo nec per inspirationem nec per aspirationem Deus corda malorum obdurat, sed solum per adhibitam foris occasionem. Sic Pharaonem et Aegyptios obdurasse dicitur, quemadmodum scriptum est: Convertit cor eorum, ut odirent populum ejus, ertendo voluntates eorum, ut malae essent, sed, inclinatis ad pravitatem foris, viam aperiendo, ut ruerent. Nam cum populum suum, filios videlicet Israel, in oculis eorum et numero auxit et divitiis sublimavit, tunc nimirum corda adversariorum prosperitati suorum invidentium livoris tabe astrinxit. Unde ergo extulit, inde illos obduravit, non quidem intus aspirans augmentum malitiae, sed foris provocans intuitu aemulationis perversae. Adhuc eti
Abbreviated transcription (Latin):
rib modis ds cor emollit. Pri¬
mum ꝑ inspirationẽ bonã uo-¬
luntatẽ creando: postea ꝑ aspirationẽ
excitando: deinde ꝑ occasionẽ foris
adhibitã quasi uiã aꝑiens. ad ꝑfe¬
ctionẽ ꝓuocando. Pinspirationem
ponit: ꝑ aspirationẽ impellit: ꝑ oc¬
casionẽ trahit. Ponit ad uolendu:
impellit ad appetendu: trahit ad
ꝑficiendum. In cordib autẽ ma¬
loꝵ. d̾s prauas uoluntates nec inspi¬
rando creat: nec aspirando excitat.
Cantumm᷑ scdm dispensationẽ suã
aliquando manifestam. aliqͣndo
occultam. semꝑ autẽ iustam: occasi¬
onem aliquando foris adhibendo
iusto iudicio precipitat. Ergo in
cordib bonoꝵ uoluntates rectas
pͥmum ipse intus facit: & deinde
easdem foras uͥ uoluerit & qͣntum
uoluerit ad effectum dirigit. Pra¬
uas autẽ uoluntates ipse intus ñ
efficit: s a semetipsis interius cor¬
ruptas. scđm suȩ uoluntatis arbitͥ¬
um.ad dispensationis intime ordi¬
nem complendum inflectit. Bo

Expanded text:
ribus modis Deus cor emollit: Primum, per inspirationem, bonam voluntatem creando; postea, per aspirationem, excitando; deinde, per occasionem foris adhibitam, quasi viam aperiens, ad perfectionem provocando. Per inspirationem, ponit, per aspirationem impellit, per occasionem trahit. Ponit ad volendum, impellit ad appetendum, trahit ad perficiendum. In cordibus autem malorum Deus pravas voluntates nec inspirando creat, nec aspirando excitat. Tantummodo secundum dispensationem suam aliquando manifestam, aliquando occultam, semper autem justam, occasionem aliquando foris adhibendo justo judicio praecipitat. Ergo in cordibus bonorum voluntates rectas primum intus ipse facit, et deinde easdem foras ubi voluerit et quantum voluerit, ad effectum dirigit. Pravas autem voluntates ipse intus non efficit, sed a semetipsis interius corruptas secundum suae voluntatis arbitrium ad dispensationis intimae ordinem complendum inflectit. Bon
Abbreviated transcription (Latin):
Numidia.
Tingitania.
Mauritania.
irtes autẽ a mari
mediterraneo in¬
usq in occeanũ
athlanticũ ad oc¬
diuidunt zeugũ.¬

Expanded text:
Numidia, Tingitania, Mauritania. Syrtes autem a mari Mediterraneo usque ad oceanum Atlanticum in obdividunt Zeug
Abbreviated transcription (Latin):
secus inspirante ñ aporiamur. Sed
ecce dum duoꝵ fabroꝵ flatus decon¬
tra spirantes aspicimus: quatuor in¬
de oꝑaexire uidemꝰ. Duo oꝑa diabo¬
diaboli. quando illicita delectatiõe
animum urit: & ad similitudinem
flamme foris lambendo. quodamm
nigram reddit. Scd̾m opus ẽ dia¬
boli. quando ꝑ consensum peccati a¬
nimum medullitus accendit: et
noria flamma ñ iam lambendo fo¬
ris denigrat: s intus cremando inci
inuenit peccatricem animã: &e per
compunctionẽ rubiginẽ peccati exu¬
rit. Scđdm quod examinata & mun¬
data anima. mox eam desid̃io et̾noꝵ
bonoꝵ accendit. & quodamm ꝑ amo¬
ris ignem liquefacit: ut iam ꝑ desidĩ¬
um currere incipiat: quȩ prius fri¬
gida existens male torpebat. Et sic̃
massa liquefacta ꝑ fistulam in mo¬
netam fundit᷑. & formam accipit:
ita mens amoris igne soluta ꝑ radiũ
contemplationis usq in imaginem
diuine similitudinis currit amen.

Expanded text:
secus aspirante non aperimur. Sed secus aspirante non aperimur. Sed ecce dum duorum fabrorum flatus de contrario spirantes aspicimus, quatuor inde opera exire videmus: duo opera diabodiaboli est quando illicita delectatione animum urit, et ad similitudinem flammae foris lambendo quodammodo nigram reddit. Secundum opus diaboli est quando per consensum peccati animum medullitus accendit, et noxia flamma non jam foris lambendo denigrat, sed intus cremando incinuando invenit peccatricem animam, et per compunctionem rubiginem peccati exurit: secundum, quo, examinata et mundata anima, mox eam desiderio aeternorum bonorum accendit, et quodammodo per amoris ignem liquefacit, ut jam per desiderium currere incipiat, quae prius frigida existens male torpebat. Et sicut massa liquefacta per fistulam in monetam funditur et formam accipit, ita mens, amoris igne soluta per radium contemplationis usque in imaginem divinae similitudinis currit. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
lidus uentus ẽ. & aquilo frigidus. Et
scimus quia uentus calidus afflando
de suo calefacit: uentus frigidus de
se calefacere ñ potest. & tam̃ ignem
accendit. Sic sp̃c sc̃s in se habet amo¬
rem quo nos inflaminat. diabolus
autem in nob̃ inuenit corruptionẽ
quã suscitat. Ille intrinsecus sugge¬
rendo suauit̾ aspirat: iste extͥnsecus
temptationũ flatib impingendo
quassat. Ille intͥnsecus ex occulto di¬
uinitatis suȩ prodiens. inuisibil¬
ter uisitat corhominis. & in effabilit̾
consolatur: iste extrinsecus circumi¬
ens. & amfractib suȩ calliditatis se in¬
uoluens. semꝑ ad ruinam insidiatur.
Iste ẽ ille pͥnceps mundi: quem in t̾ra
morte sua tͥumphatum de cordib ho¬
minum. xp̃c eiecit. Ille ẽ paraclitus
quem in celo ad dexteram paterne
maiestatis sedens. super apłos lingͥs
utͥn secus habitando custodiat᷑ iste
extrinsecus impugnando exerceat. Isto
foris flante concutimur: s illo intrin¬

Expanded text:
lidus est ventus, et aquilo frigidus. Et lidus est ventus, et aquilo frigidus. Et scimus quod ventus calidus afflando de suo calefacit. Ventus frigidus de se calefacere non potest; et tamen ignem accendit. Sic Spiritus sanctus in se habet amorem, quo nos inflammat; diabolus autem in nobis invenit corruptionem, quam suscitat. Ille intrinsecus suggerendo suaviter aspirat, iste extrinsecus tentationum flatibus impingendo quassat. Ille, intrinsecus ex occulto divinitatis suae prodiens, invinsibiliter visitat cor hominis et ineffabiliter consolatur; iste, extrinsecus circumiens et anfractibus suae caliditatis se involvens, semper ad ruinam insidiatur. Iste est ille princeps mundi, quem in terra morte sua triumphatum de cordibus hominum Christus ejecit; iste est Paraclitus, quem in coelo ad dexteram paternae Majestatis sedens, super apostolos in linguis s est, ut ille intrinsecus habitando custodiat, iste extrinsecus impingendo exerceat. Isto foris flante concutimur; sed illo intrin
Abbreviated transcription (Latin):
nis cupiditatis. Ignis bonus depasci¬
tur culpam: ignis malus demolitur
naturam. Ignis bonus accenditur a
sp̃u sc̃o: ignis malus inflaminat᷑ a dia¬
bolo. Ignis bonus caritas fons uir-¬
tutum: ignis malus cupiditas radix
uicioꝵ. Ignem bonum dñs ih̾c misit
in t̾rã. et uoluit ut accenderet᷑. Ignis
malus est. de quo ꝓpħa dicit. & adhuc
ignis in domo impii:de quo abraham
&e loth liberant᷑. Sic enim int̾pretatur
ur. hoc ẽignis. siue incendium: de quo
abraham eductus eẽ ꝑhibetur. S ui¬
deamus nunc. quomͦ in nobis oꝑent᷑
hii ut ita dicam. duo opifices. sp̃c sc̃s
cendit sp̃c sc̃s: atq aliter diabolus. Nã
sp̃c sc̃s ipse ignis ẽ: & afflando ignem
in nobis creat. Diabolus autẽ ñ igniᷤ
s frigidus est: & nos non afflando. s
ut ita dicã inflando ignẽ in nob̾ excitat.
Ille creat urtutẽ quȩ non erat: iste
excitat corruptionẽ quȩ sopita fue¬
significari inuenimus: qͥa auster ca¬

Expanded text:
nis cupiditatis. Ignis bonus depascinis cupiditatis. Ignis bonus depascitur culpam; ignis malus demolitur naturam. Ignis bonus accenditur a Spiritu sancto; ignis malus inflammatur a diabolo. Ignis bonus charitas, fons virtutum; ignis malus cupiditas, radix vitiorum . Ignem bonum Dominus Jesus misit in terram, et voluit ut accenderetur . Ignis malus est de quo propheta dicit: Et adhuc ignis in domo impii . De quo Abraham et Lot liberantur; sic enim interpretatur Ur, hoc est ignis sive incendium, de quo Abraham eductus esse perhibetur. Sed videamus nunc quomodo in nobis operentur, hi ut ita dicam, duo opifices, Spiritus scendit Spiritus sanctus, atque aliter diabolus. Nam Spiritus sanctus ipse ignis est, et afflando ignem in nobis creat; diabolus autem non ignis, sed frigidus est, et nos non afflando, sed, ut ita dicam, inflando ignem in nobis excitat. Ille creat virtutem quae non erat, iste excitat corruptionem quae sopita fuesignificari invenimus, quia auster ca
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet unde gaudeat. foris gaudi¬
um querat: & est auaricia immode¬
ratꝰ appetitus habendi. Nequaquam
enim homo foris falsum gaudium
quereret: nͥ prius intus uerum gau¬
dium amisisset. Unde constat. quod
quemadmodũ de suꝑbia nascitur ua¬
na gła. & de uana gła inuidia. de in¬
uidia ira. de ira tristicia: ita quoq de
tristicia nascit᷑ auaricia: & de gula
luxuria. Ista breuit̾ dicta sunt de na¬
tura ignuis: & de significationib su¬
is.S ẽ ꝓfundum ingenium. quod
inuestigat omĩa. & sp̃c sapientiȩ
penetrat uniu̾sa. In omĩb autem
quȩ uident᷑. & a quib rerum inuisi¬
bilium similitudo trahit᷑. solus ig¬
nis sicut loco suppremꝰ ẽ. ita quoꝙ si¬
gnificatione ẽ p̾cipuus. In eo enim
inuenit᷑ similitudo uirtutis & uicii:
ita ut acies mentis foris tacta. ꝑ una¬
ginem intꝰ redeat. ad contẽplandum
ueritatẽ. Amor est enim ignis: &e ẽ a¬
mor bonus ignis bonus. ignis carita

Expanded text:
non habet unde gaudeat, foris gaudinon habet unde gaudeat, foris gaudium quaerat: et est avaritia immoderatus appetitus habendi. Nequaquam enim homo foris falsum gaudium quaereret, nisi prius intus verum gaudium amisisset. Unde constat quod quemadmodum de superbia nascitur vana gloria, et de vana gloria invidia, de invidia ira, de ira tristitia, ita quoque de tristitia nascitur avaritia, et de gula luxuria. Ista breviter dicta sunt de natura ignis et de significationibus ejus. Sed est profundum ingenium quod investigat omnia. Spiritus sapientiae penetrat universa. In omnibus autem quae videntur, et a quibus rerum invisibilium similitudo trahitur, solus ignis sicut loco supremus est, ita quoque significatione est praecipuus. In eo enim invenitur similitudo virtutis et vitii, ita ut acies mentis foris tacta per imaginem, intro redeat ad contemplandam veritatem. Amor est enim ignis: et est amor bonus, ignis bonus, ignis videlic
Abbreviated transcription (Latin):
Illa species ignis quȩ seorsum nascit᷑.
simul & pascitur & depascitur. sig¬
nificat tristiciam. que ex immodera¬
ta ira foris nascit᷑: uitus silentio pasci¬
tur. & animam depascit᷑. Conuenit
hoc etiam aliquando luxuriȩ. que fo¬
ris ex specie carnis nascitur: intus co
gitatione pascitur. & animam depas¬
citur. Nonnunquã etiam simul intꝰ
&e ex cogitatione nascit᷑. & ꝑ cogitatio¬
nem pascit᷑ & animam depascitur.
Illa species ignis quȩ seorsum pascit᷑.
simul & nascitur &e depascit᷑. signifi¬
cat luxuriam. qͣndo ex cogitatione
intus nascitur: &e animam intus de¬
pascit᷑: & foris uisu pascit᷑. Signifi¬
cat etiam auariciam. qͣndo intus ex
& foris ex contemplatione diuitiaꝵ
pascit᷑. Quod autẽ dicimus auarici¬
am ex tristicia nasci tale ẽ: qͥa pꝰtqͣm
homo int̾num gaudium ꝑdit. foraᷤᷤ
mox animũ in appetitu exteriorũ
immõderate diffundit: ut qui intꝰ

Expanded text:
Illa species ignis, quae seorsum nascitur Illa species ignis, quae seorsum nascitur simul et pascitur et depascitur, significat tristitiam, quae ex immoderata ira foris nascitur, intus silentio pascitur, et animam depascitur. Convenit hoc etiam aliquando luxuriae quod foris ex specie carnis nascitur, intus pascitur cogitatione et animam depascitur. Nonnunquam etiam simul intus et ex cogitatione nascitur et per cogitationem pascitur, et animam depascitur. Illa species ignis quae seorsum pascitur simul et nascitur, et depascitur, significat luxuriam, quando ex cogitatione intus nascitur et animam intus depascitur et foris visa pascitur. Significat etiam avaritiam, quando intus ex  foris ex contemplatione divitiarum pascitur. Quando autem dicimus avaritiam ex tristitia nasci, tale est quia postquam homo internum gaudium perdidit, foras mox animum in appetitu exteriorum immoderate diffundit, ut qui intus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ miniut᷑ s auget᷑. Intus etiam
depascitur: quia uirtutẽ unde orit᷑
demolitur. Illa species ignis que seor¬
sum depascitur. simul nascit᷑ &e pascit᷑.
significat uanam głam: que intus
animũ depascit᷑. foris deostentatioẽ
nascit᷑ & pascitur. Talis est etiam in¬
iudia. quȩ foris de aliena felicitate
nasciur & pascitur: & intus animã
depascit᷑. Talis ẽ ira quȩ foris de illa¬
ta inuiria nascitur ce pascit᷑: & intuᷤs
anumam depascit᷑. Talis ẽ auaricia.
quȩ foris deintuitu pecuniȩ nascit᷑
& pascitur: & intus animam depas¬
cit᷑. Talis ẽ luxuria. quȩ foris ex car¬
nis specie nascit᷑ & pascit᷑: & intus am¬
mam depascit᷑. Talis ẽ gula que foriᷤͤᷤ
ex conspectis deliciis nascit᷑ &e pascitur:
& intus animam depascit᷑. Potest eti¬
am in penitentib hec species ignis. ca¬
ritatẽ di significare: que a sp̃u scõ naᷤ¬
citur & pascitur: & peccatũ depascit᷑.

Expanded text:
hoc non minuitur, sed augetur; intus etiam hoc non minuitur, sed augetur; intus etiam depascitur, quia virtutem unde oritur demolitur. Illa species ignis, quae seorsum depascitur, simul nascitur et pascitur, significat vanam gloriam, quae intus animum depascitur, foris de ostentatione nascitur et pascitur. Talis est etiam invidia, quae foris de aliena felicitate nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est ira, quae foris de illata injuria nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est avaritia, quae foris de intuitu pecuniae nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est luxuria, quae foris ex carnis specie nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Talis est gula, quae foris ex conspectis deliciis nascitur et pascitur, et intus animam depascitur. Potest etiam significare haec species ignis charitatepeccatum depascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
originem: foris ꝑ occasionẽ. S in
hoc tam̃ ẽ differentia. quod uicia
ñ semꝑ sunt in occasione sua. cum
semꝑ ea necesse sit ẽẽ in origine sua:
sicut cũ mulier speciosa & casta
oculũ luxuriosi ad concupiscenti¬
am trahit nescia: in animo concu¬
piscentis ẽ uicium: s ñ in animo oc¬
casionem concupiscendi prebentis.
Aliquando tam̃ &e in origine simul
& in occasione inuenit᷑: ut cũ adul¬
tera mechum illicit. Igitur uicia in
origine sua sunt. hoc ẽ in animo un¬
de orunt᷑: sicut ignis in eo qͦd depaᷤ¬
citur. hoc ẽ in eo in quod ardet. In
occasione autẽ sua sunt. sicut ignis
ẽ in eo unde pascit᷑: hoc ẽ in eo de qͦ
ardet. Igitur illa species ignis que
simul nascit᷑ pascit᷑ & depascit᷑. signi¬
ficat suꝑbiam. que intͥnsecus nascit᷑
immoderata delectatione ꝓprie uir¬
tutis. & intus pascit᷑. quia quõdammͦ
mirabili crescente uirtute. uicium

Expanded text:
originem, foris per occasionem. Sed in originem, foris per occasionem. Sed in hoc tamen est differentia, quod vitia non semper sunt in occasione sua, cum semper ea necesse sit esse in origine sua. Sicut cum mulier speciosa et casta oculum luxuriosi ad concupiscentiam trahit nescia, in animo concupiscentis est vitium, sed non in animo occasionem concupiscendi praehentis. Aliquando tamen et in origine simul et in occasione invenitur, ut cum adultera moechum illicit. Igitur vitia in origine sua sunt, hoc est in animo, unde oriuntur, sicut ignis in eo quod depascitur, hoc est in eo quod ardet. In occasione autem sua sunt, sicut ignis est in eo unde pascitur, hoc est in eo de quo ardet. Igitur illa species ignis, quae simul nascitur, pascitur et depascitur, significat superbiam, quae intrinsecus nascitur, immoderata delectatione propriae virtutis intus pascitur, quia quodammodo mirabili crescente virtute vitium
Abbreviated transcription (Latin):
compunctionẽ expellunt᷑. Illa spe¬
cies ignis que pascit᷑ & depascitur
ñ nascit᷑. qualis ẽ ignis naturalis
in corpore: significat naturale fer¬
uorem animi: ꝑ quẽ homo peccato
irascit᷑. Qui feruor quia naturaliˢ
ẽ ñ nascit᷑. Pascitur autẽ zelo amoriᷤ
d̾i&e lenocinationẽ mollis animi
naturali depascit᷑ uirtute: qͣndo ui¬
ciis indignat᷑. & ea contempnit & re¬
spuit. S antequam de reliquis qua¬
tuor specieb disseram: p̾mittenda
sunt quedam. Septem sunt uicia
capitalia uł pͥncipalia.a quib oĩa
alia nascunt᷑ uicia: hoc ẽ suꝑbia. in¬
uidia. ira. tristicia. auaricia. Gula
luxuria. siue fornicatio. Quoꝵ que¬
dam aliunde habent nascendi ori¬
ginem: aliunde nascendi occasionẽ:
sicut uerbi gr̃a. luxuria ex carnis spe¬
cie foris habet nascendi occasionẽ:
intꝰ in animo habet nascendi ori¬
ginem: quia intͥnsecꝰ concipit᷑ ex¬
trinsecus excitat᷑. Hȩcͥg diu̾sis mo¬
dis &e foris & intus nascunt᷑ intus ꝑ

Expanded text:
expelluntur. Illa species ignis quae pascitur, et depascitur, non nascitur, qualis est ignis naturalis in corpore, significat naturalem fervorem animi per quem homo peccato irascitur. Qui fervor, quia naturalis est, non nascitur. Pascitur autem zelo amoris Dei et lenocinationem mollis animi naturali depascitur virtute, quando vitiis indignatur, et ea contemnit et respuit. Sed antequam de reliquis quatuor speciebus disseram, praemittenda sunt quaedam. Septem sunt vitia capitalia, vel principalia, a quibus omnia alia nascuntur vitia, hoc est superbia, invidia, ira, tristitia, avaritia, gula, luxuria, sive fornicatio. Quorum quaedam aliunde habent nascendi originem et aliunde nascendi occasionem, sicut verbi gratia, luxuria ex carnis specie foris habet nascendi occasionem, intus in animo habet nascendi originem, quia intrinsecus concipitur, extrinsecus excitatur. Haec igitur diversis modis foris et intus nascuntur; intus per
Abbreviated transcription (Latin):
sicut calor in ouo. uł splendor in lu¬
na᷑ significare. potest caritatẽ in ꝑfe¬
ctis. quȩ a spũ sc̃o oritur &e nutritur:
qui eos & ꝑ int̾num gaudiũ illumi¬
tutem fecundat. sicut gallina ouũ.
S quia hi boni sunt. ñ inuenit in eiᷤ
quod exurat: & id̃o ñ depascitur. id est
ñ consumit. s illuminat. Nam sicut
radius solis lucens in arido: sic sp̾c
sc̃s radians in corde mundo. In quo
arido ido malignus sp̃c requiem ñ
inuenit: quia sub umbra in secreto ca¬
lami. in locis hum̃tib dormit. Illa
species ignis que nascit᷑ & depascitur
tantum. non pascit᷑. sicut fulgur: sig¬
nificare potest transitoriã compuncti¬
onem peccatricis animȩ: que uł ex re¬
cordatione peccatoꝵ. suie ex cont̾epla¬
tione torm̃toꝵ uł quolibet aliomͦ
nascit᷑: quȩ ꝑ subitum feruorem
prauã delectationẽ depascit᷑: s qͥa
mox ut orta fuerit ꝑtransit: ñ pas¬
citur hoc ẽ ñ nutrit᷑. Significare

Expanded text:
sicut calor in ovo vel splendor in lusicut calor in ovo vel splendor in luna, significare potest charitatem in perfectis, quae a Spiritu sancto oritur et nutritur, qui eos et per internum lumen illumitutem fecundat sicut gallina ovum. Sed, quia ii boni sunt, non invenit in eis quod exurat, et ideo non depascitur, id est non consumit, sed illuminat; nam sicut solis radius lucens in arido, sic Spiritus sanctus radians in corde mundo. In quo arido ideo malignus spiritus requiem non invenit , quia sub umbra in secreto calami, in locis humentibus dormit . Illa species ignis quae nascitur et depascitur tantum, non pascitur, sicut fulgur, significare potest transitoriam compunctionem peccatricis animae, quae vel ex recordatione peccatorum, sive ex contemplatione tormentorum, vel quolibet alio nascitur, quae per subitum fervorem pravam delectationem depascitur, sed quia mox, ut orta fuerit, pertransit, non pascitur, hoc est non nutritur. Significare
Abbreviated transcription (Latin):
atȩ sapientiȩ: hoc ẽ uerbum dĩ quod
nunquam marcescit: s semꝑ nouum
est &e uirens. Hȩc est int̾ior pascua. in qͣ
saginamur ꝑ contemplationẽ quẽ ad¬
modũ in ext̾ĩori pascua. hoc ẽ sacͣ scͥp¬
tura. reficimur ꝑ lectionem. Siue gͦ in¬
grediamur ꝑ cogitationẽ. pascuam
inuenimꝰ catholicam doctrinam: in
qua utraq uelut oculus in uiridi cla¬
rescit intelligentia cordis nr̃i. Illa
species ignis quȩ tantũ depascitur. si¬
eut ignis solis extrinsecus. significare
potest uirtutẽ diuinȩ naturȩ: cu
corruptio nulla appropinquare po¬
test: quȩ omnem creaturam innouat:
&e in nobis rubiginem uitioꝵ exurit.
non sibi incorporando. s nichil eẽ fa¬
ciendo. Cuiꝰ uirtus tanta ẽt ut eiꝰ pre¬
sentiam sustinere non possit. qͥcqͥd cõ¬
sumi dignum ẽ. Unde dicitur. Ds̃
nr̃ ignis consumens ẽ. Illa species ig¬
nis que nascit᷑ & pascitur ñ depascit᷑.

Expanded text:
atae sapientiae, hoc est verbi Dei, quod atae sapientiae, hoc est verbi Dei, quod nunquam marcescit, sed semper novum est et virens. Haec est interior pascua, in qua saginamur per contemplationem, quemadmodum in exteriori pascua, hoc est sacra Scriptura reficimur per lectionem. Sive ergo ingrediamur per cogitationem, pascuam holicam doctrinam, in qua utraque, velut oculus in viridi, clarescit intelligentia cordis nostri. Illa species ignis quae tantum depascitur sicut ignis solis extrinsecus, significare potest virtutem divinae naturae, cui corruptio nulla appropinquare potest, quae omnem creaturam innovat, et in nobis rubiginem vitiorum exurit, non sibi incorporando, sed nihil esse faciendo. Cujus virtus tanta est, ut ejus praesentiam sustinere non possit quidquid consumi dignum est. Unde dicitur: Deus tuus ignis consumens est . Ipsa species ignis quae nascitur et pascitur non depascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
intus ꝑdiderat in conscientia. Consi¬
dera gͦ tres ignis istos: ignem solis ag¬
nem caritatis ignem gehenne. Ignis
solis iusibilis. ostendit tͥ inuisibilẽ ig¬
nem caritatis: ce monet ut eũ queraᷤ.
Ignis autem gehennȩ uisibilis penã
t̾ minatur. si ꝑdideris inuisibilem
ignem caritatis. Uterq caritati simila¬
tur: uterq caritati famulatur. Iste
demonstrando: ille undicando. Illa
species ignis que tantum nascitur ut
fulgor. significat ꝓpassiones uitioꝵ.
quȩ ꝑ cogitationẽ subito de corde ext¬
uit: s quia mensratione obuiante
eas ꝑ consensum ñ recipit. continuo
euanescunt. Neq enim pascuntur
dum transeunt: neq depascuntur.
dum ꝑconsensum animũ ñ exiirunt.
Illa species ignis que tantũ pascitur.
ut ignis ocłoꝵ. significare potest sapi¬
entiam creatam id est intellectũ cor¬
dis humani: quȩ quasi ocłs in uiridi.
pascitur itus contemplatione incre¬

Expanded text:
intus perdiderat in conscientia. Consiintus perdiderat in conscientia. Considera ergo tres ignes istos, ignem solis, ignem charitatis, ignem gehennae. Ignis solis visibilis ostendit tibi invisibilem ignem charitatis, et monet ut eum quaeras. Ignis autem gehennae visibilis poenam tibi minatur, si perdideris invisibilem ignem charitatis. Uterque charitati similatur, uterque charitati famulatur. Iste demonstrando, ille vindicando. Illa species ignis, quae tantum nascitur ut fulgor, significat propassiones vitiorum, quae per cogitationem subito de corde exeunt; sed quia mens ratione obviante eas per consensum non recipit, continuo evanescunt. Neque enim pascuntur, dum transeunt, neque depascuntur, dum per consensum animum non exurunt. Illa species ignis quae tantum pascitur, ut ignis oculorum, significare potest sapientiam creatam, id est intellectum cordis humani, quae, quasi oculus in viridi, pascitur intus contemplatione incre
Abbreviated transcription (Latin):
cie nascit᷑. & glaciem depascitur. &
susphure pascit᷑. Decima ẽ. quȩ seor¬
sum depascit᷑. simul nascitur & pasci¬
tur: qualis est radius solis lucens in hu¬
mido. De sole nascitur a&e pascit᷑.: &e hu¬
morem depascit᷑. Vndecima ẽ quȩ si¬
mul nascitur. pascitur &e depascitur:
qualis ẽ ignis exiens de ligno. &e ar¬
dens in ligno. Iste sunt undecim spe¬
cies ignis: que fortassis aliud signifi¬
care poterunt. unde utilitas ꝓueniat.:
si fuerit qui sciat de uisibili igne. excii¬
dere ignem sapientie. Ignis solis qui
nec nascitur nec pascitur: ne depascit᷑ :
significat ȩt̾nam caritatẽ di: quȩ in ip¬
so naturalit̾ existens cum sit ꝑfecta. au¬
geri non potest: ce cum sit eterna. non
potest extingui. Hoc igne impii qͥa
intus ardere noluerunt. foris ad ig¬
nem gehenne comburendi ꝑuenert̾.
quodammͦ simile pro simili suscipi¬
entes: ut talem ignem caro foris inue¬
niret in pena: qualem ignem mens

Expanded text:
cie nascitur, et glaciem depascitur, et cie nascitur, et glaciem depascitur, et sulphure pascitur. Decima est quae seorsum, depascitur simul nascitur et pascitur: qualis est radius solis lucens in humido. De sole nascitur et pascitur, et humorem depascitur. Undecima est quae simul nascitur, pascitur et depascitur: qualis est ignis exiens de ligno et ardens in ligno. Istae sunt undecim species ignis quae fortassis aliquid significare poterunt, unde utilitas proveniat, si fuerit qui sciat de visibili igne excutere ignem sapientiae. Ignis solis qui nec nascitur, nec pascitur, nec depascitur, significat aeternam charitatem Dei, quae in ipso naturaliter existens, cum sit perfecta, augeri non potest, et, cum sit aeterna, non potest exstingui. Hoc igne impii quia intus ardere noluerunt, foris ad ignem gehennae comburendi pervenerunt, quodammodo simile pro simili suscipientes, ut talem ignem caro foris inveniret in poena, qualem ignem mens
Abbreviated transcription (Latin):
& nutͥtur: & corpus lunare ñ depasci¬
tur. Similit̾ radius solis lucens in
arido. Sexta species est quȩ nascit᷑
& depascitur. ñ pascit᷑ quale ẽ fulgͣ
expressum de nubib quod nascit᷑
quando de collisis nubib exit: &
depascitur illud qͦd urendo consu¬
mit: s non pascitur. quia subito eua¬
nescit. Septima species ẽ. quȩ pasci-¬
tur &e depascitur ñ nascitur: qualis
ẽ calor naturalis in corpore. Non nas¬
citur: quia naturalis ẽ. Pascitur aũ
cibis &e uestimentis: & depascit᷑ hu¬
mores coeporis. Deinde sequuntur
quatuor reliquȩ ex trib ꝓpͥetatib sin¬
gulȩ constantes. Octaua ẽ quȩ seorsũ
nascit᷑. simul pascit᷑ &e depascit᷑: qua¬
lis ẽ ignis excussus de silice & in ligniᷤ
receptus. De silice nascitur & in ligniᷤ
pascit᷑: &e ligna dẽpascuur. Nona est
quȩ seorsum pascit᷑. simul nascitur
&e depascit᷑: qualis est ignis excussus
deglacie. & sulphure receptus. Degla¬

Expanded text:
et nutritur; et corpus lunare non depasciet nutritur; et corpus lunare non depascitur: similiter radius solis lucens in arido. Sexta species est quae nascitur et depascitur, non pascitur: quale est fulgur expressum de nubibus, quod nascitur, quando de collisis nubibus exit, et depascitur illud quod urendo consumit; sed non pascitur, quia subito evanescit. Septima species est quae pascitur et depascitur, non nascitur: qualis est calor naturalis. In corpore non nascitur, quia naturalis; pascitur autem cibis et vestimentis, et depascitur humores corporis. Deinde sequuntur quatuor reliquae ex tribus proprietatibus singulae constantes. Octava est quae seorsum nascitur, simul pascitur et depascitur. Qualis est ignis excussus de silice et in lignis receptus. De silice nascitur, et in lignis pascitur, et ligna depascitur. Nona est quae seorsum pascitur simul nascitur et depascitur: qualis est ignis excessus de glacie et sulphure receptus. De gla
Abbreviated transcription (Latin):
sibi incorporando.s in nichilum re¬
digendo consumit. Et hec ẽ differen¬
tia inter ignem solis. & ignem gehen¬
nȩ: quod ignis solis extrinsecus de¬
pascitur: ignis uͦ gehennȩ nec extͥn¬
secus illud in quod ardet. nec intrin¬
secus illud in quod ardet demolit᷑.
Commune gͦ habent ñ nasci: qͥa ali¬
unde ñ oriuntur. Habent cõmune
non pasci: quia ꝑ aliquã mat̾iam ñ
nutͥunt᷑: s ex semetipsis uiuunt. ha¬
bent cõmune intͥnsecus ñ depasci:
quia substantiã suam ñ consumunt.
Differunt autẽ. quod ignis solis ex¬
tͥnsecus depascit᷑: non ignis gehennȩ.
He sunt quatuor species simplices¬
ignis. Sequunt᷑ tres. duab ꝓpͥetatib
compositȩ ꝑ singulas. Quinta specieᷤᷤ
ignis est. que nascitur &e pascit᷑ non de¬
pascit᷑ qualis est calor in ouo: qui ce de
corpore fouentis oritur & nutritur:
s subitantiam oui ñ depascit᷑. Talis
ẽ &e radius solis in luna. De sole orit᷑

Expanded text:
sibi incorporando, sed in nihilum resibi incorporando, sed in nihilum redigendo consumit. Et haec est differentia inter ignem solis et ignem gehennae, quod ignis solis extrinsecus depascitur; ignis vero gehennae nec extrinsecus illud in quod ardet, nec intrinsecus illud in quo ardet demolitur. Commune ergo habent non nasci, quia aliunde non oriuntur; habent eommune non pasci, quia per aliquam materiam non nutriuntur, sed ex semetipsis vivunt; habent commune intrinsecus non depasci, quia substantiam suam non consumunt. Differunt autem quod ignis solis extrinsecus depascitur, non ignis gehennae. Hae sunt quatuor species simplicesignis. Sequuntur tres duabus proprietatibus compositae per singulas. Quinta species ignis est quae nascitur et pascitur, non depascitur: qualis est calor in ovo, qui et de corpore foventis oritur et nutritur, sed substantiam ovi non depascitur: talis est et radius solis in luna. De sole oritur
Abbreviated transcription (Latin):
nature ignis: quod nascit᷑. quod
pascitur. quod depascitur: hoc ẽ qͦd
oritur. quod nutritur. quod consumit.
Et scd̾m istas tres naturas: recipit un¬
decim species. Prima ẽ quȩ fit ꝑ re¬
motionem: quȩ nec nascit᷑. nec pascit᷑
nec depascitur: qualis est ignis sols
&e gehenne. Non nascit᷑. quia extra
originem ñ habet. Non pascit᷑. quia
nutmento non indiget. Non depas¬
citur: quia in subiecta mat̾ia non
ardet. Sccdã species ẽ. quȩ tantũ nasci¬
tur. non pascitur. nec depascit᷑: qual
ẽ fulgoe expressus a nubib qui nec
urit nec findit: moxq extinguit᷑. Ter¬
cia species ẽ quȩ tantũ pascitur. non
nascit᷑. nec depascit᷑ qualis ẽ ignis
oculoꝵ qui inuiridi pascitur. Non
nascit᷑ quia naturalis ẽ: nec depasci¬
tur. quia consumens non est. Quar¬
ta species est. quȩ tantum depascitur.
ñ nascitur. nec pascitur: qualis est
ignis solis extrinsecus. Extrinsecus
enim depascitur. Unde nec sordes
ei appropinquare possunt: quas ñ

Expanded text:
naturae ignis, quod nascitur, quod pascitur, quod depascitur, hoc est quod oritur, quod nutritur, quod consumit. Et secundum istas tres naturas recipit undecim species. Prima est quae fit per remotionem; quae nec nascitur, nec pascitur, nec depascitur: qualis est ignis solis et gehennae. Non nascitur quia extra originem non habet; non pascitur, quia nutrimento non indiget; non depascitur quia in subjectam materiam non ardet. Secunda species est quae tantum nascitur, non pascitur, nec depascitur: qualis est fulgor expressus a nubibus, qui nec urit nec findit, moxque exstinguitur. Tertia species est quae tantum pascitur, non nascitur, nec depascitur: qualis est ignis oculorum, qui in viridi pascitur: non nascitur, quia naturalis est; nec depascitur, quia consumens non est. Quarta species est quae tantum depascitur, non nascitur, nec pascitur: qualis est ignis solis. Extrinsecus enim depascitur. Unde nec sordes ei appropinquare possunt; quas non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in homine. cui soli iudiciũ
est cum deo: hoc autẽ est consensuᷤ
rationis: &e hoc uere ipse ẽ homo:
cetera hominis &e in homine. Hoc so¬
lum si bonum ẽ. ñ est ad malũ qͥcqͥd
in homine ẽ. siue sit bonum siue sit
malum: &e hoc solum si malum est.
ñ est ad bonum quicqͥd in homine
ẽ. siue sit malum siue sit bonum.
Sciendum etiam. quod sicut in boniᷤᷤ
post ꝓpositũ bonum quedã affectio¬
nes maloꝵ sunt ñ ad culpam. & ta¬
m̃ aliquando occasio culpȩ: sic &e in
malis cum ꝓposito malo sunt affe¬
ctiones quedam bonoꝵ ñ ad m̾itũ.
quȩ tam̃ sepe fiunt occasio penitentiȩ.

Expanded text:
 in homine cui soli judicium est cum Deo. Hoc autem est consensus rationis; et hoc vere ipse est homo, caetera hominis et in homine. Hoc solum si bonum est, non est ad malum quidquid in homine est, sive sit bonum sive sit malum: et hoc solum, si malum est, non est ad bonum quidquid in homine est, sive sit malum, sive sit bonum. Sciendum etiam quod sicut in bonis post propositum bonum quaedam affectiones malorum sunt non ad culpam, et tamen aliquando occasio culpae, sic et in malis cum proposito malo sunt affectiones quaedam bonorum non ad meritum, quae tamen saepe fiunt occasio poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
sis deficit. O leum dĩ dulcedo eter-¬
noꝵ: oleum mundi delectatio pͥ¬
sentium. Illa sufficit: ista deficit.
Propterea uasa stultarum uirgi¬
num uacua fuerunt: uasa uidu¬
ȩ sapientis plena. Uasa corda st̃:
oleum gaudium

Expanded text:
sis deficit. Oleum Dei dulcedo aeternorum, oleum mundi delectatio praesentium. Illa sufficit, ista deficit. Propterea vasa stultarum virginum vacua fuerunt, vasa viduae sapientis plena ; vasa corda sunt, oleum gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam: alterum contra concupis¬
centiam. Hec uͦ dona. ñ nisi in unũ
congregatis ce ad suꝑiora subleua¬
tis. uenire potuerunt. Congrega¬
tis ꝑ consensum: subleuatis ꝑ desi¬
d̾ium. Congregatis ꝑ dilectionem
ꝓximi: subleuatis ꝑ dilectionẽ dei.
Et nos gͦ si talia dona ꝑcipere uolu

Expanded text:
rantiam, alterum contra concupisrantiam, alterum contra concupiscentiam. Haec vero dona non nisi in unum congregatis, et ad superiora sublevatis venire potuerunt. Congregatis per consensum, sublevatis per desiderium. Congregatis per dilectionem proximi sublevatis per dilectionem Dei. Et nos ergo, si ta
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ manet in et̾num. Et qui cre¬
dit in u̾bo eius & habet sp̃m euˢ.
hic manet in et̾num: sicut ipse
un ȩternũ manet. Qui enim insta¬
bilis ẽ ꝑ gaudiũ iniquitatis. uł qͥ
instabili adheret ꝑ gaudiũ ua¬
nitatis: hic non potest manere
in ęt̾num. nec gaudiũ uerũ ha¬
bere: quod falsum ẽ ꝑ iniquitatẽ:
&e transitorium ꝑ uanitatẽ. Qui
autẽ sp̃m di in se manentẽ habet:
gaudium habet uerum &e plenũ
&e eternum: quia manentẽ diligit.¬
& stabili adheret: de possidet con¬
summatũ bonum. Hoc enim to¬
tum bonum ẽ hominiᷤᷤ cognoscere
&e amare creatorẽ suum. P ropterea
linguȩ igneȩ date sunt: ut in linguiᷤ
sit cognitio ueritatis. in igne amor
uirtutis. In lingua enĩ uerbum ẽ.
in igne flamma: & uerbum qͥdem
ad cognitionẽ ꝑtinet: ignis uero ad
dilectionẽ. Et id̾o uerbum cũ
igne uenit. sapientia cum dilectio¬
ne: ut alterum illuminaret. alterũ
inflammaret: alterum contra igno¬

Expanded text:
Domini manet in aeternum . Et qui creDomini manet in aeternum . Et qui credit in verbo ejus et habet spiritum ejus, hic manet in aeternum, sicut ipse in aeternum manet. Qui enim instabilis est per gaudium iniquitatis, vel qui instabili adhaeret per gaudium vanitatis, hic non potest manere in aeternum, nec gaudium verum habere quod falsum est per iniquitatem, et transitorium per vanitatem. Qui autem spiritum Dei manentem habet, gaudium habet verum et plenum et aeternum, quia permanens diligit, et stabili adhaeret, et possidet consummatum bonum. Hoc enim totum bonum est hominis cognoscere et amare Creatorem suum. Propterea linguae igneae apostolis datae sunt, ut in linguis sit cognitio veritatis, in igne amor virtutis. In lingua enim verbum est, in igne flamma. Et verbum quidem ad cognitionem pertinet, ignis vero ad dilectionem. Et ideo verbum cum igne venit, sapientia cum dilectione, ut alterum illuminaret, alterum inflammaret: alterum contra igno
Abbreviated transcription (Latin):
aurum. argentũ & lapides p̾cio¬
sos. In auro intellectum: in argẽ¬
to eloquiũ: in lapidib p̾ciosis opꝰ
incorruptũ. Qui p̾ter dm̃ aliud
amant. & tam̃ dm plꝰ amant.: edifi¬
cant supͣ fundam̃tũ. ligna. fenũ. sti¬
¶pulam.
Inlignis affectum cognationis:. in
feno affectum possessionis: in stipu¬
la affectum familiaritatis. In qui¬
b omĩb & si ꝑeccatum ñ ẽ: occasio
tam̾ peccati constat. Qui contra
dm̃ aliquid amant: hi supra fun¬
damentũ non ȩdificant. ẜ destru¬
unt fundam̃tum: quia amor di
in ooede eẽ non potest. uͥ ñ ẽ uel
solus. sicut in his qui solum dm a¬
mant: uł summꝰ. sicut in his qͥ cũ
deo aliuid amant. nec tam̾ contra
dm̃. In eo amore quo cum do ali¬
ud amat᷑. gaudium ẽ uanitatis:
in eo amore quo contra dm aliqͥd
amatur. gaudium iniquitatis.
Illic amor mundi inficit. hic amor
peccati polluit: & transit mundus
ce concupiscentia eiꝰ: uerbum aũ

Expanded text:
aurum, argentum et lapides pretioaurum, argentum et lapides pretiosos . In auro intellectum, in argento eloquium, in lapidibus pretiosis opus incorruptum. Qui praeter Deum aliud amant, et tamen Deum plus amant, aedificant super fundamentum lignum, fenum, stipulam . In lignis affectum cognationis, in feno affectum possessionis, in stipula affectum familiaritatis. In quibus omnibus etsi peccatum non est, occasio tamen peccati constat. Qui contra Deum aliquid amant, ii super fundamentum non aedificant, sed destruunt fundamentum, quia amor Dei in corde esse non potest ubi non est vel solus, sicut in iis qui solum Deum amant, vel summus, sicut in iis qui cum Deo aliud amant, nec tamen contra Deum. In eo autem amore quo cum Deo aliud amatur, gaudium est vanitatis. In eo amore quo contra Deum aliquid amatur, gaudium iniquitatis. Illic amor mundi inficit; hic amor peccati polluit. Et transit mundus et concupiscentia ejus ; verbum autem
Abbreviated transcription (Latin):
dium felicitatis contra gaudiũ
uanitatis: & expellunt bona gau¬
dia gaudia mala: & cum ipsa cor
implere ceꝑit. tunc pͥmum ag¬
ra ñ fuerunt: qm nec plena eẽ po¬
tuerunt in gaudio iniquitatis:
nec ꝑmanentia in gaudio uani¬
tatis. Nunc autẽ uera gaudia ad¬
uenerunt plena & ȩterna. sicut
saluator ꝓmisit: ut gaudiũ ue¬
strum sit plenum: & gaudium
ur̃m nemo tollat a uobis. Ipsũ gͦ
possidemꝰ. Tamen ipsum desidĩ¬
um sine gaudio eẽ non potest:
nec ipsa ad eptio sine amore. Itaꝙ
gaudiũ ipsum amor ẽ. & ipse a¬
mor gaudium: qm̃ in eo quod
amamus gaudemꝰ: &e id de quo
gaudemus diligimꝰ. Et ẽ gau¬
dium bonum &e amor bonus:
& gaudium malũ & amor ma¬
lus similit̾. Est enim amor di. &
ẽ amor mundi: & amor peccati.
Quidam enĩ solum dm amant:
qͥdam aliud pret̾ d̾m amant cũ
deo: nichil tam̃ contra dm̃. Alii
contra dm quedam amant: &e
hi dm ñ amant. Qui solum dm
amant: edificant suꝑ fundam̃tũ

Expanded text:
dium felicitatis contra gaudium dium felicitatis contra gaudium vanitatis. Et expellunt bona gaudia gaudia mala. Et cum ipsa cor implere coeperint, tunc primum agra non fuerunt, quoniam nec plena esse potuerunt in gaudio iniquitatis, nec permanentia in gaudio vanitatis. Nunc autem vera gaudia advenerunt plena et aeterna, sicut Salvator promisit, ut gaudium vestrum sit plenum, et gaudium vestrum nemo tollat a vobis . Ipsum ergo possidemus. Tamen ipsum desiderium sine gaudio esse non potest; nec ipsa adeptio sine amore. Itaque gaudium ipsum amor est, et ipse amor gaudium est, quoniam in eo quod amemus gaudemus, et id de quo gaudemus diligimus, et est gaudium bonum et amor bonus et gaudium malum et amor malus similiter. Est enim amor Dei, et est amor mundi, et amor peccati. Quidam enim solum Deum amant Quidam aliud praeter Deum cum Deo amant, nihil tamen contra Deum. Alii contra Deum quaedam amant, et hi Deum non amant. Qui solum Deum amant, aedificant super fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
cederet malum. Malum gaudiũ.
ẽ gaudiũ iniqͥtatis: & malũ gaudiũ.
ẽ gaudiũ uanitati. Gaudiũ iniqͥta¬
tis polluit: gaudium uanitatis
effundit. Q̃ audium iniquitatis
reddit uas sordidum: gaudiũ ua¬
uitatis facit uas rimosum. G au¬
dium iniquitatis. qͣndo peccatũ di¬
ligitur: gaudium uanitatis. qͣndo
transitoria amant᷑. Eice gͦ qͦd ma¬
lum est: ut quod bonum est ꝑciꝑe¬
nota possis. Effunde amaritudinẽ: ut¬
dulcedine implearis. Sp̾c sc̃s gau
sunt mala gaudia ista:qm aliud
culpam habet: aliud occasionẽ cul¬
pe.Uenit autẽ sp̃c di cum eiecti
fuerint sp̃c mali: & intrat habita¬
culum cordis. & oꝑatur gaudium
suũ & amorem suũ. ñ sicut sp̃c di¬
aboli. neq sicut sp̃c mundi: sed
gaudium bonũ & amorem bonũ.
Primũ gaudium ueritatis. in quo
iusticia diligitur: postea gaudiũ
felicitatis. in quo de p̾mio iusticiȩ
ꝑcepto exultat᷑. Gaudiũ ueritatis
contra gaudium iniquitatis: gau¬

Expanded text:
cederet malum. Malum gaudium cederet malum. Malum gaudium est gaudium iniquitatis, et malum gaudium est gaudium vanitatis. Gaudium iniquitatis polluit; gaudium vanitatis effundit. Gaudium iniquitatis reddit vas sordidum; gaudium vanitatis reddit vas rimosum. Gaudium iniquitatis, quando peccatum diligitur; gaudium vanitatis, quando transitoria amantur. Ejice ergo quod malum est, ut quod bonum est percipere possis. Effunde amaritudinem, udulcedine implearis. Spiritus sanctsunt mala gaudia ista: quoniam alterum culpam habet, alterum occasionem culpae. Venit autem Spiritus Dei, cum ejecti fuerint spiritus mali, et intrat habitaculum cordis, et operatur gaudium suum, et amorem suum; non sicut spiritus diaboli, neque sicut spiritus mundi, sed gaudium bonum et amorem bonum. Primum gaudium veritatis, in quo justitia diligitur, postea gaudium felicitatis in quo de praemio justitiae percepto exsultatur; gaudium veritatis contra gaudium iniquitatis; gau