comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di ad domũ genitoris. Quod
sagaci animo concepit: adeffec¬
tũ actionis usq perduxit. Tunc
benignus pat̾ carissimũ pignus
excipiens amabilit̃: intellexit
spũali mente non medio crit̃
eũ transcendere annos pueritie.
Gaudebant ambo: landbertus
honore paterno. & pat᷑ insignis
lantberti ex actibus almis.
Equidẽ ꝓuerstreniuis nitens totis
uiribus uir fieri perfectus. iuxta
psalmographi uocẽ ibat cotidie
deurtute inuirtutẽ: prȩpararꝰ¬
sẽ ad illa peragenda. quȩ in com¬
mutabilis di prouidentia per
ipsũ ante tempora sȩcularia
fieri prȩdestinauit opera. Quan¬
quã niuenis. eẽt. aetate: morũ
tamen grandeiius probitate iac¬
tantiã uitabat. pompã scłi uirilit̃
conculcabat. Quicquid habere
poterat. pauperibus erogabat.
condens cȩlo thesauros. ubi pos¬
sideret eos: cum solutus felicit᷑¬
a transitoriis. uiuere felicius in ci¬¬
per& mansuris.
odẽ tempore agius pontifex
theo dardus & clarissimus xp̃i¬

Expanded text:
di ad domum genitoris. Quod di ad domum genitoris. Quod sagaci animo concepit, ad effectum actionis usque perduxit. Tunc benignus pater, charissimum pignus excipiens amabiliter, intellexit spirituali mente non mediocriter eum transcendere annos pueritiae. Gaudebant ambo, Lantbertus honore paterno, Et pater insignis Lantberti ex actibus almis. Equidem puer strenuus, nitens totis viribus vir fieri perfectus, juxta Psalmographi vocem, ibat quotidie de virtute in virtutem praeparans ad illa peragenda, quae incommutabilis Dei providentia per ipsum ante tempora saecularia fieri praedestinavit opera. Quamvis juvenis esset aetate, morum tamen grandaevus probitate, jactantiam vitabat, pompam saeculi viriliter conculcabat: quidquid habere poterat, pauperibus erogabat, condens coelo thesauros, ubi possideret eos, cum solutus feliciter transitoriis, vivere felicius inciperet mansuris. 7. Eodem tempore Agius, pontifex Theodardus, et clarissimus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
seque totũ adhuc pro ut nouit
&eualuit. diuinis uoluntatibus
mancipauit. Qua dere cȩlesti
gratia prȩeunte eius affines
inanimit̃ decreue̾re: ut quẽ¬
A pueritiȩ annis uita inlustrabat.
scitatis auctoritas erudiret lit¬
teralis. iuuactq perducens ad
fastigium sum mę perfectionis.
Hiuusitaq consilii dispensatione
reperta. immo eã dĩ disponente
clementia: puerforma conspicu-¬
us. sensu docibilissimus. peritissi-¬
mis uiris traditur erudiendus.
Ecclesiastica religione admodũ
insignitur: & cȩlestiũ mysterioꝵ
igneo amore penetralit inflam¬
matur. Tantoq celerius libera¬
liũ fluenta artiũ epotauit: quan¬
to ardentius in Amorẽ dĩ totũ
sẽ olim transfudit. Nec celantur
ei quȩcumq obscura geruntur.:
qm̃ nulla addiscendũ mora est.
ubi sp̃s sc̃s doctor ad est.
nstructus tandẽ diuinis dogma¬¬
tibus. & ubertim uigoratus mo-¬
nasticis sanctionibus: destinauit
corde puerbonȩ in dolis regre-¬

Expanded text:
seque totum adhuc, prout novit seque totum adhuc, prout novit et valuit, divinis voluntatibus mancipavit. Qua de re coelesti gratia praeeunte, ejus affines unanimiter decrevere, ut, quea pueritiae annis vita illustrabat sanctitatis, auctoritas erudiret litteralis, juvaretque perducens ad fastigium summae perfectionis. Hujus itaque consilii dispositione reperta, imo eam Dei disponente clementia, puer forma conspicuus, sensu docilissimus, peritissimis viris traditur educandus. Ecclesiastica religione admodum insignitur, et coelestium mysteriorum igneo amore penetraliter inflammatur, tantoque celerius liberalium fluenta artium epotavit, quanto ardentius in amore Dei totum se olim transfudit: nec celantur ei quaecunque obscura geruntur, quoniam nulla ad discendum mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. 6. Instructus tandem divinis dogmatibus, et ubertim vigoratus monasticis sanctionibus, destinavit corde puer bonae indolis regre
Abbreviated transcription (Latin):
noua. in quibus ordim lectio¬
num series respond& tonore
uitenus sibiȩ quando extendi
qutr mimerus hor. Adhuc
uarimi uisu exestat de lectabi
intantipatroni immorari lau¬
a Cintica quȩ propt̃ musço com¬
alepore : Succinctũ replicant
iceius gesta renarrant. Quȩ
snia p̾at̃ tuo sensui corrigenda.
committo: Notitiã ueri quod
unquã fallere nosti: falsa sed
&ueris prosternere cuncta mo¬
uris. Euȩ maiora fidedebent
quam sensus haberi. Quo circa
isoliditate tui pectoris. iam
sequiescat nreuacillatio. men¬
as uiritim defensa si quidẽ me¬
ntur pede tuȩ pastoralitatis: sin
ntẽ secretim castigata leni
irga tuae paternitatis.
GITUN gloriosus
martyr dĩ lantbertus
dilectissimus: insigni
exprosapia treiectensi
uico extitit oriundus.
Hic dẽniq puerulus
apud parentes xp̃ianissi¬
mos degens & bone indolis. ẽe.
incipiens. primeuã statim suam
etãtulã unda sacri baptismatis
pirificatã xp̃o dño consecraint.

Expanded text:
nova, in quibus ordini lectionova, in quibus ordini lectionum series respondet tonorum, quotenus sibi aequando extendi quitur numerus horum. Adhuc etiam animi visu extat delectabile in tanti patroni immorari laude. Cantica quapropter, museo compta lepore, Succinctim replicant ac eius gesta renarrant. Quae omnia, pater, tuo sensui corrigenda committo, Notitiam veri quo numquam fallere nosti, Falsa sed ex veris prosternere cuncta moliris: Quae maiora fide debent quam sensus haberi? Quocirca in soliditate tui pectoris iam requiescat meae vacillatio mentis, viritim defensa, si quidem meretur, pedo tuae pastoralitatis, sin autem, secretim castigata leni virga tuae paternitatis. gitur gloriosus martyr Lantbertus dilectissimus, insigni ex prosapia Trajectensi vico exstitit oriundus. Hic denique puerulus apud parentes Christianissimos degens, et bonae indolis esse incipiens, primaevam statim suam aetatulam unda sacri baptismatis purificatam, Christo Domino consecravit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoco non driadas nimphas. nre
clamito naides. Carmina qur
prodantuersus. & commata deds
Nec peto mercuriũ lingua supis
bum: qui pennata ferat citus
discutere uerba: sed uerum am
cunctoꝵ supplicio regẽ : omna
qui tribuit numquã dispendi
sentit: famine cuncta iub& ns
prorsus iussa retardant. Arce
poli residet terrã pontumq gu¬
bernat: Quȩquiq sic pentit
ceu pugno cuncta recludat:
Ispat̃ & proles. nec non & sp̃s ali
Subsistens trinus sed substant
crediturunus: Personas nun¬
rat nã subsistentia ternas:
Esse tamen propriũ numerat sib¬
stantia nullũ: D&c pedibus duct¬
remeis .d& lumina cordis
Auxiliũ misero dedetur dedite
uerno: Enimuero neq fastũ
superbie tum ens neq quemqr
patrũ contemptui habens qui
immo prȩlibatȩ utilitati pare¬
relibens. stilo praepollitioris
ingemi eandẽ acceleraui co¬
mens. Exinde musicȩ artis ra¬
tione autentica. subnec tuntus
cum antiphonis responsoria

Expanded text:
Invoco non Driades nymphas nec Invoco non Driades nymphas nec clamito Naides, Carmina quae prodant, versus et commata dedant; Nec peto Mercurium lingua, sermone superbum, Qui pennata ferat citius discutere verba, Sed verum Dominum, cunctorum supplico regem, Omnia qui tribuit, numquam dispendia sentit. Famine cuncta iubet, nil prorsus iussa retardant, Arce poli residet, terram pontumque gubernat: Quaequae sic penitrat, ceu pugno cuncta recludat. Is pater et prolis nec non et Spiritus almus Subsistens trinus, sed substans creditur unus; Personas numerat nam subsistentia ternas, Esse tamen proprium numerat substantia nullum. Det pedibus lucere meis, det lumina cordis, Auxilium misero dignetur dedere verno. Enimvero neque fastu superbiae tumens neque quenquam patrum contemptui habens, quin immo praelibatae utilitati parere libens, stilo praepollentioris ingenii eandem acceleravi comens. Exinde musicae artis ratione autentica subnectuntur cum antiphonis responsoria
Abbreviated transcription (Latin):
procera hesitatione intra me¬
i&ipsum quȩstiis. Ecce tandẽ
angus syllogismicus perfleaxos
globos late sinuatus linguisq
trisulcis squamea colla tumidus
lumina mei cordis infundendo
mersuf. ihuiusmodu diabectice
nuntus mihi astitit. fatus. Omne
inquit bonũ utile. & omneutile
bonũ. utile bonũ nulũmalũ.
nullũ malũ utilebonũ. nullũ
bonũ omne malũ. omne malũ
nullũ bonũ. Ergo creatori in
suis scĩs laude cęlebratũ. Cȩle¬
branti creaturȩ in suis studiis
utile bonũ: quodq meliorando
optimũ nullũ probatur. existen¬
do malũ. Econtra quod absit.
nam fors omnia uersat. negle¬
gendo relictũ. amborũ. esse
nullũ continet bonũ. Tum
ẽquidẽ ei ueratius credens. qu
urra a falsis iugimore sol& es
secernens: Aliquid monitȩ in¬
tis consequi exeomalui gesties
quam muti tenatitate silentiil is¬
ris fructu carere neglegens
itaq deliberatiui generis consu
magis eligendo per tractans.

Expanded text:
procera haesitatione intra meprocera haesitatione intra memet sum questus. 2. Ecce tandem anguis syllogismicus per flexos globos late sinuatus, linguisque trifulcis squamea colla tumidus, lumina mei cordis infundendo mersus, hujusmodi dialecticae nuntius mihi astitit, fatus: Omne, inquit, bonum utile, et omne utile bonum: utile bonum; nullum malum; nullum malum utile bonum. Nullum bonum omne malum, omne malum nullum bonum. Ergo Creatori in suis sanctis laude celebratum, celebranti creaturae in suis studiis utile bonum: quodque meliorando Optimum, nullum probatur existendo malum; e contra, quod absit, – nam fors omnia versat, – negligendo relictum amborum esse nullum continet bonum'. Tum equidem ei veracius credens, quae vera a falsis iugi more solet esse secernens, aliquid monitae utilitatis consequi ex eo malui gestiens, quam muti tenacitate silentii laboris fructu carere negligens. Hoc itaque deliberativi generis consilium magis eligendo pertractans,
Abbreviated transcription (Latin):
um cotide aliorũ ex¬
plorari concertetur
Actio acquid reprȩhensi¬
bile infuerit maculare non dif¬
fert. probosa intentio detergen¬
da. penitus diffinitur culpata
contagio: perquã &eblasphe¬
mantiũ iam cesset cachinnalis
derisio. Nam aquibus dã nobis¬
cũ agentibus festũ sc̃i lantber¬
ti. qui litteraria uidebantur.
sibimet scientia prȩditi. non minimũ
sumus despectuosus risuũ inuriis
lacessiti. quando quidẽ priscorũ
haud quaquã cato eloquio edita
legebatur apud nos prȩfati patris
uita & passio: atq nulla propria
officiorũ cantabatur modulatio.
Ab hinc sane frequenti fratrũ nr̃orũ
prȩcamine rogatus sepissimis uici¬
bus extiti coactus ea omma susci¬
pere innouanda proprii inpen¬
sione sensus. notamq huius in fa¬
miȩ a nobis propellendã ab om̃ib
Illis uero super hoc multimode
argum entantibus & agendum
quam plurimorũ similitudine
stipulantibus. animũ reuocans.
restitimente affixus: idq quod
monerent. anbonussi foret

Expanded text:
um quotidie aliorum explorari concertetur actio, ac, si quid reprehensibile infuerit, maculare non differt probrosa intentio, detergenda penitus definitur merito culpata contagio, per quam et blasphemantium jam cesset cachinnalis derisio. Nam a quibusdam nobiscum agentibus festum sancti Lantberti, qui litteraria videbantur sibimet scientia praediti, non minimum sumus despectuosis risuum injuriis lacessiti, quando quidem priscorum hand quaquam cato eloquio edita legebatur apud nos praefati Patris vita et passio, atque nulla propria officiorum cantabatur modulatio. Abhinc sane frequenti fratrum nostrorum precamine rogatus, saepissimis vicibus exstiti coactus, ea omnia suscipere innovanda proprii impensione sensus, notamque hujusmodi infamiae a nobis propellendam omnibus. Illis vero super hoc multimode argumentantibus, et agendum quamplurimorum similitudine stipulantibus, animum revocans, restiti mente affectus, idque quod monerent, an bonum foret,
Abbreviated transcription (Latin):
aer. Conuenit ętĩ omnis penȩ
prountia. deabsentia eius lugen.¬
tes ineffabili mestitia: & ad cȩlos
alta usq emittentes suspiria. Com.¬
pleuit autẽ sacratissimus pontifex
lantbertus. & martyr xp̃i glori¬
osissimus cursũ sui agonis.xiiͦ.
Kł. octobris. regnante dõ uiuo
& uero intrinitatis plenitudine
& unitatis maiestate : cui exultat
laus & sc̃oꝵ iubilatio. Necriori
& perpes gratiarũ actio: tiunc
& semꝑ. per in mortalia scła scłoꝵ

Expanded text:
aer. Convenit etiam omnis pene aer. Convenit etiam omnis pene provintia, de absentia eius lugentes ineffabili mestitia et ad caelos alta usque emittentes suspiria. Complevit autem sacratissimus pontifex Lantbertus et martyr Christi gloriosissimus cursum sui agonis XV. Kl. Octobris, regnante Deo vivo et vero in Trinitatis plenitudine et unitatis maiestate, cui extat laus et sanctorum iubilatio necnon et perpes gratiarum actio nunc et semper per immortalia saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus tandẽ sacro sc̃m pauci
qui euasere internitionis pericu¬
lũ. naui uelocit᷑ inposuerunt.¬
& adtreiectũ usq delatũ in
aeclefia apostolor. principis
honorifiee sepelterunt. Ex ani¬
mes artus nec liquit cęlica
uirtus. monstrauit popuilis
quante fuerit bonitatis: hic.
feritate furers. quẽ dodo per.¬
omerat. amens. Nam dũi conde¬
retur tumulo. in mensus odor
affuitȩ. celo: uincens omnia.
aromata sua uitatis fraglantia.
Nedẽfuit angłoꝵ sublimitas eiꝰ
sarcõ fago. primo. dierũ illued
custodiens tempore. oftenderᷤ¬
q sui carminis prosodia. quȩ
munerũ praemia ancęlesti aula
eius possider& anima: ut subti
lis erat dicti uox prasulis alina.
quȩrunt: Qui sint. quidq canunt.
cupiunt. ea uox tenui subducitur
Aura. ut sol& audiri cũ uas contin¬
gitur gęris: & sonus assurgens pau-¬
latim ducitur astris Atdocte dũ
se retrahunt. ut longius. eẽnt.
dulcibus auditu. resonabat uocibus

Expanded text:
Corpus tandem sacrosanctum pauci, Corpus tandem sacrosanctum pauci, qui evasere internetionis periculum, navi velociter imposuerunt et ad Treiectum usque delatum in ecclesia apostolorum principis honorifice sepelierunt. Exanimes artus nec liquit caelica virtus, Monstravit populis, quantae fuerit bonitatis Hic, feritate furens quem Dodo peremerat amens. Nam dum conderetur tumulo, immensus odor affuit e caelo, vincens omnia aromata suavitatis fraglantia. Nec defuit angelorum sublimitas eius sarcophago, primorum dierum illum custodiens tempore ostendensque sui carminis prosodia, quae munerum praemia in caelesti aula eius possideret anima. Ut subtillis erat dicti vox praesulis alma! quaerunt: Qui sint, quidque canant,cupiunt, ea vox tenui subducitur aura, Ut solet audiri, cum vas contingitur aeris, Et sonus assurgens paulatim ducitur astris. At docte dum se retrahunt, ut longius essent, Dulcibus auditu resonabat vocibus
Abbreviated transcription (Latin):
qualia statim impetrare promeru¬
.i. Ingressi aut̾ẽ intrinsccus aduers¬
siri furentes: interfecerunt om̃s
mort gladii. quoscumq reperert̃
ibi. Denide unus exeru delissimo
gnine inflimmatus in manissi¬
ni furoris rabie tectũ de super
subiit: & bratũ pontifice terrat
prostratũ inspexit. Moxq dia¬
bolico sp̃u exagitatus: percussit
telo. uicturũ in scła xp̃o. Sicque
praetiosus dĩn sacerdos lantbertꝰ
testis gloriosus felici martrrio est
consecratus: taliterq regnũ cęlor
quod diu desiderauit uiurnis. &
coronatus felicit intrauit. Lacuit
quippe beati uiri corpus ex amine.
perfusũ sanguinis sui ymbre.
sed amma abangelis inccłũ est
eurcta. & int̾ consortia suꝑnorũ
ciuiũ collata. Ubi fruitur gau¬
dens & exultans societate apłoꝵ
glorificatione prophetarũ. confes¬
sione martyrũ. cohereditate
confessor. integritate uirginũ.
obtinetq palmã per ennis gloriȩ.¬
& stolã iocunditatis aeternae.

Expanded text:
qualia statim impetrare promeruqualia statim impetrare promeruit. Ingressi autem intrinsecus adversarii furentes, interfecerunt omnes in ore gladii, quoscumque reppererunt ibi. Denique unus ex crudelissimo agmine, inflammatus immanissimi furoris rabie, tectum de super subiit et beatum pontificem terrae prostratum inspexit, moxque diabolico spiritu exagitatus, percussit telo victurum in saecula Christo. Sic pretiosus Domini sacerdos Lantbertus, testis gloriosus, felici martyrio est consecratus taliterque regnum caelorum, quod diu desideravit, vivens et coronatus feliciter intravit. Iacuit quippe beati viri corpus exanime, perfusum sanguinis sui imbre, sed anima ab angelis in caelum est evecta et inter consortia supernorum civium collocata, ubi fruitur gaudens et exultans societate apostolorum, glorificatione prophetarum, confessione martyrum, cohereditate confessorum, integritate virginum obtinetque palmam perennis gloriae et stolam iocunditatis aeternae.
Abbreviated transcription (Latin):
mecndatur. &e nof parĩt exuramuro
⁊dhee uiruonerabilis daxit. Nolitri
auent filu stammnaf incendu: certe.
poteus est dextera dĩ. cripere uos.
apericulo imeramenti. Ullos ut eim eo accip&e
nnsempiterni indn & confrisio: super
nos ut credo. dĩ efflorebit scificatio.
ꝗtam nosa quirri fuistis incrimine.
sententiã ultionis modo recipite:
neuos anfernaliscruciat geherna.
sed expiatos per hennis excipiat
uti. Ita. om̃s infornuns & sacerdeta¬¬
i potestate corroborans. a pemtra¬
libus iussit nepotes egredi: quo
mererentur fueri holo caustũ regis
leterm̃i. Cumq intrepidi ostia.
crupissent. cubiculi: eocti raplo.
cedentibus aduersariis marty rio
digni. diumis conspectibus sunt.
mimolati. Inde pat̾ egregius &.
pontifea constantissimus pauimeu.¬
to soliinmodũ crucis proftrmitur:
e misericordẽ dm̃ humellasus prae¬
eibus depraecatur. Uerũ qdid enis
felix anima. tunc dõ fueriNocut
quȩ mortalis ual& prodere lia¬
gua.c Sed sine dubio talia petiu

Expanded text:
os pariter exuramur'. Ad haec vir venerabilis dixit: 'Nolite timere, filii, flammas incendii; certe potens est dextera Dei eripere nos a periculo imminenti. Illos, ut timeo, sempiterna induet confusio; super nos, ut credo, Dei efflorebit sanctificatio. Attamen vos, qui rei fuistis in crimine, sen tentiam ultionis modo recipite, ne vos infernalis cruciet gehenna, sed expiatos perennis excipiat vita'. Ita omnes informans et sacerdotali potestate corroborans, a penitralibus iussit nepotes egredi, quo mererentur fieri holocaustum regis aeterni. Cumque intrepidi hostio erupissent cubiculi, extemplo, cedentibus adversariis, martyrio digni divinis conspectibus sunt mmolati. Inde pater egregius et pontifex constantissimus pavimento soli in modum crucis prosternitur et misericordem Deum humillimis precibus deprecatur. Verum quid eins felix anima tunc Deo fuerit locuta, quae mortalis valet prodere lingua? Sed sine dubio talia petiit,
Abbreviated transcription (Latin):
& audolecus fortit̃ eis resistibus
qui domũ intrare uoleban.
Quibus ita frementibus. & iurili
agentibus. iur inquit serenss
Sime filii actenus ueracit̃ dle¬
sis minc consili mei obȩdite prȩeep.¬
s. Ur̃ĩ iħu peccata confitemin:
xorate promiec̃. ut salurmini.

Expanded text:
atque Audolecus, fortiter eis resistebant, atque Audolecus, fortiter eis resistebant, qui domum intrare volebant. Quibus ita frementibus et viriliter agentibus vir inquit serenissimus: Si me, filii, hactenus veraciter dilexistis, nunc consilii mei obedite praeceptis. Vestra Jesu peccata confitemini, et orate pro invicem, ut salvemini.
Abbreviated transcription (Latin):
prouocarr: & sc̃m dĩ sacerdotẽp
illacq bachando perquirer
inc satellites uesani lictoris iis
obsecundantes. effractis foribis
disruptisq sepibus sicut int on
lupi : curtẽ attritã sunt ingros
Continuo lantbertus dĩ agonti¬
ta fortissimus armoꝵ congresso¬
ne experge factus. alecto surg
ensẽ manu corripuit: & contr
hostes dimicare deliberauit
Nec mora exstitit. sententiã prios
animi mutauit: gladiũ interrã
proiciens. & hȩc corde dicens.
Cripeme demimicis meis ds̃ msi¬
me: qm̃ iniquitas mea. neo
peccatũ est. propt̃ quod ins¬
rexerunt aduersũ meforcis
& iniqui. Ecce sy nagoge poten¬
tiũ quȩrunt animã meã: quã
de prȩcor ut suscipias in pace qu
es miserator & misericors dñs
Hȩc itaq cum lacrimis beato lan¬
berto implorante impii appan¬
res procacit̃ fremebant. lanceso
parietibus infigebant: & domũ
penetrare temptabant Ast cu
nepõtes ipsius petrus iudelias

Expanded text:
provocare, et sanctum Dei sacerdotem hac provocare, et sanctum Dei sacerdotem hac illacque bacchando perquirere. Hinc satellites, vesani lictoris jussis obsecundantes, effractis foribus, disruptisque sepibus, sicut inter oves lupi, cortem atrociter sunt ingressi. 35. Continuo Lantbertus, Dei agonitheta fortissimus, armorum congressione expergefactus, a lecto surrexit, ensem manu corripuit, et contra hostes dimicare deliberavit. Nec mora exstitit sententiam prioris animi mutavit, gladium in terram projiciens, et haec corde dicens: « Eripe me de inimicis meisneque iniquitas mea, neque peccatum est, propter quod insurrexerunt adversum me fortes et iniqui. Ecce Synagogae potentium quaerunt animam meam, quam deprecor ut suscipias in pace, qui es miserator et misericors, Domine . » Haec itaque cum lacrymis B. Lantberto implorante, impii apparitores procaciter fremebant, lanceasque parietibus infigebant, et domum penetrare tentabant. At duo nepotes ipsius, Petrus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
redut : & quid uiderit suis co¬¬
mitibus nuntiare nec distulit.
Punc omnes illi instuporẽ formi.¬
dinis subito uersi: domnũ ponti¬
ficẽ non fuerunt excitare ausi.
Praestolati sunt diu silentes: donec
ad propinquarent aduersarii
uenientes. Sed neq transilien¬
dũ puto : quod quibusdã exerci.
tum sequentibus atergo omni¬
potentis dĩ ostendit celsitudo.
Edicã scriptis. clamabo uocibus
altis: totus ab integro scłoꝵ nos¬
cat ut ordo. Uidrrunt planę
signũ mirabile. instar crucis
dominice. supra domũ pontifi¬
cis rutilare: quod persplendo¬
rt claritatis nec uisu erat facile.
nec dictu affabile ulli. Hoc utiq
mortalibus: ut perid liquido
daretur intelligi. illũ ueracit̃
redemptũ sanguine xp̃i atq
crucifixum desiderus mundis
aut̃ dodo ferocissimus aris
quitie accinctus. iunctis sib u¬
dis complicibus aduillã prtim
superius nominatã: cepit iis
malitiȩ arma concrepare. socs

Expanded text:
rediit, et quid viderit, suis corediit, et quid viderit, suis comitibus nuntiare nec distulit. Tunc omnes illi in stuporem formidinis subito versi, domnum pontificem non fuerunt excitare ausi. Praestolati sunt diu silentes, donec appropinquarent adversarii venientes. Sed neque transiliendum tum sequentibus a tergo omnipotentis Dei ostendit celsitudo. Edicam scriptis, clamabo vocibus altis, Totus ab integro saeculorum noscat ut ordo. Viderunt plane signum mirabile instar crucis Dominicae supra domum pontificiis rutilare, quod prae splendore claritatis nec visu erat facile nec dictu affabile effabile ulli. Hoc utiquetentare mortalibus, ut per id liquido daretur intelligi illum veraciter redemptum sanguine Christi, crucifixum desideriis mundi. Cum autem Dodo ferocissimus, armis nequitiae accinctus, junctis sibi nefandis complicibus, ad villam pervenisset superius nominatam, coepit minister malitiae arma concrepare, socios
Abbreviated transcription (Latin):
crinibus & roseis tenebras aurora
fugabat: cum pat memorabilis
domũ repetut. discipulos asom¬
no excitauit: & ut matutinales
hymnos secũ canereut. cisdẽ im¬
prrauit. Quibus strenue &ue
lit decebat religiose completis:
ipse dñs iriunus &orationibus
nimiũ erat fatigatus. Quãderẽ
famulis suggerentibus adlectũ
regredi ẽ. compulsus: quati nus
lassitudinẽ uexati corporis
quantis pes quiete alleuaret
soporis. Sed frustra ibi
querebat leuam: ubi nullã uole¬
bat habert mollitiẽ. Corpus &¬
enim suũ quod perdĩe sine remis¬
sione macerabat: pernoctẽ sine int̃.¬
missione asfligebat. Mundatus
nempe dudũ sacro baptismate.
sublimatus demũ sacerdotali conłc .ii.¬
secratione. paracliti sp̃s purgaba¬
tur illustratione: candidandus
adultimũ proprio cruore. Non¬
dum uero obdormierat. sed
fclicius quiescere expectabat:
cũ unus efamulis domo foras exiit
& hostilẽ cimeũ eminus uenire
conspexit. Atipse concitꝰ intro-

Expanded text:
Crinibus et roseis tenebras aurora Crinibus et roseis tenebras aurora fugabat, cum pater memorabilis domum repetiit, discipulos a somno excitavit, et ut matutinales hymnos secum canerent, eisdem imperavit. Quibus strenue et, velut decebat, religiose completis, ipse domnus ieiuniis et orationibus nimium erat fatigatus. Qua de re, famulis suggerentibus, ad lectum regrediest compulsus, quatinus lassitudinem vexati corporis quantisper quiete alleviaret soporis. Sed frustra ibi quaerebat levamen, ubi nullam volebat habere mollitiem. Corpus etenim suum, quod per diem sine remissione macerabat, per noctem sine intermissione affligebat. Mundatus nempe dudum sacro baptismate, sublimatus demum sacerdotali consecratione, paraclyti spiritus purgabatur illustratione, candidandus ad ultimum proprio cruore. Nondum vero obdormierat, sed felicius quiescere expectabat, cum unus ex famulis domo foras exiit et hostilem cuneum eminus venire conspexit. At ipse concitus intro
Abbreviated transcription (Latin):
us piaculo indiderunt. Quib¬
ita int̃ emptis. &iuinferm baratrũ
dimersis: dodo infelix eoꝵ. qui fue¬¬
rant multati proximus affinis.
hereditatẽ infandi suscepit crimi¬
nis. Persecutionis quippr successio¬¬
nẽ: Ad satiandũ sui furoris inma-¬
nitatr̃. non tanrn ad sueutilita.¬
tis recepit incalamitatẽ. Hic
namq superbia tumidus. con¬
silus abitus. & armis frigidus
letũ beati antistitis lanberti.
obconsanguineq nece corde
cepit meditari. & ipsi opere
insidiari. Unde sibi sotio scopu¬
lans audact̃ iniquos. & ad pre¬
li andũ fortissimus leodiũadie¬
rat: quo celebs his diebus for¬
te manebat. Ea dẽ nocte
pontifex dignissimus. corona
martrrii sublimandus: relictis
indomo soporatis sodalibus adora¬
tionẽ perrexit solitarius. Quam
diutissime producens. & infatiga¬
bilit̃ persoluens. adlucis crepuscu¬
lũ usq protelauit: totamq spẽm
suã dño commisit. Igneus astri¬
geras iam sol migrabat ad arces.

Expanded text:
tis piaculo indiderunt. Quibutis piaculo indiderunt. Quibuita iuteremptis et in inferni baratrum demersis, Dodo infelix, eorum qui multati fuerant proximus affinis, hereditatem infandi suscepit criminis, persecutionis quippe successionem ad saciandam sui furoris immanitatem, non tamen ad suae utilitatis recepit incolumitatem, Hic namque superbia tumidus, consiliis-habitus et armis frigidus, loetum beati antestitis Lantberti ob consanguineorum necem corde coepit meditari et ipsi opere insidiari, Unde sibi socios copulans audacter iniquos et ad proeliandum fortissimos, Leodium a dierat, quo caelebs his diebus forte manebat. Eadem nocte pontifex dignissimus, corona martyrii sublimandus, relictis in domo soporatis sodalibus, ad orationem perrexit solitarius. Quam diutissime producens et infatigabiliter persolvens, ad lucis crepusculum usque protelavit totamque spem suam Domino commisit. Igneus astrigeras iam sol migrabat ad arces,
Abbreviated transcription (Latin):
sulerta dum talibus instaree uiris
utohtrilis. dimicans bella uic¬
riosissimi regis. ut praeliator in¬
ntius & fortis: triumphalẽ pal¬
nũ martrrii meriti compos in
hoc modo contulit illi. Nuo si¬
qudẽ fr̃s nequissimi. gallus ui-¬
alcet a crioldus uocati. ad uer¬
ssbeati famulos insurrraerunt
untberti: affligentes illos dira
olamitate & multiplici. Quos
in antistes patientissimus. hu¬
nillimis ut resipiscerent ex ora¬
ne prȩcibus. & sepissimis argurr&
ncrepationibus: tanto pertina.¬
ius gregẽ aeccłe dilanabant.
circa pontificis clientes & cogna¬
ti qui erant prosapia nobilissimi
e rebus ditissimi. ⁊ elo doloris
accenduntur. afflictione subiec¬
t& instigantur: & ut male ficiis
persequi debrant. eo ignorante
communi consilio deliberant.
San supradictoꝵ fratrũ proteriua
crescente. & in malitia perdu¬
rante: uiros genere famosissimos.
armis conspicuos. ab inchoato.
opere nequaquã piguit animũ
stuocare. Quid plura. o Illos
bello oppetierunt: utrosq mor¬

Expanded text:
Interea talibus instaret curis cum pastor herilis, dimicans bella victoriosissimi regis, ut proeliator invictus et fortis, triumphalem palmam martyrii meriti compos in hoc modo contulit illi. Duo siquidem fratres nequissimi, Gallus videlicet ac Rioldus vocati, adversus beati famulos insurrexerunt Lantberti, affligentes illos dira calamitate et multiplici. Quos cum antestis patientissimus humillimis, ut resipiscerent, exoraret precibus et sepissimis argueret increpationibus, tanto pertinatius gregem ecclesiae dilaniabant, circa pontificis clientes et cognati, qui erant prosapia nobilissimi et rebus ditissimi, zelo doloris accenduntur, afflictione subiectorum instigantur, et ut maleficos persequi debeant, eo ignorante, communi consilio deliberant. Nam supradictorum fratrum protervia crescente et in malicia perdurante, viros genere famosissimos, armis conspicuos ab inchoato opere nequaquam piguit animum revocare. Quid plura? Illos bello obpetierunt, utrosque mor
Abbreviated transcription (Latin):
cedente informemur peccata.
didici huius uiri miracula. aut
quȩ si deliũ. narratione cog¬
noni. quibus adhuc cotidie
erga eius corpus fulminantur
tot in signes untutes. stilus scri¬
Sed ea quȩ promisimus prorrur¬
rentia uiri dĩ & ueneramur.

Expanded text:
cedendo informemur peccata. cedendo informemur peccata. didici huius viri miracula, aut quae fidelium narratione cognovi, quibus adhuc cotidie erga eius corpore fulminantur tot insignes virtutes, stilus scriSed ea quae deprompsimus pro reverentia viri D
Abbreviated transcription (Latin):
Qud nam dehis aliud sentiendũ
est nisi superno aequitatis iudi¬
to. qui impietatis eorũ animo
ferocissimo tam loquendo quã
perficrendo. intantũ sacerdotẽ
corum cordis nequitiã explere
non uerebantur. ut indampna¬
tione corũ mens feris compara¬
re deberetur. ut apropria men¬
it alienati eorũ corporibus ipsi
perditi dampnũ inferrent.
Quid eñi desc̃is uiris dicendũ
est: nisi apostolicũ illud testi¬
monium. quo ait. Annescitis
quia templũ dĩ estis. & sp̃s sc̃s
habitet in uobis. o Unde recte
sibiungitur. ut iuolatores huiꝰ
templi. ado disperderentur
Dequa dispersione comprobatur.
deeorũ temporali domino land¬
berto. ut nihilominus disperde¬
retur. quã ut suȩ dominationis
praedicte puellȩ contigisse existi¬
mo inmiraculis. quibus prȩualets
desupernȩ pietatis prouidentia.
se poscentibus intercedendo
dimit tere peccata. Ut peruisibilia
aecclesiis ipsius quȩ coruscant
miracula. remittere ipso inter¬

Expanded text:
Quidnam de his aliud sentiendum Quidnam de his aliud sentiendum est, nisi superno aequitatis iudicio, qui impietatis eorum animo ferocissimo tam loquendo quam perficiendo in tantum sacerdotem eorum cordis nequitiam explere non verebant, ut in damnationem eorum mens feris comparare deberetur, ut proprios mente alienati eorum cosibi damnum inferrent? Quid enim de sanctis viris dicendum est, nisi apostolicum illum testimonium, qui ait: An nescitis, quia templum Dei estis et Spiritus sanctus habitet in vobis? Unde recte subiungitur, ut violatores huius templi a Deo disperderentur. 28. De qua dispersione comprobatur de eorum temporali domno Lantpertho, ut nihilominus disperderetur; quam ut suae damnationis praedictae puellae contigisse existimo in miraculis, quibus praevalet de superna pietatis providentiam se poscentibus intercedendo dimittere peccatis, ut per visibilia exempla, ecclesiis ipsius quae coruscant miracula, remittere ipsum inter
Abbreviated transcription (Latin):
bur eis scđm fidẽ illor. Sicq fac¬
ris hi inpacis tranquillitate suȩ
uocationis expectarent diem.
Reliqui uero tres torquentiũ carii¬
ficũ ut praediximus qui suȩ cri¬
delitatis in eũ contumacit manis
mponebant zelo diabolico suc¬
censi in properantia & contumelo¬
sa uerba in faciẽ ei mittere noll
pertim escebant. in eorũ dans¬
natione miseris actio nequissis
non sufficer&: nisi in augme is
qutiȩ cordis ad ab ditũ oris in¬
qtuindo perducerert. Unde
titis probatur sententia uet ecu¬
as habundantia os loqueretur.
uest. utunus quisq eorũ in¬
nindo prostratus eẽt spiritu. &
indiu uexati & usq ad hoc prr
dict ut intempesto noctis silen¬
e aditum aedificiorũ unusquis¬
ꝙ nimpetu spiritus inmundi
prosilientes. relicto tramite ut
pist digni ad deserta confugi¬
unt & percarumina montiũ.
er ima conualliũ. perloca in ha¬
scibilia. & humanae fragilitaa
ncognita discurrerunt. ita ut
iserorũ cadauera millo ulteri¬
s comparuisse comprobatur

Expanded text:
ibue eis secundum fidem illorum'; sichii in pacis tranquillitate suae evocationis expectarent diem. 27. Reliqui vero tres extorquentium, ut praediximus, qui suae crudelitatis in eum contumaciter manus inponebant, zelo diabolico succensi, inproperantia et contumeliosa verba in faciem ei mittere non pertimescebant: in eorum damnatione miseris actio nequissima non sufficeret, nisi in augmentum nequitiam cordis ad aditum oris inproperando perducerent, unde veritatis probatur sententia, ut ex cordis abundantia os loquere non actum est, ut unusquisque eorum inmundo prostratus esset spiritui, et tam diu vexati et usque ad hducti, ut intempesta noctis ad aditum aedifitiorum unusquisque in impetu spiritui inmundi prosilientes, relicto tramite, ut erant digni, ad deserta confugientes, per cacumina montium, per ima et convallium, per loca inhabitabilia et humani fragilitati incognita discurrentes, ita ut infirmorum cadavera. nullo ulterius comparuisse eomprobatur.
Abbreviated transcription (Latin):
accipere uoluebat se ad pedes
cus Sacramentis igitur terribili-¬
bus constrictus. suscepit sc̃s da¬
nere iuderetur nomen dĩ per
cosmas comperisset. ualde contris¬
tatus est: & pręcepit ut non corpꝰ
cius una cum ipso mandarctur.
onmercedis gratia sed propt̃ no¬
men meũ adiuratus suscepitea :¬

Expanded text:
accipere uoluebat se ad pedes eius; et sacramentis terribilibus constrictus suscepit nere uideretur nomen domini, per Cosmas comperisset ualde tristatus est et precepit ne corpus eius cum ipso sepeliretur.on mercedis gratia sed propter nomen meum adiuratus suscepit».
Abbreviated transcription (Latin):
fidei semina plantabat inpectore.
aliis uitia. sagaci sermone radicitꝰ
excorpore abscidebat. Contra mites.
humilis apparuit. contra potentes
erectus. leonis fortitudinẽ ostende¬
bat. Et quicquid excepto singulari
habitu afideliũ receperat manib
cum gratiarũ actione indigentib
mpertiebatur . Dum hȩc diutius
agerentur. ut pȩne omnibus huiꝰ
terrar latibulis doctrina illius per¬
lustrare uideretur: uirsc̃issimus

Expanded text:
fidei semina plantabat in pectore, fidei semina plantabat in pectore, aliis vitia sacacae sermone radicitus ex corpore abscedebat. Contra mites humilis apparuit, contra potentes erectus leonis fortitudinem ostendebat, et quicquid, excepto singulari habitu, a fidelium reciperat inanibus, cum gratiarum actione indigentibus inpertiebat . 8. Dum haec diutius ageretur, et poene omnibus huius terrae latibulis doctrina illius perlustrare videretur, vir sanctissimus
Abbreviated transcription (Latin):
suo cursu infunditur. Flueisa
regionis montãna. fructistia
pascius. dedita herbis habul¬
dantia feris. saltus & frices
ceruis alcis bubalis capras
ibicũ. & omniũ bestuaru aq
frarũ generibus ornati. sed habitato¬
sisrius noffiti. Eonamq intempore
dolatriã radicitus exse non ex stir¬
puerunt. qui aut̃ patres calicẽ xp̃i
commiine & demomorũ suisq filus
oropin abant. Unde superno inspira¬
nint uenerabilis pontifex ea quȩ
prospexerat idolatria funditus
eradicare decreuerat. Et cum huius
terrae rorẽ pectoris in habundantiũ
commendauerit fidei semina. ut in
aigientũ frumentũ iam doctrinae
consummatũ coñder& horreis. in
nouisimis. gloriosã in loco conseque¬
retur mortẽ. ut regio in qua mora¬
batur in campũ sufficer& certaminis.
h lec eo meditante . continuo pertrien¬
num satagebat perurbes infra prae¬
dicti principis fines peroppida. per
uicos. & fideliũ domos discurrens
instantissimȩ cure intentus. Aliis

Expanded text:
suo cursu infunditur fluenta. suo cursu infunditur fluenta. Regionis montana fructifera, pascuis dedita, herbis habundantia , feris saltus et frutecta cervis, alcis, bubulis, capręis, ibicum et omnium bestiarum atque ferarum generibus ornata. 7. Sed habitatores eius neoffiti eo namque in tenipore idolatriam radicitus ex se non extirpaverunt, quia ut patres calicem Christi commune et demoniorum suisque prolibus propinaverunt. Unde superno inspiramine venerabilis pontifex ea quae prospexerat idolatria funditus eradicare decreverat, et cum huius terrae rurem pectoris inhabitantium commendaverit fidei semina, ut in augmentum frumentum iam doctrine consummatum conderet horreis, in novissimis gloriosam in loco consequeret mortem, ut regio in qua morabatur in campum sufficeret certaminis. Haec eo meditante, seque continuo per triennium satagebat, per urbes infra praedicti principis fines, per opida, per vicos et fidelium domos discurrens, instantissime curae intentus, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tie cenobiis omnibus normali
Sacer dĩ famulus se in hoc exisse
agallorũ finibus. ut gentes hi¬
norũ quȩ ignorant dm̃ caeli.
hoc est xpm crucifixũ conuerte¬
re debuisset. Oum minimẽ ex¬
plendi ceptũ it̃ licere se agnos¬
ceret. prospiciens & iam ipsam
terrã optimã. superficie Amen
Nemorosis arboribus locuplrt
umo copiosã. ferro superfluã
auro. & argento. & purpuris.
habundantẽ proceros iuiros &
robustos. caritate & humanitat
fundatos. humũ fertilẽ. & se¬
getum habund antẽ. iumentis
& gregũ omniumq ut pene
suꝑficies telluris cooperta esse
uidebatur. Mellis & apiũ capt
epode habundans. pisciũ me¬
tudint in stagnis & in amnibi
infusa. prospicuissimis fontibil
& riuulis. in rigua sale pro it
opus erat condita. Urbs ut pre¬
diximus radas pona. in expis¬
nabilis quadris aedificata.
lapidibus. turriũ exaltata.
magnitu dine. putris habund
Cuius septentrionalẽ partẽ di¬
nubius suorigore contraoru

Expanded text:
ntiae cenubiis normali ntiae cenubiis normali  exisse a Gallorum finibus, ut A Hunorum, quae ignorant Deum caeli, hoc est Christum crucifixum, convertere debuisset. Dum minime explendi ceptum iter licere se agnosceret, prospiciens ipsam terram optimam, superficie amoenam, nemorosis locupletem, vino copiosam, ferro superfluam, auro et argento et purporis habundantem, proceros viros et robustos, caritate et humanitate fundatos, humum fertilem et segetum habundantem, iumentis et gregum omniumque, ut pene superficies telli coopertus esse videbatur, melli et apium copia epode habundans, piscium multitudine in stagnis et in amnis infusa, prospicuissimis fontibus et rivolis inrigua, sale, prout opus erat, condita. Urbs, ut praediximus, Radaspona inexpugnabilis, quadris aedificata lamagnitudine, puteis habundans. Cuius septentrionalem partem Danubius suo rigore contra ortum
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ pati pollicebatur. Autillius
tempore int̾ hunor & gentẽ
bauuarioꝵ orta est discordia. ita
ut auastantiũ manibus cirea am¬
nẽ anissẽ. inter iacentẽ depopu¬
late urbis pene deserte: ẽe uide¬
batur. ut saltus bestiis in augm̃tũ
daretur intelligi. quia humana
fragilitas huc illucq diffidebat.
Quia quamuis iurandi unculo ad¬
strictus aliquis a quodã fuisset.
pęnitus tamen maius insidie
quã ostensã benignitatẽ aestima¬
retur. Tunc praedictus dẽoto
bauuarior gentis dux se discor¬
dare cũ auaris. prenuntians.
illuc eum ire mmime sinere pro¬
fessus est sed pecebat ut tantus
& talis dõ notus ep̃s. apud se &
suos remansisset. Postquã uero
dulcia illius prȩdicamenta gusta¬
uerat. sinendi locũ egressionis
consentire non deberet: sed lar¬
giendo uultu honesto. Illã me
ut eorũ pontifex. esse debuisset.
Et si ita dedignaretur uel pro humibi¬
tatis studio abbas huius proum¬

Expanded text:
crucifixum pollicebat aut illius crucifixum pollicebat aut illius tempore inter Hunorum eBaiuvariorum orta est discordia, ita ut a vastantium manibus circa amnem Anisem interiacentem depopulate urhis pene deserte esse videbatur, ut saltus bestiis in augmentum daretur intellegi, quia humana fragilitas huc illuc transire diffidebat, quia quamvis iurandi vinculo adstrictus aliquis a quodam fuisset, penitus tamen maius insidie quam ostensam benignitatem aestimaretur. Tunc praedictus Theoto Baiuvariorum gentis dux, se discordare eum Avaros praenuntians, illuc eum ire minime sinire professus est; sed aiebat, ut tantus et talis Deo notus episcopus apud se et suos remansisset. Postquam vero dulcia illius praedicamenta gustaverat, sinendi locum egressionis consentire non deberet, sed largiendo vultu honesto in iam praut eorum pontifex esse debuisset, et si ita dedignaret, vel pro humilitatis studio abbas huius provi
Abbreviated transcription (Latin):
audiendũ eximia diumitus
sermo illius maudiendũ pectore.
quas ymber temporaneus dum
uerno aridã aruã suo infundit.
rore decuius infusione reuiues¬
cunt sẽgetum radices. & omni¬
um graminũ inrescunt genera.
Ita ut tellus quasi ex somno mor¬
tis resurgens. & suo decore in
pristina restauratur amoenitatẽ
Dum intentione huius sollicitudi¬
nis perfecisset it̃ ut eorũ post¬
põneret partes. cȩpit germani¬
am austri ingredere ad fluen¬
ta daniibii amnis inpartibus
dum sequeretur fluenta ad
radas ponã peruenit urbt̃ quȩ
& sectis lapidibus constructa in
metropolim hunis gentis arcẽ
creuerat. Quã tunc intempore
dux gentis bauuarioꝵ alacer dẽ¬
oto regebat. in quã urbẽ uenerabi¬
lis ep̃s ingressus est. Oum autẽ
prȩnotati principis prȩsentatus
fuisset obtutibus. suumq secretũ
ad abditũ. oris perducers. dõ
opitulante partibus pannoniae
ad robustã gentẽ auaroꝵ seiturũ
professus est. Ibi seaut pro xp̃o

Expanded text:
audienaudieniter illius in audientium pectore quasi ymber temporaneus, dum verno aridam arvam suo infunditur rigore; de cuius infusione reviviscunt segetum radices et omnium graminum viriscuntgenera, ita ut tellus, quasi ex somno mortis resurgens, et suo decore in pristino restauratur amoenitate. Dum intentione huius sollicitudinis perfecisset iter, ut eorum postponeret partes, caepit Germaniam austri ingredere ad fluenta Danubii amnem in partibus dum sequeret fluentis, ad Badasponam pervenit urbem, qui ex sectis lapidibus constructa, in metropolim huius gentis in arce decreverat, Quam tunc in tempore dux gentis Baiuvariorum vir alacer Theoto regebat; in quam urbem venerabilis episcopus ingressus est. Dum autem praenotati principis praesentatus fuisset obtutibus, suumque secretum ad aditum oris perducens, Deo opitulante, partibus Pannoniae ad robustam gentem Avarorum se iturum professus est, ibi se aut pro Christum
Abbreviated transcription (Latin):
digebant hilarissimo. uultu
argitus est. Ante omnia aũt.
intrinsecus aedificare om̃s insu¬
dabat. Dum aut̃ uir reuerentis¬
simus haim hraminus ep̃s. tot
iigoribus polleret. perur̾nit
adeũ fama quod in quibus dã
Europe partibus pannoniensis.
lebs tot auarorũ regna exce¬
eits oculis aueritatis luce quȩ
ulde & intrinsecus dolore tactꝰ.¬
ut intra sem & ipsũ meditaredir.¬
re deber&. Relicto igiturdomo.¬
& inmensis substantus. tot paren¬
tum nobiliũ turbas dẽserens. in
stituens ep̃m. imitans exempłu
patriarchȩ abrahae cini per diui¬
nã praecipitur uocẽ. exire de
itaq comitatu. pro ut ministraue¬
rat uoluntas transmisso amne
ligere perpartes galliarũ spar¬
gendo fidei semina carpebat
it̃. usq dũ caput germaniȩ
penetraret. idest reni fluenta
His iam amimissis partibus germani¬
am ingressus. qui dum linguã
non nouisset per interpretẽ
quendã religiosũ presbiterũ.
uitalr̃ nomme maugmento

Expanded text:
digebant, hilarissimo vultu digebant, hilarissimo vultu largitus est; ante omnia autem intrinsecus aedificare omnes insudabat. 3. Dum autem vir reverentissimus Haimhrammus episcopus tot vigoribus polieret, pervenit ad eum fama, quod in quibusdam Europae partibus Pannoniensis plebs, tot Avarorum regna, exc oculis a veritatis luce, quaelde, intrinsecus dolore tactus, intra semet ipsum meditarere deberetur. Relicto domo, inmensis substantiis, tot parentorum nobilium turbas deserens, in alium constituens episcopum, imitans exemplum patriarchae Abrahae, cui per divinam praecipitur vocem, ut suumque  comitatu, prout ministraverat voluntas, transmisso amne Ligere, per partibus Galliarum seminando fidei semina carpebat iter, usque dum caput Germaniae penetraret, id est Reni fluenta. His iam ammissis partibus, Altemaniam ingressus; qui dum linguam non novisset, per interpretem quendam religiosum presbyterum Vitalem nomine in aucmento
Abbreviated transcription (Latin):
da & ad mriganda subieco
pectora simplex. Cuius enos
quasi lymphȩ amnis mima conual¬
lĩ prosilientes. psalmodia inqiete
emanauit. usq dũ cuncta dauitica
exmore finiret. SubrectuRũ ut
diximus prȩcordior. arua cȩlesti
imbre rigarr insud abat. ita ut
pene otiũ ori minime conceder&
oeserat clodi. & oculus cȩci recre¬
ator pauperũ. genitor orphanorũ
desensor uiduarũ. gementiũ
consolator Dominicarũ uero
ouiũ ad pascendã meius pectore
tanta inerat cura. ut perurbes
gillor & oppida peruicos. & fide¬
lum domos huc illucq discurrerꝰ
praedicando sapientibus archana
cructuans. in becillis lac. ema¬
nans. & quod ore praedicabat
exemplo confirmabat. ita ut a
cunctis diligeretur. Ad eũ autẽ
confluebant galłor. regni nobi¬
les ignobilesq locupletes. & in¬
opes. quibus pȩne omnibus pro¬
ut necessitas. compellebat. habun¬
dant tribuere non recus abat.
Alus indumentũ. aliis alimentum.
alis uero ornamenta. pro ut in¬

Expanded text:
da et ad irriganda subiactorum da et ad irriganda subiactorum pectora simplex, cuius ex ore, quasi lymphae amnis in ima convallium prosilientes, psalmodia inquiete emanavit, usque dum cuncta Davitica ex more finiret. Subiectorum, ut diximus, praecordiorum arva caelesti ymbre rigare insudabat, ita ut pene otium ori minime concederet. Pes erat claudi et oculus caeci, recreator pauperum, defensor viduarum, gementium consolator. Dominicas vero oves pascendas eius pectore tanta inerat cura, ut per urbes Gallorum et oppida, per vicos et fidelium domos huc illucque discurrens, praedicando sapientibus archana eructuans, inbecillis lac emanans, et quod ore praedicabat, exemplo confirmabat, ita ut a cunctis diliconfluebant Gallorum regni nobiles, ignobiles, locupletes et inopes, quibus pene omnibus, prout necessitas compellebat, habundanter tribuere non recusabat. Aliis indumentum, aliis alimentum, aliis vero ornamenta, prout in
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est. cuius post passior
ut europȩ non modica pars insens
sacri xp̃ianitatis indagine sio¬
re dinosceretur: Ita ut o ceidemi
totangulorũ brittanȩ. hibens
gallia. alamanniȩ. germaniȩ
pars paulatim mirifico modo n
dĩ laude constant fulsissent. Iñ
quas proumtias. gotia. septinau
spania. aquitania. cum habitator¬
bus suis deponentes idolatru:
unicum dĩ filium colere cępei
Incuus aquitanit prȩdicte parb
pictauis uocabulo urbs antiqu
sita dinoscitur: ex qua ortus est
puer uocabulo haimhrammus:
qui apuerili actate cępit mindi
despicert: & quasi Quilias huus mus
gloriã calcare. Ad sacrũ liberil¬
um litterarũ studiũ sẽ informat
Ita dum taxat. ut superno iudae
inspirante ad summũ promerets
conscendere pontificitus honei
Erat namq procerus statura. ded¬
rus forma. uultu sincerus. ee¬
mosinarũ praecipuus. ieiumis &
castitate. & continentia. pracd¬
rus sermone facundus. aderid¬
canda uitia sagax. ad plantis¬

Expanded text:
insudabat, cuius post passioneut Europae non modica pars insegniter sacris christianitatis indagine florere dinosceretur, ita ut occidentales tot angulorum, Brittaniae, Hiberniae, Galliae, Alamanniae, Germaniae pars, paulatim mirifico modo in Dei laude constanter fulsissent. Inter quas provintias Gotia, Septemania, Spania , Aquitania cum habitatoribus suis deponentes idolatria unicum Dei filium colere coeperunt. In cuius Aquitaniae praedictae partibus Pictavis vocabulo urbs antiqusita dinoscitur, ex qua ortus est puer vocabulo Haimhrammus; qui a puerili aetate coepit mundum despicere et quasi quisquilias huius mundi gloriam calcare, ad sacrum liberalium litterarum studium se informare, ita dumtaxat, ut, superno iudice inspirante, ad summum promereretur conscendere pontificatus honorem. 2. Erat namque procerus statura, decorus forma, vultu sincerus, elemosinarum praecipuus, ieiuniis, castitate et continentia praeclarus, sermone facundus, ad eradicanda vitia sagax, ad plantan
Abbreviated transcription (Latin):
tis causa tibi consiliũ dõ sed scio
te eum non recepisse non quod
cruciatus tuos pertimesca. sed
tua e dampnationis magis condo¬
ut ueri luminis cȩcatus mente clau¬
sis oculis cordis. arrepto bãculo.
cui suffultus in cumber& infigere
mpectore tanti & talis dĩ ep̃i non
metutns. & statim se ad sequentib¬

Expanded text:
tis causae tibi consilium do, – sed scio tis causae tibi consilium do, – sed scio te eum non recepisse –, non quod cruciatos tuos pertimescam, sed tuae damnationis magis condout veri luminis caecatus mente, clausis oculis cordis, arrepto baculo, cui suffultus incumberet, infigere in pectore tanti et talis Dei episcopi non metuens, et statim adsequentib