comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no. & ad scĩficationẽ aĩe optinendam sp̃c ille descendit
ad inferos. & ascendit ad suꝑos. ibi confringens ferreos
uectes. hic portas aꝑiens et̾nales. Et acorpe quidem
aĩa illa xp̃i pillud triduum se absentans. ñ ita diui-¬
nitatem quemat modũ carnem deseruit. s erat d̃s
inea indiuisibiliter. mundũ reconcilians sibi tollens
a nob̾ mortis formidinẽ ꝑ maturam resurrectionem.
purgans illa amaritudine quicquid uoluptatum
uenena infecerant. uictorie sue głam celo exhibens
& inferno. abstractisq his qui in illa expectatione
diu languerant. etiam angłoꝵ desidĩa compleuit.
qͥb hec hominum restitutio grata fuit. Nec fuit mora
inter oblatum & impetratum. s sub omni celeritate
se complexa st̃ passio & absolutio: itaq alt̾m exalt̾o cõ¬
stitit: ut easlem hora & repleret suꝑos. & inferos capti¬

Expanded text:
no, et ad sanctificationem animae obtinendam, spiritus ille descendit no, et ad sanctificationem animae obtinendam, spiritus ille descendit ad inferos et ascendit ad superos, ibi confringens ferreos vectes , hic portas aperiens aeternales . Et a corpore quidem anima illi Christi per illud triduum se absentans non ita divinitatem quemadmodum carnem deseruit; sed erat Deus in ea indivisibiliter, mundum reconcilians sibi , tollens a nobis mortis formidinem per maturam resurrectionem, purgans illa amaritudine quidquid voluptatum venena infecerant, victoriae suae gloriam coelo exhibens et inferno. Abstractisque his qui in illa exspectatione diu languerant, etiam angelorum desideria complevit, quibus haec hominum restitutio grata fuit. Nec fuit mora inter oblatum et impetratum, sed sub omni celeritate se complexae sunt passio et absolutio. Itaque alterum ex altero constitit, ut eadem hora et repleret superos, et inferos capti
Abbreviated transcription (Latin):
que iurlum sunt sapiat. inter ẽ. tñ inter plurimũ
inter fidem & spem. nec sine cruce ẽ. electis dilatio ple¬
nitudinis. qͦs iam ꝓbatos consũmatosq nulla quidẽ
temptatio concutit. s ut diximꝰ hoc solũ deẽ ad cumu¬
lum pacis. qd̾ ñ dum se ex toto integram exhibet con¬
templacio ueritatis.
ost mirratum calicem & reliqua crucis ludibria.
qͦd amatheo &e marco & luca fuerat p̃termissum.
ioħs ñ tacuit. hoc uidelicet qͦd bene dispositis omĩb
& assignato innouissimis testam̃to gre & certe spei re¬
gulis cõmendatis. ad intimandum qdͦ nich omnino
consũmatũ ẽ. Ac deuide in mauꝰ patris spu cõmenda¬
To inclinans caput qͣsi grãs agens potestatiue emise¬
rit animam. consũmans omnẽ legauum hostiarum
rationẽ. & ultimam enignatib antiqͥs manũ impo¬
nens. Sese itaq totum optulit patri & consũmata ẽ
illiꝰ holocausti plenitudo. expensis in illico ministe¬
rem. dum &e caro inmedelam carnis oblata est. inlig¬

Expanded text:
quae sursum sunt sapiat, interest tamen plurimum inter fidem et speciem, nec sine cruce est electis id latio plenitudinis, quos jam probatos consummatosque nulla quidem tentatio concutit, sed ut diximus, hoc solum deest ad cumulum pacis quod nondum ex toto se integram exhibet contemplatio veritatis.ost myrrhatum calicem et reliqua crucis ludibria, quod a Matthaeo, et Marco et Luca fuerat praetermissum, Joannes non tacuit, hoc videlicet quod, bene dispositis omnibus, et assignato in novissimis testamento gratiae et certae spei regulis commendatis, ad intimandum quod nihil omnino Consummatum est; ac deinde: In manus Patris spiritu commendato, inclinans caput, quasi gratias agens, potestative emiserit animam, consummans omnem legalium rationem hostiarum, et ultimam aenigmatibus antiquis manum imponens. Sese itaque totum obtulit Patri, et consummata est illius holocausti plenitudo; expensis in illud ministerem, dum et caro in medelam carnis oblata est in lig
Abbreviated transcription (Latin):
sit. hec uocabitur uirago: qm̃ de uiro suo sumpta
ẽ. Nam uirago uel uirgo potiꝰ habet aliquam simi¬
litudinẽ cum uiri nomine: mulier autem ñ habet.
S hoc ut dixi: lingue diu̾sitas facit. Qd̃ autẽ additũ
ẽ. relinquet homo patrem & matrẽ. & ad herebit uxori

Expanded text:
sit: Haec vocabitur virago, quoniam de viro suo sumpta sit: Haec vocabitur virago, quoniam de viro suo sumpta est. Nam virago vel virgo potius habet aliquam similitudinem cum viri nomine; mulier autem non habet: sed hoc, ut dixi, linguae diversitas facit. 19. Quod autem additum est, Relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori
Abbreviated transcription (Latin):
dolore auferre ñ posset. Siue gͦ ista figurate dicta
sint siue figurate etiam facta sint ñ frustra hoc mͦ uel
dicta uel facta sunt: s sunt plane misteria & sacram̃¬
ta: siue hoc mͦ quo tenuitas nr̃a conatur. siue aliquo
alio meliori: sołm sanam tam̃ fidẽ sunt interpretan¬
da ꝙ intelligencla. Uocauit gͦ muli̾m suã uir. tãꝗͣ
potior inferiorem: & dix̃. Hoc nunc os de ossib mei̾.
& caro de carne mea. Os de ossib fortasse ꝓpter fortitudi¬
nẽ: & caro de carne ꝓpter temꝑantiam. He namq due
uirtutes. ad inferiorem animi partẽ qm prudentia ratio¬
nał regit docent᷑ ꝑtinere. Qd̃ autẽ dictũ ẽ. hec uocabit᷑
mulier qm̃ de uiro suo sumpta ẽ. in isto origo noĩs &
interpretatio in latina lingua ñ apparet. Quid enim
sunile habeat mulieris nom̃ ad uiri nomen: ñ inue¬
nitur. S in hebrea locutione dr̃ sic sonare. qͣsi dictum

Expanded text:
dolore detrahere non posset? Sive ergo ista figurate dicta dolore detrahere non posset? Sive ergo ista figurate dicta sint, sive etiam figurate facta sint, non frustra hoc modo dicta vel facta sunt; sed sunt plane mysteria et sacramenta, sive hoc modo quo tenuitas nostra conatur, sive aliquo alio meliore, secundum sanam tamen fidem sunt interpretanda et intelligenda. potior inferiorem, et dixit: Hoc nunc os de ossibus meis, t caro de carne mea. Os de ossibus, fortasse propter fortitudinem; et caro de carne, propter temperantiam. Hae namque duae virtutes ad inferiorem animi partem, quam prudentia rationalis regit, docentur pertinere. Quod autem dictum est, Haec vocabitur mulier, quoniam de viro suo sumpta est; ista origo nominis, et interpretatio in lingua latina non apparet. Quid enim simile habeat mulieris nomen ad viri nomen, non invenitur. Sed in hebraea locutione dicitur sic sonare, quasi dictum
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatio qr interior ẽ. & secretior: & ab omĩ sensũ
corporis remotissima. conuenient̃ etiam ista soporis
nomine intelligi potest. Lunc eñi ordinatissime caput
mulieris ẽ uir: cum caput uiriẽ xp̃c. que sapientia dĩ
ẽ. Sane ĩ locum illiꝰ coste carnẽ adĩpleure. ut hoc noĩe
insinuaret᷑ duectionis affectus quo diligit qͥsq animã
suã: & ñ ẽ durꝰ ut eam contẽpnat. qd̃ diligit quisq
cui p̃ẽ. Non enĩ sic noĩata ẽ caro isto loco. ut carnalem
auferri popło cor lapideũ & dari cor carneũ. Hoc mͦ eñĩ
nalib. Aliud ẽ qͥppe ꝓpria loqutio: alia figurata qͣlis
ista ẽ. qm tractamꝰ mͦ. Qua ꝓpt̾ &e si uisibilis femina
scłm hystoriam de corꝑe uiri pͥmo facta ẽ. a dño do:
ñ utiq sine causa ita facta ẽ. nisi aliqd̾ secretũ intima¬
ret. Non enim aut limꝰ defuit unde femina forma¬
retur: aut si uellet dñs homini uigilanti costã sine

Expanded text:
contemplatio quia interior est et secretior, et ab omni sensu corporis remotissima, convenienter etiam ista soporis nomine intelligi potest. Tunc enim ordinatissime caput mulieris vir est, cum caput viri est Christus, qui Sapientia est Dei. 17. Sane in locum illius costae carnem adimplevit, ut hoc nomine insinuaretur dilectionis affectus, quo diligit unusquisque animam suam, et non est durus ut eam contemnat; quod diligit quisque cui praeest. Non enim sic nominata est caro isto loco, ut carnalem a dicit auferri populo cor lapideum, et dari cor carneum . Hoc modo enim nalibus . Aliud est quippe propria locutio, aliud figurata, qualis ista est quam tractamus modo. Quapropter etsi visibilis femina secundum historiam de corpore viri primo facta est a Domino Deo, non utique sine causa ita facta est, nisi ut aliquod secretum intimaret. Num enim aut limus defuit unde femina formaretur? aut, si vellet Dominus, homini vigilanti costam sine
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpħiam ꝑtinent explicemus. Non preiulic an¬
tes meliori diligentioriq tractatuisiue ꝑ nos siue ꝑ
alios. quib dñs reuelare dignatur. factus ẽ gͦ dies.
quo die ds fecit celum & t̾ram. & omĩa uiridia agri
anteqͣm eeñt suꝑ t̾ram: c omne pabulum agri.
Suꝑiꝰ septem dies numerabantur: nc̃ unꝰ dr̃ dies.
quo die fecit d̃s celum & t̾ram. & omĩa uiridia agri
& omne pabulum. Cuiꝰ diei nomine tempꝰ signifi¬
cari bene intelligitur. fecit eñi d̃s omne tempus
autem nos debet adquerendum quod cũ diem qͥ
factus ẽ. & celum ce t̾ram nominasset: adiecit etiã
uiride agri & omne pabulum. Non enĩ qñ dic¬
tum ẽ in principio fecit ds̃ celum & t̾ram: tunc
dictum ẽ factum ẽẽ omne uiride agri & pabulũ.
Manifeste legitur qd̃ tertio die factum ẽ. omne
uiride. & agri pabulum. Quod autem dictũ ẽ. in
pͥncipio fecit ds celum & t̾ram: & ñ ꝑtinet ad ali

Expanded text:
ad prophetiam pertinent, explicemus non praeiudicanad prophetiam pertinent, explicemus non praeiudicantes meliori diligentiorique tractatui siue per nos siue per alios, quibus dominus reuelare dignatur. haec tunc dixi.quo die fecit Deus coelum et terram, et omne viride agri, antequam essent super terram, et omne pabulum agri. Superius septem dies numerantur, nunc unus dicitur dies, quo die fecit Deus coelum et terram, et omne viride agri, et omne pabulum, cujus diei nomine omne tempus significari bene intelligitur. Fecit enim Deus omne tempus autem nos debet ad quaerendum, quod cum diem, qui factus est, et coelum, et terram nominasset adjecit etiam, viride agri, et omne pabulum. Non enim quando dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram, tunc dictum est, factum esse omne viride agri et pabulum: manifeste enim legitur, quod tertio die factum est omne viride et pabulum agri. Quod autem dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram, non
Abbreviated transcription (Latin):
eñi questiones in hoc sermone ꝓponunt qͥ diligitia
pra querunt: qm isti miseri atq impĩ. S hoc in¬
terẽ qd ali querunt ut inueniant: isti nicħ labo¬
rant uisiñ inuenire qd̾ querunt. Hic gͦ totus ser¬
uoluerit omĩa que dicta sunt scđm luteram acci¬
pe. iẽ ñ aliter intelligere qm̃ luta sonat. & potie¬
rit euitare blasphemias. & omnia congrii entia
fiuei catholice predicare: ñ solum ei ñ e. iniuuden¬
dum ẜ pretipuus muitumq lautlabilis iitẽe¬
iector habendus ẽ. Si autem nulł exitus datur
ut pie e digne. deo que scripta st̃ intelligant
nisi figurate atq in eiugiate ꝓposita ista cre¬
tam multa de libris ueteris testamenti soluun¬
tur enigmata. modum quem intenclimꝰ tenea¬
mus: adiutiante illo qui nos petere. querere. & pul¬
sare ad hortatur ut om̃s istas figuras rerum. scđ̃m
catholicam fidem siue que ad historiam. siue que

Expanded text:
enim quaestiones in hoc sermone proponunt, qui diligentia enim quaestiones in hoc sermone proponunt, qui diligentia pia quaerunt, quam isti miseri atque impii: sed hoc interest, quod illi quaerunt ut inveniant, isti nihil laborant, nisi non invenire quod quaerunt. Hic ergo totus servoluerit omnia quae dicta sunt, secundum litteram accipere, id est non aliter intelligere quam littera sonat, et potuerit evitare blasphemias, et omnia congruentia fidei catholicae praedicare, non solum ei non est inuidendum, sed praecipuus multumque laudabilis intellector habendus est. si autem nullus exitus datur, ut pie et digne deo quae scripta sunt intellegantur, nisi figurate atque in aenigmatis proposita ista cre quibus tam multa de libris ueteris testamenti soluuntur aenigmata, modum, quem intendimus, teneamus adiuuante illo, qui nos petere, quaerere et pulsare adhortatur, ut omnes istas figuras rerum secundum catholicam fidem, siue quae ad historiam siue quae
Abbreviated transcription (Latin):
edes pabulum agri tui. Insudore uultus tui edes
panem tuum. donec reuertaris in t̾ram de qua sũp¬
tus es: quia t̾ra es & in t̾ram ibis. Et tunc adam po¬
suit nomen uxori sue uita: quia hec mater omni¬
um uiuoꝵs. Et tunc fecit dñs ds ade ce mulieri eiꝰ
tunicas pelliceas: &e induit eos. & dixit ds. Ecce adã
factus est tanqͣm unus ex nob̃: ad scientiam cognos¬
cendi bonum &e malum. Et tunc ne porrigeret ma¬
num suam adam ad arborem uite. & sumeret sibi
inde &e ederet & iuueret inȩt̾num: dimisit eum do¬
minus d̃s de paradiso suauitatis. ut oꝑaretur fram
deciua &e sumptus fuerat. Et eiectus foras de para¬
disor: moratus ẽ. contra paradisum uoluptatis. Et
eberubu &e illam flammeam frameam que ũsat
posuirt cłe ad eustodiendam uam arboris uite. hec
seutera ueroorum si ñ reprehentes ce accusantes sec̃
auerentes &r reue̾ntes manichei mallent ciscutere
ñ eẽnt utio manichei: s daretur petertibsar qe¬
rentes inuenirent. & pulsantm apiretut. Piures

Expanded text:
udore vultus tui edes panem tuum, donec revertaris in terram, de qua sumptus es; quia terra es, et in terram ibis. Et tunc Adam imposuit nomen uxori suae, Vita; quia mater est omnium vivorum. Et tunc fecit Dominus Deus Adae et mulieri ejus tunicas pelliceas, et induit illos. Et dixit: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis, ad scientiam cognoscendi bonum et malum. Et tunc ne porrigeret manum suam Adam ad arborem vitae et sumeret sibi inde, et ederet et viveret in aeternum, dimisit eum Dominus Deus de paradiso suavitatis, ut operaretur terram de qua et sumptus fuerat. Et ejectus foras de paradiso, moratus est contra paradisum voluptatis. Et Cherubim et illam flammeam frameam quae versatur, posuit Deus ad custodiendam viam arboris vitae. Ces et accusantes, sed quaerentes et reverentes Manichaei mallent discutere, non essent utique Manichaei; sed daretur petentibus, et quaerentes invenirent, et pulsantibus aperiretur. Plures
Abbreviated transcription (Latin):
ualet etiam qd̃ dr semet ipsum ex in aniuit. quia
ñ in ea clignitate apparuit hominib in qua est
apud patrem. blandiẽs eorũ infirmitati qui cor
mundũ ñdum habebant: unde uideret᷑ uerbum
in pͥncipio apuddm̃. Quid ẽ gͦ qd̃ diximꝰ. reliqͥt
patrẽ: nisi reliquit apparere hominib sĩc est
apud patrem: Item reliquit & matrem: id ẽ sina¬
goge ueterem atq carnalẽ obseruationẽ que illi
mater erat ex semine dauid scdm carnem: & ad¬
hesit uxori sue idẽ eccłie: ut sint duo in carne una
Dĩc enim apłs ipsum eẽ caput ȩccłie. & eccliam cor¬
pus eiꝰ. Ergo ce ipse soporatus ẽ dormitione passio¬
nis: ut ei coniunx eccłia formaretur. Quam dor
mata ẽ gͦ & coniunx ȩccłia de latere eiꝰ: id ẽ de
fide passionis & baptismi. Nam ꝑcussum latus
eiꝰ lancea: sanguinem & aquam ꝓfudit. Factus
autem ut supra dixi ex semine dauid scd̃m car¬

Expanded text:
valet etiam quod dicitur, Semetipsum exinanivit ; quia valet etiam quod dicitur, Semetipsum exinanivit ; quia non in ea dignitate apparuit hominibus in qua est apud Patrem, blandiens eorum infirmitati, qui cor mundum nondum habebant, unde videretur Verbum in principio Deus apud Deum . Quid est ergo quod diximus, reliquit Patrem, nisi, reliquit apparere hominibus sicut est apud Patrem? Item reliquit et matrem, id est Synagogae veterem atque carnalem observationem, quae illi mater erat ex semine David secundum carnem, et adhaesit uxori suae, id est Ecclesiae, ut sint duo in carne una. Dicit enim Apostolus ipsum esse caput Ecclesiae, et Ecclesiam corpus ejus . Ergo et ipse soporatus est dormitione passionis, ut ei conjux Ecclesia formaretur, quam dormmata est ergo ei conjux Ecclesia de latere ejus, id est de fide passionis et Baptismi. Nam percussum latus ejus lancea, sanguinem et aquam profudit . Factus autem, ut supra dixi, ex semine David secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
ne pollicitus sum considationẽ factarum rerum¬
qm puto explicatam: & deinde considerationem
ꝓphetie. que remanet explicanda ĩam breuiter.
Posito eñi tanqͣm signo quodam manifesto qͦ cet̾a
dirigantur: ñ diu nos quantum arbitror ista con¬
sideratio detinebit. Dicit enĩ apłs sacramentum
magnum eẽ qd̃ dictum ẽ ꝓpter hoc relinquet hõ
patrem ꝙ matrem & ad herebit uxori sue: ꝙ erunt
duo incarne una. Qd̃ ipse interpretatur: subi¬
ciendo. Ego autem dico in xp̃o & ineccłia. Ergo qd̃ ꝑ
historiam impletum ẽ in adam. ꝑ ꝓpħiam signifi¬
cat xp̃m. qui reliquit patrem cum dĩt ego a patre
exii. re ueni in hunc mundũ. Non loco reliquit. quia
ds̃ loco ñ continetur. neq aũsione peccati. sĩc apostate
relinquunt dñm. s apparenio homĩb in homine:¬
cum uerbum caro factum ẽ. c habitauit in nobis.
Qd̃ ipsum ñ cõmutationẽ nature dĩ significat: sed
susceptionẽ inferioris ꝑͥsone. idẽ humane. Ad hoc

Expanded text:
ne pollicitus sum considerationem rerum factarum, quam puto explicatam: et deinde considerationem prophetiae, quae remanet explicanda jam breviter. Posito enim tanquam signo quodam manifesto quo caetera dirigantur, non diu nos, quantum arbitror, ista consideratio detinebit. Dicit enim Apostolus sacramentum magnum esse, quod dictum est, Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una: quod ipse interpretatur subjiciendo, Ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Ergo quod per historiam impletum est in Adam, per prophetiam significat Christum, qui reliquit patrem, cum dixit: Ego a patre exivi, et veni in hunc mundum . Non loco reliquit, quia Deus loco non continetur, neque aversione peccati, sicut apostatae relinquunt Deum; sed apparendo homicum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quod ipsum non commutationem naturae Dei significat, sed susceptionem naturae inferioris personae, id est humanae. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
homo cum pͥmo nascitur ce exit ad uicem. primã¬
etatem agit infantiam. hec tenditur ab adam
usq ab nõe: generationib decem. Quasi uesꝑa huiꝰ
biei fit indisuuio: quia ce infantia nr̃a tanqͣm
obliuionis diluiuo deletur. Et incipit mane¬
a temꝑib noe sccła etas. tanquam puericia. &e
cenditur ħ etas usq ad abraham aliis generatio¬
nib decem. Et bene comparatur sccło diei quo
fattum ẽ firmamentum inter aquam ce aquam:
quia ce areba: noua erat noe cumsius. fir iam̃¬
tum erot sn ter aq uas inferior esinquis. sir aiaont
i supiores quisy compnuebarss neiubz uataua

Expanded text:
homo cum primo nascitur, et exit ad lucem, primam ahomo cum primo nascitur, et exit ad lucem, primam aetatem agit infantiam. Haec tenditur ab Adam usque ad Noe generationibus decem. Quasi vespera hujus diei fit diluvium; quia et infantia nostra tanquam oblivionis dilua temporibus Noe secunda aetas tanquam pueritia, et tenditur haec aetas usque ad Abraham aliis generationibus decem. Et bene comparatur secundo diei quo factum est firmamentum inter aquam et aquam; quia et arca in qua erat Noe cum suis, firmamentum erat inter aquas inferiores in quibus natabat, et superiores quibus compluebatur. Haec a
Abbreviated transcription (Latin):
tempus dicimus: inquo nos al o orormibr mnolestui
quieti sumꝰ. Sic ce d̾s reciuiesse dictus est abomib
oio suis que fectt uona uaide. quia in illo requresci¬
muis ad omib oꝑib nr̃is. si oꝑa nr̃a bona fecerimꝰ
Quia ce ipsa bona oꝑa nr̃a illi tribuenda sunte qus
uorat qui pretipit: quia iuam ueritatis osteudit
qui &e ut uelimus inurtat. &e uiret implendi ea
quies ista tribuatur: diligentius con siderancbum
arbitior. Uided enim ꝑtotum textum diumarum
scripturarum sex quasdam etates oposas. certis qͣsi
lunitib suis eẽ distinstas. ut inseptima syetem
quies: ꝙ easdem sex etates habere similitudinem
istoꝵ sec dicrum inquib eafacta sunt que dr̃m fe¬
cille scriptura comemorat. Primordia enim generi
humani in quib ista luce frui cepit: bene com¬
parantur pͥmo diei quo fecit ds uitem. hec etas
ranqͣm infantia deputanda ẽ ipsius uniũsi seli.
qđ tanquam unum hominẽ ꝓ portione magia¬
tudinis sue cogitare debemꝰ. Quia de unusquisꝙ

Expanded text:
omnibus molestiis quieti sumus. Sed et Deus requievisse dictus est ab omnibus operibus suis, quae fecit bona valde, quia in illo requiescemus ab omnibus operibus nostris, si opera bona fecerimus: quia et ipsa bona opera nostra illi tribuenda sunt qui vocat, qui praecipit, qui viam veritatis ostendit, qui ut et velimus invitat, et vires implendi ea quies ista tribuatur, diligentius considerandum arbitror. Video enim per totum textum divinarum Scripturarum sex quasdam aetates operosas, certis quasi limitibus suis esse distinctas, ut in septima speretur requies; et easdem sex aetates habere similitudinem istorum sex dierum, in quibus ea facta sunt quae Deum fecisse Scriptura commemorat. Primordia enim generis humani, in quibus ista luce frui coepit, bene comparantur primo diei quo fecit Deus lucem. Haec aetas tanquam infantia deputanda est ipsius universi saeculi, quod tanquam unum hominem proportione magnitudinis suae cogitare debemus; quia unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ne iterum inaliquam pniuosam consuetudi¬
nem defluat: Ista gͦ que uidentur maledicta.
precepta sunt: si non carnaliter sp̃ualia legamus.
lata ẽ in ipsum uirum quid dicimꝰ: Nunquid
forte diuites quib ꝑuenit facillimus uictꝰ. neq in t̾ra
oꝑant᷑. euasisse istam penam existimandi sunt qua dr̃.
malelicta t̾ra exit tibi in omĩb oꝑib tuis. in tristicia
&e gemitu tuo manducabis ex ea omĩb dieb uite tue :

Expanded text:
ti, ne iterum in aliquam perniciosam consuetuditi, ne iterum in aliquam perniciosam consuetudinem defluat? Ista ergo quae videntur maledicta, praecepta sunt, si non carnaliter spiritualia legamus. lata est in ipsum virum, quid dicemus? Numquid forte divites, quibus provenit facillimus victus, neque in terra operantur, evasisse istam poenam existimandi sunt, qua dicitur: Maledicta terra erit tibi in omnibus operibus tuis; in tristitia et gemitu tuo manducabis ex ea om
Abbreviated transcription (Latin):
lorem. donec in meliorem partem consuetudo flec¬
tatur. Quod cum ꝓuenit: quasi natus ẽ filiꝰ. id ẽ ad
bonum opus paratus affectus. ꝑconsuetudinẽ bonã
Que consuetudo ut nasceretur: cum dolore relucta¬
tum ẽ consuetudini male. Nam & illud qd̃ de par¬
tu dictum ẽ. erit tibi conu̾sio aduirum tuum. &. ip¬
se tui dñabit᷑ : ñ ne multe ac ꝓpe om̃s mulieres ab¬
sentib uiris suis pariunt. ꝙ post partum se ad illos
ñ conuertunt: Que autem suꝑbe mulieres sunt
& dnãntur uiris: numquid pꝰ partum pꝰ partum
carent ħ uitio. ut uiri earum dnẽntur: Inmo qͣsi
dignitatem sibi additam credunt. qd̃ matres fiunt:
& plerumq suꝑbiores existunt. Quid sibigͦ uuit.
tatem ac dolorem. atq ita peperit consuetudinẽ
bonam. cautiꝰ etiam & diligentius rationi obtẽ¬
pat tanqͣm uiro. & ipsis quasi eruditam dolorib
conuertitur ad rationem. & libenter seruit uiben¬

Expanded text:
lorem, donec in meliorem partem consuetudo fleclorem, donec in meliorem partem consuetudo flectatur. Quod cum provenerit, quasi natus est filius, id est ad bonum opus paratus est affectus per consuetudinem bonam. Quae consuetudo ut nasceretur, cum dolore reluctatum est consuetudini malae. Nam et illud quod post partum dictum est, Erit tibi conversio ad virum tuum, et ipse tui dominabitur; nonne multae ac prope omnes mulieres absentibus viris suis pariunt, et post partum se ad illos non convertunt? Quae autem superbae sunt mulieres, et dominantur viris, numquid post partum carent hoc vitio, ut viri earum dominentur? Imo quasi dignitatem sibi additam credunt, quod matres fiunt, et plerumque superbiores existunt. Quid sibi ergo vultatem ac dolorem, atque ita pepererit consuetudinem bonam, cautius jam et diligentius rationi obtemperat tanquam viro; et ipsis quasi erudita doloribus convertitur ad rationem, et libenter servit juben
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis. quo ꝑuerse suggestioni resistit. Et ideo obser¬
uat ipse plantam mulieris. ut siquando in illici¬
ta elabitur delectatio. tunt illam capiat: ce illa
obseruat eiꝰ caput. ut cum in ipso in itio male sua
questio ẽ. Manifeste enĩ: multiplicatos dolores atq
suspiria in huiꝰ uite calamitatib. Et qd̾ indolori¬
u pariat filios. quam uis & in ista uisibili mulie¬
re compleatur: tam̃ ad illam secretiorem conside¬
ratio reuocanda ẽ. Nam & ĩ pecorib femine cum
dolore pariunt fiuos: & hec ẽ in illis mortalitaris
conditio potiꝰ qͣm peccati pena. Potest gͦ fieri etiã¬
ut infeminis homĩbi. mortaliũ corporum sit is¬
ta conditio. S hoc ẽ magnum supplicium. qd̃
ad istam corporum mortalitatẽ. ex illa in morta¬
litate uenerunt. Ueruntam̃ magnũ sacramen¬
tum ẽ huiꝰ sententie: qd̃ nulla abstinentia fit
a uoluntate carnali que ñ habeat inexordio do¬

Expanded text:
operis, quo perversae suggestioni resistit. Et ideo obseroperis, quo perversae suggestioni resistit. Et ideo observat ipse plantam mulieris, ut si quando in illicita labitur delectatio, tunc illam capiat: et illa observat caput ejus, ut eum in ipso initio malae suasquaestio est: manifeste enim multiplicatos dolores habet, atque suspiria in hujus vitae calamitatibus; et quod in doloribus pariat filios, quamvis et in ista visibili muliere compleatur, tamen ad illam secretiorem consideratio revocanda est. Nam et in pecoribus feminae cum dolore pariunt filios, et haec est in illis mortalitatis conditio potius quam poena peccati. Potest ergo fieri ut etiam in feminis hominibus mortalium corporum sit ista conditio. Sed hoc est magnum supplicium, quod ad istam corporum mortalitatem ex illa immortalitate venerunt. Verumtamen magnum sacramentum est hujus sententiae, quod nulla abstinentia fit a voluntate carnali, quae non habeat in exordio do
Abbreviated transcription (Latin):
manducat. ꝓfunda &e tenebrosa penetrat: & tamen
temꝑalia atq t̾rena. Non autem inimicitie ponun¬
tur inter ipsum & uirum: s int̾ ipsũ &e mulierem.
Nunquid q uiros ñ temptat & decipit: S manifes
tum ẽ. qd̾ decipit. Anquia ipsum adam ũ decepit s
mulierem eiꝰ: S nunquit ꝓptea ñ ẽ. inimicus eius.
ad quẽ peruenit ꝑmulierem suã ilia deceptio: Mari¬
me quia de futuro iam dr̃: inimicitias ponam
inter te ce mulierem. Si autẽ qd̃ ñ de inceps decepit adã:
nec ipsam euam deinceps decepit. Quare gͦ ita dr̃ nisi
quia hic manifeste ostentlitur. ñ posse nos ãdiabolo
temptari. nisi ꝑ illam animalẽ partem que quasi
mulieris imaginẽ uel exemplũ in uno ipso homĩe
ostendit. de qua supiꝰ multa iam diximꝰ: Qd̃ autẽ
etiam inter semen diaboli & semen mulieris ponũ¬
tur inimicitie: significatur semine diaboli pũsa
suggestio: semine autem mulieris fructus boni

Expanded text:
manducat, profunda et tenebrosa penetrat, et tamen manducat, profunda et tenebrosa penetrat, et tamen temporalia atque terrena. 28. Non autem inimicitiae ponuntur inter ipsum et virum, sed inter ipsum et mulierem. Numquid quia viros non decidecepit, sed mulierem ejus? Sed numquid propterea non est inimicus ejus, ad quem pervenit per mulierem suam illa deceptio, maxime quia de futuro jam dicitur, Inimicitias ponam inter te et mulierem? Si autem quod non deinceps decepit Adam, nec ipsam Evam deinceps decepit. Quare ergo ita dicitur, nisi quia hic manifeste ostenditur non posse nos a diabolo tentari, nisi per illam animalem partem, quae quasi mulieris imaginem vel exemplum in uno ipso homine ostendit, de qua superius jam multa diximus? Quod autem etiam inter semen diaboli, et semen mulieris ponuntur inimicitiae, significatur semine diaboli perversa suggestio; semine autem mulieris, fructus boni
Abbreviated transcription (Latin):
tem quam nunqͣm habuerunt. s in sua nat᷑a qmͣ ac¬
ceperunt ꝑagunt uitam. Dicitur huic gͦ. pectore ꝙ
uentre repes: qd̃ quidẽ & incolubro animads̃titur.
Ex illo animante uisibili: ad hunc inuisibilẽ inimicũ
nr̃m locutio figurat᷑. Nomine enĩ pectoris significat᷑
suꝑbia: quia ibi dñat᷑ impetus anime. Noĩe autem
uentris significatur carnale desiderium: quia hec parꝰ
mollior sentitur incorpore. Et quia his reb ille serpit
ad eoe uult decipe: ꝓpterea dictũ ẽ pectore &e uentre re¬
tuȩ. id ẽ oĩb dieb quib agis hanc potestatẽ: aute
illã uitimam penam udicui. hec enĩ uita eiꝰ uidet᷑.
de qͣ gaudet atq głatur. Lerram gͦ manducabis:
duob modis intelligi potest. Nel adte ꝑtinebunt qͦs
trena cupiditate deceꝑis. idẽ peccatores qui t̾re noĩe
significantur: uel certe genus tertium temptationis
his ũbis figuratur. qd̾̃ ẽ curiositas. Terram eñi qui

Expanded text:
tem, quam nunquam habuerunt, sed in sua natura quam actem, quam nunquam habuerunt, sed in sua natura quam acceperunt peragunt vitam. Dicitur ergo huic: Pectore et ventre repes. Quod quidem et in colubro animadvertitur, et ex illo animante visibili ad hunc invisibilem inimicum nostrum locutio figuratur. Nomine enim pectoris, significatur superbia, quia ibi dominatur impetus animi: nomine autem ventris, significatur carnale desiderium, quia haec pars mollior sentitur in corpore. Et quia his rebus ille serpit ad eos quos vult decipere; propterea dictum est, Pectore et ventre retuae: id est omnibus diebus quibus agis hanc potestatem, ante illam ultimam poenam judicii; haec enim vita ejus videtur, de qua gaudet atque gloriatur. Terrst: vel ad te pertinebunt, quos terrena cupiditate deceperis, id est peccatores, qui terrae nomine significantur; vel certe genus tertium tentationis his verbis figuratur, quod est curiositas. Terram enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
cens in peccato suo parẽ sibi eum fatere conatur. uel pociꝰ
illũ uult ostendere peccasse: se autem ẽẽ in nocentem.
O mulier interrogata refert culpam in serpentẽ: qͣsi aut
illa ñ poterat dĩ preceptum potius custodire qmͣ uerba
serpentis admittere. Iam serpens ñ interrogatur: s pri¬
or excepit penam: qui nec confiteri peccatum potest.
nec habet omnino unde se excuset. Non autem nunc
ea dampnatio diaboli dr̃ que ultimo iudicio reseruat᷑.
dequa loquitur dñs. cum dĩc ite in ignẽ ȩt̾̃num. qui¬
at eos. qui dĩ precepta contempnunt. hoc enun ex¬
plicatur his uerbis. quib in eum ꝓfertur sententia.
Et inde maior pena ẽ: quia de hac tam infelici potes¬
tate letatur. qui solebat anteqͣm caderet desublimi
ueritate gaiudere. in qua ñ stetit. Et ideo illi etiam pe¬
cora preponuntur. ñ in potestate. s inconu̾satione natẽ
sue. quia pecora ñ amiserunt heatitudinẽ aliqͣm celes¬

Expanded text:
cens in peccato suo, parem sibi eum facere conetur. Vel potius cens in peccato suo, parem sibi eum facere conetur. Vel potius illum vult ostendere peccasse, se autem esse innocentem. Et mulier interrogata refert culpam in serpentem: quasi aut illa non poterat Dei praeceptum potius custodire, quam verba serpentis admittere. 26. Jam serpens non interrogatur, sed prior excepit poenam, quia nec confiteri peccatum potest, nec habet omnino unde se excuset. Non autem nunc ea damnatio diaboli dicitur, quae ultimo judicio reservatur, de qua loquitur Dominus cum dicit, Ite in ignem aetat eos qui Dei praecepta contemnunt. Hoc enim explicatur his verbis, quibus in eum profertur sententia: et inde major poena est, quia de hac tam infelici potestate laetatur, qui solebat antequam caderet, de sublimi veritate gaudere in qua non stetit. Et ideo illi etiam pecora praeponuntur, non in potestate, sed in conservatione naturae suae: quia pecora non amiserunt beatitudinem aliquam coeles
Abbreviated transcription (Latin):
serrimo errore respondit: quasi deo posset displicere
nudus. sĩc eum ipse fecerat. Est autem hoc erroris
ꝓprium: ut qd̃ cuiq displicet. hoc etiam dõ displi¬
cere arbitretur. Iuud autem sublimit᷑ intelligendũ
ẽ qd̾̃ dñs ait. Quis nuntiauit tͥ quia es nudus. nisi
q ab illa arbore de qua dixeram tibi. ex illa sola ñ
manducares: ex illa manducasti: Nudus eñi erat
asimiuatione: s uestiebatur luce diuina. Uñ aũsus
& ad se ipsum conu̾sus. qd̃ significat de ula arbore mã¬
ducasse: nuditatẽ suam uidit. & displicuit sibi ex eo
suꝑbie in se non accusat qd̃ consenserit mulieri. s in mu¬
lierem refundit culpam suam: & sic subtiliter qͣsi de as¬
tutia qm miser conceꝑat. uoluit ad ipsũ dñm ꝑtinere
liare peccantib: qͣm tribuere dõ uelle. undecunq accu¬
santur. E hoc de illa uena suꝑbie. ut qm̃ sic homo pec¬
cauit. cum uult eẽ par dõ. id ẽ liber eẽ ab eiꝰ dominio.

Expanded text:
serrimo errore respondit, quasi Deo posset displicere serrimo errore respondit, quasi Deo posset displicere nudus, sicut eum ipse fecerat. Est autem hoc erroris proprium, ut quod cuique displicet, hoc etiam Deo displicere arbitretur. Illud autem sublimiter intelligendum est quod Dominus ait: Quis nuntiavit tibi quod nudus esses, nisi quia ab illa arbore de qua dixeram tibi, ex illa sola ne manducares, ex illa manducasti? Nudus enim erat a simulatione, sed vestiebatur luce divina. Unde aversus et ad seipsum conversus, quod significat de illa arbore manducasse, nuditatem suam vidit, et displicuit sibi ex eo perbiae in se non accusat quod consensit mulieri, sed in mulierem refundit culpam suam; et sic subtiliter quasi de astutia quam miser conceperat, voluit ad ipsum Deum pertinere liare peccantibus, quam tribuere Deo velle undecumque accusantur: et hoc de illa vena superbiae, ut quoniam sic homo peccavit cum vult esse par Deo, id est liber esse ab ejus dominio,
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ aoscondere que erat in medio paradisi: idẽ ad
se ipsos qui in medio rerum in fra dm̃ & supra corpora
ordinati erant. Ergo ad se ipsos absconderunt se ut cõ¬
turbarent᷑ miseris errorib: relicto lumine uerita¬
tis qd̃ ipsi ñ erant. Particeps eñi ueritatis potest eẽ
aĩa humana: ipsa autẽ ueritas ds ẽ. incõmutabił
supͣ illam. Ab ea gͦ ueritate quisquis aũsus ẽ. & ad
se ipsũ conu̾sus. & ñ de rectore atq illus tratore deo.
s de suis motib quasi lib̃is exultat: tenebratur m̃da¬
tio. Qm̃ qui loquit᷑ mendatium: de suo loquitur. Atq
ita turbat᷑. & uocem illã ꝓpħe manifestat. quadictũ
ẽ: ad me ipsum aĩa mea turbata ẽ. Itaq iam interro¬
gatur adam ñ deo nesciente uri eẽt: s cogente ad cõ
ta que interrogabat nesciebat. Respondit autẽ uo¬
ce eiꝰ audita abscondisse se: qm̃ nudus eẽt. Iam mi¬

Expanded text:
dicuntur abscondere, quae erat in medio paradisi, id est ad dicuntur abscondere, quae erat in medio paradisi, id est ad seipsos, qui in medio rerum infra Deum et supra corpora ordinati erant. Ergo ad seipsos absconderunt se, ut conturbarentur miseris erroribus, relicto lumine veritatis, quod ipsi non erant. Particeps enim veritatis potest esse anima humana: ipsa autem veritas Deus est incommutabilis supra illam. Ab ea ergo veritate quisquis aversus est, et ad seipsum conversus, et non de rectore atque illustratore Deo, sed de suis motibus quasi liberis exsultat, tenebratur mendacio: quoniam qui loquitur mendacium, de suo loquitur; atque ita turbatur, et vocem illam prophetae manifestat, qua dictum est, Ad meipsum anima mea turbata est . Itaque jam interrogatur Adam, non Deo nesciente ubi esset, sed cogente ad conf tam multa quae interrogabat, nesciebat. Respondit autem, voce ejus audita, abscondisse se, quoniam nudus esset. Jam mi
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ occultantes. simplicitatẽ: de qua iam erubesce¬
bat astuta suꝑbia. Folia uͦ pruritum quendã signi¬
ficant. si hoc bene in reb incorporeis dr̃: quem mi¬
ris modis animus patitur. cupiditate & delecta¬
tione mentiendi. unde etiam latine falsi dñr qui
iocari amant. In iocis autẽ utiq simulatio pͥnci¬
disum ad uespam: idẽ cum ad eos iam uidicandos
ueniret. Ad hãc autem penam eoꝵ de amibulabat
inparadyso: idẽ quasi mouebatur in eis p̃sentia
dĩ. quasi quando iam ipsi stabiles in eiꝰ precepto¬
ñ erant. Et bene aduesꝑam id÷ cum ab eis iam sol
occideret. id÷ auferetur ab eis lux illa interior ueri¬
tatis. audierunt uotem eiꝰ. & absconderunt se acõ¬
spectu eiꝰ. Quis se aoscondit a conspectu dĩ. nisi qͥ
deserto ipso incipit amare qd̃ suum ẽ: Iam enim
habebant cooꝑimenta mendacii. Qui autem loqͥt᷑
mendatium: de suo loquitur. Et ideo arborem se

Expanded text:
id est occultantes simplicitatem, de qua jam erubesceid est occultantes simplicitatem, de qua jam erubescebat astuta superbia. Folia vero fici pruritum quemdam significant, si hoc bene in rebus incorporeis dicitur, quem miris modis animus patitur cupiditate, et delectatione mentiendi. Unde etiam latine salsi dicuntur, qui jocari amant. In jocis autem utique simulatio princidiso ad vesperam, id est cum ad eos jam judicandos veniret, adhuc ante poenam eorum, deambulabat in paradiso, id est, quasi movebatur in eis praesentia Dei, quando jam ipsi stabiles in ejus praecepto non erant; et bene ad vesperam, id est cum jam ab eis sol occideret, id est auferretur ab eis lux illa interior veritatis: audierunt vocem ejus, et absconderunt se a conspectu ejus. Quis se abscondit a conspectu Dei, nisi qui deserto ipso incipit jam amare quod suum est? Jam enim habebant cooperimenta mendacii: qui autem loquitur mendacium, de suo loquitur . Et ideo ad arborem se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. oculis. ad uidendũ ꝙ cognoscendũ. Quomͦ uidebat.
si clausi erant ocłi: S hoc dictum ẽ: ut intelugere¬
mus eos ocłos eẽ aꝑtos postea quam de fructu illo
accepunt: quib se nudos uidebant & displicebãt
sibi. idẽ oculos astutie: quib simplicitas displicet.
Cum enim quisq ceciderit ab illa intima & secretis¬
sima luce ueritatis. nicħ ẽ unde uelit placere suꝑ¬
bia: nisi fraudulentis simulationib. Hinc enĩ ce hypo¬
crisis nascitur: in qua multũ sibi uidentur cordati
qui potuerunit faulere. & decipe quẽ uoluerint. Dedit
eñ mulier uiro suo & manducauerunt: ꝙ aꝑti st̃
ocłi eorum. De quib iam dictum ẽ. Et tunc uderunt
quia nudi eẽnt: s oculis pu̾sis. quib illa simplicitas
que nuditatis nomine significata ẽ. erubescenda ui¬
debatur. Itaq cit iam ñ ẽẽnt simplices fecetunt sibi¬
de foliis fici succuictoria. tanquam pudenda sua

Expanded text:
est oculis ad videndum, et cognoscendum. Quomodo videbat, est oculis ad videndum, et cognoscendum. Quomodo videbat, si clausi erant oculi? Sed hoc dictum est, ut intelligeremus eos oculos esse apertos, posteaquam de fructu illo acceperunt, quibus se nudos videbant, et displicebant sibi, id est oculos astutiae, quibus simplicitas displicet. Cum enim quisque ceciderit ab illa intima et secretissima luce veritatis, nihil est unde velit placere supbia, nisi fraudulentis simulationibus. Hinc enim et hypocrisis nascitur, in qua multum sibi videntur cordati, qui potuerint fallere et decipere quem voluerint. Dedit enim mulier viro suo, et manducaverunt, et aperti sunt oculi eorum, de quibus jam dictum est; et tunc viderunt quod nudi essent, sed oculis perversis, quibus illa simplicitas quae nuditatis nomine significata est, erubescenda videbatur. Itaque ut jam non essent simplices, fecerunt de foliis fici sibi succinctoria, tanquam tegentes pudenda sua,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾̃ dictũ ẽ. sciebat eñi ds qua die manducaueritis ex
eo aꝑientur ocłi ur̃i. Quid intelligitur. nisi ꝑsuasũ. uͭ¬
ẽẽ sub dõ nollent. s in sua potestate potius sine dño. ut
legem eiꝰ ñ obseruarent. quasi inuidentis sibi ne se
ipsi regerent. ñ indigentes illiꝰ interno lumine: s
utentes ꝓpria prouidentia qͣsi ocłis siuis. addinoscen¬
dum bonũ & malũ qd̃ ille ꝓhibuisset: Hoc ẽ gͦ qd̾
ꝑsuasũ ẽ. ut suam potestatem nimis amarent. & cũ
eẽ dõ pares uolunt illa medietate ꝑquam deo sub¬
iecti erant. & corꝑa subiecta habebãt. tanqͣm fructu
arboris constitute in medio paradisi male uterent᷑:
idẽ contra legem dĩ. atq ita qd̃ acceꝑant amitterent
dum id qd̃ ñ acceꝑant usurpare uoluerunt. Non
enĩ accepit hoĩs natura ut ꝑsuam potestatẽ deo ñ
regente beata sit: quia nullo regente ꝑ suam potes¬
tatem beatus eẽ. solus ds potest. Et uidit inquit mu¬
lier quia bonum ẽ lignum ad escam: & quia bonũ

Expanded text:
s ex eo, aperientur oculi vestri, quid hic intelligitur, nisi persuasum esse ut sub Deo esse nollent, sed in sua potestate potius sine Domino, ut legem ejus non observarent, quasi invidentis sibi ne se ipsi regerent, non indigentes illius interno lumine, sed utentes propria providentia, quasi oculis suis, ad dignoscendum bonum et malum, quod ille prohibuisset? Hoc est ergo quod persuasum est, ut suam potestatem nimis amarent, et cum Deo esse pares vellent, illa medietate, per quam Deo subjecti erant, et corpora subjecta habebant, tanquam fructu arboris constitutae in medio paradisi, male uterentur, id est contra legem Dei; atque ita quod acceperant amitterent, dum id quod non acceperant, usurpare voluerunt. Non enim accepit hominis natura, ut per suam potestatem Deo non regente beata sit; quia nullo regente, per suam potestatem beatus esse solus Deus potest. 23. Et vidit, inquit, mulier quia bonum est lignum ad escam; et quia bonum
Abbreviated transcription (Latin):
te ac simplicitate celestium corporum. om̃s omĩo aĩ
motus latere ñ arbitror. Itaq illi merebunt᷑ habi¬
tationẽ illam ꝙ cõmutationẽ in angłicam formam.
qui etiam in hac uita cum possint sub tunicis pel¬
liceis occuitare mendacia. oderunt ea tamen ce cauẽt
flagrantissimo amore ueritatis: & hoc solum tegunt
qd hi qui audiunt ferre ñ possunt. s nulla menti¬
unt᷑. Ueniet enim tempus. ut nicħ etiam contegat᷑.
Nichil eni ẽ octultum qo̾ ñ manifestabit᷑. Lamdiu
autem in paradiso fuerunt isti. quamuis iam sub
sententia dampnantis dĩ. donec uentum eẽt ad pel¬
liceas tunicas: id ẽ ad huiꝰ uite mortalitatẽ. Quo eñi
maiore indicio potuit significari mors qm sentimꝰ
in corpore. quam pellib: qm̃ mortuis petorib detra¬
hi solent: Ita cum contra p̾ceptum ñ imitatione
legitima. s illicita suꝑbia ds eẽ appecit homo: usq

Expanded text:
te ac simplicitate coelestium corporum omnes omnino motus te ac simplicitate coelestium corporum omnes omnino motus animi latere non arbitror. Itaque illi merebuntur habitationem illam et commutationem in angelicam formam, qui etiam in hac vita cum possint sub tunicis pelliceis occultare mendacia, oderunt tamen ea et cavent flagrantissimo amore veritatis, et hoc solum tegunt, quod ii qui audiunt, ferre non possunt; sed nulla mentiuntur. Veniet enim tempus ut nihil etiam contegatur: nihil est enim occultum quod non manifestabitur . Tamdiu autem in paradiso fuerunt isti, quamvis jam sub sententia damnantis Dei, donec ventum esset ad pelliceas tunicas, id est ad hujus vitae mortalitatem. Quo enim majore indicio potuit significari mors quam sentimus in corpore, quam pellibus quae mortuis pecoribus detrahi sollegitima, sed illicita superbia Deus esse appetit homo, usque
Abbreviated transcription (Latin):
atq gemitib male consuetudini resistens bonam cõ¬
suetudinem ad recte facta pepit mater uiuorum.
uocent᷑. id ẽ recte factorum quib contraria st̃ pecca:
que noĩe mortuors significarȩ posse dociumꝰ: Nã
illa mors quam om̃s qui ex adam nati sumꝰ cepimꝰ
debere nature qm minatꝰ ẽ ds cum p̃ceptum daret
ne fructus ille arboris ecderetur: ila gͦ mors. in tuni¬
cis pelliceis figurata ẽ. Ipsi enim sibi feterunt precĩc¬
toria de foliis fici. & deus illis fecit tunicas pellictas.
io ẽ ipsi appetiuerunt menciendi libidine relicta
facie ueritatis: & ds corꝑa eorum in istã mortalita¬
tem carnis mutauit. ubi latent corda mencdacia.
Neq enĩ in illis corporib celestib sic latere posse co¬
gitationes credendum ẽ: quem admodum in his cor¬
porib latent. S sĩc ñ nulli motus animoꝵ apparent
in uultu. q maxime in ocłis: sit in illa ꝑspicuita¬

Expanded text:
atque gemitibus, malae consuetudini resistens, bonam conatque gemitibus, malae consuetudini resistens, bonam consuetudinem ad recte facta pepererit, mater vivorum vocetur, id est recte factorum; quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significari posse docuimus? 32. Nam illa mors, quam omnes qui ex Adam nati sumus, coepimus debere naturae, quam minatus est Deus, cum praeceptum daret ne arboris fructus ille ederetur; illa ergo mors in tunicis pelliceis figurata est. Ipsi enim sibi fecerunt praecinctoria de foliis fici, et Deus illis fecit tunicas pelliceas: id est, ipsi appetiverunt mentiendi libidinem relicta facie veritatis, et Deus corpora eorum in istam mortalitatem carnis mutavit, ubi latent corda mendacia. Neque enim in illis corporibus coelestibus sic latere posse cogitationes credendum est, quemadmodum in his corporibus latent: sed sicut nonnulli motus animorum apparent in vultu, et maxime in oculis, sic in illa perspicuita
Abbreviated transcription (Latin):
dñabitur : dequib fetib suꝑiꝰ dictũ ẽ: Sic enim ẽ
illa uita mat̾q uiuor. Nam uita que in peccatis
ẽ. mors appellari in scriptis solet : sic̃ apłs dĩc mor¬
tuam ẽẽ uiduam que indelitiis uiuit. Et mortui
noĩe. peccatũ ipsũ significari legimus ubi dictũ ẽ
Qui baptizatur a martuo. & iterum tangit illũ:
quid ꝓficit lauatio elꝰ: Sic & qui ieiunat suꝑ pec¬
cata sua: & iterum ambulans hec eadem facit.
Pro peccato enim mortuũ posuit: abstinentiam
uͦ ieiuniumq ã pectato. tamqm baptismũ hoc ẽ
mundationẽ a mortuo. Iterum autẽ redire ad
peccatum: tanqͣm iterum tangere mortuum.
Quare ñ gͦ aĩalis illa pars nr̃a. que tamqͣm uiro de¬
bet obtemꝑare rationi. cum ꝑ ipsã rationẽ de u̾bo iu¬
te. recte iuuendi sarcinam conceꝑit. appelletur uita.
& cum parturitione abstinentie qͣmius cum dolorib

Expanded text:
dominabitur? De quibus fetibus superius dictum est. Sic enim est dominabitur? De quibus fetibus superius dictum est. Sic enim est illa vita materque vivorum. Nam vita quae in peccatis est, mors appellari in Scripturis solet, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae in deliciis vivit : et mortui nomine peccatum ipsum significari legimus, ubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit in lavacro suo? Sic et qui jejunat super peccata sua, et iterum ambulans haec eadem facit . Pro peccato enim mortuum posuit, abstinentiam vero jejuniumque a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum tangere mortuum. Quare ergo non animalis illa pars nostra, quae tanquam viro debet obtemperare rationi, cum per ipsam rationem de verbo vitae recte vivendi sarcinam conceperit, appelletur vita; et cum parturitione abstinentiae, quamvis cum doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
Sͦ pplexitate cuiꝰ uultus ñ sudet ut manlucet pa¬
nem suũ: qd̾ omĩb dieb uite nr̃e passuri sumus.
idẽ huiꝰ uite que transitura ẽ: e hoc illi dictum
ẽ qui coluerit agrum suum: quia ista pacietur
niat uitam istam. Qui enim coluerit agrum istum in¬
teriꝰ. & ad panem suũ qͣmuis cum labore puenerit: po¬
test usq infinem uite huiꝰ hunc laborẽ pati. pꝰ hanc
autem uitam ñ ẽ necesse ut patiatur. S qui forte a¬
grum ñ coluerit. ꝙ spinis eum opprimi ꝑmiserit. ha
S agendũ ẽ: ut saitem in hac tantum uita sentiat᷑.¬
Quẽ si autem moueat. qd̃ post peccatũ & sententiam
iudicis dĩ. uocat adam mulierem suam uitam. qi
iuuoꝵ ipsa sit mater. postea quam meruit mor¬
tem. & mortales fetus parere destinata ẽ. nisi qͥa
illos fetus attendit scriptura. quoscum in clolorib
peperit fiet ili conu̾sio ad iurum suum. ꝙ eiꝰ ipse

Expanded text:
ergo perplexitate, cujus vultus non sudet ut manducet paergo perplexitate, cujus vultus non sudet ut manducet panem suum? quod omnibus diebus vitae nostrae passuri sumus, id est hujus vitae quae transitura est. Et hoc illi dictum est, qui coluerit agrum suum, quia ista patitur dt, donec finiat vitam istam. Qui enim coluerit agrum istum interius, et ad panem suum quamvis cum labore pervenerit, potest usque ad finem vitae hujus hunc laborem pati: post hanc autem vitam non est necesse ut patiatur. Sed qui forte agrum non coluerit, et spinis eum opprimi permiserit, hsed agendum est ut saltem in hac tantum vita sentiatQuem autem non moveat, quod post peccatum et sententiam judicis Dei vocat Adam mulierem suam, Vitam, quia vivorum ipsa sit mater, posteaquam meruit mortem, et mortales fetus parere destinata est; nisi quia illos fetus attendit Scriptura, quos cum in doloribus pepererit, fiet illi conversio ad virum suum, et ejus ipse