comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fccosam̃ alloquitur dicens. o ecc̃a gentium
stilis. q̃ cempore legis nec iuitute miraculi
paris. qr illo cempore qiͣ uullos genuit que
gem ad geñandiun .i. que camalicer geñ¬
at sub lege. uinmm qmppe hũit syͥnagega
alloquio diu iacuit in deserco. s pastqnͣ ac¬
cepit illa librum repudii. ⁊ omina oruamẽ¬
cus priore sngło puccescence alumi lumbis
sius baltherm̃ aliud de gentib lumbare
ꝯcexit. que statim ut est uiro comuno¬
ca coucepit ⁊ peꝑit. uñ in ysaia dominus
exclamat. dilata locum cab̾naculi tin. et
procende fiuculos tuos ⁊c̃. ⁊ item. si est
gens nata siuiul. Synagoga ergo est que
legis pocestate niuens gentium multitudo
que ⁊ stĩlis erat. nulliuis legitum ũbi ꝑrofẽ¬
reus g̾ien. Sterilis enim erat in omnib gen¬
tib ecc̃a. aũ qmͣ iste fetus qͣm c̃minus oriretur
ħ aucem quidam iudaizautes ad antiqmͣ sar.¬
ram refenuit. ħ autem de autiqua saira suꝑ¬
flue dr̃et ysaias que mulco ante cempore ob̾r¬

Expanded text:
fetosam alloquitur, dicens: O Ecclesia gentium sterilis quae, tempore legis, non virtute miraculi paris, qui illo tempore quasi nullos genuit; quae gem, ad generandum, id est quae carnaliter generat sub lege. Virum quippe habuit Synagogaalloquio, diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii in mtus priore cingulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumbare contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae hablegis potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferens germen. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Ecclesia, antequam iste fetus quem cernimus oriretur. Hoc autem quidam judaizantes ad antiquam Saram referunt. Hoc autem de antiqua Sara superflue diceret Isaias, quae multo ante tempore obi
Abbreviated transcription (Latin):
singulis pec̃cis ¶ red¬
cenda pena. ac si. diz
ũ solum om̃ĩs p̃uancator pumecur qui mł¬
torum pecc̃orum reus ẽ. s pro omm p̾naricati¬
one uł mobedientia. suam recipiet penam.iꝰ¬

Expanded text:
singulis peccatis sit reddenda poena. Ac si diceret: Non solum omnis praevaricator punietur qui multorum peccatorum reus est, sed pro omni praevaricatione vel inobedientia suam recipiet poenam. J
Abbreviated transcription (Latin):
.i. idefitientem sa. in enungelio factam.
nou tanta erat in ẜetĩ.t. ibi enim sermo.
hic u̾o salus est.
Que cum mi

Expanded text:
indeficientem, salutem in Evangelio factam? Non tanta erat in Veteri Testamento: ibi enim sermo, hic vero salus est. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiĩ in lege p̃ceptum ẽ. indeis ut si mancipi¬
um gentile enĩent enis pili rad̾e̾ntur ⁊ un¬
ginum inc̃menta abscid̾entur. dem̃ ad ususs
comesticos assimĩctur ita b̾anis acq suꝑflu¬
cus abrasis. ⁊ dedsis ꝙ pur̃ reꝑtum fuĩt. ad¬

Expanded text:
 in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur. Sic vanis et superfluabrasis et decisis, quod purum repertum fuerit a
Abbreviated transcription (Latin):
rat ueniãt. qui auettat ĩpietatem a ia cob.
⁊ hoc erit cum abstuło pec̾ca eorum. s ne qͥs
putaret eos non posse accipere misericordi ã
qr ñ uidet eos ext̾iori penitũtia affligi ait sũ
gãt. qr nocatio dei qua uocat ad fidem. ⁊ dõa
.i. ꝓͣmissio pec̃torum. quam p̾stat ĩ bap̃mo.
sunt sñ penitentia ext̾iori. um ẽ. qr gr̃a d̾ĩ in
bapm̃o. non requirit gemitum. uł plãctum
uel opus aliquod. nisi solam fidem ⁊ cordis con¬
tritionem. ⁊ omi̾a gratis odonat. hoc ĩo dicit
ne putent illos non posse acciꝑe mĩam. quia
eos dolere non uident.
Sic̃. enĩ. hic ostendit

Expanded text:
rat, veniet qui avertat impietatem a Jacob, et hoc erit, cum abstulero peccata eorum. Sed ne quis putet eos non posse accipere misericordiam, quia non videt eos exteriori poenitentia affligi, ait: Sigant, quia vocatio Dei qua vocat ad fidem et dona, id est remissio peccatorum quam praestat in baptismo, sunt sine poenitentia exteriori. Verum est, quia gratia Dei in baptismo non requirit gemitum, vel planctum, vel opus aliquod, nisi solam fidem et cordis contritionem; et omnia gratis condonat. Haec ideo dicit, ne putent illos non posse accipere misericordiam, quia eos dolere non vident. Sicut enim. Hic ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ad ħ duc̾e iue potũ. Ante eium qmͣ ali¬
quis nascatur scit deus quis futurus sic et
qualis uñ de ierenua legitur. priusquͣi ce
formarem inr ut̾o noui ce. stonͥ ergo p̃scit
futuros aũ qmͣ suit .e. cuin uult uasci fuc̃
ut sint uam natos quos nult ꝑ gĩam uocat
ut iusti suis. sicut panlum uocauit ꝑ gr̃ã

Expanded text:
cit, ad hoc ducere me potuit. Ante enim quaquis nascatur, scit Deus quis futurus sit et qualis. Unde de Jeremia legitur: Priusquam te formarem in utero, vocavi te . Qui ergo praescit futuros antequam sint, cum vult nasci facit ut sint; et jam natos quos vult per gratiam vocat, ut justi sint, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃em Ergo. o uos gẽ¬
tiles iãm . s. a tem¬
xis ⁊ dignitatis ĩ do¬
mo dei c̃ sanctis ⁊ do¬
mestici .i. familia¬
res der quib .s. ar

Expanded text:
rem. Ergo, o vos gentiles, jam, id est a temris et dignitatis in domo Dei cum sanctis, et domestici, id est familiares, Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
apłis uobis genti¬
b pacem ad deuin
fĩ ꝑ se. ũob̾ dico qui
lou. fiustis a deo qͥr
erant. non enun re¬
gione a deo longe
est quisq s astectu.
amas dm̃i. ꝑpe es.
odisti dm̃. Ionge es
⁊ eandem pacem. an¬
mintiauit. hus qͥ
qui unũ deum cole¬
bant ⁊ legem a deo

Expanded text:
apostolis, vobis, gentilibus, pacem ad Deum fieri per se. Vobis dico, qui longe fuistis a Deo, quia erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu. Amas Deum, prope es. Odisti Deum, longe es. Et eamdem pacem annuntiavit his qui qui unum Deum colebant, et legem a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
gat in fide eius ipse
ip̃o in uno no¬
salo a quo non ali¬
uñ est nouitas ⁊ itẽ
ĩo euacuat ut recõ.¬
am. positos ĩ uno cor.¬

Expanded text:
gat in fide ejus. Ambdico, in uno nosolo a quo non alide est novitas. Et item ideo evacuat ut reconDeo, positos in uno cor
Abbreviated transcription (Latin):
de peoror dum ut reus
occidicur ⁊ dum ĩ eius¬
contumeliam dr̃ ceco¬
¶lummato tu discipu¬
lus alluis sis nos dudi¬
puli moysi erimus. qr

Expanded text:
or, dum ut reus occiditur, et dum in ejuscontumelia diclluminato: Tu discipulus illius sis, nos discipuli Moysi erimus .
Abbreviated transcription (Latin):
tem comuitatur suscipere non dedignatus est
so addicum est oumiis. ne xp̃c ad uam mortẽ
non ꝑcine drẽtur. si a maledicto peuitus seꝑare¬
tur. Insspiens quidem honorificentia xp̃m a
maledicto ꝙ morti couiuuctum ẽ seꝑat. ⁊ ita
u̾e mortuum negat diceus pependisse ĩ lig¬
no spẽ quãdaui false carius. ⁊ non ũã mor¬
cem in cuice saluisse. contra quod ꝓpheta ũe
mortuus. Peua enim pecc̃i uł ex benedcõ e
uenit. uł ex maledcõne. Si ex benedcõne ue¬
uit optare debes semꝑ esse in peua pec̃ti. Si
autem opcas ude liberan crede ꝑ diuine sẽ¬
centie iusticiam ex maledc̃one uenisse. orua
dr̃ si detigĩtis morte moriemini. Seqr̃ ut ĩ:

Expanded text:
tem comitatur suscipere non dedignatus est. tem comitatur suscipere non dedignatus est. Ideoque additum est, omnis, ne Christus ad veram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto penitus separaretur. Insipiens quidem honorificentia Christum a maledicto quod morti conjunctum est separat. Et ita vere mortuum negat, dicens pependisse in ligno specie quadam falsae carnis, et non veram mortem in cruce solvisse. Contra quod propheta vere mortuus. Poena enim peccati, vel ex benedictione venit, vel ex maledictione. Sed si ex benedictione venit, optare debes semper esse in poena peccati. Si autem cupis inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse, qua dicitur: Si tetigeritis, morte moriemini. Ut in
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui maledictum a deo i̾dimus ep̃mĩ
fam aret. S non est hoc in concumeliam do¬
mui qui iõ dr᷑ maledietus deo qr od̾ deus
pecc̃mi. ⁊ mortem nr̃am. c̃ ad delendum eq̃
misit deus filium suim. O iud gͦ nirum si
maledicrus dr᷑ deo qui ui se lt̃ quod deus odit.
ne fucuri hetici negent cius slam eẽ mortem
p̾uidit enum moyses heticos futuros ⁊ uam do¬
mini mortem negaturos. ⁊ iõ uolẽtas ab hoc
maledicto xp̃ui se uing̃e ut a mortis ⁊̃ u̾ta¬
te se uingent. Gitur contra longe futuros
herecicos de longe clamat moyses sũ causa
t̃giũsami o heretici quib displicet u̾tas
ille aut ille. s omis õmuino. ⁊̃ filius der
semꝑ nunus in iusticia sua. mortuns antẽ
pp̃ delicta nr̃a in came suscepta ex pena nr̃a
sic ⁊ semꝑ benedictus est in sua iustieia. Ma¬
ledictusꝰ antẽ in morte suscepta ex pena nr̃a
suscepit ex illo ⁊ ꝑro illo ⁊̃ maledictum ꝙ mor¬

Expanded text:
nos qui maledictum a Deo credimus Christum, nos qui maledictum a Deo credimus Christum, infamaret, sed non est hoc in contumeliam Domini, qui ideo dicitur maledictus Deo, quia odit Deus peccatum et mortem nostram, cum ad delendum eam misit Filium suum. Quid ergo mirum si maledictus dicitur Deo qui in se habet quod Deus odit, ne futuri haeretici negent ejus veram esse mortem. Praevidit enim Moyses haereticos futuros, et veram Domini mortem negaturos. Et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Ergo contra longe futuros haereticos de longe clamat Moyses: Sine causa tergiversamini, o haeretici, quibus displicet veritas ille aut ille, sed omnis omnino, etiam Filius Dei semper vivus in justitia sua, mortuus autem propter delicta nostra, in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus est in sua justitia, maledictus autem in morte suscepta ex poena nostsuscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum quod mor
Abbreviated transcription (Latin):
ius pect̃. ut de pecc̃o dampnaret pocẽ in carne.
oꝵ enu dix̾at simlitudinem camis pecc̃i ħ
eciam appellat pecẽm. cum ait ut de pecc̃o
⁊c̃. qr enim de pecc̃o mors est. Illa aũc cato
qmͣuis ex irgine cũ mortalis fuit eo ipso
quo mortalis erat sumilitu dmem habe
bat carius pecti. Eur ergo timeret moy sezꝰ
dr̃e maledictum ꝙ panlus ñ cumuit dicere
nec ini hoc quod in aledictus appllarns est qͥ
pendec ii ligno coutumeli in deian putan¬
da est ex ꝑte quupe morcali pependit in lig¬
uo. Morcalitas autem ex inaledcõne pec̾ci pri¬
mi hominis est. Si ergo dr̃et mors maledieta
est uenio exhorresc̾et. Item si dr̃ec pecc̃m ma¬
ledictun: nemo miraretur. Quid ã pepend̾
in ligno uisi caro morcalis: cuius morcalitas
donui pendebat in tigno. nec in es eciam
maior uundia est ꝙ addidit deo ut dr̃ec
dictus est deo. In hebreis tñ autiqnorum co¬
dicib non ht̃ nomen dei ⁊ puco post passi¬
ouem domini ab aliquo appo situm esse ut

Expanded text:
cato damnaret peccatum in carne . Quod enim dixerat similitudinem carnis peccati, hoc etiam appellat peccatum, ubi ait, ut de peccato, etc. Quia enim de peccato mors est, illa autem caro quamvis ex Virgine, tamen mortalis fuit; eo ipso quo mortalis erat similitudinem carnis peccati habebat. Cur ergo timeret Moyses dicere maledictum, quod Paulus non timuit dicere nec in hoc quod maledictus appellatus est qui pendet in ligno, contumelia in Deo putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Mortalitas autem ex maledictione peccati primi hominis est. Si ergo diceret: Mors maledicta est, nemo exhorresceret. Item, si diceret: Peccatum maledictum est, nemo miraretur. Quid autem pependit in ligno nisi caro mortalis, cujus mortalitas Domini pendebat in ligno. Nec in eo etiam major invidia est, quod addidit, Deo, ut dicctus est Deo. In antiquis tamen Hebraeorum codicibus non habetur nomen Dei, et puto post passionem Domini ab aliquo positum esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ suspensus moritur reus. ⁊ quod illie est us¬
ꝙ ad uesꝑam ut cunc deponatur ⁊ sepeliatur
ne si duitius ibi sit manis sit obprobru.
⁊ macula gem̃i eius. ab hoc ergo maledicto
pene ostendicur ep̃c non fiuisse in munus hac
de eodem dicere pro omnib mortuns est. hoc
eniui est maledictus est ꝙ mortus est quia
mors ipsa ex maledicto est. maledictum ẽ om̃e
pecc̃ suie ipsum quod fit ut sequatur suppli¬

Expanded text:
quod suspensus moritur reus, et quod illic est usque ad vesperam, ut tunc deponatur et sepeliatur, ne si diutius ibi sit, majus sit opprobrium et macula generi ejus. Ab hoc ergo maledicto poenae ostenditur Christus non fuisse immunis hac de eodem dicere, pro omnibus mortuus est. Hoc enim est maledictus quod mortuus est, quia mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit ut sequatur suppli
Abbreviated transcription (Latin):
bita. s lex non est ex fide. ut pro fucuris im¬
pleacur. s cimore. posset enim uideri ꝙ oꝑa
legis ex fide fierent. ut pro eis sꝑarent et̾na.
uiuet in ea. cum p̃misiss lex non est ex fi
ut indelligas iegem in hoc loco pro ip̃is oꝑi¬
b que nullis obsematõnib fiebant põĩcã
Qui au̾t nuebant in hus oꝑib timebant
utiq siea nou focissent lapid acõem. ł ceuceur.

Expanded text:
vita, sed lex non est ex fide, ut profuturis ipleatur, sed timore. Posset enim videri quod opera legis ex fide fierent, ut pro eis sperarent aeterna, vivet in ea, cum praemisisset, lex non est ex fide, ut intelligas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dic̃o factus .i. repu
catus pro no non so¬
lum maledictus. s et¬
amr mualedictum. quo
uerbo ẜ usum loq̃ndi

Expanded text:
Ipse dico factus, id est tatus, pro nobis, non solum maledictus, seam maledictum. Quo verbo secundum usum loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
illud sit ꝙ non dũ
phendit s sequitur
iit comp̾hendat. de¬
t̃minati ⁊ qͣ miran¬
cib illis quid ducat c̃
ait. non accepi non
alii putenc de me
o. unum ã ñ dun

Expanded text:
sit quod nondum comprehendit, sed sequitur ut comprehendat, determinat. Et quasi mirantibus illis quid dicat, cum ait, non accepi, nondum alii putent de me.o, unum autem nondum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ni sinum ⁊ uosti qmͣ magnuni est ꝙ dabr᷑.
excendis sinum uł saca. uł utͥs. ł alicuins tei
⁊ extendendo facis capaciorem. sic deus differi¬
do rem excend̾ desid̾ium. desid̾ando exceudit
luimiuu excendendo fac̃ capacem. desid̾emꝰ
gͦ qr impłendi sinnus ħ est uica nr̃a ut desi¬
deraudo oꝑ̃ceaniur tm̃ autẽ nos ex̃cet scm desi

Expanded text:
quem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendes sinum vel sacci, vel utris, vel alicujus rei, et extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus. Haec est vita nostra ut desiderando exerceamur: tantum autem nos exercet de
Abbreviated transcription (Latin):
di. unum. de me nobis assero. ꝙ ec ego obli¬
s unum sũmum bomĩ. ꝙ ue est unum. in
quo sunc omnia bona. ħ est illud imum. de
t̾renis priora sut. excen ma᷑ p tota incentio¬
ne ⁊ desid̾io. non dum hĩte rei. excendebat cuĩ
se ad celestia ẜ intentionem non ẜ ꝑuentõẽ.¬
non ẜ app̃hensionem sic ⁊ uos n felabam᷑¬
remianeamusin illis in que iam uemimus. cͦ¬
ramus. Intendamꝰ. Iuuia enim sumus. non¬
tecro respitiamus. s in antenora extendamus.

Expanded text:
di. Unum autem de me vobis assero, quod ego oblised unum, summum bonum: quod vere est unum, in quo sunt omnia bona. Hoc est illud unum de tia quae terrenis priora sunt, extendens me, tota intentione et desiderio nondum habitae rei. Extendebat enim se ad coelestia ndum apprehensionem. Sic et nos non relabamremaneamus in illis in quae jam venimus; curramus, intendamus. In via enim sumus, non respiciamus retro; sed in anteriora extendamus
Abbreviated transcription (Latin):
potum q̃m bibenut ip̃i ⁊ nos bĩbimus. quiã
idem illorum potus ⁊ nr̃ significat. Idoo idem
ne ÷ idem. uon sp̃e. quia idem xp̃c illis in petͣ
figuratus nobis in carne. manifestatus ⁊ in
altar sub sp̃e panis significatus. Iñ siguis
utiq diũsis eadem ẽ fides. s illi uertur uos ue¬
runt q̃m nos corporalem ñ emdem. ꝯ uid enĩ
ficabat. ⁊ fidei idem fuit. Mauete ergo in fide
significatõem eimdem pocum spĩtalem bibert̃.

Expanded text:
potum, quem biberunt ipsi et nos bibimus, quia idem illorum potus et noster significatur. Ideoque idem ne idem, non specie; quia idem Christus illis in petra est figuratus, nobis in carne manifestatus, et in altari sub specie panis significatus. Insignis utique diversis eadem est fides, sed illi venturum, nos verunt, quem nos, corporalem non eumdem. Quid enim ficabat, et fide idem fuit. Manete ergo in fide, significationem, eumdem potum spiritualem biberunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cundem potum bĩbenuit de petra sp̃uali. de
de uurga bis. Gem̃ina ꝑcussio duo ligna crucis
sigeat: de petra educta ẽ aqua accetente uirga
qr liguo accedente ad petram xp̃m gr̃a sp̃uał
aliqua significantia eanim rer̃ quas sigñi¬
ficant. nomine appt̃łari¬
Sec ñ ĩ pluri

Expanded text:
umdem potum biberunt de spirituali petra. De cussa est petra de virga bis. Gemina percussio, duo ligna crucis significat. De petra educta est aqua accedente, virga; quia ligno accedente ad petram Christum, gratia aliqua significantia, earum rerum quas signficant nomine appellantSed non in pluri
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ualit̾ ꝙ nou moyses ⁊ alii boni. & nͣare:
qr cibum iusibilem spũaliter intellex̾unt
sp̃ualit̾ esurierunt. spũ alit̾ gustauerunt
ut sp̃malit̾ satiatentur. ⁊ nos hodie accepimꝰ
nisibilem cibim. s aliud est sacram̃tumr.
aliud uiitus sacramenti Sacram̃ta illa fue¬
nunt. sacram̃ta sunt ⁊ nr̃a. ⁊ utiq eiusd̾ rei.

Expanded text:
uod non Moyses, et alii boni. Quare? Quia cibum visibilem spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur, et nos hodie accipimus visibilem cibum; sed aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. Sacramenta illa fuerunt, sacramenta sunt et nostra, et utique ejusdem re
Abbreviated transcription (Latin):
enim nos ut. In pre¬
cedentib abstinere
a licitisinductõe si¬
miliũ ⁊ exemplo
sui docur hie exem¬
plo uidorum qui ne¬
gligentia sua offen¬
denint nos sollici¬
cos facit ostendens
antiquos ꝑ sacram̃¬
corum ueter̃ com¬
municatõem. pena
ti comp̃hend̾e. sic ẽ¬

Expanded text:
enim, etc. In praecedentibus abstinere a licitis inductione similium, et exemplo sui docuit. Hic, exemplo Judaeorum qui negligentia sua offenderunt, nos sollicitos facit, ostendens antiquos, per sacramentorum veterum communicationem, poenam ti comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
uicor nobis enim ũ
t̃reuũ ⁊ marcessenti¬
serta genimis ĩ mo¬
dum regalis diade¬
matis sp̃ualis corona
audo curro. ñ qͣ in

Expanded text:
us Nobis enim non terrenis et marcescentiserta gemmis in modum regalis diadematis, spiritualis corona erando, curro, non
Abbreviated transcription (Latin):
mors egipt̃orum signuificat ab lutõem pec¬
catorum. Illa ergo omnia nr̃i fuerunt fi¬
gure illa cunc figurate gesta nune ĩ nr̃a
acceꝑint. ꝙ ⁊̃ credentib idem ualuit ¶ ẽ¬
ce quidẽ ꝙ dix̾at mare transienunt hic ex
baptismi qnͣtum ualebit. Siꝙ gestuim ẽ
in figura traiectum ppłm ad manna ꝑdux̃.
occisis omnib peccis canqmͣ hostib Quo
trahicit. ad manna. Q uid est manna: pã¬
nis uuus qui de cele desceudit. Sequitiur¬
exponendo enim ħ mium in cecera introduẽ
iutellectum ⁊ est sensus man. es. utiq cor

Expanded text:
mors Aegyptiorum significat ablutionem peccatorum. Illa ergo omnia nostri fuerunt figurae. Illa tunc figurate gesta, nunc in nostra acceperunt, quod et credentibus idem valuit. Ecce quid est quod dixerat mare transierunt. Hic exbaptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura trajectum populum ad manna perduxit, occisis omnibus peccatis tanquam hostibus. Quo trajecit? ad manna. Quid est manna? Panis vivus qui de coelo descendit . EtExponendo enim hoc unum, in caetera introduxit intellectum. Et est sensus: Manducaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
de celo ad sacurtatem popłi. iõ q ẜ ħ eti
am recte escam ⁊ potum illorum dicit sp̃u
fluebat aqua. cõ.e¬
.i. satisfatiente uo¬
luntati eorum qr
quoquo irent aque
mnundantes secude¬
deserto huius mũ¬
di suos comitatur.
res que significat. nomine rei qmͣ significat
petra. que intelligitur. ubi enim deficiebat
eis humanum suffragnim aderat xp̃e. nõ
euum petra aqmͣ dedit illis. s xp̃e. uł pr̃es¬

Expanded text:
de coelo ad saturitatem populi. Ideoque secundum hoc recte escam, et potum illorum dicit spirifluebat aqua conseest satisfaciente voluntati eorum, quoquo irent aquae inundantes secudeserto hujus mudi suos comitatur. res quae significat, nomine rei quam significat petra quae intelligitur Christus. Ubi enim deficiebat eis humanum suffragium, aderat Christus. Non enim petra aq
Abbreviated transcription (Latin):
di. qua tibi bñficuim
confere. Dico inte ẽẽ
bonitatem dei. tñ hac
ꝯditõe. si ꝑmanseris
dõ tribuas. alioquin
non ꝑmansens ĩ bone

Expanded text:
ficium confert. Dico in te esse bonitatem Dei, tamen hac conditione, si permanseris Deo tribuas. Alioquin,non permanseris in bono:
Abbreviated transcription (Latin):
tem dei memorat. qr
bontoate suadee. ⁊ seue¬
ritate terret. Utrumes
ꝑ utrumq disce humi¬
lian. In eos quidem qͥ¬
dem qui oeciderunt ui¬
de seueritatem. inte¬

Expanded text:
tem Dei memorat, quia bonitate suadet et severitate terret. Utrumque per utrumque disce humiliari. In eos quidem qui ceciderunt, vide se
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ inser̃e. ⁊ u̾e.
Nam inseretur. ⁊ hoc
ã minori ꝓbat loqñs
ad gentilem. quasitĩe
insereretur. Nã tu .o
gentił excisus es. ex
oleastro .i. ritib gen¬
tium steriliu. nat᷑a¬
quasi naturalia.⁊ in¬
sertus ẽ in bonam oli¬
dem patriarchis. ⁊ a¬
postoł. qui pugͤdinẽ¬

Expanded text:
potens est inserere et vere. Nam inserentur, et hoc a minori probat loquens ad gentilem, quasi vere inserentur. Nam tu, o gentilis, excisus es ex oleastro, id est ritibus gentilium sterilium, naturaquasi naturalia. Et insertus es in bonam olidem patriarchis et apostolis, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem ⁊ cantelam ecẽ
non cacet diceus futu¬
ras pestifere doctime¬
ta ecc̃a sic sollicita.
uigilandum est qͥ
cedent a fide. unde
supra. insi uenent
dissensio primur.
⁊ iõ curam domꝰ dei ue
deponas ẽ sit adeo sub

Expanded text:
onem et cautelam Ecclesiae non tacet, dicens futuros pestiferae doctrinta Ecclesia sit sollicita nvigilandum est, qucedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne deponas, cum adeo sit
Abbreviated transcription (Latin):
.Q. loq̃ncim men¬
dis. non causa casti¬
gacionis. corporum.
s ut uideantur absti¬
nentes. ⁊ boniꝰ quos
cibos non ut illi men¬
tiuntur. principes de¬

Expanded text:
 Loquentium mendis: non causa castigationis corporum, sed ut videantur absntes et boni. Quos cibos, non ut illi metiuntur principes te
Abbreviated transcription (Latin):
i. quos rederit sanguine suo tradident
concemplando deo ⁊ patri. non ꝙ ipse ad¬
umat sibi qr unus deus est cum patre. Tũc
iusti fulgebunt. sicut sol in regno pr̃is e
Regnum fulgebit in regno. cum regno ue¬
ũt regnum. quod numẽ oramus cum dñs
adueniat reg̾.tu. tradet ergo regnum pũ
sit a pͥatre. fideles quippe eus quos redemit
sauguiue suo dicti sunt hic rognum eius
cuuis regnum ⁊̃ est omnis creatura. S alr¬
regnat deus ꝑ fideni qr tunc reuelabitur a
filio pr. uñ nemo nouit pa. iisi fi ⁊ eui. uo

Expanded text:
uos redemit sanguine Filii tradiderit contemplando Deo et Patri, non quod ipse adimat sibi, quia unus Deus est cum Patre. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris ejus . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, cum dicimus: Adveniat regnum tuum . Tradet ergo regnum Patrsit a Patre. Fideles quippe ejus quos redemit sanguine suo dicti sunt hic regnum ejus, cujus regnum etiam est omnis creatura. Sed alregnat Deus per fidem, quia tunc revelabitur a Filio Pater. Unde: Nemo novit Patrem, nisi Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
los quos in bonis oꝑib rexit dẽo creatori
suo. in qnͣtum est homo. ⁊ patri. suo. in qlͣ¬
cum est dens. ĩo audem dr̃ tradere pr̾int ostẽ¬
datur qr alia ꝑsona est filuis qͣm pr̃. Non
ergo sic arbutemur xp̃m traditium. reg¬
num deo ⁊ patri. ut adumat sibi ꝙ quidã
maliloqui t̃diderunt cum enĩ dr᷑ tradidid
regnum deo ⁊ pr̃i non separatur ipse uł ip̃c
sanctus qr simul cum patre u̾nus est deus.
filius ⁊ sp̃c sanctus. or iud ergo est contra re¬

Expanded text:
los quos in bonis operibus rexit, Deo creatori quantum est homo, et Patri suo, in quantum est Deus. Ideo autem dicitur tradere Patri, ut ostendatur quia alia persona est Filius quam Pater. Non ergo sic arbitremur Christum traditurum regnum Deo et Patri, ut adimat sibi, quod quidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur tradiderit regnum Deo, non separatur ipse vel Spiritus sanctus, quia simul cum Patre unus est Deus Filius et Spiritus sanctus. Quid ergo est. cum tra
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr si natuta deus non est filius s crea¬
cura nes colendus est omnino nec ut deus
eius qmͣ c̾aturam eẽ non negas simul cũ
diuinitate adoras: ⁊ ei nou minus qmͣ di¬
uinitati deserius : ego dominicam camẽ
unmo ꝑfectam in xp̃o humanitatem ideo
adoro ꝙ a diuiuicate suscepta ⁊ deitati u¬
uita est ut non alium ⁊ alium. s unum
ficear. deniq si hominem seꝑains a deo ut¬
qui credo. nec senuo belut siquis pupurã
ł diadema regale iacens inemat nuinqͥd
ea conabitur adorarer᷑ cum ea uo rex fuerit
indutus ꝑiculum mortis incuir̃. siea cũ re¬
ge adorare quis coudemp scr̃ ita ⁊̃ in xp̃o
domino humanitatem non saiam ł nu¬
dam. s diuinicati unicam .s. unum filũ
deum iũn ⁊ hominem sim siquis adorare
condempsent et̾nalit̾ moriecur. Mime ã.¬

Expanded text:
est: quia si natura Deus non est Filius, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus ejus quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, et ei non minus quam divinitati deservis? Ego dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, ideo adoro, quod a divinitate suscepta et deitati unita est; ut non alium et alium, sed unum fitear. Denique si hominem separavequam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati unitam, scilicet unum Filium Deum verum et hominem verum si quis adorare contempserit, aeternaliter morietur. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. Nã mał. mãcipati
bonos. si posset fiꝰ. deno¬
rare uellent. ut sicut.
sepulch̃r patet. ad reci¬
pienda eadau̾a. tta. ⁊ ad¬
ũ sus bonos gutt᷑a illoꝵ
.i. malis. dolose age. ũba bona dicentes. S ma¬
lum corde cogitantes. qr uenenũ aspidũ .i. odi
.i. hodiũ insanabile erat. sub labiis eorũ .a. sub
corde corum. qr hinismodi honiũ ũba muscipł¬
a. st̃. ad hoc .N. locunt᷑. ut decipiant. Ut sicut ꝑ

Expanded text:
us. Nam malis mancipati bonos si posset fierare vellent, ut sicut sepulcrum patet ad recipienda cadavera, ita et adersus bonos guttura illorum. est malis, dolose agebant, verbis bona dicentes, sed malum corde cogitantes, quia venenum aspidum, id est odium insanabile erat, sub labiis eorum, id est sub corde eorum, quia hujusmodi hominum verba muscipula sunt. Ad hoc enim loquuntur ut decip
Abbreviated transcription (Latin):
potius blaudien¬
dum est ac si di¬
cat. uͥl attiuet ad̾
deus udicab̾.
uitus sunt in eccͣ¬
nomine. ou ne uosui utiq in hus e¬
eõs mincudicenus ⁊ qr iubeo ñ cõmis¬
ceri ⁊ talib ergo. Iuferte ma. hommem¬
inquuiamini.
Abdet aliquis i¬
iudicui de quo su¬
pra tracrauit in¬
diciis in quibus¬
multis modis
peccabant .s. ꝙ
dices adibant ł¬

Expanded text:
s blandiendum est. Ac si dcat: Nil attinet ad me de his judicare. intus sunt, in Ecclnomine, nonne vos vidi? utique; in his eeos nunc judicemus. Et quia jubeo non commisceri talibus, ergo auferte malum hominquinamini. Audet aliquisjudicii de quo supra tractavit, injudiciis in quibusmultis modis peccabant, scilidices adibant
Abbreviated transcription (Latin):
sũ seriuire legi dĩ. ⁊ hoc. mente .i. uolũtate.
Iam enim liber animꝰ. ⁊ ĩ ꝯsuetudinẽ bonam
reuocatꝰ gr̾̃a adiuuante. malas suggestiões
pot̾ sperñe.⁊ otraria suꝑare. carne ã. qͣi nĩte:¬
S canendum ẽ ne reguet. alit̾ ⁊ potest legi ab
hoc apłi sermone. describi hominẽ sb̾ lege. ut
añ dcm̃ ẽ. secl ut ate. nõ ẽ nisi homo gr̃e. qui hic
loquit᷑ qui. ꝯdelectat᷑ aegi d̾i. ⁊ osentit. ⁊ qui ũ
oꝑatur⁊ malum. nec untt. ⁊ qui ignorat .i. non

Expanded text:
sum servire legi Dei; et hoc mente, id est voluntate. Jam enim liber animus et in consuetudinem bonam revocatus gratia adjuvante, malas suggestiones potest spernere, et contraria superare. Carne autesed cavendum est ne regnet. Aliter etiam potest legi ab hoc Apostoli sermone describi hominem sub lege, ut ante dictum est, sed ut ait non est nisi homo gratiae qui hic loquitur, qui condelectatur legi Dei, et consentit: qui non operatur malum, nec vult, et qui i
Abbreviated transcription (Latin):
let mortis iõ dc̃a ẽ. quia
peccantes int̾ficit. ⁊ reoᷤ
puint. in qua lege de¬
tinebam᷑. nec unquã
luti. sumus dico. Ita uͥ

Expanded text:
lex mortis ideo dicta est, quia peccantes interficit, et reos punit. In qua lege detinebamur, nec unquam luti sumus, dico, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nicħ debetis legi q̃
data ẽ usq ad xpistum:
quasi non modo dimisi¬
stis legem. S etiam estis
guratiuis. Ita ⁊t. hic ap¬
pellatur. lex. mortifica
ad hoc estis mortificati
legi. ut. uos. sitis alt̾uis.
mortuis resurrerit. cuiꝰ
utiq sumiis. modofruc¬
tificemꝰ. dõ. qͥ pꝰ fructi¬
cabannis. morti sublege.
⁊ uere modo fructificamꝰ
ge. passiones pecc̃oꝵ .i. o¬

Expanded text:
mihi debetis legi, quae data est usque ad Christum; quasi dicat: Non modo dimisistis legem, sed etiam facti figurativis. Ita enim hic appellatur lex. Mortificatad hoc estis mortificati legi, ut vos sitis alterius, mortuis resurrexit, cujus utique sumus ut modo fructificemus Deo, qui prius fructificabamus morti sub lege, et vere modo fructificamusge, passiones peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam sub uiro. do¬
minante. agebat aĩa
fidem. q̃ passiones. per
uestra ad mala oꝑa. ita ut fructificarẽt morti
soluti sumus. remissiᷤ
peccatis. alege. q̃ ẽ cã
mortis .i. peccati. acta
ẽ enim concupiscẽtia

Expanded text:
tanquam sub viro dominante agebat anima, fidem, quae, passiones per lt ducebant membra nostra ad mala opera, ita ut fructificarent morti,soluti sumus, remissis peccatis, a lege, quae est causa mortis, id est peccati. Aucta est enim concupiscentia,
Abbreviated transcription (Latin):
tis culpa nr̃a fieri. ut mͦ
dignos nos paretis. ñ gͦ
ociose. se ꝓ hibitũ dicit.
S ⁊ causas morarum discernit. qui ⁊ hos. ut se
p̃p̃arent. ad hortatus ẽ. ut audientes gr̃am S.
spintalem miniabidã fore ⁊ diguos. se effic̾ent
a iuciis carnalib abstinentes. adexcipiendã

Expanded text:
tis culpa vestra fieri, ut modo dignos vos paretis. Non ergo otiose se prohibitum dicit, sed et causas morarum discernit, qui et hos ut se praeparent adhortatus est, Orig. ut audientes gratiam sibi spiritalem ministrandam fore, dignos se efficerent a vitiis carnali
Abbreviated transcription (Latin):
c̃q uellet uenire. ⁊ pro¬
hiberetur. sic fcm ẽ. ut
scriberet epłam. ne dui ĩ¬
malo deccnti: difficilius
corrigerentur .q. qͥs dr̃et¬
desiders uenire. cur nõ
sum c̃ hoc ẜ posuerim. No

Expanded text:
epe vellet venire, et prohiberetur, sic factum est, ut scriberet Epistolam, ne dimalo detenti difficilius corrigerentur, quasi quis dicersideras venire, cur ergo non su
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ nominus eum. ab et̾no quidem no¬
int. qͥuos time apłs coguitos diẽ. s tunc cog¬
noscere dr̃ qñ ut cognoscatur facit sicut
dr̃ quiescere c̃ eius muñe requiescimꝰ. no
enĩ cunc cognou̾at cos deus p̃cogintos indeł¬

Expanded text:
eum, sed ab eo. Ab aeterno quidem novit quos tunc Apostolus cognitos dicit; sed tunc cognoscere dicitur, quando ut cognoscatur facit, sicut dicitur quiescere cum ejus munere requiescimus. Non enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos vide
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ꝑ unumadam. su¬
is ẽ tũc. ⁊ hoc potut¬
potest. quia ⁊̃ ĩ uitã et̾¬
uam. ducit. ⁊ recte.
to .⁊. si ꝓpria non adderentur. mnors .i. dissoło aĩe¬
⁊ corporis regnauit. ⁊ añ
mordem. passiones ĩferẽs¬
ꝑ unum adam. quia qͣs
post̾os ext̾cuit. quorum
mat̾ia ille fuit. sicut et¬
culpa eiꝰ soluis fuit. q̃ in
om̃s transfusa ẽ. ⁊ sihoc ẽ¬
tunc homines. accipien¬
bundantiam gr̃e .i. remi¬
ssiones pecc̃orũ. habũdan¬

Expanded text:
tio, per unum Adam suis est, tunc et hoc potpotest, quia etiam in vitam nam ducit. Et recte.to, etiamsi propria non adderentur, mors, id est dit corporis, regnavit, etiam ante mortem passiones inferensr unum, Adam, quia quas posteros exercuit, quorum materia ille fuit, sicut eculpa ejus solius fuit, quae in omnes transfusa est, etsi, hotunc homines, accipienbundantiam gratiae, id est remissionis peccatorum. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
omnes. ⁊ õs. Sicut ã nlłs ẽ homo. p̃t̾ illã gn̾ati¬
onem. sic nullus ẽ instus. p̃t̾ istum. Nemo .N. na¬
citur. nisi ĩ dcupiscñtia carnali. q̃ tracta ẽ. ex
primo homĩe. ⁊ uemo renascitur. nsi gr̃a. spi¬
rituali. q̃ data ẽ. asccło boĩe. eosd̾ pꝰ dicit. nł¬

Expanded text:
omnes; 27 sicut autem nullus est homo praeter illam generationem, sic nullus est justus praeter istam. Nemo enim nascitur nisi in concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine; et nemo renascitur nisi gratia spirituali, quae data est a secundo homine; eosdem post dicit
Abbreviated transcription (Latin):
omnuis p̃latõ cessalut.
qr neccĩa non er̃ hauc aũt prelatõeni dr̃ xp̃c¬
enacuare. qr suos omnes in regno exalcabit qͥ
hic func hunules sicut ipse ex humilitate reg
reguabit cantas. non erit int̃ p̾sidentes ⁊ sub¬

Expanded text:
cessabit, quia necessaria non erit. Hanc autem praelationem dicevacuare, quia suos omnes in regno exaltabit, qui hic humiles fuerunt, sicut ipse ex humilitate regnregnabit charitas, non erit inter praesidentes et sub
Abbreviated transcription (Latin):
care. dixit equidem ꝙ pass hominib
dici ⁊ cenuit ap̃ se quod ñ p̃oss dici gͥ
⁊ audiatur ad quod possmis acciũ¬
gere. ⁊ c̾datur ad ꝙ non possumus s si¬
dr̃emus illi. rogamus ce explica magni¬
tudinem ipsius. non ne hoc forte respon¬
det nobis: Non est ualde magnus quem
se głiose effari uderet᷑. non sin s reimag¬
nitudinem in se comnendans ait ꝓ hu

Expanded text:
care. Dixit equidem quod posset hominibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo et audiatur ad quod possumus attingere, et credatur ad quod non possumus. Si diceremus illi, rogamus te, explica magnitudinem ipsius, nonne forte hoc responderet nobis: Non est valde magnus quem se gloriose effari videretur, non sui, sed rei magnitudinem in se commendans, ait: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
gant᷑ tres ordines
siuur qui tres ordi¬
nes angłorum con¬
sticuit. c̾nosin sin¬
guł ordimbus po¬
nens. In primo po¬
uit angelos. archã¬
gelos uirtutes. Iu
secundo. principatꝰ.
potestates. domina¬
cõne. In tercio thro¬
raphin. Q uorum
deum contempla¬
cur. ad quorum si
uł primum celũ.
est cognicõ celesti¬

Expanded text:
gantur tres ordines sium, qui tres ordines angelorum constituit, ternos in singulis ordinibus ponens. In primo ponit angelos, archangelos, virtutes; in secundo, principatus, potestates, dominationes; in tertio, throseraphim. Quorum Deum contemplatur. Ad quorum simVel, primum coelum est cognitio coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
amme uica. qr deus deser eos. Due quippe st̃
uite. uua corꝑis. alt̃a amie. ⁊ sic̃ uita cor¬
ꝑis ẽ amima. sic anime uita ẽ deus. ⁊ quo mͦ
cedens a luce iusticie qnͣto magis quer̃ qmd
ĩueniat contra iusticiam. tauto plus repel¬
litur a lumine uĩtatis ⁊ in tenebrosa dem̃
clausernt.
des. de futura uita
ł indoloriĩ alia lit̾a
que ex greco tralnt᷑¬
.i. de pecc̃s non dolen
deinde tradiderunt
inmunditi¬

Expanded text:
ae vita, quia Deus deserit eos. Duae quippe sunt vitae, una corporis, altera animae: et sicut vita corporis est anima, sic animae vita est Deus: et quomodo luce justitiae quanto magis quaerit quid inveniat contra justitiam, tanto plus repellitur a lumine veritatis, et in tenebrosa demerclauserunt, s de futura vita. Vel, indolorii, alia littera quae ex Graeco trahist ex peccato non dolentdeinde tradiderunt immunditi
Abbreviated transcription (Latin):
Susfĩtiat solus ẜ leges eorum fonsensus
te quorum ꝯuinctõnib agitur qui so¬
lus si in iptiis defũit cecera ⁊̃ cũ ip̃o co¬
mr̃im̃orum ũ facit cohitus s uoluntaᷤᷤ
hic ẽ ⁊ illud non defloratõ inrginita¬
tis s pactõ conuigar mr̃imonium facit
lis ⁊ bitatõ formeatõis. Sunt ⁊ alie cause
honeste ut ĩuuicoꝵ reconciliatõ. ⁊ pacis te¬

Expanded text:
Sufficiat solus secundum leges eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur; qui solus si forte in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso corimonium non facit coitus, sed voluntas. Hinc etiam illud: Non defloratio virginitatis, sed pactio conjugalis matrimonium facit.lis, vitatio fornicationis. Sunt et aliae causae honestae, ut inimicorum reconciliatio,
Abbreviated transcription (Latin):
udo ꝑ ẏpoc̾sim ut
cetis ꝑunores esse
as improbarent.
tangere. qr hoc non placuit corm¬
chuis qui non oblectabant᷑
hac sententia. hec solum ab apło quesie
poudet tractans de conuigio fidelium ⁊ in¬
fidelium ⁊ agit tripliciter de ip̃o .s. ẜ consi
conuigii quib excusatur camał cohitus.
talis comunctõ maris ⁊ femiie. int̾ legi¬
cimas ꝑ sonas iudiuidualem uite consu¬
ecudiunem retincus. hac autẽ descriptõne
nñmonium fidelium ac legitimoꝵ u
cluditur. ⁊ ẽ bona tes comugium. est enĩ
unum de sacram̃tis ect̃e cenens miaginẽ

Expanded text:
udo per hypocrisim, ut teris puriores esse as improbarent, rent, quia hoc non placuit Corinthiis, qui non delectabantur hac sententia, hoc solum ab Apostolo qua quibus hic respondet tractans de conjugio fidelium et infidelium. Et agit tripliciter de ipso, scilicet seconjugii quibus excusatur carnalis coitus. e inter legitimas personas, individualem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacramentis Ecclesiae, tenens imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
dicatum opere spsc̃ .s.
uñ subdit qui in i. ẽ¬
uobis est q̃m
quia deus templi ẽ.
datorem. Ita eum hos¬
pitem ⁊ diũ dadorem¬
sancte tͥuitatis sancta ecc̃a est. ⁊ an nes. hoc:
⁊ nan es. uñ alia causa hic ostendr᷑ qua¬
re debent fugere fornicatõem e item ꝓp̃¬

Expanded text:
dicatum opere Spiritus unde subdit, qui in vobis est, qui Deus templi est. et ita eum hospitem et Deum datoremsanctae Trinitatis, sancta Ecclesia est. Et an nescitis hoc? Et non estis. Alia causa hic ostenditur quare debent fugere fornicationem. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
lestias ⁊ quelz adũ
sa pp̃ deum sustinete
uobis. portare ergo d̾i imaginem dei ĩ
si esuitis peccas in deum ꝙ graue ẽ genꝰ
ptct̃i. Aliud sĩo genus peccare ĩ hominẽ¬

Expanded text:
lestias et quaelibet pter Deum sustinete.obis. Portare ergo Deum est imaginem Dei in si evertis, peccas in Deum: quod grave est genus peccati. Aliud vero genus est peccare in homine
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a subm̃isio ⁊ absorbito lbidomis qr libi¬
tas ip̃ius corporis aminum seruimi tenet.
efficitq captinum. liberum enim ẽ año
ĩ aliis quib q scelerib ⁊ unuimi aliqũid
eorum oꝑan. ⁊ eodem cempore alibi cogi
ac tempore nou lioec anuuo. Sie eniui totꝰ
hoio ab sorbetur a carae ut iamdici non
possit ip̃e auinis siuis ẽe s simisl cotus ho
dici possitcaro. ut ⁊̃ ẜ hoc recte possinc duo
eẽ ui carueuna ħ quidem dicta sunt de
sp̃ali formcatõne huius corporis u̾ni qr ñ
modo forncatõ in sacris luteris sp̃aliter s

Expanded text:
sorbitio libidinis quia libitas ipsius corporis animum servum tenet, efficitque captivum. Liberum enim est animo in aliis quibusque saecularibus, et unum aliquid eorum operari, et eodem tempore alibi cogitac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut secundum hoc recte dici possint duo esse in carne una, haec quidem dicta sunt de speciali fornicatione hujus corporis. Verum quia non modo fornicatio in sacris litteris specialiter sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne anune est cum aliquis non adħetens
deo ad ħet mundo uñ dir̃. Amicus huins¬
mundi inimicus dei est. ⁊ item. Siquis di¬
lex̃it mundum dilectõ pr̃is non est in illo
Qui ergo herens mundo longe est a deo ini
corpus sinmm peccat qr corporali concupiscẽ¬
cia iu Erło cemporalia animus distrahit᷑
senueus potius creature qiͣ creatori. S qui
heret doo non nuuido ꝙ cim aluid peccatũ
a concupiscentia camali alienum huma
ut ⁊ hoc sit quod dictam est. om. pec. ꝙ fe.¬
cũpiscentia peccat. s humana teniptatõne
que facile cognoscitur. Eiun aũt adheret
mundo temporalia diligit i concupiscit fui¬
to. in cor su peccare dr̃. qr unuĩse concupis¬

Expanded text:
non adhaerens Deo adhaeret mundo, unde dicitur: Amicus mundi, inimicus est Dei . Et item: Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in illo . Qui ergo haerens mundo longe est a Deo, in corpus suum peccat, quia corporali concupiscentia in quaeque temporalia animus distrahitur, serviens potius creaturae quam Creatori. Sed qui haeret Deo non mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia carnali alienum fragiut hoc sit quod dictum est, omne pecupiscentia peccat, sed humana tentatione quae facile ignoscitur. Cum autem adhaeret mundo, temporaliter diligit et concupiscit, merito in corpus suum peccare dicitur, quia uni
Abbreviated transcription (Latin):
satur coitus carialis qui ẽ int̾ comugesita
ut uł non sit pec̃t. uł sit uemaie. Qñ enini
satiande. refcenande uemale ẽ. uñ ang̃. cõu
ugalis concubitus generandi gra noñ ht̃
cuipam. concupiscentie u̾o saciande s tñ cͤ
Item hoc ꝙ coningati uiet concupiscentia
utuntur mutem ultra necc̃itatem lib̾os
proc̃andi ponam in hiis pto quib cotidie
dmñs. dii . no. de .n. ⁊c̃. ubi aut̃ ħ bona non
sunc hullam ht̃ cohitus eycusatoem. uñ
dr̃. ominis uehemens amator ꝓprie uxoris ad¬
uiter est. contingit añt sepe contrahi comu¬
guim in quo ħ bona non reꝑutur qr uec
fides seruatur. nec proles religio se educatur

Expanded text:
satur coitus carnalis, qui est inter conjuges, ita satur coitus carnalis, qui est inter conjuges, ita ut vel non sit peccatum vel sit veniale. Quando enim satiandae et refrenandae, veniale est. Unde Auguim concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae uero satiandae, sed tamen cum iam hoc quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie bona non sunt, nullam habet coitus excusationem. Unde dicitur: Omnis vehemens amator propriae uxoris, adulter est. Contingit autem saepe contrahi conjugium, in quo haec bona non reperiuntur: quia nec fides servatur, nec proles religiose educatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ aũ legen moysi ãbie in cempore gt̃e .Itẽ
in primitã ec̃ca q̃dam erant legitime. que
mͦ non sunt. ⁊ earum q̃ mͦ legitime sunt uł
illegitime q̃dam sunt pleue legitime. que¬
dam oĩo illegicune. q̃dam ueuire pleue legi¬
time sunt quas non imped̾ uocum continẽ¬
conditõ. uł nature fagiditas oĩo aũt ille¬
Ditoem. uł fugiditatem. Si enini taies nescient̾
coniuncti fu̾it ⁊ possint ꝑmanere quibus¬
dam cilis accidentib ⁊ eisdem defitientibus
proles. sacram̃tum. fites ne cum alio uł alia
doeatur proles ut religiose edncetur sacra¬
in̾tum. ne comugium seꝑetur. Seꝑato autem¬
geuuna ẽ. corporalis .s. ⁊ sacramentalis. corꝑ¬
aliter ũo non debent separari nisi ex cõmuni
consensu ꝙ int̃tiu fit cã religionis. Sa cra¬
mentaliter u̾o non debent separari neq̃unt.
dum uirunt si plene legitime sint ꝑsone.
st atcende ꝙ ẽcium bonum comugn dis sa¬
cram̾tum. iõ non qr sit ip̃m coniugmi. s

Expanded text:
 sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt; et earum quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam neutrae. Plene legitimae sunt quas non impedit votum continenconditio, vel naturae frigiditas. Omnino autem illeditionem vel frigiditatem. Si enim tales nescientes conjuncti fuerint, possunt permanere quibusdam causis accidentibus, et eisdem deficientibus proles, sacramentum: Fides, ne cum alio vel cum alia coeatur. Proles, ut religiose educetur. Sacramentum, ne conjugium separetur. Nolitegemina est, corporalis scilicet et sacramentalis. Corporaliter vero non debent separari, nisi ex communi consensu, quod interdum fit causa religionis; sacramentaliter vero separari nequeunt, dum vivunt, si plene legitimae sint personae. Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, ideo non quia sit ipsum conjugium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bonus ens re.⁊ oppi¬
none minister yp̃¬
facere tri dico enutri¬
fidei ⁊ boue doctrine q̃¬
secutus es. In¬
fantia. ħ ꝓpones. Inepi¬

Expanded text:
bonus eris, re et opinione, minister facere. Tu, dico, enutrifidei et bonae doctriecutus es ab infantia. Haec praepone. Inept
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾ia gͦ ẽ. qua eligit᷑
.e. doctor futurus y¬
doneus. ne gͦ fatias
cam uritam. ne mo¬
bediens sis hus quib
cap̃ incluiastr. uel¬

Expanded text:
phetia ergo est qua eligitur quasi doctor futurus idoneus. Ne ergo facias eam irritam, ne inobediens sis his quibus caput inclinasti.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmonitus uereri ne postea compiatur ꝙ tur¬
pe .ẽ. semorib. Semor cũ stultus ut aicꝰ beatus
amoris cã se commoiñ fatilins se corngant.
anus ut .m. ut cummiti sermone doceant᷑ ⁊¬
sic honorifice profitiãt ii. ut so: ut ptõpte

Expanded text:
monitus veteri ne postea corripiatur: quod turpe est seniori. Senior tamen stultus, ut ait beatus amoris causa se commoneri, facilius se corrigant; anus ut matres, ut cum miti sermone doceantur, et sic honorifice proficiant; juvenculas ut sorore
Abbreviated transcription (Latin):
poris. Monet eum ut
profectus enis ꝑ om¬
ma exemplum eẽt
auis ut in adolescente
mirabilis uidetur. ⁊
granis disciplina ũ
actus eius excusarẽt
ecatem ⁊ non qͣi ui
uenis. s qiͣ senior hr̃e¬
cur ⁊ enibescerent
maiores natu si nõ
se exhiberent urxta
formam huuis cõ¬
ũsatione ⁊ morib gͣ¬

Expanded text:
. Monet eum, ut profectus ejus per omnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur, et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent aetatem: et non quasi juvenis, sed quasi senior haberetur; et erubescerent majores natu, nisi se exhibuissent juxta formam hujus, conversatione et moribus g
Abbreviated transcription (Latin):
manum cecens. as¬
sentientib manus
aũt impõnns sunt
quib ad duntur
uba mistica quib
electus auctoritatẽ
accipiens ceste con¬
scĩa sua. ut audeat
mce domini sacrifici¬
um deo offene. uel
ẜ aliam licteram

Expanded text:
num, caeteris assentientibus. Manus autem impositiones sunt quibus adduntur verba mystica, quibus electus auctoritatem accipiens, teste conscientia sua, ut audeat vice Domini sacrificia Deo offerre. Vel secundum aliam litteram
Abbreviated transcription (Latin):
ligionem. ommi poten¬
tib ⁊ ad opera miscd̾ie.
cate moneo. qr corpo¬
ralis ex̃citatõ in qua
co. uiguaudo. abstiñ¬
do q̃ sunt frena car¬
hinc addatur pieta.
bita s non omnu pnetas aũt q̃ oꝑatur bona

Expanded text:
ligionem Omnipotent ad opera misericordiae. tate moneo, quia corporalis exercitatio, in qua do, vigilando, abstinendo, quae sunt frena carhuic addatur pietas.sed non omni. Pietas autem quae operatur bona
Abbreviated transcription (Latin):
tuam comũsationẽ
exemplo tm ꝓfitiãt.
c̃sto exemplim in
ułbo ut crio exemplo
caute loquͣtuur. ⁊ ĩ cõ.¬

Expanded text:
tuam conversationem exemplo tui proficiant. Esto exemplum, dico, in verbo, ut tuo exemplo caute loquantur, et in co
Abbreviated transcription (Latin):
ua. Nec de bemius recu¬
sare qr ipe idem cuiꝰ
t̾ra loquebat᷑ c̃ legẽ
dabat in moute spna
mouit t̾ram. ut com¬
minaretur. nec recu¬
sarent nune ñ dico
minatur. s reꝑunt.¬

Expanded text:
cusare, quia ipse idem, cujus terra loquebatur, cum legem dabat in monte Sina, movit terram, ut comminaretur ne recusarent. Nunc, non dico minatur, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
tus aut pene cotꝰ. aer
iste uencosus q̃ n celũ
uł celos scaptura uo¬
eat istos utiq unos ñ
illos supp̃mos ubi sos
⁊ liuia. ⁊ si dera constr¬
tuta siuis. dicit h scͥp¬
cura mouendos⁊ alibi
emi. Euus a agger auc

Expanded text:
tus, aut poene totus aer iste ventosus quem coelum vel coelos Scriptura vocat. Istos utique imos, non illos summos, ubi sol, et luna, et sidera constituta sunt. Dicit hic Scriptura movendos et alibi em. Hujus