comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia separetur. Accipebreuiter quaec ommis sa sunt. et noxios ab in nocentibus
ipsediscerne. Contra recentissimas leges Kalendis iuniis festa paganorũ
sacrilega sollempnitas agitata ẽ nemine prohibente . tam in solentiausu. ut qđ
nec iulian temporibus factum est petulentissima turba saltantium. In eo dem
prorsusuico anteforestransiret et clesiae quam rem inlicitissimã atq indignissi¬
mam clericis prohibere temptantib eccdesia lapidataẽ. Deindepꝰ dies ferme
octo cumleges notissimas epis copus ordini replicasset. et dumea quaeius sa st
uelut impłere disponunt : Iterũ ecclesialapidataẽ posttridienr̃ is adimponen¬
dum perditis metum quod uidebatur apud actadicere uolentibus publicaiura
negata sunt. Eodemq: ipso die neuel diuinitus terrerentur grando lapidatio¬
nib redditaẽ qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremoignes

Expanded text:
tia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus tia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est nemine prohibente tam insolenti ausu, ut, quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem prorsus uico ante fores transiret ecclesiae. quam rem inlicitissimam atque indignissimam clericis prohibere temptantibus ecclesia lapidata est. deinde post dies ferme octo, cum leges notissimas episcopus ordini replicasset et dum ea, quae iussa sunt, uelut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. postridie nostris ad inponendum perditis metum, quod uidebatur, apud acta dicere uolentibus publica iura negata sunt eodemque ipso die, ne uel diuinitus terrerentur, grando lapidationibus reddita est, qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo ignes
Abbreviated transcription (Latin):
conuersis ad tem pus esse uoluerit impunitum praescribit nobis quodammodo pru¬
dentiatua depersona episcopali. Et dicis patriamtuã non leuepopulisui errato
plapsa quodquidem siuris publicirigoremetiamur debet plecti seueriorae cen
surap sedepm inquid fasnon est nisi salũtem hominib: impertire et prostaitum eli¬
ore causis adesse etapud omni potentem dm̃ ueniam aliorum mereri delictis hoc
omninoseruare conamur ut seueriore censura nemoplectatur. nequea nobis neq
ab alio ullo intercedentibus nobis et salutem hominib: cupimus impertire quae
positaẽ in recteuiuendifelicitate. Non in malefaciendi securitate. Veniã quoq
nontantum nr̃isuerũ et aliorum in stamus delictis mereri quodimpetrarenisi pro
correcti somnino n on posumus. Ad iungisetiam et dicis quanta possum supplica¬
tione de posco ut sidefendenda resest in noxĩos defendatur ab innocentibus moles¬

Expanded text:
conuersis ad tempus esse uoluerit inpunitum. Praescribit nobis quodam modo pruconuersis ad tempus esse uoluerit inpunitum. Praescribit nobis quodam modo prudentia tua de persona episcopali et dicis patriam tuam non leui populi sui errato prolapsam. \'quod quidem si iuris publici rigore metiamur, debet plecti seuerhominibus impertire et pro statu meliore causis adesse et apud omnipotentem deum ueniam aliorum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conamur, ut seueriore censura nemo plectatur neque a nobis neque ab alio ullo intercedentibus nobis, et salutem hominibus cupimus impertire. quae posita est in recte uiuendi felicitate, non in male faciendi securitate. ueniam quoque non tantum nostris uerum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare nisi pro correctis omnino non possumus. adiungis etiam et dicis: Quanta possum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus moles
Abbreviated transcription (Latin):
tuam in colomem acflorentẽrelinquas. Tollantur illa om̃auana et in sana.
Conuertantur homines aduerũ dĩcultũ moresque castos etpiostunc patriam
tuã florentẽ uidebis non opinione stultorũ sedueritate sapientium. Cũ hȩc
patria carnalis generationes tuae illius patriae cui non corpore sed fide
nascimur ubi oms scĩ et fideles dĩpꝰ labores uelut hiemalesuit achuis inter¬
mina eternitate florebunt. Nobi sita que cordiẽ nequex p̃ia nã mittere
mansuetudinem neque perniciosum ceteris imitationis exemplumin illa ciuitate
relinquere quomodoidagamus aderit ds̃ si ei s nonita grauiter indignetur. Alio¬
quin etmansuetudo quam seruare cupimus et disciplina quautimoderate nitimur
impediri potest sidõ aliud in occulto placet: siueiuidicant ͦ hoc tantũ malũ flagel¬
loacriore plectendum siucetiam uehem entius ira scenti si non correctis nec ad se

Expanded text:
tuam incolumem ac florentem relinquas. tollantur illa omnia uana et insana, tuam incolumem ac florentem relinquas. tollantur illa omnia uana et insana, conuertantur homines ad uerum dei cultum moresque castos et pios; tunc patriam tuam florentem uidebis non opinione stultorum sed ueritate sapientium, cum haec patria carnalis generationis tuae portio fuerit illius patriae, cui non corpore sed fide nascimur, ubi omnes sancti et fideles dei post labores uelut hiemales uitae huius intermina aeternitate florebunt. nobis itaque cordi est neque Christianam amitteremansuetudinem neque perniciosum ceteris imitationis exemplum in illa ciuitate relinquere. quo modo id agamus, aderit deus, si eis non ita grauiter indignetur. alioquin et mansuetudo, quam seruare cupimus, et disciplina, qua uti moderate nitimur, impediri potest, si deo aliud in occulto placet siue iudicanti hoc tantum malum flagello acriore plectendum siue etiam uehementius irascenti, si non correctis nec ad se
Abbreviated transcription (Latin):
iuppiter adulteria tanta cõmittens quantum erat at in suo saltem capitolioista
ꝓhibens legerctur : Haec mala de decoris impietatis que plenissima si nemine ꝓ¬
hibente in populis ferueant. Ad orentur in templis ridetintur in theatris. Cũ
his uictimas immolant. uastecur pecus etiam pauperũ . Cum haec histrione sagunt
et saltant effundantur patrimonia diuitum ciuitates florere dicuntur. Horũ
plane florũ non terra fertilis non aliqua opulensuirtus. sed illa dea floradig¬
na mater inuenta ẽ . Cuius ludisca enicitam effusiore etlicentiore turpitudi¬
ne turpitudine celebrantur: ut quiuis intellegat qualedemoniũ sit qđ placa¬
rialiter nom potest nisullic non aues. Non qua drupedes. non denique sanguis
humanus sed multo scelestius pudor humanustã quã immolatus intereathȩc
dixi ꝓpt̃ quod scripsisti quantũ tibi aetasfini ꝓxima ẽ cuperete ut patriam

Expanded text:
Iuppiter adulteria tanta committens; quantum erat, ut in suo saltem Capitolio ista Iuppiter adulteria tanta committens; quantum erat, ut in suo saltem Capitolio ista prohibens legeretur? haec mala dedecoris impietatisque plenissima si nemine prohibente in populis ferueant, adorentur in templis, rideantur in theatris, cum his uictimas immolant, uastetur pecus etiam pauperum, cum haec histriones agunt et saltant, effundantur patrimonia diuitum, ciuitates florere dicuntur? horum plane florum non terra fertilis, non aliqua opulens uirtus sed illa dea Flora digna mater inuenta est, cuius ludi scenici tam effusiore et licentiore turpidine celebrantur, ut quiuis intellegat, quale daemonium sit, quod placari aliter non potest, nisi illic non aues, non quadrupedes, non denique sanguis humanus sed multo scelestius pudor humanus tamquam immolatus intereat. Haec dixi, propter quod scripsisti, quantum tibi aetas fini proxima est, cupere te, ut patriam
Abbreviated transcription (Latin):
conuinceretur. ꝓferre forsitan non debems. Lege uel recole in eisdem libris
quã prudenter disseratur nullo modo potuisse scriptiones et actiones recipi
comediarũ nisimores recipientium consonarent. Ita clarissimorũ uirorũ in re
publica excellentiũ et derepublica disputantiũ auctoritate firmatur nequissi¬
mos homines fierideorum imitatione peiores: Non sane uerorũ sed falsorum
atq fictorũ. At enim illa omnia qua e antiquitus deuita deorũ morib: que cons¬
cripta sunt. Longe aliter sunt intellegenda atque inter p̃tanda sapientib. Ita
uero in templis populis congregatis recitare huiusmodi salubres interp̃tatio¬
nes heri et nudius tertius audiuimus: Quaesote sicine cecumẽ humanũ genus
aduersu sueritatem ut tã a perta et manifesta non sentiant : Totlocispingitur
funditur tunditur sculpitur. scribitur legitur Agitur. cantatur saltatur

Expanded text:
conuinceretur, proferre forsitan non debemus. lege uel recole, in eisdem libris conuinceretur, proferre forsitan non debemus. lege uel recole, in eisdem libris quam prudenter disseratur nullo modo potuisse scriptiones et actiones recipi comoediarum, nisi mores recipientium consonarent. ita clarissimorum uirorum in re publica excellentium et de re publica disputantium auctoritate firmatur nequissimos homines fieri deorum imitatione peiores non sane uerorum sed falsorum atque fictorum. At enim illa omnia, quae antiquitus de uita deorum moribusque conscripta sunt, longe aliter sunt intellegenda atque interpretanda sapientibus. ita uero in templis populis congregatis recitari huiusce modi salubres interpretationes heri et nudiustertius audiuimus. quaeso te, sicine caecum est humanum genus aduersus ueritatem, ut tam aperta et manifesta non sentiat? tot locis pingitur, funditur, tunditur, sculpitur, scribitur, legitur, agitur, cantatur, saltatur
Abbreviated transcription (Latin):
et cominend antur lit teris eorum. Deniq illi dilectis simi uiri quirem publi¬
cam ciuitatem que terrenã quales eiscẽ debere uidebatur Magisdomesticis dis¬
putationib: requirebant. uel etiam describebant quam publicis actionib insti¬
tuebant atq formabant: egregios atq: laudabiles quos putaibanthomines
potius quã deossuos imitan do ꝓponebant erudiende in doli iuuentutis et reuera
terentianus illeadolescens qui expectans tabulã pictam in pariate ubi pictura
in erat deadulterio regis deorum libidinem quara piebatur stimulis etiam tan¬
te auctoritatis accendit: Nullomodo in illud flagitium uel concupiscendo labe¬
retur uel perpetrando in mergeretur: sicatonem malu isset imitari quã iouẽ:
sed quo pacto id faceret cum intemplis ad ora recogeretur iouem potius quãca¬
tonem. Verum haec excomedi a quib impiorũ luxus et sacrilega suꝑstitio

Expanded text:
et commendantur litteris eorum. Denique illi doctissimi uiri, qui rem publiet commendantur litteris eorum. Denique illi doctissimi uiri, qui rem publicam ciuitatemque terrenam, qualis eis esse debere uidebatur, magis domesticis disputationibus requirebant uel etiam describebant, quam publicis actionibus instituebant atque formabant, egregios atque laudabiles, quos putabant, homines potius quam deos suos imitandos proponebant erudiendae indoli iuuentutis. et re uera Terentianus ille adulescens, qui spectans tabulam pictam in pariete, ubi pictura inerat de adulterio regis deorum, libidinem, qua rapiebatur, stimulis etiam tantae auctoritatis accendit, nullo modo in illud flagitium uel concupiscendo laberetur uel perpetrando inmergeretur, si Catonem maluisset imitari quam Iouem; sed quo pacto id faceret, cum in templis adorare cogeretur Iouem potius quam Catonem? uerum haec ex comoedia, quibus impiorum luxus et sacrilega superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
ciuis ebibisti: quodnullus sit patriae consulendim odus aut finis bonis Intuere
obsecrote etcerne quanti s ibilaudib: frugalitas et continentia p̃dicctur. et erga
conuigale uinculum fidescertique honesti acꝓbimores. quib: cum p̃pollet ciuitas
uereflorere dicendaẽ Hi autemmores in ecclesiis toto orbe crescentib: tã quã in
scĩs auditoriis populorum docentur atquediscuntur. Et maxime pietas quaue¬
rus et uerax colatiłs quihaec om̃aquib: animus humanus diuina societate ad in¬
habitandam aeternã caelestem quec iuitatẽ instruitur et aptatur non solũ iubet
aggrediendi. uerum etiam donat implenda. Indeẽ : qđ deorũ multorũ falsorumq
simulacra et p̃dixit euersũ iri et p̃cepit euerti : Nichil enim homines tam in socia¬
biles red dituite peruersitate quã deorũ illorũ imitatio quales describuntur

Expanded text:
ciuis ebibisti, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis. intuere, ciuis ebibisti, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis. intuere, obsecro te, et cerne, quantis ibi laudibus frugalitas et continentia praedicetur et erga coniugale uinculum fides castique honesti ac probi mores, quibus cum praepollet ciuitas, uere florere dicenda est. hi autem mores in ecclesiis toto orbe crescentibus tamquam in sanctis auditoriis populorum docentur atque discuntur et maxime pietas, qua uerus et uerax colatur deus, qui haec omnia, quibus animus humanus diuinae societati ad inhabitandam aeternam caelestemque ciuitatem instruitur et aptatur, non solum iubet adgredienda, uerum etiam donat implenda. inde est, quod deorum multorum falsorumque simulacra et praedixit euersum iri et praecepit euerti. nihil enim homines tam insociabiles reddit uitae peruersitate quam illorum. deorum imitatio, quales describuntur
Abbreviated transcription (Latin):
gitare. Ad quamtepater etiam qui inistagenuit antecessit : Hocergo donec
netibi difficile persuadeatur: Aut uero etiam non facile occurrat. quem
ad modum florereciuitas debeat. Commemor auit poeta ille ur̃arum
clarissimus litterarum quodam floresitaliae. Sed nos in ur̃a patria non
tam expertisumus quib: floruit terra illauiris : Quam quib arserit
armis immouero non armis sed flãmis Nec arserit sed incendit : Quod
tantum scelus si fuerit in punitũ nulla digna correctione prauorũ floren¬
temte patriam puta srelicturum: Oflores non plane fructuũ sed spina¬
rum compara nunc utrum malis florere patriam tuã piecate animpum¬
tate. Correctis moribus ansecuris aurib: : cõparaista etuid eutrũ in patrie
tuae amoreno suincas. utrum eam magisuerius quecupi as florere quamnos.
nos intuere paululum ipsos derepublicauiros unde illum affectũ amantissimi

Expanded text:
gitare, ad quam te pater etiam, qui in ista genuit, antecessit — hoc ergo donec gitare, ad quam te pater etiam, qui in ista genuit, antecessit — hoc ergo donec ne tibi difficile persuadeatur aut uero etiam non facile occurrat, quem ad modum florere ciuitas debeat. commemorauit poeta ille uestrarum clarissimus litterarum quosdam flores Italiae; sed nos in uestra patria non tam experti sumus, quibus floruit terra illa uiris, quam \'quibus arserit armis>, immo uero non armis sed flammis nec arserit, sed incenderit. quod tantum scelus si fuerit inpunitum nulla digna correctione prauorum, florentem te patriam putas relicturum? o flores non plane fructuum sed spinarum! compara nunc, utrum malis florere patriam tuam pietate an impunitate, correctis moribus an securis ausibus; compara ista et uide, utrum in patriae tuae amore nos uincas, utrum eam magis ueriusque cupias florere quam nos. Intuere paululum ipsos de re publica libros, unde illum affectum amantissimi
Abbreviated transcription (Latin):
omino ex imio meritoque honorabili fratrinectario. Augustinus. lam
senio frigescentib: membris feruere animum tuum patria caritate.
Necmiror edaudo teque non tantum nontenere memoriter uerum
etiamuita acmoribus demonstrare: quodnullus sit patriae consulendi
modus aut finis bonis non inuitus immo etiam libens accipio. Vnde su ꝑ ne
cuius dam patriae incuius sc̃o amore pronr̃omodulo inter eos quib: ad il¬
lam capessendam consulimus periditamur at quel aboramus. talem etiã
teipsum ciuem habere uellemus ut eius porciunculae in hacterra peregri¬
nantinullum consulendimodum finem que censeres tanto effectus melior
quanto melior ciuitati officia debita praerogares. in eius ae terna pacenul¬
lum gauden difinem inuenturus. Cuius ad tempus laborib: nullum tibi finẽ
statueris consulendi uerum hoc donecfiant: Neque enim disperandum est
illam tepatriam possead quirere ueliam ad quirendam prudentissimeco¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI FRATRI NECTARIO AUGUSTINUS. Iam senio frigescentibus membris feruere animum tuum patriae caritate nec miror et laudo teque non tantum tenere memoriter uerum etiam uita ac moribus demonstrare, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis, non inuitus, immo etiam libens accipio. unde supernae cuiusdam patriae, in cuius sancto amore pro nostro modulo inter eos, quibus ad illam capessendam consulimus, periclitamur atque laboramus, talem etiam te ipsum ciuem habere uellemus, ut eius portiunculae in hac terra peregrinanti nullum consulendi modum finemque censeres tanto effectus melior, quanto meliori ciuitati officia debita praerogares in eius aeterna pace nullum gaudendi finem inuenturus, cuius ad tempus laboribus nullum tibi finem statueris consulendi. Verum hoc donec fiat — neque enim desperandum est illam te patriam posse adquirere uel iam adquirendam pl\'Udentissime co
Abbreviated transcription (Latin):
ratedicitur : quid tunc uidebunt oculi corporeles sidm non uidebunt: Anforte
caetierunt uel sine causaerunt: Neque enim attendunt qui haecloquuntur: qui a
si nonerunt corpora ꝑfecto illi o culi nonerunt corporales Si autem erunt corpora.
erit quo duderepossint oculicorporales: Sed haeciam satis dicte sint: qude ab initio
huuis opusculime diligenter lecte et relecta considerans. sinculla fortasse dubita¬
tione perspicies aduidendum dm̃ per cius auxilium cormundum tedebere p̃parare
Decorporeuero spiritali si dñ siuuerit : opere alio experiemur quid disputareualeamus

Expanded text:
rate dicitur: Quid tunc uidebunt oculi corporales, si deum non uidebunt? an forte rate dicitur: Quid tunc uidebunt oculi corporales, si deum non uidebunt? an forte caeci erunt uel sine causa erunt? neque enim adtendunt, qui haec loquuntur, quia, si non erunt corpora, profecto illi oculi non erunt corporales; si autem erunt corpora, erit, quod uidere possint oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus
Abbreviated transcription (Latin):
nos extendendo cordamundemus Vt enim nontantum quod becitus ambrosius. uerũ
etiam quod sc̃s hieronimus dicam : non solum patrisdiuin itectem sed ne filii quidem
nec sp̃s sc̃iquia una intrinitatenatura est possunt oculicarnis aspicere sedoculimentis
dequibus ipsesaluctorait : Bectimundo corde : quia ipsidm̃ uidebunt: Namq sicut
alibi idem hieronimus breuiter acueraciter definiuit: res incorporalis corporalib
oculis nonuidetur : Hassentras dere tanta uirorumtantorum non ob hoc interpone¬
reuolui: ut cuius quam hominis sensum tamquam scripturae canonicae auctoritatẽ
sequendum arbitreris: sed ut illiqu aliter sapiunt conentur mente uidere quodue¬
rum est et in simplicitate cordis quȩ reredm̃ netam doctosdiuinorum eloqui orum
tactatores temete reprehendant Nec temoueat : quod a quibusdam minus conside¬

Expanded text:
nos extendendo corda mundemus. ut enim non tantum quod beatus Ambrosius uerum nos extendendo corda mundemus. ut enim non tantum quod beatus Ambrosius uerum etiam quod sanctus Hieronymus dicam, non solum patris diuinitatem sed ne filii quidem nec spiritus sancti, quia una in trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere sed oculi mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. namque, sicut alibi idem Hieronymus breuiter ac ueraciter definiuit, \'res incorporalis corporalibus oculis non uidetur. Has sententias de re tanta uirorum tantorum non ob hoc interponere uolui, ut cuiusquam hominis sensum tamquam scripturae canonicae auctoritatem sequendum arbitreris, sed ut illi, qui aliter sapiunt, conentur mente uidere, quod uerum est, et in simplicitate cordis quaerere deum, ne tam doctos diuinorum eloquiorum tractatores temere reprehendant. nec te moueat, quod a quibusdam minus conside
Abbreviated transcription (Latin):
enim ante faciem nram xp̃s dñs qui nosi nomnem plenitudinem dĩ misericordia sua
impleredignetur ut ui deri possit a nobis: Haec uerba scĩuiri quae non carnelia
sed spiritalia sunt in quantum intellegis et ueraesse non quia ĩpsedixit sed quia
ueritas sine strepitudamat agnoscis: in tantum intellegis undecedhaeretis dño
tequeipsam in trinsecus praeparas in corporalem locum mansionis eius. ad auda¬
endum sillentium narrationis euis et uidendam in uisibilem formã eius Beccti
enimmundi cordes quia ipsi dm̃ uidebunt: noncum eis sicut corpus ex aliquo loci
in teruallo a pp̃arebit sedd cumuenerit ad cosetmansionem fecerit apudeos qm̃
sic implabuntur in omnem plenitudinemdi: non cum fuerint etaipsi plenus ds̃. sed cum
p erfiecco sucrint plenidos Sĩ autm nonnisi corpora cogitmus. et netillad saltẽ¬
digne cogitre possamus unde ud ipsa corpora cogitemus: non quȩramus quid ad uer¬
sam nos ipsosloquamur sed ab hac potius carnali consuetudine orando et in anteriora

Expanded text:
 omnem plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis. 2 2 Haec uerba sancti uiri, quae non carnalia sed spiritalia sunt, in quantum intellegis et uera esse, non quia ipse dixit, sed quia ueritas sine strepitu clamat, agnoscis, in tantum intellegis, unde adhaereas domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis eius ad audiendum silentium narrationis eius et uidendam inuisibilem formam eius. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni deo. si autem nonnisi corpora cogitamus et nec illud saltedigne cogitare possumus, unde uel ipsa corpora cogitemus, non; quaeramus, quid aduersum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando et in anteriora
Abbreviated transcription (Latin):
et propterisa ac seruumtuum et israhel sc̃m tuum quibus locutus es multipli¬
caturum te semeneorum ut astracaeli et a renammaris quoniam dñe minimi
facti sumus prȩomnib: nationibus et sumus humiles hodie in terra propterpec

Expanded text:
et propter Isaac seruum tuum et Israhel sanctum tuum, quibus locutus es multipliet propter Isaac seruum tuum et Israhel sanctum tuum, quibus locutus es multiplicaturum te semen eorum ut astra caeli et harenam maris, quoniam, domine, minimi facti sumus prae omnibus nationibus et sumus humiles hodie in terra propter pec
Abbreviated transcription (Latin):
rio sumnomentuum in saecula qm̃ iustus esi n omnib: quae fecistinobis ctommia ope¬
ratuauera et rectae ui aetuae et omnia udiciatua ueritas et iudiciaueritatis
fecisti peromnia quae intulistinobis etciuitati scãe patrum nostrorum hierus alẽ
quoniam inueritate et iudicio intulisti nobi somnia haeo propterpeccatanra
qm̃ peccauimus et leginon paruimus. etmandatistuis non ob audiuimus utbene
nobisesset et omnia quae intulistinobis uero iudicio intulisti et tradidistinos in
manus iniquorum in imicis simorum trans fugarum et regi in iusto et pessimo
ultra uniuers amterram. et nunc non est ut possimus a perire osuere confusio
et obprobrium facti sumus seruistuis et eis qui tecolunt netra dideris nosinper
abstuleris miseri cordiamtuam a nobis propter abraham quia tedilectus ẽ.

Expanded text:
riosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia operiosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia opera tua uera et rectae uiae tuae et omnia indicia tua ueritas et iudicia ueritatis fecisti per omnia, quae intulisti nobis et ciuitati sanctae patrum nostrorum Hierusalem, quoniam in ueritate et iudicio intulisti nobis omnia haec propter peccata nostra, quoniam peccauimus et legi non paruimus et mandatis tuis non obaudiuimus, ut bene nobis esset; et omnia, quae intulisti nobis, uero iudicio intulisti et tradidisti nos in manus iniquorum inimicissimorum transfugarum et regiis iniusto et pessimo ultra uniuersam terram. et nunc non est nobis, ut possimus aperire os; uere confusio et opprobrium facti sumus seruis tuis et eis, qui te colunt. ne tradideris nos in peabstuleris misericordiam tuam a nobis propter Abraham, qui a te dilectus est,
Abbreviated transcription (Latin):
malatem poralia patiuntur quia et ab ipsis impus et cum ipsis patiuntur. habent con¬
solationessuas. et spemfuturi saeculi undedicit apłs. Non sunt condignȩ passiones
huius temporis ad futuram gloriam quaer euelabitur in nobis: proindecarissime
etiamillis quorum uerba dicisteferre non posse qm̃ dicunt sinospeccatores istamȩ¬
ruimus quare et seruidĩ barbarorum ferro perempti sunt et ancilla edi captiuae
ductae sunt humiliter et ueraciter et pieres ponde : quantam libet enimustitiam ser¬
uemus quantam libet dño oboedientiam ex hibea mus num quid melioresesse possũ¬
mus tribus illis uiris qui in caminumignis ardentis proconseruanda dilege proiec¬
tisunt : et tamen lege quidillic dicat acaria sunus extribus qui aperiensossuum
in medio ignis : dixit : Benedictus es dñe ds̃patrum nr̃orum et laudabile ceglo

Expanded text:
mala temporalia patiuntur, quia et ab ipsis impiis et cum ipsis patiuntur, habent conmala temporalia patiuntur, quia et ab ipsis impiis et cum ipsis patiuntur, habent consolationes suas et spem futuri saeculi, unde dicit apostolus: Non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Proinde, carisetiam illis quorum verba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt, Si nos peccatores ista meruimus, quare et servi Dei barbarorum ferro perempti sunt, et ancillae Dei captivae ductae sunt? humiliter et veraciter et pie responde: Quantamlibet enim justitiam servemus, quantamlibet Domino obedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus illis tribus viris, qui in caminum ignis ardentis pro conservanda lege Dei projecti sunt? Et tamen lege quid illic dicat Azarias, unus ex tribus qui aperiens os suum in me
Abbreviated transcription (Latin):
do leguntur et quaeramur quando complentur : sed potius et illi qui in creduli fuerane
cum haec in scĩs libris conscriptalegerent uel audirent nunc saltem credere debem
cum conplerii amuident. ut dehistammagnis pressuristam quam intorculari dm̃ di¬
nr̃i sicut a murca in fidelium murmurantium et blasphemantium fluit it aoleum
quo que fidelium confitentium et orantium ex primi etliquari noncesset: Illisenim
qui contra xp̃i anam fidem quaerella simpiasi ac tart non qui escunt dicentes quo qͥ
ante quam̃ ista doctrina permundum predicaretur tantam ala non patiebatur ge¬
nus humanum : facileest ex euangeliores pondere : dñ senim dicit: Seruus nescien suo
plagi suapulae multa. attendunt quanta celeritate euangelium p̃dicatur. et non ad¬
tendunt quanta peruersi tate contemniter : serui autendi humiles et sc̃i qui duplicite

Expanded text:
do leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, do leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel audirent, nunc saltem credere debent, cum compleri iam uident, ut de his tam magnis pressuris tamquam in torculari domini deinostri, sicut amurca infidelium murmurantium et blasphemantium fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium et orantium exprimi et liquari non cesset. illis enim, qui contra Christianam fidem querelas impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, quam ista doctrina per mundum praedicaretur, tanta mala non patiebatur genus humanum, facile est ex euangelio respondere; dominus enim dicit: Seruus nesciens uolplagis uapulat multa? adtendunt, quanta celeritate euangelium praedicatur, et non adtendunt, quanta peruersitate contemnitur. serui autem dei humiles et sancti, qui dupliciter
Abbreviated transcription (Latin):
nia sicuastant ecclesias: utb arbarorum fortasse factamitiora sint : qui senim barba¬
rus ex cogitare potuit quo distiut in oculosclericorum nr̃o rum calcem et acetummit¬
terent quorum membra etiam cetera placgis horrendis uulneribusq sauciarunt᷑ de p̃¬
dentur etiam domos aliquas et incendunt. fructus aridosdiripiuntumidos fundunt.
et talia ceteris comminando multos etiam rebaptirari conpellunt: pridiequam ad te
ista dictaui exuno loco perhuius modi terrores &let uii anim aemichi rebaptiratȩ
irenuntiataesunt: plangenda sunt haec non miranda. et exclamandum addm̃ ut non
secundum merita nr̃a. sed secundummi sericordiam atantis malis liberet nosnam quid
utiq sperandum fuit generi huma no cum haec etin prophetis etin euangelio tanto
ante predicta sint: non iteque debemus tam nobis ipsisesse contrarii ut credamus quan¬

Expanded text:
nia sic uastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. quis enim barbania sic uastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. quis enim barbarus excogitare potuit, quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum calcem et acetum mitterent, quorum membra etiam cetera plagis horrendis uulneribusque sauciarunt? depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos diripiunt, humidos fundunt et talia ceteris comminando multos etiam rebaptizari compellunt. pridie, quam ad te ista dictaui, ex uno loco per huius modi terrores XL et VIII animae mihi rebaptizatae renuntiatae sunt. Plangenda sunt haec, non miranda, et exclamandum ad deum, ut non secundum merita nostra sed secundum suam misericordiam a tantis malis liberet nos. nam quid utique sperandum fuit generi humano, cum haec et in prophetis et in euangelio tanto ante praedicta sint? non itaque debemus tam nobis ipsis esse contrarii, ut credamus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectis smo ecdesiderantissimo fratri et compraes bitero uictoriano augus¬
tinus in dñõ salutem lit teraetuaeim pleuerunt grandidolore cornr̃m. quibus pe¬
tist ut prolixo opere aliquares ponderem: cumtadibus malis magis prolixi gemitus
etfletus quam prolixi libri deb etntur totus quippemundus tantis affligitur dadibus:¬
ut penepar snulla terrarum sit ubi nontalia qualia scripsisti commitantur ađ que plan¬
tantur: nam ante paruum tempus etiam in illis sollitu dinibus aegrpti ubimonasteria
separata ab omnistrepitu quasi secura delegerant. ab arbari sinterfecti sunt fratres:
sam uero quȩ modo in regionib: itiliae. quaeingalliis nefari aperpetrata sint. etiam uos
lateren on arbitror: dehispanis quoque cotprouinciis quae ab hisialis diuuid ebantur
in tactae coeperane iamtalianuntiari : sed quid longeim us: eccein regionenr̃a hipponiensi
qm̃ eam barbarinonattigerunt dericorum donatistarum et circumcellionum latroci¬

Expanded text:
omino dilectissimo et desiderantissimo fratri et compresbytero VICTORIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Litterae tuae impleverunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti ut prolixo opere aliqua responderem; cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus, quam prolixi libri debeut paene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. nam ante paruum tempus etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu quasi secura degebant, a barbaris interfecti sunt fratres. iam uero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam uos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot prouinciis, quae ab his malis diu uidebantur intactae, coeperunt iam talia nuntiari. sed quid longe imus? ecce in regione nostra Hipponiensi, quoniam eam barbari non adtigerunt, clericorum Donatistarum et Circumcellionum latroci
Abbreviated transcription (Latin):
uerba utro que modo intellegi Ista sententia denulla falsitate conuincitur
ad illas autem quaestiones quas ante misisti excepta diuisi one percorpus unde
maus opus moliendum est ut potui respondi et per a sellum dia conũmisi
quod te accepisse iam puto in recenti autem commonitoriotuo cuinunc
respondiduo quaesieras quorum utrum qu etractatum est unum lacius
alterum breuius depetriscilicet a postoli uerbis et decnimadñi exemplũ
sane litterarum tu arum quae continent interrogationẽ utrum dĩ subs¬
tantia corporaliter uelut in loco uideripossit et apud nos nescio quomo¬
do aberrarunt nec in ueniri cum diu quaererentur potuerunt iterum

Expanded text:
uerba utroque modo intellegi; ista sententia de nulla falsitate conuincitur. uerba utroque modo intellegi; ista sententia de nulla falsitate conuincitur. ad illas autem quaestiones, quas ante misisti, excepta dei uisione per corpus, unde maius opus moliendum est, ut potui, respondi et per Asellum diaconum misi, quod te accepisse iam puto. in recenti autem commonitorio tuo, cui nunc respondi, duo quaesieras, quorum utrumque tractatum est, unum latius alterum breuius, de Petri scilicet apostoli uerbis et de anima domini. exemplum sane litterarum tuarum, quae continent interrogationem, utrum dei substantia corporaliter uelut in loco uideri possit, et apud nos nescio quo modo aberrarunt nec inueniri, cum diu quaererentur, potuerunt, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et mortuis euangeliratum ut iudicentur quidem secundum homines in car¬
ne.uiuant autem secundum sp̃u : non cogitapud inferos intellegi: ꝓpter
hocenim in hac uita et mor tuis euangeliratum est idest infidelibus et ini¬
quis ut cum crediderint iudicentur quidem secundum homines in carne. hoc
est in diuersis tribulationibus . et ipsa morte carnisundeidem a postolus alio
loco dicit tempus esse ut iuditium incipiat ad omodñiuiuant autem secundũ
dm̃spũ quia et in ipso fuerant mortificati cummorteinfidelitatis et inpietatis
detinerentur :. Haec expositio uerborum petricui displicet uelcui etiam si non
displicet non tamen sufficit quaerat ea secundum inferos intellegere: qui
si ualuerit illa quibus memoueri supra commemoraui ita soluere ut corum
auferat dubitationem impertiat et michi quodsi factum fuerit poterunt illa

Expanded text:
hoc et mortuis euangelizatum, ut iudicentur quidem secundum homines in carhoc et mortuis euangelizatum, ut iudicentur quidem secundum homines in carne, uiuant autem secundum deum spiritu, non cogit apud inferos intellegi. propter hoc enim in hac uita et mortuis euangelizatum est, id est infidelibus et iniquis, ut, cum crediderint, iudicentur quidem secundum homines in carne. hoc est in diuersis tribulationibus et ipsa morte carnis. unde idem apostolus alio loco dicit tempus esse, ut iudicium incipiat a domo domini. uiuant autem secundum deum spiritu, quia et in ipso fuerant mortificati, cum morte infidelitatis et impietatis detinerentur. Haec expositio uerborum Petri cui displicet uel cui, etiamsi non displicet, non tamen sufficit, quaerat ea secundum inferos intellegere. qui si ualuerit illa, quibus me moueri supra commemoraui, ita soluere, ut eorum auferat dubitationem, impertiat et mihi. quod si factum fuerit, poterunt illa
Abbreviated transcription (Latin):
tus ergo carne dictusẽ qui a secundum solam carnem mortuus ẽ: uiuificatus
autem sp̃u qui a illo spũ operante in quo ad quos ueniebat et p̃dicabat etiam
ipsa caro uiui ficata surrexit in quamodo ad hominesuenit: proinde etiam
illud quod postea dictum est dein credulis. qui reddentrationem ei qui paratus
est iudicare uiuos et mortuos non est consequens ut eoshic intellegamus mor¬
tuos quide corpore exierunt: fierienim potest ut mortuos dixerit infideles
hocest in anima mortuos: dequalibus dicitur dimittemortuos sep eliant mor¬
tuossuosi uiuos autem: qui credunt in eum non frustra audientes surge quidor¬
mis et ex surge amortuis et in luminabittexp̃s. dequalibus etiam ipsed ñs
dicit ueniet hora et nunc est quandomortui audient uocem filii dĩ et qͥ
audierint uiuent: proinde etiam quod sequitur et dicit petrus propter

Expanded text:
tus ergo carne dictus est, quia secundum solam carnem mortuus est, uiuificatus tus ergo carne dictus est, quia secundum solam carnem mortuus est, uiuificatus autem spiritu, quia illo spiritu operante, in quo, ad quos uolebat, ueniebat et praedicabat, etiam ipsa caro uiuificata surrexit, in qua modo ad homines uenit. to Proinde etiam illud, quod postea dictum est de incredulis: Qui reddent rationem ei, qui paratus est iudicare uiuos et mortuos, non est consequens, ut eos hic intellegamus mortuos, qui de corpore exierunt. fieri enim potest. ut mortuos dixerit infideles, hoc est in anima mortuos, de qualibus dicitur: Dimitte mortuos, sepeliant mortuos suos, uiuos autem, qui credunt in eum non frustra audientes: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis et inluminabit te Christus, de qualibus etiam ipse dominus dicit: Veniet hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei et, qui audierint, uiuent. proinde etiam quod sequitur et dicit Petrus: Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ni carnis peccati sumpsit enim exuirgine ueram quidem carnis substantiã
non tamen peccati carnem quia non excarnali concupiscentia siuesemina¬
tam siue conceptam mortalem sane acperaetates mutabilem tam quam carni
peccati sine peccato simillimam ac perhoc quaecumq: de anim a opinio uera sit
quarum nullũ temere affirmare adhuc audeo nisi tantum illam repudia re
quacreduntur animȩ promeritis nescio quorum superiorum actuum suorũ
singulae in singulacorporatam quã in carcere strudicerte anima xp̃i non so¬
lum in mortalis secundum ceterarum naturam sed epiam nullo mortificata
peccato ueldamnatione punitaẽ quib: duab: causis mors animae intellegi
potest et ideo non secundum ipsam dicipotuit xp̃suiuificatꝰ spu: in eare quippe
uiuificatu s est inqua fuerat mortificatus: ergodecarne dictumẽ: ipsa enim
reuixit anima red eunte quia ipsaerat mortua anima recedente : mortifica¬

Expanded text:
ni carnis peccati. sumpsit enim ex uirgine ueram quidem carnis substantiam, ni carnis peccati. sumpsit enim ex uirgine ueram quidem carnis substantiam, non tamen peccati carnem, quia non ex carnali concupiscentia siue seminatam siue conceptam, mortalem sane ac per aetates mutabilem tamquam carni peccati sine peccato simillimam. Ac per hoc, quaecumque de anima opinio uera sit, quarum nullam temere adfirmare adhuc audeo nisi tantum illam repudiare, qua creduntur animae pro meritis nescio quorum superiorum actuum suorum singulae in singula corpora tamquam in carceres trudi, certe anima Christi non solum inmortalis secundum ceterarum naturam sed etiam nullo mortificata peccato uel damnatione punita est, quibus duabus causis mors animae intellegi potest, et ideo non secundum ipsam dici potuit Christus uiuificatus spiritu. in ea re quippe uiuificatus est, in qua fuerat mortificatus. ergo de carne dictum est; ipsa enim reuixit anima redeunte, quia ipsa erat mortua anima recedente. mortifica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis carnemortificaretur : sienim omniũ hominũ animae exillauna sunt quȩ
sufflataest primo homini perquem peccatum in trauit inmundũ et ꝑpeccatũ
mors et ita in om̃s homines pertransiit aut non est in de anim axp̃i qmnullũ
habuit omnino peccatum uel originale uel ꝓpriũ propter quodeimors
debiitauideretur. pronobis eam quippe quam non debebat exsoluit inquo
princepsmundi mortis que p̃posidꝰ snichil inuenit neq: enim absurdum est
ut qui primo homini animã creauit cregret et sibi : aut si et ipsa indeẽ eam
suscipiendo mundauit ut sineullo prorsus peccato uel ꝑpetrato ueltraduc¬
to ad nosueniens de uirgine nasceretur: si autem animȩ non exilla un aꝓpa¬
gantur et sola ex adam carotrahit originale peccatũ ita sibi creuit animã
dĩfilius ut cȩteriscreat. quam non tamen carnipeccati miscuit sed similitudi¬

Expanded text:
pro nobis carne mortificaretur? si enim omnium hominum animae ex illa una sunt, quae pro nobis carne mortificaretur? si enim omnium hominum animae ex illa una sunt, quae sufflata est primo homini, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, aut non est inde anima Christi, quoniam nullum habuit omnino peccatum uel originale uel proprium. propter quod ei mors debita uideretur — pro nobis eam quippe, quam non debebat, exoluit, in quo princeps mundi mortisque praepositus nihil inuenit; neque enim absurdum est, ut, qui primo homini animam creauit, crearet et sibi — aut, si et ipsa inde est, eam suscipiendo mundauit, ut sine ullo prorsus peccato uel perpetrato uel traducto ad nos ueniens de uirgine nasceretur. si autem animae non ex illa una propagantur et sola ex Adam caro trahit originale peccatum, ita sibi creauit animam dei filius, ut ceteris creat, quam non tamen carni peccati miscuit sed similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃itib adueniens p̃dicauit: qui in creduli fuerant aliquando indieb quib expec¬
tabat dĩ pacientia in dieb noe cum fabricaretur arca: iam ut arbitror ad ten¬
ditur ordo uerbor ux p̃s mortificatus carne uiui ficatus autẽ spũ in quo sp̃s adue¬
niens p̃dicauit et illis sp̃itib: qui increduli fuerant aliquando indi ebus noe qm̃
prius quã ueniret incarne pronobis moriturus quod semel fecit saepe antea uenie¬
bat inspũ ad quosuolebat uisiseos ammnonens sicut uolebat utique in spũ. quospũ et
uiuificatus ẽ. cum in passione eẽt carnemortificatus: quid est enim qđ uiui ficatus ẽ
spunisi quod ecdem caro qua sola fuerat mortificatus uiui ficante spũresurrexit:
nam quod fuerit anima mortificatus ib̃s hoc est eo sp̃u quihominis ẽ qui saudeat
dicere cummors animȩ non sit nisi peccatum aquo ille omnino immunis fuit cũ

Expanded text:
spiritibus adueniens praedicauit, qui increduli fuerant aliquando in diebus. quibus expecspiritibus adueniens praedicauit, qui increduli fuerant aliquando in diebus. quibus expectabat dei patientia, in diebus Noe, cum fabricaretur arca. iam, ut arbitror, adtenditur ordo uerborum: Christus mortificatus carne, uiuificatus autem spiritu, in quo spiritu adueniens praedicauit et illis spiritibus, qui increduli fuerant aliquando in diebus Noe, quoniam prius, quam ueniret in carne pro nobis moriturus, quod semel fecit, saepe antea ueniebat in spiritu, ad quos uolebat, uisis eos admonens, sicut uolebat, utique in spiritu, quo spiritu et uiuificatus est, cum in passione esset carne mortificatus. quid est enim, quod uiuificatus est spiritu, nisi quod eadem caro, qua sola fuerat mortificatus, uiuificante spiritu resurrexit? Nam quod fuerit anima mortificatus Iesus, hoc est eo spiritu, qui hominis est, quis audeat dicere, cum mors animae non sit nisi peccatum, a quo ille omnino immunis fuit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
et cum hominib: conuersatus ẽ : Verum tam en ab initio generis human
uel ad arguendo smalos sicut ad cain acprius ad ipsum adam uxorem¬
que eius. uel ad consolandosbonos uel ad utros que ammonendostalu
ad salutem suam crederent alii ad poenam suã non crederent ipseutique
non in carne sed in sp̃u ueniebat uisi scongruis alloquens quo suolebat sicut
uolebat i qđ autem dix̃ in sp̃uueniebat : et ipsequidem filius in substantiadita¬
tis qm̃ corpus non estiutique sp̃s est sed quid facit filius sine spusc̃o uelsine
patre cumin separabilia sunt omnia operatrinitatimipsa quoque seripture
uerba de quibus agitur satis hocut puto indicant eis quidiligenter ad tendunt: qui a
xp̃sinquid semel ꝓpeccati s nr̃i smortuus ẽ iustus piniustisut uos adducat dõ morti¬
ficatus quidem carneuiui ficatus autẽ spũ in quo ethis quiincarcere conclusierant

Expanded text:
et cum hominibus conuersatus est. uerum tamen ab initio generis humani et cum hominibus conuersatus est. uerum tamen ab initio generis humani uel ad arguendos malos sicut ad Cain ac prius ad ipsum Adam uxoremque eius uel ad consolandos bonos uel ad utrosque admonendos, ut alii ad salutem suam crederent, alii ad poenam suam non crederent, ipse utique non in carne sed in spiritu ueniebat uisis congruis adloquens, quos uolebat, sicut uolebat. quod autem dixi in spiritu ueniebat\', et ipse quidem filius in substantia deitatis, quoniam corpus non est, utique spiritus est. sed quid facit filius sine spiritu sancto uel sine patre, cum inseparabilia sint omnia opera trinitatis? Ipsa quoque scripturae uerba. de quibus agitur, satis hoc, ut puto, indicant eis, qui diligenter adtendunt: Quia Christus, inquit, semel pro peccatis nostris mortuus est iustus pro iniustis, ut nos adducat deo, mortificatus quidem carne, uiuificatus autem spiritu, in quo et his, qui in carcere erant conclusi.
Abbreviated transcription (Latin):
cauit fidelibus. et infidelib: poenam: Sicut infigura non rei gestae sed tan¬
tum modo dictae quod delapide scriptum ẽ quod significatus exp̃s. Duo
quaedam p̃nuntiata sunt et infidelib: offendiculum : et fidelibus aedi fi¬
cium: Ali quando autem in ecdemfigura uel gesta uł dicta etiam duaeres
unum aliquid significant sicut fideles significauet᷑ lignaquae in arcae
fabricam coaptata sunt eosdem que etiam octo animȩ quaeinetedem
arcaliberatae sunt. quomodo in illa euangelica similitudine deouili
idem ipsexp̃s est et pastor et ianua: nec mouecit ad inpediendum istumin¬
tellectum qđ eundem xp̃m dixit apłs petrus praedicas se illis incarcere
conclusis qui q̃ondam non crediderant in dieb noe . ut ideo non arbitre¬
mur hoc intellegendum qui a illotempore non dũ uenera txp̃s non dum
enim uenerat sed in carne. sicut uenit quando poshaeo interraui su sest

Expanded text:
cauit fidelibus et infidelibus poenam, sicut in figura non rei gestae sed tancauit fidelibus et infidelibus poenam, sicut in figura non rei gestae sed tantum modo dictae, quod de lapide scriptum est, quo significatus est Christus, duo quaedam praenuntiata sunt, et infidelibus offendiculum et fidelibus aedificium. aliquando autem in eadem figura uel gesta uel dicta etiam duae res unum aliquid significant, sicut fideles significauerunt ligna, quae in arcae fabricam coaptata sunt, eosdemque etiam octo animae, quae in eadem arca liberatae sunt, qup modo in illa euangelica similitudine de ouili idem ipse Christus est et pastor et ianua. Nec moueat ad impediendum istum intellectum, quod eundem Christum dixit apostolus Petrus praedicasse illis in carcere conclusis, qui quondam non crediderant in diebus Noe, ut ideo non arbitremur hoc intellegendum, quia illo tempore nondum uenerat Christus. nondum enim uenerat sed in carne, sicut uenit, quando post haec in terra uisus est
Abbreviated transcription (Latin):
nituo. quae a libi umbramortis appellatur . Dequa non utique apudinferos
sed hicliberati sunt. De quibus scribtumẽ qui sedebant inumbra morstis
lumen ortum ẽ eis: illis autem in diebusnoe frustra p̃dicatum ẽ qui a non cre¬
diderunt. cum expectaret eosdĩ pacientia ꝑtempus totannorũ quibus arca
eadem fabricataẽ. Nam eius etiam fabricatio quodam modo predicatio
fuit. sicut modo similes eorum non credunt qui sub ecdem forma igno¬
rantiae tenebris uelut carcere concduduntur. frustra intuentes ecclesi am
totomundo construi imminente iudicio tam quam diliuio. qultunc omnes
in creduli perierunt. Ait quippedñs. Si cut in dieb noe. It aerit et indiebus
filii hominis. manducabant bibebant nubebant. uxores ducebant do¬
nec in trauit noe in arcam uenit diluuium et ꝑdidit om̃s sed quia ecc resges¬
ta etiam rem futuram significabat i deo ibi diluuium etbaptismũ signifi¬

Expanded text:
ni tuo, quae alibi umbra mortis appellatur, de qua non utique apud inferos ni tuo, quae alibi umbra mortis appellatur, de qua non utique apud inferos sed hic liberati sunt, de quibus scriptum est: Qui sedebant in umbra mortis, lumen ortum est eis. illis autem in diebus Noe frustra ptaedicatum est, quia non crediderunt, cum expectaret eos dei patientia per tempus tot annorum, quibus arca eadem fabricata est — nam eius etiam fabricatio quodam modo praedicatio fuit —, sicut modo similes eorum non credunt. qui sub eadem forma ignorantiae tenebris uelut carcere concluduntur frustra intuentes ecclesiam toto mundo construi imminente iudicio tamquam diluuio, quo tunc omnes increduli perierunt; ait quippe dominus: Sicut in diebus Noe ita erit et in diebus filii hominis. manducabant, bibebant. nubebant, uxores ducebant, donec intrauit Noe in aream; uenit diluuium et perdidit omnes. sed quia ea res gesta etiam rem futuram significabat, ideo ibi diluuium et baptismum signifi