comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subcilitate sua ea que sunt
uentura cognoscit. patet ex eo
quod cũ quidam aduocat᷑ qui
in hac urbe ante biduum lateris
procedendum uissit. Quemdũ
puer quasi ursanire cerneret
eiusq minuime preceptis obediret.
surrexit. uestimentum se induit.
et ꝑuiam appiam ad beati sixti
eccłiam se ee̾ processurũ dixit.
Cumq pꝰ modicum in grauescen¬
te molestia e̾e̾t defunctus. deli¬
beratũ fuerat ut apud beatũ
ianuarium mrẽm uia p̾nesti
na eius corpꝰ poni debuiss. Set
quia longum hoc is qui funus
eius eurauerant uisum est. re¬
pente orto consilio exeuntes cũ
euis funere ꝑuiam appiam nes¬
cientesq illi quid dixerat. in ip̃a
cum eccłia quam predixerat
posuerunt. Et cum cundem
uirum curis secularib obliga¬
tum lucrisq t̾renis in hiantẽ
fuisse nouerimus. uñ hoc pre¬
dicere potuit. nisi quia id qd̾
futurum erat eius corpori. ip̃a
uis anime ac subtilitas preuide¬
bat: Quod autem sepe etiam
reuelationib agitur. ut a ma¬

Expanded text:
subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum lateris procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ejus curaverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a mo
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. set gentis sue timore
ꝑteritus ad hanc ꝑuenire ñ
meruit: Qui oborta egnitu¬
dine ad extrema perductꝰ.
leandro ep̃o quem prius ue¬
hement̾ afflixerat recharedũ
regem filium quem in sua
heresi relinquebat. com. nen¬
dare curauit: ut in ip̃o quoq
talia faceret qualia in fr̃ẽ
illui suis exhortationib feciss.
Qua uidelicet commendatio¬
ne expleta expleta: defunc¬
tus est. Post cuiꝰ mortem
recharedus rex non patrem
ꝑfidum. s frẽm marcyrem
sequem. ab arnane hereseos
prauitate conu̾sus est. totamq
wissigothoꝵ gentem ita ad ue¬
ram ꝑcduxit fidem: ut nullũ
suo regno militare ꝑmitteret:
qui regno dei hostis existere
timeret. Nec mirum quod ue¬
re fidei predicator factus est:
qui frater est martyris Cuiꝰ
hunc quoq merita aduiuant:
ut ad omnipotentis dei gre¬
mium tã multos reducat Q
in re considerandum nobis
est: quia totum hoc agi ne¬
quaqmͣ posset: si hermini¬

Expanded text:
novit, sed gentis suae timore novit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem filium, quem in sua heresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia in fratre illius suis exortationibus fecisset. Qua videlicet commendatione expletatus est. Post cujus mortem Recharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arianae haereseos pravitate conversus est, totamque Visigothorum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere timeret. Nec mirum quod verae fidei praedicator factus est, qui frater est martyris, cujus hunc quoque merita adjuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Hermini
Abbreviated transcription (Latin):
culmine stabat securus. Ad
se itaq reu̾so ep̃o arrianus
pat̾ infremuit. statiq su¬
os apparitores misit: qui cõ¬
stantissimum confessorem
dicitur illic ubi iacebant
occiderent. Quod factum ẽ.
Nam mox ut ingressi sunt.
securim cerebro illius infigñ¬
tes uitam corporis abstulert̃
Hocq in eo ualuerunt per¬
imere: quod ip̃m quoq qui
ꝑemptus est: in se constite¬
rat despexisse. Set ꝓ osten¬
quoq non defuere miracula.
Nam cepit in nocturno si¬
lentio psalmo die cantus ad
corpus eiusdem regis et marcy¬
ris audiri: atq ideo ueraciter
regis quia martyris. Quidam
etiam ferunt: quod illic noc¬
turno tempore accense lampa¬
des apparebant Inde factum
est: quatinus corpus eiꝰ uideli¬
cet martyris. iure a cunctis fi¬
delib uenerari debuiss. Dat̾
uͦ ꝑfidus et parricida commo¬
tus penitentia hoc fecisse se
doluit: nec tamen usq ad op¬
tinendam salutem. Nam qr
uera esset catholica fides ag¬

Expanded text:
culmine stabat securus. Ad culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispexisse. Sed pro ostenquoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ideo veraciter regis, quia martyris. Quidam etiam ferunt, quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet martyris, iure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, ag
Abbreviated transcription (Latin):
priuauit regno: rebq omi¬
bus expoliauit. Cumq nec
sic uirtutem mentis illius
emollire ualuiss: in arta il¬
lum custodia concludens.
collum manusq illuis fer¬
ro ligauit. Cepit itaq isdẽ
herminigildus rex uiuenis
terrenum regnum despiti¬
ens et forti desiderio celeste
querens. in cilitiis iacere uĩ¬
culatus: omnipotenti deo ad
confortandum se preces ef¬
fundere: tantoq sublimius
glãm transeuntis mundi des¬
picere: quanto et religatus
agnouerat. nichil fuisse qͦd
potuisset auferri. Suꝑue¬
nente autem paschalis festi¬
uitatis die in tempeste noctis
silentio ad eum ꝑfidus pater
arrianum epm misit. ut ex eiꝰ
manu sacrilege consecrationis
cominunionem ꝑciperet: atq
ꝑ hoc ad patris grãm redire
mereret᷑ Set uir deo deditus
arriano ep̃o uenienti expro¬
brauit ut debuit: eiusq a
se ꝑfidiam dignis increpati¬
onib reppulit. quia ⁊ si exte¬
rius iacebat ligatus apud se
tamen in magno mentis

Expanded text:
privavit regno rebusque omniprivavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis
Abbreviated transcription (Latin):
bulationib positi. qͥa
tamen aconditore nr̃o non
sumus omnino despecti tes¬
tantur ea que audio eius
stupenda miracula.
uamuis sola que inita¬
lia gesta sunt narrare
decreuerim: uis ne tamen ut
proostendenda eiusdem arri¬
ane hereseos dampnatione
transeamus uerbo ad hispa¬
niam atq inde ꝑ affricam
ad italiam ueniamus: petrꝰ.
erge quo libet. nam le¬
tus ducor. et letus redu¬
cor:¬
icut multorum qui ab
hispaniarum parcib
uenerunt relatione cogno¬
uimus: nuꝑ herminigildus
rex. le uigildi regis Wisigo¬
thorũ filius. ab arriana he¬
resi ad catholicam fidem. re
uerentissimo uiro leandro his¬
palitano ep̃o dudum mͥ in
amicitiis familiarit̾ iuncto.
predicante conuersus est. Qdͦ
pater arrianus. ut ad eandem
heresim rediret. et premiis
suadere: et nimis terrere co¬
natus est. Cumq ille con¬
stantissime responderet nũ¬
quam se ueram fidem posse
relinquere quam semel ag¬
nouisset: iratus pater eum

Expanded text:
bulationibus positi, quia bulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregor. Quamvis sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus reducoricut multorum, qui ab Hispaniarum partibus veniunt, relatione cognovimus, nuper Hermenigeldus rex, Lewigeldi regis Wisigotharum filius, ab Arriana hereses ad catholicam fidem, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter iuncto, praedicante conversus est. Quem pater Arrianus, ut ad eandem heresem rediret, et praemiis suadere et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, numquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum
Abbreviated transcription (Latin):
na serenitate aeris suꝑ altare
eiusdem eccłie nubes celitus des¬
cendit: suoq illud uelamine o¬
peruit omnemq eccłiam tanto¬
terrore ac suauitate odoris reple¬
uit: ut patentib ianuis nullus
illie presumeret intrare: Et¬
sacerdotes atq custodes uł hii
qui ad celebrandum missarũ
sollempnia uenerant rem ui¬
debant ingredi minime poterãt
et suauitatem mirifici odoris
trahebant. Die uͦ alio cũ in ea
lampades sine lumine depen¬
derent: emisso diuinitꝰ lumi¬
ne sunt accense: atq post
paucos iterum dies cum ex¬
pletis missarum sollempnus
extinctis lampadib custos ex
cadem eccł̃ia egressus fuisset
pꝰ paululum intrauit: et lã¬
pades quas extinxerat lucen¬
tes repperit quas neggligentꝰ¬
rarum trium spatium regressus.
lucentes. lampades quas extuix¬
rat inuenit: ut scilicet ex ip̃o
lumine aꝑte claresceret: quia
locus ille de tenebris ad lucem
uenisset:
petrꝰ.
t si magnis sumus tri¬

Expanded text:
na serenitate aeris super altare na serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque eccterrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit. Quas negligentrarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret quia locus ille a tenebris ad lucem venisset. Petr. Etsi in magnis sumus tri
Abbreviated transcription (Latin):
gressi sunt. Cumq in ea iam
missarum sollempnia celebraren¬
tur: et pre euisdem loci angus¬
tia populi se turba comprime¬
ret: quidam ex his qui extra sa¬
crarium stabant. porcũ subito
intra suos pedes huc illucq dis¬
currere senserunt. Quem dũ
unus quisq sentiret: et uixta
se stantib indicaret. isdem por¬
cus eccłie iauuas petut et õs
ꝑquos transiit in animiratio¬
uem commouit. s uideri nicħ
potuit: quamuis sentiri potu¬
isset: Quod id circo pietas di¬
uina ostendit: ut cunctis pa¬
tesceret quia de loco eodem in
mundus habitator exiret: Pac
eadem magnus in eiusdem ec¬
cdie tectis strepitus factus est:
acsi in hac aliquis errando dis¬
curreret: Seqnͣti autem noc¬
te granior sonitus excreuit
cum subito canto terrore inso¬
nuit. ac si omnis illa eccłia a fun¬
damentis fuiss eu̾sa: et ꝑtinus
recessit ac nulla illie ulterus
inquiecudo antiqͥ hostis apparn¬
it: s ꝑ terroris sotutum quem

Expanded text:
gressi sumus. Cumque in ea jam gressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes per quos transiit in admirationem commovit; sed videri a nullo potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia dmundus habitator exiret. 32. eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
di in eadem regione positi õs
agnoscerent: nequaqmͣ ulte¬
rius presumpserunt catholi¬
ca loca temerare: Miro etenim
modo res gesta est ut quia eius¬
dem arriani causa lampades
in eccłia beati pauli apłi fue¬
rant extincte: uno eodemq tẽ¬
pore et ip̃e lumen ꝑderet: et
in ecclia lumen rediret.
et neq hoc sileam quod ad
eiusdem arriaue hereseos
dampnationẽ. in hac quoq ur¬
be ante biennium pietas su¬
perna monstrauitz. Ex hiis
quippe que narro aliud popu¬
lus agnouit : alia añt sacer¬
dotes et custodes eccłie se audis¬
se. se uidisse testati sunt. Ar
riauoꝵ eccłia in regione urbis
huius que subura dicit᷑. cum
clausa usq ad ante bienniũ
remansisset : placuit ut infi¬
de catholica introductis illic
beati sebastiani et sce̾ agathe
martyrum reliquiis dedicari de¬
buiss quod fc̃m̃ est: Nam cum
magna populi multitudine ue¬
nientes atq omnipotenti deo lau¬
des canentes eandem eccłiam in¬

Expanded text:
di in eadem regione positi omnes di in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret. 30. Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantrianorum ecclesia in regione urbis hujus quae Subura dicitur , cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam in
Abbreviated transcription (Latin):
eccliam petere qmͣ suo errori de
dicaret. Quod cum ualde ep̃s
negaret: isdem qui uenerat arri¬
anus beati pauli apłi illic ec¬
cłiam comuimꝰ sitam. se die al¬
tero uiolent̾ intͣturum ẽẽ ꝓfes¬
sus est. Quod ciꝰdem eccł̃ie cus¬
tos audiens festins cucurrit:
eccłiam clausit: seris muniuit:
Facta autem uesꝑa lampades
omnes extinxit: seq in interio¬
rib abscondit. In ip̃o autem ad¬
uenientis lucis crepusculo arri¬
anus ep̃s collecta multitudine
aduenit. clausas eccłie ianuas
effringere paratꝰ: set repente
cuncte simul regie diuinitus
concusse abiectis longiꝰ seris a¬
perte sunt: atq cum magno so¬
nitu omnia eccłie claustra patu¬
erunt Et effuso desuꝑ luminȩ:
omnes que extincte fuerantꝰ
lampades accense sunt. Arria¬
nus uero ep̃e qui uim facturꝰ
aduenerat subita cecitate per¬
cussus est: atq alienis iam ma¬
nib ad suum habitaculum re¬
cductus Quod dum longobar¬

Expanded text:
Ecclesiam petere, qEcclesiam petere, qdicaret. Quod dum valde episcopus negaret, isdem qui venerat Arrianus, beati Pauli apostoli illic ecclesiam cominus sitam se die altero violenter intraturum esse, professus est. Quod eiusdem ecclesiae custus audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit. Facto autem vespere, lampades omnes extinxit seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arrianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae ianuas effringere paratus. Sed repente cunctae simul regiae divinitus concussae, abiectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes quae extinctae fuerant lampades accensae sunt. Arrianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est atque alienis iam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobar
Abbreviated transcription (Latin):
picabiles uident᷑: ita non numꝗͣ
in debilitatis formidine corruũt.
qui in pace prius eccłie fortiter
stare credebantur: Set eos de qͥb
prediximus fieri martyres po¬
tuisse fident̾ fatemur quia hoc
iam ex eorum fine colligimus
Cadere enim nec in aꝑta ꝑsecu¬
tione poterant: hii de quibus
constat quia et usq ad finem
uite in occulta animi uirtute
ꝑstiterunt:
petrꝰ.
t astruis ita est set suꝑ in¬
dignos nos diuine miscdĩe
dispensationem miror: quia lõ¬
gobardoꝵ seuitiam ita modera¬
tur ut eoꝵ sacerdotes sacrilegos
qui eẽ se fidelium quasi uictores
uident: orthodoxoꝵ fidem ꝑseqͥ
minime ꝑmittat.
oc petre facere plerũq co¬
nan sunt set coꝵ seuitie mi¬
racula suꝑna restiterunt: Hn
gabardis. fuit: ad huc ante tridu¬
um agnouiz
um ad spolitanam urbem
longobardor ep̃e seilicet ar¬
rianus uenisset: et locum illic
ubi sollempnia sua ageret nõ
haberet: cepit ab eiꝰ ciuitatis ep̃o

Expanded text:
picabiles videntur; ita nonnunquam picabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem corruunt, qui in pace prius Ecclesiae fortiter stare credebantur. Sed eos de quibus praediximus, fieri martyres potuisse fidenter fatemur, quia hoc jam ex eorum fine colligimus. Cadere enim nec in aperta persecutione poterant hi de quibus constat quia et usque ad finem vitae in occulta animi virtute perstiterunt. PETR. Ut asseris ita est, sed super indignos nos divinae misericordiae dispensationem miror, qui Langobardorum saevitiam ita moderatur, ut eorum sacerdotes sacrilegos, qui esse fidelium quasi victores videntur, orthodoxorum fidem persequi minime permittat. oc, Petre, facere plerumque conati sunt, sed eorum saevitiae miracula superna restiterunt. Undgobardis fuit, adhuc ante triduum agnovi. um ad Spoletanam urbem Langobardorum episcopus, scilicet Arianus, venisset, et locum illic ubi solemnia sua ageret non haberet, coepit ab ejus civitatis episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
titudo magis eligens moriendo ad uitã
ĩmoetalẽ tende qͣm adorando ui¬
tam mortalem tenerez obtempe¬
rare iussis sacrilegis noluit. et
ceruicem qmͣ semper creatori
flexerat: creature inclinare con¬
tempsit: Inde fcm̃ est ut hos¬
tes qui eos ceperant graui iracun¬
dia accensi. enuctos gladiis int̾¬
ficerent quos in errore suo par¬
ticipes non haberent. Quid gͦ
mirum si erumpente ꝑsecutio¬
nis tempore illi martyres esse
potuissent qui in illa quoq pa¬
ce ecclie semetip̃os semꝑ affligñ¬
Do angustam martyrũ tenue¬
runt uiam: qñ irruente ꝑsecu¬
tionis articulo. hii etiam merue¬
runt marcyrii palmas accipere
qui iti pace eccłie latas huius
seculi uias sequi uidebant᷑: Nec
tamen hoc quod de eisdem electis
uiris dicimus: de cunctis iam qͣsi
in regula tenemus. Nam cum ꝑ¬
secutionis aperte tempris irruit:
sicut pleriq subire martyrium
possunt. qui ẽẽ in pace eccłie des¬

Expanded text:
titudo magis eligens moriendo ad vitam titudo magis eligens moriendo ad vitam immortalem tendere quam adorando vitam mortalem tenere, obtemperare jussis sacrilegis noluerunt, et cervicem quam semper Creatori flexerant creaturae inclinare contempserunt. Unde factum est ut hostes qui eos ceperant, gravi iracundia accensi, cunctos gladiis interficerent, quos in errore suo participes non haberent. Quid ergo mirum si, erumpente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem electis dicimus viris, de cunctis jam quasi in regulam tenemus. Nam cum persecutionis apertae tempus irruit, sicut plerique martyrium subire possunt, qui esse in pace Ecclesiae des
Abbreviated transcription (Latin):
am autetii
hos fere annos quindecim
sicut hii testant᷑ qui interesse
potuerunt: quadraginta rusti¬
ci a longabardis capti. carnes
immolaticias comedere com¬
pellaebantur: Qui cum ual¬
de resisterent: et contingere
cybum sacrilegum nollent.
cepere longobardi qui eos te¬
nuerunt nisi unmolata come¬
derent eis mortem minari. At
illi et̾nam pocius qmͣ preseritẽ
uitam ac transitoriam diligen¬
tes fidelit̾ ꝑstiterunt atq in
sua constantia si mul omnes
occisi sunt Qͥd itaq isti nͥ u̾ita¬
tis martyres fuerunt: qͥ ne ue¬
titum comedendo conditorem
suum offenderent elegerunt
gladiis uitam finire
odem quoq tempore cum¬
fere quadringentos capti¬
uos alios longobarcli tenerẽt
morẽ suo immolauerunt capd̾
capre cliabolo. hoc ei currentes¬
ꝑ circuitum et carmine nefaudo
dedicantes. Cumq illud ip̃i pri¬
mitus sũbmissis ceruitib adora¬
rent eos quoq quos ceperunt h
adorare pariter compellebant
Sed de cisdẽ captiuis maxima mul¬

Expanded text:
am ante hos fere annos quindecim, sicut hü testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam praesentem vitam ac transitoriam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comedendo Conditorem suum offenderent, elegerunt gladiis vitam finire? 28. Eodem quoque tempore fere quadringentos captivos alios Langobardi tenuissent, more suo immolaverunt caput caprae diabolo, hoc ei per circuitum currentes et carmine nefando dedicantes. Cumque illud ipsi prius submissis cervicibus adorarent, eos quoque quos ceperant hoc adorare pariter compellebant. Sed ex eisdem captivis maxima mul
Abbreviated transcription (Latin):
bibere calicem quem ego bibi¬
turus sum: Cui uidelicet cum
responderent possumus. utͥsq¬
ait. Calicem qͥdem meũ bibetis.
sedere autem ad dertam meã
uł sunstram. ñ est meumda¬
re uobis: Quid autem calicis
nomen et nisi passionis pocu¬
lum signat: Et cum nimir
constet quia iacobus in passi¬
one oceubuit iohes uero in
pace eccłie quienit incunctã¬
ter colligit᷑ ẽẽ et sine aꝑta
passione martyrium: quan¬
do et ille calicem dm̃ bibe¬
re dictus est qui exꝑsecutio¬
ne mortuus non est. De his
autem talibtantisq uiris qͦꝵ
superius memoriã feci. cur dica¬
nius quia si ꝑsecutionis tempꝰ
existeret martyres eẽ non potu¬
issent: qui occulti hostis insi¬
dias tolerantes suosq in hoc
mundo aduersarios diligentes
cunctisq carnalib desideruis re¬
sistentes ꝑ ħ quod se omnipotẽ¬
ti deo in corde mactauerunt eti¬
am pacis tempore martyres fu¬
erunt. dum nr̃is modo tempori¬

Expanded text:
bibere calicem quem ego bibibibere calicem quem ego bibiturus sum ? Cui videlicet cum responderent: Possumus; ait utrisque: Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel sinistram, non est meum dare vobis . Quid autem calicis nomen, nisi passionis poculum signat? Et cum nimirum constet quia Jacobus in passione occubuit, Joannes vero in pace Ecclesiae quievit, incunctanter colligitur, esse et sine aperta passione martyrium, quando et ille calicem Domini bibere dictus est, qui ex persecutione mortuus non est. De his autem talibus tantisque viris, quorum superius memoriam feci, cur dicamus quia si persecutionis tempus exstitisset, martyres esse potuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt, dum nostris modo tempori
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut eius muuera saltem nes¬
ciendo susciperet: Set cum co-¬
ram eo fuissent oblationes om
nium deportate uir dei tacitꝰ
sedit: singillatim omnes con¬
siderare studuit. Et omnes ali¬
as eligens atq seorsum ponẽs.
cite ei Oblationem suã omni¬
potenti deo abstulisti: et mͥ ob
lationes tuas transmittis: Ego¬
tuam oblationem non accipio:
quia suam abstulisti deo. Ex
qua re actum est ut presentes
quoq magnus timor inuade.¬
ret: cum uir dñi tam scienter
de absentib iudicaret: petiꝰ.
ultos horum suspicor mar¬
tyrium subire potuisse:
uo sunt petre martyrii ge¬
nera: unũ in occulto: al¬
terum quoq in publico. Nã
et si ꝑsecutio desit exteruis.
martyni meritum in occul¬
to est: cum uirtus ad passi¬
onem. prompta flagrat in ani¬
mo. Quia enum ẽẽ possit sine
aꝑta passione martyrium testa¬
tur in eunͣgelio dominus qui
rebedei filiis adhuc preifir¬
mitate mentis maiora sessioĩs
loca querentib dicit. Potestis

Expanded text:
sit, ut eius munera saltem nessit, ut eius munera saltem nesciendo susciperet. Sed cum coram eo fuissent oblationium deportatae, vir Dei tacitus sedit, sigillatim omnes considerare studuit, et omnes alias eligens atque seorsum ponens, cite ei: Oblationem suam omnipotenti Domino abstulisti, et mihi tuas oblationes transmittis? Ego oblationem tuam non accipio, quia suam abstulisti Deo. Qua ex re factum est ut praesentes quosque magnus timor invaderet, cum vir Domini tam scienter de absentibus judicaret. PETR. Multos horum suspicor martyrium subire potuisse, . GREGOR. Duo sunt, Petre, martyrii genera, unum in occulto, alterum in publico. Nam etsi persecutio desit exterius, martyrii meritum in occulto est, cum virtus ad passionem prompta flagrat in animo. Quia enim esse possit et sine aperta passione martyrium, testatur in Evangelio Dominus, qui Zebedaei filiis adhuc prae infirmitate mentis majora ses ionis loca quaerentibus dicit: Potestis
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝑtimescebant. Huiꝰ itaq
studium fuit nil in hoc mũ¬
do habere nil querere omnes
qui ad se causa caritatis uem
ebant ad eterne uite deside¬
ria accendere. Si qñ autem
quorumlibet culpas agnosce¬
ret rtũqmͣ ab increpatione
parcere: s amoris igni succen¬
sus. studebat in eis ꝑ linguã
accole fecerunt: ut dieb sin¬
gulis ꝑ ebdomadam unusqͥs¬
q ei oblationes suas trans¬
mitteret: ut ẽẽt quod ad se
uenientib offerre potuisset
Quodam uero tempore pos¬
sessor quidam carterius no¬
mine in mundo desiderio de¬
uictus: qnͣdam scĩmonialem
feminam rapuit: sibiq illici¬
to mnatͥmonio conuinxit. Qd̃
mox ut uir dñi cognouit: ei¬
ꝑ quos potuit que fuerat dig¬
nus audire mandauit. Cum¬
q ille sceleris sui conciis ti¬
meret atq ad uirum dei ac¬
cedere nequaqmͣ presumeret:
ne forte hunc aspere ut de¬
linquentes solebat increpa¬
ret: fecit oblationes suas eas¬
q inter alioꝵ oblationes mi¬

Expanded text:
lae pertimescebant. Hujus lae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret, nunquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, studebat in eis vehementeraccolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitteret, ut esset quod ipse ad se venientibus offerre potuisset. Quodam vero tempore possessor quidam, Carterius nomine, immundo desiderio devictus, quamdam sanctimonialfeminam rapuit sibique illicito matrimonio coniunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, per quos potuit que fuerat dignus audire mandavit. Cumque ille sceleris sui conscius timeret atque ad virum Domini accedere nequaquam presumeret, ne forte hunc aspere, ut delinquentes solebat, increparet, fecit oblationes suas easque inter aliorum oblationes mi
Abbreviated transcription (Latin):
lis uir mennas nomine soli¬
tariam uitam ducebat. qui
nr̃oꝵ multis cognitꝰ ante
hoc fere ẽ decenniũ defunctꝰ.
De cuiꝰ operis narratione unũ
auctorem ñ infero quia pene
tot mͥ in
eiꝰ uita testes st̃
quot sam¬
nouerunt:
Hic itaq ni¬
chil adu¬
sum suum ali¬
ud nisi
pauca apum
uascula po¬
ssidebat. Huic
cum longo¬
bardus quidam
in eurs api¬
bus rapinam
uoluisset
ingerere priꝰ
ab eodem
uiro uerbo cor¬
reptus est.
et mox ꝑ ma¬
ante eiꝰ uesti¬
gia uexatus.
Qua ex re
fcm̃ est ut sic̃
apud om̃s
incolas ita etiã
apud ean¬
dem barbaram
gentẽ
eiꝰ celebre nomen
tuit: nullusq ultra
pre¬
sumeret eiꝰ cellulam
nisi
humilis intrare.
epe uͦ ex mcina sil¬
ua uenientes ur
apes euis comedere conabant᷑.
Quos ille comprebensos feru¬
la qmͣ portare manu consue¬
uerat cedebat: ante cuꝰ uer¬
bera immanissime bestie rugi¬
ebant et fugiebant: et que
gladios formidare non pote¬
rant ex eiꝰ manu ictus feru¬

Expanded text:
lis vir, Menas nomine, solilis vir, Menas nomine, solitariam vitam ducebat, qui nostrorum multis cognitus, ante hoc fere decennium defunctus est. De cujus operis narratione unum auctorem non infero, quia pene tot mihi in ejus vita testes sunt, quot Samnoverunt. Hic itaque nihil ad usum suum aliud, nisi pauca apum vascula possidebat. Huic cum Langobardus quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius ab eodem viro verbo correptus est, et mox per maante ejus vestigia vexatus. Qua ex re factum est ut sicut apud omnes incolas, ita etiam apud eamdem barbaram gentem ejus celebre nomen retur, nullusque ultra praesumeret ejus cellulam nisi humilis intrare. Saepe vero ex vicina silva venientes ursi, apes ejus comedere conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera immanissimae bestiae rugiebant, et fugiebant; et quae gladios formidare vix poterant, ex ejus manu ictus feru
Abbreviated transcription (Latin):
sione certa esset: s quis eẽt
abunduis ignoraret: cepit huc
illueq ꝑ eccłie loca se trabe¬
re: ut quis eẽt abundius in¬
uestigaret: Cui repente ip̃e fc̃s ẽ
obuius quem querebat: eiq dix̃
Rogo te pat̾: in dica mͥ quis ẽ
abundus custos. Cui ille respõ¬
dit. Ego sum. At illa inquit.
Pastor ac nutritor nr̃ beatus
petrꝰ apłs ad te me misit ut
ab infirmitate ista liberare
me debeas. Cui ille respondit
Si ab ipõ missa es: surge. Euis¬
que manũ tenuit: et eam in sta¬
tu suo protinꝰ erexit. Sicq ex
illa hora omnes in eiꝰ corpore
nerui ac membra solidata
sunt ut solutionis illiꝰ signa
ulteruis nulla remanerent. S
si cuncta qͤ in eiꝰ eccłia gesta
cognoiumus euoluere conam᷑:
ab omnium ꝓculdubio narra¬
tione conticessimꝰ. Nñ necesse
est ut ad mod̾nos patres quoꝵ
uita ꝑ italie prouintias claruutꝰ.
narratõ se nr̃a retorqueat.
uꝑ in sampnii pro¬
uintia quidam uenerabi¬

Expanded text:
isione certa esset, sed quis esset isione certa esset, sed quis esset Acontius 336 ignoraret, coepit huc illucque per ecclesiae loca se trahere, ut quis esset Acontius investigaret. Cui repente ipse factus est obvius, quem quaerebat, eique dixit: Rogo te, Pater, indica mihi quis est Acontius custos? Cui ille respondit: Ego sum: At illa inquit: Pastor et nutritor noster beatus Petrus apostolus ad te me misit, ut ab infirmitate ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipso missa es, surge. Manumque ejus tenuit, et eam in statum suum protinus erexit. Sicque ex illa hora omnes in ejus corpore nervi ac membra solidata sunt, ut solutionis illius signa ulterius nulla remanerent. Sed si cuncta quae in ejus ecclesia gesta cognovimus, evolvere conamur, ab omnium jam proculdubio narratione conticescimus. Unde necesse est ut ad modernos Patres, quorum vita per Italiae provincias claruit, narratio se nostra retorqueat. in Samnii provincia quidam venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
tinus adunxit et ego elangui.
et egrotaui ꝑ dies plurimos:
Caro enun ea que sunt sp̃s
capere non ualet. et id circo
non tiunqm cum mens
humana ultra se aduidendũ
ducit᷑: necc̃e est ut hoc carne¬
um uasculum quod ferre ta¬
lenti pondus non ualet infir¬
metur.
petrꝰ.
crupulum cogitationis mee
aꝑta ratio dissoluit. GG̃.¬
luis illic non ante longa
tempora sicut nr̃i semores
ferunt custos eccłie abundiꝰ
dictus est magne humilitatis
atq grauitatis uir ita omni¬
potenti deo fidelit̾ seruiens:
ut isdem beatus petrus apłs
signis ostenderet qmͣ de illo
haberet estimationem. Nã
cum quedam puella paraly¬
tica in eiꝰ ecclĩa ꝑmanens ma¬
nib reperet. et dissolutis reni¬
bus corpus ꝑ t̾ram trabet diuq
ab eodem beato petro apło pe¬
teret ut sanari m̾eret᷑. noc¬
te quadam ei ꝑ uisionem
astitit. et dixit: Hade ad abũ¬
dium mansionarium. et ro¬
ga illum. atq ip̃e te saluti
restituet. Cumq de tanta u¬

Expanded text:
rotinus adjunxit: Et ego elangui, rotinus adjunxit: Et ego elangui, et aegrotavi per dies plurimos ? Caro enim ea quae sunt spiritus capere non valet; et idcirco nonnunquam cum mens humana ultra se ad videndum ducitur, necesse est ut hoc carneum vasculum, quod ferre talenti pondus non valet, infirmetur. PETR. Scrupulum cogitationis meae aperta ratio dissolvit. us illic non ante longa tempora, sicut nostri seniores referunt, custos ecclesiae Acontius dictus est, magnae humilitatis atque gravitatis vir, ita omnipotenti Deo fideliter serviens, ut idem beatus Petrus apostolus signis ostenderet quam de illo haberet aestimationem. Nam cum quaedam puella paralytica, in ejus ecclesia permanens, manibus reperet, et dissolutis renibus corpus per terram traheret, diuque ab eodem beato Petro apostolo peteret ut sanari mereretur, nocte quadam ei per visionem astitit, et dixit: Vade ad Acontium mansionarium, et roga illum, et ipse te saluti restituet. Cumque illa de tanta v
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc suꝑsunt aliqui: qui
cheodorum eiꝰ eccłie custo¬
dem nouerunt. Cuiꝰ narrati¬
one innotuit res que ei con¬
tigit ualde mirabilis quod
quadam nocte dum citius ad
melioranda uixta ianuam
lumina surrexisset: ex more
in ligneis gradib sub lam¬
pade positis stabat. et lam¬
padis refouebat lumen: cũ
repente beatus petrꝰ apłs in
stola candida deorsum inpa¬
ium̃to constitit: eiq dixit.
Colliberte: cur tam cito sur¬
rexisti: Quo dcõ
ab oculis
aspitientis eua¬
nuit: set
tancus in eum
pauor ir¬
ruit ut tota in
illo corpo¬
ris uirtus defi¬
ceret et ꝑ
dies multos de
stratu suo
surgere ñ uale¬
ret: Qua in
re quid isdem
seruientib si¬
re uoluit nisi
p̃sentiã sui
respectus os¬
quicquid pro
euis uenerati¬
one agerẽt
ipẽ hoc ꝓ mer
Ichi hoc non tampetrꝰ.
Apparet mirum quia
petre Nuinquid men¬
te excidit quia cum daniel
magnam illam atq terribi¬
lem uisionem ui dit ex qua
etiam uisione contremint ꝓ¬

Expanded text:
dhuc supersunt aliqui qui dhuc supersunt aliqui qui Theodorum ejus ecclesiae custodem noverunt, cujus narratione innotuit res quae ei contigit, valde memorabilis: quod quadam nocte dum citius ad melioranda juxta januam luminaria surrexisset, ex more in ligneis gradibus sub lampade positis stabat, et lampadis refovebat lumen. Tunc repente beatus Petrus apostolus in stola candida deorsum in pavimento constitit, eique dixit: Conliberte, quare tam citius surrexisti? Quo dicto, ab oculis aspicientis evanuit. Sed tantus in eum pavor irruit, ut tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos de stratu suo surgere non valeret. Qua in re quid idem servientibusbi voluit, nisi praesentiam sui respectus osquidquid pro ejus veneratione agerent, ipse hoc pro mercTR. Mihi hoc non tam apparet mirum quia Petre? Nunquidnam menti excidit, quia cum Daniel propheta magnam illam ac terribilem visionem vidit, ex qua etiam visione contremuit, p
Abbreviated transcription (Latin):
rat positus. Mox quoq et pb̃rm
corporis languor secutus est qͦ
languore crescente citius pb̃r
uitam finiuit: Cumq ad se¬
pulcrum quod sibi ip̃e p̃pa¬
rauerat corpus illiꝰ fuisset a
fratrib deportatũ aꝑto eodem
sepulero uiderunt omnes qui
aderant locum non ẽẽ. ubi po¬
ui potiusset quia corpꝰ patͥs
monasterii quod illie ante po¬
situm fuerat: omne illud se¬
pulcrum tenebat. Cumq frẽs
derent: uiuis eoꝵ exclamauit
dicens: En pat̾ ubi est quod
dixisti quia sepulcrũ istud am¬
bos uos caperet: Ad cuiꝰ uocẽ
subito cunctis uidentib ab¬
batis corpus quod illic aute
positum fuerat supinum ia¬
latere et uacantem sepulcri
locum ad sepeliendum corpꝰ
ꝙ ille locus caperet: sicut
uiuius promiserat: mortuus
impleuit: Set quia ħqd̾ pre¬
dixi apud prenestinam ur¬
bem in beati petri apłi mo¬
nasterio gestum ẽ uis ne ali¬
quid etiam in hac urbe de eiꝰ
petrus.
olo: atq id ut fiat mag¬

Expanded text:
rat positus. Mox quoque et presbyterum rat positus. Mox quoque et presbyterum corporis languor secutus est, quo languore crescente citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. Cumque fratrderent, unus eorum exclamavit, dicens: O Pater, ubi est quod dixisti, quia sepulcrum istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, et supinum jalatere, et vacantem sepulcri locum ad sepeliendum presbyque ille locus caperet, sicut vivus promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejusPETR. Volo, atque id ut fiat mag
Abbreviated transcription (Latin):
renestine urbi mons p̃minet
in quo beati petri apłi moãs¬
terium situm est: uiroꝵ dei quo¬
q relatione adhuc inmonaste¬
rio positum audisse me contigit.
magnũ ħ quod narro miraculũ
quod eiusdem monasterii mona¬
N eo namq monasterio fuit
pater uite uenerabilis qui qn¬
dam monachum nutͥens: usq
ad teuerendos ꝓuexit mores. Eũ¬
q eum in timore dnĩ uderet
excreuisse: in eodem sibi monas¬
terio tc̃ pbrm fecit ordinari. Cui
post ordinationẽ suã: qr non
longe abesset eius exitus reue
tre monasterii petut: qͣtinꝰ
ei concederet: ut sibi sepuler̃
pararet. Cui ille respondit:
Ante te quidem ego moriturꝰ
ter febre preuentꝰ ad extre¬
mum ꝑuenit: atq assistenti
presbr̃o uissit dicens: In tuo
sepulero me pone. Cumq ille
diceret. scis pat̾ quia ego mͦ
te secuturus sum. utrosq ca¬
pere non potest. abbas proti¬
nus respondit dicens: Ita fac
ut dixi: quia sepulcrum tuũ
ambos nos capiet. Defunctus
itaq est abbas: atq in sepulcͦ

Expanded text:
enestinae urbi mons praeeminet, in quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monan eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem suam, quia non longe abesset ejus exitus, revetre monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego morituruster febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque ille diceret: Scis quia ego modo te secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
ustiniani quoq augusti tem¬
porib dum contra catholicoꝵ
uitam exorta a wandalis arria¬
ua ꝑsecutio in asfrica uehem̃t
insaniret: quidam indefensio¬
ne ueritatis xp̃i fortit̾ ꝑsisten¬
tes. ad medium sunt deducti.
Quos wandaloꝵ rex uerbis ac
munerib flectere ad ꝑfidiam
ñ ualens: torm̃tis frangere
se posse credidit: Nam cum
eis in ip̃a defensione ueritatis
silentium indiceret nec tam̃
ip̃i contra perfidiam tacerẽt.
ne tacendo forsitan consensis¬
se uiderentur. raptus infurorẽ
eorum linguas abscidi radicai¬
tus fecit. Res mira et mul¬
post pro defensione ueritatis
etiam sine lingua loqueban¬
tur: sicut prius loqui per
linguam consueuerant pe
irandum ualde et ue trꝰ.¬
hementer scupendum. Gc̃.
criptum petre est de uni¬
genito summi patris:
in principio erat uerbum:
et uerbum erat apud deum:
et deus erat u̾bum. De cuiꝰ
etiam uirtute subiungitur.
Omnia per ip̃m facta sunt.
Quid ig̾ miramur si uerba
edere sine lingua potuit: uer¬

Expanded text:
ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitus fecit. Res mira et mulpost pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueverant. 349 PETR. Mirandum valde et vehementer stupendum. GREGOR. Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . De cujus etiam virtute subjungitur: Omnia per ipsum facta sunt . Quid igitur miramur, si verba edere sine lingua potuit Ver
Abbreviated transcription (Latin):
do: fur qui auiuis uideri timu¬
erat : hunc mortuus tenebat
Cumq ita gressus manusq
illius fuissent obstricte im¬
mobilis ꝑstitit. Facto autẽ
mane expletisq laudib dei
ab ecclia egressi sunt: et in
tum ueruecem tenentem ma¬
nu. Res uenit in dubiũ utr̃
ueruecem colleret an offer¬
ret. s culpe reus. cituis indi¬
cauit penam. Mirati om̃s
quia ingressus fur uiri dei
merito ad predam suam sta¬
bat ligatꝰ: qui se ꝓtinus pro¬
eo in orationem dederunt suis¬
q precib uir optinere ualu¬
erunt: ut qui res eor uene¬
rat rapere. saltem uaciuis ex¬
ire mereret. Itaq fur qui
diu steterat cum preda capti¬
uus qnͣq exiit uaciuis et li¬
ber
petrꝰ.
pparet qnͣte sit suꝑ nos
dulcedinis omnipotens
deus cuꝰ erga nos fuint tam
iocunda miracula.

Expanded text:
do fur, qui a vivis videri timudo fur, qui a vivis videri timuerat, hunc mortuus tenebat. Cumque ita gressus manusque illius fuissent obstricta, immobilis perstitit. Facto autem mane expletisque laudibus Dei, ab Ecclesia egressi sunt clerici, nem vervecem tenentem manu. Res venit in dubium, utrum vervecem tolleret, an offerret, sed culpae reus citius indicavit poenam. Mirati omnes quia ingressus fur viri Dei merito ad praedam suam stabat ligatus. Qui se pro eo protinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus exire mereretur. Itaque fur, qui diu steterat cum praeda captivus, quandoque exiit vacuus et liber. PETR. Apparet quantae sit super nos dulcedinis omnipotens Deus, cujus erga nos fiunt tam jucunda miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
N ualerie nainq ꝓuintia res
est gesta qmͣ narro: mͥq be¬
ate memorie abbatis mei
ualentionis relatione cog¬
nita. Ibi et enim quidam
uenerabilis sacerdos erat:
qui cum clicis suis dei
laudib bonisq operibus in¬
tentꝰ: scẽ conu̾sationis uitã
ducebat. Suꝑueniente aũt
uocationis die defunctus ẽ:
atq ante eccłiam sepultꝰ. Ei¬
dem uero eccłie caule inhe¬
rebant ouium. atq isdem lo¬
cus in quo sepultus est ad eas.¬
dem oues tendentib paruiꝰ
erat. Quadam autem noc¬
te cũ cłicis intͣ eccliam psal¬
lentib fur uenisset. ut ing̃s¬
sus caulas furcũ faceret. uer¬
uecem tulit. et concitꝰ exiit:
Cum uͦ ꝑuenisset ad locum
ubi uir domini sepultꝰ erat:
repente hesit et gressũ mo.¬
u̾e ñ potuit. ueruecem qui¬
dem de collo deposuit eumq
dimittere uoluit s manum
relaxare ñ ualuit. Cepit igit᷑
reus et ligatus. uolebat uer¬
uecem dimutere. nec ualebat.
uolebat egredi cum ueruece
nec poterat. Miro itaq mo¬

Expanded text:
n Valeria namque provincia res est haec gesta quam narro, mihique beatae memoriae abbatis mei Valentionis relatione cognita. Ibi etenim quidam venerabilis sacerdos erat, qui cum clericis suis, Dei laudibus bonisque operibus intentus, sanctae conversationis vitam ducebat. Superveniente autem vocationis suae die defunctus est, atque ante ecclesiam sepultus. Eidem vero ecclesiae caulae inhaerebant ovium, atque idem locus in quo sepultus est ad easdem oves tendentibus pervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sed manum laxare non valuit. Coepit igitur reus et ligatus. Volebat vervecem dimittere, nec valebat; volebat egredi cum vervece, nec poterat. Miro itaque mo
Abbreviated transcription (Latin):
Quem dum lugentem dui fra¬
tres consolari uoluissent: res¬
pondit dicens. Credite mͥ qͥ a
die ingrediet᷑: nisi puer iste
a demonio fuerit ereptꝰ. Tunc
se in orationem cum cunctis
fratrib strauit: et eo usq ora¬
tum est: quo usq puer a uexa¬
tione sanaret᷑ Qͥ et tam ꝑfcẽ
sanatꝰ est: ut ad hunc malig¬
nus sp̃s accedendi ausum ul¬
terius non baberet: petrꝰ
redo quod ei elatio parua

Expanded text:
Quem dum lugentem diu fraQuem dum lugentem diu fratres consolari voluissent, respondit, dicens: Credite mihi, quia nis ingreditur, nisi puer iste a daemonio fuerit ereptus. Tunc se in orationem cum cunctis fratribus stravit, et eo usque oratum est, quousque puer a vexatione sanaretur, Qui tam perfecte sanatus est, ut ad hunc malignus spiritus accedendi ausum ulterius non haberet. PETR. Credo quod ei elatio parva
Abbreviated transcription (Latin):
iugilant̾ inquirere: si quid ꝑse
puer quem dederant nocte eade
feciss. Qͥ miratus cur ita reqͥ¬
rerent: respondit. Nichil Tc̃
ille eiusdem pueri in notuert̃
causam: et quod malignus sp̃s
nulla ab eo nocte recederet
indicauerunt. sũmopere pos¬
tulantes. ut hunc secum ad
monasterium tolleret: quia
iam uexationem illuis uidere
ip̃e non possent. Consensit se¬
nex: puerum ad monasteriũ
cluxit. Qͥ cum multo tempore
in monasterio fuiss: et adhuc
antiquus hostis minime acce¬
dere presumpsiss: eusdem se¬
nis animus de salute pueri ĩ¬
moderatius ꝑ letitiam tactus
est. Nam coram positis fratͥ¬
bus: dixit frẽs : diabolus
sibi cum illis sororib iocabat᷑
At uero ubi ad seruos der uñ¬
tum est: ad hune puerum ac¬
cedere non presumpsit. Post
qmͣ uocem: hora eadem ac mo¬
mento. isdem puer coram cũc¬
tis fratrib diabolo se iiuaden¬
te uexatus est. Qͦ uiso: senex
se protinus in lam̃tum dedit.

Expanded text:
vigilanter inquirere, si quid ei vigilanter inquirere, si quid ei puer quem dederant nocte eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, respondit: Nihil. Tunc illae ejusdem pueri innotuerunt causam, et quod malignus spiritus nulla ab eo nocte recederet indicaverunt, summopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tolleret, quia jam vexationem 352 illius videre ipsae non possent. Consensit senex, puerum ad monasterium duxit. Qui cum multo tempore in monasterio fuisset, atque ad hunc antiquus hostis accedere minime praesumpsisset, ejusdem senis animus de salute pueri immoderatius per laetitiam tactus est. Nam coram positis fratribus dixit: Fratres, diabolus ibi cum illis sororibus jocabatur; at vero ubi ad servos Dei ventum est, ad hunc puerum accedere non praesumpsit. Post quam vocem, hora eadem ac momento, idem puer coram cunctis fratribus diabolo se invadente vexatus est; quo viso senex, se protinus in lamentum dedit.