comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sertĩ nũc ꝯ euidentiorib sc̃i¬
tatis eoꝵ pateat signis qͦs plu¬
rib t̾ris corã deo suis scimus
patͦcinari m̾itis. Hoꝵ re uera
uitã mores q b̾tinꝰ puer qͥdem
etate sensu a senior imitari
sp̃u scõ ĩspirãte cõtẽdit: quẽ
post ꝙͣ sue gr̃e crismatib mãci¬
pauit ĩt tales tãtosq patres

Expanded text:
praesertim nunc cum evidentioribus sanctipraesertim nunc cum evidentioribus sanctitatis eorum pateat signis, quos pluribus terris coram Domino suis scimus patrocinari meritis. Horum teneram vitam moresque Bertinus puer quidem aetate, sensu autem senior, imitari Spiritu sancto inspirante contendit, quem postquam suae gratiae charismatibus mancipavit, inter tales tantosque Patr
Abbreviated transcription (Latin):
eatꝰ puer b̾tinꝰ gnosa ꝓ¬
genitoꝵ stirpe ortꝰ tradi-¬
t᷑ in cõstãcie finib. quã renꝰ sb̾t̾¬
fluens sub eiusdẽ urbis miuros
ĩ apothamo lacu ferme tͥb stag-¬
nat᷑ milib q̃ hinc e uicino ba¬
idaria illic burgũdiã ab austꝰ
ã alpina suspicit iuga. Hic ita¬
q suis pignus admodũ dilectũ
ꝓgẽtorib nutͥebat᷑ diligẽt ĩfã¬
tulꝰ. uti tãtꝰ ĩ dño post futurus.
Cui cũ ad mũdi glam adeo t̾re¬
na nobilitatis suffragaretur
dignitas: ab ip̃is ĩfãcie cunis
maior ẜuitutis xp̃i coadoleuit
caritas. Qd̾ exhibẽs mor ut ad
id etatis ꝑuenit. pu̾icie sue pͥn-¬
cipia euãgelica ꝑfectõne deo di-¬
cauit: parẽtib eĩ ⁊ pat̾e dñm
secut᷑us abrenũciauit. Et ut
ꝑfectionis nil dei ẜuo abess. mo¬
nachũ ĩ luxouiensi cenobio sb̃
pr̃e eustachio ꝓfessus ẽ. Cuius
uita ⁊ doctue inscitutio ꝙͣ sp̃u¬
ał gr̃e cõpos fu̾it. scire dat᷑ in
ip̃a excellẽtia gregis cui p̃fuit.

Expanded text:
eatus puer Bertinus generosa progenitorum stirpe ortus traditur in Constantiae finibus, quam Rhenus subterfluens sub ejusdem urbis muros in Apotamo lacu ferme tribus stagnatur millibus; quae hinc e vicino Bajoariam, illinc Burgundiam, ab austro autem Alpina suspicit juga. Hic itaque suis pignus admodum dilectum progenitoribus nutriebatur diligenter infantulus, uti tantus in Domino post futurus. Cui cum ad mundi gloriam a Deo terrena nobilitatis suffragaretur dignitas, ab ipsis infantiae cunis major servitutis Christi coadolevit charitas. Quod exhibens mox ut ad id aetatis pervenit, pueritiae suae principia evangelica perfectione Deo dicavit. Parentibus enim et patriae Dominum secuturus abrenuntiavit: et ut perfectionis nil Domini servo abesset, monachum in Luxoviensi coenobio sub patre Eustachio professus est. Cujus vita et doctae compos fuerit, scire datur in ipsa excellentia gregis cui praefuit,
Abbreviated transcription (Latin):
hẽret dulcedinẽ. misit ut parisiꝰ defre-¬
tͣ᷑: ut ab ip̃o sepiꝰ audiret᷑. S ꝯ loc sc̃õ
lupo displicuiss. mox ut de urbe seno¬
Quã rex audiẽs. statĩ iussit eã restitui.
statĩq reddito sono ĩsonuit: uii. ab ur¬
m̃t̾ siciẽs: iussit sͥ aquã frigidã deporta¬
ri. Dolos a ĩtelligẽs ñmici puluinar
suũ sr̃ uas posuit. ⁊ ibi dẏabolũ ĩtꝰ ĩclusit
mane. qͥ dam tẽptare uen̾at: ĩ die ꝯfus

Expanded text:
haberet dulcedinem iussit ut Parisius deferretur, ubi ab ipso sepius audiretur. Sed cum sancto Lupo displicuisset mox ut subQuo rex agnito iussit signum restitui; statimque sono reddito insonuit septimo ab urmenter sitiens iussit sibi aquam frigidam deportari et dolos intelligens inimici puluinar suum super uas posuit et ibi dyabolum sic inclusit. rans qui temptare uenerat clara die
Abbreviated transcription (Latin):
debar mͥ ĩtesse agminib ãgłoꝵ. Per
qͣdrienniũ s̾ ibidẽ pẽitẽcia sic ꝑacta. ad
bethleem oppidũ remeauit: ubi pru¬
dens aĩal ad p̾sepe do sese optulit ꝑ¬
mãsurũ. Bibliotecã ã suã quã sũ¬
mo studio sͥ cõdid̾at clausã. aliosq

Expanded text:
e ad interesse agminibus Angelorum. Per quadriennium igitur poenitentia sic peracta, ad Bethleem oppidum remeavit, ubi ut prudens animal ad Praesepe Domini se obtulit permansurum. Bibliothecam autem suam, quam sum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbu̾et adolescẽti. Ip̃e ã deũ iurare
cepit ac dice. Dñe si unꝙͣ habu̾o co¬
dices scłares. si lego te negabo. In h
gͥ iuram̃ti u̾ba dimissus subito re¬
uiuiscit. Tũc lacͥinis totũ se ĩue¬
susceꝑat. scapłas t̾ribilit̾ re¬
ꝑit liuẽtes. Tãto ã studio lib̾s di¬

Expanded text:
bueret adolescenti. Ipse autem per Deum jurare coepit et dicere, Domine, si unquam habuero codices saeculares: si legero, te negabo. In hoc igitur juramenti verbo dimissus, subito reviviscit. Tunc lacrymis se totum invesusceperat, scapulas terribiliter reperit liventes. Tanto autem studio Libros di
Abbreviated transcription (Latin):
Eronimꝰ eusebii uiri nobilis nim¬
simi filiꝰ ab oppido stridonis. qd̾ dal¬
macie ⁊ pãnonie cõfina tenet exti¬
tit oriũdꝰ. Hic adhuc puer romã adi¬
it. s litis grecis latinis ⁊ hebiͣcis ple¬
ne eruditꝰ ẽ. In arte gͣmatica dona-¬
tũ hũit p̾ceptorẽ. ĩ theorica a uicto¬
rinũ oratorẽ. In scͥptĩs ã diuinis ex̾¬
citabat᷑ die ac nocte: ⁊ ĩ de hausit aui-¬
de qd̾ postmnod̾ effudit habũde. Qͦ¬
dã uo tẽꝑe sic̃ ip̃e ĩ epistola ad eusto¬
chiũ ꝑhibet. dũ de die tulliũ ⁊ nocte
platonẽ auide leg̾e̾t. eo ꝙ ẜmo ĩcłtꝰ
sibi ĩ libͥs ꝓpheticis ñ placetꝰ circa me¬
diã qͣdragesimã tã subita ⁊ ardẽti fe

Expanded text:
eronymus Eusebii viri nobilissimi filius ab oppido Stridonis, quod Dalmatiae et Pannoniae confinia tenet, exstitit oriundus. Hic adhuc puer Romam adiit, et litteris Graecis, Latinis, et Hebraicis plene eruditus est. In arte Grammatica Donatum habuit Praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum Oratorem. In Scridie ac nocte, et inde hausit avide, quod postmodum effudit abunde. Quodam vero tempore, sicut ipse in Epistola ad Eustochium perhibet, dum die Tullium, et nocte Platonem avide legeret, eo quod sermo incultus sibi in libris Propheticis non placeret, circa mediam Quadragesimam tam
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦciẽs ĩ h̾emũ cõstitut᷑. ⁊ illa uasta
solitudĩe q̃ exusta soł ardorib. horri¬
dũ moͣchis p̃stat hĩtacłm: putaui me
mẽbͣ deformia. squalida cutis sitũ e¬
thiopice carnis adduxãt. Cotidie lacͥ-¬
mne. cotidie gemitꝰ. Si qñ repugnãtẽ¬

Expanded text:
heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putaui me membra deformia, squalida cutis situm Ethiopice carnis adduxerat. Cotidie lacrime cotidie gemitus et si repugnante
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs aniũt. Totꝰ sẽꝑ ĩ lectõne totꝰ i lib̾s ẽ.
Nõ die ñ nocte reqͥescit: aut legit aliqͥd
sẽꝑ aut scͥbit. Hoc seuerꝰ. Et sicut ex
hiis u̾b̾ patet. ⁊ sic̾ ip̃e sepe testat᷑. mul¬
tos ꝑsecutores ⁊ mltos detͣctores ꝑpessꝰ
ẽ. Quas tñ ꝑsecutõnes ꝙͣ libẽt̾ susti

Expanded text:
insaniunt. Totus semper in lectione, totus in libris non die, non nocte quiescit: aut legit aliquid semper, aut scribit. Haec Severus. Et sicut ex his verbis patet, sicut ipse saepe testatur, multos persecutores, et multos detractores perpessus est. Quas t
Abbreviated transcription (Latin):
rõnũ ad reges frãciꝵ tnͣslatũ est
Postea u̾o illi grecoꝵ siue cõstãtĩo¬
mirabile qr nullã filiaꝵ suaꝵ
ꝙͣ diu uixit. uoluit cõiugio co¬
pulare. Dicebat eĩ se eaꝵ cõtub̾¬
nio carere ñ posse. Et ut alcuinꝰ
eiꝰ magr̃ de eo scbit. licz alias felix
ess ĩ hoc adu̾se fortune maligni¬
tatẽ exꝑtꝰ ẽ. satis declarãs qd sr̃
hoc dite uellet. Qd̃ tñ ĩꝑator ita
dissimłauit. ac si de eo nulla sus¬
fieret. Unde ⁊ qͦcũq ibat: sẽꝑ cas
secũ ducebat. Huius karoli tem¬

Expanded text:
rium ad reges Francorum translatum est. Postea vero illi Grecorum sive Constantinomirabile, quia nullam filiarum suarum, quamdiu vixit, voluit coniugio copulare; dicebat enim se earum contubernio carere non posse, ut Alcuinus, eins magister, de eo describit, licet alias felix esset, in hoc adverse fortune malignitatem expertus est, satis declarans, quod super hoc dicere vellet, quod tamen imperator ita dissimulavit ac si de eo nulla susfieret. / Unde et quocumque ibat, semper eas secum ducebat. Karol
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. nõ curo minas tuas. Cõti
sitis ab ea recessit. Post tẽptatio¬
nẽ u̾o dyabolicã: adest ei młtipli¬
cit̾ cõsolatõ diuina. Uidet eĩ ĩ ui¬
su tãꝙͣ a dño se postulãtẽ ĩ eiꝰa
more ꝑ seu̾ãciã. ac uelut appa¬
rẽtẽ sͥ sac̾dotẽ ip̃m dñm qd̾ pete¬
bat clem̃t̾ annuẽtẽ. Uid ⁊̃ b̃m

Expanded text:
tor est, non curo minas tuas. Continsitis ab ea recessit. Post tentationem vero diabolicam, adest multipliciter consolatio divina. Videt enim in visu tanquam a Domino se postulantem in ejus amore perseverantiam, ac velut apparentem sibi sacerdotem ipsum Dominum, quod petebat, clementer annuentem. Videt etiam B.
Abbreviated transcription (Latin):
uit illũ. Quesiuit bonas mar-¬
garitas ꝑia negotiatr. ĩuẽit u¬
uã p̃ciosã emit possedit. Tenebs
exhorruit. lucẽ amauit: cũ luce
migrauit. lum̃ uite ꝑhẽpnis ha¬
bebit Igit᷑ imitare qd̾ legis uiue
sicut iuixit. ĩcede qͣ ĩcessit: ac sine
dubitatione ꝑuẽies qͦ ꝑuẽit ad¬
iuuãte gr̃a cõditoris. qui miẜi¬
cordit̾ oꝑat᷑ ĩ scĩs suis: qͥ dat uir¬
tutẽ ⁊ fortitudinẽ plebi sue. bñ-¬

Expanded text:
I, 44. Quaesivit bonas margaritas pia negotiatrix, invenit unam pretiosam, emit, possedit . Tenebras exhorruit, lucem amavit, cum luce migravit, lumen vitae perennis habebit. Igitur imitare, quod legis; vive, sicut vixit: incede, qua incessit: ac sine dubitatione pervenies, quo pervenit; adjuvante gratia Conditoris, qui misericorditer operatur in sanctis suis, qui dat virtutem et fortitudinem plebi suae, bene
Abbreviated transcription (Latin):
reẜuãs: ĩ fõtẽ ꝓximũ iactari p̾ce-¬
pit. Q dũ aliqñ ꝓpe ripã natar.
saltũ ĩ aera dedit᷑: ⁊ ĩ siccũ deueni-¬
ens ĩ arida palpitare cepit. Aduo-¬
lãt corui de uicino crocitãtes: um¬
guib ⁊ rostris piscẽ laniare uo-¬
lẽtes. Mirabile dictu ⁊ ĩsolitum
uisu. Iuxta pascebat agnꝰ qͥ mi-¬
nor cet̾is pecorib celerit̾ accrͣit.
piscẽ a deuorãtib eripuit: corni-¬
b ⁊ pedib ac tociꝰ corꝑis nisu cõ¬
tͣpugnãs coruos abegit. Qrd̃ so-¬
rores de mõst̾io noua bella ꝓspi-¬
cientes festinãtes aduen̾ũt. pis-¬
cẽ ĩcolumẽ ĩuen̾ũt. nõ sine gnͣdi
admiratõne famule dei adegũ¬
di reportau̾ũt. S idẽ agnꝰ defen-¬
sor piscis tã diũ ferẽtes ꝓsecutꝰ ẽ.
doñ ĩ p̃senciã uͥgĩs abbatisse pis-¬

Expanded text:
actari praecepit. Qui dum aliquando prope ripam nataret, saltum in aera dedit, et in siccum deveniens, in arida palpitare coepit. Advolitant corvi de vicino crocitantes, Unguibus et rostris piscem laniare volentes. Mirabile dictu, et insolitum visu! Juxta pascebat agnus qui, minor caeteris pecoribus, celeriter accurrit, piscem a devorantibus arripuit, cornibus et pedibus ac totius corporis nisu contra pugnans, corvos abegit. Quod sorores, de monasterio nova bella prospicientes, festinanter advenerunt, piscem incolumem invenerunt, non sine grandi admiratione, famulae Dei Aldegundi reportaverunt. Sed idem agnus defensor piscis, tam diu ferentes prosecutus est, donec in praesentiam virginis abbatissae pis
Abbreviated transcription (Latin):
molum̃ti sͥ futux sꝑarz. dũ tot
milia hõim ad ĩf̾nũ ĩpelłe nõ ces-¬
saret: cui malignꝰ respõdit ĩuidie
nõ modice se dolo cõtorq̃ri cõtͣ fili¬
os ade qͥ cotidie illuc ascẽdebãt: u
ricolas hĩtãtẽ uirũ ĩ scĩtate mag¬
nificũ illustratũ scĩa diuine sc̃p̃¬
t᷑e. signũ crucis ab angło ĩp̃ssũ
gestante ĩ u̾tice uͥgo prudẽs uisi¬
tau̾at: pabło diuini u̾bi ꝑ aliqͦt
dies affluẽtia oris eiꝰ epulata ꝯ
illo circa uicinã mõsterii qͣdã ui¬
ce deambłabat. sed estuãte fuo-¬
re diei cũ pene siti defic̾et: orãte

Expanded text:
molumenti sibi futurum speraret, dum tot millia hominum ad infernum impellere non cessaret? Cui malignus respondit, invidiae non modicae se dolore torqueri contra filios Adae; qui quotidie illuc ascenderent, unricolas habitantem, virum sanctitate magnificum, illustratum scientia divinae Scripturae, signum crucis ab angelo impressum gestantem in vertice, virgo prudens visitaverat. Pabulo divini verbi per aliquot dies affluentis ab ore ejus epulata, cum illo circa vicina monasterii quadam vice deambulabat: sed aestuante fervore d
Abbreviated transcription (Latin):
potui: lydie ꝑticeps fiã corꝑis
⁊ sãgiũs xp̃i. Sacta die ꝓcessit
sac̾dos missãs celebauit. ⁊ ĩter¬
agẽdũ cernit calicẽ ĩ aera sb̃le-¬
uatũ ilico ĩ suo resedisse loco.:
Tũc p̃dicta famula dei uisionẽ
quã uderat. ⁊ sac̾dos de calice ĩ
aere suspẽso ad xp̃i sponsã utrũ¬
q detulere: certitudinẽ hñtes
has uisiones obitũ illiꝰ p̃signa¬
re ¶ Int̾ alia signa uͥtutũ q̃ po-¬
tẽcia saluatoris ꝑ ancillã sͥ di
dilc̃am oꝑabat᷑. homo qͥdã m̃te
captꝰ aut suis exigẽtib culpis.
aut ut fides uͥgĩs manifestaret᷑.
ꝑ ĩsaniã capitis pene usꝙ ad
extrema ꝑductꝰ ẽ. Cũq pentes
de uita ip̃iꝰ desꝑarẽt. adduxũt il¬
lũ ad most̾iũ scimõialiũ ĩtimã

Expanded text:
ticeps fiam corporis et sanguinis Domini. Facta die, processit sacerdos, missam celebravit et interagendum cernit calicem in aera sublevatum, illico in suo resedisse loco. Tunc praedicta famula Dei visionem quam viderat, et sacerdos de calice in aere suspenso, ad Christi sponsam utrumque detulere, certitudinem habentes has visiones obitum illius praesignare. 32. Inter alia signa virtutum, quae potentia Salvatoris per ancillam sibi dilectam operabatur, homo quidam mente captus aut suis exigentibus culpis, aut, ut fides virginis manifestaretur, per insaniam capitis pene usque ad extrema perductus est. Cumque parentes ejus de vita ipsius desperarent, adduxerunt illum ad monasterium sa
Abbreviated transcription (Latin):
sire: turbãq copiosã albatoꝵ añ
⁊ post eũ it habe. seip̃am qͦ uirgo
sc̃a letabat᷑ ĩ eodẽ comitatu siml
ꝓpare. Cũq reqͥsita qͥs eẽt dux ille
tã głose mltitudĩs respõdisset se
dei ẜuare curauit. atq sͥ cõmis-¬
sa talẽta dispẽsãdo fidelit̾ dupli-¬
exẽplo dño acqͥsiuit: ad gaudia
sui dñi tã głosꝰ ascẽdit. Hãc uisi¬
onẽ prudẽtissĩa uͥgo nulli secum
hĩtãciũ eo die reuelãs: beato gis¬
lano mãdauit cũ sorore sua bea¬
ta w̾aldetrude. ut gr̃a uisitatõis
ad se dignaret᷑ uẽire. Qͥb uẽienti¬
b ĩ locũ qͥ dicitur meruius festina-¬
uit obuiã ire. Cũq uisionẽ suã
ĩt̾ alia salutis colloqͥa beato gis-¬
lano mãifestass. ĩtelligẽs uir dei
qͥd illa uisio p̃signaret: alte suspĩ-¬
sione diuine dignatõni: q̃ tͥ dulcis-¬
simi pastoris ⁊ iã factũ ad celesti-
stͣuit. Unde qr iam celestis pat̾e

Expanded text:
sire, turbamque copiosam albatorum ante et post eum iter habere: seipsam quoque virgo sancta laetabatur in eodem comitatu simul properare. Cumque requisita, quis esset dux ille tam gloriosae multitudinis, respondisset se Dei servare curavit, atque sibi commissa talenta dispensando fideliter dupliexemplo Domino acquisivit, ad gaudia sui Domini tam gloriosus ascendit. Hanc visionem prudentissima virgo nulli secum habitantium eo die revelans, beato Gisleno mandavit, ut cum sorore sua beata Waldetrude gratia visionis ad se dignaretur venire. Quibus venientibus in locum, qui dicitur Meruius festinavit obviam ire. Cumque visionem suam inter alia salutis colloquia beato Gisleno manifestasset, intelligens vir Dei, quid illa visio praesignaret, alte suspisione divinae dignationi, quae tibi dulcissimi pastoris et jam factum ad coelestia stravit. Unde quia coeles
Abbreviated transcription (Latin):
Ũs ã hũb̾tꝰ depositionis sui diẽ p̃¬
noscẽs. lineas uestes ad usus
exeqͥarũ suaꝵ ab ip̃a uͥgĩe postu¬
lauit. Propt̾ quas dũ mitteret
deferẽdas: missus alt̾ a uͥgĩe p̃sa¬
ga futiͣ legato bĩ uiri ĩmedioi¬
tin̾e cũ uestib postulatis occͣrit.
torẽ eleg̾at sponsũ freꝙ̃tib ange-¬
lox cõfortata uisionib qͥ sepius
illã młtis modis utpote cõseruã
⁊ cociuẽ recognoscẽtes familia¬
rit̾ alloq̃bãtꝰ᷑ psciens ex reuela¬
tõne sp̃c scĩ dormitois sue diem
cat adhuc ⁊ qͥ flagellat omnẽ
filiũ quẽ recipit: dignaret᷑ an¬
cillã suã ĩ p̃senti sic flagellãdo
carnẽ pͣgare: qͣtinꝰ aĩa post hãc
uitã ĩ reqͥem dñi sui sine macła
ualet ĩtire. Sciebat eĩ neminẽ
ĩ hac uita tã ꝑfc̃m ẽe: qͥ posset
oĩs pc̃ci cõtaminatõne ꝓrsꝰ ca-

Expanded text:
utem Humbertus depositionis suae diem praenoscens, lineas vestes ad usus exsequiarum suarum ab ipsa virgine postulavit: propter quas dum mitteret deferendas, missus alter a virgine praesaga futuri, legato beati viri in medio itinere cum vestibus postulatis occurrit.torem elegerat sponsum, frequentibus anum confortata visionibus, qui saepius illam multis modis, utpote conservam et concivem recognoscentes, familiariter alloquebantur, praesciens ex revelatione Spiritus sancti dormitionis suae diem cat adhuc , et qui flagellat omnem filium quem recipit , dignaretur ancillam suam in praesenti, sic flagellando carnem, purgare, quatenus anima post hanc vitam in requiem Domini sui sine macula valeret introire. Sciebat enim neminem in hac vita tam perfectum esse, qui posset omnis peccati contamination
Abbreviated transcription (Latin):
aldegũdis circa mediũ noctis.
uidit ĩ uisu splẽcorẽ lucis ĩgẽtẽ
ĩtrasse ecc̃am beati petͥ ubi iam
dicta bã g̾trudis tumulata ẽ:
ta ut a pauim̃to usq ad tͣbes u¬
niuisã edẽ qi m̾idianꝰ sol illustͣ¬
ret. Dũ attonita uisione tante
claritatis timore solu̾et᷑. audit
choros psallẽtiũ: ita ut uoces dis-¬
a corꝑe gr̃a uisitatõis młtis cõ-¬
uenientib religiosis atq sorore
eiusdẽ uͥgĩs bã Wal detrude ecce
fulgor ĩgẽs nimia claritate reful¬
gẽs apparuit supͣ domũ ĩ qͣ uͥgo

Expanded text:
dium noctis, vidit in visu splendorem lucis ingentem intrasse ecclesiam B. Petri, ubi jam dicta beata Gertrudis tumulata est, ita ut a pavimento usque ad trabes universam aedem, quasi meridianus sol illustraret. Dum vero attonita visione tantae claritatis, timore solveretur, audit choros psallentium, ita ut voces disca corpore, gratia visitationis multis convenientibus religiosis, atque sorore ejusdem virginis beata Waldetrude, ecce fulgor ingens nimia claritate refulgens apparuit supra domum, in qua Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾sẽtiã illiꝰ sitibũda desiderauit.
carne soluta cũ ip̃a luce de hoc sc̃o
miguit. Sepulta ẽ ã ĩ uilla sue
quondã ditionis uocabło solrã-
ubi suus ut̾q parẽs ac soror post̾¬
ea Waldetrudis sepłti sũt. In quo
młto iacuit tẽꝑe quoad xp̃o donã¬
te corpꝰ eiꝰ trãslatũ i municipium
melbodiũ qd̾ ip̃a a fũdam̃to con¬
strux̾at: ubi nũc eiꝰ memoria fł¬
get. ac m̾itis eiꝰ suffragãtib plu¬
rima poscẽtib bñficia diuina
clem̃cia largiri dignat᷑. ep ylog¬
cce ĩt̾ alia sc̃oꝵ gesta qͥq pie¬

Expanded text:
sentiam ejus sitibunda desideravit, carne soluta, cum ipsa luce de hoc saeculo migravit. Sepulta est autem in villa suae quondam ditionis, vocabulo Solra, ubi suus uterque parens, ac soror postea Waldetrudis, sepulti sunt. In quo multo jacuit tempore, quoad Christo donante corpus ejus translatum est municipium Melbodium, quod ipsa a fundamento construxerat, ubi ejus nunc memoria fulget, ac meritis suffragantibus, plurima poscentibus beneficia divina clementia largiri dignatur. 35. Ecce inter alia sanctorum gesta, qui
Abbreviated transcription (Latin):
taris ip̃i uͥgini colloquẽtẽ. Reqͥ¬
rẽs ã ab hõie uisionis horã recog¬
nouit ip̃ãm fuisse q̃ dñm uid̾at
ĩ uisione. Qrͣto die post hec: sana¬
tus ẽ puer ut supͣ dictum ẽ ¶Sa-
cerdos quidã boni testimonii si-
iuidisse globũ igneũ descẽdisse de
egrotabat. Post ymnos ã noctͣ¬
nos una de matiorib ancillis
dei modicũ soporis degustãs. ui¬
det beatã aldegõdẽ ante altare ĩ
loco sac̾dotis astãtẽ. corpꝰ dñi ĩ ca

Expanded text:
taris ipsi virgini colloquentem. Requtaris ipsi virgini colloquentem. Requirens autem ab homine visionis horam, recognovit ipsam fuisse qua viderat in visione. Quarto die post haec sanatus est puer, ut supra dictum est. 31. Sacerdos quidam boni testimonii, sinvidisse globum igneum descendisse de aegrotabat. Post hymnos autem nocturnos, una de maturioribus ancillis Dei, modicum soporis degustans, videt beatam Aldegundem, ante altare in loco sacerdotis adstantem, corpus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nulꝰ cuiꝰ iã a suis uita desꝑabat᷑.
quẽ ip̃a ꝓtinꝰ añ corni alcaris
ꝑici uissit. Qd̾ ut fc̃m ẽ: cõfestĩ
redditꝰ ẽ sanitati. Cũq renũcia-¬
ret᷑ u̾gini de subita sanitate ĩfã-¬
tis: recordata ẽ uisionis sue. ⁊ a-¬
nimadu̾tit hoc ideo cõtigisse: ꝙ
illũ tetig̾it locũ quo uiderat añ
paucos dies tnͣsisse dñm. Qͥd nͥ
deo gr̃as ag̾et:. Uiderat eĩ nõ ml¬
to ante qͣi starz ĩ platea: ac ue-¬
lut igneus globz de celo sr̃ se ue¬
niret. Qͣrto u̾o die post hec medi¬
a nocte dñica cũ ad uigilias in-¬
gredet᷑ eccͣm. una de sororib eg̾̃s¬
sa ceruit plateã ĩ qͣ uisio priꝰ ap-¬
paru̾at nimia luce splẽdẽtẽ: cũ
eadẽ hora tẽnebre totã occuparẽt
t̾rã. Mane fc̃o colloc̃tib ĩde soro¬
ta causã tãti splẽdoris: nulli tñ
eaꝵ tũc manifestauit. Nõ post
mltũ accessit ⁊ aliꝰ testis harũ
cũ excitu angłoꝵ ante cornu al¬

Expanded text:
ita desperabatur. Quem ipsa protinus ante cornu altaris projici jussit. Quod ut factum est, confestim redditus est sanitati. Cumque renuntiaretur virgini de subita sanitate infantis, recordata est visionis suae, et animadvertit hoc ideo contigisse, quod illum contigerit locum, quo viderat ante paucos dies transisse Dominum. Quid, nisi Deo gratias ageret? Viderat enim non multo ante, quasi staret in platea, ac velut igneus globus de coelo super se veniret. Quarto vero die post haec, media nocte Dominica, cum ad vigilias ingrederetur ecclesiam, una de sororibus egressa cernit plateam, in qua visio prius apparuerat, nimia luce splendentem, cum eadem hora tenebrae totam occuparent terram. Mane facto, colloquentibus inde sorogo causam tanti splendoris, nulli tamen earum tunc manifestavit. Non post multum accessit et alius testis harum cum exercitu angelorum, ante cornu al
Abbreviated transcription (Latin):
cõgaudẽs suꝑne dignatõni sa-¬
piẽt gr̃as agebat.¶ Cũ ã adẽe
tẽpꝰ resolutionis eiꝰ angelꝰ p̃mo¬
nuiss: p̃dc̃oq die nulla molesti¬
a corꝑis eã fatigarz: apparẽtes
rursꝰ angło cepit q̃ri cũ eo cur
differret᷑ a regno s parato. Cui
ille. Scias ĩqͥt scõs angelos hoc t̾¬
a dño ĩpetsse: ut ad ꝑfectõnẽ uir¬
tutũ adhuc haheas spaciũ tẽꝑał
uite. S cũ aliqñ t̾ciana febre
laborarz: ebdomada tͣnsacta cir-¬
ca mediã noctẽ immittẽte dya-¬
bolo. tãtꝰ illã sitis ardor ĩuasit:
ut nͥ mox bib̾et uide̾t᷑ exanima¬
ri. Cũq uirilit̾ reluctãs a potu
uellet abstine. uimq febͥs ñ hostis
tẽptatõnẽ ẽẽ reputar: cõfugit ad
oronẽ. Et ecce añ lucẽ uidit an

Expanded text:
ignationi sapienter gratias agebat. 29. Cum autem adesse tempus resolutionis ejus angelus praemonuisset, praedictoque die nulla molestia corporis eam fatigaret, apparente sibi rursus angelo, coepit queri cum eo, cur differretur a regno sibi parato. Cui ille: Scias, inquit, sanctos angelos hoc tino impetrasse, ut ad perfectionem virtutum adhuc habeas spatium temporalis vitae. Sed cum aliquando tertiana febre laboraret, hebdomada transacta, circa mediam noctem immittente diabolo tantus illam sitis ardor invasit, ut, nisi mox biberet, videretur exanimari. Cumque viriliter reluctans, a potu vellet abstinere, vimque febris, non hostis tentationem reputaret, confugit ad orationem. Et ecce ante lucem videt an
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. dispsa c̾e fragim̃a collegit
ignẽ accendit: uas eneũ id ẽ pel¬
uim cere plenũ suꝑĩponit. Sed
cũ dñante flãma strues ligno-¬
rũ iã cõbusta decid̾et atq sarta¬
go fuẽs ignis ardire cirtũtincta
ĩ ꝑtẽ alterã declinaret. ac magis
ĩde focus exestuaret: timẽs uͥgun¬
cula ne qͥd dãpni cõtĩget. arma¬
ta fide manib nudis exertisq
brachiis de medio flãmaꝵ lute-¬
rẽ bulliẽtẽ festina sustulit: ni-¬
chilq penitꝰ ĩ cute sue carnis ꝑ¬
pessa lesionis ĩ pauimẽtũ depo-¬
suit. Tãtũ apd̃ deũ ⁊ m̾itũ iubẽ

Expanded text:
ruit, dispersa cerae fragmenta collegit, ruit, dispersa cerae fragmenta collegit, ignem accendit, vas aeneum, id est pelvim, cera plenum superimponit. Sed cum dominante flamma strues lignorum jam combusta deciderat, atque sartago fervens, ignis ardore circumcincta, in partem alteram declinaret, ac magis inde focus exaestuaret, timens virguncula, ne quid damni contingeret, armata fide, manibus nudis extentisque brachiis de medio flammarum luterem bullientem festina sustulit, nihilque penitus in cute suae carnis perpessa laesionis, in pavimentum deposuit. Tantum apud Deum et m
Abbreviated transcription (Latin):
Erat eĩ famła dñi xp̃i fideliter
suo spõso deẜuiẽs ĩ hũilitate. ĩ o¬
bedĩa. ĩ paciẽcia: corpꝰ ieiuniis at¬
tenuãs ꝑnoctãs ĩ uigiliis ⁊ ora¬
tionib. lõganimis ĩ spe: mãsu¬
eta domesticis suis. modesta col-¬
loquẽdo seu res ecc̃e cõẜuãdo be-¬
nigna distͥbuẽdo. ¶ Duas ã nep¬
tes filias sororis sue cũ magna
ebat᷑: ⁊ ut dñm xp̃m sͥ spõsũ eli¬
g̾ent. ab ip̃is ĩfãcie rudim̃tis di¬
ligẽt̾ edocebat. Harũ una madel¬
b̾ta alt uocabat᷑ aldetrudis. Que
uidelicz aldetrudis puella bone
ĩ doł̃ materte̾ sue mores ⁊ uitã
satagebat imitari: secusq pedes¬
illiꝰ ĩdesinẽt̾ accũbẽs. dect̾na uite
sitiebat ĩformari. Que cũ młtis
floreret uͥtutib. hũilitati p̃cipue
⁊ obedĩe dedita erat. Huic aliqñ
bã uͥgo aldegũdis p̃ceꝑat ut frag¬
m̃ta cere coa t̾uaret ĩ unũ sol¬
licita ne uł minima rerũ mo¬
nastii deꝑirẽt. Illa dicto ciciꝰ pa¬

Expanded text:
im famula Dei fideliter Sponso suo deserviens in humilitate, in obedientia, in patientia, corpus jejuniis attenuans, pernoctans in vigiliis et orationibus, longanimis in spe, domesticis suis mansueta, modesta colloquendo, seu res ecclesiae conservando, benigna distribuendo. 16. Duas autem neptes, filias sororis suae, cum magna sum eligerent, ab ipsis infantiae rudimentis diligenter edocebat. Harum una Madelberta, altera vocabatur Aldetrudis. Quae videlicet Aldetrudis, puella bonae indolis, materterae suae mores et vitam satagebat imitari, secusque pedes indesinenter accumbens, doctrina vitae sitiebat informari. Quae cum multis floreret virtutibus, humilitati praecipue et obedientiae dedita erat. Huic aliquando beata virgo Aldegundis praeceperat, ut fragmenta cerae coacervaret in unum, sollicita ne vel minima rerum monasterii deperirent. Illa dicto citius pa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ igni cõietit ĩ focũ: ⁊ aquã fuẽ¬
tẽ suꝑ ip̃am effudit. At illa dũ
cadet scẽ tͥnitatis nom̃ ĩuocauͭ.
ancille dei festinãtes accͣrũt. de
medio flãmaꝵ abstrahũt. ⁊ qͣm
timebãt ignis ardore mẽbratĩ

Expanded text:
tem igni, conjecit in focum, et aquam ferventem super ipsam effudit. At illa, cum caderet, sanctae Trinitatis nomen invocavit. Ancillae Dei festinantes accurrerunt, de medio flammarum eam abstrahunt, et quam timebant ignis ardore membratim
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ ad alios usus. illa nesciẽte q̃
uas ĩpleu̾at. Cũq fusura esset
u̾rceũ: tremebũda recͤrere uolẽs
ad fontẽ subito sensit urceũ aqͣ
repletũ Hoc signo cũctis ĩ cenobio
maifestato. mitũ uͥgĩs admirãt᷑.
laudes ab oĩb dño ih̃u referũt᷑.¬

Expanded text:
urceus ad alios usus, illa nesciente quae vas impleverat. Cumque fusura esset urceum, tremebunda recurrere volens ad fontem, subito sensit urceum aqua repletum. Hoc signo cunctis in coenobio manifestato, meritum virginis admirantur; laudes ab omnibus Domino Jesu referunt
Abbreviated transcription (Latin):
periũt ¶Int̾ alia diuine cõsola-¬
tõis bñficia q̃ gr̃a dñi saluato¬
ris huic uͥgim cõfe̾bat. illd̾ non
mediocritꝰ admirãdũ ẽ. ꝙ eam
angelica uisitatione sepe fami-¬
liarit̾ cõfortãs aliqͣ mesticia di-¬
ex paruis facile cõiect᷑ari potest¬
Audierat eĩ aliqñ de se ꝓlatũ de-¬
uatãtib: qͥb ẽ pessima cõsuetudo
sẽꝑ derogare meliorib. Cũq uir-¬
gĩs animꝰ ut ẽ hũne fragilitatis
aliquãtulũ ĩde cruciaret᷑ adest
angelus solito cõsolãs eã u̾bis
go recreata ẜmonib obloꝙ̃tium
uanitates nõ curauit ulterius
plenꝰ dieꝵ tãꝙͣ frum̃tũ maturũ
ĩ horreũ celeste cõdẽdũ palea car¬
nis deposita migͣret: ĩ ip̃a hora b̾̃a
aldegũdis uigiliis ⁊ ymnis ĩ ecc̃a
cenobii melbodiẽsis corã altari

Expanded text:
 Inter alia divinae consolationis beneficia quae gratia Domini salvatoris huic virgini conferebat, illud non mediocriter admirandum est, quod eam angelica visitatione saepe familiariter confortans, aliqua moestitia affex parvis facile conjectde se prolatum detvacantibus, quibus est pessima consuetudo semper derogare melioribus. Cumque virginis animus, ut est humanae fragilitatis, aliquantulum inde cruciaretur, adest angelus solito consolans eam, verbigo recreata sermonibus, obloquentium vanitates non curavit ulterius. plenus dierum, tanquam frumentum maturum in horreum coeleste condendum, palea carnis deposita migraret; in ipsa vero hora, beatae Aldegundis vigiliis et hymnis in ecclesia coenobii Melbodiensis, coram altari
Abbreviated transcription (Latin):
cõtẽptu tẽporaliũ ⁊ cłmĩe ꝑfectõ¬
nis qd̾ priꝰ iã cõplere ceꝑat ĩ ꝑte
mͦ de lib̾at oĩb q̃ possidebat ex to¬
to remĩciare: nichil ĩ t̾ra possi¬
dẽs. ĩ celo cupiẽs ch̾aurizare. fect
gͦ describi sui sũmã thesauri et
tociꝰ pecunie qͣm hẽbat ĩ auros
argẽto gẽmisq ⁊ ornam̃tis re¬
galib que sͥ collata fuãt a re-¬

Expanded text:
emptu temporalium, et culmine perfectionis, quod prius jam complere coeperat in parte, modo deliberat omnibus quae possidebat ex toto renuntiare, nihil in terra possidens, in coelo cupiens thesaurizare. Fecit ergo describi sui summam thesauri, et totius pecuniae quam habebat in auro et argento, gemmisque et ornamentis regalibus, quae sibi collata fuerant a re
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ pͥncipis apłoꝵ ad horã orõnis
sextã pulsauũt ostiũ aberat
ianitor tẽpli. s nõ ãberat ianitor¬
celi: qͥ statĩ famłab suis fores
ecc̃e clausas reẜauit. ne gr̃a frau-¬
darẽt᷑ orõis: ⁊ animꝰ eaꝵ uelut
arcus ĩ ẜuiciũ diuinũ extẽtꝰ re¬
laxaret᷑ ab ĩtẽtõne suꝑne cõtem-¬
platõis. Tũc ĩtnͣtes domũ orõis
solito deuotiꝰ ⁊ maiori cõpũctõe
debitũ ꝑsoluẽtes officiũ cũ alacͥ¬
tate m̃tis ad sua reu̾se st̃. ¶ Sed
ut pax suꝑiora memoremꝰ post¬
ꝙͣ uirgo sapiẽs aldegũdis a scl̃a¬
rib pompis alienata scĩmõiali-¬
b uestim̃tis ẽ ĩduta: rursus an¬
gelicis ãmonitõib roborata. ui¬
sione mirabili qua dñm ih̃m tã¬
ꝙͣ solẽ splẽdẽtẽ circũstãtib ange-

Expanded text:
onis sextam. Pulsaverunt ostium. Aberat janitor templi, sed non aberat coeli janitor: qui statim famulabus suis fores ecclesiae clausas reseravit, ne gratia fraudarentur orationis; et animus earum, velut arcus in servitium divinum extentus, relaxaretur ab intentione supernae contemplationis. Tunc intrantes « domum orationis » solito devotius et majori compunctione debitum persolventes officium, cum alacritate mentis ad sua reversae sunt. 20. Sed ut parum superiora memoremus, postquam virgo sapiens Aldegundis a saecularibus pompis alienata, sanctimonialibus vestimentis est induta, rursus angelicis admonitionibus roborata, visione mirabili, qua Dominum Jesum tamquam solem splendentem circumsta
Abbreviated transcription (Latin):
erat pauꝑib miẜicordit᷑ erega-¬
deerat: uolũtas tñ largiẽdis
nũꝙͣ̃ decrescebat. Matꝰ ã eiꝰ b̾ti-¬
lia nõ modicũ pecunie thesauꝵ
cõgregau̾at: qͥ lic filiã nõ late¬
ret occłtãte matre locũ. nichil
tñ ĩde tulit añ mortẽ illiꝰ. Fc̃a
u̾o suꝑstes ꝑentũ. ilico pauꝑib

Expanded text:
peribus misericorditer erogadeerat, voluntas tamen largiendi sibi nunquam decrescebat. Mater autem ejus Bertilia, non modicum pecuniae thesaurum congregaverat: qui licet filiam non lateret, occultante matre locum, nihil tamen inde tulit ante mortem illius. Facta vero superstes parentum, illico pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
religioso nõie sobino de mõsterio
nuualẽsi cõmisit. Qͣs ⁊ si qͥdam
minꝰ digne pẽsãdes q̃ legũt uel
audiũt suꝑfluas aut nõ credẽ¬
das ẽẽ putãt: nulli tñ sapienti
mirũ aut ĩcredibile uidet᷑ si pu-¬
ella deo toto deẜuiẽs affectu. fre-¬
uigilãs seu dormiẽs pascebatꝰ cũ
ecõtͣ q̃libet aĩa spurticiis luxͣie
negligẽt᷑ dedita demoniacis nõ¬

Expanded text:
obino, de monasterio Nivialensi, commisit. Quas etsi quidam, minus digne pensantes quae legunt vel audiunt, superfluas aut non credendas esse putant, nulli tamen sapienti mirum aut incredibile videtur, si puella Dei toto deserviens affectu, freqvigilans, seu dormiens, pascebatur: cum econtra quaelibet anima spurcitiis luxuriae negligenter dedita, daemonicis non
Abbreviated transcription (Latin):
miracłi: udẽtib cũctis qͥ aderãt
uelũ ĩ altũ a t̾ra leuatũ beatis-¬
sime u̾gĩs ĩposuit capiti. Quo
patrato colũba celitus missa
ab ocł̃is uidẽciũ cõtinuo dispa¬
ruit: uirgo u̾o sacra nõ suis
tũ ascribẽs mitis: deo cuiꝰ se tãtis
ĩm̾itã p̃dicabat bñficiis. gr̃arũ

Expanded text:
miraculi, videntibus cunctis qui aderant, miraculi, videntibus cunctis qui aderant, velum in altum a terra levatum, beatissimae virginis imposuit capiti. Quo patrato, columba coelitus missa, ab oculis videntium continuo disparuit. Virgo vero sacra non suis tum ascribens meritis, Deo, cujus se tantis immeritam praedicabat beneficiis, gr
Abbreviated transcription (Latin):
gia eoꝵ sese ꝓstrauit desideriũ sui
cordis aꝑuit: cõtͣrias tẽptatio-¬
nũ passiones sͥ ꝑ ĩsidias dyabo¬
licas irruẽtes ĩdicauit. Tunc
bs̃ amãdꝰ iã pene toti notꝰ orbi
messe dei strenuus oꝑator mltas
ꝑ circuitũ nationes ad fidẽ ꝑduxe-¬
rat tacholicã mlta cenobia uiux¬
ancillarũq dei cõstrur̾at: aꝑiẽs
os suũ doct̾ne celestis ymbre fa-¬
cũdũ. ita puelle fatigatũ robo-¬
rauit animũ ut nõ solũ ip̃m
respu̾et mũdũ: uerũ ⁊̃ parata
fieret ꝓ saluatore xp̃o si foret or-¬
casio subire mͣrtyriũ. Qͥd plura:
sacdotali ab ip̃is digne cõsecta:
ubi aliq̃ iustoꝵ ĩ eiꝰ nõie fit cõ¬
gregatio placuit ostẽde̾. Sp̃c¬
nãq sc̃s ĩ colũbe specie scĩs põti¬
ficib ĩ u̾gĩs cõsecratione ymuos
debitos cauẽtib apparuit: pau-¬
latĩq se submittẽs uelũ qd̃ cõ¬
secrabat᷑ eleuatũ pedib ⁊ ore
sustulit. Ne ã aliqua fieret
ambiguitas tãti suꝑ ostẽsione

Expanded text:
a eorum sese prostravit, desiderium sui cordis aperuit, contrarias tentationum passiones sibi per insidias diabolicas irruentes indicavit. Tunc B. Amandus, jam pene toti notus orbi fama messe Dei strenuus operator, multas per circuitum nationes ad fidem perduxerat catholicam, multa coenobia viroancillarumque Dei construxerat, aperiens os suum doctcundum, ita puellae fatigatum roboravit animum, ut non solum ipsum respueret mundum, verum etiam parata fieret pro salvatore Christo, si foret occasio, subire martyrium. Quid plura? sacerdotali ab ipsis digne consecrataubi aliqua justorum in ejus nomine fit congregatio, placuit ostendere. Spnamque sanctus in columbae specie sanctis pontificibus in virginis consecratione hymnos debitos canentibus apparuit, paulatimque se submittens, velum quod consecrabatur elevatum pedibus et ore sustulit. Ne autem aliqua fieret ambiguitas tanti super ostentione
Abbreviated transcription (Latin):
distͥbũat: ⁊ hec oĩa uͥgo prudẽ¬
tissima domꝰ dei decorẽ ⁊ ext̾ĩo¬
ris diligẽs. ad decus ecc̃aꝵ deuo-¬
ta m̃te donauit. Predia u̾o pos¬
sessionesq ĩfinitas ad usus ubi
regi xp̃o famulãtiũ publica dona-¬
tione cc̃cessit: cet̾a uniu̾sa ĩ sũp-¬
tꝰ pauꝑũ delegauit: nichil sͥ p̃ter
uile reẜuãs ĩdum̃tũ sc̃e religio¬

Expanded text:
distribuerat; et haec omnia virgo prudentissima, domus Dei decorem etiam exterioris diligens, ad decus ecclesiarum, devota mente donavit. Praedia vero possessionesque infinitas, ad usus inibi regi Christo famulantium publica donatione concessit: caetera universa in sumptus pauperum delegavit, nihil sibi praeter vile reservans indumentu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃r ubẽs ut si qͥd de pecunia sr̃¬
dñe sue p̃ceptũ. emit copiam
uestiũ. qd̾ remãsit pecune re-¬
fert: argẽti quãtitas ĩtegͣ re-¬
ꝑit᷑ ac si nichil expẽsũ fuisset.
Stupefacte sỹ ĩmesa largita¬
te creatoris. qͥs explicare ualet
qͣntas deo gr̃as egerũt.¶Qua¬
uote sorores de dilcõne sponsi
celestis. ⁊ cõu̾sacõne regłari ⁊
salute soroꝵ a sũmo pastore
s creditaꝵ sollicite ꝑuigiles
meditarẽt᷑. cãdela corã posita
subito cadẽs extĩguit᷑. Cũq p̾¬
stolarẽt᷑ ut ab aliqͦ sr̃uẽiente
reaccẽde̾t᷑ ⁊ aliqͣ fieret mora:
u̾go lucis amatͥr porrexit ma¬
nũ luc̾nã accepit: ĩ cuiꝰ manu
cõtinuo luc̾na diuinitꝰ lumẽ
recepit. Q miracło dñs iħx qͥ ẽ

Expanded text:
ubens ut, si quid de pecunia supdominae suae praeceptum; emit copiam vestium; quod remansit pecuniae refert: argenti quantitas reperitur ac si nihil expensum fuisset. Stupefactae super immensa largitate Creatoris, quis explicare valet quantas Deo gratias egerint? 18. Quavotae sorores, de dilectione sponsi coelestis, et conversatione regulari, et salute sororum a summo Pastore sibi creditarum, sollicite pervigiles meditarentur, candela coram posita subito cadens exstinguitur. Cumque praestolarentur ut ab aliquo superveniente reaccenderetur, et aliqua fieret mora, virgo lucis amatrix porrexit manum, lucernam accepit; in cujus manu continuo lucerna divinitus lumen recepit. Quo miraculo D
Abbreviated transcription (Latin):
rat iuxta ecc̃am sibi dar licẽciã
hĩtãdi: dicẽs nõ sͥ cõgruũ ĩt̾ uiros
ac mulieres sclares cõulsari. Me
ose sorqr sua waldetrudis ĩ mõste¬
rio se hab̾et: qͣlit ancillas xp̃i de
limia cotidie de regno celoꝵ admo¬
nẽs edoc̾et. Dũ talia matͥ uͥgo re-¬
fret ⁊ ea matͥ gͣta satis estimar
illa nõ mͦ sibi nõ placita. sed etiã
młtũ oñosa demõstnͣs: irata cõ-¬
minata ẽ ei plagas si de talib
ult᷑ sͥ fac̾e̾ ẜmonẽ aud̾et. Uirgo
sapiẽs nõ solũ illiꝰ minas patiẽt
prudẽt᷑ siluit. Mat̾ ã optima
linteamina ꝓferẽs filie tradidit:
⁊ ut ĩde spõsalia sͥ uestim̃ta p̾pã¬
ret ĩꝑauit: disponẽs eã ĩ ꝓximo
nobili cuidã iuueni lege̾ nupti¬
aꝵ copłari. Uirgo lintea suscipͣ
domũculã secꝰ oratoriũ qͣm a
m̃re ĩpetrau̾at ĩgredit᷑: uestes
ad usus baptizatoꝵ ĩ nõie sc̃e t̾¬
nitatis pia fraude cõponit. Corpꝰ¬
q suũ uehem̃tꝰ affligẽs die noctu¬

Expanded text:
xta ecclesiam, sibi daret licentiam habitandi, dicens non sibi congruum inter viros et mulieres saeculares conversari. Memose soror sua Waldetrudis in monasterio se haberet, qualiter ancillas Christi de limia nens edoceret. Dum talia matri virgo referret, et ea matri grata satis aestimaret, illa non modo sibi non placita, sed etiam multum onerosa demonstrans, irata comminata est ei plagas, si de talibus ultra sibi facere sermonem auderet. Virgo sapiens non solum illius minas patienter prudenter siluit. Mater autem, optima linteamina proferens, filiae tradidit, et ut inde sponsalia sibi vestimenta praepararet, imperavit, disponens eam in proximo nobili cuidam juveni lege nuptiarum copulari. Virgo linteamina suscipit, domunculam secus oratorium, quam a matre impetraverat, ingreditur; vestes ad usus baptizatorum in nomine sanctae Trinitatis pia fraude componit, corpusque suum vehementer affligens; die noctu
Abbreviated transcription (Latin):
possessio: cuiꝰ rei testam̃to fit corã
oĩb cõfirmatõ. Gaudet filia ma¬
trẽ sua dño tradidisse. Letat᷑ m̃r
filiã ĩ maritali copula nõ sͥ pa-¬
ruisse: sic utrĩq letat᷑. m̃r de filia
ĩ p̃dicta uilla curtissolra atq ĩ-
ecc̃a sc̃e dei gẽit̾cis a dei sac̾dotib.
⁊ aliis eccͣstice dignitatis ordini¬
b iuxta uirũ suũ sepłta: audi¬
ens eũdo iuuenis cui p̃fata x̃r
filiã suã ĩ cõiugiũ dari disposu̾at
obitũ eiꝰ nichilominꝰ ĩstat ut uir-¬
ginẽ uxorẽ accipiat: ĩꝑat q fide¬
lib suis apparatũ p̃pare nupti-¬
aꝵ. Qd̾ cũ audiss uirgo ualde
timuit. fugiẽsq noctu ĩ locũ ne¬
morosũ qͥ uecat᷑ melbodiꝰ aliqͦt
dieb ibi latuit. S cũ audisset
lẽ autb̃tũ ep̃õs ĩ moͣst̾iũ altimõ-¬
tis cũ mͣgna cordis hũilitate nu-

Expanded text:
possessio. Cujus rei testamento fit coram possessio. Cujus rei testamento fit coram omnibus confirmatio. Gaudet filia matrem sua Domino tradidisse; laetatur mater, filiam in maritali copula non sibi paruisse. Sic utrinque laetatur mater de filia, in praedicta villa Curtissolra, et in ecclesia sanctae Dei Genitricis, a Dei sacerdotibus, et aliis ecclesiasticae dignitatis ordinibus, juxta virum suum sepulta; audiens Eudo juvenis, cui praefata mater filiam suam in conjugem dari disposuerat, obitum ejus, nihilominus instat ut virginem uxorem accipiat, imperatque fidelibus suis apparatum praeparare nuptiarum. Quod cum audisset virgo valde timuit; fugiensque noctu in locum nemorosum, qui vocatur Melbodius, aliquot diebus ibi latuit. Sed cum audisset lem Autbertum episcopos in monasterium Altimontis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o filiã ac si mortuã lugẽs. tãto
dolore afficiebat᷑: ut usq ad diui¬
sionẽ corꝑis ⁊ aĩe ꝑiclitaret᷑ Ui¬
dẽs ã suꝑne bonitatis clem̃tia be-¬
nignã matrẽ absẽçiã filie ultra
modũ gͣuit᷑ freͥ ip̃iꝰ ĩmisit pͣtori
desideriũ uidẽdi filiã: cuiꝰ nõ leui¬
gaudio: nõ ẽ nr̃e possibilitatis e¬
uolu̾e. Suscipiẽs ita matrẽ filia
post salutatõnes ⁊ oscula cũ di-¬
lectõne caritatis exhibita: mo¬
net hortat᷑q piã matrẽ ut pe-¬
nitꝰ sꝑnat trestria. appetat cele-¬
stia: amicosq sͥ faciat ex ĩiqͥta¬
tis mãmona: a qͥb ĩ et̾na reci-¬
di. dñmq sequẽdo. Nã ꝑitͣa seqͥ.
nõ ẽ uelut arbitror eqͣ. Uidẽs gͥ
felix mat̾ meliorẽ sͥ uiã elegisse
filiã: q̃ iure heditario ip̃i debita
ꝓposu̾at ad u̾gĩtatis corruptelã
cõfre. ad ĩcorruptõis głam ꝓpat
cõced̾e̾: a xp̃o cẽtuplũ receptura.
Igit᷑ utusq sexꝰ familie a pia ma-

Expanded text:
 filiam ac si mortuam lugens, tanto dolore afficiebatur, ut usque ad divisionem corporis et animae periclitaretur. Videns autem supernae bonitatis clementia benignam matrem absentiam filiae ultra modum graviter ferre, ipsius immisit pectori desiderium gaudio, non est nostrae possibilitatis evolvere. Suscipiens itaque matrem filia, post salutationes et oscula cum dilectione charitatis exhibita, monet, hortaturque piam matrem ut penitus spernat terrestria, appetat coelestia, amicosque se faciat ex iniquitatis mammona, a quibus in aeterna recidi, Dominumque sequendo: Nam peritura sequi non est, velut arbitror, aequi. Videns igitur felix mater meliorem sibi viam elegisse filiam, quae jure haereditario ipsi debita proposuerat ad virginitatis corruptelam conferre, ad incorruptionis gloriam properat concedere, a Christo centuplum receptura, Igitur utriusque sexus familiae a pia matr
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. nullũ uite detm̃tũ ꝑtulisse.
ꝑfecte q fidei nilla ĩpossibilia ẽẽ.
crucis dñice signo corpꝰ suũ undi¬
q muniuit: sicqz pie de dño p̃sũ¬
mẽs undas flumĩs ut it̾ solidũ
cõscẽdit. Gradit᷑ sr̃ aqͥs dext̾am
leuãq angelicis spiritib sustẽ-¬
tãtib. extremis uestiũ fimbriis¬

Expanded text:
ersum nullum vitae detrimentum pertulisse ; perfectaeque fidei nulla impossibilia esse; crucis Dominicae signo corpus suum undique munivit, sicque pie de Domino praesumens, undas fluminis ut iter solidum conscendit. Graditur super aquas, dextram laevamque angelicis spiritibus sustentantib
Abbreviated transcription (Latin):
misit lr̾as mr̃i postulãs cũ obsetͣ¬
tione sororẽ s̾ destinari secũ aliqͣn¬
du illã dicẽs uelle demorari: nõ
parũ cõsolatois ex illiꝰ p̃sẽçia uide
mul hĩtãdi. Qͥs digne potest effã-¬
ri qͣntũ edificatõis ex mutua cõ¬
locutione acqͥsierĩt: qͣntũ exẽplũ
oꝑatõis bone cet̾is sororib ex sua
cõu̾satone p̃buerĩt: Cernes illas
ex eũngłio sorores marthã ⁊ ma¬
riã dño saluatori certatĩ mĩstrã¬
tes: s nõ facile disc̾ñes q̃ magis h¬
ẜuiret ¶Nõ mltũ elapsũ exat tẽ¬
poris. ⁊ ecce m̃r illaꝵ feminea sꝰ¬
cepta sollicitudĩe ne filie sue uir-¬
gĩs animũ soror eiꝰ alienaret a
scło. sacrũq uelam̃ illa suscipere
suadet᷑ mittit ad mõst̾iũ: reuocat
ad se siliã uͥginẽ. Bã Walde tru-¬
dis ĩuita qͥdẽ remittit sororẽ ne-
matrẽ offendat: sed obuixe depre-¬
cãdo exortat᷑ eã ut a scl̃o faciat
se ꝓrsus alienã ĩmortali se p̃parit

Expanded text:
misit litteras matri, postulans cum obsecratione sororem sibi destinari, secum aliquandiu illam dicens velle demorari: non parum consolationis ex illius praesentia vidermul habitandi. Quis digne posset effari quantum aedificationis ex mutua collocutione acquisierint, quantumque exemplum operationis bonae caeteris sororibus ex sua conversatione praebuerint? Cerneres illas ex Evangelio sorores, Martham et Mariam, Domino Salvatori certatim ministrantes, sed non facile discerneres quae magis hserviret . 9. Non multum elapsum est temporis, et ecce mater illarum, feminea suspecta sollicitudine, ne filiae suae virginis animum soror ejus alienaret a saeculo, sacrumque velamen illam suscipere persuaderet, mittit ad monasterium, revocat ad se filiam virginem. B. Waldetrudis invita quidem remittit sororem, ne matrem offendat, sed obnixe deprecando exhortatur eam ut a saeculo faciat se prorsus alienam, immortali se praeparet
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. In supͣdicto uͦ loco melbodio
cõsilio bĩ p̃sulis amãdi ⁊ auxilio
dagob̾ti regis cũ duab sororis
sue bẽ w̾aldetrudis filiab semet¬
ip̃am ꝯtradidit: atq młtis aliis
ibi secũ ĩ sc̃e religionis hĩtu cõgre¬
gatis i sca cõu̾satione ꝑmãsit:
cũctisq se uidẽtib exẽplũ bono

Expanded text:
tuit. In supradicto vero loco Melbodio, consilio beati praesulis Amandi, et auxilio Dagoberti regis, cum duabus sororis suae beatae Waldetrudis filiabus semetipsam contradidit, atque multis aliis ibi secum in sanctae religionis habitu congregatis, in sancta conversatione permansit, cunctisque se videntibus exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ erat cepit sagacissime locũ ex¬
cole uepͥb ⁊ arbustis radĩcitus
extirpatis. hĩtacła cõstru̾e. ẜuos
⁊ ancillas dei ibidẽ cõgregare:
Deniq post hec edificauit ibi eccm
ĩ honore ⁊ memoria sc̃e dei gẽit̾cis
marie. ĩ qͣ laudes diuinas ⁊ ora

Expanded text:
ertus erat, coepit sagacissime locum excolere, vepribus et arbustis radicitus exstirpatis, habitacula construere, servos et ancillas Dei ibidem congregare. Denique post haec aedificavit ibi ecclesiam in honore et memoria sanctae Dei genitricis Mariae, in qua laudes divinas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pedit᷑ ¶ Intẽa beatissima uͥgo cu-¬
ius iã ĩheserat mẽti celestium
spes. oĩsq rerũ cũ mũdo ruiturarũ
abiectõ:. nõ ĩmemor qr bonis mo¬
rib aliqñ corruptelã cõfert ma-¬
loꝵ collocutio. matͥs ad horã se
subtrałe furtĩ delib̾auit collegi-
felix ml̾tũq laudãda mr̃is filiẽ q

Expanded text:
 Interea beatissima virgo, cujus jam inhaeserat menti coelestium spes, omnisque rerum cum mundo ruiturarum abjectio, non immemor quia bonis moribus aliquando corruptelam confert malorum collocutio, matris ad horam se subtrahere furtim deliberavit collegio;felix multumque laudanda matris filiaeque
Abbreviated transcription (Latin):
sũt celũ ⁊ t̾ra ⁊ mare. cuiꝰ fũdĩnũ¬
ꝙͣ deficiẽt: cuiꝰ diuicie sẽꝑ crescũt
⁊ nũꝙͣ minuũt᷑. Si potes mater.
talẽ mnͥ accipe spõsũ: nõ hõiem p̾ca¬
torẽ petulãtẽ ac cito moriturum
hor audies mat̾. lic nõ poss m̃tẽ
ligĩs a sua cõstãcia dimou̾e. fenu¬
nea tñ ĩportunitate sepe repetebat
admonẽs filiã de nuptiaꝵ cõdici¬
one. Sed qͥd: Incassũ u̾ba fũdebat:
nõ ceesurã frustra płsabat. Do¬
minũ xp̃m speciosũ forma p̃ fili¬
is hõim hũc adamau̾at: hũc esu¬
riẽs siciebat: hũc siciẽs esuriebat.
Mificordẽ ĩ pauꝑes animũ gebat:
diuinis lc̃oib m̃tẽ assidue pasce-¬
bat. In respõdẽdo cautissima. mitis
uelut eqͣl In parcitate cibi ⁊ potͦ
ĩtãtũ abstinẽtie dedita: ut sͥ mul-¬
la sodaliũ eqͥpare ualet ¶ Sed dũ
animꝰ ten̾e ugĩs assidue mat̾nis
fatigaret᷑ bladim̃tis. ut de susci-¬
piẽdo sponso uolũtati parẽtũ sa-¬

Expanded text:
sunt coelum, et terra, et mare cujus fundi nunquam deficient, cujus divitiae semper crescunt et nunquam minuuntur. Si potes, mater, talem mihi accipe sponsum, non hominem peccatorem, petulantem, ac cito moriturum. Hoc audiens mater, licet non posset mentem virginis a sua constantia dimovere, feminea tamen importunitate, saepe repetebat, admonens filiam de nuptiarum conditione. Sed quid? incassum verba fundebat: non casuram, frustra pulsabat: Dominum Christum, speciosum forma prae filliis hominum, hunc adamaverat, hunc esuriens sitiebat, hunc sitiens esuriebat. Misericordem in pauperes animum gerebat, divinis lectionibus mentem assidue pascebat: in respondendo cautissima, mitis velut aequalis; in parcitate cibi et potus intantum abstinentiae dedita, ut sibi nulla sodalium aequiparari valeret. 8. Sed dum animus tenerae virginis assidue maternis fatigaretur blandimentis, ut de suscipiendo sponso voluntati parentum sa
Abbreviated transcription (Latin):
tiosissimũ: ꝓuidẽtia diuine mi̾ẜa¬
tõnis talit᷑ eã lib̾auit ab huimo¬
di ꝑicło tẽptatõis. Soroꝵ ip̃i memo-¬
rata suꝑiꝰ bã waldetrudis ob a¬
morẽ sc̃e religionis a uiro suo pa¬
ri cõsẽsu iã seiuncta fu̾at ⁊ illoq
religiose ĩ mostĩo qd̾ dicit᷑ altꝰ mõs
cõu̾sãte ip̃a most̾iũ scĩmõialiũ¬

Expanded text:
e miseratio, taliter eam liberavit ab hujusmodi periculo tentationis. Soror ipsius, memorata superius, beata Waldetrudis, ob amorem sanctae religionis, a viro suo pari consensu jam sejuncta fuerat; illoque religiose in monasterio quod dicitur Altus Mons, conversante, ipsa mo