comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuis Iu̾uis quedam erũeste
magitornatus gra qmͣquoꝗco¬
ipũ trgit᷑ conpentur. tam̃ q eo
noĩcsunt repta potius habenda
ceuestis numero qm ornam̃e¬
scit quib uti mulicres uenus¬
tatis ⁊ ornatus cã coꝑerunt neq
refre siqueda eor ilum quoq
usump̾beant sicut mitte . i in¬
idemata qmius enim corpuᷤᷤ

Expanded text:
uamuis quaedam ex ueste magis ornatus gratia, quam quo corpus tegant, comparentur, tamen quod eo nomine sint reperta, potius habenda esse uestis numero quam ornamenstat, quibus uti mulieres uenustatis et ornatus causa coeperunt, neque referre, si quaedam eorum alium quoque usum praebeant, sicuti mitrae et anademata
Abbreviated transcription (Latin):
ornandi cã msi quo enũo ã
hec sunt aurum geminelap¬
illi qr aliam nullam inseuti¬
utatem habent. ¶Mudus
mulicbris est quo mułrmũ¬
dior sit ꝯtinentur co ⁊peculer
matulle unguenti uasiung¬
uentaria. ⁊ siqua simulia dici po¬
ssunt nelutilabacioriens orna

Expanded text:
ornandi causa: quo ex numero etiam haec sunt: aurum gemmae lapilli, quia aliam nullam in se utilitatem habent. mundus mulieris est, quo mulier mundior fit: continentur eo specula matulae unguenta vasa unguentaria et si qua similia dici pos
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentiuiriua nichil int̾ est
s clisficultitem facit mensicga¬
tis ⁊ si ipẽ solutꝰ fuit uti quada
ueste q̃. ĩ mulierib conuenes
sit itaq. anͥ omĩ dicendu est ei
legatim et̃ de qua sensit trstitor
nonq renera mulichris aut̃ui¬
rilissit. Nam iquit mutiꝰ ait scirc
se quedam senatorem mulicrib̾
senatoruis uti solutum qui scͥ le¬
garet mulicbrem uestem non
iuderctur deca sensisse qua ip̃e qiͣ
uiriliuigbatur.

Expanded text:
vestimenta virilia nihil interest: sed difficultatem facit mens legantis, si et ipse solitus fuerit uti quadam veste, quae etiam mulieribus conveniens est. itaque ante omnia dicendum est eam legatam esse, de qua senserit tesnon quae re uera aut muliebris aut uirilis sit. nam et Quintus Titius ait scire se quendam senatorem muliebribus cenatoriis uti solitum, qui si legaret muliebrem vestem, non videretur de ea sensisse, qua ipse quasi virili utebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
contini ud facile ei quisqmͣ ar¬
genti nuło numos. conputat.
nam argento facto legato pu¬
to niseuident̃ tͣ sensisse testa¬
suum er̾ ꝙ uendicari noñ possit
Cui aurum uł argentu fcm le¬
gatum est si fractuul collisum
noncontietur. suuscnim ex¬
istirat aurum uł argentu fcm

Expanded text:
contineri: non facile enim quisquam argenti numero nummos computat. item argento facto legato puto, nisi evidenter contra sensisse testasuum esse, quod vindicari non possit. Cui aurum vel argentum factum legatum est, si fractum aut collisum sit, non continetur: Servius enim existimat aurum vel argentum
Abbreviated transcription (Latin):
ad coctidianu̾ usum pass.an.i
si eas mensasargenttas. ieius
genĩs argentũ haber quo ip̃e n̾
tem̾e uteretur s ꝯmodare ad lu¬
dos ad ceta apꝑationes solei.im
agis placet ꝙ uictus sui ca patũ
ułm ud ꝙ micctum est debctur uiri

Expanded text:
ad cotidianum usum parasset an et si eas mensas argenteas et eius generis argentum haberet, quo ipse non temere uteretur, sed commodare ad ludos et ad ceteras apparationes soleret. et magis placet, quod victus sui causa um
Abbreviated transcription (Latin):
emedio sumpto tibiq habetoi
ornamc̃tũ omnencum mulic¬
bre. cum. iuro. ⁊ si qua alia mu¬
nebra.apparuit cum testatrixne¬
gotiatrix suit. in nõ solum argr̾¬
tum ꝙ in domo uł intͣhorrcum
si testatrix habuit ppͥum argen¬
tum ad usumsuum ꝑatunin
uideri. id legatĩ ꝙ negotiãdi eãt
uenale ꝓponi solciz nisi delar qͦ
sensisse is qui petat ꝓbet. ¶ Nerĩ¬
tius ꝓculus refert. ita Rndissen
asis clectris in legatis nichilin¬
t̾ est qmͣtum ca uas ⁊ dequib qui¬
ectrum argento çedat id exaspe
est iutroẜ nuimo ca nasa is qui

Expanded text:
sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, quod in domo uel intra horreum si testatrix habuit proprium argentum ad usum suum paratum, non uideri id legatum, quod negotiandi causa uenale proponi soleret, nisi de eo quoque sensisse is qui petat probet. Neratius Proculum refert ita respondisse uasis electrinis legatis nihil interesse, quantum ea uasa, de quibus quectrum argento cedat? id ex aspest, in utro numero ea vasa is, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rumid dumtaxat sit in quo
onem bibendi comꝑatumẽ
ueluti coronarium. iurcxoli
udentur quib unginuruo¬
ua sunt cum magina glati¬
ca. ermna. rosa. in mura colum
se Rendisse cum altiargentir
potor ĩ altĩ escarium iegitũ
et cscano cͣedere.

Expanded text:
rum id dumtaxat sit, in quo onem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli,uidentur, quibus ungulia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum se respondisse, cum alteri argentum potorium, alteri escarium legatum esset, escario cedere.
Abbreviated transcription (Latin):
soient s strigulis. ibabuloni¬
cam que cquis inst̾mi solent no
puto uestis eẽ facie crurales ped¬
iq ⁊mpilia uestis ioco sunt qr
ꝑtem icorporis uestiunt. alucã
mine continetur ¶ Siq̃uis ad¬
lidit ueitem suam appet de ear
um sensisse qm̃ ipẽ in usus suo̾
hͣabuit culcit᷑e. ĩ uestes crunt.
Item pelles caprine .i agnineue¬
stiscrunt. ¶ Sꝯulich̃ri uestele¬
gata amfantilem cõtincriapu
om̃s dici quetumq scxus muli¬
amenta mulicbria sunt quib
mułr ornatur ueluti m̃aͥures
torios ⁊ omĩa que ad aliamit

Expanded text:
solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse.Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia camine continentur.Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et infantilem contineri et omnes dici, quaecumque sexus famenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures atorios et omnia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
n concubinatu pt̃ ec̃
⁊auena lib̾ta ⁊ ingenua ma
xunc io ca que obscuro loco
nati est. i questum corpare fec̾
alioqui si debẽ honeste iute et
ingemiam mulierem ⁊ inco¬
cubina tubre malu̾it. sincte¬
stator hoc maniffessum facien¬
tenõ ꝯ ceditur s nccesse est eil
uxorem cum habe ł hocrecus¬
ante. scuiprum cum ca ꝯmut¬
creinet ad ultium ꝑ cc̾cubina¬
tum. ab̃ iͣpõ ꝯmittitur. namg̃
cẽcubinat᷑ ꝑ leges nom̃ assũp¬
sit. extͣ lcgis penan  utͣ mait

Expanded text:
n concub‹in›atu potest esse et aliena liberta et ingenua et maxime ea quae obscuro loco nata est uel quaestum corpore fecit. alioquin in honestae uitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum faciente non conceditur. sed necesse est ei uel uxorem eam habere uel hoc recusantem stuprum cum ea committere: Nec adulterium per concubinatum ab ipso committitur. nam quia concubinatus per leges nomen assumpsit, extra legis poenam est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia si ħ non fuiss adcũdo
hrclitatem institut hrclisu
suam relinqueret. s ħ̾im
tedum.dum hiccontemp¬
latre uentris non attingit. lx¬
ce mulicrem possce decessĩt.
hes eiꝰ cad̾ accione pc̾ium b̾r¬
ditatis amuliere exiget.s a¬
detur posse dici legatarios po¬
tius cum mulicre usuros hac
accione q ⁊ ipo̾ꝵ int̾ fuit ad¬
iri heditatem ub a plane sub¬
uemend̾ erit. ad u̾sus eum ꝗ
pp̾ h̾rditatem hac ͦ. actoe̾ egit
.s. ut fidĩs missarias cog̾atur
is p̾stare qui pc̾iũ utiq ⁊̃ eoͣꝵ¬

Expanded text:
quia hoc si non fuisset, adeundo hereditatem institutus heredi suosuam relinqueret. sed et hte, dum hic contemplatione uentris non attigit e muliere in possessione decesserit, heres eius eadem actione pretium hereditatis a muliere exiget. Sed amihi videtur posse dici legatarios potius cum muliere usuros hac actione, quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem. Libertati plane subveniendum erit adversus eum, qui propter hereditatem hac actione egit, scilicet ut fideicommissarias cogatur is praestare, qui pretium utique e
Abbreviated transcription (Latin):
am auctoritas non conli¬
tioñalit s puremt̾ponen¬
tactus confirmetur.
pot quia sñ tutoris aucto¬
ritate nichil alienare põt
uam itm sñ cutoris aucto¬
rep̾t. apparet net manum¬

Expanded text:
am auctoritas non condicionaliter, sed pure interponenractus confirmetur. potest, quia sine tutoris auctoritate nihil alienare potest. ullam rem sine tutoris auctore potest, apparet ne
Abbreviated transcription (Latin):
dam dius pius rescriysit
Bupillus uen dendo sũ tut¬
oris anctoritate obugatur
s nec mnemendo nisi in qͣm¬
tum iccupletror fers est.
tem ipc cutor ⁊ emptoris
⁊ uenditoris osfitio fim gi
tion põtss enim si contuto¬
rem haberet cuni sanctorit¬
as sufficit ꝓui dubio em¬
cre pt.S si mala fi de empti¬
o int̾cessit mulus crit mo¬
menti idõ q nec usũ cape po¬
iuus eo factus comprobau

Expanded text:
dam divus Pius rescripsit. Pupillus vendendo sine tutoris auctoritate non obligetur sed nec in emendo, nisi in quantum locupletior factus est. Item ipse tutor et emptoris et venditoris officio fungi non potest: sed enim si contutorem habeat, cuius auctoritas sufficit, procul dubio emere potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque nec usucapere pois factus comprobau
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem non posse tociens
uerum est quociens ꝑ sen¬
et łsubiectas sibi ꝑsonas
acquiritur ei scipło cetm̾
negotium ei gi ꝑ consequ¬
entias uͭ cłictum est nic
hil auctoritas ꝓht. ¶Si
duorei sint scipulandi ⁊¬

Expanded text:
tutorem non posse, totiens uerum est, quotiens per semet uel subiectas sibi personas adquiritur ei stipulatio: ceterum negotium ei geri per consequ‹e›ntias, ut dictum est, nihil prohibet auctoritas. Si duo rei sint stipulandi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam rem pupilliem
quia uona fide uidetur ges
honestiozes non pati no¬
mina sua ĩ i̾strĩs inscribi
ualet emptio ꝙ si catid᷑ id¬
emit id̾ erit ac si ꝑ int põit¬
si crecdito pupilli listr̃ahat

Expanded text:
sonam rem pupilli emquia non bona fide uidetur rem honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem erit ac si per interpositsi creditor pupilli dis
Abbreviated transcription (Latin):
upillo hrditatem auctoe¬
acom̃odare qm̃us ꝑ hocde¬
bitor cius esficiatur pͥmã .n.
ratio anͣrtis eacst ut heres
fiat ꝑ consequentias contiz¬
git ut debitum subeat setnĩ
actorebco stipulari ñ põt.
Et cum quidam auctoez
iccomodarcͥpupile sueut
suo suo scipulanti sponder
dui pius .⁊ ant̾ rescripserũt
iure pupillam non teneri

Expanded text:
upillo auctoritatem accommod‹a›re, quamuis per hoc debitor eius efficiatur: prima enim ratio auctoritatis ea est, ut heres fiat, per consequentias conti‹n›git, ut debitum subeat. se tamen auctore ab eo stipulari non potest. et cum quidam auctoritatem accommodaret pupillae suae, ut seruo suo stipulanti sponderet, diuus Pius Antoninus rescripsit iure pupil
Abbreviated transcription (Latin):
si uit ex maiore pit dimidu¬
qm̃ h̾rs sit in ititutꝰ sit uit ex
semisse q si exminore ꝑte qm̃
dimidia h̾rs institus sit. dici¬
n nõ ex maiore ꝑte qmͣ in ssi¬
institussit. ¶ Si que dotem ñ
habet nullum legatum debe¬
bitur licet sub p̾ceͣrtũ dotis
iegetur. ¶ Siextranco h̾rde in¬
stituto sub hac concditoe̾ ułx
excepte ꝑ sone legatum sit si

Expanded text:
si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam instiinstitutus sit?Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub prae textu dotis legetur.Si extraneo herede instituto sub hac condicione exceptae personae legat
Abbreviated transcription (Latin):
ati hrditatem optinet. nec enĩ
exceͥptio doli mali huic nocet
i ab surdu est cum cogi legatai
p̾stare quia bonõꝵ possõe peti¬
erit. cum a sinc hac hrditatem
habiturus sit suo uirc un si
duo p̾tĩti sunt cmancipatus

Expanded text:
ati hereditatem optineret: nec enim exceptio doli mali huic nocet et absurdum est eum cogi legata praestare, quia bonorum possessionem petierit, cum et sine hac hereditatem habiturus sit suo iure. unde si duo praeteriti sunt, emanc
Abbreviated transcription (Latin):
tuti siuc nõ omissint dicend̃
est legata que ab ip̃is relicta
sunt pstanda qmͣuis scdo gra¬
du instituti ꝯmittentib ers
ad iberint hr̃dititem

Expanded text:
tuti siue non omiserint, dicendum est legata, quae ab ipsis relicta sunt, praestanda, quamuis secundo grad‹u› instituti omittentibus eis adierint hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ei qui ex libis parentib¬
ue ẽ an ci aneiconsuanda
sit. ut solent lega a uilianuꝰ
sepissim᷑ scripsit in portoẽ
quoꝙ hr̃ditatis id̾ ꝙ inlc¬

Expanded text:
 ei, qui ex liberis parentibusue est, an ei conseruanda sit, ut sole‹n›t legata? ssime scripsit in portione quoque hereditatis idem
Abbreviated transcription (Latin):
tisꝑsonis legata debebit. desc¬
ripto aũt queritur. ⁊ cum plu¬
eum qui ex libis ẽ qui contra
nus. si quid̃. inquis expͥmoi
gradu uuut ea legata p̃stabit
q ub̃is ⁊ parentib apͥmo gra
mo gradun ex scdo quisqͣm
mrb fuit huminis cum tes¬

Expanded text:
tis personis legata debebit, de scripto autem quaeritur. et compluetur, quod ex liberis est qui contranus: si quidem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradmo gradu neque ex secundo quisquam in rebus fuerit humanis, cum tes
Abbreviated transcription (Latin):
tes non mo honestiore titulo
s pleniore honore tribuant̾¬
ad eũnd̾. aut modum talib
psonissuccurrendum est ut
actenus accoẽs tribuantur¬
quatenus scrip̃te sunt.¬
obsuatur ⁊ circa legata ⁊ fidĩ
ꝯmissa quehus dãta fuerint
am mortis cã donationb¬
Is aut cuportio hr̾ditati

Expanded text:
tes non modo honestio‹re› titulo, sed et pleniore onere tribuantAd eum autem modum talibus personis succurrendum est, uteatenus actiones his tribuanquatenus scriptae sint.ruatur et circa legata fideiue commissa, quae his data fuerint, et in mortis causa donationibus.Is autem, cui portio hereditati
Abbreviated transcription (Latin):
pculus ⁊ sophia uiuotestat¬
ore decesserunt. queritur q̃d¬
rans polo datusad quictu
an substitutos t̾ciõ gradu
de substitit sitoti hrdita
uacass ioq apparet euide¬

Expanded text:
culus et Sosia vivo testatore decesserunt: quaeritur, quadrans Proculo datus ad Quietum an ad substitutos tertio gradu um substituerit, si tota hereditas vacasset, idque apparere evide
Abbreviated transcription (Latin):
acsipr̃ in hostium potestater
non ꝑueniss. ¶ S ⁊ si prin
ciuitate decessĩt filius inpu¬
bes apud postes siquid̃ m¬
ituo prs filius in hostiumi
potestatem pucnit. noninꝰ¬
modem dicitur pr̾ditatem
cius ex ea lẽge ab subititutos
in hostium potestatem pͣut

Expanded text:
ater in hostium potestatem non pervenisset. sed si pater in civitate decessit, filius impubes apud hostes, si quidem mortuo patre filius in hostium potestatem pervenerit, non incommode dicitur hereditatem eius ex ea lege ad substitutos in hostium potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
tituti uidebunturubi eniz
quis prdes instituit ⁊ ita scrip¬
nit cos que inuicem substit
icem substituti płmq coen¬
dum est. exhus ꝑtib substi¬
tutos ex quab in stitiiti sut
ut si forit unus exuntia scc¬
undusexuin ttusex quad¬

Expanded text:
titui videbuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: "eosque invicem substituicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quad
Abbreviated transcription (Latin):
restitue pupillus am po au¬
ccore restitutom face possit
Et c̃ dec̾tum adiuo seuo ñ
posse tutoricid̾ q auctorit
restitue̾ nrditatem quia in
rem suam actor cẽ ñ potest
Curatori tñ adolescentis. ab
adolescente potit restiti h̾r¬
ditas qm nccessaria no csta¬
uctoritas. id restitutõm.
Siuit collegium ułcorp̾ sit
ꝙ rogatum est restitu̾c hrdi¬
legio uł corpore in singulis
inͦ spectaeoꝵ ꝑsona restituti¬
onem uałe. nec enim ipe̾ sibi
fund̾ pignoridatus. n eni¬

Expanded text:
restituere pupillus, an ipso auctore restitutionem facere possit? et est decretum a divo Severo non posse tutori se auctore restituere hereditatem, quia in rem suam auctor esse non potest. Curatori tamen adulescentis ab adulescente poterit restitui hereditas, quoniam necessaria non est auctoritas ad restitutionem. Si autem collegium vel corpus sit, quod rogatum est restituere dllegio vel corpore, in singulis inspecta eorum persona restitutionem valere: nec enim ipse sibi fundus pignori datus e
Abbreviated transcription (Latin):
exfilia ꝓpagantur. ¶Quarto
ab auus cui intellectus ain
ecto ꝑsonas porrigitur. ¶E¬
st enimꝑaui pat̾niꝰ uit mat̾¬
ni pr̃ quas singnlas dupli¬
cimo incelligidos diam aut
p auie pat̾ne. uit mat̾ne pr¬

Expanded text:
ex filia propagantur.Quarto abauus, cuius intellectus in octo personas porrigitur: est enim proaui paterni aut materni pater, quod singulos duplici modo intellegendos diximus, aut proauiae pate
Abbreviated transcription (Latin):
macipatõe finita sunt. ¶Si fili
IIIHns ex co nepotem sunlo¬
cum filii nepotem ad oꝑtauo
suo iũgendus est s sieman
ꝓponat᷑ cquissimũ erit eum
cruoluntate prĩs ducta fuiũ
suum sortitus est dcinde nepoᷤᷤ
pr̃ciam m̃ortuo ad bonor
possone. uuii uenire uelitad
mittid cstad eam non enim
prectissione̾ is qui filuis uis¬
tus est esficietur ñ fuius cum
rectissio. quo magis adm¬
itatur. non quonimꝰ adibea¬
tur nam᷑a sitam ignominio¬
osam duxit uxorem filius ut
dedccori sit. tam ip̾iqm̃ prim¬
ulierem tuem hrc dicemus
aexei natum.ad bonor posso¬
iuresuo uticumqͣ exh̾rdare
nec enimminus in ħ̾ nepoteis
quide mofficioso cognitu
tris eius delicta ppendit. ¶ Si¬

Expanded text:
mancipatione finita sint. Si filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptauerosuo iungendus est. sed si emanponatur, aequissimum erit eum ex uoluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam mortuo ad bonorum possessionem aui uelit uenire, admittendus est ad eam: non enim per rescissionem is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam etsi tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum ad bonorum possiure suo uti eumque exheredare: nec enim minus in hoc nepote is, qui de inofficioso cognitur patris eius delicta perpendet. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mittente contratabulas ecli¬
ctum. s ipẽ uẽniet. Si s si de¬
fecit conditio repellitur ab
eipossone. ¶Idemputo aĩ
co qui pure quid s nunre scͥ¬
ptus sit hrs. ¶ Stemplor
uins legittima cor bono¬
ri possõ cont᷑tabulas dist

Expanded text:
mittente contra tabulas edictum et ipse ueniet: sed si defecerit condicio, repellitur ab ea possessione. idem puto et in eo, qui pure quidem, sed non iure scriptus sit heres. Exemplo iuris legitimi et bonorum possessio contra tabulas distr
Abbreviated transcription (Latin):
a ne potememacipauit uiuen¬
te ꝙ filio nepo sñ ueniet post
ueniet neͣ p̃ote quoq solo em¬
ançipato ⁊ auo mortuo dem̾
pr̾e cius nepos ꝑtitus acapiet

Expanded text:
et nepotem emancipauerit, uiuente quidem filio nepos non ueniet, postueniet. Nepote quoque solo emancipato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accipiet
Abbreviated transcription (Latin):
mnepotem qrͣ in nepotibus
cipatus puto enimułmpotes¬
tatemanens deportatus est qͣre
deportatos enim mortuor lo¬
co habeñdo  ⁊ si pr̾ ifilius cepor¬
tati sunt.⁊ mmbo restituti dice¬
mus.ad bono⁊ possonem ad¬
ncpotes altin ema̾cipatum lo¬
co fulii ad optauit uide̾d i. so¬
lus illeqĩ filĩ. i̾mittaturꝙ ita¬
is que retinuerat si ad optine¬
rat melius c̾cmm dice posie e¬
um solum ad bonoꝵ possõnẽ¬

Expanded text:
patus cipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, ittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos. Si et pater et filius deportati sint et ambo restituti, dicemus ad bonorum possessionem adnepotes alterum emancipatum loco filii adoptauerit, uidendum, an solus ille quasi filius admittatur: is, quem retinuerat, sic adoptauerit: melius est autem dicere posse eum solum ad bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
tib̾ bor̾ pctiposse cont̾utrum¬
q hrdsm. ¶ Si exhrditus sit
filius. ⁊ iͦstitutꝰ oꝑtinente eo gͣ¬
dui in quo institutꝰ ẽ puto com¬
isso edicto. ab alio filio. conta

Expanded text:
ionem peti posse contra utrumque heredem. Si exheredatus sit filius et institutus, optinente eo gradu, in quo institutus est, puto commisso edicto ab alio filio contra
Abbreviated transcription (Latin):
a cum moritur fuit inũto iu¬
tem neminibonor posso acq¬
ritur. ¶Amunicipib asccicta¬
tib ⁊ decuriis ⁊ corpotib bono¬
rum posso agno sci pot ẜ insi¬

Expanded text:
 cum moritur fuit. Inuito autem nemini bonorum possessio adquiritur. A municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum possessio adgnosci potes
Abbreviated transcription (Latin):
pu. eausa. aut auam que po¬
cusare an̾ diem conclition¬
em ue necesse habeant. ¶Et
cedant. intra quos necesse
est cã excusationis excere s
uerum est no añ eẽ tutore
qm dies uenit. Nam nec añ¬
qm adita sit hrlitas quiagͥ
exeodem testo iamgesta fuit
tutela qui excusatus est ilias
ab futurus reipli. ea reuers

Expanded text:
 causa aut aliam quae pocusare ante diem condicionemue necesse habeant et aginta eis cedant, intra quos necesse est causas excusationis exercere. sed uerum est non ante esse tutorem, quam dies ue‹n›erit: nam nec antequam adita sit hereditas. quia igitur ex eodem testamento iam gesta fuit tutela et qui excusatus est alias afuturus rei publicae caus
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit ingenuus tutor lcu¬
ratorconsequ̾es est excusa¬
tio eius obhanc conclitior¬
usei datus ut ingeniuis ext¬
usatus fuit post mpetratu
unfitium denuo eidem tu¬
tor curator ue potĩt dan ex¬
emplo co ꝙ placuit ⁊ rescri¬
ptum est. cum qui tempore
satus fuit co p̾tito ip̃m suo
loco dari possefiqͣmius lib̾ti¬
nus qui senatori patrono
ꝑcurat excusicõm ab alioꝵ
tutela habeat. iste tñ qui is
annulorum impetrauit q
ad ordinem ingenuor trĩ¬
sit. tali excusatione uti ñ ꝑos
meis quo ad ini publicec̃ã
am ad ministrata tutelanꝰ
oporteat cum excusari. ꝙ si
libos int̾ea suscepit aut al¬
iam ex cufatom parãuit m¬
agis est. ut ħ̾ una tutela sit
idõ nec excusatom parauit

Expanded text:
tus sit ingenuus tutor uel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicious ei datus ut ingenuus excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorue dari poterit exemplo eo, quo placuit et rescriptum est eum, qui tempore, satus fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse. Et quamuis libertinus, qui senatori patrono procurat, excusationem ab aliorum tutela habeat, iste tamen, qui ius anulorum impetrauit, qui in ordinem ingenuorum transit, tali excusatione uti non posmeis, quoad rei publicae causa am administrata tutela, non oporteat eum excusari? quid si liberos interea susceperit aut aliam excusationem parauit? magis est, ut haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei
Abbreviated transcription (Latin):
duofres diuiso patrimon¬
io clne tutrle sint no enimi
ut clixi nuius pupilorum
s clisficuitasrationum conti¬
cicndarum. ⁊ redendarum cõ¬
sidanda est.

Expanded text:
res diuiso patrimonio duae tutelae sunt: non enim, ut dixi, numerus pupillorum, sed difficultas rationum conficiendarum et reddendarum consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
pulosa sunt nec ad mittend
ad ministrauit sempenim
legitum aut anceditat seq¬
tur tutelam.
TrmExhiis apparet no er
hus similenicum qm ptor
tutorem ded̃it cum pp poss
tutorem cum nolui ssc tute

Expanded text:
pulosa sunt nec admittenda,administrauit: semper enim legatum aut antecedit aut sequitur tutelam.Ex his apparet non esse his similem eum, quem praetor tutorem dedit, cum posset tutorem, eum uoluisse tute
Abbreviated transcription (Latin):
xcusationem mora contra¬
ditionis inpeditus est quo
minus dec̾to libaretur excu
mutus aut furiosusaut ua¬
litudinarius deponeretut¬
elampt. ¶Piuiptas que
operi ⁊ honeri tutelem ꝑar
est solet tribuereuacatom
tr coꝵ ucet citra codicuios
atutela Itemq cura ad in
mistratois tempore delita:
excusantur. ¶Idemq cust¬
oclitur in hus qui p̾fecturã
annone uł uigilum gerũt
Eorum qui rei pu. causar
ab sunt comites qui sunt
intra statutum nũm detu¬
tela que assentib ꝓ fectur¬
is delata est excusantur exce¬

Expanded text:
xcusationem, mora contradictionis impeditus est, quo minus decreto liberaretur, excumutus aut furiosus aut ualetudinarius deponere tutelam potest. Paupertas, quae operi et oneri tutelae impar est, solet tribuere uacatiotia eorum, licet citra codicillos, a tutela itemque cura tempore administrationis delata excusantur. Idemque custoditur in his, qui praefecturam annonae uel uigilum gerunt. Eorum, qui rei publicae causa absunt, comites, qui sunt intra statutum numerum, de tutela, quae absentibus uel profecturis delata est, excusantur
Abbreviated transcription (Latin):
cituere qmus si milut scex¬
ti dic̃m si anquod pͥuilegiũ
qut recte ptitionem institu¬
tam excludct nõ potit. ¶Q̾
tutorib remunerande fidĩ
cã testõ parentis relinquit᷑¬
pͥus. p̾ excusatõm ab heredi¬
bis extrancis quoq retinĩ
piacuit ꝙ non habebit lo¬
cum inꝑsona filii que pr
impubi fr̃i coheredem ⁊ tu¬
torem dedit cum ĩuditiũ¬

Expanded text:
tituere, si maluit se exti diem si aliquod priuilegium quaerit, recte petitionem institutam excludere non poterit. Quae tutoribus remunerandae fidei causa testamento parentis relinquuntur, post excusationem ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non habebit locum in persona filii, quem pater impuberi fratri coheredem et tutorem dedit, cum iudici
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa cetm putarem recte fa¬
cturum p̾torem si .⁊̃. unam
tutrlm fusfice̾ crẽdididit.
si tam disfusa ⁊ negotio sa
idem patrimonium habet
⁊ ratio.idministratõis pa¬
riter redendasit: si ex liu̾so

Expanded text:
lla. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa et negotiosa sidem patrimonium habent et ratio administrationis pariter reddenda sit. et ex diuerso
Abbreviated transcription (Latin):
est alium tutorem pupillo
dari recepta patrin ex cusati
gem de hẽditate ex pedre.
quis cum pupillo h̾t excusa¬
re seatutela nõ p̃t. nisi pot̾ fo¬
rte de om̃ib boĩsant pluri¬
ma ꝑte corum controu̾sia
sit. ¶Qui se uuit excusire
si ꝑ luresh̾at excusationeᷤ et
dequib dam non probaui̾t
aliis. uti intratempora nõ pro¬
ibetur. ¶Licet dãtus tutor ad
uniu̾sum patrimonium m¬
p̾t ne uitra centessimũ lãp¬
idem gerat. nisi incadem ꝓ

Expanded text:
est tutorem pupillo dari recepta patrui excusationtem de hereditate expedire. quis cum pupillo habet, excusare se a tutela non potest, nisi forte de omnibus bonis aut plurima parte eorum controversia sit. Qui se vult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra tempora non prohibetur. Licet datus tutor ad universum patrimonium potest, ne ultra centensimum lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
nor delatus fincm certi tem¬
poris ac loci non h̾aberent.
Cum oriund̾ expitia ro¬
me domicilium haberet cui¬
dem curator decreto p̾sidis ac
p̾toris constitutus rerumad¬
inmuistratce̾ utrobiq sus¬
cque duas curatot̾s admi¬
instrare no uideri. ꝙ nõ u¬
delz unius duo patrimoni¬
a non uiderentur. ¶Qui
pͥuilegio sub mix̾ cit fris cu¬
rationẽ susciꝑe nõ cogitur.
Patronus impubi ubto
quosdam ex libiͣs cutores
aut curatores testo deditqͣ¬

Expanded text:
nor delatus finem certi temporis ac loci non haberet. Cum oriundus ex prouincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitutus rerum administrationem utrubique susum duas curationes administrare non uideri, quod uidelicet unius duo patrimonia non uiderentur. Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi liberto quosdam ex libertis tutores aut curatores testament
Abbreviated transcription (Latin):
admĩstrabat decessit ubͤ¬
i desut conpetẽci excusatio
ita tun tẽnint cum priusde¬
cretum. qiͣ in loco t̾ric tutele
quarta subroganda. nama
ip̃o iurc tutor est. i antrqmͣ
excusetur. ¶Potuit ergo
tutcsa enus qui nunc quar¬
coloco muen̾tur excusari
s cum non sit excusatusn
cccessario subucmeũdum
est honisumis quoq tute¬
ie. nec meͣ mouet ꝙ licata¬
tratio. Cctm si ꝑiculum sus

Expanded text:
administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat atratio: ceterum si periculum sus
Abbreviated transcription (Latin):
us non uacant Hu uo quib
princeps curam ilicuuis rei
ib eo tutores dentur qui ini
castris meirbant excusation¬
em habere respondit.

Expanded text:
s non uacant. Hi uero, quibus princeps curam alicuius rei ab eo tutores dentur, qui in castris merebat, excusationem habere respondi.
Abbreviated transcription (Latin):
cõtent ꝙ̃ cet̾i y donei eeñt hic
potit conuenirisi ab illis res
m̾o se excusauit. multo ma¬
gis quis clicere debebit inlig¬
⁊ fidelissimos parentes liberi
tutores eligere sols a ido ad
suscipiendum Honus tutele
⁊̃ honorem legati cosꝑsequi

Expanded text:
contentus, quod ceteri idonei essent? hic poterit conueniri, si ab illis res mmodo se excusauit. multo magis quis dicere debebit indiget fidelissimos parentes liberis tutores eligere solere et ideo ad suscipiendum onus tutelae etiam honore legati eos persequi.
Abbreviated transcription (Latin):
eis incultum sit. ¶Is quiccli¬
utĩte fungitur potit tutord¬
arinam edilitas int cosmag¬
istratus habetur qui priuatis
uocenturad suscipiend̾ osfi
quid̃ magistratus uacarc cq̃
notum est. ¶ Dominina¬
ui legium ut atucelis uãcent
id q cluis traiamis rescri
orum qui ⁊ ip̃i inquilim st̃
⁊ incodem castro eademq cõ¬

Expanded text:
eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui priuatis uocentur ad suscipiendum offiquidem magistratus uacare aeque notum est. Domini nauilegia, ut a tutelis uacent, idque diuus Traianus rescriporum, qui et ipsi inquilini sunt et in eodem castro eademque co
Abbreviated transcription (Latin):
tis consticutoib principu
plenissima inmunitastribu¬
ta est. ut ⁊̃ tutele excusatom
ha beant s eorum pupillo¬
rum qui y lienses nõn sint
idq duiuspius rescrip sit
cos qui in corporib sunt ue

Expanded text:
t constitutionibus principum plenissima immunitas tributa est, ut etiam tutelae excusationem habeant, scilicet eorum pupillorum, qui Ilienses non sint: idque diuus Pius rescripsit. Eos, qui in corporibus sunt ue
Abbreviated transcription (Latin):
potucrũt ¶p̃cẽi si matrem
aluit pupillitutor putat.
labco imputare eum posse
s est u̾iusñ uisi ꝑ qm egen¬
ti declit inputart cum õpo¬
rte delargis facultatib pu¬
pilli utrumq gͥ concurrẽ
oportet ut ⁊ m̾regena sit¬
⁊ filius in facultatib poĩ̾
upillo imputaturum la
o. ¶Si pupillis tutores pr
dedit int̾quos ⁊ lib̾tum
suum ꝑ que cum uolu̾it
runt.q. alit̾ se exibe̾ ñ pote¬
statutum est mela existim¬
at gͥ ⁊ si ex inquisitoe pp̾re
i nõtitiam fu̾it datus tutor
eiꝰ alimenta statucrint⁊ tu¬
tores debebit eoꝵ ratio ha
riis dicendũ reputaturu
Idemq c̾ ⁊̃ si libis hoib si
tñ ratio ꝓ standi iusta int̾¬
cedat. ¶ Item sump̃tus u¬
tis tutor reputabit ⁊ iuati¬
ca si exoffitio necesse habu¬
erit anquo excurr̾e uł pro¬
ficisti. ¶Nunc tractemus
si plures tutelam pup il

Expanded text:
poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est uerius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis factultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positupillo imputaturum Labo. Si pupillis tutores pater dedit, inter quos et libertum suum, perque eum uoluerit runt, quia aliter se exhibere non poteionem quod statutum est Mela existimat. Ergo et si ex inquisitione propter rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint contutores, debebit eorum ratio habriis, dicendum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupil
Abbreviated transcription (Latin):
os casus ꝑo ssc cristẽ quib si¬
ne rep̾hensione tutor auctor
sit pupillo ad diminuendu
tutore agi tutele. sitale o ssm
p̾t̾misit. ¶ Effitio tutoris
inconbit ⁊ ratoes actus sui
fecitaut feas no cxibet. huen¬
ominc iucutio tutele tene¬
bitur. ¶Dsuis quoq int̾¬
rogationes.⁊ questiones ha
bendas ⁊ hoc offitio iuclicis
conuenux placuit. nam di¬
uussencrus dec̾uit cum ne¬
q inuentaria n rationalia
ꝑferenturremeclio eo uti de¬
bẽ ut ratocs asins quiremg¬
esserunt ꝓferantur. ¶Ha
ratoe̾s sinõ er̾ mala fide cõ¬
scriptas̃ asiis licunt tutor

Expanded text:
los casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendumsse cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de seruis quoque interrogabendas et hoc officio iudicis convenire placuit. nam divus Severus decrevit, cum neque inventaria neque auctionalia proferentur, remedio eo uti debere, ut rationes a servis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a servis dicunt tutor
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si pupillus heres ex¬
tit̾it ei cunis tutelam tut¬
or suus gesserat ex heredita¬
ria eã cum tutore suo hab¬
ebitaccionem. ¶Si tutor
in hostium potestate pue¬
nit qui finita tutcla intel¬
ugitur fidenssores qui pro
corem saluam forc spopon¬

Expanded text:
m. Si pupillus heres exstiterit ei, cuius tutelam tutor suus gesserat, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem. Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia finita tutela intellegitur, fideiussores, qui pro eo rem saluam for
Abbreviated transcription (Latin):
exstim̃itoe̾ A tutrla cx un¬
⁊ obligationc duas action¬
es et̃ coñstit. ⁊ idõ suic tutele
fuit actum deratoibꝰ distra¬
iuid̃ fc̃s plures obligatio

Expanded text:
estimationem. In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distraiusdem facti, sed plures obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ s si om̃s ñ soluendo
sint int̾ eos quisouiedos¬
int diuidituractio s ꝑ¬
ut quisq soluendo est po¬
tuit ꝯucmiri  ⁊ si forte qͥs
ex fcõ altius tutorisꝯ dep¬
natus p̾stititit uł ex coĩ ge¬
stu nec ei madate sunt ac¬
ciones constitutum esta
diuo pio ⁊ ibimpatore
nͣt ⁊ad liuo pr̃e eius uti¬
len actionem tutori adũ¬
u̾sus ꝯtutorem dandam.¬
Planc si ex doloꝯmuniꝰ
uentuspstitit tutor n ci
mãdande sunt accionesn¬
utił ꝯpetit qr ꝓprii delicti
penam subiitꝗͥ res indig¬
nũ eum fecit ut accetisqᵈ
ꝯsequaturdoli ꝑticipib
nec enim ulla socĩetas est¬
malefitiorum uł cõmunit¬
atio iuxta dampni ex ma¬
lefitio estꝰ usq ad coau̾t.
ad contutorem no uenit᷑

Expanded text:
Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio. sed prout quisque soluendo est, poterunt conueniri.Et si forte quis ex facto alterius tutoris condemnatus praestiterit uel ex communi gestu nec ei mandatae sunt actiones, constitutum est a diuo Pio et ab imperatore nostro et diuo patre eius utilem actionem tutori aduersus contutorem dandam.Plane si ex dolo communi conuentus praestiterit tutor, neque mandandae sunt actionesuia proprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio est. Usque adeo autem ad contutor
Abbreviated transcription (Latin):
ssit nõ omĩb. ¶ Idem pͥncip¬
es rescripscit̾ filiis añ diem si¬
dĩ ꝯmissi ueruentem restitia
hrditatem mit̾nam necessẽn
er̃ s p̾stare hrdem posse uulgi¬
rem cautom uit si pstare cam
no ioͣtit. mitti libos in posso¬

Expanded text:
ibus. Idem principes rescripserunt filiis ante diem fideicommissi uenientem restitui hereditatem maternam necesse non esse, sed praestare heredem posse uolgarem cautionem aut, si praestare eam non poterit, mitti liberos in poss
Abbreviated transcription (Latin):
de functi uoluntass est ut se¬
mel debemtur. ¶ Si abinpu¬
be legat᷑ fũit sb̾ ꝯdone si adpub̾¬
tatẽ ꝑ uen̾it. ⁊ a sb̾stitutorẽpetit᷑.¬
legat debet᷑ a sb̃stituto nͨ ur̃ rẽperi¬
tacondictõq̃ iutile legatum
ficit. ¶ In eptis uoluntates
defunctoꝵ arca sepulturam
ueluti uestes aut si qua alia
suꝑuacua ut infimus inper¬

Expanded text:
defuncti haec est, ut semel debeantur. Si ab impubere legatum fuerit sub condicione 'si ad pubertatem peruenerit' et a substituto repetitbstituto nec uidetur repetita condicio, quae inutile legatum facit. Ineptas uoluntates defunctorum circa sepulturam ueluti uestes aut si qua alia superuacua ut in funus impen
Abbreviated transcription (Latin):
um qui ꝓcipere iussus est ca
legauit cum morietur ipe s¬
uus leget minime dubitin¬
dum qui utue legatum fut¬
cestatore sugisse dicatur i
pensa ⁊ ꝑiculo eius cui lega
in q̃uo atestatore fui̾t relic
auit manebit ad huc mͥex.
testo actio ⁊ maxime sugn¬
orem meam fictam eẽ alio¬
qui ꝯ scques erit ut ⁊̃ si tiup̾e

Expanded text:
um qui praecipere iussus est cavlegaverit, cum morietur ipse servus, leget, minime dubitandum, quin utile legatum futtestatore fugisse dicatur, et impensa et periculo eius cui legatin quo a testatore sit relictauerit, manebit adhuc mihi ex testamento actio et maxime, si ignorem meam factam esse: alioquin consequens erit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiaitu nb̃ pecuniam oare
iꝰssus eit isroginp̾t ut eand
ecumiam ilicu reituuat m̃
cum. prssit trstator codiallis
puit libtatem dare ⁊ hoc mo
mam a dimendi potestatem
tit aut̃ stichum aut pamphil
sricho aliquid ex legato pp̾ lege̾
falcisdiam pdidissem. necesse
habebo. aut pamphilum siñ
neum totum titio dareaute
iiͣ ꝑtem stichi qmͣ legatorũ
nomine accepero.

Expanded text:
statuliber pecuniam dare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restituat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare et hoc modo m eandem pecuniam adimendi potestatem, ut aut Stichum aut Pamphilu, et in Sticho aliquid ex legato propter legem Falcidiam perdidissem, necesse habebo aut Pamphilum seruum meum totum Titio dare aut eam partem Stichi, quam legatorum nomine accepero.
Abbreviated transcription (Latin):
tii fr̾i testator debuiss ꝓcap
te qua alius hrs exstitiss pcci
posse. nͥ diu̾sum sensisse eu
paret᷑. nam parũ ĩt ẽ ĩt̾ hanc
o c̃ditor exstit hrs s plane
aucliend̾ erit cohrs sipba¬
re possit. ¶ Sam̃te testito¬
rem hrde̾ instituisse frc̾m
sum ut contentus in stitu

Expanded text:
tii fratri testator debuisset, pro ea parte, qua alius heres exstitisset, peti posse, nisi diuersum sensisse eum probaretur: nam paruum inter hanc  suo exstitit heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus instituti
Abbreviated transcription (Latin):
missum relictum imus ex
hr̃dib excusso pcio scłm re¬
ditum cius fundi m̾eatus
sit. pp̃ es aliemum hrditari¬
um p̾sente. iassignante eo.
restitu̾e malit h̃rs audiend̃¬

Expanded text:
missum relictum unus ex heredibus, excusso pretio secundum reditum eius fundi, mercatus sit propter aes alienum hereditarium praesente et adsignante eo, restitu
Abbreviated transcription (Latin):
t.R2. uerũ ẽc non paruisseuo¬
luntati defuncti filium. usi
cum S cum duos exhr¬
dauit unũ h̾rdem instituit
fundum &trinco legauit .
ut putit mnarcellus posscex¬

Expanded text:
t uerum esse non paruisse uoluntati defuncti filium. Sed et si, cum duos exheredauit, unum heredem instituit, fundum extraneo legauit, ut putat Marcellus posse ex
Abbreviated transcription (Latin):
ait postumis. aut libtisaut
hrdib aut aliis quibdam
ꝑsonis cõsulentescĩmõiuo¬
luntatem significauint sua
na uemerint fortumam con¬
mune fidĩ missarii quoq

Expanded text:
aut posteris aut libertis aut heredibus aut aliis quibusdam personis consulentes eiusmodi uoluntatem significarent, eamna uenierunt, fortunam communem fideicommissarii quo
Abbreviated transcription (Latin):
b centum fierent. titium cẽ
um extingi quia placet noñ¬
tũc. q qm̃tum ei relictum est
S si ticuifidĩ ꝯmissum ñ est ĩ
temp̾ mortis legataru colla
missum titio dindum s cau
certe erit legitarius audicnd̃
siue lit totum fundum p̾sti¬
ir si de restituendo caueatur

Expanded text:
us centum fierent, Titium centum extingui, quia placet nonquam quantum ei relictum est. Sed si Titii fideicommissum non est in tempus mortis legatarii collam fideicommissum Titio dandum, sed cautsset: certe erit legatarius audiendus, si uelit totum fundum praestare, si de restituendo cauetur:
Abbreviated transcription (Latin):
osolihrdi nõ deperibit.¬
¶ Si siuis legatus sit imoram
hr̃ s fecit piculo cius ⁊uiuit
⁊ detĩor fit. ut sidebilem for¬
tetradat nichio̾ teneitur
Cum quid tibi legatum fi¬
diq tue ꝯmissum sit ut mi¬
chi restitirs si quid̾ nichilp

Expanded text:
o soli heredi deperit. Si seruus legatus sit et moram heres fecerit, periculo eius et uiuit et deterior fit, ut, si debilem forte tradat, nihilo minus teneatur. Cum quid tibi legatum fideiue tuae commissum sit, ut mihi restituas, si quidem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
iss debitorem intelligend̾
sit alius fidĩ ꝯmisso obstrĩn
ceptiscentum illum suum
manumittas uł sempnio ꝗd
pstes parum quið ap̾te scrib̾
uerum cq̃ inteilige̾du hrdis
fidi ꝯmissum ut peci̾um ti¬
h̾rdc aucturum.⁊ lib̾tatems¬
uo. ⁊ sempronio ꝙ rogatus sit
ĩfid̾i filiĩ sui fid̾imisit utc̾¬
tam pecunam quatuor lib̃ti
suis mutuam daret ⁊usutas
leuiores taxauerat. placuit s
sid̾iꝯmissum utile totum ẽc¬

Expanded text:
debitorem intellegendumsit, alius fidei commisso obstringaceptis centum illum seruum manumittas' uel 'Sempronio quid praestes', parum quidem apte scribi, uerum aeque intellegendum heredis fidei commissum, ut pecuniam Tiherede acturum et libertatem seruo uel Sempronio quod rogatus siidius filii sui fidei commisit, ut certam pecuniam quattuor libertis suis mutuam daret et usuras leuiores t‹a›xauerat: placuit hoc fideicommissum utile totum e
Abbreviated transcription (Latin):
tra legem aliquid. uł contra
edictum p̾toris uł. ĩ cuipea¬
escripscrunt iusiuranduꝯtͣ
uinꝰ legum ⁊ auctoritate
uir̾. ⁊ tesio scaptum nullius

Expanded text:
tra legem aliquid uel contra edictum praetoris uel etiam turpe aescribserunt iusiurandum contra uim legum et auctoritatem iuris in testamento scriptum nullius
Abbreviated transcription (Latin):
tand̾ e sabco qui nich̾¬
uit. ¶Sstichum que̾ ate
irestituam legitumutises
mͥ d ita stipulatus fu̾o
tur ¶ Si sims auienus uu cẽ
libtas nullius mõm̾̃ti sit¬
ab sub dum eẽ pcam legatũ
Qui .u. in archa habebat i¬
sit .x. que mnarcha habeo ale¬
ulatoc uł ex testõ debeintur
ut u̾o .u. que de crunt extesto¬

Expanded text:
fundum tu mihi dare iussus esses, manebit tua obligatio, sicut maneret, si eum fundum emissem. Si ita scriptum erit: 'amplius quam Titio legaui bitandum non erit, quin et Titio suum legatum maneat et usitatum fere est sic legare: 'Lucio Titio tot et hoc amplieius tot'. Si ei cui nihil legatum est cum h‹a›c a‹die›c
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ꝙ nullo mo recipiend̾
est. qͣm nec soluto̾e quidꝰ in¬
uito me fciubis. ¶Cum
homo titio iegatus fiusset
quesitum est utrum arbi¬
trium hrdis est que uelit

Expanded text:
ris: quod nullo modo recipiendum est, quando ne solutione quidem inuito me facta libereris. Cum homo Titio legatus esset, quaesitum est, utrum arbitrium heredis est quem uelit
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾o hrde instituto ꝑshrdit¬
atis alii legata fuisi. dechcti
doce eum debiturrm eẽ ꝑtem
cero debita fuiss ea deducta ꝑt
hr̃dititis daturs fuiss Yte¬

Expanded text:
suo herede instituto pars hereditatis alii legata fuisset, deducta dote eum debiturum esse partcero debita fuisset, ea deducta partem hereditatis daturus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
legatum ita erat quisqͥs mͥhx
rescrit dampnas esto titio d¬
p̾hensum erat nt unius ex hr¬
dib ei daret quer᷑ reliqui ur¬
des utrum totacentum darc
deberent. an deducta illuis un¬
est reliquos hr destõt᷑a ẽe cen¬
tum debc̃ cum ⁊ signifficitio
u̾bor non repugnet huisentt¬
tic ⁊ uoluntaste̾statoris cong¬
ruat. ¶Intestõ sic erat scrip¬
tum lutio titio sus hr̃di m̾o
ꝑmisseram dedit. centumo
ato titiu dem añqmͣ tabulas¬

Expanded text:
legatum ita erat: 'quisquis mihi heres erit, damnas esto Titio dnprehensum erat, ne unus ex heredibus ei daret: quaeritur, reliqui heredes utrum tota centum dare deberent an deducta unius ilesse reliquos heredes tota centum debere, cum et significatio uerborum non repugnet huic sententiae et uoluntas testatoris congruat. In testamento sic erat scriptum: 'Lucio Titio, si is heredi meo omiseram, dederit, centum dato': Titius de
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑ placebat. Smn auit exdua¬
bus. tunc magis placet mu¬
tele cẽ legatum. qr nẽc ab sit
quicqi nec bis eadem res
pstari possit. ¶S ⁊ si cum
mͥ extesto stitu stichum deb¬
ereres cumdem ab te hr̃de
sempronius mͥ leguũt fidi¬

Expanded text:
e placebat, sin e duabus, tunc magis placet inutile esse legatum, quia nec absit quicquam nec bis eadem res praestari possit. Sed si, cum mihi ex testamento Titii Stichum deberes, eundem a te herede Sempronius m
Abbreviated transcription (Latin):
nisum hrdisforet alicui quid
collatum eue eẽ uclit. ¶H̾rdi
a semet ip̃o legatum dariñ po¬
test acohrde pot̾. itaq si fun¬
dus legatus sit ei qui exꝑte
dimicłia urs inscitutꝰ est et
duob ex̃neis. ad hrdem eĩ
cuilegatum est sextã ꝑs fun
dicare non pot acohr de u̾o
semissario duob extrancis
cnrentib ñ implius t̾cia
pͣte extrancis aut i ab ipo u̾r¬
de cui legatum est semissem
⁊ ab alio hr̾de trientem uen¬
rio recte legatur. l h̾rditis
adita non sit qr hr̾ditis ꝑso¬
ne defuncti qui exp reliquit
uice fu gitur. ¶ Fundus leg¬

Expanded text:
sum heredis foret, alicui quid collatum uelit. Heredi a semet ipso legatum dari non potest, a coherede potest. itaque si fundus legatus sit ei qui ex parte dimidia heres institutus est et duobus extraneis, ad heredem cui legatus est sexta pars fundicare non potest, a coherede vero semissario duobus extraneis concurrentibus non amplius tertia parte: extranei autem et ab ipso herede cui legatum est semissem et ab alio herede trientem vinrio recte legatur, licet ea adita non sit, quia hereditas personae defuncti, qui eam reliquit, uice fungitur. Fundus leg
Abbreviated transcription (Latin):
commisui ħrdis scripti so¬
luendo noncrit. ¶Si cuisti
dama uendicare maluit. tñ¬
missi p̾stare debebit siue enĩ
gitut. cum ꝑ eum stcͣtit quo

Expanded text:
serui heredis scripti soluendo non erit. Si cui StiDamam uindicare maluerit, nmissi praestare debebit. siue enim getur, cum per eum steterit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
recte legat᷑. hoc enim uirc post¬
liminũ fit ut quẽad mod̾ hr¬
dem institu̾s possum suum q
in hostium est potestate ita le
tem climidiam stichi dicoad

Expanded text:
c enim iure postliminii fit, ut, quemadmodum heredem instituere possumus seruum qui in hostium potestate est, ita legartem dimidiam Stichi dico ad
Abbreviated transcription (Latin):
itionem suus acceꝑit aut iti¬
pulatus fuit deq uiis que
legata ei uł donata fuint sta¬
tuetur ut uł hrdis uł legat¬
anis suus singula gessiĩse
estimetur. ¶Si fund̾ ab oib
hrlib legitus fuit qui un¬
iuis Hrdis er̃t is quid̃ cuiꝰ fũ¬
dus crt nichaamplius no¬

Expanded text:
itionem seruus acceperit aut stipulatus fuerit, deque his, quae legata ei uel donata fuerunt, statuetur, ut uel heredis uel legatarii seruus singula gessisse existimetur. Si fundus ab omnibus heredibus legatus sit, qui unius heredis esset, is quidem cuius fundus
Abbreviated transcription (Latin):
ud̾lo ita ut infra scriptumẽ
auilio uictore arcos tot et
incastris qus habeo doriun
umerato q habo tot ¶o¬
st multos ãnosin cad̾ uolun¬
tatt manente dccessit cum o

Expanded text:
uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum