comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minime o. licet enĩ ub̾iore sor¬
te pot̾it otͣhi locatõ ñ iõ tñ illici¬
tum fenus ẽẽ ꝯͣctum s uiliꝰ con
um allegas uxorẽ tuã ea cõdi¬
tõne mille aureoꝵ nũo qnti¬
iuris forma ñ patit᷑ lege ctus.¬
gat ut c̾ta modiatio t̾cici pr̃ãre¬
t᷑: ac nͥ is modꝰ sua die fuiss ob¬
latus mensuraꝵ additam̃tis
in fraudem łimaꝵ usuraꝵ gͣus¬

Expanded text:
minime oportet. licet enim uberiore sorte potuerit contrahi locatio, non ideo tamen illicitum fenus esse contractum, sed vilius conum adleges uxorem tuam ea condicione mille aureorum numero quantiiuris forma non patitur legem contges, ut certa modiatio tritici praestaretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, mensurarum additamentis in fraudem usuraru
Abbreviated transcription (Latin):
mnusbasta iũ pecumam mutuã
accipet nmores usuras meno
maiores dari sͥ postulauit. Ac ꝑ
ħ ñ recelliss e aminoꝵ p̾statõne
eum ꝓbare pot̃. eas usuras ꝯpu¬

Expanded text:
mvis Bassa, cum pecuniam mutuam acciperet, minores usuras Menopmaiores dari sibi postulavit ac per hoc non recessisse a minorum praestatione eum probari potest, eas usuras
Abbreviated transcription (Latin):
aẜ mandatum iriphonis ac felicis
equos tua petunia oꝑãtos uł ĩso¬
lucum a ꝓo̾debitore ⁊ tradito
um de hiis ut̾us uoluntate dedisti
ad ꝑendum pla̾cͣctis eos mandati

Expanded text:
 mandatum Tryphonis ac felicis equos tua pecunia comparatos vel in solutum a proprio debitore tibi traditos uni de his utriusque voluntate dedisti, ad parendum placitis eos mandati
Abbreviated transcription (Latin):
aueuere. qd̾ ip̃e ex sua ꝑte ꝯseqͥ
minime potu̾it qͣi eo ꝙ coheres
accepit ꝯm̃i ꝯstituto. Cum ubi
eum accepisse ꝑtemiuam ⁊ nõ
debẽ aliam ꝑtemꝰ atͣtinge. Nobis

Expanded text:
avellere, quod ipse ex sua parte consequi minime potuerit, quasi eo quod coheres accepit communi constituto, cum, ubieum accepisse partem suam et non debere aliam partem attingere. nobis
Abbreviated transcription (Latin):
iea lege possõnẽ mr̃tua apud
creditorem tuũ obligauit nͭ fctꝰ
inuicẽ usuraꝵ ꝯseq̃ret᷑. obten¬
tu maioris ꝑcepti emolumẽti:
pp̃ inc̾tum fruetuũ euentũ re

Expanded text:
i ea lege possessionem mater tua apud creditorem tuum obligavit, ut fructus in vicem usurarum consequeretur, obtentu maioris percepti emolumenti propter incertum fructuum eventum re
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓponas te nauticũ fenꝰ ea. idi¬
tione dedisse ut pꝰ naingiũ ꝙ ĩ
affricam dirigi debitor alleu̾a
itaut nauigii dumtaxat ꝙ in
affricam destinabat᷑ lusceꝑis ꝑi¬

Expanded text:
proponas te nauticum fenus ea condicione dedisse, ut post navigium, quod in Africam dirigi debitor adseveraita ut navigii dumtaxat quod in Africam destinabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tato debito ⁊ moratorut amba¬
gib spem ꝯdempnatõisexcludi
pelimores ĩ admutendas ipen¬
satõnes existant nec molli euẽ
eas suscipiant. s uirestricto
utentes si m̃uen̾int eas maio¬
rem ⁊ ampliorẽ exposc̾e indagi¬

Expanded text:
ambagibus spem condemnationis excludi. procliviores in admittendas compensationes existant nec molli animo eas suscipiant, sed iure stricto utentes, si invenerint eas maiorem et ampliorem exposcere indagi
Abbreviated transcription (Latin):
a marito tuo pignori date sũt.
ñ tẽnent᷑. qr si ꝯsensisti obligoͣi
sciente creditore auxilio senatꝰ
ꝯsultrirti põtes. ꝙsi patĩam p̾¬
stitisti ut qͣi suas res maritus

Expanded text:
a marito tuo pignori datae sunt, non tenentur. quod si consensisti obligationi sciente creditrice, auxilio senatus consulti uti potes. quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus
Abbreviated transcription (Latin):
diffrã introducenda ob ꝙͣ cãm
pecunie credite uł ubr ꝯsũpte
sunt. mpłib enĩ uiris articulis:
filu t̾. milites ñ absimilee ui¬
dent᷑ hoĩb qui iuiris sunt ⁊ ex¬
p̾sumptõne omnuis milos nõ¬

Expanded text:
ia introducenda, ob quam causam pecuniae creditae vel ubi consumptae sunt. in pluribus enim iuris articulis filii familias milites non absimiles videntur hominibus qui sui iuris sunt, eaesumptione omnis mil
Abbreviated transcription (Latin):
niri poãunt Uñ intelugis ꝙ si
or̾igĩnẽ rei ꝓbare patt̾adu̾iario
tenente uendicare dñiũ debesħt
a creditor pignoris defensione
se tu̾i possit extorq̃tur ei nẽcttas
ꝓbandi debiti. ł situ teneasꝑu¬

Expanded text:
niri possunt. Vnde intellegis, quod, si originem rei probare potes, adversario tenente vindicare dominium debeas. Vt autem creditor pignoris defensione se tueri possit, extorquetur ei necessitas probandi debiti vel, si tu teneas
Abbreviated transcription (Latin):
i credit̾ti er q̃ er ca pignoris ob¬
ligatam ꝯ rem tenet peciunam
debitam. cum usuris testib p̾sen
ras exeo tp̃r qͦ optulisti p̾rare
reditor instrĩ suis ꝓbare
deb q̃ inteñdit ⁊ usuras sest¬
pulatum si pot᷑. Nec enĩ si aliqñ
ex ꝯsensu p̾stite sunt obligõnes¬

Expanded text:
i creditrici, quae ex causa pignoris obligatam sibi rem tenet, pecuniam debitam cum usuris testibus praesras ex eo tempore quo obtulisti praereditor instrumentis suis probare debet quae intendit et usuras se stipulatum, si potest. nec enim, si aliquando ex consensu praestitae sunt, oblig
Abbreviated transcription (Latin):
siodor gim suiiurii eẽ publite
uide̾bat᷑. si aut̾ prĩs uoluntate
qͣtit aut nꝰ eam rem pecumam
alias agñouit debitũ ñ eẽ locũ
pecreto amplissimi ordimł rõis¬

Expanded text:
odorus cum sui iuris esse publico videretur aut patris voluntate contraxit aut in eam rem pecuniamalias agnovit debitum, non esse locum decreto amplissimi ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾a religio. Iam cum anttore uire
ł luminis utraq respiciãt recte
⁊ tenebras respuunt. ⁊ nescuit
diuina potentia. ut pietatẽ nr̃am
inꝰ adore frõim hac deuotõne m̃¬
tis in ħ integre religionis studio

Expanded text:
a religio. nam cum auctorem uitae uel luminis utraque respiciant, recte et tenebras respuunt et nesciuntdiuina potentia, ut pietatem uestram in hoc ardore fidei, in hac deuotione mentis, in hoc integrae religionis studio
Abbreviated transcription (Latin):
yconꝯmo cͥ res eccasticagub̾nãda a.¬
m̃andat᷑: eẽ facultatẽ fud̾os ł
p̾dia ur bana sen rustica. res p̾tͤ¬
mũ ĩmobiles. aut in biis p̾dus co¬
iono uł mancipia. iftituta. aui

Expanded text:
conomo, cui res ecclesiastica gubernanda mandatur, esse facultatem fundos vel praedia urbana seu rustica, res postremo immobiles aut in his praediis colonos vel mancipia constituta aut
Abbreviated transcription (Latin):
sis sacͦscĩs ecͣcin orthodore religi¬
onis retropͥncipes p̾stit̾unt fir¬
ma ⁊ illibatam ꝑpetuũ dec̾mmꝰ
tesunt. robore suo ⁊ t̾mitate
uacuatas cessare pͥcipitnꝰ ⁊ qs
de publico hactenus mĩstͣta

Expanded text:
sanctis ecclesiis orthodoxae religionis retro principes praestiterunt, firma et illibata in perpetuum decernimus tae sunt, robore suo et firmitate vacuatas cessare praecipimus. Et de publico hactenus ministra
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃e abetͥcͣanditauit ẽẽ catholica
Nos eĩ in romana cirum t̾seqͣci¬
b suis in uenimꝰ cuutate qͥ decini¬
⁊tendimus reuocare dñi. cum ut
butientes loqui q̃ ad pacem sunt

Expanded text:
se ipse ab ecclesia iudicauit esse catholica. nos enim in Romana Cyrum cum sequacibus suis inuenimus ciuitate, qui decontendimus reuocare dominicum, utbutientes loqui, quae ad pacem sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
huidem ins̾iũnt desmnant affec¬
tatis dołis alienũ u̾e relig̾ionis
nomen allum̾e. ⁊ sũis aꝑtis cri¬
minib denotent᷑ ab̃ om̃iũ sub¬
moti eccͣaꝵ lim̾n e̾ penitꝰ arceãtͦ¬
erũptio factiosatemptau̾it: ab
ip̃is ⁊̃ urbimmenib ext̾mina¬
to furore ꝓpelli inbemꝰ ut cũctis

Expanded text:
 inserviunt, desinant adfectatis dolis alienum verae religionis nomen adsumere et suis apertis criminibus denotentur. Ab omnium submoti ecclesiarum limine penitus arceanteruptio factiosa temptaverit, ab ipsis etiam urbium moenibus exterminato furore propelli iubeamus, ut cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
depũtent᷑ eccͣe: nlłi ꝙ hiis addẽdi¬
ł mutandi ł in defucti locum
gataq om̃i nonatõmi tacultate
similia uendicandi: huͣi q̃ ad ho¬
norem uł ncͣcͣia obsequia sacrostẽ¬

Expanded text:
deputentur ecclesiae nullique his addendi mutandive vel in defuncti locum gataque omni novationis facultate similia vindicandi his, quae in honorem vel necessaria obsequia sacros
Abbreviated transcription (Latin):
dire minime uolu̾nt. inqnib ob¬
uante ea q̃ abip̃oꝵ sunt statuta põ¬
tifice eos minime in nr̃a ⁊uĩone
retepimus. ⁊ ab om̃i eccͣa catholica
cẽ uissimꝰ alienos. nͥ errore damp¬
naro doctͥnam ur̃am ꝙͣ tocius seqͥ

Expanded text:
dire minime uoluerunt. in quibus seruantes ea, quae ab ipsorum sunt statuta pontifice, eos minime in nostra communione recepimus et ab omni ecclesia catholica esse iussimus alienos, nisi errore damnato doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius rei .p. sustentatõem respici¬
cnͣi. opꝰ efficiend̃ elegimus tanto
sasigio laboꝵ. tanteq sollicrudi¬
ni sufficientes: Ioh̾em nirũ extel¬
⁊ sularem att pat̾nium. focamui

Expanded text:
ipsius rei publicae sustentationem respiciens opus efficiendum elegimus tanto fastigio laborum tantaeque sollicitudini sufficientes Iohannem virum excelsularem
Abbreviated transcription (Latin):
simus ep̃c ħi pecumas pio relic¬
tas arbitͥo fi̾nt ⁊ setutus: statĩ
titatẽ ⁊ tempꝰ quo eas susceꝑit
apud rectorem ꝓuintie publi
cipnis: ut ꝑom̃ia impleant᷑
tam pie deficientiũ uolunta

Expanded text:
iusmodi pecunias pio relictas arbitrio fuerit consecutus, statim titatem et tempus quo eas susceperit apud rectorem provinciae publicaecipimus, ut per omnia impleantur tam piae deficientium volunta
Abbreviated transcription (Latin):
tue nr̃e legis bñfitia eos uolumꝰ
optin̾equi in monast̾io ł cł̾ica¬
tu ꝑsen̾au̾int. Nam si qui eoꝵ
de quib p̾sentẽ legem posiumꝰ
u̾nt iubemꝰ om̃s eoꝵ res ad iura
serint p̃tͥm̾e ¶hus aut̃ ita dis¬
poĩtis repetita lege uibemꝰ. ut ullꝰ¬

Expanded text:
trae legis beneficia eos volumus obtinere, qui in monasterio vel clericatu perseveraverint. Nam si qui eorum de quibus praesentem legem posuimus nt, iubemus omnes eorum res ad iura serint pertinere. His ita dispositis repetita lege iubemus, ut null
Abbreviated transcription (Latin):
ne in e des publicas uł in q̃cum
loca popłi uoluptatib fabͥcata.
uen̾abilem crucem. ⁊ scõꝵ mar¬
tirum reliquias illicite inferre.
conent᷑. uł occupare audeant ea
que uł ad publicas cãs uł ad po
possunt ibi ⁊ sultis pͥus ut o reli¬
giosissimis ep̃is reliquias marti¬

Expanded text:
e in aedes publicas vel in quaecumque loca populi voluptatibus fabricata venerabilem crucem et sanctorum martyrum reliquias illicite inferre conentur vel occupare audeant ea, quae vel ad publicas causas vel ad possunt ibi, consultis prius ut oportet religiosissimis episcopis, reliquias mart
Abbreviated transcription (Latin):
gis emolumento: ncc̃e ẽ eos ⁊ debi
cumaꝵ datio tune ei uen oni uł
tochie ꝙ pauꝑior ẽẽ dinoscitur
easd̃ res uł pecinnas assignari
ħ uidel discutiendo auiro reu̾en¬
tissimo locoꝵ anitstite ⁊ sub eo ⁊¬
stitutis cłicis. ¶ ꝯm a̾ nlłs renon

Expanded text:
gis emolumento, necesse est eos debita um datio, tunc ei xenoni vel ptochio, qui pauperior esse dignoscitur, easdem res vel pecunias adsignari: hoc videlicet discutiendo a viro reverentissimo locorum antistite et sub eo constitutis clericis. Sin autem nullus xenon
Abbreviated transcription (Latin):
cuulib ex nłłius penit᷑ maioris
minoris ue lma utdicis ad exͣnea
iuditia ꝑtrahant᷑. aut ꝓuintiã
uł locum aũ regionẽ ꝙͣ hĩtant
cessitate iubeant᷑: s ap̃ suo iu¬

Expanded text:
maioris minorisve sententia iudicis ad extranea iudicia pertrahantur aut provinciam vel locum aut regionem quam habitant cessitate iubeatur, sed apud suos iu
Abbreviated transcription (Latin):
sane quisqͥs hant scãm ⁊ uen̾an¬
dam antistitis sedem pecunie int̾¬
uentu sb̾isse. aut si quis ut alt̾m
ordinaret uł eliget aͥd accepisse
ł lese maiestatis accusatõne ꝓpo¬
sita: a gradu sac̾dotii retͣhatur.
Nec ħ solum deinceps honore pri¬

Expanded text:
sane quisquis hanc sanctam et venerandam antistitis sedem pecuniae interventu subiisse aut si quis, ut alterum ordinaret vel eligeret, aliquid accepisse laesae maiestatis accusatione proposita a gradu sacerdotii retrahatur. Nec hoc solum deinceps honore pri
Abbreviated transcription (Latin):
Dare sufficiat estimet᷑: ꝓfcõ enĩ
pecuniis expugnent᷑᷑ &̃ mursi
rupta corrumpit᷑: cesset alta¬
rib ĩmin̾e ꝓfanꝰ ardor auaritis
⁊ asacris aditis repellat᷑ piacusa¬
re flagitium. Ita castus ⁊ humss

Expanded text:
dare sufficiat, aestimetur. Profecto enim pecuniis expugnentur? Quem murum rupta corrumpitur? Cesset altaribus imminere profanus ardor avaritiae et a sacris adytis repellatur piaculare flagitium. Ita castus et humilis
Abbreviated transcription (Latin):
erit accẽpisse: ¶am ⁊ maritis ⁊
urorib qui scłorenuntiant iam
suas accipiat qͣs uł ꝓ dote uł añ¬
lucri noĩe ⁊ seqͣt᷑ ab eo qui solita
dignũ cẽ indicamꝰ ut si quis ĩꝑentũ

Expanded text:
erit accepisse. Nam et maritis et uxoribus qui saeculo renuntiant iam suas recipiat, quas vel pro dote vel anlucri nomine consequatur ab eo qui solitardignum esse judicamus, ut si quis in parentum
Abbreviated transcription (Latin):
mata mancipia. sen bucenario
aut isauros in suis p̾diis. aut
nequis audeat ħ statuta nr̃e
mansuetudins in anq molare.
scientes ꝙ ex dissimulõne dig

Expanded text:
mata mancipia seu bucellarios aut isauros in suis praediis autne quis audeat statuta nostrae mansuetudinis in aliquo violare, scientes, quod ex dissimulatione dig
Abbreviated transcription (Latin):
uolentib sũ nolentib u̾gini¬
b seu aliis młrib si rale facinꝰ
fu̾it ꝑpetͣtum / Sic enĩ ip̃i rapto
minis qui meditat᷑ rapinam
inducitur. nͥ ⁊ enĩ eam souicita

Expanded text:
olentibus sive nolentibus virginibus seu aliis mulieribus tale facinus fuerit perpetratum. 3b . Si enim ipsi raptorminis qui meditatur rapinam inducitur. Nisi etenim eam sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ multi utoites indirimendis li¬
tigiis nos int̾pellau̾nt indigen¬
tes nr̃o oratulo ut eis resonetur
quid de testib heticis statuendũ
orthodõxos cł litigante nemini
heticoꝵ uł ⁊̃ hiis qui udaicam sr̃¬
sit. su alt̾a. Int̾ se aut̃ heretias
łiuteis ubi litigandũ existimãt
⁊ cedimus fedus ꝑimx̾tum ⁊ dig¬
nos litigatorib testes ⁊ mtiͥodu¬

Expanded text:
niam multi iudices in dirimendis litigiis nos interpellaverunt, indigentes nostro oraculo, ut eis reseretur, quid de testibus haereticis statuendum orthodoxos quidem litigantes nemini haeretico vel etiam his qui iudaicam ssit sive altera. Inter se autem haereticis vel iudaeis, ubi litigandum existimaverint, concedimus foedus permixtum et dignos litigatoribus etiam testes introdu
Abbreviated transcription (Latin):
mo ħi hr̃e libros ⁊ sacrilega scͥptoꝵ
audeat monimenta suare. ꝙ si qͥ
ppetua deportatõe dampnent᷑. sos
u̾o qui ducendi studio adierint
deinfausta hesi disputantes .x. li¬
bꝵ auri q̃ siscõ nr̃o intende sunt.
uiemus sbire diꝓpenduĩ. ultimo
ĩ supplicio cohceant᷑ qui illicita
cinorose ꝑu̾sitatis uestigia ita a
flãmis. ⁊busta ꝑeant. Equũ nã¬

Expanded text:
modi habere libros et sacrilega scriptorum audeat monimenta servare. Quod si qui perpetua deportatione damnentur. Eos vero qui discendi studio audierint de infausta haeresi disputantes, decem librarum auri, quae fisco nostro inferendae sunt, iubemus subire dispendium. Ultimo etiam supplicio coerceantur, qui illicita cinorosae perversitatis vestigia ipsa flammis ambusta depereant. Aequum na
Abbreviated transcription (Latin):
mo uidex aliq̃m offitiaiẽ ad eã
domũ inqͣmr̃ fãmilias ag̃ cumn
aliquo p̾cepto estimet eẽ mutẽ¬
dum ut earõ inpublicum ꝓtra¬
bãt᷑. cum c̾tum sit debita eius q̃
iutra domũ ⁊ scc̾ato sexu sem¬

Expanded text:
mo iudex officialem ad eam domum, in qua mater familias agit, cum aliquo praecepto existimet esse mittendum, ut eandem in publicum protrahat, cum certum sit debita eius, quae intra domum considerato sexu sem
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊fitearis infraudem alt̾ius
donasse. ⁊ fessionem in honestam
rtin̾e intellgis. Ita si donoͣem ¶¬
ꝑfecisti eam renocare ñ potes ex
memorata alegõne sub opten

Expanded text:
fiteri in fraudem te alterius donasse professionem inhonestam continere intellegas. Itaque si donationem perfecisti, eam revocare non potes ex memorata adlegatione sub obten
Abbreviated transcription (Latin):
rẽcͦs intestato decessisse. ac fal¬
sum testm̃tũ ꝓlatum ꝯtidis: ⁊ ab :¬
intestato ñ petita .bo. pos. uita¬
ostitut̾ ex successorio capiti petisti
graduꝯstitutũ ñ ambigitur. ex
edeõ pͥctũt: nec ħ celauit frustra¬

Expanded text:
s intestatos decessisse ac falsum testamentum prolatum contendis, et ab intestato non petita bonorustitutus ex successorio capite petisti gradu constitutum non ambigitur, ex edicto petiit nec hoc te latuit, frustr
Abbreviated transcription (Latin):
iñ dum remtempio diuino dedita¬
Itam iuctricus tiuis furto abstulit:
hãb̾es adũfus eum furti actõem¬
ris aĩ fẽcit᷑. seriũ cor̾rupti ag̾e poto.
Ꝙr souititatum occultauit. ĩ furti
cum eo agere potes q̃s accõnes ⁊̃ ꝑ¬

Expanded text:
ndum rem templo divino dedicatem vitricus tuus furto abstulit, habes adversus eum furti actioneris animi fecit, servi corrupti agere potes. Quod si sollicitatum occultavit, etiam furti cum eo agere potes. Quas actiones
Abbreviated transcription (Latin):
ac manumissus sit ab eͣm ͤp¬
tore. an a dño suo ⁊ pecũma data.¬
m̾eatur lib̾tatem. pͥore enĩ casu
adbona eiꝰ ꝯtͣ tabulas admitti pa¬
tronum ñ placet p̾t̾iore u̾o om̃ia
iura pr̃onatus retiet ⁊ iõ cũ sa¬
brani prõni filii qui plemum
iui huit ut hostis publier bona¬
a fisco uendicata sunt. ẜ ea que¬

Expanded text:
ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. Priore enim casu ad contra tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patronatus retinet Et ideo cum sabiniani patroni filii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata sunt, secun
Abbreviated transcription (Latin):
ex lib̾ta muliere nascit᷑ ĩgenuũ
esis ã qui lib̾te᷑ sue nubendi accom¬
modanit asiensum qͣm nis oꝑas
ab ea exig̾e ñ poͣssit: ira tũ pa¬
tronatus ñ amittit. E¬

Expanded text:
ex liberta muliere nascitur, ingenuum est. Is autem, qui libertate sua nubenti commodavit adsensum, quamvis operas ab ea exigere non possit, iura patronatus non amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
arruit ꝙ̃ fła opĩone duatus suũ eẽ
credebat. ñ institũturnᷤᷤ. si alienum
nosset: iq p̾ easb drticuis ẽẽ esse
ostenius ẽ. aufenda᷑m ei succõem
diui seu̾i ⁊ autonii placins ꝯtinet᷑.¬

Expanded text:
uem falsa opinione ductus suum esse credebat, non instituturus, si alienum nosset, isque postea subditicius esse ostensus est, auferendam ei successionem divi severi et antonini placitis continet
Abbreviated transcription (Latin):
de bonis q̃ in paganico ha mento¬
bebat. h̾e dem fecit bona q̃ mi
incast̾s reliquit. pet̾e ñ potesnte¬
⁊̃ siis qui eoꝵ ħes institutꝰ ẽ.: adire
ea nolu̾it ꝯ ab intestato succe¬
dentes ueniũt m᷑ n meiꝰ loco sb̾sti¬
uoluisse: sam ⁊ uoluntas mnili¶¬
tis expeditõne occupatiꝑ ie s̾uã.¬

Expanded text:
 bonis quae in paganico habebat heredem fecit, bona quae in castris reliquit petere non potes, etiamsi is qui eorum heres institutus est adire ea noluerit: sed ab intestato succedentes veniunt, modo si in eius loco substinoluisse. Nam voluntas militis expeditione occupati pro iu
Abbreviated transcription (Latin):
um sp̃alis uidex. sĩ ab angusta for¬
tũna su iudiciau culmine in aliqͣ
ꝓuintia in qͣ acͥcusatus degit. datꝰ
sit. ⁊ uaꝑs suspectum eum sͥ ẽẽ dic̃.
ne forsitan absente ꝑͣ uidicis. ⁊ in

Expanded text:
um specialis iudex sive ab augusta fortuna sive ab iudiciali culmine in aliqua provincia, ubi incusatus degit, datus sit et una pars suspectum eum sibi esse dicit, ne forsitan absente persona iudicis et in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qͥ suspoctum iudicẽ putãt. añ ꝙͣ
lis inchoet᷑eum ret̃uisare ut ad
alium recurrat᷑: ubello recusatõis
iam stanumꝰ n recuiare posse: ne
lites iĩfinitum extendant᷑. codẽ
iliũ ĩponente. ⁊ arbitros ẽlig̾e ⁊ ap̾
eos uenire ⁊ sic lite appente .q. aꝑ
bitꝰ ft̾ũt ab imꝑiali eulimine dele¬

Expanded text:
ei, qui suspectum iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusationisiam statuimus neque recusare posse, ne lites in infinitum extendantur: eodem ilium imponente et arbitros eligere et apud eos venire et sic lite apparente, quasi arbitri fuerint ab imper iali culmine dele
Abbreviated transcription (Latin):
auri pena affice̾. ꝑ scolam pal atinã
exigenda. ⁊ simiłr publicis rõnib
ag̾ganda. ⁊p̃o udel iudice insua
nccͣitateaduocatis ĩ ponenda ex qͣ
diat adimpse̾: ne erħi recusatõe
tib q̃ dari possint dictissims toga¬
tis om̃i uͦ prãndis. Et si cessau̾in
ꝑexecutores negõꝵ exigendis. net̃

Expanded text:
auri poena adficere per scholam palatinam exigenda et similiter publicis rationibus adgregenda, ipso videlicet iudice in suanecessitate advocatis imponenda, ex qudiat, adimplere, ne ex eius recusationetibus, qui dare possint, disertissimis togatis omnimodo praestandis et, si cessaverint, per exsecutores negotiorum exigendis, ne et
Abbreviated transcription (Latin):
nec in hus cãis in quib ꝓminnare
debent ⁊ posuinit facultatẽ remutẽ¬
diꝰ ꝯ^ ꝑete ad iud̾m p̾sidalẽ cognoscãt:
marime cũ ⁊ si iudicatõ alicui litiga¬
toꝵ ꝑti miusta nideat᷑ int̾ponende
ꝓuocatõnis pot̾tas a sĩna ex oĩ cã¬
gociis cepu tui ñ possit ad hib̾i
auũ in loco eoꝵ iudicẽ t̾bui qͥ ne¬

Expanded text:
nec in his causis, in quibus pronuntiare debent et possunt, facultatem sibi remittendi patere ad iudicium praesidale cognoscant, maxime cum, et si iudicatio alicui litigatorum parti iniusta videatur, interponendae provocationis potestas a sententia ex omni cagotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
lau̾it qteniũ multipłicrdiłone
iã ꝓpe finẽ ueniant ut semestre:¬
tp̃s tũ eis suꝑsit lm̃iã erit iuditi
ꝑ crecntores negotii actorẽ redrere
ꝑte fugientẽ ex una ꝑte¬

Expanded text:
uatenus multiplici dilatione iam prope finem veniant, ut semenstretantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una
Abbreviated transcription (Latin):
cis offĩn ꝯ quiescat donec petiti tꝑis
ꝓcedente urdice diłom ñ ouenit
postulari. Et si utraꝙ ꝑte p̾sente
tbuat᷑ cũ ñ alias nͥ cã cognita in¬
dulg̾i q̃at ⁊ cognitõ cãe ñ int̾pella¬
tõne plaͣnaria. s ꝯsidente magit¬

Expanded text:
cis officium conquiescat, donec petiti temporis cedente dilationem non convenit postulari, etiam si utraque parte praesente tribuatur, quum non alias, nisi causa cognita, indulgeri queat, et cognitio causae non interpellatione planaria, sed considerante magi
Abbreviated transcription (Latin):
uubitatõts occõne ħ uetustas ĩ
magnũ exti ilit c̾tamen. Cum gͥ
nos sensum hi legati crebra inda¬
gatõne aggredientes duplitẽ eẽ.
minire cogitauit affectu socii fe¬
ao ut ei ad qͥrat k̾edes aut̃ suos
eumd̾ siuum porid̾e in inime nolũ¬

Expanded text:
ubitationis occasione hoc vetustas in magnum extollit certamen Cum igitur nos sensum huiusmodi legati crebra indagatione adgredientes duplicem esse euminime cogitavit, adfectu socii fecit, ut ei adquiratur, heredes autem suos eundem servum possidere minime volu
Abbreviated transcription (Latin):
d recognoscendo singlos nõia cõ¬
pata publico ⁊ sensu obcelandos
nataies ingenuis simutentꝰ mĩe¬
status ingenuos edi ꝑficit. ¶
ur̃o deroganim ẽ. nec ad ruenti

Expanded text:
d recognoscendos singulos nomina comparata publico consensu, ob celandos natales ingenuis si mutentur, mistatus ingenuos edi perficit. vestro derogatum est nec ad conventi
Abbreviated transcription (Latin):
habes .i. eum qui sepatronũ ẽẽdi¬
cit memor senatũ censuisse. ut
p̾ manumissionẽ originẽ repe¬
tierĩt. ea q̃ de domo manumisso¬
ris hãntͥ relinqͣnt in qͣ cã ĩ lega¬

Expanded text:
est eum, qui se patronum tuum esse dicit, memor senatum censuisse, ut, qui post manumissionem originem repetierint, ea quae de domo manumissoris habent ibi relinquant. In qua causa e
Abbreviated transcription (Latin):
elitissima qͣm mandante te
suo emissedicis: si dñiũ s̃ui quẽ
manumisit ñ dũ ad te tͥnͣstułat
friustra petis ut denegata lib̾¬
tate eun q̃m manumissũ dicis.

Expanded text:
elicissima, quam mandante te servos emisse dicis, si dominium servi quem manumisit nondum ad te transtulerat, frustra petis, ut denegata libertate eius quem manumissum dicis
Abbreviated transcription (Latin):
ricih cuũ potestatẽ senatꝰ ⁊słto
iubentio celso ⁊t̾mi ⁊ neratio
marcello ⁊sulib fc̃o ad ꝓunti¬
as porrectam ⁊ stitit mamimistꝰ.
ut lib̾tus tabulariam amĩstͣn
curio eẽ possitꝰ officit. Imꝑr. De

Expanded text:
bici, cuius potestatem senatus consulto Iuventio Celso iterum et Neratio Marcello consulibus facto ad provincias porrectam constitit, manumissus ut libertus tabularium administrcurio esse possit, obfuit. DIOCL. E
Abbreviated transcription (Latin):
dñiũ sui posscoet lĩa rcedenda
ei qͥ lib̾tatem moriens ĩ ponit. ⁊̃
euis peculiũ ꝙ ei attingit liberto
ita ad lib̾tatem ꝑuenire. Ne ã qͣtͣ¬
titas suilis p̾cii sit inc̾ta s man¬
festa. scĩmus sm p̾cium su aueille

Expanded text:
nium servi possidet: licentia concedenda ei, qui libertatem moriens imponit, etiam eius peculium quod ei attingit liberto ita ad libertatem venire. Ne autem quantitas servilis pretii sit incerta, sed manifesta, sancimus servi pretium sive ancil
Abbreviated transcription (Latin):
stines. marime ab hede eius qͥ ma¬
mimisit. ⁊̃ cum si uire lib̾tas nõ ꝓ¬
cestit respectu tñ adite ħ̾editatis uo¬
luntatẽ defuncti suo ⁊ sensu tmare
dño tuo ut ꝓ te ⁊ filia tua dato inu¬
nere c̾te qͣntitatis uos manumt̾et

Expanded text:
eius qui manumisit, cum, etsi iure libertas non processit, respectu tamen aditae hereditatis voluntatem defuncti suo consensu firmano tuo, ut pro te et filia tua dato nummo certae quantitatis vos manumit
Abbreviated transcription (Latin):
tatem incid̾e ꝑicli tantẽ ⁊pendi¬
osoremedio fuiciendam ẽẽ cense¬
mus. Cum eiũ ꝑ assertores sr̃ lib̾¬
tate iuditium agitabat᷑: si ĩ me¬
ut emptor si iuauserat. ⁊ ĩ lib̾ta¬
te fu̾it ꝓnũtiatum. lebat reg̾itꝰ¬

Expanded text:
ltatem incidere periclitantem, compendioso remedio fulciendam esse censemus. Cum enim per adsertores super libertate iudicium agitabatur, si in meut emptor, si victus erat et pro libertate fuerat pronuntiatum, habeat reg
Abbreviated transcription (Latin):
alii eum ꝯm̃dans cũ erat ei lib̾a fa¬
cultas si ñ ip̃e ad eiꝰ curam suffic̾et
latina aña morabat᷑. ⁊ ꝙ̃ ille mori¬
endo d̾eliquit eꝰ bonait̾m cũ more¬
ret᷑ accipiebat ẽ ał ita s̾is lib̾ta

Expanded text:
alii eum commendans, cum erat ei libera facultas, si non ipse ad eius curam sufficeretLatina antea morabatur et, quem ille moriendum dereliquit, eius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. 3a . Talis i
Abbreviated transcription (Latin):
in auditorio q̃ret᷑. I
re p̾ ea ꝙͣ ancillam tuam eẽ dicĩ.
tis auegatõ ñ auas possit p̾scͥptõ¬
nẽ adu̾sus ciuem rõnã accõmo¬
dare qͣm si ꝑticipandi p̃cii gr̃a ⁊
aff̾matõm suam ñ impleat. ĩ ⁊cꝰ¬
sum possois iꝰ optinebit. ¶mp̃r.

Expanded text:
in auditorio quaeretur re potest ea, quam ancillam tuam esse dicis , tis adlegatio non alias possit praescriptionem adversus civem romanum accommodare, quam si participandi pretii gratia adfirmationem suam non impleat, inconcussum possessionis ius obtinebis ALEX.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dñi funus pilleati añcedt᷑ uł
ĩ ip̃o lectulo stantes cadan̾ uenti¬
lare uident᷑ si ħ ex uolũtate fiat
łtestatoris uł ħ̾edis. fiant ilito ei¬
ues rõm. ⁊ nequis uana lib̾tate¬
iactare se ꝯcedat᷑. ut ppłis ꝙ eum¬

Expanded text:
ni funus pileati antecedunt vel in ipso lectulo stantes cadaver ventilare videntur, si hoc ex voluntate fiat testatoris vel heredis, fiant ilico cives Romani. Et ne quis vana libeiactare se concedatur, ut populus qu
Abbreviated transcription (Latin):
socii accipiant. ⁊ lib̾tarẽ eũ ꝑ
xpetentes iudices impon̾e cõm¬
pellant᷑. Sm a̾ mio ex sociis lib̾¬
tatem sũ impone sũ relinq̃re
s̾uo cupiente. ⁊ p̾cium dante alt̾
uł ait̾i ex hui ip̃i uelle dix̾unt lib̾¬
tatem impon̾e ⁊ p̾cunu dare: me¬

Expanded text:
socii accipientes libertatem eis per competentes iudices imponere compellentur. Sin autem, uno ex sociis libertatem sive imponere sive relinquere servo cupiente et pretium dante alter vel alteri ex his ipsi velle dixerint libertatem imponere et pretium dare, me
Abbreviated transcription (Latin):
nia p̾stito. uł sacͣmentũ ibire ⁊ om̃i
inqͥetudine sese relaxare. uł retu
relictam nolu̾it. Si forsitan maio¬
rem fid̾i ꝯmissarĩ expetat: om̃i mͦ
exactõm sidĩ ꝯmissi sbiat̾e ⁊ eum
adsatisfcõem ꝯpelli. Cum ip̃e s iu¬
dex ĩtẽstis inuenit᷑ c̃ religio ⁊ fide¬

Expanded text:
nia praestito vel sacramentum subire et omni inquietudine sese relaxare vel, si rmissario derelictam noluerit, si forsitan maiorem fideicommissarius expetat, omnimodo exactioni fideicommissi subiacere et eum ad satisfactionem compelli, cum ipse sibi iudex et testis invenitur, cuius religio et fide
Abbreviated transcription (Latin):
fcõ uł ab intestato łima delat᷑a
succõ ẽ. ħ cãu ei qui ñ repisdiañ.
h̾editatẽ eã ucet᷑ adire ¶Rector
itaq aditus ꝓuintie. si h̾editati
mis cuisti. n mõpia prĩs ce excu¬
sat n uis fr̃is portõmtuã i testm̃t
eripientis arͣcere rede exactõe cre¬
ditoꝵ qͥ uire cuuili ꝓ heditaria
testaten spem delate tͥ łne q̃tẽ

Expanded text:
o vel ab intestato legitima delata successio est, hoc casu ei qui non repudiavit hereditatem eam licet adire. rector igitur aditus provinciae, si hereditati miscuisti, neque inopia patris te excusat neque vis fratris portionem tuam vel testamentum eripientis arcere te exactione creditorum, qui iure civili pro hereditaria test
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseq̃ntib łimũ auxiliũ denega¬
re. legatariis u̾o qͥ ꝓlucro c̾tant
suas ꝑtes leges accõmõdare. ¶
u̾o h̾edẽ  res heditarias creditori
rib q̃ ex ant̾iorib ueniũt ypo¬

Expanded text:
xilium denegari, legatariis vero, qui pro lucro certant, suas partes legem accommodare. Sin vero heredes res hereditarias creditoribribus, qui ex anterioribus veniunt hypo
Abbreviated transcription (Latin):
isecuti su̾int scturitatẽ: soluta
fiusse p̾tia ꝓbare. S cũ sit ĩ arbi E¬
tͥo pͥna iuscipientis mĩme depo¬
nere. se le ꝙs̃ accepit suscepise.
ita ruenit. nec emptores ple

Expanded text:
secuti fuerint securitatem, soluta fuisse pretia probare. sed cum sit in arbitrio pretia suscipientis minime deponere sese quod non accepit suscepisse, ita convenit nec emptores ple
Abbreviated transcription (Latin):
ala fide morato in liꝓ
nisti receslisse. intelligis ex ħ solo
sñ dolomalo in possõem te lib̾ta
restat fiam defensionẽ lib̾tati:
ex iusto initio longotp̃r obtenta
possõ. fauor enĩ lib̾tati dehitꝰ ⁊ sa¬
lubris iam p̾dem rõsuasit ut hũ
qͥ bona fide in possõne lib̾tatis ꝑ¬

Expanded text:
ala fide morato in libenisti recessisse, intellegis ex hoc solo sine dolo malo in possessione te libertaestat firmam defensionem libertatis ex iusto initio longo tempore obtenta possessio. favor enim libertatibus debitus et salubris iam pridem ratio suasit, ut his, qui bona fide in possessione libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
uł ypothetã ñ asuo debitore. S
ab alio ꝑ iongum tp̃ possidente.
nitit᷑ uendicare. ẽ gͦ añ ñ mote
sunt actõnes .xxx. annoꝵ iugi
srlentio ex quo. ⁊̃ pet̾e uire cepe¬
rũt. inuendiult̃ui ñ hãnt facł

Expanded text:
ypothecam non a suo debitore, sed ab alio per longum tempus possidente nititur vindicare. Quae ergo ante non motae sunt actiones, triginta annorum iugi silentio, ex quo competere iure coeper
Abbreviated transcription (Latin):
depon̾e. atrestatone uidel pͥus
ꝑ memoratos tabularios ⁊scri¬
benda p̾sente ⁊̃ eo qͥeas res uen¬
did̃it. uł in alias ꝑͥs tͥnstulerit.¬
⁊ ut ꝑ eam manifestet᷑ tam qnͣ¬

Expanded text:
deponere: attestatione videlicet prius per memoratos tabularios conscribenda , praesente etiam eo qui res vendiderit vel in alias personas transtulerit, ut per eam manifestetur tam q
Abbreviated transcription (Latin):
r rcau qui cessionẽ rerum añ¬
cessit debitorem ⁊̃ iuris rõnem
ruemies cum eum ecͥtas aux ilio
exceptõnis muniat. ac tunc de¬
mum it̾atam possis desidare.¬

Expanded text:
ractu, qui cessionem rerum antecessit, debitorem contra iuris rationem nveniens, cum eum aequitas auxilio exceptionis muniat ac tunc demum iteratam possis deside
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iustius ẽ ꝙͣ om̃s qͥ ad res debito¬
ditatis: ¶Ut aut̾ ñ inꝑpetuũ alioꝵ
negligentiam: illi qui ꝓsus debi¬
tis alac̾ores creditorib alii often
rerum alios creditores qͥ ñ ħ ꝑegis
noꝵ spana. Absentes aut̃ int̾ qͣdri¬
eniuũ creditorib possõm ante
sĩias ⁊ secuti sunt ꝑ sacͣmentũ
manifestandas eoꝵ qͥ eas adipis¬
cende gr̃a possõmi rerũ sustunie

Expanded text:
enim iustius est, quam omnes, qui ad res debitoditatis. Ut autem non in perpetuum aliorum neglegentia illi, qui pro suis debitis alacriores creditoribus aliis ostenrerum alios creditores, qui non hoc peregissnorum spatia, absentes autem intra quadriennium creditoribus possessionesententias consecuti sunt, per sacramentum manifestandas eorum, qui eas adipiscendae gratia possessionis rerum sustinue
Abbreviated transcription (Latin):
remeante pĩe feciss. remotis
pauli atq ulpiani notis. papi¬
mam placet ualere sĩnam. ui
inpr̃is sit filius potestare. cͥ dig¬
nitas ac bona restituta sunt ĩ

Expanded text:
remeante patre fecisset, remotis Ulpiani atque Pauli notis Papiniani placet valere sententiam, ut in patris sit filius potestate, cui dignitas ac bona restituta sunt. §
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dotis pactõne uł stipłoe
int̾poĩta ut ip̃e res si dilo ͥ ito
miͦn extant uxori reddant᷑ ian¬
gnas eum ꝑta ex aiꝑulatu iudõ
restitui oꝑte. I¬
com rõm uiris existimas restitui
t totem afisco qui bona dãpnati
pra tui suscepit licet enĩ uiro qͦu¬
uri tuoħ derogare ñ pot̾. eũ ł

Expanded text:
nem dotis pactione vel stipulatione interposita, ut ipsae res, si dissoluto matrimonio extarent, uxori reddantur, ancillas cum partu ex stipulatu iudicio restitui om iuris existimas restitui tibi debere dotem a fisco, qui bona damnati patris tui suscepit. Licet enim viro quoiuri tuo hoc derogari non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
sis ltorib distrabi publici cano¬
nis frumenta dicunt uendentes
⁊ ementes sciant capitali pena
se eẽ sb̾dendos ⁊ infraudẽ publi¬
cam ꝯm̾tia ꝯͣcta dampnari. Ds¬

Expanded text:
sis litoribus distrahi publici canonis frumenta dicuntur, vendentes et ementes sciant capitali poenae se esse subdendos et in fraudem publicam commercia contracta damnari. D
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑat ut statrto tp̃r te libtate
donaret. moram reꝓmisse lib̾¬
tati p̾stiu̾r ex eote lib̾am eẽ effec¬
tam manifest̾ĩ ẽ ex quo cum
iõ extenatos in gennos uid̾ipro

Expanded text:
acceperat, ut statuto tempore te libertate donaret, moram repromissae libertati praestitit, ex eo te liberam esse factam manifestum est, ex quo, cumta. et ideo ex te natos ingenuos videri pro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seruos distraxisti ac p̃tiũ de pe
ppͥi uenditoras nũim soluti nõ
pranͣt emptori lib̾atõem. ¶dem¬
tinuisse c̾tum ẽ ¶N enĩ uelud tra¬
ditõnis fc̃e uectigai ex sotutum
si similatũ pactum int̾cessit
uitatẽ mutare pot̾ut. Qͣ pp̃ adit᷑

Expanded text:
 servos distraxisti ac pretium de pecproprii venditoris nummi soluti non praestant emptori liberationem. tinuisse certum est. neque enim velut traditionis factae vectigal exsolutum, si simulatum factum intercessit, veritate
Abbreviated transcription (Latin):
n initõ uenditõnis si pactũs es
ut is cui uendidisti possõm p̾tii
tardius exsoluti tͥ usuras pensi¬
taret. ñ ĩm̾ito estimas ⁊̃ tͥ easad¬
stari deb̾e. Nam si mitio ꝯͣctus ñ¬
dumtarat usuras tami ab ip̃o
debitqre qͣm ab eo qui mõmnẽ
cãm emptisuam fidem ast̾irit¬
õne int̾ uos hĩta exigno p̾tio in
reu̾ti ꝯue̾niat. Et iõ aditus ope¬

Expanded text:
 Initio venditionis si pactus es, ut is cui vendidisti possessionem pretii tardius exsoluti tibi usuras pensitaret, non immerito existimas etiam eas taestari debere. nam si initio dumtaxat usuras tam ab ipso debitore quam ab eo, qui in omnem causam empti suam fidem adstrione inter vos habita exiguo pretio in reverti conveniat. et ideo aditus compe
Abbreviated transcription (Latin):
tuus uenũdedit. dolus ex callidi¬
tate aiq insidiis emptoris argui
d. uł metus mortis. uł cruciatꝰ
corꝑis iminens det̾egi. ne hãtur
ratauendino ħ enĩ solũ ꝙ pau¬
lo minore p̾tio fundũ uenũdatũ¬
tõm inualidum ẽ. & ⁊ iudelicet
si ꝯͣtus emtõis atq uenditõis co
ꝯͣctum accedant. iuixq pꝰ młtas
ꝯtentõnes paulatim uenditore
de eo qd̾ petierat detrahente. ẽp¬
tore aut̾ huic ꝙ obtulat ad dente.
ad c̾tum ꝯsentiant p̾tiũ s ꝓfecto

Expanded text:
tuus venumdedit, dolus ex calliditate atque insidiis emptoris argui debet vel metus mortis vel cruciatus corporis imminens detegi, ne habeatur rata venditio. hoc enim solum, quod paulo minori pretio fundum venumdatum invalidum est. quod videlicet si contractus emptionis atque venditionis cogcontractum accedant vixque post multas contentiones, paulatim venditore de eo quod petierat detrahente, emptore autem huic quod obtulerat addente, ad certum consentiant pretium, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
omane gentis homies siuein
barbaro sũ in romano solo eu
qui ħ ꝑpetͣre ausi fu̾int. Tabellio¬
serit. ⁊ eo qui octauam uł aliqͥd
nectigalis cã ꝓhiis susceꝑit. eidẽ
pene subiciendo. barbare aut̃ gen¬
tis ennuchos exͣ loca nr̃o imꝑio sẜ̃¬
iecta fcõs euctis negotiatorib¬
uł quib cũ q aliĩs emendi ms

Expanded text:
omanae gentis homines sive in barbaro sive in Romano solo eunqui hoc perpetrare ausi fuerint, tabellioet eo, qui octavam vel aliquod vectigalis causa pro his susceperit, eidem poenae subiciendo. Barbarae autem genis eunuchos extra loca nostro imperio subiecta factos cunctis negotiatoribu
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptomansuetudinis nr̃e siue
sñia cuuuslibet iudicis utant᷑ ĩ
resq eẽ. qrendos ne inde iniuri¬
aꝵ nascat᷑ occasio unde iura
nascunt᷑. & si p̾cepta nr̃a ĩpłe
neglex̾int. om̃i negõ de qͦ nirga¬
re ceꝑant pͥuabunt᷑. Sin autẽ
tutores minoꝵ hiis rem debitam
ea occõne m̃adant ut pupilł ad
ultis uirandi copia ⁊ fructus adi

Expanded text:
scripto mansuetudinis nostrae sive sententia cuiuslibet iudicis utantur inresque quaerendos, ne inde iniuriarum nascatur occasio, unde iura nascuntur. Quod si praecepta nostra implere neglexerint, omni negotio, de quo iurgare coeperant, privabuntur. Sin autem tutores minorum his rem debitam ea occasione pervadant, ut pupillis vel adultis iurgandi copia et fructus adi
Abbreviated transcription (Latin):
legib. Ridiculum ⁊ enĩ ẽ dr̃e uł
audire. qõ ꝑ ignorantiam. alienẽ
rem aliquis qͣi ꝓpͥam occupauit
om̃s aut̃ scire debent. qd̾ ñ suum ẽ ħ
ad alios mod̾ om̃ib ꝑtin̾e. Cũ taiꝰ
temattig̾it furtiactõne tenetur.
a nob̾ dẽ poĩta sunt locum hĩtib¬

Expanded text:
legibus. Ridiculum etenim est dicere vel audire, quod per ignorantiam alienam rem aliquis quasi propriam occupaverit. Omnes autem scire debent, quod non suum est, hoc ad alios modis omnibus pertinere, cum talis tem attigerit, furti actione tenetur. a nobis disposita sunt, locum hab
Abbreviated transcription (Latin):
relicta sͥ legata uł fid̃i ⁊missa
possõem ͣm sñ uitio tenebat in¬
cmpate rutele modatõne illatã¬
uim ꝓpulsare licet. Is
exemplo:si ñ dum annus nulis

Expanded text:
relicta sibi legata vel fideicommissa possessionem, quam sine vitio tenebat, inculpatae tutelae moderatione illatapulsare licet. PP.exemplo, si necdum annus exces
Abbreviated transcription (Latin):
qui aña lites agebant. l muite le
ferebant uł pp̃ inopiam libroꝵ¬
ditimebant᷑. In p̃senti aut̃. ⁊ suni¬
matõne nr̃oꝵ digestoꝵ ex tantis
leges collecte sunt uoluminibus.
qͦr noĩa ⁊antiquiores hoĩes ñ di

Expanded text:
qui antea lites agebant, licet multaeerferebant vel propter inopiam librodirimebantur. in praesenti autem consummatione nostrorum digestorum e tantis leges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines non di
Abbreviated transcription (Latin):
nũmuentũ ł occulte poĩtum
ꝙ dissonantie q̃relam dissolũ
⁊ aliam ñ m inducit. discordie
latitabat. ⁊ cum ydoneũ fu̾at
poni: obicuritate muolutsĩ¬

Expanded text:
nventum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ mole diuitiaꝵ expensa.
possint hoĩes suꝑuacue legum
multitidmis adipisci uolumi¬
na. s ilissima pecuma facilit
eoꝵ ⁊ꝑatõ pateat. iam ditiori
hħ intuꝑand̾ existimet. s pͥmum
¶dem imbecillitati humane q̃
memoriã ⁊ penitus in ulo pecca ⁊¬

Expanded text:
ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribhoc vituperandum existimet, sed primum quidem imbecillitati humanae, qmemoriam et penitus in nullo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
scetis atrocitat. ⁊ laudabił axo
fidĩ er̾emplũsuꝑ uindicanda
cede dñi tui hortamento fuit. ut
cura ut auditis hiis q̃ in libello
scͥptio remittit᷑ aditui supplican¬
gotii cogntõm tollit ex haurit:¬

Expanded text:
eris atrocitas et laudabilis fidei exemplum super vindicanda caede domini tui hortamento fuit, ut cura, ut auditis his, quae in libello raescriptio remittitur, aditus supplicangotii cognitionem tollit et vi
Abbreviated transcription (Latin):
lium. felicissimũ euum nr̃e re
publice donauit. cũ ⁊ inhũc. ⁊
bona parthica abolita sũt. ⁊ qͥe¬
ti ꝑpetue tradita. ⁊ t̾cia ꝑs mũdi
nobis accreuit. post europã enim
⁊ asiam totalibia nr̃o ĩꝑio ad

Expanded text:
lium felicissimum eum nostrae rei publicae donavit, cum in hunc et bella Parthica abolita sunt et quieti perpetuae tradita, et tertia pars mundi nobis adcrevit post Europam enim et Asiam et tota Libya nostro imperio ad
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃i scͥmoꝵ. ⁊ qui sũ p̾fata adiectõe
qͣlecium diuinũ rnsum dictau̾it
⁊ iudices qͥ susceꝑint rep̾hensionẽ
sbibunt ⁊ qͥ illicite dictata scͥb̾e
ausi fu̾int. cꝰ cumq scͥmi memori
nes. ñ ad singłoꝵ p̾ces suꝑ pͥuatu

Expanded text:
ta adiectione qualecumque divinum responsum dictaverint, et iudices, qui susceperint, reprehensionem subibunt et, qui illicite dictata scribere ausi fuerint cuiuscumque scrinii memorianes non ad singulorum preces super privatis
Abbreviated transcription (Latin):
ftissimũ sit ex quib legislatori¬
b. quib q libris eoꝵ ⁊ qͦt milibꝰ
ħ iusticie romane tẽplũ edifi¬
quiores piilsimi pͥncipes admit¬
tere ñ sunt indignati. olbꝰ uno

Expanded text:
ibus legis latoribus quibusque libris eorum et quot milibus hoc iustitiae Romanae templum aedifieriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno
Abbreviated transcription (Latin):
illi existiment ad nos declirrit᷑
Et qrͣ ambiguitates iudicum
cipiunt nr̃e. si ñ a nob̾ int̾p̾toͣ
mͥ a ꝓcedit: uł quis legũ enĩg¬
mata solu̾e. ⁊ om̃ib aꝑire ydo¬
neus eẽ uidebit᷑. nͥ is cui soli legis
latorem ẽẽ. ⁊ cessumẽ: Explosis
itac hi ridiculosis ambiguitat
nͥl hͣc lege derogante uef̾is legis

Expanded text:
illi existiment, ad nos decurritur et quare ambiguitates iudicumcipiunt nostrae, si non a nobis interpretatio mera procedit? vel quis legum aenigmata solvere et omnibus aperire idoneus esse videbitur nisi is, cui soli legis latorem esse concessum est? Explosis itaque huiusmodi ridiculosis ambiguitatinihil hac lege derogante veteris iuris
Abbreviated transcription (Latin):
situm ħ sb̾secditũ Aut enĩ ita
lex ncca erat. ut diu̾sis titłis
pp̃ rer̃ cognitõm applicari eã opor¬
teat. aut cum tͣnat aliis diu̾sis
ꝑ mixta imp̾sibile erat eam ꝑ
ħ diutd̃e ac seꝑare penit᷑ erat ĩ¬

Expanded text:
tum hoc subsecutum: aut enim ita lex necessaria erat, ut diversis titulis propter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per hoc dividere ac separare penitus erat i
Abbreviated transcription (Latin):
turam argu̾e audeat. Cum enĩ
lege antiqͣ q̃ regia nũcupabatur
omne ius om̃is q potestas populi ro
potestatẽ: nos u̾o scĩonẽ omnem
ñ diuisimꝰ in alias ⁊ auas ⁊ditoꝵ
ꝑtes. s totam nrãm eẽ uolumus.
nequid possit antiqͥtas nr̃is legi¬
omĩa cum reposita sunt obtinere.
ut si alr̾ fu̾ant apud uet̾es ꝯscͥpta᷑¬

Expanded text:
turam arguere audeat. cum enim lege antiqua, quae regia nuncupabatur, omne ius omnisque potestas populi Roem, nos vero sanctionem omnem non dividimus in alias et alias conditorum partes, sed totam nostram esse volumus, quid possit antiquitas nostris legiomnia, cum reposita sunt, obtinere, ut si aliter fuerant apud veteres c
Abbreviated transcription (Latin):
gatis qͥd̾ legis faiccoie narratio fi¬
dĩ. ⁊missis aũsenatꝰ ⁊ uilti trebellia¬
ni singłis libris nt̾q eoꝵ applicatiᷤᷤ¬
nata ẽ. soium aut̃ senatꝰ ⁊sultũ
trebellianũ ponend̾ ẽẽ existima¬
uunus. Captiosas ⁊ enĩ ⁊ ip̃is ue¬
t̾ib odiosas pegasian senatus
ꝯsulti ambages ⁊ utͥusq senatꝰ
⁊ sulti ad se tam sruacuał ꝙͣ scru

Expanded text:
gatis quidem legis Falcidiae narratio, fideicommissis autem senatus consulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum adplicatinata est. solum autem senatus consultum Trebellianum ponendum esse existimavimus: captiosas etenim et ipsis veteribus odiosas Pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scru
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipothecã ꝑtinent repoĩta sũt
ut ñ a pignoraticia actõe ĩ li b̾s
de reb poĩta młtum distarent
alo libro erd̃ int̾to uolumini qͥ
edilium ediliciũ ⁊ redibitoriam

Expanded text:
ad hypothecam pertinent reposita sunt, ut non a pigneraticia actione in libris de rebus posita multum distarent: alio libro eodem inserto volumine, quae aedilicium edictum et redhibitoriam
Abbreviated transcription (Latin):
mandata q̃ ab ntio ad memo¬
ranum uirum excelsum fecimꝰ
itares detise sunt: nlło seditioso
relicto nom̃ ꝙ libris ĩposiunꝰ
digestoꝵ sen pandectaꝵ: qr om̃s
disputatõnes ⁊ decisiõnes in se
suum totum opus ⁊ sũmantes

Expanded text:
mandata, quae ab initio ad memoratum virum excelsum fecimusita tes decisae nullo seditioso relicto. nomenque libris imposuimus digestorum seu pandectarum, quia omnes disputationes et decisiones in se suum totum opus consummantes.
Abbreviated transcription (Latin):
iuicẽ. ⁊ equiꝰ iudicato cum positꝰ¬
⁊ maiores in aliqͣ ꝑte suꝑare. Ot iõd
er ulpiuano ⁊ paulo netñ ⁊ mar¬
tiano ascͥpta sunt. q̃ aña nlłam
splenotoissimi papimani starim¬
ñ respuere s si quid ex hiis ad respecti¬
onem sũmi ingenii papiniemi la

Expanded text:
est iudicatote, cum posset maiores in aliqua parte superare. et ideo ex Ulpiano et Paulo nec non Marciano adscripta sunt, quae antea nullamsplendidissimi Papiniani, non statim respuere; sed si quid ex his ad repletionem summi ingenii Papiniani la
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ingenii tui documentisex nr̃i
coditis ordinatõe acceptis. ⁊ iussi¬
mꝰ quos ꝓ bau̾is. tam ex facundit¬
simis añcessorib qͣ ex uris diser¬
tissimis togatis fori amplissime
sedis ansociandst laborem enge.
hiis itaq collectis ⁊ in nr̃m pa¬
latiũ introductis. nob̾q tuo te¬
stimoĩo placitis totam rẽ faciẽ¬

Expanded text:
mus, ingenii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis; et jussimus quos probaveris, tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, et in nostrum palatium introductis, nobisque tuo testimonio placitis, totam rem facie
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃onẽ ⁊ collig̾e ⁊ emendare. ⁊ tot
auctoꝵ disꝑsa uolumina uno
codice indita ostend̾e ꝙ nemo
alius n sꝑare n optare ausus ẽ:
res ꝙł nob̾ difficillima. immo
magit impostibilis u debat᷑. s¬

Expanded text:
onem et colligere et emendare et tot auctorum dispersa volumina uno codice indita ostendere, quod nemo neque sperare neque optare ausus est, res quidem nobis difficillima, immo magis impossibilis videbatur. s
Abbreviated transcription (Latin):
anqno retractentur notã i fam̃ie
submuro eo: qui uł astũte ea int̾¬
pͥtari uoluit: uł impetͣto s̃pug¬
nare tescͥptõ. Nec hĩturo fructũ
tem audierint:ł aliquid anegã¬
dum admisi̾nt.⁊ sub quodem

Expanded text:
a, nec ab aliquo retractentur: notam infamiae subituro eo, qui vel astute ea interpretari voluerit vel impetrato impugnare rescripto, nec habituro fructum tem audierint vel aliquid allegandum admiserint vel sub quodam