comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iurta hoc quod paulus loquitͣ de eis.
qui illum in nomine patris sui ueni
tionem inquit ueritatis ñ recepert᷑.
ut salui fierent. ioeo mut&. illis oꝑa
tionem erroris ut credant menda¬
tio. Delusir illusores. cum dicentib
uideis. Si rex isrł ẽ descendat nunc¬
de cruce & credimus ei. patienter
sustinuit donec mortuus ac sepul¬
tus & horum insultationes. & ip¬
sam mortẽ cita resurrectione suꝑa¬
ret. Dabit autem mansuetis grãm
quia eis qui se humilit̾ sequunt᷑
& ꝑfectionem boni oꝑis. & beatȩ
ꝑhennitatis dona largit᷑. Appro
eiꝰ uestigia sectando. & appropinqua¬
bit uob̃. ꝑ miscdĩam uos de angusti¬
is liberando. Non enĩ regionib lon¬
ge est quisq a dõ .s. affectib Nãq
uno commorantes terre loco isqui
uirtutib stud& & is qui defluir sor¬
dib uitiorum. Unus longe est adi
alius prorimũ hab&e dm̃. Unde

Expanded text:
juxta hoc quod Paulus loquitur de eis juxta hoc quod Paulus loquitur de eis qui illum in nomine Patris sui venietionem, inquit, veritatis non receperunt ut salvi fierent, ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio . Delusit illusores, cum dicentibus Judaeis: Si rex Israel est, descendat de cruce et credimus ei , patienter sustinuit, donec mortuus ac sepultus, et eorum insultationes et ipsam mortem cita resurrectione superaret. Dabit autem mansuetis gratiam, quia eis qui se humiliter sequuntur, et perfectionem boni operis et beatae perennitatis dona largitur. Approejus vestigia sectando, et appropinquabit vobis per misericordiam, vos de angustia liberando. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Namque uno commorantes terrae loco, is qui virtutibus studet, et is qui defluit sordibus vitiorum, longe est a Deo, alius proximum habet Deum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Quałibus autem grãm langiat᷑. subseqnt᷑¬
ãudat gram. Fures quide. ꝑuros. lururio¬
sos & alios peccatores quasi contempto¬
res p̃ceptoꝵ suoꝵ punit d̾s. s specialit᷑
superbis resistere dicitur. quia nimirũ
maiori ƿena plectunt᷑ qui confidunt
in uirtute sua diuinȩ potentiȩ subdi
penitendo negligunt. quia quasi sibi
ipsi ad saluandum sufficiant. auriliũ
suꝑne gre querere detrectant. At con¬
tra humilib dat grãm qui in suoꝵ pla¬
gis uicioꝵ ueri se medici manib sup¬
plicit᷑ subdunt. merito desiderate sani-¬
tatis dona recipiunt. Notandum autẽ
qd banc sententiam de suꝑbis & humi¬
lib beatus iacob de parabolis salomo¬
nis iurta antiquam translationem quẽ¬
admodum & petrus in sua epła
posuit. pro quo in nr̃a editione que
de ebraica ueritate descendit ita dicit᷑.
Illusores ipse deludet. & mansuetis da-¬
bit grãm. Delud& autẽ dns illusores.

Expanded text:
Qualibus autem hanc gratiam largiatur, subseqQualibus autem hanc gratiam largiatur, subseqdat gratiam. Fures quidem, perjuros, luxurialios peccatores, quasi contemptores praeceptorum suorum punit Deus, sed specialiter superbis resistere dicitur, quia nimirum majori poena plectuntur qui confidunt in virtute sua, qui divinae potentiae subdi poenitendo negligunt, qui quasi sibi ipsis ad salvandum sufficiant, auxilium supernae gratiae quaerere detrectant. At contra humilibus dat gratiam, quia qui in suorum plagis vitiorum veri se medici manibus suppliciter subdunt, merito desideratae sanitatis dona recipiunt. Notandum autem quod hanc sententiam de superbis et humilibus beatus Jacobus de parabolis Salomonis juxta antiquam Translationem, quemadmodum et Petrus, in sua Epistola posuit. Pro quo in nostra Editione quae de Hebraica veritate descendit, ita dicitur: Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Deludet autem Dominus illusores,
Abbreviated transcription (Latin):
quit sp̃s gre quo signati estis in diem
redemptionis concupiscir ut inuide-¬
atis alterutrum. non utiq bonus sp̃s
inuidiȩ uitium in nobis .s malus
oꝑatur. Cui similis est modus locuti¬
onis inpsalmo. Frater non redemit.
redun&e homo. Ita enĩ intelligitur.
Si nos xꝑc non redemir qui nobis
frater fieri dignatus est ꝑ humani¬
tatem. numquid aliquis homo pu-¬
rus nos redimere sufficir: Quidam
hanc sententiam ita disserunt. ad
inuidiam concupiscir spͣs qui habi¬
tar in uobis. Aduersus inuidiam
concupiscit. hoc est inuidie morbũ
debellari. atq a uris mentib erstir¬
pari desiderat. Alii de spu hominis
dictum intelligunt. ut sir sensus.
Nolite concupiscere. nolite mundi
huius amiciciis aderere. quia sp̃s
mentis ure dũ terrena concupiscit.
ad inuidiam concupiscir utiq
dũ ea que ipsi adquirere concupiscitis
micitia mundi. qͥa hec t̾rena bona addit¬
& ea cum dolore amittenda tribuit.
ille gaudium uite largitur eternũ.

Expanded text:
us gratiae quo significati estis in die redemptionis hoc concupiscit, ut invideatis alterutrum? Non utique bonus spiritus invidiae vitium in vobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locutionis in psalmo: Frater, non redimit, redimet homo ? Ita enim intelligitur. Si nos Christus non redemit, qui nobis frater fieri dignatus est per humanitatem, nunquid aliquis homo purus non redimere sufficit? Quidam hanc sententiam ita edisserunt: Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habitat in vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc est invidiae morbum debellari, atque a vestris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum intelligunt, ut sit sensus: Nolite concupiscere, nolite mundi hujus amicitiis adhaerere, quia spiritus mentis vestrae, dum terrena concupiscit, ad invidiam utique concupiscit, dum ea quae ipsi acquirere concupiscitis,am amicitia mundi, quia haec terrena bona ad teet ea cum dolore amittenda tribuit, ille gaudium largitur aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiȩ in uite feruor dilectio¬
nis accipi. Ego autem sicur olua
sericordia dei mei. idest sicut is qui
fructum miscdẽ facit misericordiã
ipse a dño sperabit. Itemq & poculũ
inquid tuũ inebrians quam pͣclarũ
est. Quod de karitate dĩ constar dic

Expanded text:
misericordiae, in vite fervor dilectiomisericordiae, in vite fervor dilectionis accipi. Ego autem inquit siperavi in misericordia Dei mei , id est, sicut is qui fructum misericordiae facit, misericordiam ipse a Domino speravi. Itemque: Et poculum, inquit, tuum inebrians quam praeclarum est ! Quod de
Abbreviated transcription (Latin):
foramen ꝑuenitur. ꝑmixta utraq
amara apparebit. Quia nimirum
multo dulce facilius in amarum ubi
commiscentur quã amarum uͣtit᷑
in dulce. Quo eremplo colligitur
quia colloquia mala. sicut mores bo¬
nos apostolo teste. sic etiam sermo¬
nes bonos corrumpunt. Numqͥo
potest fratres mei ficus oliuas face¬
re. aut uitis ficus: In promptu
est. quia sicur arbor nequid amisso
naturali fructu alterius arboris er se
ferre fructum. ita maledic us& si-
quid boni ad tempus loqui uidetͣ.
fructum benedictionis habere nul-¬
latenus ual&. At si hec altius quis¬
uelit discuti potest inficu cuius foli¬
is ꝓthoparentis nr̃i post agnitionem
p̃uaricationis sua pudenda tererũt.
uelamentum ercusationis intelligi.¬
& quo ipsi tunc increpationem crea¬
toris a se repellere. & in ipsum creatorẽ
conabant᷑ refundere. Et nunc pleriq
stultoꝵ cor suũ declinant in uerbum
malum. ad ercusandas excusationes
in peccatis. P otest inoliuis fructus

Expanded text:
foramen pervenitur, permista utraque foramen pervenitur, permista utraque et amara apparebit. Qnia nimirum multo facilius dulce in amarum ubi commiscentur, quam amarum vertitur in dulce. Quo exemplo colligitur quia colloquia mala sicut mores bonos, teste Apostolo, sic etiam sermones bonos, corrumpunt. Nunquid potest, fratres mei, ficus olivas facere, aut vitis ficus? etc. In promptu est, quia sicut arbor nequit amisso naturali fructu alterius arboris ex se ferre fructum, ita maledicus et si quid boni ad tempus loqui videatur, fructum benedictionis habere nullatenus valet. At si quis haec altius velit discuti, potest in ficu, cujus foliis protoparentes nostri post agnitionem praevaricationis sua pudenda texerunt, velamentum excusationis intelligi, quo et ipsi tunc increpationem Creatoris a se repellere et in ipsum Creatorem conabantur refundere, et nunc plerique stultorum cor suum declinant in verbum malum, ad excusandas excusationes in peccatis . Potest in olivis fructus
Abbreviated transcription (Latin):
plura subsequent᷑ annectir. Et ex ip¬
so ore ꝓcedit benedictio. & maledictio.
Non oportos fratres mei. hec ita fieri.
Numquit fons de eodem foramine
emanar dulcem & amaram aquam:
Sicut dulcis & amara aqua ñ possũt
simul una de uena fontis ehullire.
s & si misceantur in uase. uł cister¬
na. dulcis quidem amarescit ab a¬
mara. amara autem ex admirtio¬
ne dulcis in dulcediem nescit in¬
mutari. Ita benedictio. & maledictio
in uno ore nullatenus potest conue¬
nire.S: quicumq sic dm̃ benedicere
orando uel uerbum eius pͣdicando
consueuit. ut etiam maledicere ho¬
mines non omiserit. constat quia
dulcedinem benedictionis eius ama¬
ritudo maledictionis consumit Mo¬
dicum enĩ fermentum. totam mas¬
sam corrumpit. & nͣ ẽ pulcrha lauda¬
tio in ore peccatoris. Deniq si facias
fistulam bino ore unde aqua intr&e.
simplici unde ereat. & in hoc amarã
aquam illo dulcem inmittas. absq
ulla dubietate ubi ad unũ eritus

Expanded text:
plura subsequenter adjungit. Ex ipplura subsequenter adjungit. Ex ipso ore procedit benedictio et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? Sicut dulcis et amara aqua non possunt simul una de vena fontis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cisterna, dulcis quidem mox amarescit ab amara, amara autem ex admistione dulcis in dulcedinem nescit immutari, ita benedictio et maledictio in uno ore nullatenus possunt convenire; sed quicunque sic Deum benedicere orando, vel verbum ejus praedicando consuevit, ut etiam maledicere homines non omiserit, constat quia dulcedinem benedictionis ejus amaritudo maledictionis consumit. Modicum enim fermentum totam massam corrumpit . Et non est pulchra laudatio in ore peccatoris . Denique si facias fistulam bino ore unde aqua intret, simplici unde exeat, et in hoc amaram aquam, in illo dulcem immittas, absque ulla dubietate ubi ad unum exitus
Abbreviated transcription (Latin):
os locutũ ẽ uanitatem. Sunt
serpentin. de quib dictum est
uenenum aspidum sub labiis
eoꝵ. Linguam autẽ nullus ho¬
minum domare potest. Quo¬
b modis. hec sententia potest
intelligi. Quia & nullꝰ docłoꝵ¬
bonoꝵ potest domare linguam eoꝵ qui
se ipsos stulta uerbositate coibere necli¬
gunt. & nullus loquentium est. qui ñ
aliquando delinquat. in lingua sua.
Denique de uiro ꝑfecto in articulo mari¬
mȩ temptacionis constituto ueracit᷑
dictum est. In omĩb his non peccauit
iob labiis suis. & tamen ipse postmo¬
dum auditis dĩ sermonib de inepta
stulte locutionis. reprehendit dicens.
Unum locutus sum quod utinam nͣ
dirissem. & alterum quib ultra nil
addam. Inquietum malum plena
ueneno mortifero. Inquietum ad¬
dit ad hoc quod dixerat eam domari
non posse. cum bestiȩ domentur & uo¬
lucres. Plenam uero dicit ueneno mor¬
tifero. ut eam exponat indomabiłẽ
domari. De cuius atrocitate ueneni.

Expanded text:
os locutum est vanitatem , sunt os locutum est vanitatem , sunt serpentini, de quibus dictum est: Venenum aspidum sub labiis eorum . Linguam autem nullus hominum domare potest. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, quia et nullus bonordoctorum potest domare linguas eorum qui seipsos a stulta verbositate cohibere negligunt, et nullus loquentium est qui non aliquando delinquat in lingua sua. Denique de viro perfecto in articulo maximae tentationis constituto, veraciter dictum est: In omnibus his non peccavit Job labiis suis . Et tamen ipse se postmodum auditis Dei sermonibus, de ineptia stultae locutionis reprehendit, dicens: Unum locutus sum, quod utinam non dixissem, et alterum, quibus ultra non addam . Inquietum malum plena veneno mortifero, etc. Inquietum addit, ob hoc quod dixerat eam domari non posse, cum bestiae domentur et volucres. Plenam vero dicit veneno mortifero, ut exponat indomabilem domari. De cujus atrocitate veneni
Abbreviated transcription (Latin):
na stabilitate proiecti. huc. atq
illuc mente uaga raptamur. &
incertis ꝑ cuncta discursib ubi
periculum. ubi salus sit ignoram.
Inflammatur autem hec rota nr̃e
natiuitatis. igne lingue maculan-¬
tis. cũ uicium natiuȩ ꝓturbationis
ineptis etiam ac noriis sermonib
accumulatur. D oiͣs enĩ nature
bestiarũ. & uolucrũ. & serpentium.
ceteroꝵ domant᷑. & dom ita sunt
a natura humana. Legimus in
plinio. inmanissimã serpentium
aspidem. in egipto domitã a patre¬
familias. & cotidie de cauerna sua
egressam a mensa eiꝰ annonam
ꝑcipere solitam. Legimus item
scribente marcellino comite man¬
suefactum tigrioem ab india anas¬
stasio principi missam. U ult ergo
intelligi. quia lingua prauoꝵ bes-¬
tiis ferocitate. uolucrib leuitate:
uel exultacione serpentib uiru-¬
lentia p̾cellat. Sunt enĩ bestiales
qui eracuerunt ut gladium lin¬
guas suas. Sunt uolatiles quipo¬
suertͣ in celũ os suum. & quoꝵ

Expanded text:
rna stabilitate projecti, huc atque rna stabilitate projecti, huc atque illuc mente vaga raptamur, et incertis per cuncta discursibus, ubi periculum, ubi salus, ignoramus. Inflammatur autem haec rota nostrae nativitatis igne linguae maculantis, cum vitium nativae perturbationis ineptis etiam ac noxiis sermonibus accumulatur. Omnis enim natura bestiarum, et volucrum, et serpentium, et caeterorum, domana natura humana. Legimus in Plinio immanissimam serpentium aspidem in Aegypto domitam a patrefamilias, et quotidie de caverna sua egressam, ad mensam ejus annonam percipere solitam. Legimus item, scribente Marcellino comite, mansuefactam tigridem ab India Anastasio principi missam. Vult ergo intelligi quia lingua pravorum bestiis ferocitate, volucribus levitate vel exsultatione, serpentibus virulentia, praecellat. Sunt enim bestiales qui exacuerunt ut gladium linguas suas , sunt volatiles qui posuerunt in coelum os suum , et quorum
Abbreviated transcription (Latin):
gehennali: & ex ipsa sua pena com¬
moniti. deceptis quoq hominib
fomitem uicioꝵ unde & ipsi pere¬
ant. in uidendo suggerunt. Cui
contra scã dĩ ciuitas noua ierłm
de celo a dõ descendere dicitur. qr
nimirum quicquid celeste inter¬
ris agimus. hoc profecto ut agere¬
mus. celesti munere accepimus.
Rotam autem dicit natiuitatis
nostre: incessabilem uite tempo¬
ralis ꝓcursum: quo a die natuui¬
tatis usq ad mortem. uel ut semꝑ
currente rota currili incessant᷑
agimur. Onde bene salomon cũ
dicer& memento creatoris tui in
dieb iuuentutis tue. antequam
tempus ueniat afflictionis pau-¬
lopost addidit. & confringat᷑
rota suꝑ cisternã. & reuertatur
puluis niterrã suam. unde erar.
Inflaͬmat ergo lingua rotam
natiuitatis nr̃e. cũ statũ omẽm
nr̃e conuersationis. praua loquen¬
do contaminat. Itẽ roram nati¬
uitatis nr̃e dicit. quia merito
prime pͣuaricaricationis. ab intͣ¬

Expanded text:
gehennali, et ex ipsa sua poena comgehennali, et ex ipsa sua poena commoniti, deceptis quoque hominibus fomitem vitiorum, unde et ipsi pereant, invidendo suggerunt. Cui contra sancta Dei civitas nova Jerusalem de coelo a Deo descendere dicitur, quia nimirum quidquid coeleste in terris agimus, hoc profecto ut ageremus coelesti munere accepimus. Rotam autem dicit nativitatis nostrae incessabilem vitae temporalis procursum, quo a die nativitatis usque ad mortem velut semper currente rota curriculi incessanter agimur. Unde bene Salomon cum diceret: Memento Creatoris tui in diebus juventutis tuae, antequam veniat dies afflictionis , paulo post addidit: Et confringatur rota super cisternam, et revertatur pulvis in terram suam unde erat. Inflammat ergo lingua rotam nativitatis nostrae, cum statum omnem nostrae conversationis prava loquendo contaminat. Item rotam nativitatis nostrae dicit, quia merito primae praevaricationis ab inte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtite ligue tanquam ignis. seditq
supra singulos eoꝵ & repleti sunt om¬
nes spũ sc̃o. Recte autem de lingua
indispͥlinata dicitur. quod ipsa sir
uniuersitas miquitatis. quia cunta
fere facinora ꝑ eam aut concinnan¬
tur: ut latrocinia. stupra aut pa¬
trantur: ut puria. falsa testimo¬
nia. aut defendunt᷑ ut cum quili¬
b& impurus excusando scelus quod
admisit. & simulat ostentando
bonum quod non fecit. Et inflã¬
mat rotam natiuitatis nr̃e: inflã¬
mata a gehenna. Agehenna
dicit. a diabolo & angelis suis ꝓptͣ
quos gehenna facta est. Et qui
ubicumq uel in aere uolitant: uel
in terris. aut sub terris uagantur si¬
ue detinentur suarum semꝑ secũ
ferunt tormenta flammarum.
instar febricitantis. Qui & si in
lectis eburneis. si in locis ponar᷑
apricis. feruorem tam̃ uł frigoris
insiti sibi langͣoris euitare non
potest. Sic ergo demones & sim
templis colunt᷑ auratis. & si per
aera discurrunt. igne semꝑ ardẽt

Expanded text:
artitae linguae tanquam ignis, seditque artitae linguae tanquam ignis, seditque supra singulos eorum, et repleti sunt omnes Spiritu sancto . Recte autem de lingua indisciplinata dicitur quod ipsa sit universitas iniquitatis, quia cuncta fere facinora per eam aut concinnantur, ut latrocinia, stupra; aut patrantur, ut perjuria, falsa testimonia; aut defenduntur, cum quilibet impurus excusando scelus quod admisit, simulat ostentando bonum quod non fecit. Et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata agehenna. A gehenna dicit a diabolo et angelis ejus, propter quos gehenna facta est, et qui ubicunque vel in aere volitant, vel in terris aut sub terris vagantur, sive detinentur, suarum secum ferunt semper tormenta flammarum, instar febricitantis, qui et si in lectis eburneis, et si in locis ponatur apricis, fervorem tamen vel frigus insiti sibi languoris evitare non potest. Sic ergo daemones et si in templis colantur auratis, et si per aerea discurrant, igne semper ardent
Abbreviated transcription (Latin):
ignis quam magnam siluam incen¬
dit. Quantus dicit quam modicus.
Deniq & codices quidam sic habent.
etce modicum ignis. Sicut enim a
modica scintilla ignis excrescens.
magnam siluam incendit. ita in-¬
continentia linguȩ suis leuitatib.
magnam bonoꝵ oꝑum materiam
multos uite sp̃italis fructus. ubi
attaminauerit perdit. s & innume.¬
ra plerumq optima que uidebant᷑
locutionis folia consumit. Et
lingua ignis est. umiuersitas miqͥ¬
tatis. Ignis est lingua. quia uir¬
tutum siluam male loquendo de¬
uorat. Unde uir sapiens de insipi¬
ente. & aꝑtio inquit oris illuis in-¬
flammatio est. Cui uidelic& igni
ꝑditionis. contrarius eͣ ignis ille sa¬
lutaris. qui ligna. fenum. stipu¬
lam uitiorum. consumens setre¬
ta cordis illustrat. Quo scĩ inflamman¬
tur doctores. ut & ipsi ardeant aman-¬
do. & quasi linguis ignitis accendant
alios pͣdicando. hi de quib bene scrip¬
tum est. quia apparuerunt illis dis-¬

Expanded text:
ignis quam magnam silvam incenignis quam magnam silvam incendit. Quantus dicit quam modicus. Denique et Codices sic habent: Ecce modicus ignis. Sicut enim a modica scintilla ignis excrescens magnam saepe silvam incendit, ita incontinentia linguae suis nutrita levitatibus magnam operum bonorum materiam, multos vitae spiritalis fructus, ubi attaminaverit perdit, sed et innumera plerumque quae optima videbantur locutionis folia consumit. Et lingua ignis est, universitas iniquitatis. Ignis est lingua, quia virtutum silvam male loquendo devorat. Unde vir sapiens de insipiente: Et apertio, inquit, oris illius inflammatio est. Cui videlicet igni perditionis contrarius est ille ignis salutaris, qui lingua, fenum, stipulam, vitiorum consumens, secreta cordis illustrat, quo sancti inflammantur doctores, ut et ipsi ardeant amando, et quasi linguis ignitis accendant alios praedicando. De quibus bene scriptum est: Quia apparuerunt illis disp
Abbreviated transcription (Latin):
intereunt. Et quia ex habundan¬
tia cordis os loquit᷑. recte subiun-¬
gitur. Ita & lingua modicum qui¬
dem menbrum est: & magna ex-¬
altat.Magna utiq p̾mia eral¬
tat. si ea impetus dirigentis bene
gubernare: iuxta illud salomonis.
quia intelligens gubernacula pos-¬
sidebit. Sin autem male: male econ¬
trario. sibi. siuisq magna ꝑditionis
exaltat. Unde & salomon. mors
inquit & uita. in manib lingue.
Uitam ergo exaltat. si bene doc&
ecclesiam. mortem contra. si praue.
exultat. illa nimirum hic erultatio
deb& intellegi. de qua in consequen¬
tib cum ꝑ plura lingue uicia enu¬
merass& adiunrit. Nunc autem erul¬
tatis in superbiis uestris. omis exultacio
talis maligna est. A qua & mater
beati samuelis nos pia erortatione
compescit dicens. nolite multipli-¬
care loqui sublimia gloriantes.
Magna autem eraltar lingua. que
ceterorum sensus. & uerba despici¬
ens singularit᷑ se esse sapiente m
iactat. & facundam. Ecce quantus

Expanded text:
intereunt. Et quia ex abundanintereunt. Et quia ex abundantia cordis os loquitur, recte subjungitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Magna utique praemia exaltat, si eam impetus animi dirigentis bene gubernaverit. Juxta illud Salomonis: Qui intelligit, gubernacula possidebit. Sin autem male, mala e contrario sibi suisque magna perditionis exaltat. Unde et Salomon: Mors, inquit, et vita in manibus linguae . Vitam ergo exaltat, si bene docet Ecclesiam. Mortem contra, si grave at magna exsultat, illa nimirum hic exsultatio debet intelligi, de qua in sequentibus, cum per plura linguae vitia enumerasset, adjunxit: Nunc autem exsultatis in superbiis vestris. Omnis exsultatio talis maligna est. A qua et mater beati Samuelis nos pia exhortatione compescit, dicens: Nolite multiplicare loqui sublimia gloriantes . Magna ergo exsultat lingua, quae, caeterorum sensus et verba despiciens, singulariter se esse sapientem jactat et facundam. Ecce quantus
Abbreviated transcription (Latin):
rum quoque reclituomem obti-¬
nere queamus. Quod si ut quidã
codices habent legerimus. sicut
autẽ equis frenos in ora mutim..
nichil questionis erit. quia coniũ¬
git᷑ ad hoc quod in sequentib di-¬
citur. ita & lingua modicum qui¬
dem menbrum est. & cetera Ec¬
ce & naues cum magne sint. &.
auentis ualidis minentur. circũ¬
feruntur a modico gub̃naculo.
ubi impetus dirigentis uoluerit.
Uaues magne in mari. mentes st̃
hominum in hac uita. siue bonoꝵ
siue maloꝵ. Uenti ualidi aquib mi¬
nant᷑. ipsi appetitus sunt mentiũ.
quib naturalit᷑ coguntur aliquid
agere: ꝑ quod uel adbonum uel
ad malum ꝑueniãt finem. Guber¬
naculum quo huiusmodi naues cir-¬
cumferuntur. ubi dirigentis impetꝰ
uoluerit. ip̃sa cordis intentio. qua
electi trangressis huius scłi fluctib.
felicem patrie celestis portum attin-¬
gunt. Reprobi autem quasi scilla
caribdi necati. fluctuosis uite huiꝰ
errorib quos deserere nesciebat

Expanded text:
rum quoque rectitudinem obtirum quoque rectitudinem obtinere quaeramus? Quod si, ut quidam Codices habent, legerimus: Sicut autem equis frenos in ora mittimus, nihil quaestionis erit, quia conjungitur ad hoc quod in sequentibus dicitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, etc. Ecce et naves cum magnae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur a modico gubernaculo quo impetus dirigentis voluerit. Naves magnae in mari mentes sunt hominum in hac vita, sive bonorum, sive malorum. Venti validi a quibus minantur ipsi appetitus sunt mentium, quibus naturaliter coguntur aliquid agere, per quod vel ad bonum, vel ad malum perveniant finem. Cubernaculum quo hujusmodi naves circumferuntur, ubi impetus dirigentis voluerit, ipsa cordis intentio est, qua electi, transgressis hujus saeculi fluctibus, felicem patriae coelestis portum attingunt, reprobi autem quasi Scylla vel Charybdi necati fluctuosis vitae hujus erroribus, quos deserere nesciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
catis. emulationis. dissensionis. he¬
resis. mendatii. ꝑuirii. s & otiose.
necnon etiã suꝑfluȩ locutionis. in
his que necessaria uidentur. In qͦ
nimirum uerbo quisq se sine offen¬
sione custodit. hic ꝑfectus est uir.
Qui enim custodit os suũ & linguã
cumducere totum corpus. P endi.
hic uersus a suꝑiore. Siquis inquit
in uerbo non offendit. hic ꝑfectus
est uir. Et hic potens eͣ etiam freno
circumducere totum corpus. quod
est aꝑte dicere. Siquis lapsũ linguȩ.
qui pene meuitabilis est cau&. hic
consuetirome fica eiubem conti¬
nentiȩ etiam cetera corporis men¬
bra que facilius castigari possunt
ne a recto itinere diuertant discit
obseruare. Si autem equis frenos
in ora mittimus: ad consentiendũ
nobis & om̃e corpus illoꝵ circumfe¬
rimus. Subaudis. quanto magis¬
amplius dece ut nobis ipsis frenũ
continentie in ora muttamus. ad
consentiendum conditori nostro
quatenus ꝑ lingue custodiam ope-¬

Expanded text:
catis, aemulationis, dissensionis, haecatis, aemulationis, dissensionis, haeresis, mendacii, perjurii, sed et otiosae, nec non etiam superfluae locutionis in his quae necessaria videntur. In quo nimirum verbo quisquis se sine offensione custodit, hic perfectus est vir. Qui enim custodit os suum et linguamcumducere totum corpus. Pendet hic versus a superiori. Si quis, inquit, in verbo non offendit, hic perfectus est vir, et hic potest etiam freno circumducere totum corpus. Quod est aperte dicere: Si quis lapsum linguae, qui pene inevitabilis est, cavet, hic consuetudine fixa ejusdem continentiae etiam caetera corporis membra, quae facilius castigari possunt, ne a recto itinere divertant, discit observare. Si autem equis frenos in ora mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum ferimus. Subaudis: Quanto amplius decet ut nobis ipsis frenum continentiae in ora mittamus ad consentiendum Creatori nostro, quatenus per linguae custodiam ope
Abbreviated transcription (Latin):
homo iustus in terra qui faciat bonum
& non peccauit. Siquis in uerbo non of¬
fendit. hic ꝑfectus est uir. Quomodo
dicit ꝑseclum esse uirum. qui inuerbo
non offendit. cũ pͣmitter& quia in multis
offendimus om̃s: An quia & in multis
offendere possunt electi. & tamen ꝑse-¬
uerare ꝑfecti: Immo ita intelligendũ
est. Namq diueisa offensionum est
speues. Aliter electi. aliter offendũt
reprobi. Salomone teste qui air.Sep¬
pu autẽ cortuent in malum. Et si eñ
iustus ꝑ fragilitatem carnis uł ignoran¬
tiam forte offendit iustus tam̃ esse.
non desistit: quia ut cotidiana est
huiusmodi & ineuitabilis offensio.
ita est & cotidiana orationum acbo¬
norum oꝑum medela. que offenden¬
tem iustum. ne in terram proruar
& nuptialem karitatis ac fidei uestẽ
puluere uicioꝵ sordid&. otius erigir.
Siquis ergo in uerbo non offendit.
uerbo huius offensionem humana
potest uitare fragilitas. ut uerbũ
suꝑbiȩ: iactantie: excusationis ĩpec¬

Expanded text:
mo justus in terra qui faciat bonum et non peccet . Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Quomodo dicit perfectum esse virum qui in verbo non offendit, cum praemiserit: Quia in multis offendimus omnes? An quia et in multis offendere possunt electi, et tamen perseverare perfecti? Imo ita intelligendum est. Namque diversae offensionum sunt species. Aliter electi, aliter offendunt reprobi, Salomone teste, qui ait: Seppii autem corruent in malum. Et si enim justus per fragilitatem carnis vel ignorantiam forte offenderit, justus tamen esse non desistit. Quia ut quotidiana est hujusmodi et inevitabilis offensio, ita est et quotidiana orationum ac bonorum operum medela, quae offendentem justum, ne in terram proruat, et nuptialem charitatis ac fidei vestem pulvere vitiorum sordidet, ocius eriget. Si quis ergo in verbo et, cujus offensionem humana potest vitare fragilitas. Ut verbum superbiae, jactantiae, excusationis in pec
Abbreviated transcription (Latin):
actionis Er qui nequitiam corde liuo¬
tis uel contentionis contegir. huius
est prauum om̃e opus quamlib&
rectum hommib esse uideatur. ui¬
delicos propr᷑ inconstantiam mentis
huc illucq fluctuantis quia se ad unã
superni intuitus anchoram figere ne¬
glerit. Que autẽ desursum ẽ sapi¬
entia. primum quidẽ pudica est. de-¬
inde pacifica. modesta. suadibilis. bo

Expanded text:
actionis. Et qui nequitias corde livoactionis. Et qui nequitias corde livoris vel contentionis contegit, hujus est pravum omne opus, quantumlibet rectum hominibus esse videatur, videlicet propter inconstantiam mentis huc illucque fluctuantis, quia se ad unam superni intuitus anchoram figere neglexit. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suad
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ plenus ertitit. uł omẽm elei¬
tum qui incarne & anima natura.¬
lit᷑ consistens. grãm quoq spͣs scĩ¬
sccdm mensuram donationis xꝑi
qua illustret᷑ accepir. Carnalem
uero uł anialem appellat homi¬
nẽ. qui nil gre spĩtalis habens. ea
tantummodo que naturalit᷑ cami
sue anime sensib insita sunt cogi¬
tare uel facere nouit. Merito ergo
contentiosa & fuꝑba sapientia esse
terrena. animalis. diabolica. menu¬
ratur: quia dum terrenam głam
anima querit: dum erpers gr̃e sp̃i¬
talis remanens. sola ea que sibi na¬
turalit᷑ post reatum primȩ pͣuan¬
cationis sunt insita cogitar. nire
amaligno delusa sp̃u ad agenda
se illa que sunt uesana & naria
conuertir. Ubi enĩ ⁊elus & conten¬
tio. ibi inconstantia & om̃e opusp̃s
Om̃i inquit custodia serua tuum cor¬
qm er ipso uita pr̃ocedit. Qualis en
cordis est radix. talis in conspectu
interni arbitris. est omĩs fructus

Expanded text:
Spiritu sancto plenus exstitit, vel omnem elecSpiritu sancto plenus exstitit, vel omnem electum, qui, in carne et anima naturaliter consistens, gratiam quoque Spionationis Christi, qua illustretur, accepit. Carnalem vero vel animalem appellat hominem, qui, nil gratiae spiritalis habens, ea tantummodo quae naturaliter carnis sive animae sensibus insita sunt cogitare vel facere novit. Merito ergo contentiosa et superba sapientia esse terrena, animalis et diabolica memoratur, quia dum terrenam gloriam anima quaerit, dum, expers gratiae spiritalis, remanens sola, ea quae sibi naturaliter post reatum primae praevaricationis sunt insita cogitat, jure a maligno delusa spiritu, ad agenda se illa quae sunt vesana et noxia convertit. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus pravum. Omni, inquit, custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit. Qualis enim cordis est radix, talis in conspectu interni arbitrii est omnis fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem. Quia ueritas ipsa ꝓbar
non esse dignos gloria eos qui sapien¬
tiȩ uerba promentes er ore zelum
amarum & contentionis infructuo¬
se studium gestant in corde. Nonẽ
ista sapientia desursum descenden.
s terrena animalis diabolica. Et
paulus ait quia animalis homo ñ
ue animalis sapientia. non ab ani¬
mali. s ab anima diriuatur teste
paulo. quia factus est primus homo
adam in animam uiuentem. nouiꝰ¬
simus adam in sp̃m uiuificantem.
S: non prius qd spiͣtale eͣ s quod ani¬
male. Q uod ab anima diriuatum.
greca testat᷑ auctoritas. In qua ui-¬
cũ dicitur animale. P oero anima¬
lia quamuis latme ab anima uo-¬
cabulum accepisse uroeantur. lon¬
ge diuersam greci ac dissimilem
habent ethimologiam. Namq
ab eo. quod uiuant. nom̃ sortiunt᷑.
Siquidem ayur eos ⁊oeuita. ⁊ oa uo¬
cantur animalia. Cum ergo apłs in
spiritalem. sp̃italem uł ipsum om̃
dicit. qui in carne & anima appares

Expanded text:
veritatem. Quia Veritas ipsa probat veritatem. Quia Veritas ipsa probat non esse gloria dignos eos qui sapientiae verba promentes ex ore, zelum amarum et contentionis infructuosae studium gestant in corde. Non est ista sapientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. Et Paulus dicit quia anive animalis sapientia, non ab animali, sed ab anima derivatur, teste Apostolo, quia factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adam in Spiritum vivificantem . Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale. Quod ab anima derivatum Graece testatur auctoritas, in qua viκὸν dicitur animale. Porro animalia quamvis Latine ab anima vocabulum accepisse videantur, longe diversam Graece ac dissimilem habent etymologiam. Namque ab eo quod vivant nomen sortiuntur. Siquidem apud eos ζωὴ vita, ζῶα vocantur animalia. Cum ergo Apostoluspiritalem, spiritalem vel ipsum Dominum dicit, qui, in carne et anima apparens,
Abbreviated transcription (Latin):
entie timor dñi. Qui uero ad pͣdican¬
dum uerbum. quam ad faciendum
procluuoe est. plerumq ꝑ amorem
lactantie. ꝑstudium contentionis.
ꝑ eloquentiȩ facilitatem ꝑ inuidenti¬
am alioꝵ docentium per ignorantiã
catholice ueritatis stulticie reatum
incurrit. Cui bene congruit illud sa¬
lomonis quia ubi uerba sunt pluri-¬
ma. ibi frequent᷑ egestas. Unde & hic
quoq recte subiungit᷑. Quod si
relum amarum habetis & contentio¬
nes in cordib ur̃is. nolite gloriari.
Telum amarum dicit. quia eͣ &
zelus dulcis. a quo & simon apostol
merito perfecti cordis nomͣ accepir.
quem & helias habuit cum ait. Zelo
⁊elatus sum pro dño dõ erercitun.
quia dereliquerunt pactum tuum
filii israel. Et apł̃s paulus. E muloe
enĩ inquit uos dĩ emulatione. Est¬
& bona contentio quam dñs nosha-¬
bere pͣcepit dicens. Contendite intra¬
re ꝑ angustam portam. Nolite in-¬
quit głari. & mendaces esse aduersus

Expanded text:
entiae timor Domini . Qui vero ad praedicanentiae timor Domini . Qui vero ad praedicandum verbum quam ad faciendum proclivior est, plerumque per amorem jactantiae, per studium contentionis, per eloquentiae facilitatem, per invidentiam aliorum docentium, per ignorantiam catholicae veritatis, stultitiae reatum incurrit. Cui bene congruit illud Salomonis: Quia ubi sunt verba plurima, ibi frequenter egestas . Unde et hic quoque recte subjungitur: Quod si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriari, etc. Zelum amarum dicit, quia est et zelus dulcis, a quo et Simon apostolus merito perfecti cordis nomen accepit. Quem et Elias habuit, cum ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii Israel . Et apostolus Paulus: Aemulor enim vos, inquit, Dei aemulatione . Est et bona contentio, quam Dominus nos habere praecepit dicens: Contendite intrare per angustam portam . Nolite, inquit, gloriari, et mendaces esse adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sꝑm scm qui datus est nobis. Non
potest ergo ficus oliuas facere:. Quod
quicumq se inpeccatis ercusare potiꝰ
quam accusare nititur. nequaquam
oꝑa pietatis que ꝓpeccatis fiunt. in
proximos ꝑfecto s magis suꝑbo cordi
largitur. Neq uitis ficus. quia qui
diuina dilectione se ꝑfecte debriat.
nullum iam de suis erratib nisi se¬
ipsum accusat. Quis sapiens & dis¬
ciplinatus inter eos: Ostendat ex bo¬
na conuersatione oꝑationem suam.
in mansuetudinem sapientie. Quia
inprobis doctorib silentium imposue.¬
rat eosq magisterii gradum tenere
uetuerat. quos nec uite ꝑfectionem
nec continentiam lingue habere cer¬
nebat. consequenter ammon&e. ut si
quis inter eos sapiens & disciplinatꝰ.
uel sit uel sibi esse uideatur magis
sapienter ipse ac disciplinate uiuen-¬
do. eruditionem suam quam alios do¬
cendo demonstr&. Qui enĩ mansue¬
to corde & ore sereno bona que ual&
oꝑatur euidens utiq dat animi sapi-¬
entis inoicium. P rincipiũ enĩ sapi-¬

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis . Non potest ergo ficus olivas facere, quia quicunque se in peccatis excusare potius quam accusare nititur, nequaquam opera pietatis quae pro peccatis fiunt in proximos perfecto, sed magis superbo corde largitur. Neque vitis ficus, quia qui divina dilectione se perfecte inebriat, nullum jam de suis erroribus, nisi seipsum accusat. Quis sapiens et disciplinatus inter vos ostendat ex bona conversatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. Quia improbis doctoribus silentium imposuerat, eosque magisterii gradum tenere vetuerat, quos nec vitae perfectionem nec continentiam linguae habere cernebat, consequenter admonet ut si quis inter eos sapiens et disciplinatus, vel sit vel sibi esse videatur, magis sapienter ipse ac disciplinate vivendo eruditionem suam, quam alios docendo, demonstret. Qui enim mansueto corde et ore sereno bona quae valet operatur, evidens utique dat + hominis sapientis indicium. Principium enim sapi
Abbreviated transcription (Latin):
esse pͣcepir. relo unq amarituomis
& contentionib stultis aduersa. qua
doctrina
uicissim sibi inkarii¬
tatis atq.
concordie pace sotiaĩ.¬
sonai.. Prmum
quidem pudica est. demde pacifica.
Pudica uidelic&. quia caste intelligit.
pacifica autem: quia ꝑelationem se
minime a prorimoꝵ societate disum¬
git. Modesta uero. suadibilis. bonis
consentiens: quia nimirum sapien¬
tis est bonoꝵ suasioni assensum
pͣbere. quomodo petrus redargu¬
enti se paulo concitus annuit. im¬
proboꝵ uero doctrinam: tota inten¬
tione uel docendo. uł iuiuendo repel-¬
quam supra sapientem & discipli¬
natum ostendere monuit. mscdẽm
strare. Ludicans sine simulatione
ac untute quantum pudica sapientia
proprie utitur. tantum contentiosa
prorsus car& & blasphema. Nam qui
se doctiorem ceteris ꝑfectioremq ui¬
deri appetit. multum necesse est labo¬
r& ut & prorimum quasi inpruden¬
tiorem docte possit lacerare: & se nͣ¬
numquam etiam ea quib alienus

Expanded text:
it, zelo utique amaritudinis et contentionis, stultis adversa, qua doctrina vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociantur. Primum, inquit, pudica est, deinde pacifica. Pudica, videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Modesta vero, suadibilis, bonis consentiens, quia nimirum sapientis est bonorum suasioni assensum praebere, quomodo Petrus redarguenti se paulo concitus annuit, improborum vero doctrinam tota intentione, vel docendo, vel vivendo repelquam supra sapientem et disciplinatum ostendere monuit, misericostrare. Judicans sine simulatione. Hac virtute quantum pudica sapientia proprie utitur, tantum contentiosa prorsus caret et blasphema. Nam qui se doctiorem caeterisque perfectiorem videri appetit, multum necesse est laboret, ut et proximum quasi imprudentiorem docte possit lacerare, et se nunquam etiam a quibus alienus
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo. curate ut proximos diligendo
a dõ diligi mereamini. P rorimis mise¬
ricordiã inpendendo. indiuino uidicio
seruitutis est. que data ẽ ꝑ moysen sla
lex libertatis. graͣ ẽ euuangelii. que ꝑ ih̾m¬

Expanded text:
faciendo curate, ut proximos diligendo faciendo curate, ut proximos diligendo a Deo diligi mereamini, et proximis misericordiam impendendo in divino judicio servitutis est quae data est per Moysen, ita lex libertatis gratia est Evangelii quae
Abbreviated transcription (Latin):
legem seruauerit. An forte quia plenitu¬
do legis karitas est. qua ds proximusq
diligitur. in quib pͣceptis karitatis. tota
ler pend&s & prophete. Merito fit om̃i
um reus. qui contra illã facit. in qua pen-¬
dent omĩa. Nemo autem petcar. nisi
aduersus eam faciendo quia ñ adulte¬
rabis. ñ homicidiũ facies. ñ furaberis. non
concupisces. & si ẽ aliud mandatũ. in
mũ tuũ tanquã te ipsum. Dilectio pron-¬
mi malũ ñ oꝑatur. plenitudo autẽ le¬
gis est katitas. Reus itaq fit omĩm
faciendo contra eam. in qua pendent
omĩa. Cur ergo ñ dicantur paria pet¬
cata. anforte quia magis contra baritatem¬
quia contra eam facit ĩqua pendent omĩa
Sic loquimini. & sic facite sicut ꝑlegem lib̾¬
taus incipientes iudicari: lex libertatis.
lex karitatisẽ. de qua dicit. Si tamen
legem ꝑficitis regalem scõm sccipturas
diliges prorimũ tuũ sicur te ipsũ bene
facitis. Hoc ergo inquit loquendo. hoc

Expanded text:
legem seruauerit? an forte, quia plenitulegem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit in qua pendent omnia? Nemo autem peccat nisi adversus eam faciendo. Quia Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Non concupisces, et si quod est aliud mandatmum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem legis est charitas . Reus itaque fit omnium, faciendo contra eam in qua pendent omnia. Cur ergo non dicuntur paria peccata? An forte quia magis facit contra charitatemquia contra eam facit, in qua pendent omnia. Sic loquimini, et sic facite, sicut per legem libertatis incipientes judicari. Lex libertatis lex charitatis est, de qua dicitur: Si tamen legem perficitis regalem secundum Scripturas: Diliges proximum tuum sicut teipsum, bene facitis. Hoc ergo, inquit, loquendo, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
apostoloꝵ & in epłis apłi pauli satis pa-
regalem secundum scripturas. oili-¬
ges proximum tuum sicut te ipsum. be¬
catum oꝑamini. redarguti alege qͦsi
transgressores. Uide quemaomooũ
trangressores appellat. qui dicunt diui
contemptibile esse peccatum. in hac una
re: legem transgredi. secutus aoiuircir.
Quicumq autem totam legem seruaue¬
rit. & offendar inuno. factus ẽ omĩum
reus. Qui enĩ dncir ñ mechaberis. dixit &
nͣ occides. Quod si ñ mechaberis occides
autem. factus es trangressor legis. P roptͣ
illud quod dixerat redarguti a lege quasi
transgressores. Que cũ ita sir consequens
uidetur. nisi aliomodo intelligendum
ostendatur. ut qui direrat diuiti. sede
hic. & pauperi sta illic. huic honorem am¬
pliorem quã illi deferens. & idolatres. &
blasphemus. & adulter. & homicida. &
ne quod longũ est cuncta comiemorẽ.
reus omium criminũ iudicandus est.
o ffendens quippe in uno. factus est om-¬

Expanded text:
apostolorum, et in Epistolis Pauli apapostolorum, et in Epistolis Pauli apregalem, secundum Scripturas, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, becatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Vide quemadmodum transgressores appellat, quia dicitur divcontemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adjunxit: Quicunque autem totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Qui enim dixit: Non moechaberis, dixit etiam, non occides. Quod si non moechaberis, occides autem, factus es transgreillud, quod dixerat: Redarguti a lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur, nisi alio modo intellegendum ostendatur. ut, qui dixerit diuiti: Sede hic et pauperi: Sta illic huic honorem ampliorem quam illi deferens, ot idolatres et blasphemus et adulter et homicida et, ne, quod longum est, cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus est om
Abbreviated transcription (Latin):
autem inuisibilium diuiciatũ huic
mundo despicabiles parent. Tales nãq
lite timete pusillus grer quia conpla pauꝑi¬
cuit patri urͣo dare uobis regnum.
Tales elegit. cũ parentes sibi paupe¬
res quoꝵ officio ĩ mundum ueniens
nutriret᷑ creauit si hos tam̃ futuri reg¬
ni expecdacione pͣdaros reddidir ac no-¬
biles. Uos autem exinhonorastis pau¬
⁊perem. Propt᷑ illum scilic& cui dictũ est
tu sta illic. cũ habenti anulũ aureum dic¬
tũ ẽ tu sede hic. N onne diuites ꝑ poten¬
tiam opprimunt uos: Et ipsi trahunt
uos ad uidicra: N onne ipsi blasphemãt
apertius qui sint diuites de quoꝵ humi-¬
liatione ac ꝑditione. supra disputauerat.
Illi nimirum qui diuitias suas xꝑop̃po¬
nunt. prorsusq a fide eius alieni. insup
& eos qui creduͣt ꝑ potentiam opprimũt
trahentes ad iudicia potentioꝵ ac blas
plures & gentilium. & maxime iudeoꝵ
primos fecisse. & in actib eorundem

Expanded text:
autem invisibilium divitiarum mundo autem invisibilium divitiarum mundo huic despicabiles parent. Tales namquelite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Tales elegit cum parentes sibi pauperes, quorum officio in mundum veniens nutriretur, creavit. Sed hos tamen futuri regni exspectatione praeclaros reddidit ac nobiles. Vos autem exhonorastis pauperem. Propter illum scilicet cui dictum est: Tu sta illic, cum habenti annulum aureum dictum est: Tu sede hic bene. Nonne divites per potentiam opprimunt vos, et ipsi trahunt vos ad judicia? Nonnapertius qui sint divites, de quorum humiliatione ac perditione supra disputaret. Illi nimirum qui divitias suas Christo praeponunt, prorsusque a fide ejus alieni, insuper et eos qui credunt per potentiam opprimunt, trahentes ad judicia potentiorum, ac noplures gentilium et maxime Judaeorum primores fecisse, et in Actibus eorumdem
Abbreviated transcription (Latin):
ri dicatis tu sta illic. aut sede sub sca¬
bello pedum meoꝵ Iis huiꝰ exposi¬
tione sententie. beati augustini dictis
utamur. Si hanc inquit distantiam
sedendi & standi. ad honores ecclesiasti¬
cos referamus. ñ est putandũ leue esse
peccatum in ꝑsonarum acceptione.
habere fidem dñi nr̃i iħu xꝑi glorie.¬
Quis eniͣ ferat eligi diuitem ad sedem
honoris ecclesie. contempto paupere in-¬
structiore atq sanctiore . Si autẽ de co-¬
tidianis consessib loquitur quis ñ bic
peccat. si tamen peccat nisi cũ aput semce
ipsum intus iudicat. ut ei tanto melior
quanto dicior ille uideatur: hoc enĩ uide¬
tur significasse subdendo. Honne iudi¬
catis aput uosin& ipsos & facti estis iudi¬
ces cogitationum iniquirum: Sequit᷑.
Audite fratres mei dilectissimi. Diligen¬
ne sunt meliores. N onne ds elegir
pauperes in hoc mundo. diuites infide ⁊ he¬
redes regni quod ꝓmi sir diligentib se:
Pauperes uocat hu¬
miles. & qui ꝓ
contemptu rerum
uisibilium fide

Expanded text:
dicatis: Tu sta illic, aut sede sub scabello pedum meorum. In hujus expositione sententiae beati Augustini dictis utamur. « Si hanc, inquit, distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus, non est putandum leve esse peccatum in personarum acceptione habere fidem Domini quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contemto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat ut ei tanto melior, quanto ditior ille uideatur? hoc enim uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudicAudite, fratres mei dilectissimi. Diligenne sunt meliores. Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni quod promisit diligentibus se? Pauperes vocat humiles, et qui per contemptum rerum visibilium, fide
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xꝑi olorie. O stendit quia hi quib
scribebat. fide quidẽ euuangelica im¬
buti. s oꝑib erant uacui. Et quia man¬
data domini. in elemosinis pauperũ
docuerat inplenda. uidit illos econtra¬
no quod pauperib erat propt eterna
pͣmia faciendum diuitib potius propt̃
terrena commoda fecisse. ideoq eos ꝓ-¬
ut erant digni redarguit. & congrue
inhuiꝰ exordio sententie dnm nrum
minerimus quia eiꝰ est potius iussis obe¬
diendũ. qui cũ sit splendor głe sempit᷑¬
na gła remunerat. quicqͥo ꝓ eiꝰ amore
pauperi datur quam quelib& bomi-¬
nũ dignitas honoranda de quib ge¬
netalitͣ dictum est. Quia omĩs card
fenũ. & om̃is
gła eiꝰ tanquam
flos seni. & cet̾
Etenim si iutroie

Expanded text:
isti gloriae. Ostendit quod hi quibus scribebat fide quidem evangelica imbuti, sed operibus erant vacui. Et quia mandata Domini eleemosynis pauperum docuerat implenda, vidit illos e contra, quod pauperibus erat propter aeterna praemia faciendum, divitibus potius propter terrena accommoda fecisse, ideoque eos prout erant digni redarguit. Et congrue in hujus exordio sententiae Dominum minerimus quia ejus est potius jussis obediendum, qui cum sit splendor gloriae , sempiterna gloria remunerat quidquid pro ejus amore pauperibus datur, quam quaelibet hominum dignitas honoranda, de quibus generaliter dictum est quia omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni, etc. . Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ fundam̃tũ xꝑi ecdificasse fenũ. ligna.
stipulam. suꝑponit incendiũ. Aedifice¬
mus aurũ argentũ lapides pͣcios &
temptare ñ audebit. Quãquã & in hoc
nͣ sit certa & secura possessio dect&x: quippe¬
ut leo minsidnis moccultis ut interficiat

Expanded text:
super fundamentum Christi aedificasse fenum, ligna et super fundamentum Christi aedificasse fenum, ligna et stipulam, supponit incendium. Aedificemus aurum, argentum, lapides pretiosos, et tentare non audebit, quanquam et in hoc non sit certa et secura possessio: sedet quippe leo in insidiis in occultis, ut interf