comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pro audientis fit merito: ut mͦ ꝓculpa plebis auferatur
Qui docendi accipit: officiũ. interdũ ad tempus facta ꝓ¬
rim taceat : quȩ statim corrigere nequaquã exist¬
mat. Nam si corrigere potest ⁊ dissimulat: uerũ est
quod conserisũ erroris alieni habeat. Perũq scĩ doc¬
tores ꝓ mali ꝑtinacia. quia iniqͦs emendare uolunt hista¬
cere disponunt: s calorem sp̃s quo agunt᷑ ferre ñ sustinẽ¬
tes. iterũ in increpationẽ ꝓsiliunt iniquoꝵ. Qui presũt
pro subditoꝵ iniqͥtate dampnant᷑.: si eos aut ignorantes
ñ erudiant. aut peccantes ñ arguant. dicente ꝓpħa. Spe
culatorem te dedi domui isrł: si n fueris locutus ut se
custodiat impius a uia sua: ille in iniqͥtate sua moriet᷑.
sanguine̾ aut̃ eiꝰ de manu tua reqͥram. Qui p̾est eurã
debet habere de his qͥ ꝑeunt: ut eiꝰ redargutione aut cor¬
rigant᷑ a peccatis : aut si incorrigibiles existunt. ab ȩccła

Expanded text:
pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerumque sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorum. Qui praesunt, pro subditorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant: dicente Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Qui praeest curam debent habere de his qui pereunt, ut eorum redargutione aut corrigantur a peccatis, aut, si incorrigibiles existunt, ab Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tetio corrigit blanda. Sic̾ ꝑiti medici ad uarios corꝑis
morbos diuerso medicamine seruiunt. ita ut iuxta uul¬
nerũ uarietatem medicina diu̾sa sit: sic ⁊ doctor ȩoche
singulis quibq congruũ doctrinȩ remediũ adhibebit.
& quid cuiq oporteat ꝓ etate. prosexi. ac professione an¬
nunt abit. Prima qͥppe prudentiȩ uirtꝰ est: eam quam
docere oporteat existimare personam. Aliter ẽ agendũ
erga eos qͥ nro cõmittunt᷑ regimini si offendunt: atq
alit̾ cum his qͥ nob̾ cõmissi ñ sunt. Qui si iusti st̃ uene¬
randi st̃. si uͦ delinquit᷑: ꝓsola caritate ut locus est comi¬
piendi st᷑: non cñ cum seueritate sic̾ hii qͥ nob̾ regendi
cdminiss sunt. Pro malo merito plebis : auffert᷑ doct̾nas
p̃dicationis. Ero bono merito audientis : tribiut᷑ sermo
octori. In potestate diuina consistit. cui uelit ds̃poe¬
trine u̾dũ dare. uel cui auferre: & hoc aut ꝓdicentis ait

Expanded text:
tatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis tatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietatem medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum iis qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut ii qui nobis regendi commissi sunt. Pro malo merito plebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctori. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre. Et hoc aut pro dicentis aut
Abbreviated transcription (Latin):
telũ fortẽ: ut int̾ nos ⁊ auditoris nri animã. inueni¬
amus hunc postinodũ fortẽ munitionẽ. Ic̃ enĩ hunc
murum ferreũ inuenturi sumꝰ. si nuc̃ eum fortit̾ tenemꝰ.
uidelicet docendo. custodiendo. suadendo. increpando.
cesse ẽ. ut hoc ante omĩa qͥ zelo rectitudinis mouetur
attendat. ne ira extͣ dominiũ mentis tͣnseat: sed in ul¬
tionem peccati. tẽpus. modũq considerans. surgentis
animi ꝑturbationẽ subtiliꝰ ret̾etando restringat: ani¬
mositatẽ repͥmat: & motꝰ feruidos sub eqͥtate disponat:
ut eo fiat iustior ultor alienꝰ. quo pͥus extitit uictor
suus. Qui relo rectitudinis mouet᷑. si culpas delinqͦn¬
tiũ corrigat. neceeᷤᷤ ÷ ut ante ipse qͥ corrigit ꝑ patientiã
crescat: ut feruorem suu̾ transcendendo diuidicet: ne
intemꝑant᷑ excitatꝰ ipso zelo reclitudinis. longe a recti¬
sed ꝓ qualitate morum. diu̾sa exhortatio erit¬
uio.toꝵ. Nam quosdã increpatio dura: quostã uͦ ex hor¬

Expanded text:
fortem, ut inter nos et auditoris nostri animam inveniamus hanc postmodum fortem munitionem. Tunc enim hunc murum ferreum inventuri sumus, si nunc eum fortiter tenemus, videlicet docendo, custodiendo, suadendo, increpando, cesse est ut hoc ante omnia qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat: sed in ultionem peccati tempus modumque considerans, surgentis animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus. Qui zelo rectitudinis movetur, sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitutidinis, longe a rectised pro qualitate morum diversae sint exhortationedoctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhor
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ intellectũ ex eugłieis uerbis: An forte quo st̃
scĩ ores: eo st̃ uoluerib dissimiliores: Quia nisi reponant s
escas in plurimos dies : includere se ita ut facuit ñ ualebt̃
Et utiq nobiscũ audiunt. Nolite gͦ cogitare in crastinũ
Quappt̾ ut breuit̾ complectar. isti qͥ ex eugl̃o ꝑu̾so intellectu
tã manifesta apłica p̾cepta ꝑuertere moliunt᷑. aut non
filii dilecti: immo utrũq faciant. qͥa utrũq concordat:
Neq enĩ contraria dno suo moneret apłsseruus xp̃isħ̃u
Hoc enĩ istis aꝑte dicimus Si uolatilia cęli ita intelligi¬
tis in eugło. ut nolitis oꝑando manib ur̃is uictũ te¬

Expanded text:
istorum intellectum ex euangelicis uerbis? an forte quo sunt istorum intellectum ex euangelicis uerbis? an forte quo sunt sanctiores, eo sunt uolucribus dissimiliores, quia nisi reponant sibi escas in plurimos dies, includere se ita, ut faciunt, non ualebunt? et utique nobiscum audiunt: nolite ergo cogitare in crastinum. Quapropter, ut breuiter conplectar, isti, qui ex euangelio peruerso intellectu tam manifesta apostolica praecepta peruertere moliuntur, aut non filii dilecti; immo utrumque faciant, quia utrumque concordat. neque enim contraria domino suo moneret Paulus seruus Christi Iesu. hoc enim istis aperte dicimus: si uolatilia caeli sic intellegitis in euangelio, ut nolitis operando manibus uestris uictum te
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ incellectũ. audiet ex eugło pone: hoc enĩ aues
ñ faciunt. Uerũ ⁊ hoc concedamꝰ toto uertente anno
posse in agris reꝑiri uł ex fructib ł ex herbis ł ex qͥb cũq
radicib qd in escam sumi possit incoctũ : aut certe tanta
nicħ in crastinũ reponat᷑: non poterut᷑ ista seruare. qͥ se
ꝑ multos dies a conspectu hominũ seꝑatos ⁊ nulli adse
p̾bentes accessũ. includt̾ se ipsos in magna intentione ora¬
tionũ. Hii enĩ facillima qͥdem atq uilissima. secũ tam̃
includere alim̾̃ta consuert̃. que in illos dies qͥb a nullo
uidĩ statuerunt sufficiant. qd̃ aues ñ faciunt: ut hoꝵ
qͥdem exercitationẽ in tã mirabili ꝯtinentia qͣndo qͥdẽ
habent ociũ qd̃ hec agant imitandos ñ suꝑba elatio
ne s miscdi scĩtate ꝓponant ñ solũ rep̃hendo: s qͣntũ
dignũ ẽ laudare ñ possũ. Qͥd tñ de his dicimꝰ scd̾m

Expanded text:
istorum intellectum audiet ex euangelio: pone; hoc enim aues istorum intellectum audiet ex euangelio: pone; hoc enim aues non faciunt. Verum et hoc concedamus, toto uertente anno posse in agris reperiri uel ex arbore uel ex herbis uel ex quibusque radicibus, quod in escam sumi possit incoctum aut certe tanta nihil in crastinum reponatur: non poterunt ista seruare, qui se per multos dies a conspectu hominum separatos et nulli ad se praebentes accessum includunt se ipsos uiuentes in magna intentione orationum. hi enim facillima quidem atque uilissima, secum tamen includere alimenta consuerunt, quae in illos dies, quibus a nullo uideri statuerunt, sufficiant: quod aues non faciunt. et horum quidem exercitationem in tam mirabili continentia, quandoquidem hab sanctitate proponant, non solum non reprehendo, sed, quantum dignum est, laudare non possum. quid tamen de his dicimus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sica fame reuertant᷑. S plane ꝓpt̾ agroꝵ custodes qd̾bonũ
esset sietiã pennas largiri dñs dignaret᷑. ut serui dĩ in ali¬
enis agris inuenti ñ canꝙͣ fures cõprehenderent᷑. s tãꝙͣ.
sturni fugarent᷑. Nunc uͦ ille qͣ. tũ poterit imitabitur
auem: quã caꝑe uenator ñ potuerit. S ecce ꝯcedant
onĩs serui ut cũ uolt̾ in eoꝵ agros ereant. atq inde secu
ri refectiq discedant: sic̃ popło isrł ꝑ lege̾ p̾ceptũ est ut
in agris suis furẽ nullus teneret qusi qͥ secũ aliqͥd uellet
aufferre. Nã qͥ nicħ aliud attigisset qͣm id qd̾ comedisset:
lib̾um impunitũq abire sinerent. Unde etiã spiea eo
atist̃ uidei. Sed qͥd erit agendũ de his cẽꝑib anni qͥb esea
qͤ statĩ sumi possit in agris n muenit᷑. Quisqͥs aliqͥd do¬
nũ qd sibi coquendo p̃paret auferre temptauerit scd̃m

Expanded text:
pita fame reuertantur. sed plane propter agrorum custodes quam bonum pita fame reuertantur. sed plane propter agrorum custodes quam bonum esset, si etiam pinnas largiri dominus dignaretur, ut serui dei in agris alienis inuenti non tamquam fures conprehenderentur, sed tamquam sturni fugarentur. nunc uero ille, quantum poterit, imitabitur auem, quem capere uenator non potuerit. sed ecce concedant omnes serui dei. ut cum uolunt in eorum agros exeant atque iri refectique discedant: sicut populo Israel per legem praeceptum est ut in agris suis furem nullus teneret, nisi qui secum aliquid vellet auferre; nam qui nihil aliud attigisset quam id quod comedisset, liberum impunitumque abire sinerent . Unde etiam spicas ati sunt. sed quid erit agendum de his temporibus anni, quibus esca, quae statim sumi possit, in agris non inuenitur? quisquis aliquid domum quod sibi coquendo praeparet auferre temptauerit, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
studeant &̃ boni fideles ⁊ regis ȩterni deuotissimi puinti¬
ales. fortissimis eius nulitib usq ad ista seruire. ut sibi
nec aquã implere cogant᷑. si iam etiã illos qͥtunc erant
iherosolime nouo gradu iusticiȩ suꝑgressi st̃. Nam illi
Seo si iu isti ut dicẽ ceꝑam eciã illos aliqͦ qiuadu iusticis cran¬
sierunt ⁊ omino in hns qͥ ad transigendã istã uitã ꝑtinẽt
sicut uolueres agut. ostendant nob̾ homines seruire uo¬
luerib sic̃ sibi seriuiri uolt̃: nͥ eaptis ⁊ melusis qͥb fidesñ
habet᷑ ne uolantes redeant. & dñ ille malt̃ frui librate ar¬
exagris q̃tũ satis ẽ caꝑe: ꝙͣ ab hominib apposita:i appara¬
ta sumere. Pinde russus istos alio sublimiore gracdu uisti¬
eiȩ suꝑabunt qͥ seita insticuerint ut cotidie in agros cãqͥ.
in pastũ ꝑgant. ⁊ qͦ tempore inuenerint carpant. ae po¬

Expanded text:
studeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouincistudeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouinciales fortissimis eius militibus usque ad ista seruire, ut sibi nec aquam inplere cogantur, si iam etiam illos, qui tunc erant Hierosolymae, nouo gradu iustitiae supergressi sunt. nam illi Sed si jam isti, ut dicere coeperam, etiam illos aliquo gradu justitiae transierunt, et omnino in iis quae ad transigendam vitam istam pertinent, sicut volucres agunt; ostendant nobis homines servire volucribus, sicut sibi serviri volunt, nisi captis et inclusis, quibus fides non habetur, ne ex agris quantum satis est capere quam ab hominibus adposita et adparata sumere. Proinde rursus istos alio sublimiore gradu iustitiae superabunt, qui se ita instituerint, ut cotidie in agros tamquam in pastum pergant et quo tempore inuenerint carpant ac so
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis scd̾m eoꝵ intellectũ uiuere cogamꝰ: priores nob̃
suaoere conabunt᷑. quȩ ñ ita sint intelligenda ut intellig̾t̃:
Certe enĩ ꝓpterea se dicunt oꝑari ñ debere. qͥa nec uolucres
celi seminant neq metunt. de qͥb nob̃ oñs similitudinẽ
dedit ne de talib necessariis cogitemꝰ. Cur gͦ ñ attendt᷑
qd̾ seqͥtur. Neq enĩ hoc tantũ mͦ dictũ est qͥa ñ seminat᷑
neq metunt. s additũ ÷ neq congregant in apothecas. Apo¬
thecȩ aut̃ ł horrea uerbũ e uerbo repostoria dici possunt:
Cur gͦ isti manus ociosas. & plena repostoria uolt̃ habere:
Cur ea qͥsumunt ex labore alioꝵ recundunt: ⁊ seruant
unoe cotidie ꝓferat᷑: Cur deniq molt̃ ⁊ coqunt: Hoc
enĩs aues ñ faciunt. Aut si repperuit̾ qͥb hoc opꝰ qͦq ꝑsua¬
deant. ut eis ꝑ singłos dies escas afferant p̾paratas: saltẽ
&. reponunt: hoc uolatilia ñ faciunt. S si hoc placet

Expanded text:
uerbis secundum eorum intellectum uiuere cogamus, priores nobis suadere conabuntur, quam non ita sint intellegenda, ut intellegunt. certe enim propterea se dicunt operari non debere, quia nec uolucres caeli seminant neque metunt, de quibus nobis dominus similitudinem dedit, ne de talibus necessariis cogitemus. cur ergo non adtendunt quod sequitur? neque enim hoc tantummodo dictum est, quia non seminant neque metunt, sed adiectum est: neque congregant in apothecas. apothecae autem uel horrea uerbum ex uerbo repostoria dici possunt. cur ergo isti manus otiosas et plena repostoria uolunt habere? cur ea, quae sumunt ex laboribus aliorum, recondunt et seruant, unde cotidie proferatur? cur denique molunt et coquunt? hoc enim aues non faciunt. aut si reperiunt, quibus hoc opus quoque persuadeant, ut eis per singulos dies escas adferant praeparatas, saltem  reponunt: hoc uolatilia non faciunt. sed si hoc placet,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ sunt. Si enĩ spiritalib eoꝵ cõmunicauert̃ gentes:
debent & in carnalib ministrare eis. Hoc simile est illi
qͦd ait ad chorinchios. Sinos uob̃ spũalia seminauimꝰ
magnũ ÷ si urã carnaliametamꝰ : Item ad chorintios in secunda.
donie quia in multa tribulatione pbationis habundantia
gaudii ipsoꝵ ⁊ psunda pauꝑtas eoꝵ habundauit in di¬
uitiis simplicitatis eoꝵ: qͥa scd̃m uires testimoniũ ꝑhibeo
& supͣ uires uoluntarii fuerunt. cũ multis p̾cib obsecran¬
tes nos grãm ⁊ cõmunionẽ ministrationis qͤ fit in scõs ⁊ ñ¬
tatẽ dĩ ad dep̾candũ tytu᷑ : ut qͦmͦ cepit sic ⁊⁊ ipse consũ¬
met in uos etiã grãm istam. S qͦmͦ semꝑ habundatis in
oĩb fide ⁊ u̾bo & scientia ⁊ oĩ studio. & ea qͦ ex nob̃ e iN
uoi caritate : ut in hac graᷤ habundetis. Non scd̾m imꝑi

Expanded text:
eorum sunt. si enim spiritalibus eorum communicauerunt gentes, eorum sunt. si enim spiritalibus eorum communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. hoc simile est illi, quod ait ad Corinthios: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est, si uestra carnalia metamus? item ad Corinthios in secunda, in ecclesiis Macedoniae, quia in multa tribulatione probationis abundantia gaudii eorum et profunda paupertas eorum abundauit in diuitiis simplicitatis eorum; quia secundum uires, testimonium perhibeo, et supra uires uoluntarii fuerunt, cum multis precibus obsecrantes nos gratiam et communionem ministrationis quae fit in statem dei ad deprecandum Titum, ut quomodo coepit, sic et consummet in uos etiam gratiam istam. sed quomodo semper abundatis in omnibus fide et uerbo et scientia et omni studio et ea quae ex nobis est in uos caritate, ut et in hac gratia abun
Abbreviated transcription (Latin):
tura exercebat. uel tãꝙͣ grege̾ pascebat: non esse mendicita¬
tẽ s potestatem. ꝓpt̾ has gͥ uł occupationes seruoꝵ dei
uł infirmitates corporales quȩ omnino deesse ñ posst̾ non
lbus: sed etiã salub̾rime hortatur. Excepta eni illa potes¬
tate qua se dic̃ ipse ñ usũ. cui tam̃ seruiendũ eẽ u fid¬
lib p̾cipit dicens. cõmiinicet qͥ cathecitat᷑ uerbo ei qͥ
se cathecizat in omĩb bonis : excepta gͦ hac potestate qͦ
u̾bi predicatores habere in eos qͥb p̾dicant sepe testatur.
etiã scĩs qui oĩa sua uendita distribuerant. ⁊ iherosolimis
habitabant in sc̃a cõmunione uitȩ. ñ dicentes aliqͥd ꝓprium
qͥb erant oiã cõmunia ⁊ anima & cor unu in dm̃: ab ee¬
cłiis gentiũ necessaria conferri p̾cipit ⁊ exhortat᷑. Inde est
Placuit enĩ machedoniȩ ⁊ achaiȩ cõmunionẽ aliꝙͣ. facẽ

Expanded text:
tura exercebat uel tamquam gregem pascebat, non esse mendicitatura exercebat uel tamquam gregem pascebat, non esse mendicitatem, sed potestatem. Propter has igitur uel occupationes seruorum dei uel infirmitates corporales, qulibus, sed etiam saluberrime hortatur. Excepta enim illa potestate, qua se dicit ipse non usum, cui tamen serviendum esse a fidelibus praecipit dicens: communicet qui catechizatur uerbum ei qui se catechizat in omnibus bonis, excepta ergo hac potestate, quam uerbi praedicatores habere in eos, quibus praedicant, saepe testatur, etiam sanctis qui omnia sua uendita distribuerant et Hierosolymis habitabant in sancta communione uitae, non dicentes aliquid proprium, quibus erant omnia communia, et anima et cor unum in deum, ab ecclesiis gentiuPlacuit enim Macedoniae et Achaiae communionem aliquam facere
Abbreviated transcription (Latin):
uarus ⁊ pͥuate rei auidus: aliuo aut̃ ipsũ aninũ occu¬
pare curis colligende sine corꝑis labore peeunie: siẽ
st̃ uł nego ciatores. ł ꝓcuratores. ł conductores.: eura
enĩ p̃st̃ non manib oꝑantur: idõq ipsũ animũ suũ
occupant habendi sollicitudine: tymotheũ gͦ ne in
talia incidet qr ꝑ infirmitatẽ corꝑis manib oꝑari ñ
poterat. sic exhortat᷑ & monet ⁊ consolat᷑. Labora in¬
quit sicut bonꝰ miles xp̃i ihũ. Nemo militans do un¬
plieat se negociis scłarib: ut eiplaceat cui se ꝓbauit
Nam qͥ m agone contendit: non coronat᷑ nͥ legitime
certauerit. Hic ne ille angustias pateret᷑ dicens. fodere
ñ posũ. mendicare confundor: adiunxit. Laborantẽ
unq Quis plantat uineam: & de fructu gus ñ xet.
quis pascit gregem: & de lacte gregis ñ ꝑcipit. Secit
itaq securũ castũ eugłistã non ad hoc eugłirantẽ

Expanded text:
uarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occuuarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corporis labore pecuniae, sicut sunt uel negotiatores uel procuratores uel conductores; cura enim praesunt, non manibus operanturoccupant habendi sollicitudine: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur, monet et consolatur: Labora, inquit, sicut bonus miles Christi Jesu. Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ qͥ eiꝰrꝰdi sunt p̃cipimꝰ & obsecramꝰ in dño ihũ xꝑo ut¬
cũ silentio oꝑantes panẽ suũ manducent: ne illi qͥ ha¬
hebant unde necessaria seruis dĩ p̾berent hac occasio¬
nolite infirmari benefacientes : & at tytũ cum scriberet
dicens zenam legis peritũ. ⁊ apollo sollicite p̾mitae ut
nichil illis desit. ut ostendet unde ilł nichil deesse
deberet : continuo subiunxit. Discant aut̃ ⁊ nr̃is
bonis oꝑib p̾esse ad necessarios usus: ne sint infrucꝰ¬
tuosi. Tymotheũ etiã quẽ dix̾ germanissimũ filiũ
qui sciebat corpore infirmũ sic̃ ostendit monens eum
ne aqͣm bib̾et. s modico uino uteret᷑ ꝓpt᷑ stomachũ
&. frequentes infirmitates suas qͥa in oꝑe corporali labora¬
re non poterat. ne forte cũ indigere nollet uictu cotidia
borare animo lib̾o sicut opifex siñ sic fraudulentꝰ ⁊ a¬

Expanded text:
autem qui ejusmodi sunt, praecipimus et obsecramus in Domino autem qui ejusmodi sunt, praecipimus et obsecramus in Domino cum silentio operantes suum panem manducent, ne illi qui habebant unde necessaria seruis dei praeberent, hac occasioem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios us us, ne sint infructuosi. Timotheum etiam, quem dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidianborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationis inqͥrunt. qͥd agunt: Nunqͥd ipsi ab.e¬
rusalẽ ꝑ circuitũ usq ad illiricũ terras eugło re¬
pleuerunt: aut qͥeqͥd gentiũ barbararũ reman¬
sit adhuc obeundũ ⁊ implendũ de pace eccłĩ ȩ
susc per int : Nouimꝰ eos in quandã scãm socie¬
tatem ociosissime congreg. tos. Mirandam rem
fecit apłs: qui reuera in tanta sollicitudine omuĩ eccłiai¬
eccłiarũ ⁊ ꝓpagatarũ & ꝓpagandarũ ad eiꝰ curã labo¬
rẽq ꝑtinentiũ etiã manib oꝑabat᷑ Ppt̾ea tñ cum¬
apd̾ chorintios eẽt negeret. nemini qͥdem eoꝵ apd̃
quos erat grauis efuit: s plane qͦd illi deerat supple-¬
modi necessitates scõꝵ qui ꝗͣuis p̾ceptis eiꝰ obtẽꝑent
ut cũ silentio oꝑantes suũ panẽ manducent: posst̾
tñ multis ei causis indigere supplem̃to aliqͦ talium
sustentationũ cũ dixisset talia docens & p̾monens. His

Expanded text:
ationis inquirunt, quid agunt? numquid ipsi ab Hieationis inquirunt, quid agunt? numquid ipsi ab Hierusalem per circuitum usque ad Illyricum terras euangelio repleuerunt? aut quidquid gentium barbararum remansit adhuc obeundum et inplendum de pace ecclesiae susceperunt? nouimus eos in quandam sanctam societatem otiosissime congregatos. mirandam rem fecit apostolus, qui reuera in tanta sollicitudine omnium ecclesiarum, et propagatarum et propagandarum, ad eius curam laboremque pertinentiuapud Corinthios esset et egeret, nemini quidem eorum apud quos erat, gravis fuit; sed plane quod illi deerat, supplemodi necessitates sanctorum, qui quamvis praeceptis ejus obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens, His
Abbreviated transcription (Latin):
sari. Qui enĩ ait. sine offensione estote iudeis ⁊ gͦcis
& eccłȩ dĩ : quos in hac causa reuereri posset igno¬
Si grecos quos etiã paganos dicimus: etiã philosopho
multũ honorabiles ibi sutores habebant. Si eccłiam
dĩ. homo ille iustus & ad testimonuiꝰ coniugał semꝑ
mansurȩ uirginitatis electus. cui desponsata erat
cũ innocentia & sine fraude homines oꝑantur: bo¬
Qui furabat᷑ inqͥt iam nͨ furetur : magis aut̃ laboret
manib suis bonũ. ut habeat unde tribuere cui
opꝰ est. Hoc gͦ scire sufficit. qr ⁊ in ipso oꝑe corpo¬
rali ro qd̾ bonũ est oꝑabat᷑ apłs: qnͣdo aũ soleret¬
oꝑari id e̾ qͥb tẽpoꝵ spaciis ne ab eugłizando im¬
pediret᷑ : qͥs possit cõpreheroere : Sane qͥa diurniᷤᷤ
⁊ norturnis horis oꝑabat᷑. ipse nͨ tacuit. uerũmnͣ
isti qͥ tanꝙͣ multũ negociosi ⁊ occupati de tẽpr̃

Expanded text:
sari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis sari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignosi Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsata erat cum innocentia et sine fraude homines operantur, boqui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, quia et in ipso opere corporali id quod bonum est operabatur apostoluoperari, id est, quibus temporum spatiis, ne ab evangelizando impediretur, quis possit comprehendere? Sane quia et diurnis et nocturnis horis operabatur, ipse non tacuit . Verumtamen isti, qui tanquam multum negotiosi et occupati de tempore
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm annuntians de eugło uiueret: ea quȩ supra-
dicta st̃ sine ulla dubitatione testantur. Neq aut
uno loco aut breuiter dictũ est: ut possit cuiꝰuis
astutissimi tergiuersatione in aliã transduci ꝑuertiq
sententiam. Cum gͥ tantȩ auctoritatis ta magnis
⁊ crebris molib contdicentiũ conterat᷑ aduersitas:
qͥd a me querit᷑ uel quale opus faciebat. ł ñ facie¬
bat: Unum scio qr nec furtũ faciebat. nec effrac¬
bor aut latro erat: nec auriga aut uenator aut
histrio. aut turpilucrus. sed innocent̾ ⁊ honeste
quȩ apta st̃ humanis usib oꝑabat᷑ : sic̾ sese habent
oꝑa fabroꝵ. structoꝵ. sutorũ. rusticoꝵ. & his simi¬
ua. Neq enĩ honestas ipsa rep̾hendit quȩ rep̾hñ¬
dit suꝑbia eoꝵ qͥ honesti uocari amant: sed esse
nͨ amant. Non gͥ dedignaretur apłs siue rustica¬
nũ aliquod opus aggredi: siue in opificũ labore uer¬

Expanded text:
euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testantur. neque enim aut uno loco aut breuiter dictum est, ut possit cuiusuis astutissimi tergiuersatione in aliam traduci peruertique sententiam. cum igitur tantae auctoritatis tam magnis et crebris molibus contradicentium conteratur aduersitas, quid a me quaerunt, uel quale opus faciebat uel quando faciebat? unum scio, quia nec furta faciebat nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, structorum, sutorum, rusticorum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant. non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uer
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma ad chorintios eosdẽ. factꝰ sũ infirmis infirmus: hoc
ad thessalonicenses. factus sũ paruulꝰ in medio urm̃:
tanꝗͣ. si nutͥr foueat filios suos Ninde attende seqͦn¬
tia. Ita inqͥt desiderantes uos placet imꝑtire uob̃ non
pnã nocte ac die oꝑantes: ne quẽ ur̃m grauaremus
odissent qͣsi uenale eugłm: taqͣm paternis mat̾niꝰq
loqͥtur cũ a mileto mittens ephesum uocasset
aurũ ł uestẽ nulliꝰ concupiui. ipsi scitis qmͣ neces¬
sitatib meis & eoꝵ qͥ mecũ fuert̃ hȩ manꝰ seruieit̾
Omĩa ostendi uob̾: qm̃ sic laborantes oportet iuuare
dicat. Si corporale opus oꝑabat᷑ apłs unde uitam
istã sustentaret: qͦd erat ipsũ opus: A. qnͣdo uaca¬
bat ei & oꝑari ⁊ eugłm p̃dicare: Cui respondeo. Puta
me nescire. corporalit̾ tñ oꝑatũ ẽẽ. & inde in carne ui¬
xisse: non aut̃ potestate quã uñs apłis dederat ut

Expanded text:
prima ad eosdem Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc prima ad eosdem Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum paruulus in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. proinde adtende sequentia. ita, inquit, desiderantes uos placet inpertire uobis nmnam, nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: odissent quasi uenale euangelium, tam quam paternis maternisquloquitur, cum a Mileto mittens Ephesum uocasset aurum uel uestem nullius concupiui. ipsi scitis, quoniam necessitatibus meis et eorum qui mecum fuerunt, hae manus seruierunt. omnia ostendi uobis, quoniam sic laborantes oportet iuuare dicat: si corporale opus operabatur apostolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporaliter tamen » operatum esse et inde in carne uixisse, non utentem potestate, quam dominus apostolis dederat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pe hoc ipse ostendit in scda ad chorintios: ab aliis ec¬
clesiis dicens suppletas necessitates suas. Asenerat enĩ
sicut apparet xo tantã indigentiã. ut de longinquis
eccłiis ei necessaria mitterentur: duꝰ tñ ab eis apd̾ quos
erat nichil tale acciꝑet. Nũqͥd peccatũ in qͥt feci me
ipsũ humiliando ut uos exaltaremini: qm̃ gratis eũg¬
geliũ dĩ euuangłiiaui uob̃: Alias eccłias spoliaui
accipiens stipendiũ ad urãm ministrationẽ: & cum
apd̃ uos fussem & egerem nemini onerosus fui. Nam
id quod deerat mͥ adimpleuert̃ frĩ qͥ uenert᷑ a mache¬
donia : & in omĩb sine onere me uobis custodiui &
custodiam. Est ueritas xp̃i in me : quaa gła hec non
infringet᷑ in me in regionib achaiȩ. O are: Q ua uos
hic dicit uelle se amputare uoluit intelligi qͦd ibi
ait. neq in occasione cupiditatis d̾s testis est. & qd̾ hic
dixit me ipsũ humiliando ut uos exaltaremini. hoc iͦ

Expanded text:
pe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecpe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecclesiis suppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tantam indigentiam, ut de longinquis ecclesiis ei necessaria mitterentur, dum tamen ab eis, apud quos erat, nihil tale acciperet. numquid peccatum, inquit, feci me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, quoniam gratis euangelium dei euangelizaui uobis? alias ecclesias spoliaui accipiens stipendium ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et egerem, nemini grauis fui. nam id quod deerat mihi adinpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et in omnibus ingrauate me in uobis custodiui et custodiam. est ueritas Christi in me, quia gloria haec non infringetur in me in regionibus Achaiae. quare? quia uos hic dicit uelle se amputare, uoluit intellegi quod ibi ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic dixit: me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
debito se usũ ñ esse: nec omĩno uti uelle ꝓfessus ẽ.
eo ipso factus infirmꝰ quo potestate sua uti noluit
tã miscd̾i scilicet indutꝰ affectu. ut cogitaret quẽ¬
adm odũ secũ agi uellet si & ipse ita infirmaret᷑.
picari. De hac infirmitate sua dic̃ alioloco. Facti su¬
mus paruuli in medio urm. tanꝗͣ. si nutrix foueat
tẽ apłatus sui sic̾ ⁊ ceteri apłi. qͦ potestate se usũ non
esse testatur. hoc etiã isto loco ao thessalonicenses
dicere ilłd̃ indicat qd̃ sup̃ posuit : neq in occasione
auariciȩ ds̃ testis est. Phoc eniꝰ qͦd iure dnico uebebat᷑¬
bonis eugłistis non ꝓpt̾ hoc eugłirantib s querentibuis
regnũ dĩ ut hȩc omĩa apponerentur eis. inueniebant alii
occasionẽ de qͥb idem dicit. Neq enĩ isti dõ seruiunt:
s suo uentri. Quib hanc occasionẽ amputare uolebat
apłs: ut etiã qͦd isti iuste debebat᷑ omitteret. Aꝑte qͥp¬

Expanded text:
debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur picari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat tem apostolatus sui, sicut et caeteri Apostoli, qua potestate usum se non esse testatur; hoc etiam in isto loco ad Thessalonicenses dicere, illud indicat quod supra posuit: Neque in occasione cupiditatis, Deus testis est. Pbonis euangelistis, non propter hoc euangelizantibus, sed quaerentibus regnum dei, ut haec omnia adponerentur eis, inueniebant alii occasionem, de quibus idem dicit: neque enim isti deo seruiunt, sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat apostolus, ut etiam quod sibi iuste debebatur omitteret. aperte quip
Abbreviated transcription (Latin):
passionem. ñ ꝑ uersipellem simulationẽ: id ẽ ut eo mͦ
subueniret carnali iudeo ł pagano qͦmͦ sibi ipse si hoc
e̾ẽt subueniri uoluiss. poltans utiq eoꝵ infirmitatẽ
in cõpassionis similitudine ñ fallens in mendacii fi¬
ctione : sicut continuo ipse seqͥt᷑ ⁊ dicit. Factꝰ sum
infirmus infirmis: ut infirmos lucrifacerem. Hinc
eni᷑ loquebatur: ut etiã illa oiã diceret. Sicut gͦ
quod factus : infirmꝰ infirmis ñ ÷ mendaciũ: sie cet̾a¬
illa superiꝰ. Quã enĩ dicit infirmitatẽ suã erga infir
mos: nisi cõpaciendi eis. in tantu ut ne uidẽtur uendi¬
tor eugłii. ⁊ uerbũ dĩ cursũ apd̃ imꝑitos in malam
suspicionẽ decidens impediret. nollet accipere qͦd iu¬
re dnĩco debebatur. Quod si uellet ñ utiq menti¬
retur: qr uere debebat᷑ : & qͥa noluit nͨ utiq mentitꝰ
est. Neq enĩ dix̾ ñ sibi deb̾i. s deberi ostendit: &¬

Expanded text:
passionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo passionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendaciuilla superius. Quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse, nisi compatiendi eis, in tantum ut, ne videretur venditor Evangelii, et verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret, nollet accipere quod jure dominico debebatur? Quod si vellet, non utique mentiretur, quia vere debebatur: et, quia noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et
Abbreviated transcription (Latin):
addii cere p̾puti ũ : id est noluit ita uiuere acsi cireu̾ei¬
sus non esset. Hoc enĩ iam in potestate habebat: & sub
lege qͥdem ñ erat sic̃ illi qͥ eã seruilit̾ oꝑabantur. s tam̃
inlege clĩ ⁊ xp̃i. Non eni alia erat lex illa ⁊ alia lex dei:
sicut manichei ꝑditi solent dicere. Alioqͥn si cũ illa fe¬
cit finxisse putandus est: finxit ⁊ pa ganũ ⁊ sacrifica¬
uit idolis ÷ quia dic̃ factũ se fusse his qͥ sine lege st̃ qͣsi
sine lege: qͦs utiq ñ nisi gentiles qͦs paganos dicimꝰ uult
intelligi. Auiro gͦ est ẽẽ sub lege: aliud in lege. Suble¬
ge carnales iudei. in lege spũales ⁊ iudei & xp̃iani. unde
illi seruauerunt morem illũ patriũ. sed onera isolita
credentib gentib ñ imposuerũt: & ideo nilli circun¬
cisi sunt. Sine lege aut̃ gentes: quȩ nundũ credidert̃:
Quib tam̃ se apłs congruisse cestatur. ꝑ misericordẽ com¬

Expanded text:
adducere praeputium, id est noluit ita vivere, ac si circumciadducere praeputium, id est noluit ita vivere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege spiritales et iudaei et christiani, unde illi seruauerunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem con
Abbreviated transcription (Latin):
ex oĩb. oĩum me seruũ feci. ut plures lucͥfacerẽ: his qͥ
sub lege st̃ qͣsi sub lege. cũ non sim ipse sub lege. ut eos
qͥ sub lege erant lucrifacerem : his qͥ sine lege st̃ qͣsi sine
lege cũ sine lege dĩ ñ sim s sim in lege xp̃i ut lucͥfacerẽ
eos qͥ sine lege st̃. Qd̃ ñ simulandi uersutia faciebat sed
cõpatiendi miscdĩa : id ÷ ñ quasi ut se fingeret. iudeũ
sic̾ nonnulli putauert̃ qr legitima uetera iherosolimis
obseruauit. Fecit enĩ hoc scd̃m liberam ⁊ manifestam
sententiã suam : in qua dicit. Circũcisus qͥs uocatꝰ est.
ñ adducat p̾putium: id est ñ sic uiuat qͣsi preputiu̾
adduxerit. & id qͦd nudauerat texerit: sicut alio loco
dicit. Circu̾cisio tua p̾putiuĩ facta est. Scd̾m gͦ hanc sen¬
illa quȩ non incelligentib ⁊ parũ actendentib finasse
putatus est. Iudeus eniͣ erat ⁊ circuncisus uocatꝰ nolurt

Expanded text:
ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et id quod nudauerat texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio tua praeputium facta est. secundum hanc ergo senilla quae non intelligentibus, et parum attendentibus finxisse putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate᷑ p̾dico. ꝙͣ uis ex occasione. quãus mea querens.
quãuis terreni emolum̾ti necessitate cõpulsus alii ꝓficiant.
ergo merces mͥ erit inqͥt: Int̾rogans dixit ꝓpt̾ẽa suspendẽ¬
da ẽ pnuntiatio : donec respondeat. Quod ut facilꝰ intel¬
ligat᷑ : tanꝙͣ nos eũ int̾rogemus. Quȩ gͦ tͥ merces erit aplẽ
ꝗͣdo mercedẽ istã terrenã etiam eugłistis bonis debitã ñ
ꝓpt̾ hoc eugłirantib s tñ consequentẽ ⁊ oblatã ex dnĩ
ordinatione sumentib tu ñ accipis: Quȩ gͦ tͥ merces
putent sibi eugłizari adhoc ut id eugłistȩ qͣsi uendere
uideant᷑. & tñ redit etiã acq etiã ut ostendat qd̾ sibi iu¬
re onĩco liceat. & ipse ñ faciat. Ut ñ ab utar in qͥt pote¬
state mea in eugło. Iam uͦ qr infirmitati hominuᷤ cõpa¬
ciens id faciebat : audiamꝰ sequentia. Cũ liber sim inqͥt

Expanded text:
ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii proficiant,  merces mihi erit? Interrogans dixit: propterea suspendenda est pronuntiatio, donec respondeat. Quod ut facilius intelligatur, tanquam nos eum interrogemus, Quae ergo tibi merces erit, Apostole, quando mercedem istam terrenam etiam evangelistis bonis debitam, non propter hoc evangelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam ex Domini ordinatione sumentibus, tu non accipis? quae ergo tibi merces  sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in euangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
in me: bonũ est enĩ mͥ magis mori. ꝙͣ głam meã qͥs quã
inanem faciat. Quã głam nͥ quã hab̃e uoluit apud dm̃
in xp̃o cõpatiens infirmis: Si c̃ mox aꝑtissime dicturus. ẽ:
Si enĩ eugłuauero inqͥt ñ est mͥ gła : necessitas enĩ mͥ incũ¬
bit. ro est sustentandȩ uite huius. Ue enĩ mͥ erit inqͥt si n᷑
eugłirauemo: id ẽ malo meo ñ eugłuabo: qr fame cruciabor:
& unde uiuã ñ habeo. Nã sequit᷑ ⁊ dicit. Sienĩ uolens
hoc facio: mercedẽ habeo. Nolendem se dic̃ facere si nul¬
la uitȩ huiꝰ fulciende necessitate cõpulsus facit: & ob ħ
habere mercedẽ utiq apd̃ dm̃ głe sempiterne. Si aut̃ in-¬
uitus inqͥt. dispensatio mͥ credita est : idẽ sinecessitate tran¬
sigendȩ huiꝰ uite inuitꝰ cogor eugłitare. dispensatio mͥ
credita ẽ. ut scilicet ex dispensatione mea q xp̃m quia

Expanded text:
in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. quam gloriam? nisi quam habere uoluit apud deum, in Christo conpatiens infirmis, sicut mox apertissime dicturus est. si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit, id est sustentandae huius uitae. uae enim mihi erit, inquit, si non euangelizauero, id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulciendae necessitate conpulsus facit, et ob hoc habere mercedem, utique apud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus, inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut sc
Abbreviated transcription (Latin):
lius hoꝵ usus sũ. & conat᷑ caro & sanguis recta depͣuare.⁊
aꝑta claudere. serena nubilare : Spu̾ale inqͥt opus facie¬
eugłm annuntiant de eugło uiuere. ego aut̃ nulliꝰ hoꝵ
usus sum : Aut si ⁊ hoc ipsu᷑ qd hic dictũ ÷ uiuere sed̾m
usus sum. Quappt̾ ut spes illi certa eẽt uite eternȩ: de
sine dubitatione facit intelligi. Qͦd dix̃ dnm ordinasse
his qͥ eugłm annuntiant de eugło uiuere. ro: uitã istã
cui opus est uictu ⁊ tegumento de eugło transigere:
sicut superius de suis coapłis dix̃. Unde ipse oñs ait:
Dignus est oꝑarius cibo suo : & dignꝰ ẽ oꝑarius mercede
sua. Hunc itaq cibũ & hanc mercede̾ sustentandȩ ui¬
apłs. uerũ dicens. Ego aut̃ nulliꝰ hoꝵ usus sum. W. se¬
quit᷑ ⁊ adiungit : ne forte qͥs arbitret᷑ id̾o nꝰ euͦ accepis¬
se qr illi ñ dederant. Non aut̾ scripsi hȩc ut ita fiant

Expanded text:
lius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, lius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus facieeuangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiuere\' secundum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de sine dubitatione facit intellegi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huiapostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ne quod impedimentũ demus eugło xp̃i. Et re¬
dit rursus: modisq oĩb eciã atq etiã cõmendat qͥd
sibi liceat ⁊ tam̃ non faciat. Nescitis inqͥt qm̃ qͥ in
templo oꝑant᷑. que st̃ de templo edunt: Qui altari
deseruiunt. altari cõparciunt᷑: Sic ⁊ dñs ordinauit¬
ne forte cũ dissero uolens it exponere: obscurũ fiat qͦd
ꝑse lucet ⁊ clamat. Qui enĩ hȩc u̾ba ñ intelligunt.
aut se ñ incelligere fingt̃. mei multominꝰ intelligt̃.
uł se ñ intellig̾e confitentur: nisi forte ꝓpterea intel¬
ligut᷑ cito nrã. qr concedit᷑ eis intellecta deridere. apłi
aut̾ uerb̃ ñ idem conceditur: Spt̾ea ubi alit̾ ea sed̾m
suã sententiã interp̾tari ñ possc̾. etiã clara ⁊ mani¬
festa obscura ⁊ incerta eẽ̾ respondent: qr praua ⁊
ꝑuersa ñ audent. Clamat homo di. dñs ordinauit
his qui eugłm annuntiant de eugło uiuere. ego aũ nul¬

Expanded text:
mus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et remus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis, inquit, quoniam qui in templo operantur. quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt, altario conpartiuntne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur eis intellecta deridere, de apostoli autem uerbis non idem conceditur. propterea ubi aliter ea secundum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nul
Abbreviated transcription (Latin):
adnuntiauerunt s ad eoꝵ eccłam id ipsũ p̾dicantes pꝰea
uenerunt. Idõ cũ dixisset sinos uob̾ sp̃italia seminauimꝰ
magnũ est si ur̃a carnalia metamus. subiecit. Si alii
porestatis uiẽ participant ñ magis nos. Et cũ demons¬
trasset qd̾ eius potestatis esset. s ñ sumꝰ usi inqͥt hac
potestate: s oĩa toleramꝰ. ne qͦd impedim̃tũ demꝰ eugło¬
xp̃i. Dicintgͦ isti quomodo de oꝑe spũali carnalẽ ui¬
ctũ habebat apłs: cũ aꝑte ipse dicat ñ sc usũ esse
hac potestate. At si de oꝑe spũ ali carnalẽ uictũ non
habebat: restat ut de oꝑe corporali habuerit. ⁊ inde
dicat: neq panẽ gratis ab aliqͦ manducauimꝰ. s in la¬
bore ⁊ fatigatione nocte & die oꝑantes ne quẽ urm̃ gͣ¬
uaremꝰ. ñ qͥa non habuerimꝰ potestatẽ. s ut nos formã
daremꝰ uob̾ qua nos imitaremini. Omĩa itaq tolera¬

Expanded text:
adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea uenerunt. ideo cum dixisset: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metamus? subiecit: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? et cum demonstrasset, quid eis potestatis esset, sed non sumus usi, inquit, hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus eui. Dicant ergo isti, quomodo de opere spirituali carnalem victum habebat Apostolus, cum aperte ipse dicat non se usum esse hac potestate. At si de opere spirituali carnalem victum non habebat, restat ut de opere corporali habuerit, et inde dicat: Neque panem gratis ab aliquo manducavimus, sed in labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quemauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, tolera
Abbreviated transcription (Latin):
lia metamus: Quȩ st̃ sp̃ualia qͦ senunauit: nisi uerbũ
metere dicit: nisi hȩc temporalia. que uite atq in dulgen¬
tie carnis indulta st̃. Hec aut̃ sibi debita se ab eis non
quesisse nec accepisse manifestat: ne qͦd impedimentũ
daret eugło xp̃i. Quid restat ut intelligamus eum
oꝑatũ esse unde uictũ haberet nͥ corporale opus cor¬
poralib ⁊ uisibilib manib suis : Nam si de spu̾ali oꝑe
uictũ ⁊ tegumentũ quereret. io ẽ. ut ab eis hec acciꝑet
qͦs in eugło edificabat: ñ consequenter diceret. si alii
potestatis ur̃e participant. ñ magis nos: Seon̾ sumꝰ
usi hac potestate: s oĩa toleramus. ne qͦd impedim̾tũ
demus eugło xp̃i. Qua potestate dicit se ñ usum: nͥ
quã habebat in eos a dnõ acceptã ut eoꝵ carnalia me¬
ceret ad uictũ uitȩ huius quȩ in carne agitur: Cu ius
potestatis participes erant etiã alii qui ñ eis pͥmo eugłm

Expanded text:
lia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum lia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum  quae sibi licere metere dicit, nisi haec temporalia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? haec autem sibi debita se ab eis non quaesisse nec accepisse manifestat, ne quod inpedimentum daret euangelio Christi. quid restat, ut intellegamus eum operatum esse, unde uictum haberet, nisi corporaleopus corporalibus et uisibilibus manibus suis? nam si de spiritali opere uictum et tegumentum quaereret, id est, ut ab eis haec acciperet, quos in euangepotestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi hac potestate; sed omnia toleramus, ne quod impedimentum demus euangelio Christi. qua potestate se dicit non usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium