comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rebro cus tochium dixisse menioui apostolos et euan gelis¬
tas ubicumq: deueteri instrumento ponunt testimonia si
practes sequi : Deniq: ut nos multa ostendimus posuisse
ximus quia p̃sens cupitulũ cũ in sensũ unũ sit in uerbis
discrepc& acuius explanatione quintus post decimũ in
decanta laudem et hinniquae non pariebas quoniamplures
filii deserte magis quam eius quae abebatuirum dicit dñs
Lax Lecu resterilis quae non paris erumpe etclama quue
non parturis quicplures deserte magis quam eius qu&e¬
abebaturum: simmachus hunc locum ita interpre¬
tatus est : Letare sterilis que non peperisti gaude in
exultatione et hinniquae non parturis t plures enim
tio etaquila p̃terpauca uerba non dis crepunt
Dõst natiuita tem saluatoris etor dinem uitae ad que
uirtutum passionẽ crucis et resurectionis gloriã
quando ponens animam suam uidit semen longeuum
et inscientiam suamipseiustus iustificauit plurimos¬

Expanded text:
rebro, Eustochium, dixisse me novi, Apostolos et Evangelistas ubicumque de veteri Instrumento ponunt testimonia, si inta Interpretes sequi. Denique, ut nos multa ostendimus posuisse ximus, quia praesens capitulum cum in sensu unum sit, in verbis discrepat. A cujus explanatione quintus post decimum in non paris: decanta laudem et hinni, quae non parturiebas: quoniam plures filii desertae, magis quam ejus quae habebat virum, dicit Dominus. LXX: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia plures filii desertae, magisus. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Laetare, sterilis, quae non peperisti. Gaude in exultatione, et hinni, quae non parturisti: Plures enim tio et Aquila praeter pauca verba non discrepant. Post nativitatem Salvatoris, et ordinem vitae atque virtutum, passionem crucis, et resurrectionis gloriam, quando ponens animam suam, vidit semen longaevum, et in scientia sua ipse justus justificavit plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃ta iaciende tamexcelsos muros aedificandos ut nullus hostiũ
possit intrare. et omniũ in eas inimicorũ pibeatur ingressus.
Nos aut̃ sequentes coepte explanationẽ quae deserta fuerant.
in iuda eis dicimus aedificari in ecclesiã non adbreue sed in ꝑpetuum. et
fundamenta illius ex utroq populo idẽ in duabus generationibus sus¬
citanda. Vnde dicebat apostolus quasi sapiens architectus funda m̃¬
tum posui alius suꝑ aedificat . unusquis que aut̃ uideat quid super¬
aedificet. Et in alioloco diagricultura diedificatiosumus. Etiterũ
e difica tisuperfundamentum apostolorũ et ꝓphetarum. et uo¬
candã eam siue eũ quinatus ẽ in ea aedificatorem saepium
Dequo in psalmo legimus. homonatus et nea et ipsefundauit
eã altissimus. Quas sepes atq macerias. hocenim grecus
sermosignificat ꝙ̃pat morc. agro et uineis circum da¬

Expanded text:
damenta jacienda, et tam excelsos muros aedificandos, ut nullus hostium damenta jacienda, et tam excelsos muros aedificandos, ut nullus hostium possit intrare, et omnium in eas inimicorum prohibeatur ingressus. Nos autem sequentes coeptae explanationis ordinem, quae deserta fuerant in Judaeis, dicimus aedificari in Ecclesia, non ad breve tempus, sed in perpetuum, et fundamenta illius ex utroque populo, id est, in duabus generationibus suscitanda. Unde dicebat Apostolus: Quasi sapiens architectus fundamentum posui: alius superaedificat: unusquisque autem videat quid superaedificat ; et in alio loco: Dei agricultura, Dei aedificatio sumus; et iterum: Aedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum ; et vocandam eam, sive cum qui natus est in ea, aedificatorem sepium. De quo in psalmo legimus: Homo natus est in ea: et ipse fundavit eam Altissimus . Quas sepes atque macerias, hoc enim Graeco sermone significat φραγμοῦς, agro et vineis circumda
Abbreviated transcription (Latin):
inte deserta saeculorũ funda mta generationis et generationis
in quietẽ .Ixx. Et aedific abuntur tibi deserta a saeculo. et
erunt fundam̃tatua sempiterna in generationes et generati¬
ones Et uocaberis aedificator maceriae et semitas in medioq¬
escerefacies : Nonsolũ in quit orietur intenebris lumentuum et
ten ebretuae erunt quasimeridies. et dabit dñs requiẽ tibi sẽꝑ
et eris qua si hortus inriguus et cetera. Sed edificabuntur inte
quae longo tempr̃ deserta fuerant. et in multis generatio¬
nibus ꝑm̃sura ediũ tuarũ funda menta iacientur itaut uł.
lxx Calles in medios cosi quiescere . haec iudei eta micitantũ occidentis
it tere adinstaurationẽ referunt urbiũ palestinae et uł facta sub
torobabel et etra et neemia uł inultimo tempr̃ futura contendunt
et adinstaurationẽ hierus alẽ et in circuitũ ciuitatũ altissima fun¬

Expanded text:
in te deserta saeculorum: fundamenta generationis et generationis in te deserta saeculorum: fundamenta generationis et generationis in quietem. LXX: Et aedificabuntur tibi deserta a saeculo et erunt fundamenta tua sempiterna in generationes et generationes: et vocaberis aedificator maceriae, et semitas in medio quiescere facies. Non solum, inquit, orietur in tenebris lumen tuum, et tenebrae tuae erunt quasi meridies, et dabit tibi Dominus requiem semper, et eris quasi hortus irriguus, et caetera; sed aedificabuntur in te quae longo tempore deserta fuerant; et in multis generationibus permansura aedium tuarum fundamenta jacientur: ita ut vel juxta Septuaginta, calles in medio faciat conquiescere. Haec Judaei et amici tantum occidentis litterae, ad instaurationem referunt urbium Palaestinae. Et vel facta sub Zorobabel et Ezra, et Neemia, vel in ultimo tempore futura contendunt: et ad instaurationem Jerusalem et in circuitu civitatum altissima 698 fun
Abbreviated transcription (Latin):
tibi De quibus in ꝓuerbus scriptũ ẽ. Famabona in pinguatossa
Et quibus p̃mia ꝓmittuntur sanitas erit corporituo etcuratio os¬
sibustuis. dequibus rursũ scriptũ ẽ. Dñscustoditomnia ossa eo¬
rũ unũ exis non conteretur. Econtrario qui peccator ẽ etanimȩ
robur ꝑdidit atq uirtutẽ plangit edoquitur. Dissipatas ossa
nr̃a secus infernũ. Neque enim credere possumus quodos sapecca¬
torã non in infer no sint sed iuxta infernũ. Et famabona in pinguat
ossa quaeadcorporissagenam non ꝑtinet. sequitur. et eris siue
erit idẽ auttu ut anima tua sicut hortus in riguus. de quoscrip¬
tũ ẽ fons egrediebatur et in rigabat omnẽ faciẽ para drsi proquo
in hebrai cohortus legitur. Quem fontem non aliũ possumus di¬
cere nisi ei qui dicitur aput teẽ fonsuite. Qui in desinenter rigat
ecclesiam suã et cunctorũ cordacredentiũ. Et edificabuntur

Expanded text:
tibi ? De quibus et in Proverbiis scriptum est, Fama bona impinguat ossa tibi ? De quibus et in Proverbiis scriptum est, Fama bona impinguat ossa . Et quibus praemia promittuntur, Sanitas erit corpori tuo, et curatio ossibus tuis . De quibus rursum scriptum est, Dominus custodit omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur . Econtrario, qui peccator est, et animae robur perdidit atque virtutem, plangit, et loquitur: Dissipata sunt ossa nostra secus infernum . Neque enim possumus credere quod ossa peccatorum non in inferno sint, sed juxta infernum. Et fama bona impinguat ossa , quae ad corporis saginam non pertinet. Sequitur: Et eris, sive erit, id est, aut tu, aut anima tua, sicut hortus irriguus: de quo scriptum est: Fons egrediebatur, et irrigabat omnem faciem paradisi , pro quo in Hebraico hortus legitur. Quem fontem non alium possumus dicere, nisi eum cui dicitur, Apud te est fons vitae : qui indesinenter rigat Ecclesiam suam, et cunctorum corda credentium. Et aedificabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sed nẽ in Exx̃ quidẽ em̃ datis et ueris exemplaribus. unde o boelo
p̃notandũ ẽ cũ tenebrae inquid pectoris tui ortalucefuerint
dissolutae et ꝓnoctepal pabili meridies fuerit exorta. Tunc sẽ¬
ꝑ habitatorẽ habebis dm̃ qui impleat splendoribus animã tuã
De quibus in psalmodicitur. tecum principiũ indie uirtutis tuae
cunctis quae desiderat anima tua quia et ipse saturasti animo
esurientẽ et dicere poteris. Bene dicanima meadnõ qui replet
in bonis desiderium tuum. Et ossa tua liberabuntur de inte¬
ritu et igneppetuo siue in pinguescent ut pristinam crassitu¬
dinẽ recipiant quae fame sermonis dñi attenuata fuerant
Quod quidẽ et iuxta lit terã deresur rectione eorum quae casuras
corporũ intellegere possumus et de uirtutibus animae quas signifi¬
cans sc̃s loquitur in psalmo omnia ossa mea dicent dñe quissimilis

Expanded text:
sed ne in Septuaginta quidem emendatis et veris exemplaribus: unde obelo sed ne in Septuaginta quidem emendatis et veris exemplaribus: unde obelo praenotandum est. Cum tenebrae, inquit, pectoris tui, orta luce, fuerint dissolutae, et pro nocte palpabili meridies fuerit exorta, tunc semper habitatorem habebis Deum, qui impleat splendoribus animam tuam. De quibus in psalmo legitur: Tecum principium in die virtutis tuae,Sive saturaberis cunctis quae desiderat anima tua, quia et ipse saturasti animam esurientem, et dicere poteris: Benedic, anima mea, Domino, qui implet in bonis desiderium tuum ; et ossa tua liberabuntur de interitu et igne perpetuo. Sive impinguescent, ut pristinam crassitudinem recipiant, quae fame sermonis Domini attenuata fuerant. Quod quidem et juxta litteram de resurrectione eorum quae casura sunt corporum, intelligere possumus, et de virtutibus animae, quas significans sanctus loquitur in psalmo, Omnia ossa mea dicent, Domine, quis similis
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ uite. Lucerna enim corporis nr̃i ẽ oculus. Sisimplex fuerit
totũ corpus nrm̃ eritlucidum. Si aut̃ qui lux eẽ deberet uersus
fuerit intenebris. Tunc omne corpus tenebrosũerit. Et dice¬
nebrae nrãe uertantur in meridiẽ dicamusq cums ponsa ubi
pascis ubi cubas in meridie. Et requiẽ tibi dabit tibi dñs seꝑ et imple¬
bit splendoribus animã tuã et ossatua liberabit. Et eris quasi
hortus inriguus et sicut fons aquarũ cuius non deficient aquae
Lxx et erit ds̃ tuus tecũ semꝑ et impleueris sicut desiderat anima tua
et ossatua pinguescent: et er̃ sicut hortus ebrius et sicut fons cui
non deficiet aqua. Quod in alexan drinis exemplaribus in p̃ mio
huius capituli additũ ẽ et adhuc inte erit ln᷑us mea semꝑ et infine
et ossatua quasi herba orientur et pinguescent et heredita te pos¬
si debunt in generatione et generationes in hebraico non habetur

Expanded text:
lucem vitae . Lucerna enim corporis nostri est oculus: si simplex fuerit, lucem vitae . Lucerna enim corporis nostri est oculus: si simplex fuerit, totum corpus nostrum erit lucidum. Si autem qui lux esse deberet, versus fuerit in tenebras; tunc omne corpus tenebrosum erit, et dicenebrae vertantur in meridiem, dicamusque cum sponsa: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? Et requiem dabit tibi Dominus semper, et implebit splendoribus animam tuam, et ossa tua liberabit. Et eris qhortus irriguus, et sicut fons aquarum, cujus non deficient aquae. LXX: Et erit Deus tuus tecum semper: et impleberis sicut desiderat anima tua, et ossa tua pinguescent. Et erunt sicut hortus ebrius: et sicut fons, cui non deficiet aqua. Quod in Alexandrinis exemplaribus in principio hujus capituli additum est: Et adhuc in te erit laus mea semper; et in fine et ossa tua quasi herba orientur, et pinguescent, et haereditate possidebunt in generationem et generationes, in Hebraico non habetur,
Abbreviated transcription (Latin):
auditur anωxuo nor si abstuleris ate. uerbũ aut̃ murmu¬
rationis ẽ quasidũ contranos loqui t̃ ds̃ desinatame murmuratio
populihuius et non morientur nr̃a quae pecca uerimus ad dm̃
ad excusandas excusationes inpeccatis : et dicimus corporis
me superauit ardor adolescentiae nocentiua uicer ado talis
creatus sũ pauꝑtas coegit ad furtũ. Itaq sinon fecerimus.
istaquae dictas et fecerimus eaquae dicendas. ut esurienti
non sic̃ supra demus panẽnrm̃ sed animã nram̃ uteum in qui¬
bus cũq possumus adiuuemus. etn quasi extristitiae neces¬
sitate sed ex animo tribuamus accipientes magis quã dantes
beneficiũ. hila rẽ enĩdatorẽ ds̃ diligit Vt animã esunen¬
te siue ad flictã non refocilemus exparte sedsatu remus.
Et doleamus cum dolentibus. lu geamusq cum lugentibus
tunc orietur in tenebris luxnrã ille qui dicit. egolux ueni
inmundũ ut omnis qui credit in me intenebris non maneat sed abeat

Expanded text:
auditur, ἀπὸ κοινοῦ, si abstuleris a te. Verbum autem murmurationis est, quando contra nos loquitur Deus: Desinat a me murmuratio populi hujus, et non morietur; nostraque peccata referimus ad Deum, ad excusandas excusationes in peccatis, et dicimus: Corporis me superavit ardor, adolescentiae incentiva vicerunt, a Deo talis creatus sum: paupertas coegit ad furtum. Itaque si non fecerimus ista quae dicta sunt, et fecerimus ea quae dicenda sunt, ut esurienti, non sicut supra, demus panem nostrum, sed animam nostram, ut eum in quibuscumque possumus adjuvemus, et non quasi ex tristitia et necessitate, sed ex animo tribuamus, accipientes magis, quam dantes beneficium: Hilarem enim datorem diligit Deus , ut animam esurientem sive afflictam non refocillemus ex parte, sed saturemus: et doleamus cum dolentibus, lugeamusque cum lugentibus , tunc orietur in tenebris lux nostra, ille qui dicit: Ego lux veni mundum: ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat: sed habeat
Abbreviated transcription (Latin):
num ponam cum eis et scetur ingentibus semen eorum etne¬
potes eorum inmedio populorum : Omnis quiui derit eos
cognos cet illos: quia istis unt semen bene dictum ado. ⁊¬
Ds qui diligit iustitiam atq: iuditium et detestatur holocau¬
ta uiolenta : quic quid enim derapinis ẽ. qua si mercedem

Expanded text:
num ponam cum eis. Et scietur in gentibus semen eorum, et nepotes eorum in medio populorum. Omnis qui viderit eos, cognoscet illos, quia isti sunt semen benedictum a Deo. Deus qui diligit justitiam atque judista violenta quidquid enim de rapinis est, quasi mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
sa comolieue nioroquibus uctrans tulerunt sc̃a dautis
fideua squod ootest profirmis accipiatq uero buss etest
Vlelda fideli domin camandataeius confirmata in saceulũ
saecult ednalio loco dẽ fidelis et nonest in eo iniquetasels
tapostolus aulus sinega uerimus inquit eum iꝓsesidelis
manet nega rescipsum non potest. et inalio locoseribens
ad timo theum sidelis sermo e tomniu acceptione dignus
Hoc autem pactum quod dñs pollicetur noneritbr eude etunus
temporis sicut fuit populi iudaeorum sed manebit in aer̃ num
ut ueniat huerus dauid. et in euangelio compleantur quae
ex dĩpersona suntre promis sa. inueni dauidseruum meum
inmisericordic scã unxi eum. cuius manum posuit inma¬
ri et influminibus dexteramillius. Quemiuxta hiezehiel
permulta iam saecula dormiente dauid apellat seruum suum atq
pastorem dicens sus citabo uobis pastorem unum seruum meum
dauid. Eccetes tempopulis dedieem ducem ac precepto rem

Expanded text:
sa compleverit. Pro quibus LXX transtulerunt, sancta David fidelia : quod potest pro firmis accipi atque robustis. Ut est illud: Fidelia omnia mandata ejus: confirmata in saeculum saeculi . Et in alio loco: Deus fidelis, et non est iniquitas in eo . Et apostolus Paulus: Si negaverimus, inquit, eum, ipse fidelis manet: negare seipsum non potest . Et in alio loco scribens ad Timotheum: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus . Hoc autem pactum, quod Dominus pollicetur, non erit breve et unius temporis, sicut fuit populi Judaeorum, sed manebit in aeternum, ut veniat verus David, et in Evangelio compleantur quae ex Dei persona sunt repromissa: Inveni David servum meum, in misericordia sancta unxi eum . Cujus manum posuit in mari, et in fluminibus dexteram illius. Quem juxta Ezechiel, per multa jam saecula dormiente David, appellat servum suum atque pastorem dicens: Suscitabo vobis pastorem unum, servum meum David . Ecce testem populis dedi eum, ducem ac praeceptorem
Abbreviated transcription (Latin):
et formae substantiae eius quando omnis lingua confitebi¬
tur quod dñs ihs ingloriapatrissit quires pondit filioglo¬
riae quamprius habuerat postulanti et glorificaui etglo¬
rificabo dequo etio annes a postolus uidimus ait gloriã
eius glorium quasi unigenitia patre plenum gratia e
etueritatis Ergoquicudo deeoloquitur qui in principio
ap ud dim̃ eratuds̃ uerbum a ppellatur pat gloriae qua udo
autem deeo qui dicit in euungelio. quid me perse quimini hominem qui
ueritatem uobis loquor. uocatur ds̃ dñi nostriihũ xp̃i Non quod alt̃
sit quimultorum error est pessimus sed quod unus adq: idem filius dĩ
Nunc diuinitatis suae gloriam: nanc nostraenaturaequam fuscipere¬
et seruare dignatus est loquatur affectibus Lax. Querite dnm̃
dum in ueniri potest inuocate eum dum propeest. Derelinquat

Expanded text:
et forma substantiae ejus, quando omnis lingua confitebiet forma substantiae ejus, quando omnis lingua confitebitur, quod Dominus Jesus in gloria Patris sit . Qui respondit Filio gloriam, quam prius habuerat, postulanti: Et glorificavi, et glorificabo. De quo et Joannes apostolus: Vidimus, ait, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre plenum gratiae et veritatis . Ergo quando de eo loquitur: Qui in principio apud Deum erat Deus Verbum, appellatur Pater gloriae: quando autem de eo qui dicit in Evangelio: Quid me persequimini hominem, qui veritatem vobis loquor ? vocatur Deus Domini nostri Jesu Christi. Non quod alter et alter sit qui multorum error est pessimus, sed quo unus atque idem Filius Dei, nunc divinitatis suae gloriae, nunc nostrae naturae, quam suscipere dignatus est, loquatur affectibus. Quaerite Dominum, dum inveniri pot
Abbreviated transcription (Latin):
unus mediator diethominum homo ihs̃ xp̃s. quideditseredemtionẽ
oroomnibus testimonium temporibus propriis in quo positus sũ
pracco et postolus. Omnia ergo quaedicuntur ad eum
referenda sunt qui quasiouis aduicti mumductus est. et
quasi agnus corã tondentẽ non aperuitos suum. De quo
supradicitur uidimus eum et non habebats peciem ne¬
que de corem etipsepeccata nostra portabit et prono¬
bis dolet adhunc confugerunt siuecucurrerunt qui
es nobis egeneratione et generatione. Dequorum fi¬
de et supra legimus quibus non estoraedicatum deeo
et sus uidebunt et qui non audierunt intellegent
ste testis est omnium que pater mundo spopondit et
praestitit Cuius mis terium breui puulos ad ephesios
dm̃tuum scm̃ israhel quiglorificauit te caglori quã
habuit prius quam mundus fieret dequa et propheta
tes tatur appur ebit gloriadi quiest solendor gloriae

Expanded text:
Unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit se redemptionem Unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit se redemptionem pro omnibus, testimonium temporibus propriis: in quo ego positus sum praeco et Apostolus . Omnia ergo quae dicuntur, ad eum referenda sunt, qui quasi ovis ad victimam ductus est, et quasi agnus coram tondente non aperuit os suum. De quo supra dicitur: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem ; et: Ipse peccata nostra portavit, et pro nobis dolet. Ad hunc confugerunt, sive cucurrerunt, qes nobis in generatione et generatione . De quorum fide et supra legimus: Quibus non est praedicatum de eo, videbunt: et qui non audierant, intelligent. Iste testis est omnium, quae Pater mundo spopondit et praestitit, cujus mysterium brevi Paulus ad Ephesios tum Israel, qui glorificavit te, et ea gloria, quam habuit priusquam mundus fieret. De qua et Propheta testatur: Apparebit gloria Dei , qui est splendor gloriae,
Abbreviated transcription (Latin):
usrł quia glorificabit te lax. Eccetes timonium ingentibus.
dedicum principem ac pruecipientem gentibus. gentes quas
Nestiebant te inuocabunt. et populi qui ignorabantte ad te
te prouocauerat ad credendum populum iuda eorum ut in¬
clinarent auremsuam et pactum acciperent sempiternum
quod dñs dauidrepromiserat et abraham ac seminseius dicens
insemine tuo benedicentur gentes. quod a postolus paulus e dis¬
serens non dixit ait inseminibus sed in semine quod estxp̃s
et quiastiebat illis non credentibus credituros es sepopulos
nationum transit ad gentes et dicit misis sefilium suum tes¬
tem uel testimonium cuncta rum nationum quip̃cepta
illius ad quaemandata populis nuntiaret ꝗuides eipsolo¬
quitur oportetpraedicari euangelium istud i nomniarbe
intes timonium cunctis gentibus denique superbientempi¬
latum hoc sermone confutat. in hocnatus sum ut testimoniũ
pra eb eamueritati. Dequo a postolus paulus scribitti mothe

Expanded text:
 qui glorificavit te. LXX: Ecce testimonium in gentibus dedi eum, principem et praecipientem gentibus: gentes, quae nesciebant te, invocabunt te: et populi, qui ignorabant te, ad te ificavit te. Provocaverat ad credendum populum Judaeorum, ut inclinarent aurem suam, et pactum acciperent sempiternum, quod Dominus David repromiserat, et Abraham, ac semini ejus, dicens: In semine tuo benedicentur gentes . Quod apostolus Paulus edisserens, Non dixit, ait, in seminibus: sed, in semine, quod est Christus . Et quia sciebat, illis non credentibus, credituros esse populos nationum, transit ad gentes; et dicit misisse se Filium suum testem vel testimonium cunctarum gentium, qui praecepta illius atque mandata populis nuntiaret, qui de seipso loquitur: Oportet praedicari Evangelium istud in omni orbe, in testimonium cunctis gentibus . Denique superbientem Pilatum hoc sermone confutat: In hoc natus sum, ut testimonium praebeam veritati . De quo apostolus Paulus scribit Timotheo:
Abbreviated transcription (Latin):
populorum etirritas facit uolunta tes principum. Cogitationes
autem cordiscius a generatione et generatione. et quic quid de¬
creuerit non potest in mutari : Vultis sure diuersitatem mei. ues¬
triq consilii quantum caelum locidistat aterra et aliud angelorum
aliud homiminum habitaculum est tantum meae cogitationes aues¬
tris consiliis sepurantur Demcis enim cogitationibus dicitur
inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiaeillius. porrodeues¬
tris cogita uerunt consilium. quod non potuerunt stabilire:
et in alioloco quod cumq: inieritis consilium dissipabitur. et quicquid
locuti fuerits non perma nebit in uobis. perspicua interp̃tatione non in¬
digent Id circostringbntur potius quam seruntur. et quo modo descen
dit imber etnix decelo et illucultra non reuertetur sedinebriatterra
et in funditeam et germina reeam facit et dutsemenserenti et pane
comedenti sicerit uerbum meum quod egredietur deoremeo

Expanded text:
populorum, et irritas facit voluntates principum . Cogitationes populorum, et irritas facit voluntates principum . Cogitationes autem cordis ejus a generatione in generationem; et quidquid decreverit, non potest immutari. Vultis scire diversitatem mei vestrique consilii? Quantum coelum loci distat a terra, et aliud Angelorum, aliud hominum habitaculum est, tantum meae cogitationes a vestris consiliis separantur. De meis enim cogitationibus dicitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius . Porro de vestris: Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire . Et in alio loco: Quodcumque inieritis consilium, dissipabitur, et quidquid locuti fueritis, non permanebit in vobis . Perspicua interpretatione non indigent, idcirco stringuntur potius, quam disseruntur. Et quomodo descedit imber et nix de coelo, et illuc ultra non revertetur, sed inebriat terram et infundit eam, et germinare eam facit, et dat semen ferenti et panem comedenti: sic erit verb
Abbreviated transcription (Latin):
ti quorum remi sesunt iniquitates et quorũ tectas peccata
Nonenim cogitationes me a ecogitationes ues trae nequeuia ques tae
uiatme aedicit dñs sicut enim ex altentur celia terra sicex altaesunt
uia emeat auis uestris et cogitationes meae a cogitationibus uestrs
distantui aemeae auus uestris. et cogitationes uestrae acorita tione
mta neputetis inqiuid dieficilees se quod spondeo etuobis in credibi¬
luideatus inpium et iniquum posse saluari uel populum iudat¬
orum uelom nes qui ingentibus uestiebant dm̃ hoc considerate
quodmulta inter mex uestraq consilia sitdifferentia. et quunda
naturae tanta uoluntatis diuersitas. multtenim cogitationes in corde
uiri consilium autem dñi. insempiternum manet. uos utomines sepe
promisi penitentem ueterem uoluntatem nouella uoluntatẽ sub uer¬
tistisi Dñs enim dissipat consilia gentium. etreprobatcogita tiones

Expanded text:
ti quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata ti quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim cogitationes meae, cogitationes vestrae: neque viae vestrae, viae meae, dicit Dominus. Sicut enim exaltantur coeli a terra, sic exaltatae sunt viae meae a viis vestris, et cogitationes meae a cogitationibus vestris. distat via mea a viis vestris, et cogitationes vestrae a cogitatione mea. Ne putetis, inquit, difficile esse quod spondeo, et vobis incredibile videatur, impium et iniquum posse salvari, vel populum Judaeorum, vel omnes qui in gentibus nesciebant Deum: hoc considerate, quod multa inter mea vestraque consilia sit differentia, et quanta naturae, tanta voluntatis diversitas . Multae enim cogitationes in corde viri, consilium autem Domini in sempiternum manet. Vos, ut homines, saepe promissi poenitentes, veterem voluntatem novella voluntate subvertistis. Dominus enim dissipat consilia gentium, et reprobat cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
et nos stientes illud dictum depecatoribus qui longerecedunt.
et in uocemus eum dum propeest. nenos trisuitus atq peccatis ꝓcul
recedat ad propinquatenim ad propinquantibus sibi etfilio
longo posttem porertuer tonta letus occurrit. quamobrem inpsalmo
sr canit mihicutim adherere dõbonum est et morses solus adpro¬
ab his quia me procul infidelitate discedunt. propter que di¬
citur ad credentes Ad propinqua tedõ et ad propinquabituo¬
bis acneocputaremus posses ufficere stitim subiungit resis¬
tite diubolo et fugieta uobis de quosu pradixenit. aduersurios
uester diubolus sicut leo circumiens queriddeuoret. aduer¬
sus quem resisate confortatifide nec satis est quererednm̃ etdõ
temur quimiserebitur nostri et adclementis simum patrem qui
multus est misericordus et facilis adignoscendum cum cogitatio¬
nes etuius pristinas relinquimus ut postea mereatur audire. bea¬

Expanded text:
et nos scientes illud dictum de peccatoribus: Qui longe recedunt et nos scientes illud dictum de peccatoribus: Qui longe recedunt Et invocemus eum, dum prope est, ne nostris vitiis atque peccatis procul recedat. Appropinquat enim appropinquantibus sibi, et filio longo post tempore revertenti, laetus occurrit. Quamobrem sanctus in psalmo canit: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Et Moyses solus approab his, qui a me procul infidelitate discedunt. Propter quae dicitur ad credentes: Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis. Ac ne hoc putaremus posse sufficere, statim subjungit: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . De quo supra dixerat: Adversarius vester diabolus sicut leo circumiens, quaerit quem devoret. Adversum quem resistite confortati fide . Nec satis est quaerere Dominum, m, qui miserebitur nostri; et ad clementissimum patrem, qui multus est in misericordiis, et facilis ad ignoscendum, cum cogitationes et vias pristinas reliquerimus, ut postea mereamur audire: Bea
Abbreviated transcription (Latin):
lxx adignoscendum Quaerite d nm. et cum in ueneritis eum. inuocate
et postquam uobis ad propinquauerit relinquat impias uias suas.
etuir iniqus cogitationes suas. et conuertatur ad dnm̃ et misericor¬
dicom consequaetur quia multum dimitait peccata uestra: Quiaigi¬
tur ut anteiam diximus noluistis pactum recipere sempiternum.
et misericordias dauid fidel is. qu a s obis nolentibus suscipere sus¬
cepittur ba gentilium moneo uos popularemeas ego propheta atq
contestor dumtempus est agite penitentiam. Conuertimini ad eum
qui uobis nuncloquitur ꝑprophetas. qui postea locuturus est praesens
querite eum dum in ueniri potest. dum estis in corpore dũdatur
locus paenitentiae. et qua erite non locos ed fide. quomodo autẽ
queratur ds̃ in alioloco plenius dicitur: sentit e dednõ in bonita te
et insim plicitate cordis. quaerite eum quia inuenitur abhis quiñ
tem tantillum et apparet his qui nonsunt eius increduli. unde

Expanded text:
 Apud Esaiam: Quaerite Dominum et mox inueneritis, inuocate eum. cum autem adpropinquauerit uobis, relinquat impius uias suas et uir iniquus cogitationes suas et conuertatur ad Dominum et misericordiam consequetur: quia multum dimittet peccata vestra. Quia igitur, ut ante jam diximus, noluistis pactum recipere sempiternum, et misericordias David fideles, quas, vobis nolentibus suscipere, suscepit turba gentilium, moneo vos populares meos ego Propheta, atque contestor, dum tempus est, agite poenitentiam. Convertimini ad eum, qui vobis nunc loquitur per Prophetas, qui postea locuturus est praesens. Quaerite eum dum inveniri potest, dum estis in corpore, dum datur locus poenitentiae, et quaerite non loco, sed fide. Quomodo autem quaeratur Deus, in alio loco plenius dicitur: Sapite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite eum: quia invenitur ab his qui non tentant eum: et apparet his, qui non sunt ei increduli . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ab scendite sed ad panem doc trinae cohor tantur di quem nis aperueri¬
praccipiturq. doctori ut punem doc trinesuae mittat supet omnẽ
aqiutometeunits in fundat gratium spiritalem etstiat quo dsifi¬
cerit que p̃cepta sunt in nouis simotem pore sit p̃miareceo urus
satis q uidebitur iniustum ut quip̃bet elimosinã deiniquomum¬
mona faciat sibiamicos quicũ recipiant ineterua tabersacula
etiui soinitales lagitur cibos ditq conseruis cibari intempore suo
Non inueniateos postmulta saecula quaee desicestos aopellati erum
mulaitudinem quia inletitia egredimimi edn pacededucemin montis
ett olles cantalunttoram uobis laudem e comnia lignceregions plau

Expanded text:
abscondite . Sed ad panem doctrinae cohortatur Dei, quem, nisi aperueriabscondite . Sed ad panem doctrinae cohortatur Dei, quem, nisi aperuerintur . Praecipiturque doctori, ut panem doctrinae suae mittat super omnem aquam, et cunctis infundat gratiam spiritualem, et sciat quod si fecerit quae praecepta sunt, in novissimo tempore sit praemia recepturus. Satisque videbitur injustum, ut qui praebet eleemosynam, de iniquo mammona faciat sibi amicos, qui eum recipiant in aeterna tabernacula : et qui spirituales largitur cibos, datque conservis cibaria in tempore suo, non inveniat eos post multa saecula, quae Ecclesiastes appellat dierum multitudinem . Quia in laetitia egrediemini, et in pace deducemini. Montes et colle
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uerba uel cert hocdicendum quo deuangelicae sermodo ctrinae
imber aꝓpelltur etpluuiae quas fundunt saper terram bonam nabe
spiritales ad quas peruenit uerita sdi quem imbrem etquus pluuas
morses indeutero nomii canticopollicetur audiatterra uerba oris
mei Expectetur sicut pluuiã eloquium ieum et descendantsi cutros
uerba mea ut quis emiu auerint inlacrimis ingaadiometent et qui
seminauerint iniustitia et spũmetant fructum uita e sempiterne
Accipiantq panem doctrine euangelicae dequo in prouerbus etin
eilesiuste scriptu eit aperio culos tuos et implere punibus et terũ
mitte panẽtuũ superaquã quia in multitudinẽ dierum tuorum in¬
uenies eum Neque enim credendũ est quod p̃cipiatur uescentibus
ut ad comedendum huncpanẽ quo corpora nutriuntur oculos ape¬
piredebeant etsicsa turari pa mbas quos in abe euc comedtpauꝑ

Expanded text:
us. Vel certe hoc dicendum, quod Evangelicae sermo doctrinae us. Vel certe hoc dicendum, quod Evangelicae sermo doctrinae imber appelletur, et pluviae quas fundunt super terram bonam, nubes spirituales, ad quas pervenit veritas Dei. Quem imbrem, et quas pluvias Moyses in Deuteronomii Cantico pollicetur : Audiat terra verba oris mei: exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea; ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Et qui seminaverint in justitia et spiritu, metant fructum vitae sempiternae, accipiantque panem doctrinae Evangelicae, de quo in Proverbiis et in Ecclesiaste scriptum est: Aperi oculos tuos, et implere panibus ; et iterum: Mitte panem tuum super aquam, quia in multitudine dierum tuorum invenies eum . Neque enim credendum est, quod praecipiatur vescentibus, ut ad comedendum hunc panem, quo corpora nutriuntur, oculos aperire debeant, et sic saturari panibus, quos in Abacuc comedit pauper
Abbreviated transcription (Latin):
rabitur inis crq misullud . Ixx. quomodo sidescendat pluuia
autnix decelo etuo nreuertatur aer donec in ebriet terrã et gene¬
ret etoriatur et detsemens eminanti et panem ad comedendum
sicerituerbum meum quod exieritdeoremeo Non reuerte turdoneo
complect que uolui et prosperas faciamuias eius etõcepta mea.
pendetexs uperioribus quedicuntur et braeuiter hic sensus est
Non sit incredulus popupulus nationum quod postanta scelera.
impius repente saluetur uenĩ santco gitationes meae łogitationes
non uent sa toni tatiomibus hominum sepa catesunt. Egoerum dementis¬
simus sar et bulitus adignoscendum Ualtis etaliam acciperesi militu¬
a mne  e como dolmber etnxdes condt deaedoetilluc ulera nomit
eeplens segotibius paeties inosus hominam proertantune siert pronuis¬
sionis inseaeuer bum quod somel pollicitus sum et quod egressum est
sdeosimeo irritum non ẽ sedomnia opere complebantuar duetado
etuniuer seacom pleuerit propter quae fuerat corporatus et mundã

Expanded text:
ae misi illud. LXX: Quomodo si descendat pluvia, aut nix de coelo, et non revertatur, donec inebriet terram, et generet et oriatur, et det semen seminanti, et panem ad comedendum: sic erit verbum meum, quod exierit de ore meo: non revertetur donec compleat quae volui, et prosperas faciam vias ejus et praecepta mea. Pendent ex superioribus quae dicuntur, et breviter hic sensus est: non sit incredulus populus nationum, quod post tanta scelera impius repente salvetur. Non enim sunt cogitationes meae ut cogitationes iones a cogitationibus hominum separatae sunt. Ego enim clementissimus sum, et multus ad ignoscendum. Vultis et aliam accipere similitudinem? Quomodo imber et nix descendit de coelo, et illuc ultra non plenis segetibus panes in usus hominum procreentur: sic repromissionis meae verbum, quod semel pollicitus sum, et quod egressum est de ore meo, irritum non erit; sed omnia opere complebuntur. Juxta anet universa compleverit propter quae fuerat corporatus, et mundum
Abbreviated transcription (Latin):
audiuitum quã talia. aut quis uidit huic similẽ numquit par
turi& terra indieuna : aut parturiet᷑ genssimul quia partur¬
uit & peperit sion filios suos: : Numquit ego qui alios parere fatio
ipse nom pariã dicit dñs: siego qui generationẽ cetristribuosterilis
ero ait dñs ds̃tuus laex. Ante quã parturiens pariat ante quã ueni¬
at dolor parturientiũ effugiat & pariat filiũ masculũ quis audiuit
taleraut quis uidit similer si parturiuit t̃ra indieuna aut si nata est
gens simulquia parturiuit & peperit sion filios suos : ego autẽ dedi¬

Expanded text:
audivit audivit turiet terra in die una? aut parturietur gens simul, quia parturivit et peperit Sion filios suos? Numquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam, dicit Dominus? Si ego, qui generationem caeteris tribuo, sterero, ait Dominus Deus tuus. LXX: Antequam parturiens pariat: antequam veniat dolor parturientium, effugiat, et peperit masculum. Quis audivit tale, et quis vidit simile? Si parturivit terra in die una; aut si nata est gens simul, quia parturivit et peperit Sion parvulos suos. Ego autem de
Abbreviated transcription (Latin):
nia prius scãpossedit forinsecus contra hostes intrinsecus contraciuẽ
dimicans. eo tempore et in urbe & intẽplotã sacer dotũ & leuitarũ
quã uulgi ignobnilis mulierũ ꝙ ac puerorũ ululatus auditusẽ quan¬
do reddi dit dñs retributionẽ inmicissuis implens comminationẽ
quadix erat relinquetur uobis domus urã deserta. et illã ꝓphetiã
dereliqui domũ meã quando p̃sides templi consona angeliuoce
dixer̃ transeamus ex his sedibus dequibus ñ solũ losephus. iuda icae
scriptor historiȩ sed multis prius saeculis psalmista testat᷑ dicens
Vidi iniquitatẽ & contra dictionẽ inciuitatẽ: quaecir cũ deditmu¬
ros eius totadie & tota nocte. Ita ut subuertere turciuitas. &implo¬
retur illud. aliuduaticiniũ sion quasi ager arabitur et hieru¬
salem quasi ca sula in cucumerariore linquetur. Ante quã par¬
turir& peperit. Ante quã uenir& partus eiꝰ peperit masculũ. quis

Expanded text:
nia prius sancta possedit, forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives nia prius sancta possedit, forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives dimicans. Eo tempore et in urbe, et in Templo, tam sacerdotum et Levitarum, quam vulgi ignobilis, mulierumque ac puerorum ululatus auditus est, quando reddidit Dominus retributionem inimicis suis, implens comminationem qua dixerat: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et illam prophetiam: Dereliqui domum meam. Quando praesides templi consona Angeli voce dixerunt: Transeamus ex his sedibus. De quibus non solum Josephus, Judaicae scriptor historiae, sed multis prius saeculis Psalmista testatur, dicens: Vidi iniquitatem et contradictionem in civitate , quae circumdedit muros ejus tota die et tota nocte, ita ut subverteretur civitas , et impleretur aliud vaticinium: Sion quasi ager arabitur: et Jerusalem quasi casula in cucumerario relinquetur . Antequam parturiret, peperit: antequam veniret partus ejus, peperit masculum. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uersiculi hic sensus est quid nobis humilẽ introducitis dm̃e
quid crucifixũ & uirũ dolorũ et scientẽ ferre infirmitatis. s
Volumus eũ ut dicitis in sua maiestate conspicere regnantem
suscipimus et insuagloria trium phantẽ humilẽ atque deiectum uidere
nompossumus statinq infert ipsi autem confundentur subauditur
quiloquuntur in ama quin intellegunt misteria scripturarũ. malisq¬
mitus deciuitite uox de tẽplo Vox dñi reddentis ret sibutionẽ inimi¬
cissuis LXX pro fremituclamorẽ posuer̃ etaetera similiter. Volum
scire quaesit confusio iudeorũ quidixer̃ glorificet᷑ dñs ut urã lae¬
titiã ui deamus et triũ phos regis ur̃ĩ. Nequa quã cassis ꝓmissionibus
sed oculiscontemplemur. Vox inquit clamoris deciuita tehauddu¬
biũ qui n hierusalẽ signific& romano exercitu circũdatã &intres
partes intus seditione diuisam quando unus tẽplũ obtinuit &om¬

Expanded text:
Cujus versiculi hic sensus est: Quid nobis humilem introducitis Deum? Cujus versiculi hic sensus est: Quid nobis humilem introducitis Deum? quid crucifixum et virum dolorum, et scientem ferre infirmitates? volumus eum in sua ut dicitis majestate conspicere regnantem: suspiciemus et in sua gloria triumphantem, humilem atque dejectum videre non possumus. Statimque infert: Ipsi autem confundentur, subauditur, qui loquuntur talia, qui non intelligunt mysteria Scripturarum, malisqmitus de civitate, vox de Templo, vox Domini reddentis retributionem inimicis suis. LXX pro fremitu, clamorem posuerunt, et caetera similiter. Volumus scire quae sit confusio Judaeorum, qui dixerunt: Glorificetur Dominus, ut vestram laetitiam videamus, et triumphos regis vestri, nequaquam cassis promissionibus, sed oculis contemplemur. Vox, inquit, clamoris de civitate: haud dubium quin Jerusalem significet Romano exercitu circumdatam, et in tres partes intus seditione divisam, quando unus Templum obtinuit, et om
Abbreviated transcription (Latin):
mus &uirtutes multas fecimus res pordebit eisdñs receditea me
nesciouos operarui iniquitatis. Ergo dicere n on sermone qui faci¬
lis ẽ sed affectu et operib conꝓbat᷑ & quibus discimus eundẽ
esseu triusq testamenti dm̃ qui p̃cipit ut siui derimus iumentũ
inimicinr̃i cadere sub oneresuo ñ transcamus sed leuemus cũco
& si bouem aut asinũ inuenerimus errantẽ red damuseis. haec
iuxta łXX. porro luxta hebraicũ hic mihi sensuscudetur. Au¬
ditea płi. audi tediscipulimei quitremetis uerbũ dñi. Narra¬
boquid dixerint fratres ur̃i quioderant et separantuos et ar¬
bi trant᷑ alienos Non propt̃ mala ur̃a sed ꝓpt̃ nomen meũ qui in¬
mundos estimant. cunctos desua in megente credentes. et di
cunt recedeame quia inmunduses: quid ergo ẽ qđ eos dixis se
commemorat glorificetur dñs et ui debimus in laetitia urã

Expanded text:
mus, et virtutes multas fecimus ? Respondebit eis Dominus: Recedite a me, mus, et virtutes multas fecimus ? Respondebit eis Dominus: Recedite a me, nescio vos, operarii iniquitatis. Ergo dicere, non sermone, qui facilis est, sed affectu et operibus comprobatur. Ex quibus discimus, eumdem esse utriusque Testamenti Dominum qui praecipit, ut si viderimus jumentum inimici nostri cadere sub onere suo, non transeamus, sed levemus cum eo, et si bovem aut asinum invenerimus errantem, reddamus ei . Haec juxta LXX. Porro juxta Hebraicum, hic mihi sensus videtur: Audite, Apostoli, audite, discipuli mei, qui tremitis verbum Domini, narrabo quid dixerint fratres vestri qui oderunt, et separant vos, et arbitrantur alienos, non propter mala vestra; sed propter nomen meum, qui immundos existimant cunctos de sua in me gente credecunt: Recede a me, quia immundus es. Quid ergo est quod eos dixisse commemorat: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra?
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio praecipitur. luceat lumen ur̃m corã hominib:
ut uidentes bona ope raurã glorificet patrẽ urm quiẽ in
celis et in a poca lipsi iobannis timete dñm & da ta eigloriã
Paulis quoque scribit ad corintheos pro uocans eos ad continentiã ut glo¬
rificetis dm̃ incorpore uestro. et rur sũ. siue comeditis siue bibitisom¬
ma ingloriã dĩ facite unde & dñ smale dicentibus nremale dicebat
et prõ ꝑ secutoribus p̃cabatꝰ. Quod autem p̃cipit dicite fratribusurĩs
ñ simpliciter accipiendũ ẽ . Alio quin multi fratresuocant et in cor de
non retinent caritatẽ De quibus scribita płis dm̃ confitent᷑ sed scire
operib autẽ negant de quibus et dñs loquebatur Nonomnis quidi¬
cit mihi dñe dñe. in trabit in regnũ caclorũ. sed qui facituolunta¬
tẽpatris mei qui ẽ in caelis. sic questarepotest illa sententia Ne

Expanded text:
in Evangelio praecipitur: Luceat lumen vestrum coram hominibus, in Evangelio praecipitur: Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est ; et in Apocalypsi Joannis: Timete Deum, et date ei gloriam Paulus quoque scribit ad Corinthios, provocans eos ad continentiam: Ut glorificetis Deum in corpore vestro . Et rursum: Sive comeditis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite . Unde et Dominus maledicentibus non remaledicebat : et pro persecutoribus precabatur. Quod autem praecipit: Dicite fratribus vestris , non simpliciter accipiendum est, alioquin multi fratres vocant, et in corde non retinent charitatem, de quibus scribit Apostolus: Deum confitentur se scire, operibus autem negant . De quibus et Dominus loquebatur: Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum: sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est . Sicque stare potest illa sententia: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
tum ore despecto satranseant ad eiuscultũ quemuo cantem
illi audire noluerint. atq contemserł & fecer̃ malũ in
conspectucius Nec hoc p̃ceptorũ fine contẽtus ẽ sed impo¬
rat eis mandatũ euangelicũ ut diligant inimicossuos bene¬
dementiã patris qui oriri facit solẽ suũ suꝑ iustos et in ius¬
tos ut uidentes inquit opera urã glorificent patrẽ ur̃m
qui incaelis ẽ. Quod post genera leintellegentiã sp̃ita liter
apłis p̃cipitur &a postolicisuris ut diligant iuda eos ꝑ secuto¬
res suos & eos qui sea bominantur in loco fratrũ habeant dicen¬
tes cũ petro. Uirifratres & patres audite & paulo a pło tristi¬
tia magnamihiẽ & continuus dolorcor dimeo ꝓfratribimeis¬
quis̃ hisra helite glorificatur autẽ nomen dñi quando ui¬
derint homines ꝑsecutorũ ferociã nr̃a frangipatientia &
uerberantẽ manus alterius mala euersione confundt̃ quib:

Expanded text:
tumore despecto, transeant ad ejus cultum, quem vocantem tumore despecto, transeant ad ejus cultum, quem vocantem illi audire noluerunt, atque contempserunt, et fecerunt malum in conspectu ejus. Nec hoc praeceptorum fine contentus est, sed imperat eis mandatum Evangelii , ut diligant inimicos suos, beneclementiam Patris, qui oriri facit solem suum super justos et injustos: Ut videntes, inquit, opera vestra, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Quod post generalem intelligentiam specialiter Apostolis praecipitur et apostolicis viris, ut diligant Judaeos persecutores suos, et eos qui se abominantur, in loco fratrum habeant, dicentes cum Petro: Viri fratres et patres, audite; et Paulo apostolo: Tristitia mihi est, et continuus dolorqui sunt Israelitae . Glorificatur autem nomen Domini, quando viderint homines persecutorum ferociam nostra frangi patientia, et verberantem manum, alterius malae obversione confundi. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dit quos appellant. IxX pestilen tes quales fuer̃ filii heli
pestilentiae proquo in hebraico scriptũ .ẽ. BELIAL. hoc e dia
boli quia inquit uocaui & ñ erat quires ponder&. locutus sũ
& ñ audier̃ fecer̃q malũ in oculis meis et quae nolui eleger̃
quos uersus secundo ponit: in p̃sentiloco & supri cubidicitur
Numera bo uos ingaudio & om̃s incaede corruetis qui a uocaui
& ñrespondisti & cetera similit̃ qđ testimoniũ quo sensit accipi
debeat ibidictũ ẽ. Audite uerbũ dñi qui tremetis ad sermonẽ eius¬
dixerunt fratres ur̃i quio derunt uos et abiecerunt propt̃ nomen
meũ glori ficctur dñs et uidebimus in laetitia ur̃a Ipsia utẽ con¬
fundentur laxx. Audite uerbum dñi qui tremetis sermonẽ eius.
dicite fratribus ur̃is quio derunt uos & ab ominantur. ut no¬
menglorificetur dñi & appareat in laetitia eorũ et illiconsim
condẽnatis uictimis iudaeorũ & omniscribarũ acphariseorũ

Expanded text:
dit: quos appellant Septuaginta pestilentes: quales fuerunt filii Eli, filii dit: quos appellant Septuaginta pestilentes: quales fuerunt filii Eli, filii pestilentiae, pro quo in Hebraico scriptum est BELIAL  Aqui responderet: locutus sum, et non audierunt: feceruntque malum in oculis meis: et quae nolui, elegerunt. Quos versus secundo ponit in praesenti loco, et supra, ubi dicitur: Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis: quia vocavi, et non respondistis , et caetera similiter. Quod testimonium, quo sensu accipi debeat, ibi dictum est. Audite verbum Domini, qui tremitis ad sermonem Vuos, et abjecerunt propter nomen meum: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra: ipsi autem confundentur. LXX: Audite verbum Domini, qui tremitis sermonem ejus. Dicite fratribus vestris, qui oderunt vos, et abominantur ut nomen glorificetur Domini: et appareat in laetitia eorum: et illi confucontemptis victimis Judaeorum, et omni Scribarum ac Pharisaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
Etiosi el eger iuas suas &abominationes suas anima eorũ uoluit &
ego eligã in lusiones eorũ & pecata retribuã eis quia uouacueos
a n ob audierunt locutus sũ & ñ audier̃ et fecer malũ in conspee tumeo¬
et in oculis meis e qua enolebae legerunt Immola rebouẽ macta re
a rietẽ offerre sacrificiũ tura succendere quaeita habet ds̃ qua si ho¬
micidiũ & oblationẽ canis & suillũ sanguinẽ atq blas phemiã ipsie¬
leger̃ & ut talia colerent eorũ arbitrii fuit iuxta quod dicit
perhie recihel dedieis iustificationes nbonas & p̃cepta nonbona
quã obcausã illis eligentib uias suas & neũ qui dicit ego sũuia &
nia mala eorũ siue qua etimebant parit adducat causas que red¬
dit curtraditisiNt scribis & phariseis in lusoribus suis dequib pri¬
mus psalmus iuxta hebraeos canit & incathre dã inlusorũn se¬

Expanded text:
Et ipsi elegerunt vias suas, et abominationes suas anima eorum voluit: et Et ipsi elegerunt vias suas, et abominationes suas anima eorum voluit: et ego eligam illusiones eorum, et peccata retribuam eis. Quia vocavi eos, et non obaudierunt: locutus sum, et non audierunt. Et fecerunt malum in conspectu meo, et quae nolebam elegerunt. Immolare bovem, mactare arietem, offerre sacrificium, thura succendere, quae ita habet Deus, quasi homicidium, et oblationem canis: et suillum sanguinem atque blasphemiam ipsi elegerunt; et ut talia colerent, eorum arbitrii fuit; juxta quod dicit per Ezechiel: Dedi eis justificationes non bonas, et praecepta non bona Quam ob causam, illis eligentibus vias suas, et non eum qui dicit: Ego sum via , nia mala eorum, sive quae timebant, pariter adducat. Causasque reddit, cur traditi sint Scribis et Pharisaeis illusoribus suis, de quibus primus psalmus juxta Hebraeos canit: Et in cathedra illusorum non se