comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
untur. Factum ẽ ꝓ illorum culpa ut ueniret᷑ in
penã. fit ꝓ istorum pena ne uemat᷑ ĩ culpã quia nõ
mors bonum aliqd̃ facta ẽ. quȩ aute malũ fuit
s tantã ds fidĩ pstitit grãm. ut mors qͣm uitę
constat eẽ contrariã. instrum̃tũ fieret ꝑ quodtͣs¬
retur ad uitã. Apłs cum uellet ostendẽ qͣntum
peccatũ gr̃a non subueniente ad nocendũ u¬
leret. etiam ipsam legẽ qua ꝓhibet᷑ peccatũ.
dubitauit dic̾e uirtutẽ eẽ peccati. Aculeus inqͥ
mortis ẽ peccatũ. uirtus aut̃ peccati lex. Ueris¬
sume omĩno. Auget enim ꝓhibitio desid̾iũ oꝑis
illiciti. quo iusticia ñ sic diligitur. ut peccandi
cupiditas eius delectatione uincatiir. Ut aut̃
diligat᷑ et delectet iusticia. non nisi diuina
subuenit grã. S ne ꝓpt̾ea lex putaret᷑ malũ.
qm̃ uirtus ẽ dicta peccati. idõ ipse alio loco u̾sas
hꝰmodi questionẽ. itaq inquit lex quidẽ scã.

Expanded text:
untur. Factum est per illorum culpam, ut veniretur in untur. Factum est per illorum culpam, ut veniretur in poenam: fit per istorum poenam, ne veniatur in culpam; non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam vitae constat et. Apostolus cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta
Abbreviated transcription (Latin):
mortem ꝑpeti corporalẽ. Cum paruuł aut̃ bapti¬
ne a corpore solueret᷑ : atq non inuisibili premio
ꝓbaretur fides. s iam nec fides. confesti sui oꝑis
querendo et sum̃do m̾cedẽ. Ne u̾o maiore et mira¬
biliore grã saluatoris. in usus iusticie peccati pe¬
na conu̾sa ẽ. Tunc enĩ dictum ẽ. Si mandatum¬
mortẽ recusau̾itis. mandatũ transgrediemini. Qd̃
tunc tim̃dum fuerat ut ñ peccaret᷑: nc̃ suscipien¬
dum ẽ ne peccet᷑. Sicꝑ ineffabilẽ dĩ miscdia. et
ipsa pena uitioꝵ transit in arma uirtutis ⁊ fit
iusti m̾itum etiam suppliciũ peccatoris. Tunc
enĩ mors ẽ adquisita peccando. nẽ implet᷑ iusticia
moriendo. Uerũ hoc in scĩs martiribꝰ. quibꝰ alt̾u¬
trum a ꝑsecutore ꝓponit᷑. ut aut deserant fidẽ.
aut sufferant mortẽ. Iusti enĩ malũ sunt credẽ
peccabunt aut̃ iusti nisi moriant᷑. Mortui sunt
gͦ illi quia peccauert. ñ peccant isti quia mori¬

Expanded text:
mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptimortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptine a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Mmortem recusaveritis, mandatum transgrediemini. Quod tunc timendum fuerat, ut non peccaretur; nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitaut sufferant mortem. Justi enim malunt credendo pepeccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui sunt ergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia mori
Abbreviated transcription (Latin):
soluant᷑ infantes. hanc solam mortẽ ꝓpeti possunt
quȩ amam se iungit a corpore. in scdam u̾o illam
sine fine penalẽ. lib̾ati a peccati obligatione non
cati pena ẽ. quoꝵ ꝑ gr̾am reatus abolet᷑. iam ista
questio in alio nr̃o oꝑe qd̃ scͥpsimus de baptisma¬
te paruuloꝵ tractata et absoluta ẽ uͥ dictum ẽ
ad ħ relinqui anĩę excꝑim̃tum separationis a cor¬
pore. qͣmuis ablato iam criminis nexu. qm̃ si
regen̾ationis sacram̃tum continuo sequeret᷑ ini¬
mortalitas corporis. ipsa fides eneruaret᷑. quȩ tẽ
ẽ fides quõ exepectatur in spe. quod in re ñdũ
uidetur. ẜ. idei aut̾ robore atq certamine. in
maioribꝰ dum taxat ȩtatibꝰ etiam mortis fuerat
suꝑantꝰ timor. qd in scĩs martiribꝰ maxime emi¬
nuit. Curꝰ ꝓfecto certaminis eẽt nulla uictoria.
nulla głia. quia nec ipsum omĩno poss eẽ c̾tam̃.
si post lauacrũ regen̾ationis iam scĩ ñ possent

Expanded text:
solvuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, solvuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam sejungit a corpore: in secundam vero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non cati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: iam ista quaestio in alio nostro opere, quod scripsimus de baptismo paruulorum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ds̃ uoluit eẽ tanqͣm pͥmordia catuloꝵ quoꝵ
parentes in bestialẽ uitam mortẽq deiecerat. sic̃
scͥptum ẽ. homo eum in honore eẽt ñ intellex̃
illis. nisi qd̾ infantes infirmiores etiam in usu
motuq cernimus membroꝵ et sensu appetendi
atq uitandi qͣm sunt alioꝵ tenerrimi fetus aĩa¬
lium. tanqͣm se tanto attollat excellenciꝰ suꝑcet̾a
aĩantia uis humana. qͣntomagis impetũ suũ
ułut sagnta cum arcus extendit᷑ retrorsũ redu¬
cta distulerit. Non gͦ ad ista infantilia rudim̃ta
p̃sumptione illicita et dampnatione iusta ꝓlapsꝰ¬
ẽ uł impulsus pͥmus homo. sed actenus in eo nat᷑a
humana uiciata atq ĩmutata ẽ ut repugnantẽ
patẽt᷑ in mebris in obedientiam concupiscendi et
obstruige̾tur necessitate moriendi. atq ita id quod
uitio penaq factus ẽ. idẽ obnoxios peccato mortiq
gen̾aret. A quo peccati uincło si ꝑmediatoris gr̃ã

Expanded text:
quae Deus voluit esse tanquam primordia catulorum, quorum quae Deus voluit esse tanquam primordia catulorum, quorum parentes in bestialem vitam mortemque dejecerat; sicut scriptum est, Homo cum in honore esset, non intellexit; illis; nisi quod infantes infirmiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendi adque uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium; tamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quantovelut sagitta, eum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit. Non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumptione illicita et damnatione justa prolapsus vel impulsus est primus homo: sed hactenus in eo natura humana vitiata atque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inobedientiam concupiscendi, et obstringeretur necessitate moriendi; atque ita id quod vitio poenaque factus est, id est, obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati vinculo, si per Mediatoris gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmagnitudine quippe culpe illius. nat᷑am damp¬
natio mutauit in penis. ut quod penalit̾ p̾cessit
in peccantibꝰ hominibꝰ pͥmis etiam naturalit̾ se¬
queret᷑ in nacentibꝰ cet̾is. Neq enĩ ita homo ex
homine. sic̃ homo ex pulu̾e. Pulius enĩ homĩ
faciendo mat̾ies fuit. homo aut̃ homini gignẽ¬
do parens. Proinde qd̾ ẽ t̾ra. non ħ ẽ caro. qͣmius
ex t̾ra facta sit caro. Quod aut̃ parens homo. ħ
ẽ et ꝓles homo. In pͥmo gͥ homine ꝑ feminam
in ꝓgeniẽ transiturũ uniu̾sum genus huma¬
num fuit. qn̾o illa coniuigũ copula diuinã sen¬
tenciã suȩ dñationis excep̃.⁊ qd̾ homo factus
non cum creatur s cum peccaret et puniretur
hoc genuuit qd̾ erat qͣntum quidẽ attinet ad pec¬
cati et mortis originẽ. Non enim ad infantilẽ ebi¬
tudinẽ et infirmitatẽ animi et corporis qͣm ui¬
demus in pariulis pecc̃o uł pena ille redactꝰ ẽ

Expanded text:
Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damPro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutavit in pejus; ut quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus caeteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex pulvere. Pulvis namque homini faciendo materies fuit: homo autem homini gignendo parens. Proinde quod est terra, non hoc est caro; quamvis ex terra facta sit caro. Quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo igitur homine per feminam in progeniem transiturum universum genus humanum fuit, quando illa conjugum copula divinam sententiam suae damnationis excepit: et quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem attinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam videmus in parvulis, peccato vel poena ille redactus est:
Abbreviated transcription (Latin):
bona sit: malis mala. Secła u̾o sinedũbio sic̃
nulloꝵ bonoꝵ ẽ. ita nulli bona slon aut̃ di¬
simiilanda naseit questio utrũ reu̾a moro
qua separatur am̃a et corpꝰ bonis sit bona. quia
si ita ẽ quomͦ pot̾it obtin̾i. qd̾ etiam ipsa sit
pena peccati : Hanc enĩ pͥmi homines nisi
peccassent. ꝑpessi utiq non fuissent. Quo pacto
gͥ bona ẽẽ possit bonis: quȩ accid̾e non possit
nisi malis: S rursus si non nisi malis. poss
accid̾e̾. non deb̾et bonis bona eẽ s nulla. Cur
enĩ ẽẽt ulla pena. inquibꝰ ñ eẽt ulla punienda:
Qua ꝓpt̾ fatendũ ẽ p̾mos quidẽ homines ita fuiᷤᷤ¬
se institutas. ut si non peccassent nullũ mortis
exꝑirentur genus. s cosdem pͥmos peccatores ita
fuisse morte multatos. ut etiam quicqͥd eoꝵ stir¬
pe ẽẽt exortũ eadẽ pena ten̾et᷑ obnoxiũ. Non
enim alud ex his qͣm qd̾ ipsi fuerant nascet᷑.

Expanded text:
bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio, sicut bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio, sicut nullorum bonorum est, ita nulli bona. CXLssimulanda nascitur quaestio, utrum re uera mors, qua separantur anima et corpus, bonis sit bona; quia si ita est, quo modo poterit obtineri, quod etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccauissent, perpessi utique non fuissent. Quo pacto igitur bona esse possit bonis, quae accidere non posset nisi malis? Et rursus si non nisi malis posset accidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Quur enim esset ulla poena in quibus non essent ulla pupter fatendum est primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dolor aut̃ malũ. ⁊dõ nec uiu̾e corpꝰ dicendũ ẽ.
in quo anima non uiuendi causa ẽ. s dolendiꝰ
Uunt itaq am̃a ea dõ. cum uiuit bñ. Non enĩ
pot̾ bñ uiuere: nisi dõ in se oꝑante quod bo¬
num ẽ. Uiuit aut̃ corpus ex aĩa. cum am̃a
uiuit in corpore. seu uiuat ipsa seu ñ uiuat
ex dõ. Impioꝵ nãq in corporibꝰ uita ñ am̃aꝵ
sed corpoꝵ uita ẽ. quam possunt eis etiam aĩȩ
mortuȩ hoc ẽ adeo deserte qͣntulacũq ꝓpria
uita ex qua immortales sunt non desistente
conferre. Uerum in dampnatione nouissima.
qͣmiuis homo sentire nõ desinat. tamen quia
sensus ipse nec uoluntate suauis nec quiete
salubris s dolore penalis ẽ. ñ inm̾ito mors ẽ
potuis appellata quam uita. Idõ aut sccła. qr
post illam pͥmã ẽ. qua fit coherentiĩ direptio
naturarũ. siue dĩ et animȩ. siue amȩ corporis.¬
De pͥma gͥ corporis morte dici pot̾. quod bonis

Expanded text:
dolor autem malum, ideo nec uiuere corpus dicendum est, dolor autem malum, ideo nec uiuere corpus dicendum est, in quo anima non uiuendi causa est, sed dolendi? Viuit itaque anima ex Deo, cum uiuit bene; non enim potest bene uiuere nisi Deo in se operante quod bonum est; uiuit autem corpus ex anima, cum anima uiuit in corpore, seu uiuat ipsa seu non uiuat ex Deo. Inpiorum namque in corporibus uita non animarum, sed corporum uita est; quam possunt eis animae etiam mortuae, hoc est Deo deserente, quantulacumque propria uita, ex qua et inmortales sunt, non desistente, conferre. Verum in damnatione nouissima quamuis homo sentire non desinat, tamen, quia sensus ipse nec uoluptate suauis nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non inmerito mors est potius appellata quam uita. Ideo autem secunda, quia post illam primam est, qua fit cohaerentium diremtio naturarum, siue Dei et animDe prima corporis morte dici potest, quod bonis
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ aie fit. cum eam deserit ds̃. sic̃ corporis cũ to
deserit am̃a. Ergo utriusq rei idem toeiꝰ homi¬
nis mors ẽ: cũ am̃a adõ deserta deserit corpus.
Ita enĩ nec ex dõ uiuit ipsa: nec corpus ex ipsa.
hͥmodi aut̃ tocuus hominis mortẽ illa sequit᷑:
qͣm scd̾am mortem diuinoꝵ eloquioꝵ appellat
uictoritas. hanc saluator significanit: uͥait.
anima corpori sic fuerit copulata. ut nulla di¬
reptione separent᷑. mirũ uidi pot̾ quomͦ corpꝰ
ea morte dicatur occidi. qua non ab am̾a dese¬
rit᷑. sed am̃atũ senciensq eruciat᷑. Nam in illa
pena ultima ac sempit̾na de qua suo loco dili¬
gentius disserendũ ẽ. recte mors aĩȩ dr̃. quia ñ
inuit ex dõ. Mors aut̃ corporis quodãmͦ. cum
uiuat ex am̃a : non alit̾ pot̾ ipsa corporalia
quȩ post resiurectionẽ futura sunt sentire tor¬
menta. An quia uita qualẽq aliqd̃ bonũ ẽ.

Expanded text:
igitur animae fit, cum eam deserit Deus, sicut corporis, cum id igitur animae fit, cum eam deserit Deus, sicut corporis, cum id deserit anima. Ergo utriusque rei, id est totius hominis, mors est, cum anima Deo deserta deserit corpus. Ita enim nec ex Deo uiuit ipsa nec corpus ex ipsa. Huius modi autem totius hominis mortem illa sequitur, quam secundam mortem diuinorum eloquiorum appellat auctoritas. Hanc Saluator significauit, ubi aitat, quam cum anima corpori sic fuerit copulata, ut nulla diremtione separentur: mirum uideri potest quo modo corpus ea morte dicatur occidi, qua non anima deseritur, sed animatum sentiensque cruciatur. Nam in illa ultima poena ac sempiterna, de qua suo loco diligentius disserendum est, recte mors animae dicitur, quia non uiuit ex Deo; mors autem corporis quonam modo, cum uiuat ex anima? Non enim aliter potest ipsa corporalia, quae post resurrectionem futura sunt, sentire tormenta. An quia uita qualiscumque aliquod bonum est,
Abbreviated transcription (Latin):
x PEDITIS de
nr̃i scłi exortu et de
initio gen̾is humani
difficillimis questio¬
nibꝰ nẽ iam de lapsu
pͥmi hominis imo
pͥmoꝵ hominũ et
de origine ac ꝓpagine mortis humane. dispeli¬
tionem a nob̾ institutã rerum ordo deposcit.
Non enun eo mͦ quo angłos condid̾at dłs hominis.
ut etiam si peccassent onmino mori nõ possent.
s ita ut ꝑfunctos obedientie mun̾e sine int̾uen¬
tu mortis angłiea ĩmutabilitas et bã ęa̾nitas
sequeret᷑. inobedientes aut̃ mors plect̾et damp¬
natione uistissima. qd̾ etiam in libro suꝑiore iã
diximus. S de ipso gen̾e mortis uidõ mͥ paule
diligentus disserendũ. Quamuis enĩ nĩa huma¬
na ueracit̾ immortał phibeat᷑. ht̃ tam̃ qͣnda
etiam ipsa mortem suã. Nlam id̃õ dr immotal¬
quia mͦ quodam qͣntulo cũq ñ desinit uiu̾e atꝙ
sentire. Corpus aut̃ ido mortale. qm̃ deseri om̃i
uita pot̾. nec ꝑse ipsum aliquatenus uiuet. Morᷤ

Expanded text:
xpeditis de nostri saeculi exortu et de initio generis humani difficillimis quaestionibus nunc iam de lapsu primi hominis, immo primorum hominum, et de origine ac propagine mortis humanae disputationem a nobis institutam rerum ordo deposcit. Non enim eo modo, quo angelos, condiderat Deus homines, ut etiam si peccassent mori omnino non possent; sed ita ut perfunctos oboedientiae munere sine interuentu mortis angelica inmortalitas et beata aeternitas sequeretur; inoboedientes autem mors plecteret damnatione iustissima; quod etiam in libro superiore iam diximus. diligentius disserendum. Quamuis enim anima humana ueraciter inmortalis perhibeatur, habet tamen quandam etiam ipsa mortem suam. Nam ideo dicitur inmortalquia modo quodam quantulocumque non desinit uiuere adque sentire; corpus autem ideo mortale, quoniam deseri omni uita potest nec per se ipsum aliquatenus uiuit. Mors
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. nec ab eis ulla morte soluent᷑. quid ẽ qd̾ isti
sciunt. ut etiam sͥ repugnantes adu̾sꝰ se ipsos
malint dice̾. dum nb̃ ñ desinant contradic̾e nꝙͥs
platonis hȩc u̾ba s̃. sicut ea cico in latinũ u̾tie
quibꝰ induc̃ sũmũ dm̃ dõs quos fec̃ alloquenti
ac dicente. Uos qui dõꝵ satu orti estis. attendla
quoꝵ oꝑum ego parens effe̾ctorq sum. Hecs
indissolubilia mã uoluntate. qͣmqͣm om̃e colli¬
gatum solui pot̾. S aut qͣmq̃m bonũ ẽ rõneis¬
c̾tum uelle dissolũe. S qmĩ estis orti. ĩmortales
uos quide cẽ et indissolubiles non potestis. niss¬

Expanded text:
bunt, nec ab eis ulla morte solventur: quid est quod isti bunt, nec ab eis ulla morte solventur: quid est quod isti sciunt; aut etiam sibi repugnantes adversum se ipsos malunt dicere, dum nobis non desinant contradicere? Nempe Platonis haec verba sunt, sicut ea Cicero in latinum vertit, quibus inducit summum deum deos quos fecit adloquentem ac dicentem: Vos, qui deorum satu orti estis, adtendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissolubilia me inuito, quamquam omne conligatum solui potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelle dissoluere. Sed quoniam estis orti, inmortales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; n
Abbreviated transcription (Latin):
irrid̾e qd̾ dñs anĩe a corpore separationẽ int̾ pe¬
nas eiꝰ ẽẽ deputandũ. quia uidelie eiꝰ ꝑfectã bĩ¬
tudinẽ tunc illi fieri existimant cum oĩ ꝓrsus er¬
pore exuta ad dm̃ simplex et sola et quodãm᷑ mi¬
da redierit. Ubi si nil quo ista refelleret᷑ opio
in eoꝵ litt̾is inuenirẽ. oꝑosiꝰ mͥ disputandũ cẽt.
quo demonstratẽ ñ corpiis eẽ am̃ȩ s corruptibile
corpis hoñosũ. Wñ illd̾ ẽ. qd̾ de sc̾pturis nr̃is.
in suꝑiori libro cõmemorauimꝰ. Corpꝰ enĩ corrupti¬
bile adgrauat am̃ã. Addendo utiq corruptibile.
ñ qualicq corpore. s quale factum ẽ ex peccato ci¬
consequente uindicta am̃ã ꝑbibuit ad grauari.
Quod etiam sinon addiss. nicħ aliud intellige̾ dͥe¬
b̾emus. S cum aꝑtissime plato dõs a sũmo dõ
factos hab̾e imortalia corporra p̾dicet. eisq
ipsum dm a quo facti s̃ indicet ꝓmagno bñficas
pollicentẽ. qd̾ in ęt̾nũ cum suis corporibꝰ ꝑman¬

Expanded text:
animae a corpore separationem inter poenas ejus esse deputandam: quia videlicet ejus perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodammodo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris invenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum. Unde illud est quod de Scripturis nostris in superiorilibro commemoravimus , Corpus enim corruptibile aggravat animam . Addendo utique corruptibile, non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente vindicta, animam perhibuit aggravari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intelligere deberemus. Sed cum apertissime Plato deos a summo Deo factos habere immortalia corpora praedicet, eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio pollicentem, quod in aeternum cum suis corporibus permane
Abbreviated transcription (Latin):
feminał ex qua ꝓpagaremur. qua scił ꝑꝑ pec
catum uiciata et uincło mortis obstricta. iꝰteq
damnata. ñ alt̾iꝰ conditionis homo ex homine
nasce̾t᷑. Ac ꝑ hoc lib̾i arbitrii malo usus. series
calamitatis huiꝰ exorta ẽ. quę humanũ genꝰ
origine de prauata ułut radice corrupta usq
ad sede mortis exiciũ quȩ ñ ht̃ finẽ soł exceptiᷤ¬

Expanded text:
seminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet proseminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet propter peccatum uitiata et uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genus origine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa delectata et dõ dedignata seruire. p̾stino
corporis seruitio destituebat᷑. de quia suꝑiorẽ
dnm̃ suo arbitrio deseruerat. in feriorẽ famłm
ad suum arbitͥũ ñ tenebat. Nec omnimꝰ habebat
subditam carnẽ. sic̃ semꝑ hr̃e potuiss. s dõ sub¬
dita ipsa mansisset. Tunc gͦ cepit caro concupiᷤᷤ¬
cere adu̾sus sp̃m. cum quia controu̾sia nati sumꝰ.
trahentes originẽ mortis. ⁊ in membris nr̃is ui¬
ciataq natura contentionẽ eiꝰ siue uictoriã
de pͥma p̾uaricatioẽ gestantes. Ds̃ enĩ ereaũ¬
hominẽ rectũ naturaꝵ auctor nõ utiq uicioꝵ.
s. sponte deprauatꝰ iusteq damnatꝰ depͣuatos
damnatosq gen̾aũ. Om̃s enĩ fuimꝰ in illo uno.
qño om̃s fuimꝰ ille unꝰ qui ꝑ feminã lapsꝰ est
in pecẽm. quȩ de illo facta ẽ ante pec̃cm. Nõ¬
dum erat nb̃ singillatĩ ereata et distributa for¬
ma in qua singłi uiu̾emꝰ. s iam erat natura

Expanded text:
propria delectata et Deo dedignata seruire pristino propria delectata et Deo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere aduersus spiritum, cum qua controuersia nati sumus, trahentes originem mortis et in membris nostris uitiataque natura contentionem eius siue uictoriam de prima praeuaricatione gestantes. CAPUT hominem rectum, naturarum auctor, non utique uitiorum; sed sponte deprauatus iusteque damnatus deprauatos damnatosque generauit. Omnes enim fuimus in illo uno, quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Nondum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam erat natura
Abbreviated transcription (Latin):
corp̾e penas ȩt̾nas luit. Qnõ gͦ dixc̃ ds̃ pͥmo illi
homim quẽ in paradiso constituerat de cibo
uetito. quac̃q die hed̾itis ex illo morte morie¬
mini. ñ tm̃ pͥme mortis partẽ p̾orẽ uͥ am̃a pͥ¬
uatur dõ. nec tantum post̾iorẽ uͥ corpꝰ pͥuat᷑ aĩa.
nec solam ipsam totã pͥmã uͥ am̃a et adõ et a
corpore separata punit᷑. s quicqͥd mortis ẽ usq
ad nouissimã quȩ scd̾a dr̃ qua ẽ nulla post̾ior.
cõminatio illa cõplexa ẽ. Nam postea qͣm p̃cepti
facta transgressio ẽ. confestĩ gr̃a deserente diuina
de corpoꝵ suoꝵ nuditate ꝯfusi sunt. Uñ etiam
foliis ficulneis quȩ forte a ꝑturbatis pͥma cõꝑta
sunt. pudenda texer̃. quȩ pͥus eadẽ membra erãt.
s pudenda erant. Senser̃ gͦ nouũ motũ in obe¬
dientis carnis suę. tanqͣm recipcã penã in obe¬
dientiȩ suȩ. Iam quippe am̃a lib̾tate in ꝑu̾sũ

Expanded text:
corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo uetito: Quacumque die ederitis ex illo, morte moriemini: non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima priuatur Deo, nec tantum posteriorem, ubi corpus priuatur anima, nec solam ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur; sed quidquid mortis est usque ad nouissimam, quae secunda dicitur, qua est nulla posterior, comminatio illa cofacta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis carnis suae, tamquam reciprocam poenam inboedientiae suae. Iam quippe anima libertate in peruersum
Abbreviated transcription (Latin):
poris. s in ęt̾nam penam potius utriusq cõple¬
xcione. Ibi ȩcontrario ñ erunt homines ante
mortẽ. atq pꝰ mortẽ. s semꝑ in morte. Ae ꝑ hoc
numqͣm uiuentes. nũqͣm mortui. s sine fine
morientes. Numqͣm erit homimi peiꝰ in morte.
qͣm ubi erit mors ipsa sine morte. Cum gͦ reqͥ
rit. si ab eo mandatũ tͣnsgred̾ent᷑ acceptũ. nec
obedientiã custodirent. utrũ aĩȩ et corp̃ris. an
totiꝰ hominis. an illam quȩ appellat᷑ scd̾a. res¬
pondendum ẽ om̃s. Prima enĩ constat ex duabꝰ.¬
scd̾a ex una ex om̃ibꝰ tota. Sic̃ enĩ uniu̾sa t̾ra
ex multis t̾ris. ⁊ uniu̾sa eccłia ex multis ostat
eccłiis. sĩ uniu̾sa mors ex omibꝰ. qm̃ p̾ͥma constat
ex duabꝰ una am̃ȩ alta corporis. ut si pͥma totiꝰ
hominis mors cum am̃a sine dõ et sine corpore
ad tempꝰ penas luit. sed̾a u̾o uͭ am̃a sine d̾o eũ

Expanded text:
poris, sed in aeternam poenam potius utriusque conpleporis, sed in aeternam poenam potius utriusque conplexu. Ibi e contrario non erunt homines ante mortem adque post mortem, sed semper in morte; ac per hoc numquam uiuentes, numquam mortui, sed sine fine morientes. Numquam enim erit homini peius in morte, quam ubi erit mors ipsa sine morte. CAPUT XII. natus, si ab eo mandatum transgrederentur acceptum, nec obedientiam custodirent, utrum animae, an corporis, an totius hominis an illam quae appellatur secunda? Respondendum est: Omnes. Prima enim constat ex duabus, secunda ex omnibus tota. Sicut enim uniuersa terra ex multis terris et uniuersa ecclesia ex multis constat ecclesiis: sic uniuersa mors ex omnibus. Quoniam prima constat ex duabus, una animae, altera corporis; ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda uero, ubi anima sine Deo cum
Abbreviated transcription (Latin):
ea regula qua cet̾a talia declinant᷑. Namq ab
eo qd̾ ẽ oritur. fit u̾bum p̃t̾iti tep̾oris ortus ẽ⁊i
siqua similia sunt ꝑ temporis p̃t̾iti participia
declinant᷑. Ab eo u̾bo qd̾ ẽ moritur. si queramꝰ
p̃t̾iti tporis. u̾bum respondi assolet mortuus
ẽ .u. litt̾a geminata. Sic enĩ dr̃ mortuus qͦmͦ
fatiuis arduus ospicuus. ⁊ siqͣ similia quę
non sunt p̾̃tĩti temporis. S qnĩ noĩa s̃. sine tp̃r¬
deelinant᷑. Iils̾ aut̃ quasi ut aleclinet᷑ qd aecli¬
¶ nari
non pot̾. ꝓparticipio p̃t̾iti temporis ponit᷑ nom̃.¬
non in conuenient̾: Itaq factum ẽ ut quẽ ad mo¬
dum id qd̾ significat ñ pot̾ agendo. ita ipsum
u̾bum ñ poss loquendo declinari. Agi tam̃ pot̾
in adiutorio gre̾ redemptoris nr̃i. ut saltẽ scdã
mortẽ declinare possimꝰ. Illa ẽ enĩ gͣuior ⁊ om̃iũ
maloꝵ pessima. quȩ ñ fit separatione aĩe et cor¬

Expanded text:
ea regula qua caetera talia declinantur. Namque ab ea regula qua caetera talia declinantur. Namque ab eo quod est oritur, fit verbum praeteriti temporis, ortus est: et si qua similia sunt, per temporis praeteriti participia declinantur. Ab eo vero quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis verbum, responderi assolet, mortuus est, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quomodo fatuus, arduus, conspicuus, et si qua similia, quae non sunt praeteriti temporis, sed qdeclinantur. Illud autem, quasi ut declinetur, quod declinari non potest, pro participio praeteriti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris nostri, ut saltem secundam mortem declinare possimus. Illa est enim grauior et omnium malorum pessima, quae non fit separatione animae et cor
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ eo mͦ possumꝰ drẽ eos qui iam sunt mor¬
tun morientes. Non enim adhuc moriunt᷑. qui¬
in qͣntum attinet ad corporis mortẽ de qua nẽ
disserimus. iam sunt de corporibꝰ separati.S ħ¬
ẽ quod dixi explicari aliqua locutione ñ posse.
quonãm uł morientes dicant᷑ uiu̾e. uł iam
mortui ce pꝰ mortẽ adhuc ẽẽ dicant᷑ in morte.
Quomꝰ enim post mortẽ si adhuc in morte. p̃ser¬
tim eumeos nec morientes dicamus sic̃ eos qui
in sompno sunt dicimꝰ dormientes. ⁊ qui in lan¬
gore languentes.⁊ qui in dolore utiq dolentes
et qui in uita uiuentes. At u̾o mortui pꝰqͣm re¬
surgant cẽ dicunt᷑ in morte. nec tam̃ possunt
appellari morientes. Uñ ñ ĩportune neq in cõ¬
grue arbitror accidisse.⁊ si ñ humana in dustria
iudicio fortasse diuino. ut hoc u̾bum qd̾ ẽ morit᷑.
in latina lingua nec gͣmatici declinare potuerĩt

Expanded text:
nec tamen eo modo possumus dicere eos, qui iam sunt mornec tamen eo modo possumus dicere eos, qui iam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur, qui, quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a corporibus separati. Sed quonam modo vel morientes dicantur vivere, vel jam mortui etiam post mortem adhuc esse dicantur in morte. Quomodo enim post mortem si adhuc in morte? Praesertim cum eos nec morientes dicamus, sicuti eos qui in somno sunt dicimus dormientes; et qui in languore, languentes; et qui in dolore, utique dolentes; et qui in vita, viventes: at vero mortui priusquam resurgant, esse dicuntur in morte, nec tamen possunt appellari morientes. Unde non importune neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana industria, judicio fortasse divino, ut hoc verbum quod est, moritur, in latina lingua nec grammatici declinare potuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
sus adimat᷑ qui ex ipso inerat aĩȩ carnisq¬
possit. nec ulla rõne uitari. Loquam᷑ gͦ scd̾m
consuetudinem. non enim alit̾ debemus et di¬
canus ante mortem pͥꝰqͣm mors accedat. sic̃ scͥp¬
tum ẽ. Ante mortem ne laudes hominem
quẽqͣm. Dicamus etiam cũ accid̾it. pꝰ mortẽ
illiꝰ uł illiꝰ factum ẽ illõ uł illõ. Dicamus et
de p̃senti tempr̃e ut possumus. ułut cũ ita
loquimur. Moriens ille testatꝰ ẽ. et illis atq
ilł illd̾ atq illd̃ moriens dereliquit. qͣmuis ħ
nisi uiuens omnino tac̾e non possit. et potius
ante mortem fec̾it in morte. Loqͣm᷑ etiam sic̃
loquit᷑ scͥptura diuina. quȩ mortuos quoq ñ
pꝰ mortem s in morte eẽ non dubitat dre: Hinc
enim ẽ illo̾. Qm̃ non ẽ in morte qui memor sit
tui. Donec enim reuiuiscant. recte eẽ dicunt᷑
in morte. sic̃ in somno quisq eẽ donec eiugilet
dr̃. qͣmuis in somno positos dicamus dormienteᷤᷤ.

Expanded text:
matur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisqmatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisqpossit nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo secundum consuetudinem non enim aliter debemus et dicamus ante mortem\', priusquam mors accidat; sicut scriptum est: Ante mortem ne laquemquam. Dicamus etiam cum acciderit: Post mortem illius uel illius factum est illud aut illud. Dicamus et de praesenti tempore ut possumus, uelut cum ita loquimur: Moriens ille testatus est, et: Illis adque illis illud adque illud moriens dereliquit; quamuis hoc nisi uiuens omnino facere non posset et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam sicut loquitur scriptura diuina, quae mortuos quoque non post mortem, sed in morte esse non dubitat dicere. Hinc enim est illud: Quoniam non est in morte, qui memor sit tui. Donec enim reuiuescant, recte esse dicuntur in morte, sicut in somno esse quisque, donec euigilet, dicitur; quamuis in somno positos dicamus dormientes,
Abbreviated transcription (Latin):
datum supͣmodũ dixẽ. qr etiam p̃uaricatio ad¬
ditur. cum peccandi aucta libidine etiã lex ipsa
contempnit᷑. Cur ħ cõmemorandũ putauimꝰ:
Quia scilie sic̃ lex non ẽ malũ qd̾ auget peccantiũ
concupiscentiã. ita nec mors bonũ ẽ. qnõ auget
patientium głam. cum uł illa ꝓiniquitate dese¬
ritur. et efficit p̾uaricatores. uł ista ꝓueritate
suscipit᷑. et effic̃ martires. Ac ꝑhoc lex quide̾ bo¬
na ẽ. quia ꝓhibitio ẽ peccati. mors aut̃ mali
qr stipendiũ ẽ peccati. S quẽ admodũ in usti¬
cia male utitur ñ tantũ mał s etiam bonis.
ista iusticia bene non tantũ bonis. s etiã mal
hinc fit ut etiam et mali male lege utant᷑ qͣn
sit lex bonũ. ⁊ boni bene morte utant᷑. qͣmus
ciuntur qui morientes appellant᷑ nulli bona ẽ.
ht̃ enĩ asꝑũ sensũ et contͣ naturã uis ipsa qua
utrũq diuellit̾. qd̃ fuerat in uiuente ꝯuincti
atq consertũ. qͣmdui morat᷑. donee omĩs sen¬

Expanded text:
datum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc commemorandum putauimus? Quia scilicet, sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis tiuntur, qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam uis ipsa, qua utrumque diuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec omnis adi
Abbreviated transcription (Latin):
uolinit intelligi apłs corpꝰ hoĩs am̃ale. Sp̃ale aut̃
quẽ admodũ intelligendũ eẽt ostendit addendo
nouissimus adam inspñ uinficante. ꝓculdubio
xp̃m significans. qui iam ex mortius ita re¬
surrexit ut mori deinceps omĩno ñ possit.
Deniq sequit᷑ et dic̃. S non pͥmum qd̾ sp̃ãle ẽ.s
qd̾ am̃ale. postea sp̃ale.Ubi multo aꝑeius
declarauit se am̃ale corpus insinuasse. in eo qͣ
scͥptum ẽ. factum eẽ pͥmum hominẽ in am̃ã
uiuentem. sp̃ale aut̃ in eo qd̾ ait. nouissimus
adam in sp̃u inuificante. Pruis ẽ enim am̃ale
corpiis quale habuit pͥmus adam. quamius
non moriturũ nisi peccass. quale nunc habe
in illo postea qͣm peccauit effectum ẽ. unde
hab̾et iam moriendi necessitatẽ. quale ꝓ nob̃
ȩtiam xxp̃o pͥmitus hr̃e dignatus ẽ. non quidẽ¬

Expanded text:
olus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemtura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatem; tale pro nobis etiam Christus primitus habere dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a de qua ds̃ peccatum ad huc puniens homin
dicc̾at tr̾a es et in t̾ram ibis. ut exc his duabꝰ mos
illa pͥma quę totiꝰ ẽ hominis compleret᷑. quã seda
in ultimũ sequit᷑. nisi homo ꝑ gr̃am lib̾et᷑. Neq
enĩ corpꝰ qd̃ de tra ẽ redire in t̾ram nisi sua moto
quȩ illi accidit cum deserit᷑ sua uita. id ẽ am̃a.
Uñ constat in xxp̃ianos u̾acit̾ catholicã tenenti
fidem. ętiam ipsam nob̾ corpr̃is mortẽ nõ legi
natura quia nullã mortẽ hominis d̾s fec̃. sim
to uflictam eẽ peccati. qm̃ pecẽm iundicans õs

Expanded text:
altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat: Terra es et in terram ibis; ut ex his duabus mors illa prima, quae totius est hominis, conpleretur, quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur. Neque enim corpus, quod de terra est, rediret in terram nisi sua morte, quae illi accidit, cum deseritur sua uita, id est anima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam esse peccati
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus quȩ fit cum aĩa deserit᷑ sua uita qd̾
illi d̃s ẽ. non enim deserta ẽ ut desererent sed
ut deseret᷑ deseruit. ad malũ quippe eiꝰ. pͥor ẽ
uoluntas eiꝰ. ad bonum u̾o eiꝰ p̾ͥor ẽ uoluntas
creatoris eiꝰ. sine ut eam fac̾e̾t. quȩ nulla erat.
ait. qua die ec̃itis exc illo morte moriemini tã¬
quam drẽt qua die me deserueritis ꝑ inobedi¬
entiã. deserã uos ꝑ iusticiã ꝓfecto in ea morte
etiam cet̾ȩ denunciate sunt. quȩ ꝓculdubio fue¬
rant secute᷑. Nam in eo qd̾ in obediens motus in
carne am̃e inobedientis exortꝰ ẽ. ꝑꝑ quẽ pudenda
tex̾unt. sensa ẽ mors una in qua deseruit amã
ds̃. Ea significata ẽ u̾b̾ eius. quõ timore dem̃ti
sese abscondenti homini dicit Adam uͥ es: Nõ
utiq ignorando querens.s in crepando admo¬
nens. ut attend̾et uͥ eẽt. in quo d̃s non eẽt. Cũ
u̾o corpus anima ipsa deseruit ȩtate corruptũ.
et senectute confectum. uenit in exꝑim̃tũ mor

Expanded text:
tellegamus, quae fit cum anima deseritur sua uita, quod illi Deus est non enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una, in qua deseruit animam Deus. Ea significata est uerbis eius, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit: Adam, ubi es? non utique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut adtenderet ubi esset, in quo Deus non esset. Cum uero corpus anima ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum, uenit in experimentum mors
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ ñ erubescent. Fide quippe accedit᷑ ad dm. qͣ cordis
ostat eẽ ñ corpr̃is. S qr sp̃ale corpꝰ nescimꝰ qͣntos he̾bit ac¬
cessꝰ. de re quippe in exꝑta loquim᷑. uͥ alia quȩ alit̾ intelli¬
gi nequeat. diuinaꝵ sẽpturaꝵ ñ oceurrit ⁊ suec uirit aue¬
toritas. necẽẽ ẽ ut contingat in nob̾ q̃ legit᷑ in libro sapĩȩ
Cogitationes mortalium timide. ⁊ incerte ꝓuidentie nr̃ȩ.
Ratiocinatio qͥppe illa philosophoꝵ. qua disputant. ita
m̃tis aspectu intelligibilia uidi ⁊ sensu corpr̃is sensibilia
idẽ corporalia ut nec intelligibilia ꝑ corpꝰ. nec corꝑalia ꝑse
ipsã mens ualeat intueri. si poss nob̃ eẽ c̾tissima. ꝓfecto
rõcmationẽ ⁊ ũa rõ.⁊ ꝓpħica uridet auctoritas. Quis enĩ
ita fiet aũsꝰ aũo. ut dicẽ audeat dm corꝑalia ista nescire :

Expanded text:
cceditur ad Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spiritale corpus nescimus quantos habebit accessus, de re quippe inexperta loquimur, ubi aliqua, quae aliter intelligi nequeant, divinarum Scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis adspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto ratio et prophetica irridet auctoritas. Quis enim ita sit aversus a vero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? N
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. aliud participẽ dĩ. Ds̃ nat᷑a peccare ñ pot̾. parti¬
ceps uͦ dĩ ab illo accip̃. ut peccare ñ possit. Seruandi
aut̃ gͣndꝰ erant diuini mum̃s. ut pͥmũ daret᷑ lib̾ũ ar¬
bit̾ũ quo peccare homo poss. nouissimũ quo peccare
ñ poss. atq illd̾ ad cõꝑandũ m̃itũ ħ ad recipiendũ p̃niũ
ꝑtiñet. S quia peccauit ista natã cũ peccare potuit. lar¬
giore gra lib̾at᷑: ut ad eam ꝑducat᷑ lib̾tatẽ in q̃ peccare
ñ possit. Sic̃ enĩ p̃ma immortalitas fuit ꝙͣ peccando
adã ꝑdidit posse ñ mori. nouissima erit ñ posse meri.
ita yͥmum lib̾ũ arbit̾um posse ñ peccare. nouissimũ
ñ posse peccare. Sic enĩ erit ĩ amissibił uoluntas pietati
et equitatis. qͦm ẽ felicitatis. Nã utiq percando nec
pietatẽ nec felicitatẽ temumꝰ. uoluntatẽ ũ felicitatiᷤᷤ

Expanded text:
Deum, aliud participem Dei. Deus natura peccare non potest; partiDeum, aliud participem Dei. Deus natura peccare non potest; particeps uero Dei ab illo accipit, ut peccare non possit. Seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare. homo posset, nouissimum, quo peccare non potest, adque illud ad conparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. Sed quia peccauit ista natura cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. Sicut enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mioꝵ ⁊̃ gdus honoꝵ atq głaꝵ. quis ẽ idoneꝰ cogitare.
qͣntomag̾ dice : Qd̃ tñ futi sunt ñ ẽ ambigendũ. atq
id ⁊̃ bã illa ciuitas magnũ inse bonũ uidebit. qͦd nulli
suꝑiori ullus inferior inudebit. sic̃ nc̃ ñ inuident ar¬
changłis angłi cet̾i. t̃ amq nolet eẽ unꝰqͣsq qd̾ ñ accep̃.
qͣmuis sit paccatissimo ꝯcordie uincło ei qui accep̃
obstrictus. qͣm nec incorpẽ uult ocłs eẽ qui ẽ digitꝰ.
eum m̃brũ utũ contineat tociꝰ carnis paceata cõpago.
uelit ãpliꝰ. Nec iõ lib̾um arbit̾um ñ ħebũt. qr pcc̃a eoᷤ
delectare ñ poter̃. Mag̃ quippe erit lib̃ũ a delectatione
peccandi. ufq ad delectationẽ ñ peccandi. in declinabilit̾
lib̾atum. Nam pͥmum lib̾ũ arbitũ q̃ hoĩ datũ ẽ qñ p̾mũ
c̾atꝰ ẽ. rectiꝰ potuit ñ peccare. si potuit ⁊ peccare: ħ aut̃¬
ħ qͦ dĩ muñe ñ sue possibilitate natẽ. Aluid ẽ enĩ eẽ

Expanded text:
quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis qpeccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. Nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit n Dei munere, non suae possibilitate naturae. Aliud est enim esse
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ uolet sp̃s ibi erit ꝓtinus corpꝰ. Nec uolet aliqͥd sp̃s.
qd̾ nec sp̃m possit decere nec corpꝰ. U̾a ibi gła erit uͭ
laudantis nec enpre quisq nec adulatione laudabit᷑.
Uerꝰ honor qui nulli negabit᷑ digno. nulli deferet᷑ in¬
digno.s nec ad eum ambiet ullꝰ indignꝰ uͭ nullꝰ ꝑmit¬
tetur nisi diginus. Ua pax uͭ nich adu̾si. nec ase ipso nec
ab aliq̾ q̃sꝙ paciet᷑. Pmiũ uͥtutis erit ipse qͥ u̾tute dͥedit.
eiq seipsum quo meliꝰ ⁊ maiꝰ nicħ posse eẽ ꝓmisit. E

Expanded text:
ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permitse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patitur. praemium uirtutis erit ipse qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
Q nta erit illa felicitas uͥ millũ erit malũ. nullũ la¬
tebit bonũ: U acabit᷑ dĩ laudibꝰ. qͥ erit omĩa ĩ õĩbꝰ
Lam quid aliud agat᷑. uͥ neq ulla desidia cessabitur.
neq ulla indigentia laborabit᷑ nescio. admoneor eciã
scõ eantico uͥ lego uł audio. Bĩ qͥ habitant indomo
uarios distbuta. qm̃ tunc ñ erit ip̃a necessitas. s ple¬
na. certa. seca. sempit̾na felicitas. ꝓficient laudibꝰ di.
Om̃s quippe illi de qͥb sum locutus que nc̃ latenter¬
armonie corꝑał numeri. ñ latebt̃ intͥnsecus. s exͥnse¬
cus ꝑ corꝑis cuncta dispositi. ⁊ cum cet̾is reb q̃ ibi mra¬
gne atq mirabiles uidebt̃ rõnales m̃tes. intanti arti¬
ficis laudem rõnabił pulcͥtudinis delectatione succedẽt.
Qui motꝰ illic taliũ corpoꝵ sint fut᷑i. tem̃e definire nõ
audõ. q̃ excogitare ñ ualeo. tT̃ am̃ ⁊ motꝰ ⁊ statꝰ sic̃ ipsa
sp̃es decens erit. quic̃q erit. uͥ q̃ ñ decebit ñ erit. Certe

Expanded text:
 ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, vacabitur Dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur, neque ulla indigentia laborabitur, nescio. Admoneor etiam sancto Cantico, ubi lego, vel audio, Beati qui habitantus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae adque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laudem rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. Qui motus illic talium corporum sint futuri, temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status, species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. Uis itaq p̃pollentior ocłoꝵ erit illoꝵ. ñ ut acriꝰ uideãt
qͣm quidã ꝑhibent᷑ udẽ serpentes uł aquile. qͣntalib ⁊̃
acͥmonia cernendi eadẽ qͦ aĩalia ncħ aliud possunt uide
ꝗͣ corpã. s ut uidcant ⁊ incorporalia. S fortasse ista uͥtꝰ ma¬
gna cernenddi data fu̾it ad horã ⁊̃ in isto mortali corpore
ocłis scĩ uiri iob qnõ ait ad dm̃. In ob auditu auris audie
sum. ⁊ distabui. ⁊ existimaui me t̾ram ⁊ cin̾ẽ. Qmus nicħ
hic ꝓhibeat ocłm cordis intelligi de qͥbꝰ ocłis ait apłs. Illu¬
minatos ocłos hr̃e cordis ur̃i. Ipsis aut̃ uidĩ dm̃ cũ ude
magist̃᷑. bĩ mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ udebunt. S utr̃¬
⁊ corpalibꝰ ibi ocłis uideat᷑. ħ in ista q̃stione u̾samꝰ. Illd̾
enĩ qd̾ scͥptũ e ⁊ uidebit om̃is earo salutare dĩ. sine ulliꝰ
nodo difficultates sic intelligi pot̾. ac sidictũ fu̾it ⁊ inde
uidebit᷑ qñ uiuos ⁊ mortuos iudieabit. Qd̾ aut̃ ipse sit sa¬

Expanded text:
orum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora — sed ut uideant et incorporalia. et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad deum: in obauditu auris audiebsum et distabui et aestimaui me terram et cinerem; quamuis nihil hic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: inluminatos ocmagister: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Sed utr in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: Et uuidebitur, quando uiuos et mortuos iudicabit. Quod autem ipse sit sa