comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nos iras. rixas. dissensiones. emulationeᷤᷤ.¬
uł contentiones ortas audistis⁊ Gr. Dũꝙͣ.
affectꝰ. cuiꝰquã patientia refrenab it: cum
patientia magis iracundu excitet infuro¬
rem: in hoc aliqͥd sibi uł modicũ solaciũ p̃sta-¬
ri cupiens. si inuirgiis se. illi aliqͥs parem exi¬
beat. Ille sane de quo nc̃ nob̾ sermo ẽ. ita
mͥ amicitie iura conseruat. ut cõmotũ ali¬
qnͣdo etiã iam prũpentem in uerba. solo nu¬
tu cohibeam. &e ea que displicent nunquam
ꝓducat in publicũ: s ad euaporandũ sue
m̃tis conceptũ. semꝑ expectet. secretũ. Qd
si ñ ei amicitia s natura p̃scriberet: nec ita
uirtuosũ. nec ita laude dignũ iudicarem.
Si uͦ ut assolet ab ei aliqnͣdo m̃s sensus dissen¬
tiat: ita alterutro nob̃ deferimꝰ: ut aliq̃ñ
ille meã sue. plerũq ego suã mee p̃feram
uoluntatẽ. Gał. Satis datũ ẽ gratiano. S
mͥ uelim enuclees. si forte qͥs incautius in
eoꝵ inciderit amicitias quos cauendos pau¬

Expanded text:
inter nos iras, rixas, dissensiones, aemulationes vel contentiones ortas audistis? GRATIANUS. affectus, cujusquam patientia refrenabit, cum patientia magis iracundum excitet in furorem, in hoc aliquid sibi vel modicum solatium praestari cupiens, si in jurgiis se illi aliquis parem exhibeat. Ille sane de quo nunc nobis sermo est, ita mihi amicitiae jura conservat, ut commotum aliquando, etiam jam prorumpentem in verba solo nutu cohibeam, et ea quae displicent nunquam producat in publicum; sed ad evaporandum suae mentis conceptum, semper exspectet secretum. Quod si non ei amicitia, sed natura praescriberet, nec ita virtuosum, nec ita laude dignum judicarem. Si vero, ut assolet, ab ejus aliquando meus sensus dissentiat; ita alterutro nobis deferimus, ut aliquando ille meam suae, plerumque ego suam meae praeferam voluntatem. GALTERUS. Satis datum est Gratiano. Sed mihi velim enuclees, si forte quis incautius in eorum inciderit amicitias, quos cavendos pau
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ. ꝑ circũspectionẽ frondeseit
& expandit ramos. Quidã sunt in quib
sapientia in altũ crescit: quidã uͦ in qͥb
in latũ se expandit. In contẽplatiuis in al¬
tũ surgit : qui ꝑ acum̃ m̃tis penetrant us¬
q ad contẽplanda secreta celestia. In actius ᷤᷤ
in latũ se expandit: qr hi intentionẽ m̃tis
sue multiplicit foras spargunt ad dispen¬
sanda t̾rena

Expanded text:
er circumspectionem frondescit, et expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coelestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena
Abbreviated transcription (Latin):
bene sibi ẽẽ putat cũ male ẽ: decipit᷑ etiã cũ pre¬
sentiũ occupatione delectationũ inuoluit᷑: &e ne
futura mala considerare ualeat p̃pedit᷑. S qͣre
frustra: frustra decipit᷑: qr fallacis boni gaudia¬
in quib exultat tantis amaritudinib admix¬
ta sunt: ut iure displicere debeant etiã si debeant
sẽꝑ ꝑmanere. frustra gͦ ubiq decipit᷑: uidelicet
ce cũ mału ñ uidet qd̾ patit᷑: &e cũ ñ p̃uuidet malu
qd patiet᷑. E

Expanded text:
sibi esse putat, cum male est. Decipitur etiam cum praesentium occupatione delectationum involvitur, et ne futura mala considerare valeat, praepeditur. Sed quare frustra? Frustra decipiturin quibus exsultat, tantis amaritudinibus admista sunt ut jure displicere debeant, etiamsi debeant permanere. Frustra ergo utrobique decipitur; videlicet et cum malum non videt quod patitur, et cum non praevidet malum quod patiet
Abbreviated transcription (Latin):
isum reputaui errorẽ: & gaudio dixi. dio.¬
Qd̾ frustra decipisꝰ Cunctis liquet qd̵ ꝑri¬
sum quodamͦ concepta leticia foras trahit᷑: & qd̃
de gaudio intꝰ latuit. ruptis uelut modestie clau¬
stris quada leuitate & in continentia lubrice m̃¬
tis ꝓpalat᷑. Iccirco recte risus error dicit᷑: qr cũ
niens gaudiũ suũ ꝑ mepta leticiã foras fundit.
qiͣ ad sinistrã ꝑgens rectũ iter quo in dm gauden¬
do ꝑgere debuerat derelinquit. S sciendũ qͦd
spũale gaudiũ nequaqm animũ adrisũ dissol¬
uit: s ea tantũ leticia que a carnis blandim̃to

Expanded text:
isum reputavi errorem et gaudio dixi: Frustra deciperis? Cunctis liquet quod per risum quodammodo concepta laetitia foras trahitur, et quod de gaudio intus latuit, ruptis velut modestiae claustris, quadam levitate et incontinentia lubricae mentis propalatur. Et idcirco recte risus error dicitur; quia cum mens gaudium suum per ineptam laetitiam foras fundit, quasi ad sinistram pergens rectum iter, quo in Deum gaudendo pergere debuerat, derelinquit. Sed sciendum est quod spiritale gaudium nequaquam animum ad risum dissolvit; sed ea tantum laetitia qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit iguis carttatis. S i autẽ male fueriut co¬
gidationes : grar descet ignis cupiditatis. Nã¬
camens desiderio suo fruitꝰ: Aũ quodã modo¬
intiuis rem concupitã amplerat᷑. fit etiam non¬
nunquam ut quod frequenter cogitamus.
ociose. aliquando ⁊cupiscamꝰ illicite: reusq
facti iudicat᷑. qui ꝑ ꝯsensum in cogitatione de¬
lectat᷑ Sicut infirmi ã quibusdã cibis abstinent.
ñ quia mali sint ip̃i cibi s quia ip̃is ad utendũ
idonei ñ st: sis et nos terrenaꝵ rerũ speciẽ a co¬
gitationib nr̃is arcere debemꝰ ⁊ ñ quia rel ip̃e
Ceterũ quantũ ad ip̃as res ꝑtmnet. quia om̃is
creatura dei bona ẽ. nulla res est que cogitar
ñ possit sine pecc̃o: rursũꝙ si prauos affectꝰ
a tendimꝰ. nula res ẽ in qua peccare ñ possi¬
mus cogitando. Nlam ⁊ de malo bene. ⁊der
bono male⁊ ⁊ de inmundo munde. ⁊ de nun¬
donomunde posumꝰ cogitare. Seiendũ N er

Expanded text:
cet ignis charitatis. Sin autem malae fuerint coationes, exardescet ignis cupiditatis. Naca mens desiderio suo fruitur, dum quodammodotationem rem concupitam amplexatur. Fit etiam nnunquam, ut quod frequenter cogitamus otiose, aliquando concupiscamus illicite, reusque facti judicatur, qui per consensum in cogitatione delectatur. Sicut ergo infirmi a quibusdam cibis abstinent, non quia mali sint ipsi cibi, sed quia ipsis ad utendum idonei non sint; sic et nos terrenarum rerum speciem a cogitationibus nostris arcere debemus, non quia res ipsae Caeterum quantum ad ipsas res pertinet, quia omnis creatura Dei bona est, nulla res est, quae cogitari non possit sine peccato. Rursumque si pravos affectus attendimus, nulla res est, in qua peccare non possimus cogitando. Nam et de malo bene, et de bono male, et de immundo munde, et de mundo immunde possumus cogitare. Cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
dlñ mancamꝰ. Ideo mundus in sacra seriptura
maledict . ided inimicꝰ dei appellat᷑ ÷ uidelicet
pultratudo mundi animas seduens. Subsrãtis
enĩ mundi fugienda ñ eset⁊ si con eupiscentia
mundi mala ñ esset. Cũ gͥͦ ⁊cupiscentiã muii
ti nngum adeo fugimꝰ quia mala est: cum u
subifenciã mundi fugi mꝰ ideo fugimꝰ ñ quian
molans: q uia occasio mali est. Excogitata enim
mundi specie: nascitur affectus cupiscenue
sroinde si d cupiscentiã mundi dedinanu ne¬
lum prius necesse ⁊̃ memoriã mundi humꝰ ã
bogttatione nr̃a se dudamꝰ. In meditatione me¬
A ait ꝓpha exardescet ignis. Sieut igrẽ lona¬
nute sunt: sic cogitationes desideria pascunt.

Expanded text:
ura maledicitur, ideo inimicus Dei appellatur, videlicet pulchritudo mundi animas seducit. Substantia enim mundi fugienda non esset, si concupiscentia mundi mala non esset. Cum ergo concupiscentiam mundi fugimus, ideo fugimus quia mala est, cum vero substantiam mundi fugimus, ideo fugimus non quia mala sed quia occasio mali est. Excogitata enim mundi specie nascitur affectus concupiscentiae. Proinde, si concupiscentiam mundi declinare volumus, prius necesse est memoriam mundi hujus a cogitatione nostra excludamus. In meditatione mea ait Propheta, exardescit ignis . Sicut ignem lnutriunt, sic cogitationes desideria pascunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ens ñ ert re de qua surgiut. sed ex afectiu dͦ
eignunt iudicande sunt Legimus sc̃os mro
non soluin cogitasse. s et locutos esse ⁊ seru¬
sior de rosus inmundis: qd̾ utig ñ fecissent.
sidegitationes rerũ inmundarũ animã u¬
quinarent. Nichil interest quale s̃t illud eo
ouitaterz s qualis ex ip̃a cogitatione assestiuᷤ
consequat᷑: quia cogitatio mentẽ non pollutt.
an delestatio conseientiã ñ corrumꝑit. Expedes¬

Expanded text:
enim non ex re de qua surgunt, sed ex affectu quem gignunt, judicandae sunt. Legimus sanctos viros non solum cogitasse, sed et locutos esse et scripsisse de rebus immundis quod utique non fecissent, si cogitationes rerum immundarum animam inquinarent. Nihil interest, quale sit illud quod cogitatur, sed qualis ex ipsa cogitatione affectus consequatur, quia cogitatio mentem non polluit, ubi delectatio conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
guine. In mitio etenĩ conu̾sionis. dum
delectat᷑ animꝰ dulcedine contẽplationis.
si ex abundantia boni oꝑis nascat᷑ tumor
nascit᷑ sinocha febris: & contingit ut sangͥs
qui ẽ amicus nature: fiat inimicus uitȩ. Di¬

Expanded text:
in initio etenim conversionis, dum delectatur animus contemplantis, si ex abundantia boni operis quasi inundanascitur synocha febris, et contingit ut sanguis, qui est amicus naturae, fiat inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
icunt phisici sanguineos ẽẽ dulces:
colericos amaros: melancolicos tͥstes:
flegmaticos corpore cõpositos. Similit̾ & a¬
nimꝰ utitur quatuor humorib: & ꝓsangͥne
utit᷑ dulcedine: ꝓ colera rubea amaritudi¬
ne: ꝓ colera nigra tristicia: ꝓ flegmate m̃tis
cõpositione. Ut sit dulcedo in contẽplatio
ne: amaritudo de peccati recordatione:
tristicia de ꝑpetratione: cõpositio de emen¬
datione

Expanded text:
im physici sanguineos esse dulces, cholericos amaros, melancholicos tristes, phlegmaticos corpore compositos. Ut sit nimus utitur quatuor humoribus: pro sanguine utitur dulcedine; pro cholera rubra, amaritudine; pro cholera nigra, tristitia; pro phlegmate, mentis compositione. ne, amaritudo de peccati recordatione, tristitia de perpetratione, compositio de emendatione
Abbreviated transcription (Latin):
Calix passio ẽ: baptisma mors. Et dicit᷑ baptisma
adsimilitudinẽ lane. intincte. Sic̃ enĩ intingͥ¬
dur & accipit alicuiꝰ coloris dignitatẽ lana:
sic ce nos in mortẽ. descendimꝰ corporales. & re¬
surgimꝰ sp̃uales. Unde. paulus. Seminatur

Expanded text:
Calix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur baptisma, ad similitudinem lanae intinctae. Sicut enim intingitur et accipit alicujus coloris dignitatem lana, sic et nos in mortem descendimus corporales, et resurgimus spirituales. Unde Apostolus: Semin
Abbreviated transcription (Latin):
qr olim om̃ib bonis mundꝰ ꝓsꝑabat᷑. Et ideo ẽ¬
qui tunc fuer̃t cũ maiori difficultate. iusticiã
seruauert̃: qr felicitas mundi impedim̃tũ ẽ
anime. Multũ gͦ tunc erat bonꝰ: qui poterat.
iustus ẽẽ. Multũ uͦ malus ẽ qui ñ fugit ad dñr
cũ plurib adu̾sitatib p̃mi uideat mundum.

Expanded text:
onis mundus prosperabatur. Et ideo qui tunc fuerunt, cum majori difficultate justitiam servaverunt; quia felicitas mundi, impedimentum est animae. Multum ergo tunc erat bonus, qui justus poterat esse. Multum vero malus, qui non fugit ad Deum, cum pluribus adversitatibus premi
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ:. siqͥdem & ipsi martyres sunt. Qd̃ N
angli faciunt in celis: hoc monachi pallentes
die ac nocte faciunt in t̾ris.
edere aũt ad dexterã meã & ad sinistr̃a ñ
ẽ meũ dare uob̃: s quib paratũ ẽ a patre

Expanded text:
martyrum, siquidem et ipsi martyres sunt. » Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi psallentes die ac nocte faciunt in terris. Sedere autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a
Abbreviated transcription (Latin):
ulti aũt ert̃ pͥmi noussimi: & nouissimi
pͥmi. Multi pri feruent. postea torpent:
multi pris frigidi. subito inardescunt. Uide
specti. in futuro st̃ głificandi: alii apd̾ homines
gloriosi. in futuro damnandi.¬

Expanded text:
ulti autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Multi prius fervent, postea torpent; multi prius frigidi, subito inardescunt. Vide specti, in futuro sunt glorificandi; apud homines alii gloriosi, in futuro damnandi
Abbreviated transcription (Latin):
designauit. qd̾ romani post passionẽ dñi. in¬
sanguine. fedantes destruxert̃. Significat.¬
paratũ. Sanguis expͥmit peccatũ: ce sacͥficia
bonas actiones. Pilatus gͦ sanguinẽ galileoꝵ
cũ sacrificiis eoꝵ miscet: qñ diabolꝰ. elemosinaᷤ.
p̃ces. ieiunia. cetãq bona fideliũ cõmaculat.
uł mortifera carnis &e sanguinis delectatioe.
uł odii meditatione. uł inuidie surore. uł
humane laudis ambitione. uł alia qualibet.
nefaria peste: ut. qͣmuis oblata dño uidean¬
tur. nicħ tñ ꝑsint. offerentib: s potiꝰ int̾du
fiant in peccatũ. De iuda enĩ qui int̾ sacͥfici
a ꝓditionẽ dñici sanguinis cogitabat: scͥp¬
tum ẽ. Et oratio ei fiat in peccatũ. De ficul

Expanded text:
designavit, quod Romani post passionem Domini insanguine foedantes destruxerunt. Significparatum. Sanguis exprimit peccatum, et sacrificia bonas actiones. Pilatus ergo sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynas, preces, jejunia, caeteraque bona fidelium commaculat, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen prosint offerentibus, sed potius interdum fiant in peccatum. De Juda enim qui inter sacrificia proditionem Dominici sanguinis cogitabat, scriptum est: Et oratio ejus fiat in peccatum . L
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab impio p̃side int̃ sua sacrificia st̃ necati:
suoꝵ scelerũ penas morte scelerata soluerunt.
Quib tñ ñ ipsa mors obfuit ut in scdam mnit.
derent᷑. s uita imꝑba: nã ce bonos sic sepe mor¬
tuos martyrũ gła declarat. Ad correctionẽ
tiũ idoq pessime ꝑituroꝵ talit̾ multi mori¬
unt᷑: & pessima morte multant᷑. Vnde sequit᷑.
Et respondesis dix̃ illis. Putatis qd̾ hi galilei p̃
om̃ib galileis peccatores fuer̃t: qi talia passi¬

Expanded text:
qui ab impio praeside inter sua sacrificia sunt necati, suorum scelerum poenas scelerata morte solverunt. Quibus tamen non ipsa mors obfuit, ut in secundam mortem mitterentur, sed vita improba. Nam et bonos sic saepe mortuos martyrum gloria declarat, ad correctionem tium, ideoque pessime periturorum, taliter multi moriuntur, et pessima morte mulctantur. Unde sequitur: Et respondens, dixit illis: Putatis quod hi Galilaei prae omnibus Galil
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ electi: atq alit̾ reꝓbi pensant. Ele¬
cti nãq oꝑa restaurationis p̾ferunt oꝑibus
pͥme conditionis: qr illa ad seruitutẽ. ista ad
sophi gentiliũ suꝑsticiosa quadã curiositate
uanitatẽ repellunt. flect restaurationẽ suã
considerantes. igne diuini amoris mnardescuñ:
repbi aũt pulchritudinẽ rerũ conditax ꝑu̾se
amantes ab amore dĩ refrigescunt. Repbi dũ
reb tnsitoriis cogitationes suas in mergunt
creatoris sui obliuiseunt᷑: electi aũt creatoris
sui obliuise ñ posst̃: de curꝰ miscdĩa sẽꝑ circa
suã reparationẽ. meditant᷑. Reꝓbi dũ tꝑalibꝰ
inhiant. cogitationẽ et̾noꝵ ꝑdunt: electi aũ
dũ tꝑalia dĩ b̾nficia recolunt: ad agnitionẽ et̃.¬
noꝵ ꝑficiunt. Reꝓbi ꝑuisibilia ab inuisibilib
cadunt: electi aũt ꝑ iuusibilia ad iniusibiliã
ascendunt. De oꝑib enĩ conditionis. ꝑ oꝑa re
staurationis. ad conditionis ce restaurationis

Expanded text:
aliter electi atque aliter reprobi pensant. Electi namque opera restaurationis praeferunt operibus primae conditionis, quia illa ad servitutem, ista ad sophi gentillum superstitiosa quadam curiositate vanitatem repellunt. Electi restaurationem sui considerantes, igne divini amoris inardescunt. Reprobi autem pulchritudinem rerum conditarum perverse amantes ab amore Dei refrigescunt. Reprobi dum rebus transitoriis cogitationes suas immergunt Creatoris sui obliviscuntur. Electi autem Creatoris sui oblivisci non possunt, de cujus misericordia semper circa sui reparationem meditantur. Reprobi dum temporalibus inhiant, cognitionem aeternorum perdunt. Electi autem dum temporalia Dei beneficia recolunt, ad agnitionem aeternorum proficiunt. Reprobi per visibilia ab invisibilibus cadunt; electi autem per visibilia ad invisibilia asstaurationis, ad conditionis et restaurationis
Abbreviated transcription (Latin):
cordis affectio iugis oratio ẽ. fẽlix daniel: adu̾sꝰ
quẽ occasio nulla nͥ de lege cdĩ potuit inuera¬
ri. felix qui maluit ꝑicułu mortis incurrere:
qmͣ ab oratione cessare. Qnͣtomagis nos qͥb
imminet mors dissimulantibus. orantibus
repmutit᷑ uita: semꝑ orare. &e ñ deficere. con¬
uenit: S ce hoc nichilominꝰ attendendu. ut
licet int̾clum uerbis forsitan aliis. semꝑtamen
sic orem: &e nulla nr̃a optatio. nulla oratio nul¬
la petitio. a forma discrepet. qm̃ ꝑitissimus die¬
tauit orator: &e singłaris instituit aduocatus.
Sic. orabitis inquit.¬

Expanded text:
cordis affectio jugis oratio est. Felix Daniel, adversus cordis affectio jugis oratio est. Felix Daniel, adversus quem occasio nulla, nisi de lege Dei potuit inveniri. Felix, qui maluit periculum mortis incurrere, quam ab oratione cessare . Quanto magis nos, quibus imminet mors dissimulantibus, orantibus repromittitur vita, semper orare, et non deficere convenit? Sed et hoc nihilominus attendendum, ut licet interdum verbis forsitan aliis semper sic oremus, ut nulla nostra optatio, nulla oratio, nulla petitio a fonte discrepet, quam peritissimus dictavit Orator, et singularis instituit Advocatus. Sic orabitis, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto fr̃i suo.i: fr̃ s. pallere ce orare spũ simul
ce m̃te. A nnotationẽ tͥ in orationẽ dñic̃a
fieri mi iosb̾te petistiꝑ capitula singła ora¬
dionis ipsis quadrifaria partitione distinctã:
ut memorie firmius hereat: e nec exilis ni¬
nũ nec diffusior uideat᷑. Ego uͦ tuũ tͥ quat̃¬
nariũ exhibens etiã in hac parte. geminã anno¬
tationẽ t̾ dare &e cito dare euraui: sciens qd̃ sci¬
as quotiens dedit. qui cito dedit. Dec displice¬
at breuitas forsitan subobseura: ad exercitiũ ꝓde¬
rit: occasionẽ apponencli ad sapientiã ãministrais.
Oportet semꝑ orare &e ñ deficere: ait dñs. Qd̃ fi¬
delib uniu̾sis ex dñica ammonitione sectandũ
siqͥdem danielis ꝑsona significat᷑ &e nomine:
qui cũ noe &e iob in ꝓpħa legit᷑ eẽ saluandus. Uir
desiderioꝵ etiã uir orationũ ẽ: oe bene semꝑ o¬
rat qui bene optat sine int̾missione. Efficatius
apd̾ m uota qm uerba clamant: ae continua

Expanded text:
lere et orare spiritu simul, et mente. 1. Adnotationem tibi in Oratione dominica, frater mi Josberte, petisti per capitula singula orationis ipsius quadrifaria partitione distinctam, ut memoriae firmius haereat, et nec exilis nimium, nec diffusior videatur. Ego vero tuum mihi quaternarium exhibens, et in hac parte geminam tibi adnotationem dare, et cito dare curavi, sciens quod scias, quod bis dedit qui cito dedit. Nec displiceat brevitas forsitan subobscura: ad exercitium proderit, occasionem apponendi ad sapientiam administrans. Oportet semper orare, et non deficere , ait Dominus. Quod fidelibus universis ex dominica admonitione sectandum,siquidem Danielis persona significatur et nomine, qui cum Noe et Job in propheta legitur esse salvandus . Vir desideriorum etiam vir orationum est. Bene semper orat, qui bene optat sine intermissione. Efficacius apud Deum vota quam verba clamant, et continua
Abbreviated transcription (Latin):
tatem s miseriã agnoseit. Et tñ carnalis mens
concupiscentie sue tenebris cecata plene uidẽ
ñ pot̃. qd̾ nͨ ipsa omĩno ignorare pot̾: qi eũ semꝑ
uanitatẽ uideat in exꝑientia p̃sentiũ. nũꝙͣ tñ
se cohibet ab appetitu futuroꝵ. fortis aũt animꝰ¬
qui ꝑ tẽporalia ad et̾nitatis statũ festinat. ñ solum
ꝓsꝑa huiꝰ mundi intim ad consolationẽ. eͣxcipit:
s adu̾sa qͦq cũ tempꝰ postulat ad exercitationem
uirtutis sue libent̾ in usũ assumit. Omĩa enim¬
sub sole. Ille gͦ prudentissimꝰ ẽ. qui sic scit tnse¬
untia in usum uertere: ut tñ ñ norit in eortnsi¬
tu uł defectu m̃tem a sua stabilitate declinare

Expanded text:
tatem possideri. Et tamen carnalis mens concupiscentiae suae tenebris caecata, plane videre non potest quod nec ipsa omnino ignorare potest, quod vanitatem videat in experientia praesentium, nunquam tamen se cohibet ab appetitu futurorum. Experta imqui per temporalia ad aeternitatis statum festinat, non solum prospera hujus mundi interim ad consolationem expetit, sed adversa quoque cum tempus postulat, ad exercitationem virtutis suae libenter in usum assumit. Et imittat. Ille enim prudentissimus est, qui sic scit transeuntia in usum vertere, ut tamen non norit in eorum defectu mentem a sua stabilitate declinare
Abbreviated transcription (Latin):
unc sane modu in ipsis exercitiis quẽ¬
libet seruare utile ẽ: quatinꝰ sic se in
uno habeat ut in cet̾is ñ deficiat: illud tam̃
in quo se magis ꝓficere sentit : maiori feruo¬
re exerceat. Habeo ad manũ de haere cuiꝰ¬
dam uerba sapientis. Meditatio inqͥt. in mo¬
rib pͥmo considerat que debita st̃ siue ex p̃¬
cepto siue ex uoto: &e ea primũ agenda iudi¬
cat: que sic facta habent m̾itum ut ñ fac̃ta
generent reatũ. Hec gͦ primũ facienda st̃:
que sine culpa dimitti ñ possunt. Post hec siqͥd
bitũ ñ imꝑediat᷑. Alii uolunt qd̾ ñ debent:
qui ñ ualent id qd̾ debent: alii ce si ualent qd̾
debent. uoluntaria impedim̃ta adducunt.
uolendo qd̃ ñ debent. Itẽ duo mala in bona
actione p̃cipue cauenda st̃: afflictio scił ce oc
cupatio. ꝑ afflictionẽ dulcedo m̃tis amaricat᷑:
ꝑ occupationẽ tranquillitas dissipat᷑. Afflic̃tio
ẽ qñdo ꝓ his que ñ ualet ꝑ impatientiã urit᷑:

Expanded text:
unc sane modum in ipsis exercitiis, quemlibet servare utile est, quatenus sic se in uno habeat, ut in caeteris non deficiat; illud tamen, in quo se magis proficere sentit, majori fervore exerceat. Habeo ad manuum de hac re cujusdam verba sapientis. « Meditatio, inquit, in morimum considerat quae debita sunt, sive ex praecepto sive ex voto, et ea primum agenda judicat, quae sic facta habent meritum, ut non facta generent reatum. Haec ergo primum facienda sunt, quae sine culpa dimitti non possunt. Post haec si quid bitum non impediatur. Alii volunt quod non debent, qui non valent id quod debent; alii etsi valent quod debeant, voluntaria impedimenta adducunt, volendo quod non debent. Item duo mala in bona actione praecipue cavenda sunt, afflictio scilicet et occupatio. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur, per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio est, quando pro his quae non valet per impatientiam uritur,
Abbreviated transcription (Latin):
bdam more locustaꝵ flexis poplitib t̾re ĩher&e.
in quibdã expansis alis sese suspendit. Conu̾sio¬
nun qͥppe initia. bonis morib malisq ꝑmixta
st̃: di ae noua iam ꝑ intentionẽ agit᷑: & uetus
dicat: cuis prauo usui nr̃a sollicite mens resultat.

Expanded text:
m more flexis poplitibus terrae inhaeret, in quibusdam tamen expansis alis sese in aera suspendit. Conversionum quippe initia, bonis moribus malisque permista sunt, dum et nova jam per intentionem agitur, et vetus dicat, cujus pravo usui nostra sollicite mens resultat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd boni posse ex seipso: subintelligimꝰ eũ iam
nil boni posse ex solo naturali bono. S ñqͥd
dicemꝰ eũ nil boni potuisse ex natura hoc
ẽ ex prina grã anteqm natura eẽt corruptas
S si aliqͥd boni potuisse ex ipsa conditionis
sue natura accepit. hoc ẽ qd̾ peccando ami¬
sit. Amisit itaq potestatẽ: ñ aũt libertatẽ.
Nam bonũ posse ẽ uere posse: sic̃ cogi ñ posse

Expanded text:
quid boni posse ex seipso, subintelligimus eum jam quid boni posse ex seipso, subintelligimus eum jam nil boni posse ex solo naturali bono. Sed nunquid dicemus eum nil boni potuisse ex natura hoc est prima gratia antequam natura esset corrupta? Sed si aliquid boni potuisset, ex ipsa conditionis suae natura accepit, hoc est quod peccando amisit. Amisit itaque potestatem, non autem libertatem. Nam bonum posse, est vere posse, sicut cogi non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ed ñqd inqͥs potuit homo aliqͥd bomi de
se ipso. etiã ante peccatũ &e cũ adhuc eẽt inpara¬
dyso: Qdͥ enĩ habuit qd̾ ñ accepit.: Nich̾ sane
habuit qd̾ ab alio ñ acceꝑit: & nicħ om̃ino po¬
tuit nͥ ex eo cescđm id qd̾ accepit. S alia po¬
tuit ex natura: & alia potuit ex gr̃a. Alia
nãq bona nature : & alia sunt dona gr̃e. We.
rũptam̃ &e hec &e illa constat ẽẽ ex gr̃a: na ex
grã utiq ẽ. & ipsa natura. Prima itaq bona
Recte gͦ & p̃ueniens ae subsequens pot̃. dici grã
s illa pruna ista sccła. S consuetudo habet
cõmune. nom̃ uni specialit̃ attribuere. et eius
significationẽ. circa uniꝰ tantũ designationẽ.
restringere: &e scd̾am gram ex usu grãm uoca¬
re. Nam primã grãm uocamꝰ potis naturã qͣm
grãm. Cũ gͦ dicimꝰ hominẽ ante peccatũ aliqͥd
boni potuisse ꝑ seipsũ: nicħ aliud dicimꝰ qͣmpo¬
tuisse ꝑ naturale bonũ. Sic cũ negamꝰ eũ ali¬

Expanded text:
ed nunquid, inquis, potuit homo aliquid boni de seipso etiam ante peccatum, et cum adhuc esset in paradiso? Quid enim habuit quod non accepit? Nihil sane habuit quod ab alio non acceperit, et nihil omnino potuit nisi ex eo et secundum id quod accepit. Sed alia potuit ex natura, et alia potuit ex gratia. Alia namque bona naturae, et alia sunt dona gratiae. Verumtamen et haec, et illa constat esse ex gratia: nam ex gratia utique est ipsa natura. Prima itaque bonaRecte ergo et praeveniens, et subsequens potest dici gratia; sed illa prima, ista secunda. Sed consuetudo habet commune nomen uni specialiter attribuere, et ejus significationem circa unius tantum designationem refringere, et secundum gratiam ex usu, gratiam vocare. Nam primam gratiam vocamus potius naturam quam gratiam. Cum ergo dicimus hominem ante peccatum aliquid boni potuisse per seipsum, nihil aliud dicimus quam potuisse per naturale bonum. Sic cum negamus eum ali
Abbreviated transcription (Latin):
mitas cũ lib̾tate. & libertas cũ infirmitate:
intantũ ut neutra p̃iudicet alteri. nec infir¬
mitas lib̾tati. nec libertas infirmitati: qr nec
infirmitas minuit. lib̃tatem. nec lib̾tas au¬
fert infirmitatẽ. Cũ gͥ legis uł audis liberũ
arbitriũ ẽẽ captiuũ: nicħ aliud intellige ꝙͣ
infirmũ. ce natiue possibilitatis uirtute pͥ¬

Expanded text:
mitas cum libertate, et libertas cum infirmitate, intantum ut neutra praejudicet alteri, nec infirmitas libertati, nec libertas infirmitati; quia, nec infirmitas minuit libertatem, nec libertas aufert infirmitatem. Cum igitur legis vel audis liberum arbitrium esse captivum, nihil aliud intellige quam infirmum, et nativae possibilitatis virtute p
Abbreviated transcription (Latin):
oncupiseentiã ocłoꝵ curiositatẽ scĩ patres
appellant: & eã ñ sołu ad extiorem s etiã
ad interiorẽ hominẽ estimant ꝑtinere. Ad
ext̾iorem curiositatẽ ꝑtinet omĩs suꝑflua mul¬
titudo qmͣ amant ocłi. in uariis formis. in ni¬
tidis & amenis colorib. in diu̾sis opifieiis. in
uestib calciam̃tis. uasis. pic̃turis. sculturis.
qt̃ facrunt: intus relinquentes a quo facti¬
sunt: & ext̃minantes qd̾ facti sunt. Inde etiã¬
in claustris quoꝵda monachoꝵ grues & lepo¬
res damule & cerui. pice & corui: ñ quidẽ
antoniana uł machariana instrum̃ta. s mu¬
liebria oblectam̃ta: que omĩa nequaqmͣ mo¬

Expanded text:
oncupiscentiam oculorum curiositatem sancti Patres appellant; et eam non solum ad exteriorem, sed etiam ad interiorem hominem aestimant pertinere. Ad exteriorem curiositatem pertinet omnis superflua multitudo, quam amant oculi in variis formis, in nitidis et amoenis coloribus, in diversis opificiis, in vestibus, calceamentis, vasis, picturis, sculpturis, quod facsunt, et exterminantes quod facti sunt. Inde etiain claustris quorumdam monachorum grues et lepores, damulae et cervi, picae et corvi; non quidem Antoniana vel Machariana instrumenta, sed muliebria oblectamenta; quae omnia nequaquam mo
Abbreviated transcription (Latin):
icut non sentimꝰ quomͦ crescit corpꝰ. uel
qualit̾ eiꝰdem corporis species in senec̃tutẽ
cõmutat᷑: sic &e mens nr̃a nob̾ nescientib ab sta¬
du rectitudinis frequent̾ incuruat᷑: & a forma
religionis. du nescit seneseit uixta illd̃: traxer̃t
me s ñ sensi. Sitẽ. Cani effusi funt in eũ: & ipse
ñ sensit.¬

Expanded text:
im non sentimus quomodo crescit corpus, vel qualiter ejusdem corporis species in senectutem commutatur. Sic et mens nostra nobis nescientibus ab statu rectitudinis frequenter incurvatur, et a forma religionis, dum nescit, senescit, juxta illud: Traxerunt me, et non sensi : et iterum: Cani effusi sunt in eum, et ipse non sensit
Abbreviated transcription (Latin):
nec libertas ẽ nec pars lib̾tatis. ꝑ liberũ arbi¬
trium peccauit. apostata angłs. siue pͥmus
homo: qr ⁊ suũ arbitriũ peccauit: qͦd sic li¬
berũ erat ut nulla alia re cogi poss ad pec¬
candu. Et ido iuste rep̃henditur: qr cum
hanc haberet arbitrii sui lib̾tatem: ñ aliqͣ
re cogente: ñ aliqua necessitate. s sponte.
peccauit. Peccauit aũt ꝑ arbitriũ suũ qd̾
erat liberũ. s ñ ꝑ hoc unde erat liberũ. io¬
est ñ ꝑ potestatẽ qua poterat ñ peccare. &
peccato ñ seruire: s ꝑ potestatẽ qmͣ habebat.
peccandi: qua nec ad ñ peccandi lib̾tatem
iuuabat᷑: nec ad peccandi seruitutẽ cogeba¬

Expanded text:
 liberum arbitrium peccavit apostata angelus, sive primus homo, quia per suum arbitrium peccavit, quod sic liberum erat, ut nulla alia re cogi posset ad peccandum; et ideo juste reprehenditur, quia, cum hanc haberet arbitrii sui libertatem, non aliqua re cogente, non aliqua necessitate, sed sponte peccavit. Peccavit autem per arbitrium suum, quod erat liberum; sed nest per potestatem, 118 quia poterat non peccare, et peccato non servire; sed per potestatem quam habebat peccandi, qua nec ad non peccandi libertatem juvabatur, nec ad peccandi servitutem cogeba
Abbreviated transcription (Latin):
nouatio anime. Dicit᷑ de aquila dũ senectu
sumere cibũ nequeat. s macie: languescat.
Ueniens ad petrã rostrũ acuit: & sic cibũ
capiens. it̾m iuuenescit. Petra ẽ. xp̃o: aqͥla
quilibet iustus. Qui ad petrã rostrũ acuit:
dũ se ipsũ xp̃o ꝑ bonã oꝑationẽ conformẽ
reddit.

Expanded text:
Solet dici de aquila dum senectutsumere cibum nequeat, et macie languescat, sed veniens ad petram rostrum acuit, et cibum capiens, iterum juvenescit. Petra est Christus, aquila quilibet justus, qui ad petram rostrum acuit, dum seipsum Christo per bonam operationem conformem reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
Eqͥdem pulchre ꝑ timore seminat᷑ sapientia:
qr timor dni pͥncipium ẽ sapientiȩ. Et sic̃ de
seminib oriuntur germina: ita de timore.
dnuĩ nascitur sapientia. Caritas enĩ ipsa ẽ sa¬
pientia: qr ꝑ caritatẽ dm̃ gustamꝰ: gustando
aũt cognoscimꝰ: sic̃ dicit palmista. Gustate &
uidete. qm̃ suauis ẽ dñs. Timor aũt dnĩ ipse
ad nos caritatẽ adducit: qr du docet timere.
ꝑicułu: facit amare p̃sidium. Consideratiᷤ enĩ
perus inferni ce torm̃tis que damnatos ex¬
spectant. subito animꝰ t̾rore. concutit᷑: ac
deinde ad se reu̾sus. ac uiam euadendi que¬
rens. statim ilłu ex desiderio requirit: ꝑ
quẽ instans ꝑicułu euadere se posse agnos¬
cit. Quẽ. postqmͣ inuenit & ex affectu dile¬
ctionis amplectitur: tẽ ille horror priꝰ into¬
lerabilis ex amore mitigat᷑: & sic de timo
mor consumit᷑. Pretẽa timor dnũ postꝙͣ ue¬
nit ad cor: facit pauꝑem spũ. Pauꝑtas aũt

Expanded text:
dem pulchre per timorem seminatur sapientia, quia timor Domini principium est sapientiae . Et sicut de seminibus oriuntur germina, ita de timore Domini nascitur sapientia. Charitas enim ipsa est sapientia, quia per charitatem Deum gustamus, gustando autem cognoscimus sicut dicit Psalmista: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Timor autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolerabilis ex amore mitigatur, et sic de timormor consumitur. Praeterea timor Domini postquam venit ad cor facit pauperem spiritu, paupertas aut
Abbreviated transcription (Latin):
S timoe dm̃i ad m̃tem ueniens. dũ pondus
futurs eraminis &e qm districtus iudex ue
niat. nobis in cogitatione ante ponit: omnẽ¬
mox t̾rene concupiscentie delectationẽ extin¬
guit: & nrãm infirmitatẽ utiliter ad memori¬
am reuocans. qmͣ humilia de nob̾ sentire de¬
beamꝰ ostendit. Sopito deniq t̾renoꝵ deside¬
rioꝵ strepitu continuo mens ad quietẽ int̾ne
pacis cõponit᷑: & ut capax ẽẽ possit. cȩlestis sapi¬
entie. ex ipsa sua tranquillitate p̃parat᷑. Sapi¬
entia enĩ habitare nescit nͥ in corde pacifico:
ce idõ illi in quib adhue carnalia desideria
ꝑstrepunt: que sit sapientia ñ nouerunt.
Nam sic̃ beatus iob testat᷑ mare loquit᷑ ñ eẽ

Expanded text:
Sed timor Domini ad mentem veniens, dum pondus futuri examinis, et quam districtus venturus sit judex nobis in cogitatione anteponit, omnemox terrenae concupiscentiae delectationem exstinguit, et nostram infirmitatem utiliter ad memoriam revocans, quam humilia de nobis sentire debeamus ostendit. Sopito deinde terrenorum desideriorum strepitu, continuo mens ad quietem internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis sapientiae, ex ipsa sua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habitare nescit nisi in corde pacifico, et ideo illi, in quibus adhuc terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia non noverunt. Nam sicut beatus Job testat
Abbreviated transcription (Latin):
cołube donũ: hic eos significat. qui accepta
spẽ scĩ grã mundi parant spernere illecebs.
Non enĩ potest contͣ allophilos sp̃itales. id ẽ
demones uirilit̾ pugnare: qui mundi dul¬
cedinẽ nescit declinare: Illuminati st̃ ocłi
batur. Quo facto monet᷑ om̃is qui dõ uult
militare: om̃s uoluptatũ illecebras ꝯtemnere:
Mel enĩ distillant labia meretricis. id est uo
luptas carnalis delectationẽ parit: de qua
mystice putat᷑ ionathas gustasse. & sorte dep̃¬
hensus uix p̾cib ppłi liberatꝰ ẽ. Snde patet.
eũ qui mundi uoluptate suꝑat᷑: scõꝵ suffra¬
giis ce frat̃nis orationib indigere. Liberauit¬

Expanded text:
Columbae donum. Hic eos significat qui, accepta Spiritus sancti gratia, mundi parant spernere illecebras. Non enim potest contra allophylos spirituales, id est daemones, viriliter pugnare, qui mundi dulcedinem nescit declinare. Illuminati sunt. um. Quo facto, monetur omnis qui Deo vult militare, omnes voluptatum illecebras debere contemnere. Mel enim distillant labia meretricis , id est voluptas carnalis delectationem ingerit illicitam. De qua mystice putatur Jonathas gustasse, et sorte deprehensus, vix precibus populi liberatus est. Unde patet eum, qui mundi voluptate superatur, sanctorum suffragiis et fraternis orationibus indigere; qui
Abbreviated transcription (Latin):
In huiꝰ modi itaq libris continent᷑ mĩta hu¬
mana: in libro uite iudicia diuina. In illis
qualitas actionũ: in isto qualitas etiã retri.¬
qñtitas: & scdm multitudinẽ ce scđm magni¬
tudinẽ. Scd̾m multitudinẽ: ut uͥfuit mul¬
tiplex culpa. ibi sit &e multiplex pena. Scd̾m
magnitudinẽ: ut in unoqͦq genere peccan¬
di ubi fuerit culpa maior. ibi sit ce pena inten¬

Expanded text:
 hujusmodi libris continentur merita humana, in aliis vero etiam judicia divina. In illis qualitas actionum, in istis qualitas etiam retriquantitas et secundum multitudinem, et secundum magnitudinem. Secundum multitudinem, ut ubi fuit multiplex culpa, ibi sit et multiplex poena. Secundum magnitudinem, ut in uno quoque genere peccandi, ubi fuerit culpa major, ibi sit et poena inten
Abbreviated transcription (Latin):
anime uł bonã uł mala sententiã acciꝑe :
& unũquẽq uł ad suppliciũ uł in refrig̾ium
ire. S puniendi qͥdem atq saluandi. eoipso
quo puniunt᷑ purgant᷑ : unde ce ille ignis pͥ¬
gatorius dicit᷑: ꝑ quẽ. in eis peccati rubigo cos¬
sumit᷑. Dũ aũt puniunt᷑ &purgant᷑: eo ipso
uident paulatĩ ab omi labe mundari. Ceti
uͦ eoipso sententiã damnationis agnoscumt
quo nulłu purgationis remediũ accipiunt.
Quoꝵlibet igit᷑ mortuoꝵ saluatio seu damna¬
tio quãuis sit incerta apd̃ nos: iudet᷑ certa

Expanded text:
sententiam accipere, et unumquemque vel ad supplicium, vel in refrigerium ire. Sed puniendi quidem atque salvandi eo ipso quo puniuntur purgantur. Unde et ignis ille purgatorius dicitur per quem in eis peccati rubigo consumitur. Qui autem puniuntur et purgantur eo ipso vident paulatim ab omni labe mundari. Caeteri vero eo ipso sententiam suae damnationis agnoscunt, quo nullum purgationis remedium accipiunt. Quorumlibet igitur mortuorum salvatio seu damnatio, quamvis sit incerta apud nos, videtur ta
Abbreviated transcription (Latin):
domos iherłm in lucernis. Iherłm idem sonat
qd̾ uisio pacis. Domus itaq iherłm st̃ consei¬
entie secure: nã he st̃ que uident᷑ internam
paẽe habere. Qd gͥ fiet de domib babylonis:
qñ domꝰ etiã iherłm scrutande st̃ cũ luc̾nis:
Qd erit de conscientiis turpib ae desꝑatis:
si confidentie p̃sũptio tollitur etiã male seeu
eure sibi uidebant᷑. nicħ occultũ. ncħ in¬
discussũ relinquit᷑: qd̾ aueritatis lumine.

Expanded text:
domos Hierusalem in lucernis . Hierusalem idem sonat quod visio pacis. Domus itaque Hierusalem sunt conscientiae securae: nam hae sunt quae videntur internam pacem habere. Quid igitur fiet de domibus Babylonis quando domus etiam Hierusalem scrutandae sunt cum lucernis? Quid erit de conscientiis turpibus et desperatis, si confidentiae praesumptio tollitur etiam male securcurae sibi videbantur nihil occultum, nihil indiscussum relinquetur quod a veritatis lumine
Abbreviated transcription (Latin):
posuit ante oues in ca nalib: ce ille uirgas
uariatas in conceptu intuentes. uarios fe¬
tus pariebant. Iacob gͥ p̃dicatores: oues fide¬
les: aqua scͥptura: uirge sententie: uaria¬
tio uirgaꝵ diffe̾ntia sẽtentiaꝵ uarius fetꝰ
ouium. multiplex effectꝰ oꝑum.

Expanded text:
posuit ante oves in canalibus: et illae virgas variatas in conceptu intuentes, varios fetus parturiebant . Jacob significat les; aqua, Scriptura; virgae, sententiae; variatio virgarum, differentiae sententiarum varius; fetus ovium, multiplex effectus operum.
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptus p̾sentiũ bonoꝵ. Et it̾m ꝑiugem
contẽplationẽ et̾ne felicitatis: infłamatur
animus aduoluntariã tollerantiã p̃ssure
demporalis. hoc ẽ uit arbitror cur dan et
neptalim priꝯ nascant᷑: uł cur gad ce aser
posteriꝰ generent

Expanded text:
 jugem contemplationem aeternae felicitatis inflammatur ad voluntariam tolerantiam pressurae temporalis. Hoc est, ut arbitror, cur Dan et Nephtalim prius nascantur, et cur Gad et Aser posterius generent
Abbreviated transcription (Latin):
matħs iustos appellat: qr magni reges st̃. qui
tẽptationũ suaꝵ motib regendo p̃ẽe nouert̃.
ñ succũbere.¬
dor dentiũ solet excitari de frigore. Sbi duplex
ostendit᷑ gehenna ẽe. id est nimii frigoris. ce fer¬
uoris. Cũ beati iob sententia consentit dicentis.
Ad calorẽ nimiũ transibunt ab aqͥs niurum.
Uł stridor dentiũ. ꝓdit indignantis affectũ:
eo qd̃ sero unũquẽq peniteat. in inferno: sero
ingemiscat: sero irascat᷑ sͥ: qui tã ꝑuicaei imꝓbi¬
tate deliquerit

Expanded text:
Matthaeus justos appellat, quia magni reges sunt qui tentationum suarum motibus regendo praeesse noverunt, non succumbere.dor dentium solet incitari de frigore. Ubi duplex ostenditur esse gehenna, id est, nimii frigoris et fervoris. Cui beati Job sententia consentit, dicentis: Ad calorem nimium transibit ab aquis nivium . Vel stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
neum caput uirginei pectoris florib fulciret᷑:
ac thalami celestis odorifera secreta. fraglantiã
spiritaliũ unguentoꝵ. uirgineis affectib qͣnͣ¬
to uiciniꝰ tanto copiosiꝰ instillarent. Hinc ẽ
qd̾ licet a pussimo magistro discipli̾ om̃s sum¬
me caritatis dulcedine fouerent᷑: huic tam̃
hoc cognom̃ familiarioris affectꝰ p̃rogatiua
concessit: ut diceret᷑ discipulus ille qũẽ a¬

Expanded text:
neum caput virginei pectoris floribus fulciretur, neum caput virginei pectoris floribus fulciretur, ac thalami coelestis odorifera secreta, fragantiam spiritualium unguentorum virgineis affectibus, quanto vicinius, tanto copiosius instillarent. Hinc est, quod licet a piissimo magistro discipuli omnes summae charitatis dulcedine foverentur; huic tamen hoc cognomen familiarioris affectus praerogativa concessit, ut diceretur discipulus ille, quem a
Abbreviated transcription (Latin):
medicinalib quibd̃a fomentis languores
tumultuantiũ curarũ exsudes: qui tͥ colla¬
crimet᷑ in anxiis. colletet᷑ in ꝓsꝑis: tecum
querat in dubiis: quẽ in secretariũ tue m̃tis
inducas: ut licet absens corpe spũ tam̃ p̃sens
sit: uͥ solus cũ solo tanto dulei qnͣto secretiꝰ
fabuleris: solus eũ solo conferas: ac int̃fluen¬
te sp̃e sc̃i dulcedine solus cũ solo repauses: ĩmo
ita te ei adiungas ce ap plices. & animũ animo
misceas: ut de plurib unũ fiat. His gͥ inp̃sen¬
ti frui possumꝰ quos ñ sołu ex ratione. s etiã
ex affectu diligimꝰ:. int̃ quos his maxime qui
nob̾ spiritalis amicicie gratissimo federe cȩt̾is
familiariꝰ artiusq iungunt᷑. Cuiꝰ caritatis
sacratissimuᷤ gustuᷤ. necui imꝓpbanduᷤᷤuidet᷑.
ipse ihc nr̃ ꝑ omĩa nob̾ condescendens. uni ñ
om̃ib suauissimi pectoris sui reclinatorium
in signũ p̃cipue dilectionis indulsit: ut uirgi¬

Expanded text:
medicinalibus quibusdam fomentis, languores medicinalibus quibusdam fomentis, languores tumultuantium curarum exsudes; qui tibi collacrymetur in anxiis, collaetetur in prosperis, tecum quaerat in dubiis; quem in secretarium tuae mentis inducas, ut licet absens corpore, spiritu tamen praesens sit; ubi solus cum solo tanto dulcius, quanto secretius fabuleris; solus cum solo conferas, ac interfluente Spiritus sancti dulcedine, solus cum solo repauses; imo ita te ei adjungas et applices, et animum animo misceas, ut de pluribus unum fiat. His igitur in praesenti frui possumus, quos non solum ex ratione, sed etiam ex affectu diligimus: inter quos his maxime, qui nobis spiritualis amicitiae gratissimo foedere caeteris familiarius arctiusque junguntur. Cujus charitatis sacraper omnia nobis condescendens: uni, non omnibus, suavissimi pectoris sui reclinatorium, in signum praecipuae dilectionis indulsit; ut virgi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in hac uita concedit᷑: s post hanc uitã in
eiꝰ beatissima uisione seruat᷑. Nam &e hi qͥb
in contẽplationis lumine. in cõpunctionis
dulcedine. qͥd̾ã huiꝰ dilectionis fruc̃tꝰ inchoa¬
tur: si ad futura gaudia spectes. ñ ipsi do
frui dicendi sunt: s poti uti. Nam illiꝰ dul¬
cedinis fuauissimũ gustũ. ñ tam ꝓfruc̃tu dile¬
ctionis qmͣ sustentatione infirmitatis pleris
q largiri satis manifestũ ẽ. Porro ñ modicũ
hui uite solatium ẽ habere cui affectu qͦd̃a
intimo ac sacratissimi amoris uniri possis am¬
plexu: habere in quo requiescat sp̃c tuus: cui
se refundat. animus tuus: ad cuiꝰ grata col¬
loquia quasi ad consolatoria queda carmina
int̾ tristia queq confugias: ad euiꝰ amicieie gra¬
tissimũ sinũ int̃. tot scłi scandala securus acce¬
das: euiꝰ amantissimo pectori ac si tͥ ipsi om̃i¬
um cogitationũ tuarũ uiscera sine cunctati¬
one: cõmittas: cui spiritalib osculis quasi

Expanded text:
ita comeditur, sed post hanc vitam in ejus beatissima visione servatur. Nam et hi quibus in contemplationis lumine, in compunctionis dulcedine, quidam hujus dulcedinis fructus inchoatur; si ad futura gaudia spectes, nec ipsi Deo frui dicendi sunt, sed potius uti. Nam illius dulcedinis suavissimum gustum non tam pro fructu dilectionis, quam sustentatione infirmitatis, plerisque largiri satis manifestum est. Porro non modicum hujus vitae solatium est, habere cui affectu quodam intimo, ac sacratissimi amoris uniri possis amplexu; habere in quo requiescat spiritus tuus, cui se refundat animus tuus; ad cujus grata colloquia, quasi ad consolatoria quaedam carmina, inter tristia quaeque confugias; ad cujus amicitiae gratissimum sinum, inter tot saeculi scandala securus accedas; cujus amantissimo pectori, ac si tibi ipsi, omnium cogitationum tuarum viscera sine cunctatione committas; cujus spiritualibus osculis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tatione uti: manifestũ arbitror in p̃senti neqͦꝙͣ
nos om̃ib frui posse: s admodũ paucis. Nam
ut mͥ uidet᷑ uti qͥdem possumꝰ quibͦdã ad ꝓ¬
bationẽ: quib̾dã ad eruditionẽ: quibda ad
consolationẽ: quibdã ad sustentationem.

Expanded text:
tatione uti, manifestum arbitror, in praesenti nequaquam tatione uti, manifestum arbitror, in praesenti nequaquam nos omnibus frui posse, sed admodum paucis. Nam, ut mihi videtur, uti quidem possumus quibusdam ad probationem, quibusdam ad eruditionem, quibusdam ad consolati
Abbreviated transcription (Latin):
constare caritatẽ. si mens ad fruendũ eli¬
gat qd̾ oportet: moueat᷑ ut decet: cõpetent̃ utat᷑.
De. electione &e motu satis ad p̃sens egimꝰ: s de
usu adhuc aliqͥd dicamꝰ. Si gͦ electiosana. motus
integer fuerit: ñ quid usus ꝑuersꝰ erit: S in
ipsi quẽ diligit adeptione. & motus uariari
pot̃: & estimatio falli. Potest enĩ aliqͥs etiã inten¬
tione recta. & competenti motu. eiꝰ quẽ ad fru¬
endu elegit p̃sentiam cõparare: in ipso tamen
fruc̃tu. & intentionẽ mutare. & uariare motũ:
ce mod̾u excedereᷤ. Uerũ qr in diu̾sis gradib me¬
ritisq diu̾sis ꝓximi ordinant᷑: dicendu sane
ẽ. utrũ om̃ib uł certe aliquib frui debeam
aut ualeamꝰ. S ẽ. fructus temporalis quo in¬
uicem in hac uita frui possumꝰ. sic̃ pauł fruitꝰ
ẽ plulemone: & ẽ fructus et̃nus quo inuic̃e:
fruem᷑ in celo. sic̃ se fruunt᷑ angłi. pura m̃tium
unitate. Pinde cũ fruisit cũ gaudio ac delec¬

Expanded text:
constare charitatem, si mens ad fruendum eligat quod oportet, moveatur ut decet, competenter utatur. De electione et motu satis ad praesens egimus; sed de usu adhuc aliquid dicamus. Si ergo electio sana, motus integer fuerit, nunquid usus perversus erit? Sed in ipsius quem diligit adeptione, et motus variari potest, et aestimatio falli. Potest enim aliquis etiam intentione recta, et competenti motu, ejus, quem ad fruendum elegit, praesentiam comparare, in ipso tamen fructu, et intentionem mutare, et variare motum, et modum excedere. Verum quia in diversis gradibus, meritisque diversis proximi ordinantur, dicendum sane est, utrum omnibus, vel certe aliquibus frui debeamus, aut valeamus. Sed est fructus temporalis, quo invicem in hac vita frui possumus; sicut Paulus fruitus est Philemone : et est fructus aeternus, quo invicem fruemur in coelo, sicut se fruuntur angeli pura mentium unitate. Proinde cum frui sit cum gaudio ac delec
Abbreviated transcription (Latin):
eruditionẽ: seniorib ad consolationẽ: neces¬
saria ministrantib ad uite sustentationẽ: so¬
lis aũt his quos suaui quodã affec̃tu cõplec¬
tim᷑. de quocũq hoꝵ genere sint. ad uite dul¬
cedinẽ ac sp̃c delectationẽ. His gͥ etiã in p̃sen¬
t frui possumꝰ: id est eũ gaudio ac delectatiõe
uti. Quo circa caritas in hac uita qnͣtum ad
electionẽ. & motũ qui in actu ẽ exhiberi om̃ibꝰ
ab om̃ib pot̃: qnͣtũ uͦ ad fruc̾tũ a paueis uł
certe a nullo exhiberi om̃ib pot̃. Paucienĩ st̃.
si tam̃ aliqui st̃. a quib om̃e hominũ genꝰ ñ so¬
łu rationali s etiã affectuosa dilectione colat᷑.

Expanded text:
ditionem, senioribus ad consolationem, necessaria ministrantibus ad vitae sustentationem; solis autem his, quos suavi quodam affectu complectimur, de quocunque modo horum genere sint, ad vitae dulcedinem, ac spiritus delectationem. His igitur etiam in praesenti frui possumus, id est cum gaudio ac delectatione uti. Quocirca charitas in hac vita, quantum ad electionem, et motum, qui in actu est, exhiberi omnibus ab omnibus potest; quantum vero ad fructum, a paucis, vel certe a nullo exhiberi omnibus potest. Pauci enim sunt, si tamen aliqui sunt, a quibus omne hominum genus non solum rationali, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc si quid sit amicicia ꝓsimplicitate in¬
genioli nr̃i satis diximꝰ : cetã que enuelean¬
da ꝓposuisti alio tẽpori reseruemꝰ .I. Licet
auiditati mee nimis ista sit molesta dilatioͬ
ad hoc tam̃ ñ solu tempꝰ cene cui deẽe ñ ꝑ-¬
mittim᷑. s etiã multoꝵ quib debitor tu es.
expectatio satis onerosa cõpellit¬
De fructu amiciciȩ ⁊ excellentia eꝑ liben scds̃.

Expanded text:
Nunc, si quid sit amicitia, pro simplicitate inNunc, si quid sit amicitia, pro simplicitate ingenioli nostri satis diximus, caetera, quae enucleanda proposuisti, alio tempori reservemus. Ivo. Licet aviditati meae nimis ista sit molesta dilatio, ad hoc tamen non solum tempus coenae, cui deesse non permittitur; sed etiam multorum, quibus debitor tu es, exspectatio satis onerosa compellitDe fructu amicitiae et excellentia ejus.