comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod ad te scripsi
honorande mͥ fr̃
ma humana. si
nascentib singulis noue singłe nunc
usq fiunt. ubi peccati uincułu̾ con
ẽẽ soluendu. eũ ñ in paruũ uolumen
ꝓcederet: nolui ulla alia questione
nus ẽ negligendũ. Proinde queso et
ꝑ dnm obsecro. ut exponas mͥ qd multiᷤᷤ
existimo ꝓfuturũ. aut. si ĩa uł abs te
uł ab aliquo alio expositũ habes. di¬
rigas nobis: quomͦ accipiendũ sit
dotã legem seruauerit. offendat aũ
in uno. factus ẽ om̃ium reus. Quȩ res
talis ac tanta ẽ: ut qd̾ hinc tibi ñ ĩa oli
scripsi. me multũ peniteat. De agen¬
da nãq p̾senti uita quomͦ ad uitã ꝑ¬
ueniamus ȩt̃nam. ñ de p̃terita ꝑscru¬
tanda quã penitꝰ demersit obliuio: si¬
cuti ẽ illud qd̃ de anima querendum
putaui. hȩc uertit᷑ questio. Eleganter
aũt dictũ ẽẽ narrat᷑. qd̾ huic rei satis
apte conuenit. Cum qͥdam ruiss in pu¬
deum. ubi aqua tanta erat. ut eũ magiꝰ

Expanded text:
uod ad te scripsi, honorande mihi inma humana, si nascentibus singulis, novae singulae nunc usque fiunt, ubi peccati vinculum contesse solvendum, cum in non parvum volumen procederet, nolui ulla alia onerare qunus est negligendum. Proinde quaeso et per Dominum obsecro ut exponas mihi, quod multis existimo profuturum, aut si jam vel abs te, vel ab alio aliquo expositum habes, dirigas nobis quomodo accipiendum sit totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut, quod hinc tibi non iam olim scripsi, me multum paeniteat. De agenda namque praesenti uita, quomodo ad uitam perueniamus aeternam, non de praeterita perscrutanda, quam penitus demersit obliuio, sicuti est illud, quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur, quod huic rei satis apte conuenit. cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis
Abbreviated transcription (Latin):
in fide. & heredes regni qd̾ reꝓmisit ds̃
diligentib se. uos aũt exhonorastis
pauꝑem: ꝓpt̾̃ illu scilicet cui dictũ ẽ.
tu sta illic. cũ habenti anułu aureũ
dictũ eẽt. te sede hic bene. Ae deinde
sequitur: eandẽ ipsam sententiã latiꝰ
uersans &e explicans. Nonne inqͥt di¬
uites ꝑpotentiã opprimunt uos. &
ipsi trahunt uos ad iudicia. Nonne
ipsi blasphemant bonũ nom̃. qd̃ in¬

Expanded text:
n fide et heredes regni, quod promisit deus diligentibus se? uos autem exhonorastis pauperem, propter illum scilicet, cui dictum est: \'tu sta illic\', cum habenti anulum aureum dictum esset: \'tu sede hic bene\'. ac deinde sequitur eandem ipsam sententiam latius uersans et explicans: nonne, inquit, diuites per potentiam opprimunt uos et ipsi adtrahunt uos ad iudicia? nonne ipsi blasphemant bonu
Abbreviated transcription (Latin):
rigere ñ graueris. Infelix ẽ enĩ. qui ñ
tantos etiã scõs tuoꝵ studioꝵ labores
ae digne honorat: ce de his dño dõ nr̃o
cuius munere talis es grãs agitꝰ unde
cũ libentius debeam a quolibet discere
qd̾ inutilit̾ ignoro. quã ꝓmptiꝰ qͦs libet.
docere qd̃ scio. qnͣto iustius abs te hoc¬
caritatis debitũ flagitõ cui doctrina
in nomine & adiutorio dñi. tantũ in
latina lingua eccłiasticȩ litterȩ adiu¬
tȩ sunt. qͣntum nonquã antea potuer̃t.
Maxime tam̃ istam sententiã. quicũq
totam legem seruauerit. offendat aũt
in uno factus ẽ om̃ium reus. si qͦ alio
modo melius exponi posse nouit. di¬
lectio tua: ꝑ dñm obsecro te. ut id nob̾
cõmunicare digneris

Expanded text:
rigere non graueris. infelix est enim, qui non rigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libentius debeam a quolibet discere, quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, si quo alio modo melius exponi posse nouit dilectio tua, per dominum obsecro, uti nobiscum communicare digneris
Abbreviated transcription (Latin):
qui miscdi̾am fecerunt ueracit᷑ dicen¬
do. dimitte nobis sicut ce nos dimitti¬
mus: &e sine murmuratione dando.
Hilarem enĩ datorem diligit ds̃. Denq
sc̃s iacobus iam ex isto loco de miscdiȩ
tentia terruerat consolet᷑. cũ admonae
quomͦ etiã peccata cotidiana sine. qͥb
ñ hic uiuitur. cotidianis remediis ex¬
pient᷑. ne homo qui cũ in uno offende¬
rit. fit. om̃ium reus in multis offenden¬
do qͥa in multis offendiniꝰ om̃s. magnũ
aggerem reatus sui minutatĩ collectũ.
ad tribunal tanti iudicis ꝑuehat: et
eam quã ñ fecit miscdiam ñ inueniat:
s potius dimittendo atq dando mere¬
atur sibi dimitti debita: retldiq ꝓmis¬
sa. Multa dixi. quib tͥ tedium fortas¬
sis inferrem: qui hȩc quȩ tam̃ approbaᷤ
ñ expectas discere. qd̾ ea docere consue¬
sti. Si qͥd aũt ẽ ineis qnͣtum ad rem
ꝑtinet ipsam. nam quali eloquio ex¬
ut. rescribendo ammoneas: ce me cor¬

Expanded text:
qui misericordiam fecerunt ueraciter dicenqui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto loco de misericortentia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit, misericordiam non inueniat, sed potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddique promissa. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quali eloquio exut rescribendo admoneas et me cor
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ exaltat aũt miscd̃ia iudieium.
Non dictũ est. uincit miscdia iudiciũ
ñ enĩ est aduersa iudicio. s suꝑexal¬
tat: quia plures ꝑ miscd̃iam colliguit᷑:
s qui miscdi̾am p̃stiterunt. Beati enĩ
misericordes: qͥa ipsis miserebit᷑ ds̃. Et
hoc utiq iustũ ẽ. ut dimittat᷑ eis qͥa
dimiserunt. & detur eis qͥa dederui.
Inest qͥppe dõ &e misccłia uidicanti: ce
iudicium miseranti. Eꝑt̃ qd̾ ei dicit᷑.
Miscdiam &e iudiciũ cantabo tͥ dñe.
Nam qͥs quis uelut nimiũ iustus. iu¬
dicium sine miscdia quasi securus
expectat: iram iustissimã ꝓuocat.
Quã timens ille dicit. Ne intres in
iudicium cũ seruo tuo ͤ Unde &e dicit᷑
popło contumaci. Qd uultis mecum
iudicio contendere: Cum enĩ rex iu¬
stus sederit in throno: qͥs głabit᷑ castũ
se habere cor:Aut qͥs głabit᷑ mundũ
se eẽ a peccato: Quȩ enĩ spes ẽ. nͥ suꝑ¬
exaltet miscdia iudiciũ: S erga illos

Expanded text:
superexultat autem misericordia iudicio; superexultat autem misericordia iudicio; non dictum est: \'uincit misericordia iudicium\' — non enim est aduersa iudicio —, sed \'superexultat\', quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et iudicium miseranti, propter quod ei dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uidetur significasse dicendo. ñ ne.
iudicatis apud uosmet ipsos: & facti
estis iudices cogitationũ iniquarũ
Lex itaq lib̾tatis. lex caritatis ẽ: de qͣ
dicit. Si tam̃ legẽ ꝑficitis regałe scd̃m
scͥpturas. diliges ꝓrimũ tuũ tanquã
te ipsũ. benefacitis. Si aũ ꝑsonas accipi¬
tis. peccatũ oꝑamini: redarguti a lege
quasi transgressores. Et post ilła sen¬
tentiam ad intelligendr̃ difficillimã.
de qua satis dixi qd̾ dicendũ putaui.
eandẽ legem libertatis cõmemorans.
sic loquimini inquit &e sic facite:. sicut
ꝑ legem libertatis incipientes iudica¬
ri. Et qm̃ qͥd paulo ante dixerit no¬
uit. qm̃ in multis offendimꝰ om̃s.
suggerit. dñicam tanqm cotidianã
cotidianis. & si leuiorib tam̃ uulne.¬
rib medicinã. Iudicium enĩ inquit
sine miscdia: illi qui ñ facit miscdi̾am.
Hinc enĩ ce dñs. dimittite inqͥt: ce cdi¬
mittetur uobis. Date: & dabit᷑ uob̃̾.

Expanded text:
enim uidetur significasse dicendo: nonne enim uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? Lex itaque libertatis, lex caritatis est de qua dicit: si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut bene facitis. si autem personas acciptis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. et post illam sententiam ad intellegendum difficillimam, de qua satis dixi quod dicendum putaui, eandem legem libertatis commemorans: sic, inquit, loquimini et sic facite, sicut per legem libertatis incipientes iudicari. et quoniam quid paulo ante dixerit nouit: quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus, tamribus medicinam: iudicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. hinc enim et dominus: dimittite, inquit, et dimittetur uobis; date et dabitur uobis.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã apłicȩ grẽ: inmultis enĩ offendimꝰ
om̃s. Oñs enĩ offendimꝰ s alius grauiꝰ
alius leuius. Qnͣto qͥsꝙ magis minꝰ ue
peccauerit: tanto in peccato cõmitten¬
do maior: qñto indiligendo dõ & ꝑximo
minor. Et rursus tanto minor in pecca¬
di ꝑpetratione: qnto maior indĩ ce ꝑxi¬
mi dilectione. Tanto itaq plenior in¬
iquitatis: qnͣto mnanior caritatis. Et
tunc ꝑfecti sumꝰ in caritate: qñdo nich
restat ex infirmitate. Nec sane qͣntũ
arbitror putanłu ẽ leue ẽẽ peccatũ.
in ꝑsonarũ acceptione habere. fidem
dni iħu xp̃i. si ilła distantiã sedendi
ac standi. ad honores ȩccłiasticos re¬
feramꝰ Qͥs enĩ ferat eligi diuitẽ ad
sedem honoris ȩccliȩ: contẽpto pauꝑe.
instructiore atq sanctiore. Si aũ de
peccat si tam̃ peccat. nisi cũ apud se
ipst̃i intus ita iudicat. ut ei tanto
melior qnͣto ditior ille uideat᷑. Hoc

Expanded text:
etiam apostolicae gratiae: in multis enim offendimus etiam apostolicae gratiae: in multis enim offendimus omnes. offendimus enim, sed alius grauius, alius leuius. quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis, et tuae perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est leue esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini Iesu Christi, si illam distantiam ac standi ad honores Ecclesiasticos referamus. Quis enim ferat eligi divitem ad sedem honoris Ecclesiae, contempto paupere instructiore, atque sanctiore? Si autem de  peccat, si tamen pipsum intus ita iudicat ut ei tanto melior, quanto ditior ille uideatur? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lum ñ oꝑatur: plenitudo aũt legis ca
ritas. Pemo aũt diligit ꝓximũ nͥ dili¬
impendat. quẽ diligit tanquã se ipsũ:
ut &e ille diligat dm̃. Quẽ si ipse ñ di¬
ligit: nec se nec ꝓximũ diligit. Ae ꝑħ
qui totã legem seruauerit. si in uno
offenderit. fit om̃ium reus: qui contͣ
caritatẽ facit. unde tota lex pendet.
Reus itaq fit om̃ium. faciendo contͣ
eam: in qua pendent omĩa. Cur gͦ noi
dicant᷑ paria peccata: An forte quia
magis facit cont᷑ caritatẽ qui grauiꝰ
peccat. minꝰ qui leuius: &e hoc ipso
ammittit magis & mnꝰ. quo fit qͥdẽ
om̃ium reus: s grauiꝰ peccans uł in
plurib peccans. magis reus. leui aũ
uł in pauciorib peccatis minꝰ reus:
tanto scilicet maiore reatu. quanto
amplis. tanto minori qͣnto minꝰ pecca¬
uerit: Tam̃ etiã si in uno offenderit.
reus om̃ium erit: quia cont᷑ eã fecit
in qua pendent omĩa. Quȩ si uera st̃.
eo modo & illud absoluit᷑. qd ait homo

Expanded text:
ur. Plenitudo autem Legis est caritas . Nemo autem diligit proximum, nisi diliimpendat, quem diligat al. diligit  tanquam seipsum, ut et ille diligat Deum, quem si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Ac per hoc qui totam Legem servaverit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus, quo fit quidem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia ? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quod ait homo
Abbreviated transcription (Latin):
an utrũq. Preceptũ est enĩ nobis: ut
diliganrꝰ inuicem. S querit᷑ utrũ ꝑꝑt̃
se homo ab homine diligendus sit. an
ꝓpt̾ aliud. Si enĩ ꝑꝑt̾ se. fruimur eo: si
ꝑꝑt̃ aliud. utimur eo. Nidet᷑ aũ mͥ ꝓꝑter
aliud diligendus. Q̾ enĩ ꝑꝑ se diligen¬
dum ẽ: in eo constituit᷑ beata uita. Cuiꝰ
etiã si noncłu res: tam̃ spes ei nos hoc
tẽpore consolat᷑. Maledictus aũt. qui
spem suã ponit in homine. S nec se ip¬
qͥa nec se ipsũ debet ꝓꝑt̾ se ipsũ dilige¬
re: s ꝑꝑt̃ ilłu quo fruendũ ẽ. Tune ẽ
quippe optimũ. cũ homo tota uita sua
ꝑgit in incõmutabilem uit᷑a: &e toto
affectu inheret illi. Si aut se ꝓꝑt̾ se di¬
ligit. ñ se refert ad dm. s ad se ipsũ con¬
uersus. ñ ad incõmutabile aliqͥd conu̾¬
titur. Et ꝓꝑt̾ea iam cũ defectu aliquo
se fruitur: qͥa melior ẽ cũ totus heret.
atq constringit᷑ incõmutabili bono:

Expanded text:
an utrumque. Praeceptum est enim nobis ut an utrumque. Praeceptum est enim nobis ut diligamus invicem; sed quaeritur utrum propter se homo ab homine dilipropter aliud. si enim propter se, fruimur eo; si prop ter aliud, utimur eo. uidetur autem mihi propter aliud diligendus. quod enim propter se diligendum est, in eo constituitur beata uita, cuius etiam si nondum res, tamen spes eius nos hoc tempore consolatur. maledictus autem qui spem suam ponit in hominem. sed nec se ipquia nec seipsum debet propter seipsum diligere, sed propter illum quo fruendum est. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur. Et propterea jam cum defecruitur: quia melior est, cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius aũt animus ñ morit᷑ huic scło. ne¬
q incipit consigurari ueritati: in gra¬
uiorem mortẽ morte corporis trahitur:
neq ad cõmutationẽ: cęlestis habitudi¬
nis. s ad luenda supplicia reuiuiscit.
Hoc itaq fides habet: atq ita se rem
habere credendu ẽ. neq animũ neq
corpꝰ humanũ om̃imodu interitum
pati: s impios resurgere ad penas me¬
stimabiles: pios aũt ad uitã eternam.
In his gͥ om̃ib reb illȩ tantũ st̃ quibꝰ
fruendũ est. quas eternas atq in cõ¬
mutabiles cõmemorauim. cȩtĩs autẽ
utendu ẽ: ut ad illarũ ꝑfruitionẽ ꝑ¬
uenire possimꝰ Nos itaq qui frumm᷑
&e utimur aliis reb: res aliquȩ sum.
Magna enĩ quȩdã res ẽ homo factus
ad imaginem &e similitudinẽ di: non
inqnͣtum mortali corpore includit᷑:
s inqnͣtum bestias rationalis animȩ
honore p̃cedit. Itaꝙ magna questio ẽ.
utrũ frui se homines debeant anuti:

Expanded text:
Cujus autem animus non moritur huic saeculo, neCujus autem animus non moritur huic saeculo, neque incipit configurari veritati, in graviorem mortem morte corporis trahitur; neque ad commutationem coelestis habitudinis, sed ad luenda supplicia reviviscet.Hoc itaque fides habet, atque ita se rem habere credendum est, neque animum, neque corpus humanum omnimodum interitum pati; sed impios resurgere ad poenas inaestimabiles, pios autem ad vitam aeternam.In his igitur omnibus rebus illae tantum sunt quibus fruendum est, quas aeternas atque incommutabiles commemoravimus; caeteris autem utendum est, ut ad illarum perfructionem pervenire possimus. Nos itaque qui fruimur et utimur aliis rebus, res aliquae sumus. Magna enim quaedam res est homo, factus ad imaginem et similitudinem Dei, non in quantum mortali corpore includitur, sed in quantum bestias rationalis animae honore praecedit. Itaque magna quaestio est utrum frui se homines debeant, an uti,
Abbreviated transcription (Latin):
deret. in eiusde eccłie gremio constitu¬
tus. eadẽ fide aiq correctione sanare¬
tur. Qs quis enĩ ñ eredit dimitti sibi
posse peccata. fit deterior desꝑando:
quasi nichil illi melius qm mału esse
remaneat: ubi de fructu suȩ conu̾sio¬
mors ẽ. uitȩ prioris morũq relictio q̃
fit penitendo: sic etiã corporis mors
ẽ animationis pristinȩ resolutio. Et
quomͦ animꝰ post pęnitentiã quȩ prio¬
res mores ꝑditos interiit. refoemat᷑
in melius: sic etiã corpus post istã mortẽ
qmͣ uinculo peccati om̃s debemꝰ ereden¬
dum & sꝑanłu est resurrectionis tẽpore
in melius cõmutari: ut ñ caro &e sanguiᷤ
regnũ dĩ possideant. qd̾ fieri ñ potest:
s corruptibile hoc induat. incorrup¬
tionem. & mortale hoc induat. immor¬
talitatẽ: nullaꝙ faciens molestiã. quia
nulła patietur indigentiã. a beata ꝑfe¬
ctaq anima cũ sũma quiete uegetetur.

Expanded text:
rteret, in ejusdem Ecclesiae gremio constiturteret, in ejusdem Ecclesiae gremio constitutus, eadem fide atque correctione sanaretur. Quisquis enim non credit dimitti sibi posse peccata, fit deterior desperando, quasi nihil illi melius quam malum esse remaneat, ubi de fructu suae conversiomors est, vitae prioris morumque relictio, quae fit poenitendo; sic etiam corporis mors est animationis pristinae resolutio: et quomodo animus post poenitentiam, qua priores mores perditos interemit, reformatur in melius; sic etiam corpus post istam mortem, quam vinculo peccati omnes debemus, credendum et sperandum est resurrectionis tempore in melius commutari, ut non caro et sanguis regnum Dei possideant, quod fieri non potest; sed corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , nullamque faciens molestiam, quia nullam patietur indigentiam, a beata perfectaque anima cum summa quiete vegetetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ei etiã dicit᷑. Corpus gͦ suũ multis m̃¬
bris diuersa officia gerentibꝰ: nodo u¬
nitatis & caritatis tanqm sanitatis
astringit. Exercet aũt. hoc tẽpore. ce
purgat medicinalib quibꝰda molestiĩ
ut erutam de hoc scło. in eternũ sibi co¬
pulet coniugẽ excliam. ñ habentẽ ma¬
culam aut rugam. aut aliqͥd eiusmodi.¬
s affectuũ. quã int̾cludebat qͣsi septa
quedã spinosa. p̃teritoꝵ malicia pec¬
catoꝵ: quid liberalius & misericordius
facere potuit. qui se ipsũ nobis qua re¬
diremus substernere uoluit: nisi ut
omĩa donaret peccata conuersis. ae gra¬
uiter fixa int̾dicta reditus nr̃i. ꝓ nob̾
crucifixus euelleret. Has gͥ claues¬
dedit eccłiȩ suȩ: ut quȩ solueret in
t̃ra. soluta eeñt & incęlo. quȩ ligaret
in t̾ra ligata eeñt ce in cęlo. scilicet ut
qͥs quis in eccłia eiꝰ dimitti sibi pecca¬
da ñ crederet. ñ ei dimitterent᷑. qͥsqͥs
aũt crederet. seq abhis correctus au̾¬

Expanded text:
 ejus dicitur. Corpus ergo suum multis membris diversa officia gerentibus , nodo unitatis et charitatis tanquam sanitatis astringit. Exercet autem hoc tempore et purgat medicinalibus quibusdam molestiis, ut erutam de hoc saeculo, in aeternum sibi copulet conjugem Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodised affectuum, quam intercludebat, quasi septa quaedam spinosa, praeteritorum malitia peccatorum; quid liberalius et misericordius facere potuit, qui seipsum nobis, qua rediremus, substernere voluit, nisi ut omnia donaret peccata conversis, et graviter fixa interdicta reditus nostri pro nobis crucifixus evelleret? CAPUT dedit Ecclesiae suae, ut quae solveret in terra, soluta essent in coelo; quae ligaret in terra, ligata essent et in coelo : scilicet ut quisquis in Ecclesia ejus dimitti sibi peccata non crederet, non ei dimitterentur; quisquis autem crederet, seque ab his correctus ave
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ. de corde puro & conscientia.
bona. & fide ñ ficta: omnẽ intellectum
diuinarũ seripturarũ ad ista tria rela¬
turus. ad tractationẽ illoꝵ libroꝵ secu¬
rus accedat. Cum enĩ diceret caritas.
addidit de corde puro: ut nichil aliud
qmͣ id qd̾ diligendũ ẽ diligat᷑. Conscien¬
tiam gͦ bonã coniunxit: ꝓpt̃ spem. Ille
enĩ se ad id qd̃ credit ce diligit ꝑuentu¬
rum ẽẽ desperat: cui malȩ conscientiȩ
serupulus inest. Tercio. & fide inqͥt ñ
ficta. Si enĩ fides nr̃a mendatio carue¬
rit: te̾ ce ñ diligimꝰ qd̾ non ẽ diligendñ:
& recte uiuendo id sꝑamus. ut nullomͦ
spes nr̃a fallatur. Propt̾ea de reb con
tinentib fidẽ. qnͣtum ꝓ tẽpore satis eẽ
arbitratus sũ dieere uolui: qͥa in aliis uo¬
luminib siue ꝑ alios siue ꝑnos. multa
iam dicta sunt. Modus itaq sit iste li¬
bri huius. Cetera de signis qͣntũ dñs
dederit disserenr¬

Expanded text:
caritatem de corde puro et conscientia caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intellectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo spes ntinentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, dissere
Abbreviated transcription (Latin):
plus ꝑueniens inuenturus ẽ. Homo
itaq fide & spe & caritate subnixus. ea¬
q in concusse regnens. ñ indiget scͥptu¬
ris:nisi ad alios instruendos. Itaq mul
di ꝑhec tria etiã in solitudine sine co¬
dicib uiuunt: unde in illis arbitror ĩa
impletũ eẽ. qd dictũ est. siue ꝓphetiȩ e¬
uacuabunt᷑. siue linguȩ cessabunt. siue.
scientia euacuabit᷑. Quib tam̃ quasi
machinis. tanta fidi ce spei ce caritatis
in eis surrexit instructio. ut ꝑfectũ ali¬
quid tenentes. ea quȩ st̃ ex parte ñ que¬
rant: ꝑfectũ sane. qnͣtum in hac uita po¬
test: nã in cõparatione futurȩ uitȩ nul¬
lius iusti & scĩ ẽ uita ista ꝑfecta. Icło ma¬
nent inquit fides spes caritas tria hȩc
maior aũt hoꝵ ẽ caritas: qͥa &e cũ quisq
ad et̾̃na ꝑuenerit: duob istis decidentib.
caritas auctior ae certior ꝑmanebit. Qua¬
ꝓpt̃ cũ quisq cognouerit finẽ p̃cepti ẽẽ

Expanded text:
plus perueniens inuenturus est. Homo plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nullius iusti est et sancti uita ista perfecta. ideo: manent, inquit, fides, spes, caritas, tria haec: maior autem horum est caritas, quia et cum quisque ad aeterna peruenerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse
Abbreviated transcription (Latin):
de etiã necesse ẽ cadat. Non enĩ pot̃ dili¬
gere: qd̾ ẽẽ non eredit. Porro ce si credit
& diligit bene agendo. &e p̃ceptis sc̃imoꝵ
bonoꝵ obtẽperando: efficit ut etiã sꝑet
se ad id qd̾ diligit ẽẽ uenturũ. Itaꝙ tria¬
hȩc sunt. quib cescientia omĩs & ꝓphetia
beatitudo ipsa ad quã ꝑuenturi sumꝰ:
caritas aũt etiã istis decidentib augebi¬
tur potius. Si enĩ credendo diligimꝰ qd̾
ñdum uidemꝰ: quantomagis eũ uidere
Int tẽporalia qͥppe & ȩtͣna hoc int̾est: qd̾ tẽ¬
porale aliqͥd plus cdiligit᷑ anteqm habeat᷑.
uilescit aũt cũ aduenerit. Non enĩ satiat
animã: cui uera ẽ & certa sedes ȩt̾nitas.
Et̃num aũt ardentius diligit᷑ adeptũ: qm
desideratũ. Nulli enĩ desideranti concedi¬
tur plus de illo existimare qmͣ se habet.
ut ei uilescat cũ minus inuenerit. S
qͣnͣtum qͥsq ueniens existimare potuerit:

Expanded text:
te etiam necesse est cadat. non enim potest dilite etiam necesse est cadat. non enim potest diligere quod esse non credit. porro si credit et diligit, as bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse uenturum. CCLIhaec sunt, quibus omnis scientia et prophetia beatitudo ipsa ad quam perventuri sumus: charitas autem istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quae nondum videmus, quanto magis cum videre inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dia fallit᷑ qua edificet caritatẽ. quȩ fi¬
nis p̃cepti ẽ: ita fallitur. acsi qͥs qũa erro¬
re deserens uiã. eo tam̃ ꝑ agrũ ꝑgat. qͦ
etiã uia illa ꝑducit. Corrigendus ẽ tñ:
& qmͣ sit utilius uiã ñ deserere demon¬
strandum ẽ ne consuetudine deui¬
anch. etiã intransuersũ aut ꝑu̾sum
ire cogat᷑. Asserendo enĩ temere qd̾ ille
ñ sentit quẽ legit: plerũq incurrit in
alia. quȩ illi sententiȩ. contẽxere neque¬
at. Quȩ si uera &e certa ẽẽ consentit:
illud ñ possit uerũ ẽẽ qd̾ senserat. fitꝙ
in eo nescio quomͦ ut amando sententiã
suã. scripturȩ incipiat offensior ẽẽ qmͣ
sibi. Qd̃ mału si serpere siuerit: euerte¬
tur ex eo. ꝑ fide enĩ ambulamꝰ ñ ꝑspe.¬
ciem. Titubabit aũt fides: si diumarũ
seripturarũ uacillat auctoritas. Porro
fide. titubante: caritas etiã ipsa langueᷤᷤ¬
cit. Nam si a fide qͥsq ceciderit: a carita¬

Expanded text:
tia fallitur, qua aedificet caritatem, quae fitia fallitur, qua aedificet caritatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens uiam eo tamen per agrum pergat, quo etiam uia illa perducit. corrigendus est tamen et quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. quae si uera et certa esse contendit, illud non possit . uerum esse quod senserat fitque in eo nescio quomodo, ut amando sententiam suam scripturae incipiat offensior esse quam sibi. quod malum si serpere siuerit, euertetur ex eo. per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si diuinarum scripturarum uaccillat auctoritas. porro fide titubante caritas etiam ipsa languescit. nam si a fide quisque ceciderit, a carita
Abbreviated transcription (Latin):
titur. In est qͥppe in mentiente uolun¬
tas falsa dicendi: e idõ multos inue¬
nimus qui mentiri uelint: qui autẽ
falli. neminẽ. Cum gͥ hoc sciens homo
faciat. illud nesciens patiat᷑. satis ap¬
paret in una eadẽq re. ilłu qui fallit᷑
eo qui mentit᷑ ẽẽ meliorẽ: qnͣdoquidẽ
pati melius ẽ iniquitatẽ qmͣ facere:
Omĩs aũt qui mentit᷑. inique facit. Et
si cuiqm᷑ uidet᷑ utile aliqnͣdo eẽ men¬
datium: potest uideri utiłe aliqͣndo
ẽẽ iniquitatẽ. Nemo enĩ mentiens. in
eo qd̾ mentit᷑ seruat fide. Nam hoc u¬
tiq uult. ut cui mentitur fidẽ sibi habe¬
at. qmͣ tam̃ ei mentiendo ñ seruat.
Omĩs aũt ficłi uiolator: iniquus ẽ. Aut
gͥ iniquitas aliqnͣdo ẽ utilis qd̾fieri ñ
potest: aut mendatiũ semꝑ inutile ẽ. S
qͥs quis in seripturis aliud sentit. qũa
ille qui scripsit. illis ñ mentientib falli¬
tur. S tam̃ ut dicere cȩperam. si ea senten¬

Expanded text:
titur. inest quippe in mentiente uoluntitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati melius est iniquitatem quam facere. omnis autem, qui mentitur, inique facit, et si cuiquam uidetur aliquando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur, sed tamen, ut dicere coeperam, si ea senten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. dilectio rei qua fruendii ẽ. & rei¬
quȩ nobiscũ ea re frui pot̾. Quia ut
se qͥsq diligat p̃cepto ñ opus ẽ. Hoc
gͦ ut nossemus atq possemus: facta ẽ
tota ꝓ nr̃a salute ꝑ diuinã ꝓuidentiã
dispensatio tẽporalis: qua debemꝰ uti.
ñ quasi mansoria quadã dilectione &
delectatione: s transitoria potius. tan¬
quã uiȩ. tanqmͣ uehiculoꝵ. uł alioꝵ qͦ
rũlibet instrum̃toꝵ. aut si qͥd congru¬
entius dici pot̃: ut ea quib ferimur.
ꝓpt̾̃ illud ad qd̾ ferimur diligamus.
Q sͥ quis gͥ seripturas diuinas. uł qũal¬
bet earũ partẽ intellexisse sibi uide¬
tur. ita ut eo intellectu ñ edificet
istã geminã caritatẽ dĩ & ꝑximi. ñdũ
intellexit. Qͥs quis uͦ talẽ inde senten¬
tiam duxerit. ut huic edificande ca¬
ritati sit utilis: nec tam̃ hoc dixerit.
qd̵ ille quẽ legit eo loco sensisse ꝓba¬
bitur: ñ ꝑnitiose fallit᷑: nec omĩno men¬

Expanded text:
esse dilectio rei, qua fruendum est, et reiesse dilectio rei, qua fruendum est, et reiquae nobiscum ea re frui potest, quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per diuinam prouidentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectione et delectatione, sed transitoria potius tamquam uiae, tamquam uehiculorum uel aliorum rumlibet instrumentorum aut si quid congruentius dici potest, ut ea quibus ferimur propter illud ad quod ferimur diligamus. Quisquis igitur scripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur nec omnino men
Abbreviated transcription (Latin):
&e uita:. hoc ẽ ꝑ me. uenitur: ad me ꝑue¬
nitur: in me ꝑmanet᷑. Cum enĩ ad ipsũ
ꝑuenit᷑. etiã ad patr̃ẽ ꝑuenit᷑: quia ꝑ
equalem ille cui ẽ ȩqualis agnoscitur:
uinciente. &e tanquã agglutinante noᷤ
spũ scõ. quo in sũmo atq incõmutabili
bono ꝑmanere possimus. Ex quo intel¬
ligitur. quia nulla res in uia tenere
nos debeat: qñdo nec ipse dñs inqͣn¬
tum uia nr̃a ẽẽ dignatus ẽ tenere:
nos uoluerit. s transire: ne reb tẽ¬
poralib quãuis ab illo ꝓsalute nr̃a
susceptis &e gestis. hereamꝰ infirmit᷑:
s ꝑ eas potius curramus alacriter:
ut ad eũ ipsũ qui nr̃ãm naturã a tẽ¬
poralib liberauit. &e collocauit ad de¬
xteram patris. ꝓuehi atq ꝑuenire
meream᷑. Omium gͥ quȩ dicta sunt.
ex quo de reb tractaiumꝰ. hec sũma
ẽ. ut intelligat᷑ legis & om̃ium diui¬
narũ scͥpturarũ plenitudo & finis

Expanded text:
et vita ; hoc est, per me venitur, ad me perveet vita ; hoc est, per me venitur, ad me pervenitur, in me permanetur. Cum enim ad ipsum pervenitur, etiam ad Patrem pervenitur; quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur; vinciente et tanquam agglutinante nos Spiritu sancto, quo in summo atque incommutabili bono permanere possimus. Ex quo intelligitur quam nulla res in via tenere nos debeat, quando nec ipse Dominus, in quantum via nostra esse dignatus est, tenere nos voluerit, sed transire; ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intellegatur legis et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis
Abbreviated transcription (Latin):
ceris frui. Si uͦ inheseris atq ꝑmanse¬
ris. finẽ in ea ponens leticiȩ tuȩ̃: tune
uere & pprie frui dicendus es: qd̾ non
faciendum ẽ. nisi in illa trinitate. id ẽ
sũmo & in cõmutabili bonoᷤ. Uide quẽ.¬
admodũ cũ ipsa ueritas &e uerbũ ꝑ
qd̃ facta sunt omĩa. caro factũ est ut
habitaret in nobis: tam̃ ait apłs. Et si
entib possessionem. s etiã uiã se uolu¬
uiarum uoluit. carnẽ assumere:
Unde ẽ etiã illud. Dñs creauit me in
principio uiarũ suarũ: ut inde incipe
adhuc ambularet inuia. & ad palm̃a
suꝑnȩ uocationis sequeret᷑ uocantem
dm̃: tam̃ ea quȩ retro st̃ obliuiscens. et
in ea quȩ ante sunt extentus. ĩa pͥncipi¬
um uiarũ transierat. hoc ẽ eo ñ indi¬
gebat: a quo tam̃ aggrediendu ce exor¬
diendũ iter ẽ om̃ib. qui adueritatẽ ꝑ¬
uenire & in uita ȩt̃na ꝑmanere deside¬
rant. Sic enĩ ait. Ego sum tua ceueritaᷤᷤ

Expanded text:
ceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa Trinitate, id est summo et incommutabili bono. CAPU ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait apostolus: etsi nentibus possessionem sed etiam uiam se praeviarum, voluit carnem assumere: unde est etiam illud, Dominus creavit me in principio viarum suarum ; ut inde inciperquamvis adhuc ambularet in via, et ad palmam supernae vocationis sequeretur vocantem Deum, tamen ea quae retro sunt obliviscens, et in ea quae ante sunt extentus , jam principium viarum transierat; hoc est, eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus qui ad veritatem pervenire, et in vita aeterna permanere desiderant. Sic enim ait, Ego sum via, et veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
cupientes. reficiunt potius: aut eo
sumptu quẽ ꝓpt̃ nos. aut illo etiam
atq ita refectos in ilłu ire cõpellui:
quo fruentes parit̃. beati sumꝰ. Dam
ce apłs clamat. Nũqͥd paulus er uci¬
fixus ẽ ꝓ uobis: aut in nomine paul
minem monet: ut ilłu potius adoret.
sub quo ei dno etiã ipse conseruus est.
Cum aũt homine in dõ frueris.d̾o potiꝰ
qmͣ homine frueris. Illo enĩ frueris. qͦ
efficieris beatus: ce ad eũ te ꝑuenisse le¬
taberis: in quo spem ponis ut uenias.
Inde ad philemons̃ paulus: ita fr̃ in qͥt
ego te fruar in d̾no. Qd̾̃ si ñ addidiss
in d̾no. & te fruar tantũ dixissꝰ. in eo
constituiss spem beatitudinis suȩ ꝙͣ¬
quã etiã uicinissime dicit᷑ Nfrui.
cũ delectatione uti. Cum enim
adest qd̃ cdiligit᷑: etiã delectationẽ se¬
cum necesse ẽ gerat: ꝑ qmͣ si transieris.
eamq ad illud ubi ꝑmanendũ ẽ retu¬
leris. uteris ea: &e abusiue ñ ꝓprie di¬

Expanded text:
cupientes reficiunt potius, aut eo cupientes reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pariter beati simus. Nam et Apostolus clamat: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli em monet ut potius illum adoret, sub quo ei Domino etiam ipse conservus est . 37. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, et abusive, non proprie, di
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ego sum qui sum. ae dices eis. qͥ
est misit me ad uos:ut cȩtera quȩ sunt.
& nisi ab illo ẽẽ non possunt: intantum
bona sint. inqntum acceꝑunt ut sint.
Ille gͥ usus qui dicit᷑ dĩ quo nobis utit᷑:
ñ ad eius s ad nrãm utilitatẽ refertur:
ad eius aũt tantummͦ bonitatẽ. Cuiuˢ
aũt nos nuseremur & eui consulimuᷤ.
ad eius qͥdem utilitatẽ id facimꝰ eãqꝙ
intuem᷑: s nescio quomͦ etiã nr̃a fit cõi¬
sequens: cũ eam miscdiam qmͣ impen¬
dimus egenti sine mercede ñ relinqͥt
ds̃. Hȩc aũt merces sũma ẽ ut ipso
ꝑfruam᷑: & om̃s qui eo fruim᷑. nobis
etiã inuicẽ in ipso ꝑfruam᷑. Nam si in
nobis id facimus remanemꝰ in uia: &
spem beatitudinis nr̃ȩ in homine aut
in angelo collocamꝰ. Qd̾ ce homo suꝑ¬
bus & angłs suꝑb arrogant sibi: atꝙ
inse alioꝵ spem gaudent constitui.
Sẽs aũt homo &e sc̃s angłs. etiã fessos
nos atq in se acquiescere & remanere

Expanded text:
m qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut caetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos mistatem id facimus, eamque intuemur. Sed nescio quomodo etiam nostra sit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est, ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etiam invicem in ipso perfruamur. Nam si in nobis id facimus, remanemus in via, et spem beatitudinis nostrae in homine aut in angelo collocamus: quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se quiescere et remanere
Abbreviated transcription (Latin):
Diligit enĩ nos d̾s: & multũ nobis di¬
lectionẽ eius erga nos diuina scͥp¬
tura cõmendat. Quomͦ gͦ diligit:
ut nobis utatur. an ut fruatur
S si fruit᷑: eget bono nr̃o. Qd nemo
sanus dixerit. Ome enĩ bonũ nr̃m
uł ipse. uł ab ipso ẽ. Cui aũt obscu¬
rum uł dubiũ est. ñ egere luc̃ẽ re¬
rum harũ nitore: quas ipsa illustra¬
uerit .Dicit enĩ aꝑtissime ꝓpħa. Dixi
indiges. Non gͦ fruitur nob̾s utit᷑.¬

Expanded text:
Diligit enim nos Deus, et multum nobis diDiligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime propheta: Dixi non eges . Non ergo fru
Abbreviated transcription (Latin):
fateri qd̾ absurdissimũ &e scelestissimũ
rit uxor̃e: aut eũ occiderit: aut eiꝰ uxo¬
rem uł rem concupierit. Qd̾ si dem̃¬
dis ẽ dicere: manifestũ ẽ omnẽ hominẽ
ꝑrimũ eẽ deputandũ: qͥa erga neminẽ
cium miscd̾iȩ. recte ꝓximus dicitur:
manifestũ ẽ hoc p̃cepto quo iubemur
diligere ꝓrimũ. etiã scõs angłos conti¬
neri: a quib tanta nobis miscdiȩ impen¬
duntur officia:. qnͣta multis scͥpturaꝵ
licto a latronib̾. Et ꝓpb̾a in oratione
ait. Sicut ꝑximũ sicut fratrẽ nr̃m.
ita cõplacebã. S qm̃ excellentior ac
lectione distinctũ ẽ. Ille enĩ nobis pre¬
bet misccłiam ꝓꝑt̃ suã bonitatẽ: nos aũ
nobis inuic̃e ꝓpt̾ illius: id ẽ ille nr̃i mi¬
seretur ut se ꝑfruam᷑: nos uͦ iniuic̃e nr̃i
huc ambiguũ uidetur eẽ. cũ dicimꝰ
ea re nos ꝑfrui quã diligimꝰ ꝓꝑt̃ se ip¬
sam: & ea re nobis fruendu ẽẽ tantũ
qua efficim᷑ beati: cȩteris uͦ utendu.

Expanded text:
bsurdissimum et sceleratissimumrit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum, quia erga neminem cium misericordiae, recte proximus dicitur, manifestum est hoc praeceptum quo iubemur diligere proximum, etiam sanctos angelos contineri a quibduntur officia, quanta multis divinarum licto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac lectione distinctum est. Ille enim nobis praebet misericordiam propter suam bonitatem, nos autem nobis invicem propter illius: id est, ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri mhuc ambiguum esse videtur, cum dicimus ea re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum.
Abbreviated transcription (Latin):
utitur ut nos. Nam nosres quibus
utimur ad id referimus. ut ds boni¬
date ꝑfruamur: ds uͦ ad suã bonitatẽ
usum nr̃m refert. Quia enĩ bonus
ẽ sumus: & in quantũ sumus. boni

Expanded text:
utitur ut nos: nam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni
Abbreviated transcription (Latin):
descendentẽ ab iherłm in hiericho in¬
cidisse in latrones: ce ab eis grauit̃ uul¬
neratũ. sauciũ &e semiuiuũ eẽ dereli¬
ctum. Cui ꝓximũ ẽẽ non docuit. nisi qͥ
erga illu recreandũ atq curandum
misericors extitit: ita ut hoc qui int̃¬
rogauerat int̾rogatus ipse fateretur.
Cui dns ait. uade &e fac similit̃: ut uide¬
licet ẽẽ eum ꝓximũ intelligamꝰ cui uł
exhibendũ ẽ officiũ miscdiȩ si indiget:
uł exhibendũ eẽt si indigeret. Er quo
ẽ ĩa consequens: ut etiã ille a quo nob̃¬
hoc uicissim exhibenłu ẽ ꝓximꝰ sit nr̃.
Proxumi enĩ nom̃ ad aliqͥd ẽ: nec qͥsq̃m̃ eẽ
ꝓximus nͥ ꝑrimo potest. Nullũ aũ ex¬
ceptũ ẽẽ. cui miscdĩȩ deneget᷑ officiũ
quis ñ uideat: quando usq ad inimi¬
cos etiã porrectũ ẽ eodem dño dicente.
diligite inimicos urõs. benefacite. eis qͥ¬

Expanded text:
descendentem ab Jerusalem in Jericho, indescendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter ; ut videlicet eum esse proximum intelligamus, cui vel exhibendum est ouel exhibendum esset si indigeret. Ex quo est iam consequens, ut etiam ille a quo nobis uicissim exhibendum est proximus sit noster. Proximi enim nomen ad aliquid est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem exceptum esse cui misericordiae denegetur officium, quis non videat, quando usque ad inimicos etiam porrectum est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite iis q
Abbreviated transcription (Latin):
qui eũ diligunt. & qd̾ sunt &e qd̃ eũ dili¬
gunt. de quo nichil meruimꝰ nec ciuꝙͣ
possit cognitris displicere. & qui se uult
diligi. ñ ut sibi aliquid s ut eis qui di¬
ligunt ȩternũ p̃mium conferat᷑. hoc
ẽ ipse quẽ diligunt: Hinc efficit᷑. ut
inimicos etiã nr̃os diligamꝰ. Non enim
eos timemꝰ qͥa nobis qd̾ diligimꝰ aufer-
re posst̾. s miseram᷑ potius. qͥa tantoma¬
gis nos oderunt. qnͣto ab illo que dili¬
gimus separati sunt. Ad quẽ si conuersi
fuerint: & ilłu tanqm beatificũ bonũ.
& nos tanqm socios tanti boni necesse
de angeliᷤ ñ nulla questio. Illo enĩ fru¬
entes etiã ipsi beati st̃: quo & nos frui
desideramꝰ. Et qnto in hac uita fruim᷑.
regrinationẽ ce tolerabilius sustinemꝰ
ad illa duo p̃cepta etiã dilectio ꝑtineat
Nam qd̾ nulłu hominũ exceperit qui
ille cui duo ipsa p̾cepta ꝓtulerat. atq
in eis pendere totã legẽ ꝓpħasꝙ om̃s

Expanded text:
qui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diliqui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diligunt; de quo nihil metuimus, ne cuiquam possit cognitus displicere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magis nos oderunt, quanto ab illo quem diligimus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam socios tanti boni necesse de Angelis nonnulla quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur regrinationem et tolad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Nam quod nullum hominum exceperit qui lus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque
Abbreviated transcription (Latin):
frui possunt do partim eos diligimꝰ qͦs
ipsi adiuuamꝰ partim eos a quibꝰ adiu¬
uamur: partim quoꝵ &e indigemꝰ adiu¬
torio. & indigentiȩ subuenimꝰ partim
quib nec ipsi conferimꝰ aliqͥd cõmodi.
nec ab eis ut nobis conferat᷑ attendimꝰ.
Uelle tam̃ debemꝰ ut om̃s nobiscũ dili¬
ul adiuuam᷑ ab eis. ad unũ ilłu finẽ re¬
ferencłũ ẽ. Si enĩ in theatris nequiciȩ
qui aliquẽ diligit histrionẽ. & tanqm
magno uł etiã sũmo bono eius arte ꝑ¬
fruitur: om̃s diligit qui secũ eũ diligui.¬
& qnͣtum ẽ in eiꝰ amore feruentior. tan¬
tum agit. quib modis pot̃. ut a plurib
diligat᷑. & tanto plurib eũ cupit osten¬
dere: & quẽ frigidiorẽ uidet excitat eũ
qnͣtum pot̃ laudib illius: si aũt contra¬
uenientẽ inuenerit. odit in illo uehe¬
menter odiũ dilecti sui. & quib modis
ualet instat ut auferat: qͥd nos in socie¬
tate dilectionis dĩ agere conuenit. quo

Expanded text:
frui possunt Deo, partim eos diligimus quos frui possunt Deo, partim eos diligimus quos ipsi adjuvamus, partim eos a quibus adjuvamur, partim quorum et indigemus adjutorio, et indigentiae subvenimus; partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi, nec ab eis ut nobis conferatur attendimus. Velle tamen debemus ut omnes nobiscum dilivel adjuvamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. Si enim in theatris nequitiae qui aliquem diligit histrionem, et tanquam magno vel etiam summo bono ejus arte perfruitur, omnes diligit qui eum diliguin ejus amore ferventior, tanto agit quibus potest modis, ut a pluribus diligatur, et tanto pluribus eum cupit ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo