comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit custos uenix mane etnox
si quceritis quaerite conues tunisi
uenite Produm alxx idumecm
ponunt. Es caitem duma non tam
i dumeca prouincia  sed quecedam
eius pegio quaecdaustrum uergit
& cburbepedestina quachodic dicitur
helectero polis uiginti distatmilibus
iuxtccquam sunt montes seir. sump.¬
to cbcauctore nomine seir quippe
interpr&atur hispidus etpilosus
quod escui fuit: Incbdia proph&
plenius superbacgente a nobis dis¬
putatum est. In quoneces se fuit
ueterem historiam reuoluere &
et echielis hicemias que easdem ip
testimonium trahereuisi onens &
nmcxime proph&i cm contramon¬
temseir: etillud depsedmis. Inidu¬
mec &tende calciamentum meũ
Etcdibi Tcber noccula i dumacorũ
tribus scderibus edom& super
quat tuor non auer sebor eum
eo quod persccutus sit ingladio
fratremsuum et uolauerit mise¬
ricordiam suam siue symmachis
tran stulit uis cortisua quodaducr¬
sus cogatos populos cusus sit

Expanded text:
dixit: Custos venit mane et nox, dixit: Custos venit mane et nox, si quaeritis, quaerite. Convertimini venite. Pro Duma, LXX Idumaeam ponunt. Est autem Duma non tota Idumaea provincia, sed quaedam ejus regio quae ad Austrum vergit, et ab urbe Palaestinae, quae hodie dicitur Eleutheropolis, viginti distat millibus: juxta quam sunt montes Seir, sumpto ab auctore nomine; Seir quippe interpretatur hispidus et pilosus, quod Esau fuit. In Abdia propheta plenius super hac gente a nobis disputatum est: in quo necesse fuit veterem historiam revolvere, et Ezechielis Jeremiaeque easdem in testimonium trahere Visiones, et maxime prophetiam contra montem Seir . Et illud de Psalmis: In Idumaeam extendam calceamentum meum. Et alibi: Tabernacula Idumaeorum tribus sceleribus Edom, et super quatuor non aversabor eum, eo quod persecutus sit in gladio fratrem suum, et violaverit misericordiam suam , sive, ut Symmachus transtulit, viscera sua, quod adversus cognatos populos ausus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Et respondit & dixit ipseleo quisu¬
per damauerat. cȩcidit cȩcidit
Deletuest: & uelis templum omnia¬
que idola usqueted solum strata
Quodccutem quod sequitur tricuna
mea etfilia cireemecce: adhie¬
rusedem a postropham facit
& ad templum quod in arec apostro¬
phem ornę situm est Dicit quecd
cum o hicruscdem & popule filiȩ
templimei non tibi uidecctur iN¬
credulum es sequod dixi: Non eum
Quidamputant sed mnede hocnon ad
hieruscdem sed cdbabrlonem dici
dequa & supra babrlon dilectameto
positaest mihi inmiraculum: etese
sensum: quace concriuistime eris
ctipsa contrita non meo sermone
sed dñi potestate quae tibi huec
uentura prenuntiat. Quid sibi
autem uoluerint in hodoco Lea
interpr&es ut prolcone qui hebr¬
icedicitur a pecc uriam transtu¬
lerint non sctis incellego presstm
cum supradictus. sacerdos urias
qui uocatur intestimonium eduis
litteris scriptus sit
ONUS Ducha
dmedumat exseir custos quid
denocte custos quid denocte

Expanded text:
Et respondit et dixit ipse leo qui suEt respondit et dixit ipse leo qui supra clamaverat: Cecidit, cecidit deleta est, et Belis templum omniaque idola usque ad solum strata. Quod autem sequitur: Tritura mea, et fili areae meae, ad Jerusalem apostropham facit, et ad Templum quod in area Ornae situm est, dicitque ad eam: o Jerusalem, et popule fili Templi mei, non tibi videatur incredulum esse quod dixi: non mea Quidam putant, sed male, hoc non ad Jerusalem, sed ad Babylonem dici, de qua et supra Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum; et esse sensum: quae contrivisti me, eris et ipsa contrita, non meo sermone, sed Domini potestate, quae tibi haec ventura praenuntiat. Quid sibi autem voluerint in hoc loco LXX interpretes, ut pro leone, qui Hebraice dicitur ARIA  , uriam transtulerint, non satis intelligo, praesertim cum supradictus sacerdos Urias, qui vocatur in testimonium, aliis litteris scriptus sit. Onus Duma. Ad me clamat ex Sede nocte , custos qui de nocte? et
Abbreviated transcription (Latin):
quem cum posuissem inspeculcm
uidit uenien tembigam et cuiri¬
gtm desuper asinum que &
camelum currum trehere:
Si gnificat autem errum etper¬
sccrum pegem atquemedorum
cumparuo & magno imperio
uenientem. Per scenimante
crrum i gnobiles erant etnul¬
lus intergentes loci habebantun
enedi semper potentis simi: Istcergo
ascensor duccrum gentium fultus
ex đ lituuenit contraebabrlonem:
& speculator ille quiposicus erat ut
uentura prospicen& damauit qua¬
sileo siue ipse proph&a apellatur
leo & quic dubium erat deper¬
sona speculatoris quicrrumui¬
derat cescendentem ipse exponit
manifestius etait: Superspecu¬
lam dnĩ ego sum stansiugicer
perdiem: speculatorem dñi sees se
praenuntians qui semperpositus
inofficio proph&cdi ec diebusuo
noctibus dñi pccreo imperio:¬
& Quodcum que iusseric loquitor:
quidigitur dcmncautleo Eccciste
uenit ascensor uirbit ge equicum
hccud dubium quincrrus in dicetur

Expanded text:
quem cum posuissem in speculam, quem cum posuissem in speculam, vidit venientem bigam, et aurigam desuper, asinumque, et camelum currum trahere. Significat autem Cyrum Persarum regem atque Medorum, cum parvo et magno imperio venientem. Persae enim ante Cyrum ignobiles erant, et nullius inter gentes loci habebantur: Medi semper potentissimi. Iste ergo unus ascensor, duarum gentium fultus exercitu, venit contra Babylonem: et speculator ille qui positus erat, ut ventura prospiceret, clamavit quasi leo, sive ipse propheta appellatur leo. Et quia dubium erat de persona speculatoris, qui Cyrum viderat ascendentem, ipse exponit manifestius, et ait: Super speculam Domini ego sum stans jugiter per diem, speculatorem Domini se esse pronuntians, qui semper positus in officio prophetali, et diebus ac noctibus Domini parens imperio, quodcumque jusserit loquitur. Quid igitur clamavit leo: Ecce iste venit ascensor vir bigae equitum: haud dubium quin Cyrus indicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
in quo scoslis ecconcubinis inucsis
dñi propinauit: O prinapesqui
cum pege acumbitis medos cutem
persasque significat: Surgite
&ccdinter ficiendum pegem arma
corripite hocplenius indarihelis
uolumine discimus
Hcecenim mihi dixitdñs uadeet¬
pone speculatorem: et quodcumque
uiderit codnuntiet. Etuidĩcur rũ
duorum equitum a scenso pema sini
&ciscen sorem camdi : et contemplu¬
tus est diligenter multo intuitu
damauit quelco super speculam
meton Egosumstans totis noctib¬
Ecce isteuenit ascensor uirbigue
ȩquitum Et respondit etdixit
Ccctidit cuetidit babrlon etomnia
sculptilia daeorume ius contrita
sunt interra trituramea & fi¬
lia cepeemeue quaicaudii
adno excstituum dõ isł adnun¬
tiaui uobis
Causcs reddidit superioris formi¬
dinis quocre angustia possederit
cum sicut pcđturientem etcor¬
ruerit audiens etperterritus
sit cictenebro so horropecir cum¬
dectus: Hu ecinquit dixitdñs
mihi Uade etconstitues pecu¬
laccorem ut spũ proph&cdi
tibi futura pronuntiet

Expanded text:
in quo scortis et concubinis in vasis Domini propinabit. O principes, qui cum rege accumbitis, Medos autem Persasque significat, surgite et ad interficiendum regem arma corripite. Hoc plenius in Danielis volumine discimus . Haec enim mihi dixit pone speculatorem et quodcumque viderit adnuntiet et vidit currum duorum equitum ascensorem asini et ascensorem cameli et contemplatus est diligenter multo intuitu et clamavit leo super specula Dmeam ego sum stans totis noctibecce iste venit ascensor vir bigae equitum et respondit et dixit cecidit cecidit Babylon et omnia sculptilia deorum eius contrita sunt in terram tritura mea et fili areae meae quae audivi a Domino exercituum Deo Israhel adnuntiavi Causas reddit superioris formidinis, quare angustia possederit eum sicut parturientem, et corruerit audiens, et perterritus sit, ac tenebroso horrore circumdatus. Haec, inquit, dixit Dominus mihi: vade et constitue speculatorem, ut spiritu prophetali tibi futura praenuntiet;
Abbreviated transcription (Latin):
tem ses loquitur: Quar&ristises
animamea & qua re conturbas
me ÷ &iterum & haec recor¬
dactus sum &effundi in me animã
metim qñm ꝑtransibo in locũ
tcib naculadmi paebilis usq ad
domum dĩ. In uoce exultatio¬
nis & confessionis. sonus epu¬
lantium : Lex manifestum mon¬
tem dñi : &domus di suꝑcapita
montium transtulerunt: quod
testimonium isdem uerbis &
micheas proph&ciposuit: quȩ
in suoloco exposui⁊
Et eleuabitur suꝑ colles: Qui
incapitibus montium osten¬
sus est & paractus ẽ: iste suꝑ colles
eleuabitur: dequib montib
& col libus & incantico canti¬
corum sponsaloquitur. Vox

Expanded text:
tem, sanctus loquitur: Quare tristis es, tem, sanctus loquitur: Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me ? Et iterum: Haec recordatus sum et effudi in me animam meam: quoniam pertransibo in locum 32 tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei: in voce exultationis et confessionis sonus epulantium . LXX, Manifestum montem Domini, et domum Dei super capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cantico canticoru
Abbreviated transcription (Latin):
nibus c̃reuit in montem maonũ
& repleuit omne terra:Aquo¬
& princepstrriinhie rechiele
dicitur uulneratus hicmons
indomodñ est quam ꝓph&a
hõc requiram ut in habitem
indomodñi omnes dies uitae
ad thimotheum: sincutem ter¬
dauero: ut scias quomo doteo¬
porteat conuersdrindomodi
quae est eclesia diuiuentis colũ¬
na& firmamentum ueritatis:
Haec domus aedificata est super
funda mentum aplorum & pro¬
ph&cirum : Qui &ipsimontessunt
quasiimitatores t xp̃i: dehac
domohierusalem. psalmis ta
conlamat dicens: Qui confidit
indño sicut monssion non com¬
mouebitur ina&ernum qui habi¬
tat in hieruscilem: Montes incir¬
cuitueius & dñs incircuitupopuli
sui : unde& supunum montium
xp̃s fundat ecdesiam: & loquitur
adeum tues p&rus & suphanc pare
ccedificabo ecdesiam mec. &por¬
tȩ inferorum non proceualebunt
aduersus eam: Similequid ad de¬
si derantem animam suam. & in pa¬
tienter domum diuiderecupien¬

Expanded text:
nibus, crevit in montem magnum, nibus, crevit in montem magnum, et replevit omnem terram: a quo princeps Tyri in Ezechiele dicitur vulneratus . Hic mons in domo Domini est, quam Propheta hoc requiram, ut habitem in domo domini omnes dies uitae ad Timotheum: Sin autem tardavero, ut scias quomodo te oporteat conversari in domo Dei, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis . Haec domus aedificata est super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, qui et ipsi montes sunt, quasi imitatores Christi . De hac domo Jerusalem Psalmista conclamat dicens: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui . Unde et super unum montium Christus fundat Ecclesiam, et loquitur ad eum: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Simile quid ad desiderantem animam suam, et impatienter domum Dei videre cupien
Abbreviated transcription (Latin):
symmachus trocnstullit : sed abi¬
lute deiuda & hieru salem. inqu
possunt &lxai & tristi a coñ¬
neri: Ethoc considerendum q
cubiuisionem uidecit. hic uerbi
quodercet aprincipio aput dn
& in illa iudaeis comminans ad
gentium ueniat salutem: In isu
agentium solute incipiens pui
isrł exut raque uocatione cre¬
dentes inxp̃iecdesiam congre
g& Erit in nouissimis diebus
proceparactus monsdomus dñi
inuesti cemontium
Nouissimus dies & ingenesilegi¬
mus quod uocanteia cobfilios
suos atquedicente. ueniteut
ad nuntiem uobis quid futurũ
sit innouissimis diebus:
Posteaadiudam excuius semi¬
neortus estxp̃s dixerit: Non
defici& princepsexiuda neq
dux defemorib: eius donecue¬
niat cuirepositum est. & ipse
erit expectatio gentium:
In his nouissimis diebus eritho¬
roc nouissima: dequouohannes
a postolus loquitur: Filiolimei
nouissimahora est: inqua
abscisus lapis demontesine ma¬

Expanded text:
Symmachus transtulit: sed absSymmachus transtulit: sed absolute, de 31 Juda et Jerusalem, in quo possunt et laeta et tristia contineri. Et hoc considerandum, quia ibi visionem videat; hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judaeis comminans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipiens, punito Israel, ex utraque vocatione credentes in Christi Ecclesiam congreget. Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium. Novissimos dies et in Genesi legimus, quod, vocante Jacob filios suos atque dicente: Venite ut annuntiem vobis quid futurum sit in novissimis diebus : postea ad Judam, de cujus semine ortus est Christus, dixerit: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio gentium. In his novissimis diebus erit hora novissima, de qua Joannes Apostolus loquitur: Filioli mei, novissima hora est ; in qua abscisus lapis de monte sine ma
Abbreviated transcription (Latin):
&in hac que secunda est in hebrocico
similiter continetur : & mirorcur
lexinterprac&es in illa dixerint
nisi forte quiibi appellatur gens
peccatrix. populus plenus peccatis
semen pessimum filii iniquitatis. &
principessodorum acpopulus
gomortre. & ciuitas mere trix
& c&erac istius modi. sensum ma¬
gisquã uerbum interp̃tati suNT:
& hic qua statimiprospero pro¬
mittuntur. Frit in nouissi¬
mis diebus manifestus monsdñi
& domus dĩ insum mitate mon
legerimus post comminations
prospera. restituam iu dicestua
ut fuerunt prius & consilicr¬
ostuos sicut antiquitus. p ostha
uocaberis ciuita siusti urbs fid¬
lis & inistapost prospera. tru¬
culenta sit comminatio. Ec
dominator dsexercituum. au¬
fest cibhierusalem & aibiuda
uclidum & fostem omnerobi
panis &omnerobur aquae
& reliqua: Ergo iuxta hebri
& in illa uisione &inisto sermon
quem uiditesaias filius amos
deiuda & hicru salem in telleg¬
dum est non contra iudã & he¬

Expanded text:
in hac quae secunda est, in Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa dixerint,nisi forte quia ibi appellatur gens peccatrix, populus plenus peccatis, semen pessimum, filii iniquitatis, et principes Sodomorum, ac populus Gomorrhae, et civitas meretrix, et caetera istiusmodi, sensum magis quam verbum interpretati sunt: et hic quia statim prospera promittuntur: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei in summitate montlegerimus post comminationem prospera: Restituam judices tuos, ut fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus: post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis; et in ista, post prospera, truculenta sit comminatio. Ecce dominator Dominus exercituum auferet ab Jerusalem et ab Juda validum et fortem, omne robur panis, et omne robur aquae, et reliqua. Ergo juxta Hebraicum et in illa visione, et in isto sermone, quem vidit Isaias, filius Amos, de Juda et Jerusalem intelligendum est: non contra Judae
Abbreviated transcription (Latin):
tum et urbes eius destruxit¬
et uinctis eius non aperuit
carcerem: siue ut laxtroens
tulerunt eos quiducebantur
non soluit
Qui uiderint nabuchodono¬
sorregem babrlonium non
oculorum sed cordis intuitũ
decaelo adinferos corruisse
indinabuntur hum ilitate quȩ
contrria est superbiae et
illum prospicient istadicen¬
tes: Non neis teestuir siue
homo qui conturbabit uel
con citauit terroem: est sen¬
sus : quidixeraterosimilis cl¬
tissimo et seiastabatdm̃
homo esse conuincitur.
De quo in nono psalmo quip
price contya diabolum est
dicitur: Exsurgedñe non
confosteturhomo: Et ine¬
uangelio: inimicus homo
super seminauit tizania: Vn¬
decideum Et socios eius dictum
legimus: Ego dixi duestis
et filii excelsi omnes: Voscuitẽ
sicut homines moriemini et
sicut unus deprincipibus cadetis
Et ad eundem subfiguram prin¬
cipis trridicitur: Pro eo qđ
excltatum est costuum et dixis

Expanded text:
tum, et urbes ejus destruxittum, et urbes ejus destruxit, vinctis ejus non aperuicarcerem? Sive ut Septuaginta transtulerunt: eos qui ducebantur non solvit? Qui viderint Nabuchodonosor regem Babylonium, non oculorum, sed cordis intuitu, de coelo ad inferos corruisse, inclinabuntur humilitate, quae contraria est superbiae, et illum prospicient ista dicentes: Nonne iste est vir, sive homo, qui conturbavit, vel concitavit terram? Et est sensus: Qui dixerat: Ero similis Altissimo, et se jactabat Deum, homo esse convincitur, de quo in nono psalmo qui proprie contra diabolum est, dicitur: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Et in Evangelio: Inimicus homo superseminavit zizania . Unde ad eum, et socios ejus dictum legimus: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis . Et ad eumdem sub figura principis Tyri dicitur: Pro eo quod exaltatum est cor tuum, et dixis
Abbreviated transcription (Latin):
uissimum: sicut enim lacus
a quas cidsedescendentes: itc
infernus animas suscipit
Adquem lacum descendit elecnan¬
nan temporeniuis et frigoris¬
et interfecit in eo leonem
Vnde ethaeretici relinquun
fontẽ aquae uiuentis dnm̃
et fodiunt sibilacus contri¬
tos quiaquam non ualeant
continere. Dehis lacisqui
feruorem non habent sp̃s sc̃ĩ
similis sunt: qui iuxtalax
interp̃tes loquebatur. In
uenicalidam in desesto sed
refrigescente caritate ca¬
lorem sc̃ĩ sp̃s perdiderunt.
Illees tlacus dequo idem hiere¬
mias loquitur sicut refri¬
gerat lacus aquam. sic refri¬
gerot malitia habentes se
quiutinam iuxta apocadyp¬
sin iohannis aut celidi esseNt
aut frigidi id est aut crede¬
rent aut omnino noncre¬
derent neperteporem et
simulationem fidei ad nõ
reicerentur.
Iuiteuiderint adte inclina
buntur teque prospicien
Num quit is teestuir qui contur¬
bauitte rram. qui concussit
regna qui posuit orbem deser¬

Expanded text:
vissimo . » Sicut enim lacus vissimo . » Sicut enim lacus aquas ad se descendentes, ita infernus animas suscipit. Ad quem lacum descendit Banaias tempore nivis et frigoriset interficit in eo leonem. Unde et haeretici relinquunt fontem aquae viventis Dominum, et fodiunt sibi lacos contritos, qui aquam non valeant continere. De his lacis sunt qui fervorem non habent Spiritus sancti, similes sunt, qui juxta interpretes loquebatur: Inveni aquam calidam in deserto ; sed refrigescente charitate, calorem Sancti Spiritus perdiderunt: ille est lacus, de quo idem Jeremias loquitur: Sicut refrigerat lacus aquam, sic refrigerat malitia habentes se . Qui utinam, juxta Apocalypsim Joannis, aut calidi essent, aut frigidi , id est, aut crederent, aut omnino non crederent, ne per teporem, et simulationem fidei a Domino rejicerentur! Qui te viderint, ad te inclinbuntur, teque prospicient: Nunquid iste est vir, qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem deser
Abbreviated transcription (Latin):
tos de inscris liber& sed cedinser¬
num traheris inuicus ut quiper
uis tutespoterus ced excelsa cons¬
cendere peruitia detraheris
cdpoenas Scĩ pennas haben
a quilȩ etpennas columbae: et
possunt dicere Uolubo er
quiescam Impiiccutem ecue¬
grptiorum similis demersi sun
quasi plumbum in aquis uehe¬
mentibus demersi sunt in pro¬
fundum sicudapis Undeetinques¬
si ue ut melius habetur in hebrȩo
impictas supertalentum plum¬
bi sedere conspicitur ergo
illud quoda libi legimus
Omnis quiscexaltatꝰ humilia¬
bitur : Eti cm rex confusionis
passus est ut de tracheretur
in fundamenta terae: siueut
laci defundamentis terrae :¬
Indeutero nomio scribitur
Ignis accensus est afurore meo.
ardebit usque ad infernum
nouissimum. Deuorabit ter¬
ram et fundamenta eius.
eos uidelicet qui terrenisunt:
Delacuquoque quod profunda
significentur inferni: illa sunt
testimonia adsimilatus sum
cum descendentibus in lacum
et posuerunt me in lacum no¬

Expanded text:
tos de inferis liberet, sed ad infertos de inferis liberet, sed ad infernum detraheris invitus, ut qui per virtutes poteras ad excelsa conscendere, per vitia detraharis ad poenas. Sancti pennas habent aquilpossunt dicere, « Volabo et requiescam. » Impii autem et Aegyptiorum similes demersi sunt quasi plumbum in aquis vehementibus, et demersi in profundum sicusive ut melius habetur in Hebraeo, impietas super talentum plumbi sedere conspicitur . Ergo illud quod alibi legimus: Omnis qui se exaltat, humiliabitur , etiam rex confusionis passus est, ut detraheretur in fundamenta terrae, sive ulaci. De fundamentis terrae in Deuteronomio scribitur: Ignis succensus est in furore meo, ardebit usque ad infernum novissimum. Devorabit terram, et fundamenta ejus , eos videlicet qui terreni sunt. De lacu quoque, quod psignificantur inferni. Illa sunt testimonia: « Assimilatus sum cum descendentibus in lacum, et posuerunt me in lacu no
Abbreviated transcription (Latin):
sidet qui in tantum oblitus
sui est utudit supernubesas¬
cendere quibus mandocuitdñs
neplucnt superis rahelimbrem
ecad quas peruenitueritas dnĩ
Quilo quitur et cibdias: siex¬
cltatus fueris utaquila et in¬
ter si dera celiposuerisnidum
tuum. in dete detraham dicit
dñs Infelax iudas quiquasi
nubes cum cdiis a postolis
mittebatur. ut pluer& super
i srtchel imbrem ecquistella
interceteras stellaf intercei¬
teras crat quibus dñs loque¬
bcctur Luceat lumen ues¬
trum coram hominibus:
Uitio suo suscepit ascensorem
dicbolum quiut superbiȩ
uerba compler& hocctiam ausus
est dicere Ero similis cltissimo
Ycquomodo xp̃s habet prophetos
&copostolos suos sicetego habeam
tolos : Hacec cutem omnia
peserenda sunt adhȩr&icos qui
cum deor sum sint cum principe
suo excelsos esse sciactaNT
Icrum tamen adinfernum de¬
troheris in pro fundum laci .Lxx.
Nuncautem infernum descendes
et ced fundamenta tenx non cad
infernum sponte descendes

Expanded text:
sidet. Qui in tantum oblitus sidet. Qui in tantum oblitus sui est, ut velit super nubes ascendere, quibus mandavit Dominus, ne pluant super Israel imbrem, et ad quas pervenit veritas Domini, cui loquitur et Abdias: Si exaltatus fueris ut aquila, et inter sidera coeli posueris nidum tuum, inde te detraham, dicit Dominus . Infelix Judas, qui quasi nubes cum aliis Apostolis mittebatur, ut plueret super Israel imbrem, et quasi stella inter caeteras stellas erat, quibus Dominus loquebatur: Luceat lumen vestrum coram hominibus , vitio suo suscepit ascensorem diabolum, qui ut superbiae verba compleret, etiam hoc ausus est dicere: Ero similis Altissimo, ut quomodo Christus habet Prophetas et Apostolos suos, sic et ego habeam tolos. Haec autem omnia referenda sunt ad haereticos, qui cum deorsum sint, cum principe suo excelsos se esse jactant. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. LXX: Nunc autem in infernum descendes, et ad fundamenta terrae. Non ad infernum sponte descendes
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt. in monte sublimi
supermontes exclsos qui
sunc cdaquilonem
Ad illud referamus quod in
hiepemiadicitur abcquilo¬
ne excrdescent mela super
omnes habitatores teme
& quod olla succensa a fucie
ccquilonis accenditur.
isteest aquilouentus durissi¬
mus a quo suos uultdr̃s libe¬
racre captiuos et ducer inci¬
uitutem sccm dicens
Diccm ccquilonidadetufrico
noli prohibere: Ad ducfilios
meos detertdonginqua
Illud ccutem quod huic potest
es secontrarium. montessio
laer aquilonis. ciuitas pe¬
gis magni. focciles oluitur
huenim qui quondam erteNT
in lateribus aquilonis duris¬
simi poste perpuenitentiam
inciuitatemdĩ es secoeperuno
semper istius modiluci fer¬
quaeritusaendere supereos
qui hebent imaginem cęlestis
et qui fulgent in ec desia sicut a strae
di et sede reinmonte pactisiue
tes tamenti id est inecdesia
quae in sub limibus conlocatto
est & de lateribus quondam
a quilonis habitato respos¬

Expanded text:
tulerunt, in monte sublimi, tulerunt, in monte sublimi, super montes excelsos, qui sunt ad Aquilonem, ad illud referamus, quod in Jeremia dicitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae . Et quod olla succensa a facie Aquilonis accenditur. Iste est Aquilo ventus durissimus, a quo suos vult Dominus liberare captivos, et reducere in civitatem sanctam dicens: Dicam Aquiloni, adduc: et Africo, noli prohibere, adduc filios meos de terra longinqua . Illud autem quod huic potest esse contrarium, montes Sion, latera Aquilonis, civitas regis magni, facile solvitur. Hi enim qui quondam erant in lateribus Aquilonis durissimi, postea per poenitentiam in civitate Dei esse coeperunt. Semper istiusmodi Luciferquaerit ascendere super eos qui habent imaginem coelestis, et qui fulgent in Ecclesia sicut astra Dei: et sedere in monte pacti sive testamenti, id est, in Ecclesia, quae in sublimibus collocata est, et de lateribus quondam Aquilonis habitatores pos
Abbreviated transcription (Latin):
cdtdo solium meum sedebo ir
monte cestamenti in lateribus aqui¬
lonis a scendcm supercdatudinem
nubium erosimilis cltissimo
Velcente quam decelo corruer& istoc
dicebat uel posł quam decuelo
corruit: si cedhuc incelopositus
quomodo dicit ascendam in celõ
sed quicdegimus culum clidño
Cumes set incelo id est firmamento.
inculum ubi solium dnĩ est cupi¬
ebat ascerdere : non humilicute
sed superbia sinccutem post quam
deccelocorruit istedoquitur. uer¬
baccerroguntię debemus intel¬
lexerequi nec precipitatus quies¬
cat sed ad huc sibi grandicrepro¬
mittat nonutincer astra sed su¬
percstradi sit: Cum que dñs lo¬
quatur codcpostolos susficitdis¬
cipulo ut sic quasimagister et ser¬
uus sicut dns suus ecdicut cedpatrem
Patersce. dec ut sicut ego et cusumus
itccetistun nobis unum sint istem
cadi quae noncorruerunt soli¬
um suum positurum esse sciuctet:
quod que in fest sed ebo in monte
testumenti in liceribus aqui¬
lonis. Proquo lax trons¬

Expanded text:
eum: sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis: ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Vel antequam de coelo corrueret, ista dicebat, vel postea quam de coelo corruit. Si adhuc in coelo positus, quomodo dicit, ascendam in coelum ? Sed quia legimus: Coelum coeli Domino, cum esset in coelo, id est, in firmamento, in coelum ubi solium Domini est, cupiebat ascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit, loquitur ista verba, arrogantiam debemus intelligere, quod nec praecipitatus quiescat, sed adhuc sibi grandia repromittat, non ut inter astra, sed super astra Dei sit. Cumque Dominus loquatur ad Apostolos: Sufficit discipulo, ut sit quasi magister, et servo sicut Dominus suus , et dicat ad Patrem: Pater sancte, da, ut sicut ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint : iste coeli, quae non corruerunt, solium suum positurum esse se jactet. Quodque infert: Sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; pro quo LXX trans
Abbreviated transcription (Latin):
Quiuulnerabat gentes siue qui
mit tebat codgentes satellites suo
ut omnes suci frocude deciper&
Isti sunt fedsi cipostoli: operumen
decces quitrans figurantꝰ in apos¬
tolos xpĩ : qui bonosemine lolium
super seminant : dormientibus
ec desicrum magistris et nolea¬
tibus autnequeuntibus eorum
meditię pesistere Icccob cutem
& isrechel cuius misestus est et
quem degitdñs huec cedhuc
loquitur ceddicbolum: siue

Expanded text:
qui vulnerabat gentes, sive qui qui vulnerabat gentes, sive qui mittebat ad gentes satellites suos, ut omnes sua fraude deciperet. Isti sunt falsi Apostoli, operarii mendaces, qui transfigurantur in Apostolos Christi, qui bono semini lolium superseminant, dormientibus Ecclesiarum magistris, et nolentibus aut nequeuntibus eorum malitiae resistere. Jacob autem, et Israel cujus misertus est, et quem elegit Dominus, haec adhuc lo
Abbreviated transcription (Latin):
Ouomodo cecidisti decelo lucifer
quimconeorieburis corruisti
intentom quiuulnertbus gen¬
tes. Lex. quomodo cecidit
decelo lucifer quimancorie¬
bcctur. contricus estintenum
quimit tebut cedomnes gentes:
prolucifero qui hebraicedicitur
helila equi enanstulit ululcn¬
tem: ccurope filium.
Uepetnim ululce debuit ethe¬
iulanequi propter superbiam
sucm decelo intenam preci¬
picatus est acque contritus:
Vnde et scducitor cddiscipulos
loquitur: Vi debum sathanap
quacsi fulgur deccelo cocden¬
tem Non modo uideo sed
prius uidebam quando cor¬
ruit. Et si ille proptersuper¬
biam de tanta magnicudine
acidit uos quoque non debe¬
tis gloriari quicuobis due¬
monia subiecta sunt sed quia
nomina uestrac scripta sunt inglo
Ut unde illettidit persu perbiam.
uos cscendatis perhumilitatem
Isteest princeps sȩculi: quunter
stellas ceteras maneoriebatus.
& suo uitio delucifero uesper e fec¬
tus est : et nonoriens sed occidens

Expanded text:
Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? corruisti in terram, qui vulnerabas gentes? LXX: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur? contritus est in terram qui mittebat ad omnes gentes. Pro Lucifero qui Hebraice dicitur ELIL , Aquila transtulit ululantem aurorae filium. Vere enim ululare debuit et ejulare, qui propter superbiam suam de coelo in terram praecipitatus est, atque contritus. Unde et Salvator ad discipulos loquitur: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Non modo video, sed prius videbam quando corruit. Et si ille propter superbiam de tanta magnitudine cecidit, vos quoque non debetis gloriari, quia vobis daemonia subjecta sunt: sed quia nomina vestra scripta sunt in coelo; ut unde ille cecidit per superbiam, vos ascendatis per humilitatem. Iste est princeps saeculi, qui inter stellas caeteras mane oriebatur, et suo vitio de Lucifero Vesper effectus est, et non oriens, sed occidens:
Abbreviated transcription (Latin):
dit cadauertuum: siue ut lex
transculerunt: multa luetitia
tua quaprius subiettis tib gen¬
tibus luecabaris. Subteste
sternecur putredo eeo perimen¬
cum tuum erunt utuermes
Haec requies diciboli ĩstelec¬
culus temptatoris. quim tan¬
tamerectus est superbicm
utetiam dnm cuder& tempta¬
redicens : Hce comnictibi dec¬
bosi procidens cdoraueris me:
Putredo et inea operimentum
uermium uel poene incelle¬
zientur ueternae: quas pro¬
prie gignit conscientia uel
suppliciorum materia quue¬
& propriis peccatis nascicur
mor incudauere uermes
nascuntur expucredine sic ex
ipscom materia peccatorum
supplicia gignuntur
Unde etcpostolus pculus inter¬
fecta moste adquem peros ce
sermo proph&icus. loqueba¬
tus. Ero morscua omors
cromorsus tuus inserne
Lo quitur codeam ubi est
mors contentiotua ubi estmors
sti mulustuus. Illacnim mor¬
tucnonest qui succidat nos:
Nequaquam enim erit peccatum
quod succidendum est quia
stimulus mostis peccatum est

Expanded text:
dit cadaver tuum, sive ut LXX dit cadaver tuum, sive ut LXX transtulerunt, multa laetitia tua, qua prius subjectis tibi gentibus laetabaris. Subter te sternetur putredo, et operimentum tuum erunt vermes. Haec requies diaboli, iste lectus tentatoris, qui in tantam erectus est superbiam, ut etiam Dominum auderet tentare dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . Putredo et tinea, et operimentum vermium, vel poenae intelliguntur aeternae, quas propria gignit conscientia, vel suppliciorum materia, quaex propriis peccatis nascitur. mor in cadavere, vermes nascuntur ex putredine; sic ex ipsa materia peccatorum supplicia gignuntur. Unde et Apostolus Paulus interfecta morte, ad quam per Osee sermo propheticus loquebatur: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne , loquitur ad eam: Ubi est mors contentio tua? ubi est mors stimulus tuus ? Illa enim mortua, non est qui succidat nos: nequaquam enim erit peccatum quod succidendum sit, quia stimulus mortis peccatum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
in infernum occurrentem
dicere eteum aengelum: qui in¬
feris poenis que preposicus est
qui suscitccuut omnesgigantes
proquos clii fartim: cdiitica¬
nesimpliciter transtulerunt
Ciguntes cutem uocantur iux¬
tu edmicorum consuetudinem
quicos terriginas cestimans
quos teni genuerit Nos uucem
giguntes iunxca greci sermonis echimo¬
logiam eoscpellare possumus quitcer¬
renis opcribus seruicrunt:
Denique sequitur: omnes principes
terȩ qui sur rexerunt de soliis suis in
coduentuquondam principis sui
Utquemprius hononabant propo¬
tentia posicamirarentur in poe¬
nis et dicepent & tuuulneratus
es sicutnos nostrisimilis effectus
es quac uerbahunc sensum ha¬
bent. Putcbamusnos prombe¬
cillitcat sensum non pouis seresis¬
cepe potentiaedi ec te essesolum
quintua dtitud ine permaneres:
sed ut pebus ostenditur et cuuul¬
neratus eccaptus es nostriquesimi¬
lis effectus ut quos interra dignitas
separauit: apud inferos poena
consocet: Decnacta est aedinferos
superbia uedl gloriatua. et conci¬

Expanded text:
 infernum occurrentem dicere et eum angelum qui inferis poenis praepositus est, qui suscitavit omnes gigantes: pro quo alii Raphaim, alii Titanas transtulerunt. Gigantes autem vocantur juxta Ethnicorum consuetudinem, qui eos terrigenas existimant, quos terra genuerit. Nos autem gigantes, juxta Graeci sermonis etymologiam, eos appellare possumus, qui terrenis operibus servierunt. Denique sequitur: Omnes principes terrae surrexerunt de soliis suis, in adventu quondam principis sui: ut quem prius honorabant pro potentia, postea mirarentur in poenis, et dicerent: Et tu vulneratus es sicut et nos: nostri similis effectus es. Quae verba hunc sensum habent: Putabamus nos pro imbecillitate nostra non potuisse resistere potentiae Dei, et te esse solum, qui in tua altitudine permaneres; sed ut rebus ostenditur, et tu vulneratus et captus es, nostrique similis effectus; ut quos in terra dignitas separavit, apud inferos poena consociet. Detracta est ad inferos superbia, vel gloria tua, et conci
Abbreviated transcription (Latin):
pendentur ineo si comnispopulus
ex diachim seruimei potestate
pendebit quod cutem ait. Indieil¬
la cuferetur pcoxillus qui fixus fue¬
rat in loco fideli & frangetur &
cidet etperibit. quod pependenit
ineo quicdñs locutus est:
Multi ad somnam referunt quod lia¬
chim in fixopcoxillo prior paxillus
qui in fixus fuerat corruat: sed
quici sequitur et peribit quod pe¬
penderat in co Quod deietco sob¬
na nequaquam fuctum est intel¬
legimus hocdici quod deposito
sobna pontificatõ acceperit elia¬
chim cuius secer dotii dignitatem
subueltit extrema captiuitas qui
iuxta anarorencuncta accipi¬
unt uolunt in somne pontifica¬
tui iudccemum scicerdotium cu¬
dere in suc cessione eliachim qui
interpretatur ds̃ Resurgens
cuucn gliicultus sacc rementa
monstrar itcut hoc quod sequi¬
tur. Indicillo dicitdns xera

Expanded text:
penduntur in eo: sic omnis populus penduntur in eo: sic omnis populus ex Eliacim servi mei potestate pendebit. Quod autem ait: In die illa auferetur paxillus qui fixus fuerat in loco fideli, et frangetur, et cadet, et peribit quod pependerat in eo, quia Dominus locutus est, multi ad Sobnam referunt, quod Eliacim infixa paxillo, prior paxillus qui infixus fuerat, corruat. Sed quia sequitur: Et peribit quod pependerat in eo: quod dejecto Sobna, nequaquam factum est, intelligimus hoc dici, quod deposito Sobna, Pontificatum acceperit Eliacim, cujus sacerdotii dignitatem subvertit extrema captivitas. Qui juxta ἀναγωγὴν cuncta accipiunt, volunt in Sobnae Pontificatu Judaeorum sacerdotium cadere, et in successione Eliacim, qui interpretatur Deus resurgens, Evangelici cultus sacramenta monstrari: ita ut hoc quod sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
sedudoci cursuuoluitur ita
et cu tel terrom litissimam
deducetunsiquam aut cegrp¬
tum: autbadrloniȩ campos
intellegamus: Ibi que morieris
& ibicrunt currus ploric& uȩ
O mnes potentie &opes quibus
nunc fultus incedis. Ibi senties
ignominiam domus dnĩtui: quia
propter opera meda etuiolatũ
templum ditui istcpatiaris.
D& rahocinte de gradutuo et de
pontificatus officio proiciam:
& prote eliccdrm seruum
meum filium elchiȩ inducm
uestimentistuis et cingulotuo
deconabo Sicut decctar ues¬
timentis caron patris indu¬
tus est: ipsid abo potestatemtem¬
pli qui hebect populum non
subiectum sibi quas seruum:
sed comato pemsui quacsi filium:
ipseccipi& didiem domus
mecce et in suo postcbit hu¬
mero ipsehabebit cerimoni¬
arum omnium poteslctem
& quomodo pccillus si figatur
in pariete dmpli et inloco fir¬
missimo conloctur omnia
uccsa sacer docum & leuicdrlĩ
tam quȩ in sacrificiis necessaria sunt
quam omnis generis musicorum sus¬

Expanded text:
sed veloci cursu volvitur: ita sed veloci cursu volvitur: ita et tu ad terram latissimam deduceris, quam aut Aegyptum, aut Babyloniae campos intelligamus, ibique morieris: et ibi erunt currus gloriae tuae, omnes potentiae et opes, quibus nunc fultus incedis. Ibi senties ignominiam domus Domini tui: quia propter opera mala, et violatum Templum Dei tui ista patieris. Detraham te de gradu tuo, et de pontificatus officio projiciam, et pro te Eliacim servum meum filium Helciae induam vestimentis tuis, et cingulo tuo decorabo: sicut Eleazar vestimentis Aaron patris indutus est. Ipsi dabo potestatem Templi, qui habeat populum non subjectum sibi quasi servum, sed amatorem sui quasi filium. Ipse accipiet clavem domus meae, et in suo portabit humero, ipse habebit caeremoniarum omnium potestatem. Et quomodo paxillus si figatur in pariete Templi, et in loco firmissimo collocetur, omnia vasa sacerdotum et Levitarum, tam quae in sacrificiis necessaria sunt, quam omnis generis musicorum, sus
Abbreviated transcription (Latin):
domum et sobnas scriba etioȩ
filius asap acomentanbis et
Iubetur ergo ingredipropheta
cd pontificm qui habacta
uixta lxx. inpasto foriati&x¬
ta ccquilam in taberhaculo pro
quo sequens hebroi ca mucritatẽ
theo docio ait. Ingedere cidoche¬
nistum quod interprecari potesa:
Opacininiquus intellegatur & pcer¬
uus lodpontificem templi dices ei:
Quihabitas in domodi cuius sclera
in toca ciuitate bacentur . cur sccu¬
rus i noperibustuis quasi non uere¬
aris captiuitatem excidistib in pe¬
troc sepuldrum et tam su perbue
cedificasti ut combutiote ednmor¬
tẽ sequeretur Adi quuc sit inte
dñi sententia: quomodo gcllus
gallinaus humero postontis
fcđtur et singulis hominum
leuant inscapula pellium suum
sictua fcccilis erit in captiuitate
trans lacio : Hiab ebis coronam
non lammine ciu recco et sc̃ifica¬
tionis dñi sed tribulationis et
angustiȩ: sicut enimpila simit¬
tatur in prodiue stcrenon pocest

Expanded text:
domum, et Sobna scriba, et Johae domum, et Sobna scriba, et Johae filius Asaph a commentariis . Jubetur ergo ingredi Propheta ad pontificem, qui habitabat, juxta LXX, in pastophorio; juxta Aquilam, in tabernaculo: pro quo sequens Hebraicam veritatem Theodotion ait: Ingredere ad Socen istum, quod interpretari potest, ίφρασιν, iniquus intelligatur et pravus , ad pontificem templi, et dices ei: Qui habitas in domo Dei, cujus scelera in tota civitate bacchantur, cur securus es in operibus tuis, quasi non verearis 225 captivitatem: excidisti tibi in petra sepulcrum, et tam superbe aedificasti, ut ambitio te et in morte sequeretur? Audi quae sit in te Domini sententia: quomodo gallus gallinaceus humero portantis aufertur, et singuli hominum levant in scapula pallium suum: sic tua facilis erit in captivitatem translatio. Habebis coronam non laminae aureae, et sanctificationis Domini, sed tribulationis et angustiae. Sicut enim pila si mittatur in proclive, stare non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
uas paruulum auusis cracterarũ
us quecedomncuas musicorum
indicillo dicit dñs exercituum au¬
feretur paxillus qui fixus fuerat
in loco fideli et frangetur eccculeo
et peribit quod pependerat in eo
qui cdñs locutus est:
Supradiximus sobnam fuis sepris¬
cipem qui cssrriis prodidit ciui¬
tcctem sed quiahaec traditionis
est hebrticȩ eoscriptura nonlo¬
quitur intellegamuscum superbũ
tumidum. et uoluptuosum suis
chim filium elchiȩ fuisse transla
tum ut illo ei ciecto nouus pontifeꝵ
fier&: ex quo in tellegimus omni
studio superbiam dedinandaty
quece offendit dm̃ etne pontifica¬
tus quidem priuilegio tuta esse
pocest. Istaest somna sicut qui sõpa¬
decm putant dicchim : dequi¬
busidem propheta sub cexuit
misit rex assrriorum rabsacenu¬
delachis codhierusedem adrem¬
zem erechiam in manu graui:
et stecit in aquaeductus piscinȩ
superioris inuia cogrifullonis:
Egresus que est cedcum diachim
silius lchicce quierat super

Expanded text:
vas parvulum a vasis craterarum vas parvulum a vasis craterarum usque ad omne vas musicorum in die illo dicit Dominus exercituum auferetur paxillus qui fixus fuerat in loco fideli et frangetur et cadet et peribit quod pependerat in eo, quia Dominus locutus est. Supra diximus Sobnam fuisse pontificem, qui Assyriis prodidit civitatem. Sed quia hoc traditionis est Hebraicae, et Scriptura non loquitur, intelligamus eum superbum, tumidum, et voluptuosum, suiscim filiutum, ut illo ejecto, novus Pontifex fieret. Ex quo intelligimus, omni studio superbiam declinandam, quae offendit Deum, et ne pontificatus quidem privilegio tuta esse potest. Iste est Sobna sicut quidam putant et Eliacim, de quibus idem Propheta subtexuit: Misit rex Assde Lachis in Hierusalem ad regem Ezechiam in manu gravi et stetit in aquaeductu piscinae superioris in via agri Fullonis et egressus est ad eum Eliacfilius Helciae, qui erat super
Abbreviated transcription (Latin):
prepositum templi Quid tu
no aut quis hic quic excidisti
tibi hic sepuldrum excidistun
excelsomemoriam diligenter
in p&ra tibi tabernaculum
ec cedñs asposlari tefaciet sicut
aspostatur gullus gallinacius
et quasi amictum sic subleuabit
te Coronuns coronabitte
ct᷑ tribulationem qucsi pilcc̃
mittecte intemam latam ets¬
pccioscm ibi morieris etibi
erunt currus glorictuȩ igno¬
miniam domus dñi tui etex¬
pellmte depstactionetua et demhi¬
nisteriotuo deponcmte. &erit in
dic illa uocabo seruum meum
dicichim filium: elchiȩ & induum
illum tuni ccmtuam eacingulotuo
confostabo cum etpoces tatemtã
dabo inmanutuae iuseterit quasi pater
hcbituntibus hicru sclem etdomui
uida et dabo dicuem domus dcuud
super humcrum cius. et cperiet
etnonerit qui dccudat et dccudet
etnonerit quicperiat & figam
illum pͥcgillum in loco fideli et
erit in solium glorie domus pu¬
tris sui et supendent supereum
omnem gloriam domus pactris eiu
uascrum diuersa genen omne

Expanded text:
praepositum templi quid tu hic aut quasi quis hic quia excidisti tibi hic sepulchrum excidisti in excelso memoriam diligenter in petra tabernaculum tibi ecce Dominus asportari te faciet sicut asportatur gallus gallinacius et quasi amictum sic sublevabit te coronans coronabit te tribulatione quasi pilam mittet te in terram latam et spatiosam ibi morieris et ibi erit currus gloriae tuae ignominia domus Domini tui et expellam te de statione tua et de ministerio tuo deponam te et erit in die illa vocabo servum meum Eliachim filium Helciae et induam illum tunicam tuam et cingulo tuo confortabo eum et potestatem tuam dabo in manu eius et erit quasi pater habitantibus Hierusalem et domui Iuda et dabo clavem domus David super umerum eius et aperiet et non erit qui claudat et claudet et non erit qui aperiat et figam illum paxillum in loco fideli et erit in solium gloriae domui patris sui et suspendent super eum omnem gloriam domus patris eius vasorum diversa genera omne
Abbreviated transcription (Latin):
conuestantur : Latam expla¬
nationem loc is tadesiderant:
sed parcimus librorum magni¬
tudini ut tollamus ftstidium
lectionis : Haec iuxtalxx
translationem expaste per¬
striximus quae in plerisque
ita edisserunt : cum dixerint ad
uos scribae et pharisciei ut eos
audictis qui omnia uentris cicu¬
sa faciunt et in more mago orum
stridunt in incantationibus suis
ut uosdecipiant: hoc eis respon¬
deredebetis : non mirum siuos
uestras traditiones sequamini
cum una quaeque gens sua consu¬
lat idolo : Ergo etnos quobis
mostuis deuiuentibus consulere
non debemus: magis nobis ds̃
legem dedit et testimonia scrip¬
turacrum : Quaesi sequi nolue¬
ritis. non habebitis lucem sed sem¬
percaligo uos oprimet. quaeque
tracn sibit pertenaem ues tram
cetq doctrinam. ut cum decepti
c uobisse inerrore pͣerspexerint
et sustinere famem ueritatis
tunc contristentur siue iraes¬
scantur et maledicantuobis
quos qua si deos suos et reges
putabant. et frustroc ad calũ

Expanded text:
convertantur. Latam explaconvertantur. Latam explanationem loca ista desiderant: sed parcimus librorum magnitudini, ut tollamus fastidium lectionis. Haec juxta LXX translationem ex parte perstrinximus, 128 quae in plerisque ita edisserunt. Cum dixerint ad vos Scribae et Pharisaei, ut eos audiatis, qui omnia ventris causa faciunt; et in morem magorum stridunt in incantationibus suis, ut vos decipiant, hoc eis respondere debetis: non mirum si vos vestras traditiones sequamini, cum unaquaeque gens sua consulat idola. Ergo et nos a vobis mortuis de viventibus consulere non debemus: magis nobis Deus legem dedit, et testimonia Scripturarum, quae si sequi nolueritis, non habebitis lucem: sed semper caligo vos opprimet, quae transibit per terram vestram atque doctrinam: ut cum decepti a vobis se in errore perspexerint, et sustinere famem veritatis, tunc contristentur, sive irascantur, et maledicant vobis, quos quasi deos suos et reges putabant. Et frustra ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
pollicentur. et cetera malefi¬
ciarum astium genera: hoc
scire debetis quod una quaeque
gens proprios consulat deos
et deuiuorum sedute mostuos
sciscitetur : Vobiscutem in
cuxilium legem deditds ut pos¬
sitis dicere non es tclisechni¬
quorum diuinatio quicultores
suos sce pedecipiunt sicut np̃ac :
quae cbsque ullo munere pro¬
fertur exlege : Vnde in terpraoe¬
tati sunt lxx. non sicut uerbum
hoc proquo non est daremunene:
Groctis enim accepistis inquit: gro¬
tis date : Veniet autem super
incredulos fames durissima
non fames panis cut sitis aquae
sed scimes audien di sermonem di:
Et cum esurientis. contris tabimini
et maledicetis principiuestro
et paternis traditionibus: hocest
dicibolo antiquisque erroribus :
Hoc autem ad eos loquitur: quisfa¬
mem passi fuerint ueritatis : et
suspicient incccelum sursum et
inteiram deorsum : et erunt
in angustia intenebris et intri¬
bulatione ut non uideant usque
cd tempus donec etipsi ciddm̃

Expanded text:
pollicentur, et caetera malefipollicentur, et caetera maleficarum artium genera; hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur. Vobis autem in auxilium legem dedit Deus, ut possitis dicere: non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos saepe decipiunt, sicut nostra, quae absque ullo munere profertur ex lege. Unde interpretati sunt LXX: Non sicut verbum hoc, pro quo non est dare munera. Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Veniet autem super incredulos fames durissima, non fames panis, aut sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurieritis, contristabimini, et maledicetis principi vestro et paternis traditionibus, hoc est diabolo, et antiquis erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum, et in terram deorsum, et erunt in angustia, in tenebris, et in tribulatione: ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
non habebitlucem ueritatis
ris: quac lux pertransibit
eam hoc est congregationẽ
uestrom siue terram et corru¬
etis et esurietis : Et cum esu¬
riecis ĩ rac scenini secundum
illud quod scriptum est. et
cum non fuerint saturo ti
murmurbunt. Et maledi¬
cetisdo regiuestro ⁊et in neces¬
si tatibus sursum aspicietis
incaelum et interam deor¬
sum : et ecce tribulatio et ĩps¬
tenebrace dissolutio genuũ
et mentis angustia et caligo
oculorum et non poteritis
erui decingustia:
Hoc iusta hebraceos : Ceterõ
ut suprac diximus sipersona
xp̃i est dicentis Ecce ego et
pueri quos mihideditds̃ etiam
haec ipse loquitur ada postolos
ctad credentes ex gentibus qui
cius cuangelium susceperunt :
sidixerint inquit patres ur̃ĩ
quos relinquistis quacrito
uentriloquos quosphitonas
intellegimus qualem et in
astibus cpłorum ancillam
legimus quaequaes tuieroct
dominissuis Et qui de terre
loquuntur quod in euocatio¬
ne animarum magi sefacere

Expanded text:
non habebit lucem veritatis: non habebit lucem veritatis: risque. Lux pertransibit eam, hoc est, congregationem vestram, sive terram, et corruetis, et esurietis, et cum esurieritis, irascemini, secundum illud quod scriptum est: Et cum non fuerint saturati, murmurabunt : et maledicetis Deo regi vestro, et in necessitatibus sursum aspicietis in coelum, et in terram deorsum: et ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio genuum, et mentis angustia, et caligo oculorum, et non poteritis erui de angustia. Haec juxta Hebraeos. Caeterum ut supra diximus, si persona Christi est dicentis: Ecce ego, et pueri mei, quos mihi dedit Deus: etiam haec ipse loquitur ad Apostolos et ad credentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint, inquit, patres vestri quos reliquistis: quaerite ventriloquos, quos pythonas intelligimus qualem et in Actibus Apostolorum ancillam legimus , quae quaestui erat dominis suis et qui de terra loquuntur, quod in evocatione animarum magi se facere