comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fui semꝑ mutans loca tabernaculi &
intentorio manens cum om̃i isrł Nun-¬
quid locutus sum saltem uni iudicum
isrł. quib prȩceꝑam ut pascerent popłm
meum & dixi. quare nonȩdificasti mi¬
chi domum cȩdrinam: Nunc itaq sic
loqueris ad scruum meum dauid. Hȩc
dicit dñs exercituum. Egotuli te cum
in pascuis sequereris gregem ut esses dipx
popłi mei isrł: & fui tecum quocunq
prexisti. & interfeci om̃s inimicos tuos
coram te. Feciq tibi nomen quasi unius
magiorum qui celebrabantur interra:
& deli locum popło meo isrł Plantabit᷑
& habitabit in eo & ultra non cõmoue¬
bitur: nec filii iniquitatis atterent cos
sicut a principio ex dieh quib dedi iudices
popło meo isrł. & humiliaui uniuersos
inimicos tuos. Annuncio tibi ergo: quod
edificaturus sit domum tibi dñs. Cumaꝙ
impleueris dies tuos ut uadas ad patres
tuos: suscitabo semen tua̾m post te quod
erit de filiis tuis. & stabiliam regnũ eius

Expanded text:
fui semper mutans loca tabernaculi et fui semper mutans loca tabernaculi et in tentorio manens cum omni Israhel numquid locutus sum saltim uni iudicum Israhel quibus praeceperam ut pascerent populum meum et dixi quare non aedificastis mihi domum cedrinam nunc itaque sic loqueris ad servum meum David haec dicit Dominus exercituum ego tuli te cum in pascuis sequereris gregem ut esses dux populi mei Israhel et fui tecum quocumque perrexisti et interfeci omnes inimicos tuos coram te fecique tibi nomen quasi unius magnorum qui celebrantur in terra et dedi locum populo meo Israhel plantabitur et habitabit in eo et ultra non commovebitur nec filii iniquitatis adterent eos sicut a principio ex diebus quibus dedi iudices populo meo Israhel et humiliavi universos inimicos tuos adnuntio ergo tibi quod aedificaturus sit domum tibi Dominus cumque impleveris dies tuos ut vadas ad patres tuos suscitabo semen tuum post te quod erit de filiis tuis et stabiliam regnum eius
Abbreviated transcription (Latin):
& uesꝑe. iuxta omĩa quȩ scripta sunt in
lege dñi quam prȩcepit israheli. Et post
cum heran. & idithun. & reliquos ele¬
ctos unumquenq uocabulo suo: ad con¬
fitendum dño. qm̃ in ęternum miscdia
eius: heman qͦq & idtehun canentes tu¬
ba. & quatientes cymbala. & om̃ia mu¬
sicorum organa ad canendum dõ Filios
autem idithun: fecit esse portarios. Re¬
uersusq est omnis popłs indomum suã
& dauid: ut benediceret etiã domui
suȩ. Cum autem habttaret dauid iN
domo sua: ctixit ad nathan ꝓpħam.
Ecce ego habito indomo cedrina: arca
autem foederis dñi sub pellib est Et
ait nathan ad clauid. Omĩa quȩ in
corde tuo sunt fac: ds̃ enim tecum est
gitur noste illa: factus est sermo dñi
ad nathan dicens. Uade & loquere da¬
uid seruo meo. Hȩc dicit dñs. Non ȩdi¬
ficabis tu mͥ domum ad habitandum.
N eq enim mansi in domo ex eo tempore.
quo eduxi isrł usq ad hanc diem. sed

Expanded text:
et vespere iuxta omnia quae scripta sunt in et vespere iuxta omnia quae scripta sunt in lege Domini quam praecepit Israheli et post eum Heman et Idithun et reliquos electos unumquemque vocabulo suo ad confitendum Domino quoniam in aeternum misericordia eius Heman quoque et Idithun canentes tuba et quatientes cymbala et omnia musicorum organa ad canendum Deo filios autem Idithun fecit esse portarios reversusque est omnis populus in domum suam et David ut benediceret etiam domui suae cum autem habitaret David in domo sua dixit ad Nathan prophetam ecce ego habito in domo cedrina arca autem foederis Domini sub pellibus est et ait Nathan ad David omnia quae in corde tuo sunt fac Deus enim tecum est igitur nocte illa factus est sermo Dei ad Nathan dicens vade et loquere David servo meo haec dicit Dominus non aedificabis tu mihi domum ad habitandum neque enim mansi in domo ex eo tempore quo eduxi Israhel usque ad hanc diem sed
Abbreviated transcription (Latin):
uenite in conspectum eius & adorite drĩm
indecore sc̃o. Commoueatur a facie illius
om̃is terra: ipse enim fundauit orbem
immobilem. Lȩtentur cęli & exultet t̾ra
& dicant in nationib. dñs regnauit: tonet
mare & plenitudo eius. exultent agri &
omia quȩ in eis sunt. Tunc laudabunt
ligna saltrs coram dño: quia uenit iuidi¬
nos & erue de gentib: ut confiteamur
nomini tuo. & exultemus in carminib
tuis. Benedictus dñs ds̃ isrł ab ȩterno
usq in ȩcernum: & dicat om̃is popłs
amen & ymnum dõ. Dereliquit itaq
ibi coram arca foederis dñi asaph. &
fr̃s cuis ut ministrarent in conspectu
ares iugiter ꝑsingulos dies. & uices
suas P orro obethedom & frs eius scraginta
octo. & obethedom filium idithun &
osa: constituit ianitores. Sadoc autẽ
sacerdotem & fr̃s illius sacerdotes corã
tabernaculo dñi in excelso qđ erat iN
gabaon: ut offerrent holocausta dño
suꝑ altare holo caustomatis iugit᷑ mane

Expanded text:
acrificium et venite in conspectu eius et adorate Dominum acrificium et venite in conspectu eius et adorate Dominum in decore sancto commoveatur a facie illius omnis terra ipse enim fundavit orbem inmobilem laetentur caeli et exultet terra et dicant in nationibus Dominus regnavit tonet mare et plenitudo eius exultent agri et omnia quae in eis sunt tunc laudabunt ligna saltus coram Domino quia venit iudicnos et erue de gentibus ut confiteamur nomini sancto tuo et exultemus in carminibus tuis benedictus Dominus Deus Israhel ab aeterno usque in aeternum et dicat omnis populus amen et hymnus ibi coram arca foederis Domini Asaph et fratres ejus, ut ministrarent in conspectu arcae iugiter per singulos dies et vices suas porro Obededom et fratres eius sexaginta octo et Obededom filium Idithun et Osa constituit ianitores Sadoc autem sacerdotem et fratres illius sacerdotes coram tabernaculo Domini in excelso quod erat in Gabaon ut ofsuper altare holocaustomatis iugiter mane
Abbreviated transcription (Latin):
um dñm. Querite dñm & uirtutem eius.
querite faciem eius semꝑ. Recordamini
mirabilium eius quȩ fecit. signorum illius
& iudiciorum oris eius: Semen isrł serui
enus. filii iacob electi euis. Ipse dns cd̃ nr̃¬
nis quem prȩcepit in mille generationes:
quem pepigit cum abraham. & iui ram̃ti
piterrum dicens tibi dabo terram chanaan.
funiculum hereditatis ur̃ȩ cumessent pau¬
ei numero. parui & coloni eius. Et transi¬
erunt de gente ingentem: & de regno ad
popłm alterum. Nondimisit quenquam
calumniari eos: sed increpauit ꝓ eis reges
N olite tangere xp̃os meos: & in ꝓphetis meis
nolite malignari. Canite dño omnis terra.
annunciate ex die indiem salutare eius:
narrate ingentib glam eius. in cunctis
popłis mirabilia cius: quia magnus dr̃s
& laudabilis nimis a horribilis suꝑ onĩs
deos Om̃s enim dii popłorum idola dñs
autem çelos fecit. Confessio & magnificen¬
tia coram illo: fortitudo & gaudium in

Expanded text:
um Dominum quaerite Dominum et virtutem eius um Dominum quaerite Dominum et virtutem eius quaerite faciem eius semper recordamini mirabilium eius quae fecit signorum illius et iudiciorum oris eius semen Israhel servi eius filii Iacob electi illius ipse Dominus Deum praecepit in mille generationes. Quod pepigit cum Abraham, et juramenti piternum dicens tibi dabo terram Chanaan funiculum hereditatis vestrae cum essent pauci numero parvi et coloni eius et transierunt de gente in gentem et de regno ad populum alterum non dimisit quemquam calumniari eos sed increpuit pro eis reges nolite tangere christos meos et in prophetis meis nolite malignari canite Domino omnis terra adnuntiate ex die in diem salutare eius narrate in gentibus gloriam eius in cunctis populis mirabilia illius quia magnus Dominus et laudabilis nimis et horribilis super omnes deos omnes enim dii populorum idola Dominus autem caelos fecit confessio et magnificentia coram eo fortitudo et gaudium in
Abbreviated transcription (Latin):
di a constituerunt eam in medio tiber¬
nacili quod tetenderait ei dauid &
obculerunt holocausta & pacifica coram
dño. Cumq complesset dauid offerens
holocausta & pacifica: benedixit popłm
in nomine dñi. Et diuisit uniuersis ꝑ
singulos a uiro usq ad mulierem tortam
panis. & partem assȩ carnis bubulȩ: &
cordarentur oꝑum eus. & glorificarent
atq laucdarent dñm dm isrb̃: asaph prin¬
cipem & secundum eius ⁊ac chariam.
Porro iahihel. & simiramoth. & iehihel &
mathathiam. & eliab. & banaiam. & obeth-¬
eclom & iehihel. suꝑ organa psalterii. &
lyras: a saphautem. ut̃ cymbalis ꝑsonaret.
Banaiam uero & ar ihel sacerdotes canere
tiiba iugiter coram arca foederis dñi Ine
illo die fecit dauid principem ad confiten¬
dum dño asaph: & fr̃s eius. Confitemini
dno inuocate nomen cius: notas facite in
popłis adinientiones eius. Cantate ei & psal¬
lite ei. & narrate om̃ia mirabilia eius: lau¬
date nomen sc̃m cius. Lȩtetur cor quęrenti¬

Expanded text:
Dei, et constituerunt eam in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David: et obtulerunt holocausta, et pacifica coram Deo. Cumque complesset David offerens holocausta, et pacifica, benedixit populo in nomine Domini et divisit universis per singulos a viro usque ad mulierem tortam panis et partem assae carnis bubulae et ecordarentur operum eius et glorificarent atque laudarent Dominum Deum Israhel Asaph principem et secundum eius Zacchariam porro Iahihel et Semiramoth et Ieihel et Matthathiam et Eliab et Banaiam et Obededom et Ieihel super organa psalterii et lyras Asaph autem ut cymbalis personaret Banaiam vero et Azihel sacerdotes canere tuba iugiter coram arca foederis Domini in illo die fecit David principem ad confitendum Domino Asaph et fratres eius confitemini Domino invocate nomen eius notas facite in populis adinventiones illius canite ei et psallite et narrate omnia mirabilia eius laudate nomen sanctum eius laetetur cor quaerenti
Abbreviated transcription (Latin):
neq fecit sodali suo malum & opꝓbriũ
non sustinuit suꝑ uicinum suum:
Respicit oculus cius imꝓbos.
timentes autem dñm glorificat.
iurat ut se affligat & non mutatur.
ecuniam suam non dedit ad usuram &
inunera aduersum innoxiũ ñ accepit:
qui facit hȩc non mouebitur in ȩternum

Expanded text:
alum et obprobrium non sustinuit super uicino suo. despicitur oculis eius inprobus, timentes autem dominum glorificat. iurat, ut se adfligat, et non mutat. pecuniam suam non dedit ad usuram et munera aduersus innoxium non accepit. qui facit haec non mouebitur in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis tales & in habitantes in ea.¬
Rex insipiens perdet popłm suum: & ciui¬
tates in habitabuntur ꝑsensum pruden¬
tium. In manudĩ potestas terrȩ. & execra¬
bilis omnis iniquitas gentium: & utilẽ
rectorem. in tempus suscitabit suꝑ illam
In manu dĩ potestas hominis: & sũꝑ faci¬
em scribȩ imponet honorem suum.
Omrus in iurię ꝓximi ne memineris: &
nichil agas moꝑib iniuriȩ. Odibilis
coram dõ est & hominib suꝑbia: & execra

Expanded text:
civitatis tales et inhabitantes civitatis tales et inhabitantes rex insipiens perdet populum suum et civitates inhabitabuntur per sensum prudentium in manu Dei potestas terrae et exclamabilis omnis iniquitas gentium et utilem rectorem in tempus suscitabit super illam in manu Dei potestas hominis et super faciem scribae inponet honorem suum omnis iniuriae proximi ne memineris et nihil agas in operibus iniuriae odibilis coram Deo et hominib
Abbreviated transcription (Latin):
tura sit illius subuersio: non placeat
tibi inturia iniustorum: sciens qm̃ usq
ad inferos non placebit impius. Longȩ
abesto abhomine potestatem habente
occidendi: & non suspicaueris timorem
mortis. Et si accesseris ad illum. noli ali¬
quid committere: neforte auferat uitam
tuam. Communionem mortis scito qm̃
inmedium laqueorum ingredieris. &
suꝑ dolentium arma ambulabis. Scđm
uirtutem tuam caue te a prrimo tuo.
& cum sapientib & prudentib tracta.
sint tibi conuiuȩ. & intimore dĩ sit tibi
gloriatio: & insensu sit tibi cogitatus dĩ
&a om̃is narratio tua in pręceptis altissi¬
mi Inmanu artificum oꝑa laudabitur.
& princeps popłi in sapientia sermonis
sui. insensu uero seruorum. uerbum. Ter-¬
ribilis est inciuitate sua homo linguosus:
& temerarius in uerbo suo odibilis erit.
iudicabit popłm suum: & principatus
sensati stabilis erit. Scd̾m iudicem popłi
sic & ministri eius: & qualis rector est

Expanded text:
tura sit illius subversio non placeat tura sit illius subversio non placeat tibi iniuria iniustorum sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius longe abesto ab homine potestatem habente occidendi et non suspicaberis timorem mortis et si accesseris ad illum noli aliquid committere ne forte auferat vitam tuam communionem mortis scito quoniam in medium laqueorum ingredieris et super dolentium arma ambulabis secundum virtutem tuam cave te a proximo sapientibus et prudentibus tracta sint tibi convivae, et in timore Domini sit tibi gloriatio tua, et in sensu sit tibi Dei cogitatus, et omnis narratio tua in praeceptis Altissimi. In manu artificum opera laudabitur, et principes populi in sapientia sermonis sui, in sensu vero seniorum verbum. Terribilis est in civitate sua homo linguosus: et temerarius in lingua sua odibilis. icabit populum suum et principatus sensati stabilis erit secundum iudicem populi sic et ministri eius et qualis rector est
Abbreviated transcription (Latin):
illam: neforte pertas inefficacia illius.
Uirgnem ne conspicias. neforte scandal¬
aeris in decore illius: Non des fornicarus
animam tuam in nullo: ne perdas te
& hereditatem tuam. Noli circumspicere
inuicis ciuitatis: nec oberraueris in pla¬
teis illius. Auerte faciem tuam amulie.¬
re compta: & non circum spicias speciem
alienam. Propter speciem mulieris multi
perierunt: & ex hoc concupiscentia quasi
ignis exardescit. Omnis mulier quȩ est
fornicaria: quasi stertus in uia conculcabit᷑
Speciem mulieris alienȩ multi admirati:
reprobi facti sunt. Colloquium enim illi¬
us: quasi ignis exardescit. Cum aliena
cum ea suꝑ cubitum. & non alterceris cum
illa in uino: neforte declinet cor tuum
in illam: & sanguine tuo labaris in ꝑditio¬
e derelinquas amicum antiquum: no¬
uus enim non erit similis illi. Uinum
nouum amicus nouus ueterascat: & cum
suauitate bibes illud. Non zeles głam
& opes peccatoris. non enim scis quȩ fu¬

Expanded text:
illam ne forte pereas in efficacia illius illam ne forte pereas in efficacia illius virginem ne conspicias ne forte scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tuam in nullo ne perdas te et hereditatem tuam noli conspicere in vicis civitatis nec oberraveris in plateis illius averte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias speciem alienam propter speciem mulieris multi perierunt et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit omnis mulier quae est fornicaria quasi stercus in via conculcatur speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi ignis exardescit cum aliena mcum ea super cubitum et non alterceris cum ea in vino ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labaris in perditioe derelinquas amicum antiquum novus enim non erit similis illi vinum novum amicus novus veterescat et cum suavitate bibes illud non zeles gloriam et opes peccatoris non enim scis quae fu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uirtutem tuam. Qđ si spoponderis:
quasi restituens cogita. Non iudices contta
iudicem: qm̃ scđm quod dignum est iudi¬
cat. Cum audace non eas inuia: neforte
grauet mala sua inte. Ipse enim scđm
uoluntatem suam uadit: & simul cum
stulticia illius peries. Cum iracundo non
facias rixam. & cum aucdace non eas iN
desertum: qm̃ quasi nichil est ante illũ
sanguis. & ubi non ẽ adiutorium elidec
te. Cum fatuis ne consilium habeas.
non enim poterunt diligere nisi quae
ipsis placent. Coram exttaneo ne facias
consilium: nescis enim quid pariet. Non
om̃i homini cor tuum manifestes: ne
forte inferit tibi gr̃ãm falsam. & conui¬
on reles mulierem sinus tui: ne ostendat
suꝑ te maliciam doctrinȩ nequam. Non
des mulieri potestatem animȩ tuȩ: ne
ingrediatur in uirtutem tiam. & cor¬
funcaris. Ne respicias mulierem multiuo
lam: neforte incidas in laqueos illius
Cum saltatrice ne assiduus sis. nec audias

Expanded text:
super virtutem tuam quod si spoponderis super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem quoniam secundum quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent coram extraneo ne facias consilium nescis enim quid pariet non omni homini cor tuum manifestes ne forte inferat tibi gratiam et convion zeles mulierem sinus tui ne ostendas super te malitiam doctrinae nequam non des mulieri potestatem animae tuae ne ingrediatur in virtute tua et confundaris ne respicias mulilam, ne forte incidas in laqueos eius. cum saltatrice ne adsi
Abbreviated transcription (Latin):
nurcte neforte econtra
osi a angentum: & usq cor regum
die & conuertit. Non litiges cum ho¬
mine linguito: & non strues in ignem illi¬
us ligna. Non communices homini indo¬
cto ne male de progenie tua loquatur.
N on despicias hominem auertentem sẽ a pec¬
in sua senecta: & enim ex nobis senescunt
oli de mortuo inimico tuo gaudere: sciens
qm̃ om̃s morimur: & in gaudium nolumꝰ
uenire. Ne despicias narrationem presbite¬
rorum sapientium: & in prouerbiis illorũ
conuersare. Ab ipsis enim disces doctrinam
intellectus: & seruire magnatis sine que¬
rela. Nonte prȩtereat narratio seniorum.
& ipsi enim didicerunt a patribus suis:
qm̃ abipsis disces intellectum. & in tempo¬
re necessitatis dabis responsum. Non incen
das carbones peccatorum arguens cos: & ne
incendaris flamma ignis peccatorum il¬
e contra faciem stes contumeliosi: ne se¬
deat quasi insicdiator orituo. Noli foene¬
rare homini fortiori te. Qđ si foeneraue¬
ris: quasi ꝑditum habe. Hon spondeas

Expanded text:
ne forte contra atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a pecin sua senecta etenim ex nobis senescunt noli de quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire. Ne despicias narrationem presbyterorum sapientium, et in proverbiis illorum conversare. Ab ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. Non te praetereat narraet ipsi enim didicerunt a patribus suis: quoniam ab ipsis disces intellectum, et in tempore necessitatis dabis resdas carbones peccatoris arguens eos ne incendaris flamma ignis peccatorum ile contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas
Abbreviated transcription (Latin):
porta illam: & ne accidieris uinculis eius
& continens factus ne derelinquas cam
In nouissimis enim tuis inuenies requiem
inca: & conuertetur tibi in oblectationẽ
Et erunt tibi compedes eius in protectionẽ
fortieudinis & bases uirtutis: & torques
alius instolam głȩ. Decor enim uitȩ est
in illa: & uincula illius alligatura salu¬
taris. Stolam głȩ indues eam: & coronã
gratulationis suꝑ pones tibi. Fili si at¬
tenderis mͥ disces cam: & si accommoda¬
ueris animum tuum sapiens eris: Si incli¬
naueris aurem tuam. excipies doctrinã:
& si dilexeris audire. sapiens eris. In
multitudine presbiterorum prudentiũ
sta. & sapientiȩ illorum ex corde con

Expanded text:
porta illam et ne acedieris vinculis eius porta illam et ne acedieris vinculis eius et continens factus ne derelinqueris eam in novissimis enim invenies requiem in ea et convertetur tibi in oblectationem et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si adtenderis mihi disces et si adcommodaveris animam tuam sapiens eris et si inclinaveris aurem tuam excipies doctrinam et si dilexeris audire sapiens eris in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde con
Abbreviated transcription (Latin):
sint tibi: & consiliarius tibi sit unus de
mulle. Si possides amicum. intemptatio¬
ne posside eum: & non facile credas illi.
Est enim amicus sccđm tempus suum & non
ꝑmanebit indie tribulationis: & est a-
ili a iuuentute tua SaΡIENTIS¬
excipe doctrinam: & usꝙ ad canos inueni¬
es sapientiam. Quasi is qui arat & semi¬
nat accede ad illam: & sustine bonos
fructus illius. In oꝑe enim ipsius exiguũ
laborabis: & cito edes de generationib
illius. Quam asꝑa est nimium sapien¬
tia indoctis hominib: & non ꝑmanebit
in illa excors. Quasi lapidis uirtus pro¬
batio erit in illis: & non demorabuntur
proicere illam. Sapientia enim doctrinȩ
scđm nomen est eius. & non multis. ẽ. ma¬
nifesta: quib autem agnita. ẽ ꝑmanet
usq ad conspectum dĩ Auoi fili
& accipe consilium intellectus: & ne abi¬
cias consilium meum. Inice pedem tuũ
in compedes illius: & intorques illius col¬
lum tuum. Subice humerum tuum &

Expanded text:
sint tibi et consiliarii tibi sint unus de sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non faciEst enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis . Est ili a iuventute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei audi fili et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum inice pedem tuum in conpedes illius et in torques eius tuum collum subice umerum tuum et
Abbreviated transcription (Latin):
im uerbum di ut intelligas: & cum sa¬
pientia proferes responsum uerum. Si est
tibi intellectus responde proximo. sin au¬
tem sit manus tua suꝑ os tuum: ne capuaris¬
in uerbo indisciplinato & confundaris.
onor e gła insermone sensati lingua im
est confusio & poenitentia. & denotatio pes-¬
sima suꝑbilinguem: susurratori autem
odium & inimicicia. & contumelia. Iusti¬
fica pusillum: & magnum similiter. Noli
fieri ꝓamico: inimicus ꝓximo. Improꝑiũ¬
enim & contumeliam malus hȩreditabit.
& omnis peccator inuidus & bilinguis.
Non te extollas in cogitatione animȩ tuȩ
uelut taurus: neforte elidatur uirtus
tua ꝑstulticiam: & folia tua comedet. &
fructus tuos ꝑdet. & relinqueris uelut li¬
gnum aridum inheremo. Anima enim ne¬¬
quam disꝑdet qui se habet: & ingaudium
inimici dat illum. & deducet in sortem
ensm dulce multiplicat amicos & mi¬
tigat inimicos: & lingua eucharis in bo¬
nohomine abundabit: Multi pacifici

Expanded text:
endum uerbum dei, ut intellegas: et cum saendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lest confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator inuidus et bilinguis. non te extollas in cogitatione animae tuae, uelut taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem bum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici
Abbreviated transcription (Latin):
enim proderit: in tempore uindicte & ob¬
ductionis. Non sequaris infortitudine tua¬
concupiscentiam cordis tui. & ne dixeris
quomodo potui. aut quis me subiciet ꝓpc̃
factamea: Dĩ enim uindicans uindicabit
Ne dixeris. Peccaui. & quid accidit michi tri¬
ste : Altissimus est enim patiens reddicor
De propiciato peccato noli esse sine metu.
neq adicias peccatum suꝑ peccatum & dicas.
miseratio dĩ magna est: multitudinis pec¬
catorum meorum miserebitur. Miscđia
enim & ira ab illo cito proximat: & in pcc¬
catores respicit ira illius. De corraziore.¬
ons tardes conuerti ad dñm: & ne differas
de die indiem. Subito enim ueniet ira il¬
lius. & in tempore undictȩ disꝑdet te.
Noli anxius esse indiuitus iniustis: nichil
enim ꝓderunt tibi in die obductionis &
uindictȩ. Non uentiles te inomnem uentũ:
& non cas in omnem uiam. Sic enim pec¬
firmus łia a prosec
susticie Esto mansuetus ad audi¬

Expanded text:
enim proderit in tempore uindictae et obenim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccatoruenim et ira ab illo cito proximat, et in peccatores respicit ira illius. Non tardes converti ad Dominum et ne difde die in diem subito enim venit ira illius et in tempore vindictae disperdet te noli anxius esse in divitiis iniustis nihil enim proderunt tibi in die obductionis et vindictae non ventiles te in omnem ventum et non eas in omni via sic enim pefirmus in via Dei et ustitiae. esto mansuetus ad audi
Abbreviated transcription (Latin):
fundaris dicere uerum. Est enĩ confusio
uersus faciem tuam: nec ass
tuam mendacium. Non reuen
tuum in casu suo: nec recineas uerb incem¬
pore salutis. Non abscondas sapientia
in decore eius. In lingua enim agnoscitur sa¬
pientia & sensus. & scientia & doctrina in
uerbo sensati: & firmamentum in oꝑib u¬
sticiȩ. N on contradicas uerbo ueritatis ullo
modo & de mendacio ineruditionis tuȩ con¬
fundere Non confundaris confiteri peccata
tua: & nc subicias te homini ꝓ peccato Holi
resistere contra faciem potentis: nec coneris
contraictum fluui i. In iusticia agonizare
panima tua. & usq ad mortem certa ꝓ iusti¬
cia: & dĩ expugnabit ꝓte inimicos tuos.
Noli citatus esse in lingia tua: a inutilis &
remissus in oꝑib tuis. Noli esse sicut leo iN
domo tua: euerteris domesticos tuos. & op¬
primens subiectos tibi Non sit porrecta
manus tua ad accipiendum: & ad dandum
oli attendere ad possessiones iniquas &
ne dixeris. est michi sufficiens uita Nichil

Expanded text:
 confusio uersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuos. noli ciremissus in operibus tuis. Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos et opprimens subjectos tibi. Non sit porrecta manus tua ad accipiendum, et ad dandum oli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ex orare & facere elemosinam non despici¬
as. Ne dicas. in multitudine munerum
meorum respiciet ds̃: & offerentem me dõ
altissimo suscipiet munera mea. Non irri¬
deas hominem in amaritudine animȩ:
est enim quihumiliat & exaltat circum¬
oli amare mendacium AMIEUM.¬
aduersus fr̃emtuum: neq in amicum si¬
militer facias. Noli uelle mentiri om̃e
mendacium: assiduitas enim illius non¬
est bona. Noli uerbosus esse in multitudi¬
ne presbiterorum: & non iteres uerbum
in tia oratione. Non oderis laboriosa oꝑa.
& rusticationem abaltissimo creatam.
Non te reputes in multitudine indiscipli¬
natorum. Memento ire: qm̃ non tarda¬
bit. Humilia ualde sp̃m tuum: qm̃a uin¬
dicta carnis impii. ignis & uermes. Noli
prȩuaricari in amicum petunia differen¬
ti neq fratrem carissi um uimo spreut¬
ris. Noli discedere a mulier sensati e bo¬
na: quam sortitus es intimore da ẽ¬

Expanded text:
Exorare, et facere eleemosynam non despiciExorare, et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas, In multitudine munerum meorum respiciet Dominus, et offerente me Deo altissimo, suscipiet munera mea. Non irrideas hoest enim qui humiliat et exaltat circumoli amare mendacium adversus fratrem tuum neque amico similiter facias noli velle mentiri omne mendacium adsiduitas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit humilia valde spiritum tuum quoniam vindicta carnis impii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore De
Abbreviated transcription (Latin):
iungere: ut omnem narrationem dĩ
possis audire. & prouerbia laudis non ef¬
fugiant ate. Et si uideris sensatum euigi¬
la adillum: & gradus hostiorum illius
exterat pes tuus. Cogitatum habe in prȩ
ceptis dĩ. & in mandatis illius maxime as¬
siduus esto: & ipse dabit tibi cor. & con¬
cupiscentia sapientiae dabitur tibi.¬
oli facere mala & nonte apprehendent.:
discede ab iniquo & deficient mala abs te
Non semines mala in sulcis iniusticię: &
non metes ea inseptuplum. Noli quȩrere
abhominc ducatum: neq a regȩ cathedram
honoris.on te iustifices ante dm̃.
qm̃ agnitor cordis ipse ẽ: & penes regem
noll uelle uideri sapiens. Noli quęrere fie¬
ri iudex. nisi si ualeas uirtute irrumꝑe
iniquitates: neforte extimescas faciem
potentis. & ponas scandalum in agilitate.
tua. Non pecces in multitudine ciuitatis.
nec te immittas in popłm: neq alliges du¬
plicia peccata: nec enim in uno eris immu¬
nis. Noli esse pusillanimis in anima tua:

Expanded text:
iungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto; et ipse dabit cor tibi, et concupiscentia sapientiae dabitur tibi.i facere mala, et non te apprehendent. Discede ab iniquo, et deficient mala abs te. Non semines mala in sulcis injustitiae, et non metes ea in septuplum. Noli quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris. Non te justifices ante Deum; quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli velle videri sapiens. Noli quaerere fieri judex, nisi si vales virtute irrumpere iniquitates; ne forte extremiscas faciem potentis, et ponas scandalum in agilitate tua. Non pecces in multitudinem civitatis, nec te immittas in populum: neque alliges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua.
Abbreviated transcription (Latin):
a gente ingentem transfertur: propter
iniusticias & in iurias & contumelias & di¬
Uaao autem nichil est scelestius. Quid
superbit terra & cinis: Nichil est iniqui¬
us quam amare pecuniam. Hic enim &
animam suam uenalem habet: qm̃ iN
uita sua proiecit intima sua. Om̃is po¬
pretidit medicus: sic & rex hocdie est &
cras morietur. Cum enim morietur ho¬
mo hereditabit serpentes & bestias
& uermes

Expanded text:
r iniustitias et iniurias et contumelias et dio autem nihil est scelestius quid superbit terra et cinis nihil est iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis popraecidit medicus: sic et rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes, et bestias, et vermes
Abbreviated transcription (Latin):
N tota anima cua time dm̃: & sacerdotes il¬
liui scĩfica In omni uirtute tua diligȩ eum
qui te fecit: & ministros eius non derelinquas.
Honora cdm ex toca anima tua: & honorifi¬
ca sacerdotes & pro purga te cumbrachi is.
Da illi partem sicut mandatum est tibi pri¬
mitiarum & purgationis. & de negligontia
benedictio tua. Gratia cdatus in conspectu
⁊ mortuo non ꝓhibeas gr̃am. Non desis
plorantib in consolatiõne: & cum lugentib

Expanded text:
n tota anima tua time Deum et sacerdotes illius sanctifica in omni virtute dilige eum qui te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia benedictio tua gratia datus in conspectu t mortuo non prohibeas gratiam non desis plorantibus in conrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
Uor lȩdas seruum oꝑantem bono¬
in ueritate: neq mercennarium danteni
animam suam. Seruus sensatus sit tibi¬
dilectus: quasi anima tua. Non defraudes
illum libertate: neq inopem derelinquas¬
illum. ꝑ ecora tibi sunt attende illis & ii
sunt utilia ꝑseuerent apud te. De filus¬
iln tibi sunt. erudi ulos: & curua illos a
puericia illorum. Filiȩ tibi sunt serua cor¬
pus ularum & non ostendas hilarem faciem
tuam adulas. Trade filiam & gande opus
feceris: & homini sensato da illam. Alulier
si est tibi scđ̾m animam tuam non ꝓicias
ilam & odibili non credas te in toto corde
tuum & gemitus matris tuȩ ne obliuiscaris
Memento qm̃ nisi ꝑ illos non fuisses: & retri¬
bue illis quomodo & illi tibi.¬

Expanded text:
on laedas seruum operantem in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam. seruus sensatus dilectus quasi anima tua: non defraudes illum libertate, neqillum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt serva corpus illarum et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas trade filiam et grande opus feceris et homini sensato da illam mulier si est tibi secundum animam tuam non proicias illam et odibili non credas te in toto corde tuum et gemitus matris tuae ne obliviscaris memento quoniam nisi per illos non fuisses et retribue illis quomodo et illi tibi
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit ex quirentes se: & prȩibit inura
uisticiȩ. Et qui illam diligit. diligit uitã
& qui uigil auerint ad illam complecten¬
tur placorem eius. Qui tenuerint illã
uitam hȩreditabunt: & quo introibit
benedicet ds. Qui seruiunt ei obsequers¬
tes erunt sc̃o: & eos qui diligunt illam
diligit ds̃. Qui audit illam iudicat
gentes: & qui intuetur illam. ꝑmanebit
confidens. Si crediderit ei hȩreditabit
illam. & erunt in confirmatione erea¬
turȩ illorum: qm̃ intemptatione am¬
bulat cum eo. & in primis elegit eum
Timorem & metum & approbationem
inducet suꝑ illum. & cruciabit illum
intribulatione doctrinȩ suȩ: donec tẽ¬
ptet illum in cogitationib illius. & cre¬
dit animȩ illius. Et firmabit illum.
& iter adducet directum ad illum: & lȩ¬
tificabit eum & denudabit absconsa sua
illi. Et thesaurizat suꝑ illum scientiam:
& intellectum iusticiȩ. Si autem ober¬
rauerit derelinquet eum: & tradet eum

Expanded text:
quirentes se et praeibit in via justitiae. Et qui illam diligit, diligit vitam; et qui vigilaverint ad illam, complectentur placorem ejus. Qui tenuerint illam, vitam haereditabunt, et quo introibit benedicet Deus. Qui serviunt ei, obsequentes erunt sancto; et eos qui diligunt illam, diligit Deus. Qui audit illam, judicat gentes; et qui intuetur illam, permanebit confidens. Si crediderit ei, haereditabit illam, et erunt in confirmatione creaturae illorum. Quoniam in tentatione ambulat cum eo, et in primis eligit eum. Timorem et metum et probationem inducet super illum, et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae; donec tentet illum in cogitationibus illius, et credat animae illius. Et firmabit illum, et iter adducet directum ad illum, et laetificabit illum; et denudabit abscondita sua illi, et thesaurizabit super illum scientiam et intellectum justitiae. Si autem oberraverit, derelinquet illum, et tradet eum
Abbreviated transcription (Latin):
alarum tuarum sꝑabo donec transer¬
Ant insidiȩ
nuocabo dm̃ altissimũ. dm̃ ultorem
itet de cęlo & saluabit me. exprobra
ferocientium. Filii hominum dentes
eorum lanceȩ & sagittȩ. & lingua. eoꝵ
gladius acutus.
Exaltare suꝑ cęlos ds. in omni terra
ete parauerunt gressib meis. ad incur

Expanded text:
arum sperabo: donec transant insidiae. Invocabo Deum altissimum Deum ultorem meum. Mittet de coelo et salvabit me, exprobrabferocientium: Filii hominum dentes eorum lanceae et sagittae, et lingua eorum gladius acutus. Exaltare super coelos, Deus: in omni terra Rete paraverunt gressibus meis. ad incurv
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim in corde iniusticias oꝑamini in
t̾ra: iniquitates manuũ ur̃arũ appendite.
lienati sunt peccatores a uulua. erraue¬
runt abutero loquentes mendacium.
Furor eorum sicut similrtudo furoris
serpentis. sicut reguli surdi obturan¬
tis aures suas.
Quȩ non exaudiet uocem in cantantium:¬
& uenefici in cantantis sipienter
s conteret dentes eorum inore ipsorum:
molas leonum confringet dñs
Ad nichilum deuenient tanquam aqua decur¬
rens: intendit arcum suũ donet infirment᷑.
Sicut cera quȩ fluit auferentur: ⁊ suꝑ:¬
cecidit ignis & non uiderunt solem.
Priusquam intelligerent spinȩ ur̃ȩ ramnũ
sicut uiuentes sicut inira absorbet eos.
ȩtabitur iustus cum uiderit uindictam
manus suas lauabit in sanguine peccatoris.
Et dicet homo: si utiꝙ est fructus iusto: utiq

Expanded text:
amini, in terra iniquitates manuum vestrarum appendite. Alienati sunt peccatores a vulva: erraverunt ab utero loquentes mendacium. Furor eorum sicut similitudo furoris serpentis: sicut reguli surdi obturantis aurem suam. Ut non audiat vocem murmurantium:et venefici incantantis sapienter Deus conteret dentes eorum in ore ipsorum molas leonum confringet Dominus ad nihilum devenient tamquam aqua decurrens intendit arcum suum donec infirmentur sicut cera quae fluit auferentur supercecidit ignis et non viderunt solem priusquam intellegerent spinae vestrae ramnum sicut viventes sicut in ira absorbet vos laetabitur iustus cum viderit vindictam manus suas lavabit in sanguine peccatoris et dic
Abbreviated transcription (Latin):
In iusticia tua erue me & lib
iugiter prȩtepisti ut saluares me quia
Quia tues expectatio mea dñe cds̃ ficlucia mea
ab adolescentia mea. fortissima
te sustentatus sum ex utero. de uentre matris
meȩ tues ꝓtector is. inte laus mea iugit᷑
Quasi portentũ factus sũ multis & tu spes mca
mpleatur os mcum laude tua totacdie
magnitudine tua
Quia dixert̃ inimici mei mͥ & qui obseruabant
animã meam consilium inierunt pariter
Dicentes ds dereliquit eũ ꝑsequimini & com

Expanded text:
In justitia tua erue me, et lijugiter, praecepisti ut salvares me: quiaQuia tu es exspectatio mea: Domine Deus, fiducia mea ab adolescentia mea. A te sustentatus sum ex utero, de ventre matris meae tu es protector meus: in te laus mea jugiter. Quasi portentum factus sum multis, et tu spes mea fortissime. Impleatur os meum laude tua: tota die magnitudine tua.Quia dixerunt inimici mei mihi: et qui observabant animam meam, inierunt consilium pariter. D
Abbreviated transcription (Latin):
quib sunt quȩdam difficilia intellectu.
quȩ indoc̾ti & instabiles deprauant. sicut
& gteras scripturas ad suam ipsorum ꝑditio¬
nem. Uos igitur fr̃s: prȩscientes custodite.
ne insipientium errore traducti excidatis a

Expanded text:
 sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras Scripturas, ad suam ipsorum perditionem . Vos ergo, fratres, praescientes custodite ne insipientium errore traducti excidatis a
Abbreviated transcription (Latin):
scearis: qm̃ repente consurget ꝑditio eor.
Et ruinam utriusq quis nouit: Hec quoq
sapieritib. Cognoscere ꝑsonam in iudicio:
non est bonum. Qui dicit impio iustus es
maledicent ei popłi: & detestabunt᷑ eum

Expanded text:
scearis: quoniam repente consurget perditio eorum; scearis: quoniam repente consurget perditio eorum; et ruinam utriusque quis novit? Haec quoque sapientibus: Cognoscere personam in judicio, non est bonum. Qui dicit impio, Justus es; maledicent ei populi, et detestabuntur eum
Abbreviated transcription (Latin):
in die angustię: imminuetur fortitudo tua.
Erue eos qui ducuntur ad mortem: & qui
qui trahuntur ad interitum liberare.
ne cesses. Si dixeris uites non suppetunt: qui
inspector est cordis ipse intelligit. & seruato¬
rem animȩ tuȩ nichil fallit: reddetq ho¬
mini iuxta oꝑa sua. Comede fili mi mel
quia bonum ẽ. & fauum dulcissimum gut¬
turi tuo. Sic & doctrina sapientiȩ animȩ
tuȩ. Quam cum inueneris. habebis in no
uissimis spem: & spes tua non peribit. He
insidieris & queras impietatem in domo iu¬
sti: neq uastes requiem eius. Seeues¬
enim catet iustus & resurget: impii autem
corruent in malum Cum ceciderit inimi¬
cus tuus ne gaudeas & in ruina eius neexul¬
tet cor duum. neforte uideat dñs & displi¬
ceat ei & auferat ab eo iram suam. Ne conten¬
das cum pessimis. nec emuleris impios. qm̃
non habent futurorum spem mali. & lucer¬
na impiorum extinguetur Time dñm fili
mi & regem. & cum detractorib ne commi

Expanded text:
in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, hvissimis et spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septieenim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus
Abbreviated transcription (Latin):
causa uulnera. cui suffusio oculorum:
Nonne iis qui morantur in uino & student
calicib epotandis: Ne intuearis uinũ
quando flauescit: cum splenduerit in
uitro color eius. Ingrecditur blande.
secd in nouissimo mordebit ut coluber:
& sicut regulus uenena diffundet. Ocu¬
li tui uidebunt extraneas: & cor tuum
loquetur ꝑuersa Et eris sicut dormiens
Ne emuleris uiros malos. nec desder asse ai
cis: quia rapinas meditatur menl erum. &
fraudes labia eorum loquuntur. Sa pentia
edificabitur domus: & prudentia roborabi¬
ndoctrina replebuntur cellaria: uniucis.
substantia pretiosa & pulcherrima. Dis
sipiens a forcis . ẽ. & uir doctus robustus ae
ualdus: quia cum dispositione initut bellũ
& erit salus ubi multa consilia sunt. Excel¬
sa stulto sapientia: in porta non aꝑiet os suũ
Qui cogitat mala facere: stultus uocabitur:
Cogitatio stulti peccatum. ẽ & ab ominatio
hominum detractor. Si desꝑaueris lassus

Expanded text:
causa vulnera? cui suffusio oculorum? causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit cum splenduerit in vitro color eius ingreditur blande sed in novissimo mordebit ut coluber et sicut regulus venena diffundet oculi tui videbunt extraneas et cor tuum loquetur perversa et eris sicut dormiens Ne aemuleris viros malos, nec desideres esse cum eis: Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabiIn doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus
Abbreviated transcription (Latin):
meum: & exultabunt renes mei. cum lo¬
cuta fuerint rectum labia tua. Non emu¬
letur cor tuum peccatores. sed intimore
dñi esto totadie: quia habebis spem it
nouissimo. & prȩstolatio tua non auferet᷑
Audi filimi & esto sapiens: & dirige in ura
animum tuum. Holi esse in conuiuiis po-¬
tatorum. nec in comesationib eorum qui
carnes ad uescendum conferunt: quia ua-¬
cantes potib & dantes symbola consumen¬
tur. & uestictur pannis dormitatio. Audi
patrem tuum qui genuit te: & ne con¬
temnas cum senuerit mater tua. Uerita¬
tem eme: & noli uendere sapientiam &
doctrinam & intelligentiam. Exultat
Quidio pater iusti: qui sapientem genuit.
mater tua: & exultet quę genuit te. Prȩ¬
be filimi cor tuum michi: & oculi tui ui¬
as meas custoiant. Fouea enim ꝓfunda
est meretrix: & puteus angustus aliena:
Insidiatur in uia quasi latro: & quos in¬
cautos uiderit interficiet. Cui uę. cuiꝰ
patri uę. cuirixę cui foueę. cui sine

Expanded text:
meum: Et exsultabunt renes mei, cum lomeum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carnes ad vescendum conferunt: Quia vacantes potibus, et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dorpatrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, fili mi, cor tuum mihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine
Abbreviated transcription (Latin):
nis mendacii. Noli laborare ut diteris:
sed prudentiȩ tuȩ pone modum. Ne eri¬
gis oculos tuos ad opes quas habere non
potes: quia ficient sibi pennas quasi a¬
quilȩ & uolabunt in cęlum. Ne come¬
das cum homine inuido. & ne desideres
cibos eius: qm̃ insimilitudinẽ arioli
& coniectoris estimat qđ ignorat.
Comede & bibe dicet tibi: & mens eius
non ẽ tecum. Cibos quos comederas ẽ¬
uomes: & ꝑdes pulchros sermones tuos.
In aurib insipientium ne loquaris.
quia despicient doctrinam eloquii tui.
Ne attingas terminos paruulorum: & agrũ
pupillorum ne introeas. Propinquus enĩ
eorum fortis. ẽ: & ipse iudicabit contra
te causam illorum Ingrediatur ad do-¬
etrinam cor tuum: & aures tuȩ ad uerba
scientiȩ. Noli subtrahere a puero disciplim̾
Si enim ꝑcusseris eum uirga: non moriet᷑
Tu uirga ꝑcuties eum: & animam eius de
inferno liberabis.ili mi si sapiens
fuerit animus tuus. gaudebit tecum cor

Expanded text:
nis mendacii noli laborare ut diteris nis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermoneIn auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor