comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ommus horreorum effractis
et opilatis horis non tenetur
petipossunt. ¶ In eclucto fũ¬
do sicluctor suaopa aliquio
u̾it uł instituit. cum ionono
siueusta acꝓbabili causadesue¬
rit ad soluendas tocius tempo¬
ns pentones ex ꝯlucto ouẽi¬
ripot. quatenus locatorimid
qd eus uit̾ ẽ. indempnitas ẜ¬

Expanded text:
ominus horreorum effractis et compilatis horreis non tenetur, peti possunt. In conducto fundo si conductor sua opera aliquid uerit uel instituerit, cum id noiusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori in id quod eius interest indemnitas
Abbreviated transcription (Latin):
torictam m̃cedem indies sing¬
ulos daremopus uiciosum fa¬
R.siita opus locasti ut bonitas
eius tibi aconductore approbͣ¬
retur tamet si conuenit ut insi

Expanded text:
tori certam mercedem in dies singulos darem: opus uitiosum faim? respondit: si ita opus locasti, ut bonitas eius tibi a conductore adprobaretur, tametsi conuenit, ut in si
Abbreviated transcription (Latin):
liganit cumquor erem̃pio co¬
lom tarctins ulatanmpmorã
colomi pentionum pr̃are de se
usuras. usure enim in bone sidi
iudicus et si non tam ex oblig̃¬
tione ꝓfiriscantur qm ex offo
iudicis applicentur tr̃cum fi¬
deiussor momnẽ cãm se appli¬
cuit equum indetur ip̃m quo
agnosee. honus usuranim ac
sũta fide uississet. in qͣntum illũ

Expanded text:
ligavit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non tam ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum videtur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: "in quantum illum
Abbreviated transcription (Latin):
no locauit teipublica nonteneᷤᷤ
sfructus in eadem causa pigno
pentonu nomine teneatur. is
psunt eiꝯstitutõnes quibus ẽ¬
uetur eos quipaliis peccumã¬

Expanded text:
no locauit, rei publicae non tenetur: sed fructus in eadem causa pignorpensionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecu
Abbreviated transcription (Latin):
unctam ei domn ncmo ꝓriõ
locan̾at. Is uicinus cum etlifica
catoris erant et eama
labeo ex locato tm̃ mõ acc̃om
ẽẽ. ait quia non ip̃a cum gestio

Expanded text:
unctam ei domui uicino proximo locauerat: is uicinus cum aedificarcatoris erant congessiLabeo ex locato tantummodo actionem esse ait, quia non ipsa congestio
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̾ssumt sit instipulatõne pe¬
nali desolutõne pensionum tͣ¬
denon expellendo colono int̾
tp̃ra p̾finita sipensionibus pͣ¬
ment et ut or coloret. et iõsi
penam pet̾e cepit. is quipentõ¬

Expanded text:
expressum sit in stipulatione poenali de solutione pensionum, tade non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pen
Abbreviated transcription (Latin):
tate coactus unauem detiorẽ
cum idscuet tefieri noile tram¬
tulit et m̾ces tuecum ea naue
pierũt in qua no uissime uecte
sunt habes ex conducto locato
ta publice retentus nanigare
cumtius m̃cibus ꝓ bibisus fi¬
entiidemiuris ent cum eaco¬
ditione ate oduxiss ut c̾tam pe¬
nam tibi pr̃aret nisi aute ꝯsti¬
tutum diem mces tuas eo loci
ex possuss in quem de uehends

Expanded text:
tate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato ta publice retentus nauigare cum tuis mercibus prohibitus fuerit. idem iuris erit, cum ea condicione a te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem deuehend
Abbreviated transcription (Latin):
Que tabule picte ꝓtectorie ĩdu¬
cluntur. ¶ Item quo criste in¬
armoree ecliun sunt reciculi
cca columpnas pluteicͥcapie¬
tes. EItem cilicia uela ecliu
non funt. Etemqd in sule cas
q̃muis positum ẽ in eclifino nõꝵ
uta. eefsa cesa exipiantur in
uen ditom eaplacuit ẽẽ minita
gallus autem ac quilius cuius
de rustis et cesizotini. quiasino
de hiis agipoͬt neq enim mag̾
de mat̾ia cessa. aut decm̃tis aut̃
de harena cauendum ẽ uendi¬
tori qidecetis quesũt p̾ciosio.¬
ra. ¶Labeo gn̾aliter seribir ea
q ꝑpetui usũ tñ inedificiis surͣ
eclificii ẽẽ quenec ad p̾sens nõ
ẽẽ eclificii ut puta fustule ipris
quidem causa posite non sunt
bea putea oꝑcula puteorum ep¬
idonea fistuus applumbata aut
que terra ꝯtinentur q̃mins nõ
sunt affira. edium ẽe ꝯstat sigi¬
quarum rostris aqua salire sol
nantur non sut̃ ecdi sici paliqui
ent ita edium sunt sistiꝑues
eorum int̾rade fosisũt. ¶ Quod
si supra t̾ram defosisunt nutis et

Expanded text:
e tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt.Reticuli circa columnas, plutei circa parietes, item cilicia uela aedium non sunt.Item quod insulae causa quamuis positum in aedificio sit, uta et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, Gallus autem Aquilius, cuiusde rutis et caesis contineri, quia, si node his agi potest neque enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae uero ad praesens, non esse aedificii, ut put‹a fistul›ae temporis quidem causa positae non suntbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa aedium esse constat.Iquorum rostris aqua salire so‹l›nantur, non sunt aedificii.Pali, qui ent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ignorari non orait puta
seras claues claustraẽtiam m
sterquilinu et stram̃ta empt¬
oris et legatanisunt lingua.⁊
aut̃ uenditoris uł h̾rdis quia¬

Expanded text:
sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa esterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis
Abbreviated transcription (Latin):
emit obligatus est pupillo p¬
upillum sibi non obligat.¬
Siienditorhitatom accepit
ut in quilinoliceat hitare uel
tpũs magis eẽ suus putabat
ex uendito ẽe actõmdeniq cubo
ait. ¶Siiste colonus dampñ
entem coge posse uenditorem ⁊
tus emptori rectlat. ¶ Eclibus

Expanded text:
emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat.Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel tempus, magis esse Seruius putabat ex uendito esse actionem: denique Tubero ait, si iste colonus damnum entem cogere posse uenditorem, utus, emptori reddat.Aedibus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m debitam que iam atino fi¬
at souita. quentumẽ cum poste
reprantur a poche apud ttui
debu Rem ꝑtim souite peccumm¬
ie cuimagis repetito peccunie
indehite solute ꝯpetit ntio debi¬

Expanded text:
m debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebitae solutae competit, Titio debi
Abbreviated transcription (Latin):
stimãt simulum p̾tea pecculi¬
ium sit hancenim peccuma
cummea maneat non ẽẽ pece¬
ulii demq quolalio agented̾
pecculiominime dubitandũ

Expanded text:
stimavit, si nullum praeterea peculium sit: hanc enim pecuniam, cum mea maneat, non esse peculii. denique quolibet alio agente de peculio minime dubitandu
Abbreviated transcription (Latin):
te recepturus sis qd̾ decłis ei
insuꝑ aliquid pͥterpeceuniã
simo maliam sp̃em nõcadat
ułi ea exquibus ꝯlitõnes na¬
scisolentut simanumittas i¬

Expanded text:
te recepturus sis quod dederis et insuper aliquid praeter pecuniam, si modo in aleae speciem non cadat: veluti ea, ex quibus condictiones nasci solent, ut "si non manumittas
Abbreviated transcription (Latin):
tor amencutorem.s
agro pcisissimũ ħ euictum est
aut quocfint magro uilissim¬
innex timabitur sociqualitas
et sic erit regressus. ¶auł.¬

Expanded text:
tor in uenditorem. sed agro pretiosissimum, hoc e‹u›ictum est, aut quod fuit in agro uilissimum? aestimabitur loci qualitas, et sic erit regressus.
Abbreviated transcription (Latin):
re set regiomibus diuisumf
undundum posse adiudica
ẜuiturem ut alium alii ẜuu
uitutem impon̾e non pot̾it¶¬
mili eh̾reiscunde indicium ex
duobus ꝯstat .i. ex iebus at¬
nales ac cedens. ¶Papinia¬
nus dere que apuo hostes est
marcellum rephendit quoch
non putat int̾mi pr̃ationes
eius reiuenire infamilie hr

Expanded text:
 et regionibus diuisum fundum posse adiudicarseruitutem, ut alium alii seruueruitutem im ponere non poterit.Familiae erciscundae iudicium ex duobus constat, id est rebus atnales actiones.Papinianus de re quae apud hostes est Marcellum reprehendit, quod non putat in praestationes eius rei uenire in familiae er
Abbreviated transcription (Latin):
fiuusset. uł utisiei impani ut ad
emptorem uet qui pegre eẽt.
¶Namc̾te ea restuopiculo eẽ ñ
debet ita quodtota ea res. ad do
lummalurdumtarat ad culpã
uenditoris digenda ẽesi dolia
octoginta accede infundo quei
fosa eẽnt dictumerit et plura
bit emptori ex om̃ibus queq
nult dum mo integradet.si so

Expanded text:
isset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque totlum malum dumtaxat et culpam venditoris dirigenda est. Si dolia octoginta accedere fundo, quae infossa essent, dictum erit, et plura bit emptori ex omnibus quae vult, dum integra det: si so
Abbreviated transcription (Latin):
inhostium potãte sit. oͥctauenꝰ
magis putat uale emptõm et
stipulatõm qui int̾ uendentẽ
et emẽtem ẽẽt ꝯm̃cium pocius
enim difficultatem in pr̃ando
co inẽẽ q̃m mnaturaetiam sios¬
fitio iudicis sustinendei ẽẽt eiꝰ
pratio donee pran post.iiaul.

Expanded text:
t, Octauenus magis putabat ualere emptionem et stipulationem, quia inter ementem et uendentem esset commercium: potius enim difficultatem in praestando eo inesse, quam in natura, etiamsi officio iudicis sustinenda esset eius praestatio, donec praestari possit.
Abbreviated transcription (Latin):
R uendito: em actõnes exordi¬
nas ço nomine quos brẽt pr̃a¬
re deb̾sañ domum manimucta
motibus iactis piram ꝯsticuit
etutiab copossessa domus fuit
gaio seiouendidit quero anpi¬
ra que abactore domuoninct᷑
ssuram eẽ dix̾is id accecdit qd̃
tibitocius insule ꝯluctor debe¬
bit. ¶ Sicum fundum nendi

Expanded text:
 uenditorem actiones extraordinarias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore dom‹u›i coniuncta ssuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum uendi
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ditori de p̾henoitur quesitũ
ẽ anfilius quibrditatempr̃is
recinet cumabea sefilia ab¬
muss dote ꝯtenta actõne ex
empto teneatur a crechitore lue
et manto lib̾um pr̃are. R. tem¬

Expanded text:
ditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore lueret et marito liberum praest
Abbreviated transcription (Latin):
dicõm face̾ solitus ẽculpanra
io fc̃mẽe iuudebitur enm. puta
enimeum fuisse ẜuumqui per
catramdomum descende aut
Idemiurs ent sieam rem impa¬
re solitus fu̾is qͣm prudens et
diligens pat̾famił. impatuns
ei fuononfiit qd si hoc exept̾¬

Expanded text:
ionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: puta enim eum fuiss‹e› seruum, qui per catadromum descendere aut idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit. quid si hoc except
Abbreviated transcription (Latin):
Ueius titius cumẽet uxori.a
sue gaieseie debitor dsubpig
pͥdia cum uxore sua seie septitie
ꝯmuis filie nonnẽ sempnio
mantoeius futuro indo̾tem
decuit. postea defuncto luciotitõ
septicia filia abstinuit se bro
p̾cliorum gaiam seiam que ⁊
uiro ꝓfilia ꝯmumindotem ea

Expanded text:
ucius Titius cum esset uxori suae Gaiae Seiae debitor sub pigm, eadem praedia cum uxore sua Seiae Septiciae communis filiae nomine Sempronio marito eius futuro in dotem dedit: postea defuncto Lucio Titio Septicia filia abstinuit se herepraediorum Gaiam Seiam, quae viro pro filia communi in dotem ea
Abbreviated transcription (Latin):
stinuimius restitu̾it. n om̃imõ
c̾cutor pignus remisit. s itade¬
mum siemptorrem retineat
nec recrlat uenditori/ et iosi
iuditio quo accepto uenditõ
solitus sit ui quia nontrade ba
inid qd̾ int̾ẽ dampnatus sal¬
uumfore pignus c̾ditori du¬
isset etia si non c̾uitoruolun¬
tate c̾ditoris uendicliss.
ad debitorem reu̾titur. Idemq¬

Expanded text:
stinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat venditori. et ideo si iudicio quoque accepto venditor absolutus sit vel quia non tradebat in id quod interest condemnatus, salvum fore pignus creditori diissent, etiamsi non uoluntate creditoris uendidisset. ad debitorem reuertitur. idemq
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝯessit c̾chitor uende. dicen¬
dum ẽ nose eiexceptons sim
traaunum aut bienmum ꝯsen¬
dendo non au. fert pignus c̾cli¬
tori. ¶ Sic̾cditorypõthecaria
usus apossessor e litis estima¬
tõnez ꝯsequutus fu̾it. et adebi¬
torepetat debitum puto doli
did̃. quibus pignori an de cła
noris ex tinctusit. ac ꝑhius
solum emptõnis apud ambos
nis iure ꝑtin̾eet cum ꝯsensu
mutuo uenelitom &cusse ꝓpo¬
nantur.inuicem pignoratici¬
am acõmeos non habe. ¶Ti¬
sub pignore fundi decłat. qui
fund̾ cumẽẽt rei .p. añobliga

Expanded text:
e, dicendum est nocere ei exceptionem. Sed si intra annum aut biennium consendendo non aufert pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecutus fuerit et a debitore petat debitum, puto doli didit, quibus pignori ante dedernoris exstinctum sit ac per hoc ius solum emptionis apud ambos nis iure pertinere: cum consensum mutuo uenditioni dedisse proponantur, inuicem pigneraticiam actionem eos non habere. Tisub pignore fundi dederat: qui fundus cum esset rei publica
Abbreviated transcription (Latin):
llitur cclitor Nͥ quis dicat ĩo
xcssisse donauqd̃. mnicus ert
editoris is cur donabatur qd si
bulis emptõ mꝯsensisse md̃¬
bitur ñ manfeste apparrat d¬
sisine scripus ꝯsenẜit. ¶ Sid¬
bitorixessum sit. et ħ̃rs eĩus
intelłe̾it ẽditor s recte nenisseͣ¬

Expanded text:
lletur creditor, nisi si quis dicat ideo concessisse donari, quod amicus erat creditori is cui donabatur. Quod si bulis emptionis, consensisse videtur, nisi manifeste appareat dsi sine scriptis consenserit. Si debitori concessum sit et heres eius intellexit creditor. sed recte venisse
Abbreviated transcription (Latin):
Oluitury potheca. et siabcad
sceclatur. aut pasciscatur c̾cdit¬
or peccuniam nepetat. nͥ quisdi¬
cat pactimunt᷑ positum eẽ ut
apsona non petatur et Qud. ħ
accum sit cum forte alius ypo
annum peccimiampetat in tel
retur et dacus sit satis factiu in¬
detur ut ypotheca lib̾e erat aund
est suns obligatonis uendidͬ
ẽditor et peccumamaccepit. tũc
enim mau̾et omnes obugato¬
nes itegͣ. quia p̾ciloco idac¬
cipitur nosoluconis nomĩe.
¶Satis factum ẽe c̃ditori intelłr
et suusunandum delatum dat᷑
est. ypothece nonee rem oblig̃¬

Expanded text:
oluitur hypotheca et si ab ea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si hoc actum sit, cum forte alius hypoannum pecuniam petat, intellretur, et datus sit, satisfactum uidebitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius obligationis uendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omnes obligationes integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Satisfactum esse creditori intellegitur et si iusiurandum delatum datum est hypothecae non esse rem oblig
Abbreviated transcription (Latin):
cuinonest locus pignore lib̾¬
ando. ¶Lefensor absentis c¬
autom iudicatum solui p̾sti¬
tit indũ iditio posteatrãs¬
lato fidenissorobrem iucdica
ptor añqͣui melior conclitõ os¬
locus eẽ. et magis est ne de
enit pignus lib̾an. ñsalua cã
pignoris sui ꝯsensi ret s supẽ¬

Expanded text:
cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudicatum solvi praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicaptor, antequam melior condicio oflocus esse? et magis est, ne deserit pignus liberari, nisi salva causa pignoris sui consensit
Abbreviated transcription (Latin):
tumdandam eẽ actionem. of¬
filius scribit.q̃mao moclunsi
suus meus abauo inincidias
Decluctus abalio eẽt occissus
S et si ꝑlusumꝰ iaculantibus
fac̾e quim̃ data opa incum ia¬
culatuseit utique utiliateneb¬

Expanded text:
dandam actionem Ofilius scribit: quemadmodum si seruus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Sed si per lusum iaculantibus facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia teneb
Abbreviated transcription (Latin):
spond̾i o: qdsi forte iõ reliquid
ut bis uasis uteretur. non sine
an que possõnem tradi. fructus
postea captos actõne inc̃ti ex
scipulatu pp̃ inferriora u̾ba
cousecuturum terõsuadez ꝗn
idem deꝑtu ancile respondi
possit consic̾andum e. namꝙ
ad uba supiora ptinet. sũ fcm̃ rei¬

Expanded text:
od si forte ideo relinquit, ut his uasis uteretur, non sine amque possessionem tradi, fructus postea captos actione incerti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet. an idem de partu ancillae responderi possit, considerandum est. nam quod ad uerba superiora pertinet, s
Abbreviated transcription (Latin):
Aius seius quirem .p. gebat
usuris solitis fuit aut̃ ꝯsuctu¬
do ut intra cͥta tp̃ra nonulatis
usuns grauiores infligentur
Quidam debitores cessai̾rat in
ome qd̾ usurarum noiẽ ꝯpete¬
bat. etiam phis qui sessau̾unt
musuris suppleatur. quesitur
ẽ. in illud qd amplius exo sue¬
tucline pene nom̃ie. aquibus¬
nbus usuras stipulatu eẽt. eas

Expanded text:
aius Seius qui rem publicam usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris grauiores infligerentur: quidam debitores cessauerunt inomne quod usurarum nomine competebat etiam pro his, qui cessauerant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a quibusribus usuras stipulatus esset, eas
Abbreviated transcription (Latin):
acquisiut equm ẽ. qmius ip¬
torum fortmam suscipe eade
ferre intutoribus marcells
Eia mutuam peceniam acce¬
pit tt̃s acceptiatio de usuris
maiores usuras seia tenetur
et de inceps ꝑsingnias pentõ¬
nes siconclitonẽ data usinei
non solu̾ẽtur ea conditio ob

Expanded text:
adquisiit? aequum est, quamvis iptorum fortunam suscipere. eadem fere in tutoribus Marcellus eia mutuam pecuniam accepit a Septicio: de usuris maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones, si condicione data usurae non soluerentur, ea condicio ob
Abbreviated transcription (Latin):
nost̃ seuus filie tlami atehena¬
gorecuius bonafidesuant sub¬
iugata fisco ĩo nuari decies cẽ¬
tenanomine dotis iussit qd̃d
gnauit ac deposint ex codie rõ
non hebitur usuraruum qd sĩ pꝰ
eaꝯuentus ut soi̾et moram
Qus ꝑfid̾i reclictis post morã
tum inalt̾otnto supram odu

Expanded text:
noster Seuerus filiae Flauii Athenagorae, cuius bona fuerant publicata, de fisco ideo numerari decies centena dotis nomine iussit, quod gnauit ac deposuit: ex eo die ratio non habebitur usurarum. quod si postea conuentus ut solueret morammissum relictis post moram tum in altero tanto supra modum
Abbreviated transcription (Latin):
gulas pentõnes concuto spec¬
taretur non illaranmi suis tp̃ri¬
bus leuiorum usurañi et ĩo po
Ui semisses usuras. ꝓmiffat
ꝑ debitorem nonster̾it quo
minus minores soluat que
morensurs ꝑtantatp̃ra moã
ꝑdebitorem non fuit posse ẜ
beat. cumdñs in illam pct̾m̃ã

Expanded text:
gulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leuiorum usurarum: et ideo poui semisses usuras promissitper debitorem non steterit, quo minus minores solvat, quamore usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, posse sbeat, cum dominus nullam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tractus. ¶Pap̾. circa tutele
restitutõm ꝓfanore pupilloꝵ
laciorin t̃p̃tatio fc̃a est nemo
enun ambig̃ hocdie suie in dex
iudice tute la restituatur in eũ
tliem quo restititur usuras

Expanded text:
rca tutelae restitutionem pro fauore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras
Abbreviated transcription (Latin):
eccłet alii mandaret ut idfa¬
cẽt an hinus psona locus hii¬
ic senatus ꝯsulto sit qui og̃¬
tu muliers id fac̾et. totus ẽĩ
fuosenatus consuitiad peti¬
cionem non dandam. adusus
ip̃im mulierem specta t.et pu
hoc in frandem senatus cons

Expanded text:
eret, alii mandaret ut id faceret, an in huius persona locus huic senatus consulto sit, qui rogatu mulieris id faceret? totus enim sermo senatus consulti ad petitionem non dandam aduersus ipsam mulierem spectat. et puthoc in fraudem senatus cons
Abbreviated transcription (Latin):
non c̃ctidit. anetiam usuras
m restitue debetudcamns
et labeo scribit restitue eum
opt̾eetiamsiħ mandau̾m ut
gratuitam peccumam daret
Quans sipiculo suo c̃clidis¬
s cessare in quit labeo in usu¬
ns actonem mandati. ¶
labeoait et u̾mẽ reputatoes
quo h̾ iudicium ad mitte. et
sicuti fructus cogitur restitu̾e
is quipeurat. itasumptur q̃m
infructus ꝑcipiendos fecit de

Expanded text:
 crediderit, an etiam usuras mihi restituere debeat, uideamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, etiamsi hoc mandauerim, ut gratuitam pecuniam daret, quamuis, si periculo suo credidisset, cessaret, inquit Labeo, in usuris actio mandati. Idem Labeo ait et uerum est reputationes quoque hoc iudicium admittere et, sicuti fructus cogitur restituere is qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, de
Abbreviated transcription (Latin):
minus ꝓeuratori mandau̾at.
ut peccuniam mutuam acciꝑ¬
et unlem actomdandam qua¬
si institoriam. quia. et hic qi p̾¬
posuisse eum mutue peccunie
potocum co cin mandani age
mandati.ut eum accepto lite¬
ret si huelim uł sumalim inħ
agam ut eum deleget nuł cui
alii uolu̾o. ut etiam papinia¬
nus. lib̾ eodem scribit. ¶Suĩ
d̾it eaque mandanit filiaet il

Expanded text:
minus procuratori mandauerat ut pecuniam mutuam acciperet, utilem actionem dandam quasi institoriam, quia et hic quasi praeposuisse eum mutuae pecuniaepotero cum eo cui mandaui agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc uelim: uel, si malim, in hoc agam, ut eum deleget mihi uel si cui alii uoluero. et Papinianus libro eodem scribit, si rit eamque mand
Abbreviated transcription (Latin):
scil ħ dici põt. si ip̾a ruina ł
incendiũ sine mit̾o eius ac¬
cid̃it. nã cum pp̃ ip̃am riunã
aut incendiũ dampnadus
sit absurdũ ẽ eũ istaru rerũ
nomĩe queita consũꝑit st̃
quicquam consequi ¶auł
cogitur de co an qd indebitũ
soluit. imag̾ ẽ ut sibi iputa
Lego hac mete peccinã pro¬

Expanded text:
 si ipsa ruina uel incendium sine uitio eius acciderit: nam cum propter ipsam ruinam aut incendium damnandus sit, absurdum est eum istarum rerum nomine, quae ita consumptae sunt, quicquam consequi. 22 Pcogitur: de eo autem, quod indebitum soluit, magis est ut siti imputaego h‹a›c mente pecuniam pro
Abbreviated transcription (Latin):
mine uenditor aliud ad quis¬
iuit debet id p̾stair emptori
hroitatis paulus ĩmo semper
quentr meare quio actumi
pr̃are canrem debebit empto
nuendicor. ¶Namid ip̃m¬

Expanded text:
mine venditor aliquid adquisiit, debet id praestare emptori hereditatis. Paulus: immo semper quaeritur in ea re, quid actum praestare eam rem debebit emptori venditor, nam id ip
Abbreviated transcription (Latin):
stĩorem statim uendõmꝯ si
sub xlitoe debeat et ego ab ste
nome eius emeram ꝯfestimex
Ih̾rditatem michi lucu tii. ue¬
did̾is acpost debnori eisdem
b̾rs existas accone exempto
teneb̾i ¶ Quod simplicius
etiam mnilla ppotone ꝓceditẽ¬
stipulatõne.remb̾rditanam ꝑ¬
secutus alii nendidit quentur
quid exstipulatuactone prare
debeat. ¶Namhus utiq non
ꝯmittitur stipulatõ nt rem et
p̾cium debeat. et quidem si pea¬
qͣm remnendio̾it hr̃s. int̾ces¬
stipulatõm uenisse. ¶ Quod
siantcessit scipulato. dem̃ re
nactus ẽ. tuncrem debebit
¶Si ergo hominem uendid̾it
nid̾int negocium eius agam
et nec dum tradito eo alii quo
tladito mortuo eõ uideamus
ne uͥitibicebeam exemptoqͣm
moram intradendo nonfeci.
Precium enim hominis uen¬
uendidissem. tibienm iem dẽ¬
bebam non accõni ac cumhr¬
ditas uenit tacite hoc agini de
ut siquid tanq̃m br̃s feci iop̾¬
Quocisirem qd uendictialio
possidente pecii. et ltis extim̃¬

Expanded text:
ior‹e› statim uenditionem sub condicione debeat et ego abs te nomen eius emam, confestim ex hereditatem mihi Lucii Titii uendideris ac post debitori eiusdem heres existas, actione ex empto teneberis. Quod simplicius etiam in illa propositione proceditstipulatione rem hereditariam persecut‹us› alii uendidit: quaeritur, quid ex stipulatione prae stare debeat: nam bis utique non committitur stipulatio, ut et rem et pretium debeat. et quidem si, posteaquam rem uendidit heres, intercesstipulationem uenisse: quod si antecessit stipulatio, deinde rem nactus est, tunc rem debebit. si ergo hominem uendiderit t negotium eius agam et necdum tradito eo alii quoque epero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim hominis uenuendidissem: tibi enim rem debebam, non actionem. at cum hereditas uenit, tacite hoc agi uidetur, ut, si quid tamquam heres feci, id praequid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestima
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ¶Nan quia nillauti¬
solus nisi forte et meices ac¬
et culpani et ꝑieulum p̾ret
is penes quemi de ponimis.
ut mempto et inlixato ut¬

Expanded text:
o: nam quia nulla utisolus: nisi forte et merces acet culpam et periculum praestet is penes quem deponitur. ut in empto, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
uł suo uspematorio noie.
Si fideiussori dõnis causa ace¬
sifidciussore iemimate uoluit
Inutomagis simoris cã acer¬
pro tuliss c̾clitoꝵ ł si eam li¬
batõmlegauit. Com po

Expanded text:
 procuratorio nomine. Si fideiussori donationis causa accsi fideiussorem remunerari voluit multo magis, si mortis causa accepto tulisset creditor vel si eam liberationem legavit. Pompo
Abbreviated transcription (Latin):
granibus usuris soluit het
ioribus fenus accepit iit fide
suam lib̾aret non onbito de¬
be eum mandani uiditio et u¬
suras consequi et ut ẽ const¬
ittum. totum hec exequo et
bono uidex arbitrabitur¬
¶ Dedi nbi peccumam ut c̾di¬
tori meo ex solua non fecisu¬

Expanded text:
grauibus usuris soluit. sedioribus faenus accepit, ut fidem suam liberaret, non dubito debere eum mandati iudicio et usuras consequi. et ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur.Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecis
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut sumptus desus fuce¬
ret ad kec itinera hoc c̃ salano.¬
Idem ait. E Siquid peurator
citramandatum niuolupta¬
te fecit. ꝑmittndum eiau.
¶ Siquidem minus houcitam

Expanded text:
uenit, ut sumptus de suo faceret ad haec itinera, hoc est de salario.Idem ait, si quid procurator citra mandatum in uoluptatem fecit, permittendum ei auf, si quidem minus honestam
Abbreviated transcription (Latin):
onpot uiden iniidiciumi
uenisse io qui post iudiciũ
acceptum actidiss ideo alia
interpellatione opus est. Io¬
eps eugcau̾at rome. conperi
gati ex delictis in legatione
ꝯmissis cogum iudicum
rome pati. siue ip̃i admise¬
runt siue suieorumis si pos¬
tulatur unem actionem ad
danda sit. qm ex presẽtipo sse¬
ssione hec actio est casuio. R
da accio. Si u̾o ex mltis ẜuis
nonsit inibendaiul. sũ dis¬
tine lione denegandam ac¬
tionem merito ideo nonoͣ
turactione ab officio. suscepto¬
epto legationis auocetu¬

Expanded text:
otest videri in iudicium venisse id quod post iudicium acceptum accidisset: ideoque alia interpellatione opus est. Ieps euocauit, Romae competitgati ex delictis in legatione commissis coguntur iudicium Romae pati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum. Sed si postulatur in rem actio adanda sit, quoniam ex praesenti possessione haec actio est? Cassius rda actio, si uero ex multis seruis non sit inhibenda: Iulianus sine distinctione denegandam actionem: merito: ideo enim non datur actio, ne ab officio suscepto legationis auocetu
Abbreviated transcription (Latin):
Rgentanum ubi cc̃tum ẽ
con̾uenin oportet uec in
hoc dilationem nisi ex iust̃
causa danut ex prouincia
codices afferrantur .¶Ide
mactione tutele placuit.
Nomine pupille tuto¬
ious in pr̃ouin ꝯ dempna

Expanded text:
rgentarium ubi contractum est conueniri oportet nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex prouincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit. Nomine puellae tutoribus in prouincia condemna
Abbreviated transcription (Latin):
presoris eognosc̾e. aliqum¬
illusoriaenint huinsmodi
eclicta et decta p̾torum. Ma¬
¶ Marc ellus notat si ꝑ dolũ
sciens falso aliquid allega¬
it. et hoc mõ ꝯ secutum eur
sinam p̾toris. liquido fint ꝓ
pro batum extimo de be iud¬
Ricem querelani rei admit¬
te. ¶ Anuus notat siant n

Expanded text:
noscere: alioquin lusoria erunt huiusmodi edicta et decreta praetorum. Marcellus notat: si per dolum sciens falso aliquid allegavit et hoc modo consecutum eum sententiam praetoris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut potius cum locum spec¬
tare oporteat in quo instrum̃¬
tum dotis ft̃m̃n ẽ. quam eum
incuius domicilium. et ip̃a
mulier ꝑ condicionem ma
limms re demptum.si hoc
prouit exinde lib̃ ent ex qͦ
redempius ẽ quia ꝯstiturõ
non libum pronũcian p̾ce¬
pit s restitui eilib̾tatem. in¬
bet pia conpeilendus eiut
mamimttere eumquise su¬
tis numis re demit s et sila¬
titet exemꝑlasenatus ꝯsu¬
quis petat post ab senciam

Expanded text:
est, ut et eum locum spectari oporteat, in quo instrumentum dotis factum est, quam eum, in cuius domicilium et ipsa mulier per condicionem matummis redemptum, si hoc probaverit, exinde liber erit ex quo redemptus est, quia constitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libertatem iubet. proinde compellendus erit manumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si latitet, exempla senatus consuquis petat post absentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Eaet si restituat᷑ Paulus
ei b̾rditas extrebelliano. acto
ineum nondabitur. siue spõ¬
te siue coactus hrs eam adie¬
rit comodius est receliquid
ei b̾rditatem perid̾ aut̾ hn¬
n obtat ex ꝑsona legatiq ħ¬

Expanded text:
et si restituatur ei hereditas ex Trebelliano, actio in eum non dabitur, siue sponte siue coactus heres eam adierit: commodius enim est reddi quidem ei hereditatem, perinde autem hni obstat ex persona legati,
Abbreviated transcription (Latin):
suuum in iudicium uocas¬
se constitit uiaticalitisq
sumpsus ad usario suo red¬
dere oportebis. ¶Indicibꝰ
de iure dubitantibus pre¬
sides de hac re responde sole¬
nt. de facto autem ꝯsulenti¬
bus nondebent p̾sides consi¬
lium imꝑturiu in iube eos
ꝓut religio suggesẜit sm̃nã
ꝑferre. hccenim res non nr̃¬
quam infamat. et mat̾ia
gre uł abitionis tubuir.

Expanded text:
suum in iudicium vocasse constitit, viatica litisque sumptus adversario suo reddere oportebit. Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium impertire, verum iubere eos prout religio suggerit sententiam proferre: haec enim res nonnumquam infamat et materiam gratiae vel ambitionis tribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Roponebatur ex his iudicibꝰ
qui in eadem re daci eẽnt. nõ¬
nullos causa audita ex cusa
si sigulorum iudicum muta ru¬
tio eandemrem ad aliud uidi cim

Expanded text:
roponebatur ex his iudicibus, qui in eandem rem dati essent, nonullos causa audita excusatosingulorum iudicum mutatio eandem rem an aliud iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
re maiori iudicare põt. Si in¬
ter ligatores conueniat
Cumĩ ab sentem defende uel¬
lem iudicium mortuo iami
eo accepiet ꝯdempnatus so¬
lini.quesitũ est an br̃s lib̾are.
Item que acc̃o mͥ adu̾sus eũ
defensorem eius accipituti
nuitum eẽ et ideo b̾rdem nõ
lib̾in deffensorem autem
sñ gesto ei actioncmnͣ conpe¬
t̾e adu̾sus b̾rdem qd sane ex̃¬
ceptione dolimali tũi se pos

Expanded text:
re maiori iudicare potest, si inter litigatores conveniat. Cum absentem defendere vellem, iudicium mortuo iam eo accepi et condemnatus solvi: quaesitum est an heres liberaretur, item quae actio mihi adversus eum defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem,tamen gestorum ei actionem competere adversus heredem: qui sane exceptione doli mali tueri se pos
Abbreviated transcription (Latin):
do presentia uł sciencia udi¬
nccitati. ¶ Iuder siquidad u¬
sus legis pceꝑtum iudicando
peccunie uenit siagat aliqͥs
ad int̾ponendam cnitione
ex iusta causa ꝯ demꝑnatio

Expanded text:
do praesentia vel scientia iudinecessitati. Iudex si quid adversus legis praeceptum in iudicando pecuniae venit, si agat aliquis ad interponendam cautionem, ex iusta causa condemnatio
Abbreviated transcription (Latin):
nani neminem puto dubita¬
cunim quin fidenissor ante
obligationem rei accipi pos¬
sit uidicium ueroante q̃mi
aliquid debeant non posse.
c̃tis ꝑ sonis sustiuende in sum
cognitiones uł uc instrum̃t
obtusit. in pr̃quincia non
debebit iudicium recusare ne¬
gg.s actionen eum accipe

Expanded text:
nam neminem puto dubitaturum, quin fideiussor ante obligationem rei accipi possit: iudicium uero, antequam aliquid debeatur, non posse. certis personis sustinendae sunt cognitiones: ueluti si instrumenta optulerit in prouincia, non debet iudicium recusare ned actionem eum excipe
Abbreviated transcription (Latin):
I debitorimeo uelim accõnẽ
audiendum eum dandum¬
qr diem cum conpetent clũ¬
tela ad soluendam peccumã.
neqr dampnum magnume

Expanded text:
i debitori meo uelim actionem audiendum eum, dandumque diem cum competenti cautela ad soluendam pecuniam: neque enim magnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit. uł it ex ꝑiti.itademũ
ꝑmittamus eiage. si non sic
Quipris nomine agit. nã
inliano placet. si filius fam¬
ilias. legatone uł studioꝵ
dapnimi uł in iuriam pas¬
sus sit. posse cum utili iudi
pater uenturus non est ul¬

Expanded text:
petit, uelit experiri, ita demum permittimus ei agere, ‹si› non sit qui patris nomine agat. nam et Iuliano placet, si filius familias legationis uel studiorum damnum iniuria passus sit: posse eum utili iudicpater uenturus non est u
Abbreviated transcription (Latin):
ułconꝑanit. indetur nisiano
loco ut defendet conuenit ĩ¬
dem sedefende numquiddi¬
cumis eum quiam catorei
quid opauit aduena useiuẽ¬
did quem scit m̃ profectum

Expanded text:
uit: uidetur, nisi alio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid comparauit aduena, uel ei uendidit quem scit inde confestim
Abbreviated transcription (Latin):
fficiat ergo priuatorum ꝯ se¬
sus proinde si priuati ꝯ sen¬
tiant p̾torat ignoret osen¬
anlegi satiffcm sit uidendũ
est et puto posse defendi er
ul siqui iudicandi causa
natireuocandi domumsuã
ius daturn eiquo qui ip̃e
procurauit non imponitur
nccitas intra tp̃ra pro uoca¬
tionis excendemi. io meul
alio loco ubiꝓnocatio exce¬
dam ait. qm̃ obaliam cãmi¬
non deb̾e conpelluuoicium iustu¬
susciꝑe. Idemn claudio flamatele¬
ꝯtraxit. ubi ꝯueniuntur ce¬
sin sicontrax̾int ibi reuocan¬
di ius non h̃nt excepns leg̃¬

Expanded text:
fficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consenan legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eiul si qui iudicandi causa nati, reuocandi domum suam ius datur. eo quoque qui ipse prouocauit non imponitur necessitas intra tempora prouocationis exercendae Romae uel alio loco ubi prouocatio exercedam ait, quoniam ob aliam caunon debere compelli iudicium suscipere. idem Claudio Flauiacontraxerunt, ubi conueniuntur. ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis leg
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ne qui uoluntatem¬
so lidum cenebuntur. et pater
ter dũs ne insolidum teneb¬
ꝑsona magñm ex̾citorem da¬
bitur et ideo sicum utroq corũ
actum cum alterd agi nõ põt
s si quio sit soltum siquidem
riam obligõm. sũ magri noĩe
niam et alius ꝑme sosuendo
melibat. ¶Giplures mena¬
gatur. quicum uno distrar̾it

Expanded text:
dum. plane si uoluntatesolidum tenebuntur et praeterea ter dominusue in solidum tenebrsona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem rariam obligationem, siue magistri nomine niam et alius pro me soluendo me liberat.Si plures nagatur qui cum uno contraxerit
Abbreviated transcription (Latin):
notat p̾coreius qui psudet. e en¬
tum siquis sine dolo deuorem fã
de uł inputeum descend̾e et ile
parens ascendit. aut descendit. et
cȩcidit crusq. ul quid alium fre¬
g̾it uł pient anteneatur. et si qui

Expanded text:
notat praetor eius qui persuadet: ceterum si quis sine dolo deteriorem fdere uel in puteum descendere et ille parens ascenderit uel descenderit et ceciderit crusque uel quid aliud fregerit uel perierit, an teneatur: et si qui
Abbreviated transcription (Latin):
Imuni solũo id qd̃tibi de bebã.
et ab earatani remte habitn
stipulatus fũo et forte te ratũ
non hñtt ag̾e exstipulatone
institũo exceptõ senatus con

Expanded text:
ieri soluero id quod tibi debebam et ab ea ratam rem te habiturum stipulatus fuero et forte te ratum non habente agere ex stipulatu instituero, exceptio senatus con
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uen̾unt. p̃lane in quid si
qui accepit eos fideiussores
matrem eis mandasse ignon¬
uit exceptõm senatus cons¬
ulti replicatone doliepelen

Expanded text:
interuenerunt. plane, inquit, si qui accepit eos fideiussores, matrem eis mandasse ignorauit, exceptionem senatus consulti replicatione doli repellen
Abbreviated transcription (Latin):
namet si uendid̾it remsira
sũ pcium acceptum ꝓ alioso¬
luit sũ emptorem delegauit
c̾clitori. auenono puto sena
Ifide uissores ꝓ defemore ab¬
sentis fini exmandato matris
his senatus ꝯsulto subnen¬
iatur et ait papinianus. Lix.a
questionum exceptõne. eos
usuros nec multum fac̾e qd̃¬

Expanded text:
nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem delegauit creditori alieno, non puto senafideiussores pro defensore absentis filii ex mandato matris his senatus consulto subueniatur. et ait Papinianus libro nono quaestionum exceptione eos usuros: nec multum face
Abbreviated transcription (Latin):
muliere que õ senans ꝯsuit
int̾cessiss. fide uissorem accep¬
issem ganis cassius R̾ndit. itͣ
demium fice iussori exceptõm
dandam si amuliere regatus eẽt.¬

Expanded text:
muliere, quae contra senatus consultum intercessisset, fideiussorem accepissem, Gaius Cassius re spondit ita demum fideiussori exceptionem dandam, si a muliere rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
alicnani eu̾a aut suam obli¬
gatom suscrpiat. ut eccesi an¬
cilla ob pacionemlib̾tats ex¬
ꝓmissore dato post manimm¬
toris non ẽ ẽcditori nona actõ¬
ne opus cumq̃i fuiana que
et ypotechana uecatur in his
noribus nec sonitam ẽe pecẽ¬

Expanded text:
alienam, re uera autem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumistoris non est creditori noua actione opus, cum quasi Seruiana quae et hypothecaria uocatur in his noribus nec solutam esse pec
Abbreviated transcription (Latin):
piũ sidumuult titio donatũ
munauit nõ int̾cedit senatus
enmobligare niuliensuc cu¬
rere uoluit nondonanti. haoc
ideo quia facilius semulier

Expanded text:
i, dum vult Titio donatum, numeraverit, non intercedit: senatus enim obligatae mulieri succurrere voluit, non donanti: hoc ideo, quia facilius se mulier
Abbreviated transcription (Latin):
sis ut alt̾ locando alt exigendo
ꝑcuusq offõ obligabitur ex̃¬
citor. s et sisic ꝓposuit ut plerũ

Expanded text:
sis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor. Sed et si sic praeposuit, ut pleru
Abbreviated transcription (Latin):
mictetur. non aut̾ unus pig¬
noris succedit nisi conuerut
ut sibi eadem res eẽt obligata
succeciẽ d quia ip̃e i ꝯuenit d
pignore quo cãu emptoris cã
melior efficiur deniq si anti¬
quior ẽditor depignoreuendẽ¬
do cumdebitore paetum inter
uend̾e iudeamus andicipossit.¬

Expanded text:
mitteretur, non aliter in ius pignoris succedet, nisi convenerit, ut sibi eadem res esset obligata: ebet, qui ipse nihil conuenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore uendendo cum debitore pactum interpuendere, uideamus, an dici possit
Abbreviated transcription (Latin):
Eccuiulme no id cuius suus
iu pecculiumtotum adime uł
culii gras hoc itanum puto. si
debito suum lib̾are uount dñs¬
qd̾ ut etiam iinudauoluntate
remisẜit dñs qd̾ debuit desiñt
suus debitor eẽ. s iuo nomina

Expanded text:
eculii est non id, cuius seruus erui peculium totum adimere cerit. Sed hoc ita verum puto, si debito servum liberare voluit dominus, ut, etiamsi nuda voluntate remiserit dominus quod debuerit, desinat servus debitor esse: si vero nomina
Abbreviated transcription (Latin):
quia iniquissimum ẽ ex finto
ẜui dnm locupletan impie.
Nametcea renm amotaium
accoen fine samilias nomine
inid qd̾ ad pr̃em ꝑuenͣꝯ petit
actio de pecculios ifilius fam¬
ilias dum̃ uirpupillo rem sa¬
luam fore caui noncuraint pa¬

Expanded text:
quia iniquissimum est ex furto serui dominum locupletar‹i i›mpune. nam et circa rerum amotarum actionem filiae familias nomine in id quod ad patrem peruenit competit actio de peculio. Si filius familias duumuir pupillo rem saluam fore caueri non curauit, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
lio accõnem pati. Nam sicut ĩ
scipulatione ꝯhitur cufilio.
ita iuditio echiꝓinde non or¬
iginem ꝯiudicui spectandama
s ip̃am iudicaticãm. uł uti ob¬
Eligatam. quare et si quasi defẽ¬
soro dempnarus sit idemputa.
¶Ex fintuia causa afiuuio quidez¬

Expanded text:
lio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitur cum filio, ita iudicio contrahi: proinde non originem iudicii spectandam, sed ipsam iudicati velut obligationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat. Ex furtiva causa filio quide
Abbreviated transcription (Latin):
cessare quia retrorsum quan¬
tiplimmifiit inspicuur.
⁊demuuliams scibit estima¬
cionem homims occisiadid
annu: quo p̾cidetur fu̾it eccis
p̾cio eoestimando quanti fuit
priusqͣm aitem cum pollicẽ a
stione hab̾e cestinau̾am ut fraũ¬
dium ꝑticipes eruerntur rec¬
tissime labeo scribit tansi esti
ualecit. ¶ Get et sibone fiugi
ẜuus intraannum mutatis
moribus occisus fit. p̾cum id
estimabitur quantum ualeret
ꝑruis q̃m mores mutaret. in
Insuma omia comodaqueĩ¬
tra annm quo int̾frctus est

Expanded text:
cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad iannum, quo praecideretur, fuerit occiso aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amiaestionem habere destinaveram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestivaleat. Sed et si bonae frugi servus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto valeret, priusquam mores mutaret. In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
Eriu autem occidentis nomnẽ s¬
eocruit non tenetur. Sr anis
quid̃ caput ulum indesuetudi¬
nemabiit. ¶ Geitio aũt cap¬
ite ait eadeni lex aquila cet̾¬
animrenim p̾t̾ hominem et
pecudem & cisusiquis alt̾i da

Expanded text:
ervi autem occidentis nomine do servit non tenetur. sed an iquidem capitulum in desuetudinem abiit. Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: "Ceterarum rerum praeter hominem et pecudem occisos si quis alteri da
Abbreviated transcription (Latin):
uus ꝯmunis id est meus et
tuus ẜuummeum oc cidit legi
aquilie lecus est adłisansus te
situa uoluntate fecit et ita p¬
culum extimasse urseus ref¬
eit qd sino uoluntate tua fec̾¬

Expanded text:
uus communis, id est meus et tuus, seruum meum occiderit, legi Aquiliae locus est aduersus te, si tua uoluntate fecit: et ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fec
Abbreviated transcription (Latin):
toris ent dampnum quem ad¬
modum siuinuẽet effussũssũ¬
ułuasis ꝯtusis. uł qua alla ex
causa. ¶S siuienditor seꝑicu¬
lo subiecit.in id tp̃ns ꝑiennm
sustinebit quo ad se subiecit in¬
sinondesignauit ipũs eatenus
plenissime ueneat cum fu̾it de¬
gustatum aut agitur ꝯuenit q¬
ad piculumumi sustineat et ea
gustata signatatn᷑abemptore ñ¬
sauł douaꝯ sequent̾ dicemus
ad hucpiculum ẽẽ uenditoris.
ñ aliud ꝯueniss. ¶S et custo¬
ꝓpe quasi non dum uenit post
m̃suram ꝑiculo lib̾atur. ¶ Sin
ad m̃suramuendid̾it. ¶Sr tor¬
te amphoras uł etiam singula
doua. ¶ Sidolium signatum
sit abemptore. trebacius aix t̃
tetur signarisolere.q̃mut trad¬

Expanded text:
 quemadmodum si uinum esset effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subieciton designauit tempus, eatenus plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatgustata, signata tamen ab emptore uasa uel dolia, consequenter dadhuc periculum esse venditoris, nisi si aliud convenit. Sed et custoprope quasi nondum venit. post mensuram periculo liberatur, si non ad mensuram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait tratetur, signari solere, quam ut tra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊quis uinauendit et intradi¬
em cͥtum degustanda dix̾it. de ĩ
depuenditorem sten̾t quomis¬
nus degustarentur utrum p̾c¬
t̾itum dum tarat piculu̾mac:¬
toris et uictoris uenditoris
prare debet. auu̾o etiam ptito¬

Expanded text:
quis uina uendiderit et intra diem certum de‹g›ustanda dixerit, deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarentur, utrum praeteritum dumtaxat periculum acoris et mucoris uenditor praestare debet, an uero etiam di
Abbreviated transcription (Latin):
Quocisi non sint nc̃cia euacua¬
ta faciendum ẽ quoduetes pu¬
tauunt ꝑ corbem uendi tore
mensuram fac̾e et efunde̾. uet̾es
unt. Es iq̃nta m̃sura ẽet non
appareat iudelic ut aꝑpareat ꝙͣ¬
tum emptori ꝑierit Danis.
solet is dies spectandus ẽ quo
ex comodo uenditoris tollipos¬
sit. ¶ Custodiam aut añ ad in¬
eciendi diem qualem prareuẽ¬
ditorem opteat. uttum plenam
etut diugenciam prestaret an
u̾o dolium dum taxat uidea
et putoeam diligentiam uen¬
ditoremexib̾e delere ut fatale
dampnumuł uia magnasu¬

Expanded text:
quod si non sint euacuata, faciendum, quod ueteres putauerunt, per corbem uenditorem mensuram facere et effundere: ueteres erunt, si, quanta mensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, quantum emptori perierit. solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint. Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uideamus. et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magna
Abbreviated transcription (Latin):
forte coruptasint postea. ¶¬
uam dies degustandi p̾ tint pĩc
quasi sub olitone ucmerint hoc
est siandicm illum fuissent degiꝰ¬
stata. et intierit quio actumsit
Egoaut arbitror si hoc in oc cul¬
tosit debe dici emptõm mane
picunim autad uenditorem re¬
spic̃e eniam ultradiem degusta¬
ndo p̃finim quia ꝑ ipm̃ fcm ẽ¬
gustaitu.neq actorem uz mi¬
corẽifoitorem p̾stare deb̾e. ¶
om̃e piculun iad emptorem
ꝑtine ẽ difficile aut̾ ẽ ut quis

Expanded text:
forte corrupta sint posteaquam dies degustandi praeteriit, pquasi sub condicione venierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere, periculum autem ad venditorem respicere etiam ultra diem degustando praefinitum, quia per ipsum gustaretur, neque acorem neque mucorem uenditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: diffici
Abbreviated transcription (Latin):
alieni ẜui accipet eos qui inpo¬
testa eius sũt. ¶Procurato¬
ris fit mẽtio in hac act̃one s ue¬
rums ꝓcuratorem hic eum a¬
ccipientdum ait nõ q̃uil scͥ¬

Expanded text:
alieni: accipe eos quoque qui in potestate eius sunt. Procuratoris fit mentio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic eum accipiendum ait, non qu