comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ninium gͥ rertuti cause: indeo sunt. set quatundam carise ꝙ indeo sunt:
et in craturis. Q utaritndam uero cause: indeo tantin sunt. et illatum
rerum cause diamt᷑ abscondite maeo. quia ita indmia dispositione. ut hac
nel allud fiat. quod non ẽ: insemitali ciratitre ratione I ñne¬
ilt illa quidem qͥue scđni cauisam seminaleni fiint⁊ dicuntur fĩ ł no¬
naturaliter feri. quta ita curs natio. hominibꝰ in notuit. Alia uero
ita fieti necesse foret: non inrebꝰ conditum sec indeo aibsconditum etat. Omnis na-¬
ture curs habet natitales leges. suꝑ himc naturalem catfum cteator habet a¬
pud se posse de omnibꝰ aliud: quam corum naturalis ratio habet ut inirga scili-
cit arida: repente floreat. fructum giguat. et uriiiuentute sterilis fenunta:¬

Expanded text:
nium rerum causae in Deo sunt; sed quarumdam causae et in Deo sunt, et in creaturis, quarumdam vero causae in Deo tantum sunt: et illarum rerum causae dicuntur absconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidem quae secundum causam seminalem fiunt, dicuntur naturaliter fieri, quia ita cursus naturae hominibus innotuit. Alia vero  1: Ut mulierem ita fieri necesse foret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus facere aliud, quam eorum naturalis ratio habet; ut, scilicet, virga arida repente floreat, et fructum gignat, et in juventute sterilis femina
Abbreviated transcription (Latin):
i gͥ grã que sanat et liberat uoluntatem hominis: uirtus est.
uł unra ł plures cum ipsa grã non sit ex arbitrio uoluntatis
s etiam pociꝰ sanet ac p̃paret ut bona sit: ꝯsequit᷑ ut uirtꝰ non sit ex
libero arbito. ⁊ ita non sit motꝰ ł affectꝰ mentis cum om̃is affectꝰ
uel motꝰ mentis: sit ex libero arbito. s bonus ex grã et libero ar¬
bitrio. malꝰ uͦ: ex lib̾o arbito tantum. Ut enim aug̃ ait in pͥmo li¬
c̾o ad fatiendum et non fatiendum motu animi carent: si deniq
his abstinendi ab oꝑe suo potestas nulla ꝯcedit᷑: earum pece̾m
tenere non possumꝰ. hic aꝑte ostendit᷑ qđ motꝰ anum sine ad bo
num siue ad malum: ex lib̾o arbitb. Ideoq si grã uel uirtꝰ motꝰ
mentis ẽ: ex libero arbito ẽ. Si uͦ ex libero arbito̾ uel ex parte est:
iam non solus ds̃ sine homine eam facit

Expanded text:
 gratia quae sanat et liberat voluntatem hominis, virtus est, vel una, vel plures; cum ipsa gratia non sit ex arbitrio voluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus vel affectus mentis sit ex libero arbitrio; sed bonus ex gratia est et libero arbitrio, malus vero ex libero arbitrio tantum. Ut enim ait Aug. in lio ad faciendum et non faciendum motu Animi careant, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex libero arbitrio est. Si vero ex libero arbitrio vel ex parte est, jam non solus Deus sine homine eam facit
Abbreviated transcription (Latin):
d qd̃ dñis ꝙ si illud dictum in sac̾ scͥpt᷑a reꝑieret᷑ ex ead̾ intelligẽ¬
tia. acciꝑet᷑. q̃: cum dr̃ in carnata.s q illud auctoritas subtienit.
atq locõnis modꝰ numiam. uideret᷑ facere ex p̃ssionem si natã diuina di¬
diceret᷑ caro facta: melis ħ puto nͥ egeare: quam tem̾e asserere. ne si illuddi¬
cat᷑: ꝯuertibilitas natẽ in natam: signari putet᷑. Ex pmissis indribita biliter

Expanded text:
in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis indubitabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯeneit et genueruit s potuerũt in paradiso eis esse nuptie
honorabiles & thor in macłat᷑: sine ardore libidinis. sine labore
pariendi.

Expanded text:
nt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi.
Abbreviated transcription (Latin):
diccum non quia aliquis p̃destinet᷑ ꝓmeritis uel iustificationis gram.
mereatur. s. quia aliqui non adeo mali sunt ut mereantur sibi grãm non inper¬
tiri. Nullꝰ eñi grãm dei mereri potest: ꝑ quam iustificat᷑ pͭ tam̃ mereri ut nõ
runt: ut h mereant᷑. ut ħ digni sint. Alii uͦ ita uiunt ut et si non m̾eant᷑ gr̾am
ustificationis non tam̃ merent᷑ omnino repelli: et grãm sibi subtrai. Ideoq dixit
in quibtam peccatorib p̃cedere qd̃ digni sint: ustificatione: et in aliis quod dig¬
ni sint. obtusione. Se friuolum est.
Opinio qͦrũdã falsa de ocultis dĩ dis

Expanded text:
dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non runt, ut hoc mereantur, ut hoc digni sint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit in quibusdam peccatoribus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo digni sint obtusione; sed hoc frivolum est. 4. Opinio quorumdam falsa de occultis Dei dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seueranter. qͣtam. st ĩpietas insidelitatis ẽ. ab illo. qͥ uistus ẽ.⁊ iustitia: dimidiã sepͤarare
ueniã. Iam .ħ. sine uera pententaa uiueniret grãm. Penitentia . i. uera ad baptisii punitatẽ
conatur ducẽ. Recte .it. penitens: quicqͥd sordis pꝰ puificationẽ ꝯtrax̃ oportet ut abluat
saltẽ lacͥmis m̃tis. S satis durꝰ ẽ. cuiꝰ m̃tis dolorẽ ocłi nõdedarant.s sciat se culpabilit̃
dur̃ qui deflet dampna tepis in mortẽ amici: et dolorẽ pecc̃i nõ ostendit in lacͥnis quẽ

Expanded text:
justitia est, dimidiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia enim vera ad baptismi puritatem conatur ducere, recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet ut abluat saltem lacrymis mentis. Sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sciat itaque se culpabiliter dur
Abbreviated transcription (Latin):
essec uerbo uinta obnoxia fu̾it pecco in manai et in aliis acubꝰ ꝓpagatione tra¬
ducta est: non uiu̾ito uicłi p᷑. in habraham peceo subi acuisse emꝰ uniu̾sa
caro: peccõ subiacebat. unde queri solet qr lem dicat᷑ decimatꝰ in abraam:
et non x. cum in lumbis abrahe. ut̃q fu̾it scd̾m matĩalem rõnem: quando
habraam decimatꝰ ẽ.i. docimas dedie melchi sededch. Tunc enim apł
leui decimatum dic̃ in habraam: tanquam inmatili causa.

Expanded text:
esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria, et in aliis a quibus propagatio traducta est; non immerito videri potest, in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa peccato caro subjacebat. Unde quaeri solet, quare Levi decimatus dicatur in Abraham, et non Christus, cum in lumbis Abrahae uterque fuerit secundum materialem rationem, quando Abraham decimatus est, id est decimas dedit Melchisedech? Tunc enim apostolus Levi decimatum dicit in Abraham tanquam in materiali causa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑus uicet tenuiter ostensum sit qua ratione dicatur habitare. in quib
estiugitaret. &r dinis ratio id ectam assignari quomodo ubiq ꝑ essentiam et
totus sit. nisi hiuus consid̾ationis sublimitas atq in mensitas. humane
mentis sensum omnino excederet. Ut enim ait crisot̾omus suꝑ epłam ad
hebreos sicut multa de deo intelligimus que ioqui non ualemus . ita mł¬
ta loquuimur que intelligere non sumris idonei. uerbi grã quod ubiq d̾s
est scunuis: et dicimus quomodo autem ubiq sit: intelectu non capintus
Item quod est in corporea quecdam uutus que omnumi est causabo¬
norum. scunus quomodo ã uel que ista sit: penitus ignoramus:¬

Expanded text:
s, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum omnino excederet, ut etiam ait Chrys. super Epistolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia, quod ubique Deus est scimus et dicimus; quomodo autem ubique sit, intellectu non capimuItem: Quod est incorporea quedam virtus, que omnium est causa bonorum, scimus; quomodo autem vel que ista sit, penitus ignoramus
Abbreviated transcription (Latin):
panꝑi subuenire uolo. S ista: ad illam refert᷑. Nam et si ħ ita placet
ut in eo cum aliqͣ delectõne uoluncas ad quiescat nondum tamen ẽ illud
quo tendit᷑. s ħ ad illud refert᷑: ut illud deputet᷑ tanꝗͣ pat̾a ciuiis: istud ue¬
mentis. quib qͣi gͣssib uel passib tendit᷑ ad patam. Sicut gͦ altã: uolim¬
elemosinas dandi pauꝑi: alia uoluntas hñdi uitam. Alii autem putant
morat᷑ uoluntatum. Cecm̃n qd̾ lib horum uer̃ sit: illud nulli in ambiginĩ
uenit. quin uoluntas ex fine suo pensent᷑. utrum recta sit: an p̃ua. pecca¬
tum: an grã. et quui nomine intentionis: aliqͣn finis. aliqͣ̃n uoluntas in

Expanded text:
pauperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vementis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluneleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant moratur voluntatum. Caeterum quodlibet horum verum sit, illud nulli in ambiguum venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et q
Abbreviated transcription (Latin):
onem abstimusse a cibo uecito ater usi fuisse ꝯcessis. his uerb̃ ostenditur:
qd̃ de ligno uite ante peccatum sumpserit quib p̃ceptum erat ut de om̃i
ligmiͦ paradisi comed̾ent: nisi de ligno scientie bom et mali. Quaren
Quare nõ

Expanded text:
onem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comederent, nisi de ligno scientiae boni et mali. 7. Quare no
Abbreviated transcription (Latin):
deo. qr bonini finem añt eos sͥ posuisse .i. di obsequium. ⁊ tam̃ uolunta¬
tem eoꝵ et accionem: ꝑu̾sam fore asserunt. de bonis autem nulla fit excep¬
tio: inp̃missis uerb auoĩ. quin omis uoluntas bona: ex fine sit bona.
⁊ ex fine et uoluntate: om̃is bona accio bona ẽ. s nõ omĩs mala uoluntas:
ex fine mala:. nec omis mala accio: ex fine et mala uoluntate mala est.
et omnis q̃ ħt malam ca̾m: mala ẽ. S non onins q̃ ht̃ bonam cãm: bo
na ẽ. Ideoq eum ex affectu dr̃ impom nomen oꝑi: in bonis oꝑib gn̾ałr u̾a¬
oꝑa sccłm intentionem et cam: udicant᷑ bona uel mala. exceptis his:
Quidam dñt

Expanded text:
Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est, sed non omnis quae bonam causam habet bona est. Ideoque cum ex affectu dopera secundum intentionem et causam judicantur bona vel mala, exceptis his qQuidam d
Abbreviated transcription (Latin):
insiuuatur in pressa. Item in exechiele legit᷑. Om̃is tapis precios: oꝑimnentũ cuis id est
ouis angelus: quasi oꝑimentũ euis etat. quia ut ait gregorius in aliorũ compara¬
cione: ceti cdarioꝵ fuit. Unde uocatꝰ ẽ lucifer: sicut testatrir yfaras. Q uomodo
inquit cecidisti lucifer. qui matͬe oriebaris: et eeta. qui non unus ordo: s untis sp̃c¬
accipiendꝰ est. Qui teste ysodoro . postquam creatꝰ est eminentiam trature ꝙ ꝓ fundi¬
tatem scientie sue ꝑpendens: instuim creatorem suꝑbiuit. intantum: qał etiam se

Expanded text:
insinuatur impressa. » Item in Ezechiele: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum , id est omnis angelus quasi operimentum ejus erat. Quia, ut ait Gregorius, in aliorum comparatione caeteris clarior fuit, unde vocatus est Lucifer, sicut testatur Isaias, c. 14: Quomodo, inquit, cecidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.accipiendus est. Qui, teste Isidoro, postquam creatus est, eminentiam naturae, et profunditatem suae scientiae perpendens, in suum Creatorem superbivit in tant
Abbreviated transcription (Latin):
iubꝯdam: ita eẽ inłr̃. qui dñt om̃s actꝰ: eẽ indifferentes. ut bom nec
mali ꝑse sint. s ex intentione bona bonus. ⁊ ex mala mal sit
omnis acc. Scłm quos: quilibet accus. p̃ eẽ bonus si bona intentione
generat᷑. Aliis aucem indr qd̃ quidam actus inse malis̃: ita ut non pos¬
sit eẽ peccata. eciam si bonam hant cãm. Et eruidam in se boni ita ut et s
masam hant cãm: non cãtum boni eẽ desmant. quod testimonio augi confirnĩat
qmi dicit bonum aliqͣndo non bene fieri qd̾ euini quis inut uel neccitate
ec si bonum facit: non tamen bene. Neno enim inuit. bene facit. et si bo¬
mim ͤ qd̃ facit. E cce habes qd̃ alieius non bene facis illud ꝗ bomini ẽ. facit
gͦ ꝗ honum ẽ: intentione non boua. Ideo asserinit illi quedam oꝑa eẽ ta¬
lia que sie bona s̃: qd̾ mala eẽ non possunt quociuq mͦ fiant. Sicut
econu̾so quedam sic sunt iala: ut non possit eẽ bona quacumq ex cã.

Expanded text:
idetur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non bene fieri. Quod enim quis invitus vel necessitate et si bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit etiamsi bonum est quod facit. Ecce habes quod aliquis non bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex cau
Abbreviated transcription (Latin):
nint eentiałr eẽ penas peccati .i. punitiones pecc̃i. Ad ħantem inqui¬
unt illi ħ similia dicta eẽ scdm rõnem predictam: et ideo intelligenda
fore sccł̃m pͥmissam ex p̾onẽ. Incelligentia enim dictoꝵ: ex causis est
assumenda dicendi.
Q d̾ non obuiat u̾itati siqͥs dicat ip̃a qͥ pecc̃a s̃¬
eẽ penas pec̾ci essentialiter.

Expanded text:
 poenas peccati, id est, punitiones peccati. Ad hoc autem inquiunt illi haec et similia dicta esse secundum rationem praedictam: et ideo intelligenda fore secundum praemissam expositionem. Intelligentia enim dictorum ex causis est assumenda dicendi. . 5. Quod nobis obviat veritati si quis dicat ipsa peccata esse poena
Abbreviated transcription (Latin):
tum illud dr̃ ĩ remissibile. nõ quin aliqͣn dimittat᷑. s ꝙ uix ⁊i raro ac difficulter
dimittit᷑: nõ enum soluit᷑ cͥstallꝰ: nͥ uehementi sp̃s impetu

Expanded text:
tum dicitur irremissibile, non quin aliquando remittatur, sed quia vix et raro et difficulter dimittitur. Non enim solvitur cristallus, nisi vehementi spiritus impetu.
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑. Non sufficit uoluntas hominis: si nõ sit etiam miscłia di.
nis. Ac ꝑ ħ si recte dictum : illd̃ qi id uoluntas hominis sola non
implec. cur non eciam e ꝯtrario recte dr̃. non miserentis di ẽ. sec
uolentis: hominis. cum id misccłia di sola non impleat᷑: Ho¬
ino enim credere uel sꝑare non poterit: nisi uelit. nec ꝑuenire
ad palmam: nisi uolinitate currat. Restat gͦ ut ideo ita recce
dicum intelligat᷑: ut totum decur deo qui hominis uoluntatem
bonam ec p̃parat aduniandam: et adiuuat p̃paratam. nolentẽ
preuenit: ut uelit. uolentem subsequit᷑: ne frustra uelit. Ecee¬

Expanded text:
diceret: Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordianis; ac per hoc si recte dictum est illud, cur etiam a coimplet; cur non etiam a contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, cum id misericordia Dei sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum est, ut totum Deo tribuatur, qui hominis voluntatem bonam, et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam. Nolentem enim praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit.
Abbreviated transcription (Latin):
que p̾uenit uoluntatem bonam. Ea enim liberat᷑ ⁊ p̃parat᷑
homiis uoluntas ut sit bona: bonumq efficatit uelit. cooꝑans
uͦ grã: uolunitatem iam bonã sequit᷑ ad uiuando. Onde aug̃ cõtͣ
ulianum ħeticum qͥ bonam uoluntatem ex lib̃o arbitoͥ cantum
eẽ dicebrit. atq hominẽ ꝑ lib̾um arbitum posse bonum uelle
et oꝑari sine grã asserebat: ait. Aꝑtam de comuñdatione grẽ apłs¬

Expanded text:
quae praevenit voluntatem bonam: ea enim liberatur et praeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperans vero gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, qui bonam voluntatem ex libero arbitrio tantum esse dicebat, atque hominem per liberum arbitrium posse bonum velle et operari sine gratia asserebat, ait: Apertam de commendatione gratiae Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dicit. qi nicħ bom agebat: s q nicħ boni ageret: si illa non ad¬
uiuaret. Eis testimoniis aꝑte infinurat᷑. q uoluntas homuns
grã dĩ p̃uenit᷑᷑ atq p̃parat᷑ ut fiat bona. non ut fiat uoluntas.
qi et ante grãm uoluntas erat: s non erat bona ⁊ recca uoluntae.
animabꝰ ita diffunt᷑. Uo linitas: animmi motꝰ cogente uullo
ad aliquid non admittendum ł adipiscendum. ħ autem ut non ad¬
mittat malum. et adipiscat᷑ bonũ: p̾uenit᷑ et p̃parat᷑ dei grã. aug̃ ĩ enchi¬

Expanded text:
on adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas.10, ita definit: Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid non admittendum, vel adipiscendum. Haec autem ut non admittat malum, et adipiscatur bonum, praevenitur et praeparatur Dei gratia. U
Abbreviated transcription (Latin):
cumꝰ uł eõiunctio quia ꝑ fidẽ subsistũt nobis ẽẽ modo spanda. ⁊ subsistent in futo
⁊ ꝑ erpientiã et ip̃a est ꝓbatio uł coniunctio nõ appareñtiũ. quia siquis de his dlubi¬
ces ꝑ fidẽ probantur. ut adhuc ꝓbatur futa resurrectio. quia ita creoiderunt pa¬
crianbe et aluꝰ scĩ ut ꝓbatio ẽ. et c̾ctudo quod sint aliqͣ nõ apparentia. ut supͣ
ntũ est̃ honoꝵ qͥd nemo mutare p̃. Si uero qr̃ an h aescͥptio spei ꝯuem¬
at sane dicno. at uer li bet. di aũ dicatur ꝯienire: sunt et alia pła quibus dif¬
feriunt. fides ⁊ spes. S nõ ii probe dici p̃. soli fic̃i ꝯuenire. et spei. quia fides sola
fundam̃tũ dr̃. nõ qr fides uirtus posit eẽ sine spe et cartate. Unoe aũgꝰ. fides oꝑans¬

Expanded text:
o speranda, et subsistunt in futuro per experientiam. Et ipsa est probatio et convictio non apparentium, quia si quis de his dubitet, per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae et alii sancti. Vel probatio est et certitudo quod sint aliqua non apparentia, ut supramentum est bonorum, quod nemo putare potest. 9. Si illa descriptio spei  concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum dicitur, non quia fides virtus possit esse sine spe et charitate. Unde August., in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã dĩ dona sunt. Si uero ꝙr̃ utr̃ illa informis qualitas qua malus xp̃ianus
uniu̾sa credit que ⁊ bonus xp̃ianuis accendente caritate remaneat ⁊ siat uirtus an ip̃ã
credr̃ siue ꝓ eo qͦd credr̃: recte dr̃ fides ima. si pro eo quod credr̃ accipiatur. Ex
hac intelligentia dr̃ una fides qua idẽ iubemꝰ credẽ ⁊ uñ id̾q ẽ. qͦd credr̃ a cũctis
ditur ea ratione dr̃ imna ẽẽ fides nõ q sit una numero in omnibus. s gen̾e̾ .i. sim¬

Expanded text:
 fit bonus. Si vero quaeritur utrum illa informis qualitas, qua malus christianus universa credit quae bonus Christianus, accedente charitate remaneat et fiat virtus, an ipsa creditur, sive pro eo quo creditur, recte dicitur fides una. Si enim pro eo quod creditur accipiatur, ex hac intelligentia dicitur una fides, quia idem jubemur credere, et unum idemque est quod creditur a cunctis ditur, ea ratione una dicitur esse fides, non quia sit una numero in omnibus, sed genere, id est, sim
Abbreviated transcription (Latin):
qui siam ꝓpositum uocati sunt sc̃i: accidit bomtas. idest humilitas. Talibꝰ enuim
ut ait apłs in bonum cohoꝑant᷑ om̃ta etiam maba quia eis ꝓ sunt. que aliis fati¬
entibꝰ obsunt. Vnde etiam aliquando in scͥptuta logitur malum appeltari bonuim.
bis: nec si bonum est illis uel uii inde sequit᷑: quod simplicit᷑ bonũ sit: ꝓprie .ti.

Expanded text:
qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostolus, in bonum cooperantur omnia etiam mala, quia eis prosunt, quae aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellari bonum, ubis; nec si bonum est illi vel illi, inde sequitur quod simpliciter bonum est, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ira non sub est dei uoluntati ut malum fiat uel non siat: te fiuĩt mala¬
s ut fieri sinat. quia bonuin est sinere maba fieri: et utiq uolens: siit.
bolens mala: s uolens sinere ut ipsa fiant. Quia nec mraba sunt bona: nec
ea sieri uel esse: bonitm est
¶Quomͦ ĩtelligñd̾ sit illo auõi mala si bonũ est.
uod uero ait aug̃ mrata fieri bonum: et non sinerent᷑ mrala ab om̃ipoten¬
ti bono fieri nisi hoc esset bonum ut ea esent. ea ratione diectum esse asserunt.
quia ex mralis que futnt: dͥs bona elicit. nec ipse ꝑmitteret ea fieri: nisi de eis bene
aliquid faceret. Unde aug̾ ineodem libꝰ encheridion aꝑte indicans prediccorum
uerborum talem esse intelligentiam ait. D̾s omipotens cui terum est summa po¬
testas cum sumine bonus sit millo modo siner& aliquid mali esse moꝑibꝰ sius: nisi
usq ad eo esset om̃i potens et bonus ut bene faceret ectam de malo: Item ineodẽ. Meliꝰ
su dictum : ac ueruim:: bonum esse mala fieri: quia ex mralis que fuint. bonis

Expanded text:
ia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est. 7. Quomodo intelligendum sit illud Aug.: Mala fieri bonum est. Quod vero Aug. ait: Mala fieri bonum est, nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. Unde August., in eodem lib. Ench., c. 11, aperte indicans praedictorum verborum esse talem intelligentiam, ait: Deus omnipotens, cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam de malo. Item in eodem, tom. su dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis
Abbreviated transcription (Latin):
tura ꝑ petram xp̃m omnis ab electis abscidetur corruptio et ꝑ xp̃i resurrectionẽ
ectaila die factam: circuncidr̃ a peccis anima cuiusq i eum credenas. due gͥ res sut̃¬
illiuis sacram̃ti: Ideo aut̃ mutata est circuncisio ꝑ baptisinũ: quia sacram̃tum baptismi
etꝰ contiriꝰ ÷ et ꝑfecouis. quia plemori gr̃a accumulatum. Ibi . F. peocã solum dinute¬
bantur s nec grã ad bũ oꝑandũ. adiutrix. neo urtutum possessio. uł auginentum ibi
prestabat᷑ ut in baptismo. ubi non modo abolent᷑ pecc̃ã s etiam grã aduitrix confert᷑
et intutes augentur. Unde aqua refectionis dr̃. que aridos fecundat et iam fruc¬
tificantes ampliori ub̃tate donat. quia qͣntum cumq ꝑ fidẽ et caritatẽ ante habitã
aliquis iustus ad baptisnũ accedit: uberiorẽ ibi accipit grãm. s non ita in circũci¬
sione. Unde abrahe ꝑfidẽ iam iustificato signacha tm̃ fuit. nichil ei intus concu¬
lit. de paruuł defũctis ance diẽ uiii.

Expanded text:
aetate futura, per petram Christum omnis ab electis abscindetur corruptio; et per Christi resurrectionem octava die factam, circumciditur a peccatis anima cujusque in eum credenisio per Baptismum, quia sacramentum Baptismi est et perfectius, quia pleniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augmentum ibi praestabatur, ut in Baptismo, ubi non tantummodo abolentur peccata, sed etiam gratia adjutrix confertur, et virtutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit. 11. De parvulis defunctis ante diem
Abbreviated transcription (Latin):
frequent᷑ cõmemorare patrẽ oꝑari infilio. uelꝑ filum: tamq̃ filins. non
patris oꝑantis. set potius illis uerbis ꝓatrem intelligi uoluit: cum filio et sp̃u
scͥo oꝑari et sine eis: nichil facere
¶ sontͣ hãc expõnẽ surg̃ hereticus.

Expanded text:
frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi voluit cum Filio et Spiritu sancto operari, et sine eis nihil facere. 9. Contra hanc expositionem surgit haereticus.
Abbreviated transcription (Latin):
pecci lib̾at᷑: Ut enim suꝑiꝰ asseruimꝰ: grã dĩ uoluntatem hominis lib̾at
et adiuuat. q̃ uoluntatem hominis pparat aduuanduͥm: et aduiuat p̃¬
paratam. s q̃ illa uoluncas: an illa que naturałr uult borͧum. an que
libenter seruit peccato. si cñ .nͨ. sint uoluntate:
roposita ẽ questio

Expanded text:
liberat et adjuvat, quae voluntatem hominis praeparat adjuvandam et adjuvat praeparatam. Sed quae est illa voluntas, an illa quae naturaliter vult donum? an illa quae libenter servit peccato, si tamen duae sunt voluntates? Proposita est quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia semꝑ uidet et simul: uidet᷑ obutare quod ait ieronimus ĩ ex¬
pofitione abacuie. Absurdum ẽ incitit ad hoc deducere dei maiestatem ut
scrat ꝑ momenta singula quod̃ culices nascantur. quot ue moriant᷑. quo¬
ta pulicii et muscarum sit multitudo: quot̾ ue pices natent in aquis et simi¬
lia. Non simustam fatui adulatores dei. ut ditm prouidentiam eius. etram
ad ima retrudimus: in nos ipsos inuitiosi simus eandem irrationabiltũ
et rationabilium ꝓuidentram esse dicentes. Hic uidet᷑ dicere iesx. quod
ds illorũ minimorũ scientiam siue ꝓuidentiam: non habeat. quodsi est:

Expanded text:
omnia semper videt et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Hic videtur dicere Hieron. quod Deus illorum minimor
Abbreviated transcription (Latin):
.N. tres peccĩ diffie̾. ut ait dugꝰ ⁊ in aonde ⁊ infacto. ⁊ ꝯsuetudine. uł u̾bo cãꝙͣ tresmortes. una
qͣi in domo .s. cũ in corde consentit᷑ libidimu. altera quasi ꝓlata iam extͣ portã eũ in factũ ꝓcedit
asbentio. tt̾ia cũ male ꝯsuetudinis tanqͣm mole p̾mit᷑ aĩꝰ. uł noxie deffensionis clipeo armat᷑.
qrͣ in sepulcro cã pites. ħ sunt tria gn̾a mortuoꝵ q̃ dñs legr̃ suscitasse. huic gͥ trilici morai

Expanded text:
consuetudine vel verbo, tanquam tres mortes. Una quasi in domo, scilicet, cum in corde consentitur libidini; altera quasi prolata jam extra portam, cum in factum procedit assensio; tertia cum vi malae consuetudinis tanquam mole premitur animus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasi in sepulcro jam foetens. Haec sunt tria g
Abbreviated transcription (Latin):
nec sono uocis ctm̃ fuisse locutum. q si temporalit᷑. et mutabilit̾. et sicorporaliter te¬
dicatur sonuisse uox dei: nec lingita erat qua loqnetur. nec erat que opor¬
teret audire et intelligere. bene gͦ uox dei ad iratam uerbi ꝑ quod om̃ta fac¬
ta sunt refertur. Dixit xͦ d̾s frat: et cetã. non temporalit᷑. non sono nocis: s
m uerbo sͥ coeterno.i. t̾ibum gemut intemporalit̃. in quo erat. et disposuit. ab
ecerno: ut fieret intempore. et meo factum ẽ¬

Expanded text:
c temporaliter, Deum fuisse locutum; quia si temporaliter, et mutabiliter; et si corporaliter dicatur sonuisse tet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad naturam Verbi, per quod omnia facta sunt, refertur. Dixit ergo Deus: Fiat, etc., non temporaliter, non sono vocis, sed in Verbo sibi coaeterno, id est, Verbum genuit inaeterno, ut fieret in tempore, et in eo factum e
Abbreviated transcription (Latin):
unus solus ds̃. beatꝰ. potens. sapiens. in uisibilis. Unde aug̾ in eod̾. Cũ unꝰ ds̃ sit tri¬
nitas ħ sit nob solutio questionis. ut intelligamꝰ solum dm̃ sapientem solum. pot̾e¬

Expanded text:
 potens, sapiens, invisibilis; unde Aug. in eodem: Cum unus Deus sit Trinitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potente
Abbreviated transcription (Latin):
tribut. M anna ilts e celo. hoo suꝑ celũ. It s̃ ˢ caturiebat indiem altm̃ seruatũ hoc ab oi corrupaiã
alionũ. Qui cumꝙ peligiose gustau̾it: coriptionẽ non undebit. Ist̾ datum fint antiguis. post
natis p̃star debet. Panis ille corporalis ꝓpłm antiquũ ad t̾ram ꝓmissionis ꝑ desertum eduxit. ħ
esca celestis fideles huiꝰ scli deserit̃ tͣnseuites: incelo subuehit. Unde recte uatic̃ appellat᷑. quia
in ina nos reficiens usq in patriam deduõ. Sic̃ gͦ in mari rubro. fig̾a baptisini p̃cessit. ita iumã

Expanded text:
i corruptione alienum. Quicumque religiose gustaverit, corruptionem non videbit. Illud datum fuit antiquis post natis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mari Rubro figura Baptismi praecessit, ita in ma
Abbreviated transcription (Latin):
mago antem
it similitucis in hoc loco martata intelugitur: ĩdest ermitas essentia. ad quam.
factius ẽ homo. uel erata: in quta factus est homo et ipsa: honumi concreata. hn at¬
qm enim imaginem que ds ẽ intellexisse nidet᷑ beta: cum dixerit no ec̃ unant
unaginem dei et angłorum: s cͥum ꝑsontarum. ꝙ ideo ꝑsonis nõ angłis: sit̃ ibi
sermo. In ꝓprie tani uuago dicit᷑ q iniago relatiue as alnid elicit᷑ auĩ smiltudi¬
nem gerit ꝙ ad qd̾ rep̾shentandum facta ẽ sicut imago cesaris. Ique ipsuis simi¬
litudinem ꝓferebat: ip̃mq quo cdaniꝰ repsentabat: In ꝓprie autem ini o et
aipit᷑ ppone unago. essentia triuitatis. si tamen ea: nomine imagiuis in hoc loco
intelligitur¬
gitur s. S̃plnio eoꝵ qͥ putabait filiũ ꝑ iintagine ⁊ similitũ duiseet ace

Expanded text:
mago autem et similitudo in hoc loco vel increata intelligitur, id est, Trinitatis essentia, ad quam factus est homo; vel creata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelorum, sed trium personarum; et ideo de personis non angelis fit ibi sermo. Improprie tamen imago dicitur, quia imago relative ad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago dicitur s proprie accipitur imago essentia Trinitatis, si tamen ea nomine imaginis in hoc loco intelligitur. 3. Opinio eorum qui putaverunt Filium per imaginem et simil
Abbreviated transcription (Latin):
t ad hoc respondemus: ambiguitatem locutionis decermurantes eum e-¬
im dicit᷑ ratio. uel califa oportina penes dm̃ esse qrta facit cuncta q̃
facit: et dimittit ea que dimittit: uerum quidem est qura in eo uoluntas ẽ
equissuna et rectissima: qita facit et climitit. que uult. contͣ quam: facere
non potest. nec preter eam: facere potest. Nei utiq cont᷑ eam faceret nec preter cã:
si que facit cdimitteret: uel que dimittit faceret. s eadem inanente ratione et
causa alia potuit facere: et ista dimittere. Licet gͦ ratio sit penes eum qua alta
ficit alta duntitit: potest tamen secundum candem rationem. et dimittere que
facit: et facere que dimittit

Expanded text:
t ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enim dicitur: Ratio vel causa optima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimittit.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑꝑ fut᷑a merita electꝰ esset: tam nõ ex gr̾a essec electio. Non gͦ ideo electꝰ est
acdeo quia talis fut᷑us erat. s ex electione talis est factus: ita dicens. disputãs
quid elegerit d̃s. in non dii nato. curi dixit seruiturum esse maiorem ec qͥd
ineodem maiore similiter non dii natoreꝓbauerit. ad ħ ꝑduxi rationati¬
onẽ: ut dicerẽ. Non gͦ elegit ãs oꝑa ciuusꝗͣ inpͥscientra que ip̃e daturus¬

Expanded text:
 futura merita electus esset, jam non ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus est a Deo, quia talis futurus erat, sed ex tali electione talis est tactus; ita dicens: Disputans ergo quid elegerit Deus in nondum nato, cui dixit serviturum esse majorem, et quid in eodem majore similiter nondum nato reprobaverit, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus o
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ passibilẽ et mortalẽ nõ potuit nõ meteri glam immortalitatis. Non gͥ po-¬
cuit factus mortał sine m̾ito głiam impassibilitatis et immorcalitatis ac manises¬
tacionẽ dĩ nominis osequi. Pocuit cum ħ assequi sine m̃ito passionis. quia pas
u̾tutes admerendũ illa sufficiebant : pro te non pro se. Quomodo ꝓme : ut ip̃iꝰ
passio et mors tibi esset forma et cã. forma uirtutis et humilitatis. cã glie
tẽ eus: hec nos adepti sumus. si redemptionẽ et filioꝵ gle adoptionẽ. Ip̃e .q.¬

Expanded text:
hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potuit tamen hoc assequi sine merito passionis, quia per virtutes ad merendum illae sufficiebant? Pro te, non pro se. Quomodo pro me? Ut ipsius passio et mors tibi esset forma et causa. Forma virtutis et humilitatis; causa glotem ejus haec nos adepti sumus, scilicet, redemptionem, et filiorum gloriae adoptionem. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m exaltat̃ ꝑmpasibilitatis glãm. qr ẽ humiliatꝰ ꝑ passionis obedientiam
humilitas gͦ passionis m̾itum fuit exaltatõnis ⁊ exaltatio p̃miũ humilita¬
tis. Unde aug̃. suꝑ ioħem. exponens p̃missũ capitulũ ait. ut xp̃c glifica¬
mentũ clantas bumilitatis ⁊ p̃mium s hoc cotũ est fact̾um in forma serui. Infor-¬
ma ⁊s. dĩ semꝑ fant et erit claritas. Idẽ ambr̾ in capitłis tractans ait. quid et qͣn¬
tum humilitas mereatur ostende. bͥ his cestimonuis eindent̃ sit. qͦo xͦ ꝑ humibica¬

Expanded text:
 exaltatum per impassibilitatis gloriam, quia est humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis, meritum fuit exaltationis; et exaltatio, praemium humilitatis. Unde August., exponens praemissum capitulum, ait: Ut Chritum; claritas, humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evidens fit quod Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qr h tm̃ bonũ homo ille nõ m̾uit. qͦmͦ ħ dr̃ p̃p obedientiã donatũ ⁊ ei ħ nomẽ
Sedm̃ tropũ illũ in scͥptura celeberrimũ ħ accipiendũ est. quo ar̃ res fieri qñ
in notesc̃. Post resurrõnẽ uero quod añ erat: ieuidenti positũ ⁊ ut scirent
homines ⁊ demones. Manifestatione gͦ illiꝰ nominis donaũ illi deꝰ pꝰ resurrec-¬
tionẽ s illam meruit ꝑ obedientiã passionis. quia ineo quod obeduut patian¬
do exaltatus est. resurgendo ⁊ ꝑ hoc manifestũ est nom̃. hoc eod̾ tropo usus est

Expanded text:
bedientiam donatum est ei hoc nomen? Secundum tropum illum in Scriptura creberrimum hoc capiendum est, quo dicitur res fieri quando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis, qui eo quod obedivit patiendo, exaltatus est resurgendo; et per hoc manifestatum est nomen. Hoc eodem tropo usus est
Abbreviated transcription (Latin):
qr utr̃ x illam mimorcalitatis et inpassibilitatis głam et nominis dĩ manifesta¬
tionẽ sine omm m̾ito hr̃e potuit: sane dici p qr humanã naturã ita głosam
susciꝑe potuit. sic̃ in resurreotione excicit. nom̃q suum et ałr hominibus¬
manifestare potuit: sic̃ fuit et ad illam glam sine m̾ito ꝑuenire. Pocuit qͥd̃
ꝑuenire ad illam sine m̃ito passionis quia potuit ꝯsumpta immorcalitate ĩmor¬
talitatis gła uestiri. s nõ sñ mito iustitie et caritatis aliarũq uirtutũ. Hon .n.

Expanded text:
ristus illam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etian potuit sicut fuit, et ad illam gloriam sine merito pervenire. Potuit quidem pervenire ad illam sine merito passionis, quia potuit consumpta mortalitate immortalitatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliaru
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia illi ꝑiuolentiam nocere non poterat: ad fraudẽ
se ꝯuertit. ut dolo hominẽ supplantaret.: quem uttate
uꝑare nequiret. Ne autem fraus illo ninus marefestarttur:
urai spͥe non nenit. ne ciꝑte cognosceret᷑ et ita repelleret᷑. Iterum:
ne nmis occulta foret fraus er que caueri non noss ꝙ homo u¬
mul uideret᷑ iuiriam pati si talit̃ cͥcimnieniri ꝑmitteret eñ
as ut p̃canere non possec: in alienti quidem forma ueuire per¬
miss : diabolus. s tali: in qua ex malicia facile poss. deghendi.

Expanded text:
ed quia illi per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul videretur injuriam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma venire permissus
Abbreviated transcription (Latin):
autem iste: tirannis ẽ qui mouet mala desid̾ia. Si gͦ ins eẽ uictor
tiranni atq inermẽ inunicum inuenire: non obedias ꝯcupiscentie
male. his uerb̃ satis ostendit᷑: fomitem peccati ẽẽ concupiscentiam.
Nomine concupiscentie intelligit᷑ q̃ dr fomes peccati

Expanded text:
em iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis ostenditur fomitem peccati esse concupiscentiam. 8. Quod nomine concupiscentiae intelligatur fomes peccati
Abbreviated transcription (Latin):
habiturꝰ erat si uiueret. usq ad ecatem trignita anñor
nullo uicio corporis impeditꝰ. Unde gͦ illa substantia que adeo
parua fuit. mortu in resurrectione tamͦ magna erit nisi si in
ie multiplicatione: IInde apparet qd̃ eciam si uiueret: ñ alinnde
s in se augmentaret᷑ illa substantia. Sicut costa de qua facta ẽ¬
mulier: et sicut panes enuangelici.

Expanded text:
annorum, nullo vitio corporis impeditus. Unde ergo illa substantia quae adeo parva fuit mortua, in resurrectione tam magna erit, nisi sui in se multiplicatione? Unde apparet quod etiam si viveret, non aliunde, sed in se augmentaretur illa substantia. Sicut costa de qua facta emulier, et sicut panes evangelici.
Abbreviated transcription (Latin):
lis facti fuerint: mipso pͥmordiosue conclicionis. W .iiiiͬ. qtuidem angeł uident᷑ ese
attͥbuta: inmitio sue subsistenti scilicet essentra simplex idest indiuisibił. et in mat̾rał.
et discretio ꝑsonał. et ꝑrationem nat᷑alit̾ insitam: intelligentra. memoria. uoluntas.
nalum: facultas. Poterant. et ꝑ lib̾ñ arbitͥum suñ itiolẽtta ⁊ coactiõe: ad utrulibet ꝓpͥa
uolintate flecti¬

Expanded text:
conditionis; et quatuor quidem angelis videntur esse attributa in initio subsistentiae suae, scilicet, essentia simplex, id est, indivisibilis et immaterialis, et discretio personalis, et per rationem naturaliter insitam intelligentia, memoria et voluntas  bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utrumlibet propria voluntate deflecti
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰctam tam̃ putatur quod homines reparent᷑ utxta numerum ange¬
lorum quicecid̾unt: ut illa celestis cuitas nec suorum cuinuim nim̾o pͥuet᷑.
ter nr̃a ciuitas dei: nulla cuiium suorum numerositate fraudabitur: aut ubiore.
etram copia fortasse regnabit. Neq enim numerum aut scorum homitium. aut in¬
mundorum demonum nouimus inquorum locum succedentes filii catholice matris que
sterilis apparebat interris. in ea pace de qua illi cecid̾unt: sine ullo temporis tmino ꝑmane¬
bunt.S illorũ cuuum numerus siue qui ẽ siue qui fuit. siue qui futurꝰ ẽ incontẽplati¬
one eutis artificis ẽ: qui ea uocat que non sunt tanquam ea que sunt. Ecce aꝑte cticit

Expanded text:
quibusdam tamen putatur quod homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, salem, mater nostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, qui vocat ea quae non sunt tanquam ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
irer et facta ÷ lutx. et dnusit lucem ac tenebias. appeltamtq. lncem dieu: et ce¬
nebras noctem. et factum ẽ ticiꝑe at mtaine: dies inus. congrue minudi oruat
alice incepit. Unde cetera que creanda erant: unidentuis

Expanded text:
LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
rõnał: ouon tamen ꝑͣ. quia non ẽ ꝑse sonans: inimo alii rei coniuncta. Illa
tamen ꝑꝰ descriptio: non ẽ data ꝓt̾ͥb illis ꝑͥs.¬

Expanded text:
ona, quia non est per se sonans, imo alii rei conjuncta. Illa tamen personae descriptio non est data pro illis
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑ ideo uere dicit᷑ om̃ipotens: quia quicquid uult potest. Unde
aug in enchuidion. Non ob aliud ueracit᷑ uocat᷑ om̃ipotẽs: nͥ qim quieqiuid
uult potest nec uoluntate cuiuspiam creature: uoluntatis om̃ipotentis impendit᷑
effectus. Idem in libꝰ ae sp̃u et littera. Non potest ads facere inusta: q ip̃e ẽ sumia
iusticia. & bonitas. om̾ipotens uͦ ẽ non quod possit om̾ta facere. s q p̃ efficere s.¬
qr pͭ efficere quicqͥd uult. ita ut nicħ ualeat uolintati eiꝰ resistere: quin ꝯpleat᷑ aut
cumq uoluit fecit. Ipse ẽ gͦ om̾ip̾s: ut totũ qd̾ uult possit. Unde apłs. euis in
quid uoluntati quis resistet: His tuctoritatibꝰ tudet᷑ ostendi quod ds ex eo tantũ
dicat᷑ om̃ipotens: quod omia potest que uult. non quia omnia possit.
¶Decminatio p̃termissar̃ auctoritatũ

Expanded text:
traditur ideo vere dici omnipotens, quia quicquid vult potest. Unde Aug., in Ench., cap. 96: Non ob aliud veraciter vocatur omnipotens, nisi quoniam quicquid vult potest, nec voluntate cujuspiam creaturae voluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem, in lib. de Spiritu et Littera: Non potest Deus facere injusta quia ipse est summa justitia et bonitas. Omnipotens vero est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil valeat ejus voluntati resistere quin compleatur, aut cumque voluit fecit. Ipse est ergo omnipotens, ut totum quod vult possit, unde Apostolus, Rom. 9: Ejus, inquit, voluntati quis resistit? His auctoritatibus videtur ostendi quod Deus ex eo tantum dicatur omnipotens, quod omnia potest quae vult, non quia omnia possit. tio praemissarum auctoritatu
Abbreviated transcription (Latin):
nttam. difterentes autem ꝓpͥetatub. Unde augͥ suꝑ locum pfalmi p̃texa
et filuis: responaetur ds̃. De singulis interrogatus. deum responde. de
utto q interrogatiis: non deos s adm̃ responde. Non sic in hominibus
tanta iim ibi est su bstantie unitas: ut equalitatent ad mittat. plura¬
siatem non ad mitat. Si gͦ tibi diccum fuerit. cum dicis filumn ẽe
quod pater est. profecto siluis pater est: responde scd̃m sub̾am
tibi dadei. hoc esse filitm: quod pater est. non scꝙ̃ m̃ io: quod ad ali¬
uadicitur. Ad se enim: dicitur dõ. ad patrem: filius dicitur. Qur-¬
sumq pater ad se: dicit᷑ ds̃. ad filium dicit᷑ pater. quod dicit᷑ pater¬

Expanded text:
ntiam, differentes autem proprietatibus. Unde Aug., tontiam, differentes autem proprietatibus. Unde Aug., toet Filius? Respondetur, Deus, Deus. De singulis interrogatus, Deum responde. De utroque interrogatus, non deos, sed Deum responde. Non sic in hominibus. Tanta enim est ibi substantiae unitas, ut qualitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi dictum fuerit, cum dicis Filium Dei esse quod Pater est: Profecto Filius Pater est; responde: Secundum substantiam tibi dixi hoc esse Filium quod Pater est, non secundum id quod ad aliud dicitur. Ad se enim dicitur Deus, ad Patrem dicitur Filius, rursumque Pater ad se dicitur Deus, ad Filium Deus Pater dicitur