comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uũer quedotem deder¬
at popiilarimeo glabeoni
isidoro. fecerat eum ꝓmittere
dotem si inmatrimomo decess¬
iss infantr ⁊ decesẜat constan¬
te matrimonio ꝑlacebat exst¬
ipulatu actoẽm ñ eẽ q̃m qui
fanri ñ poterat stipulari ñ põt.¬

Expanded text:
quae dotem dederat populari meo Glabrioni Isidoro, fecerat eum promittere dotem, si in matrimonio decessisset, infanti et decesserat constante matrimonio. placebat ex stipulatu actionem non esse, quoniam qui fari non poterat, stipulari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
o quimpotãte sa sit dani quis
stipulatus sit. ĩnrecte filio souie¬
tur. quia filui ꝑsõa obligonim¬
agis ꝯm̃solutõni applicatur¬
Qui itastipulatur xͦ quoad uiuã

Expanded text:
n potestate sua sit, dari quis stipulatus sit, non recte filio soluetur, quia filii persona obligationi magis quam solutioni applicatur.Qui ita stipulatur: 'decem, quoad uiuam,
Abbreviated transcription (Latin):
tum conuñtũ cohrdib eius erit.¬
¶Quisibi aut filio suo danstipul¬
atũ. manifeste ꝑsõam fu imxe
compiectitur ut ei recte soluatur.
sñ intẽ sibi aut er̃ neo cuilb an
Sͥ aut filio suo quis stipuletursqr
ł manẽti inpotãte ł emãcipato fi¬
uo recte souutininec adrem ꝑtin¬

Expanded text:
conuentum coheredibus eius erit.Qui sibi aut filio suo dari stipulatur, manifeste personam filii in hoc complectitur, ut ei recte soluatur: neque interest, sibi aut extraneo cuilibet, an sibi aut filio suo quis stipuletur: quare uel manent‹i› in potestate uel emancipato filio recte soluitur. neque ad rem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
tespẽam enim cum stipulatur
quis nõ illud inspicitur ꝗ int̾¬
sit s que sit qͣm̃titas. queq cõ¬
ditio stipulonis ¶Instipula¬
tiomb cum cueritur quid ac¬
tumsit u̾bacẽ stiꝑinatorẽ inꝰ¬

Expanded text:
t: poenam enim cum stipulatur quis, non illud inspicitur, quid intersit, sed quae sit quantitas quaeque condicio stipulationis.In stipulationibus cum quaeritur, quid actum sit, uerba contra stipulatorem in
Abbreviated transcription (Latin):
ait primas nłaͦs ianuarias spe¬
ctandasGlane sup̃a die hłarũ
quis stipłcẽm int̾ponat. quid se
locͥus a diectus spatium tem pori
indieat. quoillo possit pueniẽ.
sũmclies adiectus efficit ne p̃sẽ¬
ticlie pecunia debatu iẽxquo ap

Expanded text:
us, primas kalendas Ianuarias spectandas. plane si ipsa die kalendarum quis stipulationem interponat, quid seqlocus adiectus spatium temporis inducat, quo illo possit perueniri, uerum dies adiectus efficit, ne praesenti die pecunia debeatur: ex quo ap
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ¶Sudemcluos honimles
stipulatis fluiss. singuli hoĩes
scipuło sumius est his stipuiatõ¬
nib in quib gn̾̃a comp̃hẽclũt.
⁊ id̾o diisio eius stiplõis ñ in ꝑ¬

Expanded text:
idem duos homines stipulatus fuisset, singuli homines stipulatio similis est his stipulationibus, in quibus genera comprehenduntur: et ideo diuisio eius stipulationis non in p
Abbreviated transcription (Latin):
demqy habe remapud nos dep¬
ositã solemus clicere ¶ Siquis
ita stipulatus fuit utifrui sͥ
ucere. adẜrdem ista stipło ñꝑ
to stipuloẽm densuf adħrde¬

Expanded text:
denique habere rem apud nos depositam solemus dicere.Si quis ita stipulatus fuerit 'uti frui sibi licere', ad heredem ista stipulatio to stipulationem de usu fr
Abbreviated transcription (Latin):
queritur ancomimittat᷑ stipło.
⁊ celsus ait ⁊sinõ ẽ hiic stipła¬
auum sisti ꝓmittit. ħ ꝓmittit
idseactin ut stet. ¶ Si ꝓcura¬
torsisti alquem sute pena stip¬
uiatussit.põt defẽcli nõ suam̾ s¬

Expanded text:
quaeritur, an committatur stipulatio. et Celsus ait, etsi non est huic stipulaalium sisti promittit, hoc promittit id se acturum, ut stet.Si procurator sisti aliquem sine poena stipulatus sit, potest defendi non suam, s
Abbreviated transcription (Latin):
qui idẽ ꝓmittũt ¶satis añt acciꝰ¬
pe dictiim ẽ eodem mõ quosa¬
tis facere namqr id quo quis
contentus erat eiprabatur. sa¬
tales quib ꝯtentus quis fut᷑
eẽt ita dabantur ut u̾b̾obli¬
garentur. satis accipi clictũ ẽ.¬

Expanded text:
qui idem promittunt.Satis autem accipere dictum est eodem modo, quo satis facere: nam quia id, quo quis contentus erat, ei praestabatur, satales, quibus contentus quis futurus esset, ita dabantur, ut uerbis obligarentur, satis accipi dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
ti possit. que res ita effectum
harebit. si ꝓpria ẽẽ ꝓmissoris
⁊ceꝑit. quare si ꝑseuerauĩt alie¬
nadiceclu erit stipulatoẽm ñ
cõmiti. nisi pena adiectasit.

Expanded text:
ti possit: quae res ita effectum habebit, si propria esse promissoris coeperit. quare si perseuerauerit aliena, dicendum erit stipulationem non committi, nisi poena adiecta sit,
Abbreviated transcription (Latin):
si iłis stichum ñ decłis decem da¬
re spondes mortuo romine q̃¬
ritur anstatim añklas agipo¬
ssit. sabinus ⁊ ꝓculus expectari¬
dum cliem actoripntant. ꝙ ẽ
nius toti emm obligõ subeccd¬
itoe̾ anidiem collata ẽ ⁊ licet

Expanded text:
kalendis Stichum non dederis, decem dare spondes?' mortuo homine quaeritur, an statim ante kalendas agi possit. Sabinus Proculus exspectandum diem actori putant, quod est uerius: tota enim obligatio sub condicione et in diem collata est et licet
Abbreviated transcription (Latin):
ulan uidinur. ⁊mea tacitetẽ
pus continetusõ uper certa
sp̃e continetur. ⁊ casum adus¬
amq fortimam spectari hoĩs
uberi. n cunle n naturale ẽ
nam d hii reb negotiu recte
ger ⁊ m̾. que subici usibo do¬
minioq mõ statim possunt.
finaius si hãc m̃te resouita ẽ¬
ulut in auum usũ tabile desti
ꝑfitiatur tñ ⁊ ꝑempta pͥorna¬
fitiẽtł nauis causa omnes ta¬
bille retixe sunt.ndum in¬
t̃cidisse nauis uidetur. ⁊ ꝯpõi¬
tis tabulis rursus eadem eẽ ĩ¬
cipit ¶sicuti dehelib depõĩta
tigna ea m̃te ut repõantur.e¬

Expanded text:
ulari uidemur et tacite in ea tempus continetur: homo liber certa specie continetur. et casum aduersamque fortunam spectari hominis liberi neque ciuile neque naturale est: nam de his rebus negotium recte geremus, quae subici usibus dominioque nostro statim possunt. et nauis si hac mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destificiatur, tamen et perempta prior naficiendae nauis causa omnes tabulae refixae sint, nodum intercidisse nauis uidetur et compositis rursus eadem esse incipit: sicuti de aedibus deposita tigna ea mente, ut reponantur
Abbreviated transcription (Latin):
uł sacilegium se fat̾um ꝓmitat.
S ci offitio quo p̾toris ꝯtine¬
turexhumõi obligõnibꝰ acti¬
cẽm deegari ¶Sistipulatus
hoc mõ fuero sisntra bienniiũ ca¬
pitolium ñ ascenderis dan cẽtũ¬

Expanded text:
el sacrilegium se facturum promittat. sed et officio quoque praetoris continetur ex huiusmodi obligationibus actionem denegari.Si stipulatus hoc modo fuero: 'si intra biennium Capitolium non ascenderis, da
Abbreviated transcription (Latin):
adem clicemus ⁊ sido¬
ium abee̾ ate ħrdeꝙ tuo stipu¬
latus sum: iaut ꝓmissor aut
stipulator ꝓliũb hrclib relic¬
sa siquidaliter fc̃m sit. mortuo
ꝓmissore siexyplũb Hdib u
ut ab omĩb yrdib penam cõ¬
a fecit ꝓportoe sua solum peniã
ꝯmite diffentie hanc eẽ ioẽm¬

Expanded text:
adem dicemus et si dolum abesse a te heredeque tuo stipulatus sim et aut promissor aut stipulator pluribus heredibus reliccuniae promissa, si quid aliter factum sit, mortuo promissore si ex pluribuut ab omnibus heredibus poenam coma fecit, pro portione sua solum poenam committere. differentiae hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
s quidamixe cͤauertrguistip¬
ri ẜuitus non po̾t. s ñ facit muti¬
lem stipulatõem difficultas pr̃a
pars duntarat ceterorum obl¬
igõni superit ut ⁊ solui põsfit
ptolatusit᷑ ¶demq ẽ inipopro¬

Expanded text:
gui stipiri seruitus non potest: sed non facit inutilem stipulationem difficultas praespars dumtaxat ceterorum obligationi supererit, ut et solui potest. pto latum sit.Idemque est in ipso pro
Abbreviated transcription (Latin):
uenum fcm ꝓmntendo obliga¬
ccessorum effitiat ne habere li¬
ceatss siquis ꝓmittat ꝑalu
ñ fierip̃ter hrdem suum dicẽelũ
ẽ inutiliter eum ꝓmutẽ fc̃m al¬
ienumsatsiquis uelit fẽm au¬
enum ꝓmitere. penam xqr̃ti
eares sit pot ꝓmitteress qu a¬
tanis hupere u̾cere indebitumr si
nemo controu̾siam fatiat. hoc
ẽst n ip̃e reusn ħrdes eiusħdr̃

Expanded text:
eat: obligaccessorum efficiat, ne habere liceat.Sed si quis promittat per alium non fieri, praeter heredem suum dicendum est inutiliter eum promittere factum alienum.At si quis uelit factum alienum promittere, poenam uel quanti ea res sit potest promittere. sed quatenus habere licere uidebitur? si nemo controuersiam faciat, hoc est neque ipse reu
Abbreviated transcription (Latin):
tuum quomunus mͥ ire agere
liceat. ⁊ unus explurib hrdib
phibiuĩt tenietur quidem ⁊ coh¬
eredes eius s tñfamilie hrciscũd̾
uiditio ab eo repetent ꝙ p̃stite¬
utem sistipulator decesẜit qui
stipulatus erat sibi hidiq su¬
oire agere licẽ : ⁊unus exhrdi

Expanded text:
tuum, quo minus mihi ire agere liceat?' et unus ex pluribus heredibus prohibuerit, tenentur quidem et coheredes eius, sed familiae erciscundae iudicio ab eo repetent quod praestiteutem si stipulator decesserit, qui stipulatus erat sibi heredique suo agere licere, et unus ex heredi
Abbreviated transcription (Latin):
souu eum oportere qd aitesse
si dampniiniuria actum foẽt
inde postea ince̾clium ortum
fui̾t ñ idemerit dicẽdum. ꝗa
ñ expost fcõ s exp̃sũti statu
dampnum fc̃m sit. nec neexti¬
man oportere labo ait ¶Nota¬
dici latepatemt. tñ ad ea sola
oꝑa ꝑtine int̾clictum placere
quecumq fiant insolo eum
enm qui fructum tang̾ ñ tñĩ
arbores succidit utiꝙ teẽbitỹ.¬
tre enim ⁊ quoda mõ solo ip̃i
cornimpẽdo man̾ infert Idez
imumeis succisis. cetum q
fructum auffert furti deb
ueniri itaq siquid opisinso¬
lo fiat int̾dictum locum h¬
abat insolo fieri accpuns o
ci siquid cuca arbores fiat. nõsi

Expanded text:
solvi eum oportere. idem ait esse, si damni iniuria actum foret,einde postea incendium ortum fuerit, non idem erit dicendum, quia non ex post facto, sed ex praesenti statu, damnum factum sit nec ne, aestimari oportere Labeo ait. Notadicti late pateant, tamen ad ea sola opera pertinere interdictum placere, quaecumque fiant in solo. eum enim, qui fructum tangit, non tenarbores succidit, utique tenebite enim et quodammodo solo ipsi corrumpendo manus infert. idem et in vineis succisis. ceterum qui fructum aufert, furti debet conveniri. itaque si quid operis in solo fiat, interdictum locum habet. in solo fieri accipimus et si quid circa arbores fiat, non si
Abbreviated transcription (Latin):
temut eatenis quisq ind̃uta¬
tui quatemi sci tribuẽ uelim.
Toipites ⁊ quigtuitam hĩta¬
tõem accipiunt inntelligunt
alere etiam ea que iniure con¬
sistunt possumus. ut minissa.
eꝓteta ¶Cumquis dere sibi
restituendui cautum habo p̾car¬
ium int̾clictum ei ñcom̃petit.
Eum quip̾canio rogauit ut

Expanded text:
utatur, quatenus ei tribuere velimus. Hospites et qui gratuitam habitationem accipiunt non intelleguntur habere etiam ea quae in iure consistunt possumus, ut immissa vel protecta. Cum quis de re sibi restituenda cautum habet, precarium interdictum ei non competit. Eum, qui precario rogaverit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ꝓpore possidẽt
p̃cario dominum rogauĩt ut
sidere necextim̾ados mutare
auocare ei poss tenĩ eum p̾c¬
ano. q̃maliquid ad eum per

Expanded text:
sore possideret, precario dominum rogaverit, ut ssidere. nec existimandos mutare auocare ei posset, teneri eum precario, quoniam aliquid ad eum per
Abbreviated transcription (Latin):
postea dominio adanque de¬
uonito int̾elicto locus sit. ut
puta h̾rditas iacebat. postea
hrdi competere hoc int̾clictum
eius ꝙ ante aditam heditate
fcm sit snec referre laboait qd̾
ñsciet qui h̾rdes futu eẽnt.
cotempore nemo dominus fu

Expanded text:
postea dominio ad auto interdicto locus sit: ut puta hereditas iacebat, postea heredi competere hoc interdictum eius, quod ante aditam hereditatem factum sit, nec referre Labeo ait, quod non scierit, qui heredes futuri essent: eo tempore nemo dominus fu
Abbreviated transcription (Latin):
statoẽm. ⁊ ẽe huic int̾clicto loc̃.
Insummma quiui aut cła fec̃
si possidet patientiam umpẽ¬
sam tollndi oꝑissqui fecit nec
posside ĩ pesas a possid nec fecit

Expanded text:
stationem et esse huic interdicto locum. In summa qui ui aut clam fecit, si possidet, patientiam et impensam tollendi operis: qui fecit nec possidet, impensam: qui possidet nec fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ulasfixeris ⁊ ego eas priusqͣm
soluar condempnadum te q
rem ĩrestituas Qmͣtimeam
t̾sit. aut cerͣte exceptõem in pro¬
futuram sinõuiñ clam nec p̃¬
cario feceris ¶Sistercus ꝑfũ¬
dum meũ tułis cum id tefacẽ
uetuissem. qm ꝙ mc dampni
hoc int̾clicto tee̾atur ¶ Siquiᷤ

Expanded text:
ulas fixeris et ego eas, priusquam soluar, condemnandum te, quasi rem non restituas, quanti mea intersit, aut certe exceptionem mihi profuturam 'si non ui nec clam nec precario feceris'. Si stercus per fundum meum tuleris, cum id te facere uetuissem, quamquam nihil damni hoc interdicto teneatur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
carium p̾carium solueresi ẽ si¬
mile cominodato. nam ⁊ qui
cominodat rem suamsicom¬
odat ut ñ fatiat rem accipiẽ¬
lo habes ãt dolõ mͦ fecistiũ d̾¬
sinẽs habere. qua dere agitur
id ulurestituas ¶ ħ int̾clictum
restitutorum ẽ inaturalem

Expanded text:
rit precarium solvere. Et est simile commodato: nam et qui commodat rem, sic commodat, ut non faciat rem accipienlo habes aut dolo malo fecisti, ut desineres habere, qua de re agitur, id illi restituas". Hoc interdictum restitutorium est. Et naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
c̾clicto simiuter ꝙ iussu cuiꝰ
fc̃m eit ob id ñ cuirłeo s cũuiꝰ
siꝓcurator tutor curator diun¬
aget cuius negĩn ꝓcuraret fi
gi qm̃ꝰ has ꝑsoãs quas sup̃me
morauimus labo putat sci h̃
iure utimurũsiego fecissensi¬
ut fieri iussi int̾clicto ꝙ ui au̾
clam tenear.
opus nouum facẽ tualunõ
põt uideu meo iussu fc̃intene

Expanded text:
icto. Similiter quod iussu cuius factum erit, ob id non cum eo, sed cuius si procurator tutor curator duumageret, cuius negotium procuraret, fieri gi quam ad has personas, quas supra numerauimus, Labeo putat. Et hoc iure utimur, ut, siue ego fecissem siue fieri iussi, interdicto quod ui aut clam tenear. opus nouum facere, tu alii, non potest uideri meo iussu factum: tene
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aiudice qui ex hoc infclicto
sumpͥtus eẽt restituẽ auus ꝙ
inaut clam sustuuss nc¬
ominus idem ule omĩmo iu¬
betur opus restitliẽ ¶Siuiss
oẜ uum mesi opus facere cum
qitum ad̾me ꝑtinet in clam¬
destinam suspitoẽm ñ ueniret.
ẜuus autemmens putauĩt si
resciss adu̾sarius ꝓhibitum e¬
um. antenear ⁊ ñ pͥu̾to. csimea
psona sit intuenda
iuitemmeã ex fundo
meo infundumtirũ dp̃hendi
eamq unfundo tuo coaluerit
utilẽ ẽ int̾clictum ꝙ uiau̾cłã
intra annũ G si annus p̾t̾ie¬
nit nullamremãnẽ actõem.
uto eiuntiuͣ hoc int̾clictospind̾¬

Expanded text:
 iudice, qui ex hoc interdicto sumptus esset, restituere, alius quis vi aut clam sustulisset, nihilo minus idem ille omnimodo iubetur opus restituere. Si iussero seruum meum opus facere, cum, quantum ad me pertinet, in clandestini suspicionem non ueniret, seruus autem meus putauerit, si rescisset aduersarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda.vitem meam ex fundo meo in fundum tuum deprehenderis eaque in fundo tuo coaluerit, utile est interdictum quod ui aut clam intra annum: sed si annus praeterierit, nullam remanere actionem ruto eum teneri hoc interdicto perind
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm ⁊ adu̾susme ¶Qd atitio
p̃xano quis rogauit idetiam
ab hrde eus p̃cano hab̾e idet̃.
⁊ita ⁊ sabinus ⁊ celsus scͥbu̾t.
eoq iure utimur ergo ⁊ acet̾is
successorib hr qui pcario uiḋ¬
turs ⁊idem ⁊ labo ꝓbat. ⁊ adic̾
etiam sugnoret quis ẜrdem

Expanded text:
em et aduersus me. Quod a Titio precario quis rogauit, id etiam ab herede eius precario habere uidetur: et ita et Sabinus et Celsus scribunt eoque iure utimur. ergo et a ceteris successoribus habere quis precario uidetur. idem et Labeo probat et adicit, etiamsi ignoret quis he
Abbreviated transcription (Latin):
br̃ aduisarius iuimfecisse. ⁊ ita
labo scrbit dem ait ⁊ siteu¬
olñtem ad phibe̾dum ueni¬
re detimĩt aliquis armis forte
sine ullodolo.m. meo ac ꝓp

Expanded text:
bitur aduersarius ui fecisse: et ita Labeo scribit. Idem ait et si te uolentem ad prohibendum uenire deterruerit aliquis armis forte sine ullo dolo malo meo ac p
Abbreviated transcription (Latin):
tur udamus. utrũ adp̃t̾itum.
an adp̾siis. que sp̃es ap̃ uili¬
anum expõitaẽ. ait enim mnlz
int̾clicto p̾sñtis teporis signifi¬
catoẽm accipi debere sitn indi
xx opẽ dampnũ datum fuĩt a¬
doerit sua impensa id substu¬

Expanded text:
atur, videamus, utrum ad praeteritum an ad praesens. quae species apud Iulianum exposita est: ait enim in hoc interdicto praesentis temporis significationem accipi debere. si tamen, inquit, ex opere damnum datum fuerit aerit, sua impensa id sustu
Abbreviated transcription (Latin):
me echfficasti. hoc uire utims
sum tutorẽ curatoreq aut utił
actło competat aut etiamutile
intclictum certe ad paticutia
collendi operis utiq tenebunt᷑
an ghoscitur ẜuo qui obt̾epa¬
uit tutori ancuratori. namad
quedam queñhñt atrocitatẽ
facinoris ułscelis ignoscitur

Expanded text:
me aedificasti. hoc iure utimursum tutorem curatoremque aut utilis actio competat aut etiam utile interdictum. certe ad patientiam tollendi operis utique tenebuntur An ignoscitur servo, qui obtemperavit tutori aut curatori? nam ad quaedam, quae non habent atrocitatem facinoris vel sceleris, ignoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
aut sua ĩmpẽsa exhoc int̾dicto
opus restituẽ deb̾e.aut patiẽtiã
restituendi pr̃are ei ꝙ ẜuũno
tuo auienato ueẜ uo int̾esicety
patientiam duintaxat prare
auͣt clamgemissiõe autem fcã
intelligendus ñerit ii aut clã
facere qmuis ꝓhiu̾atur. uccẽ

Expanded text:
aut sua impensa ex interdicto opus restituere debere aut patientiam restituendi praestare et servum tuo alienato‹u›e seruo interdiceretur, patientiam dumtaxat praestare aut clam. remissione autem facta intellegendus non erit vi aut clam facere, quamvis prohibeatur: lice
Abbreviated transcription (Latin):
adtempus rõgãu̾it finito tem¬
pore etiam siadhoc temporis nõ
rogauit tñp̃cario posside̾ uidet᷑.
intlligitur enim dominus ꝯpa
titur eum qui p̃cano rogaũt p̾

Expanded text:
ad tempus rogauit, finito tempore, etiamsi ad hoc temporis non rogauit, tamen precario possidere uidetur: intellegitur enim dominus, cum patitur eum qui precario rogau
Abbreviated transcription (Latin):
sa¶phibitus autem intelli
manum opponeatis. lapulp̃
manebit. Nam sipostea con¬
uenĩt cum adu̾sario desinit¬
uł isqui abeo enut ignorãs
cam p̃cedentẽ fecerit dicendy
ẽẽ po̾p ait ñuncidere eumĩ ĩ¬
t̃clictum ¶Qd innaue fit x
inaua qualib re uł ampii¬
ssima mobili tr̃ñcontinet᷑

Expanded text:
sa. Prohibitus autem intellegmanum opponentis lapillumutu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduvel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum e Pomponius ait non incidere eum in interdictum. Quod in naue fit uel in alia qualibet re uel amplissima, mobili tamen, non continetur
Abbreviated transcription (Latin):
aqm cornipit ait lab̾o int̾cli¬
cto ꝙ ui aut clam eium tem̃ põ¬
tio enim agruidetur aq̃ui
ua quemadm si quid opisin
aqua feciss ¶Qitum ẽ si sta¬
tuam inininicipio ex loco p

Expanded text:
am corrumperet, ait Labeo interdicto quod vi aut clam eum teneri: portio enim agri videtur aqua viva, quemadmodum si quid operis in aqua fecisset. Quaesitum est, si statuam in municipio ex loco publico
Abbreviated transcription (Latin):
se fuunt tituiser iege aq̃uli¬
a ⁊ int̾clicto ꝙ in aut clam
cumutroq eormnrecte expie¬
tur ¶La boscribit si fi¬
uo ꝓhirente opus fc̃msit. cite
habe int̃clictum ac si teꝓhibẽ¬

Expanded text:
sae fuerint, Titius et lege Aquilia et interdicto quod vi aut clam cum utroque eorum recte experietur. Labeo scribit, si filio prohibente opus factum sit, et te habere interdictum, ac si te prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
aturam similit̃ cecduã ndãp
no dominꝰ affectus ẽ nic̾ pr̾abit.
agisttum rogasses ut adlisar¬
um tuum adeẽ adiuditium
iub̾et neopus nouũ tibinnu¬
tiaret. clamuideris oꝑis fecis¬
se ꝙ intim feceris

Expanded text:
aturam similiter caeduam neque damno dominus adfectus est, nihil praestabit. agistratum rogasses, ut aduersarium tuum adesse ad iudicium iuberet, ne opus nouum tibi nuntiaret, clam uideris opus fecisse, quod interim feceris
Abbreviated transcription (Latin):
cess ii. tõeueris hoc int̾clicto.
esitum ẽ sititius me
rogauit ut resempnu utatur
deinde ego sempnium rogauõ
ut cõcederet ⁊ ille dumm uuit
p̾stitum cõcesẜit. ⁊tituis ame
hab pcmo. ⁊ ego cum co agar

Expanded text:
cesserim, teneberis hoc interdicto.esitum est, si Titius me rogaverit, ut re Sempronii utatur, deinde ego Sempronium rogavero, ut concederet, et ille, dum mihi vult praestitum, concesserit. Titius a me habet precario et ego cum eo agam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si quis acerĩsum stercoris circa
causa fcm̃sit. int̾clictiun qd̾
ui autclam locum ñ h̾at si m¬
elior causa fcã sit agri qm¬
fecent ¶Pretea sifossam fe¬
ceris insilua pu. sibos m̃s in
eam inciderit agere possum
hoc int̾esicto qrut pubuco fa¬
ccum ẽ ¶ Si quis ediffitiu
demoutus fuĩt qmuis nõ

Expanded text:
Si quis acervum stercoris circa causa factum sit, interdictum quod vi aut clam locum non habet, si melior causa facta sit agri, quamfecerit. Praeterea si fossam feceris in silva publica et bos meus in eam inciderit, agere possum hoc interdicto, quia in publico factum est. Si quis aedificium demolitus fuerit, quamvis n
Abbreviated transcription (Latin):
fundo tuo arpores cedã d m̃ ea
alius ui aut clam ceciderit mͥ
hoc int̾clictum competẽ. qr e¬
go simcuius intẽ De facunis
erit ad mitendũ sia te emi qͦ¬

Expanded text:
fundo tuo arbores caedam, deinde eas alius ui aut clam ceciderit, mihi hoc interdictum competere, quia ego sim cuius interest: quod facilius erit admittendum, si a te emi
Abbreviated transcription (Latin):
cum obtinet   recte licetur ħr¬
di quoq competẽ. ⁊ cet̾is succe¬
ssorib. siue anqm succesẜint
siue postea. aliquid sit ui aut
clam admissum ¶Si colori
mens opus fecĩt siquidem me
nolũte uł ratum hñte pinde
ẽ atꝙ siꝓcurator meus feciss.
inquo placet siue ex uolñta¬
te mea fecerit tm̃ me. siue ra¬
Iuliamis ait sicoloms arbo¬
rem de qua controu̾sia erat
succiderit uł ꝙ. aluid opus fec
erit siquidẽ iussu domini id
fc̃m sit ambo tenebinntur. nõ
ut patientiam prẽnt. s ut im¬
pensam quoq adrestituẽ dariuos¬

Expanded text:
recte dicetur heredi quoque competere et ceteris successoribus, siue ante, quam successerit, siue postea aliquid sit ui aut clam admissum. Si colonus meus opus fecerit, si quidem me uolente uel ratum habente, perinde est atque si procurator meus fecisset, in quo placet, siue ex uoluntate mea fecerit, teneri me, siue raIulianus ait: si colonus arborem, de qua controuersia erat, succiderat uel quierit, si quidem iussu domini id factum sit, ambo tenebuntur, non ut patientiam praestent, sed ut impensam quoque ad restituendu
Abbreviated transcription (Latin):
uter llici aq̃m que añt ꝑsp
ecum ducta ẽ sinũc ꝑ aꝑtum
ducatur n misi opis auquid
fatiat quis quo magis aquã
consuet łcontineat nimpn¬
ne ꝓhiben ego pũto ⁊ ĩ spe¬
cu cẽsmõ maior utilitas uer
reuus fuiͣt qui. aqm ñ contie¬
bat cem̾ititiũ uelit facere. au¬
diendum ẽẽ S ⁊ sieumnuu̾
quistructius fuit p̾ea t̾renũ¬
quis fatiat aut ꝑtem ru eq̃

Expanded text:
ter duci aquam, quae ante per specus ducta est, si nunc per apertum ducatur: nam si operis aliquid faciat quis, quo magis aquam conseruet uel contineat, non impune prohiberi. ego et in specu contra, si non maior utilitas uersrrenus fuit, qui‹a› aquam non continebat, cementicium uelit facere, audiendum esse: sed et si eum riuum, qui structilis fuit, postea terrenum faciat aut partem riui, aeque
Abbreviated transcription (Latin):
ris qui opus tardisime face̾nt
sepiũs agiss nis sit locus in quo
opus fc̃m ẽ quifacile ñ adiret᷑.
utputa in sepule zo ꝙ ii au̾
clam fc̃mẽ uł in alelito alioloco.
s  si subterra fieret opꝰ. uł sub

Expanded text:
qui opus tardissime facerent, saepius agi. Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro vi aut clam factum est vel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus vel sub
Abbreviated transcription (Latin):
Tamisiẜuus mens ign¬
orante me opus fecent euirisiẽ¬
didero uł maniumisẜo mecum
in hoc solum agi pot̾it utpati¬
ar opus tolli. cum emptore a¬
dechit aut impensam que iure¬
ip̃o manumisso agi recte pot̃¬

Expanded text:
t si servus meus ignorante me opus fecerit eumque vendidero vel manumisero, mecum in hoc solum agi poterit, ut patiar opus tolli, cum emptore adedat aut impensam, quae in reipso manumisso recte
Abbreviated transcription (Latin):
na.saitus estiuos. castraestiu¬
a.quib int̾clum etiam yem¬
e ⁊ plerumq autẽ estate uta¬
mursego puto ꝓbandum ex
ppõĩto u̾tñtis ernatura locor¬
um aquam estuam acotro¬
iana aqua discerm uam si sit
ca aqua que ppetno duci pos¬
sit egot am̃ estate solaea utã
dicẽdum ẽ iine aquam ẽẽ e¬
stiuam Rursus siea sit aqua
que ñ nisiestate duci possit

Expanded text:
a, saltus aestiuos, castra aestiua, quibus interdum etiam hieme, plerumque autem aestate utamur. ego puto probandum ex proposito utentis et ex natura locorum aquam aestiuam a cottidiana discerni: nam si sit ea aqua, quae perpetuo duci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aestate duci possit
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓcurator meus ur tuͣtor qui
tutelam ad ministͣt ułcura¬
tor pupilli furosi siue adole¬
scentis clicẽclum erit excepti¬
exceptoem locu ũ hrẽ. quia
⁊ sici locorum inquit publi

Expanded text:
si procurator meus uel tutor qui tutelam administrat uel curator pupilli furiosi siue adulescentis, dicendum erit exceptiexceptionem locum non habere, quia etsi ei locorum, inquit, publi
Abbreviated transcription (Latin):
tur sipatus sit restauiare id ꝙ
ex noccitate refitiende cloace re
scindat ¶ Siquis purgantim
cloacam uł refitienti opiis non¬
um nintiauĩt roctissime dice¬
tur contempta mintiatoe me
posse reficere idq iam restitue
et purgare permissum est. in

Expanded text:
tur, si paratus sit restaurare id, quod ex necessitate reficiendae cloacae causa resciderat. Si quis purganti mihi cloacam vel reficienti opus novum nuntiaverit, rectissime dicetur contempta nuntiatione me posse reficere id quod institueret purgare permitten
Abbreviated transcription (Latin):
tis dechĩt. cumpor hõc ipo consti¬
an remissioẽz nec postea ex sti¬
ꝙ tuñui autclam feceris ut
put a utor adu̾sus te int̾dicto
obicere in eãdem exceptoẽin ꝙ
nõ tuni autelam fecisti. ⁊ ait

Expanded text:
or hoc ipso constiante remissionem nec postea existinon tu ui aut clam feceris'. ut puta utor aduersus te interdicto obicere mihi eandem exceptionem: 'quod non tu ui aut clam fe
Abbreviated transcription (Latin):
q denuntiatum ͣ ne faceret¬
⁊ feceritatilius puto ꝓband̾
uieum fecisse ¶Huba quod
niaut clam fera fc̃m est ait
mutus itace. ꝙ tu aut tuorr̃
quis fecerit aut tuo uissu fa
torem tutorẽ curatorẽ mun¬
cipii uł sinclicum.si alieno
nomine int̃cliciꝰ posse ¶
quid ẜ uusmeus fecerit ñ ob̃id
mecum actio ẽ s obid ꝙ mõ
nomine aut sisõfecit nam
situum ẜuũ incenniariũ ꝯuõ¬

Expanded text:
que denuntiatum esset ne faceretque denuntiatum esset ne faceret, fecerit, utilius puto probandum ui eum fecisse.Haec uerba 'quod ui aut clam factum est' ait Mucius ita esse 'quod tu aut tuorum quis aut tuo iussu factutorem curatorem municipumve syndicum alieno nomine interdici posse. Si quid servus meus fecit, non ob id mecum actio est, sed si id meo nomine aut suo fecit: nam si tuum servum mercennarium
Abbreviated transcription (Latin):
faceẽ ł consulto denũtiat adu̾¬
sano cũ eimiscit ñ posse ꝓhib̾e.
uł tam sero ꝓñu̾ntiat ut obiu¬
are ꝓhibiturus priusq̃m fiat
ñ possit. A hoc italab̾oẽm ꝓ baẽ
aristoait ¶ Siquis sedenũtia
oe̾m fecit. debebit enim ⁊tala
bo ⁊ diem ⁊ roram denũtiatoẽ
sit. ne qr ꝑfinctorie aut ob¬
scure clicere aut denũtiare. u
tam artare adusarium ut in¬
tradiem accure ad phibe̾clum¬
tori aut ad dõmuidentiã¬
dum ẽ ¶S ⁊ ẜirusrecte ait
sufficere femime uro notum
facere opus sefcñru. uł dein¬
q sciẽnte cofacere. qm ꝙͣ q il
lud suffitiat celandi anim¬
uIIIͥuͥ hab̾e ¶ Item ait siquis
inpublico muncip ũ uelit
facere sufficere ei sicurãtori rei
p. denuntiat ¶ Siquis dum
putat locumtuñ ẽẽ q ẽ meus
celandi tui ñ mei cã feci̾t. mnic
int̾clictum competẽ idem clicit
cisiẜ uimei uł ꝓcuratoris celã¬
di causa fcm ĩ m int̾clictum
competere ¶ Siquis cum de
nuntiass opusse fcũrum ei¬

Expanded text:
el consulto tum denuntiat adversario, cum eum scit non posse prohibere: vel tam sero pronuntiat, ut venire prohibiturus, prius quam fiat, non possit. et haec ita Labeonem probare Aristo ait. Si quis se denuntiaonem fecerit: debebit enim et ita Labeo et diem et horam denuntiatione sit: neque perfusorie aut obscure dicere aut denuntiare: neque tam artare aduersarium, ut intra diem occurrere ad prohibendumtori aut ad domum denuntiandum est. Sed et Servius recte ait sufficere feminae viro notum facere opus se facturum: vel denique sciente eo facere: quamquam etiam illud sufficiat celandi animum non habere. Item ait, si quis in publico municipii velit facere, sufficere ei, si curatori rei publicae denuntiet. Si quiputat locum tuum esse, qui est meus, celandi tui, non mei causa fecerit, mihi interdictum competere.Idem dicit et si serui mei uel procuratoris celandi causa factum sit, mihi interdictum compe‹te›re.Si quis, cum non denuntiasset opus se facturum ei
Abbreviated transcription (Latin):
abeo qui princeps hoc iuscõce¬
dẽcli decłit idem erit ꝓband.
Si quis ꝑatus sit seimuditio
defendere adiisus eos qui int̾¬
dicẽclum̃ putant ne op̾ fiat.
anuidatur desinẽ ium faceẽ
aimagis ẽ ut desinat. simõ sa¬
tis off̾erat ⁊ defendẽ patus ẽ
siquis agat. ⁊ ita sabimis seb̾.
Is cisiquis dampni infectipa

Expanded text:
eo, cui princeps hoc ius concedendi dederit idem erit probandum. Si quis paratus sit se iudicio defendere adversus eos, qui interdicendum putant, ne opus fiat: an videatur desinere vi facere? et magis est, ut desinat, si modo satis offerat et defendere paratus est, si quis agat: et ita Sabinus scribit. Sed et si quis damni infecti
Abbreviated transcription (Latin):
int̃lictum decisterna ñ compe¬
dum ut uina aqua sit. cistẽne
automimbrib eocipiuntur.
¶Demiq constat int̾lictum ces¬
sare. si lacuspiscina. putensan
ire adaustum ꝓhibatur cq̃ in¬
terclictum suffitiet ¶Duide
nis refitic̃ctis. msi eñ pingare
aqua possit duminõ nomĩa¬
liter utatur qinsicuti hoc ano
ususẽ ¶ Cobercere aũt aq̃m
ẽ continẽ sic ne defluat uł di¬
labitur. dumnõ nõ pmittat̃
ne.hic enim innonat aliquid
S  delacu ⁊ putco ⁊ piscina
refitiendis purgandis int̾lic¬

Expanded text:
interdictum de cisterna non compedum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lacus piscina puteus uiuire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde vis reficiendis: nisi enim purgare aqua possit, dummodo non aliter utatur, quam sic uti hoc anno usus est. Coercere aquam est continere sic, ne diffluat, ne dilabatur, dummodo non permittatur erire: hic enim innovat aliquid Sed et de lacu puteo piscina reficiendis purgandis interdic
Abbreviated transcription (Latin):
uoqumͣ hec omĩa offitio udt¬
cis celebran oportet ¶Eft
ua exceptio dequa celsus dub¬
itat ansit obitienda utputa
siincendii arcendi causa uici¬
niededes int̾cidi. ⁊ ꝙ iaut
clam mecum agaturaut cñp¬
in inuirta. galius enm dubi¬
ciss. dandam̃ ẽe. priuato autẽ¬
ñ ẽẽ idem cocedendͤi si tñ ꝙ¬

Expanded text:
oquin haec omnia officio iudicis celebrari oportet. Est et alia exceptio, de qua Celsus dubitat, an sit obicienda: ut puta si incendii arcendi causa uicini aedes intercidi et quod ui aut clam mecum agatur aut damni iniuria. Gallus enim dubicisset, dandam esse, priuato non esse idem concedendum: si t
Abbreviated transcription (Latin):
oliis cloacam reficere ułpur
hic accipe deb ꝓ omm ecliffi¬
tio. hoc ẽ ex ediffitio cuis intu¬
um ecliffitium hoc amplius
huic ĩt̾clicto locum u.¬
dium sit. si forte inquid cloa¬
ca ducta sit erurbano ccliffitõ
inprimum agrum ¶Idco la¬
beo cum etiam qui priuatam
cloacam imittere uelit. tuen¬

Expanded text:
olens cloacam reficere uel puhic accipere debes pro omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc ampliushoc interdicto locum edium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedifici‹o› in proximum agrum. Idem Labeo etiam eum, qui priuatam cloacam in publicam immittere uelit, tuen
Abbreviated transcription (Latin):
oacasꝑtinet nequid incloacã
da hoenifclicto comp̾hendatꝰ
tñ eque intelicendum lab̾o di¬
cit ne fatienti cloaeam iuis fi¬
at. quia eadem utilitas sit p̃to
icmͣ ꝑtorem enim sic int̾clixi¬
sse neius fiẽt quominꝰ cloie¬
am inpublico facere liceret ⁊
id offilo ⁊trebatio placuit.
ipe clicendum ait ut frãmel
dacam pũgare ⁊ restituẽ ꝑ¬

Expanded text:
oacas pertinet, ne quid ad cloacam da hoc interdicto comprehendatur, tamen aeque interdicendum Labeo ait, ne facienti cloacam vis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne vis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: idque Ofilio et Trebatio placuisse. ipse dicendum ait, ut ne factam cloacam purgare et restitue
Abbreviated transcription (Latin):
durisses adu̾sarius te ꝓhibiũt
deuitde int̾imius aque duc̃e¬
de amisẜis mrestitutoem hoc
uenire ut tibi prẽtur ꝑhoc in¬
tͣclictum ꝙ amisistr. i hoc uͣm
puto ¶ Sifundum ad quem
aquam ducebas uñdideris ⁊ t̃¬
didcris inchominus int̾clictu:
intest utrum qͣuis dominium
tur inͣt̾clicto nam ⁊ si ẜuitus
cepit adiisus qmius posse uẽ¬
quem nequid millo fundo fa¬
tiat. focliat. serat. succidat. p
ille hoc anno pfundũ tuũ sine
nitio clurit inquinctur uiti¬
ctur corrumpatur ⁊det̾ĩor fiat.
q̃similiter de estia aqua debe
intclici ait ¶ Siquis hoc cesse¬
ĩt ne ureat sibi aquam queẽ¬

Expanded text:
duxisses, aduersarius te prohibuerit, deinde tu interim ius aquae ducendae amiseris, in restitutionem hoc uenire, ut tibi praestetur per hoc interdictum quod amisisti: et hoc uerum puto. Si fundum, ad quem aquam ducebas, uendideris et tradideris, nihilo minus interdictum interest, utrum quis dominium tur interdicto: nam et si servitus coepit adversus quemvis posse vinquem, ne quid in illo fundo faciat fodiat serat succidat put quam ille hoc anno per fundum tuum sine vitio duxit, inquinetur vitietur corrumpatur deteriorve fiat: et similiter de aestiva aqua debere interdici ait. Si quis hoc cesserit, ne liceat sibi aquam quae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥore estate clam̃uiñ clam rĩ
p̾cario atecluxit. ium fiei̾ue¬
to ¶ Hintclictũ utilissimũ
ẽ. nam nisi ꝑmittatur auc¬
nireficere auarõe ususinco¬
modabitur ¶Ait ergo p̃tõ
gitudinem dep̃sus quo aqua
despetula sunt clicta ¶Septa
sunt ea que adiñcile opponu̾t
aque deruiande compellende
exflumine causa. siue ealigri¬
ea sunt. siue lapida. siue cxqua¬
tur Inciditur enm iapis ui¬
agi possit ss ⁊ fosse ⁊ putes hos
int̾clicto continentur ¶D̾ind
ait p̾tor refictre purgare ¶Re¬
ficeie ẽ ꝙ cormptumi ẽ inp̾sti¬
num statum restaurare ¶Uer¬
bo refitiendi tegere.substruẽ.
sarcire. eclificare. Item adue¬
here. ⁊ ad portare ea que adca:¬

Expanded text:
n clam non precario a te duxit, vim fieri veto". Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur. Ait ergo praetor gitudinem depressus, quo aqua de spectacula sunt dicta. Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae deriuandae compellendaeue ex flumine causa, siue ea lignea sunt siue lapidea siue quatur: inciditur enim uagi possit. sed et fossae et putei hoc interdicto continentur. Deinde ait praetor 'reficere purgare'. reficere est quod corruptum est in pristinum statum restaurare. uerbo reficiendi tegere substruere sarcire aedificare, item aduehere adportareque ea
Abbreviated transcription (Latin):
successorẽ datur plane ei ad
quem dominiũ tͣnsut impetͣ¬
bile ẽ. nam sidocuĩt pdus sius
aquam debitam ⁊ smomine
eslis fluriss aquo dominiui ad
se tnͣsut indubitate impetͣt
uis aque ducende. nec ẽ hoc ue¬
nefitium s iniuria si quis fõ¬
te ñ impetrauit ¶Alemini¬
sse autem. oportebit debemus
interhoc int̾clicͤto totam qstio¬
nem finĩ adsignãt̾onis. ñ em
p̃pat hoc int̾elictum cãm᷑ ut su¬
gnatum sibi aut ñhab ⁊ hoc
int̾clictum totum finitur.

Expanded text:
successorem transit. plane ei, ad quem dominium transit, impetrabile est: nam si docuerit praediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis forte non impetraverit. Meminisse autem debemus in hoc interdicto totam quaestionem finiri adsignationis: non enim praeparat hoc interdictum causam, ut sugnatum sibi aut non habet, et interdictum totum finitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cende causaanĩto hoc adclitur.
ut ci demum ꝑmittatur ⁊ refi¬
cere cpurgare riuum qui aq̃
ducendecausa id fecit ¶Bint¬
dictum competit ⁊ ei qui us a¬
que clucende ñ ha̾b. simo aut
pore estate aut eodem anno a
t̾clicto uti. ñ enim reficit qui
hoc facis. ⁊ita offilio uidetur

Expanded text:
cendae causa'. merito hoc additur, ut ei demum permittatur et reficere et purgare riuum, qui ‹a›quae ducendae causa id fecit. Hoc interdictum competit etiam ei, qui ius aquae ducendae non habet, si modo aut priore aestate aut eodem anno aqterdicto uti: non enim reficit qui hoc facit: et ita Ofilio uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
gerate usumuriganpis agns
pr̃ant. his accoclit ꝙ inquib¬
dai locis ⁊ cumcaud̾ sunt ir¬
rigandis tñ agris noccĩe sunt.
ut᷑ rerapoli. constat enim ap̃
ycropolitanos masia agrum
aqua calida ngan. ⁊ qmins ca

Expanded text:
rigeratae usum irrigandis agris praestant. his accedit, quod in quibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandis tamen agris necessariae sunt, ut Hierapoli: constat enim apud Hierapolitanos in Asia agrum aqua calida rigari. et quamvis ea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insuris posse aqu̾a diui
certis horis seꝑatim ducebant.
ꝯuenit ut ꝑmutatis int̾ se te̾¬
porib aqua utẽntur. Queoͬ ẽ
ãplĩ tp̃r ẜuitutib̾ p̃finitoaꝙͣ ita

Expanded text:
nsuris posse aquam dividcertis horis separatim ducebant, convenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore servitutibus praefinito i
Abbreviated transcription (Latin):
Euł Derins refitiẽtlis ita
int̾clicetu.ut ñ queratur an
aqm clucẽ actori licẽt. ñ enum
tam nocͣtiam refettoẽm itinerũ
tas tmñ eindi ⁊ agendifiẽt et¬

Expanded text:
rum De rivis reficiendis ita interdicetur, ut non quaeratur, an aquam ducere actori liceret: non enim tam necessariam refectionem itinerum tas tantum eundi agendique
Abbreviated transcription (Latin):
oe iure utimurut ñ q̃
soui ad irrigãdin s peccoris
causa uł ameĩtatis aqua duci
test subsequi flum̃. quia eolo¬
cõfuitus impoĩta ñ sit qmureᷤ
is icͥcus mens sit ¶S si auu¬
ud̃ne pauatim access it fñ¬
do tuo subsoqui põt. quia loc
to̾tus fluminis ẜuiat dũctõ¬
ni S sicucum̃ tluẽ cepit
mutato alueo. ñ pos quia
medius iocus ñẜuiꝗt. aunter¬
rup̾ta sit ẜuitis ¶Aqua q̃
iriuo nascitur tacite lucrifit᷑
abco qui clucit ¶ Ductus aq̃
cuius origo mensorĩam erces¬
sit iure constituti loco r̾etur.
Is quiius aque cotidiane h̾t¬
uł fistiulamuriuo ponẽ uel
aliud ꝙ lib facere põt. dũmõ
ne fundumdnõ aut aqruim
riuau̾bo detius fatiat ¶Siaq̃
ducatur ⁊ supraeã alia aqua
ꝑpontem qui sup̃ nuum fcũ
ꝑcuindem aq̃ ductum aquã
ducat. ⁊ siputauĩs posse cecli
peuundẽ aque ductum duouꝰ
di uł simul uł sepatim põt.
ita aque clucẽde usrecte ce¬
deturaz suter eos quib aqͣ
utantur ũerit iniquum uti¬

Expanded text:
oc iure utimur, ut etiam non ad irrigandum, sed pecoris causa vel amoenitatis aqua duci tes subsequi flumen, quia ei loco seruitus imposita non sit, quamuis is locus meus sit, sed si alluuione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminis seruiat ductioni. sed si circumfluere coeperit mutato alueo, non potes, quia medius locus non seruiat interruptaque sit seruitus. Aqua, quae in riuo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit. Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constituti loco habetur. Is, qui aquae cottidianae  fistulam in rivo ponere vel aliud quodlibet facere potest, dummodo ne fundum domino aut aquagium rivalibus deterius faciat. Si aqua ducatur, supra eam alia aqua per pontem, qui supra rivum factus per eundem aquae ductum aquam ducat: et si putaveris posse cedi per eundem aquae ductum duobusdi vel simul vel separatim potest, ita aquae ducendae ius recte cedetur. sed si inter eos, quibus aqua utantur, non erit iniquum uti
Abbreviated transcription (Latin):
betur fecerit. ⁊ mͥuidetur ꝑls¬
na cẽ quinti mutu cliffimitio.
S ⁊ siquisiactu łmimi lap¬
ili ꝓhib itus facẽ ꝑseuerauĩt
facẽ hunc quop uim fecisse iu¬

Expanded text:
beretur fecerit: et mihi uidetur plena esse Quinti Mucii definitio. Sed et si quis iactu uel minimi lapilli prohibitus facere perseuerauit facere, hunc quoque ui fecisse ui
Abbreviated transcription (Latin):
incomoditãte eiuscunis ẽ ag̃
pdictum utile eĩt uolũti refi
adomnes nuos ꝑtinet siue
inpublico siue inpͥuato sĩt
sit dehoc refitiendo competit
int̾clictum aristo ⁊ decum¬
culo restituendo ꝑqu̾e uãpõ
thitur inbalnenis uaporib
putat utucm actõem ꝯpetẽ.⁊
erit diceclum utile int̾clictur¬

Expanded text:
incommoditate eius cuius ager est rdictum utile erit volenti refiad omnes riuos pertinet, siue in publico siue in priuato sint sit, de hoc reficiendo competit interdictum. Aristo et de cuniculo restituendo, per quem uapor trahitur, in balneariis uaporibus putat utilem actionem competere: et erit dicendum utile interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
aqm cduristi .i. ait̾nis diebs.
¶lud autem nicͥ int̾ẽ utrum
suffitiat uł uñõdie hoc. m̃o
a quam durisse ic̾ refert q̃lẽ
aque luctum mͣis duxĩt. dũ
si quiscum quinto quap die

Expanded text:
am duxisti" id est alternis diebus. illud autem nihil interest, utrum sufficiat vel uno die hoc anno aquam duxisse, nihil refert, qualem aquae ductum habens duxerit: dum, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
te actor confinẽ agnim eiĩt
⁊ cragro inquem hoc anno a¬
quam clurit postea fundi ẽp¬
tinomine uelit ãqmchucere
ita demum recte cum hoc int̾¬
dicto ut deitinẽ actuq uti ꝑ¬
utant ut semel nisuum ingre¬
sus indecgiecli q̃ uelit possit.
nͣ ci nocitum sit erquo aquã
ducit ¶ Itemqueritur siꝗs
auam aqm admisciũt ã im

Expanded text:
te actor confinem agrum emerit et ex agro, in quem hoc anno aquam duxerit, postea fundi empti nomine uelit aquam ducere, ita demum eum recte hoc intdicto ut de itinere actuque uti putant, ut semel in suum ingressus inde egredi qua velit possit, nisi ei nocitum sit, ex quo aquam ducit. Item quaeritur, si quis aliam aquam admisc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inintclicto utihoc anno du
risti aqͣm. hoc ẽ ñ cotidie s hoc
anno uł unã die uł nocte er¬
go cotidiana quidem aqua
ea ẽ que cotidie cluci possit¬
dinom̃to temporis ducta ñ sit.
estina aqua ea ẽ que cotidie
quidem ducipossit us sola e¬
state ducaturaut estate tã¬
tum netiam yeme. ñ quia
ñ po̾ssit ⁊ hyemes quia ñ so

Expanded text:
 in interdicto: "uti hoc anno aquam duxisti" hoc est: non cottidie, sed hoc anno vel una die vel nocte. ergo cottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie duci possit, momento temporis ducta sit, aestiva ea, quae cottidie quidem duci possit, vel sola aestate, ducatur autem aestate tantum, non et hieme, non quia non possit et hieme, sed quia non so
Abbreviated transcription (Latin):
haustus ẜuitus imponi põt
¶Hint̾clicta de aqua it defonte
ad eam aquã ꝑtinẽ uidentur
que acapite ducitur ñ alum¬
de. harum enim aq̃rum ⁊̃ ẜuri¬
tns uire cunli constitui põt.
Capud aque illud ẽ un aqua
nascitur. si ex fonte nascatur
prima ñciua ł principia fos¬
sarum quib q exflumine
uł exlacu inpristinum nuu
complłlisoset ¶Planc si a¬
qua sudorib manando mai¬
iq̃m primum locum effiuẽ
atq ibi apparẽ incipit eius
hoc capud cdicemus ubi prim¬
umcmnergit. et qualiterc̾ꝙ
dicendum ẽ coꝙ iure utimũ
ut int̾clicto hoc uti possit. suf¬
ficit enim siiire declucert se
putauit nec ui nec clam nec
utrum eatm̃ aqua nis int̾clie¬
tis contineatur que adurig

Expanded text:
mponi potest. Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere videntur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum etiam servitus iure civili constitui potest. Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, prima incilia vel principia fossarum, quibus aquae ex flumine vel ex lacu in primum rivum compelli solent. plane si aqua sudoribus manando in aliquem primum locum effluere atque ibi apparere incipit, eius hoc caput dicemus, ubi primum emergit. Et qualiter dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim, si iure se ducere putauit nec ui nec clam nec utrum ea tantum aqua his interdictis contineatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quiseputat suoure mimum
uti ñcum ꝗuseit se nullumu
hr̃e nititur ¶ Idem ait cum
qui hocanno.aqm durit nec
ui nec clam noc peario. ⁊ eodem
anno uitiose usus ẽ rocte tñ ħ¬

Expanded text:
qui se putat suo iure uti, non eum, qui scit se nullum ius habere et utitur. Idem ait eum, qui hoc anno aquam duxerit nec vi nec clam nec precario et eodem anno vitiose usus est, recte t
Abbreviated transcription (Latin):
dumputat tertio quoq̾ dieh¬
abere seuis aque ducende du¬
rent una die anrecte ⁊ sine
captoe põnis recte durisse ui¬
datur ut hoc locum int̾clictũ¬

Expanded text:
dum putat tertio quoque die habere se ius aquae ducendae, duxerit una die, an recte et sine captione possessoris recte duxisse videatur, ut hoc interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
inum ꝯitituẽclum exstimaba¬
roc ẽ estiua aqua utrum ne ex
uire estiuo clumitarat tempo
ducẽdi ꝯsilium hrẽt. anexnã
ip̃ius aque que estate tm̃du
cipõt. an exutilitate locorum
mqne duceͣti splacebat igit᷑

Expanded text:
imum constituendum existimabahoc est aestiua aqua utrumne ex iure aestiuo dumtaxat temporducendi consilium haberet, an ex natura ipsius aquae, quod aestate tantum duci potest, an ex utilitate locorum, in quae duceretur. placebat igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uiditur ¶Priorem estatem
ut̾ fuit clucẽ. estate ñ fuĩt solitꝰ. sixi¬
leitelictum ei competit ¶Qui
hac estate duxit ñ suꝑiore. uti¬
le int̾clictum hab ¶Ait pre¬
tor inter hrdes ⁊ emptores et
umci ad cotidiana ꝙ refẽndu eẽ
sicuti deitinẽ actuꝙ ⁊ succe¬
ssorib dantur int̾clicta ⁊ ẽp¬
tõriata hec quor dinida p̾tor ꝑ¬
utauit ¶Ait p̃tor qͦ excast¬
ello ili aqͣm ducere abeo qu
eius reuus fuit ꝑmissum ẽ. q
minis itauti ꝑmissum ẽ du
ope fatiendo int̾clictum erit
dampni infecti caueri iube
ite ducunt. rimpõita ẜ uitu¬
te.ł quia putant impoitam.
Equissimumuisumẽ eiquo
qui ex castello ducit int̾clict̃
dari .i. exco roceptaculo quod
aquamꝓ. suscipit castellũ
issum ẽ dandum ent int̃clic¬
tum ¶ Dmittitur aũt aquã

Expanded text:
iditur. Priorem aestatem us fuit ducere, aestate non fuit solitus, utile interdictum ei competit. Qui hac aestate duxit, non superiore, utile interdictum habet. Ait praetor: "inter heredes et emptores et m ad cottidianam quoque referenda esse sicuti de itinere actuque et successoribus dantur interdicta et emptori, ita haec quoque danda praetor putauit. Ait praetor: 'Quo ex castello illi aquam ducere ab eo, cui eius rei ius fuit, permissum est, quo minus ita uti permissum est due faciendo interdictum erit, damni infecti caueri iubebite ducunt uel imposita seruitute uel quia putant impositam: aequissimum uisum est ei quoque, qui ex castello ducit, interdictum dari. id est ex eo receptaculo, quod aquam publicam suscipit. castellum rmissum est, dandum erit interdictum: Permittitur