comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gustus sequrus monebat ut ad rẽ gerendã
simł adhib̾rtur⁊ industrie celeritas ⁊ tardi¬
tas diligentis ex quibꝰ duobꝰ cõt̾riis fit
mat̾itas multa sibi siłia Sz redeo ad rem
Si ergo tibi cesan hocꝯsiliũ nõ plac. place¬
at fides ut facit me aũt quid dicturũ pu¬
tas nẽpe in ꝯsiliũ aliud millũ est s optabo
Ut quidꝙ elegeris secundet oĩpotens deus
et morã tuã nuido utilem tibi gliosam uelit
p̾sertu in rebus imꝑii Si de portica autsi
omĩa de lrĩs suis eẽt uterer forte libortate
achi porte q̃m iulio cesari in ꝯsiluẽ poetarũ¬

Expanded text:
gustus sequens, «monebat ut ad rem gerendam simul adhiberetur et industrie celeritas et tarditas diligentie; ex quibus duobus contrariis fit maturitas». Multa ibi similia; sed redeo ad rem. 8 Si ergo tibi, Cesar, hoc consilium non placet, placeat fides ut facit. Me autem quid dicturum putas? nempe michi consilium aliud nullum est; sed optabo ut quicquid elegeris, secundet omnipotens Deus et moram tuam mundo utilem, tibi gloriosam velit, presertim in rebus imperii? 10 Si de poetica aut si omnino de literis sermo esset, uterer forte libertate Accii poete, quem “Iulio Cesari in poetaru
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a facit ꝙ ridebant paui nos legiiꝰ et
ad omnrẽ disficultatis occursũ coh orrescimꝰ
ac torpeniꝰ cũ int̾m in cõquirendis excusa¬
tomibꝰ nulla etas nulla gens ꝓmptior ołi¬
Roͣna res pu ͨͣ diues fuit quid oro te diuitẽ
illã fecit nͥ ciuũ suoꝵ u̾tus ac modestie stu¬
diũ et iusticie cultus ⁊ rei pu ᷝ ͤ disciplina.
Quid aũt magis censes int̾ tot gentes indo¬
mitas int̾ tot ppłos ꝓhibẽtes erexisse in
nectute collapsũ restitu̾s hic mͥ mutatoe
sol radẽ elemẽta u̾tus sola dec̾int tĩtatũ
nẽpe manuq congestarũ muollũ alie
creuerũt decreue alie quedã funditꝰ corru¬
erũt nr̃is quedã surrexe tp̃ribꝰ uetus est
uicissitudo rerũ huãnarũ qͥd huis elics.
Itum queso crede mͥ si rõna illa uñ tullium
this et si cesar ille cuiꝰ nomẽ atq ut sꝑa¬

Expanded text:
nostra facit; quod ridebant proavi, nos lugemus et ad omnem difficultatis occursum cohorrescimus ac torpemus, cum interim in conquirendis excusationibus nulla etas nulla gens promptiorromana respublica dives fuit’. Quis, oro te, divitem illam fecit, nisi civium suorum virtus ac modestie studium et iustitie cultus et rei bellice disciplina? quid autem maius censes inter tot gentes indomitas, inter tot populos prohibentes erexisse in nectute collapsum restituere? Hic michi mutationem sol, eadem elementa; virtus sola decrevit; civitatum nempe manuque congestarum molium alie creverunt, decrevere alie, quedam funditus corruerunt, nostris quedam surrexere temporibus: vetus est vicissitudo rerum humanarum. 15 Quid hinc elicis? iterum, queso, crede michi: si Roma illa unde titulum trahis, et si Cesar ille cuius nomen atque, ut spera
Abbreviated transcription (Latin):
E sareos apices tennio ue pꝯꝙͣ
a te discessant ad me ꝑuenisse
miraberis sic est tñ sic nõ tibi
iam soli tuisq legionibus s nũcis quoq ⁊
epłis tuis cesar ĩꝑmeabiles alprs sũt ego
quid̾ ut uehrment᷑ id doleo sic fateor gandeo
et mnͥ clam g̾tulor  tacito me nõ fiꝰ clamani
stilus auribꝰ forte tuis in cõptior ꝓft̃õ et sẽ¬
tentia uerax ⁊ pura scribentis fides et ꝙ
rõnos orbis totus attestabit᷑ agende rei oꝑ¬
tunissimũ tp̃us erat Clamo nũt ẽt ꝙt̾ stust᷑¬
ue an ufficatitꝰ rgero et si aliis nãq non
ꝓderit inͥ certe ꝓfu̾it satiffecisse officio mi¬
plesse qđ̵ debeo Equidẽ ego ingens et quo
nullũ int̾ homñes maiꝰ possum afftũs in ei
p̃miũ tuli testimoniũ marestatis tue q̃ fidẽ¬

Expanded text:
esareos apices triennio fere postquam a te discesserant, ad me pervenisse miraberis. Sic est tamen; sic non tibi iam soli tuisque legionibus, sed nuntiis quoque et epystolis tuis, Cesar, impermeabiles Alpes sunt. 2 Ego quidem ut vehementer id doleo, sic, fateor, gaudeo et michi clam gratulor, id tacito me non fieri. Clamastilus auribus forte tuis incomptior, profecto et sententia verax et pura scribentis fides, et quod romanus orbis totus attestabitur, agende rei oportunissimum tempus erat. Clamo nunc etiam, quuid fideliter egero; etsi aliis namque non proderit, michi certe profuerit satisfecisse officio, implesse quod debeo. 3 Equidem ego ingens et quo nullum inter homines maius possum, affectus mei premium tuli, testimonium maiestabis tue, que fide
Abbreviated transcription (Latin):
tam cupĩde omĩs fugiũt non excludar diuici¬
as alii ego paupertatẽ appeto sed nõ omnẽ
ꝓfecto non sordidam nõ tristem neq sollici¬
tam s enquillam s pacificã s honestam
hãt michi nisi ab illo dari posse despero
⁊ s⁊ unũ loqui iubes indigñor atqz ab alio
Sari nolim/ Apud eũ igit᷑ intercede. pulsa
urge. insta oportune quidẽ uel sires exigit
ĩportune facile ꝓme aditũ inuenient p̃ces
tue non solet suos ille despicere ꝓinde Re
Uidear p̃cando diffidere age non ut mereor
s ut sprro. uale mediolani Idibꝰ m̾ciis

Expanded text:
tam cupide omnes fugiunt non excludar. Divititam cupide omnes fugiunt non excludar. Divitias alii, ego paupertatem appeto, sed non omnem profecto, non sordidam, non tristem, neque solicitam, sed tranquillam, sed pacificam, sed honestam. Hanc michi nisi ab illo dari posse despero, et, si verum loqui iubes, indignor atque ab alio dari nolim. Apud eumdem igitur intercede, pulsa, urge, insta, opportune quidem, vel si res exigit, importune. Facilem pro me aditum invenient preces tue. Non solet tuas ille despicere: proinde ne videar precando diffidere, age non ut mereor, sed ut spero. Mediolani, Idibus Martiis
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝯuenit rerũ nr̃arũ cardo ꝯsistit p̃ces
nr̃as si fauorem merent᷑ adiuua si minꝰ
excusa. ut enĩ magister amoꝵ ait quid
deteat non uidet ullus amans amo ego
uos ita me ille amet in cuiꝰ amore sũma
felicita sita est amo inquã et ueneror
r̃am ꝯ pñtiam exiniis p̃cordiis ꝯcupisto
Itaqs dũ uoto meo obseguor ur̃a forsã fas-¬
tidia nõ aduerto siquid forsan ĩportunis
tgitur hoc me p̃tor absoluat intensi xiũ
afft̃us regi nestiũt frenũ mordent Epłam
Paucis eiũ u̾siculis sũmam tibi mer mẽtis
aperui p̃state mͥ ne frustra ꝑoptauerim
qđ hõm magna pars metuit silentiũ soli¬
tudinẽ pauꝑtate Mirũ solus ego ĩuitus¬
e om̃ibus mortalibus diues fiam cũ pau¬
perũ qui frustra diuites fieri uolunt pas¬
sim tot milia uideamꝰ. Occurrite om̃s qui
ne diligitis huic monstro nõ cogar unus
unde tam multi se exclusos dolent/ ⁊ unde

Expanded text:
suo convenit, rerum nostrarum cardo consistit, preces suo convenit, rerum nostrarum cardo consistit, preces meas si favorem merentur adiuva, sin minus excusa. Ut enim magister amorum ait: Quid deceat non videt ullus amans. Amo ego vos, ita me ille amet in cuius amore summa felicitas est sita: amo, inquam, et venerorcupisco. Itaque dum voto meo obsequor, vestra forsan fastidia non adverto. Si quid importunius agitur, hoc me, precor, absolvat: intensi enim affectus regi nesciunt, frenum mordent. Epistolam Paucis enim versiculis summam tibi mee mentis aperio. Presta te michi ne frustra preoptaverim quod hominum magna pars metuit, silentium, solitudinem, paupertatem. Mirum: solus ego ex omnibus mortalibus dives fiam, cum pauperum, qui frustra divites fieri volunt, passim tot millia videamus? Occurrite omnes qui me diligitis huic monstro: non cogar unus, unde tam multi se exclusos dolent, et unde
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝙ̾ mea mens cogitando ꝯcipit
scribrndo ꝑturiat/ ingens digitis
mieĩs oclisq tuis opus exoritur. Qd̃ et¬
N ualde aggredi cnpiam pat̾ amabilis
tempus uetat Ita distrahor inc̾tis afftibꝰ
et dũ nct̃itati yareo desiderio obluctor Sed
bñ h quidꝙ scipturus fu̾am tacito me lu-¬
tulent᷑ intelligis nosti am̃i ubi cogitatõnũ
actuũq nr̃orũ radix fixa est uñ fit ut q̃
ex illo ꝓdeunt ignorare non possis famili¬
ariter olim tibi nisi fallor stũdiorũ finis
et uotorũ meorũ intelłta modestia ẽ utor
eni fidentꝰ hoc noĩe non suꝑbe sue ꝯstius
hũi lioris originis qd̵ unde modicũ inde ⁊
modestia dicit᷑. et a nom̃e utrũo
descendit Cure cũ ita sint cogita pater in¬
Dulgentissime quid uelim młłis ariolis n ͦ
opus interp̃te ne ip̃o quidẽ uł mee uł alie¬
ne uocis oraculo intus ad anrem cordis tui
clamat animꝰ meus/ et nr̃ inchilominꝰ
dñmn in quo spei anchora et qd̾ ꝓprie titulo

Expanded text:
quid mea mens cogitando concipit scribendo parturiat, ingens digitis meis oculisque tuis opus exoritur. Quod etsi valde aggredi cupiam, pater amabilis, tempus vetat: ita distrahor incertis affectibus, et dum necessitati pareo, desiderio obluctor. Sed bene habet; quidquid scripturus fueram, tacito me, luculenter intelliges. Nosti animum, ubi cogitationum actuumque nostrorum radix fixa est, unde fit ut que ex illo prodeunt ignorare non possis. Familiariter olim tibi, nisi fallor, studiorum finis et votorum meorum intellecta modestia est: utor enim fidenter hoc nomine, non superbe, conscius sue humilioris originis; quod unde modicum inde et modestia dicitur, et a modo nomen utrunque descendit. Que cum ita sint cogita, pater indulgentissime, quid velim. Nullis hariolis, nullo opus interprete, ne ipso quidem vel mee vel aliene vocis oraculo: intus ad aurem cordis tui clamat animus meus: et noster nichilominus communem dominum in quo spei ancora, et quod proprie titulo
Abbreviated transcription (Latin):
q. rephensorũ obẜuant alios et e singu¬
lis u̾bis nr̃is totidẽ aculeos conflare di¬
dicerũt audiant plane q̃ñ solo seuiunt
auditu nẽ me facio quẽ descͥpsit Inuena¬
lis uatem egregiũ cui non sit publica
urna qui nichil expositũ solrat dedute̾
nec qui nulgari feriat carmẽ t̾male.
monctant̃ pe quẽ ip̃e qui scrib̾et nõ mõ¬
strare s cogitare se tm̃ posse faceret nõ
cũ oracio librra ꝑuaciũ̃ posui uestigia
pͥnceps aut parios ego pͥmꝰ iambos oñ¬
di latrone cũ lucretio ama uyeridũ pera¬
gro loca nullius an trita solo nec cum
Uirgilio iuuat ire ingis qua ullã priorũ¬
semitã s non semx aliena ueseigra sequi
nuet Cũ qui aliorũ scriptis nõ furtĩ sed
p̃cario uti uelum in tõre s dũ liceat meis
uitilim Gñ quẽ silitudo delectet nõ ydẽx¬
titas et siłitudo ix̃a quoq nõ iniuia in qͣ
sequatis lux ingenii eiiurat nõ cecitas

Expanded text:
ique reprehensorum, observant alios, et e singuique reprehensorum, observant alios, et e singulis verbis nostris totidem aculeos conflare didicerunt. Audiant plane quando solo seviunt auditu. 19 Non me facio quem descripsit Iuvenalis: vatem egregium cui non sit publica vena, Qui nichil expositum soleat deducere, nec qui Vulgari feriat carmen triviale moneta, nempe quem ipse qui scriberet, non “monstrare” sed cogitare se tantum posse fateretur; non cum Horatio Libera per vacuum posui vestigia princeps aut ... parios ego primus iambos Ostendi Latio; nec cum Lucretio Avia Pyeridum peragro loca nullius ante Trita solo; nec cum Virgilio ... Iuvat ire iugis qua nulla prioruliena vestigia sequi iuvet; sum qui aliorum scriptis non furtim sed precario uti velim in tempore, sed dum liceat, meis malim; sum quem similitudo delectet, non identitas, et similitudo ipsa quoque non nimia, in qua sequacis lux ingenii emineat, non cecitas
Abbreviated transcription (Latin):
fateor ẽ adimꝰ non scilũ inse uł plato
auctore ul mũto insigni ut mutatione
apiũ e młtis et uarys unũ fiat Alio¬
quin mlto mali mets mens in strlus
sit incultus licet atq horridus sed in
morẽ toge hĩlis ad mensurã ingem¬
mei fcũs ꝙ alienꝰ tutior ambitioso ornã¬
tu s a maiore ingemo ꝓfectus atq undi¬
q defluens ãnui huilis non ẽ queniens
stature oĩs uestis hystrionẽ decet sed nõ
om̃is scribentẽ stilus suus cuiq forman¬
dus ẜuandusq est neue difformitꝰ alie¬
nis induci uł ꝯcursu pluas suas rexe¬
tentiũ uolutrꝭ̃ spoliati cũ torniclã ridea¬
nur ⁊ẽ sane cuiq nataliter utin uultu
et gestu suit in uoce et smone quoddã
suũ ac ꝓpriũ qd̾ colere aut castigare ꝙͣ
mutare cũ facilius tñ melius atq feliciꝰ
sit Et quẽ te facis dicat aliquis nõ tu
amice qui me nosti funditꝰ s una aliqͥs
ex hiis tacitis qui silentio solo tuti setĩ¬

Expanded text:
fateor, est animus, non stilum; nisi vel prolato fateor, est animus, non stilum; nisi vel prolato auctore vel mutatione insigni, ut imitatione apium e multis et variis unum fiat. Alioquin multo malim meus michi stilus sit, incultus licet atque horridus, sed in morem toge habilis, ad mensuram ingemei factus, quam alienus, cultior ambitioso ornatu sed a maiore ingenio profectus atque undique defluens animi humilis non conveniens stature. 17 Omnis vestis histrionem decet, sed non omnis scribentem stilus; suus cuique formandus servandusque est, ne vel difformiter alienis induti vel concursu plumas suas repetentium volucrum spoliati, cum cornicula rideamur. Et est sane cuique naturaliter, ut in vultu et gestu, sic in voce et sermone quiddam suum ac proprium, quod colere et castigare quam mutare cum facilius tum melius atque felicius sit. 18 ‘Et quem te facis?’ dicat aliquis; non tu, amice, qui me nosti funditus, sed unus aliquis ex his tacitis, qui silentio solo tuti secur
Abbreviated transcription (Latin):
memorie s medułłis affixa sũti unũq
cũ ingemo fc̃a sũt meo ut et si pen om̃e
uitã ampliur nõ legam ip̃a quid̾ hereãt
actis in intima ãmu ꝑte radicibꝰ s int̾¬
dũ obliuistar anctorẽ quippe qui longo usu
⁊ possessione ꝯtinua ꝙͣ illa p̃strixhim
diuq ꝓ meis hũerim et turba taliũ ob¬
sessus nec cuiꝰ sint c̾te net aliena me¬
minerim. booc est ergo qd̵ dicebã noci¬
ora magis fallere que si q̃n forsan ex
more recursantia in memoriã redeunt
accidit ut nõiuꝙͣ occupato et in unũ
aliqͥd uehementer intento ão non tm̃
ut ꝓpria si qd̾ mirab̾is ut noua se offe¬
rant ꝙꝙͣ qd̾ dixi miraturũ te quod
pociꝰ sit ẽẽ fatebe̾ nccͣio ut auguror in
discernendis nõ ꝑnus in labor oritun
nec ullius prede auidũ et ut xr̃imonii
aliter inuentũ erit ac dieo uł in hiis
qͦs non begi siłitudo facit ingenorũ de
quo epła ad te suꝑiori deserui uł in

Expanded text:
memorie sed medullis affixa sunt unumque memorie sed medullis affixa sunt unumque cum ingenio facta sunt meo, ut etsi per omnem vitam amplius non legantur, ipsa quidem hereant, actis in intima animi parte radicibus, sed interdum obliviscar auctorem, quippe qui longo usu et possessione continua quasi illa prescripserim diuque pro meis habuerim, et turba talium obsessus, nec cuius sint certe nec aliena meminerim. 14 Hoc est ergo quod dicebam, notiora magis fallere, que siquando forsan ex more recursantia in memoriam redeunt, accidit ut nonnunquam occupato et in unum aliquid vehementer intento animo non tantum ut propria sed, quod miraberis, ut nova se offerant. Quanquam quid dixi miraturum te quod potius sic esse fatebere, necessario, ut auguror, in discernendis non parvus michi labor oritur;nec ullius prede avidum et ut patrimonii aliter inventum erit ac dico, vel in his quos non legi, similitudo facit ingeniorum, de quo epystola ad te superiore disserui, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
huc mandata memorie Quis ais in¬
quies non cepugntia loqui uidens fiꝰ
nõ p̃t ut duo suul ꝯtria u̾a sint quẽ
igit᷑ efficies ut qd̵ scummꝰ ampliꝯ id scia¬
mus minꝰ et que pigrius hausinius
as sepe qđ diligenciꝰ abdidit minus
ad maͫ sit et que sũt altiꝰ obruta
egrius ornant᷑ s hoc in rebꝰ corpo¬
reis locũ tenet Itaq nõ pesus hoc in¬
cendo neu te ambignuꝰ susprusũ tenrã
exemplũ accipe legi sepe apud enniũ
ꝯpud plantũ apud felicẽ raprllã apnd
ipuleiũ ut legi raptũ ꝓpere nuilla michi
Ut alienis in finibꝰ moram t̾hrns. Sic p̃te¬
reñti młta ꝯtigit ut uidrm pauca de cerꝑẽ
rim memorie uestibulo ita ut quociẽs uel
confestĩ scĩa nec ne fallat cuiꝰ suit q̃
legi apud u̾giliũ apud flaccũ apud se¬
uerinũ ap̃ Tulliũ nec semł legi s nilies
net cucri s ncubui et totis ingenii m¬
sibus ĩmoratus sũ maux comedi qd sero
dege̾m hausi puer qd semor ruminarẽ

Expanded text:
Quid ais?’ inquies, ‘non te pugnantia loqui vides? Fieri non potest ut duo simul contraria vera sint; quomodo igitur efficies ut quod scimus amplius id sciamus minus, et que pigrius hausimus eas sepe quod diligentius abdidit, minus ad manum sit, et que sunt altius obruta, egrius eruantur; sed hoc in rebus corporeis locum tenet; itaque non prorsus hoc intendo. Neu te ambagibus suspensum teneam, exemplum accipe. 11 Legi semel apud Ennium, apud Plautum, apud Felicem Capellam, apud Apuleium, et legi raptim, propere, nullam nisi ut alienis in finibus moram trahens. Sic pretereunti, multa contigit ut viderem, pauca decerperemrim, memorie vestibulo; ita ut quotiens vel confestim sciam, nec me fallat cuius sint; que Legi apud Virgilium apud Flaccum apud Severinum apud Tullium; nec semel legi sed milies, nec cucurri sed incubui, et totis ingenii nisibus immoratus sum; mane comedi quod sero digererem, hausi puer quod senior ruminarem.
Abbreviated transcription (Latin):
frange̾ ut tot aĩorũ desiderio finẽ darẽ
nil enũ ferme mag̾ cupio in t̾ris ꝙͣ semel
adhuc romã et te et pancos qui ⁊ medio
sunt amicos cerne id me olim tͥ pollicitũ
non uiarũ labore hactenꝰ nõ curaꝵ pondꝰ
s multos iam ꝑ annos urriꝯ ferme cum
floribꝰ renascẽtis belli ꝑicula tenu̾e nec¬
dũ ideo syem dimisi firriq p̃t uti tũ expet¬
tari desiero inxͣ sim sicut aũt malũ om̃e
quo imꝑuisiꝯ eo duriꝰ Ita bonũ quo inspi.¬
raciꝰ eo dulciꝰ intea fortit̾ feramꝰ absen᷑

Expanded text:
frangere, ut tot annorum desiderio finem darem; frangere, ut tot annorum desiderio finem darem; nil enim ferme magis cupio in terris quam semel adhuc Romam et te et paucos qui in medio sunt amicos cernere. 8 Id me olim tibi pollicitum, non viarum labor hactenus, non curarum pondus, sed multos iam per annos, verius ferme cum floribus renascentis belli pericula tenuere; necdum ideo spem dimisi fierique potest ut cum expectari desiero iuxta sim; sicut autem malum omne quo improvisius eo durius, ita bonum quo insperatius eo dulcius. Interea fortiter feramus absen
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾utrũ tũc et tuã inuabit desprctare ꝑ¬
thenopẽ et mẽã rõm et nr̃am italiã ꝙͣ
ꝑua sit que nr̃o ꝯuictui distrahendo tam
magna ẽ ut semel digressos cõgredi am¬
plius nõ sinat/ neq u̾o tñi ocłis s lr̃is qͦ
neget ad itũ et ad sũma breui trarũ spa¬
cio ita nos srꝑet qͣi alter indũ alt̾ hybe¬
rũ ẜuet occeanũ aĩmꝰ nobilissima pars
rerũ et nature opificũ excellens n ͨ cogi
p̃ti nec teneri Ille mõtes et maria trans¬
uolat/ carc̾es aꝑit repagła dissicit uec¬
illi saltus ab alpibus ad appeninũ aut a
suꝑo ad in ferũ mare ẽ hñ sũt eiũ qͥ nos
dinũt fines exigni quidẽ s quid refert
ꝙͣ breue int̾scitium sit si ĩꝑmeable est.
sepe cogitauit pietas int̾ durũ uincere
Ut ꝑcing̾it cũ enra ad illũ quẽ sup᷑ dixi
tui oris intuitũ et tue nocte uocis auditũ
temptari alpius ꝙͣ semel segnes moras

Expanded text:
alterutrum, tunc et tuam iuvabit despectare Palterutrum, tunc et tuam iuvabit despectare Parthenopen et meam Romam et nostram Italiam quam parva sit, que nostro convictui distrahendo tam magna est, ut semel digressos congredi amplius non sinat; neque vero tantum oculis sed literis quoque neget aditum, et ad summam brevi terrarum spatio ita nos separet quasi alter Indum, alter Hiberum servet Occeanum. Animus, nobilissima pars rerum et nature opificium excellens, nec cogi potest nec teneri; ille montes et maria transvolat, carceres aperit, repagula dissicit, vec est; parvus illi saltus ab Alpibus ad Apenninum, aut a Supero ad Inferum Mare est: hi sunt enim qui nos dirimunt fines; exigui quidem, sed quid refert quam breve interstitium sit si impermeabile est? 7 Sepe cogitavit “pietas iter durum vincere”, ut pertingeret cum Enea ad illum quem supra dixi, tui oris intuitum et tue note vocis auditum. Tentavi amplius quam semel segnes moras
Abbreviated transcription (Latin):
tibi rẽt interdũ et ora tueri ut ẽ apud
maroirẽ et notas audire ac redd̾e uo¬
ces uicissimq nos ad ea q̃ restant et
ad t̾i cohartari Id si fato uetitũ quod
netari nrequit aĩo et cogitatõe supole¬
bit᷑. tu me tuis affc̃ibus ego te cõplet¬
tar meis nulla dies nulla nox nulla ꝑe¬
gnatio nulla lucubratio nulla ꝯfabalatõ
nilla iocunditas nullꝰ labor nulla reqͥes
ocłos cõiec̾it alt̾ leget quocũq alt̾ tespi¬
de sederit assidentez alt̾um hẽbit qͦciens
secũ aut cũ alio loqui cepit absentẽ aĩcum
intentis auribꝰ adesse cõspiciet demq
quisquis alter egit ubicũq fu̾it quotũq
fri equidẽ qñ alter obierit alter ix̃m
memoria ꝓsequat᷑ illũ uiue oppinabit᷑
nec falletur uiuet xĩ u̾e illo p̃stante
apud ꝙ̃ fons uite est suꝑscitẽ nondũ ui¬
uere incipientẽ et miẜans ⁊ expectans
Cũq ille cõsecatꝰ fui̾t tũ demũ si añt nõ
possunꝰ una erimꝰ sine diuoreni metu tũt

Expanded text:
tibi, esset interdum etiam “ora tueri”, ut est apud Maronem, et notas audire ac reddere voces vicissimque nos ad ea que restant et ad terminum cohortari. Id si fato vetitum, quod vetari nequit, animo et cogitatione supplebitur; tu me tuis affectibus, ego te complectar meis; nulla dies nulla nox nulla peregrinatio nulla lucubratio nulla confabulatio nulla iocunditas nullus labor nulla requiesoculos coniecerit, alter leget; quocunque alter cespite sederit, assidentem alterum habebit; quotiens secum aut cum alio loqui ceperit, absentem amicum intentis auribus adesse conspiciet; denique quicquid alter egerit ubicunque fuerit quocunque ferri equidem, quando alter obierit, alter illum memoria prosequetur, illum vivere opinabitur, nec falletur: vivet enim vere, Illo prestante apud quem fons vite est, superstitem nondum vivere incipientem et miserans et expectans; cumque ille consecutus fuerit, tum demum, si ante non possumus, una erimus sine divortii metu; 6 tunc
Abbreviated transcription (Latin):
liber atq in pͥms amanciũ honeste ab
ymaginario congressu nułłi obicibꝰ arcea¬
m᷑ ꝙͣuis inter bonos amiciꝰ recens semꝑ
manrat nec ego te in sciã nec me tͥ miuꝰ
hodie tarũ rear ꝙͣ quo pͥmũ die ap̃ regiã

Expanded text:
liber atque in primis amantium honeste, ab imaginario congressu nullis obicibus arceamur; quamvis inter bonos amicitia recens semper maneat, nec ego te michi sciam nec me tibi minus hodie carum rear quam quo primum die apud regia
Abbreviated transcription (Latin):
libertas nõ ꝑhibrar ubi uelim prdẽ xo¬
nre et p̃tire aliqͣ et maccessa tempotare
et beraorẽ sine ita fert añnꝰ pleniorẽ
callem sequi et ꝓprrare ⁊ subsistẽ ⁊ duiꝰ¬
te liceat et reuerti Sedmimũ uagor in¬
inum te distraho qd hodiernũ erat est
decina pastorii carmũs egloga ciuas in¬
quadã in ꝑte ita scripserã solio sbłms
aceruo postmodũ u̾o dũ relrgeret᷑ atte¬
di siłe minꝰ eẽ ugiliano carmini Ille ait
in septimo et dini oꝑis. solioq nutat atuo.¬
om̃s eni ac̾ua ẽe sedẽ nolui rõani imperi
cũ equꝰ Troian exadii apud qõm u̾giliũ sic
huãne miẜie post salutis sic in poeticis nõ
mõ lignũ id gn̾e s arbor eadẽ specie sic
rediniu impii mat̾ia q̃ ruine fuit. habes
uide qd qr ualde nouam ignorabã et in
eo fallebar qd̵ si nossem ꝑcius nõ falłer
nec u̾o erat alieno ꝑsiłe qĩ alienũ ꝓisꝰ
s sic mͥ accidebat ut illi qui aꝑtis oclis
amicũ corã positũ non iudet erat aũt ad

Expanded text:
elim pedem ponere et preterire aliqua et inaccessa tentare; et breviorem sive ita fert animus, planiorem callem sequi et properare et subsistere et divertere liceat et reverti. 22 Sed nimium vagor, nimium te distraho. Quod hodiernum erat, est decima pastorii carminis egloga, cuius quadam in parte ita scripseram: «solio sublimis acerno»; postmodum vero dum relegeretur, attendi simile nimis esse virgiliano carmini; ille enim ait in septimo divini operis: «solioque invitat a enim acernam esse sedem volui Romani Imperii, cum equus Troiani excidii apud ipsum Virgilium sit  prius causa miserie post salutis, sic in poeticis non modo lignum idem genere sed arbor eadem specie sit redivivi Imperii materia que ruine fuit. Habes vide — quod quia valde noveram, ignorabam, et in eo fallebar, quod si nossem parcius, non fallerer; nec vero erat alieno persimile, quin alienum prorsus; sed sic michi accidebat, ut illi qui apertis oculis amicum coram positum non videt. 25 Erat autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbꝰ excussis fame ꝓprie qͣm uł tui ꝑte
oro uel mei ip̃ius amãtior occultare ista
sent Iamq ad ip̃ius quã dixi fame custo¬
diã ꝑtineat ea domi amplius nõ ẽẽ ut
que penes amicos sparsa quid et ut au¬
guror incorrecta sũt normã qua possible
fuit horũ capiant ab exemplo Qd pła¬
do tibi qd̾ libenciꝰ negarẽ non qr inxũ
aliqͥd tibi eẽ nolim s qr ꝑ tuas manus
ad alios ꝑuẽtura hec egre fero q̃ tñ nõ
pareo faieq discͥmen qd iam nec late¬
bris nec silencio uitari pt̃ ne qͥd cractus
egerim sponte subeo unũ est in om̃i ne¬
cessitate remediũ ꝯsẜus uale
¶ Ad endẽ ab sru ͤ incõmodũ ymagnia
rr̃e pnnie lemiri pesse Remirdio

Expanded text:
omnibus excussis, fame proprie quam vel tui — parce, omnibus excussis, fame proprie quam vel tui — parce, oro — vel mei ipsius amantior, occultare ista sent iamque ad ipsius quam dixi fame custodiam pertineat ea domi amplius non esse, ut que penes amicos sparsa quidem et, ut auguror, incorrecta sunt, normam qua possibile fuerit, horum capiant ab exemplo. Do tibi quod libentius negarem, non quia meum aliquid tuum esse nolim, sed quia per tuas manus ad alios perventura hec egre fero, que tamen pareo, fameque discrimen, quod iam nec latebris nec silentio vitari potest, nequid coactus egerim, sponte subeo. Unum est in omni necessitate remedium, consensus. Vale. 4 Ad eundem, absentie incommodum imaginarie presentie leniri posse remedio
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras scintilla aliq̃m u̾itatis aspex̾o
lu uiue felictꝰ nr̃imenior et uale
¶ A barbatũ sulmonensẽ cũ epłari
carmmie illi inscripte
rissime an exłas mettas olim tibi¬
tibi inseͥxtas ałn mittem añ u̾o suppͥmorẽ
et pruitꝰ abdem alt̾um desiderio tuo altiy
faine mee cõsentaneũ uidebat᷑. nempe
expectatõrm atq ardorẽ anni tui noui
nil aliud in huiꝯcemodi rebus q̃rere nisi
occupet et uelo magni amoris int̾posito
indicii acies p̃stringant᷑ Equid̃ hoc ea nł
etate uł defidia scripta sũt ut non fucile
sub extremis indicibꝰ tuta suit q̃ ego ixp̃e
dũ relrgo in illuis tp̃ris memoriã sic retͣ¬
hor ut qd penitꝰ nołim repuerisce̾ michi
uidrar interdũ et idẽ ẽẽ qui fuerã cũ id
unũ iam dudũ moliar ut alius sim S ue¬
homẽtissima ꝑs aĩmi nr̃i recordatõ est
et que lrubꝰ ex causis cm̃ sepe uirĩ as¬
sũit ut manu miecta eos nõ cogat que
nolemꝰ ibiq detineat celuctantes demũ

Expanded text:
liquam veritatis aspexero. Tu vive feliciter, nostri memor, et Vale. 3 Ad Barbatum Sulmonensem, cum epystolari carmine illi inscripto.rissime, an epystolas metricas olim tibi inscriptas aliquando mitterem an vero supprimerem et penitus abderem; alterum desiderio tuo, alterum fame mee consentaneum videbatur. Nempe expectationem atque ardorem animi tui novi, nil aliud in huiuscemodi rebus querere soliti nisi occupet et, velo magni amoris interposito, iudicii acies perstringatur. 2 Equidem hec ea vel etate vel desidia scripta sunt, ut non facile sub externis iudicibus tuta sint; que ego ipse dum relego, in illius temporis memoriam sic retrahor ut quod penitus nolim, repueriscere michi videar interdum et idem esse qui fueram, cum id unum iandudum moliar ut alius sim. Sed vehementissima pars animi nostri recordatio est et que levibus ex causis tantum sepe virium assumit, ut manu inietta eo nos cogat quo nollemus ibique detineat reluctantes. 3 Demum
Abbreviated transcription (Latin):
lima exanũatio est qd sepe tibi unum
ualitudini expediat ac saluti. Quo
inbino illud obseruandũ censro ut cõia¬
p̾natus et nobilia ignobilibꝰ p̃ferant᷑.
ue ne dinciꝰ te auxiũ dubio ẜmone deti¬
nr̃a huc rem traho satis xquid̃ credo et
tibi et ocio et quieti tue axtius cõiugio
caruisse u̾mi tua domꝰ et pria et amici
aliud ex te poscãt nec tibi natorũ nec
etatis extusatio ulla esti cũ et filiis care¬
as et uiridi sis etate Quid ergo ex quo
ne in consilꝰi ꝑtem nocas assencior ut
libatu arbitror nithilq tnguilliꝰ Etatꝰ
tñ tuus ac tuorũ hauc tibi dulcedinẽ as
tͣnquillitatẽ inuidet nõ magis pt̃ diu
altior fortuna ꝙͣ sublinus motus aut
tumidũ mare quieste̾ suis et ip̃a uentis
exposita est nec est ꝙ dicas me solum
orem in qua eligenda iudiciũ nolo pur ⁊
semotũ ab onũi opinione nulgari ut non
tam dotẽ ac diuicias ꝙͣ genꝰ et pu̾icie

Expanded text:
llima examinatio est; quod sepe tibi unum,llima examinatio est; quod sepe tibi unum,valitudini expediat ac saluti; quo in bivio illud observandum censeo, ut comprivatis et nobilia ignobilibus preferantur. Neve diutius te anxium dubio sermone detineam, huc rem traho. 7 Satis equidem credo et tibi et otio et quieti tue aptius coniugio caruisse; verum tua domus et patria et amici aliud ex te poscunt; nec tibi natorum nec etatis excusatio ulla est, cum et filiis careas et viridi sis etate. Quid ergo? Ex quo me in consilii partem vocas, assentior ut libatu arbitrer nichilque tranquillius, status tamen tuus ac tuorum hanc tibi dulcedinem ac tranquillitatem invidet. Non magis diu potest altior fortuna quam sublimis mons aut tumidum mare quiescere; suis et ipsa ventis exposita est. Nec est quod dicas ‘Me solum orem, in qua eligenda iudicium volo purum et semotum ab omni opinione vulgari, ut non tam dotem ac divitias quam genus et pueritie
Abbreviated transcription (Latin):
luanarũ siliter dici possit in quibus
quidꝙͦ eligis undiq labor tediũ ꝑicłm
qua tantoꝑe delectam᷑ quocũqz te uer¬
tas nõ essẽ aliud ꝙͣ xiculũ et tedium
et laborẽ quid inde aliud speres ꝙͣ qd
tibi est qͥs ardenti fornate rorẽ gelidũ
quis mari medio dulcẽ fontẽ aͭ uiuas
altis sub nubꝰ prumas q̃rat una queq
res suis in sedibus ẽ quenda et si alibi
q̃ratur. altã quoq frustra cur indagĩem
taq tñ in hoc fusto scrupuloso ⁊ lubto
uite cursu irec requies ua nec mera dul¬
cedo aliqͣ nec cta possit ẽe securitas qͦci¬
ens rei cuiꝯpiã ambignitas orta erit
Ut nũc tibi sepe aliis om̃ĩs fallatũ spe
rerecta u̾tus sola relinquit : illa dirigẽ¬
di flectendiq cõsilꝰ signũ dabit ad qd̾
respiciens nõ errabis et ꝙͣuis forteres
effcũ careat ip̃e tamẽ electiui habitus
glia nõ carebis cetum in ix̃a utilium
lectiõe dũ quid expediat q̃rit᷑ diffici¬

Expanded text:
humanarum similiter dici possit, in quibus, humanarum similiter dici possit, in quibus, quicquid eligis, undique labor tedium pericuqua tantopere delectamur, quocunque te vertas non esse aliud quam periculum et tedium et laborem. Quid inde enim aliud speres quam quod ibi est? quis ardenti fornace rorem gelidum, quis mari medio dulcem fontem aut vivas altis sub nivibus prunas querat? unaqueque res suis in sedibus est querenda, et si alibi queritur, altam quoque frustratur indaginem. 5 Itaque cum in hoc fusco scrupuloso et lubrico vite cursu nec requies vera nec mera dulcedo aliqua nec certa possit esse securitas, quotiens rei cuiuspiam ambiguitas orta erit, ut nunc tibi sepe aliis, omni fallacium spe reiecta, virtus sola relinquitur. Illa dirigendi flectendique consilii signum dabit, ad quod respiciens non errabis; et quamvis forte res effectu careat, ipse tamen electivi habitus gloria non carebis. 6 Ceterum in ipsa etiam utilium electione, dum quid expediat queritur, diffici
Abbreviated transcription (Latin):
A magis exprdiat uxorem
duce̾ an uitã telibem agere
consulis gr̃am hẽo ꝙ me
ydonrũ tanto nrgotio cõsultorem ducis
at qui si exꝑrentia artẽ fecit qͣnto tu
de hoc certiꝰ loqui petes si utrũq ꝙ̃
ego qui altum sum exꝑtus de altero uo
dice rñdere. tandẽ om̃ibꝰ circũsprctis
rudis malo ꝙͣ ꝯtumax uł tui tuarũq
rerũ negligens uideri historias igit᷑
et argumẽta seposui libri opus non
epłe nempe cũ de hoc ip̃o libros quidã
scripserũt. brruẽ ac nudã siñe mee sũ¬
mã audies in quã ingemũ si fortasse
culpanis landabis fidem añ omia quid
menũsse ꝑ fu̾it soctici rũsi illiꝰ adolestẽ¬
tuli qui eũ siłiter dubius actu ex illo
q̃sisset qd ex me nũs queris ait soc̃tes
utrũ eorũ feciss pñĩam acturũ eẽ et
adixcit cãs quas sileo note sũt qͦ dc̃o
satis oñdit qͥd de hoc ꝯd̾ inter nos agit᷑
sentiret ꝙͣuis idẽ mag de ꝑte rerum

Expanded text:
 magis expediat uxorem ducere an vitam celibem agere consulis. Gratiam habeo quod me ydoneum tanto negotio consultorem ducis. Atqui, si experientia artem fecit, quanto tu de hoc certius loqui potes, qui utrunque, quam ego qui alterum sum expertus, de altero vero dice respondere. 2 Tandem omnibus circumspectis, rudis malo quam contumax vel tui tuarumque rerum negligens videri. Historias igitur et argumenta seposui, libri opus non epystole; nempe cum de hoc ipso libros quidam scripserint, brevem ac nudam sententie mee summam audies, in qua ingenium si fortasse culpaveris, laudabis fidem. 3 Ante omnia quidem meminisse profuerit socratici responsi illius ad adolescentulum; qui cum similiter dubius ac tu, ex illo quesisset quod ex me nunc queris, ait Socrates «utrum eorum fecisset, penitentiam acturum» esse, et adiecit causas quas sileo; note sunt. Quo dicto satis ostendit quid de hoc quod inter nos agitur, sentiret, quamvis idem magna de parte rerum
Abbreviated transcription (Latin):
equũ uiciosũ sessori in dustrio et eqͣtandi
pito latebunt uicia adhibe mexperto
appebunt tãm ĩustam patrono gregio
conuute iniusticiã coloribꝰ adumbrabit
aduotatũ rudem ad rostra ꝓducito cum
tionis ab atheniensibꝰ romã misse quã
pͥmũ censuit remttendũ rõne addita
qd̾ illo uiroloquẽte nõ facile ꝙ u̾m in re¬
bus et qͥd fłm eẽt intelligi posset sic
est equidẽ rerũ mendax artificiũ celat
industria ruditas aper̾it uidi legente
illo qd̾ te legente non uiderã ⁊ nunt
maxĩe didici ubi uoluptas opũ querit᷑
promptũ et dulcẽ adhibe̾ lectorem ubi
correctõ tardũ atq asperũ Quid antẽ
in eo carmĩe mutatũ ueli ne stilum
puis opicibus iplicẽ seorsũ leges unũ
nec tibi nec epłe subt hendũ credidi in
hactenꝰ ignoratũ fateor et nũt quoq
mirabile scupendũq siquidẽ oĩis nos
quitũq noui aliqͥd scribimꝰ sepiꝰ fallũt

Expanded text:
equum vitiosum sessori industrio et equitandi equum vitiosum sessori industrio et equitandi perito; latebunt vitia; adhibe inexpertum: apparebunt. Causam iniustam patrono egregio committe: iniustitiam coloribus obumbrabit; advocatum rudem ad rostra producito: cum philosophice legationis ab Atheniensibus Romam misse, “quam primum censuit remittendum”, ratione addita quod, illo viro loquente, non facile quid verum in rebus et quid falsum esset intelligi posset? 7 Sic est equidem; rerum mendas artificum celat industria, ruditas aperit. Vidi legente illo quod te legente non videram, et nunc maxime didici, ubi voluptas operum queritur, promptum et dulcem adhibere lectorem; ubi correctio, tardum atque asperum. Quid autem in eo carmine mutatum velim, ne stilum parvis obicibus implicem, seorsum leges. 8 Unum nec tibi nec epystole subtrahendum credidi, michi hactenus ignoratum, fateor, et nunc quoque mirabile stupendumque. Siquidem omnes nos quicunque novi aliquid scribimus, sepius fallunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ rus ꝯmigrassem quo ꝑabã kalendis
quĩtilibꝰ ꝓficisci s fefellit opinio ligu¬
rie enĩ crebri minis et iã auusarii mo¬
tus me ruris amãtissimi et osorem ur¬
biũ in urbe tenuerũt nouisse metãpitło
metus maior uideret᷑ circa kalendas
octobris sere quidẽ s aln morã trepidã
uincente fiducia ordues anns ad ripã
urni. hiis xiũ locis hoc tp̃re solitudo mea
est hic u̾o iam mͥ dies octanus agitur
ubi breue otinet ꝑprtui imbres spondẽt
et autũxnꝰ p̃ceps seu u̾ius p̾tor bruma
inter hanc tñ ix̃am morulã quã celi
facies et intemꝑres augustant ad reui¬
Dendũ carmen illud recollegi dũm ⁊ sensi
sans corrigentis ingemo tarditate pro¬
desse lectoris ꝓfecto rnũ sic̾ quod legitur
Ut delectet lepidus expeditus intelligẽs
lector fcĩt sicut apprat ⁊ uicia detegat
durus hesitans hebesq p̃stabat nec her¬
cle aliter h ͦ iuire ꝙͣ in cet̾is accidit da

Expanded text:
cum rus commigrassem, quo parabam Kalendis cum rus commigrassem, quo parabam Kalendis Quintilibus proficisci; sed fefellit opinio. 3 Ligurie enim crebri nimis et iam anniversarii motus me ruris amantissimum et osorem urbium in urbe tenuerunt; novissime, cum periculo metus maior videretur, circa Kalendas Octobris, sero quidem sed aliquando moram trepidam vincente fidutia, Ardue amnis ad ripam veni; his enim locis hoc tempore solitudo mea est. Hic vero iam michi dies octavus agitur, ubi breve otium perpetui imbres spondent et autumnus preceps, seu verius precox bruma. 4 Inter hanc tamen ipsam morulam, quam celi facies et intemperies angustant, ad revidendum carmen illud recollegi animum, et sensi sane corrigentis ingenio tarditatem prodesse lectoris. Profecto enim sicut quod legitur ut delectet, lepidus expeditus intelligens lector facit, sic ut appareat et vitia detegat, durus hesitans hebesque prestabit. Nec hercle aliter hac in re quam in ceteris accidit. 5 Da
Abbreviated transcription (Latin):
eleg̾is secũdet oĩpotens uale felicitꝰ mei
auenor ueneciis .iiͦ. Idꝯ seꝑtembrꝰ
¶ Ad Iohannem de Certaldo
Tipe faciłius hiis scribrnte
falli que familiariter nouit
et de mutanda lege
Latum te digresso et si abitu tuo
angerer, qr tanẽ nichil agere
nescio ꝙuis ut u̾mi loqͣr totũ ferme quod
ago nichil aut nichilo ꝓximã dici possit
in ope recũ cepto amicũ illũ nr̃m meo qͦdã
inre decimi bucolici carminis qd̾ tetũ ab¬
stuleras exẽplaribus reiidendis Que
dũ confero cũ eodẽ illo bitq uiro bono
prisciqz moris et lectore quidẽ tardo sed
segni amito aĩaduerti aliqd̾ u̾bula tre¬
brius rexetita ꝙͣ uellem et nescio quid
p̃terea nũt ẽt luue indignũ itaqꝭ ne
tuscribe festinares admonui neu fran-¬
cisto nr̃o copiã dares nõ ignarꝰ ardoris
amor iudicio obstaret nec digitis certe
nec ecłis quid nr̃is digne sũt Auctur
me qd in rẽ ess pautis horis ex comodo

Expanded text:
elegeris secundet Omnipotens. Vale feliciter, mei elegeris secundet Omnipotens. Vale feliciter, mei memor. Venetiis, III Idus Septembnem de Certaldo, sepe facilius his scribentem falli que familiariter novit, et de imitandi lege. 1 Statim te digresso, etsi abitu tuo angerer, quia tamen nichil agere nescio, quamvis, ut verum loquar, totum ferme quod ago nichil aut nichilo proximum dici possit, in opere tecum cepto amicum illum nostrum meo quodam iure detinui, Bucolici carminis, quod tecum abstuleras, exemplaribus revidendis. Que dum confero cum eodem illo utique viro bono priscique moris et lectore quidem tardo sed non segni amico, animadverti aliquot verbula crebrius repetita quam vellem, et nescio quid preterea nunc etiam lime indigum. 2 Itaque ne transcribere festinares admonui neu Francisco nostro copiam dares, non ignarus ardoris amor iudicio obstaret, nec digitis certe nec oculis quidem vestris digne sunt; acturum me quod in rem esset paucis horis ex commodo,
Abbreviated transcription (Latin):
alii rnĩ fauores meciũt᷑ qui et rari sunt
et młto constant quorũq te nõ ualde
indignũ tua sors fecit ego aĩ lib̾tatem
et rediorũ et sexe ẽt odiorũ fugã que
affimũ pñtia freꝙ̃tissime secũ affert
nec u̾o illud ultimũ facio qd sru sapiẽs
matrona quẽ enĩ dedeceat ꝙ nec dauid
regẽ nec magnũ pompriũ deducit nec
angustũ cesarem seu rudis forte u̾gun¬
cula pͥmis tuũ limeñ lunicireis attigis
utile hoc consiliũ reor p̾cipue aũt si cõ¬
ingii tibi scda fors fu̾it siquid puella no¬
bilis a pͥma rtate tibe dedita et suaꝵ
diualsa blandiciis ac susurris auilibus
castior hũiliorq et obsrꝙ̃cior fiet ⁊ sanc¬
tior leuitatẽ quoq maturius puellarẽ
exu eus matronalem induet guitatem
demq sou tibi uirgo ipsat sru uidua¬
ex quo mos gemalis thalamꝰ cõtrax̾it
Unũ illa te audiens unũ uidens unũ cogi¬
taus in te unũ tuosq mores tͣnsformabit᷑.
oblitaq comitũ ac mitricũ in solis ꝯuigni

Expanded text:
affinium favores metiuntur, qui et rari sunt et multo constant, quorumque te non valde indigum tua sors fecit; ego animi libertatem et tediorum, sepe etiam odiorum fugam, que affinium presentia frequentissime secum affert. 11 Nec vero illud ultimum facio quod seu sapiens matrona — quem enim dedeceat quod nec David regem nec Magnum Pompeium dedecuit nec Augustum Cesarem? — seu rudis forte virguncula primis tuum limen himeneis attigerit, utile hoc consilium reor; precipue autem si coniugii tibi secunda sors fuerit. 12 Siquidem puella nobilis a prima etate tibi dedita et suorum divulsa blanditiis ac susurris anilibus, castior humiliorque et obsequentior fiet et sanctior; levitatem quoque maturius puellarem exuens, matronalem induet gravitatem; denique seu tibi virgo nupserit, seu viduaex quo vos genialis thalamus contraxerit, unum illa te audiens unum videns unum cogitans, in te unum tuosque mores transformabitur oblitaque comitum ac nutricum in solis coniugii
Abbreviated transcription (Latin):
iam mea illud in rõne posuerã. Ad poste¬
rũ repperi ẽẽ nasonis. uni methamorpho¬
seos et hoc ergo siłiter mutabis positio¬
ad dñm suũ redeat et nasonis sit ꝙͣ illi
eripe net si uelim possim net si possu ue¬
lim et si eiũ nõ me lateat quosdã uet̾um
uirgiliũq ante alios uersus ĩnum̾os non
modo egroto in latinũ u̾sos ubi abstulisse
clauã hercłi głiatur s ut erat ex alienis
in suũ opus tustulisse nõ ignorãtia quidẽ
ulla que in tot tantisq rebus hĩ illuit
ereptis fingi nequit neq furandi ꝙͣtũ
intelligit᷑ s certandi aĩo tam aut plus
illi licencie fuit aͭ mens alia Corte ego
si res adigat alieno sciens uti patrar. pa¬
ciar nõ coni Si quid adu̾sus hec ab igno¬
rante petcabit᷑ fac sentiã agnosto libẽs
bonã fidem et usurpata restitus Et ex hͦ
quidẽ gnre duo hec sunt que mõ aderant.
Tũ si plura notaui̾s ul ure tuo corrige
uł me familiarit᷑ admone michi eĩ iul

Expanded text:
iam mea illud in ratione posueram; ad postremum repperi esse Nasonis septimo Methamorphoseos. 26 Et hoc ergo similiter mutabis, poad dominum suum redeat et Nasonis sit; quem illi eripere nec si velim possim, nec si possim velim. 27 Etsi enim non me lateat quosdam veterum Virgiliumque ante alios versus innumeros non modo e greco in latinum versos, ubi abstulisse clavam Herculi gloriatur, sed, ut erat, ex alienis in suum opus transtulisse, non ignorantia quidem ulla, que in tot tantisque rebus hinc illinc ereptis fingi nequit, neque furandi quantum intelligitur, sed certandi animo, tamen aut plus illi licentie fuit, aut mens alia; certe ego, si res adigat, alieno sciens uti patiar, non comi; siquid adversus hec ab ignorante peccabitur, fac sentiam: agnosco libens bonam fidem et usurpata restituo. 28 Et ex hoc quidem genere duo hec sunt que modo aderant; tu si plura notaveris, vel iure tuo corrige, vel me familiariter admone. Michi enim nil
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sitim in hac p̃cipiti ⁊ temeraria opiiõe
igitur ut ad rem ueniã in felicissimis rũ-¬
moribus affecto et optima rei ꝑte aĩsse
ꝑoꝑtima febris affuit qua dulce letus usq
nondũ uenit hora tua ꝯtinui gradũ. et re¬
pulsus inde mestus adutã redii atq ita
et dolorem meñ breuitate ꝯsolor Ecio eĩ
ꝙ michi cũ morte fedus ꝙ cũ carne ꝯm̾cũ

Expanded text:
presertim in hac precipiti ac temeraria opinionepresertim in hac precipiti ac temeraria opinione2 Igitur, ut ad rem veniam, infelicissimis rumoribus affecto et optima mei parte amissso, peroportuna febris affuit, qua duce, letus usquenondum venit hora tua’. Continui gradum, et repulsus inde, mestus ad vitam redii, atque ita et dolorem meum brevitate consolor; scio enim quod michi cum morte fedus, quod cum carne commercium.
Abbreviated transcription (Latin):
solari ꝓpositũ est michi fecit ħ pͥmus ĩ mor¬
te dilectissime filie mnarcus Cic̾s diuino ille
quid et maccessibili quodã stilo feait iden
multis post siculio in morte fris Ambrosin
tenta re libet nr̃o ꝑ occupatões licẽt qͥd in
amici morte possit stilus hũilior. Int̾im
epigrãma qd postulas udũ fletu accipe
placet ut suꝑ sepulcri lapidẽ breue carurẽ
et suꝑ amici corpus dolor meꝰ eniineat. uale.
¶Indolis atq anĩ felicẽ cernite thomã
Quẽ rapuir fati precipiata dies
¶hinns dederat mundo tellus uin̾a polloro
Abstulit hec eadẽmunꝰ auara suũ¬
¶ Florenteq̃s noua iue̾nẽ u̾tute repente
Buccidit misio mors inimica michi¬
¶ An ne igr̾ gͣtes referã ꝓ mune̾ tanto
Carminibꝰ siculũ litus ad astra ferens
¶An ne geniã potiꝰ sił indignerq rapinã
Rebo nichil mihs dulcius est gemitus
uolui nec potui ⁊ peraui s clau

Expanded text:
solari, propositum est michi. Fecit hoc primus in morsolari, propositum est michi. Fecit hoc primus in morte dilectissime filie Marcus Cicero, divino ille quidem et inaccessibili quodam stilo; fecit idem multis post seculis in morte fratris Ambrosius; tentare libet, modo per occupationes liceat, quid in amici morte possit stilus humilior. Interim epygramma quod postulas, udum fletu accipe; placet ut super sepulcri lapidem breve carmen et super amici corpus dolor meus emineat. Vale. Indolis atque animi felicem cernite Thomam, Quem rapuit fati precipitata dies. Hunc dederat mundo tellus vicina Peloro, Abstulit hec eadem munus avara suum, Florentemque nova iuvenem virtute repente Succidit misero mors inimica michi. Anne igitur grates referam pro munere tanto, Carminibus siculum litus ad astra ferens? Anne gemam potius simul indignerque rapinam? Flebo. Nichil miseris dulcius est gemitu. volui nec potui, speravi sed elus
Abbreviated transcription (Latin):
cau mortis amisi
Rauissima q̃relam eple finibus
nõ ꝯtentã differre ꝯpulsus sum
noñ est usitatũ animi unlnq̃ aut uulgato
medicame relenandũ altius in ũcordia
Descendit/ obferuauit eniꝰ nocendi locũ ac
tempus et toto pondere ferox incubuit for¬
tuna Thomãq meũ nꝙͣ michi sine lacͥiuis
nõĩandi eximus flore rare indolis u̾ͥtutũ
fructus uberrimos et magna rerũ intre¬
menta pollicitũ pͥmo ut dixerim etatis ue
p̃ripuit Cuiꝰ ĩmaturo obitũ ip̃e mͥ fateor
et mortalia cucta uiluerunt uideo quanta
rerũ nr̃arum firmitas et quid michi nunt
sꝑandum sit exemplo ꝯuictissum fr̾is ad¬
moneor una etas erat ĩdem anis Sñma
studiorũ paritas Incredibilis idẽditas uolũ
tr ꝑebamus unus labor una spes una eat
intentio unus utinã finis eẽt hanc atbissi¬
mã faciuim de flere metũ et ꝓfundissĩe finil
uulneri meo paria si possum adhibe reme¬
Dia/ meqypsũ meis hĩs et iuste noluit cõ¬

Expanded text:
 mortis amici. 1 Gravissimam querelam, epystole finibus non contentam, differre compulsus sum: non est usitatum animi mei vulnus aut vulgato medicamine relevandum; altius in precordia descendit. Observavit enim nocendi locum ac tempus et toto pondere ferox incubuit fortuna; Thomamque meum, nunquam michi sine lacrimis nominandum, eximio flore rare indolis virtutum fructus uberrimos et magna rerum incrementa pollicitum, primo, ut sic dixerim, etatis vere preripuit. 2 Cuius immaturo obitu, ipse michi, fateor, et mortalia cunta viluerunt. Video quanta rerum nostrarum firmitas et quid michi nunc sperandum sit, exemplo coniunctissimi fratris admoneor. Una etas erat, idem animus, summa studiorum paritas, incredibilis identitas voluntnum terminum petebamus; unus labor, una spes, una erat intentio: unus utinam finis esset! 3 Hanc acerbissimam fati vim deflere mecum et profundissimo simul vulneri meo paria, si possum, adhibere remedia meque ipsum meis literis et iusto volumine con
Abbreviated transcription (Latin):
pꝯ securitas ad postremũ torpor obrex¬
siti Et insi suꝑbũ ess mͥ tribuere qd
de marco catone scrixtu est. Ip̃e quoqr mͥ
uideor interdũ et p̃fertim hac tibi hora
noctis hoc scribens Codẽ illo hĩtu qͦ anũ¬
culum quondã suũ brutus ĩueint in sb̃pnis
dine Reliquũ est ut plebiũ plebie toge
tue plusꝙͣ crassi diuitiis ĩuideam ⁊ rustico
¶Ad stepbim de columpna p̃positũ sc̃ĩ
audomari familariter ⁊c
Ietras tuas sũma ⁊ sc̃a cũ uolũtate
ꝑlegi de uoluntate quidẽ mea te
certĩẽe gandeo que et si rerũ argum̃tis
careat suis ꝓdit indiciis eniet apparret
elucet/ Contͣ rgo de tua non alit̾ ꝙͣ de ꝓpͥa
certus sũ multa m de te lr̃aꝵ ip̃aꝵ siña

Expanded text:
post securitas, ad postremum torpor obreppost securitas, ad postremum torpor obrepsit; et nisi superbum esset michi tribuere quod de Marco Catone scriptum est, ipse quoque michi videor interdum et presertim hac tibi hora noctis hec scribens, eodem illo habitu quo avunculum quondam suum Brutus “invenit: insomnis”dine. Reliquum est ut plebeie toge tue plusquam Crassi divitiis invideam, et rustico Ad Stephanum de Columna, prepositum Sancti Adomari, familiariter. 1 Literas tuas summa et sancta cum voluptate perlegi; de voluntate quidem mea te certum esse gaudeo, que etsi rerum argumentis careat, suis se prodit indiciis, eminet, elucet, apparet; contra ego de tua non aliter quam de propria certus sum. Multa michi de te literarum ipsa