comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos quorum noe noran indi¬
cio azitur ctiam absentes
defendi posse placurit s hoc it
demu e porii sunt sui. nã si
alieni quoata puto acci¬
piendum. siꝯsteruel boa fide¬
ci sirire etiam ab sentes possĩt
defendi. ¶pretor ait. si
is incuius potestate esse
dicetur negau̾it sein fua po
ntrum actoruolet .ł. iurare
iubebo in pocestate fua ñ esse.
neq se dolo. in fecsse quo
minus esset. uł iudiciumd¬
Abo sine noxe deciiciones In
Dressate fic accipe debenius
si facultatemia potestatem
exibendieius hãc cetrn ñ ĩfugn¬

Expanded text:
Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi. Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur negabit se in sua pothabere: utrum actor uolet, uiubebo in potestate sua non esse neque se dolo malo fecisse, quo minus esset, vel iudicium dabo sine noxae deditione". "In potestate" sic accipere debemus, ut facultatem et potestatem exhibendi eius habeat: ceterum si in fug
Abbreviated transcription (Latin):
dandam. qͣiͣ de aliare sit iura¬
cum. loc ẽ. tuc ñ fuisse in
testade deprehendatur de fco
chicebat. po acctum ins arrã¬
dum posse actõnem deccta
no e declicione exꝑiri. siͦ
hoc ꝯtendat poca quam
tus sit c̃ domino agi pot̾ nd
celligitur. ꝙ ad hoc eclictum
atinar in p̃ocestate eius ẽ ma¬
xie si copiam hat iecupandi
bois. ¶as qui pignori suu¬
accepit. uł qui pcaio rogiiit.
non tenetur noxali accõne
Rcet. enim iuste postidat no¬

Expanded text:
dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in testate deprehendatur, de facto dicebat post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo hoc contendat, posteaquam tus sit, cum domino agi potest tellegitur et, quod ad hoc edictum attinet, in potestate eius est, maxime si copiam habeat reciperandi hominis. Is qui pignori accepit vel qui precario rogavit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possideant, no
Abbreviated transcription (Latin):
partes suas desiẽ it pos
possidere ¶Si suum alieñ
alius mnuire suo eẽ respon
¶sus quemdesies dolo poss¬
idere decessic. priusquam.
directe accõms succecdit:
diu̾sum dicemus sim orã
fec̾is iniudium accipiẽdũ
dem. quod defunctus men
sentem suũ huius ccltĩ
penam euntare. id est u̾si
te ꝯcestaca ẽ. nam cuncau¬
diri ñ debebĩt. ut labeo ait.
octauens excã etiam iam
ntic siecãtua ea  sic ut ĩ¬
igno sci cibi debeat. ¶Siab¬

Expanded text:
partes suas desierint posspossidere. Si servum alienum alius in iure suum esse respondtur. Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hdirectae actionis succedit: diversum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo. dem, quod defunctus mentsentem servum huius edicti poenam evitare, id est ut site contestata est: nam tunc audiri non debebis, uOctauenus ex causa etiam lite utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cestate babert acc̃o locu
habet noͣralis. sier dolo enis
accidit. utcessec niMãlis ac¬
cio forte si fuo
suo fui gam mandauit. ⁊ si
possit nich omĩnus cum
alio agranod acciclit eum ali¬
enatus.manu missus ne ẽ.
ꝙ ẽ u̾ius inquo casuelectio
ẽ actoris cumquo uelic age
nlians nitem aic de eo qni
manurminc siꝑnrtus sic de¬
fendere se mamimissus exce¬
pcionem dandam er qui ma¬

Expanded text:
um habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusve est. quod est verius: in quo casu electio est actoris, cum quo velit agere. Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si paratus sit defendere se manumissus, exceptionem dandam ei qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
dechitripĩ tñ incerse sic debẽt
conpensae ꝯmuni drndũ¬
do iudicium. ut si ille quo
sciente fecit prestit̾it. nonco¬
iͥus partem ferit s part¬
em cius qu̾anti suus est. sic̾
ẽ. ⁊ sialferaliquid presti t̾it
eius partem ficĩ: Illuo iniq¬
inest eum quiiustit sirũ
facere ꝯsequi anquid a socio
cum ex suo delicto dampm̃
ꝑatias᷑ ¶ Siplures einsdem
futi nẽ noxali mecum agere
ueliu cuł simi us plurib
indiciis eiusdem sirino̾e agat
in quo usus. fructus tuus.
ꝓprietas mea sic officro in¬
tatis. ut aut cogat precor te
pestimatione usus. ẜ oferre
adlitis extimationẽ aut u¬

Expanded text:
diti. ipsi tamen inter se sic debent pensare communi dividundo iudicium, ut, si ille quo sciente fecit praestiterit, non totius partem ferat, sed partem eius, quanti servus est: sic et si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit servum facere, consequi aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem servi nomine noxali mecum agere velint vel si unus pluribus iudiciis eiusdem servi nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea sit, officio iutatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad litis aestimationem aut u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilio. an ⁊ finidit tm̃ quaui
ꝓhibere non pocuit quid cĩ
sciente faciat᷑ auc quid si¬
ꝯteninat dominum.ł cũ trãs
flumen sic suus uidente qͥ¬
noceat rectius icaq clicetur
scientiam etus acccipiendã
qui ꝓhib̾e pot̾ et hoc inco¬
crrea sciẽtie uerbum. ¶Sier¬
cranens suus science me fe¬
cit. eumq redemero nox̃¬
lis acod inmeñ dabicur.
quia ñ uidetur dño sciẽte
iesergo diluo err impit̾tu
ex acta quam auotor eleg̾ie
node declitione qnan
ccio dominoactum sic qͥ
nongar osiis ablolutioe
facta tinito iuclicio am¬
plins agendo cum nore de¬
dicione exceptione mͣtlica¬
te suhinouebitum.
quia res insuꝑins inliciũ
deducta a finstaẽ. Donec ãt
centia agenciẽ sieran desciẽ¬
ria dm̃ arguenda peniteat.
tunc ad noralem cam gransire
o quoq sicumeo qui sei cũ¬

Expanded text:
tum, quamuis prohibere non potuerit? quid enim sciente faciat aut qui con‹t›emnat dominum? uel cum trans flumen sit seruus, uidente qunoceat? rectius itaque dicitur scientiam eius accipiendam, qui prohiber‹e› potest: et hoc incirca scientiae uerbum. Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente iexacta, quam actor elegerit, noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summovebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cu
Abbreviated transcription (Latin):
si ẜuus fuitum fecit noxaue
nocinta iam ad periores leg¬
es p̃tinere pocerit dicit eni
ẜui noie cu domino agip¬
osse noxali nicdlitio. il qued
datur aquilia adp̾sus dñ
non suum excusdmn ho¬

Expanded text:
servus furtum faxit noxiamve nocuit" etiam ad posteriores leges pertinere, poterit dici etiam servi nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur Aquilia adversus dominum, non servum excuset,
Abbreviated transcription (Latin):
xiI.c. si siuuis si ente dominꝰ
fintum fecit. uł aliam noxi¬
est.noxalis nec domimis s¬
uo noĩ e: fenẽtur. at in
lege aquilia inquic dominꝰ
suo nomine tenetur. non

Expanded text:
tiqua, si servus sciente domino furtum fecit vel aliam noxest noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomine tenetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
fintum michi fecent qui pꝰ¬
ca in meum diñum puen¬
it extinguitur funtiaccõ. que
mͥ ꝯpetieat non imi in iu¬
ditium deductaᷤ nec sipoea. al¬
ienau̾o eum quem ancelitẽ
ꝯtestatam emeramt. furti accõ
restanrabicimrs q si pr litem
ꝯtestatam cum redem̃o: ꝯdẽp¬
lpianus Quemadmodum
si alii uendidissec parinenã
refeit crauendidert. adũ¬
sanioan aliisuaq culpancis
estimationẽ subit᷑um qui
uendendo noxe dedicions
ademit. Inliamis.¬
qui cibi fiir tum. fec̾iclib̾m
me: quia stacim ins ẽẽ desinit.
nec eius noie quisine
nus m̃s rem tuam su¬
btrax̾it ⁊ uendidis cuos¬
mini mos quos exp̾cio habe¬
bat ei excitseris. locus cit fur¬
tiaccõni ulcro citioq napi
⁊ tuadu̾sus me finrtiNora

Expanded text:
i fecerit, qui postea in meum dominium pervenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienavero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemedictum. quemadmodum si alii uendidisset: parui enim refert, cui uendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademit. Iulianusqui tibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine vus meus rem tuam subtraxerit et vendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu adversus me furti a
Abbreviated transcription (Latin):
refectionis inactione adeum
modum ꝑtinet: qui in f̾uicu¬
cem imposica ꝯcinetur force
uc reficiat lapideq̃drato.ul la¬
pide structili quod quouis
quod haberer si honera ecti¬
um eius uicinus sustineret
Arietem autem melorem
quidem quam infuicuce
impositum ẽ. facẽ̾ lcct det̾¬

Expanded text:
refectionis in hac actione ad eum modum pertinet, qui in servitute imposita continetur: forte ut reficiat lapide quadrato vel lapide structili vel quovisquod haberet, si onera aedium eius uicinus sustineret. Parietem autem meliorem quidem, quam in seruitute impositum est, facere licet: det
Abbreviated transcription (Latin):
esuicucibus. inrem accones
ꝯpetunt nb̃.ad exemplu ea¬
siricutes sͥ ꝯpetere concendit
negatori adomino qui negat.
ł hecaucem inrem accõ confe¬
ssoria milli alii quam domino
fundi competit suitutems
enim nemo uendicare pos.¬

Expanded text:
ervitutibus in rem actiones competunt nobis ad exemplum easervitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: servitutem enim nemo vindicare po
Abbreviated transcription (Latin):
t ideo si incxͫas edes ⁊ ticũ edes
cue edes int̾oedant: possum cicu
edib suitutem imponere
ne diceat eialtius tollere
licet rtuis nõ imponatun e
quia ñ donec cun extois
ẽ ucilitatis srritutis ndeeu

Expanded text:
t ideo si inter meas et Titii aedes tuae aedes intercedant, possum Titii aedibus servitutem imponere, ne liceat ei altius tollere, licet tuis non imponatur: quia donec tu non extollis, est utilitas servitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
quis bene quidem deberi int̾e¬
quid̾ ait sabino placrasse.
rnans uencticassec an iste fu¬
andus aliquam srritutem cas¬
is deberet aut sĩ cefidei ꝯmis¬
si ca eum s̃ dan legatanus
causis cecipe debet respon¬
dit deberi. ¶ plures cemim¬
icipibus qui dn̾isa predi¬
a possidebant salcum ꝯmrm
assuccessoribꝰ corilm obsua¬
dum ẽ s non milli exhis quͥ
h ius habeant prectia sua
illa ppria ueniri declerunt.
quero. in inuenctictionem
ctia ins illuid secuturm sic
pͣecdia: cum eius uolumta¬
tis uenditores fuenmt uch
alienarent respondit illud
obsuandum quoda ctum
inc̾ concrabentes ẽet sec siu
olluntas contrabentum:¬

Expanded text:
quis bene quidem deberi intenque ait Sabino placuisse. rius vindicasset, an iste fundus aliquam servitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius casis excipere deberent. respondit deberi. Plures ex municipibus, qui diversa praedia possidebant, saltum coma successoribus eorum est obseruatum: sed nonnulli ex his, qui hoc ius habebant, praedia sua illa propria uenum dederunt. quaero, an in uenditione etiam ius illud secutum sit praedia, cum eius uoluntatis uenditores fuerint, ut et hoc alienarent. respondit id obseruandum, quod actum inter contrahentes esset: sed si uoluntas contrahentium
Abbreviated transcription (Latin):
rmant facultas tributa estisc
accedere eis sit necesse nisi ĩsx¬
st ecessione r̃uitutis nonnᷤ¬
natim prefimnitiͣ sit ẜ quna
accederetur. ⁊̃ idro nͣ sccłm ri
uimmi nec supra eum si forte
subt̾ra aqua ducatur log
religiosum domins sonͣ fac¬
ere pot̾. ne s̃uicus intereat. et
ꝑquem aquam turecluci
potestatem abes. ninĩ neo.
faceres cautum sic. ¶si ꝑtu¬
um fundum iusmͥ ẽ aquiã
riuo cluccer ta cite ca irra se¬
cuntur ut reficere michi riu

Expanded text:
ant, facultas tributa est hisaccedere eis sit necesse, nisi in cessione servitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum rivum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne servitus intereat: etper quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit. Si prope tuum fundum ius est mihi aquam rivo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi rivum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cessic. mͥ talem ẜuicutem.
ne in parietem eins tigna ĩ
oriam face suꝑq eum pa¬
retem columnas strectiles
rm ponere que tectum port¬
icus ambulatorie sustrneãt.
distant aucem hee accõnes
int̾esse quod supior quidem
lecum habet etiam ad comp

Expanded text:
qui cessit mihi talem servitutem, ut in parietem eius tigna inmoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant. Distant autem hae actiones inter se, quod superior quidem locum habet etiam ad comp
Abbreviated transcription (Latin):
quod si ꝓban̾o: in hibbo opo
icinus in suo ectificando effe¬
cerit ne stillicidium meum
reciꝑaet: possemergen or iure
mo. id est ius ẽẽ in mittendi
stilliciotum. nc̃ liinia dixi¬
inuss f quidem nondum
echisi cauit srue usum fructũ.

Expanded text:
quod si probavero, inhibebo opus icinus in suo aedificando effecerit, ne stillicidium meum reciperet, posse me agere de iure meo, id est ius esse immittendi stillicidium, sicut in via diximus. sed si quidem nondum aedificavit, sive usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdent estimatio autem ads¬
id quod cius int̾ est renoc̾s¬
bitur quamuis punũ ad¬
quir siritus ñ possit ¶S ñ d
uorum fundus sic qui frritadi
unum queniq pot̾it ital
agiaut pomponius lib roĩ
s rodeni: quisquis de fend¬
it solidum /debet restituere
quia chiisione b bere non
recipit. ¶ Si quis michi itin¬

Expanded text:
atio autem ad quod eius interest revocabitur, quamvis per unum adquiri servitus non possit. Sed et si duorum fundus sit qui servit, adversus unumquemque poterit ita agi et, ut Pomponius libro eodem scribit, quisquis defendit, solidum debet restituere, quia divisionem haec res non recipit. Si quis mihi itin
Abbreviated transcription (Latin):
p̃aresenitio hec ẽuc eum iub
collere. sublacumq habere
⁊ sicau̾̃t ab soluetur. si u̾o
onemtanti ꝯdempnetur.
quanti anctor inlitem ira

Expanded text:
are. cautio haec est, ut eum iubetollere sublatumque habere: et si caverit, absolvetur. si vero onem, tanti condemnet, quanti
Abbreviated transcription (Latin):
fiuctum⁊ ideo decole acrimnẽ
dandam hoc cafi iubanos
per fundum tib debro el¬
ces recte ĩtenlam ius cibi
babert uł etquemad modũ
ẜinarea mea quid celifices.
qui iatiore uriauł afigust¬
iore usus est retinet. sui̾tut¬
em sicuçi. qui aquam
exqua ius habet utẽcti aliam¬
Sucende nactus sit.ñ ẽ nece̾¬
Isse ei docere de inre quoaqua
ostituta ẽ ueluti exlegato. ul
alio modo s ucilem habet.
accionem. ut ostendat pan
nos forte cot se non uincła.
ñ preccaro possedissesagi au̾
hac accione poterit. n tantu
citur uerum etiam cumo
omnib potit quricumq ĩ
a quam non dicẽ impecti¬
unt exemplo cẽtanmi fuit¬
utum. et gen̾atiterqmomi¬
qe aquam chucere ĩpeclit.
hꝰ caccione curm co cxpipor

Expanded text:
fructum: et ideo de dolo actionem dandam hoc casu Iulianus per fundum tibi debeo, aedifices, recte intendam ius tibiabere, quemadmodum si in area mea quid aedifices. Qui latiore via vel angustiore usus est, retinet servitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex legato uel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non ui non clam non precario possedisse. Agi autem hac actione poterit non tantucitur, uerum etiam cum omnibus agi poterit, quicumque aquam non ducere impediunt, exemplo ceterarum seruitutium. et generaliter quicumque aquam ducere impediat, hac actione cum eo exper
Abbreviated transcription (Latin):
sencentia inꝓposita s̃pc̃. ut po¬
ssic quis deffendere ius sib
re furicutem n honinema
cebere. s rem deniq necre
donxins iem derelinquere
scribuspec aucem accio in
domino ectium ⁊ adusus
dr̃m.sicuti ceteranum surmu
lib̾ iii. questionum tractat.¬
et aic singulos dominos
insolidum agere. sicut dece¬
teris suitucib. excepto usu
fructu. s ñ idem responden¬
dum sunt inquid. si cõmu

Expanded text:
sententia, in proposita specie ut poquis defendere ius sibi servitutem non hominem debere, sed rem, denique licere domino rem derelinquere scribit. Haec autem actio in domino aedium et adversus dominum, sicuti ceterarum servitlibro tertio quaestionum tractat ait singulos dominos in solidum agere, sicuti de ceteris servitutibus excepto usu fructu. sed non idem respondendum inquit, si
Abbreviated transcription (Latin):
cci corpus nõ ẽ domini. ip̃sꝰ¬
rxuas cui suitus debetur: s
ius eundi habet. ¶ qui ic̾
sirie actuauł ac̃cum sit̃ iti¬
eniunt. s uideamus quiee
fructus furitutis possumt. a
ẽ uerius id demimi
ut fund sui itinere adu̾sa¬
ruma hanc sententiam et
pomponius ꝓbacei fumd
cuiit dedebetur plurium.S
sitamiuiq insolidum
petic actio ¶⁊ ita põpomius nb̾
inestimat onẽ id quod intͣ¬

Expanded text:
Loci corpus non est dominii ipsius, cui servitus debetur, sed ius eundi habet. Qui iter sine actu uel actum sine itieniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum futi fundi sui it‹i›nere aduersarium: et hanc sententiam et Pomponius probat. Si fundus, cui iter debetur, plurium sit, unicuique in solidum competit actio, et ita et Pomponius libro in aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ¶istulas quibus
aquam cluco inuia publi¬
ca habeo ⁊ rupte iniidant
panetem tuuri. puto possete
mecum recte agere ius m̾ ñ
ẽc̃ flumina ex meo incinim

Expanded text:
arum Fistulas, quibus aquam duco, in via publica habeo et hae ruptae inundant parietem tuum: puto posse te mecum recte agere ius mihi non esse flumina ex meo in tuum
Abbreviated transcription (Latin):
sunc. s ei ẽ quo agitur furitut¬
em ñ debeant ubi gr̃ã. habeo
edrs quib sunc uicine seiane
⁊symproniane sempniani¬
sus. dominum seianarum se¬
lere ꝓhibentem. inrem accio¬
agitur ñ suiunc hoc igitur.
incendo habere meius altius
tollendi inuito eo cuniquo
ago quancũ ad eum pcinet
libas edes abeo. ¶Sicui omni¬
no alc ius collere ñliceat. ad¬
usus eum recte agitur ins ei

Expanded text:
tutem non debent. verbi gratia habeo aedes, quibus sunt vicinae Seianae et Sempronianae, Sempronianirsus dominum Seianarum lere prohibentem: in rem actioagitur non seruiunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo. Si cui omnino altius tollere non liceat, aduersus eum recte agetur ius ei
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ socins cessent: nichil age¬
tur cum eiipr cenns ced¬
p tremus cedat omris cessi¬
ssent igitur rnsus hic actũs
pẽdebit. donec nonus socius
cedat. Sidgnimris ẽ asi uni
ex dñis cẽdatur.dem̃ inpsonã
socii aliquid horum accid̾it
unc tanͣtum enim ccmpuser
remissum ẽ quoque dare. fac¬
ere possuntuł diu̾sis tempori¬
b possint. ⁊ idco ño potest uni
uł unis cedere idemq dic¬
endum ẽ ⁊ ũ alt̾ cedat alterle¬
get ẜ̃uitutes. snam siom̃s soc¬
i legẽt furtuces ⁊ panit̾¬

Expanded text:
de socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedpostremus cedat, omnes cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec novus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis cedatur, deinde in persona socii aliquid horum accideritnt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, vel diversis temporibus possint, et ideo non potest uni vel unus cedere. idemque dicendum est et si alter cedat, alter leget servitutes. nam si omnes socii legent servitutes et parit
Abbreviated transcription (Latin):
inmissum pabeam quenoan
ex hac cansa accione quadam.
ul excepcione tuenctus sim res¬
cum indomo garisenlocus qͥ¬
uidam ectib. riiIIita suiet.
nt in eo loco poñtum babe. ius
seio ñ ẽet:⁊sciuus ineo siluam
seuisset in qua isbra ⁊ ten̾ascu¬
cumellas ponta hab̾s mi llto¬

Expanded text:
immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam vel exceptione tuendus sim. resCum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus Anni ita seruiret, ut in eo loco positum habere ius Seio non esset, et Seius in eo siluam seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas haberet
Abbreviated transcription (Latin):
i cum duas hab̾em insulac.
duob codem momco tradi¬
drio uidendum ẽ an suitus
altutris imponasica ualeat.
quia alientis qui dẽ ectib¬
pactam suis Magis adquirit.
reredicatem tibi uenclidit.
resticiri inprestimm statũ
fuitus debet qr idagituri
ut quasicu heres mideas ex¬
ticisse. Ulpianus.¬

Expanded text:
i cum duas haberem insulas, duobus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem aedibitionem peractam suis magis adquirit hereditatem tibi uendidi, restitui in pristinum statum seruitus debet, quia id agitur, ut quasi tu heres uidearis exstitisse. 10 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
Tus .s̾. fimeda loci usus fr¬
uctus legetin. it̃ quoq seri
pea scilicet loca funcdi ꝑque
qui usum fructum ꝯsensic
ꝯstitueret. quatinus ẽ adfru¬
endum necessarium. namq
cuano fuitus deberi s si fim¬
do debeatur: ⁊ ip̃e fructuctiaa¬
omponius. Pnictuariu in¬
c̾cticto decinere nti posse si hoc
anno usus ẽ alibienim de
iure idẽi confessoria acccõe
alibi dẽ fcõ. ut dehoc in t̾chie¬
co quentur. quod ⁊ inlianꝰ

Expanded text:
t, si medii loci usus fructus legetur, iter quoque sequi per ea scilicet loca fundi, per quae qui usum fructum cessit constitueret quatenus est ad fruendum necessarium: namque uario servitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuaomponius dicit fructuarium interdicto de itinere uti posse, si hoc anno usus est: alibi enim de iure, id est in confessoria actione, alibi de facto, ut in hoc interdicto, quaeritur: quod et Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝯsticuri possunc. ideo at̾
hee fuicutes prectiorim appel¬
lantir: qũĩ sine predus ꝯstitui ñ
possunt. nemo enim pot̾ ad eni
cici prectii: nisi qui habet predi¬
uiii debet nec quisquam d¬

Expanded text:
rum constitui possunt. Ideo autem hae servitutes praediorum appellantur, quoniam sine praediis constitui non possunt: nemo enim potest serviustici praedii, nisi qui habet praedium, nec quisquam d
Abbreviated transcription (Latin):
ut emptor fuitutem imponi
ait. Et si possic. uenditorticio
fuicutem nendere. eque as¬
ere ꝑmittendun: hoc ita de¬
mum si recipiendum suitu¬
tis grã id intraditione ex pro¬
ssum ẽcetum siquis inquid
ucricus ne fuitus cito debea¬
tur. ideo hoc cecep̾ñ erit ex nẽ
Incradendis unis ectibus a¬
beo qui binas abet spes firi¬
cutis ceinprimenda c̃ nesi
genalicer. suiret crictumerit.
auc nichil ualeat. qui aince¬
rtum sit que suitus excepta.
sic.aut omnis siricus impõi
debcatsint posiciᷤᷤ quoq alien¬

Expanded text:
ut emptor servitutem imponi ait et si possit venditor Titio servitutem vendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae servitutis gratia id in traditione expressum est: ceterum si quis, inquit, veritus, ne servitus Titio debeatur, ideo hoc excepit, non erit ex In tradendis unis aedibus ab eo, qui binas habet, species seruitutis exprimenda est, ne, si generaliter seruire dictum erit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat. Interpositis quoque alien
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ adiectõ itaq uicim ꝓ suꝑ¬
auacũ abenda ẽ. ita ut tota ẜ¬
uitus ad eum qui recipit ꝑtin¬
cit ssolum autem comune¬
socio meo suiat efficere non po¬
ssum qr pumum socium con ⁊⁊¬
imi solo suitus ad quin nõgꝰ̃¬
iquis duas habeat altas tra¬
dat: pot̾ legem cradicione dic¬
ere: ut ul iste quenon tradu¬
ncur sue sunc hisque traduit᷑.
ul concra/ut crdite retinẽtis
uricine sunc. amor edes anno.

Expanded text:
st: adiectio itaque vicini pro supervacuo habenda est, ita ut tota servitus ad eum, qui receperit, pertineat. solum autem communesocio serviat, efficere non possum, quia per unum socium communi solo servitus adquiri noaedes habeat et alteras tradat, potest legem traditioni dicere, ut vel istae quae non traduntur servae sint his quae traduntur, vel contra ut traditae retentis vicinae s
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hiis legib latis cepit .ii
natiraliter euenre solz
ut int̾ptatio desideraret
fori¶hec disputatio. et hoc
ius quod sine scripto uen¬
it ꝯpositum aprudentib
propria ꝑte aliq̃ nõ app¬
ellatu ut cet̾e ꝑtes iuris
fuis nominibꝰ designan¬
tim. Batis ꝓpriis nomi¬
nib cet̾is ptib. S cõi nõie
appellatur ius ciiles de¬
inde ex hus legibus eodẽ
tp̃r fẽ acc̃ones cõpõite sũt.
quib ĩt se homines dis¬
ceptarent. Quas acc̃ces ñ
ppłs pro ut uell institue
ata sunt lex .xii. tabular̃
ex fluere cep̾ iuouile ex
hiisḋ legis accones ꝯpoi¬
tesunt. omnium tñ
haxrum ⁊ int̾pretandi ⁊
constituebaturquis põ¬
tifex quoquo anno pert
priuatis ⁊ fere ppłs amus

Expanded text:
His legibus latis coepit ut His legibus latis coepit ut naturaliter euenire solet, ut interpretatio desideraret fori. haec disputatio et hoc ius, quod sine scripto uenit compositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut ceterae partes iuris suis nominibus designantur, datis propriis nominibus ceteris partibus, sed communi nomine appellatur ius ciuile.Deinde ex his legibus eodem tempore fere actiones compositae sunt, quibus inter se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout uellet instituerata sunt: lege duodecim tabularum ex his fluere coepit ius ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scconstituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sequtes leges. q̃ om̃s cõ¬
scripte extant in libro sex¬
ti pepiriiqui fuit illis ł¬
rati cornithii filius expr¬
incipibus uiris ĩsq liber
ut diximus appellatur
ius fiuile papiriinon q
papirius de fuoquicꝙͣ
ibi adiecit s qd̾ leges siñ
ordinc lataᷤ mnunum ꝯpo¬
suit. ¶Exactis deinde regi¬
bo lege tribunicia omnes
leges exoluunt. It̾mruq
cepit ppłs romanus in¬
certo mag̾iure ⁊ ꝯsue¬
tudinc aliquauti q̃m ꝑ
latam legem idq prope
.xx. annris passus est po¬
stea nedintins hoc fieret.
⁊ peterentur leges ageis
cuitatib ⁊ cͥuitas fund¬
aretur legibus quas in
tabulas eboreas prescri
¶Datumq est eis ins eo
anno in ciuitate sum¬
mum: ut leges corrig̾e¬
nt ⁊ siopus ẽẽt int̾p̃tar¬
entur neq prouocatio ⁊¬
ab eis sic̃ areliquis mag̾
Ideoq seq̃ntianno alias¬
lis acdiecerunta ita exac¬
cidenti applłate sunt le¬
darum auctorẽs fuisse .x.¬
uiris ħmodorum qndaz
ephesium exulantem in
ytasaquidam retulerũt.¬

Expanded text:
 sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis trati Corinthii filius, ex principalibus viris. is liber, ut diximus, appellatur ius civile Papirianum, non quia Papirius de suo quicquam ibi adiecit, sed quod leges sine ordine latas in unum composuit. Exactis deinde regibus lege tribunicia omnes leges hae exoleverunt iterumque coepit populus Romanus incerto magis iure et consuetudine aliqua uti quam per latam legem, idque prope viginti annis passus est. Postea ne diutius hoc fieret,  peterentur leges a Graecis civitatibus et civitas fundaretur legibus: quas in tabulas eboreas perscripdatumque est eis ius eo anno in civitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque provocatio ab eis sicut a reliquis magisideoque seqlas adiecerunt et ita ex accidenti appellate sunt ledarum auctorem fuisse decemuiris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
chꝰ alias accones cõ¬
posuit ⁊ libr̃ populo de¬
dit qui applsatur nis
cita uocantur mnox tñ
reuocata est plebs. qr
młte discordie nasceb¬
antur cuinde bis ple¬
bicitis ꝓ legib placuit
obsuar lege hortensia

Expanded text:
s alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius cita uocantur. mox cum reuocata est plebs, quia multae discordiae nascebantur de his plebis scitis, pro legibus placuit et ea obseruari lege Hortensia
Abbreviated transcription (Latin):
bsuis ꝑtib constar. et
certe cuiusq rcipotentis¬
sima ps principiumẽ de¬
inde si inforo cãs dicenti
uidetur ec̃ nlła p̾fatiõe fcã
iudici rẽ expone qnͣtom¬
ag̾ int̾p̾tationem ꝑꝓmit¬
tentib ⁊ domcniens erit
omifsis inicus. atq origi¬
ne non repetita atq illot¬
is ut ita dixerim manib
tius noᷤ. ad delectationem
ꝓpoite mat̾ie ꝓducũt et
cum ibi uenc̾rimus hꝰi
euidentiorem prestanti
intellectum. Pomp̃.
processum demostrareset
quidem imnicio cuntatis
nostre ppłs sincerta lege
sine iure ceito primum
ag̾e instituit ommnaque
manuaregib gub̾nabãt᷑¬
postea aueta apte aliq̃m
moctum cruritate ip̃m ro¬
Mulum traditur ppłm
ptes cunias appellauit. ꝓ¬
pt̾ea qd tũc republice cu¬

Expanded text:
suis partibus constaret: et certe cuiusque rei †potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentiidetur esse, nulla praefatione facta judici rem exponere, quanto magis interpretationem promittentibus inconveniens erit omissis initiis atque origine non repetita atque illotis, ut ita dixerim, manibus tius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum ibi venerimus, evidentiorem praestant intellectum. Pomponiprocessum demonstrare. Et quidem initio civitatis nostrae populus sine lege sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur.Postea aucta ad aliquem modum ciuitate ipsum Romulum traditur populpartes curias appellauit propterea quod tunc reipublicae cu
Abbreviated transcription (Latin):
rei romane spectat priua
ius in sacris in sac̾dotib ⁊
iuinasistratibus consistit. Pua¬
tum ius irꝑtitum est
collectum / est enim au̾ex
naturalib preceptis aut
gentum aut crnlib. ius
dit maris atq femine ꝯ¬
pellamus. hĩc liborum i
a censeri. ¶us gentumm

Expanded text:
rei Romanae spectat, priuaius in sacris, in sacerdotibus, in magistratibus constitit. priuatum ius tripertitum est: collectum etenim est ex naturalibus praeceptis aut gentium aut ciuilibus.Iusdit maris atque feminae cappellamus, hinc liberorum a censeri.Ius gentium
Abbreviated transcription (Latin):
de cumerarũa ppłi au
ctũ ẽẽ cepisẜut ec̃t qui illi
ip̃cet constituti sunt q̃¬
stores qui pecunie pͥeenr¬
dc̃i sunt ab eo quod in¬
qrende et ꝯẜuande pecu¬
¶et qr ut diximus deca¬
pͥite ciuis iomãi iniuss¬
u ppłinon erat lege ꝑm¬
issum ꝯfulibonis dice¬
te propt̾ea questores cõ¬
stitituebantinr appło qͥ
capitalib reb p̾cet hii i¬
applłabantinr que stores
panicidi quorum etiam
ppłm ut omnes magis¬
tratus seabdicarent qr
.xuiii constituti unoar¬
no cum magr̃antum
progarent sibi⁊eum
iniunose tractarent ne¬
queuellent de inceps su¬
sficẽ magrantibus ut
ip̃ret facc̃o sua ꝓpetuo
rem publicam occupa¬
tam retinerent. num
runt ut excitus are pu¬

Expanded text:
de cum aerarium populi aude cum aerarium populi auctius esse coepisset, ut essent qui illi praeessent, constituti sunt quaestores, qui pecuniae praeessent, dicti ab eo quod inquirendae et conservandae pecuEt quia, ut diximus, de capite civis Romani iniussu populi non erat lege permissum consulibus ius dicere, propterea quaestores constituebantur a populo, qui capitalibus rebus praeappellabantur quaestores parricidii, quorum etiam populum, uti omnes magistratu se abdicarent, quo iri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque vellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam occupatam retineret: nimia rant, ut exercitus a re pu
Abbreviated transcription (Latin):
in iuissum ppłi solum
relictum est illis ut
coherce possemt ⁊ inin¬
cula publica deduci in¬
b̾ent. Post deinde cũ
censꝯ iama maiori tp̃r
non sufficent huic
quor offõ censores
stituti sunt. ¶populo
deinde aucto. ⁊ crebra
orentur bella ⁊ qdam
acora a finnitatis inferr¬
entur int̾um reexi¬
gente placurit maiori¬
s̃ potestatis magr̃atũ¬
tatores proditi sunt
aquibz nec ꝓuocandi
iꝰ fuit ⁊ quib ⁊ capity
ammad ũsio data est.
sumam potestatem ⁊¬
ħebat non erat fas ult̃
modo regibꝰ tribimo
scelerum ꝙ offẽm fere
tale erat quale bodie
p̾fectorum p̃torio in¬
agistratus tamen ha¬
bebãtur legitim. hi
isd̃e tp̃rib cuin ꝓlebs
actos tribunos sibiã
mõte sacro creauit qͥ
ect̾ plebei magr̃atus
Dicti tnbum̃ quot
unc in tres ptes ppłs
singuli creabantur. ui qr
tribum suffragio creaba¬
ntur Atemq ut eẽt q̾i
ibus scita sua plebs desf¬
crebat duos ex plebe cõ:¬
stituerunt qui ctiam ed¬
iles applłati sunt. Dein¬

Expanded text:
iniussu populi: solum relictum est illis, ut coercere possent et in uincula publica duci iuberent. Post deinde cum census iam maiori tempore non sufficerent huic quoque officio, censores constituti sunt. Populo deinde aucto cum crebra orerentur bella et quaedam acriora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistractatores proditi sunt, a quibus nec prouocandi ius fuit et quibus etiam capitis animaduersio data est. summam potestatem habebat, non erat fas ultramodo regibus tribuni celerum: quod officium fere tale erat, quale hodie praefectorum praetorio, magistratus tamen habebantur legitimi. Isdem temporibus cum plebs actos, tribunos sibi in monte sacro creauit, qui essent plebeii magistratus. dicti tribuni, quod olim in tres partes populus singuli creabantur: uel quia tribuum suffragio creabantur. Itemque ut essent qui quibus omnia scita sua pleb‹s› deferebat, duos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appellati sunt. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
obruantur Quociẽs
autem profciscunt
unus relinquitim qͥ
nidicatarisq uoca¬
tur pre fectus urbis q¬
or prefectus olim cor¬
stituebatur. ¶Postea
fere latinarum fenar
cam introductus est.⁊
quot annis obsuaba¬
tin. Nam pre fectus.
ãn̾neauigilium non
postea ediles senatusꝯ
sulto cĩbantur ergo ex
biis omnib . x. tribum
plebis duo consules ⁊¬

Expanded text:
ntur: quotiens autem profi‹cis›cuntur, unus relinquitur, qui ius dicat: is uocatur praefectus urbi. qui praefectus olim constituebatur: postea fere Latinarum feriarum a introductus est et quotannis observatur. nam praefectus annonae et vigilum non postea aediles senatus consulto creabantur. Ergo ex his omnibus decem tribuni plebis, consules
Abbreviated transcription (Latin):
nt post ħ dinde de nicto¬
rum successione dice mus
cũ constare non possit iu
nisi sit aliq siuris pitus
perquem possit cotidic
in melius produci: quo
damagr̃antus atinet i
Inmicio ciuitati hus
constat teges  omnempo¬
⁊̃ tribunum celerum fins¬
se ostat. Is autem erat q¬
in equitib pherat et uel¬
uti secumdilocum.a
regib obtinebat quo ĩ
mimero fuit iumus b¬
rucus qui auctor fuit re¬
gis ciciendi. ¶ exactis de¬
m regib ꝯsules ꝯstituti
sunt duo penes quos su¬
rogitum est dicti sunt
abꝰ eo ꝙ płimũ. rei. publice
regna potestatem sibi ue¬
dicarent lege lata fem̃ est
uͭabeis prouocatio eẽt. S¬
neue possent in caputciuis
romam ad iaduer tere

Expanded text:
nt? post hoc dein de auctont? post hoc dein de auctorum successione dicemus, quod constare non potest ius, nisi sit aliquis iuris peritus, per quem possit cottidie in melius produci.Quod ad magistratus attinet, initio ciuitatis huius constat reges omnem poet tribunum celerum fuisse constat: is autem erat qui equitibus praeerat et ueluti secundum locum a regibus optinebat: quo in numero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi.Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos surogatum est: dicti sunt ab eo, quod plurimum reipublicae regiam potestatem sibi uindicarent, lege lata factum est, ut ab eis prouocatio esset neue posse‹n›t in caput ciuis Romani animaduertere
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃citas ip̃am curam rei
publice ad senatum dectu¬
cit ⁊ incepit senatus int̾¬
pone ⁊ quicquid ꝯstituit
obẜuabaturidq ius ap¬
plłabatur senatus ꝯsul
Atus iura reddebant ⁊̃
ut scirẽt ciues qd̃ ius de
quacumq requisq
dicturus ẽẽt seq p̾mu¬
ep̾toris uen̾at.. nouis¬
sime sĩc adpauciores ⁊¬
niris uiro ꝯstituendi i¬
uia transsisse ip̃is rebus
dictantibꝰ uidebatur ꝑ
rei publice pumun co¬
fuli Nam senatus nõ
ꝓinde omnes prouricias
regere Pot̾at. igitur cõs¬
tituto pricipedatum est
ei uł proprium ut quod
ꝯstituiss ratum ect. ⁊ta
inciuitate ña. aũ iure
.i. lege ꝯstituitur aũ est
proprium ius curile qd
sine seripto in sola pru¬
dentium int̾p̾tatione.
ꝯsistit. aut sunt legis
actõuesque formam
agendi ꝯtinent aut pl
nascitur aut senatus ꝯ¬
fultum quod solo senã
origine cognoscamus.Q
aut exposuimus ꝑ eos qͥ
uiris dicendo p̾ sunt effectᷤ
rci accipiatuꝵ. Q parum
nͥsint qui iura reg̾e possu¬

Expanded text:
itas ipsa curam rei publicae ad senatum deduxit: ita coepit senatus se interponere et quidquid constituisset observabatur, idque ius appellabatur senatus consumagistratus iura reddebant et ut scirent cives, quod ius de quaque re quisque dicturus esset, seque praemupraetoris venerat. Novissime sicut ad pauciores iuris constituendi vias transisse ipsis rebus dictantibus videbatur per rei publicae per unum consuli nam senatus non perinde omnes provincias probe gerere poterant: igitur constituto principe datum est ei ius, ut quod constituisset, ratum esset. Ita in civitate nostra aut iure, id est lege, constituitur, aut proprium ius ciuile, quod sine scripto in sola prudentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plenascitur aut senatus consultum, quod solum senatuorigine cognoscamus, a, ut exposuimus, per eos qui iuri dicundo praesunt effectus rei accipitur: quantum nisi sint, qui iura regere possi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iuris crrili sciam plim
ret maximuuri ꝓfessi
sunt.S qui eorum m̃¬
xiie inclignationis
ap ppluomanum fu̾¬
unt eorum inpresc̃tia
mecio hñda est. ut app¬
arcat aquibus ⁊ a qua¬
libus hec ruiura orta. ⁊̃
tradiia sunt. Et qui:¬
dem exoninibus qui
sin̾am nactisunt ante
trbrũ comitanum pu¬
blice prfessum nemin¬
cm traditur Ceterra¬
utem ad huc uel inla¬
tentim ius cuule reti¬
nere cogitabant solum¬
que ꝯsulitatorib uaca¬
re pocinus quam dicte
uolentibus se prestabã¬
fuit autem primis ꝑi¬
tus publiꝰ papirius qͥ
leges regias inmnum
claudius umis ex. xau¬
ris cinus maxinur. co¬
endis firit. ¶post bunc
apiꝰ claudius eiusdem
generis maximam sca
babuit hiccentrinanꝰ
appłatus est. ⁊ apiam ⁊¬
uiam strauit⁊ aqm cla¬
udiam inluxit ⁊ depir¬
o imirbe non recipien¬
do sñiam tulit. hunc q̾
accones scripcisse tradi¬
tum est ¶ primuni deu¬
sur pacioibus quiliber
non extat. ¶Idem apius
claudius quidetur ad
hec processisse. R. lit̾ram

Expanded text:
ciuilis scientiam plurimi et maximi uiri professi sunt: sed qui eorum maximae dignationis apud populum Romanum fuerunt, eorum in praesentia mentio habenda est, ut appareat, a quibus et qualibus haec iura orta et tradita sunt. et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant.Fuit autem in primis peritus Publius Pgias in unum Claudius unus ex decemviris, cuius maximum coendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam viam stravit et aquam Claudiam induxit et de Pyrrho in urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui liber non exstat: idem Appius Claudius, qui videtur ab hoc processisse, R litteram
Abbreviated transcription (Latin):
corpis sui fecĩt iure fecis¬
se existimetur ⁊ cum int̾ i
nos cognationem q̃ndan
natum ꝯstitut Oseqͥns est
tis. Nam q̃nidin quis i
et potestati suppõitus est.⁊
mamimissus libatu pote¬
state. Q̾ res aiure gentiũ
originem᷑ traxit. ut pote cĩ¬
um iure iituraliomnes¬
nec eẽt nota manumisso
cum fuitus cẽt incognita.
S postꝙͣ iure gentium sui¬
tus muasit: secutum esti
bnfitium manumissioĩs.
et cum uo naturali noĩc¬
omnes homines applłare¬
mi: uire gentium tria
genera hoñmum ẽc̃ ceꝑũt.
lib̾i ⁊ hiis cc̃rnimseri ⁊ te¬
re gentium introducta bel¬
la funt discrete gentes regna
alita domina disticta. agri¬
s t̾minim poĩti edificia co¬
llata. Comcrorum ep̃tones
uenditiones locationes ꝯ¬
ductiones obligationes ĩ¬
stitute exccptis quibdam
quearure cinli introduc

Expanded text:
oris sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum inter nos cognationem quandam natura constituit, consequens est diu quis in estati suppositus est, et manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnesnec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria genera hominum esse coeperunt, liberi et his contrarium servi et tere gentium introducta bella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: exceptis quibusdam quae iure ciuili introduc
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ inꝯueniens erat .u.¬
uiri constituti sunt ey
possunt pro magr̃anti¬
bus fungit. ¶Capta de¬
inde sardima. mox sic¬
ilia item yspaniadem̃.
narboneñ prouincia.ɨ
totidem pretores quot
prouincie rudicionen
uenerant creati sunt
pti qui urbanis rebus
ꝑtim qui prouincia li
constituit uelutide fło.
prctores ⁊ ediles qui fru
cdaudius duos pretore
ad iecit quide fidei cõm¬
isso uu dicerent exqui¬
bus unum chais tierꝰ
detraxit.⁊ adiecit diuꝰs
netua unum qui int̾
fiscum et pematos ius

Expanded text:
ueniens erat, quinqueuiri constituti sunt cis possint pro magistratibus fungi.Capta deinde Sardinia, mox Sicilia, item Hispania, deinde Narbonensi prouincia totidem praetores, quot prouinciae in dicionem uenerant, creati sunt, partim qui urbanis rebus, partim qui prouincialibuconstituit, ueluti de falso, praetores et duos aediles qui frumClaudius duos praetores adiecit qui de fideicommisso ius dicerent, ex quibus unum diuus Titus detraxit: et adiecit diuus Nerua qui inter fiscum et priuatos ius
Abbreviated transcription (Latin):
fieri paciatur. Inpiom¬
agistͣitus adoptamus
dͥeos inpotestate pentum
sunt siue primum libo
pronepo proneptis. Ill
ons comune ẽ quod ⁊
hiagenerare non poss¬
unt q̃les sunt spacones
adoptare possunt. castra
uero proprium est cĩus
adoptionis q̃ ꝑprincipẽ¬

Expanded text:
fieri iubeat. imperio magistratus adoptamus eos, qui in potestate parentium sunt, siue primum gradupronepos ponis commune est, quod et hi qui generare non possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt.Hoc roprium est eius adoptionis, quae per principe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnia ci seruit Itaq
hoc igitur ius nr̃m cõstat.
aut exscripto aut exnon
scͥpto ut ap̾ grecos. Napͥ¬
us autem ciuile est quod
dexlegib plebiscitis sen¬
atus confultus decrerus
principum. au̾cte prudẽ¬
tium uenit: Ius pͥtorrũ
est ꝙ pretores int̾duxer¬
nint adiuuandiuł sup¬
pl e ndi uł corngendi ui
rs cił grã propter uti¬
litatem publicam qo et
honorarium dr ab hono¬

Expanded text:
 omnia ei seruit: itaqu.Hoc igitur ius nostrum constat aut ex scripto aut sine scripto, ut apud Graecos: us autem ciuile est, quod ex legibus, plebis scitis, senatus consultis, decretis principum, auctoritate prudentium uenit.Ius praetorium est, quod praetores introduxerunt adiuuandi uel supplendi uel corrigendi iuris ciuilis gratia propter utilitatem publicam. quod et honorarium dicitur ad hono
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Post hos quintus mu¬
tius publii filius pon¬
ile primus ꝯstituit gñ¬
at̾im libros. x. ⁊ .uiii. re¬
digendo. nutii audito¬
res fuerũt ꝙͣ plures.S¬
p̾cipue auctoritatis. aqͥ
noiantur ahoquin ꝑte
eorum scripta talia ex¬
tant ut eabomines ꝓ¬

Expanded text:
 Post hos Quintus Mutius Publii filius, iuntiam primus constituit generatim, in libros XVIII redigendo. Mutii auditores fuerunt complures.praecipuae auctoritatis Aquilnominantur: alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea ‹om›nes
Abbreviated transcription (Latin):
sules fu̾unt. ałi attilius
autem primus appło sa¬
piens ꝓpłatus est. Sext̃¬
um ebum etiameinus
laudauit ⁊ extati illius
lib̾ qui scribitir triꝑtita
qui lib̾ ueluti cunabula
bularum prepd̾nta iu¬
gitur intepretatio. ¶Deĩ¬
de subtexitetur acc̃o legis.
refferuntur. quos tamẽ
Quidã negant eiusdem
inceps porric familie cuiꝰ
et libri. extant.S ⁊ pͥun¬
nr filiicius exquibus
ect̾ioriuntur. ¶post hos
fu̾unt publioo mucius
huis publius mutius
etiam.xlibros reliquid
us.iii. ⁊ extant uolumi¬
na scripta manili mon¬
umenta aliiduo ꝯ sul¬
aies fuunt brut᷑ pretor
publius autem muti¬
us etiam pontifex in¬
axius ab hiis profecti
sunt publiꝰ nitilius
ruffꝯ qui rome conful
⁊ asie proconsul fuit.
paulus uirginens et
quintus tubo ille stoi¬
rus guei põpei patͥtius
fuit. E odem tp̃r⁊ celiꝰ
antipat̃ qui ystoriaso¬
scripsit. s plꝰ eloq̾ntieꝙͣ

Expanded text:
consules fuerint, Atilius autem primus a populo Sapiens appellatus est. Sextum Aelium etiam Ennius laudavit et exstat illius liber qui inscribitur "tripertita", qui liber veluti cunabulabularum praeposita iungitur interpretatio, deinde subtexitur legis actio. referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem inceps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.Post hos fuerunt Publius Mucius his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, us tres: et extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus. Ab his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit Paulus Uerginius et Quintus Tubero ille stoiius Gnaei Pompeii patruus fuit eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquenti
Abbreviated transcription (Latin):
um fuisse sessiõis druirgi¬
neꝰ q qͥdam qui cum a
stulerat uindictas filie
fue a se abixisse ⁊ sçecum¬
dum cum quiin suitui¬
te abeo subpos itus per¬
tierat dixisse captumq
amore uirgims ce̾ fasac
nephas miscuisse inclig¬
natus q uetustissima u¬
ns obruantia inꝑsona ⁊¬
filic suc defeciss ut pote
cumbrutus qui primu
romeꝯsul fint uindictas
secumdum lib̾tatẽ dixis¬
s in ꝑsonam uinchicis in¬
is ꝯnirationem̃ iucdicio
suo detex̾at⁊ castitatem
rendam putar atrepto
cultro detaberna  lamonis
filiam int̾fecit in hoc .s. ut¬
mortem uirgimis ꝯtu¬
meliam stupri arcer ac
protinus recens accde mͣ¬
deus q adhue filiecru¬
orc ad comimlitones cõ¬
fugit. ꝙ uinu̾si dealgito¬
monte utunc belli gerẽ¬
di ci legiones erant re¬
lictis ducib pristinis sig¬
na inaduentimm trin¬
stulennt oĩs que plebs
urbana mox codem se
ꝯtulit popiiliq cõsensu
ꝑtim in ciroere necatr
Ita rursꝰ res publica su¬
um statum recepit. De¬

Expanded text:
um fuisse secessionis dicitur Uerginius quidam, qui cum anstulerat, uindicias filiae suae a se abdixisse et secundum eum, qui in seruitutem ab eo suppositus petierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisset in persona Uindicis Uiis coniurationem indicio suo detexerat et castitatem rendam putaret, arrepto cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilimorte virginis meliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui universi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Aventinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. De