comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit: constant᷑ se in bono oꝑe dirigit.
Cor uͦ stultorũ dissimile ẽ: quia dũ
mutabilitate se uarium exhibet:
nunqͣm id qđ fuerat manet. Et qͥa
queda uitia sicut ex semetipsis
gignunt alia. ita ex aliis oriunt᷑:
sciendũ sumnoꝑe ẽ. quia tc̃ ea
corripiendo melius tergimus: cũ
ab ipso amaritudinis suȩ fonte
siccamus. ꝑ tinatia quippe ex su-¬
ꝑbia: inconstantia autẽ ex leui¬
tate generatur. Ammonendi gͥ
sunt ꝑtinaces. ut elationẽ suȩ
cogitationis agnoscant. & semet¬
ipsos uincere stideant: ne dum
rectis alioꝵ suasionib foris suꝑ

Expanded text:
cit, constanter se in bono opere dirigit. cit, constanter se in bono opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia vero ex levitate generatur. Admonendi igitur sunt pertinaces, ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos vincere studeant; ne dum rectis aliorum suasionibus foris su
Abbreviated transcription (Latin):
Anendi sunt ꝑtinaces: atq ali-¬
ter inconstantes. Illis dicendum
est. qđ plus de se quã sunt senti-¬
unt. & idcirco alienis consiliis
ñ adquiescunt: istis uͦ intiman¬
dum est. qđ ualde se despicientes
neggligunt: & ido leuitate cogita-¬
tionum a suo iudicio ꝑ tempoꝵ
momenta flectuntur. Illis dicen¬
dum est. quia nisi meliores se cȩte-¬
ris estimarent. nequaquã cunctoꝵ
consilia suȩ deliberationi postpone-¬
rent : istis dicendum est. quia si
hoc qđ sunt utcumq attenderent:
nequaquam eos ꝑ tot uarietatis
latera. mutabilitatis aura uersa-¬
ret. Illis ꝑ paulum dicit᷑. nolite
prudentes esse apud uos metipsos:
at cont᷑ isti audiunt. non circũfe-¬
ramur. omni uento doctrinȩ.
De illis ꝑ salomonẽ dicit᷑. Comedent
fructus uiȩ suȩ: suisq consiliis
saturabuntur. De istis autẽ ab
co rursus scribitur. Cor stultoꝵ
dissimile erit. Cor quippe sapi-¬
entium sibimetipsi semꝑ est simile:
quia dũ rectis ꝑsuasionib acquies-¬

Expanded text:
nendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despinegligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est, quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est, quia si hoc quod sunt utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquies
Abbreviated transcription (Latin):
nores querere: ambiendis reb inhiare:
nil post hanc uitam querere. Quo itaq
isti nisim prima sededicatione dedicant:
libent in opiam sustinere:. mala mundi
ȩquanimiter ꝑpeti: ut possint infine co-¬
ronari. Plectus gͦ enoch in septima gene-¬
ratione nascit᷑: qͥa electi sui dedicationem
gaudii in extremȩ retributionis gła
requirunt.

Expanded text:
nores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nihil praeter hanc vitam requirere. Quid itaque ista nisi in prima generatione dedicant? libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
septimus oritur: quia eoꝵ uitȩ festa
dedicatio in fine seruatur. Hinc est
qd attestante paulo abraham in casulis
habitat. qui habentem fundamenta
ciuitatẽ quam suꝑnus artifex construit
gligunt: & cuncta p̃sentia sugitaiua non
intuentur: mentẽ in amorẽ uitȩ p̾sentis
figunt. Et quasi longe habitationis
in ea sibi fundamentum construunt:
quia in terrenis reb ꝑ desiderium so li¬
dantur. Unde & primus chaim ciuitatẽ
construxisse describitur: ut aꝑte monstͣ¬
retur. quia ipse in terra fundamentum.
posuit: qui a soliditate ȩt̃nȩ patriȩ alienꝰ
fuit. Peregrinus quippe a suis fundam̃-¬
tum in infi mis posuit: qui stationem cor¬
dis in t̾rena delectatione collocauit. Uñ
ẜ in eius stirpe enoch primus fuisse
hac uita quȩ ante ẽ semetipsos ȩdifican¬
do dedicant: electi uͦ edificationis suȩ
dedicationem in fine temporis. id est
in septimo expectant. Uideas namq
plurimos temporalia sola cogitare: ho¬

Expanded text:
septimus oritur, quia eorum vitae festa septimus oritur, quia eorum vitae festa dedicatio in fine servatur. Hinc est, quod attestante Paulo, Abraham in casulis habitat ; quia habentem fundamenta civitatem, quam supernus artifex construxitgligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amorem vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in terrenis per desiderium solidantur. Unde et primus Cain civitatem construxisse describitur, ut aperte monstraretur quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate aeternae patriae alienus fuit. Peregrinus quippe a summis, fundamentum in infimis posuit qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit. Unde et in ejus stirpe Enoch, qui hac vita quae ante est, semetipsos aedificando dedicant, electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est, in septimo exspectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, ho
Abbreviated transcription (Latin):
dit appellat. Iusti uiri quanto cȩlestib
ꝑ contemplationis radium inherere
desiderant: tanto in terra ȩdificare re-¬
fugiunt. ubi se ꝑegrinos & hospites
nouerunt: paulo attestante qui ait.
Nr̃a autẽ conuersatio in cęlis est. Et it̾m.
Uos autem edificatis domum non manu
factam. ȩternã in cęlis. Quia enĩ scĩ uiri
in ꝓpriis gaudere desiderant: esse in
alieno felites recusant. In iusti autẽ
quanto longius ab ȩternȩ patriȩ he-¬
reditate diuisi sunt: tanto in terra al-
tius fundamenta cogitationis figt̃.
Ninc est qd ab ipso humanȩ conditiõnis
exordio. in electa ꝓle enoch septimus
nascitur. Hinc est qđ chaim primũ
filium enoch uocat: atq ex eiꝰ nomine
ciuitatẽ quam condidit appellat.
Enoch quippe: dedicatio. Iniqui ergo
se in primordiis dedicant: quia in hac
uita quȩ ante est cordis radicẽ plan¬
tant: ut hic ad uotum floreant: &a se¬
quenti patria funditus arescant.
Unde & econtra in electors parte enoch

Expanded text:
 est:--Justi viri quanto in coelestibus per contemplationis radium inhaerere desiderant, tanto in terra aedificare refugiunt, ubi se peregrinos et hospites noverunt, Paulo attestante, qui ait: Nostra autem conversatio in coelis est . Et iterum: Vos autem aedificamini domum non mfactam aeternam in coelis . Cum sancti viri in propriis gaudere desiderant, esse in alieno felices recusant. Injusti autem quanto longius ab aeternae patriae haereditate divisi sunt, tantius fundamenta cogitationis figunt. 288 Hinc est quod ab ipso humanae conditionis exordio, in electa prole Enoch septimus nascitur. Hinc est quod Cain primum filium Enoch vocat, atque ex ejus nomine civitatem quam condidit appellat . Enoch quippe dedicatio dicitur. Iniqui ergo se in primordiis dedicant, quia in hac vita, quae ante est, cordis radicem plantant, ut hic ad votum floreant, et a sequenti patria funditus arescant.Unde et e contra in electorum parte Enoch
Abbreviated transcription (Latin):
ctum est. Si recte offeras. recte autẽ¬
non diuidas: peccasti. Recte offert᷑.
cum recta intentione quid agitur:
S recte non duuiditur: si non hoc
qd pie agitur. etiam subtilit̾ discernat᷑.
Oblata enim recte diuidere est :quȩlibis
bona nr̃a studia sollicite discernentdo
pensare. Qđ nimirum qui agere
dissimulat: etiam recte offerens pec
tat. Sepe namq & qđ bono studio
agimus: dum discernere ante neggli¬
gimus quo iudicet᷑ fine nescimus. Et
ntinnumqͣm hoc fit reatus criminis: qđ
putatur causa uirtutis. Recte gͦ offerimꝰ:
cum bono studio bonum opus agimus.
S recte non diuidimus: sihabere discretio¬
nem in bono oꝑe postponamus. I exp̃ b̃¬

Expanded text:
 est: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti . Recte namque offertur, cum recta intentione quid agitur. Sed recte non dividitur, si non hoc, quod die agitur, etiam subtiliter discernatur. Oblata enim recte dividere est quaelibet bona nostra studia sollicite discernendo pensare. Quod nimirum qui agere discat. Saepe namque et quod bono studio gerimus, dum discernere caute neggimus, quo judicetur sine fine nescimus; et nonnunquam hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virtutis. Recte ergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Exꝑgiscimini ebrii &e flete. Aliqñdo
utilit̾ peccat᷑ in minimis uitiis: ut maiora
utiliꝰ caueant᷑. Lege paułu apłm minora
ꝓmittentẽ peccata: ne maiora ꝑpetrentur:
non uitiis excludunt᷑. Quorũda autem
quedam latentia uitia tunc apparent.
quando ab aliis uitiis desmunt ⁊ xxxuin Be¬

Expanded text:
do utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc apparent, quando ab aliis vitiis desinunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
praui oꝑis. occultũ uulnꝰ doloris.
Ammonendi sunt egri quatinus
pacientiȩ uirtutẽ serͦuent: ut in¬
cessant̃ quanta redẽptor nr̃ ab
his quos creauerat ꝑtulit mala
considerent: qđ tot obiecta conui¬
tioꝵs ꝓbra sustinuit : qđ de manu
antiqui hostis. captuioꝵ cotidie¬
animas rapiens. insultantium
alapas accepit: qđ aqua nos¬
salitis diluens. a ꝑfidoꝵ sputis
faciem ñ abscondit: quod uoca¬
tione sua nos ab ęternis supplici-¬
hennes nobis honores tribuens.
colaphos ꝑtulit: qđ a peccatoꝵ
nos punc tiomibus saluans. spi-¬
nis caput supponere non recusa-¬
uit: qđ ęterna nos dulcedine in¬
ebrians. in siti sua fellis amaritu¬
dinem accepit: qđ qui ꝓ nobis
patrem. quamus diuinitate esset
ȩqualis adorauit: sub irrisione
adoratus tacuit. qđ uitã mor-¬
cuis p̃parans. usq ad mortẽ ipse
uita ꝑuenit. Cur itaq asꝑũ¬
creditur. ut a dõ homo to-¬
leret flagel I la pro malis:

Expanded text:
pravi operis occultum vulnus doloris. pravi operis occultum vulnus doloris. Admonendi sunt aegri quatenus patientiae virtutem servent, ut incessanter quanta Redemptor noster ab his quos creaverat, pertulit mala, considerent; quod tot abjecta conviciorum probra sustinuit; quod de manu antiqui hostis captivorum aotidie rapiens, insultantium alapas accepit; quod aqua salutis nos diluens, a perfidorum sputis faciem non abscondit; quod advocatione sua nos ab aeternis supplici perennes nobis honores tribuens, colaphos pertulit; quod a peccatorum nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit, quod aeterna nos dulcedine inebrians in siti sua fellis amaritudinem accepit; quod qui pro nobis Patrem, quamvis divinitate esset aequalis, adoravit, sub irrisione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque ascreditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis,
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝑpetratas nequitias diluit.
Solet uͦ uentris apellatione mens
accipi: quia sicut uent̃ consumit
escas: ita mens ꝑtractando exco-¬
quit curas. Quia enim uenter
mens dr̃: ea sententia docetur
qua scriptum est. Lucerna dni
spiraculum hominis: quȩ inue¬
stigat omnia secreta uentris.
Acsi diceret. Diuini afflatus illu-¬
minatio cũ in mentẽ hominis ue-¬
nerit. eã sibimetipsi illuminans
ostendit : quȩ ante sc̃ĩ sp̃s aduen-¬
tum. cogitationes prauas & por-¬
tare poterat. & pensare nesciebat.
Liuor ergo uiilneris abstergit
mala. & plagę in secretiorib uen-
tris: quia cum exterius ꝑcuti-¬
mur. ad peccatoꝵ nr̃oꝵs memo¬
riam taciti afS flictiq reuo-¬
camur: atq an te oculos no-¬
stros cuncta quȩ I a nobis sunt
maleacta reducimus: & ꝑ hoc
qđ foris patimur. magis intus
qđ fecimus dolemus. Linde fit.
ut int̾ aꝑta uulnera corporis. am-¬
plius nos abluat plaga secreta
uentris: quia sanat nequitias

Expanded text:
vel perpetratas nequitias diluit. vel perpetratas nequitias diluit. Solet vero ventris appellatione mens accipi; quia sicut venter consumit escas, ita mens petractando excoquit curas. Quia enim venter mens dicitur, ea sententia docetur qua scriptum est: Lucerna Domini spiraculum hominis, quae investigat omnia secreta ventris Ac si diceret: Divini afflatus illuminatio, cum in mentem hominis venerit, eam sibimetipsi illuminans ostendit, quae ante Spiritus sancti adventum cogitationes pravas et portare poterat, et pensare nesciebat. Livor ergo vulneris abstergit mala, tris, » quia cum exterius percutimur, ad peccatorem nostrorum memoriam taciti afflictique revocamur, atque ante oculos nostros cuncta quae a nobis sunt male gesta, reducimus, et per hoc quod foris patimur magis intus quod fecimus dolemus, unde fit ut inter aperta vulnera corporis amplius nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias
Abbreviated transcription (Latin):
ni presidens non uidebat: ita ut
anxietatẽ sp̃s ꝓficere in hoc mun-¬
do cupientis. uelut it᷑ quo tendit
impediat: donec ei inuisibilem qͥ
sibi obuiat innotescat. Unde & be-
ne ꝑ petrum dicitur. Correptionẽ
habuit suȩ uesanię subiugale mu-¬
tum: qđ in hominis uoce loquens.
prohibuit ꝓphetȩ insipientiam.
Insanus quippe homo a subiugali
muto corripitur: quando elata
mens humilitatis bonum qđ te-¬
nere debeat. ab afflicta carne me¬
moratur. Sed huius correptionis
donum idcirco balaam ñ optinuit:
quia ad maledicendũ ꝑgens. uo-¬
cẽ non mentẽ mutauit. Ammo-¬
nendi sunt egri ut considerent.
quanti sit muneris molestia corpo-¬
ralis: quȩ & admissa peccata diluit.
qͦ sumpta ab exteriorib plagis.
concussȩ menti penitenti&̧ uuilne-¬
ra infligit. Linde scriptum est.
Liuor uulneris abstergit mala:
plage in secretiorib uentris. Da-¬
la enim liuor uulneris abstergit:
quia fagelloꝵ dolor uł cogitãtas

Expanded text:
ni praesidens non videbat, ita ut ni praesidens non videbat, ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem qui sibi obviat innotescat. Unde et 51 bene per Petrum dicitur: Correptionem habuit suae vesaniae subjugale mutum, quod in hominis voce loquens prohibuit prophetae insipientiam . Insanus quippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum quod tenere debeat ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit. Admonendi sunt aegri ut considerent quanti sit muneris molestia corporalis, quae et admissa peccata diluit, ; quae sumpta ab exterioribus plagis, concussae menti poenitentiae vulnera infligit. Unde scriptum est: Livor vulneris abstergit mala, et plagae in secretioribus ventris . Mala enim livor vulneris abstergit, quia flagellorum dolor vel cogitatas,
Abbreviated transcription (Latin):
eruditores. & reuerebamur eos:
non multomagis obtemꝑabimus
patri spũum & uiuemus: Et illi
quidẽ in tempore paucorũ dierũ
scđm uoluntatẽ suã erudiebant
nos: hic autem ad id qđ utile ẽ.
in recipiendo scĩficationem eius.
Ammonendi sunt egri. ut consi¬
derent quanta salus cordis sit
molestia corporalis. quȩ ad cog-¬
nitionem sui mentẽ reuocat:
et quam plerumq salus abicit.
infirmitatis menioria reformat:
ut animus qui extra se in elati-¬
onem ducitur: cui sit conditio¬
nI subditus. ex ꝑcussa quã susti-¬
net carne memoretur. Qđ re-¬
cte ꝑ balaam si tamen uocẽ d̃i
suibsequi obediendo uoluisset:
in ipsa eius itineris retardatio¬
ne signatur. Balaam namq¬
ꝑuenire ad ꝓpositum tetendit: sed
eius uotum animal cui presedit
p̾pediuit. Prohibitione quippe
gelum uidit. quẽ humana mens
non uidit: quia plerumq caro
ꝑ molestias tacta suo flagello ñ-
ti dm indicat. quẽ mens ipsa car¬

Expanded text:
eruditores, et reverebamur eos; eruditores, et reverebamur eos; non multo magis obtemperabimus patri spirituum, et vivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum voluntatem suam erudiebant nos; hic autem ad id quod utile est in recipiendo sanctificationem ejus . Admonendi sunt aegri, ut considerent quanta salus cordis sit molestia corporalis, quae ad cognitionem sui mentem revocat, et quam plerumque salus abjicit, infirmitatis memoriam reformat, ut animus qui extra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus, ex percussa quam sustinet carne memoretur. Quod recte per Balaam si tamen vocem Dei subsequi obediendo voluisset in ipsa ejus itineris retardatione signatur . Balaam namqrvenire ad propositum tendit, sed ejus votum animal cui praesidet praepedit. Prohibitione quippe gelum videt, quem humana mens non videt; quia plerumque caro per molestias tarda flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa car
Abbreviated transcription (Latin):
mista ait. Multę tribulationes
in dolore excłamans: ait. Si iu-¬
stus fuero. non leuabo caput :
saturatus asflictione & miseria.
Dicendum est egris. ut si cȩlestem
patriam suamꝰ credunt: necessa-¬
rio in hac labores. uelut in ali¬
ena paciantur. Hinc est enim
qł lapides extra tunsi sunt. ut
in constructione templi dñi abs¬
q mallei sonitu ponerentur.
quia uidelicet nunc foris per
flagella tiindimur: ut intus
in tͦemplo domini postinodũ
sine disciplinȩ ꝑcussione dispona-¬
mur: quatinus quicquid in no¬
bis est suꝑfluum. modo ꝑcussio
resecet: & tunc sola nos in ȩdificio
concordia caritatis liget. Am¬
monendi sunt egri ut conside¬
rent: pro ꝑcipiendis terrenis
hereditatib quam dura carnales
filios disciplinȩ flagella castigent.
Quȩ gͦ nobis est diuinȩ̨ correctio¬
amittenda herẽditas ꝑcipitur.
& semꝑ mansura supplicia uitant᷑.
hinc etenim paulus ait. Patres
quidem carnis nr̃ȩ habiumus

Expanded text:
mista ait: Multae tribulationes mista ait: Multae tribulationes in dolore exclamans, ait: Si justus fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Dicendum est aegris, ut si coelestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur, quatenus quidquid in nobis est superfluum, modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri, ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus quam dura carnales filios disciplinae flagella castigent. Quae ergo nobis divinae correptioamittenda haereditas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulus ait: Patres quidem carnis nostrae habuimus
Abbreviated transcription (Latin):
subditur: & gemas in nouissimis q̃n
consũpseris carnes & corpꝰ tuũ. Perũq
enĩ accepta salus carnis ꝑ uicia expen
ditur: sed cum repente subtrahitur.:
cum molestiis caro atteritur:
cum iam egredi anima urgetur:
du male habita. quasi ad bene.
uiuendum salus amissa requirit᷑.
Et tunc gemunt homines. qđ deo
seruire noluerunt: quando dam¬
pna neggligentiȩ suȩ recuꝑare
seruiendo nequaquã possunt.
Unde alias dr. Cum occideret eos:
tunc inquirebant eum. At con¬
tra ammonendi sunt egri. ut
eo di filios se sentiant: quo illos
disciplinȩ flagella castigant.
Nisi enim correctis dare hereditatẽ
disponeret: erudire eos ꝑ mole¬
stias non curaret. hinc namq
ad iohannẽ dñs ꝑ angłm dicit.
Ego quos amo: arguo. & castigo.
hinc rursum scriptum est. Fili
mi. noli neggligere disciplinam
dni: neq fatigeris dum ab eo
argueris. Quem enĩ diligit dñs
castigat: flagellat autẽ omẽm
filium quem recipit. Hinc psal¬

Expanded text:
subditur: Et gemas in novissimis, quando subditur: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum. Plerumque enim accditur: sed cum repente subtrahitur, cum molcum jam egredi anima urgetur, diu male habita quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna negligentiae suae recuperare serviendo nequaquam possunt. Unde alias dicitur: Cum occideret eos, tunc requirebant eum . At contra admonendi sunt aegri, ut eo se filios Dei sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim correctis haereditatem dare disponeret, erudire eos per molestias non curaret. Hinc namque ad Joannem Dominus per angelum dicit: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc rursum scriptum est: Fili mi, noli negligere disciplinam Domini, neque fatigeris cum ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Hinc Psal
Abbreviated transcription (Latin):
in liteis corporib conditi. ad condito¬
ris tamen nr̃i sumus imaginem et
similitudinem creati: Uel quis alius
crudelis est. nisi ille apostata angłs:
qui & semetipsum pęna mortis suꝑ¬
biendo ꝑculit. & inferre mortẽ hu¬
mano generi etiam ꝑditus non pe-¬
ꝑcit: Nonorem utiq suum alie¬
nis dat: qui ad di imaginem & sii-¬
litudinem conditus. uitȩ suȩ tempora
malignoꝵ spũum uoluptatib amn-¬
nistrat. Annos etiam suos crudeli
tradit : qui ad uoluntatem male do¬
minantis aduersarii. accepta uiuendi
sp̃atia expendit. Libi bene subditur.
Ne forte impleantur extranei uirib
tius: & labores tui sint in domo ali¬
ena. Quisquis enim ꝑ acceptam ua-¬
litudinem corporis. ꝑ tributam sibi
sapientiam mentis. non exercendis uir-¬
tutib. ẜ ꝑpetrandis uiciis elaborat:
extrancoꝵ habitacula. id est. immun-¬
dorum sp̃ium facta multiplicat:
nimirum uł luxuriando. uł suꝑbi¬
endo agens. ut etiam se addito. ꝑdito¬
rum niimerus crescat. Bene autẽ

Expanded text:
in luteis corporibus conditi, ad conditoris tamen nostri sumus imaginem et similitudinem creati? Vel quis alius crudelis est, nisi ille apostata angelus, qui et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem itaque suum alienis dat, qui ad Dei imaginem ac similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluntatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii, accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam, mentis non exercendis virtutibus, sed perpetrandis vitiis elaborat, extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat, nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito, perditorum numerus crescat. Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
Iliter ammonendi sunt incolumes:
Latq aliter egri. Ammonendi
sunt incolumes ut salutẽ corporis
exerceant ad salutem mentis: ne si
acceptȩ incolumitatis grãm ad usum ne-¬
quitiȩ inclinant. dono deteriores siant:⁊
reantur: quo nunc largiorib bonis d̃i.
male uti non netuunt. Ammonen-¬
di sunt incolumes: ne oportunitatem
saliitis in ꝑpetuum ꝓmerendȩ despici-¬
ant. Scriptum nanq est. Ecce nunc
tempus acceptabile: ecce nunc dies sa
do si cũ possint noluerint: cum uo¬
luerint sero ñ possint. Hinc est qđ
post sapientia deserit. quos prius
duitius renuentes uocauit: dicens.
Nocaui & renuistis: extendi manum
meam. & non fuit qui aspiceret. De

Expanded text:
liter admonendi sunt incolumes, atque aliter aegri. Admonendi sunt incolumes, ut salutem corporis exerceant ad salutem mentis; ne si acceptae incolumitatis gratiam ad usum nequitiae inclinent, dono deteriores fiant; reantur, quo nunc largioribus bonis Dei male uti non metuunt. Admonendi sunt incolumes, ne opportunitatem salutis in perpetuum promerendae despiciant. Scriptum namque est: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salDeo si cum possunt noluerint, cum voluerint sero non possint. Hinc est enim quod eos post sapientia deserit, quos prius diutius renuentes vocavit, dicens: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspic
Abbreviated transcription (Latin):
increpationes meas neglexistis.
go quoq in interitu ũro ridebo: et
subsantiabo cum uobis quod time¬
batis aduenerit. Et rursum. lunc
inuocabunt me & non exaudiam:
mane consurgent. & non inuenient nie.
Salus itaq corporis quando ad bene
oꝑandum accepta despicitur: quanti
sit mun̾is amissa sentitur: & infruc̃¬
tuos e ad ultimum querit᷑: quȩ con-¬
gruo concessa tempore. utilit̾ non ha-¬
betur. Unde bene ꝑsalomonem
rursum dicitur. He des alienis ho-¬
norem tuum. & annos tuos crudeli:
ne forte impleantur extranei uirib

Expanded text:
nes meas neglexistis; ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit . Et rursum: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Salus itaque corporis quando ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. Et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utiliter non habetur. Unde bene per Salomonem rursum dicitur: Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli; ne forte impl
Abbreviated transcription (Latin):
ex inclustria cultꝰ eneruet. & totam ium di-¬
ctoꝵ splendor elaboratꝰ euacuet: quis non
uidicet me affectationem cõpositionis de-¬
biisse contẽpnere: etiã si eam potuissem
uelut dicendi ꝑitus implere: Quappt̾ ea
mͥ uisa ẽ composito satis ornata. quȩ concep¬
tiones aniii cũ necessaria quadam ꝑspicu¬
itate ꝓferret: ñ quȩ illecebris auriũ deseruint.
fã est enim nͥ fallor iudicata latitas. quȩ bre-¬
uerboꝵ ꝓpͥetate. res intelligendas enuntiat:
non quȩ uernantis eloquii uenustate atq
amȩnitate luxuriat: & prudentib uiris ñ
placent falerata sed fortia: qndo non res
ꝑuerbis. s pro rebus enuntiandis uerba st̃¬

Expanded text:
ex industria cultus enervet, et totam vim diex industria cultus enervet, et totam vim dictorum splendor elaboratus evacuet, quis non judicet me affectationem compositionis debuisse contemnere, etiam si eam potuissem, velut dicendi peritus, implere? Quapropter ea mihi visa est compositio satis ornata, quae conceptiones animi cum necessaria quadam perspicuitate proferret, non quae illecebris aurium deserviret. Ea est enim, nisi fallor, judicata Latinitas, quae breum verborum proprietate, res intelligendas enuntiat; non quae vernantis eloquii venustate atque amoenitate luxuriat; et prudentibus viris non placent phalerata. sed fortia: quando non res pro verbis, sed pro rebus enuntiandis verba s
Abbreviated transcription (Latin):
taq si placet huiꝰ quoq libelli iam ter-¬
minꝰ fiat: ne ampliꝰ iusto ꝓductꝰ. ñ solũ
de sui squalore s etiam de nimia ꝓlix¬
itate displiceat. Hoc sane omnes qͥ hȩc lec¬
turi sunt contestor & obsecro. ut quieqͥd
in reb ipsis quȩ ut cũq digestȩ sunt re¬
prehensionis inuenerint. uitio mȩȩ rustici¬
tatis asscribant: & mͥ dignant᷑ indulgeant:
qui dũ studeo p̃ceptũ iubentis implere:
etiam maiora uirib meis p̃sup̃si susciꝑe.
Eã autẽ quȩ scd̾m fidem catholicam dicta
ꝓbauerint deputent deo. qui dat om̃ibus
affluent̾ & ñ imꝑperat: ꝙ pro his om̃ib illi
mecum grãs agant. Ceterum de accurati-¬
one dictionis elucubratȩ ñ satagoͥ nec mͥ
pudori est. si disputatio mea quȩ forte ꝓ-¬
batur in reb. aliquos uerboꝵ inanium
sectatores horrore incompte orationis of¬
fendat: qͥa qͦd ab homine doctore ñ didici¬
studendo. id exhibere loquendo ñ potui.
Et̃ tam̃ cũ sententiarũ uiuacitatẽ sermo

Expanded text:
taque, si placet, hujus quoque libelli jam terminus fiat: ne amplius justo productus, non solum de sui squalore, sed etiam de nimia prolixitate displiceat. Hoc sane omnes qui haec forte lecturi sunt, contestor, et obsecro, ut quidquid in rebus ipsis, quae utcunque digestae sunt, reprehensione dignum invenerint, vitio meae rusticitatis ascribant, et mihi dignanter indulgeant: qui dum studeo praeceptum jubentis implere, etiam majora viribus meis praesumpsi suscipere. Ea autem quae secundum fidem catholicam dicta probaverint, deputent Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat : et pro his omnibus, illi mecum gratias agant. 2. Caeterum de accuratione dictionis elucubratae non satago; nec mihi pudori est si disputatio mea, quae forte probatur in rebus, aliquos verborum inanium sectatores horrore incomptae orationis offendat: quia quod ab homine doctore studendo non didici, id exhibere loquendo non potui. Et tamen cum sententiarum vivacitatem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
septenario numero: nisi summa
ꝑfectionis accipitur: Ut enĩ hu-¬
manȩ rationis causas de septena-¬
rio numero taceamus. quẽ asse
runt qđ idcirco ꝑfectus sit.
quia ex primo qui diuidi
qui diuidi non potest. cer-
tissime scimus. quod sep  tena¬
rium numerum scrip ł tura
sacra pro ꝑfectione ponere con¬
sueuit: unde & septimo die
dñm requieuisse ab oꝑib asse-¬
rit. Hinc est &iam qđ septimꝰ
dies in requiem hominib id ÷
in sabato datus est. Hinc est
qđ iubileus annus in quo ple¬
naria quies exprimitur. septẽ
ebdomadib consummatur: qui
impletur. Hin est enim qđ per¬
fectione septiformis gr̃e implendi:
duodecim apłi sunt electi. A sep¬
tenario quippe numero: in duo¬
denarium surgitur. Nam septe¬
narius suis in se partib multipli-¬
catus: ad duodenarium surgit.
Siue enim quattuor ꝑ tria. siue
tria ꝑ quattuor ducantur: septẽ
in duodetim uertuntur. Unde
numero ꝑfectionem ostenderent:
quam uita & uoce p̾dicarent.

Expanded text:
septenario numero, nisi summa perfectionis accipitur? Ut enim humanae rationis causas de septenarrunt quod idcirco perfectus sit, quia ex primo qui dividi qui dividi non potest, existat: certissime scimus quod septenarium numerum Scriptusacra pro perfectione ponere consuevit. Unde et septimo die Dominum requievisse ab operibus asserit. Hinc est enim quod septimus dies in requiem hominibus, id est in sabbatum datus est. Hinc est quod jubileus annus in quo plena requies exprimitur, septem hebdomadibus consummatur, qui,  summa impletur. Hinc est enim quod perfectione septiformis gratiae implendi duodecim sunt apostoli electi. A septenario itaque numero in duodenarium surgitur; nam septenarius suis in se partibus multiplicatus, ad duodenarium tendit. Sive enim quotuor per tria, sive tria per quatuor ducantur, septem in duodecim vertuntur. Unde numero perfectionem ostenderent, quam vita et voce praedicarent.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. Deniq dñs ñ ait beati qͥ ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ & tacuit. s adiecit ꝓpter iusticiam:
ut ȩuidenter ostenderet. quod pacientiam
uerã ñ facit pęna s causa. Et ideo beatitudi¬
nẽ non ꝑsecutionẽ pacientib: s ꝓpter iustici-¬
am pacientib repmisit. Quod si ita est: suꝑ¬
audoꝵ uł suꝑatoꝵ maloꝵ sustinentia. tũc
est uera pacientia. si fuerit iusta. E in eis
iusta est pacientia: quoꝵ nec dolorib nec-
uoluptatib cedit mentis inuictȩ constan-¬
tiaS hec animi fortitudo ab illo est nobis:
cui cum ꝓpħa cantamꝰ. Fortitudo in . & .l.¬
est. quȩ ita nos contra om̃ia uitia inuicta
ꝓtectione corroborat.: ut amimũ nr̃m nec bła-¬
da dissoluant: nec aduersa deiciant. Et tẽ
laus nr̃a dñs fit: siũ nos de munerib dei.

Expanded text:
justitia. Denique Dominus non ait, Beati qui persecutionem justitia. Denique Dominus non ait, Beati qui persecutionem patiuntur , et tacuit; sed adjecit, propter justitiam: ut evidenter ostenderet quod patientiam veram non facit poena, sed causa; et ideo beatitudinem non persecutionem patientibus, sed propter justitiam patientibus repromisit. Quod si ita est, superandorum malorum sustinentia, tunc est vera patientia, si fuerit justa: et in eis justa est patientia quorum nec doloribus, nec voluptatibus cedit mentis invictae constantia. Sed haec animi fortitudo ab illo est nobis cui cum propheta cantamus: Fortitudo mea, et lest, quia ita nos contra omnia vitia invicta protectione corroborat, ut animum nostrum nec blanda dissolvant, nec adversa dejiciant; et tunc laus nostra Dominus fit, si non nos de
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ de ipsa se aduersoꝵ sustinentia iactet.
nec de dono di quo illustrat᷑ exultet. s carna¬
lit̾ se de uulgi fauore quo p̃dicat᷑ oblectet:
plusq gaudeat ex eo quod laudat᷑. qͣm ex
eo qͦd habet unde laudetur. & ꝑ hoc humanã
laudẽ diuimis oꝑib anteponat: quis dubi¬
tet ha̾c animi intentionẽ uirtutẽ dici ñ poᷤ-¬
se: Quȩ si uirtꝰ ess fortit᷑ etiam blandimtiᷤᷤ¬
talib repugnaret: nec ad quiesceret molli¬
b. quȩ adiuuante dño dura quȩq uł aspa
suꝑasset. Quos dã namq insuꝑabiles asꝑis
passionib facit mundi cupiditas: in quib
ñ patientia laudanda est. s miranda duri-¬
tia. Eos autem quos ad tolerantiã passio¬
num fortes di caritas reddit: nulla delec¬
tatio carnis. nulla. uoluptas male blan
tiamur plurmũ refert. ñ in eis est patien¬
tia qui ȩquanimit᷑ paciunt᷑ angentia: s
in eis tantum quos fortiter facit sustinrre

Expanded text:
et tamen de ipsa se adversariorum sustinentia jactet, et tamen de ipsa se adversariorum sustinentia jactet, nec de dono Dei, quo illustratur, exsultet, sed carnaliter se de vulgi favore, quo praedicatur, oblectet; plusque gaudeat ex eo quod laudatur, quam ex eo quod habet unde laudetur; et per hoc humanam laudem divinis muneribus anteponat: quis dubitet hanc animi intentionem virtutem dici non posse? Quae si virtus esset, fortiter etiam blandimtalibus repugnaret; nec acquiesceret mollibus quae, adjuvante Domino, dura quaeque vel aspera superasset. Quosdam namque insuperabiles asperis passionibus facit mundi cupiditas: in quibus non patientia laudanda est, sed miranda duritia. 2. Eos vero quos ad tolerantiam passionum fortes Dei caritas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas male blandtiamur, plurimum refert: non in eis est patientia qui aequanimiter patiuntur angentia, sed in eis tantum quos fortiter facit sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
detrahentes equanimit̾ sustinemꝰ: scientes
qͦd tã illi qui detrahunt. qmͣ illi qui detra-¬
hentib adquiescũt. uanitatis morbo cor¬
rupti sunt: qͥa ad hoc alios uiles uideri uo¬
lunt. ut se cõmendent eoꝵ cõꝑarione qͦs car¬
punt: & uideant᷑ ea uitia ñ habere.quȩ ma-¬
litiose in aliis rep̃hendunt. Quod malũ tem¬
pantia tollit. Cui qui seruire uoluerit: ñ qͦd
rep̃hendat in fr̃ib s unde dm̃ laudet attẽ¬
dit. Ac ꝑ hoc ipsius temꝑantiȩ est. qͦd non
solũ temꝑantes in om̃tũ menbroꝵ officiis
sumꝰ. s etiam qͦd om̃ia libent quȩ nos nos
moderatos ac sobrios faciunt obseruamꝰ.
S de tẽꝑantia hȩc dicta sufficiant: ut & de
fortitudine disseramꝰ xx.
ñ solũ diuersis pulsata molestiis incon-¬
cussa ꝑmaneat: s etiam nullis uoluptatũ
illecebris resoluta succũbat. Alioqum si im¬
petꝰ quidẽ maloꝵ seuientiũ frangat᷑. si calami¬
tatib quib libet impactis obsistat: si inter

Expanded text:
nimiter sustinemus: scientes, quod tam illi qui detrahunt quam illi qui detrahentibus acquiescunt, vanitatis morbo corrupti sunt; qui ad hoc alios viles videri volunt, ut se commendent eorum comparatione quos carpunt, et videantur ea vitia non habere, quae malitiose in aliis reprehendunt, quod malum temperantia tollit; cui qui servire voluerit, non quod reprehendat in fratribus, sed unde Deum laudet attendit. Ac per hoc ipsius temperantiae est, quod non solum temperantes in omnium membrorum officiis sumus, sed etiam quod omnia libenter, quae nos moderatos ac sobrios faciunt, observamus. Sed de temperantia haec dicta sufficiant, ut et de fortitudine disseramus. CAnon solum diversis pulsata molestiis inconcussa permaneat, sed etiam nullis voluptatum illecebris resoluta succumbat. Alioquin si impetus quidem malorum saevientium frangat, si calamitatibus quibuslibet impactis obsistat, si inter
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩterũ qui amicũ ꝓꝑter cõmodũ aliquod di
ligit: ñ amicũ conuincit᷑ amare s cõmodũ.
E utiq qͥ aliqu̾ẽ ꝓpter rem temporalẽ qͣmͣli¬
bet amauerit: cũ res ipsa uitpote temporalis
ẽẽ cdesierit. amare cessabit. Qui autẽ diligit
ꝓpter dm̃: sicut ds̃ ȩternus ẽ. ita in ȩterñu
ipsa amici dilectio ꝑmanebit. E ideo deus
quo nichil est maius aut melius ꝓpter quod
diligit᷑: ꝓpter se ipsum ꝑfecte diligit᷑. Si uero
saltem ꝓpter illa quȩ prestat amat᷑. ñ utiq

Expanded text:
micum propter commodum quodlibet amat, non amicum convincitur amare, sed commodum. Et utique qui aliquem propter rem temporalem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote temporalis desierit esse, amare cessabit. Qui autem diligit propter Deum, sicut Deus aeternus est, ita in aeternum ipsa amici dilectio permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propter quod diligatur, propter seipsum perfecte diligitur. Si vero saltem propter illa quae praestat amat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ipsi abstinemꝰ forte ꝑcipiunt. & deo gr̃aᷤ
agunt: certi quod satis miserũ sit aliquos
de cibi uł potꝰ ꝑceptione dãpnare: aut nob̾
arrogare ꝑ abstinentiã scĩtatẽ. T̃ emꝑantia ẽ
qd reuerentiã seniorib exhibemꝰ: ȩquales ger-¬
manitꝰ honoramꝰ uiniorib grãm paternȩ
dilectionis impendimꝰ: qͦd p̾stamꝰ loquenti
seniori silentiũ: quod ipsius ad loquendũ
prestolam᷑ impiũ: qͦd ñ attollimꝰ mnimo deratũ
ĩ collocutionib sonũ: quod risu ꝓrũꝑe ñ au¬

Expanded text:
quibus ipsi abstinemus, forte percipiunt, et Deo gratias quibus ipsi abstinemus, forte percipiunt, et Deo gratias agunt: certi quod satis miserum sit aliquos de cibi vel potus perceptione damnare, aut nobis arrogare per abstinentiam sanctitatem. 2. Temperantiae est quod reverentiam senioribus exhibemus, aequales germanitus honoramus, junioribus gratiam paternae dilectionis impendimus; quod praestamus loquenti seniori silentium, quod ipsius ad loquendum praestolamur imperium, quod non attollimus immoderatum in collocutionibus sonum, quod risui
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam uideamꝰ. quȩ sit ꝓpͥetas singularũ.
Temꝑantia temꝑantẽ facit: abstinentẽ.
parcũ. sobriũ. moderatũ. pudicũ tacitum.
seriũ. uerecũdũ. Hec uirtꝰ si in animo habitat
libidines frenat: affectꝰ tẽꝑat: desideria sca mul-¬
tiplicat: uitiosa castigat. Om̃ia intra nos
confusa ordinat: ordinata coeroborat. Cogi-¬
tationes prauas remouet: inserit scãs: ignẽ
libidinosę uoluptatis extinguit: animi tepo¬
rem desiderio futurȩ remunerationis accen-¬
dit: m̃tẽ placida tranquillitate cõponit: &
totã semꝑ ab om̃i uitioꝵ tempestate defẽ¬
dit. Temꝑantia in tẽꝑantiam nr̃am ad ho¬
nestũ modũ redigit: in cibo ipso uł potu
ut contenti simꝰ appositis. ne poscamꝰ impuden-¬
ter qͦd aut ille qui poscit᷑ forte ñ habeat. aut
alios quod desiderio nr̃o placet offendat:
aut gulȩ nr̃e intẽꝑans appetitꝰ appareat: nec
uidicemꝰ eos qͥuolunt cibis qͦs ipsi ꝑcipimꝰ
abstinere: nec eis uerecũdiam faciamus qͥ ea

Expanded text:
ed jam videamus quae sit proprietas singularum. Temperantia temperantem facit, abstinentem, parcum, sobrium, moderatum, pudicum, tacitum, serium, verecundum. Haec virtus si in animo habitat, libidines frenat, affectus temperat, desideria sancta multiplicat, vitiosa castigat, omnia intra nos confusa ordinat, ordinata corroborat, cogitationes pravas removet, inserit sanctas, ignem libidinosae voluptatis exstinguit, animi teporem desiderio futurae remunerationis accendit, mentem placida tranquillitate componit, et totam semper ab omni vitiorum tempestate defendit. Temperantia intemperantiam nostram ad honestum modum redigit in cibo ipso vel potu, ut contenti simus appositis: ne poscamus impudenter quod aut ille qui poscitur forte non habeat; aut alios quod desiderio nostro placet offendat, aut gulae nostrae intemperans appetitus appareat; nec judicemus eos qui volunt cibis, quos ipsi percipimus, abstinere; nec eis verecundiam faciamus qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
incipiens a conuigio manat in filios: qͥa ta
se adhuc ad carnẽ ꝑtinere uidet᷑ & sangui¬
nem: nec de illo aliquid dico. qͦ & si amicos
amamꝰ. tanĩ etiam ipse refert᷑ ad aliqͦd com¬
modũ temporale: ñ qͦd amores honesti ñ
sunt. cũ sint om̃ib naturales: s quod his

Expanded text:
incipiens a conjugio manat in filios, quia talincipiens a conjugio manat in filios, quia talse adhuc ad carnem pertinere videtur et sanguinem. Nec de illo aliquid dico, quo etsi amicos amamus, tamen etiam ipse refertur ad aliquod commodum temporale. Non quod hi amores honesti non sint, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
si aut caruali pietate cõmoti: aut spe re¬
cipiendi quod darent. aut reddendi quod
accepisserł necessitate constricti sunt. Aui¬
sunt qͦs ad largiendũ aliquid in pauperes
sola mouet uersuta cupiditas: qui ad hoc
aliqͣ erogant ut maiora recipiant: & quic¬
qͥd eis uelut pauꝑm pastorib datũ fuerit¬
ad erogandũ. esurientib illis ꝓ quib susten¬
tandis accipiunt. totũ aut ꝓpe totũ quod
acceꝑint in suas uoluptates expendunt:
& quod est deteriꝰ int̾ munificos ac miseri¬
cupiscunt. Ab his om̃ib & hoꝵ similib lon¬
ge diũn sunt illi. qui ñ se in oꝑib fuis s
dm̃ cupiunt p̃dicari: qͦs ad opꝰ bonũ spes
futurȩ remunerationis adducit: & ipsum
solũ uolunt habere sui oꝑis testem: a quo
se receptitros credunt tota ficsi firmitate mer¬
cedem:
supra disserui: qͥa locꝰ exigit. hic quoq pau¬
ea ꝑstringam. Caceo de carnali amore. qui¬

Expanded text:
si, aut carnali pietate commoti, aut spe resi, aut carnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet versuta cupiditas; qui ad hoc aliqua erogant, ut hic majora recipiant; et quidquid eis velut pauperum pastoribus datum fuerit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, totum, aut prope totum quod acceperint, in suas voluptates expendunt: et, quod est deterius, inter munificos ac misericupiscunt. Ab his omnibus, et horum similibus, longe diversi sunt illi qui non se in operibus suis, sed Deum cupiunt praedicari; quos ad opus bonum spes futurae remunerationis adducit; et ipsum solum volunt habere sui operis testem, a quo se recepturos credunt tota fidei firmitate mercedem. supra disserui, quia locus exigit, hic quoque pauca perstringam. Tacco de carnali amore q
Abbreviated transcription (Latin):
do gr̃as agunt: aut si eos in peceato tenet
adhuc peccandi dulcedo. & salutẽ suam
nob curȩ eẽ cernentes. malũ reddere ꝓbo
no uoluerĩt: malle debemꝰ eoꝵ inimici-¬
tias qͥ noluerĩt em̃dari contrahere: qu̾a dĩ
offensam dũ peccantes palpamꝰ in currere.S
de his qm̃ in libro sodo plura iam diximus:
reliquas iusticiȩ partes ut cȩpimꝰ exeq̃mur: xxiiii.
modi: quib multiplicit̾ iuuari homines
possunt. Liberalitas est: quȩ etiam in eos
qui nichil indigere uident᷑ exuberat. In qua
liberalitate: rei familiaris ponit̾ amplitu-¬
do. Benefitientiȩ multa sunt opera. quib
& de terreno censu regni cȩlestis heredi-¬
tas cõparat᷑: si mͦ absq ulla ostentatione
opꝰ beneficientie fiat: nec nos ad imscdiani
faciendam turpis amor gloriȩ populariᷤ
impellat. Inuenti sunt quidã. qui diuersis
quidẽ diuersoꝵ necessitatib subuenirent:
s aut appetitu cõparandȩ oppinionis impul¬

Expanded text:
Deo gratias agunt; aut si eos in peccato tenet Deo gratias agunt; aut si eos in peccato tenet adhuc peccandi dulcedo, et salutem suam nobis curae esse cernentes, malum reddere pro bono voluerint; malle debemus eorum inimicitias, qui noluerint emendari, contrahere, quam Dei offensam, dum peccantes palpamus, incurrere. Sed de his quoniam in libro secundo plura jam diximus, reliquas justitiae partes, ut coepimus, exsequamur. CAPUT modi, quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalitas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur, exuberat; in qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multa sunt opera, quibus  de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur, si modo absque ulla ostentatione opus beneficentiae fiat, nec nos ad misericordiam faciendam turpis amor gloriae popularis impellat. Inventi sunt quidam qui diversis quidem diversorum necessitatibus subvenirent; sed aut appetitu comparandae opinionis impul
Abbreviated transcription (Latin):
irrogatas cũ possumꝰ ꝓpulsare negligimus.
soᷤᷤ defendere possumꝰ ab oppssione contemp¬
nimꝰ. Nec mͥ aliqͥd ꝓdest qͦd ñ circũueno ali-¬
que neq decipio: sidecipi aut circũueniri ꝑ-¬
mito. Hoc idem de peccatis debet intelligi:
qͥa si peccantẽ uideo & ñ solũ ñ arguo s etiã
ei peccanti consentio: participẽ me dãpnatio¬
nis eiꝰ efficio: et in om̃ib peccantib pecco:
qnͣdo eos qͦs scio peccasse siue peccare. quadã
crudelis animi malignitate ñ increpo. Nec
uͦ audiendi sũt illi qui se dieũt ꝓprerea de¬
linquentes obiurgare ñ posse. ne eos qͥ emĩ¬
dari noluerint faciant gͥmimicos. Qui cdum
parcunt eoꝵ uolũtati: saluti non pareunt.
At si ñ ex iactantia. s ex miscdłia & cũ qͣdam pi¬
etate compatientis animi castigemꝰ. & illi nos
senciant ñ minꝰ peccatis suis inoueri quam
nr̃is: aut in bonũ statũ reformati. nobiscum

Expanded text:
irrogatas, cum possumus, propulsare negligimus. irrogatas, cum possumus, propulsare negligimus. cum defendere possumus, ab oppressione contemnimus. Nec mihi aliquid prodest, quod non circumvenio aliquem, neque decipio, si decipi, aut circumveniri permitto. Hoc idem de peccatis licet intelligi: quia si peccantem video, et non solum non arguo, sed etiam ei peccanti consentio, participem me damnationis ejus efficio; et in omnibus peccantibus pecco, quando eos quos scio peccasse sive peccare, quadam crudelis animi malignitate non increpo 2. Nec vero audiendi sunt illi qui se dicunt propterea delinquentes objurgare non posse, ne eos qui se emendare noluerint, sibi faciant inimicos. Qui dum parcunt eorum voluntati, saluti non parcunt. At si non ex jactantia, sed ex misericordia, et cum quadam pietate compatientis animi castigemus, et illi nos sentiant non minus peccatis suis moveri quam nostris; aut in bonum statum reformati, nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
generi humano nos natos utiles esse ere¬
damus: & quicquid cuilibet homini no¬
cere potest tamquã si nobis noceat euise¬
m: quia qui homines sumꝰ. nichil hu¬
mani a nobis alienũ prtare debemꝰ. Siqui¬
dem beluarũ est sͥ uiuere: nec suas utilitates
in cõmune conferre: a quib ñ solum mentis
progatiua. s etiam seruata uiris eqͣlitate di-¬
stam. a nos in õiũ cõmodis uel incõmodis cogitantes.¬
sicut nr̃is utilitatib. ita om̃iũ socioꝵ natu¬
rȩ nr̃ȩ uiuamꝰ. Deniq si inuicẽ ꝑseqͥ. lacerare.
uł ꝑdere. ferarũ ẽ ꝓpͥum: qͥs dubitet excellẽ¬
tiȩ humanȩ cõpetere. ut se alterutrũ iuuẽt
instruant edificent: & utilitatẽ cõmunem
tamquã ꝓpͥam curent: Unde datur intelli¬
gi. qͦd qͥ oppͥmendis aut decipiendis homi¬
nib homines nati ꝑsistunt: in mores feri¬
nos ñ naturȩ s uitȩ mutatione degenerent:
uirias irrogamus: alterũ qͦd ab aliis xxiii.¬

Expanded text:
generi humano nos natos esse cregeneri humano nos natos esse credamus; et quidquid cuilibet homini nocere potest, tanquam si nobis noceat, evitemus: quia qui homines sumus, nihil humani a nobis alienum putare debemus. Siquidem bellarum est sibi vivere, nec suas utilitates in commune conferre. A quibus non solum mentis praerogativa, sed etiam servata juris aequalitate distamus, si nos in omnium commodis ris utilitatibus, ita omnium sociorum naturae nostrae vivamus. Deinde si invicem persequi, lacerare, vel perdere, ferarum est proprium, quis dubitet excellentiae humanae competere, ut se alterutrum juvent, instruant, aedificent, et utilitatem communem tanquam propriam curent? Unde datur intelligi quod qui opprimendis ac decipiendis hominibus homines nati persistunt, in mores ferinos, non naturae, sed vitae mutatione degenerent. urias irrogamus, alterum quo ab aliis