comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabantur. Insunt enĩ reb corporeis ꝑ om̃a elem̾ta
mundi quedã occulte seminarię rationes. qͥb cũ da¬
ta fuerit oportunitas tẽporalis atq causalis ꝓrum¬
punt in species debitas suis modis & finib & sic ñͣ
dicunt᷑ angłi qͥ ista faciunt anmaliũ creatores sicut
nec agrieole segetũ. uł arboꝵ uł quoꝵq in t̾ra gig¬
nentiũ creatores dicendi sunt. quãuis nouerint p̾be¬
re quasdã uisibiles oportunitates & causas ut ula nas¬
cant᷑. Qđ̃ autẽ isti faciunt uisibilit̾: hoc angli inuisi¬
bilit̾. Deus uero solus unus creator ẽ qui causas ipsas et ratio
nes seminarias rebꝰ inseruit. Res breuit̃ dicta ẽ: quȩ si exem¬
plis et copiosa disputatione explicetur. ut faciliꝰ intelligat᷑.
longo sermone opus ẽ a quo se ratio ur̃ȩ festinationis excusat.
Mẏstice autẽ ꝓiecit moy ses uirgam corani pharaone. et ser¬

Expanded text:
operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseruit. Res breviter dicta est: quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intelligatur, longo sermone opus est, a quo se ratio nostrae festinationis excusat. Mystice autem projecit Moyses virgam coram Pharaone, et ser
Abbreviated transcription (Latin):
absorbuit uirga aaron uirgas eoꝵ. Si dictũ ee̾t. absor¬
buit draco aaron uirgas illoꝵ. intelligeret᷑ uerus dra¬
co aaron phantastica illa figm̃ta ñ absorbuisie s uirgaᷤ.
Hoc enĩ potuit absorbere qđ erant ñ qđ eẽ. uidebantur
& ñ erant s qm̃ dyxit absorbuit uirga aaron uir¬
gas illoꝵ. Draco utiq potuit uirgas absorbere ñ uir
quo uersa ei qr in id etiã reuersa ẽ. Ideo hoc uocari
debebat qđ pͥncipalit̾ erat. Quid gͦ dicendũ ẽ. de
uirgis magoꝵ utrũ & ipsi ueri dracones facti fu¬
erint s ea ratione uirge appellatȩ sunt. qr uirga
a aron: An potiꝰ uidelat᷑ eẽ. qđ ñ erant. ludificatione
ueneficas sur gͦ ex utraq parte & uirge dicunt᷑ &
dracones. ut de figm̃tis alis mehil differat modus:
Sed demonstrare difficile ẽ. qͦmͦ etiã fi ueri dracones
facti sunt ex uirgis magoꝵ. ñ fuerint tam̃ creatoreᷤᷤ
draconũ nec magi nec angli mali: qͥb ministris illa

Expanded text:
absorbuit virga Aaron virgam illorum. Si dictum esset, Absorbuit draco Aaron virgas illorum, intelligeretur verus draco Aaron phantasmatica illa figmenta non absorbuisse, sed virgas. Hoc enim potuit absorbere quod erant, non quod esse videbantur et non erant. Sed quoniam dixit: absorbuit virga Aaron virgas illorum, draco utique potuit virgas absorbere, non viquo versa est. Quia in id etiam reversa est, ideo hoc vocari debebat quod principaliter erat. Quid ergo dicendum est de virgis magorum, utrum et ipsi veri dracones facti fuerint? Sed ea ratione virgae appellatae sunt, qua virga Aaron, an potius videbantur esse quod non erant, ludificauenefica? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum. non fuerint tamen creatores draconum nec magi nec angeli mali, quibus ministris illa
Abbreviated transcription (Latin):
spargat in celũ de fornace: & hanc ambo sumere
iubent̃. s ille spargere ñ in t̾rã s in celũ. tanquã
aaroꝵ qͥ datus erat ad popłm trã ꝑcutere deberai
uł in t̾rã siue in aquã manũ extendere. moy ses
uͦ dequo diccũ ẽ. erit tͥ quȩ ad dm̃: in celũ iubetꝰ
fauliã spargere : quid duo ila suꝑiora signa ubi
nec moises nec aaron manu aliqͥd oꝑantꝰ: Quid
sibi uult ista. diuersitas: neq eni mehil.

Expanded text:
spargat in caelum de fornace, et hanc ambo sumere spargat in caelum de fornace, et hanc ambo sumere iubentur, sed ille spargere non in terram, sed in caelum: tamquam Aaron qui datus erat ad populum terram percutere deberet uel in terram siue in aquam manum extendere; Moyses uero, de quo dictum est: erit tibi quae ad deum, in caelum iubetur fauillam spargere. quid duo illa superiora signa, ubi nec Moyses nec Aaron manu aliquid operantur? quid sibi uult ista diuersitas? neque enim nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
econtrariis causis facta ẽ. hec ingrauatio cordis pha¬
raonis. si enĩ & peccora ⁊ srlitarũ morerent᷑ : tunc ui¬
deret᷑ causa competens qua cor eiꝰ grauaret᷑ ad contẽ¬
nendũ dm̃. tanquã si & magi eiꝰ peccora istlitarum
fecissent mori. Nunc uͦ unde debuit ad timendũ uł
ereddendũ moueri. uidens nullũ pecꝰ mortuũ ex pecco¬
rib hebreoꝵ: hinc ingrauatũ ẽ.i. illa ingrauatio etiã
ron. Touite plenas manꝰ eineris de camino: & spargat
illud moyses ineȩlũ corã pharaone. sitq puluis suꝑ
omẽm t̾rã egipti. Erunt enĩ in hominib & initim̃tis
uulnera & uesice turgentes. in uniuersa t̾ra egipti
plenas manꝰ ae fornace. & asꝑgat moyses in celũ
egipti: Signa enĩ suꝑiora uirga fiebant quã non
moyses s aaron uł extendebat suꝑ aquã. uł ad t̾¬
rã ꝑcutiebat. Ilunc uͦ int̾positis duob signis de ei¬
nomia & peccoꝵ mortib ubi nec aaron nec morses
aliqͥd manu oꝑati sunt dicitꝰ ut moyses fauillam

Expanded text:
contrariis causis facta est haec ingrauatio cordis Pharaonis? si enim et pecora Israhelitarum morerentur, tunc uideretur causa conpetens, qua cor eius ingrauaretur ad contemnendum deum, tamquam si et magi eius pecora Israhelitarum fecissent mori; nunc uero unde. debuit ad timendum uel credendum moueri uidens nullum pecus mortuum ex pecoribus Hebraeorum, hinc ingrauatum est; id est: illa ingrauatio etiam ron tollite plenas manus cineris de camino et spargat illud Moses in caelum coram Pharao sitque pulvis super omnem terram Aegypti erunt enim in hominibus et in iumentis vulnera et vesicae turgentes in universa terra Aegypti lae de fornace, et aspergat Moyses in caelumiuersa terra Aegypti? signa enim superiora uirga fiebant, quam non Moyses, sed Aaron uel extendebat super aquam uel ea terram percutiebat; nunc uero interpositis duobus signis de cynomia et pecorum mortibus, ubi nec Aaron nec Moyses aliquid manu operati sunt, dicitur, ut Moyses fauillam
Abbreviated transcription (Latin):
in desertũ immolare dõ suo ex mandato eiꝰ. Sed intel
ñ consensurũ pharaonẽ ad popłm dimittendũ: illua pͥ¬
mo dictũ eẽ. qd etiã pͥmitꝰ fier& si ile dimitter&. Ut
enĩ sic fierent onsa quẽadmodũ consequens seriptura
testat᷑: pharaonis contumatia meruit & suoꝵ. Ileq enĩ
m̃dacit̃ ds iuib& qđ seit ñ facturũ eui uibet᷑: ut iu¬
stũ tudiciũ consequatur. Alistice autẽ que ẽ. ina triũ
dierũ quȩ nobis incedenda ẽ. ut exeuntes de egipto
ꝑuenire possimꝰ ad iocũ inqͦ immolare debeamꝰ : Uia
ista xpc̃ ẽi qͥ dixit. ego sum ua & ueritas & uita. Quȩ
uia triduo nobis incedenda ẽ. Qui enĩ confessus fue¬
rit in ore suo dnm iħm. & crediderit in corde suo qd̃
ds̃ suscitauit illũ a mortuis t̾cia diei saluus erit.
Hec ẽ. gͦ tridui uia ꝑ quã ꝑuenit᷑ in locũ in qͦ dñs im

Expanded text:
in desertum immolare Deo suo ex mandato ejus. Sed intelin desertum immolare Deo suo ex mandato ejus. Sed intelmodo praesciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud primo dictum est quod etiam primitus fieret, si ille dimitteret. Ut enim sic fierent omnia quemadmodum consequens scriptura testatur, Pharaonis contumacia meruit et suorum. Neque enim mendaciter Deus jubet quod scit non facturum cui jubetur, ut justum judicidierum, quae nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto, pervenire possimus ad locum, in quo immolare debeamus? Via ista Christus est, qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Quae via triduo nobis incedenda est. Qui enim confessus fuerit in ore suo Dominum Jesum, et crediderit in corde suo quod Deus illum suscitavit a mortuis tertia die, salvus erit. Haec est ergo tridui via per quam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ torm̃ta coactꝰ dõ ñ uult impende honorẽ. Unde in
euangħo cũ dominũ tẽptar& qͣsi dubitans de eiꝰ duu¬
nitate ait. Si fuius dĩ es: die ut lapides isti panes
fiant. Sed pꝰea qͣsi abipso uerberatꝰ quodamͦ supplica¬
tionis uocẽ emitat: quã nͥ eoactꝰ nequaquã expen¬
der&. Scriptũ ẽ. enim. Clamauerunt demones & di
cerunt ad iħm. Quid uenisti ante tempꝰ dorquere noᷤ.
Scimꝰ te qr es filius dĩ. Ubi enm torm̃ta senserunt. sci¬
unt dñn quẽ ante flagella scire noluerunt. Sed &
pharao ante uerbera nescire se anin dix̃. pꝰ uerbera ant̾
ꝓse supplicari ad anm̃ rogat. Seqͥt. Pixerunt.
Ds hebreoꝵ uocauit nos ut eamꝰ uiã triũ dierũ in soli¬
tudinẽ: & sacrificemꝰ dño dõ nr̃o. ne forte accidat nobis
pestis aut gladius. Querit̾ qͦmͦ popło dicat᷑ qd man¬
dauit ds eiecturũ se eos de egipto in t̾rã chanaan:
Pharaoni autẽ dicat᷑ qđd triũ dierũ tter exire uellent

Expanded text:
r tormenta coactus, Deo non vult impendere: unde in Evangelio cum Deum tentaret, quasi dubitans de ejus divinitate ait: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Sed post ea quasi ab ipso verberatus, quodammodo supplicationis vocem emittit, quam nisi coactus nequaquam expendxerunt ad Jesum: Quid venisti ante tempus torquere nos? Scimus te quia es Filius Dei . Ubi enim tormenta senserunt, sciunt Dominum quem ante flagella scire noluerunt. Sed et Pharao ante verbera nescire se Dominum dixit: post verbera autem pro se supplicare ad Dominum rogaeamus viam trium dierum in solitudinem, et sacrificemus Domino Deo nostro, ne forte accidat nobis pestis aut gladius. Quaeritur quomodo populo dicatur, quod mandavit Deus ejecturum se eos de Aegypto in terram Chanaan, Pharaoni autem dicatur, quod trium dierum iter exire vellent
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ẽ. enĩ qđ plebi ifrlitice canaan t̾ra ꝓmittitur:
ut qͣndoq ad et̾na sꝑanda ꝓuocaret᷑. Neq enim
rudis ille popłs ꝓmissionib dĩ in longinquo cre¬
der& : si apmissore suo ñ etiã euicino aliqͥd ꝑcepis¬
s&. Ut gͦ ad et̾ñoꝵ fidẽ certius roboret᷑: neq̃ꝗͣ so¬
lũmͦ spe ad res. s. reb qͦq ad spẽ trabit᷑. Qđ̃ liqͥ¬
do psalmista testat᷑ dicens. Dedit eis regiones gẽ¬
tũ & labores popłoꝵ possederunt: ut custodians
tustificationes eiꝰ & legẽ eiꝰ exqͥrant. Rudi enĩ
popło eciã de p̾senti uita aliqͥd ꝓmittendũ fu¬
it. ut possint robustiꝰ in futuro solidari. Carna-
eũ ad spei certitudinẽ uisibilia ꝓmissa fuleireñ.
uã Qđ autẽ dic̃ se eos initroducturũ in t̾ra fluentẽ
lacte & melle.querit᷑ utrũ t̾rã fluente lace

Expanded text:
Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocaretur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquo crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur, quod liquido Psalmista testatur dicenstium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus et legem ejus exquirant . Rudi enim populo etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possint robustius in futuro solidari. Carnalieum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Quod autem dicit se eos introducturum in terram fluentem lacte
Abbreviated transcription (Latin):
sen dicens. Ingredere & loquere ad pharaonẽ regẽ egi¬
pti : ut dimittat filios istł de t̾ra sua. Responditq mo¬
ises corã dño. Eece filii ifrł ñ me audiunt. & qͦmͦ
audi& pharao : p̃sertĩ cũ sim incircũcisus labiis
Qđ moyses dicit. ecce ego gracili uoce sum. & qͦmͦ au¬
di& me pharao. ñ uidet᷑ tantũ ꝓpt̾ magnitudinẽ
popli excusare de uocis gracilitate uerũ etiã ꝓpt̾
unũ hominẽ mirũ si tã gracilis uocis fuit ut nec
ab uno homine poss& audiri. an forte regius factꝰ¬

Expanded text:
egem Aegypti ut dimittat filios Israhel de terra sua respondit Moses coram Domino ecce filii Israhel non me audiunt et quomodo audiet me Pharao praesertim cum sim incircumcisus labiis Moyses dicit: ecce ego gracili uoce sum, et quomodo exaudiet me Pharao? non uidetur tantum propter magnitudinem populi excusare de uocis gracilitate uerum etiam propter unum hominem. mirum si tam gracilis uocis fuit. ut nec ab uno homine posset audiri. an forte regius fast
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes t̾re: siue qͦmͦ latuit dñi nom̃ iacob qͥdixit.
udi dnĩn facie ad faciẽ. & salua facta ẽ. amia mea:
Sed si seđm ueritatẽ scripturã inspicimꝰ. agnoscemꝰ ali¬
quid moysi reuelatũ eẽ. qđ ant̾ĩorib patrib ñ e. in¬
timatũ. Quanto enĩ ipsius ueritatis appropinquauit

Expanded text:
tes terrae? Sive quomodo latuit nomen Domini Jacob qui dixit: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Sed si secundum veritatem Scripturam inspicimus, agnoscemus aliquid Moysi revelatum esse, quod anterioribus Patribus non est intimatum. Quanto enim ipsius veritatis appropinquavit
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte uerũ eẽt. qđ moises dñm faeturũ eẽ. p̃dixe¬
mon& congregari in domos ne grandine ꝑeant. & ma¬
aenne qr seqͥt᷑ scriptura & dic̃. qͥ timuit uerbũ dnĩ¬
de seruis pharaonis congregauit peccora sua in
domos. Qͥ autẽ ñ intendit m̃te inuerbũ am̃. di¬
misit peccora sua in cãpo. Hoc gͦ fieri potuit. qͣndo etiã
mortẽ peccoꝵ minatꝰ ẽ. ds quãuis id scriptura tacue¬
rit. Et dix̃ dñs ad moysen. Extende manũ tua in
celũ & erit grando in om̃i t̾ra egipti suꝑ homines &¬

Expanded text:
Moyses dominum facturum esse praedixemonet congregari in domos, ne grandine pereant, maxime quia sequitur scriptura et dicit: qui timuit uerbum domini seruorum Pharaonis congregauit pecora sua in domos; qui autem non intendit mente in uerbum domini, dimisit pecora sua in campo? hoc ergo fieri potuit, quando etiam mortem pecorum minatus est deus, quamuis id scriptura tacuerit. Et dixit dominus ad Moysen: extende manum tuam in caelum, et erit grando in omni terra Aegypti. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
& expleant ea ut ñ adquiescant uerbis m̃dacib et
rliqͣ. Exc qͦ autẽ loqͥ cepit moyses ad pharaonẽ magis
qͥb uincat᷑ immittit. Prius uͦ quã uenr& sermo qͥ ar¬
guer&e uicia in pace durabant. s ubi sermo di facere
cȩpit unuseuiꝰq discrimen: tẽ conturbatio magna con-¬
surgit. Cidebantq se p̃positi fuioꝵ istł in malo eo
qđ diceretur eis ñ minuet᷑ qͥcquã de laterib ꝓ singłos
dies. Occurreruntq moysi & aaron. qͥ stabant ex aduer¬
so egredientes apharaone : & dixerunt ad eos. Udeat¬
dñs & iudic&: qm̃ fetere fecistis odoie᷑ nrm̃ corã pha¬
raone & seruis eiꝰ. & p̃buistis gladiũ ut oceiden& nos.
Cũ lux diumitꝰ missa humanũ cor fuerit illustrare di¬
gnata. mox abocculto aduersario contra fulgentẽ mñ¬
tẽ tẽptam̃ta sucereseunt. Ilam callidus aduersarius
quos luce iusticiȩ eniteseere conspieit: eoꝵ m̃tes illieitis
desideriis inflammare contendit. Ut plerũq plus se

Expanded text:
ea, ut non acquiescant verbis mendacibus, et reliqua. Ex quo autem loqui coepit Moyses ad Pharaonem, magis quibus vincatur, immittit. Prius vero quam venisset sermo qui argueret vitia, in pace durabant; sed ubi sermo Dei facere coepit uniuscujusque discrimen, tunc conturbatio magna consurgit. Videbantque se praepositi filiorum Israel in malo, eo quod diceretur eis: Non minuetur quidquam de lateribus per singulos dies, occurreruntque Moysi et Aaron, qui stabant ex adversostis odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus: et praebuistis ei gladium, ut occideret nos. Cum lux divinitus missa, humanum cor fuerit illustrare dignata, mox ab occulto adversario contra fulgentem mentem, tentamenta succrescunt. Nam callidus adversarius, quos luce justitiae enitescere conspicit, eorum mentes illicitis desideriis inflammare contendit: ut plerumque plus se
Abbreviated transcription (Latin):
indurabo cor eiꝰ & ñ annittet popłm. cũ apłs ta¬
lt̃ de eo referat dicens. qͥ uult om̃s homines sal¬
nos fieri & ad agnitionẽ ueritatis ꝑuenire : In¬
durare gͦ dñs pharaonẽ dr̃ ñ qđ̃ ipse eũ durabilẽ
& mobedientẽ faciat. s qđ induratu nȩ eũ corri¬
gat: iusto iudicio derelinquat. Seqr̃.
tibi. Dimitae filiũ meũ ut seruiat mͥ: & noliusti dunit¬
tere. Eece ego int̾ficiã filiũ tuũ pͥmogenitũ. filium¬

Expanded text:
Indurabo cor ejus, et non dimittet populum, cum Apostolus taliter de eo referat dicens: Qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis pervenire ? Indurare ergo Dominus Pharaonem dicitur, non quod ipse eum durabilem et inobedientem faciat, sed quod induratum ne eum corrigat, justo judicio derelinquat. Sequitutibi: Dimitte filium meum ut serviat mihi: et noluisti dimittere eum. Ecce ego interficiam filium tuum primogenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ila. petra de qua dic̃ apłs petra autẽ erat xepe. Aoc&¬
expoliationẽ ueteris hominis cũ actib eiꝰ. ut munder̃
se abomĩ inqͥnam̃to carnis & sp̃s. ꝑficientes scificati¬
onẽ in timore dĩ. Iunc enĩ stat sanguis etreu̾cisionis.
qndo obsorbetur id qd mortale ẽ. auita: & corrupti¬
bile hoc induerit incorruptionẽ. Tune enĩ ueraciter
ciret̾icisionis sacram̃tũ finit̾. qͣndo iã ultra ñ lice
peccarei nec pugnã carns refragantis sustinere. Qđ su¬
ꝑius dictũ ẽ. qdđ moyses uxore & infantes suos impo¬
suit uehiculis ut cũ eis in egiptũ ꝑger& postea uͦ
iethiro socer eiꝰ illi eũ eis occurrit. scilic& pꝰ eductionẽ
popłi ex egipto. Queri potest qͦmͦ utrũq sit uerũ.
Sed intelligendũ ẽ pꝰ illa quȩ ab angło futura erat
ad impedim̃tũ misterii qđ diuinitꝰ impositũ moy¬
sẽs gerebat. femineus sexꝰ comitaret᷑. Post hec

Expanded text:
illa petra de qua dicit Apostolus: Petra autem erat Cilla petra de qua dicit Apostolus: Petra autem erat C ut mundent se ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Tunc enim stat sanguis circumcisionis, quando absorbetur id quod mortale est a vita: et corruptibile hoc induerit incorruptionem. Tunc enim veraciter circumcisionis sacramentum finitur, quando jam ultra non licet peccare, nec pugnam carnis refragantis sustinere. Quod superius dictum est, quod Moyses uxorem et infantes suos imposuit vehiculis, ut cum eis in Aegyptum pergeret, postea vero Jethro socer ejus, illi cum eis occurrit, scilicet post eductionem populi ex Aegypto, quaeri potest quomodo utrumque fit verum. Sed intelligendum est, post illam quae ab angelo futura erat, ad impedimentum mysterii quod divinitus impositum Moyses gerebat, femineus sexus comitaretur. CAPUT IX.
Abbreviated transcription (Latin):
danta uł dnĩ uł syon. & ad faciliorẽ sensũ magis
syon ut fundamita ciuitatis accipiant᷑. Sed & hic
nondũ nominato infante dictũ ẽ. occurrit ei. et
querebat eũ occidere: ut de quo dixerit in conse
uoluerit. ñ ẽ magnopere resistendũ. Illud potius
qđ seqr̃ si fieri potest intelligat᷑: quid sibi uelit
qr dixit mulier sponsꝰ sanguinũ tu mͥ es ob circũ-¬
cisionẽ. siue iuxta alia exẽplaria. stetit sanguis
cireũcisionis infantis. Non enĩ ait recessit ab eo
ꝓpt̾ qł cireunciadit infantẽ: s qr stecit sanguis cireũ¬
cisionis. Non qr cucurrit: s qr stetit magno nisi fai¬
lor facram̃to. Scd̾m historia uͦ mater gentilis nouitate
fundere fiii mei ob eircũcisionẽ: qd aliis gentib
moris ñ ẽ. facere. Scdm misteriũ aute seffora tipũ
den& ecclĩȩ de gentib quȩ p̃putiũ filii sui. id ẽ. popłi
gentilis: Acutissima petra. hoc ẽ. doctrina sp̃s scĩ siue

Expanded text:
damenta vel Domini vel Sion, et ad faciliorem sensum magis damenta vel Domini vel Sion, et ad faciliorem sensum magis Sion ut fundamenta civitatis accipiantur. Sed quia nondum nominato infante dictum est: occurrit ei et quaerebat eum occidere, ut de quo dixerit in consequoluerit, non est mquod sequitur, si fieri potest, intelligatur quid sibi velit, t eorum, quia dixit mulier: Sponsus sanguinum tu mihi es ob circumcisionem, sive juxta alia exemplaria, Stetit sanguis circumcisionis infantis. Non enim ait recessit ab eo propter quod circumcidit infantem; sed quia stetit sanguis circumcisionis; non quia cucurrit, sed quia stetit magno, ni fallor, sacramento. Secundum historiam vero mater gentilis novitatem fundere filii mei ob circumcisionem, quod aliis gentibus moris non est facere. Secundum mysterium autem Sephora typum tenet Ecclesiae de gentibus quae praeputium filii sui, id est, populi gentilis, acutissima petra, hoc est, doctrina Spiritus sancti sive
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Primũ querit᷑ quẽ uolebat angłs occidere: utrũ
moysen qr dictũ ẽ. occurrit ei angłs: & querebat
eũ occidere. Nã eui putabit̾ occurrisse. nͥ illi qͥ um¬
uerso suoꝵ comitatui p̃fuit: & a quo cęti duceban¬
tur. an puerũ querebat occidere cui mat̾ circũci-¬
dendo subuenit. ut obhoc intelligatur occidere
uoluisse infantẽ qr ñ erat circũcisus. atq ita sanci¬
re p̾ceptũ circũcisionis seueritate uindicte: Qd
si ita ẽ. incertũ ẽ. prius de qͦ dixerit querebat eũ
occidere. qr ignorabat᷑ quẽ. nͥ ex consequentib reꝑi¬
atur. Alira sana. loquittione & mnusitata ut prius
dicer& occurrit ei. & querebat eũ occidere. de qͦ
nichil ante dixerat. Sed talis ẽ. in psalmo. Funda¬
menta eiꝰ in montib scĩs: diligit dñs portas syon¬
nec aliquia de ilo uł de illa dixerat. cuiꝰ funda¬
mñta intelligi uoluit dicens. fundam̃ta eiꝰ in montibꝰ
scis. Sed qͥa seqr̃ diligit dñs portas sion. ergo fun-¬

Expanded text:
 primum quaeritur: quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere? nam cui putabitur occurrisse nisi illi, qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? + quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit: quaereboccidere, quia ignoratur quem nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata ut prius diceret occurrit ei, et quaerebat eum occidere, de quo nihil ante dixerat. Sed talis est in psalmo: Fundamenta ejus in montibus sanctis; diligit Dominus Dnec aliquid de illo vel de illa dixerat, cujus fundamenta intelligi voluit dicens: Fundamenta ejus in montibus sanctis; sed quia sequitur Diligit Dominus portas Sion, ergo fun
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. & qd̃ uerũ ẽ. summi philosophi gentiũ quantũ
in eoꝵ litteris indagatur. sine spũ scõ phiosophati st:
quãius de patre & filio ñ tacuerint. qđ etiã didimꝰ
in libro suo meminit: que scripsit de spũ scõ. Mistice¬
& huulib corde ita contrarius & aduersus immites
ac suꝑbos inqͥetudine exagitat. quã in quietudinẽ
musce ille breuissimȩ significauerunt : sub qͥb magi
ꝓharaonis defecerunt dicentes digitus dĩ ẽ. hic.

Expanded text:
nitas et, quod uerum est, summi philosophi gentium, quantum nitas et, quod uerum est, summi philosophi gentium, quantum in eorum litteris indagatur, sine spiritu sancto philosophati sunt, quamuis de patre et filio non tacuerint, quod etiam Didymus in libro suo meminit, quem scripsit de spiritu sanccorde, ita contrarius et adversus, immites ac superbos inquietudine exagitat. Quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus Dei est hic.
Abbreviated transcription (Latin):
ita narrante uerba dni. ut dicer&e si ego in digito dĩ
eitio demonia. alius euanglista id ipsũ narrans expone¬
re uoluit quia sit digitꝰ dĩ : & ait. siego in ip̃ũ dĩ eitio
demonia. Cũ itaq magi faterent᷑ quoꝵ pharao poten¬
tia p̾sidebat digitũ dĩ eẽ. in moyse tn qͦ suꝑabant᷑. & eoꝵ
ueneficia frustrabant᷑ : tam̃ induratũ ẽ. or pharaonis.
nunc mrabili omt̾no duritia. Cur autẽ in tẽia ista pla¬
ga magi defecerint. nã plagę ceperunt ex quo aqua
in sanguinẽ uersa ẽ. & sentire & explicare diffilłe ẽ.
Poterant enĩ & in pͥmo signo deficere ubi inserpentẽ
uirga conuersa ẽ : & in pͥma plaga ubi aqua in sangui¬
nẽ cõmutata ẽ. & in scd̾a de rans si hoc uoluisse di
dĩ. in hoc signo posuisse conatꝰ magoꝵ impedire. & in
suꝑiorib neqͥuisse : Omĩno gͦ certa catisa ẽ quare ila
facere huc usq ꝑmissi sunt: cõnidat᷑ enĩ fortasse tri¬

Expanded text:
ita narrante uerba-domini, ut diceret: si ego in digito dei ita narrante uerba-domini, ut diceret: si ego in digito dei eicio daemonia, alius euangelista id ipsum narrans exponere uoluit quid sit digitus dei et ait: si ego in spiritu dei eicio daemonia. cum itaque magi faterentur, quorum Pharao potentia praefidebat, digitum dei esse in Moyse, quo superabantur et eorum ueneficia frustrabantur, tamen induratum est cor Pharaonis nunc mirabili omnino duritia. cur autem in tertia ista plaga magi defecerint — nam plagae coeperunt ex quo aqua in sanguinem uersa est — et sentire et explicare difficile est. poterant enim et in primo signo deficere, ubi in serpentem uirga conuersa est, et in prima plaga, ubi aqua in sanguinem commutata est. et in secunda de ranis, si hoc uoluisset didei in hoc signo potuisse conatus magorum inpedire et in superioribus nequiuisse? omnino ergo certa causa est quare illa facere huc usque permissi sunt. commendatur enim fortasse tri
Abbreviated transcription (Latin):
mphes ꝓducunt᷑. Hoc ammal pennus quidẽ suspenat
ꝑ aera uolitans. s ita subtile ẽ. & minitũ ut ocłi uisũ
nͥ acute cernentis effugiat. Corpꝰ autẽ eũ insederit
acerbissimo terebrat stimulo: ita ut quẽ uolantẽ uidẽ
genꝰ subtilitati heretice cõparat᷑. que subtilib uerboꝵ
stimulis amimas terebrat : tantaq ealliditate etreu̾ue¬
int. ut deceptus qͥsq nec uideat nec intelligat unde
decipiat᷑. Feceruntq similit̾ malefici in meantationib su¬
is. ut educerent scimphes: & ñ potuerunt. Erantq sci¬
mphes tã in hominib quã in tum̃tis. & dixerunt male-¬
fici ad pharaonẽ. Digitus dĩ ẽ. hoc. Induratũq ẽ. cor
magi ad pharaonẽ digitus dĩ ẽ. hoc. qm̃ non pottierunt
educere scimphes : senseruit ꝓfecto cũ artiũ suarum
nefariarũ scirent potentiã. ñ talib artib uelut po¬
tentior in eis eet. moises suos conatus fuisse frustra¬
tos. ut ñ possent educere seiniphes. s digito dĩ qͥ utiq

Expanded text:
niphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat. Corpus autem cui insederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem voluntate volagenus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. Feceruntque similiter malefici incantationibus suis, ut educerent sciniphes et non potuerunt; erantque sciniphes tam in hominibus quam in jumentis. Et dixerunt malefici ad Pharaonem, Digitus Dei est hmagi ad Pharaonem: digitus dei est hoc, quoniam non potuerunt educere scinifes, senserunt profecto, cum artium suarum nefariarum scirent potentiam, non talibus artibus, uelut potentior in eis esset Moyses, suos conatus fuisse frustratos, ut non possent educere scinifes, sed digito dei, qui utiq
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Uideat dñs & udic&: qm fetere fecistis
odorẽ nr̃m corã pharao . & seruis eius. Uolentib qͥp-¬
pe ex egipto discedere pharao paleas subtraxerat.
& tam̃ eiusdẽ m̃sure oꝑa reqͥrebat. Quasi gͦ contra
legẽ mens submurmurat. pꝰ ctiꝰ cogntionẽ tẽptaci¬
onũ stimulos acriores portat. Et eũ sibi labores cres¬
cere conspicit: in eo qd aduersario displic& quasi
fetere se in oclis pharaonis dol&. Peuerstsq
moyses ad dñm ait. Dñẽ cur afflixissi p̾opłm istum:
quare misisti me: Exx eo enĩ qͦ ingressus sum ad pha¬
raonẽ ut loquerer in nomine tuo afflixit popłm
tuũ: & non liberasti eos. Dix̃ dñs ad moysen. Nunc ui¬
debis quę facturus sum pharaoni. ꝑmanũ enĩ fortẽ
dimitt& eos : & in manu robusta eici& illos de t̾ra
sua. Uerba quȩ dicit moises ad dnmñ. quare afflixi-¬
sti popłm hunc & ut quid me misist. ex qͦ enĩ intra¬
tu ad pharaonẽ loqͥ in nomine tuo. de hoc popło ma-¬

Expanded text:
et judicet, quomodo fetere fecisti odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus. Volentibus quippe ex Aegypto discedere, Pharao paleas subtraxerat: et tamen ejusdem mensurae opera requirebat. Quasi ergo contra legem mens submurmurat; post cujus cognitionem tentationum stimulos acriores portat, et cum sibi labores crescere conspicit, in eo quod adversario displicet, quasi fetere se in oculis Pharaonis dolet. Reversusque Moyses ad Dominum ait: Domine, cur afflixisti populum istum? Quare misisti me? Ex eo enim ex quo ingressus sum ad Pharaonem ut loquerer in nomine tuo, afflixisti populum tuum, et non liberasti eos. Dixit Dominus ad Moysen: Nunc videbis quae facturus sum Pharaoni. Per manum enim fortem dimittet eos: et in manu robusta ejiciet illos de terra  Verba quae dicit Moyses ad Dominum, Quare afflixisti populum hunc? et utquid me misisti? Ex quo enim intravi ad Pharaonem loqui in tuo nomine, in hunc populum
Abbreviated transcription (Latin):
peditioris lingue eẽ. ostendit qđ om̃s homines in com¬
paratione diuim uerbi ñ solũ in eloquentes. s & muti
putandi sunt. Donec enĩ moyses fuit in egipto non
tardũ se lingua ꝓfitet̃. Erat enĩ egiptiis eloquen¬
tia in comparabilis. Ubi cepit audire uocẽ dñi: tẽ
sensit se tardũ eẽ. lingua. Sed̃ qr in id ꝓficiebat
ut cognoscer& sem & ipsũ: merito audiut adño ego
.UIII.ero in ore tuo. Iulit moyses ucorẽ & faios sũ

Expanded text:
peditioris linguae esse, ostendit quod omnes homines in comparatione divini verbi, non solum ineloquentes, sed et muti putandi sunt. Donec enim Moyses fuit in Aegypto: non tardum se lingua profitetur. Erat enim Aegyptiis eloquentia incomparabilis. Ubi coepit audire vocem Dei, tunc sensit se tardum esse lingua. Sed quia in id proficiebat, ut agnosceret semetipsum, merito a Domino, audivit: Ego ero in ore tuo. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere. Non eni ait tu aꝑi os tuũ  ego instruã te
in psalmo. Dilata os tuũ & adimplebo uiud. Ubi s¬
gnificat in homine uoluntatẽ accipiendi qđ as̃
donat uolenti : ut ad uoluntatis exordiũ ꝑtineat
dilata os tuũ. ad di autẽ gram & adimplebo illud.
Hic uͦ & aꝑiã os tuũ & instruã te. Atille. Obsecro
inquit dnẽ.mitte quẽ missurꝰ es. Frat dñs in moisen
ait. Aaron fr̃ tuus leuites: seio qđ eloguens sit. Ecce¬

Expanded text:
pertinere. Non enim ait: Tu aperi os tuum, et ego instruam te:pertinere. Non enim ait: Tu aperi os tuum, et ego instruam te:utem dicit in psalmo. Dilata os tuum et adimplebo illud : ubi significat in homine voluntatis accipiendi quod Deus donat volenti; ut ad voluntatem exordium pertineat, dilata os tuum, ad Dei gratiam, et adimplebo illud: hic vero, et aperiam os tuum et instruam te. At ille: Obsecro, inquit, Domine, mitte quem missurus es. Iratus Dominus in Moysen ait: Aaron frater tuus Levites, scio q
Abbreviated transcription (Latin):
quens ante externũ. neq ante nudiꝰ tͥcianũ diẽ. neq
ex qͦ cepisti loqͥ famulo tuo: intelligit̾ credere posse
fieri dĩ uoluntate subito eloquentẽ cũ dic̃. neq ex
qͦ cȩpisti loqͥ famulo tuo: tanꝗͣ ostendens fieri po¬
tusse ut ante ext̾nũ & nudius t̾eianũ diẽ qui
e loquens ñ fuiss& repente fiere: ex qͦ cũ illo dñs
ms aut qͥs fabricatꝰ ẽ. mutũ & surdũ audentẽ &
cecũ nonne ego: Sunt qͥ dõ calumnnant᷑ uł serip¬
ture potius ueteris testam̃ti qr dixerit dt̃ qđ ip¬
uideant. & qͥ uident ceci fiant : Quis autẽ nisi insi¬
piens crediderit aliqͥd homini scđm uttia corpora-¬
lia posse accidere qđ ds nolit : Sed eũ iuste totum
uelle nemo ambigit. Perge igit̾ & ego ero in ore
tuo: doceboq te qͥd loquaris: qđ dñs dicit ad moisen.
s nc̃ uade tu & ego aꝑiã os tuũ & instruã de quȩ
loquuturꝰ es. Satis hic appar& ñ tantũ instructio
nẽ oris. s etiã ipsa aptionẽ ad dĩ uoluntatẽ & gram.

Expanded text:
quens ante hesternum neque ante nudiustertianum diem neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, intellegitur credere posse se fieri dei uoluntate subito eloquentem, cum dicit: neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, tamquam ostendens fieri potuisse, ut ante hesternum et nudiustertianum diem qui eloquens non fuisset repente fieret ex quo cum illo dominus nis, aut quis fabricatus est mutum et surdum, videntem et caecum, nonne ego? Sunt qui Deo calumnientur, vel Scripturae potius Veteris Testamenti, quia dixerit Deus quod ipvideant, et qui vident caeci fiant? Quis autem nisi insipientes, crediderit aliquid homini secundum vitia corporalia posse accidere quod Deus nolit? sed eum juste totum velle nemo ambigit. Perge igitur, et ego ero in ore tuo, doceboque te quid loquaris. Quod Dominus dicit ad Moysen: Sed nunc vade tu, et ego aperiam os tuum, et instruam te quae locuturus es; satisne oris, sed ipsam etiam apertionem, ad Dei voluntatem et gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ irrationabilẽ ꝑturbationẽ ꝑ oma tenendũ ẽ. Ubi
tale aliquia seriptura dicit: ne de hoc eadẽ sepe
dicenda sint. Si merito queritur eur hic iratꝰ de
frẽ moysi dixerit qđ ipse illi loqueret᷑ ad popłm.
Uidet̾ enim tanꝗͣ diffidenti ñ dedisse plenissimã
facultatẽ quã daturus erat: & ꝑ duos agi uolu¬
isse qd & ꝑtinũ poss& si credidiss&. uerũ tamen
eadẽ uerba omĩa diligentiꝰ considerata nͥ signi¬
ficant iratũ dnm ꝓ uindicta dedisse aaron. Sic
enĩ dr̃. Nonne ecce aaron fr̃ tuus leuites. scio q
eloquens ẽ : Loquet̾ ipse. Quib uerbis ostenditur
ds increpasse potius eũ qui timer& ire qđ ipse eẽt.
minꝰ idoneus cũ habere frem ꝑ quẽ poss&e loqͥ ad

Expanded text:
per irrationabilem perturbationem, per omnia tenendum est, ubi tale aliquid Scriptura dicit ne de hoc eadem saepe dicenda sint. Sed merito quaeritur cur hic iratus de fratre Moysi dixerat, quod ipse illi loqueretur ad populum. Videtur enim tanquam diffidenti non dedisse plenissimam facultatem quam daturus erat, et per duos agi voluisse quod et per unum posset si credidisset. Verumtamen, eadem verba omnia diligentius considerata, non significant iratum Dominum pro vindicta dedisse Aaron. Sic enim dicit: Nonne ecce Aaron frater tuus Levites, scio quia eloquens est, loquetur ipse? Quibus verbis ostenditur Deus increpasse potius eum qui timeret ire, quod ipse esset minus idoneus, cum haberet fratrem per quem posset ad
Abbreviated transcription (Latin):
tib impellam̃. Atq hec egiptꝰ uidelic& uita p̃senᷤ
que nos oppssit blandiens aduii & p̾mens. & quȩ
dũ for& seruitutis iugo conterit: libertatis uiã
dũ eruciat ostendat. Hec itaq causa ẽ. qđ abiniu¬
stis iusti ꝑmittunt᷑ affligi: ut scilic& dũ fut᷑a
audiunt bona que cupiant : patiant᷑ etiã mala
p̾sentia quę ꝑhorrescant. Atq ad faciliorẽ exitũ
dũ amor ꝓuocat eruciatꝰ impellat. Qaboq gram¬

Expanded text:
tibus impellamur, atque haec Aegyptus, videlicet vita praesens, tibus impellamur, atque haec Aegyptus, videlicet vita praesens, quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens; et quae dum fovit, servitutis jugo contrivit, libertatis viam dum cruciat ostendat. Haec utique causa est quod ab injustis justi sinuntur affligi, ut scilicet dum futura audiunt bona quae cupiant, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescant, atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
insi ꝑ manũ ualidã. Eotendã eni manũ meã &
ꝑqiͤutiã egiptũ in cunctis intrabilib meis quȩ
facturus sum inmedio eoꝵ: pꝰ hȩc dimitt& uos.
Qđ autẽ dñs moysen ad pharaonẽ misit ad iun¬
dictã sũꝑ illũ & postremo ad mortẽ illiꝰ: fignifi¬
cat dum legẽ fuisse missurũ ad moraificatio¬
nẽ fortitudinis diaboli. & humanũ genꝰ liberan¬
dii. & sic̃ ñ moyses s dñs popłm liberauit de ser-¬
uitute egiptioꝵ : sic̃ lex ñ mundũ. s xpc sua passi¬
one & resurrectione liberauit. Tunc nãq moyses
ad uocandũ missus ẽ. cũ iã pharao duris oꝑib fue-
t̾ inherentes. aliꝰ dũ uocar& qͣsi trahere. aliꝰ im¬
peller& dũ seuir&. et plebs in seruitio turpiter
fixai uł ꝓuocata bonis uł malis impulsa moueret᷑.
Hoc quotidie agitur: dũ de p̾dicatis cȩlestib p̾miis
seuire in electis reꝓbi ꝑmittunt᷑. ut si ad pmisuio¬
nis t̾rã uocati exire negligimꝰ. p̃ssuris saltẽ seien¬

Expanded text:
 manum validam. Extendam enim manum meam, et percutiam Aegyptum in cunctis mirabilibus meis quae facturus sum in medio eorum, et post haec dimittet vos. Quod autem Dominus Moysen ad Pharaonem misit, ad dictam super illum, et postremo ad mortem illius, significat Dominum legem fuisse missurum ad mortificationem fortitudinis diaboli, et humanum genus liberandum. Et sicut non Moyses, sed Dominus populum liberavit de servitute Aegyptioo mortis liberavit. Tunc namque Moyses ad vocandum missus est, cum jam Pharao duris operibus adter inhaerentes, alius dum vocaret, quasi traheret; alius impelleret dum saeviret; et plebs in servitio turpiter fixa, vel provocata bonis, vel malis impulsa, moveretur. Hoc quotidie agitur, dum de praedicatis coelestibus praemiis, saevire in electis reprobi permittuntur; ut si ad promissionis terram vocati exire negligimus, p
Abbreviated transcription (Latin):
ad id qd̾ fuerat resuigendo reuersus ẽ. Ubi ꝑuitȩ reꝑatio¬
nem morte consumpta: nichil in eo serpentis apparuit:
Est etiã in cauda serpentis scłi fims: ꝗa sic mortalitas eccłiȩ
quȩ corpus eius ẽ ꝑlubrica temꝑũ uoluit᷑. Alii eunt. alii ue-¬
niunt ꝑmortẽ tanqͣm ꝑserpentẽ mors seminata ẽ: seo fine
noiussimo uelut cauda secłi redimꝰ ad manũ dei. atq app̾hen¬
si reꝑabim᷑ et nouissima mimica morte destructa resurgen¬
tes. indextera dĩ uirga regni erimꝰ: Pixitq dñs
rursum mitte manũ tuã in sinũ tuũ: Quã cũ misisset insi¬
nũ ꝓtulit lepsam instar niuuis Retrahe ait manũ in sinũ
itiũ. Retraxit et ꝓtulit iterũ: et erat similis carni reliquȩ
Si ñ eredidđint inquit tibi. neq audierint sermonẽ signi pͥoris:
eredent uerbo signi sequentis Qt nec duobꝰ ꝗdem his signis

Expanded text:
ad id quod fuerat resurgendo reversus est, ubi per vitae reparatioad id quod fuerat resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem morte consumpta, nihil in eo serpentis apparuit. Est etiam in cauda serpentis saeculi finis, quia sic mortalitas Ecclesiae, quae corpus ejus est, per lubrica tempora volvitur: alii eunt, alii veniunt per mortem. Tanquam per serpentem mors seminata est, sed fine novissimo, velut cauda saeculi, redimus ad manum Dei, atque apprehensi separabimur, et novissima inimica morte destructa, resurgentes, in dextera Dei, virga regni erimus. Dixitque Dominus rursum: Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misisset in sinum, protulit leprosam instar nivis. Retrahe, ait, manum in sinum tuum. Retraxit et protulit iterum, et erat similis carni reliquae. Si non crediderint, inquit, tibi, neque audierint sermonem signi prioris, credent verbo signi sequentis. Quod si nec duobus quidem his signis
Abbreviated transcription (Latin):
Cui iubet᷑ ut colubrũ cauda teneat: ꝗa ꝑfidus ille ppłs qui mͦ
cauda teneat. ꝗa eũ quẽ mortalem ante despexerat: redem¬
ptorẽ suũ in ultima iã parce ȩccłiȩ ꝯficet᷑ Sed mox serpens
in uirgã redit: ꝗa statim ut iudaicus ppłs ui redemptorenrõ
crediderit isdem redemptor nr̃ ad iudiciũ in potestate suȩ
diuiritatis apparebit. ut etiam serpens uirga sit. ꝗa is
qui in t̾ra homo despectꝰ ẽ. de cȩlo ueniens suꝑ angelos inde¬
bteur deus. Aliter: Uirga inserpente: xp̃c in morte Et tñ expa¬
uit moyses et fugit: Quid ẽ. ab illo serpente fugisse moysen
discipuli: et ab illa spe inqua fuerunt recesserunt: Sed qd̾
dictũ ẽ apprehende caudam eius. qͥd ẽ. nisi post̾iora: Hoc ẽ. po¬
steriora mea uidebis. Rimo eni factus ẽ. serpens: sedcauda ap¬
prehensa facta ẽ urga:. ꝗa pͥmũ occisus ẽ postea ꝑ accis omib

Expanded text:
Cui jubetur ut colubrum cauda teneat, quia perfidus ille populus, qui modo Cui jubetur ut colubrum cauda teneat, quia perfidus ille populus, qui modo cauda teneat, quia eum, quem mortalem ante despexerat, Redemptorem suum in ultima jam parte Ecclesiae confitetur. Sed mox serpens in virgam redit, quia statim ut Judaicus populus in Redemptore nostro crediderit, idem redemptor noster ad judicium in potestate suae divinitatis apparebit, ut etiam serpens virga sit: quia is qui in terra homo despectus est, de coelo veniens, super angelos videbitur Deus. Aliter: Virga in serpente, Christus in morte, et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est ab illo serpente fugisse Moysen, nisi toli expaverunt, et ab illa spe in qua fuerant recesserunt? Sed quod dictum est, apprehende caudam ejus, quid est nisi posteriora? Hoc steriora mea videbis. Primo enim factus est serpens, sed cauda apprehensa, facta est virga, quia primum occisus est, postea peractis omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uirga ñ potestas diuinitatis : qͥd ꝑ serpentẽ insi
mortalitas nr̃i redemptoris expͥmit᷑. Quia enim
ꝑ serpentẽ mors: recte mortalis in serpente signa¬
tur. Uel certe cũ scriptũ sit. estote gͦ prudentes
sic̾ serpentes. & qr ipsa summa prudentia id ẽ.
dĩ sapientia in carnari dignata ẽ. recte eiꝰ mor¬
talitas in serpente figuratur. Unde & in euangłio
de pasuione sua loqͥt᷑ dicens. Sic̃ exaltauit moisẽs¬
serpentẽ in deserto: ita exaltari oport& filiũ ho
minis. Moises gͦ uirgã tenuit: qr iudaicꝰ popłs
ante redemptoris aduentũ in diuina potestate
confixꝰ ẽ. sed uirgam in t̾rã piecit : qr isde̾ popł  ꝑ
patriarchas ac ꝓpħas dm̃ incarnandũ cẽ. nunciauit: Unga
ergo in colubrũ uertitur ꝗa redemptor ur deus inse ꝑma¬
nens mortalis int̃ homines factus ẽ. S moyses colubrum
conspiciens ꝑtimuit et fugit. ꝗa iudaicus ppłs dum redem¬
ptorẽ humaui generis mortalem uidit: dm̃ credere expauar

Expanded text:
stas Divinitatis? Quid per serpentem nisi mortalitas nostri Redemptoris exprimitur? Quia enim per serpentem mors, recte mortalitas in serpente signatur. Vel certe cum scriptum sit. Estote ergo prudentes sicut serpentes , et quia ipsa summa prudentia, id est Dei sapientia, incarnari dignata est, recte ejus mortalitas in serpente figuratur. Unde et in Evangelio de passione sua loquitur dicens: Sicut Moyses exaltavit serpentem in desertominis . Moyses ergo virgam tenuit, quia Judaicus populus ante Redemptoris adventum in divina potestate confixus est, sed virgam in terram projecit, quia idem populus per patriarchas ac prophetas Deum incarnandum esse nuntiavit. Virga vero in colubrum vertitur, quia Redemptor noster Deus in se permanens, mortalis inter homines factus est. Sed Moyses colubrum conspiciens, pertimuit et fugit, quia Judaicus populus, dum Redemptorem humani generis mortalem vidit, Deum credere expavit.
Abbreviated transcription (Latin):
it̾ moysen & pharaonẽ alicuiꝰ magne rei figurã ge¬
rit: Ingressi itaq monses & aaron ad pharaonẽ. fe
cerunt ssic̃ p̃ceꝑat dñs. Tulitq aaron uirgã corã pba¬
raone & seruis eiꝰ: quȩ uersa ẽ. in colubrũ. Etiã hoc
notandũ qđ eũ ad signũ palã pharaone dandũ fier&:
forte dixiss& ꝓieeit uirgã nulla eet. questio. Qđ uͦ ad¬
didit suã cũ eã moyses dederit: ñ frustra forsitan di
etũ ẽ. Angͦ erat utriq illa uirga communis. ut euili¬
b& eorũ diceretur. uerũ diceret᷑ : Uocauit autẽ pha

Expanded text:
inter Moysen et Pharaonem alicuius magnae rei figuram geinter Moysen et Pharaonem alicuius magnae rei figuram gercoram Pharaone et servis ejus, quae versa est in colubrum. Etiam hoc notandum quod cum id signum coram Pharaone dandum fieret,forte dixisset, projecit virgam, nulla esset quaestio. Quod vero addidit suam, cum eam Moyses dederit, ctum est. an erat utrique illa uirga communis, ut cuiuslibet eorum diceretur, uerum diceretur? Et a
Abbreviated transcription (Latin):
quuti sunt ad pharaonẽ. Quid significat hic numerꝰ
ȩtatis legislatoris. & pͥmi sacerdotis scđ̃m lege. nͥ sacra¬
mentũ legis ac sacerdotii: Quando  moyses & aaron
loquiti sunt ad pharaonẽ : ȩtas moysi octoginta erat
annoꝵ. & a aron octoginta triũ. Quia lex qd ad salutẽ
gentib ꝑ scõs doctores oblata ẽ: circũcisionẽ spiritalem
ꝑfecte docuit. necũ & ipsi scĩ p̾dicatores ꝑfecte stude¬
bant se ab omĩ inqͥnam̃to carnis ac sp̃s mundos serua¬
re : & sic fidẽ scẽ trinitatis ꝑfecte aliis pͥdicare.
ixitq dñs ad moysen & aaron: cũ dixerit uobis pha¬
rao. Ostendite signa: dices ad aaron. Tolle uirgã tuã
certe non ministerio uocis opꝰ erat : cui uidebat᷑ uelud
ex necessitate datus aaron. ꝓpt̾ gracilitatẽ uocis mo¬
Ysi: s uirga erat ꝓicienda ut araco fier&. Ctir gͦ hoc
moyses ipse ñ fecit. nisi qr ista meditatio ipsuis aaron

Expanded text:
cuti sunt ad Pharaonem. Quid significat hic numerus cuti sunt ad Pharaonem. Quid significat hic numerus aetatis legislatoris, et primi sacerdotis secundum legem, nisi sacramentum legis ac sacerdotii? Quando enim Moyses et Aaron locuti sunt ad Pharaonem, aetas Moysi octoginta erat annorum, et Aaron octoginta trium, quia lex quando ad salutem gentibus per sanctos doctores oblata est, circumcisionem spiritualem perfecte docuit: necnon et ipsi sancti praedicatores perfecte studebant se ab omni inquinamento carnis et spiritus mundos servare, et sic fidem sanctae Trinitatis, perfecte aliis praedicare. Dixitque Dominus ad Moysen et Aaron: Cum dixerit vobis Pharao, Ostendite signa, dices ad Aaron: Tolle virgam tuam, et certe non ministerio uocis opus erat, cui uidebatur uelut ex necessitate datus Aaron propter gracilitatem uocis Moysi; sed uirga erat proicienda, ut draco fieret. cur hoc ergo Moyses ipse non fecit, nisi quia ista mediatio ipsius Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ resister& tussionib dĩ. hoc ẽ. enĩ qđ̃ dr̾ qr ñ flexi
buit̃ consentiebat s inflexibilit̾ resistebat. dispensaci¬
onis fuit diuinȩ qͣ tali cordi ñ solũ iusta si euidenter
iusta pena parabat᷑. qua tim̃tes dm̃ corrigentur.
oł posito qͥrpe lucro uerbi grã. ꝓpt̾ qđ̃ homicidiũ cõmet¬
alit̾ auarꝰ. alit̾ peccune contemptor mouetur. Ile seui¬
c& ad facinꝰ ꝑpetrandũ : ille ad cauendũ. Ipsius tam̃ lu¬
cri ꝓpositio in alicuiꝰ illoꝵ ñ fuit potestate. Ita cause ue¬
niunt hominib malis quȩ ñ sunt qͥdẽ in eoꝵ potestate :
s. hoc de illis faciunt quales eos inuenerint iã factos
ꝓpris uiciis ex p̾t̾ita uoluntate. Uidendũ sane ẽ. utrũ
etiã sic accipi possit. ego indurabo. taꝗͣ dicer& tamꝗͣ
dieere quã durũ sit demonstrabo. Erat autẽ inoises
octoginta annoꝵ. & aaron octoginta triũ. quando lo¬

Expanded text:
gnum resisteret iussionibus dei — hoc est enim quod dignum resisteret iussionibus dei — hoc est enim quod diiter consentiebat, sed inflexibiliter resistebat — dispensationis fuit diuinae, qua tali cordi non solum non iniusta, sed euidenter iusta poena parabatur, qua timentes deum corrigerentur. proposito quippe lucro uerbi gratia, propter quod homicidium commitaliter auarus, aliter pecuniae contemtor mouetur: ille scilicet ad facinus perpetrandum, ille ad cauendum; ipsius tamen lucri propositio in alicuius illorum non fuit potestate. ita causae ueniunt hominibus malis. quae non sunt quidem in eorum potestate, sed hoc de illis faciunt, quales eos inuenerint iam factos propriis uitiis ex praeterita uoluntate. uidendum sane est, utrum etiam sic accipi possit: ego indurabo, tamquam diceret: "quam durum sit democtoginta annorum, et Aaron octoginta trium, quando lo
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis. & implebo signa mea & portenta in egipto.
Tanꝗͣ necessaria fuerit obduracio cordis pharaonis ut
signa dĩ muttiplicarent᷑̃ : uł implerent᷑ in egipto. Utit᷑
gͦ ds̃ bene cordib malis adid qđ uult ostendere bonis.
uł quo facturꝰ ẽ. bonos. & quãuis uniuscuiusq cordis
in malicia qͣlitas .i. quale cor habeat ad malũ suo fiat
uicio. qđ moleuit ex arbitrio uoluntatis. ẽa tñ qͣlita¬
te mala ut huc uł illuc moueat᷑ : eũ siue huc siue illue
male moueat̾. causis fit qͥb animꝰ ꝓpellit̾. quȩ cause ut
existant uł ñ existant. ñ ẽ. in hominis potestate: s ueni¬
unt ex occulta ꝓuidentia iustissima plane & sapientis¬
sima uniuersũ qđ creauit disponentis & administran¬
tis dĩ. Ut gͦ tale cor haber& pharao quo pacientia dĩ
ñ moueret᷑ ad pietatẽ s pociꝰ ad impietatẽ uicii ꝓprii
fuit. Quod uͦ ea facta sunt quib corsuo uitio tã mali¬

Expanded text:
Pharaonis et inplebo signa mea et portenta mea in Aegypto, tamquam necessaria fuerit obduratio cordis Pharaonis, ut signa dei multiplicarentur uel inplerentur in Aegypto. utitur ergo deus bene cordibus malis ad id quod uult ostendere bonis uel quos facturus est bonos. et quamuis uniuscuiusque cordis in malitia qualitas, id est quale cor habeat ad malum. suo fiat uitio, quod inoleuit ex arbitrio uoluntatis, ea tamen qualitate mala, ut huc uel illuc moueatur, cum siue huc siue illuc male moueatur, causis fit quibus animus propellitur. quae causae ut existant uel non existant, non est in hominis potestate, sed ueniunt ex occulta prouidentia iustissima plane et sapientissima uniuersum quod creauit disponentis et administrantis dei. ut ergo tale cor haberet Pharao, quod patientia dei non moueretur ad pietatem, sed potius ad inpietatem, uitii proprii fuit; quod uero ea facta sunt, quibus cor suo uitio tam mali