comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Umptus quid̾ prorogare pro¬
alio litiganti honestu ẽ. pacis¬
ciau̾t ut nͥ quãtitas eonoĩe i¬
expensa cum usur licitis resti
qui ante pactũ morã nõ fec̾at

Expanded text:
umptus quidem prorogare litiganti honestum est: pacisci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹qui ante pactum moram non fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
quare quidquid ex testam̃to
cilli reꝑti sunt. quero an quã¬
uir defuncti fuit qm ⁊ ꝓ ꝑte
sua ẽ.ad ex fidiomssi ca ꝯ seqͥl
debeat Rndi deb̾e. ¶ Debitor
cuus pignus creditor distͣat
cũ meiuo qui se legittimum
cditoris hrdem ceuctabat. n¬
mino transeg̾ postea testor
prolato septicium ẽẽ hrdem
apparũit quesitum ẽsiagat
pignoraticia debitor eu sep¬
ticio. an is uti possit exeptõne

Expanded text:
quare quidquid ex testamentocilli reperti sunt: quaero, an quater defuncti fuerit quam pro parte sua est, id ex fideicommissi causa consequi debeat. respondit debere.Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maeuio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. qͣi om̃s cdicores debe¬
ant ꝯuent. quid ergosiquidã¬
corum absentes. iuii exẽplu
presẽtiũ absentes sequi debeat
codacam diuũpiũ repsisse. fis

Expanded text:
uitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeantco datam diuum Pium rescripsisse fis
Abbreviated transcription (Latin):
Res fr̃es. ticius ⁊ meiꝰ ⁊ seiai
cõem brditatẽit se diuiserũt
instrumetis in t̾põitis quibuᷤ
diuisisse mat̾nam brditatem
cauerunt. s postea duo de fribꝰ¬
s. menius ⁊ seia qui absentosi
erant tprmortis mns suecog¬
nouerunt peccũiar aurtam a

Expanded text:
res fratres Titius et Maeuius et Seia communem hereditatem inter se diuiserunt instrumentis interpositis, quibus diuisisse maternam hereditatem cauerunt. sed postea duo de fratreuius et Seia, qui absentes erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuniam auream a
Abbreviated transcription (Latin):
egent. ut inuice eorũ numũ
quot ams aut quot mẽsibui¬
accepit. ⁊ni diem n malum
nus. ułex orio. si pactus fuit
ut in genib alimenta accipe
que mnimus ei relieta fins¬
sentaił sininui poleo. uł olcũ¬
prouino. uł qd aliud ꝓmuta
uit. uł locum ꝑmutauit. uti

Expanded text:
lictu‹s›, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti.Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque oleum et cetera, quae ad uictum necessaria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, siue annua siue menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore tra
Abbreviated transcription (Latin):
xaut sticũ. ⁊ de .x. pactus sum
et peta. sticũ. aut .x. exeptõe
pacti ꝯuẽti in totum obstati¬
ram. nam ut sołone ⁊ petito̾e ⁊
acceptilatone uniꝰ rei tota ob¬
ligato resoluetur. ¶ Ita pacto
quor cõuento de unarenõ pe¬
tenda. in t̾põito totam obligõ
nulla exeptõne opponẽda.Ide
car nesticũ petã. stichũ quide
petendo pacti exept̾o in oppõit
aliũ aut hoiem sipetã recte agã¬
¶Ltem si pactus nebrditatem
petam. aucne nauẽ edificni¬
ue pet̾em ⁊ dissolutis his sĩgu¬
las res petam. nisi sp̃alit actu
fuit. tacita pact̾oe id actũ nid̾
ne pet̾etur. ¶ Seruus hrditanꝰ¬

Expanded text:
aut Stichum de decem pactus sim et petam Stichum aut decem: exceptionem pacti conuenti in totum obstaturam: nam ut solutione et petitione et acceptilatione ‹un›ius rei tota obligatio solueretur, ita pacto quoque conuento de una re non petenda interposito totam obligatinulla exceptione opponenda. idem car, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam.Item si pactus, ne hereditatempetam, aut ne nauem aedificiumue peterem et dissolutis his singulas res petam: nisi specialiter aliud fuit, tacita pactione id actum uidetur, ne peteretur.Seruus ‹heredita
Abbreviated transcription (Latin):
anua relicta ⁊ ita sit tñsactu
sineptore ut hitatõ preturi
ualet transacto quia fructus
bitatonis pretur. imine. uł¬
naufragio. uł incendio sb̃i ec¬
Dicum tutorib suis de sola¬
sua portone ad mistrate tute¬
le sue egerat. transegat. adu¬
sus cosdem tutores ex ꝑsona
frĩs sui cui hrs extit̾at agens
prescriptone fce transactois
no submonebr. ¶Transac¬
to quecq sit de hus tm̃ deqͥ¬

Expanded text:
annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incendio subieccum tutoribus suis de sola portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur.Transactio quaecumque fit, de his t
Abbreviated transcription (Latin):
sit. quia ea demũ competere ei
munꝑactꝯ ne pet̾et postea ꝯ¬
uenit ut pet̾et priꝯ pactum
ꝑ post̾ius elid̾r no quid̾ ip̃o n¬
si hoc actumel quia instipłor¬
quo tolleret. uluti nuria ru¬
adacto panduam in efficax est.
nõ enĩ expacco mmiunaniz ac¬
t̾o nascitur.s ex contumelia.
Idem dicemus ⁊ in bone fid̾i

Expanded text:
sit: quia ea demum competere ei mur.Pactus, ne peteret, postea conuenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur, non quidem ipso si hoc actum est, quia in stipulationiquoque tolleret, velut iniuriaruad actionem parandam inefficax est: non enim ex pacto iniuriarum actio nascitur, sed ex contumelia. idem dicemus et in bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit dedote acto reddit nõ
ne dolus pretur quãius si quis
paciscatur ne depõiti agat in
ne dolo agat qd̾ pactu ꝓdent¬
Pacta que turpem causam
uł inuiriarũ si fec̾is. ¶ Exped
¶Item ne exꝑiar int̾dco ex in¬
terdco mui. quatenꝰ publicã
cãm conting̾it pacissi nͥ possu¬
mus. ¶Insumina si pactũ cõ¬
uentũ a repriuata remotũ sit
no est ẜuand̾. ¶ Ante oia eniz
aĩad ũtend̾ est. neꝯuent̾o mna¬
lia re fẽa aut cum alia ꝑsona in

Expanded text:
tribuit, de dote actio redit, non ne dolus praestetur: quamuis si quis paciscatur ne depositi agat, ui de dolo agat: quod pactum proderit.Pacta, quae turpem causam uel iniuriarum, si feceris: expeditem ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re priuata remotum sit, non est seruandum: ante omnia enim animaduertendum est, ne conuentio in alia re facta aut cum alia persona in
Abbreviated transcription (Latin):
cum te excałgati de¶¬
bere pacisci debitori tuo existia
pactus sis ne ab eo petas n uir̃
ip̃o lib̾atur debitor. n petente̾
uereticio ciulgatu fło debe ex¬

Expanded text:
cum te ex causa legati debere pacisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem uere Titio, cui legatum falso debere ex
Abbreviated transcription (Latin):
de nõ erunt. sinosinguli proi
fide rei geste totũ debitum sigu¬
lis ꝓferant. ¶ p̃r qui dotẽ ꝓmi¬
ito tocius dotis apud hrdem su¬
um frẽm remañet ea suent̾oli

Expanded text:
dae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant.Pater, qui dotem promiortio dotis apud heredem suum fratrem remaneret. ea conuentio li
Abbreviated transcription (Latin):
trabi. nisi quatemis datu sit¬
¶Quedam actones ꝑpactu
ipomir tollu̾tur. ũt ĩnmiani
ltem fuiti. ¶ Depignore. iure
honorano nascitur expacto ac¬

Expanded text:
contrahi, nisi quatenus datum sit.Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti.De pignore iure honorario nascitur ex pacto ac
Abbreviated transcription (Latin):
loco ẽe. nam difficile ẽ ut unꝯ
homo duorum uice sustinat
na nequis qui plures actoes.
munite sume .c. aureorũ debe¬
ancur. alui uo una suma anrco

Expanded text:
loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa aureo
Abbreviated transcription (Latin):
Et si t̾m adactonem ꝓcurtor
fc̃us sit. ꝯuento fc̃a non dño ñ
nocet.quianee solui ei possit s
siin rem suam datus sit ꝓcura¬
torloco dñi ħe̾tur⁊ ido seruand
erit pactum ꝯuentum. Tꝑ¬

Expanded text:
ed si tantum ad actionem procurator factus sit, conuentio facta domino non nocet, quia nec solui ‹ei› possit.Sed si in rem suam datus sit procurator, loco domini habetur: et ideo seruandum erit pactum conuentum.
Abbreviated transcription (Latin):
probat possem partem recedi pa¬
cco abemptone. qi repetita pa¬
tiꝰemptone. ¶ S cum duo ẽp¬
hrdes emptori extitint. uen¬
ditor cum alto pactus ẽ ut ab
emptone recedetur. ait iuł. uat
lere pacto ⁊ dissolui ꝓ ꝑte emp

Expanded text:
probat, posse in parte recedi pacto ab emptione, quasi repetita partis emptione. sed cum duo heredes emptori exstiterunt, uenditor cum altero pactus est, ut ab emptione recederetur: ait Iulianus ualere pactionem et dissolui pro parte emp
Abbreviated transcription (Latin):
sonale pactum fiat.i. nealucio¬
cum quo pactũ fcm̃ ẽ. ¶ Dolo
malo ait p̃tor pactum se nõ ser¬
uatinum. dolus malus fit exi¬
caliditate ⁊ fallacia.⁊ utait pe¬
dius dolo malo pactũ fit quoẽ
cutũscribendi alt̾ius gr̃a aluid

Expanded text:
sonale pactum fiat, sed ucum quo pactum factum est.Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud
Abbreviated transcription (Latin):
quibus pacisci nõ licet ⁊̃ ẜuãda
nõ est. s oĩno recidenda. ¶Sian
aditam hrditatem paciscaur
quis cum c̾clitorib ut imnꝯ sol¬
uatur pactũ ualiturũe. ¶S
si ẜuus sit qui paciscitur. prius¬
piscatur. quia sub condoe hrs
scriptus fuerat ñ ꝓfuturũ pac¬
tum uidiait. mi. ¶⁊arcelłꝰ.a

Expanded text:
quibus pacisci non licet, servanda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus solvatur, pactum valiturum est. Sed si servus sit, qui paciscitur, priuspiscatur, quia sub condicione heres scriptus fuerat, non profuturum pactum
Abbreviated transcription (Latin):
ouenditonis gerendo ꝯueisset
ueiatur. ⁊gitur si madati acto
nulla sit forte si donãdi aĩofid̾¬
ex filio hebat dote ꝓmisit.et
onis tuendus nõenit. filiꝯ uo

Expanded text:
uenditionis gerendo conuenissonueniatur. igitur si mandati actio nulla sit, forte si donandi animo fideex filio habebat, dotem promisit et onis tuendus non erit, filius
Abbreviated transcription (Latin):
pcii cui exeptõdatur princi¬
palit ei qui pactus ẽ ꝓficiati
sicut in reo ꝓmittendi et hus
qui ꝑ eo obligati sunt. ¶dem¬
spopondit h̾cau fideuissor pro
reo aceipiendus ẽ ⁊ pactumcũ

Expanded text:
per eum, cui exceptio datur, principaliter ei qui pactus est proficiat: sicut in reo promittendi et his qui pro ‹r›eo obligati sunt. spopondit, hoc casu fideiussor pro reo accipiendus est et pactum cum
Abbreviated transcription (Latin):
pacisear ne iudicati.ł ĩcẽsarũ
ediur a gatur hoc pactũ ualet¬
¶Si pacisear ne noui oꝑis nũ¬
ciat᷑o exequar. quidam putat
n̾o uałe pacto quasi meare p̾¬
toris impiũ u̾setur. labo autẽ
distĩguit. ut si ex refamiliari
opis noui nũciat̾o sit fc̃a licea
pacisci. ꝙ si de republica nõ lice

Expanded text:
paciscar, ne pro iudicati uel incensarum aedium agatur, hoc pactum ualet.Si paciscar, ne operis noui nuntiationem exsequar, quidam putant non ualere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium uersetur: Labeo autem distinguit, ut si ex re familiari operis noui nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de re publica, non lice
Abbreviated transcription (Latin):
giatos exeplũ editoru scquit
oport̾e. ħ enim oĩa inhus credi¬
toribus qui ypothecas no hnt
ilꝯ.utraq uia uti posse prout
eleg̾it qui stipulatus ẽ. situ ex
c̃a pacti exeptoe utãtur equin
ent accepto eu̾ stipłonẽ ferit.

Expanded text:
giarios exemplum creditorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.
Abbreviated transcription (Latin):
repto colligi potest. Paulus
nem hant unius loco h̾nturut
puta plures sunt reistipłandi
uł plures argentani quorum
nomĩa simul fc̃a sunt uniꝰ lo¬
cominĩabutur quia unu̾̃ de¬
bitum ẽ ⁊cum tutores pupil

Expanded text:
ripto colligi potest. Paulus nem habent, unius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi vel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum e
Abbreviated transcription (Latin):
ex int̾uallo aliquid ex̃ naturã
lamne expacto acto nascatur
qd ⁊ in omibꝯ bonefidi uidicuꝰ
ent dicend̾. s exparre rei locu.
rebit pactũ. qr sole̾t ⁊ ea pacta¬

Expanded text:
ex interuallo aliquid extra naturalam, ne ex pacto actio nascatur. quod et in omnibus bonae fidei ‹i›udiciis erit dicendum. sed ex parte rei locum habebit pactum, q
Abbreviated transcription (Latin):
leam et exnemumtibitrada
uł tuonl meis preliis ẜui¬
nitem adquiripossẽ. siu̾o ex¬
tremo qd retineam. quia eti
consist̾e s sirursus aut id eui
ad quisitasit sunis aut me

Expanded text:
beam et extremum tibi trad‹a›m, uel tuo uel meis praediis seruitutem adquiri posse: si uero extremo, quod retineam, quia et consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut me
Abbreviated transcription (Latin):
fundum fundimiuis ẽ mic¬
hiaq̃m de rio duc̾e taciteb
ego frabriq mei. Item ut sꝑ¬
Tm fundus fundo sab̾.¬
sint uendito auoq fundo
ẜuitutes secuntur. eclificia qͦ
sundis et fundi edi firii ca
nõ timia ex̾ceatur q̃mnns
mariqd natura omibus pa¬
tet ẜuutus imponi prinat᷑
lege non põt quia tũronafi¬
de ꝯtractus legemẜuari uẽ¬
ditionis exposcit. ꝑsone pos¬
sidentium aut in ius eoru
minto tenec priuatonec

Expanded text:
tuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec ego fabrique mei, item ut spm fundus fundo servit, vendito quoque fundo servitutes sequuntur. aedificia quoque fundis et fundi aedificiis eanaria exerceatur. quamuis mari, quod natura omnibus patet, seruitus imponi priuata lege non potest, quia tamen bona fides contractus legem seruari uenditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorum inuito te nec priuato nec
Abbreviated transcription (Latin):
duobus eodem momento tͣ¬
dido uidendum est anẜuitus
altutnis imposita ualeat qu¬
la aliems quidem elibus nec
imponi. necad quiti fuitus
post sante traditionem per¬
ractam sius magis acquitił
imponit is quit adidit ideo¬
nͥ ẜuiebar hr̃s etistu et eam
b̾rditatem tibi uendidirestit¬
uiinpristinum statum ẜui¬
tus debet quia idagitur ut q̃¬
si tuberes uideans extitisse.
natim recipioportet nam il¬

Expanded text:
duobus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem aedibus nec imponi nec adquiri seruitus potest. sed ante traditionem peractam suis magis adquirit uel imponit is qui tradit ideouiebat, heres exstit‹i› et eam hereditatem tibi uendidi, restitui in pristinum statum seruitus debet, quia id agitur, ut quasi tu heres uidearis exstitisse. natim recipi oportet: nam il
Abbreviated transcription (Latin):
Otest enam intestam̃to brd
sininiquis dampnare ne al¬
tuscdes suas toliat. ucluim¬
mnibus ediumncinanm
officiat. uł ut patiatur eum
tignum in pietem immnte.
uI suncidia ad ũsus eum
ꝑ fundum sumnuł h̾rdis nr̃
age aquanine ex eo duc̾s.¬
posita donatio ẜuinitis ꝑ fec
cdificitum hr̃e cum eclifici¬

Expanded text:
otest etiam in testamento heredem suum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium ui‹cin›arum officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem immittere, uel stillicidia aduersus eum per fundum suum uel heredis ire ageposita donatio seruitutis perfaedificatum habere, cum aedific
Abbreviated transcription (Latin):
dixit suas fore edes quas uẽ¬
didit. uecesse non b̃t lib̾as f¬
dre quare uł sius eclibus i¬
eas ẜuas face põt uł nicino
traditionem planesititiosus
forre dixit. siquidemtitio ẜu¬
bitur aquono abhortetquod
obligatus uenditortino. ad
ruitu tem impont paciaturꝙ¬
m̾catus ẽ magis que putat
ꝑmitendum age. demqr ant
et sipossit uenditortitio ẜu¬
tutem uende eq agere ꝑmi¬
debeatur ideoq hec excepir. ñ
erit ex uendito ac̃c. siuula
fuitutem ꝓmissit. Paulus
Ntradendis unius edibus
ter suire dictumeritaut᷑ nͥlũ
leat quia mictum sit que sm¬
tus excepta sit aut ominis
suitus imponi debeat. inter¬
positis quoq aliens edibu
inponipõt.uł utiut. aitius
tolle uł non toise uiecat us q̃¬

Expanded text:
dixerit seruas fore aedes quas uendidit, necesse non habet liberas tradere: quare uel suis aedibus eas seruas facere potest uel uicino traditionem. plane si Titio seruas fore dixit, si quidem Titio serubitur. a quo non abhorret, quoobligatus uenditor Titio adseruitutem imponi patiaturcatus est: magisque putat permittendum agere. idemque ait et si possit uenditor Titio seruitutem uendere, aeque agere permidebeatur, ideo hoc excepit, non erit ex uendito actio, si nullam seruitutem promisit. 7 Paulus In tradendis unis aedibus ter seruire dictum erit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, ueluti ut altius tollere uel non tollere liceat
Abbreviated transcription (Latin):
pot alfutri fuitutemim pone
quia nonest pars fundi s fũ
ificato unam donum indu¬
as diuiẜit ut plenq faciũt.
namet hic ꝓduabus domi¬
blis accipidtem siduoho¬
mines binas edes ꝯmunes
lxamus simui tradento unã¬
idemefice possumus. ac siso
fiet sictanẽ ut nouis sima

Expanded text:
est alterutri seruitutem imponere, quia non est pars fundi, sed fuificato unam domum in duas diuiserit, ut plerique faciunt: nam et hic pro duabus domibus accipi debet. Item si duo homines binas aedes communes habeamus, simul tradendo idem efficere possumus, ac si ego fiet, sic tamen, ut nouissima
Abbreviated transcription (Latin):
conpensabitur ante qͣm di¬
es isueniat. qͣm q̃m dario p¬
inder non bu̾it saua manr
petito. nec enim renuoicate
sinon existente debito lunc
enimitidicate mͥ noceb

Expanded text:
antequam dies uenit, quamquam dari opiudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatsi non existente debito: tunc enim rei iudicatae mihi nocebit
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝯ peniato necessana est. qr
bat. et pompo. ait ip̃onur eo
minus fideuissorem ex cõi xͣ¬
tu debere qd̾ ex conpemar̃one
reus retinere põt sicut emm
cumtotum pcto areo malet
peto. ita et fide iussor nonte¬
nctur ipo nire in maioremi
quantitatemi. qm ieus ꝯtẽp¬

Expanded text:
deo compensatio necessaria est, quia bat et Pomponius ait, ipso iure eo minus fideiussorem ex omni contractu debere, quod ex compensatione reus retinere potest: sicut enim, cum totum peto a reo, male peto, ita et fideiussor non tenetur ipso iure in maiorem quantitatem quam reus
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ecucto subicccumẽ cũiuis
sanitate diximus de iectõ quor
peccore omĩuencditores faci¬
unt. nũctubitari desiit anh̾ ed¬
icto boues quor continentur¬
appelsonc non contim eos ii

Expanded text:
huic edicto subiectum est, cuius sanitate diximus, de cetero quoque pecore omni uenditores faciunto'.Unde dubitari desiit, an hoc edicto boues quoque contineanturappellatione non contineri
Abbreviated transcription (Latin):
adeꝯ ur puta simuluis castͣ
ciosi eẽ nisi ppip̃am castrator
fc̾asunt in beciuora et io mu¬
bu non ẽe uiciosum idem re¬
feit offilium estimasse equĩt
castratum samii ẽe sirutiquor

Expanded text:
adeo: ut puta si mulus castratiosa esse, nisi propter ipsam castrationem facta sunt inbecilliora: et ideo mulum non esse uitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum esse, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
ta uencdunt palamret clicãt
oiud inino quoz eorum mor¬
bi iciq sit utiq si op time or¬
nata uendendicansa funt it᷑
cuiptoribus nadentur siquid
sis restimuendis uimtisue or¬
nam̃torum nomine rediben
endis. insexiñsibus uł quan¬
to minoris cumuenirent fu̾it
in anno inuudicium dabimus

Expanded text:
ta uendunt, palam recte dicunto, quid in quoque eorum morbi uitiique sit, utique optime ornata uendendi causa fuerint, ita emptoribus tradentur. si quid tis restituendis iumentisue ornamentorum nomine redhibenendis in sex mensibus, uel quo minoris cum uenirent fuerint, in anno iudicium dabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnouicio ueneat. et ħ eclict̃
ccumue̾iatur ut ecce pleriq
sob mancipia que nouitian
sut qĩouicia.clistrale./ ad ħ¬
scł ut pluris uendant. p̾sũp¬
tumẽ. eiti ea mãcipia queni
diora sunnr simpliciora eẽ. et
administ̾ia aptora doci liora
etad om̃e iinist̾ium habilior
tritauo mancipia et uet̾ana
disficileẽ reformare et ad su¬
os mores formare quia igͥ
uenaliciarii sciunt facile de¬
curri ad nonitorueptõnem

Expanded text:
nouicio ueneat. et hoc edictucircumueniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae nouicia non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ei oportet quemad in odum
ia sumum insuꝑiora eclificia
iure inmita posse. nisi eius¬
eius reifuitutemtalem admł¬
tit. idemq ait et exsuꝑiorem
actenus fac̾el. quatenus nl
sicut aque ee imnissionem.i
posse igitur suꝑiorem cumin¬
ferioreage ius illi non eẽ id it
insuo lapidem cede̾ ut in mu
funclum fragmenta catlant di¬
cit igitur aristo eum quitab̾n¬
am casiariam amicriraensib
conduxit asuꝑiore ꝓbiberi
posse fiumum ullimitte s mic¬
turnenses ei ex glucto truen
agiq sicposse dicit cum eoq

Expanded text:
ei oportet, quemadmodum ia fumum in superiora aedificia iure immitti posse, nisi ei rei seruitutem talem admittit. idemque ait: et ex superiore in hactenus facere licet, quatenus nihil sicut aquae esse immissionem: posse igitur superiorem cum inferiore agere ius illi non esse id itin suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum immittere, sed Minturnenses ei ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Io possit cumis ita ex purus
sibiẽe edificare et ansocii cũ
anpossint cum eo exꝑinira
ius ubi non ẽe it eificatur
h̾re quenitur et magis dicip
phibendi possius q̾m facieny¬
di eẽ ius socio quia magis ile
pit si quasi solus dns. ad surã
arbitum uti cõrure uelit.

Expanded text:
 possit cum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cumnon possit cum eo ita experiri ius tibi non esse ita aedificatum habere, quaeritur. et magis dici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis illepit, si quasi solus dominus ad suum arbitrium uti iure communi uelit.
Abbreviated transcription (Latin):
Is euius familia uicinum
sibi faciendum eẽt respondi
.oporte p̾torem eam̃ cognit᷑
ube bona ad u̾sarii possidere
et non ande inde discede qͣm¬

Expanded text:
Is, cuius familia uicinum sibi faciendum esset. respondi oportere praetorem causa cognita iubere bona aduersarii possideri et non ante inde discede
Abbreviated transcription (Latin):
ius non ẽẽ me cog̾appetit mͥ
actio. id u̾sus eum quicessit
m̾ talenis intutem ut in ꝑ rete
eius tigna inmitte michili¬
ce at supraq eatingna. u̾bi
ce superq eum pietem colũ¬
nas struenles impone quei
stitatum poreis ambulato¬
ne sustineant. ¶ Distant at̾
hee actiones interse qd̾ suꝑ¬
ior quidem locu heat ecia
ad ꝯpellendum uicmnum ie¬
cum habet ad hoc solum ut tig¬
na suscipiat qd̃ non ẽ cͣtgnã

Expanded text:
i non esse me cogere.Competit mihi actio aduersus eum, qui cessit mihi talem seruitutem, ut in parietem eius tigna inmittere mihi liceat supraque ea tigna uerbi e superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant. Distant autem hae actiones inter se, quod superior quidem locum habet etiam ad compellendum vicinum recum habet ad hoc solum, ut tigna suscipiat, quod non est contra
Abbreviated transcription (Latin):
usufructu. s non idem respõ¬
dendum inquit siꝯmunes
edes sunt que hona uicini sy¬
stinent modus autemrefet¬
tio in hac actione ad eumn
modum ꝑtm qui insuutute
imposita ꝯtinetur forte ut re¬
ficiat lapide uł qua drato st̃¬
do piete cau̾e. neq successo

Expanded text:
usu fructu. sed non idem respondendum inquit, si communes aedes essent, quae onera vicini sustinerent. Modus autem refectionis in hac actione ad eum modum pertinet, qui in servitute imposita continetur: forte ut reficiat lapide quadrato do pariete cavere neque se
Abbreviated transcription (Latin):
tollendi. imuto eo cumi quo.
o quantum enim ad cum ptin
libas edes habeo. ¶Sicui omi¬
no. aucuius tolłe nonliceat ad¬
usus eum recte agrt ius emnõ
ẽẽt tolłe. ¶ Hec suitus et eiqui
int̾ores edes habet hrideb̾i pot̾¬

Expanded text:
tollendi invito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo. Si cui omnino altius tollere non liceat, adversus eum recte agetur ius ei non esse tollere. haec servitus et ei, qui ulteriores aedes habet, deberi pot
Abbreviated transcription (Latin):
I cutiantem refectioꝑietisi
aduicinum ꝑtinet ita fultur̃
eclificiorum uicim ciu ẜuitꝰ
debeturquam dui paries re¬
ficitur adfiorem uicinũ non
cum pies fuit restitutus s et

Expanded text:
icut autem refectio parietis ad uicinum pertinet, ita fultura aedificiorum uicini cui seruitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem uicinum non cum paries fuerit restitutus. et
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ¶ Etiam defuinire que
homnus ferendi causa m po¬
sita erat ac̾e nob̾ ꝯpetit et ute
hon̾a ferat. et ectificia reficiat
aliquid eogatur s neme face
prohibet nam nominibus
ẜuinmbus iefectio. ad eum

Expanded text:
Etiam de seruitute quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat aliquid cogeretur, sed ne me facere prohiberet: nam in omnibus seruitutibus refectio ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
iumẽ. ¶Eleganter igitur
difinit neracius iudicem ad
exhibendum hactenus gno¬
ce aniustam et ꝓbabilem cãm
habent actõnis pp̃ qͣm ex hib̾i
sibi desidet. ¶pomponius sen¬
bit eiusdem hominis nomĩe
recte plures ad exhibendum
age posse. forte sihomo posse¬

Expanded text:
est. eleganter igitur definit Neratius iudicem ad exhibendum hactenus cognoscere, an iustam et probabilem causam habeat actionis, propter quam exhiberi sibi desideret. Pomponius scribit eiusdem hominis nomine recte plures ad exhibendum agere posse: forte si homo pr
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ¶ Gciendiniẽ. int̾ nonso¬
lum els quos diximus ꝯpete
ad exhibendum actõmuum ei
dex igitur sũmam debebit cogn¬
osc̾e auems int̾sit. non eius res
sit et sic uibe. ur ex hiberi. ul do¬
mino quia nichil it est plus
dum ꝓ me̾amt est exhiberunt
ut tiaus oꝑ tet et sic uendissẽ
q̃mius ex bibitum ego opta¬
re non possurasimccum actu
fu̾it ad exhibendum. ego ob
hoc qd̾ ꝯuentus sim ad exhibẽ¬
dum actione trnor age adexhi

Expanded text:
 autem non solum eis quos diximus competere ad exhibendum actionem, uerum ei dex igitur summatim debebit cognoscere, an eius intersit, non an eius res sit, et sic iubere uel exhiberi, uel non, quia nihil interest. Plus dum, quia mea interest exhiberi, ut Titius optet et sic uindicem, quamuis ex hibitum ego optare non possim. Si mecum fuerit actum ad exhibendum, ego ob hoc, quod conuentus sum ad exhibendum actione,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ pͥfea in hac actione notandum
est. qd̾ reus ꝯtumax pnulitem
ns uirandum peticori dam pua
rpossit euudice qntitatem tar¬
ante. ¶Est antemꝑsonalis
hec actio et eiꝯ petit qui mrem
Daeturus. qualicumqr intem x¬
atione ctiam pigera titia ẜuiañ
Io ꝯ pet̾r adexhibendum pompõ
aliam renicanis optio miehi
ic licita ẽ. ad ethibendum me
agere posse ꝯstat ut erhibitis
possimi uendicate. ¶Siquis
norat moitio expiriuelit. ad
ethibendumeiactio est ncrͣiai
quid enim sidomimus quidem
partus sit defende actornon de
stinare non possit. nsi ex p̃senti¬
bus. quia ant fuum non recog¬
noscitant nomen non teuet n
dum eunicunus nomme noua¬

Expanded text:
eterea in hac actione notandum est, quod reus contumax per in litem iusiurandum petitoris damnari possit ei iudice quantitatem taxante. Est autem personalis haec actio et ei competit qui in rem acturus est qualicumque in rem actione, etiam pigneraticia Serviana ompetere ad exhibendum Pomponialiam rem, cuius optio mihi relicta est, ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindicare. Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei actio est necessaria: quid enim si dominus quidem paratus sit defendere, actor uestinare non possit nisi ex praesentibus, quia aut servum non recognoscit aut nomen non tenet? ndum eum, cuius nomine noxa
Abbreviated transcription (Latin):
dar quantus pigneratum enz
Ibidem subumgit iudicem ꝑ
arbitrium sibi erhac actione ⁊¬
ꝯmissumetiam axceptiones
exrimare quas possessor obicit.
et si quatam euidens sit. ut fa¬
cile repellat agentem debe posse¬
ssorem absosui si obscunor nł
que labeat aitiorem qõm diffe¬

Expanded text:
dat, quartus pigneratum sibiIbidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaestionem, diffe
Abbreviated transcription (Latin):
forte legi falcioie locus sit ĩ
testamento pp mctam detr̃e¬
tatõnem exlegatis que uix
apud iudicem̃ examinatur
Iustamenimh̃t ignoranci¬
am legatanius eiꝰ hono le¬
gatus est. quotam in ꝑ tem
uendicare debeat. Itaq tal

Expanded text:
forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae vix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem vindicare debeat: itaque tal
Abbreviated transcription (Latin):
ente ut milla captione af¬
iciatur ipo quo quilitis ex¬
istimationem pcipit et po¬
ssidet deb ad uiuarisnec fa¬
cilie audiendus erit ille si
uelit postea peccunia qua
ex sm̃a idicis piculo pdi
quoq nomine que usurñ
non fructunsunt. restitiu
fructus cͥtum est. dem.¬

Expanded text:
e adficietur. ipso quoque, qui litis aestimationem perceperit, possidente debet adiuuari: nec facile audiendus erit ille, si uelit postea pecuniam, quam ex sententia iudicis periculo iudicquoque nomine, quae usui non fructui sunt, restitui fructus certum est. 65 I
Abbreviated transcription (Latin):
I homo sit quipost conue¬
tionem restituntur.siquidẽ
abone fidei possessore. puto
cauendũ ẽe dedolo solo debe
cetos etiam de culpa sua in¬
ter quos ent et bone fider po¬
ssessor post litem conte sta¬
tam. CAulus. ninmm¬
E ius rei. que ꝑͥmrema¬
tionem petita tani estima¬
tͣ est. quantuntem actor
iuirau̾it dinũ statim ad poy¬

Expanded text:
i homo sit, qui post conuentionem restituitur, si quidem a bonae fidei possessore, puto cauendum esse de dolo solo, debere ceteros etiam de culpa sua: inter quos erit et bonae fidei possessor post litem contestatam. 46 Paulus liEius rei, quae per in rem actionem petita tanti aestimata est, quanti in litem actor iuraverit, dominium statim ad po
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur actio. eadem et de cer̃s
et eundem fundum: condu¬
xit posse cefendunrem eico¬
pet̾e qua siꝑipam. ad qui sie¬
rt possessionem ułuti per eo¬
lonam. ¶Pro ponebatur qd
etiam in eo agro qui donebaᷤᷤ
⁊ eius fundi quemt alienu
possides fructus non colls¬
gisti nͥl eus fundi fructuũ
nõe te dare oportet. paulus¬
id circo factus est ꝯd is eu
suo nomĩe rteꝑit. ¶Perce¬
ptom fructus accipe debenꝰ
non sipfecte couectisunt s
etiam accepni ita ꝓcepti ut
t̾ra contin̾e ut fructus desi¬
lecte sunt. nondum autez
unumuł olenimabaliqᷤ
fcm̃ sit. statumn enim ip̃e acc¬
mortuussit fructus quo¬
ad is uirint exciman oꝑt
paulus aitira id uumẽr pꝰ¬
uto siñ prius his homo in
eam ualitudinem incid̾it pp̃
quam opere eius mutiles
facte sunt.nam nec si uixis

Expanded text:
dabitur actio. eadem et de ceteriet eundem fundum ab eo conduxit: posse defendi in rem ei competere, quasi per ipsam adquisierit possessionem veluti per colonam. proponebatur, quod etiam in eo agro qui donabatur eius fundi, quem alienum possideres, fructum non coegisti, nihil eius fundi fructuum nomine te dare oportet. paulusidcirco factus est, quod is eum suo nomine perceperit? perceptionem fructus accipere debemus non si perfecti collecti, sed etiam coepti ita percipi, ut terra continere se fructus desilectae, nondum autem vinum oleum ab aliquo factum sit: statim enim ipmortuus sit, fructus quoad is uixerit aestimari oportet. Paulus. Ita id uerum esse puto, si non prius is homo in eam ualetudinem inciderit, propter quam operae eius inutiles factae sunt: nam ne si uixis
Abbreviated transcription (Latin):
cilla qu e non est indotem
datas impecculum filie cor¬
cessa ẽ pecculio filie nonleg̃¬
to. mancipium hedium ẽd
conuenit. Sitñ pater dons
acpeccum contemplatione
bitur uoluntatis. Paulus.¬

Expanded text:
cillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione bitur uoluntatis. 66 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
dibus relictis decesẜir et i
abalto exhis quitotiunt
fundum possidebat totus¬
fundus petitus fuit quin
ita etiam peccunii iecep̾ata
est sres singulas is cuile¬
gatum peceulium est petet
fundi nomine conuentꝰ
est querebatur si alterutri
corum uissu iudicis fun¬
alt̾um petitoremres nio.
ret ita eum o portet fund̾
petitori restum uibe ut po¬
ssessori caueret ui satis da¬
ret sialter fundum eiuci
dem suinoninie cum co

Expanded text:
dibus relictis decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin ita et peculii recepta est, sed res singulas is, cui legatum peculium est, petetfundi nomine conventus est: quaerebatur, si alterutri eorum iussu iudicis funalterum petitorem res iudiret, eum oportere ita fundum petitori restitui iubere, ut possessori caueret uel satisdaret, si alter fundum euicisusdem serui nomine cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
Nrẽm actio conpetit ei qui
possunt. ¶ Siquis reisue
alienam rem̃ ita adiecent.
ut pars eius fierit uł uti si
quis statue brachium aut s¬
pedem alienum ad iecit aut
esciphoansam. ul. fundu

Expanded text:
rem actio competit ei, qui possunt. Si quis rei suae alienam rem ita adiecerit, ut pars eius fieret, veluti si quis statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam vel fundum,
Abbreviated transcription (Latin):
eus possessor nactus sit ex
uoluntate anctoris et ido
possessionem eius reinon
alienum ẽẽ apparuit. aboe
fidei posse fcĩ neq abeo qui
p̾dium doñuit neq adnõ
melio re p̾cdio fro dñsre¬
stimo nec alioquin subia¬
cere utimare nauibus.
¶odeum qd est exre measup¬
est. cuius uendicandi ius
sa adaliquem ꝑtineat. ñ¬

Expanded text:
eius possessor nactus sit ex uoluntate actoris: et idepossessionem eius rei nonquod alienum esse apparuit, a bona fide possessore facti neque ab eo qui praedium donauit neque a domino pmeliore praedio facto domstimo, nec alioquin subiacere, uti mare navibus. Meum est, quod ex re mea supest, cuius uindicandi ius sa ad aliquem pertineat, n
Abbreviated transcription (Latin):
frm cẽt non debeit ob carez
iudicem quod hominem ñ
na ecłificia fenestras et ho¬
stia iposuit cadem post
Mnum dñs elifinorum
demp̾fit quero is qui imp¬
osuir poss ne caucndicare¬

Expanded text:
et, non debere ob eam rem iudicem, quod hominem nonaedificia fenestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea
Abbreviated transcription (Latin):
tabularum nec eonomine
to qua duplum exlege .xii.
tabularum descendit. ¶It
siquis exalienis cementis
insolosuo edificai̾rt domñ
ta autem it soluta priori
dns uendicabit. etiam sĩ p
ips usucapionis dissolutũ
sit hedificium postq̾m ab oc̃
fi. emptione possessu sit.¬

Expanded text:
tabularum, nec eo nomine to, quae in duplum ex lege duodecim tabularum descendit. Item si quis ex alienis cementis in solo suo aedificaverit, domum nta autem resoluta prior dominus vindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium, postquam a bonae fidei emptore possessum sit
Abbreviated transcription (Latin):
legea quilierestinie c egen¬
dũm. qd sidolo .m. ip̃c port¬
essor desi erit posside et anqͥs
hominem inuina occidit
aut precimhominis aut ac
ore ꝑcepit restuue eumopiz¬

Expanded text:
Aquiliae, restituere cogendum. quod si dolo malo ipse possessor desierit possidere et aliquis hominem iniuria occiderit, aut pretium hominis aut actore percepit, restituere eum op
Abbreviated transcription (Latin):
autem inarea que fuit peti¬
tionis perrorem insulami
edificauit nisitũ paratusi
Grsipuerum meum cum pꝰ¬
sides exudises. non idemi
obsuandum proculus exi¬
stimat quia neq carere ẜuo
meo debeam nec pot remecdi¬
um idem adhiben quodii
area diximus. Ga
debe ditur officio iidicis esti¬
manonem haberi posse. Us
secutus sim pp̃ anificium.¬

Expanded text:
aut in area quae fuit petitoris per errorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhiberi, quod in area diximus: 28 non aliter officio iudicis aestimationem haberi posse, 29 secuturus sis propter artificium
Abbreviated transcription (Latin):
nichilanmͥ exceptio pro
sit nisi forte quis dicat ꝓ
ne non prode est nec enim
debuit maueno ecitus hed¬
ificium ponere set hoc ei cõ¬
sedendum ẽ. ut sine dispert¬
dio dmn aree tollat hecdifici¬
causis q constitui finge do¬

Expanded text:
nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prnem non prodesse: nec enim debuit iam alienam certus aedificium ponere: sed hoc ei concedendum est, ut sine dispendio domini areae tollat aedificicausisque constituet. finge
Abbreviated transcription (Latin):
ferrat cuius argentum frra
lium sit ꝯpetit singutrs in
remacto mid inq̾uantum
apparer inmo asno suum
cuusq cͣe. ¶ qui smuolunt¬
te eorum ꝯmirtasunt tũe
muidundo actio. Idem scrb
dam extstimasse idquoq¬

Expanded text:
fert, cuius argentum pretiusum sit, competit singulis in rem actio in id, inquantum apparet in illo acervo suum cuiusque esse. Quia si voluntate eorum commixta sunt, tunc ividundo actio. Idem scribdam existimasse id quoq
Abbreviated transcription (Latin):
pides in hedificati postq̃mi
petitori ex ordinem sub ueni¬
tur iit his quihoc fecit rest¬
iere eos conpelluntur. S si
aliemi sin e uoluntate dñũ
hedificati fu̾nt et non desf̃c¬
to monimento in hoc de tͣcͣ¬
ti erunt ut alibi reponerẽtꝰ
siin hoc de tractierunt ut repo

Expanded text:
pides inaedificati postquam e petitori extra ordinem subvenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine voluntate domini inaedificati fuerint et nondum functo monumento in hoc detracti erunt, ut alibi reponerentur, si in hoc detracti erunt, ut repo
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dicto uti possidetis nł
ntrobi. deniq ait. abeo ap
quem resdepositaẽ.uł com¬
odata uł qui conduxitaut
qui legatorimm ẜuandorũ
causa. uł dotis aut uentris
nomine in possone ẽẽt. ul
cuidampni infecti nomi¬
ne nõ cauebatur quia bii
omnes non possident nen¬
dicare non posse puto aut

Expanded text:
nterdicto uti possidetis uel utrubi. denique ait ab eo, apud quem deposita est uel commodata uel qui conduxerit aut qui legatorum seruandorum causa uel dotis uentrisue nomine in possessione esset uel cui damni infecti nomine non cauebatur, quia hi omnes non possident, uindicari non posse. puto aut
Abbreviated transcription (Latin):
fructibus. queritur nontm̃
pub̾tas eus spectanda est.
quia etiam impubis aliqͣ
potuunt qd̾ artificium sup¬
tibus possõris didicit. ¶cłꝰ¬

Expanded text:
ti quaeritur, non tantum pubertas eius spectanda est, quia etiam impuberis aliquae potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
actione utipõt. s si dominit
uo lũtate remtraidat idemerꝰ
dicendumquemad modu
cumꝑcurator uolũtate domi¬
ni uendictidit. uł tradidit in
rem. actionem i prestauit

Expanded text:
actione uti potero. sed et si domini uoluntate domini rem tradat, idem erit dicendum: quemadmodum cum procurator uoluntate domini uendidit uel tradidit, in rem actionem mihi praestabit
Abbreviated transcription (Latin):
fundum. nam tunc sine d¬
ubio etate et atitio partes
fundi me pet̾e debe quociẽs
enim ccrta loca possi debũ¬
tur. nccessano in his aliꝙ¬

Expanded text:
fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possidebuntur, necessario in his ali
Abbreviated transcription (Latin):
bitur ¶ Si homo petitus
dolo possessoris cetior fcus
estimationon fiet eus qd̃
ad inrem accionem lege at̾
aquilie actio durat. ¶ Set
is qui ante litem ꝯtestatam
dolo desierit rem posside. teñ

Expanded text:
bitur. Si homo petitus dolo possessoris deterior facaestimatio non fiet eius, ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat. Sed et is, qui ante litem contestatam dolo desiit rem possidere, ten
Abbreviated transcription (Latin):
matia. et si consusa manet
tamen. ¶demscribit. sien¬
uam meam equus tuns pͥ¬
regnantem secerit non ẽe
tuumi. s meinqnatum est.
translata coli̾t. et radicẽ
it. mea e̾t nondesinet. cum
detur ¶Siplines sint ciꝰ¬
dem nominis rni. puta plu¬
res errotes nec apparcat de
quo actum est pop. dicit uł¬
lam fiero dempnationem.¬

Expanded text:
materia etsi confusa manet tamen. Idem scribit, si equam meam equus tuus praegnatem fecerit, non esse tuum, sed meum, quod natum est. translata coaluit et radices it, mea esse non desinet. Cum detur. Si plures sint eiusdem nominis servi, puta plures Erotes, nec appareat de quo actum sit, Pomponius dicit nullam fieri condemnationem.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. que spalis irem act¬
io locum habet in omnibꝰ
tinentur. ¶ per hanc autẽ
actionem libe ꝑsone que
sint iuns nr̃i ut ꝑ utalibe¬
ri nñ qui sunt in potestate¬
nr̃a non petuntur. igitur ã
p̾uidiciis aut int̾lcis. aut
cognitione pretoria. et ita põ
uendisset. siquis itapetiti
filum sunm uł in pote sta¬
te ex iure iomano. uidet᷑ mͥ
et pompoĩo consentire euz
recte egisse. ait enim adiec¬
ta cauia ex lege quiritum
uendicare posse. ¶per ha
autem actõnem non solũ¬
tur. s posse etiam gregeini
tio cet̾is que gregatim hãi¬
gem sufficiet ip̃m ñm ec̃.
sunt. Gerx enimnon sing¬
ula corpora uendicabunt¬

Expanded text:
nis. Quae specialis in rem actio locum habet in omnibuscontinentur. Per hanc autem actionem liberae personae, quae sunt iuris nostri, ut puta liberi qui sunt in potestate, non petuntur: petuntur igitur aut praeiudiciis aut interdictis aut cognitione praetoria, et ita Pompuindicet: si quis ita petit 'filium suum' uel 'in potestate ex iure Romano', uidetur mihi et pomponius consentire recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium uindicare posse. Per hanc autem actionem non solutur, sed posse etiam gregem vitio ceterisque, quae gregatim habegem sufficiet ipsum nostrum sint: grex enim, non singula corpora vindicabunt
Abbreviated transcription (Latin):
bere pran. nam si ei restitui¬
su distraciss et precium eet
lucratus. Paulus. mmin.
utiq et facũ pocessor pr̃are
debet. ¶Culpa non in telli¬
gitur sinanempetita tp̃r ñ¬
iugationis transmiare mi¬
sit. lic ea pierit isi minus
idon eis hominibus e am
cõmisit. ¶Lpianus.

Expanded text:
bere praestari: nam si ei restituisset, distraxisset et pretium esset lucratus. Paulus libro vutique et fatum possessor praestare debet. Culpa non intellegitur, si navem petitam tempore navigationis trans mare misit, licet ea perierit: nisi si minus idoneis hominibus eam commisit. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ficui autem idicis it
ac actione hoc eg̾. ut uider
inspiciat ameus possideat
nec ad iem ꝑtinebit ex quͣ
causa possideat. ubi enim p¬
habebit possessor restitue q
nonobiciet aliq̃m excepto¬
nem quidam tñ ut pegasꝰ¬
air eamasolam possõ nem¬

Expanded text:
ficium autem iudicis in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa possideat: ubi enim phabebit possessor restituere, qui non obiecit aliquam exceptionem. quidam tamen, ut Pegasus, eam solam posse
Abbreviated transcription (Latin):
cum quo agitum. aut ibi re¬
stitu res ubisit ãut ubi agͥ.
s sumptibus petitionis qr
igatione faciendi sũnt.¬
ludicatur rem restitui. tuc̃
cim derestitutione eum
sacisdatone cauebitur. Dal.
testa est sub tractam alio
ibus. Ss. ¶lpianus..s.

Expanded text:
cum quo agitur, aut ibi restitui ubi res sit: aut ubi agitur: sed sumptibus petitoris, qui igationem faciendi sunt.dicatur, rem restitui: tunc enim de restitutione cum satisdatione cauebitur. 12 Patestata est, eam subtractam alio ibus suis. 13 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
itstametodic̃e nec miles pͥ
¶De in offõso testamento
tum que ꝑ in officõsi testa¬
dicabantur dec̾niꝰ ca adu̾sar
militem falso audiss decessis¬
se et testam̃to b̾rdes alios ins¬
tituiss diuus adrianus dec̾uit
b̾rditatem ad filium ꝑtin̾e it̃
ut lib̾tates et legata p̾stit̾uit.
huicillud aduotantłm qd d̾
lib̾tatibus et legatis adcliti
nancum et inoffõsum tm̃a¬

Expanded text:
is dicere nec miles potest. De inofficioso testamento tium, quae per inofficiosi testandicabantur, decerni eaque afilium falso audisset decessisse et testamento heredes alios instituisset, divus Hadrianus decrevit hereditatem ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praestentur. hic illud adnotatum quod de libertatibus et legatis adicitur: nam cum inofficiosum t
Abbreviated transcription (Latin):
trahantur pot dici in offiti¬
osi que relam cessare siqͣr
aut certe ꝯftmri oportet io
tet. et unũ sibi h̾rdem eligĩ
concra quem in offõsi que¬
relam instituat dicendum
est quia tenitum proꝑ te
ual et prece dentes cum ꝑ¬
sone excluse sunt. cum efe¬
ctu eam querlam institu¬

Expanded text:
atur: potest dici inofficiosi querellam cessare, si quaut certe conferri oportere id tet et unum sibi heredem eligat, contra quem inofficiosi querellam instituat, dicendum est, quia testamentum pro parte valet et praecedentes eum personae exclusae sunt, cum effectu eum querellam institu
Abbreviated transcription (Latin):
cam regi et iuctus sum. id
qd michi eo testamento rel¬
iccum est non ꝑdam utiq
suam defuctus agere ceꝑa
¶Item si arogani eum quii¬
stitu̾at litem de moffitioso
michi legatum dedir.utẽq
pego nomine filii nec opti
ignusut auferatur michia
ssco io qd̃ derelictum est cũ
non proprio nomine s iur
cuuusdam successionis egi¬

Expanded text:
am peregi et victus sum: id quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si iam defunctus agere coeperat. Item si adrogavi eum, qui instituerat litem de inofficiosomihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam successionis eg
Abbreviated transcription (Latin):
et simulcumꝰ eo brditatem
obcinebitis ib̾rditatem ab
brdibus insticutis ex brdati
emer̃tur res singulas sciẽ
tori debebant. uidi cium def¬
nucti agno sc̃e uidentur. et
aquerela excludentiussidu

Expanded text:
et simul cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt vel res singulas scientatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere videntur et a querella ex
Abbreviated transcription (Latin):
arx ligitimam brditatemi
indetra. qͣmquid nescit sibid¬
semscum et hii quisciant ius
suun eligentes id qd putant
sibi ꝯpete non admittant qũi
euenit in patrono qui iudici¬
um defuctisalsa oppũonei
motus amplexus est. is nõ
totam brditatem pretita uẽ¬

Expanded text:
are legitimam hereditatem uidetur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod euenit in patrono, qui iudicium defuncti falsa opinione motus amplexus est: is enimtotam hereditatem praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ud̃ brdis scripti quasi tertiã
partem b̾rditatis tacite rog̾¬
tus eẽt ei restitue: reliquid̃
cam actionem. non udi de¬
scmuisse querelam et ideonõ

Expanded text:
ude heredis scripti, quasi tertiam partem hereditatis tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non videri deseruiss