comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia opulens. quam diuitiis:
facultates suas cum pauꝑib diui¬
dit: qui locupletẽ se dando magis
quam habendo ostendit. Qad hoc
se meminit habere diuitias ut fe-¬
neret᷑ dõ: pascat. xp̃m. uestiat do-¬
minũ: qui patrimoniũ suum non
ingrato heredi querat relinquere.
sed ꝑ pauꝑes illud xp̃o desideret
commodare: qui duuitias cęlo ma¬
gis quam mundo cõmendat. qui
desiderat potior ẽẽ oꝑe quam suȩ
substantiȩ facultade. qui thesauros
suos ad suꝑna transmittit. qui ad
hoc uiut ut oꝑetur. qui ad hoc
oꝑatur ut ineternum uiuere me¬
reatur qui uiduarum casib flecti¬
tur. & pupilloꝵ miseria commo¬
uetur: qui dolentium causam de¬
suscipit. & arrogantiã suꝑborum
riẽ commendatũ sibi deputat. qđ
ꝑcruciatus suum ad heredem tranᷤ¬
mitit: nec de suo miser ꝑmutitur
tangere: quod post se futuro cogi¬
tur reseruare. Qui sollicitius ser¬
uat. quam ad quirit. molestius
custodit quam rapuit. Suspirat
enim uigilans ad quirendo. suspi¬

Expanded text:
cordia opulens quam divitiis, facultates suas cum pauperibus dividit; qui locupletem se magis dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut feneretur Deo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimonium suum non ingrato quaerat haeredi relinquere, sed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desiderat potior opere esse, quam suae substantiae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum miseria commovetur, dolentium causam suscipit, et arrogantiam superborum . . Commendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qui miscreri noluerit. quia nec
quisquã misereri desiderans. pote¬
rit non habere quod tribuat. Nullus
petentẽ pauꝑem poterit in anem
relinquere nisi qui ei noluerit eõ¬
modare. Non enim miscdĩȩ definita
sunt precia. aut nͥ quis multum de¬
derit acceptabile eẽ quod datur ñ
poterit: aut inopes tantum a quo¬
quam exposcunt. quantum qui
poscuntur dare non possunt: aut
ex modico multum. aut de exiguo
plurimum dare quispiam cogit̃
cum libenter ex modico modicũ
attributum. diuina pietas gratu¬

Expanded text:
nisi qui misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attributum divina pietas gratu
Abbreviated transcription (Latin):
facere. qui possessionib longe lateq
diffusis. in confinio alium suas¬
possidere non patitur. dum ter¬
minos uingit. fines ꝓducit. ca¬
lumpniatuꝵ pauꝑi. mediocrẽ
p̃mit. uicinũ excludit. & omnes
circumcirea positos infestando
ac ꝑsequendo depellit. qui non
ad quirit. nisi alius fleuerit. lucra
non condit. nisi alius gemuerit.
Cui soli bonum est. quod publicũ
malum ẽ dum aut fructus ser¬
uat. aut annonã captat. aut inflat
p̃cia. aut fen̾exaggerat: dũ ad qͥrendi
ꝑ nocendi exquirit ingenia. Potest¬
ne talis miscdiȩ implere officia:
cui pupilloꝵ dulcis ẽ gemitus. et
uiduarũ suauis ẽ fletus. dum p̃¬
ñ merito: possessione non genere.
nomine non dignitate. Potestne
miscdia tangi. aut humanitate mo-¬
ueri: cuius auaritie nec ꝓprium
sufficit. nec modum imponit alie
magis deterior: si alii tollit qd̃ alii
ꝑtineat: & esurientis pane esurien¬
tem pascat. & nudum spoliis uesti¬
at alienis. cum scriptum sit: qui of¬

Expanded text:
. Qui possessionibus longe lateque diffusis in confinio alium possidere non patitur, dum terminos jungit, fines producit, calumniatur pauperi, mediocrem premit, vicinum excludit, et omnes circumcirca positos infestando ac persequendo depellit, qui non acquirit, nisi alius fleverit, lucra non condit, nisi alius gemuerit: cui soli bonum est, quod publicum malum evat, aut annonam captat, aut inflat pretia, aut fenus exaggerat; dum acquirendi lucra, pernocendi exquirit ingenia. Potestne talis misericordiae implere officia, cui pupillorum dulcis est gemitus, et viduarum suavis est fletus, dum prnon merito; possessione, non genere; nomine, non dignitate? Potestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum imponit alienmagis deterior, si alii tollit, quod alii tribuat, et esurientis pane esurientem pascat, et nudum spoliis vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui of
Abbreviated transcription (Latin):
habendi excusatione purgari gra¬
tuita miscdiȩ inducunt᷑ officia. ut
ꝑib oꝑandi imposuisse obsequia.
Calicem aquȩ frigidȩ ꝓphetȩ por¬
carcere uisitare. dñm uisitare est:
tiis non potest misereri: ut iam cõ¬
stet ꝓ qualitatib hominũ. miscdĩȩ
non debere. cessare officia: ut oꝑan-¬
tib possint p̃mia dispensari cęle¬
stia. ut cum ceperint misericordes
expungi: & steriles condẽpnari: &e mise¬
ricors qͥa misertꝰ ẽ gaudeat. & sterilis
penas qͣs ñ sꝑauit inueniat

Expanded text:
habendi excusatione purgari, gratuita misericordiae indicuntur officia, ut uperibus operandi imposuisse obsequia. Calicem aquae frigidae prophetae portutum visitare, Deum visitare est, tia non potest misereri, ut jam constet pro qualitatibus hominum, misericordiae non debere ia possint compensari coelestia; ut cum coeperint misericordes expungi, et steriles condemnari, et misericors quia misertus est, gaudeat, et sterilis poenas, quas non speravit, inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
interram. Iam credo quod ur̃a caritas
hit. Ipsi quippe sc̃a ȩccłia ẽ commissa.
ipsi specialiter dicitur. Symon iohan¬
nis amas me: Pasce oues meas. Quod
g postmodum aꝑitur in uoce. hoe nẽ
signatur in oꝑe. Quia gͥ p̃dicator ȩccłȩ f
nos a mundi huius fluctib separat.
mimnirũ necesse ẽ. ut rete plenum piscibꝰ
petrꝰ ad t̾ram ducat. Ipse enĩ pisces adso¬
uditatẽ. littoris ꝑtrahit: quia sc̃ẽ p̃di¬
cationis uoce. stabilitatẽ ȩternȩ patͥȩ
fidelib ostendit. Hoc egit uerbis. hoc
epłis. hoc agit cotidie miraculoꝵ sig¬
nis. Quociens ꝑ eum adamorem qui¬
etis ȩt̃nȩ conũtimur quotiens a t̾renaꝵ
rerum tumultib seꝑamur: quid aliud
quã missi int᷑ rete fidei pisces. ad
lits Utrahimur S eum rete mag
mysterio numerus non uacat: sed in¬
tentos uos tanti mẏsterii ꝓfunditas
expectat. Neq etenim quantitatis
summã sollerter euuangłista expͥme

Expanded text:
in terram. Jam credo quod vestra charitas in terram. Jam credo quod vestra charitas hit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis, amas me? Pasce oves meas. Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia ergo praedicator Ecclesiae nos a mundi hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, quia sanctae praedicationis voce stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc Epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrenarum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimur? Sed cum rete magn tribus. A magno mysterio numerus non vacat, sed intentos vos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque enim quantitatis summam solerter evangelista exp
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc gͦ resurrectionis eius głam fr̃s¬
kmñi quȩ & prius demonstrabat᷑ ex sig¬
no & post patuit ex facto tota mente
diligamus. ꝓ eius amore moriamur.
Eece in resurrectione auctoris nr̃i mi-¬
nistros euis angłos conciues nr̃os ag¬
nouimus. Ad horum gͦ ciuium illã
frequentẽ sollempnitatẽ festinemus:
his cum necdum uisione possumus.
desiderio ꝙ mente iungamur. Tras¬

Expanded text:
Hanc ergo resurrectionis ejus glorHanc ergo resurrectionis ejus glormi, quae et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Trans
Abbreviated transcription (Latin):
tinus cognoscentes. cuiitatem repen¬
te obsidionib circum dederunt: custo¬
des deputauerunt. ꝙ samson fortissi¬
mum se iam comp̃hendisse gauisi ft̃
Sed quid samson fecit. agnoiuimus.
Media nocte port ciuitatis abstulit.
& montis uerticem ascendit. Quem
torem nr̃m samson ille significat:
Quid gara ciuitas. nͥ infernum desig¬
nat. Quid ꝑ philisteos: ñ uideorum
ꝑfidia demonstratur. Qui cum mor¬
tuum dñm uiderent. eiusq corpus
in sepulchro iam positum: custodes
ilico deputauerunt. & eum qui auctor
uite claruerat inferni claustris reten¬
tum. quasi samson in gara se depre¬
hendisse letati sunt. Samson uero
nocte media non solum exiit. sed eti-¬
am portas tulit: quia uidelicet redẽp¬
tor nr̃ante lucẽ resurgens. non solum
liber de inferno exiit. sed ꝙ ipsa etiã
inferni claustra destruxit. Portas tulit.
& montis uerticem subiit. quia resur¬
gendo claustra inferni abstulit: & as¬
cendendo cȩlorum regna penetrauit.

Expanded text:
tinus cognoscentes, civitatem repentinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem,torem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui si tunc de cruce descenderet. ni¬
mirum insultantib cedens: uirtu¬
tem nobis patientiȩ non demonstra¬
ret. Sed expectauit paululum. tole¬
rauit probra. irrisiones sustinuit.
seruauit patientiam: distulit ammi¬
rationem. Et qui de cruce descendẽ
noluit: de sepulchro surrexit. Plus
gͥ fuit de sepulchro surgere. quam
de cruce descendere. Plus fuit mortẽ
resurgendo destruere: quam uitã
descendo seruare. Sed cum iudei
hunc ad insultationes suas de cru-¬
ce descendere minime cernerent.
cum morientẽ uiderent. eum se ui¬
cisse crediderunt: nomen illius se qͣsi
extinxisse gauisi sunt. Sed ecce de
morte nomen eius ꝑ mundum creuit.
ex qua hunc infidelis turba extipxisse.
se credidit. & quȩ gaudebat occisum
dolet mortuum. quia hunc ad suam
głam cognoscit ꝑuenisse ꝑpenam.
Quod bene in libro iudicum samson
illius facta significant: qui cum ga¬
zam ciuitadem ꝑ hilistinorum fuisset
ingressus. philistei ingressũ eius pro¬

Expanded text:
Qui si de cruce tunc descenderet, niQui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus pro
Abbreviated transcription (Latin):
incarne: mori dignatus ẽ ex uolunta¬
te. resurrexit ex potestate. & ostendit
exemplo. quod nobis ꝓmisit in p̃mio.
Sed fortasse aliquis dicat. Iure ille
surrexit: qui cum ds eẽt teneri mor¬
te non potuit. Ad instruendam gͦ ig¬
norantiam nr̃am. ad roborandam
infirmitatẽ nr̃am. suȩ resurrectionis
exemplum nobis sufficere uoluit. So¬
men solus minime surrexit. Nam
scriptum ẽ. Multa corpora scõrum
qui dormierant surrexerunt. Abla-¬
ta ergo sunt omnia argumenta ꝑfi¬
diȩ. Nequis enim dicat sꝑare de
se non debet homo quod incarne sua
ex hibuit homo ds. ecce cum dõ homi¬
nes resurrexisse cognoscimus. & quos
puros fuisse homines non dubitamus.
p̃sumamus in nobis. quod gestum con
stat in capite. Si multum nos abicimꝰ.
tima: quod demembris eius suꝑiorib
audiuimus. Ecce uͦ ad memoriam re-¬
dit: quod eruetfiro filio dei uidei in¬
sultantes dicebant. Si rex isrł est.:
descendat de cruce. & credimus ei.

Expanded text:
in carne, mori dignatus est ex voluntain carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Somen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis se non debet homo, quod in carne sua exibuit homo Deus, ecce cum Deo homines resurrexisse cognobimus, et quos puros homines non dubitamus. umus, praesumamus in nobis quod gestum costat in capite. Si multum nos abjicimustima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei .
Abbreviated transcription (Latin):
Galilea namq: transmigratio facta
interpretatur. Iam quippe redemp¬
dor nr̃apassione ad resurrectionem:
amorte ad uitam. apena ad głam.
a corruptione ad incorruptionem.
transmi grauerat. Et prius post re¬
surrectionem ingalilea adiscipłis ui¬
decur: quia resurrectionis eius gła
post leti uidebimus: si mͦ a uiciis ad
uirtutũ celsitudinem transmigramꝰ.
Qui uero insepulchro nunciatur.
intransmigratione ostenditur. quia
lempnitate de lectionis euuangłicȩ
expositione transcurrimus: sed libet.
ut de hac eadem sollempnitate ali¬
quid subtilius loquamur. Due et¬
enim uitȩ erant: quarum unam no¬
uimus. alteram nesciebamus. U na
quippe mortalis ẽ. alia immortalis
una corruptionis. alia incorruptio¬
ostendit. alteram. U nam ꝑtulit
moriendo: ostendit alteram resu¬
gendo. Si gͥ nobis mortalem uitã
scientib resurrectionem ꝓmitteret
carnis. & tamen hanc uisibiliter non
exhiberet: quis eius ꝓmissionib cre¬
deret: factus itaq homo apparuit.

Expanded text:
Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia lemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptioostendit alteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
disposuerat. ancillȩ uocem ꝑtimes¬
cere & se ipsum negare ꝑmisit. Qd̃
nimirum magnȩ actum pietatis.
dispensatione cognoscimus: ut is
qui futurus erat pastor ȩccłiȩ. in sua
culpa disceret: qualiter aliis misere¬
ri debuisset. Prus itaq eum osten¬
dit sibi. & tunc preposuit ceteris:
ut ex sua infirmitate cognosceret.
quam misericorditer aliena infirma
toleraret. Bene autem de redempto¬

Expanded text:
disposuerat, ancillae vocem pertimesdisposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
demulcet: illos uero ꝑ iusticiȩ distrie¬
tionem terret. Sed iam quid angłs
subungat: audiamus. Iħ m queri¬
tis nararenum. Iħe latino eloquio. sa¬
lutaris: id est saluator interpretatun.
At uero multi tunc iħc dici poterãt
non tam̃ substantialit̃. sed nuncu¬
patiue. Ideo & locus subiungitur: ut
de quo ih̃u dictum sit manifestetiu.
Nararenum. Et causam ꝓtinus sub¬
didit: crucifixum. Atq addidit. re¬
surrexit: non ẽ hic. Non ẽ hic d̾r. ꝑ
presentiam carnis. qui tamen nusꝗͣ
deerat. ꝑp̃sentiam maiestatis. Sed ite
dicite discipłis eius & petro: quia
precedet uos in galileam. Queren¬
dum nobis ẽ: cur nominatis discipłis
petius designatur ex nomine. Sed
si hunc angłs nominatim non expͥme¬
ret: qui magistrum negauerat. ueni¬
re inter discipłos non auderet. Uo¬
catur ergo ex nomine: ne desꝑaret
ex negatione. Qua in re consideran¬
dum nobis ẽ: cur omnipotens ds.
eum quem cunctȩ eccłiȩ preferre

Expanded text:
demulcet, illos vero per justitiae districdemulcet, illos vero per justitiae districtionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum. Et causam protinus subdidit: Crucifixum. Atque addidit: Surrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerit per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis diPetrus designatur ex nomine, sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperarit ex negatione, qua in re considerandum nobis est, cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre
Abbreviated transcription (Latin):
ciues uidetis. Unde & maths angl̃m
apparuisse describens. ait. Erat aspe¬
etus ens sicut fulgur: ꝙ uestimenta etꝰ
sieut nix. Infulgure etenim. terror
timoris ẽ: in niue autem. blandimen¬
tum candoris. Quia uero omp̃s ds̃
iustis: recte testis resurrectionis eius
angłs. & infulgure uultus. ꝙ incan¬
dore habitus demonstratur: uit de ip¬
sa sua specie. & terreret reprobos. &
mulceret pios. Unde recte quoq: popu¬
lum ꝑdeserta gradientem: columpna
ignis in nocte. & columpna nubis prei¬
bat in die. In igne etenim terror est:
innube autem uisionis lene blandim̃¬
tum. Dies uero. uita iusti: & nox acci¬
pitur uita peccatoris. Unde & conũ¬
sis peccatorib: paulus dicit. fuistis ali¬
quando tenebre: nunc autem lux in
domino. In die gͦ ꝑnubem columpna
monstrata ẽ. & innocte ꝑ ignem: quia
omp̃s d̾s. blandus iustis: & terribi¬
lis apparebit iniustis. Istos in udicio
ueniens. ꝑ lenitatis mansuetudinem

Expanded text:
cives videtis? Unde et Matthaeus angelum cives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotenslandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
recte angłs qui nuntiare ꝑ hennem
eius uitam uenerat. indextera sede¬
bat. Qui stola candida cooꝑtus ap¬
paruit: quia festiuitatis nr̃e gaudia
nuntiauit. Candor etenim uestis: splẽ¬
dorem nr̃ȩ denuntiat sollempnitatis.
Nrȩ dicamus an suȩ: Sed ut fatea¬
mur uerus. & suȩ dicamus. & nrȩ
Illa quippe redemptoris nr̃i resur¬
rectio. & nr̃a festiuitas fuit. quia nos
ad immortalitatẽ reduxit & angłoꝵ
festiuitas extitit: quia nos reuocando
ad cȩlestia eorum numerum imple-¬
uit. In sua gͦ at nr̃a festiuitate angłs
albis uestitus apparuit quia dum
nos ꝑ resurrectionem dominicam ad
suꝑna reducimiu: celestis patrie dãp¬
na reparantur. Sed quid uenientes
feminas affatiu audiamus Nolite
expauescere. Acsi aꝑte dicat. Paueant
illi qui non amant aduentum suꝑ¬
norum cuuium: ꝑtimescant qui carna¬
lib desideriis pressi. ad eorum si socie¬
tatem ꝑtingere posse desperant Uos
autem cur ꝑtimescitis: quȩ ur̃os con¬

Expanded text:
angelus qui nuntiare perennem ejus vitam venerat in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit; et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dosuperna reducimus, coelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros con
Abbreviated transcription (Latin):
fir̃s km̃i ꝑdictatum loqͥ
consueui: sed quia la ses¬
cente stomacho. ea que
dictauero legere ipse
non posum: quosdam ur̃m minus
libenter audientes intueor. Unde nẽ
amemetipso exigere contra morem
uolo: ut inter saera missarum sol¬
lempnia lectiones sc̃i euuangłii. non
dictando sed colloquendo edisseram.
Sicq excipiantur ut loquimur: qͥa
collocutionis uox. corda torpentia. plꝰ
quam sermo lectionis excitat: ꝙ qͣsi
quadam manu sollicitudinis ut eui¬
gilent pulsat. Et quidem adhoc opꝰ
me sufficere posse non uideo: sed tam̃
uires quas imꝑitia denegat. caritas
ministrat. Scio namq qui dixit. Aꝑi
os tuum. & ego ad implebo illud.
Bonum gͦ opꝰ nob̃ inuoluntate sit:
nam ex diuino adiutorio erit in ꝑfec¬
tione. Dat loquendi usum etiam resur¬
rectionis dominicȩ tanta sollempnitas.
quia ꝙ indignum ualde ẽ. ut eo die

Expanded text:
i, per dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die
Abbreviated transcription (Latin):
aromatib ad monum̃tum uenerunt:
ꝙ ei quem uiuentem dilexerant eti-¬
am mortuo. studio humanittatis obse-¬
quuntur. Sed res gesta. aliquid in
scã ȩccłia signat gerendum. Sic qͥp¬
pe necesse ẽ ut audiamꝰ quȩ facta st̃
quatinus cogitemus etiam quȩ nobis
sunt ex eorum imitatione facienda.
Et nos gͦ in eum qui ẽ mortuus creden¬
tes. si odore uirtutum referti cum opinio¬
ne bonorum oꝑum dñm querimus: ad
monumentũ ꝓfecto illius cum aroma¬
tib uenimus. Ille autem mulieres an¬
głos uident. quȩ cum a romatib uene¬
runt: quia uidelicet illȩ mentes suꝑ
nos eiues aspiciunt. quȩ eum uirtutũ¬
odorib ad dm̃ ꝑ scã desideria proficis¬
cuntur. Notandum uero nobis est.
quid nam sit quod in udextris sedere
angłs cernitur. Quid namq ꝑ sini
dexteram. nisi ꝑpetua uita signatur:
Unde seriptum ẽ. Leua eius sub
capite meo. & dextra illius amplexa¬
bitur me. Quia gͥ redemptor ñr iã

Expanded text:
 ad monumentum venerunt, et eum quem viventem dilexerant et jam mortuo humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum; sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mulieres angelos vident quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet ernos cives aspiciunt, quae cum virtutibus ad Deum per sancta desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinisdexteram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur m
Abbreviated transcription (Latin):
homines. totusq huius facti ordo quid
in ȩccłia cuius ipse tẏpum tenet coti¬
die geratur ostendat. Quod uero sub¬
ungitur. & sub dictis ad terram na-¬
uibus. relictis omnib secuti sunt eũ
potest significa re finem temporis. qͦ
ab huiusmodi solo qui xp̃o inheserra
penitus recessuri sunt. Seiendum ẽ
autem hanc eandem non ẽẽ lectio-¬
nem qua maths & marcus binos de
nauiculis piscatores. pͥmo petrum
& andream. deinde filios zebedei a
domino narrant uocatos. Non enĩ
eoslucas nunc a dño uocatos: sed tam̃
petro fuisse p̃dictum. qđ homines eẽt
capturus insinuat. Quod non ita di¬
ctum ẽ: quasi iam pisces nunquam
eẽt captiuꝰ. Nam &e post resurrec¬
tionem dñi legimus eos ẽẽ piscatos.
Unde datur intelligi eos ad capturã
piscium ex more remeasse: ut postea
fieret qđ matħs & marcus narrant.
quando eos binos uocauit. Tunc enĩ
non subductis ad terram nauib ha¬
bent curam redeundi sed ita eum se-¬

Expanded text:
homines: totusque facti hujus ordo quid homines: totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum. Potab hujusmodi saeculo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos; non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed taPetro fuisse praedictum quod homines esset capturus, insinuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum se
Abbreviated transcription (Latin):
& eo uehementius quod ferunt eis
honorem. & tamen factis suis a se re¬
cedere ammonent: ut honorificentiã
eorum significauerit. petrꝰ cadens ad
pedes dñi: mores autem in eo quod ait.
exi ame dñe. quia homo peccator sũ
Quod tamen quia non fecit dñs. ñ
enim recessit ab eis: sed eos subductis
nauib ad litus ꝑduxit: significat in
bonis & sp̃italib uiris non ẽẽ opor¬
tere hanc uoluntatem. ut peccatis tur¬
barum commoti. quasi securius tran¬
quilliusq uiuant: ac munus ȩccłiasti¬
eum deserant: & ait ad symonem ihe
Noli timere. Confortat dñs timorem
quis uel de suȩ conscientia culpe tre¬
mens. uel de aliorum innocentia stu¬
pens. scĩtatis iter formidet aggredi
Qđ autem sequit᷑ ex hoc iam homires
eris capiens: ad ipsum petrum speci¬
aliter ꝑtinet. Exponit ei dñs. quid he
captura piscium significet: quod ui¬
delicet ipse sicut nunc ꝑ retia pisces.
sic aliquando ꝑ uerba sit capturus

Expanded text:
et eo vehementius quo deferunt eis et eo vehementius quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem. ut peccatis turbarum commoti, quod quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Noli timere. Confortat Dominus timorem quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens. Ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus
Abbreviated transcription (Latin):
barnabas ꝙ paulus. ad gentiũ
sunt apostolatum segregat. Et
uenerunt: & impleuerunt am¬
bas nauiculas. ita ut mergerent᷑
Harum impletio nauim usq
infinem scłi crescit: sed quod im¬
pletȩ merguntu. hoc ẽ insubuer¬
sione p̃muntur. Non enim sub¬
exponit dicens. In nouissimis di-¬
eb erunt tempora ꝑiculosa. & e¬
runt homines seipsos amantes.¬
& cetera. Nam mergi nauis est.
homines in scłm ex qͦ elati ꝑfidẽ
fuerant morum prauitate rela-¬
bi: quales ꝙ ipse petrus adhuc
in infirmitate positus. hoc loco
demonstrat. Unde ꝙ sequitur.
Quod cum uideret symon petrꝰ.
ꝓcidit ad genua iħu dicens. Exi
a me quia homo peccator sũ dñe. quia
carnales quiq in ȩccłia regimen sp̃i¬
talium in quib maxime xp̃i ꝑsona e¬
minet: a se quodam modo repellunt
Non enim hoc uoce linguȩ dieunt
bonis ministris di. ut eos a se repel¬
lant. sed uoce morum ꝙ actuum suoꝵ
suadent a se recedine ꝑ bonos regant᷑

Expanded text:
Barnabas et Paulus ad gentium Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Harum impletio navium, usque in finem saeculi crescit. Sed quod impletae merguntur, hoc est in submersione premuntur non enim sub dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a mcarnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eccłiam heresib scindant.
Rumpit᷑ autem rete sed non labit᷑
piscis: quia suos dominus etiam
inter ꝑsequentium scandala ser¬
uat. Et annuerunt sociis qui erart
in alia naui: ut uenirent ꝙ adu¬
uarent eos. Alia nauis ut p̃diximꝰ
ẽ eccłia degentib: quȩ & ipsa ñ
sufficiente una nauicula. piscibus
implet᷑ electis. quia nouit dñs qͥ
sunt eius: & apud ipsum certus
ẽ suorum numerus electorum. Dũq
tot inuidea credituros non inuenit. qͦt
adfidem uitamq p̃destinatos no¬
uit ȩternam: quasi aliȩ nauis re-¬
ceptacula piscib querens suis. cor¬
da quoq gentium fidei gr̃a replet.
Et bene rupto rete socia nauis ad¬
uocatur. qm̃ ante uidas ꝓditor.
ante symon magus pisces neqͥs¬
simi capti sunt ante ananias ꝙ sa-¬
phira fidei rete subdola dempta¬
bant. ingredi: ante ut iohannes
testatur. multi discipłorum eius
abierunt retrorsum: &e iam cum
illo non ambulabant: ac deinde

Expanded text:
quoque Ecclesiam haeresibus scindant. quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis ut praediximus est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa non sufficiente una navicula piscibus impletur electis, quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum. Cumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus, pisces nequissimi, capti sunt, ante Ananias et Sapphira fidei rete subdole tentabant ingredi, ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃torum recedatur: ut ea pe¬
nitus non intelligantur. uel pͥrius
inprimis regionib gentib predi¬
candum. ut quod dicit item petiro
duc in altum. & laxate retia ur̃a
in capturam ad remotiores gentes
quib postea p̾dicandum ẽ ꝑtine¬
at. Et respondens symon. dixit illi.
Preceptor ꝑ totam noctem laboran-¬
tes nichil cepimus. in uerbo autẽ
tuo larabo retȩ. Nisi dñs edifica
uerit domum. in uanum laborant
qui ȩdificant eam. Nisi dñs cor
illustrauerit auditorum doctor
in nocte laborat. Nisi inuerbo
menta disputationũ. frustra uocis
suȩ predicator iaculum mittit.
quia fides popłorum non in sapi¬
entia uerbi composit. sed diuine
uocationis munere preuenitur.
Et cum hoc fecisset: concluserunt
piscium multitudinẽ copiosam.
Rumpebatur autem rete eorum.
p̾multitudine piscium. Rete rũ¬
pebatur. quia nunc ad confes¬
sionem fidei etiam cum electis re¬
probi tanti intrant qui ipsam

Expanded text:
sacramentorum recedatur, ut ea pesacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus. In verbo autem tuverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat. Nisi in verbomenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
dictiones. quȩ eos quos ceperint infi¬
de ñ amittunt. unde & retia: quasi
retinentia sunt uocata. Sed hȩc re-¬
tia modo laxant᷑ in capturã. modo
lota plicantur. quia non omne tem¬
pus ẽ habile doctrine: sed nune exse¬
renda lingua doctoriͤ nunc suimet
cura gerenda. Ascendens autẽ in u¬
nam nauem quȩ erat symonis: ro¬
gauit eum a terra reducere pusil¬
lum. Et sedens. docebat de nauicla
turbas. Nauis symonis ẽ ȩccłia
pͥmitiua: de qua paulus ait. Qui
enim oꝑatus ẽ petrio in apłatum
circumcisionis: oꝑatus ẽ ꝙ michi
inter gentes. Bene una dicta. qͥa
multitudinis credentium erat cor
unum & anima una. De qua do¬
cebat turbas: idest quia de aue¬
uit autem loqui. dixit ad symo¬
nem. Duc in altum. & laxate re¬
tia ur̃a incapturam. Quod pͥmo
rogauit sẏmonem nauem aterra
reducere pusillum. significat uel
temperate utendum uerbo ad tur¬
bas. ut nec derrena eis precipian¬
tur: nec sic aterrenis in ꝓfunda

Expanded text:
dictiones, quae eos quos ceperint in fidictiones, quae eos quos ceperint in fide non amittant: unde et retia quasi retinentia sunt vocata. Sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de aucvit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda
Abbreviated transcription (Latin):
minus secus mare stat: postquam
uitȩ labentis mortalitatẽ deuincens.
in ea qua passus ẽ carne stabilitatẽ
ꝑpetuȩ quietis adiit. Turbarum c̃õ¬
uentus ad eum. gentium infide cõ-¬
currentium typus ẽ De quib ysaias.
Et fluent ad eum inquit omnes gen¬
tes: & ibunt popłi multi & dicent.
Uenite ascendamus ad montem
cus stagnum. Due naues secus stag¬
num positȩ: circumcisionẽ ꝙ p̃puti¬
um figurant. Quas bene iħe uidisse
ꝑhibetur: quia in utroq popłõ nouit
dñs qui sunt eiꝰ eorumq cor afluctib
scli huius. ad futurȩ uitȩ tranquilli¬
tatem. quasi ad soliditatem littoris
uidendo. hoc ẽ misericorditer uisitã-¬
do prouehit. Piscatores autem des¬
cenderant: & lauabant retia. Pisca¬
tores sunt eccłiȩ doctores: qui nos
retȩ fidei comprehensos. & deꝓfun¬
do ad lumen elatos. quasi pisces lit¬
toris. sic t̾rȩ uiuentium aduehunt.
Quasi enim quȩdam retia piscan¬
tium. sunt complexe p̃dicantium

Expanded text:
minus secus mare stat, postquam, minus secus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem cus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autem cum tur¬
bȩ irruerent ad eum ut
audirent uerbum dei. &
ipse stabat secus stagnũ
genesareth. Stagnum ge¬
nesareth id dicunt ẽẽ. quod mare ga¬
lileȩ uel mare tyberiadis. sed mare
galileȩ ab adiacente ꝓuintia dictũ
mare tyberiadis aꝓrima ciuitate.
quȩ olim chennereth uocata. sed
ab herode detrarcha instaurata. in
honore tyberii cesaris tyberias est
appellata. Porro genẽsar alaci ip¬
sius natura qua crispantib aquis
de se ipso sibi excitare aur̃a ꝑhibe¬
betur: greco uocabulo quasi gene¬
rans sibi auram dieitur. Neq eñ
instagni morem sternitur aqua. sed
frequentib auris spirantib agitat᷑
hausto dulcis & ad potandum ama-¬
bilis. Sed hebraicȩ linguȩ consuetu¬
dine: omnis aquarum congregatio
siue duleis siue salsa mare nuncupa-¬
tur. Qui lacus inter fluente iorila¬
ne centum quadraginta stadiis in
longitudinẽ. & qͦdraginta extendit᷑ in
latitudinem. Quia ergo stagnum
siue mare presens scłm designat. do¬

Expanded text:
actum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Do
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: quam natiuitas forma¬
retur: Hic gͥ zachariȩ iustissi
mo sacerdoti cum multa eẽt eta¬
te ꝓuectus. ꝙ sterilitate senissi¬
me coniuigis suecessic nẽ uotui
germinis desꝑasset. omnipoten¬
tis dei cura ꝑ angłm ꝓmittitur
nascitunꝰ. Et bene senissimis pa-¬
rentib nouus filius datur. qui se¬
nescenti labentiq: mundo unige¬
unigenitũ dei ad spem future iu¬
uentutis ostenderet. Quid illud
quanto ẽ stuporeͫ dum quod
zacharias ipse dum precur sorẽ
salutaris uerbi concipiendum
senili aluo. paulo tardius credit.
silentio repentine taciturnitatis
obmutuit. nec pͥstinum loquendi
recepisset usum: nisi nomen pue¬
ri quo uocandus ẽẽt clausi oris
eius uincula relaxasset.Atq ita
factum ẽ: ut os sacerdotale quod
trepidatio colligauerat dubitan¬
tis. meritum filii nascentis ab¬
solueret: & reparata patris lin¬
gua infantis głam testaretur.
Quid autem de continentie eius
ur ausde quid de amore uisticiȩ l oquar

Expanded text:
rentur quam nativitas formarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
unctoꝵ quidem ꝓphe-
randa recordatio est.
baptista cuius genu¬
inus hodie natalis honoratur.
intantum omniũ illoꝵ singula-¬
głam: ut dñm iħm saluatorem
nr̃m non solum ẽẽ uenturum.
sed aduentasse iam ꝙ cohabita¬
re hominib ueritate p̃sentis te¬
stimonii reuelaret. Quem cum¬
inter. ꝓmiscuas turbas ad bap¬
tismum suum ꝓꝑare uidisset:
uelut digito demonstrans ait.
Ecce agnus dei ecce qui tollit
peccatum mundi. Quam in no¬
cens ẽ huius uita: uel qua pos¬
sumus deuotione eiꝰ merita cõ¬
pensare: qui agni cȩlestis ad-¬
uentum & pͥmus agnouit: ꝙ
solus ostendit: Quam mirabi
p̃dictum est. Uox clamantie m
deserto. parate uiam dñi. rectas
facite semitas dei nr̃i. Clama¬
turꝰ enim erat sicrt & clamauit
ut uociferante salutis p̃eone ob¬
turatas dii aures mortalium p¬
dicatio cȩlestis aꝑiret. Quuis er¬
go huiusmodi ꝓpħam non tan¬
ta ammiratione suscipiat. quẽ
tantũ recognoseit optinuisse de
deo. ut ante eius merita lauda¬

Expanded text:
unctorum quidem propheta, veneranda recordatio est. Baptista, cujus hodie genuinus natalis honoratur, in tantum omnium illorugloriam, ut Dominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita lauda
Abbreviated transcription (Latin):
mepulis uoluptatem. Deniq tan¬
ta euis mentẽ diuinȩ legis emula¬
to possidebat: ut & prauitatem
ꝑside generationis ꝓphetico uigore
corriperet: ꝙ auctoritate feruentis
in se sp̃e seĩ regem intrepidus inere¬
paret errantem. Maliitq uir be¬
atissimus sub denuntiatione iusti¬
ciȩ furentis succumbere gladio: ꝗͣ
reticere ueritatem. qua manifesta

Expanded text:
tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
Uel certe alit̾̃ uenundat᷑ seruus. eũ
peccatori inpenitenti ȩt̃num com¬
minat᷑ suppliciũ & declinare a
malo & facere bonum ei precipi¬
tur. Uenundatur quoq uxor q
filii. quando non solum animȩ ꝓ
peccatis. sed etiam in carne pecca¬
trici pena ȩterni cruciatus pre¬
dicitur. Quod cum audierit ser¬
uus frequenter. post peccatum ti¬
more concutitur ad penitendum.
qui ꝓ amore dei noluit cauere pec¬
cato. Unde & subditur. Proci¬
dens autẽ seruus ille: rogabat eũ
dicens. Pacientiam habe in ie. &
omnia reddam tͥ. Procidit enim
seruus ante dñm. cum peccator
suam fragilitatẽ recognoscens.
humilit ueniam postulat. dicens

Expanded text:
 venundatur servus, cum peccatori impoenitenti aeternum comminatur supplicium, et declinare a malo, et facere bonum ei praecipitur. Venundantur quoque uxor et filii, quando non solum animae pro peccatis, sed etiam carni peccatrici poena aeterni cruciatus praedicitur. Quod cum audierit servus frequenter post peccatum, timore concutitur ad poenitendum, qui pro amore Dei noluit cavere peccatum. Unde et subditur: « Procidens autem servus ille, rogabat eum dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. » Procidit autem servus ante Deum, cum peccator, suam fragilitatem recognoscens, humiliter veniam postulat, dicens