comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Est pat̾ m̃s qͥ glorificat me. Sicut gͦ a se ipso nori
uenit. qr a se ipso ñ erat suamq głam ñ quȩrebat.
ita ñ semet ipsũ glorificauit ut pontificatꝰ honorẽ
a seipso hab̃̾et. sed a patre glorificatꝰ est. qͥ locutus¬
est ei die baptismatis dicens. Hic est filius meus
dilectꝰ. Quȩ clarificatio siue glorificatio. multo
tem in ꝑsonam filii dei ac dicentẽ. Dñs dixit
ad me filiꝰ m̃s estu. ego hodie genui te. Et qr omĩpi
deo om̃ia futura quasi iam p̾sentia aut p̃terita st̃
qd̾ ei post baptismũ dicturꝰ erat qͣsi iam p̃dictum
habebat. Qua ꝓpt̃ p̃cerito tempore usus est inqͥens.
dñs dixit ad me. Nomine autẽ dñi intellige dm̃
nanq ad u̾biũ est p̃sentis temporis. qd̾ ꝓprie deo com¬
petit. S equit᷑. Quȩ madmodum &e in alio loco dic̃.
Tues sacerdos in ȩternum: scđ̾m ordinem melchi¬
sedech. Ex suꝑiori uersiculo ista pendent. ubi dicit
fex fieret. sed ds̃ pat̃ qui locutus est ei filius m̃s

Expanded text:
Est Pater meus qui glorificat me. Sicut ergo a semetipso non venit quia a seipso non erat, suamque gloriam non quaerebat, ita non seipsum clarificavit, ut pontificatus honorem a seipso haberet, seo a Patre clarificatus est ad eum die baptismatis dicente: Hic est Filius meus dilectus. Quae glorificatio sive clarificatio multo ate in persona Filii Dei et dicente: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te. Et quia omnipotenti Deo omnia futura quasi jam praeterita aut praesentia sunt, quod ei post baptismum dicturus erat, quasi jam dictum habebat: quapropter praeterito tempore usus est inquiens: Dominus dixit ad me. Nomine autem Domini Deum namque, adverbium est praesentis temporis, quod proprie Deo competit. Sequitur: Quemadmodum et in alio loco dicit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ex superiori versiculo ista pendent, ubi dicit t, ut pontifex fieret, sed Deus Pater, qui locutus est ei, Filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
tercia die eum suscitando. tuxta qd̃ psalmista dicit.
Non dabis scm tuum uide corruptionẽ. Dicitur aut̃
fudisse p̃ces supplicationesq ñ timore mortis quam
sponte suscipiebat: sed potius causa nr̃ȩ salutis. Uolun¬
tatem paternȩ dispensationis p̃posuit uoluncati car¬
nissuȩ: ut ueram ostend̾ẽt in se ipso naturã humanitatiꝰ
amore. aliqͣndo ꝓ timore. Hic uͦ ꝓ sumina ponit᷑
caritate. qua filius dei nos dilexit: ⁊ ꝓ summa
obȩdientia. qua fuit obediens patri usq ad mortẽ.
t quidem cum esset filius: didicit exhis quȩ
passus est obedientiã. et consuminatꝰ factus est.
omnibus ob temꝑantibus sibi causa salutis ȩternȩ.
Cum esset inqͥt filiꝰ dei in ueritate. didicit obȩdien¬
tiam exhis opꝓbriis ⁊ torm̃tis quȩ passus est. ħ ÷
uoluntariam exhibuit patri obȩdientiam. ex ꝑtus
illam ex parte humanitatis. Hanc obȩdientiam ꝙ̃
suscepisse: alio loco ostendit ubi dicit. Cum it

Expanded text:
dicit: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem. Dicitur autem fudisse preces supplicationesque, non timore mortis quam sponte suscipiebat, sed potius causa nostrae salutis voluntatem paternae dispensationis praeposuit voluntati carnis suae: ut veram ostenderet in seipso naturam humanitatis amore, aliquando pro timore: hic vero pro summa ponitur charitate, qua Filius Dei nos dilexit, et pro summa obedientia, qua fuit obediens Patri usque ad mortem. Et quidepassus est, obedientiam, et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae . Cum esset, inquit, Filius Dei in veritate, didicit obedientiam ex his opprobriis et tormentis quae passus est, hanc voluntariam jam exhibuit Patri obedientiam, expertus illa ex parte humanitatis. Hanc obedientiam quam arie suscepisse, alio loco ostendit, ubi dicit: Cum in
Abbreviated transcription (Latin):
tercia die. asceudisse ad cȩlos. uenturũ ad iudiciũ.
ut reddat unicuiq scđm oꝑa sua: resurrectionẽ
corporũ. incõmutabilitatẽ aniarũ. bonos in gła.
malos in penis manere: omnipotentẽ dm̃ trinica¬
tem hab̾e in ꝑsonis. unitatẽ in substantia. Postquã
om̃ia ista confessus fuer it se cred̾e. debet confiteri
peccata sua: sicq iniungenda est ei penicentia. aut
scõꝵ legimus: acdeinde debet baptizari abrenun¬
cians diabolo & om̃ib pompis eiꝰ. om̃ibq oꝑib eiuis.
Baptizatꝰ uero: debet plenius instrui de diuinitate.
ut credat patrem in genitũ. filiũ genitũ. sp̃m sc̃ĩ
nec genitũ nec ingenitũ sed ab utroq ꝓcedentem:
baptizati erant. iamq fundam̃tũ suꝑius descriptũ
ꝑceꝑant: hortatur illos ad ista maiora tendere. &
opus non esse. ut iter̃ illud fundam̃tũ penitentiȩ
tum penitentiȩ id uocat: qr sic̃ dictum est baptiran

Expanded text:
tertia die, ascendisse ad coelos, venturum ad judicium tertia die, ascendisse ad coelos, venturum ad judicium ut reddat unicuique secundum opera sua, resurrectionem corporum et immutabilitatem animarum, bonos in gloria, malos in poenis manere, omnipotentem Deum trinitatem habere in personis, unitatem in substantia. Postquam ista omnia confessus fuerit se credere, debet confiteri peccata sua, sicque injungenda est ei poenitentia aut ionibus sanctorum legimus, ac deinde debet baptizari, abrenuntians diabolo et omnibus pompis ejus, omnibusque operibus ejus. Baptizatus vero debet plenius instrui de Divinitate, ut credat Patrem unigenitum Filiumque genitum, Spiritum sanctum nec genitum nec ingenitum, sed ab utroque procedentem: baptizati erant, jamque fundamentum superius descriptum perceperant, hortatur illos ad ista majora tendere, et opus non esse ut iterent illud fundamentum poenitentiae, tum est
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem feramur. Quappt̃̾ qr exercitatos sensus
decet nos hab̾e un lege dñi inter mittentes sermonẽ
iteboationis xp̃i ad ꝓfunda & altiꝰora myste̾ria diui¬
nitatis eius ducam᷑ͦ sermonẽ inchoationis xp̃i.
Yocat initium fidei. intructio ẽuidelicet de nati¬
uitate xp̃i humana. de passione. de resurrectione.¬
de ascensione ᷤ. &e gr̃a baptismatis. S icut enĩ eum
qui litteris imbuendꝰ est. elementa litteraru
debet imbui. & pꝰmodũ ad mysteria diuinitatis
uenire. Non rursum iacientes fundamentum
penitentiȩ ab oꝑibus mortuis. & fidei. sub funda¬
mentum ñ rursum iacientes ad dm̃. Fundam̃tũ.
pęnitentiã uocat: unde pͥmũ instrui debet qui
ꝑuenit. hoc est. ut credat dominum uostrum
ibm xp̃m genitũ ex deo patre ante omia scł̃a. natũ
de uirgine in fine tempoꝵ ꝓ salute generis buma¬
ni sine semine uiri: passum. mortuũ. resurrexisse

Expanded text:
fectionem feramur. Quapropter quia exercitatos sensus fectionem feramur. Quapropter quia exercitatos sensus decet nos habere in lege Domini, intermittentes sermonem inchoationis Christi, ad profunda et alta mysteria divinitatis ejus ducamur. Sermonem inchoationis Christi vocat initium fidei, instructionem videlicet de nativitate Christi humana, de passione ejus, de resurrectione, ascensione, et gratia baptismatis: sicut enim eum qui litteris imbuendus est elementa litterarumdebet instrui, et postmodum ad mysteria divinitatis venire. Non rursum jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis et fidei ad non rursum jacientes, ad Deum. Fundamentum poenitentiae vocat unde primum instrui debet qui m pervenit, hoc est ut credat Dominum Jesum Christum genitum ex Deo Patre ante omnia saecula, natum de Maria virgine in fine temporum pro salute generis humani, sine semine viri; passum, mortuum, resurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
est alta ce obscura misteria de diuinitate omĩpis
dei. Unde et sequit᷑. Morum dico ẽt̃ solidum
cibum. qui ꝓ consuetudine lectionis exercitatos
habent sensus. hoc est studiis litterar̃ excensos ad
uulꝰ int̾ cibũ & cibũ discernere nescit. & sepe iN
ore: ita indoctus qͥsq qui discretionẽ doctrinar̃
nescit. facile decipit᷑. atq in uia erroris ꝑiclitatur.
Quappt̃ dicit. Quia om̃is qui lactis est particeps:
expers est sermonis iusticię. Quod etum in lacte
et solido cibo. hoc in indocto ⁊ sapiente differt: sic̃
paruulis lac congruit. & solidus cibus ȩtate ꝑfectis:
ita uidoctis humił sermo. & sapientib archanũ
mysteriũ nosse conuenit: Qui exercitatos habent
sensus studio lectionis. Ex usu siquidẽ lectionis.¬
& frequenti meditatione diuinar̃ scripturarum
efficiunt᷑ sensus nr̃i exercitati. & excensi ad maiora
intelligenda. Unde psalmista beatũ dic̃ esse uirũ.

Expanded text:
est alta et obscura sentire mysteria de Divinitate omnipotentis est alta et obscura sentire mysteria de Divinitate omnipotentis Dei; unde et sequitur: Eorum, dico esse solidum cibum, qui pro consuetudine lectionis exercitatos habent sensus, hoc est studiis litterarum extensos, ad vulus inter cibum et cibum discernere nescit et saepe in ore: ita indoctus quisque qui discretionem doctrinarum nescit, facile decipitur atque in errore periclitatur. Qua propter dicit: Quia omnis qui lactis est particeps expers est sermonis justitiae: quod enim in lacte et solido cibo, hoc in indocto et sapiente differt. Sicut lac parvulis congruit, et solidus cibus aetate perfectis, ita indoctis humilis sermo, et sapientibus arcanum mysterium nosse convenit, qui exercitatos habent sensus studio lectionis. Ex usu siquidem lectionis, frequenti meditatione divinarum Scripturarum efficiuntur sensus nostri exercitati et extensi ad majora intelligenda. Unde Psalmista beatum dicit esse virum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb lacte opus sit .i. simplici & rudi doctrina ñ
riis. Beatꝰ enim apłs hane ht̃ consuetudinẽ. ut sum¬
plicẽ doctritã lactis nomine designet: ꝑfectam
aut̃: solidũ cibũ appellet. Unde dicit choriitiis
adhuc minꝰ ꝑfectis. lac uob̃ potũ dedi ñ escam: qr
necdũ potestis acciꝑe. Lac gͦ simplicis doctrinȩ:
in carnatio filii dei. passio: mors. resurrectio illius
ascensio in celis. Solidꝰ uͦ cibus ꝑfecti ser monis:
ꝑsonis &e unus in substantia deitatis. Sed qui uon
potest intellig̾e qd̃ eugłista ait. uerbũ caro factũ ẽ.
quomͦ poterit ad altitudinẽ eius sermonis ꝑuenire
particeps .i. simplicis tantũ doctrinȩ. expers est
steriorum: nescit ita ut expedit discretionem
facere inter bonum & malum. Reddiditq
causam quare. I¬
aruulus inquit est sub̾ sensu
et intellectu.
er fectorum autem hominum est
solidus cibus .i. his qui ꝑfectos habent cͣibos. illis pandũt᷑

Expanded text:
bus lacte opus sit, id est simplici et rudi doctrina, nobus lacte opus sit, id est simplici et rudi doctrina, noriis. Beatus Apostolus hanc habet consuetudinem, ut simplicem doctrinam lactis nomine designet, perfectam autem, solidum cibum appellet; unde dicit Corinthiis adhuc minus perfectis : Lac vobis potum dedi, non escam, quia necdum potestis capere. Lac ergo simplicis doctrinae est incarnatio Filii Dei, passio, mors, resurrectio illius, ascensio in coelos: solidus vero cibus perfecti sermonis epersonis, et unus in substantia Deitatis. Sed qui non potest intelligere quod evangelista ait: Verbum caro factum est, quomodo poterit ad altitudinem sermonis ejus pervenire,particeps, id est simplicis tantum doctrinae, expers est se arcana mysteriorum nec scit ita ut expedit, discretionem facere inter bonum et malum, redditque causam quare: Parvulus est enim, subaudis sensu et intellectu. Perfectorum autem hominum est solidus cibus, id est qui perfectos habent sensus, illorum
Abbreviated transcription (Latin):
sent ẽẽ magistri gentiliũ ꝓpt̾ tempꝰ p̃teritũ. in quo
om̃ia suꝑiꝰ memorati habuer̃. rursũ indigebant
ut docerent᷑ ab illo cȩterisq apłis quȩ sunt elem̃ta¬
exordii sermonũ dei. Elem̃ta dicunt᷑ quasi ele¬
uamenta qd ex ipsis cęt̾a originem sumant.
inicia uidelicet & fundam̃ta creaturarũ. A qͥb dã
ce dicuntur elimenta ꝑ .i: qͣsi fabrimenta ab eo
qd̾ est elimo elimas. quasi ex eis fabricata sint om̃ia
Hic aut̃ elem̃ta siue elelimenta duobus modis
possumꝰ intellig̾e. scilicet uł ipsas caracteres et ꝓ¬
nuntiationes litterar̾um. a quibus exordium
sumunt sermones. ł cẽcerte ipsa inicia &e funda¬
menta fidei. Qͥsi diceret. hoc indigetis ut docea mi¬
ni quȩ st̃ elem̃ta litt̾arũ ł iucia fidei. cum debe¬
retis ꝓfunditatẽ mẏsterioꝵ intelligendo scruta
ru & ꝑfecti ẽẽ infide. fastfacti estis inqͥt infante s qͣli¬

Expanded text:
sent magistri esse gentilium propter tempus praeteritum, in quo sent magistri esse gentilium propter tempus praeteritum, in quo omnia superius memorata habuerunt, rursum inis quae sint elementa sermonum Dei. Elementa dicuntur quasi elevamenta, eo quod ex ipsis caetera originem sumant, initia videlicet et fundamenta creaturarum. A quibusdam etiam dicuntur elimenta per id est quasi fabricamenta, ab eo quod est elimo elimas, quasi ex eis fabricata sint omnia. Hic autem elimenta sive elementa duobus modis possumus intelligere, id est ut ipsos characteres et pronuntiationes litterarum, a quibus exordium sumunt sermones vel certe ipsa initia et fundamenta fidei. Quasi diceret: Hoc indigetis ut doceamini quae sint elementa litterarum vel initia fidei, cum deberetis profunditatem mysteriorum intelligendo scrutari, et perfecti esse in fide. Facti estis, inquit, quasi infantes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit ad salutẽ ȩternã. Sequit᷑. Ne quo .i. noni
de melchisedech sed de xp̃o grandis nobis sermo
&e in inter pretabilis ad dicendum: qm imbecilles
facti estis ad audiendum. Illa difficultas int̾p̾tandi¬
di sermonẽ. quẽ defilio dei incarnato insticuit.
ñ fuit iii eius ignorantia. cui reuelata sunt miyste¬
ria a scłis abscondita: sed potiꝰ in illoꝵ tarditate.
qͥ imbecilles .i. infirmi fide.⁊ fragiles sensu ad intel
gistri debuerant esse. Unde oe ipse reddit causam:
dicens Qm̃ imbecilles facti estis ad audiendum.
Ae deuide subiungit. E tenim cum deberetis
magistri esse propter tempus. sub̃ quo pene ab initio
lege i habuistis & ꝓpħas. rursum indigetis ut uos
do ceamini a me. aliisq apłis quȩ sunt elementa gxordui
sermonum dei. & facti estis quibus lacte opussit
non solido cibo. Ad eos loquitua. qͥ diu morautes
in lege exercitatum sensũ debuerant habe de aduentu
ꝑ eum credentib allata est: qui certe cum debuis¬

Expanded text:
salutem aeternam. Sequitur: De quo, id est non de Melchisedech, sed de Christo, grandis nobis sermo et in interpretabilis ad dicendum, quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Illa difficultas interpretandi sermonem quem de Filio incarnato instituit, non fuit in ejus ignorantia cui revelata sunt mysteria a saeculis abscondita, sed potius in illorum tarditate, qui imbecilles, id est infirmi in fide, et fragiles sensu ad intellgistri debuerant esse, unde et ipse reddit causam dicens: Quoniam imbecilles facti estis ad audiendum, ac deinde subjungit: Etenim cum deberetis magistri esse proplegem habuistis et prophetas. Rursum indigetis, ut vos doceamini. A me aliisque apostolis. Quae sint elementa exordii sermonum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non sin lege, exercitatum sensum debuerant habere de adventu per eum credentibus allata est. Qui certe cum debuis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: non ideo ñ est de corpore: sub. utiq est
de corpore xp̃i: Sic intelligendũ est de aure
&e oculo: q licet dicat bonus auditor ñ sum
menbrum erit eccłiȩ: Hunc autem posuit
deus menbra unum quodq eoꝵ in corpore
sicut uoluit: Quib uerb collit p̃sumptio¬
nẽ ͣ qua quis donii dei putat suũ meritũ:
Quisqͥs enĩ in eccłia ÷ oculus: adeo ⁊ tion a
se factus est oculus: Sic ⁊ de ceteris intelli¬
gendii ÷ menbris: Hinc enĩ ait Quid enĩ
habes quod non accepisti: Quod si essent om̃a
sub menbra unum menbrum: ubi corpussub
esset. Quod ñ ex uno menbro: sed uarietate m̃¬
broꝵ constat: Et si omnes essent aures. aut
oculiis .i. auditores tantũ aut p̃dicatores qͦmͦ
ẽẽt eccłia corpus. cum ñ constaret menbrorun
uarietatibus. Non potest dicere ocłs manui:
opera tua non indigeo: qm̃ p̃dicator qͥlibet uictu
ut caput pedibus: non estis mͥ necessarii:
.i. ille qui pest. subditis ñ potest dic̾e in tẽporali

Expanded text:
ideo est de corpore? Subaudis utique est de corpore Christi. Sic intelligendum de aure et oculo, quoniam licet dicat bonus auditor: Non sum Membrum erit Ecclesiae. Nunc autem posuit Deus membra, unumquodque eorum in corpore sicut voluit, quibus verbis tollit praesumptionem, ne quis donum Dei putet suum meritum. Quisquis enim in Ecclesia est oculus, a Deo, et non a se, factus est oculus. Sic et de caeteris intelligendum membris. Hinc enim ait: Quid enim habes quod non accepisti ? Quod si essent omnia, subaudis membra, unum membrum, ubi corpus, subaudis esset, quod non uno membro, sed varietate membrorum constat. Et si omnes essent auris aut oculus, id est auditores tantum aut praedicatores, quomodo esset Ecclesiae corpus, cum non constaret membrorum varietatibus? Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua non indigeo, quoniam praedicator quilibet victu us, aut iterum caput pedibus: Non estis mihi necessarii, et ille qui praeest subditis, non potest dicere in temporali
Abbreviated transcription (Latin):
patri .i. deo omp̃i patri qͥ om̃ib creaturis est
ds̃ &e pater.i. creator & factor. Et quom. in no
rimus dñe sc̃ẽ pater: qͥ uos ꝑ filium tuũ fecisti
& redemisti. ⁊ uiam patriȩ cȩlestis aꝑuisti: et
debemus deo patri: qr ꝑ illũ qui mediator nr̃ ÷
p̃ces ⁊ sacrificia nr̃a offerimꝰ: & transmittimꝰ
ad dm̃ pattẽ dicentes. Suscipe dñe precesppłi¬
cem in timore xp̃i. Sicut auditores ⁊ subiecti
suis p̃latis subditi sunt causa obȩdientiȩ ⁊ re¬
uerentiȩ: sic debent etiã prelati humiliare se
sectari. debent officiũ suȩ p̃positurȩ ostendere.
& fortiter redarguere: et increpare. Quod ꝓbari
potest ex factis apłi petri. Qui cum uidisset
corneliũ centurionẽ cum om̃i domo sua se uelle
humilit̃ ad orare: e contͣ humiliauit se illi
dicens. Surge. Nam ⁊ ego homo sum. U bi auĩi
uidit anaiam ⁊ saphirã a uia ueritatis rece¬
dere. & uiciis fubiacere: potentiam sui officii
causa adulationis. neq patrocinationis. qd̃ quidã

Expanded text:
potenti Patri, qui omnibus creaturis est Deus Pater, id est, creator et factor. Et quomodo? In rimus, Domine sancte Pater, qui nos per Filium tuum fecisti et redemisti et viam patriae coelestis aperuisti. Et referre debemus Deo Patri, quia per illum qui mediator noster est, preces et sacrificia nostra offerimus et transmittimus ad Deum Patrem, dicentes: Suspice, Domine, precescem in timore Christi. » Sicut auditores et subjecti suis praelatis subditi sunt causa obedientiae et reverentiae: sic debent etiam praelati humiliare se sectari, debent officium suae praepositurae ostendere et fortiter redarguere et increpare. Quod probari potest ex factis apostoli Petri, qui cum vidisset Cornelium centurionem cum omni domo sua humiliter velle se adorare, econtra ille humiliavit se illi, dicens: « Surge, nam et ego homo sum . » Ubi autem vidit Ananiam et Sapphiram a via veritatis recedere, et vitiis subjacere, potentiam sui officii causa adulationis neque patrocinationis, quod quidam
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi ꝑ inuocationẽ nominis sus: ut exhiberet ipses
sibi gloriosam ȩccłiam. ñ habentẽ maculã peceati.
aut rugam duplicitatis in mente. aut aliqͥd huiꝰ¬
modi .i. aliqͥd uicii. sed ut sit sca &e immaculata:
ln p̃senti quidẽ scło uno mͦ potest dici eccłia
eẽ głoriosa. uidelicet qr reges ⁊ pͥncipes huius¬

Expanded text:
invocationem sui nominis? Ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem peccati, maculam aut rugam duplicitatis mente, aut aliquid hujusmodi, id est aliquid vitii; sed ut sit sancta et immaculata. In praesenti quidem saeculo, uno modo potest dici et esse Ecclesia gloriosa, videlicet q
Abbreviated transcription (Latin):
quod aduersum nos erat cirogra fum decreciqđ
erat concrariũs nobis Cirographum dr̃ ma¬
nu scriptio: Nam chiro manus gratia script̾a.
Decietũ autem uocat legem ꝙ statutum. ꝙ ds
precepit adae diceus Exomni ligno paradisi
comede: usq morte morieris Peccatum uͦ ꝙ
primo parens nr̃ cõmisit inquo omnes pecca¬
uimus mortalesq effecti sumus. Appellat
mͦ cirographum decreti. quia inmemoria om¬
nipotentis dei seriptum usquȩ dum filius dĩ

Expanded text:
quod adversus nos erat chirographum decreti quod erat contrarium nobis. Chirographum dicitur manuscriptio. Nam χείρ manus, γραφή scriptura. Decretum autem vocat legem et statutum quod Deus praecepit Adae, dicens: Ex omni ligno paradisi comede, etc. Usque morte morieris . Peccatum ergo quod primus parens noster commisit, in quo omnes peccavimus, mortalesque effecti sumus, appellat modo chirographum decreti, quia in memoria omnipotentis Dei mansit scriptum, usque dum Filius D
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione ꝓficit sed uoluntate sp̃s: id est
rationabilitate animȩ: Sic deb et unus qulsq
fidelrum agere: castigando uidelicet corpus
suum ⁊ seruituti subiciendo: implens qd̃
apłs alias ait Spiritu ambulate: et desiđia
carnis siue corporis non ꝑficiatis: Et cuius
rei causa apłs corpus suum domabat. refre¬
nans illud a prauis delectationib ꝓtinus
manifestat subdens Ne force cͦum altis
predicauerm ipse reprobus efficiar P robus
dr̃. laude dignus et adꝓbatus. Unde e contͣ
improbus: laude indignus. ⁊ ñ ꝓbatus Sic
ꝓbari. & indignus laude apparere: dicebat:
ldeo castigo corpus mȩum et seruituci subi¬
cio: ne forte alii ꝑcipiant palmam uictoriȩ
predicatione mea edocti. et ego ipse alienus exi¬
stam a laude ⁊ p̃iio remunerationis: audiens
a dño recepisti mercedem tuam: ne forte aliis
curatis. ipse remaneam in uuluere. N olo enim

Expanded text:
delectationem perficit, sed voluntatem spiritus, id est delectationem perficit, sed voluntatem spiritus, id est rationabilitatis animae. Sic debet unusquisque fidelium agere, castigando videlicet corpus suum, et servituti subjiciendo, implens quod Apostolus alias ait: Spiritu ambulate, et desideria carnis sive corporis ne perficiatis . Ex cujus rei causa Apostolus corpus suum domabat, refrenans illud a pravis delectationibus, protinus manifestat subdens, ne forte, inquit, cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Probus dicitur laude dignus et approbatus, unde contra improbus laude indignus dicitur, et non probatus. Sic probari et indignus laude apparere, dicebat: Ideo castigo corpus meum, et subjicio servituti, ne forte alii percipiant palmam victoriae praedicatione mea edocti, et ego ipse alienus existam a laude et praemio remunerationis, audiens a Domino: Recepisti mercedem tuam, ne forte etiam aliis curatis, ipse remaneam in vulnere. CAPUT X. Nolo enim
Abbreviated transcription (Latin):
apparere p̃liator Paulus autẽ pugnabat cont̃¬
a ereas potestates: de quib loquitur ui epła ad
P ugnabat ñ materiali gladio: sed p̃dicando:
miracula faciendo: orando: ieunando: bonis
oꝑib insistendo: Iile uidelicet p̃dicator uer¬
berat aerem: qui sine effectu predicat: uide¬
licet uerba. tantũ mͦ ꝓferens: ñ oꝑib exornans:
qr aliud p̃dicat. atq aliud agit: et hoc qd̾ p̃dicat
miraculis et exemplis ñ roborat: Apłs autẽ
aerem ñ uerberabat: quia in uanum uerba
non ꝓferebat: complens ⁊ lõborans oꝑe quod
p̃dicabat ore: Sed castigo corpus meum.
sub in labore ⁊ erumna: in uigiliis multis:
in fame et sici. in ieiuniis multis: et ceteris talib
potius seruiam et exemplis. his quib p̃dico: Casti¬
gare corpus est: multis tribulationibus quȩ
suꝑuis enumerauimus affligere: et ea illi da¬
re quȩ ad uitam ȩt̾nam ꝓficiunt: non adluxũ:
Seruituti uero subicitur: dum non sua

Expanded text:
apparere praeliator. Paulus ergo pugnabat contrapparere praeliator. Paulus ergo pugnabat contra aereas potestates, de quibus loquitur in Epistola ad . Pugnabat autem non materiali gladio, sed praedicando, miracula faciendo, orando, jejunando, bonis operibus insistendo. Ille praedicator verberat aerem, qui sine effectu praedicatilicet verba tantummodo proferens, non operibus exornans, qui aliud praedicat atque aliud agit, et hoc quod praedicat, miraculis et exemplis non roborat; Apostolus autem aerem non verberabat, quia in vanum verba non proferebat, complens et roborans opere quod praedicabat ore. Sed castigo corpus meum, subaudis in labore et aerumna, in fame et siti, in jejuniis et vigiliis, multis caeteris talibus, potius serviam verbis et exemplis his quibus praedico. Castigare corpus est multis tribulationibus quae superius enumeravimus, affligere; est illa ei dare quae ad vitam aeternam proficiunt, non ad luxum. Servituti vero subducitur, dum non suam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃eniq beaticudinẽ. atq sacietatẽ: qm̃
uidentes fulgidũ. erimus fulgidi: uiden¬
tes beatum coerimꝰ beati: uidentes immor¬
ta lem erimus unmortales. felicesq ꝑ omĩa
scla: Qua ꝓpt̾ debemus currere credendo:
sꝑando: desideraudo: corpus castigando:
elemosinis uisistendo: ambulando deuir¬
tute in uirtutẽ: donec uicdeacur a nobis
Nec debemꝰ desꝑare de p̃mio ꝓmisso: Ncut
apłs ñ desꝑabat cum diceret.¬
curro intra terminos fidei beneuiuendo.
non quasi in incertum: et non dubitabo de
remuneratione. certum habens quid sit michi
ꝓmissum: Illi qui currebant in stadio in incer¬
tum currebant: qr non erant securi de p̾mio:
Sed ut nos certisimus de remuneratione: exem
imitem᷑ Sic pugno non quasi aerem uerbe¬
rans eleuando ⁊ deponendo gladium: uelut
stultus miles qui ñ positus contͣ hostem uer-¬
berat aerem agitando brachia ⁊ gladiũ: uolens

Expanded text:
omnemque beatitudinem atque satietatem; quoniam omnemque beatitudinem atque satietatem; quoniam videntes fulgidum erimus fulgidi, videntes beatum erimus beati, videntes immortalem erimus immortales, felicesque per omnia saecula. Quapropter debemus currere credendo, sperando, desiderando; corpus castigando, eleemosynis insudando, ambulando de virtute in virtutem, donec videatur a nobis Nec debemus desperare de praemio promisso sicut Apostolus non desperabat, cum diceretcurro, infra terminos fidei bene vivendo, non quasi in incertum, quia non dubito de remuneratione certum habens quid sit mihi promissum. Illi qui currebant in stadio, in incertum currebant, quia non erant securi de praemio. Sed ut nos certi simus de remuneratione, exempimitemur: Sic pugno, non quasi aerem verberans, elevando et deponendo gladium, velut stultus miles qui non positus contra hostem verberat aerem, agitando et brachium et gladium, volens
Abbreviated transcription (Latin):
coronã accipiant: nos autem ideo uitiametas
fidei nr̃e. ut coronam incorrupcã accipiamꝰ:
Quod suꝑius appellauit brauium greco
uocabulo: uunc uocat latine coronam: Illoꝵ
coroua et remuneratio corruptibilis erant .i.
temporalis: quia cum tempore transibat:
Uerbigrã: Accipiebant aurum: argentum:
corruptibile erat: quia de t̾ra sumitur &
in t̾rã reuertitur: Accipiebant uestes: quȩ
uetustate: ⁊ tineis consumebant᷑: Accipieband̃
equum: qui corrũpebant᷑ ꝑ mortẽ: et consũptꝰ
a uerinibus. in puluerem cransibat: Dabat᷑
eis corona t̾renis et marcescentib floribus con¬
serta: sed quasi uentus transibat: N ostra
autem corona et remuneratio incorruptibil
est: quia nulla immutatione corrũpetur:
Nec erit adornata unmarcessibilib florib
nr̃a corona: sed in modũ regalis diadematis
neratio ipse ds om̃ps erit: ⁊ concemplatio
totius trinitatis: Uidentes dĩn sicuci est
in quo habemus uitam sine fine mansura

Expanded text:
coronam accipiant, nos autem ideo currimus intra metas fidei nostrae, ut coronam incorruptam accipiamus. Quod superius appellavit bravium Graeco vocabulo, nunc vocat Latine coronam; illorum corona et remuneratio corruptibilis erat, id est temporalis, quia cum tempore transibat. Verbi gratia: accipiebant aurum, argentum, quod corruptibile erat, quia de terra sumebatur, et in terram revertebatur. Accipiebant vestes, quae vetustate et tineis consumebantur. Accipiebant equum, qui corrumpebatur per mortem, et consumptus a vermibus, in pulverem transibat, Dabatur eis corona terrenis et marcescibilibus floribus conserta, sed quasi ventus transibat. Nostra autem corona et remuneratio incorruptibilis est quae nulla immutatione corrumpetur. Nec erit adornata marcescibilibus floribus nostra corona, sed in modum regalis diadematis neratio ipse Deus omnipotens erit, et contemplatio totius Trinitatis, videntes Deum sicuti est, in quo habebimus vitam sine fine mansuram,
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte sub contristauit uos. qͥ condoluistis suꝑ
illoꝵ reatib & qui mͥ estis uniti in caritate: Seqͥt᷑:
Ut non honerem omnes: Honerare ẽ: honus or
pondus aliqd̃ imponere: Sensus iste est. ñ rep̃hen¬
di ideo delinquentes. neq ex cõmunicaui in priori

Expanded text:
ex parte, subaudis contristavit vos, qui condoluistis super ex parte, subaudis contristavit vos, qui condoluistis super illorum reatibus, et qui mihi estis in charitate uniti. Sequitur: ut non onerem omnes vos. Onerare est onus et pondus aliquod imponere. Sensus iste est: Non reprehendi ideo delinquentes, neque excommunicavi in priori
Abbreviated transcription (Latin):
am ex multa tribulatione & angustia
cordis qd unũ est. scripsi uobis priorem epłam
ꝑ multas lacrimas .i. pene quot sillabas dictabã:
uł scribebam. quasi tot lacrimas fundebam:
Audiens apłs quosdã choriitiorũ ad pͥstina uicia
redisse ⁊ fornicationẽ et penitentiã ñ egisse: insuꝑ
quendã illorũ accepisse uxorem patris: nuniam
tristiciã habuit: et multũ deflebat eos Unde et
pͥorẽ epłam eis misit. in qua redarguit eosfortiter:¬
et precepit illum qui incestum patrauerat a
consortio omnium exclucde: Cuiꝰ uerb̃ illi obedi¬
entes fuerunt: egeruntq penitentiã.:: et illũ a se
sequestrauer̃: Quod ut apłs agnouit ualde lȩcatꝰ¬
reducit eis ad memorram. qualit̾ eos deflebat: &
alloquit᷑ illos adhuc inquiens: Non ut con¬
sed ut sciatis quam caritatem habram habundan
egisse: Siquis autem contristauit sub me. siue
ille qͥ uxorẽ patris accep it. siue illi qͥ ad uicia
pͥstina redier̃: non me contristauit sub solum: sed

Expanded text:
atione et angustia cordis, quod unum est, scripsi vobis priorem epistolam per multas lacrymas, id est, pene quot syllabas dictabam vel scribebam, quasi tot lacrymas fundebam. Audiens Apostolus quosdam Corinthiorum ad pristina vitia redisse, et ad fornicationem, et poenitentiam non egisse, insuper quemdam illorum accepisse uxorem patris, nimiam tristitiam habuit, et multum deflebat eos. Unde et priorem epistolam eis misit in qua redarguit eos fortiter,et praecepit illum qui incestum patraverat, a consortio omnium excludere. Cujus verbis illi obedientes fuerunt, egeruntque poenitentiam, et illum a se sequestraverunt. Quod ut Apostolus agnovit, valde laetaten eis ad memoriam qualiter eos deflebat, et alloquitur illos adhuc, inquiens: non ut contrised ut sciatis quam charitatem habeam abundantegisse. Si quis autem contristavit me, subaudis sive ille qui uxorem patris accepit, seu illi qui ad vitia pristina redierunt, non me contristavit, subaudis solum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
habundantes gloriosi extiterunt. Legit᷑ enim
in actib apłoꝵ. quod ponebant infirmos et
mortuos in plateis: ut ueniente petro saltem
umbra illiꝰ ueniret suꝑ illos et sanarent᷑. De¬
atum quoq andream legimꝰ uno die.xxx.⁊
eo ampliꝰ mortuos suscitasse. Pmitiȩ siqͥdẽ
appellantur obtima quęq & cariora: sic̃ in lege
habet᷑. Offeres pͥmitias auri et argenti dño. id÷
ut ꝑ quoꝵ ministium doctrina euangelica
& fides dominica ꝑ quadrifidum orbem dif¬
famanda erat: maiora dona sp̃c scĩ accipent.
Alit̃. Non solum inqͥt alii ingemiscunt. s
habemꝰ oblatam in holocaustum: qͦd igne
dilectionis dĩ et ꝓximi ardet. De qͦ igne dñs:
att. Ignem ueni mittere in t̾ram. & qͥd uo¬
lo nisi ut ardeat: Nunqͥd pͥmitias mentis
bat mente seruio legi dĩ. carne autem legi
peccati: Apłs etenim rationabilitate men¬
tis et intentione seruiebat legi dĩ: consenti-¬
endo ei in hoc. quia nolebat concupiscentiȩ

Expanded text:
abundantes gloriosi exstiterunt. Legitur enim in Actibus apostolorum quod ponebant infirmos et mortuos in plateis, ut veniente Petro saltem umbra illius veniret super illos et sanarentur. Beatum quoque Andream legimus uno die triginta et eo amplius mortuos suscitasse. Primitiae siquidem appellantur optima quaeque et chariora, sicut in lege habetur: Offeres primitias auri et argenti tui Dominout per quorum ministerium doctrina evangelica, et fides Dominica per quadrifidum orbem diffamanda erat, majora dona Spiritus sancti acciperent. Aliter: Non solum, inquit, alii ingemiscunt, sed habemus oblatas in holocaustum: quod igne dilectionis Dei et proximi ardet, de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Nunquid primitias mentis bat: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Apostolus etenim rationabilitate mentis et intentione serviebat legi Dei, consentiendo ei in hoc quia nolebat concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ erant ad uitam unde & postea crediderurs.
Scimus enim quod omis creatura .i. om̃is homo
ingemiscit et parturit usq adhuc. In hoc loco
ut beatꝰ augustinꝰ dic̃. ñ ÷ origenes sequendus.
neq sequaces eiꝰ: qͥ om̃em creat᷑am ronabilem
& irrationabilem. corꝑalem et incorꝑalem cõ¬
p̃hendunt. Non enĩ om̃is creatura ingemiscit
ut illi uolunt: sed homo qui cũ om̃i creat᷑a
quandã cõmunionem habet: eo modo qͦ suꝑiꝰ
miscit. affligit᷑. tͥstat᷑ in dolore. in fame. ⁊ siti. in
frigore & nuditate. in carcerib & parturit siue
ut meliꝰ habetꝰ in greco. dolet in multis ang̾tiis
usq ad huc :i. usq addiem iudicii. & quãdiu
dicit᷑ adhuc. uł qͣmdiu dicit᷑ hodie: semꝑ
subiacebit creatura humana angustiis et do¬
loribꝰ. Illi aut̃ qui iam regnant cum deo. &
qͣotidie transeunt ad requiem semptt̃nam.
postquam ab huiꝰ scłi erumnis liberant᷑. ñ
ingemiscunt. Non solum autem illa: sub

Expanded text:
de et postea crediderunt. Scimus enim quod omnis creatura, id est omnis homo, ingemiscit et parturit usque adhuc, In hoc loco, ut dicit beatus Augustinus, non est Origenes sequendus, neque sequaces ejus qui omnem creaturam rationabilem et irrationabilem, corporalem et incorporalem comprehendunt. Non enim omnis creatura ingemiscit, ut illi volunt; sed homo, qui cum omni creatura quamdam communionem habet, eo modo quo paulomiscit, affligitur, tristatur in dolore, in fame et siti, in frigore et nuditate, in carceribus et parturit; sive quod melius habetur in Graeco dolet in multis angustiis usque adhuc, id est usque ad diem judicii; et quandiu dicitur adhuc, vel quandiu dicitur hodie, semper subjacebit creatura humana angustiis et doloribus; illi autem qui jam regnant cum Deo, et quotidie transeunt ad requiem sempiternam, postquam ab hujus saeculi aerumnis liberantur, non ingemiscunt. Non solum autem illa, suba
Abbreviated transcription (Latin):
principes eius fidelib xp̃i q̃ ideo appellatur mis¬
terrum. & quod diabolus oꝑaturus ẽ. manifeste
ꝑ anti axp̃m interficiendo scõs martires. heliã &
enoch. aliosq plurimos. hoc oꝑabatur iã occul
te ꝑmembra sua neronẽ ac pͥncipes eiꝰ. interfici¬
ens ꝑ illos pͥncipes marcirũ apłos. Istud misteri¬
um iniquitatis coeptum ẽ. anerone. qui occulte
instigante patre suo diabolo. Teloidolorũ inter¬
fecit scõs martires. & ꝑuenit usq addiocletianũ.
& iulianum apostata. qui plurimos scõꝵ ꝑemer̃.¬
um aduentũ occulte ꝙ ꝑ misteriũ p̾siguratus ẽ.
sicut in morte abel: & mnimolatione i saac. et indd
rege qui goliad interfecte. qui diabolum signifi-¬
cat. quem xp̃c insua morte & passione debella¬
uic. ita diabolus qui inanti.xp̾o erit. in mẽbris
suis malis scilicet regib prefiguratꝰ ẽ. occulte & ꝑ
misteriũ. Tantum ut qui tenet nunc teneat᷑. donẽc

Expanded text:
principes ejus fidelibus Christi. Quae ideo appellatur mysprincipes ejus fidelibus Christi. Quae ideo appellatur mysterium, quia quod diabolus operatus est manifeste per Antichristum, interficiendo sanctos martyres Eliam et Enoch, aliosque plurimos, hoc operatur jam occulte per membra sua, Neronem ac principes ejus, interficiens per illos principes, martyres apostolos. Istud mysterium iniquitatis coeptum est a Nerone, qui occulte instigante patre suo diabolo, zelo idolorum interfecit sanctos martyres, et pervenit usque ad Diocletianum et Julianum apostatam, qui plurimos sanctorsuum adventum, occulte et per mysterium praefiguratus est, sicut in morte Abel, et immolatione Isaac, et in David rege, qui Goliam interfecit, qui diabolum significabat, quem Christus in sua morte et passione debellavit, ita diabolus qui in Antichristo erit, in membris suis, malis, scilicet regibus, praefiguratus est occulte et per mysterium. Tantum ut qui tenet nunc, teneat, don
Abbreviated transcription (Latin):
quid detineat scitis. ut reueletur ĩ suo tempore. Dic̃.
scitis quid detineat: ec non demonstrat quid qđ
nichil melius ibi intelligitur uoluisse significa¬
re ꝗͣ destructionẽ regni romanoꝵ Dequa obscu
re locutus ẽ: ne forte aliquis romanoꝵ legeret
hanc epłam. & excitaret contra se aliosq xpĩanos
ꝑ secutionẽ illoꝵ: qui se putabant semꝑ pugna¬
turos in toto mundo. uos scitis inquid quid detine-¬
at illum antixp̃m. & qui moretur illum quia
nec dũ destructum ẽ. regnũ romanorũ. Nec re¬
cesserunt omnes gentes ab illis. ut reueletur siue
manfestetur ipse anti.xp̃c suo tempore.i. con
gruo tempore & ado disposito. scilicet pꝰꝗͣ om̃ia
regna discesserint a romano imꝑio. Nã misteri¬
um inquitatis iã oꝑatur. Alisteriũ grece. latino
uocabulo dr̃ aliquid occultum & secretum. Aliste¬
rium ergo iniquitatis appellat interfeccionẽ scõ¬

Expanded text:
quid detineat scitis, ut reveletur in suo tempore. Dicit: quid detineat scitis, ut reveletur in suo tempore. Dicit: Scitis quid detineat et non demonstrat quid. Quod nihil melius ibi intelligitur voluisse significare quam destructionem regni Romanorum de qua obscure hic locutus est, ne forte aliquis Romanorum legeret hanc epistolam, et excitaret contra se aliosque Christianos persecutionem illorum, qui se putabant semper regnaturos in toto mundo. Vos scitis, inquit, quid detineat illum Antichristum, et quid moretur illum, quia necdum destructum est regnum Romanorum, nec recesserunt omnes gentes ab illis. Ut reveletur, sive manifestetur ipse Antichristus, in suo tempore, id est congruo tempore et a Deo disposito, postquam omnia regna discesserint a Romano imperio. Nam mysterium iniquitatis jam operatur. Mysterium Graece, Latino vocabulo dicitur aliquid occultum et secretum. Mysterium ergo iniquitatis appellat interfectionem sancto
Abbreviated transcription (Latin):
dupliciter potest intelligi. Nascet᷑ antix p̃c inba¬
bilone de tribu dan uixta qđ iacob ait. fi̾at dan
coluber inuia: cerastes in semita. Et c̃ uenerit iero¬
reedificabunt tẽplũ qd ẽ destructũ a romanis.
eccłia sedebit: ostendens se tanquã sit deus. Nã
sic̃ in xp̃o om̃is plenitudo diumnitatis requieuit:
ita in illo homine qui antixpistus appellatur
eo qdđ sit c̃tͣriꝰ xp̃o: plenitudo malicie et omĩs
iniquitatis habitabit. quia in ipso erit caput
ommũ malorum diabolus. qui est rex super
om̃s filios suꝑbie. his uerbis de monstrauit
apls̃. thessalonitensibꝰ. non prius uenturum
dnm adiudicium quã regni romani defeccio fieret.
ꝙ iã nos impletũ uidemus & anti ap̃c ap¬
parere inmundo qui in terficier. xp̃i martires. Nou
retinetis qđ cum adhuc essẽ apud uos. ħ dicebam
uobis De aduentu antixpĩ & die iudicii . Et nunc

Expanded text:
dupliciter potest intelligi: Nascetur Antichristus in Badupliciter potest intelligi: Nascetur Antichristus in Babylone de tribu Dan, juxta quod Jacob dicit: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita . Et cum venerit Hieroreaedificabunt templum, quod est destructum a Romanis,  Dei, id est in Ecclesia sedebit, ostendens se tanquam sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis requievit, ita in illo homine qui Antichristus appellatur, eo quod sit contrarius Christo, plenitudo malitiae et omnis iniquitatis habitabit, quia in ipso erit caput omnium malorum diabolus, qui est rex super omnes filios superbiae. His verbis demonstravit Apostolus Thessalonicensibus, non prius venturum Dominum ad judicium, qui regni humani defectio fieret, quod jam nos impletum videmus, et Antichristum apparere in mundo qui interficiet Christi martyres. Non retinetis quod cum adhuc essem apud vos, haec dicebam vobis? de adventu Antichristi et de die judicii. Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
lite ei credere. Qm̃ nͥ uen̾it discẽssio pͥmũ ut disce¬
dant omĩa regna a regno et imꝑio romanoꝵ. et
reuelatus siue manifestatꝰ fuerit h̃o pec̾ci. antix.
uidelicet qͥlicet hõ sit. fons tamen erit omniũ
peccatorũ et filius ꝑditionis. id est filius diabo¬
li. non ꝑ naturam. sed ꝑ imitationem. Qui idõ
appellatur perditio: quia per illum uenit ꝑdi-¬
tio. & ipse perdit humanum genus. Qui aduer¬
et extollit᷑ siue erigit᷑ insuꝑbiã supra omne qđ¬
dr̃ ds. aut qđ colitur. Extollet se antix p̃c supͣ om
om̃s electos qui nuncupatiue dnr̾ dii ut moy¬
ses cui dr̃. Ecce constitui te dm̃ pharaonis et in le¬
ge. Diis ne detͣhas. id ÷ sacerdotibꝰ. Ego dixi dii es
iorẽ se omnibus illis dicet. Et non solum suꝑ il¬
los. s etiam quod maius est. fupra om̃e qđ colit᷑.
i. supra scãm trinitatẽ. que solũmͦ colenda et ad¬
oranda ẽ ab omni creatura. tra se extollet ut in
templo dĩ sedeat ostendens se tanqͣm sit ds. Hoc

Expanded text:
lite ei credere. Quoniam nisi venerit discessio primum, ut discedant omnia regna a regno et imperio Romanorum: et revelatus, sive manifestatus, fuerit homo peccati. Antichristus videlicet, qui licet homo sit, fons tamen erit omnium peccatorum. Et filius perditionis, id est filius diaboli, non per naturam, sed per imitationem. Qui ideo appellatur perditio, quia per illum venit perditio, et ipse perdidit humanum genus. Qui adveret extollitur, sive erigitur in superbiam supra omne qDeus, aut quod colitur. Extollet se Antichristus supraomnes electos qui nuncupative vocantur dii, ut Moyses, qui dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis ; et in lege: Diis ne detrahas , id est sacerdotibus; et: Ego dixi: Dii estjorem se dicet omnibus istis, et non solum super illos, sed etiam quod majus est supra omne quod colitur, id est supra sanctam Trinitatem, quae solummodo colenda et adoranda est ab omni creatura. Ita se extollet ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit deus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nouer̃ dm̃ .i. paganis. et qͥ ñ obediunt ȩugłio. ħeticis uidel
et falsis xp̃ianis atq iudeis. Bñ inflama ignis dicit daturũ
dñm uindictã repb qr ignis p̃cedet eũ tm̃ spaciũ aeris occu¬
pans. quantũ occupauit aqͣ in diluiuo. qr ardebit tr̃a et cͣssi¬
tudo maris et purgabit ȩlectos. repbi aut̃ audientes a dño.
ite in ignẽ et̃nũ inuoluent᷑ ab illo igne. et tͣhent᷑ ad supplicia
inferm. Q reꝓbr dabt̃ pȩnas ȩtñas in int̾itũ. Dabunt penas. ñ

Expanded text:
d est paganis, et qui non obediunt Evangelio, haereticis videlicet, et falsis Christianis, atque Judaeis. Bene in flamma ignis dicit daturum Dominum vindictam reprobis, quia ignis praecedet eum, tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio, qui ardebit terram et crassitudinem aeris, et purgabit electos; reprobi autem audientes a Domino: Ite in ignem aeternum , involventur ab isto igne, et trahentur ad supplicia in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut hierominus ceteriq doctores ꝙ ad ȩdificatio¬
nẽ auditorũ loqui & predicare. Nolite illum des-¬
picere. neq contempnere sed humiliter ad tendi¬
te quȩ docet. Om̃a autẽ ꝓbate. quod bouuin ẽ.
teuete. hoc ẽ. adtendite omnia que ille loquitur.
& ꝓbate utrum dicta illius & uerba conuenians
dictis euangelii. dictis & ꝓpħarum et dictis apło¬
rum. Quod si ꝓbaueritis non discrepare asensu
scõrum patrũ uerba illius. qđ bonum ẽ. tenece
omni re mala & acogitatione praua &ẜ oꝑe ꝑuer¬
nobis dicens. Pacem relinquo uobis. & qui etiã noᷤ
pacificauit & reconsiliauit dõ patri ꝑpassionẽ suã.
quȩ cogitatis & oꝑe ꝑficitis: ut integer sp̃s ur̃¬

Expanded text:
sicut Hieronymus caeterique doctores ad aedificatiosicut Hieronymus caeterique doctores ad aedificationem auditorum loqui et praedicare: nolite illum despicere, nolite contemnere, sed humiliter attendite quae docet. Omnia autem probate; quod bonum est tenete, hoc est, attendite omnia quae ille loquitur. Probate utrum dicta illius et verba conveniunt dictis Evangelii, dictis prophetarum, et dictis apostolorum. Quod si probaveritis non discrepare a sensu sanctorum patrum verba illius, quod bonum est tenete omni re mala, et cogitatione prava, et opere pervernobis dicens: Pacem relinquo vobis , et qui etiam nos pacificavit et recquae cogitatis et opere perficitis; ut integer spir
Abbreviated transcription (Latin):
sectemini. sine int̾missione oretis.nt gaudeatis
lite extinguere. Dicamus hoc scđ̾m aoybros iĩ
sensum. Spm̃ Nolite extinguere .i. si aliquẽ ad
horam sp̃s sẽs repleuerit suagrã ut possit int̾¬
pretari sacras diuina ssicripturas. et diuina mis¬
teria loqui. Nolite eum ꝓhibere quĩ loqͣtur
⁊ iiiim. sp̃s sc̃s qui unius substantie ẽ. cũ patre
& filio in sua natura non potest extingui. sed ꝑ
giet fictum. Dũ gͦ tradimus corpus nr̃m libidi¬
ni & coniungimus illud meretrici ꝙ tempore bap¬
tismi & manus inpositionis. factum ẽ templũ sp̃s
scĩ. excludimus illũ anobis & fugamus. et quã
bis cȩpit habitare tempore bapcismatis. Nolite
fugare auobis. neq extingua illũ uob̃ peccan¬
do & tradendo corpus ur̃m diuersis turpitudi¬
nib ꝙ templũ eiꝰ debet c̃e. Prophetias nolite sꝑ¬
nere .i. si aliquis ualet explanare dicta ꝓfetarũ.

Expanded text:
sectemini, sine intermissione oretis, ut gaudeatis sectemini, sine intermissione oretis, ut gaudeatis lite exstinguere. Dicamus hoc secundum Ambrosii sensum: Spiritum nolite exstinguere, id est si aliquem ad horam Spiritus sanctus repleverit sua gratia, ut possit interpretari divinas Scripturas, et divina mysteria loqui, nolite eum prohibere quin loquatur tinum: Spiritus sanctus qui unius substantiae est cum Patre et Filio in sua natura, non potest exstingui, sed per nae effugiet fictum. Dum ergo tradimus corpus nostrum libidini, et conjungimus illud meretrici, quod tempore baptismi et manus impositionis factum est templum sancti Spiritus, excludimus illum a nobis, et fugamus, et quanttum qui in vobis coepit habitare tempore baptismatis, nolite fugare a vobis neque exstinguatis illum in vobis peccando et tradendo corpus vestrum diversis turpitudinibus quod templum ejus debet esse. Prophetias nolite spernere, id est, si aliquis valet explanare dicta prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
dño gaudete & bonis oꝑib & quia filii dei estis.
Sine int̾missione orate. Quis hominũ mortaliũ
pocest semꝑ oratiomi in sistere. Aut ergo totum tẽpuq
ꝓparte posuit apłs. uti dicat illum semꝑ orare. qͥ
canonicas oras obseruat scđ̾m morẽ et consuecudi¬
nẽ scõrum patrum. aut etiã illum qui semꝑ bene
cogitat & deo placere desiderat. Quã du enĩ quis
bene cogitat & bonum desiderat. semꝑ orat. Nã
quicquid boni iustus agic adorationẽ refereudum ẽ.
& numꝗͣ desinec orare nisi desinat iustus ẽẽ. In
om̃ib grãs agite .i. infide. spe caritate.cet̾isq bo¬
nis oꝑib et iuꝓsperis. & in aduersis. semꝑ gratiaᷤᷤ
& laudes agite deo.quia neq ꝓspera nisi eo donan¬
te neq aduersa nisi eo ꝑmittente eueniunt. Hȩc
ne me nichil potestis facere. Hȩc ẽ. inquid uolun¬
tas deiut malũ ꝓ malo non reddatis. bonum sẽꝑ

Expanded text:
Domino gaudete, et bonis operibus: et quia filii Dei estis. Domino gaudete, et bonis operibus: et quia filii Dei estis. Sine intermissione orate. Quis hominum mortalium potest semper orationi insistere? Aut ergo totum tempus pro parte posuit Apostolus, ut dicat illum semper orare, qui canonicas horas observat, secundum morem et consuetudinem sanctorum Patrum: aut etiam illum, qui semper de Deo cogitat, et Deo placere desiderat. Quandiu enim quis bene cogitat, et bonum desiderat, semper orat. Nam quidquid boni justus agit, ad orationem est referendum, et nunquam desinet orares agite, id est in fide, spe, charitate, caeterisque bonis operibus, et in prosperis, et in adversis semper gratias et laudes agite Deo, quia neque prospera nisi eo donante, neque adversa nisi eo permittente evenient. Haec ne me nihil potestis facere . Haec est, inquit, voluntas Dei, ut malum pro malo non reddatis: bonum semper