comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me nescire. corporalit̾ tñ oꝑatũ ẽẽ. & inde in carne ui¬
xisse: non aut̃ potestate quã uñs apłis dederat ut
eugłm annuntians de eugło uiueret: ea quȩ supra-
dicta st̃ sine ulla dubitatione testantur. Neq aut
uno loco aut breuiter dictũ est: ut possit cuiꝰuis
astutissimi tergiuersatione in aliã transduci ꝑuertiq
sententiam. Cum gͥ tantȩ auctoritatis ta magnis
⁊ crebris molib contdicentiũ conterat᷑ aduersitas:
qͥd a me querit᷑ uel quale opus faciebat. ł ñ facie¬
bat: Unum scio qr nec furtũ faciebat. nec effrac¬
bor aut latro erat: nec auriga aut uenator aut
histrio. aut turpilucrus. sed innocent̾ ⁊ honeste
quȩ apta st̃ humanis usib oꝑabat᷑ : sic̾ sese habent
oꝑa fabroꝵ. structoꝵ. sutorũ. rusticoꝵ. & his simi¬
ua. Neq enĩ honestas ipsa rep̾hendit quȩ rep̾hñ¬
dit suꝑbia eoꝵ qͥ honesti uocari amant: sed esse

Expanded text:
me nescire; corporaliter tamen » operatum esse et inde in carne uime nescire; corporaliter tamen » operatum esse et inde in carne uixisse, non utentem potestate, quam dominus apostolis dederat, ut euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testantur. neque enim aut uno loco aut breuiter dictum est, ut possit cuiusuis astutissimi tergiuersatione in aliam traduci peruertique sententiam. cum igitur tantae auctoritatis tam magnis et crebris molibus contradicentium conteratur aduersitas, quid a me quaerunt, uel quale opus faciebat uel quando faciebat? unum scio, quia nec furta faciebat nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, structorum, sutorum, rusticorum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse
Abbreviated transcription (Latin):
ait. neq in occasione cupiditatis d̾s testis est. & qd̾ hic
dixit me ipsũ humiliando ut uos exaltaremini. hoc iͦ
pͥma ad chorintios eosdẽ. factꝰ sũ infirmis infirmus: hoc
ad thessalonicenses. factus sũ paruulꝰ in medio urm̃:
tanꝗͣ. si nutͥr foueat filios suos Ninde attende seqͦn¬
tia. Ita inqͥt desiderantes uos placet imꝑtire uob̃ non
pnã nocte ac die oꝑantes: ne quẽ ur̃m grauaremus
odissent qͣsi uenale eugłm: taqͣm paternis mat̾niꝰq
loqͥtur cũ a mileto mittens ephesum uocasset
aurũ ł uestẽ nulliꝰ concupiui. ipsi scitis qmͣ neces¬
sitatib meis & eoꝵ qͥ mecũ fuert̃ hȩ manꝰ seruieit̾
Omĩa ostendi uob̾: qm̃ sic laborantes oportet iuuare
dicat. Si corporale opus oꝑabat᷑ apłs unde uitam
istã sustentaret: qͦd erat ipsũ opus: A. qnͣdo uaca¬
bat ei & oꝑari ⁊ eugłm p̃dicare: Cui respondeo. Puta

Expanded text:
ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic dixit: me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, hoc in prima ad eosdem Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum paruulus in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. proinde adtende sequentia. ita, inquit, desiderantes uos placet inpertire uobis nmnam, nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: odissent quasi uenale euangelium, tam quam paternis maternisquloquitur, cum a Mileto mittens Ephesum uocasset aurum uel uestem nullius concupiui. ipsi scitis, quoniam necessitatibus meis et eorum qui mecum fuerunt, hae manus seruierunt. omnia ostendi uobis, quoniam sic laborantes oportet iuuare dicat: si corporale opus operabatur apostolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta
Abbreviated transcription (Latin):
s suo uentri. Quib hanc occasionẽ amputare uolebat
apłs: ut etiã qͦd isti iuste debebat᷑ omitteret. Aꝑte qͥp¬
pe hoc ipse ostendit in scda ad chorintios: ab aliis ec¬
clesiis dicens suppletas necessitates suas. Asenerat enĩ
sicut apparet xo tantã indigentiã. ut de longinquis
eccłiis ei necessaria mitterentur: duꝰ tñ ab eis apd̾ quos
erat nichil tale acciꝑet. Nũqͥd peccatũ in qͥt feci me
ipsũ humiliando ut uos exaltaremini: qm̃ gratis eũg¬
geliũ dĩ euuangłiiaui uob̃: Alias eccłias spoliaui
accipiens stipendiũ ad urãm ministrationẽ: & cum
apd̃ uos fussem & egerem nemini onerosus fui. Nam
id quod deerat mͥ adimpleuert̃ frĩ qͥ uenert᷑ a mache¬
donia : & in omĩb sine onere me uobis custodiui &
custodiam. Est ueritas xp̃i in me : quaa gła hec non
infringet᷑ in me in regionib achaiȩ. O are: Q ua uos
hic dicit uelle se amputare uoluit intelligi qͦd ibi

Expanded text:
sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat apostolus, ut etiam quod sibi iuste debebatur omitteret. aperte quippe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecclesiis suppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tantam indigentiam, ut de longinquis ecclesiis ei necessaria mitterentur, dum tamen ab eis, apud quos erat, nihil tale acciperet. numquid peccatum, inquit, feci me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, quoniam gratis euangelium dei euangelizaui uobis? alias ecclesias spoliaui accipiens stipendium ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et egerem, nemini grauis fui. nam id quod deerat mihi adinpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et in omnibus ingrauate me in uobis custodiui et custodiam. est ueritas Christi in me, quia gloria haec non infringetur in me in regionibus Achaiae. quare? quia uos hic dicit uelle se amputare, uoluit intellegi quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Neq enĩ dix̾ ñ sibi deb̾i. s deberi ostendit: &¬
debito se usũ ñ esse: nec omĩno uti uelle ꝓfessus ẽ.
eo ipso factus infirmꝰ quo potestate sua uti noluit
tã miscd̾i scilicet indutꝰ affectu. ut cogitaret quẽ¬
adm odũ secũ agi uellet si & ipse ita infirmaret᷑.
picari. De hac infirmitate sua dic̃ alioloco. Facti su¬
mus paruuli in medio urm. tanꝗͣ. si nutrix foueat
tẽ apłatus sui sic̾ ⁊ ceteri apłi. qͦ potestate se usũ non
esse testatur. hoc etiã isto loco ao thessalonicenses
dñs dicit: dignꝰ est oꝑariꝰ mercede sua. Nã hinc eũ
dicere ilłd̃ indicat qd̃ sup̃ posuit : neq in occasione
auariciȩ ds̃ testis est. Phoc eniꝰ qͦd iure dnico uebebat᷑¬
bonis eugłistis non ꝓpt̾ hoc eugłirantib s querentibuis
regnũ dĩ ut hȩc omĩa apponerentur eis. inueniebant alii
occasionẽ de qͥb idem dicit. Neq enĩ isti dõ seruiunt:

Expanded text:
est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur picari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat tem apostolatus sui, sicut et ceteri apostoli, qua potestate usum se non esse testatur, hoc etiam isto loco ad Thessalonicenses secundum quod dominus dicit: dignus est operarius mercede sua. nam hinc eum dicere illud indicat. quod supra posuit: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. pbonis euangelistis, non propter hoc euangelizantibus, sed quaerentibus regnum dei, ut haec omnia adponerentur eis, inueniebant alii occasionem, de quibus idem dicit: neque enim isti deo seruiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Quib tam̃ se apłs congruisse cestatur. ꝑ misericordẽ com¬
passionem. ñ ꝑ uersipellem simulationẽ: id ẽ ut eo mͦ
subueniret carnali iudeo ł pagano qͦmͦ sibi ipse si hoc
e̾ẽt subueniri uoluiss. poltans utiq eoꝵ infirmitatẽ
in cõpassionis similitudine ñ fallens in mendacii fi¬
ctione : sicut continuo ipse seqͥt᷑ ⁊ dicit. Factꝰ sum
infirmus infirmis: ut infirmos lucrifacerem. Hinc
eni᷑ loquebatur: ut etiã illa oiã diceret. Sicut gͦ
quod factus : infirmꝰ infirmis ñ ÷ mendaciũ: sie cet̾a¬
illa superiꝰ. Quã enĩ dicit infirmitatẽ suã erga infir
mos: nisi cõpaciendi eis. in tantu ut ne uidẽtur uendi¬
tor eugłii. ⁊ uerbũ dĩ cursũ apd̃ imꝑitos in malam
suspicionẽ decidens impediret. nollet accipere qͦd iu¬
re dnĩco debebatur. Quod si uellet ñ utiq menti¬
retur: qr uere debebat᷑ : & qͥa noluit nͨ utiq mentitꝰ

Expanded text:
quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conquibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendaciuilla superius. Quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse, nisi compatiendi eis, in tantum ut, ne videretur venditor Evangelii, et verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret, nollet accipere quod jure dominico debebatur? Quod si vellet, non utique mentiretur, quia vere debebatur: et, quia noluit, non utique mentitus
Abbreviated transcription (Latin):
putatus est. Iudeus eniͣ erat ⁊ circuncisus uocatꝰ nolurt
addii cere p̾puti ũ : id est noluit ita uiuere acsi cireu̾ei¬
sus non esset. Hoc enĩ iam in potestate habebat: & sub
lege qͥdem ñ erat sic̃ illi qͥ eã seruilit̾ oꝑabantur. s tam̃
inlege clĩ ⁊ xp̃i. Non eni alia erat lex illa ⁊ alia lex dei:
sicut manichei ꝑditi solent dicere. Alioqͥn si cũ illa fe¬
cit finxisse putandus est: finxit ⁊ pa ganũ ⁊ sacrifica¬
uit idolis ÷ quia dic̃ factũ se fusse his qͥ sine lege st̃ qͣsi
sine lege: qͦs utiq ñ nisi gentiles qͦs paganos dicimꝰ uult
intelligi. Auiro gͦ est ẽẽ sub lege: aliud in lege. Suble¬
ge carnales iudei. in lege spũales ⁊ iudei & xp̃iani. unde
illi seruauerunt morem illũ patriũ. sed onera isolita
credentib gentib ñ imposuerũt: & ideo nilli circun¬
cisi sunt. Sine lege aut̃ gentes: quȩ nundũ credidert̃:

Expanded text:
putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit adducere praeputium, id est noluit ita vivere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege spiritales et iudaei et christiani, unde illi seruauerunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ciens id faciebat : audiamꝰ sequentia. Cũ liber sim inqͥt
ex oĩb. oĩum me seruũ feci. ut plures lucͥfacerẽ: his qͥ
sub lege st̃ qͣsi sub lege. cũ non sim ipse sub lege. ut eos
qͥ sub lege erant lucrifacerem : his qͥ sine lege st̃ qͣsi sine
lege cũ sine lege dĩ ñ sim s sim in lege xp̃i ut lucͥfacerẽ
eos qͥ sine lege st̃. Qd̃ ñ simulandi uersutia faciebat sed
cõpatiendi miscdĩa : id ÷ ñ quasi ut se fingeret. iudeũ
sic̾ nonnulli putauert̃ qr legitima uetera iherosolimis
obseruauit. Fecit enĩ hoc scd̃m liberam ⁊ manifestam
sententiã suam : in qua dicit. Circũcisus qͥs uocatꝰ est.
ñ adducat p̾putium: id est ñ sic uiuat qͣsi preputiu̾
adduxerit. & id qͦd nudauerat texerit: sicut alio loco
dicit. Circu̾cisio tua p̾putiuĩ facta est. Scd̾m gͦ hanc sen¬
illa quȩ non incelligentib ⁊ parũ actendentib finasse

Expanded text:
tiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit, tiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et id quod nudauerat texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio tua praeputium facta est. secundum hanc ergo senilla quae non intelligentibus, et parum attendentibus finxisse
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate᷑ p̾dico. ꝙͣ uis ex occasione. quãus mea querens.
quãuis terreni emolum̾ti necessitate cõpulsus alii ꝓficiant.
ergo merces mͥ erit inqͥt: Int̾rogans dixit ꝓpt̾ẽa suspendẽ¬
da ẽ pnuntiatio : donec respondeat. Quod ut facilꝰ intel¬
ligat᷑ : tanꝙͣ nos eũ int̾rogemus. Quȩ gͦ tͥ merces erit aplẽ
ꝗͣdo mercedẽ istã terrenã etiam eugłistis bonis debitã ñ
ꝓpt̾ hoc eugłirantib s tñ consequentẽ ⁊ oblatã ex dnĩ
ordinatione sumentib tu ñ accipis: Quȩ gͦ tͥ merces
eric : Uide qͥd respondeat. Cugłitans in qͥt sine suptu
putent sibi eugłizari adhoc ut id eugłistȩ qͣsi uendere
uideant᷑. & tñ redit etiã acq etiã ut ostendat qd̾ sibi iu¬
re onĩco liceat. & ipse ñ faciat. Ut ñ ab utar in qͥt pote¬
state mea in eugło. Iam uͦ qr infirmitati hominuᷤ cõpa¬

Expanded text:
ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii proficiant,  merces erit? interrogans dixit; propterea suspendenda est pronuntiatio, donec respondeat. quod ut facilius intellegatur, tamquam nos eum interrogemus: quae ergo tibi merces erit, apostole, quando mercedem istam terrenam etiam euangelistis bonis debitam non propter hoc euangelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam ex domini ordinatione sumentibus tu non accipis? quae ergo tibi merces erit? uide, quid respondeat. ut euangelizans, inquit,  sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in euangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpa
Abbreviated transcription (Latin):
se qr illi ñ dederant. Non aut̾ scripsi hȩc ut ita fiant
in me: bonũ est enĩ mͥ magis mori. ꝙͣ głam meã qͥs quã
inanem faciat. Quã głam nͥ quã hab̃e uoluit apud dm̃
in xp̃o cõpatiens infirmis: Si c̃ mox aꝑtissime dicturus. ẽ:
Si enĩ eugłuauero inqͥt ñ est mͥ gła : necessitas enĩ mͥ incũ¬
bit. ro est sustentandȩ uite huius. Ue enĩ mͥ erit inqͥt si n᷑
eugłirauemo: id ẽ malo meo ñ eugłuabo: qr fame cruciabor:
& unde uiuã ñ habeo. Nã sequit᷑ ⁊ dicit. Sienĩ uolens
hoc facio: mercedẽ habeo. Nolendem se dic̃ facere si nul¬
la uitȩ huiꝰ fulciende necessitate cõpulsus facit: & ob ħ
habere mercedẽ utiq apd̃ dm̃ głe sempiterne. Si aut̃ in-¬
uitus inqͥt. dispensatio mͥ credita est : idẽ sinecessitate tran¬
sigendȩ huiꝰ uite inuitꝰ cogor eugłitare. dispensatio mͥ
credita ẽ. ut scilicet ex dispensatione mea q xp̃m quia

Expanded text:
se, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant se, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. quam gloriam? nisi quam habere uoluit apud deum, in Christo conpatiens infirmis, sicut mox apertissime dicturus est. si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit, id est sustentandae huius uitae. uae enim mihi erit, inquit, si non euangelizauero, id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulciendae necessitate conpulsus facit, et ob hoc habere mercedem, utique apud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus, inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut sc
Abbreviated transcription (Latin):
his qui eugłm annuntiant de eugło uiuere. ego aũ nul¬
lius hoꝵ usus sũ. & conat᷑ caro & sanguis recta depͣuare.⁊
aꝑta claudere. serena nubilare : Spu̾ale inqͥt opus facie¬
eugłm annuntiant de eugło uiuere. ego aut̃ nulliꝰ hoꝵ
usus sum : Aut si ⁊ hoc ipsu᷑ qd hic dictũ ÷ uiuere sed̾m
usus sum. Quappt̾ ut spes illi certa eẽt uite eternȩ: de
sine dubitatione facit intelligi. Qͦd dix̃ dnm ordinasse
his qͥ eugłm annuntiant de eugło uiuere. ro: uitã istã
cui opus est uictu ⁊ tegumento de eugło transigere:
sicut superius de suis coapłis dix̃. Unde ipse oñs ait:
Dignus est oꝑarius cibo suo : & dignꝰ ẽ oꝑarius mercede
sua. Hunc itaq cibũ & hanc mercede̾ sustentandȩ ui¬
apłs. uerũ dicens. Ego aut̃ nulliꝰ hoꝵ usus sum. W. se¬
quit᷑ ⁊ adiungit : ne forte qͥs arbitret᷑ id̾o nꝰ euͦ accepis¬

Expanded text:
his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nulhis qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus facieeuangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiuere\' secundum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de sine dubitatione facit intellegi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huiapostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepis
Abbreviated transcription (Latin):
daremꝰ uob̾ qua nos imitaremini. Omĩa itaq tolera¬
mus: ne quod impedimentũ demus eugło xp̃i. Et re¬
dit rursus: modisq oĩb eciã atq etiã cõmendat qͥd
sibi liceat ⁊ tam̃ non faciat. Nescitis inqͥt qm̃ qͥ in
templo oꝑant᷑. que st̃ de templo edunt: Qui altari
deseruiunt. altari cõparciunt᷑: Sic ⁊ dñs ordinauit¬
ne forte cũ dissero uolens it exponere: obscurũ fiat qͦd
ꝑse lucet ⁊ clamat. Qui enĩ hȩc u̾ba ñ intelligunt.
aut se ñ incelligere fingt̃. mei multominꝰ intelligt̃.
uł se ñ intellig̾e confitentur: nisi forte ꝓpterea intel¬
ligut᷑ cito nrã. qr concedit᷑ eis intellecta deridere. apłi
aut̾ uerb̃ ñ idem conceditur: Spt̾ea ubi alit̾ ea sed̾m
suã sententiã interp̾tari ñ possc̾. etiã clara ⁊ mani¬
festa obscura ⁊ incerta eẽ̾ respondent: qr praua ⁊
ꝑuersa ñ audent. Clamat homo di. dñs ordinauit

Expanded text:
daremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, toleradaremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis, inquit, quoniam qui in templo operantur. quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt, altario conpartiuntne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur eis intellecta deridere, de apostoli autem uerbis non idem conceditur. propterea ubi aliter ea secundum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: dominus ordinauit
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis participes erant etiã alii qui ñ eis pͥmo eugłm
adnuntiauerunt s ad eoꝵ eccłam id ipsũ p̾dicantes pꝰea
uenerunt. Idõ cũ dixisset sinos uob̾ sp̃italia seminauimꝰ
magnũ est si ur̃a carnalia metamus. subiecit. Si alii
porestatis uiẽ participant ñ magis nos. Et cũ demons¬
trasset qd̾ eius potestatis esset. s ñ sumꝰ usi inqͥt hac
potestate: s oĩa toleramꝰ. ne qͦd impedim̃tũ demꝰ eugło¬
xp̃i. Dicintgͦ isti quomodo de oꝑe spũali carnalẽ ui¬
ctũ habebat apłs: cũ aꝑte ipse dicat ñ sc usũ esse
hac potestate. At si de oꝑe spũ ali carnalẽ uictũ non
habebat: restat ut de oꝑe corporali habuerit. ⁊ inde
dicat: neq panẽ gratis ab aliqͦ manducauimꝰ. s in la¬
bore ⁊ fatigatione nocte & die oꝑantes ne quẽ urm̃ gͣ¬
uaremꝰ. ñ qͥa non habuerimꝰ potestatẽ. s ut nos formã

Expanded text:
potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea uenerunt. ideo cum dixisset: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metamus? subiecit: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? et cum demonstrasset, quid eis potestatis esset, sed non sumus usi, inquit, hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus eui. dicant ergo isti, quomodo de opere spiritali carnalem uictum habebat apostolus, cum aperte ipse dicat non se usum esse hac potestate. at si de opere spiritali carnalem uictum non habebat, restat, ut de opere corporali habuerit et inde dicat: neque panem gratis ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam
Abbreviated transcription (Latin):
lia metamus: Quȩ st̃ sp̃ualia qͦ senunauit: nisi uerbũ
metere dicit: nisi hȩc temporalia. que uite atq in dulgen¬
tie carnis indulta st̃. Hec aut̃ sibi debita se ab eis non
quesisse nec accepisse manifestat: ne qͦd impedimentũ
daret eugło xp̃i. Quid restat ut intelligamus eum
oꝑatũ esse unde uictũ haberet nͥ corporale opus cor¬
poralib ⁊ uisibilib manib suis : Nam si de spu̾ali oꝑe
uictũ ⁊ tegumentũ quereret. io ẽ. ut ab eis hec acciꝑet
qͦs in eugło edificabat: ñ consequenter diceret. si alii
potestatis ur̃e participant. ñ magis nos: Seon̾ sumꝰ
usi hac potestate: s oĩa toleramus. ne qͦd impedim̾tũ
demus eugło xp̃i. Qua potestate dicit se ñ usum: nͥ
quã habebat in eos a dnõ acceptã ut eoꝵ carnalia me¬
ceret ad uictũ uitȩ huius quȩ in carne agitur: Cu ius

Expanded text:
lia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum lia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum  quae sibi licere metere dicit, nisi haec temporalia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? haec autem sibi debita se ab eis non quaesisse nec accepisse manifestat, ne quod inpedimentum daret euangelio Christi. quid restat, ut intellegamus eum operatum esse, unde uictum haberet, nisi corporaleopus corporalibus et uisibilibus manibus suis? nam si de spiritali opere uictum et tegumentum quaereret, id est, ut ab eis haec acciperet, quos in euangelio aedificabat, non consequenter diceret: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. qua potestate se dicit non usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Ili aut̃ qͥ p̃ter istã scãm societatẽ uitã labore corpis trau¬
sigebant. ex quoꝵ numero plures ad in onasteria ue¬
niuit. qr ⁊ in ipso humano genere pluresst̃. si nolẽ
decet ut in ea uita ubisenatores fiunt laboriosi. ibi fiat᷑
opifices ociosi: & quo ueniunt relicbis diuiciis suis qͥ
Nolite solliciti esse animȩ qͥd manducetis: neq corpori
qͥd induamini. Recte qͥa supͣ dixerat. ñ potestis dõ ser¬
uue ⁊ mãmone. Qui enĩ ꝓpt̾ hoc eugłm p̾dicat h t ha

Expanded text:
iam praeter istam sanctam societatem uitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monasteria ueniunt, quia et in ipso humano genere plures sunt, si nolunt ur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis quinolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium pra
Abbreviated transcription (Latin):
studeant &̃ boni fideles ⁊ regis ȩterni deuotissimi puinti¬
ales. fortissimis eius nulitib usq ad ista seruire. ut sibi
nec aquã implere cogant᷑. si iam etiã illos qͥtunc erant
iherosolime nouo gradu iusticiȩ suꝑgressi st̃. Nam illi
Seo si iu isti ut dicẽ ceꝑam eciã illos aliqͦ qiuadu iusticis cran¬
sierunt ⁊ omino in hns qͥ ad transigendã istã uitã ꝑtinẽt
sicut uolueres agut. ostendant nob̾ homines seruire uo¬
luerib sic̃ sibi seriuiri uolt̃: nͥ eaptis ⁊ melusis qͥb fidesñ
habet᷑ ne uolantes redeant. & dñ ille malt̃ frui librate ar
exagris q̃tũ satis ẽ caꝑe: ꝙͣ ab hominib apposita:i appara¬
ta sumere. Pinde russus istos alio sublimiore gracdu uisti¬
eiȩ suꝑabunt qͥ seita insticuerint ut cotidie in agros cãqͥ.
in pastũ ꝑgant. ⁊ qͦ tempore inuenerint carpant. ae po¬

Expanded text:
studeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouincistudeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouinciales fortissimis eius militibus usque ad ista seruire, ut sibi nec aquam inplere cogantur, si iam etiam illos, qui tunc erant Hierosolymae, nouo gradu iustitiae supergressi sunt. nam illi sed si iam isti, ut dicere coeperam, etiam illos aliquo gradu iustitiae transierunt et omnino in his, quae ad transigendam istam uitam pertinent, sicut uolucres agunt, ostendant nobis homines seruire uolucribus, sicut sibi seruiri uolunt, nisi captis et inclusis, quibus fides non habetur, ne uex agris quantum satis est capere quam ab hominibus adposita et adparata sumere. Proinde rursus istos alio sublimiore gradu iustitiae superabunt, qui se ita instituerint, ut cotidie in agros tamquam in pastum pergant et quo tempore inuenerint carpant ac so
Abbreviated transcription (Latin):
mos erat sabbato sermocinari: s in foro in qͥt ꝑ omnem
diem: ꝓpt studia utiq atheniensiũ. Sic enĩ seqͥt᷑ Q dã
uͦ epieuixoꝵ ⁊ stoieoꝵ philosophoꝵ ꝯferebant cũ illo
Et paulopꝰ dicit. Achenienses aũ & aduene hospites ad
nichil aluid uacabant : ꝙͣ dicere aliqͥd noui aut audi¬

Expanded text:
mos erat sabbato sermocinari, sed in foro, inquit, per omnem mos erat sabbato sermocinari, sed in foro, inquit, per omnem diem; propter studia utique Atheniensium. sic enim sequitur: quidam uero epicureorum et stoicorum philosophorum conferebant cum illo. et paulo post dicit: Athenienses autem et aduenae hospites ad nihil aliud uacabant quam dicere aliquid noui aut audi
Abbreviated transcription (Latin):
iͥad erogandũ uerbũ dĩ certa temꝑa constitueret: Neq
enĩ ⁊ hoc ds̃ nos latere uoluit. Nam ⁊ cuiꝰ artis opifer
fuerit. & qͥb temꝑib uacaret dispensando eugło: scã
scriptura ñ tacuit. Nam rũ eum dies ꝓfectionis urge¬
ret in troade constitutũ. etiã in una sabati ꝯgregatis fra¬
trib ad frangendũ panẽ tanta fuit intentio ⁊ tã ne-¬
cessaria disputatio: ut sermo ꝓduceret᷑ usq ad noctis¬
mediũ tanqͣ excidisset eis qd̾ eo die ñ ee̾t᷑ ieiuniũ. Quando
aut̃ in alio loco cõmoraturꝰ cotidie disputabat: qͥs dubita¬
uerit eũ horas habuisse ad hoc officiũ deputatas. Haniq
apud athenas cũ esset qr rerũ studiosissimos inqͥsitores
inuenerat : ita de illo scriptũ est. Disputabat gͥ uide¬
is in sinagoga ⁊ gentib in uiculis ⁊ foro ꝑ omnẽ diem ad
om̃s qͥ aderant. Non enĩ in synagoga ꝑ omnẽ diẽ ubi

Expanded text:
i ad erogandum uerbum dei certa tempora constitueret? neque i ad erogandum uerbum dei certa tempora constitueret? neque enim et hoc deus latere nos uoluit. nam et cuius artis opifex fuerit et quibus temporibus uacaret dispensando euangelio, sancta scriptura non tacuit. nam cum eum dies profectionis urgeret in Troade constitutum, etiam in una sabbati congregatis fratribus ad frangendum panem tanta fuit intentio et tam necessaria disputatio, ut sermo produceretur usque ad mediuoctis, tamquam excidisset eis quod eo die non esset ieiunium; quando autem in aliquo loco inmoraturus cotidie disputabat, quis dubitauerit horas eum habuisse ad hoc officium deputatas? namque apud Athenas cum esset quia studiosissimos rerum inquisitores inuenerat, ita de illo scriptum est: disputabat igitur iudaeis in synagoga et gentibus in uiculis in foro per omnem diem ad omnes qui aderant. non enim in synagoga per omnem diem. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
deesse ñ debent: ut hore qͥb ad erudiendũ aninũ ita uaca¬
cur ut illa corporalia oꝑa geri ñ possint ñ oppͥmant᷑ egestate.
Qui aut̃ se dicunt uacare lectioni: nonne ilic inueniunt qͦd
p̃cipit apł̃s: Quȩ ista ẽ gͦ ꝑuersitas lechoni nolle obtẽpare.
dũ uult ei uacare :÷ & ut qd̃ bonũ ẽ diutꝰ legat᷑ id̾o nolle
facere qdͤ legitur: Quis enĩ nesciat tanto eitꝰ queq ꝓficere
eũ bona legit. qͣto citꝰ facit q̃d̃ legit: Si aut̃ alicui sermo
erogandus ẽ ⁊ ita occupat ut manib oꝑari ñ uacet: ñ qͥd
hoc oñs in monasterio posst̃ uenientib ad se alio genere
uitȩ frĩb. uł diuinas lectiones exponere. ł de aliqͥb qͥsti¬
onib salubrit disputare: Quando gͦ ñ om̃s posst̃ cur
sub hoc obtentu om̃s uacare uolt̾: Qͣqͣm ⁊ si om̃s possent
uicissitudine facere deb̾ent. ñ solũ ne ceceri a necessaris

Expanded text:
deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacadeesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis
Abbreviated transcription (Latin):
poralit᷑ nolt̾ : cuirei uacent scire desid̾o. Orationibus
inqͥunt ⁊ psalmis : & lectioni & uerbo dĩ. Scã plane
uita : & xp̃i suauitate laudabilis. S si ab his auocan
int̾uallis tẽporũ ipsius infirmitatis necessitas eogit: cur
Citius enĩ exaudit᷑ una obedientis oratio: ꝙͣ dece̾ milia
contẽptoris. Cantiea uͦ diuina cantare etiã manib oꝑan¬
ces facile posst̾ : & ipsũ laborem tãꝗͣ diuino celeumate
consolari. An ignoramꝰ om̃s opifices in qͥb uanitatib &
plerunq &̃ turpitudinib theatͥcarũ fabularũ donent
corda ⁊ linguas suas: cũ manꝰ ab oꝑe ñ recedant: Od gͦ
impedit seruũ dĩ manib oꝑantẽ. in lege dni meditari..
psallere nomini dnĩ altissimi: ita sane ut ad ea discenda
qͤ memorit̾ recolat habeat seposica tempora: Ad hoc enĩ
⁊ illa bona oꝑa fideliũ subsidio supplendoꝵ necessarioꝵ

Expanded text:
poraliter nolunt, cui rei uacent scire desidero. orationibus, poraliter nolunt, cui rei uacent scire desidero. orationibus, inquiunt, et psalmis et lectioni et uerbo dei. sancta plane uita et Christi suauitate laudabilis; sed si ab his auocandinteruallis temporum ipsius infirmitatis necessitas cogit, cur citius enim exauditur una oboedientis oratio quam decem milia contemptoris. cantica uero diuina cantare etiam manibus operantes facile possunt et ipsum laborem tamquam diuino celeumate consolari. an ignoramus omnes opifices in quibus uanitatibus et plerumque etiam turpitudinibus theatricarum fabularum donent corda et linguas suas, cum manus ab opere non recedant? quid ergo inpedit seruum dei manibus operantem in lege domini meditari et psallere nomini domini altissimi? ita sane ut ad ea discenda, quae memoriter recolat, habeat seposita tempora. ad hoc enim et illa bona opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum
Abbreviated transcription (Latin):
dono eius. Quanta pinguedine sc̃e leciciȩ sit ꝑfusus
apłs dũ loqͥtur de alt̾no supplem̃to indigentiȩ ꝓuin¬
tialiũ xp̃i. hinc de reb carnalib in illos inde aut̃ de
spiritalib in istos ut exclamaret: &. tãqͣ scõꝵ gaudioꝵ
modi sustantiã ut nichil deesset necessitatib seruoꝵ
dĩ qͥ celsiorem scitatis gradũ in eccła tenere uoluerũt
ut spei scłaris uincła cuncta p̾ciderent ⁊ aninũ lib̾ũ
diuine miliciȩ dedicarent: sic debent ⁊ ipsi p̾ceptis eiꝰ
obedire ut cõpatiant᷑ infirmis : & amore pͥuate rei ñ
illigati manib suis in cõmune laboraie: p̃positis suis
sine murmure obtemꝑare: ut hoc suppleat ex oblationib
bonoꝵ uiroꝵ fideliũ q laborantib ⁊ aliqͥd unde uictum
transigant oꝑantibus: ꝓpt̾ infirmitates tñ corporales aliqͦ¬
rũ iyꝓpt᷑ ȩccłiasticas occupationes. ł eruditionẽ doctrinȩ
salutaris deeẽ putauerunt. Quid enĩ agant qͥ oꝑaricor¬

Expanded text:
nguedine sanctae laetitiae sit perfusus apostolus, dum loquitur de alterno supplemento indigentiae prouincialium Christi, hinc de rebus carnalibus in illos, inde autem de spiritalibus in istos, ut exclamaret et tamquam sanctorum gaudiorum modi substantiam, ut nihil deesset necessitatibus seruorum dei, qui celsiorem sanctitatis gradum in ecclesia tenere uoluerunt, ut spei saecularis uincula cuncta praeciderent et animum liberum diuinae militiae dedicarent: sic debent et ipsi praeceptis eius oboedire, ut compatiantur infirmis, et amore priuatae rei non inligati manibus suis in commune laborare, praepositis suis sine murmure obtemperare, ut hoc suppleatur ex oblationibus bonorum fidelium. quod laborantibus et aliquid unde uictum transigant operantibus, propter infirmitates tamen corporales aliquorum et propter ecclesiasticas occupationes uel eruditionem doctrinae salutaris deesse putauerint. Quid enim agant, qui operari cor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ete oꝑantiũ. & alioꝵ monasterioꝵ salubrima disciplina
sed̾m apb̃icam norm̃ã uiuentiũ : s etiã insultantes meli¬
orib tanꝙͣ conseruatͥoem eugłii p̃dicantes pigritiã. tãꝙͣ.
p̃uaricatri cẽ accusantes mised̾iam. Multo enĩ miscdius
oꝑat᷑ enga animas infirmoꝵ qͥ fame bonȩ seruoꝵ dĩ cõsu¬
Quappt̾ utinã ist qͥuacare uolt̾ manib: omnino uacarent¬
⁊ linguis. Neq enĩ tã multos ad imitationẽ inuitarent.
sieis ñ tantũ exẽpla sed etiã muta ꝓponerent. Nunc uͦ

Expanded text:
erantium et aliorum monasteriorum in saluberrima disciplina secundum apostolicam normam uiuentium, sed etiam insultantes melioribus, tamquam conseruatricem euangelii praedicantes pigritiam, tamquam praeuaricatricem accusantes misericordiam. multo enim misericordius operatur erga animas infirmorum, qui famae bonae seruorum dei consquapropter utinam isti, qui uacare uolunt manibus, omnino uacarent et linguis! neque enim tam multos ad imitationem inuitarent, si eis non tantum exempla pigra, sed etiam muta proponerent. Nunc uer
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ eugłiste sunt : fateor habent. Si ministri altaris. dispẽ¬
satores sacramentoꝵ: bene sibi istã ñ arrogant s plane uẽ¬
dicant potestatem. Si saltẽ habebant aliqͥd in hoc insecło
qͦ facile sine opificio sustentarent istã uitã. qd̾ conĩsi ad dm̃
indigentib disꝑtiti st̃: & credenda ẽ eoꝵ infirmitas ⁊ feren¬
da. Solent enĩ tales ñ meliꝰ sicut multi putant.s qͦd ẽ ue¬
rum languidiꝰ educati: laborem oꝑũ carnaliũ sustinere ñ
posse. Cales fortasse multi erant in iherosolina. Hã ⁊ scͥptũ
est qͥa p̃dia sua uendidert̃. & p̾cia eoꝵ ante pedes apłoꝵ po¬
suerũt : ut distͥbueret᷑ unicuiq sic̃ opus erat: q ꝓpe in¬
uenti st̃ & utiles fuert̃ gentib qͤ ab idoloꝵ cultu ex lon

Expanded text:
si enim euangelistae sunt, fateor, habent; si ministri altaris, dispensi enim euangelistae sunt, fateor, habent; si ministri altaris, dispensatores sacramentorum, bene sibi istam non adrogant, sed plane uindicant potestatem. Si saltem habebant aliquid in hoc saeculo, quo facile sine opificio sustentarent istam uitam, quod conuersi ad deum indigentibus dispertiti sunt, et credenda est eorum infirmitas et ferenda. solent enim tales non melius, sicut multi putant, sed, quod est uerum, languidius educati laborem operum corporalium sustinere non posse. tales fortasse multi erant in Hierosolyma. nam et scriptum est, quod praedia sua uendiderint et pretia eorum ante pedes apostolorum posuerint, ut distribueretur unicuique, sicut opus erat. quia prope inuenti sunt et utiles fuerunt gentibus, quae ab idolorum cultu ei long
Abbreviated transcription (Latin):
ceperant potestatẽ ñ oꝑandi. s de eugło uiuendi. Si aut̃
acceꝑant hanc potestatẽ. ordinante dnoͣ ut qͥ eugłm annũ-¬
tiarent de eugło uiuerent: & dicente. dignꝰ ẽ oꝑariꝰ cibo suo.
runt. Si ñ peccauerunt : nullũ impedimentũ dederunt:
Neq enĩ nullũ peccatũ ẽ impedire eugłm. Qd̾siita est: &
nobis inqͥunt liberũ est uti &. ñ ut hac potestate. Hanc
questionẽ breuit̾ soluerem Ci dicerem: qi ⁊ iuste dicerẽ ere¬
dendũ esse apło. Ipse sciebat eur in eccłiis gentiũ non oportẽ¬
guens ministeriũ suũ: qͥa ita inter se distribuerant. ꝓculdu
nabas ad gentes irent. illi aut̃ in circũ cisionem. Hoc tam̃
eũ precepisse his qͥ ñ habebant eiꝰmodi potestatẽ: ea quȩ
iã multa dicta st̃ manifestant. Ist aut̃ fr̃s nr̃ĩ tẽmere sibi
arrogant quantũ estimo: qd̃ esmodi habeant potestatem

Expanded text:
i. si autem i. si autem acceperant hanc potestatem ordinante domino, ut qui euangelium adnuntiarent, ex euangelio uiuerent, et dicente: dignus est operarius cibo suo -runt. si non peccauerunt, nullum inpedimentum dederunt. neque enim nullum peccatum est inpedire euangelium. quod si ita est, et nobis, inquiunt, liberum est et uti et non uti hac potestate. Hanc quaestionem breuiter soluerem, si dicerem, quia et iuste dicerem credendum esse apostolo. ipse enim sciebat, cur in ecclesiis gentium non oporteguens ministerium suum, quia ita inter se distribuerant procul dnabas ad gentes irent, illi autem in circumcisionem. hoc tamen eum praecepisse his, qui non habebant eius modi potestatem, ea quae iam multa dicta sunt manifestant. Isti autem fratres nostri temere sibi adrogant, quantum existimo, quod eius modi habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant ⁊ obediant: aue si obedire ł nolt̾ uł ñ posst̾:
saltẽ illos qͥ uolt̾ meliores. qͥ aut̃ ⁊ posst̃ feliciores esse fa¬
teant᷑. Aliud enĩ corꝑis infirmitatẽ uł uerã alleuare
uł falsa p̃tendere: aliud aut̾ sic decipi & sic decipe. ut
insuꝑ idõ uideat᷑ in seruis dei maior esse iusticia: qͥa potuit
int̾ imꝑitos regnare pigritia. Qui enĩ uerã eorꝑis infirmita
fugit: qr bonꝰ seruus dĩ ⁊ manifesto infirmo fri suoseruit.¬
& fallenti coneredit qͥa malu eũ non putat : ñ imitat᷑ ut malꝰ
sit. & ñ siei credit fallacẽ putat : ac nichil ominꝰ ñ imitatur.
imitem᷑ uolatilia celi. qm̃ qͥ aliqͥd tale fuerit oꝑatꝰ. contra
eugim fac̾. qͥs qͥs animo infirmꝰ hȩc audit ⁊ credit ñ qͥa sic
uacat s qi sic errat: lugendus est. Hic exorit᷑ alia qͤstio¬
quia dix̃ beatꝰ apłs ido se nͨ usuꝰ potestate. ne qͦd impedim̃¬

Expanded text:
intellegant et oboediant: aut, si oboedire uel nolunt uel non possunt, intellegant et oboediant: aut, si oboedire uel nolunt uel non possunt, saltem illos, qui uolunt, meliores, qui autem et possunt, feliciores esse fateantur. aliud est enim corporis infirmitatem uel ueram allegare uel falsam praetendere, aliud autem sic decipi et sic decipere, ut insuper ideo uideatur in seruis dei maior esse iustitia, quia potuit inter inperitos regnare pigritia. qui enim ueram corporis ostenditfigit, quia bonus seruus dei et manifesto infirmo fratri suo seruit et fallenti cum credit, quia malum eum non putat, non imitatur ut malus sit, et non si ei credit, fallacem putat. ac nihilominus non imitatur. imitemur uolatilia caeli, quoniam qui aliquid tale fuerit operatus contra euangelium facit, quisquis animo infirmus haec audit et credit. non quia sic uacat, sed quia sic errat, lugendus est. Hic exoritur altera qquia dicit beatus Paulus, ideo se non usum hac potestate, ne quod impedime
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ panẽ se fuisse collectos. ⁊ ipsa ẽ optima gub̃natio.
ut oĩa suis temporib distributa ex ordine gerant᷑. ne ani¬
mũ humanũ turbulentis implicationib inuoluta ꝑtur¬
ũ nomine aqͥlã. ponticũ genere. iecens aduenientẽ ab
italia. & prissillã urorem ipsius ꝓpt̾ea qd iussisset claudiꝰ
discerdere om̃s iudeos a roma: accessit ad illos: ⁊ ꝓpt̾ ar¬
tis similitudinẽ mansit apd illos opris faciens: erant enĩ
tab̾na culoꝵ artifices. Hoc si conat fuerint allegorice
int̾pretari: ostendant qͦmͦ ꝓficiant in ecełasticis lict̾is
qͥb se uacate głant᷑. Et certe illa qͦ supͣ dicta st̃ nunqꝗͥd
solꝰ ego ⁊ barnabas ñ habemꝰ potestatẽ ñ opandi. &. non
sumꝰ usi hac potestate. &. cũ possemꝰ uob̾ oneri ẽẽ ut xpĩ
apłi. ⁊ nocte & die oꝑantes ne quẽ urm grauaremꝰ: &
dñs ordinauit eos qui eugłm annuntiant de eugłio
uiuere. ego aũ nullius hoꝵ usus sũ. ⁊ cetera hui modi. aut¬

Expanded text:
gendum panem se fuisse conlectos. et ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis inplicationibus inuoluta perturaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, recens aduenientem ab Italia, et Priscillam uxorem ipsius, propterea quod iussisset Claudius discedere omnes iudaeos ab Roma, accessit ad illos et propter artis similitudinem mansit apud illos opus faciens; erant enim tabernaculorum artifices. hoc si conati fuerint allegorice interpretari, ostendunt, quomodo proficiant in ecclesiasticis litteris, quibus se uacare gloriantur. et certe illa, quae supra dicta sunt: numquid solus ego et Barnabas non habemus potestatem non operandi? et: non sumus usi hac p nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus. et: dominus ordinauit eos qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum et cetera huius modi au
Abbreviated transcription (Latin):
ceptĩ ut ñ oꝑarent᷑ manib suis s ex eugło uiuerent: oꝑantes
tantũmͦ sp̃ualia in p̾dicatione regni cęloꝵ.⁊ edificatione pa¬
cis eccłȩ : Neq enĩ qͥsꝗͣ potest dicere de ipsa spũali oꝑa-¬
tione ditisse apłm : an ego solus ⁊ barnabas ñ habemus
om̃es illi habebant. Hicat gͦ qͥ conat᷑ p̾cepta apłica in
sententia sua depͣuare atq ꝑuertere : dicat si audet om̃s
eugłistas accepisse a dño potestatẽ non eugłirandi. Acsi
hoc absurdissimũ ⁊ in sanissimũ est dicere. cur nolt̾ intel¬
ligere qͦo oĩb pateat. accepisse illos qͥdem potestatẽ non
oꝑandi. s oꝑa corporalia qͥb uictũ quererent: qr dignꝰ ẽ
oꝑarius cibosuo ⁊ mercede sua. sic̃ eugłm loqͥtar: Non
gͦ soli paulus ⁊ barnabas ñ habebant potestatẽ ñ oꝑ andi.
s gnis pariter habebant hanc potestate. qua istiͣ : tebant᷑

Expanded text:
ceptam, ut non operarentur manibus suis, sed ex euangelio uiuerent, operantes ceptam, ut non operarentur manibus suis, sed ex euangelio uiuerent, operantes tantummodo spiritalia in praedicatione regni caelorum et aedificatione pacis ecclesiae. neque enim quisquam potest dicere de ipsa spiritali operatione dixisse apostolum: an ego solus et Barnabas nou habemus omnes illi habebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in sententiam suam deprauare atque peruertere, dicat, si audet, omnes euangelistas accepisse a domino potestatem non euangelizandi. at si hoc absurdissimum et insanissimum est dicere, cur nolunt intellegere, quod omnibus patet, accepisse illos quidem potestatem non operandi, sed opera corporalia, quibus uictum quaererent, quia dignus est operarius cibo suo et mercede sua, sicut euangelium loquitur? non ergo soli Paulus et Barnabas non habebant potestatem non operandi, sed omnes pariter habebant hanc potestatem, qua isti non utebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ter considemus. Nũ quid ñ habenuis inqͥt licentiã man¬
ducandi ⁊ bibendi. Nũ qͥd ñ habemꝰ in qͥt licentiã sororẽ
mulierem circunducendi: Quã licentiã dixit. nͥ quam
quȩ ab ipsis manducare. dignꝰ est enĩ oꝑarius merceo ẽ
sua: & se ipsũ ꝓponens ad eiusdẽ potestatẽ exemplum
cui fidelissime mulieres talia necessaria de suis faculta¬
tib ministrabant. Amplius aut̃ fecit apll. Paulus &
de coapłis suis. ut docum̃tum adhib̾et huius licentiȩ
a dno ꝑmisse. Neq enĩ reprehendens subiecit. sic̃ ⁊ cet̾i apłi
isse qd̵ ei liceret acciꝑe. ceteroꝵ etiã cõnuilitonũ eiꝰ more ꝓ¬
baret᷑. An ego solus ⁊ barnabas ñ habemꝰ potestatẽ ñ oꝑandi:
Ecce abstulit omnẽ dubitationẽ etiã tardissimis cordibus. ũt
intelligant de qͣ oꝑatione dicat. Ut qͥd enĩ ait. an ego solꝰ
& barnabas non habemus potestatẽ ñ oꝑandi: nͥ qr omnes
eugłiste ⁊ ministri uerbi dĩ habebant potestate̾ a dño ac¬

Expanded text:
 inquit, licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi? quam licentiam dixit, nisi quaquae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens ad eiusdem potestatis exemplum, cui fidelissimae mulieres talia necessaria de suis facultatibus ministrabant? amplius autem fecit apostolus Paulus, ut de coapostolis suis documentum adhiberet huius licentiae a domino permissae. neque enim reprehendens subiecit: sicut et ceteri apisse, quod ei licere accipere ceterorum etiam commilitonum eius more probaretur. an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? ecce abstulit omnem dubitationem etiam tardissimis cordibus, ut intellegant, de qua operatione dicat. ut quid enim ait: an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? nisi quia omnes euangelistae et ministri uerbi dei habebant potestatem a domino ac
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & ociosȩ esse discunt. Non solũ aut̃ ociose s etiã eu¬
riose. ⁊ uerbose: Ioquentes ꝗͤ ñ oporteat. Hloc ille dema¬
lis feminis dicebat qͦd nos &̾ in mał uiris dolemꝰ ⁊ plan¬
gimus: qͥ aduersus eũ ipsũ in cuiꝰ epłis ista legimꝰ ociose

Expanded text:
autem et otiosae esse discunt; non solum autem otiosae, sed etiam cuautem et otiosae esse discunt; non solum autem otiosae, sed etiam curiosae et verbosae, loquentes quae non oportet . Hoc ille de malis feminis dicebat, quod nos etiam in malis viris dolemus et plangimus, qui adversus eum ipsum, in cujus Epistolis ista legimus, otiosi
Abbreviated transcription (Latin):
ł &̾ liberti: ł ꝓpt̾ hoc a dnĩs lib̾ati siue lib̾andi : & ex uita
rusticana & ex opificũ exercitatione ⁊ plehei labore: tanto
utiq feliciꝰ quanto fortiꝰ educati: quisi ñ admittant᷑ gͣue
delictũ est. Multi enĩ ex eo numero uere magni ⁊ imi¬
coram dõ. Hȩc itaq pia ⁊ sc̃a cogitatio fac̃. ut etiã ta¬
ies admittantur: qui nullũ afferant mutate in mehꝰ uitȩ
docum̃tũ. Neq enĩ apparet utrũ exꝓposito seruitutis
dĩ uenerint. an uitã in opem ⁊ laboriosã fugientes ua¬
eui pasci adq uestiri uoluerint: ⁊ insuꝑ honorari ab
eis a qͥb contẽpni conteriq consueuerant. Tales gͦ se
posst̃. Preterite qͥppe uite ꝯsuetudine ꝯuincunt᷑: um¬
braculo malȩ disciplinȩ se contegunt: ut ex male in¬
tellecto eugło p̾cepta apłica ꝑuertere meditent᷑ uere
sed carnalit̾ sentiendo. Contigit enĩ eis.: qd̾ in uiduis iu¬
norib ⁊ indisciplinatis cauendũ idem apłs dicit. Simul

Expanded text:
 liberti uel propter hoc a dominis liberati sine liberandi et ex uita rusticana et ex opificum exercitatione et plebeio labore, tanto utique felicius quanto fortius educati: qui si non admittantur, graue delictum est; multi enim ex eo numero uere magni et imicoram deo. haec itaque pia et sancta cogitatio facit, ut etiam tales admittantur, qui nullum adferant mutatae in melius uitae documentum. neque enim adparet utrum ex proposito seruitutis dei uenerint, an uitam inopem et laboriosam fugientes uacui pasci atque uestiri uoluerint et insuper honorari ab eis, a quibus contemni conterique consueuerant. tales ergo possunt; praeteritae quippe vitae consuetudine convincuntur; umbraculo malae disciplinae se contegunt, ut ex male intellecto Evangelio praecepta apostolica pervertere meditentur: versed carnaliter sentiendo. 26. Contingit enim eis quod in viduis junioribus indisciplinatis cavendum idem apostolus dicit: Simul