comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s & singulis contͣire uoluerit. in eo qđ singulis hoꝵ contumacit᷑ repugnat. ⁊ hiscontraria
docere ñ dubitat: hereticꝰ ⁊ fidĩ xp̃ianȩ inimicꝰ. atq ex hoc om̃ib catbolicis anathematuandꝰ
appareat. Quãuis gͥ & angustia tẽporis & festinatio portitoris cõpulerit nos aliqͣ quȩ pro
diuersis heresib agnoscendis atq uitandis fuerant inserenda p̃terire silentio: tam̃ si om̃
quȩ in hoc opusculo c̃tinent᷑ recensere. ⁊ notissima ꝓrss hab̾ere ñ negligas: ex his poteris
eauta diseretione etiã de cet̃is spiritalit̃ iudicare. Apłs enĩ dic̃ qđ sp̃alis iudicat om̃ia Iuo¬

Expanded text:
 singulis voluerit contraire, in eo quod singulis horum contumaciter repugnat, et his contraria docere non dubitat, haereticus et fidei christianae inimicus, atque ex hoc omnibus Catholicis anathemandus appareat. Quamvis igitur et angustia temporis, et festinatio portitoris compulerit nos aliqua, quae pro diversis haeresibus agnoscendis atque vitandis fuerant inserenda, praeterire silentio; tamen si omnia quae in hoc opusculo continentur recensere, et notissima prorsus habere non negligas, ex his poteris cauta discretione etiam de caeteris specialiter judicare. Apostolus enim dicit quia spiritualis ju
Abbreviated transcription (Latin):
bonos a mał. rectos a ꝑũsis. bonos constituq a dextris. malos a sinistris. & ex eiꝰ ore iusti ȩt̃niq
uidien sẽpit̃na atq ĩ cõmutabili ꝓlata sententia. iniqͥ om̃s ibt̃ in cõbustionẽ ȩt̃nã. iusti autẽ¬
qͣdraginta capitula ad regulã uerȩ fidĩ firmissime ꝑtinentia fidelit̃ crede. fortiter tene.
ueracit̃ patient̃ qr defende. & si quẽ contͣria his doginatrrare cognoueris. tãꝗͣ pestẽ fage.¬

Expanded text:
bonos a malis, rectos a perversis: bonos constituet a dextris, malos a sinistris; et ex ejus ore justi aeternique bonos a malis, rectos a perversis: bonos constituet a dextris, malos a sinistris; et ex ejus ore justi aeternique judicii sempiterna atque incommutabili prolata sententia, iniqui omquadraginta capitula ad regulam verae fidei firmissime pertinentia fideliter crede, fortiter tene, veraciter patienterque defende. Et si quem contraria his dogmatizare cognoveris, tanquam peste
Abbreviated transcription (Latin):
recte credentẽ. bene q uiuentẽ alieno maculari peccato. si ciuꝗͣ peccanti nec c̃sensionẽ p̃bȩat.
nec fauorem. Utilit̃q malos a bonis intͣ ȩccłam tolerari: si hoc cũ eis bene uiuendo ⁊ bene monen¬
do agat᷑. ut & uidentes ⁊ audientes quȩ bona sunt mala sua respuant. iudicandosse a dõ ꝓ suis
nalis oꝑib: contrenuscant. atq ita p̃ueniente dono gr̃ȩ de suis iniqͥtatib confundantur. & ad
bonã uitã ꝑ dĩmiscdiã conũtant᷑. bonos uͦ a malis int᷑ eccłam dũ taxat catholicã constitutis.
ĩc debere oꝑũ dissimilitudine separari ut cũ qͥb diuna cõmunicant sacram̃ta. ñ habeant
mala oꝑa qͥb illi sunt criminosi cõmunia. In fine uͦ scłi bonos a malis etiã corpore separandos.
qͣndo ueni& xp̃s. habens uentilabrũ in manu sua & ꝑmundabit areã suã. & c̃gregabit triticũ in¬
hoereũ. paleas autẽ cõbur& igni in extingubili. qͣndo ꝑ iudiciũ iustũ segregabit uistos ab ĩuisis

Expanded text:
recte credentem beneque viventem, alieno unquam maculari peccato, si cuiquam peccanti nec consensionem praebeat, nec favorem: utiliterque malos a bonis intra Ecclesiam tolerari, si hoc cum eis bene vivendo et bene monendo agatur, ut et videntes et audientes quae bona sunt, mala sua respuant, et judicandos se a Deo pro suis malis operibus contremiscant; atque ita praeveniente dono gratiae, de suis iniquitatibus confundantur, et ad bonam vitam per Dei misericordiam convertantur. Bonos vero a malis intra Ecclesiam duntaxat catholicam constitutis nunc debere operum dissimilitudine separari; ut cum quibus divina communicant Sacramenta, non habeant mala opera, quibus illi sunt criminosi, communia. In fine vero saeculi bonos a malis etiam corpore separandos: quando veniet Christus habens ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum orreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili ; quando per judicium justum segregabit justos ab injustis,
Abbreviated transcription (Latin):
etnã .s eos qͥ ꝑcepto baptisiate recte uiuunt. idẽ qͥ se abstinuerint auitus ⁊ concupiscentuscar
Regnũ enĩ cȩloꝵ sic̃ infideles bereticiatq sesmatici ñ habebt. sic eatholici criminosi possidere ñ
sunt sine peccato hic neninẽ uuere posse. sẽꝑ ꝙ om̃i homini eẽ necessari & peccata scia usq in
siuẽ uite psentis elemosinis diluere. & renissiont a d̃ humilit̃ acuemcit᷑ postulare¬
ne ꝑcipit᷑. & dĩ seruos qͥ a carnib ⁊ uno abstinent ñ tã ꝗ̃ minunda quȩ a dõ facta sunt respuere
s a fortiore cibo ⁊ potu ꝓsola castigatione corporis abstinere. Nuptias quoq diumnitꝰ institutas.¬

Expanded text:
is et concupiscentiis carnis. Regnum enim coelorum sicut infideles haeretici atque schismatici non habebunt; sic catholici criminosi possidere nonsunt, sine peccato hic neminem vivere posse; semperque omni homini esse necessarium, et peccata sua usque in finem vitae praesentis eleone percipitur : et Dei servos, qui a carnibus aut vino abstinent, non tanquam immunda, quae a Deo facta sunt respuere; sed a fortiori cibo et potu, pro sola castigatione corporis abstinere. Nuptias quoque divinitus institutas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdẽẽ ñ posse. inmo sic̃ intͣ eccłam recte credentib ꝑ sacͣmtũ baptismi conferri salutẽ. sicext᷑
ȩccłam baptuatissi ad ȩccłam ñ redierint. eodẽ baptismo cumulari ꝑniciem. Tantũ eñ ualae
ȩccłasticȩ societatis unitas ad salutẽ. ut baptismo ñ saluet᷑. cui ñ ib dat᷑ ubi oporta: ut det̾. Ineẽ
am̃ bomini baptismũ etiã extͣ ȩccłam baptiato. s ad iudiciũ ineẽ ab ȩccła separato. Et ꝙ ma.
nifestũ ẽ ubicũꝙ datũ fuerit hoc baptisma semel ẽẽ dandũ. ido e si ab hereticis in nomine

Expanded text:
prodesse non posse. Imo sicut intra Ecclesiam recte credentibus per sacramentum baptismi confert salutem, sic extra Ecclesiam baptizati, si ad Ecclesiam non redierint, eodem baecclesiasticae societatis unitas ad salutem, ut Baptismo non salvetur, cui non ibi datur, ubi oportet ut detur. Inesse tamen homini Baptismum etiam extra Ecclesiam baptizato, sed ad judicium inesse ab Ecclesia separato. Et quia manifestum est, ubicumque datum fuerit hoc Baptisma, semel esse dandum; ideo etsi ab haereticis in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ eum in malis oꝑib imitati sunt. & ante finem p̃sentis uitȩ congruã penitentiã ñ eger

Expanded text:
eo quod eum in malis operibus imitati sunt, et ante finem praesentis vitae congruam poenitentiam non egereo quod eum in malis operibus imitati sunt, et ante finem praesentis vitae congruam poenitentiam non eger
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ȩt̃ni sẽpit̾no supplicio puniendos. qi etiãsi peccatũ ꝓpriȩ actionis nullũ babuerunt..
originalis tam̃ peccati dampnationem carnali conceptione & natiuitate traxerunt:¬
irmissime tene ⁊ nullatenus dabites. idõ xp̃m filiũ dĩ ad uudicandos uiuos mortuosq uen¬
turum ut homines quos bic dono gr̃s suȩ gratis ꝑ fidẽ iustificat. eisq iustificatis in fide ⁊ ca¬
ritate sc̃ȩ matris ȩcde usq in finẽ ꝑseuerantiã donat. in suo aduentu resuscita gͥlorific&.
&. sedm ꝓmissionẽ suã equales scĩs angłis faciat. & ad eũ statũ ꝑducat. in qͦ ꝑfecte quantũ uni¬
cuiq donat ds̃ boni sint. & ab ipsa ꝑfectione deinceps mutari ñ possint. Ubi diuersa erit
ubi numꝗͣ carebunt pȩna. quã eis p̃parauit diuna iusticia Cum ipso etiã diabolo impios
& iniquos homines. de qͥb: scriptura dicit. imitant᷑ autẽ eum qui sunt ex parte ilius. ꝓ

Expanded text:
ignis aeterni supplicio sempiterno puniendos. Quia etsi peccatum propriae actionis nullum habuerunt, originalis tamen peccati damnationem carnali conceptione et nativitate traxeruntirmissime tene, et nullatenus dubites, ideo Christum Filium Dei ad judicandos vivos mortuosque venturum, ut homines, quos hic dono suae gratiae gratis per fidem justificat, eisdemque justificatis in fide et charitate sanctae matris Ecclesiae usque in finem perseverantiam donat, in suo adventu resuscitet, glorificet, secundum promissionem suam aequales sanctis Angelis faciat , et ad eum statum perducat, in quo perfecte, in quantum unicuique donat Deus, boni sint, et ab ipsa perfectione deinceps mutari non possint: ubi diversa erit ubi nunquam carebunt poena quam eis praeparavit divina justitia: cum ipso autem diabolo impios et iniquos homines, de quibus Scriptura dicit, imitantur autem eum qui sunt ex parte illius , pro
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene ⁊ nullatenꝰ dubites. trinitatẽ dm̃ incõmutabilẽ rerũ om̃iũ atq oꝑũ tã suoꝵ
sine qͣ nemo potest ex initio mundi usq ad finẽ a reatu peccati tã originalis ꝗͣ actualis ab solui.
Quos enĩ ds̃ prescuut & p̃destinauit. conformes fieri imagius filienis.I. angelis eꝰ.
irmissime tene ⁊ nullatenꝰ dubites. om̃s quos uasa nuscđiȩ gratuita bonitate dr̃ fecit. ante
constitutionẽ mundi in adoptionẽ filioꝵ dĩ p̃destinatos a dõ. neq ꝑire posse aliquẽ eoꝵ quos
d̃s p̃destinauit ad regnũ. nec quẽꝗͣ eoꝵ quos ds̃ ñ p̃destinauit ad uitã ullaratione posse sa¬

Expanded text:
 dubites Trinitatem Deum incommutabilem rerum omnium, atque operum, tam suorum, sine qua nemo potuit ex initio mundi, usque in finem a reatu peccati, tam originalis, quam actualis absolvi; « quos enim Deus praescivit, et praedestinavit conformes fieri imirmissime tene, et nullatenus dubites, omnes quos vasa misericordiae gratuita bonitate Deus facit, ante constitutionem mundi in adoptionem filiorum Dei praedestinatos a Deo: neque perire posse aliquem eorum quos Deus praedestinavit ad regnum, nec quemquam eorum quos Deus non praedestinavit ad vitam ulla
Abbreviated transcription (Latin):
.xiiI iriuessime tene ⁊ nullatenꝰ dubites: omnẽ hominẽ qͥ ꝑ concubitũ turi ⁊ mulieris concipit᷑
cum originali peccato nasci. impietati subditũ. mortiq subiectũ. & ob hocnatura ir e si¬
peccato natus. sine peccato mortuus. peccatũ ꝓ nobis factus ẽ. id ẽ sacrificiũ factus ẽ ꝓ
peccatis nr̃is. In ueteri qͥppe testam̃to peccata dicebant᷑ sacrificia que ꝓ peccatis of

Expanded text:
. Firmissime tene, et nullatenus dubites omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, . Firmissime tene, et nullatenus dubites omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, impietati subditum, mortique subjectum, et ob hoc natura irae fisine peccato natus, sine peccato mortuus, peccatum pro nobis factum est, id est sacrificium factus est pro peccatis nostris. In Veteri quippe Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
Pirmissime tene & nullatenꝰ dubites in om̃i creatura quã spiritale atq corporeã sunma
trinitas fecit. solos sp̃s angłicos ⁊ humanos intelligendi facultatẽ diumitus accepisse. cete¬
pos uero sp̃s brutoꝵ animaliũ rationalẽ intelligentiã ñ accepisse. Ropt᷑ qđ dicit᷑ hominibi.
Nolite fieri sicut equus i mulus quib ñ ẽ incelleci᷑. Et ideo aninas honuinũ ⁊ amimnaspecoꝵ
uniꝰ naturȩ ñ ẽẽ. nec animas pecorum in homines. nec animas hominũ in pecora posse ali
& mulierẽ eiꝰ. bonos ⁊ rectos. & sine peccato creatos. cũ libero arbitrio. qͥ possent si uelsent
bunuli ⁊ bona uoluntate serure atq obȩdire. Quo arbitrio etiã possent si uellent ꝓpria
ioluntate peccare. eosq ñ necessitate s. ꝓpͥa uoluntate peccasse. illoq peccato sic in det̃i
mutatã humanã naturam: ut ñ solũ in ipsis primis hominib ꝑ peccatũ mors obtinera
regnum. sed etiam in omnes homines transiret peccati mortisq dominium

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, in omni creatura, quam spiritualem atque corpoream summa Trinitas fecit, solos spiritus angelicos et humanos intelligendi facultatem divinitus accepisse; caeteros vero spiritus brutorum animalium rationem et intelligentiicut equus et mulus, quibus non est intellectus : et ideo animas hominum, et animas pecorum unius naturae non esse nec animas pecorum in homines, nec animas hominum in pecora posse aliqt mulierem ejus, bonos, rectos, et sine peccato creatos esse, cum libero arbitrio, quo possent, si vellentumili et bona voluntate servire atque obedire; quo arbitrio etiam possent, si vellent, propria voluntate peccare: eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illoque peccato sic in deterius mutatam humanam naturam, ut non solum in ipsis primis hominibus per peccatum mors obtineret regnum, sed etiam in omnes homines transiret peccati mortisque dominium
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ naturalit̃ summũ ⁊ incõmutabile bonũ & ab ipso creatas om̃s naturas bonas quidẽ ꝙm̃
a summo bono factȩ sunt si mutabiles: q de nichilo facte sunt nullam q eẽ natur amm aã.¬
q om̃is natura. in quantũ natura ẽ. bona ẽ s qi in ea bonũ & augeri ⁊ minu potest. intantũ
mali dicit᷑: inqͥntũ eiꝰ bonũ minuit᷑ Malum enim nichil ẽ alius quã priuatio uoniꝰ nor
constat geminũ eẽ creaturȩ rationalis malũ. tinũ quo uoluntariȩ ipsu deficit a siũno bono
creatore suo. Alterũ qͦꝰ inuita piniet᷑ ignis ȩt̃m supplicio illic passira iuste. qđ hic admisit in¬
iuste & qr ordinẽ ipsa non seruauit duimȩ insitutionis: ordinẽ duuns non esfugs altianis in

Expanded text:
esse naturaliter summum atque incommutabile bonum; et ab ipso creatas esse omnes naturas, bonas quidem, quia a summo bono factae sunt; sed mutabiles, quia de nihilo factae sunt: nullamque esse mali naturam, quia omnis natura in quantum natura est, bona est. Sed quia in ea bonum et minui et augeri potest, in tantum mala dicitur, in quantum bonum ejus minuitur, malum enim nihil est aliud, nisi privatio boni. Unde constat geminum esse creaturae rationalis malum: unum, quo voluntarie ipsa defecit a summo bono Creatore suo; alterum, quo invita punietur ignis aeterni supplicio: illud passura juste, quia hoc admisit injuste; et quae ordi
Abbreviated transcription (Latin):
d̃m. ita de matre uerũ ꝑfectũ q hominẽ genitũ. idẽ uerbũ dm̃ habentẽ scilic&e sine
peccato uerã nr̃i generis carnẽ ⁊ animã rationalẽ. qr ipse filius dĩ euident᷑ ostendit di
se habere. his uerbis ostendit dicens. ꝓpterea me diligit pat̃. qr ego pono ammam meã. a
iterũ sumã eã. Intellectũ qͦq se habere animȩ ostendit. in eo qđ ait. Discite a me qr mitis
& humilis corde. Et de ipso se ds̃ ꝑ ꝓropb̃am dicit. Ecce intellig& puer meus. & exaltabit᷑.
⁊ sublimis erit ualde. Nam & beatus petrus scđ̃m sc̃i dauid ꝓpheciã. in xp̃o carnẽ atq

Expanded text:
matre plenum perfectumque hominem genitum, id est, Verbum Deum, habentem scilicet sine peccato veram nostri generis carnem et animam rationalem. Quod ipse Dei Filius evidenter ostendit, dicens se habere his verbis ostendit, dicens: Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam,  sumam eam . Intellectum quoque animae se habere ostendit in eo quod ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Et de ipso Deus per prophetam dicit: Ecce intelliget puer meus, et exaltabitur, et sublimis erit valde . Nam et beatus Petrus secundum sancti David prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
dicere scire qđł idoneis testib credoiꝰ. Ptopͥe qͥrpe cũ loqutim̃ id sole sciri dicimꝰ ql
ñtis firma ratione cophendimꝰ. Cum uͦ loqͥm̃ uerbis confuctudii aptiorib. sc̃ loqͥt᷑ etiã dnuna¬
credidimꝰ testib . Dum tam̃ int̃ bȩc ⁊ illud ꝗđ dista intelliganꝰ. Itẽ qđ dixi. nenuni dub

Expanded text:
dicere scire, quod idoneis testibus credimus. proprie quippe cum loquimur, id solum scire dicimus, quod dicere scire, quod idoneis testibus credimus. proprie quippe cum loquimur, id solum scire dicimus, quod mentis firma ratione conprehendimus. cum uero loquimur uerbis consuetudini aptioribus, sicut loquitur etiam credimus testibus, dum tamen inter haec et illud quid distet intellegamus. Item quod dixi: nemini dub
Abbreviated transcription (Latin):
saltimꝰ dicendi sint iam in illa possessione consistere: merito querit᷑. Iam enĩ corpore quide
coeruptibili q̃ anima aggͣuatur exuti sunt .s. adhuc expectant etiam ipsi redẽptionem
corporis sui. & caro eoꝵ requiescit in spe. ñdũ in futura in corruptione clarescit. s utrũ
ad contẽplandã cordis oculis ueritatẽ ficut dictũ ẽ facie ad faciem nichil ex boc minꝰ
habeant. ñ hic locꝰ ẽ disputando reqͥrere. Itẽ qđ dixi. nã scire magna ⁊ honesta uł
etiã diuina beatissimũ ẽ. ad eandẽ beatitudinẽ referre debemꝰ In hac enĩ uita qͥntũ.¬
.cũq id sciat᷑. ñdũ ẽ beatissimũ. qm̃ incõparabilit̃ longe ẽ amplius qđ inde nescit᷑.¬
Et qđ dixi multũ int̃eẽ utrũ aliqͥd m̃tis certa ratione teneat᷑. qđ scire dicinꝰ. anfamle

Expanded text:
si dicendi sint iam in illa possessione consistere, merito quaeritur. iam enim corpore quidem si dicendi sint iam in illa possessione consistere, merito quaeritur. iam enim corpore quidem corruptibili, quo anima grauatur, exuti sunt, sed adhuc expectant etiam ipsi redemptionem corporis sui, et caro eorum requiescit in spe, nondum in futura incorruptione clarescit. sed utrum ad contemplandam cordis oculis ueritatem, sicut dictum est: faciem ad faciem, nihil ex hoc minus habeant, non hic locus est disputando requirere. item quod dixi: nam scire magna et honesta uel etiam diuina . beatissimum est, ad eandem beatitudinem referre debemus. in hac enim uita, quantumcumque id sciatur, nondum einteresse, utrum aliquid mentis certa ratione teneatur, quod scire dicimus, an fama
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidei uiã tendimꝰ sint. ñ hab& iste sensus errorẽ. Ipsi enĩ uidicandi sunt qđ querendũ
inuenisse: qͥ iã ibi sunt. qͦ nos querendo ⁊ credendo. id ẽ uiã fidei tenendo cupimus
ꝑuenire. Si autẽ in bac uita isti eẽ putant᷑ uel fuisse. id uerũ eẽ ñ mͥ uidet᷑. ñ qr in
hac uita nichil ueri om̃ino inueniri potest qđ mente cernat᷑. ñ fide credat᷑. s quia
ñdũ facit. Illud enĩ beatissimos facit. qđ ait. tc̃ autẽ facie ad faciem. Et. tc̃ cognos
sic̃ & cognitus sũ. Qui hoc inuenerunt. ipsi dicendi sunt in beatitudinis possessione
consistere. ad quã ducit uia fidei quã tenemꝰ & quo credendo cupimꝰ ꝑuenire. S qͥnã
sint illi beatissimi qui iã sunt in ea possessione quo duc̃ hȩc iua magna questio est.
Et angłi quidẽ scĩ qđ ibi sint. nulla questio ẽ s de scĩs hominib iã defunctis. utrũ ipsi¬

Expanded text:
per fidei uiam tendimus, sint non habet iste sensus errorem; ipsi enim iudicandi sunt quod quaerendum eat per fidei uiam tendimus, sint non habet iste sensus errorem; ipsi enim iudicandi sunt quod quaerendum eat inuenisse, qui iam ibi sunt, quo nos quaerendo et credendo, id est uiam fidei tenendo, cupimus peruenire. si autem in hac uita isti esse putantur uel fuisse, id uerum esse non mihi uidetur, non quia in hac uita nihil uerum omnino inueniri potest, quod mente cernatur, non fide credatur, sed quianondum facit. illud enim beatissimos facit, quod ait: tunc autem faciem ad faciem et: tunc cognoscam, sicut et cognitus sum. qui hoc inuenerunt, ipsi dicendi sunt in beatitudinis possessione consistere, ad quam ducit uia fidei, quam tenemus et quo credendo cupimus peruenire. sed quinam sint illi beatissimi, qui iam sunt in ea possessione, quo ducit haec uia, magna quaestio est. et angeli quidem sancti quod ibi sint, nulla quaestio est. sed de sanctis hominibus iam defunctis, utrum ip
Abbreviated transcription (Latin):
uel sacrificia. & si qͥd buiusmodi ẽ. Panta mysteria continent᷑. ut om̃is piꝰ intelligat. nchil eẽ
ꝑniciosius quã qͥcꝗd ibi ẽ accipi ad luterã id ẽ ad uerbũ. nichił autẽ salubrius. quã spirt
reuelari. Inde ẽ littera occidit. sp̃s autẽ uuificat. S alit̾ exposui uerba ista apłi pauli.
qͣntũ michi uidet᷑. uel potiꝰ ipsis reb appar&: multo conuenientiꝰ in eo libro qͥ inscribit᷑
de spu ⁊ littera. quãuis ñ sit & iste sensꝰ respuend̾. ltẽ dixi. duȩ sunt enĩ ꝑsonȩ in religione
laudabiles. una eoꝵ qui iã inuenerunt. quos etiã beatissimos uidicari necesse ẽ. alia eoꝵ
qui studiosissime ⁊ rectissime inqͥrunt. Primi gͦ sunt iã in ipsa possessione. alteri in uia. qͣͥ
tam̃ rectissime ꝑuenit᷑. In his ũbis meis si illi qui iã inuenerunt. quos in ipsa possessione
iã eẽ diximꝰ. sic accipiantur beatissimi. ut ñ in hac uita s in ea quã speramꝰ & ad quã

Expanded text:
ntellegat nihil esse perniciosius, quam quidquid ibi est accipi ad litteram, id est ad uerbum, nihil autem salubrius quam spiritu reuelari. inde est: littera occidit, spiritus autem uiuificat. sed aliter exposui uerba ista apostoli Pauli et, quantum mihi . uidetur uel potius ipsis rebus apparet, multo conuenientius in eo libro, qui scribitur de spiritu et littera, quamuis non sit et iste sensus respuendus. Item dixi: duae sunt enim personae in religione laudabiles, una eorum, qui iam inuenerunt, quos etiam beatissimos iudicari necesse est, alia eorum, qui studiosissime et rectissime inquirunt. primi ergo sunt iam in ipsa possessione, alteri in uia, qua tamen certissime peruenitur. in his uerbis meis, si illi, qui iam inuenerunt, quos in ipsa possessione iam esse diximus, sic accipiantur beatissimi, ut non in hac uita, sed in ea, quam speramus et ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
.statẽ autẽ habens uoluntatis suȩ. & uouerit continentiã ds̃. deb& eã usq in finẽ tota m̃tis
sollicitudine custodire: ne dãpnationẽ habeat. si pͥmã fidẽ irritã fecerit. Sunilit̃ & con¬
iigati uiri. uel coniugatȩ mulieres. si ex consensu ꝑhenne dõ uouerint᷑ continentiam.
nouerunt se uoti sui obnoxios detineri. nec iã sibi debere cõmixtionẽ carnis. quã licitã
dens se ipsũ. scdm qdđ in psalmis dicit᷑. uouete ⁊ reddite dño dõ ur̃o. qđ scit eẽ licieũ ae ad

Expanded text:
e voluntatis, et voverit continentiam Deo , debet eam usque in finem tota mentis sollicitudine custodire, ne damnationem habeat, si primam fidem irritam fecerit. Similiter et conjugati viri, vel conjugatae mulieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri; nec jam sibi debere commixtionem carnis, quam licitam dens se ipsum , secundum quod in Psalmis dicitur, Vovete, et reddite Domino Deo vestro ; quod
Abbreviated transcription (Latin):
non credit. iã uidicatꝰ ẽ. qi ñ credit in nomine unigeniti filu dĩ. Sp̃m autt̃ sc̃m. & patris ⁊i filu

Expanded text:
non credit, jam judicatus est; quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei . Spiritum autem sanctum et Patrnon credit, jam judicatus est; quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei . Spiritum autem sanctum et Patr
Abbreviated transcription (Latin):
dubites: patris & filii. ⁊ sp̃s scĩ unã quidẽ eẽ naturã.tres uero eẽ ꝑsonas: Patrẽ solũ eẽ
qͥ dixit. Hic ẽ filius meus dilectꝰ. in quo mͥ cõplacui. Et filiũ solum eẽ suꝑ quẽ illa uex
solius patris sonuit. qͣndo in iordane scđm carnẽ baptizatus ẽ unigenitus di. qͥ carnẽ¬
solus accepit. E sp̃m sc̃m patris ⁊ filii solũ eẽ: qui in specie colũbȩ suꝑ xp̃m baptuatũ
& ascendentẽ ab aqua descendit. & quinqͣgesimo die post resurrectionẽ xp̃i fideles
in uno loco constitutos repleuit. oꝑa eẽ totus scẽ trinitatis. idẽ unius dĩ qͥ fecit omana
in celis  in t̾ri. iusibilia ⁊ musibilia. uuixrmissime tene. e nullatenꝰ dubites:¬
.tate ꝑsonã. ñ soluis patris. s simul patris ⁊ filii eẽ sp̃m. Ostendeus enĩ dĩ filius se sosũ es̃ de patre
genitum: ait. Sic enĩ dilexit d̃s mundũ. ut filiũ suũ unigenitũ darae. Et paulopost. Qui aui

Expanded text:
dubites Patris, et Filii, et Spiritus sancti, unam quidem esse naturam, tres vere esse personas. Patremque solum esse, qui dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; et Filium solum esse, super quem illa vox solius Patris sonuit, quando in Jordane secundum hominem baptizatus est, et hunc esolus accepit: et Spiritum sanctum Patris et Filii solum esse, qui in specie columbae super Christum baptizatum et ascendentem ab aqua descendit , et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fidelin uno loco constitutos replevit, opera esse totius sanctae Trinitatis, id est, unius Dei, qui fecit omnia in coelo et in terra, visibilia tate personam, non solius Patris, sed simul Patris et Filii esse Spiritum. Ostendens enim Deus Filius se solum esse de Patre genitum ait, Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: et paulo post, Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃nulli tam̃ cotidie ait̃ hert pecrata. ꝓ qͥb etiã scĩ ⁊ uisti sẽꝑ i hac uita dõ dicere acl eat

Expanded text:
onnulla tamen quotidie contrahere peccata, pro quibus etiam sancti et justi semper in hac vitonnulla tamen quotidie contrahere peccata, pro quibus etiam sancti et justi semper in hac vit
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ acceꝑit. integrũ sacram̃tũ accepit. s salutẽ quȩ uirtus ẽ sacram̃ti non habebit. si
extra ȩccłam catholicam ipsum sacram̃tũ habuerit. Ergo ideo deb& ad ȩccłam redire. ñ ut
baptismatis sacram̃tũ iterũ accipiat. qđ nemo deb& in qlib& homine baptitato repetere.
s ut in societate catholica uitã ȩt̃nã accipiat. ad quã obtinendã nũ ꝗͣ potest ẽẽ idoneus
qui cũ sacram̃to baptismatis ab ȩccła catholica remanserit alienus. Qui & si elemosinas
largas faciat. & ꝓ nomine xp̃i etiã sanguinẽ fundat. ꝙ eo qđ in hac iuta ñ tenuit
ȩccłȩ catholicȩ unitatẽ. ñ habebit ȩt̃nam salutẽ. Ubi enim cuiq potest ꝓdeẽ baptisnꝰ.
Sicut enĩ sine eccłȩ catholicȩ societate nec baptismus alicui porest ꝓdeẽ. nec oꝑa
catholicam ꝑ solũ baptismũ uita ȩt̃na non ad qͥritur. si post baptismũ male uiuat̃

Expanded text:
amentum acceperit, integrum Sacramentum accipit; sed salutem, quae virtus est Sacramenti, non habebit, si extra catholicam Ecclesiam ipsum Sacramentum habuerit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum Baptismatis iterum accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere; sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam obtinendam nunquam esse potest idoneus, qui cum sacramento Baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro nomine Christi etiam sanguinem fundat, pro eo quod in hac vita non tenuit Ecclesiae catholicae unitatem, non habebit aeternam salutem. Ubi enim cuique prodesse potest Baptismus, Sicut enim sine Ecclesiae catholicae societate nec Baptismus alicui potest prodesse, nec ocatholicam per solum Baptismum vita aeterna non acquiritur, si post Baptismum male vivatur.
Abbreviated transcription (Latin):
guint.s mundioris uitȩ instituta sectant᷑. & in eo qđ coniugia ñ habent. ñ nuptaꝵ bonũ
crm̃ eẽ existimant. s continentiã iugẽ bonis nuptiis orelioreni eẽ ñ dubitant. isto quoni
maxime tẽpore. qͣndo dicit̾ de continentia. Iui potest caꝑe. capiat. De nuptus ũl dicituri
qͥ se ñ contin&e nubat. In uno enĩ oratione uirtus exeritur. in altero insirmitas remedio
fubleuatur. Unde qi egritudini seꝑ ẽ consulendũ ꝓpt̃ea si cui primo contigerit p̾uaricm¬
iugio. si uoluerit scđas uel etiã tercis mire nuptias. nullũ de illis peccatũ habebn. si eas
caste seruauerit. id ẽ si umuis ⁊ una legiame dũ taxat conuuncti fiad̃e seruant. ut noc ille mulieri
p̃t̃ uxorem. nec illa uiro pt̃ maritum ullatenus misceat᷑. In talib & si fuerit aliqs coniugi¬
ls excessus qui tam̃ legitimũ ñ uiolȩ thorũ habebit ñnullũ si ueniale peccatũ. S. hec it.

Expanded text:
sectantur: et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant; isto quam maxime tempore, quando dicitur de continentia, Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur, Qui se non continet, nubat, . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper est consulendum, propterea si cui primo contigerit privari conjugio, si voluerit secundas, vel etiam tertias inire nuptias, nullum de illis peccatum habebit, si eas caste servaverit; id est, si unus et una legitime duntaxat conjuncti fidem servant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis conjugalis excessus, qui tamen legitimum non violet thorum, habebit n
Abbreviated transcription (Latin):
in telligendi facultatẽ diuinitus acceperunt. Propt̾ea gͥ eoꝵ corpora resurrectura ñ sunt.
qđ nec ipsis animalib aut ȩqͥtas aut iniqͥtas fuit. ꝓ qua eis ȩt̃na uelbeatitudo sit tribu.¬
pagunt uoluntatem. Quȩ de suis factis nullã rationẽ redditura sunt. qr rationalia ñ sunt.
Tuqͥdeñ de bob cura ẽ dõ:  omines uero ꝙ rationales facti sunt. & de se ⁊ de om̃ib
reb quas in usum uitȩ p̃sentis acceperunt: rationem reddituri sunt dõ. & ꝓ suoꝵ actuũ qͣlita.¬

Expanded text:
intelligendi facultatem divinitus acceperunt. Propterea ergo eorum corpora resurrectura non sunt, intelligendi facultatem divinitus acceperunt. Propterea ergo eorum corpora resurrectura non sunt, quia nec ipsis animalibus aut aeqperagunt voluntatem, quae de suis factis nullam rationem redditura sunt, quia rationabilia non sunt. Numquid enim de bobus cura est Deo? Homines vero, quia rationales facti sunt, et de se, et de omnibus rebus, quas in usum vitae praesentis acceperunt rationem reddituri sunt Deo, et pro suorum actuum qualita
Abbreviated transcription (Latin):
quib non ẽ inteilectus. qi qͥdã eoꝵ de terra. qͥłã de aquis originẽ ducunt. de aquis
enĩ sunt uolatilia ⁊ reptilia. de t̾ra uͦ quȩdã quȩ reptant. quȩdã. quȩ gradiunt᷑ exortast̃:¬
tamdu sp̃i sunt. quãdui in corporib uuunt aAnima quippe quȩ rationis capax diuinitꝰ
facta ñ ẽ. cũ carne sua incipit. ⁊ desinit uiuere. qr quando corpori uitã ñ tribuit. & ipsã
non uiuit. Atq ita miro mͦ cũ om̃i carm anima sit causa uiuendi. sp̃s tam̃ irrationalis
tãdiu uiuit. quã diu in carne manere potuerit. E dũ a carne sua separat᷑. extinguit᷑.
Ita fit. ut cũ ipse uita carnis suȩ sit. uiuere ipse nequeat. qͣndo uitã carni subministrare
destiterit. Et si non sit caro cui uitã dare ualeat. ipse quoq eã ꝓtinꝰ non hab&. Idõ nec

Expanded text:
quibus non est intellectus, quia quidam eorum de terra, quidam de aquis originem ducunt de aquis quibus non est intellectus, quia quidam eorum de terra, quidam de aquis originem ducunt de aquis enim sunt reptilia et volatilia, de terra vero quaedam quae repunt, quaedam vero quae gradiuntur, exorta suntsinit vivere: quia quando corpori vitam non tribuit, et ipsa non vivit: atque ita miro modo cum omni carni anima sit causa vivendi, spiritus tamen irrationalis tandiu vivit quandiu in carne manere potuerit, et dum a carne sua separatur, exstinguitur. Ita fit ut, cum ipse vita carnis suae sit, vivere tamen nequeat, quando vitam carni subministrare destiterit; et si non sit caro cui vitam dare valeat, ipse quoque eam protinus non habebit. Ideo nec
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ uiuo. s adhortamini uosm& ipsos ꝑ singulos dies. donec hodie cognominat᷑ ut ñ obtu¬
criminũ ꝑuersitate ꝑ maneat. Froinde diligentes nuscdiam dĩ metuentesq iusticiam.
nec de remissione peccatoꝵ desperemus. nec remaneamiꝰ in peccatis. scientes qđ illa om̃iũ
hominũ debita sit exactura ȩquitas iustissimi iudicis: quȩ non dimiserit miscdia clem̃tis.¬
.simi redẽptoris. Sicut enĩ miscdia suscipit absoluitq conuersos. ita iusticia repella. ⁊ pu¬
ni& obduratos. Hu sunt qͥ peccantes in sp̃m scm. neq in hoc scło neq in futuro remissionẽ
accipiunt peccatoꝵ. Ideo autẽ hominis anima intellectualis sp̃s ẽ. ut querat. agnoscat.
atq discernat. & tempus oꝑum suoꝵ pro qͥb receptura ẽ in uidicio quȩ ordinauit diu¬
na iusticia. ⁊ eiusdẽ retributionis tempus: quo ñ etiã licebit aut mutare oꝑa. aut remis.
.sionẽ peccatoꝵ suoꝵ de diuina miscd̃ia utilit̃ postulare. Ceteri uͦ sp̃s om̃iuĩ animalium

Expanded text:
ortamini vosmetipsos per singulos dies, donec Hodie cognominatur, ut non obducriminum perversitate remaneat. 41. Proinde diligentes misericordiam Dei, metuentesque justitiam, nec de remissione peccatorum desperemus, nec remaneamus in peccatis: scientes quia illa omnium hominum debita sit exactura aequitas justissimi judicis, quae non dimiserit misericordia clementissimi Redemptoris. Sicut enim misericordia suscipit absolvitque conversos, ita justitia repellet et puniet obduratos. Hi sunt qui peccantes in Spiritum sanctum, neque in hoc saeculo, neque in futuro remissionem accipient peccatorum . Ideo autem hominis anima intellectualis spiritus est, ut quaerat, agnoscat, atque discernat et tempus operum suorum, pro quibus receptura est in judicio quod ordinavit divina justitia, sionem peccatorum suorum de divina misericordia utiliter postulare. Caeteri vero spiritus omnium animalium,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Proinde om̃i homini in hac uita eẽ potest utilis pęnitentia Quã quocũq
tẽpore homo egerit. quãlib& iniquus. quãlib& annosus. si toto corde renuntiauerit p̃
maloꝵ oꝑum maculas bonis oꝑib diluere curauerit. om̃iũ peccatoꝵ d̾ulgentiã mer habbit¬

Expanded text:
veritatis. 39. Proinde omni homini in hac vita esse potest utilis poenitentia, quam quocumque veritatis. 39. Proinde omni homini in hac vita esse potest utilis poenitentia, quam quocumque tempore homo egerit, quamlibet iniquus, quamlibet annosus, si toto corde renuntiaverit pecmalorum operum maculas bonis operibus diluere curaverit, omnium peccatorum suorum i
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ non inueni&. qr &si erit stimulus pęnitudinis. nulla ibi erit correctio uoluntatis.
A talib ita culpabitur iniqͥtas sua. ut nullatenꝰ ab eis possit ueldiligi uł desid̾ari iusticia.
Uoluntas enĩ eoꝵ talis erit. ut habeat i se sẽꝑs malignitatis suȩ suppliciũ. nũꝗ̃ tam̃ reciꝑe
possit bonitatis affectũ. qr sicut illi qͥ cũ xp̃o regnabunt nullas in se malȩ uoluntatis reli.¬
qͥas habebunt. ita illi qͥ erunt supplicio igniis ȩt̃ni cũ diabolo. ⁊ eiꝰ angłis deputati sicut
nullã ulteriꝰ habebunt reqͥem. sic bonam nullatenꝰ habere poterunt uoluntatẽ. Et sic̃
coheredib xꝑi dabit᷑ ꝑfectio gr̃ȩ ad ȩt̃nã gloriã. sic consortib diaboli cumulabit ipsa ma¬
.lignitas pęnã. quando ext̾iorib deputati tenebris nullo illustrabunt᷑ int̃iori lumine

Expanded text:
Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum, quia sicut illi, qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt supplicio ignis aeterni cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere potuerunt voluntatem, et sicut cohaeredibus Christi dabitur perfectio gratiae ad aeternam gloriam; sic consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris nullo illustrabuntur interiore lumine
Abbreviated transcription (Latin):
animale. surge spiritale. In his ꝑ illam immutationẽ quȩ solis dabitur iustis implebit᷑
qđ oportere dicit apłs ut corruptibile hoc induat incorruptionẽ. & mortale hoc indua
siue masculoꝵ siuie feminarum. quicũq in regno illo erunt. głosa erunt. Ille autẽ uidex
nouit qͣntam unicuiq daturꝰ sit gloriã. qͥ in hac uita ꝑ miscdiam gratis iustificando p̃ue¬
nit. qͦs illic ꝑ iustisiã glorificare disponit. Tempꝰ uͦ ad quirendi uitam ȩt̃nam in ista tantũ¬
uita d̃s hominib dedit. ubi uoluit eẽ etiã penitentiã fructuosã. Ideo autẽ hic pęnitentia
fructuosa ẽ. qr potest homo hic deposita malitia. bene uiuere. & mutata uoluntate. meri¬
ta simul oꝑaq mutare. & in timore dĩ ea gerere quȩ placeant dõ. Qđ qͥ in hac uita ñ se¬
rit. habebit quidẽ pęnitentiã in futuro scło de malis suis. s indulgentiã in conspectu

Expanded text:
animale, surget corpus spiritale. In his per illam immutationem, quae solis dabitur justis, implebitur animale, surget corpus spiritale. In his per illam immutationem, quae solis dabitur justis, implebitur quod oportere dicit Apostolus , ut corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat sive masculorum, sive feminarum, quaecumque in regno illo erunt, gloriosa erunt: ille autem judex novit quantam unicuique sit daturus gloriam; quia in hac vita per misericordiam gratis justificando praevenit, quos illic per justitialuit etiam esse poenitentiam fructuosam, ideo autem hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo, deposita malitia, bene vivere et mutata voluntate merita simul operaque mutare, et in timore Dei ea gerere quae placeant Deo; quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
tationis tam̃ grãm ñ habebunt. quȩ dabitur iustis. q̃m a corporib impioꝵ ñ auferet᷑ corrup.¬
tio & ignobilitas. ⁊ infirmitas. in quib seminant᷑. Quȩ ob hoc morte ñ extinguent᷑. ut illud
iuge torm̃tũ corpori atq animȩ sit mortis ȩt̃nȩ suppliciũ. Iustȩ ũ animȩ quas hic recdi¬
pror ds̃ gratis ex fide iustificauit. & iustificatis bene uiuendi asq infinẽ ꝑseuerantiam
tribuit. in ipsis corporb in qͥb hic iustificationis grãm diuinitus acceperunt. & in qͥb
iustificate ꝑ fide in caritate dĩ ꝑximiq uixerunt. regni cȩlestis ȩt̃na beatitudine potieN
glorficatis etiã corporib suis. quȩ sine dubio carnis natura quam ds creauit ueraciter
ꝑmanente. ñ sicut bie animalia. s spiritalia tc̃ habebunt. Sc̃oꝵ enĩ seminat᷑ corpus

Expanded text:
tationis tamen gratiam non habebunt, quae dabitur justis: quoniam a corporibus impiorum non auferetur corruptationis tamen gratiam non habebunt, quae dabitur justis: quoniam a corporibus impiorum non auferetur corruptio et ignobilitas et infirmitas in quibus seminantur; quae ob hoc morte etiam non exstinguentur, ut illud juge tormentum corpori atque animae sit mortis aeternae supplicium. Justae vero animae, quas hic Redemptor Deus gratis ex fide justificavit, et justificatis bene vivendi usque in finem perseverantiam tribuit, in ipsis corporibus, in quibus hic justificationis gratiam divinitus acceperunt, et in quibus justificatae per fidem, in glorificatis etiam corporibus suis, quae sine dubio, carnis natura, quam Deus creavit, veraciter permanente, non sicut hic animalia, sed spiritalia tunc habebunt. Sanctorum enim seminatur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
heminib ꝑsuasit. ubi cũ eo etiã forncaruĩ. idolis seruientes. ad ulteri. molles. masculorum
concubitores. fures. auari. ebriosi. maledici. rapaces. ⁊ om̃s qui oꝑa carnis agunt. de quib¬
ñ fuerint. ȩt̾nis ignib exurent᷑. Om̃is enĩ homo qͥ in hoc scł̃o usq ad finẽ in iniqͥtatũ delecta¬
tione ⁊ cordis obduratione ꝑmanserit. sicut hic eũ noxia criminũ delectatio tenuit. sic eũ
sine fine sẽpit̾na cruciatio retinebit. Erit enĩ etiã iniquoꝵ resurrectio .s. sine imniutatione.¬
quã solis fidelib. & ex fide iuste uiuentib daturꝰ ẽ ds. Hoc ẽ enĩ qđ ait beat᷑ paistꝰ. Onines
quidem resurgemꝰ. s non om̃s immutabim̃. Ostendens autẽ iustos diumo munere cõmutandos.
ait. ꝙ nos iminutabimꝰ. Habebunt gͥ iniqui cum ustis resurrectionẽ carnis cõmunẽ. iimu¬

Expanded text:
m primus al., primis hominibus persuasit: ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum m primus al., primis hominibus persuasit: ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, avari, ebriosi, maledici, rapaces et omnes qui opera carnis agunt, de quibnon fuerint, aeternis ignibus exurentur. Omnis enim homo, qui in hoc saeculo usque ad finem in iniqtione et cordis obduratione permanserit: sicut hic eum noxia criminum dilectio tenuit, sic cum sine fine sempiterna cruciatio retinebit. Erit enim etiam iniquorum resurrectio, sed sine mutationeim quod ait beatus Paulus: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur. Ostendens autem justos divino munere commutandos, ait: Et nos immutabimur. Habebunt ergo iniqui cum justis resurrectionem carnis communem, immu
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃iũ hominũ corpora quȩ animata quandoq uiuere ceperunt ab illo resuscitabuntur.
a quo oꝑante creata sunt. Singula uͦ corpora. illis singulis suis animab in resurrectione
reddentur. quas in mat̃nis ut uiuere inciꝑent uentrib habere ceperunt. ut scilic& animȩ
in illo examine iusti iudicis in eisdẽ singulis sius corporib accipiant retributionẽ siue regni
siue supplicn. in qͥb siue bonã siue malã qualitatẽ uitȩ p̃sentis habuer̃t. Iualitas autem
malȩ uitȩ ab infidelitate incipit. quȩ ab originalis peccati reatu mitiũ sumit. In qͦ quisꝗs
ita uiuere incipit. ut ante finiat uitã quã ab eiꝰ obligatione soluat᷑. si uniꝰ diei. uel uniꝰ borȩ
spatio anima illa uꝑxit in corpore. necesse ẽ eã cũ eodẽ corpore int̃minabilia gebennȩ supplicia

Expanded text:
ad omnium hominum corpora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, ad omnium hominum corpora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere coeperunt: ut scilicet animae in illo examine justi judicis in eisdem singulis corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae praesentis habuerunt. 36. Qualitas autem malae vitae ab infidelitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumita vivere incipit, ut ante finiat vitam quam ab ejus obligatione solvatur, si unius diei vel unius horae spatio anima illa vixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
multo possibilius hoc natura haber& angłica. que qͣnto minꝰ grauat᷑ t̾reni corporis pond̃i
tanto magis hac eẽt p̃dita facultate. S ostendit ds unde bona uoluntas hominib detur.
quã sic amiserunt angeli cum baberent. ut amissam deinceps habere ñ possent. Qm̃ gͥ digna ẽ¬
eadẽ uoluntas bona ꝑ dĩ gr̃am ȩfnȩ beatitudinis p̃mio. & iniqͥtas angłica atq humana ñ
deb& eẽ inpunita. propt̾ea scd̾m catholicȩ fidei regulã uenturũ eẽ filiũ dĩ ad puniendos
om̃s peccatores angelos. & ad iudicandos homines uiuos ⁊ mortuos fidelit̾ expectamꝰ. Testatur
enĩ beatꝰ petrus. qđ d̃s angł̃is peccantib ñ peꝑcit. s carcerib caliginis inferi detrudens tra.¬
didit in iudicio punendos reseruari. De hominib quoq uiuis ac mortuis iudicandis: beatus

Expanded text:
multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae, quanto minus gravatur terreni corporis pondere, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae, quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Sed ostendit Deus unde bona voluntas hominibus detur, quam sic amiserunt angeli cum haberent, ut amissam deinceps habere non possint. + Ide voluntas bona per Dei gratiam aeternae beatitudinis praemio, et iniquitas angelica atque humana esse non debet impunita; propterea secundum catholicae fidei regulam, venturum esse Filium Dei ad puniendos omnes peccatores angelos, et ad judicandos homines vivos et mortuos fideliter exspectamus. Testatur enim beatus Petrus quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni detrudens, tradidit in judicio puniendos reservari . De hominibus quoque vivis ac mortuis judicandis beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire ꝑmisit. s quos uoluit eiꝰ gratuita bonitas. repulsis tenebris in qͥb om̃is humana nati¬
.uitas peccati originalis condẽpnatione uersat᷑. reducendos p̃destinauit ad lucẽ. in eo p̃cipue
demonstrans. qđ istos originalis peccati uinculis in debita gr̃a saluatoris absoluer&: cũ alios
& ꝗͣ maxime parualos quib nulla possunt uel bona uł mala meẽ ꝓpͥȩ merita uoluntatis.
in solubili nexi ȩt̃na dãpnatio retiner&: Bonȩ qͦq uoluntatis. ⁊ cogitationis initium ñ
homini ex se ipso nasci. s diuinitꝰ & p̃parari ⁊ tribui. in eo ds eiudenter ostendit. qđ neq
diabolus neq aliqͥs angłoꝵ eiꝰ ex quo runȩ illius merito in hanc inferiorem sunt detrusi
caliginẽ bonam potuit aut poterit resumere uoluntatẽ. qr si possibile eẽt. ut humana nat̾a
postquã a dõ auersa bonitatẽ ꝑdidit uoluntatis ex se ipsa rursus eam habere potuiss&:

Expanded text:
ire permisit, sed quos voluit ejus gratuita bonitas, repulsis tenebris, in quibus omnis humana nativitas peccati originalis condemnatione versatur, reducendos praedestinavit ad lucem: in eo praecipue demonstrans quod istos originalis peccati vinculis indebita gratia Liberatoris absolveret; cum alios, et quam maxime parvulos, quibus nulla possunt vel bona vel mala ineinsolubili nexu aeterna damnatio retineret. Bonae quoque voluntatis et cogitationis initium non homini ex se ipso nasci, sed divinitus et praeparari et tribui, in eo Deus evidenter ostendit, quia neque diabolus, neque aliquis angelorum ejus, ex quo ruinae illius merito in hanc sunt inferiorem detrusi caliginem, bonam potuit aut poterit resumere voluntatem, quia si possibile esset ut humana natura, postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex se ipsa rursus eam habere potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
beatifici boni dilectione destitui. Quã d̾sm ȩterno sic totã p̃cepit remanere supplicio:
ut etiã ignẽ ei ȩc̃nũ pararr. in qͦ illi om̃s p̃uaricatores angł̃i nec mala umꝗͣ possint uoluntat
carere. nec pȩna .s ꝑmanente in eis mniustȩ auersionis malo. ꝑmaneat etiã iustȩ retribution
ȩt̃na dãnatio. Noꝵ maloꝵ pͥnceps diabolus primos homines quos ad peccati precipitium
iniudus duxit. non eis tantũ s & uniũsȩ propagini eoꝵ cũ uitio peccati meritũ mortis inserti¬
it. ds̃ autẽ musericors. ⁊ nustus. sicut diabolo ⁊ angłis eius ꝓpria uoluntate cadentib ceteros¬

Expanded text:
beatifici boni dilectione destitui: quam Deus in aeterno sic totam praecepit remanere supplicio, beatifici boni dilectione destitui: quam Deus in aeterno sic totam praecepit remanere supplicio, ut etiam ignem ei aeternum pararet; in quo illi omnes praevaricatores angeli nec mala voluntate possint unquam carere, nec poena; sed permanente in eis injustae aversionis malo, permaneat etiam justae retributionis aeterna damnatio. Horum malorum princeps diabolus primos homines, quos ad peccati participium invidus duxit, non eis tantum, sed et universae propagini eorum cum vitio peccati meritum mortis inseruit. Deus autem misericors et justus, sicut diabolo et ang
Abbreviated transcription (Latin):
ationis exordio nullis p̃cedentib meritis. sp̃s. ⁊ corpora locis atq affectionib ꝓ ut ipse sapie
uoluit congrus mirabilit̃ ordinare. Angłi gͦ atq homines ꝓ eo qđ rationales sunt facti. et̃¬
nitatis ac beatitudinis donũ in se natura spiritalis creaturȩ diuinitꝰ acceper̃t. ita scilic&. ut
eatitudo discederae. & ad suppliciũ eis relinqueret᷑ ȩt̾nitas misera. errorib de inceps dolo.¬
rib q crucianda. Et de angłis qͥdẽ disposuit ⁊ impleuit: ut si qͥs eoꝵ bonitatẽ uoluntatas
ꝑder&. nũꝗͣ eũ diuino munere reparar&: Pars itaq angłoꝵ quȩ a suo creatore dõ qͦ solo
ono beata fuit. uoluntaria ꝓrsus auersione discessit. eqͥtatis suꝑnȩ iudicio initiũ sug dãna¬
tionis in ipsa auersione uoluntatis inuenit. ut ñ aliud ei ẽet inciꝑe iã puniri. quã illius

Expanded text:
ationis exordio nullis praecedentibus meritis spiritus et corpora locis atque affectionibus, prout ipse sapiens ationis exordio nullis praecedentibus meritis spiritus et corpora locis atque affectionibus, prout ipse sapiens voluit, congruis mirabiliter ordinare. Angeli ergo atque homines pro eo quod rationales facti sunt, aeternitatis ac beatitudinis donum in ipsa naturae spiritualis creatione divinitus acceperunt: ita scilicet, ut beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeternitas misera, erroribus deinceps doloribusque crucianda, Et de Angelis quidem hoc disposuit et implevit, ut si quis eorum bonitatem voluntatis perderet, nunquam eam divino munere repararet. 33. Pars itaque Angelorum, quae a suo creatore Deo, quo solo bono beata fuit, voluntaria prorsus aversione discessit, aequitatis supernae judicio initium suae damnationis in ipsa aversione voluntatis invenit; ut non aliud ei esset incipere jam puniri, quam illius