comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Later ammonendi sunt
ꝑtinaces. atq aliter in¬
constantes. Iuis dicendũ
est. quod plus de se quã
sunt senturnt: & idcirco alienis
consiliis ñ adquiescunt. Istis uero
intimandũ est. qđ ualde se despici¬
entes negligunt. & ideo leuitate.
cogttationũ a suo iudicio per tem¬
porũ momi̾enta flectunt᷑. Tuis dictn¬
dum est: qiia nisi meliores se cete¬
ris estimarent. nequaquã consilia
cunctorũ suȩ. deliberatiomi post¬
ponerent. Istis dicendum ẽ. quia
si hoc qd̃ sunt. ut cũq attenderent:
nequaquã eos per tot uarietatis la-¬
tera mittabilitatis aura uersaret.
Illis per paulũ dicit᷑. nolite prii¬
dentes ẽẽ apud uosmetipsos. At
contra isti audiunt. ñ circũferam᷑
om̃i uento doctrine. De illis per
salomonẽ dicitur. comeclent fru¬
ctus uiȩ suȩ. suisq consilus sa¬
turabunt᷑. De istis autẽ ab eorur¬
sus scribitur Cor stultoꝵ dissi¬
mile erit: cor quippe sapientiũ.
sibiinetipsi semꝑ ẽ simile. quia

Expanded text:
liter admonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce scõꝵ uerberib flagellat⁊¬
sic̃ de fonte baptismatis mun-¬
ꝑlecta. hora qua p̃dixerat. sp̃m¬
dũ ex more cadauere. sic tubi¬
ces ac stignata in eiꝰ menbs in¬
diq uidebant᷑: acsi corp eiꝰ ma¬
fralib funsfet uirgis allisum.

Expanded text:
Ecce sanctorum verberibus flagellaEcce sanctorum verberibus flagellasicut de fonte baptismatis munperlecta, hora quam praedixerat, dum ex more cadavere, sic vibices ac stigmata in ejus membris undique videbantur, ac si corpus ejus materialibus fuisset virgis allisum.
Abbreviated transcription (Latin):
rabat. atq dicebat. Modo uer¬
leriũ dimisi: uxorẽq suscepi. Ite¬
rũq pł fletus atq rugitꝰ ad mo-¬
mentũ quiescens: aiebat. Modo
me castigauerunt qͥa pauꝑib
mendicantib. maximeq scotige¬
nis ñ mͦ nichil dedi: sed cos etiã
qd̃ flagiciosũ est frequent̾ irrisi.
Puirsus ingemiinans stridores &
gemitꝰ asserebat. qm̃ sex mĩ¬
mos a quada indua pauꝑcda
mutuos accepi. & reddere no¬
lui. Quot pectũ passib illa la¬
borauit. dũ eo ad me uenien¬
do requireret: tot nc̃ ego ict
de scõꝵ manib ꝑtuli. dt̃ me
parit uerb̾arent. Ut sciatis
autẽ qͥa ñ mentior ꝑhendiȩ ho¬
ra sexta de hoc scło migraturꝰ
sũ. Erat ic̃ porro sexta feria.
Nocte uͦ qua dm̃cs il lacessebat
dies qui dicit᷑ de ramis palma-¬
ciliciũ quȩ iuixta se erant. re¬
pente corripuit: moxq eccłi-¬
am beati ANdrẽe attonitꝰ ac
festinꝰ intͣuit. lui strato cõpo¬
sitꝰ. his qui aderant fr̃ib ait.

Expanded text:
rabat, atque dicebat: Modo me verrabat, atque dicebat: Modo me verterium dimisi uxoremque suscepi. Iterumque post fletus atque rugitus, ad momentum quiescens, aiebat: Modo me castigaverunt, quia pauperibus mendicantibus, maximeque Scotigenis, non modo nihil dedi, sed eos etiam, quod flagitiosum est, frequenter irrisi. Rursus ingeminans stridores et gemitus, asserebat quoniam sex nummos a quadam vidua paupercula mutuos accepi, et reddere nolui; quot pedum passibus illa laboravit, dum eos ad me veniendo requireret, tot ergo nunc ictus de sanctorum manibus pertuli, dum me pariter verberarent. Ut sciatis autem quia non mentior, perendie hora sexta de hoc saeculo migraturus sum. Erat porro tunc sexta feria; nocte vero, qua Dominicus illucescebat dies, qui dicitur de Ramis palmacilicium quae juxta se erant repente corripuit, moxque ecclesiam beati Andreae attonitus ac festinus intravit: ubi strato compositus, his qui aderant fratribus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
fida fr̃m relatione cog¬
nouimꝰ. hic etiã breuit̾ insera¬
inꝰ. In monast̾i̾o nãq qd̵ clitiuᷤ
scauri dicit᷑. qd̾̃q beatꝰ Gregoriꝰ
infra romanȩ urbis menia con¬
do deiceps milttaret oblat est.
Qm pͦtmodũ cũ ĩa adolesc̾et de
monastio egressus ad scłm reduit
uxorẽq sibi nuptiali federe copu¬
nissec ȩxatẽ. diuina sententia
repente ꝑcussus est in gutture:
cepitq morti. ingrauescente
langoris molestia ꝓpinquare.
Tandẽ male sugitiuus ut ad
monasteriũ reportaret᷑ expetiit:
ibiq penitudinẽ de suis prami¬
tatib habitũq monachatꝰ ac¬
cepte. Cũq nxor eiꝰ cũ ñntillis
aliis lecto iacentis assistet cepte
ile grauit᷑ gemere. ululatꝰ enire¬
tere: & tanqm frenesim patere¬
t morlinata uociferatione gar¬
rire. Percuntantib atitẽ eis cur
goriũ acerrimis suis me uerbe¬
rib unaniitt᷑ flagellantes:
Niulans itaq rursins ac flebiles
uoces emittens: paululũ respi¬

Expanded text:
fida fratrum relatione cognovimus, hic etiam breviter inseramus. In monasterio namque, quod Clivus Scauri dicitur, quodque beatus Gregorius infra Romanae urbis moenia conDeo deinceps militaret, oblatus est. Qui postmodum cum jam adolesceret, de monasterio egressus ad saeculum rediit, uxoremque sibi nuptiali foedere copunisset aetatem, divina sententia repente est percussus in gutture, coepitque ingravescente languoris molestia morti propinquare: tandem male fugitivus, ut ad monasterium reportaretur, expetiit; ibique poenitudinem de suis pravitatibus, habitumque monachatus accepit. Cumque uxor ejus cum nonnullis aliis lecto jacentis assisteret, coepit ille graviter gemere, ululatus emittere; et tanquam phrenesim pateretur, inordinata vociferatione garrire. Percunctantibus autem eis, cur gorium acerrimis me suis verberibus unanimiter flagellantes? Ululans itaque rursus, ac flebiles voces emittens, paululum respi
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendi sunt ui¬
uenes. atq aliter senes. qui¬
deprecatio blanda componit. Scrip¬
tum quippe est. Seniores ne incre¬
paueris. sed obserra ut patrem.¬

Expanded text:
liter admonendi sunt juvenes, atque aliter senes, quideprecatio blanda componit. Scriptum quippe est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem
Abbreviated transcription (Latin):
spieua. ut quisquis hȩc postqͣm
semel attenderit. ꝑtinaci tñ amimo
parat adhuc obstinate contendere
ñiã petrũ qͥ nichil est sed magnũ
potiꝰ augustinũ conuincit᷑ in¬
pugnare. Quid enĩ aꝑtii eoꝰ dicit᷑.¬

Expanded text:
erspicua, ut quisquis haec postquam erspicua, ut quisquis haec postquam semel attenderit, pertinaci tamen animo parat adhuc obstinate contendere, non jam Petrum, qui nihil est, sed magnum potius Augustinum convincitur impugnare. Quid enim apertius eo,
Abbreviated transcription (Latin):
sed dei: qͥ officii diguitas non est
hominis meritũ. quã dei sequit᷑
benedictio. Deniq dictũ est a
deo in numeris ad moysen &
aaron sacerdotes. Uos ponite no¬
men meũ suꝑ filios isrł: ego
dñs benedicã eis Ut grãm tra¬
ditio ꝑ ministeriũ ordinati tranᷤ¬
fundat om̃ib. nec uoluntas sa¬
cerdotis obesse aut ꝓdesse possit.
sed meritũ benedictionẽ poscen¬
tamus Dictũ est autẽ de neqͥs¬
simo caipha interfectore salua¬
toris int̾ cetera. Hoc autẽ a se¬
metipso non dixit. sed cũ eẽt pͥn¬
ceps sacerdotũ anni illiꝰ ꝓpħia¬
uit: ꝑ quod ostendit᷑ sp̃m gr̃arũ¬
non ꝑsonã sequi aut dignitatẽ.
sed ordinationẽ traditionis: ut
quãuis aliqͥs boni meriti sit. nͥ
possit benedicere nͥ fuerit ordi-¬
natus. ut officiũ ministerii exhi-¬
beat: dei autẽ est effectũ tribue¬
re benedictionis Hec itaq beati
uiri uerba tã plana sunt tãq ꝑ¬

Expanded text:
se, et quia officii dignitas est, non se, et quia officii dignitas est, non hominis meritum, quam dei sequitur benedictio. denique dictum est a deo in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentamus. dictum est autem de nequissimo Caipha, interfectore saluatoris, inter cetera: hoc autem a semet ipso non dixit, sed cum esset princeps sacerdotum anni illius, profetauit. per quod ostenditnon personam sequi, aut dignitatem, sed ordinationem traditionis; ut quamvis aliquis boni meriti sit, non possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat: Dei autem est, effectum tribuere benedictionis. Haec itaque beati viri verba tam plana sunt, tamque p
Abbreviated transcription (Latin):
habete sacramenta omĩa & ma-¬
lus potest. habere autẽ karita-¬
tem & malus esse non potest.
Si gͦ iuxta tanti doctoris senten¬
tiã omĩa sacramenta malus
habet qͦmͦ ridenda fatuitas ho¬
minũ impudent̾ blacterat
quia symoniacus sacramenta ñ
habet: Audiamus qd idẽ beatꝰ doc¬
tor ex eadẽ re alibi dicat: ut ni¬
mirũ quã seutentiã in hac quã
uentilamus questione tenuerit
tanto liqͥdius quanto frequentiꝰ
innotescat. Nam cũ de benedicti¬
one ysaac in filiũ loqueret᷑ adiecit.
Iusti inqͥt hominis quantũ ad
conscientiã ꝑtinet uoluntas bo¬
ua est: quantũ autẽ ad p̾scienti¬
am immunis est ab aduersis.
Ds̃ enĩ solus est qui de futuris nu¬
dicat. Nc ꝑ hoc ẏsaac iustus qͣn¬
tũ ad p̾sentẽ humanitatẽ dig¬
nũ est. maiorẽ filiũ suũ bene¬
putabat: sed d̾s qui occultoꝵ ał
cognitor inmorem benedictionẽ mert
ostendit. ut in benedictione non
hominis ostenderet ẽẽ beneficiũ.

Expanded text:
habere sacramenta omnia et mahabere sacramenta omnia et malus potest, habere autem karitatem et malus esse non potest. Si ergo iuxta tanti doctoris sententiam omnia sacramenta malus habet, quomodo ridenda fatuitas hominum impudenter blacterat, quia symoniacus sacramenta non habet? Audiamus, quid idem preclarus doctor ex eadem re alibi dicat, ut nimirum, quam sententiam in hac, quam ventilamus, questione tenuerit, tanto liquidius, quanto frequentius innotescat. Nam cum de benedictione Ysaac in filium loqueretur, adiecit: Iusti, inquit, hominis quantum ad conscientiam pertinet, voluntas bona est, quantum autem ad prescientiam, immunis est ab adversis; Deus enim solus est, qui de futuris iudicat. Ac per hoc Ysaac iustus, quantum ad presentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benepu tabat, sed Deus, qui occultorum cognitor est, minorem benedictionem mereri ostendit; ut in benedictione non hominis ostenderet esse beneficium,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ quia indigne ꝑcipiens. iudi¬
ciũ sͥ manducat & bibit: non
diiudicans corpus dñi Si enĩ ab-¬
scedente spũ non illud corpus
dñĩ. sed simplicit̾ cõmuns est
panis: non incidit in iudiciũ qͥ
nullũ accipit sacramentũ Quod¬
si absurdũ uidet᷑ & impiũ. ꝓpt̾
indigne suscipientes. sp̃m sc̃m a
xp̃i corpore separare: non durũ
iudicat᷑ malos etiã homines ad
dignos meritoꝵ exitus sp̃m scm̃
posse susciꝑe Hinc est qd̾ beat
augustims in expositione epłȩ¬
scĩ loħis apłi sic loquit᷑ dicens
Habere baptismũ & malus potest:
habere ꝓphetiã & malus potest.
Inuenimus saul habuisse ꝓphetiã.
qui ꝑsequebat᷑ sc̃m dauid. Imple¬
pit Acciꝑe sacramentũ corporiͤ
& sangumis dñi: & malus potest.
Nam de talib scͥptũ est Qui man¬
ducat & bibit indigne: iudi-¬
ciũ sibi manducat & bibit ha-¬
bere nomen xp̃i & malus potest:
id est xp̃ianus uocari & malus
potest. De quib dictũ est. Pol¬
luebant nomen dei sui. Elrgo

Expanded text:
dicium sibi manducat et bibit, non diiudicans corpus Domini? Si enim, abscedente Spiritu, non illud iam corpus Domini, sed simpliciter communis est panis, non incidit in iudicium, qui nullum accipit sacramentum. Quodsi absurdum videtur et impium propter indigne suscipientes Si corpore separare; non durum videatur malos etiam homines ad dignos meritorum exitus Spiritum sanctum posse suscipere. Hinc est quod B. Augustinus in expositione Eps apostoli sic loquitur, dicens: « Habere baptismum et malus potest, habere prophetiam et malus potest. » Invenimus Saul regem habuisse prophetiam, qui persequebatur sanctum David, implepit. Accipere sacramentum corporis et sanguinis Domini et malus potest. Nam de talibus dictum est: 'Qui manducat et bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit'. Habere nomen Christi et malus potest, id est christianus vocari et malus potest. De quibus dictum est: 'Polluebant nomen Dei sui'. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
benedictio: non hominis meritũ.
Postremo sp̃m grãrum non ꝑso¬
nã sequi aut dignitatẽ: sed or¬
dinationẽ traditionis: Et re¬
uera quid mea interest. cuiꝰ me-¬
riti non sit ordinator. dũmͦ
qd̵ ille forte merchatus estmͥ
gratis imꝑtiat᷑. & qđ ille
cdandestinus irrepsit ostiatim
me cui est ȩcul extra domesticũ
heredem mercennarius introdu-
hor magnipendo. Constat gͥ qͥa
sicut duo illa quȩ suꝑrꝰ dicta
sunt. baptismus indelicet & sa¬
lutaris eucharistiȩ sacramer tuꝰ
neq meliora ꝑ bonos. neq deteri-¬

Expanded text:
itum; postremo: spiritum gratiarum non personam sequi aut dignitatem, sed ordinationem traditionis? Et revera quid mea interest, cuius meriti meus sit ordinator, dummodo, quod ille forte mercatus est, mihi gratis impertiatur et, quo ipse clandestinus irrepsit, ostiatim me civem exul, exter domesticum, heredem mercennarius introducahor, magnipendo. Constat igitur, quia, sicut duo illa quae superius dicta sunt, baptismus videlicet et salutaris eucharistiae sacramentum, neque meliora per bonos neque deteri
Abbreviated transcription (Latin):
centie puritas reddit ĩmunẽ.
at. constat ꝓculdubio quia cor-¬
pus dñi qd̾ in sacris altarib ꝑ
sc̃i sacerdotis dedicat᷑ officium
concepta sc̃ĩ sp̃s uirtute uiuifi¬
cat᷑ & sc̃ificatur. ut nos uiuisi¬
care ualeat & scificare: sicut ĩ
ipsis uenerandis missarũ secre
Neq enĩ alit̾ inuificare posse.

Expanded text:
centiae puritas reddit immunem. centiae puritas reddit immunem. at, constat procul dubio, quia corpus Domini, quod in sacris altaribus per sancti sacerdotis dedicatur officium, concepta sancti Spiritus virtute vivificatur et sanctificatur, ut nos vivificare valeat et sanctificare. Sicut in ipsis venerandis missarum secretNeque enim aliter vivificari posse
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ ẽẽ decernit Ut enĩ ate¬
beatus iheronimus: ep̃c. prb̃r.
& diaconus non sunt merito¬
rũ nomina sed officioꝵ. Tan¬
quã si uł tribunus ipse dege¬
ner sit uł degenerẽ quẽpiam
ad militiȩ ordinẽ ꝓuehat: ad
conseruandum tam̃ militię
suȩ ordinem. imꝑator quidem¬
om̃e qd factũ est firmũ esse
constituat. Nec enĩ tͥbunitii
iura statuta conuellit: ꝑ ipsũ
tribunũ quẽ necdũ ⁊pprii ordi-¬
nis dignitate deiecit. Sed dicit᷑
cdiuerso. Elece eu̾głium clamab̾
Qui non intrat ꝑ ostiũ sed in¬
gredit᷑ aliunde: ille fur est &¬
latro. Esto. ute ille qui aliunde
clandestinus irrepsit: furti &
latrocinii constant̾ arguatur:
me tam̃ quia ꝑ ostiũ intromi¬
sit. sui ꝓculdubio criminis par¬
ticipem non effecit. Ille utiq ꝑpe¬
trati sceleris suppliciũ luat: dũ¬
mͦ me alieni reatus p̾rudiciũ ñ
inuoluat. nec al terius exhibeat
culpa dãpnabilem quẽ ꝓpͥe inno¬

Expanded text:
ratum esse decernit. Ut enim ratum esse decernit. Ut enim beatus ait Hieronimus: Episcopus, presbiter et diaconus non sunt meritorum nomina, sed officiorum. Tamquam si vel tribunus ipse degener sit vel degenerem quempiam ad miliciae ordinem provehat, ad conservandum tamen miliciae suae ordinem imperator omne quod factum est firmum esse constituat; nec enim tribunicii iuris statuta convellit, qui ipsum tribunum necdum a proprii ordinis dignitate deiecit. Sed dicitur e diverso: Ecce euangelium clamat: Qui non intrat per ostium, sed ingreditur aliunde, ille fur est et latro. Esto, ut ille, qui aliunde clandestinus irrepsit, furti et latrocinii constanter arguatur, me tamen, quia per ostium intromisit, sui procul dubio criminis participem non effecit. Ille itaque perpetrati sceleris supplicium luat, dummodo me alieni reatus preiudicium non involvat, nec alterius me exhibeat culpa dampnabilem, quem propriae inno
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta in sc̃ã ix.
frequentant᷑ eccłia. baptis mꝰ
uidelicet. corporis qͦ: & sangui¬
nis dñici salutare mysteriũ.
& ordinatio clericoꝵ. Eit de
baptismo quidẽ beatus auguᷤ¬
tinus in expositione ioħis euu¬
głistȩ. de eucharistia uͦ dñici
corporis in libro suo paschasiꝰ
ita concordit̾ disputauit ut
neq ꝑ bonos sacerdotes meli¬
ora illa mỹsteria. neq ꝑ ma¬
los fieri peiora testentur. Ni¬
mirũ siue ꝑ fures. siue ꝑ adul¬
teros. siue etĩã ꝑ homicidas hec
sacramenta fiant: nichil ꝓrsꝰ
riis differant. Quod qui p̃die
tis libris oꝑam dedit: enucle¬
atis absolutũ non ambigre.
Suꝑ ordinationib autẽ clericoꝵ
frequens iccirco disputatio non
ꝓcessit: quia duob illis saera¬
mentis euident̾ expositis hesi¬
tandi de t̾cio locũ dubietas ñ
inuente. Nunc autẽ excedens
curiositas hominũ nouã mun¬
do ingerit questionẽ & ꝑspi¬
cuȩ luci plus intendendo mi¬
nusq uidendo conat᷑ inferre

Expanded text:
sacramenta in sancta frequentantur Ecclesia, baptismum videlicet, corporis quoque et sanguinis Dominici salutare mysterium, et ordinatio clericorum. Et de baptismo quidem B. Augustinus in expositione Joannis evangelistae; de Eucharistia vero Dominici corporis in libro suo Paschasius ita concorditer disputant, ut neque per bonos sacerdotes meliora illa mysteria, neque per malos fieri pejora, testentur. Nimirum sive per fures, sive per adulteros, sive etiam per homicidas haec sacramenta fiant, nil prorsus riis differatis libris operam dedit, enucleatius absolutum esse non ambigit. Super ordinationibus autem clericorum frequens idcirco disputatio non processit, quia, duobus illis sacramentis evidenter expositis, hesitandi de tercio locum dubietas non invenit. Nunc autem modum excedens curiositas hominum novam mundo ingerit questionem et perspicuae luci plus intendendo minusque videndo conatur inferre
Abbreviated transcription (Latin):
Gharsis autẽ: exploratio gaudii
dicit᷑. Quisqͥs enĩ in hoc scło
unde gaudere possit explorat
huic suꝑueniens dies dñi. qͥb
ppetualit᷑ amarescat meroris
atq tͥsticiȩ molestias irrogat.
Uenit etiã dies diũ ñ suꝑ om̃e
qd̾ pulerũ est. sed suꝑ om̃e qd̾
uisu pulcrũ est: qͥa diuini iu-

Expanded text:
Tharsis autem exploratio gaudii Tharsis autem exploratio gaudii dicitur. Quisquis enim, in hoc saeculo, unde gaudere phuic superveniens dies Domini, quibus perpetualiter amarescat, moeroris atque tristitiae molestias irrogat. Venit etiam dies Domini, non super omne quod pulchrum est, sed super omne quod visu pulchrum est, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
dere deuitarẽ. Illud dũtaxat
sũmotenꝰ uideo ꝑsͥngendũ:
qd̵ in reb insensibilib dies
diuini iudicii dictt᷑ iminin̾e.
sed ꝑ figuras rerũ ratione ca¬
rentiũ stoliditas intelligit᷑
hominũ repborũ. Ciedri qͥppe
libani sublimes et erectȩ. po
tis elati: sed bonoꝵ oꝑũ fructib
infecundi. Quercꝰ autẽ fructꝰ
quidẽ ꝓferunt: sed ñ gurib hõ
refictt᷑ꝰ. sed unde sues alunt᷑. Su
es ĩmundi intelligendi ft̃ sp̃s:
qͥ spurcis sordentiũ homurũ oꝑi¬
b saginant᷑. Porro montes ex¬
celsi. & colles elerati. suꝑbi quiq
st̃. quasi ꝑ aggerẽ tumide cogita¬
tionis in alta porrecti: sed frum̃¬
tũ quo ualles abundant. cunc¬
tisq sp̃tialiũ studioꝵ frugib
alieni. Iã uͦ tͣris excelsa & mu¬
rꝰ munitꝰ illos insinuat. qui
eũ peccatores suit. in quada se
uelut innocentie arce constitu.¬
unt: seseq defensionis lipeo
contegentes. rep̾hensoꝵ suoꝵ ia¬
cula ad se ꝑtingere ñ ꝑmittuñ.

Expanded text:
at summotenus video perstringendum, quia rebus insensibilibus dies divini judicii dicitur imminere; sed per figuras rerum ratione carentium, stoliditas intelligitur hominum reproborum. Cedri quippe Libani sublimes et erectae, pottis elati, sed bonorum operum fructibus infecundi. Quercus autem fructus quidem proferunt, sed non quibus homo reficitur; sed unde sues aluntur. Sues autem immundi intelligendi sunt spiritus, qui spurcis sordentium hominum operibus saginantur. Porro montes excelsi et colles elevati , superbi quique sunt, quasi per aggestum tumidae cogitationis in alta porrecti; sed frumento, quo valles abundant, cunctisque spiritualium 778 studiorum frugibus alieni. Jam vero turris excelsa et murus munitus illos insinuat qui, cum peccatores sint, in quadam se velut innocentiae arce constituunt, seseque defensionis clypeo contegentes, reprehensorum suorum jacula ad se pertingere non permittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gruentiũ deformitate confun¬
dit᷑. foris autẽ quada adu̾bra-¬
tȩ uirtutis uł potis honesta¬
tis prileritudine palliat᷑. Sed
cũ plurima suppetant. nos e
Exempla qͦ de diuini t̾rore
iudicii plura hus suꝑsedemꝰ
inserere: qͥa cũ huic trem̃do exa-¬
mimi omĩs eloqͥi celestis inten¬
tio militet. nos in exaggerati-¬
one er elaborare diutiꝰ ñ opor¬
tet. Ad hoc enĩ plentt̾ intiman¬
dũ etiã si cet̾a cuncta dec̾eire: so
la ueritatis u̾ba sufficerente qͥb
ate Erunt dies illi tͥbulatiõĩs
tales quales ñ fuer̃t ab inicio
greaturȩ quã condidit de usq
nẽ: ueq fient

Expanded text:
entium deformitate confunditur, foris autem quadam adumbratae virtutis vel potius honestatis pulchritudine palliatur. Sed cum plurima suppetant, nos enExempla quoque de divini terrore judicii plura his supersedemus inserere, quia cum huic tremendo examini omnis eloquii coelestis intentio militet, nos in exaggeratione ejus elaborare diutius non opportet. Ad hoc enim pleniter intimandum, etiam si caetera cuncta deessent, sola illa Veritatis verba sufficerent, quibus ait: « Erunt dies illi tribulationis tales quales non fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus, usque nunc, neque fient
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾soꝵ ocłis aꝑit᷑ : ut in es
p̃uaritatores tanqͣm ꝑ diges¬
te scͥptionis articulum
legant diuine legis mandata.
que dũ aduiuerent seruare
cont̾epserant. Illic cõpellunt᷑ e
leg̾e : qui hic ꝑ arrogantia sas¬
tũ u̾ba dĩ dedignant᷑ audire
Iuic iugũ dm̃ leue & onꝰ eiꝰ

Expanded text:
universorum oculis aperitur; ut in eis praevaricatores tanquam per digestae scriptionis articulum legant divinae legis mandata, quae, dum adviverent, servare contempserant. Illic jam compelluntur et legere, qui hic per arrogantiae fastum verba Dei dedignabantur audire. Illic jugum Domini le
Abbreviated transcription (Latin):
S& equitis ascendentis. & mi¬
cantis gladii. & sulgurantis
haste & multitudinis ure̾¬
⁊ fectȩ. & grauis ruine nec est
manifeste describte dicens.
Aspiciebã donee throni posti
st̃ & antiquus dierũ sedie:
:uestim̃tũ eiꝰ quasi nix can¬
I didũ. & capilli eiꝰ quasi lan

Expanded text:
tis ascendentis, et micantis gladii, et fulgurantis hastae, et multitudinis interfectae, et gravis ruinae, nec est manifeste describit, dicens: « Aspiciebam, donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit, vestimentum ejus quasi nix candidum, et capi
Abbreviated transcription (Latin):
repente confestĩ a dño exercituũ¬
⁊ uisitabit᷑ in tonitruo & cõmo¬
I tione t̾ra: & uoce magna turbi¬
nis e tẽpestatis. & flãme ignis¬
⁊ deuorantis. De quo uideł ig-
⁊ne petr⁊ ait. Cęli autẽ qui nẽ
Signi reseruati in diẽ iudicii.

Expanded text:
repente confestim a Domino exercituum, visitabitur in tonitruo et commotione terrae, et voce magna turbinis et tempestatis, et flamma ignis devorantis . » De quo videlicet igne Petrus ait. « Coeli autem qui nunc igni reserva
Abbreviated transcription (Latin):
Itã faciet dñs głam uocis
sue. & t̾rorẽ brachii sui osten¬
det in cõminatione furoris.
& flãma ignis deuorantis.
De hac etiã ultione trem̃ da
ꝑ moysen dñs dicit Gladiꝰ
mĩs deuorabit carnes. De hac
ihremias ait. Gladiꝰ dm̃i de¬
uorabit ab extremo t̾re: usq
ad extremũ eii. ñ est pax uni¬

Expanded text:
iet Dominus gloriam vocis suae, et terrorem brachii sui ostendet in comminatione furoris et flammae ignis devorantis . » De hac etiam ultione tremenda per Moysen Dominus dicit: « Gladius meus manducabit earnes . » De hac Jeremias ait: « Gladius Domini devorabit ab extremo terrae usque ad extremum ejus, non est pax uni
Abbreviated transcription (Latin):
Nit illiꝰ a maritudine ualeat
mundi falsa dulcedo contẽp¬
ni. Ad euadendas nãq dia¬
bolicȩ pugnę molestiae ua¬
lent̾ assurgimꝰ: si necessitaus
ma. Nã si repentimis atq t̾ri¬
bilis aduento xp̃i digne ꝑpen¬
dit᷑. qͥd erit in mundo. ubi
mens humana uł desipiens de¬
lectet᷑. us. Ille nẽpe dies est ad
quẽ omiꝰs p̾cedentiũ scłoꝵ in¬
tentio ac sũma colligit᷑. cui
cuncta sacrarũ scͥpturarũ
uoluinina famulant᷑. De
qͦ beatꝰ Petrꝰ ut audientiũ cor¬
da digno t̾rore coneuteret. ad¬
uemer inqͥt dies dñi sicut fur. in¬
⁊ quo cęli magno impetu tnͣsi¬
S ent: elem̃ita uͦ calore soluent᷑
et nde & mox subdit᷑. Cũ he
omĩa dissoluenda sint. qua¬

Expanded text:
t illius amaritudine valeat mundi hujus falsa dulcedo contemni. Ad devitandas namque diabolicae pugnae molestias valent; assurgimus, si necessitatis mus. Nam si repentinus ille atque terribilis adventus Christi digne perpenditur, quid erit in mundo ubi mens humana vel desipiens delectetur? Ille nempe dies est ad quem omnis praecedentium saeculorum intentio ac summa colligitur, cui cuncta sacrarum Scripturarum volumina famulantur, de quo beatus Petrus, ut audientium corda digno terrore concuteret: « Adveniet, inquit, dies Domini sicut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur . » Unde et mox subdidit: « Cum haec om
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s de uagina sua. ad omne̾
‸carnẽ ab austro usq ad aqui-¬
lonẽ: ut sciat omĩs caro qͥa
Sego dñs eduxi gladiũ meũ de
Iuagina sua irreuocabilẽ. De
hoc utiq gladio: & amos ꝓ¬
⁊ pħa dicit. In gladio morien¬
S tͦ om̃s peccatõres ppłi mei:
S qui dict ñ appropinquabte
Se ñ ueniet suꝑ nos malũ.¬

Expanded text:
em carnem ab Austro usque ad Aquilonem; ut sciat omnis caro quia ego Dominus eduxi gladium meum de vagina sua irrevocabilem . » De hoc utique gladio et Amos propheta dicit: « In gladio morientur omnes peccatores populi mei, qui 777 dicunt, non appropinquabit, et non veniet super nos malu
Abbreviated transcription (Latin):
est diẽ gem̃di iudicii quam
re ꝓpħa considerat: ad curꝰ agili¬
tatẽ exp̃ssis inculcandã tot acce¬
lerandi nomina coaceruat. Ubi
scilic̃ ad auxes indictionis bis
ponit iuxta. deinde uelox &
nimis: ut liquido doceat. qͥa
ocłs fidei id iã uidet in limine.
qd̾ infidelib & cecis corde pu¬
tat᷑ longis ab esse. Et isti quo¬
mendi assistunt: quẽ illi ꝑ diu¬
t᷑ne longinquitatis absentiã
paruipendunt. De hoc ultimȩ
& irremediabilis necessitatis
diȩ p̃conat᷑ ysaias dicens. Ec
S ce dies dñi uenit crudeł & in
S dignationis plenꝰ & ire. furd¬
Srisq. ad deponenda t̾ram in so

Expanded text:
tremendi diem judicii, quam re propheta considerat, ad cujus agilitatem expressius inculcandam tot accelerandi nomina coacervat: ubi scilicet ad auxesim dictionis, bis ponit juxta, deinde velox, et nimis, ut liquido doceat quia oculis fidei id jam videtur in limine, quod infidelibus et caecis corde putatur procul abesse: et isti mentes assistunt, quem illi per diuturnae longinquitatis absentiam parvipendunt. De hoc ultimae et irremediabilis necessitatis die praeconatur Isaias, dicens: « Ecce dies Domini venit crudelis, et indignatione plenus, et irae furorisque, ad deponendam terram in s
Abbreviated transcription (Latin):
hensum aduersariũ ferire timuit.
Rex autem ꝑsuasione luxuriȩ. deuotũ
militem etiam sub studio fraudis extm¬
xit. Quis gͦ opes. quis potestatẽ. quis
głam querit innoxie. si & illi exti¬
terant noxia. qui hec habuit ñ que.¬
sita: Quis inter hec sine magno
discriminis labore saluabit᷑. si ille mn
his culpa interueniente turbatus ẽ. qui
ad hȩc fuerat do eligente preparatus
Aminonendi sunt ut considerent qđ
salomonꝰ pͥost tantã sapientiã usq ad
idolatriam cetidisse describitur: nichil
in hoc mundo priusquã caderet. ad¬
uersitatis habuisse memorat᷑. Sed
concessa sapientia funditus cor dese¬
ruit. quod nulla uel minima tribula¬
tionis disciplina custodiuit.¬

Expanded text:
hensum adversarium ferire timuit; hensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, quod nulla vel minima tribulationis disciplina custodivit
Abbreviated transcription (Latin):
cunctorum qnta suꝑ eos gr̃a uigilat.
quos in sua desideria ñ relaxat.
Sgro quippe quẽ medicus desꝑat. con¬
cedit ut cuncta que concupiscit acci¬
piat. Nam qui sanari posse creditur.
a multis quȩ appent ꝓhibetur. Et
pueris. nummos subtrabimus. quib
tota simul patrimonia heredib reserua¬
mus. hinc gͦ de spe eterne. hereditatis
gaudium sumant. quos aduersitas
uitę temporalis humiliat: quia saluan¬
dos nisi in ꝑpetuo cerneret. erudien¬
dos solo disciplinȩ regimine diuina
dispensatio ñ frenaret. Ammonen¬
di itaq sunt. qui in his quȩ tempora¬
liter concupiscunt aduersitatis labo¬
re fatigantur. ut sollicite considemais
quod plerumq etiã ustos cum poten
tia sustulit: uelut in laqueu̾ culpa
dep̃hendit. Nam sicut in priore hu¬
ius uoluminis parte iã diximus: da¬
uid di amabilis rectior fuerat in ser¬
uttio. quam cum ꝑuenit ad regnũ.
Seruis namq amore. iusticiȩ. depre¬

Expanded text:
cunctorum quanta super eos gratia vigilat, cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod ptia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, depre
Abbreviated transcription (Latin):
do psalmista testatur dicens. Decdit
eis regiones gentium. & labores ppłoꝵ
possederunt: ut custodiant iustificatio¬
nes eius. & legem eius requirant. Sed
cum largientẽ deum humana mens
boni oꝑis repensatione ñ sequit᷑. unde
nutrita pie creditur. ustius inde dam¬
pnatur. Hinc enim per psalmistam
rursum dicitur. Deiecisti eos dũ alle-¬
uarentur. quia uidelicet reꝑbi dũ recta
oꝑa diuinis munerib ñ rependunt.
cum totos se hic leserunt. & affluenti¬
bus ꝓsperitatib dimitunt: unde exteri¬
us ꝓficiunt. inde ab intimis cadunt.
Hinc ẽ quod in inferno crutiato duu¬
ti dicitur. recepisti bona in uita tua.
Iadcirco enim bona hic recepit & malus.
ut illic plenius mala reciperet: quia
hic fuerat nec per bona conuersus.
At contra aminonendi sunt. qui ea
quidem quȩ mundi sunt concupis¬
cunt. sed tamen aduersitatis labore
fatigantur. ut sollicita consideratio¬
ne ꝑpendant. creator dispositorq

Expanded text:
do Psalmista testatur, dicens: Dedit do Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sed cum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, inde justius damnatur. Hinc enim per Psalmistam rursum dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque
Abbreviated transcription (Latin):
tta deuotione continetur. Hinc rursũ
per salomonẽ dicitur. Longitudo dierum
in dextera eiuis. in simstra uero illius diui¬
tȩ & gła. Diuitie itaq & gła qualiter
sint habenda docuit. que posita in sinist
memorauit. Hinc psalmista ait. Saliutm
sit dextera. ut uidelicet eñ dexterã diceret.
eternam salutem querere se indicaret.
hinc rursum scriptum ẽ. Dextera manꝰ
tua dñe confregit inimicos. Hostes enim
sns eleuat: sed aduentus ȩterne beatitu
co datur. ut ad meliorem uitam ꝓuocet.
auqn̾do uero ut in ȩxernum plenius dam¬
pnet. Hinc est enim. quod plebi ifrahe¬
litice. canaam terra ꝓmittitur. ut quͣdo¬
q aci eterna sꝑanda ꝓuocetur. Neq enĩ
ndis ille populus ꝓmissionib dei in
longinquum creceret: si ñ a ꝓmissore.
suo non etiam e uicino aliquid ꝑcepiss.
Ut gͦ ad eternorum fidem certius robo¬
retur. nequaquã solummodo spe ad res.
sed reb ad spem trahitur. quod liqui¬

Expanded text:
tota devotione continetur. Hinc rursum tota devotione continetur. Hinc rursum per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et gloria. . Divitiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum sed dextera; ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim ens elevat, sed adventus aeternae beatituco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liqui
Abbreviated transcription (Latin):
in hereditatẽ. cum gaudio & toto cor
de & ammo. Quib uerbis ꝑpenditur.
rep̃hensione. feriantur. Hinc salomon
ait. Auersio paruuloꝵ interficiet eos.
& ꝓsperitas stultoꝵ ꝑdet illos. Hinc
paulus ammonet dicens. Qui emunt
tamquam ñ possidentes. & qui atun¬
tur hoc mundo. tãquam ñ utantur.
ut uidelicet sic nobis quȩ suppetunt
ateritis seriiant. quatenus a suꝑnȩ deleda¬
tionis studio animum ñ inflectant. ne lu
aum internȩ peregrinationis nobis tempe¬
rent: ea quȩ in exilio positis subsidiũ pre¬
bent. & quasi felices nos in transuorus gau¬
deamus. qui ab eternis nos interim mise.¬
ros cerminus. Hinc namq est quod electoꝵ
uoce dicit eccłia. Leua eius sub capite mes.
s deitera illuis amplexabit᷑ me. Sinistrã
dei ꝓsperitatẽ uidelicet uite prȩsentis quasi
sub capite posuit. quã intentione summi
amoris premit. Dextera uero dĩ eam ample¬
caitur. quia sub ȩterna eius beatitudine.

Expanded text:
in haereditatem cum gaudio, et toto corde, in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram Dei, prosperitatem videlicet vitae praesentis, quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur; quia sub aeterna ejus beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
mundi sunt concupiscunt: sed tamen
aduersitatis labore fatigant᷑. Ammo¬
nendi namq sunt qui in hoc quod
temporaliter appetunt ꝓsperantur.
ne cum cuncta ad uotum suppetunt
dantẽ querere negligant. si in his quę
dant᷑ animũ figant. ne peregrina¬
tionẽ ꝓ patria diligant. ne subsidi¬
a itineris in obstacula ꝑuentionis uer¬
tant: ne nocturno lunȩ lumine dele¬
cdati. claritatẽ solis uidere fugiant.
Ammonendi uaq sunt. ut queq in hoc
mundo consequunt᷑ calamitatis solati¬
a. ñ autem premia retributionis credant.
sed contra fauores mundi mentẽ erigĩt
ne in eis ex tota cordis delectatione suc¬
cumbant. Quisquis enim ꝓsperitatem
qua uititur apud udicium cordis me¬
lioris uitȩ amore nͨ reprimit: fauort̃
uite transeuntis in mortis ꝑpetue oc¬
casionem uertit. Hinc ẽ enim quod sub
idumeoꝵ specie qui uincendos se ꝓspx¬
ritati suȩ reliquerant. in huius mun¬
di successib letantes increpant᷑ cum
dicitur. Dederunt terrã meam sibi

Expanded text:
d tamen adversitatis labore fatigantur. Admonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & exterioi ꝑ magnitudinẽ & in¬
terior ꝑ sublimitatẽ. Ubi gͦ fit an¬
quid absq eo qui cũ ꝑ mołe corpo¬
ris nusqͣm est. ꝑ incircũscͥptã sub¬
stantiã nusqͣm deesł: De qͦ art api
Quia in ipso constant oĩa. q̃m ꝙ¬
ipso. & ꝑ ipsũ  p̃o sunt omĩa. Et
autẽ ut ita dixerĩ locꝰ in localis.
qui sic in se omĩa continet loca ur
ñ moueat᷑ ip̃e ꝑ loca. & cũ om̃ñ
simul impleat ñ ꝑ partes sui a.¬
cupat partes loci: sed totꝰ ubiq
est nec ꝑ ampliora loca diffusior
nec ꝑ angustiora contractior. nec
altior in excelsis. nec plꝰ humibat.
ii insimis. Non maior in magnis ñ¬
minor in minimis: sed unꝰ ideq
simplex & equalis ubiq Nulla mn¬
digens creatura. sed eo indiget oĩs
creatura. nã ⁊ anteqm uirutes
angłicas condidisset anteqͣm t̾ꝰ
uł temporale aliqͥd extitisset. ple¬
uas atq ꝑfectas immortalitatis
diuitias ⁊ głe possidebat Ad ere

Expanded text:
exterior per magnitudinem, et interior per suptilitatem. Ubi ergo fit aliquid absque eo, qui, cum per molem corporis nusquam est, per incircumscriptam substantiam nusquam deest? De quo ait apostolus, quia in ipso constant omnia, et ipsum et in ipso sunt omnia. Est enim, ut ita dixerim, locus inlocalis, qui sic in se continet omnia loca, ut non moveatur ipse per loca. Et cum omnia simul impleat, non per partes sui occupat partes loci, sed totus ubique est, nec per ampliora loca diffusior, nec per angustiora contractior, nec altior in excelsis, nec plus humiliatus in infimis, non maior in magnisminor in minimis; sed unus, idemque simplex et aequalis ubique, nulla indigens creatura, sed eo indiget omnis creatura. Nam et antequam virtutes angelicas condidisset antequam tempus 623 temporale aliquid exstitisset, plenas, atque perfectas immortalitatis divitias et gloriae possidebat. Ad cre
Abbreviated transcription (Latin):
Clũ mͥ sedes est t̾ra autẽ scabellũ
pedũ meoꝵ. Rursũq de eo scͥptũ
est. Celũ metit᷑ palmo: & omẽm
t̾ram pugillo concludit. Sedi qͥppe
cui p̾sidet. int̾ior ⁊ suꝑior manee
Nã celũ palmo metiens & t̾ram
pugillo concludens ostendit᷑ qd
ipse sit circũqͣq cunctis reb qͣs
creauit ext̾ior. Id nãq qđ int̾i:
concludit᷑: a concludente xt̾iꝰ
continet᷑. Psedẽ gͦ cui p̃sidet. ẽẽ

Expanded text:
utem scabellum pedum meorum. Rursumque de eo scriptum est: Caelum metitur palmo, et omnem terram pugillo concludit. Sedi quippe cui praesidet, interior et superior manet. Nam caelum palmo metiens et terram pugillo concludens ostenditur, quod ipse sit circumquaque cunctis rebus, quas creavit, exterior. Id namque quod interius concluditur, a concludente exterius contine
Abbreviated transcription (Latin):
eũ uł inopie alicurꝰ nec essitas
conpulit. sed sola ꝓpͥe clementiȩ
bonitas ꝓuocauit. Nec beatitudi¬
ni ei rerũ conditio conferre aliqͥb
potuit cũ ita ꝑse & in se sit plei
atq ꝑfectꝰ ut nec existente creat᷑a
sibi aliqͥd accedat. nec ea ꝑeunte
decedat. Omĩa si quidẽ flumina
intrant in mare. & mare ñ re¬
dundat.¬

Expanded text:
uius inopiae necessitas impulit, sed sola propriae clementiae bonitas provocavit. Nec beatitudini eius rerum conditio conferre aliquid potuit, cum ita per se et in se sit plenus atque perfectus, ut nec existente creatura sibi aliquid accedat, nec ea pereunte decedat. Omnia siquidem flumina intrant in mare, et mare non redundat
Abbreviated transcription (Latin):
sue sinum omĩa simul t̾ram¬
onstat gͥ& loca conclu
nec ad se quid accedere. nec a se
menta transire. In illa gͥ inef¬
fabili suȩ maiestatis arce ꝑsistens.
sic omia in suȩ p̃sentiȩ constituta
conspectu. uno ac simplici contẽ¬
plat᷑ intuitu. ut eͥ nunqͣmͣ penitꝰ
uł p̃terita tnͣseant. uł futura suc¬
cedant. Cui cũ semꝑ ee atq idem
ẽe̾ est ꝑ et̾nitatem dũ ome qd la¬
bit᷑ circũ seͥbit. intͣ semetipsũ o̾iũ¬
cursus tempoꝵ claudit: & sicut
intra se sine tͣnsitu cohibet oĩa
tẽpora. ita nichilominꝰ intra se
sine spaciis uniu̾sa continet loca
Hinc ẽ plane qd̾ ait. Celũ ⁊ t̾ram
ego impleo. Hinc est qd sapientia
illii dicit. Girũ cęli circuiui sola
De qua ⁊ salomon ait. qͥa cũ sit
una omĩa potest. e ꝑmanens in
se innouat omĩa. Et ide alibi.
Si celũ & celi celoꝵ. te capere non
possunt qnͣtomagis domꝰ hec
quã edificaui tͥ. De cur etiã spũ

Expanded text:
suae sinum, omnia simul, et tempora, et loca concludnec ad se quid accedere, nec a se leat transire. In illa igitur ineffabili suae majestatis arce persistens, sic omnia in praesentiae suae constituta conspectu, uno ac simplici contemplatur intuitu, ut sibi nunquam penitus vel praeterita transeant, vel futura succedant. Cui dum semper esse atque idem esse est per aeternitatem; dum omne, quod labitur, circumscribit, intra semetipsum ocursus temporum claudit. Et sicut intra se sine transitu cohibet omnia tempora, ita nichilominus intra se sine spaciis universa continet loca. Hinc est plane, quod ait: Caelum et terram ego impleo. Hinc est, quod sapientia illius dicit: Girum caeli circuivi sola. De qua et Salomon ait, quia cum sit una, omnia potest, et permanens in se, innovat omnia. Et idem alibi: Si caelum et caeli caelorum te capere non possunt, quanto magis domus haec, quam aed
Abbreviated transcription (Latin):
a discipłis inqͥsiti ate. ñ est ur̃m
nosse tempora uł mom̃ta quȩ pat̾
posuit i sua potestate. Acsi dicat.
Non uos expedit nosse: gͣtins du¬
bietatis ista suspensio in oꝑibs pie¬
tatis uos magis ac magis sẽꝑ ex¬
erceat. & ab omĩ si qua possit ob¬
nescit apłis. qͥ in hoc ꝓcudubio ꝓbat.
cũ patrẽ cũ quo uideł unũ ẽ hoc
ñ habebat: & cũ patͥ tradiderit
ipse ũ teneat. cũ tradere regnũ
dõ patͥ nichil altud sit uixta so¬
briũ untellectũ nͥ ꝑduc̾e creden-¬
tes ad contẽplandã speciẽ di patͥs

Expanded text:
a discipulis inquisitus ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate. Ac si dicat: Non vos hoc expedit nosse, quatinus dubietatis ista suspensio in operibus pietatis vos magis ac magis semper exerceat, et ab omni, si qua possit obnescit apostolis. Quod in hoc proculdubio probat, cum Patrem, cum quo videlicet unum est, hoc non habebat, et cum Patri tradiderit, ipse non teneat. Cum tradere regnum Deo Patri nichil aliud sit iuxta sobrium intellectum, nisi perducere credentes ad contemplandam spec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse aliqͥd. quo & nescire. Uideł
qͥcqd malũ est sic̃ ñ potesł ag̾e ita
nescit ag̾e. Non enĩ potest aut sic m̃¬
tiri. uł ꝑurare. uł inrustũ aliqͥd fa-¬
cere: quanqͣm ꝑ ꝓpħam dicat. Eigo
dñs formans lucẽ. & creans tenebs.
faciens pacẽ & greans malũ. Quod
autẽ dicit in eu̾ugłio. de die autẽ illo uł

Expanded text:
non posse aliquid, quo et nescire: videlicet non posse aliquid, quo et nescire: videlicet quidquid malum est, sicut non potest agere, ita nescit agere. Non enim potest, aut sic mentiri, vel pejerare, vel injustum aliquid facere, quanquam per prophetam dicat: « Ego Dominus formans lucem, et creans tenebras: faciens pacem, et creans malum . » Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ni ualeat comienire. Mutta siqͥ
e ft̃ que nos ñ facimꝰ. & tam̃ fa¬
cere possumꝰ. Si qndo tñ tale quio
i mysticis & allegoricis contingat
nos reppire scͥpturis. caute potiꝰ
e reu̾ent᷑ accipiendũ est. qm iuxta
litt̾as audact & libere. ꝓferendũ¬
Sic ẽ uid qđ loth ꝓpãti segor ab an¬
gło dicit᷑. Festina inqͥt & saluare
ioi: qr ñ potero facere qͥcqͣm donec
ingrediaris illuc Elt penitet me
fecisse hominẽ. Et qͥa de p̃cauens
in futurũ. tactꝰ sit dolore cordis
intͥnsec. Et multa huiꝰ gen̾is.
Si qͥd tale gͥ diuinis paginis reꝑꝑtẽ
insertũ. ñ mox passim ꝓcaci acssũp¬
tuosa uulgari debet audacia sed
sub modesta sobrii sermonis ꝓfe¬
rendũ ẽ disciplina: qͥa si hoc diffum¬
dit᷑ in tiuigꝰ. ut ds in aliqͦ qđ di¬
ci nesas ẽ impotens asserat᷑. ilico
plebs indocta confundit᷑. & xp̃iana si¬
des ñ sine magno animarũ discri-¬
mine ꝑ̃t᷑bat᷑. Iuo plane mͦ dicit᷑ ds

Expanded text:
e. Multa siquidem sunt, quae nos non facimus et tamen facere possumus. Si quando tamen tale quid in mysticis et allegoricis contingat nos reperire scripturis, caute potius et reverenter accipiendum est, quam iuxta litteras audacter et libere proferendu quod Loth properanti Segor ab angelo dicitur: Festina, inquit, et salvare ibi, quia non potero facere quicquam, donec ingrediaris illuc. Et: Penitet me fecisse hominem. Et quia Deus praecavens in futurum tactus sit dolore cordis intrinsecus et multa id genus. Si quid igitur tale divinis paginis reperitur insertum, non mox passim procaci ac praesumptiva vulgari debet audacia, sed sub modesta sobrii sermonis proferendum est disciplina, quia si hoc diffundatur in vulgus, ut Deus in aliquo, quod dici nefas est, inpotens asseratur, ilico plebs indocta confunditur, et christiana fides non sine magno animarum discrimine perturbatur. Illo plane modo dicitur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
iã necessaria ñ sit dispensatio si¬
militudnũ ꝑ angłos & pͥncipatꝰ.
& potestates & uirtutes. Ex qua¬
rũ ꝑsona ñ inconuenitite̾ intelligi¬
t̃ dici in canticis canticoꝵ ad spon-¬
sã Similitudines auri faciem:
tͥ cũ distinctionib argenti. quo¬
adusq rex in accubitũ suo ẽ idẽ¬

Expanded text:
 necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et uirtutes. ex quarum persona non inconuenienter intellegitur dici in cantico canticorum ad sponsam: similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque rex in recubitu suo est, ide
Abbreviated transcription (Latin):
telligendũ ẽ qđ discipłis hoc tantũ¬
mͦ nesciat: qͥ sͥ nil ꝓrs ignorat.
Cũ enĩ ilłc uerbũ uideł patͥs tẽpora
cuncta condiderit. omiã siqͥdẽ ꝑ
ipsũ facta ft̃. qua conseq̃ntia qui
totũ nouit. diẽ iudicii partẽ uidel
t̃poris ignorauit:. Sed suꝑ eodẽ
siluatore scͥbit apłs in quo suire
om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ

Expanded text:
 discipulis hoc tantummodo nesciat, qui sibi nil prorsus ignorat. Cum enim Iesus, verbum videlicet Patris, tempora cuncta condiderit, omnia siquidem per ipsum facta sunt, qua consequentia, qui totum novit, diem iudicii, partem videlicet temporis, ignorabit? Sed super eodem salvatore scribit apostolus: In quo sunt omnes thesauri sapienti