comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum mens uigilant᷑ animã regit.:
mͦ alia suꝑans calcat. mͦ alia ꝓui-¬
dens declinat: ut & p̾sentia elabo-¬
rando subiciat: & contra futura
certamina ꝓspiciendo conualescat.
Hinc rursum de fortib suꝑnȩ pa¬
triȩ bellatorib dicit᷑. Uniuscuiꝰq
ensis suꝑ femur suũ: ꝓpt̾ timores
nocturnos. Insis enim suꝑ femur
ponit᷑ quando acumine sc̃ȩ pre¬
dicationis praua suggestio carnis
edomatur. ꝑnoctẽ uero cęcitas
nr̃ȩ infirmitatis exprimitur: qͥa
quicquid aduersitatis in nocte
sc̃ĩ uiri. dum ea quȩ uident
metuunt: ad intentionẽ certami¬
nis parati semꝑ assistunt. Hinc
rursum sponsȩ dicit᷑. Nasus tu¬
us: sicut turris quȩ est in liba¬
no. Rem nanq quam oculis
non cernimus: plerumq odo¬
re preuidemus. ꝑ nasum qͦq:
odores fetoresq discernimus.
Quid gͦ ꝑ nasum eccłȩ: nisi scõꝵs
prouida discretio designat᷑: Qui
etiã turri similis quȩ est in libano
dicit᷑: quia discreta eoꝵ ꝓuidentia

Expanded text:
m mens vigilanter animam regit, modo alia superans calcat, modo alia providens declinat; ut et praesentia laborando subjiciat, et contra futura certamina prospiciendo convalescat. Hinc rursum de fortibus supernae patriae bellatoribus dicitur: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Ensis enim super femur ponitur, quando acumine sanctae praedicationis prava suggestio carnis edomatur. Per noctem vero caecitas nostrae infirmitatis exprimitur, quia quidquid adversitatis in nocte sancti viri dum ea quae non vident metuunt, ad intentionem certaminis parati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Rem namque quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidemus. Per nasum quoque odores fetoresque discernimus. Quid ergo per nasum Ecclesiae, nisi sanctorum provida discretio designatur? Qui etiam turri similis quae est in Libano dicitur, quia discreta eorum providentia
Abbreviated transcription (Latin):
periã: Mens quippe acura sollici¬
tudinis suȩ dormiens uerberatur &
ñ dolet: quia sicut ĩminentia ma-¬
la non ꝓspicit : sic nec quȩ ppetraue-¬
rit agnoscit. Trahit᷑ & nequaqͣm
sentit: quia ꝑ illecebras uitioꝵ du¬
cit᷑ : nec tam̃ ad sui custodiã suscita¬
tur. Quȩ quidẽ eugilare optat.
ut rursum uina reꝑiat: quia qͣm¬
uis somno torporis a sui custodia
nititur: ut semꝑ uoluptatib debri-¬
etur. & cũ ad illud dormiat. in quo
sollert᷑ uigilare debuerat: ad illud
iuigilare appetit. ad qđ laudabilit
dormire potusset. Hinc superius
scriptum est. Et eris quasi dormi-¬
ens in medio mari: & quasi sopitus
gubernator amisso clauo. In medio
enim mari dormit: qui in huius
mundi temptationib positꝰ. ꝓui-¬
dere motus irruentiũ uitioꝵ. qua-¬
si ĩminentes undaꝵ cumulos ne¬
gligit. E quasi gubernator clauũ¬
amitit : quando mens ad regen-¬
dam nauem corporis. studium. sol¬

Expanded text:
periam ? Mens quippe a cura suae solliciperiam ? Mens quippe a cura suae sollicitudinis dormiens verberatur et non dolet, quia sicut imminentia mala non prospicit, sic nec quae perpetraverit agnoscit. Trahitur et nequaquam sentit, quia per illecebras vitiorum ducitur, nec tamen ad sui custodiam suscitatur. Quae quidem evigilare optat, ut rursum vina reperiat, quia quamvis somno torporis a sui custodia nititur, ut semper voluptatibus debrietur; et cum ad illud dormiat in quo solerter vigilare debuerat, ad aliud vigilare appetit, ad quod laudabiliter dormire potuisset. Hinc superius scriptum est: Et eris quasi dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator amisso clavo . In medio enim mari dormit, qui in hujus mundi tentationibus positus, providere motus irruentium vitiorum quasi imminentes undarum cumulos negligit. Et quasi clavum gubernator amittit, quando mens, ad regendam navem corporis, studium sol
Abbreviated transcription (Latin):
tina concupiscentia suꝑantͦ: atq
ali t̃ qui in culpa ex consilio ligant᷑.
pentina concupiscentia suꝑat. ut
in bello presentis uitȩ se cotidie po-¬
sitos attendant: & cor qđ preuidere
uulnera ñ potest. scuto solliciti timo¬
ris tegant: ut occulta insidiantis
hostis iacula ꝑhorrescant: & in tã
caliginoso certamine intentione con¬
tinua intͣ mentis castra se miniant.
Ham si a circumspectionis sollici¬
tudine cor destituitur. uulnerib
aperit᷑ : quia hostis callidus tanto
liberius pectus ꝑcutit: quanto nu¬
dum a ꝓuidentiȩ lorica dep̃hendit.
Ammonendi sunt qui repentina
concupiscentia suꝑantur. ut curare
nimis terrena desuescant: quia in-¬
tentionẽ suam. dum reb transito¬
riis immoderatius implicant: quib
culpaꝵs iaculis transfigantur igno¬
rant. Unde ꝑ salomonẽ uox ꝑcussi
& dormientis exprimitur qui ait.
Uerberauerunt me. sed non dolui.
traxerunt me. & ego non sensi.
Quando euigilabo: & rursũ uina re-¬

Expanded text:
tina concupiscentia superantur, atque aliter qui in culpa ex consilio ligantur. pentina concupiscentia superat, ut in bello praesentis vitae se quotidie positos attendant, et cor quod praevidere vulnera non potest, scuto solliciti timoris tegant; ut occulta insidiantis hostis jacula perhorrescant, et in tam caliginoso certamine intentione continua intra mentis castra se muniant. Nam si a circumspectionis sollicitudine cor destituitur, vulneribus aperitur, quia hostis callidus tanto liberius pectus percutit, quanto nudum a providentiae 90 lorica deprehendit. Admonendi sunt qui repentina concupiscentia superantur, ut curare nimis terrena desuescant; quia intentionem suam dum rebus transitoriis immoderatius implicant, quibus culparum jaculis transfigantur ignorant. Unde et per Salomonem vox percussi et dormientis exprimitur, qui ait: Verberaverunt me, sed non dolui; traxerunt me, et ego non sensi. Quando evigilabo, et rursum vina re
Abbreviated transcription (Latin):
reddit peccati sententiã: ꝑ miscd̾iam pec-¬
cati tẽꝑat penã: ut iusto libramine quedã
ꝑ eqͥtatẽ corrigat: queda uͦ ꝑ miserationẽ
indulgeat. Qui di iudicia ocłis suis ꝓpo¬
nit: semꝑ timens tremensq in om̃i ne¬
gotio reformidat. ne de iusticiȩ tramite

Expanded text:
reddit peccanti sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam, ut justo libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens et tremens in omni negotio formidat, ne de justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
qñ pͥncipes mali st̃: sic pͥncipis ẽ peccatum.
qñ uidices iniqͥ existunt. Bonꝰ iudex sicut
nocere ciuib nescit: ita ꝓdesse om̃ib no¬
uit. A liis autẽ prestat censura iusticiȩ:
alus bonitate. Iudicia sine ꝑsonarũ accep¬
tione suscipit: ñ infirmat iusticiã auari¬
tiȩ fłama: nec studet auferre altĩ. qͦd pla¬

Expanded text:
quando principes mali sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cu
Abbreviated transcription (Latin):
scłi nonnumqͣm intra eccłiam potesta-¬
tis adeptȩ culm̃ tenent: ut ꝑ eande potes-¬
tatẽ disciplinã ȩccłiasticã muniant. C etm̃
intra eccłiam potestates necessariȩ ñ eẽnt:
nͥ ut qͦd ñ preualet sac̾dos efficere ꝑ doct¬
nȩ sermonẽ: potestas hoc imꝑet ꝑ discipli¬
nȩ t̾rorem. Sepe ꝑtrenũ regnũ cęleste reg-¬
nũ ꝓficit: ut qui intͣ eccłiam positi contͣ¬
fide & disciplinã ȩccłiȩ agunt: rigore pͥn¬
cipũ conterant᷑ ipsamq disciplinã. qũa
ȩccłiȩ utilitas exercere ñ p̃ualet. ceruicibꝰ
suꝑboꝵ potestas pͥncipalis imponat: ce
uenerationẽ mereat᷑. uirtutẽ potestati¬
ꝑtiat. C ognoscant pͥncipẽ scłi dõ dec
aut disciplina ȩccłiȩ ꝑ fideles pͥncipes. sue
soluat᷑: ille ab eis rationẽ exigit: qͥ eoꝵ po¬

Expanded text:
intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut, quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum caeleste regnum proficit, ut, qui intra eccfidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur; ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat; et ut venerationem mereatur, virtutem potestas impertiat. Cognoscant principes saeculi Deo se et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum po
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ancipiti dubiȩ concertationis euentu.
mͦ negligentes qͥ sͥ nolunt obȩdire destitu¬
unt: mͦ alios quib displicent sua peccata
uł accedunt deo miserante uł redeunt.
NIam ibi & si erit temꝑantia. ñ ut deside¬
ria mala uł uitia refrenet aut uineat: s
ut eos quos hic ab intẽꝑantiȩ morbo im¬
pugnatione defendit. ibi ꝑficiat: ut ex om¬
ni parte ꝑfectis p̃mii sui beata ꝑceptio per-¬
fecte sufficiat. Ibi erit & ammi fortitudo:
ñ ut aliqua mala ꝓpulset aut equammit̾
ferat: s ut sine ullis malis beatos fortit᷑ in
ȩterno bono contineat. Ibi in om̃ib ꝑfectis
erit ꝑfecta iusticia: ñ ut int̾ uirtutes discer¬
nat & uitia. ubi nec ipsa erunt iam corpo¬
ia uitiosa. s ut ꝑfectis p̾mia tribuat sempi¬
terna. Quod tuc fiet: qnͣdo om̃i concupis¬
centia carnali consũpta. nec aduersꝰ carnẽ
sp̃s. nec caro aduers spm̃ concupiscet: sed
amimꝰ do subiectꝰ cũ carne sͥ subiecta in

Expanded text:
ipso ancipiti dubiae concertationis eventu, ipso ancipiti dubiae concertationis eventu, modo negligentes, qui sibi nolunt obedire, destituunt; modo ad alios, quibus displicent sua peccata, vel accedunt, Deo miserante, vel redeunt. Nam ibi etsi erit temperantia, non ut desideria mala vel vitia refrenet aut vincat; sed ut eos, quos hic ab intemperantiae impugnatione defendit, ibi perficiat: ut ex omni parte perfectis praemii sui beata perceptio perfecte sufficiat. 2. Ibi erit et animi fortitudo; non ut aliqua mala propulset, aut aequanimiter ferat, sed ut sine ullis malis beatos fortiter in aeterno bono contineat. Ibi in omnibus perfectis erit perfecta justitia, non ut inter virtutes discernat et vitia, ubi nec ipsa erunt jam corpora vitiosa; sed ut perfectis praemia tribuat sempiterna. Quod tunc fiet, quando omni concupiscentia carnali consumpta, nec adversus carnem spiritus, nec caro adversus spiritum concupiscet ; sed animus Deo subjectus, cum carne sibi subjecta in
Abbreviated transcription (Latin):
de pximi sui peccato contristet᷑ & doleat:
de ꝓfectu lȩtetur & gaudeat: sinichil boni
uelit aut cupiat: ñ solũ recte ñ uiuit.: s
etiam seusũ ipsiꝰ humanitatis amittit.
In illa aũ inita beata ad quã consupta
oi corruptibilitate ac mortalitate ꝑuenient qcunq
ibi futuri sunt. ubi nec fletus ullus potest
eẽ nec gemitꝰ: habebunt om̃s scĩ amorẽ ꝑfec¬
tum: timorẽ nullũ: gaudiũ sempit̾nũi. Ibi erit
uoluntas recta. cupiditas nulla: qm̃ fruendo
cȩlestib bonis ad quȩ ꝑuenire cupiebant.
nichil eis deerit qͦd ulteriꝰ concupiscant: zĩ
illa regione ꝓpetuȩ securitatis ac pacis ꝑ¬
fecte beati. nec timoris stimulos passuri sũt
uebunt illa. ad quȩ timor ipse ꝑduxerit.
orro illȩ uirtutes quatuor de quib
pauca ꝑstruxi. & si ibi erunt. longe
tam̃ alio mͦ qmͣ in hac uita sunt. ubi contra
uitia sine int̾missione confligunt: & pro

Expanded text:
de proximi sui peccato contristetur, nec doleat, de proximi sui peccato contristetur, nec doleat, de profectu laetetur aut gaudeat, si nihil boni velit aut cupiat; non solum recte non vivit, sed etiam sensum ipsius humanitatis amittit. In illa autem vita beata ad quam, consumpta omni corruptibilitate ac mortalitate, pervenient, quicunque ibi futuri sunt, ubi nec fletus ullus potest se, nec gemitus: habebunt omnes sancti amorem perfectum, timorem nullum, et gaudium sempiternum. Ibi eis erit voluntas recta, cupiditas nulla, quoniam fruendo coelestibus bonis, ad quae pervenire cupiebant, nihil eis deerit quod ulterius concupiscant, et in illa regione perpetuae securitatis ac pacis perfecte beati, nec timoris stimulos passuri sunt, lum saeculi permanebunt illa ad quae timor ipse perduxerit.orro illae virtutes quatuor de quibus pauca perstrinxi, etsi ibi erunt, longe tamen alio modo quam in hac vita sunt, ubi contra vitia sine intermissione confligunt, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: ꝑire ultra non poterit. Ae ꝑ hoc & sci¬
entia quȩ cognitionẽ rerũ nobis in huiꝰ sełi
nocte. iuuentib prestat. plenitudini futurȩ
collata: pars seientiȩ est credenda non tota.
e. est. Hic euacuari asserit illie consũmars qm̃qͥ
dem pars scientiȩ quȩ est ꝑficienda ꝑfectis.
ñ euacuanda ẽ s implenda. Proinde rib erit
om̃ium fideliũ catholicoꝵ salus plena: cor¬
ruptibilitas nulla. & ĩmortalitas beata: ibi
erit prudentiȩ ac sapientiȩ ꝑfectio uera. re
rũ om̃ium cognitio tota: qnͣdo scientia ad
ꝑfectũ fuerit partis euacuatione ꝑducta: xxxi ⁊¬
c̃ sic nͥ exconditione nix̃ infirmitatis no¬
huic necessarios uitȩ sentimꝰ. qͥa ĩ hac mor¬
talitate sine eis om̃ino rectȩ ñ uiuimꝰ. qndo
si n timeat qͥs ꝙ uł caueat. aut ipse quam¬
dui mortalit̾ uiuit᷑. aut aliꝰ que in xp̃o
diligit a fide sua defitiat: si nec de suo nͦ

Expanded text:
fuerit, perire ultra non poterit; ac per hoc, scifuerit, perire ultra non poterit; ac per hoc, scientia quae cognitionem rerum nobis in hujus saeculi nocte viventibus praestat, plenitudini futurae collata, pars scientiae est credenda, non tota. e est . Hic evacuari asserit, consummari: quoniam quidem pars scientiae quae est perficienda, perfectis non evacuanda est, sed implenda. Proinde ubi erit omnium fidelium catholicorum salus plena, corruptibilitas nulla, et immortalitas beata, ibi erit prudentiae ac sapientiae perfectio vera, et rerum omnium cognitio tota, quando scientia ad perfectum fuerit partis evacuatione perducta. c sic nisi ex conditione nostrae infirmitatis nohuic necessarios vitae sentimus, quia in hac mortalitate sine eis omnino recte non vivimus. Quando si non timeat quisque vel caveat, ne aut ipse quandiu mortaliter vivit, aut alius quem in Christo diligit, a fide sua deficiat; si nec de suo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
adiuti uoluntate ñ peccant: utiq ir repre¬
hensibilit̾ uiuunt. S qͥa potest eos error
aut infirmias peccatis inuoluere: ab illo
se illuminari ficdelit̾ postulent ce sanari:
cui exultans ille clamabat in sp̃u dicens.
Dñs illumanatio mea & salus mea qũe ⁊¬
mebo: ut cũ illuminatio ꝑ donũ prtdente
xc sapientiȩ collata detraxerit cȩcitatẽ. & sana¬
uerit ꝑ grãm dĩ salus refusa languorem: tũc
mens illuminata diuinitꝰ & sanata. nec in eis
quȩ cauenda uł appetenda sũt humano deci¬
piatur errore. ut aut ꝓueris falsa defendat.
aut ꝓfalsis uera reiciat: & sine ullo infirmi¬
tatis obstaculo. bonũ quod elegerit implere
p̾ualeat. S alia est salus husꝰ uitȩ qua mor¬
talit̾ uiuit᷑: alia illiꝰ ubi mortale nr̃m ĩmor¬
talitate donabitur. E alit̃ salui facti sumꝰ
in spe: alit̾ salui erimꝰ in re. Hic ita salui facti
sumꝰ: ut adhuc ꝑire possimꝰ. Ibi quieũq saluus

Expanded text:
adjuti voluntate non peccant, utique irrepreadjuti voluntate non peccant, utique irreprehensibiliter vivunt. Sed quia potest eos error aut infirmitas peccatis involvere, ab illo se illuminari fideliter postulent et sanari, cui exsultans ille clamabat in Spiritu, dicens: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo ? ut cum illuminatio, per donum prudentiae ac sapientiae collata detraxerit caecitatem, et sanaverit per gratiam Dei salus refusa languorem, tunc mens illuminata divinitus et sanata, nec in eis quae cavenda vel appetenda sunt, humano decipiatur errore, ut aut pro veris falsa defendat, aut pro falsis vera rejiciat; et sine ullo infirmitatis obstaculo bonum quod elegerit implere praevaleat. 3. Sed alia est salus hujus vitae qua mortaliter vivitur, alia illius ubi mortale nostrum immortalitate donabitur; et aliter salvi facti sumus in spe, aliter salvi erimus in re. Hic ita salvi facti sumus, ut adhuc perire possimus; ibi quicunque salvus
Abbreviated transcription (Latin):
ii gͦ qui prudentiȩ participatione pru¬
dentes effecti. deo suo ñ pedib s sanctis
morib appropinquant: ex ea parte qua st̃
dĩ dono prudentes. nec suo ꝑire possunt nͨ
alieno peccato. Ex eo autẽ qͦd neclũ ira est
coꝵ ꝑfecta prudentia. sicut in illa uita erit.
ubi ꝑfecte uiuentib ullus error obriꝑe om̃mo
ñ poterit. etiam prudentes aliqͦtiens peccatis
fallentib ad quiescunt. ñ uoluntate dep̾uati.
s humano errore ut homines lapsi: nec ad¬
huc tota prucdentiȩ ac sapientiȩ ꝑfectione
ꝑfecti. sicut ibi erunt: ubi nec ignorare ali¬
quid nec peccare iam poterunt. Hic uͦ si po¬
tuisset a peccato recte factũ ꝑfecte discerni.
nũqm ab occultis suis oraret ille mundari:
liquas infirmitates humanaᷤᷤ quas trahunt.
siue scientes siue nescientes aliquotiens aut
suo peccato cedunt: aut alieno consentiunt.
In hac gͥ uita ubi aut uoluntate aut errore
aut infirmitate peccatur. quicũq diuinitꝰ

Expanded text:
go qui prudentiae participatione prudentes effecti, Deo suo non pedibus, sed sanctis moribus appropinquant, ex ea parte qua sunt Dei dono prudentes, nec suo perire possunt, nec alieno peccato; ex eo autem quod necdum ita est eorum perfecta prudentia, sicut in illa vita erit, ubi perfecte viventibus ullus error obrepere omnino non poterit; etiam prudentes aliquoties peccatis fallentibus acquiescunt; non voluntate depravati, sed humano errore, ut homines, lapsi; nec adhuc tota prudentiae ac sapientiae perceptione perfecti; sicut ibi erunt, ubi nec ignorare aliquid, nec peccare jam poterunt. 2. Hic vero, si potuisset a peccato recte factum perfecte discerni, nunquam ab occultis suis oraret ille mundari men propter aliquas infirmitates humanas quas trahunt, sive scientes, sive nescientes, aliquoties aut suo peccato cedunt, aut alieno consentiunt. In hac igitur vita, ubi aut voluntate, aut errore, aut infirmitate peccatur, quicunque divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ ꝑfectis quos hic eiꝰ inqͥsitio de¬
lectabat. sine ullis figuris fallentib de-¬
monstrabit: ut prudentiȩ ac sapientiȩ
plenaria ꝑceptione diuinitꝰ illustrati.
om̃ia illa quȩ hic ꝑfecte cupiebant nosse
nec poterant. sine ullo impedimento cor¬
ruptionis ac mortalitatis agnoscant: &e ñ
solũ creaturarũ om̃ium rationes. seo &̃ ipsã
sui creatoris eminentiã facie reuelata
conspiciant:¬

Expanded text:
veritatem perfectis quos hic ejus inquisitio delectabat, sine ullis figuris fallentibus demonstrabit: ut prudentiae ac sapientiae plenaria perceptione divinitus illustrati, omnia illa quae hic perfecte cupiebant nosse, nec poterant, sine ullo impedimento corruptionis ac mortalitatis agnoscant; et non solum creaturarum omnium rationes, sed etiam ipsam sui Creatoris eminentiam facie revelata conspiciant
Abbreviated transcription (Latin):
inulta remanere peccata ꝑmittit.
s ira iudicii a nr̃a hic correptione
inchoat: ut in reꝓboꝵ dampnatio¬
ne conquiescat :sicut scriptum est.
cd̃i. Si autẽ primum a nobis: quiᷤ
finis eoꝵs qui non credunt di eu¬
angłio: frrant gͦ nunc reprobi:
ꝙ uoluptatũ suaꝵs desideria inul-¬
ta iniquitate consummant: atq
eo temporalia flagella sentiunt.
quo ȩt̾na eos supplicia expectant.
Hene autem eors inulta nequitia chã¬
in peccante signata est: tui a patre
dicitur. Daledictus chanaan pu¬
er: seruus erit frm suoꝵ. Chanaan
uidelicet: cham filius fuit. Et quid est
qđ cham petcante. chanaan eius filius
sententiã ultionis accipit: Quid est
qdđ non in se. s in posteritate ꝑcutit᷑:¬

Expanded text:
inulta remanere peccata permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat, sicut scriptum est: Dei. Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio ? Eant ergo nunc reprobi, et voluptatum suarum desideria inulta iniquitate consumment, atque eo temporalia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspectant. Bene autem eorum inulta nequitia Cham peccante signata est, cui a patre dicitur: Maledictus Chanaam puer, servus erit fratribus suis. Chanaam videlicet Cham filius fuit. Et quid est quod, Cham peccante, Chanaam ejus filius sententiam ultionis accipit? Quid est quod non in se, sed in posteritate percutit
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sũ. s. ex culpa pͥmi ħois qͥ ꝓ delectatõe cibi uen¬
ti: se ꝙ os alios uendidit. Adam eĩ uendidit se
pͥor ac ꝑ hoc om̃e sem̃ eiꝰ subiectũ ẽ pc̃co. ut p̾ate
sua uti ñ possit circa obediam leg̃. Ade qͥppe pre¬
uaricatõe atq ut ita dicã dãpnosa negotiatõe.
fraudulentaq cõmestione uenditi sumꝰ. Oẽm
enĩ ꝑlem suam serpentis ꝑsuasione seductꝰ. illici¬
ti cibi ꝑceptõe ꝑpetue s̾uituti addix̃. soletq ħ mos
uit̾ uendentes em̃tesq seruari. ut is qͥ se cupit ali¬
sisse. Ille enĩ p̃ciũ lib̾tatis nexie ꝙ mortifiꝰ pomi a
serpente accipiens a nat᷑ali lib̾tare discessit.
pomi letale p̃ctũ acceꝑat ꝙͣ. cdeinceps ꝯditõe p̾cep¬
ti ꝯstͥngi. ꝙ ita ñ ĩm̾ito oẽm post̾itatis ꝑgeniem

Expanded text:
m, scilicet ex culpa primi hominis qui pro delectatione cibi vetiti se et omnes alios vendidit. Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum peccato, ut potestate sui uti non possit circa obedientiam legis. Adae quippe praevaricatione atque, ut ita dicam, damnosa negotiatione fraudulentaque comestione venditi sumus. Omnem enim prolem suam serpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptione perpetuae servituti addixit. Soletque hic mos inter vendentes ementesque servari, ut is qui se cupit alisisse. Ille enim pretium libertatis noxiae, et mortiferi pomi a serpente accipiens, a naturali libertate discessit. pomi letale pretium acceperat, quam deinceps conditione praecepti constringi, et ita non immerito omnem posteritatis progeniem
Abbreviated transcription (Latin):
a teesit. Eladio gͥ que portalas te mumnicꝰ ecid̃.
at nus tius teius̃. armis tues te int̾emit. Man¬
dato eisi tanꝙͦ glatlio armatꝰ eras ut inimicũ
dd cont᷑ ingente goliam. s in dei nõĩe p̃sum̃tẽ
ñ in utrib suis. Idem. tu uenis inqͥt ad me

Expanded text:
atus. Gladio ergo quem portabas te inimicus occidit, tuis te vicit, armis tuis te interemit. Mandato enim tanquam gladio armatus eras, ut inimicum  magnum Goliam, sed in Dei nomine praesumentem non in viribus suis: Tu venis, inquit, ad me
Abbreviated transcription (Latin):
partib ꝙ ab esfcũ. Simitt̾e enĩ bontĩ ꝙ fãce ma¬
lũ it̃ partes oꝑari malũ. Dicit᷑ eĩ larga acceptõe
ꝙ ꝯsueta locutõe. ꝙ̃ ille oꝑari malũ qͥ dimittit
bonũ. Uolo aũ ꝙ nolo st̃ esfc̃s intelligo. Ex eo
eĩ ꝙ qͥs intellig̃ aliqͥd ẽẽ honũ y aliud malũ.

Expanded text:
partibus et ab effectu. Dimittere enim bonum, et facere malum, sunt partes operari malum. Dicitur enim larga acceptione et consueta locutione etiam ille operari malum qui dimittit bonum. Volo autem et nolo sunt effectus intelligo. Ex eo enim quod quisque intelligit aliquid esse bonum et aliud malum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs punit lex moysi iꝰta ẽẽ dr. bonis uͭ spĩtał
est. qr pcc̃m ꝓhibet. ꝙ uisibilia coli. Lex gͦ
qr ibi ds̃ ipe ẽ. Ibi ergosunt uba hic res est.
debet refundi in eã enlꝑa. hit elit̃ ꝙ nec refut¬
di debet in pͥncipasem nat᷑am .i. in r̃onẽ ẜ isd̾¬

Expanded text:
quos punit lex Mosi justa esse dicitur, bonis vero spiritualis est, quia peccatum prohibet, et visibilia coli. Lex ergo ba, hic res est. debet refundi in eam culpa. Hic dicit quod non refundi debet in principalem naturam, id est rationem, s
Abbreviated transcription (Latin):
i̾tũ .i. iustificaus pcc̃oren. ꝙ bonũ .i. utile
u̾itam acquitens. SequituR.¬
lex ꝙ si sit bona sit tn efficiendo dãpuosa ꝙ ex pac̃s
ꝙ itẽ dix̾at ẽẽ bonũ. Uñ minꝰ intelligentib uide¬
ri pͭ. bonũ effecisse mortẽ ꝙ sibi opponens remo

Expanded text:
tile vitam acquirens. Quilex, et si sit bona, sit tamen efficiendo damnosa. Quod ex praet item dixerat esse bonum. Unde minus intelligentibus videri potest bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq lex quicde scã. ꝙ mancdatum
pcc̃m ẽe negauit defendens eã a cͥmine. hic
eandem sui laude defendit. Aliud ẽ a tͥmine
obresto defend̾e alud debito p̃coruo p̾licare.
Crĩ obiectũ fuit ubi dc̃m ẽ lex ꝑcc̃m ẽ. Defenso
subsecrita ẽ cũ ait. Absit. Uno u̾bo defensa est
suspitõis adu̾se remaneret in lege .q.d. qr lex¬

Expanded text:
lex quidem sancta, et mandatum, peccatum esse negavit, defendens eam a crimine, hic eamdem sui laude defendit. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, ubi dictum est, lex peccatum est. 34 Defensio subsecuta est cum ait: Absit! Uno verbo defensa est suspicionis adversae remaneret in lege. Q
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰt ꝯcupĩam ꝙ qͦ trahebat: currebat. eiꝰq ille¬
cebtas blandas ꝙ ex cͣnali suauitate rocundas
magnã felicitatẽ putabat. s ueniente sege qͣi
obitib leg̃. s ñ ẽ siccatꝰ. ĩmo eiũ qr de señ degr̃a
ho p̃sũpsit. Aucta ẽ eĩ ꝯcupĩa opposita lege.ꝙ. q̃
pͥus eũ ducebat obice nlło obruit eũ obice rupto.
p̃uaricator qͥ fuit añ nesciꝰ poẽor. ꝙ io bn dĩ oẽm

Expanded text:
tiam, et quo trahebat, currebat, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi obicibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. praevaricator qui fuit ante nescius pe
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ãm ualent. ut ꝑ hoc totũ bouũ nr̃m a gr̃a ꝑ
uenire ostendat᷑. Dĩc eĩ ꝙ cred̾e ex auditu ẽ. au¬
dire ex p̃detatõe. p̃dicare ex missione dei. ut ita
totũ descendat ex fonte gr̃e. Predicatõ aũ u̾e̾
ẽ exmissione. qr ꝙ pleudo bñ nuntiantes mi¬
sit ds̃ qͥ in bono malis nouit uti. Aliq̃n ꝙ̃ et
in alos mał mittit in ira .i. p̃dicare ꝑmittit
malos malis ad eoꝵdẽ penam. ut uicissim ꝑ
se ꝑeant. sic̃ iustũ est m̾itis eoꝵ exigentib Seqͦ.

Expanded text:
ndam valent, ut per hoc totum bonum nostrum a gratia provenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene nuntiantes misit Deus, qui in bono malis novit uti. Aliquando etiam et malos malis mittit in ira, id est praedicare permittit malos malis ad eorumdem poenam, ut vicissim per se pereant, sicut justum est meritis eorum exigentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
les ut in fide qͣm tenent tenacit̾ ꝑseue¬
rent doñ exeat de medio eccłie mistium
iniqͥtatis ꝙ nc̃ occultũ ẽ. ꝙ ẽ sensus. tm̃
ab eadẽ manifeste recelant. de qͣlib ioħs ait.
De nob̾ exier̃t s ex nob̃ ũ erant. Sic̃ gͦ añ
finem exiert młti ħetici de medio eccłie.

Expanded text:
les ut in fide quam tenent tenaciter perseverent, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Et est sensus: Tantum ab eadem manifeste recedant. De qualibus Jesus ait: De nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt multi haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
bonos si poss fĩ deuorare uellent. ut sic̃ sepłchr̃
patet ad recipienda cadauã. ita ꝙ adusus bo¬
nos gutt᷑a illoꝵ & ubi ñ audent aꝑtis mal
ꝑseqͥ. lingluis siuis .q. mał dolose agebant u̾b
hona dicentes s malũ corde cogitantes. qi ue¬
nenũ asp̃ .i. odiũ insanabile erat sub labiis eoꝵ.
pentis ꝑempt̃ uenenũ ẽ infusũ. ita & ꝑ labia

Expanded text:
bonos si posset fieri, devorare vellent, ut sicut sepulcrum patet ad recipienda cadavera, ita et adversus bonos guttura illorum. Et si non audent apertis malis persequi, linguis suis, id est malis, dolose agebant, verbis bona dicentes, sed malum corde cogitantes, quia venenum aspidum, id est odium insanabile erat, sub labiis eorum, pentis peremptorium venenum infusum est, ita per labia
Abbreviated transcription (Latin):
alius curare potuit. qͣłr aliqͥs curandꝰ a me¬
dico: illiꝰ medici łr ufirmꝰ. Potest ꝙ̃ de hũana
siẽ ꝓ nob̾ ipia dinitas qͦusq se depon̾et ħuilius
non h̃uit ꝙͣ suscepta nat᷑a᷑ ħois cũ infumitate
carnis usq ad mortẽ crucis. De hoc eodem hai¬

Expanded text:
alius curare potuit, qualiter aliquis curandus a medico, illius medici dicitur infirmus. Potest etiam de humana pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. De hoc eodem Hai
Abbreviated transcription (Latin):
postolatũ tlic̃ se accepisse. ne ingͥtus existeret
gr̃e. qͣ illi pcca dimissa sc̃. ut nemo audeat
łre uite pͥoris m̾itis se ad eũgłm esse ꝑdertũ.
cũ nͨ ip̃i apłi qͥ cet̾is sr̾eminent apłatũ acciꝑe
potuissent. nͥ priꝰ cũ cet̾is grãm q̃ poc̾ores sa¬
b. Ergo in iudeis. qr tucłi cohabitatde st̃ in
gentib. Uel accepimꝰ apłatũ. ñ solũ in una

Expanded text:
apostolatum dicit se accepisse, ne ingratus existeret gratiae, qua illi peccata dimissa sunt, ut nemo audeat dicere vitae prioris meritis se ad Evangelium esse perductum, cum potuissent, nisi prius cum caeteris gratiam, quae peccatores sabus. Ergo in Judaeis, quia Judaei cohabitatione sunt, in gentibus. Vel accepimus apostolatum, non so
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ ex oꝑib legis. Ab̃ apło enũ p̃di¬
tatu ẽ eie fides in qua p̃dicatõe aduentũ
ꝙ p̃sentiam sp̃s scĩ senserant sic̃ in illo tẽ¬
pore in nouitate mutatõis ad fidẽ: etiã
sensibilib minicłis p̃sentia sp̃s sc̃i appare¬

Expanded text:
utique, non ex operibus legis. Ab apostolo enim praedicata est eis fides, in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant. Sicut illo tempore in novitate vocationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesentia sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsũmari carnalib obseruantiis s ñ con¬
sũmam̃ĩ ĩ mo ħita ꝑditis. ꝙ ideo tanta pas.¬
iam ꝑ fide ꝑtułant. q in ip̃is passionib
caritate timorẽ uic̾ant. Sn cã gͦ tanta pas¬
si erant qͥ a caritate q̃ in eis tanta susti¬
nueuit: ad legem labi uolebant. Si t̾n .ql.¬

Expanded text:
consummari carnalibus observantiis, sed non consummamini, imo habita perditis. Et ideo tanta paside toleraverant, et in ipsis passionibus charitate timorem vicerant, sine causa ergo tanta passi erant, qui a charitate quae in eis tanta sustinuerat, ad legem labi volebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ret sacͣstũ ad udiciũ cotidie accipiat. de luc
spũali manducatõe ait augꝰ. Utqͥ paras
dentẽ ꝙ uentr̃e: crede ꝙ manducasti. Ideoĩt̾
nos & c̃. Hic ymaginẽ iudicii futi ostend̾ in
eos qͥ inconsid̾ate corpꝰ dni accipiunt ut huu
cet̾i disc̾ent ñ inultũ ẽẽ corpꝰ dm̃ irreu̾enter
sumunt. Ideo int̾ uos młti st̃ infirmi feb̾rib
ꝙ aliis infirmitatib ꝙ imbecilles longa in¬
morte corporali. ħ aũ fit ad corrett̃oem alioꝵ.

Expanded text:
dicium quotidie accipiat. De hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Ideo inter vos, etc. Hic imaginem judicii futuri ostendit in eos, qui inconsiderate corpus Domini accipiunt, ut hinc caeteri discerent non inultum esse corpus Domini irreverenter m. Ideo inter vos multi infirmi, febribus et aliis infirmitatibus, et imbecilles, longa inmorte corporali: hoc autem fit ad correctionem aliorum.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ manducare cũ łns tlicat. Qͥ man¬
ducat me: ip̃e uiuet p̃p me. Ad ꝙ dicimus
dues mecdios ẽẽ manducandi. unũ sacͣm̃ta¬
lem qͦ manducant tã mali qͣ boni. Alt̾m
sp̃ualem qͦ soli boni mauducant. ẜ illud.¬

Expanded text:
cium manducare cum Dominus dicat: Qui manducat me, ipse vivet propter me . Ad quod dicimus duos esse modos manducandi, unum sacramentalem quo manducant tam mali quam boni, alterum spiritualem quo soli boni manducant, secu
Abbreviated transcription (Latin):
ducat qͥ uidigne manducat. qr ñ ẽ ddiuiditãs
.i. disc̾nens corpꝰ dñi ab aliis cibis. s indiscre¬
te ꝙ negligent̾ sumit. uẽn̾atõem singłarit̾
debitam ñ exhibens. ꝑ hoc docet deuote q cũ ti
sumit᷑ ut gram usdeam᷑ redd̾e redẽptori. Critꝰ
an cotulie suinda sit eucharistia an eligendi
respondet. qͥ monet ut p̃cipue in xͥ pace ꝑ ma¬

Expanded text:
ducat qui indigne manducat, quia non est dijudicans, id est discernens corpus Domini ab aliis cibis, sed indiscrete et negligenter sumit, venerationem singulariter debitam non exhibens. Per hoc docet devote et cum tisumitur ut gratiam videamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi respondet, qui monet ut praecipue in Christi pace perma
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepisse. Alioqͥn si de oꝑe corꝑali hoc dretr in
qͦ uel agͥcole ł opifices laborant. uid̾et᷑ senti¬
ẽẽ ꝙͥ manducetis s suꝑflue conant᷑ ꝙ sibi
ꝙ cet̾is caliginẽ obdute. ut q utiłr caritas
monet ñ solũ fac̾e nolint s nͨ intellig̾e cũ
multis aliis locis epłaꝵ suaꝵ qͥ hinc senti¬
at apłs aꝑtissime doceat. Uult eĩ seruos dei
corꝑałr oꝑari unde uiuant & ñ cõpellant᷑ ege¬
state uecessaria pet̾e nͨ ẽ contͣ illd̾ ꝙ p̃dc̃m ẽ.¬
ut ista ñ ꝑcurent qͣnt̃ necessuati sat ẽ uñ:
honeste potuer̃t. s ut ñ ista intueant᷑ ꝙ. ñ

Expanded text:
cepisse, alioquin si de opere corporali hoc diceret, in quo vel agricolae vel opifices laborant, videretur sentietis , etc. Sed superflue conantur et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere velint, sed nec intelligere, cum multis aliis locis epistolarum quid hic sentiat Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari unde vivant ut non compellantur egestate necessaria petere. Nec est contra illud quod ut ista non procurent quantum necessitati sat est, unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tes desi imo cogniti a deo. ita dẽm ẽ ut intel¬
ligamꝰ deũ in nob fecisse cognitõem suam.
Q eñ ẽ ꝙ ait cogniti estis a deo .i. cognitoreᷤᷤ
suos uos fas. Fac̃ eĩ d̾s̃ nos cognosc̾e se. unde di¬
cim̃ cogniti ab eo. Q om̃ia sic debere uitelligi

Expanded text:
tes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hoc fatiam ut uel sic exauliant me. ꝙ nec
sic .i. signo miracłi exaudient me dic dñs. ĩ
qͦ notat lingͣs ẽẽ clatas in signũ infidelib
ñ fidelib qͥ credt̃ om̃ia posse deum. s infideli¬
b ad fidem nouitate miracłi mouendis.
uel ita. In lege &c̃. dic̃ lingͣs qͥb uelat᷑ ue¬
ritas ñ ẽẽ appetendas qr ꝙ om̃ia uelamina
liũ fig̾aꝵ uelamine ꝙ hac siłitudie ostendit
lingͥs qͥb tegit᷑ uitas ñ ẽẽ appetendas nec
dari pp̃ fideles s infideles. sic̃ in uet̾i lege ue¬
lam̃ exat ut indignis & infidelib uelare¬

Expanded text:
 hoc faciam, ut vel sic exaudiant me, et nec sic, id est signo miraculi, exaudient me, dicit Dominus. In quo notat linguas esse datas in signum infidelibusnon fidelibus, qui crederent omnia posse Deum, sed infidelibus, ad fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse appetendas, quia etiam omnia velamina lium figurarum velamine. Et hac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et infidelibus velare
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥtur dñs. fidelib aũ in reuełone u̾itatis.
Uñ dñs apłis ait. uob̾ datũ ẽ nosse mist̾ium
regni dei cet̾is ã in patabolis ꝙ uelamine
incognite lingue. Obscurant᷑ sermones dei
ne uideant᷑ a ꝑfudis. ꝙ ideo lingua ñ ẽ appe¬
tenda. ꝙ conuenit in parte cũ precedente lec¬

Expanded text:
one veritatis. Unde Dominus apostolis ait: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis . Et velamine incognitae linguae obscurantur sermones Dei, ne videantur a perfidis, et ideo lingua non est appetenda, et convenit in parte cum praecedente lec
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmiuis eam ꝙ casta ꝙ bona iura nuptiaꝵ
ñ sinant ualere nͥ qͣnt̃ ex ea possunt gr̃a
substituendo ꝓspicere. Ille aũ ñ ibi deri¬
matus est cuiꝰ caro indẽ ñ feruorẽ uisliu̾s:
s mat̾iam medicaminis tͣrit. Nam cum
ip̃a decimato ad p̃figandã medicingm ꝑ¬
tinu̾it illd̃ in abrahe cͣlie decimabat᷑ ꝙ tu-

Expanded text:
mvis eam casta et bona jura nuptiarum non sinant valere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. Ille autem non ibi decimatus est cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiam medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praesignandum medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uuluꝰ p̃uariatõis ꝙ medicam̃tũ uuln̾is.
uuluꝰ p̾uaritatõis ii lege m̃broꝵ repug¬
nante legi m̃tis que ꝑ omnem inde ꝓpaga¬
tam carnem seminali ratione quasi tran¬
stribitur. Medicamentum aũ iuislneris
in eo ꝙ inde sine opere concupiscentiali ĩ
sola materia corporali ꝑ diuinam concepti¬
onis formationisq rationem de uirgi¬
ne assumptum est.¬

Expanded text:
medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine assumtum est
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdere. Inuitẽ eĩ sibi debitores st̃. in hac tã ne
peccandi daret᷑ occasio. In aliis uͦ: preest iuir. Hĩc
gͦ ñ dñium tollit᷑ uiro. s uitiũ. Debent gͦ sibi¬
ꝯiugati ad illicitos ꝯcubitꝰ euitandos mutuam
qͦ dãm̃ seruitutẽ. ut ꝙy si alti eoꝵ ipetia ꝯtinen

Expanded text:
tinus Invicem enim sibi debitores sunt in hac causa, ne peccandi daretur occasio, in aliis vero praeest vir. Ergo hic non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent ergo sibijugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam modo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continen
Abbreviated transcription (Latin):
de uirib liberi arbitrii sui ñ p̃suntat qr
ille qͥ pritauit sũ eiꝰ ad iutorto se posse custo¬
dige cuncta ꝯsũpsit. ꝙ misi̾a attritꝰ & ui se
reu̾sus lix̃. surgã & ibo ad pr̃em meũ ꝙͣ cogi¬
tatõem bonam ñ hr̃et nͥ ꝙ ip̃am illi in occul¬
to p̃r nuiscdissimꝰ inspirass. io̾ recte ait. Et ħ¬

Expanded text:
de viribus liberi arbitrii sui non praesumat, quia ille qui putavit sine ejus adjutorio se posse custodige cuncta consumpsit, et miseria attritus, et in se reversus dixit: Surgam et ibo ad patrem meum . Quam cogitationem bonam non habet, nisi et ipsam illi in occulto Pater misericordissimus inspirasset. Ideo recte ait: Et
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ate erat mori ł ñ mori ꝙ sic ł sit mori ñ
frust᷑ crutẽ eleg̃ uͥ te huic mundo crucifig̾et.
Nam lariticco ẽ in crute tnsuersũ lignũ ubi
figunt᷑ manꝰ ꝙ ad bona oꝑa ꝑtiuet. qr ibi
extendunt᷑ manꝰ. Longitudo ẽ in ea parte
ligni q̃ ab ip̃o tͦnsu̾so ad terram tendit. ꝙ
ab ip̃o ligno usq ad t̾rã conspicua ẽ. ibi
corpꝰ crucifigit᷑ & qͦdãm stat. ꝙ ip̃a statio

Expanded text:
ate erat mori vel non mori, et sic vel sic mori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus, quod ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram tendit, et ab ipso ligno usque ad terram conspicua est: ibi corpus crucifigitur, et quodammodo stat, et ipsa statio
Abbreviated transcription (Latin):
usde minist̾isi .i. esto sollicitꝰ crexa minist̾i.
um ꝙ accepisti in dsio .i. in hiis reb q̃ sunt
dñi ut illd̾ impleas. ut sic̃ ꝑ inobełiam isto¬
rũ cessalit: ita ꝑ correctõem accingat᷑. Et
nota: ꝙ s̃positũ eoꝵ ꝑ eos ip̃os cõmonet. ut
qͥ regendã eoꝵ eccłiam accepit sit sollicitꝰ
deeis. Et qr ꝑlebis cã scribitur epistola:
ĩo ñ ad rectorẽ destinat᷑. set ad ecclesiam.

Expanded text:
id est esto sollicitus circa ministerium, quod accepisti in Domino, id est in his rebus quae sunt Domini, ut illud impleas, ut sicut per inobedientiam istorum cessavit, ita per correctionem accingatur. Et nota quod praepositum eorum per eos ipsos commonet, ut qui regendam Ecclesiam eorum accepit sit sollicitus de eis, et quia plebis causa scribitur Epistola, ideo non ad rectorem destinatur, sed ad Ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ notũ ẽ qr leuit̾ obedistis ꝙ bonũ ẽ ꝙ uide gau¬
deo. Uñ sult̾. Gaudeo gͥ in uob̾ s uelo uos eẽ .i. ut
uos sitis sapientes in bono disc̾nendo. ꝙ sitis sim¬
ꝑlices in malo.i. sũU
aliqua purte mali. Deus aũ pacis¬

Expanded text:
enim notum est, quia leviter obedisti, quod bonum est, et inde gaudeo. Unde subdit: Gaudeo igitur in vobis, sed volo vos esse, id est ut vos sitis, sapientes in bono, discernendo, et sitis simplices in malo, id est sine aliqua parte mali. Deus au
Abbreviated transcription (Latin):
ag utruti. De caritate aũ
fr̃nitatis ñ necẽe hñs scribere
uob̃. ip̃i enĩ uos a deo didicistiᷤ
ut diligatis inuicẽ. Etenim fa¬
citis illud in om̃s fr̃s in uniu̾¬
samacedonia. Logamꝰ autẽ¬
mt
uos fr̃s ut ħundetis mag̃ ꝙ ope¬
ram detis ut quieti sitis ꝙ ut
ur̃m negociũ agatis ꝙ oꝑemini¬
u t

Expanded text:
 uobis. de caritate autem fraternitatis non necesse habemus scribere uobis: ipsi enim uos a deo didicistis ut diligatis inuicem. etenim facitis illud in omnes fratres in uniuesa Machedonia. rogamus autem uos, fratres, ut abundetis magis et operam detis, ut quieti sitis et ut trum negotium agatis et operemiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ãministratõe corꝑis aĩam qͣm ñ uides in¬
telligis: sic ex ãmitustratõe totiꝰ mundi &
regimine. om̃tum creatorẽ intellexeyt.
Ita ut sint inexcusabiles. Inos qͥipe scͥptura
inexcusabiles dic̃ qͦs si latet u̾itas. ꝙ in eis¬

Expanded text:
et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regimine omnium Creatorem intellexerunt. Ita ut sint inexcusabiles. Illos quippe inexcusabiles Sc
Abbreviated transcription (Latin):
ł corpus esse uel sp̃m. meliusq aliqͥd sp̃m esse
ꝙͣ coepus. sp̃emꝙ corꝑis esse sensibilem. Sp̃s¬
bili p̃tulert. Sensibilia dicimꝰ q̃ uisu tactuq
corꝑts sentiri queunt. Intelligibilia: q̃ couspec¬
sent. iuider̃t esse aliqͥd ut eẽt pͥma ꝙ incõnuta¬
bił sp̃es. ideoq incõꝑabił. atq ibi esse rerũ pͥn¬
cipiũ rectissime tredidert̃: qd̾ fc̃m ñ esset. ꝙ ex qͦ
cuncta fc̃a essent. atq sic. Inuisibilia dei intel

Expanded text:
l corpus esse uel uitam, meliusque aliquid uitam esse quam corpus, speciemque corporis esse sensibilem, bili pretulerunt. Sensibilia dicimus, que usu tactuque corporis sentiri queunt. Intelligibilia, que conspecsent, viderunt esse aliquid ubi esset prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis atque ibi esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent: atque sic invisibilia Dei intel
Abbreviated transcription (Latin):
tucłis habeatis plenttułiem. Hanc plent¬
tudinẽ łi qͥdã in his u̾bis sic intellexert
ut putarent nos hoc idẽ fut᷑os ꝙ d̾s̃ ẽ eli¬
centes. Si aliqͥ. minꝰ qͣm ls habebimꝰ ꝙ
minores erimiꝰ qͦmͦ implebim᷑ in oẽm ple¬

Expanded text:
tudinis habeatis plenitudinem. Hanc plenitudinem Dei quidam in his verbis sic intellexerunt, ut putarent nos hoc idem futuros quod Deus est, dicentes: Si aliquid minus quam Deus habebimus et minores erimus, quomodo implebimur in omnem ple
Abbreviated transcription (Latin):
ñ m̾itoꝵ p̃rogatiua ñ fatali necessitate ñ
tem̾itate fortune s clausa altitudĩe sapĩe ꝙ
bilẽ altitudinẽ iudicioꝵ dei cogitare conau¬
tes. in fabulas uauitatis abiert̃ dicentes.
carc̾ib includunt᷑. Ier̃t hii tales pꝰt cogita¬
tões sitas ꝙ uolentes lisputate de cłi ꝓfundo.¬
m̾si st̃ in ꝓfundũ. Dicentes aĩas in celo ante
ꝯu̾satas. ꝙ ibi aliqd bomi uel mali egisse. &. ꝓ
m̾itis ad corꝑa t̾rena detrusas eẽ. Hoc ã respu
ssent. Melior gͦ ẽ fideł ignorantia ꝙͣ teni̾a¬

Expanded text:
n meritorum praerogativa, non fatali necessitate, non temeritate fortunae, sed clausa altitudine sapientiabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundodum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuissent. Melior ergo est fidelis ignorantia, quam temera
Abbreviated transcription (Latin):
te. & qͥsqͥs aduitꝰ ẽ esse se adiutũ gͣtis agnos¬
cat. Misẽt᷑ gͦ magna bonitate ꝙ obdurat
ulła inicͥtate. ut nec lib̾atꝰ de suis m̾iis¬
głet᷑. uͭ dãpnatꝰ nͥ de suis nu̾tis ꝯq̃rat᷑. Sola
enĩ gr̃a redẽptor disc̾nit a ꝑditis qͦs in una
ꝑditõis ꝯcreau̾at massa. ab origine ducta.
ꝑditõis causa cõmunis. Uniu̾sũ cͥipe genꝰ
ħuanũ tã iusto dei udicio in apostatica radi¬
ce dapnatũ ẽ ut etiã si nłłs inde lib̾et᷑. nemo
recte posset uituꝑare dei iusticiã. Ilł uͦ qͥ libe¬

Expanded text:
te et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meri de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare Dei justitiam. In illi
Abbreviated transcription (Latin):
ti facio in syon .i. in uideis lapidẽ offeusionis¬
tm scandali .i. eundẽ xp̃m ex toto ꝯt̾e̾ntem
enĩ dr cũ in uia obex aliqͥs inuenit᷑ qͥ g̃ssus
to pede currentes xͣ in fut᷑o sentient uindicẽ
ĩo petͣ scandali dr. Uel sit̃ pet dr añ politõ¬

Expanded text:
offensionistram scandali, id est ex toto conterentem enim dicitur cum in via obex aliquis invenitur qui gressus to pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ideo petra scandali dicitur. Vel sicut petra dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ offensionis fuit xͦ in politõe .i. in passione
qñ maxue offendert̃ ꝙ excecati st̃ deñ ñ
esse credentes quẽ mortuũ uidebant. a qͣ of¬
remunatio er̃ bonis . q. om̃is siue sit iudeꝰ
siue gentił qͥ credid̾it in eũ ũ confundet᷑¬

Expanded text:
assione, quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credentes quem mortuum videbant, a qua ofremuneratio erit bonis; quia omnis sive sit Judaeus sive gentilis, qui crediderit in eum, non confundet
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa morit᷑ q̃ iam seiuit m̃te legi dei ꝙͣuus ip̃e pas¬
siones ñdũ mortue st̃ ꝗͣdui tarne seruit legi p̾¬

Expanded text:
oritur quae jam servit mente legi Dei, quamvis ipsae passiones nondum mortuae sunt, quandiu carne servit legi pec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pseudo apłoꝵ głas m tͣclitões ꝑu̾sas sub mea
ꝑsona ꝙ apollo euatuat sũmatim silos dlesig¬
uans. si sigillatĩ ne maior nasc̾et᷑ discordia
Nemo eĩ auiliens nom̃ suñ txrri. Les cuu fa¬
uet ꝯtentꝰ ẽ tacere. tacito uͦ nõie audiens de se
aliꝙͥ. dc̃m dissimulat. & hoc feci ꝓpt̾ uos .i.¬

Expanded text:
sas sub sua persona et Apollo evacuat, summatim illos designans, non sigillatim, ne major nasceretur discordia. Nemo enim audiens nomen suum taxari, vel ejus cui favet contentus est tacere, tacito vero nomine, audiens de se aliquid dictum dissimulat. Et hoc feci, propter vos, i
Abbreviated transcription (Latin):
ne unꝰ inflet᷑ adu̾sus alt̾m ꝑ baptista alio .i. me
liore qͣ. sit aliꝰ. ꝙ ñ debes. Qͥ enĩ baptista qͣntcũq
bonꝰ sit ilisc̾nit te ab eo qͥ baptizatꝰ ẽ a mui bono¬
.i. aiuda.q. si baptitatꝰ es a petro qͦm disc̾n̾is ab
ea qͥ baptitatꝰ ẽ a paulo nicħ utiq ille ħt alap¬

Expanded text:
ne unus infletur adversus alium, pro baptista alio, id est meliore quam sit alius, et non debes. Quis enim baptista, quantumcunque bonus sit, discernit te ab eo qui baptizatus est a minus bono? Quasi dicat: Si baptizatus es a Petro, quomodo discernis ab eo qui baptizat
Abbreviated transcription (Latin):
cõplebit᷑. Iñ ip̃o qͦ uincunt᷑ inimite nobis
inuisibiles p̾ates ũ uincunt᷑ inuisibiles cu¬
piditates. Fũso enĩ sangͥne sñ tulpa: om̃i¬
um tulpaꝵ cyrogͣpha deleta sunt. qͥb debito¬
res qui in eũ cred̃t: a diabolo aũ tenebaut᷑.¬

Expanded text:
om. 3, in ipso vincuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo ante tenebant
Abbreviated transcription (Latin):
y dolatriam huatio geri ꝓuenisse testat᷑ a płs
ut femina feminã. ꝙ mascłs mascłm t᷑̾pi desi¬
derio ad usũ appeterent indebitũ. Q eñ ẽ mu¬
tare natalent usum in eũ qͥ ẽ contͣ natam isi
sublato usu concesso. ałr ut ꝙͣ concessũ est Cũ

Expanded text:
dololatriam humano generi provenisse, testatur Apostolus, ut femina feminam, masculus masculum turpi desiderio ad usum appeteret indebitum. Quod enim est mutare naturalem usum, in eum qui est contra naturam, nisi sublato usu concesso aliter uti quam concessum est, cum