comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egypti pellunt: Dux gͥ exulũ factꝰ. Sacra
egyptiorũ furto abstulit: quȩ armis repe¬
tentes egyptũ: domũ redite tempestatib
compulsi sunt. At uͦ corneliꝰ de eadẽ re
sic ait. Plurimi auctores consentiunt
orta ꝑ egyptũ tabe quȩ corpora fedara&.
Regem bocchorim adito ammonis oracło.
remediũ petentẽ purgare regnũ & hoc
genꝰ hominũ ut inuisũ dis alias in tras ha¬
bire uissũ. Sic conqͥsitũ collectũq uulgꝰ
postquã uastis locis relictũ sit cęt̾is ꝑ lacri¬
mas torpentibꝰ moysen unũ exulũ monu¬
isse : nequẽquã deorũ hominũ ue opẽ ex¬
spectarent s sibim& duci cę̧lesti crederent
pͥmo cuiꝰ auxilio p̃sentes miserias pepulis¬
sent. Itaq corneliꝰ dicit: qđ ipsis egyptiis
cogentib uidȩi indeserta ꝓpulsi st̃. & pꝰea
sub iungit incaute qͥa ope moysi ducis
inegypto miserias propulissent. Quare ostñ¬

Expanded text:
Aegypti pellunt. dux igitur exulum factus sacra. Aegypti pellunt. dux igitur exulum factus sacra. Aegyptiorum furto abstulit; quae armis repetentes Aegyptii domum redire tempestatibus conpulsi sunt. at uero Cornelius de eadem re sic ait: Plurimi auctores consentiunt orta per Aegyptum tabe, quae corpora foedaret, regem Bocchorim adito Hammonis oraculo remedium petentem purgare regnum et id genus hominum ut inuisum deis alias in terras auehere iussum. sic conquisitum collectumque uulgus postquam uastis locis relictum sit, ceteris per lacrimas torpentibus Moysen, unum exulum, monuisse, ne quam deorum hominumue opem exspectarent sed sibimet duci caelesti crederent, primo cuius auxilio praesentes miserias pepulissent. Itaque Cornelius dicit, quod ipsis Aegyptiis cogentibus Iudaei in deserta propulsi sint, et postea subiungit incaute, quia ope Moysi ducis in Aegypto miserias propulissent. quare osten
Abbreviated transcription (Latin):
mũ debellata ethiopa. reuertit᷑ in egyptũ
cũ triumpho. Quȩ ꝓsꝑitas & sius fiduci¬
am lib̾atis: & egyptiis metũ intulit maio¬
rẽ: Unde & oportunitatẽ quęrentes: ut eũ
morti tͣcdent: Qđ moyses intellegens medi¬
tabat᷑ qualit̾ eorũ declinar& insidias. Intͣ¬
fectoq egyptio dũ quȩr̾et᷑ ad mortẽ uixe¬
lapsus per loca difficillima deserti fugit
in mazian: & ibi cũ ietro sacerdote degeis
cuiꝰ filiã duxit uxorẽ. Dumq illiꝰ pasce¬
ret gregẽ inmonte sina colloqͥo fruens dĩ.¬
& ab eo inegyptũ missis oblib̾ationẽ filiorũ
isrł. Hȩc nãq exiosephi. decerpsimꝰ hystoria
De eodẽ &iã moyse hystoriographi gentiũ
quȩdã scripsert̾: ex quoꝵ adsertionibꝰ aliqͣ
decerꝑe libuit. Ait pompeius de illo siue¬
iustinus hoc mͦ. Egyptũ cũ scabiẽ acuiti¬
liginẽ paterent᷑: responso moniti. moysen
cũ ȩgris nepestes ad plures serper& t̾minis

Expanded text:
mum debellata Aethiopia, revertitur in Aegyptum mum debellata Aethiopia, revertitur in Aegyptum cum triumpho. Quae prosperitas et suis fiduciam libertatis, et Aegyptiis metum intulit majorem: unde et opportunitatem quaerentes ut eum morti traderent. Quod Moses intelligens, meditabatur qualiter eorum declinaret insidias. Interfecto Aegyptio, dum quaereretur ad mortem, vix elapsus per loca difficillima deserti fugit in Madian: et ibi cum Jethro sacerdote degens, cujus filiam duxit uxorem, dumque illius pasceret gregem in monte Sina colloquio fruens Dei, ab eo in Aegyptum missus ob liberationem filiorum Israel. Haec namque ex Josephi decerpsimus Historia. De eodem etiam Mose historiographi gentium quaedam scripserunt, ex quorum assertionibus aliqua decerpere libuit. Ait Pompeius de illoIustinus hoc modo: Aegyptii cum scabiem ac uitiliginem paterentur, responso moniti Moysen cum aegris, ne pestis ad plures serperet, terminis
Abbreviated transcription (Latin):
quas serpentes maxime uerentur secũ tu¬
uit. Est autẽ hoc animal serpentibus ini¬
micũ fugiunt enĩ eis aduenientib & cũ
se celare uoluerint uelut flatu ceruoꝵ
abrepte deuorant᷑. Quarũ solacio ex erci¬
tũ apeste. animaliũ uenenatorũ lib̾auit.
In ethiopes ex aduerso inruens qͦs inpͥmo
certamine ꝓfligendo deuicit. fugatos ce¬
cidit: & dũ ei in nullo resistere ualerent lo¬
co se ad nobilissimã eorũ ciuitatẽ c̃tulert᷑
saba. In quadũ obsiderent᷑: & moyses nobi¬
liter ac prudent᷑ sȩpius certando obsessoᷤ
ad fliger& : afilia regis ethiopũ ad amatꝰ:
quȩ dũ uim amoris ferre nequirae ꝑfide-¬
ies mynistros nuptias eiꝰ expetiuit Quod
moyses minime denegans sub ea scilic&
c̃ditione: ut federati ciues sẽ manibꝰ eiꝰ tra¬
derent. Qđ ꝑ c̃siliũ p̃dictȩ puellȩ citius
expletũ. ẽ. Eamq moyses celebratis nup¬
tiis: suo copulauit matrimonio. Ac sic de¬

Expanded text:
quas serpentes maxime verentur, secum tuquas serpentes maxime verentur, secum tulit. Est autem hoc animal serpentibus inimicum. Fugiunt enim eis advenientibus, et cum se celare voluerint, velut flatu cervorum abreptae devorantur. Quarum solatio exercitum a peste animalium venenatorum liberavit. In Aethiopes ex adverso irruens, quos in primo certamine profligendo devicit, fugatos cecidit. Et dum ei in nullo resistere valerent loco, se ad nobilissimam eorum civitatem contulerunt Saba. In qua dum obsiderentur, et Moses nobiliter ac prudenter saepius certando obsessos affligeret, a filia regis Aethiopum adamatus est. Quae dum vim amoris ferre nequiret, per fideles ministros nuptias ejus expetivit. Quod Moses minime denegans, sub ea scilicet conditione ut foederati cives se manibus ejus traderent. Quod per consilium praedictae puellae citius expletum est, eamque Moses celebratis nuptiis suo copulavit matrimonio: ac sic de
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tẽporis spaciũ int̾ egytios & ethiope
seuũ ex ortũ. ẽ. bellũ. Qui dũ noscuã
eẽ. uicini negociatores hinc inde mer¬
cimonia ferentis. ad lites & iurgia ꝓuo¬
endo: resistent̾e nullo bacchantes usq
ad mẽphĩ ciuitatẽ egyptiorũ nobilẽ ꝑ¬
ueniunt: hac c̃pulsi necessitate egyptũ.
addiffinitiones & responsa c̃fugiunt.
Acceptoq oracło ut hebreꝰ dux exercitꝰ
cͣstitueret᷑. cuiꝰ auxilio ñ solũ afinib suis
pellerent᷑ &hiopes: s eciã dicioni subice
rent᷑ ȩgyptiorũ. Eligit᷑ autẽ moyses. quĩ
& prudentia eligantior: & forma cõm̃¬
dabat excellentior dux exercitꝰ. Qui dũ
in hostes irruere ita disposuit ut eiꝰ aduc̃¬
tũ minime p̃udendo cognoscerent: ex¬
ercitũ ꝑ loca. in uia deserti deduxit. dif¬
ficultatẽ uͦ itineris impetꝰ maxime serpa¬
tiũ ñ solũ repentuĩ s etiã uolantiũ ꝑ dele¬
tum inuialoca preb&. Lue enĩ diuinitꝰ
acccpto consilio: ibes incaucis reclusas

Expanded text:
emporis spatium, inter Aegyptios et Aethiopes saevum exortum est bellum. Qui dum noscuntur esse vicini, negotiatores, hinc inde mercimonia ferentes, ad lites et jurgia proendo, resistente nullo, bacchantes, usque ad Memphim civitatem Aegyptiorum nobilem perveniunt. Hac compulsi necessitate Aegyptii ad divinationes et responsa confugiunt, acceptoque oraculo ut Hebraeus dux exercitus constitueretur, cujus auxilio non solum a finibus suis pellerentur Aethioperentur Aegyptiorum. Eligitur autem Moses, quem et prudentia elegantior, et forma commendabat excellentior, dux exercitus. Qui dum in hostes irruere ita disposuit, ut ejus adventum minime praevidendo cognoscerent, exercitum per loca invia deserti deduxit. Difficultatem vero itineris, impetus maxime serpentium, non solum repentium, sed etiam volantium, per desertum invia loca praebent. Ille autem, divinitus accepto consilio, ibes in caveis reclusas,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi infantialit᷑ ludens arreptũ int̾rã ꝑ¬
ietit. pedibq conculcauit. Hoc autẽ si¬
cer ille scriba cernens exclamauit hc̃.e&.
quẽ nasciturũ nutu dĩ p̃dixerat: qͥ pͥn¬
cipatũ dicere ȩgyptiorũ accelerare n

Expanded text:
quasi infantiliter ludens, arreptum in terram pquasi infantiliter ludens, arreptum in terram projecit pedibusque conculcavit. Hoc autem sacer ille scriba cernens, exclamavit hunc esse quem nasciturum nutu Dei praedixerat, qui principatum dejicere Aegyptiorum acceleraret,
Abbreviated transcription (Latin):
tritꝰ. dũ eiꝰ genitor ampliꝰ cȩlare diffid&e:
inuasculo. depapirio facto acbitumine
linito flumine exposuit: illũ dño cõ¬
mendans. qͥ eũ p̃dixerat nasciturũ fore:
ds enĩ tremuth filã regis ludendi gr̃a. ad
ripã fluminis adeẽ. fecit. Quȩ dũuas
cerner& increpidine. fluminis: adse de¬
ferri iub&. Conspectoq puero : dũ in eo
eligantẽ cernerae formã: uald̃. ẽ. gauisa
nutriri illũ uib&. Et dũ ꝓpͥã ñ hab̾ae
sobolẽ: hc̃ sibi ad optauit infiliũ. Qui
specie. decorꝰ: ingenio feruens itadũ taxat
ut plurimi ammirantes uidendi gr̃a
ad eũ ꝓperarent sua relinquentes negoca
delec tati ciꝰ pocĩ uisionti. Erat enĩfantu
in eo multa gr̃a. Tremuth autẽ quȩ sii
cũ ad optauerat in filiũ dũ sepiꝰ ad patrt̃
ipsũ deferra: c̃tigit quadã ut rexcundẽ
sumens & ad pectꝰ applicans ꝓfilię grãdi¬
adema capiti eiꝰ imponere. Quod morses

Expanded text:
tritus, dum ejus genitor amplius celare diffideret tritus, dum ejus genitor amplius celare diffideret in vasculo de papyro facto, ac bitumine linito, in flumen exposuit: illum Domino commendans, qui eum praedixerat nasciturum fore. Deus enim Termuth, filiam regis, ludendi gratia ad ripam fluminis adesse fecit. Quae dum vas cerneret in crepidine fluminis, ad se deferri jubet; conspectoque puero, dum in eo elegantem cerneret formam, valde est gavisa, nutriri illum jubet, et dum propriam non haberet sobolem, hunc sibi adoptavit in filium. Qui specie decorus, ingenio fervens, ita duntaxat ut plurimi admirantes, videndi gratia ad eum properarent, sua relinquentes negotia, delectati ejus potius visione. Erat enim infantilis in eo multa gratia. Termuth autem, quae sibi eum adoptaverat in filium, dum saepius ad patrem ipsum deferret, contigit quadam die ut rex eumdem sumens et ad pectus applicans, pro filiae gratia diadema capiti ejus imponeret. Quod Moses
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuo nãq ioseph: dũ egyptii duris¬
simo oppͥmerent seruitio filios isrł.
Quidã eoꝵ sacerscriba uaticinando pre¬
dixit puerũ nasciturũ ex hębreis : qͥ &
egyptios. ualde ad fligendo humiliarae.
& ꝓgeniẽ ioseph auigo seruititis eoꝵ
eriꝑ&. Quã obre̾ rege̾ cũ egyptus stus
armauit consiliis: ut om̃s hebreotũ ma
res qͦt qͦt nascerent᷑ int̾imerent: qudita
& facere nͥ st̃. Quib hebrei malis adflic̾
ti : ambri anxitate ñ modica uexaba¬
tur: cui dĩ inuisu noctis adsticit eiq
filiũ p̃dixit nasciturũ: qͥ &e suos a tanta
lib̾arae miseria. & egyptios afflictosspo¬
liatosq ȩdemũ in mari demersoᷤ suꝑa¬
r&. & memoriã sui nominis cę̧leberrimã
ꝑ om̃ia relinquer& scła: quã euentꝰ rei
uisionẽ uerã declarauit. Eirgo ut moy¬
ses natꝰ partus ipsiꝰ obstetricibꝰ cęlatꝰ.ẽ. an¬
nuente dño: ac sic trib domi m̾sibꝰ enu¬

Expanded text:
Mortuo namque Joseph, dum Aegyptii durisMortuo namque Joseph, dum Aegyptii durissimo opprimerent servitio filios Israel, quidam eorum sacer scriba vaticinando praedixit puerum nasciturum ex Hebraeis, qui et Aegyptios valde affligendo humiliaret, et progeniem Joseph a jugo servitutis eorum eriperet. Quam ob rem regem cum Aegyptiis suis armavit consientur, interimerent: quod ita et facere nisi sunt. Quibus Hebraei afflicti malis, Ambri anxietate non modica vexabatur. Cui Deus in visu noctis astitit, eique filium praedixit nasciturum, qui et suos a tanta liberaret miseria et Aegyptios afflictos spoliatosque, ac demum in mari demersos superaret, et memoriam sui nominis celeberrimam per omnia relinqueret saecula, quam eventus rei visionem veram declaravit. Ergo ut Moses natus, partus ipsius obstetricibus celatus est annuente Domino, ac sic tribus mensibus domi enu
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ exponit. Igit᷑ ab exitu isrletici po¬
puli deȩgypto usq ad salomonẽ & edi¬
ficationẽ tẽpli numerant᷑ anni. ccccl
xxuiii. scđm minorẽ tam̃ numerũ quẽ
t̃cius regnorũ liber contin&. Nã iuxta
uolum̃ iudicũ supputant᷑ anni. de. Si¬
cyniorũ autẽ .xiiii. marathus rex erat:
cui succedit ethyreus. Argis namq cro¬
tophꝰ .uiii. erat rex quisthenelũ habens
successorẽ. Quibꝰ tẽporibꝰ depͥncipib ar¬
guorũ : castores existunt. At cũ danauꝰ
sthenelũ expuliss& : argos tenuit : mino¬
sthenelinepott̃ ꝑsei. Postq̃ pclopideo
imꝑiũ susceper̃: pͥmo exipsis regnan¬
te atraned. Quo tẽpore pͥms ponti.¬
fex apud hȩbrtos. constituit᷑ aaron u¬
bente dõ. fr̃ moysi. Eqͥs iste moyses ect
paucis in notescere curabo. Is enĩ septi¬
mꝰ erat ab abrahã filiꝰ ambri: qͥfuit E¬
suit depatre gaat qͥ natꝰ. ẽ. deleui. Lscui
uͦ de ia cob qͥ fuit exysaac filio abrabã.

Expanded text:
legem exponit. Igitur ab exitu Israelitici populi de Aegypto usque ad Salomonem et aedificationem templi, numerantur anni 479. Secundum minorem tamen numerum, quem tertius Regnorum liber continet: nam juxta volumen Judicum supputantur anni 600. Sycioniorum autem XIV Maratus rex erat: cui succedit Echireus. Argis namque Erotophus octavus erat rex, qui Sthenelum habuit successorem. Quibus temporibus de principibus Argivorum, Castores existunt. At cum Danus Sthenelum expulisset, Argos tenuit: minoStheneli nepotem Persei. Post quem Pelopides imperium susceperunt, primo ex ipsis regnante Atreo. Quo tempore primus pontifex apud Hebraeos constituitur Aaron, jubente Deo, fratre Mosi. Ergo quis iste Moses esset paucis indicare curabo. Is enim septimus erat Abraham, filius Ambri, qui fuit de patre Caath, qui natus est de Levi; Levi vero de Jacob, qui fuit ex Isaac filio Abraham.
Abbreviated transcription (Latin):
toria ꝑ feminas feminȩ athenas nom̃¬
accepit. Ario uͦ pagꝰ dicit᷑ in eadẽ ciui¬
tate : ubi cũ atheniensib paulus apłs
disputauit. Amarte qͥ grȩce ares nun¬
cupatur quõ cũ homicidũ crimine reuͤ
fier& iudicantib duo deciͣ diis in eo pa¬
go sex sententiãis ab solutus.ẽ. Ubi enĩ
par numerus sententiarũ fuissoe : ibi
ab solutio dap̃nationis erat. Uarro aut̃
adstruit neareon pagon atheniensuũ
de nomine martis & pagi quasi martiᷤ
pagũ nominasse credit. Ario pagitȩ
namq curiales eiusdẽ urbis sunt.

Expanded text:
toria per feminas, feminae, id est Mtoria per feminas, feminae, id est M. Areopagus vero dicitur in eadem civitate, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputavit, a Marte, qui Graece Ares nuncupatur: quoniam cum homicidii crimine reus fieret, judicantibus duodecim diis in eo pago sex sententiis absolutus est. Ubi enim par numerus sententiarum fuisset, ibi absolutio damnationis erat. Varro autem astruit Neareonpagon  sic  Atheniensium, de nomine Martis et pagi, quasi Martis pagum nominasse credit, Areopagitae namque curiales ejusdem urbis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
signa illa. ẽẽt. cruitas uocaret᷑. Isto cecrop̾
oracło accepto ciues om̃es utriꝰq sexus con¬
sulens. Mos enĩ tẽ ineisdẽ locis erat: ut
Siã feminȩ publicis c̃sultationibꝰ inter¬
et̃nt. ad ferendił suffragiũ om̃es c̃uocauit.
Consulta gͥ multitudine mares ꝓneptano
feminȩ ꝓminerua tulere sententias Et
qͥa una plus inuenta ẽ. feminarũ minerua
uicit. Tc̃ neptunꝰ iratꝰ marinis fluctib ex¬
estuantib t̾ras ad theniensiũ populatꝰ. eͣ
quõ spargere laciꝰ quas lib& aqͣs difficile
demonib ñ.ẽ. cuiꝰ ut iracundia placaret᷑.
uplici supplicio dicit idẽ autor ab athe¬
nensib affecta cẽ. mulieres: ut nulla uitꝰ¬
uocar&. Ita illa ciuitas mat̾ aut nutrix
libalitĩ doctrinarũ: & tot tantorũq phi¬
losophorũ qua nicħ abuit grȩcia clariꝰ
atq nobiliꝰ ludificantib demonib de
lite. deorũ suorũ maris & feminȩ & deuic¬

Expanded text:
signa illa essent, civitas vocaretur. Isto Cecrops signa illa essent, civitas vocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ultvocaret. Ita illa civitas, mater et nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque phylosophorum, qua nichil habuit Grecia clarius atque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de vic
Abbreviated transcription (Latin):
Negyptiorũ acenscres. his temporib athe.¬
nicnsis regni pͥncipiũ fuit. Primꝰ enĩ ce-¬
crops qui& difies inacta quȩ nc̃ attica uo.¬
Sub quib apud grȩcos multa miranda nar¬
rant᷑ accedisse. Dicebat᷑ autẽ cecrops difi¬
es: siue oblongitudinẽ corporis: siue obid
qd cũ egyptiꝰ. eẽt. utrãq linguã sciebat.
hic autẽ cecrops. in euboea athenas quã
& diadas uocant c̃didit: quã urbẽ euboici
corcome ñ appellant. Deorum nãq uidi¬
ciũ neptuni & mineruȩ decoͬm̃tione rtgi¬
onis apud cicropen actũ fuisse cͣfingitur
hc̃ inmodũ. Nã ut athenȩ uocarent᷑ quod
ruiss& illic repente oliuȩ arbor & aliolo.¬
co aquȩ rupissent regẽ ꝓdigia ista moue¬
runt & misit ad pollinẽ delpbicũ sciscitã¬
dũ quid intellegendũ. eẽt. qͥd ue faciendũ.¬
Ille respondit qͦd deã mineruã significa
r& & neptunutͣ & quod. eẽt. inciuut potesta¬
tẽ ex cuiꝰ nomine pociꝰ duoꝵ deoꝵ quoꝵ

Expanded text:
Aegyptiorum Aceneres. His temporibus Atheniensis regni principium fuit. Primus enim Cecrops, qui et Difies in Acta, quae nunc Attica vosub quibus apud Graecos multa miranda narrant accidisse. Dicebatur autem Cecrops Difies, sive ob longitudinem corporis, sive ob id quod, cum Aegyptius esset, utramque linguam sciebat. Hic autem Cecrops in Euboea Athenas, quam et Diadar vocant, condidit: quam urbem Euboici Corcomenon appellaverunt. Deorum namque judicium, Neptuni et Minervae, de contentione regionis apud Cecropem actum fuisse confingitur hunc in modum. Nam ut Athenae vocarentur quod ruisset illic repente olivae arbor, et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista moverunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscitandum quid intellIlle respondit quod olea Minervam significaret, unda Neptunum, et quod esset in civium potestate, ex cujus nomine potius duorum deorum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
spoliis plurimisq captuus ꝑducendũ lelio tͣ¬
didit. Hannibal redire in affricã uissus kar
italici gñis militib qͥsequi nollent int̾fectis.
cũ ad affricanũ litꝰ ꝓpinqua ussus qͥdã enauti¬
cis ascende in arborẽ nauis atq inde specula¬
ri quã regionẽ tener&: sepulchrũ diri itũ sep¬
sperisse respondit. Ab ominatꝰ dictũ han¬
nibal deflexo cursu ad leptĩ oppidũ copias
exposuit. qͥ cͣtinuo refecta multitudine kar¬
taginẽ uenit de inde colloqͥũ scipionis pe¬
tiit. ubi cũ sediu attoniti admiratione mutua
duo clarissimi duces suspexissent. ĩ fecto pacis
negocio p̃liũ cͣsertũ. ẽ. ꝙ dui magnis ducũ ar¬
Itib dispositũ magnis copiatũ molib gestũ
magnis militũ uirib c̃sũ matũ. romanisuit¬
tũ elapsũs adrumetũ c̃fug̃. Post ea kartagine̾

Expanded text:
spoliis plurimisque captiuis perducendum Laelio traspoliis plurimisque captiuis perducendum Laelio tradidit. Hannibal redire in Africam iussus, ut fItalici generis militibus qui sequi nollent interfectis. cui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam e nauticis ascendere in arborem nauis atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulchrum dirutum se prospexisse respondit; abominatus dictum Hannibal deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium Scipionis petiit. ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio proelium consertum est: quod diu magnis dneum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, magnis militum uiribus consummatum Romanis uiotum elapsus Hadrumetum confugit. postea Carthaginem
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Nã xi mił pęnorũ eo pͣlio occidit.
Sẽpnius c̃sul cũ hanmbale c̃gressus. & uict
romã refugit. si cipio ĩ affrica ad gressus hi¬
berna pęnorũ atq alia numidarũ quȩ utͣħ
haud ꝓcul erutica erat nocte c̃cubia fec̾ incen¬
di. pęni trepidi cũ causa accidisse igne̾ pua¬
rent. in ermes ad extinguendũ c̃currer̃. qua¬
re facile abarmatis opp̃ssi st̃ inutrisq castis.¬
xl. mił hominũ igni ferroq c̃sũpta sunt. cip¬
ta .u. mił: duces ipsi miserabilit᷑ amibuste egs
effuger̃. hasdrubal ĩꝑator kartaginẽ ꝓfus
uenit. itaq si fax &has drubal mox plurimũ¬
unt reparare exercitũ atq iterũ cũscipis¬
ne c̃gressi sunt uictiq fugerꝰ si faciẽ fugi¬
entẽ lelius & masinissa ceper̃. Cȩxa multiad
cirtã cͣfugit quam masinissa. oppugnatam
in deditionẽ recepit. si faciẽ adscipionẽ. uic
tũ catenis deduxit. quẽ scipio cũ ingentib

Expanded text:
erdidit: nam undecim milia Poenorum eo proelio occidit. erdidit: nam undecim milia Poenorum eo proelio occidit. Sempronius consul cum Hannibale congressus et uictus Romam refugit. Scipio in Africa adgressus hiberna Poenorum atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Vtica erant, nocte concubia fecit incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad extinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt. in utrisque castrislia hominum igni ferroque consumpta sunt, capta quinque millia, duces ipsi miserabiliter ambusti, aegre effugerunt. Asdrubal imperator Carthaginem profugus venit. Itaque Syphax et Asdrubal mox plurimum reparavere exercitum, atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Syphacem ad Scipionem catenis uinctum deduxit; quem Scipio cum ingentibus
Abbreviated transcription (Latin):
pib c̃sulib ꝓditꝰ fuisset ab exercitu romano
ignorante hannibale p̃uentꝰ cũ om̃i exerci¬
citu has drubalis ibi occisa sunt. capta st̃¬
int̃ eos reꝑta atq reuocata sunt ꝙ iuctorib
ꝯsulib solatio fuit. Nã & ab exercitu eorũ. uii.
mił cecider̃. hannibali capud fr̃is siu hasoru¬
balis ante castra ꝓiectũ ẽ. qͦ uiso & simul
cdade pęnorũ cognita. anno t̃cio decimo ꝗͣ
in italia uenerat refugit inbrutios. Post
hȩc anno c̃tinuo in tͣhannibalẽ & romanos
qͥes atumultu bellorũ intͣcesisse uisa.ẽ. qͥa
inqͥetudo morbotũ incastris erat & grauissi¬
ma pestilentia utq exercitꝰ agebant᷑. Int̾ea
scipio uniũsa hispania apyrineo usq oc
ceanũ in ꝓuinciã redacta romã uenit: c̃sul
cũ licinio crasso creatꝰ ĩ affricã transiit. han¬
nonẽ amilcaris filiũ ducẽ pęnorũ int̾fec̃
exercitũ eiꝰ partĩ cȩde partĩ captiuitate. disꝑ¬

Expanded text:
pibus, consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano pibus, consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hannibale praeventus, cum omni exercicitu Hasdrubalis ibi occisa sunt, capta suinter eos reperta atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam 266 et ab exercitu eorum octo millia ceciderunt. Annibali caput fratris sui Asdrubalis, ante castra projectum est. Quo viso et simul clade Poenorum cognita, anno decimo tertio quam in Italiam venerat, refugit in Bruttios. Post haec anno continuo inter Annibalem et Romanos quies a tumultu bellorum inteinquietudo morborum in castris erat et grauissima pestilentia utrique exercitus agebautur. interea Scipio uniuersa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in prouinciam redacta Romam uenit, consul cum Licinio Crasso creatus in Africam transiit, Hannonem Hamilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exeroitum eius partim caede partim captiuitate disp
Abbreviated transcription (Latin):
cõpulit fabiꝰ maximꝰ c̃sul tarentũ quȩ aro¬
manis desciuerat iterũ expugnauit & cȩp̃
ibiq ingentes copias hannibalis cũ ipso du¬
ce eiꝰ carthalone deleuit .xxx. mił hoĩũ
captiuorũ uendidit p̾cia infiscũ retulit. Se:¬
quenti anno initalio claudiꝰ marcellus c̃sul
ab hannibale cũ exercitu occisus. ẽ scipioi̾
hispania pęnorũ ducẽ hasdrubalẽ uicit¬
& castris exiuit p̃tea .lxxx. ciuitates aut
deditione aut bello ĩpotestatẽ redegit
afris sub corona uenditis. sine pͣcio dimisit
hispanos hannibal utrũq c̃sulẽ marcellũ
& crispinũ in insidiis cirtũ uentos int̾fecit
Claudio nerone & marco lybio salinatore
c̃sulib cũ has drubal hannibalis fr̃ abhispa¬
nis ꝑgallias aditaliã uenir& uissusq aharta¬
giensib ut ftĩ cũ copiis uingeret᷑ magna
secũ auxilia hispanorũq galloꝵꝰ deductra
& cũ maturato aduentu descendisse iã deal¬

Expanded text:
compulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Rocompulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Romanis desciverat, iterum expugnavit et cepit, ibique ingentes copias Hannibalis cum ipso duce ejus Carthalone delevit, 30,000 hominum captivorum vendidit, et pretia in fiscum retulit. Sequenti anno in Italia Claudius Marcellus consul ab Hannibale cum exercitu occisus est. Scipio in Hispania Poenorum ducem Hasdrubalem vicit, et castris exuit. Praeterea 80 civitates aut deditione aut bello in potestatem redegit; Aphris sub corona venditis sine pretio dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum insidiis circumventos interfecit. Claudio Nerone et Marco Libio Salinatore consulibus, cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam veniret, jussusque a Carthaginensibus ut fratri cum copiis jungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, et cum maturato adventu descendisset jam ex Al
Abbreviated transcription (Latin):
anulos singłos bulasq sibi acfiliis & de inde
ꝑfilias uxoresq suas singłas tantũ auriunitias.
& argenti ñ ampliꝰ quã singłas libras relinquereñ.
& patrui animo intendens. pyrintũ trars¬
gressus pͥmo impetu kartaginẽ nouã cȩpit.
ubi stipendia maxima p̾sidiaq ualida copiȩ
auri argentiq magnȩ pęnorũ habebant᷑.
ibi ctiã agonẽ frẽm hannibalis captũ cũ cęt̾is
romã misit. Leuiniꝰ cͣsul ex macedonia redi¬
ens argri gentiũ urbẽ sicilie expugnauit
ibiq halinonẽ affrorũ ducẽcepit.xl.
ciuitates indeditionẽ. Accepit. xx.¬
&UI. expugnaũ hannibal in italia gneũ
uIII. mił militũ int̾fec̃. marcellus c̃sul cũ
hannibale triduũ cͣtinuo dimicauit.
Prima die pari pugna discessũ. ẽ. seq̃nti uic¬
tus c̃sul. tͣcio uictor. uiii. mił hostiĩ inter¬
fec̃ ipsũ hannibalẽ cũ reliqͥs fugere ĩ castra

Expanded text:
anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Carthaginem Nonam ubi stipendia maxima, praesidiaque valida, copiae auri argentique magnae Poenorum habebantur. Ibi etiam Magonem fratrem Hannibalis captum cum caeteris Romam misit. Levinus consul ex Macedonia rediens, Agrigentum urbem Siciliae expugnavit, ibique Hannonem Aphrorum ducem cepit, 40 civitates in deditionem accepit, 26 expugnavit. Hannibal in Italia Gneum 14,000 militum interfecit. Marcellus consul cum Hannibale triduo continuo dimicavit. Prima die pari pugna discessum est, sequenti victus consul, tertio victor, 8,000 hostium interfecit, ipsum Hannibalem cum reliquis fugere in castra
Abbreviated transcription (Latin):
nitate reddita in cãpũ copiȩ atq in acie᷑ re¬
dissent rursũ uiolentior fusa tẽpestas maiore
metu mortaliũ audaciã cohercut t̾ritosq
exercitꝰ refugere ĩtentoria coegit. Tc̃ con¬
ũsus in regionẽ hannibal dixisse fertur poti¬
unde s romȩ mͦ uoluntatẽ ñ dari mͦ pocesta¬
tẽ. At uͦ in hispania ambo scipiones afr̃ȩ
has drubał int̾fecti sunt. Incãpania capua
capta.ẽ. aqͥnto fluuio ꝓcsule. pͥncipes cam¬
panorũ ueneno mortẽ sͨ c̃sciuer̾. senatũ¬
am̃em capuę &iã ꝓhibente senatu romano
fuluius sulpiciꝰ necauit. int̾fectis in hispana
scipionib cũ om̃ib incusso pauore cunctanti¬
b scipiose ad modũ ad olescens ultro obtulissoe
& pecuniȩ penuria eẽt. erarii claudio marcello
& ualerio leuino auctorib : qui tcͣ c̃sules erãt
aurũ argentũq signatũ ad qͣstores palã oẽs
senatores inpublicũ cͣtuler̃. ita ut nicħ p̃ter

Expanded text:
nitate reddita, in campum copiae atque aciem renitate reddita, in campum copiae atque aciem redissent, rursum violentia fusa tempestas, majore metu mortalium audaciam coercuit, territosque exercitus refugere in tentoria coegit. Tunc conversus in regionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo voluntatem non dari, modo potestatem. At vero in Hispania, ambo Scipiones, a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. In Campania Capua capta est a Q. Fulvio proconsule. Principes Campanorum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ desꝑatio in meliora ꝓfecit. Nam in his oĩb
desꝑando pugnar̃ pugnando uicer̃. Decimo ãno
pꝰꝗͣ hannibal in italiã uenerat gneo fuluo pub.¬
lio. sulpicio consule hannibal de cãpania mouit
exercitũ. & cũingenti clade om̃iũ ꝑ sedecinũ
sues sanũq agrũ uia latina ꝓfectꝰ ad anienẽ flu¬
uiũ trib milib ab urbe c̃sedit. incredibili¬
tociꝰ ciuitatis metu. cũ senatꝰ popłsq diuersis
curis trepidꝰ. matrone qͦq amĩtes pauore pro
pugnacła currerent & c̃uehe in muros sara
pͥmeq ꝓmuris pugnart ge
stirent. ipsȩ autt̃ hannibal cũ ex peditis
eqͥtib usq ad portã collinã infestꝰ accessit
Aut ubi exposite. utrĩq acies c̃stiter̃ incon¬
spectu romȩ p̾miũ uictoris futurȩ.tantus
subito se ymber anubib grandine mirtus
effudit. ut turbata agmina uix armis retẽ¬
tis insuase castra colligerent: De inde cũ sere¬

Expanded text:
rutrum desperatione in meliora profecit. Nam in his omnibus rutrum desperatione in meliora profecit. Nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando vicerunt. Decimo anno postquam Hannibal in Italiam venerat, Gneo Fulvio Pub. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum et cum ingenti clade omnium per Sedicinum Suessanumque agrum uia Latina profectus ad Anienem, fluuium tribus milibus ab Vrbe ctotius Civitatis metu, cum senatu populoque diversis curis trepido, matronae quoque amentes pavore per propugnacula currerent, et convehere in muros saxa, primaeque pro muris pugnare stirent. Ipse autem Hannibal cum expeditis equitibus usque ad portam Collatinam infestus accessit. e pugnam. At ubi expositae utrinque acies constiterunt in conspectu Romae praemium victoris futurae, tantus subito se imber e nubibus grandine mistus effudit, ut turbata agmina, vix armis retentis, in sua se castra colligerent. Deinde cum, sere
Abbreviated transcription (Latin):
mit militũ deexercitu eiꝰ ł cȩdȩ ł captione
minuer̃ cȩlibros milites quã pͥmã ext̾nã ma
nũ romani incastris habere ceper̃ p̾cio solici¬
tatos abhostiũ sociȩtate insua castra duxer̃.
Semphroniꝰ gracc̾ ꝓc̃sul ab hospite suo lucano
qͣdã insidias inductꝰ occisus. ẽ. Centenemiuis
penula centurio de cernisibi ultro bellũ ad¬
quȩ inaciẽ addurerat cesus. ẽ. pꝰ hc̃ gencus ful¬
uiꝰ p̃tor abhannibale uictꝰ amisso exercitu uix
euasit. Eo tp̃re tũ unũ demesticũ ut diximus
bellũ ferri nullo mͦ poss&. tria insuꝑ trans mari¬
na bella fuisse suscepta. unũ in macedonia ẽt
philippũ potentissimũ macedonie regẽ: alt̃m
in hispania contͣ hasdrualẽ hannibalis frẽm.
t̃ciũ insardinia contra sardos: & alt̾m hasdru¬
balẽ kartaginiensiũ ducẽ. extra hoc qͣrtũ han¬
nibalis. qͦ initalia p̾mebant᷑ & tam̃ fortis in alt̃¬

Expanded text:
milia militum de exercitu eius uel caede uel captione milia militum de exercitu eius uel caede uel captione minuerunt. Celtiberos milites, quam primam num Romani in castri habere coeperunt, pretio sollicitatos ab hostium societate in sua castra duxerunt. Sempronius Gracchus proconsul ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus occisus est. Centenimus Paenula centurio decerni sibi ultro bellum adquos in aciem adduxerat caesus est. Post hunc Gneus Fulvius praetor ab Hannibale victus, amisso exercitu, vix evasit. Eo tempore cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferre nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta, unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem; alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem; tertium in Sardinia contra Sardos, et alterum Hasdrubalem Carthaginensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur, et tamen fortis in alte
Abbreviated transcription (Latin):
pida oblita studioꝵ in cõmune c̃suluit. Iuniꝰ
itaq dictator antiquũ qͦq romanȩ miseriȩ
factũ recolens: ꝑsupplem̃ta exercitꝰ edicto ue¬
lut asylopate. facto homines qͥcũq scelerib
ac debitis obnaxii. eẽnt. ĩpunitate. ꝓmissa mi¬
licie mancipauit qͦrũ numerus adsex milia
urorũ fuit. Cãpania uͦ ł poctꝰ om̃is italia ad
hannibalẽ desꝑata penitꝰ romani statꝰ reparati¬
one defec̃. Post hocluciꝰ postunus p̾tor adũsus
gallos pugnare missus cũ exercitu cęsus. ẽ. De¬
inde sẽphorio gracco qͥnto fabio marimo ẽsu¬
lib claudiꝰ marcellus exp̃tore. ꝓc̃sul designatꝰ.
hannibalis exercitũ pͣlio fudit. Primꝰq pꝰ tantas
rei publice ruinas spẽ fec̾ hannibalẽ posse su¬
ꝑari. Scipiones autẽ inhispania hasdrubalẽ
penorũ ĩꝑatorẽ adhispaniã exercitũ cõparã¬
tẽ grauissimo bello oppresser᷑. Nam .xxxu.

Expanded text:
pida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius pida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius quoque dictator antiquum Romanae miseriae factum recolens, pro supplemento exercitus edicto uelut asylo patefacto homines quicumque sceleribus ac debitis obnoxii essent impunitate promissa militiae mancipauit; quorum numerus ad sex milia uirorum fuit. Campania uero uel potius omnis Italia ad Hannibalem desperata penitus Romani status reparatione defecit. post hoc L. Postumius praetor aduersus Gallos pugnare missus cum exercitu caesus est. Deinde Sempronio Graccho Q. Fabio Мaximo consulibus Claudius Marcellus expraetore proconsule designatus Hannibalis exercitum proelio fudit primusque post tantas reipublicae ruinas spem fecit Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum conparantem grauissimo bello oppresserunt; nam xxxv
Abbreviated transcription (Latin):
nib int᷑fectorũ eqͥtũ romanorũ senatorũ ꝙ de¬
trarerat usq ad eo autẽ ultima desꝑatio rt¬
publicȩ apud residuos romanos fuit ut senatores
derelinqͣnda italia sedib q qͣrendis c̃siliĩ in eun¬
dũ putarent. qđ auctore cęcilio metello ẽ fir¬
matũ fuissent: nͥ cornelius scipio tribunꝰ tc̾mi¬
litũ idẽ qui pꝰ affricanꝰ districto gladio de¬
t̾ruiss& ac pociꝰ patriȩ defensionẽ in sua uer¬
ba iurare cogiss&. Romani ad spẽ uitȩ quasi
ab inferis respirare ausi dictatorẽ decimũ
uiniũ creant. qͥ delecto abitu ab annis decẽ
& septẽ inmature ĩ ordinateq militiȩ qͣt¬
tuor legiones undecũq c̃traxit. Tc̃ etiã seruoᷤ
spectati roboris ac uoluntatis ł oblatos uł si
ita opꝰ fuit publico p̃cio emptꝰ subtitulo liber¬
tatis sacram̃to militiȩ adegit & arma que de¬
erant tẽplis decraxer̃. egenti ȩrario pͥuate. opes
refuse sunt. Ita equester ordo ita plebs tre¬

Expanded text:
interfectorum equitum Romanorum senatorumque detraxerat. Usque adeo autem ultima desperatio republicae apud residuos Romanos fuit, ut senatores de relinquenda Italia sedibusque quaerendis consilium ineundum putarent. Quod auctore Cecilio Metello confirmatum. fuisset, nisi Cornelius Scipio tribunus tunc militum, idem qui post Africanus, destricto gladio deterruisset ac potius pro patriae defensione in sua uerba iurare coegisset. Romani ad spem uitae quasi ab inferis respirare ausi dictatorum Decimum Iunium creant: qui dilectu habito ab annis decem et septem immaturae inordinataeque militiae quattuor legiones undecumque contraxit. tunc etiam seruos spectati roboris ac uoluntatis uel oblatos uel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis sacramento militiae adegit. arma, quae deerant, templis detraxerunt, egenti aerario priuatae opes refusae sunt. ita equester ordo, ita plebs tre
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũ ita intentꝰ pugnatũ ardor extic̾t
ut grauissimũ t̾re motũ qͥ tr̃force tã uehem̃s
factꝰ.ẽ. ut urbes diruisse. montes transtulisse
discidisses. rupes & flumina recrorsũ coagisse
referat᷑. pugnantes om̃ino ñ senser̃. Hinc con¬
sules lucius emilius. t̾rentius. uarro contra
hannibalẽ mssi. in patientia uarronis c̃suł
infelicissime apud cannas apuliȩ uicti om̃s
pene romanȩ spei uires ꝑdider̃. Nã in ea
tam̃ punico bello romani adeo adextremã
int̾nicionẽ adducti sunt. Periit enĩ in eo bello¬
c̃sul emiliꝰ paulus. c̃sulares aut p̃torii uiri .xi.¬
int̃qͦs senatores uł capti uł occisi sunt .xxx.
nusiũ fugit. nec dubiũ. ẽ. ultimũ illũ dic̃
romani statꝰ fut᷑m fuisse si hannibal mox post
uictoriã ad ꝑuadendã urbẽ c̃tendiss&. has¬

Expanded text:
maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens fadiscidisse rupes, et flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. Hinc consules Lucius Aemilius, Terentius Varro, contra Hannibalem missi inpatientia Varronis consulis infelicissime apud Cannas Apuliae uicum omnes paene Romanae spei uires perdiderunt. nam in ea tamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. periit enim in eo consul Aemilius Paulus, cXX, senatores capti aut occisi XXX, uitibus Venusium fugit. nec dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post victoriam ad pervadendam urbem contendisset.
Abbreviated transcription (Latin):
late redundans pendulos & dissolutos cãpos
reliquerat. Dequib dictũ. ẽ. & quȩrigate qͦ rasar¬
nus. in quos cũ exercitu ꝓgressus hannibal ne¬
bulis maxime quȩ pa lude exhalabantur
ꝓspectũ auferentib magnã partẽ sociorũ ui¬
m̃torũq ꝑdidit Ipsȩ autẽ uni elefanti qͥsolis
suꝑ fuerat. suꝑ sedens. uix difficultatẽ itine¬
ris euasit. s ocłm qͦ iã dudũ ager erat uiolẽ¬
tia frigoris uigiliarũ ac laboris amisit. Ubigͦ
ꝓximꝰ castriis flãminii c̃sulis fuit uastacione
circũ iacentiũ locorũ flãmincͥũ inbellũ excita¬
uit. Hec pugna adtrasimennũ lacũfacta est
ubi exercitꝰ romanꝰ infelicissime arte cutũ¬
uentꝰ hannibalis. funditꝰ trucidatꝰ. ẽ. Ipse qͦq cõ¬
sul occisus. ẽ.xxu. mił romanorũ in eo plio csa
uI. mił capta referunt᷑. De exercitu hannibalis
duo mił cecider̃. famosũ  hoc apud tran

Expanded text:
late redundans pendulos et dissolutos campos late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. in quos cum exercitu progressus Hannibal nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus magnam partem sociorum iumentorumque perdidit. ipse autem uni elephanto, qui solus supersedens, supersedens, uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia Romanorum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis duo milia ceciderunt. famosum hoc apud Trasu
Abbreviated transcription (Latin):
insũmo appennino tẽpestatȩ correptꝰ biduo
c̃tinuo immobilit᷑ cũ exercitu nuub c̃clusus
& onustꝰ obriguit. ubi magnꝰ hominũ numerꝰ
um̃ta cõplutima. elefanti autẽ pene om̃s fri¬
goris acerbitate ꝑier̃. at uͦ alt̾ tc̃scipio frat̃
c̃sulis scipionis in hispania plurima bella gess¬
sit magonẽ qͦq pęnorũ ducẽ bello uicit &¬
cȩpit. diris tẽ & iã romani ꝓdigiis t̾riti st̃. Nã
&esolis orbis minui uisus est. & apud arpos par¬
mȩ in cȩlo uisȩ sol qͦq pugnasse cũ luna: apud
capemenas int̾ diẽ duas lunas ortas. insardama
sanguine duo scuta sudasse: falices cȩlũ scindi
uelt̃ imago hiatu uisũ apudantiũ metentib
cruentas spicas in corbẽ decidisse. Igit̃ han¬
nibal sciens flãminiũ c̃sulẽ solũ incastris. eẽ.
qͥ celeriꝰ inparatũ obruere : pͥmo uͭ ꝓgͣssus ad¬
ripuit ꝓpͥorẽ s palustrẽ uiã. & tẽforte sarnꝰ

Expanded text:
in summo Appennino tempestate correptus, biduo in summo Appennino tempestate correptus, biduo continuo inmobiliter cum. exercitu niuibus conclusus et onustus obriguit. ubi magnus hominum numerus, iumenta conplurima, elephanti paene omnes frigoris acerbitate perierunt. at uero alter tunc Scipio, frater consulis Scipionis, in Hispania plurima bella gessit, Magonem quoque Poenorum ducem bello uicit et cepit. Diris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spicas in corbem decidisse. igitur Hannibal sciens Flaminium consulem solum in castris esse, quo celerius imparatum obrueret primo uere progressus arripuit propiorem sed palustrem uiam et cum forte Sarnus
Abbreviated transcription (Latin):
pirineũ montẽ trans gressͦ int̾ ferocissimas
gallorũ gentes ferro uiã aꝑuit & nono demũ
die apirineo ad alpes ꝑuenit. ubi dũ monta¬
nos gallos repellere abascensu obnitentes bel¬
lo supat atq inuias rupes igni ferroq rescin.¬
dit. qͦ triduũ cõmoratꝰ qͥnto demũ die cũ max.¬
ime labore ad plana ꝑuenit. fuisse tc̃ exer¬
citũ eiꝰ incentũ milib peditũ. & xx. milib
equitũ diffiniunt. scipio c̃sul hannibali pͥmꝰ
occurrit cõmissoq p̃lio apud ticinũ ipsȩ han-¬
nibal grauit̃ uulnerat᷑ ꝑscipionẽ filiũ ad mo-¬
dũ pretextatũ qͥpꝰ affricanos cognominatus. ẽ.
ab ipsa morte phenorũ dux libatus euasit. cȩsus
ẽ ibi om̃is pęnȩ romaniss exercuꝰ. Pugnatũ. ẽ.¬
de inde eodẽ c̃sule ad flumen treuiã. Iterũq
romant pari clade suꝑati st̃. sẽpronits c̃sul
cognito college casu asicilia cũ exercitũ rediit.
sauciat᷑. ẽ. qͥ pꝰea cũ inetruriã pͥmouere transira

Expanded text:
Pyrenaeos montes transgressus inter ferocissimas Gallorum gentes ferro uiam aperuit et nono demum die a Pyrenaeo ad Alpes peruenit; ubi dum montanos Gallos, repellere ab ascensu obnitentes , bello superat atque inuias rupes igni ferroque rescindit, quadriduum commoratus quinto demum die cum maximo labore ad plana peruenit. fuisse tunc exercitum eius in centum milibus peditum et uiginti milibus equitum definiunt. Scipio consul Hannibali primus occurri commissoque proelio apud Ticinum ipse grauiter uulneratus per Scipionem filium admodum praetextatum, qui post Africanus cogab ipsa morte Poenorum dux liberatus evasit. Caesus est ibi omnis pene Romanus exercitus. Pugnatum deinde eodem consule ad flumen Trebiam, iterumque Romani pari clade superati sunt. Sempronius consul, cognito collegsauciatus est. qui postea, cum in Etrnriam primo uere transiret,
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ hostẽ hannibalt̃ eo tp̃re ꝑpessi sunt qͦd
Leo mͦ cͣtigit. Kartagi nienses nãq grauit᷑ se¬
rebant qđ dudũ dñi gentui insularũq
tributa darent. qͣ pͥus acciꝑe solebant. Ure¬
bat nobilẽ popłm ablatũ mare : insule rap.¬
tȩ. Hinc ultionẽ puer hannibal ad arã iura¬
uerat patrissui amilcaris. Igit᷑ in causa bel¬
lłi saguntꝰ hispanie nobilis & opulenta ci¬
uitas amica romani popłi electa ẽ hanni¬
bal causas nouorũ motuũ quęrens. quã¬
pͥmũ bello pȩtit de inde obsidione curcit.
fame excruciauit. octo demũ m̃sȩ deleuit. Legatos¬
&iã qͦs ȩtiã qͦs romani ꝓpt̾ sociã ciuitatẽ direxer̃

Expanded text:
sunt. Quod eo modo contingit: Carthaginenses namque graviter ferebant quod dudum domini gentium insularumque tributa darent, quae prius accipere solebant. Urebant nobilem populum ablatum mare, insulae raptae. Hinc ultionem puer Hannibal ad aram juraverat patris sui Hamilcaris. Igitur in causam belli Saguntus Hispaniae nobilis et opulenta civitas amica Romani populi electa est. Quam Hannibal, causas novorum motuum quaerens, primum bello petiit, deinde obsidione cinxit, fame excruciavit, octavo demum mense delevit. Legatos etiam quos Romani propter sociam civitatem direx
Abbreviated transcription (Latin):
triũphans urbẽ ingressus. ẽ. quẽ t̾renciꝰ qͥ pꝰ¬
ea comitus ex nobilib kartaginensiũ captis
pilleatꝰ qͦd insigne indultȩ sibi lib̾tatis fuit tri¬
umphantẽ pꝰ currũ secutꝰ. ẽ. N euius comicꝰ uticȩ
morit᷑ pulsus roma factione nobiliũ ac mari¬
me metelli. Plautꝰ rome morit᷑ qͥ ꝓpt̃ annonȩ
difficultatẽ ad molas manuarias piston se loca¬
uerat ibi qͦciens ab oꝑe uacass& scribe fabulas
solitus acuendere.

Expanded text:
ns Urbem ingressus est. Quem Terentius, qui postea comicus, ex nobilibus Carthaginensium captivus pileatus quod insigne indultae sibi libertatis fuit triumphantem post currum secutus est. Nevius comicus Uticae moritur, pulsus Roma factione nobilium, ac maxime Metelli. Plautus Romae moritur. Qui propter annonae difficultatem ad molas manuarias pistori se locaverat. Ubi quoties ab opere vacasset, scribere fabulas solitus erat ac vendere.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tra egypti testis ꝓnunciat. Quȩ tc̃
redacta inpotestatẽ regiã restitutaq cul¬
toribꝰ suis. ex om̃i fructu suo usq nc̃ qͥntȩ
partis in cessabile uectigal ex soluit.
fuit itaq hec fames magna sub rege. egip
beleus assinos: arguios apis regebat. fue¬
alii septẽ ubertatis anni. quorũ afflu¬
entiã tanto neglegentiꝰ ꝑ iturã quanto
uberiꝰ natã : ioseph nr̃ sollercia sua colle¬
git & condidit. totãq egyptũ c̃seruauit.
Ad quisuut uniuersã pharaont pecuniã.
& dõ gloriã : reddens dispensatione ui¬
stissimã: cui uectigal. uectigal. cui ho¬
honorẽ honorẽ: om̃iũ pecora. t̾ras. cen¬
susq collegit. semina ȩtiã sub taratione
statuta tis tribuit. ut t̾ram egypti quã
emerat excolerent. & quintã partẽ de
fructibus regi darent.

Expanded text:
sibi terra Aegypti testis pronuntiat, quae tunc sibi terra Aegypti testis pronuntiat, quae tunc redacta in potestatem regiam, restitutaque cultoribus suis, ex omni fructu suo usque nunc quintae partis incessabile vectigal exsolvit. Fuit itaque haec fames magna sub rege AegyptBaleus Assyrios, Argivos Apis regebat. Fuealii septem ubertatis anni, quorum affluentiam tanto negligentius perituram, quanto uberius natam Joseph noster solertia sua collegit et condidit, totamque Aegyptum conservavit: acquisivit universam Pharaoni pecuniam, et Deo gloriam reddens, dispensatione justissima cui vectigal, vectigal, cui honorem, honorem: omniumque pecora, terras censusque collegit. Semina etiam sub taxatione statuta eis tribuit, ut terram Aegypti quam emerant, exsolverent, et quintam partem de fructibus regi darent.
Abbreviated transcription (Latin):
stis ad plures serꝑ& t̾minis egypti pel.
sta sunt conscripsit. Primũ fide ciꝰ atq
auctoritate quã &iã isti ꝓbant horũ igno¬
rantia. ẽ. supplenda. De hinc sacerdotũ
ȩgyptiorũ fallax malitia consutanda. ẽ.
qui uel astu quodmanifestꝰ. ẽ euidentẽ
irã misericordiãq ueri dĩ memorie. sub¬
trahere conati sunt. Particulatĩ ex positi¬
one confusa ne incontumelia idolorũsu¬
orũ eũ colendo merito ostendent. cuiꝰ c̃silio
adnunciata hec mala & aurilio euitata
docuissent. ud forte in dulgentiꝰ accipiamꝰ
obliti sunt: illiꝰ enĩ nr̃i ioseph qͥfuit ueri
dĩ seruus. & procreatura. dnĩ sui pie in
tente quȩ sollicitꝰ ꝓuisione. ipsi ab unda¬
bant frugib quasi sacerdotes.s quia falsi
sacerdotes erant cũ cęc̾is esurientibꝰ ñ do¬
lebant. Enĩ uͦ cui plac& obliuiscit᷑. cui
dol& meminit. Quãquã huiꝰ tẽporis ar¬
gum̃tũ hystorus factisq reticentib ipsa

Expanded text:
stis ad plures serperet, terminis Aegypti pellustis ad plures serperet, terminis Aegypti pellusta conscripsit, primum fide eius atque auctoritate quam etiam isti probant horum ignorantia supplenda, dehinc sacerdotum Aegyptiorum fallax malitia confutanda est, qui uel astu, quod manifestius est, euidentem iram misericordiamque ueri Dei memoriae subtrahere conati sunt, particulatim expositione confusa, ne in contumeliam idolorum suorum eum colendum merito ostenderent, cuius consilio adnuntiata haec mala et auxilio euitata docuissent; uel forte, ut indulgentius accipiamus, obliti sunt. illius enim nostri Ioseph, qui fuit ueri Dei seruus et pro crtenteque sollicitus provisione, ipsi abundant frugibus quasi sacerdotes. Sed quia falsi sacerdotes erant, cum caeteris esurientibus non dolebant. Enim vero cui placet, obliviscitur; cui dolet, meminit: quanquam hujus temporis argumentum, historiis fastisque reticentibus, ipsa