comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diii. cum in oratione dr̃ dimitte nobis debi¬
ta nr̃a. sicut ⁊ nos dimittimus debitorib nr̃is:
ꝓculdubio uerba sponsionis huius implent᷑:¬
si homo qui nondum ita ꝓficit ut etiam dili¬
gat inimicum. tamen quando rogatur ab
homine qui peccauit in eum ut ei dimutat. dimittit
ex corde: quia etiam sib roganti utiq uult
peccauit hominem igat. si peccato suo mouet᷑
ut roget. non ẽ adhuc deputandꝰ inmicus: ut
eum diligere sit difficile: sicut diffiile erat
quando inimicitias exercebat. Quisquis aut̃e¬
nec roganti ⁊ peccati sui penitenti ex corde di¬
mittit. nullomodo existimet a domino sua pec¬
cata dimuti: qm̃ mentiri ueritas non potest.
Quem uero euangelii latrat auditore siue le¬
ctorem: quis dixerit ego sum ueritas: Qui cum
docuisset orationem : hanc in ea positam sentten¬
tiam uehementer commendaiut dicens. si e¬
nim dimiseritis hominib peccata coꝵ. dimit¬

Expanded text:
diri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debidiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab hoex corde, quia etiam sibi roganti utique vultpeccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adeo deputandus inimicus, ut eum sic diligere sit diffquando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a Domino sua peccata dimitti; quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero lateat Evangelii auditorem sive lectorem, quis dixerit, Ego sum veritas ? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens: Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qui dat esurienti cibum. sitienti potum.
nudo uestimentum: peregrinanti hospitiũ.
fugienti latibulum: egro uł incluso iusita¬
tionem captiuo redemptonem: debili sub¬
uectionem. ceco deductionem. tristi consolatio¬
nem: non sano medelam. erranti uiam. delibe
ti. elemosinam dat. Multa itaq genera sunt
elemosinaꝵ: que cum facunus adiuuamur
nos quisq peccauit. Minus enim magnũ ẽ.
erga eum ẽẽ beniuolum siue etiam beneficum.
qui tibi nichil mali feccrit᷑. uld̾ multogͣndius
⁊ magnificentissime bonitatis est. ut tuum
quoq inimicum diligas: ⁊ ei qui tib malũ
uult ⁊ si potest facit. tu semꝑbonum uelis.
facias quoq quod possis: auduens dicentem
ih̃m. diligite inmicos ur̃os. benefacite eis qͥ
dem se debet omnis fidelis extendere. ⁊ huma¬
num animum adhunc affectum orando dm̃
secumq agendo luctandoq ꝑducere:. tamen
quia hoc tam magnum bonum tante mul¬
titudinis non est. quantam credimus exau¬

Expanded text:
autem qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subjectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberti, eleemosynam dat. Et qui eeleemosynarum, quae cum facimus adjuvamur nos quisque peccavit. Minus magnum est erga eum benevolum esse sive etiam beneficum qui tibi nihil mali fecerit, illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est ut tuum quoque inimivult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui dem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exau
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad orari in templo. quia corporeum est
templum. Sp̃e est ds̃: ⁊ cos qui adorant eũ
in sp̃u oportet adorare. In templo uis orare:¬
uite ora: s prius esto templum dĩ: quia il le
intemplo suo exaudiet orantem. Ueniet
ergo hora ⁊ nunc est: quando ueri adorato¬
res adorabunt patrem in spũ ⁊ ueritate
Nos adoramus quod scimus: uos adoratis
quod nescitis: qm̃ salus ex uideis est. Mul¬
tum dedit uideis: s noli istos reꝓbos acciꝑe.¬

Expanded text:
eum adorari in templo, quia corporeum est eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus, et eos qui adorant eum, in spiritu oportet adorare. Nos ain te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos acciper
Abbreviated transcription (Latin):
crede mͥ. Ueniet enim eccł̃ia:sicut dictũ est
in canticis canticorum. Ueniet ⁊ ꝑtransiet:
ab initio fidei. Ueniat ut ꝑtranseat: ⁊ ꝑ¬
transire non potest nisi ab mitio fide. Me¬
rito iam presente uiro audit. Mulier crede¬
michi. Iam est enun inte qui credat: quia
presens est uir tuus. Cepisti adesse intelle¬
ctu: quando me ꝓph̾am appellasti. Mulier
erede michi: quia si non credideritis. ñ intelli¬
getis. Ergo mulier crode michi: quia ueniet
hora quando noq in monte hoc. neq in ihe¬
rosoluis adorabitis patrem. Uos adoratis
quod nescitis: nos adoramus quod scimus.
quia salus ex uideis est. S ueniet hora. Qnͣ¬
do: Et nunc est. Que ergo hora: Quando ua¬
ri adoratores adorabunt pattrem in spũ ⁊ ue
ritate. Non in monte isto. non in templo.
s in spũ ⁊ ueritate. Nam ⁊ pater tales que¬
rit: qui ad orẽt eum. Quare pater tales que¬
rit qui adorent eum non in monte non
monte. quia corporeus mons est: oportebar

Expanded text:
crede mihi. Veniet enim Ecclesia, sicut dictum est in Canticis canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente mihi, jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi, quia nisi credideritis, non intelgetis: Ergo mulier crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Vos quod nescitis, nos adoramus quod scimus; quia salus ex Judaeis est. Sed veniet hora. Quando? Et nunc est. Quae ergo hora? Quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. Quare Pater tales quaerit qui adorent eum, non in monte, nonmonte, quia c
Abbreviated transcription (Latin):
dixerim de hydria: uas erat unde aqua
hauriebatur: greco nomine appellatur
si aquarium diceretur. Proiecit gͦ hydri¬
am: que iam non usui sed oneri fuit.
Auida quippe desiderabat aqua illa sata¬
ii. ut nuntiaret xp̃m. Onere abiecto.
cutiurit ad ciuitatem: ⁊ dicit illis homi¬
nib. Uenite ⁊ uidete hominem: qui dix̃

Expanded text:
dixerim de hydria: vas erat unde aqua dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur ; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Cum gͦ uenerit: ille nobis annuntia¬
bit omnia. Dicit ei ihc̃. Ego sum: qui loquor
tecum. Uocauit uirum suum: factus est
uir cius caput mulieus: factus est xp̃c ca¬
pit uixi. Iam mulier ordinatur in fide:
⁊ regitur bene uictura. Postea quam audi¬
uit hoc. ego sum qui loquor tecum. rã ultra
quid diceretł quando xp̃c dominus se ma¬
nifestare uoluit muueri. cui dixerat crede
michi: Et continuo uenerunt discipuli ꝰ ⁊
Querebat ꝑditam: qui uenerat querere qd̾
ꝑierat. Hoc illi mirabantur: bonum cium
mirabantur: non malum suspicabantur.
hemo tamen dixit quid queris: aut quid
loqueris cum ea. Reliquit gͦ hydriam mu¬
lier. Audito ego sum qui loquor tecum ⁊
recepto in cor xp̃o domindͤ. quid faceret nͥ
iam hydriam duuteret. ⁊ euangelizare
curreret: Et ꝓietit cupiditatim: ⁊ ꝓpera¬
uit annuntiare ueritatem. Discant qui
uolunt euangelizare: ꝓiciant hydriam
ad putcum. Recordamini quid suꝑius

Expanded text:
. Cum ergo venerit, ille nobis annuntia. Cum ergo venerit, ille nobis annuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum, qui loquor tecum. Vocavit virum suum; factus est vir ejus caput mulieris; factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: Ego sum, qui loquor tecum; jam ultra quid diceret, quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat: Crede mihi? Et continuo venerunt discipuli, et perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius
Abbreviated transcription (Latin):
s de qualib fuerunt apłĩ. quales fuerunt
ꝓph̾e: quales fucrunt illi om̃s sci. qui oĩa
sua uendiderunt: ⁊ pretia rerum suarum
ad pedes apłoꝵ posuerunt. Non reppulit
diuit hoc mulier ista: ⁊ addidit. Iam du¬
dum ꝓpħ̾am dixerat: uidit alia ilicetẽ eũ
cum quo loquebatur. que iam plus essent
a ꝓpħa: ⁊ quid responderit uidete. Dicit ei
mulier. Scio quia messias uenit: qui
demonstrabit. Quid est hoc : Modo inquit
de templo contendunt uidei l⁊ nos de mon¬
te contendimus: cum ille uenerit. ⁊ montẽ
spernit:⁊ templum euertit. Docebit nos
iste omnia: ut in spũ ⁊ ucritate nouerimꝰ
ad orare. Sciebat quis cam possit doccpe
s iam docentem non agnoscebat. Iam gͦ
dignaerat: cui manifestaretur. Messias autẽ
unctus est. unctus grece xp̃c est. hebraice¬
autem messias. Unde ⁊ punice: messe ditit᷑
unge. Cognate sunt quippe lingue iste
uicine: hebraica punica ⁊ sira. frgo dicit ei
mulier. Scio quia messias uenit: qui dr¬

Expanded text:
e qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt Prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum posuerunt . Non enim Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum cum quo loquebatur, quae jam plus essent ad prophetam; et quid respondit, videte: Dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, quimnia nobis demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiis: &e pia gr̃arũ actione lȩtẽ¬
mur. Hodie enum non solũ para¬
disi possessores firmati sumꝰ s etiã
cȩlorũ in xp̃o suꝑna penetrauimꝰ:
ampliora adepti ꝑ inesfabilem xp̃i
grãm: quã ꝑ diaboli amiseramꝰ in¬
uidiam. Nam quos uirulentus in¬
micus. pͥmi habitaculi felicitate de¬
iecit . eos sibi concorporatos di filiꝰ

Expanded text:
gaudiis, et pia gratiarum actione laetegaudiis, et pia gratiarum actione laetemur. Hodie enim non solum paradisi possessores firmati sumus, sed etiam coelorum in Christo superna penetravimus: ampliora adepti per ineffabilem Christi gratiam quam per diaboli amiseramus invidiam. Nam quos virulentus inimicus primi habitaculi felicitate dejecit, eos sibi concorporatos Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ resurrectionẽ dñi & ascensio¬
nem ciꝰ exactũ ẽ. hoc ꝓuidentia
di curauit. hoc docuit: hoc suorũ
& passus. & mortuus. Unde beatiᷤ¬
simi apłi. om̃sq discipuli. qui &
de ex̾itu crucis fuerant trepidi.
& de. fide resurrectionis ambi¬
gui ita sunt ueritate ꝑspicua ro¬
borati: ut dño in cęlorũ eunte
sublimia. non solũ nulla afficeren¬
tur tristicia᷑ s etiam magno gau¬
dio replerent᷑. Et reuera magna
& ineffabilis erat causa gaudendi.
supra omniũ creaturarũ cęlestiũ
dignitatẽ. humani generis natu¬
ra conscenderetꝰ supergressura an¬
gelicos ordines & ultra archange¬
lorũ altitudines eleuanda: nec
ullis sublimitatib modũ suȩ pro¬
uectionis habitura. nͥ ęt̃ni patris
recepta consessu. illius głȩ sociare¬
tur in throno: cuius natura copu¬
labatur in filio. Quia gͥ. xp̃i ascen¬
gła capitis. eo spes uocat᷑ & corpo¬
ris: dignis dilectissimi exultemus

Expanded text:
inter resurrectionem Domini et ascensiointer resurrectionem Domini et ascensionem ejus exactum est, hoc providentia Dei curavit, hoc docuit, hoc suorum et passus, et mortuus. Unde beatissimi apostoli omnesque discipuli, qui et de exitu crucis fuerant trepidi, et de fide resurrectionis ambigui, ita sunt veritate perspicua roborati, ut Domino in coelorum 292 eunte sublimia, non solum nulla afficerentur tristitia, sed etiam magno gaudio replerentur . Et revera magna et ineffabilis erat supra omnium creaturarum coelestium dignitatem humani generis natura conscenderit, supergressa angelicos ordines, lorum altitudinem elevata est, nullis sublimitatibus modum suae provectionis habitura, nisi aeterni Patris recepta consessu, illius gtur in throno, cujus naturae copulabatur in Filio. Quia igitur Christi ascengloria capitis, eo spes vocatur et corporis, dignis, dilectissimi, exsultemus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erant tẽpida. reserante scriptu¬
ras dño. efficiunt᷑ ardentia. In fracti¬
one quoq panis. conuescentiũ aꝑi¬
unt᷑ optiitus: multo felicius horũ
oculis patefactis. quib naturȩ suȩ
manifestata ẽ glorificatio: quam
illoꝵ generis nr̃i pͥncipũ. quib prę¬
uaricationis suȩ ẽ ingesta confusio.
discipuli trepidis cogitationibus
ȩstuarent. & apparuisset in medio
corũ dñs. dixissetq pax uobis: ne
quod uoluebatur in cordib. puta¬
bant enĩ sp̃m se uidere non caruẽ:
redarguit cogitationib a ueritate
discordes. ingerit dubitantium
oculis manentia manib suis & pe¬
dib crucis signa: & ut diligentiꝰ
ꝑtractetur inuitat: quia ad sanan¬
da infideliũ cordiũ uulnera clauo¬
rum & lanceȩ. erant seruata uesti¬
gia: ut non dubia fide. s constan¬
tissima scientia teneret᷑. eam natu¬
ram in di patris consessurã throno:
gͦ hoc tempus dilectissimi. quod

Expanded text:
quae erant tepida, reserante Scriptuquae erant tepida, reserante Scripturas Domino, effi ardentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio, quam illorum generis nostri principum, quibus praevaricationis suae est ingesta confusio. racula, cum discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio eorum Dominus dixissetque, Pax vobis : ne quod volvebatur in cordibus putabant enim se spiritum videre, non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno,  Per omne ergo hoc tempus, dilectissimi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
catorũ suoꝵ mẽe pectorib nͥ illa
trepida sollicitudo. & curiosa cun
Nos in illis uiris. contra calũpnias im¬
pioꝵs. & contra t̾renȩ argumenta
sapientiȩ docebamur: nos illorum
instruxit aspectus: nos erudiuit
auditus: nos confirmauit adtact
a nobis. Non gͦ hii dies dilectissimi.
qui inter resurrectionẽ dñi ascen¬
sionẽq fluxerunt. ocioso transiẽre
discursu: s magna in eis confirma¬
ta sacram̃ta: magna sunt reuela¬
ta mysteria. In his metus dirȩ mor¬
tis aufertur: & non solũ animȩ. s
etiã carnis immortalitas. declarat᷑.
In hisꝑ insufflationẽ dni infundit᷑
suꝑ ceteros. post. regni claues. ouiliᷤs
dnĩci cura. cõmendat᷑. In his dieb.
duob discipulis tercus in uia do¬
minꝰ comes iungit᷑: & ad omnem
nr̃ȩ ambiguitatis caliginẽ det̃gen¬
dam. pauentiũ ac trepidantium
tarditas increpat᷑. Flammã fidei
illuminata corda concipiunt: &

Expanded text:
catorum suorum inesse pectoribus, nisi illa catorum suorum inesse pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo et curiosa cuncnos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapiinstruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit tactus;. II. Non ergo ii dies, dilectissimi, qui inter resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per insufflationem Domini infundupra caeteros, post regni claves, ovilis Dominici cura mandatur. In his diebus, duobus discipulis tertius in via Dominus comes jungitur , et ad omnem nostrae ambiguitatis caliginem detergendam, paventium ac trepidantium tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
templũ. iudaica impi¬
etate resolutũ. diuina in triduo
potentia suscitauit: quadragena¬
rius hodie dilectissimi sc̃oꝵ dierũ
expletus ẽ numerus. sacratissima
ordinatione dispositus. & ad utili¬
tatẽ nr̃ȩ cruditionis impensus: ut
dũ a dño in hoc spacio. mora prę¬
sentiȩ corporalis extendit᷑: fides re¬
surrettionis documentis uecessari¬
is muniret᷑. Mors enĩ xp̃i mul¬
torũ discipulorũ corda turbaue¬
rat: & de supplicio crucis. de emis¬
sione sp̃s. de exanimati corporis
sepultura. grauatis mestitudine
mentib: quidam diffidentiȩ tor¬
por obrepserat. Nam cũ sc̃ȩ muli¬
eres sicut eugłica patefẽcit hysto¬
ria. reuolutũ a monum̃to lapidem.
sepulchrũ corpore uacuũ. & ui¬
uentis dñi testes angłos nuntia¬
rent: uerba earũ. apłis aliisq dis¬
cipulis. deliram̃tis similia uideban¬
tur. Quã utiq hęsitationẽ huma¬
na infirmitate nutantẽ. nequa¬
quã ꝑmisisset sp̃s ueritatis predi¬

Expanded text:
templum Judaica impietate resolutum divina in triduo potentia suscitavit, quadragenarius hodie, dilectissimi, sanctorum dierum expletus est numerus, sacratissima ordinatione dispositus, et ad utilitatem nostrae eruditionis impensus: ut dum a Domino in hoc spatium mora praesentiae corporalis extenditur, fides resurrectionis documentis necessariis muniretur. Mors enim Christi multum discipulorum corda turbaverat, et de supplicio crucis, de emissione spiritus, de exanimati corporis sepultura gravatis moestitudine mentibus quidam diffidentiae torpor obrepserat. Nam cum sanctae mulieres, sicut evangelica patefecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedi
Abbreviated transcription (Latin):
bascendit de mar
Piscio ille maquuo. lrin sortis
sidet inter pellauo spro nobioram¬
quaur. laderdos maquuo. unus
inara sit in interioza uel surba

Expanded text:
ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba
Abbreviated transcription (Latin):
retinenda. hec agenda: hec unplenda st̃.
Dĩ dilectio prior ẽ ordine prccipiendi: ꝓxi¬
mi autem dilectio prior est ordine facien¬
di. Neq enim qui tibi p̃ciperet dilecti¬
oncm istam in duob p̃ceptis. prius tibi
commendaret proximum. ⁊ postea dm̃:
s prius dm̃n: ⁊ postea proximum. Tu autẽ
qui nondum dm̃ uides. diligendo proxi¬
mum ꝓmereris quem uideas: diligendo
proximum purgas oculum ad uidendũ
dm̃: euidenter iohanne dicente. Si frem̃
quem uides non diligisͥ dm̃ que ñ uideᷤᷤ
quomodo diligere poteris: Ecce drͣ tibi
dilige dñr. Si mͥ dicas. ostende mͣ quem
diligam: quid respondebo nisi quodait
ipse iohannes. dm̃ nemo uidit unqũa:
Et ne te alienum omnino a dõ uidendo
ẽẽ arbitreris: ds̃ inquit caritas est: ⁊ qͥ
manet in caritate in dõ manet. Dilige
Incipe gͦ diligere proximũ: frange esu¬

Expanded text:
retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . DiligeIncipe ergo diligere proximum. Frange esu
Abbreviated transcription (Latin):
um fuut: s oꝑatio sanitatis. Sano autẽ
duo imꝑauit: toue grabatum tuum. &
ambula. Rogo uos cur non sufficeret
ambula: aut certe cur non sufficeret sur¬
ge: Neq enim ille cum sanus surrexiss:
in loco irmansisset. Nonne adhoc surrexis¬
set᷑: ut abisset: Oonet gͦ me etiam quod
drio precepit: qui illum iacentem duob
minus inucuit. Tanquam enim duo que¬
dam iubendo: quod minus erat impleuit.
Quomodo gͦ inueniemus in his duobus
domini iussis̾ duo illa p̃cepta significata
caritatis: Toue inquit grabatum tuũ:
⁊ ambula. Que sunt illa duo precepta fr̃e:
Recolite mecum. notissima enĩ ẽẽ debent:
nec modo tantum uenire in mentem. cũ
commemorantur a nobis: s deleri nunqͣ.
debent de cordib ur̃is. Semꝑ omnino co¬
gitate diligendum esse dm̃ ⁊ proximum:
dñi ex toto corde ⁊ ex tota anima ⁊ ex tota
mente: ⁊ proximum tanquam te ipsum.
hec semꝑ cogitanda: hec meditanda: hec

Expanded text:
um fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem um fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec
Abbreviated transcription (Latin):
esses languidus portabat te proximꝰ tuus.
sanus factus es. porta proximum tuum
Inuicem ontra ur̃a portate: ⁊ sic adimple¬
bitis legem xp̃i. Sic adimplebis o homo
quod tib decrat. Tolle gͦ grabatum tuum.
S cum tuleris noli remanere: ambula
diligendo proximum: ⁊ curam habendo de
proximo tter agis. Quo tt̃ agis. nisi ad dñ
tuum: ad cum quem diligere debemus
ex toto corde. ⁊ ex tota anima. ⁊ ex tota men¬
te: Ad dm̃ enim nondum ꝑuenimus: s
proximum nobiscum habemus. Porta gͦ
cum cum quo ambulas: ut ad eum ꝑue¬
nias. cum quo manere desideras. Tolle gͦ
grabatum tuum: ⁊ ambula. fecit hoc ilie:
⁊ scandalizati sunt uidei. Uidebant enim
hominem dic sabbat portantem grabatũ
suum: nec calumpniabant᷑ domino qd̾ sa¬
num eum fecerat sabbato: ut eis responde¬
re possit. quia si cuiusquam eoꝵ ium̃tũ
in pitteum cecidisset : utiq die sabbati erut¬
tuumi. ⁊ ambula. S surg̃e. non oꝑis imꝑi¬

Expanded text:
esses languidus, portabat te proximus tuus; esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erutuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperi
Abbreviated transcription (Latin):
rienti panem tuum: ⁊ egenum sine tec lo
induc in domum tuam. Si uideris nudu
uesti: ⁊ domesticos seminis tui ne despexe¬
ris. faciens autem ista: quid consequeris:
Tunc erumpet uelut matutina lux tua:
lux tua: ds̃ tuus est. Tibi matutina: qr
post noctem scłi tibi ueniet. Nam ille nec
oritur nec occidit: quia semꝑ manet. Prit
tͥ matutinus redcunti: quia tͥ occasum fe¬
cerat pereunti. Ergo tolle grabatum tuumi
michi uidetur dixisse. dilige proximum
tuum. S clausum ẽ adhuc. ⁊ expositione
indiget quantum arbitror. quare intollen¬
do grãbato dilectio proximi commendet᷑
nisi forte hoc nos offendit. quod ꝑ grãba¬
tum rem quandam stolidam ⁊ insensatam.
proximus commendatur Non irascatur
proximus: si commendat᷑ nobis ꝑrem q̃
sine anima ⁊ sine sensu est. Lex gͦ xp̃i:¬
caritas est. Nec caritas implenir: nisi in¬
uicem onera nr̃a portemus. Sufferentes
inquit inuicem in dilectione: studentes
seruare unitatem sp̃ec in uinculo pacis. Cũ

Expanded text:
rienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima et sine sensu est. Ipse Domicharitas est, nec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt euangelio transient ad uitam
eternam ꝑfidem: non tamen onĩs obaudi¬
unt ⁊ hoc nunc est. At uero in fine omnes
qui sunt in monumentis. hoc est iusti ⁊
inusti audient uocem eius: ⁊ ꝑcedent. Quo¬
modo noluit dicere ⁊ uiuent: Om̃s enim
ꝓcedent: s non om̃s uiuent: In eo quippe
quod supra dixit ⁊ qui audierint uiuent:
in ipsa obauditione uitam eternam intelli¬
gi uoluit ⁊ beatam: quam ñ om̃s habebt̃
qui de monumentis ꝓcedent. Iam om̃s ⁊¬
ꝑ commeniorationtm monum̃toꝵ. ⁊ exp̃ssi¬
oncin ꝑcessionis de monumentis: aꝑte in¬
telligimus corporum resurrectionẽ. Audient
totum confusum est: nichil uideo discretũ.
Certe accepisti potestatem iudicandi quia
filius hominis es: ecce aderis in iudicio:
resurgent corpora. De ipso iudicio dic aliqͥd.
Hoc ẽ de discretione bonoꝵ ⁊ maloꝵ. Et hoc
audi. Qui benc fecerunt. in resurrectionẽ
uite: qui male egerunt. in resurrectonem
uidicii.

Expanded text:
audiunt Evangelio, transient ad vitam audiunt Evangelio, transient ad vitam aeternam per fidem: non tamen omnes obaudiunt, et hoc nunc est. At vero in fine, omnes qui sunt in monumentis, hoc est justi et injusti, audient vocem ejus, et procedent. Quomodo noluit dicere, et vivent? Omnes enim procedent, sed non omnes vivent. In eo quippe quod supra dixit, Et qui audierint vivent; in ipsa obauditione vitam aeternam intelligi voluit et beatam, quam non omnes habebunt qui de monumentis procedent. Jam ergo et commemoratione monumentorum, et expressione processionis de monumentis, aperte intelligimus corporum resurrectionem. 18. Auditotum confusum est; nihil video discretum. Certe accepisti potestatem judicandi, quia filius hominis es; ecce aderis in judicio, resurgent corpora: de ipso judicio dic aliquid, hoc est de discretione malorum et bonorum. Et hoc audi: Qui bona fecerunt, in resurrectione vitae; qui mala egerunt, in resurrectionem judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hora: ⁊ non addidit ⁊ nunc ẽ. Tam̃
om̃s ausas. om̃s clauiculas calumpniaꝵ:
om̃s nodos laqueoꝵ: aꝑta ueritate disrũ¬
pat. Noute mirari hoc: quia uenit hora
in qua om̃s qui in monumentis sunt.
Quid eiudentius: Quid expressuis: Coz¬
pora sunt in monumentis: anime ñ st̃
inmonumentis nec iustoꝵ nec iniquoꝵ.
Iusti anuna in sinu abrahe fuit: iniqui e¬
anima in inferno torquebatur. In mo¬
numento: nec illa nec illa. Suꝑus qͣn¬
do ait: uenit hora ⁊ nunc est. Obsecro in¬
tendite. Nostis frẽs quia ad panem uen¬
tris cum labore ꝑuenitur: quantomagis
ad panem mentis cum labore statis ⁊ au¬
ditis: S nos cum maiore stamus ⁊ lo¬
quimur. Si laboramus ꝓpter uos. cur¬
laborare non debetis uos ꝓpt̾ eosdem uos:
Suꝑuis gͦ cum diceret uenit hora. ⁊ adde¬
uet ⁊ nunc est. quid subictit: Quando
mortui audient uoc̃e filu dĩ: ⁊ qui audie¬
unt iuent. Non dixit õs mortui audient: ⁊ qͥ

Expanded text:
Venit hora; non addidit, et nunc est. Tamen Venit hora; non addidit, et nunc est. Tamen omnes ansas, omnes claviculas calumniarum, omnes nodos laqueorum aperta veritate disrumpat. Nolite mirari hoc; quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum, nec iniquorum. Justi anima in sinu Abrahae fuit, iniqui anima apud inferos torquebatur : in monumento, nec illa, nec illa. Superius quando ait, Venit hora, et nunc est; obsecro, intendite. Nostis, fratres, quia ad panem ventris cum labore pervenitur; quanto magis ad panem mentis? Cum labore statis, et auditis; sed nos cum majore stamus, et loquimur. Si laboramus propter vos, collaborare non debetis propter eosdem vos? Superius ergo cum diceret, Venit hora, et adderet, et nunc est, quid subjecit? Quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Non dixit, Omnes mortui audient, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
statem uidicium facere. Quiᷤ: Pater.
Cui dedit. filio. Cui enim dedit uitam
habere in semctipso. potestatem dedit
ei ⁊ uidicium facere: quia filius hoĩs
est. Iste cium xp̃c. ⁊ filius dĩ ⁊ filius ho
uerbum erat apud dm̃. ⁊ ds̃ erat u̾bĩ
Hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Ecce quo¬
modo dedit ei uitam habere in semnet ipso. S
quia uerbum caro factum est ⁊ habitauit
in nobis: ex uugine maria homo factus
filius hominis est. Proinde quia filius
hominis est. quid accepit: Potestatẽ ⁊ iu¬
dicium faccre. Quod uidicium: In fine
seli: ⁊ ib crit resurrectio mortuorum. sed
mirari hoc: quia uenit hora. Non ea
que nunc est ut resurgant anime. sed
que futura est. ut resurgant corpora. Ex
pressius hoc dicat. ut calumpniam he¬
ieticus negator resurrectionis corporis
ñ inueniat: quam qũa iam intellectus
clucescat. Cum suꝑius dictum esset ue¬
nit hora. addidit ⁊ nunc est: modo autẽ

Expanded text:
statem et judicium facere. Quis? Pater. statem et judicium facere. Quis? Pater. Cui dedit? Filio. Cui enim dedit habere vitam in semetipso, potestatem dedit ei et judicium facere. Quia filius hominis est. Iste enim Christus, et Filius Dei et filius hoVerbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Ecce quomodo dedit ei vitam habere in semetipso. Sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ex virgine Maria homo factus, filius hominis est. Proinde quia filius hominis est, quid accepit? Potestatem et judicium facere. Quod judicium? In fine saeculi: et ibi erit resurrectio mortuorum, sed mirari hoc; quia venit hora: non ea quae nunc est, ut resurgant animae; sed quae futura est, ut resurgant corpora. 17. Expressius hoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non inveniat: quanquam jam intellectus elucescat. Cum superius dictum esset, Venit hora; addidit, et nunc est: modo autem,
Abbreviated transcription (Latin):
addidit. ⁊ qui audierint iiuent: Posset
enim audire. nisi uiuerent: Sufficeret
ergo uenit hora ⁊ nunc ẽ: quando mor¬
tuz audient uocem filii dĩ. Iam nos in¬
telligeremus uiuentes eos. qui nisinis
uiuerent audire non possent:non inqui
quia uiuunt audiunt: s audiendo re¬
iuuiscunt. Audient: ⁊ qui audierint
uiuent. Quid ẽ gͦ audient:is obaudi¬
ent: Quantum enum ꝑtinet ad auris
auditum:non om̃s qui audicrint ui¬
uent. Muiti enum audiunt ⁊ non credt᷑
audiendo ⁊ non credendo ñ obaudiunt:
non obediendo non uiuunt. Itaq hic
qui audient: nichil est aliud quam qͥ
obedient. Qui ergo obaudierint: u uem
Certi sint. secun sinit: uiuent. Er̃go si
cut pater habet uitam in semetipso: sic
dedit ⁊ filio uitam habere in semetipso
Intelligant qui audiunt᷑. credant ut
intelligant: obediant ut uiuant. Au¬
diant adhuc aliud. ne hic furrtam esse
resurrectionem putent. & dedit ei pote¬

Expanded text:
addidit, Qui audierint vivent? Possent addidit, Qui audierint vivent? Possent enim audire nisi viverent? Sufficeret ergo, Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei. Jam nos intelligeremus viventes eos; quando nisi viverent, audire non possent. Non, inquit, quia vivunt audiunt, sed audiendo reviviscunt: audient, et qui audierint vivent. Quid est ergo, audient; nisi, obaudient? Quantum enim pertinet ad auris auditum, non omnes qui audient vivent: multi enim audiunt et non credunt; audiendo et non credendo non obaudiunt: non obaudiendo non vivunt. Itaque hic, qui audient, nihil est aliud quam qui obaudient. Qui ergo obaudierint, vivent: certi sint, securi sint, vivent. Praedicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso. Intelligant qui audiunt, credant ut intelligant, obediant ut vivant. Audiant adhuc aliud, ne hic finitam esse resurrectionem putent. Et dedit ei pote
Abbreviated transcription (Latin):
sicut corpus lazari transiit enim ⁊ ille
a morte sepulchri ad uitam hominum.
s non eternamtiterum moriturꝰ. Resurre¬
cturi autem in finc scli mortui. in uitam
cternam transibunt. Ista resurrectone si
ne resurrectionem expectamus. S ⁊ ñc
in eternam uitam resurreximꝰ.si in fide
ipsa ꝑseucrant̃ manemus: ⁊ iunc in ẽt¬
nam uitam resurgemus. quando anclis
cocquabum᷑. Ipse igitur distinguat᷑. ipse
aperiat quod loqui ausi sumꝰ: quomodo
fiat resuirectio ante resurrectionẽ ñ alior
⁊ aliorumĩs corumdem. Nec talis qualis
lazari: s in uitam eternam. Aꝑiat plane.
audite dilucescentem magistrum. ⁊ illa¬
bentem cordib nr̃is solem nr̃m: ñ qũe
desiderant oculi carnis.s cui estuant aꝑi¬
ri oculi cordis. Ipsum gͦ audiamꝰ. Amen
amen dico uobis: quia uenit hora ⁊ ñc ẽ
quando mortui. Uidete expͥmi resurrech¬
onemł quando mortui audient uecem
filii di : ⁊ qui audierint uiuent. Quare

Expanded text:
sicut corpus Lazari: transiit enim et ille sicut corpus Lazari: transiit enim et ille a morte sepulcri ad vitam hominum, sed non aeternam, iterum moriturus; resurrecturi autem in fine saeculi mortui, in vitam aeternam transibunt. Cum ergone resurrectionem exspectamus. Sed et nunc in aeternam vitam resurreximus, si in fide ipsa perseveranter manemus; et tunc in aeternam vitam resurgemus, quando Angelis coaequabimur . Ipse ergo distinguat, ipse aperiat quod loqui ausi sumus: quomodo fiat resurrectio ante resurrectionem, non aliorum et aliorum, sed eorumdem; nec talis qualis Lazari, sed in vitam aeternam. Aperiet plane. Audite dilucescentem magistrum, et illabentem cordibus nostris solem nostrum; non quem desiderant oculi carnis, sed cui aestuant aperiri oculi cordis. Ipsum ergo audiamus: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui, videte exprimi resurrectionem, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequitur: Neq enim pater iudicat
quenquam: s om̃e iudicium dedit filio:
ut om̃s honorificent. filium sicut honori¬
ficant patrem. Quod ita subiunxit : tanꝙͣ
rationem reddens suꝑioris sententie. Qu¬
non honorificat filium: non honorificat
patrem qui misit illum. Hoc uerum est:¬
⁊ planum est. Om̃e quippe udicium dedit
filio sicut supra dixit: ut om̃s honorifi¬
cent filium sicut honorificant patrem. Qd
si inueniuntur qui patrem honorificant:
⁊ non honorificant filium: Non potest
inquit fieri. Qui non horiorificat inquit¬
filium: non honorificat patrem qui misit
bum incum audit.⁊ credit ei qui misit
me: habet uitam eternam. Et in uidici¬
um non uenit: s transiit. Nunc ñ tran¬
sitis iam transiit amorte in uitam. Et hoc
atrendite: qui uerbum meum audit. ⁊ ñ
dixit credit michi.sed credit ei qui misit me.
Uerbum ergo filii audiat: ut patri credat.
um non uenit: s transiit a morte ad uita.
Ad quam uitam: Ad eternam. Non ergo

Expanded text:
r judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem: quod ita subjunxit, tanquam rationem reddens superioris sententiae. Munon honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Hoc verum est et planum est. Omne quippe judicium dedit Filio, sicut supra dixit, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid si inveniuntur qui Patrem honorificant, et non honorificant Filium? Non potest, inquit, fieri: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. um non venit, sed transiit a morte ad vitam. Ad quam vitam? Ad aeternam. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ater m̃s usq modo oꝑat᷑:
⁊ ego operor. Falsum ergo
dixit scriptura: quia ds̃
requieuit ab omnib oꝑib
siuis in die septimo. Q con¬
tra hanc scripturam per
moysen ministratam loquitur dominus iħe:
cum ipse dicat uideis. Si crederetis moysi: cre¬
deretis forsitan ⁊ michi. Oc me enim ille scrip¬
sit. Uidete gͥ ne aliquid uoluit significare
moyses: quod ds̃ requieuit in septimo dic.
Non enu defecerat ds̃ oꝑando creaturam
suam.⁊ indigebat requie. sicut homo. Quo¬
modo defecerat: qui uerbo fecerat: Tamen
⁊ illud uerum est. quia requicuit ds̃ abo¬
perib sius in die septimo: ⁊ hoc uerum ẽ
quod ait iħc. pater m̃s usq modo oꝑatur.

Expanded text:
ater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo dixit Scriptura quia Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo ? et contra hanc Scripturam per Moysen ministratam, loquitur Dominus Jesus, cum ipse dicat Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur
Abbreviated transcription (Latin):
Commoti ergo sunt iudei.⁊ indignati st̃:
merito quidem. quod audebat homo equa¬
iem se facere dõ÷ s idõ immerito quia in
homint non intelligebant dm̃. Carnem
uidebant: dm̃ nesciebant. Habitaculũ
cernebant: habitatorem ignorabant.
Caro illa templum erat: ds̃ inhabitabat
intus. Non ergo ihc̃ carnem equabat pa¬
tri: non formamn serui domino compara¬
bat: non quod factum est ꝓpt̃ nos. sed
quod erat quando fecit nos. Quid gͦ eis
dicit: Respondit itaq ihc ⁊ dixit eis. cõ¬
motis quod equalem se fecerat dõ. Amen am̃
dico uobis: non potest filius a se facere quie¬
quam. nisi quod uiderit patrem facientem.
Ad hec qͥd responderint uidei scriptum ñ ẽ:
⁊ fortasse tacuerunt. Non potest inquit fi¬
lius a se facere quicquam: nisi quod uide¬
rit patrem facientem. Uerum est hoc. te¬
nete hoc: dum tamen non amittatis quod
in ipsius cuangelii exordio tenuistis: qͥa
tis coniungite illi auditui: ⁊ utrumq
concordet in cordib uũis. Sic itaq non

Expanded text:
Commoti ergo sunt Judaei, et indignati; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant; habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat: non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. QCommoti ergo sunt Judaei, et indignati; merito quidem, quod audebat homo aequaceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui lius a se facere quidquam nisi quod viderit Patrem facientem. Verum est hoc, tenete hoc: dum tamen non amittatis quod in ipsius Evangelii exordio tenuistis, quiastis, conjungite illi auditui, et utrumque concordet in cordibus vestris. Sic itaque non
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Non crgo oqualis dõ non ipse se fac¬
ebat equalem: sed ille illum genuerat ẽ¬
qualem. Si scipsum faceret equalem dõ.
caderet ꝑ rapinam. Qui enim uoluit eqͣ¬
lem se facere dõ dum non esset. cocidit: ⁊ ex¬

Expanded text:
Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se facDeo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus est: oꝑa dĩ attenditis: ego ib eram
cum fierent᷑: ꝑ me facta sunt omnia. ego no¬
ui: pater m̃s usq modo oꝑatur. Oꝑatus est
pater lucem: sed dixit ut fieret lux. Si di¬
xit: uerbo oꝑatus est. Uerbum eius egoe¬
ram: egosum: ꝑ me factꝰ est mundus in ils
oꝑib: ꝑ me regitur mundus in istis oꝑib
dum. Ergo ⁊ ꝑ me fecit cum fecit: ⁊ ꝑ meu
git cumregit. Dixit hec. sed quib: Cecis:
surdis: claudis: languidis: medicum n
agnoscentib. ⁊ tanquam infrenesi meuni
ꝑdita occidere uolentib. Proinde quid se¬
cutus euangelista dixit: Hinc ergo ma¬
gis querebant eum uidei interficere: qr
non solum soluebat sabbatum: s ⁊ pañi
suum dicebat dm̃: non quomodocumꝙ:s
tamen intellexerunt inillis uerbis. quia
tasis commendaretur filius dĩ: qulĩa equa¬
lis eẽt dõ. Quis erat nesciebant: talem
tamen predicari agnosccbant: quia pa¬
trem suum dicebat dm̃. equalem scfaciers

Expanded text:
ceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram ceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram cum fierent, per me facta sunt omnia, ego novi: Pater meus usque modo operatur. Operatus est Pater lucem; sed dixit ut fieret lux : si dixit, Verbo operatus est; Verbum ejus ego eram, ego sum: per me factus est mundus in illis operibus, per me regitur mundus in istis operibdum; ergo et per me fecit cum fecit, et per me regit cum regit. Dixit haec, sed quibus? Surdis, caecis, claudis, languidis, medicum non agnoscentibus, et tanquam in phrenesi mente perdita occidere volentibus. 16. Proinde quid secutus Evangelista dixit? Hinc ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum. Notamen intellexerunt in illis verbis, quia talis commendaretur filius Dei, qui æqualis esset Dtamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens
Abbreviated transcription (Latin):
cat: Hoc forte potius di ccre ualemus. qr
⁊ in eo quod ds̃ in dic septimo requieuit ip
modo oꝑanur ⁊ ego oꝑor. magno sacram̃to
significauit: quia ⁊ dominus i hẽ utiq ds̃. ip¬
se enim est uerbum dĩ ut audistis. quia in
principio erat uerbum:⁊ non qualecumq
uerbum. s ds̃ erat uerbum. ⁊ omnia ꝑ ipsũ
facta sunt : forte significatus est requieturꝰ
in die septimo abom̃ib oꝑib sius. Legite
enim euangłium: ⁊ uidete quanta oꝑatꝰ
sit ilx̃. Opatus est salutem nram ⁊ in cru¬
ce: ut implerentur in co omĩa predicta
ꝓpħaꝵ. Coronatus est spinis: suspensus
ligno: dixit sitio Accepit acetum in spon¬
gia ut impleretur quod dictum est: ⁊ in
stti mea potauerunt me accto. Atubi im¬
pleta sunt omnia oꝑacius: sexta sabbani
inclinato capite reddidit sp̃m: ⁊ in sepui¬
chro sabbato requicuit ab om̃ib oꝑib siun
figo tanquam diceret uideis: quid expe¬
ctatis ut non operer sabbato: Sabbati
dies uobis ad significationẽ meam pre¬

Expanded text:
 Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quod Deus in die septimo requievit, ipmodo operatur, et ego operor, magno sacramento significavit. Quia et Dominus Jesus utique Deus. Ipse est enim Verbum Dei, et audistis quia in principio erat Verbum; et non qualecumque Verbum, sed Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium, et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiritum, et in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam diceret Judaeis, Quid exspectatis ut non operer sabbato? Sabbati dies vobis ad significationem meam prae
Abbreviated transcription (Latin):
intelligerẽ: sicut enu inquit pat̃ susci¬
tat mortuos ⁊ iuiuficat: sic ⁊ filius quos
uult uiuificat. Maiora gͦ sunt oꝑa mor¬
tuos suscitare: quam languidos sanare.
filius quos ⁊ pater: quia non alia nec ali¬
ter: s hec filius similiter facit. Itaq pla¬
ne intelligendum est.⁊ ita tenendũ. Sed me¬
mentote: quia filius quos uult iuuificat.
Tenere hicgͦ non solum potestatẽ filii: uerũ
etiam uoluntatem. Et filius quos unlt ui¬
uificat. ⁊ pater quos uult uiuificat᷑ ⁊ ipsos
filius quos ⁊ pater: ac ꝑ hoc eadem patris ⁊

Expanded text:
t, suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Majora ergo sunt opera mortuos suscitare, quam languidos sanare. Filius quos et Pater: quia non alia, nec aliter, sed haec et Filius similiter facit. Ita plane intelligendum est, et ita tenendum: sed mementote quia Filius quos vult vivificat. Tenete hic ergo non solum potestatem Filii, verum etiam voluntatem. Et Filius quos vult vivificat, et Pater quos vult vivificat; et ipsos Filius quos et Pater: ac per hoc ead
Abbreviated transcription (Latin):
facienda: ut ꝑ filium sint facta. Nam si
possent filio nisi facta: facere fuius ñ posset
nisi monstrata. Ergo sine filio facta: S ue¬
rum est: omnia ꝑ ipsum facta sunt. Ergo
antequam facta: monstrata sunt: S hoc
diximus differendum esse. quo redeundũ
sit ꝑcursa lectione: si ut diximus aliquid
uel temporis uel uirium nobis remanserit.
ad ea que distulimꝰ retractanda. Ampłius
audite.⁊ difficilius: & maiora his inquit de¬
monstrabit ei oꝑa: ut uos miremini. Maio¬
rahis. Quib maiora: facile occurrit his qͣs
modo audistis: curationib languor corpora¬
lium. De isto enim qui triginta octo annos
habebat in infirmitate. et xp̃i u̾bo sanatꝰ ẽ.
nata ẽ huius occasio tota sermonis: ⁊ ꝓpt̃
hoc dominꝰ dicere potuit. maiora his de¬
monstrabit c oꝑa ut uos miremini. St̃
enim oꝑa maiora quam ista. ⁊ demonstrabit
ea pater filio: non demonstrauit tunꝙͣ
de preterito: s demonstrabit de futuro: hoc

Expanded text:
facienda, ut per Filium sint facta. Nam si facienda, ut per Filium sint facta. Nam si possent Filio nisi facta; facere Filius non posset, nisi monstrata: ergo sine Filio facta. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt: ergo antequam facta, monstrata sunt. Sed hoc diximus differendum esse, quo redeundum sit percursa lectione, si, ut diximus, aliquid vel temporis vel virium nobis remanserit, ad ea quae distulimus retractanda. 4. Amplius audite et difficilius: Et majora his, inquit, demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Majora his: quibus majora? Facile occurrit, iis quas modo audistis, curationibus languorum corporalium. De isto enim qui triginta et octo annos habebat in infirmitate, et Christi verbo sanatus est, nata est hujus occasio tota sermonis: et propter hoc Dominus dicere potuit, Majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Sunt enim opera majora quam ista, et demonstrabit ea Pater Filio. Non demonstravit, tanquam de praeterito; sed demonstrabit, de futuro, hoc