comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spuaseni qui ex ꝯpatre ueł ee ꝯmatre nati fũint: matrimo mo ꝯ¬
ningi non posfunt. quia leges scłi non emancipatos adoptius
ꝓhibent copłari. S̾i quis asiquo fortuitu cafu filiam sitie ꝯm̃ris¬
ipxorem acceꝑit: non cogetur eam dimitt̃e.
m̃ In tͥburiens cõcilio.

Expanded text:
spiritualem, qui ex compatre vel commatre nati fuerint, matrimonio conjungi non possunt: quia leges saeculi non emancipatos adoptivis prohibent copulari. 2. Uuxorem acceperit, non cogitur eam dimittere. Unde in Triburiensi Concilio
Abbreviated transcription (Latin):
concilia sunt in ualida ad diffinendũ. ad constituentũ. non aũt
ad corrigenctũ. Sunt enim necessaria ipsorum concilia. ad exhorta-¬
tionem et correctionẽ. quȩ et si non habeant inde uim constituendi:
habent enim auctoritatẽ inponendi et indicendi q alias statutũ
est et generasiter seuspeciasiter obseruari preceptum. Istud contine¬

Expanded text:
 sunt invalida ad definiendum et constituendum, non autem ad corrigendum. Sunt enim necessaria episcoporum concilia ad exhortationem et correctionem, quae etsi non habent vim constitutionis, habent tamen auctoritatem imponendi et indicendi, quod alias statutum est et generaliter seu specialiter observari praeceptum. C. I
Abbreviated transcription (Latin):
U coierit cũ ium̃to morte moriat᷑. Adult̾ĩ etiã uel blafihe¬
miȩ cͥmine notatꝰ in misccłiter lapidari nibet᷑. s militer¬
non nulli inueti testamento inueniunt᷑ malos trucidasse. nee trans¬
gresor es s̃ defensores legis appelłant᷑. P hbetur gͦ ilo p̃cepto. qͥs¬
gunis fua auctoritate m necem alicꝰ armari non legis imgio reos
morti trałere. Qui em̃ puiblica potestate fuctꝰ ipsius legis ĩ pio
malos ꝑiut: nec illiꝰ precepti transgressor. nec a celesti patria
alienus habetur.
Uñ auoꝰ ad publicosam. De occici

Expanded text:
 coierit cum iumento moriatur. Item, adulterii et blasphemie crimine notatus, immisericorditer lapidari iubetur. Nonnulli etiam in veteri testamento inveniuntur malos trucidasse, nec transgressores legis, sed defensores appellantur. Prohibetur ergo illo precepto quisque sua auctoritamorti tradere. Qui enim, publica potestate functus, ipsius legis imperio malos perimit, nec illius praecepti transgressor, nec a coelesti patria alienus habetur. Unde Augustinus ad Publicolam, epi
Abbreviated transcription (Latin):
pictine uoluptatis raptus. s solũmodo creandorũ liberorum
gr̃a utitur: iste ꝓfecto sine de ingresfu eccłs. seu de sumendo
quia a nobis ꝓhiberi non debet acciꝑe. qui in igne positus
nescit ardere. Cũ uͦ non amor ꝓcreande sobolis. s uoluptas do¬
minatur inoꝑe ꝯmixtionis: hñt ꝯtuges etiam in ꝯmixtione

Expanded text:
pidine voluptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, ipse profecto sive de ingressu ecclesiae, seu de sumendo endus, quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit uri. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione,
Abbreviated transcription (Latin):
epe contingit ut in monasteriis monachorum furta ꝑpetrentꝰ
ceno statuimꝰ ut qñ ipsifr̃s de talibuo sc expurgare debeant. il¬
sa ab abbate celebretur uel ab aliquo expresentib frĩb. et sic explł¬
ta missa: om̃s communicent in hec uerba. Corꝑus dm̃ sit tibi m
de ad isterio accusati fueriit. et ambo negauerint. et orant sibi a¬

Expanded text:
epe contingit, ut in monasteriis monachorum furta perpetrentur. Idcirco statuimus, ut quando ipsi fratres de talibus se expurgare debuerint, missa ab abbate celebretur, vel ab aliquo praesentibus fratribus, et sic expleta missa, omnes communicent in haec verba: Corpus Domini sit mihi ad de adulterio accusati fuerint et ambo negaverint, et orant sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ta funt faciencla: etiam uoltintate pascendi panꝑes scõs. qd̾ tñ ÷
facienctum non furta ꝑpetrando: s bene utendo mãmona iniqͥ de¬
tatis. IEcce quod nullo mͦ sicet alicui uruente uxore sua ex ancilla¬
uel ex alia qualibet filios qtierere. qui etiã fuscepti: filiorũ nomi¬
ne nidicantur indigni.

Expanded text:
a sunt facienda etiam voluntate pascendi pauperes sanctos, quod tamen faciendum est non furta perpetrando, sed bene utendo mammona iniquitatis. vel ex alia qualibet filios quaerere, qui etiam suscepti filiorum nomine judicantur indigni.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino xp̃m predicantes. ¶ Cũ crimino si et in fames ab accusatoib
ꝓhibentur: tndendum est quocͥ canonum sacra auctoritas infames
appellat

Expanded text:
 Quum itaque criminosi et infames ab accusationibus prohibeantur, videndum est quos canonum sacra auctoritas infames appellet.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑꝑ sentenciã cius cꝰ potestas nulła ÷ ex tra eccłam. s in des-¬
tinatiõe crimiũ q̃ in heticis sic̃ in catholicis eq̃ funt punienda.
Pot̃ tñ illud augustini de potestate baptitandi intelligi. non ligandi
aut soluencti. ueł̃ cet̃a sacram̃ta min istrãdi. Haptisma nãq sito ab
hetico. fiue a laico ministratũ fũit. dũ mͦ in unitatẽ catholice fid̾i ac¬
cipiatur. non carebit effectu. Alia uͦ sacram̃ta ut sacͥ corꝑis et sangui¬
nis dñi. excõicationis ueł reconciliatiõis fi ab̃ hetico ues catholico non¬

Expanded text:
otestas nulla est extra ecclesiam, sed in detestationem criminum, quae in haereticis, sicut in catholicis, aeque sunt punienda. Potest tamen illud Augustini de potestate baptizandi intelligi, non ligandi, aut solvendi, vel cetera sacramenta ministrandi. Baptisma namque sive ab haeretico, sive a laico ministratum fuerit, dummodo in unitate catholicae fidei accipiatur, non carebit effectu. Alia vero sacramenta, ut sacri corporis et sanguinis Domini, excommunicationis vel reconciliationis, si ab
Abbreviated transcription (Latin):
tixorem habere et filios. Quosdam aũt ex nostris partibus
cũ in laicatu sirie in minoribuis ordimbus constituti habeãt
tpeores et filios. sitie morte ipxoris interuemente. siue conti-¬
nentia pari uoto sertiata ad sacros orctines accedere his õib
concectitur habere ꝓpria: ad suos et fuotũ tistis. Qui autem

Expanded text:
 uxores habere et filios, quosdam autem ex nostris partibus, quum in laicatu sive in minoribus ordinibus constituti habeant uxores et filios, sive morte uxoris interveniente sive continentia pari voto servata, ad sacros ordines accedere. His omnibus conceditur habere propria ad suos et suorum usus. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
U recte iucticat. et p̃mium
reminerationis expectat: fraudem in domino ꝑpetrat. quis
ticiam quam gratis imꝑtire debuit. acceptione peccume irẽ¬
Tales quippe ad teritatẽ non nisticie defensio: s amor p̃mi pro¬
uocat. Quib si spes nũmorum fubtrahit᷑: confestim a iusticiȩ s

Expanded text:
 recte judicat et praemium remunerationis expectat, fraudem in Deo perpetrat: quia justitiam quam gratis impartiri debet, acceptione pecuniae veTales quippe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahit
Abbreviated transcription (Latin):
tabernam ingrech inhibetar. quanto magis aliis ministrare in cas
Si quis uero tase quid̃ fecerit: aut cesset. aut deponatur.¬

Expanded text:
tabernam ingredi prohibetur, quanto magis aliis ministrare in ea? Si quis vero tale quid fecerit, aut cesset, aut deponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Seũ prtus ab aliis debere sascipi. msi aut a fuo fuerit recqtis
ep̃o. aut concilio facto ep̃is occurrat. et respondeat. et si sinodo sa¬
tiffecerit. et statuerit. stib alia eum sentencia recipi. Quod etian
cirra laicos et ꝑb̃ros et diacones. et om̃s qui in cło funt: contel
obsertiari.

Expanded text:
eum prius ab aliis debere suscipi, nisi aut a suo fuerit receptus episcopo, aut concilio facto episcopis occurrat et respondeat, et si synodo satisfecerit, statuimus sub alia sententia eum recipi, quod etiam circa laicos, et presbyteros, et diaconos et omnes qui in clero sunt convenit observari.
Abbreviated transcription (Latin):
br᷑a plebe fibi commissa mala oppmione infamatꝰ fũit. et ẽo
legitimis testibus approbare non potũit: suspendatur usq ao dig
factio est sicit a maiorib constitutũ ẽẽ. docetur. qñ siue scł̃m canoneꝰ
sie ad arbitrtũ ep̃i .uii. sibi collegas ad iiyxit. et urat in sc̃o euange¬
lio coram posito. quod crim̃ illatũ non ꝑpetrat̃t: et hac satissacu¬
ne ꝑurgatus. secure qͥeinceps fuũ exequat᷑ officiũ. Istud est ian¬

Expanded text:
a plebe sibi commissa mala opinione infamatus fuerit, et episcopus legitimis testibus approbare non potuerit suspendatur usque ad digvero satisfactio est sicut a majoribus constitutum esse docetur, quando sive secundum canones, sive ad arbitrium episcopi septem sibi collegas adjungit, et jurat in sacrosancto evangelio coram posito, quod crimen sibi illatum non perpetravit. Et hac satisfactione purgatus secure deinceps suum exsequatur officium. C. XI
Abbreviated transcription (Latin):
redia diuinis usib tradita: quidam humanis applicant
uifibus. et dõ nr̃o cui tradita fant ea subtrahunt: ut sibi inserit-¬
ant. Qua ꝓpter ab om̃ibus illtus usurpationis contiinela de¬
pellenda ÷ ne predia ufib secretorum celestitim dicata: a qͥ¬
busdam irruentibtis uexentur. Quod si quis prefumpserit.¬
ut sacrilegus iuchcetur

Expanded text:
aedia divinis usibus tradita quidam humanis applicent usibus, et Domino Deo cui tradita sunt ea subtrahant, ut suis usibus inserviant. Quapropter ab omnibus illa usurpationis contumelia depellenda est, ne praedia sub secretis coelestibus vindicata a quibusdam irruentibus vexentur. Quod si quis praesumpserit, sacrilegus habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
Prima q̃stio ÷: an m̃egͥc licite ducat᷑ in uporẽ.
S cda: an ea quȩ causa in continentiȩ ducit᷑. fit conix appellanda.
Tercia: cinꝰ arbitriũ aliqͣ sequat᷑. an lib̾i ani. an originarii pr̃is.
Qtarta: si niuente ixore liceat alicui ex ancilla filios querere.
A uinta: si ea que uim patit᷑: pudiciciam amntere ꝯprobetur.¬
Sexta. si ad ulter ad ulteram possit dimittere.
Septima: si inuente dimissa: aliam possit accipere.
Octaua: si infidełem fub premissa concditione sicet alicui ficdemm̃ non¬
pactam penitentiam in comugii consortium retineri nondebtioi¬

Expanded text:
primum quaeritur, an meretrix licite ducatur in uxorem? Secundo, an ea, quae causa incontinentiae ducitur, sit conjux appellanda? Tertio, cujus arbitrium aliqua sequatur, an liberi avi, an originarii patris? Quarto, si vivente uxore liceat alicui filios ex ancilla quaerere? Quinto, si ea, quae vim patitur, pudicitiam amittere comprobeturSexto, si adulter adulteram possit dimittere? Septimo, si vivente dimissa aliam possit accipere? Octavo, si infidelem sub praemissa conditione liceat alicui fidelium in conractam penitentiam, in coniugii consortio retineri non po
Abbreviated transcription (Latin):
rectoresq eccł̃arum unũ cundemq̃ in psallendo teneant mocd
quem metropolitana sede cognouerunt institutũ. nec aliquad¬
uersitate curusꝗͣ ordinis uel officii a metropolitana sede pacian¬
nixta uoluntatem sui ep̃i regulariter ilł implenda sunt. Ceteca
officia publica.i. uesꝑam. matutinũ. missam. aliter qͣm inprmi¬
cipali ęccła celebrare non licet. Quisqitis aũt horũ decretorũ uu¬
lator extit̃it: sex mensibus a comminione pͥuatus apud metmp¬
litanum sub pęnitentiȩ cenfura maneat corrigendus Q insut¬
suȩ ꝓuinciȩ uel sacerdotes astringat. s et ceteri ep̃i fubiectos sibi
ȩccłarum rectores obtemꝑare institutionib cogant.

Expanded text:
rectoresque ecclesiarum unum eundemque in psallendo teneant modum, quem in metropolitana sede cognoverint institutum, nec aliqua diversitate cujusque ordinis vel officii a metropolitana se patianjuxta voluntatem sui episcopi regulariter illis implenda sunt, cetera officia publica id est vesperam, matutinum, sive missam aliter quam in principali ecclesia celebrare non liceat. Quisquis autem horum decretorum violator exstiterit, sex mensibus communione privetur, ac apud metropolitanum sub poenitentiae censura permaneat corrigendus, qus vel sacerdotes astringat, sed etiam caeteri episcopi subjectos sibi ecclesiarum rectores obtemperare institutionibus cogant.
Abbreviated transcription (Latin):
liminata. Copusa namq sacertiotał uel ꝯsanguineoꝵ. nec le¬
gasi noc euangłica uẽ apłica auctoritate ꝓ hib̾ et᷑. eccłastica tñ s .¬
lege penittis in terlicitur. Sic et sortib nichił mali in eẽ. mõs-¬
tratur. ꝓhibetur tñ fidelib ne faib hac sp̃e diuinõnis ad ã¬
tiquos ĩdolatriȩ cultus rehirent. ⁊ astrononeia seu astrologia

Expanded text:
eliminata. Copula namque sacerdotalis vel consanguineorum nec legali nec evangelica vel apostolica auctoritate prohibetur; ecclesiastica tamen lege penitus interdicitur. Sic et sortibus nihil mali inesse monstrat; prohibentur tamen fideles, ne sub hac specie divinationis, ad antiquos idolatrie cultus redirent. Questio II. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ortilegi finit qui fub nomine ficte religionis ꝑ quasclam
ciam ꝓfitentur.: aut quacũq scripturarũ in speflione futura
pͥmntunt. Qd̾ sortes exquitere peccm nonsit. exemplis
et anctoritate ꝓbat᷑. C ũ enim achar de anathemate furtũ fũb¬
ripuisset. et ab ets pecc̃o popłs cesus hay hostib terga de¬
disset: precepit dñs iostie ut sortib exquireret quo peccante
popłus inmanib hostrũ cad̾e m̃uerat Io fue preceptũ accipiẽ.
misit soctes primũ suꝑ trib. deinde suꝑ familias. deinde suꝑ

Expanded text:
t Ysiderus, sub nomine ficte religionis, per quasdam tiam profitentur, aut quaruncumque Scripturarum inspectione futura utem sortes exquirere peccatum non sit, exemplis et auctoritate probatur. Cum enim Achor de anathemate furtim suripuisset, et ob ejus peccatum populus caesus apud Hay hostibus terga dedisset, praecepit Dominus Josue, ut sortibus exquireret, quo peccante populus in manibus hostium cadere meruerat. Josue praeceptum accipiens misit sortes, primum super tribus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitare laborat. s manũ mittit ad desiderabilia enis et
lectos quosq nititur supplantare. dicente script᷑a. Esce illius
electe. Multorũ siquidem casum oꝑari se putat. ubi pretiosuis ali
angłm lucis more solito transfig̃ans sub obtentu languentium
fr̃m consulenti corꝑib et ȩccłastica negocia fidelibs ꝑ tractandi
regłares quosdam ad segendas leges. et ꝯfectiones phisicas pon¬
derandas de claustris ftris educit. Uñ ne fub occasione scĩe sp̃u¬
ales utri mundanis rursũ actionib in uoluant᷑. et in interio¬
ribus ex eo ipsi deficiant ex quo se ab his putant in interiori¬
bus ꝓuidere: de presentis ꝯcilii asfensu statuimꝰ. ut nullꝰ om̃io
sicam legesue mundanas legendas ꝑmittat᷑ exire. Si uͦ exierit:¬
et ad claustrũ fuũ infra duorũ mensiũ spactũ non redicrit:
fic̃ excõicatus ab om̃ib euitetur. ⁊ in nulla causa si patrocintũ
mensa et cetĩs: ultimꝰ frm̃ semꝑ sxistat. et isi forte ex misccł̃ia

Expanded text:
cipitare laborat, sed manum mittit ad desiderabilia ejus, et electos quoque nititur supplantare, dicente Scriptura: Escae ejus electae . Multorum siquidem casum operari se reputat, ubi pretiosius aliqangelum lucis more solito transfigurans sub obtentu languentium fratrum medendi corporibus, et ecclesiastica negotia fidelius pertractandi, regulares quosdam ad legendas leges, etiam confectiones physicas ponderandas, de claustris suis educit, unde ne sub occasione scientiae spirituales viri mundanis rursum actionibus involvantur, et interioribus ex eo ipso deficiant, ex quo se aliis putant in exterioribus providere: De praesentis assensu statuimus, ut nullus omnino sicam, legeset ad claustrum suum infra duorum mensium spatium non redierit, sicut excommunicatus ab omnibus evitetur, et in nulla causmensa et ceteris ultimi fratrum existant et, nisi forte ex licentia
Abbreviated transcription (Latin):
on oportet fili¬
am quã de sacro fonte fusceꝑit. aliqñ filio fuo in matrimoniũ
tradere. qina in diuina sentencia germani ẽẽ inueniunt᷑. Si qͥs
tali facinore ꝯmixtꝰ minine restrnixerit frena sixuriȩ: ab x¬
clesia chatholica ab hominabr̃. s si ꝯuerstis post separationem

Expanded text:
on oportet filiam, quam de sacro fonte susceperit, aliquando filio suo in matrimonium tradere, quia in divina sententia germani esse inveniuntur. Si quis tali facinore commixtus minime restrinxerit frena luxuriae, ab ecclesia catho
Abbreviated transcription (Latin):
ponsalia: ante seꝑtennrũ contrahi non possunt. Soso eñ ꝯ¬
sensu contrahunt᷑. qui etiam interuenire non pot̃. nisi alteritꝰ
parte id intelligatur quod intereos agit᷑. ꝓbant᷑ gͦ sponsalia ñ
posse contrahi inter pueros: quortim ȩtatis infirmitas ꝯsentim
non admittit.

Expanded text:
 contrahi non possunt. Solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest, nisi ab utraque parte id intelligatur, quod inter eos agitur. Probatur ergo, sponsalia non posse contrahi inter pueros, quorum aetatis infirmitas consensum non admittit.
Abbreviated transcription (Latin):
deantur sie aꝑte foris sint. qd̾ caro ÷ caro⁊: siue auarea insua
sterlitat ꝑ sener ent. fitie occasione temptationis. tanquam
uento extra tolãtur qcł palea÷ palea ÷ et semꝑ ab iliuo ecclefiȩ sco¬
que sine macła et ruga ÷ unitate dinisus ÷. etiam ꝯgͣregationi

Expanded text:
deantur siue aperte foris sint, quod caro est caro est; siue in area in sua sterilitate perseueret siue occasione temptationis tamquam uento extra tollatur, quod palea est palea est, et semper ab illius ecclesiae sine macula et ruga
Abbreviated transcription (Latin):
bile ualdes. qđ fubintulisti dicendo maiorem pardem onin
timos inuigilare: et ob id qd̾ ep̃i inpechiant᷑ uenire. cũ imlitũ ꝯp̃¬
papa ꝓhibet ep̃os scłari milicia occuꝑari. nec etiam contra man¬
timos piratas ꝑmittit eos ad pugnam accedere. Quomͦ gͦ les p
aduersus sarracenos urbem egrecditur. et ut eos ꝓcus ã litore ar¬
ceat popłm undiq ꝯuocat. et fuoꝵ in iurias p̃sencialit̃ tundicat
atq cum gregorio milttes ad arma uocat᷑. s notand̾: quosoam

Expanded text:
e quod subintulisti, dicendo, majorem partem omnium itimos invigilare, et ob id episcopi impediantur venire; cum militum Papa prohibet episcopos saeculari militia occupari, nec etiam contra maritimos piratas permittit eos ad pugnam accedere. Quomodo ergo Leo Papa adversus Sarracenos urbem egreditur, et, ut eos procul a littore arceat, populum undique convocat, et suorum injurias praesentialiter vindicat, atque cum Gregorio milites ad arma invitat? Sed notandum
Abbreviated transcription (Latin):
duscie ut cẽ longobardos arma pararent: mancdauit. et miltih
strpencdia decreuit. hoc gͦ exemplo et premissis auctoriatibu
elaret quod sacerdotes et si ꝓpria manu arma arrie nondie¬
ant. tñ uel his quib hurꝰmodi officia ꝯmissa funt ꝑsuadeidus
quibuslibet ut ea arripiant fua auctoritate ualeant imꝑar

Expanded text:
Thusciae, ut contra Longobardos arma pararent, mandavit, et militantibus stipendia decrevit. Hoc ergo exemplo et praemissis auctoritatibus claret, quod sacerdotes, etsi propria manu arma arripere non debeant, tamen vel his, quibus hujusmodi officia commissa sunt, persuadere, vel quibu
Abbreviated transcription (Latin):
nuim̃entur. sicut ip̃m dm̃ solũm in heditatem acciprunt dicen¬
tes. Iñs pars hereditatis mee est. His nichil ÷ cõie cam pͥncipib
scłi. quia temꝑalia penitus abiciunt. ne eoꝵ occasiõe segib im¬
peratorum obnoxii teneant᷑. Talib nulla occasio rełinquit᷑ octu¬
tanqͥuã filii fĩi regis in om̃i regno a terrenis exactionib libi ft̃

Expanded text:
 dicentes: dominus pars hereditatis mee. Hiis nichil est commune cum principibus seculi, quia temporalia penitus abiciunt, ne eorum occasione legibus / imperatorum obnoxii teneantur. Et talibus nulla occasio relinquitur occutamquam filii summi regis, in omni regno a terrenis actionibus liberi
Abbreviated transcription (Latin):
exit᷑i de egypto: a uicinis fuis acceperunt mutuo uasa aurea ⁊
argentea. ex quib postea edificauerunt tabernaculũ dño. his
respondet

Expanded text:
exituri de Aegypto, a vicinis suis acceperunt mutuo vasa aurea et argentea, ex quibus postea aedificaverunt tabernaculum Domino. His respondet
Abbreviated transcription (Latin):
illis se coacti impiorũ uiosentia obligauerant. ab soltim. et ne
illa seruent᷑: uetuimꝰ. tam prefatũ archiẽp̃mn treuerense. qua
eius prepositũ. et om̃s Euͥnc tp̃ris capti se illis qͦ qͦ mͦ obligaueit
neq tilsam eos ꝓ m̃ infamiã uel calũꝑniã. aut a suis bonis seq̃s¬
trationem aliquã auctore dõ ⁊ scĩs apłis et nr̃is p̃decessoribus
ecclȩ illiꝰq defensorib ħ in mandatis damꝰ. ut sp̃uali fumul et
matĩali gladio tam diu malignos illos corũq fauctores insequtis.
qͦusq cũ integritate possessiones ueł quecũq res eccłastice hoc ro

Expanded text:
illi sese, coacti violentia impiorum, obligaverunt, absolvimus, et ne illa serventur vetuimus, tam archiepiscopum Trevirensem quam ejus praepositum, et omnes qui tunc temporis capti se illis quoquomodo obligaverunt. Neque ullam eos proinde infamiam vel calumniam, aut a suis bonis sequestrationem unquam, auctore Deo et sanctis apostolis et nostris praedecessoribus,Ecclesiae, illiusque defensoribus haec in mandatis damus ut spirituali simul et materiali gladio tam diu malignos illos illorumque fautores insequantur, quousque cum integritate possessiones vel quaecunque res ecclesiasticae, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
igui in famiȩ nota asꝑsi funt. et scelera aliqua ꝑ publicã pemiꝰ¬
tenciam se amisisse confessi sunt. qur in heresi funt lapsi. qui in heti
baptirati. aut rebaptirati. eẽ. noscuntur: qui semet ipsos abscider̃t
tpxoris conunctionẽ sortitu funt. aut nim̃osa comugia frequentaue¬
runt uel uiduam uel̃ a marito relictam ctipxerunt. aut corruptarum
mariti fuerunt. qui concubmas. aut fornicarias habuerunt. quiset¬
itͥli concħitione obnoxii funt. qui ignoti funt. qͥue neo phiti. uel laici
funt. qui scłari miliciȩ dediti funt. qui curiȩ nexibus ob̾ligati funt.

Expanded text:
ui infamiae nota aspersi sunt, qui scelera aliqua per publicam poenitentiam admisisse confessi sunt, qui in haeresim lapsi sunt, qui in haeresi baptizati aut rebaptizati esse noscuntur, qui semetipsos absciderunt, uxoris conjunctionem sortiti sunt, aut numerosa conjugia frequentaverunt, qui viduam vel a marito relictam duxerunt, aut corruptarum mariti fuerunt, qui concubinas ad fornicationes habuerunt, qui servili 402 conditione obnoxii sunt, qui ignoti sunt, qui neophyti vel laici sunt, qui saeculari militiae deditii sunt, qui curiae nexibus obligati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eisis dictinałus est aña prammnet᷑. si natura sit ꝑtudens l
doci sulis. si moribus temꝑatus. sruita castus si sobrius. si¬
ꝓuigis si semꝑ suis negociis cauens. si humilis. si affabilio. si
nmseticors siltteratus. si in lege domini instrtictus. fi inscͥp¬
turaruim sensibus cautus. si indqͣmatib ȩccłasticis ꝑx̃citatus.
et ante ꝯm̃ia ficlei dognata uerbis simplicibus asserat .i. p.if.

Expanded text:
s ordinandus est, antea examinetur, si natura sit prudens, si docibilis, si moribus temperatus, si vita castus, si sobrius, si semper suis negotiis cavens, si humilis, si affabilis, si misericors, si litteratus, si in lege Domini instructus, si in scripturarum sensibus cautus, si in dogmatibus ecclesiasticis exercitatus; et ante omnia, si fidei documenta verbis simplicibus asserat, id
Abbreviated transcription (Latin):
negotiatorib non in peccunia ufurã exigunt: s de m̃cibus
corum tanquã usurarũ emolum̃ta ꝑcipiunt. Idõ audiant
quid lex dicat. Neq inquit usurã escarũ accipies. neq om̃ũ
instaurand̾ comiriiũ ꝑutet: ad negociatorẽ mittit. ut abfin¬
thiati cupellã sibi gratis deferat. ad cauponẽ dirĩg. ut picenũ.
uinũ. aut tiriacũ requirat. aut adolantũ. ut illũ sibi ꝓcure
ostendr̃. quod quicquid ultra sortem exig̃r: ufira: E uod
a nonuĩ statutis firmatũ ÷

Expanded text:
iatoribus, non in pecunia usuras exigunt, sed de mercibus eorum tamquam usurarum emolumenta percipiunt; ideo audiant quid Lex dicat: Neque usuram, inquit, escarum accipies, neque omnium instaurandum convivium putat, ad negotiatorem mittit, ut absynthiati 608 cupellam sibi gratis deferat: ad cauponem dirigit, ut Picenum vinum, aut Tyriacum requirat: ad lanium, ut vulvam sibi procuret: ostenditur, quod quicquid ultra sortem exigitur, usura est. anonum statutis firmatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃t imposfibisitatẽ reddendi debitũ mulier a uiro fuo separari
legi reddendi sibi debitũ. s non tranferendi se ad aliũ. Euã
głica itaq et apłica auctoritate ꝓhibetur mulier a utro disce¬
dere. isi obcausam illam cunctis notissimã qua interuemente.
si discesserit: oportet mañe innuptam. aut reconcistiari urro fuo.
Unde datur intelligi. qd imposfibisitas reddencti debitũ. ñ fac̃

Expanded text:
 impossibilitatem reddendi debitum mulier a viro suo separari legi sibi reddendi debitum, sed non transferendi se gelica itaque et apostolica auctoritate prohibetur mulier a viro suo discedere, nisi ob causam illam cunctis notissimam, qua interveniente si discesserit, oportet eam manere innuptam, aut reconciliari viro suo. Unde datur intelligi, quod impossibilitas reddendi
Abbreviated transcription (Latin):
si em̃ petrus post lapsum restitutꝰ fuit. ⁊ sepe lapsis sacerdotil
tir quasi ex auctoritate. Intienit᷑ auctoritas q̃ concedit ⁊ quafi m¬
pat. Siienit᷑ aliqua que minime concedit. s uelu. stus liript̃e
pou ꝑugnant s concordant. si tp̃s. ⁊ locus. ⁊ modꝰ penitentio pa¬
uen acigibent. Cum eñi tot funt qui labunt᷑ ut pristinã digni¬
tatem ex auctor itate d̃ efendant. ⁊ quasi ufum peccandi fibifa¬
ciant: reticdenda ÷ spes ista. Si uͦ locus ubi ista non ꝯcurrant. rẽ¬
citui posfunt qui peccant. Itaq pontifex iuistus atq discreiꝰ nõ
ogetur suos sacerdotes semꝑ abicere. nec inqx restituiere. nisi sta¬
tutum fĩt a romano pontifice. Isaueat sacerdos ne peccata¬

Expanded text:
cet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibucet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibunibus concedatur quasi ex auctoritate. Invenitur enim auctoritas quae concedit, et quasi imperat. Invenitur et alia quae minime concedit, sed vetat. Quae Scripturae non repugnant, sed concordant, si tempus et locus et modus poenitentiae pacem adhibeant. Cum enim tot sint qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi ausum peccandi sibi faciant, rescindenda est spes ista. Si vero locus est ubi ista non eveniant, restitui possunt qui peccant. Itaque pontifex justus atque discretus non cogitur sacerdotes suos semper abjicere, nec mox restituere, nisi statutum fuerit a Romano pontifice. 37. Ex supra dict
Abbreviated transcription (Latin):
tas expostulat: ut qd debet iudicare discernat. Diligens gͥ in¬
quisitor. subtił inuestigator sapient̃. et qͣsi astute in terroget a
peccatore qd̾ forfitam ignoret. uel ũecondia uelit occultare. Cog¬
nito itaq crimine uarietates erus non dubitet in uestigare. et
locũ. et tempꝰ. et cet̾a quȩ fupͣdiximꝰ in exponenda eorum qͣlita¬
te. Quib cognitis: assit beniuolꝰ paratus exig̃e. et secũ onꝰ por¬
tare. hãt culcedinẽ in affectione. pietatẽ in alteriꝰ crimine. dis¬
cretionem in uarietate. ad iuuet ꝯfeͣrentẽ orando. elemosina fut¬
endo. ⁊ cet̾a bona ꝓ eo faciendo. Semꝑ eñĩ iuuet lenientło. ꝯsla¬
do. instrueͬt oꝑando. Sit particeps laboris: qui uult fieri par
ceps gauctii. D occat ꝑseuerantiã. caueat ne corruat. ne tuste
ꝑdat potestatem udiciariam ⁊ si eñi penitencia ei possit ad¬
quirere gr̃am: non tñ mox restititit᷑ in potestatem primã. st¬

Expanded text:
tas hoc expostulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine varietates ejus no et tempus, et cetera, quae supra diximus in exponendo eorum qualitates. Quibus cognitis adsit benevolus, paratus exigere, et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in varietate; adjuvet confitentem orando, eleemosynas dando, et cetera bona pro eo faciendondo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat potestatem judiciariam. Licet enim poenitentia ei possit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Li
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq uos ex occasiõe ħꝰ legis impis
non dilectione corrigencti s odio ĩmmicanti ꝑsequit᷑. displicet nobis
et quauis res q̃ꝙ terrena non recte a qͦꝙͣ postid̾i possit. nisi ue un
diuino quo cuncta iustoꝵ sinit uel hum ano qd̾ inpotestate est ri
terre. Id̾oq falso res appellatis ur̃as. qs nec rtste possicdetis. et sãm
leges terrenorũ regũ autt̾e nissi estis. frustraq dictis. nos in eis
gregandis laboratimiꝰ. cũ scriptũ legatis. Tabores impnoꝵ nisti est
S tñ quisquis ex occasatio ne legis ħꝰ ꝙͣ reges terre xp̃o seriients
ad emendandã impietatẽ nr̃am ꝓmulgaueruntres ur̃as cipi¬

Expanded text:
Quicunque vos ex occasione huius legis imperialis, non dilectione corrigendi, sed odio immicandi persequitur, displicet nobis et quamvis res queque terrena non recte a quoque possideri possit, nisi vel iure divino, quo cuncta iustorum sunt, vel iure humano, quod in potestate est regum terre, ideoque falso res appellatis vestras, quas nec iuste possidetis et secundum leges terrenorum principum, amittere iussi estis frustraque dicitis: Nos in eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam reges terrae Christo seruientes ad emendandam uestram impietatem promulgauerunt, res p
Abbreviated transcription (Latin):
Qinnta: si capellam in suo territoris edificatam iure territorii sibi
iucticiaria sentencia capellam fuam irrepserit: an cadat a causa. ⁊ c̃.¬
UII.ðeptima: querit᷑ si laici capellam illam illam tenebant. ut quibꝰdam
mous ÷. et in manib abb̃is eam reftitauerunt. et orctinandã tradi-¬
derunt an consensu ep̃i et cłicotũ abbas possit eam tenere.

Expanded text:
Quinto, si capellam in suo territorio aedificatam jure territorii sibi te, non judiciaria sententia capellam illam irrepserit, an cadat a causa, eptimo quaeritur, si laici capellam illam tenebant ut quibusdam moris est et in manibus abbatis eam refutaverint, et ordinandam tradiderint, an consensu episcopi et clericorum abbas possit eam tenere?
Abbreviated transcription (Latin):
ulier fi fide ꝯnigali mo¬
lata fidem seruet adult̃o utiq mala÷. si nec adulto: p̾cior. Por¬
ro si eam flagitii peniteat: et ad castitatẽ rehens ꝯugalẽ pacta
ac placita adult̃ia rescĩdat: miror si eam ficlei molatͥcẽ uel ip̃e
dectiet: tanto gratiiꝰ delinquit. ꝙͣto dampnabiliꝰ accumulãt᷑
peccata peccaitis. Si aũt ꝓpt̃ea deserit᷑. ut ad bonũ recseat᷑: nchil

Expanded text:
Mulier, si fide conjugali violata fidem servet adultero, utique mala est; sed si nec adultero, pejor est. Porro si eam flagitii poeniteat, et ad castitatem rediens conjugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei violatricem vel ipse declinet, tanto gravius delinquit, quanto damnabilius accumulantur peccata pecca
Abbreviated transcription (Latin):
licite ducatur in uxorem.
Scda: an ea quȩ causa incontinentiȩ ducit᷑. sit ꝯuix appellanda.
Tercia: cuiꝰ arbitrium aliqua sequatur. an liberi aui. an originani
Sexta: si adulter ad ulteram possit dimitte.conꝓbetur.
Septima: si utuente dimissa: aliam possit accipere. ꝯiugẽ ducere.¬
Octaua: si infidelem sub premissa conditione licet alicui fideliũ ĩ¬

Expanded text:
licite ducatur in uxorem? Secundo, an ea, quae causa incontinentiae ducitur, sit conjux appellanda? Tertio, cujus arbitrium aliqua sequatur, an liberi avi, an originariiprobetur? Sexto, si adulter adulteram possit dimittere? Septimo, si vivente dimissa aliam possit accipere? Octavo, si infidelem sub praemissa conditione liceat alicui fidelium i
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis artem gramaticã noĩnt uel diaseticã. ut recte loquendi
rationem habeat. et interuera et falsa driudicet: non inꝓbantus.
G cometria aut et arimetica. et mufica. habent in fuascientia ueritate.¬
sed non est scientia illa pietatis. Sciencia pietatis est nosse legem scͥp¬
turas. et intellig̃e ꝓpħas. in euangło c̃cłe. apłos non ignorare. Cir¬

Expanded text:
Si quis artem grammaticam noverit vel dialecticam, ut rationem recte loquendi habeat, et inter falsa et vera dijudicet, non improbamus. § 1. Geometria quoque et arithmetica et mused non est sciencia illa pietatis. Seiencia autem pietatis est: nosse legere scripturas et intelligere prophetas, in ewangelio credere, apostolos non i
Abbreviated transcription (Latin):
Prima questio ⁊ an in manifestis iudiciariꝰ
ordo sit requirentus.
Sccła: an expoliatꝰ ab̃ aliqͦ sit tucdicandus.
Tercia: qua pęna sint feriendi qui in accusa¬
tiono ues testificatione defecerint.

Expanded text:
primum quaeritur, an in manifestis judiciarius ordo sit requirendus? Secundo, an exspoliatus ab aliquo sit judicandus? Tertio, qua poena sint feriendi qui in accusatione vel testificatione defecerint?
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: ut incõione fus herefis illũ dechicat. quia inigua ⁊ sentũ¬
tia pondere caret. Quod si in catholicũ pͣne utuentẽ uel ihericũ
Nagiens ues faci norib deditũ. ut alias ad recde anuenddi normã
itan redeat. sentenciã clecłit: an uterq an heticus tm̃ et̃as sentẽ¬
accusare. uel m ꝙ̃ testificari non ualet. Si eñi quos ditina testĩmo-¬
ma ñ secunt᷑. quia extra eccł̃am ft̃. ondꝰ humam testimonii ꝑdi-¬

Expanded text:
verit, ut in communionem suae haeresis illum deducat, quia iniqua est sententia, pondere caret. § 2. Quod si in catholicum prave viventem, vel in haereticum flagitiis vel facinoribus deditum, ut alias ad recte vivendi normam uterque redeat, sententiam dederit, an uterque, an haereticus tantum ejus sentenaccusare vel in quem testificari non valet. Si enim quos divina testimonia non sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
recedentes aut utramq retinebtnt. aut utraq carebunt. S aliud
:potestas officii. ałiud executio. Plerũq officii potestas uel accipi᷑.
uesuti a monachis in sacerdotali unctione. ued accepta sñ sui exe-¬
cutione retinet᷑. ueluti a fuspensis. quib ãministratõ interdicit᷑.
potestas non aufert᷑. A fide itaq rececdentib potestas ñ adimit᷑.¬
sic redeuntibus non redditur. nec non homini s sactamento iniuria
fis undeatitr ut ab hereticis haptirati uelord mati cũ adienit ate

Expanded text:
recedentes aut utramque retinebunt, aut utraque carebunt. Sed aliud est potestas officii, aliud exsecutio. Plerumque officii potestas vel accipitur, veluti a monachis in sacerdotali unctione, vel accepta, sine sui exsecutione retinetur, veluti a suspensis, quibus administratio interdicitur, potestas non aufertur. A fide itaque recedentibus potestas non adimitcut redeuntibus non redditur, ne non homini, sed sacramento injuria fieri videatur. Unde ab haereticis baptizati vel ordinati,
Abbreviated transcription (Latin):
nendui. ut sola intra eccłam fidelib oratione ningant᷑. Sacris
intftiorum celebritatib quauis m̃eantur inter sint. A dñi ce autem
mense ꝯuiuio segregentur. ut hac saltim districtione correcti:⁊
ĩi in se fua errata castigent. ⁊ aliis exemplũ tribuant. quatinꝰ
M obscemis cupiditatib retrahantur. Quib tñ qñ a carnali fra¬
qlitate cociderint. inatico intinere cũ ad dñm ceꝑint ꝓficisci ꝑ
oomunionis grãm uolumꝰ fubueniri. Quam formã et cirea uni-

Expanded text:
nendum, ut sola intra Ecclesiam fidelibus oratione jungantur sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint. A Dominicae autem mensae convivio segregentur, ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent, et aliis exemplum tribuant, quatenus ab obscenis cupiditatibus retrahantur. Quibus tamen, quia carnali fragilitate cecidere, viatico munere, cum ad Deum coeperint proficisci, per communionis gratiam volumus subve
Abbreviated transcription (Latin):
ecessaria et eñ
res exrstit: ut tuxta ȩccłam claustra constituant᷑. in quibus
csici discipltnis ȩcołasticis uacent. Itaq om̃ibus unt̃ fit re¬
atq doctrina illos potius exornet quam dehonester Item¬
omnium depositõ. Itsi enim uictu et uestitu contenti millam
in ter se ꝓprictatem habentes. debent habere om̃ia cõmtiia.

Expanded text:
ecessario servari praecepit, ut juxta ecclesiam claustra constituantur, in quibus clerici disciplinis ecclesiasticis imbuantur, et omnibus unum sit reet doctrina illos potius exornent quam dehonestentomnium deposicio. Illi enim victu et vestitu contenti, nullam inter se proprietate habentes, debent habere omnia communia.
Abbreviated transcription (Latin):
i quis ep̃s in conciłio ex commimicatꝰ tunpp̃
fuerit. siue pb̃r. aut diaconus. a fuo ep̃o. et post excominunto
nem. tieł matutinũ. uel uiesꝑͣum. sacrificrũ quasi in offitio fuo licet¬
agere sicut prtus: non liceat ei nec in alio concilio sꝑem reconciliatiõis
habere. nec ultra reconciliari. s etiam cos qui ei commiicatier̃ãt:
om̃s ab ȩccła respin . inaxime eos qui scieb̾ant ẽt̃. deiectũ. Si aũt

Expanded text:
 episcopus in concilio excommunicatus fuerit, sive presbyter, aut diaconus, a suo episcopo, et post excommunicatnem vel matutinum, aut vespertinum sacrificium quasi in officio suo agere sicut prius, non liceat ei nec in alio concilio spem reconciliationis habere, nec ultra reconciliari, sed etiam eos, qui communicaverint, omnes ab ecclesia respui, maxime eos qui sciebant eum esse dejectum. Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
luntas eius fuerit ꝑatefacta. nec hunc fubquosibet ingemo uelargu-¬
mento ccupiam tudeorũ uenundandi sit facultas. s is qui ad xp̃ianã
conuerti desiderat defensione ur̃a in libertatem modis om̃ibus uendi¬
cetur. hiruero quos huitiscemodi seruos opͣet amitt̃e. ne forte utilitateᷤ
suas irrationabiliter existimetur impediri. sollicita nos hoc conueñ
consideratione seruare. ut si paganos quos mercimonii causa de
extremis finibus emerunt infra trex menses cũ emꝑtor cui uenditi
fuerant non inuenitur. fugere ad eccl̃am forte contigerit et uelle se dyce-¬
rint ficri xp̃ianos. uel̃ etiam extra eccl̃am hanc uoluntatem tałem ꝓcti-
tres menses ginsquã hurus cemͦi seruorũ tudaicoꝵ uelle fitũ dixerint. et
fieri uoluerit xp̃iantis. nec aliguis eũ postmodũ emerit. nec cdñs qualił⁊

Expanded text:
t ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venundandi facultas sit, sed is qui ad Christianam converti fidem desiderat, defensione vestra in libertatem modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujuscemodi oportet servos amittere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter existiment impediri sollicita vos hoc convenit consideratione servare, ut si paganos, quos mercimonii causa de externis finibus emerint, infra tres menses dum emptor cui venditi fuerant non invenitur, fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se dixerint fieri Christianos, vel etiam extra Ecclesiam hanc talem voluntatem prodidetres menses quisquam hujuscemodi servorum Judaicorum velle suum dixerit, et fieri voluerit Christianus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nalem coplam dephensa fiuñt: liberũ facit iusieri aliu mri
accipe. Uude apparet illoꝰ non fuisse ꝯtuges. Alioquins uona
cent eis ab inuicem discedere. excepta causa formcato iio it
sic cliscedentes: oportet inanere in nuptos. ant fibi nune n
conciliari

Expanded text:
alem copulam deprehensa fuerit, liberum facit mulieri alium virum accipere. Unde apparet, illos non fuisse conjuges; alioqui non liceret eis ab invicem discedere, excepta causa fornicationis; et sic discedentes oportet manere innuptos, aut sibi invicem reconciliari
Abbreviated transcription (Latin):
Secũda: an ꝓ in pensis patrocini s. liceat cłiciꝰ muna exiera
Tercia: an ex musieris ꝯfessione iste sit ꝯdenpnãdus
Quarta: an die doninico eiꝰ causa sit uentilanda.
Q uinta: an sibi negãti ptirgatio sit deferenda.
Sexta: an erus ꝯfessio cruciatib sit extor quenda.
Septima: an absq sino dali auchientia ualeat sac̃dotẽ dãnare.¬

Expanded text:
exigere? Tertio, an ex mulieris confessione iste sit condemnandus? Quarto, an die dominico ejus causa sit ventilanda? Quinto, an sibi neganti purgatio sit deferenda? Sexto, an ejus confessio cruciatibus sit extorquenda? Septimo, an absque synodali audientia episcopus vale
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut a modo
eccłe monachis traditȩ. ꝑ
suos sacerdotes instituantur. Diuinȩ eñi leges et scłares hab̃et.
entm fuit possessiõẽ dare: quam in uestiturã. & I. Deinceps om̃io
ut uiditio sinodi si ccͣ sacerdociũ ag̃e prefumpserint. mulcent᷑. et
Sane quia monachorũ quidã ep̃is ius futũ auferre ꝯtñdunt.
pb̃ros collocent. s ep̃i parrochiȩ curam cũ abbatũ ꝯsenfu: sacerdo¬
ti ꝯmittant. ut cius mͦi sacerdotes de popłis quid̃ epis rationem

Expanded text:
mus, ut amodo ecclesiae monachis traditae per suos sacerdotes instituantur. Divinae enim leges habent et saeculares, enim fuit possessionem dare, quam sit vestituram concedere. Quomodo ut judicio synodi, si contra sacerdotium agere praesumserint, mulctentur, et Sane quia monachorum quidam episcopis jus suum auferre contendunt, onsilio presbyteros collocent, sed episcopi parochiae curam cum abbatum consensu sacerdoti committant, ut ejusmodi sacerdotes de populi quidem cura episcopis ration
Abbreviated transcription (Latin):
habeant: potestatem tñ gubernandi popłm. et sp̃ualia in mis¬
trancti non habent. Ad̾ etiam de ep̃o intelligend̾ ÷ Uñ nicho¬

Expanded text:
habeant, tamen potestatem gubernandi populum, et spiritualia ministrandi non habent. Quod etiam de episcopo intelligendum est. Unde Nico
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ora. Ait idem gelastus. stulla prefumptiõe statũ parrochi¬
arum. et c̃. Si gͦ temporalis obiectio chiocefim semel ꝯstitutam
dtuellere non ꝑotest: patet qtł nec uob̃is patrocinabit᷑. nͣ statũ
parrochiȩ nr̃e mutantes. docimationes quondam nob̃is legni¬
me assignatas uendicabili usurꝑatione uobis uendicetis.
¶Q uomodo aũt chstinguende funt hee auchertates in cansa monachoꝵ¬

Expanded text:
us. Ait enim idem Gelasius: Nulla praesumtione statum parochiarum, etc. Si ergo temporalis objectio dioecesim semel constitutam divellere non potest, patet, quod nec vobis patrocinabitur, ut, statutum parochiae nostrae mutantes, decimationes nobis quondam legitime assignatas vindicabili usurpatione vobis vendicetis. Quomodo autem distinguendae sint haec auctoritates, in causa monacho
Abbreviated transcription (Latin):
lacinit. ut quocienscũq cłicis ab accusatorib mutta crimina
obictuntur. et itnũ ex his de quo primo eg̃int ꝓbare nonrualue¬
runt: ad cet̾a iam non admutant᷑.¬

Expanded text:
lacuit, ut quotienscunque clericis ab accusatoribus multa crimina obiiciuntur et unum ex his de quo prius egerint, probare non valuerint, ad cetera iam non admittant
Abbreviated transcription (Latin):
Prima questio est. an restito dandasit quibus¬
libet expoliatis.
tocationẽ ad causam quib lib̾et funt inclicende.
Tercia: quo spatio mensium fint concedende.
Q uarta: an infameᷤ. ⁊ ñ legitume ꝯtũcti ad accͤatõnẽ fint admiitendi.
Sexta: an extra ꝓuinciã reus sit ꝑcducendus.
Septima: ansit audiẽda eꝰ sentẽtia. quẽ c̃ reo par inficit malicia.
s ona: an accusatores uel testes in absentem uocem accusationis
uel testificationis exhibere ualcant.
Hecima: an deficientes in primo capitalo fĩt ad ittendi ad seq̃ntia.

Expanded text:
primum quaeritur, an restitutio danda sit quibuslibet exspoliatis? vocationem ad causam quibuslibet concedendae sint? Tertio, quo spatio mensium utrique sint concedendae? Quarto, an infames et non legSexto, an extra provinciam reus sit producendus? Septimo, an sit audienda ejus sententia, quem cum reo par inficit malitia? o, an accusatores vel testes in absentem vocem accusationis vel testificationis exhibere valeant? Decimo an deficientes in primo capit
Abbreviated transcription (Latin):
honoratorũ. decarionii. possessorũ. ꝑ ostremo ctiã colonortĩ acꝰ-¬
libet ordnis rudicefũt aliqua rõne concussus. siqͥs scit uenalẽ
de ture finsse sentenciã. si quis penam uel pretio itemissam. uel
uitio capichitatis in gestam. siqͥs postremo quacũqꝙ decausa im-¬
probum itdicem potũit appro bare. his uel etiam ad iinistrãte
eo uel post administrationẽ depositã in publicũ ꝓdeat. crimen
deferat. cdelatũ approb̃et. cũ ꝓbaũit: inctariã reportat᷑. et gloriã.

Expanded text:
rum decurionum possessorum, postremo etiam colonorum aut cuiuslibet ordinis a iudice fuerit aliqua ratione concussus, si quis scit venalem de iure fuisse sententiam, si quis poenam vel pretio remissam vel vitio cupiditatis ingestam, si quis postremo quacumque de causa improbum iudicem potuerit approbare, is vel administrante eo vel post administrationem depositam in publicum prodeat, crimen deferat, delatum approbet, cum probaverit, et victoriam reportaturus et gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
i quis in cognitus monasteriũ ingredi uoluerit: ante tͥ¬
cinum inonachi habitus non prestetur. et si tnifra uͦ.
tur ei ẽ om̃ib q̃ attulit. fide tñ accepta de impunitate. Si aũ
sit tam longe quod inueniri non posfit. Qd̾ aũt querit᷑ an pof¬
traditionem sit ei fas cũ licencia abb̃is ad ꝓpͥa redire. facise mõ¬
tratur ficri non posse. Ip̃m enim reclire: cructiofũ ⁊. Qui aũ
mantfesto facmori desim̃t obinare cũ pot̃: ꝯsentit.¬

Expanded text:
iquis incognitus monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur. Et si intra tres tur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si aute, nisi sit tam longe quod inveniri non possit, sed tantum ea traditionem sit ei fas cum licentia abbatis ad propria redire? facile monstratur non posse fieri. Ipsum enim redire criminosum est. Qui autem manifesto facinori desi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nos auctore cdo uienalitatẽ oẽm tã gx reb quam exiministeriie co¬
elesiasticis ꝓpellentes. hoc ulters fĩ auctoritate apłica ꝓhibentus.
ꝑ orro quicumꝙ altaria uel decimas ab annis xxͣxͥ. et suꝑra firb h̃m̾i
reclemptors monasteria possectisse noscutur: quicte dernceps et sine
molestia quelibet cis possidenda firmamꝰ. saluo utiq ep̃oꝵ censu an¬

Expanded text:
nos auctore Deo uenalitatem omnem tam ex misteriis quam ex rebus aecclesiasticis propellentes hoc ulterius fieri auctoritate apostolica prohibemus. Porro quaecumque altaria uel decimas ab annis triginta et supra sub huiusmodi redemptione monasteria possedisse noscuntur, quiete deinceps et sine molestia qualibet mo
Abbreviated transcription (Latin):
ne in rasta÷. nec tunc ab ea recedend̃ ÷. quia etiam antequã sentẽ¬
cia daretur in cum. ꝓ quałitate fui reatus ligatus aꝑud dm̃ te¬
nebatur. Contingit etiam aligñ ut ad ult sentenciã ꝓ sacrilegio
reportet. cuiꝰ reatũ in conscientia non habet. Hec sententia et si i iusta
et in hoc causti intelligentda ÷ illa auctoritas gregorii. S entencia
pastoris et c̃.¶ustam sentenciã uocat. qñ crimen stibest. fuꝑ q̃tõ
fertur. In tustam: qñ ilłud non sub est. quȩ inde timenda uel ser-¬
uanda est. quod ex aliquo iam dudũ dampnandꝰ erat. ut cũ pre¬
misisset. Gregorꝰ utrũ iustȩ an in iustȩ obliget pastor: pasteris
tñ sententia gregi timenda ÷: fub̃secutꝰ abiecit. Ne is qui fub:.
Q cũ iustȩ forsitam ligat᷑. ipsam obligationis fuȩ sententiã ex aliqͣ
culꝑa mereat᷑. Pastor uͦ uel absolũe indiscrete timeat ueł ligare
s aũt qui stib mani pastoris ÷. sigari timeat ttstȩ tiei i tuste. nͥ

Expanded text:
est, nec ab ea recedendum est, quia et antequam sententia daretur in eum pro qualitate sui reatus, ligatus apud deum tenebatur. Contingit etiam aliquando, ut adulter sententiam pro sacrilegio reportet, cuius reatum in conscientia non habet. Hec sentEt in hoc casu intelligenda est illa auctoritas Gregorii: Sententia pastoris, etc. § 1. Justam sententiam vocat, quando crimen subest, super quod fertur: injustam, quando illud non subest, quae tamen timenda vel servanda est, quia ex alio jamdudum damnandus erat. Unde, quum praemisisset Gregorius: Utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, subsecutus adjecit: Ne is, qui subest, et quum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare qui sub manu pastoris est ligari timeat vel injuste, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rientur. nec ad pͥtiatũ trahant᷑ ꝯmodũ: quia ad bont̃ sunt ꝯmu-¬
mone p̃fpxa. s manentibus terminis quos ꝯstituerunt pr̃es ne
in iustȩ usurpet alienũ. s in tra fines ꝓͥos atq segitimos ꝓut qͥsq
ualuerit: in latitucdinẽ se exerccat caritatiᷤ.

Expanded text:
rientur, nec ad privatum trahantur commodum quae ad bonum sunt commune praefixa, sed manentibus terminis, quos constituerunt Patres, nemo injuste usurpet alienum, sed intra fines proprios atque legitimos, prout valuerit, in latitudine se exerceat caritatis.