comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiat in cęlis. ut recens paruulus
natus reatu primi homis teneat᷑
astrictus. sine a qua baptismi renatꝰ
in xp̃o saluat᷑. Et mũdus eos audit.
quia sꝑitaliũ corda. ad mũdanos
carnalesq sensus reuocare. a fidei sim¬
plicitate non ualent. S & catholici
quicumq audientes illam dñi sen¬
tentiam. diligite mimicos uros. bene¬
facite his qui oderunt uos. & orate
pro ꝑsequentibꝰ & calũpniantib uos.¬

Expanded text:
percipiat in coelis, ut recens natus percipiat in coelis, ut recens natus parvulus reatu primi hominis teneatur astrictus, nisi aqua baptismi renatus in Christo salvetur. Et mundus eos audit. Quia spiritualium corda ad mundanos carnalesque sensus revocare a fidei simplicitate non valent. Sed et catholici quicunque audientes illam Domini sententiam: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentib
Abbreviated transcription (Latin):
nisi carne indueret᷑ ubi mori pos¬
set: Quisqͥs gͦ uiolat caritatem.
quunllibet dicat lingua: uita ipsiꝰ
negat xp̃m̃ in carne uenisse: ẜ ip̃e
est antix pc̃. Et uicistis eũ inquit. S
unde uicerunt: Numquid liberi uir¬
tate arbitrii: Non utiq. Laceat pe¬
lagius: dicat ip̃se ioħes. Qm̃ maior
mudo. Docet itaq eos seruare humi¬
litatẽ. ne uictoriã uirib suis tribu¬
ant: & arrogantia suꝑbie iuncant᷑.
Nocet inter aduersa fiduciã. spemq
semꝑ habere iuncendi memoria reti¬
nentes: quia maior est dñs ad pro¬
tegendũ: quam diabolus ad im¬
pugnandũ. Ipsi de mũdo sunt: ĩdeo¬
dit. Antixp̃i: idest heretici. & si nom̃
xp̃i inuocant. si signo xp̃i se notant.
ipsi tamen de mũdo sunt: id est de
illorũ numero qͥ mundana sapiunt.
posse fieri. ut filius patri sit coeter¬
nus. ut uirgo intacta pariat. ut caro
de puluere resurgat immortalis:
ut homo de tͬra editus mansionẽ

Expanded text:
nisi carne indueretur, ubi mori posnisi carne indueretur, ubi mori posset? Quisquis ergo violat charitatem, quodlibet dicat lingua, vita ipsius negat Christum in carne venisse, et ipse est Antichristus. Et vicistis eum, inquit. Sed unde vicerunt? Numquid liberi virtute arbitrii? Non utique. Taceat Pelagius, dicat ipse Joannes: Quoniam major etc. Docet itaque eos servare humilitatem, ne victoriam suis viribus tribuant, et arrogantia superbiae vincantur. Docet inter adversa fiduciam spemque semper habere vincendi, memoria retinentes, quia major est Dominus ad protegendum, quam diabolus ad impugnandum. Ipsi de mundo sunt, etichristi, id est, haeretici, etsi nomen Christi invocant, si signo Christi se notant, ipsi tamen de mundo sunt, id est, de illorum numero qui mundana sapiunt, posse fieri ut Filius Dei sit Patri coaeternus, ut virgo intacta pariat, ut caro de pulvere resurgat, immortalis, ut homo de terra editus mansionem
Abbreviated transcription (Latin):
in ditã fuisse sententiã. atq ideo sol¬
uere non tuuit ih̃m. ac se pro hoc
dõ reddere extraneũ: dicens beatã
uirginem mariã. non dei s homĩs
tantũ extitisse genitricẽ. ut aliam
ꝑsonã hom̃is: aliam faceret ditatis.
Neq unũ xp̃m in uerbo d̃i & carne
atq anima credens. S separatim
dicans. Hic est antixp̃c. de qͦ audis¬
do est. Uenit iminente die udi¬
cii. nato in mũdo homĩe ceteris illo¬
amplius nefando: filio iniqͥtatis
Et nunc iam in mudo est: habitãs
in mentib eorũ qui xp̃o uel pro¬
fessione uel opere sine remedio peni¬
tendi repugnant. Uos ex dõ estis fiboli
& uicistis eũ. Uicistis antixpm: confi¬
tendo ih̃m xpm in carne uenisse.
id est caritatẽ habendo quã docuit
ipse in euangłio cõmendat. Maio¬
rem hac dilectionẽ nemo habet:
ut animã suã quis ponat ꝓ ami¬
cis suis. Quomͦ enĩ poterat di fi¬
lius animã suã ponere pro nobis.

Expanded text:
inditam fuisse sententiam, atque ideo solinditam fuisse sententiam, atque ideo solvere non timuit Jesum, ac se per hoc Deo reddere extraneum, dicens beatam Mariam virginem non Dei, sed hominis tantum exstitisse genitricem, ut aliam personam hominis, aliam faceret Deitatis; neque unum Christum in Verbo Dei et carne atque animdicans. Et hic est Antichristus de quo audisetc. Venit imminente die judicii, nato in mundo homine illo caeteris amplius nefando, filio iniquitatis. Et nunc jam in mundo est, habitans in mentibus eorum, qui Christo vel professione, vel opere, sine remedio poenitendi repugnant. Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis eum. Vicistis Antichristum confitendo Jesum Christum in carne venisse, id est, charitatem habendo, quam docuit ipse in Evangelio commendat dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Quomodo enim poterat Filius Dei animam suam ponere pro nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
non habet caritatẽ. negat illum
sonando. S amando. Et om̃is spẽ
qui soluit iħm: ex do non est.
Ille soluit iħm: qͥ uel diuinitatẽ
euis uel animã uel carnẽ negat.
quȩ eũ ueracit᷑ habere. fides catho¬
lica docet. Soluit & ille ihm. qui
uiuendo. uel ꝑuersuis intͣpretan¬
ao corrumpit̾. S & ille qui unita¬
tẽ scẽ eccłiȩ quam iħc uenit colli¬
gere turbat. ihm̃ quantũ in se est
soluere nititur. Nec mirũ si tales
ex dõ non sint. qͥ dĩ opera uel uer¬
ba. uel sacram̃ta rescindunt. Intan¬
tum namq ex dõ non sunt: ut
quidam eorũ. qui prauo doginate
separare uolebant ab hominis dis¬
pensatione diumitatẽ xp̃i. hunc
quoq u̾siculũ qͦ dicitur. & om̃is
sp̃c qui soluit ihm̃ ex do non est.
Ex hac epła eraserint. ne scilicet per
auctoritatẽ beati ioħis. coniuncerent᷑
erroris. Deniq nestorius nescire se ꝓdi¬
dit. hanc aut henticis exemplarib

Expanded text:
non habet charitatem, negat illum non habet charitatem, negat illum sonando, sed amando. Et omnis spiritus qui solvit Jesum ex Deo non est. Ille solvit Jesum qui vel divinitatem ejus, vel animam, vel carnem negat, quae eum veraciter habere fides catholica docet. Solvit et ille Jesum, qui videndo, vel perversus interpretando corrumpit. Sed et ille qui unitatem sanctae Ecclesiae, quam Jesus venit colligere, turbat, Jesum quantum in se est solvere nititur. Nec mirum si tales ex Deo non sunt, qui Dei opera vel verba vel sacramenta rescindunt. In tantum namque ex Deo non sunt, ut quidam eorum qui pravo dogmate separare volebant ab hominis dispensatione divinitatem Christi, hunc quoque versiculum quo dicitur: Et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est, ex hac Epistola eraserint, ne scilicet per auctoritatem beati Joannis convinceretur error eorum. Denique Nestorius nescire se prodidit hanc authenticis exemplaribus
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Et quis est qui probat sp̃c:
uel unde possunt probari: Docet in
euangło dñs ubi talia uentura pre¬
dicebat: qualia ioħes iam suo tẽꝑe
uenisse prodebat. Attendite inquit
a falsis propħis qui ueniunt ad uos
in uestim̃tis ouium: intrinsecus autẽ
sunt lupi rapaces. A fructib eorum
cognoseetis eos. Nũquid colligunt de
spmnis uuas: aut de tribulis ficus: hi
sunt gͦ fructus. a quib sp̃c maligni
qui in pseudoproph̃is locunt᷑. ualent
dinosci. Spine uidelicet scismatum:
& horridi heresiũ tribuli. quibus
eos qͥ sibi incaute appropiant. fi de
lacerando contaminãt. sicut econt᷑
ex dõ est. Confessionẽ hoc loco non
solum catholicȩ fidei: s & operatio¬
nis bone: que fit ꝑ caritatẽ reqͥrit.
Alioquin nõnulli heretici confitent᷑.
multi chismatici. multi falsi catho¬
lici. ihm̃ xꝑ̃m in carne uenisse. s con¬
fessionẽ suã factis negant. non haben¬
do caritatẽ. Caritas quippe di filiũ:
adduxit ad carnẽ. Et ideo quisqͥs

Expanded text:
. Et quis est qui probat spiritus, vel unde possunt probari, docet in Evangelio Dominus, ubi talia ventura praedicebat, qualia Joannes jam suo tempore venisse probat. Attendite, inquit, a falsis prophetis qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos. Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus ? Hi sunt ergo fructus a quibus spiritus maligni, qui in pseudoprophetis loquuntur, valent dignosci, spinae videlicet schismatum, et horridi haeresium tribuli, quibus eos qui sibi incaute appropiant, fidem lacerando, contaminant. Sicut e contrario ei, etc. Confessio hoc loco non solum catholicae fidei, sed et operationis bonae quae fit per charitatem, intelligitur. Alioquin nonnulli haeretici confitentur, multi schismatici, multi falsi catholici, Jesum Christum in carne venisse, sed confessionem suam factis negant, non habendo charitatem. Charitas quippe Dei Filium adduxit ad carnem. Et ideo quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
non dimiseritis hom̃ib: nec pater
ur̃ dimittet uob̃ peccata urã. Dicunt
se nullatenus suas inuirias posse dimit¬
tere mnultas: hi nimirũ de mũdo
esse. & ideo de mũdo loqui conumn¬
cunt᷑. Et quia caritatis uiscera non ha¬
bent. frustra fidei. intemerata mysteria
seruant. S nec antixp̃i nomine pos¬
sunt carere: qui xp̃i mandatis pro¬
bant᷑ aduersari. Nos ex dõ sumus:
homo qui non ꝑcipit ea que sunt
spc̃ dĩ. Stulticia em̃ est illi. Qui gͦ
non uult audire p̾dicatores ueritatis.
profecto iste dm̃ non nosse neq
ex dõ esse cognoscit᷑: quia caritatẽ
quam erga homines d̾s exercuit:
Simitari neglexit. In hoc cognoscimꝰ
sp̃m ueritatis. & spm̃ erroris: In
noc nimirũ: quia spm habent erro
ris. & hec discrecio est sp̃uum. de¬
uit caritatẽ. quia dixit ex dõ est.
Plus dicturus est: intente audiamus
Quid amplius dici potuit: as caritas
est. facere gͦ conira caritatẽ. contra dm̃¬
facere est. Nemo dicat. in hominẽ pecco

Expanded text:
non dimiseritis hominibus, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra , dicunt se nullatenus suas injurias posse dimittere inultas: hi nimirum de mundo esse, et ideo de mundo loqui convincuntur. Et quia charitatis viscera non habent, frustra fidei intemerata mysteria servant. Sed nec Antichristi nomine possunt carere, qui Christi mandatis probantur adversari. Nos ex Deo sumus. homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei, stultitia enim est illi. Qui ergo non vult audire praedicatores charitatis, profecto iste Deum non nosse, neque ex Deo esse cognoscitur, quia charitatem quam erga homines Deus exercuit imitari neglexit. In hoc cognoscimus Spiritum veritatis, et spiritum erroris. In hoc nimirum, quia qui audit noit: et haec discretio est spirivit dilectionem, quia dixit ex Deo est: plus dicturus est, intente audiamus. Quid amplius dici potuit? Deus charitas est. Facere ergo contra charitatem, facere contra Deum est. Nemo dicat: In hominem pecco
Abbreviated transcription (Latin):
nat pro amicis suis. E ibi probata
us est pro nobis. Dilectio patris un¬
de ꝓbata est in nobis:Quia filiũ
suũ unicũ misit mori pro nobis.
Sic & paulus apłs dicit. Qui propͥo

Expanded text:
uis pro amicis suis . » Et ibi probata ortuus est pro nobis. Dilectio Patris unde probata est a nobis? Quia Filium suum unicum misit mori pro nobis, sicut et Paulus apostolus ait: « Qui prop
Abbreviated transcription (Latin):
uos: Uidelicet ut ad celestia regna
pcingatis. Et qua merce de hec manda¬
ta fidei & dilectionis seruant᷑. sequit᷑.
Et qͥ seruat mandata in illo manet:
ꝙ ipse in eo. Sit gͦ tibi domus ds: &
esto domꝰ d̃ĩ. Mane in d̾o. & maneat
in te as̃. Manet in te d̃s. ut te conti¬
neat: manes in do ne cadas. Serua
mandata eius: tene caritatẽ. Non
aiiellere a fide illus. ut głieris
in p̃sentia ipsius: & securus mane¬
bis in eo. Modo ꝑ fidẽ: tunc per
speciem. Manebit & ipse ꝑhemus
in te: uixta qd ei psalmista decan¬
tat. in et̾num exultabunt & habi¬
tabis in eis. Et in hoc scimus qm̃
manet in nob̃. de sꝑu quem dedit
nobis. Primis temporib cadebat
liaguis quas non didicerant. Hunc
autẽ quia exteriorib signis sca
eccłia non indiget: quicũq credens
caritatẽ. spui scõ in se manenti testi¬
moniũ ꝑhibet. Hoc enĩ agit spc
sc̃s in homine: ut sit in illo earitas.

Expanded text:
vos, videlicet, ut ad coelestia regna vos, videlicet, ut ad coelestia regna pertingatis? Et qua mercede haec mandata fidei et dilectionis servantur? Sequitur: Et qui servat mandata ejus, in illo manet, et ipse in eo. Sit ergo tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus ut te contineat, manes in Deo ne cadas. Serva mandata ejus, tene charitatem. Noli te divellere a fide illius, ut glorieris in praesentia ipsius, et securus manebis in eo, modo per fidem, tunc per speciem. Manebit et ipse perennis in te, juxta quod ei Psalmista decantat: In aeternum exsultabunt, et habitabis in eis . Et in hoc scimus quoniam manet in nobis, de Spiritu quem dedit nobis. Primis temporibus cadebat loquebantur linguis quas non didicerant. Nunc autem quia exterioribus signis sancta Ecclesia non indiget, quicunque credens charitatem, Spiritui sancto in se manenti testimonium perhibet. Hoc enim agit Spiritus sanctus in homine, ut sit in illo charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
bato esset ille cruciandus. Cum gͦ
dixisset ioħes quia quodcũq petie¬
ritnꝰ. accipiemꝰ ab eo. qm̃ mandata
eius custodimꝰ: quasi quereres. que
mandata: continuo subdidit. Et hoc
est mandatũ eius: ut credamꝰ in no¬
alterutrũ. Singulari numero man¬
datũ premisit: & duo subsequenter
adiungit mandata. sidem scilicet &
dilectionẽ. quia nimirũ hec ab mui¬
cẽ separari nequeunt. Neq enim
sine fide xp̃i nos alterutrũ recte¬
diligere. neq uere in nomine ih̃u
xp̃i. sine fratͣna dilectione possumꝰ
credere. Et diligamꝰ inquit al¬
terutrũ: inti. sicut dedit mandatũ
nobis. Ia est puro amore. non sic̃
latrones. uel quorũlib& alioꝵ pa¬
tratores scelerũ. qͥ se utiq alterutrĩ.
s non caste diligunt. Sic enĩ man¬
datũ dedit nob̾ cũ ait. Hoc est p̃¬
ceptũ meũ ut diligatis inuicẽ: sicus
dilexi uos. Quid est sicut dilexi uos.
nisi ad hoc amate. ad quod amaui

Expanded text:
bato ille esset cruciandus. Cum ergo bato ille esset cruciandus. Cum ergo dixisset Joannes, quia quodcunque petierimus accipiemus ab eo, si mandata ejus custodimus, quasi quaereres quae mandata, continuo subdidit: Et hoc est mandatum ejus, ut credamus in noetc. Singulari numero mandatum praemisit, et Deo subsequenter adjungit mandata, fidem scilicet et dilectionem, quia nimirum haec ab invicem separari nequeunt. Neque enim sine fide Christi recte nos alterutrum diligere, neque vere in nomine Jesu Christi sine fraterna dilectione possumus credere. Et diligamus, inquit, alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. Id est, puro amore, non sicut latrones, vel quorumlibet aliorum patratores scelerum, qui se utique alterutrum sed non caste diligunt. Sed enim dedit mandatum nobis, cum ait: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos . Quid est enim, Sicut dilexi vos, nisi: Ad hoc amate ad quod amavi
Abbreviated transcription (Latin):
eo facimꝰ. Magna hec & desiderabił
fidelib data ꝓmissio. Si quis uero
tam uecors & absurdus est. ut pro¬
missis non delectetur celestib: saltim
ꝑtimescat hoc quod econtrario sapien-¬
tia terribilit᷑ intonat dicens. Qui a¬
uertit aurẽ suam ne audiat legẽ: ora¬
tio eius erit execrabilis. Neq huic
beati ioħis sententiȩ contrariũ iuderi
oportet: quod paulus ter dnm̃ roga¬
uit. ut discederet ab eo angłs satane.
nec impetrare potuit. S dictũ est
illi. Sufficit tͥ grã mea: nam uirtus
in infirmitate ꝑficitur. Et si enĩ non
semꝑ᷑ uolũtatem accipimꝰ orantes: tam̃
mer̾cedem deuotionis ad salutẽ acci¬
pimus. sicut idẽ paulus anm̃ rogãs.
non qd̃ q̃rebat.
sed. quod utile habebat accepit. At
contra sepe reprobi exaudiuntur ad
uoluntatẽ: non exaudunt᷑ ad salutem.
Unde & eorũ caput diabolus ut beatũ
iob tẽptaret. exauditꝰ est ad uolunta¬
tem: s ad dampnationẽ. Ideo enĩ om¬
cessus est iste temptandus: ut eo pro¬

Expanded text:
eo, etc. Magna haec et desiderabilis fidelibus data est promissio. Si quis vero tam vecors et absurdus est, ut promissis non delectetur coelestibus, saltem pertimescat hoc quod e contrario sapientia terribiliter intonat, dicens: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Neque huic beati Joannis sententiae contrarium videri oportet, quod Paulus ter Dominum rogavit, ut discederet ab eo angelus Satanae, nec impetrare potuit , sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Etsi enim non semper ad voluntatem accipimus orantes, tamen mercedem devotionis ad salutem accipimus, sicut idem Paulus Dominum rogans, non quod quaerebat, sed quod utile habebat accepit. At contra saepe reprobi exaudiuntur ad voluntatem, si non audiuntur ad salutem. Unde et eorum caput diabolus, ut beatum Job tentaret, exauditus est ad voluntatem, sed ad suam damnationem. Ideo enim concessus est iste tentandus, ut eo pro
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ꝑ uerã gͦ dilectionẽ cognoscimꝰ
spectu eiusdem ueritatis suademꝰ
corda nr̃a. hoc est tales cogitationes
corda nr̃a habere suademꝰ: que diui¬
nis sint dignȩ conspectib. Qm̃ si re-¬
scientia accusauerit nos intꝰ. quia
non eo animo bona nrã facimꝰ quo
facienda sunt: quomͦ eius scientiam
latere  possumꝰ cui canit᷑. Coce
tu dñe cognouisti omĩa. & quia
tenebre non obscurabũtur abste. &
nox sicut dies illuminabit᷑. Carissi¬
mi si cor nrm̃ non rep̃henderit nos.
Si uerũ nobis responderit quia diligimꝰ:
ficta sed sincera. salutẽ fr̃nam querẽs
nullũ emolum̃tum expectans a fre.
nisi salutẽ ipsius. Item si cor nrm̃ non
reprehenderit nos. uidelicet cũ in o¬
ratione. dicimꝰ. dimitte nob̃ debita nr̃a
sicut & nos dimittimꝰ debitorib nrĩs

Expanded text:
 dilectionem cognoscimus,  dilectionem cognoscimus, spectu ejusdem veritatis suademus corda nostra, hoc est tales cogitationes corda nostra habere suademus quae divinis sint dignae conspectibus. Quoniam si repscientia accusaverit nos intus, quia non eo animo bona nostra facimus quo facienda sunt, quomodo ejus scientiam latere possumus, cui canitur: Ecce tu, Domine, cognovisti omnia, et, Quia tenebrae non obscurabuntur abs te, et nox sicut dies illuminabitur ? Charissimi, si cor nostrum non reprehenderit nos, etc. Si verum nobis responderit quia diligimus,ficta, sed sincera, salutem fraternam quaerens, nullum emolumentum exspectans a fratre nisi salutem ipsius; item si cor nostrum non reprehenderit nos, videlicet cum in oratione dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et n
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis in ueritate facimꝰ: Patet
quia ex ueritate sumus: que d̃s
est: utpote qui euis im perfectio¬
nẽ pro modo nr̃o imitemur. E t
in conspectu eius suademꝰ corda
nrã. Hec sententia pendet a suꝑiori¬
bꝰ. quia cũ oꝑe & ueritate proximoᷤ
diligimꝰ: manifeste cognoscimus
quia in conspectu sũme uerita¬
tis suademꝰ corda nr̃a. Oñs enĩ
homines cũ aliquid facere disponunt:
ad idem factũ meditandu. corda sua
ipso attestante qui ait. Omĩs enĩ qͥ
male agit: odit lucẽ. & non uenit
ad lucem: ut non arguant᷑ opera
eius. Qui uͦ bona oꝑari meditantur:
hii facillime cordib suis ꝑsuadent.
ut conspectui diuinitatis se patefie¬
ri desiderent. Quod sũmȩ ꝑfectiõis indi¬
ciũ esse solet: cũ sua oꝑa quisq uel
cogitans: a do gaudet uideri. Unde
ipse subsequent᷑ dicit. Qui aũ facit
ueritatẽ uenit ad lucẽ: ut manifes¬
tent᷑ eiis oꝑa. quia in do sunt fac

Expanded text:
pietatis in veritate facimus, patet pietatis in veritate facimus, patet quod ex veritate sumus, quae Deus est, ut pote qui ejus perfectionem pro modo nostro imitemur. Et in conspectu ejus suadebimus corda nostra. Haec sententia pendet a superioribus. Quia cum opere et veritate proximos diligimus, manifeste cognoscimus, quoniam in conspectu summae veritatis suademus corda nostra. Omnes enim homines cum aliquid facere disponunt, ad idem factum meditandum corda sua ipso attestante qui ait: Omnis enim qui male agit, odit lucem; et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus ; qui vero bona operari meditantur, hi facillime suis cordibus persuadent, ut in conspectu divinitatis se patefieri desiderent, quod summae perfectionis indicium esse solet, cum sua opera quisque vel cogitata a Deo gaudet videri. Unde ipse subsequenter dicit: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem ut manifestentur ejus opera, quia in Deo sunt fac
Abbreviated transcription (Latin):
in eo. ł cce unde incipit caritas. Si
nun du es idoneus mori pro fr̃e.
iam idoneus esto dare de tius fa¬
cultatib frĩ. Si enĩ fratri molestiã
patienti non compateris: non utiq
patris ex quo ambo regenerati estis
caritas manet in te. Filioli non diliga¬
nius uerbo nec lingua: s opere & ue¬
ritate. Opere uidelicet. ut cũ fr̃ aut
soror nudi sunt. & indigent uictu
cotidiano: demus eis que necessaria
sunt corpori. Similit̾ cũ sꝑitalibus
donis eos egere conspicimꝰ: prestemꝰ
eorũ necessitati que possumꝰ. Ueri¬
tate autẽ: ut eadem eis beneficia
simplici intentione largiam᷑: & non
propt̃ laudem humanã. non ꝑ iac¬
tantiã. ñ iniuriã aliorũ. qui maio¬
rib prediti substantiis. nil tale fe¬
cerint. Quecũq enĩ mens huiusmo¬
di neuis inficit᷑: in hac puritas ca-¬
ritatis habitare non ualet: tam¬
& si opera dilectionis proximis im¬
pendere uidet᷑. In hoc cognouimꝰ
quĩ ex ueritate sumꝰ. id est cũ oꝑa

Expanded text:
 etc. Ecce unde incipit charitas, si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri. Si enim fratri molestiam patienti non compateris, non utique patris, ex quo ambo regenerati estis, charitas manet in te. Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate. Opere videlicet, ut cum frater aut soror nudi sunt, et indigent victu quotidiano, demus eis, quae necessaria sunt corpori. Similiter, cum spiritalibus donis eos egere conspicimus, praestemus eorum necessitati quae possumus. Veritate autem, ut eadem eis beneficia simplici intensione largiamur, et non propter laudem humanam, non propter jactantiam, non ad injuriam aliorum, qui majoribus praediti substantiis, nil tale fecerint. Quaecunque enim mens hujusmodi naevis inficitur, in hac puritas veritatis habitare non valet, tametsi opera dilectionis proximis impendere videtur. In hoc cognovimus quoniam ex veritate sumus. Id est, cum opera
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. a dõ nob̾ caritatem uel po¬
testatẽ dari. qua adoptionem filiorũ
accipiam. Porro arrius qui dicebat
minorem patre ac dissimilem esse
filium: refellit᷑ in eo quod idem
iohes & hic dicit. a patre nob̾ dari
caritatẽ qua filii dei nominem᷑ &
simus. & in euangłio per dnm sal¬
uatorem ait. potestatẽ dari credenti¬
bus filios d̃i fieri. Constat enĩ unius
substantie. & eiusdem eos esse poten¬
tie. quia equalit̾ hominib atq in¬
different᷑ celestia dona tͥbuunt.
Propt hoc mũdus non nouit nos:
quia non nouit eum. Mundũ hoc
loco. mũdi amatores appellat. &
hoc est quod idem in uidicio uisa
scõrũ gła quorum fidem despex¬
erant. dicent int̾ se gem̃tes & peni¬
tentiam agentes. Hi sunt quos a¬
liquando habuimꝰ in derisum. & in
similitudinẽ impperii. Nos insensa¬
sati uitã illorii estimabamꝰ insaniã¬

Expanded text:
dicitur a Deo nobis charitatem vel podicitur a Deo nobis charitatem vel potestatem dari, qua adoptionem filiorum accipiamus. Porro Arius, qui dicebat minorem Patre ac dissimilem esse Filium, refellitur in eo quod idem Joannes et hic dicit, Patrem nobis dare charitatem qua filii Dei nominemur et simus, et in Evangelio, per Dominum Salvatorem ait potestatem dari credentibus filios Dei fieri. Constat enim unius substantiae et ejusdem eos esse potentiae, qui aequaliter hominibus atque indifferenter coelestia dona tribuunt. Propter hoc mundus non novit nos, quia non novit eum. Mundum hoc loco, mundi amatores appellat. Et hoc est quod iidem in judicio visa sanctorum gloria quorum fidem despexerunt, dicent intra se gementes et poenitentiam agentes: Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illor
Abbreviated transcription (Latin):
scitis quia iustꝰ est ait: scitote qm̃
om̃is qͥ facit iusticiam ex ipso na¬
tus est. ex dõ. ex xp̃o. Et quia dix̃
ex ipso natus est. hortatur nos gͦ
quod nati ex illo sumꝰ. ut perfecti
simꝰ. Audi deniq sequentia. Uide¬
Magna est gr̃ã conditoris nr̃i:
quia nob̃ donauit. ut eum amare
& nouerimꝰ & possimꝰ. & ita ama¬
re ut patre filii. cũ & hoc magnũ
fideles serui dños. quomͦ dñm
deuoti amant m̾cennarii. Qualit̾
aũ filii dei effici debeamꝰ idem
iohes in euangło testat᷑. In propͥa
inquiens uenit. & sui eũ non recepe¬
runt. Quotquot aũ receperunt eum:
dedit eis potestatẽ filios d̃i fieri. his
qui credunt in nomine eius. Con¬
iuncto itaq utroq testimonio. con¬
stat. quia ꝑ fidem & dilectionem
filũ dĩ efficim᷑. S & pelagii &s arrii
dogina. ꝑ hec comdempnatur. Pela¬
gii quidem qui dicere ausus erat.
homines sine grã dei posse saluari.
condempnatur heresis. in eo quod

Expanded text:
scitis, quoniam justus est, ait, scitote quoniam scitis, quoniam justus est, ait, scitote quoniam omnis qui facit justitiam, ex ipso natus est; id est, ex Christo. Et quia dixit ex ipso natus est, hortatur nos jam ergo quod ex illo nati sumus, ut perfecti simus. Audi denique sequentia. CAPUMagna est gratia Conditoris nostri, quae nobis donavit ut eum amare et noverimus et possimus: et ita amare, ut patrem filii, cum et hoc magnum fideles servi dominos, quomodo dominos devoti amant mercenarii. Qualiter autem filii Dei effici debeamus, idem Joannes in Evangelio testatur: In propria inquiens venit, et sui eum non receperunt. Quotquot adit eis potestatem filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus . Conjuncto ergo utroque testimonio, constat quia per fidem et dilectionem filii Dei efficimur. Sed et Pelagii et Arii dogma per haec condemnatur. Pelagii quidem qui dicere ausus est homines sine gratia Dei posse salvari condemnatur haeresis in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Iusticia mͦ nr̃a ex fide. iusti¬
tia ꝑfecta non est: insi in angłis
et iux in angłis. si dõ comparent᷑.
Lam̃ si qua perfecta iꝰticia est a¬
nimarũ & sꝑituũ. & quos d̾s cre¬
auit. in angłis est. scĩs. uistis. bo¬
nis. nullo lapsu au̾sis. nulla suꝑ¬
bia cadentib s manentib semꝑ
in contẽplatione u̾bi d̃i. & nichil
aliud dulce habentib nisi a qͦ
ereati sunt: in ipsis ꝑfecta ĩticia
est. In nob̾ aũ ex fide cepit esse se¬
cundum sp̃m. Unde dicit psalmi¬
sta. Incipite dño in confessione. In¬
cipite in quit. Iniciũ iusticie nr̃e:
confessio peccatorũ. Cepisti non de¬
fendere peccatũ tuũ: iam inchoasti
iusticiam. ꝑꝰficiet᷑ aũ in te: quando
nchil aliud facere delectabit. Quan¬
do absorbebit᷑ mors in uictoriam.
quando nulla concupiscentia titil¬
labit. qnͣ non erit lucta cum car¬
ne & sanguine: quando erit coro¬
na uictorie. & tumphꝰ de inimico:
tunc erit ꝑfecta iusticia. Ergo si

Expanded text:
modo ex fide est. Justitia perfecta non est nisi in angelis, et vix in angelis, si Deo comparentur. Tamen si qua perfecta justitia est animarum et spirituum quos Deus creavit in angelis et sanctis, justis, et bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus nisi a quo creati sunt, in ipsis perfecta justitia est. In nobis autem ex fide coepit esse secundum Spiritum. Unde dicit Psalmista: Incipite Domino in confessione . Incipite, inquit. Initium justitiae nostrae est confessio peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam. Perficietur autem in te, quando te nihil aliud facere delectabit. Quando absorbebitur mors in victoria, quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, et triumphus de inimico, tunc erit perfecta justitia. Ergo si
Abbreviated transcription (Latin):
manebitis. ł ilium pͥmo ponens. quia
sicut ipse filiꝰ dix̃. nemo uenit ad pa¬
trẽ nisi ꝑfiliũ. nullꝰ diuine celsitudi¬
nis glam uidebit: nisi qͥ ꝑ sacram̃ta
humanitatis quam filiꝰ suscep̃ renatꝰ
est. Uel cerite pͥmo filiũ & sic patrẽ
nominauit: ne dicant arriani filiũ
minorem patre. propterea credendũ.
quia nũquã ante patrẽ nominatꝰ
inueniat᷑. Et hec est ꝓmissio quam
cce quod ab inicio audiui. custodio.
obtemꝑo. pericula labores temptatio¬
nes ꝑ ista permansione sustineo. qͦ
fructu qua m̃cede. quid mͥ postea
dabit.Et hec est inquit repromis¬
sio quam pollicitꝰ est nob̃. uita etͥna
Memoria ꝓmisse m̃cedis. ꝑseuerantẽ
te faciat in opere. Hec scripsi uob̾:
de his qui seducunt uos. Seducto¬
res quos nominat non solũ heretici st̃
intelligendi: qui ꝑu̾sa doctͥna querunt
au̾tere a fide.s & hii qui ꝑ illecebras
& aduersa seculi a ꝓmissione iite
et᷑ne m̃tes infirmorũ. male mulcendo

Expanded text:
 quia sicut ipse Filius dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per Filium ; nullus divinae celsitudinis gloriam videbit, nisi qui per sacramenta humanitatis, quam Filius suscepit, renatus est. Vel certe ideo primo Filium, et sic Patrem nominavit, ne dicant Ariani, Filium minorem Patre propterea credendum, quia nunquam ante Patrem nominatus inveniatur. Et haec est repromissio quam res: Ecce me, quod ab initio audivi, custodio, obtempero: pericula, labores, tentationes, pro ista permansione sustineo. Quo fructu, qua mercede? Quid mihi postea dabitur? Et haec est, inquit, repromissio quam pollicitus est nobis, vitam aeternam. Memoria promissae mercedis perseverantem te faciat in opere. Haec scripsi vobis de his qui seducunt vos. Seductores quos nominat, non solum haeretici sunt intelligendi, qui perversa doctrina quaerunt avertere a fide, sed et hi qui per illecebras vel adversa saeculi a promissione vitae aeternae mentes infirmorum male mulcendo,
Abbreviated transcription (Latin):
dem illa dognata toto corde sec¬
tamini: que a primis eccłiȩ nas¬
centis tẽꝑibus apł̃oꝵ uoce ꝑcepistis.
ipsa sunt enĩ sola que uos diuinȩ
gr̃e participes reddant.Et siquis
uob̃ dixerit. ecce hic est xꝑc ecce
illic. ne credideritis. Exurgent enĩ

Expanded text:
dem, illa dogmata toto corde sectamini, quae a primis Ecclesiae nascentis temporibus apostolorum voce percepistis. Ipsa sunt enim sola quae vos divinae gratiae participes reddat. Et si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, ecce illic, ne credideritis. Exsurgent enim
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Quando illis tẽptatio uenerit. ue¬
lud occasione uenti uolant foras: qͥa
grana non erant. Oñis autem tunc
uolabunt. cum area am̃ca ceꝑit uen¬
tilari in die iudicui. Si qui sane ex¬
ꝑmittente año quidam & ante ul¬
timam discussionẽ exeunt de eccłia
ostendentes. se non fuisse eccłiȩ m̃bra:
nec ꝑtinuisse ad corpꝰ xp̃i. ut ꝑ hoc
manifeste clarescat. quia non sunt
eisdem sacram̃tis oꝑa. in unitate
mentũ est in unctione uisibili. Hac
cognoscere malos & bonos. nec opus
esse ut doceant᷑. quia ipsa unctio
docet. Et bene cũ de hereticis lo¬
queret᷑. repente conu̾sus ad suos
sꝑitalis munere sint priuati. Hlec
ꝑtineant ad dnm̃ qͥ sc̃s uocari a
ꝓphis consuenit. quin potius intͣ
ministros satane. qͥ scĩtatis nil ha

Expanded text:
bis. Quando illis tentatio venerit, qubis. Quando illis tentatio venerit, quasi occasione venti volant foras, quia grana non erant. Omnes tunc volabunt, cum area Dominica coeperit ventilari in die judicii. Si qui sane expermittente Domino, quidam et ante ultimam excussionem exeunt de Ecclesia, ostendentes se non fuisse Ecclesiae membra, nec pertinuisse ad corpus Christi, ut per hoc manifeste clarescat, quia non sunt eisdem sacramentis opera in unitate mentum est in unctione visibili. Hanccognoscere bonos et malos, nec opus esse ut doceantur quos ipsa unctio docet. Et bene cum de haereticis loqueretur, repente ad suos gratiae spiritualis munere sint privati, nec pertineat ad Dominum, qui Sanctus vocari a prophetis consuevit, quin potius inter ministros Satanae, q
Abbreviated transcription (Latin):
uesanis eccłiam uexauerit. illa aũ
gladis sit uexatura ferocibꝰ. łx no¬
bis exerunt:s non erant ex nob̾.
Plangendũ uidebatur ut damnũ.
mox consolatio nobis offert᷑ cũ sub¬
ditur.s non erant ex nobis. Constat
enĩ non posse exire foras nisi an¬
tieristos: eos autẽ qͥ non sunt xp̃o
contrarii foras exire nullo modo pos¬
se. Q enĩ non est cristo contrarius.
in corꝑe ipsius heret. S sunt qui
intꝰ sic sunt in corꝑe dñi. quando
curat᷑ corpꝰ ipsius. & sanitas ꝑfecta
non erit. nisi in resurrectione
mortuorũ. sic sunt in corꝑe xp̃i. qͦ
mͦ humores mali. Quando euomun¬
tur. tunc releuat᷑ corpꝰ. Sic & mali
quando exeunt. tunc releuatur¬
eccłia. Ex nob̃ exiert̃ inquit: s noli¬
te tristes esse. non erant ex nobis.
Unde probas: Nam si fuissent ex no¬
bis: utiq mansissent nobiscum. Hinc
gͦ uidendũ. quia multi qui non sunt
s tẽptatio ꝓbat quia non sunt ex no¬

Expanded text:
vesanis Ecclesiam vexaverit, illa etiam vesanis Ecclesiam vexaverit, illa etiam gladiis sit vexatura ferocibus. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Plangendum videbatur ut damnum, sed mox consolatio subinfertur, cum subditur: Sed non erant ex nobis. Constat enim non posse exire foras nisi Antichristos, eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse; qui enim non est Christo contrarius, in corpore ipsius haeret. Sed sunt qui intus sic sunt in corpore Domini, quandocuratur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum. Sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali; quando evomuntur, tunc relevatur corpus. Sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Ex nobis exierunt, inquit, sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videndum quia msed ten atio probat quia non sunt ex no
Abbreviated transcription (Latin):
ra undecima. qui a temꝑe dñice¬
incartiationis. usq ad finem secłi
cȩlestibꝰ famulant᷑ imꝑũs. In qua
uidelicet hora.: aduentus saluato¬
ris in carne futurus. & secutura
pestis anticristi. que preconia salu¬
tis impugnaret. ꝓphetarũ p̃sagio
signata est. Uñ sequit᷑. ł t sicut
audistis quia antixp̃c uenit. nunc
cristos dicit hereticos. S & illi qͥ
fidem catholicã quam confitent᷑
pu̾sis actibꝰ destruunt. antixꝑi. id ẽ¬
xp̃o contrariĩ uire uocant᷑. qui om̃s
uenturo. quasi suo capiti testimo¬
niũ redaunt. Uñ & paulus de il¬
lo ait: quia mysteriũ iam oꝑat᷑
iniquitatis. Unde scimꝰ quia nouis¬
sima hora est. Unde. Quia anti¬
cristi multi facti sunt. Potest etiã
sic intelligi quod ait. iam tunc ul¬
timam fuisse horam. quia ꝑsecuti-¬
o illius tẽꝑis. que ab hereticis in¬
gerebat᷑. magnam similitudinem
que ĩminente die uidicii uentura
est: quãuis hec linguis tantum

Expanded text:
ra undecima, qui a temporira undecima, qui a temporiIncarnationis usque ad finem saeculi, coelestibus famulantur imperiis: in qua videlicet hora, et adventus in carne Salvatoris futurus, et secutura pestis Antichristi, qui praeconia salutis impugnaret, prophetarum praesagio signata est. Unde sequitur: Et sicut audistis, quia Antichristus christos dicit haereticos; sed et illi qui fidem catholicam quam confitentur, perversis actibus destruunt, Antichristi, o contrarii, jure vocantur; qui omnes venturo, quasi suo capiti testimonium reddunt. Unde et Paulus de illo ait quia mysterium jam operatur iniquitatis . Unde scimus quia novissima hora est. Unde? Quia Antichristi multi facti sunt. Potest autem et sic intelligi, quod ait, jam tunc novissimam fuisse horam, quia persecutio illius temporis, quae ab haereticis ingerebatur, magnam similitudinem quae imminente die judicii ventura est, quamvis haec linguis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ celestia & et̃na desiderant ĩmu¬
tabiles ꝑpetuo manẽt: quia p̃mia
suꝑna quȩ concupierãt consequen¬
tur. Uñ & dñs de femina deuota.
immo de unaquaq anima. quȩ¬
trem uoluntatẽ suam ꝑfecte secuta
fuerit. ait. Maria optim̾a partem
elegit: que non auferet᷑ ab ea. Q sͦ
in er̃num manere inconcussus quie¬
tusq concupiscit. ea que transire
nesciunt amplectat᷑. eius qui et̃nus
est dĩ uoluntatẽ sequat᷑. Filioli no
uissima hora est. Nouissimã horã
nouissimũ scł̃i tẽpus dicit. quod mine
agitur. iuxta illam dñi parabolam
ubi operarios in uineam. a pͥma ho¬
ra. a tertia. a sexta a nona.⁊ ab un¬
decima narrat esse conductos. A
p̾ma namq hora uineam dñi ex co¬
lebant: qui a pͥmordio secłi. uel
docendo uel recte uiuendo sui cre¬
atoris uolũtati seruiebãt. Ab hora
t̃cia: qui a tẽꝑibus noe. Ab hora
sexta: qui a tẽꝑib abraham Ab ho¬
ra nona: qͥ a tẽꝑibꝰ legis date. Ab ho¬

Expanded text:
quia coelestia et aeterna desiderabat, immutabiles in perpetuo manent, quia praemia superna quae concupierat consequetur. Unde et Dominus de femina devota, imo de unaquaque anima quae voluntatem suam perfecte secuta fuerit, ait: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . Qui ergo in aeternum manere inconcussus quietusque concupiscit, ea quae transire nesciunt amplectatur, ejus qui aeternus est, Dei voluntatem sequatur. Filioli mei, novissima hora est. Novissimam horam, novissimum saeculi tempus, quod nunc agitur, dicit, juxta illam Domini parabolam, ubi operarios in vineam a prima hora, a tertia, a sexta, a nona et ab undecima, narrat esse conductos. A prima namque hora vineam Domini excolebant, qui a primordio saeculi vel docendo, vel recte vivendo, sui Creatoris voluntati serviebant. Ab hora tertia, qui a temporibus Noe. Ab hora sexta, qui a temporibus Abraham. Ab hora nona, qui a temporibus legis datae. Ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ quidem mũdo ad necessitatẽ.
s non diligant ad desideria
suꝑflua. sirut & paulus ait citer
Icarnis curam ne feceritis. in desi¬
deriis. Si quis dilexerit mundũ¬
mo sibi m̃tiatur. Unum cor. duos
sibi tam adu̾sarios amores non
capit. Unde & dñs ait. Nemo
potest duobꝰ dñis seruire. Et ite¬
rum. Non potestis deo seriuire
& mammone Sicut autem caritas
patris fons est & origo omĩum
uͥtutum: ita dilectio mũdi cunctor ũ
est radix & fomes uiciorũ. Unde sequi¬
tur. Qmͣ om̃e quod est in mũdo

Expanded text:
tur quidem hoc mundo ad necessitatem, tur quidem hoc mundo ad necessitatem, sed non diligant ad desideria superflua, sicut et Paulus ait: Et carnis curam ne feceritis in desideriis . Si quis diligit mundumo sibi mentiatur. Unum cor duos tam sibi adversarios amores non capit. Unde et Dominus ait: Nemo potest duobus dominis servire ; et iterum: Non potestis Deo servire et mammonae . Sicut enim charitas Patris fons est omnium et origo virtutum, ita dilectio mundi cunctorum est radix ac fomes vitiorum. Unde sequitur: Quoniam omne quod est in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
trem. Infantes aicit humiles sꝑu
qui quo magis humiliari sub
potenti manu dei ꝯsentiunt:
eo sublimius etͣnitatis eius archa¬
na cognoscunt. sicut de talibus
aicit eidem patͥ filius. Abscondis¬
ti hec a sapientibꝰ & prudentibus.
ꝓ reuelasti ea paruulis. Scribo
uob̾ patres: qm̃ ꝯnouistis eum qͥ
ab inicio est. C omm̃dat hoc ꝙ
repetit: mem̃tote uos patres esse.
Si obliuiscimini dm̃ qui ab mitio
est. ꝑdidistis paternitatẽ. Scribo uo¬
bis iuuenes. quia fortes estis. & u̾¬
siderate quia uiuenes estis: pug¬
nate. ut uincatis: uincite ut coro¬
nemini. Humiles estote: ne in pug¬
na caddatis. Holite diligere mun¬
Om̃ibꝰ hec generalit᷑ eccłie filiis
scribit: & his uidelicet qui patres
sunt ꝑ maturitatẽ prudentiȩ ac
doct᷑ne. & illis qui infantes ꝑ de¬
uotionem humilitatis. & eis qui
ad olescentes uel uuienes. propt̃
deuicta temptationũ certamina
Om̃ibꝰ his parit᷑ mandat. ut utan¬

Expanded text:
trem. Infantes dicit humiles spiritu, trem. Infantes dicit humiles spiritu, qui quo magis humiliari sub potenti manu Dei consentiunt, eo sublimius aeternitatis ejus arcana cognoscunt, sicut de talibus dicit eidem Patri Filius: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Commendat hoc et repetit: Mementote vos patres esse. Si obliviscimini eum qui ab initio est, perditis paternitatem. Scribo vobis, juvenes, quia fortes estis, esiderate quia juvenes estis, pugnate ut vincatis, vincite ut coronemini. Humiles estote, ne in pugna cadatis. Nolite diligere munhaec generaliter Ecclesiae filiis scribit, et his videlicet qui patres sunt per maturitatem prudentiae ac doctrinae, et illis qui infantes per devotionem humilitatis, et eis qui adolescentes vel juvenes propter devicta tentationum certamina. Omnibus his pariter mandat ut utan
Abbreviated transcription (Latin):
tis eum qui ab inicio est. Patres
non etate. s sapientia. maiores
ac maturos appellat. Senectus
xnim uenerabilis est non duitur¬
putata. Cani sunt autem sensus
hominis: & etas senectutis uita
immaculata. Patrum namq an¬
tiqua meminisse ac nosse: & hec
minoribꝰ pandere. Unde scriptũ
est. Interroga pat res tuos & adnũ¬
tiabunt tibi. Et ideo recte patreᷤᷤ
appellat eos. qui eum qui ab in¬
cum patre & sꝑu scõ nosse ac su¬
is auditoribꝰ fidelit᷑ predicare
didicere. Scribo uob̾ adolescen¬
tes. quia uicistis malignũ. Ado¬
lescentie tempꝰ propt᷑ incentiua
carnis lubricum est. s & propt᷑
robur etatis certam̃i habile. Unde¬
iohes adolescentibꝰ illis scribit. qͥ
temptam̃ta uoluptatũ carnaliũ
u̾bi dei amore uicerunt. Scribit
& eis qui maiore ꝑfectione illatiᷤᷤ
ꝓpt̃ u̾bum dei ꝑsecutionibꝰ. cunc¬
tas maligni hostis machinas
fortit᷑ contẽpserunt. Seribo uo¬
bis infantes: qm̃ cognouistis pa¬

Expanded text:
tis eum qui ab initio est. Patres tis eum qui ab initio est. Patres non aetate, sed sapientia majores ac maturos appellat. Senectus enim venerabilis est, non diuturputata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Patrum namque est antiqua meminisse, ac nosse, et haec minoribus pandere. Unde scriptum est: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi . Et ideo recte patres appellat eos qui eum qui ab incum Patre et Spiritu sancto nosse, et suis auditoribus fideliter praedicare didicerunt. Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis malignum. Adolescentiae tempus propter incentiva carnis lubricum est, sed propter robur aetatis certamini habile. Unde adolescentibus Joannes illis scribit, qui tentamenta voluptatum carnalium verbi Dei amore vicerunt. Scribit et eis qui majore perfectione, illatis propter verbum Dei persecutionibus, cunctas maligni hostis machinas fortiter contempserunt. Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis Pa
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tolerat omĩa ꝓpt unitatem ca¬
ritatis. Pax enĩ multa diligentib le¬
gem tuam id est caritatẽ. & non est
illis scandalũ. Et paulus dicit. Suffe¬
rentes inuicem in caritate. studentes
seruare unitatem sp̃s in uinculo pa¬
cis. Qui aũ odit fratrẽ suũ. in tenebris
scilicet. a xp̃i lumine monentis atq
dicentis. Ego sum lumen mũdi. qͥ
me secutus fuerit non ambulabit
in tenebris.s habebit lumen ui
te. filioli scribo uob̃ qm̃ remittun¬
tur uobis peccata. propt᷑ nom̃ eius.
Om̃s suos auditores qͦs ipse in xp̃o
precesserat. filiorũ nomine glorifi¬
cat: quia uidelicet renati ex aqua
& spũ remissionem acceꝑant pecca¬
torũ. Et ne dubites fideles quosq
patrũ precedentiũ filios recte pos¬
se nominari: audi phãm de eccłia
canentem. Om̃is gła eius filie regum
abintus. Itemq ad eandem. Pro pa¬
tribus tuis nati sunt tibi filii.
Scribo uobis patres: qm̃ cogn ouis¬

Expanded text:
suum, tolerat omnia propter unitatem unsuum, tolerat omnia propter unitatem unitatis. Pax enim multa diligentibus nomen tuum , id est, charitatem, et non est illis scandalum . Et Paulus dicit: Sufferentes invicem in charitate, studentes servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Qui autem odit fratrem suum, in tenebris scilicet a Christi lumine, monentis et docentis: Ego sum lumen mundi: qui me secutus fuerit, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen viuoniam remittuntur vobis peccata propter nomen ejus. Omnes suos auditores, quos ipse in Christo praecesserat, filiorum nomine glorificat, quia videlicet renati ex aqua et Spiritu remissionem acceperant peccatorum. Et ne dubites fideles quosque patrum praecedentium filios recte posse nominari, audi prophetam de Ecclesia canentem, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; itemque ad eamdem, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Scribo vobis, patres, quoniam cognovis
Abbreviated transcription (Latin):
ens quia pacientia pauꝑũ non ꝑibit
in fine. At quieũq erubescit. uel ꝑ¬
cutienti se in maxillam p̃bere alte¬
ram. uel ꝯuiciũ a proximo illatũ
patient᷑ sufferre: uel alia huiꝰcetno¬
di. que dñs iussit obseruare. uel
certe tẽpore ꝑsecutionis publice xp̃i¬
in aduentu dñi habere ñ potest.
quia fidutiã ꝓfessionis eius in hac
uita seruare neglexit. quin potiꝰ
confũdetur ab eo in aduẽtu eius.
Hinc namq dicit. Qͥ me erubuerit
ꝙ meos sermones. hunc filiꝰ hõĩs
erubescet. cũ uenerit in maiesta¬
te sua & patris & scõrũ angłorũ

Expanded text:
on peribit in finem. At quicunque erubescit vel percutienti se maxillam, praebere et alteram, vel convicium a proximo illatum patienter sufferre, vel alia hujuscemodi quae Dominus jussit observare, vel certe in tempore persecutionis publice Chriin adventu Domini habere non potest, quia fiduciam professionis ejus in hac vita servare neglexit. Quin potius confundetur ab eo in adventu ejus. Hinc namque dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate
Abbreviated transcription (Latin):
hostis cibum ligni uetitũ ostendit:
eũq ad comedendũ suasit. ꝑ con¬
cupiscentiã oculorũ. cum diceret.
scientes bonũ ⁊ malũ. & aꝑientur
oculi ur̃i. ꝑ suꝑbiã uitȩ: cũ diceret
eritis sicut᷑ dñ. ꝑ hec tẽptatus est
añs. & uicit. ꝑ concupiscentiã carnis
id est cibũ. cum suggerit᷑. dic ut la¬
pides isti panes fiant. ꝑ concupiscẽ¬
tiã oculoꝵ id est curiositatẽ. ubi de¬
de pinna tẽpli ammonet᷑. ut se de¬
orsũ mittat. tẽptandi grã: utrum
ab angłis suscipiat᷑. ꝑ suꝑbiã uite:
ia est ianem iactantiã. uͥ in mon¬
te constituto ostendunt᷑ omĩa reg
ex mundo est. Non est pugna no¬
Buiciorũ ex deo patre & conditore
naturalit᷑ inserta .s ex mũdi huiuis
amore. quem creatori p̃tulimꝰ. nob̃
accidisse ꝓbatur. F ecit enĩ d̃s hoĩes
rectos:⁊ ipsi se miscuerunt infinitis
questionib ut samolon testat᷑. Uñ
& iacobꝰ ait. Nemo cũ tẽptatur:

Expanded text:
hostis cibum ligni vetiti ostendit, hostis cibum ligni vetiti ostendit, eumque ad comedendum suasit. Per concupiscentiam oculorum, cum diceret: « Scientes bonum et malum, et aperientur oculi vestri . Per superbiam vitae, cum diceret: Eritis sicut dii . Per haec tentatus est Christus, et vicit. Per concupiscentiam carnis, id est, cibum, ubi suggeritur: Dic ut lapides isti panes fiant . Per concupiscentiam oculorum, id est, curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia, utrum ab angelis suscipiatur. Per superbiam vitae, id est, inanem jactantiam, ubi in monte constituto ostenduntur omnia regsed ex mundo est. Non est pugna vitiorum nobis ex Deo Patre et Conditore naturaliter inserta, sed ex mundi hujus amore, quem Creatori praetulimus, nobis accidisse probatur. Fecit enim Deus homines rectos, et ipsi se miscuerunt infinitis quaestionibus, ut Salomon testatur. Unde et Jacobus ait: Nemo, cum tentatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod in mũdo est. dicit om̃s qui
m̃te inhabitant mũdum. qͥ amo¬
re incolunt mũdũ. Sicut hii qͥ¬
sum est. quamuis carne ambu¬
lent in terra. Om̃e gͦ quod in mũ¬
do est. id est om̃s mũdi dilectores.
non habent nisi ꝯcupiscentiam
carnis. & concupiscentiam oculorũ
&. suꝑbiam uite. His quippe ui¬
ciorum uocabulis. omia uiciorũ
genera comp̃hendit. Comcupiscen¬
tia namq carnis est: om̃e quod
ad uoluptatẽ & delitias corꝑis per¬
tinet. In quibꝰ sunt maxima. cibus.
potus. concubitꝰ: de qͥbus falomon
ait. Sanguissuge aue funt filie:
dicentes affer. affer. Concupiscenti¬
am oculorum om̃is curiositas. que
fit in discendis artibꝰ nefariis. in
contemplandis spectaculis tͣꝑibus
nel suꝑuacuis. in adquirendis rebus
temꝑalibus. in dinoscendis carpendisq
uiciis ꝓximorum. Suꝑbia uite est.
cum se qͥs iactat in honoribꝰ. ꝑ hec
tur. ꝑ hec adam tẽptatꝰ est & uictꝰ.
ꝑconcupiscentiã scilicet carnis. cum

Expanded text:
quod est in mundo, dicit omnes qui mente inhabitant mundum, qui amore incolunt mundum; sicut cosum est, quamvis carne ambulent in terra. Omne ergo quod in mundo est, id est, omnes mundi dilectores non habent, nisi concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et superbiam vitae. His quippe vitiorumgenera comprehendit. Concupiscentia namque carnis est omne quod ad voluptatem et delicias corporis pertinet, in quibus sunt maxima cibus, potus, concubitus. De quibus Salomon ait: « Sanguisugae duae sunt filiae dicentes, affer, affer . » Concupiscentia oculorum est omnis curiositas, quae fit in discendis artibus nefariis, in contemplandis spectaculis turpibus vel supervacuis, in acquirendis rebus temporalibus, in dignoscendis etiam carpendisque vitiis proximorum. Superbia vitae est, cum se quis jactitat in honoribus, et petur. Per haec Adam tentatus est et victus: per concupiscentiam scilicet carnis, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
dus transibit: cũ in die uidicii ꝑ
ignem in meliorẽ mutabit᷑ figu¬
ram: ut sit celũ nouũ & t̾ra noua.
Transibit: ꝯcupiscentia euis. quia
tẽpus parrande luxurie uel alicu¬

Expanded text:
dus transibit, cum in die judicii per ignem in meliorem mutabitur figuram, ut sit coelum novum et terra nova. Transibit et concupiscentia ejus, quia tempus patrandae luxuriae, vel alicu