comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patenter indicauit : quia ab om̃ib
uitus & mundi in lecebrisqȩstatũ
mentis solent euertere. futurus¬
eẽt. in munis: In eo autẽ quod
illum adhuc exutero matris
spũ sco replendũ . eẽ. memorauit.
profecto quia natus inmunidum¬
cunctis uirtutum fructibus
ess& clarificandus ostendit:
Quid enim uiuenti. & conuer¬
santi inter homines. poterat de. ẽẽ.
uirtutis : qui &si ut homo in ini¬
quitatib conceptus est: contra
morem tamen humanȩ condicio¬
nis. non in delictis eum preuarica¬
tionis. sed ingratia remissionis
mater sua peperit: Neque enim
omĩbus ex soluit: Constat quippe
ueridica patrum sententia. quia
lege non stringitur scĩ sp̃s donum:
& propterea qui cornelium ac
domum eius ante perceptionem
baptismi sua gratia consecrauit.
Ipse utique iohannem non solum
ante circum cisionem. sed & ante
natiuitatẽ eiusdẽ grãe munere ꝑ¬
fudit: ita ut offitium suae prȩcur¬
sionis. dño adhuc inutero positus.

Expanded text:
patenter indicavit, quia ab omnibus patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae statum mentis solent esset immunis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundumcunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringitur Spiritus sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus,
Abbreviated transcription (Latin):
preceteris scĩs eiusdem precursio¬
nis gratiam accepit. & in auditã
eatenus mundo caelestis ingressus
grãm predicare aduenit: Qui ergo
& gratia plenus extitit. & ceteris
dĩ gratiam euuangeliz auit: recte
preconium gratiȩ ipso etiã suo no¬
mine signauit: Meritoque in eiꝰ
natiuitate multis exultan dum
predicitur : per quem suae regene¬
rationis mundo auctor ostenditur:
Erit enim magnus coram domino:
Notandum quod idem laudis pre¬
conium iohanni abangelo. quod
ab euuangelista parentib fertur
illius: & illi enim iusti ante dm̃:
& hic coram dño magni esse ꝑhi¬
betur: Quam magnus autẽ corã
dño fuerit ipse quisolus uirtutem
magnitudinis eius & donauit &
nouit : dñs insinuat dicens: NoN
surrexit internatos mulierum.
maior iohanne baptista: Sed ei
angłs multi fariam eius corã dño
magnitudinem subsequenter ex
quod illum auino & sicera. idest
abomni quod inębriari potest.
continentiam habiturũ asseruit.

Expanded text:
prae caeteris sanctis ejusdem praecursioprae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Sed et angelus multifariam ejus coram Domino magnitudinem subsequenter expquod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit,
Abbreviated transcription (Latin):
tenti creder& nasci sibi filium
posse : Sed hoc certissime sciendũ.
quia propopuli saluatioNie
rogabat . quem & maximo pecca¬
torum languore uexatum. & in¬
super alienigenȩ regis dñio pres¬
sum nouerat: Unde angelico ora¬
culo & se ex auditum cognouit
adño : & quo ordine salus quãquȩ¬
rebat ess& aduentura didicit:
Quia uidelic& nasceretur sibi
filius. qui ꝓpheta & doctor eximius
eistens eundem populum aduiã
ueritatis. spem que promerende
salutis conuerter&: & mox seque¬
retur ipse saluator quiei regnii¬
caelestis dona prȩstar&: Et uoca¬
bis inquit nomen eius iohannem:
& erit gaudium tibi & exultatio.
& multi innatiuitate eius gaude¬
bunt: Magnae laudisest. & uir¬
tutis inditium : quotiens inscrip¬
turis. hominibus adeo nomeN
inponitur uel mutatur: Bene autẽ
precursor redemptoris nr̃i ioħes
uocari iubetur Iohannes quippe.
dñi gratia. siue in quo est gratia
dicitur : quiꝰ & ipse specialem

Expanded text:
tente crederet nasci sibi filium tente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qui eiEt vocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem
Abbreviated transcription (Latin):
da tymiamata erat statutũ: quod
interiorem perfectoremque noui
testamenti &cultorum illius grãm
designat: Stabat etiã ad extris eiꝰdẽ
altaris : ut non terrena & infima.
sed gaudia caelestis & sempi ternę
beatitudinis. quae per dex terã soleN
figurari. hominib se ꝓmit:ere
monstrar& : Illis maxime uaeper
cordis sui munditiã ipsi altare
aureum effici. qui prope in gressũ
regni caelestis sedula cogitatione
adsistere. qui aromata orationũ
perignem amoris dõ incendere.
quidicere possint cum propheta
Dirigatur oratio mea: sicut incensũ
in conspectu tuo: Q uod autẽ
ait ⁊ acharię qm̃ exaudita est
oratio tua. & uxor tua helisab&h
pariet tibi filium. Non est arbitran¬
dum quia pontifex qui pro popło
oraturus intrauerat. mutato repen¬
te animo propriuatis negotus
coeperit rogare : maxime ꝓlibe¬
ris. a quorũ generatione intantũ
homo senex ac decrepitus sp̃e totã
auerterat. ut neque angło ꝓmit¬

Expanded text:
da thymiamata erat statutum, quod da thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promit
Abbreviated transcription (Latin):
ut agnoscer& caritas ura. qũã con¬
gruenter in ea. nou& gratiȩ prȩ¬
conia sumpserint exordium. inqua
tam multipliciter opus eiusdẽ gra
& totius mundi redemptio signa¬
batur. Apparuit autẽ oranti ⁊ a¬
charie angłs. stans adextris alta¬
ris incensi: Quinotandum quod
non solum uirtute sermonum quos
ruit. grãe quã cuuangeliz are uene¬
rat. testimonium perhib&: Tem¬
pore quippe oblationis sacerdoti
apparuit. utuerum se acternũq
pontificem uerã promundi salu¬
tem hostiam uenturam predica¬
re signar&: Stabat iuxta alta¬
re incensi : ut noui testamenti
preconem se uenisse docer&: Duo
nam que altaria erant intemplo.
quae duo testamenta signant in
eccła: Primum altare holocausti
xre coopertum. & ante fores tẽpli
ad offerendas uictimas & sacrifitia
positum. quod carnales ueteris
testamenti cultores significat:
Deinde altare incensi auro tectum.
propter ostium scĩ scõꝵ. ad ad olen¬

Expanded text:
ut agnosceret charitas vestra quam conut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum quos ruit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolen
Abbreviated transcription (Latin):
& uniuersum populum expiare
iussus est : Io hannes ipse quisit
istȩ pontifex. quẽ haec expiatio
manifestat. cum illo ueniente
adbaptismum suum loquitur
dicens: Ecce agnus di: ecce qui
tollit peccata mundi: Quae ui¬
delic& expiatio semel in anno cęle¬
brari statuta est: Quia sicut apłs
sine peccato apparebit expectan¬
itibus se insalutem: Quod autem
pontifice adrogandum in grediente
scuarium neminem hominũ inta¬
bernaculo esse licebat donec exir&.
infirmitatem sc̃ẽ eccłȩ designat.
quae profide cius pati necdum erat
idonea: quodinipsis pate factum est
apłis. qui inchoata eadem passio¬
ne illius om̃s relicto eo fugerunit:
Egrediebatur autẽ expleta expiatio¬
nẽ pontifex. ut & aliis taber nacu¬
lum intrandi facultas daretur: qͥa
perfecto suȩ sacrificio passionis
apparuit discipłis xp̃s : & data
sp̃s scĩ gratia ad offerendas dõ
nis: eorum quoque corda robora¬
uit: Haec deobseruantia festiui¬
tatis legalis latius exposuimus.

Expanded text:
et universum populum expiare et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, sicut Apossine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis, apparuit discipulis Christus: et data Spiritus sancti gratia, ad offerendas Deo nis, eorum quoque corda roboravit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabatur illius. qui primus om̃iũ
& uenire. et iã adesse ostender&
dñm saluatorem : De quo scriptũ ÷:
Finis enim legis xp̃s adiustitiam:
om̃i credenti Nam & septenario
propter sabbatũ : & denario nume¬
ro propter decalogum legis ad¬
impletio recte figuratur: Dies haec
propitiationis erat & expiationes.
in qua populus om̃is ab operibus
uacare. & per orationes atque
abstinentiã affligi. & castigari prę¬
ceptus est: Quod beati iohannis
& uitae & predicationi multum
congruit : qui & ipse amundanis
uocans operibus. solum studiis ac
desideriis Animum dabat: & con¬
uenientes ad se turbas amalis ope¬
ribus abstinere. ac ꝑ poenitentiã
fidem que expiari. & xp̃o con¬
secrari docebat: quia tempus iã
diuinae propitiationis instar&.
inqua cunctis piȩ quaerentib
regni caelestis pater& in gressus:
Quo d autem hac die pontifex
scũ arium . & taber naculũ testimo¬
nii. atque altare: sacerdotes quoq

Expanded text:
monstrabatur illius, qui primus omnium monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque
Abbreviated transcription (Latin):
facietis opus: Ex piabit autẽ scũa
ut oretis profiliis isrł. & procunctis
peccatis eorum semel in anno: Et pau¬
lo superius cumritum eiusdẽ expia¬
tionis docer& : ait inter alia:
Nullus hominum sit intabernacu¬
lo. quando pontifex ingreditur
scũarium. utrog& prose & prodo¬
mo sua. & pro uniuerso cȩtu filioꝵ¬
israhel : donec egrediatur: Longũ
est desingulis huius diei cęrimoniis
scripturȩ testimonia ponere: Lon¬
gius multo singula sufficienter
quomodo nunc ineccła spiritalit᷑¬
agantur exponere: Unde hoc maxi¬
me lib& urae fraternitatis aurib
intimare : quam conuenienter
electum sit tempus. in quo precurso¬
ris dñi natiuitas. & uirtus futura
nuntiaretur: Septimus quippe
mensis & decima huius dies sacratis¬
simo huic oraculo dedicatur: Quia
nimirum illę nasciturus predicaba¬
tur. qui consummationem obseruan¬
tię legalis. & euuangelicȩ gratiȩ
praedicar& initium : quia ortus

Expanded text:
facietis opus . Expiabit autem pontiffacietis opus . Expiabit autem pontifut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quomodo nunc spiritualitagantur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquib obscurumest. quia scrip¬
tura: tacere uidetur: quo haec sint
anni tempore gesta: quib intinan¬
dum : quia nec hoc scriptura p̃ter¬
misit. sed exeo quod addidit laten¬
ter innuit: E tomĩs inquieN
multitudo erat populi: oraNs foris
ora incensi: Una & enim tantum¬
modo ꝑ annum sollempnitas erat.
in qua pontifice adorandũ Sc̃a
scõrum intrante : Nullum prorsus
hominum intra fores templi rema¬
nere licer&: sed om̃s tempore
oblationis exterius iuberentur
orare: Haec autem erat statuta
sollempnitas septimo a pascha
propitiationis siue expiationis
uocabatur : quia uidelic& oblatis
in altare holo ciusti uictimis. sanguis
in scã scõrum ad expiandũ infereba¬
tur: Nec solum sanguis ibi asperge¬
batur. sed & thymiama adolebat᷑.:
quod in presenti lectione ⁊ achari¬
as fecisse memoratur: Dicit ergo
dehac sollempnitate dñs moysi:
Mense septimo. decima die mensis
affligetis animas uras : nullum que

Expanded text:
aliquibus obscurum est, quia Scripaliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a Pascha propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis constar& : quia nulla
inconceptione causa uoluptatis
sed sola cogitatasit spiritalis gratia
prolis: Sic isaae filius promissionis
qui infiguram redemptoris Nostri
factusest oboediens patri usque ad
mortem : deueteranis parentibus
& sterili diu matre natusest: Si  i a¬
cob & ioseph patriarchę : sic sãson
fortissimus ducum. & prophetarũ
eximius samuhel. steriles diu cor¬
pore. sed fecundas semper uirtutib
habuere genetrices : ut miraculo
natiuitatis natorũ dignitas nasce¬
retur : & probarentur sublimes
inuita futuri. quim ipso uitae
exortu. conditionis humanȩ iura
transcenderent: Quoduero sequit᷑
factum est aut̃ cum sacerdocio fun¬
geretur in ordine uicis suae ante¬
dm̃: scđm consuetudinẽ sacerdocu
sorte exiit ut incensum poner&.
in gressus in templum dñi: Clar&
quidem om̃ibus. quia iam redeunte
exordine septimana uicis suȩ. quȩ
ci deuice abia contigerat: templũ
ministraturus intrauit: Sed forte

Expanded text:
carnalis constaret quia nulla carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte
Abbreviated transcription (Latin):
scientia dõ placere appetunt:
proximorum oculos offendant:
Aqua utraque rep̾hensione: pa¬
rentes beati io hannis inmunes
esse declarantur: Dequibus cum
dictum ess& erant autẽ iusti
ambo : continuo subnectitur
ante dm̃: Etcũ adiunctũ ess&.
incedentes in omĩb mandatis
& iustificationib dnĩ : mox infertꝰ
sine quȩrela: Acsi aperte
dicatur: ad eosinactib pariter
& cogitationibus suis circum specꝰ¬
te egebant: ut & diuinis optu¬
tibus in occulto & humano foras
iuidicio placerent. Iuxta illud
apłi : prouidemus enim bona non
solum coram dõ. sed etiã coram
hominibus: Etnon erat illi filiuꝰ
eoquod ess& helisab&h sterelis.
& ambo processissent indieb
suis: Diuinitus est procuratum.
ut sterili matre & utroque paren¬
te prouectioris actatis iohan¬
nes nasceretur : quatenus etiam
ipso ortus cius miraculo patescer&.
uirum magnę uirtutis futurũ
esse quin ascebatur : ubi desinente¬
ꝑ omnia lasciuia concupiscentiae

Expanded text:
scientia Deo placere appetunt, scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Quiautẽ ordo partium carun¬
dem seruare deber&: missa coram
dauid rege. & principib familia¬
rum sacerdotalium & leuiticarũ
sorte quȩrebatur: In quarũ distri¬
butione sortium: abia decuius
uice & genere zacharias oritur.
octauo loco positus inuenitur.
Etrecte preco noui testamenti.
in quo gloria resurrectionis
mundo declaratur. loco octauȩ
sortis nascitur: Quia & dr̃s
noster una sabbati quae est adie
conditionis octaua resurrexit
amortuis : & nobis postsex huius
scłi actates. ac septimam quietis
animarum quae est in alia uita.
octaua iam aetas perpetuę re¬
surrectionis infine promit ticur.:
Erant autem iusti ambo ance
dm̃ : incedentes in omnibus man¬
datis & iustificationibus dĩ sine
quaerela: Sepe contingit. uthi
quiiam perfecti hominum aesti¬
matione iuidicantur : adhuc in
oculis interni arbitris minus
aliquid ꝑfectionis habeaNT
nulli quibusdam uirtutũ oꝑib
inmoderatius studendo. dũ siNie

Expanded text:
Qui autem ordo partium earumQui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; nulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine
Abbreviated transcription (Latin):
caclestium. non solum sublimitate
uerborum quaedicebantur: sed
etiã suauitate sonorum quadice¬
bantur crigereNT: uolensque ut rꝰ¬
crescente cultu. & magnificentia
templi. decus quoque minis terui
illius. & ministrantiũ crescer&
coctus Conuocauit omnẽ proge¬
niem filiorum aaron: & eos uide¬
lic& quide eleazar. & illos quide
thamar styrpe descenderant: di¬
uisitque hõs inpartes uiginti quat¬
tuor: ac dehis singulis. singulos
pontifices eligens: ceteros qui in
partibus erant sacer dotii mino¬
ris. quinunc presbiteratus uocat᷑.
officio fungi precepit: E a uide:¬
lic& ꝓuisione. utdum quilib&
pontificum. uita deceder&: qui¬
cumque in eius parce optimus
putaretur: ẽi ꝓontifi catu succede¬
r&: Qua suidelic& partes talit̾
ordinauit: ut singuli pontifices
cum subiectis sibi sacerdotibus.
hocest᷑ sabbato usque ad sabbatũ:
qui dignior uideretur. speciali
reuerentia ac potestate p̃minens:
summi sacerdotis nomen haber&:

Expanded text:
coelestium, non solum sublimitate coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, hoc est a sabbato usque ad sabbatum qui dignior videretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
quissit abia. decuius uice zacha¬
rias genus duxisse ꝑhibetur
Hic temporib dauid regis. sum¬
mus erat sacerdos: siquidem iuben¬
te dño: ꝑ moysen primo unus
in lege pontifex. a aron est consti¬
tutus: Post cuius mortẽ. elea zar
filius eius sacerdotium suscepit:
& hoc quoque mortuo: fine es
filius eius. sacerdocii successor exti¬
tit: & sic usque ad cempora dauid.
perannos circiter quadringentos
septuaginta: unus post unum exti¬
tere pontificatus heredes At
uero dauid cũ magno feruens
studio religionis. templum dño
cendere desiderass&: Dñs autẽ
magis hoc perfilium ciꝰ salo¬
monem uell& impleri: nihilomi¬
nus ipse dauid. omnia quae ad
futuram ciusdem templi construcꝰ¬
tionem uel reuerentiã ꝑtincreNt:
sollicitus preparare curauit:
Unde etiam cantores statuit. pͣ¬
qui tempore sacrificii cotidie
psalmos cum melodia resonareN.
atque animos populi circustan¬
tis. ad memoriam amorem que

Expanded text:
quis sit Abia, de cujus vice Zachaquis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque
Abbreviated transcription (Latin):
tius trans lationẽ legis & substitu¬
tionem euuangelici sacerdocii:
quam summi iuxta legem sacerdo¬
tis filius prophetar& u Quicum
& ipse summus sacerdos sccunidũ
legem. ex istere posse uideretur:
maluit docente in trinsecus in cõ¬
mutabili ratione ueritatis. noui
sacerdotis prȩco. qua successor &
heres existere ueteris: Maluit
doctus inspũ. uocatis in desertum
populis. noui testamenti sacramen¬
ta predicare: quam adse uenien¬
tibus intemplum. gloriosissimo
illo tunc temporis sacerdocii ueteris
officio preesse: Praetulit longam
solitudinis sitim & esuriem conti¬
nuis hostiarum sollempniis: pilis
camelorum. & cinctui zonȩ pel¬
liciȩ: auro textas pontificum
post posuit stolas: Utquid enĩ hȩc
fr̃s mei. nisi ut is quimerito
iustitiȩ ꝑfectioris. auctoritatẽ
sibi predicandi adsciuerat: Ipse
catus ostender&: quia indubius
melioris pontificatus preco & pre¬
cursor e ister&: Si uero frater¬
nitatem uram audire delectat.

Expanded text:
tius translationem legalis, ut substitutius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse catus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat
Abbreviated transcription (Latin):
nouitia didiciss&. sed uelud here¬
ditario iure a progenitorib accep¬
ta seruar&: Desacerdotali prosapia
ortus est : ut eo potentius mutationẽ
sacerdotii praeconaretur: quo ipsũ
asacerdotale genus pertinere clare¬
scer&: Redemptor & enim noster
in carne apparens. sicut rex nobis
fieri dignatus est. regnum caeleste
tribuendo: ita etiam pontifex fac¬
tusest: sem& ipsum pronobis offe¬
rendo: hostiam dõ: in odorẽ suauita¬
tis: unde scriptum est: Iurauit dris
& non penitebit cum: tuessacerdos
inaceternum: scđm ordinẽ melchi¬
sedech Melchi sedech quippe
ut legimus. sacerdos dĩ summi. lon¬
ge legalis sacerdotii tempora prae¬
cessit: offerens dõ panẽ & uinum:
Et ideo redemptor nr̃t sacerdos
esse dicitur. secundum ordinem
mel chi sedech Qui oblatis uicti¬
mis legalibus: idem sacrificii genus.
inministerium sui corporis & san¬
guinis. in nouo testamento offeren¬
do instituit: Quisergo congruen¬

Expanded text:
novitia didicisset, sed velut haerenovitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruen
Abbreviated transcription (Latin):
ENTURUS in carne dñs
& redemptor noster. multos
dispensationis suae testes
prerssit & nuntios. quidiuersis
temsprib diuersis hisraheliticȩ
plebis ꝑa tribus orti: non di
precinerent: Horum ultimus &
quasi limes quidã legis & euuan¬
gelii. figurȩ & ueritatis iohannes
apparuit: dño ad cestante qui ait:
Lex & prophetę usque adiohannẽ
ex eo regnum dĩ euuangeliz atur:
Unde etiam plusquã proph& a dicꝰ¬
tusest: quia quem ceteri alonge
prophetando solum praedixerant.
ille & primo uenturum ꝓphecando
signauit. & moa uenientem ostera¬
dendo monstrauit: Quicerte
gratia dispensationis. non solũ iustꝰ.
sed &depontificali styrpe ortis.
parentibus natus asseritur:
Fuit enim sacerdos sicut exlec¬
tione euuangelica audiuimus.
nomine ⁊acharias. deuice abia : &
uxor illi defiliab aaron: & nom̃
eius helisab&h Erant aut̃ iusti:
ambo ante dm̃: Iustis quippe pa¬
rentib est genitus: ut eo confiden¬
tius iustitię praecepta populis
dar&: Quohaec ipse non quasi

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non divpraecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
terrene sapientiȩ uanitates
Hic confutandi dȩmonum cul¬
tus. hic om̃ium sacrificiorum
impietas destruenda. ubi dili
usquam fuerat uanis erroribus
uenire non metius. & consorte
głe tuȩ paulo apło aliarũ
adhuc ecdesiarũ ordinationib
occupato. siluã istã frementium
bestiarũ. turbulentissime profun¬
ditatis oceanũ. constantior quã cũ
super mare gradereris ingrede¬
ris : nec mundi dominã times
romã. qui in cayphe domo expa¬
ueras sacerdotis ancillã: Numquid
aut iudicio pilati aut seuitia ui¬
dȩoꝵ minor est. uel inclaudio
potestas. uel innerone crudelitas:
Uincebat ergo materiã formi¬
dinis uis amoris. nec estimabas

Expanded text:
terrenae sapientiae vanitates, terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligusquam fuerat variis erroribus venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas
Abbreviated transcription (Latin):
maxime congruebat. ut multa¬
regna uno confederarentur impe¬
rio & cito peruios haber& popu¬
los predicatio generalis. quosuni
us tener& regimen ciuitatis ¶lȩc
autem ciuitas ignorans suę proued¬
tionis auctorem. cumpene om̃ib
dominaretur gentibus omnium
gentium seruiebat erroribus:
& magnam sibi uidebatur susce¬
pisse religionem. quia nullam
respuer& falsitatem. Vnde
quantum erat perdia bolum
tenacius inligata. tanto per
xp̃m est mirabilius absoluta
Nam cum duodetim apostoli
linguarum inbuendum euuan¬
gelio mundum distributissibi
terrarum suscepissent: Beatissi¬
mus petrus princeps apłici ordi¬
nis ad arcem romani destinatur
imperii : ut lux ueritatis quae
in om̃ium gentium reuelabatur
salutem. efficatius se abipso capi¬
te perto tum mundi corpus
effunder&. Euius autẽ nationis
homines in hac tunc urbe nones¬
sent. autque usquam gentes igno¬
rarent quod roma didiciss&
Hic colluctantis philosophiae
opiniones. hic dissoluendȩ erant

Expanded text:
maxime congruebat, ut multamaxime congruebat, ut multaregna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos us teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius absoluta. CAP. III. Nam cum duodecim apostoli,linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum mus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant
Abbreviated transcription (Latin):
latius pręsideres religione diuina
quam dominatione terrȩ na
Quamus enim multis aueta
uictoriis ius imperii tui. terra
mari que protuleris. minus tam̃
est quod tibi bellicus labor
subdidit. quam quod pax xp̃iana
generi num quã negauit. om̃sq
in commune mortales ad cogni¬
tionem sui abundantissimis sem¬
per beneficus erudunt: Uolun¬
tariam errantium cęcitatẽ & ꝓ¬
cliuem in deteriora nequitiam.
sccretiore consilio & altiore pie¬
tate miseratusest mittendo uer¬
bum suum aequale sibi atque
coȩternum. quod caro factum ita
diuinam naturam nature uni¬
uit humanȩ. ut illius ad infima
inclinatio nr̃a fier& ad sum ma
prouectio t autem huius ine¬
narrabilis grãe pertotum mun¬
dum diffunderetur effectus. roma¬
num regnum diuina prouidentia
preparauit. cuius ad eos limites
incrementa perducta sunt. qͥb
cunctarum undiq gentium uici¬
na & contigua ess& uniuersitas.
Dispofico enim diuinitus operi

Expanded text:
latius praesideres religione divina latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiageneri numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi
Abbreviated transcription (Latin):
MNIUM QUIDEM
scarum sollempnitatũ
dilectissimi totus mun¬
dusest particeps. & uni¬
us fidei pietas exigit: ut quic¬
quid prosalute uniuersorum gestũ
recolitur. communibus ubique gau¬
diis cęlebretur: Ucrumi tamen
hodierna festiuitas pręter illam
reuerentiam quam toto terrarũ
orbe promeruit. speciali & pro¬
pria nr̃ȩ urbis exultatione ue¬
neranda est : ut ubi precipuorum
apłorum glorificatus est exitus.
ibi indie martyrii corum sit lęti¬
tię principatus ¶sti enim sunt
uiri. per quos tibi cuuangłium
xp̃i roma resplenduit. & quȩ eras
magistra erroris facta es discipula
ueritatis Isti sunt scĩ patres tui
uerique pastores. quite regnis
caelestibus inserendam multo me¬
lius multoque felicius condidert.¬
moeniorum tuorum fundamenta
locata sunt. E quibus is quitibi
nomen dedit. fraterna te cede
foedauit Istisunt quite adhanc
głam prouexerunt. ut gens scã.
populus clectus. ciuitas sacerdo¬
talis & regia. persacram beati
petri sedem caput orbis effecta.

Expanded text:
mnium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunmoenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta,
Abbreviated transcription (Latin):
& circum specte testimonium suo¬
reddat amori: cum dñosciscitante
anse plus aliis diliger&. non est
ausus respondere tu scis quia amo
te plus his. sed temperata acsim¬
plici uoce etiam inquit dñe. tu
scis quia amote. Quod est aꝑte
dicere Scio quidem quia ipse
te ut tu melius nosti integro
corde diligo : Quantum uero
te alii diligant. mihi quidem
ignotum. sedtibi sunt omnia
Nota Cuius cautela responsio¬
nis. nr̃ae profecto est institutio¬
nis locutionis simul & cogita¬
tionis EUt uidelic& eius exem¬
plo discamus minus denostre
conscientiȩ puritate prȩsume¬
rȩ. minus temere defraternȩ
conscientiȩ occultis iudicare:
Indubiis maxime rebus & quȩ
gerantur inspicere nequimus.
Deapertis fratrum erratib
non solum potestatem sed & prȩ¬
ceptum iudicandi ut corrigant᷑
habemus: dicente dño: Si pec¬
cauerit frater tuus. increpa illũ
Et si paenitentiam egerit. di¬
mitte illi. Ambigua aut̃ corũ

Expanded text:
et circumspecte testimonium et circumspecte testimonium reddat suo amatori, cum, Domino sciscitante an se plus aliis diligeret, non est ausus respondere, Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo: quantum vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi omnia sunt nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis simul et cogitationis, ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere, minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus, et  Agerantur, inspicere nequimus. Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Symon inquit iohannis diligisme
plus his: uibi quamuis simpliciter
mentio facta terreni parentis eiꝰ
possit intellegi: non tamen abre
est siquis nomine iohannis donum
supernȩ̨ generationis mystice in
dicatum uelit accipere: De quo
iohannes apłs ammonendo testa¬
tur. K m̃i diligamus inuicem
qm̃ caritas exdõ est Et om̃is qui
diligit ex dõ natusest. & cogno¬
scit dm̃. Symon namque oboe¬
diens. iohannes dicitur dĩ gratia.
Et propterea recte primus a płoꝵ
cum deamore suo requiritur:
cunctis ostendatur. hoc qđ maiore
prȩceteris oboedientia dñi iussis
obsequitur. quod ardentiori illum
caritate anplectitur. non huma¬
ni meriti sed muneris eẽ. diuini.
Vnde & apłs paulus eadem gratia
confortatus aiebat. quia caritas
Qui ergo ceteris flagrantius
dñm amare probatur filius io¬
hannis cognominatur. quia nimi¬
rum uirtus eiusdem amoris. non
nisi pergrãm sp̃s percipitur. Qui
tamen ipse notandum quã caute

Expanded text:
Simon, inquit, Joannis, diligis me Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est si quis nomine Joannis domum supernae generatiodicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas ex Deo est; et omnis qui diligit ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque Obediens, Joannes dicitur Dei gratia. Et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, cunctis ostendatur hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia charitas. Qui ergo caeteris flagrantius Dominum amare probatur, filius Joannis cognominatur, quia nimirum virtus ejusdem amoris non nisi per gratiam Spiritus percipitur. Qui tamen ipse notandum quam caute
Abbreviated transcription (Latin):
IRTUTEM NOBIS
perfecte dilectionis
presens scĩ euuangelii lectio
commendat. Perfecta & enim
dilectio est : quadm̃ ex toto cor¬
de. tota anima. tota uirtute.
proximum autem tamquã nos ipsos
diligere iubemur. Et neutra
harum dilectio sine altera ual&
esse perfecta. quia nec ds̃ uere
sine proximo. nec sine dõ uere
potest proximus amari. Vnde
dñs totiens interrogato petro
anse diliger&. & illo respondente
quod cum ipso teste diligeret.
adiungebat persingula ita con¬
Haec sola & uera est probatio in¬
tegri in dñm amoris. si erga fra¬
tres studueris curam solliciti exer¬
cere laboris. Nam quicum que
fratri opus pietatis quod ualet
impendere negligit. minus
iusto se conditorem diligere
ostendit: Cuius mandatum in
sustentanda proximi necessitate
contempnit:. Quae profecto
caritas. qm̃ sine diuinę gratiae
inspiratione minime possit ha¬
heri tacite quodam modo dñs
InIUNuae Nquipetrum deilla in¬
terilo gans. & monea eumiohanti
quodnum qua ualius cognomina¬

Expanded text:
irtutem nobis perfectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula, ita conHaec sola et vera est probatio integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam alias, cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
dñi decessit. sed integram animã¬
suam a concũpiscentiȩ carnalis
corruptione seruans. portio he¬
reditatis dĩ effecta est cantars
cum proph&a &dicens. Et enĩ
hereditas mea prae clara est mͥ
Cuius personȩ conuenire uidet᷑
quod sequitur. Tunc prȩcepit
& dixit mihi creator. omnium.
& qui creauitme requi euit inta¬
bernaculo meo. Quis autem
creator ommum credendussit.
iohannes euuangelista declarat
Quicum dixiss& in principio
erat uerbum & uerbum erat

Expanded text:
Domini discessit, sed integram suam anDomini discessit, sed integram suam animam a concupiscentia, et carnem a corruptione servans, portio haereditatis Dei effecta est, cantans cum Propheta, et dicens: « Etenim haereditas mea praeclara est mihi . » Cujus personae convenire videtur quod sequitur: « Tunc praecepit t dixit mihi Creator omnium, et qui creavit me, requievit in tabernaculo meo. » Quis autem Creator omnium credendus sit, Joannes in Evangelio declarat, qui cum dixisset: « In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ectio huius capituli quod
ex libro sapientiȩ sũptũ
cognoscitur. specialiter laudem
aeterni dĩ sapientiȩ. perquem
om̃a creatasunt commendare
uidetur. Sedquia haec particula
acatholicis & eruditis patribus
insollempnitate perpetuȩ uirgi¬
nis mariȩ. dequa eadem dĩ sapien¬
tia carnem assumpsit ad legen¬
dum ordinataest. potest pars quȩdã
illius non in congruȩ eidem geni¬
sapientia talis creata est. ut per
illam ad redimendam humanã
naturam. dĩ filius sine humana
concupiscentia crearetur. Q uid
enim absurdum. quidue contrari¬
umest. si hoc quodait in omnib
requiem quaesiui. & inhereditate
dñi morabor. dĩ genitrici conue¬
nire dicamus. Ipsa quippe in
om̃ib: requiem quaesiuit. ut reqͥei
suam sine macula seruare deuouit.
sicut angło gabrieli dñi concep¬
tionem nuntianti respondit
Quomodo fiet istud angle dĩ.¬
quoniam uirum non cognosco.
Idest nec cognoscere disposui
Ipsa inhereditate dñi morata est.
quae non peccando apassione

Expanded text:
ectionis hujus capitulum, quod ex libro Sapientiae sumptum cognoscitur, specialiter laudem aeternae sapientiae, per quem omnia creata sunt, commendare videtur. Sed haec particula a catholicis et eruditis Patribus in solemnitate perpetuae virginis Mariae, de qua eadem Dei sapientia carnem assumpsit, ad legendum ordinata est. Potest pars quaedam illius non incongrue eidem Dei genisapientia talis creata est, ut per illam ad redimendam humanam naturam Dei Filius sine humana concupiscentia crearetur. Quid enim absurdum, quodve contrarium est, si hoc quod ait: « In omnibus requiem quaesivi et in haereditate Domini morabor, » Dei genitrici convenire dicamus? ipsa quippe in omnibus requiem quaesivit, quae ut innitatem suam sine macula servare devovit, sicut angelo Gabrieli Domini conceptionem nuntianti respondit: « Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? » id est, ne cognoscerem disposui. Ipsa in haereditate Domini morata est, quae non peccando a passione