comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiosus. ꝑ multa enĩ scelera & sacrile¬
gia reliquerat & oblitus fuerat dñi. siue
qd̾ oblitus d̾s peccatoꝵ ipsiꝰ. Ammon. fidͥe¬
lis uł honestus. Iosias ubi est incensũdm̃.
pria ethunologia hominis. iste est enĩ qui
simulacra combussit. Ioachar robustus
Ioachim. ubi est p̃paratio. Eliachim. di re¬
surrectio. Iechonias. p̾paratio dni. Sedechi¬
as iustus dñi. Ieroboam. iudicatio. siue cau¬
sa ppłi. uł ut quida auint diuisio int̾p̾tat᷑
ꝑ eo qd̾ in regno eiꝰ diuisus sit ppłs isrł & p̾¬
cisus a regno stirpis dauid. Diuisionis enim
ppłi iste causa extitit. Tambri. psalmꝰ uł can¬
ticum meũ. Ambri. crispans meꝰ. Achab fr̾
patͥs. Ierabel. fluxus sanguinis. uł fluens san¬
guinẽ. s meliꝰ est. ubi est sterquiliniũ. Preci¬
pitata enim deorsũ comederunt carnes
eiꝰ canes. sicut p̾dixerat helias. &e erunt inqͥt
Ochorias app̾hendens dm. Ieu ipse uel est

Expanded text:
obliviosus. Per multa enim scelera et sacrileobliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit pcisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, sicut praedixerat Helias 4 Reg. 9, 37: Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est.
Abbreviated transcription (Latin):
latine concionator. qđ ad ppłm loqueret᷑.
Ionathan. columbe donũ. Absalon patris
pax ꝑ antifrasin. eo qđ bellũ aduersus pa¬
trem gessisset siue qđ in illo bello dauid
pacatũ fuisse legit᷑ filio. ad eo ut etiã mag¬
no cum dolore extinctũ plangeret. Robo¬
am latitudo ppłi & ipsũ ꝑ antifrasim qd¬
decem tribub ab eo separatis. duȩ tm̃ eir¬
licte sunt. Abia pat̾ meus uł pater fuit. la
dolens siue sustollens. Iosaphat. ci iuelicul
Ioram. qui est excelsus. Acharias. dep̾hendẽs
dñm. Athalia. tempꝰ dñi. Ioas. spirans uł
dñi robur. Amasias. ppłm tollens. Otias
fortitudo dm̃. Azarias. auxiliũ dñi. Orias
autẽ ipse est qui azarias duplici nomins
Iste est. qui illicitũ sibi sacerdotiũ uendica¬
re conatus. lepra in fronte ꝑcussus est. Ioa¬
tham est ꝑfectus. pulchra ethimologia no¬
minis. fecit enĩ rectũ in conspectu dñi &
portã templi edificauit excelsã. Achar ap¬
p̾hendens. E⁊ echias. fortis dris. Manasses

Expanded text:
Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasidecem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse
Abbreviated transcription (Latin):
origo est. qd est ue. Caim possessio int̾pre¬
tatur. unde & ethimologiam ipsiꝰ expri¬
dem &e lamentatio. eo qđ int̾fecto abel. in¬
t̾fectus sit. & penam sui sceleris dederit.
Abel luc̃tus int̾p̾tatur. quo nomine p̾fi¬
gurabat᷑ occidendus. idem & uanitas.
quia cito solutꝰ ẽ atq subtractus. Seth
int̾pratur resurrectio. eo qđ post fr̃is intꝰ¬
fectionem natus sit. quasi resurrectionẽ
frĩs ex mortuis suscitarer Idem & positio
quia posuit eum ds ꝓ abel. Enos iuxta
ꝓpriȩ lingue uarietatẽ homo uł uir di¬
citur. &. congrue hoc uocabulũ habuit
de eo scriptũ est. tunc fuit initiũ inuocan¬
di nom̃ dm̃i. licet pleriq ebreoꝵ arbitren¬
tur. qđ iunc pͥmum in nomine dñi &
in similitudine eiꝰ fabricata sunt idola.

Expanded text:
, quod est vae. 7. CAIN possessio interpre, quod est vae. 7. CAIN possessio interpretatur; unde etymologiam ipsius expriIdem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem, et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. 10. Enos juxta propriae linguae varietatem, homo, vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo enim scriptum est: Tunc initium fuit invocandi nomen Domini. Licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et similitudine ejus fabricata sunt idola.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis causis originẽ nominum ha¬
bent: quib ita ꝓphetice indita sunt uo¬
cabula. ut aut futuris. aut p̾cedentib
causis eoꝵ conueniant. In quib tamen
manente spiritali sacram̃to nunc tm̃
ad litterã intellectũ hystorie ꝑsequim.
Ubi autẽ ethimologiȩ int̾ptationẽ non
attingimꝰ. solam ipsã ethimologiam in
latinum posuimꝰ. Quod autẽ unum
nomen ebraicum alit̾ atq aliter int̾p̾tat
hoc scdm accentuũ &e luterarũ euenit
diuersitatẽ. ut in uaxiis significationib
nomina cõmutent᷑. Adam sicut beatus
ieronimꝰ tradidit. homo siue t̾renus si¬
ue t̾ra rubra int̾p̾tatur. Ex t̾ra enimẽ
facta caro. & humꝰ hominis faciendi ma¬
teries fuit. Eua int̾p̾tatur uita. siue ca¬
lamitas siue ue. uita. quia origo fuit na¬
scendi. calamitas. & ue quia ꝑ p̾uaricati¬
onem causa extitit moriendi. A caclen¬
do enĩ nomen sumpsit calamitas. Alii
autem dicunt ob hoc euã uita & calami
sa salutis est. sepe calamitatis & mortis¬

Expanded text:
priis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non atLatinum posuimus. 3. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter, atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. 4. Adam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo, sive terrenus, sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. 5. Heva interpretatur vita, sive calamitas, sive, vae: Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia per praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 6. Alii autem dicunt ob hoc etiam Hevam vitam esa salutis est, saepe calamitatis, et mortis
Abbreviated transcription (Latin):
possessio eoꝵ. Matusalam int̾p̾tat᷑ mortu¬
us est & est euidens ethimologia nominiᷤ.
Quidam enĩ eũ cũ patre translatũ fuisse
& diluuiũ p̾terisse putauerunt. s ob hoc
signant̾ transfertur mortuus est. ut osten¬
deretur ñ uixisse eum post diluuium s
in eodem catadismo fuisse defunctum
Soli enĩ octo hoĩes in archa euaser̃t diluuñ.¬

Expanded text:
possessio eorum. 13. Mathusalem interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim cum patre translatum fuisse, et diluvium praeteriisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in Arca dilu
Abbreviated transcription (Latin):
acte sunt autem leges. ut earũ metu
humana coerceretur audacia. turaq
sit int̾ ꝓbos innocentia ⁊ in ipsis imꝓbis for¬
midato supplicio refrenetur nocendi fa¬
cultas.¬

Expanded text:
acte sunt autem leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi faculta
Abbreviated transcription (Latin):
de corio. nã galeros coriũ dr̾. Cassida aũ
a thu̾cis nominat᷑. illi enĩ galeã cassin nomi¬
nant. credo a capite. Apex ẽ qd insũma godlti

Expanded text:
de corio. Nam galeros corium dicitur, cassidem autem a Thuscis nominatam dicunt. Illi enim galeam cassem nomnant, credo, a capite. Apex est, quod in summo gal
Abbreviated transcription (Latin):
uidam etiã heretici qui de eccłia re¬
cesserunt. ex nomine suoꝵ auctorum
nuncupant. quida uͦ ex causis quas eli¬
gentes instituerunt. Symoniani dicti
a symone magice discipline ꝑito. cui pe
luisset. Hi dicunt creaturã ñ ado sed a
uirtute quada suꝑna creatã. ¶ enan¬
driani a menandro mago discipulo sy¬
monis nuncupati. qui mundũ ñ ado
s ab angłis factum asserunt. Basili dia¬
ni a basilide appellati. qui int̾ reliquas
blasphemias passũ iħm negant. Nichola¬
ite dicti a nicholao diacono eccłie ieroso¬
limoꝵ. qui cũ stephano &e. cet̾is constitutꝰ
est a petro. qui ꝓpt̾ pulchritudinẽ relin¬
quens uxorem dixit ut qui uellet ea ute¬
retur. uersa est in stuprũ talis consuetu¬
do ut inuice coniuigia cõmutarentur.
quos ioħs in apocalipsi imꝓbat dicens.¬

Expanded text:
uidam haeretici qui de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone, magicae disciplinae perito, cui Petluisset. Hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati, qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum esse asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias, passum Jesum abnegant. Nicolaitae dicti a Nicolao diacono Ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et caeteris constitutus est a Petro: qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, dixerat ut qui vellet, ea uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. Quos Iohannes in Apocalypsi inprobat dicens
Abbreviated transcription (Latin):
patrib uł conciliis p̾damnatȩ. quȩ dũ in
se multis errorib diuise inuicẽ sibi dissen¬
tiunt. cõmuni tam̃ nomine aduersus
eccłiam di conspirant. s & quicũq alit̾
scripturã scãm intelligit quã sensus scĩ
sp̃s flagirat a quo conscripta est. licet de
eccł̃ia ñ recesserit. tam̃ hereticus appellari
potest.
st .ui. De phylosophis gentium.

Expanded text:
patribus vel conciliis condemnate, que dum patribus vel conciliis condemnate, que dum se, multis erroribus divisae, invicem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicunque aliter Scripturam sanctam intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest. CAPUT VI. De philosophis gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersitatia qua exorti sunt id adiciũt.
qd̾ xp̃i diuinitas ignoret futura. quȩ
sunt scͥpta dedie. &e. hora nouissima. ñ
recordantes xp̃i ꝑsonam in ysaia dicen
tem. dies iudicii in corde meo. Triroite
uͦ uocati. qd̾ sicut tres ꝑsonas in trinira¬
te. ita quoq tres astruunt deos esse. con
ses sine auctore. & sine nominib. ex qͥ¬
b alie triforman putant eẽ dm. alie
xp̃i diuinitatẽ passibilem dicunt. alie
xp̃i de patre natiuitati initiũ temꝑis¬
dant. aliȩ liberationẽ hominũ apud
inferos factam xp̃i descensione ñ cre¬
dunt. aliȩ animã imaginẽ di esse ne¬
gant. alie animas conuerti in demoneᷤᷤ
s ĩ quecũꝙ animalia exestimant. aliȩ
de mundi statu dissentiunt. alix innu¬
merabiles mundos opinant᷑. aliȩ aquã
coeternã do faciunt. aliȩ nudis pedib
ambulant.alie cum hominib ñ man¬
ducant. He sunt hereses ad uersus catho¬
licam fidem exorte. &. ab apłis &. a scĩs

Expanded text:
perversitati, a qua exorti sunt, id adiciunt, perversitati, a qua exorti sunt, id adiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura, quae sunt scripta de die et hora novissima, non recordantes Christi personam in Esaia loquenDies iudicii in corde meo.' Tritheitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres adstruunt Deos esse, contses sine auctore et sine nominibus: ex quibus aliae triformem putant esse Deum: aliae Christi divinitatem passibilem dicunt: aliae Christi de Patre nativitati initium temdant, alie liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
carne creditlit. s sep aratim atq seiuncdi
catut. Eunciani dicti ab eutice constanti¬
nopolitano abbate. qui xp̃m post huma¬
nam assumptionẽ negauit ex istere du
ab naturis s solam in eo diuinã assem¬
it esse naturã. Acephali dicti idest sine
capite quem sequunt᷑ heretici. nulłꝰ en
reꝑitur auctor a quo exorti sunt hitriũ
caicidonensiũ capituloꝵ impugnators
duarũ in xp̃o substantiarũ ꝓprietatem
negant. & unã in eiꝰ ꝑsona naturã pdi¬
cant. Theo dosiani & gaianite appellati
a theo dosio & gaiano. qui temporh
iustiniani pͥncipis in alexandria ppłipil¬
si electione uno die sunt ordinati ep̃i
Hi errores euticis &e. dioscori sequentes
cascidonen se conciliũ respuunt. ex dua¬
b unam in xp̃o naturam asserui qll
theodosian corruptã & galanitȩ in coe¬
ruptam contendunt. Gnoitȩ &. trito¬
itȩ a theodosianis exorti sunt. ex quib
gnoite ab ignorantia dicti sunt. quia

Expanded text:
carne credidit, sed separatim atque seiunctim carne credidit, sed separatim atque seiunctim cavit. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam adsumptionem negavit adsistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam adseruit esse naturam. Acephali dicti, id est sine capite quem sequuntur haeretici. Nullus enim eorum reperitur auctor, a quo exorti sunt. Hi trium Chalcedonensium capitulorum inpugnatores duarum in Christo substantiarum proprietatem negant, et unam in eius persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychis et Dioscori sequentes Chalcedonense concilium respuunt: ex duabus unam in Christo naturam adserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Agnoitae et Tritheitae a Theodosianis exorti sunt; ex quibus Agnoitae ab ignorantia dicti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quodam exorti. qui inferiores corporis
partes a diabolo factas opinant᷑. Arab¬
çi nuncupati eo qd̃ in arabia exorti sunc
dicentes animã cum corporemori. atqp
in nouissimũ utrũq resurgere. Tertul¬
lianiste dicti a tertulliano prbo affricane
ꝓuncie ciuitatis cartaginensis animam
immortalem esse s corporeã p̾dicantes
& animas hominũ peccatoꝵ post morit̾
in demones uerti putantes. Tesseresdica¬
ditȩ dicti. qd quartadecima luna pas
qd̾ uigilias noctis respuunt. suꝑstitionẽ
essedicentes iura temerari diuina di qui
noctẽ ad requiem tribuit. Pelagiani a pe¬
lagio monacho exorti.hii liberũ arbitrũ
diuine gr̃e anteponunt dicentes suffice¬
re uoluntatẽ ad implenda uisa diuina
Nestoriani a nestorio constantin opolitaro
ep̾o nuncupati. qui beatã uirginẽ mariã
ñ di s hominis tm̃mnodo asseruit genit
cem. ut aliam ꝑsonã carnis. aliam face¬
ret d̾itatis. nec unũ xp̃m in uerbo di a

Expanded text:
quodam exorti, inferiores corporis quodam exorti, inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. § 58. Arabici nuncupati eo, qdicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. 60. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum post mortem in daemones verti putantes. 61. Tessares Caedecatitae dicti, quod, quarta decima luna, Pasquod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes jura temerari divina, qui noctem ad requiem tribuit. 63. Pelagiani a Pelagio monacho exorti: hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda jussa divina. 64. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam virginem Mariam, non Dei, sed hominis tantummodo asseruit Genitcem, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis: nec unum Christum in verbo Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
tyres nominent᷑. Priscillianiste a priscil¬
liano uocati qui in hispania exerrore
gnosticoꝵ & manicheoꝵ ꝑmixtũ dog¬
ma composuit. Luciferians a lucifero syr¬
catholicos. qui constantii ꝑ secutione ꝑ¬
ficlie arrianoꝵ consentientes erant. ce.
postea correcti redire incatholicã eede¬
siã delegerunt. Damnantes siue qd cre¬
diderunt. siue qd credidisse se simula¬
uerant. quos eccłia catholica mat̾no re¬
cepit sinu. tanqͣm post fletũ negationis¬
petrũ. hanc illi matris caritatẽ suꝑbe
accipientes. eosq recipere nolentes. ab
ecclie cõmunione recesserunt. & cum
ipso lucifero auctore suo qui mane ori¬
ebatur cadere meruerunt. Iouimanistȩ
a iouiano quoda monacho dicti. asse¬
rentes nullam nuptarũ & uirginũ
esse distantiam nullũq int̾ abstinen¬
tes & simpliciter epulantes esse diseri¬
men. Eluidiam ab eliudio quodam¬
monacho nominati. qui dicunt post
xp̃m natum alios maxiã filios de ui

Expanded text:
tyres nominentur. Priscillianistae a Prisciltyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permistum dogma composuit. Luciferiani a Lucifero Syrcatholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti, redire in Ecclesiam catholicam delegerunt, damnantes sive quod crediderant, sive quod credidisse se simulaverant, Ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae communione recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Jovinianistae a Joviniano quodam monacho dicti, asserentes nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt postChristum natum alios Mariam filios de viro
Abbreviated transcription (Latin):
accepunt. quia grece angios. uas dicitur.
Asserunt enim sic esse in ꝑ atre filiũ. tanꝙͣ
uas minꝰ intͣ uas maiꝰ. ꝑ atriciani a qͦda
patricio nuncupati sunt. qui substantiã
humanȩ carnis a diabolo conditã esse¬
dicunt. Colitani a quoda colito nomi¬
nati. qui dicunt dm ñ facere mala con¬
tra illud qđ scptum est. ego sum ds cre¬
ans mala. Floriani a flormo qui econtͣ¬
rio dicunt d̾m creasse mala. contra id
qd scͥptũ est. fecit ds omĩa bona. Dona¬
tistȩ a donato quoda afro nuncupati.
qui denumidia ueniens totã pene af¬
fricam sua ꝑsuasione decepit asserens
minorẽ patre filiũ. &. minorem filio
nosiaci abonosio quoda episcopo exorti
ꝓduntur. qui xp̃m filiũ di adoptiuũ ñ
proprium asserunt. Circiliones dicti sunt.¬
eo ꝗd̾ agrestes sint. quos cotopitas uocãt.
supradictȩ heresis habentes doctrinam.
hi amore martyrii semetipsos ꝑimunt.
ut iuolent̾ de hac uita discedentes in ar¬

Expanded text:
acceperunt, quia ἄγγος graece vas dicitur. acceperunt, quia ἄγγος graece vas dicitur. Asserunt enim sic esse in Patre Filium, tanquam vas minus intra vas majus. § 47. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam dicunt. § 48. Coluthiani a quodam Colutho nominati, qui dicunt, Deum non facere mala contra illud, quod scriptum est, Ego Dominus creans mala. § 49. Floriani a Florrio dicunt Deum creasse mala, contra id quod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minorem Patre Filium, et minorem Filio nosaici a Bonoso quodam episcopo exorti produntur, qui Christum Filium Dei adoptivum, non proprium, asserunt. Circumcelliones, dicti eo quod agrestes sunt, quos Cothopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes, mar
Abbreviated transcription (Latin):
etsania quoda noeto uocati qui dicebat xp̃m
eundem esse & patrẽ & sp̃m sc̃m. ipsamq¬
puunt. unde & patripassiani uocant᷑. quia
patrẽ passum dicunt. Sabelliani ab eode
noeto pullulasse dicurit᷑. cuiꝰ discipłm ꝑhi¬
bent fuisse sabelliũ ex cuiꝰ nomine maxi¬
me innotuerunt. unde & sabelliani uo¬
cati sunt. hi unã ꝑsonam patris &e. filii ce
sp̃s scĩ astruunt. Arriani ab arrio alexan¬
drino prb̃o orti sunt. qui coeternũ patri fi¬
liũ ñ agnoscens. diuersas in tͥnitate substan¬
tias asseruit. contra illud qd̵ ait dns. ego
& pater unũ sumꝰ. Macedoniani a mace¬
donio constantinopolitano ep̃o dicti sunt.
negantes din esse sp̃m sc̃m. Apollinaristę
ab apollinare uocati sunt. dicentes xp̃m cor¬
pus tm̃modo sine anima suscepisse Anti
dicomarite appellati sunt: ꝓ eo qd̵ marie
uirgintati contradicunt. asserentes eã
post xp̃m natum. uiro suo fuisse cõmix
tam. ¶etangismonite icdo tale nomen

Expanded text:
etiani a quodam Noeto vocati, qui dicebat Christum etiani a quodam Noeto vocati, qui dicebat Christum eundem esse et Patrem et Spiritum sapiunt: unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noetio pullulasse dicuntur, cujus discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cujus nomine maxime innotuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt: hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum esse Spiritum sanctum. Apollinaristae ab Apollinari vocati sunt, dicentes Christum corpus tdicomaritae appellati sunt pro eo, quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo fuisse commixtam. § 46. Metangismonitae ideo tale nomen
Abbreviated transcription (Latin):
adiuncto significat librã. RU. kappa grecum
cirea finẽ adiuncto.U. latino significat ciatũ.
Ro. Si uͦ .o. latinũ habuerit adiunctũ eminam
demonstrat. ꝙͣ greci cotylen uocant. e. gre¬
cũ si acceꝑit iunctũ .s. latinũ. significat sexta¬
riũ. Eo. si .o. latinũ adiunctũ. indieat aci¬
tabulũ qd̃ greci oxifalon uocant. grecũ.
A grecũ in dextro brachio suꝑiori .o. littera
ꝯiuncta. cenix ẽ.

Expanded text:
adjecto, significat libram. 5. Κυ. Kappa Graecum adjecto, significat libram. 5. Κυ. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. ALT imaChi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix est.
Abbreviated transcription (Latin):
agitta a sagaei iactu. id ẽ ueloci ictu uoca¬
Ita. ł ennis enĩ fert᷑ qiͣ auis. ut celerit᷑ mors
ꝑcurrat ad hominẽ. His pͥmũ cretenses usi
st̃. qͥb penne ut diximꝰ id̾o agglutinantur
ut leues sint. & p̃uolent. Seaptos. Spicula
st̃ sagitte. uł lancee breues aspicarũ specie
nũcupata. Scorpio ẽ sagitta uenenata arcu
uł torm̃tis excussa. q̃ dũ ad hominẽ uenerit.
uirus qd̾ ħt infundit. uñ & scorpio nom̃ ac

Expanded text:
agitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen ac
Abbreviated transcription (Latin):
bucina cogebat priscos adbella quirites. hꝰ
clangor bucinũ dr. Tubam tirrheni pͥmi in
uenert. uñ uirgiliꝰ. tirrhenꝰq tube mugire
ꝑ ethera clangor. bȩc enĩ a tirrhenis p̃donibꝰ
excogitata. cũ disꝑsi circa maritimas oras ñ
facileq ad quãq p̃de occasionẽ uoce aut buci¬
na ꝯuocari. uento plerũq obstrepente. Hinc
postea bellicis certaminib adhibita ẽ ad de¬
nuntianda signa belloꝵ. & uͥ exaudiri p̾co ꝑ
tumultũ ñ poterat. sonitꝰ tube clangentis at.¬
tingeret. Tubam aũ dictã. qi tofam ĩd ẽ cauã.
discernebant. nã buema insonans sollicitu¬
dinẽ ad bella dentintiabat. uirgiliꝰ. qͣ bucma
signũ dira dedit. Tuba aũ p̾liũ indicabat. ut.
sequant᷑ eos qͥ fugiunt. int̾dũ receptui. nã re¬
ceptꝰ dr qͦ se exercitꝰ recipit. uñ & signa recep¬
tui canere dicunt᷑. Classica st̃ cornua q̃ uo¬
candi causa erant facta. & a kalando elassica

Expanded text:
pertius4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius pertius4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrheni primi in Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indicabat, ut: sequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. 5. Classica sunt cornua, quae convocandi causa erant facta, et a calando classica
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ mundi reb ab ipso creatis: nichil enĩ
est quod non originem a do traxerit. ipse &
unus qui diuidi ñ potest. uł quia nichil ali¬
ud esse potest. quod tantũde̾ capiat potesta¬
substantiã in patre siue in filio eiꝰ unigeni¬
to in forma cłi. siue in sp̃u sc̃o. qui unꝰ est sp̾c
cłi patris. & filii eius unigeniti. Sunt &. quȩ¬
da uocabula ex usu nr̃o addm sumpta de
membris nr̃is siue de inferiorib. & quia in
ꝓpria natura inuisibilis & incorporeus est.
ꝓ efficientiis tamen causarũ in ipso rerum
species ascribunt᷑. ut more locutionis nr̃e
faciliꝰ seipsum insinuet. ut quia omĩa uidet.
dicatur oculus. & ꝓpter quod audit omĩa.
dicat᷑ auris. ꝓ eo autem qđ auertit᷑. ambu¬
lat. ꝓ eo qd expectat stat sic & in cet̾is hoꝵ
similib ab humanis mentib trahit᷑ simi¬
litudo ad dm sicut est obliuiscens. & me¬

Expanded text:
totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestasubstantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et me
Abbreviated transcription (Latin):
hoc se est. ce om̃ia unus est ac ꝓ inde simplee
est quia ñ in eo aliquid accicdentis ẽ s &e. ad
est . &. qͥd in ipso est essentialit̾ est excepto qđ
RAtiuie ad quancũq ꝑsonam est summe
bonꝰ quia incõmutabilis. Creatura uͦ bo¬
num s ñ summũ. quia mutabilis est &e.
dum sit quide bonũ. ñ tam̃ esse potest &
summũ. Incorporeus autem uł incorpora
euis significatur substantia. Imm̃sus. qͥa
cuncta concludit ipse a nullo concluditur.
s omnia intra omnipotentiã eiꝰ coartant᷑.
ꝑfectus dicitur. quia nichil ei possit adiei.
at tam̃ de consũmatione alicuiꝰ facti ꝑfectio
dicitur. D̾s autem qui ñ est factus quomodo
est ꝑfectus. S hoc uocabulũ de usunrõ hu¬
mana sũpsit in opia. sicut ce. reliqua uerba.
quatinꝰ id qđ ineffabile est. ut cũꝙ dici pos¬
sit q̃m de do nichil digne humanꝰ sermo
dicit sicuti sunt ce alia. Creator dictus pro

Expanded text:
hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia od est, et quod in ipso est, essentialiter est; excepto quod relative ad quamcunque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporaleius significatur substantia. Inmensus, quia cuncta concludit, ipse a nullo concluditur; sed omnia intra eius omnipotentiam coartantur. Perfectus dicitur quia nihil ei possit adici. Adtamen de consummatione alicuius facti perfectio dicitur. Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilis. siuie immutabilis. Inuisibilis
lis mortaliũ trinitas. nisi ꝑspeciem subies¬
te creaturȩ. eidemq corporeȩ nam nemo po¬
test ipsam manifestationẽ essentiȩ di uide¬
re ce uiuere sicut & dictũ est moysi. Unde
corde querendus est Impassibilis. quia nulł
ꝑturbationib afficitur. quib fragilitas hu¬
mana succumbit ñ enĩ attingunt eũ ullȩ
passiones. ut libido. iracundia. cupiditas.
timor. meror. inuidia. & cȩtera quib mens
humana turbatur. S cũ dicitur d̾m irasa
aut zelare. aut dolere. nr̃o usu dicit᷑. Apud
dm enim ꝑturbatio nulla ẽ apud quem
tranquillitas summa ẽ. Simplex autẽ dicit
siue ñ amittencdo qđ habet. siue qd̾ ñ ẽ aliud
ipse &e aliuid quod in ipso est sicut in homi¬
ne. cuiꝰ aluid est esse. aliud saꝑe. nam & esse
potest. & sapiens nͨ esse. D̾s autẽ habet es¬
sentiam. habet & sapientiam. s qd habet

Expanded text:
corruptibilis, sive inmutabilis. Icorruptibilis, sive inmutabilis. Ilis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae. Nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre et vivere; sicut et dictum est Moysi. Unde corde quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., quibus mens humana turbatur. Sed eum dicitur Deus irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim est perturbatio nulla, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est sicut in homine, cujus aliud est esse, aliud sapere. 27. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quod habet,
Abbreviated transcription (Latin):
nulla est cõmutatio. Nam omĩs mutabi¬
litas non inconuenient̾ mortalitas dicit᷑
corpꝰ uł in aliquã materiã alt̾am substantia
mutatur & uertit᷑ s in ipsa sua substana
quicqͥd in alio mͦ nunc est. aut fuit. scdm id
qd desistit esse qđ erat. mortalis utiq depix¬
henditur. ac ꝑ hoc solus d̃s dicitur unmor¬
ui ñ potest nec diuidi. quicqͥd enĩ capit di¬
uisionẽ. & interitũ uł uitiũ capit ille nec
diuidipotest nec int̾ire. unde incorrupti¬
bilis est. Incõmutabilis est. quia semꝑ ma¬
net && mutari nescit. nec ꝓficit quia ꝑfectꝰ
est. nec deficit. quia eternus. Eternꝰ est. quia
sine temꝑe est ñ enim habet initiũ neq finõ
hinc est & sempit̾nus. eo qđ sit semꝑ eternus
Aquib da autẽ eternꝰ ab ethere creditur di¬
ctus qm̃ celũ sedes eius habetur. unde ẽ illud.
nificant. nam una eademq res dicit᷑ siue
dicatur eternꝰ ds. siue immortalis. siue in¬

Expanded text:
nulla est commutatio; nam omnis mutabinulla est commutatio; nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas diciturcorpus, vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia, quidquid alio modo nunc est, aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Deus dicitur immorvi non potest, nec dividi; quidquid enim capit divisionem, et interitum capit; ille nec dividi potest, nec interimi, unde incorruptibilis est. Incommutabilis est quia semper manet et mutari nescit. Nec proficit, quia perfectus est, nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quoniam caelum sedes eius habetur. Unde est illud nificant, nam una eademque res dicitur, sive dicatur aeternus Deus, sive inmortalis, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
litiȩ ordines. quoꝵ tam̃ ille dñs est omnes
enĩ sub ipso sunt. eiꝰq dominatui subia
cent. Quintũ nom̃ elyon. qđ int̾pretatur
in lantinum excelsus qr sup̃ celos est. sicut
scriptũ cle eo: excelsus dñs supra celos gła
eius. Excelsus autẽ dictus ꝑ ualde celsus¬
ex enim ꝓ ualde ponitur. sicut eximiꝰ quasi
ualde eminens. Sextum nom̃ eieie. idest
qui est. D̾s enim solus. quia et̾nus est. hoc est
quia exordium nͨ habet. essentie nom̃ uere
tenet. hoc enim nom̃ ad scm moysen ꝑ an¬
głm est delatum. Querenti enim qͦd esset
nomen eius qui eum ꝑgere p̾cipiebat ad
ipłm ex egypto liberandũ respondit: ego
sum. qui sum. & dices filiis isrł. qui est misit
me ad uos. tanqͣm in eius comparatione
qui uere est. qui incommutabilis est ea quȩ
cõmutabilia facta sunt quasi ñ sint. qd̾ enĩ
dicitur fuit. ñ est. qͦd dicit᷑ erit. ñ dum est.

Expanded text:
litiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes litiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dcent. 9. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, 295 quia supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, supra coelos gloria ejus. Excelsus autem dictus, pro valde celsusEx enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. 10. Sextum nomen Eie, id est, qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. 11. Quaerenti enim quod esset nomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos, tamquam in ejus comparationem qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae commutabilia facta sunt, quasi non sint: quod enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est.
Abbreviated transcription (Latin):
est mediator. uocabuloꝵ enim expositio
satis indicat. quid uelint intelligi. habent
enim quancła ex ꝓpriis causis nominum
rationem. In pͥncipio autẽ decẽ nomina
ponimꝰ quib ds apud ebreos uocatur. Pri¬
mũ apud ebreos cłi nomen el dicit᷑ qđ alii
dm alii ethimologiam eiꝰ exprimentes sey¬
ros idest fortem int̾pretati sunt. ido qd̾ nul¬
la infirmitate opprimit᷑. s fortis est. & suf¬
ficiens ad omnia ꝑpetranda. Scdm nom̃
eloy. Tercium eloe. qd̾ utrũq in latinũ d̾s
dr̃. Est aũ nom̃ in latinũ ex greca appellatiõe¬
uñ tc̃tũ ẽ ds̃ qd̾ eũ colentib sit timori. Ds aũ
ꝓprie nom̃ est trinitatis. ꝑtinens ad patrẽ
etiam reliqua quȩ in do infra sunt posita
uocabula referuntur. Quartũ nom̃ dicit᷑
sabaoth qd̾ uertitur in latinũ exercituũ
siue uirtutũ: de quo in psalmo ab angelis
tutes multe. ut angłi. archangłi. uirtutes¬
pͥncipatus. & potestates. cunctiq celestis mi¬

Expanded text:
studui. 2. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velint intelligi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. 3. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur, quod alii Deum, alii etymologiam ejus exprimentes, ἰσχυρὸν, id est, fortem, interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. 4. Secundum nomen Eloïm. 5. Tertium Eloe, quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem nomen in Latiunde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis pertinens ad Patrem etiam reliqua quae in Deo infra sunt posita vocabula referuntur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in Psalmo ab angelis tutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & facies dĩ in scripturis scĩs ñ caro
s diuina cognitio intelligit᷑. eadẽ ratio¬
ne qua ꝑ faciem conspectam quisq cogno¬
scitur. hoc enim in oratione dicit. ostende
nob̾ dñe faciem tuã. ac si dicat᷑. da nobis
cognitionẽ tuam. Sic & uestigia di dicunt᷑.
qđ nunc ds ꝑspeculũ agnoscitur. Ad ꝑfe¬
ad faciem quibq electis p̾sentabit᷑ ut ipsã
speciem contemplent᷑ cuiꝰ nunc uestigia
comp̃hendere conant᷑. hoc est quẽ uidere ꝑ
speculũ dicit᷑: nam & situs. & habitꝰ. &.
dinẽ translate dicuntur. quippe sedere
siꝑ cherubin dicit᷑. qd est ad sitũ. ⁊ abyssus
tanqͣm uestimentũ amictꝰ eiꝰ. qđ ẽ ad habi¬
tum. & anni tui ñ deficient. qđ ad tempꝰ
ꝑtinet. & si ascendero in cęlũ tu illices. quod
ad locum manet. nam ce in ꝑpħa plaustri
portantis fenũ species ad dm ducit᷑. &. ħ
om̃ia ꝑ figurã dicunt᷑. quia nichil ẽ hoꝵ
ad ꝓprietatem substantiȩ eiꝰ.

Expanded text:
Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam ; ac si diceretur: Da nobis cognitionem tuam. Sic et vestigia Dei dicuntur, quod nunc Deus per speculum cognoscitur. Ad perfead faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicuntur. Nam et situs, et habitus, et dinem translate dicuntur, quippe sedere super cherubim dicitur, quod est ad situm; et abyssus, tanquam vestimentum, amictus ejus, quod est ad habitum; et, Anni tui non deficient, quod ad tempus pertinet; et, Si ascad locum manet; et in Propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum dicitur: et haec omnia per figuram dicitur, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
plet sp̃c sc̃s. carnem xp̃i desere ñ potuert
qͣndo in diuinitatis unitate manserũt.
Adhuc cytharam respice. Ut musicũ me¬
los sonis dulcib reddat. tria parit̾ ades
uidentur ars. manꝰ. &e corda. & tam̃ unus
sonus auditur. Ars dictat. manꝰ tangit. re¬
sonat corda. actria parit̾ oꝑantur s sola
corda ꝑsonat qđ auditur nec ars nec manꝰ.
sonũ reddunt. s ea cum corda parit̾ oꝑantur
Sic nec ꝑater nec sp̾c sc̃s susceꝑunt carnem.
& tam̃ cum filio pariter oꝑ antur

Expanded text:
 sanctus: carnem Christi deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorda: et tamen unus sonus auditur; ars dictat, manus tangit, resonat chorda. Tria pariter operantur; sed sola chorda personat quod auditur: nec ars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamen cum Filio pariter operantur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾c sc̃s. &. tam̃ ñ tres dii. s unus est ds. Tresin
uocabulis. unus inditate substantie. Sed
dicit michi hereticus. Ergo si unũ sunt.
om̃s sunt incarnati. Non. Ad solũ xp̃mꝑ¬
ud est anima. aliud est ratio. & tam̾ in am¬
ma est ratio. &e una est anima. Sed aliud
anima agit. aliud ratio. Anima uiuit. ra¬
tio sapit. & ad animã ꝑtinet uita. & ad
rationem ꝑtinet sapientia. Et cũ unum
sint. sola anima suscipit uitã. ratio sola
suscipit sapientiam. &. tam̃ nec anina
sine ratione nec ratio sine anima: sic ce
ad solam rationem ꝑtinet sapientia. licet
ñ recedat ab anima. Suscepit inquã filiꝰ¬
ñ defuit maiestate. In diuinitate equa¬
litas. in carne sola filii ꝓprietas. ñ autẽ ab
eo patris aut sp̃s sc̃ĩ recessit aliqͣndo diui¬
nitas. Ergo cum una sit ditas. una diuim¬
tas. impleuit quide carnẽ xp̃i pater &
sp̃c sc̃s. s maiestate ñ susceptione. Uis scire
quia cum eo fuit & pater: Non sum inqͥt

Expanded text:
. Non tres dii, sed unus Deus. Tres in vocabulo, sed unus in Deitate substantiae. Sed dicet mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non, sed ad solumud est anima, aliud ratio; et enim in anima est ratio, sed una est anima. Sed aliud agit anima, aliud ratio. Anima vivit, ratio sapit. Ad animam pertinet vita, ad rationem pertinet sapientia. Et licet unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum alinon defuit majestate. In divinitate aequalitas, in carne sola Filii proprietas: non autem ab eo Patris aut Spiritus sancti recessit aliquando divinitas. Cum ergo una sit deitas, una sit divinitas, implevit quidem carnesanctus; sed majestate, non susceptione. Vis scire quia cum eo fuit et Pater? Non sum, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
e atissimus ie¬
rommus uireru¬
ditissimꝰ & mul¬
tarum linguarũ
minũ int̾preta¬
tionem pͥmus in
latinã linguam
conuertit. Ex
quib ꝓ breuita¬
te p̾termissis
multis qued̃a
huic oꝑi adiectis interpretationib int̾po¬

Expanded text:
eatissimus Hieronymus, vir eruditissimus et multarum linguarum minum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interpo
Abbreviated transcription (Latin):
autem ido dicitur. quia ꝑ eum pater omnia
condidit. siue iussit. Ueritas. quia ñ fallit. s
tribuit qͥd ꝓmisit. Uita. quia creauit Imago
dicitur ꝓpter parem similitudinẽ patris.
Figura est quia suscipiens formã seru oꝑum
uirtutũ ꝙ similitudinẽ patris in se imaginẽ
atq immensam magnitudinẽ designauit¬
¶ amus di est qdͣ omĩa ꝑ ipsum facta sunt. hĩc
& dextera. ꝓpter effectum oꝑis totiꝰ creature
que ꝑ ipsum ornata est Brachiũ. quia ab ipso
omnia continentur Uirtus. ꝓ eo qđ omnem
potestatẽ patris in semetipso habeat &. om¬
nem celi terrȩq creaturã gubernat contine
at &e regat. Sapientia ꝓ eo qd̵ ipse reuelat
mysteria scientiȩ &e: archana sapientiȩ. s
tam̃ cum sit pater ce filius &. sp̃s sapientia
& uirtus. & lumen. & lux. ꝓprie tam̃ his no¬
minib nuncupat filius. Splendor autẽ
appellatur ꝓ eo qd manifestat. Lum̃. quia
ueritatẽ cordis ocłos reserat. Sol qi illumina¬

Expanded text:
autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum sit Pater et Spiritus sanctus sapientia et virtus et lumen et lux, proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia emplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inlumina
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum sit una detracta syllaba. Iohanna
autem int̾pretat᷑ dnĩ gr̃a. & fuisse petrũ
trinomiũ. petrus. cepħas. & symon bar¬
iona. Symon autẽ ebraice int̾p̾tatur
audiens. Saulus ebreo sermone tempta¬
tio dicitur. eo qđ prius in temptatione
eccłiȩ sit conuersatus. ꝑ secutor enĩ erat
ido nomen habet istud. qͣndo ꝑsequeba¬
tur xp̃ianos: postea mutato nomine
de saulo factus est paulus. qd int̾p̾tatur
mirabilis. siue electus. ¶irabilis siue quia
multa signa fecit. uł quia ab oriente us¬

Expanded text:
scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel quia ab oriente us
Abbreviated transcription (Latin):
sum nomen in petro syrum est. Symon bar¬
iona in nrãm linguã sonat filiꝰ columbe
& est nomen syrum parit̾ & ebreũ. Bar
quippe syra lingua filius. iona ebraice co¬
lumba. in utroq sermone dicitur bario
na. Alii simplicit̾ accipiunt qd symon
idest petrus filius iohis sit. iuxta illam
interro gationem. symon ioħis diligisme
& uolunt scriptoꝵ uitio deprauatũ ut ꝓ
bar iohanna hoc est filio ioħis barione.

Expanded text:
sum nomen in Petro Syrum est. 4. Simon Barjona in linguam nostram sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. BAR quippe Syra lingua filius, JONA columba, utroque sermone, dicitur. 5. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est, Petrus filius sit Joannis, juxta illam interrogationem: Simon Joannis, diligis me? et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Barjoanna, hoc est, filius Joannis, Barjona
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim nomen eoꝵ indicat. nam
ce apłi latine misi appellantur. Ipsos enim
ita ut quida ꝑsas indosq penetrarent.
docentes gentes & facientes in nomine xp̃i
magnalia & incredibilia miracula. ut at¬
testantib signis & ꝓdigiis crederet᷑ illis in
his quȩ dicebant &e uiderant. habent autẽ
pleriq ex his causas suoꝵ uocabuloꝵ. Le¬
trus a petra nomen accepit hoc est a xp̃o.
suꝑ quem fundata est eccłia. ñ enĩ a petro
petra. s petrus a petra nom̃ sortitus est

Expanded text:
Hoc enim eorum nomen indicat. Nam ce Apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc est a Christo, super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra nomen sortitus est,
Abbreviated transcription (Latin):
se enim in alio euangłista thadeus seribit᷑
quẽ eccłiastica tradit hystoria missũ ad edis
in condemnationẽ sui. Isachax enim int̾¬
p̾tatur merces. ut significarẽt p̾ciũ ꝓdito¬
ris quo uendidit dñm. sicut scriptũ est.¬
ce: acceꝑunt mercedem in eã .xxx. argen¬
teos p̾cium qͦd app̾ciatus sum ab eis. ¶a¬
thias qui int̾ apłos solus sine cognomine
habetur. int̾p̾tat᷑ donatus. ut subaudiat᷑
ꝓ uida. ipse enim in locũ eiꝰ electus est ab
apłis. cum ꝑ duob sors muteret᷑. ¶arcus ex¬
se eleuans. eo qđ eleuauerit predicationem
euangłii post alios. Barnabas filiꝰ ꝓpħe. uel
filius consolationis
.X. De reliquis in euai¬
glio nominibus

Expanded text:
se in alio evangelista Thaddaeus scribitur, se in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quein condemnatione sui: Ysacar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditionis quo vendidit Dominum; Scarioth intceperunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus exse elevans eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. Barnabas filius prophetae, vel filius consolationis. § 10 De reliquis in evangelio nominibus