comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incredulorũ ut credant : et credente s ut firme¬
tur. Siue manifestatio sp̃s : eo quod ꝑdoc¬
trinam spiritalem unicuiq: manifestamfa¬
ciet conscientiam suã. sicut in consequen¬
tibusdicit Quia ꝑprophȩticã castigatio¬
nem. occultacordiseius manifesta fiunt:
uel quod spũ illuminatus sensus heminũ
spiritalis discretione cogͥnoscat. Alii qui
pos sit disserere et docere : quod gratie in spi¬
rationẽ percepit. Alii aut̃ sermo scientiȩ
Scientid est ad aperire mrsteria : autscire
et narrare praeterita: aut iudicii futura
prȩdicerȩ: ALTERIFIDES INEO NDESPU
hic fides : dupliciter intellegitur. Nonso¬
lũ que trinitatẽ capacicorde ꝑcipiat: sed
quȩ ardenti perfectione sina et prodigia
pos sit operari Dequa dñs in euange liudic̃
Si habueritis fidem sicut granum sinapiꝰ
LIIOPERΑTIΟ VIRTUTṼ Perquas illu¬
mina recȩ cos: obsessos ab soluere. mortuos
ualeat suscitare ALIIPROΡHITIA Per

Expanded text:
incredulorum, ut credant, et ut credentes firmeincredulorum, ut credant, et ut credentes firmentur. Sive manifestatio spiritus, eo quod per doctrinam spiritalem unicuique manifestam faciat conscientiam suam, sicut in consequentibus dicit, quia per propheticam castigationem occulta cordis ejus manifesta fiunt. Vel quod spiritu illuminatus sensus hominum spirituali discretione cognoscat. Alii quidpossit disserere et docere, quod gratiae inspiratione percepit. Alii quidem sermo scientiae. Scientia est, aut aperire mysteria, aut scire, aut narrare praeterita, aut judicii futura praedicere. Alteri fides in eodem spiritu. Hic fides dupliciter intelligitur, non solum quae trinitatem capaci corde percipiat, sed quae ardenti perfectione signa et prodigia possit operari, de qua Dominus in Evangelio dicit: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, lii operatio virtutum. Per quam illuminare caecos, obsessos absolvere, mortuos valeat suscitare. Alii prophetia. Per
Abbreviated transcription (Latin):
aliter eis prodesse nonposse DIUISIΟ ΝES
GRATIARṼSUNT IDE AT SẼS Hoc ẽ
non solum̃ dona linguarum : sed diuersorũ
charis matum genera dispensatur ad nõ:
hic uult ostendere gratia sp̃ssci diuisas
esse non ipsum ET DIVISIONES MINUS¬
desi asticaminis teria distribu untur
officia quae misteria in sequentibus spũ
dicens Quos dam quidem posuit in ec cle¬
sia primũ a postolos. de in de prophetas etcetr
Dicendo enim idẽ aut̃ sp̃s. idem uero di:
ostendit se omnino despũ scĩ diuinitate
disserere ET DIUISIONES OPERATIONŨ
NIB: Idẽ quibus diuersas iuirtutes ope¬
rabantur. hoc est dicere : idẽ qui sps scs qui
operatur om̃a haec in omnibus : idem fideli¬
bus atq credentibus VNICVΙΑ DAT̃ MΑ
tatio sp̃s id est ut manifestetur. Illum spm̃
scm̃ accepisse ad utilitatem : salutẽq: multorũ
Non enĩ ꝓsuatantũ: sed fidelium causa gratirũ
muneribus locuplȩtant᷑. Siueadutilitatem

Expanded text:
aliter eis prodesse non posse. Divisiones aliter eis prodesse non posse. Divisiones gratiarum sunt, etc. Hoc est, non solum dona linguarum, sed diversorum charismatum genera dispensantur a Domino; hic vult ostendere gratias spiritus sancti divisas esse, non ipsum. Et divisiones minislesiastica ministeria distribuuntur et officia, quae ministeria in sequentibus, spirdicens: Quosdam quidem posuit in Ecclesiam primum apostolos, deinde prophetas, etc. Dicendo enim, idem autem spiritus, idem vero Deus, ostendit se omnino de spiritus sancti divinitate disserere. Et divisiones operationum quibus diversae virtutes operabantur, hoc est dicere, idem spiritus sanctus qui operatur omnia haec in omnibus, id est fidelibus atque credentibus. Unicuique datur tatio spiritus, id est, ut manifestetur illum spiritum sanctum accepisse ad utilitatem salutemque multorum. Non enim pro sua tantum, sed pro fidelium causa gratiarum muneribus locupletantur. Sive ad utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
MΙΓVNTES Hic sensus dicentis est¬
hoc parum uerbis uideatur aperire
Cumgentes essecis. a magis uel ab arus n¬
picibus idolorum obedientiam presta¬
batis. qui uos ad simu lacra muta et mor¬
tua perducebant : Nune uero quia religio¬
ne suscepta capacioris sensus eẽ. debetis.
libentius ad quiescite saluti et prontius¬
obȩdite ueritati : Et quod in notitiam uestrã
depono : attenti menta ꝑcipite. Proue du¬
cebamini : a quo uł aquibus duce bamini:
abspiri calibus nempe malignis ducebami¬
niado pera peccatorum. IDEONΟTUVB
rat. idẽ quicum quadã detestatione ab ne
legimus qui filium non habet: nec patrem
habet. Agnos cere ex hoc testimo nio possu¬
mus quod qui xp̃m non credit. nec spm̃ scm̃
habere credendus est : sicut legimus adro¬
iniquitatis dñs non cognoscet. eti am si uir¬
tutes sunt operati: itaet ds̃ malis operibus
causa fatetur aliquis dnm̃ihm. qui non
integre credit in spm̃ scm : uel si ne causa
eum uerbis confitetur. qui fucis negat :

Expanded text:
s, etc. Hic sensus dicentis hoc parum verbis videtur aperire: cum gentes essetis a magis vel ab aruspicibus idolorum obedientiam praestabatis, qui vos ad simulacra muta et mortua perducebant. Nunc vero, quia religione suscepta, capacioris sensu esse debetis, libentius acquiescite saluti, et proobedite veritati, et quod in notitiam vestram depono, attenta mente percipite. Prout ducebamini, a quo vel a quibus? a spiritibus nempe malignis ducebamini ad opera peccatorum. Ideo notum vobis zat, id est, qui cum quadam detestatione abnegalegimus, Qui filium non habet nec patrem habet, agnoscere ex hoc testimonio possumus, quod qui Christum non credit, nec spiritum sanctum habere credendus est, sicut legimus ad Roiniquitatis Dominus non cognoscit, etiam si virtutes sint operati, ita et Deus malis operibus causa fatetur aliquis Dominum Jesum, qui non integre credit in spiritum sanctum, vel sine causa eum verbis confitetur, qui factis negat.
Abbreviated transcription (Latin):
catũ erro ribus ait: mulierem fortemquis
inuenietur ac sidiceret quis patri ar cha
aut ꝓpheta uł quis talis aut tante uirtu¬
siam congreget quam sua gratia fortẽ
et in superabilem aduersantibus cunc¬
tis efficiat sub intellegitur nullus ni
sixp̃s: PAΟCΩI procul prosta tu posuit

Expanded text:
catum erroribus, ait: Mulierem fortem quis inveniet? ac si diceret: Quis patriarcha aut propheta, vel quis talis aut tantae virtusiam congreget, quam sua gratia fortem et insuperabilem adversantibus cunctis efficiat? subintelligitur nullus nisi Christus. Procul. Procul, pro statu posuit
Abbreviated transcription (Latin):
rorum quia pressus in heremopopulus
prł. itineris longi ac laboris. murmura¬
uit contra dnm et morsen: id eoque dñs mi¬
seritin illum ignitos serpentes. ad quorũ
plagas et mortes plurimorum cum clama¬
rent admorsen et illeoraret: ius sit cum
dñs facere serpentẽ aeneum : et ponere pro
signo Quipercussus in quid as pec xeriteũ
uiuet Itita factum est. Plage igitur serpenti¬
um ignitorum uenena sunt et incentiua uitiorũ:
quae animã quam tangunt spirita li morte perimurs
Etbene murmurans contradñm populus serpentium
mor sibus sternebatur : ut exordine flagelliexte¬
rioris agnosceret quantã intus ꝑ niciem murmu¬
rando pateretur Ex altatio aut̃ serpentis aenei.

Expanded text:
rorum quia pertaesus in eremo populus rorum quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen: ideoque Dominus miserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et morsus plurimorum cum clamarent ad Moysen et ille oraret, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet; et ita factum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animum quem tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur ut, ex ordine flagelli exterioris, agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur, exaltatio autem serpentis aenei,
Abbreviated transcription (Latin):
estis corpus xp̃i : et mẽ bra demẽbro Ne¬
mo ascendit incelum : nisi xp̃s incorporesuo
qđ estȩc clesia quiin scipso quidem pri¬
mũ cernentibus a postolis eminentiorib:
nimirũ mẽbris suis ascendit : et ex inde
mẽ bris sius cotidie ascendentibus se col¬
ligit in caelũ quis quis in cae lũ ascendere
desiderat : eiqui decelo descendit et est incȩ¬
lo seue ra fidei et dilectionis unitate con¬
uingat a perte in tellegens. quia nullo
alio ordine. nisi pereum quid escendit de
caelo potest ascendere incelum Vndȩ ali¬
as ipsedixit Ne mouenit ad patrem tu¬
si perme ETSICUT MOYSES EXALTA¬
UIT SERPENTEM INOESERTO ITAEX¬
MTARIOPORTET FIIŨNOMINIS
Mira magisterii caelestis arte dñs ma¬
gistrũ legis mosaycȩ ad spiritalem legis
eius dem sensum inducit : recor dansisto¬
rie ueteris et hanc infiguram suae pas¬
sionis atq humanȩ saluationis factam
edisserens Narrat quippe liber nume¬

Expanded text:
estis corpus Christi, et membra de membro. Neestis corpus Christi, et membra de membro. Nemo ascendit in coelum nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit; et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Quisquis in coelum ascendere desiderat ei qui de coelo descendit et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungit; aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me. Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque salvationis humanae factam edisserens. Narrat quippe liber Nume
Abbreviated transcription (Latin):
se de caelo uel eotempore quohaec in terra
loquebatur iam fuis se incaelo Nonergo
caro xp̃i descendit decelo . neque antetem¬
pus ascensionis erat incȩlo : sed quia un a xp̃i
ꝑ sonaest. induabus existens paturis Atq
id eo filius hominis rectedicitur et descen¬
dis sedecaelo et ante passionem fius se in
celo : quia quod in sua natura habere non
potuit hoc in fili odĩ aquo assumtus est
habut. Sedet hoc quaerendum. quo modo
dictum sit. et nemo ascendit in caelum.
nisi quides dit decelo : cumom̃s electi seue¬
raciter confidunt ascensuros in caelum. pro-¬
mittente sibidño: qui aubiego sum illic et
minister mserit Cuiusta men nodum
questionis a pertissima ratio soluit : quia
iidelicet mediatordi et hominũ homoxp̃s
ih s. electorum omnium capud est. item
q onĩs electi eiũs dem capitis mẽ bra sunt
dicente a postolo. et ip sum dedit caput su¬
per omnẽ ȩe clȩsiam ltrursum Uoseni

Expanded text:
se de coelo, vel eo tempore, quo haec in terra se de coelo, vel eo tempore, quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo, sed quia una Christi persona est in duabus existens naturis, atque ideo filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in filio Dei a quo assumptus est habuit. Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidunt ascensuros in coelum promittente sibi Domino, quia ubi ego sum, illic et minister mens erit. Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo Christus Jesus electorum omnium caput esque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam. Et rursum: Vos enim
Abbreviated transcription (Latin):
DITIS. QUOMODO SIDIXEROṼB CAELESTIADS
VItIs: Terrena illis dixit ut in superiore la¬
tione inuenimus : cumde passio pe. ac deresur¬
rectione suicorporis qđ deterra assũpserat.
loquerttur dicens Soluite templũ hoc : et intri¬
b diebus excitabo illud Nonta mencredebant
uerbo quod dixit. sed nehoc quidem intelle¬
gereualebant : quia nonde alio quamde templo
corporisiuidiceret. Quiergo terrepa audi¬
entes non capiebant quan tominus ad celestia
idẽ diuine generationis capienda mrsteria suf-¬
ficiunt: addit aut adhuc dñs. et decae les¬
tibus sacramentis et deterrenis in struere
cum: quem uidit sapienter acdiligent̃ his quȩ
audit intendere. Caelestis nam que est ascen¬
sio eius aduitam sempiternam. Terrena
uero exaltatio eius : ad mortem temporalẽ
Picitergo de caelestibus ET NEMO AS¬
CENDIT INCELŨ NISI QUI DECEIODES¬
UNDIT. PILIUS NOMINIS QUI EST IN
dodicatur filius hominis uel descendis¬

Expanded text:
ditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, ditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiori lectione invenimus, cum de passione ac resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio quidem quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt! Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in do dicatur filius hominis, vel descendis
Abbreviated transcription (Latin):
spirat : qui a ipse habet inpotestate cu¬
ius corgra suatiusi tationis illus tret:
ituocem euis audis: cũnc te prȩsente loͥ¬
tur is quispũ scõ replitus est. Sed nonscs
undeueniat et quo uadat : quia etiam
si ẽ praesente quempiam sps adhoram impleue¬
rit. non potes udere quomodo in trauerit. uel quõ¬
modo redierit. quinatura est in uisibilis. Sic est
om̃is quinatus est ex sp̃u Et ipsȩenĩ in uisibi¬
liter agente spũ: incipit esse quod nonerat : ita
aut infideles nesciant unde ueniat et quo uada
ldẽ quia a gratia regenerationis uenit in ad-¬
optio nẽ filiorumdi : etuadit inperceptionẽ reg¬
nicȩlestis. Querente ad huc nico demo. quomio
dopos sint haec fieri: RESEONDITITIS ET
DIXITEI TUESMA GISTER IM ISRATIE TI
HΑCΙΟΝΟRΑS: non qua si in sultare uolens
ei qui magister uocetur. cum sit ignarus sacite¬
mentorum caelestium : sed ad humilitatis illũ
uiã prouocans si ne quaianut cae lestis pen
CIPITIS SITERRENA DIXIUOG̃ IT NORIENE¬

Expanded text:
in potestate, cujus cor gratiae suae visitatione illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur, is qui spiritu sancto repletur, sed non scis unde veniat, et quo vadat, quia etiam te praesente, si quempiam spiritus ad horam impleverit, non potest videre quomodo intraverit, vel quomodo redierit, quia natura est invisibilis; sic est omnis qui natus est ex spiritu, et ipse enim invisibiliter agente spiritu, incipit esse quod non erat. Ita ut infidelis nesciat unde veniat, et quod vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non iri. Si terrena dixi vobis, et non cre
Abbreviated transcription (Latin):
mentis hi sunt. quos aliquando habu-¬
imus inderisum : et in similitu dinẽ in ꝓ-¬
peru quo modoergo : cõputati iunt int̃
filiosdĩ : Ait a postolus io hannes : R m̃i in¬
quid nunc filudi sumus: et nondũ apparuit
quiderimus Quodergo na tumest ex spũ
spsest Quia quiex a qua et spũ regenerat᷑:
in uisibiliter in nouum mutatur hominem
et de carnali efficitur spiritalis. Quuideo
recte nonso lum spiritalis . sed etiam spsuo
catur : quia sicut substantia sp̃s in uisibi¬
lis est nris aspectibus . itahis quiper gratiã
di renouatur. inui sibiliter spiritalis fit
dĩfilius. cũ uisibiliter omnibus caro etfi¬
lius hominis appareat: NONIMIRERIS
QUIA DIX̃TIDI. OEORTIT UOS NASCI
CẼ EIVS AUDIS SEO NONSIS UNDIUE

Expanded text:
mentis. Hi sunt quos aliquando habumentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii , quomodo ergo computati sufilios Dei? Ait apostolus Joannes: Charissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Quod ergo natum est, ex Spiritu sancto est, quia qui ex aqua et Spiritu regeneratur invisibiliter, in novum mutatur hominem et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam Spiritus vocatur, quia, sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur, invisibiliter fit spiritalis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci cem
Abbreviated transcription (Latin):
gen :ͤ ratio uisibi liter adminis tratur : uisi¬
bilibus incrementis qui in carne nascitur per
actatẽ momenta proficit : spiritalis aut ge¬
neratiotota : in uisibiliteragitur. Nam ui¬
detur quidem qui baptizat᷑ in fontẽ descendere :
uidetur aquas intingui. uidetur deaquis asceri¬
dere : quid aut̃ in illo lauachrũ regeneratio¬
nis egerit potest uideri Solaaut̃ fide¬
lium piȩtas nouit : qui a peccator in fontem
descendit. sed purificatus ascendit. Filius
mortis descendit : sed filius resurrectionis
ascendit. Filius prȩua ricationis descen¬
dit : filius reconciliationis ascendit. Fili¬
us iraedefcendit sed filius misericor diae
ascendit. Filius diabo lidescendit : sed
filiusdĩ ascendit. Sola haec ec dȩsia
mater quae generat nouit: Cȩterum
oculis insipientium uidetur talis exire
defonte qualis intrauit. totum ludus
esse quod agitur. Vnde in fine uidentes
gloriam scõrum : dicent gementes intor¬

Expanded text:
generatio visibiliter administratur. Visigeneratio visibiliter administratur. Visibilibus incrementis qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat novit, caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tor
Abbreviated transcription (Latin):
uite caelestis particeps esse nequiret Notandum aut̃
quia quod decar nalidixit. hoçetiam despiritali est
regeneratione sentiendum Nequa qua ui delicet
eã posquã semel expleta fuerit : pos sereptere. Siue
enim hereticus. siue scis maticus. siue facinoro susqis-¬
quȩ confessione scẽ crinitatis baptĩ⁊ et : non ualet
ille qui ita baptiratus est. ab onis catholicis rebapti¬
tari Ne confessio uel in uocatio tanti nominis
uideatur annullari : It quianicodemus ad pri¬
mã dñires ponsionẽ sollicitus quo mo sit intelle¬
genda diligenter in qui rit: mereturiã plãni¬
us inserui. et quia secunda natiuitas non carna-
lis sed spiritalis audire. RISPONDIT IT̃S AM̃¬
AMEN DICOTIBI NISI QUISRENAT EUERIT
EXAQUA ET SPŨ. NON POTEST INTROIRE IN
RΙΟ ΝU GĨ Cuius natiuitatis modũ sub sequen¬
ter exponens prorsusq: a carnali distinguens
in uisibilis carnis est uisibilis Ađqndeo carpalis

Expanded text:
vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire. Respondit namrenatus fuerit ex aqua et spiritu non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens prorsusque a carnali distinguens, invisibilis, carnis est visibilis, atque ideo carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
coconstat. quia sine huius luce. fideles eẽ neq unt
Quis et enim sine lauacro regenerationis. re¬
mis sionempec catorum consequi et regnũ ual&
intrare caelorum : sed ni cõdemus qui nocte ue¬
nit addnm : necdũ lucis mrsteria caperenioue-¬
rat : Nam et nox inquauenit: ipsam eius qua
prȩmebatur ignorantiam designat. Necdũ
enĩ eorum numero sociatus erat. quibus ait
apostolus. fustis aliquando tenebre : nuncaũt
lux in dño: sed intereos potius remanebat:
quibus dicit esaias. Surge illumina re hnie¬
rusalem qui a uenit lumen tuum : et gloria
dni suꝑte orta est DICIT ADEU NICO DEM
NEX NŨ QUIOEOTEST INUTERUMATRIS
SUAEITERATO IN TROIRE ITRENAS CI
Quia enim secundȩnatiuitatis adhuc nescius
ꝑ seuerabat. desa lute aut̃ sua iam sollicitus
extiterat: necessario deuna quã nouerat patiuita¬
te anposset ite rari. uel quo ordine regeneratiopos¬
sit impleri. quaerebat: nehuius ex ꝑfesremanendo

Expanded text:
to constat, quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. to constat, quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit ipsam ejus, qua premebatur, ignorantiam designat, necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Sed inter eos potius remanebat, quibus dicit Isaias: Surge, illuminare, Hierusalem, quia venit lumen tuum et gloria Domini super te orta est. Dicit ad eum Nicodemus: nex: nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo
Abbreviated transcription (Latin):
Princeps scilicet iudȩ orum uenit adilim
nocte cupiens secreta eius a llocutione ple¬
nius discere myste ria fidei : cuius a perta
ostensione signorum. aliquatenus iamrii¬
dimenta perceperat Qui qm̃ prudenter
ea quae ab illo fieri uidebat. intelle gerecu¬
rauit : subtiliter ea quae ab illo querebat ip-¬
CIS NISI EUERIT DÑS CṼEO Adõigitur
ihm̃. ad magis terium caelestemundo ad¬
hibendum uenis seconfessus est : dm̃ cumil
Sed quia quem magis trum nouerat ueri¬
tatis. studiose docendus ad ut: merito et
tus subi it merito utriusq natiuitatis eiꝰ
diuinȩ scilicet ethumane. sed et pas sio nis
adđque ascensi onis ipsius archana percepit
Nec non etiam modũ secundȩ generationis
ingressũ regnicae lestis aliaque ꝓplura¬
doctrinȩ euangelicae sacramenta dño reuelap¬
tedidicit RESPON DIT IHIS. ET DIXITEI AMEN
AM̃DICO TIBI NISIQUIS RENATUS EUERITDE¬
NUO NON EOTESTVIDEREREO NŨ DĨ Quȩsen¬
tentia tanto apertius cunctis fidelibus lucet quan¬

Expanded text:
Princeps scilicet Judaeorum venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter ea quae ab illo quaerebat, incis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum ilSed quia quem magistrum noverat veritatis studiose docendus adiit, merito ad tus subiit; merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensionis ipsius arcana percepit; nec non etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, aliaque doctrinae Evangelicae sacramenta Deo revelante didicit. Respondens Jesus dixit: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tualis crȩaturȩ perpetua incelestibus
laudȩ PROCIDVNT UIGINTI QUATUOR
SENIORES. ANTE SEDENTE INTHRO¬
NO ET ADORABUNT VIUENTẼ IN SE¬
CUPASEEUIORU Animalibus ꝑsonanti¬
bus laudem idẽ euange listis prae dican¬
tibus xpĩdispensationẽ : om̃is ec clesi a quo
in prepositis constat et populis. hoc enĩ
geminatus duo denarius numerus sig¬
nificat : statim cadens in faciem ad orat
nantes quȩ quid uirtutis. quicquid ha¬
bebant dignitatis : quippe quiex mĩ hilo
cuncta creauerat

Expanded text:
tualis creaturae perpetua in coelestibus tualis creaturae perpetua in coelestibus laude. Procidunt viginti quatuor seniores ante sedentem in throno, et adorabunt viventem in saecula saeculorum. Animalibus personantibus laudem, id est, Evangelistis praedicantibus Christi dispensationem, omnis Ecclesia quae in praepositis constat et populis; hoc enim geminato, duodenarius numerus significatur, statim cadens in faciem, adorat nantes quidquid virtutis, quidquid habebant dignitatis, quippe qui ex nihilo cuncta creaverat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ sexta separii pars : et duo qđ ẽ tertia. ettria
qđ ẽ dimidiũ : eundem senarium faciunt. Alit̃.
insinuant. Quibus euangelis tarum et fulcit᷑
auctoritas : et ueritas cõꝓbatur ET INCIRCV¬
ITUETINTVUS PLENASUNTOCULIS Sc̃ã ex¬
desia : et coramdõ et coram hominibus seuigilan¬
ter adtendit. Cuus interiore soculos aspexerat
psalmista : cũ diceret. Omĩs gloria eius filiere¬
gis abintus. Exteriores uero : cũ continuo sub¬
dit Infimbriis aureis circum a micta uariȩtate
Aliter. Siue litteram attendas siue allegoriã
quaeras : lucem semper in euangelio repperis.
Alia trans latio : sic habet. Plenaoculis : antese
etretro Quialux euangelii et enigmata legis
irradiat : et nouȩ gratiȩ mundo fulgorẽ in fun¬
diT ETREQUIEM NONHA BEBANT OIE
tempore scłi unã dominationẽ deita¬
tis omnipotentiam et aet̃nitatem scȩ tri
nitatis ad firmant: manente intellecꝰ¬

Expanded text:
quod est sexta senarii pars, et duo, quod est tertia, et tria, quod est sexta senarii pars, et duo, quod est tertia, et tria, quod est dimidium eumdem senarium faciunt. Aliter insinuant, quibus Evangelistarum et fulcitur auctoritas et veritas comprobatur. Et in circuitu et intus plena sunt oculis. Sancta Ecclesia et coram Deo et coram hominibus se vigilanter attendit: cujus interiores oculos aspexerat Psalmista, cum dicit, Omnis gloria ejus filiae regum ab intus, exteriores vero, cum continuo subdit, in fimbriis aureis circumamicta varietate. Aliter, sive litteram attendas, sive allegoriam quaeras, lucem semper in Evangelio reperis. Alia tranet retro. Quia lux Evangelii in aenigmata legis irradiat, et novae gratiae mundo fulgorem infundit. Et requiem non habebant die tempore saeculi unam dominationem Deitatis, omnipotnitatis affirmant, manente intellec
Abbreviated transcription (Latin):
getimetur amagis adoratur : ubietiam rex
cum seruis rationem ponit: rexnuptias filio
facit et adultimũ rex segregat oues abhedis
Lucã inuitulo : qui hostia magna fuit in lege:
Eiusenim non solum principia cir catẽplum
et sacrificia diuersantur : sedita concludit᷑
et erant semper intemplo laudantes etbene¬
dicentes dm̃. Iacies uero hominis marcũ
significat : qui nihil deregali uel sacerdo¬
tali dñi potentia locutus. tantum hominis
xp̃i gesta simpliciter narrat. Aqui la aut̃
iohannes est : quinati uitatẽ uerbi. uelut
ortum solis perspicaciter aspectat: Anima¬
lia aut̃ nunc euangelistas: nunc totã sig¬
nficant ȩcdȩsiam Cuuis fortitudo in le¬
one: uictimatio inuitulo humilitas in ho¬
mine sublimitas in aqui la uolante monstrat
SITI GUIATORU. HADEBANT MASSINAS:
Perfectione sue doc trinȩ : et dȩsi am ad alta suble¬
uant. Senarius numerus ideo ꝑfectus dicitur:
quia primus: suis partibu simplet᷑ Vnũ quippe

Expanded text:
ge timetur, a Magis adoratur: ubi etiam rex ge timetur, a Magis adoratur: ubi etiam rex cum servis rationem ponit: rex nuptias filio facit, et ad ultimum rex segregat oves ab haedis. Lucam in vitulo, quia hostia magna fuit in lege: ejus enim non solum principia circa templum et sacrificia diversantur, sed et ita concluditur: Et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum. Facies vero hominis Marcum significat, qui nihil de regali et sacerdotali Domini potentia locutus, tantum hominis Christi gesta simpliciter narrat. Aquila autem Joannes est, qui nativitatem Verbi velut ortum solis perspicaciter aspectat: animalia haec nunc Evangelistas, nunc totam significant Ecclesiam, cujus fortitudo in leone, victimatio in vitulo, humilitas in homine, sublimitas in aquila volante monstratur. Singula eorum habebant alas senas, perfectione suae doctrinae Ecclesiam ad alta sublevant: senarius enim numerus ideo perfectus dicitur, quia primitus suis partibus impletur. Unum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Vnum sp̃m dicit septi formem: Vnusẽ enĩ
sp̃s. Septi formitas enĩ : perfectio est
et plenitudo. Commemorato uero spũ
sc̃o : conuenien ter undabaptis misequi¬
tur. inquaidem sp̃s percipi creditur.
ET IN COTISPEC TUSEDIS TA QŨA MA¬
REVITREṼ SIMIIE CHRISTAO
Propter fidem ueribaptisma refertur
ad uitrum : in quo non aliut uidetur
exterius quam quod gestat interius
Christallo quoq: qđ deaqua inglaciem
et lapidẽ p̃tiosũ efficitur : baptis migr̃a
tia figuratur ETINME DIOSEDIS
ET INCIRCUITUSEDIS QUATUORA¬
NIMAUIA PIENA OCUUIS ATEET
RITRΟ Cunctasthronidĩ idest ec dȩ
partes : lumen e uangelii. depreterito¬
rum futurorũmq: scientia replet.
IT ANIMALPRIMU SIMIVAEO¬
NI EΠCΕΓΛ haet animalia : multifarie an¬
ter prȩtantur Beatus aut̃ augustinus iux¬
taor dinem libri istius mathe ũ in leonẽ dicit
intellegi : qui regie dignitatis in xpõdño sapi¬
entiam parrat: qui et uicit leo decribuiuda
Catulus enim leonis iuda : et in quo utrex are¬

Expanded text:
num Spiritum dicit septiformem, unus est enim Spiritus, septiformitas autem perfectio est et plenitudo. Commemorato vero Spiritu sancto convenienter unda baptismi sequitur, in qua idem Spiritus percipi creditur. Et in conspectu sedis tanquam mare vitreum simile crystalio. Propter fidem veram, baptisma refertur ad vitrum, in quo non aliud videtur exterius, quam quod gestat interius. Crystallo quoque, quod de aqua in glaciem et lapidem pretiosum efficitur, baptitia figuratur. Et in medio sedis, et in circuitu sedis, quatuor animalia plena oculis ante et retro. Cunctas throni Dei, id est, Ecclesiae, partes lumen Evangelii de praeteritorum futurorumque scientia replet. Et animal primum simile leoni, etc. Haec animalia multifarie interpretantur. Beatus autem Augustinus, juxta ordinem libri istius, Matthaeum in leone dicit intelligi, qui regiae dignitatis in Christo prosapiam narrat, quia vicit leo de tribu Juda. Catulus enim leonis Juda: et in quo ut rex a re
Abbreviated transcription (Latin):
SENIORIS SEDENTES Ecdesiam quam
propter societatem fidei in una sede uide̾rat:
ẽadem pergeminũ testamentũ depatriar¬
chis et a postolis generatam. In uiginti quatu¬
orsedilibus cernit: Sedentemaut : ꝓp̃t iudi¬
ciariam eiꝰ in xpõ dignitatẽ : Sedebunt aut̃
et uidicabunt uni uersa menbra : Sedinupo
etperunũ caput Nam quo modo potert̃
sci in udicio sedere . stantes addexteram
iudicis : Pos sunt aetiam uiginti quatuor
seniores in illis intellegi qui perfectionẽ
operis quae senario numero commendatia:
dara euangelii predicatione consummapt :
Nã quater seni : uiginti quatiror faciunt :
memoria gaudia suꝑra quȩ rentes:
Sepeenim capitis nomine : mens soletin¬
tellegi. ETDETHRONO PROCEDUNT
PULGURA. ET UOCES ETTONITRUA
hocẽ quod marcusait Illiaut̃ ꝑfecti prȩ¬
dica uerunt ubiq: dñõ quo operante et
sermonem confirmante sequentibus sigris:

Expanded text:
seniores sedentes. Ecclesiam namque propter societatem fidei in una sede viderat, eamdem per geminum testamentum de patriarchis et apostolis generatam, in viginti et quatuor sedilibus cernit. Sedentem autem, propter judiciariam ejus in Christo dignitatem; sedebunt autem et judicabunt universa membra, sed in uno et per unum caput. Nam quomodo poterunt sancti in judicio sedere, stantes ad dextram judicis, possunt etiam viginti quatuor seniores in illis intelligi, qui perfectionem operis, quae senario numero commendatur, clara Evangelii praedicatione consumant, nam quater seni, viginti quatuor faciunt. Cmemoria, gaudia superna quaerentes; saepe enim mens capitis nomine solet intelligi. Et de throno procedunt fulgura et voces et tonitrua. Hoc est, quod Marcus ait: Illi autem profecti prdicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis
Abbreviated transcription (Latin):
non preteribit generatio haec. donec omã fiant.
Generationẽ aut̃ automne hominũ genusdicit:
aut speciali teriudeorũ. CAELVMETTERRA
TRANSIBVNT VERBA AVT MEA NON
TRΑΝSΙ EΗT Caelum quod transibit non
& nubila caeli cognomin anturinrellegere de¬

Expanded text:
non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Generationem autem, aut omne hominum genus dicit, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transient. Coelum quod transibit non et nubila coeli cognominantur, intelligere de
Abbreviated transcription (Latin):
dia patriȩ cȩlesti serigere : Quod aut̃ calcari
mundus ae despicidebeat : ꝓuida dñs cõpara¬
nonemanifestat : Nã sequitur : Et DIXIT
ILLIS SIMILITUDINEM VIDETE FICUL¬
NEAM ET OMS ARBORES CUMPROOV¬
CINT IAMEXSE FRUCTUMSCITIS
QMPROPEEST ESTΑS. A ꝑte ergo doc&
agnoscitur. Ita exruinamundi ꝓpe eẽcog¬
noscitur regriũ dĩ. Quibus ꝓfecto uerbis
ostenditur. quia fructus mundi ruina est
Ad hoc enĩ crescit ut cadat : ad hoc germinat
ut quȩ que germinauerit cladibus consũmat:
Bene aut̃ regnũ dĩ estati cõparatur : quiatunc
meroris nri nubilatran seunt. & uitȩ dies
xerni solis caritate fulgescunt : Que omã cũ
magna certitudine copfirmantur.: cũ senten¬
tia subiungitur quadicitur AMENDΙCΟVΟ¬
BIS. QUIAN PRETERIBIT GENERATIO
HAEC DOΝECOMAFIANT Multũ quip¬
pe cõmendat dñs. qđ itap̃nuntiat: quodã modo
si dici fasest iuratioei : ama dico uobis quia

Expanded text:
dia patriae coelestis erigere. Quod autem calcari dia patriae coelestis erigere. Quod autem calcari mundus, ac despici debeat, provida Dominus comparatione manifestat. Nam sequitur: Et dixit illis similitudinem: Videte ficulneam, et omnes arbores, cum producunt jam ex se fructum, scitis quoniam prope est aestas. Ita et vos agnoscitur, ita ex ruina mundi prope esse cognoscitur regnum Dei, quibus profecto verbis ostenditur, quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit ut cadat, ad hoc germinat ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt, quae omnia cum magna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur, qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Multum quippe commendat Dominus, quod ita pronuntiat, quodammodo, si dici fas est, juratio ejus: Amen dico vobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
moreiã que instantẽ eterni discriminis ex¬
pectant euentũ : Tunc itaque suꝑueniente
uniuerso orbitinee &oxpectatione distric¬
tiexamunis multi qui in hoc mundo florere
uidebatur cum sesi ne fructu conspexerint
aroicent: Tunc fides quaesi neo peribus uisuio¬
raurat ꝓbant a seiuste iudicis i ge martos¬
ca: Et tunc uide unit filiuaanoni¬
NSVENI ENTEM IΗIHVDE CMPOTISTA
tate & magestate uisuri sunt quẽ in hum¬
litate positũ audire noluerunt : utiurta¬
tem eius tanto tunc distracius sentiant
quanto nunc ceruicm cordis ad oius patientiã
non indinant: Sed quia hȩc contrarȩpbos dic¬
ta sunt mox adelectorũ consolationẽ uerba
uertuntur Nã subditur FIS AṼT EI ERI
INCIPIENTIBUSRESPICITE ET LEUATE
TIOVRΑ Cumpla ge inquit mundicre¬
bescunt : tunc terror iuditi iuirtutibus cõ¬
motis ostenditur . Leuate uos capita idẽ ex¬
hilara te corda quia dũ finitur mundus ciu

Expanded text:
more jam jamque instantem aeterni discriminis exmore jam jamque instantem aeterni discriminis exspectant eventum. Tunc itaque superveniente universo orbi timore, et exspectatione districti examinis, multi qui in hoc mundo florere videbantur, cum se sine fructu conspexerint, arescent, tunc fides, quae sine operibus vixerat, probante se justi judicis igne, marcescet. Et tunc videbunt filium hominis venientate et majestate visuri sunt quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur, nam subditur: His autem fieri incipientibus, respicite et levate tio vestra. Cum plagae, inquit, mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate vos capita, id est, exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uero dicit erunt signa in sole et luna & strl¬
lis. precur sores uic iniueĩdem iudicii quasi
nuntios indicat. E quibus est et illudꝓphete
Soluertetur in tenebras et luna in sangiunẽ. an¬
tequam ueniat dies dñi inagnus et manifestus
Item quo dlucas ait Et interris prassura genti¬
um. ipsumesse reor quod antixpĩtem porades¬
cribens matheus dicit : Entenum trune tribu¬
latio magna qualis non fuitabin itiomundi
us q̃ue modo nequefi& : qđ aut̃ lu cussubiunga
Prȩcon fusione soreilismaris & fluctuum:
Pracco est illius. qđ inter e& eramutabilia seb
lohan nesimarehabiturũ conspexit ARESCCE¬
TIBUSNOMINIBVS PRETIMORE ET EX¬
Pectatione. Quaesulerueniunt
VNIVER SOΟRBI NAMVIRTUTES CAE¬
LORVM MOVEBVNTUR Credo i psumiu
dicis aduentũ ac sententia desiguari. quan¬
do iuxta alterius loci pa liam om̃s hocest¬
a prudentes & fatuae uirgi nes ipsolito lamo¬
re suscitare lam pades ornant: idẽ iua secum
opera numerant proquibus maximo eumti¬

Expanded text:
Quod vero dicit: Erunt signa in sole et luna et stellis, praecursores vicini ejusdem judicii, quasi nuntius indicat. E quibus est, et illud prophetae: Sol vertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus . Item quod Lucas ait: Et in terris pressura gentium, ipsum esse reor, quod Antichristi tempora describens Matthaeus dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet . Quod autem Lucas subjungit, prae confusione sonitus maris et fluctuum, praeco est illius quod inter caetera mutabilia saeculi Joannes mare habiturum conspexit. Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione, quae supervenient universo orbi. Nam virtutes coelorum dicis adventum hac sententia designari quando juxta alterius loci parabolam omnes, hoc est prudentes et fatuae virgines insolito clamore suscitatae lampades ornant, idem sua secum opera numerant, pro quibus maximo cum ti
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisso. sed qui in occulto iuidȩus
& circũ cisione condis qui spuñ lutora¬
fit cuius laus non ex hominibus sedex dõẽ¬
Perhuius modi circũ cisionẽ cortum est pa¬
trũ promisionos esse cõpl&as GENTES
aut SUPERA SERICORDIAMHO¬
NORΑREΟM̃ Sicut audiro debent
qui a illis ds̃ gratiuitã mi sericordiam
donauit cii enĩ plus dimitritur plus
diligere deb&. Sicut SCRΙPTUMEST
PRoPteRea cofiite norti buni
GENTIBUS ET NOMINITVO CANTABO
Tollitiudeis arrogantiã degentium
salu tedoc& eẽ prȩdictã quãuis psis
non fuerit nuntiatũ xp̃s ingentibus
conficetur. &iterum dicit. Lauta¬
cate eumons PΟΡVLi Naecuox
a postolorum ẽ ꝓuo cantium ad baptis¬
mum nouellũ populum. ac sidicer&¬
illos om̃s gentes quirolictis simulacris
accessistis ad dm̃ ꝑfidem laudatreum
fuerunt comuersi quoditulus ille pro
scriptũ hebra icae greco & latinȩ id ẽreociu¬

Expanded text:
est circumcisio, sed qui in occulto, Iudaeus, est circumcisio, sed qui in occulto, Iudaeus, et circumcisio cordis spiritu non littera cuius laus non ex hominibus sed ex deper hujusmodi circumcisionem certum est patrum promissiones esse completas. Gentes autem super misericordiam honorare Deum. Sicut audire debent, quia illis Deus gratuitam misericordiam donavit; cui enim plus dimittitur, plus diligere debet. Sicut scriptum est: Propterea confitebor tibi in gentibus, et in nomine tuo cantabo. Tollit Judaeis arrogantiam, dum gentium salutem docet esse praedictam, quamvis ipsis non fuerit nuntiatum, Christus in gentibus confitetur. Et iterum dicit: Laudacate eum, omnes populi. Haec vox apostolorum est, provocantium ad baptismum novellum populum, ac si diceret: Vos omnes Gentes, qui relictis simulacris, accessistis ad Deum per fidem, laudate eum, fuerunt conversi, quod titulus ille praescriptum Hebraice, Graece, et Latine, Rex Ju
Abbreviated transcription (Latin):
num namquae os dicituruibi unus at que
idem ꝑdiuersorũ omã sensus & sermmo pcedit
& qui potest fiori ut & in malitia aliqua una¬
nimiter consentiant. & unũ sapiant in peuuis
dorũ ciborũ diuersa sentientes ab in¬
uicem discrepabant. Ac sidicer&. Nihil
deimmunditia animaliũ iudic&is sicut
necxp̃s inmunditias credentiũ reputa¬
uit qui nullius oborriut delictũ nec
alicui reputauet pec catũ sedonĩs in ho¬
norem suscepit. quosenĩ suscepitxp̃s̃do
c& eos itautager& debere ut uidentos
hominos opera eorũ bona glorificent pa¬
trem qui in caelis est DICO EΠΙΑ XΡΑ
IHM MINISTRŨ EUISSE CRCŨ CISI¬
ONIS PROPTER UERITATEMDĨAD
CONFIRMANDAS PROMISSIONES
PATRI Duplicimodo hoc intillegi
pocest siue quod circũcisionẽ incarne
sua suscepit ut ex semine habrahȩ ueni¬
ens cõplera. In sem &ipso quae patrib
apłs dicit. Num qui inmanifesto iudȩ¬
us est. neque quaemanifesto in carne

Expanded text:
num namque os dicitur, ubi unus atque num namque os dicitur, ubi unus atque idem per diversorum omnia sensus et sermo procedit, et quia potest fieri, ut et in malitia aliqui unanimiter consentiant, et unum sapiant in pejus, dorum ciborum diversa sentientes, abinvicem discrepabant, ac si diceret: Nihil de immunditia animalium judicetis, sicut et Christus immunditias credentium reputavit. Qui nullius obruit delictum, nec alicui reputavit peccatum, sed omnes in honorem suscepit. Quos enim suscepit Christus, docet eos ita agere debere, ut videntes homines opera eorum bona glorificent patrem ministrum fuisse circumcisionis, propter veritatem Dei ad confirmandas promissiones patrum. Duplici modo hoc intelligi potest, sive quod circumcisionem in carne sua suscepit ipse, ut ex semine Abrahae veniens compleret in seipso, quae patribusApostolus dicit: Non qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne
Abbreviated transcription (Latin):
Frandis estbene dictio ista ut unum sapi¬
ant om̃s at que unũ sentiant & sicut sibi ita
unusquis que uelit & ꝓximo Multum enim
ual& unanimitatis gratia : undes aluatorait
si duo ud tros in unũ consenserunit q̃uecumque
petierint adõ fi& eis. aiunt iudei deillis qui
in psalteriodicuntur. filii chore quorum
nomina in exodo inueniuntur. id est asyrꝗ
eruditio & elchanaqui possessi odĩ & ab ipsa qui
congregatio patris interpretatur. qđ cũ pat᷑
eorũ pec cass&i &una cumda tan & abi rom
segregare sea co&u ne fario a sequestrati una¬
nimiter addm̃ prȩcẽfu disseatque exauditas
esse & non solũ ueniã poene seda ꝓph&iat gra¬
tiã meruisso & hocquoque eis adõ prestitũ
ne quideristeꝓph&a re iuberentur : & ob hoc
om̃s psalmi qui cũ que nominibus eorũ ata¬
tu lantur pihiltriste aduersus peccatores
aut asperũ continentur.: Hoc ꝓtulimusut
quanta sit un animitas monstraremus :
OTUN ANIMESVNOORENONORIII¬
ceTISDĨ ET PATREM OÑ NR̃I VXPĨ¬

Expanded text:
est ista benedictio, ut unum sapiant omnes, atque unum sentiant, et sicut sibi ita unusquisque velit et proximo. Multum enim valet unanimitatis gratia, unde Salvator ait: Si duo vel tres in unum consenserint, quaecunque petierint a Deo fiet eis . Aiunt Judaei de illis, qui in psalterio dicuntur, filii Chorae, quorum nomina in Exodo inveniuntur, id est, Assyr, qui eruditio, et Helchana, qui possessio Dei, et Abiasaph, qui congregatio patris interpretatur, quod cum pater eorum peccasset, et una cum Dathan et Abiron segregarent se a coetu nefario, et sequestrati unanimiter ad Deum preces fudisse atque exauditos esse, et non solum veniam poenae, sed et prophetiae gratiam meruisse, et hoc quoque eis a Deo praestitum, ne quid triste prophetare juberentur, et ob hoc omnes psalmi, quicunque nominibus eorum attitulantur, nihil triste adversus peccatores, aut asperum continent, hoc protulimus, ut quanta sit unanimitas monstraremus. Ut unanimes uno ore honorificetis Deum, et patrem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
rent uelexemplabona sequentibus prȩbeant
ALIIAVT CEDEBANT RAMOS DEAR BORIO:
etsteRne bant iuia. rondes uđł
ramos de arboribuscedunt : qui in doctrina¬
ueritatis uerba atque sententias patrũ:
decorũ eloquio serpunt. & haec in uia di
ad auditoris animũ uenientis humili p̃di¬
catione submittunt: Tu& BEaut̃ Quȩ
PRꝑCE DEBANT ET QUAE SEQUEBANTUR
CLAMABANT DICENTES OSUANHAFILIO
DAUIDBENE DICTUS QUIUENIT IN NODUNE DIS¬
Prȩcessit quippe iudaicus populus : se¬
cutus est gentilis & quia om̃s electi si ue qui
inuidea eẽpoterant. siue quinunc in eccła
existunt in media toremdĩ & hominũ credide¬
runt. & credunt quip̃eunt & qui secuntur.
õsannaclamant : õsanna aut̃ . latina lingua
saluator dicitur : Ab ipso enĩ salutẽ & priores
quȩ sierunt & p̃sentes quȩ runt : & benedictã
qui uenit in nomine dnĩ confitentur : qm̃ una

Expanded text:
rent, vel exempla bona sequentibus praebeant. rent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Frondes vel ramos de arboribus caedunt, qui in doctrinaveritatis verba atque sententias patrum de eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei et auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Turbae autem quae praecedebant, et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine DPraecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis, quia omnes electi, sive qui ex Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatore Dei et hominum crediderunt et credunt. Qui praeeunt, et qui sequuntur, Osanna clamant. Osanna autem Latina lingua salva nos dicitur. Ab ipso enim salutem priores quaesierunt, sequentes quaerunt, et benedictum qui venit in nomine Domini c
Abbreviated transcription (Latin):
uol doctrina urtutũ uel edisseratioscrip¬
turaru. uel certe exclȩsi asticorũ dogmatũ
uari& ates intellegi possunt quibus ille cor¬
da hominũ antenuda & frigida quo xp̃spos¬
sessore dignafiant operiunt : PluR MA
auT TURBA STRAUERVNT ueSTIMEN¬
tasuaiiuia. Pontante dnm̃ asino
multi uestimenta sua luuasternunt. quia
scĩmartyres proprio secarnus a mictu exuentos
simplicioribus difamulis uiã suo sangiune pa¬
rant ut ui dolica in offenso gressumentis ad su¬
ꝑ nȩ moenia ciuitatis quo ibis̃ duci ipcedant
Itẽ saluatornrt a sellũ sedens ierus a lõ tondit
quando unius cuius que si dolis animã regens.
iidelic& iumentũ suum. ad pacem intimȩ
uisionis ducit : lumentũ sed & &iã : cũ scȩ ec¬
dȩsiae uniuorsaliter p̃o sid& eamque insuꝑ¬
nȩ pacis desidoriũ accendit : Multiaut̃ uesti¬
menta sua inuiasternunt : quia corpora sua
ꝑ alstinentiã edomant ute iter ad mentem pa

Expanded text:
vel doctrina virtutum, vel edisseratio scripvel doctrina virtutum, vel edisseratio scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus ille corda hominum ante nuda et frigida quo Christo possessore digna fiant, operit. Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Portante Dominum asino multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis, quo Jesus ducitur incedant. Item salvator noster asellum sedens Hierusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis anima, regens videlicet jumentum suum, ad pacem intimae visionis ducit jumentum, sed et etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut