comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiuĩ quedã fuisse iactata. ante omnia quia
emĩt uillã a dilecto et hõcabili filio meo eleusi¬
no hoc falsũ est. monasterio donauit ille non
uendidit.ego sum testis quid amplius q̃ratis
ignoro. Ego sum testis donauit ille non uendi¬
dit. sed dum non creditur donare potuisse.cra¬
ditus est uendidisse. Beatus homo qui tam
bonum opus fecit. ut non crederetur tamen uł
mõ credire. ⁊ detractoẽs audiẽ libẽter desim̃te.
Iam dixi ego sum testis. dictum est de illo ꝙ
anno p̃posituẽ sue ꝑ industriam debita fecerit
ut dum uolo ego reddi debita dare nulli possi
ut reddã debita mea damihi decem ãnos fun¬
dum uictorianẽsem ⁊ hoc falsum est s fuit uñ
rumor nasceret: fecit debita r̃ddenda a nob̾ r̃d¬
dita sunt ꝑtim unde potuerũt. remãsit aliquid
qd̾ debebat᷑ etiã monasterio illi qd̾ ꝑipsum deꝰ
instituit. Cũ ergo r̾mansiss cepimꝰ q̃rere unde

Expanded text:
audivi quaedam fuisse jactata. Ante omnia, quia audivi quaedam fuisse jactata. Ante omnia, quia emit villam a dilecto et honorabili filio meo Eleusino. Hoc falsum est. Monasterio donavit ille, non vendidit. Ego sum testis. Quid amplius quaeratis ignoro. Ego sum testis. Donavit ille, non vendidit. Sed dum non creditur donare potuisse, creditus est vendidisse. Beatus homo qui tam bonum opus fecit, ut non crederetur. Tamen vel modo credite, et detractores audire libenter desinite. Jam dixi, ego sum testis. Dictum est de illo, quod anno praepositurae suae per industriam debita fecerit, ut dum volo ego reddi debita, dari illi licentUt reddam debita mea, da mihi in decem annos fundum Victorianensem: et hoc falsum est; sed fuit unde rumor nasceretur. Fecit debita reddenda, a nobis reddita sunt partim, unde potuerunt. Remansit aliquid quod non debebatur etiam monasterio illi, quod per ipsum Deus instituit. Cum ergo remansisset, coepimus quaerere unde
Abbreviated transcription (Latin):
ram enĩ a scio me dixisse. ut si nollent suscipere
sociale uitã mecũ: nõ illis tollerẽ deicatũ. Seor¬
sũ manerent. se orsũ uiuerent. qũo nossent deo
uiuerent. et tñ ante oculos posui quãtũ mali sit
est. qũo eigo quicũq uoluisset extra manẽ ⁊ de
suo uiuẽ nõ ei tollẽm dericatũ ita mõ quia pla¬
cuit illis deo ꝓpitio socialis hec uita q̃s quis cũ
hypocrisi uixerit.quisquis muẽtꝰ fucrit hñs
ꝓꝓpriũ non illi ꝑmitto ut inde faciat testamentũ
sed delebo eum de tabula dericorũ. interpellet
cõtra me mille ꝯfilia. nauiget cõtra me quo ro¬
luerit⁊ sit certe ubi potuerit Adiuuabit me do¬
mĩnus. ut ubi ego Episcopus sum ille dericus
esse non possit.audistis.audierũt.d spero in
deum nostrum et misericordiã eius. quia sicut
dispensacõez meã istãhilariter acceperũt sic ea
pure fideliterq seruabunt. dixi aliquid suum
non habere presbiteros cohabitatores meos
inter quos est p̃sbiter Barnabas ded a de illo

Expanded text:
ram enim, et scio me dixisse, ut si nollent suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem clericatum: sed seorsum manerent, et seorsum viverent, quomodo nossent, Deo viverent, et tamen ante oculos posui, quantum mali sit est. Quomodo ergo quicunque voluisset extra manere, et de suo vivere, non ei tollerem clericatum: ita modo, quia placuit illis, Deo propitio, socialis haec vita, quisquis cum hypocrisi vixerit, quisquis inventus fuerit habens proprium, non illi permitto, ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum. Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, sit certe ubi potuerit. Adjuvabit me Dominus, ut ubi ego episcopus sum, ille clericus esse non possit. Audistis? audierunt. Sed spero in Deum nostrum et misericordiam ejus, quia sicut dispositionem meam istam hilariter acceperunt, sic eam pure fideliterque servabunt. Dixi aliquid suum non habere presbyteros cohabitatores meos inter quos est et presbyter Barnabas. Sed et de illo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ille sic detraxit cum fortasse efiam ad me
falsa quĩa ⁊ hoc potest fieri perferantur. Uerũ¬
tamẽ quecumq perlata fuerint si oportere ui¬
debitur loquar inde caritati uestre. ante oculos
uestros uolo sit uita nostra. scio quia querẽtes
licẽciam malefaciendi querunt sibi exẽplama¬
le uiuentium ⁊ multos infamant. ut socios i
quid faciamus nõ habemus ante uestros ocu¬
los sumus. nullius aliquid desideramus nisi bo¬
na opera uestra. ⁊ uos hortor fratres mei si ali¬
quid uultis clericis dare.sciatis quia non debe¬
tis. quasi uitĩa eorum fouẽ cõtra me. ommĩbus
offerte. quod uultis offerte de uoluntate uestra
Quod cõmune erit distribuetur um̃cuiq sicue
cuiq opus erit. Gazophilacium attẽdite ⁊ om¬
nes habebimus U alde me delectat si ipsum fu¬
erit presepe nostrum ut nos simus iumẽta dei
beo. nolo talia offerat sanctitas uestra. quibꝰ

Expanded text:
, iste sic detraxit: cum fortasse etiam ad me , iste sic detraxit: cum fortasse etiam ad me falsa, quia et hoc potest fieri, perferantur. Verumtamen quaecunque perlata fuerint, si oportere videbitur, loquar inde charitati vestrae. Ante oculos vestros volo sit vita nostra. Scio quia quaerentes licentiam male faciendi, quaerunt sibi exempla male viventium et multos infamant, ut socios inquid faciamus non habemus. Ante vestros oculos sumus, nullius aliquid desideramus, nisi bona opera vestra. Et vos exhortor, fratres mei, si aliquid vultis clericis dare, sciatis quia non debetis quasi vitia eorum fovere contra me. Omnibus offerte quod vuQuod commune erit, distribuetur unicuique prout cuique opus erit. Gazophylacium attendite, et omnes habebimus. Valde me delectat, si ipsum fuerit praesepe nostrum, ut nos simus jumenta Dei, beo. Nolo talia offerat sanctitas vestra, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uersia pecum̃aria. S tñ sicut inter fratres sal¬
ua deo ꝓpitio caritate promiserã ego audire i
rer illos et q̃cquid esser uidicando fim̃rem.pa¬
rauerã me iudicem. sed ante ꝙͣ iudicarẽ ipsi uñ
iudicaturus fuerã fimerũt. nõ muemi unde ĩudi¬
carem sed unde letarer acquieuerũt omnia cõ¬
corditer uoluntati mee a consilio meo ut paẽs
essent inpecum̃a quã relĩquit pater eorũ ecde¬
sia renũciante.post sermonẽ meũ locuturi sũt
homĩnes s et quotlibet homines loquant̾ qua¬
licũq aura flante ꝑducetur inde aliquid ad au¬
res meas a si fuerit tale ut sit nos iterũ necesse
tibus prepositis suis: respondebo ut potero qd̾
dñs dederit Interim mõ non est necesse quia m̃¬
hil forte dicturi sunt qui nos amant libere gau¬
deant. qui nos oderũt tacite dolebunt.tamẽ si
responsionem meam non litem meam. nõ eni
hoĩnes nominaturus sum. ⁊ dicturus ille dixĩt¬

Expanded text:
versia pecuniaria: sed tamen sicut inter fratres, salversia pecuniaria: sed tamen sicut inter fratres, salva Deo propitio charitate? Promiseram ergo audire, ut inter illos quidquid esset judicandum finirem. Paraveram me judicem, sed antequam judicarem, ipsi, quod judicaturus eram, finierunt. Non inveni unde judicarem, sed unde laetarer. Acquieverunt omnino concorditer voluntati meae et consilio meo, ut pares essent in pecunia, quam reliquit pater eorum, ecclesia renuntiante, post sermonem meum. Locuturi sunt homines. Sed et quodlibet homines loquantur, qualicunque aura flante perducetur inde aliquid ad aures meas: et si tale fuerit, ut sit iterum necesse nos tibus praepositis suis. Respondebo, ut potero, quod Dominus dederit. Interim modo non est necesse, quia nihil forte dicturi sunt. Qui nos amant, libere gaudebunt: qui nos oderunt, tacite dolebunt: tamen si responsionem meam, non litem meam. Non enim homines nominaturus sum et dicturus, Ille hoc dixit
Abbreviated transcription (Latin):
de pecuuia que data erat ecdesie ꝓpter zenodo¬
chiũ. ⁊ cũ cepisset edificaẽ ut sunt r̾ligiosi desi¬
derãtes oꝑa sua in celo scribo. adinuerunt ꝓut
quisq uoluit ⁊ fabricauit. opus añ oculos ha¬
bemꝰ. õnis homo quid factũ sit uidet. de pecuia
qr non habet. mibi credãt. dentẽ ꝯpescãt ne frã¬
gãt. Emerat de ip̃a pecuma zenodochii quãdã
domũ in carraria. quã sibi existimabat ꝓpter la¬
pides ꝓfuturã ded lapides eius domus fabrice
necessarii non fuexũt quomã aliunde ꝓuisi sũt.
domus ergo ipsa sic remãsit.pensionẽ prestat
S ecdesie non presbitcro.Nemo ampliꝰ dicat
p̃sbiteri. ecce ubi est domꝰ p̃sbiteri ubi ẽ domꝰ
mea. ubi ẽ domꝰ p̃sbiteri alibi nõ h domũ. sed
menim̃ etiã ꝓmisisse ut ad uos ꝑferrẽ q̃d egis¬
sem int duos. fratrem uidelicet et sororẽ filios
Ianuarii p̃sbiteri qr orta int̾ illos fuerat cõtro¬

Expanded text:
de pecunia quae data erat Ecclesiae propter xenodode pecunia quae data erat Ecclesiae propter xenodochium, et cum coepisset aedificare, ut sunt religiosi desiderantes opera sua in coelo scribi, adjuverunt prout quisque voluit, et fabricavit. Opus ante oculos habemus: omnis homo quid factum sit videt. De pecunia, quia non habet, mihi credant, dentem compescant, non frangant. Emerat de ipsa pecunia xenodochii quamdam domum in Carraria, quam sibi existimabat propter lapides profuturam; sed lapides ejus domus fabricae necessarii non fuerunt, quoniam aliunde provisi sunt. Domus ergo ipsa sic remansit, pensionem praestat; sed Ecclesiae, non presbytero. Nemo amplius dicat:esbyteri. Ecce ubi est domus presbyteri: ubi est domus mea, ibi est domus presbyteri: alibi non habet domum; sed memini etiam promisisse, ut ad vos perferrem quid egissem inter duos, fratrem videlicet et sororem, filios Januarii presbyteri: quia orta inter illos fuerat contro
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ sed quod uerũ est usq ad hoc tempus
turam pro illis ita gerebat ut sumpticulos qui¬
bus sustententur apud se haberent. sed eis ipẽ
ut uidebatur impẽderet.sed ne propter hoc da¬
retur locus hominibus suspitiones suas roden¬
fibus. et uentrem non ĩmplentibus hoc placu¬
it et mihiet ipsi ut sic se illi transsigant quasi
iste iam de seculo cxierit. Nũquid enim cum ob¬
ierit ipse illis dispensaturus est aliquid. meliꝰ
est ut uideat illos bene uersantes regente deo
i disciplma cristi sic uiuẽtes ut de illis tm̃mõ
gaudeat.non eorum necessitatibus occupetur.
pecuniam non habet quam suam dicere possit
habebat zenodochiũ edificandum. qũo uide¬
tis edificatũ. ego illi miũxi. ego iussi. Obtemꝑa¬
uit mihi libentissiẽ ⁊ sicut uidetis oꝑatus est. qͣ¬
modo meo iussu etiã basilicã ad octo mr̃es fa¬
bricauit de biis q̃ ꝑ nos deus donat. Cepit enĩ

Expanded text:
sterium. Sed quod verum est, usque ad hoc tempus sterium. Sed quod verum est, usque ad hoc tempus curam pro illis ita gerebat, ut sumpticulos, quibus sustentantur, apud se haberet, et eis ipse ut videbatur impenderet. Sed ne propter hoc daretur locus hominibus suspiciones suas rodentibus, et ventrem non implentibus, hoc placuit et mihi et ipsi, ut sic se illi transigant, quasi iste jam de saeculo exierit. Nunquid enim cum obierit ipse, illis dispensaturus est aliquid? Melius est ut videat illos bene versantes, et regente Deo, in disciplina Christi viventes, ut de illis tantummodo gaudeat, non eorum necessitatibus occupetur. Pecuniam non habet, quam suam dicere possit. Habebat xenodochium aedificandum, quod modo videtis aedificatum. Ego illi injunxi, ego jussi: obtemperavit mihi libentissi me, et sicut videtis, operatus est. Quomodo meo jussu etiam basilicam ad octo Martyres fabricavit, de his quae per vos Deus donavit. Coepit enim
Abbreviated transcription (Latin):
dixerim pauperes dei funt. sihil ad domũ soci¬
etatis nostre attulerũt msi ipsam qua ihil ẽ
rarius caritatẽ. ucrũtamen quomã scĩo natos
fuisse rumores diuiciis ipsoꝵ non me aliquid
cõpellendi s uobis meo sermone purgandi sũt
Uohis dico qui forte nescitis. nam uestrũ plu¬
rimi sciunt presbitei leporium ꝙ̃us se culi nata¬
libus cdarũ et apud suos honestissiõ loco natũ.
tñiam deo seriuentẽ cũctis q̃ habebat relidis
mopem sus cepi. nõ quia ihil habuit sed quia
Iã fecerat qd lectio ista ꝑfuadet hic non fecit ẜ
nos scimus a ubifecit uitas cristi est.ecdefia
Una ẽ. ubicũq fecit opꝰ bonũ ꝑtinet ⁊ ad nos
si cõgaudeamꝰ. ortus ẽ unꝰ ubi noscis ybi mo¬
nasteriũ fuis cõstituit qr et ipsi deo seruiũt. ille
ortus ad ecclesiã non ꝑtinet nec ad ipsũ: et ad
quẽ dixeit aliquis ad illud quod ibi est mona¬

Expanded text:
dixerim, pauperes Dei sunt, nihil ad domum socidixerim, pauperes Dei sunt, nihil ad domum societatis nostrae attulerunt, nisi ipsam, qua nihil est charius, charitatem. Verumtamen quoniam scio natos fuisse rumores de divitiis ipsorum, non a me ad aliquid compellendi, sed vobis meo sermone purgandi sunt. Vobis dico, qui forte nescitis: nam et vestrum plurimi sciunt. Praesbyterum Leporium, quamvis saeculi natalibus clarum, et apud suos honestissimo loco natum, tamen jam Deo servientem, cunctis quae habebat relictis, inopem suscepi. Non quia nihil habuit, sed quia jam fecerat quod lectio ista persuadet. Hic non fecit, sed nos scimus et ubi fecit. Unitas Christi est, ecclesia una est. Ubicunque fecit opus bonum, pertinet et ad nos, si congaudeamus. Hortus est unus, ubi nostis ibi monasterium suis constituit, quia et ipsi Deo serviunt. Ille hortus ad ecclesiam non pertinet, nec ad ipsum. Et ad quem? dixerit aliquis: ad illud, quod ibi est, mona
Abbreviated transcription (Latin):
nulla erat nisi quia cogitauit matrem suam
huc esse uenturam. Si ante uenissec in re filii
fui habitaret.modo si uenerit in opere filii sui
habitabit. Testimonium ei perhibeo pauper
remansit sed in caritatis possessione per man¬
sit. Aliqui seruuli ei reliqui fuerant.iam quidẽ
in monasterio uiuentes quos tamen gestis ec¬
desiasticis manumissurꝰ est hodie.nemo ergo
dicat diues ẽ. nemo existimet.nemo male loqͥt
Niemo seipsum et animã suã suis dentib lamnat
Pecumã nullã habet seruatã:utinã quã debee
restituat. Ceteri id est suhdyacones pauꝑes
fut deo ꝓpicio. misericordiã dei expectant uñ ip̃i
faciant nõ habent Nullas habẽtes facultatess
fimerũt mundi cupiditates uiuũt nobiscũ i
societate ꝯmum. semo eos distinguit ab eis q̃
aliquid attulerũt Caritatis unitas preponẽda
est terrene cõmodo hẽditatis.Restãt presbitei
sic emim ad eos gradatim ascendere uolui Cito

Expanded text:
nulla erat, nisi quia cogitavit matrem suam nulla erat, nisi quia cogitavit matrem suam huc esse venturam. Si ante venisset, in re filii sui habitaret: modo si venerit, in opere filii sui habitabit. Testimonium ei perhibeo: pauper remansit, sed in charitatis possessione permansit. Aliqui servuli ei reliqui fuerant, jam quidem in monasterio viventes, quos tamen gestis ecclesiasticis manumissurus est hodie. Nemo ergo dicat, Dives est, nemo existimet, nemo male loquatur, nemo seipsum et animam suam suis dentibus laniet. Pecuniam nullam habet servatam, utinam quam debet restituat. Caeteri, id est subdiacones, pauperes sunt; Deo propitio, misericordiam Dei exspectant. Unde ipsi faciant, non habent: nullas habentes facultates, finierunt mundi cupiditates. Vivunt nobiscum in societate communi. Nemo eos distinguit ab eis qui aliquid attulerunt. Charitatis unitas praeponenda est terrenae commodo haereditatis. Restant presbyteri: sic enim ad eos gradatim ascendere volui. Cito
Abbreviated transcription (Latin):
mihi tot anuos esse uicturũ donec suũ p̃cium
illa ꝑsoluat. qd̾ ergo uix diu ꝑtibus reddit de
ꝓximo haberem totũ si acciꝑe uoluissem non
feci aliud attendi. fateor enim uobis et ipsi sus¬
pecta mihi adhuc eius etas fuit et uerebar ne
forte ut sunt homines matri cius hoc displice¬
ret et diceret inductum a me fuisse ad olescen¬
tem. ut bona eius paterna cõsumcrem. et eum
egentem relinquerem Ideo uolui eius pecun¬
am in illa possessione seruai. ut si aliquid quod
deus auertat aliter ꝙͣ uolumus euenisset red¬
derctur uilla nec culparetur Episcopi fama.
Scio enĩ ꝙͣtum uobis sit necessaria fama me a'
Nam mihi sufficit conscienciamea emit et spa¬
tium ab ista postera ecdesie notum uobis: er
sua pecunia edificauit domum et hoc nostis
ante paucos dies priusꝙ sermonem de hac re
haberem uobiscum: eam donauit Ecdesie. Ex¬
pectabat enim ut eam perficeret et perfectam
don acet fabricandi autem domũ necessitas illi

Expanded text:
mihi tot annos esse victurum, donec suum pretium mihi tot annos esse victurum, donec suum pretium illa persolvat? Quod ergo vix diu partibus reddit, de proximo haberem totum, si accipere voluissem. Non feci, aliud attendi. Fateor enim vobis, et ipsa suspecta mihi adhuc ejus aetas fuit: ac verebar, ne forte, ut sunt homines, matri ejus hoc displiceret, et diceret inductum a me fuisse adolescentem, ut bona ejus paterna consumerem, et eum egentem relinquerem. Ideo volui ejus pecuniam in illa possessione servari, ut si aliquid quod Deus avertat aliter quam volumus evenisset, redderetur villa, ne culparetur episcopi fama. Scio enim quantum vobis sit necessaria fama mea. Nam mihi sufficit conscientia mea. Emit etiam spatium ab ista postea ecclesia, notum vobis; et sua pecunia aedificavit domum, et hoc nostis. Ante paucos dies, priusquam sermonem de hac re haberem vobiscum, eam donavit ecclesiae. Exspectabat enim ut eam perficeret, et perfectam donaret. Fabricandi autem domum necessitas illi
Abbreviated transcription (Latin):
alicui cõferat non hab.tamẽ de laboribus suis
anteꝙͣ esset dericus emerat aliquos seruulos
hodie illos in cõspectu uestro manumissurus ẽ
episcopalibus gostis.dyaconus eraclius ante
uestros oculos uersatur oꝑa eius lucẽt coram
oculis nostriᷤᷤ. de oꝑe eius expẽsam pecumã me¬
moriã eiusdẽ mr̃is habemꝰ. de pecuma sua enne
et possessiõe ex cõsilio meo.nã ipsã pecuniam
uolebat ꝑ manꝰ meas erosari. sicuti mihi pla¬
ceret Ego si pecunia auidꝰ essem aut necessira¬
tes ipsas meas quaᷤ ꝓ pauꝑibꝰ habeo in hac
causa plꝰ curarem pecumã acciꝑe. quare dicĩt
aliquis. quia possessio illa que ab illo empta et
cccdesie donata ẽzadhuc mhil prestat ecdesie
Minus enim habebat ad pretiũ ⁊ quia mutu¬
atus fuerat hoc de eius adhuc fructibus reddi¬
tur homo sum senex quãtꝰ mihi de illa possessi¬
one porest fructus accedere. Nũquid ꝓmitto

Expanded text:
alicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis alicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis antequam esset clericus emerat aliquos servulos, hodie illos in conspectu vestro manumissurus est episcopalibus Gestis. 7. Eraclius diaconus. Diaconus Eraclius ante vestros oculos versatur, opera ejus lucent coram oculis vestris. De opere ejus et expensa pecua sua emit etiam possessionem ex consilio meo. Nam ipsam pecuniam volebat per manus meas erogari, sicut mihi placeret: ego si pecuniae avidus essem, aut necessitates ipsas meas, quas pro pauperibus habeo, in hac causa plus curarem, pecuniam acciperem. Quare? dicit aliquis: quia possessio illa, quae ab illo empta, et ecclesiae donata est, adhuc nihil praestat ecclesiae. Minus enim habebat ad pretium. Et quia mutuatus fuerat, hoc de ejus adhuc fructibus redditur. Homo sum senex: quatenus mihi de illa possessione potest fructus accedere? Nunquid promitto
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝯfilio meo diuisit ipsãrẽ ⁊ dimidiã donauit
Fratribus suis dimidiam ecdesie pauꝑim loco
rodem constitute.dyaconus Seuerus fub qua
dei disciplma ⁊ fagello sit nostis. lumen tamẽ
nõ ꝑdidit mẽtis.unam domũ hic emeãt ꝓpter
matrẽ et sororẽ fuam:quas de sua patria Huc
desiderabat adducere emerat enim nõ fua pecu¬
m̃a quã habebat. sed ex consolacõe religiosoꝵ
uiroxũ quos mihi q̃renti etiam noĩnãs indica¬
uit. de ip̃o nõ possumꝰ dicẽ q̃d fecerit ã q̃d dispo¬
rat iisi quia tocum ⁊ ipse m mea pofuit polum¬
tate et quic quid ipẽ uellem hoc inde fieret sudi
habeb quasdã causas cum matie sua quarum
fiat de ipsa domo qd ego uoluero. Quĩd autem
uelle potero deo regente nisi qd iusticia iubet
et pietas postulat. Habet efiã in patria sua ali¬
quos agellos. disposuit eos sic distribuẽ ut et
illic ĩ ipso loco posite pauꝑi largiãtur ecclesie.

Expanded text:
cum consilio meo divisit ipsam rem: et dimidiam donavit cum consilio meo divisit ipsam rem: et dimidiam donavit fratribus suis, dimidiam Ecclesiae pauperi in loco eodem constitutae. Diaconus Severus sub qua Dei disciplina et flagello sit, nostis: lumen tamen non perdidit mentis. Unam domum hic emerat propter matrem et sororem suam, quas de sua patria huc desiderabat adducere. Emerat autem, non sua pecunia, quam non habebat, sed ex consolatione religiosorum virorum, quos mihi quaerenti etiam nominans indicavit. De ipsa non possum dicere quid fecerit, aut quid disponat, nisi quia totum et ipse in mea posuit voluntate, ut quidquid ipse vellem, hoc inde fieret. Sed habet quasdam causas cum matre sua, quarumfiat de ipsa domo quod ego voluero. Quid autem velle potero Deo regente, nisi quod justitia jubet, et pietas postulat? Habet etiam in patria sua aliquos agellos: disponit eos sic distribuere, ut etiam illic in illo loco positae pauperi largiatur Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
agit. hoc sinc dilacõne ꝑagẽdum estrut illi ser¬
uuli diuidantur. manumit tãtur. et sic de ecde
sie utero excĩpiant alimentũ. s. epos autẽ meꝰ
ex quo cõueisus est a mecum esse cepit impedie¬
bat a ipse aliquid de agellulis fuis agere uita
usu fuictuario matris sue hoc anno defuncta ẽ
Inter ipsum ⁊ sorores eius sunt quedam in cri¬
sti adiutorio cito fimẽda ut et ipse faciat quod
dei seruum decet. qd̾ ipsa professio. ⁊ ista exigit
lectio. dyaconus faustinus ficut pene omnes
nostis hic de milicia seculi ad monasterium cõ¬
uersus est. hic baptizatus.demde dyaconus or¬
dinatus. Sed quia exiguũ est qd̾ uidet possidẽ
sicut iurisꝑiti loquunt nire non corpoẽ relique¬
rat illud ⁊ ab eius fratribꝰ tenebat. Nunꝙͣ i
de cogitauit ex quo conuersus est nec ipẽ aliꝯd
quesiuit a fratribus suis nec ab illo aliquid ist
q̃ sicũ. mõ qr uentũ est ad hũc artĩculũ temꝑis

Expanded text:
agitur, hoc sine dilatione peragendum est, ut illi seragitur, hoc sine dilatione peragendum est, ut illi servuli dividasiae, ut eorum excipiat alimentum. Nepos autem meus, ex quo conversus est, et mecum esse coepit, impediebatur et ipse aliquid de agellulis suis agere invita usufructuaria matre sua, quae hoc anno defuncta est. Inter ipsum et sorores ejus sunt quaedam, in Christi adjutorio cito finienda, ut et ipse faciat quod Dei servum decet, et quod ipsa professio et ista exigit lectio. Diaconus Faustinus sicut pene omnes nostis hic de militia saeculi ad monasterium conversus est, hic baptizatus, inde diaconus ordinatur. Sed quia exiguum est quod videtur possidere, sicut juris periti loquuntur, jure, non corpore, reliquerat illud, et ab ejus fratribus tenebatur. Nunquam inde cogitavit, ex quo conversus est, nec ipse aliquid quaesivit a fratribus suis, nec ab illo aliquid est quaesitum. Modo quia ventum est ad hunc articulum temporis,
Abbreviated transcription (Latin):
aconus ⁊ matris uita ĩmpediebat qr inde uiue¬
bat. Expectabat᷑ m illo efiã legittime et atis as¬
cessus ut qd̾ faceret firmissiẽ faceret Nondum
autẽ fecit qr ipsos agellos habet cũ suo frarre
cõmunes et sb̾ indiuiso possident Sic aũt cupit¬
eos eccdesic cõferre ut inde alant̾ qui fũt in ꝓpo¬
fito sanctitatis qͦusq in hac uita degũt Scrip¬
tum est enĩma hoc apostolꝰ loquit Quisquis¬
aũt fuis a marime domesticis non ꝓuidei.fidẽ
denegar. a est infideli deterior. hec autẽ mãcipia
funt ei similiter cũ fratre cõmunia nõdum diui¬
sa dispomit ea manumiettẽ non põt anteꝙ diuĩ¬
dant᷑. Quid em̃m: Ad quẽ ꝑtinẽt adhuc isno¬
rat. ad ipsũsane qr ad maiorem ꝑtinet diusio
et ad fratrem electio eius. ⁊ ipse frater eiꝰ deo
seruit. subdyaconꝰ est cũ sancto fratre meo. et
coepiscopo Seuero i ecdefia mileuitana:boc

Expanded text:
aconus, et matris vita impediebat, quia inde viveaconus, et matris vita impediebat, quia inde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos agellos habet cum suo fratre communes, et subindivisos eos possident. Sic autem eos cupit Ecclesiae conferre, ut inde alantur qui sunt in proposito sanctitatis, quousque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostol suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Adhuc autem mancipia sunt ei similiter cum fratre communia, nondum divisa. Disponit ea manumittere; non potest antequam dividantur. Quid enim ad quem pertineat, adhuc ignorat. Ad ipsum sane, quia major est, pertinet divisio; et ad fratrem ejus electio. Et ipse frater ejus Deo servit, subdiaconus est cum sancto fratre meo et coepiscopo Severo in Ecclesia Milevitana. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
apostoloꝵ cõtinuo ille detractor caput mouẽs.
dẽtem ꝓmouens dicẽt. Ita uero sic ibi uiuitur
qũo dicis. quaẽ mentiris. quaẽ falsa laude ho¬
noãs indignos . sõnc ibi mõ m eoꝵ societate
positus p̃sbit testamentũ fe cit. et qd̾ Habuit qͦ¬
mõ uoluit disposuit ⁊ x̾liq̃t Certe ibi oĩa sũt cõ¬
mũia Certe nemo dicit aliq̃d suũ. sb̾ hiis ubis
q̃d agẽt laudator meꝰ enõne os eiꝰ q̃si plũbo
opilaẽt ille detractor. nõne illum laudasse pemĩ¬
nob̾ ł testatoi illi maledicẽt. hec fuit necĩtas ut
ad istã diligẽciã ueĩremꝰ. nũtio gͦ uob̾ uñ gau¬
de atis. oẽs fr̃es ⁊ deĩcos meos q̃ mecũ habitãt
presbiteros dyaconos sbdyaconos et patriti¬
um nepotẽ meũ. tales muemi quales desideraui
sed fũt qui de sua qͣlicumq pauꝑtate quod sta¬
tuerãt nõdum fecerũt. hni duo sunt ualens sp¬
dyaconꝰ ⁊ paulo añdidtus nepos meus subdy¬

Expanded text:
apostolorum, continuo ille detractor caput movens, apostolorum, continuo ille detractor caput movens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeninobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum habitant, presbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed sunt qui de sua qualicunque paupertate quod statuerant, nondum fecerunt. Hi sunt, Valens subdiaconus, et paulo ante dictus nepos meus subdi
Abbreviated transcription (Latin):
tia eoꝵ. ⁊ ponebant ante pedeᷤᷤ apostolorum di¬
stribuebat᷑ autẽ unicuiq ꝓut cuiq opꝰ erat
Cũq lazarus diaconis. recitaẽt a episcopo co¬
dicẽ tradidisset. Augustinꝰ Spiscopus dixit Et
ego legẽ uolo plus enĩmme delectat huiꝰ ybi
esse lectorẽ ꝙͣ ybi mei disputatoẽ Cũq episco
pus legẽt dixit. Audistis q̃d uelimus. orate ut
possimꝰ. Contigit aũt quedã necessitas. ut hec
diligentiꝰ agerẽt᷑. qm̃ sicut iã nostis ⁊ p̃sbit i
nostra socictate cõstitutꝰ. qͣli societ ati ꝑhibet¬
testimomũ lectio quã modo cũ recitaẽmꝰ audi¬
stis.moriens testamentũ fecĩt. q hal uit unde
facẽt.erat qd̾ dicẽt suũ. cũ m ea societate uie¬
ret ubi nemim licebat dicẽ aliquid suũ. sed esse
ilis oĩa cõmuma. Si q̃s dilector et laudator nr̃
apud detract orc̃ nr̃m predicar istã societatem
a dicẽt Cũ Episcopo Augustmo sic uiuũt õnes
cohabitato ẽs eius quomõ scriptũ est i actib

Expanded text:
 et ponebant ante pedes apostolorum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat . Cumque Lazarus diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, August. episcopus dixit: Et ego legere volo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. Cum opud plebem agere. Audistis quid velimus: orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem: quoniam, sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societtestimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia communia. Si quis dilector et laudator noster apud detractorem nostrum praedicaret istam societatem, et diceret, Cum episcopo Augustino sic vivunt omnes cohabitatores ejus, quomodo scriptum est in Actibus
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝑsoluere. euthecã nobis habẽ non licet. non
tis manum: Quotidie tam multi pecunt tam
multi gemũt tã multitudines mopes inferpel¬
lũt. ut pluẽs tristes r̾linquamꝰ qr q̃d̾ daẽ om¬

Expanded text:
ersolveret? Enthecam nobis habere non licet. Non ersolveret? Enthecam nobis habere non licet. Non tis manum. Quotidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant; ut plures tristes relinquamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cũ filio suo uolo ut habeat pacem. tuiꝰ ap¬
peto hereditatem. S plane si faciat quod sepe
hortatus sũ. unũ filiũ habet. putet xp̃m alterũ
bom̃tatem meam uel ꝯdemnacõnem fame mce
in aliud uertere. In alio modo me reprebẽdant
quia oblacõnes deuotoꝵ hominũ nolo suscipe¬
e Considerẽt ꝙ̃multa susceꝑim. quid opus ẽ
ea numeraẽ Ecce unã dico.filn Iuliam hẽdita¬
tem fuscepi. quare. q sine filiis defunctꝰ ẽ. One¬
rii.id est faci hereditatem susciꝑe nolui nõ mi¬
sericordia sed timoẽ nauiculariã nolui eẽ ecde¬
siam cristi Multi sunt q̃dẽ qui etiã de nauib ac¬
quitũt. tamẽ una temptacõ si eẽt. si iret nauis
⁊ naufragarct.omnes ad mortẽ daturi eramꝰ
ut de fubmersione nauis scð̾m cõsuetudies q̃¬
reret. a torquentẽ a iudice qui eẽnt de fluctibꝰ
liberat.sed non eosdaremus.Nullo enĩm pa¬
cro hoc facere deteret ecclesiã. Onus enim fisca¬

Expanded text:
ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus apergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet? putet Christum altebonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus est. Bonifacii haereditatem suscipere nolui, non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecclesiam Christi. Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio si esset, si iret navis, et naufragaret, homines ad tormenta daturi eramus: ut de submersione navis secundum consuetudinem quaereretur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fisca
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat ecclesia. Primum quia factuui illius
detestor Deinde quia institutum meũ est. Mul¬
ti laudant quod dicturus sum sed aliqui rep̃¬
hendunt:utrisq satissacere yalde difsicile est.
Audistis modo cum euangelium legeretur cã
tauimꝰ uobis ⁊ non saltastis.planximus a⁊ nõ
luxistis.uenit Iohannes non manducans et¬
non bibens ⁊ dicunt demoniũ habet. uenit filis
hominis manducans et bibens. et dicunt e. co
homo uorar. potator uini ⁊ amicus publicano¬
rũ. Quid ergo facio inter illos qui parant me
ecce quaẽ nemo dat ecdesie yponensi aliquid.
ecce quare non faciunt qui moriunt eam here¬
dẽ. quia Episcopus Augustmꝰ de bonitate fua¬
dat totũ Laudando enim mordent. Labiis mus¬
cent: et dentem figunr Danat totũ non suscipit.
planc fuscipĩo. ꝓfiteor me suscĩpe oblacões bo¬
et moriens exhereditat eũ. si uiueret non eum
placaẽ. non ei filiũ recõciliari deberẽ. Quomodo

Expanded text:
suscipiat Ecclesia. Primo, quia factum illius suscipiat Ecclesia. Primo, quia factum illius detestor. Deinde, quia institutum meum est. Multi laudant quod dicturus sum, sed aliqui et reprehendunt: utrisque facere satis valde difficile est. Auditavimus vobis, et non saltastis; planximus, et non luxistis. Venit Joannes non manducans neque bibens, et dicunt, Daemonium habet: venit Filius hominis manducans et bibens, et dicunt, Ecce homo vorax, potator vini, et amicus publicanorum . Quid ego facio inter iEcce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bon filio suo, et moriens exhaeredat eum; si viveret, non eum placarem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tem uestrã. filia ipsiꝰ in monasterio feminaꝵ ẽ.
filiꝰ ipsiꝰ ĩ monasterio uirorũ est. Ambos exhẽ
dit auit. illam cũ laude. istũ cum elogio. id elt cũ
uituꝑatione. Cõmendauit aũt eccdesierut non
acciꝑent ipsas porciunculas suas que ꝑtinent
ad hercdit atos:nisi cum ad legittimã et atem ꝑ¬
uenerĩt. hoc eis seruat eccdesia deinde litem di¬
misit inter filios suos in qua laboro. puella di¬
citr meũ est. noscis qui a hoc dicebat pater meꝰ
Puer dicit Credat᷑ patri meo quia moriẽs mẽ¬
fri non potuit.Et ista contencõ quale malum ẽ
mus. Audio illos ut pater: et forte melius ꝙ̃
pater ipsorum. uidebo quid sit in re. et sicut do¬
minus uolueit cum paucis fratribus fideiibus
honorantes deo propicĩo de numero nostro.
idest de plebe ista.audio inter illos causam.et
sicut don auerit fimo. Tamen rogo uos nemo
me reprehendat quia istam hereditatem nolor

Expanded text:
tem vestram. Filia ipsius in monasterio feminarum est: tem vestram. Filia ipsius in monasterio feminarum est: filius ipsius in monasteredavit: illam cum laude, istum cum elogio, id est, cum vituperatione. Commendavi autem Ecclesiae, ut non accipiant ipsas portiunculas, quae pertinent ad exhaeredatos, nisi cum ad legitimam aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios suos, in qua laboro. Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? mus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus honoratis, Deo propitio, de numero vestro, id est, de plebe ista, audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem nolo
Abbreviated transcription (Latin):
mortĩ ꝓpinquaẽ. q̃ diu tãꝙͣ de suo uiuens. qr ip¬
sius eãt nõ fille testamẽtũ fecit. Testamẽtũ iꝙ̃
fecĩt presbiter socius noster nobis cũ manens
de ecclesia uiuens. cõmunẽ uitam ꝓfitẽs: testa¬
mentũ fecĩt. heredes instituit. O dolor illius soci¬
etatis.o fructus natus nõ de arbore quã plan¬
tauit dñs Sed eccdesiam fecit heredẽ. nolo mu¬
nera ista.non amo amaritudinis fructũ. Ego il¬
lum deo querebã. societatem ꝓfessus eãt. Hãc
teneret hãc exhiberet. Nihil haberet.testamẽ¬
tum nõ faceret. Habebat aliquid. nõ se nostrũ
sociũ quasi dci pauꝑem fingeret.Nagnꝰ mibi
inde dolor est fratres: dico caritati x estre ꝓpe
hũc dolorem statui hereditatẽ ipsã ĩ ecdesia nõ
susciꝑe filiorũ ipsiꝰ sit qd̾ reliquit ipsi faciant
inde qd̾ uoluerint Uidetur enim mihi quia si cã
susceꝑo in isto facto qd̾ mihi displicet. a qd̾ do¬
lco. ego ꝑticeps ero. hoc uolia nõ latere carita¬

Expanded text:
pinquare: qui diu tanquam de suo, jurans quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit. Testamentum, inquam, fecit presbyter et socius noster, nobiscum manens, de Ecclesia vivens, communem vitam profitens; testamentum fecit, haeredes instituit. O dolor illius societatis! o fructus natus, non de arbore quam plantavit Dominus? Sed Ecclesiam scripsit haeredem? Nolo munera ista, non amo amaritudinis fructum. Ego illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet, nihil haberet, testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium quasi Dei pauperem fingeret. Magnus inde mihi dolor est, fratres. Dico Charitati vestrae, propter hunc dolorem statui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit, ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi quia si eam suscepero, in isto facto, quod mihi displicet et quod doleo, ejus particeps ero. Hoc volui non latere Charita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposicũ nr̃m. nosse legẽ uite nr̃e. uenit ad nos
etiã p̃sbiter ianuariꝰ. qd̾ uidebat᷑ habẽ hone¬
Ffilia ipsiꝰ deo ꝓpitio in monasterio femĩnaꝵ ⁊
bone spei ẽ.Gub̾net illã dñs: ut impleat qd̾ de
illa sperauimꝰ in illiꝰ misericordia nõ in eiꝰ me¬
ritis. Et qr infra ãnos eãt. ⁊ de sua pecunia nihil

Expanded text:
propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae. Venit ad nos propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae. Venit ad nos etiam presbyter Januarius, qui videbatur sua honeFilia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est. Gubernet illam Dominus, ut impleat quae de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
culã meã uendidi.et pauꝑibus erogaui. sic fa¬
cerent et illi qui mecũ esse uoluissent. ut de com¬
mum̃ uiueremꝰ. cõmune autẽ nobis esser ma¬
gnũ et uberrimũ p̃sidiũ ipẽ deus. ꝑueni ad epis¬
copatũ. uidi necesse habere episcopum. exhibẽ
hum̃ãm̃tatem assiduã quibꝰ q uemientibus si¬
ue trãseuntibus. qd si non fecisset Episcopus:
ihumanus dicẽtur. Sed si aũt ista consuetudo
in monasterio missa esset. indecẽs esset. ⁊ uoliã
habẽ in domo ista Episcopi mecũ monasteriũ
clericoꝵ. Ecce quomodo uiuimus: nulli licet in
societare nostra habẽ aliq̃d ꝓpriũ. sed forrasse
aliqui habent nulli licet.s qui habent faciunt
qd̾ non licet. bene aũt sencio de fratribus meis
Et semꝑ bene credẽs.ab inquisicõe dissimulauã
Quia et ista credẽ qͣsi male sẽtiẽ mihi uidebat᷑
Nouerã enĩ ⁊ noui oẽs q̃ mecũ utuerent nosss

Expanded text:
tulam meam vendidi, et pauperibus erogavi, sic fatulam meam vendidi, et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi viveremus: commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: et vidi necesse habere episcopum, exhibere humanitatem assiduam quibuscunque venientibus, sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in monasterio permissa esset, indecens esset: et ideo volui habere in domo ista episcopii mecum monasterii clericorum. Ecce quomodo vivimus. Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male sentire videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse
Abbreviated transcription (Latin):
tuiꝰ momenti iter seruos dei fama mea. in qͦ
loco sciebam nõ eẽ episcopũ non illo accederẽ.
Cauebã hoc a agebam. ꝙͣ tum poterã ut in loco
humili saluarer. ne in alto periclitarer. Sed ut
dixi. dño seruus contradicere nõ debet. uenĩ ad
istã cũũtatẽ ꝓpter uidendũ amicũ. quem puta¬
bam melucrai posse. deo. ut nobiscũ esser ĩ mo¬
nasterio quasi securꝰ quia locus habebat epis¬
copũ Apprehensus presbiter factus sũ ibi. a per
hunc gradum ad episcopatũ ꝑuem̃. Nec attuli
aliquid. nõ ueni ad hãc eccdesiã nsi cũ hiis in¬
dumẽtis quibus illo temꝑe uestiebar. Et quia
hoc disponebã esse in monasterio cũ fratribꝰ
cognito instituto a uolũtate mea. beate memo¬
ric senex ualeriꝰ dedit mihi ortũ illum in qͦ nũc
est monasteriũ Cepi bomi ꝓpositi frẽs colligere
ꝯpares meos mhil habẽtes.sic̃ nhil habebã.
a imitantes me ut quomõ ego tenuẽ pauꝑta¬

Expanded text:
jam momenti inter Dei servos fama mea, in quo jam momenti inter Dei servos fama mea, in quo loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam hoc et agebam, quantum poteram, ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, ut dixi, Domino servus contradicere non debet. Veni ad istam civitatem, propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio: quasi securus, quia locus habebat episcopum. Apprehensus, presbyter factus sum, et per hunc gradum ad episcopatum perveni. Non attuli aliquid, non veni ad hanc ecclesiam nisi cum his indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, esse in monasterio cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae memoriae senex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me, ut quomodo ego tenuem pauperta
Abbreviated transcription (Latin):
lo quit liber actuũ Apostolorũ. Nemo habebat
asiquid ꝓpriam: sed erant illis omnia cõmuma
quia forte aliqui uestrum non sunt tam diligẽ¬
tes uite nr̃e scruratoẽs. ut hoc si nouerĩt qͦ mõ
nolo uos nosse. dico quid sit quod breuit dixi.
Ego quẽ deo ꝓpĩtio uidets ẽpiscopũ uestrum
lunems uemi ad istã ciuitatẽ. multi ur̃m noue¬
rũt Quẽb am ubi constituerẽ monasteriũ. ⁊ ui
uerem cũ fratribus meis. Spem quippe omnẽ
seculi reliquerã a qd̾ esse potui nolui. nec quesi¬
ũ tñ qd̾ fũ. Elegi i domo dei abiectꝰ eẽ. magis
ꝙͣ habitaẽ m tab̾naculis pccõium. Ab eis qui
diligũt seculũ se gregaua me ẜ eis q p̃sũt popuł
non me coeqͣui. nec in cõuiĩo dom̾m̃ meĩ supe¬
riorem locũ elegi. sed inferiorẽ a abiectũ. Et pla¬
tuit illi dicere mihi. ascẽde fursũ. Usq adeo au¬
tem timebam episcopatũ. ut qm̃ coꝑat eẽ iã ali

Expanded text:
loquitur liber Actuum Apostolorum, Nemo dicebat loquitur liber Actuum Apostolorum, Nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutatores, ut hoc sic noverint, quomodo volo vos nosse; dico quid sit, quod breviter dixi. Ego, quem Deo propitio videtis episcopum vestrum, juvenis veni ad istam civitatem, ut multi vestrum noverunt. Quverem cum fratribus meis. Spem quippe omnem saeculi reliqueram, et quod esse potui, nolui: non quaesivi tamen quod sum. Elegi in domo Dei abjectus esse magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. diligunt saeculum, secrevi me: sed eis qui praesunt populis, non me coaequavi: nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum. Et placuit illi dicere mihi: Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat esse
Abbreviated transcription (Latin):
biscũ sine fine uiuamꝰ. Credo aũt ante oculos
uestros eẽ cõuersacõe nrã.ut ad uos dicẽ for¬
tassis audeamus. ꝙͣuis multũ illi impares.qd
dixir apostolus. Imitatores mei estote sicut et
ego cristi. Et ideo nolo.ut aliquis mueniat in¬
nobis maleuiuendi octasionẽ. Prouidemus
enĩ bona ut ait idẽ apsus. nõ solũ corã deo ẜ etiã¬
tnram homĩm̃bus. propter nos conscientia no¬
stra sufficit nob̾. propter uos fama nostra nõ
polui. sed pollere debet i uobis Tenete quo d
dixi atq distinguite due res sunt consciencia a
fama. Cõscientia tibi fama ꝓrimo tuo. q̃ fidẽs
consciencie sue negligit famam suam crudelis
est maxĩme in loco isto positus de quo dicii apo¬
stolus scribens ad discipulum suum Circa om¬
nes te ipsum bonorum operum prebens exem¬
quia ego sedens loquor. uos stando laboratis.
nostis omnes aut pene omnes sic nos riuere
in ea domo que dicitur domus episcopi.ut ꝙ̃¬
tum possumus imitemur eos sanctos de quibꝰ

Expanded text:
biscum sine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram; ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis illi multum impares, quod dixit Apostolus, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et ideo nolo ut aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ut ait idem apostolus, non solum coram Deo, sed etiacoram hominibus . Propter nos, conscientia nostra sufficit nobis: propter vos, fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt conscientia et fama. Conscientia tibi, fama proximo tuo. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est: maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad discipulum suum, Circa omnes te ipsum bonorum operum praebens exemquia ego sedens loquor, vos stando laboratis: nostis omnes, aut pene omnes, sic nos vivere in ea domo quae dicitur domus episcopii, ut, quantum possumus, imitemur eos sanctos, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Srrãcum sie ꝑiculum ante oculos aꝰ posui facͥ¬
alq̃d ousi: sioui emim quia fi alique hoc faciẽ¬
tem deũcũ dare uoluero non ei deerunt patro
mnon ei decrunt suffragatores. et hic l apud
epis copos qui dicãs Quid malefecirs non pos
tecu toserae ista uitã. extra Episcopũ uult ma¬
nere. de ꝓprio uiuere. i deo ne debet ꝑdere derica¬
tfgo scio quãti mali sit ꝓfiteĩ sanctũ aliquid
nec mmplere. uouete inquit et reddite dño deo
nestro ⁊ melius ẽ non xouere ꝙ̃ uouẽ a nõ rd¬
dece: dugo estisi nũꝙ̃ fuit in monastelo a ygo¬
sacra est. nubẽ illi nõ licet cẽ i monasterio nõ
ꝯpellat. Si aũt cepit cẽ i monasteio et deseruit
⁊ tñ u̾go est. dimidia ruĩt. Sic ⁊ cdericus duas
res ꝓfessus ẽ. et sãctitatẽ et dericatũ. Interim
sãdtitatẽ. nã dericatũ ꝑ populũ suũ deꝰ impofu

Expanded text:
Quantum sit periculum, ante oculos ejus posui: faciQuantum sit periculum, ante oculos ejus posui: faciat quod vult. Novi enim quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffragatores, et hic et apud episcopos qui dicant, Quid mali fecit? Non potest tecum tolerare istam vitam: extra episcopium vult manere, et de proprio vivere, ideone debet perdere clericatum? Ego scio quantum mali sit profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit, et reddite Domino Deo vestro : et, Melius est non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo etsi nunquam fuit in monastesacra est; nubere illi non licet, esse in monasterio non compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est, dimidia ruit. Sic et clericus duas res professus est, et sanctitatem, et clericatum; interius sanctitatem. Nam clericatum propter populum suum Deus im
Abbreviated transcription (Latin):
miserũt qd̾ hñt apud fr̃es suos uł nõdũ de re
sua aliq̃d eger̃t. qr exspectabat᷑ etas legittĩa. fa¬
ciãt inde qd̾ uolũt. Ddũ tñ sicut pauꝑes mecum
simul expectemꝰ misericordi ã dei Si aũt nolunt
qui forte nolunt: ecte ego sũ qui statuerã sicut
nos tis nulsũ ordinare dericũ. nisi qui mecũ eel¬
Ler manere. ut fi uellet discedẽ a ꝓposito redte
ili tolerem dericatũ q desererest sandte socie¬
tatis ꝓmissum : cõceptumq cõsortiũ.Ecce i cõ¬
spectudei a destro muto confiliũ. qui uolunt ali
quid habere ꝓpriũ quibus non fufficit deus es
ecdlefia cuis: mane ãt ubi uolunt a ubi possunt
non eis aufero dericatũ. nolo habẽ ypocritaᷤ.
malũ est. quis nescias. malũ est cadẽ a ꝓposito
Res peuis est simulaẽ ꝓpofitum. Eçce dico audi
cadiret a ꝓfessioue sancta cadit. obseruet iudi¬
cem sed deu non me ego ei nõ aufero dericatũ

Expanded text:
miserunt quod habent apud fratres suos, vel nondum de re miserunt quod habent apud fratres suos, vel nondum de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt: dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectantes misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt: certe ego sum qui statueram, sicut nostis, nullum ordinare clericum, nisi qui mecum vellet manere; ut si vellet discedere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum coeptumque consortium. Ecce in conspectu Dei et vestro, muto consilium: qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo habere hypocritas. Malum enim est, quis nesciat? malum est cadere a proposito; sed pejus est simulare propositum. Ecce dico, audicadit, et a professione sancta cadit. Observet judicem, sed Deum, non me. Ego ei non aufero clericatum.