comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cupit disolui ⁊ ẽẽ cum xp̃o: quẽ
in carne uiuens: ultra suum
portauerat templum. Side gͦ
quantum lucrum afferant fle¬
tus ⁊ lacͥme: ⁊ quantam ꝑni¬
ciem p̾parat risus ociosus. Qͥ
enim risu delectat᷑. postmodũ
flebit amare. qui autẽ hic lug̾e
uoluerit. gandebit in posterũ.
Nam et saluator nr̃ beatos
appellat lugentes: ⁊ qui nunc
letantur. flere eos dicit in no¬
uissimo. Ne te gͦ delectet pueri¬
lis iocus uel risus. sed lectionũ
sp̃alium cantus. Non te soluãt
in risum u̾ba inana. s proferãt
ex te gaudii risum ꝑfectorum
uiroꝵ uirtutes: ut ad eoꝵ imita¬
tionem uitam tuam moresq
cõponas. ꝑfectus enim dicitur:
non qui in etate. s qui in sensu
ꝑfectus est. Non enim tͥ obest.
puerilis etas: si fueris mente
ꝑfectus. Nec senilis proderit e¬
tas: si puer fueris sensibus.
Nam ⁊ dauid cum puer esset
⁊ ꝑfectum cor haberet cum do¬
mino in regem electus est: ⁊ saul

Expanded text:
cupit dissolvi, et esse cum Christo , quem cupit dissolvi, et esse cum Christo , quem in carne vivens intra suum portaverat templum. Vide ergo quantum lucrum afferant fletus et lacrymae, et quantam perniciem praebeat risus ac jocus. Qui enim ridere hic delectatur, postmodum flebit amare; qui autem hic legere voluerit, gaudebit in posterum . Nam et Salvator noster beatos appellat lugentes; et qui nunc laetantur, flere eos dicit in novissimo. Non te ergo delectet puerilis jocus vel risus, sed lectionum spiritualium cantus. Non te solvant in risum verba inania, sed proferant ex te gaudii risum perfectorum virorum virtutes, ut ad eorum spectaculum vitam tuam moresque componas. Perfectus enim ille dicitur, non qui in aetate, sed qui in sensu perfectus est; non enim tibi obest puerilis aetas, si fueris mente perfectus; nec senilis tibi proderit aetas, si fueris puer sensibus. Nam et David cum puer esset, et perfectum cor haberet in Domino, in regem electus est; et Saul
Abbreviated transcription (Latin):
dum paruuli iocare uelis assidu¬
e: quia non conuenit ei qui ad
ꝑfectionem uititur iocari ut par¬
uulum. Esto in malicia paruulꝰ.
⁊ uir ꝑfectus in sensu. In quibdã
te exhibe senem: in quibustam
ꝑfecti autem uiri lug̾e. S p̾sens
luctꝰ leticiam generat sempiter¬
nam: iocꝰ autem remissani effi¬
cit animam ⁊ negligentem gͣ
dei precepta: nec delicta sua po¬
test ad memoriam reuocare:s
obliuiscens ea non se instigat
accessum habebit cordi ꝯpũctio:
ubi inmoderatus iocus ⁊ risus st̃.
Ubi autem fuerint lacͥme. ibi
spalis ignis accenditur: qui se¬
creta mentis illuminat: ⁊ ui-¬
cia cuncta exurit. Ounc aui¬
ditate celesti animus flagrans
tur. ¶alcat scłi dignitates. et
ad premia futura se extendit:
nec ulla scłi cura ab amore eũ
segregat xp̃i: s ut figura quidẽ
int̾ homines. u̾sari uidecur: s
tota eius conu̾satio de celestib
intelligitur. Mors illi p̾sens:
tanquam uita ip̃a est dultis.

Expanded text:
dum parvuli jocari velis assidudum parvuli jocari velis assidue, quia non convenit ei qui ad perfectionem nititur jocari ut parvulus. Esto in malitia parvulus, et vir perfectus in sensu. In quibusdam te exhibe senem, et in quibusdam perfecti autem lugere: nam praesens luctus laetitiam generat sempiterm. Jocus autem remissam efficit animam negligentem erga Dei praecepta: et tum nec delicta sua potest ad memoriam revocare, et obliviscens ea, non se instigat accessum cordis compunctio, ubiUbi vero fuerint lacrymae, ibi spiritalis ignis accenditur, qui secreta mentis illuminat et vitia cuncta exurit. Tunc aviditate coelesti anima flagrans, tur, calcat saeculi voluptates, et ad praemia se futura extendit, nec ulla saeculari cura ab amore eam segregat Christi; sed ut figura quaedam inter homines versari videtur, et tota ejus conversatio de coelestibus intelligitur. Mors illi praesens tanquam vita ipsa est dulcis:
Abbreviated transcription (Latin):
audit detrahentem. Cupit semper
declinare a uiciis et ad uirtutes a¬
nime semetip̃m instigat. Talẽ¬
cere ieiunium. Et cũ te a cibis¬
abstinuu̾s: abstine ⁊ linguã tuã
ab illicitis u̾bis. Omuẽ blasphe¬
miam longe facito a te: nec suꝑ¬
flui ẜmones ꝓcedant de ore tuo:
cas linguam tuam: q̃ ad bñdicẽd
⁊ laudandũ deum creata est. De
quib ignoras rebus noli proferre
sermonem: sed ⁊ oportuna uerba
ꝓcedant ex te. cum oportunũ temp̃
inueneris: ut te audientibus cũ¬
ctis graciam prebeant. Ab om̃i
uamloquio temꝑa linguã tuam:
neqñ qui audiunt horrescentes
obturent aures suas: ⁊ sit tibi ꝯ¬
fusio coram omnib. De quib
molestiam non pateris. noli cõ¬
tendere acriter: ne te insuescas
consuetudini pessime: quia mos
qui longo usu fuerit confirmatꝰ.
dissolutis labiis risum ꝓferre:
amentia namq est. cum strepitu
ridere: sed subridendo tantum.
mẽtis leticiam indica. Ne in mo¬

Expanded text:
audit detrahentem; cupit semper audit detrahentem; cupit semper declinare a vitiis, et ad virtutes animae semetipsum instigat. CAPUcere jejunium, et cum te abstinueris, abstine et linguam tuam ab illicitis verbis. Omnem blasphemiam longe fac a te, nec superflui sermones procedant de ore tuo, cas linguam tuam, quae ad benedicendum et ad laudandum Dominum creata est. De quibus ignoras rebus in conventu noli proferre sermonem; sed opportuna verba procedant a te cum opportunum tempus inveneris, ut te audientibus cunctis gratiam praebeant. Ab omni vaniloquio tempera linguam tuam; ne quando qui audiunt horrescentes obturent aures suas, et sit tibi confusio coram omnibus. De quibus molestiam non pateris, noli contendere acriter, nec insuescas consuetudini pessimae, quia mos qui longo usu fuerit confirmatus,dissolutis labiis risum proferre: amentia namque est cum strepitu ridere, sed subridendo tantummodo mentis laetitiam indica. Nec in mo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝓdest uentri escas negare.
⁊ aĩam passionib obruere: uł
carnis amorem uincere. ⁊ ĩ corde
liuoris stimulos machinare. Ue¬
rus enĩ continens. tam a corꝑis
nib: quia in utrisq substantiis
homo constare uidetur: Nulla est
enim ꝑfectio in una ꝑte ẽẽ subli¬
men. ⁊ in alia ẽẽ prostratum : in
una ꝑte fulgere. ⁊ in alia uicioꝵ
caligine obscurari. Qui enĩ castꝰ
cupit esse corpore. castus debet ꝑse¬
uerare ⁊ spũ: quia nichil proderit¬
ẽẽ castum corꝑe. ⁊ mente corruptũ.
Ciuitas si fu̾it ex una parte forti¬
destructa: aditum ad se hosti prebe¬
bit. Et nauis si fu̾it fortit᷑ cõpͥage
solidata. ⁊ unam in se tabulam
habu̾it ꝑforatam: repleta aquaꝵ
fluctib. merget᷑ in ꝓfundũ. Ue¬
rus enĩ continens. cuncta que ua¬
na sunt sꝑuit: nec ullam głam
sectat᷑ humanã. Furorem ⁊ iraciui
Dotiꝰ sustinet detrimentũ: quam
dissoluat uincłm karitatis. Nõ
detrahit cito de ꝓximo: nec libent̾

Expanded text:
Quid prodest ventrem ab escis resecare, et animam passionibus obruere! vel carnis amorem vincere, et in corde livoris stimulos machinari! Verus enim continens tam a corporis net, quia in utriusque substantiis homo constare videtur. Nulla est enim perfectio in una parte esse sublimem, in alia esse prostratum; in una parte fulgere, et in alia vitiorum caligine occupari. Qui enim castus cupit esse corpore, castus debet perseverare et spiritu, quia nihil proderit castum esse corpore, et mente corruptum. Civitas si fuerit in una parte destructa, aditum ad se hosti praebebit. Et navis si fuerit forti compage solidata, et unam in se habuerit tabulam perforatam, repleta aquarum fluctibus mergetur in profundum. Verus enim continens cuncta quae vana sunt spernit, nec ullam gloriam sectatur humanam; furorem iracundiaepotius sustinet detrimentum, quam dissolvat vinculum charitatis; non detrahit cito proximo, nec libenter
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Quid queso minus ht̃ quam
demoniũ ebrietas: Huiusmodi
enĩ uir cum se putau̾it bibere:
bibitur. Sicut enĩ piscis cũ aui¬
dis faucib ꝓꝑat ut glutiat escã.
⁊ repente hamum intra fauces
repꝑit hostem. uel sicut aues cũ
ꝑ escam capiuntur in retib : ita
ebriosus intra se uinũ suscipit u¬
micum. quod ĩt eũ morans ĩpel¬
lit ad omne opus fetidissimum:.
⁊ homo rationalis. ut irrationa¬
bile animal capitur. Tu autem¬
te in omnib exhibe sobͥum : ut
te sobrietas in om̃ib castũ exhi¬

Expanded text:
tit. Quaeso quid minus habetur quam tit. Quaeso quid minus habetur quam daemonium ebrietas? Hujusmodi enim vir cum se putat bibere, bibitur. Sicut enim piscis, cum avidis faucibus properat ut glutiat escam, et repente hamum inter fauces reperit hostem: vel sicut aves cum per escam capiuntur in retibus; ita ebriosus intra se vinum suscipit inimicum, quod intra eum morans impellit ad omne opus foedissimum; et homo rationabilis ut irrationabile animal capitur. Tu autem in omnibus exhibe te sobrium, ut te sobrietas in omnibus castum exhi
Abbreviated transcription (Latin):
mas egritudines. escarũ largita¬
te ꝑpetimur. Sicut enĩ anme ⁊
a. Quantũ gͦ possumꝰ fili delici-¬
as mundi ⁊ ciboꝵ opulentiam
fugiamꝰ: neqñ cruciati in flãma
guitam aque queramus. ⁊ nlłm
refrigeriũ consequam᷑. Fugiamꝰ¬
ebrietatem: ne crimen luxurie ĩ¬
curramus. Hinũ enĩ nobis dñs
ad leticiam cordis nõ ad ebrieta-¬
tem creauit: nec quantũ gula
exigit. sed quantũ nauire in be¬
cillitas postulat. Nam ⁊ apłs
⁊ hoc ꝓpt̃ dolores stomachi. ⁊ ꝓpt̾
eius frequentes intirmitates. Ne
gͥ nos qd̃ ad medelam corꝑis nr̃i
tributũ est: ad ꝑniciem deputemꝰ.
Plurimi namꝙ hoĩes ꝑ uinum
traxerunt. nec potuerũt p̾stinam
riq ꝑ uinum homicidium ꝑpetra¬
uerunt : nec ip̃i recusauerunt mor¬
tem. Alii ꝑ uinum. A demoniis
capti sunt. Nec emin est aliud ebri¬
etas quani manifestissimus de¬
mon. Ebriosus putat se boni aliqͥd
ad maledicta. ⁊ conuitia ꝓximoꝵ.
⁊ inmutat᷑ mens. ⁊ lingua balbu¬

Expanded text:
mas per escarum largitatem perpetimur. Sicut enim ista sua. Quantum vero possumus mundi delicias et ciborum opulentiam fugiamus, ne quando cruciati in flamma guttam aquae quaeramus, nec re frigerium consequamur. CAebrietatem, ne in retia luxuriae incurramus. Vinum enim nobis Dominus ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem creavit; non quantum gula exigit, sed quantum naturae imbecillitas postulat. Et Apostolus et hoc propter dolorem stomachi, et propter ejus frequentissimas infirmitates . Ne igitur nos quod ad medelam corporis nostri tributum est, ad perniciem deputemus. Plurimi namque maximam per vinum traxerunt, nec potuerunt consequi rique per vinum homicidium perpetraverunt, nec ipsam mortem recusaverunt. Alii per vinum a daemonibus capti sunt, nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. Ebriosus putat se boni aliquidad maledicta et convicia proximorum, et immutatur mens, et lingua balbu
Abbreviated transcription (Latin):
rint cor tuum. ⁊ coartauerint
quid illicitum ꝑpetrare. ꝑ ora¬
tiones ⁊ uigilias depellantur ab
aĩa tua. Oratio namq gnͣde¬
munimentũ est anime. Per o¬
rationes purissimas omnia
nobis que sunt oportuna tri¬
buuntur a domino. ⁊ cuncta q̃¬
sunt noxia anime ꝓculdublo.
effugantur. In temꝑe psal-
cantus uigilanter coram deo.¬
cane. ut uͥtutem psalmoꝵ facilius
possis auertere: omnisq duricia
cordis eoꝵ dulcedine molliatur.
Dunc dulces habens fauces. letꝰ¬
gaudensq tantabis. Quã dul
poteris hanc sentire dulcedinem.
nisi cum summa uigilantia sapi¬
enter cantaueris. Fauces enĩ escas
gustabunt. sensus autem uerba
discernet. Sicut eniin ex carnali¬
bus estis alitr caro: ita ex diuinis

Expanded text:
rint cor tuum, et si te coarctaverint quod est illicitum perpetrare, per orationes ac vigilias depellantur ab anima tua. Oratio munimentum grave est animae. Per orationes purissimas omnia nobis quae sunt utilia tribuuntur a Domino, et cuncta quae noxia sunt procul dubio effugantur. In tempore psalcantus vigilanter cane coram Domino, ut virtutem psalmorum facilius possis advertere. Omnis namque duritia cordis eorum dulcedine mollietur; tunc dulces habebis fauces, gaudensque cantabis: Quam dulcpoteris sentire hanc dulcedinem, nisi cum summa vigilantia ac sapientia cantaveris. Fauces enim, inquit, escam gustabunt, sensus autem verba discernit. Sicut enim ex carnalibus escis alit
Abbreviated transcription (Latin):
turgescit. Non enim possumus be¬
ne uigilare. cum fu̾it dapib uent̾
nr̃ omustus: sed opp̃ssi sonmo ui¬
giliarum fuidus amittinꝰ: et max¬
imũ det̾mentum anime nr̃e adqͥ¬
niinus. Wigiliis gͦ copula ieum¬
um. ut cunctis amine uirtutib
florere possis. ut caro tua subiecta
sit anime tue. ⁊ sicut ancilla fa
mule᷑ dñe sue. Ne p̾beas uires
li incrassare ancillam. ne contẽp¬
tui habeat dnãm suam. sed in
cipetur. Sicut enim equis sunt
frena imposita: ita ieiunioꝵ frena
imponamus corꝑi nr̃o. Nam quẽ¬
admodum auriga si equoꝵ frena
laxauerit. rapidissimo cursu ꝯ eis
ꝑ p̾cipicia defect᷑. ita ⁊ anima si
corꝑi suo non imposuerir frenũ̃.
utriq ad inferni p̾cipicia deuolu¬
unti. Esto gͥ peritissimꝰ auriga
corꝑi tuo: ut ꝑ tͣmitem rectum
possis incedere. Esce em̃i plurime
non solum aminam: s ⁊ corpus
nr̃m plurimũ ledunt. Sepe enim

Expanded text:
torpescit. Non enim possumus torpescit. Non enim possumus vigilare cum fuerit dapibus venter noster onustus; sed oppressi somno vigiliarium fructus amittimus, et maximum detrimentum animae nostrae acquirimus. Vigiliis ergo copula jejunium; ut cunctis animae virtutibus florere possis, et caro tua subjecta sit animae tuae, et ancilla tua famuletur dominae suae. Ne praebeas vires li incrassare ancillam, ne contemptui habeat dominam suam, sed ut in cipetur. Sicut enim equis sunt frena imposita, ita jejuniorum frena imponamus corpori nostro. Nam quemadmodum auriga, si equorum frena laxaverit, rapidissimo cursu cum eo in praecipitia deferuntur, ita et anima, si corpori suo non imposuerit frenum, uterque ad inferni praecipitia devolvitur. Esto peritissimus auriga corpori tuo, ut per tramitem rectum possis pergere. Escae enim plurimae non solum animam, sed et corpus nostrum plurimum laedunt. Saepe enim
Abbreviated transcription (Latin):
uigilias: ut possis effici sanctus
in om̃ib actib ł motib tuis. Wi¬
oppressus somno placere hominib
gestias. Pret̾ dño soli: ne studeas
opere qd̃ cogitas facere: primũ
qd̾ cogitas: diligenter examina. Et
ꝑfice illud. Si uerd adu̾sum fu̾it
reꝑtum: amputa illud ab anima
tua. Cotidie accus tuos discutte:
in diem. Et si quid cogitaueris ne
quam. penitentiam age ⁊ uelocit᷑
de corde tuo reseca illud. et ne uelis
dicere. non est hoc grande facinus
crescere cogitatiõnes malas: neq
tanquam minima negligas eã.
Qui enĩ sꝑnit minima: paula¬
tim defluit. Noli sꝑnere morsum
serpentis: ne uenenum eius cõsꝑ¬
gatur in te. Abscide uirgulta spi¬
narũ cordis tui. ne defigant altas
radices. S̾cito qd̾ cor tuum. ager
diũ est. Excole eum celestib disci¬
plims. ⁊ non sinas in agro dñi
conscendere. Ad ingilandum autẽ.¬
multũ ieiumũ prod̾it. Sicuti nã¬
q miles plurimo onere p̾peditur
ad ingilias. cum escarũ largitate

Expanded text:
igiliis, ut possis effici sanctus. In omnibus actibus et moribus tuis cooppressus somno placere hominibus gestias. Praeterquam Domino soli ne studeas opus quod cogitas facere cogita quod cogitas diligenter examina; et perfice illud, si vero adversum fuerit repertum, amputa illud ab anima tua. Quotidie actus tuos discute cuin diem; sed si quid cogitaveris male, in Deo poenitentiam age, et velociter de corde tuo seca illud. Ne velis dicere: Non estcrescere sinas cogitationes malas, neque tanquam minima negligas ea: Qui enim spernit minima, paulatim defluet. Noli spernere morsum serpentis, ne venenum ejus conspergatur in cor tuum. Abscinde virgulta spinarum de agro cordis tui, ne defigant in te altas radices. Scito quod cor tuum ager est Domini, excole eum coelestibus disciplinis, et non sinas in agro Domini is ascendere ad multum jejunium proderit. Sicut enim miles plurimo onere praegravatus ad vigilias cum escarum largitate
Abbreviated transcription (Latin):
cum alios premant. aliis misereri
se fingunt. Sed d̾s non delectanũ
cordis eoꝵ execratur ac respuit.
Tu autem licet exiguũ. de tuis¬
coram dño. Ne te uelis iactare ꝯ
porrigis. elemosinam indigenti:
⁊ illi cui feneras ne te arbureris
ẽẽ meliorem: s in omnib oꝑib
tius humiliare coram dño: quia
non erit gratũ dño quicqͥd efficit᷑
cum suꝑbiã. Qd̃ autem fit humi
omniũ uirtutum sublimitas: ut
ad ꝑfectionis fastigiũ possis conscẽ¬
dere. Cuncte institutiones nõ ałr
nisi ꝑ humilitatem implentur::
⁊ multoꝵ temporũ labores. ꝑ suꝑ¬
biam in nichilum deputabuntur.
Uir humilis est deo similis. ⁊ in
templo pectoris sui gestat eum.
suꝑbus autem cum sit deo odibił.
in habitu uideatur uilissimus. glo¬
riosus est tamen in uirtutib. Su¬
perbus homo licet decorus uideat᷑¬
in aspectu ⁊ clarus: tamen in uti¬
lem eum manifestant opera ip̃iꝰ.
Non se patitur cuiquam ẽẽ subiec-¬

Expanded text:
cum alios premant, aliis misereri cum alios premant, aliis misereri se fingunt: sed Deus non delectatur cordis eorum exsecratur ac respuit. Tu autem, fili, licet exiguum de tcoram Domino. Non te velis jactare cum porrigis eleemosynam indigenti; et illo cui feneras ne te arbitreris esse meliorem; sed in omnibus operibus tuis humilia te coram Domino, quia non erit gratum Deo quidquid efficitur cum superbia; quod autem fit humilomni virtute sublimius, ut ad perfectionis fastigium possis conscendere: cum justae institutiones non aliter nisi per humilitatem impleantur, et multorum temporum labores per superbiam in nihilum deputentur. Vir humilis Deo est similis, et in templo pectoris sui gestat eum. Superbus autem cum sit Deo odibilisin habitu videatur vilissimus, gloriosus est in virtutibus. Superbus autem homo, etsi decorus videatur aspectu et clarus, sed tamen inutilem eum manifestant opera ipsius,Non se patitur cuiquam esse subjec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad extremũ de culmine regali ex¬
pulsus. ab mimicis suis ꝑemptꝰ
est. A hab propter auariciam in¬
uasit uineam nabuthei. et huiꝰ
rei gr̃a in p̾hio uulneratus defũatꝰ
bat a corde phariseorum pecunia¬
rũ amorem excludere: s illi quia
erant cupidissimi. salutaria eius
monita irridebant. Nam et illũ
diuitem quem dñs uocans ad
regna celoꝵ. cũ facultates uendere
p̾cepisset auiditas introire non
bonorũ largitorem in manibus¬
traderet impioꝵ. Auarus enĩ uir:
inferno est similis. Infernus enĩ
Noli ẽẽ desidiosus ⁊ piger: s lalira
manib tuis ut habeas unde tribu¬
as indigenti. Indigenti scd̾m pos¬
sibilitatem tuã mediocriter porrige.
Tantum enĩ expetitur a te. qnͣtũ
tibi fuerit creditum. Nemo enim
exigit ate: quod ip̃e minime possi¬
des. Elemosina enm iniquitate
adquisita abhominatio est coram
dño: s acceptum est ei. quod fuerit
fideliter adquisitum. Fili artem nõ
stare se elemosinam simulant: ⁊¬

Expanded text:
et ad extremum de culmine regali expulsus est, et ab inimicis suis peremptus. Et Achab propter avaritiam invasit vineam Naboth ; et hujus rei gratia in praelio vulneratus defunctus vator a corde pharisaeorum volebat pecuniarum amorem excludere: sed quia illi erant cupidissimi, salutaria ejus monita deridebant. Nam et illum divitem cum Dominus vocans ad regna coelorum facultates suas vendere praecepisset, aviditas intrare non pbonorum traderet impiorum . Avarus enim vir inferno est similis. Infernus enim Noli esse desidiosus et piger; sed labora manibus tuis, ut habeas unde tribuas indigenti. Secundum possibilitatem tuam mediocriter porrige: tantum enim expetitur a te quantum tibi fuerit creditum. Nemo enim exigit a te quod ipse minime possides. Eleemosyna cum iniquitate acquisita abominatio est coram Christo, sed acceptum est illi quod fuerit fideliter acquisitum. Fili, non habetstare se eleemosynam simulant; et
Abbreviated transcription (Latin):
dia occulta cordis obcecat. Pax e¬
nim effugat et ꝑturbat om̃nem
discordiam: inuidia autem iracun¬
diam cumulat. Asplendore pacis
effugatur omnis caligo: et ubi ob¬
sederit miudia. obscuritas est ibi.¬
et exteriores tenebre. Sect̃are ergo
fili desiderabile nomen pacis. ut fru
re inuidiam. ne malorum fructib
replearis. Rationabile namq a¬
nimal creauit te deus: ut possis dis¬
cernere inter bonum ⁊ malum:¬
ut que sunt bona eligas. et in uti¬
lia respuas. Omnia examines. et¬
anime: ut uelociter ad sublimita¬
si cupis pacientiam habere: mone
o te primũ ut ad mandata diuina
excites mentem tuam. ne fabulo
sa arbitreris dei precepta. sed in
mandatis dei: et a caritate que est

Expanded text:
dia occulta cordis obcaecat. Pax edia occulta cordis obcaecat. Pax enim effugat et perturbat omnem discordiam, invidia autem iracundiam cumulat. A splendore autem pacis effugatur omnis caligo; et ubi obsederit invidia, ibi obscuritas et exteriores tenebrae. Sectare ergo, fili, desiderabile nomen pacis, ut frucre invidiam, ne malorum fructibus replearis. Rationabile namque animal creavit te Deus, ut possis discernere inter bonum et maluut quae sint optima eligas, et inutilia respuas, omnia examines, animae, ut velociter ad sublimitasi cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex sa arbitreris Dei praecepta aut quamandatis Dei et a charitate quae est
Abbreviated transcription (Latin):
ciliare ad ꝑacem. ⁊ deprime omnem
furorem. Qui enim amplectitur
et in pace requiescere cupit. Dirum
autem inuidum. omnibus modis
execratur. Dir pacificus in tranqͥl¬
litate est semper: inuidus autem si¬
milis est naui. cum iactatur a fluctib
maris. Homo pacificus securam
possidet mentem: inuidus autem. ĩ
ꝑturbatione est semper. Qui sectat᷑
pacem tutus est undiq ac munitus:
nam inuidus inuidus ut lupus ia¬
pax. insanit inait̃. Pacificus itaq¬
est ut uinea onusta ãbundans fruc¬
tu copioso: inuidi autem opus in e¬
gestate ac miseria detinetur. Et quã¬
tum pacificus gaudens in domino
delectatur: tantum inuidus tabestẽs
ad nichilum redigitur. Ex habundã¬
tia letitie pacificus homo dinoscit᷑:¬
et ex uultu marcido et furore pleno
inuidus demonstratur. Pacificus
homo consortium angelorui m̾e¬
bitur. inuidus autem particeps de¬
moniorum efficitur : et sicut pax
secreta mentis illuminat. ita inui¬

Expanded text:
ciliare ad pacem, et deprime omnem ciliare ad pacem, et deprime omnem furorem ab anima tua. Qui enim amplectitur et in pace requiescere cupit; vir autem invidus omnibus modis exsecratur. Vir pacificus in tranquillitate est semper cor ejus; invidus autem similis navi cum jactatur a fluctibus maris. Homo pacificus securam possidet mentem: invidus autem in perturbatione est semper; qui autem sectatur pacem, tutus est semper undique ac munitus. Nam invidus ut lupus rapax insanit inaniter. Pacificus est ut vinea honesta abundans fructu copioso; invidi autem opus indigentia ac miseria detinetur: et quantum pacificus gaudens in Domino delectatur, tantum invidus tabescens ad nihilum redigitur. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur; ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Pacificus homo consortium angelorum merebitur: invidus homo particeps daemoniorum efficietur: et sicut pax secreta mentis illuminat, ita invi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiquã scandalũ in uita tua: ⁊ non
quod tibi utile est. sed qd̾ illi facito.
Quod tibi accedere non uis: nec
ei cupias euenire. Si eum uideris
in bonis actib conuersantem congͣ¬
tulare ei. ⁊ illius gaudiũm tuum
dicito. Et si aliquid patitur adu̾si.
compatere ei. ⁊ illius tristitiam tuã
deputa. Omnem maliciam expelle
ab anima tua. et odiorum flamme
nou comburent cor tuum. Contra
impotentem aut subiectum tibi
noli iracundia commoueri: s tam¬
eum habeto in omnib. Ne simu¬
et mn abdito mentis supplantare ꝓxi
mum meditatur. In hiis gͦ oꝑibus
ad iracundiam prouocatur deus.
Puritas enim est que placet in cõ¬
spectu dei: respuit̃ autem omne qͥc¬
autem omnem simulationem longe
facito a te: et ne cupias supplantare
proximum tuum. nec mordere aut
laniare menbrum tuum. Menbrũ¬
Qd̾ et si quandoq ut homo fueris
iratus. ultra soł terminum non pro¬
ducas iracundiam tuam. sed recõ¬

Expanded text:
cuiquam scandalum in vita; et non cuiquam scandalum in vita; et non quod tibi utile est, sed illi, facito. Quod tibi accidere non vis, nec ei cupias evenire. Si eum videris in bonis actibus conversantem, congratulare ei, et illius gaudium tuum ducito; et si aliquid patiatur adversum, compatere ei, et illius tristitiam tuam deputa: omnem malitiam expelle ab anima tua, et odiorum flammae non comburent cor tuum. Contra impotentem aut subjectum tibi noli iracundia commoveri; sed taneum habeto in omnibuet in abdito mentis supplantare proximum suum meditatur. In his ergo operibus ad iracundiam provocatur Deus. Puritas enim quae placet in conspectu Domini, respuit omne quiautem omnem simulationem longe fac a te, et ne cupias supplantare proximum tuum, neque mordere aut laniare membrum tuum. d et si quandoque ut homo iratus fueris, ultra solis terminum non producas iracundiam tuam; sed et recon
Abbreviated transcription (Latin):
mensa beneficia prestet: nichil exi¬
s templa nr̃a impolluta ei seruemꝰ:
ut ille semꝑ in nobis habitet. ⁊ nos
ꝑmaneamus in illo. Non postulat
a nobis aurum uel argentum. uł
quicquam huius mundi. Nam
et si fuerint ista nobis: disꝑtire ea¬
egentib p̾cipit. Nos ip̃os querit
nos desiderat: in nobis requiescẽ
pulemur in affectu ens. ⁊ nos̾
ip̃os amemus et prorimos. Qui
diligit proximum. filius dei uoca¬
bitur: qui autem e contrario odit:
filius diaboli nuncupatur. Qui
diligit fratrem suum in tranquil¬
litate est cor eius: frem̃ uͦ odiens.
tempestate maxima circundatus
est. Dir benignus etiam si paciãt
ĩiuriam pro nichilo ducit miqus
autẽ tactum proximi contumeliã
arbitratur. Qui caritate plenus
uultu procedit. uir autem odio
plenus. ambulat iracundus. Tu
autem fili benignitati stude ĩ uita
tua: et proxsmum tuũ habeto.
tamquam unum ex menbris tuis.
arrifex condidit nos. Non moueas

Expanded text:
mensa beneficia praestet, nihil eximensa beneficia praestet, nihil exitempla nostra impolluta ei servemus, ut semper in nobis habitet, et nos permaneamus in illo. Non postulat a nobis aurum, aut argentum, vel quidquid hujusmodi; nam et si fuerint nobis ista, dispertiri egentibus praecipit: nos ipsos quaerit, nos desiderat, in nobis requiescerepulemur in affectu ejus, et ut nos ipsos amemus et proximos. Qui diligit, inquit, proximum, filius Dei vocatur. Qui autem e contrario odit, filius diaboli nuncupatur. Qui diligit fratrem suum, in tranquillitate est cor ejus; fratrem vero odiens tempestate maxima circumdatus est. Vir benignus etiamsi patitur injuriam, pro nihilo ducit; iniquus etiam proximi actus contumeliam arbitratur. Qui charitate plenus vultu procedit: vir autem odio plenus ambulat iracundus. Tu autem, fili, benignitati stude in vita tua, et proximum tuum habeto tanquam unum ex membris tuis. verus est qui condidit nos. Non moveas
Abbreviated transcription (Latin):
cum urgeremur in p̾cipitium
ficiorum eius au̾teremur ab eo:
ut cdementissimus pater exquisi¬
uit nos. Et cum in sede sublimi se¬
deret. nr̃i gratia descendit ad terrã:
et in tantam humilitatẽ uenit.
ut seruilem formam assumeret.
Et qui pugillo suo continer orbẽ
terre: pannis in p̃sepio obuolutꝰ
est. Et qui celum palio metit᷑.
non habuit ubi caput suum re¬
clinaret in terra. Et cum esset di¬
ut nos ditaremur in illo. Et qui
in nubibꝰ uenturus est iudicare
uiuos et mortuos: iudicium hu¬
manum ꝑtulit. Et cum sitientibꝰ
cum temptaretur in heremo. Et
cui ministratur cum patre ab an¬
nus eius. ꝑ quas uirtutes plu¬
eius mellifiuo ꝑ quod salutarem
Doctrinam annuntiauit hominib:¬
fel pro cibo impii dederunt. Et qui
nullum lesit. uł nocuit. cesus est. ⁊¬
nutu omnes mortui suscitati sunt:
uoluntate sua mortem crucis pro¬
nobis sustinuit. Et ideo hec cuncta
ꝑpessus est: ut nobis uitam sempi¬
ternam donaret. Et cum nobis in¬

Expanded text:
us vagaremur, in praecipitium ficiorum ejus fugeramus ab eo, ut Pater clementissimus exquisivit nos: et cum in sede sublimi sederet, nostri gratia descendit ad terras, et in tanta humilitate venit, ut servilem formam assumeret; et qui in pugillo suo continet orbem terrarum, pannis in praesepio involutus est: et qui coelum palma metitur, non habuit ubi caput reclinaret. Cum esset diut nos ditaremur in illo; et qui in nubibus venturus est ad judicandos vivos et mortuos, judicium hominis pertulit; et cum sitientibuscum tentaretur in eremo; et cui ministratur cum Patre ab annus ejus per quas virtutes pluejus per quod salutarem doctrinam annuntiavit hominibus, pro cibo fel dederunt: et qui nullum laesit vel nocuit, caesus et nutu omnes mortui resuscitati sunt, voluntate sua mortem crucis is sustinuit. Et ideo haec omnia passus, ut nobis vitam aeternam donaret. Et cum nobis im
Abbreviated transcription (Latin):
que sit uirtus animi: et quã maxi¬
mum ei conferat lucrum. Dirtus
illa que non diligit deus. Dirtus est
animi pacientiam sectari: et ab ĩ¬
pacientia delinare. Uirtus est a¬
nimi. castitatem tam corꝑis qmͣ
anime custodire. Uirtus est ani
mi uanam głam contempnere: ⁊
omnia caduca calcare. Hirtus est¬
animi humilitati studere: ⁊ omnẽ
tumorem suꝑbie abhominari. Uir¬
tus est animi ueritatem amplecti:

Expanded text:
quae sit virtus animae, et quam maxiquae sit virtus animae, et quam maximum ei conferat lucrum. Virtus sse quae non diligit Deus. Virtus animae est et patientiam sectari, et ab impatientia declinare. Virtus animae est castitatem tam corporis quam animae custodire. Virtus animae est vanam gloriam contemnere, et omnia caduca calcare. Virtus animae est humilitati studere, et tumorem superbiae abominari. Virtus est anim
Abbreviated transcription (Latin):
terrenos actus a semetip̃o proicit:
nec se implicat negotiis secularib
militans deo.Difficile namq est
seruire duobz dñs: nec potest qͥs¬
quam seruire mãmone sp̃alia ar¬
ma portare. Sed iugum xp̃i sua¬
proicit: quicquid graue ⁊ onero
mis uulneratur: et cum diligit
periculum incidit in mortem.
Du autem considera: cui te regi
ad militandum probasti. ¶Quã¬
to enim suꝑior est regi terreno im¬
ꝑator celestis. tanto excellentior
est gradus milicie tue. terrene mi¬
litie. Durrem excelsam construe
p̾tereuntib uenias in derisum. et
gratulentur in te mimiti tui. H
turris non ex lapidibus constru¬
itur. sed ex uirtutib animi: nec
auri uel argenti indiges sumpti¬
bus. sed conuersatione fideli. Nã
terrene opes: plurimũ impediũt
seruire desideras. Nec alicui stu
abscide a te carnalem amorem:
lestem excludat. Omne uiuum ex¬
pelle ab anima tua: ut uirtutes
aniii conquirere possis. Audi gͥ

Expanded text:
terrenos actus a semetipso projicit, terrenos actus a semetipso projicit, ne implicet se negotiis saecularibus militans Deo. Difficile namque est servire duobus dominis; nec potest quisquam serviens mammonae spiritalia arma portare, sed jugum Christi suaprojicit: et quidquid grave et onerosmis vulneratur, et cum diligit periculum, incidit ad mortem. Tu autem considera cui regi te ad militandum probasti; et quanto superius est rege terreno imperium coeleste, tanto praecellentior est gradus excellentiae tuae terreno milite. Turrim excelsam construerpraetereuntibus venias in risum, et gratulentur de te inimici tui. Haec turris non ex lapidibus construitur, sed ex virtutibus animae: nec auri, nec argenti indiget sumptibus, sed conversatione fideli: nam terrenae opes plurimum ad servire desideras, nec alicui in vita abscinde a te carnalem amorem, imorem excludat. Omne vitium expelle ab anima tua, ut virtutes animae conquirere possis. Audi igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Illi contra carnem et sangni¬
nem est dimicatio: tibi uero ꝯtͣ
tu uero contra sp̃alem hostem.
sp̃alia arma indiges. Ille in p̾¬
lium galeam ferream gestat ĩ¬
capite: sed tua galea xp̃c sit. qͥ
est caput tuum. Ille lorica ne
uulneretur indutus est: s tu
pro lorica fide sis xp̃i circumdatꝰ.
Ille contra aduersarium emittit
lanceam et sagittas: et tu contͣ
hostem tuum. diuina eloquia
iaculare: et ꝑcutiens eum uer¬
bis ꝓpħicis dicito. Dominꝰ mͥ
micos meos. Ille donec pugna
geritur arma a semetip̃o non
proicit ne forte ab auersario uul¬
esse mermis: quia tuus hostis
illo est hoste astutior. Illius qͥdẽ
hostis ad tempus dimicat: tu¬
us uero hostis. quam diu in hꝰ¬
stadio uite consistis. recum di¬
micando non desinit. Illius ar¬
ma laboriosum et graue est ad
portandum: tua uero arma uo¬
lentib se portare. suaue ac leue
reu̾titur: tu uero hoste prostra¬
sanctis introibis. Eeleste dona-¬
tiuum expectat monachus qui

Expanded text:
Illi contra carnem et sanguiIlli contra carnem et sanguinem est dimicatio; tibi vero advetu vero contra spiritalem hostem spiritalibus armis indiges. Ille in praelio galeam ferream gestat; sed tua galea Christus sit, qui est caput tuum. Ille lorica, ne vulneretur, indutus est; sed pro lorica sis fide Christi circumdatus. Ille contra adversarium suum mittit lanceam et sagittas; tu contra adversarium divina eloquia jaculare, et percutiens eum verbis propheticis dicito: Dominus mihi micos meos . Ille donec pugna geritur, arma a semetipso non projicit, ne ab adversario vulesse securus, quia tuus hostis hoste illius est astutior. Illius quidem hostis ad tempus dimicat; tuus vero hostis, quandiu in stadio vitae hujus consistis, tecum pugnare non cessat. Illius arma laboriosa et gravia sunt ad portandum; tua vero arma volentibus portare suavia ac levia revertetur; tu vero, hoste prostrasanctis intrabis. Ille donum exspectet monachus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Udi fili mi. moni¬
tionem pat̾s tui:
et inlina aurem
tuam ad u̾ba oris
libenter auditum
que dicuntur ausculta. Cupio e¬
nim te instruere que sit spiritalis
militia: et quib modis regi tuo
audiat sensus tuus. et animam
tuam nullo p̾graua sompno. sed
ad uigilandum excita eam. et ad
studium intelligendi sermones
mea non sunt ex me: sed prolata
ex diuinis fontib. Neq enim no¬
uam doctrinam instruo te: sed ea
que didici a patribz meis. Hec
enim omĩa si miseris in cor tuũ.
in pace dirigentur itinera tua:
u̾bum malum: sed procul abste
illi soli ne milites cuiquam. Sicut
enim qui militant regi terteno oi¬
bus iꝰ sis eius obediunt. sic qui mi¬
nus quocumq loco mititur ꝑatꝰ
ac ꝓuptꝰ est. neꝙ se uxoris aut li¬
berorũ grã excusare audebit: mul¬
tomagis miles xp̃i sine aliquo ĩ¬
pedimento regis sui debet obedire
imꝑio. Miles terrenus contra
hostem uisibilem ꝑgit ad bellum:
tecum uero hostis inuisibilis
cotidie preliando non desinit.

Expanded text:
udi, fili, admonitionem Patris tui, et inclina aurem tuam ad verba mea, libenter auditum quae dicuntur ausculta. Cupio enim te instruere quae sit spiritualis militia, et quibus modis regi tuo audiat sensus tuus, et animam tuam nullus praegravet somnus; sed ad vigilandum excita eam, et ad studium intelligendi sermonem m ista sunt ex me, sed prolata ex divinis fontibus. Neque enim nova doctrina instruam te, sed ea quam didici a patribus meis. Hanc enim si immiseris in cor tuum, in pace dirigentur itinera tua, ullum malum, sed procul abscedilli soli militabis. Sicut enim qui militant regi terreno omnibus jussis ejus obediunt, sic et qui minus quocunque loco mittitur, paratus ac promptus est, neque se uxoris vel liberorum gratia excusare audebit; multo magis miles Christi sine aliquo impedimento regis sui debet imperio obedire. Miles terrenus contra hostem visibilem pergit ad bellum; tecum vero hostis invisibilis quotidie praeliando non desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
unt ei. Si terrenos parentes cum
tali affectu diligimus. qui paruo tẽ¬
pore propter nos sustinuerunt labo¬
rem: nonne magis a nobis celestis¬
beneficium: qui omniũ dispensator¬
est optimus. NIam ⁊ antequam na-¬
obsequio nutriremur. Nam ⁊ ma-¬
tris ubera tunc lacte dei nutu replẽ¬
tur: quando infans fuerit natus.
Ergo magis om̃ib diligamus d̾m.
qui et nos et parentes nr̃os propͥs
manib finxit: et cuncta nobis bona
ficus ascribamus. Nam et parẽtes
nr̃os. quasi ꝓpria uiscera diligamꝰ:¬
si tamen accedere nos ad seruitium
xp̃i non prohibent. Si uero prohi¬
buerint nͨ sepultura illis a nobis
detur. Ep̃c diligendus est super pa¬
rentes: quia non tribuunt nobis
cia eius. congruenter narrare pos¬
sit. uel quanta nobis tribuit et
cotidie p̾bendo parare nõ desinit:

Expanded text:
unt ei. Si terrenos parentes cum unt ei. Si terrenos parentes cum tali affectu diligimus, qui in tam parvo tempore pro nobis sustinuerunt laborem, nonne magis nobis coelestisbeneficium, qui omnium dispensator optimus est. Nam antequam naobsequio nutriemur. Sed et matris ubera tunc lacte replentur, quando infans fuerit natus. Ergo magis omnibus diligamus Deum, qui nos et propinquos nostros propriis manibus finxit; et cuncta bona ficiis ascribamus. Nam et parentes nostros quasi propria viscera diligamus, si accedere nos ad servitium Christi non prohibent: si autem prohibent, nec sepultura illis a nobis debetur. Christus diligendus est super parentes, quia non tribuunt nobis cia ejus congruenter enarret? Vel quantum nobis tribuit, et quotidie praebendo non de
Abbreviated transcription (Latin):
est amimi iram prohibere: ⁊ furorẽ
reprimere. Dirius est animi pacẽ
diligere: et inuidiam execrare. Sir¬
tus est animi ab omni stulticia de¬
clinare: et sapientiam diuinam
nem uoluptatem carnis. subiuga
tutes facile pot̾is obtinere. si secu¬
larium curas neglexeris. ⁊ caducis
et terrenis celestia p̾posueris. et si
impensius meditau̾is. Eris autẽ
tanquam lignum qd̃ plantatũ.
est secus decursus aquarum: et õs
igitur uirtute tua dilige d̾m: nt
in omnib actibus tuis placeas
illi. Si enim qui coniugium con¬
traxerit. festinat placere uxori:
multomagis monachus omnib
modis debet placere xp̃o. Qui deum
diligit: eius precepta custodiat.
Deus enim non se uult uerbis tã¬
tum modo diligi: sed ex corde puro
et operib iustis. Qui enim dicit
diligo deum et eius mandata non
custodit: mendax est. Huiusmodi
enim uir fallit seipsum: et a semet¬
ipso seducit᷑. Deus enim̃ non u̾boꝵ
sed cordis inspector est: et diligitur
abhis qui in sinceritate cordis serui¬

Expanded text:
bere, et furorem reprimere. Virtus est animae pacem diligere, et invidiam exsecrari. Virtus animae est ab omni stultitia declinare, et sapientiam divinam nem voluptatem carnis subjicereirtutes facile poteris obtinere, si saecularium rerum curas neglexeris, et caducis ac terrenis rebus coelestia praeposueris: et si te impensius meditatus eris; eris autem Tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum , et omnigitur virtute tua dilige Dominum, ut in omnibus actibus tuis placeas illi. Si enim qui conjugium contraxerit, festinat placere uxori multo magis monachus omnibus modis debet placere Christo. Qui diligit Dominum, ejus praecepta custodit . Deus enim non se vult verbis tantummodo diligi, sed ex corde puro et operibus justis. Qui enim dicit: diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Hujusmodi enim vir fallit semetipsum, et a semetipso seducitur. Deus enim non verborum sed cordis inspector, et diligit eos qui in simplicitate cordis servi
Abbreviated transcription (Latin):
proueniunt. cum non sit qui
ad illa scribenda animum ap¬
plicet. que prodesse legentib
manifestata poterant: in fruc¬
tuoso silentio tecta disꝑeant.
Unde qm̃ nullum ad hec insi
me cogere poteram. malui qͦlz
stilo ea aggredi. non pauens
de presumptione tante rei iu¬
dicari : et ut aute a quodam
dictum est ad tantam utilem
rem explicandam me magis
esse uolui quã neminẽ. Et ne
a digniore parte incipiens.
que de corpore domini moder¬
no tempore facta miracula ad
me peruenire potuerunt: nar¬
rare incipiam.

Expanded text:
proveniunt, cum non sit qui ad illa scribenda animum applicet, quae prodesse legentibus manifestata poterant infructuoso silentio tecta dispereant. Unde quoniam nullum ad haec nisi me cogere poteram, malui quolibet stylo ea aggredi, non pavens de praesumptione tantae rei judicari; et, ut ante a quodam dictum est, ad tam utilem rem explicandam me magis esse volui quam neminem. Et ne a digniori parte incipiens, quae de corpore Domini moderno tempore facta miracula ad me pervenire potuerunt, narrare incipiam:
Abbreviated transcription (Latin):
um inter spiritus sc̃i ka¬
rismata. gratia miracu¬
lorum non paruam obtineat
dignitatem: ut pote que tantã
in se continet ut maxime per
illam et mundus ab infidelita¬
tis tenebris liberatus. et eter¬
no lumine ueritatis donatus
sit. et adhuc in multorum cor¬
hoc uidere datur per eam fidẽ
augeatur. spes crescat. caritas
confirmetur. indignari sepe so¬
leo. sur ea que nr̃is temporib¬

Expanded text:
um inter Spiritus sancti charismata gratia miraculorum non parvam obtineat dignitatem, utpote quae tantam in se continet utilitatem, ut maxime per illam et mundus ab infidelitatis tenebris liberatus, et aeterno lumine veritatis donatus sit; et adhuc in multorum fidhoc videre datur, per eam fides augeatur, spes crescat, veritas confirmetur, indignari saepe soleo, cur ea quae nostris temporib
Abbreviated transcription (Latin):
ors anime fit cum eam de¬
serit deus. sicut corporis
cum id deserit amina. Dictum¬
est homini. morieris si p̾caueris
nunc d̾r martyri morere ne pec¬
fidei prestitit graciam ut mors
quam uite constat esse contrari-¬
am. instrumentum fieret ꝑ qmͣ
transiretur ad uitam. Et cum
sit mors peccati retribut̃o. ali¬
quando impetrat. ut nichil retri¬
factum est ut quemadmnodũ id
qd̃ significat non potest agendo.
non posset loquendo declinari.

Expanded text:
r animae fit, cum eam deserit Deus: sicut corporis, cum id deserit anima. est homini: Morieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecfidei praestitit gratiam, ut mors, quam uitae constat esse contrariam, instrumentum fieret, per quod transiretur ad uitam. sit mors peccati retributio, aliquando impetrat, ut nihil retrifactum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, non posset loquendo declinari.
Abbreviated transcription (Latin):
onstat inter xp̃ianos ueracit᷑
catholicam tenentes fidem. etĩa
qua nullam mortem hominis
deus fecit. sed merito peccati in¬
deus dixit homini in quo tunc
omnes eramus terra es et in ter¬
seruiens non incongrue carnał.
ita caro spũi seruiens recte appel¬
latur spiritalis.¬

Expanded text:
onstat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam iqua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito iDeus, dixit homini, in quo tunc omnes eramus, Terra es, et in terseruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui seruiens recte appellabitur spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
stupefactus archiepiscopus. ac su¬
bito et ipse fide repletus: foras
exũt. et coram cunctis qui ade¬
rant flammas intuens. ac lacͥmiᷤ
ora perfusus: ait. In nomine do¬
min. et per uirtutem fidei huiꝰ
que nunc locuta est mulieris. re¬
cede ignis pestifer ab ancillarũ
dei habitaculis: nec dampna ali-¬
qua ultra inferre presumas. His
a pontifice uerbis prolatis. sicut
michi testificati sunt qui uide¬
runt repente immensitas flam¬
marum inuisibili uirtute rep̃s¬
sa. uelud ferreo muro obstante
ultra procedere non potint: et
absq ullo humano suffragio. ab̃¬
q ulla pliuie guita. incredibili
celeritate semetip̃am extinxit.
Sic magnifico atq in sperato mi¬
raculo sanctarum propositũ mu¬
lierum sibi bene acceptum esse
diuina pietas comprobauit:
et uerẽ fidei merito. omnia pos¬
sibilĩa credenti. sicut in euuan¬
gelio promiserat demonstrauit.

Expanded text:
stupefactus archiepiscopus, ac sustupefactus archiepiscopus, ac subito et ipse fide repletus, foras exiit, et coram cunctis qui aderant flammas intuens, ac lacrymis ora perfusus, ait: In nomini Domini, et per virtutem fidei hujus, quae nunc locuta est, mulieris, recede, ignis pestifer, ab ancillarum Dei habitaculis, nec damna aliqua ultra inferre praesumas. His a pontifice verbis prolatis, sicut mihi testificati sunt qui viderunt, repente immensitas flammarum invisibili virtute repressa, velut ferreo muro obstante ultra procedere non potuit, et absque ullo humano subsidio, absque aliqua pluviae gutta incredibili celeritate semetipsam exstinxit. Sic magnifico atque insperato miraculo, sanctarum propositum mulierum sibi bene acceptum esse, divina pietas comprobavit; et verae fidei merito, omnia possibilia credenti, sicut in Evangelio promiserat, demonstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut periculo cedant hortatur.⁊
Cumq ille omnino rennuerent
et prius se mori posse quam pro¬
positum infringere constanter
affirmarent: ait episcopus.⁊
Auctoritate beati petri et dnĩ
cipio: ut ad presens hinc exea¬
tis. neq uos cum habitaculis
ur̃is hoc incendio cremari sina
sationis soror. Gilla nomine:
quam et ipse multociens uidi.
spiritu et fide succensa: respõdit.
Nos pater timor dei et precep¬
tum abbatis nr̃i. ut ignem et̾¬
num euadere possemus: infra
hos quos cernis luites usq
ad mortem ꝑmansuras ñclu¬
sit. Unde nullo pacto fieri pos¬
se. ut aliqua necessitate. p̾fixos
nobis penitentie terminos sal¬
tem pedis passu transgrediam᷑:
insi ab illo qui in nomine dni
in hoc nos conclusit loco sol¬
uamur. Noli ergo domine si
placet hoc imungere. qd̾ nob̃
agere non licet: sed sicut nos
ignem precipis fugere. ita ma¬
gis igni ut a nobis fugiat: uir¬
tute xp̃i donim nostri. armatꝰ
iniunge. Ad quã mulieris fidẽ

Expanded text:
ut periculo cedant, hortatur. ut periculo cedant, hortatur. Cumque illae omnino renuerent, et prius se posse mori quam propositum infringere constantes affirmarent, ait episcopus: Auctoritate beati Petri et domini cipio ut ad praesens hinc exeatis neque vos cum habitaculis vestris hic incendio concremari sinatsationis soror, Gisla nomine, quam et ipse multoties vidi, spiritu et fide succensa, respondit: Nos, Pater, timor Dei et praeceptum abbatis nostri, ut ignem aeternum evadere possemus infra hos quos cernis limites usque ad mortem permansuras inclusit. Unde nullo pacto fieri potest ut aliqua necessitate praefixos nobis poenitentiae terminos saltem pedis passu transgrediamur, nisi ab illo qui in nomine Domini in hoc nos inclusit loco solvamur. Noli ergo, domine, si placet, hoc injungere, quod nobis agere non licet, sed sicut nos ignem praecipis fugere, ita magis igni ut a nobis fugiat virtute Christi Domini nostri armatus injunge. Ad quam mulieris fidem
Abbreviated transcription (Latin):
relinquunt. et se passim ad t̾¬
ram proicientes: non iam do¬
mos sed propria corpora salu¬
tare contendunt. At ignis ob¬
staculo remoto. libere omnia ꝑ¬
uagatur: et partem edificio¬
rum sibi propinquiorem ĩua¬
dens. horrisono strepitu maxi¬
mas lignorum moles consu
uersorum uox confuso damo¬
re omnia replet. et totius ig¬
nara consilii: nil nsi extremũ
ancillarum dei exicium presto¬
lantin. Erat tunc forte in loeo
ludunensis ecclesie archyẽpc
uenerabilis hugo. multa ꝓ-
bitate morum et religiosa
conuersatione: a domino papa
urbano cunctarum ferme
galliarum constitutus lega¬
tus. Ad quem uelud ad patrẽ
omnes confugiunt. et ut in
ꝑturbatis rebus fieri solet:
anxie ab eo consilium expos-¬
cunt. Precantur precipue ut
inclusis sanctis mulieribus
exitum ꝑsuadeat: neq tãtũ¬
ouium xp̃i gregem ignibus
pastor perire ꝑmittat. Motus
episcopus cursum claustrum ĩ¬
greditur: et omnes celeritate
congregans. summa instanciã

Expanded text:
relinquunt, et se passim ad terelinquunt, et se passim ad terram praecipitantes, non jam domos, sed propria corpora salvare contendunt. At ignis obstaculo remoto libere omnia pervagatur, et partem aedificiorum sibi propinquiorem invadens, horrisono strepitu, maximas lignorum moles consumversorum vox confuso clamore omnia replet, et totius ignari consilii, nil nisi extremum ancillarum Dei exitium praestolantur. Erat tunc forte in loco Lugdunensis Ecclesiae archiepiscopus venerabilis Hugo, multa morum probitate et religiosa conversatione a domino papa Urbano cunctarum ferme Galliarum constitutus legatus. Ad quem velut ad patrem omnes confugiunt, et, ut in perturbatis rebus fieri solet, anxie ab eo consilium exposcunt. Precantur praecipue, ut inclusis sanctis mulieribus exitum persuadeat, neque tantuovium Christi gregem ignibus pastor perire permittat. Motus archiepiscopus, cursim claustrum ingreditur, omnesque sub celeritate congregans, summa instantia