comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam cohiberi habet: qd̾ qͥdẽ in qͣn¬
tum sensum p̾stat. imitatur rationa¬
lem uitam: in quantũ imaginatio¬
nem format. uitalem sapientiam.
Nichil autẽ in corpore altius. uł spi¬
rituali nature uiciniꝰ eẽ potest. quã
id uͥ post sensum &e supra sensum
uis imaginandi concipit᷑ quod qui¬
dem in tantũ sublime ẽ. ut quicqͥd
supra illud ẽ. aliud ñ sit quã ratio.
Ipsaitaq uis ignea que extrinsecus
formata sensus dicitur. eadem for¬
ma usq ad intimũ tranducta ima¬
ginatio uocatur. forma nanq rei
sensibilis ꝑ radios uisionis foris con¬
cepta. oꝑante natura ad oculos usq
retrahitur: atq ab eisdem suscepta
uisio nominat᷑. Deinde ꝑ septem ocu¬
loꝵ tunicas &e tres humores transi¬
ens. nouissime purificata. & colata.
introrsum ad cerebrum usq tranᷤ¬
ducitur: &e imaginatio efficitur. Po¬
stea eadem imaginatio ab ant̾iore
parte capitis ad mediam transiens.

Expanded text:
quam cohiberi habet; quod quidem, in quanquam cohiberi habet; quod quidem, in quantum sensum praestat, imitatur rationalem vitam, in quantum imaginationem, format vitalem sapientiam. Nihil autem in corpore altius, vel spirituali naturae vicinius esse potest quam id ubi post sensum et supra sensum vis imaginandi concipitur. Quod quidem, in tantum sublime est, ut quidquid supra illud est, aliud non sit quam ratio. Ipsa utique vis ignea, quae extrinsecus formata sensus dicitur, eadem forma usque ad intimum traducta imaginatio vocatur. Forma namque rei sensibilis per radios visionis foris concepta, operante natura, ad oculos usque retrahitur, atque ab eisdem suscepta visio nominatur. Deinde per septem oculorum tunicas et tres humores transiens, novissime purificata et collata introrsum ad cerebrum usque traducitur, et imaginatio efficitur. Postea eadem imaginatio ab anteriore parte capitis ad mediam transiens,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽsificari magis sit quã uegetari
tantum: constat ꝓfecto hanc ium
subtiliorem eẽ. uͥ sensum p̾stat: quã
illiciuͥ solam uegetationem confert.
Ubi autẽ magis subtilis est. qͦdammͦ
magis spc ẽ: quia in eo quo magis
incorporeȩ naturȩ approximat: no¬
men parit᷑ & ꝓpͥetatem illiuᷤ usur¬
pat. Non tam̃ ꝓpͥe: quia in eo ipso
quod sp̃c dicitur. corporeȩ naturȩ
ꝓprietatẽ nequaquã excedere comꝓ¬
batur. Infumum gͦ & maxime corpꝰ
ẽ: illud quod ꝑ se omino moueri ñ
potest. Post hoc ꝓrimum &e minus
corpus ẽ. illud quod ꝑ se quidem mo¬
ueri potest: & tamen extra se ad sta¬
tum cohiberi potest. Deinde seqͥt̾¬
illud. quod in natura corporis iam sp̃c
nom̃ sortitur. quod ꝑ se moueri potest:
&e extra se quamius ad p̾sentiam. ad
statum tam̃ teneri ñ potest: quod ñ
uidetur. & semꝑ moriet᷑. Sumnũ ẽ
corpus &e sp̃uali nature ꝓximum. qͦd
ꝑ se semꝑ moueri habet. extra nun¬

Expanded text:
sensificari majus sit quam vegetari sensificari majus sit quam vegetari tantum, constat profecto hanc vim subtiliorem esse ubi sensum praestat, quam illic ubi solam vegetationem confert. Ubi autem magis subtilis est, quodammodo magis spiritus est, quia in eo quo magis incorporeae naturae approximat, nomen pariter et proprietatem illius usurpat; non tamen propriae, quia in eo ipso quod spiritus dicitur, corporeae naturae proprietatem nequaquam excedere comprobatur. Infirmum vero et maxime corpus est illud quod per se omnino moveri non potest. Post hoc proximum et minus corpus est illud quod per se quidem moveri potest, et tamen extra se ad statum cohiberi potest. Deinde sequitillud quod in natura corporis jam spiritus nomen sortitur; quod per se moveri potest et extra se quamvis ad praesentiam, ad statum tamen teneri non potest, quod non videtur et semper movetur. Summum est corpus et spirituali naturae proximum, quod per se semper moveri habet, extra nun
Abbreviated transcription (Latin):
habens & ex se. In his gͦ quatuor qͦ¬
cunq magis sensui subiacent. ma¬
gis corpora dicunt᷑: quȩ uͦ a sen su
plus longe sunt. magis a natura cor¬
poꝵ recedunt: & ad naturã sp̃uum
accedunt. Hinc ẽ quod ipse aer qͥa
pre sui subtilitate uideri non potest.
sp̃c appellat᷑ cum corpus sit: qm̃ in ea
parte qua sensum corporis excedit.
tantum spũali naturȩ appropinqͣt:
ut in appellatione etiam nomen
illiꝰ usurpet. S ignis qui ipso aere
longe subtilior ẽ. & mobilior. & non
sicut aer extrinsecus terrena corpora
corporib quȩ tantũ uegetat ñ sensi¬
ficat: alius in his quȩ &e uegetat et
sensificat. Uegetat enim quedam
ñ sensificat. sicut arbores &e plantaᷤ.
& uniu̾sa in t̾ra germinantia: quȩ¬
dam autẽ uegetat & sensificat. sic̃
bruta animantia omĩa: in quibus
quedam sunt que sensum tantũ
habent. imaginationem ñ habent:
quedam autẽ &e sensum & unagi¬
nationem non habent. Cum itaꝙ

Expanded text:
habens et ex se. In his ergo quatuor quhabens et ex se. In his ergo quatuor quaecunque magis sensui subjacent, magis corpora dicuntur: quae vero a sensu plus longe sunt, magis a natura corporum recedunt, et ad naturam spirituum accedunt. Hinc est quod ipse aer, quia prae sui subtilitate videri non potest, spiritus appellatur, cum corpus sit quoniam in ea parte qua sensum corporis excedit, tantum spirituali naturae appropinquat, ut in appellatione etiam nomen illius usurpet. Sed ignis qui ipso aere longe subtilior est et mobilior, et non sicut aer, extrinsecus terrena corpora corporibus, quae tantum vegetat, non sensificat; alius in iis quae et vegetat et sensificat. Vegetat enim quaedam, non sensificat sicut arbores et plantas, et universa in terra germinantia; quaedam autem vegetat et sensificat, sicut bruta animantia omnia, in quibus quaedam sunt quae sensum tantum habent, imaginationem non habent; quaedam quae sensum et imaginationem habent. Cum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ut homines docerent. quid facere
debeant ipsi. Ascensus ẽ ab infimiᷤᷤ
ad summa. Pone gͦ pͥmum quȩ infi¬
ma sunt: ut ab his incipiens ordine
ad suꝑiora conscendas. Sunt gͥ in
hoc mundi corpore quatuor elem̃¬
ta ꝓpriis qualitatib distincta:. id est
id est terra sola ꝑse immobilis est:
quia moueri ñ potest. nͥ extrinsecꝰ
impellat᷑. Reliqua tria mobilia sunt:
quia ꝑ se mouentur. sine impulsu
extrinseco. Hoc tam̃ interest. quod
aqua teneri potest ut non moueat᷑:
aen & ignis non potest. Rursum aer
ad statum teneri non potest: ad p̾¬
sentiam potest. Ignis uͦ nec ad sta¬
tum tenetur ut ñ moueat᷑: nec ad
p̾sentiam ut ñ elabat᷑. Quecunq gͦ
extrinsecus siue ad p̾sentiam siue ad
statum teneri possunt᷑ ex trinsecus eti¬
am moueri possunt: uelut moue¬
antur suminobilia sunt. uelut am¬
plius moueant᷑. siminus sunt. Soluᷤs
ignis sicut teneri sic etiam extͥnsecꝰ
moueri ñ potest: in se omnẽ motũ

Expanded text:
ut homines docerent quid facere ut homines docerent quid facere debeant ipsi. Ascensus est ab infimis ad suprema. Pone ergo primum quae infima sunt, ut ab illis incipiens ordine ad superiora conscendas. Sunt igitur in hoc mundi corpore quatuor elementa propriis qualitatibus distincta, id est id est terra sola per se immobilis est, quia moveri non potest, nisi extrinsecus impellatur. Reliqua tria mobilia sunt, quia per se moventur sine impulsu extrinseco. Hoc tamen interest quod aqua teneri potest, ut non moveatur, aer et ignis non possunt. Rursum aer ad statum teneri non potest, ad praesentiam potest. Ignis vero nec ad statum tenetur, ut non moveatur, nec ad praesentiam, ut non elebatur. Quaecunque ergo extrinsecus sive ad praesentiam, sive ad statum teneri possunt, extrinsecus etiam moveri possunt, vel ut moveantur, si immobilia sunt, vel ut amplius moveantur, si minus sunt. Solus ignis sicut teneri non potest, sic etiam extrinsecus moveri non potest, in se omnem motum
Abbreviated transcription (Latin):
dit ds inferius dõ. Corpus sensuas¬
cendit: spc̃ sensualitate descendit.
Item sp̃c ascendit contemplatione:
ds̃ descendit reuelatione. Theopha¬
nia est in reuelatione. intelligentia
in contemplatione.imaginatio in
sensualitate: in sensu instrumentũ
sensualitatis. &e origo imaginationiˢ.
Uide scalam iacob. In terra stabat. &¬
summitas eiꝰ celos tangebat. Terra
corpus: celum ds̃. Ascendunt ani-¬
mi contemplatione ab infimis ad
summa. a corpore ad sp̃m: median¬
te sensu ce sensualitate. A spũ ad de¬
um: mediante contemplatione ce
reuelatione. Dñs autẽ scale innitit᷑:
ut ad infima supprema inclinent᷑.
Ascendamus gͥ &e nos consideratiõe
quantũ possumus: quia & si totũ
non possumꝰ. forte aliquid possumꝰ.
Si ñ sumus angłi uolantes: tam̃ su¬
mus homines ambulantes. Angli
scala ñ indigent: qui uolant diui¬
na contemplatione: s homines qͥ
repunt. uł si amplius ambulant
humana ratione. Ego ñ puto ange¬
los scalam quesuusse ꝓpter se: sed

Expanded text:
dit Deus, inferius Deo. Corpus sensu ascendit, spiritus sensualitate descendit. Item spiritus ascendit contemplatione, Deus descendit revelatione. Theophania est in revelatione, intelligentia in contemplatione, imaginatio in sensualitate, in sensu instrumentum sensualitatis, et origo imaginationis. Vide scalam Jacob, in terra stabat, et summitas ejus coelos tangebat. Terra corpus, coelum Deus. Ascendunt animi contemplatione ab infimis ad summa. A corpore ad spiritum, mediante sensu et sensualitate. A spiritu ad Deum, mediante contemplatione et revelatione. Dominus autem scalae innititur, ut ad infima suprema inclinentur. Ascendamus igitur et nos consideratione, quantum possumus, quia etsi totum non possumus, forte aliquid possumus. Si non sumus angeli volantes, tamen sumus homines ambulantes. Angeli scala non indigent qui volant divina contemplatione; sed homines qui repunt, vel, si amplius, ambulant humana ratione. Ego non puto angelos scalam quaesivisse propter se, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c est. Si nichil int̾ sp̃m et
corpus medium eẽt: neq sp̃c cũ cor¬
pore. neq corpus cum sp̃u conuenire
posset. Multum enim distat inter
corpus &e sp̃m. Longe sunt a se duo
hȩc. Est gͦ quiddam quo ascendit cor¬
pus ut appropinquet sp̃ui: &e rursũ¬
quiddam quo descendit sp̃c. ut appro¬
pinquet corpori. In quo ascendit cor¬
pus. altius corpore ẽ: & iterum in qͦ
descendit sp̃c. inferiꝰ est sp̃u. S ce ipã
corpora ñ omĩa eiusdem qualitatis
sunt: s facta sunt alia suꝑiora. alia
inferiora: alia supprema. & corpore¬
am naturã pene transcendentia. Si¬
militer ce sp̃c sunt. alii suꝑiores. alii
inferiores. alii infimi. & pene infra
spũalem naturam ꝓlapsi: ut in ħe
modum ima cum summis copulen¬
tur. Ascendit moy ses in montem:
& ds descendit in montẽ. Nisi gͦ
moy ses ascendisset & ds descendisset:

Expanded text:
itus est . Si nihil inter spiritum et corpus medium esset, neque spiritus cum corpore, neque corpus cum spiritu convenire potuisset. Multum autem distat inter corpus et spiritum; longe sunt a se duo haec. Est ergo quiddam quo ascendit corpus, ut appropinquet spiritui, et rursquiddam quo descendit spiritus, ut appropinquet corpori. Id quo ascendit corpus, altius corpore est: et iterum id quo descendit spiritus inferius est spiritu. Sed et ipsa corpora non omnia ejusdem qualitatis sunt, sed facta sunt alia superiora, alia inferiora, alia suprema, et corpoream naturam pene transcendentia. Similiter et spirituum sunt alii superiores, alii inferiores, alii infimi, et pene infra spiritualem naturam prolapsi, ut in hunc modum infima cum summis copulentur. Ascendit Moyses in montem, et Deus descendit in montem. Nisi ergo Moyses ascendisset et Deus descendisset,
Abbreviated transcription (Latin):
appetitꝰ edendi: luxuria ẽ concupiscen¬
tia explendȩ uoluptatis nimia: uel
concubitꝰ desidiũ. supͣ modu uł ꝯtͣ rõnẽ¬
efferuens. Suꝑbiȩ st̃ duo genera. Unum
tantia.Suꝑbia in elatione cordis:
iactantia in ostentatione oꝑis. Suꝑ¬
bia in eo qͦd sibi placet: alienũ testi¬
moniũ despicit. Iactantia ut magis
sibi placeat: alienum testimoniũ re¬
quirit. P ropterea iactantia ꝑ lenitatẽ
blandam se simulat: suꝑbia uͦ in tu¬
more crudelẽ demonstrat. Suꝑbia
enim timeri uult. iactantia amari:
&e utraq tam̃ in eo qͦd appetit. sibi
placens ꝑuerse diuerso licet modo in¬
ordinate conuineit᷑ głari. Siquis gͥ
suꝑbiam & iactantiã sub uno compu¬
tauerit membro. septe inueniet ca¬
pitalia uitia. de quib peccata om¬

Expanded text:
appetitus edendi. Luxuria est concupiscenappetitus edendi. Luxuria est concupiscentia explendae voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel coneffervens. Superbiae duo sunt genera. Unum tantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placens perverse, diverso licet modo inordinate convincitur gloriari. Si quis igitur superbiam et jactantiam sub uno computaverit membro, septem invenit vitia capitalia, de quibus peccata om
Abbreviated transcription (Latin):
despoliant: quartũ despoliatũ fla-¬
gellat: quintũ flagellatũ eicit:
sextum eiectum seducit: septimũ
.ximũ: ira aufert ei seipsum: tͥsti¬
gellatum eicit: gula eiectum sedii¬
cit. luxuria seductum seruituti
subicit. Anima rationalis in sani
tate sua uas ẽ solidum & integrũ.
nullam habens corruptionẽ: quã
uitia uenientia in eam. hoc modo
uitiant & corrumpunt ⁊ suꝑbiã
inflatur: ꝑ inuidiã arescit: ꝑ iram
crepat: ꝑ accidiam frangit᷑: ꝑ auari¬
ciam disꝑgit᷑: ꝑgulam inficitur:
ꝑ luxuriã conculcat᷑ &e in lutũ redi¬
gitur. Suꝑbia ẽ amor ꝓpͥe excellentie:
inuidia odium felicitatis aliene: ira¬
ẽ irrationabilis ꝑturbatio mentis: ac¬
cidia ẽ ex confusione mentis nata tri¬
sticia. siue tedium & amaritudo ani¬
mi immoderata. qua iocunditas
spiritalis extinguitur: & quodam
desꝑationis pͥncipio mens in semet¬
ipsa subu̾tit᷑. Auaritia ẽ immoderatꝰ
appetitꝰ habendi: gula ẽ immoderatꝰ

Expanded text:
exspoliant; quartum, exspoliatum flagellat; quintum, flagellatum ejicit; sextum, ejectum seducit; septimum,roximum; ira aufert ei seipsum; tristigellatum ejicit; gula ejectum seducit; luxuria seductum servituti subtate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionem; quam vitia venientia in eam hoc modo vitiant et corrumpunt: per superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam concuicatur, et in lutum redigitur. Superbia est amor propriae excellentiae. Invidia odium felicitatis alienae. Ira irrationabilis perturbatio mentis. Acidia est ex confusione mentis nata tristitia, sive taedium et amaritudo animi immoderata; qua jucunditas spiritualis exstinguitur; et quodam desperationis principio mens in semetipsa subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi. Gula est immoderatus
Abbreviated transcription (Latin):
adiutus euadat. Sapientia namq a
sapore dicit᷑: cum mens gustu int̾ne
dulcedinis tacta. totam se ꝑ desideri¬
um intus colligit: nec foris iam ener¬
uiter in carnis uoluptate dissoluit᷑:
quia totum intus possidet in quo
delectatur. Congrue gͥ contra ext̾iorẽ
uoluptatẽ int̾ior dulcedo opponitur:
ut qͣnto illa plus sapere & placere in¬
ceꝑit. tanto liberius atq libentius
ista contempnat᷑: tandemq in semet¬
ipsa mens pacificata. dum nichil est
qͦd foris appetat: tota ꝑ amorẽ intus
requiescat. Sp̃c gͦ sapientiȩ cor sua dul¬
cedine tangens. &e foris concupiscentiȩ
ardorẽ temꝑat: & sopita ꝯcupiscentia
intus pacẽ ereat: quatinus dũ mẽs
tota ad int̾num gaudium colligit᷑:
plene ac ꝑfecte homo ad inaginem
dei reformetur: sicut scͥptum ẽ. Bea
bunt. Ecce frater petitionẽ tuã ñ qua¬
liter debui:.s qualit̾ interim potui
adimpleui. Accipe munusculum
de qumq septenis qͦd postulasti: ce

Expanded text:
adjutus evadat. Sapientia namque a adjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur: cum mens gustu internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit: nec foris jam evidenter in carnis voluptate dissolvitur: quia totum intus possidet, in quo delectatur. Congrue igitur contra exteriorem voluptatem interior dulcedo opponitur, ut quanto ista plus sapere, et placere incoeperit, tanto liberius atque libentius illa contemnatur: tandemque in semetipsa mens pacificata, dum nihil est quod foris appetat, tota per amorem intus requiescat. Spiritus ergo sapientiae cor sua dulcedine tangens, et foris concupiscentiae ardorem temperat, et sopita concupiscentia intus pacem creat: quatenus dum mens tota ad internum gaudium colligitur, plene ac perfecte homo ad imaginem Dei reformetur: sicut scriptum est: Becabuntur . Ecce, frater, petitionem tuam non qualiter debui, sed qualiter interim potui, adimplevi. Accipe manusculum de quinque septenis, quod postulasti: et
Abbreviated transcription (Latin):
de exterioris panis refectione sugge¬
stionẽ faceret: respondit dicens.N
in solo pane uiuit homo: sin om̃i
te demonstraret.quia cum mens
illo interius pane reficitur: ñ ma¬
gnopere curat. si foris ad tempꝰ fa¬
mem carnis patiat᷑. Datur gͦ contͣ
gulam sp̃c intelligentie. S ille ad
cor ueniens emundat illud atq
purificat: &e illum int̾iorem ocłm
cognitione uerbi di. qͣsi quodam
collirio sanans. eousq luminosum
atq serenũ efficit: ut ad ipsam etiã
d̾itatis claritatẽ contemplandam
ꝑspicax fiat. Contra uitiũ gͥ gule: re¬
cordis nascitur. Mundicia uͦ cordis
uisionẽ di ꝓmeret᷑: sic̃ scriptũ. ẽ. Dea¬
timundo corde: q̃m ipsi dm̃ uidebt̃.
Septima petitio ẽ. contra luxuriam:
qua dicitur. Libera nos a malo. Con¬
uenient̾ sane seruus libertatẽ petit:
&e iocir co huic petitioni datur
captiuo li bertatẽ restitu¬
at: & iugum inique dominationis
qͦd siuis uirib ille ñ ualuit. ꝑ gr̃am

Expanded text:
de exterioris panis refectione suggede exterioris panis refectione suggestionem faceret, respondit dicens: Non in solo pane vivit homo, sed in omni erte demonstraret quia, cum mens illo pane intus reficitur, non magnopere curat si foris ad tempus famem carnis patiatur. Datur ergo contra gulam Spiritus intelligentiae, sed ille ad cor veniens, emundat illud atque purificat, et illum interiorem oculum ex ratione verbi Dei quasi quodam collyrio sanans, eo usque luminosum atque serenum efficit, ut ad ipsam etiam deitatis claritatem contemplandam spicax fiat. Contra vitium igitur gulae recordis nascitur. Munditia vero cordis visionem Dei promeretur; sicut scriptum est: « Beati munde corde, quoniam ipsi Deum vidSeptima petitio est contra luxuriam, qua dicitur: Libera nos a malo. Convenienter sane servus libertatem petit: et idcirco huic petitioni datur bertatem restituat, et jugum iniquae dominationis quod suis viribus ille non valuit, per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis nr̃is rationẽ reddituri sumꝰ.
mereamur miscd̃iam inuenire. Sexta
petitio ẽ contra gulam: qua dicit᷑. Ne
nos indiicas. idest indiici ꝑmittas in
temptationẽ. Hȩc ẽ temptatio. qua noᷤᷤ
illecebra carnis ꝑnaturalem appetitũ
ad excessum trahere nititur: & latent̾
uoluptate subicit. dũ manifeste nobiᷤᷤ
de necessitate blandit᷑. In quã ꝓfecto
temptationẽ tunc nequaquã induci¬
mur: si sic studemus scd̾m m̃̾suram
necessitatis. naturȩ subsidiũ impen¬
dere: ut tam̃ semꝑ meminerimꝰ ap¬
petitũ ab illecebra uoluptatis coerce¬
re. Quod ut implere ualeamus. datur
nobis petentib sp̃c intelligentie: ut
int̾na refectio uerbi di appetitũ ex-¬
teriorẽ cohibeat: &e m̃tẽ sp̃uali
cibo roboratam.
leat corporalis egestas fran¬
egestas fran¬
gere: nec carnis uoluptas suꝑare. Pro¬
pterea namq & ipse dñs temptatori
suo. dum esurienti sibi fraudulentã

Expanded text:
peccatis nostris rationem reddituri sumus, peccatis nostris rationem reddituri sumus, mereamur misericordiam invenire. Sexta petitio est contra gulam, qua dicitur: Ne nos inducas, id est induci permittas, in tentationem. Haec est tentatio qua nos illecebra carnis saepe per naturalem appetitum ad excessum trahere nititur, et latenter voluptatem subjicit, dum manifeste nobis de necessitate blanditur. In quam profecto tentationem tunc nequaquam inducimur, si sic studemus secundum mensuram neccessitatis naturae subsidium impendere, ut tamen semper meminerimus appetitum ab illecebra voluptatis coercere: quod ut implere valeamus, datur nobis petentibus spiritus intelligentiae: ut interna refectio verbi Dei appetitum exteriorem cohibeat, et mentem spiritali cibo roboratam leat corporalis egestas frangere, nec carnis voluptas superare. Propterea namque et ipse Dominus tentatori suo, dum esurienti sibi fraudulentam
Abbreviated transcription (Latin):
Datur gͦ huic petitioni sp̃c fortitudi¬
nis. ut fatiscentẽ animã erigat: qͣtinꝰ
illa pͥstini uigoris uirtute recepta. a de¬
fectu sui tedii. ad desid̾iũ int̾ni saporiᷤᷤ
conualescat. Creat autẽ sp̃c fortitudi¬
nis in corde famem iusticiȩ: ut dum
hic ꝑ desidium pietatis fortit̾ accendi¬
tur: illic ꝓp̾mio plenã beatitudinis
satietatẽ consequat᷑. Quinta petitio ẽ
contra auariciã: qua dicit᷑. D imitte
nobis debita nr̃a. sicut &e nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Iustum enim ẽ.
ut in reddendo debito ñ debeat ẽẽ
anxius: qui in exigendo noluerit eẽ
auarus. Atq icło cum a nobis ꝑ dei gra¬
ciam uicium auariciȩ tollitur: quali¬
t̾a nr̃o debito absolui
debeamꝰ
ex ꝓposita salutis con¬
ditione
donat᷑. Huic gͦ peti.¬
tioni dat᷑
sp̃c consilii. qͥ doceat
nos in hoc
scło libent̾ peccantib in nos miscdiã
impendere: quatinꝰ in futuro cum ꝓ

Expanded text:
Datur ergo huic petitioni Spiritus fortitudiDatur ergo huic petitioni Spiritus fortitudinis, ut fatiscentem animam exigat, quatenus illa pristini vigoris virtute recepta, a defectu sui taedii ad desiderium interni amoris convalescat. Creat ergo Spiritus fortitudinis in corde famem justitiae, ut, dum hic per desiderium pietatis fortiter accenditur, illic pro praemio plenam beatitudinis satietatem consequatur. Quinta petitio est contra avaritiam, qua dicitur: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nut in reddendo debito non debeat esse anxius, qui in exigendo noluerit esse avarus: atque ideo cum a nobis per Dei gratiam vitium avaritiae tollitur, qualiter a nostro debito absolvi debeamus, ex proposita salutis conditione docetur. Huic ergo petitioni datur spiritus consilii: qui doceat nos in hoc saeculo libenter peccantibus in nos misericordiam impendere quatenus in futuro cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
aduersis ꝑ impatientiȩ uiciũ agita¬
tus atq cȩcatus. uł malũ qͦd patit᷑
se meruisse. uł bonũ qͦd habet ꝑ gra¬
ciam accepisse ñ agnoscit. Hanc autẽ
uirtutẽ id est compunctionẽ. siue do¬
lorem. p̾mium consolationis sequit᷑:
ut qui se hic sponte coram do ꝑ lam̃¬
ta affligit: illic uerum gaudiũ &e
leticiam inuenire mereat᷑. Quarta
petitio ẽ contra tristiciã: qua dicit᷑.
sanem nr̃m cotidianũ da nobis ho-¬
die. Tristicia namq tediũ ẽ animi
cum merore: qͣndo mens quodammͦ
tabefacta. & uitio suo amaricata.
int̾na bona ñ appetit: atq om̃i uigo¬
re emortuo. nullo sp̃ualis refectionis
desiderio hilarescit. Propterea ad sa¬
nandum hoc uitiũ dep̾cari nos opor¬
tet miscłiam dñiut ipse solita pie¬
tate. animȩ tedio suo languenti. int̾¬
nȩ refectionis pabulũ admoueat: ut
qͦd ipsa absens nescit appetere : gustu
p̾sentis admonita incipiat amare.

Expanded text:
adversis per impatientiae vitium agitaadversis per impatientiae vitium agitatus, atque caecatus, vel malum quod patitur se meruisse, vel bonum quod habet, per gratiam accepisse non agnoscit. Hanc autem virtutem, id est compunctionem sive dolorem praemium consolationis sequitur, ut qui hic sponte coram Deo per lamenta affligitur, illic verum gaudium et laetitiam invenire mereatur. Quarta petitio est contra tristitiam, qua dicitur: « Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. » Tristitia namque taedium est animi cum moerore, quando mens, quodammodo tabefacta et vitio suo amaricata, interna bona non appetit, atque omni vigore est mortua, nullo spiritualis refectionis desiderio hilarescit. Propterea ad sanandum hoc vitium deprecari nos oportet misericordiam Dei, ut ipsa solita pietate animae taedio suo languenti internae refectionis pabulum admoveat, ut quod ipsa absens nescit appetere, gustu misericordiae praesentis admonita incipiat amare.
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatẽ illud accendat: qͣtinuᷤ
ad eandẽ homo ȩt̾ne hereditatis pos¬
sessionẽ ad quã alios ꝑuenire cupit.
ipse ꝑueniat. Tercia peticio ẽ contͣ irã:
qua dicit᷑. fiat uoluntas tua:. sicut in
cȩlo &e in t̾ra. Non enim uitt conten¬
dere qui dicit. fiat uoluntas tua: sed
sibi placere indicat. qͥcqͥd uoluntas di.
siue in se siue in aliis. scdm arbitum
suȩ dignationis dispensat. Huic gͦ
petitioni dat᷑ sp̃c scientiȩ: ut ipse ad
cor ueniens. erudiat illud & salubrit̾
compungat: ut sciat homo malũ qͦd¬
patitur. ex sua culpa ꝓuenire: siquid
aũ boni habuerit. ex miscdia di ꝓce
sustinet. siue in bonis que ñ habet
contra creatorẽ ñ irasci: s ꝑ omĩa pa¬
tientiam exhibere. Optime gͦ ꝑ com¬
punctionẽ cordis. que sp̃u scientiȩ o¬
ꝑante interius ex humilitate nascit᷑.
ira &e indignatio animi mitigatur:
qͥa econu̾so. stultum ira int̾ficit᷑ q̃nin

Expanded text:
benignitatem illud accendat: quatenus benignitatem illud accendat: quatenus ad eamdem homo aeternae haereditatis possessionem, ad quam alios pervenire cupit, ipse perveniat. Tertia petitio est contra iram, qua dicitur: Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Non enim vult contendere, qui dicit: Fiat voluntas tua: sed sibi placere indicat quidquid voluntas Dei, sive in se, sive in aliis secundum arbitrium suae dignationis dispensat. Huic ergo petitioni datur spiritus scientiae, ut ipse ad cor veniens, erudiat illud, et salubriter compungat, ut sciat homo malum, qpatitur ex sua culpa provenire, si quid autem boni habuerit, ex misericordia Dosustinet, sive in bonis quae non habet, contra Creatorem non irasci, sed per omnia patientiam exhibere. Optime ergo per compunctionem cordis quae Spiritu scientiae operante interius ex humilitate nascitur, ira et indignatio animi mitigatur, quia econverso stultum ira interficit, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ificetur nom̃ tuũ. Hoc enĩ petimꝰ.
ut det nob̾ timere ce uenerari nom̃
suũ: quatinꝰ ei ꝑ humilitatẽ subie¬
cti simꝰ: qui ꝑ suꝑbiam rebelles ce
contumaces extitimꝰ. Huic petitioni
dat᷑ donũ sp̃c timoris dñi: ut ille ad
cor ueniens. uirtutẽ in eo creet humi¬
litatis. quȩ suꝑbiȩ morbum sanet:
quatinꝰ ad regnũ celoꝵ. qͦd angelus
suꝑb ꝑelationẽ ꝑdidit: homo humi¬
lis ꝑuenire possit. Scd̾a petitio ẽ con¬
tra inuidiam: qua dicit᷑. Adueniat
regnum tuũ. Regnum siquidem di
ẽ salus hominũ: qͥa tunc d̾s in homi¬
nib regnare dr. qͣndo ipsi homine ᷤ
deo subiciunt᷑ : & modo adherendo
ei ꝑ fidem: & post inherendo ꝑ speciẽ.
Qui gͦ petit ut regnum di adueniat.
ille ꝓfecto saliitem querit hominũ:
ac ꝑ hoc dum ꝓ commnuni omniũ
salute postulat: luoris uitiũ se reꝑ¬
bare demonstrat. Huic peticioni dat᷑
sp̾c pietatis: ut ipse ad cor ueniens ad

Expanded text:
Sanctificetur nomen tuum. Hoc enim petimus Sanctificetur nomen tuum. Hoc enim petimus ut det nobis timere et venerari nomen suum, quatenus ei per humilitatem subjecti simus, qui per superbiam rebelles et contumaces exstitimus. Huic petitioni datur donum spiritus timoris Domini, ut ille ad cor veniens virtutem in eo creet humilitatis quae superbiae morbum sanet: quatenus ad regnum coelorum, quod angelus rbus per electionem perdidit, homo humilis pervenire possit. Secunda petitio est contra invidiam, qua dicitur: Adveniat regnum tuum. Regnum siquidem Dei est salus hominum; quia tunc Deus in hominibus regnare dicitur, quando ipsi homines Deo subjiciuntur, et modo ei adhaerendo per fidem et post inhaerendo per speciem. Qui ergo petit, ut regnum Dei adveniat ille profecto salutem quaerit hominum; ac per hoc dum pro communi omnium salute postulat, livoris vitium se reprobare demonstrat. Huic petitioni datur spiritus pietatis, ut ipse ad cor veniens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
arescit: ꝑ iram crepat: ꝑ tͥsticiã conte¬
ritur. & quasi in puluerẽ redigitur:
ꝑ auariciã disꝑgit᷑: ꝑ gulam inficitur
&e quasi humectat᷑: ꝑ luxiiriã concul¬
catur ce in lutũ redigitur: ita ut ĩa
miser dicere possit. Infixus sum in
limo ꝓfundi : & ñ ẽ substantiã. ue¬
ni in altitudinẽ maris: &e tempestaᷤᷤ
demersit me. Cumq huic limo pro¬
fundi animꝰ fuerit infixus. & luto
comquinationis & immundiciȩ ob¬
uolutus: euelli nequaquã potest.
nͥ ad eum clamet. & eius auxiliũ po¬
stulet: de quo ꝓpħa loquit᷑ dicens.
Expectans expectaui dñm: & inten¬
dit mͥ. Et exaudiuit preces meas: &e
eduxit me de lacu miseriȩ &e de lu¬
to fecis. Propterea gͦ ipse nos orare
docuit. ut totũ bonũ nr̃m ab ipso
sit: ut &e quod petimꝰ. & qͦd petenteᷤᷤ
accipimꝰ: eius donũ. ñ nr̃m meritũ
eẽ intelligamus. Prima gͦ petitio
contra suꝑbiam ẽ: qua deo dicimꝰ.

Expanded text:
arescit, per iram crepat, per tristitiam contearescit, per iram crepat, per tristitiam conteritur, et quasi in pulverem redigitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur et quasi humectatur, per luxuriam conculcatur et in lutum redigitur: ita ut jam miser dicere possit: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Veni in altitudinem maris et tempestas demersit me . Cumque huic limo profundi animus fuerit infixus, et luto coinquinationis et immunditiae obvolutus, evelli nequaquam potest, nisi ad illum clamet et ejus auxilium postulet? De quo Psalmista loquitur, dicens: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi. Et exaudivit preces meas, et eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis . Propterea ergo ipse nos orare docuit, ut totum bonum nostrum ab ipso sit, ut et quod petimus, et quod petentes accipimus, ejus donum, non nostrum meritum esse intelligamus. Prima ergo petitio contra superbiam est, qua Deo dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ctum uiolent̾ seruituti subicit: quia
postquã caro ꝑcrapułã inflammata
ẽ. ardorem libidinis suꝑuenientem.
emollitꝰ atq eneruit̾ resoluitus ani¬
mus uincere ñ potest. Seruit gͥ seuis¬
simȩ dominationi mens turpiter
subacta: & nͥ exorata subueniat sal¬
uatoris pietas: ñ erit iam unde cap¬
tiuo seruienti amissa restituatur li
bertas. Sequunt᷑ itaꝙ septem petio¬
nes contra septẽ uitia: quib ille orat᷑
ut subueniat. qui nos &e orare docuit:¬
& quod orantib sp̃m bonum ad sa¬
nanda uulnera nr̃a. & ad soluendũ
iugum captiuitatis nr̃ȩ daturꝰ eẽt.
repmisit. S nos antequã ad explana-¬
tionem hors ueniamus: pͥus uolumꝰ
alia adhuc similitudine. demonstra¬
re qͣntam in nobis corruptionẽ supra¬
dicta uitia generent: ut qͣnto ꝑicło¬
sior languor ostenditur: tantomagiᷤ
necessaria medicina comꝓbetur. ꝑ
suꝑbiam gͥ cor inflatur: ꝑ inuidiã

Expanded text:
ctum violenter servituti subjicit; quia, ctum violenter servituti subjicit; quia, postquam caro per crapulam inflammata est, ardorem libidinis supervenientem emollitus, atque enerviter resolutus animus vincere non potest. Servit igitur saevissime dominationi mens turpiter subacta; et, nisi exorata subvemat Salvatoris pietas, non erit jam unde captivae servienti amissa resbertas. Sequuntur itaque septem petitiones contra septem vitia: quibus ille oratur ut subveniat, qui nos et orare docuit, et quod orantibus bonum ad sananda vulnera nostra et ad solvendum jugum captivitatis nostrae daturus esset, repromisit. Sed nos, antequam ad explanationem harum veniamus, prius volumus alia adhuc similitudine demonstrare quantam in nobis corruptionem supradicta vitia generent; ut quanto periculosior languor ostenditur, tanto magis necessaria medicina comprobetur. Per superbiam igitur cor inflatur, per invidiam
Abbreviated transcription (Latin):
sol ortus sui confinia irradiat:.
quã ad altiora conscendat. Primũ
gͦ est ut redeas ad te ipsumĩ intres
ad cor tuũ: discas estimare sp̃m tuũ:
discutere quid sis. quid fueris. qͥd
cẽ debueris: qͥd eẽ poteris. Quid fu¬
eris ꝑ naturam: qͥd modo sis ꝑ culpã:
qͥd eẽ debueris ꝑ industriam: qͥd ẽẽ

Expanded text:
sol ortus sui confinia irradiat, quam ad altiora conscendat. Primum ergo est ut redeas ad te ipsum; intres ad cor tuum; discas aestimare spiritum tuum. Discute quid sis, quid fueris, quid esse debueris, quid esse poteris: quid fueris per naturam; quid modo sis per culpam, quid esse debueris per industriam; quid
Abbreviated transcription (Latin):
lia: & ex his uniu̾sa mala oriuntur.
hisunt fontes abyssi tenebrose. de qͥb
flumina babylonis exeunt: & in om¬
nẽ t̾ram diducta. stillicidia iniqͥtatiᷤ
diffundunt. De quib fluminib: psal¬
mista in ꝑsona ppłi fidelis cecinit. di¬
cens. Suꝑ flumina babilonis illic se-¬
dimus & fleuimus: dũ recordaremur

Expanded text:
lia, et ex his universa mala oriuntur. lia, et ex his universa mala oriuntur. Hi sunt fontes abyssi tenebrosae, de quibus flumina Babylonis exeunt, et in omnem terram deducta stillicidia iniquitatis diffundunt. De quibus fluminibus Propheta in persona populi fidelis cecinit dicens: Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevimus, dum recordaremur
Abbreviated transcription (Latin):
tum. sp̃c fortitudinis: Quintũ. sp̾c con¬
sili:. Sextum. sp̃c intellectus: Septimum.
sp̃c sapientie. Demde quarto loco suc
cedunt septem uirtutes. Prima. pau¬
ꝑtas sp̃c. id est humilitas. Scd̃a. mansue¬
tudo siue benignitas. Tercia. compun¬
ctio siue dolor: Quarta. esuries iusticiȩ
siue desideriũ bonũ: Quinta. miscdia:
Sexta cordis mundicia: Septima. pax.
Nouissime quinto loco disponunt᷑ sep¬
tem beatitudines. Prima. regnũ cęloꝵ:
Scdã. possessio terrȩ uiuentiũ. Tercia.
consolatio: Quarta. iusticiȩ satietas:
Quinta. miscdia:. Sexta. uisio dc Sep¬
tima. filiatio di. Hec ita pͥmo loco di¬
stingue: ut intelligas ipsa uitia qͣsi
quosdam animȩ languores siue uul¬
nera int̾ioris hominis: ipsum uͦ hõĩ¬
nẽ quasi egrotum: medicũ dm: dona
sp̃c scĩ. antidotũ: uiruites sanitates:
beatitudines. felicitatis gaudiũ. St̃
gͦ septem uitia capitalia siue pͥncipa¬

Expanded text:
tum, spiritus fortitudinis; quintum, spiritus contum, spiritus fortitudinis; quintum, spiritus consilii; sextum, spiritus intellectus; septimum, spiritus sapientiae. Deinde quarto locedunt septem virtutes. Prima, paupertas spiritus, id est humilitas; secunda, mansuetudo sive benignitas; tertia, compunctio sive dolor; quarta, esuries justitiae sive desiderium bonum, quinta, misericordia; sexta, cordis munditia; septima, pax. Novissime quinto loco disponuntur, septem beatitudines. Prima, regnum coelorum; secunda, possessio terrae viventium; tertia, consolatio; quarta, justitiae satietas; quinta, misericordia; sexta, visio Dei; septima, filiatio Dei. Haec ita primo loco distingue, ut intquosdam animi languores, sive vulnera interioris hominis, ipsum vero hominem quasi aegrotum, medicum Deum, dona sancti Spiritus antidotum, virtutes sanitatem, beatitudines felicitatis gaudium. Sunt ergo septem vitia capitalia sive principa
Abbreviated transcription (Latin):
tura inueni: quȩ uolo si possũ
sicut postulas. pͥus singillatĩ enume¬
rando ab inuicẽ distinguere: postea u̾
quam int̾ se habeant ꝯuenientiã eadẽ
ꝑ singła sibi conferendo demonstrare.
Primo loco ponunt᷑ sept̃e uitia: id est
pͥma suꝑbia: scda inuidia: tercia ira:
quarta tristicia: quinta auaricia:.
sexta gula: septima luxuria. Contra
hȩc scdo loco constituunt᷑ septem pe¬
titiones: quȩ dominica oratione con-¬
tinent᷑. Prima: qua dicit᷑ d̾o. scĩficet᷑
nom̃ tuũ. Scd̾a. qua dicit᷑ adueniat
regnum tuũ. Tercia: qua dicit᷑. fiat
uoluntas tua sicut in cęlo &e in terra.
Quarta: qua dicit᷑ panem nr̃m coti¬
dianũ da nobis hodie. Quinta: qua di¬
cit᷑. dimitte nobis debita nr̃a. sieut &
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Sexta:
qua dicit᷑. ne nos indicas intẽptatio¬
nẽ.Septima:. qua dicit᷑. libera nos a ma¬
lo. s ostea tercio locosecunt᷑ septẽ dona
sp̃c pietatis: Tercium. sp̃c scientiȩ. Quar¬

Expanded text:
ter, inveni, quae volo, si possum, sicut postulas, prius sigillatim enumerando, ab invicem distinguere; postea vero quam inter se habeant convenientiam, eadem per singula sibi conferendo demonstrare. Primo loco ponuntur septem vitia, id est primum superbia, secundum invidia, tertium ira, quartum tristitia, quintum avaritia, sextum gula, septimum luxuria. Contra haec secundo loco constituuntur septem petitiones, quae in Dominica oratione continentur: Prima, qua dicitur Deo: Sanctificetur nomen tuum; secunda, qua dicitur: Adveniat regnum tuum; tertia, qua dicitur: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra; quarta, qua dicitur: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, quinta, qua dicitur: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sexta, qua dicitur: Et ne nos inducas in tentationem; septima, qua dicitur: Sed libera nos a malo. Postea tertio loco sequuntur septem dona s pietatis; tertium, spiritus scientiae; quar
Abbreviated transcription (Latin):
extirpet uicia: ordinet cogitatioẽs:
sanet affectiones: mores componat.
enim nullum ẽ momentũ. quo non
utamur uł fruamur di pietate &e
miscdia: sic nullum debet ẽẽ mom̃¬
tum. quo eum presentem ñ habea¬
mus in memoria. Semꝑ in illo inue¬
nies qͦd mireris: & unde delect̾is. Nuᷤ¬
quam ẽ copiosior materia ad miran¬
di: & nusquã utilior causa delectandi.

Expanded text:
Exstirpet vitia, ordinet cogitationes, sanet affectiones, mores componat. enim nullum est momentum, quo homo non utatur vel fruatur Dei bonitate et misericordia: sic nullum debet esse momentum, quo eum praesentem non habeaminaris. Semper in illis invenies quod mireris, et unde delecteris. Nusquam est copiosior materia admirandi, et nusquam utilior causa delectandi.
Abbreviated transcription (Latin):
Cor &e se nouit sua scientia: & multa
alia. Quando nouit se appellatur
conscientia: quando preter se alia.
peccata dissimulat: &e cum corripit
ñ insultat. Tranquilla ẽ que om̃ib
ẽ dulcis. & nulli grauis: utens ann¬
co ad grãm ł inimico ad patientiã:
cunctis ad beniuolentiã: quib po¬
cusationẽ ñ patit᷑. uł pro torpore boni:.
uł ꝓ p̾sumptione mali. Munda ẽ et
bene sibi conscia. cũ nec pͥt̾ito iuste aeu¬
satur: nec de p̾senti iniuste delectat᷑.
Pura ẽ cui nec ds sua peccata imputat.
quia ñ fecit: nec aliena quia ñ appro¬
bauit: nec negligentiã quia non ta¬
cuit: nec suꝑbiam quia in unitate
men quam scientia eitius appre¬
henditur: & utilius retinetur. Co¬
gitare de conscientia sensus ẽ con¬
summatus: & qui custodit illam
semꝑ erit securus. Conscientia nã¬

Expanded text:
m et se novit sua scientia et multa alia. Quando novit se appellatur conscientia, quando praeter se alia, peccatum dissimulat; et cum corripit, non insultat. Tranquilla est, quia omnibus est dulcis, et nulli gravis: utens amico ad gratiam, inimico ad patientiam, cunctis ad benevolentiam, et quibus pocusationem non patitur, vel pro tempore boni, vel pro praesumptione mali. Munda est et bene sibi conscia, cum nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Pura est, cui Deus nec sua peccata imputat, quia non fecit: nec aliena, quia non approbavit: nec negligentiam, quia non tacuit: nec superbiam, quia in humilitate et vana scientia, et citius apprehenderetur, et utilius retineretur. Cogitare namque de conscientia, sensus est consummatus; et qui custodit illam, semper erit securus. Salva
Abbreviated transcription (Latin):
occulta uident: quam quȩ in aliis.
uͥ manifesta tantũ uident. Nam ce
siqͣndo quedam occulta aliena ex
manifestis deprehendunt. sua tam̃
districte ꝑueritatẽ iudicant.: illa
riores se cunctis existiment: & hoc il¬
lis sentire dulce sit. quod sua mala
aggrauare ce alioꝵ. alleuiare possit:¬

Expanded text:
occulta vident, quam qui in aliis vident occulta vident, quam qui in aliis vident ubi manifesta tantum vident. Nam, et si quando quaedam occulta aliena ex manifestis deprehendunt, sua tamen districte per veritatem judicant; illa ariores se cunctis existiment, et hoc illis sentire dulce sit, quod sua mala aggravare et aliorum alleviare possi
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt genera humilitatis.
Primum ad se: scdm ad alioᷤ
Humilitas ad se ẽqua quisq de se¬
metipso parua existimat. Humili¬
tas ad alios ẽ: qua bona alioꝵ ho¬
mo sine inuidia & liuore comm̃¬
dat. Per pͥmam humilitatẽ pre esse
ñ cupit: ꝑ scdam subeẽ ñ contemp¬
nit. humilitas facit ut sua occulta
homo ñ abscondat: pietas facit. ut
aliena occulta iudicare ñ p̾sumat.
humilitas facit ut mala sua ho
mo ñ excuset: pietas facit ut mala
aliena ñ aggrauet. Item humilitaᷤ
facit. ut que in se latent scđm ueri¬
tatem uidicet: pietas facit ut qͦ
in aliis ñ patent ad meliorẽ partem
inclinet. Hinc est quod sc̃i uiri semet¬
ipsos tam districte diiudicant: et
cunctos sibi merito anteponendos
putãt. Uident enim & que manife¬
sta funt sua &e quȩ occulta: alioꝵ aũ
manifesta tantũ. Cum itaq de ahe¬
nis occultis iudicare ñ p̾sumant.
nisi quantũ pietate monente bo¬
na eẽ existimant̃plura sunt que in
se mala uident. uͥ ce manifesta et

Expanded text:
uo sunt genera humilitatis. Primum ad se, secundum ad alios. Humilitas ad se est qua quisque de semetipso parva existimat. Humilitas ad alios est qua bona aliorum homo sine invidia et livore commendat. Per primam humilitatem praeesse non cupit; per secundam subesse non contemnit. Humilitas facit ut sua occulta homo non abscondat; pietas facit ut aliena occulta judicare non praesumat. Humilitas facit ut mala sua homo non excuset; pietas facit ut mala aliena non aggravet. Item humilitas facit ut quae in se latent secundum veritatem judicet; pietas facit ut quae in aliis non patent ad meliorem partem inclinet. Hinc est quod sancti viri semetipsos tam districte dijudicant, et cunctos sibi merito anteponendos putant. Vident enim et quae manifesta sunt sua et quae occulta; aliorum autem manifesta tantum. Cum itaque de alienis occultis judicare non praesumant, nisi quantum pietatem monente bona esse existimant, plura sunt quae in se mala vident ubi et manifesta et
Abbreviated transcription (Latin):
mam predicatio. Ad conscientiã
silentium: ad famam uerbum.
Per silentiũ seminas agrũ tuũ:
ꝑ u̾bum seminas agrum ꝓximi
tui. Cum in tua edificatione ꝓ¬
ficis. metis agrum tuũ: cum de
ꝓfectu alieno letaris. metis agrũ
ꝑximi tui. In tempore ocii. pͥmũ
lectio cognoscendȩ ueritatis & ex¬
ercenbe uirtutis mat̾iam tͥbuit:
deinde meditatio formam appo¬
nit. In tempore laboris. pͥmum
opus exemplum tribuit: postea
uerbum doctrinam ꝓponit:. sicut
scriptum ẽ. Quȩ cepit iħc facere
& docere. Ideo prius tempus ocii:
postea tempꝰ laboris

Expanded text:
mam praedicatio. Ad conscientiam silentium, ad famam verbum. Per silentium, seminas agrum tuum; per verbum, seminas agrum proximi tui. Cum in tui aedificatione proficis, metis agrum tuum; cum de profectu alieno meditaris, metis agrum proximi tui. In tempore otii primum lectio cognoscendae veritatis et exercendae virtutis materiam tribuit; deinde meditatio formam apponit. In tempore laboris primum opus exemplum tribuit, postea verbum doctrinam proponit, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere . Ideo prius tempus otii, postea tempus laboris
Abbreviated transcription (Latin):
mitileneus. Syriam. Filotas. Ciliciam. Filo. Illirios. Acropatus. M ediam maiorẽ.S¬
ther ꝑdice. Mediam minorẽ. Scynus. Susanianam gentẽ. Antigonus philippi. fr̃i¬
giam maiorẽ. Nearchus. Liciam & pamphiliam. Cassander. Cariam. Menander. Lidi¬
am .L eonnatus. frigiam minore. Ly simachus. Traciam & pontum. Pumenus.Capa¬
dociam & paflagoniam. Seleuchus antiochi. Summã castroꝵ. Cassander antipatri. Stipa¬
tores & satellites regis. Taxsles. Seres inter hidaspem & indum. Phiton agenoris. Colo¬
nias in indis conditas. Ox iarches. Paropamenos in fine caucasi.Sybiroes. Arachusios
& chedros. S tatanor. Dran cheos & areos. Amẏntas. Atrianos. Sycheusita. Sogdia¬
nos. Canor. Parthos. Philippus. Hyrcanios. Fratrafenes. Armenios. Tle potemus

Expanded text:
Militenus Syriam, Philotas Ciliciam, Philo Illiricos, Acropatus Mediam majorem, Sother Mediam minorem, Schynus Suzanianam gentem, Antigonus Philippi Phrygiam majorem, Nearchus Lyciam et Panphiliam, Cassander Cariam, Menander Lydiam, Leonatus Phrygiam minorem, Lysimachus Thraciam et Pontum, Eumenus Cappadociam et Paphlagoniam, Seleucus summam castrorum, Cassander Antipatri stipatores et satellites regis, Traxiles Seres inter Hydaspem et Indum, Phiton Agenoris colonias in Indis conditas, Oxiarches Paropamenos in fine Caucasi, Subitores Aracusios et Chedros, Statanor Drancheos et Areos, Amyntas Athrianos, Sicheusita Sogdianos, Canor Parthos, Philippus Hircanos, Frataphanes Armenios, Tlepolemus P
Abbreviated transcription (Latin):
& deuoraui eum: & erat in ore meo.
tanquã mel dulce: & cum deuoras¬
sem eum amaricatꝰ ẽ uenter meus.
Sic & tu frater deuora librum uitȩ.
cõmede uerbum di: nec solum come¬
de s auide comede: & noli ꝓpterea
dulcedinem saporis eiꝰ deserere: si ali¬
quid amaritudinis sentis in uentre.

Expanded text:
et devoravi eum; et erat in ore meo et devoravi eum; et erat in ore meo tanquam mel dulce; et cum devorassem eum amaricatus est venter meus . Sic, et tu frater, devora librum vitae, comede verbum Dei: nec solum comede, sed avide comede, et noli propterea dulcedinem saporis ejus deserere, si aliquid amaritudinis sentis in ventre.
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Quia uͦ exercitium uirtutiᷤ
quo anima pascitur. ñ sumit᷑ sine põ¬
dere laboris quo caro grauat᷑: quasi
qͥdam sensualitatis nr̃ȩ stomacus. dũ
cibum boni oꝑis exercendo ꝑcipit. ne
uirtutẽ qua reficitur ultra modu ap¬
petat. ipse eum quo p̾mit᷑ labor oꝑiᷤ
castigat. Iam ut estimo satis intelli¬
gis: quid sͥ uult quod iste dicebat.
Quam dulcia faucib meis eloqͥa
tua. suꝑ mel ori meo. Non enim ait
dulcia uentri meo. s faucib meis:
ñ stomaco meo. s ori meo. Acsi dicẽt.
P uerbum qͥdem tuũ dñe uenter
carnalitatis p̾mit᷑. s palatum cor¬
dis intus sapore dulcedinis delectat᷑.
quia & si foris infirmitatẽ grauat
labor oꝑis. intꝰ tam̃ desid̾ium pascit
dulcedo &e gustus suauitatis. Hic̃ ẽ qͦd
dilectus ille & carus iohannes qui uer¬
bum cdi tam frequent̾ & tam libenter
edere consueuerat: de se ꝑhibet di¬
cens. Accepi librum de manu angłi.

Expanded text:
possunt. Quia vero exercitium virtutis, possunt. Quia vero exercitium virtutis, quo anima pascitur, non sumitur sine pondere laboris, quo caro gravatur, quasi quidam sensualitatis nostrae stomachus, dum cibum boni operis exercendo percipit, ne virtutem qua reficitur ultra modum appetat, ipse eum quo premitur labor operis castigat. Jam, ut existimo, satis intelligis quid sibi vult quod iste dicebat: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo! Non enim ait dulcia ventri meo, sed faucibus meis. Non stomacho meo, sed ori meo. Ac si diceret: per verbum quidem tuum, Domine, venter carnalitatis premitur, sed palatum cordis intus sapore dulcedinis delectatur, quia et si foris infirmitatem gravat labor operis, intus tamen desiderium pascit dulcedo et gustus suavitatis. Hinc est quod dilectus ille et charus Joannes qui verbum Dei tam frequenter et tam libenter edere consueverat, de se perhibet, dicens: Accepi librum de manu angeli
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tam̃ de cibo corporali intellige
dictum. Nam de refectione sp̃ualis ci-¬
bi. fauces potius quam uent̾ sunt con¬
sulendȩ. fauces dico ñ fauces carna¬
les s sp̾uales: &e uentrem dico. ñ uen¬
trem carnalem s spũalem. Nam sicut
cibum sp̃ualem nouimus: ita fauces
&e uentrem sp̾ualiter intelligere debe¬
mus. Habet quippe sp̃ualis cib id est
uerbum di. similiter saporem suum.
qui fauces spirituales delectat: nu¬
tͥmentum suum. quod substantiã sp̃u¬
alem pascit &e uegetat. Habet etiam
massam suam: que infirmitatẽ qͦdam¬
mͦ premit ce grauat. fauces sp̃uales di¬
cimus palatum cordis: sapor uerbi
di est. gustus int̾nȩ dulcedinis: ani-¬
ma autẽ ipsa ẽ substantia spu̾alis:
nutͥmentum uerbi di ẽ exercitium
uirtutis: massa uͦ pondus laboris.
Quia gͥ sapor ille int̾nȩ dulcedinis.
sine fastidio sumit᷑: quasi de quodam
spũalis cibi gustu fauces cordis dele-¬
ctationem ꝑcipiunt: s saturari nõ

Expanded text:
Hoc tamen de cibo corporali intellige Hoc tamen de cibo corporali intellige dictum. Nam de refectione spiritualis cibi fauces potius quam venter sunt consulendae. Fauces dico, non carnales, sed spirituales; et ventrem dico, non ventrem carnalem, sed spiritualem. Nam sicut cibum spiritualem novimus, ita fauces et ventrem spiritualiter intelligere debemus. Habet quippe spiritualis cibus, id est verbum Dei, similiter saporem suum, qui fauces spirituales delectat; nutrimentum suum, quod substantiam spiritualem pascit et vegetat. Habet etiam massam suam quae infirmitatem quodammodo premit et gravat. Fauces spirituales dicimus palatum cordis. Sapor verbi Dei est gustus internae dulcedinis. Anima autem, ipsa est substantia spiritualis. Nutrimentum verbi Dei est exercitium virtutis; massa vero, pondus laboris. Quia igitur sapor ille internae dulcedinis sine fastidio sumitur, quasi de quodam spiritualis cibi gustu fauces cordis delectationem percipiunt, sed saturari non