comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nes sunt auferente. et non prerumpũt
in ope. Hinc ẽ quod ꝑ ꝓph̾am dicitur.
Accingite lumbos ur̃os suꝑubera ur̃a.
hoc ẽ incorde libidiuis resecate que ad
lumbos ꝑtinent. Nam cor suꝑ ubera
ẽ: nõ in lumbis. Libidinis inmodera¬
ta licencia. nescit habere modii. Nã
dum se animꝯ uiciosus. in explenda ⁊̃¬
fornicatione: carne luxuriante laxa¬
uerit. nichilomiinus ad alia nefanda
scelera suadentib demonibꝰ transit. S¬
Dumq ininoderate metas pudoris
excesserit. crimen criminib adicit. pau¬
latimq ad deteriora procedit. Non
ita suauis ẽ amantiũ. unmo amenti¬
u incerta caris libido. Sic expta nec
ita delectat. fornicatio. dum primũ
coniuitit᷑. nam repetita. maiorẽ delec¬
tationẽ ingerit. Iam uero siinusum
uenerit. tanto ꝑditis dulcior fit: ut
suꝑari difficile sit. Unde et sepe ex
suetudine delinquendi. quasi capti¬
ui ad peccandũ cum quadã iolencra

Expanded text:
nes sunt auferendae, et non prorumpent nes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hinc est quod per prophetam dicitur: Accingite lumbos vestros super ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia
Abbreviated transcription (Latin):
pro conditione carns temptamenta
sollicitat᷑. Stimuli carnis qui in pau¬
lo excitant sathane angło iuerant.
ex lege peccatierant. que inmẽbris
hominũ de necessirate libidinis. ha¬
bitant. quã reluctantẽ dum uise ex¬
pugnat ꝑficit᷑. et de infirmitate libi¬
dinose titillationis uirtutẽ suscipit
gloriosicertamuus. Seruorũ dei mul¬
ta certamina de sua carne mouent.
Nam quãuis in amore dei eorũ sit ĩ¬
ẽocussa iitentio. mens tamen de car¬
ne quã exterius gesteat interna prelia
tolerat. Peus au̾t qui hec ad probatio¬
nẽ ꝑmittit gr̾a protegente. suosnõ de¬
serit. Ideo non numquã electi lapsu car¬
nali corruunt. ut auitio suꝑbie. quo
de uirtutib tument sanent. et qui de
uirtutũ effectib existunt supbiuit
cadanz carnis uitio humiliant᷑ ut sur¬
gant. Antequã ꝑroficiat᷑ ad ult̾ium
in ope. iam ad ult̾ium extat incogita¬
tõne. ex corte eñi primum fornicatio¬

Expanded text:
pro conditione carnis tentamentis pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
plii. leca iͤ humencia. carnis demõs¬
mur luxuria. Per hec eñ duo ui¬
sui. diabolus humanũ possid& ge¬
nis. uł dum mentẽ in suꝑbiam eri¬
it. uł dum ꝑ luxuriã carnẽ corrũpit.
bulti luxurie subditisũt: oeꝰ ꝯtuma
ite magis elati sunt. unde humilia
paebueriit. Ad compationẽ mali fit
amnꝰ. quando non solũ flagitia cõmit¬
nt. sed etiã de ipsis flagiciis uani¬
mn landis ꝑditi extollunt᷑. Sic̃ scrp¬
nnẽ. Laudat᷑ peccator in deũderiis
nme sue. Quid em̃ peius quã in
ligiciis miseros. gaudere. de quib
um debent copiosius deplorare. Libi¬
dninc magis querit᷑. dum uidet᷑.
sam sic̃ quidam sapiens ait. prim̃
imcatõnis occłorũ tela sunt: sccła
borĩ. Sed qui non capit᷑ occłis.
uest uerbis resistere sufficit natura.
bi ad huc liber affectus ẽ. Qui telec
s.Cito em̃ resiftit oꝑi. quititillã
lon ad commodat delectationi.
durrius inpugnat᷑. qui usq ad.
temptat᷑. quã is qui sola suggestione.

Expanded text:
per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci tur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui denis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad tentatur, quam is qui sola suggestione
Abbreviated transcription (Latin):
quo casu non nulli cadunt. ꝑ que laꝑ¬
sum reprehensi asemce ipsis humut
sapiant. & de mimerib deilandan
appetant. s&e laudent deu̾ aquo aos¬
rũt unde laudari se uolunt. Utiliuseꝰ
ad rogantiũ quocũq uicio labi. et
humiles post casũ deo fieri. quã ꝑeu
tionẽ suꝑbire. Grauiorẽq ruine de¬
in ab ominanda carins in mmuna¬
c̃ia ĩtu . nam alterum pendet ex altis
Soe sicut suꝑbia mentis. itur in pro¬
stitutione libidins. ita ꝑhuriłtatẽ
mentis. salua fit castitas carnis. Duuis¬
aũt non munꝙͣ deicit occultam in¬
tis suꝑbiã. ꝑ carns manifestam n¬
inã. Libidinis nasci inmundiciuã de

Expanded text:
quo casu nonnulli cadunt, pro quo lapquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae dain abominandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salautem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. Libidinis nasci immunditiam de
Abbreviated transcription (Latin):
uirtis qualiboeꝰ. et sine caritate ĩuitio
deputat᷑. Merito suꝑbie diabolꝰ a suꝑ¬
na beatitudine conruit. Qui ergo de
uirtutib adtollunt᷑. diabolũ unitan¬
t᷑. et ex inde granius coriuunt: qr de ex¬
celso labunt᷑. Suꝑbia sic̃ origo ẽ om̃i¬
ũ criminũ. ita ruma cunctarũ iurtutũ
Ipsa est eñi inpeccato prima. ipsa inꝯ
flicto postrema. Hec eñi aut in exordio
mentẽ ꝑ peccatũ prosteruit. aut nouis¬
sime de uirtutib deicit. Inde & om̃nũ
peccatorũ est maxuna. q tam ꝑ uir¬
tutes quã ꝑuicia humana mentẽ ex¬
t̾minat. Ili cadere suꝑbiã ubi &e nasci.
ut non sit suꝑbis aliud culpa. aliud
pena. sed ipsa culpa sit illis et pena.
De suꝑbia nasci ad rogantiã. non de
arogancia nascisuꝑbiã. Nam nisi p̾¬
cesserit occulta elatio mentis. nõ sequi¬
tur apta iactançia laudis. Ita ergo in
culpa preponit᷑ suꝑbia ad rogantie. sic̃
prefert᷑ urigine. Plerumq ad elatio¬
nis emendarionẽ prouidencia dei ali¬

Expanded text:
virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa sit illis et poena.De superbia nasci arrogantiam, non de arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei ali
Abbreviated transcription (Latin):
adiabolo appetitur. et occulto ꝑelas¬
onẽ. & publico ꝑ libidinẽ. Sed diti
euitat quis libidinẽ cadit melate.¬
nẽ. Item dumꝰ cante declinas lins¬
nẽ. cadit signit̾ unlibidine. Seqe
occulto uicio elationis. itur maꝑs̃
libidinis. et de aꝑto libidinis itur
occulto elationis. Soe dei seriui
crete utrumq pensans. sic caues
libidinẽ. ut non incurrat elationẽ
Et sic premit elationẽ. ut no resel
uistuns. dumq inceteris uiciis sp̃s
aligni deseruiant. His tamen ma¬
ea familiantate iungunt᷑. eisq am¬
uus iuxta desideriũ famulant᷑. Pri¬
paliter l isduob uicus diabolus

Expanded text:
diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolexistunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se turpis ẽ & tamen pensante deo suꝑ¬
bie minorẽ. Soe qui detinet᷑ suꝑbia. &
non sentit labitur caris luxuria. ut
ꝑ hane humiliatꝰ et a confessione sur¬
gat et a suꝑbia. Omis peccans inꝑ¬
b est. eo quod faciendo uetita. ⁊temp¬
tui habeat dnuna precepta. Necte gͦ
inciũ om̃is põi suꝑbia. qr nisi preceᷤ¬
serit mandatorũ dei. inobediencia
transgressionis non sequit᷑ culpa. Oĩs
suꝑbia tanto inimo iacae. quanto in
alto se erigae. Tantoq profundius
labitur. quanto excelsius eleuatur.
Quieñi ꝑ propriam suꝑbiã adtolli
e᷑ pdeuusticiã melinat᷑. Qui inflant᷑
suꝑbia a uento pascunt᷑. Unde et pro¬
pheta. Om̃s inquir pastores. pascit

Expanded text:
per se turpis est. Et tamen, pensante Deo, supper se turpis est. Et tamen, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pascit
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ turbata mens de ext̾iorib afficit.
dulcedo interioris tranquillitatis lenitꝰ.
Aduersus inudia p̾paratur caritas. &
adu̾sus ire uicendia. A lansuetuduu.
adhibet᷑ tranquillitas. Suꝑbiam dia
boli. imitant᷑ suꝑbi. aduersus quẽ
opponit᷑ humilitas xp̃i. qua humili¬
ant᷑ elati. Principaliũ septem uiciorũ.
regina et mat̾ suꝑbia ẽ. E ademq sep¬
tem pͥncipalia multa de se parturint
uicia. quia ita sibimae quadã cognatõ¬
ne uingunt᷑. ut exaltero alterũ moria¬
tur. Sic̃ princeps septem uiciorũ suꝑ¬
bia. nos eorũ potestatib subdit. ita xp̃s
septiformi gr̃a plemis. a dn̾atu uiciorũ
noseruit. & quosilla ad dicit. septempli¬
ci uicio. Iste liberat septiforim gr̃e dono.
biam. seu p̃p quoda suminis pso¬
nis et primis assimuit. sen quod de oꝑe
iufticie et uirtutis exoritur: Mims¬
q culpa eius sentit᷑. Luxuria uͦ carnis
ideo notabilis omnib ẽ: qm̃ ftatim

Expanded text:
quem turbata mens de exterioribus afficit, quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibeatur tranquillitboli imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae doerbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, quoniam statim
Abbreviated transcription (Latin):
unab eis contra singula uicia uir¬
lis singule opponunt᷑. Interdum
lua cum uirtutib ad hutilitatẽ cõ¬
figunt. ut ipso certamine uel mens
uerceat᷑. uel ab elatione coneussus ani¬
mꝯ restringat᷑. Aduersus inpetus
ueiorũ contrariis uirtutib est pug¬
landũ. C ontra luxuriã eñi. cordis ẽ
dhibenda mundicia. Contra hodi
dilectio p̾paranda. Contra iracun¬
ũ. pacienera p̃ponenda est. Porro⁊
tra timorẽ. fiducie adhibendaẽ uirtus.
Contratorporẽ. zeli preliũ tristicie cͦq
gaudiũ. acidie fortitudo. auaricie lar¬
gitas suꝑbie humilitas opponenda ẽ
Sicq singule iurtutes. nascencia cõtra
se uicia reprimunt. ac temptationũ
motus. uirtute diuine caritatis extin¬
gunt. libidinẽ. abstinencie domat.
Nam quantũ corpꝰ in edia frangitur.
tanto mens ab inlicito appetitu reuoca¬
t᷑. Aduersus iram tolerantia dimicat.
Ira aut. semet ipsamnecar. sustinento
aũt paciencia uictoriã portat. Tristicie
merore. spes eterni gaudii suꝑat. et

Expanded text:
eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur. Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine vel mens exerceatur, vel ab elatione conversus animus restringatur. 2. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et
Abbreviated transcription (Latin):
retam doctrinã euacuare contendãt.
n disputatõne fidelium cauenda est
nopositionũ artificiosa subtilitas. q̃
ullidis obiectõnib recias tendit. Ita
inuersutis assertonib prauorũ dis¬
utatio innotatur. ut recta ẽẽ simu¬
ent. que ꝑuersa suadent. Lectio me¬
none auxilium egoe. quod si fuerit na¬
uralit̾ tardior. freq̃nti tamen medira¬
ione arguit᷑. ac legendi assiduitate col¬
igitur. Sepe prolixa lectio longitudi¬
uis causa memoria legentis oblitterat.
quod si breius sit submotoq libro sen¬
cencia retractetꝰ in animo: T̃unc sine
labore legitur. et ea que lecta sunt. re¬
colendo a memoria minime excedunt᷑.
Acceprabilior ẽ sensui lectio tacita. quã
alta amplius eñi intellectus instruit᷑.
quando uox legentis quiescit. et sub
silencio lingua mouetur. Nam clare
men obtunditur.

Expanded text:
rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, freqtione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare men obtunditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Um sit utilis ad istruendũ lectio
ad hibita aũt conlatõne maiorẽ
ntelligenciã preboe: meluisem confer¬
requã legere. Conlatio docibilitatẽ
ficit.Nam propositi osint̾rogatõni¬
in cimetio rerum excludit᷑. et sepe ob¬
ctionib latens ueritas ad probatur.
quodem̃ obscurume aut dubiũ. con¬
erendo cito prospicit᷑. Multum ꝓsũt
nuertunt᷑: ꝑ cõpationẽ rerum fa¬
uccipiunt᷑. Nam sepe sub specie alia
pntales causas scripture diune in¬
sinant. & nisi ꝑ aliquã euidentẽ os¬
tusionẽ uix apparent. occulta legis mis¬
tria. Sic̃ instruere soloe conlatio. ita
encio destruit. hec eñi relieto sensu
eritatis littes generat. & pugnando
erbis: &iam in deum blasphemiã:
ude heresis et scisma. quib subuer¬
mir fides: ueritas corrumpit᷑. sem¬
nir caritas. Contentiosorũ studiũ
mn proueritate sed proappetitu lau¬
dscertatur. tantaq est in his ꝑu̾sitaᷤ.
nt ueritati cedere nesciant. ipsamq

Expanded text:
um sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instdvertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. Inde et haereses, et schismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, certat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque
Abbreviated transcription (Latin):
nites. cordis errorẽ religione coerce¬
sani mira facturꝰ ẽ prodigia & signa
ĩuenerit antixꝰ. ut &iam electis qͦs¬
um cordis gignat᷑ scrupulũ: quod ta¬
me cito exsuꝑabit in illis ratio. ꝑ ꝙͣ
bient. ĩ deceptione reproboꝵ & electo¬
rũ ꝓbatõne eadẽ fieri signa In quo
lisfinebũt. qr non solũ ꝯtra ꝑseq̃ntes.
l etiã contra miraculis coruscantes di¬
meaturi s̃. Grauiꝰ subantixͥ tp̃rib ꝯtͣ¬
ułam desenioe sinagoga: ꝙͣ in ipso
duentu saluatoris xp̃ianos ẽ ꝑsecuta.
Dum in martires diabͦus iam exercue¬
i magnã crutelitatẽ & iamligatus e
blior tam̃ erit subantix̾ temporib: qͥ̃n
iamerit soluendꝰ. Nam si tanta liga¬
tus facere potuit. qͣnta solutus faciet:
Q uanto ꝓpinqͥus finẽ mũdi diabolus
uid&. tanto crudelius ꝑsecutõnes exer¬
cet: ut quia se ꝯtunio dampnandũ ꝯ spi¬
tanto in magna ꝑsecutõnis ira mouet᷑
diuina iusticia ꝑmitrente: ut glorificen¬

Expanded text:
one coerceTam mira facturus est prodigia et signa dum venerit Antichristus, ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tamen cito exsuperet in illis ratio, per quam scient in deceptionem reproborum, et electorum probationem eadem fieri signa. In quo sustinebunt, quia non solum contra persequentes, sed etiam contra miraculis corruscantes dimicaturi sunt. Gravius sub Antichristam desaeviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos est persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus , crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus . Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspi, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificen
Abbreviated transcription (Latin):
nꝙͥ reuelet᷑. ꝯdagnitudo signoꝵ.
ex sub anticristo ut electisifieri pͥ
itibatõnis ad modicũ. ꝓ multitudi¬
ie prodigioꝵ. Noi tam̃ deiciendi sit
abstabilitate sua. t̾roꝵ in pulsu atq
sgnoꝵ. Unde &e io ponit᷑ si fieri pͭ. qr¬

Expanded text:
antequam reveletur. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri itubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilitate sua, terrorum impulsu, atque signorum. Unde et ideo ponitur, si fieri p
Abbreviated transcription (Latin):
tumorẽ cunctatõne mouet᷑. Itemoꝵ¬
pe exemplũ martirii. de reparato
mani corporis ad salurẽ. Dũ quisoi
b seu amarissimis poculis mer
signoꝵ. ppͥ fidem gentiũ mtor

Expanded text:
timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque cisionibus ceu amarissimis poculis moersignorum propter fidem gentium nutr
Abbreviated transcription (Latin):
nõ oratione soe medicinalit̾ temꝑit
ut noueris miracła ꝓ incredilis neꝰ
ꝓfidelib fieri. Anteꝙͣ antieitis a¬
parear. uͥtutes ab eccłia & signa desia¬
bũt. quatenus eam qĩ obiectiore ps¬
quat᷑ audatiꝰ. Ob hanc utilitate oess¬
bunt sub anti eristo ab eccłia muacd

Expanded text:
cinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub Antichristo ab Ecclesia miracula
Abbreviated transcription (Latin):
ultro se dedit ubi maximũ anime lu¬
crũ uidit. &e sapient̾ se ꝑiculo abstulit.
in quo potiorẽ laborẽ ꝙͣ lucrũ ẽẽ ꝑspe¬
xir. ultro se paulꝯ apud efesum ꝑicłis
obtulit. quia potiorẽ pͥculo luerũ u¬
dit. Damasceno aiir ideo apiculo sub¬
trahit semae ipsũ. qr nullũ ꝑiculi ip̃iꝰ
arbitratus ẽ fructũ. Disce qͦmͦ se ad
martiriũ offerat quisq ultro: uel qmͦ
uxta sentenciã dei engat᷑ ab alt̾o. & qͦ
ñ uult ipse ducat᷑: Nisi quod oe ꝓpt̾
głam futurã de certamine iustus gau¬
dce. & ꝓpt̾ passionis uiolenciã refugi

Expanded text:
ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non vult ipse, ducatur, nisi quod et propter gloriam futuram de certamine justus gaudet, et propter passionis violentiam refugi
Abbreviated transcription (Latin):
regen̾atio meũ poterir. quẽ gen̾atio
ñ precessit. Quiscelerate uiuunt inec¬
clesia & cõmunicare ñ desinunt. putã¬
tes se tali cõmunione mundari. Dis¬
cant nichil ad emũdationẽ ꝓficere sͥ¬

Expanded text:
regeneratio in eum potest, quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere s
Abbreviated transcription (Latin):
fons in ablutõne pecoꝵ. Heretici aũt
id solũ imaginaria oñtatõne faciunt.
Ideoq illis baptisiũ nõ ad remissionẽ
pcc̃oꝵ. soe ad supplicii testimoniũ dat᷑.
Prosolo reati originali. luunt̾ in ĩfer¬
no nuꝑ nati infantuli penã. si renoua
tiꝑ lauacrũñ fu̾int pioinde cũ causa
iniꝑ natus dãpnat᷑ uifans. sinõ rege¬
n̾atur. qr orignis noxietate ꝑimitur.
Cur ꝑuuli pcc̃m origiiale carentes ꝑ
baptismũ: & nec duĩ ꝓpriũ hũtes delictũ.
a bestiis penisq cet̾is laniant᷑: Hec gͥ
causa e: baptismũ eñi a pena et̾na. noͦ
a presentis inte supplicio liberat. Quod
si a pena p̾sentihomines lib̾arent᷑ ꝑ
baptismũ. ipsud putarent baptismi
pieniũ. nõ illd̾ et̾nũ. Ergo solute rea¬
tu pc̃ci. manoe tam̃ quedã tp̃ialis pena:
Ut illa uita feruentiꝰ requirat᷑ qͥ erit a
penis om̃ib aliena. Nullus negad pie

Expanded text:
fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praesentis Si a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi pretium, non illud aeternum. Ergo soluto reatu peccati, manet tamen quaedam temporalis poena, ut illa uita feruentius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Quis ete
Abbreviated transcription (Latin):
ei seruus adu̾sitate
ulla nõ frangit᷑. soe ꝓ u̾itatis def̃¬
fentione ultro se certamini offert. nec
uniꝙͣ ꝓ u̾itate diffic&. Sepe ex discipłis
ad martiriũ eligunt᷑. qui suosdoctoreᷤᷤ
ad coronã p̾cedum. & qui sũt ordine
postremi. fiunr ñ umnꝙͣ in certamine
pͥmi. Uir sc̃s. ultro se ĩagone ꝓcertami¬
ne deboe offerre iusticie. Soe tam̃ si ago¬
nis fructũ uident uberrimũ. ñ debent
declinare laboris piculũ: quod si maior
ẽ labore ꝙͣ animarũ lucrũ. declinandꝰ
ẽ labor: quẽ minunũ comitat᷑ augm̃

Expanded text:
ei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur aug
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ea miracła facrar: q̃ sub aplis fii¬
bonis oꝑib coruscare. Nam iõ tunꝰ
signa fiebant ext̾ius ut int̾uis fide:
roboraret᷑. Iam uifide miracła quios
reqͥrit. uanã głam q̃rit: ut laudetꝰ ꝯ

Expanded text:
non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur,
Abbreviated transcription (Latin):
bonis habenda est: Nam qͥ
ea in malo utunt᷑. nõ sibi amici sed
mumei existurt. Concordiã malo¬
rum contrariã se honorũ. et sic̃ ob¬
tandumẽ ut boni pacem habeant
inuicẽ. sic obtandum ut mali inui¬
cenisint discordes. Un ammitatẽ
quippe malorũ bonorũesse contra¬
riũ paulus apłs ad probat. qui ma¬
los contrase cdiuidit. quod innecem
suam ꝯcordasse conspexit. Inde et
in lege mare rerubrum. Hoc est ma
ut electorũ uiatendens ad beatitudi¬
nẽ non ipediatur. Inpeditur aũt
iter bonorũ simare hoc ẽ un̾itas nõ
auuditur inquorũ.¬

Expanded text:
bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc est, cout electorum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur iniquoru
Abbreviated transcription (Latin):
i. nec semꝑ in malũ. In bonum eĩ
lapitur. sic est illud uisita nos in
uitari tuo. In malii uͦ iuxta illud ĩ
npere uisitatonis sue ꝑibunt. Tri
ex causis infirmitates accedunt
eala succurrere. illis uͦ sola pietas
uine miscdie. Qui ualentiores sũt
slaniutile ẽ illis infirmari et nõ

Expanded text:
tur, nec semper in malum. In bonum enim tur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur sicut: « Visita nos in salutari tuo : » in malum vero juxta illud: « In tempore visitationis suae peribunt . » Tribus ex causis infirmitates accidunt dicina succurrere; illis vero sola pietas divinae misericordiae. Qui valentiores sunt et sani, utile est illis infi
Abbreviated transcription (Latin):
pacieuera paciatur flagella. anpro
uno tantiret nescit que sit eulpa illa
pro qua meruit eius modi pari supoll¬
cia. et pro ipso ambiguo maxime mise¬
rore uersatur. Quãuis flagella pesei¬
tia iuftum apeccatis ab soluan. s
tamen sub meru uindicte turbas l
instantes ei plage nõ sufficiant aopu¬
ganda delicra. pro inde gͦ dum presen
patitur et futura ꝑtimescit. Quod aus¬
dosic̃ ait ꝓpħa. pro siuis peccatis
sse non nullos eiusdem ĩ qualita¬
cus homines quinesciant cerri
misi alios iudernt flagellari. sic
oficuunt comparatõne malorum.
ansibi id accedere timent. in quo
quire alios uident. Quosdam uidẽs
s. nolle proprio uoto corrigi. adu̾¬
enimi rangit stimulis quosdam
am presciens multũ peccare posse
iurem F lagellat eoscorporis in¬
tte ne peccent. ut eis uxilus
s singilangorib ad salutẽ. quã
muiere uicolomes ad dampnationẽ.
nsitatio dei nec semꝑ in bonũ accipi¬

Expanded text:
praesentia patiatur flagella, an pro praesentia patiatur flagella, an pro uno tantum, et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit ejusmodi pati supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. 13. Quamvis flagella praesentia justum a peccatis absolvunt, adhuc tamen sub metu vindictae turbatur, ne instantes ei plagae non sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo, dum praesentia patitur, et futura pertimescit, quodammodo, sicut ait propheta, pro suis peccatis  nonnullos ejusdem qualitatis homines qui nesciunt corrigi, nisi alios viderint flagellari, sicque proficiunt comparatione malorum dum sibi id accidere timent in quo alios perire vident. Quosdam videns Deus nolle proprio voto corrigere, adversitatum tangit stimulis; quosdam etiam praesciens Deus multum pecccare posse in salutem, flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem, quam manere incolumes ad damnationem. Visitatio Dei nec semper in bonum accipi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ induunt᷑. qui et temporali pen
& eterna dampnãt᷑. Unde et ieremia
contricio suꝑ ꝯtricionẽ. id est gemin
dampnatio. et hic ẽ un futuro secu
et idem alibi. et duplici contricion
contere eos. id ẽ genuna pena presenns
scilicx et futura. Quibdam secreto
deuiudicio. hic male est illue bene
scilicoe ut duun hic castitati corrigis¬
t᷑. ab eterna dampnatone liberent᷑.
Quibrdam uͦ hic bene est illue male
sic̃ cdiuiti illi accidit. qui hic potencie
claritate conspieuus post morte ghes¬
ne uicendiis traditur cruciandꝰ. Porio
quibdam et hic male ce illuc male
e qr corrigi nolentes et flagellar u
hac uita incipiunt. & in terna ꝑcissi¬
oue dampnant. In tantum minergi
quosdam desꝑationis profundo. ut
nec flagellei ualeant emendari. Re
quib recte ꝑ ꝓpħam dominus dicit
Fustra ꝑcussi filios ur̃os. disciplina nã
receꝑunt. Plerumq iustus planglł.
& uescit utrum pro om̃ib peccat sis

Expanded text:
qui et temporali poena et aeterna damnantur. Unde et Jeremias ait: Contritio super contritionem , id est, gemina damnatio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione contere eos , id est, gemina poena, praesenti scilicet et futura. 10. Quibusdam secreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet, ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna percussione damnantur. 11. In tanto immergi quosdam desperationis profundo, ut nec per flagella valeant emendari. De quibus recte per prophetam Dominus dicit: Frustra percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . 12. Plerumque justus plangit, et nescit utrum pro omnibus suis peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
is. Puricia que mentẽ premet.
i sentitur. utiliter mutatur ini car
lit sentiat᷑. atq intellecta em̃ det᷑.
Lam cicius uulne̾ carins senciunt᷑
uia anime. Ideoq ꝑcarnis flagellũ
rantes eiciꝰ corrigunt᷑. Hoc quippe in¬
cat in pauli occłis squame infideli¬
iis. que dum inutate sunt ꝓ increpa¬
one ioccłis carnis confestim resolu
est duricia mentis. E st ꝑniciosa sa¬
itas que ad in obedienciã hominẽ du¬
eit. est & salubris infirmitas. que ꝑ
diumnã correptionẽ mentẽ a cduricia
frangit. Languor aime id ẽ peccatorũ
infirinitas ꝑniciosaẽ: de qua etiam
apłs ait. quid̾ infirmat᷑ et ego nõ uror:
nam infirmitatẽ carnis utilem esse
idẽ apłs adprobat dicens. quando in¬
firmor tunc forcior sum.

Expanded text:
. Duritia quae mentem premit nec sentitur utiliter multatur in carne, ut sentiatur, atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae: ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squammae infidelitatis . Quae dum multatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim soluta est duritia mentis. Est perniciosa sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Languor animae, id est peccatorum infirmitas perniciosa. De qua etiam Apostolus: « Quis infirmatur, et ego non uror , » Nam infirmitatem carnis utilem esse idem Apostolus approbat dicens: « Quando infirmor, tunc fortior sum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽẽ. iħs populũ de t̾ra egipti
liberaui. sedo eos qui nõ crediderumt
disꝑsit. Qua̾ius eñi sũma culpa bis
nõ ꝑcutitur una tamen ꝑcussio intel¬
ligit᷑. que hic cepta illuc ꝑficit᷑. ut in
his qui om̃ino nõ corrigunt᷑ paa
sit inicium rormentorũ. Hinc et e̾
in psalinis scribit᷑. oꝑiatur sic̃ diplo¬
de confusionẽ suam. Deploidesens

Expanded text:
scriptum est: « Jesus populum de terra scriptum est: « Jesus populum de terra liberans, secundo eos qui non crediderI, 5. Quamvis enim una culpa bis non percutitur, una tamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur prasit initium tormentorum. 9. Hinc est quod in psalmo scribitur: Operiantur, sicut diploide, conf
Abbreviated transcription (Latin):
Soe alios feriendo corrigit de quib
eriendo punit. quos in corrigibilit̾
deluq̃ntes aspicit. quosq nõ iam
sub disciplina ut filius pater. sed dis¬
tricta dampnatõne ut hostis adu̾sa¬
riꝰ ꝑcutit. De qualib dicit. flagello
inunici ꝑcussite: castigatione crude¬
li. Et iterum. Quid clamas ad me
suꝑ contricione tua. insanabilis ẽ
dolortuus. Unde unusquisq festinoe.
et timeat ne sunul feriatur uita eiꝰ.
cum culpa. F lagello namq tune
deluit culpam. cum mutauerit ui¬
ram. Nam euiuis mores non mutar
actiones. nõ expitit. Omnis diuina¬
ꝑcussio. aut purgatio uite presentis
ẽ: aut iniciũ pene seq̃ntis. Nam qͥ¬
bus clam flagella ab hac uita incho¬
ant. et in eterna ꝑcussione ꝑdurant.
unde ꝑ moysen dñs dicit. Ignis exar¬
sit mira mea. et ardebit usq ad infe¬
ros deorsum. Aquibdam dici solet.
non udicat as bis inidipsum. qui
tamen non atrendunt il lud alibi

Expanded text:
sed alios feriendo corrigit. De quibused alios feriendo corrigit. De quibugo . » Alios feriendo punit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit; quosque jam non sub disciplina ut filios pater, sed districta damnatione ut hostes adversarios percutit. De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . » Unde unusquisque festinet et timeat, ne simul feriatur vita ejus cum culpa. Flagellum namque tunc diluit culpam cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat actiones non expiat. Omnis percussio divina, aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagella ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: « Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . » A quibusdam dici solet: « Non judicat Deus bis in idipsum . » Qui tamen non attendunt illud, quod alias
Abbreviated transcription (Latin):
in partẽ bo̾nã qua ꝑcutimur. car¬
tie. sit emendem᷑ altera: qua uulu̾rimꝰ
consciencia ex caritare nt lm̃ arden¬
cius cliligamꝰ. Gemino more deus res¬
picit. uel adueniã uł aduindictam:
ad ueniam sic̃ poerum. ad uindictã
sccłmꝰ facta sodomorũ sedes densurum
re uidet.electos ad proptigandã meri¬
torũ głam. iustes primonamq modo
egiptus cesus ẽ ad dampnationẽ. sedo
modo panplazarus ad purgationẽ ter¬
cio modo ꝑcussꝯ est iobad probationẽ.
s. lagellatur homo plerumq adeo. aute
peccatũ. ne malus sit. ut paulꝯ qui sa¬
thane. inglo iustigante. carnis tolera¬
bat stimulos flagellatur etiam et
post peccatum ut corrigatur: sic il
le in apło qui traditus ẽ sathane in
int̾itum ca̾nis. ut sp̃s saluus esset.
Non tamen iuste murmurat etiã¬
qui nescit cur uapulait. Nam ds̃
iteo plerũq iustum flagellar. ne de
iusticia suꝑbiens eadat. In hac uita
deus tanto magis studet. ut parcat.
quanto magis expectando flagellat.

Expanded text:
m partem, qua percutimur carne, ut emendemur. Altera, qua vulneramur conscientia ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. 2. Gemino more Deus respicit vel ad veniam, vel ad vindictam. Ad veniam, sicut Petrum . Ad vindictam, sicut dum facta Sodomorum se descensurum re videt electos, ad propagandam meritorum gloriam justos. Primo namque modo Aegyptus caesa est ad damnationem . Secundo modo pauper Lazarus ad purgationem . Tertio modo percussus est Job ad probationem . 4. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatum, ne malus sit, ut Paulus, qui, Satanae angelo instigante, carnis tolerabat 262 stimulos. Flagellatur autem et post pApostolo, qui traditus Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus esset . Non tamen juste murmurat qui nescit cur vapulat. Nam ideo Deus plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat, quanto magis exspectando flagellat,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ numquã intra eccłiam po¬
testatis ad epte culmina tenent.
ut ꝑ eãdẽ potestatẽ disciplinã eccle¬
si asticã muniant. Ceterũ intra eccle¬
siam potestates necessarie nõ essent.
nisi ut qd̾ nõ preualoe sacerdos effice¬
re ꝑ doctrine sermonẽ. potestas hoc
imꝑoe: ꝑ disciplina ẽ errorẽ. Sepe ꝑ
regnũ terrenũ celeste regnũ proficit.
et qui intra eccłiam positi contra fidẽ
et cdisciplinã eccłie agunt rigore pͥn¬
cipũ ꝯterant᷑. ipsamq disciplinã quã
eccłe utilitas exercere ñ preualoe cerui¬
eib supborũ potestas pͥncipalis in po¬
tute potestatis impetrat. Cognoscãt
pͥncipes seculi deo debere se ratione
propt̾ eccłiam quã a xp̃o tuenda susci¬
punt. Nam siue augeatur pax et
disciplina eccłe ꝑ fideles principes.
siue solnatur ille ab eis rationẽ exigii.
qui eorũ potestati suã eccłiam credidit.

Expanded text:
nonnunquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra ecclesiam positi contra fidem et disciplinam ecclesiae agunt, rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam, quam ecclesiae utilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis inpotute potestatis impertiat. Cognoscant principes seculi, Deo debere reddere se rationem, propter Ecclesiam quam a Christo tuendam suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exigit, qui eorum potestati suam Ecclesiam credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis exigunt. Multi sunt qui dbłi
doctrine nõ humiles sed arregantis e¬
istunt. quiq ipsa recta que predicar
nõ studio: orrectõnis sed uicio elatos
idnunciant. Alulti sunt qui no
consulto e lificandi sed ex rurore suy¬
biendidocent. nec ut prosint sani¬
entes sunt: sed ut sapientes uidem¬
tur docere student. Estimatio pra¬
ua arrogantiũ sacerdotũ. ꝑ quã umi¬
tantur scõs rigore discipline. & seqͥ
negligunt caritatis affectione uide¬
re nolunt rigidi se ueritate et forma
humilitatis prestare nequeuire ut
intigis t̾ribiles quam mites aspici¬
tintur. Suꝑbi doctores uulnerare po¬
tius quã emendare nouer̾t. salomo¬
ne testante more stulti uirga supbie.
quia increpando rigide feruintꝰ et
compati humiliter nesciunt. Hene
alieni peccati curanda uicia suseipit
qui hoc excordis dilectione et humili
cousciencia facit. ce terum qui delin¬
quentẽ suꝑbo uel odioso animo corri¬

Expanded text:
ubditis exigunt. Multi sunt qui verbo ubditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corri
Abbreviated transcription (Latin):
rum iam ip̃i de spiritalib cogitauert̃.
Rectores gͦ a deo iudicandi sunt: a sius
autẽ subditis nequaquã iudicandist̃.:
exemplo dñi qui ꝑ se uendentes colum¬
bas et numulariorũ mensas proprio
euertit flagello et proiecit a templo. uł
si afide exorbitauerit rector tunc argnẽ
dus asiibditis. pro morib uero prauis
tolerandus magisquã distringendus
laꝑlebe est
de est. de iracundis doctori.x
racundi doctores pro rabie furoris discipli¬
ne modũ ad ĩmanitatẽ crudelitatis conu̾¬
tunt. et unde emendare subditos pot̾ant
citur culpas prepositus iracundus. qr
cor eius disꝑsum in rerum euris nõ colligi¬
tur ui amorẽ unius deitatis. mens eñi so¬
luta in diuesis cathena caritatis nõ strm¬
gitur sed mali laxata mali ad omie occa¬
sionẽ mouetuir
omis cloctorẽ. qui ce in humilitate¬
seruat disciplinã.: et pro disciplina
no incurit suꝑbiam. E lati aitẽ pasti¬
re plebes tyrannice premts esto

Expanded text:
rum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. rum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem suexemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello , et projecit a templo vel si a fide exorbitavedus a subditis; pro moribus vero reprobis tolerandus magis distringendus a plebe est. 328 CAPUT XL. De iracundis doctoribus. 1. Iracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant,citur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnem occasionem moveturBonus rector est qui in humilitate disciplinam, et per disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
turbines quosclam institui ep̃s quoᷤᷤ
insistentes. ut hii qui interius suꝑ
desicdant. nullo terreno obsistente
negotio. liberius hoc quod amant
intendant. Non ẽ itaq uidicandꝰ
aplebe rector uordinatus. dum ma¬
gis nouerunit ppłi fui fuisse meriti ꝑuer¬
si regimen suscepisse pontificis. Nam
promeritis plebiũ disponit᷑ a deo uita rec¬
torũ exemplo dauid peccanti ad comꝑa¬
tionẽ principũ qui ex merito ple¬
bis preuaricant᷑. Sentencia dampnan¬
tur quã fili noc qui suorũ propositorũ
culpas in publico produnt. sic̃ chani qri
parris puden.da nõ oꝑuit. sed deridenda
monstrauit. E bituri sem meritũ et
iaph&e qui reu̾enter opiunt. que patres
suos excessisse cognoscunt. Si tamen fra¬
trũ facta nõ diligant. sed tantũ oꝑiant
nec imitentur. Nam sũt qui preposito ᷤᷤ
suos ꝑuerse uidicant. dũ terrenis ftudi¬
is eos plus uiderint ẽẽ intentos. si urł pa¬

Expanded text:
turbines quosdam institui episcopos, turbines quosdam institui episcopos, insistentes: ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant, intendant. Non est itaque judicandus a plebe rector gis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
Deteriores sunt qui siue doctri¬
nis siue exemplis uitã moresq
bonorũ corrumpunt hi isqui
substancias aliorũ. predia ꝰdi
ruptores uͦ morũ. proprie nos ip¬
sos decipiunt. qm̃ diuicie homi¬
nũ mors eorũ sunt. Alultum gͦ
distant dampna morũ a dampnis
temporaliũ rerum.dum ista extra
nos sint: moͤs uero in nobis. de¬
rouidencias
plerumq diuini ꝯsilii in or-¬
diuantur prepositi mundana ⁊
ext̾iora sectantes ut dum tẽpora¬
libus rebus sed totos inpendũt.
spĩi ales tuciorem uitam ⁊ templa¬
tionis exerceant. Quia dura sunt
quiete uiuere uolentiũ sarcina cu¬
rarũ episcopaliũ. prouidoe sepe deus
curis declitos secularib ad suscep¬
tionẽ regiminis. ut dum hii exte¬
riora sine procurant tẽdio. spirita¬
les reb interiob sine inpedimento
rerum terrenarũ deseruiant. dei ergo
ordine accusant. a quo instiruunt᷑.
qui ep̃s quos cõdempnant dum mi¬
sitione ob iniurias mũdi ferendas et

Expanded text:
Deteriores sunt qui sive doctriDeteriores sunt qui sive doctrina, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque dirruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nobis. rovidentia, plerumque divini consilii ordinantur praepositi, mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spiritales tutiorem vitam contemplationis exerceant. Quia durae sunt quiete vivere volentibus sarcinae curarum episcopalium, providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis: ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spiritales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum misitione, ob injurias mundi ferendas, et