comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nsi quia uidi te ualde tribulantẽ
dehoc: nã non pigritarer ego uenire
ipse circuibat ciuitates & castella
& domos: uisitando homines. Omni.¬
bus aut humilitate summi sacerdo.¬
tis aedificatis & admiratione plenis:
respondit adeũ patricius. Crede
pat̾: quia ulterius non capient aures
meae eorum uerba. qui ligitiosas
suggerunt mihi res. Tunc sapiers
doctor dicit ei Credefili & frat̃.
si omnibus his uoluerimus credere.
multorũ peccator erimus dñi.
Maxime intempore hoc. quando fac¬
ti sunt multi hominũ iuicẽ odi-¬
entes. Multotiens eñi & mihi
suadere temptauerunt. hi qui suggere¬
bant dispositiones rerũ. Etrum facerẽ
sȩpe finẽ ut seductus fuerã postinodũ
alii quidã suggerebant mihi quod fut¬
rim deceptus incapitulo. Cñ ergo scđo
& trrtio hoc fuissẽ perpessus. dedi ter¬
minum mihim& ipsi. absq utrorumq
parte ned art̃ diffinitionẽ aliquando
incapitulo. Quod si hi qui suggeRe¬

Expanded text:
nisi quia vidi te valde tribulatum nisi quia vidi te valde tribulatum de hoc, jam non pigritarer ego venire ipse circuibat civitates et castella et domos, visitando homines. Omnibus autem humilitate summi sacerdotis aedificatis, et admiratione plenis, respondit 187 ad eum patricius: Crede, Pater, quia ulterius non capient aures meae eorum verba, qui litigiosas mihi suggerunt res. Tunc sapiens doctor dixit ei: Crede, fili et frater, si omnibus his voluerimus credere, multorum peccatorum erimus domini, maxime in tempore hoc, quando facti sunt multi hominum invicem odientes. Multoties enim suadere tentaverunt hi qui suggerebant mihi dispositiones rerum; et cum facerem saepe finem, ut seductus fueram, postmodum alii quidam suggerebant mihi, quod fuerim deceptus in capitulo; cum ergo secundo et tertio hoc fuissem perpessus, dedi terminum mihimetipsi absque utrorumque parte, ne darem definitionem alio in capitulo. Quod si qui suggere
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcha aut̃ id non patiebat᷑
hoc. Multũ ergo corã secreto conten¬
dentes & inflexibiles manentes: reces.¬
serunt ambo abinuncẽ irati & in re-¬
conciliati. Eratautt̃ hora quinta.
Etquidem patriarchȩ refragatio &a
maritudo promandato dĩ: patricii
Autẽ propt̃ pecuniaria lucra erat.
bili occasione deb& homo irasci.
Adueniente ergo hora undecima.
mandat per archi prbm una cũ cle.¬
ro patriarcha patricio. hoc dignũ
memoria uerbum. Dñe: sol adocca¬
sum est. Cum aut hoc uerbũ ille
audisso: non tolerans cordis sui ardo.¬
rem. sed tamquã diumno igne m¬¬
fammatus. sc̃i sermone compunctus
est. Infectusq lacrimis statim totus
factus est: & surgens uenit adbeatũ
hunc. Quẽ cũ uidiss& ait. Bene
uenisti filius aeccłȩ: obȩdiens uoci eiꝰ.¬
amt̃ łp̃cog Mittentibus igitur ambobus metono¬
iam. &amplex antib alterutrũ. se¬
derunt. Et aperiens sapiens os suumd
patrurcha. dixit. Crede mihi dñe.

Expanded text:
patriarcha autem id non patiebaturpatriarcha autem id non patiebaturem. Multum ergo contra se secreto contendentes, et inflexibiles manentes, recesserunt ambo ab invicem irati et irreconciliati. Erat autem hora quinta, et quidem patriarchae erat refragatio et amaritudo pro mandato Dei, patricii autem propter pecuniaria lucra erat. bili occasione debet homo irasci. Adveniente ergo hora undecima, mandat per archipresbyterum una cum clero patriarcha patricio hoc dignum memoria verbum: Domine, sol ad occasum est. Cum autem hoc verbum ille audisset, non tolerans cordis sui ardorem, sed tanquam divino igne inflammatus, sancti sermone compunctus est, infectusque lacrymis statim totus factus est; et surgens, venit ad beatum hunc. Quem cum vidisset, ait: Bene venisti, fili Ecclesiae, obediens voci ejus . Mittentibus igitur ambobus metanoeam, et amplexantibus alterutrum, sederunt. Et aperiens os suum patriarcha, dixit: Crede mihi, domine,
Abbreviated transcription (Latin):
& in gressisunt amboaecłam. & tẽ
cũ multo gaudio & latitia astitit
scõ altari. cũ munda conscientia
ualens dicere dõ. dimitte nobis
debita nr̃a sicut & nos dimittimus
debitoribus nr̃is. Ita autẽ sana ex
tunc & compuncta mente factus
est lector ille. ut pręsbiteri consecra¬
tione potiri mereretur.XIITI
ĩ feri quidã sc̃orũ patrũ dixert̃.
Angłorũ quidẽ est nullatenꝰ
litigare. sed in omni moda & per¬
petua pace consistert. Hominum
uero est altercari quidem. sed
statim. & continuo reconciliari.
Oęmonũ aut̃ est litigare. & totam
diẽ transire in reconciliatos. Hoc
praeterea praefati sumus. amato¬
res xp̃i. propt̃ praesentẽ narratio¬
nẽ. Placuit ali quando hiuic no¬
bili unã cum ante memorato moc¬
ta patricio. dequadã publica re
altercari. Modus autẽ litigii
erat talis. Necessarium enĩ est
eum dicere. cumsit animae uti¬
lis. Patricius quide uolebat dis
ponere forũ propt̃ lucra publica.

Expanded text:
et ingressi sunt ambo ecclesiam; et tunc et ingressi sunt ambo ecclesiam; et tunc cum multo gaudio et laetitia astitit sancto altari, cum munda conscientia valens dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ita autem sana ex tunc et compuncta mente factus est lector ille, ut presbyterii consecratione potiri mereretur. CAP. XIV .--Deiferi quidam sanctorum Patrum dixerunt: Angelorum quidem est nullatenus litigare, sed in omnimoda et perpetua pace consistere; hominum vero est altercari quidem, sed statim reconciliari; daemonum autem est litigare, et totum diem transire inreconciliatos. Hoc propterea praefati sumus, amatores Christi, propter praesentem narrationem. Placuit huic aliquando nobili, una cum commemorato Niceta patricio, de quadam publica re altercari. Modus autem litigii erat talis; necessarium est enim dicere, cum sit animae utilis: Patricius quidem disponere volebat forum propter lucra publica;
Abbreviated transcription (Latin):
nus solitus erat facere utrẽ incipe¬
r& a capitr. & si compleretur iterũ
recapitular& usq dum perueniat
eius sc̃ĩficatio. Einxit eñi sẽ tamquã
si eum uentris necessitas pulsass&.
Q ueniens in honorabile ermiliar¬
chium. misit statim fereiuginti eb¬
domadarios. quȩrentes iam dictũ
malimodi clericũ. Intentio eñ
pastoris haec erait. ut educeret de
ore leonis ouc̃. Os uero qui uolun¬
tatẽ timentiũ se facit. fecit prae
manibus murniri moxlericũ.
Etuemente eo. ueritate testimonium.
perlbente. prior patriarcha genuflẽa
dicens. Indulgemibi frãt. Ueritus ergo
illius honorabilis pontificiũ. & eorũ
qui aderant praesentiã. magis uero
timens iudicium. & horrens ne forte
descenderet ignis decęlo eadem
hora & consumer& eĩ uiuentẽ. ho¬
norandã illã. canitiẽ humo iacentẽ.
genu flexit &ipse petens ueniã &
miscđiam. Et dicente patriarcha ds̃¬
omnibus nobis indulgeat. surrexert̃

Expanded text:
nus solitus facere erat, ut reincipenus solitus facere erat, ut reinciperet a capite; et si impleretur, iterum recapitularet, usque dum perveniat ejus sanctificatio. Finxit enim se, tanquam si eum ventris necessitas compulisset. Et veniens in honorabile cimiliarchium, misit statim fere viginti hebdomadarios, quaerentes jam dictum mali modi clericum. Intentio enim pastoris haec erat, ut educeret de ore leonis ovem. Deus vero, qui voluntatem timentium se facit, fecit prae manibus inveniri mox clericum. Et veniente eo, et veritati testimonium perhibente, prior patriarcha genu flexit, dicens: Indulge mihi, frater. Veritus ergo illius honorabile pontificium, et eorum qui aderant praesentiam, magis vero timens judicium Dei, et horrens ne forte descenderet ignis de coelo eadem hora et consumeret eum, videntem honorandam illam canitiem humi jacentem, genu flexit et ipse, petens veniam et misericordiam. Et dicente patriarcha: Deus nobis omnibus indulgeat, surrexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
diderat pecunias aecđae ad pat̾rici¬
um iceta. quas & rapuit mamii tut
pracscriptũ est. Nimciatũ igitur
quod ille mali memor malitiã reser¬
uoluntatẽ haberet. Ille aut uere
pastor memor dicti illius quis infir
cent̃ ad monert. & soluere eũ ab ex c̃o¬
municatione. Uidebat enim lupũ
conantẽ rapere ouẽ. Dispensatione
uero dĩ actum est: ut in notesceret
omnibus patriarchȩ mmemor mali
animus. oblitus est accersire eũ &
soluere ab ex communicatione. Cum
ergo ad scm dominicũ dic̃ peruenis¬
s& & sc̃o altari astitiss&. ut meruen¬
tum sacrificiũ offerr&: iam diacono
generalẽ orationẽ pene consumante.
scm̃ uelum ex altaturo inmentẽ ma¬
litiae in memoris uenit. & statim
illius diumi praecepti. recordans asses¬
rentis. si offers munus tuũ ad alta¬
re. & ibi recordatus fueris quia frat̃
tuus hab& aliquid aduersus tẽ.
relinque ibi munus tuũ. intimat
diacono facienti orationẽ quã diaco¬

Expanded text:
diderat pecunias Ecclesiae ad patricididerat pecunias Ecclesiae ad patricium Nicetam , quas et rapuit manu, ut praescriptum est. Nuntiatum est igitur quod ille mali memor malitiam reservoluntatem haberet. Ille autem vere pastor, memor dicti illius: Quis infircenter admonere, et solvere eum ab excommunicatione; videbat enim lupum conantem rapere ovem. Dispensatione vero Dei actum est ut innotesceret omnibus patriarchae immemor mali animus. Oblitus est accersire eum, et solvere ab excommunicatione. Cum ergo ad sanctum Dominicum diem pervenisset, et sancto altari astitisset, ut incruentum sacrificium offerret, jam diacono generalem orationem pene consummante, sanctum velum exaltaturo, in mentem malitiae immemoris venit; et statim divini praecepti recordans, asserentis: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum , etc., intimat diacono facienti orationem, quam diaco
Abbreviated transcription (Latin):
& sine effectu dimisiss&: nuntiat᷑
ei duas aeccłȩ magnarũ nauium
ad terrã esse submissas. quas mise¬¬
rat insiciliã propt̃ frument̃ũ. Hoc
autẽ audiens beatus ille: cadens
in terrã. gratias egit omnipotenti
dõ dicens. Gratias refero tibi dñe:
qm̃ non permisisti seruo tuo prcu¬
nus uendere gratiã tuam: uere
tuae regulas custodientes: non
deficient omni bono. XIII
Quibusdã duobus lericis inculpã
cadentibus hoc estmanũ in alte¬
rutrũ mi cientibus: hos ex cominu¬
nicauit canonicȩ peraliquot dies.
Horũ quidem unus libent̃ suscepit
increpationẽ. & cognouit culpã
suã : Alt̃ uero malitiosus existens.
gaudens praeceptũ suscepit. occasi¬
onẽ enim quȩrebat miser nemgre¬
derctur aecđam: sed licentiã habe.¬
r& perseuerandi innefandis ac¬
tibus suis. Irascebatur aut̃ contra
patriarchã: & quantũ inse erat
minabatur nocere ei. Quidã
uero dicebant & ipsum esse qui pro¬

Expanded text:
et sine effectu dimisisset, nuntiatur et sine effectu dimisisset, nuntiatur ei duas Ecclesiae magnarum navium ad terram esse submissas, quas miserat in Siciliam propter frumentum. Hoc autem audiens ille beatus, cadens in terram, gratias egit omnipotenti Deo, dicens: Gratias refero tibi, Domine, quoniam non permisisti servo tuo pecuniis vendere gratiam tuam. Vere tuae regulas custodientes, 186 non deficient omni bono . CAP. XIII.-- Quibusdam duobus clericis in culpam cadentibus, hoc est, manum in alterutrum injicientibus, hos excommunicavit canonice per aliquot dies. Horum quidem unus libenter suscepit increpationem, et cognovit culpam suam; alter vero malitiosus existens, gaudens praeceptum suscepit. Occasionem enim quaerebat miser, ne ingrederetur ecclesiam, sed licentiam haberet perseverandi in nefandis actibus suis. Irascebatur autem contra sanctum patriarcham, et quantum in se erat, minabatur ei nocere. Quidam vero dicebant, et ipsum esse qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
pernotariũ tuum & filiũ misisti. o¬
Quõ dicente &iam domine: misit
om̃s foras beatus & misericor dissimꝰ
nolens corã omnibus hunc confun-¬
dere: &cepit dicere ad eũ. Obla¬
tio quidem tua multa & tempori
necessaria: sed maculosa est: &
nosti quod in lege ouis siue parua
siue magna. nisi inmaculata ess& :
in sacrificiũ non offerebatur.
ex necessitate & legis translatio
fat: delege ueteri hoc dicit apostolus.
Nam quomodo ait frat̃ dñi iacobus.
quodqui cumq obseruauerit totã
legem. offendat autẽ inuno. factus
est omnnũ reus. Defratribus uero
eos nutriuit antequã ego & tu nas¬
ceremur. ipse & nunc nutrit eos.
Tantũ si sermones eius illesos cuflodie.¬
rimus: ille eñi qui tunc quinq
panes multiplicauit. po test & decẽ.
horrei mei modus benedicere.
Qua prop̃t illud dico adtefili quod
in actibus apłorũ dictũ est: non
est tibi portio. neq hereditas in
parte hac. Cumq hunc tristẽ

Expanded text:
per notarium tuum et filium misisti? per notarium tuum et filium misisti? Quo dicente: Etiam, domine, misit omnes foras beatus et misericordissimus, nolens coram omnibus hunc confundere, et coepit dicere ad eum: Oblatio quidem tua valde justa et tempori necessaria, sed maculosa est; et nosti quod in Lege ovis sive parva, sive magna, nisi immaculata esset, non in sacrificium offerebatur ; ex necessitate et legis translatio at, de lege veteri hoc dicit Apostolus; nam quomodo ait frater Domini Jacobus, quod quicunque observaverit totam legem, offendat autem in uno, factus est omnium reus ? De fratribus vero eos nutrivit ante quam ego et tu nasceremur, ipse et nunc nutriet eos; tantum, si sermones ejus illaesos custodierimus. Ille enim qui tunc quinque panes multiplicavit , potest et decem horrei mei modiis benedicere. Quapropter illud dico ad te, fili, quod in Actibus apostolorum dictum est: Non est tibi portio neque haereditas in hac parte . Cumque hunc tristem
Abbreviated transcription (Latin):
Facit ei depraecationẽ continentẽ
ita: in facir quippe ci non audebat
tale aliquid dicere. Sc̃issimo & ter̃
beato patri patrũ iohanni uicario
xp̃i: depraecatio & postulatio a
cosia indigno seruo seruorũ sc̃i¬
tatis ur̃ae. E discens scĩssime dñe
quȩ optin& honorandũ caput tuũ
catis nr̃is aescarũ penuria. non iustũ
ex istimaui seruus tuus in refectio.¬
ne conuersari: domino meo in sub¬
tilitate manente. Sunt igitur in.¬
digno seruo tuo frumentiq. ccͦ.
milia modioꝵ. & auri librae. centũ
septuaginta. quas rogo dari xꝑo
perte dominũ meũ. tantũ ego in¬
dignus inministerio ur̃i diaconatꝰ
frui merear. ut pertalẽ cuntẽ
domno sc̃i altaris ministrationẽ.
emunder apeccatoꝵ meoꝵ luxuria.
Dicitur eñi ueredĩ praedicator per
sc̃m apłm: qm̃ ex necessitate & le¬¬
gis translatio fit. Hȩc suscipiens
diuinitus sapiens & uirũ increpar ᷤ:
ait adeũ. Tues qui praeces nobis

Expanded text:
fecitque ei deprecationem, continentem fecitque ei deprecationem, continentem ita in facie quippe ei non audebat tale aliquid dicere: « Sanctissimo et ter beato Patri patrum Joanni vicario Christi, deprecatio et postulatio a Cosma indigno servo servorum sanctitatis vestrae. Ediscens, sanctissime domine, quae obtinet honorandum caput tuum catis nostris, escarum penuriam, non justum existimavi servus tuus, in refectione conversari, domino meo in subtilitate manenti. Sunt igitur indigno servo tuo frumenti ducenta millia modiorum, et auri librae centum octoginta, quas rogo dari Christo per te dominum meum: tantum ego indignus in ministerio vestri diaconatu frui merear, ut per talem cum te domino sancti altaris ministrationem, emundet a peccatorum meorum luxuria. Dicit enim vere s, quoniam ex necessitate et legis translatio fit . » Haec suscipiens divinitus sapiens, et virum advocans, ait ad eum: Tu es qui preces nobis
Abbreviated transcription (Latin):
imitetur. temptauit. & memora¬
bilẽ istum iohanne. Modus aũt
illius temptionis. forma utilita¬
tis sc̃is eius a eccłesus extitit.
Estaut hacc. In aestimabili multi¬
tudine fugientiũ apersis sicut
iam praedictũ est & adueniente
alexandriã. & sterilitate multa
ciborũ facta. eo quod non subir&
fluuius nilus scđm consuetudi¬
nẽ: & auro cuncto erogato qd
possederat patriarcha misit.
& mutua accepit a multis philo¬
xp̃is circa decẽ centenaria. Et
iterũ his consumptis. & adhuc
famemanente & decȩtero mu¬
tuum dare ei nullo uolente
sed omnibus pertinatia famis
timentibus & ipso necessitate
compraesso eorũ qui abeo ale¬
bantur. & inmulta cura & orati¬
one beato perseuerante. sensit
quidã ciuitatis habitator eã que
circum dederat scissimũ illum
ariditatẽ. & omnimodã egesta¬
tẽ. Big̃amus ex istens desiderabat
diaconus sc̃ȩ aeccłȩ fieri: & perneces¬
si tatẽ quȩ sc̃m undiq circum dederat uo¬
lebat suadere ei ut eũ consecrare.

Expanded text:
imitaretur , tentavit et memorabilem istum Joannem. Modus autem illius tentationis forma utilitatis sanctis ejus ecclesiis exstitit. Est autem forma haec: Inaestimabili multitudine fugientium a Persis, sicut jam dictum , et adveniente Alexandriam, et sterilitate multa ciborum facta, eo quod non subiret fluvius Nilus secundum consuetudinem, et auro cuncto erogato quod possederat patriarcha, misit, et mutuo accepit a multis philochristis circa decem centenaria. Et his iterum consumptis, et adhuc fame manente, et de caetero mutuum dare ei nullo volente, sed omnibus pertinaciam famis timentibus, et necessitate compresso eorum qui ab eo alebantur, et in multa cura et oratione beato perseverante, sensit quidam civitatis habitator eam quae circumdederat sanctissimum illum ariditatem et omnimodam egestatem: bigamus existens, desiderat diaconus sanctae ecclesiae fieri. Et per necessitatem quae sanctum undique circumdederat, volebat suadere ei ut eum consecraret;
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. simul aut̃ & admiserationẽ
contribulati & compassionẽ eri.¬
gere: Ostendit ei eadẽdie dormi¬
enti post prandiũ patriarchȩ in
somnis qua mercede priuatus. eẽt.
U idit eñi ut ait. domũ cuius pul-¬
chritudinẽ atq magnitudinẽ non
potest ars hominũ imitari. &
ianuã huius totã aureã. & supͣ
ianuã titulũ conscriptũ: mansi-¬
o aterna & requies trohili eꝑi.
Cum ergo hoc inquit legissẽ: gaui¬
sus sũ.Sciebã enim donandam
mihi abimperatore: talis domus
epulationẽ. Nondũ aut̃ huius.¬
modi tituli suꝑ scriptionẽ per-¬
legerã: & ecce quidã regius cu.¬
bicularius habens secũ & ali¬
quos obsequii diuimi: & cum ꝑ¬
ueniss& ad talt̃ nitentis domus
ianuã: dixit ad proprios officia-¬
les Deponite titulũ. Etcũ de¬¬
posuissent: iterũ dicit. Mutate
eum: & ponite quẽ misit rea¬
orbis terrarum. Et attulerunt
aspiciente suꝑ scriptũ ita. Man¬¬
sio aeterna acrequies iohannis

Expanded text:
eum, simul autem et ad miserationem eum, simul autem et ad miserationem contribulatorum et compassionem erigere, ostendit ei eadem die dormienti post prandium patriarchae in somnis, qua mercede privatus esset. Vidit enim ut ait domum, cujus pulchritudinem atque magnitudinem non potest ars hominum imitari, et januam hujus totam auream, et super januam titulum conscriptum: MANSIO AETERNA, ET REQUIES TROILI EPISCOPI. Cum ergo hoc, inquit, legissem, gavisus sum, sciebam enim donandam mihi ab imperatore talis domus epulationem. Nondum autem hujusmodi tituli superscriptionem perlegeram, et ecce quidam regius cubicularius, habens secum et alios obsequii divini; et cum pervenisset ad talem nitentis domus januam, dixit ad proprios officiales: Deponite mihi titulum. Et cum deposuissent, iterum dixit: Mutate eum, et ponite quem misit orbis terrarum rex. Et attulerunt aspiciente me, superscriptum ita: MANSIO AETERNA AC REQUIES JOANNIS
Abbreviated transcription (Latin):
distributor meus secũ sufficien¬
tẽ quantitat᷑e. huius rei gratia
mutuã dedistimihi eã: &ecce
attuli tibi illas .xxx. libras.
Utuero uidit quantitatẽ ep̃s in
honorabili manu sapientis exis¬
tentis medici & pastoris: subito¬
febris quidẽ disparebat. frigus
aut̃ recedebat. Fortitudinis
quoq &corporis eius color ad
eum reuerteba tur : ut ex hoc
non poss& latere hanc esse
causã repente comprahenden¬¬
tis eũ commutationis Suscipi.¬
ens ergo aurũ abhonorandis
manibus patriarcha. & nihil
omnino contra dicens: expec
quaȩ datȩ sunt .xxde. auri librarũ.
bens propriis manibus ita. Ds
domino meo iohanni beatissimo
patriarche huius alex andrinoꝵ.
magne ciuitatis. da mercedẽ .xxx.
librarũ quȩ date sunt tibi: qm̃
ego recepi mea. Hoc itaq accipi¬
ens sc̃s : sumpsitsecũ & eundẽ ep̃m
ad prandiũ: ut enim iam dictũ est:
statim sanus factus est. Uolensigit᷑
mercedis redditor ds̃ corripere

Expanded text:
distributor meus secum sufficiendistributor meus secum sufficientem quantitatem, hujus rei gratia mutuam dedisti eam mihi, et ecce attuli tibi illas triginta libras. Ut vero vidit quantitatem episcopus in honorabili manu sapientis existentis medici et pastoris, febris quidem subito disparebat, frigus etiam recedebat, fortitudo quoque et corporis ejus calor ad eum revertebantur; ut ex hoc non posset latere hanc esse causam repente comprehendentis eum commutationis. Suscipiens ergo aurum ab honorandis manibus patriarchae, et nihil omnino contradicens, exspectquae datae sunt triginta auri librarum. bens propriis manibus ita: Deus, domino meo Joanni beatissimo patriarchae hujus Alexandrinorum magnae civitatis, da mercedem triginta librarum quae data sunt tibi, quoniam ego recepi mea. Hoc scripens, sumpsit secum et eumdem episcopum ad prandium, ut enim jam dictum est, statim sanus factus est. Volens ergo mercedis redditor Deus corripere
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ pecuniarũ dationẽ: horro.¬
ris & amoris pecuma & crudelitatis
& negli gentiae genimen eũ seque¬¬
batur. febre extra naturã mreta:
statim cecidit. Ebdomadario
ergo ascissimo patriarcha ad eũ
ueniente. & admensã eiusdẽ patri-¬
archae eum inuitante recus auit:
frigore enĩ & febrese uexari pro
causa quadã dicebat. Igitur cum
hoc audiss& patriarcha. moxag.¬
nouit causã : quia prop̃t exitum
triginta librarũ infirmatus est
ille inuitus elemosinator. Erat
enim ut praedictũ est ualde in¬
misericors: & amator pecuniae:
Non sufferens ergo beatus sequidẽ
suꝑ mensã reficere. illũ aut̃ suꝑ
celerit ad eum illeueresine suꝑ¬
bia: & dixit adeũ hilari uultu.
Pac caritatẽ fili trohile. Aestimas
quod inueritate dix erim tibi¬
dare fratribus huiuscemodi datũ s¬
Credemihi : perio cum dixi tibi
dare. Ego eñi uolui prestare
eis singula nomisinata propt̃ scam
festiuitatẽ : sed quia non habebat

Expanded text:
propter pecuniarum dationem; horropropter pecuniarum dationem; horroris et amoris pecuniae, et crudelitatis et negligentiae genimen eum sequebatur, febre extra naturam mista, lectum cecidit. Hebdomadario ergo a sanctissimo patriarcha ad eum veniente, et ad mensam ejusdem patriarchae eum invitante, recusavit, frigore enim et febre se vexari pro quadam causa dicebat. Igitur cum hoc audisset patriarcha, mox agnovit causam, quia propter exitum viginti librarum, infirmatus est ille invitus eleemosynator. Erat enim ut praedictum est valde immisericors, et amator pecuniae. Non sufferens ergo beatus se quidem super mensam reficere, illum autem super celeriter ad eum 194 ille vere sine superbia, et dixit ad eum hilari vultu: Fac charitatem, fili Troile. Aestimas quod in veritate dixerim tibi fratribus hujuscemodi dare? crede mihi, per jocum dixi tibi dare. Ego enim volui praestare eis singula numismata propter sanctam festivitatem; sed quia non habebat
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsariũ. illic eñi eis fecerat quasi
thõlos quosdã prolixos ligneis tabu¬¬
lis paumento strato. Ad requiescen¬
dos eos. & simul cũstoris & rãcanis
qui cum eo erant amatore pecuniae.
passibili modo praesso: dixitbeatus
patriarcha ad eũ. Ama ac honora
frat̃ trohile fratres xp̃i. Hoc eñi erat¬
ei nomen. Nuntiauerunt enĩ quidã
patriarcha : quod triginta libras
auri portar& in ipsa hora domesticus
eiusde ep̃i trohili. ut emer& speciẽ
argenti. anaglyphi gratia mense
suae. Ep̃s aut̃ tam quã ueritus
sermonẽ patri archae. immo ad horã
calefactus. singula nomismata dari
omnibus sedentibus fratribus prae¬
cepit ei qui triginta libras illas por¬¬
tabat. Celerit̃ ergo huiusmodi auri
quantitas erogata est. Recedenti¬¬
bus itaq utrisq patriarcha scilic&e
& qui inuitã utita dicã elemosynã
fecerat ep̃o trohilo inpropͣns episco¬¬
piis: uelut quadã amens & anime
periculosa in eum cogitatio inruit.

Expanded text:
Caesarium; illic enim eis fecerat quasi Caesarium; illic enim eis fecerat quasi tholos quosdam prolixos, ligneis tabulis pavimento strato ad requiescendos eos, et simul cum storeis et rachanis rum eorum qui cum eo erant, amatore pecuniae, passibili modo presso. Dixitque beatus patriarcha ad eum: Ama ac honora, frater Troile, fratres Christi; hoc enim ei erat nomen. Nuntiaverunt enim quidam patriarchae quod triginta libras auri portaret in ipsa hora domesticus ejusdem episcopi Troili, ut emeret speciem argenti anaglyphi, gratia mensae suae. Episcopus autem tanquam veritus sermonem patriarchae, imo ad horam calefactus, singula dari omnibus fratribus praecepit ei qui triginta libras illas portabat. Celeriter ergo hujusmodi auri quantitas erogata est. Recedentibus itaque utrisque, patriarcha scilicet, et qui invitam ut ita dicam eleemosynam fecerat, episcopo Troilo in propriis episcopiis velut quaedam amens et animae periculosa in eum cogitatio irruit,
Abbreviated transcription (Latin):
quid tribularis frat: & merore
dissolueris. o Nonne tu me rogasti
ut peterẽ adõ quatinus saluus
fier& filius tuus. o Eccesaluus
factus est. Crede mihisi ui uer&
prauus & inmundus homo fier&.
Etdenaui tua uere nisi ds placaretur.
probono quod fecisti peruilitatr̃
meã: nã sententia erat data qua¬
tinus tota utiac& cũ ammabus
inprofundũ perger&: & perderes
fratrẽ tuũ. Sed surge & glorifica
dm̃ qui donauit tibi eũ: & salua-¬
uit filiũ tuũ mundũ de hoc scło
uano. Euigilans itaq uir inuenit
corsuũ consolatũ. & uniuersã
tristitiã eius eiectã: & indutus
uestimenta sua uenit cursim ad
pedes eius gratias agens dõ: & ei
enarrans uisionẽ quã uiderat.
Quã audiens iuftissimus dixit. Głatibi
benignemisericors: qui & deprȩcationes
peccatoꝵ exaudis. Iterumq Ad homi¬
fidei tuaer. hȩc enim omnia impetra¬
re ualuit. Erat enim ualde humilit̃
tandos pauperes in locũ qui dicitur

Expanded text:
quid tribularis, frater, et moerore quid tribularis, frater, et moerore dissolveris? Nonne tu me rogasti ut peterem a Deo, ut salvus fieret filius tuus? Ecce salvus factus est. Crede mihi, si viveret, pravus et immundus homo fieret. Et de navi tua, vere, nisi Deus placaretur pro bono quod fecisti parvitati meae, sententia erat data, quatenus tota, ut jacet, cum animabus in profundum pergeret, et perderes fratrem tuum. Sed surge, et glorifica Deum, qui dedit tibi eum, et salvavit filium tuum mundum de hoc saeculo vano. Evigilans itaque vir, invenit cor suum consolatum, et universam tristitiam ejus ejectam; et indutus vestimenta sua, venit cursim ad pedes ejus, gratias agens Deo et ei, et narrans visionem quam viderat. Quam audiens justissimus, dixit: Gloria tibi, benigne et misericors Deus, qui et deprecationem peccatorum exaudis. Iterumque ad hominfidei tuae, haec enim omnia ista impetrare valuit. Erat enim valde humiliter tandos pauperes, in locum qui dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cua. Cum ergo & hunc casũ didi¬
ciss& euenisse sibi dominus nauis
compraehendit eum & nauis.
Relata sunt itaq omnia quȩ acci¬
derant ei patriarchȩ: & penae plus
quam his qui perpessus fuerat
hȩc intristitia morabatur: maxi¬
me propt̃ filiũ eius unicũ. Nesciens
ergo quid faceret: rogat misericor¬
dissimũ dm̃. ut consolaretur uirũ
in mensa pietate sua. Conuocare eñi
eũ & consolari infacie sc̃s erubescebat.
Uerumptameri mandauit ei. ut nulla¬
tenus desperar& : neq eñi sineiusto
iuditio ds̃ facit aliquid. sed omma
in hoc quod expedit. quod nos igno¬
ramus. Ergo ut non perdat mer¬
cedẽ quã fecit inseptẽ & indimidia
libra & fidẽ quã possidebat circa
scm̃ patriarchã: iam uero ut & nos
intemptationibus quȩ nob̾ eueniunt
quando aliquid boni fecerimus
imperturbati. & gratias referentes
addm permaneamus. ud& in som¬
nis iam dictus phila xꝑc uirpõstera
nocte quendã. quasi in habitu scĩs¬
simi patriarohȩ dicentis sibi. Ut

Expanded text:
cua. Cum ergo et hunc casum didicisset evenisse sibi dominus navis comprehendit eum et navis; relata sunt itaque omnia quae acciderant ei patriarchae, et pene plus quam is qui haec perpessus fuerat in tristitia morabatur, maxime propter filium ejus unicum. Nesciens ergo quid faceret, rogat misericordissimum Deum, ut consolaretur virum immensa pietate sua. Convocare enim eum, et consolari in facie sanctus erubescebat: verumtamen mandavit ei ut nullatenus desperaret; neque enim sine justo judicio Deum facere aliquid, sed omnia in hoc quod expedit, quod nos ignoramus. Ergo ut non perdat mercedem, quam fecit in septem et dimidia libra auri, et fidem quam possidebat circa sanctum patriarcham; jam vero ut et nos in tentationibus, quae nobis eveniunt, quando aliquid boni fecerimus, imperturbati et gratias referentes ad Deum permaneamus; vidit in somnis jam dictus vir philochristus postera nocte quemdam, quasi in habitu sanctissimi patriarchae, dicentem sibi: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
consolari nobilẽ istũ. Ipse uero
praeoccupans: coepit omnibus
dicere. Nequaquã õfilu & fr̃s
causa nauium difficultatis triste
inuentus est culpabilis. quippenisi
extollentiã haberẽ. nullomodo
hoc perferrẽ. Sedquia extollebar
in his quȩ dĩ erant. & aestimabã qd̃
magnabpera facerẽ dansq hominũ
erant. hoc mihi euenit. Uolens
ergo ds̃ ut intelligerẽ. hoc permisit.
Elemosina enim noniugilantẽ ple¬
rumq in extollentiã eleuat. iniutꝰ
uero casus humiliat sustinentem.
Ait enim diuma scriptura. Pauꝑtas
inrũ humiliat. Etiterũ dauid
hoc sciens dicebat. Bonũ mihi
quod humiliastime. ut discerẽ iusti¬
ficationes tuas. Ouũ enĩ malorũ
factus sum noxius quia dationẽ

Expanded text:
consolari nobilem istum; ipse vero consolari nobilem istum; ipse vero praeoccupans, coepit omnibus dicere: Nequaquam, o filii et fratres, causa navium difficultatis tristeme, inventus est culpabilis; quippe nisi extollentiam haberem, nullo modo hoc ferrem. Sed quia extollebar in his quae Dei erant, et aestimabam quod magna opera facerem, dans quae hominum erant, hoc mihi evenit; volens ergo Deus ut hoc intelligerem, ista permisit. Eleemosyna enim non vigilantem plerumque in extollentiam elevat: invitus vero casus humiliat sustinentem. Ait enim divina Scriptura: Paupertas virum humiliat. Et iterum David hoc sciens, dicebat: Bonum mihi quod tu humiliasti me, ut discam justificationes tuas . Dum enim malis factus su
Abbreviated transcription (Latin):
N auibus em̃ scissimae a eccłe suae
compraehendentibus iuolentũ
hiemẽ in loco qui dicebatur adria.
proiecerunt omnia suaquenaues
portabant. Erantuero om̃s na¬
ues eius simul. Erataũt summa
multa ualde enthecarũ suarũ.
Habebantenim tantũ uestimenta
& argentũ. & alias res altiores :
ut computaretur pondus quod
iuit inperditionẽ quantitatis
centenarioꝵ triginta quattuor:
plus eñi erant quã tredecim na.¬
ues: capientes persingulas decẽ
milia modioꝵ. Uenientibus ergo
alex andriã & pergentibus: statĩ
reliqui creditores & priminautȩ
ma ecđam confugerunt. Sc̃s uero
hoc audiens & causã propt̃ quã
fugerant: mittit eis uerbũ ma.¬
nibus suis scriptu. habens ita.
Dñs dedit fratres. dñs ut uoluit
abstulit: sicut placuit ita & fac¬
tum est : sit nomen dñi benedictũ.
Exitefilii nihil ex hoc ueriti: dñs
enim sollicitus erit decrastino.
Ascendititaq penȩ dimidiũ ciuita.¬
tis insecretũ diealtero : uolentes

Expanded text:
Navibus enim sanctissimae ecclesiae comprehendentibus violentam hiemem, in loco qui dicebatur Adria, projecerunt omnia sua, quae naves portabant; erant vero omnes naves simul. Erat autem summa multa valde enthecarum suarum; habebant enim tantum vestimenta et argentum, et alias res altiores, ut computaretur pondus quod ivit in perditionem quantitatis centenariorum triginta quatuor. Plus enim erant quam tredecim naves, capientes per singulas decem millia modiorum. Venientibus vero Alexandriam et pergentibus, statim reliqui creditores et primi nautae in ecclesiam confugerunt. Sanctus vero hoc audiens, et causam propter quam fugerant, mittit eis verbum manibus suis conscriptum, habens ita: « Dominus dedit, fratres; Dominus, ut voluit, abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Exite, filii, nihil ex hoc veriti: Dominus enim sollicitus erit de crastino. » Ascendit itaque pene dimidium civitatis in secretum: die autem altero volentes
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo legiss& quod homo corrup¬
tibilis dm̃ constringere non possit.
compunctus desermone dixit.
Etinuit dñs. neq niceta constringet
eum. Homo & enim & ipse peccator
& corruptibilis est. Etrelinquens
mox prandium. & sumens secũ
quotquot pecunias abhonorando
patre abstulerat. & lagunculã.
quȩ ab eo transmissa fuerat. & de
suo tria centenaria appraehendit
honoranda eius uestigia. Nullo
in obsequio proprio sumpto sed
in humilitate multa ascendens
rogabat eum. quasi aliis accusanti¬
bus moto indulgentiã ado expos¬
cer&. satis faciens ei quod & sipemi¬
tentiã ei dar& prompte hanc sus¬
ciper& & custodir&. Ad mirans
aut̃ archi ep̃s uelocẽ uiri confessi¬
onẽ nil de cominisso conquestus
est. sed & magis consolabatur
eum uerbis consolatoriis. Talis
amboꝵ confirmata est extunc
adõ caritas. ut compat fier&
sepedicti patricii. XII¬

Expanded text:
Cum ergo legisset quod homo corrupCum ergo legisset quod homo corruptibilis Deum constringere non posset, compunctus de sermone, dixit: Et vivit Dominus, neque Niceta constringet eum, homo etenim et ipse peccator et corruptibilis est. Et relinquens mox prandium, et sumens secum quotquot pecunias ab honorando Patre abstulerat, et lagunculam quae ab eo transmissa fuerat, et de suo centenaria tria, apprehendit honoranda ejus vestigia, nullo in obsequium proprium sumpto; sed in humilitate multa ascendens, rogabat eum, quasi aliis accusantibus motum, indulgentiam a Deo exposceret, satisfaciens ei quod etsi poenitentiam ei daret, prompte hanc susciperet et custodiret. Admirans autem archiepiscopus velocem viri conversionem, nihil de commisso conquestus est, sed et magis consolabatur eum verbis consolatoriis. Talis autem amborum confirmata est ex tunc a Deo charitas, ut compater supradicti fieret patricii.
Abbreviated transcription (Latin):
dicante pecunias esse promelle i
uasis. statim uere mitis pastor misit
ei unã lagunculã suꝑ scriptã mel
optimũ. faciens ei & pittaciũ. conti¬
nens ita. Oñs qui dixit non tẽ dẽserã
neq derelinquã sine mendacio est
& ds̃ uerus. Idcnco dm̃ qui omnib
aescã & uita pręb&. homo corrup¬
tibilis constringere non potest ualide.
Praecepitaut̃ ab euntibus & portantib
lagunculã ut dicerent ei quod om̃s
quas uiderat deferri lagunculas
pecumis essent promello replete.
Contigit ergo sedente eo ad mensam.
portabant. & pittaciũ patriarchae.
Ascendentibus itaq eis. cũ uidiss&
unã tantũ lagunculã. dixit eis
patricius. Dicite ei. Crededomme
magne iracundiã aduersus mereti¬
nens. nam unã solã non mitteres
mihi. Tradito autẽ eode pittacio
& bullã dissoluentibus statim & e¬
uacuantibus corã omnibus pecimi¬
am. agnonit & reliquas laguncu¬
las quas uidit similit̃ esse plenas.

Expanded text:
dicante pecunias esse pro melle in dicante pecunias esse pro melle in vasis, statim vere mitis pastor misit ei unam lagunculam, superscriptam MEL OPTIMUM, faciens ei et pittacium, continens ita: « Dominus qui dixit: Non te deseram neque derelinquam , sine mendacio est; et Deus verus; idcirco Deum, qui omnibus escam et vitam praebet, homo corruptibilis constringere non potest. Vale. » Praecepit autem abeuntibus et portantibus lagunculam, ut dquas viderat deferri lagunculas pecuniis essent pro melle repletae. Contigit 185 ergo sedente eo ad mensam, portabant, et pittacium patriarchae. Ascendentibus itaque eis, cum vidisset unam tantum lagunculam, dixit eis patricius: Dicite ei: Credo, domine, magnam iracundiam adversum me retines, nam unam solam non mitteres mihi. Tradito autem pittacio eodem, et bullam dissolventibus, et evacuantibus coram omnibus pecuniam, agnovit et reliquas lagunculas, quas vidit, similiter plenas esse.
Abbreviated transcription (Latin):
imperturbatus manens. dicit ad
eum. Non iustum est ut arbitror
domine patrici eamq suꝑ celesti
regi oblata sunt terrestri darr.
Siutro & omnino aliquid tale iudi¬
casti. crede humilis iohannes ex eis
nummũ non dabittibi. Sed ecce
sub humili lectulo meo: apͥotheta
xp̃i. ut uolueris fac. Surgens itaq
statim patricius uocat desuis homi¬
nibus qui portare deberent. & in¬
ponit suꝑ cos totas pecunas non re¬
linquens ei nisi unũ centenarium.
Et cum descenderent qui portabant
hinius modi pecumã. ascendebant
quidã alii portantes pusillas la¬
gunculas. habentes pecunias missas
patriarchȩ deafrica. suꝑ scriptas
alias quidẽ mel optimũ. alias aut̃
mel sine fuo. Cum ergo descender
patricius leger& suꝑscriptiones
lagoenarũ. insinuat patriarchae
ut sibi mitter& detali melle. quo
adopus suũ uteretur. Nouerat¬
enimeum maliesse in memorẽ. Ascen¬
dente igitur qui lagunculas habebat
creditas. & responsa reddente & in¬

Expanded text:
imperturbatus manens, dicit ad imperturbatus manens, dicit ad eum: Non justum est ut arbitror, domine patrici, ea quae super coelesti Regi oblata sunt, terrestri dare. Si vero et omnino tale aliquid judicasti, crede, humilis Joannes ex eis nummum non dabit tibi; sed ecce sub humili lectulo meo est apotheca Christi, ut volueris fac. Surgens itaque statim patricius, vocat de suis hominibus qui portare deberent, et imponit super eos pecunias totas, non relinquens ex eis nisi unum centenarium. Et cum descenderent qui portabant hujusmodi pecuniam, ascendebant quidam alii portantes pusillas lagunculas, habentes pecunias missas patriarchae de Africa, superscriptas alias quidem MEL OPTIMUM, alias autem MEL SINE FUMO. Cum ergo descendens patricius legeret superscriptiones lagenarum, insinuat patriarchae ut sibi mitteret de tali melle, quo ad opus suum uteretur. Noveratenim eum mali esse immemorem. Ascendente igitur qui lagunculas habebat creditas, et responsa reddente, et in
Abbreviated transcription (Latin):
secro nonna. hȩc tantũ uoliusti
more compraessa dixit. Perscãs
domim mei orationes. & scm̃
scripturã inpittatio. Etante
unã horã cũ starẽ insinaxi ut
darẽ hoc tibi domino. dissol¬
uens illud in poitum legi.
Ego enim indigna ancilla tua
scripsi hoc propria manu. &
in ueni decẽ deleta aseipso.
T unc stupe facta infra nirmetipsã.
dixi. Utiq non est uoluntas dĩ
ut demnisi quinq Ommittente autẽ
ceciderunt ad pedes eius dispensato¬
res qui trans gressi sunt uoluntatẽ
eius. petentes indulgentiã. & affir¬
tituens niceta patricius huius uirtu¬
tibus pleni magnanimitatẽ. & sine
parcitate ianũ ex pansã. & tam quã
ex fonte iugit̃ omnibus prȩstantẽ
instinctu quorundã diabolumimi¬
tantiũ subit ad scm̃. & dicit ei. Reg¬
num artatur: & pecuna eg&. ⁊ am
quia sine paroitate erogantur. quȩ
defcruntur tibi pecuniae.dã eas
imperio . dã eas inpuplicũ saccellũ.
Illeuero de hoc quod dictũ furrat

Expanded text:
secro te, nonna, haec tantum voluisti secro te, nonna, haec tantum voluisti more compressa, dixit: Per sanctas domini mei orationes, et sancscripseram in pittacio; et ante unam horam cum starem in synaxi, ut darem hoc tibi Domino meo, dissolvens illud, importune legi. Ego enim indigna ancilla tua scripsi hoc propria manu, et inveni decem deleta a seipso. Tunc stupefacta intra memetipsam, dixi: Utique non est voluntas Dei ut dem nisi quinque. Dimittente autem ceciderunt ad pedes ejus dispensatores, qui trangressi sunt voluntatem ejus, petentes indulgentiam, et affir. XI.-- Intuens Niceta patricius hujus viri virtutibus pleni magnanimitatem, et sine parcitate manum expansam, et tanquam ex fonte jugiter omnibus praestantem, instinctu quorumdam diabolum imitantium, subit ad sanctum, et dicit ei: Regnum arctatur, et pecunia eget. Jam, quia sine parcitate erogantur, quae deferuntur tibi pecuniae, da eas imperio, da eas in publicum saccellum. Ille vero de hoc quod dictum fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
Domine ut iussit sacratissima ur̃a scĩ
tas: quindecim libras. Cum autẽ
cognouiss& ꝑ inhabitantẽ in se
gratiã illos esse mentitos. adducit
eum qui acceperat. & interrogat
eum quid accepiss&. Illo uero
dicente quinq libras profrrens
dehonoranda manu sua illesc̃s
p̃ittaciũ quod sibi traditũ fuerat.
dixit eis. Auobis exquirat ds̃ &
illa alia decẽ centenaria. qm̃
sidedissctis quindecim libras ut
dixit humilitas mea. qui attulit
quinq centenaria quindecim
dar&. Etutcertos uos faciã.
mittens adducã quȩ has attulit.
Et mittens duos uenerabiles uiros
ut accersirent reuerendã femi¬
nã. quae inbaptisterio pittaciũ
ei porrexcrat. Cui & indicat
dicens. Benedictionẽ quam ds̃
sibi offerendã misit in cor tuum
ferens tecum uenat adhumilita¬
tem meã. Quȩ cursim surgens
ad praehendit uestigia scĩ. unã
cum quantitate auri. Qum ergo
suscepiss& ille patriarcha oblati¬
eius sufficient̃. dixit adeã. Ob¬

Expanded text:
Domine, ut jussit sacratissima sanctitas Domine, ut jussit sacratissima sanctitas vestra, quindecim libras. Cum autem cognovisset per inhabitantem in se gratiam, illos esse mentitos, adducit eum qui acceperat, et interrogavit eum quid accepisset? Illo vero dicente quinque libras, proferens de honoranda manu sua ille sanctus pittacium, quod sibi traditum fuerat, dixit eis: A vobis exquirat Deus et illa alia decem centenaria, quoniam si dedissetis quindecim libras, ut dixit humilitas mea, qui attulit quinque centenaria, quindecim daret. Et ut certos vos faciam, mittens adducam quae has attulit. Et mittens duos venerabiles viros, ut accersirent reverendam feminam, quae in baptisterio pittacium ei porrexerat, cui et indicat, dicens: Benedictionem, quam Deus sibi offerendam misit in cor tuum, ferens tecum, veni ad humilitatem meam. Quae cursim surgens, apprehendit vestigia sancti viri una cum quantitate auri. Cum ergo suscepisset ille patriarcha oblatiejus sufficienter, dixit: Ob
Abbreviated transcription (Latin):
mã inrort̃ transtulit. facilius & hoc
tam gloriosũ mira culũ operatus
est: quatinus & famulũ suum dita¬
r&. & nauclero miscđiam suam
praestar&.
accessit ad cũ homo. qui multas
possederat facultates: & fures in¬
gressi domũ eius dispoliauerunt
eam usq ad stramentũ. Etcum
inurniss& qui hȩc perpetrauerant.
compulsus est multa nimis pauꝑ¬
tate dep̃cari cum magna reurren
multũ. fuerat enim exclarissimis
& magnis principibus: dicit ad
autẽ illius cui aurui creditũ erat.
ut dar& ei quindecim libras auri.
Cum autẽ has daturus abir&: ap-¬
prathendit consiliũ logotheta
& eo conomi : & ex diabolica oꝑa¬
tione inuidentes. non dedert̃
ei nisi quinq libras. Cum ergo
reuerteretur decollecta isdem
honorabilissimus archi episcopus:
dat ei inscriptis mulier uidua habens
centenariorũ auri. Cum Aut̃ hanc
suscepiss& & honorabile secretum
dimisissae: conuocauit dispensatores.
&dixit eis. Quot libras dedistis
illi qui adme accessit. o. Qui dixert̃

Expanded text:
mam in rorem , facilius et hoc tam gloriosum miraculum operatus est, quatenus et famulum suum 184 ditaret, et nauclero misericordiam suam praestaret.accessit ad eum homo, qui multas possederat facultates: et fures ingressi domum ejus, despoliaverunt eum usque ad stramentum; et cum invenisset qui haec perpetraverant, compulsus est multa nimis paupertate, deprecari cum magna reverentmultum fuerat enim ex clarissimis et magnis principibus dicit ad aurem illius cui aurum creditum erat, ut daret ei quindecim libras auri. Cum autem has daturus abiret, apprehendit consilium logothetae et oeconomi; et ex diabolica operatione invidentes, non dederunt ei nisi quinque libras. Cum ergo reverteretur de collecta idem honorabilissimus archiepiscopus, dat ei in scriptis mulier vidua habens centenariorum auri. Cum autem suscepisset, et honorabile secretum dimisisset, convocavit dispensatores, et dixit eis: Quot libras dedistis illi qui ad me accessit? Qui dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dar& illud. Habebat enim illic anti¬
quũ sociũ innegotus: petentr ex eo¬
dem stagno. Dat ei in sacco: quasi
qua draginta libras. Atille uolens
probarespeciẽ sibona ess&. soluit
illud inigne: & inuenit argentũ
primũ. Putauitq se esse temptatũ :
retulit ei saccũ dicens. Os indul¬
geat tibi numquid inurnistimẽ
in postorẽ ergate : quia argentũ
Ex pauescens ergo desermoncillo
nauclerus dicit. Credrego pro
stagno illud habeo. Siurro qui fecit
deaqua uinũ. ipse perorationes pa¬¬
triarcha fecit &stagnũ argentũ:
nibilmirũ. ut & satis fias. Ueni ad
nauim : & uidebis c& era istius me¬
tallisocia quod accepisti: Ascenden¬
tes itaq in uenerunt stagnũ argen¬
tum optimũ factũ: & non est pe¬
regrinũ miraculũ. Ophilo xꝑi.¬
qui em̃ quinq panes multiplicauit.

Expanded text:
daret illud. Habebat enim illic antidaret illud. Habebat enim illic antiquum socium in negotiis petentem ex eodem stanno. Dat ei in sacco quasi quinquaginta libras. At ille volens probare speciem si bona esset, solvit il lud in igne, et invenit argentum purum. Putavitque se esse tentatum, et retulit ei saccum dicens: Deus indulgeat tibi. Nunquid invenisti me impostorem erga te, quia tentando Expavescens vero de sermone illo nauclerus, dicit: Crede, ego pro stanno illud habeo. Si vero ille qui fecit de aqua vinum, , ipse per orationes patriarchae fecit et stannum argentum, nihil mirum. Et ut satisfias, veni ad navim, et videbis caetera istius metalli socia, quod accepisti. Ascendentes itaque, invenerunt stannum argentum optimum factum. Et non est peregrinum miraculum, o philochriQui enim quinque panes multiplicavit
Abbreviated transcription (Latin):
affirmabat ipse nauclerus asseuerans
Uiginti diebus & noctibus uehementi
uento nauigauimus. non ualentes
omnino scire quo issemus. Neq pes
stellã neq perlocũ: excepto quod
gubernator uidebat patriarcham¬
illũ secũ tenentẽ temont̃ & dicentẽ
sibi. Netimeas. bene nauigans. Igitur
post uigesimã diẽ apparumus in insu¬
lis brittanniae : & descendentibus nob̃
in terrã inuenimus illic famẽ magnã.
Cum ergo dixissemus primo ciuitatis
quod frumentũ innaui portaremus:
dixit. Bene ds̃ adduxit uos: quicqid
uultis eligite : aut persingulos mo¬
dios nomisma unũ: aut eius dt̃ pon¬
deris accipite stagnũ. Elegimus
itaq dimidiũ sic: & dimidiũ sic.
Rem autẽ uadit diceresermo. in ex¬
pertis munerũ dĩ incredibilẽ qui¬
dẽ & sine fide. His uero qui experi¬
entiã miraculi eius habent creidi¬
bilẽ. atq acceptã. Naui praeterra
quituimus inpentãpoli: & asportauit
nauclerus de illo stagno ut uenimꝰ¬

Expanded text:
affirmabat ipse nauclerus, asseverans: affirmabat ipse nauclerus, asseverans: Viginti diebus ac noctibus vehementi vento navigavimus, non valentes omnino scire quo issemus, neque per stellas, neque per loca, excepto quod gubernator videbat illum patriarcham secum tenentem temonem, et dicentem sibi: Ne timeas, bene navigas. Igitur post vigesimam diem apparuimus in insulis Britanniae; et descendentibus nobis in terram, invenimus illic famem magnam. Cum ergo dixissemus primo civitatis, quod frumentum in navi portaremus, dixit: Bene Deus adduxit vos. Quidquid vultis, eligite; aut per singulos modios numisma unum, aut ejusdem ponderis accipite stannum. Elegimus itaque dimidium sic, et dimidium sic. Rem autem vadit dicere sermo, inexpertis munerum Dei incredibilem quidem et sine fide, his vero qui experientiam miraculi ejus habent, credibilem atque acceptam. Navi praeterea quievimus in Pentapoli; et asportavit nauclerus de illo stanno, ut venum