comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uiuum instruit & cũ eo publiccinorũ ecpeccatoꝵ turba discũbit: Farisȩis disci-¬
płos obiurgtntib curmagistro cũ publicanis qͥb: eẽt: ͥb: respondit sanis me¬
dicũ opꝰ non eẽ : s curatione ȩgrotos indigere Euntesq iubet discere qͥd sit mĩam¬
malle ꝗ sacrificiũ. Publicanorũ nom̃ exuitt ẽ . qͥ relictis legis oꝑib gerere
se usu cõmuni & publico maluer̃. Ergͦ ed̃ domo .i. expeccatis corporis matđm
dñs euocaũ in cuiꝰ m̃tẽ in gressus recũbit: hic enĩ idem euangłii istiꝰ scriptor ẽ:
et depeccati sui domo exiens. dñm ipse suscepit : interiore eiꝰ habitatione iħ¬
luminatus : intra quẽ eu angłicis cibis peccatorib & publicanis c̃uuuũ diuite
copia p̃parat᷑ Emulatio deinde agitati iud a eos dnm publicitnis et pecca¬
torib: cõmunicare: qͥb: ille opta in fidelitatis uelamine uerba legis expm¬
psit : seqͥdem egrotis opem ferre et medicinã egentib prȩstare : łis aũ qui se

Expanded text:
ium instruit, et cum eo publicanorum et peccatorum turba discumbit: Pharisaeis discipulos objurgantibus, cur magistro cum publicanis cibus esset. Quibus respondet, Sanis medico opus non esse, sed curatione aegrotos indigere: euntesque jubet discere quid sit, Mia lege praestatur. --Publicanorum nomen ex vita, est, qui relictis legis operibus, gerere se usu communi et publico maluerunt. Ergo ex domo, id est, ex peccatis corporis, Matthaeum Dominus evocavit, in cujus mentem ingressus recumbit. Hic enim idem Evangelii istius scriptor est, et de peccati sui domo exiens, Dominum ipse suscepit, interiore ejus habitatione illuminatus, intra quem evangelicis cibis peccatoribus et publicanis convivium divite copia praeparatur. AEmulatio deinde agitat Judaeos, Dominum publicanis et peccatoribus communicare . Quibus ille operta infidelitatis velamine verba legis exprompsit, se quidem aegrotis opem ferre et medicinam egentibus praestare; eis autem, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ dedit hominib: Conclusa som̃ia suo ordine. & cessante iã despa¬
tionis timore honor dõ reddit᷑ qđ intũ dederit hominib: potestatẽ s soli
hoc xp̃o erat debitũ sol decõmunione pat̾nȩ substtantiȩ haec agereerat¬
familiare Nongͥ hoc uenit in admirationẽ qđ posset istci Quid enĩñ posseds̃
credet᷑ alioquin laus duno homine ñ deplurib: extitis set: sed delatiõ do ho¬
noris hinc causa ẽ qđ potescas hominib hac uia data sit ꝑuerbũ eiꝰ & pecca¬
torũ remissionis & corporũ resurrectionis et reũ sionis in ealũ Itcũ transiret

Expanded text:
dedit potestatem hominibus. Conclusa sunt omnia suo ordine, et cessante jam desperadedit potestatem hominibus. Conclusa sunt omnia suo ordine, et cessante jam desperationis timore honor Deo redditur, quod tantam dederit hominibus potestatem: sed soli hoc Christo erat debitum, soli de communione paternae substantiae haec agere eratfamiliare. Non ergo hoc venit in admirationem, quod posset ista quid enim non posse Deus credetur?; alioquin laus de uno homine, non de pluribus exstitisset: sed delati Deo honoris hinc causa est, quod potestas hominibus ac via data sit per verbum ejus, et peccatorum remissionis, et corporum resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
lius hominis habet potestitẽ intra dimittendi peccata : ait paralrti¬
eoSurge & colle leccũ tiũ Satis fuerat dixisse surge : s qr om̃is erat ꝑsi¬
ciendi opisratio explicanda : adiec̃ Tolle lectũ tuũ et uade indomum
tuã Primũ remissionẽ tribuit peccati : debinc uirtutẽ resurrectionis os¬
tendit  tẽ sublatione lectuli infirmiatẽ ac dolorẽ corporib: docuit aͥ fu¬
turũ . Postremo reditu indomũ ꝓpͥam it̃ in para dr̃ sũ credentib eẽ rediben¬
dũ Exquo adam parens uniũsorũ peccati labe dissolutus excesserat b¬
dentes aũ turbȩ : timuer : Opus istud ad miratio potius c̃sequi ñmetꝰ debuit
s manet &iam nunc ordo mysteriuuit ueritati p̃sentiũ futurorũ species
adiecta sit :dictoꝵ & stcctoꝵ dnĩ uirtutẽ turbȩ timent magni enĩ timoris
rest non dimissis axp̃o peccatis ĩm ortẽ resolui qͥa nullus sit indomũ atnã
redicꝰ sicui induliti ñ fuera uenia delictoꝵ. Ethonori ficauer̃ dm̃. qđ tuntã

Expanded text:
s habet potestatem in terra dimittere peccata, ait paralytico, Surge, et tolle lectum tuum . Satis fuerat 706 dixisse, Surge: sed quia omnis erat perficiendi operis ratio explicanda; adjecit, Tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Primum remissionem tribuit peccati, dehinc virtutem resurrectionis ostendit, tum sublatione lectuli infirmitatem ac dolorem corporibus docuit afuturum , postremo reditu in domum propriam iter in paradisum credentibus esse redhibendum, ex quo Adam parens universorum peccati labe dissolutus excesseratdentes autem turbae timuerunt . Opus istud admiratio potius consequi, non metus debuit; sed manet etiam nunc ordo mysterii; ut veritati praesentium, futurorum species adjecta sit dictorum et factorum Domini virtutem turbae timent. Magni enim timoris res est, non dimissis a Christo peccatis in mortem resolvi: quia nullus sit in domum aeternam reditus, si cui indulta non fuerit venia delictorum. Et honorificaverunt Deum, qui tantam
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ atq: originis c̃ditione resolutii in subst antiã sp̃italis animae refun¬
dat᷑. Et qui doctrinis itilib c̃firmatos oportec libam c̃fitendi dõ
habe consaantiã etiam conditionẽ quatenerem adiec̃ negit᷑um
se cũpa treĩcȩlis qͥse hominib: in t̾rã negusset : eũ porro qͥ c̃fesius
cort̃ bominib: sẽ fiusset . ase in cał confitendũ qualesq nos nominis
sui testes hominibi stussemꝰ tcili nos apđ dm̃ patrẽ tostimomo et asuros

Expanded text:
suae atque originis conditione resoluta, in substantiam spiritalis animae refundatur. 21. Et quia doctrinis talibus confirmatos, oportet liberam confitendi Dei habere constantiam; etiam conditionem qua teneremur adjecit, negaturum se eum Patri in coelis, qui se hominibus in terra negasset : eum porro, qui confessus coram hominibus se fuisset, a se in coelis confitendum; qualesque nos nominis sui testes hominibus fuissemus, tali nos apud Deum patrem testimonio ejus usuros
Abbreviated transcription (Latin):
qũci mariȩ natuuttis recent᷑ nichil resert. Eadẽ eni ẽ. gotius trib: atq
una cognatio exemplum autẽ eticam matħs & luccis deder̃ patres in¬
uicn appellantes nttom genere quã gente. quia ab uno trib: coep¬
tt sub unius suecesñ onis & originis familia continet᷑. Cum enĩ filius

Expanded text:
quam Mariae nativitas recensetur, nihil refert: eadem enim est totius tribus atque una cognatio. Exemplum autem etiam Matthaeus et Lucas dederunt, patres invicem appellantes, non tam genere quam gente: quia ab uno tribus coepta, sub unius successionis et originis familia continetur. Cum enim filius
Abbreviated transcription (Latin):
multi formis illa dĩ sapientia septi formi gła cblocciuit : ut trenta ini¬
qͥtatis fieret possessio. ꝗa futura fuerat gñarũ : atq: ita nouissima ho-¬
ninis illiꝰ peiora er̃ priorib: qr ex eps inmundꝰ sp̃s metulegis ex¬
ĩ pat̃nae maiestatis uircute loqueret᷑ ñcianti sibi qđ foris amatre atq
a fr̃ib: expeccaret᷑ manũ indiscipłos extendens. eos sibi fr̃s eẽ matrẽ¬
q respondit: qͥcũq uoluntati pat̾nȩ obsecutꝰ eẽt. eũ frẽ & fratrẽ et
sororẽ & matrẽ : formã seipsũ uniũsis agendi sentiendiq confatuens. pro-¬
pinqͥtatũ om̃iũ ius atq nom̃ iã non de conditione nascendi . s deȩcła com¬
munione recinendũ. Exterũ non stistidios e dematre su sensisse exis¬
timandus ẽ cui in paissione positꝰ maximȩ sollicitudinis tribuerit af
fcctũ. Est auineo typica ratio seruata ut mat̃ eius & fr̃s foris staren :

Expanded text:
multiformis illa Dei sapientia septiformi gloria collocavit: ut tanta inimultiformis illa Dei sapientia septiformi gloria collocavit: ut tanta iniquitatis fieret possessio, quanta futura fuerat gratiarum. Atque ita novissima hominis illius pejora erunt prioribus: quia ex Judaeis immundus spirituin paternae majestatis virtute loqueretur; nuntianti sibi quod foris a matre atque a fratribus exspectaretur, manum in discipulos extendens, eos sibi fratres esse matremque respondit; et quicumque voluntati paternae obsecutus esset, eum esse et fratrem et sororem et matrem: formam se ipsum universis agendi sentiendique constituens, propinquitatum omnium jus atque nomen, jam non de conditione nascendi, sed de Ecclesiae communione retinendum. Caeterum non fastidiose de matre sua sensisse existimandus est, cui in passione positus maximae sollicitudinis tribuerit affectum . Est autem etiam in eo typica ratio servata, ut mater ejus et fratres foris staren
Abbreviated transcription (Latin):
tem pleb istiuis pectorib spm in mundũ lex quae postca datti ẽ int̾uentu
suo ciec̃ & ueluti qͥdam custodici circũ ieccȩ potestatis exclusit: qͥ illine exi¬
enscircũ gentes deseritis atq aridas oberrauit domũ ueterẽ derelinquens
ut in his usq indiẽ iudicii ñ in qͣttita habitatione reqͥesceret : sirursũ dignt̃
nullus: Etcũ ia in his reqͥemñ habebituint se reputtins optimũ credit regre¬
di in eam ex qͣ profectusẽ domũ. Raec emundata ꝑlegẽ et propħarũ or¬
nata p̃coniis & xp̃i aduentui p̃parata uacua inuenit᷑: aqua et custodia
legis abscesserit . qr om̃is lexusq adiohannẽ ẽ. Et ad habitandũ ñ receptis
sit xp̃o atq: it et abiutore uacua ẽ. & deserta custodib cũ tam̃ uenienti
habititori p̃euntium sollicitudine. et mundata sit & ornata Septẽ gͥ sp̃s

Expanded text:
tem plebis istius pectoribus spiritum immundum lex, quae postea data est, interventu tem plebis istius pectoribus spiritum immundum lex, quae postea data est, interventu suo ejecit, et veluti quadam custodia circumjectae potestatis exclusit. Qui illinc exiens, circum gentes desertas atque aridas oberravit, domum veterem derelinquens: ut in his usque in diem judicii non inquietata habitatione requiesceret. 23. Gentibus nullus est: et cum jam in his requiem non haberet, intra se reputans, optimum credit regredi in eam ex qua profectus est domum. Haec emundata per legem, et prophetarum ornata praeconiis, et Christi adventu praeparata, vacua invenitur: a qua et custodia legis abscesserit quia omnis lex usque ad Joannem est , et ad habitandum non receptus sit Christus. Atque ita et habitatore vacua est, et deserta custodibus: cum tamen veniente habitatore, praeeuntium sollicitudine, et mundata sit et ornata. Septem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
congruũ sibi eẽ. ad domũ sucĩ unde exuit reũti : ꝗ inueniet uacantẽ scopismun
et nouissima hominis illiꝰ pͥmis peiorti fuint. Et qͥdem dñs ab soluit dicens
nam popłi huiꝰ eẽ referendũ : s c̃uendũ ẽ quatinꝰ ꝓpositti singula singulis
tẽporib rebusq red dant᷑. Suꝑius nẽ pe innineuittirũ & reginȩ austri nomine :
iustificata fides gentiũ ẽ Sed longe antea postmulta in dñ et grauia pecca-¬
ta iud aeis dati lex ẽ. Et peccata qͥdem eorũ libro morsi c̃tinent᷑. uerũ posttot
diuinȩ uirtutis docum̃ta .i. decẽ plagis ꝑcussam degyptũ etcolũnã nub̵ ac
luminis nocte dieq stonulantẽ et in aerrheo mari it̃ p̃bitũ & fontes rupis
saxis effluentes: & ministratũ esurientib: manna : et ad postremũ in xlmo an¬
& scxxisbisq cũ choris canticisq saltatũ et inecalla deo sñcupato: En ẜ in siden¬

Expanded text:
congruum sibi esse, ad domum suam unde exivit reverticongruum sibi esse, ad domum suam unde exivit revertiet novissima hominis illius primis pejora erunt. Et quidem Dominus absolvit, dicens: quatenus proposita singula singulis temporibus rebusque reddantur. Superius, nempe in Ninivitarum et reginae Austri nomine, justificata fides gentium est: sed longe antea, post multa in Deum et gravia peccata, Judaeis data lex est. Et peccata quidem eorum libris Moysi continentur. Verum post tot divinae virtutis documenta, id est, decem plagis percussam Aegyptum, et columnam nubis ac luminis nocte dieque famulantem, et in Erythreo mari iter praebitum, et fontes ruptis saxis effluentes, et ministratam esurientibus mannam, et ad postremum in quaet saxis, hisque cum choris canticisque saltatum, et metalla deos nuncupata. Ergo insiden
Abbreviated transcription (Latin):
plũ ecłae p̃sumpta sapientiã ad miratti salomonis exultimis troe par¬
tibus uenit audire ꝗerat ad miratt sapientiã Cumulat gͥ inuidiam cõꝑatio &
crediderint. xp̃o isti ñ credant. iona salomoneq potiori & ideirco ĩresurrec¬
tione eos iudicabt̃ qr inis reꝑtus timordĩ fuerit qͥb: lex ñ erat ñ erat p̃dicato :
hoc magis indigni ueniaa qui ex lege s̃ infideles. quo plus fidĩ in eos qͥlegemi¬
loca arida quȩrens reqͥem etñ inueniet . Etrłq Continens lectio ẽ : & exipso
in iti sermonis exordio exsensu suꝑiore pro ficisci indicat᷑. Ex uerbienim
coniunctione coepit: s totiꝰ ꝓpositae cõꝑationis rituo tractunda est:
Exiens ab bomine inmundus sp̃s arida & in a quosa loca circuit ĩ quib
nullus fons uitae effluebat : et cũ requiem ñ inueniet : tũ in trase loquit᷑

Expanded text:
plum Ecclesiae praesumpta, sapientiam admirata Salomonis, ex ultimis terrae parplum Ecclesiae praesumpta, sapientiam admirata Salomonis, ex ultimis terrae partibus venit audire quam erat admirata sapientiam . Cumulat igitur invidiam comparatio, et crediderint, Christo isti non credant Jona Salomoneque potiori. Et idcirco in resurrectione eos judicabhoc magis indigni venia illi qui ex lege sunt infideles, quo plus fidei in illis qui legem iloca arida, quaerens requiem, et non inveniet, et reliqua . Continens lectio est, et, ex ipso initi sermonis exordio, ex sensu superiore proficisci indicatur: ex verbi enim conjunctione coepit. Sed totius propositae comparationis ratio tractanda est. Exiens ab homine immundus spiritus, arida et inaquosa loca circuit, in quibus nullus fons vitae effluebat. Et cum requiem non inveniet, tum intra se loquetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuero malũ ñ audetimus c̃siteri bonũ nolimus indissolubili corruptȩ dese
opinionis iudicio relinquamꝰ Omẽm aut̃ ittisentiendi corruptelã exnaturȩ
uitio ꝓficisci docuit dicens. Demalo thesciuro ñnisi quae malas possẽ ꝓferri:
et om̃is otiosi .÷. inepti & inutilis dicti rationẽ dõ eẽ reddendam: quia de con¬
fessionis nrãe uerbis aut condẽpnandi simꝰ aut iudicandi. talẽ futuri uidicu
ben uolentiam recepturi. qualem decaelestis głae dnõ sententiã tenuerimꝰ.¬
Signũ deinde rogat᷑ ut prȩstet qđ se exionae signo daturũ eẽ. respondit
ut sicut triduo & cotidem noctib iona sincoeti uentre detentꝰ sit. ita se
intra interiora tra paritẽporis spatio demoraturũ : s maiorẽ futuram
gentiũ fidem monstrat: Nineuitȩ enĩ iona p̃dicante paenicentiã egerun :
& adõ ueniam paenitendi c̃fessione meruer : s & austri regina nc̃in exẽ¬

Expanded text:
tuere malum non audeamus; confiteri bonum nolimus, indissolubili corruptae de se tuere malum non audeamus; confiteri bonum nolimus, indissolubili corruptae de se opinionis judicio relinquamur. 19. Omnem autem ita sentiendi corruptelam, ex naturae vitio proficisci docuit, dicens: De malo thesauro non nisi quae mala sunt posse proferri, et omnis otiosi, id est, inepti et inutilis dicti rationem Deo esse reddendam : quia de confessionis nostrae verbis aut condemnandi simus, aut justificandi; talem futuri judicii benevolentiam recepturi, qualem de coelestis gloriae Domino sententiam tenuerimSignum deinde rogatur ut praestet, quod se ex Jonae signo daturum esse respondit : et sicut triduo et totidem noctibus Jonas in ceti ventre detentus sit, ita se intra interiora terrae pari temporis spatio demoraturum. Sed majorem futuram gentium fidem monstrat. Ninivitae enim Jona praedicante poenitentiam egerunt, et a Deo veniam poenitendi confessione meruerunt. Sed et Austri regina nunc in exem
Abbreviated transcription (Latin):
bonum bonorũ fructiũ uti litate retinendũ : qͥa aduersum filiũ hominis
dicta sub uenia sint. blasphemia autẽ sp̃s caret uenia : caterũ mediumse
agere et xp̃o aliqua deferre negare quae maxima s uenerari tanꝗ dm̃
dĩ cõmunione spoliare. Raec blasphemia sp̃is ẽ ut cum ꝑ admirationẽ opũ
ttntorũ nom̃ dĩ detrahere ñ audeas ꝑͥmaliuolentiam mentis & sens : gene¬
rositatem eius ꝗ confiteri escoactus in homine. ab negate pat̾nae subseten¬
tix cõmunione decerpas : atq idõ etiam in eo dñs bonitatis suae munꝰ ex¬
tendit dicens aut malam arborẽ cummalis fructib aut bonã cũbonis fruc¬
tib: eẽ sticiendã qͥa in malȩ arboris opinione : subsecreto indulgentiȩ dĩ
reposita sit uenia qr om̃e peccatũ sit remittendũ. in bonȩ confessione
fruccus aternus sit : ne incidentes mediam int̾utrãq sententiã cum confa.¬

Expanded text:
bonum bonorum fructuum utilitate retinendum: quia adversum filium hominis bonum bonorum fructuum utilitate retinendum: quia adversum filium hominis dicta sub venia sint, blasphemia autem Spiritus careat venia. Caeterum medium se agere, et Christo aliqua deferre, negare quae maxima sunt; venerari tamquam Deum, Dei communione spoliare, haec blasphemia Spiritus est: ut cum per admirationem operum tantorum Dei nomen detrahere non audeas; per malevolentiam mentis et sensus, generositatem ejus, quam confiteri es coactus in nomine, abnegata paternae substantiae communione decerpas. Atque ideo etiam in eo Dominus bonitatis suae munus extendit, dicens aut malam arborem cum malis fructibus, aut bonam cum 732 bonis fructibus esse faciendam: quia in malae arboris opinione sub secreto, indulgentiae Dei reposita sit venia; quia omne peccatum sit remittendum; in bonae confessione fructus aeternus sit: ne incidentes mediam inter utrumque sententiam, cum consti
Abbreviated transcription (Latin):
Nã in p̃sens iudaeos refellit qͥcũ intelligerent xp̃i oꝑa ultra humanã cẽ.
uirtutẽ nolint cumñ qđ dĩ sint consiteri : futurã uͦ omẽm fidĩ ꝑ ũ statem
eoarguit eorũ scilicet qͥ diuinitatẽ & cõmunionẽ pat̃nae subscantiae dño
detraihentes indiũ sa hereseos studia efferber ne utrũ facientes hecint:
gentes sub uenia ignorationis habituntes. nec inuerititis cognitione uersan¬
tes Arborẽ se in corpore positũ significat : qui ꝑ interiorẽ uirtutis su& fy̧cun¬
ditatẽ execit ubertas om̃is infructus. Igit᷑ aut in arbore bona sacienda cum
bonis fructib ẽ. aut mala constituenda cũ malis fructib: qͥa ex fructib: sius
dese arbor ipsa testabit᷑ non qđ scđm arborũ naturam arbor mala possit
constitui quae bona sit. aut etidem ipsa cũ ramis suis bona eẽ simala fit ut ꝑhapec¬

Expanded text:
Nam in praesens Judaeos refellit, qui cum intelligerent Christi opera ultra humanam esse Nam in praesens Judaeos refellit, qui cum intelligerent Christi opera ultra humanam esse virtutem, nollent tamen quod Dei sint confiteri. In futurcoarguit, eorum scilicet, qui divinitatem et communionem paternae substantiae Domino detrahentes, in diversa haereseos studia efferbuerunt: neutrum facientes, nec inter gentes sub venia ignorationis habitantes, nec in veritatis cognitione versantes. Arborem se in corpore positum significat: quia per interiorem virtutis suae fecunditatem exeat ubertas omnis in fructus. Igitur aut arbor bona facienda cum bonis fructibus est, aut mala constituenda cum malis fructibus; quia ex fructibus suis de se arbor ipsa testabitur: non quod secundum arborum naturam arbor mala possit constitui quae bona sit, aut eadem ipsa cum ramis suis bona esse si mala sit; se
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑ male deeo opinari cũ quo ñ eẽ. id ipsum ẽ. qđ contra eẽ & non congre¬
blasphemiȩ n remittet᷑. etrłq sharisȩorũ sententic̃ & eorũ qͥti cũ his sen¬
tiunt ꝑuersitatẽ sȩuerissima definitione c̃ dẽpͥnat: peccatorũ om̃iũ ueni.¬
am ꝓmittens et blasphemiȩ sp̃s indulgentiã ab negans nã cũ cȩterit
peccatti cuiꝰq generis remittenda. blasphemiã in sp̃m sc̃m ñ remittenda¬
ni sp̃s substantiã adimere cumin spũ dĩ opꝰ om̃e consũmet & ipsẽ sit
regnum coelorũ et in eo ds se mundũ reconcilians sibi: Ergo quic qͥd con¬
tumeliȩ extiterit ĩ xp̃o. id omẽ stabit ĩdõ qr inxp̃o ds̃ et xp̃s indõ sit: aut¬
facite arborẽ bonam & fructus eius bonos aut stcite arborẽ malam &
fructus eius malos. Etrłq Sermo se & in p̃sens exerit : et effert in futurum

Expanded text:
gitur, male de eo opinari, cum quo non esse, idipsum est quod contra esse: et non congregitur, male de eo opinari, cum quo non esse, idipsum est quod contra esse: et non congreblasphemia non remittetur . Pharisaeorum sententiam, et eorum qui ita cum his sentiunt perversitatem severissima definitione condemnat; peccatorum omnium veniam promittens, et blasphemiae Spiritus indulgentiam abnegans . Nam cum caetera peccata cujusque generis remittenda, blasphemiam in Spiritrni Spiritus substantiam adimere: cum in Spiritu Dei opus omne consummet, et ipse sit regnum coelorum, et in eo Deus sit mundum reconcilians sibi ? Ergo quidquid contumeliae exstiterit in facite arborem bonam, et fructus ejus bonos: aut facite arborem malam, et fructus ejus malos, et reliqua . Sermo se et in praesens exserit, et effert in futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
blasfemat᷑ in xp̃o atq ita indm̃ in expiabilis conuicii contumeliam ꝑpha¬
risaeos inbel zebub nomine cõꝑant᷑. quomͦ potest intrare qͥs indom d̃ fortis
&uasa eiꝰ diripe : Etrłq Contusam a se in cẽpititione prima omẽm ⁊ abuili
indicat potestatẽ qr nemo domũ foxtis introet eiꝰq uasa diripiat. nisi
fortẽ alligauerit : & tunc domũ eius diripiet : & necesse ẽ. haec agensillo for-¬
te sit sortior Ligtitusẽ ergo tũ cũ satainas ad ñõ nuncupatꝰ ipsa nequitiȩ
suae ñ cupatione constrictꝰ ẽ cui ita uincto. spolit de traexit & domũ abstu-¬
lit Nosscilicet quondã arma eiꝰ regniq militiã in uissuũ redegit . uictoq
atq uinctodomũ sibi ex nob uacut̃ & utilẽ cõꝑauit: longe aũ a se ẽẽ. ut
aliquid ab eomutuatus sit potestatis ostendit ut quando quisecũ nonẽ. ad¬
uersũ se ẽ. Ec qͥ secũ non c̃greget. disꝑgat. ex quo ingentis ꝑiculi resintelli¬

Expanded text:
blasphematur in Christo: atque ita in Deum inexpiabilis convicii contumelia per Pharisaeos in Beelzebub nomine comparatur. 16. Quomodo potest intrare quis in domum fortis, et vasa ejus diripere? et reliqua . Contusam a se in tentatione prima omnem diaboli indicat potestatem, quia nemo domum fortis introeat ejusque vasa diripiat, nisi fortem alligaverit, et tunc domum ejus diripiet: et necesse est haec agens illo forte sit fortior. Ligatus est ergo tum, cum satanas a Domino nuncupatus, ipsa nequitiae suae nuncupatione constrictus est : cui ita vincto spolia detraxit, et domum abstulit, nos scilicet quondam arma ejus, regnique militiam in jus suum redegit, victoque atque vincto domum sibi ex nobis vacuam et utilem comparavit. Longe autem a se esse, ut aliquid ab eo mutuatus sit potestatis ostendit: quando qui secum non est, adversum se sit; et qui secum non congregat, dispergat . Ex quo ingentis periculi res intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quo eũ inbeel zebub haec agere loquebant᷑ eo ipso quo locutis genere ẽdepo-¬
nant ñ intelligentes confessos se fuisse belzebub eẽ duusũ. Et si ad diuisionẽ
suđ coactus e. ut daemone daemones ꝓtͣbaret & adũsus se diusio ipsa consus¬
uircutis Ergͦ iam diuisus ẽ & adũsum se coactus ẽ regnũq eiꝰ diuisione taliẽ.
dissolutũ : qđ siiuirtute belzebub xp̃c dae mones eicit : filu eorũ ii apłiin

Expanded text:
quo eum in Belzebub haec agere loquebantur, eo ipso quo locuti sunt genere condemquo eum in Belzebub haec agere loquebantur, eo ipso quo locuti sunt genere condemnantur, non intelligentes confessos se fuisse Belzebub esse divisum: et si ad divisionem suam coactus est, ut daemon daemones proturbaret, et adversus se divisio ipsa consisvirtutis. Ergo jam divisus est, et adversum se coactus est, regnumque ejus divisione tali est dissolutum. Quod si in virtute Beelzebub Christus daemones ejicit, filii eorum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
modĩ diues ÷ et ad argum̃tũ positus intelligentide plurimũ dese exẽplorũ
copiam p̃bet: & uel simplicit̃ intellectus uł inspectus interiꝰ ad omẽm ꝓ¬
fectũ ẽ nec esiariꝰ s relictis his quoe ad cõmunẽ intelligentiã patent : causis
ad id qđ debelz ebub erat dictũ in eosipsos qͥb respondebat responsionis
ipsius conditionẽ recorsit . Lex enĩ adõ ẽ & regni isrł pollicitatio exle-¬
ge .ẽ & xpĩ ortus et aduentꝰ exlege ẽ. Siregnũ legis contra sediuidit᷑ dis¬
soluat᷑ necesse ẽ : & potestts om̃is diuisione de trait᷑: & regni uirtꝰ adũsũ se
separata consumit᷑ : Ac sic regnũ isrł amisit ex loge cũ ꝗdo adiplecionem
Domꝰ qͦq & cuiittitis eadẽ ẽ ratio quae regni : s ciuittis hicbierłm indicat᷑ gen¬
& a płos eiꝰ cũ credentiũ turb̵ effugcũ discedentiũ illinc diuisione ñ stabit.
atq ite qđ mox consecutũ ẽ. ꝑ hanc diuisionẽ ciuittitis illiꝰ deñciat᷑ excidiũ¬

Expanded text:
tum positus intelligentiae, plurimam de se exemplorum copiam praebet: et vel simpliciter intellectus, vel inspectus interius, ad omnem profectum est necessarius. Sed relictis his, quae ad communem intelligentiam patent, causis ad id quod de Beelzebub erat dictum, in eos ipsos, quibus respondebat, responsionis ipsius conditionem retorsit. Lex enim a Deo est, et regni Israel pollicitatio ex lege est, et Christi ortus et adventus ex lege est. Si regnum legis contra se dividitur, dissolvatur necesse est. Et potestas omnis divisione detrahitur, et regni virtus adversum se separata consumitur: ac sic regnum Israel amisit ex lege, cum quando adimpletionem Domus quoque et civitatis eadem est ratio, quae regni. Sed civitas hic Jerusalem indicatur, genet apostolos ejus cum credentium turbis effugavit, discedentium illinc divisione non stabit: atque ita, quod mox consecutum est per hanc divisionem, civitatis illius denuntiatur excidiu
Abbreviated transcription (Latin):
exigebat: & inimicũ licentiã odudabat Diligiuꝰ inimicos fides p̃cipit:
& petulantes humanarũ m̃tiũ motus publicȩ caritatis frangit affec
ĩ solũ irt̃ ab ultione depellens. s eaam in amorẽ mitigans in iurio
qͥa gentiũ sit amantes amare. et cõmune sit diligere diligentes. Vocat
÷ nos indĩ ut hȩreditaitẽ itti & imittitionẽ bonis et iniuistis xp̃i sui aduen¬
tu in baptismi & spussacram̃to et solẽ tribuentis & pluuiã: ita nos adꝑ-

Expanded text:
exigebat, et in inimicum licentiam odii dabat. Diligi vero inimicos fides praecipit, exigebat, et in inimicum licentiam odii dabat. Diligi vero inimicos fides praecipit, et petulantes humanarum mentium motus, publicae charitatis frangit affectu ; non solum iram ab ultione depellens, sed etiam in amorem mitigans injuriosi: quia gentium sit amantes amare, et commune sit diligere diligentes. Vocat igitur nos in Dei ut haereditatem, ita et imitationem: bonis et injustis, Christi sui adventu, in baptism
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii humani refugienda eẽ. arbitria p̃cipit : uerũ etiam cum
dãni uoluntote uitanda: ut tunicã nob uolenti iudicio eruere
nentes in anem gentiũ cupiditatẽ & uanitatem infructuose aua-¬
ritiȩ argumꝰ Om̃ib: etiam dari quae poposcerint iubent: & ap̃cib
uolentiũ mutuarios atq animã ñ referre : ut his qͥb indigent ꝑ nrũm
munificentiã explecort᷑: & eorũ ł sitim potuł fam̃ cibo uel nuditatẽ
uestitu indulto arcetimꝰ : ac sic bonorũ eorũ qͥb: adõ indigemꝰ digni
reperiam᷑ : Cũ obtinendi meritũ indulgendi c̃suetudo c̃ciliet aͥnoffi-¬
cio qͦq dispendendȩ eiꝰ ꝗ accipimus grae ꝓnos eẽ . oportere demons¬
trcit ut honi graituiti sit dispensatio gratuita: et mutuari uollntib
negemꝰ qđ mutuam᷑ adõ semꝑ sine habendi dã pno imꝑciendi mi¬
tiũ. Et rłq Conclusit omĩa bonitate ꝑfectti a mari enĩ lex ꝓximũ

Expanded text:
iidamni voluntate vitanda; ut tunicam nobis volenti judicio exuere, llectilem contemnentes, inanem gentium cupiditatem et vanitatem infructuosae avaritiae arguamus. Omnibus etiam dari quae poposcerint jubet, et a precibus volentium mutuari os atque animum non referre; ut his, quibus indigent, per nostram munificentiam expleantur, et eorum vel sitim potu, vel famem cibo, vel nuditatem vestitu indulto arceamus: ac sic bonorum eorum, quibus a Deo indigemus, digni reperiamur; cum obtinendi meritum indulgendi consuetudo conciliet. In officio quoque dispensandae ejus quam accepimus gratiae, pronos esse oportere demonstrat; ut boni gratuiti sit dispensatio gratuita, et mutuari volentibus non negemus quod mutuamur a Deo, semper sine habendi damno impertiendi ministuum, et reliqua . Conclusit omnia bonitate perfecta. Amari enim lex proximum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓoculo: dentem ꝓdente. Extensam fidĩ nr̃ae in ȩcernũ spem reb: ipsis
dñs uult probari uitipsa dissimulandȩ in iuria tolercintia tesus iuditu sit
futuri lex infidelẽ isrł intra metũ canebat: etiniuriȩ uoluntatẽ in iuriȩ
uicis situdine coercebat. Fides aut nulliꝰ tã gauiẽ dolorẽ eẽ. patit᷑ iniuriȩ.
ut ultionẽ expecat & inͥlatȩ sibi quisq uindex sit c̃tumelioe qr inudi
cio dĩ & ꝓpessił inuiriam plus ẽ. consolationis & paena feueriori in¬
uriosis : atq itci ñ solũ ab iniquitatib: nos ab eẽ. euangłia p̃cipiunt :
uerũ etiam ulciscendȩ in iuriȩ exigunt dissimulationẽ. Nam accep¬
ta alcpa maxillam alterc̃ iubem᷑ offerre : & mille passus onus ue¬
hentes ꝓgredi inspatiũ passuũ duũ miliũ inuriȩ augm̃to ꝓfectũ
ultionis habituri ipso uirtutũ caelestium dño ad increm̃tũ głȩ
et maxillas palmis et flagris scapultis offerente. Non solũ autẽ¬

Expanded text:
o dente, et reliqua . Extensam fidei nostrae in aeternum spem rebus ipsis Dominus vult probari: ut ipsa dissimulandae injuriae tolerantia testis judicii sit futuri. Lex infidelem Israel intra metum metu continebat, et injuriae voluntatem injuriae vicissitudine coercebat. Fides autem nullius tam gravem dolorem esse patitur injuriae, ut ultionem expetat, et illatae sibi quisquam vindexcio Dei, et perpessis injuriam plus est consolationis, et poena severior injuriosis. Atque ita non solum ab iniquitatibus nos abesse Evangelia praecipiunt, verum etiam ulciscendae injuriae exigunt dissimulationem. Nam accepta alapa maxillam alteram jubemur offerre , et mille passus onus vehentes, progredi in spatium passuum duum millium, injuriae augmento profectum ultionis habituri, ipso virtutum coelestium Domino ad incrementum gloriae et maxillas palmis, et flagris scapulas offerente. 26. Lit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ergͦ ñ occulta domꝰ s cordis nr̃i cubiculũ ingrediȩt clauso m̃tis nr̃ȩ
secreto orare addm̃ ñ multiloqͥo s conscientia admonent qͥa dictorũ
uerbis opus omne praecellat.
Heorationis aũ sacram̃to nec essitate nos cõm̃dandicipricnꝰ uirsc̃ȩ
memoriȩ lib̵ciuit : quãcquã & t̃tullia nꝰ hinc uolum̃ aptissimũ scripse

Expanded text:
est . Ergo non occulta domus, sed cordis nostri cubiculum ingredi, et clauso mentis nostrae est . Ergo non occulta domus, sed cordis nostri cubiculum ingredi, et clauso mentis nostrae secreto orare ad Deum, non multiloquio, sed conscientia admonemur, quia dictorum verbis opus omne praecellat. De orationis autem sacramento necessitate nos commentandi Cyprianus vir sanctae memoriae liberavit. Quamquam et Tertullianus hinc volumen aptissimum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
minib: &rłq Omẽm curam rerũ p̃sentim amouet & ad tonito strn¬
tũ eẽ. inspem futuri iubet. neq seccari ł hominẽ sauorẽ ostentatione
bonitatis. ł iaccantiam religionis orationis publicȩ copia. s intra
conscientiam fidĩ fructũ boni oꝑis continendũ : qͥa humanȩ laudis
c̃sectatio et̃ tantũ quã ab hominib expectet mercedẽ sit receptura :
cȩterũ ꝓmerenꝰ dĩ expectatio p̃miũ sit longę pacientiȩ c̃secutura
sinistra qͦq manꝰ ut ignoret opꝰ dexterȩ : sinun qͥd istud natura corpo-¬
ris sinet : aut intelligentiȩ sensũ manũ imisteria sortiunt᷑ : uerũ utdĩ sci
entia opera nr̃a consisttint cũ sub ñcupcitionem brorũ inis quȩ geramꝰ
eorũ quȩ nr̃a s̃ atq nob̵cũ sconscienti arcetit᷑. Clauso qͦq cubiculi
ostio iubem᷑ orare atq in om̃i loco p̃cẽ fundere edocem᷑ : & sc̃orũ oraitio
int̃fercis carceres. flãmas & dȩꝓfundo maris acbestiȩ uentre suscepta

Expanded text:
minibus, etc. . Omnem curam rerum praesentium amovet, et attentos tantum esse in spem futuri jubet, neque sectari vel hominum 689 favorem ostentatione bonitatis, vel jactantiam religionis orationis publicae copia, sed intra conscientiam fidei fructum boni operis continendum: quia humanae laudis consectatio eam tantum, quam ab hominibus expetit, mercedem sit receptura; caeterum promerendi Dei exspectatio, praemium sit longae patientiae consecutura. Sinistra quoque manus ut ignoret opus dexterae . Sed numquid istud natura corporis sinit? aut intelligentiae sensum manuum ministeria sortiuntur? Verum ut in Dei scientia opera nostra consistant: cum sub nuncupatione membrorum, in his quae geramus, eorum quae nostra sunt atque nobiscum sunostio jubemur orare, atque in omni loco precem fundere edocemur : et sanctorum oratio inter feras, carceres, flammas, et de profundo maris ac bestiae ventre suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
abituro & intelligentiȩ nr̃ãe lumine aut c̃pecunia dã pnosofuturoꝵ aut cũdõ se¬
ciolum̃ cordis expressit : qđ simplex educidũ manebit: caritatẽ xeternilu-¬
minis corpori tribuet & splendorẽ originis suae corruptioni carnis infunde :
siaũ obscurũ peccatis et uoluntate erit nequitiis iñtis nat᷑a corporis subia ce¬
bit : & si lum̃ qđ in nob e. tenebrosũ sit : ꝗtas necesse ẽ. ipsarũ tenebra seẽ. te¬
nebrarũ : qͥa iã ꝑiculose solet animi generositati t̃renȩ carnis uitiosa ori-¬
go dominari. longeq magis peccata corporũ in grauescere. sietiam
cupidittitib adiuuent᷑ animoꝵ.: ex eo que fieri p̃tnaturã suã corpora nr̃a
tenebrosa sit illis m̃tium lum̃ extinctũ sit. Qđ si ꝑ simplicitatẽ sp̃s retinue

Expanded text:
habituro, et intelligentiae nostrae lumine aut cum pecunia damnosa futuro, aut cum Deo sehabituro, et intelligentiae nostrae lumine aut cum pecunia damnosa futuro, aut cum Deo secio lumen cordis expressit. Quod si simplex et lucidum manebit; claritatem aeterni luminis corpori tribuet, et splendorem originis suae corruptioni carnis infundet. Si autem obscurum peccatis, et voluntate erit nequam; vitiis mentis natura corporis subjacebit. Et si lumen, quod in nobis est, tenebrosum sit; quantas necesse est ipsarum tenebras esse tenebrarum ? quia jam periculose soleat animi generositati terrenae carnis vitiosa origo dominari, longeque magis peccata corporum ingravescere, si etiam cupiditatibus adjuventur animorum: ex eoque fieri praeter naturam suam corpora nostra tenebrosa, si in illis mentium lumen exstinctum sit; quod si per simplicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
extra iactantiã c̃fecti corporis eẽ. oportere. neq de inuiriȩ ostentati¬
one scuiorẽ gentiũ c̃sectandũ : s om̃e ieiuinuĩ in scȩ̃ oꝑationis de core
igentiȩ om̃is inccipite ẽ: sordesq: in fticie abluendȩ : neqͥd sic orroris :
uitiis si magis gr̃a candoris sit in occursu atq it tinos insplendorẽ bonȩ
conscientiȩ elutos & in grãm miseri cordis oꝑis delibutos dõ ieienia nr̃a
cõm̃dent: cȩterũ fugientes inieiunus hominũ conscientiã : uncts ecpitib
& ridiculi magiserimꝰ & cogniti nolite thesaurit are uob thescuros in
placendidõ curã sumi oportere demonstrat. qͥa humanã laudẽ ł corpoꝵ iuitia ł
obtrectatio inuidentiũ corrũ pat: & bic thesaurus pecuniȩ aut detrim̃to sit ꝑicu¬
losus aut furto : cȩterũ lauscȩlestis xt̃naẽ nec sub̵ repentis furto subtraenda nec
tinea aut rubigine in uidiae ex edenda: corde nr̃o sedẽ thesauri utrã sit secutũs

Expanded text:
extra jactantiam confecti corporis esse oportere, neque de injuriae ostentatione favorem gentium consectandum; sed omne jejunium in sanctae operationis decore ligentia omnis in capite est: sordesque in facie abluendae, ne quid sit horroris ex vitiis, sed magis gratia candoris sit in occursu: atque ita nos 690 in splendorem bonae conscientiae elutos, et in gratiam misericordis operis delibutos, Deo jejunia nostra commendent. Caeterum fugientes in jejuniis hominum conscientiam unctis capitibus, et ridndi Deo curam sumi oportere demonstrat: quia humanam laudem vel corporum vitia, vel obtrectatio invidentium corrumpat; et hic thesaurus pecuniae, aut detrimento sit periculosus, aut furto. Caeterum laus coelestis aeterna est, nec subrepentis furto subtrahenda, nec tinea aut rubigine invidiae exedenda: corde nostro sedem thesauri utram sit secutum
Abbreviated transcription (Latin):
Ctrłq Galil aeo saniuidȩe finibi iudeȩ curat sotueratnãq aegrocorũ t̃bas ñ sitigare :¬
& int᷑ ipsam galileam opem ferre debilib: si trpica ratio eac̃ locorũ erat explenda
pͥulegus: ut peceatti gentiũ in eã ueniam quȩ iudȩȩ parabat᷑ ad mitteređunc acces
scrunt ad eũ pharisȩi tẽptantes eũ . et dicentes. Silicet homini dimitcere uxorẽ suã¬
quacũq ex causa : ineo sermone qͥdeuxore et derepudio ẽ. occurnt illud alit̃ scrip
refere hic dñs indicat ab eo qͥ et hominẽ figurauerit & mulierẽ fecerit om̃ia illa
dieta eẽ. Sed nos secuti a płicã auecorittitẽ quihoc mysteriũ grtnde ꝓͦ fessus

Expanded text:
 Galilaeos in Judaeae finibus curat. Potuerat quidem aegrotorum turbas non fatigare, et intra ipsam Galilaeam opem ferre debilibus, sed typica ratio etiam locorum erat explenda privilegiis ut peccata gentium in eam veniam quae Judaeae parabatur, admitrunt ad eum Pharisaei, tentantes eum, et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suaquacumque ex causa ? In eo sermone, qui de uxore et de repudio est, occurrit illud, aliter scrirefertur: hic Dominus indicat ab eo, qui et hominem figuraverit et mulierem fecerit, omnia illa dicta esse. Sed nos secuti apostolicam auctoritatem, qui hoc mysterium grande ess
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ assiduitas docet Nullũ om̃ino penes nos irae tẽpꝰeẽ oportere : quando om̃iũ om̃i no
peccaminũ ueniã ds nob̵ suo potiꝰ munere ꝗ nr̃o merito largicat᷑ Neq enĩ fasẽ. nos ex
p̃scripto legis dandȩ ueniae numero c̃oludi : cũ ꝑ euangelii grãm sinemͦ nob adõ
fuerit indulta iuin etiã ad ꝑfectȩ bonitatis effectũ cõꝑationis posuit exẽplũ inqua
seruo uide redderet ñ habenti. om̃e dñs debitũ relaxauit : conseruo suo seruis ille
exigiũ qđ sibi debebat᷑ extor quens ꝑ huo luntatis sude uitiũ donũ munificentiȩ dñi

Expanded text:
niae assiduitas docet, nullum omnino penes nos irae tempus esse oportere: quando omnium omnino niae assiduitas docet, nullum omnino penes nos irae tempus esse oportere: quando omnium omnino peccaminum veniam Deus nobis suo potius munere, quam nostro merito largiatur. Neque enim fas est, nos ex praescripto legis, dandae veniae numero concludi, cum per Evangelii gratiam sine modo nobis a Deo fuerit indulta. 11. Quin etiam ad perfectae bonitatis affectum comparationis posuit exemplum, in qua servo unde redderet non habenti, omne Dominus debitum relaxavit : conservoque suo servus ille exiguum quod sibi debebatur extorquens, per
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ nos humilittitis ac bonitatis suae instruit : eo molliendis ac frangendis turbi¬
dorũ motuũ nr̃oꝵ aculeis placabilitatis sude confirmat ex ẽplo qͥppe peccatorũ om̃i-¬
um ueniã ꝑfidẽ tribuens. Neq enĩ natȩ nrȩ̃ uitia indulgentiã merebant᷑ Irgo uenia
omis ex eo ẽ. cum etia ea quae in se sint peccata pꝰreditũ c̃fessionis indulgeat soluenda
qͥdem ꝑ cam poena inseptuplũ consticuta ẽ sed peccatũ illud in homine ẽ. In abel enĩ frẽ
peccatũ usq ad necẽ fuerat : sed inlamec suppliciũ usq ad septuagies & septies ẽ. cons¬
ticutũ. Et in eo ꝗtũ existimamꝰ constitutit in auctores dñicȩ passionis ẽ. poena: sed dñs¬
ac ꝑ secutorib grcc̃m salutis indulget quanto magis oportere ostendit si nemͦ ac
numero uenicim a nob̵ eẽ reddendã : Nec cogitandũ quotiens remittamus sedut
ir ascihis qͥinnos peccant quotiens irascendine cessitas extiterit desinamꝰ. Quoe utiq ue¬

Expanded text:
dinem nos humilitatis ac bonitatis suae instruit, et molliendis ac frangendis turbidorum motuum notrorum aculeis, placabilitatis suae confirmat exemplo: quippe peccatorum omnium veniam per fidem tribuens. Neque enim naturae nostrae vitia indulgentiam merebantur. Ergo venia omnis ex eo est: cum etiam ea quae in se sint peccata, post reditum confessionis indulgeat. Solvenda quidem per Cain poena in septuplum constituta est : sed peccatum illud in hominem est; in Abel enim fratrem peccatum usque ad necem fuerat. Sed in Lamech supplicium usque ad septuagies et septies est constitutum; et in eo, quantum existimamus, constitutac persecutoribus gratiam salutis indulget: quanto magis oportere ostendit sine modo ac numero veniam a nobis esse reddendam, nec cogitandum quotiens remittamus; sed  supple, oportere ut irasci his qui in nos peccant, quotiens irascendi necessitas exstilerit, desinamus? Quae utique ve
Abbreviated transcription (Latin):
admonitꝰ transire adregionẽ gentiũ iubet᷑: si aut timere eũ qͥ ac¬
nitus sit ñ oportuit : aut ꝑ angłm deferri admonitio mox muttinda
ndebuit: Verũ trpica ratio serucita ẽ. Iosepͥ enĩ apłoꝵ habet speciẽ.
qͥb Xp̃o circũferendus e creditus. hi tanꝗ herode mortuo id÷ popło eiꝰ
ꝑdicas domus isrł s manente hereditariȩ in fidelitatis dominaitu &¬
tes ad eas transfer̃ xp̃m udae aemissũ s uittĩ & salutẽ gentiũ ñcupatũ.

Expanded text:
admonitus, transire ad regionem gentium jubetur. Sed aut timere eum qui admoadmonitus, transire ad regionem gentium jubetur. Sed aut timere eum qui admonitus sit non oportuit, aut per angelum deferri admonitio mox mutanda non debuit. Verum typica ratio servata est. Joseph enim apostolorum habet speciem, Christus circumferendus est creditus. Hi tamquam Herode mortuo, id est, populperditas domus Israel: sed manente haereditariae infidelitatis dominatu mtes, ad eas transferunt Christum, Judaeae missum, sed vitam et salutem gentium nuncupatum.
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis smm̃nullos ex his qͦs genuit amisit Uerũ haec ingenesi ȩccła
pũ p̃tulit. Nigit᷑ illiꝰ uox & plorcitꝰ audit᷑ quae nullũ habuit amissoꝵ
filiorũ dolorẽ : sed huiꝰ ȩcłae diusterił nc̃ uͦ fecundȩ huiꝰ ploratꝰ exfili¬
is ñ id circo qͥa ꝑemptos dolebcit. audit᷑: s qr abis ꝑimebat᷑ quos pͥmũ ge¬
nitos filios retinere uoluisset Deniq consolari senoluit quȩ dolebat᷑ Non
enĩ ñ erant hiqͥ mortui puttibant᷑ inaetnitaitis enĩ ꝓfectũ ꝑmartrrii głam
erebant᷑. Consolatio aũ rei amissȩ erat p̃standa ñ auctȩ: Postq̃ mi
tuo herode ꝑ angłm monet᷑ ut iniudȩt̃ cũ puero & matre ipsius redecit :
& reũtens cũ archelaum herodis filiũ regnare audisset: timuit eo ue
nazciret iin habitet : Reũti gͦ ad uidetĩ monet᷑ et reũsus timet : & rursũ uisũ

Expanded text:
sterilis; sed nullum ex his quos genuit amisit. Verum haec in Genesi Ecclesiae sterilis; sed nullum ex his quos genuit amisit. Verum haec in Genesi Ecclesiae typum praetulit. Non igitur illius vox et ploratus auditur, quae nullum habuit amissorum filiorum dolorem, sed hujus Ecclesiae diu sterilis, nunc vero fecundae. Hujus ploratus ex filiis, non idcirco quia peremptos dolebat, auditur; sed quia ab his perimebantur, quos primum genitos filios retinere voluisset. Denique consolari se noluit quae dolebat. Non enim non erant ii, qui mortui putabantur; in aeternitatis enim profectum per martyrii gloriam efferebantur. Consolatio per Angelum monetur, ut in Judaeam cum puero et matre ipsius redeat . Et revertens cum Archelaum Herodis filium regnare audisset, timuit eo venNazareth inhabitet. Reverti ergo ad Judaeam monetur: et reversus timet. Et rursum visu
Abbreviated transcription (Latin):
ex pressit Inauro regẽ inture dĩ in merra hominẽ c̃fitendo: atq
ita ꝑuenerationẽ eoꝵ sacram̃ti om̃is ẽ consumata cognitio In hom
mortis indõ resurrectionis. in rege udicii Qđ uͦ repetere itert
atque adherodem iniudȩct̃ redire ꝓhibent᷑: nichil auidȩci petere scien
in aegẏptum transferait : Aegyptũ idolis plenã & om̃igenũ dm̃
monstra uenerantẽ . lã post iuddeorũ in sectationẽ et in extinguen¬
do eo ꝓsanȩ plebis ad sensum xp̃c ad gentes in anis simis religio¬
nib: dedicis transit : & iud ȩcm relinquens ignorcintiũ scło colen¬
dus infert᷑ bechleẽ id ÷ iudea martrrũ sanguine redundante herodis
existimantsee. beatorũ martrrũ caede posse in om̃iũ fide & ꝓfessione
dicentẽ. Vox inraima auditaẽ plorcitus ⁊ululatꝰ multꝰ. rachel plo¬
rans filios suos et noluit c̃solari qͥa ñs̃. Rachel ia cob uxor fuit diu

Expanded text:
expressit: in auro regem, in thure Deum, in myrrha hominem confitendo. Atque expressit: in auro regem, in thure Deum, in myrrha hominem confitendo. Atque ita per venerationem eorum, sacramenti omnis est consummata cognitio: in homine mortis, in Deo resurrectionis, in rege judicii. Quod vero repetere iter, atque ad Herodem in Judaeam redire prohibentur : nihil a Judaea petere scientin Aegyptum transferat : Aegyptum idolis plenam, et omnigenum deum monstra venerantem. Jam post Judaeorum insectationem, et in exstinguendo eo profanae plebis assensum, Christus ad gentes inanissimis religionibus deditas transit: et Judaeam relinquens, ignoranti eum saeculo colendus infertur, Bethlehem, id est, Judaea, martyrum sanguine redundante. Herodisexistimantis se beatorum Martyrum caede posse in omnium fide et professione audita est, ploratus et ululatus multus, Rachel plorans filios suos: et noluit consolari, quia non sunt . Rachel Jacob uxor fuit diu
Abbreviated transcription (Latin):
losepb fili dđ noli timere accipe mariã coniugẽ tuã. Ergo & con¬
iugis nom̃ sponsa suscip̃ etpꝰ partũ in coniuge recognitei. tantũ itĩu
mat̃ ostendit᷑ ut qͣ ad modũ iusto ioseph deputaret᷑ eiusdẽ mariȩ in uir¬
ginitaite coniugũ. uti uenerabił eiꝰ ostenderet᷑ in iħu matre uirginitcis.
rũ homines praus simi hinc p̃sumunt opinionis suȩ auetoratu
& n potiꝰ ioseph expriore coniugio suscepto nũꝗ in tepore paissionis
ioħi apło trans scriptti eẽt in matrẽ . Dño ad utrũq dicente. mulier
ecce filiustii : Et ioħi. ecce mat̃ tua :nisi qđ ad desolatȩ solatiũ caritatẽ
indicat mox gentes in xp̃o crediturcs ehomines ꝓfessĩonis longe
ascientiẽ diuinȩ cognitionis auersae. lum̃ qđ sitttĩ inortu eiꝰ extitit
cognituros. Deniq oblatio munerũ intelligentid̃ in eo totius qͣlitatis

Expanded text:
Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Ergo et conJoseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Ergo et conjugis nomen smater ostenditur, ut quemadmodum justo Joseph deputaretur ejusdem Mariae conjugium, ita venerabilis ejus ostenderetur in Jesu matre virginitas.rum homines pravissimi hinc praesumunt opinionis suae auctoritatet non potius Joseph ex priore conjugio suscepti; numquam in tempore passionis Joanni apostolo transcripta esset in matrem, Domino ad uet Joanni: 672 Ecce mater tuas nisi quod ad desolatae solatium, charitatem indicat mox gentes in Christum credituras, et homines professionis longe a scientia divinae cognitionis aversae, lumen quod statim in ortu ejus exstitit cognituros. Denique oblatio munerum intelligentiam in eo totius qualitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ratio simplex ẽ. Nã conceptũ ex soũ scõ natũ exmaria iurgine om̃i¬
um opus ꝓpħarũ ẽ. Sed plures isireligiosi & a spĩttili doctrina ad
modũ alieni occasionẽ ex eo occupant turpit demaria oppiran-¬
di ꝗđ dictũ sit pͥus quã conuenirent inuentti ẽ. inutero habens: Et
illud. noli timere acciꝑe mariã coniugẽ tuã Etillud. Ncognouit
ea doneo peꝑit: Non recordantes desponsatũ fuisse & dictũ hoc
io sepͥ uolenti eã abicere qͥa iustus ipse nollet in etĩ lege decerni.
Ixit̾ neqͣ departu eius ambigutas existeret. ipse concepti ex
reciꝑet᷑. Cogno scit᷑ itaq post partum: id ÷ transit in coniugis nom̃
Cognoscit᷑ enĩ : ñ admiscit᷑ Deniq cũ transire ioseph ad aegyptũ
ad monet᷑ ttti dicit᷑: accipe puerũ & matrẽ eius: etreũtere cũ
puero & iatre esꝰ łt rursum inluca. Et erat iosepl & mat eiꝰ: & quo¬
desponsatũ eã iusto iosephsignificabat ciugẽ ñ cuparet Nãit ait

Expanded text:
um ex Maria virgine, omnium opus prophetarum est. Sed plures irreligiosi, et a spiritali doctrina 671 admodum alieni, occasionem ex eo occupant turpiter de Maria opinandi, quod dictum sit, Priusquam convenirent, inventa est in utero habens : et illud, Noli timere accipere Mariam conjugem tuam : et illud, Non cognovit eam donec peperit ; non recordantes desponsatam fuisse, et dictum hoc Joseph volenti eam abjicere; quia justus ipse nollet in eam lege decerni. Igitur ne qua de partu ejus ambiguitas existeret, ipse concepti ex recipitur. Cognoscitur itaque post partum id est, transit in conjugis nomen. Cognoscitur enim, non admiscetur. Denique cum transire Joseph ad Aegyptum admonetur, ita dicitur: Accipe puerum et matrem ejus; et, Revertere cum puero et matre ejus ; et rursum in Luca : Et erat Joseph et mater ejus. Et quodesponsatam cum justo Joseph significabat, conjugem nuncuparet. Nam ita ait: