comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q macła cũ dño cło tuo. Gentes
iste quarũ possidebitis t̾ram.
augures ꝙ diuinos audiunt.
Cu autẽ adño do tuo aliter insti¬
tutus es. Quis gͦ dubitet hec cri¬
minalia. ꝙ ñ mͦ languorem s
fid̃i ext̾minium eẽ. qd̾ tanta
diligentia ꝓpħicus mimo sp̃s
sci sermo eradit: Auhominati¬
oues st̃ dicente dño. ꝙ homo se
supͣ hoĩem fieri oꝑmatur. eum
istoꝵ assecutus ẽ disciplinã : Ppt̾
snius modi sceła delete st̃ gen¬
tes & humana tem̾itas se in his
multiplicari confidit. XTI.
polleat ꝓpħie. aut ex nat᷑alibus
signis quid incorporib anima¬
liũ eueniat phisica docente cog¬
nouit. aut si qualitatẽ temꝑis
ĩminentis exꝑim̃toꝵ. indiciis
colligit. Uum tñ his postiorib
nequaqͣm quis ita aurem accõ¬
modet. ut fiłi aut religiomi p̃¬
nidicet. S nec pͥmi audiendi
sunt nͥ ineo qd̾ loquunt᷑ ad ño.
qd̾ num qͣm religionẽ impug¬
rium. nec bonum bono. At
phisici dum nature nimium

Expanded text:
cum Domino Deo tuo. Gentes istae, quarum possidebis terram, augures et divinos audiunt. Tu autem a Domino Deo tuo aliter institutus es . Quis ergo dubitet haec criminalia, et non modo languorum, sed fidei exterminium esse, quod tanta diligentia propheticus, imo Spiritus sancti sermo eradit? Abominationes sunt, dicente Domino: Et homo se supra hominem fieri opinatur, cum istorum assecutus est disciplinam. Propter istiusmodi scelera deletae sunt gentes, et humana temeritas se in his multiplicari confidit. CAP. polleat prophetiae, aut ex naturalibus signis, quid in corporibus animalium eveniat, physica docente cognovit: aut si qualitatem temporis imminentis, experimentorum indiciis colligit. Dum tamen his posterioribus nequaquam quis ita aurem accommodet, ut fidei, aut religioni praejudicet. Sed nec primi audiendi sunt, nisi in eo quod loquuntur a Domino, quod nunquam religionem impugrium, nec bonum bono. At physici dum naturae nimium
Abbreviated transcription (Latin):
undus gͥ suos ħt elisios.
solemq suum. & sua side¬
ra nõuit. Uirtus siquidẽ solaris
qͥdam radius ẽ. afonte clarita¬
tis om̃ib datus inusum. ꝙ qui
omĩa que attingit: claritate
sui facit exunia. Inde ẽ qd̃ etiã
illi quos huiꝰ radii uenustas qͣsi
reꝑcussa sp̃e sui uidet᷑ afflasse:
statim in subiectoꝵ conspectu cla¬
rescunt. fiuntq quodam mͦ
urtutis titło głosi. Absit enim
ut qͥsqͣm uere sit głosus aͥ quim¬
dũo głatur. Non.N. qͥ se ip̃m
aut quẽ homo cõmendat ille
ꝓbatus ẽ s quẽ ds cõmendat.
Qd̾ utiq uera ꝙ sola uirtus me¬
retur. ñ quantacũq uirtutis
imago. hoc autẽ ẽẽ arbitror
qͥcquid inmorib egregium de
nat᷑e beneficio ꝙ exerticio m̃tis
citra grãm philosophi sͥ repiit¬
tunt. eoq ipso euanuerunt in
cogitationib suis de lib̾o confi
i9.capͫ. De mũdus suos habet Relysioe et eadem fides qsi nr̃i tporis
et precedenciũ. panum et uirtutis cultores inspecteres sinit teatui lxꝰ

Expanded text:
undus igitur suos habet Elysios, solemque suum et sua sidera novit. Virtus siquidem solaris quidam radius est, a fonte claritatis omnibus datus in usum, et qui omnia quae attingit, claritate sui faciat eximia. Inde est, quod etiam illi, quos hujus radii venustas, quasi repercussa specie sui videtur afflasse, statim in subjectorum conspectu clarescunt, fiuntque quodammodo virtutis titulo gloriosi. Absit enim, ut quisquam vere sit gloriosus, ninim qui se ipsum, aut quem homo commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat . Quod utique vera et sola virtus meretur, non quantacunque virtutis imago. Hoc autem esse arbitror, quidquid in moribus egregium de naturae beneficio, et exercitio mentis citra gratiam, philosophi sibi repromittunt, eoque ipso evanuerunt in cogitationibus suis, de libero confiIX. Quod mundus suos habet Elysios; et quod eadem fides est nostri temporis et praecedentium Patrum, et virtutis cultores inspectores sunt theatri
Abbreviated transcription (Latin):
t quidem eleganti uti¬
tur similitudine. quia
fere qͥcquid inturba ꝓphanȩ
multitudinis agit᷑ cõmedie
ꝗͣ rei geste similuis ẽ. Milicia
inquit ⁊ uita hominis suꝑ
t̾ram. At si nr̃a temꝑa ꝓphicꝰ¬

Expanded text:
t quidem eleganti utitur similitudine, quia fere quidquid in turba profanae multitudinis agitur, comoediae quam rei gestae similius est. Militia est, inquit, vita hominis super terram . At si nostra temp
Abbreviated transcription (Latin):
cce uir sapientissimus
infilio erudiens uniuer¬
fos: assentatoꝵ. grãm om̃ib
suspectam reddit. om̃sq de ter¬
rer. Et hoc qͥdem minicio. Co
forte qd̃ recte gradientẽ pͥmus
A.capͫ fraudem adulatorum
in minio uitanda et ꝙ muneribꝰ
et obsequioꝵ dificultati ualidifsime
procedunt

Expanded text:
cce vir sapientissimus in filio erudiens universos, assentatorum gratiam omnibus suspectam reddit, omnesque deterret, et hoc quidem in initio, eo forte quod recte gradientem primus. Fraudem adulatorum initio vitandam, et quod muneribus, aut obsequiorum difficultate, validissime procedit
Abbreviated transcription (Latin):
re reu̾enciam dei. cultũ sui.
disciplinã officialiũ & po¬
testatũ. affectũ ꝓrectionẽ sub¬
ditoꝵ. Dm̃ gͦ inpͥmis asserit
honorandum. deinde se ip¬
sũ colendum unicuiq ut
ille apłm ñ agnoseat: unus
⁊ capͫ. Que precipue usentur in
intencione plutarchi et de reu̾encia
exhibenda deo et rebus sacris

Expanded text:
m Dei, cultum sui, disciplinam officialium et potestatum, affectum et protectionem subditorum. Deum ergo in primis asserit honorandum, deinde se ipsum colendum unicuique, uille Apostolum non agnoscat, unus III. Quae praecipue versentur in intentione Plutarchi: et de reverentia exhibenda Deo, et rebus sacris
Abbreviated transcription (Latin):
eas inmutabił dispositio ordi¬
nau̾it: qͥd ꝓhibet ea que celesti¬
ũ p̃nuntiant᷑ indicio sciri ab
homine. ꝙ homim inuicem in¬
dicari: Signa siqͥdem hominibꝰ
data sunt ad eruditionẽ ñ illis
qͥ celestiũ conscii secretoꝵ nisłł
indigent signis.

Expanded text:
eas immutabilis dispositio ordieas immutabilis dispositio ordinaverit, quid prohibet ea quae coelestium praenuntiantur indicio sciri ab homine et homini invicem indicari? Signa siquidem hominibus data sunt ad eruditionem, non illis, qui coelestium conscii secretorum nullis indigent signis.
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ celestiũ qͣm dei noticiam
ꝑdid̾unt. Qui tñ uiter eos suũ
ꝯmodiꝰ excusare uident᷑ errorẽ:
cũ plotino auctoritatẽ oꝑum
ñ detrahunt creatori. s semel
ꝙ simul ab eo legem asserunt
institutam. qͣm nullus uinqͣm
conatus euacuat. cũ omĩa que
disposuit futura sint ut p̃m¬
dit. Qd̾ forte papinius intellex̃
cũ diceret. Incipit ex alto gra¬
ue. ꝙ ĩmutabile scĩs pondus
ad est uerbis ꝙ uocẽ fata sequũ¬
tur. Ab eo gͦ sua potestas attri¬
buta ẽ singłis creatiris inqͥb
ñ oportuit celestia locũ tenere
nouissimũ. ꝙ que digniora st̃
aliis hr̃e minimũ potestatis.
Eis itaq qͣntum uoluit contu¬
lit. qui ꝙ si sibi retimierit oꝑis
pͥncipatum signoꝵ illis ad minꝰ
indixit obsequiũ. Uñ ꝙ si non
sepe faciant oꝑa: signoꝵ tñ aue¬
tore deo exhibent minist̾ia. hinc
futura signis p̃ueniunt. Sugit᷑
celestia. signa st̃ rerum que ꝓcul
dubio uent᷑a sunt nesc̾io cum

Expanded text:
sorum coelestium, quam Dei notitiam sorum coelestium, quam Dei notitiam perdiderunt. Qui tamen inter eos suum commodius excusare videntur errorem, cum Plotino, auctoritatem operum non detrahunt Creatori, sed semel et simul ab eo legem asserunt institutam; quam nullus unquam conatus evacuat, cum omnia quae disposuit futura sint ut praevidit. Quod forte Papinius intellexit, cum diceret: Incipit ex alto, grave et immutabile sanctis Pondus adest verbis, et vocem facta sequuntur. Ab eo ergo sua potestas attributa est singulis creaturis, in quibus non oportuit coelestia locum tenere novissimum, et quae digniora sunt aliis, habere minimum potestatis. Eis itaque quantum voluit contulit, qui etsi sibi retinuerit operis principatum, signorum illis ad minus indixit obsequium. Unde etsi non saepe faciant opera signorum, tamen, auctore Deo, exhibent ministeria. Hinc futura signis praeveniunt. Si igitur coelestia signa sunt rerum, quae procul dubio venturae sunt necessario, cum
Abbreviated transcription (Latin):
seruata formetur. stellarum
nutu recipiet sp̃m uite. ꝙ con¬
sulentib occulte u̾itatis ma¬
nifestabit archana. Et licet q̃n¬
q que honesta ł recta st̃. ut se
in loco mundo uelle seruari.
uł solum d̃m qñ aliquid queri¬
tur p̃cib ꝙ munerib inuocan¬
dum p̃cipiat: maligni tñ sp̃c
hanc ẽẽ fallatiam certissimũ
ẽ. qui ut minus caueat᷑: in no¬
centie uł iusticie p̃cepta pler̃q
uidet᷑ afferre. Hanc qͥdem ydo¬
latrie sp̃em cẽ. fideliũ nullus¬
ignorat. longe uͭ cõmodius in
celum ascendunt astrologi. qͥ
academicoꝵ more qͥcquid eis
occurrit ꝓbabile. suo iure defen¬
dunt. Itaq qͥdam eorum mo¬
tu quodam irrationali plane¬
tas adu̾sus aplanem iti con¬
tendunt. alii auctore aristotile
eos dem cũ firmam̃to ferri ꝓ¬
sitent᷑. quoꝵ neutrũ teste mi¬
neio astrologie regłis inueni¬
tur adu̾sum. At genelliaci dũ
ad diuinationẽ scientie celesti¬
um nimis infistunt: tam ip¬

Expanded text:
servata formetur, stellarum servata formetur, stellarum nutu recipiet spiritum vitae, et consulentibus occultae veritatis manifestabit arcana. Et licet quandoque, quae honesta vel recta sunt, ut se in loco mundo velle servari, vel solum Deum, quando aliquid quaeritur precibus, et muneribus invocandum praecipiat, maligni tamen spiritus hanc esse fallaciam certissimum est, qui ut minus caveatur, innocentiae vel justitiae praecepta plerumque videtur afferre. Hanc quidem idololatriae speciem esse fidelium nullusignorat. Longe vero commodius in coelum ascendunt astrologi, qui academicorum more, quidquid eis occurrerit probabile, suo jure defendunt. Itaque quidam eorum motu quodam irrationali, planetas adversus Aplanem niti contendunt; alii, auctore Aristotele, eosdem cum firmamento ferri profitentur, quorum neutrum teste Mineio astrologiae regulis invenitur adversum. At genethliaci dum ad divinationem scientiae coelestium nimis insistunt, tam ip
Abbreviated transcription (Latin):
bria eruditiõe scłm qd nat᷑alit̾
ꝓueniunt qualitatẽ p̃scire tem¬
poꝵ. ꝙ speculatiõis sue iocundis¬
simũ carpere fructum. Cumuͦ
dilatant philateria sua ꝙ mag¬
inficant fimbrias. dũ constella¬
tionib ꝙ planetis miniũ uir¬
tutis asscribunt. eis nescio qͣm
auctoritatẽ oꝑm asscribentes:
increatoris ꝓrumpunt inuiri¬
am. ꝙ dũ celestia q̃ tractant ad
sobrietatẽ non sapiunt. iuxta
apłm stulti frunt. Uide in qͣntã
erroris abyssum ab ipsis celesti¬
b cadant. Constellationib suiᷤ
ascribt̃ omĩa. Tu uidis anei
fiat inuria: qͥ fecit celum ꝙ
terrã ꝙ omĩa que ineissunt.
Denide eam constellatio rebus
necessitatẽ indicit. ut arbitrii
ꝑimat lib̾tatẽ. An ꝙ hoc recte.
tecum de lib̾a. Ad tantam deniq
qͥdam ꝑuenere uesamam: ut ex
diu̾sis stellarum positionib di¬
cant unaginem ab homine
posse formari. que si ꝑ inteͬual¬
portionum in constellatione

Expanded text:
bria eruditione secundum quod naturaliter bria eruditione secundum quod naturaliter proveniunt qualitatem praescire temporum, et speculationis suae jucundissimum carpere fructum. Cum vero dilatant phylacteria sua et magnificant fimbrias, dum constellationibus et planetis nimium virtutis ascribunt, eis nescio quam auctoritatem operum ascribentes, in Creatoris prorumpunt injuriam; et dum coelestia quae tractant ad sobrietatem non sapiunt, juxta Apostolum stulti sunt. Vide in quantam erroris abyssum, ab ipsis coelestibus cadant. Constellationibus suis ascribunt omnia. Tu videris an fiat ei injuria, qui fecit coelum et terram et omnia quae in eis sunt. Deinde eam constellatio rebus necessitatem indicit, ut arbitrii perimat libertatem. An et hoc recte, tecum delibera. Ad tantam denique quidam pervenere vesaniam, ut ex diversis stellarum positionibus dicant imaginem ab homine posse formari, quae si per intervalportionum in constellatione
Abbreviated transcription (Latin):
alia płima que nc̃ longum ẽ
enarrare. S licet multarũ uti¬
litatum in eo & incet̾is cause
recte sunt. una ẽ ꝙ pͥma cau¬
sa. q̃ mundũ fecit propͥe maies¬
tatis potentia. eũq sap̃ie sue uir¬
tirte ꝙ inm̃sitate formauit ꝙ
firmauit. ꝙ ut ei tam sub̾am
qͣm formã conferret: sola ĩ ducta
ẽ bonitate.¶Uerum mathema¬
tici uł planetarii dum ꝓfessiõ is
sue potentiam dilatare nitunt᷑.
inerroris & impietatis m̃datia
ꝑnitiosissime corruunt. Nec
cuiꝰcũq artis regła seruat᷑ illesa.
nͥ dum infra ꝓprii geni̾s ambi¬
tum cohibetur. presertim cum
iuxta sapientem frequens sit
aliquid extra regłam inueniri.
Om̃is ꝙ enim regła alicui gem̾
rerum accõmodata ẽ. Si uͦ tra¬
diicat᷑ ad alud. statim inu̾itatẽ
inpiigit. ob noxia falsitati.Si
gͦ mathematici ꝓbabilis mathe¬
seos .i. doctrinalis eẽnt fine cõten¬
ti. & n̾am possent assequi positi¬
onẽ stellarũ. ꝙ exsignis suis so¬

Expanded text:
alia plurima, quae nunc longum est alia plurima, quae nunc longum est enarrare. Sed licet multarum utilitatum in eo et in caeteris causae recte sunt, una est et prima causa, quae mundum fecit propriae majestatis potentia, eumque sapientiae suae virtute et immensitate formavit, et firmavit, et, ut ei tam substantiam quam formam conferret, sola inducta est bonitate. Verum mathematici vel planetarii, dum professionis suae potentiam dilatare nituntur, in erroris et impietatis mendacia perniciosissime corruunt. Nec cujuscunque artis regula servatur illaesa, nisi dum infra proprii generis ambitum cohibetur, praesertim cum juxta sapientem, frequens sit aliquid extra regulam inveniri. Omnis etenim regula alicui generi rerum accommodata est. Si vero traducatur ad aliud, statim in veritatem impingit obnoxiam falsitati. Si ergo mathematici probabilis matheseos, id est doctrinalis essent fine contenti, et veram possent assequi positionem stellarum, et ex signis suis so
Abbreviated transcription (Latin):
dem p̃ter solem ꝙ lunã qͥ soli
singłis contenti ft̃ duob domi¬
ciliis gaudent. nat᷑ali scł ꝙ acci¬
dentali. Naturale qͥdem cuiq
domiciliũ ẽ: in quo qͥsq creatio¬
nis sue pͥncipium hũit. si tñ
genelliaci ꝯsentnnt eos adño
eẽ creatos. lune gͥ domiciliũ can¬
cer est leo solis. mercurii uirgo.
libra uen̾is. scorpio martis. sa¬
gittarius iouis. saturm cap̾cor¬
nus. ꝙ hoc nat᷑aliter. Casualiter
uͦ sat᷑no cedit aquariꝰ. piscesioni.
aries marti. ueneri taurus. in
mercurii sortem gemini cedũt.
luna uͦ cõmocla ẽ. qͣm cum aliis
stellis quicqͥd illi garriant. cre¬
auit d̾s ut p̃eẽt nocti. Qd enĩ
de sole dicam qͥ dux ꝙ pͥnceps
ẽ. ꝙ moderator luminum reli¬
quoꝵ: Cum utiq reclamanti¬
b omnib his planetariis ñ ti¬
meo bonum & necessariũ ꝓfi¬
teri. cum & diem uidentib
cunctis illustret. temꝑet orbẽ.
anni tempora diuidat. indu¬
cat rerum uicissitudines. &

Expanded text:
dem praeter solem et lunam, qui soli dem praeter solem et lunam, qui soli singulis contenti sunt, duobus domiciliis gaudent, naturali scilicet et accidentali. Naturale quidem cuique domicilium est, in quo quisque creationis suae principium habuit, si tamen genethliaci consentiunt eos a Domino esse creatos. Lunae ergo domicilium cancer est, leo solis, Mercurii virgo, libra Veneris. scorpio Martis, sagittarius Jovis, Saturni capricornus, et hoc naturaliter. Casualiter vero Saturno cedit aquarius, pisces Jovi, aries Marti, Veneri taurus, in Mercurii sortem gemini cedunt; luna vero commoda est, quam cum aliis stellis, quidquid illi garriant, creavit Deus ut praeesset nocti. Quid enim de sole dicam qui dux et princeps est, et moderator luminum reliquorum? eum utique reclamantibus omnibus his planetariis, non timeo bonum et necessarium profiteri: cum et diem videntibus cunctis illustret, temperet orbem, anni tempora dividat, inducat rerum vicissitudines, et
Abbreviated transcription (Latin):
aquarius imbres. totaq diffu¬
solatuisset inequore tellus. Si
seuum radiis nemeum phebe
leonem nunc p̃meres: toto flu¬
erent incendia mundo. succen¬
susq tuis flagrasset curribus
ether. hii cessant ignes tu qui
fiagrante minacem scorpion
incendis cauda chelasq ꝑuris:
quidtm̃ gradiue parase slam
mitis in alto iupiter occafu
p̃mitiu uen̾isq salubre sidus
hebet. motuq celer cillennius
heret. et celum mars solus h̃t.
sur signa meatꝰ deseruere suos.
mundoq obscura ferunt᷑: En¬
siferi nimium fulget latus orio¬
nis. Imminet armoꝵ. rabies fer¬
riq potestas confundet ius õe
manuscełiq nafando nomen
erit uirtus. multosq exibit in¬
annosi Ecce ex qualitate plane¬
tarum & positione signorum.
ꝙ concursu causarũ qͣm mani¬
festus belli in euitabilis sequat᷑
euentus. hoc q enim ad artis tra¬
ditionẽ płimum spectat. ut de
naturali uł casuali constet do¬
micilio planetarum. Om̃s si qͥ¬

Expanded text:
Aquarius imbres, Totaque diffuAquarius imbres, Totaque diffuso latuisset in aequore tellus. Si saevum radiis Nemeaeum, Phoebe, Leonem Nunc premeres, toto fluerent incendia mundo, Succensusque tuis flagrasset curribus aether. Hi cessant ignes: tu, qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum, Gradive, paras? Nam mitis in alto Iuppiter occasu premitur, Venerisque salubre Sidus hebet, motuque celer Cyllenius haeret, Et coelum Mars solus habet. Cur signa meatus Deseruere suos, mundoque obscura feruntur: Ensiferi nimium fulget latus Orionis ? Imminet armorum rabies: ferrique potestas Confundet ius omne manu: scelerique nefando Nomen erit virtus: multosqannos. Ecce ex qualitate planetarum, et positione signorum, et concursu causarum, quam manifestus belli inevitabilis sequatur eventus. Hoc etenim ad artis traditionem plurimum spectat, ut de naturali vel causali constet domicilio planetarum. Omnes siqui
Abbreviated transcription (Latin):
dit. illius maliciam irrefraga¬
biliter ad implendam. qͥ solus
in throno sui domicilii residebat.
Et̃ licet figulus parcarũ consi¬
lia discutiat m̃temq stellarũ:
plenam noticiam tradidit cũ
in tota mathematicoꝵ domo
adhuc non sit questio expedita.
an ex elementis sid̾a constent:
an ex qͥnta essentia qm aristo¬
tiles introducit. Nam qd̾ eis obi¬
ciunt pueri mollia sint an du¬
ra ꝙ si qͥd huiꝰmͦi ẽ. etiã audire
dedignant᷑. qͣmuis aliquos famo¬
sos & suo uidicio sapientes inta¬
libus uiderim miserrime labo¬
rare. Expediunt tñ & suis rati¬
onib ꝓbant qͥd fata de liberent.
ꝙ dep̃hensa uoluntas sid̾um.
qm̃ insublunari globo sortiat᷑
effectũ. Et forte sententia nu¬
minis irrita ẽ. qͣm ñ mathema¬
ticus ꝓfert. Ait gͦ. Qd̃ cladisge¬
nus o suꝑi. qua peste paratis
s euitiam: Extremi multoꝵ
tempus in imum conuenere
nocens ingros sat᷑ni accenderet
ignes: deucali oneos fudisset

Expanded text:
dit, illius malitiam irrefragadit, illius malitiam irrefragabiliter adimplendam, qui solus in throno sui domicilii residebat. Et licet figulus Parcarum consilia discutiat, mentemque stellarum, plenam notitiam tradidit, cum in tota mathematicorum domo, adhuc non sit quaestio expedita, an ex elementis sidera constent, an ex quinta essentia, quam Aristoteles introducit. Nam quod eis objiciunt pueri, mollia sint, an dura, et si quid hujusmodi est, etiam audire dedignantur, quamvis aliquos famosos, et suo judicio sapientes, in talibus viderim miserrime laborare. Expediunt tamen, et suis rationibus probant quid fata deliberent, et deprehensa voluntas siderum, quem in sublunari globo sortiatur effectum. Et forte sententia numinis irrita est, quam non mathematicus profert; ait ergo: Quod cladis genus, o superi, qua peste paratis Saevitiam? extremi multorum tempus in unum Convenere nocens nigros Saturni accenderet ignes, Deucalioneos fudisset
Abbreviated transcription (Latin):
picius ꝙ salubris. tante benigni¬
tatiͦ ĩ om̃s. ut nec de malicia
patͥs nec martis ferocitate sub̾tr
q̃mqͣm offendat. nͥ forte & ipse
in orbis sub̾ti dispendia statio¬
narius factus sit. retrogradus¬
ue. aut adustionem miserabilẽ
p̃atiat᷑. Mars ferox naturaq indo¬
mitus omnes preter scolasticos su¬
os ꝑsequitur. mitigatur tñ inter
curus uͦ talis ẽ qualem uicimi
planete ꝑmiserit. cum & ipse
conu̾tibilis nature sit. potentio¬
ribq cohereat. Uñ pleriq eum
p̃sulem eloq̃ntie opinantur: eo
quod illa iuncta sapientie plu¬
rimũ ꝓsit. malicie sociata: no¬
ceat płimum. Hec qͥdem ꝙ si ñ
docuit. sectam tñ erroris attigit
lucanus cũ timorem urbis descͥ¬
beret. bellumq cunle necessariis
astronoiie argumentis meui¬
tabiliter appropinqͣnte cesare
fut᷑um denuntiaret. Innuit
enĩ poeta doctissim̾si tñ poeta
dicendus est qͥ uera narratione
rerum ad historicos magis acce¬

Expanded text:
propitius et saluber, tantaeque benignipropitius et saluber, tantaeque benignitatis in omnes, ut nec de malitia patris, nec matris ferocitate subjecti quemquam offendat, nisi forte et ipse in orbis subjecti dispendia stationarius factus sit, retrogradusve, aut adustionem miserabilem patiatur. Mars ferox, naturaque indomitus, omnes praeter scholasticos suos persequitur. Mitigatur tamen intecurius vero talis est, qualem vicini planetae permiserunt, cum et ipse convertibilis naturae sit, potentioribusque cohaereat. Unde plerique eum praesulem eloquentiae opinantur, eo quod illa juncta sapientiae plurimum prosit, malitiae sociata noceat plurimum. Haec quidem etsi non docuit, sectam tamen erroris attigit Lucanus, cum timorem urbis describeret; bellumque civile necessariis astronomiae argumentis inevitabiliter appropinquante Caesare futurum denuntiaret. Innuit enim poeta doctissimus, si tamen poeta dicendus est, qui vera narratione rerum ad historicos magis acce
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ stellas numerat. quarũ ip̃e
nomina solus signa. potestates
cursus loca tempora nouit. Qm̃
hoc ip̃m astrononne sue bene¬
ficio sͥ astrologus reꝓmittit.
Tantoq longuis ascĩa ĩitatis
aberrant. quanto ad eam tumi¬
dius irrumpere moliunt᷑. Sig¬
noꝵ. gͦ naturã reuoluentes ꝓ¬
ut eam forte nou̾ant dũ instel¬
lis comparib fluctuarent. alia
dñt mascłini gen̾is alia femim.
c̃ẽntq forsitan multiplicata
ꝑ sobolem. nͥ quia dissociata
locis incoitu conuenire ñ posst̾.
Planetarũ qͦ consilia qm̃ & or¬
bis mod̾atores eos hñt. diligen¬
ter explorant. qd̾ ex affectione
eoꝵ & motu. ꝙ applicatione nnꝰ
ad alterum choreisq stellarũ:
facile est inuenire. Saturnus
gͦ quia frigidus est ꝙ senex gra¬
uis ẽ & nociuus. ꝙ de natura
maliciam. morositatem contra¬
hit ab etate. Om̃ib gͦ mumicus.
uix suis etiã scolasticis parcit.
Succedit ei iupiter econtraꝓ

Expanded text:
qui stellas numerat, quarum ipse qui stellas numerat, quarum ipse nomina solus, signa, potestates, cursus, loca, tempora novit. Quoniam hoc ipsum astronomiae suae beneficio, sibi astrologus repromittit. Tantoque longius a scientia veritatis aberrant, quanto ad eam tumidius irrumpere moliuntur. Signorum ergo naturam revolventes, prout eam forte noverant, dum in stellis comparibus fluctuarent, alia dicunt masculini generis, alia feminini, essentque forsitan multiplicata per sobolem, nisi quia dissociata locis in coitu convenire non possunt. Planetarum quoque consilia, quoniam et orbis moderatores eos habent, diligenter explorant, quod ex affectione eorum, et motu, et applicatione unius ad alterum, choreisque stellarum facile est invenire. Saturnus ergo, quia frigidus est et senex, gravis est et nocivus, et de natura malitiam, morositatem contrahit ab aetate. Omnibus igitur inimicus, vix etiam suis scholasticis parcit. Succedit ei Jupiter, econtra
Abbreviated transcription (Latin):
suram excedit. toto dissidens fine ñ
instruit. s suum dedocet ꝓfessorẽ
Qd̾ enim zonas partiuntur. para¬
lellos disterminant cũ signis suis
oblinquant zodiacum. qd orbem
fere totum coluris cingunt. qd̃ labo¬
rem metiuntur planetarũ. qd̾ a¬
planem nullius erroris participẽ
faciunt. qd̾ apolo artico adantarti¬
cum axemducunt. qd̃ signa ꝑ gra¬
dus &puncta diuidunt. qd̾ orien¬
tium & occidentium signoꝵ &
sid̾um ꝓportionem tenent: utͥq
cõmune est. Utraq tñ in eophisi¬
cis ad qͥescit: qd̾ teneritudinẽ sub¬
tilium corpoꝵ inquasdam sectaᷤ
uias & circuloꝵ inter capedines
ñ estimat dissipari. Asserunt qͦ
ꝯmuniter solem caloris auctorẽ
eẽ. humorumq auginentũ & de¬
fectum qm̃ id sensus ꝓbat: mo¬
tui lunari accõmodant. ꝙ in hͣc
modum płima. Cet̾um mathe¬
sis que futuroꝵ pollicetur indi¬
cium. ab elementis pħie ut p̃dic
ꝓgredit᷑q elationis sue tem̾itate.
inp̃rogatuuã eius ꝓrumpit:

Expanded text:
suram excedit, toto dissidens fine non instruit, sed suum dedocet professorem. Quod enim zonas partiuntur, parallelos disterminant, cum singulis suis obliquant zodiacum, quod orbem fere totum coluris cingunt, quod laborem metiuntur planetarum, quod Aplanem nullius erroris participem faciunt, quod a polo arctico, ad antarcticum axem ducunt, quod signa per gradus et puncta dividunt, quod orientium et occidentium signorum et siderum proportionem tenent, utrique commune est. Utraque tamen in eo physicis acquiescit, quod teneritudinem subtilium corporum, in quasdam sectas vias, et circulorum intracapedines non aestimat dissipari. Asserunt quoque communiter solem caloris auctorem esse, humorumque augmentum, et defectum, quoniam id sensus probat, motui lunari accommodant, et in hunc modum plurima. Caeterum mathesis, quae futurorum pollicetur judicium, ab elementis philosophiae, progreditur, et elationis suae temeritate, in praerogativam ejus prorumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
infistere. Ad dextram declinare
consistit modum excedere.
Om̃is uͭ uehem̃cia salutis im¬
mica ẽ. ꝙ excessus om̃is incul¬
pa.bonarumq rerũ consuetu¬
do nimia pessima ẽ. Uñ echin¬
cus. In sani sapiens nom̃ feret.
equus miqͥ ultra qũa satis ẽ
nirtittẽ sipetat ip̃am. Et pħs.¬
Cane qd̾ est nimiũ. qr si hec
ipsa cautela modestiam dese¬
rit: eo ipso atramite uͥtutiᷤ ĩcaute
recedit. Salomon qͦ noli inqͥt
eẽ minis iustus. Quid gͦ nimi¬
um ꝓdest. si regina uirtutũ
iusticia insuri nimietate obest:
Aubi qͦ nimia humilitas ma¬
are. Item deflectit᷑ ad sinistrã:
qui in sub̾toꝵ culpis. nimis
ꝓnus ⁊ ad uindictam. ꝙ ad dex¬
terã gressum torquet qͥ delin¬
q̃ntib ex mansuetudine n¬
mis indulget. Iter autẽ utrũ¬
q deuium ẽ. s qd̾ ad sinistram
uergit ꝑ nitiosins est.

Expanded text:
insistere. Ad dextram declinare consistit, modum excedere. Omnis vero vehementia saluti inimica est, et excessus omnis in culpa; bonarumque rerum consuetudo nimia, pessima est. Unde ethicus: Insani sapiens nomen feret, aequus iniqui; Ultra quam satis est, virtutem si petet ipsam. Et pCave quod est nimium, quia si haec ipsa cautela modestiam deserit, eo ipso a tramite virtutis, incaute recedit. » Salomon quoque: Noli, inquit, esse nimis justus . Quid ergo nimium prodest, si regina virtutum justitia, in sui nimietate obest? Alibi quoque: « Nimia humilitas, maare. Item, deflectitur ad sinistram, qui in subjectorum culpis nimis pronus est ad vindictam, et ad dextram gressum torquet, qui delinquentibus ex mansuetudine nimis indulget. Iter autem utrumque devium est, sed quod ad sinistram vergit perniciosius est.
Abbreviated transcription (Latin):
in qua scribit se audisse eũ
cũ macedonia bello ꝑsi co¬
miles eẽt. Monet gͥ nt
caueat ne p̃lium ineat.
negat enĩ uis ẽẽ cum hoste
pugnare. qͥ miles non fit. Ecce
qr uir sapientissimus militẽ
non credebat. nͥ eum qui sacͣmen¬
to admiliciam consecratur.

Expanded text:
in qua scribit se audisse eum in qua scribit se audisse eum cum in Macedonia bello miles esset. Monet igitur ut caveat, ne praelium ineat; negat enim jus esse cum hoste pugnare qui miles non sit. Ecce quia vir sapientissimus militem non credebat, nisi eum qui sacramento ad militia
Abbreviated transcription (Latin):
dm humano geni diligenda
delis ei ẽ p̃standa deuocio.
impendendus ꝑ uigil famu¬
latus. Deo enim uł pͥuatus
uł militans sernit. cum fideli¬
ter eum diligit. qͥ deo regnat
auctore. Iurant in quam se
strenue facturos omĩa que
p̃ce ꝑit pͥnceps. numqu̾ã
de serturos maliciam uł¬
I mortẽ recusaturos ꝓre
publica. cuiꝰ st̃̾ consc̾pti
milicie. Cum uͦ hoc p̃stit̾int
usiurandũ: cingło militari
donant᷑ ꝙ pͥuilegiis. Ad eoq
optinuit ut electio ꝙ sacͣmentum
militẽ facent: ut sine electione
nemo conscribetur aut uiraret.
sine iuramento nemo nomen
militis aut officium sortiret᷑.
In libro officioꝵ marcus tulli¬
us refert qd̵ pompilius imꝑa¬
tor tenebat. ꝓiuinciam. in cuiꝰ
exercitu filius catonis tiro
militabat. Cum autẽ pompi¬
lio iuderet᷑ unam dimittere
legionem. catonis qͦ filiũ qͥ
in eadem legione militabat.
dimisit. S cũ amore pugnã¬
di in exercitu remansisset:
cato ad pompiliũ scͥpsit. ut

Expanded text:
 humano diligenda delis est praestanda devotio et impendendus pervigil famulatus; Deo enim vel privatus vel militans servit cum fideliter eum diligit qui Deo regnat auctore. Istrenue facturos omnia quae praeceperit princeps, nunquam deserturos militiam, vel mortem recusaturos pro republica cujus sunt conscripti militiae. Cum vero hoc praestiterint jusjurandum, cingulo militari donantur, et privilegiis. Adeoque obtinuit ut electio et sacramentum militem facerent, ut sine electione nemo conscriberetur aut juraret, sine juramento nemo nomen militis aut officium sortiretur. In libro Officiorum M. Tullius refert, quod Pompilius imperator tenebat provinciam, in cujus exercitu filius Catonis tiro militabat. Cum autem Pompilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnadi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
se fuge atq formidinis causa
non abituros neq exordine re¬
cessuros. nͥ teli petendi hostis¬
ue feriendi causa. aut cuns
seruandi. Et hoc dicebat᷑ mi¬
moꝵ pͥncipum auctoritate
firmatur ꝙ usu ¶Conceptio uͦ
iuram̃ti teste uegetio huiꝰmͦi
ẽ. Iurant eqͥdem milites ꝑ d̾m¬

Expanded text:
se fugae atque formidinis causa non abituros, neque ex ordine recessuros, nisi teli petendi, hostisve feriendi causa, aut civis servandi. Et hoc dicebatur mimorum principum auctoritate firmatur, et usu. Conceptio vero juramenti, teste Vegetio, hujusmodi est. Jurant equidem milites
Abbreviated transcription (Latin):
radix omĩum maloꝵ est.
mortisq fom̃tum. A rescunt ri¬
uuli si fontis uena p̃sciditur. slec
rami conualescunt: radice succi¬
sa. Deficiunt uicia: si elatio ui¬

Expanded text:
radix omnium malorum est, mortisque fomentum. Arescunt rivuli, si fontis vena praeciditur. Nec rami convalescunt, radice succisa. Deficiunt vitia, si elatio
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝙ eis exemplo maxisis eorĩu de traheudum est si sapiant
diuites/ et ꝙ calĩpinatores pauperũ deus ip̃e persequitur

Expanded text:
et quod eis exemplo Marsiae corium detrahendum est, si sapiant divites: et quod calumniatores pauperum Deus ipse persequitur
Abbreviated transcription (Latin):
gnatoni credit᷑. quisqͥs
ñ arridet diuitib etiam cũ
malefec̾int. aut ñ applaudit
inpessimis eoꝵ: udetur aut
inuidere fortune. aut offi¬
cio ñ deferre. Nam apud gna¬
tonicos ueritatis eloqͥum. cri¬
men ẽ maiestatis. Impetͣta
tñ uenia:. unũ ꝓ m̃bris ĩ au¬
ditu capitis insero. ñ tũ ego:

Expanded text:
Gnathoni creditur, quisquis non arridet ditibus, etiam cum malefecerint, aut non applaudit in pessimis eorum, videtur aut invidere fortunae, aut officio non differre. Nam apud Gnathonicos veritatis eloquium, crimen est majestatis. Impetrata tamen venia, unum pro membris in auditu capitis insero, non tamen ego,
Abbreviated transcription (Latin):
atenus iam sermo
ꝓcessit: ut aut uir¬
tutẽ aut publicam fere oꝑi¬
nionẽ oporteat impugnari.
Inminet enĩ iam collucta¬
tio adu̾sus carnẽ ꝙ sangui-¬
nẽ ꝙ fores uidem᷑ lib̾alitati
p̃cludere: ꝙ iocunditatẽ au¬
ferte deuita cum gemine ui-¬
as luxurie epicureis reclam¬
mantib coartamꝰ. Est enim
blandum ut ait ualerius
luxuria malũ. qũa accusa¬
re aliqͣnto faciliꝰ ẽ: quã uita¬

Expanded text:
atenus jam sermo processit, ut aut virtutem aut publicam fere opinionem oporteat impugnari. Imminet enim jam colluctatio adversus carnem et sanguinem, et fores videmur liberalitati praecludere, et jucunditatem auferre de vita, cum geminae vias luxuriae, Epicureis reclamantibus, coarctamus. « Est enim blandum, ut ait Valerius, luxuria malum, quam accusare aliquanto facilius est, quam vita
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uicia ferenda ft̾̃ aut tol¬
lenda. ⁊ aflagitiis distant. ⁊ gen̾a
epilogus qͣnta sit ei reu̾entia exhi

Expanded text:
Quod vitia ferenda sunt, aut tollenda, et a flagitiis distant: et generepilogus quanta sit reverentia ei
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ius nsurpabat. manente in
omnib indiuiduo caritatis
affectu. Primus quidẽ ꝙ medĩ
ur bis locus ariopago cessit¬
cessit. mm̃i ad singłas ꝓfessiones ꝓ¬
ut ratio cuiꝰq officii exigebat dis¬
positione congrua institutas:
officiorum iura quasi quidam
salutis & uite riuuli diriuaren¬
tur. Porro in his uenandi ars uł¬
officium uix ꝑmittit᷑ accedere
ad suburbanos. c̃ uenatores ut
agricole cet̾iq incole rurum:
aburbib nobilioꝵq cetu lon¬
gius arceant᷑. Om̃o enĩ iniquũ
est nobiliora ingenia studiis de¬
honestari minorib ⁊ eos qͦs ardiia
ꝙ grauiora manent officia:
uoluptatis aut uanitatis occu¬
pationib agitari. Uñ si licent᷑
exceatur uenatio: artificium
uł officium. si contͣ seuitatem
eam ẽẽ aut maleficiũ censuert.
edicto punientes eos qui eam
cont᷑ officium usurparent.
n si fidem sequamͣ histo¬
rie: eam cõmunicandã omnibꝰ
statuerunt. Et ex quo suspecta

Expanded text:
terius usurpabat, manente in terius usurpabat, manente in omnibus individuo charitatis affectu. Primus quidem et medius urbis locus Areopago cessit, unde ad singulas professiones, prout ratio cujusque officii exigebat, dispositione congrua institutas, officiorum jura quasi quidam salutis et vitae rivuli derivarentur. Porro in his venandi ars officium vix permittitur accedere ad suburbanos; cum venatores ut agricolae caeterique incolae rurum, ab urbibus nobiliorumque coetu longius arceantur. Omnino enim iniquum est nobiliora ingenia studiis dehonestari minoribus, et eos, quos ardua et graviora manent officia, voluptatis aut vanitatis occupationibus agitari. Unde si licenter exerceatur venatio, artificium vel officium; si contra, levitatem eam esse aut malificium censuerunt, edicto punientes eos, qui eam contra officium usurparent. , si fidem sequamur historiae, eam communicandam omnibus statuerunt. Et ex quo suspecta
Abbreviated transcription (Latin):
spͣes ẽ: impugnare iuranat᷑e. & sacͥ¬
legii instar: parentis leges euacua¬
re. & matͥ oĩum honorẽ debitum
non referre. Qd̃ tam̃ ratio ex
honestis causis admittit: ñ est
simpliciter alienum. Si mo de¬
fta forte iocunditas uł utilitas
subẽ. ⁊ nemini noceatur. Hoc
etenim non adu̾satur officio
uł nature. Sinautẽ impug¬
nat alt̾utrum: statim ẽ & sim¬
pliciter alienum. & usqueqͣ
nõ licet. Huius itaq contrec¬
tatio: semꝑ ẽ aut erroris aut
gentiũ iusticiam que
politica dicit᷑ p̃ceptis & mori¬
bus informantes. cuiꝰ merito
res publica hominum subsistit
& uiget: unũquẽq suis rebus
ꝙ studiis uoluerunt ẽẽ conte¬
tum. urbanis ꝙ suburbanis
colonis quoq uł rusticis sua
singłis loca & studia p̃scriben¬
tes. Sollicitudo singłorum ꝙ
omiium utilitati publice ser¬
uiebat. Nature. laboris. & ĩdus¬
trie fructũ: unusquisq recipi¬
ebat ex m̾ito. Nemo qd̾ ẽet al¬

Expanded text:
species est, impugnare jura naturae, et sacrspecies est, impugnare jura naturae, et sacrilegii instar, parentis leges evacuare, et matri omnium honorem debitum non referre. Quod tamen ratio ex honestis causis admittit, non est simpliciter alienum. Si modesta forte jucunditas, vel utilitas subest, et nemini noceatur, hoc etenim non adversatur officio vel naturae; sin autem impugnat alterutrum, statim est et simpliciter alienum, et usquequaque non licet. Hujus itaque contrectatio semper est, aut erroris aut gentium, justitiam, quae politica dicitur, praeceptis et moribus informantes, cujus merito respublica hominum subsistit et viget, unumquemque suis rebus et studiis voluerunt esse contentum, urbanis et suburbanis, colonis quoque vel rusticis sua singulis loca et studia praescribentes. Sollicitudo singulorum et omnium utilitati publicae serviebat. Naturae, laboris, et industriae fructum unusquisque recipiebat ex merito. Nemo quod esset al
Abbreviated transcription (Latin):
it. & atumore ꝑdidit intlłm. Qͥs
eñi eoĩ dignior qͥsui ip̃iꝰ cõtemnit
hr̃e noticiã. qͥtempꝰ qͦd parca ma¬
nudatuẽ adm̃suram inusũuite.
& solũ reparari ñ potest usuraria
qͣdã accessione & penali repeten¬
dũ: inuite dispẽdia ꝓdigit. & in
ꝯtumeliã auctoris effundit: Q deo
brutiꝰ qͥ ex defecturonis & impulsu
libidinis dimissis pͥis aliena nego¬
tia curat. & ñ mͦ negotuis. s & alie¬
nis ocus iugit occupat᷑: Q deo bestia¬
liꝰ qͥ omisso officio de media nocte
surgit. ut sagacitate canũ. uena¬
torum ĩdustria. studio comilito¬
nũ. seruuloꝵ fretꝰ obseqͥo. tẽꝑis &
fame iactura. rerũ laborisq dispẽ-¬
dio. de nocte ad noctẽ pugnet ad¬
si tnͣ int̾dũ recte dr̃ alienũ. qͦdrectiꝰ
fu̾at semꝑ fuisse nullius. Que uero
nat᷑e sunt. ꝑeque st̾ oiũ. quȩ officii:
sua fcsingłoꝵ. Aliud itaq exofficio.
aliud ex nat᷑a. licet nature ius: ex
officio debeat᷑. Parricidii siqͥdem

Expanded text:
et a tumore perdidit intellectum. Quis enim eo indignior, qui sui ipsius contemnit habere notitiam? qui tempus, quod parca manu datum est, ad mensuram in usum vitae, et solum reparari non potest, usuraria quadam accessione et poenali repetendum in vitae dispendia prodigit, et in contumeliam auctoris effundit? Quid eo brutius, qui ex defectu rationis, et impulsu libidinis, dimissis propriis, aliena negotia curat, et non modo negotiis, sed et alienis otiis jugiter occupatur? Quid eo bestialius, qui omisso officio, de media nocte surgit, ut sagacitate canum, venatorum industria, studio commilitonum, servulorum fretus obsequio, temporis et famae jactura, rerum laborisque dispendio, de nocte ad noctem pugnet adsi tamen interdum recte dicitur alienum, quod rectius fuerat semper fuisse nullius. Quae vero naturae sunt, peraeque sunt omnium; quae officii, sua sunt singulorum. Aliud itaque ex officio, aliud ex natura: licet naturae vis ex officio debeatur. Parricidii siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
głosi. & qͥ trasonẽ comicũ
pocius uita ꝙ morib quam ꝓ¬
fessione ꝙ nomine rep̃sentent.
ħ armate milicie munia. que
non tam ut eis uidetur disci¬
pliuam redolet militarẽ: quã
ignominiose seruitutis angus¬
tias. In eo namq militarẽ con
stare głam opinant᷑. si nitidio¬
ri splendeant habitu. ut line¬
as suas uestes ue sericas sic ꝑstͥn¬

Expanded text:
asonem comicum potius vita et moribus, quam professione et nomine repraesentant, haec armatae militiae munia, quae non tam ut eis videtur disciplinam redolet militarem, quam ignominiosae servitutis angustias. In eo namque militarem gloriam constare opinantur, si nitidiori splendeant habitu, ut lineas suas vestesve sericas sic
Abbreviated transcription (Latin):
cerint ut ꝓbent᷑ illos urtutib
antececlere quos debent honori¬
b ante ire: inuitati ascendant.
ose euuũ suoꝵ nequaqͣm sub.¬
trahant uotis. Quis enim illos
ambigit aliis preferendos. qui
quasi nat᷑ali ꝓbitatis pͥuilegio
ampliati. maioꝵ titulis in uitan¬
tur aduirtutẽ. & eoꝵdem bene¬
ficio future bonitatis aliis faci¬
unt ficdem: hec ille. ꝙ qͥdem
eleganter pͥuilegium exp̃ssit
pͥncipis. cui exantiquo mun̾e
ddei succectunt filii indubitan¬
ter nͥ iniqͥtas subuertat pͥnci

Expanded text:
cerint, ut probentur illos virtutibus cerint, ut probentur illos virtutibus antecedere, quos debent honore anteire, invitati ascendant, et se civium suorum nequaquam subtrahant votis. Quis enim illos ambigit aliis praeferendos, qui quasi naturali probitatis privilegio ampliati, majorum titulis invitantur ad virtutem, et eorumdem beneficio futurae bonitatis aliis faciunt fidem? » Haec ille. Et quidem eleganter privilegium expressit principis, cui, ex antiquo munere Dei, succedunt filii indubitanter, nisi iniquitas subvertat princi
Abbreviated transcription (Latin):
re hypocritã. ꝙ inpossibile eẽ
ut dui regno gaudeat qͥ mnpo¬
płi humiliatione ꝙ pprio fasti¬
gio suꝑbe nunis exultat. S illiꝰ
dicebat ꝓtendi pͥncipatũ qui
apud se de conscientia humili¬
tatis semꝑ nise angit᷑ quasi reg¬
net inuitus. hec mͥ placentinus
hospes. ꝙ ut credo fidei consen¬
taneũ est. Tale aliquid inuenit
inscriptis maioꝵ. Cum .N. heliꝰ
rome p̾fecturã splendidius ag̾et.
ex senatore imꝑator creatus est.
Qui eum obsecrante senatu ut
filium cesarem quẽ habebat
augustum apellaret: sufficere
inquit debet qd̾ ego ipse muitꝰ
regnau̾im. cum ñ mererer. Erin¬
cipatus enim nõ sanguini debe¬
tur s mitis. ꝙ mutiliter regnat:
qͥ rex nascit᷑ non meretur. Et ꝓ¬
culdubio parentis affectũ exuit.
qͥ paruulos suos inportabili
mole suꝑiecta extinguit. hoc
qͥdem ẽ suffocare lib̾os. ñ ꝓmo¬
uere. Alendi pͥus sunt. ꝙ̃ muit¬
tutib exercendi. ꝙ cũ meo ꝓfe¬

Expanded text:
re hypocritam, et impossibile esse re hypocritam, et impossibile esse ut diu regno gaudeat qui populi humiliatione et proprio fastigio superbe nimis exsultat. Sed illius dicebat protendi principatum, qui apud se de conscientia humilitatis semper in se angitur quasi regnaret invitus. Haec mihi Placentinus hospes, et, ut credo, fidei consentaneum est. Tale aliquid invenitur in scriptis majorum. Cum enim Helius Romae praefecturam splendidius ageret, ex senatore imperator creatus est: qui, eum obsecrante senatu, ut filium Caesarem, quem habebat, Augustum appellaret: « Sufficere, inquit, debet, quod ego ipse invitus regnaverim cum non mererer. Principatus enim non sanguini debetur, sed meritis: et inutiliter regnat, qui rex nascitur, non meretur. Et procul dubio parenti: affectum exuit, qui parvulos suos importabili mole superjecta exstinguit. Hoc quidem est suffocare liberos, non promovere. Alendi prius sunt, et in virtutibus exercendi; et cum in eo profe
Abbreviated transcription (Latin):
teret manũ suam. ut solrto
dei auxilio unus ꝑsequeret᷑
mille. ꝙ duo fugarent decẽ
milia. hospitẽ meũ placen¬
tinũ dixisse recolo. uirũ utiq
sanguine generosũ ħntẽ pru¬
dentiã mundi huius intimo¬
re dñi. hoc inciuitatib icha¬
lie usu frequenti celeb̾umũ
eẽ. qd̾ dum pacem diligunt.
ꝙ iusticiam colunt. ꝙ ꝑuiriis
abstinent tante lib̾tatis & pa
etẽ eoꝵ concutiat. Cum uero
ꝓlabunt᷑ ad fraudes ꝙ ꝑ uari¬
as in iusticie semitas scindun¬
tur insemetip̃is. statim ł fas¬
tũ romanũ ł furorẽ teuthoni¬
cũ aliud ue flagellũ inducit
dñs super eos. x ꝑmanet ma¬
nus eiꝰ extenta. donec ipsi ab
inqͥtate ꝑ penitenciã reu̾tan¬
tur. Quo solo remedio apud
illos omis cessat tẽpestas: Adici¬
ebat eciam qd̾ m̃ita popłi om¬
nẽ euacuant pͥncipatum. aut
eum faciunt eẽ mitissimũ. cũ
econtrario certum sit qd̾ ꝓpter
peccata popłi ꝑmittit ds̃ regna¬

Expanded text:
teret manum suam, ut solito teret manum suam, ut solito Dei auxilio unus persequeretur mille, et duo fugarent decem millia. Hospitem meum Placentinum dixisse recolo, virum utique sanguine generosum, habentem prudentiam mundi hujus in timore Domini, hoc in civitatibus Italiae usu frequenti celeberrimum esse, quod cum pacem diligunt, et justitiam colunt, et perjuriis abstinent, tantae libertatis et pacetem eorum concutiat. Cum vero prolabuntur ad fraudes, et per varias injustitiae semitas, scinduntur in semetipsis, statim vel fastum Romanum, vel furorem Teutonicum, aliudve flagellum inducit Dominus super eos, et permanet manus ejus extenta, donec ipsi ab iniquitate per poenitentiam revertantur. Quo solo remedio apud illos omnis cessat tempestas. Adjiciebat etiam quod merita populi omnem evacuant principatum, aut eum faciunt esse mitissimum, cum econtrario certum sit quod propter peccata populi permittit Deus regna
Abbreviated transcription (Latin):
contra uotum sumeret cibũ.
ionathas filius eiꝰ mel qd̾ scep¬
tro .i. hasta tetigerat p̃gustasset:
paterno motus affectu contra
religionis uotũ peꝑcit filio. euiꝰ
p̃uaricatione popłs isrł ea die
uisuꝰ ÷ corruisse. heli qͦ licet
sc̃s inse fuisse legatur. quia
filioꝵ peꝑcit uiciis auersa sella
fractis ceruicib corruens exspi¬
rauit. Ut de cet̾is taceam. qͣntũ
queso publicam hominũ di¬
lexit & quesiuit salutẽ. qui
ꝓprio filio non peꝑcit. s ꝑ no¬
bis tradidit illum. ut que me¬
rueramꝰ uincla flagella crucẽ.
sustineret inmunis. ꝙ in no¬
cens morte turpissima condẽ¬
natus. Regum scrritare histori¬
am. ad hoc petitum regem a
deo inuenies ut p̃cedẽt faciẽ
popłi. ꝙ p̃liaretur bella eoꝵ.
ꝙ ad similitudinẽ gentium
tocius popłi onera sustineret.
iusticiam coluiss. si in manda¬
tis dñi fideliter ambulasset:
ꝓ nichilo humiliaret ds hos¬
tes eoꝵ ꝙ suꝑ tͥbulãtes eos mit¬

Expanded text:
contra votum sumeret cibum, contra votum sumeret cibum, Jonathas filius ejus mel, quod sceptro, id est hasta tetigerat, praegustasset, paterno motus affectu, contra religionis votum pepercit filio, cujus praevaricatione populus Israel ea die visus est corruisse. Heli quoque licet sanctus in se fuisse legatur, quia filiorum pepercit vitiis, aversa sella, fractis cervicibus corruens, exspiravit. Ut de caeteris taceam, quantum, quaeso, publicam hominum dilexit, et quaesivit salutem, qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit illum , ut quae merueramus vincula, flagella, crucem sustineret immunis, et innocens morte turpissima condemnatus est. Regum scrutare historiam, ad hoc petitum regem a Deo invenies, ut praecederet faciem populi, et praeliaretur bella eorum, et ad similitudinem gentium totius populi onera sustineret. justitiam per se coluisset, si in mandatis Domini fideliter ambulasset, pro nihilo humiliaret Deus hostes eorum, et super tribulantes eos mit
Abbreviated transcription (Latin):
lier eui exsentencia multoꝵ ue¬
ma poterat in dulgeri. hoc ita
fuise: nonus liber memorabili¬
um dictoꝵ ł factoꝵ ualerii maxi¬
mi docet. Cet̾m ꝙ brutum ꝙmu¬
lierem deliquisse consenciam faci¬
le.co qd̾ excesserit medicina mo¬
morbi duxere manũ. & licet
magna fuerint cͥmina: p̃stanciꝰ
fuerat eadem sine punientis cri¬
mine uindicari. Unde ꝙ infeli¬
citatis testimoniũ bruto ꝑhibet
etiã poeta laudator. Ait enĩ insex¬
to uirgilius. Natosq pater nona
bella mouentes: ad penã pulcra
ꝓ lib̾tate nocabit. Infelix ut cũq
ferent ea facta minores. At infor-¬
tunũ parricidii sic uersu seq̃n¬
ti excusat ut inanis głe arguat
uanitatẽ dicens. Uincet amor
patrie. laudumq inmensa cu¬
pido. S nequis amodo brutũ
imitetur popłm liberis p̃ferens
frustra sollicitabis cũ uł uicia
lib̾oꝵ saluti rei publice p̃ferant᷑.¬
om̃ib oporteat añferri. In libro
discͥmine illius qͥ ante noctem

Expanded text:
lier, cui ex sententia multorum velier, cui ex sententia multorum venia poterat indulgeri. Hoc ita fuisse, nonus liber memorabilium dictorum vel factorum Valerii Maximi docet. Caeterum et Brutum, et mulierem deliquisse consentiam facile, eo quod excesserit medicina momorbi duxere manum. Et licet magna fuerint crimina, praestantius fuerat eadem sine punientis crimine vindicari. Unde et infelicitatis testimonium Bruto perhibet etiam poeta laudator, ait enim in sexto Virgilius: . . Natosque pater nova bella moventes, Ad poenam pulchra pro libertate vocabat Infelix, utcunque ferent et facta minores. At infortunium parricidii sic versu sequenti excusat, ut inanis gloriae arguat veritatem, dicens: Vincet amor patriae, laudumque immensa cupido. Sed, ne quis amodo Brutum imitetur, populum liberis praeferens, frustra sollicitaberis, cum vel vitia liberorum saluti rei publice preferunt,omnibus oportet anteferri. In libro discrimine illius qui ante noctem
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. confitens se maritũ ⁊ filiũ
datis clam uenenis occidisse. eo
qd̃ illi filiumei ex alt̾o matͥmono
optimũ ꝙ innocentissimũ iuue¬
nẽ exceptũ insidiis nequiter oc¬
cidissent. sͥ licitũ ẽẽ assexens ex
indulgentia legum ꝙ ignora¬
re. ꝙsuam ꝙ suoꝵ. ꝙ tocius rei¬
publice sue tam atrocem iniu¬
riam uindicare. Ius extra causã
erat. cum de facto constaret: ꝙ de
uire quereret᷑. Cim gͦ dole bella
rem inconsiliũ deduxisset. ñ fuit
qͥ incausa ut putabat᷑ ancipiti
manifestũ ueneficiũ ꝙ parrici¬
dium auderet ab soluere ł uin¬
dictam que in impios & parrici¬
das ꝓcesserat condempnare. Rem
itaq ad ariopagittas atheniensi¬
um tanquã ad iudices grauiores
exercitatioresq reiecit. At illi
causa cognita actores q ream
mulierem centesimo anno ad¬
eẽ nisserunt. Sic autẽ neq ue¬
neficium qd̾ de lege ñ licuit ab¬
solutum ÷ neq nocens punita nui¬

Expanded text:
ta est, confitens se maritum, et filium, ta est, confitens se maritum, et filium, datis clam venenis, occidisse, eo quod illi filium ejus ex altero matrimonio optimum, et innocentissimum juvenem exceptum insidiis nequiter occidissent, sibi licitum esse asserens ex indulgentia legum, et jus ignorare, et suam, et suorum, et totius reipublicae suae, tam atrocem injuriam vindicare. Jus extra causam erat, cum de facto constaret, et de jure quaereretur. Cum ergo Dolabella rem in concilium deduxisset, non fuit qui, in causa, ut putabatur, ancipiti, manifestum veneficium, et parricidium auderet absolvere, vel vindictam, quae in impios, et parricidas processerat, condemnare. Rem itaque ad areopagitas Atheniensium, tanquam ad judices graviores exercitatioresque rejecit. At illi, causa cognita, actores et ream mulierem centesimo anno adesse jusserunt. Sic autem neque veneficium, quod de lege non licuit, absolutum est, neque nocens punita mu