comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in salutẽ xp̃orũ suorũ. Ap̃ĩ in ueteri
testam̃to dicebant᷑ & patriarche : de qͥbꝰ scri-¬
ptũ ẽ. in psalmis. Corripuit reges ꝓ eis : nolite
tangere xpos meos. & in ꝓpħis meis nolite ma¬
lignari. & in pͥmo paralipomenon libro : om̃s
qͥ de egipto egressi sunt xpĩ uocant᷑. Crisma
qͦq in exodo sacerdotale conficit᷑ : qͦ postea sa¬
cerdotes in leuitico referuntur uncti. Est &¬
aliud unguentũ quo reges unguntur in regnũ
quod in duo scinditur. Si enim dauid ẽ. & salo¬
mon id ẽ. fortis manu & pacificus: cornu ungui¬
tur. Si uͦ iheu & azahel sunt. ꝑfunduntur len¬
ticula. Uas autem fictile sic uocat᷑. id ẽ. ꝙ alioc.
Sed & cirus ꝑsarũ rex atq medorũ. qͥ de capti¬
uitate popłm relaxauit : lic& mutti errent.
& dño saluatore scriptũ putent. audit ꝑisaiã.
Hec dicit dnĩs xp̃o meo ciro cuius tenui dex¬
terã: ut audirent corã eo gentes & cetera. Et
ad extremũ dicitur. Tu autẽ non cognouisti

Expanded text:
alutem christorum suorum. Christi in veteri Testamento dicebantur et patriarchae, de quibus scriptum est in Psalmis: Corripuit reges pro eis: nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Et in primo Paralipomenon libro, omnes qui de Aegypto egressi sunt christi vocantur. Chrisma quoque in Exodo sacerdotale conficitur, quo postea sacerdotes in Levitico referuntur uncti. Est et aliud unguentum quo reges unguntur in regno, quod in duo scinditur. Si enim David est et Salomon, id est, fortis manu, et pacificus , cornu ungitur. Si vero Jehu et Azael sunt, perfunduntur lenticula : vas autem fictile sic vocatur, id est, φακός. Sed et Cyrus, Persarum rex atque Medorum, qui de captivitate populum relaxavit licet multi errent, et de Domino Salvatore scriptum putent, audit per Isaiam: Haec dicit Dominus christo meo Cyro, cujus tenui dexteram, ut audirent coram eo gentes , etc. Et ad extremum dicitur: Tu autem non cognovisti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. uidetur: recordare illius temporis qͣndo balac
rex moab. balaam diuinũ aduersũ te mercede
conduxit: & uide quomͦ contra uoluntatẽ suã
cupiens tͥ maledicere ariolus benedixerit: de
cũ ꝑgente ꝑgere. & cũ transeunte transire.
Et hoc feci ut miscđie meȩ & iusticiȩ nos¬
cerentur tͥ. tantũ te amantis: ut cũ ego quo¬
tidie blasphemantiũ ore maledicar. tͥ abinimi¬
eo ñ dimiserĩ maledici. Hebrei hunc locũ in qͦ
dicit᷑ de secthim usq ad galgala: ut cognosce¬
res iusticias dm̃ ita exponunt: ab eo tẽpore qͦ
fornicati estis in madian. usq ad tẽpus qͦ saul
apud galgala ẽ. unctus in regẽ: repetite me¬
moriã que mala oꝑati sitis. & quanta bona uob̾
feceri: & meã in uobis misediã cognoscetis. Hoc
iuixta historiã ds̃ ad carneũ isrł loquutus sit.
Nos autẽ qui cupimꝰ reuelata facie głiam dnĩ con¬
demplari. & uere habemus patrẽ abrahã: audimꝰ

Expanded text:
 videtur, recordare illius temporis quando Balac  videtur, recordare illius temporis quando Balac rex Moab, Balaam divinum adversum te mercede conduxit, et vide quomodo contra voluntatem suam, cupiens tibi maledicere hariolus benedixerit : decum pergente pergere, et cum transeunte transire: et hoc feci, ut misericordiae meae et justitiae noscerentur tibi, tantum te amantis, ut cum ego quotidie ore blasphemantium maledicar, tibi ad inimico non dimiserim maledici. Hebraei hunc locum in quo dicitur, de Settim usque ad Galgal, ut cognosceres justitias Domini , ita exponunt: ab eo tempore quo fornicati estis in Madian, usque ad tempus quo Saul apud Galgal est unctus in regem , repetite memoria quae mala operati estis, et quanta vobis bona fecerim, et meam in vos misericordiam cognoscetis. Hoc juxta historiam Deus ad carnalem Israel locutus sit. Nos autem qui cupimus revelata facie gloriam Domini contemplari, et vere habemus patrem Abraham, audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
tutis redemi te. & misi ante faciẽ tuã moysen.
& aaron & mariã. Pople ms recordare qͥd cogita¬
uerit aduersum te balac rex moab. & quid respon¬
derit ͤ balã filius beor. de schenis usq ad galgal
miscđias int̾pretat᷑ simmachus. Et ubi loẽx. sche¬
nis om̃s ipsũ hebraicũ sectĩ transtulerunt. Est au¬
tẽ locus in quo moab rex moabitarũ aduersũ isrł
congregauit exercitũ. omconr a. Hoc arboribus
quȩ ꝑ heremũ montis fyna hodie gignuntur.
Nam ubi .lxxͣ. uł archam testam̃ti uł altare & ta¬
bernaculũ. ceteraq quȩ de lignis imputribilibus
facta referuntur: in hebraico ponuntur ligna sec¬
tim que habent similitudinẽ arboris quã nos
quid feci tͥ quod facere non debui uł qͥd contri¬
staui te. lic& hoc non habeatur in hebraico. Con¬
te eductũ de terra egipti & de domo seruitutis
meo auxilio liberatũ: qͥa dedi tibi doctores mo¬
ysen amicũ meũ: & aaron sacerdotẽ meũ. et
mariã ꝓpħissam meã. Quod si tibi hoc paruum¬

Expanded text:
i te, et misi ante faciem tuam Moysen, et Aaron, et Mariam. Populus meus, recordare quid cogitaverit adversum te Balach, rex Moab, et quid responderit ei Balaam, filius Beor, de Schaenis Al. s interpretatus est Symmachus, et ubi LXX Schaenis; omnes ipsum Hebraicum SETTIM   transtulerunt. Est autem locus in quo Balac rex Moabitarum adversum Israel congregavit exercitum, ὁμώνυμος arboribus, quae per eremum montis Sina hodie quoque gignuntur. Nam ubi in LXX vel arca Testamenti, vel altare et tabernaculum, caeteraque quae de lignis imputribilibus facta referuntur, in Hebraico ponuntur ligna Settim, quae habent similitudinem arboris, quam nos quid feci tibi, quod facere non debui? vel quid contristavi te? licet hoc non habeatur in Hebraico. Conte eductum de terra Aegypti, ac de domo servitutis meo auxilio liberatum, quia dedi ductores tibi Moysen amicum meum, et Aaron sacerdotem meum, et Mariam prophetissam meam? Quod si hoc tibi parvum
Abbreviated transcription (Latin):
census ẽ. in furore meo: ardebit usq ad infe¬
ros deor sũ. Beuorauit terrã & fundam̃ta eius.
fortia & antiqͣ fundam̃ta terrȩ. quorũ causa huc¬
usq terra non p̾terit: & suꝑ mane pendens li¬
brata consistit. Iustorũ merita funt de quibꝰ &¬

Expanded text:
 ad inferos deorsum: devorabit terram, et fundamenta ejus . Fortia et antiqua fundamenta terrae quorum causa hucusque terra non praeterit, et super inane pendens, librata consistit justorum merita sunt, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
humanarũ commissa ẽ. ꝓcuratio Deutero nomii
cantico id ipsum congruente. Cũ diuider& excel¬
sus gentes: eũ disseminar& filios adã. constitu¬
it terminos terrȩ scđm numerũ angłoꝵ dĩ. Hii¬
ter eos qͥ hereditatẽ possessuri sunt celestis &¬
uideatur eẽ. qͥ tales p̃posui: uł culpa tollatur
a popło. & referatur ad pͥncipes. Legamus apoca
eliarũ ꝓuirtutibꝰ inciisq eorũ qͥbꝰ p̃eẽ. dicuntur.
Sic̃ emm interdũ epĩ culpa ẽ. int̾dũ plebis. & se¬
pe magister peccat sepe discipulus: & ĩnumquã
antur: ita in uidicio dei uł ad angłos erimen re¬
fertur. si non egerint cuncta quȩ ad suũ officiũ
ꝑtinebant. uł aa popłm si illis uniuersa facien¬
tibꝰ ipsi audire contẽpserint. Sunt qͥ montes &
colles & fortia fundam̃ta terre. abraã isaae &
iacob & patriarchas reliquos int̾ptantur: qͥbꝰ qua¬

Expanded text:
humanarum commissa est procuratio, Deuteronomii Cantico in idipsum congruente: Cum divideret excelsus gentes, cum disseminaret filios Adam, constituit terminos terrae secundum numeruter eos qui haereditatem salutis possessuri sunt. Et videatur esse qui tales praeposui, vel culpa tollatur a populo, et referatur ad principes. Legamus Apocallesiarum pro virtutibus vitiisque eorum, quibus praeesse dicuntur. Sicut enim interdum episcopi culpa est, interdum plebis; et saepe magister peccat, saepe discipulus, nonnumquam pantur: ita in judicio Dei, vel ad Angelos crimen referetur, si non egerint cuncta quae ad suum officium pertinebant, vel ad populum, si illis universa facientibus, ipsi audire contempserint. Sunt qui montes et colles et fortia fundamenta terrae, Abraham, Isaac et Jacob, et patriarchas reliquos interpretantur, quibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
receperunt. Iudiciũ gͦ dñi cum popło suo: ⁊ cũ
isrł dimicabitur. Qui poterat quasi dt̃ ꝓsceleri¬
bus popli peccatoris inferre supplicia: ñ uult
dñs. Etiã nunc popłm isrł cogit presentibꝰ angłif
tur. Popłs meus quid feci tibi. & quid molestꝰ¬
fui tibi responde mͥ. Quia edixi te de terra egip¬
ti & de domo seruientiũ liberaui te : &misi ante

Expanded text:
receperunt. Judicium ergo Domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabitur. Qui poterat quasi Deus pro sceleribus populi peccatoris inferre supplicia, non vult Dominus , etiam nunc populum Israel 502 cogit, praesentibus Angelis, tur. « Pfui tibi? responde mihi; quia eduxi te de terra Aegypti et de domo seruientium liberaui te. utrumque aute
Abbreviated transcription (Latin):
tia quoq fundam̃ta terre. Causãq reddit quare
eos compellit audire : qr iudiciũ dni eũ popło suo
& cũ isrł diuidieatur. & montibus ad quos loqͥtur
qđ popłs nichil dignũ auditione montiũ fecerit.
sed uel collibꝰ qͥ inferiores sunt a sublimitate mon¬
tiũ uł uallibꝰ in ima dimersis Surge inquit iu¬
dicio contende apud montes: & audiant colles

Expanded text:
tia fundamenta terrae. Causamque reddit, quare eos compellat audire. Quia judicium Domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabitur. Pro montibus ad quos prophetaquod populus nihil dignum montium anditione fecerit, sed vel collibus qui inferiores sunt a sublimitate montium, vel vallibus in ima demersis. Surge, inquit, judicio contende apud montes, et audiant colles
Abbreviated transcription (Latin):
uersis gentibꝰ que meũ noluerunt audire sermonẽ:
Respondeat hoc loco carneus isrł facta dicta hec an
futura. Si facta cõmemorat p̾beat historiã de au¬
etoritate ueterũ libroꝵ doceat cunctas gentes. &
assiriũ quondã ifrłi fuisse subiectũ: Si autẽ se ua-¬
na spe ludens futurũ putat eẽ. qđ dicitur qͣndo
que modo non colit: qͥ succidentur luci qͦs non ha
se gloriatur: Tam̃ tanto tempore derelicta ẽ. filia
syon. & sed& sine altari & sine sacerdotibꝰ & aliis¬
de iudicio aduersus montes: & audiant colles uo¬
cẽ tuã. Audite montes iudiciũ dnĩ & fortia fun¬
damenta t̾re: qr iudiciũ dñi cũ popło suo & eũ isrł
ge uidicare apud montes: & audiant colles uocẽ
tuã. Audite montes iudieiũ dñ & ualles funda¬
menta t̾re : qr iudiciũ dñi aduersum popłm suũ

Expanded text:
iversis gentibus, quae meum noluerunt audire sermonem. iversis gentibus, quae meum noluerunt audire sermonem. Respondeat hoc loco carneus Israel, utrum facta dicat haec an futura? Si facta commemorat, praebeat historiam, detauctoritatem veterum librorum: doceat cunctas gentes et Assyrium Israeli quondam fuisse subjectum. Si autem sevana spe ludens futurum putat esse quod dicitur: quando quae modo non colit? qui succidentur luci, quos non hse glorietur: tamen tanto tempore derelicta est filia Sion, et sedet sine altari, et sine sacerdotibus; et aliisde judicio adversum montes, et audiant colles vocem tuam. Audite , montes, juducium Domini, et fortia fundamenta terrae, quia judicium Domini, cum populo suo, et cum Israel : 500 Surge, judicare apud montes, et audiant colles vocem tuam. Audite, montes, judicium Domini, et valles fundamenta terrae, quia judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
fingunt & quos uolunt pastores & octo pͥncipes
eẽ. de gentibꝰ erunt in benedictione quasi ros a
dño ueniens. & quasi pluuię suꝑ herbã. & neqͣꝗͣ
sꝑabunt in hominibꝰ & in filiis hominũ s. in deo.
& erunt in medio gentiũ atq popłorũ sanguinarii
atq erudeles de ueteribus quondã: s om̃s uindi¬
cantes quasi leo in iumentis siluarũ. & qͣsi catuiꝰ
robori resistere. Tunc exaltabitur ods. o isrł ma-
quando de gentibus fueris liberatus. auferã equoᷤ
& quadrigas tuas. que in mediis urbibꝰ tuis st̃
Non quod equos & quadrigas tuas. uictus habue
& auferã magos & ariolos de terra tua & ꝑire
facia omĩa sculptilia & statuas tuas: & non adora¬
bis ultra oꝑa manuũ tuarũ. Euellã qͦq atq sub¬
uertã om̃s lucos tuos: & ciuitates tuas quas ido¬
lis dedicaras Cũq hoc tͥ fecero & ita placatus fue¬
ro ut quicquid in te mali ẽ. auferatur tunc etiã
in furore & in indignatione mea ulciscor te de um¬

Expanded text:
fingunt, et quos volunt pastores, et octo principes peresse, erunt in benedictione, quasi ros a Domino veniens, et quasi pluvia super herbam, et nequaquam sperabunt in hominibus, et in filiis hominum, sed in Deo. Et erunt in medio gentium atque populorum sanguinarii atque crudeles, et de veteribus quondam se dominis vindi quasi leo in iumentis silvarum et quasi catulus robori resistere. Tunc exaltabitur, o Deus, vel o Iquando de gentibus fueris liberatus, auferam equos et quadrigas tuas, quae in mediis urbibus tuis sunt. Non quod equos et quadrigas tunc habueret auferam magos et hariolos de terra tua, et perire faciam omnia sculptilia et statuas tuas, et non adorabis ultra opera manuum tuarum. Evellam quoque atque subvertam omnes lucos tuos, et civitates tuas quas idolis dedicaras. Cumque hoc tibi fecero, et ita placatus fuero, ut quidquid in te mali est, auferatur: tunc etiam in furore et in indignatione mea ulciscar te de un
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ inexcelso posuerit indũ suũ &
arbitratꝰ sit eruisse de manu mali: id ẽ. nun¬
quã uenire in hostiũ potestatẽ. Quod suꝑbie
consiliũ & arrogans cogitatio: fine̾ habuit
ignominiã. Interfecisti popłos multos: & in aliis
pides ciuitatis. & ligna parietũ quo subuertisti
tuã fero ciã clamitent. Iale quid & dñs in e¬
uangłio contra phariseos obuirgantes. quare
non increpara& pueros acclamantes sibi: osan¬
na iexcelsis filio dauid benedictus qͥ uenit
innomine dm̃ osanna in excelsis: non legistis
inquit qͥa scriptum ẽ. ex ore infantiũ & lacten¬
ciũ ꝑfecisti laudẽ. & si isti tacuerint: lapides
clamabunt. Lie& enim pleriq ita intelligendũ
putent: si uidei tacuerint multitudo gentiũ
conficebitur: tamen hec ẽ. pressior & uerior in¬
telligentia: giã si homines taceant. & signoꝵ

Expanded text:
similitudinem in excelso posuerit nidum suum, et similitudinem in excelso posuerit nidum suum, et arbitratus sit erui se de manu mali, id est, numquam venire in hostium potestatem: quod superbiae consilium, et arrogans cogitatio finem habuit ignominiam. Interfecisti populos multos, et in aliis pides civitatis et ligna parietum quos subvertisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus in Evangelio contra Pharisaeos objurgantes, quare non increparet pueros acclamantes sibi: Osanna in excelsis filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, Osanna in excelsis. Non legistis, inquit, quia scriptum est : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Et si isti tacuerint, lapides clamabunt . Licet enim plerique ita intelligendum putent: si Judaei lacuerint, multitudo me gentium confitebitur: tamen haec est expressior et verior intelligentia: etiamsi homines tacerent  Al. tac
Abbreviated transcription (Latin):
les. quod urm ẽ. qͥs dabit uobis: Iotũq capłi
textũ suꝑ hac ꝑsona edisserun. Sed nescio anpos-¬
fint questionis & solutionis ꝓpħice: ordinẽ reser-¬
uare. Ue qͥ congregat auariciam malã domui
sue : ut sit in excelso nidus eius. & liberari se
putat de manu mali. Cogitasti confusionẽ domui
tue: concidisti popłos & peccauit anima tua.
Quia lapis de pariete clamabit: & lignũ qđ int̾
uneturas edificiorũ ẽ. respondebit. Lxeoe. Oqui
multiplicat auariciã malã domui sue : ut ponat
in excelso nidũ suũ. & eruatur de manu maloꝵ.
Cogitasti confusionẽ domui tuę: consumpsisti po¬
pulos multos. & peccauit anma tua. ꝓpter qđ
lapis de pariete clamabit & scarabeus de ligno
loquetur ea. Adhuc ad ipsum sermo ẽ. qui sibi
coaceru& mala : & diuitiarũ multitudinẽ non
intelligat causã eẽ. ruinȩ domus suȩ. Simulq
ꝑ metaforam suꝑbie arguitur: quod ad auiũ

Expanded text:
les, quod vestrum est, quis dabit vobis ? totumque capituli les, quod vestrum est, quis dabit vobis ? totumque capituli textum super hac persona edisserunt. Sed nescio an possint quaestionis et solutionis propheticae ordinem servare. Vae qui congregat avaritiam malam domui sputat de manu mali. Cogitasti confusionem domui tue, coQuia lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter juncturas aedificiorum est, respondebit. LXX: O qui multiplicat avaritiam malam domui suae, ut ponat in excelso nidum suum, et eruatur de manu malorum, cogitasti confusionem domui tuae: consumpsisti populos multos: et peccavit anima tua; propter quod lapis de pariete clamabit, et scarabaeus de ligno loquetur ea. Adhuc ad ipsum sermo est, qui sibi coacervet mala, et divitiarum multitudinem non intelligat causam esse ruinae suae domus; simulque per metaphoram superbiae arguitur, quod ad a vium
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantes & suꝑbos dicere: & totã continentiã ca¬
pituli suꝑ eorũ intelligentiã tẽꝑare. Qui uͦ multi¬
plicant sibi non sua: & quasi grauissimũ lutũ et
ponderosã torquẽ qua ꝑtrahantur ad penas sibi
congregant . sic spoliant gentes multas. & effun¬
dunt sanguinẽ hominũ. & impietatẽ exercent in
eccłiã. & in om̃s habitatores eius. Sed reliqͥ popłi
eccliastici uiri iudelicet qͥ ñ fuerint ecorũ errore
decepti: subito consurgent & eiugilabunt quasi
de graui somno. & mordent eos & insidiabuntur
illis. & habebunt eos in predã: Quidã putant
hoc quod dicitur ue qͥ multiplicat sibi quȩ ñ
sunt sua. & cetera: de diuitibꝰ posse accipi. qui
possessionum t̾minos dilatant: & ea quȩ non
sunt hominis arbitrantis . congregant sibi. aqͥbꝰ
subito relinquantur. Qđ̃ autẽ non sit hominis id
ẽ. animalis rationabilis. t̾rena possessio: & dñs
demonstrat dicens. Si in alieno non fiustis fide¬

Expanded text:
superbos dicere, et totam continentiam capituli super eorum intelligentiam temperare: qui vere multiplicant sibi non sua, et quasi gravissimum lutum et ponderosam torquem, qua pertrahantur ad poenas, sibi congregantes, spoliant gentes multas, et effundunt sanguinem hominum, et impietatem exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed reliqui populi, Ecclesiastici videlicet viri, qui non fuerint eorum errore decepti, subito consurgent, et evigilabunt quasi de gravi somno, et mordebunt eos, et insidiabuntur illis, et habebunt eos in praedam. Quidam putant hoc quod dicitur: Vae qui multiplicant sibi quae non sunt sua, et caetera, de divitibus posse accipi, qui possessionum terminos dilatant, et ea quae non sunt hominis, hominis arbitrantes, congregant sibi, a quibus subito relinquentur. Quod autem non sit hominis, id est, animalis rationabilis, terrena possessio, et Dominus demonstrat, dicens: Si in alieno non fuistis fide
Abbreviated transcription (Latin):
spoliabunt te om̃s reliqͥ popłi ꝓpt̾ sanguinẽ ho¬
minũ : & iniquitatẽ terre & ciuitatis. & omium
habitantiũ in ea: reliquos popłos sinfelligamus
qui antixp̃o non seruierunt. A quibꝰ spoliabitur
impus ꝓpter impietatẽ suam quã exercuit in
uniuersam terrã : & uastationẽ ciuitatis eccłie. &
ꝑsecutionẽ omĩũ qͥ habitauerunt in ea. Tanta eni
uastitas. & tanta impietas infine rerũ antixp̃o se¬
uiente erassabitur in ȩccłiis : & multiplicata ini¬
quitate multorũ intantũ refrigescit caritas: ut
dñs qͥ cordis archana cognoscit. & quod futurũ ẽ.¬

Expanded text:
exspoliabunt te omnes reliqui populi propter sanguinem hoexspoliabunt te omnes reliqui populi propter sanguinem hominum, et impietatem terrae, et civitatis, et omnium habitantium in ea, reliquos populos sanctos intelligamus, qui Antichristo non servierunt, a quibus exspoliabitur impius propter impietatem quam exercuit in universam terram, et vastationem civitatis Ecclesiae, et persecutionem omnium, qui habitaverunt in ea. Tanta enim vastitas, et tanta impietas in fine rerum, Antichristo saeviente, grassabitur in Ecclesiis, et multiplicata iniquitate multorum, intantum refrigescet charitas , ut Dominus qui cordis arc
Abbreviated transcription (Latin):
pieras: quos iebriaueras: illorũ insidiis subiace¬
uastantiũ regnũ tuũ. & eos qͥ captiui fuerant in
xp̃i turmas redigentiũ. Tu enim dep̾datus gen¬
tes multas. & iudaicũ popłm ornatu & uestibus
quas ei dederã spoliasti. Iccirco om̃s reliqui popli
plurimas: & fudisti sanguinẽ earum. Seđ & ter¬
spoliationis tue causa erunt Potest autẽ hoc ipsũ
& de antixpõ interp̾tari : qͥ in tantũ erit arrogans
& suꝑbus. ut intemplo dei sessurus sit. faciens se
deũ. & quasi infernus & mors tantos int̾ficiet.
et ad se congregabit: ut si fieri possit decipiat etiã
electos dei. Congregabit quoq ad se om̃s gentes:
ut uniuersos popłos in suum ducer& errorẽ. Qui
cũ postea interfectũ illũ spũ oris xp̃i uiderint.
intelligent uera eẽ. que de eo ante p̾dicta sunt.:
& dicent omia que sequuntur: eadẽ intelligen-¬
tia quã exposuimus suꝑ diabolo. Quod autẽ ait.

Expanded text:
pieras, quos inebriaveras, illorum insidiis subjacepieras, quos inebriaveras, illorum insidiis subjacevastantium regnum tuum, et eos qui captivi fuerunt in Christi turmas redigentium. Tu enim depraedatus es gentes multas, et Judaicum populum 615 ornatu et vestibus, quas ei dederam, spoliasti: idcirco omnes reliqui populplurimas, et fudisti sanguinem earum. Sed et terexspoliationis tuae causae erunt. Potest autem hoc ipsum et de Antichristo interpretari, qui intantum erit arrogans et superbus, ut in templo Dei sessurus sit, faciens se Deum. Et, quasi infernus et mors, tantos interficiet, et ad se congregabit, ut, si fieri possit, decipiat etiam electos Dei . Congregabit quoque ad se omnes gentes, et universos populos in suum ducet errorem. Qui cum postea interfectum illum spiritu oris Christi viderint, intelligent vera esse quae de eo ante praedicta sunt, et dicent omnia quae sequuntur, eadem intelligentia, qua exposuimus super diabolum. Quod autem dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
terre. uidelic& isrł. ciuitatis. haut dubiũ quin
ierłm: & omĩum habitantiũ in ea generaliter po-¬
sumus ad mundũ istũ & addiabolũ. Qͥ uere arro¬
bebit interitũ. Qui in similitudmẽ inferni & mor-¬
tis non saturatur occisis : & om̃iũ gentiũ decep¬
tione letatur: & ad se popłos congregat. Qui
cũ eũ uiderint missũ in abissũ & tartharo tradi-
uł iudicii diẽ demonstrancium. & aggrauans
torquẽ suã infinito pondere. Et pulchre : quia
sione colli ceruicis erectione monstratur. Torqͥs
grauissimus fit : ut curu& qđ fuerat erectum.
& istud eueni&. qr subito consurgent qͥ mordears
eũ : uł angłi quibꝰ diabolus tradetur in penam:¬
uł hii qͥ abeo tenti fuerant agentes postea peniten¬
tiã : & ad ep̃i uexilla conuersi: mordebunt eum.
uxta illud quod alibi dicitur: uiri pacifici tui
posuerunt insidias tibi. Deniq sequitur. Qeui¬
gilabunt insidiatores tui: id ẽ. quos ante conso¬

Expanded text:
terrae, videlicet Israel, et civitatis, haud dubium quin terrae, videlicet Israel, et civitatis, haud dubium quin Jerusalem et omnium habitantium in ea generaliter popsunt ad mundum istum, et ad diabolum, qui vere arrobebit interitum: qui in similitudinem inferni, et mortis, non saturatur occisis, et omnium gentium deceptione laetatur, et ad se populos congregat. Qui cum eum viderint missum in Abyssum, et tartaro tradituvel judicii diem demonstrantium. Et aggravans torquem suam infinito pondere. Et pulchre, quia sione colli et cervicis erectione monstratur, torques gravissima sit, ut curvet quod fuerat erectum. Et istud eveniet quia subito consurgent qui mordeant eum, vel angeli, cum quibus diabolus tradetur in poenam, vel qui ab eo tenti fuerant, agentes postea poenitentiam: et ad Christi vexilla conversi, mordebunt eum, juxta illud quod alibi dicitur: Viri pacifici tui posuerunt insidias tibi . Denique sequitur: Et evigilabunt insidiatores tui, id est, quos ante conso
Abbreviated transcription (Latin):
nuria. Qui qͣsi mors & infernus non saturat᷑ oc-¬
cisis : & om̃s gentes cunctosq popłos sus imꝑte¬
suo imꝑio subiugans finẽ auaricie non putauit.
Nonne eum mebriatus fuerit poculo dnĩ. & mera¬
co calice consopitus: om̃s suꝑ eũ ꝑ comparationẽ
loquentur: ꝓblema. Ue ei qͥ totũ orbẽ uastans non
saturatur rapinis: nec desinit spoliare iã nudos.
& adhoc tantũ seuit & defurit: ut iniqͥtatis & p̃da¬
rum onere quasi grauissima torq se depͥmat. Si¬
mulq considera quã elegant̾ multiplicatas diui¬
cias : densum appellauerit lutũ. Iũ qͥd ñ repente
consurgent medi atq ꝑse qͥ babiloniorũ imꝑuĩ
destruentes: mordeant eũ pͥmũ & postea lacerens:
sitq eis nabuchodonosor in rapinã. & uastator tociꝰ
orbis spolietur a reliquis populis qͥmanũ illius &
crudelitatẽ euadere potuerunt. Hoc autẽ ei fi&
ꝓpter sanguinẽ hominis id ẽ. uide: & iniquitatẽ¬

Expanded text:
nuria. Qui, quasi mors et infernus, non saturatur ocnuria. Qui, quasi mors et infernus, non saturatur occisis: et omnes gentes cunctosque populos suo imperio subjugans, finem avaritiae non putavit. Nonne cum inebriatus fuerit poculo Domini, et meraco calice consopitus, omnes super eum per comparationem loquentur, πρόβλημα? Vae ei qui totum orbem vastans, non saturatur rapinis, nec desinit exspoliare jam nudos, et ad hoc tantum saevit, ut devoret, et iniquitatis et praedarum onere quasi gravissima torque se deprimat. Simulque considera quam eleganter multiplicatas divitias densum appellaverit lutum. Numquid 614 non repente consurgent Medi atque Persae, qui Babyloniorum imperium destruentes, mordeant eum primum, et postea lacerent: fiatque eis Nabuchodonosor in rapinam, et vastator totius orbis exspolietur a reliquis populis, qui manum et crudelitatem illius evadere potuerunt? Hoc autem ei fiet propter sanguinem hominis, id e
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ eũ parabolã sument. & ꝓpositionẽ ad
narrationẽ eius & dicent: Ue qͥ multiplicant
sibi que non sunt sua. Usquequo & aggrauans
torquẽ suam grauiter : quia subito consurgent
mordentes eum: & eiugilabunt insidiatores tin
& eris in rapinã illis. Quia tu spoliasti gentes
multas. spoliabunt te om̃s reliqͥ popli: ꝓpt̾ san
guinẽ hominũ & impietates terre & ciuitatis
& om̃iũ habitatoriĩ eius Cũ hec de xpi aduentu sitł
repmissa: siue ut quibusdam plac& de uisionis
fine & de contẽplatione auxilii dei: quod qͥ
crediderit eẽ. uenturum. uiu& ex fide sua: qͥ
incredulus fuerit dm̃ animę displicebit: nabu¬
chodonosor rex babilonius decipietur suꝑbia sua.
Et qm̾ uinũ contra potantẽ fãcit. & post quam
surrexerit. neq spes. neq mens fuũ officiũ den&:¬
om̃isq leticia & mentis exhilaratio uercitur in
runã: sic uir suꝑbus non decorabitur nec uo¬
liuitatẽ suã ꝑduc& ad finẽ. & uixta simmachũ:

Expanded text:
rsum eum parabolam sument, et propositionem ad narrationem ejus, et dicent: Vae qui multiplicat sibi quae non sunt sua: usquequo aggravat torquem suam graviter, quia subito consurgent mordentes eum, et vigilabunt insidiatores tui, et eris in rapinam illis? Quia tu exspoliasti gentes multas, tatis, et omnium habitatorum ejus. Cum haec de Christi adventu sint repromissa, sive, ut quibusdam placet, de visionis fine, et de completione auxilii Dei: quod qui crediderit esse venturum, vivet ex fide sua: qui vero incredulus fuerit, Domini animae displicebit: Nabuchodonosor rex Babylonius decipietur superbia sua. Et quomodo vinum contra potantem facit, et postquam surrexerit, neque pes, neque mens suum officium tenomnisque laetitia, et mentis exhilaratio vertitur in ruinam: sic vir superbus non decorabitur, nec voluntatem suam perducet ad finem, et juxta Symmachum
Abbreviated transcription (Latin):
ber&. Alioquin diuersus ẽ. sensus : & aliter scriptũ
ẽ. in hebraico. alit̾ in hecͣeͥ : nota eũ his uti testimo¬
niis que agamaliele legis doctore didicerat. Et
quomͦ uinũ potantẽ decipit: sic erit uir suꝑbus
& non decorabitur. Qui dilatauit quasi infernus
aninã suã : & ipse quasi mors & non impletur.
Et congregauit ad se om̃s gentes: & coaceruabit
ad se om̃s popłos. Numquid non om̃s isti suꝑ eĩ
parabolã sument. & loquelã eniginatũ eius: et
dicetur. Ue ei qui multiplicat non sua. Usque quo
& adgrauat contra se densum lutũ: Nũquid ñ
repente consurgent qͥ mordeant te. & suscitabun¬
tur lacerantes te : & eris in rapinã eis. Quia tu
spoliasti gentes multas: spoliabunt te om̃s qui
relicti fuerint de populis. ꝓpt̾ sanguinẽ hominis
& iniquitatẽ terre. ciuitatis. & omĩum habitanti¬
ũ in ea. Loex. Qui autẽ arrogans ẽ. & contẽptor

Expanded text:
bicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eum uti his testimoniis quae a Gamaliele doctore legis didicerat. Et quomodo vinum potantem decipit, sic erit vir superbus, et non decorabianimam suam: et ipse quasi mors, et non adimpletur: Et congregabit ad se omnes gentes, et coacervabit ad se omnes populos. Numquid non omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus: et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua? usquequo et aggravat contra se densum lutum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis, propter sanguinem hominis, et iniquitatem terrae civitatis et omnium habitantium in ea. Vae qui
Abbreviated transcription (Latin):
buntur Sed & figuralit̃ montes & colles. sublimes
qͥq & potentes intelligendi sunt: qͥ in aduentu dnĩ
ꝓsternentur humi. ac de solio suo depositi pauim̃¬
to coherebunt: Facies enĩ dni suꝑ facientes mala:
ut ꝑdat de terra memoriã eoꝵ.  Iunc & terra
contremisc& & orbis. & innuersitas faciẽ dni for¬
midabunt: hoc ꝓsummo cruciatu penaq ducentes.
qđ uultũ eius respicere non audebunt Ante faciẽ¬
eius indignationis quis stabit : & qͥs resist& inira fu¬
ira furoris: aꝑtiꝰ interp̃tatꝰ ẽ. simmnachis. & qͥs sustine¬
bit ram furoris eius: Aut rarus igit᷑ aut nullus
poterit inueniri : qͥ ira currente ñ dignus sit .:lec
erit ulla anima quȩ ñ paueat ad uidiciũ dei: cũ
astra quoq non sint munda in conspecu eius: Porro¬

Expanded text:
buntur. Sed et figuraliter montes et colles, sublimes buntur. Sed et figuraliter montes et colles, sublimes quique et potentes intelligendi sunt, qui 540 in adventu Domini prosternentur humi, ac de solio suo depositi pavimento cohaerebunt. Facies enim Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Tunc et terra contremiscet, et orbis atque universitas faciem Domini formidabunt: hoc pro summo cruciatu poenaque ducentia, quod vultum ejus respicere non audebunt. Ante faciem indignationis ejus quis stabit, et quis resistet in ira fuira furoris ejus? apertius interpretatus est Symmachus: Et quis sustinebit iram furoris ejus? Aut rarus igitur, aut nullus poterit inveniri, qui ira corripiente non dignus sit. Nec erit ulla anima quae non paveat ad judicium Dei, cum astra quoque non sint munda in conspectu ejus . Porro
Abbreviated transcription (Latin):
lũ : s carmelũ qͦq qͥ int̾p̃tat᷑ scientia circũcisionis.
& eos qͥ sibi uidentur in bonis oꝑibꝰ uberes & flo-¬
rentes xpo ueniente trepidare : & impleri illud
qđ̃ dr̃ in euanglio Cũ uenerit filiꝰ hominis pu
tas ne inueni& fidẽ suꝑ terrã : Inorescente qͥ ppe
inqͥtate refrigesc& caritas plurimoꝵ: ꝓpt̾ que ue¬
ni& ira dĩ Montes commoti sunt ab eo: & colles
adsolati sunt. & c̃tremuit terra a facie eiꝰ & orbis.
& om̃s habitantes in eo Loeac Montes commoti st̃
abeo & colles concussi sunt. & contracta ẽ. t̾ra afa¬
cie eius uniuersa : & om̃s qui habitant in ea.. Potest
& simplieit᷑ accipi qđ in consummatione mundi cũ
in maiestate sua saluator uenerit. & montes & col-¬
les. & orbis & t̾ra. & cuncta moueantur. Si enim
in passione eius sol fugit saxa scissa sunt t̾ra con¬
tremut. multomagis in claritate eiꝰ omã turlu¬

Expanded text:
lum, sed et Carmelum quoque, qui interpretatur scientia circumcisionis, lum, sed et Carmelum quoque, qui interpretatur scientia circumcisionis, et eos qui sibi videntur in bonis operibus uberes et florentes, Christo veniente, trepidare, et impleri illud quod dicitur in Evangelio: Cum venerit Filius hominis, putasne, inveniet fidem super terram ? Increscente quippe iniquitate, refrigescet charitas plurimorum, propter quae veniet ira Dei. Montes commoti sunt ab eo, et colles desolati sunt, et contremuit terra a facie ejus, et orbis, et omnes habitantes in eo. LXX: Montes commoti sunt ab eo, et colles concussi sunt, et contracta est terra a facie ejus, universitas et omnes qui habitant in ea. Potest et simpliciter accipi quod in consummatione mundi, cum in majestate sua Salvator venerit, et montes et colles, et orbis et terra, et cuncta moveantur. Si enim in passione ejus sol fugit, saxa scissa sunt, terra contremuit : multo magis in claritate ejus omnia turba
Abbreviated transcription (Latin):
sanes. tacianꝰ : & de fluminibꝰ non ambiges Sed hec
ue liber uisionis naũ elcesei: recte & niniue mun¬
dus figuralit̃ intelligitur. & mare eius eloquencie
flumina in consũmatione siccantur. Rufirmatꝰ
ẽ.basan & carmelus : & flos libani elanguit Loexͣ.
assirios uastitatis : demonstrat᷑ qđ ille potens qͦn¬
dã & florens & plurimis gentib imꝑans. añõ iras¬
cente populandꝰ sit: Sed & de consummatione mun¬
di possumus intelligere. qđ potentes quiq & nobiles
& nimii s opibꝰ abundantes repente pereant : & di¬
catur ei. Stulte hac nocte auferet᷑ anima tua a-
te. quȩ autẽ parasti cuiꝰ erunt : Porro scđ̾m int̾̃p̃-¬
tationẽ nominũ qua basan confusionẽ & ignomi¬
niã sonat. in consumatione mundi omĩa quę igno¬
minia & rubore digna sunt: asseremus cũ dñs ue¬
nerit infirmari.: Non solũ peccata redigi ad niebi¬

Expanded text:
anes, Tatianus, et de fluminibus non ambiges. Sed haecanes, Tatianus, et de fluminibus non ambiges. Sed haecve: liber visionis Naum Elcesaei, recte et in Ninive mundus figuraliter intelligitur, et mare ejus eloquentiae flumina in consummatione siccantur. Infirmatus est Basan et Carmelus, et flos Libani elanguit. LXX: ImAssyrii vastitas demonstratur, quod ille potens quondam et florens et plurimis gentibus imperans, Domino irascente, populandus sit. Sed et de consummatione mundi possumus intelligere, quod potentes quique et nobiles, et nimiis opibus abundantes, repente pereant, et dicatur eis: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te: quae autem praeparasti, cujus erunt ? Porro secundum interpretationem nominum, quia Basan, confusionem et ignominiam sonat, in consummatione mundi omnia, quae ignominia et rubore digna sunt, asserimus cum Dominus venerit, infirmari, et non solum peccata redigi in nihi
Abbreviated transcription (Latin):
rit in psalmo Noc mare magnũ & spaciosũ manibꝰ¬
illic reptilia quorũ non ẽ. numerꝰ animalia parua
cũ magnis illic naues ꝑtransibunt Draco iste quẽ
formasti ad illudendũ ei Dignũ uidetur bonitate &
clementia dei omẽm a maritudinẽ. & salsuginẽ ma¬
ris. sua cõmutatione destruere. & regnantẽ in aquis
humiare draconẽ: & maliciȩ exsiccare gurgites. in qͥbꝰ
parua natant reptilia quorũ non ẽ. numerus. Nleq
enĩ digna sunt numero. que cũ dracone uersantur.:
Fiumina quoq adesertũ ꝑducens. omeñ faisi nomi¬
nis scientiã. que se contra deũ erigens flumine elo¬
quentie utit᷑ & uolubilitate uerboꝵ. & tumtes ẽ¬
torquens gurgites cũ admiraculo spectantiũ fert᷑
in ꝓnũ. Uide platonẽ. specta demonstenẽ. tulliũ qͦq
philosophũ parit̃ & oratorẽ.: & hereticorũ principes
intuere. de qͥbꝰ fuit ualentinianꝰ. martion. bardes.¬

Expanded text:
in Psalmis: Hoc mare magnum et spatiosum: ibin Psalmis: Hoc mare magnum et spatiosum: ibi reptilia quorucum magnis; ibi naves perambulant. Draco iste quem formasti ad illudendum ei , dignum videtur bonitate, et clementia Dei, omnem amaritudinem et salsuginem maris, sua comminatione destruere: et regnantem in aquis humiliare draconem, et malitiae exsiccare gurgites in quibus parva natant reptilia, quorum non est numerus: neque enim digna sunt numero quae cum dracone versantur. Flumina quoque ad desertum perducens, omnem falsi nominis scientiam, quae se contra Deum erigens, flumine eloquentiae utitur, et volubilitate verborum, et tumentes contorquens gurgites, cum miraculo spectantium fertur in pronum. Vide Platonem, specta Demosthenem, Tullium quoque philosophum pariter et oratorem, et haereticorum principes 539 intuere, de quibus fuit Valentinus, Marcion, Bardes
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ coctione carnis fuerant p̾gͣuate : eleuate in sub¬
strabunt.⁊ Priora qͦq & antiqua quȩ ad caput ꝑtineN:
nosse non poterunt: Auiꝰ uͦ nubes in contrariã par¬
tẽ accipit quod semꝑ serena conturbant. & clarũ so¬
lis lumen stellarũq sua caligine nitunt᷑ ꝑuertere¬
atq p̾texere. & quod subiectę postea dnĩce potesta¬
ti. in puluerẽ redigantur & nichilũ. & terra in eis
que pinguis ẽ. dissoluatur: Increpans mare. & exsic¬
eans illud : & omĩa flumina ad desertũ ꝑducens Iix¬
ta litterã potentia dĩ describitur. qr uindicaturꝰ
ẽ. de aduersariis ierłm : quod ñ grande sit illi as¬
sirios destruere. cuiꝰ maiestatis sit etiã elem̃ta mu¬
tare. Nel quia semel de consummatione mundi eẽ.
diximꝰ ꝓpħiã. & hoc simpliciter accipite. ⁊ũ uenerit
mundi consummatio. & ꝑtransierit celũ & t̾ra mare
qͦq fluuosq siccari. Sed mͥ hec legenti: illud occur¬

Expanded text:
prius conjunctione carnis fuerant praegravatae, elevatae in subnistrabunt. Priora quippe et antiqua, quae ad caput pertinent, nosse non poterunt. Alius vero nubes in contrariam partem accipiet, quod semper serena conturbent, et clarum solis stellarumque lumen sua caligine nitantur praetexere, et quod subjectae postea dominicae potestati in pulverem redigantur et in nihilum, et terra in eis quae pinguis est, dissolvatur. Increpans mare, et exsiccans illud et omnia flumina ad desertum perducens. Juxta litteram Dei potentia describitur, qui vindicaturus est de adversariis Israelem, quod non grande sit ei Assyrios destruere, cujus majestatis sit etiam elementa mutare. Vel certe quia semel de consummatione mundi esse diximus prophetiam, et hoc simpliciter accipite: Cum venerit mundi consummatio, et pertransierit coelum et terra, mare quoque et fluvios siccari. Sed mihi legenti illud
Abbreviated transcription (Latin):
stipulãq consum&: ut purũ aurũ remaneat &
argentum. Niciscens dñs & habens furorẽ: ulciscenᷤ
dñs in hostes suos. & irascens ipse inimicis suis. Lxxc.:
U ieiscens dñs cũ furore. ulciscens dñs in aduersarios
suos: & tollens ipse inimicos suos Scđ̾m utrãq
& contrariis cogitationibꝰ factis. sermonibꝰq subla¬
tis: in antiquũ redeat statũ. Deniq in consequen¬
tibus ait Dñs patiens & ionga forcitudo eius.
Sed qr semel & hystoriã exponere ꝓposuimus: ini¬
micos & hostes dei intelligamus assirios. in quos
cũ diu patͥens fuerit. postea cũ furore & iracun¬
dia ultor existat Dñs patiens & magnus fortitudi¬
ne: & mundans non faci& innocentẽ.: Qđ̃ signifi¬

Expanded text:
eat et argentum . Ulciscens Dominus, et habens furorem: Ulciscens Dominus in hostes suos, et irascens ipse inimicis suis. LXX: Ulciscens Dominus cum furore: ulciscens Dominus in adversarios suos, et tollens ipse inimicos suos. Secundum utramet contrariis cogitationibus fractis, sermonibusque sublatis, in antiquum redeant statum. Denique in consequentibus ait: Dominus patiens, et longa fortitudo ejus. Sed quia semel et historiam exponere proposuimus, inimicos et hostes Dei intelligamus Assyrios, in quos cum diu patiens fuerit, postea cum furore et iracundia ultor existet. Dominus patiens et magnus fortitudine, et mundans, non faciet innocentem. Quod signifi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iram ni die tre. qͥ ante patiens fuit nequaquã
eos quasi mundos & innocentes. & inultos abire
patietur. Uel certe ita qm̃ in bonã partẽ semel uo¬
lumus acciꝑe quȩ dicuntur Patiens ẽ. qui sustinet
om̃s ruentes & erigit allisos. qͥ sanat contritos

Expanded text:
sibi iram in die irae , qui ante patiens fuit, nequaquam eos tamquam mundos et innocentes inultos abire patietur. Vel certe ita quoniam in bonam partem simul volumus accipere quae dicuntur patiens est qui sustentat omnes ruentes, et erigit elisos  Al. allisos
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur utq de ninue assiriorũ metropoli quȩ
nũc uocatur ninisi texunt uatieiniũ: Porro in
hebreo post ionã micheas ponitur: & micheã seqͥtꝰ
naũ: q̃ interp̾tatur consolat oͣ. Iã enĩ.xeͤ. tribus
ab asfiriis duetę fuerant in captiuitatẽ sub eze¬
chia rege uida. sub qͦ etia nunc consolationẽ po¬

Expanded text:
Assyriorum metropoli, quae nunc vocatur Ninus, texunt vaticinium. Porro in Hebraico, post Jonam, Michaeas ponitur, et Michaeam sequitur Naum, qui interpretatur consolator Jam enim decem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem po
Abbreviated transcription (Latin):
non fiebat Post quã uͦ multiplicata iniqͥtate re¬
frigesc & caritas multorũ ita ut temptarentur etiã
electi dei : tunc zelator dñs uenit in ultionẽ.: Non
quo ipse sit mimicꝰ & ultor qđ̃ de diabolo dicit᷑. s¬

Expanded text:
non fiebat: postquam vero, multiplicata iniquitate, renon fiebat: postquam vero, multiplicata iniquitate, refrixit charitas multorum, ita ut tententur etiam electi Dei: tunc zelator Dominus venit in ultionem: non quod ipse sit inimicus et ultor, quod de diabolo dicitur; s
Abbreviated transcription (Latin):
pħia texitur: ut quecunq in mundo uident qͣsi p̃¬
tereuntia & caduca contemnant. & p̃parent se
ad iudicii diẽ. ubi ultor aduersus ueros assirios
sit ultus iniuriã. siue uixta altiorẽ intelligentiã
qđ audiat gemitũ scorũ suoꝵ. & in consummatio¬
ne mundi faciat aduersarios sentire supplia Qđ
autẽ zelus in bonã partẽ accipiatur. & paulus
apłs ostendit dicens. Nelamini charismata meli¬
ora . & in alio loco. Telor enim uos: dei zelo. Et ip¬
se dñs in psalmo Telus aomus tue comedit me.
& helias. Telans inquit zelatus sum ano omĩpotenti
tẽ eorũ quos zelatur: ut quos non potuit eiꝰ ser¬
uare clementia: seru& emulatio. Unde & ad terłin
quę ꝓpt̾ peccata nimia iisitationẽ ⁊eli & furoris
eius non merebatur: inie rechiele loqͥtur deusi Telꝰ
meus reced& ate: & non irascar uitra tͥ: Quã diu
itaq agebat penitencia mundꝰ: consũmatio illius

Expanded text:
ophetia texitur: ut quaecumque in mundo vident, quasi prophetia texitur: ut quaecumque in mundo vident, quasi praetereuntia et caduca contemnant, et praeparent se ad judicii diem, ubi ultor adversus veros Assyrios sit ultus injuriam. Sive juxta altiorem intelligentiam, quod audiat gemitum sanctorum suorum, et in consummatione mundi faciat adversarios sentire supplicia. Quod autem zelus in bonam partem accipiatur, et Paulus apostolus ostendit, dicens: Zelamini charismata majora . Et in alio loco: Zelor enim vos Dei zelo . Et ipse Dominus in psalmo: Zelus domus tuae comedit me . Et Elias: Zelans, inquit, zelatus sum Domino omnipotenti tem eorum quos zelatur: ut quos non potuit ejus servare clementia, servet aemulatio. Unde et ad Jerusalem, quae propter peccata nimia visitationem zeli et furoris ejus non merebatur, in Ezechiele loquitur Deus: Zelus meus recessit a te, et non irascar ultra tibi . Quamdiu itaque agebat poenitentiam mundus, consummatio illius
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos roaioc. ab ornatu nomen accepit.
qͥcqͥd nunc aduersus ninuen dicitur: mundo fi¬
guraliter p̃dicari: Quã ob causã & assumptio quã¬
sunt: apud hebreos maffa ponitur. ia ẽ. graue o¬
nus. & quod eã aduersum uidetur p̃mat. nec si¬
nat eleuare ceruicẽ. Porro qd̃ additur naum el¬
cesei: quidã putant elceseũ patrẽ eẽ. naũ.: & sed̾m
hebream traditionẽ etiã ipsũ ꝓpħam fuisse : cum
dem. sed iuix ruinis ueterũ edificiorũ indicans
uestigia Sea tamen notus uideis.  mͥ qͦq a cir¬
cũ ducente monstratꝰ. Simul & hoc attendendũ
qđ hec ipsa uł assumptio. uł onus uel pondus.
ꝓpħe uisio sit Non enim loqͥtur in estea ut mon¬
tanus & prisca. maximillaq delirant: sed quod
ꝓpħat liber ẽ. iusionis. & intelligentis uniuersa
quȩ loqͥtur. & pondus bostiũ facientis suo popło
iussionẽ: De consumatione itaq mundi seđm ana¬
gogen opaula & eustochiũ in consolatione scõrũ ꝓ-¬

Expanded text:
apud Graecos κόσμος ab ornatu nomen accepit quidquid nunc adversum Niniven dicitur, de mundo figuraliter praedicari. Quam ob causam assumptio, qus est, apud Hebraeos MASSA ponitur, id est, grave onus: eo quod eam adversus quam videtur, premat, nec sinat elevare cervicem. Porro quod additur, Naum Elcesaei, quidam putant Elcesaeum patrem esse Naum, et secundum Hebraeam traditionem etiam ipsum prophetam fuisse: cum idem et vix ruinis veterum aedificiorum indicans vestigia; sed tamen notus Judaeis, et mihi quoque a circumducente monstratus. Simul et hoc attendendum quod haec ipsa vel assumptio, vel onus, vel pondus, prophetae visio sit. Non enim loquitur in ἐκστάσει, ut Montanus et Prisca Maximillaque delirant; sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De consummatione itaque mundi seo Paula et Eustochium, in consolationem sanctorum pr
Abbreviated transcription (Latin):
eus : & om̃s peccauerunt & indigent gła dĩ iusti¬
cit. nullũ in noxiũ abire patiatur. Dñs in tẽpesta
te & turbine uiȩ eius. & nebule puluis pedũ eiꝰ.
oł tempestate & turbine. consummationẽ & cõmocionẽ
la. tͣnstulerunt: lie& in eo ubi posuimꝰ in tempe¬
state. & in hebreo seribit᷑ busufa. in commotione pos
sit intelligi. Hoc aute significat qđ in fine mun¬
di uniuersa commoueantur uixta illud qđ serip¬
tũ ẽ. in aggeo Ad huc semel: & ego mouebo celũ

Expanded text:
ejus , et omnes peccaverunt, et indigent gloria Dei , justicit, nullum innoxium abire patiatur. Dominus in tempestate et in turbine vitae ejus, et nebulae pulvis pedum ejus. Pro tempestate et turbine, ca transtulerunt: licet in eo ubi nos posuimus, in tempestate, et in Hebraeo scribitur BASUPHA  , in commotione quoque possit intelligi. Hoc autem significat, quod in fine mundi universa moveantur, juxta illud quod scriptum est in Aggaeo: Adhuc semel et ego movebo coelum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic popłs iste. & sic gens ista ante facie meã dic̃ dñs.
& sic ome opꝰ manuũ eorũ. & om̃a que obtulert̃¬
tibi contaminata erunt. Lacoͣc. Uicesima & qͣrta
noni mensis. anno scdõ sub dario factꝰ ẽ. sermo
ani ad aggeũ ꝓpħã dicens. Hec dic̃ dñs omps. In¬
terroga sacerdotes legẽ dicens. Si sumpserit homo
carnẽ scãm in summitate uestim̃ti sui. & tetigerit
summitas uestim̃ti eius panẽ. aut coctionẽ. aut
& responderunt sacerdotes & dixert̃. Non. Dixit

Expanded text:
c gens ista, ante faciem meam, dicit Dominus; et sic omne opus manuum eorum, et omnia quae obtulerunt ibi, contaminata erunt. LXX: Vicesima et quarta noni mensis, anno secundo sub Dario, factus est sermo ni ad Aggaeum prophetam dicens: haec dicit omnipotens: interroga sacerdotes legem dicens: si sumpserit homo carnem sanctificatam in summo uestimenti sui et attigerit summum uestimenti eius panem aut pulmentum aut et responderunt sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. argentũ & meũ ẽ. aurũ. dic̃ dñs exercituũ
ñ puto quẽꝗͣ estimari quod de argento logͣtur
& auro. que a diuitibꝰ & regiꝰ possidentur. Hoc
enĩ mͦ ñ solũ argentũ & aurũ dĩ ẽ. quasi crea¬
toris . s & cetera metalla. aes. & stagnũ. plũbũ.
& qd̃ domat om̃a ferrũ. Sed ego argentum
qͦ domꝰ dĩ ornatura ẽ. estimo eloquia seriptura¬
rũ de qͥb dicitur. Eloqͥa añ eloqͥa casta. argen¬
tũ igne examinatũ ꝓbatũ t̾rȩ.purgatũ septu¬
plũ. & aurũ qđ in occulto scoꝵ sensu & in cordis

Expanded text:
est argentum, et meum est aurum, dicit Dominus exercituum, est argentum, et meum est aurum, dicit Dominus exercituum, non puto quemquam existimare quod de argento loquatur et auro, quae a divitibus et regibus possidentur. Hoc enim modo, non solum argentum et aurum Dei est quasi Creatoris; sed et caetera metalla, aes, stannum, plumbum, et quod domat 758 omnia ferrum. Sed ego argentum, quo domus Dei ornatur, existimo eloquia Scripturarum, de quibus dicitur: Eloquia Domini eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum ; et aurum quod in occ