comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xillas tuas chamoq constringi. Site exedulitas pascit. ferarum hec rabies. ẽ
quȩ propter seuitiam trucidantur. Uide ne inte quoq crudelitatis tuȩ ũ¬
tatur in manitas. Piger asinus &e expositus ad prȩdam. sensuq tãdior. quid ali¬
ud doc&. nisi nos uiuatiores. ẽẽ. debere. nec defidia corporis animiq pigtescere:
Confuge ad fidem: quȩ honera grauia alleuare consueuit. Fraudulenta uulpis
foueis se latibulisq demergens. nonne iditium . ẽ. infructuosum. eẽ. animal
odioq dignum. propter rapinam. despectui propter infirmitatem. & ideo
suȩ incautum falutis. dum . ẽ. infidiator alienȩ: Perdicem astutam quȩ ali¬
ena oua diripiat. hoc .ẽ. ꝑdicis alterius. & corpore foueat suo: sed fraudis suȩ
fructum habere non posse. quia cum eduxerte pullos amittit eos. quia
ubi uocem eius audierint quȩ oua generauit. relicta ea ad illam se na¬

Expanded text:
xillas tuas camoque constringi. si crudelitas pascit — ferarum haec rabies est, xillas tuas camoque constringi. si crudelitas pascit — ferarum haec rabies est, quae propter saeuitiam trucidantur —, uide ne in te quoque crudelitatis tuae uertatur inmanitas. Piger asinus et expositus ad praedam sensuque tardior quid aliud docet nisi nos uiuaciores esse debere nec desidia corporis animique pigrescere, confugere ad fidem, quae onera grauia ableuare consuerit? fraudulenta uulpes foueis se latibulisque demergens nonne indicium est infructuosum esse animal odioque dignum propter rapinam, despectui propter infirmitatem et ideo suae incautam salutis, dum insidiatur alienis ? perdicem formauerit, quae aliena oua diripiat, hoc est perdicis alterius, et corpore foueat suo, sed fraudis suae fructum habere non posse, quia, cum eduxerit pullos suos, amittit eos, quia, ubi uocem eius audierint quae oua generauit relicta ea ad illam se na
Abbreviated transcription (Latin):
defteetuntur solas fecuntur uoluptates. Caite d homo peccudin more cur¬
uari: caite nr in alium te non tam eorpore. quam cupiditate deflectas. Respice.
corporis cui formam. ce speciem congruentem celsi uigoris ad sume disola a¬
nimalia prona prona pascuntir. curte in edendo sternis tpse. quem natura
non strauit: Cur eo delectaris. inquo naturȩ inuiria ẽ. Cur nocte &e
die eybo intenttͥis prccorum more terrena depasceris: Cur inlecebris
corporalibus deditus ipsum te in honoras. dum uentri atq eius passionibꝰ¬
deseruis  Cur intellectum tibi adimis quem tͥ ereator attribuit: Cur
te iumentis comparas aquibus te uoluit ds seggregare dicens. Nolite fieri sicut
equus. & muluis. quibuis non.ẽ. intellectus: Aut si ce ędatitas equi. inteupe¬
rantiaq delectat. & adhiunire ad fetuinas uoluptati.ẽ. delecto in freuo ma¬

Expanded text:
deflectuntur, solas sequuntur uoluptates. caue, o homo, pecorum more curdeflectuntur, solas sequuntur uoluptates. caue, o homo, pecorum more curuari, caue in aluum te non tam corpore quam cupiditate deflectas. respice corporis tui formam et speciem congruentem celsi uigoris adsume, sine sola animalia prona pascantur. cur te in edendo diuitis ipse, quem natura non strauit? cur eo delectaris in quo naturae iniuria est? cur noctes et dies cibo intentus pecorum more terrena depasceris ? cur inlecebris corporalibus deditus ipsum te inhonoras, dum uentri atque eius passionibus seruis ? cur intellectum tibi adimis, quem tibi creator adtribuit? cur te iumentis comparas, a quibus te uoluit deus segregare dicens: nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus? aut si te edacitas equi intemperanti aque delectat et adhmmreadhinnire ad feminas uoluptati est, delectet m formatos ma
Abbreviated transcription (Latin):
crtatinta dli iterbum: ut subito de terris omnia qure statirt ds aninan¬
ciuam gonera prooueantur & in fiaturum lege p̃seriyta seõm genus sibi fi¬
mt enemq  unutersa succebant. ut beo leoriem gerercertigri nuri¬
ouibas boirem. cignus. eignum. aquila aquilam semel pcertum inppe.¬
cum iaobesut nature. Et deo ministerii sui obseqtum prebere c̃rañ
nouas rero perscri utaes. Sed uis ad uum hominis diriuare quȩ genita
huas Noli uueritatem uniqͥuiiq generi naturȩ proprie deuegdere &
suuito magis ea ad gram aptabis bumanam. Rimmum ꝯrui oinmia geue ra
pracdo iino. bes tiabum acpiscuim in aluro natuira prostrauit. ut alia aresi¬
tre repant alia qui pedibrs sustinentur demersa magis quadripedi gres
su corporis. & uelud frca terris uideas esse quam libera. Siquidem erigen¬
di se non habrant facultatem. De cerra uictum quexunt: & uentris inquẽ.

Expanded text:
creaturam dei uerbum, ut subito de caue omnia quae statuit deus animancreaturam dei uerbum, ut subito de caue omnia quae statuit deus animantium genera producantur et in futurum lege praescripta secundum genus sibi similitudinemque uniuersa succedant, ut leo leonem generet, tigris tigridem, bos bouem, cygnus cygnum, aquila aquilam. semel praeceptum in perpetuum inoleuit naturae, et ideo ministerii sui obsequium praebere terra non nouas reparentur aetates. sed uis ad usum hominis deriuare quae genita sunt? noli ueritatem unicuique generi naturae propriae denegare, et multo magis ea ad gratiam aptabis humanam, primum quia omnia genera pecorum, bestiarum ac piscium in feruntur natura prostrauit, ut alia uentre repant, alia quae pedibus sustinentur demersa magis quadripedi corporis gressu et uelut adfixa terris uideas esse quam libera, siquidem, cum erigendi se non habeant facultatem, de terra uictum requirunt et uentris, in quem
Abbreviated transcription (Latin):
cqrtito p lry losophy e cdoctrinam. iteritatis ratione post iabiuit. cra leserꝙsit
mihi que lofe srei acommoda iudicauit: quod dertam fecertt deus. quor
priđu quit tei ia iuxta cdei omuipotentis imperium operationemq aiõi
ub ugulta de terris. & omnem animam iuuendera sedm̃ geu̾. An non
ile putauit dicendum. quantum de spatis deris oceupas iumibras er qipe
ilim soł rrerdit a nobis diemq abducit inferiora ecis uulum inaus co quror¬
admo cł im in regioniem mtincti hiuius incedens lunȩ globus eelipsin taciat.¬
qu. nom alas marcescentis iom sapientiȩ uanitates sequendas. que rebꝰ inex¬
puc abiibus menteni nr̃am occupant ludurt qr operatan sed ea poture
queci inquet tetra anim̃am uiuentem: peccorum & bestarũ creptiliẽe
quud angum enta moralia quȩrunt. tibi riudenter ereatiiarum cerres
cimin natura formatur: Currit enim inconstitutiore miidi ꝑ omiem

Expanded text:
toriam Philosophiae doctrinam veritatis rationi posthabuit: et ea descripsit toriam Philosophiae doctrinam veritatis rationi posthabuit: et ea descripsit mihi quae nostrae spei adcommoda iudicauit, quod terram fecerit deus, quod produxerit terra iuxta dei omnipotentis imperium operationemque domini Iesu uirgulta de terris et omnem animam uiuentem secundum genus. at non ille putauit dicendum quantum de spatio aeris occupet umbra terrae, cum sol recedit a nobis diemque abducit inferiora axis inluminans, et quemadmodum in regionem mundi huius incidens luno Spiritu non illas marcescentis jam sapientiae vanitates sequendas, quae rebus inexplicabilibus mentem nostram occupant, luduntque operam, sed ea potius ducat, inquit, terra animam viventem pecorum et bestiarum et reptilium. Quid argumentamur altrium natura formatur? currit enim in profundis mundi per omnem
Abbreviated transcription (Latin):
immo quod scire nichil proderit. Melius enim. ẽ genera terrarrum scire quam
spatia: quȩ circunfuso mari. interiectis barbarorum regionibus. subfusa. atq
in uia palridibus humo. Quem admodum possums comprehendere quod
inpossibibe esse omnibus scriptura demonstrat: dicente dõ. Quis mensus. est
manu aquam. & cęlum palmo. & uniuersam terram clausa manu: Quis sta-¬
tuit montes inlibra. & rupes in stat̾era. & nemora in urgo. Et infra. Qui tenet¬
gyrum terrȩ : & habitantes in ea sicut locustas. qui statuit cęlum ut cameram.
Quif igitur ȩqualem sibi cum dõ potestatem audeat & scientiam irendicare.
ut quȩ ds̃ maiestatis suȩ esse proprio signauit oraculo. hyc sibi homo ad cogniti¬
onem sitppetere posse prȩsumat. Certe moyses eruditus erat i om̃i saptentia.
egiptiorum. Sed quia spm dei accepit. quas minister oi. mnanem illam o usu pa¬

Expanded text:
immo scire quod scire nihil proderit. melius est genera terrarum scire quam immo scire quod scire nihil proderit. melius est genera terrarum scire quam spatia, quae circumfuso mari, interiectis barbarum regionibus, suffusa atque inuia paludibus humo quemadmodum possumus conprehendere? quod inpossibile esse hominibus scriptura demonstrat dicente deo: quis memanu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes in libra et rupes in statera? De qugyrum terrae, et habitantes in ea sicut locustas: qui statuit coelum ut cameram . Quis igitur aequalem sibi cum Deo potestatem et scientiam audeat vindicare; ut quae Deus majestatis suae esse proprio signavit oraculo, haec sibi homo ad cognitionem suppetere posse praesumat? 8. Certe Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum: sed quia spiritum Dei accepit, quasi minister Dei inanem illam et usurpa
Abbreviated transcription (Latin):
Da & manducent: qmͣ hec dicit dñs. Manducabunt: & relinquent. Fides igitur
ur̃a : faci& habundare pattperis linguȩ conuiuium. Nec uereor. ne uueiunia
uos ȩclatiores faciant. quo minus repleti & ȩfurientes ac uacui reuertamini.
quia serꝙtum. eͣ Confirmat iustos dñs: & in diebus famis faturabuntur. Multo
pulchrius. ẽ. ordeaceos panes non erubescere. & adponere quod habras: quam
negare. Heliseus qui sibi nichil reliquit: populis habundauit. Feliseiis ergo or-¬
deaceos panes non erubuit adponere: nos rrubeseimus simplices creaturas in
telligere: quȩ simplicibris & suis declarantur uocabulis: Celum legimꝰ. cȩlum
accipiamus. Terram leginus: terram intelliganius frugiferam. Quid michi
quȩrere quȩ sit eius mensurȩ circuitus. quam geomethrici centum octognita
milibus stadiorum estimauerunt: Libenter ine rescire fateor. quod nescio.

Expanded text:
da et manducent, quoniam haec dicit dominus: manducabunt et relinquent. fides igitur da et manducent, quoniam haec dicit dominus: manducabunt et relinquent. fides igitur uestra faciet abundare pauperis linguae conuiuium. nec uereor, ne ieiunia uos edaciores faciant, quominus repleti et esurientes ac uacui reuertamini, quia scriptum est: confirmat iustos dominus, et in diebus famis saturabuntur. multo pulchrius est ordeacios panes non erubescere et adponere quod habeas quam negare. Helisaeus, qui sibi nihil reliquit, populis abundauit. Helisaeus ergo ordeacios panes non erubuit adponere: nos erubescimus simplices intellegere circumfuso, quae simplicibus et suis declarantur uocabulis. caelum legimus, caelum accipiamus; ten\'am legimus, terram intellegamus frugiferam. Quid mihi quaerere quae sit eius mensura circuitus, quam geometrae centum octoginta milibus stadiorum aestimauerunt? libenter fateor me nescire quod nescio,
Abbreviated transcription (Latin):
ma terrenis: terrena maritimis fartiuntur. Hoc .ẽ. rep̃hendere proridentiã
creatoris. qui nobis ad uictum omnia donauit: quod nulla miscuerit. Sed haec
dulcia primo uidentur: & postea fiunt amara. Quo enim copiosior fuerit lu¬¬
xuria: eo ꝑniciosior intemperantia. ẽ. Heliseus autem amara aposuit: fed post¬
ea facta sunt dultia. Demq qui ante in illo cybo mortem putabant. postra ĩ
illo suauitatis & uitȩ gram̃ sunt actepti. Neq rursus formidini. ẽ. ne plures uidear
inuitasse quam possum pascere. & uobis panes deficiant uerbortim meorum: qͥa
& heliseus &si merito inimitabilis nobis. y mitandus fidr. non confiderauit quan¬
tos panes haber& : sed quos haberet. Nuidere omnibus uoluit: fufficere om̃ibꝰ
iudicauit. Itaq decem panes hordraceos: diuidere inplebem iussit ministro.
Et dixit minister. Quid dabo hoc in confpectu centum uirorum: Et respondit.

Expanded text:
ma terrenis, terrena maritimis farciuntur. Hoc est reprehendere providentiam ma terrenis, terrena maritimis farciuntur. Hoc est reprehendere providentiam Creatoris, qui nobis ad victum omnia donavit, quod non illa miscuerit: sed haec dulcia primo videntur, et postea fiunt amara. Quo enim eopiosior fuerit luxuries, eo perniciosior intemperantia est. Elisaeus autem amara apposuit, sed postea faeo suauitatis et uitae gratiam sunt adepti. neque enim rursus formidini est, ne plures uidear inuitasse quam possum pascere et uobis panes deficiant uerborum meorum, quia et Helisaeus etsi merito inimitabilis nobis imitandus fide non considerauit quantos panis haberet, sed quos haberet diuidere omnibus uoluit et sufficere omnibus iudicauit. itaque decem panes ordeacios diuidere in plebem iussit ministro. et dixit minister: quid dabo hoc in conspectu centum uirorum? et respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: lectio doc&. Se enim scriptum .eͣ. quia cłixit ths
ad simonem. Non cantabit gallus: priusquam ter me neges. Deire fortis
in die petruis. in nocte turbatur. & ante gallicantum labitur. & labitur ter¬
cio: ut scias non inconstilta effusione sermonis eẽ. prolapsum. sed mentis qͦq
mutatione turbatum. Idem tanten post gallicantum fit fortior: &iam dignꝰ
qitem xp̃s aspitiat. Oculi enim dnã sreꝑ iustos. Agnouit urnisse remedium.
post quod iam errare non possee. & tuuurcutem ab errore mutat᷑ iamarissinte.¬
Noͣn enim eliseum amici quasi malum conuiuam adgrestia apponentem olera
refutarunt. Simile uanis relationibus exquisitum illud & apparatum opina¬
re conuiuium . ẽ. in quo fasiani aut turturis speties apponitur. & intus pullus
manducatur. aut pullus infertur : & ostreis .ẽ. fartus. aut pondulis. aut poculũ
bibitur. quod duerso colore atq odore in alienos mutetur fapores. Mariti¬

Expanded text:
domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissimeNec enim Elisaeum amici quasi malum convivam agrestia apponentem olera refutarunt . Simile vanis relationibus exquisitum illud et accuratum opipare convivium est, in quo phasiani aut turturis species apponitur, et intus pullus manducatur, aut pullus infertur, et ostreis est fartus, aut spondylis: aut poculum bibitur quod diverso colore atque odore in alienos mutetur sapores: mariti
Abbreviated transcription (Latin):
galli cantus. suauis in noctibus. Nec solum suaius: soe & iam utilis. Qui quasi bo¬
nus cohabitator. & dormitantem excitat. & sollicitum aminonoe. & uiantem sola¬
tur : processum noctis canora significatione protestans. Hoc canente: latro suas
relinquit insidias. Hoc ipse lucifer excitatꝰ oritur: cȩlumq inluminat. Hoc
canente: mesticiam trepidus nauta deponit. omnisq crebo uefpeinis flatib
dum: legendi quoq munus instaurat. Hoc postremo canenente: ipse excte¬
pecra pecrus culpam suam diluit. quam priusquam gallus cantaros: ne¬
gando contraxerat. Ipstus cantu spes omnibus redit. egri releuantur in com¬
ingiti modo. ininuitur dolor uulnerum. febrium flagrantia. mittigatur.
reppertitur fides lapsis iħs titubantes respicit: errantes corrigit. deniq res-¬
pexit pecrini: & statim error abscessit. Pulsa. ẽ. negatio: secu¬
ta confessia. Quod ñ fortuitu accidisse. sed exsententia

Expanded text:
galli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bogalli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollicitum admonet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus dum, legendi quoque munus instaurat, hoc postremo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia
Abbreviated transcription (Latin):
betes ad ꝑterna: & longe disputationis anfractu. prodentes inscientiȩ ꝓpria
cȩcitatem. Itaq dum cupunt subtilibꝰ euolare sermonibus: quasi noctuȩ in
lumiue euantrerunt. Uesꝑtilio animal ignobile: auespere nomen accepit. Est
autem uolatilis earlemq quadrupes: & dentibus utitur. quos inaliis auibus rep¬
perire non soleas. Parit ut quadruprdia: non oua sed pullos uiuentes. Uolitat aut
marre. auium more: sed etͣepusculo uesptino consuuut obfundi. uolitat aut̃
non aliquo pennarum secl menbrane suȩ fulta remigio. Quo suspensa: uelud
pennarum uolatu circimfertur atq iregetatur. Hab& & illud hoc uile ani¬
mal quod sibi inuicem adherent. & quasi spetiȩ botrionis exaliquo loco
pe̾cdent. ac si se ultima quȩq laxauerit: omnes resoluuntur. Quodfit qͦdam
munere Naritatis: quȩ difficile in hominibus huius modi repperitur. Est criã

Expanded text:
betes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae betes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis nocturnarum tenebrarum caligautem nori senere horrorem. ꝙ quo
fuerie nox obscurior. eo contra usim auium cȩterarum in offensos exerc&.
uolatus: Exorto autem dre & circiifuso spbendore
solis. uisus eius hebetatur.
quasi quibusdam err& intenebris. Quo inditio hii: declarat ẽẽ aliqͦs
qui cum ocitas habeant ad iudendum. uidxre ñ sobeant: & ilisus sui
officio solis fungantur intenebris. Decordis ocułis loquor: quos habent sapien¬
tes muindi & non iudent. In luce nichil cernunt in tenebris ambulant. dum
demoniorum tenebrosa rimantur.  & cęli alta uidere se credunt: describen¬
tes radio mundum. mensuram aeris ipsius colligentes. Porro autem afide de¬
uii ꝑpetuȩ cȩcitatis tenebris implicantur. habentes inꝓximo diem xp̃i. & lum̃
acclesie: & nichil uidentes. aperiuut os. quasi scientes omnia. acuti ad uana. hȩ¬

Expanded text:
pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, he
Abbreviated transcription (Latin):
nem prodticunt. Repetuntꝰ aues autaria sua: quas utꝑ nocte cogit decede.¬
re.  & se in latibulis suis abdunt. canõro occasum diei carmine prosequẽ¬
tes. ne inmunes abeant gratiarum.: quibus creatorem siuim omnis creatura
conlaudat. Fab& &iam nox carmina sua quibus uigilias hominum mulcere
consueuit. hab& & noctua cantus suos. Quid autem de luscinta dicam que ꝑ¬
ugil cristos cum oua quodam sinu corporis & gremio foros. in somnem longe
noctis laborem. cantilene fitauitate solatur: Ut inichi uidetur hec fũma
eius eẽ. intentio quod possit ñ minus dulcib modrlis quam fortu corpo¬
ris animare oita quȩ forteat. Hanc imitatur temuis illa mulier seo pudi¬
ea inusũ mole lapidem brachio trabens: ut possit alimentum panis suis par¬
uidis ñ de esse. Nocturno cantu nrestum pauꝑtatis muldos affectitm. Et
quaniris suarutatem luscrniꝵ ñ possit iitari: imitatur tamen eam se¬
dulitate pretatis. Foctua ipsa qirem adinadrm magnas & głalicis oculor sĩ

Expanded text:
nem producunt. repetunt diuersae aues auiaria sua, quas uesper nocti cogit decedere, et se in latibulis suis abdunt canoro occasum diei carmine prosequentes, ne inmunis abeat gratiarum, quibus creatorem suum omnis creatura conlaudat. habet etiam nox carmina sua, quibus uigilias hominum mulcere consueuit, habet et noctua suos cantus. quid autem de luscinia dicam, quae peruigil custos, cum oua quodam sinu corporis et gremio fouet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suauitate solatur, ut mihi uideatur haec summa eius esse intentio, quo possit non minus dulcioribus modulis quam fotu corporis animare oua quae foueat. hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, incusum molae lapidem brachio trahens, ut possit alimentum panis suis paruolis non deesse, nocturno cantu maestum paupertatis mulcet adfectum et, quamuis suauitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. noctua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Quod prȩstantius cȩteris. decori & gr̃a. eẽ. quis abnuat: Namsi una atq
eadem onnium dertenorum corporum uideatur . ex̃. substantia. firmitudo
& proceritas quibusdam maior in bestiis. forma tamen humani corporis
est. uemstior. status erectus & celsus. ut neq enormis proceritas sit. neq uilis &
abiecta pacillitas. Tum ipsa habitudo corporis. suauis & grata. ut neq be¬
iuina uastitas horrori sit: nec gracilitas tenuis infirmitati. Ac primum om¬
nium cognoscamus humani corporis fabricam iustar. eẽ. inundi. Siqͥdem
ut cȩlum eniuiq. aeri. terris. mariq quȩ uelud quȩdam urenbra sunt
mundi: ita &iam. s u pra reliquos artus nr̃i corporis cernimus eminere.

Expanded text:
nis, quod praestantius ceteris decore et gratia esse quis abnuat? nam etsi una atque nis, quod praestantius ceteris decore et gratia esse quis abnuat? nam etsi una atque eadem omnium terrenorum corporum uideatur esse substanet proceritas quibusdam major in bestiis: forma tamen humani corporis est venustior, status erectus et celsus; ut neque enormis proceritas sit, neque vilis et abjecta pauxillitas: tum ipsa habitudo corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas horrori sit, nec gracilitas tenuis infirmitati. Ac primum omnium cognoscamus humani corporis fabricam instar esse mundi. Siquidem ut coelum eminet aeri, terris, mari quae velut quaedam membra sunt mundi: ita etiam caput supra reliquos artus nostri corporis cernimus eminere
Abbreviated transcription (Latin):
enim homini habere quod sibi sufficit. quia diuitiȩ ut epulis uentrem. s¬
ita animum curis sollicitudinibq distendunt. Idõq petit constitui sibi
quȩ opus sunt & sufficientiam: ne replecus inquit mendax fiam & di cam
Quis me tud&: aut factus pauper furtum faciam: & turam in nomi¬
ne dñi. Fugienda igitur url cauenda sunt. temptamenta mundi: ne pauꝑ
cdesper&. & ne opulens insolescat. Seriptum. ẽ. enim. Cum expuleris gendes
& corperis uti terris earum: ne dicas uirtus mea & manus mea hanc mͥ
si probatus proprium non agnoscit errorem: sed longo trahit fune pre
catum. Nam ficredat quod accessio peccunbȩ. aut fortuitus euentus. aue
tirpis astucta sit : non hab& locum insolentia. inquibus aut nuilla laus. aut
inanis labor. aut cu piditas inuerecunda sit. modum nesciens ponere
uoluptati. Sed iam &iam aliqua de ipso uidentur dicenda corpore homi¬

Expanded text:
 satis est enim homini habere quod sibi sufficit. Quia divitiae ut epulis ventrem,  satis est enim homini habere quod sibi sufficit. Quia divitiae ut epulis ventrem, ita animum curis sollicitudinibusque distendunt. Ideoque petit constitui sibi quae opus sunt et sufficientia: Ne repletus, inquit, mendax fiam, et dicam: Quis me videt? Aut factus pauper furtum faciam, et jurem nomine Domini Ibid.. Fugienda igitur et cavenda sunt tentamenta mundi; ne pauper desperet, ne opulens insolescat. Scriptum est enim: Cum expuleris gentes, et coeperis uti terris eorum, ne dicas: Virtus mea et manus mea hanc mihsi probatus proprium non agnoscit errorem: sed longo trahit fune 135 peccatum. Nam si credat quod accessio pecuniae aut fortuiti eventus aut turpis astutiae sit, non habet locum insolentia in quibus aut nulla laus, et inanis labor, aut cupuoluptati. Sed iam de ipso aliqua dicenda sunt corpore homi
Abbreviated transcription (Latin):
ce illud muraris: quotł abundat̾ aiłro. argento. pecciinia. Quantis habundant
uides. quantis egeant non uides. Sedeburneis lectis pretiostim putas ac
combere. & non consideras prȩtiosiorem. eẽ. terram quȩ pauperi thoros grami¬
num sternit: In quibus dulcis. requies. suauis est somnus: quem ille aurea
compositus sponda. tota ꝑiugil nocte quȩxit. & non capit. O quanto te bratio
rem ille iudicat uigilans quiescentem. Illud preterea quod multo . ẽ. prestan¬
tius. qm̃ iustus uir qui hic eguerit illic abundabit. & qui hic laborem to¬
lerauerit. illic consolationem habebit. Qui autem hic receperit bona: illie
mercedem rorum fperare non poterit. Pauꝑtas enim mercedem suam teser¬
uat: census refumit. Aotende ergo tibi pauper. adtende diues: quia & in
paupertate & indiuitiis temptamenta sunt. Ideoq sapiens dicit. Diuiti-¬

Expanded text:
te illud miraris, quod abundant auro, argento, pecunia: quantis abundant te illud miraris, quod abundant auro, argento, pecunia: quantis abundant vides, quantis egeant non vides. Sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas; et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi thoros graminum sternit, in quibus dulcis requies, suavis est somnus, quem ille aurea compositus sponda, tota pervigil nocte quaerit, et non capit. O quanto te ille beatiorem judicat vigilans quiescentem! Illud praetereo, quod multo est praestantius: quoniam justus qui hic eguerit, illic abundabit; et qui hic laborem toleraverit, illic consolationem habebit: qui autem hic receperit bona, illic mercedem eorum sperare non poterit. Paupertas enim mercedem suam reservat, census absumit. Attende ergo tibi, pauper, attende, dives; quia et in paupertate et divitiis tentamenta sunt. Ideoque Sapiens dicit: Diviti
Abbreviated transcription (Latin):
uigunt dictum.ẽ. Num quid soli habitabitis suꝑ cerram: oruorem
donum tui habes pauꝑ: in qua elamas ee rraudiris. Oistahel inquit pro¬
yhrtas quam inaigna ẽ. dom̃ dĩ & ingens: Locus possessionis eiꝰ magnus.
&e non habae finem: altus & uriiuensus. Domus dĩ. diuiti . ẽ. cominnis & parpi.
Difficibe est tamen diuteem iutrare in regium cȩlorum. sed forte
doleas: quod nullum tibi auratorum lichnorum: lumen resulgeat Sed
multo inlustrior tibi lumine circumfuso luna respbend&. Dehyeme.
forsitam quereris: quia nulla tibi ypocausta anhelantib ignibus utapo
rentur. Sed habes solis calorem. qui tibi orbrm terrarum dempx
iberno te defendat afregore An illos bratos putas qui feruulorum fre¬
queutium stipantur caterilis: Sed qui alienos pedes requirunt: suis
uti nesciunt. Deniq apaucis preceduntur: aplurimis portantur. Nisi for-¬

Expanded text:
iungunt dictum est: numquid soli habitabitis super terram? maiorem iungunt dictum est: numquid soli habitabitis super terram? maiorem domum tu habes, pauper, in qua clamas et exaudiris. o Istrahel, inquit propheta quam magna est domus dei et ingens locus possessionis eius! magnus et non habet finem, altus et inmensus. domus dei diuiti est communis et pauperi; difficile tamen est diuitem intrare in regnum caelorum. sed forte doleas quod nullum tibi auratorum lychnorum lumen refulgeat: sed n.ulto inlustrior tibi lumine inluminent luna resplendet. de hieme forsitan querensquereris, quia nulla tibi rentur: sed habes solis calorem, qui tibi orbem terrarum temperet, et hyberno te defendat a frigore. An illos beatos putas, qui servitiorum sequentium stipantur catervis? Sed qui alienos pedes requirunt, suis uti nesciunt. Denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur. Nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera mortuorum: nisi forte qutia grauius fȩdent diuitłnt corpora
distenta lircurie. Qirem audisti pauperem crudelitate defranctum. ꝓo:
ilsi mopla surecercae corpus: non opprirre are tomen auornt iopes
nlit anopia telictum: ⁊rec semen euis querens panem. qm̃ qui bene oper¬
mctrr interta sitAMundat alimentis. Adtende ergo tibi diues. quia & tu
catiren portas. sicut & partper. Adtende tibi pauper. quia anima tua p¬
tiosa .ũ. Et si caro mortalis: dutcurna anima. Et s cibatexest. rescu made
non deest gfatia. si t non ẽ. domus amppla. non diffusa possessio. celũ pate¬
& cerra libera ẽ. Onnib in commune ȩlementa donata sunt .Patent
eque diuitibus atq pauperibus: ornamenta mundi. Nuquo pulebri¬
ora prȩciostimarum domorum atirata laquearia. qriam celi faci es stellis
insignita fulgentibus: Ilumquid iatiora diuitum rura. quam spatia

Expanded text:
cadauera mcadauera mdistenta luxurie. Quem audisti pauperem cruditate defunctum? Prodest illi inopia sua: exercet corpus, non opprimit. Nec tamen audivimus justum derelictum, et semen ejus quaerens panem; quoniam qui bene operatur in terra sua, abundat alimentis. Attende ergo tibi, dives; quia et tu carnem portas sicut pauper. 134 Attende tibi, pauper; quia anima tua pretiosa est: et si caro mortalis, diuturna anima: et si tibi deest pecunia, non deest gratia: et si non est domus ampla, non diffusa possessio, coelum patet, terra libera est. Omnibus in commune elementa donata sunt, patent aeque divitibus atque pauperibus ornamenta mundi. Numquid pulchriora pretiosissimarum domorum aurata laquearia, quam coeli facies stellis insignita fulgentibus? Numquid latiora divitum rura, quam spatia
Abbreviated transcription (Latin):
aibi: qllia dar ueui babes qieȩ eito iabitur. Uemat tiba bonis arnmarum rare¬
uiers s⁊ ans ałdue tibi ne fiat uerbum absconditum ineorde cuo iniquior.
Suiora ealim scuit uemnenum: & loetalia infert contagian Abtenor tibi tre
ubu lue ii deeum manducaueris & satiatus fueris. & domos ꝑdificaue.¬
risi &e habitare coeperis. & peccoribus tuis repletus fueris. & auro & argento
haunclatieris. & iii omnibris quȩcimq tibi fuerint in inultituduie exaltes
te corde tuos & obliuiscaris dnm dm̃ tuum. Quid enim habes homo
qo non accepisti: Nonne hꝑ̧e omnia scut umbra preterernt Nonre
domuis tua ħȩc puluis ẽ. & ruina Nonite hec outia fabriba ł Nornre seli
cheaurus uanitas e . Nonne tu ipse es cius Repice insepuleha horinũ.
c isor Qiidrerte nis cuis & ossa remanebunt. hoc ẽ ex corpore tuo:
Respice inquam: & dic michi quis ibi diues & pautper fit. Discerie inopes
ac potentes. Nudi omnes nascimur: nudi morimur. Nulla discretor rater

Expanded text:
bi, quia carnem habes, quae cito labitur. ueniat tibi bonus animorum melubria. adtende tibi, ne fiat uerbum absconditam in corde tuo inicum; serpit enim sicut uenenum et letalia confert contagia. adtende tibi, ne tibi, lex dicit, ne cum manducaueris et satiatus fueris et domus aedificaueris et habitare coeperis et pecoribus tuis repletus fueris et auro et argento abundaueris et omnibus quaecumque tibi fuerint in multitudine exaltes te corde et obliuiscaris dominum deum tuum. quid enim habes, homo, quod non accepisti? nonne haec omnia sicut umbra praetereunt? nonne domus tua haec puluis est et ruina? nonne haec omnia falsa? nonne saeculi thensaurus uanitas est? nonne tu ipse es cinis? respice in sepulchra hominum et uide quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est ex corpore tuo, respice, inquam, et diedic mihi quia ibi diues et pauper sit ? discerne inopes ac potentes. nudi omnes nascimur, nudi morimur. nulla discretio inter
Abbreviated transcription (Latin):
tibir s ic sta: ne cadas. Sic currer uit ad bratiium pitenas. Sic cercato. uit
seye discernas: quia legitimo debetur coroua cerdanuni. omien ibi is. ostiemi pa¬
seorenturs mplota ie tibi noccurnus inccepat. Athlec aieii mauibui aduteusst

Expanded text:
li. XXVIII, 30. Sic sta, ne cadas: sic curre, ut ad bravium pervenias: sic certa, ut li. XXVIII, 30. Sic sta, ne cadas: sic curre, ut ad bravium pervenias: sic certa, ut saepe decernas; quia legitimo debetur corona certamini. Miles es, hostem diligenter explora; ne tibi nocturnus irrepat: athleta es, m
Abbreviated transcription (Latin):
tue agnosco mirsteria. Cognosce ergo te homo quantus sis: & addende tibi
ne quando laqueis implicatus diabołi. fias prȩda uenantis ne forte in fauces
tecri illius teonis incurras: qui rugit & circuit quȩrens quem deuoret.
Atende tibi & considera quid iute intr&: quid exte exeat. ylon de cybo
dico qui absorbetur & egreditur: sed de cogitatione dico. de sermone assero.
Non intr& inte ałiem chori concupiscentia: non in crepaͣ  inttiam mentẽ.
non rapiat occulus cuus transeuntis feminȩ prlchritridurem: animus
non includat. non sermo tuus temptamentorum machinas nectae nõ
in cdolo prodat non maletico proximum asꝑgat obprobrio. Uenetorem
te fecit ads̃. non expiignatorem: qui dixit. Ecce ego mitto uenatores
meos. multos uenatores non criminis sed absolutionis. uenetores utiq
ens. Sie mitte retia tua. sic mitte oculos tuos. sic mitte sermonescuos.

Expanded text:
tuae agnosco mysteria. cognosce ergo te, homo, quantus sis et adtende tibi, tuae agnosco mysteria. cognosce ergo te, homo, quantus sis et adtende tibi, ne quando laqueis inplicatus diaboli fias praeda uenantis, ne forte in fauces tetri illius leonis incurras, qui rugit et circuit quaerens quem: deuoret. Attende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. Non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone assero. Non in te intret alieni thori concupiscentia, non irrepat in tuam mentem, non rapiat oculus tuus transeuntis feminae pulchritudinem, animus, non includat, non sermo tuus tentamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, non maledico proximum aspergat opprobrio. Venatorem te fecit Deus, non expugnatorem, qui dixit: Ecce ego mitto venatores ier. XVI, 16: venatores non criminis, sed absolutionis; venatores non cuicans Luc. V, 10. Sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos:
Abbreviated transcription (Latin):
bilia lic& cenrptamenta formides. Deniq habes in ysaia: quia iusti anima dicit
uel eccła. Ego ciuitas munitas. ego etuitas obsessa. Munita ꝑ xp̃m. obsessa ꝑ
diabolum. Sed non deb& obsidioneni uereri: cui xp̃s adiutor.ẽ. Mimitur e¬
nim gratia spirititali: & secularidus periculis obsidetur. Unde & in canticis
habes tictum. Ego murus. & ubera mea turris. Murus. ẽ eccła. curres
eius sunt sacerdotes. quibus habundat: & de naturalibrs uerbum. & demora¬
libus disciplina. Cognosce ergo te decora anima: quia ymago es dĩ. Cog¬
nosce te homo: quia gloria es cdĩ. Aucdi quomodo gloria. Ropheta ait Mi¬
rabilis facta. ẽ cognitio tua exme. Hoc. ẽ. in meo opere tua mirabilior ẽ. facta
maiestas. In consilio hominis tua sapientia predicatur. Dum me intieor. quem
tu in ipsis cogitationibus occultis & internis affectibus depręhendis: scuentix̧

Expanded text:
bilia licet tentamenta formides. Denique habes in Esaia, quia justi anima dicit, bilia licet tentamenta formides. Denique habes in Esaia, quia justi anima dicit, vel Ecclesia: Ego civitas munita, ego civitas obsessa : munita per Christum, obsessa per diabolum. Sed non debet obsidionem vereri, cui Christus adjutor est. Munitur enim gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. Unde et in Canticis habes dictum: Ego murus, et ubera mea turres . Murus est Ecclesia, turres ejus sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. 50. Cognosce ergo te, decora anima; quia imago Dei es. Cognosce te, homo; quia gloria es Dei. Audi quomodo gloria. Propheta dicit, Mirabilis facta est cognitio tua ex me , hoc est, in meo opere tua mirabilior est facta majestas, in consilio hominis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis aff
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentis ouium: intrinsecus autem sunt lupi rapaces. Ihis eigo non reqͥe¬
uit ds̃ : sed requieuit inmoribus humanis quos fecit ds̃ ad ymagineni
suam & similitudineni. quando fecit uirum qui nondebo uelare caput
situm: qm̃ ymago & głoria. ẽ. diͣ. Huius uiri animx̧ dicituni: Ecce ego hie¬
rufalem: ꝓmexi muros tuos. Non dixit pinexi uentrem tuuni. non dit
pinexi inferiora tua: sed dixit pincxi muros tuos: ualida se asserens homi¬
ni murorum dedisse presidia. ut si ꝑuigil speculator inportis sit: obfidionis
possit periculuni propulsare. Hicit itaq Non tibi uoluptates dedi Non inbece¬
bras cupiditatum. non incentiua lixuriȩ. non aliem decoris concitpiscentiã.
sed decdi tibi fundamenta muralia. dedi tibi turrium excelsa fastigia: in quibꝰ
constiutus expugnari ab hoste non metuas Nec ingruentium legionum terri¬

Expanded text:
uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. in his autem non requieuestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. in his autem non requiescit deus, sed requiescit in moribus humanis, quos fecit deus ad imaginem suam et similitudinem, quando fecit uirum, qui non debet uelare caput suum, quoniam imago et gloria est dei. huius uiri animae dicit: ecce ego, Hierusalem, pinxi muros tuos. non dixit: \'pinxi uentrem tuum\', non dixit: \'pinxi inferiora tua\' sed dicit: \'pinxi muros tuos- ualida se adserens homini murorum dedisse praesidia, ut si peruigil speculator in muris sit, obsidionis possit periculum propulsare. dicit itaque: <non tibi uoluptates dedi, non inbras cupiditatum, non incentiva luxuriae, non alieni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi fundamenta muralia, dedi tibi turrium excelsa fastigia, in quibus constitutus expugnari ab hoste non metuas, nec ingruentium legionum terri
Abbreviated transcription (Latin):
nominis ubi requiescero non habebat Et ille quioem tabeme
hominem fecit in quo caput suum reclinares. sedpostra quam mpee¬
toremnro non requies praximi coepit ex̃ sed fotrea: postea quam alt̾
anobis Srd postea tamen: maluit illudͣ offerte pro nobis. Noli igitur. eẽ.
fraudulentus. crudelis. inmittis: ut inte caput xp̃s reclin&. Deniq cuo
fecissoc piscium deluas. cum fecissos ferarum genera & bestiarami
non requieuit. Requiruit autem postra quam hominem ad ymagurem
suam fecit : in quo requiescat. Audi dicentem. Aut supra quem requi¬
escam. nisi super humilem & quiȩtum. & crementem uerba mea. Esto
ergo humilis ce quiȩtus. ut intuo ds requiescat affectu. Qui non
requieuit ibestiis: multo magis non requiesca in pectore bestrali. Sc̃
enim animi bestiales. sunt fęre formam hominum inditȩ. Deqͥbꝰ
dicit dñs. Altendite uobis afalsis prophetis. qui ueniunt ad uos. in

Expanded text:
hominis ubi requiesceret, non habebat? Et ille quidem talem hominis ubi requiesceret, non habebat? Et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret. Sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fovea; posteaquam alter  avertit a nobis: sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. Noli igitur esse fraudulentus, crudelis, immitis; ut in te Christus caput reclinet. 49. Denique cum fecisset piscium belluas, cum fecisset ferarum genera et bestiarum, non requievit: requievit autem posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. In quo requiescat audi dicentem: Supra quem requiescam nisi super humilem et quietum, et trementem verba mea ? Esto ergo humilis, et quietus, ut in tuo Deus requiescat affectu. Qui non requievit in bestiis, multo magis non requiescet in pectore bestiali. Sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma hominum indutae, de quibus dicit Dominus: Attendite vobis a falsis prophetis, qui ven
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Unde bene lectum ẽ. hodix. Uulpes fotieas habent & uolueres
cesnidos ubi requirscant: filius autem hominis nonhab& ubi cap̃
suum recłinae. Uipis ergo se abscongit in fouea: auis se tuetur in nido.
homo non absconditur in fouea: sedecipitur. Foura itero. õs hominis. ẽ
feuea alta pictus .ẽ. hominis. ubi siuit noxia & fraudulenta confilia.
male cogitationes. Tuambulas & alius tibi forream parat. In medio laqu̧¬
orum ambulas: quos absconderunt tibi in ttia inimici tui. Omnia er¬
go encumspice ut esfugias sicut daminula de retibus. & ficut auis
de laqieo. Ham mula retia aspectus uiuacitate declinat. Aiuis eui¬
tat ⁊aquros: si ad superiora se conferat. & terrena siꝗuol&. In suꝑio
ribus enim nemo tendit retia: laqueum nullus abscondit. Idõ cuiꝰ
conuersatio infitpernis. ẽ. hutus non sol& inpredam uenire captura.
Sea qiud miraris si homo desꝑicłatur abhomure. quando filius

Expanded text:
nobis? unde bene lectum est hodie: uulpes foueas habent et uolucres nobis? unde bene lectum est hodie: uulpes foueas habent et uolucres caeli nidos ubi requiescant, filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. uulpis ergo se abscondit in fouea, aues se tuentur in nido: homo non absconditur in fouea, sed decipitur. fouea uero os hominis est, fouea alta pectus est hominis, ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad suribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. Ideo cujus conversatio in supernis est, hujus non solet in praedam venire captura. Sed quid miraris si homo 132 decipitur ab homine, quando Filius
Abbreviated transcription (Latin):
pra artificem aliquen inducas alterum qui opuis illius superioris nouis
operibus obducat. nonne iudignatur ille qui opus suum adulteratreim. eẽ.
cognouerit: Noli tollere picturam dĩ. & picturam meretricis assumere.
quia scriptum ẽ. t̃ollam ergo menbra xp̃i. & factam nenbra meretriciore
aba uod si quis aduaterat optis dĩ graue erinen admiter. Giareĩ
apnt et uati  ut putes quo melius te homo quamo des pungat i snante. ẽ. ut
enat deteds. Non agnoseo colores nreos. non agnoseo y magirem meam.
nar agnosco uultum meuni mriira quem ipse formarii. Peicio ego.
ai s non ẽ ineum. Illum quȩre quite pinxit i cum illo habet̾o con¬
sorcium Ab illo sume grãm. cui mercedem dedisti. Quid respondebie:
soros figraue. e adueterafe opus dĩ. quid de illis dicimus qui inter¬
sicuant opus dĩ qui humartum sanguinem fundunt. qui uitam quã
os donauit excorquent. qui dicunt tollamus tustum qmͣ imitilis est

Expanded text:
pra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius superioris novis pra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius superioris novis operibus obducat, nonne indignatur ille, qui opus suum adulteratum esse cognoverit? Nolli tollere picturam Dei, et picturam meretricis assumere, quia scriptum est: Tollam ergo membra Christi, et faciam membra meretricis? Absit . Quod si quis adulterat opus Dei grave crimen admittit. Grave est enim crimen; ut putes quod melius te homo, quam Deus pingat. Grave est ut dicat de te Deus: Non agnosco colores meos, non agnosco imaginem meam, non agnosco vultum, quem ipse formavi, rejicio ego quod meum non est. Illum quaere qui te pinxit: cum illo habeto consortium: ab illo sume gratiam, cui mercedem dedisti. Quid respondebis? 48. Quod si grave est adulterare opus Dei, quid de illis dicemus, qui interSciunt opus dei, qui humanum sanguinem fundunt, qui uitam quam deus donauit extorquent, qui dicunt: tollamus iustum, quia inutilis est
Abbreviated transcription (Latin):
tis fratribus. Quos autem prȩdestinauit: hos & uocauit. Et quos uocauit.
hos & iustificauit. Quos autem iustificauit: hos & glorificauit. Utrum igit᷑
scdm corpus an sedm anuam ustificatio tibi conferri uideatur: que so
respondeas. Sed dubitare nan potes: cum iustitta unde iustificatio diri¬
uata .ẽ. mentis utiq non corporis .eͣ. Piccus es ergo oͥhomo: & pictus adnoͣ
dõ tuo. Bonum habes artificem. atq pictorem. Noli bonam cdebere pictu¬
ram. non filco fed ueritatem fulgentem. non cera expressam. sed gratia.
Deles picturam mulier. si utltuni tuum materiali candore oblinias.
si ad quisito rubore ꝑfundas. Illa pictura uitii: non decoris. ẽ. Illa pictu¬
ra fraudis: non simplicitatis ẽ. Illa pictura temporalis .ẽ. aut pluuia aut
sudore. tergitur. Illa pictura fallit & decipit: ut neq illaͥ placeas cui pla¬
cere desideras. qui intelligit non tuum sed altenum. eeͣ quod placeã. &.
tuo displiceas auctori quic uid& opus tuum eẽ debectum. Die michi. Si su¬

Expanded text:
navit, hos et vocavit: et quos vocavit, hos et justificavit: quos autem justificavit, hos et clarificavit . Utrum igitur secundum corpus, an secundum animam justificatio tibi conferri videatur, quaeso respondeas. Sed dubitare non potes, cum justitia unde justificatio derivata est, mentis utique non corporis sit. 47. Pictus es ergo, o homo, et pictus a Domino Deo tuo. Bonum habes artificem atque pictorem. Noli bonam delere picturam, non fuco sed veritate fulgentem, non cera expressam sed gratia. Deles picturam, mulier, si vultum tuum materiali candore oblinas, si acquisito rubore perfundas. Illa pictura vitii, non decoris est: illa pictura fraudis, non simplicitatis est: illa pictura temporalis est, aut pluvia, aut sudore tergitur: illa pictura fallit et decipit; ut neque illi placeas, cui placere desideras, qui intelligit non tuum, sed alienum esse quod placeas; et tuo displiceas auctori, qui videt opus suum esse deletum. Dic mihi, si su
Abbreviated transcription (Latin):
Formose inquit in nulieribus. Quȩ ẽ pulchia tnmulteribus. nisi anuaa
quȩ mrteroq fexui prestanitiam possidas pulchritudinis Et merico orcora
est quȩ non terrena sed cȩlestia. non corruptibilia. sed iucorrurta deficderat.
in quibus decus perire non solbeat. Corporalia enim omnia: processu ꝑatis

Expanded text:
formonsa inquit in mulieribus. quae est pulchra in mulieribus nisi anima, formonsa inquit in mulieribus. quae est pulchra in mulieribus nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulchritudinis ? et merito decora est, quae non terrena sed caelestia, non corruptibilia sed incorrupta desiderat, in quibus decus perire non soleat; corporalia enim omnia processu aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
apud intuentes uenerationis mirenit. Sed & ipse dn̾s ad om̃s ait. Qui
crediderit & babtizatus furrit. hic saluus erit. Qui uero non crediderit.
dampnabitur. Signa autem credentium. hȩc dixit fore: ut serpentes
manu mulceant. uenena his atq omne mortiferum & iam sibiberuit.
nocere non possit. Tua igitur tibi magis incredulitas. o homo: quam uerre¬
na metuenda serpentum sunt. Tinre igitur illa: ut saltim dum formi¬
dantur ad fidem te prorocare possint. Quod si dm̃a non ties: uel ultri¬
cia ꝑfidiȩ uenena formides. Nunc qm̃ & ebefantos udes tibi subditos
& leones eẽ. subrectos: nosee te ipsum ohomo. quod non ut ferunt apol¬
linis phythii. fed salomonis sancti est qui ait. łlifi seras ce formosa in mu¬
lteribus. quanquam inulco ante moyses indeutero norio dxcerit. Adtende
tibi d̾ homo Tibi adtende: ait lex. Et propheta ait. Pisi seias te. Cuihoc dic̃:

Expanded text:
apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui crediderit et baptizatus fuerit hic saluussalu erit; qui uero non crediderit damnabitur. signa autem credentium haec dixit fore, ut serpentes manu mulceant, uenena his atque omne mortiferum, etiamsi biberint, nocere non possint. tua igitur tibi magis incredulitas, o homo, quam uenena metuenda serpentium sunt. time igitur illa, ut saltem dum formidantur illa ad fidem prouocare te possint. quod si deum non times, uel ultricia perfidiae uenena formides. nunc quoniam et helefantos uides tibi subditos et leones esse subiectos, cognosce te maritus o homo, quod non, ut ferunt, Apollinis Pythii, sed Solomonis sancti est, qui ait: nisi scias te, formonsa in mulieribus, quamquam multo ante Moyses in Deuteronomio scripsit: adtende tibi. homo, tibi adtende ait lex et propheta ait: nisi scias te. cui hoc dicit?