comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
socn enis clamorẽ in golo doderũt. flagitantes
l sc̃o ur quid cibagendũ eõt clementer insinaret
Apo uero impoto salutis signo / arcris brachiũ
Ialuti dstigun Langobardus aur qui duatꝰ
ẜurrat ir ad fidom copi conuersus statim cleritꝰ
dem moracꝰ effectus ost. ałq in eodõ loco
np̃q ad fie mte suc in doi sconitio ꝑmansit
uerbid loqueroturo duo duces qui eũ uene¬
rabilites andieriũ ncolimies prix redditi sũ
Dindam uero qui eius uerba Pespexerant
in ip̃a promutia misorabilites perierunt
gilus deuastanaibus Langobardis gallias
Iamatus prĩtns prouinae. qui gñtrãno

Expanded text:
in caelo dederunt, flagitantes a sancto, ut, quid eis agendum esset, clementer insinuaret. Ipse vero inposito salutis signo arens brachium sanitatis restituit. Langobardus autem qui sanatus fuerat ad fidem Christi conversus, statim clericus, deinde monachus effectus est atque in eodem loco usque ad finem vitae suae in Dei servitio permansit. verbum loqueretur, duo duces, qui eum venerabiliter audierunt, incolomes patriae redditi sunt; quidam vero, qui eius verba despexerant, in ipsa Provincia miserabiliter perierunt. 3. Igitur devastantibus Langobardis Gallias, Amatus patricius Provin
Abbreviated transcription (Latin):
gobardorũ in gallias hoc modo prodixit uement
nquu langobardi in gallias et deuastaburt
cuutrites septem eo ꝙ increuerit malicia eorũ
in ꝯspectũ dnĩ bst enrm oĩs ppłus peonitns
Seditus furtis obuoxiꝰ. Bapinis intoritus.
homicidiis promptus. in quibꝰ nõ ẽ iustii fuicio.
Nlon Docirir dantrrs. nõ paupor aligro.
Non fegitus nuiduo. nio suscipitiro hospitio ꝑogimꝰ
ꝓdeo hoc plaga uentura est/ suꝑ ppłio istum
Monatꝭ ꝙͦ suns preciprẽs dixut. labscedite
uos a loco isto. anferentes uobistuu que hetib
ette enĩ gous appropiat quã predixi dicẽtib¬
aiũ illis nõ iolinquemꝰ te stĩssiut pater
ait. Molite tnnere prome. fulirũ esteñ

Expanded text:
gobardorum in Gallias hoc modo praedixit. Venient, inquit, Langobardi in Gallias, et devastabunt civitates septem, eo quod increverit malitia eorum in conspectu Domini. Est enim omnis populus perjuriis deditus, furtis obnoxius, rapinis intentus, homicidiis promptus, in quibus non est justitiae fructus. Non decimae dantur, non pauper alitur, non tegitur nudus, non suscipitur hospitio peregrinus. Ideo haec plaga ventura est super populum istum. Monachis quoque suis praecipiens dixit: Abscedite vos a loco isto, auferentes vobiscum quae habetis. Ecce enim gens appropiat quam praedixi. Dicentibus illis: Non relinquemus te, sanctissime Pater, ait: Nolite timere pro me. Futurum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
in loco chlotarn prĩs sui. Quartus inthilommꝰ
Sigisbertus aphi uibem regnabas metensem.
hoc eciã ipe Romana eccłiam uir stissimꝰ berĩ dc̃ns
papa rigrebas. Aquilatrisi qͦ cumtati etsq
ppłis btñs paulus prĩarcha spreeras. Rm
Langrobardom barbapem metiir̃s. ex aquileici
ad grados insulam confugit. secui q dem suc
chesanoũ eccł̃ie deportauit. Hoc anno suꝑiori
hieme tanta iux in plambem cecidit quanta
in sumis alpibus tadere solet. bequeti uero
estaite tanta fertilitas extĩtit. quãta nłla etab
qui et auares morte thlotarii regis suꝑ sigisber¬
eum enis filiũ nrenru. Emibus ille in turiga
occuiẽs ros iunxta alpem flumũ poteritis sume
suꝑanit eisdemq patentibus pacem dedit
Hinc sigisoerto De hispamis adueniẽs brum¬
hildis matrimomo mncta ost: de qua ille
filiu childebedtum noĩr suscepit Bursum q
lnares cum esigisberto in lotp ribi et priub pugnãtes
francorũ proterentes exercitum. uictoriã sipt᷑
depti

Expanded text:
in loco Chlotarii patris sui: quartus nihilominus Sigisbertus, apud urbem regnabat Mettensem. Hoc etiam tempore, Romanam Ecclesiam vir sanctissimus Benedictus papa regebat. Aquileiensi quoque civitati, ejusque populis beatus Paulus patriarcha praeerat. Qui Langobardorum barbariem metuens, ex Aquileia ad Grados insulam confugit, secumque omnem suae thesaurum Ecclesiae deportavit. Hoc anno superiori hyeme, tanta nix in planitie cecidit, quanta in summis Alpibus cadere solet. Sequenti vero aestate, tanta fertilitas exstitit, quanta nulla aetaqui et Avares, morte Chlotarii regis, super Sigisbertum ejus filium irruunt. Quibus ille in Turingia occurrens, eos juxta Albim fluvium potentissime superavit, eisdemque petentibus pacem dedit. Huic Sigisberto de Hispaniis adveniens, Brunichildis matrimonio juncta est, de qua ille filium Childebertum nomine suscepit. Rursumque Avares cum Sigisberto in locis, ubi et prius, pugnantes, Francorum proterentes exercitum, victoriam sunt adepti.
Abbreviated transcription (Latin):
mariti necẽ pris fimtiꝰ uindicatura ⁊garsit.
conciliu q mox tñ helmicis qui legis selipor
hoc d̃ armiges et collactanens erat nt̾ regero
interficeret miit. Qui regune ꝑsnasis. ut ipã
Hoccedeo cum regne suadonti tanti nephas cõfilũ¬
sensum ad habere nollet. illa so noctu /in lechulo
Nit nestiarit. cum qua porodeo stupri tõsuctu¬
dinẽ hebat supposult: ubi perodeo tem nesciub
cum regina cocubint Cutnq illa patrato iã
et ipo suc amice quã ẽẽ pulabat noĩasset
regina subinuxoit. Neqniaꝙͣ ũl pntas. sad ogo
rosemunida sum inquit. Certe int talẽ rem
poredoo perpotratam heb: ut aul su albonũ
Iinferfities aui ip̃o tẽ suo gladio extrritirer
Amit ille intelgexit malum quod fecit. et
qui sponto noluerat. talimͦ in regs necem
poacllis assensit Tune Nosemurida diuisa
albomꝰ mrridit sopori dodisset. magnũ in
palatio fieri silontiũ precipiens oia alia aomna¬

Expanded text:
ecem, patris funus vendicatura exarsit. Consiliumque mox cum Helmichis, qui regis schilpor, hoc est armiger et collactaneus erat, ut regem interficeret iniit. Qui reginae persuasit ut ipsa m asciret. Peredeo cum reginae suadenti tanti nefas consensum adhibere nollet, illa se noctu in lectulo suae vestiariae, cum qua Peredeo stupri consuetudinem habebat, supposuit, ubi Peredeo rem nescius veniens cum regina concubuit. Cumque illa, patrato jam et ipse nomen suae amicae quam esse putabat, nominasset, regina subjunxit: Nequaquam ut putas, sed ego Rosemunda sum, inquit. Certe nunc talem rem Peredeo perpetratam habes, ut aut tu Alboin interficias, aut ipse te suo gladio exstinguat. Tunc ille intellexit malum quod fecit, et qui sponte noluerat, tali modo in regis necem coactus assensit. Tunc Rosemunda, dum se Alboin meridie sopori dedisset, magnum in palatio silentium fieri praecipiens, o
Abbreviated transcription (Latin):
Qũo rex antharis benenentum ꝑrexit
De zottone p̾ͥmo bencuẽtorũ duce
Qũo autharis Rex legatos ad gunitrãnũ
misit. et de euis mirabili uisione
De morle aulhatib regib. et regno a guilphi¬

Expanded text:
o rex Authari Beneventum perrexit. 33. De Zottone primo Beneventanorum duce. 34. Quomodo Authari rex legatos ad Gunthramnum misit, et de eius mirabili visione. 35. De morte Authari regis, et de regno Agil
Abbreviated transcription (Latin):
go cũ Prex alboniꝰ cum omũi exercitu sno¬
Sulori qł promiis c̾m młtitudune ad exlremos
Italit ẜines ꝑuenisset montem qui m cisdem
Lop d̾rominet ascendit. pudo q prout gonspi¬
cors potius partom ꝑtalie cõtemplalus est. Quni
mons proptẽo haͣt ut̃ sertuo cãm ex eo sp̃o morib
rrnio ꝯppellatꝰ d̃. ferunt in hoc mõte boisontes
feras remtriri not snrũ tum usq ad pãnomiã
ptingat. que horũ aiantium feax est Deiq ioluilir

Expanded text:
 cum rex Alboin cum omni suo exercitu vulgique promiscui multitudine ad extremos Italiae fines pervenisset, montem qui in eisdem locis prominet ascendit, indeque, prout conspicere potuit, partem Italiae contemplatus est. Qui mons propter hanc, ut fertur, causam ex eo tempore mons Regis appellatus est. Ferunt, in hoc monte bisontes feras enutriri. Nec mirum, cum usque huc Pannoniam rtingat, quae horum animantium ferax
Abbreviated transcription (Latin):
amb̾ꝰ indulgõtiam promrislt̃: mox eruꝰ equꝰ
consinrgẽs ip̃e cunhatem ingressits. milli
Lesione inferc̾o/ in sua promissione ꝑmansũ
Tunc ad oñ oĩs ppłus in palatiũ quod quonds
sheudericus cõstruxyerat goncrurẽs/ pꝰ fonitas
anii miserias: Se spe iã fidus cepit fulina
dleuare

Expanded text:
ndulgentiam promisit, mox eius equus consurgens, ipse civitatem ingressus, nulli laesionem inferens, in sua promissione permansit. Tunc ad eum omnis populus in palatium, quod quondam rex Theudericus construxerat, concurrens, post tantas animum miserias de spe iam fidus coepit futura relevare
Abbreviated transcription (Latin):
Italo biculorũ dixce qui tã antiquitus
inuasit nõ. accepit᷑. Cne obho Ifalla dr
quia magin insea boues. hoc est ꝑtali habentur
Abeo nõiq qd õ ꝓtalus per dilimitionełe
pͥmitus tñ benciẽtana regio. hͦ noĩt
lappollata ẽ. postea uero tõta esͭ cepit italia
ionẽ filiũ suui fugies intra cã inuenisset latebiã
mie ad hustorie ordinẽ redramꝰ.¬
ercia. tercio nonab septembris. sub spĩb
uinuersab Ligurie giifatos, preter hab que
in litlore maris sunt po ͭ ͤ cpit. Honoratus
uero archiep̃us iediolanũ peserẽs. ad gennẽsẽ
nrbẽ consigit. Adaulus qͦ prĩarca. ãnib¬
Sirõdecim soccodotin geres. ab Ihac luce subtractꝰ

Expanded text:
Italo Siculorum duce, qui eam antiquitus invasit, nomen accepit. Sive ob hoc Italia dicitur, quia magni in ea boves, hoc est itali, habentur. Ab eo namque quod est italus per diminutionem, Primitus tamen Beneventana regio hoc nomine appellata est; postea vero tota sic coepit Italia Iovem, suum filium, fugiens, intra eam invenisset latebram.nunc ad historiae ordinem redeamtertia, tertio Nonas septembris, sub temporiuniversas Liguriae civitates, praeter has quae in litore maris sunt positae, cepit. Honoratus vero archiepiscopus Mediolanum deserens, ad Genuensem urbem confugit. Paulus quoque patriarcha annis
Abbreviated transcription (Latin):
preter Romã. et Bauẽnam. ul aliqͣ castolla
q̃ erant in marit Littore constituta. Ulee
orat tunc uirtus romanio ut dsistere possent
quia et postilontia, que stib narsete fcã est
plurumos in liguria et uenctiis extinctaẽ
Et pꝰ ãnui quẽ dixinꝰ suisse ulbertatis
fatius muna ingrues unmersam italiã
deuastabat. Certum d autem tuine alboniũ
multos secu cex diucisis, quas uel alii reges
uel ip̃o ceꝑot gõtib ad italiã adduxisse
unde usq hodic rorũ in quibus habitãt iicos.
oopidos ulgoros. etarmatas. pãnomos.

Expanded text:
praeter Romam et Ravennam vel aliqua castra quae erant in maris litore constituta. Nec erat tunc virtus Romanis, ut resistere possint, quia et pestilentia, quae sub Narsete facta est, plurimos in Liguria et Venetiis extincxerat, et post annum, quem diximus fuisse ubertatis, fames nimia ingruens universam Italiam devastabat. Certum est autem, tunc Alboin multos secum ex diversis quas vel alii reges, vel ipse ceperat, gentibus ad Italiam adduxisse, unde usque hodie eorum in quibus habitant vicos, Gepidos, Bulgares, Sarmatas, Pannonios,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero ticmnũsis crutas pꝰ tres ãnos et aliqͦs
mruses obsidione ꝑfetẽs. tandõ st albomo
et langobardis obsidentibus tradidit ꝓn qua
midio cõciders ꝙͣuis caltatibus stimubatus
ꝓnio huic indo hastarũ uerberibus gosus nõ
poterat eleuari.Tune bnꝰ ex oisdo lango¬
bardis tało ⁊ggẽ allorutus est dicẽs. Memẽto
dire Rex quale uotũ nouisti. frange tã dĩn
notum ot ingreditris ur̃bẽ. uere eter cypĩanꝰ

Expanded text:
 vero Ticinensis civitas post tres annos et aliquod menses obsidionem perferens, tandem se Alboin et Langobardis obsidentibus tradidit. In quam medio concidens, quamvis calcaribus stimulatus, quamvis hinc inde hastarum verberibus caesus, non poterat elevari. Tunc unus ex eisdem Langobardis taliter regem adlocutus est dicens: "Memento, domine rex, qualem votum vovisti. Frange tam durum votum, et ingredieris urbem. Vere etenim christianus
Abbreviated transcription (Latin):
biquidd̃ antiquissimo ip̃ẽ bĩcinis iex gallorũ
qui apiũ senonas uibõ regnabat. cñi trecentis
milibus galloꝵ senonũ ad Italiã uenit. eamq
usq ad senogallia que a gallib est senonib boci¬
tata occupauit. Ca autẽ cur galli in italiam
illacti ad italiã transienũ. Horũ contir millia
nõ longe a delphos insula properantes. grecoꝵ
gladiis extinctã sunt. Alia suero eotuiimilia
in galatiã ingressa. pͥmũ gallo groti postea uero
galathe appellasi st/ Et hñ sunt qͥbs doctor
gontiũ screpsit epłam paulus Centũ milia¬

Expanded text:
iquidem antiquissimo tempore Brennus rex Gallorum, qui aput Senonas urbem regnabat, cum trecentis milibus Gallorum Senonum ad Italiam venit eamque usque ad Senogalliam, quae a Gallis Senonibus vocitata est, occupavit. Causa autem cur Galli in Italiam inlecti ad Italiam transierunt. Horum centum milia non longe a Delphos insula properantes, Graecorum gladiis extincta sunt; alia vero centum milia in Galatia ingressa, primum Gallogreci, postea vero Galatae appellata sunt. Et hi sunt quibus doctor gentium scripsit ep
Abbreviated transcription (Latin):
aduatico pelago fimibrro. Hec habet nihes satis
apulentas. Luceriã. cbepontũ : Camisiũ. Ago¬
itritiã. brundisiũ. et tarbntum in sinistio ibalie
corini. quod ꝑta milibus exleridibrro aplarii¬
mercimoniis ñ dimitum. Aꝑrilia autem
a pdifione nõiatus. titius emi ibi solis feruor ibs
teue uiretia p̾dintno. Cepta decima pintia
sicilia insula cõputatus que tyxteno mari
son iomo allintus. de siculi ducꝭ propin
Stieq tyruenis sluctibus ambiũtuo Poro
corsira li duce suo toiso. ardima a ebede
hercuilis filio noĩatur.

Expanded text:
Hadriatico pelago finitur. Haec habet urbes satis Hadriatico pelago finitur. Haec habet urbes satis opulentas, Luceriam, Sepontum, Canusium, Agerentiam, Brundisium et Tarentum et in sinistro Italiae cornu, quod mercimoniis Ydrontum. Apulia autem a perditione nominatur: citius enim ibi solis fervoribus terre virentia perduntur. Sexta decima provincia Sicilia insula computatur, que Tyrrheno mari seu Ionio alluitur deque Siculi ducis proprii utraeque Tyrrenis fluctibus ambiuntur. Porro Corsica a duce suo Corso, Sardinia a Sarde, Herculis filio, nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
carsilis. Reate. furconẽ et annternmũ. regionẽq
mar sorũ et eorũ lacũ qui fucinꝰ appellatur
Maisorũ q regiontͣ iõ inlra ualeriã proriuitiã¬
estimo cõputari. qu in cathalogo proĩziarũ
Italie nimine ab antiquis doscupta est
Si quis aui hãc per sa prouinciã eẽ uera tõe
oprobanerit. hinꝰ cõnabilis sina modis erit
omibus terceda. Quartadecia etãmum
intes cãpamã / cet mare adriaticu᷑ apuliamq
a pistaria incipiens hoᷤ. In hac stũ iubes
chtate. aufidena. hiscoma. et antiquitate
cõsumpta saminũ. a qua tola prouĩtia noĩa ᵈ
Et ip̃a harũ prouĩciarra caput ditissima bocenõta
Porro ebãites no acceꝑa olim ab hastis quat
ferre solebant. quas q greciibanna appellant
m̃tadecima prouĩtiarũ est aptilia.
cñ sociata chibi calabria. inbra quã est
iegio wbalentina. Hoc ab occidante uł affino
habet ibãmum et lucaniã. a solis uero ortu

Expanded text:
Cassiolim, Reate, Furconem et Amiternum regionemque Cassiolim, Reate, Furconem et Amiternum regionemque Marsorum et eorum lacum qui Fucinus appellatur. Marsorum quoque regionem iaestimo computari, quia in catalogo provinciarum Italiae minime ab antiquis descripta est. Si quis autem hanc per se provinciam esse vera ratione comprobaverit, hujus rationabilis sententia modis erit omnibus tenenda. Quarta decima Samnium, intra Campaniam, et mare Adriaticum, Apuliamque a Piscaria incipiens habetur. In hac sunt urbes, Theate, Aufidena, Hisernia, et antiquitate consumpta Samnium, a qua tota provincia nominatur, et ipsa harum provinciarum Porro Samnites nomen accipere olim ab hastis, quas ferre solebant quasque Greci saynia appellant. 21. Quinta decima provinciarum est Apulia, cumsociata sibi Calabria. Intra quam est regio Salentina. Haec ab occidente vel africo habet Samnium et Lucaniam, a solis vero ortu
Abbreviated transcription (Latin):
que greco uocabulo pentapolim appellantiro
Constas aũi aurelia emibiaq et flamimã
⁊ cobistratis uiis que ab urbe roia ueniunt
et ab leorũ nocabillis a quibus simt constrate
talibus nõĩbus appellari. Post flamimã
duodecima picenꝰ occinrit habẽs dib austro
appõminos mõtes. ex altera uero ꝑtẽ adriaticũ
ippire. Hoc usq ad fluruũ pistatiã ipertendit
in qua sunt criitates. firinus ascrlus. et pĩrus
et netristate cõsumpta adria. que adriaties pelago
noͫ dedit. Hmꝰ hĩtatores cñ a sabmns illpic
properarent in eorũ uexillo picus consedit atq¬
hac de cã picenus nontẽ. accepit
Orro terciadocua ualerier. cun est nurosia
annrexa inter umbriã et cãpaniam¬
picenũq consistit. que ab oriende etãntum
sregione aetingie. Hitiꝰ pars occidua que ab
urbo roma mitiũ capit. olim ab etrustorũppło
etruria dc̃a est. he / habet uibes. Eybutim.

Expanded text:
que greco vocabulo Pentapolim appellantur. que greco vocabulo Pentapolim appellantur. Constat autem Aureliam Emiliamque et Flaminiam a constratis viis, que ab urbe Roma veniunt et ab eorum vocabulis a quibus sunt constrate, talibus nominibus appellari. Post Flaminiam duodecima Picenus occurrit, habens ab austro Appenninos montes, ex altera vero parte Hadriaticum mare. Hec usque ad fluvium Piscariam pertendit; in qua sunt civitates Firmus, Asculus et Pinnis etiamque vetusta et consumpta Adria, que Hadriatico pelago nomen dedit. Huius habitatores, cum a Savinis illuc properarent, in eorum hac de causa Picenus nomen accepit. 20. Porro tertia decima Valeria, cui est Nursia adnexa, inter Umbriam et CaPicenumque consistit, que ab oriente Samnitum regionem attingit. Huius pars occidua, que ab urbe Roma initium capit, olim ab Etruscorum populo Etruria dicta est. Hec habet urbes Tiburim,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua sunt cuntates ferronianꝰ. et monts¬
beleru bobiũ. et uibinũ. necñ et oppidũ quod
uerona appollatus. Alpes aui. appẽrint
dc̃o sunt a punicis hot ost hãmbale et enib
exercitu. qui per easdom iomã toudentes tran¬
sltum habuoriũ. bnnt qui alpes coltias et
apporinnas unã dicant eẽ prom̃tiã. sed hob
Uittoris renuncit historia. que alpes cottias
por so prouintiam appellat.  Decima porio
enillia a liguria nicipiẽs inter appẽhias
alpes. it padi fluenta uorsub iauẽnã pergit¬
Hoc locupletibus uibibꝰ decoratuo / placentia ss
paria q regio. et bonoma cobilnq foro cnꝰ
castrũ imolab appellatus. Axtiterui ꝙ qui
onuliã et ualersã mirsiam q unã proultiam
eimiliã et ualcriã miessiã q tustia et umbua
simt constitute
Alunc undecima proiitiarũ est flamima
que inter appeminas alpes net mrate
est adrititicũ poͭͣ in qua nobilissima ur̃biũ
Itauona et quinq alit cuntates consistunt

Expanded text:
Montemvellium, Bobium et Orbinum, necnon et oppidum que Verona appellatur. Alpes autem Appennine dicte sunt a Punicis, hoc est Hannibale et eius exercitu, qui per easdem, Romam tendentes, transitum habuerunt. Sunt qui Alpes Cottias et Appenninas unam dicant esse provinciam, sed hoc Victoris revincit historia, que Alpes Cottias per se provinciam appellat. Decima porro Emilia a Liguria incipiens, inter Appenninas Alpes et Padi fluenta versus Ravennam pergitHec locupletibus urbibus decoratur: Placentia scilicet Parmaque, Regio et Bononia Corneliique Foro, cuius castrum Imolas appellatur. Extiterunt quoque qui Emiliam et Valeriam NursiamquEmiliam et Valeriam Nursiamque Tuscia et Umbria sunt constitute. Dehinc undecima provinciarum est Flaminia, que inter Appenninas Alpes et mare est Hadriaticum posita; in qua nobilissima urbium Ravenna et V alie civitates consistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in sucrifitiis deotũ suoꝵ iicendere solebat sie est¬
ap pollata. Hoc habet mitra se cuciũ uersus auroliã
abi ouenlis uero parte umbriã. In hac promncia
Roma que olim toguis mudi caput extitit. est
constituta. Umbria nero istiuib in ꝑte poritiur
penusiũ, et lacus clitorius ehpoletũ q consistunt
Imbua aĩi. dc̃a ost qd imbribus suꝑfurritꝰ cum
aquosa clades olim ppłos deuastaret.
can qua opulentissime uebes. Capna. napolis
et loileonꝰ constitute sunt. Quc iõ campania
ippollata est propter uborramã capue planitix
geberdi ey margiã / parto montuosa ost. Horro
oclana lucania/ que no a quodã loco accepit.
sicula per ora maris terem es ł et dur iuꝑiores
Dextr̃̃ italie coru tenẽs pertingit. in qua
pestus et lamus. cassiante. et consentia. regiui¬
q sumnt połᵒ cinitates.
Oirra domiq prouitia in appeminins
alpibus nũcuipatuo. que ande origitit̾

Expanded text:
 suorum incendere solebat, sic appellata est. Hec habet intra se circium versus Aureliam, ab orientis vero parte Umbriam. In hac provincia Roma, que olim totius mundi caput extitit, est constituta. In Umbria vero, que istius in parte ponitur, Perusium et lacus Clitorius Spoletiumque consistunt. Umbria autem dicta est, que imbribus superfuerit, cum aquosa clades olim populos devastaret. In qua opulentissimae urbes Capua, Neapolim et Salernus constitutae sunt. Quae ideo Campania appellata est propter uberrimam Capuae planitiem; ceterum ex maxima parte montuosa est. Porro octava Lucania, quae nomen a quodam luco accepit, Siculum per ora maris Tyrreni, sicut et duae superiores, dextrum Italiae cornu tenens pertingit; in qua Pestus et Lainus, Cassianum et Consentia Regiumque sunt positae civitates. Nona denique provincia in Appenninis Alpibus conputatur, quae inde ori
Abbreviated transcription (Latin):
Ad enisdd̃ beali uiri sepulcrũ properaret. qui subi
Ut in scus carimmibus refort illuc properandi
per flucͣtilia mentĩ et deuinã. pesq osupum
it alpo uiliã. perq aginitum gastiũ Drauum q
et biixtũ fluios ac briones. et angustã runitatẽ
quã int̾do et Rech flueritant iter fecisse dostribu
pictanis ꝑtrarisiens illuc habitauit et multorũ
ilidõ storum gosta. partim prosa partim int¬
trali iõe conseuꝑsit. Mouissie q in eadẽ cnuiło¬

Expanded text:
ad ejusdem beati viri sepulcrum properaret. Qui sibi, ad ejusdem beati viri sepulcrum properaret. Qui sibi, ut in suis ipse carminibus refert, illuc properanti per fluentilia menti, et Rounam, perque Osopum, et Alpem Juliam, perque Aguntum castrum, Dravumque, et Byrrum fluvios, ac Briones, et Augustam civitatem, quam Virdo et Lech fluentant, iter fuisse describit. Pictavis pertransiens, illuc habitavit, et multorum ibidem sanctorum gesta partim prosa, partim metrali ratione conscripsit; novissimeque in eadem ci
Abbreviated transcription (Latin):
ant qo hꝰ folicis fecimiꝰ mẽtionr̃. Libet qͦ nos
panca de uonerabili/ et saprentissimo
Duo fprtimato retexere / qui hũt felice su assue¬
ueras soci᷑ fuisse Deuiq hic de quo Loqueims
Qin locus hard longe la cemttense rastro uel
mitulub et doctus. in arto grama ͦ siue dthoica
seu eciã ietrica clarissimꝰ extitit. Hic cum
oclorn dolors̃ uehemitntissimiũ paferetur. et
mehulo ꝰ felix iste ip̃ius socius pari mo ocłos doleret
utriq ad bafilitã Hrorum pausli atq iobanis
que intia candem uibom sita estꝰ ꝑrexerĩ. in
qua ecĩa eltorriui in honorõ bt̃i inprotim ꝯfessoris
constructum propinquã habet fonestram in qua
enceona ad texhibendum lumien est constituta
Se cꝰolto mox sibi isti fortimatus sor e felip
Dolentia liu̾at tetigorunt. Olico dolore fugato sam¬
tatem quã optabant adeptĩ sunt. Quia de rã. sos¬
timatus in tũs btm martinũ uencratub est. ue dlicta
ptia paulo añꝙͣ langobardi italia inuaderei. fnromib

Expanded text:
a huius Felicis fecimus mentionem, libet quoque nos pauca de venerabili et sapientissimo viro Fortunato retexere, qui hunc Felicem suum adseverat socium fuisse. Denique hic de quo loquimur qui locus haud longe a Cenitense castro vel ritus et doctus, in arte grammatica sive rethorica seu etiam metrica clarissimus extitit. Hic cum oculorum dolorem vehementissimum pateretur, et nihilominus Felix iste ipsius socius pari modo oculos doleret, utrique ad basilicam beatorum Pauli atque Iohannis, quae intra eandem urbem sita est, perrexere. In qua etiam altarium in honorem beati Martini confessoris constructum propinquam habet fenestram, in qua lucerna ad exhibendum lumen est constituta. De cuius oleo mox sibi isti, Fortunatus scilicet et Felix, dolentia lumina tetigerunt. Ilico dolore fugato sanitatem, quam optabant, adepti sunt. Qua de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum veneratus est, ut, relicta patria, paulo antequam Longobardi Italiam invaderent, Turonis
Abbreviated transcription (Latin):
Puani et distoto seomonc cõposint. Adcꝰ
ogo tumilum cũ illuc oĩonis gr̃a aduentasse
hoc epilaphiũ rogatus ab apro euisdem lon abba
scribondia confexin.
Aigenio clatus sensu celeo ore suauis
Uomꝰ dulco melos pagina mlta camt
fortimatus apex uahum. uenrrabilis accũ
IAusoma egentus. hac tumuilatiro hinno
Ciuꝰ abore sacro sanctoru gesta piorda
Felix que tantis decorarib gallia gõmis¬
IU Lamine do quatu noy tibi tetra fugit
Hos modicus prompsi plebtio caouũt uersub
Ue tuꝰ in ppłis sancte Lateret honor
Beddo nrce imisero ne uidice spernar ab equo
Exmmꝰ inrrifo poste beate precor
Hec pancis de fanto biro ne enib uilam
sui cmres funditub ignorarent delibanimꝰ
mĩc adhistorie serrem rouertamins¬

Expanded text:
i et disserto sermone conposuit. Ad cuius ego tumulum, cum illuc orationis gratia adventassem, hoc epithaphium, rogatus ab Apro, eiusdem loci abbate, scribendum contexui. Ingenio clarus, sensu celer, ore suavis, Cuius dulce melos pagina multa canit, Fortunatus, apex vatum, venerabilis actu, Ausonia genitus, hac tumulatur humo. Cuius ab ore sacro sanctorum gesta priorum Felix, quae tantis decoraris, Gallia, gemmis, Lumine de quarum nox tibi tetra fugit. Hos modicus prompsi plebeio carmine versus, Ne tuus in populis, sancte, lateret honor. Redde vicem misero: ne iudice spernar ab aequo, Eximiis meritis posce, beate, precor. Haec paucis de tanto viro, ne eius vitam sui cives funditus ignorarent, delibavimus; nunc ad historiae seriem revertam
Abbreviated transcription (Latin):
malꝰ uiincrẽi predixit. Brat eĩ uis isto
mague absturẽtie et probabilis uile. qui cõstrnctꝰ
cariẽ catheno forieis induto desuꝑ cilitio
solo pant in cibo cum pancis dactilis utebatus¬
pr / diebus aiĩ quad iagesunt radicibꝰ habaꝵ
egiptiarũ quibus eremits ulinilus/ ceplriberi¬
tibus sibi ngotiatoribus alebatur des hũc

Expanded text:
praedixit. Erat enim vir iste magnae abstinentiae et probabilis vitae; qui constrictus ad carnem cathenis ferreis, induto desuper cilicio, solo pane in cibo cum paucis dactilis utebatur. In diebus autem quadragesimae radicibus herbarum Aegyptiarum, quibus heremitae utuntur, exibentibus sibi negotiatoribus, alebatur. Per hunc
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolim Diretłum eẽ. ibiq in speclaculo ppłi
corã imꝑatore leont mire magniidinis occidisse
Ciu us feruõ ne aliquid malignũ in regia uibt
quia uir fortis erat moliretur iissu imꝑatoris
gcli entiesi sunt. Qui sibi post aliqͦs / tempus
siros cultellos aptauit. quibus in ualsq
manicis suis abstonsis, palatium petrit. atq
se quedã ad angrsti utilitatõ siad eũ intronut¬
feretur Locuturũ promisit. A quẽ angustꝰ
Sios sibi familiares, qui eis uerba susciperent
prĩcios misit. Qui cuͣ ad ꝑodeumn uenissent
Ille ad eos quasi aliquid / eis secrotius dictutus
propius actessit: atq ambos blraq manu
ghadiis quos abstonsos habobat fortileo Wulur¬
rauit ita ut statim in terra corruerent. et expi
pro amissione duorũ luminũ. duos imꝑatori
Eleph nobilissimti de sius uitũ. in urbe
sticineusiũ sibi regom statueriũ. hic multos
Romanorũ unos potentes/ alios g la dio yoluipon¬
Alios ab gsalia extmbauit ꝑste cñ ãnũ uind et

Expanded text:
um esse, ibique in spectaculo populi coram imperatore leonem mirae magnitudinis occidisse. Cui, ut ferunt, ne aliquid malignum in regia urbe, quia vir fortis erat, moliretur, jussu imperatoris oculi evulsi sunt. Qui sibi post aliquod tempus duos cultellos aptavit, quibus in utrisque suis manicis absconsis, palatium petiit, atque se quaedam ad Augusti utilitatem, si ad eum intromitteretur, locuturum promisit. Ad quem Augustus duos sibi familiares, qui ejus verba susciperent, patricios misit. Qui cum ad Peredeum venissent, ille ad eos, quasi aliquid eis secretius dicturus propius accessit, atque ambos utraque manu gladiis, quos absconsos habebat, fortiter vulneravit, ita ut statim in terram corruerent, et expirpro amissione duorum luminum, duos imperatori leph nobilissimum de suis virum, in urbe Ticinensium sibi regem statuerunt. Hic multos Romanorum viros potentes, alios gladio exstinalios ex Italia exturbavit. Iste cum annum unum et
Abbreviated transcription (Latin):
hriontem silicib / et mãtticĩ cepit. Menetia
em non solu in parigꝭ insulis quas nẽ uenetias
dicimiꝰ toustas. sed eius terminꝰ a pãnomie finibꝰ
usq ad adduã flumũ protolatus probatris
Soenacus locus uenrliarũ. De quo nintiꝰ filauꝰ
egiedihis. Eneli eñi liett apud latõnos tra una addatur¬
grete Laudabiles dicitus. Uenrlit etꝭ histria
conrctituo. et utreq pro una prouitla halbenitiro
Hstria aiũ ab histio fline rognoiatuo q̃ u

Expanded text:
ontemsilicis et Mantuam, cepit. Venetia on solum in paucis insulis, quas nunc Venetias dicimus, constat, sed eius terminus a Pannoniae finibus usque Adduam fluvium protelatur. Probatur hoco 'Benacus lacus Venetiarum, de quo Mincius fluvius egreditur'. Eneti enim, licet aput LatGrece laudabiles dicuntur. Venetiae etiam Histria conectitur, et utraeque pro una provincia habentur. Histria autem ab Histro flumine cognominatur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
et que ip̃ĩ preoptabant gratantes sustipunit.
Seq futuris comodib aĩos atfollinit. Continuo
apild ꝓtaliã tẽrrbilia signa uisa sunt: hoc est
Ignce atĩes in colo apparuerĩi: eum se qui hodea
offusus est sangiuns chorustantem.
lbomꝰ uero ftalia cum langobardis profecliuꝰ
ab iniuncꝭ sius uetulis saxoribris anxiliũ
petit qtus spatiosam italiã cum pluribꝰ possessirrꝰ
mtrares. As que saxones plusꝙ uigintimilia
uirorũ cũ uxoribus stt et pariuilis ut cũ eoad
Hoc audirntos chlotarnis et ebigisbertus reges
francoꝵ suauos, aliasq gerites in locꝭ de quibus
idem sapones exierant posuerunt
mt albomiꝰ sodes proprias hoc est pãnoniã
auncis suus hunis contribint: eo so or¬
Ut si quo tpo langobardis mͣce cõt rouertĩ. sria rueiso
arna repeterent. Ygituo langobardi rolirtapãno¬
ma. cum ux̃oribris et natis. om̃iq suppolloctili
ꝑtaliã properant possessuri. Habitauieriũ

Expanded text:
et quae ipsi praeoptabant, gratanter suscipiunt, et quae ipsi praeoptabant, gratanter suscipiunt, deque futuris commodis animos attollunt. Continuo apud Italiam terribilia noctu sin caelo apparuerunt, eum scilicet qui postea effusus est sanguinem coruscantes. 6. Alboin vero ad Italiam cum Langobardis profecturus ab amicis suis vetulis Saxonibus auxilium petiit, quatenus spatiosam Italiam cum pluribus possessurus intraret. Ad quem Saxones plus quam viginti milia virorum cum uxoribus simul et parvulis, ut cum eo ad Hoc audientes Chlotarius et Sigisbertus reges Francorum, Suavos aliasque gentes in locis de quibus idem Saxones exierant posuerunt. 7. Tunc Alboin sedes proprias, hoc est Pannoniam, amicis suis Hunnis contribuit, eo sut, si quo tempore Langobardis necesse esset reverti, sua rursus arva repeterent. Igitur Langobardi, relicta Pannonia, cum uxoribus et natis omnibus et suppellectile Italiam properant possessuri. Habitavere,
Abbreviated transcription (Latin):
ptinctps ignorat. Aut libera nos de mam cis
aur ferte et tuntatem romanã et nosmetixpõs
gontilus trademꝰ Cumq hoc narsis andisser
hot brenites retrilit uerba. Ci malo feci tũ Romanis
malt iuenia. Tunc augustus intantum
aduersus narsotem cõmotus ost. ut statim in Italia
ingredi ultia constantinopolim non anderet
em illa inter cotera quias enuichus erat hec fertuis
mandasse ut cũ puellis in gy ne cetũ lanatũ
Patoret pensa diyudes. Ad que uerba Naisio¬
as het itlisa dodissei talem se adem tolam odifuru
qualo ip̃a dum uiueret deponere non possa
Itaq odio mrtuq exagitatus on irapolitamna
riultasem secedeus. Legatos mox ad langobar¬
Sotũ gentem Sitigit. mandaus ut pauꝑtina
panuoine uira Soscrerent. et ad italia cmictis
refertam dinitiis possidondam uemrent. lbinulq
Riltnoda pomotu genera. aliatũ q rerli spõs
qiatũ ⁊ asia ferax est mittĩt.ꝰ qtrs eoꝵ ad ueniẽdũ
niõs posset illicere.Langobardi le ta nuntia

Expanded text:
iissimus princeps ignorat. Aut libera nos de manu eius, aut certe et civitatem Romanam et nosmet ipsos gentibus tradimus'. Cumque hoc Narsis audisset, haec breviter retulit verba: 'Si male feci cum Romanis, male inveniam'. Tunc augustus in tantum adversus Narsetem commotus est, ut statim in Italiam regredi ultra Constantinopolim non auderet. Cui illa inter caetera, quia eunuchus erat, haec fertur mandasse, ut eum puellis in gynaeceo lanarum faceret pensa dividere. Ad quae verba Nars responsa dedisse: talem se eidem telam orditurum, qualem ipsa, dum viveret, deponere non possit. Itaque odio metuque exagitatus in Neapolim Campaniae civitatem secedens, legatos mox ad Langobardorum gentem dirigit, mandans, ut paupertina Pannoniae rura desererent et ad Italiam cunctis refertam divitiis possidendam venirent. Simulque multimoda pomorum genera, aliarumque rerum species, quarum Italia ferax est, mittit, quatinus eorum ad veniendum animos posset illicere. Langobardi laeta nuntia,
Abbreviated transcription (Latin):
ralia loca ueasa fuerant in sepultutat homo. xn
habitatula hutnana facta fuerant confugia bostiaꝵ
constantinopblim regendam ssuscexit᷑. Hiis
Q sp̃ibus naisis pritius qui ad oĩa stũdia uilgilabat
Ditlilem ep̃m altir cinitatis. qui anitẽ annos
pludimoss ad francorũ regnũ cõfugerat. hoc est
Add agonticusem ciitatẽ. tandem cõprehensid
apiud trciliam exilio Damnauit
gtitio Deleta bt dictũ ẽ al suꝑata srarsis onni
gothotũ gerito. his ꝙͦ de quibus dixiꝰ pari

Expanded text:
ralia loca versa fuerant in sepulturam hominum, et ralia loca versa fuerant in sepulturam hominum, et habitacula humana facta fuerant confugia bestiaruConstantinopolim regendam suscepit. His quoque temporibus Narsis patricius, cuius ad omnia studium vigilabat, Vitalem episcopum Altinae civitatis, qui ante annos plurimos ad Francorum regnum confugerat, hoc est ad Agonthiensem civitatem, tandem conprehensum apud Siciliam exilio damnavit. Igitur deleta, ut dictum est, vel superata Narsis omni Gothorum gente, his quoque de quibus dix
Abbreviated transcription (Latin):
uinuersis sugrentibus tuucta dẽi in sid ͦ sileritio
fugirbadis filii cadauera in sepulta parentũ relm¬
quentes. Parentes obliti pretatis uistera. natos rełm¬
quebant estuantes. ebi quẽ forte antiqua pritas
ꝑstrmgebal ut uellet sepeliro proxinũi ⁊estabat
ipe insepultus: et dum ob̃st quebatuo ꝑrrcbatus
dum fitneri obseqruti prebebat ip̃ois fuuꝰ sh̃ obsequio
manebas. uideres seculid in antiquea cedactũ silentiũ
Nulla uox in rure. nullus pastorũ sibilus. mille
insidie bostiarũ in pecudibus. nuilla darna in
Sonitst̃iꝭ prerddibies uolucribus. eata trans gressa
mrtondi tpũs intactã expeclabant nessore. uiura
amissis holuis Radiantibus unis illesa mantbat
Byirint propinquãte. nocturius scu diuoio horib
ꝑsonabat tuba Bellantiũ: audrebatur a plurib
mase murmus exercitus Nulla erant uestigia
coniantiu. nuillus cererebatus ꝑcrssor. let tamir
uisum ocłoꝵ suꝑabant cadauera mortuorũ ꝓhasto

Expanded text:
universis fugientibus cuncta esse in summo silentio. universis fugientibus cuncta esse in summo silentio. Fugiebant filii, cadavera insepulta parentum relinquentes. Parentes obliti pietatis viscera, natos relinquebant aestuantes. Si quem forte antiqua pietas perstringebat, ut vellet sepelire proximum, restabat ipse insepultus, et dum obsequebatur, perimebatur; dum funeri obsequium praebebat, ipsius funus sine obsequio manebat. Videres saeculum in antiquum redactum silentium. Nulla vox in rure, nullus pastorum sibilus, nullae insidiae bestiarum in pecudibus, nulla damna in domesticis volucribus. Sata transgressa metendi tempus, intacta exspectabant messorem, vinea amissis foliis radiantibus uvis illaesa manebat, hyeme propinquante, nocturnis vel diurnis horis personabat tuba bellantium, audiebatur a pluribus quasi murmur exercitus. Nulla erant vestigia commeantium, nullus cernebatur percussor, et tamen visum oculorum superabant cadavera m
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ proisieritt Brat aut uio prissitis.
in denpandis basilrcis sacis studiosto. uigihaos
et oroiribus intantũ studens. ut plus sux¬
pli ca tionibus ad douli fusis quq̃ admis bollitꝭ
nctoria optineret¬
mnapia postibentĩa cexota Est bubito
enim appatebant quedã signacula. per domos
host̾ia. uasa. nel uostimẽtat que si quis uoluisset
adluere magis magis q apparebant ꝓost ac̃
uero cexpletum ceperunt nasti in ingnitubus
hõi. Iuel an aliis Delicatioribus locis glandule
in modĩ micis son dactili quas mox subseque¬
patus febiũd intollerabilis ostris: Eta ut in triduo
homo ex tingueretus. et in uero aliquis tudium
transegisset habebat sꝑem iuuendidrant aũt
ubiq luctus ubuq lacheue Nlamut wlgi
rumor habebat fugientes clãdõ intare dlinque¬
bantu Somiꝰ Seserto habitatoribus. solis calulis
Doniũ seouatibus: peculia sola dinanibant in pascius
nullo astante pastore. Cerñtes pridõ uillas su
castra sepleta agnumbus hõmi: postera uero dit

Expanded text:
honorem promeruit. Erat autem vir iustus, us, in recuperandis basilicis satis studiosus, vigiliis et orationibus in tantum studens, ut plus supplicationibus ad Deum profusis quam armis bellicis victoriam obtineretmaxima pestilentia exorta est. Subito enim apparebant quaedam signacula per domos, hostia, vasa vel vestimenta, quae si quis voluisset abluere, magis magisque apparebant. Post annum vero expletum coeperunt nucis in inguinibus hominum vel in aliis delicatioribus locis glandulae in modum nucis seu dactuli, quas mox subsequebatur febrium intolerabilis aestus, ita ut in triduo homo extingueretur. Sin vero aliquis triduum transegisset, habebat spem vivendi. Erant autem ubique luctus, ubique lacrimae. Nam, ut vulgi rumor habebat, fugientes cladem vitare, relinquebantur domus desertae habitatoribus, solis catulis domum servantibus. Peculia sola remanebant in pascuis, nullo adstante pastore. Cerneres pridem villas seu castra repleta agminibus hominum, postero vero die
Abbreviated transcription (Latin):
et quas ip̃o celigere inoluisses Langobarderum
fartis hoc ost generationes uel lmeas tribueret
Sactumq ẽ. et ãnuente s iege quas optauerat
Rangobludorũ precipnas prosapias ut tñ co
s abittuent arcepif et ttu demũ Dirctoris horiorẽ
adeptus ost: M opostit ꝙͦ a rege gentrosatũ eqͣiũ

Expanded text:
ei quas ipse eligere voluisset Langobardorum Faras, hoc est generationes, vel lineas tribueret. Factumque est, et annuente sibi rege, quas optaverat Langobardorum praecipuas prosapias, ut cum eo habitarent, accepit: et ita demum ductoris honorem adeptus est. Poposcit quoque a rege genero
Abbreviated transcription (Latin):
rabiut nchiloi naesis certarue aduersus
smduald brebtorũ rego qui ad huc do
heruloiñ stupe dinanserat. quos secum a
italia uehuts simnul odoacar addlixerat. hnt
narsis fi̾dolitto sibi pͥmiũ adberenti młia bont¬
fitua contrilit so nouissyut suꝑbe dbollantõ¬

Expanded text:
abuit nihilominus Narses certamen adversus Sinduald Brebtorum regem, qui adhuc de Herulorum stirpe remanserat, quem secum in Italiam veniens, simul Odoacar adduxerat. Huic Narses fideliter sibi primum adhaerenti, multa beneficia contulit, sed novissime supe
Abbreviated transcription (Latin):
Angnis iiq furib luco spoliatub et arib
Amissis ꝓpłis anguis uiq furib
Improbe sessos abi sine dentirs maoinora nurris
Cogeris imperio improbe sessor abi¬
Cernitus ignb edax falsis insirgere flanumuis
Nec tibi gẽma iicans cermtris guis edax
Sum ftruituo paries Lacerantus instera frĩs
cbospes adest fiater dum struihur paries¬
d sdila facta paterit patulo prodũtus edaces
Munris accepti utti abdila facta paserit
ebine tyramie tue fiustrantuo thetia flaudis
frena capis uite siue tiiraune tue
Mema elsa nime nuillo subiuentus ab hoste
poleclens hoste gram ne litis munubad arã
Mimera fors aris. ꝓlecteris hoste gram
Dĩa septa gregis presstitum õ tradita geriti
Gens ecdõ reparat onnĩa septa gregis
frandis amure / puer suado ctiptarib ab ỹdio
ndro non caperis fraudibiamice puss
emucta patent uati m̃es lutefatã sile

Expanded text:
Anguis inique, furis, luco spoliatus et aris; Anguis inique, furis, luco spoliatus et aris; Amissis populis, anguis inique, furis. Improbe sessor, abi, sine dentur marmora muris; Cogeris imperio; improbe sessor, abCernitur ignis edax falsis insurgere flammis; Nec tibi, gemma micans, cernitur ignis edax. Dum struitur paries, lacerantur viscera fratris; Sospes adest frater, dum struitur paries. Abdita facta patent, patulo produntur edaces; Muneris accepti abdita facta patent. Seve tiranne, tuae frustrantur retia fraudis; Frena capis vitae, seve tiranne, tuae. Moenia celsa Numae nullo evertentur ab hoste; Plecteris hoste gravi ne lites munus ad aram, Munus fers dum aris, plecteris hoste gravi. Omnia septa gregis, praescitum est, tradita genti, Gens eadem reparat, omnia septa gregis. Fraudis amice puer suaso captaris ab hydro, Hydro non caperis, fraudis amice puer. Cuncta patent vati, mens t
Abbreviated transcription (Latin):
Carneus ethereo ignib ab igne perit
Pestis iiqua latens procul est Pdepressa sagati
Mon tulit adma cincis pollis unqua lates
Lõma flagia uagã sistunt moderamir mr̃tem
E peludit postem. Lema flagra uagam
unda ꝑhemniss aque natiude madinore manat
Nuda corda rigat unda ꝑhemiuns aquo
Giigitis imia galibo capillo diuilse petisti
destris alta petenb gurgitis ma calibo
Bussa pr̃na getens dilapsus currit in equor
eurit bectus aquib inssa paterna gerens
Prebint bnda uia promipho ad pͥrepta ig̃ri
enrsori ignaro prebint unda mam
Cestio lides uerax tu quoq parne pner
Paafida corda geniũ strmullo agitatamalignis
Carfarcis flamuris persida corda gemñ
fert alimẽta corax digitis oblata beignis
dira protul inssus fert almenta corax
pectorꝰ sacra dolent inumicũ labe pemplum
distipuli excessum pectora sacra dolant
Liirib amena petons ducibus comitarib opimib
Celitꝰ attraherio lipib amena petetis

Expanded text:
Carneus aethereo ignis ab igne perit. Carneus aethereo ignis ab igne perit. Pestis iniqua latens procul est deprensa sagaci; Non tulit arma crucis pestis iniqua latens. Lenia flagra vagam sistunt moderamine mentem; Excludunt pestem lenia flagra vagam. Unda perennis aquae nativo e marmore manat; Arida corda rigat unda perennis aquae. Gurgitis ima, calibs capulo divulse, petisti; Deseris alta petens gurgitis ima, calibs. Iussa paterna gerens dilapsus vivit in aequor; Currit vectus aquis iussa paterna gerens. Prebuit unda viam prompte ad praecepta magistri; Cursori ignaro prebuit unda viamTestis ades verax, tu quoque, parve puer. Perfida corda gemunt stimulis agitata malignis; Tartareis flammis perfida corda gemunt. Fert alimenta corax digitis oblata benignis; Dira procul iussus fert alimenta corax. Pectora sacra dolent inimicum labe peremptum; Discipuli excessum pectora sacra dolent. Lyris amoena petens ducibus comitaris opimis; Caelitus adtraheris Lyris amoena petens.
Abbreviated transcription (Latin):
deftia ferons inundo. musia plaude satis
Opuerile decꝰ transcendens moribꝰ annos
Rexsuꝑanis q senes Epuerile decus
flos ꝑadise tuus Sespexit florida mũdi
prenit opes rome flos ꝑadise decubtriꝰ
uas pedagoga tulit diremptum pectore tristi
lota reformatum uas pedagoga fulit
Uibo nocanit habens firons cantibus abdit
fer prrtatis opem uibe uocamen habenb
Condibꝰ antia soncũ mortalibus abditã ciuitis
loginta xope tibi. Laudibus antia sonant
frigora. flabia. mues fero tu tribus impigeo ãmb
Cempuris amore dei frigora. flabra. mues
fraus uentranda placet pretatis furla probanturr
Qua sacer altub erat fiaus uoneranda placet
biggnar adoẽ dapos. agapes sod lundus obstat
Uil ninꝰ alma fides ebignat adõe dapes¬
Digiarite colit copo quia comodat aurem
Abftennũ pastens orgia rife olit
Pabula grata feriai auidi ad spelea subulti
pectoribus letis pabiila grata ferunt
figiris ab igue perit lacerant dũ uistera sentes

Expanded text:
Astra ferens mundo, Nursia plaude satis. Astra ferens mundo, Nursia plaude satis. O puerile decus transcendens moribus annos Exsuperansque senes, o puerile decus, Flos, paradise, tuus despexit florida mundi, Sprevit opes Romae, flos, paradise, tuus. Vas paedagoga tulit diremptum pectore tristi; Laeta reformatum vas paedagoga tulit. Urbe vocamen habens tironem cautibus abdit, Fert pietatis opem urbe vocamen habens. Laudibus antra sonant mortalibus abdita cunctis, Cognita, Christe, tibi laudibus antra sonant. Frigora, flabra, nives, fers tu tribus impiger annis. Temnis amore Dei frigora, flabra, nives. Fraus veneranda placet, pietatis furta probantur, Qua sacer altus erat, fraus veneranda placet. Signat adesse dapes Agapes, sed lividus obstat, Nil minus alma fidesOrgia rite colit, Christo qui accommodat aurem; Abstemium pascens orgia rite colit. Pabula grata ferunt avidi ad spelea subulci; Pectoribus laetis pabula grata ferunt. Ignis ab igne perit, lacerant dum viscera sentes;
Abbreviated transcription (Latin):
in urbe roma constitutis paschalem calculũ
mirãda argumiẽtatione composint Cunc qͦ
apud constantinopolim priscitnꝰ cesariersis
gramatice artis ut ita digerim profuda Rmatꝰ ᷤ.
Tunc qͦ inchilomimiꝰ. Tratob romane eccłir
subdiaconꝰ poeta mirabilis apłorum actris
uersibus exametus exarauit
is quoq Diebus btissimꝰ benedcũs pater
Det prius in loco qui sublacus di. qui ab
urbo roma xlta milibus abest. Et postea in
castro cassim quod harũ appellasus. et mague
uide meritis: et aplicis uirtutibus effulsit.
C uitam sicut nolum est bt̃us papa gregorius
in suis Sizalogis suatu seomone composint
Rgo qͦ pro ꝑuitate ingenn mei ad honorçmn
tanti pr̃is singula euis nuuracula per singrła
diftita elegiato nirtro hoc mõ contexin
Rdiar unde tuos sacer o benrdce truiphos¬
uistutum cinulos ordicro unĩ trios
Ruge bte pr̃ meritum qui nõĩe prodib
fulgida lux secli. enge beate. pater

Expanded text:
in urbe Roma constitutus pascale calculum in urbe Roma constitutus pascale calculum miranda argumentatione conposuit. Tunc quoque aput Constantinopolim Priscianus Caesariensis grammaticae artis, ut ita dixerim, profunda rimatus est. Tuncque nihilominus Arator, Romanae ecclesiae subdiaconus, poeta mirabilis, Apostolorum actus versibus exametris exaravit. 26. His quoque diebus beatissimus Benedictus pater et prius in loco qui Sublacus dicitur, qui ab urbe Roma quadraginta milibus abest, et postea in castro Cassini, quod Arx appellatur, et magnae vitae meritis et apostolicis virtutibus effulsit. s vitam, sicut notum est, beatus papa Gregorius in suis dialogis suavi sermone composuit. Ego quoque pro parvitate ingenii mei ad honorem tanti patris singula eius miracula per singula distica elegiaco metro hoc modo contexui: Ordiar unde tuos, sacer o Benedicte, triumphosVirtutum cumulos ordiar unde tuos? Euge, beate pater, meritum qui nomine prodis, Fulgida lux secli, euge, b
Abbreviated transcription (Latin):
sigłoꝵ ingr̃atiu siuo iudicũ leges que usq
ad dio mlia pone libros erant extonse mtra
Digestoꝵ suie pandectarum notabiilo nuĩcu pauit
Quatuos etꝭ institritiontĩ libros in quibo brouiter
composuit Mouas qͦ leges quas ip̃e stalurrat
in unũ uolinur redactas eundẽ codicem
nouellaꝵ micupari sancunt Exfruxit qͦ
idõ princeps int̾ra uibũ constantinopolim
xp̃o dño qui est sapĩa dei pris templum
qod groco nocabulo agian sophiã idest
Ddificia excellit ut̃ in fotis torrarũ spatiis
huic siłe noy possit mueniri Eiat enim
hic princeps fide catholicꝰ in oꝑibus rectus
in iuditirs iustꝰ iõq ei omĩa eonentrebant in bonũ
Suiꝰ ipĩbus cassiodorus apud uibem Romam
tam seculari quã duunti sõsi claruit Quuimt̾
cetera q̃ nobiliter scuipsit. psalmorũ precpue
occulta potentissime reseramit. hic pͥmilus
consulꝰ deinde senator. ad postremiũ uero
monacꝰ extitit. hoc ecꝭ tpẽ dipnn siub abba

Expanded text:
gistratuum sive iudicum leges, quae usque ad duo milia pene libros erant extensae, intDigestorum sive Pandectarum vocabulo nuncupavit. Quattuor etiam institutionum libros, in quibus breviter conposuit. Novas quoque leges, quas ipse statuerat, in unum volumen redactas, eodem codicem novellarum nuncupari sancivit. Extruxit quoque idem princeps intra urbem Constantinopolim Christo domino, qui est sapientia Dei patris, templum, quod Graeco vocabulo Agian Sophian, id esdeo cuncta aedificia excellit, ut in totis terrarum spatiis huic simile non possit inveniri. Erat enim hic princeps fide catholicus, in operibus rectus, in iudiciis iustus; ideoque ei omnia concurrebant in bonum. Huius temporibus Cassiodorus aput urbem Romam tam seculari quam divina scientia claruit. Qui inter cetera quae nobiliter scripsit psalmorum praecipue occulta potentissime reseravit. Hic primitus consul, deinde senator, ad postremum vero monachus extitit. Hoc etiam tempore Dionisius abba