comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. aũt ab occidente minori fri¬
gie. ab ortu sinirna urbẽ ht. ꝙͣ
helles fluuiꝰ cingit: cuiꝰ campos
pactolꝰ & hermꝰ circũfluũt arenᷤ
aureis clitissimi. ¶Caria pani
philia. ysauria. ex scitu loci ꝑhi¬
betur. cognoĩata qd undiq aꝑ¬
ta aurarũ flatib pateat: metro¬
polim urbem selenciam ht. ¶Ei
licia a cilice qͣdam nom̃ traxit. ꝙ̃
uez fuisse asserũt ¶Plurima ia¬
cet campis recipiens ab occiduo
go montis tauri uiga. Hãc aing¬
nꝰ aminis int̾secat. Matrem ur̃¬
biũ ht tarsim: in ea ⁊ choriscos
oppiclũ est. Uñ crocũ plurimũ ⁊
optimũ uenit: spiramine fla¬
grancior: et calore plus auro.
¶Licia nũcupata: qd̾ ab oriẽte
adiu̾cta cilicie sit. Nam h̾t ab
ortu cilicia ab occasu et meridiͦ
mare tyrrenũ. a septentrione
cariani: uͥ est mons chimera. qͥ
nocturnis estib igne exalat si¬
cut in sicilia ethna et uesulꝰ in
campͣisnia
De europa ⁊ ꝑtibꝰ

Expanded text:
gitur ab Occidente minori Phrygiae, ab Ortu Smyrnam urbem habet, quam Meles fluvius cingit, cujus campos Pactolus et Hermus circumfluunt, arenis aureis ditissimi. 44. Pamphylia . . . . Isauria ex situ loci perhibetur cognominata, quod undique aurarum aperta flatibus pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. 45. licia a Cilice quodam nomen traxit, quem ve fuisse asserunt. Plurima jacet campis, recipiens ab Occiduo rgo montis Tauri juga. Hanc Cydnus amnis intersecat, matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fragrantius, et colore plus aureo. 46. Lycia nuncupata, quod ab Oriente adjuncta Ciliciae sit. Nam habet ab Ortu Ciliciam, ab Occasu et Meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat: sicut in Sicilia Aetna et Vesuvius in Campania. De Europa .
Abbreviated transcription (Latin):
chuie est. H̃t et fliuina magĩ
nia dicta a silua u̾ittina q̃ scichi
ib̃̾iacet. hñs ab oriente mare cas¬
piũ. a mericlie armemaz a se¬
temtrione albaniam. Ab occ
hiberiam. Est aũt siliuis aspeia
copiosa muanibꝰ feris tygnb
¶Albania a colore ppłi nũcup¬
ta: eo qd̾ albo crme nascant ha
ab oriente sb̾ mari cuspio sin
per ora occam septẽtrional
qr ad mootides paludes ꝑ dela
et inculta o extencłr. Hunc ͭ ͥ
canes ingentes st̃.: tãter na
tatis ut tauros premãt. lo s
ab armeno iasonis tessali
pnte. qͥ amisso rege iasone col¬

Expanded text:
ythiae est. Habet et flumina magna ythiae est. Habet et flumina magna nia dicta a silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasu Iberiam. Est autem silvis aspera, copiosa inmanibus feris, tigribus Albania a colore populi nuncupata, eo quod alba crine nascantur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leone nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone col
Abbreviated transcription (Latin):
bactas uocabłin clecdit. Partes
huiꝰ q̃ plane st̃: prouis iugis
ambunt᷑. Que aduerse sut:
inli fluuii fontib t̾minãt᷑
Reliqͣ includit occus fliunus
Mictit bactria fortissiuos ca¬
mpelos: nũꝙͣ atterentes pedes
¶Scithia sic̾ et gothia amagos
filio ⁊ aphet fertur ẽẽ cognoĩa¬
ta: cuiꝰ t̾ra olim ingẽs fuit.
Nam ab oriente niclia a septẽ¬
trione ꝑ paludes incotides me
danubiũ et occanũ: usq ad
manie fiues pornigit᷑. Poster
minor effecta a dext̾a oriẽtis p¬
te qͣ occanꝰ sericus tenłr usꝙ
Dehinc a meridie usq ad cou¬
casi iugũ declucta cui ib̾iaces
agros incolũt. quedã portẽtuo¬
se ac truces carnib liumans et
coꝵ sangͥne uiuũt. Scitlue plu¬
res t̾re st̃̾ locupletes: nhitabi¬
les tñ plures. Nam clũ ĩ pleris¬
q locis auro et gẽmis affluũt.
griphoꝵ immanitate accesso he¬
minũ rarus est. ¶ Sinaragcla
aũt: optima hec pr̃ia ẽ. Ciane
qͦͣ lapis et cristalłꝰ purissimꝰ si¬

Expanded text:
rtes huius quae pone sunt Propanisi iugis ambiuntur, quae adversae sunt Indi fluvii fontibus terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam adterentes pedes. Scythia sicut et Gothia a Magog filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra olim ingens fuit; nam ab oriente India, a septentrione per paludes Maeotides inter Danubium et Oceanum usque ad Germaniae fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet agros incolunt, quaedam portentuosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures; nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum inmanitate accessus hominum rarus est. Smaragdis autem optimis haec patria que lapis et crystallus purissimus Sc
Abbreviated transcription (Latin):
olex est aũt armenia. et suꝑior
ꝙ inferior: sic̾ due pannoine.
Sibena regio asie est ꝓpe pou¬
n̾armenie iũcta. In hac herbe
ancture utiles nascũtur. ¶ Ca¬
pidocia urbs ꝓpͥa noĩauit. Hec
in capite syrie sita: ab oriente
arinenia tangit ab occasu asi¬
am minorez. ab aqͥlone mare
emerricũ et ymesceros cãpos
quos huere amazones ameri¬
ne uero taurũ mõtẽ cui sb̾ias
alicia et isauria: usq ad cilicũ
Tercia eyꝰ ante alias nutͥe eqͥrũ
llis annis ꝑ eam fluit: qͥ qͦndã
llie regna clisĩxit a ꝑsis. ¶A¬
sia minor ab oriente capadoçia
ang᷑ ab aliis partib undiq mͣ¬
n circũdat᷑. Nam a septẽtrione
untũ eusinũ ht ab occasu ꝓpõ

Expanded text:
t autem Armenia, superior et inferior, sicut duae Pannoniae. Hiberia regio Asiae est, prope Pontum Armeniae iuncta. In hac herbae tincturae utiles nascuntur. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicium Terra eius ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae regna disiunxit a Persis. Asia minor ab oriente Cappadocia cingitur, ab aliis partibus undique mare circumdatur; nam a septentrione pontum Euxinum hab
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ꝓunicias bithiniã. frigia
Alaciam. licliam. caria. ꝑam¬
philiam ysauriam. liciam at¬
ẜ aliciam ¶Prmĩa asie mi¬
noris bichima in pontis exor¬
uersa tracie iacet młtis antea
noĩb appellata. Nam prius
biricia clicta: demde migcom̃
mox abichinio rege bithinia
nũcuꝑata: ip̃a est et mĩor fri¬
gia. ¶Nichomedia urbs ĩca
est.u̾. ambal fugiens ueneni
haustu exspirauit. ¶Galacia
clictu: a p̾ͥscis galloꝵ gentibus
ex qͥb extitit occupata. Nam
galli in auxiliũ a rege bithĩe
euocati regnũ cũ eo patrata uic¬
toria dnuserũt. Sicq deinde gͦͤ¬
cis admixti: Pmũ gallo gre¬

Expanded text:
s Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphiliam, Isauriam, Lyciam, atque Ciliciam. 39. Prima Asiae minoris Bithynia in Ponti exoradversa Thraciae jacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravit. Galatia dicta a priscis Gallorum gentibus, a quibus extitit occupata. NaGalli, in auxilium a rege Bithinie evocati, regnum cum eo, peracta victoria, diviserunt, sicque de eisdem Grecis admixti primum Gallogre
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾ arre. Hinc enĩ ꝓfectꝰ cle
coritho ciuitate pͥus ueĩt in
frigiam. Est aũt regio troiadi
sriacta ab aqͥlonis parte gala¬
tie. a mericliano uicina est. li¬
caome. ab oriente lidie adħet
ab occidente ellesponto mari
terminat᷑. In hac regione tro¬
ia est. ꝙͣ ex suo noĩe appellauͦ
tros troianoꝵ rex ganimedis
pat̾. Due aũt st̃ frigie: ma¬
ior ⁊ mĩor. Maior frigia siuir¬
nam ht. Minor u̾o iliũ licao

Expanded text:
Hic enim profectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari terminatur. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros, Troianorum rex, Ganymedis pater. Duae sunt autem Phrygiae: maior et minor. Maior Phrygia Smyrnam habet, minor vero Ili
Abbreviated transcription (Latin):
poriente aribia. a meridie mͣ¬
ecubrĩ. ¶Palestina ꝓuĩcia:
philistĩ urbem metropolimn ha
⁊om̃is cuta eam regio palesti
mest. nũcupata. Huic ab oriẽ¬
⁊ mare rubrũ occurrit a meridi¬
mo lat̾e uidea excipit a septẽtri¬
onali plaga tyrioꝵ fimbꝰ clau¬
dłr ab occasu egyptõ limine t̾¬
minatur. ¶udea regio palesti¬
ie ex noĩe uide appellata ex cuiꝰ
tabu reges hũit. Hec pͥꝰ chanaĩ
ddicta a filio cham. sũ a decẽ cha¬
uaneoꝵ gentib: quibꝰ expulsis
emdẽ t̾ram idei possederũt r̃iciũ
longitudinis. ex auico arfa usq
aduicũ uiliadem porrigit᷑. In qͦ
nd̾oꝵ parit̾ ac tyrioꝵ cõmimis
hitato est. Latitudo aũt eiꝰ amõ¬
te libumi usq ad tẏberiadis lacũ
extencłr. ¶In meclio aũt iudee
auitas ierosolima est. qͣi umbicus
rgionis tocius terre uariũ rerũ¬

Expanded text:
oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestina provincia Philistim urbem metropolim habuomnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Huius ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Arfa usque ad vicum Iuliadem porrigitur, in quo Iudaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem eius a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Iudaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variar
Abbreviated transcription (Latin):
syrie: a uocabulo cõmagene ill¬
bis nũcupata: que qͣntũ ibi ls¬
mopos hebutur. Hinc est a sep¬
pnͣtrione capua. ab ortu me¬
sopotamia a meridie sypd ab
scrasu: mare magnũ. ¶ Eenre
aini fr. cde theb̾ egypter i

Expanded text:
ocabulo Commagae urbis nuncupata, quae quondam ibi metropolis habebatur. Huius est a septentrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
sipto nuto a paradiso. ¶Para¬
As est. locus in orientis ꝑtib os¬
qtitus cuiꝰ uocabłm ex greco in
latnũ uertitur ortus. Porro hie¬
iaice cłi eden. qd in nr̃a lingͣ.

Expanded text:
sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden d
Abbreviated transcription (Latin):
rb̾ a rotunditate circili dig
q sicut rota est. Uñ breuis
etiam totella orbiculꝰ appellat᷑.
uudiq enĩ oceanus cutũfluens.
eiuis in arculo ambit fines. Di¬
iuisus est aũt trifarie eqͥbꝰ. una
ꝑs asia. alc̾a europa. tercia affri¬
tres partes orb̾. uet̾es nõ eqͣłi
diuiserũt. Nam asia a merichia
ꝑ orientẽ usq ad septe̾trionẽ ꝑ¬
uenit. Europa u̾o a septenit¬
one usq ad occidentẽ. atq ĩe
a fuca ab occidente: usq ad me¬
ridiem. Uñ eiudent̾ orbẽ cdimid¬
um lue tenent: europa ⁊ afi¬
ca. Aliũ u̾o dimidiũ sola a si
S ideo iste dne partes facte il
qr int̾ utrãq ab occano mare¬
magnũ ingrelitur: qd̾ eas int¬
secat. Quaꝓpt̾ si in duas p
orientis et ocadentis orbem ais¬
das: asia ent in unͣ in alt̾a ues
euroꝑa et africa.

Expanded text:
rbis a rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Afritres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit; Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab OcMagnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera Europa et Africa.
Abbreviated transcription (Latin):
agani ex pagis atheniẽciũ
dicti nͥ exorti st̃. Ibi enĩ in
ocis agrestibꝰ i pagis gentiles
lucos ycolaq statuerũt. ⁊ a tali
micio uocabulũ pagam sortiti
ł.¶ Gentiles st̃ quisũ lege sũt
⁊ uõdũ creclicerũt. Dicti autez
gentiles qr ita st̃̾ ut fuert̃ geni¬
ti: id est sicut in carne descẽcle
nec dum regenerati ¶Proinde
gentiles pͥmitꝰ nũcuꝑant. Ipĩ
ex groco in latinũ int̾pretũtur
gentiles. Et hnos enĩ grece gẽs
łr. post fidem aũt nõ debẽt uoca¬
ri gentes sũ gentiles qͥ ex genti¬
bus crechiderũt. sicut post fiden
dici iam nõ pocest uidens testãte
paulo apło et dicente iam xp̃ia
baptismũ xp̃i susceptũ ad ydolo¬
rũ cultũ et sacrificioꝵ ꝯtamina¬
tõne reuertũtur. Est aũt nom̃

Expanded text:
agani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderutes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Christbaptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem reve
Abbreviated transcription (Latin):
sortita est cogitatõ. ¶Cogendo enĩ am¬
mũ reminisc̾e̾: ꝙ memorie ꝯmendatũ
est cłr cogitatõ. ¶Rerũ omiũ thesau¬
ius: memoria est. Ip̃a est enĩ custos re¬
bus inuentis. Ip̃o. animo cogitatis: de qͣ
ad liquid̾. difficile est aliꝙ̃ cdisputare. qr
granclis eius ꝓplexitas ẽ et animꝰ ip̃a
est. ¶Imnago a sensib corporis remota
sue spẽi similitudine reliqͥd in memo¬
ria. Bcatitudine aũt nõ ꝑ ymagines
sicut cet̾a. S sicut gaudiũ sñ u̾magine
remuuscuͣ. ¶Dũ obliuonẽ memo¬
ramͣ nõ ꝑ se ip̃m adest. Q̾ si per se ip̃a
adesset: utiq obliuiscerem. ¶Cõmu
monem hommnis aĩaliũq ẽẽ memori¬

Expanded text:
sortita est cogitatio. Cogendo enim ansortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non per seipsam adest. Quod si per seipsam adesset, utique non oblivisceremur. 148 9. Communem hominis animaliumque esse memori
Abbreviated transcription (Latin):
sensꝰ: uide diciꝰ. Ueluti cũ dicimꝰ uide
qͣmͦ sonat. uide quomͦ sapit. sic et ca.
¶ Quc̃admod̾ occulꝰ. ita et animꝰ cetera
uidet sese nõ intuetur. Aliaꝵ eñ reꝵ ori¬
gmes spes et magnitudines ꝓspicit de se
aũt tanta uen ignorancia inficitur. ut ĩ
hus om̃ib nich̾ certius contemplet᷑. O
homo qui miraris siderũ altitudinẽ ⁊ mͣ¬
ns ꝓfunditate: aĩ abyssũ: intra ⁊ mura¬
re si potes. ¶Multa cogitantes sũ sẽsu
carnis: et sũ ymaginib uiuis et aĩo tr̃n
ceruentes intuemur: memior̾aq mente
sibi cas fingente tenemꝰ. ¶Multa quoq
intlłimꝰ seusu: q̃ lingͣ explere nõ possumꝰ
Innoxios ẽẽ infantes opere: nõ ẽẽ inuori¬
os cogitatone: ¶Qi motũ ꝙ genĩt m̃te
nõctũ possũt expłere in opere. Hac ꝑ hoc
in ilł etas est in becilł nõ amuiꝰ. Ad nutũ
enĩ uolũtatis nõd̾ obtemperat ilł fragili¬
tis corporis nec adeo oꝑe noc̾e possũt: sic
cogitutõne mouent᷑. Ex cã uocabulũ:

Expanded text:
cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, etc. 4. Quemadmodum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tñ alius ex patre: aliꝰ ex uirgine. S
ip̃e ct̾nus ex pre: ip̃e tp̃rał ex matre. Ip̃ẽ
qui fecit. Ipẽ qui factꝰ est. Ip̾e de patre
sũ matre. Ip̃e de matre sũ patre. Ip̃e con¬
ditoris cemplũ. Ip̾e ꝯlitor tẽpłi. Ipse
auctor operis. ip̃e opus auctoris. Ia¬
nens unus de utroq et in utraq natura
¶Nec naturaꝵ copulat̾one ꝯfusꝰ. Nec
maturaꝵ distinctõne geminato. Ido deꝰ
in hominẽ uenit: qr per se ip̃m ab hoĩbus
cognosci nõ potuit. S unde nob̾ ꝯsuluit.
inde despexionẽ tulit. qr infirmitatẽ qͣm
ꝓ nob̾ suscepͭ: hõ suꝑb desperit. Ob hoc¬
ergo infirma et stulta inundi elegit:
ut forciora et sapienciora per que non
cognoscelutur cõfundet. Sicut scibũ
fortem nualidꝰ infans caꝑe nõ põt. nͥ
a matre pͥꝰ elitũ in lactis succũ u̾tat᷑.
ut ꝙ in cibo nõ potuit uti suggendo pote¬
tur in lacte per carnẽ. Ita et nos cũ ẽc̃mꝰ
infirmi ad concupiscendã uerbi et̾nita¬

Expanded text:
non tamen alius est ex Patre, et alius ex Virgine; sed ipse aeternus ex Patre, ipse te ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
on uirtute non sensu corporis: s ra¬
tõne mentis pre excelliutꝰ aĩalibus
ceteris. Pro reb corporeis utendis suffi¬
at senso carnis nõ prosp̾ũalib capiendis
Ilocti ãt hominos usu corporeaꝵ reꝵ n
u̾sitate locoꝵ. Ita sibimet et uirtute senci¬
endi p̾cellũt. Nam p̾stancior est odora¬
tus sapori et positõne loci et senciendi lõ¬
gniquitate. Sic auris odoratui. Longiꝰ
eñ audimꝰ: ꝙͣ odoramꝰ. Sic ocli aibꝰ lõ¬
gius enĩ uidemꝰ ꝙͣ audimꝰ. Animꝰ aũt et

Expanded text:
on virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum reruversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ descendit ut hus qui ab eo nõ penałr
dennclantur uiam aperire reuertendi
ad celos: Sccl̃m testimoniũ. u̾saye ꝓphe
dicentis. Posiusti ꝓfundũ maris uiã ut
tñsirent lib̾ati. uiam quippe xp̃c in ꝓfũ¬
dũ maris posuit ꝙͣdo in infernũ descen¬
dens sc̃ĩs iter ad celos reuertendi demõs¬
tim ut de corpore exceũt mox ad celestẽ
ħitat̾onem ascendunt qd̾ antiqͥs pr̃ibꝰ
nõ dabatur. Nam ante aduẽtũ saluato¬
ris ꝙͣ ꝙͣ sũ pena supplicii tm̃ nõ in celo:
s iinferno scõꝵ amie tenebantur.

Expanded text:
no descendit, ut his qui ab eo non poenaliter no descendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam sine poena supplicii, tamen non in coelo, sed in inferno sanctorum animae tenebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sicut peccatũ ꝙ pena dignũ est nõ
idiisit. ita penã peccati nrĩ suscepͭ. ut
per indebita penam suam cdebitã ablu¬
eret culpani nr̃am: ut ꝑhoc amitt̾et dia¬
bolus quos reos tenebat dũ unũ int̾ficit qui
nͥ peccati adiuifat. Idõq quos qͣi iuiste te¬
nuit. amisit: qr miuste redẽptorẽ ur̃m oc¬
cidit. Illusus est cliabolꝰ morte dm̃i qua¬
si auis: ¶Nam ostensa xp̃c sue carius
mortalitate ꝙͣ int̾mienda ille appetelit
abscondit cliuinitatẽ ut laqueũ qͦ eum
uł ut. aueni inꝑuida prudenti irretiret
decipula. Nam si mor xp̃c nõ occideret᷑
humanitatis impetit que petebat qͣi ha¬
mo liuinitatis eiꝰ captꝰ ẽ qui latebat.
Est enĩ in xp̃o hamꝰ cluunitatis: Esca at
caro. linea. genelogia q̃ ex eĩingłio reaitat᷑
ueam generatõnis xp̃i. ib imis ad sinmna
ꝯtexens. Inchoata ioseph et ꝯsũmat in
d̾i dũ dicit. Qͥ fuit heli: et ꝑficiens linc̃
geueris dicit. qͥ fuit dĩ. Idcirto dñs in ĩfer¬

Expanded text:
 sicut peccatum, quod poena dignum est, non admisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non occideretur, humanitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, quae latebat. Est enim in Christo hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quae ex Evangelio recitatur. s lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in infer
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ad sum et ihrłm euͣnglistam dabo.
et iudiet nõ erat neq existis qͥsꝙͣ qͥ u̾erit
consiliũ et int̾rogatus responderet u̾bũ.¬
s qr . d gentes tnͣsiuit: Sequitur. Ecte
fuus meꝰ: suscipiam cum electꝰ meus:
cõplacuit sibi in illo aĩa m̃a: dedi spirit᷑
uis ordinem nr̃e lib̾atõnis nescierit clia
meret ignorauit. uñ eũ occidit. Namsi

Expanded text:
ecce adsunt et Hierusalem evangelistam dabo et vidi et non erat neque ex istis quisquam qui iniret consilium et interrogatus responderet verbugentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea; dedi spiritum vis ordinem nostrae liberationis nescierit diabomeret ignoravit; unde et eum occidit. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
ren et uerbũ ciue significãt ꝑsonã
et actũ. Relique. iuitez appendices
st. et ex hus originez trahunt. Nã
ꝓnomĩ ex noĩe nascitur cuiꝰ offico
fungitur. ut orator ille. aduerbiũ
de noĩc nascitur: ut doctus docte.
Participiũ de noĩe et uerbo ut logo
int̾iecto in ꝯplexu istarũ cadunt.
Ideo ⁊ nõ nulli qͥnq partes oronis¬

Expanded text:
en et verbum, quae significant personam et actum. Reliquae appendices sunt, et ex his originem trahunt. 2. Nam pronomen ex nomine nascitur, cujus officio fungitur, ut orator ille. Adverbium de nomine nascitur, ut doctus, docte. Participium de nomine, et verbo, ut lego, interjectio in complexum istarum cadunt. Ideo, et nonnulli quinque partes defi
Abbreviated transcription (Latin):
artes or̾onis. pͥmus ansto¬
tiles cluas tractidit: nom̃
et uerbũ. Deinde donatꝰ .uiii.
cliffimuit. S õs ad illa cluo pͥn¬
cipalia reu̾tũtur. id est ad no

Expanded text:
artes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum. Deinde Donatus octo diffinivit, sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, id est ad no
Abbreviated transcription (Latin):
Hee clũ mlte sint apd̾ grãmati¬
cos inueniũtur iste. ¶ P lepsis
est p̾sũptõ uͥ ea que seqͥ debent
sic d̾re. int̾ea reges ingenti mole
et statim adice. qd̃ sequit᷑. ꝓced̃t
castris deinde dic̾e latinis et ceti
S fc̃a est pro ornam̃to p̾sũptõ
rei. et cuu sequi debuerãt reges
int̾positi st̃ in .iiͦiͦi. uersib. Et pꝰt¬
ca aditũ est. ꝓcedũt castus. Inde
presũpto.i q ante posita st̃ que
seaui debuerant. ¶⁊ euma. clausu¬
la. cũ plures sensꝯ uno uerbo clau¬
dũtur que fit trib modis. nã. aut
in pͥmo. aut in postremo aut in
medio idem uerbũ ponitur qd
sentencias iũgit. In pͥmo ut u̾ti¬
tur enofori fundꝰ sentencia nob̾
In mecho. Grecia sulpicio. sors ẽ
namq hoc tp̾r obsequiũ amicos

Expanded text:
Haec dum multae sint apud Grammaticos, istae inveniuntur. Prolempsis est praesumptio, ubi ea, quae sequi debent,sic dicere: 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere, quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: 'Latinus', etc.; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additpraesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuere. 3. Zeugma est clausula, cum plures sensus uno verbo clauduntur, quae fit tribus modis. Nam aut in primo, aut in postremo, aut in medio id verbum ponitur, quod sententias jungit. In primo, ut, VERTITUR oenophoris fundus sententia nobis. In namque hoc tempore / obsequium amicos,
Abbreviated transcription (Latin):
casꝯ cassandra cauebat. Omoco¬
ꝑtoton est cũ plurima nomina
per unũ casum denũciantur ut
est illd. S neq curtentem. neq
se cognouit euntẽ. Tollentẽq
manu saxiunq ĩ mane mouẽ¬
tem. ¶ Onio euteleuton ẽ cũ¬
uno modo uerba plurima fini
cũ cliuersis casib sentencia ua¬
uatur. ut est illud. Ex nichilo
nicħ in nichilũ nil posse reu̾ti
ita est. ⁊ signa marte tabellas¬
¶ Yrmos est sentencia cõtinu
su longo locus insula portum
& relici. Huic enĩ in longu

Expanded text:
casus Cassandra canebat. 58 15. Homoeocasus Cassandra canebat. 58 15. Homoeoptoton est, cum plurima nomina per unum casum denuntiantur, ut est illud: Sed neque currentem se, nec cognoscit euntem, Tollentemque manus, saxumque immane moventem. uno modo verba plurima finiucum diversis casibus sententia variatur, utPers. 3, 84: Ex nihilo nihilum, ad nihilum nil posse reverti— Ita est. — Adsigna, Marce, tabellas. Hirmos est sententia continuasu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum
Abbreviated transcription (Latin):
rabant ei uͥ ꝓ uno ut̾s inclucit᷑
blasfemasse. ¶Anaclisplosis est
qͣndo. ab eodem uerbo quo pͥor u̾sꝰ
orpheus. Oipheus in siluis int̾
delphinas orion. ¶Anafora est
nia incensa tuaq arma secrti.
Nos tumiclũ sb̾ te ꝑmensi clas¬
sib equor. ¶ E panafora est in
uno uersu ꝑ pͥncipia sensuũ eiꝰd
liquili fluere lacus. ¶ Epizeusi
¶E panalẽpsis est. ẜmonis in
in pͥncipio uersus positi eiusde
¶Paranomasia est in sigͥfica¬
tone cdiu̾sa clicto pene ip̃a. ut
illud obire an abire te ꝯuenit
id est exulem fieri an mori.
¶Schesisonomatori est młtitu¬
do nominũ ꝯiũctoꝵ quodãam¬
bitu copulata. Ut nubila .nix.
paranomeon est młtitudo uer¬
boꝵ ex una lr̃a inchoanciũ qͣle
est apud ennum. O tite tute
tati tͥ. tanta tiranne tulisti.
S bñ hoc temperat. Uirgilius.
dum nõ toto uersu utitur hac
suꝑ amna nũc in meclio. Ut q̃q
lacus late liqͥdos q̃q asꝑa dumiᷤᷤ
Nũc hoc infine. Ut sola mͥ tales

Expanded text:
rabant ei; ubi pro uno uterque inducitur blasphemasse. 7. Anadiplosis est, quando ab eodem verbo quo illud, Orpheus, Orpheus in silvis, inter delphinas Arion. Anaphora est nia incensa tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum eiusdem liquidi flevere lacus. Epizeuxis iEpanalempsis est sermonis in principio versus positi eiusdem Paronomasia est in significatione diversa dictio pene ipsa, ut illud: 'Abire an obire te convenit?' id est exulem fieri, an mori. Schesis onomaton multitudo nominum coniunctorum quodam ambitu copulata, ut: Nubila, nix, 14. Paromoeon est multitudo verborum ex una littera inchoantium, quale est apud Ennium: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed hoc bene temperat Virgilius, dum non  arma; nunc in medio, ut: Quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis; Nunc autem in fine, ut: Sola mihi tales
Abbreviated transcription (Latin):
maq. amicleũq canem. ¶ Di¬
aliton. uł asintet̾on est. figura
te simpłr effertur. ut uenimꝰ.
uiclimꝰ placuit. ¶ Anticeton¬
est. ubi ꝯtraria ꝯtrauiis oppo¬
gida pugnabant calidis hu¬
mencia siccis. Mollia cũ cluris¬
sine pondere habencia ponclus

Expanded text:
maque, Amicleumque canem. Dialyton vel asyntheton est figura, ac simpliciter effertur, ut: 'Venimus, vidimus, placuit'. Antitheton, ubi contraria contrariis oppo, 19: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis: mollia cum sine pondere, habentia pondus.
Abbreviated transcription (Latin):
canlicla. et lingue lenis mecdica¬
mentis: et uascuł uecessaria.
¶Pulius putolanꝰ: in puteolaniᷤ
italie collibꝰ colłr. opponit᷑q ad sꝯ¬
tinẽda matia fluctusq frãgẽdos
Nam mersꝰ aqͥs. ꝓtinꝰ lapisfit.
Uncliq cotidie forcior effectꝰ ĩ sa¬
xũ mutat᷑: sic̃ agilla igne ĩ lapi

Expanded text:
candida et linguae lenis, medicacandida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapid
Abbreviated transcription (Latin):
tus a facie terre. ¶Lunꝰ uocatus:
qd̾ lenis sit. ¶Cenũest: uorago
luti. Cinis ex incendio fieri di
ab eo enĩ fit. ¶ Eaulla: qd̾ ꝑ ig¬
ne effecta sit. Nam fos ignis ẽ.
G leba: qd̾ sit globꝰ. Pulueris
eni collectõne conpingͤ: et ĩ u¬
no glome adunat᷑. Terra ał ligͦ¬
ta gleba est. Soluta: pulus.
¶Labiua co qd̾ ambulãtibꝰ lap¬
sũ inferat. dicta ꝑ dirinatõnẽ
a labe. ¶Lutũ uocatũ. qͥdã per
antifrasim putãt qd̾ nõ sit mũ¬
dũ. Nim oe lotũ mũdũ ẽ. ¶ Uo¬
lutabra appellata: ꝙ iͥ apri uolu¬
tent᷑. ¶ Uligo sortes limi uł aq̃.
¶Sabulũ: leuissimũ tetre genꝰ¬
¶ Agilla: ab argis uocata apud
ꝑ qͦs pͥmũ er ea ca confecta st̃.
¶Arera: ab insula creta uͥ me¬
sior est. ¶Creta cimolea candida
est: a cimea italie insula clicta.
tor preciosos colores emollit
contrtutos sulphure qͥda nitore
exlularit alta gemuus intorem
prestat. ¶C ieta argentaria et
samo insula clicta. glutinosa et

Expanded text:
tus a facie terrae.' Limus vocatus quod lenis sit. Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum; nam omne lotum mundum est. Volutabra appellata quod ibi apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; entorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et Samo insula dicta, glutinosa et
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut luciꝰ resultant: edesq lach
cuiꝰ dimmutõ lacunar facit ut ora¬
cuis. neq aureũ mea retinet ĩ domo
lacunar. Ide fit alia climimit̾o lacui¬
nariũ. et ꝑ antisticon laq̃ariũ facit
et crustati clñr. Qͥ aũt marmorase¬
in p̃tenui liea p̃mẽte arenas tras¬
tuq ip̃o secante. S crassior aren᷑ pł
erohit mͣimoris. nam tenuis falei¬
cis. et polituris acomodata ẽ. Ui¬

Expanded text:
itur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium. es crustati dicuntur. Quis autem marmora sein praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata est.
Abbreviated transcription (Latin):
ac tesselł tuictis in uarios colores¬
Tesselli aut a tesseris noĩati.. qͣ
ingiq coloribꝰ. Pasticen aũt cl̾r gre
similitudinos. et ĩ ip̃a argilla for¬
nouo de pictura.

Expanded text:
ac tessellis tinctis in varios coloresTesselli autem sunt a tesseris nominati, id pingique coloribus. Plastice autesimilitudines. Nam et inpressa argilla for§ 16 De pictura.
Abbreviated transcription (Latin):
grũ et candidũ. S mneliꝰ candiclũ
uentũ est. Si qͥdem et in lusitar
et in gallia gignit̾ sũma t̾ra areno¬
sa. et coloris iugri: ⁊ ponde graui
int̾uemut et ninuti calculi. mua¬
enme torrentib siccatis lauãt.
Has harenas: et qd̾ sb̾sidit coqũt
in fornacib. Inueniũt᷑ ⁊ in aura¬
rus metallis aq̃ missa calculi ingri
et graues. et clum aurũ coll̃r.: cũ
co remanẽt. Postea separati con¬
flant᷑. et in plubũ albũ resoluũt
Inde et eade grauitas plũbi q̃et
auri. Nigrũ plubũ cuci cantabri¬
am liabundat. Cuiꝰ origo cluplex
est. Aut eñ solũ ex sua uena pro¬
dit. aut cũ argento nascit̾ mixtis¬
q uenis conflat᷑. Huiꝰ pͥmꝰ ĩ for¬
nacib liqr: stagnũ ẽ. Secũclꝰ ar¬
gentũ ꝙ temanet suꝑ adclitu ue¬
hec permutat. ¶Nigro plũbo:
fistuł laminisq utũtur. Laboriosꝰ
in hispania et gallia eruit̾ plubũ
Nqui in britannia sũmo tre corio
xii. de stagno

Expanded text:
grum et candidum; sed melius candidum, ventum est. Siquidem et in Lusitania, et in Gallecia gignitur summa terra arenosa, et coloris nigri, et ponderis gravis: interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis, lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur cum eo remanent, postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumbum circa Cantabriam abundat, cujus origo duplex est. Aut enim solum ex sua vena prodit, aut cum 295 argento nascitur, mistisque venis conflatur. Hujus primus in fornacibus liquor stannum est; secundus, argentum; quod remanet superaddita veargaritis haec permutat. Nigro plumbo ad fistulas laminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum. Nam in Britannia summo terrae corio. II. De stanno
Abbreviated transcription (Latin):
tens. Cuiꝰ fructũ u̾pͥmo tp̃r colligas
aut t̾ram clesmit aut humore pu¬
trescit ¶ In uerticula nigra ẽ. ꝙ gie¬
ci amarcion uocãt boni uini ⁊ leus
aqͦ etiam nom̃ traxit qd mers ĩtẽp¬
tanlis neruis ħ̾cat᷑ ꝙͣuis gustu nõ¬

Expanded text:
tens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, tens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis
Abbreviated transcription (Latin):
raume uͥo. ꝙ rubeant uelud ignis¬
¶ Genera aut uuaꝵ que uino de¬
seruiũt: plurima ex qͥbꝰ aminea
bũ enĩ uinũ roclelit: qiue cũ fit u¬
miꝰ uoĩs nõ unã sp̃e reddit. Ami¬
me due. Gemine ab eo dicte: qd
duplices uias mittũt. Amnica
lagana: q plis om̃ib lanescit la¬
nugnie. ¶ Rubiliana clicta ꝙ eiꝰ
mat̾ia rubet. Fecinia minuti aci¬
ni et clure cutis unas ht. nobili¬
tate amnuã seqͥt᷑ fecũditate pre¬
cedit. ꝙͣ proinde feciniã dñt. ꝙ phꝰ
ꝙͣ cete feces afferat. ¶Apiane u¬
nũ dulce facĩt. qͣs uͥ cito legus
pluiuis et uentis et maxime ap̃i¬
b infestant᷑. qͣr clep̃datõne apiane
cognominate st̃. ¶ Balante: a
maguitudine nom̃ sũpserũt. Ba¬
turice a regione nom̃ sortita ẽ. tur¬
bines et pluuias et calores sustinc̃s
fortissime. nec in macra f̾ra cdeficiẽs
Huiꝰ meriti basilica ẽ. ¶Aargitis gre¬
cula uitis generis albi fertił uastã
mat̾ia et breuẽ et latũ foliũ mit¬

Expanded text:
ro quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea bum enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit. Amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant. Aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubeliana dicta, quia ejus materia rubet. 19. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet, nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocat,  ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάturica a regione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mit
Abbreviated transcription (Latin):
ni .xxuiii. uoluminib studiũ as¬
colatõnis cõscͥpsit. Apd̾ romanos
at de agͥcultura. pͥmꝰ cato ostiti¬
it. ꝙͣ cdeinde marcus terenciꝰ crꝑ¬
liuit. mox uirgilius laude carmil¬

Expanded text:
uminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit, quam deinde Marcus Terentius expolivit, mox Virgilius laude carmi
Abbreviated transcription (Latin):
morientes inferius de putentur. Qͥ uiuẽ¬
tes flãmani cupilitatis sue mĩme extĩ¬
rerũt: qui desiderio cupiditatis exestuãt
no uetito manducaret. Accendit caim ÷¬
mentem inuida: ut frẽm occideret. Alccen¬
dit salomonez luxurie fascib: ut ꝑ amo¬
rem libiduris ẏdola adoraret. Accendit
ricie annccteret: Hus ergo inspiratõib
diubolus corda hominũ occultis depͣuat
cupiditatib.

Expanded text:
morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae non exstinxerunt. « Qui ergo desiderio cupiditatis suae, ut ano vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret. Accendit Salomonem luxuriae fascibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit ritiae adnecteret. His ergo inspirationibus diabolus corda hominum occultis depravat cupiditatibus.
Abbreviated transcription (Latin):
peccuma. H enĩ ammã sua uenale
Cupiditas omii criminũ matla est.
pñ et apłs ait. Radix om̃iũ maloꝵ
cupiditas est. Quam quida appeten¬
tes: erauerũt a fide. Siergo suctiditur
indir criminũ nõ pullulant cete̾ sobo¬
les ꝑcc̃oꝵ. Multi causa cupiditatis ter¬
rene: et ip̃am fidem remĩciauerũt. Cu¬
ꝑiclitas enĩ xp̃m uendidit. Na et
plensq tm̃ in reb alienis est desicenũ¬
ut ctia homicidiũ ꝑpetrure nõ uereãt᷑
Sicut achath qui appetitu cupidicatis
suc sangiius expleuit effusionez. Sepe
miqui mala que concupiscũt assecunt᷑.
qͣtins de effectu nali desiderii forcius pu¬
niantur. E lectos au̾t suos deus nõ cdimit¬
tit ire in desideriũ maloꝵ ꝑfectone s in¬

Expanded text:
suam venalem Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
la suscipere: nͥ pͥus carins edomane¬
rit cupiditates. Non potest ad ꝯcẽplã¬
dum deũ mens eẽ libem: que desiderus
huiꝰ mundi et cupiditatib miat. Neq
eiũ alta conspicere poterit occulꝰ. ꝙ pu
iusclaudit. ¶ Omĩ peccato peior est
auaricia: et amor peccuniaꝵ. uñ ꝑ sa¬

Expanded text:
carnis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
aprehendũt. & clicte mamille q
cis inifantes qͣi palpãt dũ lac sug¬
qis: promte mamuilla est. om̃is
eminencia ubtris papilla u̾o bre¬
it illud. uñ lac trahitur. Ubera
humitia humore scil lactis in mo¬
i uuaꝵ plena. L.ac im noĩs aco¬
lore traliit. qd sit albꝰ liquor. Leu¬
cos enĩ grece albũ dicũt: cuiꝰ na¬
tira er sangͥne cõmutatur. Nam
post partũ si qͥd sangͥs nõctũ fu̾it
ut uuit̾m̃to ꝯsũptũ in naturali
meitu: fluit in mãmas. et earũ
uirtute albescens lactis accipit
litatez. Cutis est que in corpo¬
se pͥma appellata est. qd̾ ip̃a cor¬
pori sr̃posita icisionez pͥma pati¬
tur. Cutis erã grece: incisio dicit᷑
Eadem et pelł qd ext̾nas ĩuirias
corporis tegendo pellat pluiuias¬
ꝙ i uentos solisq arbores ꝑfa̾t.

Expanded text:
ictae papillae, quod eas infantes quasi pappant, dum lac sugunt. Proinde mamilla est omnis eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. Ubera uvida, humore scilicet lactis in more uvarum plena. Lac vim nominis a colore trahit, quod sit albus liquor: λευκὸς enim Graece album dicunt: cuius natura ex sanguine commutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualitatem. Cutis est quae in corpore prima est appellata, quod ipsa corpori superposita incisionem prima patitur, κοπτὴ enim Graece incisio dicitur. Eadem et pellis, quod externas injurias corporis tegendo pellat, pluviasque et ventos solisque ardores perferat.
Abbreviated transcription (Latin):
cũtur. Nani uene et mecdilles
nueni liqiuorez desudant ii uon
qui liqͦr nirsus a renib calo ⁊u¬
nerio resoluto cliscurrit. Lumibi
ob libidinis lasciuã dicti: qdi
ris cã corporee uoluptatis iui
est: sicut in umbilico femins
Uñ et ad iob in exordio ẜmoniso
tũ est. Accinge sicut uir lũbos tio
ut in hus ẽẽt resistendi p̃parato
in quib libiduns est usitata d¬
minandi occasio. Umbilico est
mediꝰ locus est corporis: dicto qr
sit unib ilioꝵ. Uñ et umbo appi¬
lat᷑ locus in medio clipei aqͦ pen

Expanded text:
uere nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renes, qui liquor rursus a renibus calore veneris resolutus decurrit. Lumbi a libidinis lascivia dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde et ab Job in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos , ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus est libidinis usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corporis, dictus quod sit umbo iliorum; unde et umbo appellatur locus in med
Abbreviated transcription (Latin):
to pat̾no mat̾noq semine ꝯci¬
piũtur. Auoꝵ pro auoꝵq simi¬
les fieri. qr sicut in t̾ra nr̃a młta
semuna occulta. Sic ⁊ in hoĩb
semina celantur figuras parẽ¬
tũ reclclitura. Ex pat̾uo aũt se¬
mine puellas nasci. et ex mas
pu̾os: q omĩs partus ꝯstarꝯ
ualu̾it occupat similitudine ses
tis c̃a fc̃a st̾: ut iusc̾a. Quedal et
utilitatis et decoris: ut seus t
cie. & incorpore manus ac rede
quoꝵ mẽbroꝵ utilitas magnas
⁊ sp̃es decentissima. Queda tñ
decoris: ut mamille ĩ uirs et
utroq seru umbilicus. quedã h¬
creconis: ut in uiris genitabab
ba ꝓlixa. pectus amplũ. In msien¬
b lenes gene. ⁊ angustũ pectus a
ꝯcipiendos aũt et ad portandos fi¬
tus renes et lat̾a clilatata. Q ad
hoĩez et ad ꝑtes attinet corporis
ex ꝑte clictũ est. Nũc etates ciꝰ si¬
iũgamꝰ.
.i. de etatibꝰ hominĩ

Expanded text:
to paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat ior cum invaluit occupat similitudinem sexus. atis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. § 2 De aetatibus homin
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ in testina dicimꝰ. s qͥcqͥd sb̾
corio est: a uico qd est int̾ cutez
et carnez. Item uiscera uitalia
sanguie et nerius copulata. Itẽ¬
lacerti st̃ mures: qr sic in singlis
mebris corporis locata st̃̾. ut ꝯcor
in meclia tocius corporis parte ap¬
pellant᷑ q a nomine similiũ aĩa¬
liũ sb̾ t̾ra delitescenciũ. Nã ĩde
muscłi: a muriũ silitudine: idez

Expanded text:
m intestina dicimus, sed quidquid sub corio est, a visco, quod est inter cutem, et carnem. Item viscera, vitalia,sanguine et nerlacerti, sive mures, quia sic in singulis membris cordis loco sunt ut cor in media totius corporis parte, appellanturque a nomine similium animalium sub terra delitescentium. Nam inde musculi a murium similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Aatiy crescendi. Uñ et arbores
utam here dñr. qd gignũtur
st rescu̾t. Nomo clictus: q ex
unuo est factus. sic̃ et in gene
si lr. Creauit deus hoĩez de hũo
terre. Abusiue aũt ꝓnũciat᷑ ex u¬
tinq sb̾a totus hõ. id est ex soci¬
etate aĩe et corporis. Nam ꝓpͥe
homo ab humo. Greci aũt hoĩez
antropon appellauerũt qd̾ sur¬
sum expectet subleuatꝰ ab hũo
ad cõtemplatõne artificis sui
qd̾ ouidius poeta designat cũ
dicit. pronaq cũ spectãt aĩalia
idco erectus celũ aspicit ut łm
querat. nõ ut t̾ram intendat.
ueluti pecora que natura ꝓna
et uentti obecliencia surxit. Du¬
Anima aũt a gentilib no¬
men accepit. eo qd uentꝰ sit.

Expanded text:
atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genedicitur: Et creavit Deus hominem de humo terrae . Abusive enim pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo dicitur. Graeci autem hominem anthropon appellaverunt, eo quod sursum exspectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectant animalia ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. DuAnima autem a gentilibus nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ul ꝓpt̾ nimia nrͣritate. Pmũ a̾
auint cor hoĩs fingi: qd in eosit
uita hoĩs et sapiencia. deinde qͣ¬
dragesimo die totũ opꝰ expleri:
qd̾ ab exabortionib ut ferũt col¬
lectũ est. Alii fetus a capite sum̾e

Expanded text:
nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quia in eo sit et vita hominis, et sapientia. Deinde quadragesimo die totum corpus expleri, quod ex abortionibus, ut ferunt, collectum est. Alii fetus a capite exordi
Abbreviated transcription (Latin):
Spina est iuĩctura dorsi clicta qd̾
ħ̾eat radiolos acutos: cuiꝰ uĩc¬
ture sponlilia appellant᷑. ꝓpt̾ ꝑtẽ
cerebri: que fertur per os longo
tractu: ad ceteras corporis ꝑtes
citur. idoq et hostaa id pͥmũ a
gentilibꝰ cdus suis dabant᷑. uiiis
cra spina cłr. Benes ait uarto

Expanded text:
Spina est iunctura dorsi, dicta eo quod Spina est iunctura dorsi, dicta eo quod habeat radiolos acutos; cuius iuncturae spondilia appellantur propter partem cerebri, quae fertur per eos longo tractu ad ceteras corporis partes. scitur, ideoque ex hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina dicitur. Renes ai