comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maior in dei et proxiui dilectõẽ
Tauto itaq plenior miquitatis
ꝙͣto manior caritatis. Et tunc ꝑ¬
fecti siumnus in caritate quando ñ¬
chil restat ex infirinitare Nec sa¬
ne ꝙ̃tum arbitror putaudũ est leue
illam distantiã sedendi ac staudi
ad houores eccłiasticos referamus
Quisenĩ ferat eligi diuitem ad
sedem honoris eccłie cõtep̃to pau¬
pere instructiore atq sanctiore.
Si autẽ de cottidiams cõcessiomb
loqunnur. quis nõ hic peccat. sis
taiuen peccat nisi cũ apud se ipñi
nitus ita iudicat ut ei tanto meli¬
or ꝙͣto ditior illi uideatur. Hoc
enĩ udemr significasse. nõne iu¬
Sicafis apud uosinet ipos et facti
estis iudices cogitationũ iniquaꝵ.

Expanded text:
maior in dei et proximi dilectione. maior in dei et proximi dilectione. tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis; et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. nec sane quantum arbitror putandum est leue illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contemto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat ut ei tanto melior, quanto ditior ille uideatur? hoc enim uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices
Abbreviated transcription (Latin):
uo antein legis est caritas. Nemo
autem diligitꝰ proximũ uisi diligeus
deum ut hoc quãtũ potest imꝑen¬
ut et ĩlle diligat deum quẽ si ꝑpẽ
nõ diligit necꝰ se uec prexinũ di¬
ligit. Ac per hoc qui totam legem
seruauerit sedinino offenderit fit
ounu rens. quia contra caritatem
facit uude rotalex pendet. Reus
itãq fit om̃iu fatiendo contracã
inqłia pendent omia. Cur ergo nõ
die autur paria peccata: An forte
quia magis facit contra caritatem
quidem om̃iũ rens  Sed grauuispͤ.¬
cansuł in pluribus peccanꝰ magis re̾.
leuius autẽ uł in pantioribus pec¬
cans munis reus tauto maiore scilz
reatu quauto amplius tanto minore
ꝙͣto inimis peccauerit Tamen etiaz
si inuuo offenderit reus est omĩum
quia contra eam facit in qua pen¬
dent onñã Que si uera sunt eo
modo etiam illud absoluitur quod
domaior quãtomdiligendo deo et
proximo iliuor. et rursus tanto
miuor in pcc̃i perpetratione ꝙͣto

Expanded text:
do autem legis caritas. nemo do autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc, quantum potest, proxut et ille diligat deum, quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit. ac per hoc, qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem,quidem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia ? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur quod do maior, quanto in diligendo deo et proximo minor; et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
recte uidet uidet ubi et quando et
unde speranda sit illa perfectio cui
nõ sit quod addici possit. Si auten
precepta nõ essent. nõ utiq esset ubi
se homo certius inspiceret et uideret
iuide auerteretur. quo conaretur
quare gratularetir. quid precaretur
MMagua est ergo utilitas preceptoꝵ. si
libero arbitriotantũ detur ut gratia
dei amplius honoretur. Que si ita
se habent. iuide sit om̃iũ reus si in
uuo offendit qui totamlegeu serua¬
uerit: Au forte quia plenitudo le¬
gis caritas est qua deus proxinuisq
diligitur in quibus preceptis carita¬
tu tota lex petidet et propħe merito
fit reus onnũ qui contra illau facit
in qua pendent omia. Nemo autemi
pectat isi aduersus illam faciendo.
quia nõ adulterabis. nõ homicidiũ
faties nõ furaberis nõ concupisces.
et quod est aliud mandatũ in hoc
sermone recapitulatur Hiliges pro-¬
xiuũ tuũ tamꝙͣ te ip̃m. Dilectio
proxumi ualũ uo̾ operatur. Plemtu¬

Expanded text:
recte uidet, ubi et quando et recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur, quare gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit, in qua pendent omnia ? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo, quia \'non adultterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces' et, siquod est aliud mandatum, iges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur, plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
at pudititiam quã patientiã et ma¬
iorem hodie ꝙͣ heri si proficit et ad¬
huc nõ habeat cõtiunẽtiam et hab
nõ paruã isericordiam. et ut qe̾¬
neraliter breuiterq cõplectarꝰ
quã de uirtute habeo uotionẽ. qd̾
ad recte uiuendũ attinet uirtus est ca¬
ritas qua id quod diligendũ est diligi¬
tur. hec in aliisenaior. in aliis ininor
ni alus iuilla est. Pleinssima uero que
iami nõ possit augeri quã diu hic ho¬
moniuit ninemine. quã diu autem
aiugeri potest. profecto illud quod ĩ¬
mis est quã debet exuitio est. ex quo
incio uõ est instus in terra qui faciat
boũ et nõ peccet. ex quo uitio non
iustificabitur in cõspoctu dei omĩs
uiuens. Propter quod uiciũ si dixe¬
runus quia pctm̃ nõ habeinus. nos ip¬
sos sedutimus et ueritas in nobis uõ
feceriuius necessariũ est nobis dicere
diunttenobis debita nra cũ iamoiã
inbaptisiuo dicta. facta.cogitata.
dimissa sunt. Quiditaq: Qui

Expanded text:
at pudicitiam quam patientiam et maat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est, quam debet, ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciet bonum et non peccabit. ex quo uitio non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens. propter quod uitium, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non rofecerimus, necessarium est nobis dicere: dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta, facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est eũqui habet iuiã om̃es habere
uintutes eũ qui unã nõ habet nil¬
laui habere. uecsic pctã sunt pa¬
ria. quia ubi uirtus uulła est m¬
chil quidem rectũ est. Noc tamẽ
ideo nõ est prauopranius distorto¬
q distortius.Si autẽ quod puto ue¬
rius sacrisq litteris es̃qheutius. ura
sunt auinie intentiones ut corporis
mẽbra. nõ quo uideantur locu sed
quod sentiautur affectib Et alud
illuminatur amplius aliudiuius.
aluid ouño caret lumine et tenebro¬
so inumbratus obstaculo. Profecto
ita ut quisꝙ illustratione piecari¬
tatis affectus est in alio actu magis
ialionimus. in aliquo inchil si dici
potest habre aliã et aliam nõ. aliam
magis aliam unuus uehabere uirtu¬
teuiꝰ. Nam et maior est in istocaritas
ꝙͣ iu ilło. Recte possunuis dicere et
aliqua in isto nulla m ilło ꝙͣtiĩ porti¬
net ad caritatem que pietatis est et
in ipo uno homine qd̾ maiorẽ habe¬

Expanded text:
est eum, qui habet unam, omnes habere est eum, qui habet unam, omnes habere uirtutes, eum, qui unam non habet, nullam habere, nec sic peccata sunt paria, quia, ubi uirtus nulla est, nihil quidem rectum est nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius. si autem — quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius — ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto ita, ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habe
Abbreviated transcription (Latin):
comparetur. quãtũ nta similia decor¬
poralib ad intelligibilia dici possĩee.
Nouutiq sicut de aiquis mnacrem sur¬
gens ubi eaꝵ sũmũ trauseat xxpen¬
be quãtut̃ sufficit ispiratt. sed acut
de te nebris in lucẽ procedens pausatit
progrediendo illumnatur. Qddont
pleinssime fiat. iam eũ tamc̃ diciumꝰ
tãꝙ de abditissuna sp̃elunca egquedreꝰ¬
temo uiciua lucis afflatũ tanto miagis
pto iagis appropinquat egressua
ut illud quodin eolucet sit ufiq ex
egreditur.Itaq et nõ iustificabitur
i sospectu dei om̃is uiuens. et tame
iustusex fide uiant et niduti fitr
sci iusticia alius manis alius mnus.
quid ego tamꝙ̃ oblitus uirquor
dociori sinulls factussiun. cuspiro¬
posuerim qd̾ abste discere ueliui.
Sed quia de pctõꝵ parilitate iude
id quod agebam nicidit questio ex¬
amiuandam tibi siunam ihrecat pro¬
mere statueram. Ian cam tan gex
aliquãdo concludam. quia et sine

Expanded text:
comparetur, quantum ista similia de corcomparetur, quantum ista similia de corporalibus ad intellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repente, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ut illud, quod in eo lucet, sit utique ex egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis, alius minus quid ego tanquam oblitus, cui loquor, doctori similis factus sum, cum proposuerim qui abs te discere velim? Sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, jam eam tandem aliquando concludam. Quia et si verum
Abbreviated transcription (Latin):
sedtunc habere cũ in ea fuerit ouno
perfectus. nõ quia illũ prouectumo
negaut. sed nisi ex profiuido quodam
emergendo repente enucet mauras
sapientie liberas milla ex pacte essẽ
sapientem. Sicut enĩ nichil inferest
ad honimẽ prefocandũ utrũ aquam
stadiis iuultis suꝑsẽ habeat altam
au uno palmo aut digito. sic illos ꝗ
tendiuit ad sapientiã proficere quiꝰ¬
dein diciuit tamꝙͣ ab uno surgentis
gurgitis maerem. sed uisĩ totam istul¬
ticiam uelut oppͥmẽtẽ aquã profi¬
tiendo uelut eniergendo enaserint.
nõ habere uirtuteni nec esse sãpien¬
tes. Ubi autẽ euascrint mox habe
totam nec quitꝙͣ stulticie remanere
unde ꝯmño ullũ pct̾m possit existere
Hec similitudo ubi stulticia ueluit
aqua et sapientia uelut aer ponit
ut animus a prefocatione stulticie
uostraꝵ scripturaꝵ auctoritati. sed
ila potus ut uiciũ uł stulticia tene¬
bous lucci antem uittus uel sãpienta

Expanded text:
sed tunc habere, cum in ea fuerit omnino sed tunc habere, cum in ea fuerit omnino perfectus, non quia illum prouectum negant, sed nisi ex profundo quodam emergendo repente emicet in auras sapientiae liberas, nulla ex parte esse saad hominem praefocandum, utrum aquam stadiis multis super se habeat altam, aut uno palmo, aut digito: sic illos qui tendunt ad sapientiam, proficere quidem dicunt tamquam ab imo gurgitis surgentes in aerem, sed, nisi totam stultitiam uelut opprimentem aquam proficiendo uelut emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes, ubi autem euaserint, mox habere totam nec quicquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. Haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapientia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiaenostrarum scripturarum auctoritati, sed illa potius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtus uel sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem nemo habet. quã ut animã
suam ponat quis pro aumncis sis
siue potius quia sicut mors aãt
auellir a sensibus carnis sit carias
A cõcupiscenciis carnalibus. Huit
subdita seruit scientia cũ est utilis nã
siue illa inflat Qduero illa edificado
riupleuerit uichilibi ista in ane qdĩn¬
flet nueuiet. Utilem porroscientiã
de fuuendo monsir auit ubi cũ dixiss
ecce pietas est sapientia cõtiuuo subiũ¬
xit. Abstinere uero a malis sciendiã
est. Cur ergo nõ diciuuis qui hatie
uirtutẽ habet habere om̃es cũ ple¬
intudo legis sit caritas cͦ An qͣto ma¬
gis est in homine tanromagis est ur¬
tute preditus. quãto aute nniuis. tum¬
to minus ei in est iurtus quia ipãe
uirtus et ꝙͣto minus est uurtus tauto
magis est iliciuĩ. Ubi ergo illa plena
et perfecta erit nichil exuicio rema¬
nebit. Proiide michi uident᷑ stoia
falli qui proficientem homonẽ uura¬
pientia uolunt hrẽ omĩo sapientiam.

Expanded text:
ritatem nemo habet, quam ut animam ritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius, quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat. quod uero illa aedificando inpleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi, cum dixisset: ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: a b stinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus, qui hanc uirtutem habet, habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas ? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus, quanto autem minus, tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus, et quanto minus inest uirtus, tanto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta fuerit, nihil ex uitio remanebit. Proinde mihi uidentur Stoici ideo falli, quia proficientem hominem in sapientia nolunt omnino habere sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ estꝰ In multis enĩ offelidumuto
omies. Nonem̃ ait offenditis sedof
totã legem seruauerit offendãt autẽ
ni uno factus est oĩi reus. Ibi nõ
i uno sedinmulris. nec quosdam
sedionie s dixit offendere. Absit au
temut quisꝙͣ fidelis existiner tot
milia seruoꝵ xp̃i qui ueraciter di¬
cun so habere ꝑctim ne se ip̃os deci¬
piaut et ueritas in eis nõ sit. nillã
habere iurtutẽ cũ uirtus magna sĩt
dicamus tot ac tantos fideles ac
pios hoines dei nõ habere pieratem
sius ueł plenius theosebian uoc. mt¬
Quid autẽ est pietas nisi dei cultus:
et uude ille collitur uisi dei caritaro
Carirasigitur de corde puro et con¬
screutra bona et fide nõ ficta magna
et uera uirtus est quia ipã ost et fũiis
precepti. Merito ergo dicta est for¬
tis sicut mors. siue quia nemio cam
uincit sicut mortẽ. siue ꝗͥ in hãt
iura usq ad mortẽ est mensira cari¬
tatis. sicut dñsait. Aaiorẽ hat ca¬

Expanded text:
tum est: In multis enim offendimus tum est: In multis enim offendimus omnes. non enim ait \'offenditis\', sedtotam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit atem ut quisquam fidelis existimet tot millia servorum Christi, qui veraciter dicunt se habere peccatum, ne seipsos decipiant, et veritas in eis non sit, nullam habere virtutem, cum virtus magna sit sdicamus tot ac tantos fideles et pios homines, Dei non habere pietatem, sius et plenius Quid autem est pietas, nisi Dei cultus? 3 et unde ille colitur nisi charitate? Charitas igitur de corde puro, et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac ca
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habere pudiciciã.aut eam nullã
uel paruã esse nirtutẽ. Sic et mari¬
ritũ qui hoc idem seruat uxori. et
tamen plurimi sinit tales quoꝵ siue
aliquo pct̃o esse nenimẽ dixerĩ. Et
utiq illud qualecuĩq pctũ ex a¬
liquo uicionent nude pudicicia tõ¬
iugalis in uiris feminisq religiosis
nnchil aut uiciũ est nõ tamiẽ secum
habet oniẽs urtutes. Namsi om̃es
ibi essent. nullũ esset uiciũ. si nul¬
lũuiciũ. millũ om̃o pctm. Quis
autẽ sine aliquo pcto: quisergo sine
aliquo uicio idest fomire quodam¬
uel quasi radice pc̃ti: cũ clametꝗ
suꝑ pcctus diñ recũbebat si dixes¬
mus quia pctiñ nõ habenius nos ipõs
rebu quiẜ et neritasin nobis nõ est.
Neq hoc apudte diutius agendẽ
est ssed ꝓpter alios qui hoc forte lege¬
esut dico. Nlanitu quidem in eodẽ
basti ubi etiam ex hac ip̃a opła cu¬
iusuerba sunt quoꝵ mĩc intellec¬
tũ requirinius posiusti quod scrip¬

Expanded text:
non habere pudicitiam aut eam nullam non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis nihil aut uitium est —, non tamen secum habet omnes uirtutes. nam si omnes ibi essent, nullum esset uitium; si nullum uitium, nullum omnino peccatum; quis autem sine aliquo peccato ? quis ergo sine aliquo uiuel quasi radice peccati, cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem basti, ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
fortisest nec tnuere audet uec m¬
consulte tunet. cogimur fateri iui¬
ciaplira esse uirtutib. Unde ali¬
quãdo niciũ uitio tollitur ut amo
qui ebriosuis fucnt si modicũ biberit
et tenacitatem et ambitionẽ didi¬
corit. Possiit iraq uicia cedere eti¬
auiincus succedentibus nõ uirtu¬
tibus et ideo plura sunt. Dirtus¬
uero quo una ingressa fuerit qũi
secũ cereras ducit. profec to uicia cedẽt
merant. sed aliquãdo totidem aliqũ
plirra pantioribus uł pautiora plini¬
bus succedebant. Hec utrũ seita ha¬
beant diligentius inquirendũ est. Nõ
em̃ et ista diuina sentencia est. qua di¬
citur qui uuã iurtutẽ habuerit omẽs
habetꝰ. ei q milla i est cui una defu¬
orit . Sed homĩb hoc iusũ est inultũ
dica  ondico uinũ a quo de noiã¬
ta dicinir uirtus. sed etiam uiłierem
que uiro suo seruat thori fidem. si
Hoc faciat propter preceptũ et pro¬
missũ dei. et que pͥmitus sit fidelis

Expanded text:
fortis est, nec temere audet, nec ifortis est, nec temere audet, nec inconsulte timet; cogimur fateri vitia plura esse virtutibus. 9. Unde aliquando vitium vitio tollitur; ut amoqui ebriosus fuerit, si modicum biberit, et tenacitatem et ambitionem didicerit. Possunt itaque vitia etiam cedere vitiis succedentibus, non virtutibus; et ideo plura sunt. uero quo una ingressa fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina sententia est, qua dicitur: \'qui unam uirtutem habuerit, omnes habet eique nulla, est, cui una defuerit\', sed hominibus hoc uisum est multum dicam. non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis,
Abbreviated transcription (Latin):
tus esset a ceteris uirtutib tam i
separabilib comitib nuĩꝙͣ reliq̃ret᷑
Epuappter cũ querit᷑ etiam de uiciis
utrũ ipa siuiliter omiã sit ubi
unũ ert. aut milla sint ubi iiũ
nõerit. laboriosũ est id ostendere ꝓ¬
pterea quia um uirturi duo uicia
oppoui solent. et quod aꝑte cõtra¬
riĩ est et qd̾ specie similitudiuis
adumbrattir. Unde illa catiliue
quua fortitudo nõ erat quia secu
qututes ahasn iõ habebat facilius
uidebatur. Quod uero ignama
fuerit ubi exercitatio quas libet
grauissimas molestias ꝑpetiendi
atq tollerandi supra quã cuiꝙͣ
cndibile est fuit. egre persuade¬
⁊ipotest. Sed forte acutius itẽ¬
tibus i guauia apparet ipã duritia
quia laborẽ bonoꝵ studioꝵ quib
qera lad qru ur fortitudo neglexe¬
rat Sddutame quia sunt audaces
qui tindi nõ siunt et rursus tumdi
aquibus absit andatia. cũ ꝙ siraure¬
tom̃iꝙ uiciũ quĩ qui uera uirtute

Expanded text:
tus esset, a ceteris uirtutibus tamquam tus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint. ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea. quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi \'supra, quam cuiquam credibile est,\' fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerum tamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirt
Abbreviated transcription (Latin):
est. Puricia uero distat natura
fallit similitudine. Cõstãcia pars
quedam urtutis est. Abhac incõstã¬
cia loinge abhorret. et indubie cõtͣ¬
sistit. Pertinatia uero constancia
dici affectat sed nõ est qr illa est
uirtus hec uiciũ. Ut ergo nõ iteꝵ
endem cỹmemorne necesse sit: ex¬
einpli grã ponanius aliquid ide
possint cetera intelsigi. Catiliua ui
de Itostripser̃ qui nosse potuer̃ fri¬
gus sitim. famen ferre poterat.
cnitq patiens inedie. algoris iugi¬
lie supra quã credibile est. ac ꝑ hoc
et sibret sius magna preditus for¬
titudine indebatur. Sedhec for¬
citudo prudens nõ erat. mala enĩ pro
boniscligebat. Cemperaus nõ ciat.
coIiptelis oĩ ti irpissimis fedaba¬
tur. Iusta nõ crat. nã cõtra patri¬
am cyunauerat. et ideo nec forti¬
tudo erat sed diuiçia. Sibi ut stul¬
tos falleret nomẽ fortitudiuisun¬
ponebat. Nlam si fortitudo esset nõ
nicui sed uirtus esset. Si autẽ uir.¬

Expanded text:
est, duritia vero distat natura, est, duritia vero distat natura, fallit similitudine. Constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie contrasistit, pertinacia uero constantia dici affectat et non est, quia illa est uirtus, hoc uitium. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc suis et sibi magna praeditus fortitudine uidebatur. sed haec fortitudo prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uir
Abbreviated transcription (Latin):
quadam tamẽ specie fallatie silĩa .
ut eidem prudentie nõ imprudẽtia
sed astutia. Nunc emĩ eã dico astu¬
tiam que usitatius in malitiosis in¬
telligi et uocari solet. nõ sicut loqui
nrã scriptura cõsettuit. que sc̃pesa¬
stuciã in bono ponit. Unde est. A¬
stuti ut serpentes. Et illud. Ut dẽt
innocentib astuciam. Quãquã et
apud illos romane lingue disertissi¬
mus dixerit. neq Issi tamẽ ad caisẽ¬
dum dolos ut astucia degrat astu¬
tiam ponens m bono. Ued apudillos
rarissimũ apud nr̃os autem frequẽ¬
tissimũ est. Itemm partib temperã¬
cie a pertissime contraria effusio par¬
simonie Ea uero que tenacitas et¬
iam uulgo dici solet uitiũ est qui¬
deui tamẽ parsimonie simile non
uatura sed fallacissima specie.
Item dissimilitudine manifestacõ¬
craria iniusticia iusticie. Solet
autẽ quasi imiitari iusticiam iũ¬
dicandi libido. seduiciũ est. Igua¬
uia fortitudini perspicue cõtraria

Expanded text:
quadam tamen specie fallaci similia, quadam tamen specie fallaci similia, ut eidem prudentiae, non imprudentia, sed astutia. Nunc enim eamdem dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intelligi et vocari solet, et non, sicut loqui nostra Scriptura consuevit, quae saepe astutiam in bono ponit, ut est: Astuti ut serpentes, et illud, Ut det innocentibus astutiam. Quanquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: Neque illi tamen ad cavendum dolus aut astutia deerat, astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. Itemque in partibus temperantiae, apertissime contraria est effusio parcimoniae, ea vero quae tenacitas etiam vulgo dici solet, vitium est quidem, tamen parcimoniae simile, non natura, sed fallacissima specie. Item dissimilitudine manifesta, contraria est injustitia justitiae: solet autem quasi imitari justitiam vindicandi se libido, sed vitium est. Ignavia fortitudini perspicue contraria
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut et iam si hoc de nirtutibus upo
est nõ tamen ideo cogamir faitr e¬
qualitatẽ om̃i pctõꝵ quãtũ possum
adiuuiante dño aperire conabor. Mo
si effecero approbabisubi cause defiᷤ¬
ero tu supplebis. Certe hiuc ꝑsua.¬
dent qui unã uirtutẽ habuerit ha¬
bere omĩes. et omẽs de esse ciuuna
defuerit. quod prudentia net igna¬
uia nec in iustus nec intemperaus
potest esse. Nam si aliquid horũ de¬
fuerit prudentianõ erit. Porrosi
prudencia tunc erit si et fortis et
iusta et temperans sit profecto ubi
fuerit secum habet ceteras. Sic et
fortitudo imprudens nõ porest esse
uel intẽperans ueliuiusta. Sic tem¬
perantia necesse est ut prudens. for¬
tis et iusta sit. Sic msticia nõ est
si nõ sit prudens. fortis temperans Ita
ubi uera est. ⁊ liqua eaꝵ et alie simi¬
liter sinit ubi autẽ alie desit uera
illa nõ est et iãsi aliquomͦ similis ẽẽ
uideatur Suent om̃ ut scis quedam ⁊¬

Expanded text:
sit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum sit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro, si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita, ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
cõfirmatur ista siña. Sed ego eam
ex pomi uolo nõ confirmari que per
se ipam est apud nos om̃ib phoꝵ
auctoritatibus firmior. Et illud
quidem de uirtutibus et uicus si
ueratiter dicitur nõ est consequẽs
ut ꝓpter hoc omĩa pctã sint paria
Nam illud de inseparabilitate uir¬
tutũ et si forsitan fallor tamẽ si ue
phĩs placuit qui casdem irtutes
agende uite necessarias esse dixert
Hoc autẽ de parilitate pctõꝵ soli
stoici ausi sunt disputare contra
omẽz sensũ generis humani. Quas
eoꝵ nauitatem in ionmniano illo qui
in hac sĩa stoicus erat: in autupã¬
dis autẽ et de fensandis uoluptatibus
epicureus descripturis sanctis di¬
lucidissime cõnicisti. In qua tua sua¬
uissuua et predarissiuia disputatre.
satis euidenter apparuit nõ placuisse
auctoribus nris uel ipsi potias que
per eos loquta est ueritati onna pas¬
ria esse pctã. Quomõ autẽ fieripos¬

Expanded text:
confirmatur ista sententia. sed ego eam confirmatur ista sententia. sed ego eam exponi uolo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si ubus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paria esse peccata. quomodo autem fieri pos
Abbreviated transcription (Latin):
quasi rransgressores. Uidett que
adiuodũ trans gressores legis appel¬
lat qui dicunt diuiti tu sedo hie.
et pauperi sta illic. Undene puta¬
rent cõtẽp̃tibile esse pctm̃ in hac inia
re legem transgredi sequutus adiũ
Quicũq autẽ totã legẽ sernauerit
offendat autẽ inuio factus est om¬
nium reus. Qui em̃ dixit nõmecha¬
beris. dixit et nõ occides. Qd si non
es transgressor legis propter illud
quod dixerat redarguti a lege qua¬
si trans giissores. Quecũ na sit. cõ¬
sequens iudetur isi aliomodo intel¬
ligendũ ostendatur ut qui dixe¬
rit diuiti sede hic et pauꝑi sta illic
huic ampliorẽ honorem quã illi
deferens. et idolatra et blasphemꝰ
et adulter et homicida: et ne quod
longũ est cũc ta cõmemorẽ reus
om̃iu criminũ iudicaudus est. Os¬
fendens quippe in uno factus est om¬
niũ reus At enĩ qui unã urtureꝵ
habet om̃es habet. et qui unãnõ
habet nullã habet. Hoc si uex est.

Expanded text:
quasi transgressores. uidete, quem quasi transgressores. uidete, quem ad modum transgressores legis appellet, qui dicunt diuiti: \'sede hic\' et pauperi: \'sta illic\'. unde, ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adiunxit: quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. qui enim dixit: \'non moechaberis\', dixit et: \'non occides\'. quodsi non es transgressor legis propter illud, quod dixerat: redarguti a lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur — nisi alio modo intellegendum ostendatur —, ut, qui dixerit diuiti: \'sede hic\' et pauperi: \'sta illic\' huic honorem ampliorem quam illi deferens, et idolatres et blasphemus et adulter et homicida et, ne — quod longum est — cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim, qui unam uirtutem habet, omnes habet et, qui unam non habet, nullam habet. hoc si uerum est,
Abbreviated transcription (Latin):
et intendatis in eũ qui indutus est
ueste preclara et dicatis tu sodehic
bene. pauperi aure dicatis tu sta illic
aut sebe sub sc̃abello pedĩ tuoꝵ nõne
iudicatis apud nosmet ipos et facti
estisiudices cogitationũ urarũ:
Audite fratres iei dilec tissimi
Nonne deuselegit pauperesi hoc mũdo
diuites autẽ in fide et heredes regni qd̾¬
re pronusit dili gentibus se. Uos qutes
ex houorastis pauperẽ. propter ilsũ sti¬
licet cui dictũ est tusta illic cũha¬
benti anuilũ aureũ dictũ esser ru
se de hic bene. Ac deinde sequiti
eandem ipami smãm latius uersans
et explicans. Nonne inquit diui¬
tes per potẽtiam oppriuuĩt uos et
trahunt ad iuditia : Nonuc ip̃iblas¬
pheniant bonũ nonic quod inuota¬
tũ est suꝑ nos si quidem legeni per¬
ficitis regalem scdiũ scripturã dili¬
ges proxinũ fuũ sicut tripm̃n. bene¬
facitis. Si autẽ personas accipitus
pctm operamimꝰ. redarguti a lege

Expanded text:
et intendatis in eum qui indutus est et intendatis in eum qui indutus est ueste. praeclara et dicatis: tu sede hic bene; pauperi autem dicatis: tu sta illic, aut: sede sub scabillo pedum meorum: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? audite, fratres mei dilectissimi, nonne deus elegit pauperes in hoc mundo, diuites in fide et heredes regni, quod promisit deus diligentibus se? uos autem exhonorastis pauperem; propter illum scilicet cui dictum est: tu sta illic, cubenti anulum aureum dictum esset, Tu sede hic bene. Ac deinde sequitur, eamdem ipsam sententiam latius versans, et explicans: Nonne, inquit, divites per potentiam opprimunt vos, et trahunt ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod invocatum est super vos? Si quidem legem perficitis regalem secundum Scripturam, Diliges proximum tuum sicut teipsum, benefacitis; si autem personas accipitis, peccatum operamini redarguti a lege
Abbreviated transcription (Latin):
cosanten qui sibi iudent᷑ scure quod
nesciunt hoc tuciores sumus qd hac̃
ignorantiã mãm nõ ignoramus A¬
liud est em̃ qd̾ nescire in alũ est. aliud
qd̾ scire uł nõ potest uel nõ opus est.
uel aduitãquã querinus in diffrrẽs.
est loc uero quod de litteris apłi
iacobi mic̃ ⁊equiro in hac ip̃a qua
niuimus et ut semꝑuiuanius deo
placere studemus ac tione uersatur
Quonĩo ergo ntelligendĩ est obse¬
cro te qui cũq totã legem nuꝓleue¬
rit osfeudat in uno factus est onñ
et pauꝑe ad ista nõ pertinet: quoꝵ
si quism uuo offenderit factus est
omiuĩ rens: ed recolendũ est und
uenerit ista smã et que illam suꝑ¬
iorem pepererint quibusq conexa
dependeat. Fratres mei. nolite inꝗt
inpertonaꝵ acceptione habere fidẽ¬
diñ nr̃i ihũ xp̃i glorie. Et enĩ si in¬
troierit in cõuentũ uriu uir habẽs
aureũ amilũ in ueste cadida. intro¬
ierit autẽ et panper in sordido habiu

Expanded text:
eos autem qui sibi uidentur scire quod eos autem qui sibi uidentur scire quod nesciunt . hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus; aliud est enim quod nescire malum est, aliud quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam quam quaerimus indifferens est. hoc uero quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro in hac ipsa qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus actione uersatur. quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium et paupere ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? Sed recolendum est unde venerit illa sententia, et quae illam superiora pepererint, quibusque connexa dependeat. Fratres mei, nolite, inquit, in personarum acceptione habere fidesi introierit in conuentu uestro uir aureum anulum habens in ueste candida, introierit autem et pauper in sordido habitu,
Abbreviated transcription (Latin):
ret ne loqueretur accessit alius coq ui¬
so miserans ait. Quomõ huc cecidisti
At ille. Obsẽcro inquit cogita qͦmͦ
hinc me liberes. nõ quomͦ huc cecide
teo etiã parnuli infantis animã xp̃i
gratia liberandã satisest ei quod mo¬
dũ quo salua fiat nonimius etiã si nũ¬
ꝙꝓͣ quomͦ in ialũ illud deuenerit noue¬
rims. Sedideo putaui esse querẽdũ.
ne forte ox illis opimonibus in carna¬
tionis auine aliquã teneamusincau¬
tuis. que liberandã prorsus auima
paruuli contradicat negans eã esse
in isto malo. Hoc igitur firmuissime
retento qd̾ anima parmili de reatu
pcti liberanda est. nec alio modo libe¬
dinũ nrm. Qi possumus etiam ip̃rꝰ
mali causam et originẽ nosse uaui¬
loquis nõ disꝑutatorib sed lifigatori¬
bus paratius in fructiusq ielistimꝰ
di autẽ nõ possumius nõ quia latet
mserie principiũ ideo pigrescere mi
sericordie debet officiũ. Aduersus

Expanded text:
ret ne loqueretur, accessit alius eoque uiret ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: quomAt ille: Obsecro, inquit, cogita quomodo hinc me liberes, non quomodo huc cecidteo, etiam parvuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei quod modum quomodo salva fiat novimus, etiamsi nunquam quomodo in malum illud devenerit noverimus. Sed ideo putavi esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae, aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam parvuli contradicat, negans eam esse in isto malo. Hoc igitur firmissime retento, quod anima parvuli de reatu peccati liberanda est, nec alio modo libem nostrum, si possumus etiam ipsius mali causam et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus, sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non quia latet miseriae principium ideo pigrescere debet misericordiae officium. aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
uod ad te
scripsi hono¬
rande mͥ in
hieronime
querendo a¬
ninc huma¬
ne si nascen¬
dtibiis singłis
noue singule nuc usq̃t tiant. ubi pec¬
cati iunculũ contrahant quod per
recentissumenatis nõ dubitamus eẽ
soluendũ cũ mnõ paruũ uolunien
procederet nolui ulla alia onerare
questione sed quod urget acrius
multo ninus est negligendũ. Pro¬
nide quero et per duiui obsecro ut
ex ponas uchi quod multis existimo
profuturũ. aut si iamt uel abste icł
ab alio aliquo expositum habes diri¬
legem sernauerit offendat autẽ in
uno factus est orñũreus. Q
res talis ac tanta est. ur quod hit
bi nõ iam glim scripsi ne multu
peniteat Pe agenda nãq presenti
uita quoni ad uutã peruemianus et̾¬
nam nõ ꝓptereai perscrutanda quã
penitus dimersit obliuio sicuti est
illud qd̾ de amina querendũ putaui
hec uertitur questio. Eleganter antẽ
dictũ esse narratur qd̾ huic rei satis
gis ex ciperet ne moreretur quã suffoca¬

Expanded text:
uod ad te scripsi, honorande mihi in Hieronyme, quaerens de anima humana, si nascentibus singulis, novae singulae nunc usque fiunt, ubi peccati vinculum contrahant, quod per recens natis non dubitamus esse soluendum, cum in non paruum uolumen procederet, nolui ulla alia onerare quaestione. sed quod urget acrius, multo minus est neglegendum. proinde quaero et per dominum obsecro ut exponas mihi quod multis existimo profuturum aut, si iam uel abs te uel aliquo expositum habes, dirilegem obseruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut quod hinc tibi non iam olim scripsi me multum paeniteat. de agenda namque praesenti uita quomodo ad uitam perueniamus aeternam, non de praeterita perscrutanda., quam penitus demergit obliuio, sicuti est illud quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur quod huic rei satis gis exciperet ne moreretur, quam suffoca
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in latina lingua eccłiastice lit¬
tere adiute sunt quãtũ nũꝙͣ antea
potuerũt. Maxime tñ iustam sen¬
tentiant quicũq totã legem serua¬
uerit offendat autẽ mimo factus est
ouuũ reus si quo aliom̃ exponiꝰ me¬
lius posset nouit dilectio tua ꝑ dm̃n
obsecro te utid nobiscũ cõniuie. ae

Expanded text:
tantum in latina lingua ecclesiasticae littantum in latina lingua ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam antea potuerunt! Maxime tamen istam sententiam: « Quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus : » si quo alio modo exponi melius posse novit tua dilectio, per Dominum obsecro, ut id nobiscum communicare
Abbreviated transcription (Latin):
cũ admonet quomͦ etiam pctã¬
uiuitur quottidiauis ⁊emedus ex¬
pientur. ne homo qui cũ in unoof¬
fenderit fit om̃iũ reus in multĩs
bunal tanti iudicis perueniat. et
eam quãnõ fecit mihicordiam nõ
inueniat. sed potius dimittendo
atq dando mereatur sibi diniuti
debita reddi q promissa. Adul¬
ta dixi quibus tibi tediũ fortassis
inferrem. qui hec que tamẽ ap¬
probas nõ expectas dicere quod
ea docere consuesti. Si quid autẽ
in eis est quãtũ ad rem ipãm por¬
tinet. nam quali eloquio explica¬
ta sint nõ minus curo. siquid q¬
est in eis qd̾ eruditionẽ offendãt
tuam queso ut restribendo am¬
moneas et me corrigere nõ graue¬
ris. Infelix est em̃ qui nõ tantos
tuis cũ debeam a quolibet distrre qd̾
inutiliter ignoro quã promptus quos¬
libet docere quod scio. quãto uistauos
abste hoc caritatis debitũ flagitto cu¬
ius doctriua in noĩe et adintorio dm̃

Expanded text:
cum admonet quomodo etiam cum admonet quomodo etiam vivitur, quotidianis remediis expientur: ne homo, qui cum in uno offenderit fit omnium reus, in multis bunal tanti judicis perveniat, et eam quam non fecit, misericordiam non inveniat; sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti peccata, reddique promissa. 21. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen approbas, non exspectas discere, quod ea docere consuevisti. Si quid autem est in eis, quantum ad rem ipsam pertinet; nam quali eloquio explicata sint, non nimis curo; si quid ergo in eis est, quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos tius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc charitatis debitum flagito, cujus doctrina, in nomine et adjutorio Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
Nou dictũ est uincit nuhicordia
iudiciũ. nõ eñ est aduersa iudicio.
sed super ex altat. quia plures per mi¬
hicordiam collignutur. sed qui mise¬
ricordiam prestiterint. Beati eĩ mi¬
sericordes quia ipsis iniserebitur deus
Et hoc utiq ustũ est. ut dimictat᷑
eis quia dimiserunt et detureis quia
dederunt. In est quippe deo et iu
sericordia in dicanti et indiciñ ii¬
seranti. Propter quod ei dicitur
DAisericor diam et iudiciũ cantabo
tibi dnẽ. Nam quisquis uelut mimi¬
iuiustus indiciũ sine iihicordia
quasi securus expectat iram u̾di¬
stissimam prouocat : quã tunẽs
ille dicit. ne ntres in uidiciũ ciẽ
seruo tuo. Unde dicitur ꝓpło con¬
tumaci. Quidupltis mecũ indi¬
cio contendere. Cũ enĩ rex iustꝯ
diam iudicio. Sederga illos q
misericordiam fecerñt ueraciter
ne dando. hẏlarem enĩ datorem
diligit deui. Deniq sauctus iaco¬
bussexisto loco de misicordie oꝑib
loquitur ut quosuc hementer illa
illa suĩa ter ruerat consoletur

Expanded text:
non dictum est: \'uincit misericordia iudicium\' — non enim est aduersa iudicio —, sed \'superexultat\', quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dedesericordia judicanti, et judicium miseranti. Propter quod ei dicitur, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine : nam quisquis velut nimium justus judicium sine misericordia quasi securus exspectat, iram justissimam provocat, quam timens ille dixit, Ne intres in judicium cum servo tuo . Unde dicitur populo contumaci, Quid vultis mecum judicio contendere ? Cum enim rex justus dia judicio? Sed erga illos qui misericordiam fecerunt, veraciter ne dando; hilarem enim datorem diligit Deus . Denique sanctus Jacobus jam ex isto loco de misericordiae operibus loquitur, ut quos vehementer illa sententia terruerat, consoletur;
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat recordatus sum. magisq de¬
nus operam ut perinciosislima hore¬
sis de eccłia auferatur quẽ seniꝑsi¬
muilat peitẽciã ut docendi meccle¬
sus habeat facultateni. Naui si se¬
aperta luce prodiderit.foras expul
gen̾e suo et exhortatione tua digne
ggradiuntur . specialiterq salutant
beatitudinẽ tuã. Qm̃isq fraterintas
qui nobiscũ dnõ saluatori seriuire cõ
terito ob rem earũ rauẽnã et nide mn¬
affricani. si ciliamq direximus quẽ
putanuis in affrice iam partibus cõ¬
miorari scõ tuo adherentẽ lateri ut
uieo obsequio salutes precor. Litt̾as
quesi ad te uenerunt ei dirigere nõ
graueris. In columẽ te et meime¬
re saucte et beatissime papa. Grã¬
dem latim serinonis mista pronĩ¬
tia notauoꝵ patimur penuriam
et idcirco prcceptis tuis parere nõ
possinnus. maxime in editione sep¬
fuaginta que asteriscis uersibusq
distincta est. Pleraq enĩ prioris
laboris ad fraudem uusdam aii¬

Expanded text:
fuerat, recordatus sum magisque defuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulst genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conano praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, precor. litterasirmum direxi; quae si ad te uenerint, ei dirigere non graueris. incolumem te et mei mere sancte et beatissime papa. Grandem latini sermonis in ista prouincia notariorum patimur penuriam et idcirco praeceptis tuis parere non possumus maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis ueribusque distincta est; pleraque enim prioris laboris ob fraudem cuiusdam ami
Abbreviated transcription (Latin):
fratrem meũ filiũ dignationis
tue orosiũ pbrm̃. et sin merito et te
iubente suscepi. sed icidit tpũs dif¬
ficillimũ quando nuchi tacere melius
fuit quã loqui. ita ut nrã studia ces¬
sarent. et uxta appiũ cauina exerce¬
retur faciuidia. Itaq duobus libellis
tius quos meo nonum dedicasti erudi¬
tissimis et om̃i eloquẽtie splendore
sed quia iuxta beatũ apłi nsquis¬
q in suo sensu habundet. aluis quidẽ
sic. alius autẽ sic. Certe quicquid dici
potuit et asũmo ingenio de scriptura
rũ hauriri fontibus ate positũ atqr
disertũ est. Sed queso reuerẽtiã tła
parũ ꝑ patiaris me tuũ laudare m¬
geuiu. Nos eĩ mr̃ nos eruditionis
causa disserimus. Ceteꝵ enuili et ma¬
xunc heretici si diuersa iuter uos sen¬
tencias uiderint. de auuni calũpm¬
abiutur rancore de scendere. Mithi
autẽ statutũ est te amare. suscipere.
colere. mirari. tuaq dicta quasi mca
defendere. Certe et indialogo quẽ uu¬
per edidi tue beatitudnus ut digmun

Expanded text:
fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendoresed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et tam sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi, beatitudinis tuae, ut dignum
Abbreviated transcription (Latin):
ras diliges proxiũ tuũ sicut te¬
ipĩ bene facis. Si autẽ personas
accipitis pctiũ oꝑeramini redar¬
quti a lege tamꝙͣ hansgressores.
Et post illam sentẽciam ad inrel¬
ligendiun difficillimã de qua sa¬
su facite sicut per legem liberta¬
tis incipientes iudicari. Et quĩ
quid paulo ante dixerit noii.¬

Expanded text:
al. proximum tuum  sicut teipsum, bene facitis. Si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a Lege, tanquam transgressores. « Et post illam sententiam ad intelligendum difficillimam de qua sasic facite: sicut per legem libertatis incipientes judicari . « Et quoniam quid Paulo ante dixerit, novi