comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a diuine caritatis participatione pͥtiatur.
Nec poterit dm diligere: qͥ noscit᷑ in ꝓxi¬
mi dilectione errare. X p̃c ds est & homo.¬
noꝵ gͣ diseretio est᷑. ñ odire ꝑsonas s culpaᷤ.
& recte dicta ꝓ falsis non spernere s ꝓbare. Qui
imꝑfecti st̃ in dĩ amore. sepe auitis sẽꝑari dis¬
ponunt: s pondere uitioꝵ grauati. rursus ad
ea uitia quȩ optant relinquere reuoluunt᷑.
Quam rectẽ quererent: si ab actione praua cessa-¬
rent. Metuendũ ualde est. ut neq ꝑ spem ueniȩ
qͣm ꝓmittit ds ꝑseuerant̾ peccemꝰ: neq quia
iuste pecata distringit ueniã desperemꝰ: sed
utroq ꝑiculo euitato & a malo declinemꝰ: &e de
dei pietate ueniam sꝑemus. Om̃is quippe iustꝰ
spe & formidine nitet: qͥa nunc ilłu ad gaudi¬
um spes erigit: nunc ad formidinẽ terror ge¬
hennȩ addicit: u. De Gracia.
Ntertłu peccantib nob̾ sua ds dona ñ retra¬

Expanded text:
a divinae charitatis participatione privatur. a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectione errare. Christus Deus et homonorum discretio est, non odisse personas, sed culpas: t recta pro falsis non spernere, sed probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere revolvuntur.quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. spe et formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae addicit. CAPUT V. De gratia. nterdum peccantibus nobis sua Deus dona non retra
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis ñnulli fide atq oꝑib scĩs uideant᷑
Nam sicut ait apłs. si tradidero corpꝰ meum ut ar-¬
deam. caritatẽ autẽ non habuero. mehil michi
ꝓdest. Sine amore caritatis qͣui qͥsq recte cre-¬
riũ nichil sine illa eẽ credant᷑. Nulłu p̾miũ
caritati pensatur: caritas enĩ uirtutũ om̃iũ
obtinet pͥncipatũ. Unde & uinculu ꝑfectio¬
nis caritas ab apło dicitut: eo qͦd uniu̾se uir¬
tutes eiꝰ uinculo religent᷑. Dilectio di morti
comparatur dicente salomone. ualida est ut
gregat hominẽ a mund ano & carnali amore.
Qui di p̃cepta contẽpnit: dm ñ diligit. Neq
enim regem diligimꝰ: si odio leges eiꝰ habemꝰ.
Tenenda est cum scĩs uiris unitas caritatis: &
qͣnto se quisq subtrahit mundo: tanto opꝰ
est. ut se associet bonoꝵ consortio Caritas in
dilectione di & ꝓximi constat. Seruat autẽ
in se dilectionẽ di: qͥ a caritate ñ diuidit᷑
ꝓximi. Qui a frat̾na societate se cernitur:

Expanded text:
nnulli fide atque operibus sanctis videantur Nam sicut Apostolus ait: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Sine amore charitatis quamvis quisque recte creium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut gregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepisse cognoscimꝰ. Nam qͦd sapientes sum̃¬
qͦd cliuites qͦd potentes existimꝰ: ñ alt̾ius sed
potiꝰ diuino mimere sumꝰ. Utam̃ gͦ optins
diuinis beneficiis: quatinꝰ & dm ñ pentteas
dedisse: & nob̾ accepisse sit utile. A uferit
d̾s dr homini donũ aliqͦd qͦd homo ñ habuit. id :
qͦd acciꝑe ñ meruit. Sic & obdurare ds ctr ho
minẽ. ñ eiꝰ faciendo duriciã: s ñ auferendo eã
dam dr: ñ ut in eis eandem ipse cecitatẽ faciat:
s qͦd ꝓ eoꝵ mnutilib meritis. cecitatẽ eoꝵ ab eis
ipse non auferat. Plerisq di dona dant᷑ ꝑseue-¬
rantia uͦ doni ñ dat᷑. Ꝙ inde est qͦd qͥdam pͥn-¬
cipia habent conũsionis bona: fine uͦ malo
unt: ac ꝑseuerantiam doni. Ea gͦ causa est: qͦd
qͥdã & bene incipiunt & bene finiunt: ui.

Expanded text:
percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam itur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent conversionis bonae, fine vero malo  donum, et perseverantiam doni. Ea ergo causa est, quod quidam et bene incipiunt, et bene finiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pastores audite uerbũ dñi. Hȩc dicit dñs ds.
Ecce ego ipse suꝑ pastores requiram gregẽ meũ
de manu eoꝵ. & cessare eos faciam. ut ultra
non pascant gͣgẽ meũ: nec pascant ampliꝰ pasto¬
res semetipsos. Quis ad hȩc non contremiscat:
Quis ista sine intolerabili metu futurȩ exami-¬
nationiᷤᷤ accipiat: nͥ qui ant non intelligit. aut
ctoritate firmauit: ut ñ ea faciliꝰ qͦd dictu q̃q
nefas ẽ gtẽnam᷑ ÷ neqꝗͣ nos ñ intellig̾e̾ ł non credere

Expanded text:
cit Dominus Deus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de manu eorum, et cessare faciam eos, ut ultra non pascant gregem, nec pascant amplius pastores semetipsos . Quis ad haec non contremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipit, nisi qui aut non intelligit, aut ctoritate firmavit, ut ea facilius quod dictu quoque nefas est contemnamus, quam nos non intell
Abbreviated transcription (Latin):
laborẽ. appetimꝰ dignitatẽ: immundorũ sp̃u¬
um feras a grege dilacerando non pellimus:
& quod eis remanserit ipsi consumimꝰ. Qũã¬
do peccãtes diuites ul potentes conspiemꝰ.¬
ñ solũ ñ arguimꝰ. s etiam ueneram̃: ne no¬
bis aut mumera solita offensi ñ dirigant. aut
obseqͥa desiderata subducabac sic munerib
eoꝵ & obseqͥis capti. imo ꝑ hȩc illis addicti.
cio formidamꝰ. Et uleo minacit̾ suꝑbiam nos¬
tram diumus sermo contundit: s nr̃ auditꝰ
nichil unde ꝓficiamꝰ admittit: quia presen¬
ti ᷤ uite capti dulcedie: quȩ pęna negligentiȩ
nr̃x immineat in ȩtermu. nolumꝰ cogitare.
In pastores gͦ ista dicunt᷑: de quoꝵ nob̃ in ani
appellatione blandim᷑. Hec dicit dñs deus.
Ue pastorib isrł: qui pascebant semet ipsos.
Nonne greges pascunt᷑ a pastorib Lac come

Expanded text:
laborem, appetimus dignitatem. Immundorum spiritulaborem, appetimus dignitatem. Immundorum spirituum feras a grege dilacerando non pellimus: et quod eis remanserit, ipsi consumimus, quando peccantes divites vel potentes, non solum non arguimus, sed etiam veneramur, ne nobis aut munera solita offensi non dirigant, aut obsequia desiderata subducant. Ac si muneribus eorum et obsequiis capti, imo per haec illis addicti cio formidamus. Et ideo minaciter superbiam nostram divinus sermo contundit, sed noster auditus nihil, unde proficiamus, admittit; quia praesentis vitae capti dulcedine, quae poena negligentiam: nostram maneat in aeternum, nolumus cogitare. In pastores ergo ista dicuntur, de quorum nobis inani appellatione blandimur: Haec dicit Dominus Deus: Vae pastoribus Israel, qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a
Abbreviated transcription (Latin):
moriet᷑: sanguinẽ uͦ eiꝰ de manu tua reqͥrã.
impio inquit locutꝰ non fueris. ut se ab im-¬
pietate custodiat. & ille ꝑierit: sanguinẽ eiꝰ
de manu tua requiram. Hoc est dicere. Si ei
peccata sua ñ annuntiaueris. si eum ñ argueris.
ut ab impietate sua conuertat᷑ e uiuat: & te
qui ñ inerepasti. & ipsũ qui te tacente pecca¬
uit flaminis ꝑhennib ꝑdam. Quis rogo tam
saxei pectoriᷤ quis tam ferieus erit. quẽ sentẽ¬
cia ista non terreat : quis tam alienus a fide.
qui sententiȩ isti non credat: xx.
cõmoda nr̃a & honores inquirimꝰ. non¬
ut meliores s ut ditiores. non ut sanctiores
s ut honoratiores simꝰ cet̾is pesse festinamꝰ: nec gre¬
gem dm̃ qui nobis pascenoꝰ tuendꝰq cõmissꝰ
est. s nr̃as uoluptates. dñationes. diuitias ⁊ cet̾a
blandimenta carnalit̾ cogitamꝰ. Pastores dici uo-¬
lumꝰ: ñ tñ eẽ contendimꝰ. Officii ur̃i uitamꝰ

Expanded text:
morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit, sanguinem ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua convertatur, et vivat; et te, qui non increpasti, et ipsum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam alienus a fide, qui sententiae isti non credat? CAPUcommoda nostra et honores inquirimut meliores, sed ut ditiores, nec ut sanctiores, sed ut honoratiores simus, caeteris praeesse festinamus. Nec gregem Domini, qui nobis pascendus tuendusque commissus est, sed nostras voluptates, dominationem, divitias, et caetera blandimenta carnaliter cogitamus. Pastores dici volumus, nec tamen esse contendimus. Officii nostri vitamus
Abbreviated transcription (Latin):
b qui eo tacente ꝑierint perit. Et quid ei
ꝓderit ñ punri suo: qui puniendus ẽ alie-¬
no peccato. Mentior: nͥ hoc dñs ꝑ hierechie-¬
lem ꝓpħam sub cuiꝰdam terroris demuintiatio-¬
ne loquit᷑ dicens ad eum. Et tu fili hommis:
torem appellat: ut sicut speculatoriᷤ est de lo-¬
co editiore ꝓspicere. & plus om̃ib contẽplari:
ita sacerdos debet esse ꝑpositi sublimitate celsi¬
or cunctis: ac maioris scientiȩ habere grãm.
ens inquit ex ore meo sermonẽ: annuntiabi ᷤ
eis ex me. Ut hoc dicat sacerdos quod ex di-¬
uina lectione didicerit: qͦd illi ds̃ inspiraue-¬
rit: non quod p̾sumptione sensꝰ humani in-
uenerit. Annuntiabi ᷤ inqͥt ex me. Ex me
ñ ex te uerba loqueris. Non ẽ quod ex eis
tanquã de tusᷤ infleris: ex me inquit eis an¬
nuntiabis. S iam quod annuntiet audia-¬
mꝰ. Si me dicente ad imp̃iũ. impie morte
morieri ᷤ. ñ fueri ᷤᷤ locutꝰ ut se custodiat im-

Expanded text:
us, qui eo tacente perierint, perit. Et quid ei us, qui eo tacente perierint, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitur, dicens ad eum: Et tu, fili hoministorem appellat: ut sicut speculatoris est, de loco editiori prospicere, et plus omnibus contemplari; ita sacerdos debet esse propositi sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae propositi habeens, inquit, ex ore meo sermonem, annuntiabis eis ex me Ibid:; ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me. Ex me; non ex te mea verba loqueris. Non est quod ex eis, tanquam de tuis infleris. Ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet audiamus: Si me dicente ad impium: Impie, morte morieris; non fueris locutus, ut custodiat se
Abbreviated transcription (Latin):
siducialit̾ p̃dicando singuliᷤ ante oculos
peccata sua constituat: quę pena maneat du¬
ros. quȩ gła obelientes ostendat: nullius sa¬
lutẽ desꝑando contẽpnat: animas emendari
uolentiũ plangat: imitatꝰ apłm qui ait. Ut
lugeam multos ex his qui ante peccauerũt:
& non egerunt penitentiam. Et iterum. Quiᷤ
infirmatur: & ego non infirmce. Quis sean¬
dalitat᷑: & ego non uror: Quapꝑter sciens
quod si quib libet diuitib ac potentibus
male uiuentib parcat aut foueat. eos ꝑdat
emplum. & docere ꝓpter suȩ amministrationis
officium: certꝰ qͦd ei nichil sua iusticia suffra¬
get᷑. de cuiꝰ manu anima ꝑeuntis exigitur:
quando quicũq alius ꝑierit. quẽ nulla do¬
cendi necessitas manet. solus penas sceleris sui
dabit: ille autẽ cui dispensatio uerbi cõmissa
est etiam si sc̃e uiuat. & tam̃ ꝑdite uiuentes
argiere aut erubescat aut metuat. cũ om̃i-¬

Expanded text:
fiducialiter praedicando, singulis ante oculos fiducialiter praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat. Nullius salutem desperando contemnat: animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum, qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat emplum, et docere propter suae administrationis officium: certus quod ei nihil sua justitia suffragetur, de cujus manu anima pereuntis exigitur. Quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sceleris sui dabit; ille autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat, aut metuat, cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
potest uti libere uoluntatis arbitrio: nec
oꝑa sine fide. nec sine oꝑib fides sola iusti¬
ficat. Et ideo st corde credit᷑ ad iusticiam.
ore autẽ confessio fit ad salutẽ: qm̃ qͥ ñ eredi¬
derit. non habendo fidem. nec iusticiam
cordiᷤ habere poterit nec salutẽ: xix¬
od uero dicit apłs. ut nos formam
debeamꝰ exhibere fidelib. quid uale¬
bit si is cui uł exhortandi bonos uł casti¬
gandi malos cura cõmissa est. bene uiuẽ¬
do se imitandũ bonis exhibeat: & malo ᷤ ta¬
cendo ñ corrigat: Ad hoc enim nisi fallit¬
me fallit opinio. sc̃ȩ uiuendũ est sacerdoti.
ne dicta sua repugnantib factis euacuet:
si quod p̃dicat fieri ñ debere faciat: aut si
qͦd non facit p̾dicare  p̾sumpsi̾t. nichil apd̃
eos qui eiꝰ uitã nouere ꝓficiãt. qͥa ad hoc est
ȩccłiȩ dĩ p̃positꝰ non ut solum bene uiuendo ali¬
os exemplo suȩ conuersationis instituat. s ÷

Expanded text:
uoniam eum qui potest uti liberae voluntatis arbitrio, nec uoniam eum qui potest uti liberae voluntatis arbitrio, nec opera sine fide, nec sine operibus fides sola justificat. Et ideo si corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem; qui non crediderit, non habendo fidem, nec justitiam cordis habere poterit, nec salutem. od vero dicit Apostolus, ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit, si is cui vel hortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corrigat? Ad hoc enim, nisi me fallit opinio, sancte vivendum est sacerdoti, nam dicta sua repugnantibus factis evacuet si quod praedicat fieri debere, non faciat; aut si quod non facit, praedicare praesumpserit, nihil apud eos qui ejus vitam novere proficiat. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut doceat: & populus credere. ut ea quȩ doce¬
tur intelligat: dicente apło. nͥ credideritis non
intelligetis. Clnde dat᷑ intelligi qd ñ fides ex
intellectu. s ex fide intellectꝰ existat: nec qͥ m¬
telligit credat: s qui eredit intelligat: & qui
intellexerit bene agat: sicut alibi scͥptũ est. No¬
luit intelligere: ut bene ageret. Non dixit ñ
potuit. s noluit intelligere: ut nichil aliud
nolle intelligere dictũ. quã nolle credere no¬
uerimꝰ: ac ꝑ hoc ut bene agat quis intellige̾
dĩ: debet doctor eccliȩ p̃dicare quod audiat cre¬
cditurus: quia sine predicatione nullꝰ erit
auditꝰ. eodem apło attestante atq dicente.
Quomͦ audientꝰ sine predicante : Si gͦ quili¬
bet sine predicante non audit. sine auditu
non credit. sine fide non intelligit. sine in¬
tellectu ñ bene agit: uerbũ dĩ p̃dicandũ est
ut audiens credat. credens intelligat. & in¬

Expanded text:
ut doceat, et populus credere ut ea quae doceut doceat, et populus credere ut ea quae doceatur intelligat; dicente Apostolo: Nisi credideritis, non intelligetis . Unde datur intelligi quod non fides ex intellectu, sed ex fide intellectus existat; nec qui intelligit credat, sed qui credit intelligat, et qui intellexerit, bene agat; sicut alibi scriptum est: Noluit intelligere, ut bene ageret . Non dixit: Non potuit, sed noluit intelligere; ut nihil aliud nolle intelligere dictum, quam nolle credere noverimus; ac per hoc ut bene agat quis, intelligere utem per verbum Dei , debet doctor Ecclesiae praedicare, quod audiat crediturus: quia sine praedicatione nullus erit auditus; eodem Apostolo attestante atque dicente: Quomodo audient sine praedicante ? Si ergo quilibet sine praedicante non audit, sine auditu non credit, sine fide non intelligit, sine intellectu bene non agit; verbum fidei praedicandum est, ut audiens credat, credens intelligat, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qͥs erit tantȩ arrogantiȩ. qͥ eccłi̾asti-¬
çȩ doctrinȩ auctoritate neglecta. oe sua sͥ
iustitia blandiat᷑. At cum non solum secdm
apłm noᷤ oporteat formam prebere fidelib.
s etiam eos ipsos fideles qui nobis diuinitꝰ
tuendi cõmissi sunt instruere debeamꝰ de
patre. qͦm solus accipiat᷑ ingenitus: de filio
sit nec genitꝰ : qualit̾ ista tria unũ sint. &¬
lius de solo patre meffabilit̾ natꝰ. hominẽ
totũ sine ulla mutatione substantiȩ suȩ
susceꝑit. ac se dm̃ & hominẽ uerũ ꝑ uirtu¬
tutes passionesq ꝓbauerit: cõprehenti ꝑ
miserit. occidi uoluerit. tercia die resurrexi̾t.
in celos hominẽ de nob̾ assũptũ sua uirtu¬
te leuauerit. suȩ resurrectionis exemplo
nobis regeneratis in se spem felicit᷑ resur¬
gendi prestiterit: m̾bra sua nos fecerit: ñ
credentib ͥ uel a se recedentib supplicium
cõminatꝰ sit: & adherentib sͥ regnũ celeste
ꝓmiserit: hec & talia & saderdos nosse debet

Expanded text:
tur, quis erit tantae arrogantiae, qui, ecclesiasticae doctrinae auctoritate neglecta, de sua sibi justitia blandiatur? cum non solum, secundum Apostolum nos oporteat formam praebere fidelibus, sed etiam eos ipsos fideles, qui nobis divinitus instituendi commissi sunt, instruere debeamus: de Patre, quomodo solus accipiatur ingenitus; de Filio, ci, nec genitus; qualiter ista tria unum sint; et lius de solo Patre ineffabiliter natus, hominem totum sine ulla mutatione substantiae suae susceperit; ac se Deum et hominem verum per virtutes, passionesque probaverit, compdie resurrexerit, in coelos hominem de nobis assumptum sua virtute levaverit, suae resurrectionis exemplo nobis regeneratis in se spem feliciter resurgendi praestiterit, membra sua nos fecerit, non credentibus sibi, vel a se recedentibus, supplicium comminatus sit, et adhaerentibus sibi regnum coeleste promiserit. Haec et alia, et sacerdos nosse debet
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ uiolentiã potentiũ. qui in eos ferarum
more seuiunt defendamꝰ. Inde ẽ qͦd ñ tam a
potentib hinꝰ mundi. quã a nobis qͦd peiꝰ
est. ĩnulli grauit̾ fatigati depeunt: quos se
de manu nr̃a dñs requisiturũ tirribilit̾ cõmi¬
nat᷑ dicens. Requirã oues meas de manii pa¬
stoꝵ: & cessare eos faciam ut ultra ñ pascant
Quod quid est aliud. ꝙͣ ut pastores qui semetip¬
sos non greges meo ᷤ pascuit. sublimitate sue
dignitatis exspoliem: & inter reꝓbo ᷤᷤ quia ho-¬
norẽ suũ noluerunt custo dire ꝓiciam: Horũ
& his similiũ consideratione ꝑterritꝰ. timor & tre¬
mor uenerunt suꝑ me: ⁊ ꝯtexert̃ pecõꝵ meoꝵ te-
nebrȩ. Et dixi. Quis dabit michi pennas sicut
columbe: & uolabo & requiescamͦ Et hoc ẽ
totum ꝓpter quod imꝑitiȩ in ex ac futuri finis
recordatꝰ ingemui: & uolui sarcina ep̃atꝰ mei
deposita. elongare fugiens & manere insolitu

Expanded text:
contra violentiam potentum, qui in eos ferarum contra violentiam potentum, qui in eos ferarum more saeviunt, defendamus. Inde est quod tam a potentibus hujus mundi, quam a nobis, quod pejus est, nonnulli graviter fatigati depereunt, quos se de manu nostra Dominus requisiturum terribiliter comminatur dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant. Quod quid est aliud quam, pastores qui semetipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis exspoliam, et inter reprobos, quia honorem suum noluerunt custodire, projiciam? Horum, et his similium consideratione perterritus, timor et tremor venerunt super me, etnebrae, et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Et hoc est totum propter quod imperitiae meae ac futuri finis recordatus ingemui, et volui, sarcina episcopatus mei deposita, elongare fugiens, et manere in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
deo non credit: Quod autẽ dicit ue pastorib.
istud ue ꝓ malecticto poni. & pastoꝵ nos nõi-
ne significari. quis non intelligat: nͥ qͥ futura
ñ cogitat: Greges dñi pascendo ᷤ pastores fac¬
ti suscipimꝰ:. & nos ipsos pascimꝰ quando ñ
gregum utilitati ꝓspirimꝰ: s qͥd foueat ⁊ auge¬
at nr̃as uoluptates atrendimꝰ. lac ⁊ lanaᷤ ouiũ
.xͥ. indelicet oblationesᷤ cotidianas ac decimaᷤ
fidelium gaudentes accipimꝰ: & curã pascen-¬
doꝵ gregũ ac resiciendoꝵ. a quib ꝑuerso ordi¬
ne uolumꝰ pasci deponimꝰ. Non sanamus
spiritali consilio peccatis infirmũ: ñ sacerdo-¬
tali ope consolidamꝰ aut reficimꝰ diuersis tribu-¬
lationib fractum. Non ad uiam salutiᷤ reuo-¬
camꝰ erroneum: non requirimꝰ sollicitudint paᷤ¬
torali. ueniȩ desꝑatione iam ꝑditũ: ad hoc tan¬
tum potentes effecti. ut nob̾ infubiecto ᷤᷤ dña¬
tionem trrannicã uendicemꝰ: ñ ut affuctos

Expanded text:
non credit? Quod autem dicit, vae pastoribus, istud vae pro maledicto poni, et pastorum nomine nos significari, quis non intelligat, nisi qui futurum non cogitat? Greges Domini pascendos pastores facti suscipimus, et nos ipsos pascimus, quando non gregum utilitati prospicimus, sed quid foveat et augeat nostras voluptates, attendimus. Lac et lanas ovium Christi, videlicet oblationes quotidianas ac decimas fidelium, gaudentes accipimus, et curam pascendorem gregum ac reficiendorum, a quibus perverso ordine volumus pasci, deponimus spiritali consilio peccatis infirmum. Non sacerdotali ope consolidamus, aut reficimus, diversis tribulationibus fractum. Non ad viam salutis revocamus erroneum. Non requirimus sollicitudine pastorali veniae desperatione jam perditum. Ad hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non ut afflictos
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentib nolite exaltare cornu.
Cornu quippe delinquentes exaltant:
si nequaqͣm se ad penitentiã ex cog¬
nitione suȩ iniquitatis humiliant.
Hinc rursum dicit᷑. Cor contritum &
humiliatum d̾s non sꝑnit. Quisqͥs
enĩ peccata plangit. nec tam̃ deserit:
cor quidẽ conterit: s humiliari
contempnit. Quis qͥs enĩ peccata
iam deserit. nec tam̃ plangit: iam
qͥdẽ humiliat. s tam̃ conterere cor¬
recusat. Hinc paulus ait. Et hȩc
quidẽ fuistis: s abluti estis: s scĩfica¬
ti estis: quia nimirum illos em̃dati-¬
or uita scĩficat : qͦs ꝑ penitentiam
abluens afflictio fletuũ mundat.
Hinc petrus cũ quosdã territos malo¬
rum suoꝵ consideratione conspice-¬
ret: ammonuit dicens. Penitentiã¬
inquit agite: & baptizet᷑ unusqͥsq
urm. Dicturus enim baptisma. p̃¬
misit penitentiȩ lamenta: ut priꝰ¬
se aqua suȩ afflictionis infunderẽt:
& postiodũ sacramento baptisma-¬

Expanded text:
delinquentibus, Nolite exaltare cornu . delinquentibus, Nolite exaltare cornu . Cornu quippe delinquentes exaltant, si nequaquam se ad poenitentiam ex cognitione suae iniquitatis humiliant. Hinc rursum dicitur: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Quisquis enim peccata plangit, nec tamen deserit, cor quidem conterit, sed humiliare contemnit. Qui vero peccata jam deserit, nec tamen plangit, jam quidem humiliat, sed tamen cor conterere recusat. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis . Quia nimirum illos emendatior vita sanctificat, quos per poenitentiam abluens afflictio fletuum mundat. Hinc Petrus cum quosdam territos malorum suorum consideratione conspiceret, admonuit, dicens: Poenitentiam agite, et baptizetur unus qvestrum. Dicturus enim baptisma, praemisit poenitentiae lamenta, ut priuse aqua suae afflictionis infunderent et postmodum sacramento baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
gauerat absoluat. Ita & cum do
delinquimus nequaqͣm satisfacimꝰ.
si ab iniquitate cessamus: nisi uo-¬
luprates quoq quas dileximus. e
contrario appositis lamentis inse¬
quamur.Si enim nos nulla in
hac uita oꝑum culpa maculasset:
nequaqͣm nobis hic adhuc degen¬
tib ipsa ad securitatẽ innocentia
nr̃a sufficeret: quia illicita ani-¬
mum multa pulsarent. Qua gͥ
mente securus est. qui ꝑpetratis
inquitatib ipse sibi testis est.
quia innocens non est: Neq e¬
nim nr̃is ds cruciatib pascitur:
sed delictors morbis medieamen¬
tis contrariis medetur: ut qui
uoluptatib delectati disces simꝰ.
fletib amaricati redeamus: & qui
ꝑ illicita defluendo cecidimus.
etiã a licitis nosmetipsos restrin¬
gendo surgamus: et cor qđ ua-¬
na leticia infuderat. salubris
tristicia exurat: & qđ uulnera-¬
uerat elatio suꝑbiȩ. curet abiectio
humilis uitȩ. Hinc enĩ scriptũ ẽ.
Dixi iniquis nolite inique agere: &

Expanded text:
gaverat solvat. Ita et cum Deo gaverat solvat. Ita et cum Deo delinquimus, nequaquam satisfacimus si ab iniquitate 88 cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus, e contrario appositis lamentis insequamur. Si enim nulla nos in hac vita operum culpa maculasset, nequaquam nobis hic adhuc degentibus ipsa ad securitatem innocentia nostra sufficeret, quia illicita animum multa pulsarent. Qua ergo mente securus est, qui perpetratis iniquitatibus ipse sibi testis est quia innocens non est? Neque enim Deus nostris cruciatibus pascitur, sed delictorum morbos medicamentis contrariis medetur, ut qui voluptatibus delectati discessimus, fletibus amaricati redeamus; et qui per illicita defluendo cecidimus, etiam a licitis nosmetipsos restringendo surgamus; et cor quod insana laetitia infuderat, salubris tristitia exurat; et quod vulneraverat elatio superbiae, curet abjectio humilis vitae. Hinc enim scriptum est: Dixi iniquis, Nolite inique agere; et
Abbreviated transcription (Latin):
tis meȩ: & captiuum me ducen¬
tem in legẽ peccati. quȩ est in
menbris meis. Qui iccireo
profecto temptat᷑: ut in bono
robustius ex ipsa infirmitatis
suȩ cognitione solidetur. Quid
est ꝗͦ quod ille compungit᷑. & ta-¬
men iusticiȩ non appropinquat.
iste temptatur. & tam̃ eũ culpa
non inquinat: nisi hoc qđ aꝑte
ostendit᷑. quia nec malos bona
imꝑfecta adiuuant. nec bonos
mala inconsummata condẽpnãt:
At contra ammonendi funt qui
admissa deserunt. nec tam̃ plan¬
gunt: ne iam relaxatas estimẽt
culpas: quas & si agendo non mul¬
tiplicant: nullis tam̃ fletib mũ¬
dant. Neq enim scriptor si a
scriptione cessauerit. quia alia ñ
addidit. etiam illa quȩ scripserat
deleuit: nec qui contumelias irro¬
gat. si solummodo tacuerit satis fe¬
cit: cum ꝓfecto necesse sit. ut uer-¬
ba p̃missȩ suꝑbiȩ uerbis subiun¬
ctȩ humilitatis impugnet: nec
debitor absolutus est. quia alia
ñ multiplicat: nisi & illa quȩ li¬

Expanded text:
captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Qui profecto idcirco tentatur, ut in bono robustius ex ipsa infirmitatis suae cognitione solidetur. Quid est ergo quod ille compungitur, et tamen justitiae non appropinquat; iste tentatur, et tamen eum culpa non inquinat, nisi hoc quod aperte ostenditur, quod nec malos bona imperfecta adjuvant, nec bonos mala inconsummata condemnant? At contra admonendi sunt qui admissa deserunt, nec tamen plangunt; ne jam relaxatas aestiment culpas, quas etsi agendo non multiplicant, nullis tamen fletibus mundant. Neque enim scriptor, si a scriptione cessaverit, quia alia non addidit, etiam illa quae scripserat delevit; nec qui contumelias irrogat, si solummodo tacuerit, satisfecit, cum profecto necesse sit ut verba praemissae superbiae verbis subjectae humilitatis impugnet; nec debitor absolutus est quia alia non multiplicat, nisi et illa quae li
Abbreviated transcription (Latin):
morbis qͥsͦ nominaui corrupti. habeantur
& cupidi. Item cum guloso ᷤ. intemꝑantes e¬
briosos. auidos. rapaceᷤ fornicarios ad ult̾o̾s. stup-¬
toreᷤ. incestos. flagniosos cupiditas reddat:
quando possũt sine suꝑbia tales fieri. sine
qua om̃mo ñ possut dei p̃cepta contẽpni: qͥ¬
b ꝓhibent᷑ illa om̃ia mala quȩ suꝑiꝰ compre¬
hendi: Ideoq si uolumꝰ consũpmare nr̃i cer¬
taminis cursum: caueamꝰ in pͥmis cupidi¬
tatem atq suꝑbiam: non duo mala s unĩ ͥ
a qͦ trahunt om̃s mali actꝰ initiũ. Nam si¬
ne suꝑbia quȩ possunt saltẽ inchoari pec¬
cata: cum dicat᷑ initium om̃is peccati su¬
ꝑbiac Aut sine cupiditate quȩ ẽ om̃ium
maloꝵ radix. quȩ possunt fieri mala: cum
sine radice om̃ia aut nulla deputentur
aut mortua: Deinde si qͦdlibet peccatum
ꝑpetrare ñ possũ nͥ malȩ delectationi con¬
sentiam. qͦd cupiditatis est ꝓpͥum: & dĩ p̃¬

Expanded text:
morbis quos nominavi corrupti habeantur morbis quos nominavi corrupti habeantur et cupidi? Iterum cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, 283 fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos cupiditas reddat, quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni, quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Ideoque si volumus consummare nostri certaminis cursum, caveamus imprimis cupiditatem, atque superbiam, non duo mala, sed unum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicitur: Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate quae est omnium malorum radix, quae possunt fieri mala, cum sine radice omnia aut nulla reputentur, aut mortua? Deinde, si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi meae delectationi consentiam, quod cupiditatis est proprium, et Dei pr
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ quare ille initiũ omĩs peccati suꝑ¬
biam: hic radicẽ om̃iũ maloꝵ cupiditatẽ
nominare uoluerit. An forte sermonem
siue initium om̃is peccati siue radicẽ om̃iũ
maloꝵ dicas. unũ idemq significas: Porro
cupiditas atq suꝑbia in tantũ unũ ẽ malũ:
ut nec suꝑb sine cupiditate: nec sine super-¬
bia possit inueniri cupidꝰ. Siquidem & dia-¬
bolus in quo tenet suꝑbia pͥncipatũ. ꝓpͥe po-¬
testatis ac ꝑditionis humanȩ cupidꝰ fuit: &
ipse homo ꝑ appetitũ arboris int̾dicte ac diui¬
ne similitudinis affectationẽ. morbo se affectũ
cupiditatis ostendit. De suꝑbia namq nascũ¬
tur hȩreses. scismata. detractiones. inuidia.
uerbositas. iactantia. contentiones. animo¬
sitates. ambitio. ȩlatio. p̾sũptio. uanitas. in-¬
qͥetudo. mendatiũ. ꝑuirium: & cȩtera huiꝰ¬
modi. S hȩc quis dubitet ex cupiditate qͦq
ꝓcedere: cũ om̃s qui fuerint illis om̃ibus

Expanded text:
debemus, quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominare voluerit? an forte sermonem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significas. cupiditas atque superbia in tantum unum est malum, ut nec superbia sine cupiditate, nec sine superbia possit inveniri cupiditas. Quandoquidem et diabolus in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humanae cupidus fuit: et ipse homo per appetitum arboris interdictae ac divinae similitudinis affectationem morbo se affectum cupiditatis ostendit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera hujusmodi. 6. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iecit a templo. Uel etiam sicut dr. Deus stetit
Qd̾ si a fide exorbitauerit rector: tunc erit argu¬
endꝰ a subditis. Pro morib uͦ reprobis. toleran-
rabiem furoris. disciplinȩ modu in immani¬
tatẽ crudelitatis conũtunt: & unde em̃dare
subditos poterant: inde potiꝰ uulnerant. Ido
sine mensura ulciscit᷑ culpas p̃positꝰ iracundꝰ:
qͥa cor eiꝰ disꝑsum in rerũ curis ñ colligitur
in amorẽ uniꝰ cłitatis. Mens enĩ soluta in di¬
u̾sis. catena caritatis ñ astringiur: s male lar-¬
ata male ad omnẽ occasionẽ mouetur: xli.
De suꝑbis doctoribꝰ.

Expanded text:
ecit a templo , vel etiam sicut dicit Psalmista:ecit a templo , vel etiam sicut dicit Psalmista: deos discernit . 6. Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro moribus vero reprobis tolerandurabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnem occasionem movetur. CAPUT XLI. De superbis doctorib
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacłi dispositione. ob iniurias mundi fe-¬
rendas & turbines. qͦsdam institui epõs scłarib
nullo t̾reno obsistente negotio libius hoc qͦd
amant intendant. Non ẽ itaq udicandꝰ a ple-¬
be rector inordinatꝰ. dũ magis nou̾nt ppłi sui
fuisse meriti. ꝑu̾si regimen suscepisse pontifiofs
pͥncipũ. qͥ ex merito plebis p̃uaricant᷑. Senten¬
tia dãpnant᷑ cham filii noe. qͥ suoꝵ p̃posito
culpas in publicũ ꝓdunt: sic̃ cham qͥ patris
pudenda ñ oꝑuit: s deridenda monstrauit.
Habituri st̾ meritũ sẽm & iaphẽt. qͥ reuerent
opiunt q̃ patres suos excessisse cognoseunt. si
tam̃ patrũ facta ñ cdiligant: s tantũ oꝑiant
nec imitent᷑. Nam st̾ qui p̃positos suos ꝑu̾sȩ
iudicant. du t̾renis studiis eos plus uidĩnt
eẽ uitentos: si uł parũ ipsi iam de sp̃ualib cog¬
a suis autẽ subditis nequaqͣm iudicandi st̃
exemplo dñi. qͥ ꝑ se uendentes columbas ce
nũmularioꝵ m̃sas ꝓp̾o euertit flagello: & pro-¬

Expanded text:
tabernaculi dispositione, ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam institui episcopos, saecularibus nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant, intendant. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti, perversi regimen suscepisse pontificis. principum, qui ex merito plebis praevaricantur. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt, sicut Cham qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit. Habituri sunt Sem meritum et Japhet, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terreniesse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus coga suis autem subditis indicandi non sunt, exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello, et proj
Abbreviated transcription (Latin):
consilii. ordinant᷑ p̃positi mundana & ex¬
t̾iora sectantes: ut du temporalib reb se to¬
tos impendunt. sp̃liales tutiorẽ uitã contẽ
sepe ds̃ curis deditos scłarib ad susceptionẽ
regiminis: ut du hii sine tedio ext̾ĩora ꝓcu¬

Expanded text:
consilii ordinantur praepositi, mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spiritales tutiorem vitam contempprovidet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis: ut dum hi exteriora
Abbreviated transcription (Latin):
osȩ uiuentes. in senectute continentes fi-¬
eri delectant᷑: & tunc eligunt seruire casti¬
tati: quando eos libido seruos habere con¬
tempsit. Nequaqu̾a in senec̃tute continen¬
tes uocandi st̃: qͥ in iuuentute luxuriose
uixerunt. Tales ñ habent p̃miũ: qͥa labo-¬
ris certam̃ ñ habuerunt. E os expectat gła:
in qͥb fuerint laboriosa certamina .xl. De
s petite & accipietis. Tunc autẽ tribu-¬
itur: quando d̾s gemitu int̾no pulsatur.
Prelatam esse uirginitatẽ nuptiis: illud
enim bonũ. hoc optimũ. Coniugiũ con-¬
cessum est: uirginitas ammonita tantum
ñ iussa. S id̾o tantũ ammonita: qͥa nimis

Expanded text:
ose viventes, in senectute continentes fiose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa certamina. 246 CAPU, inquit, et accipietis . Tunc autem tribuitur, quando Deus gemitu interno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum adm
Abbreviated transcription (Latin):
tricis. Maxime ꝑ carnis luxuriam huma¬
num genꝰ subdit᷑ diabolo: ꝗͣ ꝑ cet̾ã uitia.
Cum ille enĩ uariis temptam̃tis illectos
homines conetur ꝑuertere: magis autẽ
mecandi desideriũ suggerit: qͥa utrũq
sexum in hoc uitio ampliꝰ egrotare inten¬
dit. Dȩmones scientes pulchritudinẽ esse
animȩ castitatẽ. & ꝑ hanc hominẽ angłi¬
cis meritis. ẽ quib illi lapsi sunt coequa¬
ri: liuore ꝑcussi inuidiȩ. mniqunt ꝑ sensꝰ
carnis opus desideriũq libidinis: quatinꝰ
a celestib deorsum deiectam animã ꝑtra-
ducant. Quando impulsu demonũ mens
ad delectationẽ fornicationis impellit᷑: di-¬
umi iudicii metꝰ. & ȩt̃ni torm̃ta incendii
ante ocłos ꝓponant᷑: qͥa iumirũ om̃is pe-¬
na grauioris supplicii formidine suꝑat᷑.
Sicut enĩ clauus clauũ expellit: ita sepe
recordatio ardoris gehennȩ. ardorẽ remo-¬
uet luxuriȩ. Quida in iuuentute luxuri-¬

Expanded text:
tricis. 21. Magis per carnis luxuriam humatricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intenDaemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahaducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuri
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccandu cum quadam uiolentia trabi-¬
mur: sensusq nr̃os contra rectam uolunta¬
tẽ in nob̾ rebellare sentimꝰ. Si plus oblectat
m̃tẽ delectatio fornicationis. qͣm amoe cas-¬
titatis: adhuc in homine peccatũ regnat.
Certe si ampliꝰ delectat pulchritudo intimiȩ
castitatis: iam non regnant peccata: s regnat
iusticia. Nam non solum de cõmissa form¬
catione peccatũ regnat in homine: sed si ad¬
huc delectatur: atq animũ teneat: procul
dubio regnat. fornicatio carnis. adult̾ium
est. Fornicatio animi: seruitꝰ idoloꝵ est. Est
Qui uiderit mulierẽ ad concupiscindi eam:
iam mecatꝰ est eam in corde suo. Omnis im-
Ex delectatione enĩ fornicandi uaria gig¬
nunt᷑ flagitia. quib regnũ dĩ clauditur:
& homo a dõ separatur. Int̾ cetera septem
uitia fornicatio maximi est sceleris: quia
ꝑ carns immunditiam tempłu di uiolat::¬
& tollens menbra xp̃i. facit menbra mere¬

Expanded text:
ad peccandum cum quadam violentia trahiad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis adulterium est, foQui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. OmEx delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra mere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegente suos non deserit. Ido nonnũꝗͣ
electi lapsu carnali corruunt. ut a uitio
suꝑbiȩ qua de uirtutib tument sanent᷑
fornicationes sunt auferendȩ: & ñ ꝓrũpuit
gite lumbos ur̃os suꝑ ubera ur̃a: hoc est
ꝑtinent. Nam cor suꝑ ubera ẽ: non in lum¬
bis. Libidinis immoderata licentia: nescit
habere modum. Nam di se uitiosꝰ animꝰ
in explenda forneatione carne luxurian¬
te laxauerit: nichilominꝰ ad alia nefanda sce¬
lera suadentib demonib transit: dumq imn¬
moderate metas pudoris excesserit: cͥmen
criminib adicit: paulatimq ad deteriora
ꝓcedit. Non ita suauie est amantiũ immo
amentium incerta carnis libido. sic̃ exꝑta:
nec ita delectat fornicatio du pͥmũ cõmit¬
titur: nam repetita maiorẽ delectationẽ in¬
gerit. Iam uͦ si in usum uenerit: tanto ꝑditis
duleior fit. ut suꝑari difficile sit. Unde ⁊ sepe
ex consuetudine delinquendi. quasi captiui

Expanded text:
protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentufornicationes sunt auferendae, et non prorumpgite lumbos vestros super ubera vestra ; hoc est, pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit natura: ubi adhuc lib̾ affectꝰ est.
Qui delectationẽ refrenat libidinose sugges-¬
tionis: ñ transit ad consensum libidinis.
Cito enin resistit oꝑi: qui titillanti non se ac¬
commnodat delectationi. Duriꝰ impugnat᷑.
qͥ usq ad consensionẽ & si ñ usq ad ꝑpetra¬
tionẽ temptat᷑: quã is qui sola suggestione
ꝓ conditione carnis temptamentis sollicitat᷑.
S timuli carnis qͥ in paulo excitante satanȩ
angło inerant. ex lege peccati erant: quẽ in
menbris hominũ d̾e necessitatib libidinis
habitat. qͣm reluctantẽ du in se expugnat.
ꝑficitur: & de infirmitate libidinose titilla¬
tionis. uirtutẽ suscipit głosi certaminis.
Seruoꝵ di multa certamina: de sua carne
mouentur: Nam qũauis in amore di eoꝵ
sit inconcussa intentio: mens tam̃ de carne
qͣm ext̾ius gestat int̾na tolerat p̾lia. Deus
autem qui hȩc ad ꝓbationẽ ꝑmittit: gr̃a

Expanded text:
Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem libidinosae refrenat suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dormit in secreto calami: in locis hum̃tibꝰ
ꝑcalamũ quippe inanis suꝑbia: ꝑ loca uͦ¬
humentia. carnis demonstrat᷑ luixuria.
ꝑhec enim duo uitia. diabolus humanum
possidet genus: uł dum mentẽ ꝑ suꝑbiam
erigit: uł dum ꝑ luxuriam carne̾ corrũ¬
pit. Multi luxuriȩ subditi sunt. & contu¬
maci suꝑbia de ipso luxuriȩ oꝑe głantur:
& inde magis elati sunt. unde humiliari
debuerunt᷑. Ad cõꝑarationẽ mali fit de¬
terus: quando ñ sołu flagitia cõmittunt᷑
s etiam de ipsis flagitiis uanitate laudis
ꝑditi extollunt᷑: nͦcut scriptũ est. Lau¬
datur peccator in desideriis animȩ sue.
Quid enim peiꝰ qm̃ in flagitiis miseros gau¬
dere : de quib iam debent copiosiꝰ deplo-¬
rare: Libido tune magis querit̃: du uidet᷑.
Nlam siecut quidã sapiens ait. pͥma fornica¬
tionis oculoꝵ tela sunt: scdã uerboꝵ. S
qui ñ capit᷑ ocłis: potest uerbis resistere.

Expanded text:
dormit, in secreto calami, in locis humentibus ; dormit, in secreto calami, in locis humentibus ; per calamum enim inanis superbia, per loca humentia carnis demonstratur luxuria; Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere.
Abbreviated transcription (Latin):
tumuit: statim carnis libidinẽ sensit. et
unusquisq qͦd cecidit. quotiens libidine
uineitur: quia nͥ p̃cessisset latens suꝑbia:
ñ sequeretur libidinis manifesta ruma.
cadit in elationẽ. Item dum incaute decli¬
nat elationẽ. cadit segnit̾ in libidinẽ: sic¬
ꝙ ex occulto uitio elationis. itur maꝑtũ
libidinis: & de aꝑto libidins. itur in oc¬
cultum elationis. S dĩ seruus discrete u¬
trumq pensans sic cauet libidinẽ. ut non¬
ineurrat elationẽ:⁊ sic p̃mit elauon̾e. ut ñ resolirit
amm̃ ad libidinẽ. Luxuriosis atq suꝑbis demo-¬
nes plus fauctores existunt: dumq in ce¬
teris uitiis sp̃c maligni deseruiant: his ta¬
men maiori familiaritate iunguntur: eisq
amplius uxta desideriũ famulant᷑. P rm¬
cipalit̾ his duob uitiis diabolus huma¬
no generi dominat᷑: id est ꝑ suꝑbiã m̃tis:
& ꝑ luxuriam carnis. Unde & dñs in iob
loquitur de diabolo dicens. Sub umbra

Expanded text:
tumuit, statim carnis libidinem sensit, et tumuit, statim carnis libidinem sensit, et ae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina.cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumqincurrat elationem, et sic tremit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviunt, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, per superbiam mentis et luxuriam carnis. Unde et Dominus ad Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra