comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patria cȩlesti. Sed qͥd ꝓfuit illis sermo audit̾.
Nolite gͦ putare. qd ex auditu tantũ p̃dicationis
introit̾ sit in requiẽ di. ñ adhibita fuerit fides
de puro corde. Quibus autem infensus est qua¬
draginta annis: Ponne illis qui peccauerunt:
Quorum cadauera prostrata sunt in deserto.
Q uibus autem iurauit non introire in requie
suam. nisi illis qui increduli fucrunt. i. illis qui
dubitauer̃ qd̵ ñ potuisset dñs cos iuducere in t̾rã

Expanded text:
patria coelesti; sed, quid profuit illis sermo auditus? patria coelesti; sed, quid profuit illis sermo auditus? Nolite ergo putare quod ex auditu tantum praedicationis introitus sit in requiem Dei, nisi adhibita fuerit fides de corde puro. Quibus autem infensus est quadraginta annis? nonne illis qui peccaverunt, quorum cadavera prostrata sunt in deserto? Quibus autem juravit non introire in requiem suam nisi illis qui increduli fuerunt? Id est, illis qui dubitaverunt quod potuisset eos Dominus inducere in terram
Abbreviated transcription (Latin):
si uocem eius audieritis nolite obdurare corda
ur̃a. Quidam enim audientes exacerbauer̃
sed uon omnes qui profecti sunt ab egỹpto per
morsen. Illius historiȩ tacite mencionẽ facit. qͣtido
reuersis exploratorib dixer unc murmurando.
Utinam non introducat nos dominus in c̃ am
illam. Losuc aut̃ et caleph glorficauer dm̃. dicen¬
tes ad omnẽ multitudinẽ. Potens est dñs intro¬
ducere nos in tram illam. Quidã gͦ audieites
uerbũ dei deꝓmissione. et sermonẽ exploratoꝵ
ad amaritudinẽ ꝓuocauer̃ eum ob increduli¬
tatis et desꝑationis malũ. sexcenta uidelicit
milia quoꝵ coppora ꝓstrata sunt in deserto. sed
tam̃ ex acerbauer̃ eum om̃s qͥ ꝓfecti sunt ex
ex tanta multitudine. unde et meruer̃ t̾ram
ꝓmissionis ñ solũ posside. sed etiã aliis ꝑsortẽ
diuidere. Quare aut̃ apłs hoc ꝓsequatu: sen¬
sus est. Audier̃ illi om̃s uerbu de ꝓmissione
t̾renę repmissionis. sic̃ et nos audiuimus de

Expanded text:
si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra. Quidam enim audientes exacerbaverunt, sed non omnes, qui profecti sunt ab Aegypto per Moysen. Illius historiae tacite mentionem facit, quando reversis exploratoribus dixerunt murmurando : Utinam non introducat nos Dominus in terram illam; Josue autem et Caleb glorificaverunt Deum dicentes ad omnem multitudinem: Potens est Dominus introducere nos ad terram illam. Quidam ergo audientes verbum Dei de promissione et sermone exploratorum, ad amaritudinem provocaverunt eum ob incredulitatis et desperationis malum, sexcenta videlicet millia, quorum corpora prostrata sunt in deserto; sed tamen non exacerbaverunt eum omnes qui profecti sunt ex ex tantrepromissionis non solum possidere, sed etiam aliis per sortem dividere. Quare autem Apostolus hoc prosequatur sensus est: Audierunt illi omnes verbum Dei de promissione terrae repromissionis, sicut et nos audivimus de
Abbreviated transcription (Latin):
multo excellentiorem. ad quam ñ eypicus ibs.
sed uerus introducit cotidie eos qui sunt eius
Si enim iħs filiꝰ naue ueram p̾stitisset requiẽ
popło cuiꝰ ductor excitit: n equaꝗ̃ de alia re¬
quie loqueret᷑ đđ. Postea: certũ ÷ gͦ qd̾ futurũ
est quosdã acciꝑe requiẽ. quȩ ꝑ illam signifi¬
cata est quȩ fuit in palestina.Itaq sub̃ quia
iħs filius naue ñ prestitit eis ueram requiẽ popło cui
p̃erat. relinquitur .i. reseruatur in futurum sab¬

Expanded text:
multo excellentiorem, ad quam non typicus Jesus, multo excellentiorem, ad quam non typicus Jesus, sed verus introducit quotidie eos qui sunt ejus. Si enim Jesus filius Nave veram praestitisset requiem populo, cujus ductor exstitit, nequaquam de alia requie loqueretur David postea. Certum est enim quia futurum est quosdam accipere, quae per illam significata est, quae fuit in Palaestina. Itaque, subaudis quia Jesus filius Nave non praestitit veram requiem populo cui praeerat, relinquitur, id es
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ.⁊ cȩt̾. ad illud tempꝰ ꝑtineat qͦ illi mur mura¬
uerunt in deserco. uł qd causa salutis eorũ dixe¬
rit qͥ iam mortui erant: qm̃ ad aliud tempꝰ ꝑtinet.
murationis eoꝵ in deserco multum cempꝰ est usq
ad dđ̃. ⁊ usq ad nos quib dauid ista p̃loquebatur.
Simulq considandũ. diem ꝓ tempore dominici
aduentꝰ nouiq testam̃ti accipiendũ. Et qd̾ dicit
in dđ. tale est. quale ꝑ dauid. Mutauit enim p̃posi¬
tionẽ more solito. Potest & ita intelligi qd̃ dicit
murmurationis eoꝵ. ⁊ dat iniciũ alteri temꝑi
dicendo ꝑ dauid hodie. Sequitur. Nam si eis
iesus filius naue ductor popłi ifrahelitici p̃stitt¬
tisset requiem sub ueram. nunquam de alia
requie loqueret᷑ dauid post. hãc diẽ .i. de inceps.
postquã illã adepti essent. Hic ostendit terci¬
am quandã requiẽ. de qua dauid dicit. &e cȩt̾a
Non illam significans. ad quam ibs naue filius
ppłm introduxit. seł aliam quandam ad ꝙͣ¬

Expanded text:
orda vestra, ad illud pertineat, quod illi murmuraverunt in deserto, vel quod causa salutis illorum dixerit, qui jam mortui erant, quoniam ad aliud tempus pertinet, murationis eorum in deserto multum tempus est usque ad David et usque ad nos, quibus David ista loquebatur, simulque considerandum diem pro tempore dominici adventus, novique Testamenti accipiendum. Et quod dixit: In Dtionem more solito. Potest et ita intelligi quod dicit: murmurationis illorum, et dat initium alteri tempori, dicendo per David, Hodie, etc. Sequitur: Nam si eis Jesus filius Nave, ductor populi Israelitici, praestitisset requiem, subaudis veram, nunquam de alia requie loqueretur David, posthac die, id est deinceps, postquam illam adepti essent. Hic ostendit tertiam quamdam requiem de qua David dixit, Hodie, etc., non illam significans, ad quam Jesus filius Nave populum introduxit, sed aliam quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
.i. omni tempore p̃sentis uitȩ in quo est spatium
penitendi. Siquisꝗͣ peccauerit non desꝑet de
uenia quam diu uiuit. nec obduret᷑ aliquis ur̃m
infidelitatis quasi ꝑ penitentiã ñ possit ꝓmere¬
ri ueniã. Ille enum qͥ satis ꝑfecte non credit. solec
plerumq ii desꝑationẽ ruere. R edditq causã
quare nemo debeat desꝑare de uenia¬
peccati dicens. Participes enim xp̃i effecti
illi. qr ipse caput nr̃m et nos menbra illiꝰ coheredes
et concorporales illi scd̃m sp̃ualẽ hominẽ qͥ ere¬
atus est in illo. Iti eo etiam participam̃ illi. quia
corpus et sanguinẽ eius sumimꝰ ad redemptionẽ
nr̃. Quaproptea non est despandũt si tamen
inicium substantiȩ eius usq ad finem firmam
retineamus dum dicitur. hodie si uocem eius
audieritis nolice obdurare corda  cont̾ dm̃ pea¬
infidelitatẽ. quemad modum in illa exacerbatio
nati sumus: qr ipsa est fundam̃tũ omniũ uir¬

Expanded text:
est, omni tempore praesentis vitae in quo est spatium est, omni tempore praesentis vitae in quo est spatium poenitendi. Si quisquam peccaverit, non desperet de venia quandiu vivit, nec obduretur aliquis vestrum infidelitatis, quasi per poenitentiam non possit promereri indulgentiam. Ille enim qui salutem perfecte non credit, solet plerumque in desperationem ruere; redditque causam, quare nemo debeat desperare de venia dicens: Participes enim Christi effecti illi, quia ipse caput nostrum, et nos membra illius, cohaeredes et concorporales illi secundum spiritalem hominem, qui creatus est in ipso. In eo etiam participamur, quia corpus et sanguinem ejus sumimus ad redemptionem nostram, quapropter non est desperandinitium substantiae ejus usque ad finem firmum retineamus, dum dicitur: Hodie, si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, quemadmodum in illa exacerbationati sumus, quia ipse est fundamentum omnium vir
Abbreviated transcription (Latin):
intellig̾e. unamscilicet ȩtrenę ꝑ̃missionis ꝓmissam
habrahȩ. quam illi ꝑdider̃ ꝓpt̃ infidelitatẽ suam.
cor malum incredulitatis discedendi a deo uiuo.
Hortat᷑ iter̃ eos apłs. blandiendo uocans eosfr̃s. &¬
dans consiliũ quom possint int̾re in requiẽ ueram.
Fa̾s mei carne. fr̃s etiã fide. uidete .i. cauete sũmaq
diligentia atcendite. ne forte sit in aliq̃ ur̃m uoluntas
non bona. &e cor malum incredulitatis discedendi a do
uiuo. sicut fuit in illis q̃ errauerunt in deserto adorati¬
do idola. et ꝑeatis sicut illi ꝑierunt. S ed adhorta¬
mini uosmet ipsos ꝑ singulos dies. donec hodie cogno¬
minatur. ut non obduretua quis ex uobis fallatia
peccati. Quia illis udeis scribebat qui iam credide¬
rant. et initex quos tales erant qui alios in fide bonisq
oꝑib exhortari poterant: ideoq taliter loquitur.
Ehortamini inquiens uos inuicem & corrigite uos¬
met ipsos ꝑ singulos dies donec hodie cognominat᷑.

Expanded text:
renae promissionis promissam Abrahae, quam illi perdiderunt propter infidelitatem suam, cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo. Hortatur iterum eos Aposdans consilium quomodo intrare possint in requiem veram. Fratres mei carne, fratres etiam fide, videte, id est cavete, summaque diligentia attendite, ne forte sit in aliquo vestrum voluntas non bona, et cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sicut fuit in illis qui erraverunt in deserto adorando idola, et pereatis, sicut illi perierunt. Sed exhortamini vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati. Quia illis Judaeis scribebat, qui jam crediderant et inter quos tales erant qui alios in fide, spe, bonisque operibus exhortari poterant, ideo taliter loquitur: Exhortamini, inquiens, vos invicem, et corrigite vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur; id
Abbreviated transcription (Latin):
Quia qd̃ stultũ est dei .i. qd̵ stultũ ab hominib
pucat᷑: sapientius est hominibus: id÷ huma¬
nam sapientiam transcendit: Et est sensus:
Quod homines stultũ putant esse ut deus
om̃ps pater filiũ suum ad passioues : ad mor¬
tem ꝑferendam mitteret in mundũ: omnẽ
sapientiam philosophicam antecedit: Et qr
penitrare ab ipsis ñ pocest. stultum diciuis
esse:⁊ nolunt credere: non quia uerei stuli¬
tum est. sed sapientius om̃i sapientia huma¬
na Et quod infirmum ẽ dei: fortius est
hominibus: i. quod illi putant ⁊ dicunt in¬
firmum esse. quod filius dei potuisset
mori: fortius est hominibus oinnibus. et
om̃i forticudine gigantum: Q uoinodo:
Quia mortẽ quã gigantes euadere ñ potu¬
er̃t. infirinitas crucifixi xp̃t suꝑauit: Qiua¬
obrem infirmũ  qd illi dicunt eẽ infirmũ:
non: infirmũ: ꝗuia infirmitas xp̃i magna
uictoria est: Suꝑauit enim diabolum:
suꝑauit mortem: Uidete .i. considerate: ⁊ in

Expanded text:
ia quod stultum est Dei, id est quod stultum ab hominibus putatur, sapientius est hominibus; id est, humanam sapientiam transcendit, et est sensus: Quod homines stultum putant esse, ut Deus omnipotens Pater Filium suum ad passiones, ad mortem perferendam mitteret in mundum, omnem sapientiam philosophicam transcendit; et quia penetrari ab ipsis non potest, stultum dicunt esse, et nolunt credere, non quia vere stultum est, sed sapientius omni sapientia mundana; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus, id est quod illi putant et dicunt infirmum esse, quod Filius Dei potuisset mori, fortius est omnibus hominibus, et omnium fortitudine gigantum. Quomodo? quia mortem quam gigantes evadere non potuerunt, infirmatas crucifixi Christi superavit. Quamobrem infirmum Dei, quod illi dicunt esse infirmum, non est infirmum, quia infirmitas Christi magna victoria est. Superavit enim diabolum, superavit mortem. Videte, id est considerate, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso creati estis Uel ex ipso estis uixp̃o⁊ id:
ex ddeo patre factũ est ut in xp̃m crederetis.
& firmi sicis in fide iħu xp̃i: P ropositũ enim
et dispositio dei patris fuit: ut ꝑ xpͥm ueritatẽ
debemus pueriliter incellig̾e filium dei scđm
diuinitate eẽ factum: sed genicum a deo patre
ance oiñia scła: licet scđm humanitatẽ factus¬

Expanded text:
ab ipso creati estis: vel ex ipso estis in Christo, ab ipso creati estis: vel ex ipso estis in Christo, id est, ex Deo Patre factum est ut in Christum crederetis, et firmi sitis in fide Christi Jesu. Propositum enim et dispositio Dei Patris fuit, ut per Christum veridebemus pueriliter intelligere Filium Dei secundum divinitatem esse factum, sed genitum a Deo Patre ante omnia sa
Abbreviated transcription (Latin):
&e illi ueraces Et ignobilia mundi .i. quȩ sine
nomine dignitatis erant: et contemptibilia .i.
despicabilia elegit ds: apłos uidelicet qͥ despectui
habebantur: Et ea quȩ non sunt sub elegit:
eosdem scilicet apłos. qui nulliꝰ dignitatis uel
ucilitatis apud philosophos ⁊ potentes huiꝰ scłi
uidebunt᷑ ẽẽ: ut ea quȩ sunc destrueret: id:
ut illorũ sapientiã euacuaret qui apud sealiqͥd
uidebantur esse: Et quare elegerit infir¬
ma mundi ⁊ ñ fortia: manifestat ex parde
dum subdit Ut non glorietur omniscuro.
i. om̃is homo: in conspectu eius Sapientes &
potentes ñ possunt gloriari: qr non sunit ab
eo uocati ꝓpter suam sapientiam auit ddiui¬
tias: nec habent sapientiã diuinã aͭ auritias
sp̃ales. Apłi ñ possunt gloriari: q gratis qͥc¬
quid boni habent sine suis meritis a deo ꝑce¬
perunt: ⁊ non possunt głari ꝓpt̾ sapientiaen
suam ⁊ diuitias se ee electos Ex ipso audemi

Expanded text:
et illi veraces. Et ignobilia mundi, id est, quae sine et illi veraces. Et ignobilia mundi, id est, quae sine nomine dignitatis erant, et contemptibilia, id est despicabilia, elegit Deus, apostolos videlicet, qui despectui habebantur, et ea quae non sunt, subaudis elegit eosdem scilicet apostolos qui nullius dignitatis vel utilitatis a philosophis et potentibus hujus saeculi videbantur esse, ut ea quae sunt destrueret, id est ut illorum sapientiam evacuaret, qui apud se aliquid videbantur esse. Et quare elegerit infirma mundi et non fortia, manifestat ex parte, dum subdit: Ut non glorietur omnis caro, id est omnis homo, in conspectu ejus. Sapientes et potentes non possunt gloriari, quia non sunt ab eo vocati propter suam sapientiam aut divitias: nec habent sapientiam divinam et divitias spirituales. Apostoli non possunt gloriari, quia gratis quidquid habent, sine suis meritis a Deo perceperunt; et non possunt gloriari propter sapientiam suam et divitias se esse electos. Ex ipso autem
Abbreviated transcription (Latin):
eugłii: & cetera usq ad id quod sequit᷑: Sed
quȩ stulta sunt mundi elegit deus. ut con¬
fundatt sapientes: id÷ piscatores ⁊ ꝑauꝑes.
atq idiotas: quos potentes huius scłi ⁊ philo¬
sophi stultos deputabant: ⁊ ꝓ nichilo ducebatĩ:
t infirma mundi elegit deus: ut con-¬
fundat fortia: id÷ ut mendaces ostendat. et
erubescere faciat philosophos. ⁊ potentes huiꝰ
scli Apłos appellat infirma mundi: uł quia
stulti uidebant᷑ sapientib huiꝰ mundi. ⁊ in¬
firmi insensu atq intellectu mundano: ul
ꝓpẽ infirmitatem filii dei quã p̃dicabant:
Uideamtis quomodo ꝑ ista infirma in un¬
di ostendebat mendaces potentes ⁊ fortes
huius scłi. ⁊ quomodo faciebat illos erubes¬
cere Predicantib aplis mrsteria huinanicatis
filii dei: dum aphilosophis contradicebant᷑ oiã
quasi mendatia: p̃cipiebant ᷑ afferri mortuoᷤ
ꝑ inuocationẽ filii dei crucifixi suscitabant:
apparebant philosꝯphi ⁊ pocentes mundi m̃daces:

Expanded text:
: Sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus ut confundat sapientes, id est piscatores, et pauperes, atque idiotas, quos potentes hujus saeculi et philosophi stultos deputabant, et pro nihilo ducebant: et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: id est ut mendaces ostendat, et erubescere faciat philosophos et potentes hujus saeculi. Apostolos appellat infirma mundi, vel quia stulti videbantur sapientibus hujus saeculi, et infirmi sensu atque intellectu mundano; vel propter infirmitatem Filii Dei quem praedicabant. Videamus quomodo per ista infirma mundi ostendebat mendaces, potentes, et fortes hujus saeculi, et quomodo faciebat eos erubescere; praedicantibus apostolis mysteria humanitatis Filii Dei, dum a philosophis contradicerentur omnia quasi mendacia, praecipiebant apostoli afferri mortuos per invocationem Filii Dei crucifixi suscitabant, apparebant philosophi et potentes mundi mendaces,
Abbreviated transcription (Latin):
iohel ⁊ ad oseȩ: id÷ factum ÷ ut lo queretur
uerbũ dñi ad iohel: Uerbum & enĩ dñi non
est factum sed genitum: dicamus & aliter:
factus ÷ nob̃ sapientia a deo patre: id: ille
qui est genitꝰ ante om̃ias ͤͥ factus : homo ut nos
faceret sapientes Simili modo factus est
quare: ut quemadmodũ scriptũ ÷ sub in iere¬
mia: qui gloriatur in dño glorietur: In dño¬
ecerno non in se gloriat᷑: qui bonũ omne quod
habet a deo se percepisse fatetur sine fuo
merito: Ideoq ñ quęrit głam ꝓpriam ⁊ lau¬
dem: sed illius a quo quicqͥd habet. accepit:¬

Expanded text:
el et ad Osee, id est, factum est ut loqueretur Verbum Domini ad Joel: Verbum etenim Domini non est actum, sed genitum. Dicamus et aliter: Factus est nobis sapientia a Deo Patre, id est, ille qui est genitus ante omnia saecula, factus est homo, ut nos faceret sapientes. Simili modo factus est quare? Ut quemadmodum scriptum est, subaudis in Jeremia, Qui gloriatur, in Domino glorietur. In Domino, et non in se gloriatur, qui bonum omne quod habet a Deo peperisse fatetur sine suo merito, ideoque non quaerit gloriam propriam et laudem, sed illius a quo quidquid habet accepit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ stultit iam aluos facereuillos qui credere
uoluerunt: Quoniam iudei signa petuq̃
In hoc quod credunt deo om̃ia possibilia ẽẽ
quęrunt semꝑ signa quomodo illud factũ sit.
de quo sermo agitur: S ic fecit abraham qͣnđo
dixit ad dm̃: In quo scire potero qd̃ daturus
es mͥ t̾ram hanc in possessionem: S ic gedeon
et alii plurimi: Greci sapientiã sub humanã
quęrunt: .i. philosophiã: qr semptẽ liberales
artes apud eos precipue uiguerunt: ideoq¬
ꝓ nichilo ducunt simplicem doctrinã fide¬
lium: Nos autem p̾dicamus inxp̃m cru¬
cifixum. iudeis quidem scanda lime. id est
rixam ⁊ contentionẽ: gentibus autem stulticiã:

Expanded text:
e stultitiam, salvos facere illos qui credere voluerunt. Quoniam et Judaei signa petunt, in hoc quod credunt Deo omnia possibilia esse, quaerunt semper signa quomodo illud factum sit, de quo sermo agitur. Sic fecit Abraham, quando dixit ad Deum : In quo scire potero quod daturus es mihi terram hanc in possessionem, sic Gedeon et alii plurimi. Et Graeci sapientiam, subaudis humanam, quaerunt, id est philosophiam. Quia septem liberales artes apud illos praecipue viguerunt, ideo pro nihilo ducunt simplicem doctrinam fidelium. Nos autem praedicamus Christum crucifixum: Judaeis quidem scandalum, id est rixam et contentionem, gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
se p̾dicasse ñ ibm xp̃m crucifixũ .i. passionẽ
eius:. Quȩ hoc mͦ soluitur: In hoc qb̵ dicit
ibm xp̃m crucifixum: cõphendit omnia
miysteria ꝑtinentia ad humilitatẽ eiꝰ Ille
aut̃ crucifigit᷑: qͥ antea nascitur: Ille mo¬
ritur: qui crucifigitur: Ille sepelitur: qui
moritur: Ille resurgit: qͥ mortuus fuerat:
Acsi diceret aliis uerbis: Quia uos idonei ñ
eratis ad capienda alta mysteria diuinitatis
xp̃i licet multa sapientia in me e̾e̾t. uidicaui
siue statui. ⁊ decreui in arimo meo ea tantũm
mnysteria uob p̃dicare quȩ ad humilitatẽ itĩu xp̃i
ꝑtinent: ⁊ quȩ uos penitrare possitis. Et ego
in infirmitate sub corporis. ⁊ timore mentis.
& tremore multo menbrorum. fui apud uos
o chorintii: Forsitan ueniens apłs chorintũ:
infirmatus est corpore: et cunebat iumiũ ne
a rectitudine fildei. quam ab ipso ꝑciperant:
Uel aliter In infirmitate sensus fuit apud
ilos quia quotlaminꝰ infirma udebatur
eius sapientia: dum ꝓpter infirmitatem

Expanded text:
m crucifixum, id est passionem ejus? Quae hoc modo solvitur: Quia in hoc quod dicit Christum Jesum crucifixum, comprehendit omnia mysteria pertinentia ad humanitatem ejus. Ille enim crucifigitur, qui ante nascitur; ille moritur, qui crucifigitur; ille sepelitur, qui moritur; ille resurgit, qui mortuus fuerat; ac si diceret aliis verbis: Quia vos idonei non eratis ad capienda alta mysteria Divinitatis Christi, licet multa sapientia in me esset, judicavi sive statui, et decrevi in animo meo ea tantummodo mysteria vobis praedicare, quae ad humanitatem Jesu Christi pertinent, et quae vos penetrare possetis. Et ego in infirmitate, subaudis corporis, et timore mentis, et tremore multo membrorum fui apud vos, o Corinthii! Forsitan veniens Apostolus Corinthum, infirmatus est corpore, et timebat nimium, ne a rectitudine fidei quam ab ipso perceperant. Vel aliter: in infirmitate sensus fuit apud illos, quia quodammodo infirma videbatur ejus sapientia dum propter infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cula multa fecit: quomodo iudei illũ cruci¬
fixerunt innocent̃: ⁊ quomodo ipse resur¬
gens ascendit ad celos: scandalitabant᷑ iudei .i.
rixabant᷑. siue contendebant: dicentes nullo
modo hocꝰ uerũ ẽẽ. ut uirgo pareret: ut ipsi
filium dei interfecissent: sed magũ quendam:
a cuiꝰ discipłis dicunt inuenta esse illa quȩ in
euangłio de etus resurrectione ⁊ ascensione
referuntur: quȩ illi omĩa uera esse denegant:
tis iam uenisse ꝑ uirginẽ. non dũ uenit: qr
nob. ꝓmissus est: nec nascet᷑ ex uirgine: sed
dauid resurget. ⁊ ipse erit noster messias. Si
dum ea audiebant p̾dicari de xp̃o quȩ ratio
mundana ⁊ philosophoꝵ sapientia penicrare
ñ poterat: constricti. stulticiã ẽẽ illud dicebañ:
Ipsi enim dicebant uirguiem sine semine uiri¬
ñ posse parere: ⁊ resurrectionẽ negabant: Ipsis
credere uolentibus: xp̃m dei uirtutem ⁊ sapi¬

Expanded text:
cula multa fecit, quomodo Judaei Christum crucifixerunt innocentem, et quomodo ipse resurgens ascendit ad coelos, scandalizabantur Judaei, id est, rixabantur sive contendebant, dicentes nullo modo esse verum ut virgo pareret, ut ipsi Dei Filium interfecissent, sed magnum quemdam a cujus discipulis dicunt inventa esse illa, quae in Evangelio de ejus resurrectione et ascensione referuntur, quae omnia denegant vera esse. Dicunt vos jam venisse per Virginem, nondum venit, quia nobis promissus est: nec nascetur ex Virgine, sed David resurget, et ipse erit noster Messias. Simdum ea audiebant praedicari de Christo, quae ratio mundana et philosophorum sapientia penetrare non poterat, constricti stultitiam esse illud dicebant. Ipsi enim dicebant virginem non posse sine semine viri parere, et resurrectionem negabant. Ipsis credere volentibus, Christum Dei virtutem et Dei sapi
Abbreviated transcription (Latin):
corpora cremant᷑ ext̾ castra. Hȩc quomodo ad
dñm ꝑtineant. satis ut reor dictũ habetur.
S ed quia ipse caput est omniũ electorũ: per
carnes illoꝵ animaliũ possunt intelligi õs
electi. qui extͣ castra. ħ extra conu̾sationem
scłariũ carnaliũq hominũ mortificando
menbra sua cum uitiis et concupiscentiis. siue

Expanded text:
corpora cremantur extra castra. Haec quomodo ad Deum pertineant satis, ut reor, dictum habetur. Secarnes illorum animalium possunt intelligi omnes electi, qui extra castra, hoc est, extra conversationem saecularium, carnaliumque hominum mortificant membra sua cum vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s accensi. consumunt inse quicqͥd flui¬
dum atq libidinosũ inuenit᷑: ardentiq
parit̃ amore dilectionis dei et ꝓximi. Dupli¬
citer enĩ consumunt᷑ ext̃ castra. siue dum mor¬
tificant menbra sua cũ uiciis & concupiscen¬
tiis ut diximꝰ. siue dum ad exemplũ domi¬
nicȩ passionis martirii palmã subeunt. iuxta
qd̵ beatus petrus hortatur dicens. X p̃s passus
est ꝓ nob̾ relinquens uob̾ exemplũ ut sequa¬
mini uestigia eius. Infert᷑ sanguis illorum

Expanded text:
Spiritus accensi consumunt in se quidquid fluidum atque libidinosum invenitur, ardentque pariter amore dilectionis Dei et proximi Dupliciter enim consumuntur extra castra, sive dum mortificant membra sua cum vitiis et concupiscentiis, ut diximus, sive dum ad exemplum Dominicae passionis martyrii palmam subeunt, juxta quod beatus Petrus hortatur dicens: Christus passus est pro nobis, relinquens vobis exemplum, ut sequimini vestigia ejus . Infertur san
Abbreviated transcription (Latin):
humanã & suꝑbiã. quase dicunt multiase suisq me¬
ritis hab̃e đ habent & dicit. Qui głatur infide. ĩ
p̃dicatione. inuirtute miraculorũ. aut in aliquo bo¬
dei totum referat et illius gratiae: repucet. aquo ac¬
cepit illud. ut ergo ee̾mus dĩ miscdia ẽ. Ergo si om̃i¬
no nichil eramus ancequã eẽmus. nichil ꝓ meruimꝰ
apud dm̃ ut eẽmus fecit nos ut esseinus. & non fecit
ipse ut boui essemus e Dedit nobis uc simus. & po¬
tuit alius dare ut bom simus. Si ipse dedit ut simꝰ
& alius dedit ut boni simus. Aelior ẽ. ille qui mͥ
dedit ut bonus sini ꝗͣ ille qui mͥ dedit ut sim. Por¬
ro quia uemo in misericordia largior: aquo accipi¬
mus ut essemus abillo accepimus ut boni essemus.
qua ꝓpter om̃s debemus cum psalmista dicere: ds̃
m̃s miscdłia mea. Nos enĩ qui se ipsum cõmen¬
dat ipse ꝓbatus ẽ. sed quẽ ds cõmendat. Gõmen¬

Expanded text:
humanam et superbiam, qua se dicunt multi a se suisque mehumanam et superbiam, qua se dicunt multi a se suisque meritis habere quod habent, et dicit: Qui gloriatur in fide, in praedicatione, in virtute miraculorum aut in aliquo boDei totum referat, et de illius gratiae reputet a quo accepit illud. Ut ergo essemus, Dei misericordia est. Ergo si omnino nihil eramus antequam essemus, nihil promeruimus apud Deum ut essemus. Fecit nos ut essemus, et non fecit nos ipse ut boni essemus. Dedit ipse nobis ut simus, et potuit alius dare ut boni simus. Si ipse dedit ut simus, et alius dedit ut boni simus, melior est ille qui mihi dedit ut bonus sim, quam ille qui mihi dedit ut sim. Porro quia nemo in misericordia largior, quam ille a quo accepimus ut essemus, ab illo accepimus ut boni essemus; quapropter omnes debemus cum Psalmista dicere: Deus meus, misericordia mea . Non enim qui seipsum commendat, ille probatus est; sed quem D
Abbreviated transcription (Latin):
bemus etiã spẽ in habundantia fidei ur̃ae: etiã in
illa sub̃ loca euangelizare ꝙͣ ultra uos sunt. nõtm
habemus spẽ neq uoluntatẽ. gloriari in aliena re¬
gula .i. in his qui ꝑ alterius predicationẽ credidert̃.¬
& regulam siue rectitudinẽ fidei ꝑceperunt. Neq
inhis locis quae p̃parata sunt ab aliis uolumus
gloriari. ne suꝑ fundam̃tum alienum aedificare
uideamur. Ista sententia licet cota sit in lacino ser¬
mone confusa. & cum catenata. ac multa desurt i
subauditionib. tñ apud grecos plomor & manifesti¬
or habetur in sensu. Nerum ẽ. quoq d ipse dixit: Si
⁊ ĩꝑitus sum sermone. s non scientia. Qui gloriat᷑
in dño glorietur. Beatus apłs sciens omuna bona
nos habere ado quecumq habere possumus. siue
innatura quia ab illo facti sumus. siue insticuto. si¬
ne iomni conuersatione scã. infide. in spe. in cari¬
tate. inbonis morib. in iustitia. intimore dei. totũq
c̃e exillius donis sine aliquo merito. Ab stulit głam

Expanded text:
rae, etiam in illa, subaudis loca, evangelizare quae ultra vos sunt, non tamen habemus spem neque voluntatem gloriari in aliena regula, id est in his qui per alterius praedicationem crediderunt, et regulam sive rectitudinem fidei perceperunt, neque in his locis quae praeparata sunt ab aliis, volumus gloriari, ne super alienum fundamentum aedificare videamur. Ista sententia, licet tota sit in Latino sermone confusa et concatenata, ac multa desint in subauditionibus, tamen apud Graecos plenior et manifestior habetur in sensu. Verum est quoque quod ipse dixit: Et si imperitus sum sermone, sed non scientia. Qui gloriatur, in Domino glorietur. Beatus Apostolus sciens omnia bona nos a Deo habere quaecunque habere possumus, sive in natura, quia ab illo facti sumus, sive in instituto, sive in omni conversatione sancta in fide, in spe, in charitate, in bonis operibus, in justitia, in timore Dei, totumque esse ex illius donis sine aliquo nostro merito, abstulit gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis. sub̃ deseruitio xp̃o. Et ẽ. sensus. In hoc ap¬
paret plus me eẽ. ministrũ. xp̃i quã illos. quia licet il
plus ego laborai: quia pluriiis laborib die noctuq
deserincio. Tradunt scĩ doctores quod apls amare
uł apullorum cantu. usq ad quintã horam labori
manuũ insistebant: uñ uictum ad quirebat: et ex ĩ¬
de usq decimã horam: puplice disputabat: plerũq
li. Et ẽ. sensus. Et sulli fuerunt incarcere quos uos
excollitis ochorithni. Ego plusquã ilh. Inplagis supͣ
modum sub afflictu sum Sepe plagatus e apt

Expanded text:
plurimis, subaudis servio Christo, et est sensus: In hoc applurimis, subaudis servio Christo, et est sensus: In hoc apparet plus me esse ministrum Christi quam illos, quia licet illplus ego laboravi, quia plurimis laboribus die noctuque deservio. Tradunt sancti doctores, quod Apostolus a mane vel a pullorum cantu usque ad quintam horam labori manuum insistebat, unde victum acquireret, et exinde usque ad decimam horam publice disputabat: plerumqueus: Et si illi fuerunt in carcere quos vos extollitis, o Corinthii, ego plus quam illi. In plagis supra modum, subaudis afflictus sum. Saepe plagatus est Ap
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ ꝓnuntiat et insipienter agere. In hoc qđ se laudat
ne illi prudentes inderentur in hac parte aut nobiles:
qui se extollebant denobilitate generis. NEBREI Si il.¬
li et ego ebreus. Hebrei dicuntur abheber patriarcha:
suo: Inde dt̃ apłs. Gloriantur illi denobilicate caris
quod sint ebrei. t ego similiter ebreus sum. Israelitȩ:
sunt illi degenere iacob patriarcha: quiet istł ẽ. ap¬
pellatꝰ. Et ego uere israelita sum quia dm̃mente con¬
cemplor. Semen abrahȩ. sunc amnci dei. Et ego simili :¬
ter Mistri & pĩ sunt illi: et ego. Minister. xp̃i dr:
nib laboro. Et quicquid p̃dico oꝑib exorno. Illi uͦ licet
in quib dam rebus bene uideantur predicare cm̃ ñ
unt oꝑib In hoc autem appellat se minus sapientẽ
eẽ. quã debebat quia se laudabat dicens se plus eẽ.
ministrum.xp̃i quã illos: et eo modo quo se dixit supͣ
unin sipientia agere eo minis nunc saꝑe. In laborib

Expanded text:
se pronuntiat, et insipienter agere in hoc quod se laudat, se pronuntiat, et insipienter agere in hoc quod se laudat, ne illi prudentes viderentur in hac parte ac nobiles, qui se extollebant de nobilitate generis. Hebraei sunt illi et ego sum Hebraeus. Hebraei dicuntur ab Heber patriarcha suo. Inde dicit Apostolus: Gloriantur illi de nobilitate carnis quod Hebraei sunt, et ego similiter Hebraeus sum. Israelitae sunt illi de genere Jacob patriarchae, qui et Israel est appellatus. Et ego vere Israelita sum, quia Deum mente contemplor. Semen Abrahae sunt, amici Dei, et ego. Similiter ministri Christi sunt, illi, et ego. Minister Christi dinibus laboro: et quidquid praedico, operibus exorno. Illi vero, licet in quibusdam rebus bene videantur praedicare, tamenunt operibus. In hoc autem appellat se minus sapientem esse, quam debebat, quia se laudabat dicens se plus esse ministrum Christi, quam illos: et eo modo quo se dixit supra in insipientia agere, eo nunc minus sapere. In laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
tentes filii abrahe scdm carnem. sumꝰ
et ꝑ unitationem fidei et oꝑationis. Et
iste uersiculus per se est ꝓferend et dis-¬
tinguendus. In quo sub̃ negotio quis audet
sub̃ gloriari in insipientia dico audeo et
ego gloriari. Ac sidiceret aliis uerbis. Au-¬
dent illi gloriari in nobilitate generis.
licet insipienter dicam audeo et ego.
gloriari: de nobilitate generis. Ideo au¬
tem ait. In insipientia dico quia stul¬
tum uidetur: quantum ad homines
pertinet: et insipientia ut aliquis sibi¬
met ipsi testimonium laudis ex aliquo
perhibeat. Apostolus tamen non erat
insipiens quia non sponte hoc agebat.
sed coactus. neq pro laude humana
sed ut corinthios sua laude ad amorẽ suũ
retraheret ab amore pseudo apostoloꝵ.
Uel in insipientia dicit se audere głari.
de nobilitate generis ut illorum glo¬
riam euacuet qͥ se iactabãt qđ filii ẽẽnt
ab rahae quia insipienter agebant. In prudenter etiã

Expanded text:
tentes filii Abrahae secundum carnem, sumus tentes filii Abrahae secundum carnem, sumus et per imitationem fidei et operationis. Et iste versiculus per se est proferendus et distinguendus. In quo, subaudis negotio, quis audet, subaudis gloriari; in insipientia dico, audeo et ego gloriari; ac si diceret aliis verbis: Audent illi gloriari in nobilitate generis, licet insipienter dicam, audeo et ego gloriari de nobilitate generis. Ideo autem ait, In insipientia dico, quia stultum videtur, quantum ad homines pertinet, ut in insipientia aliquis semetipsi testimonium laudis ex aliquo perhibeat. Apostolus tamen non erat insipiens, quia non sponte hoc agebat, sed coactus: neque pro laude humana, sed ut Corinthios sua laude ad amorem suum retraheret ab amore pseudoapostolorum, vel in insipientia dicit se audere gloriari de nobilitate generis, ut illorum gloriam evacuet qui se jactabant quod filii essent Abrahae, quia insipienter agebant. Imprudentem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
los nobis. Scd̃m ignobilitatem autem
generis dico uos in faciẽ siue inp̃sentia cedi
non pugnis: quasi nos infirmi fuerimꝰ in
hac parte sub̃ generis. Sic p̃fert̃ se nob̾ il¬
li.et sic ꝓ nicbilo ducimꝰ ã uob̃. De se loqñs apo¬
stolꝰ et sui causa subintroduc̃ ꝑsonã barnabȩ
socii sui qͥ ex eodẽ genere iudaico erat. Ita gͦ¬
se preferebant falsi apłi ex iudeis apostolo
paulo et barnabe que si nobiliori genere
orti essent quod illi: et quasi de disparige-¬
nere natieẽnt illi duo: ita despiciebant eos.
Inde dicit apłs. quasi nos infirmi et igno¬
biles sintis in nobilitate generis sic se p̃fer̃
nob̾: & ita etiam a uob̾ preferuntur nobis.
S reuera illi sunt potius infirmi in hac
parte generis qua se gloriantur: quia
dicentes se filios eẽ abrahȩ scdm carnẽ.
Non sunt ueraciter filii abrahe ꝑ fidẽ
et oꝑationẽ qm̃ non sunt imitatores eiꝰ.
Nos autem firmi sumus et nobileᷤ qr ex iᷤ¬

Expanded text:
los nobis. Secundum nobilitatem autem los nobis. Secundum nobilitatem autem generis dico, vos in faciem sive in praesentiam caedi, non pugnis, quasi nos infirmi fuerimus in hac parte, subaudis generis, sic praeferunt se nobis illi, et sic pro nihilo ducimur a vobis. De se loquens Apostolus et sui causa, subintroducit personam Barnabae socii sui, qui ex eodem genere Judaico erat. Ita ergo praeferebant se falsi apostoli ex Judaeis apostolo Paulo et Barnabae, quasi de nobiliori genere orti essent quam illi, et quasi de dispari genere nati essent illi duo, ita despiciebant eos. Inde dicit Apostolus: Quasi nos infirmi et ignobiles simus ignobilitate generis, sic se praeferunt nobis: et ita etiam a vobis praeferuntur nobis, sed revera illi sunt potius infirmi in hac parte generis qua se gloriantur: quia dicentes filios se esse Abrahae secundum carnem, non sunt veraciter filii Abrahae, per fidem et operationem, quoniam non sunt imitatores ejus. Nos autem sumus firmi et nobiles, quia exis
Abbreviated transcription (Latin):
genere quorum patres semper idolatrȩ fu¬
erunt. demones et lapides pro deo uene-¬
rantes. Se autem prȩferebant iactantes
se qđ de genere patriartharũ et ꝓphetarũ
originem ducerent de quoꝵ styrpe xp̃c se-
cundũ carnem natus eẽt. Magna siquidẽ
stulticia est et ignobilitas aliquem ꝑrege-¬
nerationem aquȩ et sp̃s scĩ filium dei effecꝰ¬
tum iactare. aliquid de nobilitate generis
maxime cum dñs dicat. Omnes nos fratreᷤ.
lem rem ago quod aliquid de nobilitate ge-¬
neris mei extollo s non ꝯuenit iste sensus.
qd nondũ ꝑuenit ad illũ locũ ubi dicturꝰ
est se de genere patriarcharum esse sed
eo modo. est intelligendus ut diximꝰ. Et
ne forte aliquis putaret qđ pugnis ut ali¬
quo modo in faciẽ corporis diceret eos ce-¬
di: ideo taliter locutus est. Siquis inqͥ-¬
ens in faciem. id est presentia dedit in¬
ꝓꝑando aliquid de ignobilitate gene¬
ris patienter sustinetis: et prefertis il¬

Expanded text:
genere, quorum patres semper idololatrae fugenere, quorum patres semper idololatrae fuerunt, daemones et lapides pro Deo venerantes, se autem praeferebant, jactantes se quod de genere patriarcharum et prophetarum originem ducerent, de quorum stirpe Christus secundum carnem natus esset. Magna siquidem stultitia est et ignobilitas, aliquem per regenerationem aquae et Spiritus sancti Filium Dei effectum, jactare aliquid de nobilitate generis, maxime cum Dominus dicat omnes nos fratres elem rem ago quod aliquid de nobilitate generis me extollo, non convenit iste sensus, quia nondum pervenit ad illum locum ubi dicturus est se de genere patriarcharum esse, sed eo modo est intelligendus, ut diximus. Et ne forte aliquis putaret, quod pugnis, aut aliquo modo in faciem corporis diceret eos caedi, ideo taliter locutus est. Si quis, inquiens, in faciem, id est in praesentiam caedit, improperando aliquid de ignobilitate generis, patienter sustinetis, et praefertis il
Abbreviated transcription (Latin):
rari res suas a suis deceptoribus. Siquis acci¬
pit. Ac si dicat. Siquis rapit uestra bona a uo-¬
me quȩ latino uocabulo accipitres uocant᷑
sibi accipiant et aliis rapiatĨ. Atq
hoc modo accipere est aliquid dolo ca-¬
pere. Siquis extollitur sub in superbiam.
extollentia est superbia. Hos inquit apostolus
pacienter sustinetis qui se extollunt de scien¬
tia legis: et insuperbia eriguntur de nobi¬
litate generis. Quod autem sequrr. Siquis
in facie uos cedit. Hic est distinguen¬
dum. et postea sub̃ inferendum: scđ̃m igno¬
bilitatem dico. Et ibi similiter distinguendũ.
Ham licet per se singulȩ sententie sub diftin¬
ctione proferantur. Tamen cum dixit. Si
quis in faciem uos cedit. Exposuit qͥd eẽt in
faciem cȩdere cum subiunx̃. Scđdm ignobili¬
tatem dico. In faciem et enim cȩdere est in¬
ꝓperare alicuius ignobilitatem generis sic̃
iudei improperabant cornthiis ignobiles eẽ

Expanded text:
rari res suas a suis deceptoribus. Si quis accirari res suas a suis deceptoribus. Si quis accipit, ac si dicat: Si quis rapit vestra bona a vomae, quae Latino vocabulo accipitres vocantursibi accipiant, et aliis rapiant, atque hoc modo accipere est aliquid dolo capere. Si quis extollitur in superbiam. Extollentia est superbia. Hos, inquit Apostolus, patienter sustinetis, qui se extollunt de scientia legis, quod in superbiam eriguntur de nobilitate generis. Quod autem sequitur: Si quis in faciem vos caedit. Hic est distinguendum, et postea subinferendum secundum ignobilitatem dico, et ibi similiter distinguendum. Nam licet per se singulae sententiae sub distinctione proferantur, tamen cum dixit: Si quis in faciem vos caedit, exposuit quid esset in faciem caedere, cum subjunxit: Secundum ignobilitatem dico. In faciem enim caedere, est improperare alicui ignobilitatem generis, sicut Judaei improperabant Corinthiis ignobiles esse
Abbreviated transcription (Latin):
dei qͥ uenerãt a iudea qͥ utrũq uolebant agẽ. et uida-¬
kare ad eugłm obseruare: uolebãt credentes in seruitu¬
tẽ redige legis. ut obseruarẽt sabbi ociũ. et irent ierosoli¬
mã offerre legales hostias. et maxime ut circũcisio nẽ
obseruarent dicentes nullo mͦ eos posse saluare sine cͥc̃¬
cisione p̃cipue ẽ hoc non solũ legis sit preceptum sed
longe ante familiari legem allocutione dixerit
deus  ab raham. Masculus cuius caro circũ
In hanc ergo seruitutẽm legis. et impedimentũ
carnis uolebant uidei corinthios redigeRe: qui¬
bus ipse dicit. Sustinetis enim id est patienter
suffertis: siquis uos in seruiturem legis uult
redigere. Siquis deuorat sub. substantiam ues-¬
tram: patienter sustinetis. Pseudo apostoli su-¬
is adulationibus et laudibus expoliabant illos
quos decipiebant et in conuiis plurimis deripiebãt
illorum bona. Frant queq illi contenti deuo¬

Expanded text:
daei qui venerant a Judaea, qui utrumque volebant agere, et judaidaei qui venerant a Judaea, qui utrumque volebant agere, et judaizare, et Evangelium observare, volebant credentes in servitutem redigere legis, ut observarent sabbati otium, et irent Hierosolymam offerre legales hostias, et maxime ut circumcisionem observarent, dicentes nullo modo posse eos salvari sine circumcisione, praecipue cum hoc non solum sit legis praeceptum, sed longe ante legem familiari allocutione dixerit Deus ad Abraham: Masculus cujus praeputii caIn hanc ergo servitutem legis et impedimentum carnis volebant Judaei Corinthios redigere, quibus ipse dicit: Sustinetis enim, id est patienter suffertis, si quis vos in servitutem legis vult redigere. Si quis devorat, subaudis substantiam vestram, sustinetis. Pseudo-apostoli suis adulationibus et laudibus exspoliabant illos quos decipiebant et in conviviis plurimis diripiebant illorum bona, erantque illi contenti devo
Abbreviated transcription (Latin):
eruꝑũt pseudo apl̃i ã iudeis uenientes: qĩ hoc appel¬
lant᷑ insipientes qr et circũcisionẽ uolebant obserua¬
re ⁊ sabb̃i ociuĩ cet̾aq p̃cepta carnalia legis ⁊ euglii
gr̃a tenẽ. In hoc qͦ insipientes uocant᷑ qr ñ ꝓmerce-¬
de ȩt̃na neq ꝑsalute auditoꝵ p̃dication ĩsistebãt:
s ꝓlucris temporalibꝰ. ut illos expoliare possent. Et ꝓ lau¬
de humana dicentes apłm ñ eẽ uerũ p̃dicatorẽ: eo qđ a dño
ꝑp̃sentiã carnis ñ fuerat uocatꝰ. Et ralia dicebãt uolentes
sapientes. Miror cũ sitis sapientes: qͣre sustineatis libent᷑
insipientes. Beatus augustinꝰ talit̃ exponit destruens hc̃
sensũ: et hyronicos intelligens eos. appellatos ẽẽ sapientes.
cũ sitis inqͥt õ chorinthii insipientes putantes uos ẽẽ sapi¬
entes: ñ est mirũ si patient̃ sustinetis insipientes pseudo¬
apłõs. Sustinetis enĩ. siquis uos in seruitutẽ redigit. Iu¬

Expanded text:
eos pseudo-apostoli a Judaeis venientes, qui in hoc appellantur insipientes, quia et circumcisionem volebant observare, et sabbati otium, caeteraque praecepta carnalia legis, et Evangelii gratiam tenere. In hoc quoque insipientes vocantur, de aeterna, neque pro salute auditorum praedicationi insistebant, sed pro lucris temporalibus, ut illos exspoliare possent, et pro laude humana dicentes Apostolum non esse verum praedicatorem, eo quod a Dosentiam carnis non fuerat vocatus, et talia dicebant, volentes r appellet, dicens sapientes: miror, cum sitis ipsi sapientes, quare sustineatis libenter insipientes, sed beatus Augustinus aliter exponit, destruens hunc sensum et ironicos intelligens eos appellatos esse sapientes. Cum sitis, inquit, o Corinthii, insipientes, putantes vos esse sapientes, non est mirum si patienter sustinetis insipientes pseudo-apostolos. Sustinetis enim, si quis vos in servitutem redigit. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
bat nichil se ꝓficere ꝓpt̃ laudem humanã nͥ tm̃ ut
illi ab eiꝰ p̃dicatione ñ reced̾ent. Et qi apud hoĩes stultũ
et insipientia ẽ. ut aliqͥs se laudet. maxime cũ salomõ
dicat. Laudet te alienꝰ et ñ os tuũ. Extͣneꝰ et ñ labia tua.
Nolens ipse laudare se obcausã sup̃dictã. ne daret alis
occasionẽ laudandi. dix̃. Utinã sustiu̾etis patient̃ õ corĩ¬
chii modic̃ qͥd insipientiȩ meȩ .i. modicã insipientiã meã
q me laudo. S et subportate me .i. sustinete insipientiã
neã in hac parte laudis. Qsi dic̾et. Si uultis patient̃ susti¬
nere u̾ba mea: dicã. Et siñ uultis: utiq ñ idõ omutã di-¬
c̾ẽ qd in aĩo delib̾atũ habeo. Et hoc qͣre: E mulor enĩ uos
dĩ ȩmulatione. Emulari ẽ inudẽ. unitari. amare. & stu¬
diũ hab̾e. S in hoc loco ꝓ amare ponit᷑. ꝑmulor it uos d̃i
ȩmulatione .i. amo uos d̃i amore. Despondi it uos uni

Expanded text:
bat se nihil proficere propter laudem humanam, nisi tantum ut bat se nihil proficere propter laudem humanam, nisi tantum ut illi ab ejus praedicatione non recederent, et quia apud homines stultum et insipientia est ut aliquis se laudet maxime cum Salomon dicat: Laudet te alienus, et non os tuum; extraneus, et non labia tua . Volens se laudare ipse ob causam supradictam, ne daret aliis occasionem laudandi dixit: Utinam sustineretis patienter, o Corinthii, modicum quid insipientiae meae, id est modicam insipientiam meam quod me laudo, sed et supportate me, id est sustinete insipientiam meam in hac parte laudis; quasi diceret: Si vultis patienter sustinere verba mea, dicam: et si non vultis, utique non ideo omittam dicere quod in animo deliberatum habeo. Et hoc quare? Aemulor enim vos Dei aemulatione. Aemulari est invidere, imitari, amare, et studium habere, sed in hoc loco pro amare ponitur. Aemulor enim vos Dei aemulatione, id est amo vos Dei amore. Despondi enim vos uni
Abbreviated transcription (Latin):
.i. laudari. Et non cõmendamus nos uob̾.i. non lau¬
damus nos apud uos. Probatꝰ autẽ idẽ ẽ. eo ꝓb
et laudabił siue laude dignus. Non inquit apłs
qui se ipsum cõmendat & laudat apud homines.
ille ꝓbatusͣ sua laude dignus ẽ. quia uanã gło¬
riam patitur: s quẽ deus cõmendat.i. laudabilẽ
reddit. Ille laude ẽ. dignus. Utinã sustineretis
modicũ quid insipientiae meae. Uementib pleu¬
do apłis ad corinthios pꝰ discessũ apłi. et dicentib
apłm non eẽ adeo missũ. quia non fuerat arp̃o uo¬
catus añ eius ascensionẽ: nec ab illo edoctꝰ. in suꝑ et
contraria p̃dicare. predicatiomi alioꝵ apłorum qͦs
magnos apłos uocabant. Auerterunt plurimos ab
amore apłi quos ad amorẽ suum traxer̃. dicentes
semissos a magnis apłis. Apetro. andrea. iacobo.
re illorũ separare. et ad suum reuocare. qui fidem
xp̃i primus in illoꝵ cordib infirerat: laudabat
se coactus uerbis. s non corde neq sensu. quia scie¬

Expanded text:
ommendamus nos vobis, id est non laudamus nos apud vos. Probatus autem idem est et probus et laudabilis, sive laude dignus. Non, inquit Apostolus, qui seipsum commendat et laudat apud homines, ille probatus est, sive laude dignus est, quia vanam gloriam patitur: sed quem Deus commendat, id est laudabilem reddit, ille laude est dignus. CAPUT XI. Utinam sinsipientiae meae. Venientibus pseudo-apostolis ad Corinthios post discessum Apostoli, et dicentibus Apostolum non esse a Deo missum, quia non fuerat a Christo vocatus ante ejus ascensionem, nec ab illo edoctus, insuper et contraria praedicaret praedicationi aliorum apostolorum, quos magnos apostolos vocabant, averterunt plurimos ab amore Apostoli, quos ad amorem suum traxerunt, dicentes se esse missos a magnis apostolis, a Petro, Andrea, Jacobo, re eorum separare, et ad suum revocare, qui fidem Christi primus in illorum cordibus infixerat, laudabat se coactus verbis, sed non corde neque sensu, quia scie
Abbreviated transcription (Latin):
la hẏmnos do cantabat qñdõ custos carceris uidens¬
splendorẽ in carcere et ostium aꝑtum uolebat se inter¬
ficere putans om̃s uinctos fugisse. Sed apłs ħ ꝓhibuit.
Infame et siti. ꝑ sequebatur audȩis deloco ad locum.
Et ideo famẽ sepissime paciebatur ꝑ inopiam et sicũ.
ln ieuimis multis. Multa fuerunt eius ieiunia q̃
sustinuit aliqndõ uolens aliqñdo nolens: In frigore
et nuditate. Maximũ frigus et maximã penuriam
ppter nuditatẽ tunc sustinuit dũ duceretur nauigio
romã eo quod appellassed cesarem quando exeuntes

Expanded text:
la hymnos Deo cantabat, quando custos carceris splendla hymnos Deo cantabat, quando custos carceris splendorem videns in carcere et ostium apertum volebat se interficere, putans omnes victos fugisse, sed hoc Apostolus prohibuit . In fame et siti. Persequebatur a Judaeis de loco in locum, et ideo famem saepissime patiebatur per inopiam et sitim. In jejuniis multis. Multa fuerunt ejus jejunia quae sustinuit, aliquando volens, aliquando nolens. In frigore et nuditate. Maximum frigus et maximam penuriam propter nuditatem tunc sustinuit, dum duceretur navigio Romam, eo quod appellasset Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem nr̃am hi em̃ partim xpĩani erant par¬
tim uidȩi. In neutro tͣm ꝑfecti qui zelo legis et cir¬
cumcisionis apło inuidentes insidias ei pretende¬
bant. In labore et erumpna. Aerumpna ẽ. miseria
et molestia potest eẽ. labor sine erumna .i. sine mo¬
lestia et miseria atq sine aliquo tedio. & ideo addi-¬
dit et erumna ut laborẽ apłi ostenderet eẽ. non sine
molestia et afflictione. Solent nainq homines labo¬
rare moitis inuiridiariis cum delectatione causa exer-¬
citandi sicut legimus deproto plausto quia posuit eum
as in paradiso ut oꝑaretur et custodiret illud. Ille eñ
labor sine aliqua molestia erat. Inuigiliis multis.
Aliquando sponte et uoluntariȩ uigilabat. Aliqͣn¬
do non sponte sed exnecessitate. quia positus in pres-¬
fura et angustia necesse erat ec uigilaret dei implo-¬
rans auxilium. Sicut qñdo positus in carcere cum sy¬

Expanded text:
libertatem nostram. Hi enim partim Christiani erant, parlibertatem nostram. Hi enim partim Christiani erant, partim Judaei, in neutro tamen perfecti: qui zelo legis et circumcisionis Apostolo invidentes, insidias ei praetendebant. In labore et aerumna. Aerumna est miseria et moestia. Potest esse labor sine aerumna, id est sine molestia et miseria, atque sine aliquo taedio: et ideo addidit aerumna, ut laborem Apostoli ostenderet esse non sine molestia et afflictione. Solent autem homines laborare in hortis, in viridariis cum delectatione causa exercitandi, sicut legimus de protoplasto: quia posuit eum Deus in paradiso ut operaretur et custodiret illum . Iste enim labor sine aliqua molestia erat. In vigiliis multis. Aliquando sponte et voluntarie vigilabat, aliquando non sponte, sed ex necessitate, quia positus in pressura et angustia, necesse erat ut vigilaret Dei implorans auxilium: sicut quando positus in carcere, cum Si