comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norunt patrem qui filium negaue
runt : Vnumdm̃ communis natu¬
ra testatur : quiaunus est mundis
Vnum dñm fides significat : quia
nomine trinitatis ÷: Vnum dm̃
prophetȩ dicunt : a postoli audi¬
unt : unum dm̃ magi credide.¬
runt : & aurumthus mrrram
supplices adxp̃icunabula de¬
tulerunt: Auro regem faten¬
tes: et dm̃ thureuenerantes :
Thesaurus enim regni sacrifici¬
umdi myrra est sepulturae :
quidigitus uoluerunt sibimis¬
tica munera inter abiecta p̃se¬
pia nisiut intellegamus in xp̃o
differentiam diuinitatis & car¬
nis ut homo cernitur : ut dñs
Adoratur : Iacet in pannis: sed
fulget instellis: Cunae nascen¬
tem indicant: stella dominar¬
naturalis maiestatis amitti¬
tur : & as sumpte carnis ueri¬
tas comprobatur: haec est
fides nr̃a: sic sedscognosciuo¬
luit ab hominibus: Sic tres
pueri crediderunt nec incen¬
dia circumiecta senserunt : cum
infidos noxius ignis exureret. fi
delibus in noxia flamma rora¬

Expanded text:
noverunt Patrem qui Filium negant. noverunt Patrem qui Filium negant. Unum Deum communis natura testatur; quia unus est mundus. Unum Deum fides signifinomine Trinitatis est. Unum Deum Prophetae dicunt, Apostoli audiunt. Unum Deum Magi crediderunt, et aurum, thus et myrrham supplices ad Christi cunabula detulerunt, auro regem fatentes, ut Deum thure venerantes. Thesaurus enim regni, sacrificium Dei, myrrha est sepulturae. 32. Quid igitur voluerunt sibi mystica munera inter abjecta praesepia, nisi ut intelligeremus in Christo differentiam divinitatis et carnis? 450 Ut homo cernitur, ut Dominus adoratur: jacet in pannis, sed fulget in stellis: cunae nascentem indicant, et stellae dominannaturalis majestatis amittitur, et assumptae carnis veritas comprobatur. 33. Haec est fides nostra. Sic se Deus cognosci voluit ab omnibus, sic tres pueri crediderunt, nec incendia circumjecta senserunt; cum infidos noxius ignis exureret, et fidelibus innoxia flamma rora
Abbreviated transcription (Latin):
Itaque sichabes : hic estds noster
& non estimabitur alius ad eum
Ad inuenit omnemuiam disci¬
plinae: & dedit ecmia cobpue¬
rosuo & isrłdilecto suo: post
haec interris uisus est : et cum
hominibus conuersatus est:
Defilio dicit: Ipse enim est cum
hominibus conuersatus: & dic̃
hic estds noster: et non aestima¬
bitur alius adeum: Quid discu¬
timus eum dequotantus dicit pro¬
pheta quod cad eum non possit
alius aestimari quae enimpo¬
test cẽ. alia aestimatio ubideita¬
tis unitas est: Confitebactur
hoc populus. inpericulis constitu¬
tus: Nesciebat sererequestionẽ :¬
eẽ consuesti: Quibus credimus
si prophetis non credimus. sa¬
pientibus credoistius mundi
Sedubi sapiens ubiscriba: rusti¬
cus noster cumficus inserer&.
inuenit. quod philosophus ig¬
norauit: Quae stulta sunt enĩ
huiusmundi elegit ds: ut con¬
fundat quae sunt fortia
Credimus iuda eis quia notus
aliquando in iudaea ds̃. sed
hoc ipsumnegant propter
quodcredimus. quia non

Expanded text:
Itaque sic habes: Hic Deus noster, Itaque sic habes: Hic Deus noster, et non reputabitur alius ad eum. Hic adinvenit omnem viam disciplinae, et dedit ero suo, et Israel dilecto suo. Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . 29. De Filio dicit: Ipse enim est cum hominibus conversatus; et dicit: Hic Deus noster, et non aestimabitur alius ad eum. Quid discutimus eum, de quo tantus dicit propheta, quod ad eum non possit alius aestimari? Quae enim potest esse alia aestimatio, ubi deitatis unitas est? Confitebatur hoc populus in periculis constitutus: nesciebat serere quaestiones esse consuesti, quibus credimus. Si prophetis non credimus, sapientibus credam hujus mundi? Sed ubi sapiens, ubi scriba? Rusticus noster cum ficus insereret, invenit quod philosophus ignoravit. Quae stulta sunt enim hujus mundi, elegit Deus, ut confundat quae sunt fortia . Credimus Jualiquando in Judaea Deus : et hoc ipsum negant, propter quod credimus, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ dĩfilius designatur
nec legis forma uio lactur :
& hicergo cum dicitur pluit
dns ad nõ: unitatem diuinita¬
tis agnosce. O perationis emĩ
unitas. non facitpluralem
diuinitatem: sicut ipse dñs
ostendit dicens: Credite
mihi : quia ego in patre. &
pater in me : Alio quin: uel
propter opera ipsa credite &
hic aduertimus: quod unitatem
diuinitatis perunitatem ope¬
rum designauerit: Ut autem
unadeitas pͥatris & filii & una
dominatio probaretur. ne
gentilis Aut iudaicae impieta¬
tis incurreremus errorem:
prouidens a postolus quid se¬
dicendo dm̃patrem. Aeque
adeitatis ueritate nec filiũ
separauit : Vnde nec plura¬
litatem diuinitatis. & unita¬
tem potestatis ostendit : quia
& in dominatione diuinitas.
& in diuinitate dominatio ẽ:
Sicut scriptum est scitote.
est ds perunitatem naturae:
ecatem substantiae: repul¬
sam differentiae: In hiere¬
micce quo que libro unũ dm̃
scriptura dicit : & tamen &
ipatrem & filium confitet᷑:

Expanded text:
humanae Dei Filius designatur, humanae Dei Filius designatur, nec Legis forma violatur. 25. Et hic ergo cum dicitur: Pluit Dominus a Domino, unitatem divinitatis agnosce. Operationis enim unitas non facit pluralem divinitatem, sicut ipse Dominus ostendit, dicens: Credite mihi, quia ego in Patre, et Pater in me: alioquin vel propter opera ipsa credite . Et hic advertimus quod unitatem divinitatis per unitatem operum designaverit. 26. Ut autem una deitas et Patris et Filii, et una dominatio probaretur; ne gentilis aut Judaicae impietatis incurreremus errorem, providens Apostolus, quid sedicendo Deum Patrem, aeque a deitatis veritate nec Filium separavit. Unde nec pluralitatem divinitatis, sed unitatem potestatis ostendit; quia et in dominatione divinitas, et in divinitate dominatus est; sicut scriptum est: Scitote qest Deus, per unitatem naturae: etatem substantiae, repulsa differentia. 28. In Hieremiae quoque libro unum Deum Scriptura dicit, et tamen et Patrem et Filium confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis crediderint unita
infilio pater: Scriptum :
enim: Pater qui in me ma¬
net ipseloquitur : & opera
quae ego facio. & ipse facit:
Dissoluant si possunt hanc
naturae proprietatem: &
tum est enim: quiaunus ds̃.
mini: Quia aeque scriptũ ÷.
Nolite duobus dominis ser¬
uire: & lexdicit Audi
& utique in eodem ÷ testa¬
genesi habes & dixitds. et fe¬
citds̃. & infra & fecitds̃ homi¬
nem adimaginem dĩ: Sed tam̃
non duodii: sed unus ds̃ fecit:
ut robique igitur. unitas ope¬
rationis seruatur: & nominis
NAmutique cum legimus ds̃
exdõ : non duos deos dicimus:
pheta nec dm̃ filium denega¬
uitdicens: sed estucds̃ insae¬
culum saeculi: & infra
Vn xitteds̃ ds tuus oleolȩti¬
tiae praeconsortibus tuis.
Ds estquiung it. & ds̃ qui
secundum carnem ungiutur
difilius: Denique quos ha¬
b& unctionis suc cexp̃s. nisi
in carne consortes: uides
igitur quiads̃ adõ unctus.
sed inassumptione naturae

Expanded text:
divinitatis crediderint unitatdivinitatis crediderint unitatin Filio Pater. Scriptum est enim: Pater qui in me manet, ipse loquitur; et: Opera quae ego facio, et ipse facit .Dissolvant, si possunt, hanc naturae proprietatem, ettum est enim, quia unus Deusmini; quia aeque scriptum est: Nolite duobus dominis servire . Et lex dicit: Audi, utique in eodem est TestaGenesi habes: Et dixit Deus, et fecit Deus; et infra: Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei ; sed tamen non duo Dii, sed unus Deus lecit. Utromque igitur unitas operationis servatur et nominis. Nam utique cum legimus, Deus ex Deo, non duos deos dicimus. 24. pheta, et Deum Filium declaravit, dicens: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi; et infra: Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Deus est qui ungit, et Deus qui secundum carnem ungitur Dei Filius. Denique quos habet unctionis suae Christus nisi in carne consortes? Vides igitur quia Deus a Deo unctus: sed in assumptione naturae unctus
Abbreviated transcription (Latin):
ram pertinet unius substan¬
tiae sumus. si hoc dehumanis
scripturadicit quia multi
unum sunt quorum nulla
patest eẽ cum diuinis com¬
pacratio quanto magispa¬
ter & filius diuinitate unũ
sunt. ub in ec substantiae nec
uoluntatis ulla est differen¬
tic : Namq: aliter quo¬
modo unum dm̃ dicimus.
diuersitas plures facit:
unitas potestatis. excludit
numeri quantitatem : quia
unit as numerus non est. sed
haec omni&̃ ipsa principiũ. ẽ:¬
uina pcctris et filii secundũ
diuinitatem expressit uni¬
tatem : prophetica testant᷑
oracula : Sic enim dicit
dñs sabaotb: Laborauit
opum & saba inuiriexcelsi
Ad tetransibunt &tuierunt
serui & postte sequentur alli¬
gatiuinculis. & ad orabunt te
& intede precabuntur : qm̃
te : Tuenimes ds̃ et nescieba¬
propheticam uocem : Inte
inquit estds̃: & non estds pre¬
terte: Quomo do hoc secun¬
dum arricnos conuenit: Ne¬
cesse est negent aut patris aut
filii diuinitatem: nisieius dẽ

Expanded text:
ram pertinet, unius substanram pertinet, unius substantiae sumus: si hoc de humanis Scriptura dicit, quia multi unum sunt, quorum nulla potest esse cum divinis comparatio; quanto magis Pater et Filius divinitate unum sunt, ubi nec substantiae nec voluntatis ulla est differentia? 19. Namque aliter quomodo unum Deum dicemus? Diversitas plures facit, unitas potestatis excludit numeri quantitatem; quia unitas numerus non est, sed haec omnium ipsa principium eII. Patris divinitatem expresserit unitatem, prophetica testantur oracula. Sic enim dicit Dominus sabaoth: Laboravit opum et Sebaim: viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt servi, et post te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntur; quonite. Tu enim es Deus, et nesciebapropheticam vocem: In te, inquit, est Deus, et non est Deus praeter te. Quomodo hoc secundum Arianos convenit? Necesse est negent aut Patris aut Filii divinitatem, nisi ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
turae sunt. dõ negare non pos¬
sunt: Certe nequis possit er¬
rare. sequatur etc quibus
scriptura sca ut intellegere
possumus. filium significauit:
Verbum dicitur filius dici¬
tur dĩuirtus. dicitur dĩ fili¬
us. dicitur dĩsapientia : uer¬
bum: quia in maculatus:
Virtus quiaperfectus
Filius quiagenitus expec¬
tre: Sapientia quia unum
cum patre unum aeternita¬
te. unum diuinitate : Non
enimpater ipsequifilius sed
inter patremetfilium gene¬
rationis expressa distinctio ẽ:
ut ex dõ ds: exmanente manens.
plenus eplenosit: Non sunt
igitur haec nuda nomina
sed o peratricis uir tutis in di¬
cia: Est enimplenitudo diui¬
nitatis in patre: estplenitu¬
do diuinitatis infilio sed non
discrepans. sed una diuinitas:
N ec confusum quod unum neo
multiplex quod in differens
Renim omnium credentium
sicut scriptum ẽ erat anima
una et corunum: Siomnis
ut a postolus dixit. siuir etuxor
in carne unasunt siomnes
homines quantum adnatu¬

Expanded text:
turae sunt, Deo negare non posturae sunt, Deo negare non possunt. 16. Certe ne quis possit errare, sequatur ea quibus Scriptura sancta, ut intelligere possimus Filium, significavit. Verbum dicitur, Filius dicitur, Dei virtus dicitur, dicitur Dei sapientia. Verbum, quia immaculatus: virtus, quia perfectus; Filius, quia genitus ex Patre: sapientia, quia unum cum Patre, unum aeternitate, unum divinitate. Non enim Pater ipse, qui Filius: sed inter Patrem et Filium generationis expressa distinctio est; ut ex Deo Deus, ex manente manens, plenus e pleno sit. 17. Non sunt igitur haec nuda nomina, sed operatricis virtutis indicia; est enim plenitudo divinitatis in Patre, est plenitudo divinitatis in Filio, non discrepans, sed una divinitas. Nec confusum, quod unum est: nec multiplex, quod indifferens. 18. Etenim si omnium credentium, sicut scriptum est , erat anima una et cor unum: si omnis ut Apostolus dixit : si vir et uxor in carne una sunt: si omnes homines, quantum ad natu
Abbreviated transcription (Latin):
Iureigitur ad orandus atque
uenerandus est dĩfilius: qui
mundum diuinitate sua con¬
didit. & nostrum pietate sua
informauit affectum: ideo
bonum dm̃: sempi ternum . ꝑ¬
fectum. omnipotentem. ue¬
cum debemus credere : ut in
legcaccepimus et prophetis
scripturisq diuinis ceteris
quic si nehis dsnonest : Non
potest enim bonus non ẽẽ. qui
ds est cum in natura dĩple¬
nitudo bonitatissit: Neq
extempore ds̃potest ẽẽ qui
fecit tempora: neq potest
inperfectus ds̃ eõ: Quienim
minor: Inperfectus utique
ẽ. cuidesit aliquid. quomaio¬
rem possit aequare: Haec
igitur fidei praedicatio: Ds
malus non est: dõin pos sibile
nibil est. ds̃ temporalis non ẽ s
dsminor non est: Si fallo re¬
darguant: quiaigitur ds̃
xp̃s: & bonus utique & omni¬
potens. & sempiternus. & ꝑ¬
fectus. & uerus est: Haec eñ
innatura diuinitatis sunt: Aut
igitur negent naturam diuini¬
tatis in xp̃o. Aut quȩ diuinae na¬

Expanded text:
Jure igitur adorandus atque Jure igitur adorandus atque venerandus est Dei Filius, qui mundum divinitate sua condidit, et nostrum pietate sua informavit affectum. 14. Et ideo bonum Deum, sempiternum, perfectum, omnipotentem, verum debemus 447 credere, ut in Lege accepimus et prophetis, Scripturisque divinis caeteris, quia sine his Deus non est. Non potest enim bonus non esse, qui Deus est, cum in natura Dei plenitudo bonitatis sit: neque ex tempore Deus potest esse, qui fecit tempora: neque potest imperfectus Deus esse; qui enim minor est, imperfectus utique est, cui desit aliquid, quo majori possit aequari. Haec igitur fidei praedicatio: Deus malus non est, Deo impossibile nihil est: Deus temporalis non est, Deus minor non est. Si fallor, redarguant. 15. Quia igitur Deus Christus: et bonus utique, et omnipotens, et sempiternus, et perfectus, et verus est; haec enim in natura divinitatis sunt. Aut igitur negent naturam divinitatis in Christo, aut quae divinae na
Abbreviated transcription (Latin):
etur: Dñs hocdicit: Noner¬
godiuisum est regnum trinita¬
tis: Siergo diui sum nonest
unum est: Quod autem unum
non est : diuisum est: Tale
autem regnum eẽ cupiunt
trinitatis: quod diuisione sui
faciledestrucus: Immoqr
non potese destrui constat
non essediuisum: Nonenim
diuiditur unitas nec inciditur.
& ideonec corruptelȩ subdit᷑
necaetati: Nonquicum que
Nonergoper functoria fi¬
des debet eẽ imperator au¬
guste: scriptumest enim:
⁊ elus domustuȩ comedit me
Itaque fidelispũ et mentede¬
uota ihm dñm inuocemus.
dm̃ essecredamus ut in no¬
mine eius quicquid a patre
petimus impetremus: pa¬
ter enim semper filium uult
rogari filius uult rogaripatrẽ:
Concordat pietatis gratia : nec
uirtutis factadis cordant: Qua¬
cumque enimpater fecerit.
exdem eefilius similiter facit:¬
& similiter facii. et eadem fa¬
cit filius: sed uult rogaripatrẽ
in eoquodipse facturus est ut
non in possibilitatis indicium.
sedunitatem pietatis agnoscat᷑:

Expanded text:
etur, Dominus hoc dicit . Non eretur, Dominus hoc dicit . Non ergo divisum est regnum Trinitatis. Si ergo divisum non est, unum est; quod enim unum non est, divisum est. Tale ergo regnum esse cupiunt Trinitatis, quod divisione sui facile destruatur. Immo quia non potest destrui, constat non esse divisum. Non enim dividitur unitas, nec scinditur; et ideo nec corruptelae subditur, nec aetati. CAPUNon ergo perfunctoria fides debet esse, imperator Auguste; scriptum est enim: Zelus domus tuae comedit me . Itaque fideli spiritu et mente devota Jesum Dominum invocemus, Deum esse credamus; ut in nomine ejus quidquid a Patre petimus, impetremus; Pater enim se per Filium vult rogari, Filius vult rogari Patrem. 13. Concordat pietatis gratia, nec virtutis facta discordant. Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter. Et similiter facit, et eadem facit Filius: sed vult rogari Patrem in eo, quod ipse facturus est; uti non impossibilitatis indicium, sed unitatem potestatis agnoscas.
Abbreviated transcription (Latin):
bi propheta asserit: Dñ sem
nipotens. nomenestei : DU
ergo etds: uel quod dominetus
omnibus. uel quod expeot&
omnia. & timecctur acunc¬
tis: Siergo unus ds̃. unum no¬
men: potestas unoc est trini¬
tatis:. Denique ipsedicit:
Itebapti⁊ ategentes: in no¬
mine patris. & filii et sp̃ssci
In nomineutique non inno¬
minibus. Ipseetiam dicit:
Egoetpator unum sumus:
ut pcatrem filiumq: cognoscas
inperfectus pater perfectũ
filium genuis se credatur :
& pater acfilius unum sint
N on confusione. sed unitate
tres deos dicimus: ut impia
arric morum heresis dum
criminatur incurrit: Tres
enim deos dicit. qui diuinita¬
tem separat trinitatis : cum
dñs dicendo. Itebceptitate
gentes in nomine patris & filii
& sp̃s sc̃i unius essecrinitatem
potestatis ostenderit: Nospa
mur: ita ut intrinitate perfec¬
ta & plenitudo sit diuinitatis
& unitas potestatis: Omneres¬
num in sediuisum: faciledestra¬

Expanded text:
bi Propheta asserit: Dominus bi Propheta asserit: Dominus omnipotens nomen est ei . Dominus ergo et Deus vel quod dominetur omnibus, vel quod spectet omnia, et timeatur a cunctis. 8. Si ergo unus Deus, unum nomen, potestas una est Trinitatis. Denique ipse dicit: Ite, baptizate gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . In nomine utique, non in nominibus. 9. Ipse etiam dicit: Ego et Pater unum sumus . ut Patrem Filiumque cognoscas; quod perfectus Pater perfectum Filium genuisse credatur: et Pater et Filius unum sint, non confusione personae, sed unitate tres deos dicimus; ut impia Arianorum haeresis dum criminatur, incurrit. Tres enim deos dicit, qui divinitatem separat Trinitatis; cum Dominus dicendo: Ite, baptizate gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, unius esse Trinitatem potestatis ostenderit. Nos Pamur; ita ut in Trinitate perfecta et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. 11. Omne regnum in se divisum facile destru
Abbreviated transcription (Latin):
N sed qnmn neq cu cohortationis es
indigens ureq ego ex cusandi liber
ubi pietatis officium est
Aud ax tegotium uerecunda
occasione suscipiam. ut defide
paucadis ceptem detustim&¬
nus plura contexam. decor¬
cilus id potissimum sequa
quod trecenti decem et oc sa¬
cerdotes itam quam iabrahae
decciiudicio. consona fider
uirtute uictores uelut tro¬
pheum toco orbe. subactis per¬
fidis extulerunt : ut mihi uide¬
atur hoc essediuinum : quod
eoder numero in conciliis fi¬
dei habemus oraculum. quod
in historia pietatis exemplum:¬
Affertio autemnrae fidei
Ehaecest : ut unumdm es¬
seditamus: Neque ut gentes
filium separemus : Neque
ut itda einatum expcccre an¬
te tempora & ex uirgine
postec editum denegemus.
Neque ut sabellius paetrem
confundamus & uerbum
ut eundem parem assera¬
mus efiliumꝰ neque ut foti¬
nus iniuum filu exuirgineo¬
gentili erro aficmus
quia scriptum estudu
nificentice non tenesł po¬
tesiatis sicut inssedigt᷑. Dus̃
nomenest mihi. & sicut ali¬

Expanded text:
 sed quoniam neque tu cohortatione indiges, neque ego excusandi liber, ubi pietatis officium est, audax negotium verecunda occasione suscipiam; ut de fide pauca disceptem, de testimoniis plura contexam. 5. De conciliis id potissimum sequar, quod trecenti decem et octo sacerdotes, tamquam Abrahae electi judicio, consona fidei virtute victores, velut tropaeum, toto orbe subactis perfidis, extulerunt; ut mihi videatur hoc esse divinum, quod eodem numero in conciliis fidei habemus oraculum, quo in historia pietatis exemplumAssertio autem nostrae fidei haec est, ut unum Deum esse dicamus: neque, ut gentes, Filium separemus: neque ut Judaei, natum ex Patre ante tempora, et ex Virgine postea editum denegemus: neque ut Sabellius, Patrem confundamus et Verbum; ut eumdem Patrem asseramus et Filium: neque ut Photinus, initium Filii ex Virginegentili errore faciamus, quia scriptum est: Audi, nificentiae, nomen est potestatis, sicut ipse dicit: Dominus nomen est mihi. Et sicut ali
Abbreviated transcription (Latin):
rogo: utrum idem putent esse
genitum quod crectũ: sienim
idem dicunt: nihil utiq distat
intergenerare & creare: ergo
qm̃etnoscreatisumus: internos
nulla distantia ẽ: sed quã uis
amentes sint: id tamen non au¬
debunt dicere: post tremo ut
insipientiae eorum quoduerũ
non ÷ indulgetm. sinihil ut pu¬
tant distat in uerbo. cur non
eum quem colunt meliore ap¬
pellant nomine: Cur uerbo
nonutuntur patris: Cur abi¬
ciunt quodhonorificentiae ẽ.
assumunt quod iniuriae: si aut̃
distit inter crectum & genitũ:
utego arbitror cum legerimꝰ
genitum nonutiq: idem & ge¬
nitum intellegimus & creutum
dicant igitur generatum expatre¬
& ex uirgine procreatum : Aut di¬
cant quomodo dĩfilius & genitus
&crectus uncnatura. & maxi¬
me dĩ diuersitatem non recipit:
Certe facessat nr̃a sententia.
cicditer contra arricnos locu¬
tus. aitdiuino iudicio eos. eẽ. dãp¬
ncatos. qui seruirent creaturae
potius quam crectori Deniq

Expanded text:
rogo, utrum idem putent esse rogo, utrum idem putent esse genitum, quod creatum? Si enim idem dicunt, nihil utique distat inter generare et creare. Ergo quoniam et nos creati sumus, inter nos nulla distantia est. Sed quamvis amentes sint, id tamen non audebunt dicere. 101. Postremo ut insipientiae eorum quod verum non est, indulgeam; si nihil, ut putant, distat in verbo: cur non eum quem colunt, meliore appellant nomine? cur verbo non utuntur Patris? cur abjiciunt quod honorificentiae est, assumunt quod injuriae? 102. Si autem distat inter creatum et genitum, ut ego arbitror, cum legerimus genitum, non utique idem et genitum intelligimus et creatum. Dicant igitur generatum ex Patre, ex Virgine procreatum: aut dicant quomodo Dei Filius et genitus et creatus. Una natura, et maxime Deus diversitatem non recipit. 103. Certe facessat nostra sententia: cialiter contra Arianos locutus, ait divino judicio eos esse damnatos, qui servirent creaturae potius quam Creatori. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
tempore passionis ꝓphetatum
eẽ significat: dõ enĩ qͥuae sunt
futura p̃sentia sunt : & ei cui prȩ¬
cognita sunt omnia uentura ꝓ
rum siante scła fundatum se
eẽ dicit : cum legeris prȩdesti¬
naatum. ante tempora saecula¬
ria : Quam uero de in carnatio¬
ne iduideatur expressum:
declarant sequentia: sapien¬
ticcinquit aedificauit sibido¬
mum: & subdidit columnas
Miscuit incratẽre uinum suũ:
& pecrauit suã mensam. & mi¬
sit seruos suos. conuocans cum
altissima p̃dicati onedicens:
qui est insipiens. declin& ad
me : Nonne in euangelio post
incarnationem haec omnia
uidemus eẽ. completa quod
sacriconiui celebrauit miste¬
rium. quoda postolos misit uoce
tia respondent prioribus &
totius cursum in carnationis ui¬
demus ꝓphetiae expositione
digestum: multa alia docum̃ta
prȩsto eẽ. possent huius modi
de in carnatione dictauideri:
sed nonme in uoluolibris. ne
tractatus uideatur eẽ. diffu¬
sior: Nunc ipsos arrianos inter

Expanded text:
tempore passionis prophetatum tempore passionis prophetatum esse significat; Deo enim quae sunt futura, praesentia sunt: et ei cui praecognita sunt omnia, ventura pro rum si ante saecula fundatum se esse dicit, cum legeris praedestinatum ante tempora saecularia. Quam vere de incarnatione id videatur expressum, declarant sequentia: Sapientia, inquit, aedificavit sibi domum et subdidit columnas miscuit in cratere uinum suum et parauit suam mensam et misit seruos suos conualtissima praedicatione, dicens: Qui est insipiens declinet ad me . Nonne in Evangelio post incarnationem haec omnia videmus esse completa, quod sacri convivii celebravit mysteria, quod apostolos misit, vocetia respondent prioribus, et totius cursum incarnationis videmus prophetiae expositione digestum. 99. Multa alia documenta praesto esse possent hujusmodi de incarnatione dicta videri: sed non me involvo libris, ne tractatus videatur esse diffusior.
Abbreviated transcription (Latin):
fecitds̃, Imperitilegant totũ:
& intellegant. Sic enim scrip
xistis: Non enim diuinitas cru¬
cifixa :: sed caro. hocutique
fieripotuit: quod potuit cru¬
cifigi. Nonergo factura dĩ
filius: facessat igitur & illuo
de quo aadumniarisolent : &
discant quem admodum dic¬
tumsit dñs creauit me: Non
dix̃ pater crecuit me: sed
dñs creauit me: Caro dnm̃
agnoscit : gloria patrẽ signat :
Crecitura nr̃a dñm confitet᷑.
caritas. patremnouit : Itaq
quis ignor& quiccobcausam
incorporationis hoc dicit᷑
In eo igit᷑ secrectum dicit : in
quo & hominem testificatur
dicens: quid me quaeritis oc
cidere hominẽ in quo crucifi¬
xus & mortuus & sepultus ẽ:
Nec dubitandum: quic qua si p̃te¬
ritum posuit. quoderat futurum:
haec enim consuetudo ẽ ꝓphetiae:
ut quȩ futura sunt uel quasi p̃sen¬
tia uel quacsi facta dicantur:
Deniq: in psalmoxxilegisti : tauri
pingues obsederunt me: legisti
eticm diuiserunt sibi uestimen¬
tamec: quod euan gelista de

Expanded text:
fecit Deus. Imperiti legant totum, et intelligant; sic enim scriptxistis . Non divinitas crucifixa, sed caro est. Hoc utique fieri potuit, quod potuit crucifigi. Non ergo factura Dei Filius. 96. Facessat igitur et illud, de quo calumniari solent, et discant quemadmodum dictum sit: Dominus creavit me. . Non dixit: Pater creavit, sed Dominus creavit me. Caro Dominum agnoscit, gloria Patrem significat: creatura nostra Dominum confitetur, charitas Patrem novit. Itaque quis ignoret quia ob causam incorporationis hoc dicitur? In eo igitur se creatum dicit, in quo et hominem testificatur dicens: Quid me quainem dicit, in quo et crucifixus et mortuus, et sepultus est. 97. Nec dubitandum quod praeteritum posuit, quod erat futurum: haec enim consuetudo est prophetiae, ut quae futura sunt, vel quasi praesentia, vel quasi facta dicantur. Denique in psalmo XXI legisti: Tauri pingues obsederunt me ; legisti etiam: Diviserunt sibi vestimenta mea : quod evangelista de
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur: Illos nominaaum̃
ut erubesceres: diuina quoq
responsa adhibuimus ut cre
nouum : quod benedicctur super
terrã : benedicent dm̃ uerũ: & qͥ
iurant super terrã iurabunt per
dm̃: uerum haec inquit dix̃ esa¬
ias: quando uidit maiestatẽ ei :
hoc in euangelio designatur
qđ maiestatem uiderit xp̃i: &
locutus sit de eo: Accipe ta men
quid etiam scripserit euange¬
lista iohannes inepisto lasua di¬
cens: Scimus quiafilius dĩ ap¬
paruit : & dedit nob̾sensum ut
cognos camus patrẽ. & in uero
uerus ds̃: etuita ae terna: Ue¬
rum iohannes filium di: & ue¬
rum dm̃ dicit: ergosiuerus ds:
utiq noncreatus: Nihil fedsũ
habens atq fucatũ : nihil con¬
fusum catque dissimile: FIdE¬

Expanded text:
feruntur. Illos nominavimus, feruntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa adhibuimus, ut crenovum, quod benedicetur super terram, et benedicent Deum verum: et qui jurant super terram, jurabunt per Deum verum . Haec, inquam, dixit Esaias, quando vidit majestatem ejus. Hoc in Evangelio designatur, quod majestatem viderit Christi, et locutus sit de eo. 117. Accipe tamen quid etiam scripserit Evangelista Joannes in epistola sua dicens: Scimus quia Filius Dei apparuit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus Patrem, et verus Deus, et vita aeterna . Verum Joannes Filium Dei, et verum Deum dicit: ergo si verus Deus, utique non creatus, nihil fallax habens atque fucatum, nihil confusum atque dissimile.
Abbreviated transcription (Latin):
uidere uestigia. subito que
naui quae fluctib turbare¬
dit placidata aequora. &
elementa conspexere famulantia
turio cumaliis qui secumerant tre¬
me factis mundi cardinib inpcs¬
sione dñi confitetur. & tuheretice
negacs : Centurio dicit: uere filius
dierat iste : Eratinquit centurio.
& arrianus dicit nonerat: Ille
ergo generationis & ueritatem
& aeternitatem asseruit manu
cruentus sed mente deuotus. tu
herctice ueritatem generationis
negtos. tempus adscribis: uti¬
nammanus potius. quã animũ
cruentasses: Sed nec manu in¬
nocens & mente feralis. quar¬
tum inte ẽ morteminfers. qui
infirmum opinaris: Immo qđ÷
gricuius & si diuinitas uulnus
sentire non possit: quodinte ta¬
men ÷ maiestatem sucmin xp̃o
non corpus inter ficere conaris:
uerumigitur dm̃ dubitare nox
possumus: quemuerum dĩfiliũ
& carnifices crediderunt. &¬
daemones fatebantur: quoꝵ
non testimonia requiruntur.:
sed tuis tamen sa crilegiis prȩ¬

Expanded text:
videre vestigia; subitoque videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaredit; placidata aequora, et elementa conspexere famulantia,turio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te tamen est, majestatem suam in Christo, non corpus interficere conaris. 115. Verum igitur Deum dubitare non possumus, quem verum Dei Filium et carnifices crediderunt, et daemones fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis prae
Abbreviated transcription (Latin):
credunt scripturis uel ope¬
ribus credant Cui dicit pat̃
filium scir&. In quonisi in uero
suamimaginem recognoscer&.
Non ÷ unum adoptiuus & uerus:
Nec filius dicer& unum sumus.
sise cum uero quiuerus nonerat.
ipse conferr&: faciamus ergo
dicit pater: qui dix̃ uerus est:¬
potestne ergo uerus nonesse
ille quifecit: & quod dicenti
defertur. facientine gatur
Quomodo autẽ nisiuerum fili¬
um scir&. committer& ei uolux¬
tatis succe unitatem . & operis
ueritatem Cum enim eadẽ
faciat filius opera quae pates
facit. & quosuult uiuific& fi¬
lius sicut scriptum ÷. nec indif¬
ferens potestate. & liber est
uoluntate : itaunitas seruaa¬
tur quic & uirtus dĩ indiuini¬
tatis proprietate ẽ & liber¬
tas non in aliqua differentia
sed inunitate ẽ. uoluntatis:
Turbati infreto. apostolorum
lic& sed adhuc non credentiũ
chori ubi primum subpedib
dñi ludere aquas. & inquie¬
to maris a estudecambulantis
dñi super aquas intrepida

Expanded text:
credunt Scripturis, vel opecredunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit PaterFilium sciret? In quo nisi in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum sumus ; si se cum vero, qui verus non esset ipse, conferret. Faciamus ergo dicit Pater. Qui dixPotestne ergo verus non esse ille qui fecit, et quod dicenti defertur facienti negatur? Quomodo autem, nisi Filium verum sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritatem? Cum enim eadem faciat Filius opera quae Pater facit, et quos vult vivificet Filius sicut scriptum est, nec indifferens potestate, et liber est voluntate: ita unitas servatur; quia et virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inquieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida
Abbreviated transcription (Latin):
tis: sed ne calumniarent᷑
qr scriptum ẽ tradidit eũ
pater: ipse cpostolus a libidix̃:
& alibi: sicut xp̃s dilexit nos
et tradidit semetipsum ꝓnob
Siergo & traditus ẽ apatre. &ipse
setradidit : Appar& unamesse
operationem unam ẽẽ patris
& filiiuo luntatem : Sinatura¬
lemergo maiestatem quaeri¬
mus: genitus. ẽ: Quigenitum
inficitur: ꝓprium negat: qui
proprium negat : communẽ
ceteris arbitratur: sinuero
generationis ipsius proprieta¬
temrequirimus. exdõ exiuit:
NAmcum in us unr̃o idsit exire
quodiccinsit & ex interioribus
secretis prodire: uidecctur
qui exire perhibetus : Angus¬
tis lic& sermonib proprieta¬
tem diuinae generationis ad¬
uertimus: ut non ex loco aliqro
uideatur exisse. sed ut ds̃ ex
dõ filius expatre : Nec uidea¬
tur coepisse extempore : qui
expaatre nascendo prodiuit
ut dixit ipse quinatus ÷: exore
altissimipro diui: sedsinatu¬
ramnonagnoscunt: si non

Expanded text:
tis. 109. Sed ne calumniarentur, tis. 109. Sed ne calumniarentur, quia scriptum est: Tradidit eum Pater; ipse Apostolus alibi dixit:et alibi: Sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Si ergo et traditus est a Patre, et ipse se tradidit, apparet unam esse operationem, unam esse Patris et Filii voluntatem. 110. Si naturalem ergo majestatem quaerimus, genitus est. Qui genitum inficiatur, proprium negat: qui proprium abnuit, communem caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit exire quod jam sit, et ex interioribus secretis prodire videatur, quod exire perhibetur: angustis licet sermonibus proprietatem divinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non
Abbreviated transcription (Latin):
nia: Nusquam ipse confusus
penetrans omnia : nusquam
ipse pene trandus ubiq totus:
eodemq: tempore : uel incęlo.
uel interris. uel in nouissimo¬
maris praesens: uisuin compre¬
hensibilis. facta in inter pretto¬
bilis sensuin a estim cbilis : fide
sequendus. religione ueneran¬
dus : ut quicquid religiosius ser¬
tiri potest. quicquid praestan¬
tius addecorem. quicquid
sublimius ad potestatem. hoc
dõ intellegas conuenire : er¬
go quia in filio complac& pa¬
ter : crede quia dignus patre
filius. crede quia adõ exiuit
filius. ut ipse testatur dicens :
Exdõ precessi : & ueni: & ali¬
bi: Adõ exiui: qui ex dõ ꝓces¬
sit & adõ exiuit nihil cliud
potest habere nisi quod dĩ ẽ:
Vnde non solum ds̃: sed etiã
uerus. ut ipse sit ueritas: Itaq
s inomen quacerimus ueritas
ẽ: simaiestatẽ quaerimus
peꝑcit : sed ꝓnobis omnib:
tradidit eum: Tradidit
ectes diuinitatis .ẽ. ueritas
ꝓpriecatis: Misericordia
piettatis: oblatio securita¬

Expanded text:
nia, nusquam ipse confusus: nia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandus: ubique totus, eodemque tempore vel in coelo, vel in terris, vel in novissimomaris praesens: visu incomprehensibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. Ergo quia in Filio complacet Pater , crede quia dignus Patre Filius, Filius, ut ipse testatur dicens: Ex Deo processi et veni . Et alibi: A Deo exivi . Qui ex Deo processit, et a Deo exivit, nihil aliud potest habere nisi quod Dei est. Unde non solum Deus, sed etiam verus, ut ipse sit veritas. Ita si nomen quaerimus, veritas est, si majestatem quaerimus pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Tradidit etas divinitatis est, veritas proprietatis, misericordia pietatis, oblatio securita
Abbreviated transcription (Latin):
hib& itaq mepcculus creuturȩ
seruire : & xp̃o ad mon& serui¬
endum: Nonergo crecctura
xp̃s: paulus inquit seruus ihũ
recognoscit: ipse creaturae ser¬
uire nos prohib&: quem ad¬
modumergo xp̃oipse seruir&.
igitur desinant colere quem
cretturã appellant : aut desi¬
nant quemcolere sesimulant
dicere creaturam ne sub appella¬
tione cultorum sacrilegia gra¬
uiora committant: De cestabi¬
lior ẽ enim domesticus hostis
quam ex traneus. & grauius sce
oreminter p̃tem quaerimus
scripturarum . quam illum doc¬
torem gentium ucs electionis.
electum̃ de ꝑsecutorib qui
ihm̃quem ꝑsecutus fuerat. fa¬
teretur.: legerat utiq salo¬
monem plusquam arrius: &
enim ipsedix̃ & facta sunt ip¬
semandacuit & creccta sunt
Num quid dicto factus : xp̃s
Num quidmandato creatus ẽ
ctura in dõ eẽ. potest &¬
enim ds̃ naturae simplicis. ẽ:
Non coniunctȩcitq: composi¬
tae. cuinihil accidat: sed so¬
lum quod diuinum .ẽ innatu¬
ra habecit sua complens om¬

Expanded text:
hibet itaque me Paulus creaturae servire, et Christo admonet serviendum. Non ergo creatura Christus, Paulus, inquit, servus Jesu recognoscit, ipse creaturae servire nos prohibet: quemadmodum ergo Christo ipse serviret, igitur desinant colere quem creaturam appellant, aut desinant quem colere se simulant, dicere creaturam; ne sub appellatione cultorum sacrilegia graviora committant. Detestabilior enim domesticus hostis quam extraneus: et gravius scelorem interpretem quaerimus Scripturarum, quam illum doctorem gentium, vas electionis, electum de persecutoribus? Qui Jesum persecutus fuerat, fatetur. Legerat 465 utique Salomonem plus quam Arius, et enim: Ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt . Numquid dicto factus est Christus? numquid mandato creatus estatura in Deo esse potest? Etenim Deus naturae simplicis est, non conjunctae atque compositae: cui nihil accedat, sed solum quod divinum est in natura habeat sua: complens om
Abbreviated transcription (Latin):
minicaecrucis et nominis
quinque regum uictriciumq
turmarum subacto robore :
lium meruit & trium phum
esus quoque filiusnaue hos¬
tes quos totius exercitus ma¬
nuualida superare non po¬
terat septem tubacrum sa¬
cerdo tadium sonouicit. ubi
ducem militiae caelestis ag¬
nouit: Ergo ettuuincere
pacras. quixp̃m adoras :
Vincereparas qui fidem
uindicas. cuius a me libel¬
lum petisti: Mallem qui¬
dem cohortandi ad fidem
subire officium : quam de
fidedisceptandi: I N alte¬
roenimreligiosa confessio
est inedtero in cauta prene¬
sumptio: sed qñ me¬

Expanded text:
minicae crucis et nominis, minicae crucis et nominis, quinque regum victriciumque turmarum subacto robore, elium meruit et triumphum . Jesus quoque filius Nave hostes quos totius exercitus manu valida superare non poterat, septem tubarum sacerdotalium sono vicit, ubi ducem militiae coelestis agnovit . Ergo et tu vincere paras, qui Christum adoras: vincere paras, qui fidem vindicas, cujus a me libellum petisti. 4. Mallem quidem cohortandi ad fidem subire officium, quam de fide disceptandi; in altero enim religiosa confessio est, in altero incauta praesumptio: sed q
Abbreviated transcription (Latin):
EGINA
AUSTRI
AUDIRE SAPI¬
entiam salomonis: ut in li¬
bro regum legimus:
Hyram quoquerex ad salo¬
monem misit: ut cognoscere
eum: Iu quoquescẽ impera¬
torgratiane ueteris imitator
historiae fidemeã audire
uoluisti. sed non ego salo mon
cuius mirere sapientiam ne¬
que tuunius gentis sed totius
orbis augustus. Fidem li¬
belli exprimicensuisti non
ut disceres sed probares :
Quid enim discas imperator
Auguste. quam ab ipsis incu¬
nabulis pio fuisti semper af¬
fectu  prius quamte in¬
quit forma remin utero ma¬
tristuȩ nouite: & prius quã
exires deuulua scĩficauite:
Ergo scificatio nontraditurꝓ
sed infunditur. & idẽo di¬
uinadona custodi: Quod
enimnem ote docuit: utiq
ds̃ auctor infudit: petisti
ame fidei libellum scẽe im¬
perator profecturus ad
preliũ: Nostienim fide ma¬
gis imperatoris quamuir¬
cutemi litum qua eris olẽre
uictoriam: Nam & abra¬
ha intrecentos decem et oc¬
toduxit adbellum. & in¬
numeris trophea hostibus
reportauit: Si gnoque do¬

Expanded text:
egina Austri audire sapientiam Salomonis, ut in libro Regnorum legimus . Hiram quoque rex ad Salomonem misit, ut cognosceret eum . Tu quoque, sancte imperator Gratiane, veteris imitator historiae, fidem meam audire voluisti. Sed non ego Salomon, cujus mireris sapientiam: neque tu unius gentis, sed totius orbis Augustus fidem libello exprimi censuisti: non ut disceres, sed ut probares. 2. Quid enim discas, imperator Auguste, quam ab ipsis incunabulis pio fovisti semper affectu? Priusquam te, inquit, formarem in utero matris tuae, novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Santificatio ergo non traditur, sed infunditur; et ideo divina dona custodi. Quod enim nemo te docuit, utique Deus auctor infudit. 3. Petis a me fidei libellum, sancte imperator, 444 profecturus ad praelium; nosti enim fide magis imperatoris quam virtute militum quaeri solere victoriam. Nam et Abraham trecentos decem et octo duxit ad bellum, et ex innumeris tropaea hostibus reportavit; signoque Do
Abbreviated transcription (Latin):
globi itaetiam a postolorũ
& mcesthyrum & sacerdo¬
tum uice stellarum splen¬
dentium. toto inluces cerer
chorimundo: Ergo non so¬
lum bonus: sed etiam pcs¬
torbonus. hoc est non sibi
tantum. sed etiam ouibus
suis bonus: Bonus enim
pccstor: animam sucm po¬
nit proouibus suis posuit
plane anim comsuam ut
nostram leuar&: sed prodiui¬
nitatis potestate posuit &¬
sumpsit: sicut scriptum est:
potestatem habeo ponendi
animam metm : & potestatẽ
habeo sumendieam: Nullus
ecintollit ame: sedego ame¬
m& ipso ponoeam: uides bo¬
nitatem quia sponte posuit.
uides potestatem quia sum p¬
sit: & tubonum negas cum
ipse dese in euangelio dixerit.
nequã Ingrate quid agis.
bonum negas ꝑ quẽ bona speras
sita mencredas. bonum negas.
quidedit nobis quae oculus nor
uidit nec auris audiuit Mihi
expedit. ut bonum credam
bonum ÷ enim confidere in dño
mihi expedit ut dño confite¬
ar: Scriptum : enim: Confi¬

Expanded text:
globi; ita etiam apostolorum globi; ita etiam apostolorum et martyrum et sacerdotum, vice stellarum fulgentium, toto illucescerent chori mundo? 25. Ergo non solum bonus, sed etiam pastor bonus, hoc est, non sibi tantum, sed etiam ovibus suis bonus: Bonus enim pastor animam suam ponit pro ovibus suis . Posuit plane animam suam, ut nostram levaret: sed pro divinitatis potestate posuit et sumpsit, sicut scriptum est: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam. Nullus eam tollit a me, sed ego a memetipso pono eam . 26. Vides bonitatem, quia sponte posuit: vides potestatem, quia sumpsit; et tu bonum negas, cum ipse de se in Evangelio dixerit: nequam ? Ingrate, quid agis? Bonum negas, per quem bona speras, si tamen credas? Bonum negas, qui dedit nobis quae oculus non vidit, nec auris audivit ? 27. Mihi expedit ut bonum credam: Bonum est enim confidere Domino . Mihi expedit ut Dominum confitear; scriptum est enim: Confi
Abbreviated transcription (Latin):
buit mihi hicine non bonus.
quicumsexcenta milia populi
iudaeorum persecut oribus sus
caederent. dehiscentẽ subito
rubrimcris aestum in diui dua
aquarum molediuisit. ut fideles
circum fusa undamunir&. in¬
fidos uero refusa demerger& :
hicine nonbonus cuius imperio
maria solidata fugientibus.
scxa ume facta sitientibus. ut
opus ueri agnosceretur aucto¬
ris. Cumumor rigescer&. pe¬
tra inundar&: ꝗ uodut ag¬
nosceres opus xp̃i: a postolus
numera populi milia ne qua
incesser& fames indeserto
pecuit pane caelesti sine usu
laboris. cum fructu qui etis
ita ut eorum per quadra¬
ginta connos nec uestimen¬
ta ueterescerent. Nec cal¬
ciamenta tererentur. ins¬
tar fidelibus futurae re¬
surrectionis ostendens.
quodnec factorum deco¬
ra splendidorum. Nec
circum fusȩ uirtutis nitor.
nec uitȩ cursus perir& huma¬
nȩ : hicine non bonus qui
nobis caelum fecit esse quod
terra est. ut sicut incaelo qua¬
si inspeculo. quodam stellu¬
rum lucentium refulgen

Expanded text:
buit mihi ? Hiccine non bonus, buit mihi ? Hiccine non bonus, qui cum sexcenta millia populi Judaeorum persecutoribus suis cederent, dehiscentem subito Rubri maris aestum individua aquarum mole divisit ; ut fideles circumfusa unda muniret, infidos refusa demergeret? 22. Hiccine non bonus, cujus imperio maria solidata fugientibus, saxa humefacta sitientibus; ut opus veri agnosceretur auctoris, cum humor rigesceret, petra inundaret ? Quod ut agnosceres opus Christi, Apostolus numera populi millia, ne qua incesseret fames, in deserto pavit pane coelesti, sine usu laboris, cum fructu quietis : ita ut eorum per quadraginta annos nec vestimenta veterascerent, nec calceamenta tererentur , instar fidelibus futurae resurrectionis ostendens, quod nec factorum decor splendidorum, nec circumfusae virtutis nitor, nec vitae cursus periret humanae? 24. Hiccine non bonus, qui nobis coelum fecit esse, quod terra est; ut sicut in coelo, quasi in speculo quodam, stellarum lucentium refulgerent
Abbreviated transcription (Latin):
nisiunus ds: pater enim. propri¬
um generantis est nomen: Ds
Autem unus: nequaquam dita¬
tem trinitatis excludit. & ideo
natura laudatur: bonitas
ergo innatura est dĩ & innatu¬
radĩ eticm dĩ filius. & ideo
non quod singularitatis. sed
qdꝰ unitatis est praedicatur :
Nonigitur ad ño bonitas ne¬
gactur : sed talis discipulus
refutatur: Nam cum scribi
dixiss& magisterbone res¬
pondit dñs. quid me dicis bo¬
num idest quem dm̃ noncre¬
dis: non est scctis ut bonum
dicas : Nontades ego quȩro
discipulos qui me magis se¬
cundum hominem magistrũ
bonum. quam secundum di¬
uinitatem dm̃ bonum cre¬
dant: Sednolo praeroga
tiuc naturae succe: & pri¬
uilegio potestatis ut atur :
nondicatur bonus. si non
meretur a nobis: si hoc nox
meretur operibus: sibene¬
ficiis non mere tur : ab di¬
cetur suȩ iurae naturae:
S ubdactur nostro iudicio
qui iudicaturus denobis. ẽ
non de dignatur iudicari.
ne ergo nonbonus qui bonatri¬

Expanded text:
nisi unus Deus. Pater enim proprinisi unus Deus. Pater enim proprium generantis est nomen, Deus autem unus nequaquam deitatem Trinitatis excludit, et ideo natura laudatur. Bonitas ergo in natura est Dei, et in natura Dei etiam Dei Filius; et ideo non quod singularitatis, sed quod unitatis est, praedicatur. 19. Non igitur a Domino bonitas negatur, sed talis discipulus refutatur. Nam cum scriba dixisset: Magister bone, respondit Dominus: Quid me dicis bonum ? id est, quem Deum non credis, non est satis ut bonum dicas. Non tales ego quaero discipulos, qui me magis secundum hominem magistrum bonum, quam secundum divinitatem Deum bonum credant. tiva naturae suae et privilegio potestatis utatur. Non dicatur bonus, si non meretur, a nobis. Si hoc non meretur operibus, si beneficiis non meretur, abdicetur suae jure naturae, subdatur nostro judicio. Qui judicaturus de nobis est, non dedignatur judicari; ne ergo non bonus, qui bona tri
Abbreviated transcription (Latin):
diuina beneficia bonum negen
ipsum auctorembonorum :
s criptum est inquiunt: Ne¬
mobonus nisiunus ds̃: Scrip¬
tum cgnosco: sed littera erro¬
remnon hab&: ut inam arri¬
ana interprecatio non habe¬
r&: Apicessine crimine suni
sensus incrimine: Dictũ dñi
salutaris agnosco: sed conside¬
remus quandodicat. cui dicat
qua circumspectionedicat:
Dicit utique in hominis for¬
ma dĩ filius. & dicit scribe ei
scilic& quimagistrumbonum di
filium nominar&. dm̃negar&.
quodille non credidit xp̃s adiur¬
git. ut dĩ filium non ut bonum ma¬
gistrum sed ut bonum dm̃ credaNt:
NAmsicubi unus ds̃ dicitur: ne¬
quaquam tamen dĩfilius adiui¬
nitatis plenitudine. sepccrat᷑:
quomodo ubiunus ds̃ bonus
nuncupatur. aplenitudine
diuinȩ maiestatis unigenitus
excluditur. Necesse est
igitur autdm̃ negent dĩfiliũ
aut dm̃ bonum esse fateant᷑:¬
& ideo circum spectione cae¬
lesti non dixit. nemobonus
nisiunus pater: sednemobonus

Expanded text:
divina beneficia, bonum negent divina beneficia, bonum negent ipsum auctorem bonorum. 16. Scriptum est, inquiunt: Nemo bonus, nisi unus Deus. Scriptum agnosco: sed littera errorem non habet; utinam Ariana interpretatio non haberet! Apices sine crimine sunt, sensus in crimine. Dictum Domini Salvatoris agnosco: 474 sed consideremus quando dicat, cui dicat, qua circumspectione dicat. 17. Dicit utique in hominis forma Dei Filius, et dicit Scribae, ei scilicet qui magistrum bonum Dei Filium nominaret, Deum negaret. Quod ille non credit, Christus adjungit; ut Dei Filium non ut bonum magistrum, sed ut bonum Deum credat. Nam sicubi unus Deus dicitur, nequaquam tamen Dei Filius ab unitatis plenitudine separatur; quomodo ubi unus Deus bonus nuncupatur, a plenitudine divinae bonitatis unigenitus excluditur? Necesse est igitur aut Deum negent Dei Filium, aut Deum bonum esse fateantur. 18. Et ideo circumspectione coelesti non dixit: Nemo bonus, nisi unus Pater; sed: Nemo bonus,