comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa s ex illa. quia os si potestas te
mũdana ñ laudat. iimo si etiam
psequit᷑. si occidat gladio ut paulũ
si crucifigit ut petrũ. habebis ex il¬
la laudem. ilũ ex eo qđ ille male¬
facit in te iustũ & innoxiũ: tue uͥ¬
tus pacientie coronã laudis mere¬
tur. Hani & hoc intendisse bea¬
tum petrũ in hac sententia: u̾ba se¬
quentia docent quib dicit᷑. Quia
ergo laus bonoꝵ ad quam auces a
rege aicit missos. auni ignorantiã
ducũ inprudentiũ. boni ad laudem
suam ꝑpetuam bene se agendo utim¬
tur. Quasi liberi. & non quasi uelam̃
habentes malicie lib̾tatẽ. Quasi libe¬
ri bona faciunt. qui qͦ maiore apͣ
unt. qui exemplum ioseph patͥarche
tam & si seruicio depͥmũtur hõim:
serui esse uiciorũ nulla arte cõpel¬
lunt᷑. At uͦ libertatẽ suam in uelam̃
malicie u̾tunt. qui qͦ minꝰ humano
faniulari uigo cohibent᷑: eo latuis
peccatorũ dño mancipant᷑. Et cum

Expanded text:
illa, sed ex illa. Quia et si potestas te illa, sed ex illa. Quia et si potestas te mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio, ut Paulum, si crucifigit, ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo, quod illa malefecit, in te justum et innoxium tuae virtutis patientia coronam laudis meretur. Nam et hoc intendisse beatum Petrum in hac sententia verba sequentia docent, quibus dicitur: Quia ergo laus bonorum, ad quam duces a rege dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo utuntur. Quasi liberi, et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. Quasi liberi bona faciunt, qui quo majore apud unt, qui exemplo Joseph patriarchae, tametsi servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compelluntur. At vero libertatem suam in velamen malitiae vertunt, qui quo minus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cit. om̃i aignitati hominũ. om̃i ꝑ¬
sone. om̃i pͥncipatui. cui uos diuina
disposicio subdi uoluerit. Hoc est
enĩ qd ait ꝓpt̃ am̃. quia ñ est po¬
testas nͥ a deo. & qui potestati resi¬
stit dei ordina resistit. Quam cre¬
I deo regi tantũ ac ducib ñ autẽ
specialit̃ ut p̃fati sumꝰ instruit.
ios uidelicet et̃ni regis &̃ mũdi po¬
testatib subdi. ne uel in hoc fidei
bent᷑ Nam & ita recte potest intel¬
ligi qd dictum est om̃i humane
creature. ut significet᷑ & fidelib &
ieredulis rerũ añis. Ad uindic¬
tam malefactorũ laudem uͦ bono
uel laudare bonos noueruit. S que
esse actio debeat boni ducis simpli¬
eiter narrat. hoc est ut male facien¬
tes coerceat: bene agentes remune¬
ret. Qͥ etiam si inuste agit. si bonoᷤᷤ
dampnat. nichilominꝰ ad laudem
eorũ ꝑtinere que facit. Si pacienter
ñ tunere potestatẽ. bonũ fac & ha¬
bebis laudem ex illa. Non dicit ab

Expanded text:
cit, omni dignitati hominum, omni pcit, omni dignitati hominum, omni personae, omni principatui, cui nos divina dispositio subdi voluerit. Hoc est enim quod ait: Propter Deum, quia non est potestas nisi a Deo. Et qui potestati resistit, Dei ordinaIdeo regi tantum ac ducibus, non autspecialiter ut praefati sumus instruit, los videlicet aeterni regis etiam mundi potestatibus subdi, ne vel in hoc fidei bentur. Nam et ita recte potest intelligi quod dictum est, omni humanae creaturae, ut significetur et fidelibus et incredulis rerum dominis. Ad vindictam malefactorum, laudem vero bonoret laudare bonos noverint, sed quae esse debeat actio boni ducis simpliciter narrat, hoc est, ut male facientes coerceat, ut bene agentes remuneret; qui etiamsi injuste agit si bonos damnat, nihilominus ad laudem eorum pertinent quae facit, si patienter n timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa, non dicit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti gaudiis delectant᷑ cadu¬
cis: quanto futura sine fine gau¬
adia. se sperant accipere. & in eter¬
num regnare cũ xp̃o. At uero re¬
ꝓbi hic habent patriam cuiꝰ solũ
uite desideriis uolunt iihiare.
ideoq post hanc uitam in exili¬
um religant᷑ ꝑpetuũ. ubi cunctiꝰ
carentes uoluptatib sola in tor
de malefactorib uos ex bonis
oꝑib cõsiderantes. glorificent
dm̃ in die usitacionis. Plerumq
conti git ut pagani qui fidẽ xꝑia¬
uorum uituꝑabant. quare deos reli¬
quissent. postmnodum cõsiderantes
castam corum cõuersationẽ. & ĩuic¬
tũ in xp̃o animũ cessarent eis de
trahere. magisq dm̃ glificare ac lau¬
dare inciꝑent: qui bonitate ac iusti¬
cia cultoꝵ suoꝵ bonꝰ esse ꝓbaret᷑ &
duli: cũ uos instant᷑ intͣ obstantia
ꝑicula illũ sequi ꝑspexerint. Sub
iecti estote om̃i humane creature
ppt̃ am̃. Om̃i humane creature di¬

Expanded text:
in praesenti gaudiis delectantur caduin praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere, et in aeternum regnare cum Christo. At vero reprobi hic habent patriam, cujus solum vitae desideriis norunt inhiare. Ideoque post hanc vitam in exsilium relegantur perpetuum, ubi cunctis carentes voluptatibus, sola in tormde malefactoribus, ex bonis operibus nos considerantes glorificent Deum in die visitationis. Plerumque contigit ut pagani qui fidem Christianorum vituperabant quare deos suos dereliquissent, postmodum considerantes castam eorum conversationem et invictum in Christo animum, cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare inciperent, qui bonitate ac justitia cultorum suorum bonus esse probaretur et duli, cum vos instanter inter obstantia pericula illum sequi perspexerint. Subjecti igitur estote omni humanae creaturae propter Deum. Omni humanae creaturae di
Abbreviated transcription (Latin):
nas solert̃ hortat᷑. ne se tauta sp̃e
gr̃a carnalĩt uiuendo reddant in¬
dignos. ne qui regali ac sacerdo¬
tali uocabulo sunt insigniti. uicioꝵ¬
in ilicia subacti: a condonate uel
rent. Itaq pͥmo liberos & seruos
aeinde mulieres ꝙ uiros specialit̃
alloquit᷑. At post inter locucionẽ
generalis exhortacions. seniores
quoq & adolescentes. qualit᷑ se se
agere debeant ostendit. Apte autẽ
desideriis. quia solet lib̾tas uite re¬
uussioris. maiora illecebrarũ titil¬
lantiũ tolerare ꝑicula: que militãt
adu̾sus animã. Qđ dũ cõcupiscen¬
tus blandientib caro eneruiter
subiugat᷑. ĩam uicioꝵ exercitꝰ fir¬
nut᷑ adu̾sus animã armat᷑. Quod
cõpetenter aduenas uocat & ꝑegͥ¬
nos. ut eo minus terrenis rebus
auimã supponant. quo se patͥam
in celis habere meminerit. Nam¬
q hoc distare in hac uita it᷑ e¬
lectos solet et repbos. qđ electi
pectant in futuro. tantoq minus

Expanded text:
nas solerter hortatur, ne se tanta spiritus nas solerter hortatur, ne se tanta spiritus gratia carnaliter vivendo reddant indignos: ne qui regali ac sacerdotali vocabulo sunt insigniti, vitiorum malitia subacti, a condonatae velrent. Itaque primo liberos et servos, deinde mulieres et viros specialiter alloquitur, ac post interlocutionem generalis exhortationis seniores quoque et adolescentes qualiter sese agere debeant ostendit. Apte autem  desideriis, quia solet libertas vitae remissioris majora illecebrarum titillantium tolerare pericula, quae militant adversus animam. Quia dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter bjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenter advenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animam supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint. Namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi spectant futura, tantoque minus
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauit. que eos in toto itinere
illo a tenebris defendit noctiũ
& ad ꝓmissas patrie sedes inerra¬
bili calle ꝑduxit. Qui aliquando
non popłs. nc̃ autẽ popłs dei. Qͥ
non consecuti miscdiãm: nẽ aũ
ꝑ hos uersiculos. quia his qui de gen¬
ũt epistolam. Qͥ qͦndam alienati. a
conusacione popłi dei. uẽ ꝑ gram fi
aũ eos de ppħa osee. qui de uocatione
gentiũ precuens. uocabo inquit nõ
plebem meam plebem meam. & nõ
misedĩam consecutã musediãm cõse¬
cutam. Et erit in loco ubi dictũ est ñ
plebs mea uos. ibi uocabunt᷑ filii dei
uiiii. Carissimi obsecro tanqũa adue
nas & peregrinos abstinere uos a carna¬
libus aesideriis que militant adu̾sus a¬
nimam. hucusq beatꝰ petriis generalit̃
eccliam iustituit. explicans uel bene¬
ficia qͥbus nos diuina pietas ad sa¬
lutẽ uocare. uel dona quib aliqñ.
uideos. nẽ aũ nos honorare dig¬
nata ẽ. Hinc diu̾sas fideliũ ꝑso¬

Expanded text:
monstravit, quae eos in toto itinere monstravit, quae eos in toto itinere illo a tenebris defendit noctium, et ad promissas patriae sedes inenarrabili calle perduxit. Qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei, qui non consecuti misericordiam, nunc autem per hos versiculos, quod his qui de gensit Epistolam, qui quondam alienati a conversatione populi Dei, nunc per gratiam fidautem eos de propheta Osee, qui de vocatione gentium praecinens: Vocabo, inquit, non plebem meam plebem meam, et non misericordiam consecutam misericordiam consecutam. Et erit, in loco ubi dictum est eis: Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi . Charissimnas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . « Hucusque beatus Petrus generaliter Ecclesiam instituit, explicans vel beneficia quibus nos divina pietas ad salutem vocare, vel dona quibus aliquando Judaeos, nunc autem nos honorare dignata est. Hinc diversas fidelium perso
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quam acquisiuir sangum
suo. P opłs ergo adquisicionis
facti sumus in sanguine nostri
redemptoris. quod erat quondl
popłs isrł. redemptus sangull¬
ne agni de egipto. Unde et in
sequenti quoq uersiculo mnystice
ueteris recordatꝰ hystorie & hanc
etiam nouo dei popło spĩtalit̃ do¬
cer implendam dicens. Ut uͥtutes
adñtietis eus. qui de tenebris uoᷤ
Sicut enĩ hi qui de egyptia seruitu¬
te liberati sunt per moysen. car¬
men tͥunphale post transitũ ma¬
ris rubri & demersum pharaonis
exercitũ año cantauer̃t̃. ita ⁊ nos
oportet post acceptã in baptismo
remissionẽ peccatoꝵ. aignai bene¬
ficiis celestib rependere grãs. Nam¬
q egyptii quia poplm dei afflige¬
bant. uerũ etiã quia renebre uel
tͥbulaciones int̃pretant᷑: apte ꝑseqñ¬
tia nos peccã. S in baptismate de¬
leta significãt. Liberacio quoq fili¬
cente xp̃i grã tendimꝰ. Cuiꝰ lucem
grẽ. etiã illa nubis ⁊ ignis colũna

Expanded text:
ni, quam acquisivit sanguine suo . Populus ergo acquisitionis facti sumus in sanguine nostri Redemptoris, quod erat quondam populus Israel redemptus sanguine agni de Aegypto. Unde et in sequenti quoque versiculo mystice veteris recordatus historiae, et hanc etiam novo Dei populo spiritualiter docet implendam, dicens: Ut virtutes annuntietisSicut enim hi qui de Aegyptia servitute liberati sunt per Moysen carmen triumphale post transitum maris Rubri et demersum Pharaonis exercitum Domino decantarunt, ita et nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum dignas beneficiis coelestibus rependere gratias. Namque Aegyptii, qui populum Dei affligebant, qui etiam tenebrae vel tribulationes interpretantur, apte per sequentia nos peccata, sed in baptismate deleta, significant. Liberatio quoque filicente Christi gratia tendimus, cujus lucem gratiae, etiam illa nubis et ignis columna
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quia in interiori homine pre¬
sidet. semꝑ haberi ibi potest. quam¬
uis in publicũ non semꝑ ostendi potest.
Quia caritas cooperit multitudinẽ
peccatorum. In eo maxime cum
ueraciter deo dicit. & dimitte nobis
debita nr̃a. sicut & nos dimittimus
debitorib nr̃is. Et quidem cuncta
cooꝑire certum est. S hoc ideo spe¬
cialiter de caritate dicitur. ꝑ quam
ꝑximis nr̃is ea que nobis debent
donamus. Quia iustissimũ est apud
dm̃. ut uixta mensuram pietatis
qua mensi fuerimus. remetiat᷑ nob̾.
sicut econtra terribi liter duricordes
uir sapiens arguit dicens. Homo ho¬
mini seruat iram. & a deo querit
medelam. Nec dubitandũ quod in
eo quoq qui ꝑ caritatem quic quid
ualet erga correctionẽ ꝓxiiii. ad¬
monendo. increpando. castigando
operatur. caritas ipsa cooperit mul¬
titudinem peccatorũ. iacobo teste

Expanded text:
tur, quia interiori homini praetur, quia interiori homini praesidet, semper ibidem haberi potest, quamvis in publico non semper ostendi possit Quia charitas cooperit multitudinem peccatorum. In eo maxime, cum veraciter Deo dicitur: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Et quidem cuncta cooperire certum est, sed hoc ideo specialiter de charitate dicitur per quam proximis nostris ea quae nobis debent donamus, quia justissimum est apud Deum ut juxta mensuram pietatis qua mensi fuerimus remetiatur nobis. Sicut e contra terribiliter duricordes vir sapiens arguit, dicens: Homo homini servat iram, et a Deo quaerit medelam ? Nec dubitandum quod in eo quoque qui per charitatem quidquid valet erga correptionem proximi, admonendo, increpando, castigando operatur, charitas ipsa cooperiat multitudinem peccatorum, Jacobo attestante,
Abbreviated transcription (Latin):
Bene autem in oracionib uigilare ui¬
benur. ut cum stamus ad oracionem
cogitacio omnis carnalis & secularis
abscedat. Nec quicquam tunc ani¬
mus preter id solum cogitet quod
precatur. Subripit enim frequent᷑
hostis & subtiliter fallens. preces
nr̃as a deo auocat: ut aliud habea¬
mus in corde: & aluid proferamus
in uoce. cum intentione sincera am̃
debeat non sonus uocis:s animi sen¬
sus orare. Ante omĩa mutuam in
uobis met ipsis caritatem continuã
habentes. Bene addiait continu¬
am. quia semꝑ diligere ualemus.
semꝑ autem uigilare in oracionib
fragilitate carnis obstante nequi¬
mus. semꝑ his que subuingit uir¬
tutib insistere minime ualemus.
id est hospitalitati. doctrine. admi¬
nistracioni grãrum uel comnuniũ
uel spiritalium in ꝓximos. ceterisq
huiusmodi. Quia hec nimirũ & ꝑ
officium corporis: & ꝑ temꝑa opor¬
tuna fieri necesse est. Ipsa antem cã¬
ritas cuius instinctu hec foras agun¬

Expanded text:
Bene autem in orationibus vigilare juBene autem in orationibus vigilare jubemur, ut cum stamus ad orationem, cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec tunc quidquam animus praeter id solum cogitet quod precatur. Subripit enim frequenter hostis, et subtiliter fallens preces nostras adeo avocat, ut aliud habeamus in corde et aliud proferamus in voce, cum intentione sincera Deum debeat non sonus vocis, sed animae sensus orare. Ante omnia autem mutuam in vobismetipsis charitatem continuam habentes. Bene addidit continuam, quia semper diligere valemus, semper autem vigilare in orationibus fragilitate carnis obstante nequimus; semper his quae subjungit virtutibus insistere minime valeamus, id est, hospitalitati, doctrinae, administrationi gratiarum, vel communium, vel specialium in proximos, caeterisque hujusmodi. Quia haec nimirum et per officium corporis, et per tempora opportuna fieri necesse est. Ipsa autem charitas cujus instinctu haec foris agun
Abbreviated transcription (Latin):
uidex utiq iustus. qui & illis blas¬
phemie sue. & pacientiȩ ur̃e uob̾
premia digna restituet. Propter
hoc enim & mortus ȩuuangelita¬
tum est ut iudicent᷑ quidem scdm̃
hominem in carne. uiuaNt
autem scđm deum in spiritu.
anta deo cura. tantus amor
tantum desiderium est nos
mortificari in carne. uiuificari au¬
lururiis uidelicet. desideriis. uino
carnalibus desideriis. spiritaliter ui¬
uant. linaq cum eis quos innocenter
uiuentes euangelii grã iuenit. ui¬
tam expectant eternam. Omnũ
autem finis appropinquabit. Ne
sibi quisꝙ blandiretur de longinqui¬
tate futuri iudicii: in quo uiuos
& mortuos dixerat esse uidicandos.
consulte admonet. quia ⁊ si incertus
extremi discrimims aduentus est.
certum tamen om̃ib constat. quod
in hac mortali uita du subsistere
nequeunt. Estote itaq prudentes.¬
in euangelio nos incerti finis intu¬
itu. semꝑ uigilare ac orare precipit.
Ait namq loquens de die uidicii. luigi

Expanded text:
judex utique justus, qui et illis blasjudex utique justus, qui et illis blasphemiae suae, et patientiae vestrae vobis praemia digna restituet. Propter hoc enim et mortuis evangelizathomines in carne, uiuant autem secundum Deum in spiritu anta Deo cura, tantus amor, tantum est desiderium nos mortificari carne, vivificari auluxuriis videlicet, desideriis, vinolcarnalibus desideriis spiritualiter vivant, unaque cum eis quos innocenter viventes Evangelii gratia invenit, vitam exspectent aeternam. Omnium autem finis appropinquabit. Ne sibi quisque blandiretur de longinquitate futuri judicii, in quo vivos et mortuos dixerat esse judicandos, consulte admonet, quia etsi incertus est extremi discriminis adventus, certum tamen constat omnibus quod in hac mortali vita diu subsistere nequeunt. Estote itaque prudentes,in Evangelio, nos incerti finis intuitu semper orare et vigilare praecepit. Ait namque, loquens de die judicii: Vigila
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus uitamus peccatorũ. homi
timore tuo carnes meas: a uidi¬
ciis eni timui. Et apostolus. Qui gͦ
xp̃i sunt inquit. carnẽ suam crũ¬
cifixerunt. cum uiciis & concupis¬
centiis. Qui gͦ timore iudiciorum
celestium carnales in mente concu¬
piscentias extinguit. iam tali cru¬
cifixo ac pacienti pro xp̃o similis
q uasi mortuus existens peccatis:
dei tantũ seruitio uiuit. In quo
admirantur non concurrentibꝰ
uobis in eandem luxurie confu¬
sionem blasphemantes.¬
crucifiristis cum uitiis &
concupiscentiis euenit ꝓfecto ut
& si propt̾ suam ꝑfidiam uos
blasphemant. ut pote segregatos ab
eorum consorcio. in ur̃a tamen conu̾¬
sacione semꝑ opera iusticie & pietatis
uideant. que merito admirentur.
& ꝓ quib fidem iuire laudent. ac
uenerentur xp̃ianam. Qui redd̃ao
racionem ei qui paratus est uidi¬
care iiuos & mortuos. deoq
minus curate minus dolete: si
bene facientes blasphemamini.
tacebit neq conpescetur deus.

Expanded text:
lapsus vitamus peccatorum omniumlapsus vitamus peccatorum omniumtimore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . Et Apostolus: Qui ergo isti sunt inquit carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis . Qui ergo timore judiciorum coelestium carnales in mente concupiscentias exstinguit, jam talis crucifixo ac patienti pro Christo similis, quasi mortuus existens peccatis, Dei tantum servitio vivit. In quo admirantuvobis in eandem luxuriae confusionem blasphemantescrucifixistis cum vitiis et concupiscentiis, evenit profecto ut etsi propter suam perfidiam vos blasphement, ut pote segregatos ab eorum consortio, in vestra tamen conversatione semper opera justitiae et pietatis videant, quae merito admirentur, et pro quibus fidem jure laudent ac venerentur Christianam. Qui reddent rationem ei qui paratus est judicare vivos ac mortuos. Ideo inquit minus curate, minus dolete, si benefacientes blasphemamini atacebit, neque compescetur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uis qͥs sanctorũ corpus suũ ad
martyriũ ꝑsecutorũ uiolentie sub¬
didit. nulli dubiũ quin usq ad uite
suȩ terminũ quantũ humane natu¬
re possibile est. sese a peccatis absti¬
nuit. Quid enĩ de peccati ꝑƿetracio¬
ne. quid de carnalib desideru co¬
gitare. quid nisi uoluntatẽ dei potu¬
it animo uersari: Qui uel ligno af¬
fixus. uel lapidũ ictib circũdatus.
uel bestiarũ morsib subactꝰ. uelig¬
niũ flaminis suppositꝰ. uel scorpio¬
nũ flagris ꝑfossus. uel alio quolib&
peuarum geuere affectus. hoc tantũ¬
modo desiderare cogebatur. quan¬
do finito certaminẽ coronam uite
perciperet. Taliũ gͦ nos mentẽ bea¬
tus petrus cupit semꝑ iitari: cũ
ꝓposito añce passionis exemplo:
nos eadem cogitatione contra neqͥ¬
ciam prauorum. contraq uiciorũ
oblectamenta p̃cipit armari. uolẽs
intelligi. quod etiam nos in pace
ecclĩȩ quiescentes. si habitũ pacien¬
tis indumus. facile uiuante año

Expanded text:
uisquis sanctorum corpus suum ad martyrium persecutorum violentiae subdidit, nulli dubium quin usque ad vitae suae terminum, quantum humanae naturae possibile est, sese a peccatis abstinuerit. Quid enim de peccati perpetratione, quid de carnalibus desideriis cogitare, quid nisi voluntatem Dei potuit animo versare, qui vel ligno affixus, vel lapidum ictibus circumdatus, vel bestiarum morsibus subactus, vel ignium flammis superpositus, vel scorpionum flagris perfossus, vel alio quolibet poenarum genere affectus, hoc tantummodo desiderare cogebatur, ut finito certamine coronam vitae perciperet? Talium ergo mentem nos beatus Petrus cupit semper imitari, cum, proposito dominicae passionis exemplo, nos eadem cogitatione contra nequitiam pravorum contraque vitiorum oblectamenta praecipit armari, volens intelligi quod etiam nos in pace Ecclesiae quiescentes, si habitum patientis induimus, facile, adjuvante Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
gentib dat apłs petrus. Qͥ uidelieet
in xp̃m crediderunt: qui ueluđ̃ lapis
angularis in eam quam in se istael
habuerat salutem. gentes adunauit.
Quod genus electum uocat propter
fidem. ur distinguat ab eis qui la¬
pidem uiuum reprobando. facti
sunt ipsi reprobi. Regale autem
sacerdocium. quia illius corpori
sunt uniti. qui rex summus & sa¬
cerdos est uerus. regnum suis
tribuens ut rex & ut pontifer eo
peccata sui sanguinis hostia mun¬
dans. Negale sacerdocium eos
nominat. ut & regnum sperare
perpetuum. & hostias inmacu¬
late conuersationis dõ semper
offerre memmnerĩt. G ens quoq
scã & popłs adquisitionis uocant᷑
iucta io qͦd apss paulus ꝓphetę
exponens sentenciam dicentis.
iustus autem meus ex ficle uiuir
Q uod si subtrarerir se: non place¬
bit amme mee. N os autem ñ¬

Expanded text:
gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunavit. Quas genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt uniti, qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans. Regale sacerdotium eos nominat, ut et regnum sperare perpetuum, et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre, meminerint. Gens quoque sancta et populus acquisitionis vocantur, juxta id quod apostolus Paulus prophetexponens sententiam dicentis: Justus autem meus ex fide vivit. Quod si subtraxerit se non placebit animae meae. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
plebem & gentium in una sibi fidei societa¬
te copulauit. ac mox de infidelibus ait.
Et lapis offensionis & petra scandlau. Hĩc
&. paulus. Nos inquid p̃dicamus xꝑm
crucifixum. iudeis quidem scandalum.
gentib autem stulticiã. His quidem¬
qui offendunt uerbo. N ec credũt
qui eo ipso quod uerbum dĩ aucdire eos
contigit offendunt animo. dũ nolunt
credere quod audiunt. Quoꝵ stulticiam
eraggerando subiecit. N ec credunt in qͦoͦ
& positi sunt. quia in hoc positi sunt. idẽ
in hoc per naturam sunt homines ut
credant dõ & eiꝰ uoluntati obtemperẽt.
salomone attestante cum ait. Om̃ ti¬
me & mandata eiꝰ obserua. hoc est e¬
nim om̃is homo. id est in hoc
naturalit̃ factꝰ est omis homo.
ut dm̃ timens. eius mandatis obse¬
cundet. Qͥdam codices habent. in qͦ
& positi sunt. Quod intelligit᷑ iuxta
hoc qđ paulus de dõ loquens ait. In
testimoniũ. quondam antiqͦ dei popło
ꝑ moysen datũ est. quod nunc recte

Expanded text:
plebem et gentium in una sibi fidei societaplebem et gentium in una sibi fidei societate copulavit. Ac mox de infidelibus addit: Et lapis offensionis, et petra scandali. Hinc et Paulus: Nos, inquit, praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . His qui off eo ipso quod verbum Dei audire eos contigit. Offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit: Nec credunt in quod et positi sunt. Quia in hoc positi, id est, in hoc per naturam facti sunt homines, ut credant Deo, et ejus voluntati obtemperent. Salomone attestante cum ait: Deum time, et mandata ejus serva, hoc est omnis homo . Id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo, ut Deum timeat, ejusque mandatis obsecundet. Quidam Codices habent: In quo et positi sunt, quod intelligitur juxta hoc quod Paulus de Deo loquens ait: In testimonium quondam antiquo Dei populo per Moysen datum est, quod nunc recte
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo subiectum ẽ & uultus ur̃i ñ erubes¬
cent. Cui simile ẽ qd iohannes ait Ft nc̃
filioli manete: ut cũ apparuerit habeam
siduciam: & ñ confundamͣ ab eo in aduen¬
tu eiꝰ. U obis igit᷑ honor credentib Ille
nimirum honor ut ñ confuncdamini ab
eo in aduentu eiꝰ s sicut ipse ait. Siquis
michi ministrauerit. honorificabit eum
pater meus. Non credentib autem
lapis quẽ reprobauert᷑ edificantes.
ut sicut ulum reprobauerunt cũ edifi¬
carent actus suos nolentes eũ in funda¬
m̃to corclis sui ponere: ita & ipsi repro¬
bent᷑ in aduentu eus. nolente illo tc̃ eos
qui se reprobauerunt in edificacionẽ
accipere domus sue que ẽ in celis.
Et hec distinctio honoris credenciũ
ñ credencium autem reprobacio huc¬
usq pertingit. Hinc item de credentib
infert. Hic factus est in caput anguli
Quia iidelic& sicut iapis angularis
Duos parietes conungit. ita dñs iudeoꝵ

Expanded text:
ntinuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubesntinuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubescent. Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus . Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor, ut non confundamini ab eo in adventu ejus, sed, sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Non credentibus autem, lapis quem reprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum ponere in fundamento cordis sui, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificationem accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobatio hucusque pertingit. Hinc item de credentibus infert: Hic factus est in caput anguli. Quia videlicet sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita Dominus Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
per architectos sapientes. hoc ẽ minis¬
tros noui testam̃ti. ꝙ domus spĩtales
efficim᷑ per sp̃m eiꝰ contra pluuias.
uentos. flumina temptacionum
mumiti. & sacerdocio scõ participare
& boni aliquid acceptabile dõ gerere
ñ nisi ꝑipsum ualemus. Sicut enim
halmes ñ potest ferre fructum a semae.¬
ipso. nisi manserit in uite:. sic nec uos
i quitnisi inme manseritis. P ropt᷑ quod
contin& scriptura. E cce ponam in
syon lapidem sumpium angularem.
electum. p̃ciosum. Hoc testimoniũ
de isaia ponit. ad confirmandum hoc
quod p̃miserat: ad quem accedentes lapi¬
dem uium astruens & asfirmans oñm
saluatorem propt᷑ firmitatem suam. lapidẽ
a ꝓphetis uocari. & quod aodit. Et omĩs
qui crediderit in eo non confundetur.
Propt̾ hoc ponit quod direrat. & uos tanq̃
lapides uiui suꝑedificamini. P uichre
mo quo dicitur accedentes ad lapidem
uuinm ut credentes in eo non confundi
illiꝰ psalmi uersiculo. in quo cũ dictum
essa accedite ad eum & illummamimi. c̃¬

Expanded text:
pientes, hoc est ministros Novi Testamenti, et domus spiritales efficimur per spiritum ejus contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participari, et boni aliquid acceptabile Domino gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmes non potest ferre fructum a semetipso nisi manserit in vite, sic nec vos, inquit, nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Ecce pono in Sion lapidem summum angularem electum, pretiosum. Hoc testimonium de Isaia ponit ad confirmandum hoc quod promiserat ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem a prophetis vocari, et quod addit: Et omnis qui credit in eum non confundetur, propter hoc ponit quod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini. Pulchre amo quo dicitur: Accedentes ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo in quo cum dictum esset, Accedite ad eum et illuminamini, co
Abbreviated transcription (Latin):
arũ numero saluandos esse preui¬
det. S conu̾si estis nunc ad pasto¬
rem & usitatorẽ animarũ ur̃arũ.
Cangit euangelicam parabolam
ubi pius pastor relictis uonaguita
nouem ouib in deserto: uenit ui¬
sitare unam que errauerat. Nã
quod ibi dictũ est quod illam inue¬
tam imposuerit in humeros suos gau
mere uoluit. ut lignũ in quo pecc̃a
nr̃a tulerat pendens in humeris ha¬
beret. Ad pastorẽ inquit gͥ & usita¬
torẽ animarũ ur̃arũ. Pastorẽ uideli¬
cet. quia pascua nob̾ uite donat et̃¬
ne. Pascua in p̃senti tẽporaliũ p̃re¬
stat gr̃arũ. Uisitatorẽ uͦ animarũ
nr̃arũ. quia uisitauit nos oriens ex
alto: illuminare his qui in tenebris
&ͥ iii umbra mortis sedent. Uisitat
cotidie ipsam quã donauit nobis¬
lucem. ne deficiat seruando. immo
ut crescat uiuando. Quidam codi¬
ces lpsum grecũ habent ad pastorẽ
& ep̃m animarũ ur̃arũ. Episcopus
autẽ. latine suꝑintendens aicitur.
quia ninurũ oculi dñi suꝑ iustos. &

Expanded text:
lvandos esse praevidet? Sed conversi estis nunc ad pastorem et visitatorem animarum vestrarum. Tangit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, venit visitare unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quia hanc inventam imposuerit in humeros suos gaudmere voluit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret pendens in humeris haberet. Ad pastorem ergo, inquit, et visitatorem animarum vestrarum. Pastorem, videlicet, quia pascua nobis vitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos Oriens ex alto, ut illuminaret his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Visitat quotidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut crescat juvando. Quidam Codices ipsum Graecum habent: Ad pastorem et episcopum animarum vestrarum. Episcopus autem Latine superintendens dicitur. Quia nimirum oculi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nus ait. que sericũ & purpuram in¬
duta est. xꝑi induere non potest.
Auro & mnargaritis & monilib adorna¬
te ornam̃ta cordis ac pectoris ꝑdi¬
derunt. Quod si petrus inquit muli¬
ches quoq admonet coercendas. & ad
eccłias ticam disciplinam religi osa ob¬
seruatione moderandas. que excusare
cultus suos soleant ꝑ maritũ. quan¬
to id magis obseruare uͥguiẽ fas ẽ.
cui nulla ornatus cõpetat uenia.
nec deruiari in alterum possit m̃da
dis homo. in incorruptibilitate qͥ¬
tum interioris. in ĩcorruptione qui¬
eti ⁊ modesti sp̃s quodammꝰ dicens.¬
qm̃ interior homo ur̃ corruptus
est. & beatitudinẽ uitegritatis q̃
pp̾e uͥginũ est habere destitistis.
imitamini ĩcorruptionẽ sp̃s ꝑserã
abstinentiam: & quod corꝑe non
potestis m̃te p̃state. Has eñ xp̃e di¬
uicias. & hos ur̃e cõuinetionis q̃rit
ornatꝰ. Mirum & apud pytagoram
naturalis scientie lege dictante hãc
sententiam unieniri. uera ornam̃¬

Expanded text:
nus ait, « sericum et purpuram indutae Christum induere non possunt. Auro et margaritis et monilibus adornatae ornamenta cordis ac pectoris perdiderunt. Quod si Petrus mulieres quoque admonet coercendas, et ad ecclesiasticam disciplinam religiosa observatione moderandas, quae excusare cultus suos soleant per maritos, quanto id magis observare virginem fas est, cui nulla ornatus competat venia, nec derivari in alterum possit mendadis homo in incorruptibilitate qutum interioris hominis in incorruptione quieti et modesti spiritus, quodammodo dicensm exterior homo vester corruptus est, et beatitudinem integritatis, quae proprie virginum est, habere destitistis; imitamini incorruptionem spiritus per abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente perstate. Has enim Christus divitias, et hos vestrae conjunctionis quaerit ornatus. Apud Pythagoram, naturali scientiae lege dictante, eadem sententia invenitur: Vera orname
Abbreviated transcription (Latin):
per dicit᷑. que in occidente uesꝑtina appa¬
rens: secuture noctis precursor existit.
Sidera inquit errantia: quib procella
ienebrarũ in etͣnum seruata est. Recte
enim in tenebras tormentoꝵ mitent᷑
eternas: qui in eccł̃iam dĩ sub nomine
lucis tenebras inducunt erroꝵ. Meri¬
to ꝓcella ꝑcellent᷑ supplicioꝵ. qui in simi¬
litudinẽ tẽpestatũ marmoꝵ pacem fi¬
delium turbabant. Prophetauit autem
de his septimus ab adam enochdi¬
cens. Eee uenit dñs in sanctis milib
suis: facere iudiciũ contra om̃s. Non
contra om̃s homines dicit. s contra
om̃s impios: neminẽ illoꝵ relinquẽs
ipunitũ. De quib subdit᷑. Et argu¬
ere om̃s impios. Septimum sane
ab adam dicit esse enoch qui hec
prophetauit. ut confirmet exemplo
quod superius ait. quia iam olim pre¬
scripti fuerant in tale udiciũ impii
homines qui suo temꝑe subintroie¬
runt ad subu̾tendam fidem piorum.

Expanded text:
per dicitur, quae in Occidente vespertina appaper dicitur, quae in Occidente vespertina apparens secuturae noctis praecursor existit. Sidera, inquit, errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Recte enim in tenebras tormentorum mittentur aeternas, qui in Ecclesiam Dei sub nomine lucis tenebras inducebant errorum. Merito procella percellentur suppliciorum, qui in similitudinem tempestatum marernum servata est. Prophetavit autem et de his septimus ab Adam Enoc dicens: 'Ecce venit Dominus in sanctis milibus suis facere iudicium contra omnes contra omnes eos homines dicit, sed contra omnes impios, neminem illorum relinquens impunitum. De quibus subditur: Et arguere omnes impios. Septimum sane ab Adam dicit esse Enoch, qui haec prophetavit, ut confirmet exemplo quod superius ait: Quia jam olim praescripti fuerant in tale judicium impii homines, qui suo tempore subintroierunt ad subvertendam fidem piorum.
Abbreviated transcription (Latin):
lucifer ioħ̃es baptista. qui dnm̃ in car¬
ne nasciturũ nascendo & testimoniũ lu¬
cis ei prebendo precessit. D s in malo
legimꝰ solem dicente dño de seminib
iactis in petrosa terra. Sole autẽ orto
estuauerunt. Quod exponens ipse sub¬
iũxit. Persecutione autẽ orta ꝓpter u̾bũ
continuo sandalizant᷑. Solis gͦ ardor:
feruorẽ ꝑsecutionis indicat. Lumnam
in malo leginiꝰ: stultꝰ ut luna muta¬
tur. Luciferũ in malo: quomͦ cecidisti
de cȩlo lucifer: Quod non solũ de
primo diaboli casu. s de menbris
quoq eius que ꝑ heresim de eccłia
ruunt. intelligi potest. Uesperum
in malo: & uesꝑum suꝑ filios terre
consurgere facis. quia & anticristus
& ministri euis quamuis se transfigu¬
rent in angłos lucis: non tamen diui¬
nę luci testimoniũ phibent: sicut luci¬
fer soli. S magis opera tenebiarũ suis
sequacib ostendunt. instar stelle que ues¬

Expanded text:
m in carm in carne nasciturum nascendo, et testimonium lucis ei praebendo, praecessit. Sed et in malo legimus solem, dicente Domino de seminibus jactis in petrosa: Sole autem orto, statim aruerunt . Quod exponens ipse subjungit: Persecutione autem orta propter verbum continuo scandalizantur . Solis ergo ardor, fervorem persecutionis indicat. Lunam in malo legimus: Stultus ut luna mutatur . Luciferum in malo: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer ? Quod non solum de primo diaboli casu, sed de membris quoque ejus quae per haeresim de Ecclesia ruunt, intelligi potest. Vesperum in malo: Et vesperum super filios terrae consurgere facis . Quia et Antichristus et ministri ejus, quamvis se transfigurent velut angelos lucis, non tamen divinae luci testimonium perhibent, sicut lucifer soli; sed magis opera tenebrarum suis sequacibus ostendunt; instar stellae quae Ves
Abbreviated transcription (Latin):
cum semꝑ impugnare non cessant. S
tales recte dicunt᷑ dispumantes suas
confusiones. quia instar tumentium
undarũ. quanto altius se suꝑbientes
attollunt: tanto amplius confusi. quasi
in spumas leuissimas dissoluunt᷑ & pe¬
reunt. Sidera errantia quib ꝓcella
tenebrarum in eternũ seruata est. Si¬
dera errantia quȩ sunt septem num¬
quam in eodem loco ubi pͥdie fece¬
S modo ad infuna zonȩ brumalis des¬
cendunt: modo ad alta zone solsticia¬
lis ascendunt. modo mediam zone
equinoctialis lineam repetunt. Sic
nimirum sic sunt heretici. qui lucem
ueritatis ꝓmutentes. nũquam in eodem
statu docendi ꝑdurant: s modo sic. mͦ
sic. doctnam suam informantes. ipsi
utiq quam sic contẽpnenda lucis osten¬
tacio quam pollicent᷑ insinuant. Etqde
inter planetas id est errantia sidera. no¬
tissima sunt sol luna luciser. qui et
uesper. Quȩ nonnũquã in bono acci¬
piuntur. eum sol dñs. luna eccłia est.

Expanded text:
cum semper impugnare non cessant. Sed cum semper impugnare non cessant. Sed tales recte dicuntur despumantes suas confusiones, quia, instar tumentium undarum, quanto altius se superbientes attollunt, tanto amplius confusi, quasi in spumas levissimas dissolvuntur et pereunt. Sidera errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Sidera errantia, quae sunt septem, nunquam in eodem loco ubi pridie fecesed modo ad infima zonae brumalis descendunt, modo ad alta zonae solstitialis ascendunt, modo mediam zonae aequinoctialis lineam repetunt. Sic nimirum, sic sunt haeretici, qui lucem veritatis promittentes nunquam in eodem statu docendi perdurant; sed modo sic, modo sic, doctrinam suam informantes, ipsi utique quam sit contemnenda lucis ostentatio quam pollicentur insinuant. Et quidem inter planetas, id est errantia sidera, notissima sunt, luna, lucifer, qui et vesper. Quae nonnunquam in bono accipiuntur, cum sol Dominus, luna
Abbreviated transcription (Latin):
illũ mereri penarum. qui uel ꝑuerse a¬
gendo uel alios ꝑuertendo pessimos
fructus adtulit.Nec mirũ si infruc¬
tuose& bis mortur dicant᷑ esse arbores:
qui eradicati esse probant᷑. De scĩs enĩ
dicitur. in caritate radicati & fundati.
Qui uero a soliditate caritatis se eradicare
non timent: merito si quid boni fructꝰ
habere uident᷑ amittunt. Merito tales
desperata eorũ salus ostendatur. Autum¬
ni enim tẽpore non solum poma nul¬
la nasci s etiam ea que nata erant ma¬
tura solent decidere. Cuius udelicet
temporis statui assimilant᷑ hii. qui
& fructꝰ fidei ferre ipsi negligunt:
& ea que fideles quoslibet facere bona
conspiciunt: exstrrpare. atq in caduca
student negocia conũtere. Fuctus feri
maris despumantes suas confusiones.
Fluctus feri maris sunt peru̾si doctores.
qui & insemetipsis inquieti semper. tu¬
midi. tenebrosi ꝙ amari sunt. & pacẽ
eccłie quasi stabilitatẽ firmitatẽq obi¬

Expanded text:
illum mereri poenarum, qui vel perverse aillum mereri poenarum, qui vel perverse agendo, vel alios pervertendo pessimos fructus attulit? Nec mirum, si infructuosae et bis mortuae dicantur esse arbores, ae eradicatae esse probantur. De sanctis enim dicitur: In charitate radicati, et fundati . Qui vero a charitatis soliditate se eradicare non timent, merito si quid boni fructus habere videntur, admittunt. Merito tales ut desperata eorum salus ostendatur. Autumni enim tempore non solum poma nulla nasci; sed etiam ea quae nata erant matura solent decidere. Cui videlicet tempori assimilantur hi qui et fructus fidei ferre ipsi negligunt, et ea quae fideles quoslibet facere bona conspiciunt exstirpare atque in caduca student negotia convertere. Fluctus feri maris despumantes suas confusiones. Fluctus feri maris sunt perversi doctores, qui et in semetipsis inquieti semper, tumidi, tenebrosi et amari sunt, et pacem Ecclesiae quasi stabilitatem firmitatemque obi
Abbreviated transcription (Latin):
gere sicut cͥore. ad suam ipsorum ꝑdi¬
tionem contendunt. Hii sunt in epu¬
timore. Oacularus est qui pecrat. ma¬
cula est ipsum scelus quod operatorẽ
suũ contaminat. Et ideo hereticos quos
arguit maculas appellat. quia non so¬
lum in comessationib & ebrietatib
suis. siue carnalib siue spiritalib pere¬
unt ipsi. s alios perdunt & inquinant.
runt᷑. Nubes sunt scĩ p̃dicatores. qͥ
cnu̾sationẽ habentes in cęlis. miraculis
cortiscant & pluunt sermonib de quib
dõ dicitur. Et ueritas tua usq ad nu¬
bes. S nubes sunt sine aqua hereti¬
tis circũferunt᷑. quia ad suggestioem
spirituũ inuisibiliũ in diu̾sos uiciorũ
raptantur errores. Arbores autũnales
infructuose. bis mortue eradicate.
Mortua est arbor: que non facit fructũ
bonum. Que uero etiam mali operis
fructũ protulit: bis mortua arbor ap
ferre noluit: pro sua sterilitate dicit᷑ excidẽ¬
dus & in ignem mittendus. quid putas

Expanded text:
gere sicut Core, ad suam ipsorum perdigere sicut Core, ad suam ipsorum perditionem, contendunt. Hi sunt in eputc. Maculatus est, qui peccat: macula est ipsum scelus quod operatorem suum contaminat. Et ideo haereticos quos arguit, maculas appellat; quia non solum in commessationibus et ebrietatibus suis sive carnalibus seu spiritualibus pereunt ipsi, sed et alios perdunt et inquinant. . Nubes sunt sancti praedicatores, qui, conversationem habentes in coelis, miraculis coruscant, et pluunt sermonibus. De quibus Deo dicitur: Et veritas tua usque ad nubes. Sed nubes sunt sine aqua haeretitis circumferuntur, quasi ad suggestionem spirituum invisibilium, in diversos vitiorum raptantur errores. Arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicatae. Mortua est arbor, quae non facit fructum bonum; quae vero etiam mali operis fructum protulit, bis mortua arbor appum ferre noluit, pro sua sterilitate dicitur excidendus, et in ignem mittendus; quid putas
Abbreviated transcription (Latin):
caym abeunt: qui propt᷑ iniudiam me¬
liorum fibi nomen doctorũ quo honori¬
sicent᷑ assumunt. Errore balaam pereutͣ.
qui pro amore terrestriũ cõmodorum.
ueritatẽ quam ipsi norunt. impugnant.
Contradictione cͥore qui uiuus ad infer¬
na descendit intereunt: quicumq ap¬
petitu indebiti pͥmatꝰ. sese ab unitate
scẽ eccłie secernunt. scientesq & p̃iuden¬
tes quantũ mali erant. ad scelerum
tamen tartara descendunt: Et qui dẽ
caym de fr̃ĩcidio cogitantẽ dñs corri¬
puit. S eum inuidia saluari non siuit.
Balaam aduersus dei ppłm iter agentẽ
dñs uetuit. s amor pecuniȩ ne obte¬
peraret obstitit. Core suꝑbientem mo¬
yses dño in se loquente curauit: s
cum elacio qua feruebat. insanabilem
rddidit. Sic profecto sic faciunt he¬
retici. qui ad increpationẽ sce̾ eccłie
emendari despiciunt. quin potus fra¬
tres gladio male doctrine sicut caym
interficere malo consilio decipere sicut
balaam. contra doctores catholicos eri¬

Expanded text:
Cain abeunt, qui propter invidiam meliorum nomen sibi doctorum quo honorificentur assumunt. Et errore Balaam effusi sunt, qui pro amore terrestrium commodorum, veritatem quam ipsi norunt impugnant. Contradictione Core, qui vivus ad inferna descendit, intereunt, quicunque appetitu indebiti primatus sese ab unitate sanctae Ecclesiae secernunt, scientesque et praevidentes quantum mali gerant, ad scelerum tamen tartara descendunt. Et quidem Cain de fratricidio cogitantem Dominus corripuit, sed eum invidia salvari non sinit. Balaam autem adversus Dei populum iter agentem Dominus vetuit, sed amor pecuniae, ne obtemperaret, obstitit. Core superbientem Moyses Domino in se loquente lenire curavit; sed eum elatio, qua fervebat, insanabilem reddidit. Sic profecto, sic faciunt haeretici, qui ad increpationem sanctae Ecclesiae emendari despiciunt; quin potius fratres gladio malae doctrinae, sicut Cain, interficere, malo consilio decipere sicut Balaam, contra doctores catholicos eri
Abbreviated transcription (Latin):
Propt᷑ hoc si uenero: cõmoneam o
pera euis. id est in omĩum notici¬
am. manifestius arguendo ꝓdu¬
cam: iuxta illud apłi pauli. Quid
uultis in uirga ueniam ad uos:
Que facit uerbis malignis garri¬
ens in nos. Notandũ qđ linguas
detrahentiũ sicut nr̃o uicio nõ
debemꝰ excitare ne ipsi ꝑeant. ita¬
per suam maliciã excitatas debe¬
mus equanunt᷑ tolerare. ut
nobis meritũ crescat. Aliquan¬
do autem etiam compescere: ne
dum de nobis mala disseminat᷑.
eorum qui audire nos ad bona pote
sui linguam redarguit ne enis p̃¬
dicationẽ non audirent qui audire
poterant. & in prauis morib rema¬
nerent. Rmĩe noli immitari malũ:
s quod bonum est. Quod bonũ
rit dicens Demetrio testimoniuni
redditur ab hominib. Quia uideli¬
eet ipse susciꝑet infirmos. & egen¬
res pro ueritare sustentaret. Hinc
gͦ gaium imitandum ꝓponit: ut
simili om̃ium laude possit & ipse
dignus existere. Pax sit tibi. Salutat᷑

Expanded text:
Propter hoc, si venero, commonebo Propter hoc, si venero, commonebo ejus opera. Id est, in omnium notitiam manifestius arguendo producam. Juxta illud apostoli Pauli: Quid vultis, in virga veniam ad vos? Quae facit, verbis malignis garriens in nos. Notandum quod linguas detrahentium, sicut nostro vitio non debemus excitare, ne ipsi per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat. Aliquando autem etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona potesui linguam redarguit, ne suam praedicationem non audirent qui audire poterant, et in pravis moribus remanerent. Charissime, noli imitari malum, sed quod bonum est. Quod bonum rit, dicens: Demetrio testimonium redditur ab omnibus. Quia videlicet ipse susciperet infirmos, et egentes pro veritate sustentaret. Hunc ergo Gaio imitandum proponit, ut similiter omnium laude possit et ipse dignus existere. Pax tibi. Salutant
Abbreviated transcription (Latin):
ac meminisse uerbi dĩ. sicut dixit.
beatius est magis dare quam acciꝑe.
Cooperatores autem eos dicit uerita¬
tis. quia qui sꝑitalia dona habentibꝰ
temꝑalia subsidia tribuit: in ipsis
Nlam cum pauei sint qui sꝑitalia
dona ꝑceperunt. & multi qͥ rebus¬
habundant: ꝑ hoc se diuites uͥtuti¬
bus pauꝑum se inserunt. dũ eiscdẽ
sanctis pauꝑib de suis diuitiis solaci¬
ant᷑. Hinc etenim dñs ait. Qui recipit
ꝓphãm in nomine propl̃ȩ: mercedem
propħe accipiet. Et qui recipit iustũ
in nomine iusti: mercedem iusti acci
is qui amat pͥmatũ gerere in eis¬
ut uidet᷑ erat heres iarcha temꝑis
illius. aliquis suꝑb & insolens: ma¬
lens noua dicendo pͥmatũ sibi usur¬
pare scientie: quam antiquis sc̃ẽ ec¬
clesie que ioħes predicabat humi¬
lit auscultare mandatis. Unde
bene diotrepes speciosus. insulsus.
siue decor insaniens int̾pretatur: ut
yfidiã cordis etiam nomine signet.

Expanded text:
ac meminisse verbi Domini, sicut dixit: ac meminisse verbi Domini, sicut dixit: Beatius est magis dare quam accipere . Cooperatores autem eos dicit veritatis, quia qui spiritualia dona habentibus, temporalia subsidia tribuit, in ipsis Nam cum pauci sint qui spiritualia dona perceperunt, abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, dum eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis impartiuntur. Hinc etenim Dominus ait: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit justum in nomine justi, mis qui amat primatum gerere in eisut videtur, erat haeresiarcha temporis illius aliquis superbus et insolens, malens nova docendo primatum sibi usurpare scientiae, quam antiquis sanctae Ecclesiae, quae Joannes praedicabat, humiliter auscultare mandatis. Unde bene Diotrephes speciose insulsus, sive decor insaniens interpretatur, ut perfidiam cordis etiam nomine signet.
Abbreviated transcription (Latin):
te uitam ducere possis. Maiorem ho¬
id est ut eos quos p̃dicando uel bap¬
tizando dõ filios genui. cognoscam
ueritatẽ recte fidei & bone oꝑationis
obseruantes. Carissime fidelit᷑ facis:
regrinos. Fideliter facis dicit pro
eo ut diceret. sicut uere fidelis ita
facis: ostendens ex oꝑibrs fidem
tuam. Pro nomine emͣ profecti st̃:
nichil accipientes a gentibus. Cum
antiqui. Duab autem ex causis
pro nomine dñi sunt ꝓfecti. aut
ad predicandũ scilicet nom̃ eus
ꝓpria sponte uenientes. aut propt᷑
expulsi. Nos gͦ debemus susciꝑe
ueritatis. Iungit se beatus ioħes
qui omĩa dimiserat propt᷑ xpm̃ ꝑ
ita alacriores reddat. ad miserandũ
pauꝑibus & peregrinis. Nec discre¬
denduͣ Alũ ueracit᷑ dicere potuisse.
quod paulũ dixisse legimꝰ. Ipsi scitis
qmͣ ad ea que mͥ opus erant. & his
qui mecuͣ sunt: ministrauerunt ma¬
nus istȩ. Omĩa ostendi uobis quia sic
laborantes oportet suserꝑe infirmos.

Expanded text:
te vitam ducere possis. Majorem hote vitam ducere possis. Majorem hoId est, ut eos quos praedicando vel baptizando filios Deo genui, cognoscam, veritatem et recte fidei et bonae operationis observantes. Charissime, fideliter facis res, etc. Fideliter facis, dicit pro eo ut diceret: Sicut vere es fidelis, ita facis, ostendens ex operibus fidem tuam. Pro nomine enim profecti sunt, nihil accipientes a gentibus. Cum antiqui. Duabus autem ex causis pro nomine Domini sunt profecti, aut ad praedicandum videlicet nomen ejus propria sponte venientes, aut propterexpulsi. Nos ergo debemus suscipere tc. Jungit se beatus Joannes, qui omnia dimiserat propter Christita alacriores reddat ad miserendum pauperibus et peregrinis: nec discredendum est illum veraciter dicere potuisse quod Paulum dixisse legimus: Ipsi scitis quoniam ad ea quae mihi opus erant et his qui mecum sunt ministraverunt manus istae. Omnia ostendi vobis, quia sic laborantes oportet suscipere infirmos,