comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad cedem et suspicionibus prauis minime ꝑcutiat
conscientias aliorum: ne dum perulans inuenit᷑
ad cedem: tirannus magis quam ep̃c iudicetur. S
magis ediuerso. ab aliis illatas patient ferat uiuri¬
as: ut mentis modestiã cunctis hostibus tranquil-¬
lam demonstret. et firmã patientiã osteudat. Non
ep̃c. ue ꝑ eandem linguam quȩ laudes refert deo.
licet uel decet de ore ep̃i benedictionem simul et
maledictionem egredi: ne ꝑ eandem luguã qua
ddeus laudatur. homo maledicatur:⁊ exceptis his¬

Expanded text:
abeat, et suspicionibus pravis minime percutiat conscientias aliorum; ne dum petulans invenitur ad caedem, athleta magis quam episcopus judicetur. Sed magis e diverso ab aliis illatas patienter ferat injurias; ut mentis modestiam cunctis hominibus tranquillam demonstret, et firmam patientiam cunctis ostendepiscopus, ne per eamdem linguam, per quam laudes refert Deo,  decet de ore episcopi benedictionem simul et maledictionem egredi, ne per eamdem linguam, per quam Deus laudatur, homo maledicatur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑa. si habuerit karitatem. misericordiã.
hospitalitatem. cet̾aq talia: que beatus gregoriꝰ
intelligi uult ꝑfilios. Aliter. Hunquid salua-¬
bitur mulier amplus si ꝑmanserit in caritate:
Ntiq s si genuerit filios: et eos infide et religione
ommipocentis dei educauerit: atq ad ꝑfectione bo¬
ne uitȩ ꝑduxerit: siquid deliquid. saluabitur ꝓlabo¬
re queni illis imnpendere stucduit. fĩdelis sermo. il est
uerax. siue precedens. siue subsequens: uł humauus
opus desiderat. Opus non dignitatẽ: laborem non
houorem.Ideo debet aliquis episcopatum desidera-¬
re: ut aliis doctrinam uerbum dei adnunciet:
ut bonum exemplũ ostendat: ut si necessitas fue¬
rit: primus ad palmam martirii currat. Oportet
ep̃m in reprehensibilem ẽẽ. idest sine crimine. et
capitali peccato. Non dixit sine peccato: quia non
est homo suꝑ terram qui faciat bonũ et non pec¬

Expanded text:
buerit charitatem, misericordiam, hospitalitatem, caeteraque talia, quae beatus Gregorius intelligi vult per filios. Aliter: nunquid salvabitur mulier amplius, si permanserit in castitate? Utique; sed si genuerit filios, et eos in fide et religione omnipotentis Dei educaverit, atque ad perfectionem bonae vitae perduxerit: si quid deliquit, salvabitur pro labore quem illis impendere studuit. Fidelis sermo id est verax, sive praecedens sive subsequens, vel humanus iderat, bonum opus desiderat. Opus non dignitatem, laborem non honorem; ideo debet aliquis episcopatum desiderare, ut aliis doctrinam verbi Dei annuntiet, ut bonum exemplum ostendat: et si necessitas fuerit, ut primus ad palmam martyrii currat. Oportet episcopum irreprehensibilem esse, id est sine crimine et capitali peccato. Non dixit sine peccato, quia non est homo super terram qui faciat bonum et non pec
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego semꝑ abiciam ęt̾nitati tuę inimicos
tuos iudeos aliosq incredulos. Pedes et enim
dñi. stabilitatẽ ȩternitatis eius designant. ubi
ille tanꝗͣ uestigiis firmis uirtute omnipotentiȩ
potentiȩ incarnationis eius. duob modis coti¬
die subiciunt᷑ inimici illius: dum uidelicet
uicioꝵ atq infidelitatis contrarietateꝰ felicta.
sponte se subiciunt illi ad salutem. ut sub illo tue

Expanded text:
quia ego subjiciam aeternitati tuae inimicos tuos Judaeos, aliosque incredulos. Pedes etenim Domini, stabilitatem aeternitatis ejus designant, ubi ille tanquam in vestigiis firmis virtute omnipotentiae suae potentiae incarnationis ejus, duobus modis quotidie subjiciuntur inimici illius, dum videlicet vitiorum atque infidelitatis contrarietate derelicta, sponte se subjiciunt illi ad salutem, ut sub illo tue
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sic̃ doctores dicunt. unicuiq fidelium ab
ortu natiuitatis. uł potiꝰ a tempore baptis mati.
datua a dõ angłs ei ad sui custodiã. qui et
suadeat bene ag̾e. Unde apłs hic dicit. Missi
qui hereditatẽ patriȩ celestis sunt ꝑcepturi.¬
ordinib mictunt᷑. eiusq dignitatis sunt qui
mittunt᷑: cuiꝰ et qͥ assistunt: ł certe. qr om̃s eiꝰdẽ
uoluntatis sunt. & dum illi qui semꝑ assistuis
consentiunt᷑ eis qui mittunt̾. quodã modo iN¬
illis om̃s ueniunt: om̃sq mittunt᷑. Et est sensꝰ.
Quid mirũ. si unico filio dei ministeriũ suũ
exhibent angłi. cum &ẽ nr̃ȩ salutis ministros
eos constet effectos: Qua ꝓpt̾ nemini illoꝵ dix̃
obseruare nos oportet ea quȩ audiuimꝰ: ne forte
tior est omnib angłis. qui nob eugłm dedit:
uł certe. qr angłi nob̾ ministrant. qͥ deo semꝑ
renunciant oꝑa nr̃a. licet ipse ubiq sit: habun

Expanded text:
autem sicut doctores dicunt, unicuique fidelium ab autem sicut doctores dicunt, unicuique fidelium ab ortu nativitatis, vel potius a tempore baptismatis datur a Deo angelus ad sui custodiam, et qui suadeat bona agere; unde Apostolus hic dicit: Missi qui haereditatem patriae coelestis sunt omnes mittuntur, ejusdemque dignitatis sunt qui mittuntur, cujus et qui assistunt, vel certe quia omnes ejusdem voluntatis sunt, et dum illi qui semper assistunt, consentiunt cum eis qui mittuntur, quodaillis omnes veniunt, omnesque mittuntur. Et est sensus: Quid mirum, si unico Filio Dei ministerium suum exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos? quapropter nemini illorum dixobservare nos oportet ea quae audivimus, ne fortetior est omnibus angelis, qui Evangelium suum dedit? Vel certe, quia angeli nobis ministrant, qui Deo semper renuntiant oper
Abbreviated transcription (Latin):
antur: ł certe dũ nolentes in eum crede. eoacti
subiciunt᷑ illi. et calcant᷑ dominio ꝑ otestatis eiꝰ
Sequitur. Nonne omnes sunt ad mitistra¬
torii sp̃s in ministerium missi ꝓpter eos qui
hereditatem capiunt salutis: Si om̃s sp̃s mit
cȩlestium uirtutũ mittunt᷑ ad salutẽ creden¬
tium. qͥd est qd̃ datuel dicit milia milium
ministrabant ei. et decies centena milia assi¬
stebant ei s̃ q uomꝰ enim om̃s mittunt᷑ si decies
centena milia ei assistunt: Intelligendũ ẽ gͦ
implet. et ubiq totus est. Quappt̃ angłicus
sp̃s qui circũscriptꝰ ÷ quo cunq mittaturr
sibi qͥ mictunt᷑. ipsi eciam et assistunt ei.
didimus grecus in libro de spiritu sancto
ait. ex omnib ordinib celestium dignitatum
missos in uolumine danielis. raphahelem quoq¬
ad tobiam: linus etiã de seraphim legit᷑ missus
ad ysaiam. qͣndo calculo tetigit labia eius: et sic̃
frequent̃ angłi legunt᷑ missi ad scõs. Generalit̃

Expanded text:
antur, vel certe dum nolentes in cum credere, coacti subjiciuntur illi, et calcantur dominio potestatis ejus. Sequitur. Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Si omnes spiritus coelestium virtutum mittuntur ad salutem credentium, quid est quod Daniel dicit: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant? Quomodo enim omnes mittuntur, si decies centena millia ei assistunt? Intelligendum ergo qimplet et ubique totus est; quapropter angelicus spiritus, qui circumscriptus est, quocunque mittatur, si qui mittuntur, ipsi etiam et assistunt ei. Didymus Graecus in libro de Spiritu sancto ait, ex omnibus ordinibus coelestium dignitatum missos in volumine Danielis, Raphaelem ad Tobiam; unus etiam de seraphim legitur missus ad Isaiam, quando calculo tetigit labia ejus, et sicut frequenter angeli leguntur ad sanctos missi. Generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
quam in lege solebamꝰ: quȩ ꝑ seruum data ẽ.
& quare habundantiꝰ: ne forte ꝑ efflamꝰ .i. ꝑea
ne forte ꝑ eamꝰ.& a salute excidamꝰ: uił. ne forte
euanescamꝰ: transeuntes in ꝑditionẽ. more
fluminis currentis in mare. Dum sensus
tostri ꝑ inania quęq discurferint. Iungit
aut̃ ꝑsonam suã illis more suo agens: & q̃ͣre
dixerit habundantiꝰ. reddidit causam. dum
sequentib uerbis explicat dicens. Si enim
qui per angelos dictus est sermo factus est

Expanded text:
solebamus, quae per servum data est. Et quare abundantius? Ne forte pereffluamus: id est, ne forte pereamus, et a salute excidamus. Vel, ne forte evanescamus, transeuntes in perditionem more fluminis currentis in mare, dum sensus nostri per inania quaeque discurrunt. Jungit autem personam suam illis, more suo agens. Et quare dixerit abundantius, reddit causam, dum in sequentibus verbis explicat, dicens: Si enim qui per angelos dictus est sermo, factus est
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sub om̃s gentes et prouincias Illiricum
ꝓuincia ẽ: ut diximꝰ: Est aut̃ finis asiȩ: et pͥnci¬
pium europȩ: Sic autem predicaui hoc eugłm:
Quomodo: Non ubi nominatus est xp̃s a predica¬
toribus siue ut in eum iam crederent: ne suꝑ ali¬
enum fundam̃tum edificarem: Non p̾dicaui
inquit ibi ubi xp̃s iam ẽet p̾dicatus. et credẽt᷑:
sed ubi penitꝰ ignorabat᷑. ne suꝑ aliorũ p̃dicatio¬
nem ⁊ fidem ponerem meã: a płs gͦ ipse iacie¬
bat fundam̃ta fidei: et ipse erigebat parietes:
de xp̃o: uidebunt illum ꝑ fidem: et qui non

Expanded text:
is omnes gentes et provincias. Illyricum provincia est, ut diximus. Est autem finis Asiae, et principium Europae. Sic autem praedicavi Evangelium hoc. Quo modo? Non ubi nominatus est Christus, a praedicatoribus, sive ubi in eum jam crederent, ne super alienum fundamentum aedificarem. Non praedicavi, inquit, ubi jam Christus esset praedicatus et crederetur, sed ubi penitus ignorabatur, ne super aliorum praedicationem et fidem ponerem meam. Apostolus ergo ipse jacebat fundamenta fidei, et ipse erigebat parietes. de Christo, videbunt, illum per fidem, et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
totum xp̃s ꝑ eum efficiebat: sicut ipse alias dic̃
An exꝑimentũ quęritis eiꝰ. qͥ in me loquit᷑ xp̃s:
n obȩdientiam gentiũ uerbo ⁊ factis Hoc est
iocitco ego insto in uerbo p̃dicationis: ⁊ factis mi¬
raculorum: ut gentes obȩdia̾nt euglio: In uir¬
tuce signorũ ⁊ ꝓdigiorum: in uirtute sp̃s scĩ:
Signa appellantur multis in locis in quib cum
sit aliquid mirabile. indicatur quoq ꝑ ea aliqͥd
futurum: sicut in sanatione filii reguli osten¬
sum est dño dicente: Nisi signa ⁊ ꝓdigia uide¬
ritis: ñ credetis: ꝑ hoc enim qd̃ iuso miraculo
sanitatis in filio illius. perpauci crediderunt:
pater uidelicet illius cũ suis. significabatur
qd̃ paucitas iudeorũ creditura ẽet in dm̃: Ecce
signũ qd̃ utrunq in se continet: quiddam
scilicet mirabile.⁊ qͥddam futuri: At uͦ ꝓdigia
dicunt᷑ quasi porro digia uł porrodicentia: eo qd̃
aliqͥd infuturũ tantũ modo ostendant quasi digi¬

Expanded text:
ipse alias dicit: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? In obedientiam gentium verbo et factis: hoc est idcirco insto ego verbo praedicationis, et factis miraculorum, ut gentes obediant Evangelio. In virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti. Signa appellantur multis in locis, in quibus cum sit aliquid mirabile, indicatur quoque per ea aliquid futurum, sicut in sanatione filii reguli ostensum est, Domino dicente: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis . Per hoc enim quod viso miraculo sanitatis in filio illius, perpauci crediderunt, pater videlicet illius cum suis, significabatur quod paucitas Judaeorum creditura esset in Deum. Ecce signum quod utrumque in se continet, quiddam scilicet miraculi, et quiddam futuri. At vero prodigia dicuntur quasi porodigia, vel perrodicentia, eo quod aliquid in futurum tantummodo ostendant, quasi digi
Abbreviated transcription (Latin):
o romani: Non impediebat᷑ a satana. s ab utilita¬
te p̃dicationis. ut pͥmũ eccłias fundaret asiaȩ:
post modũ ad exteras ꝑgeret nationes: Nunc uero
ulterius locum ñ habens uacuũ ap̃dicatione inhis
regionibus: cupiditatem autẽ ueniendi ad uos
ex multis iam p̃cedentib annis: cum in hrspa¬
niam ꝓficisci cepero: spero qd̃ p̃teriens uideã
uos. ⁊ a uob̃ deducar illuc: si uobis primum

Expanded text:
 adhuc. Non impediebatur a Satana, sed ab utilitate praedicationis, ut primum Ecclesias fundaret Asiae, postmodum ad exteras pergeret nationes. Nunc vero ulterius locum non habens, vacuum ad praedicandum, in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis, cum in Hispaniam proficisci coepero, spero quod praeteriens videam vos, et a vobis deducar illuc, si vobis prim
Abbreviated transcription (Latin):
a mertato: eo qd̾ ibi mactantur carnes: Ideo
carnibus. utrũ consecratȩ e̾ent idolis necne:
qr si int̾rogarent. dicerent ille insultando &
deridendo. qui interrogatꝰ fuerat: Om̃s iste
carues quas cernis in toto macello idolis sunt¬
dicatȩ. Si aliquis fidelium hec audiens.
postea emeret: derideret eum ille paganꝰ:
c̃secratas idolis. ⁊ comedit scãs Nisi aliquid
numinis in idolis cognosceret: nequaꝗͣ hoc agͥet:
quandui uidero eũ talia facientẽ: non tran¬
sibo ad xp̃ianismũ: Siquis infidelium
uocat uos ad cęnam. &e uultis ire. sub̃ ad
domũ eiꝰ : non p̃cepit ut irent: nec ꝓhibuit
s licentiã prestat: Cena uocat᷑ a cõmunione

Expanded text:
a mactando, eo quod ibi mactantur carnes. Ideo ent aliquid de carnibus, utrum consecratae essent idolis necne, quia si interrogarent, diceret ille insultando et deridendo qui interrogatus fuerat: Omnes istae carnes quas cernitis in macello, idolis dedicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, derideret eum ille paganus consecratas idolis, et comedit ut sanctas. Nisi aliquid numinis in idolis cognosceret, nequaquam hoc ageret. Quandiu talia videro eum facientem, non transibo ad Christianismum. Si quis infidelium vocat vos, ad coenam, et vultis ire, subaudis ad domum ejus. Non praecepit ire, nec prohibuit, sed praestitit licentiam. Coena vocatur a communione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussit morses Qua ꝓpt̾ melius : ut sp̃italic̃
ista intelligant᷑: sicut suꝑiora Unde apło¬
sp̃itale appellat eandẽ petrã: qi sp̃ĩcalit̃ est
uicelligenda: Significat enĩ xp̃m: sicut
sequentia manifestant: Petra inqͥt erat¬

Expanded text:
percussit Moyses. Quapropter melius est ut spiritaliter percussit Moyses. Quapropter melius est ut spiritaliter ista intelligamus, sicut spiritalem appellat eamdem petram quia spiritaliter est intelligenda. Significat enim Christum, sicut sequentia manifestant: Petra aute
Abbreviated transcription (Latin):
morses ꝑcussit uirga bis silice popłs q bibit
ac uimenta: semper secuta sit eos illa
petra: et ubicunq figebatt tentonia.
uoluebatur in medio castroꝵ nullo boie
impellente: emittens largissimos riuulos
ad sacietatẽ populi & iumentoꝵ: Dicunt aut̃
uenirent in trã mandian: ubi foderunt
puteos. ⁊ inuener̃ aquam dulcẽ satis. ha¬
bundeq. Quidam etiã somniando fingt
qdͣ tante paruitatis fuerit ille lapis: ut
maria soror morsi ferret illum in pectore
suo ꝑillã uastã solitudinẽ: sed illi qͥ talia
de petra: & oleum de firma petra: et tunc
phendꝰ̾ ÷ assensus. qd̵ secuta sit eos petra: At
cum ñ inueteri cestam̃to hoc factũ reꝑire
poterint. sũmittant uocem. ⁊ inclinent
aurem. ut sp̃italit̾ ista penitrare ualeant.
qͣm litcerã inhis sequi non possunt: Nunc
sicut doctores tradiuit: orebh petra quam
morses ꝑcussit mons ẽ lapideus: cuius latꝰ

Expanded text:
Moyses percussit virga bis silicem, populusque bibit Moyses percussit virga bis silicem, populusque bibit ac jumenta, semper secuta sit eos illa petra, et ubicunque figebant tentoria, volvebatur in medium castrorum, nullo hominum impellente, emittens largissimos rivulos ad satietatem populi et jumentorum. Dicunt autem enirent in terra Madian, ubi foderunt puteos, invenerunt aquam dulcem satis abundeque. Quidam etiam somniando fingunt quod tantae parvitatis fuerit ille lapis, ut Maria soror Moysi ferret illum in pectore suo per illam vastam solitudinem. Sed illi qui talia de petra, oleumque de firma petra, et tunc praebendus assensus quod secuta sit eos petra? At cum nusquam in Veteri Testamento hoc factum reperiri poterit, submittant vocem et inclinent aurem ut spiritaliter ista penetrare valeant, quoniam litteram in his sequi non possunt. Nam, sicut doctores tradunt, Oreb petra quam Moyses percussit, mons est lapideus, cujus latus
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur ab eccłia: uł qr ñ mundana lege
& csuetudine parata sunt. s uirtute di sine
cõmixtione elemcoꝵ: aquȩ ut delicet et
Et aqua similit̾ ñ consuetudine mundana.
s uirtute spiritali omp̃is dei eis ꝓfluxit
epetra: Io circo & ille cib panis angłorum
dictus ẽ: qr uirtute omp̃is dĩ qua angłi
uiuunt. ⁊ subsistunt sine labore aliquo:
ea uirtute mcreatꝰ ÷ ille cib ⁊ appositꝰ ÷ eis
sine aliquo labore illor: hoc significans qr
de cęlis uenturꝰ erat xp̃s. sp̃italis panis: qui
sp̃italit̾ pasceret: Unde ⁊ manna pͥma feria
siue pͥma sabbati quȩ nc̃ ob reuerentiam
dnicȩ resurrectionis dies dnica uocat᷑: pri¬
mum uenit de cȩlo ad saturitatẽ popłi:
Hibebant autem de spiritali sub. petra.
consequenti eos eadem petra: Iudei &. qͥdã¬
eciam simpliciũ doctors ex hoc loco fabulose
disputant: uolentes affirmare qd postꝗͣ.

Expanded text:
cipitur in Ecclesia, vel quia non mundana lege cipitur in Ecclesia, vel quia non mundana lege et consuetudine parata sunt, sed virtute Dei sine commistione elementorum, aquae videlicet et et aqua similiter non consuetudine mundana, sed virtute spiritali omnipotentis Dei, eis profluxit ex petra. Idcirco et ille panis angelorum dictus est, quia virtute omnipotentis Dei qua angeli vivunt et subsistunt sine labore aliquo, ea virtute creatus est ille cibus, et appositus est eis sine aliquo labore illorum. Hoc etiam significans, quia de coelis venturus erat Christus, spiritualis panis, qui spiritualiter pasceret. Unde et manna prima feria, sive prima sabbati, quae nunc ob reverentiam Dominicae resurrectionis dies Dominica vocatur, primum venit de coelo ad saturitatem populi. Bibebant autem de spiritali, subaudis petra, consequente eos eadem petra. Judaei et quidam simplicium doctorum ex hoc loco fabulose disputant, volentes affirmare quod postquam
Abbreviated transcription (Latin):
stris: et postmodum ꝓtecti sunt ꝑ diem ab
ipsa nube a calore solis. dum a morte p̾senti
liberati sunt: baptizati in nube ꝑ mor
sen fuisse. dicuntur quȩ erat post ipsos: &
in mari. ꝑ cuius medium tausierunt:
Siue etiam in hoc dicuntur fuisse bapti¬
tati ꝑ morsen in nube et u mari: qr
omnia quȩ facta sunt illis in figura: nob̾
eueniunt in ueritate Nam sicut illi per
moysen ducẽ ex egrpto lib̾ati sunt. et
te originalis peccati ⁊ actuał libam᷑. Mor¬
ses enim xp̃m significat: nubes sp̃m sc̃m.
mare rubrũ ꝑ qd̃ illi transiendo a morce
libati sunt. baptisma significat: qd̾ rubore
sanguinis xp̃i consecrat᷑.: ꝑ qd̾ nos a morte
ȩt̃na libam᷑ Et omnes caudem escam
spiratalem manducauerunt: et omnes eundẽ
potum spiritalem biberunt: Manna quȩ
decȩlo .i. de isto aere eis data est.⁊ aquam quȩ
de petra flixit. dicit spiritalia eẽ. uł quia
spiritalit incelligendas significabant enun
corpus & sanguinẽ dñi. qd̃ mn consecrat᷑ et

Expanded text:
stris; et postmodum protecti sunt per diem ab ipsa nube a calore solis, dum a morte praesenti liberati sunt, baptizati dicuntur fuisse per Moysen in nube quae erat post ipsos et in mari per cujus medium transierunt. Sive etiam in hoc dicuntur baptizati per Moysen in nube et in mari, quia omnia quae facta sunt illis in figura, nobis eveniunt in veritate. Nam sicut illi per Moysen ducem ex Aegypto liberati sunt, et te originalis peccati et actualis liberabimur: Moyses enim Christum significat, nubes Spiritum sanctum, mare Rubrum per quod illi transeundo a morte sunt liberati baptisma significat, quod rubore sanguinis Christi consecratur, per quod nos a morte aeterna liberamur. Et omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt. Manna quod de coelo, id est de isto aere eis datum est, et aquam quae de petra fluxit, dicit spiritalia esse; vel quia spiritaliter intelligenda sunt: significabant enim corpus et sanguinem Domini quod modo consecratur et
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ ꝓpt̃ firmitatẽ ÷ petra non ꝑ sub¬
stautiam. ⁊ aqua alla quȩ fluebat ex
petra significabat doctrinam xp̃i.⁊ gr̃am
ueniat ad me &e bibat: et ceta: Sp̃italis
quoq et consequens petra dicitur: q xp̃ma
subsequent̾ sp̃italit̾ significabat: De qua petra
spitali ⁊ consequenti bibebãt illi: qi ubicund.
deficiebat eis hutnanũ auxiliũ: aderat xps¬
p̾st ans ullis suffragiũ: Cuius potentia qui est
uerbũ dei patris libati sunt de t̾ra egrpti: et
in t̾rã repromissionis iutroducti: Ideoq dicitur
conseqͥ eos: qr subueniebat eis Nec enim petra
aquã dedit illã una uice: sed xp̃s ꝑ pocentiã sua:
Notancdũ ab apło omnia ista idcirco eẽ dicta:
ne quis sibi in baptismate conficlat aut in esca.
& potu sp̃itali  ut putet dm̃ sibi parcere si pecca¬
u̾it criminalit̾: nisi penitentia digna hoc ꝓme¬
ruerit: Qua ꝓpt̾ om̃ib ẽ uigilandũ ⁊ laborau¬

Expanded text:
cationem propter firmitatem est petra, non per substantiam; et aqua illa quae fluebat ex petra significabat doctrinam Christi et grveniat ad me et bibat , etc. Spiritalis quoque et consequens petra dicitur, quia Christum subsequentem spiritaliter significabat. De qua petra spiritali consequente bibebant illi, quia ubicunque deficiebat eis humanum auxilium, aderat Christus, praestans suffragium, cujus potentia qui est Verbum Dei Patris liberati sunt de terra Aegypti, et in terram repromissionis introducti. Ideoque dicitur, consequentes eos, quia subveniebat eis. Nec enim petra aquam dedit illam una vice, sed Christus per potentiam suam. Notandum ab Apostolo omnia ista idcirco esse dicta, ne quis sibi in baptismate confidat, aut in esca et potu spiritali, ut Deum putet sibi parcere si peccaverit criminaliter, nisi poenitentia digna hoc promeruerit. Quapropter omnibus est vigilandum et labora
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in plurib eorũ beneplacitũ ÷ dõ: q̃m multi ꝓpt̃
in fidelitatẽ mortui st̃ in heremo. ñ intelligen¬
tes beneficiũ dei: sexcenta uidelicet milia: Hec
om̃ia quȩ diximꝰ de nube. mari. morse. esca. potu.
I ONSIOOUS CONCUPISCINCES
pones. & ea quȩ in egrpoo habuer̃ in usum
comedendi: Ista ex suꝑiorib uerbis pendent

Expanded text:
 in pluribus eorum beneplacitum est Deo. Quoniam multi propter infidelitatem mortui sunt in eremo, non intelligentes beneficium Dei, quadraginta videlicet millia. Haec autem omnia quae dicimus de nube, mari, Moysi, esca, potu Ut non simus concupiscentes pones, et ea quae in Aegypto habuerunt in usum comedendi. Ista in superioribus Apost
Abbreviated transcription (Latin):
crantes. Tempus enim sibi redimit. qui suam uti.¬
sal condim̃tum prestat omnib cibis: ita & ille
cunctorum mentes condiet Ut sciatis quomͦ o
porteat uos unicuiq res pondere .i. quomodo he¬
retico. quo modo xpĩano. ut si uos in terrogauerit
hereticus: quomodo creditis respondeatis uos: Cre¬
dere ind̾m patrem & filium & spm̃ scm̃. & bis

Expanded text:
crantes. Tempus enim sibi redimit, qui suam utisal condimentum praestat omnibus escis, ita et ille cunctorum mentes condiat, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere, id est quomodo haeretico, quomodo Christiano, ut si vos interrogaverit haereticus, quomodo respondeatis, vos credere in Deum Patrem, et Filium, et Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
meo exemplo ut non deficiatis in fide. sed potiꝰ
consolidemini. ut si necessitas fuerit talia susti¬
nere possicis.qualia & ego mͦ sustineo Cum o¬

Expanded text:
meo exemplo, ut non deficiatis in fide, sed potius consolidemini, ut si necessitas fuerit, talia sustinere possitis, qualia et ego sustineo cum O
Abbreviated transcription (Latin):
demuliere nomine lidia. purpurarid cuius do
lo dicebantur. AlitER. Ut aꝑiat nobis osti-¬
um sermonis.i. sensum ꝙ intellegentiam di¬
uinorum eloquioꝵ. ut prõptissimus adloquen¬
dum mysteria Incarnationis xp̃i. & diuinita¬
me loqui.i. ut sciam cui & quid. & quando. ut
quantum debeam loqui: Insapientia ambu¬
late adeosqui foris sunt :i. in fide scẽ trinitatis.
ubi ẽ omnis sapientia & in bona conuersatio

Expanded text:
de muliere nomine Lydia, purpuraria civitatislo dicebantur. Aliter: ut aperiat nobis ostium sermonis, id est sensus et intelligentiam divinorum eloquiorum, ut prompti simus ad loquendum mysteria incarnationis Christi et divinitame loqui, id est ut sciam cui et quid et quando, vel quantum debeam loqui. In sapientia ambulate ad eos, id est in fide sanctae Trinitatis, ubi est omnis sapientia, et b
Abbreviated transcription (Latin):
incorde: & ab illo mercedẽ expectet: & gaudeat
incorde qđ placet creatori suo & ita agat bonũ
qđ oꝑatur. ut opus sit inpublico: & intentio ĩ
occulto qui hoc facit: ille non ẽ cupidus in a¬
nis głȩ: sed plene: Inuicem prouocantes uos ad
iracundiam: ad lites. ad contentiones: in uicem
inuidentes uobis Erant ap̃ galathas quidã se¬
ducti abpseudo apłis. et aiuidȩis: contendentes
degene alogũs. et questionib legis: exquib qui¬
dam dicebant: melior circumcisio ꝗͣ baptismus.
etͤcontra alii: melior ẽ. baptismus: quã circum¬
cisio Item alii dicebant: melius ẽ. ẽẽ allegoriam
ꝗͣ historiam: quia allegoria .i. spĩtalium intelli¬
gentia uniuificat: littera occidit:. E tͤcontra aliĩ
dicebant. melior ẽ. historia. ubi ueritas contiue¬
tur: ꝗͣ allegoria uana & umbratica.
R̾s: Et si preocupatus fuerit homo usq¬

Expanded text:
rde placere, et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat rde placere, et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat in corde quod placeat Creatori suo, et ita agat bonum quod operatur ut opus sit in publico, et intentio in occulto. Qui hoc facit, ille non est cupidus inanis gloriae. Invicem provocantes vos ad iracundiam, ad lites, ad contentiones, invicem invidentes vobis. Erant ex Galatis quidam seducti a pseudoapostolis et a Judaeis, contendentes de genealogiis et quaestionibus legis. Ex quibus quidam dicebant: Melior est circumcisio quam baptismus. Et e contra alii: Melior est baptismus quam circumcisio: Item alii dicebant: Melior est allegoria quam historia: quia allegoria, id est spiritalis intelligentia vivificat, littera occidit. Et e contra alii dicebant: Melior est historia, ubi veritas continetur, quam allegoria vana et umbratica. Fratres, et si pr
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuimus spũ: spũ & ambulemus.
sari et uiuere: ambulantes deuirtute in uir¬
tutem: uirtutes sectando. uitia respuendo Hita
animȩ fides est: qua credimus omp̃m Et sicut
ta qđ ꝑ ꝓþhecã dominus dic̃. Iustus autem
nĩs: exfide uiuic: qđ si subtraxerit se: non pla
tribuitur: qui ẽ. unius substantie cum do pa¬
tre. & filio & non sola fides abillo nobis datur:
sed quicquid boni habenius. ab illo nobis ad¬
ministratur. Non efficiamur cupidi inanis glȩ:
gła utilis: de qua dñs dicit. Qui me glorifica¬
uerit: glorificabo eum. Qui sunt gͦ cupidi ꝙa¬
non querunt dõ placere: neq mercedẽ ȩterni
ciunt: ut glorificentur ab hominib. Isti tales au¬
dient indie iudici: Recepistis mercedẽ ur̃am.
Et sunt multi: qui non solum ꝓbono querunt
laudari: sed etiam ꝓmalo: & non solum abaliis.
sed in suꝑ ipsi se extollunt: & gloriantur quasi
deuirtutib. ꝑfecta autem & plena gloria ẽ: ut
homo ꝓbono qđ agit ompi deo desideret placere

Expanded text:
ivimus, spiritu et ambulemus. rsari et vivere, ambulantes de virtute in virtutem, virtutes sectando, vitia respuendo. Vita animae fides est, qua credimus Deum omnipotentta quod per prophetam Dominus dicit: Justus autem meus ex fide vivit . Quod si subtraxetribuitur, qui est unius substantiae cum Deo Patre et Filio: et non sola fides ab illo nobis datur, etiam quidquid boni habemus ab illo nobis administratur. Non efficiamur inanis gloriae cupidloria utilis, de qua Dominus dicit: Qui me glorificaverit, glorificabo cum . Qui sunt ergo cupidi non quaerunt Deo placere, neque mercedem aeternae ciunt ut glorificentur ab hominibus . Isti tales audient in die judicii: Recepistis mercedem vestram , quia multi sunt, qui non solum pro bono quaerunt laudari, sed etiam pro malo: et non solum ab aliis, sed insuper ipsi se extollunt et gloriantur de virtutibus. Perfecta autem et plena est gloria, ut homo pro
Abbreviated transcription (Latin):
nñ inpsalmo cantatur Preocupemus .i. preuenia¬
mus faciem eiꝰ inconfessione peccatorum nr̃orui:
Preoccupatur homo ergo inpeccato: quando subi-¬
to & insperate peccat. quod antea non fuerat p̃.¬
meditatus Quando uero añ p̃meditatur quo¬
modo ꝑpetret homicidium. adulterium. aut
aliquid tale: non ẽ preoccupatio. sed preineli-¬
tatio: & ꝑ petratio sceleris Et aliter reprehen¬
dendus ẽ ille qui in sperate peccat qd ante p̃¬
meditatus non fuerat.i. qui p̃uentus apecca
indesperatione: Iste uͦ acriori indiget castiga¬
tione: Et bene addidit homo: qui fragilis ẽ.
& caducus. citoq labens adculpam: ꝙ̃ maxime.
ille qui simplicitatem habet sine astutia: Hos
pantur & simpliores sunt. in struite ꝙ corripi¬
tes ei ueniain: ne forte in lapsum desperationis
Considerans te ipsum qui homo fragilis natu¬
re es sicut et ille: Ideoq potes temptari & pre¬
ueuiri apeccato sicut & ille: Et dum considera¬
ueris posse te temptari & inpeccatum ruere:

Expanded text:
eoccupemus, id est praeveniamus, faciem ejus in confessione , peccatorum nostrorum. Praeoccupatur ergo homo in peccato, quando subito et insperato peccat, quod ante non fuerat praemeditatus. Quando vero praemeditatur quomodo perpetret homicidium, adulterium, aut aliquid tale, non est praeoccupatio, sed praemeditatio et perpetratio sceleris: et aliter reprehendendus est ille qui insperato peccat, quod ante praemeditatus non fuerat, id est praeventus a peccain desperationem: iste vero acriori indiget castigatione. Et bene addidit homo, quia fragilis est et caducus, citoque labens ad culpam, et maxime ille qui simplicitatem habet sine astutia. Vos pantur et simpliciores sunt, instruite et corripintes eis veniam, ne forte in lapsum desperationis considerans teipsum, quia homo fragilis naturae es, sicut et ille, ideoque potes tentari et praeveniri a peccato sicut et ille: et dum consideraveris te posse tentari, et in peccatum ruere,
Abbreviated transcription (Latin):
nere: & hic dr̃. Et ẽ sensus Sicut uis pacient᷑
portari & sustineri si peccas: & cũ moderatione
corripi: porta similiter pacienter frẽm tuum
si peccauerit: Potest & aliter intelligi: scđm
sensum beati hieronimi Alter alterius one¬
ra portate: Hoc ẽ. qui habundas diuituĩs bo¬
nisq temporalib: sustenta frũm pauꝑtatẽ.
uerbi gratia. Habeo sororem pauprimã: Cuiꝰ
pauꝑtatis honus meum est. Prebendo ei uic¬
tum uestim̃tum & calciam̃tum: sustenca ouꝰ
meum: Habeo uxorem qui non possũ ẽe. con.¬
tinens: sed egestate nimia premor: tuquidẽ
donante deo continens es. & bonis tempora¬
lib habundas: porta onus meum: Uñ cõpa¬
rationem ceruorum inepła adcolocenses: Bea¬
tus augustinus exhoc donat: Et si in anima¬
lib ratione non utentib illud fit : quanto
magisin hominib debet fieri: si quidẽ hoc
feceritis: adimplebitis legem xp̃i hoc ẽ p̃cep¬
tum xpĩ quod ipse dedit discipulis suis: dicets.

Expanded text:
nere et hic dicitur; et est sensus: Si vis patienter portari et sustineri si peccas, et cum moderatione corripi, porta similiter patienter fratrem tuum, si peccaverit. Potest et aliter intelligi secundum sensum beati Hieronymi: Alter alterius onera portate, hoc est, qui abundas divitiis bonisque temporalibus, sustenta fratrem pauperem. Verbi gratia: habeo sororem pauperrimam cujus paupertas onus meum est, praebendo ei victum et calceamentum, sustento onus ejus. Habeo uxorem quia non possum esse continens; sed egestate nimia premor: tu qui, Deo donante, continens es et bonis temporalibus abundas, porta onus meum. Vide comparationem cervorum in Epistola ad Colossenses quam beatus Augustinus ex hoc donat. Quia et si in animalibus ratione non utentibus illud sit, quanto magis in hominibus debet fieri? Si, inquit, hoc feceritis, adimplebitis legem Christi, hoc est, pactum Christi quod ipse dedit discipulis suis, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
brauio: interrogemus apłm: et ipse nobis
demonstrabit in illo loco ubi dicit: O ani¬
festaͣ łunt oꝑa carnis: adulterium uideli¬
cet: fornicatio: immundicia. luxuria:
Ista et hissimilia. contraria sunt nr̃o cur¬
sui: Et illi quidem qui currunt intra
stadium. ideo currunt ut corruptileni

Expanded text:
bravio, interrogemus Apostolum, et ipse nobis bravio, interrogemus Apostolum, et ipse nobis demonstrabit illo in loco, ubi dicit: Manifesta autem sunt opera carnis: adulterium videlicet, fornicatio, immunditia, luxuria . Ista et his similia contraria sunt nostro cursui. Et illi quidem, qui currunt intra stadium, ideo currunt ut corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
hendatis palinam ȩtil remunerationis: Solli¬
cite ac uirilit uult apłs ut curramus : quia
magna est ꝓmissio ad quã tendimꝰ Omnis
quȩ contͣria sunt cursui illius Illi uuenes
qui ad cursum se p̃parabant: ab omnibus
escis. ⁊ potib om̃ibq rebus abstinebant:
quȩ impedire poterant cursum illorum:
Nec solum animia cõmestione ⁊ suꝑflua
potatione se refrenabant: sed etiam lãminas
plumbeas ponebant noctib circa lumbos:
ne fluxum libidinis ꝑ somniũ ꝑpacerent᷑: q̃m
libido nimium debilitat corpus: Et si om̃s
illi ita se p̃parabant. cum scirent unum
coronandum. ⁊ illi solummodo repromissũ
brauiũ qui prior ueniret: licet om̃s pꝰillũ
ad eundem locum ꝑuenissent: quanto magis
nob̾ est obseruandum ab om̃ib quȩ cursum
nr̃m impedire posseͬnt: cum om̃ib nob̃ ꝓmissa
sit salus ęt̃na: Si quęri mus gͦ a quibus reb
debeamus abstinere: et quȩ cursum nr̃m
impediendo separant. ⁊ retrahunc aꝓmisso

Expanded text:
hendatis palmam perennis remunerationis. Sollicite ac viriliter vult Apostolus ut curramus, quia magna est promissio ad quam tendimus. Omnisquae contraria sunt cursui illius. Illi juvenes qui se ad cursum praeparabant ab omnibus escis et potibus, omnibusque rebus abstinebant, quae impedire poterant cursum illorum. Nec solum animi a comestione, et superflua potatione corpus refrenabant, sed etiam laminas plumbeas noctibus ponebant circa lumbos, ne fluxum libidinis per somnum paterentur, quoniam libido nimium debilitat corpus; et si illi omnes ita se praeparabant, cum scirent unum coronandum, et illi solummodo repromissum bravium qui prior veniret, licet omnes post illum ad eumdem locum pervenissent, quanto magis nobis est abstinendum ab omnibus quae cursum nostrum impedire possunt, cum omnibus nobis promissa sit salus aeterna? Si quaerimus ergo a quibus rebus debeamus abstinere, et quae cursum nostrum incipiendo superent et retrahant a promisso
Abbreviated transcription (Latin):
maior erit grã eius in illis. Cerrẽbilis est aut̃
quędã expectatio iudicii et ignis ȩmulatio q̃
consumptura est adu̾sarios. Aemulatio aliq̃n
ꝓ imitatione ponit᷑. aliq̃n ꝓ inuidentia. Hic aũ
ꝓ consumptione ⁊ uindicta accipit᷑. Terret
gͦ apłs om̃s ut metuant pꝰ baptismi lauacrum
ad uicia relabi. qr ñ possunt rebaptizari. Ter¬
ret etiã ut si peccau̾ int: penitentiã statĩ stude¬
ant agere dignã. qm quicunq penitentiȩ
medicam̃tũ neglexerit. uindicta ⁊ consum¬
ptio ignis ęt̾ni deuorabit eũ. Qua ꝓpter
unus quisq ad penitentiȩ dũ tempus habet
medicamentum confugiat. ne igni tradatur
ȩt̃no. Irritam quis faciens legem morsi sine
uictus moritur. quanto magis putatis de teri¬

Expanded text:
major erit gratia ejus in illis? Terribilis autem major erit gratia ejus in illis? Terribilis autem quaedam exspectatio judicii, et ignis aemuconsumptura est adversarios. Aemulatio aliquando pro imitatione ponitur, aliquando pro invidentia: hic autem pro consumptione et vindicta accipitur. Terret ergo Apostolus omnes. ut metuant post baptismi lavacrum ad vitia relabi, quia non possunt rebaptizari. Terret etiam ut si peccaverint, poenitentiam statim studeant agere dignam, quoniam quicunque poenitentiae medicamentum neglexerit, vindicta et consumptio ignis aeterni devorabit eum. Quapropter unusquisque ad poenitentiae dum tempus habet medicamentum confugiat, ne igni tradatur aeterno. Irritam quis faciens legem Moysi, sinebaudis convictus, moritur. Quanto magis putatis deteri
Abbreviated transcription (Latin):
uerȩ fidei.⁊ pꝰꝙͣ mundati sumꝰ in baptisinate.
ñ reseruat̾ ult̾ nob̾ hostia ꝓ peccato quȩ ꝓ nob̾
offerat᷑ sic̃ in ueteri lege donatũ est hostias sepius
offerre ꝓ peccato. Neq enĩ xp̃s qͥ est hostia nr̃a:
iter̃ immolandꝰ est ꝓ peccatis nr̃is. H oc enim semed
factũ est. & scdo opus ñ ẽritsed mag̃ opus est pꝰ
acceptã grãm ꝑmanere in fide recta & mundi¬
cia bonoꝵ operũ. Mundatꝰ es in baptismate. liber
es acriminib om̃ib peccatis. factus es filius dei. S.
ad pͥmũ reuisus fueris grauissimũ te expectat iudi¬
ciũ. sic̃ in sequentib dr̃: nisi ꝑ dignã penitentiam
excludit lauacrũ baptismi. Non enĩ ita est ini¬
micus salucis nr̃ȩ: ut dice̾t. Non est ult̃ peniten¬
nos baptizem᷑. Nam sic̃ xp̃s semel mortuus est
&e iam ñ morit᷑. ita nos semel baptizati ad instaꝵ
mortis eius ⁊ sepulture. sicut apłsalias dicit con
inus rebaptizari: q̃nco mag̃ ubi plures fueruit

Expanded text:
tismate, non reservatur ultra nobis hostia pro peccato, quae pro nobis offeratur, sicut in Veteri Testamento donatum est, hostias saepius offerre pro peccato. Neque enim Christus, qui est hostia nostra, iterum immolandus est pro peccatis nostris: hoc enim semel factum est, et secundo opus non est, sed magis opus est post acceptam gratiam permanere in fide recta et munditia bonorum operum. Mundatus es in baptismate; liber es a criminibus omnibusque peccatis; factus es filius Dei: si ad primum reversus fueris, gravissimum te exspectabit judicium sequens, nisi per dignam poenitentiam ntium; sed secundum excludit lavacrum baptismi. Non enim ita est inimicus saluti nostrae, ut diceret, non esse ultra poenitennos baptizemur. Nam sicut Christus semel mortuus est, et jam non moritur, ita et nos semel baptizati instar mortis ejus et sepulturae, sicut Apostolus alias dicit, Conmus rebaptizari. Quanto magis ubi plures fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tres congregati sunt in nromine saluatoris ipse
sit in medio eor. Sequit̾ E t tanto magis¬
sub̃ secta mini caritatẽ uosq inuicẽ consolamini.
quanto uideritis apꝓpinquare diem iudicii. iN
quo singłoꝵ merita examinabunt᷑: uł &ẽ extre¬
mũ diem uitȩ nr̃ȩ. Dioit enĩ alio in loco. Nichil
solliciti sitis. Dñs enĩ ꝓpe est. Uoluntarie enim

Expanded text:
tres congregati fuerint in nomine Salvatoris, ipse sit in medio eorum. Sequitur: Et tanto magis. Sectamini charitatem, vosque invicem consolamini. Quanto videritis appropinquare diem. Judicii, in quo singulorum merita examinabuntur. Vel extremum diem vitae nostrae; dicit enim alio loco: Nihil solliciti sitis, Dominus enim prope est. Voluntarie enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipse ab rahã ꝑ fidem placuit deo. S tatim
enim ut ei dixit ds̃. exi de t̾ra tua.⁊ uade in
t̾rã quã monstrauero tͥ.dadoq tibi illam &
semini tuo: credidit deo &e exiuit in locum
enim erat ei locus ⁊ habitatio illiꝰ t̾̃rę.⁊ iN¬
qͣntũ ambulauit ꝑ fidem ambulauit. siue
nesciens qͦ iret. qm̃ quẽ imitaret᷑ non hadebat.¬
Fide moratus est in tram repromissionis tanꝗͣ
in aliena in casulis habitando cum rsasie. &
iacob coheredibus repromissionis exusdẽ. Ca¬
sula diminutiuũ est a casa .i. domo. Hic aut̃
ꝓ tentoriis tabnacłisq posicũ est. in quib abrã¬
ham cum y saac ⁊ iacob habitauit more uiatoꝵ
redib ꝓmissionis suȩ. Et enim ꝓmissio quȩ
facta ẽ ad abrahã facta ẽ &e ysaac & iacob om̃sq simul cohe¬
redes. siint in repromissionib abrahȩ. Abrahȩ
nanq dictũ est in te benedicent᷑ om̃s gentes
t̾rȩ. ⁊ in ysaac uocabit᷑ tibi semen. Ad isaac

Expanded text:
Et ipse Abraham per fidem placuit Deo: statim Et ipse Abraham per fidem placuit Deo: statim enim ut ei dixit Deus: Exi de terra tua, et vade in terram quam monstravero tibi; daboque tibi illam, et semini tuo; credidit Deo, et exivit in locum enim erat ei locus et habitatio illius terrae; et inquantum ambulavit, per fidem ambulavit; sive nesciens quo iret, qFide moratus est in terra repromissionis tanquam in aliena in casulis ab inhabitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Casula diminutivum est a casa, id est domo, hic autem pro tentoriis tabernaculisque positum est, in quibus Abraham cum Isaac et Jacob habitavit more viatorum e. Ea enim promissio quae facta est ad Abraham, facta est ad Isaac et Jacob, omnesque simul cohaeredes sunt in repromissionibus Abrahae; Abrahae namque dictum est: In te benedicentur omnes gentes terrae, et in Isaac vocabitur tibi semen. Ad Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ adhuc non udebantur. ħ÷ de imbrib
inecuens aptauit archam in salutem domus
suȩ. ꝑ quam sub fidẽ dãpnauit mundum.
comparatione scilicet melioris fidei ⁊ facti ce
iusticiȩ. qui ꝑ fidem est heres insticuais. Fide
credidit deo qd̃ inducturus eẽt aquas suꝑ
trã. dicente sibi illo. Finis uniu̾sȩ carnis uenit
uatus est cum omni domo sua. ħ ÷ fãmilia sua.
quoq nullaꝰ parebant diluuii. Ueruntamen
ille timuit. atq ꝑ fidẽ de his quȩ adhuc non
uidebant᷑ metuens: construxit archã in salutẽ
Ostendit enim eos dignos hoc supplicio qͥ neq
ꝑ centũ annoꝵ spaciũ illiꝰ archȩ constructione
corrigi noluer unt. Per fidem quoq non
ꝑ legem heres iusticię est institutꝰ. dum ipse
solus fidem patrũ tenuit ⁊ ab illo cȩteri discedebãt.
hoc apparuit deoiustus. qr credidit deo. Fide
qui uocatur abraham obędiuit in locum
exire quem accepturus erat in hereditatem.
ce exiuit nesciens quo iret. Quasi diceret.

Expanded text:
is quae adhuc non videbantur, hoc est, ns aptavit arcam in salutem domus suae, per quam, subaudis fidem, damnavit mundum, comparatione scilicet melioris fidei et facti; et justitiae quae per fidem est, haeres est institutus. Fide credidit Deo quod inducturus esset aquas super terram, dicente sibi illo : Finis universae carnis venit eo salvatus est cum omni domo sua, hoc est, familia sua. quoque millia apparebant diluvii: verumtamen ille timuit, atque per fidem de his quae necdum videbantur metuens, construxit arcam in salutem ostendit enim eos dignos hoc supplicio, qui neque per centum annorum spatium illius arcae constructione corrigi voluerunt: per fidem quoque, non per legem, haeres justitiae est institutus, dum ipse solus fidem patrum tenuit, et ab illo caeteri discedebant. hoc apparuit justus, quia credidit Deo. Fide qui vocatur nunc Abraham obedivit in locum exire, quem accepturus erat in haereditatem, et exivit nesciens quo iret, quasi diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine nonfit remissio
Quare
dix̃ pene in satiguine mundari omĩa scđm
legẽ: Qĩn in illis ñ erat ꝑfecta mundatio: neq ꝑ fe¬
cta remissio. Corpora enũ qͣntũ ad legẽ ꝑtinet mun¬
dabant̾ asꝑsione siue effusione sanguinis anima¬
lium: leuiaq peccata relaxabantua. Sed
inꝰ qr maiora crimina ñ tollebat: neq ꝑfectũ
hõminẽ reddebat. ũ erat ꝑfecta mundatio.
Perfecta aut̃ mundatio et remissio in sangui¬
ne xp̃i consistit. qͥ ꝓ nob̾ fusus est in remissio¬
nem peccatoꝵ: sine cuiꝰ sanguinis effusione
nemo redimit᷑. Neecesse est gͦ e mexemplaria
quidem cęlestium his sacrificiis &e asꝑsionibꝰ
mundari. ipsa autem cȩlestia melioribus hostiis
mundant̾ quam istis. Sacrificia legalia: ex¬
emplaria .i. figurã ⁊ similitudinẽ uocat. Ista
celestia appellat .i. sp̃ualia. q̃m sp̃ualia sunt.
&e sp̃ualit̾ sunt agenda. S iue cęlestia: eo qd̾
illos qͥ inueritate ea celebrant ad cȩlestia ꝑducañ.

Expanded text:
sione non fit remissio. Quare dixit pene in sanguine mundari omnia secundum legem? Quoniam illis non erat perfecta mundatio, neque perfecta remissio: corpora enim quantum ad legem pertinent mundabantur aspersione sive effusione sanguinis animalium, leviaque peccin hoc quia majora crimina non tollebat, neque perfectum hominem reddebat, non erat perfecta mundatio: perfecta autem mundatio et remissio in sanguine Christi consistit, qui pro nobis fusus est in remissionem peccatorum; sine cujus sanguinis effusione nemo redimitur. Necesse est ergo exemplaria quidem coelestium his. Sacrificiis et aspersionibus. Mundari: ipsa autem coelestia melioribus hostiis mundantur quam istis. Sacrificia legalia exemplaria, id est figuram et similitudinem vocat; ista coelestia appellat, id est spiritalia, quoniam spiritualiter sunt agenda; sive coelestia, eo quod illos qui in veritate ea celebrant, ad coelestia perducant.
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit: ut ꝑ hostiã odestrueret peccatũ. Mẽ¬
rito tunc apparuit qͣndo multa erant peccata.
ut ostenderet diuitias gratiȩ suȩ. Si enim in
pͥncipio fieret: fortassis nullꝰ crederet. Et ħ
ñ ꝑ alienũ. Et quemad modum statutum est
hominib semel mori. post hoc autem iuidiciũ.
sic ⁊ xp̃s semel oblatus est ad multorũ exhau¬
rienda peccata. sec undo sine peccato apparebit
expectantib se in salutem. S ic̃ hoĩb statutũ est

Expanded text:
apparuit, ut per hostiam suam destrueret peccatum. Meapparuit, ut per hostiam suam destrueret peccatum. Merito tunc apparuit, quando multa erant peccata, ut ostenderet divitias gratiae suae. Si enim in principio fieret, fortassis nullus crederet et hoc quemadmodum statutum est hominibus semel mori, post hoc autem judicium, sic et Christus semel oblatus est, ad multorum exhauienda peccata; secundo sine peccato apparebit omnibus exspectantibus se, in salutem. 254 Necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
dum pontifex intrat ꝑsingulos annos iN
sanguine alieno.Alioquin oportebat eũ
frequenter pati᷑ ab origine mundi. Non est
xp̃s ad hoc ingressus in scã scõꝵ. ut sepe semet¬
ipsũ offerat que ad modũ pontifex iudeorũ
in grediebat᷑ in scã ꝑ singłos annos. neq cum
sanguine alieno sed cum suo. qm ipse qui est
sacerdos ⁊ sacrificiũ: semel se ipsũ obtulit in
ata crucis. At uͦ resurgens: iam non morit᷑.
mors ei ultra ñ dominabit᷑. Nec est necesse
ut ampliꝰ moriat᷑: qm̃ ad salutẽ hom̃iũ cre¬
dentiũ sacis suffic̃ una passio eiꝰ. Alio quin
ħ ÷ si alit̃ cẽt ut semel passus non ꝓdesset oĩb
sepius oportebat eũ crucifigi ab origine mun¬
di. h⁊ quot qͦt fuer̃ electi ⁊ qͦt futuri sunt ꝓ
singulos mori oporteret illũ si eos redimere
uellet. Sed noluit nͥ tantũ unaseniel mori. &e.
una morte illiꝰ redemptio facta est. Nunc aut̃
ꝓ peccato. Semel inqͥt in fine scłoꝵ ad hod

Expanded text:
 per singulos annos in sanguine alieno. Alioquin oportebat eum frequenter pati ab origine mundi. Non est Christus ad hoc ingressus in Sancta sanctorum, ut saepe semetipsum offerat, quemadmodum pontifex Judaeorum ingrediebatur in Sancta per singulos annos: neque cum sanguine alieno, sed cum suo: quo niam ipse, qui est sacerdos et sacrificium, semel semetipsum obtulit in ara crucis; at vero resurgens jam non moritur: mors ut amplius moriatur, quoniam ad salutem omnium credentium satis sufficit una passio ejus. Alioquin, hoc est si aliter esset, ut semel passus non prodesset omnibus, saepius oporteret eum crucifigi ab origine mundi, hoc est, quot fuerunt electi et quot futuri sunt pro singulis mori illum oporteret, si eos redimere vellet: sed noluit nisi tantum semel mori, quia una morte illius redemptio facta est. Nunc autempro peccato. Semel, inquit, in fine saeculorum ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ habebant uera. Ipsa aut̃ çȩlestia .i. sp̃ualia
quȩ in ueritate mͦ in ęccłia celebrant᷑ meliorib
hostiis mundant᷑ ꝙͣ istis legalib sanguine uide¬
licet passionis xp̃i. Nam qr quȩrebant᷑ ueri
sacͥficia qͥb ꝑfecte potuissent homines mundari
nec inueniebant᷑: necesse fuit tandui manere
illa quo usq uera ad uenirent. Non enim in
manufactis scĩs iħs intro iuit̾ exemplaria ue¬
rorum. sed in ipsum cęlum ut appareat nunc
uultui dei ꝓ nob̃. Non introiit inqͥt iħs in
manufactis scĩs sub̃ quȩ sunt exemplaria ueroꝵ
manib beseleh el sin heremo. acpostea similiter
manib oꝑatorũ sin templo salomonis in qua ñ
introiuit iħs. sed in ipsũ celũ qd̾ ñ est manib
hominũ factũ. sed ussioneᷤ uoluntate uerbi dĩ
extensũ. Igit᷑ illa fuer̃ exemplaria ⁊ figurȩ
ubiq est &e omnia implet. N ec in manufactis
hominũ ititroiuit. sed in ipsũ cęlũ iussione dei

Expanded text:
ut coelestia, id est spiritalia quae in veritate modo in Ecclesia celebrantur, melioribus hostiis mundantur quam istis legalibus, sanguine videlicet passionis Christi; nam quia quaerebantur vera sacrificia, quibus perfecte potuissent homines mundari, nec inveniebantur, necesse fuit tam diu manere illa, quousque vera advenirent. Non enmanufacta Jesus introivit, exemplaria verorum; sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Non introiit, inquit, Jesus in manufactis: subaudi, quae sunt exemplaria verorum. a sunt in eremo, ac postea similiter manibus operariorum in templo Salomonis, in quae non introiit Jesus, sed in ipsum coelum, quod non est manibus hominum factum, sed jussione et voluntate Dei Verbi extentum. Igitur illa ubique est, et omnia implet, nec in manufacta hominum introiit, sed in ipsum coelum, jussione Dei