comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poris. sub p̃textu pͥncipatus
occuleret. cotidie sͥ secretum
horarum spacium uendicabat.
nec qͥc quam int̾dum facere
consueuerat nͥ captare muscas.
ꝙ easdem stilo p̃acuto config̾e
ut cuidam int̾roganti ne quis
intus ẽẽt cũ cesare. ñ ab surle
⁊ͥ responsum sit a metallo. Ne
muscam quidem. Qd̃ licet um¬
piissimo pͥncipi innotuerit:
dissimulare maluit quam
punire. S cur paciencie exem¬
pla ꝓpono. cum om̃ib liqueat
ncħ firmũ esse ꝙ stabile. qd̾ leui
flatus auraconcutitur: Quis ui¬
rum fortem credat que u̾boꝵ.
mouet inpulsus. ꝙ ei quietẽ
excutit. & uirtutum conpage
disrupta ipsius anime sangui¬
nem elicit: Inde & publico iu¬
re statutum ẽ. neꝓuerbis friuo¬
lis. qͥsquam seueritate penarũ
inuratur. Ait cñi imꝑator diuoꝵ¬
T heodosii. archadii. ꝙ honorii
statuta confirmans. Siquis mo¬
destie nescius ꝙ pudoris ignarus
impbo petulantiq maledicto
nomina nr̃a credidit lascescenda.

Expanded text:
poris, sub praetextu principatus poris, sub praetextu principatus occuleret, quotidie sibi secretum horarum spatium vindicabat, nec quidquam interdum facere consueverat, nisi captare muscas, et easdem stylo praeacuto configere; ut cuidam interroganti, ne quis intus esset cum Caesare, non absurde sibi responsum sit a Metello: « Nec musca quidem. » Quod licet impiissimo principi innotuerit, dissimulare maluit quam punire. Sed cur patientiae exempla propono, cum omnibus liqueat nihil firmum esse et stabile, quod levi flatus aura concutitur? Quis virum fortem credat, quem verborum movet impulsus, et ei quietem excutit, et virtutum compage dirupta, ipsius animae sanguinem elicit? Unde et publico jure statutum est, ne pro verbis frivolis, quisquam severitate poenarum inuratur. Ait enim imperator, divoTheodosii, Arcadii, et Honorii statuta confirmans: Si quis modestiae nescius, et pudoris ignarus, improbo petulantique maledicto, nomina nostra crediderit lacessenda,
Abbreviated transcription (Latin):
heretur. suspexisse dicit᷑ ce¬
lum. multumq conquestus
ẽ. eripi sͥ uitam inm̾enti.
sleq enim extare ullum fac¬
tum suum qd̃ sͥ penitendũ
ẽẽt. excepto uno dũ taxat.
Id quale fu̾it: neq ipse tũc
ꝓdidit. neq cuiquã notum
fuit. Quid de paciencia huiꝰ
loquar cuiꝰ tanta benignitas
erat. ut sua iniuria dum a
concͥnib abstineret uix crede¬
ret quemꝗͣ posse moueri. Tan¬
te siqͥdem ciuilitatis & humna¬
nitatis in imꝑio fuit: ut om¬
nib ꝓ desse. nullũq punire
studuerit. conuictos conin¬
rationis contra se dimisit il¬
lesos. ꝙ inpͥstinam familia¬
ritatẽ ad misit. S ꝙ domici¬
anus qͥ gͣuissimã theomachi¬
am exercuit post neronem:
huius uirtutis aliquid ple¬
rumq indulsit ciuib licet
ineos gratis qͣndoq in saniret
homo qͥdãm usqueqͣ inutilis.
ꝙ qͥ nicħ aliud habebat uirile
nͥ nomen imꝑii. Ut tñ igna¬
uiam mentis & merciam cor¬

Expanded text:
heretur, suspexisse dicitur coeheretur, suspexisse dicitur coelum, multumque conquestus est, eripi sibi vitam immerenti. Neque enim exstare ullum factum suum, quod sibi poenitendum esset excepto uno duntaxat. Id quale fuerit, nec ipse tunc prodidit, neque cuiquam notum fuit. Quid de patientia hujus loquar, cujus tanta benignitas erat, ut sua injuria, dum a concivibus abstineret, vix crederet quemquam posse moveri. Tantae siquidem civilitatis et humanitatis in imperio fuit, ut omnibus prodesse, nullumque punire studuerit; convictos conjurationis contra se dimisit illaesos, et in pristinam familiaritatem admisit. Sed et Domitianus, quia gravissimam Theomachiam exercuit post Neronem, hujus virtutis aliquid plerumque indulsit civibus, licet in eos gratis quandoque insaniret, homo quidem usquequaque inutilis, et qui nihil aliud habebat virile, nisi nomen imperii. Ut tamen ignaviam mentis, et inertiam cor
Abbreviated transcription (Latin):
etatis respondisse dicatur.
huiꝰmodi hominib debemꝰ
risum. nobis correctionẽ. s
penam criminosis. Nam de
patris auariciam tanta li¬
beralitate purgauit: ut a¬
mor ꝙ delicie humani gn̾is
ab om̃ib dice̾tur. constantis¬
sime tenens inmorib. ne ꝙ̃.
postulandi grã ad se acce-¬
dentẽ sine reuł spe qͦcũq mͦ
dimitt̾et: unde int̾rogan¬
tib domesticis cur plura
pollicetur qͣm prestare pos¬
set. respondit. non oportere
quẽ quam asermone pͥnci¬
pis tristem discedere. Idem qͦ
recordatus suꝑ cenam qd̾ ni¬
cħ tota die cuiqͣm p̃stitisser:
dolens ꝙ gemens dixit.O. a
mici: hc diem ꝑdidi. Qũe in
uita offend̾it a ierosolimoꝵ
reu̾sus excidio. nondũ legi.
Et forte illã uindicẽ ĩnocen¬
cie & crucifixi redemptoris
elegit dñs. qui popłm exce-¬
catũ incolumi conscientia
ñ mͦ innocenter s ꝙ religio¬
se depͥmeret & deleret. Nac¬
tus & enim horam qua mo¬
riendũ erat. cum lectica ue¬

Expanded text:
aetatis, » respondisse dicatur: aetatis, » respondisse dicatur: « Hujusmodi hominibus debemus risum, nobis correctionem, sed poenam criminosis. » Nam de patris avaritiam tanta liberalitate purgavit, ut amor et deliciae humani generis ab omnibus diceretur, constantissime tenens in moribus, ne quem postulandi gratia ad se accedentem, sine re vel spe, quocunque modo dimitteret. Unde interrogantibus domesticis, cur plura polliceretur, quam praestare posset, respondit: « Non oportet quemquam a sermone principis tristem discedere. » Idem quoque recordatus super coenam, quod nihil tota die cuiquam praestitisset dolens et gemens dixit: « O amici, hunc diem perdidi. » Quem in vita offenderit, ab Hierosolymorum reversus excidio, nondum legi: et forte illum vindicem innocentiae, et crucifixi Redemptoris, elegit Dominus, qui populum excaecatum incolumi conscientia non modo innocenter, sed et religiose deprimeret et deleret. Nactus etenim horam, qua moriendum erat, cum lectica ve
Abbreviated transcription (Latin):
diceretrr sͥ calciam̃tis grandius¬
culis utendũ eẽ respondit. sibi¬
us qͦ cũ in multis legatur fuisse
culpabił. tñ adu̾sus conuicia sa¬
tis firmꝰ ac paciens extitit. di¬
cens qr inciuitate libera. linguaᷤ¬
eẽ liberas ꝙ mentes hoium opor¬
tebat. Et ut ad peiores tͣnscam:
Domicius uerboꝵ satis paciẽs
fuit. in quo sic lusisse fertur ora¬
tor lucinius. Nͥon ẽẽ mirandũ
qd̾ eneam habet barbamgui os
ferreum. cor plumbeum eẽt eo
qd̾ dura dum taxat loquebat᷑
que ex iniqͥtatis adipe quam
corde conceꝑat ꝓcedebant Iniqͥtã
enim sedere describitur super
talentũ plimbi. Uespasianus
qͦ de quo in libro scd̾o dum ihe¬
rosolimoꝵ. destructio descri¬
beretur fecimus m̃tionem: etiã
infimoꝵ conuicia pacienter
tulit. adeo ut sene bucło ꝓela¬
mante in inꝑpium eius uul¬
pem pilum posse mutare
non animũ. eo qd̃ natura
cupidissimꝰ eẽt pecunie nec
auariciam minueret ꝓcessꝰ

Expanded text:
diceretur, sibi calceamentis grandiusdiceretur, sibi calceamentis grandiusculis utendum esse respondit. Tiberius quoque cum in multis legatur fuisse culpabilis, tamen adversus convitia satis firmus ac patiens exstitit, dicens, quia in civitate libera, linguas liberas esse et mentes hominum oportebat. Et, ut ad pejores transeam, Domitianus verborum satis patiens fuit, in quo sic lusisse fertur orator Lucinius. Non esse mirandum, quod aeneam haberet barbam, cui os ferreum, cor plumbeum esset, eo quod dura duntaxat loquebatur, quae ex iniquitatis adipe, quam corde conceperat, procedebant. Iniquitatis enim sedere describitur super talentum plumbi. Vespasianus quoque de quo in libro secundo, dum Hierosolymorum destructio describeretur, fecimus mentionem, etiam infirmorum convicia patienter tulit; adeo ut sene bubulco proclamante in improperium ejus: « Vulpem pilum posse mutare non animum, eo quod natura cupidissimus esset pecuniae, nec avaritiam minueret processus
Abbreviated transcription (Latin):
uit ille contentꝰ ad iecit. ẜ pat̾
meus sepe. Ioci itaq asꝑitate
urbana notictã omĩum ꝙ fa¬
miliaritatẽ imꝑatoris. sͥ conci¬
liauit. Augustus inpollionem
scͥpserat phescẽ ninos. At ego
inquit pollio tacro. Non ẽ. leue
ineũ scrib̾e. qͥ potist ꝓscribere.
Sicut autẽ non facile concipi¬
ebat iram: ita nec facile admit¬
tebat ad amiciciam. & quẽ
semel admiserat constantissi¬
me retinebat. Cidem int̾ua¬
ria decͤora a quodam ꝓbrose
obiectum ẽ. qd̾ ad optionem
auuncłi stupro meruerit.
qr eum uilius artius admisis¬
se dictusẽ. non sine rumore
ꝓstrate pudicicie. Anus qͦ eidẽ
iratus obiecit. qd̾ solitus esset
crura ardenti suburere face:¬
quo mollior surgeret pilus. S
ꝙ eo tĩpanitante ut inpͥmo li¬
hro dixisse me meminiudẽ neĩ¬
quit plebeuis qͥdam ut çined̾
odem digito temꝑat: Et cum
nanus ob corporis breuitatem
conuiciantis cuiꝰdam impetu

Expanded text:
vit ille, nec contentus adjecit: « Sed pater vit ille, nec contentus adjecit: « Sed pater meus saepe. » Joci itaque asperitate urbana notitiam omnium, et familiaritatem imperatoris sibi conciliavit. Augustus in Pollionem scripserat Fescenninos: « At ego, inquit Pollio, taceo. Non est leve in eum scribere qui potest proscribere. » Sicut autem non facile concipiebat iram, ita nec facile admittebat ad amicitiam; et quem semel admiserat, constantissime retinebat. Eidem inter varia dedecora a quodam probrose objectum est, quod adoptionem avunculi stupro meruerit, quia eum Julius arctius admisisse dictus est, non sine rumore prostratae pudicitiae. Alius quoque eidem iratus objecit, quod solitus esset crura ardenti face suburere,quo mollior surgeret pilus. Sed et eo tympanizante, ut in primo libro dixisse me memini: « Videsne, inquit plebeius quidam, ut cinaedus orbem digito temperat? » Et cum nanus ob corporis brevitatem convitiantis cujusdam impetu
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ deliciis affluẽs cũ ma-¬
crũ turdũ sũpsiss in ꝯuiuio
cesaris. int̾rogauit an mitt̾e
lic̾et. Respondit pͥnceps. Quid¬
ni liceat: Ille statim ꝑ fenestrã
mifit. Miles ꝑrtus aucupii noc¬
tuã q̃ cesaris noctes inqͥetaue¬
rat spe ingentis p̃mii captam:
tulit ad cesarem. Laudato im¬
ꝑator mille nũmos dari u̾sit.
At ille ausus ẽ. dicere. malo ui¬
nat. auẽq dimisit. Abiitq cõ¬
tumax miles ñ sine admirati¬
one multoꝵ. cesare non offen¬
so. Net̾amis cũ sͥ die dicto ꝑi¬
ditaret᷑. cesarem rogauit in
publico: ut ad eẽt.Ille p̃stan¬
tissimũ aduocatũ qu̾e elege¬
rat sine mora dedit. cõm̃dauit¬
q ei litigatorẽ. Uet̾anus autẽ
exclamauit uoce magna. At
ñ ego cesar ꝑiclitante te bello
acciaco. incariũ quesiui. s
ꝓte ipse pugnaui detexitq ĩp̃ssã
ad olescens simillimꝰ cesari. ꝑduc¬
tumq ad cesarẽ int̾rogauit
angustꝰ. dic mͥ adolescens fuit
umqͣm mat̾ tua rome: Nega¬

Expanded text:
affluens, cum macrum turdum sumpsisset in convivio Caesaris, interrogavit an mittere liceret; respondit princeps: « Quidni liceat? » Ille statim per fenestram misit. Miles peritus aucupii, noctuam, quae Caesaris noctes inquietaverat, spe ingentis praemii captam tulit ad Caesarem. Laudato imperator mille nummos dari jussit. At ille ausus est dicere: « Malo vivat, avemque dimisit. » Abiitque contumax miles non sine admiratione multorum, Caesar non offenso. Veteranus cum sibi die dicto periclitaretur, Caesarem rogavit in publico ut adesset: ille praestantissimum advocatum, quem elegerat, sine mora dedit, commendavitque ei litigatorem. Veteranus autem exclamavit voce magna: « At non ego, Caesar, periclitante te bello Actiaco, vicarium quaesivi, sed pro te ipse pugnavi, detexitque impressas adolescens simillimus Caesari, perductumque ad Caesarem interrogavit Augustus: « Dic mihi, adolescens, fuit unquam mater tua Romae? » Nega
Abbreviated transcription (Latin):
quoslibet se ad euntes excipi¬
ebat. ut quendam ioco cor¬
ripuerit qd̾ sic sͥ libellum
porrigere uereret᷑ quasi
defanto stipem. Et qͣntum
nero adulationib captus ẽ.
tantũ iste ab eis auersus est.
Unde appͥlłonem dñi ut
maledictum ꝙ obꝓbriũ
semꝑ exhorruit. Demq
cum eidem descendenti ꝑ sa¬
cram uiam desꝑatus qͥdam

Expanded text:
quoslibet se adeuntes excipiquoslibet se adeuntes excipiebat, ut quemdam Romanum joco corripuerit, quod sic sibi libellum porrigere vereretur, quasi elephanto stipem. Et quantum Nero adulationibus captus est, tantum iste ab eis aversus est. Unde appellationem domini, ut maledictum et opprobrium, semper exhorruit. Denique cum eidem descendenti per sacram viam, desperatus quidam
Abbreviated transcription (Latin):
idib marciis me adcenã inui-¬
tasses ꝓfecto reliqͥarũ nicħ fu¬
isset. Nc̃ me religuie ur̃e ex¬
ercent. S augustꝰ fortune fa¬
uoe ꝙ romam decus imꝑii. a¬
uuncło uilio longe pacienti¬
or extitit. Cum enim antomiꝰ
mat̾nam eiꝰ originẽ des-¬
piciens. cumasfrum genere.
& natura panificũ dic̾et. hoc
ridens ꝑtulit. ꝙ eundem
sorore tradita in affinitatis
grãm admisit. fum nͦ idem
adñsus pͥuatum quendam
grauius excandesc̾e̾t. Ioq̃re
inquit auguste qd̾ placet.
qr diligentiã aurib lingue
tacit᷑nitatẽ indixi. qͥetem
manib. ꝙ inom̃ib his po¬
tenciam tuã acusa. qi nicħ
alnid argui potest inpaci-¬
entia mea. Ad hec non mͦ
in se seruabat pacienciã s
eandem aliis indicebat. Unde
querent᷑. ita rescripsit. Mi
tib̾i noli nimis indignari.
queqͣm eẽ qͥ de te male loqua¬
tur. Satis ẽ. enĩ si hoc habe¬
mus ne qͥs nobis male fac̾e
possit. Idem tanta comitate

Expanded text:
Idibus Martii me ad coenam inviIdibus Martii me ad coenam invitasses, profecto reliquiarum nihil fuisset, nunc me reliquiae vestrae exercent. » Sed Augustus fortunae favor, et Romani decus imperii, avunculo suo Julio longe patientior exstitit. Cum enim Antonius maternam ejus originem despiciens, eum Afrum genere, et natura panificum diceret, hoc ridens pertulit, et eumdem sorore tradita in affinitatis gratiam admisit. Cum vero idem adversus privatum quemdam gravius excandesceret: « Loquere, inquit, Auguste, quod placet, quia diligentiam auribus, linguae taciturnitatem indixi, quietem manibus, et in omnibus his potentiam tuam accusa, quia nihil aliud argui potest in patientia mea. » Ad haec non modo in se servabat patientiam, sed eamdem aliis indicebat. Unde querentur, ita rescripsit: « Mi Tiberi, noli nimis indignari, quemquam esse qui de te male loquatur. » Satis est enim si hoc habemus, ne quis nobis malefacere possit. Idem tanta comitate
Abbreviated transcription (Latin):
dissimus erat. quaspondus
erum int̾dum manu confe¬
rens discernebat. Cum gͦ ceti¬
lio inuito rem ut faceret:
senatus auctoritate denunci¬
asset. ut ei uidebatur in uis¬
tam: ante inquit saciaberis
margaritis. At hec forte. aut
aliena uidebunt᷑: & que uiri
fortis animꝰ honestius dissi¬
mularet. Uerũ ꝙ famosi libel¬
li de eo scͥpti st̃. & iocłaria car̾¬
mina ineum publice diuul¬
gata. Nt est illud militũ. in¬
triumpho gallico celebratum.
G̃ allias cesar sub egit. Nichome¬
des cesarem. Nichomedesnon
triumphat qͥ sub egit cesarẽ.
Coq nichomedes rex bithinie.
cesarẽ ferebatur stupro sub¬
egisse. inult̾iorem familiari¬
tatẽ dũ iunior eẽt admissum.
facilitatẽ qͦ cesaris in allegen¬
do senatu cicero nimis acrit̾
a palã irrisit. Nã cũ ab hospi¬
te suo .p. mallio rogaret᷑ ut
pͥuigno suo decurio natum
expecliret: art asfistente fre¬
qͣntia. Rome si uis habebit.
toris mordatiꝰ scripsit. Uellem

Expanded text:
dissimus erat, quas, pondus dissimus erat, quas, pondus earum interdum manu conferens, discernebat. Cum ergo Caecilio invito, rem ut faceret senatus auctoritate denuntiasset, ut ei videbatur injustam: « Ante, inquit, satiaberis margaritis. » At haec forte aut aliena videbuntur, et quae viri fortis animus honestius dissimularet. Verum et famosi libelli de eo scripti sunt, et jocularia carmina in eum publice divulgata, ut est illud militum intriumpho Gallico celebratum: Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem, Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem. Eo quod Nicomedes rex Bithyniae Caesarem ferebatur stupro subegisse, in ulteriorem familiaritatem dum junior esset admissum. Facilitatem quoque Caesaris in augendo senatu Gicero nimis acriter et palam irrisit. Nam cum ab hospite suo P. Manlio rogaretur, ut privigno suo decurionatum expediret, ait assistente frequentia: « Romae si vis habebit, toris mordacius scripsit: « Vellem
Abbreviated transcription (Latin):
sit conscribi milicie. ut posset
exinde salius legib militare.
S ne asolis grecis mutuemur
instrum̃ta uirtutũ: scipio
affricamis cũ pͣarũ pugnacẽ
qͥdam arguerent. mmꝑatorem
inquit me mater peꝑit. non
bellatorem. Maruis quoq cũ
eum thentonꝰ qͥdam ad pug¬
ne certamen ꝓuocaret: respõ¬
dit. si cupidus mortis eẽt. se
uitam laqueo posse finisse.
ꝙ sapientẽ ñ tam pugnam
qmͣ uictoriam querere. Pri¬
mus romanoꝵ imꝑator Iuliꝰ
cesar qͣ. pacientissue multa
sustimut. Cum enĩ caluiciũ
iniqͥssime ferret. & deficien¬
tem capillũ aceruice conuo¬
caret ad frontẽ: abirato mi¬
lite ei dictũ est. facilius ẽ. ce¬
sar te caluũ non ẽẽ. ꝙͣ. me in
exercitu romano qͥcqͣm egis¬
se ł acturum eẽ timidius. Idem
lato clauo usq ad manꝰ fimbri¬
ato utens. laxius cingebatur.
Unde Silla optimantes sepiꝰ
admonens. dicebat ut pue¬
rum male p̃cinctum cauerẽt.
Preterea in argaritarũ cupi¬

Expanded text:
sit conscribi militiae, ut posset sit conscribi militiae, ut posset exinde salvis legibus militare. Sed ne a solis Graecis mutuemur instrumenta virtutum. Scipio Africanus, cum eum parum pugnacem quidam argueret: « Imperatorem, inquit, me mater peperit, non bellatorem. » Marius quoque cum eum Teutonus quidam ad pugnae certamen provocaret, respondit, si cupidus mortis esset, se vitam laqueo posse finisse, et sapientem non tam pugnam quam victoriam quaerere. Primus Romanorum imperator Julius Caesar quam patientissime multa sustinuit. Cum enim calvitium iniquissime ferret, et deficientem capillum a cervice convocaret ad frontem, ab irato milite ei dictum est; « Facilius est, Caesar, te calvum non esse, quam me in exercitu Romano quidquam egisse, vel acturum esse timidius. » Idem lato clavo usque ad manus fimbriato utens, laxius cingebatur. Unde Sylla, optimates saepius admonens, dicebat, ut puerum male praecinctum caverent. Praeterea margaritarum cupi
Abbreviated transcription (Latin):
Cñ enĩ alexander int̾rogaret
qͥd ei ucłetur qd̾ mare hab̾et
infestũ: ille lib̾a contumacia.
qd̾ tͥ ĩquit ut tu orbem t̾rarũ.
S qr id ego uno nauigio facio:
lato nocor. Quia tu magna claᷤᷤ¬
se. dic̾is imꝑator. Si solus & ca¬
ptus alexander. latro erit. Si
adnutum dionidi popłi famu¬
lentur: erit dionides imꝑator.
slam qd̾ ad causam ñ differũt.
nͥ qr det̾ior ẽ. qui rapit ĩꝓbius.
qͥ iusticiam abiectius deserit.
qui manifestius inpugnat
leges. Quas enim ego fugio
tu ꝑ sequeris. ego ut cũq ue¬
neror: tu contempnis. Me for¬
tune iniqͥtas ꝙ rei familia¬
ris angustia. te fastus intolera¬
bilis ꝙ inexplebilis auaricia
furem facit. Si fortuna man¬
suesc̾e̾t. fierem forte melior.
at tu quo fortunatior: neqͥor
eris. Miratus alexander constã¬
tiam hõis eũ m̾ito arguentis
exꝑiar inquit an futurus sis
melior fortunãq mutabo. ut ñ
ei amodo qd̃ deliqueris s tuis
morib ascribat᷑. Cum itaq uis¬

Expanded text:
enim Alexander interrogaret, quid ei videretur quod mare haberet infestum, ille libera contumacia, « Quid tibi, inquit, ut tu orbem terrarum? Sed quia id ego uno navigio facio, latro vocor; quia tu magna classe, diceris imperator. Si solus, et captus sit Alexander, latro erit. Si ad nutum Dionidi populi famulentur, erit Dionides imperator. Nam quoad causam non differunt, nisi quia deterior est qui rapit improbius, qui justitiam abjectius deserit, qui manifestius impugnat leges. Quas enim ego fugio, tu persequeris, ego utcunque veneror, tu contemnis. Me fortunae iniquitas, et rei familiaris angustia, te fastus intolerabilis et inexplebilis avaritia, furem facit. Si fortuna mansuesceret, fierem forte melior. At tu quo fortunatior, eo nequior eris. » Miratus Alexander constantiam hominis eum merito arguentis: « Experiar, inquit, an futurus sis melior, fortunamque mutabo, ut non ei a modo quod deliqueris, sed tuis moribus ascribatur. » Eum itaque jus
Abbreviated transcription (Latin):
neget sapientẽ posse offendi.s
aduersus om̃em fortunã robo¬
re nirtutis sue manere in mo¬
bilem. Et ne philophis solis
pacientiã sic placuisse credas:
ipsoꝵ. imꝑatoꝵ ad eampubli¬
candam exempla concurrt̃.
Ingrecia qͦ maior aut clarior
alexandro: Ei antigonꝰ peda¬
gogus citharam f regit. Abie¬
citq dicens. Etati tue iam reg¬
nare conuenit. Pudeatq meor
licet plerumq inpacientissi¬
mus fu̾it: & patremsicut ur¬
tute. ita uiciis fuꝑaret. Cidem
qͦ: elegant᷑ ꝙ u̾e comp̃hensus

Expanded text:
neget sapientem posse offendi, sed neget sapientem posse offendi, sed adversus omnem fortunam robore virtutis suae manere immobilem. Et ne philosophis solis patientiam sic placuisse credas, ipsorum imperatorum ad eam publicandam exempla concurrunt. In Graecia quis major, aut clarior Alexandro? Ei Antigonus paedagogus citharam fregit, abjecitque dicens: « Aetati tuae jam regnare convenit, pudeatque in corplicet plerumque impatientissimus fuerit, et patrem sicut virtute, ita vitiis superaret. Eidem quoque elegant
Abbreviated transcription (Latin):
dixit tͥ ille. Non mͥ inquit. s illi
qui in se qd̃ ille culpat agnoscit.
S ꝙ si mͥ maledicere curet. non
curo qi auditus lingua debet
eẽ robustior: cũ singłis homini¬
b lingue sint singłe. s aures
bine. aliqͣtemis tñ curo qi eo ip¬
so me fatetur ẽẽ suꝑiorem. qm̃
suꝑioris ꝑsone ususẽ. detractioni¬
b subiacere. inferioris inferre.
G̃audem itaq nͥ urgente huma¬
nitate homini conpaterer infe¬
lici. Item situs tacius Maledi¬
centi sͥ metello. facile inquit
est in me dicere: cum nec sim res¬
ponsurus. Anid Senefon: Tu
inquit cuidam maledicere didi¬
cisti. ⁊ ego conscientia teste didi¬
ci maleclicta contempn̾e. S ꝙ
diogenes. Cum ei nunciasset
amicus.T̃e amice cuncti uituꝑ¬
ant. Oportet inquit sapientiã
ab insipientib feriri. Esse enĩ
meliorem indicat. mala lingua
quẽ carpit. Quid plato: T̃ocius
philosophie robur.paciencia
ẽ. Cum ꝙ socrates ñ mͦ uerbo

Expanded text:
dixit tibi ille, » « Non mihi, inquit, sed illi dixit tibi ille, » « Non mihi, inquit, sed illi qui in se, quod ille culpat, agnoscit. Sed et si mihi maledicere curet, non curo, quia auditus lingua debet esse robustior, cum singulis hominibus linguae sint singulae, sed aures binae. Aliquatenus tamen curo, quia eo ipso me fatetur esse superiorem, quoniam superioris personae usus est detractionibus subjacere, inferioris inferre. Gauderem itaque, nisi urgente humanitate compaterer infelici. » Item T. Tatius maledicenti sibi Metello: « Facile, inquit, est in me dicere, cum nec sim responsurus. » Quid Xenophon? « Tu, inquit cuidam, maledicere didicisti, et ego, conscientia teste, didici maledicta contemnere. » Sed et Diogenes, cum ei nuntiasset amicus: « Te amici cuncti vituperant, » « Oportet, inquit, sapientiam ab insipientibus feriri, esse enim meliorem indicat mala lingua quem carpit. » Quid Plato? totius philosophiae robur, patientia est. Cum et Socrates non modo verbo
Abbreviated transcription (Latin):
temptũ qui istis exhibetur: illi
remunant. Si sapis gͦ auguste:
in deorum hostes insurges. ꝙ te
sinon deum qd̾ nequaqͣm es uł
deoꝵ te docebis ẽẽ cultorem: si
deceptores istos ext̾minau̾is. ex¬
cecatores tuos dorum contẽptores.
cecilius. factio tñ adulatorum
p̃ualuit. qd̃ & p̃sentium rerum
declarat status. Ad eo qͥdem. ut
siquis popłarium modestie con¬
sciuis. assentationis & scuͣrilitatiᷤᷤ
uicio credidit temꝑandum. hos¬
tis felicium censeat᷑ ant inuidus.
Eoꝵ siqͥdem aures tenere sunt
ꝙ iam obsurduert̃ uero ꝙ lin¬
guam seu̾iorem sine offensione
grauissima non admittunt.
Inquo qͣntum a uirtute maioꝵ
est. cum sine patiencia aut nul¬
lum aut rarum ẽẽ opus uirtu¬
tis u̾bis docuerunt & exemplis.
Unde ꝙ aristippus. A maledicen¬
te se discedens: discedens. dixisse
legitur. Ut tu lingue tue sic ego
mearũ auriũ dñs sum. Antita¬
nes quoq cuidam dicenti. Male¬

Expanded text:
temptum qui istis exhibetur, illi temptum qui istis exhibetur, illi remunerant. Si sapis ergo, Auguste, in deorum hostes insurges, et te, si non Deum, quod nequaquam es, vel deorum te docebis esse cultorem, si deceptores istos exterminaveris, excaecatores tuos, deorum contemptores, Caecilius. Factio tamen adulatorum praevaluit, quod et praesentium rerum declarat satus. Adeo quidem, ut si quis popularium modestiae conscius, assentationis et scurrilitatis vitio crediderit temperandum, hostes felicium censeatur aut invidus. Eorum siquidem aures tenerae sunt, et jam obsurduerunt vero, et linguam severiorem sine offensione gravissima non admittunt. In quo quantum a virtute majorum est, cum sine patientia aut nullum, aut rarum esse opus virtutis verbis docuerint, et exemplis. Unde et Aristippus a maledicente se discedens, dixisse legitur: « Ut tu linguae tuae, sic et ego mearum aurium dominus sum. » Antitanes quoque cuidam dicenti: « Male
Abbreviated transcription (Latin):
insanum redidunt. qͥ ut tibi
applaudant non mͦ diis s tibi
ipsi & popło iniuriam facuĩt.
Deoꝵ. siqͥdem minuunt reue¬
rentiam. quos parificant tͥ.
Te arguunt insipientie. dũ
condicionis tue repugnante
natura. te parem numinib
ẽẽ ꝑsuadere p̃sumunt. Nota
suꝑsticionis inurunt popłm.
cui mortales deos ꝓ inmortali¬
b ꝑsuadent eẽ colendos. Sane
ineo aliquid diuinum tͥ in¬
ẽẽ monstrabis. si omnes istos
qͥ diuinitati tue fraudulent̾
applaudunt. rapi feceris ad
tormenta. Quis enim deoꝵ
ei parcat a quo se deceptum
iri intelligit: Quis non irruat
meum. qͥ aureos iouis ocłos
eruit. aut argento geminisq
sublatis uestam ititur exce¬
care: Quis de martis capite
ad amantinũ lumen inpune
temerariis effodit unguibus:
Nempe deos inuisibiles & im¬
mortales circumuenire.ꝙ eis
fallacie parare insidias. graui¬
oris culpe est: eo qd̾ ab his uisi¬
bilium deoꝵ. fabrica sustentat᷑
ꝙ regitur. ꝙ honorem aut con¬

Expanded text:
insanum reddiderunt, qui ut tibi insanum reddiderunt, qui ut tibi applaudant, non modo diis, sed tibi ipsi, et populo injuriam faciunt. Deorum siquidem minuunt reverentiam, quo parificant tibi. Te arguunt insipientiae, dum conditionis tuae repugnante natura, te parem numinibus esse persuadere praesumunt. Nota superstitionis inurunt populum, cui mortales deos pro immortalibus persuadent esse colendos. Sane in eo aliquid divinum tibi inesse monstrabis, si omnes istos, qui divinitati tuae fraudulenter applaudunt, rapi feceris ad tormenta. Quis enim deorum ei parcat, a quo se deceptum iri intelligit? Quis non irruat in eum, qui aureos Jovis oculos eruit, aut argento gemmisque sublatis Vestam nititur excaecare? Quis de Martis capite adamantinum lumen impune temerariis effodit unguibus? Nempe deos invisibiles, et immortales circumvenire, et eis fallaciae parare insidias, gravioris culpae est, eo quod ab his visibilium deorum fabrica sustentatur et regitur, et bonorem aut con
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsosq magno ep̃o auctore am¬
brosium mediolanensẽ atten¬
de consencientes diffiniuit
eẽ qͥ notũ errorem reticent.
aut corrigere cũ possint dis¬
similant.S quid de eis uere¬
cundum ocdiosũq sermonẽ
ꝓtendimꝰ: Ut sortẽ eoꝵe con¬
digna conchusione claudamꝰ:
ꝓculdubio pluet suꝑ eos dñs
laqueos ut non effugiant.
ignis. sulfur. sp̃c ꝓcellarum.
pars calicis eorum .ẜ. cum au¬
ctorib suis quos sodoma deuo¬
rauit: erunt scłis infetorem
ꝙ obꝓbrium sempttͥnũ. Qu̾d
ꝓderit queso eis tunc duitũ
fauorꝰ Aut qͥs potest ẽẽ temꝑa¬
lium usus aut uoluptas. qͣm
tantus dolor ꝙ tanta erubes¬
centia non absorbeat: xIIIi.
ed ut uulgari ꝓu̾bio
dicit᷑: ds ille p̃cet̾is co¬
Tendus creditur. qui subuenit
inp̃senti. Ideoq non curant
quomꝰ dum tñ hoc qd̾ expeturi
faciant. Egregie qͥdem ceciliꝰ
balbus. imꝑator inquit au¬
guste tum inmultis. tum in
eo maxime elucet prudentia
tua: quod isti nondum te omĩo

Expanded text:
Ipsosque, magno episcopo auctore Ambrosium Mediolanensem attende, consentientes definivit esse, qui notum errorem reticent, aut corrigere cum possint, dissimulant. Sed quid de eis verecundum, odiosumque sermonem protendimus? Ut sortem eorum condigna conclusione claudamus, procul dubio pluet super eos Dominus laqueos ut non effugiant, ignis, sulphur, spiritus procellarum, pars calicis eorum, et cum auctoribus suis, quos Sodoma devoravit, erunt saeculis in fetorem, et opprobrium sempiternum. Quid proderit, quaeso, eis tunc divitum favor? Aut quis potest esse temporalium usus aut voluptas, quem tantus dolor, et tanta erubescentia non absorbeat? CAP.ed, ut vulgari proverbio dicitur: « Deus ille prae caeteris colendus creditur, qui subvenit in praesenti. » Ideoque non curant quomodo, dum tamen hoc quod expetunt faciant. Egregie quidem Caecilius Balbus: « Imperator, inquit, Auguste, tum in multis, tum in eo maxime elucet prudentia tua, quod isti nondum te omnino
Abbreviated transcription (Latin):
fuit non fuisse possit. s qd̾ que
fuit scĩa mutabilitate rerum
ꝙ temꝑis lubrico inopinionẽ
pot̾it deuocari. Si tñ contingen
qͣmuis sit indubitata opinio:
que scĩam ꝓbabiliter imitat᷑.
Item qd̾ heri u̾um fuisse p̃dixi¬
mꝰ: non fuisse pot̾it u̾um. nõ
qd̾ res p̃t̾ita renocet᷑ que meo
nulla p̃t̾iit. s qd̾ res futura expec¬
tatur que ab insidiis fortune
pendet ut sit. Deinde tu ipse
forte fut᷑um ẽ bonum. ꝙ potest
non fore bonũ. ꝙ id̾e potẽnonp¬
uidisse bonum. ñ qi possis nõ
ñ bonũ eẽ qd ꝓuidisti. Itẽ. ꝓotẽ qͥd¬

Expanded text:
fuit, non fuisse possit, sed quod quae fuit, non fuisse possit, sed quod quae fuit scientia, mutabilitate rerum, et temporis lubrico in opinionem poterit devocari. Si tamen contingentientia, quamvis sit indubitata opinio, quae scientiam probabiliter imitatur: item quod heri verum fuisse praediximus, non fuisse poterit verum, non quod res praeterita revocetur, quae in eo nulla praeteriit, sed quod res futura exspectatur, quae ab insidiis fortunae pendet, ut sit. Deinde tu ipse forte futurum est bonum, et potest non fore bonum; et idem potes non providisse bonum, non quia possis non non bonum esse, quod providisti. Item potes q
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ iam forte euaserit indicat
ẽẽ saluandum. Est enum ut
dici solet. uerbum fecundũ.
ꝙ in se semꝑ uerbi alt̾iuis intel¬
ligentiã claudit. Non itaq mo¬
tum aliquem p̃destinãti inge¬
rit. s ei qͥ saluandus ẽ pͥmiti¬
ua. disponentis dei grã: patere
asserit ostium salutis ꝙ ianuã
tur licet possit ꝙ ñ saluari.
Nec mͥ illud aristotilis tui obici
tiationes que p̃t̾iti temporis
Mimmne namq hac obiectiõe
uinab̾is. cũ & ipsa aristotił uer¬
ba faciant questionẽ. ꝙ articło
discutiendo nullum aut par¬
uum ferant suffragiũ. Regłe
siqͥdem integritatẽ subu̾tunt
emintiationes. que p̃t̾itis uin
futuri contingentis ad iung̃t.
Puta u̾um fuit heri te cras eẽ
lecturum. aut te plato q̃nq
sciuit dormiturũ. in qͥb ex
adiunctione futuri p̃t̾iti temꝑis¬
fides uacillat. Dum enĩ tu pot̾is
ñ dormire.⁊ hoc plato pot̾it nesci¬
uisse. ñ qd̾ motꝰ qͥ in anima eiꝰ

Expanded text:
nisi jam fore evaserit, indicat nisi jam fore evaserit, indicat esse salvandum. Est enim, ut dici solet, verbum fecundum, t in se semper verbi alterius intelligentiam claudit. Non itaque motum aliquem praedestinati ingerit, sed ei qui salvandus est, primitiva disponentis Dei gratia, patere asserit ostium salutis, et januao salvabitur, licet possit et non salvari. Nec mihi illud Aristotelis tui objicitiationes, quae praeteriti temporis Minime namque hac objectione juvaberis, cum et ipsa Aristotelis verba faciant quaestionem, et articulo discutiendo nullum, aut parvum ferant suffragium. Regulae siquidem integritatem subvertunt enuntiationes, quae praeteritis vim futuri contingentis adjungunt; puta verum fuit heri te cras esse lecturum, aut te Plato quandoque scivit dormiturum. In quibus ex adjunctione futuri, praeteriti temporis vacillat fides. Dum enim tu poteris non dormire, et hoc Plato poterit nescivisse, non quod motus, qui in anima ejus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃cũq p̃t̾iti uerbi significati¬
one claudunt᷑ reb st̃ aggre¬
ganda p̃t̾itis. Nec si me uixis¬
se ꝓfitear florente ꝑhipatetico
palatino. iõ mͥ uitã elapsam
aut p̾t̾itam ẽẽ confiteor. Aut
si abarrianis eugemo p̃siden¬
te dissensi. non ob p̃t̾iti temꝑis
grãm afidei ꝙ confessionis
illius integͥtate diu̾ti. Cet̾m¬
uiuo. sic senscio. eleganter ꝙ
uere fateor in seq̃ntib: quia
tunc uixi ꝙ sic sensi. nec tñ
uitam p̃t̾iisse ł sensum. Scio
tñ qͥs dixerit. qr in hoc erramꝰ
retro est: mors tenet. S certe
si ei semel fuisset uita elapsa:
aut hoc omĩo ñ dic̾et aut dr̃et
rediuiuis. Non ẽ gͦ necesse
nificatur uerbo. ꝙ licet p̃les
tinatisit multinõ id̾o qua p̃
electi sunt p̃t̾iit p̃destinatio.
Et qͣmuis nõ p̃destinati esse
possint: pot̾rt aliquid qd̾ p̃teri¬
tum sit. ne p̃terierit reuocari.
Nota siqͥdem p̃destinatiõis quo¬
cumq uerbi casu utaris. qͣn¬
potiꝰ signat. & eũ de quo dicit᷑

Expanded text:
que praeteriti verbi significatione clauduntur, rebus sunt aggreganda praeteritis. Nec si me vixisse profitear, florente peripatetico Palatino, ideo mihi vitam elapsam, aut praeteritam esse confiteor. Aut si ab Arianis, Eugenio praesidente, dissensi, non ob praeteriti temporis gratiam a fidei et confessionis illius integritate diverti. Caetvivo, sic sentio, eleganter et vere fateor in sequentibus, quia tunc vixi, et sic sensi, nec tamen vitam praeteriisse vel sensum. Scio tamen quis dixerit, quia in hoc erramusuidquid aetatis retro est, mors tenet. Sed certe si ei semel fuisset vita elapsa, aut hoc omnino non diceret, aut diceret redivivus. Non est ergo necesse nificattinati sint multi, non ideo quia electi sunt, praeteriit praedestinatio. Et quamvis non praedestinati esse possint, poterit aliquid quod praeteritum sit, ne praeterierit revocari. Nota siquidem praedestinationis, quocunque verbi casu utaris, quanpotius signat, et eum de quo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ subiectarũ mutabilitas si
.1
Cum gͦ ip̃m aliquid p̃nouisse
audimiis: minime intelliginꝰ
fluxu temꝑis eiꝰ p̃t̾iisse scĩam.
s si u̾borum naturã sequimͦ:
p̃cessise tempus quo ueracit̾
credat᷑ eiꝰ qd̾ fut᷑um erat habu¬
isse noticiãͤSic utiq eum ab
et̾no c̾tum ẽ omĩa ꝓuidisse.
ñ qd̾ nisui eiꝰ motu suo qͥcqͣm
subtrahat tempꝰ s qr qͥumuerso

Expanded text:
rum subjectarum mutabilitas, sirum subjectarum mutabilitas, si. rgo ipsum aliquid praenovisse audimus, minime intelligimus fluxu temporis ejus praeteriisse scientiam; sed si verborum naturam sequimur, praecessisse tempus, quo veraciter credatur, ejus, quod futurum erat, habuisse notitiam. Sic utique eum ab aeterno certum est omnia praevidisse, non quod visui ejus motu suo quidquam subtrahat te
Abbreviated transcription (Latin):
qm contẽplatione ugi animo
inherere. Et qͥlem hic motus
si ñ ꝓuidentia est. aut ꝓuiden¬
tiam parit. aut ei cuiꝰtũq fedis
noticia uicinatur. Cũ uͦ motus
p̃cedens ꝙ ex eo concepta sp̃es
futuri oꝑis sequela frustratur.
manis ẽ agitatio mentis. ꝙ qͣsi
umbra in somnis sine u̾itatis
corpore euanesc̃. Motus tñ qr
re ipsa fuit in anima ñ pot̾ ñ
fuisse manima. ꝙ anima q̃ mo¬
tus agito̾ne mota ẽ. ñ mota nõ
fuisse ñ pot̾. Porro diuine sim¬
plicitatis status: longe alia con¬
ditio ẽ. Ea siqͥdem uno simplici
ꝙ indiuiduo aspectu ut p̃dic¬
tũ ẽ. que st̃ que fuerunt ꝙ q̃
futura st̃ omĩa ꝯtemplat᷑. nul¬
loq rerũ mutabiliũ lapsu mo¬
uetꝰ: in se ipsa semel ꝙ simul con¬
tuens uniu̾sa subsistit inuari¬
abił. stabilisq manens dat
cuncta moueri. ꝙ licet ei int̾¬
dum p̃t̾iti temporis aut futu¬
ri uerba aptent᷑: ñ ei qͥcqͣm ex
hoc subtrahi ł impende. s re¬

Expanded text:
quam contemplatione jugi animo quam contemplatione jugi animo inhaerere. Et quidem hic motus, si non providentia est, aut providentiam parit, aut ei cujuscunque foederis notitia vicinatur. Cum vero motus praecedens, et ex ea concepta species, futuri operis sequela frustratur, inanis est agitatio mentis, et quasi umbra in somnis, sine veritatis corpore evanescit. Motus tamen, quia reipsa fuit in anima, non potest non fuisse in anima, et anima quae motus agitatione mota est, non mota non fuisse non potest. Porro divinae simplicitatis status, longe alia conditio est. Ea siquidem uno simplici et individuo aspectu, ut praedictum est, quae sunt, quae fuerunt, et quae ventura sunt, omnia contemplatur, nulloque rerum mutabilium lapsu movetur: sed in se ipsa semel et simul contuens universa, subsistit invariabilis, . . . Stabilisque manens dat cuncta moveri. Et licet interdum ei praeteriti temporis aut futuri verba aptentur, non ei quidquam ex hoc subtrahi vel impendere, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
possunt ne fui̾nt. Eqͥdem infi¬
nitã potentiã dei scientiole ꝙ ra¬
ciuncłe mee legib non coarto.
nec ei finem q̃m ñ ħt impono.
dose colligis: patenter uideo.
Primo quia diuine maiesta¬
tis inmensitatẽ. paruitatis hu¬
mane modulo circũscribis. &
eternitatis inmitabilẽ statum
labentium rerum imagine et
succedentiũ sͥ tempoꝵ. uarieta¬
te distinguis. S longe secus eẽ
hic atq ihis ex p̃cedentib opor¬
tuit concipi. cũ et̾nitatis statũ
nullus omĩo motus attingat.
ꝙ creatura quelibet accessu uł
decessu accidentiũ moueatur.
homo siqͥdem siquid ꝓidet
futuroꝵ statimm m̃tem eiꝰ qͥdam
motus aggredit᷑. ut animus
quadam applicatione sin ad ali¬
ud ap̃ se futuri oꝑis speciem p̃¬
figuret. Candemq plerũq nc̃
quasi marchiuis memorie de¬
positã reponit. nunc quasi in
specło natiue puritatis replicat
ꝙẜ reuoluit. facilus enĩ ẽ motũ
hunc ab ammo om̃io deficere:

Expanded text:
possunt ne fuerint. Et quidem infipossunt ne fuerint. Et quidem infinitam potentiam Dei, scientiolae et ratiunculae meae legibus non coarcto; nec ei finem, quae non habet, impono. en quia mendose colligis patenter video. Primo quia divinae majestatis immensitatem, parvitatis humanae modulo circumscribis, et aeternitatis immutabilem statum, labentium rerum imagine, et succedentium sibi temporum varietate distinguis. Sed longe secus esse hic, atque in his ex praecedentibus oportuit concipi, cum aeternitatis statum nullus omnino motus attingat, et creatura quaelibet accessu, vel decessu accidentium moveatur. Homo siquidem si quid providet futurorum, statim mentem ejus quidam motus aggreditur, ut animus quadam applicatione sui, ad aliud apud se futuri operis speciem praefiguret, eamdemque plerumque nunc quasi in archivis memoriae depositam, reponit, nunc quasi in speculo nativae puritatis replicat et revolvit. Facilius enim est motum hunc ab animo omnino deficere,
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt cautiorẽ magnoꝵ uiroꝵ
auctoritate suffulti. cũ ad eos
etiam insenectute tͣnsierit ille.
in quo latinitas nr̃a solo muenit.
qͥcqͥd insolenti grecie eleganter
opponit aut p̃fert. Ciceronem
loquor romani auctorem elo¬
quii. q̃m ad eos quasi in calce
uite diu̾tisse liber de natura
doꝵ inscͥptus docet. Efferant
stoici inopinabiles sententias
suas quas paradoxas uocant.
u̾as qͥdem p̃claras. ꝙ admirabi¬
les. nos pingui ut dr minerua
agentes. nicħ eoꝵ. appbamꝰ. que
om̃ib aut płib aut sapientibꝰ.
singłis infacultate sua ꝓbabili
bili ꝓducant: ad quiescendum
censeo. me potius aliqua fallacie
nube deceptum ueri similiter
opinabor. Hac gͦ uia tendicłas
tuas igredior: ut dicam ꝓuiden¬
tiã falli non posse. rem tñ que
inferre consueueris scio. Gͣ pos¬
sibile ẽ: eam ñ eẽ p̃uisã. Esto in¬
qm. Quo ultͣ ꝓgrecłis: frgo in¬
ꝙ que iam p̃t̾ierunt. reuocari

Expanded text:
faciunt cautiorem, magnorum virorum faciunt cautiorem, magnorum virorum auctoritate suffulti; cum ad eos etiam in senectute transierit ille, in quo Latinitas nostra solo invenit, quidquid insolenti Graeciae eleganter opponit, aut praefert, Ciceronem loquor, Romani auctorem eloquii, quem ad eos, quasi in calce vitae, divertisse, liber De natura deorum inscriptus, docet. Efferant stoici inopinabiles sententias suas, quas paradoxas vocant, veras quidem, praeclaras, et admirabiles: nos pingui, ut dicitur, Minerva agentes, nihil eorum approbamus, quae omnibus, aut pluribus, aut sapientibus singulis in facultate sua probabiliobili producant, acquiescendum censeo, me potius, aliqua fallaciae nube deceptum, verosimiliter opinabor. Hac ergo via tendiculas tuas egredior, ut dicam providentiam falli non posse, rem tamen quinferre consueveris, scio. Ergo possibile est, eam non esse praevisam. Esto, inquam. Quo ultra progredieris? Ergo, inet quae jam praeterierunt, revocari
Abbreviated transcription (Latin):
bile non sequat᷑. Nam hoc ñ nul¬
li recipuint. S anrecte: uid̾int
ip̃i ꝙ iudicent. At ut ex uͦ fal.¬
sũ sequat᷑: nemo sapiens ad qͥes¬
cie. Uerum siquidem ex falso
int̾dum possibile sequit᷑. Non
tũ ex qͦuis inpossibili oĩa impoᷤ¬
sibilia. nͥ forte aliud tͥ ꝓsuaserĩt
illi. quoꝵ si omĩa u̾a st̃: ex uno
impossibili sequnt᷑ omĩa im¬
poᷤsibilia. ꝙ ex qͦuis falso q̃libet
falsa. Si uͦ obtinuisses ex uero
falsum iure & exsententia oĩ¬
um quererer me asemita u̾ita¬
tis abductum. Non tñ his im¬
portunitatib eatenus p̃mor. ire
qd̾ inopinabile ẽ. lioꝵ inueni¬
am consortes erroris ꝓpria te¬
m̾itate tueri contendam. Ma¬
lo cũ academicis si tñ alia uia
ñ pateat de singulis dubitare:
qͣm ꝑnitiosa simulatiõe scĩe.
qd̾ ignotũ ł ab sconditum ẽ te¬
m̾e diffinire. presertim in qͦ
assertioni mee fere totus ad¬
u̾sabit᷑ mundus. Eoq libentiꝰ
academicos audio: qd̾ eorum

Expanded text:
bile non sequatur. Nam hoc nonnulli recipiunt; sed an recte, viderint ipsi et judicent. At ut ex vero falsum sequatur, nemo sapiens acquiescit. Verum siquidem ex falso interdum possibile sequitur: non tamen ex quovis impossibili omnia impossibilia. Nisi forte aliud tibi persuaserint illi, quorum si omnia vera sunt, ex uno impossibili, sequuntur omnia impossibilia, et ex quovis falso, quaelibet falsa. Si vero obtinuisses ex vero falsum, jure et ex sententia omnium quererer me a semita veritatis abductum. Non tamen his importunitatibus eatenus premor, ut quod inopinabile est, licet inveniam consortes erroris, propria temeritate tueri contendam. Malo cum academicis, si tamen alia via non pateat, de singulis dubitare, quam perniciosa simulatione scientiae, quod ignotum vel absconditum est, temere diffinire, praesertim in quo assertioni meae fere totus adversabitur mundus. Eoque libentius academicos audio, quod eorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid statuentis. S nec illud
me scire confiteor cur hoc repba¬
to aliũ p̃elegerit. nͥ qd̾ cũ patribꝰ
sentio in illo occultam dei uis¬
ticiã uen̾andam. in hoc mani¬
festam̃ grẽ miscd̾iam amplec¬
tendã. Nam ꝙ ille qͥ raptꝰ ad ter¬
ciũ celũ audiuit archana u̾ba
q̃ ñ licet hõiloqui. huiꝰ difficul¬
tatis articłm ñ tam discutiens ꝗͣ
admirans. altitudinẽ diuitia¬
rũ sapĩe et scĩe dei confessione
humili uen̾atus. iudicia eiꝰ incõ¬
p̃hensibilia. ꝙ uias inꝑuestiga¬
biles ẽẽ ꝓnuntiat. Incerta ꝙ occil¬
ta sapĩe dei qͥ sͥ manifestata esse
congratulat᷑: oꝑa eiꝰ supͣ sensum
hõis magnificata asserit. ꝙ dũ
scrutat᷑ omĩa cogitatiões alt̾sim
nimis ꝓfundas agnoscit. huic
u̾itati consonat. qd̾ in eccłiaste
Sc̃s salomon in auditu fideliũ
concionat᷑. Est hõ qͥ dieb ꝙ noctibꝰ
ñ capit ocłis somnũ. ꝙ intellexi

Expanded text:
aliquid statuentis. Sed nec illud aliquid statuentis. Sed nec illud me scire confiteor, cur hoc reprobato alium praeelegerit, nisi quod cum patribus sentio in illo occultam Dei justitiam venerandam, in hoc manifestam gratiae misericordiam amplectendam. Nam et ille, qui raptus ad tertium coelum audivit arcana verba, quae non licet homini loqui, hujus difficultatis articulum non tam discutiens quam admirans, altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei confessione humili veneratus, judicia ejus incomprehensibilia, et vias impervestigabiles esse pronuntiat. Incerta et occulta sapientiae Dei, qui sibi manifestata esse congratulatur, opera ejus supra sensum hominis magnificata asserit, et dum scrutatur omnia, cogitationes Altissimi nimis profundas agnoscit. Huic veritati consonat, quod in Ecclesiaste sanctus Salomon in auditu fidelium concionatur: Est homo qui diebus et noctibus non capit oculis somnum, et intellexi
Abbreviated transcription (Latin):
illigata. Qd̃ si istud ñ sufficit
contentiosis. an non ex euan¬
głico testimonio pot̾at inpas¬
siõe filius rogare prẽm suum
ut exhiberet ei plusqm .xii. le¬
giones angłoꝵ. cũ tñ liqueat
ex post facto. non hoc s opposi¬
tum eiꝰ qd̾ contingit fuisse ꝓ¬
uisum: N ec ꝑspicatioris inge¬
nii moueat sensum. si intan¬
te maiestatis scrutinio exẽplis
deficimꝰ. nec rõnib habunda¬
m᷑. cũ admirationẽ ratio tol¬
lat. ꝙ exemploꝵ induct̾o sin¬
głaritatẽ excludat. Ip̃a uͦ inef¬
fabili singłaritate mirabilis.
ꝙ mirabili in mensitate singła¬
ris omnẽ sensũ exuꝑat. ñ mͦ
hominũ s angłoꝵ. Scio eqͥdem
qr scrutator maiestatis oppͥme¬
tur agła. ꝙ ex edicto altissum
bestiam si montẽ tecig̾it lapi¬
dib obruendã. Uñ que intali
b ꝓponunt᷑. sine p̃iudicio me¬
lioꝵ inuestigantis animo pociꝰ
dicta sunt: qmͣ temeraria con¬
tentione ad impugnationẽ ĩn

Expanded text:
illigata. Quod si istud non sufficit illigata. Quod si istud non sufficit contentiosis, an non ex evangelico testimonio poterat in passione Filius rogare Patrem suum, ut exhiberet ei plus quam duodecim legiones angelorum, cum tamen liqueat ex post facto, non hoc, sed oppositum ejus, quod contigit, fuisse provisum. Nec perspicacioris ingenii moveat sensum, si in tantae majestatis scrutinio exemplis deficimus, nec rationibus abundamus, cum admirationem ratio tollat, et exemplorum inductio singularitatem excludat. Ipsa vero ineffabili singularitate mirabilis, et mirabili immensitate singularis, omnem sensum exsuperat, non modo hominum sed angelorum. Scio equidem quia scrutator majestatis opprimetutiam, si montem tetigerit, lapidibus obruendam. Unde quae in talibus praeponuntur, sine praejudicio meliorum, investigantis animo potius dicta sunt, quam temeraria contentione, ad impugnationem veri
Abbreviated transcription (Latin):
tit reuocari. Inhi̾enĩ om̃ib que
m̃te concepta. ł u̾bis exp̃ssa. ł
actu cõpleta tͣnsierunt. ñ pos¬
sunt nec pot̾unt ex inde ñ fuiᷤ¬
se. & si qualia sutura erant: dũ
eadem. sui natura certus non
fixit euentus: ualeant ñ fuisse.
salium uͦ claudunt᷑ ambitu
tis appellatione claudunt᷑. licer
familiarus ad qͣntitatem. aut
ad aliquid. aut qd̾ libet aliorum
naturaliter applicent᷑. Qͥd gͦ mi¬
ꝓuidentie ualeant euenire:
Ait enĩ ysaias. si uolueritis am¬
bulare in p̃ceptis meis ꝙ audieri¬
tis me: bona terre comedetis.
Qd̃ sinolueritis. & me adiracũ¬
diam concitau̾itis. gladius
deuorabit nos. ꝙ os dĩi locutũ
est. Ecce q lib̃ũ hͥ seruat᷑ arbitͥũ.
dum si uolueritis ꝙ si nolueri¬
tis dicens. in utͣmq partẽ nõ
ex iudicio irretͣctabili fato¬
ne dei s ex m̃ito singłoꝵ om̃ib
penam ł p̃mium repmitit.
Esset utiq inuoluntatẽ collata
condicio ꝓmerendi mnutilissi
faciendił ñ faciendi necessitaᷤ:

Expanded text:
it revocari. In his enim omnibus quae mente concepta, vel verbis expressa, vel actu completa transierunt, non possunt, nec poterunt exinde non fuisse, etsi qualia futura erant, dum eadem sui natura certus non fixit eventus, valeant non fuisse. Talium vero clauduntur ambitu tis appellatione clauduntur, licet familiarius ad quantitatem, aut ad aliquid, aut ad quodlibet aliorum naturaliter applicentur. Quid ergo miprovidentiae valeant evenire. Ait enim Isaias: Si volueritis ambulare in praeceptis meis, et audieritis me, bona terrae comedetis. Quod si nolueritis, et me ad iracundiam devorabit vos, quia os Domini locutum est . Ecce quia liberum hic servatur arbitrium, dum si volueritis, et si nolueritis dicens in utramque partem, non ex judicio irretractabili fatove Dei, sed ex merito singulorum omnibus poenam vel praemium repromittit. Esset utique in voluntatem collata conditio promerendi inutilis, si faciendi vel non faciendi necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
querendã ut pia intentio suã
infirmitatẽ agnoscat. & ex om̃i¬
b reb ꝓficiat: dũ ÷ͥ ꝑsuaserit ddi¬
uinã maiestatẽ fideliter hono¬
randam. & miscdie indeficien-¬
tis abissum iugiter amplecten¬
dam. Demq apud philosophos
cautum ẽ. talia manere p̃dica¬
ta. qualia subiecta ꝑmiserint.
om̃iumq p̃dicamen¶ alium
uim ꝙ ꝓpͥetatẽ. naturaltũ fini¬
b limitari. Candemq cum ad
culmen theologie ascendit᷑. qͣsi
natiuo colore destrtutam ꝙ ro¬
bore alterari. Plane deficit uis
u̾borum. ꝙ intellectꝰ ipse morta.¬
lis succumbit: uͥ diuine discu¬
tit᷑ in mensitas maiestatis.ꝙ in
naturalib optinet᷑. his scł que
rerum num̾um augẽt ł nimi¬
unt. ut qd̾ firit non possit ñ fu
fuisse: aut ñ p̃t̾iisse qd̾ p̃t̾iit. dũ¬

Expanded text:
ntio suam infirmitatem agnoscat, et ex omnibus rebus proficiat, dum sibi persuaserit divinam majestatem fideliter honorandam, et misericordiae indeficientis abyssum jugiter amplectendam. Denique apud philosophos cautum est, talia manere praedicata, qualia subjecta permiserint, omniumque praedicamentalium vim, et proprietatem naturalium finibus limitari: eamdemque, cum ad culmen theologiae ascenditur, quasi nativo colore destitutam, et robore, alterari. Plane deficit vis verborum, et intellectus ipse mortalis succumbit, ubi divinae discutitur immensitas majestatis, et in naturalibus obtinet, his scilicet quae rerum numerum augent vel minuunt, ut quod fuit non possit non fuisse; aut non praeteriisse, q