comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regeneratos erucis signũ efficit reges:
ut pret̾ istam specialem nr̃i ministerii
seruitutem. uniuersi sp̃itales & rationa a¬
les xp̃ĩani. agnoscant se regii generis.
ce sacerdotalis officii ẽẽ consortes. Quid
enĩ tam regium: qm subditũ dõ animũ.
corporis sui ẽẽ rectorem: Et qͥd tã sacer¬
dotale. qm uouere dño conscientiam
puram: & immaculatas pietatis hostias
de altari cordis offerre ÷ Quod cũ oĩb
ꝑ di grãm cõmune sit. factũ: religiosũ
uobis atq laudabile ẽ: de die ꝓuectio¬
nis nr̃e. quasi de ꝓprio honorẽ gaude¬
re: ut unũ celebretur in toto eccłiȩ cor¬
pore pontificii sacram̃tum: qd̾ effuso
benedictionis unguento. copiosiꝰ qͥdẽ
mi de consortio istius muneris. magna
nobis materia sit cõmunium gaudioꝵ:
uerior tam̃ nobis &e excellentior erit
causa letandi. si ñ in nr̃e humilitatis
consideratione remoremini: cũ multo
utilius. multoq sit dignius. ad beatissi
mi petri apłi glam contẽplandã aciem

Expanded text:
regeneratos, crucis signum efficit reges, ut praeter istam specialem nostri ministerii servitutem, universi spiritales et rationabiles Christiani agnoscant se regii generis, et sacerdotalis officii esse consortes. Quid enim tam regium quam subditum Deo animum corporis sui esse rectorem? Et quid tam sacerdotale quam vovere Domino conscientiam puram, et immaculatas pietatis hostias de altari cordis offerre? Quod cum omnibus per Dei gratiam commune sit factum, religiosum tamen vobis atque laudabile est, de die provectionis nostrae quasi de proprio honore gaudere; ut unum celebretur in toto Ecclesiae corpore pontificii sacramentum, quod, effuso benedictionis unguento, copiosius quidem mi, de consortio istius muneris magna sit nobis materia communium 16 gaudiorum, verior tamen nobis et excellentior erit causa laetandi, si non in nostrae humilitatis consideratione remoremini; cum mulio utilius multoque smi Petri Apostoli gloriam contemplandam, aciem
Abbreviated transcription (Latin):
religioso ur̃e deuotionis affe.¬
ctu: & dõ grãs ago: qd̾ in uob̃
pietatem xp̃ianȩ unitatis agnosco. Siẽ
enĩ ipsa frequentia ur̃a testatur. intelli¬
gitis diei huius recursum ad cõmunẽ
leticiam ꝑtinere: & honorẽ celebrari to¬
tius gregis. ꝑ annua festa pastoris. Nã
licet uniuersa eccłia cłi. distinctis ordi¬
nata sit gradib: ut ex diuersis m̃bris
sacrati corporis subsistat integritas. nos
sumus: nec quisqm ab alt̾ius ita ẽ diui¬
sus officio: ut ñ ad conexionẽ ꝑtineat.
capitis. cuiuslibet humilitas portionis.
In unitate gͥ ficłi atq baptisiatis. in¬
discreta nobis societas dilectissimi. et
generalis ẽ dignitas. scd̾m illud bea¬
tissimi petri apłi sacratissima uoce di¬
centis: & iꝑsi tanqm lapides uiui suꝑ¬
edificamini domos spiritales sac̾dotiũ

Expanded text:
religioso vestrae devotionis affectu, et Deo gratias ago, quod in vobis pietatem Christianae unitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia vestra testatur, intelligitis hujus diei recursum ad communem laetitiam pertinere, et honorem celebrari totius gregis per annua festa pastoris. Nam licet universa Ecclesia Dei distinctis ordinata sit gradibus, ut 15 ex diversis membris sacrati corporis subsistat integritas; omnes sumus ; nec quisquam ab alterius ita est divisus officio, ut non ad connexionem pertineat capitis cujuslibet humilitas portionis. In unitate igitur fidei atque baptismatis, indiscreta nobis societas, dilectissimi, et generalis est dignitas, secundum illud beatissimi Petri apostoli sacratissima voce dicentis: Et ipsi tamquam lapides vivi superaedificamini in domos spirit
Abbreviated transcription (Latin):
formas uisibiliũ rerum. &e ȩtates tẽporasi
naturarũ. ꝓcul corꝑa locoꝵ. ce loca corpo
repellamꝰ. Discedat a corde qd̾ spacio tenat
qd̃ fine concludit᷑: & qͥeqͥd nec semꝑ ubiq
nec totũ ẽ. Cogitatio de deitate trinitats
serit: nulli hoc ibi audeat negare ꝑsonȩs t̃s
honorificentis patri asscribat: qd̾ filio spui¬
q ñ tribuat. Non ẽ pietas: unigenito p̃fe¬
re genitorẽ. filii contumelia: pat̾s ẽ inuri
Qd̾ uni demitur: utriq detrahit᷑. Nan cũ
illis &e sempit̾nitas sit cõmunis & deitas:
nec omp̃c pater nec in incõmutabilis esti¬
matur. si aut minorem se genuit: aut qu̾e
ñ habuit. habendo ꝓfecit. Dicit quidẽ dlĩ¬

Expanded text:
ormas visibilium rerum et aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum et loca corporum repellamus. Discedat a corde quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quidquid nec semper ubique, nec totum est. Cogitatio de Deitate Trinitatis serit, nulli hoc ibi audeat negare personae, tamquam honorificentius Patri ascribat, quod Filio Spirituique non tribuat. Non est pietas Unigenito praeferre Genitorem; Filii contumelia Patris injuria est; quod uni demitur utrique detrahitur. Nam cum illis et sempiternitas sit communis et Deitas, nec omnipotens Pater, nec incommutabilis aestimatur, si aut minorem se genuit, aut quem non habuit, habendo profecit. CAP. V. Di
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudete gͦ qͥa uado ad patrẽ: qͥa pat̃ maior
me ẽ. Uniui enĩ uos mͥ: &e factus sũ filiꝰ ho¬
minis. ut uos filii dĩ ẽẽ possitis. Ynde licet
unus in utroq sim: tam̃ quo uob̾ confor¬
mor patre sum minor. Qd̾ aũt a patre ñ
diuidor: etiã me ipso sũ maior. Natura
itaꝙ quȩ minor ẽ patre. uadat ad patrẽ:
& ibi sit caro. uͥ semꝑ ẽ uerbũ: & una ec.¬
cliȩ. catholicȩ fides. qũe scđm humanitatẽ
ñ diffitet᷑ minorem: sed̃m ditatem credat.¬
uersutia hereticȩ impietatis. quȩ sibi huiꝰ
sententiȩ: seua int̃pretatione blanditur:
ac dicente dño omĩa quȩ habet pat̃ mea
st̃. ñ intelligit se patri demere. qͥcqͥd audet.
filio denegare: ce ita in his quȩ humana st̃
desipit: ut putet. qd̾ idõ unigenito pat̾̃na
defuerint. qͥa nr̃a suscepit. Non minuit in
do miscclia potestatẽ: nec delata reconcilia¬
dio ereature:. sempit̃nȩ defectus ẽ glẽ. Quȩ¬

Expanded text:
Gaudete ergo, quia vado ad Patrem, quia Pater major Gaudete ergo, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Univi enim vos mihi, et factus sum filius hominis, ut vos filii Dei esse possitis. Unde 312 licet unus in utroque sim, tamen quo vobis conformor, Patre sum minor; quo autem a Patre non dividor, etiam meipso sum major. Natura itaque quae minor est Patre, vadat ad Patrem, ut ibi sit caro ubi semper est Verbum; et una Ecclesiae catholicae fides, quem secundum humanitatem non diffitetur minoremversutia haereticae impietatis, quae sibi hujus sententiae scaeva interpretatione blanditur: ac dicente Domino: Omnia quae habet Pater mea sunt , non intelligit se Patri demere quidquid Filio audet denegare, et ita in his quae humana sunt desipit, ut putet quod ideo Unigenito paterna defuerint, quia nostra suscepit. Non minuit in Deo misericordia potestatem, nec dilectae reconciliatio creaturae, sempiternae defectus est gl
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc illȩ aures quȩ sepr audier̃t. ego et
pater unũ sumꝰ ce qui me uidet uidet et
patrẽ: sine d̾itatis accipiunt differentia
nec de illa hoc essentia intelligunt. quam
sempit̃nam cũ patre: ce eiꝰdem nature no¬
etiã scĩs apłis in incarnatione u̾bi dñei
humana ꝓuectio: & qui denunciato sibi
dñi turbabant᷑ abscessu: ad ȩt̃na gaucla
honoris sui incitant᷑ augmento. Si diligi¬
retis me inquit: gauderetis utiq qͥa ua¬
do ad patrẽ. Hoc ẽ si ꝑfecta scientia uidẽ¬
retis. qͥd uob̾ głȩ confert᷑. ꝑ hoc qd̾ ex dõ
patre genitꝰ. etiã ex homine. matre sũ
p̾forma serui in forma dĩ sempiternꝰ accepi:
auderetis qͥa uado ad patrẽ. Uob̾ eñ hȩc
statur ascensio: ce suꝑ om̃s cȩlos. ad patris
exterã collocanda ur̃a in me humilitas
ieuat᷑. Ego aũt qui hoc sum cũ patre qͦd
pater ẽ. indiuiduus cũ genitore ꝑmaneo:
o sic ab illo ad uos ueniens ñ recedo: quẽ¬
admodu & uos ad illu rediens ñ relinquo.

Expanded text:
 aures, quae saepius audierunt: Ego et Pater unum sumus ; et qui me videt, videt et Patrem ; sine Deitatis accipiunt differentia, nec de illa hoc essentia intelligunt, quam sempiternam cum Patre et ejusdem naturetiam sanctis apostolis in incarnatione Verbi humana provectio, et qui denuntiato sibi Domini turbabantur abscessu, ad aeterna gaudia honoris sui incitantur augmento: Si diligeretis me, inquit, gauderetis utique, quia vado ad Patrem ; hoc est, si perfecta scientia videretis quid vobis gloriae confertur per hoc quod ex Deo Patre genitus etiam ex homine matre sum nquod formam servi in forma Dei sempiternus accepi: Gauderetis, quia vado ad Patrem. Vobis enim haec praestatur ascensio, et super omnes coelos ad Patris dexteram collocanda vestra in me humilitas elevatur. Ego autem; qui hoc sum cum Patre quod Pater est, individuus cum genitore permaneo, et sic ab illo ad vos veniens non recedo, quemadmodum et vos ad illum rediens non relinquo.
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. habet & sp̃c sc̃s: qͥa tota simul trmitas
ẽ unus ds̃. Hane aũt fidem ñ t̾rena sapien¬
dia repꝑit. nec opinio humana ꝑsuasit: s
ipse unigenitꝰ filis docuit. ipse sp̃c sc̃s insti¬
duit: de quo nicħ est aliter qm de patre et
filio sentiendĩ. Quia licet ñ sit pat̃. ñ sit filiꝰ.
non tam̃ ẽ a patre filioq diuisus. & sic̃
ꝓpriam in trinitate habet ꝑsonã: ita uñã
habet inpatris & filii deitate substanti. am:
om̃ia implentẽ. omĩa continentẽ: &e cũ pa¬
tdre &e filio uniuersa moderantẽ: ꝑ infinita

Expanded text:
tus sanctus, quia tota simul Trinitas est unus Deus. Hanc autem fidem non terrena sapientia reperit, nec opinio humana persuasit, sed ipse unigenitus Filius docuit, ipse Spiritus sanctus instituit; de quo nihil est aliter quam de Patre et Filio sentiendum. Quia licet non sit Pater, non sit Filius, non tamen est a Patre Filioque divisus; et sicut  in Trinitate personam, ita unam habet in Patris, et Filii Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre, et Filio universa moderantem in
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾q noscamꝰ qͥd patri qͥd filio qͥd sp̃ui scõ
in reparatione nr̃a ꝓpriũ. qͥdue cõmune
sit: ea quȩ ꝓ nob̾ humilit̃ ce corporalit̃ gesta
st̃. ita ꝓculdubio suscipiemꝰ: ut nicħ indi¬
gnum de una atq eadem trinitatis gła
sentiamꝰ. Qm̃uis enĩ nulla mens ad cogi¬
tandu de dõ. nulla ad loquendu lingua
sufficiat: tam̃ qnͣtumcũq illud ẽ. qͦd hu¬
mano intellectu de essentia pat̾nȩ: ditatis
tre congruent̃ sentiri uidebat᷑ amittit᷑:
qͥa a tota trinitate recedit᷑. si in ea unitaᷤᷤ
ñ tenet᷑. Nulla aũt ratione uere ẽ unum:
qd aliqua ẽ in ȩqualitate diu̾sum. Cũ gͥ¬

Expanded text:
enterque noscamus quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium quidve commune sit, ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt ita procul dubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatistre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum quod aliqua est inaequalitate diversum. C
Abbreviated transcription (Latin):
habitator inciꝑet: s ut sacrata sibi pecto¬
ra ce feruentiꝰ accẽderet. & copiosi munda¬
ret. cumulans sua dona ñ inchoans: nec
idõ nouus oꝑe:qͥa ditior largitate. Nũꝙͣ
enĩ ab omĩpotentia patris ae filii. scĩ sp̃e¬
ẽ discreta maiestas: &e qͥcqͥd in dispositio¬
ne om̃iũ agit rerũ diuina moderatio:
ex totiꝰ uenit ꝓuidentia trinitatisUna
ẽ ibi benignitas miscdiȩ: una censura iu¬
sticiȩ: nec aliqͥd ẽ in actione diuisum: uͥ
nicħ est in uoluntate diu̾sum. Quȩ gͦ illu¬
minat pat̾. illuminat filiꝰ: illuminat
spc̃ sc̃s. Cumq alia sit ꝑsona missi. alia mit.¬
tentis. alia ꝓmittentis: simul nob̾ & uni¬
das manifestat᷑ ce trinitas: ut essentia ha¬
bens ȩqualitatẽ. & ñ recipiens solitudinẽ:
& eiꝰdem substantiȩ. & ñ eiusdẽ intelliga.

Expanded text:
habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia Patris, et Filii, Spi discreta majestas; et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus; cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae, et non ejusdem intellig
Abbreviated transcription (Latin):
locutiones. quib manicheoꝵ confutat᷑
impietas: hac aꝑtissime sententia totũ
sacrilegȩ falsitatis dogma ꝓsternit᷑. Nã
ut magnũ quendã atq sublimem sequi
uiderent᷑ auctorem: in magistro suo ma
nicheo apparuisse sp̃m sc̃m crediderunt:
ꝓmissũq a dño paraclytũ ñ pri uenisse:
qmͣ hic infeliciũ deceptor oriret᷑: in quo
ita sp̃c sc̃s manserit. ut ñ aliud fuerit
manicheus ipse qm sp̃c. qui ꝑ minist̾ium
corporee uocis ae linguȩ. discipłos suos in

Expanded text:
locutiones quibus Manichaeorum confutatur locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosternitur. Nam ut magnum quemdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissumque a Domino Paracletum non prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita Spiritus Dei manserit, ut non aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc inquit multa habeo uob̃ dicere.
s ñ potestis portare mͦ: cũ aũt uenerit
ille. sp̃c ueritatis. ille uos diriget in om¬
nem ueritatẽ. Nunqͥd sese dñs inferio¬
ris scientiȩ uolebat intelligi. aut minꝰ
aliqͥd quã sp̃m sc̃m a patre didicisse: cũ
dante dat filiꝰ.Non itaq alia erat in¬
sinuanda ueritas. nec alia p̃dicanda
doctrina: s oportebat capacitatem eoꝵ
qui docebant᷑ augeri. & multiplicari con¬
stantiam illiꝰ caritatis. quȩ: omnẽ formidi¬
uelle &e efficatiꝰ posse cȩꝑunt. ꝓficiscentes
a p̃ceptoꝵ scientia ad tolerantiã passionũ:
ut sub nulla ĩa tempestate. trepidantes.
fluctꝰ scłi &e elationes mundi fide suꝑgre¬
diente calcarent: & morte. contẽpta om̃ib
gentib eugłium ueritatis inferrent. Qõ¬
uͦ addidit dñs dicens. quecũq audierit
loquet᷑. & futura adnunciabit uob̃: non
segni intellectu dilmi nec transitorio acci¬
piamꝰ auditu. Preter alias enĩ ueritatis

Expanded text:
it, multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit Spiritus ille veritatis, ille vos diriget in omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? cum dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et multiplicari constantiam illius charitatis quae omnem formidivelle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam tempestate trepidantes, fluctus saeculi et elationes mundi fide supergrediente calcarent, et morte contempta, omnibus gentibus Evangelium veritatis inferrent.  addidit Dominus, dicens: Quaecumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias enim veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
stituta sacram̃ta. nulla st̃ celebrata mist̾ia:
ut eadẽ semꝑ fuerit uirtꝰ karismatũ: qͣm¬
uis ñ eadẽ. fuerit mensura donoꝵ. Ipsi
aberat ab oꝑib saluatoris. Et cũ discipłis
daret infirmitatũ curationẽ. & eiciendo¬
rum demonũ potestatẽ: eiꝰ utiq sp̃c lar¬
giebat᷑ effectũ. in quo ipsũ immundis spi¬
ritib imꝑantem. iudeoꝵ negabat impie¬
tas: &e diuina beneficia diabolo deputa¬
bat. Unde taliter blasphemantes: mĩto
illa dñi excepere: sententiã. qua ait. Om̃e.
peccatũ & blasphemia remittet᷑ homini¬
b: sp̃c aũt blasphemia ñ remittet᷑ homini¬

Expanded text:
acramenta, nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem semper fuerit virtus charismatum, quamvis non eadem fuerit mensura donorum. CAPaberat ab operibus Salvatoris. Et cum discipulis daret infirmitatum curationem, et ejiciendorum daemonum potestatem, ejus utique Spiritus largiebatur effectus, in quo ipsum immundis spiritibus imperantem Judaeorum negabat 303 impietas, et divina beneficia diabolo deputabat . Unde taliter blasphemantes merito illam Domini excepere sententiam, qua ait: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; Spiritus autem blasphemia non remittet
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis diabolicȩ:. & conditor suꝑstitioniᷤ
obscenȩ: eo tempore dapnandus innotu¬
it. quo post resurrectionẽ dni ducente¬
simꝰ ce sȩxagesimꝰ annus impletꝰ ẽ: ꝓbo¬
imꝑatore: paulmoq consule: cũ octaua ian
in xꝑianos ꝑsecutio ebulliret: & innumera

Expanded text:
sitatis diabolicae, et conditor superstitionis obscenae, eo tempore damnandus innotuit, quo post resurrectionem Domini ducentesimus et sexagesimus annus impletus est, Proimperatore Paulinoque consulibus, cum octava jam in Christianos persecutio desaeviret, et 306 innumera
Abbreviated transcription (Latin):
lgͦ ur̃m diłmi suadeat᷑. qd̃ tantȩ impieta¬
tis auctorem sp̃c sc̃s aliqua ex parte digna¬
tus sit. Nicħ ad istũ ꝓrsus de illa uirtute
iħc noncłu fuerat clarificatꝰ: dñi ascensio.
dandi sp̃c fuit ratio. Quẽ ille necesse ẽ¬
ut neget datũ: qui ad consessum pat̃nȩ.
dextere: uerũ in xp̃o hominẽ. negat. ẽẽ.¬
adoptati. sacratissimi festi istiꝰ diem ratio¬
confitentes cũ beato paulo apło. qd̃ dñs

Expanded text:
lectissimi, suadeatur quod tantae impietatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa virtute Jesus nondum erat clarificatus , Domini ascensio dandi Spiritus erat ratio, quem ille necesse est neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse padoptati, sacratissimum diei istius festum ratioconfidentes cum beato Paulo apos
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓdigiosus turpium mendacioꝵ signi¬
fer nasceret᷑: eui nec hoc qͥdem tribui pot̾
qd̾ uł exiguam diuine inspirationis asr¬
ꝑit portionẽ: qm̃ &e hic de illa mundiex¬
ticit parte: quȩ ñ potest sp̃m ueritatis
acciꝑe. Repletus enĩ spũ diaboli: sp̃ui re¬
stitit xp̃i. Et cũ scĩs dĩ hoc paraclyti docti¬
na contulerit. ut futura p̃dicerent: hie
ne falsitates eiꝰ ipse rerũ ꝓcessus argue¬
ret. ridendarũ impudentiã fabularum
in p̃teritas retorsit ȩtates: ce quasi nicħ
nos de sempit̾nitate: creatoris. mcħ de or¬
lex sc̃ã & diuinitꝰ inspirata ꝓpħia docussꝰ
in contumeliã dĩ. & in om̃iũ iniuriã na
stra contexuit. Quib tandẽ. suas insinu¬
aturus insanias. nͥ multũ incestis e nimi¬
um a lumine pietatis auersis: qui siue ꝑ
ignorantiȩ cecitatẽ. siue ꝑ turpitudins
apetitũ. ad illa ñ saera s execram̃ta ꝑueni¬
unt: Quȩ ꝓꝑt̾ cõmunem uerecundiam ñ

Expanded text:
nec prodigiosus turpium mendaciorum signifer nasceretur  cui nec 307 hoc quidem tribui potest, quod vel exiguam divinae inspirationis acceperit portionem: quoniam et hic de illa mundi exstitit parte, quae non potest Spiritum veritatis accipere. Repletus enim spiritu diaboli, Spiritui restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sempiternitate Creatoris, nihil de orcta et divinitus inspirata prophetia docuisset, in contumeliam Dei stra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m: ñ remittet᷑ ei neq in hoc scło neq
in futuro Unde manifestũ est. peccatorũ
remissionẽ sine: scĩ sp̃c aduocatione. non
fieri: nec queqͣm sine: illo sicut expedit
ingemiscere: aut sicut oportet orare: di¬
cente apło. Qdͥ enĩ oremꝰ sicut. oportet ne.¬
secims: s ipse sp̃c postulat ꝓ nob̾ gemitib
menarrabilib. Et nemo potest dicere:
mis exiciabile ẽ. nimisq mortiferũ: quia
nunqm ueniam meret᷑: qui ab int̾cessore.

Expanded text:
sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Unde manifestum est peccatorum remissionem sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec quemquam sine illo, sicut expedit, ingemiscere, aut sicut oportet, orare, dicente Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarmis exitiabile est nimisque mortiferum, quia numquam veniam meretur, qui ab intercessore d
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m: quoꝵ remiseritis peccata remittent᷑
eis: &e quoꝵ retinueritis retinebunt᷑. S
illi ꝑfectioni quȩ erat discipłis conferen¬
da. maior gr̃a ce abundantior inspiratio
seruabat᷑: ꝑ quẽ & quȩ ñdum acceꝑant.
sumerent: & excellenti possent habere
quȩ sũpserant. Ept̃ qd̾̃ dñs dicebat. Ad¬
huc multa habeo uob̃ dicere:. s ñ potestĩ
portare mͦ. Cũ aũt uenerit sp̃c ueritatiᷤ.
ille diriget uos in omnẽ ueritatẽ: Non enĩ

Expanded text:
m: quorum remiseritis peccata, remittentur eis; et quorum retinueritis, retinebuntur . Sed illi perfectioni, quae erat discipulis conferenda, major gratia et abundantior inspiratio servabatur, per quam et quae nondum acceperant sumerent, et excellentius possent habere quae sumpserant. Propter quod Dominus dicebat: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit Spiritus veritatis, ille diriget
Abbreviated transcription (Latin):
dota trinitas una uirtꝰ ẽ. una maiestas il¬
na substantia. indisereta oꝑe. inseparabi¬
lis dilectione: indifferens potestate: simil
implens omĩa. simul continens uniuersĩ
ce uera deitas in nullo ẽẽ aut maior aut
minor potest: quȩ sic in trib ẽ confitenda
psonis. ut & solitudinẽ ñ recipiat. trini¬
tͣis &e unitatẽ seruet ȩqualitas: hac inꝙͣ
d̾ cũ in die pentecostes discipłos dñi sp̃e
adiectio largitatis. Qm̃ &e patriarchȩ &
ꝓph̾ȩ ae sacerdotes. om̃sq scĩ qui priorib
suere: temporib eiꝰdem st̃ sc̃ĩ sp̃s scĩficatio

Expanded text:
na majestas, una substantia, indiscreta opere, inseparabilis dilectione, indifferens potestate, simul implens omnia, simul continens universa: itus sanctus; et vera Deitas in nullo esse aut major aut minor potest, quae sic in tribus est confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. Hac, inququod cum in die Pentecostes discipulos Domini Spadjectio largitatis: quoniam et patriarchae, et prophetae, et sacerdotes, omnesque sancti qui prioribus fuere temporibus, ejusdem s
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝑsona sit anterior: nulla posterior hui
enĩ beatȩ: trinitatis. &. incõmutabilis ditq
una ẽ substantia: indiuisa in oꝑe: concos
in uoluntate: par in om̃ĩpotentia: equalsꝰ
in gła. De. qua cũ sc̃a scͥptura sic loquit᷑ ut
aut in factis aut in uerbis aliqͥd assignet.
qd̃ singulis uideat᷑ conuenisse ꝑsonis: ĩ
ꝑturbat᷑ fides catholica s docet᷑: ut ꝑ ppon¬
etatem aut uocis aut oꝑis. insinuet nob
ueritas trinitatis: & ñ diuidat intellecłꝰ
qd̾ distinguit auditꝰ. Ob hoc quȩdã siue
sub patris siue sub filii siue. sub sci sp̃c appel¬
latione ꝓmunt᷑: ut confessio credentium
in trinitate ñ erret. Quȩ cũ sit insepara¬
bilis: nunqm intelligeret᷑ ẽẽ trinitas si
semꝑ inseparabilit diceret᷑. Bene gͦ psa
difficultas loquendi. cor nr̃m ad intelli¬
gentiam trahit: &e ꝑ infirmitate nr̃am ce¬
lestis doctrina nos adiuuat: ut qͥa in
deitate patris & filii ce sp̃c sc̃ĩ. nec singu¬

Expanded text:
usis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Deitas una est in substantia, indivisa in opere, concors in voluntate, par in potentia, aequalis in gloria. De qua cum sancta Scriptura sic loquitur, ut aut in factis aut in verbis aliquid assignet quod singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub Spiritus sancti appellatione promuntur, ut confessio fidelium in Trinitate non erret. Quae cum sit inseparabilis, numquam intelligeretur Trinitas esse, si semper inseparabiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum 396 ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat: ut quia in deitate Patris, Filii et Spiritus sancti nec singu
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ homo ad imaginẽ & similitudinẽ
di factꝰ. in honore sue naturȩ mansiss:
nec diabolica fraude deceptꝰ. a lege sibi po¬
sita post concupiscentias deuiass: crea¬
tor mundi creatura ñ fieret: neq aut sem¬
piternus tẽporalitatem subiret: aut ȩqualis
dõ patri fili d̾s. formã serui & similitudinẽ.
carnis peccati assumeret. Quia uͦ inuidia
diaboli mors introiuit in orbem t̾rarũ: et
alit̾ solui captiuitas humana ñ potuit. nisi
causam nrãm ipse. susciꝑet. qui sine maiesta¬
tis suȩ dãpno & uerus homo fieret. & solus
peccati contagium ñ haberet: diuisit sͥ opꝰ
nr̃ȩ. reparationis miscdia trinitatis: ut
pat̾ ꝓpiciaret᷑. filiꝰ ꝓpiciaret᷑. sp̃c sc̃s igniret.
ab inimici dñatione disciscerent. Qm̃ sic̃¬

Expanded text:
ad imaginem et similitudinem Dei factus in suae honore naturae mansisset, nec diabolica fraude deceptus a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset. Creator mundi creatura non fieret; neque aut sempiternus 310 temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum , et aliter solvi captivitas humana non potuit, nisi causam nostram ille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; ut Pater propitiaretur, Filius propitiaret, Spiritus sanctus igniret. ab inimici dominatione discederent: quoni
Abbreviated transcription (Latin):
decimꝰ. infusum xp̃i discipłis sicut ꝓmiss
sꝑabat᷑ agnouimꝰ: s ad nouos eccłiȩ filios
instruendos. addendu ẽ etiã nr̃i sermoniᷤ
obsequiũ. Non enĩ timemꝰ ut sp̃ales &e erui¬
diti nota fastidiant: ad quoꝵ fructũ ꝑti¬
net. ut. qmplurimis insinuari uelint. qd̾
ipsi cũ magna humilitate didicer̃t̃. fiat.
gͦ ꝑ corda om̃iũ dispensatio munerũ di¬
uinoꝵ: ce seruitutẽ. oris nr̃i doc̃ti indocti¬
q ñ spernant. Illi ut ꝓbent se amare qd̃
norunt: isti ut ostendant se desiderare
qd̃ nesciunt. Huic enĩ p̃parationi nr̃e. ade¬
tris & filii cogitemꝰ: qͥa in nullo ab unitate
sua discrepat diuinitatis essentia. Sempi¬
t̃num ẽ patri: consempit̾m sibi filii sui esse
genitorẽ. Sempit̾num ẽ filio: intẽporalit̃
a patre ẽẽ ꝓgenitũ. Sempit̾nũ qͦq ẽ sp̃m¬

Expanded text:
decimus, infusum Christi discipulis, sicut promissus sperabatur, agnovimus. Sed ad novos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti indoctique non spernant: illi ut probent se amare quod norunt, isti ut ostendant se desiderare quod nesciunt. Huic enim praeparationi vestrae adetris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter a Patre esse progenitum. Sempiternum quoque est Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tionis tempꝰ ẽ messis: qñdo unꝰquisq sem¬
num fructũ. scd̾m sationis suȩ ꝑcipiet
qͣntitatẽ. De ꝓuentu aũt istius segetis
nemo fallet᷑: qͥa animoꝵ ibi magis qmͣ
impendioꝵ mensura trahit᷑: &. tantum
reddent exigua de exigius: qntũ mag¬
na de magnis. Et id̾o dilectissimi satis¬
fiat apłicis institutis. Et qͥa die illo pͥ¬
ma ẽ futura collectio: om̃s uos deuotio¬
ni uoluntarie p̃parate: ut unꝰqͥsq sedm
sufficientiã suã. habeat in sacratissima
oblatione consortiũ. Fxorabunt ꝓ uob̾
iuuabunt᷑: ut ad omne opꝰ bonũ idonei

Expanded text:
est messis, quando unusquisque seminum fructus secundum sationis suae percipiet quantitatem. De proventu autem istius segetis nemo falletur, quia animorum ibi magis quam impendiorum mensura taxabitur; et tantum reddent exigua de exiguis, quantum magna de magnis. Et ideo, dilectissimi, satisfiat apostolicis institutis. Et quia die Dominica prima est futura collectio, omnes vos 37 devotioni voluntariae praeparate, ut unusquisque secundum sufficientiam suam habeat in sacratissima oblatione consortium. Exorabunt pro vobis juvabuntur; ut ad omne opus bonum idonei
Abbreviated transcription (Latin):
nulla elemosinarũ purificatione mun¬
dat᷑. flemosinȩ enĩ peccata delent: mor¬
dem ꝑununt: &e pęnã ꝑpetui ignis extin¬
gunt. S qui ab earũ fructu fuerit ua¬
euus: erit ab indulgentia retribuentis
alienus: dicente salomone. Qui obtiirat
aures ne audiat. inbecillem: & ipse inuo¬
cabit. dñm: & ñ erit qui exaudiat eum.
Unde & tobias filiũ suũ p̃ceptis pieta¬
dis instituens: ex substantia inqͥt tua
fac elemosinã: ce noli auertere faciẽ tuã
ab ullo pauꝑe. Ita fiet: ut nec a te au̾tat᷑
facies dĩ. Hȩc uirtꝰ om̃s facit utiles esse
uirtutes: quȩ ipsã qͦq fidem ex qua iustꝰ
iuuit. & quȩ sine oꝑib mortua nominat᷑.
sui ammixtione uuificat. Quia siẽ in
fide ẽ oꝑum ratio: ita in oꝑib ficdĩ forti¬
dudo. Dum gͦ tempꝰ habemꝰ siẽ ait apłs

Expanded text:
nulla eleemosynarum purificatione munnulla eleemosynarum purificatione mundatur. Eleemosynae enim peccata delent , mortem perimunt, et poenam perpetui ignis exstinguunt. Sed qui ab earum fructu fuerit vacuus, erit ab indulgentia retribuentis alienus, dicente Salomone: Qui obturat aures ne audiat imbecillum, et ipse vocabit Dominum, et non erit qui exaudiat eum. Unde et Tobias filium suum praeceptis pietatis instituens: Ex substantia, inquit, tua fac eleemosynam, et noli avertere faciem tuam ab illo paupere: ita fiet ut nec a te avertatur facies Dei . Haec virtus omnes facit utiles esse virtutes, quae ipsam quoque fidem, ex qua justus vivit , et quae sine operibus mortua nominatur , sui admixtione vivificat: quia sicut in fide est operum ratio, ita in operibus fidei fortitudo. Dum ergo tempus habemus, sicut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ miserebit᷑ ds̃. Cũ aũt uenerit filiꝰ
hominis in maiestate sua. & sederit in thro¬
no głȩ suȩ. & congregatis om̃ib gentibus
bonoꝵ & maloꝵ fuerit facta discretio. in
quo laudabunt᷑ qui ad dexterã stabunt:
Qm̃ qui naturã hominis suã fecit: in nul¬
lo se abhumana humilitate discreuit.
Sinistris uͦ qͥd obiciet᷑. nisi neglectꝰ dilecti¬
onis. duricia inhumanitatis: & pauꝑibꝰ
miscdia denegata: Quasi nec alias uir¬
tutes dextri: nec alias offensiones habe¬
ant sinistri. S illo magno sũmoq iudi¬
cio. tanti existimabit᷑ uł largitatis beni¬
gnitas. uł tenacitatis impietas: ut ꝓple¬
nitudine om̃ium uirtutũ. & ꝓsumma
om̃ium cõmissors. ce ꝑunũ bonũ isti intͦ¬
ducant᷑ in regnũ: & ꝑunũ mału illi in
ignẽ mittant᷑ ȩt̃num. Nemo gͥ dilectis¬
simi de ullis sibi bonȩ uitȩ mitis blandi¬
atur: si illi defuerint oꝑa caritatis. Nec
de sui corꝑis qualitate securus sit: qui

Expanded text:
ipsorum miserebitur Deus . Cum autem venerit Filius hominis in majestate sua, et sederit in throno gloriae suae, et congregatis omnibus gentibus, bonorum et malorum fuerit facta discretio , in quo laudabuntur qui ad dexteram stabunt, Quoniam qui naturam hominis suam fecit, in nullo se ab humana humilitate discrevit. 36 Sinistris vero quid objicietur, nisi neglectus dilectionis, duritia inhumanitatis, et pauperibus misericordia denegata? quasi nec alias virtutes dextri, nec alias offensiones habeant sinistri. Sed illo magno summoque judicio tanti aestimabitur vel largitatis benignitas, vel tenacitatis impietas, ut pro plenitudine omnium virtutum, et pro summa omnium commissorum, et per unum bonum isti introducantur in regnum, et per unum malum illi in ignem mittantur aeternum. Nemo igitur, dilectissimi, de ullis sibi bonae vitae meritis blandiatur, si illi defuerint opera charitatis; nec de sui corporis puritate securus sit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nulla miscłiȩ suauitate pascunt᷑. fõris
splendicdi: intꝰ obscuri. Abundantes tẽpo¬
ralium: inopes et̾̃noꝵ. Quia ipsi animas
suas fame afficiunt. ce nuditate dehonestañ:
qui de his quȩ trenis horreis comm̃dariis:
nicħ thesauris cęlestib intuler̃t. S forte.
sint aliqui diuitũ. qui licet nullis largi¬
tionib pauꝑes eccł̃iȩ soleant adiuuare:
alia tam̃ di mandata custodiant: & int̾
diuersa ficłi & ꝓbitatis merita. ueniabilit̃
sib estimant unã deẽe uirtutẽ. Uerum
hec tanta ẽ: ut sine illa cȩtere etiã sisint.
ꝓdesse ñ possint. Qm̃uis enĩ qͥs fidelis sit:
ce cautus ce sobriꝰ &e aliis maiorib ornat᷑

Expanded text:
nulla misericordiae suavitate pascuntur; foris nulla misericordiae suavitate pascuntur; foris splendidi, intus obscuri; abundantes temporalium, inopes aeternorum: quia ipsi animas suas fame afficiunt et nuditate dehonestant, qui de iis quae terrenis horreis commendarunt, nihil thesauris coelestibus intulerunt. Sed forte sunt aliqui divitum qui, licet nullis largitionibus pauperes Ecclesiae soleant adjuvare, alia tamen Dei mandata custodiunt, et inter diversa fidei et probitatis merita, veniabiliter sibi aestimant unam deesse virtutem. Verum haec tanta est, ut sine illa caeterae, etsi sunt, prodesse non possint. Quamvis enim quis fidelis sit, et castus, et sobrius, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
utendũ ẽ: ne materia oꝑis boni. fiat cau¬
sa peccati. Nam diuitiȩ qd̾ ad ipsas species
earũ atq substantias ꝑtinet bonȩ sunt:
& humane societati plurimũ ꝓsunt. cũ
a beniuolis habent᷑ &e largis: nec illaᷤᷤ aut
luxuriosus ꝓdigit. aut auarus abstrudit:
dampna uitare: multiq magnifice. facul¬
dates suas dedignent᷑ occulere. & incopia
affluentes uilem atꝙ sordentẽ horreant par a6.¬
citatem: ñ est tam̃ taliũ aut felix abundan¬
tia. aut blanda frugalitas: si ipsis tantũ
ꝓpriȩ opes seruiunt. si eoꝵ bonis nulli iu.¬
uant᷑ pauꝑes. nulli fouent᷑ infirmi: si de
magnarũ abundantia facultatũ. ñ capti¬
uus redẽptionẽ. ñ ꝑegrinꝰ solatiũ. ñ exul
sentit auxiliũ. Huiꝰmodi diuites: egentio¬
res om̃ib st̃ egenis. Edunt illos redditꝰ: qͦs
posst̃ habere ppetuos. Et dũ breui nec semꝑ
libero incubant usui: nullo iusticiȩ cibo.

Expanded text:
utendum est, ne materia boni operis fiat cauutendum est, ne materia boni operis fiat causa peccati. Nam divitiae, quod ad ipsas species earum atque substantias pertinet, bonae sunt, et humanae societati plurimum prosunt, cum a benevolis habentur et largis, nec illas aut luxuriosus 35 prodigit, aut avarus abstrudit, damna vitare, multique magnifici facultates suas dedignentur occulere, et in copia affluentes vilem atque sordentem horreant parcitatem, non est tamen talium aut felix abundantia, aut probanda frugalitas, si ipsis tantum propriae opes serviunt; si eorum bonis nulli juvantur pauperes, nulli foventur infirmi; si de magnarum abundantia facultatum non captivus redemptionem, non peregrinus solatium, non exsul sentit auxilium. Hujusmodi divites egentiores omnibus sunt egenis. Perdunt enim illos redditus quos possent habere perpetuos, et dum brevi nec semper libero incubant usui, nullo justitiae cibo,
Abbreviated transcription (Latin):
płicȩ triditionis dilectissimi institu¬
ta seruantes. pastorali sollicitudine
cohortam᷑: ut. diem quẽ illi ab impiorum
nis celebremꝰ: ostendentes apud nos aucto¬
ritatẽ patrũ uiuere: eoꝵꝙ doctrinã in
nostra obedientia ꝑmanere. Qm̃ sc̃a tantȩ.
constitutionis utilitas. ñ p̃terito tantum
dempori. s etiã nr̃e ꝓspexit ȩtati: ut qͦd
illis ad destructionẽ ꝓfuit uanitatum:
hoc nob̃ ꝓficeret ad increm̃ta uirtutum.
¶ͥb aũt tã aptũ fidĩ. qͥd tã conueniens
pietati: qm egentiũ iuuare pauꝑiem. in¬
firmoꝵ curã susciꝑe. frat̃̾nis necessitatibꝰ
subuenire. ce conditionis ꝓpͥe in alioꝵ
labore meminisse: In quo oꝑe qñtum
sp̃ĩtales opes. &. dona cȩlestia dõ donante.
capiunt᷑. s &e t̾rene &e corporeȩ facultates
ex ipsiꝰ largitate ꝓueniunt: ut mĩto rati¬
onem earũ quesiturus sit. quȩ ñ magis
possidenda tradidit: qm dispensanda cõ¬
misit. Munerib gͥ dĩ iuste & sapienter

Expanded text:
icae traditionis, dilectissimi, instituta servantes, pastorali vos sollicitudine cohortamur, ut diem quem illi ab impiorum nis celebremus, ostendentes apud nos auctoritatem Patrum vivere, eorumque doctrinam in nostra obedientia permanere. Quoniam sancta tantae constitutionis utilitas, non praeterito tantum tempori, sed etiam nostrae prospexit aetati, ut quod illis ad destructionem profuit vanitatum, hoc nobis proficeret ad incrementa virtutum. Quid autem tam aptum fidei, quid tam conveniens pietati, quam egentium juvare pauperiem, infirmorum curam recipere, fraternis necessitatibus subvenire, et conditionis propriae in aliorum labore meminisse? In quo opere, quanspiritales opes et dona coelestia Deo donante capiuntur, sed etiam terrenae et corporeae facultates ex ipsius largitate proveniunt, ut merito rationem eorum quaesiturus sit, quae non magis possidenda tradidit, quam dispensanda commisit. Muneribus igitur Dei juste et sapienter
Abbreviated transcription (Latin):
inuita ñ pollui: minꝰ tam̃ nimis oberit:
si qd̃ potuerint. animo ñ amittere. dole¬
ant se uł corꝑe ꝑdidisse. Cũ itaq de oĩb
fere quȩ frĩs nr̃ipotentii relatio conti¬
nebat: plenissime dilectionem urãm. ꝑ
merito nob̾ est ꝓbatꝰ & morib. uideatis
instructam: suꝑest fr̃s. ut concordi obe¬
dientia salubres suscipiatis hortatꝰ: et
nicħ ꝑ contentionẽ agentes. s ad omne
studium deuotionis unanimes. diumis
& apl̃icis constitutionib pareatis: & in
nullo patiamini pia canonũ decreta
uiolari. Quȩ enĩ nc̃ certarũ remisimus
consideratione causarũ: antiqͥs deincep
custodienda st̃ regłis: ne qd̾ ad tempꝰ pia
lenitate. concessimꝰ: iusta ptꝰ hȩc ultione

Expanded text:
invita non pollui, minus tamen eisdem oberit, invita non pollui, minus tamen eisdem oberit, si quod potuerint animo non amittere doleant se vel corpore perdidisse. Cum itaque de omnibus fere quae fratris nostri Potentii relatio continebat plenissime dilectionem vestram pmerito nobis est probatus, et moribus videatis instructam. Superest, fratres, ut concordi obediennihil per concertationem agentes, sed ad omne studium devotionis unanimes divinis et apostolicis constitutionibus serviatis, et in nullo patiamini pia canonum decreta violari. Quae enim nunc certarum remisimus consideratione causarum, antiquis deinceps custodienda sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate conces
Abbreviated transcription (Latin):
matis dampnet errorem: ce plenissime.
confiteat᷑ catholicã ueritatẽ. Maximũ
qͦq ex laico licet rep̃hensibilit̃ orcdinatũ.
tam̃ si donatista iam ñ ẽ. & ab spũ scisma¬
dicȩ prauitatis alienꝰ ab ep̃ali quã quo qͦ¬
mͦ adeptus ẽ ñ repellimꝰ dignitate: ita
ut & ipse libello ad nos edito. catholicũ
se ẽẽ. manifestet. De aggaro &e tibiano. qͦꝵ
a ceteris qui ex laicis ordinati st̃. in hoc
causa diuersa ẽ. qd̾ eoꝵ ordinationi atro¬
ces tumultꝰ & seuȩ seditiones memorant
ẽẽ famulate. ur̃o iudicio euncta cõmisinꝰ
ut relata habiti apud uos examinis fide
qͥd de supradictis statuendu sit. scire
possemꝰ. Illȩ aũt famulȩ dĩ quȩ integri¬
tatem pudoris opp̃ssione barbarica ꝑdi¬
derunt: laudabiliores erunt in humili¬
tate ac uerecundia:. si se incontaminati
ñ audeant cõparare uirginib. Qmͣuis
enĩ om̃e peccatũ ex uoluntate nascat᷑.
&e potuerit corruptione carnis mens

Expanded text:
matis damnet errorem et plenissime matis damnet errorem et plenissime confiteatur catholicam veritatem. Maximum quoque ex laico licet reprehensibiliter ordinatum, tamen si Donatista jam non est, et a spiritu schismaticae pravitatis alienus, ab episcopali quam quoquomodo adeptus est non repellamus dignitate, ita ut et ipse libello ad nos edito catholicum se esse manifestet. De Aggaro et Tyberiano, quorum a caeteris qui ex laicis ordinati sunt in hoc causa diversa est, quod eorum ordinationi atroces tumultus, et saevae seditiones memorantur esse famulatae, vestro judicio cuncta commisimus, ut relata habiti apud vos examinis fide quid de supradictis statuendum sit, scire possimus. Ille autem famulae Dei quae integritatem pudoris oppressione barbarica perdidere, laudabiliores erunt in humilitate ac verecundia si se incontaminatis non audeant comparare virginibus. Quamvis enim omne peccatum ex voluntate nascatur, et potuerit corruptione carnis mens
Abbreviated transcription (Latin):
uł illu qui a prima uxore dimissus. alte¬
ram duxisse ꝑhibet᷑. Ceteros uͦ quoꝵ ꝓue¬
ctio hoc tantũ rep̃hensionis incurrit. qd̾
ex laicis ad officium ep̃ale delecti st̃. neq
ex hoc qd̃ uxbres habeant possunt esse
culpabiles: susceptũ sac̾dotium tenere
ꝑmittimꝰ: ñ p̃iudicantes apłicȩ sedis sta
sedm aut tercium in eccłia gradũ. qͥsꝗͣ.
laicoꝵ quib libet suffragiis fultꝰ ascendat:¬
priꝰquã ad hoc meritum ꝑ legitima au¬
gm̃ta ꝓueniat. Qd̾ enĩ nẽ utcũq patim᷑
ẽẽ ueniale: mnultũ postmodu eẽ ñ pote¬
surpare p̾sumpserit: qͥa remissio peccati
ñ dat licentiam delinquendi: nec qd̾ po¬
tuit aliqua ratione concedi. fas erit am¬
plius impune cõmitti. Donatũ aũt sala¬
cinensem. ex nouaciano cũ sua ut cõꝑimꝰ
plebe. conu̾sum. ita dñco uolumꝰ gregi p̃¬
sidere: ut libellum fidĩ suȩ ad nos memi¬
nerit dirigendu: quo &e nouaciani dog¬

Expanded text:
vel illum qui a prima uxore dimissus, altevel illum qui a prima uxore dimissus, alteram duxisse perhibetur. Caeteros vero quorum provectio hoc tantum reprehensionis incurrit, quod ex laicis ad officium episcopale delecti sunt, neque ex hoc quod uxores habeant, possunt esse culpabiles, susceptum sacerdotium tenere permittimus, non praejudicantes apostolicae sedis statsecundum, aut tertium in ecclesia gradum quisquam laicorum quibuslibet suffragiis fultpriusquam ad hoc meritum per legitima augmenta perveniat. Quod enim nunc utcunque patimur esse veniale, inultum postmodum esse non potesurpare praesumpserit, quia remissio peccati non dat licentiam petuit aliqua ratione concedi, fas erit amplius impune committi. Donatum autem Salicinensem ex Novatiano cum sua ut comperimus plebe conversum, ita Dominico volumus gregi praesidere, ut libellum fidei suae ad nos meminerit dirigendum, quod et Novatiani dog
Abbreviated transcription (Latin):
rium. aut ambitꝰ suꝑboꝵ. ut. ñ sołu lai¬
cos. s etiã scd̃arum uxoꝵ uiros. aut ui¬
duarũ maritos. ad officiũ cognoscamꝰ
pastorale ꝓuectos: ñne aꝑtissimȩ exi¬
gunt cause. ut eccłiȩ in quib ista com¬
missa sunt. iudicio seueriore purgent᷑:
c& ñ sołu in tales p̃sules. s etiã in ordina¬
tores eoꝵ ultio cõpetens ꝓferat᷑: S cir¬
cũstant nos hinc mansuerudo clem̃tiȩ:¬
dis aplicȩ pietatem. ita nrãm temꝑare
sententiã: ut trutinato pondere deli¬
ctoꝵ. quȩ constat ñ uniꝰ ẽẽ mensurȩ:
quȩd̃a definiamꝰ ut cũq toleranda:
quȩdã mͦ penitus amputanda. fos enĩ
qui uł sed̾̃as nuptias inierunt. uł ui¬
duarum se coniugio sociarunt. nec apłi¬
ca nec legalis auetoritas sac̾dotiũ obti¬
nere. ꝑmittit: & multomagis illu si fuerit
ur̃o iudicio confutatꝰ. qui sicut ad nos re¬
latum ẽ. duarũ simul ẽ maritꝰ uxorum:

Expanded text:
orum, aut ambitus superborum: ut non solum laiorum, aut ambitus superborum: ut non solum laicos, sed etiam secundarum uxorum viros, aut viduarum maritos ad officium cognoscamus pastorale provectos: nonne apertissimae exigunt causae, ut Ecclesiae in quibus ista commissa sunt, judicio severiore purgentur, et non solum in tales praesules, sed etiam in ordinatores eorum ultio competens proferatur? Sed circudis apostolicae pietatem, ita nostram temperare sententiam, ut trutinato pondere delictorum, quae constat non unius esse mensurae quaedam definiamus utcunque toleranda, quaedam vero penitus amputanda. Eos enim qui vel secundas nuptias inierunt, vel viduarum se conjugio sociarunt, nec apostolica nec legalis auctoritas sacerdotum obtinere permittit, et multo magis illum, si fuerit vestro judicio confutatus, qui, sicut ad nos relatum est, duarum simul est maritus uxorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ut imꝑiti magistris. noui antiqͥs.
ce rudes p̃ferant᷑ emeritis. In domo
gentea: quedã uͦ lignea ae fictilia: s hoꝵ
ministeriũ ꝓ materie qualitate discernit᷑:¬
nec qui ẽ p̃ciosoꝵ idem usus ẽ. uilium.
Nam in ordinata st̃ omĩa: si fictilia aure¬
is. & lignea p̃ferant᷑ argenteis. Sicut aũt
in ligneis &e fictilib eoꝵ hominũ species
figurat᷑. qui nullis adhuc uirtutib ni¬
dent: ita in aureis ce argenteis hii sine.
dubio declarant᷑. qui ꝑ longũ eruditi¬
onis ignẽ. c ꝑfornacem diuturni labo¬
ris excocti. aurũ ꝓbatũ ce argentũ pu¬
rum ẽẽ meruerunt. Quib si merces ꝓ
deuotione ñ reddit᷑. omĩs eccłiastica
disciplina resoluit᷑. omĩs ordo turbat᷑:
dũ in eccłia qui nulli subierunt. mini¬
sterium. ꝑuerso eligentiũ iudicio inde¬
bitum optinent pͥncipatũ. Cum gͦ inter
uos tantũ ualuerint aut studia popła¬

Expanded text:
dum, ut imperiti magistris, novi antiquis, dum, ut imperiti magistris, novi antiquis, et rudes praeferantur emeritis? In domo gentea, quaedam vero lignea et fictilia. Sed horum ministerium pro materiae qualitate dinec qui est pretiosorum, idem usus est vilium. Nam inordinata sunt omnia si fictilia aureis, et lignea praeferantur argenteis. Sicut autem in ligneis et fictilibus eorum omnium species figuratur, qui nullis adhuc virtutibus nitent, ita in aureis et argenteis, hi sine dubio declarantur, qui per longum eruditionis ignem, et per fornacem diuturni laboris excocti, aurum probatum et argentum purum esse meruerunt. Quibus si merces pro devotione non redditur, omnis ecclesiastica disciplina resolvitur: omnis ordo turbatur, dum in Ecclesia, qui nullum subierunt ministerium, perverso eligentium judicio indebitum obtinent principatum. Cum ergo inter vos tantum valuerint aut studia popul
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ patrũ uenerabiles sanctiones cũ
de sacerdotũ electione loquerent᷑. eos
demũ idoneos sacris amministratiõib
censuerunt. quoꝵ omĩs ȩtas a puerili¬
b exordiis usq ad ꝓuectiores annos. ꝑ
disciplinȩ eccłiasticȩ stipendia eueurris¬
s: ut unicuiq testimoniũ prior uita
p̃beret: nec poss de eiꝰ ꝓuectione. dubi
um deberet᷑. Si enĩ ad honores mundi
sine suffragio temporis. sine merito la¬
boris indignũ ẽ ꝑuenire: &e notari am¬
bitus solent. quos ꝓbitatis docum̃ta ñ
adiuuant: quã diligens ce qmͣ prudeis
habenda ẽ dispensatio diuinoꝵ mune.
rum. & celestium dignitatũ. ne. in aliqͦ
aplica canonica decreta uiolent᷑: & hiᷤ
eccłia dñi regenda credat᷑. qui legiti¬
marum institutionũ nescii. & totiꝰ hu¬
militatis ignari. ñ ab infimis sumere.
increm̃tum. s a summis uolunt habere
pͥncipium: cũ ualde iniquũ sit & absur¬

Expanded text:
beatorum Patrum venerabiles sanctiones, cum beatorum Patrum venerabiles sanctiones, cum de sacerdotum electione loquerentur, eos demum idoneos sacris administrationibus censuerunt, quorum omnis aetas a puerilibus exordiis usque ad provectiores annos per disciplinae ecclesiasticae stipendia cucurrisset, ut unicuique testimonium prior vita praeberet, nec posset de ejus provectione dubitum deberetur. Si enim ad honores mundi sine suffragio temporis, sine merito laboris indignum est pervenire, et notari ambitus solent quos probitatis documenta non adjuvant, quam diligens et quam prudens habenda est dispensatio divinorurum et coelestium dignitatum, ne in aliquo apostolica et canonica decreta violentur, et his Ecclesia Domini regenda credatur qui legitimarum institutionum nescii, et totius humilitatis ignari, non ab infimis sumere incrementum, sed a summis volunt habere principium, cum valde iniquum sit et absur