comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& totum ẽ: non tantũ ista relatiue
dicunt᷑  s etiam substantialit̾ sunt.
Fortasis gͦ mens totũ est. & eiꝰ quasi
partes amor qͦ se amat. & scientia
qua se nouit: quib duab partib
illud totũ constat. An tres st̃ ȩqualeᷤᷤ
partes: quib totũ unũ completur:
S nulla pars:. totum cuiꝰ pars ẽ com¬
plectitur. Mens uͦ cum se totã no¬
uit. hoc est ꝑfecte nouit. ꝑ totũ eiꝰ
est noticia eius: & cum se ꝑfecte amat
totã se amat: & ꝑ totũ eius ẽ amor
eiꝰ. Num gͦ sicut ex uno & aqua &
melle una fit potio. & singła ꝑ totũ
sunt. & tam̃ tria sunt. nulla enĩ pars
est potionis quȩ ñ habeat hec tria.
ñ enĩ iuncta uelut si aqua & oleũ ẽẽnt.
s omĩno cõmixta sunt: & substantiȩ
sunt om̃s. & totus ille liquor una qued̾a
est ex trib confecta substantia : tale ali¬
quid arbitrandi est ẽẽ simul hȩc tria
mentẽ. amorẽ. noticiam᷑ S ñ uniꝰ sub¬

Expanded text:
et totum; non tantum ista relative et totum; non tantum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino commixta sunt; et substantiae sunt omnes, et totus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam? Sed non unius sub
Abbreviated transcription (Latin):
mor. aut sciens & scientia. Quamqͣm
& amici corpore uident᷑ separari posse.
ñ animo in quantũ amic sunt: ue¬
rũptam̃ fieri potest. ut amicꝰ amicũ
etiam odisse incipiat. & eo ipso amicꝰ
eẽ desinat: nesciente illo & adhuc amã¬
te. Amor autẽ quo se mens amat si ẽẽ
desinat: simul & illa desinit ẽẽ amãs
Item noticia qua se mens nouit si eẽ
desinat: simul & illa nosse se desinet.
Sicut caput capitati aliciuus utiq
caput est: & relatiue ad se dicuntur.
qͣmuis etiã substantiȩ sint. Nam &
caput corpꝰ est & capitatũ: & si ñ sit
corpus nec capitatũ erit. S hȩc p̾ci¬
sione abiuuicẽ separari possunt:. illa
ñ posunt. Qõ si sunt aliqua corpora
quȩ secari omĩno & diuidi neq̃unt.
tam̃ nisi partib suis constarent. cor¬
pora ñ essent. Pars gͦ ad totum rela¬
tiue dicitur: quia om̃ĩs pars alicuiꝰ
totius pars ẽ: & totũ om̃ib partib
totũ est. S qm̃ & pars corpus est.

Expanded text:
mor, aut sciens et scientia. Quanquam mor, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati alicujus utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus est, et capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars alicujus totius pars est, et totum omnibus partibus totum est. Sed quoniam et pars corpus est,
Abbreviated transcription (Latin):
potest amare & aliud pret̾ se. Item ñ
se solam cognoscit mens: s & alia mul¬
ta. Quãobrem ñ amor & cognitio tam¬
qͣm in subiecto insunt m̃ti: s substanti¬
aliter etiam ista sunt. sicut ipsa mens:
quia & si relatiue dicunt᷑ ad inuic̾e.
in sua tam̃ sunt singła queq substan¬
tia: non sicut color & coloratum rela¬
tiue ita dicunt᷑ adinuicẽ. ut color in
subiecto colorato sit. ñ habens in seip¬
so ꝓpriam substantiã. qm̃ coloratũ cor¬
pus substantia ẽ. ille autẽ in substan¬
tia: s sicut duo amici etiam duo sunt
hoĩes. quȩ sunt substantiȩ: cũ hoĩes
ñ relatiue dicant᷑. amici aũ relatuie.
S item qͣmuis substantia sit amans
uł sciens. substantia sit scientia. sub̃a
sit amor᷑ s amans & amor. aut sciens
& scientia relatiue ad se dicant᷑. sicut
sicut nec homines relatuia sunt: non
tam̃ sicut amici homines possunt
seorsum ẽẽ abinuicẽ: sic amans & a¬

Expanded text:
potest amare et aliud praeter se. Item non potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut sicut nec homines relativa sunt: non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et a
Abbreviated transcription (Latin):
Et uita quelibet quolibet corpore ma¬
ior est: ñ mole. s ui. Mens uͭ cum se
ipsa cognoscit. ñ se suꝑat noticia sua:
quia ip̃sa cognoscit. ipsa cognoscit᷑.
Cum gͦ se totam cognoscit. neq secũ
quicquã aliud: par illi ẽ cognitio sua:
qͥa neq ex alia natura ẽ eiꝰ cognitio.
cũ se ipsam cognoscit. Et cũ se toram
nicħq amplius ꝑcipit: nec minor nec ma¬
ior est. Recte gͦ diximꝰ hȩc tria cum per¬
fecta sunt: ẽẽ consequent᷑ ȩqͣlia. Si mul
etiam ammonem. si utcunq uidere
possumꝰ hec in auima existere. & tanꝙͣ
inuoluta euolui ut sentiant᷑. & dinume¬
rent᷑ substantialit̾. uł ut ita dicam
ẽẽntialiter: ñ tanqͣm in subiecto ut
color aut figura in corpore. aut ulla
alia qualitas aut quantitas. Quicqͥd
enĩ tale est: ñ excedit subiectũ in qͦ est.
Non enim color iste aut figura huius
corporis: potest ẽẽ & alterius corporis.
Alens autem. & amore quo se amat:

Expanded text:
Et vita quaelibet quolibet corpore maEt vita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat,
Abbreviated transcription (Latin):
& noticia eiꝰ cum se nouit. Ipsa gͥ mens
& amor & noticia eiꝰ tria quedã sunt. &
hȩc tria unũ sunt: & cum ꝑfecta sunt.
ȩqualia sunt. Si enĩ minꝰ se amat qͣm
est. ut uerbi gr̾a tantũ se amet homi¬
nis mens quantũ amandi est corpus
hominis. cum plus sit ipsa qͣm corpꝰ:
peccat: & ñ est ꝑfectus amor eius. Item
si amplius se amat qͣm est. uelut si
tantũ se amet. quantũ amandꝰ est d̃s:
cũ incomparabilit̾ minꝰ sit ipsa qͣm d̾s:
etiã sic nimio peccat: & ñ ꝑfectum ha¬
bet amorẽ sui. Maiore autem ꝑuersi¬
tate & iniquitate peccat: cum corpꝰ
tantũ amat. quantũ amandus est d̾s.
Item noticia siminor est qͣm est illud
qd̾ noscitur & plene nosci potest: per¬
fecta ñ est. Si aũ maior est. iam supe¬
rior est natura quȩ nouit qͣm illa quȩ
nota est: sicut maior ẽ noticia corporis
qͣm ipsum corpus qd̃ ea noticia notũ
est. Illa enĩ uita queda est in ratione
cognoscentis: corpus autẽ non ẽ uita.

Expanded text:
ipsa mens et amor et notitia ejus, tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sicut major est notitia corporis, quam ipsum corpus quod ea notitia notum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non est vita.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbantur: approbat᷑ eoꝵ imꝓbatio. & pla¬
cet. & uerbũ est. Neq uitioꝵ noticia no¬
bis displicet: s ipsa uitia. Nam placet
mͥ qd̾ noui. & diffinio quid sit intempe¬
rantia. & hoc est uerbũ eius. sicitti st̃
in arte nota uitia. & recte approbat᷑¬
eoꝵ noticia: cum discernit cognitor spe¬
ciẽ priuationẽ q uirtutis. sicut aiere. &
ri & in uitiũ deficere: damnabile ẽ. Et
definire intẽꝑantiam uerb̾uq eiꝰ dice̾.
ꝑtinet ad artem moꝵ: ẽẽ autẽ intẽpe¬
rantẽ ad id ꝑtinet qd̾ illa arte culpat᷑:
sic̃ nosse ac diffinire quid sit soloecismꝰ
ꝑtinet ad artem loquendi: facere autẽ
uitiũ est. qd̾ eadem arte reprehendit᷑.
Uerbum est gͥ quod n̾c discernere ac in¬
sinuare uolumꝰ: cũ amore noticia. Cũ
itaq se mens nouit & amat: iungitur
ei amore uerb̾u eius. Et qm̃ amat noti¬
ciã. & nouit amorẽ: & uerbũ in amore
ẽ. & amor in u̾bo: & utrunq in aman¬

Expanded text:
probantur, approbatur eorum improbatio, et plaprobantur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatrum notitia, cum discernit cognitor speciem privationemque virtutis, sicut aiere et ri atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum est igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amorem, et verbum in amore est, et amor in verbo, et utru
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit: parit peccatũ. Unde dns clamat.
Uenite ad me om̃s qui laboratis & one¬
rati estis. Et alio loco. Ue pregnantib
& lactantib in illis dieb. Cum itaq ad par¬
tũ uerbi referret omĩa. uel recte facta uel
peccata: ex ore inqͥt tuo iustificaberis. &
ex ore tuo condemnaberis: os uolens in¬
telligi ñ hoc uisibile. s interius inuisibi¬
le cogitationis & cordis. Recte gͦ querit᷑
amata noticia. Nouimꝰ enim & ea quȩ
odimꝰ. s nec concepta nec parta dicen¬
da sunt animo quȩ nob̃ displicent.
uerba dicant᷑: sicut ista de quib nunc
agimꝰ. Auter enim dicunt᷑ uerba quȩ
spacia tp̃rm sillabis tenent. siue ꝑnun¬
cient᷑ siue cogitent᷑: aliter om̃e quod no¬
tum est uerbum. dicitur animo ĩpressũ.
qͣmdiu de memoria ꝓferri &e diffiniri
potest. qͣmuis res ipsa displiceat : alit̾
cum placet qd m̃te concipitur. Scdm
qd̾ genus u̾bi accipiendu est. quod ait

Expanded text:
ceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, ceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis diebus . Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed interius invisibile cogitationis et cordis. CAPUT X. 15. amata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent.  sint, non tamen verba dicantur; sicut ista de quibus nunc agimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sinulla existat scđ̾m eam form¬
secus ꝑ m̾bra corporis oꝑandi necessitaᷤ.
In amore aii carnaliũ tp̃raliumq rerũ.
sic̃ in ipsis animaliũ fetib alius ẽ con¬
ceptus uerbi: alius partꝰ. Illic enĩ qd̃ cu¬
piendo concipit᷑. adipiscendo nascitur:
qm̃ ñ sufficit auariciȩ nosse & amare
aurũ insi & habeat: neq nosse & amare
uesci aut concumbere. nisi etiam id agat:
neq nosse & amare honores & imꝑia.
nͥ ꝓueniant. Quȩ tam̃ omĩa: nec adepta
sufficiunt. Qui enĩ biberit inqͥt ex bac
aqua: fitiet iterũ. Ideoq & in psalmis:
concepit inqͥt dolorem. & peꝑit unqͥta¬
tẽ. Dolorem uel laborem concipi dicit.
cũ ea concipiunt᷑ quȩ nosse ac uelle
ñ sufficit: & mnardescit atq egrotat ani¬
mꝰ indigentia. donec ad ea ꝑueniat. &
quasi pariat ea. Unde elegant̾ in lati¬
na lingua parta dicunt᷑. & reꝑta atq
comꝑta: quȩ uerba quasi a partu ducta
resonant. Quia concupiscentia cũ con¬

Expanded text:
m eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit ex hac, inquit, aqua, sitiet iterum . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum con
Abbreviated transcription (Latin):
ticia: similis ẽ ei rei quã nouit. Est enĩ
alia noticia scđm priuationẽ qu̾a cũ
impbamꝰ loquimͥ: & hec pͥuationis mm¬
ꝓbatio spẽm laudat. id̾oq approbat᷑.
Habet gͦ animꝰ nonnullã speciei notȩ
similitudinẽ: siue cũ ea placet. siue
cum eiꝰ priuatio displicet. Quocirca in
quantũ d̾m nouimꝰ similes sumꝰ: s ñ
ad ȩqualitatẽ similes. qͥa nec tantũ
eũ nouimꝰ. quantũ ipse se. Et que am

Expanded text:
ovit. Est enim alia notitia secundum privationem, quam cum improbamus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet. Quocirca in quantum Deum novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia nec tantum eum novimus, quantum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bili ȩt̾nitate ꝑfundit. Item cũ arcũ
pulchre & ȩqualit̾ intortũ quẽ uidi
uerbi gr̃a karthagini animo reuoluo:
res quedã menti nunciata per oculos.
memoriȩq transfusa. ymaginarium
conspectũ facit: s alud m̃te conspicio
scđm quod mͥ opus illud placet. unde
etiã si displiceret. corrigerẽ. Itaq de isti
scđm illam iuidicamꝰ. & illam cernimꝰ
rationalis m̃tis intiutu: ista uͦ aut pre¬
sentia sensu corporis tangimꝰ. aut yma¬
gines absentiũ fixas in memoria recor¬
dam᷑: aut ex earum similitudine talia
fingimꝰ. qualia nos ipsi si uellemꝰ atq
possemꝰ. etiam oꝑe molirem: aliter
figurantes ammo ymagines corpoꝵ
aut ꝑ corpus corpora uidentes: aliter
aut rationes artemq in effabilit̾ pul¬
chram taliũ figuraꝵ. suꝑ aciem m̃tis
simplici intelligentia capientes. In¬

Expanded text:
um pulchre ac aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia capientes.
Abbreviated transcription (Latin):
s corrumpit fruentẽ. Cum gͦ aut par
nob̾ aut inferior creatura sit: inferiore
utendu est ad d̾m: pari autẽ fruendu.
s in do. Sicut enim te ipso ñ in te ipso
frui debes. s in eo qui fecit te: sic etiam
illo quẽ diligis tamꝙͣ te ipsum. Et nob̾
gͦ & fr̃ib in dño fruamur: & inde nos nec
ad nosmet ipsos remittere. & quasi rela¬
xare deorsum uersus audeamꝰ Nascit᷑
autẽ uerbũ. cum excogitatũ placet:
aut ad peccandu. aut ad recte faciendũ.
medius amor coniungit: seq cum eis
terciũ complexi incorporeo sine ulla cõ¬
fusione constringit. Conceptũ aut̃ uerb̾r¬

Expanded text:
sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit. CAPUT IX.
Abbreviated transcription (Latin):
porib uera & recta ratione aliquid
oꝑamur. uisu m̃tis aspicimꝰ : atq inde
conceptã rerũ ueracẽ noticiã. tam quã
uerbũ apud nos habemꝰ. & dicendo intꝰ
gignimꝰ: nec a nob̾ nascendo discedit.
Cum aũ ad alios loquimͣ. uerbo intus
manenti ministeriũ uocis adhibentꝰ.
aut aliciuus signi corporalis: ut ꝑquãdã
cõmemorationẽ sensibilem tale aliquid
fiat etiam in animo auelientis. quale de
loq̃ntis animo ñ recedit. Nicħ itaq aginꝰ
ꝑ m̃bra corporis in factis dictisq nr̃is:
quib uł approbant᷑ uel improbant᷑ mo¬
res hominũ: quod ñ uerbo apud nos int̾ꝰ
edito preuenimꝰ. Nemo enĩ uolens aliqͥd
facit: quod ñ incorde suo prius dixerit.
Qd̾ uerb̃u amore concipitur siue creat᷑ȩ
cupiditate: aut caritate. Non quo ñ sit
amanda creatura: s si ad creatorẽ refer¬
tur ille amor. iam ñ cupiditas. s earitaᷤ
erit. Tunc emĩ est cupiditas: cum ꝓpt̾ se
amat᷑ creatura. Tunc ñ utentẽ adiuuat:

Expanded text:
aliquid operamur, visu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisque nostris, quibus vel approbantur vel improbantur mores hominum, quod non verbo apud nos intus edito praevenimus. Nemo enim volens aliquid facit, quod non in corde suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat,
Abbreviated transcription (Latin):
amatur. nullꝰ est amor. Duo gͦ funt.
cũ se quisq amat: amor & qd̾ amatur.
Tunc emĩ amans & qđ amatur. unũ ẽ.
Unde uidetur ñ esse consequens: ut ubi¬
cunq amor fuerit. iam tria intelligan¬
tur. Auferamꝰ enim ab hac consid̾atio¬
ne cetera quȩ multa sunt quib homo
constat: atq ut hȩc quȩ nunc reqͥri¬
mꝰ quantũ in his reb possumꝰ liquido
reꝑiamꝰ. de sola m̃te tractemꝰ. Mens
gͥ cum amat se ipsam: duo qued̾a ostẽ¬
dit. mentẽ & amorẽ. Quid est autem
amare se. nisi presto sͥ ẽẽ uelle ad fru¬
endu se: Et cũ tantũ se uult ẽẽ quan¬
tum ẽ. par m̃ti uoluntas est: & aman¬
ti amor ȩquał. Et si aliqͣ substantia
ẽ amor. ñ est utiq corpꝰ. s sp̃c: nec mẽs
corpus. s sp̃c est. Neq tam̃ amor &¬

Expanded text:
amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. Quid est autem amare se, nisi sibi praesto esse velle ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed sp
Abbreviated transcription (Latin):
niat: aut inani cogitatione fingatur.
inuenisse nob̾ uidem᷑. Nondu de suꝑnis
loquimꝰ: nondu de do patre & filio & sp̃y
scõ: s de hac impari ymagine. attam̃
ẏmagine id est homine. Familiariꝰ enĩ
eam & facilius fortassis intuet᷑: nr̃e
m̃tis infirmitas. Ecce ego qui hoc quero
cũ aliqͥd amo. tria sunt: ego. & qd̾ amo.
& ipse amor. Non enĩ amo amorẽ: insi
amantẽ amem. slam ñ est amor: ubi
nicħ amat᷑. Tria gͦ sunt: amans. & qd̃
amat᷑. & amor. Qd̃ si ñ amem nͥ meipsũ:
nonne duo erunt. qd̾ amo. & amor: Am̃as
enĩ & qd amatur hoc idem est. qͣndo se
ipse amat: sicut amare & amari eod̾e
modo id ipsum est. cum se quisq amat.
Fadem quippe res dicitur bis: cũ dicit᷑
amat se. & amat᷑ a se. Tunc ñ est aliud
atq aliud amare atq amari: sicut
ñ est alius atq alius amans & amatꝰ.
At uͦ amor & qd̾ amat᷑. etiã sic duo st̃.
Non enim quisqͥs se amat. amor est nͥ¬

Expanded text:
niat, aut inani cogitatione fingatur. niat, aut inani cogitatione fingatur. invenisse nobis videmur. Nondum de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur mentis nostrae infirmitas. Ecce ego qui hoc quaero, cum aliquid amo tria sunt: ego et quod amo, et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cum dicitur, Amat se, et amatur a se. Tunc enim non est aliud atque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, n
Abbreviated transcription (Latin):
uł filiũ: s trinitatẽ relataꝵ adinuicẽ
ꝑsonaꝵ. & unitatẽ equał essentiȩ. Hoc
aũ queramꝰ intelligere. ab eo ipso quem
intelligere uolumꝰ auxiliũ precantes. &
quantũ tribuit qd̾ intelligimꝰ explicare
tanta cura & sollicitudine pietatis: ut¬
etiã si aliquid aluid ꝓ alio dicimꝰ nichil
de patre dicimꝰ quod patͥ ꝓprie ñ conue¬
niat. aut filio conueniat. aut spũi sco.
aut ipsi trinitati: & siquid de filio quod
filio ꝓprie ñ congruat. saltem congruat
patͥ aut spũi scõ. aut trinitati. itẽ si quid
ceat. ñ tam̃ alienũ sit apatre & filio. aut
ab uno d̾o ipsa trinitate: ueluti nẽ cupi¬
mꝰ uidere utrũ illa excellentissima cari¬
carttas. aut filius. aut ipsa trinitas: qm̃
resistere ñ possumꝰ certissimȩ fid̃i & uali¬
dissimȩ auctoritati scͥpturȩ dicentis. ds
caritas est. N ontñ debemiꝰ deuiare sacri¬
lego errore. ut aliquid de tͥuitate dicamꝰ
quod ñ creatori. s creature potius conue¬

Expanded text:
 Filium; sed Trinitatem relatarum ad invicem personarum, et unitatem aequalis essentiae. Hoc autem quaeramus intelligere, ab eo ipso quem intelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tanta cura et sollicitudine pietatis etiam si aliquid aliud pro alio dicimus, nihil de Patre dicimus, quod Patri proprie non conveniat, aut Filio conveniat, aut Spiritui sancto, aut ipsi Trinitati: et si quid de Filio, quod Filio proprie non congruat, saltem congruat Patri, aut Spiritui sancto, aut Trinitati: item si quid ceat, non tamen alienum sit a Patre aut a Filio, aut ab uno Deo ipsa Trinitate. Veluti nunc cupimus videre utrum illa excellentissima charicharitas, aut Filius, aut ipsa Trinitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conve
Abbreviated transcription (Latin):
uita dicit ñ aliud qͣm ea quȩ retro sunt
obliuisci: & in ea quȩ ante st̾ extendi.
scđ̾m intentionẽ. Tutissuna est enim
querentis intentio: donec apprehenda¬
tur illud quo tendimꝰ. & quo extendim᷑
S ea recta intentio est: quȩ ꝓficiscitur
a fide. Certa enim fides ut cumq incho
at cognitionẽ. cognitio uͦ certa non
ꝑficietur nͥ post hanc uitã. cũ uidebimꝰ
facie ad faciem. Hoc gͦ sapiamꝰ: ut no¬
uerimꝰ tutiorem ẽẽ affectum uera que.¬
rendi: qͣm incognita ꝓ cognitis presu
m̃di. Sic gͦ queramꝰ tamꝙͣ inuenturi.
& sic inueniamꝰ tamꝙͣ quesituri. Cũ
enĩ consũmauerit homo: tc̃ incipit.
De credendis nulla infidelitate dubite¬
mꝰ: de intelligendis nulla temeritate
affirmemꝰ. In illis auctoritas tenenda
est: in his ueritas exquirenda. Quod gͦ
ad istam questionẽ aitinet. credamꝰ patĩe

Expanded text:
tro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. at cognitionem. Cognitio enim perfecta non rficitur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesuSic ergo quaeramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamus Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
mñtes. & ignorat semet ipsam. Pocłos
enĩ corporis corpora uidemꝰ: qͥa radios
qui ꝑ eos emicant. & quicqͥd cernimꝰ
tangunt. refringere ac retorquere in
ipsos non possumꝰ. nisi cum specła in¬
tuem᷑. Qd̃ subtilissime obcurissimieq
disseritur: donec aꝑtissime demonstret᷑.
uł ita se rem habere. uł ñ ita. S quoqͥ
mͦ se habeat uis qua ꝑ ocłos cernimꝰ:
ipsam cerce uim siue sint radii. siue
aliud aliquid ocłis cernere ñ ualemꝰ:
s mentẽ querimꝰ: & si fieri potest. etiã
hoc m̃te comprehendimꝰ. Mens gͦ
ipsa sicut corporeaꝵ noticias rerum¬
ꝑ sensus corporis colligit: sic incorpo¬
reaꝵ rerum ꝑ semet ipsam. frgo & se¬
ipsam ꝑ seipsam nouit: qm̃i est incorpo¬
rea. Nam si ñ se nouit: non se diligit.

Expanded text:
mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se rem habere, vel non ita. Sed quoquo modo se habeat vis qua per oculos cernimus; ipsam certe vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum notitias per sensus corporis colligit, sic incorporearum per semetipsam. Ergo et semetipsam per se ipsam novit, quoniam est incorporea. Nam si non se
Abbreviated transcription (Latin):
ã demonstrant. Non enĩ quia mens
& sp̃c aliciuiꝰ hominis est: ideo mens
& sp̃c est. Retracto eñ eo qd̾ homo ẽ.
qd̾ adiuncto corpore dicitur: retracto
ergo corpore mens & sp̃c manet. Re¬
tracto eni amante nullus ẽ amor:
& retracto amore nullus est amans.
Id̾oq quantũ ad inuicẽ referuntur.
duo sunt: qd̵ aut̃ ad se ipsa dicunt᷑.
gula mens. & sumul utrũq una mens.
Ubi gͦ trinitas: Attendamꝰ quantũ pos¬
sumꝰ: & inuocemꝰ lucem sempiternam.
ut illuminet tenebras nr̃as: & uideamꝰ
in nob̾ quantũ sinim᷑ ymaginẽ di. Mẽs¬
enĩ amare seipsam ñ potest: nͥ etiã no
uerit se. slam qͦm amat qd̾ nescit: Aut
si quisquã dicit. ex noticia gn̾ali uel
speciali mentẽ credere. se ẽẽ talem qua¬
les alias exꝑta est. & id̾o amare semet
ipsam: insipientissime loquit᷑. Unde enĩ
mens aliquã mentẽ nouit: si se ñ nouit:
Neq enĩ ut ocłs corporis uidet alios ocu¬
los & se ñ uidet: ita mens nouit allas

Expanded text:
nstrant. Non enim quia mens et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur,gula mens, et simul utrumque una mens. Ubi ergo trinitas? Attendamus quantum possumus, et invocemus lucem sempiternam, ut illuminet tenebras nostras, et videamus in nobis, quantum sinimur, imaginem Dei. enim amare se ipsam non potest, nisi etiam se noverit: nam quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias
Abbreviated transcription (Latin):
querimꝰ: non quã¬
libet. s illam tri¬
nitatẽ quȩ d̾s est:
uerusq ac summꝰ
& iolus ds. Expecta gͦ quisquis hec au¬
dis: adhuc enim querimꝰ. Et talia q̃¬
rentẽ nemo iuste reprehendit: si ta¬
men in fide firmissimꝰ querat. quod
aut nosse aut eloqui difficillimũ ẽ.
Affirmantẽ uͦ cito iusteq rep̾hendit:
quisquis meluis uel uidet uł docet.
Querite inqͥt dm: & uiuet amma ur̃a.
Et ne quisquã se tamꝙͣ apprehendisse
aliquid scire: nondu scit quẽ ammodũ
scire oporteat. Quis quis autẽ diligit
đm: hic cognitus est ab illo. Nec sic
quid̾e dixit. cognouit illũ. quȩ ꝑicło¬
sa presumptio est: s cognitus est ab
illo. Sic & alibi cum dixiss nunc aũ
cognoscentes dm. statim corrigens.
ummo cogniti inqͥt addo: maximeq
illo loco. Fr̃s inqͥt ego me ipsum ñ ar¬
bitror apprehendisse: unu̾ aũ que retͦ
oblitus. in ea quȩ ante sunt extentꝰ. scd̾m
intentionẽ sequor ad palmã suꝑnȩ uo

Expanded text:
on quamlibet, sed illam Trinitatem quae Deus est, verusque ac summus et solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis melius vel videt vel docet. Quaerite, inquit, Deum, et vivet anima vestra . Et ne quisquam se tanquam apprehendisse aliquid scire, nondum scit quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbitror apprehendisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intenti
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i duplo nr̃o congruat. & quod̾a¬
mͦ concinat ad salutem. Nos certe quod
nemo xp̃ianus ambigit: &e anima & cor¬
pore mortui sumꝰ. Anima. propt̾ pecca¬
tum: corpore. ꝓpter penam peccati: ac
ꝑ hoc & corpore ꝓpter peccatum. Utriq
aũ rei nr̃ȩ. id est & animȩ & corpori. me¬
dicina & resurrectione opus erat: ut
in melius renouaret᷑. qd̾ in deteriꝰ erat
cõmutatũ. Mlors aũ animȩ impietas
est. & mors corporis corruptibilitas:
ꝑ quã fit & animȩ a corpore abscessus
Sicut enĩ anima d̾o deserente: sic corpꝰ
anima deserente. moritur. Unde. illa fit
insipiens: hoc exanime. Resuscitatur
enĩ anima ꝑpenitentiã: & in corpore
adhuc mortali renouatio uitȩ inchoa¬
tur a fide qua creditur in eũ qui uisti¬
ficat impũ: bonisq morib auget᷑ &
roboratur de die indiem: cũ magis ma¬
gisq renouat᷑ int̾ior homo. Corpus uͦ
tamꝗͣ homo ext̾ior. qͣnto ẽ hec uita di¬
utnior. magis mag̾q corrũpit᷑ uł etate

Expanded text:
isti duplo nostro congruat, et quodammodo concinat ad salutem. Nos certe, quod nemo Christianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima propter peccatum, corpore propter poenam peccati, ac per hoc et corpore, propter peccatum. Utrique autem rei nostrae, id est, et animae et corpori, medicina et resurrectione opus erat, ut in melius renovaretur quod erat in deterius commutatum. mors autem animae impietas est et mors corporis corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. sicut enim anima deo deserente, sic corpus anima deserente moritur; unde illa fit insipiens, hoc exanime. resuscitatur ergo anima per paenitentiam et in corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate
Abbreviated transcription (Latin):
nuarias. Ab illo gͦ die usq ad istum cõ¬
putati ducenti septuaginta & sex reꝑi¬
uut᷑ dies. qͥ senariũ numerũ quadragi¬
es sexies hñt: quo numero annoꝵ tẽ¬
plum edificatũ est. quia eo numero se¬
narioꝵ corpꝰ dni ꝑfectum ẽ. quod mortis
passione destructum. triduo resuscita¬
uit. Dicebat enĩ hoc de templo corporiᷤ
sui: sic̃ eiudentissimo & robustissimo
ȩugłii testimonio declarat᷑. quo ait.
Sic̃ fuit ionas in uentre ceti crib dieb¬

Expanded text:
nuarias. Ab illo ergo die usque ad istum comnuarias. Ab illo ergo die usque ad istum computati, ducenti septuaginta et sex reperiuntur dies, qui senarium numerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus Domini perfectum est, quod mortis passione destructum, triduo resuscitavit. Dicebat enim hoc de templo corporis sui , sicut evidentissimo et robustissimo Evangelii testimonio declaratur, quo ait: Sicut fuit
Abbreviated transcription (Latin):
hore inueniunt᷑: ita in anni cursu sena¬
rius numerꝰ plurimũ ualet. Nec imme¬
rito in ȩdificatione corporis dñici. in
cuiꝰ figura tempłu a uideis destructũ
triduo se resuscitaturũ ẽẽ dicebat: nume¬
rus ipse senariꝰ ꝓ anno positus intelligit᷑.
Dixerunt enĩ. quadraginta & sex annis
ȩdificatũ est tempłu: & quadragies se¬
xies seni. fuit ducenti septuaginta sex.
complet
ñ quia om̃s ad sextum diem pꝰ nonũ m̃sẽ
ꝑueniunt: s quia ipsa ꝑfectio corporis
dni tot dieb ad partũ ꝑducta comꝑĩt᷑.
sic̃ a maiorib traditũ suscipiens ȩccłiȩ
custodit auctoritas. Octauo enĩ kalen¬
das aprił conceptꝰ creditur: quo & passꝰ.
Ita. monum̃to nouo quo sepultus est.
ubi nullus erat positus mortuoꝵ nec
ante nec postea: congruit uterꝰ uirginiᷤ
qͦ conceptus ẽ. ub nullꝰ seminatꝰ est mor¬
taliũ. Natus aũ traditur octauo kł. ia¬

Expanded text:
horae inveniuntur: ita in anni cursu senahorae inveniuntur: ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. Crito in aedificatione corporis Dominici, in cujus figura templum a Judaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intelligitur. Dixerunt enim: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum. Et quadragies sexies seni, fiunt ducenti septuaginta sex Qcomplet n quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perveniunt, sed quia ipsa perfectio corporis domini tot diebus ad partum perducta comperitur, sicut a maioribus dictum suscipiens ecclesiae custodit auctoritas. VIII enim kal. apriles conceptus creditur, quo et passus. ita monumento nouo, quo sepubi nullus erat mortuorum positus , nec ante, nec postea, congruit uterus virginis quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. Natus autem traditur octavo calendas ja
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙ̃ senariꝰ secundi uersꝰ: & fiunt sexies
sexageni. trecenteni & sexaginta dies:
qui sunt integͥ duodecim m̃ses. S qm̃
sic̃ mensẽ circuitꝰ lunȩ ostendit hoĩb.
sic annꝰ circuitu solis animadu̾sus est:
restant aũ quinq dies & quadrans diei.
ut sol impleat cursum suũ. annũq
concludat: q̃tuor enĩ quadrantes faci-¬
unt unũ diem. quẽ necesse est. interca¬
lari excurso quadrienino qd̵ bissextũ
uocant. ne tempoꝵ ordo turbet᷑: etiã
ipsos qͥnq dies & quadrantẽ si conside¬
remꝰ. senariꝰ numerꝰ in eis plurimũ ua¬
let. Primũ quia sicut fieri solet ut a par¬
te totũ computet᷑ ñ sunt iam dies qͥnq
s potius sex: ut quadrans ille accipia¬
tur ꝓ die. Deinde quia in ipsis qͥnq dieb
sexta pars m̃sis est. ipse autẽ quadrans
sex horas habet: totus enim dies. id est
cũ sua nocte iuginti qͣtuor horȩ st̃. quan
pars quarta qui est quadrans diei. sex

Expanded text:
tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni, trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri duodecim menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est: ipse autem quadrans sex horas habet. Totus enim dies, id est, cum sua nocte, viginti quatuor horae sunt, quarum pars quarta, quae est quadrans diei, sex
Abbreviated transcription (Latin):
in numero solidi quadrati senarii:
qd̃ est sexies seni. & hoc sexies. Ita
quippe est in eodem ȩugłii loco: ar¬
bor quoq illa ficulnea. cuiꝰ miserã
sterilitatẽ etiam terciꝰ annꝰ argue-¬
bat. S ita ꝓ illa int̾cessum ẽ. ut
dumtteret᷑ illo anno: ut si fructũ ferret.
bene: sin aliter. excideret᷑. Nam & tres
anni. ad eande triꝑtitam distributio¬
nẽ ꝑtinent: & menses triũ annoꝵ qua¬
dratũ senariũ faciunt. qd̾ est sexies seni.
Annꝰ etiã unꝰ si duodecim m̃ses integͥ con¬
siderent᷑ quos triceni dies complent: ta¬
lem quippe m̃sem ueteres obseruauert̃
quẽ circuitus lunaris ostendit: senario
mumero pollet. Qd̃ enĩ ualent sex in
pͥmo ordine numeroꝵ. qͥ constat ex uniͤ
ut ꝑueniat᷑ ad decem: hoc ualent sexa¬
ginta in scdo ordine. qͥ constat ex deni.
ut ꝑueniat᷑ ad centũ. Sexagenariꝰ gͦ nu¬
merꝰ dierũ: sexta pars est anni. P roiide
ꝑ senariũ pͥmi uersus. multiplicatur

Expanded text:
in numero solidi quadrati senarii, in numero solidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessum est, ut dimitteretur illo anno, ut si fructum ferret, bene; sin aliter, excideretur . Nam et tres anni ad eamdem tripartitam distributionem pertinent, et menses trium annorum quadratum senarium faciunt, quod est sexies seni. 8. Annus etiam unus, si duodecim menses integri considerentur, quos triceni dies complent talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine, qui constat ex denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum, r senarium primi versus multiplicata,
Abbreviated transcription (Latin):
& deinceps sicut matħs eugłista distin¬
xit ab abraham usq ad dauid. & a dd̾
usq ad transmigrationẽ in babiloniã:
atq inde usq ad uirginis parcum. Quȩ
tres ȩtates coniuncte illis duab: qͥn¬
q faciunt. Proinde sextam inchoa¬
uit natiuitas dni quȩ nunc agitur:
usq ad occultum cpris finẽ. Hunc se¬
nariũ numerũ quanda tp̃ris gerere
figuram. etiam in illa ratione triꝑ¬
tite distributionis agnoscimꝰ: qͥa unũ
tempꝰ computamꝰ aute legẽ. alterum
sub lege. terciũ sub gr̃a. In quo tp̃re
saeramentũ renouationis accepimus:
ut in fine tp̃ris etiã resurrectione car
illa mulier in typo eccłie adno sana¬
ta & erecta: quã curuauerat infirmi¬
tas alligante sathana. De talib enmi
occultis hostib plangit uox illa psal¬
mi: curuauert aminã meã. Hȩc aũ
mulier decem & octo annos habebat
in infirmitate: qd̾ est. ter seni. Men¬
ses aũ annoꝵ decem & octo: inueniunt᷑

Expanded text:
et deinceps, sicut Matthaeus evangelista distinet deinceps, sicut Matthaeus evangelista distinxit, ab Abraham usque ad David, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam, atque inde usque ad virginis partum . Quae tres aetates conjunctae illis duabus, quinque faciunt. Proinde sextam inchoavit nativitas Domini, quae nunc agitur usque ad occultum temporis finem. Hunc senarium numerum quamdam temporis gerere figuram, etiam in illa ratione tripartitae distributionis agnoscimus, qua unum tempus computamus ante Legem; alterum, sub Lege; tertium, sub gratia. In quo tempore sacramentum renovationis accepimus: ut in fine temporis etiam resurrectione carnilla mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam curvaverat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psalmi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ec autẽ ratio simpli ad
duplum: oritur quide a t̾nario
numero. Unũ quippe ad duo: tͥa st̃.
S hoc totum quod dixi: ad senarium
ꝑuenit. Unũ enĩ & duo. & tria: sex
fiunt. Qui numerꝰ ꝓpterea ꝑfectus
dicit᷑. quia partib suis completur.¬
Habet enĩ eas tres: sextam. terciã. dimidiã.
Nec ulla pars alia quȩ dici possit quota
sit: inuenit᷑ in eo. Sexta gͦ eius unũ est:
tercia duo: dimidia tria. Unũ aũ & duo
& tria consũmant eund̃e senarium
tura cõmendat. in eo maxime qͦd ds
sex dieb ꝑfecit oꝑa sua: & sexto die
factus est homo ad ymaginem di: &
sexta ȩtate gn̾is humani filius d̃ ue¬
nit. & factus est filius hominis. ut noᷤ
reformaret ad ymaginẽ di. Eaquippe
ñc ȩtas agitur. siue milleni anni sin¬
gulis distribuant᷑ ecatib. siue in diui¬
uis litteris memorabiles atq insig¬
nes quasi articłos tempoꝵ uestigemꝰ :
ut prima ȩtas inueniatur ab adam
usq ad noe. inde scda usq ad abrahã.

Expanded text:
ec autem ratio simpli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim et duo et tria sex fiunt. Qui numerus propterea perfectus dicitur quia partibus suis completurhabet enim illas tres, sextam, tertiam, dimidiam; nec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem et duo et tria consummant eumdem senarium. tura commendat, in eo maxime quod Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque ad Noe, inde secunda usque ad Abraham:
Abbreviated transcription (Latin):
& omĩa unũ sunt. & magis unũ est.
& una uita ẽ: sic enum omĩa ꝑipsum
facta sunt. ut quicqͥd factum ẽ in his.
in illo uita sit. & facta ñ sit: quia in
pͥncipio ñ est factum uerbum: s erat
uerbum. & apud dm ds erat uerbum.
& omĩa ꝑ ipsum facta sunt: nec ꝑ ipsỹ

Expanded text:
et omnia unum sunt, et magis unum est et una vita est. Sic enim omnia per ipsum facta sunt, ut quidquid factum est in his, in illo vita sit, et facta non sit: quia in principio non factum est Verbum, sed erat Verbum apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta su
Abbreviated transcription (Latin):
tactũ anteqͣm ascenderet. a mulierib
aũ cum ascendisset᷑. Propt̾ hoc exem¬
płu futurȩ nr̃e resurrectionis in cor¬
Iniciũ xp̃c : deinde qui funt xp̃i. De
corporis enim resurrectione illo loco
agebatur: propt̾ quã etiam dicit. Tñs¬
figurabit corpus humanitatis nr̃ȩ:
conforme corpori głe suȩ. Una gͦ morᷤ
nr̃i saluatoris: duab mortib nr̃is sa¬
luti fuit. Et una eius resurrectio. du¬
as nob resurrectiones prestitit: cũ corpꝰ
eiꝰ in utraq id est & in morte & in re¬
surrectione. & sacram̃to int̾ioris hoĩs

Expanded text:
tactum antequam ascenderet; a mulieribus tactum antequam ascenderet; a mulieribus autem, cum ascendisset? Propter hoc exemplum futurae nostrae resurrectionis in corinitium Christus, deinde qui sunt Christi. de corporis enim resurrectione illo loco agebatur, propter quam etiam dicit: transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae. una ergo mors nostri saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpus eius in utraque re, id est et in morte et in resurrectione, et sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uͦ ad exemplũ mortis ext̾ioris hoĩs
nr̃i. dñicȩ carnis mors ꝑtinet: quia ꝑ
talem passionẽ maxime hortatus est
seruos suos ut ñ timeant eos qui corpꝰ
occidunt. auimã aũ ñ posst̾ occidere.
Propt̾ quod dicit apłs: ut suppleam quȩ
desunt pressuraꝵ xp̃i in carne mea.
Et ad exemplũ resurrectionis exterioris
hõis nr̃i. ꝑtinere inuenit᷑ resurrectio
corporis dñi: qui ad discipłos ait. P alpa
discipłis etiam cicatͥces contrectans eiꝰ.
exclamauit dicens: dns m̃s & d̾s m̾s.
E t cũ ilhꝰ carnis tanta integͥtas appare¬
ret: demonstratũ est in ea qd suos exhor¬
tans dixerat. capillꝰ capitis ur̃i ñ ꝑibit.
Unde enĩ primo noli me tangere. ñ¬
du enĩ ascendi ad patrẽ meũ. & unde
anteꝗͣ ascendat ad patrem. a discipłis
tangitur: nisi quia illic insinuabatur
int̾ioris hominis sacramentũ. hic pre¬
bebat᷑ exterioris exemplum᷑. An forte
quisquã ita ẽ absurdus atq auersus
auero ut audeat dicere: a uiris eum

Expanded text:
iam uero ad exemplum mortis exterioris hominis nostri dominicae carnis mors pertinet, quia per talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. propter quod dicit apostolus: ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea. et ad exemplum resurrectihominis nostri pertinere invenitur resurrectio corporis Domini, quia discipulis ait: Palpatediscipulis etiam cicatrices ejus contrectans, exclamavit dicens, Dominus meus, et Deus meus ! Et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in ea quod suos exhortans dixerat: Capillus capitis vestri non peribit . Unde enim primo, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum; et unde antequam ascendat ad Patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur exterioris exemplum? An forte quisquam ita est absurdus atque aversus a vero, ut audeat dicere a viris eum