comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lemq cum ante dres essos ferma de pluuia quȩ fore forte itilis diceretur:
ait quidam. Eece nroniria dabit eam. &quamuis cupidi essemꝰ ymbrium.
tanen huius modi assertiones ueras. eẽ nolebamus. Deniq delectatus sum
quod millus ymber effusus. ẽ: donec p̃cibꝰ eccłe datus. manifestarq non
de uiitus lunȩ eum sperandum. eẽ. sed de prouidentia & miscdĩa creatoris.
S ane euripi cum exundent undiq scdm̃ reliqu as species lunȩ. & acceptos¬
fluctus refundant. uł &iam ipsi magnaͦs ferantur inpetu: inortu tamen
rius stant placidi. quo adusq luna sine lumine. ẽ. At uero ubi eã dierum
accessus recexerte: cunc in suos cursus refluos reuertuntur. Ampotes quoq
quȩ uocceano. eẽ. ꝑhibetur. cum reliquis diebus ordiem suum seruare dicatur. lu¬
nari exoitu eiudens mutationis suȩ fertur indicium dare: ut mare ipsũ occiden¬

Expanded text:
denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de initiis lunae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique sfluctus refundant, vel etiam ipsi magno ferantur impetu; in ortu tamen ejus stant placidi, quoadusque luna sine lumine est. At vero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos revertuntur. Ampotis quoque, quae in Oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum servare dicatur, lunari exortu evidens mutationis suae fertur indicium dare; ut mare ipsum occiden
Abbreviated transcription (Latin):
rorer de cines mrei gutcis noctis. Tunc deide minuttur & augetir. ut minor sit
ũ singit nora & eum sit miminuta cumuletur. Inquo grande mysterium. Nam
& defectui eiꝰ conpatiuntrir elementa: & processu eius quȩ fiterint exiuanita
cumulantur. ut animantium cerebrtim maritimorum. humida siqtudem pbeni¬
ores ostrex repperiri feruntur: multaq alia cum globus limaris ad olescit. De.
arborum quoq internus dem allegant: qui hoc usu proprio compererunt.
idemus ergo oritum eius & defectum rationis. ee̾: non infirmitatis. Numquã enĩ
tantam rerum mutationem dar&: nisi p̃stantem uitutem habera & graͣm acon¬
ditore collatam. Aerem quoque nonnulli &iam docti & xp̃iani uiri allegauer̃.
lure ex ortu soleremutari. Sed si id mutationis lunaris quadam frera uio¬
lentia. ad omines eius ortus. intexeretur nubibꝰ cęlũ. pluute funderentur.

Expanded text:
mei guttis noctis . Tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit, mei guttis noctis . Tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit, cum resurgit nova; et cum sit imminuta, cumuletur. In quo grande mysterium. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa: et processu ejus quae fuerint exinanita, cumulantur, ut animantium cerebrum, et maritimorum humida. Siquidem pleniores ostreae reperiri feruntur, multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant, qui hoc usu proprio compererunt. idemus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nre cerrarum : Quid autẽ de tanto loquar cemperaurento & moteramie con¬
dit oris qui eam mensitrani mimeri solis actribiuit. it neq urapor rius igneris
et uudetur teri arum itenas ͥ sũ eos reriumq spectres infusus exuẽra. nxꝙ iterũ
ꝑtanta mudi spata refrigeratus nullum cerris seniren caloris molerar ⁊ ses renua¬
pam a ꝙ inopem fructuum derelinquensꝰ ad nullam fertilitatis gr̃am uapora
na. Similia de lunȩ ratione conueniunt. quȩ de consorte ac fiatre eis me¬
morauuimꝰ. Si quideni in idse induit ministerit̃i in quo & srater. ite iltmine
crorbias  fonteat semina: arggeat sruecus. habo xiam pleraq afratre distiucta. ut
quem toco die calor humorem terrȩ siccauerit: eumdem exiguo noctis tem¬
pore ros reponat. Nam & ipsa lima roris aderitur. Demq eũ feremor nox.ẽ. et
luma pͥnex: cunc largior ios fertur arua ꝑfundere. Et pleriq quiescentes nie

Expanded text:
nare terrarum? 28. Quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine connare terrarum? 28. Quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam mensuram muneri solis attribuit; ut neque vapor ejus igneus, ut videtur, terrarum venas, succos, rerumque species infusus exureret, neque iterum per tanta mundi spatia refrigeratus, nullum terris semen caloris inoleret, sed jejunam atque inopem fructuum derelinquens, ad nullam fertilitatis gratiam vaporaret? CAPUT VII. Similia de lunae ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus. Siquidem in id se induit ministerium, in quod et frater; ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructus. Habet etiam pleraque a fratre distincta; ut quem toto die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguo noctis tempore ros reponat; nam et ipsa luna larga roris asseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere. Et plerique sub aere quiesc
Abbreviated transcription (Latin):
columbarum uolitantium spetiem eminus uidentur obtexere: Quid quod ipfe in¬
sule quȩ marediudunt. terrarum arua diffdunt : quam angusto estimant᷑
finre concludi: Quemadozodum rotunda apparent de asperis. fissa deraris.
as ergo infirmitates uisus tui ꝑpende: & eorum que adsertumus. fidem tutus¬
exte ipso arbiter factus. accersi. Sed uis magnitudutem solis non solium oculo
mentis : fed & ram corporis estimare: Consicdera quanti scellarũ globi ᷤ axem celi¬
eełi uicdeantur obtexere: & innuimeris insignire luminibꝰ. Nonquert tamen
cenibias noctis os cibi: segergere sumntul. Uit sol ortus sui figra premiserit.
onũs stellarum ignes. sib unius luminaris fulgore uaneseunt. Apertur aer. celiꝯ sacies
puir puiascenti ruore ꝑsuiditur. Adhue spirans rrꝰ orluni. iam momentanea so¬
terttite plem luminis micat splemdor: & siurgencis solis preuia aurora eulers aspi¬

Expanded text:
columbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae incolumbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae insulae, quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc inuicem sibi. distant. Sed sol anullo distat. Flulli prefentior: nulli abfentior. ẽ
N eq te moueat quod tanqiã cubitalis tibi orbis uidetur solis cũ orteur: sedcon¬
sidera quantũ intersit speatii inter solem & terras. Quod aspectus nr̃i infirii¬
tas: fine magno stii non potest transire dispentio. Caligat aspectꝰ nrͣ. Pumquid
sol caligat aut luna: Angustus nrͣ optutus. Numquid ideo angustiora efficiunt᷑
que uidentur: Species minuitur: non magnitudo detraitur. Neq enĩ infir¬
mitatis nr̃e passiones: passioni luminarium debemus ascribere. Mentitur mrͣ
taculi figura: non sui forma. De summo uertice montium si subiectum oculis tuis
campum fpectare desideres. atq illic armenta pascentia. nonne sormicarum
similia corpora iudicabis: Si mare spectes specula aliqua lictorali. nonire tͥ
nauium maxime inter cerulxos fluctus uela candentia refulgentes. irelud

Expanded text:
haec inuicem sibi distant, sed sol a nullo distat. nulli praesentior, nulli remotior est. haec inuicem sibi distant, sed sol a nullo distat. nulli praesentior, nulli remotior est. neque te moueat quod tamquam cubitalis tibi orbis uidetur solis, cum oritur, sed considera quantum intersit spatii inter solem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: numquid sol caligat aut luna.? angustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. mentitur noster taculi figura, non sui forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut
Abbreviated transcription (Latin):
adesse. atq lucere singuli populi credant. cũ similiter luceant uirurersis. ut nemo
his ꝓpiorem alium quam ipse .ẽ. arbitretur. Exemplum magnitudinis rorum
euidens: quod omnibꝰ hominibꝰ orbis lunx idem uidecur. łam & si interdum
augeatur lumen eius atq minuatur. tam̃ eãdem nocte qualis michi apparet
talis gomnibꝰ. Nam si longe positis miuoi uideretur. ꝓpius constitutis maior reful¬
geros: proder& angustiarum & exiguitatis indicium. Et enim reliqua alia longe
positi minora arbitramur: piopus contuentes maiora credunus. Quo magis
finitimus fueris: eo tibi eius rei quam cernis magnitudo cumulatitr. Solis radius nul-¬
li propior: nulli longiquior ẽ. Similiter & lunȩ globus: equalis. ẽ. omibus. Similis
sol: & indis q brittannis. Codem momento uidetur cum oritur. Nec cũ uergit
rior quam ortentalibus estimatur. Quantum distat inquit oriens ab occidente.

Expanded text:
adesse atque lucere singuli populi credant, cum similiter luceant uniuersis, ut nemo adesse atque lucere singuli populi credant, cum similiter luceant uniuersis, ut nemo his propiorem alium quam ipse est arbitretur. exemplum magnitudinis eorum euidens. quod omnibus hominibus orbis lunae idem uidetur. nam etsi interdum augeatur lumen eius atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi adparet talis et omnibus. nam si longe positis minor uideretur, propius constitutis maior refulgeret, proderet angustiarum et exiguitatis indicium. etenim reliqua alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes maiora sibi. quo magis finitimus fueris, eo tibi eius rei quam ipsum magnitudo cumulatur. solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. similis sol et Indis et Brittanis eodem momento uidetur, cum oritur, nec cum mergitur rior quam orientalibus aestimatur. quantum distat inquit oriens ab occidente!
Abbreviated transcription (Latin):
ait ꝓpheca. Solem inpotestatem diei: lunam & stellas in potestatem noctis. Cir
cumferunt enim lumen. In annos quoq ordinati sunt sol & luna. Luna ꝑ tricenos
dies duodenis uicibus cursum suum conficiens consu̾at annum: sedmꝰ ebreos
aliquibꝰ diebꝰ adiectis. scdm̃ romanos bissexto femel intra quinquemnium untus
diei adiectione cęlebrat. Solsticialis quoq anms. ẽ.: cum sol expleto ꝑ omnia signa
cutuitu. in id unde principium cursus sui sumpsit recurrit. Anna enim ei fer
Possumꝰ accipere non tam aliorumꝰ magna cͥonparatione: quam suo munere: ut
.ẽ. celum magnum. & mare magnim. Nam & magnus sol qui conpl& orbe t̾rarum
suo calore: uł lina suo lumine non solum terras. sed & iam aerem hune. & mare.
cȩliq faciem. Quȩ inquacumq parte fiterint cęli inluminant omnia. & aeque
spectantur acunctis: ut ea tanquã suis tantum regionibus immorari. ꝙ sibi tantum

Expanded text:
ait propheta: solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis, <cum- ait propheta: solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis, <cum- circumferant lumen. in annos quoque ordinati sunt illa et luna: luna per tricenos dies duodenis uicibus suum cursum illa consummat annum secundum Hebraeos aliquibus diebus adiectis, secundum Romanos bissexto semel intra quadriennium unius diei adiectione celebrato. solstitialis quoque annus est, cum sol eipletoexpleto per omnia signa circuitu in id, unde principium cursus sui sumpsit, intellegibiles; annua enimpossumus accipere non tam aliorum comparatione magna quam suo munere, ut est caelum magnum et mare magnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna suo lumine nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint caeli dilexit omnia et aeque spectantur a cunctis, ut ea tamquam suis tantum regionibus inmorari et sibi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ane & sero: postergum. ẽ. Meridie quoq alatere aduerso. At uero ad feptemtrionem: non¬
nunquã ẽ. sol. Et ideo umbra si contra septemtrionẽ dirigas. sure mane siue suie sero.
sue meridie:. non potest.ee̾. post tergum sol Sunt enim inhoc quem nos incolunꝰ orbe
terrarũ cuta meridiem positi qui in australem plagam uideantur umbram transinittere:.
Hoc autẽ fieri dicitur summo estu: cum ad aquilonem sol dirigit. Post ea nos autumnus
exciprens : infrungit quidem ȩstuum magnitudinem. fed paulisꝑ relaxato ac deposito
calore: ꝑ temꝑiem meridiani moderaminis sire fraude nos atq ulla noxa flatibꝰ tradit
hi.emalibus. Sint inquit &iam dres. non ut faciant dies. sedut in eis habeant princi¬
patum: ut ortum diei uberiori sol inlumine gr̃a. ut ꝑ totum drem drem desig¬
nandi eius habeat potestatem cursus sui munere. Sic acctpiunt non nulli: quod

Expanded text:
mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione numquam est sol et ideo umbra, si contra septentrionem dirigas siue mane siue sero siue meridie, non potest esse pos tergum. soli sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum circa meridiem positi qui in australem plagam uideantur umbram transmittere. hoc autem illa dicitur summo aestu, cum ad aquilonem sol dirigit. postea nos autumnus excipiens infringit quidem aestuum magnitudinem, sed paulisper relaxato ac deposito calore per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atque ulla noxia flatibus tradit hiemalibus. sint inquit etiam in dies, ut non faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol inluminet gratia, ut per totum diem designandi eius habeant, potestatem cursus sui munere. sic accipiunt nonnulli quod
Abbreviated transcription (Latin):
Estiui dies maiores: fed umbras minores habent. Medio quoq die minor umbra:
quam in principio .ẽ. diei uel fine. Et hoc apud nos ui parte occidentis. Cȩterum
sunt qui dicant. quod ꝑ duos totius anni dies sine umbra fuerint. in partibꝰ meridi¬
anis: eo quod solem habentes siꝑ uerticem suum. undiq ꝑcireuitum inluminentur
Inde & ascii dicuntur grecȩ. pleriq &iam ferunt. sic eregione exaltofieri solem:
ut ꝑ angustam puteorum aquã quȩ in ꝓfundo .ẽ. uiderint refulgere. Esse autẽ dicun-¬
tur in meridiano. qui anifiscii uocantur: eo quod umbram exutroq latere transmittãt.
Imbra enim eregione solis ambulantibus post tergum. ẽ: ut puta sicontra orientem pergas
matutinis horis. si contra meridianam płagam contendas medio die. sicontra occidentem in
occalu diei. Ex tribus igit᷑ partibus fit tibi sol obitius : exoriente. ex meridiano.: ex occidente.

Expanded text:
aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, unde et ascii graece dicuntur. amplius etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in profundo est grauius refulgere. esse autem dicuntur in meridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. umbra enim e regione solis ambulantibus pos tergum est, ut puta si contra orientem pergas, matutinis horis, si contra meridianam plagam contendas, medio die, si contra occidentem, in occasu diei. extribus igitur partibus illa tibi sol obuius, ex oriente, ex meridiano, ex occidente.
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicitur. Hyemps abiit. discessit sibi Nores uisisunt in terra.
tempꝰ mressis aduenit. Ante adirentũ xp̃i hẏemps erat: post aditentũ ap̃i
flores sunt ueris. & messis ꝑtatis. Ex meridiano ergo. & exgentrum conuuerfione illum il¬
luminantem uidens: obumbratur. Populus autẽ gentium qui erat confusionis. gen¬¬
tiles qui fecdebant intenebris: lucen uiderunt magnam. Qui sedebat in regiore.
timbre mortis: lux orta.ẽ. illis. Magnalitx diuinitatis. quam nilla umbra mor¬
tis interpolat. Ideo ex alto illuminat. quia et hoc seriptũ. ẽ: dicente. zacharta. In
qitibus urisitauit nos oriens exalto. inluminare his qui in tenebris &ͥ umbra mor¬
tis sedent. Est sane & aliqua salutis umbra non mortis: ut .ẽ. illa. Sub umbra ala
rum tuarum ꝓtege nre. Umbra quidem quia corporis. ẽ: umibra quia crucis ᷤ. Sed
plum ergo possumus capere: quia hyemales dies breues. & umbras maiores habent.

Expanded text:
autem dicitur: Hyems abiit, discessit sibi, flores 73 visi sunt in terra, autem dicitur: Hyems abiit, discessit sibi, flores 73 visi sunt in terra, tempus messis advenit . Ante adventum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt veris, et messis aestatis. Ex meridiano ergo et ex gentium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus autem gentium qui erat confusionis, gentiles qui sedebant in tenebris, lucem viderunt magnam, qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. Magna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex alto illuminat, quia et hoc scriptum est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Est sane et aliqurum tuarum proteges me, umbra quidem, quia corporis est, umbra, quia crucis, sed plum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent,
Abbreviated transcription (Latin):
In meridiano pascis. id .x̃. in eccłix loco. ubi iusticia respbendet. tibi fulg&s
iuditiũ sicut meridres. ubi umbra noncernitur. ubi maiores funt dies qd̾
eis sol iusticiȩ. tanquam estruis mensibꝰ diutius in moretur. deniq dies dñi. non
ẽ breuis. sed maguꝰ: quia scriptũ. ẽ. Donec ueniat cdres dnĩ magnus. Unde &
iacob ait. Om̃s dies utte nrex quos ago. breires & magnisunt. Est enĩ mag¬
na : lux non dubia. Ergo dres breues dubix lucis sunt & umbrosi. Dies magni
sine umibia sime: ut plurimi inaliquibꝰ locis feruentioribꝰ. usu exemploq
cognouerunt. Synagoga itaq indiebus breuibꝰ & magnis. cuius typu
plerumq tacob inꝑsona suia exprimit. uł populi eius. umbram habebat plurunã:
qux solem iusticiȩ non uidebat. Et uidebat illum non exalto suꝑ caput
suum. sed ex meridiano inluminantem: quando hyemps illi erat. Eecte

Expanded text:
In meridiano pascis, hoc est in Ecclesiae loco, ubi justitia resplendet, ubi fulget In meridiano pascis, hoc est in Ecclesiae loco, ubi justitia resplendet, ubi fulget judicium sicut meridies, ubi umbra non cernitur, ubi majores sunt dies, quod eis sol justitiae tamquam aestivis mensibus diutius immoretur. Denique dies Domini non est brevis, sed magnus; quia scriptum est: Donec veniat dies Domini magnus . Unde et Jacob ait: Omnes dies vitae meae quos ago, breves et maligni . Est enim maligna lux dubia. Ergo dies breves dubiae lucis sunt, et umbrosi: dies magni sine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis ferventioribus usu, exemploque cognoverunt. Synagoga itaque in diebus brevibus et malignis, cujus typum plerumque Jacob in persona sua exprimit, vel populi ejus umbram habebat plurimam, quae solem justitiae non videbat, et videbat illum non ex alto super caput suum, sed ex meridiano illuminantem, quando illi hyems erat. Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
comtersiones in septemerionem se subrigit. spatia diurna ꝓducit. noctis uͦ
artat & adstringit. Itaq quomagis usu assiduo aeri huic copulatur atq mis-¬
cetur : eo amplius & axrem ipsum uaporat. & terrarum exiocat humorem.¬
& adolescere facit semina: & tanquam insuccos uiriles maturescere poma sil-¬
uarum. Tunc quia flagrantior.ẽ: minores umbras facit in meridiano. qmͣ ex
alto hunc inluminat locum Unde & synagoga dicit in canticis canticorũ.
Idnuncia mͥ quẽ dilexit anima mea: ubi pascis. ubi manes. in meridiano.
ne forte fiam circumamicta siꝑ greges sodalium tuorum. Hoc . ẽ. adnuntia
michi xp̃e: quem dilexitanima irea. Cur non potius quem diligit: Sed
sinagoga dilexit. accłia diligit: nec unquam cirea xp̃m. suum mutat affectũ.
Ubi inquit pascis: ubi manes in meridiano. Sequite cupio quasi altimna.
que quasi copulata ante retinebar. & greges tuos quero: quia amisi meos.

Expanded text:
conuersiones in septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes uero conuersiones in septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes uero artat ac stringit. itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atqcetur, eo amplius et ipsum aerem vaporat, et terrarum exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma silvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. 22. Unde et Synagoga dicit in Canticis canticorum: Annuntia mihi quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum , hoc est: Annuntia mihi, Christe, quem dilexit anima mea. Cur non potius quem diligit? Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in meridiano. Sequi te cupio quasi alumna, quae quasi copulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos.
Abbreviated transcription (Latin):
atq autd̃inus: In istis igitur temporibꝰ. aut uelocior. ẽ. transitus solis: aut tar¬
dior. Alia enim ꝑstringit radiis suis. alia imnflammnat caloribꝰ. Itaq eũ sol nreri¬
dianis partibꝰ immoratur: hiemps nobis.ẽ. Nã cum sol longius ab est: terra
rigescit gelu stringitur frigore: & plurima noctis umbra. terras operit: lit
mnulto ꝓlixtiora sint noctis spatia quam diei. Hinc causa oritur: ut hybernis
flatib nimia uis niuium pluuiarumq fundatur. Cum uero ex meridianis
decedens partibus suꝑ terram redie: noctis ac diei exequat tempora. Et quod
magis moras suis adiungit partibꝰ cursibꝰ : eo paulatim temperiem aeris huius
reducit. & reuocat aurarũ clementiam. Quȩ fouens omnia: repetendo cogit inpar¬
tus. ut terra germin&: ac resoluta sulcis semina reuiuescant. arbores uires¬
cant. ad ꝑpetuitatem quoq conferuandi generis eorũ quȩ uł interris sunt
uł inaquis: gaudens annius fȩtibꝰ successio propagetur. At tibi ad estiuas

Expanded text:
atque autumnus ? in istis igitur temporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in partus, ut terra germinet ac resoluta sulcis semina reuiuescant, insignibus arbores, ad perpetuitatem quoque conseruandi generis eomm quae uel in terris sunt uel aquis gaudent annuis fetibus successio propagetur. ast ubi ad aestiuas
Abbreviated transcription (Latin):
misedee ua dicatur tibi teoi eua sicut utis habundans in lateribus do¬
mus tuat & quod rediuistiam uicis fructifere copiose munere libaltari
mniteris.: Sedquid ego insola uite immoror. cum omia genera arborũ
imlia sint alia ad fructum nacta: alia adusum data: Nam &quibueo
no etifruetus aberior. tamen usus preciosior et. Cȩdrus suspen¬
dendis terctoꝵ apta culminibus: eoquod huiuismodi mathereoq¬
⁊ orocera sit spacus nec onerosa parietibus. Lacunaribus quoq
com bnend andisq fastigiis. habilis ÷ ceupressus. Ande & eccla dicit

Expanded text:
misericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus domisericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus domus tuae, eo quod redundantiam uitis fructiferae copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum data. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiosior est. caedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod huiusmodi materies et procera sit spatiis nec onerosa parietibus. lacunaribus quoque comendisque fastigiis habilis est cypressus. unde et ecclesia dicit
Abbreviated transcription (Latin):
du ensolis ardore defendit᷑. Iiud autem eo uel spectaculo g̃ius
ud fructu est dulcis: uidere serta pendentia. uelitrouredarei spen¬
ciosis rncns monilia s carpere uuasꝰ uel aureo colore uelpurpur eo reuiten¬
tes ł racintos teterasq genias fulgere erstimes. coruscare indisos ne
albarum esiicare g rams nec aduertis ex his admonerite r hom one
in maturos fructis tuos dies suppremus in ueniat. aue plene teoi¬
pul etatis. opa imparata delectent.N cerbus eum fruetus amarioi
uu consue usta nen potest aulce esse. nisi quod admatume tademꝑ
fectionus adolenerit. Huic uero ꝑfecto neħ frigus horridȩ mordi.
nec sol iniquitatis nocere consueuit: quia obumbrat s grã spiri¬
cecriniolit quedam palmnitum serta nirentur: Spectent singuli fide¬
lium pulchra ammarum monilia. delectentur maturitate pruden¬
lium plendor Nuuiꝰ confessionis decore iustitis pulchritudine. ubrtate

Expanded text:
et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructpus aetatis opera imparata dedeceant. Acerbus enim fructus amarior esse consuevit; nec potest dulce esse, nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleverit. Huic viro perfecto nec frigus horridae mortis, nec sol iniquitatis nocere consuevit; quia obumbrat eum gratia spiriecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate
Abbreviated transcription (Latin):
quia borũ est acit filius: quoduult pater. Laudat pater: quod facit
filius. Nichil in illo naturȩ degeneris inuenitur: cuius opus apaterna
non degerat uoluntate. Siditꝰ utiq non occulis corporalibus indetes
defiiuit plenitudini grę conuenire: ut michi eius iuditium cognos¬
ceredaretus. Nos enim solemus &iam dehis quȩ diuura sunt dispitare
& quid mirum si deopere tractare pofunt quid enplus oꝑatoss ge¬
neraione fariunt questionese Ipsum in iuditium inuocant ꝓsuta
uuant as quia bonip dirit: Tanquam omnia quȩ patere elle secenti

Expanded text:
quia bonum est. facit filius quod uult pater, laudat pater quod facit quia bonum est. facit filius quod uult pater, laudat pater quod facit filius. nihil in illo naturae degeneris inuenitur, cuius opus a paterna non degenerat uoluntate. uidit utique: non oculis corporalibus intendit, sed definiuit plenitudini gratiae conuenire, ut mihi eius iudicium cognosceretur; nos enim solemus etiam de iis quae diuina sunt disputare. et quid mirum, si de opere retractare possint qui de ipsius operatoris generatione faciunt quaestiones? ipsum in iudicium uocant, ipsum uidit deus quia bonum. dixit tamquam omnia quae pater uellet scienti
Abbreviated transcription (Latin):
quod nonsit inualidum nec remissum. Ande ⁊ de tonitribus que
concepto intra sinum nubium spũ: cum se uehementer erupturus
eliserit magno concrepat sonitu ait scriptura Pirmans tonitrua.
A firmante ergo. firmamentũ est nuncupatũ. uł quod diuina. ui¬
ad intelligibiles uirtutes: firmamentũ ad operatorias: & ido lauda¬
re celos uł enarrare głam di: adnuntiare firmamentũ. S ed non qͣsi
soirftuialia  sedd quasi opera mundi enarrant: quem admođu supra
ꝓrrimus. Alii quoq purificatorias uirtutes interpretati sunt. aquas
quesiu cȩlos sunt. Mccipimus hȩc quasi adtractatus decoreni Nobis
carnen non alienum uidetur. atq absurdum: siaquas ueras propter
iam causam quam diximus intelligamus. Nam &ros. egelu & frigus.
giam aracones dnmꝰ: quia natura eorum & species cum uidetur noꝗ
minimũ uel decoris offundit. uł mnse rationis ostendit. Et uidit deus

Expanded text:
quod non sit inualidum nec remissum. unde et de tonitribus, quae quod non sit inualidum nec remissum. unde et de tonitribus, quae concepto intra sinum nubium spiritu cum se vehementer erupturus eliserit, magno concrepant sonitu, ait Scriptura: Firmans tonitrua Amos. IV, 13. A firmitate ergo firmamentum est nuncupatum, vel quod divina viad intelligibiles virtutes, firmamentum ad operatorias. Et ideo laudare coelos, vel enarrare gloriam Dei, annuntiare firmamentum: sed non quasi spiritalia, sed quasi opera mundi enarrant, quemadmodum supra diximus. Alii quoque purificatorias virtutes interprequae super caelos sunt. accipimus haec quasi ad tractatus decorem, nobis tamen non alienum uidetur atque absurdum, si aquas ueras propter illam causam quam diximus intellegamus. nam et ros et gelus et frigus et etiam dracones dominum, quia natura eorum et species, cum uidetur, non minimum uel decoris offundit uel inesse rationis ostendit. Et uidit deus
Abbreviated transcription (Latin):
& terrȩ infecunditate multatur. Decęlo enim est. causa omnis fertilita¬
tis. Seniq ⁊ mor ses benedictiones tribui ioseph. afinibus cęli. ⁊ torȩ. & a¬
bissis fontium deorsam uementibus: scđm horam asolis cursu. ꝙ aconue¬
nientibus mensibus : auertice montium. & collium. ȩternoꝵ dicit : eo
quod moderatione cȩlesti terrarum fecunditas nutriatur. ferreum ergo
celum. quod nullum exudat humorem: quando nullis nubibus hymber
rumpitur. Et &iam ferreum cęlum. sub obscurus aerꝰ pressus atq nebu
losus colore ferrugineo. Quando rigore frigoris stringitur. terra : tunc
ueluti suꝑ capuadꝰ nr̃m humor suspensus uidetur o ꝑͥmomenta in minere.
Pierumq &iam glatialibus uentoꝵ flatibus rigentes aquę soli¬
dantur inniuem: & rupto aere ntx funditur. Seq enĩ firmam̃tũ
hoc potest sine aliquo rumpi fragore. Idđo & firmamentũ dicitur

Expanded text:
et terrae infecunditate multatur; de caelo enim causa fertilitaet terrae infecunditate multatur; de caelo enim causa fertilitatis. denique et Moyses id benedictionibus tribui Ioseph a finibus caeli et rore abyssi fontium deorsum et secundum horam a solis cursu et a conuenientibus mensibus et a uertice montium et collium aeternorum dedit, eo quod moderatione caelesti terrarum fecunditas nutriatur. ferreum ergo caelum, quod nullum exundat umorem, quando nullus nubibus imber rumpitur. losus colore ferrugineo, quando rigore frigoris stringitur terra. tunc ueluti super caput nostrum umor suspensus uidetur et per momenta inminere. plerumque etiam glacialibus uentorum flatibus rigentes aquae solidantur in niuem et rupto aere nix funditur. neque enim firmamentum hoc potest sine aliquo rumpi fragore. ideo et firmamentum dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod uranoc grece dr: latine quia in pressa stellarum lumina uelut
signa habeat : tanquam cęlatum appellatur: sicut argentum quod stellis
nuncupatur: quia lucidus est tamquam uisibilis. Ynde puto ⁊ illud di¬
ctum. Uolatilia cęli. semꝑ uident faciem patris mei qui incęlis est. Et uo¬
latilia circa firmamentum cęli: eo quod potestates quȩ sunt in illo uisibili
loco spectent hȩc omnia ⁊ subiecta sixis habeant conspectibus Deniq
clausum cęlum dictum est temporibus heliȩ: quando in aab ꝙierabel
ꝑfidia regnabat. cum populus regali sacri legio deseuir&: eo quod nemo
adcdos occulos drigebat: nemoͦ eius auctorem uenerabatur: sed ligna
n lapides ad orabant. Onde hoc colligimus: quia nin maledictionibus
populi ifrł dixit ds̃. erit tibi cȩlum suꝑ caput tuum ęreum. ⁊ terra tua
ferrea: quando p̃cium ꝑfidiȩ luens populus iudȩoꝵ. in temperie cęli

Expanded text:
quod οὺρανός graece dicitur, latine, quia inpressa stellarum lumina uelut quod οὺρανός graece dicitur, latine, quia inpressa stellarum lumina uelut signa habeat, tamquam caelatum appellatnuncupatur, quia lucidus est, tamquam visibilis. Unde puto et illud dictum uolatilia caeli semper uident faciem patris mei, qui in caelis est et uolatilia circa firmamentum caeli, eo quod potestates, quae sunt in illo uisibili loco, spectent haec omnia et subiecta suis habeant conspectibus. denique clausum caelum dictum est temporibus Heliae, quando in Achab etlezabel perfidia regnabat, cum populus regali sacrilegio deseruiret, eo quod nemo ad caelum oculos erigebat, nemo eius auctorem uenerabatur, sed ligna et lapides adorabant. unde hoc colligimus? quia et in maledictionibus populi Istrahel dixit deus: erit tibi caelum super caput tuum aereum et terra tua ferrea, quando pretium perfidiae luens populus Iudaeorum intemperie caeli
Abbreviated transcription (Latin):
illud atq aridum: quod sine usu & suauitate potandi sit. Sed reuertam᷑
adpropasitum Piat firmamentum inter medium aquȩ. Non moueant si¬
attii iãm diti. quia supra cęlum aiti hic dicit firmamentum: qm̃ ꝙ dauid
ait. C&i enarrant głam di: & oꝑa manuum eius adnuntiat firmam̃tũ.
Noc et mundi opus cum uidetur: suum laudat creatorem. In uisibilis enim
maiestas eius: ꝑea quȩ uidentur agnoscitur. Et uidetur michi nom̃ cȩlorȩ
comune esse. quia plurimos cęlos scriptura testificatur: nomen autem ee
speciale firmatnentũ. Si quidem. & hic ita habꝙ. et uocauit ds firmam̃tũ
celum: ut uideatur suꝑͣ generaliter dixisse: in pͥncipio cęlum factum: ut
omnem cȩlestis creaturȩ fabricam com p̃hender&e: hic autem specialem fir¬
mamenti huius exterioris soliditatem quod dicitur cęli firmamentum: sicut
legimus inhymno prophetico Benedictus es infirmamento cȩli. Nam cęłu

Expanded text:
illud atque aridum, quod sine usu et suauitate potandi sit. Sed reuertamur illud atque aridum, quod sine usu et suauitate potandi sit. Sed reuertamur ad propositum. fiat firmamentum inter medium aquae. non moueat, sicut iam dixi, quia supra caelum ait, hic dicit firmamentum, quoniam et Dauid ait: caeli enarrant gloriam dei, et opera manuum eius adnuntiat firmamentum, hoc est: mundi opus, cum uidetur, suum laudat auctorem; inuisibilis enim maiestas eius per ea quae uidentur agnoscitur. et uidetur mihi nomen caelorum commune esse, quia plurimos caelos scriptura testificatur, nomen autem esse speciale firmamentum, siquidem et hic ita habet: et uocauit firmamentum caelum, ut uideatur supra generaliter dixisse in principio caelum factum, ut omnem caelestis creaturae fabricam conprehenderet, hic autem specialem firmamenti huius exterioris soliditatem, quod dicitur caeli firmamentum, sicut legimus in hymno prophetico: benedictus es in firmamento caeli. nam caelum,
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit. ex urere. Nam siue exlignis aut nequaquam semi ustulatis sed in¬
ter se conlisis ignis ex cusus. excipiatur. foliis ęque flammã adolꝙ. acsi
de inde accendas facem: siue deflamme lumine lumen accendas: eadem
species ꝙ nãtura est luminis. acsi illud non naturalis. ignis adoleuerit
sed quem accidens causa generauerit. Uel hinc saltim contemplentur
solis calorem: quod diuersa ei d̾s constituit cursus sui loca & tempora. nest
semꝑ inhisdem moraretur locis. cotidiano ea uapore erurer&. Plare ipsu
icto ferunt ipsi salsam atq amaram. aquam habere: quodea quefluuiis
in freta influat calore absumatur tantumq uapore diurno consuro
quantum cotidie ex diuersis fiuuioꝵ cursibus in uehatur. Quod ex solis
quadam diudicatione fieri ꝑhibetur: qui quod purum acleue est sibi
rapit : quod graue atq terrenum relinquit. Ex quo reman&e salsum.

Expanded text:
sueuit exurere. nam siue ex lignis hautquaquam semiustulatis, sed insueuit exurere. nam siue ex lignis hautquaquam semiustulatis, sed inter se inflexerit ignis excussus excipiatur foliis, etiam flamma adolet, ac si de igne accendas facem, siue de flammae lumine lumen accendas, eadem species et natura est luminis, ac si illud non naturalis ignis adoleuerit, sed accidens causa generauerit. uel hinc saltem contemplentur solis calorem, quod diuersa ei deus constituit cursus sui loca et tempora, ne, si semper in isdem moraretur locis, cottidiano ea uapore exureret. mare ipsum ideo ferunt ipsi salsam atque amaram aquam habere, Quod ea quae fluuiis in freta influat calore absumatur, tantumque uapore diurno consumi quantum cottidie ex diuersis fluuiorum cursibus inuehatur. quod ex solis quadam diiudicatione fieri perhibetur, qui quod purum ac leue est sibi rapit, quod graue atque terrenum relinquit, ex quo remanet salsum
Abbreviated transcription (Latin):
rupitur: ut flumina. lacus. repente repleant᷑. ipsa maria exundent. Unde fre¬
quent̃ ⁊ solẽ uidemꝰ madidũ: atq rorante. In quo cuidens dat indiciũ: qͦd alime¬
tũ sibi aquarũ ad tẽꝑiem sui sumpserit. Tantũ aut̃ in est illis ĩpugnandȩ ueri¬
tatis studiũ: ut solẽ ipsũ negent calide naturȩ c̾ẽ eo qđ albus sit ñ rubicund
aut rutilus inspecie ignis. Et ido aiunt: quod nec ignitus natura sit. Esi
quid hab& caloris ferunt exnimio motu conuersionis accidere. Quod
ido dicendum putant. ut nichil uideatur humoris consumere: quia calorẽ
quo humor uł minuitur uł plerumq exhauritur. non habe naturalem
S ed nichil agunt cum ista componunt: quia nichil inter est utrum ex
natura calorem quis habeat. amͣpassione aliqua atq exeausa: quia igus
omnis consumptor humoris est: uł huius modi materiȩ quam flamira con¬

Expanded text:
rumpitur, ut flumina < ac > lacus repente repleantur, ipsa maria exundent. unde frerumpitur, ut flumina < ac > lacus repente repleantur, ipsa maria exundent. unde frequenter et solem uidemus madidum atque rorantem. in quo euidens dat indicium, quod elementum sibi aquarum ad temperiem sui sumpserit. tantum autem inest illis inpugnandae ueritatis studium, ut solem ipsum negent calidae naturae esse, eo quod albus sit et non rubicundus aut rutilus in speciem ignis. et ideo aiunt quod nec ignitus natura sit et si quid habet caloris, ferunt ex nimio motu conuersionis accidere. quod ideo dicendum putant, ut nihil uideatur umoris consumere, quia calorem, quo umor uel minuitur uel plerumque exhauritur, non habet naturalem. sed nihil agunt, cum ista componunt, quia nihil interest utrum ex natura calorem quis habeat an ex passione aliquaue ex causa, quia ignis omnis consumptor umoris est uel huiusmodi materiae, quam flamma con
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat diuino p̃stitutus arbitrio. non minimũ interse ipsa ȩlementoꝵ
natura decernit. Crebro itaq aut inundationibus mundus hic qua¬
titur. aut nimio ęstu & ariditate ueratur. Noli igitur incredibilem opi¬
nari aquarum multitudinem. sedrespice adium caloris: & incredulus non
eris. Nultum est. quod ignis absorb&. Quod uel exillo nobis deb&. ẽẽ ma¬
nifestum: cũmedici uasa quȩdam angusta ore. pleniora desuꝑ. intus con¬
caua. leui lucerne concepto lumine adfigunt corpori. quem ad modum
calor ille omnẽ inse rapiat humorem. Quis igitur dubit& quod ignitus
ether. ⁊ magno ferudres uapore. in flãmat& atq exurer& om̃ia. nͥ lege quadã sui ꝓhi¬
berttur auctoris. ut nec flumina. nec lacus. nec ipsa maria. uim eiꝰ possent restin¬
guere Et idõ desuꝑ aqua impetu quodã descendens. in tantos plerũq hymbres

Expanded text:
ueniat diuino praestitutus arbitrio, non minimum inter se ipsa elementorum ueniat diuino praestitutus arbitrio, non minimum inter se ipsa elementorum natura decernit. crebro itaque aut inundationibus mundus inclementiam quatitur aut nimio aestu et ariditate uexatur. Noli igitur incredibilem opinari aquarum multitudinem, sed respice ad uim caloris et incredulus non eris. multum est quod ignis absorbet quod uel ex illo nobis debet esse manifestum, cum medici uasa quaedam angusta ore, planiora desuper, intus concaua, leui lucernae concepto lumine adfigunt corpori, quemadmodum calor ille omnem in se rapiat umorem? quis igitur dubitet quod ignitus aether et magno feruens uapore inflammaret atque exureret omnia, nisi lege quadam sui cohiberetur auctoris, ut nec flumina nec lacus nec ipsa maria uim eius possent restinguere ? et ideo desuper aqua inpetu quodam descendens in tantos plerumque imbres
Abbreviated transcription (Latin):
rupadiis: maritimorum commeatuum. italicis subsidiis. fidus in ue¬
ctor Nodanus rapido concitus cursu. tyrren ȩquoris freta scindit:
inquo non mediocre fertur nauigantium periculum: dur int̃ se
maris fluctus. ꝙ amnis fluenta. decertant. Itemq deseptemtriona¬
li parte: eusis caucaseis montibus fusus. cum pluribus aliis in eusinũ
se precipitat. mare Prolteum est singuloꝵ ꝑsequi fluuioꝵ nomi¬
na: qui uł in nr̃m mare diruantur uł exinaniuntur oceano. Cũ
tanta igitur ubertas aquarum sit: tamen plerumq terra meri¬
dianę plagę torretur ardoribis. atq ęstu soluta fates eit inpulue¬
rem Miserandi agricolȩ labore comsũpto: ut frequenter adpotum
siccatis puteis arido gurgite. subsidium uitale deficiat. Et erit
quidem quando dicat᷑ abysso. adserta eris. & omnes fluuios siecabo.
sicut ꝑysaiam futurum adnuntiauit: sed &iam antequam ille dies ad¬

Expanded text:
rii, Padus maritimorum commeatuum Italicis subsidiis fidus inuerii, Padus maritimorum commeatuum Italicis subsidiis fidus inuector: Rodanus rapido concitus cursu Tyrreni aequoris freta scindit, in quo non mediocre fertur nauigantum periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decernunt, itemque de septentrionali parte Phasis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Euxinum se praecipitat mare — prolixum est singulorum persequi fluuiorum nomina, qui uel in nostrum mare deriuantur uel exinaniuntur oceano —, cum tanta igitur ubertas aquarum sit, tamen plerumque terra meridianae plagae torretur ardoribus atque aestu soluta fatiscit in puluerem miserandi agricolae labore consumpto, ut frequenter ad potum siccatis puteis arido gurgite subsidium uitale deficiat. et erit quidem quando dicat abysso: deserta eris, et omnes fluuios siccabo, sicut per Esaiam futurum adnuntiauit. sed etiam antequam ille dies ad
Abbreviated transcription (Latin):
ficut necessario ignis creatur ut ordinata & disposita ꝑmaneant. cęliq
clementia temper&e aquarum rigorem: ita &iam aquarum redun¬
dantia non suꝑflua. nealterum altero consumeretur: quia nisi
conueniens utriusq mensura sit. sicut ignis aquam exsiceat. ita ⁊aqͣ
restinguit ignem : ideoq pondere &mensura examinauit unniũ¬
faNuinerata enim sunt ei ꝙstillicidia pluuiarum: sicat in libro
uniuersitatis. si alterum exuperaretur ab altero: ĩta utriusq mo¬
deratas quę &suꝑfluaim detraher&: ⁊ necessarium reseruar&e. Itaq
cum tanta deterris erũpant maximoꝵ fluenta amnium: nilus
effuso egiptum stagnans flumine. danubius deoccidentalibus partib
barbarorum atq romanors in tersecans populos: donec ponto ipło
concdatur. Renus deuigo alpium usq in oceani profunda. cursus suos
dirigens: romanis memor andus aduersus feras gentes. murus impe¬

Expanded text:
sicut necessaria ignis creatura, ut ordinata et disposita permaneat, coelique sicut necessaria ignis creatura, ut ordinata et disposita permaneat, coelique clementia temperet aquarum rigorem; ita etiam aquarum redundantia non superflua, ne alterum altero consumeretur, quia nisi conveniens utriusque mensura sit, sicut ignis aquam exsiccat, ita et aqua restinguit ignem. Ideoque pondere et mensura examinavit universa; numerata enim sunt ei et stillicidia pluviarum, sicut in libro universitatis, si alterum exsuperaretur ab altero, ita utriusqderata, quae et superfluum detraheret et necessarium reseruaret. itaque cum tanta de terris erumpant maximorum fluenta amnium, Nilus effuso Aegyptum stagnans flumine, Danubius de occidentalibus partibus barbarum atque Romanorum intersecans populos, donec ponto ipse condatur, Renus de iugo Alpium usque in oceani profunda cursus suos dirigens, Romani memorandus aduersus feras gentes murus impe
Abbreviated transcription (Latin):
raanta & aqua aut grauioribus aut ęquis cuterra ponderibus
examftiur. idoq non facile suꝑ funditur marȩ terris nisi cum ui¬
betur criri einde cum ipsi dicant uolui orbem cęli stellis arden¬
tibus refulgentem. non ne diuina prouidentia necessario ꝓspexit.
ut intra orbem cęli. & supra orbem redundar& aquta quȩ illa fer¬
uentis aris incendia temperaret: Propterea quia exundat ignis
& fer : ꝙiam aquę exundauerunt interris: neeas surgentis solis
stellarum micantium ardor ex urer&. ⁊ tenera rerumꝰ exordia
insolitus uapor leder&. Iuanti fontes. fluuii. lacus. irrigant terras.
quia cas internus quidam ignis uaporat. Snde enim aut̃ arbores
germinarent. aut frumenta uł sata prorumperent. uł orta coqͦͣ¬
rentur. nisi ea interior quoq ignis animaret Qui &iam desaxic
frequenter excuntur: & deipso sepȩ dum cȩditur ligno exilit. Ergo

Expanded text:
rat; ita et aqua aut gravioribus aut aequis cum terra ponderibus rat; ita et aqua aut gravioribus aut aequis cum terra ponderibus examinatur. Ideoque non facile superfunditur mare terris, nisi cum jubetur exire. Deinde cum ipsi dicant volvi orbem coeli stellis ardentibus refulgentem, nonne divina providentia necessario prospexit, ut intra orbem coeli, et supra orbem redundaret aqua, quae illa ferventis axis incendia temperaret? Propterea quia exundat ignis et fervet, etiam aqua exundavit in terris, ne eas surgentis solis et stellarum micantium ardor exureret, et tenera rerum exordia insolitus vapor laederet. Quanti fontes, fluvii, lacus irrigant terras; 28 quia eas internus quidam ignis vaporat? Unde enim aut arbores germinarent, aut frumenta vel sata prorumperent, vel orta coquerentur; nisi ea interior quoque ignis animaret? Qui etiam de saxis frequenter excutitur, et de ipso saepe, dum caeditur, ligno exsilit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
deterris ascendat aqua: an ea quȩ suꝑcelos est largo ymbrȩ. desendat
Si ascendit: utiq contra naturam est. ut ascendat in superiora quȩ s¬
uior est & portetur aere. cum aer subtilior sit. Et si conerti orbis toenus
motu rapitur aqua: sicut imo orbe rapituꝵ yta sumnis orbe diffundi¬
tur. Si fundi ut uolunt non desinit. utiq non desmit rapi: quia sicut
axis cęli semꝑ mouetur. & aqua semꝑ hauritur sĩ descendit Mano
ergo uigiter supra cȩlos: quȩ hab& unde descendat. De inde quiod obstat.
si consugmitur.  quia aqua supra cȩloł suspensa sit: Nam quo uerbo di¬
cunt terram in medio esse suspensam ⁊ im mobilem manere. cum utiq
gnuior sit quam aqua ea ratione possunt dicere. non p̃cipitari aquam
orbis illius ceestis conuersione. quȩ suꝑ cęlos est. Sicut enĩ terra
inanis suspenditur. uł pondere librato undiq immobilis pseue¬

Expanded text:
de terris ascendat aqua, an ea quae super coelos est, largo imbre descendat. de terris ascendat aqua, an ea quae super coelos est, largo imbre descendat. Si ascendit, utique contra naturam est, ut ascendat in superiora quae gravior est, et portetur aere, cum aer subtilior sit. Aut si conciti orbis totius motu rapitur aqua, sicut imo orbe rapitur, ita summo orbe diffunditur. Si fundi, ut volunt, non desinit, utique non desinit rapi: quia si axis coeli semper movetur, et aqua semper hauritur. Si descendit; manet ergo jugiter supra coelos quae habet unde descendat. Deinde quid obstat si confiteantur quia aqua supra coelos suspensa sit? Nam quo verbo dicunt terram in medio esse suspensam, et immobilem manere, cum utique gravior sit quam aqua; ea ratione possunt dicere non praecipitari aquam orbis illius coelestis conversione, quae super coelos est. Sicut enim terra inani suspenditur, vel pondere librato undique immobilis perseve