comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr qͣntocũq bene manducauerint aliqͥ ex illis tam̃ õs mortui s̃.
ĩdẽ abhereditaria morte qͣ in ada õs moriunt᷑ ꝑ illd̾ manna lib̾ati
deret fuert̃ mortui. ł pꝰꝗ̃ descendit natis̃ eiđe morti obnacu. Se¬
qͥr᷑ Tiigabant gͦ uidei adinuicẽ dicentes. Quomͦ᷑ potẽ hic nob̾ car¬
nẽ suã dare ad manducandũ Et supͣ qͣndo diã ego sũ panis uitȩ mur

Expanded text:
quia quantumcunque bene manducaverint aliqui ex illis, tamen omnes mortui sunt, id est, ab haereditaria morte, qua in Adam omnes moriuntur, per illud manna liberatideret, fuerunt mortui, vel postquam descendit nati sunt, eidem morti obnoxii. Sequitur: « Litigabant ergo Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem s
Abbreviated transcription (Latin):
nis locutꝰ ẽ. multis mysteriis. incarnationis. natitatis. passionis
resurrectionis. ⁊ ascensionis suȩ in ora nrã animai. inmisit. Hec
sũ fuerit de t̾ra bona aiȩ̃ rursus pullulat. ⁊ in magnã segetẽ re
huiꝰce sp̃e aut uitȩ soliꝰ. solus ẽ capaa rationalis spc̃. soli hec uita
rationali sp̃u capabilis ẽ. ꝓpt̃ qđ recte ⁊ u̾e cibꝰ ł potꝰ eiꝰ đr. d hoc
u̾bũ caro factũ ẽ ⁊ nẽ in carne isibili qͥnq sensibꝰ functa ap̃ illos
multos murmurantes : litigantes. paucos aut̃ credentes p̃sentia
potẽ manducari qr nec potẽ u̾bũ sine in carnationis suȩ debita
laude amari ł adorari. S rursus nulliꝰ animantis caro ut supͣ
dictũ ẽ cũ spũ suo manducari potẽ. Cũ enĩ manducat᷑ ł ut man¬

Expanded text:
nis locutus est, multis mysteriis incarnationis, nativitatis, passionis, resurrectionis et ascensionis suae in ora nostrarum animarum immisit. Haec stum fuerit, de bona terra animae rursus pullulat et in magnam segetem reshujusce spiritus aut vitae solius, solus est capax rationalis spiritus, soli haec vita rationali Verbum caro factum est, et nunc in carne visibili quinque sensibus functa, apud illos multos murmurantes et litigantes, paucos autem credentes praesentia potest manducari: quia nec potest Verbum sine incarnationis suae debita laude amari vel adorari. Sed rursus nullius animantis caro, ut supra dictum est, cum spiritu suo manducari potest. Cum enim manducatur, vel ut man
Abbreviated transcription (Latin):
indice sciebat qui & qͥ ẽẽnt murmurantes : nec tc̃ primũ sciur
cũ iã murmurarent. s ante ꝗͣdiceret myst̾ium hoc ꝓpt̃ qđ murmu¬
rauert. sciebat ut ds̃ qui discpłoꝵ suoꝵ dociles dĩ eẽnt. & bñ iuolen¬
tiã discñdi habentes. dignã celesti macisterio reuerentiã intimo
cordis auditu gȩrerent: At tam̃ ꝓ exprim̃da indignitatis mag¬
nitudine quasi nc̃ pͥmũ comꝑtã illoꝵ infidelitate subadmira¬
tione in terrogans.: hoc in qͥt uos scandalihat. Non nulla enĩ
admiratione diggiũ est qđ panis uiuus & uerus & sedm se ui-¬
talis atq suauis. scđm illos lapis & petra sit. lapis utiq offen¬
sionis & petra scandali : ita ut offendentes in illũ c̃quassent᷑
& eodẽ desuꝑ ueniente c̃terant᷑ .: & sic eodẽ qͦ ad uitã nutriri
pane debuerant tãꝙ̃ duro lapide offensionis usq ad mortẽ scanda
occasionis offendiđm retrorsũ c̃uerti. Hoc enĩ maximũ scandału

Expanded text:
antes; non tunc primum scivit, cum jam murmurarent, sed antequam diceret mysterium hoc, propter quod murmuraverunt, sciebat ut Deus, qui discipulorum suorum dociles Dei essent, et benevolentiam discendi habentes dignam coelesti magisterio reverentiam intimo cordis auditu gererent. Attamen pro exprimenda indignitatis magnitudine, quasi nunc primum comperta illorum infidelitate, sub admiratione interrogans: « Hoc, inquit, vos scandalizat? » Nonnulla enim admiratione dignum est, quod panis vivus et verus, et secundum se vitalis atque suavis, secundum illos lapis et petra sit, « lapis utique offensionis et petra scandali , » ita ut effendentes in illum conquassentur, et sic eodem desuper veniente conterantur et sic eodem quo ad vitam nutriri pane debuerant, tanquam duro lapide offensionis usque ad mortem scandaoccasionis offendiculum retrorsum converti. Hoc enim maximum scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
declinando mortẽ s seqͣntia lectionis magis aliã qͦp̃dicta ẽ innuunt ipsiꝰ
se subtͣhentis intentionẽ. Quã eugłista mar incipit cõm̃dare d̃u dicit.
Etat aut̃ in ꝓrimo dies festus iudece. scenophega. Aosidicat. Non mori me¬
tuens s sic̃ ait psalmista. sol cognouit occasũ suũ. tẽpꝰ alixd mortis suȩ
p̃fixũ ħns. inuideã ambulare &int̾fectorib suis locũ dare nolebat.
De qͦtp̃e suo paulopꝰ ait. Tẽpus meũ ñdu aduenit. Scenophegiã qͥppe .i. tab̾¬
naculoꝵ festuuitatẽ inseptimom̃se. ñ suũ s p̃cursoris suis iołis tẽpꝰ eẽ

Expanded text:
declinando mortem; sed sequentia lectionis magis aliam quae praedicta est, innuunt ipsius se subtrahentis intentionem, quam evangelista mox incipit commendare, dum dicit: « Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia. » Ac si dicat: Non mori metuens, sed, sicut ait Psalmista, « sol cognovit occasum suum , » tempus aliud mortis suae praefixum habens, in Judaeam ambulare et interfectoribus suis locum dare nolebat. De quo tempore suo paulo post ait: « Tempus meum nondum advenit. » Scenopegiam quippe, id est tabernaculorum festivitatem in septimo mense, non suum, sed praecursoris sui Joannis tempus e
Abbreviated transcription (Latin):
cati s̃ suꝑ numerũ isti inꝗ̃ multi ⁊ multa palea cumuli diet̃. Durꝰ
ẽ hic sermo. qͥs potẽ eũ audire: Uideł sic̃ c̃trario spũ aguut᷑ inm̃te
Plane usq hodie ẽt̃ria ista ñ de s̃. ꝗͣ tẽ in illa synagoga dicta s̃. Illis
qͥde durꝰ erat hic sermo qͦ dix̾at. nͥ mandu caueritis carnẽ filu hor̃s.
⁊biberitis eiꝰ sanguinẽ. ñ habebitis uitã inuob̾. pͥmũ qr sic intellige¬
bant scđ̾m carne̾ ꝗ soła saprebant. qͦ c̃cidi : sic manducari oportere
dixisset carnẽ suã ꝗͤ admͦđu c̃sueuerant. c̃ordere ⁊ manducare car¬
nes agni seu cuiꝰlibet bruti pecoris. ⁊ bibendu e̾e̾ sanguinẽ suũ qͦmͦ
nec animalis cuiꝰꝙͣ sanguinẽ gustare le& ꝑmittit dicẽs. ñ comedetis
cũ sanquine. ⁊ uixta sensũ ł doctͥnã eiꝰ neminẽ posse uitã habe in se
ñ fecisset id qd tã auctoritate legis diuine ꝙ cõmuni sensu om̃iũ

Expanded text:
umuli, dicunt: « Durus est hic sermo, quis potest eum audire? » Videlicet sicut contrario spiritu aguntur in mente, Plane usque hodie contraria ista non desunt, quae tunc in illa Synagoga dicta sunt. Illis quidem durus erat hic sermo, quo dixerat: « Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. » Primum quia sic intelligebant secundum carnem, quam soli sapiebant, quod concidi et sic manducari oportere dixisse carnem suam quemadmodum consueverant concidere et manducare carnes agni, seu cujuslibet bruti pecoris, et bibendum esse sanguinem suum, quomodo nec animalis cujusquam sanguinem gustare lex permittit, dicens: anguine , » et juxta sensum vel doctrinam ejus neminem posse vitam habere in se, nisi fecisset. Quod tam auctoritate legis divinae quam communi sensu omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uacuet᷑ qđ ex parte ẽ. Rex iã tc̃ in illis hõisꝰ p̃currentia fuert̃᷑ qͥ audi¬
ebant d̃m ibm. sic̃ seqͣntia declarab̾t. Scqͥt᷑ Hec diaẽ in synagogi
docens in capharnaũ. Synagogã iła murmuriosã ⁊ litigiosa
taũ uultũ suũ: dimisit eũ⁊ abiit. Nã qr dix̃ synagoga illa qmͦ potẽ
hrc nob carnẽ suã dare admanducandu. recte intelligit᷑ iisto p̃¬
qͦ filiũ di ñ recipiebat eunde ipsiꝰ patrẽ dm suũ ẽẽ ꝓfitebat᷑ recte
filiꝰ ide in p̃dicti psalmi titulo mistice appellat eã abimelecb. qđ

Expanded text:
evacuetur quod ex parte est . » Haec jam tunc in illis hominibus praecurrentia fuerunt, qui audievacuetur quod ex parte est . » Haec jam tunc in illis hominibus praecurrentia fuerunt, qui audiebant Dominum Jesum, sicut sequentia declarabunt. Sequitur: « Haec dixit in Synagoga, docens in Capharntavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit. Namque dixit Synagoga illa: « Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Recte intelligitur in isto prquae Filium Dei non recipiebat, eumdem ipsius Patrem, Deum suum esse profitebatur, recte Filius idem in praedicti p
Abbreviated transcription (Latin):
es .s. in e. s.o. melchi sedech. Nuiꝰ aut̃ melchi sedechordo fere
taliordine ritũ sacdotu altissimi p̃cucurrerit. Puiꝰ ordinis saemtũ
teti fugiant au̾si ꝙ̃ admꝰdu ittypũ taliũ hor̃nũ fugert̃ oli patͦs
ips& ñ ualentes ferre claritatẽ uultꝰ moysi qr splenꝰdida facta
fuerat es collocutione di. Src⁊ enĩ reu̾berati s̃ claritate hiuꝰ uerita¬
tisisti filu ill& murmuratores: litigiosi ñ gđ daritas sempr̃na
rationali ereat᷑e natalit̃ noxia sit ẜ q creatẽ ratio suos irrationabi¬
lit polluit: soridauit ocłos t̾renis ccupiscentus ita ut lum̃ suũ uidẽ
ñ possut. Nã qͥ se autert᷑ qͣntũ cũ auxilio dĩ posst̃ abea qͤ inmũ do ẽ ẽcu
pscentia carnis. ⁊ c̃cupiscentia ocłq his amica⁊ dulcis ẽ duimitatis
claritas si caparte in firmant᷑ atq reu̾berant᷑ ñ tam̃ fugunteñ
murmurant n litigant s ex pectant donet ueniat qđ ꝑfectũ ẽze

Expanded text:
m ordinem Melchisedech ; » hujus autem Melchisedech ordo fere tali ordine ritum sacerdotii Altissimi praecurrerit. Hujus ordinis sacramentum toti fugiant aversi, quemadmodum in typum talium hominum olim fugerunt patres ipsorum, non valentes ferre claritatem vultus Moysi, quia splendida facta fuerat ex collocutione Dei . Si etenim reverberati sunt claritate hujus veritatis isti filii illorum murmuratores et litigiosi, non quod claritas sempiterna rationali creaturae naturaliter noxia sit, sed quia creaturae ratio suos irrationabiliter polluit et sordidavit oculos terrenis concupiscentiis, ita ut lumen suum videre non possit. Nam qui se a dulcis est Divinitatis claritas; et si ex parte infirmantur atque reverberantur, non tamen fugiunt, non murmurant, non litigant, sed exspectant donec « veniat quod perfectum est,
Abbreviated transcription (Latin):
multa. infut᷑o aut̃ cuncta resurgent. Beinde residius. i eis qͦs p̃sens ad¬
huc scłm in carne retinet dabit᷑ hic ide panis in ea specie qͣ uiuentibꝰ
c̃aruaẽ idẽ inuero sacͥficio panis :iuni. scđm ordinẽ melchi sedech.
It panis ꝗͣ ego dabo caromea ẽ. ꝓmũdi uita. Sũma hȩc sit c̃solatio
in cõparabilis ẽg̃rulatiosit hȩc gentibꝰ t̃minisq t̃rȩ qͦs inhereditatẽ
ł possessionẽ postulans accrpiã apat᷑ qr nihil minꝰ habeb̾t de hoc pane
uite. ꝗͣ antiqͥ pat᷑s qͥbꝰ ħc panẽ signaũ : dedit pat̃ qͥ misit me. Nã descen¬
dens ad illos ut reficiant᷑ ex me. cũ in fernꝰ me momorderit. ⁊ ego mor¬
sus eiꝰ factꝰ fuero mors mortis. inuisceribꝰ eiꝰ c̃dusis additꝰ esurientibꝰ scĩs
ł iustis ut uiuificent᷑ uniu̾si. tẽ ego dabo panẽ istis residuis. in qͦ ñ de c̾e

Expanded text:
multa, in futuro autem cuncta resurgent . Deinde residuis, id est, quos praesens adhuc saeculum in carne retinet, dabitur hic idem panis in ea specie quae viventibus congrua est, id est, in vero sacrificio panis et vini secundum ordinem Melchisedech. « Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. » Summa haec sit consolatio incomparabilis congratulatio sit haec gentibus terminisque terrae quos in haereditatem vel possessionem postulans accipiam a Patre. Quia nihil minus habebunt de hoc pane vitae, quam antiqui patres, quibus hunc panem signavit, « et dedit Pater qui misit me. » Nam descendens ad illos ut reficiantur ex me, cum infernus me momorderit, et ego morsus ejus factus fuero , mors mortis in visceribus ejus conclusus, additus esurientibus sanctis vel justis, ut vivificentur universi, tunc ego dabo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ me. Quia manducat me. Non ego manducaui patrẽ ut uiu̾em
nihi lominꝰ in me ipsouuientẽ ⁊ nulliꝰ indigentẽ Nõ aut̃ ñ ꝓpt̾ea ui¬
uit qł pat̃ ilłu genuerit. s. icc̾co ut uiuat manducat me qͤ solu¬
pat̃ genuit. Est gͦ ut p̃dictũ ẽ dissimilitudosimilis. similitudo dis¬
similis unici filiiꝰ multꝙq filiq excelsi du hic uiuit qi genitꝰ ẽ illi
aut̃ uiuunt qr manducant eũ qͥ genitꝰ ẽ. Attam̃ nihil hac differen¬
tia ꝑdt. quõ ⁊ si nati dii ñ s̃. manducantes me qͥnatꝰ ds sũ mecũ
unũ corpꝰ fuint. Pinde ñ suspiret hoqͥ in et̾nũ uiue uellet ga
abegit do horem p̃uaricatore factũ. ne sumet deligno uite uui̾et
immo gaudeat qđ ñ ẽ ꝑmissus. ut comederet tc̃ deligno uite⁊ uiu̾et
inet̃nũ. Sr enĩ tẽ com edisset. sic uiuet in et̃nũ. qͦmꝰ uiuit ille cuiꝰ sua¬

Expanded text:
e? Quia manducat me. Non ego manducavi Patrem ut viveremnihilominus in meipso viventem, et nullius indigentem. Homo autem non propterea vivit, quod Pater illum genuerit, sed idcPater genuit. Est ergo, ut praedictum est, dissimilitudo similis, et similitudo dissimilis, unici Filii multorumque filiorum Excelsi, dum hic vivit, quia genitus est; illi autem vivunt, quia manducant eum qui genitus est. Attamen nihil hac differentia perdunt, quoniam etsi nati dii non sunt, manducantes me, qui natus Deus sum, mecum unum corpus fiunt. Proinde non suspiret homo, qui aeternum vivere vellet, quod abegit Deus hominem praevaricatorem factum, ne sumeret de ligno vitae, » imo gaudeat, quod non est permissus, ut comederet tunc de ligno vitae, et viveret in aeternum. Si enim tunc comedisset, sic viveret in aeternum, quomodo vivit ille cujus sua
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorationẽ ñ habebitis uitã inuob̾ Sano qͥ ł tenerrima cohibent᷑
in fantia. pꝰꝙ ex hac luce migant ꝙ manducare aut bibẽ possint. P
qͥ articło tp̃ris c̃stͥngunt᷑ sic̃ ñ nulli c̃fessores qͦ nec baptihari aqͣ ꝑse¬
cutionis ⁊ mortis instantia ꝑmisit. ñ p̃udicant᷑ hac sententia ueri¬
tatis. Nec enĩ uidicat᷑ ap̃d̾m ñ manducasse nͥ qͥ manducare noluit.
qͥ ñ curauit. qͥ neglerit. Desensibꝰ enĩ ⁊ de uoluntatibꝰ udicat ds. gͦ in
infantibꝰ edentulis male eẽ ñ posst̃: in eiꝰ modi c̃fessoribꝰ cũ bone
sint ñ fraudant̃ effectu. qr manifeste xp̃i cõmunicant passionibus.
Pinde nec paruulos qͦs etatis in potentia manducare uetat. qͥ mox
ut baptihati fuerint ab hac luce migrant et̃ne uite ea ortes arbitmͣ.
nec p̃uentos aꝑsecutore c̃fessores pros insanguine suo baptiba¬
tos corꝑi ap̃i cõmunicasse ł calicẽ d̾ni bibisse qł ad uitã et̃nã ꝓficiat¬

Expanded text:
commemorationem, non habebitis vitam in vobis. Sane qui vel tenerrima cohibentur infantia, priusquam ex hac luce migrant, quam munducare aut bibere possint; vel qui articulo temporis constringuntur, sicut nonnulli confessores, quos nec baptizari aqua, persecutionis et mortis instantia permisit, non praejudicantur hac sententia veritatis. Nec enim judicatur apud Deum non manducasse, nisi qui manducare noluit, qui non curavit, qui neglexit. De sensibus enim et de voluntatibus judicat Deus, quae in infantibus edentulissint, non fraudantur effectu, quia manifeste Christi communicant passionibus. Proinde nec parvulos, quos aetatis impotentia manducare vetat, qui mox ut baptizati fuerint, ab hac luce migrant aeternae vitae exsortes arbitramur, nec praeventos a persecutore 207 confessores pios, in sanguine suo baptizatos, corpori Christi communicasse,
Abbreviated transcription (Latin):
aitõ Dcarnẽ meã ⁊ ñ bibe̾ sanguinẽ meũ antiqͣ ꝑfidiȩ ẽ argum̃tũ qͣ pͥmi
parentes hoinũ serpenti ꝗđo cređe maluert̃. Nec enĩ differt inculpa
ñ credidisse qđ mand ueantes deligno uettio morerent᷑ ⁊ ñ credere
qł manducantes carnẽ meã ⁊ brbentes sanguinẽ meũ ordine ꝙ̃scͥpto ab eade
morte liberent᷑ Qui gͦ manducat ⁊ bibit. recte antiqͣ mortis pena se
exuit. ⁊ qͥ ñ mandu cat aut bibit nihilominꝰ iuste relinqͥt᷑ in antiqͦ ui¬

Expanded text:
nem meum, antiquae perfidiae est argumentum, qua primi parentes hominum, serpenti quam Deo credere maluerunt. Nec enim differt in culpa, non credidisse, quod manducantes de ligno vetito morerentur, et non credere, quod manducantes carnem meam et bibentes sanguinem meum, ordine praescripto, ab eadem morte liberentur. Qui ergo manducat et bibit recte antiquae mortis poena se exuit, et qui non manducat aut non bibit, nihilominus juste relinquitur in antiquo ju
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ diabolus ẽ. Quare gͦ intali articło cunctos tã t̾ribili uniꝰ denota¬
tione pcutit q diu nominatĩ ñ ex pͥmit uniu̾sos p̃mit unũꝗͣ ꝙ ꝓ
semetipsonimis egre sollicitũ reddit:Non enĩ ilłu. tale c̃s oiꝰen¬
tia uidicẽ sepe cõptũ falli existimare pot̾ant. ñ ꝓximq c̃screntias
singłi cõp̃hendere ualebant. ñ sua qͥq merita. cũ de futis incerti e̾ent.
tã multos desipere uiderent magni pendere audebant. Quare inꝗͣ
hoc uoluit. nͥ qr sic expediebat eis. Nulliꝰ qͥppe peccati mortificationẽ
sic indiget humana infirmitas ꝙ̃ illiꝰ uͥ cecidert̃ qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ.¬

Expanded text:
nctos tam terribili unius denotatione percutit; quem dum nominatim non exprimit, universos premit, unumquemque pro semetipso nimis aegre sollicitum reddit? Non enim illum talem conscientiarum judicem saepe compertum, falli existimare poterant, non proximorum conscientias singuli comprehendere valebant, non sua quique merita cum de futuro incerti essent, et tam multos desipere viderent magni pendere audebant. Quare, inquam, hoc voluit, nisi quia sic expediebat eis? Nullius quippe peccati mortificatione sic indiget humana infirmitas, quam illius, ubi ceciderunt 213 qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
hoc marime pondus p̃ciũq panis huiꝰ cõm̃dat. ⁊ singsaritatẽ demon¬
strat. Qđ enĩ ẽ uitã dat. nͥ mortuos uiificat: Hoc cerie manna ñ
magis fac̾e potuit. ꝗ panis ille ꝗͣ singłis annis t̾ra ꝓfert seminann.
Nec enĩ pani illi ł aquȩ ꝗͣ pet᷑ ꝓducit ulla uita in erat.ꝗͣ uis fabulo¬
se qła dix erint qđ pet seq̃ret᷑ deloco ad locũ cast̃ filiꝙ isrł ar oc¬
casione dictionis apłicȩ. qͣ dix̃. bibebant aut̃ de spũali. c̃segqͣnte eos¬

Expanded text:
ondus pretiumque panis hujus commendat, et singularitatem demonstrat. Quid enim est vitam dat, nisi mortuos vivificat? Hoc certe manna non magis facere potuit, quam panis ille quem singulis annis terra profert seminanti. Nec enim pani illi vel aquae quam petra produxit, ulla vita inerat, quamvis fabulose quidam dixerunt, quod petra sequeretur de loco ad locum castra filiorum Israel, ex occasione dictionis ap
Abbreviated transcription (Latin):
dire: Inpsalmo p̃dicto cuiꝰ intitulo ꝑinmutationẽ uultꝰ dauitiei mu¬
tatio nob ut iã dictũ ẽ innuit᷑ uetis sac̾dotu dict̃ pauci illi q̃ aluis
rit᷑ cedentibꝰ adherent huic uͦ sacdoti bustate :⁊ uidete q .s. ẽ dus. Isli¬

Expanded text:
dire? » In Psalmo praedicto, cujus in titulo per immutationem vultus Davidici mudire? » In Psalmo praedicto, cujus in titulo per immutationem vultus Davidici mutatio nobis, ut jam dictum est, innuitur veteris sacerdotii. Dicunt pauci illi, qui aliis retrocedentibus, adhaerent hic vero Sacerdoti: « Gustate et videte, quoniam suavis
Abbreviated transcription (Latin):
qr decelo descendi qͦmͦ carnẽ suã admanducandu ⁊ sanquinẽ suũ
adbibendu nob̾dare poterit. Nã hac rebellione fide uliꝰ pulsantis
incorda sua du ñ admitit. qͣsi tympanilantẽ ł impingentẽ in ostia
ciuitaris dd̃ dura in eredulitate repellit. Qua ꝓpt̃ dimisit inqͥt eũ seu
achis siue abimelech dicentẽ qͣre adduxistis hoĩem insanũ. dimit¬
tite illu hinc: ne ingrediat᷑ domũ meã Nã reuera dimisit eã : abrit.
putauit. ita ut ꝑ illd qđ ibide de eode dd̃ dictũ ẽ ⁊ de fluebant saliue
inbarbã nihilmeliꝰ intelligi qͤat ꝗ̃ id quł in fantilia ł inepta morẽ
in fantũ qͥbꝰ du loqͥ conant᷑ saliuȩ inm̃tũ defluunt đns nr̃ uidebat᷑¬
loqͥ cũ dicet. ñ manducaueritis carnẽ fili hõr̃s ⁊ biberitis eiꝰ sangunẽ
ñ habebitis uitã inuob. bñ lectionis huiꝰ eugłice seqͣntia sic habent
Uulti gͦ exdiscipłis eiꝰ audientes dixert̃. Dur ẽ hic sermo. qs potẽ cũ au¬

Expanded text:
 de coelo descendit, quomodo carnem suam ad manducandum et sanguinem suum ad bibendum nobis dare poterit. Nam haec rebellione fidem illius pulsantis, in corda sua dum non admittit, quasi tympanizantem et impingentem in ostia civitatis David dura incredulitate repellit. Quapropter dimisit eum, scilicet Achis sive Abimelech, dicentem: « Quare adduxistis hominem insanum? dimitte illum hinc, et ne egrediatur domum meam . » Nam revera dimisit eam et abiit;putavit, ita ut per illud quod ibidem de eodem David dictum est, et defluebant salivae in barbam, nihil melius intelligi queat, quam quod infantilia vel inepta, more infantium, quibus dum loqui conantur, salivae in mentum defluunt, Dominus nostarnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis, » unde lectionis hujus evangelicae sequentia sic habent: « Multi ergo ex discipulis audientes, dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum au
Abbreviated transcription (Latin):
sic ubu qđ ẽ panis angłq caro factũ ẽ ñ mutatũ in carnẽ s assum̃do
carnẽ sic idipsũ u̾bũ iã dudu caro factũ panis ui fibilis fit ñ mutatũ
inpanẽ ẜ assum̃do⁊ inunitatẽ ꝑsonȩ suȩ tnsferendo panẽ Pinde sic̃
de carne nrã ꝗͣ uirgo ai ania peꝑit ue fatem̃ ꝓpt̃ unitatẽ ꝑsonȩ qr¬
Qẽ sic nhilominꝰ de pane isto iusibili ꝗ eiꝰde u̾bi inuisibilis diuini¬
tas assumens incarnẽ suã tnsfert ue ⁊ catholice c̃fitem᷑ qr corpꝰ xp̃i
redeptꝰ manducet: uiuat emundata pͥ ꝑbaptismũ uetisꝰ ꝗͣ serpens
dedit: ꝑsuasit cibi macula. Igr᷑ abeffectis ligͣt qͣnto melior þre panis
sit ullo deqꝰ dia̾ant pat᷑s nr̃i manducauert̃ manna indesecto qr uideł¬

Expanded text:
factum est, non mutatum in carnem, sed assumendo carnem; sic idipsum Verbum jamdudum caro factum, panis visibilis fit, non mutatum in panem, sed assumendo, et in unitatem personae suae transferendo panem. Proinde sicut de carne nostra, quam Virgo Maria peperit, vere fatemur propter unitatem personae, q sic nihilominus de pane isto visibili, quem ejusdem Verbi invisibilis Divinitas assumens, in carnem suam transfert, vere et catholice confitemur, quia corpus Chriredemptus manducet et vivat, emundata prius per baptismum veteris quem serpens dedit et persuasit, sibi macula. Igitur ab effectis liquet, quanto melior hic panis sit illo, de quo dixerant: « Patres nostri manducaverunt manna
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ aeris aspiratũ ꝑmatur uit ñ sine aqͣ pluuiȩ ⁊ calore solis ẜ ut
hoc taceã rursus ut fieret panis aqͣ cõmixtũ ⁊ igne de coctũ ẽ ⁊ ita

Expanded text:
ribus aeris aspiratum permaturuit, non sine aqua, pluvia, et calore solis. Sed ut ribus aeris aspiratum permaturuit, non sine aqua, pluvia, et calore solis. Sed ut hoc taceam, rursus ut fieret panis, aqua commistum, et igne decoctum est, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
pducta scđm subam sit una. Cũ gͥ undecũq sũpta sitt crucifiaori dñi
sacram̃to ad mota fuerit rationiꝰ fideliũ nulla dubitas subẽ qͥn
dit : całore solis paulatĩ uegetata unũ fit. Itẽ cũ eac qͣtuor elem̃tis
qͣ ꝓfecto cũ accrdentia sint nulliꝰ indiuinis actibꝰmom̃ti s̃. Substan¬
te qͥppe ñ accidentia cõputant᷑ innũo creatur: Cũ gͥ uino u̾bũ¬
erucis ⁊ passionis xp̃i accedit. ꝗͣ ratiouetat ut ñ ide sanguis qͥ ꝓmul¬
us in remissionẽ peccatꝙ fusus ẽ debeat credi anqr ñ colorẽ sa¬
iãq in corruptibilis : in mortalis xp̃o sic uinũ suũ sanguinẽ effic̃
ut rei uisu ⁊ gustu blande nihil inferat corruptionis. Nihi lominꝰ
suba panis qͣtuor elem̃tis c̃fecta multom agis cognata ẽ uere huma
no corꝑi xp̃i ꝗͣ fuerit manna quł inaere uissu di c̃cretũ suꝑ castra
orł parit᷑̃ cũ rore descendebat. frum̃tũ de t̾ra natũ ẽ: blandis fauo¬

Expanded text:
dum substantiam sit una? Cum igitur, undecunque sumpta sit, crucifixi Domini sacramento admota fuerit, rationi fidelium nulla dubietas subest, qdit, et calore solis paulatim vegetata, vinum fit. Item cum ex quatuor elementis quae profecto cum accidentia sint, nullius in divinis actibus momenti sunt. Substantiae quippe non accidentia computantur in numero creaturarum. Cuassionis Christi accedit, quae ratio vetat, ut non idem sanguis, qui pro multis in remissionem peccatorum fusus est, debeat credi? An quia non colorem, sajamque incorruptibilis et immortalis Christus, sic vinum suum sanguinem effecit, ut rei visu et gustu blande nihil inferat corruptionis. Nihilominus substantia panis quatuor elementis confecta, multo magis cognata est vere huma Christi, quam fuerit manna, quod in aere jussu Dei concretum supra castra Israel pariter cum rore descendebat . Frumentum de terra natum est et blandis favo
Abbreviated transcription (Latin):
strata s̃ cadauera ill& indeserto c̃sũ ptũ fuisse peccatũ eq sic intelli¬
gentes qd scͥptũ ẽ. ñ udicabit ds bis iridipsũ. qł tp̃rali morte puniti
flagella ab hac uita in choant. ⁊ inet̃na ꝑcussione ꝑdurant. uñ ꝑ moy¬
sen dns dic̃ lanis succensus ẽ infurore meo⁊ ardebit usq ad infernino¬
acerbantib᷑ am ea acerbatione tẽptationis indeserto.⁊ cognosc̃̾e nolentib
uias eiꝰ iurauerit ipse ut p̃dictũ ẽ inira sua qđ ñ intͦirentꝰ inreqͥe᷑ suã¬

Expanded text:
sumptum fuisse peccatum eorum , sic intelligentes quod scriptum est: « Non judicabit Deus bis in idipsum , » quod temporali morte puniti ssione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: « Ignis succensus est in furore meo et 205 ardebit usque ad inferni noertim cum illis exacerbantibus Deum exacerbatione tentationis in deserto et cognoscere nolentibus vias ejus, juraverit ipse, ut praedictum est, in ira sua, quod non introirent in requiem sua
Abbreviated transcription (Latin):
gosũ panis uiuus. Pat᷑s nr̃i manducauert̃ manna indeserto. ⁊ mortui
s̃. Hic ẽ panis decelo descendens. ut siqͥs ex ipso manducauerit ñ moriat᷑.
onferte effectꝰ iud ete panis utͥusq distantias. Patͦs urĩ manducaue¬
manducauerint ⁊ eunde potũ spũałe biberint. ꝗͣ boni patͦs bonꝙ qͣles
fuert̃ moyses ⁊ a aron. manducauert̃ manna ⁊ mortui s̃. immocũ
eent mortui mala morte peccati. manducauert̃ ⁊ manducando ñ
manducant ħo panẽ ñ moriuint᷑. Dixisti enĩ. Hic ẽ panis decȩlo descen¬
dens ut si qͥs exipso manducauerit ñ moriat᷑. Nonne : õs qͥ manducant

Expanded text:
a in deserto, et mortui sunt. Hic est panis de coelo descendens, ut si quis ex ipso manducaverit, non moriatur. » Conferte effectus, videte panis utriusque distantias. « Patres vestri manducavemanducaverint et eumdem potum spiritualem biberint, quem et boni patres bonorum quales fuerunt Moyses et Aaron « manducaverunt manna et mortui sunt, » imo cum essent mortui mala morte peccati, manducaverunt, et manducando non manducant hunc panem non moriuntur? Dixisti enim: « Hic est panis de coelo descendens, ut si quis ex ipso manduc
Abbreviated transcription (Latin):
& filios excelsi. Grãm gͦ & cõmunicationẽ di cõmendans ei qͥ
manducat carnẽ suã⁊ bibit sanguinẽ suũ in memanet inqͥt
sit đs. Nã audi quł seqͥt᷑ Sic̃ misit meuiuens pat᷑: ego uiuo ꝓpt̃

Expanded text:
et filios Excelsi. Gratiam ergo et communicationem Dei commendans ei, qui et filios Excelsi. Gratiam ergo et communicationem Dei commendans ei, qui manducat carnem suam et bibit sanguinem suum, « in me maneat, inquit, et fit Deus. Nam audi quid sequitur. « Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter
Abbreviated transcription (Latin):
sanquinẽ meã inme manet. ⁊ego ineo.  Hic ꝑspreue diuinitatẽ pollicet᷑
carnẽ suã manducantibꝰ: sanguinẽ suũ bibentibꝰ ⁊ illusionẽ neqͥssimi ne¬
bulonis qͥ dix̃. comedite :⁊eritis sic̃ du ñ sine magno cruciatu eiꝰđe ilusoris
serio loqͣns inuerũ effectũ c̃ũtit. Qd enĩ nob̾ hoc dicto hic dĩ filiꝰ unicꝰ polli¬
citꝰ ẽ nͥ acsi aꝑte dicisset duertrs:⁊ filii excelsi õs. Et notandu qđ ñ eisde
ub deceptoris ususẽ dicentis eritis sic̃ du nec oĩnosic dic̾e debuit. qͥ mandu¬
cat carnẽ meã : bibit sanguinẽ meũ erit sic̃ ds. Perit similis altissimo. sȩd
potẽ  Sic angłs uoluit ẽẽ ds.⁊ factꝰ ẽ diabolus. Sic d̾itatẽ appet̾e ꝑsuasit
hoĩ ⁊ horem hõrs honore spoliauit łã hic ꝗͣ ille cũ uoluit ẽẽ sic̃ ds. uoluit
sine grã ł adiutorio melioris ẽẽ ds. : hac uoluntate ut̃q ađo diuisit se.
Ed gͦ eẽt: nsi dĩ adũsarius: Econtra c̃sortiũ uł gã dĩ deos effic̃.

Expanded text:
spicue divinitatem pollicetur carnem suam manducantibus et sanguinem suum bibentibus et illusionem nequissimi nebulonis qui dixit: » Comedite et eritis sicut dii » non sine magno cruciatu ejusdem illusoris, serio loquens in verum effectum convertit. Quid enim nobis hoc dicto hic Dei Filius unicus pollicitus est, nisi ac si aperte dixisset: Dii eritis, et filii Excelsi omnes . Et notandum quod  deceptoris usus est dicentis: « Eritis sicut dii, » nec omnino sic dicere debuit: « Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, » erit sicut Deus, vel erit similis Altissimo; sed tatem appetere sunsit homini, et hominem hominis honore spoliavit. Tam hic quam ille, cum voluit esse sicut Deus, voluit sine gratia vel adjutorio melioris esse Deus, et hac voluntate uterque a Deo divisit se. ergo esset, nisi Dei adversarius? Econtra, consortium vel gratia Dei deos efficit,
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit moriet᷑ immoiã duđu mortuus in ada abilla eiꝰ heredi¬
taria morte ñ liberabit᷑ Et qͥde mortu multitudo plurima ẽ a
corꝑibꝰ separato hc̃ panẽ ecrpectantiũ ap̃ inferos qͦ fraudaũ eos
peccando pat̃ ipsꝙ magna deinceps uent᷑a ẽ multitudo gentiũ.
ħc panẽ du ad huc incorͦꝑe s̃ flagitantiũ.iãq du ad huc incarne

Expanded text:
caverit morietur, imo jamdudum mortuus in Adam, ab illa ejus haereditaria morte non liberabitur. Et quidem mortuorum multitudo plurima est a corporibus separatorum, hunc panem exspectantium apud inferos, quo fraudavit eos peccando pater ipsorum. Magna deinceps ventura est multitudo gentium hunc panem dum adhuc in corpore sunt flagitantium, jamque dum adhuc in carne
Abbreviated transcription (Latin):
die. uideł neqͥs existimet seabsq corꝑis : sanguinis eiꝰ cibo potuq uisibili
uitã utrãq corꝑis ⁊ aiẽ sola fide recuꝑasse.⁊ isto sac̃m̃to ñ egere. hoc ipsũ re¬
petiuit. ꝓculdubio ẽtestans qd ñ ue̾ credat qͥsqͥs manducare: bib̾e c̃tẽpnir.
Nã qͣntũuis fidelis : catholice ꝓfessionis ħosis. si manducare: brbe̾ recuses
de hoc cibo potuq uisibili. eo ipso qđ tͥħc necessariũ ñ e̾e p̃sumis. a societate
abipsotã diligen tes cõm̃dato derogas auetoritati. Nonne pͥmi parentẽs
nr̃i ⁊ pꝰ ut tͥnsecus inuisibilit̃ corrupti spũ diaboli ẽt᷑ egeatorẽ suũ intumu¬
Et᷑ ⁊ deinde ꝑserpentẽ suasi uisibili qͥͦq cibo ꝑiert̃ Eta plane oportet pe¬
nttentẽ hor̃em ⁊ pͥus inusibili fide subiei ereatori corde eredendo adiusti¬
ciã : ore ẽsttendo ad salutẽ:⁊ deiñ uisibili qͦq cibo: potu uite et̃ne nȩcessa

Expanded text:
delicet ne quis existimet se absque corporis et sanguinis ejus cibo potuque visibili vitam utramque corporis et animae, sola fide recuperasse, et isto Sacramento non egere, hoc ipsum repetivit, procul dubio contestans, quod non vere credat, quisquis manducare et bibere contemnit. Nam quantumvis fidelis, et Catholicae professionis homo sis, si manducare et bibere recuses de hoc cibo potuque visibili, eo ipso quod tibi hunc necessarium non esse praesumis, a societate ab ipso tam diligenter commendato, derogas auctoritati. Nonne primi parentesitu diaboli, contra Creatorem suum intumuerunt, et deinde per serpentem suasi, visibili quoque cibo perierunt? Ita plane oportet poenitentem hominem, ut prius invisibili fide subjici Creatori, corde credendo ad justitiam, et ore confitendo ad salutem, et deinde visibili quoque cibo, et potu vitae aeternae nece
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ uuuuĩ ⁊uerũ ⁊ esurire acsttire iusticiã. tantũq habe fastidiũ Podiũ
oĩs iniuisticie ut tałe uacet illiesuriẽ sitĩq tolerare. Adhec aut̃ qͣs ido¬
neus uuiꝰ inmanu cor euiꝰꝗ̃ ẽ ut hoc in illo possit effic̾e. Nũqͥd pauli nũqͥt
apollo nũ qdł cephȩ. Nũqͥd inmanu ẽ cuiꝰꝗ̃ om̃iũ u̾bo di ministrantiũ
ut dui p̃dicando di ubũ qͣsi frangit panẽ uiuũ det mortius manducandi
yuuendi desideriũ. Nẽpe sic̃ paulus plantaũ apollo rigauit ds aut̃ inore¬

Expanded text:
id est, esurire ac sitire justitiam, tantumque habere fastidium vel odium omnis injustitiae, ut talem vacet illi esuriem sitimque tolerare. Ad haec autem quis idoneus? Cujus in manu cor cujusquam est, ut hoc in illo possit efficere? Nunquid Pauli? nunquid Apollo? nunquid Cephae? Nunquid in manu est cujusdam omnium verbo Dei ministrantium, ut dum praedicando Dei verbum, quasi frangit panem vivum, det mortuis manducandi et vivendi desiderium? Nempe sicut Paulus plantavit, Apollo rigavit, Deus autem incre
Abbreviated transcription (Latin):
carnes : sc̃ harenã maris uolatilia pennata. ⁊ cęta fac̾et talia .s. sic̃
illi tẽptatores ho tẽptatꝙ pats ñ potuert̃ satiari mira cłis nͥ solis mor¬
tibꝰ suis tẽptantes: murmurantes tã diu donec desertũ implerent
ri potuissent: nͥ solo signo ione qͦ ita c̃triti ⁊ destrueti s̃ cũ tẽpli ⁊ sac̾do¬
tu sui uet̾ibꝰ umbris. quomͦ cu curbita qͤ obumbrabat capiti eiꝰde ione
subuno solis ictu exaruit. Si enĩ pꝰꝗͣ filiꝰ hõis t̾bꝰ diebꝰ ⁊ tͥbꝰ noctibꝰ incorde
sent cessassent tẽptando. murmurando adũsusdm c̃surtere. Ed gͦ satu¬
ratis istis : suꝑflua qͣrentibꝰ et̃ni ac necessarii d̾ns c̃uiuuii dicat oĩs fame¬

Expanded text:
aetera faceret talia; sed, sicut illi tentatores horum tentatorum patres non potuerunt satiari a miraculis, nisi solis mortibus suis, tentantes et murmurantes tandiu, donec desertum implerent ri potuissent, nisi solo signo Jonae , quo ita contriti et destructi sunt, cum templi et sacerdotii sui veteribus umbris, quomodo cucurbita, quae obumbrabat capiti ejusdem Jonae, sub uno solis ictu exaruit . Si enim postquam Filius hominis tribus diebus et tribus noctibus in corde sent, cessassent tentando, murmurando, adversus Deum consurgere. Quid ergo saturatis illis et superflua quaerentibus aeterni ac necessarii Dominus convivii dicat: Omnis fame
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrere. Non enĩ paruũ suꝑbiȩ c̃tẽptũ redolet qł eũ hoc loco exe noie fe¬
nunt dicentes. ñ ne hic ẽ iħc filiꝰ ioseph. uideł multũ adu̾sa sͥq re¬

Expanded text:
quaerere. Non enim parvum superbiae contemptum redolet, quod eum hoc loco ex nomine fequaerere. Non enim parvum superbiae contemptum redolet, quod eum hoc loco ex nomine feriunt dicentes: « Nonne hic est
Abbreviated transcription (Latin):
oc ẽ peccatũ illq deqͦ excusationẽ ñ ħnt. Nã nescire qł descenderit
ł qͦmͦ descenderit decȩlo ñ adeo mirũ erat. p̃sertĩ cũ uulgata opinione
putaret᷑ ẽẽ filiꝰ ioseph .s. de illo murmurare ⁊ ñ potiꝰ cũ illo agere ł abillo
qͦrere ut scire mererent᷑. de illo inꝗ̃ murmurare. peccatũ erat ꝑ
quł merebant᷑ uiã ueritatis nũꝗ̃ inuenire. Non enĩ hoc erat noticiã
re. Sic ⁊ patͣseꝙ ñ ex eo dđm ꝓuocauert̃ qđ escas petiert̃. ẜ exr eo qł tẽp¬
tando ⁊ murmurando petiert̃. sic̃ ait psalmista. Et tẽptauert̃ dđm in
cordibꝰ sius. ut peterent escas animabꝰ sius. ⁊male locuti s̃ dedo. Dixe¬
rt̃. Nũ qͥd pot̾it ds parare m̃sã in deserto :⁊ cea lait᷑ :hii tẽptatores
facẽt : se de cȩlo descendisse dicet maluert̃ adinuicẽ de illo murmu¬
rare ꝗ̃ abillo descensus ipsiꝰ mysteriũ intentione discendi humilit̃

Expanded text:
n habent. Nam nescire quod descenderit, vel quomodo descenderit de coelo, non adeo mirum erat, praesertim cum vulgata opinione putaretur esse filius Joseph, sed de illo murmurare, et non potius cum illo agere, vel ab illo quaerere, ut scire mererentur, de illo, inquam, murmurare peccatum erat, per quod merebantur viam veritatis nunquam invenire. Non enim hoc erat notitiam re. Sic et patres eorum non ex eo Deum provocaverunt, quod escas petierunt, sed ex eo quod tentando et murmurando petierunt, sicut ait Psalmista: « Et tentaverunt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis, et male locuti sunt de Deo, et dixerunt: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto ? » etc. Igitur et hi tentatores faceret, et se de coelo descendisse diceret, maluerunt ad invicem de illo murmurare, 203 quam ab illo descensus ipsius mysterium intentione discendi humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
esi dicat. Ecce de uero pane audistis. in hianti desiderio sinꝰ urõs la¬
Ego sũ panis uite. Lã inurõ arbit̾o ẽ acciꝑe⁊ semꝑ hab̾e panẽ ho Nolite

Expanded text:
si dicat: Ecce quia de vero pane audistis inhianti desiderio, sinus vestros lasi dicat: Ecce quia de vero pane audistis inhianti desiderio, sinus vestros la« Ego sum panis vitae. » Jam in vestro arbitrio est, accipere et habere panem hunc. » Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ꝓgrã di. Et hic sponte sua descendit decelo qͦ ascendere ñ porat moy ses
dant hores mortiur: aduplici morte corꝑis: aĩȩ resuscitent᷑ Multo gͦ
maior moẏse panis hic satisq c̃stat. q talis abillo dari ñ potuit. S isti
c̃iuue t̃reni auent᷑ ⁊ cibo qͥ ꝑit ocłos ñ subleuantes. panẽ ħc. panẽ di qͥ
decȩlo descendit⁊ uitã dare mũdo iã uenit ñ attendebant. ut pote
sudore uultꝰ aratro t̃rã autere semina sulcis credere. ⁊ insaturitate
panis : ocu securtiate ñ sit opꝰ penuriã ulliꝰ rex p̃cau̾e adt tam̃ talis ppo
nisse panẽ di decȩlo. qͥ daret uitã mũdo. lã ipse doctͥnȩ ordo postulabat
ut panẽ ipsũ dara ⁊ eudenti assũptione de monstraret. ut ł murmu¬
rantes illi ⁊ ñ credentes iȩt̃na semetipsos fame c̃cluderent ł oreden¬
tes  ad ipsũ uenientes uitã et̃nã manducarent. Dic̃ aut̃ eis łgo sũ
panis uite. Qui uenit ad mẽ ñ esuriet ⁊ qͥ credit inme. ñ sttiet unꝙ̃

Expanded text:
 gratia Dei. Et hic sponte sua descendit de coelo, quo ascendere non poterat Moyses, dant homines mortui et a duplici morte corporis et animae resuscitentur. Multo ergo major Moyse panis hic, satisque constat, quia talis ab illo dari non potuit. Sed isti convivae terreni a ventre et cibo qui perit, oculos non sublevantes, panem hunc, panem Dei, « qui de coelo descendit, » et vitam dare mundo jam venit, non attendebant, utpote sudore vultus aratro terram vertere, semina sulcis credere, et in saturitate panis et otii securitate non sit opus penuriam ullius rei praecavere. Attamen talis pronisse panem Dei de coelo, qui daret vitam mundo. Jam ipse doctrinae ordo postulabat, ut panem ipsum clara et evidenti assumptione demonstraret, ut vel murmurantes illi et non credentes, in aeterna semetipsos fame concluderent, ut credentes et ad ipsum venientes, vitam aeternam manducarent. « Dicit autem eis: Ego sum panis
Abbreviated transcription (Latin):
Poc sane ut ñ faciã uoluntatẽ meã s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit me. uos rep̃¬
hendere ñ potestis ꝗͣ ꝓfecto dm ẽe ñ dubitatis. Nã : si decelo me descen¬
du paulo ante c̃fessi estis. Noc inꝗ̃ ñ rep̃hendiis ut ñ faciã uoluntatẽ
mea .s uoluntatẽ eiꝰ qͥmisit me. Edẽ enĩ ñ uoluntatẽ eiꝰ qͣ ut dico ue misit
ñ rerũ merita pͥensare s. piudicia faciendo bonũ malu. ł mału bonũ dic̃e
tenebras ꝓluee : lucẽ ꝓtenebris pon̾e : Hoc gͦ uos imꝓbare ñ potestis gđ
ñ faciã uoluntatẽ mea ẜ uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit me. Pinde ceptã ꝓsegͣr cau

Expanded text:
ciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me, » vos reprehendere non potestis, quem profecto Deum esse non dubitatis. Nam et si de coelo me descendum, paulo ante confessi estis. Hoc, inquam, non reprehenditis, ut « non faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qnon rerum merita pensare, sed praejudicia faciendo, bonum malum, vel malum bonum dicere, tenebras pro luce, et lucem pro tenebris ponere . Hoc ergo vos improbare non potestis quod « non faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. »
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ rationis intuitu uidebit ⁊ credet. uideł cũ sͥ annunciatũ fuerit iã ħt
uitã et̃nã.iã ex eo qu credit t̃nsut ut sup̃dixi demorte in uitã. Et ego
dent. ego ex noĩe uocans resuscitabo eũ. ⁊ de massa ł c̃gerie morte et̃na
mortuꝙ in resurrectionẽ uidicii ꝓcedentiũ discernã ilłu. Ego enĩ sic̃
panis uite. sic ⁊resurrectionis qͦq corpꝙ dator sũ. dd hoc ualebit ei ue¬
nisse ad me. ł credidisse in me. ut aduplici corꝑis ⁊ aĩẽ morte resurgat.
⁊ sic̃ sup̃ dixi ampliꝰ ñ esuriat neq sitiat. Murmurabant gͦ uidei de illo
qr dixisset ego sũ panis qͥ decelo descendi ⁊ dicebant Nonne hic ẽ iħo filiꝰ

Expanded text:
t credet, videlicet cum sibi annuntiatum fuerit, jam habet vitam aeternam, jam ex eo quod credit, transiit, ut supra dixi, de morte in vitam, « et ego dent, ego ex nomine vocans, resuscitabo eum, et de massa vel congerie morte aeterna mortuorum, in resurrectionem judicii procedentium, discernam illum. Ego enim sicut panis vitae, sic et resurrectionis quoque corporum dator sum. Ad hoc valebit ei venisse ad me, vel credidisse in me, ut a duplici corporis et animae morte resurgat, et, sicut supra dixi, amplius non esuriat, neque sitiat . « Murmurabant ergo Judaei de illo, quia dixisset: Ego sum panis, qui de coelo descendi, et dicebant: Nonne hic Jesu fil
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ore ꝓpͥo gͣndouoluit. qͥbꝰ uoluit. qͦsq dignos uidicauit.tã diligen¬
tẽ diffinitionẽ ł descͥptionẽ dederit. ut nemo dialectieq aut phẏlo
Nã qđł solent face illi cũ pͥmarũ ꝗͣlibet substantiarũ designare¬
uołt u̾bi grã. cũ eqͥuocationẽ det̾̃minantes ẽtra argum̃toꝵ sophisticas
inportunitates dict̃ alexander rapuit helenã. cogim᷑ enĩ nẽ talũ
intanto negotio meminisse nuga ⁊ sagntantes paruulos reꝑcu
potẽ opponi alexander ñ rapuit helenã ⁊ enĩ alex ander philiꝓpa
rex macedo ñ rapuit helenã. det̃minantes dict̃. alex ander is de qͦ
nc̃ agit᷑. troranꝰ pͥami filiꝰ rapuit helenã. hoc ide sũ ma sap̾ia fecͣ uͥ
ostende uoluit. qͦmꝰ carnẽ suã nob̾ ad manducandu dare possit. Noc¬

Expanded text:
quando voluit, quibus voluit, quosque dignos judicavit, tam diligentem definitionem vel descriptionem dederit, ut nemo dialecticorum vel philoNam quod solent facere illi, cum primarum quamlibet rerum stra argumentorum sophisticas importunitates dicunt, Alexander rapuit Helenam cogimur enim nunc talium in tanto negotio meminisse nugarum, et sagittantes parvulos repercutam, quoniam potest opponi: Alexander non rapuit Helenam, Alexander Philippi rex Macedo, non rapuit Helenam; determinantes dicunt: Alexander is de quo nunc agitur Trojanus Priami filius, rapuit Helenam; hoc idem summa sapientia fecit, ubi ostendere voluit, q
Abbreviated transcription (Latin):
mũ turba famelicꝗ hoc pane saturari cupientiũ.⁊ qł cũq ille mͥ dede¬
rit qͥcũq illo reuelante panẽ istũ agiouerit. licet catellus ueniat sub
m̃sa colligere micas. ñ cũ erciã foras. Quia descendi decȩlo ñ ut faciã
uoluittatẽ meã ẜ uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit me. Qđ ego descenderĩ decelo

Expanded text:
mum turba famelicorum, hoc pane saturari cupientium, et quotcunque ille mihi dedemum turba famelicorum, hoc pane saturari cupientium, et quotcunque ille mihi dederit, quicunque illo revelante, panem istum agnoverit, licet catellus veniat sub mensa colligere micas, non eum ejiciam foras. « Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
uite et̃nȩ ⁊ ñ creditis. s tantũmͦ signa uidẽ. ñ illud ꝓpt̃ qđł signa fint
credere ł qͣrere uultis. tantũmͦ panes manducare. ciboq ꝑituro satu
uerus panis. quõ uos ad ilłu manducandu uenire ñ uultis. Audite iã.
Omẽ qł dat m pat̃ adme ueniet ⁊ eũ qͥ uen̾ ad me ñ erciã foras. Poterã
ego dic̾ẽ Omuis ꝗͣ dat mͥ pat̃ ad me ueniet s uos fastidiosi uuider quoȩ
sa̾turitas: erapula pharisarcȩ suꝑstitionis uerũ panẽ fastidit de uob̾
solumꝰ me dixisse arbitremini. uideł tãꝗ̃ uos solos habeat ex pectare
hic panis dĩ. quõ filii abrahȩ estis. ⁊ manducatores alios nͥ uos habiturᷤ
cecos ⁊ laudos intͦduc huc an putatis qđ panis iste uerꝰ frustra decelo
descenderit: n uos ullu comederitis : apransoribꝰ derelictꝰ adm̃sã cȩlr fru¬
strato ꝓpt̃ uosc̃silio suo. referendus sit Tlon ẽ ita s implebit mͥ pat᷑ do¬

Expanded text:
vitae, et « non creditis, » sed tantummodo signa videre, non illud propter quod signa fiunt, videre vel credere vultis, tantummodo panes manducare ciboque perituro saturverus panis, quoniam vos ad illum manducandum venire non vultis? Audite jam: « Omne quod dat mihi Pater ad me veniet, et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. » Poteram ego dicere: Omnis quem dat mihi Pater ad me veniet; sed vos fastidiosi Judaei, quorum saturitas et crapula Pharisaicae superstitionis verum panem fastidit, de vobis solummodo me dixisse arbitremini, videlicet tanquam vos habeat solos exspectare hic panis Dei, quoniam filii Abrahae estis, et manducatores alios, nisi vos habiturus caecos et claudos introduc huc . » An putatis quod panis iste verus frustra de coelo descenderit, nisi vos illum comederitis, et quod a pransoribus derelictus ad mensam coeli, frustrato propter vos consilio suo referendus sit? Non est ita, sed implebit mihi Pater do
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suã dare ad manducandũ litigabant ad inuicẽ murmurabant ad
rebant adinuicẽ. Qd ñ mału disc̾e̾nt ab inuicẽ. Thomo. in qͥt apłs. tu
qͥs es qͥ respondeas do. Talibꝰ enĩ qͥ ñ amore discendi intt̃rogant. ẜ in¬
tentione adu̾sandi disputant nihil aliud dicendu ẽ nͥ ut tãꝗͣ in¬
digni sap̃iȩ responso ꝓcul absistant. Dic̃ gͦ eis iħc dm̃ am̃ dicouob.¬
uitã in uob̾. Ergo inqͥt quõ uos neqͣꝗ̃ esurientes aiãs sursũ incęłu
suspenditis uñ panis iste descendit ut reuelet uob̾pat̃ qͥ ẽ incęlis qđ
reuelare ñ potẽ caro⁊ sanguis .s. litigatis ad inuicẽ cordibꝰ impaca¬
cationis. ñ meũ ẽ aꝑire uob. Scm̃ enĩ hoc ẽ qđ litigiosis canibꝰdandu
Non du saltẽ serui estis. qͥ reuerentẽ aurẽ dno p̃beatis. nec du amici
qͥbꝰ solis notũ face habeo ritũ Pordinẽ causasq diuinas huiꝰsce epu

Expanded text:
nem suam dare ad manducandum? Litigabant ad invicem, murmurabant ad aerebant ad invicem: quid nisi malum discerent ab invicem? « O homo, inquit Apostolus, tu quis es, qui respondes Deo? » Talibus enim qui non amore discendi interrogant, sed intentione adversandi disputant, nihil aliud dicendum est, nisi ut tanquam indigni sapientiae responso procul absistant. « Dicit ergo eis Jesus: Amen, amevitam in vobis. » Ergo, inquit, quoniam vos nequaquam esuritis, animas sursum in coelum suspenditis, unde panis iste descendit, ut revelet vobis Pater qui est in coelis, quod revelare non potest caro et sanguis , sed litigatis ad invicem cordibus impacacationis, non meum est aperire vobis. Sanctum enim hoc est, quod litigiosis canibus dandum Nondum saltem servi estis, qui reverentem aurem Domino praebeatis: nedum amici, quibus solis not
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ decȩlo uerũ. Si qͥde ilłu qͣlecũq panẽ ꝗͣ patͦs ur̃i in deserto man
s uũ alis ab eode do accepit. qͥdat escã or carni. Quare gͦ uerũ panẽ de qͦ
moyse maior sit. nec abillo dari potuerit. sufficiensq ad demonstran¬
đa panis eiꝰde substantiã diffinitio tͥbꝰ ꝑfecta ineremtis. uideł qđ dĩ¬
sit qł decelo descenderit. qł uitã det mundo. Si dixisset panis enĩ
di ẽ nec plus addidisset. ñ ilłu a cõmuni pane discreuisset. nã ⁊ ors
panis ꝗͣ t̾ra ꝓfert di donũ ẽ di ereat᷑a ẽ. Et enĩ dni ẽ t̃ra. ⁊ plenitudo
aꝰ dddidit gͦ qͥ descendit decelo. S̾ & si ñ plus adiecisset nec du satis
istũ panẽ diffinisset. Nã ⁊ uidei cũ dixissent. pat̾s nrĩ manducauerĩ¬

Expanded text:
panem de coelo verum. » Siquidem illum qualemcunque panem, quem patres vestri in deserto mandsed cum aliis ab eodem Deo accepit, « qui dat escam omni carni . » Quare ergo verum panem de quo Moyse major sit, nec ab illo dari potuerit, sufficiensque ad demonstrandum panis ejusdem substantiam definitioni tribus perfecta incrementis, videlisit, quod de coelo descenderit, quod vitam det mundo. Si dixisset: Panis enim Dei est, nec plus addidisset, non illum a communi pane decrevisset, nam et omnis panis, quem terra profert, Dei donum est, Dei creatura est. Eit ergo: « Qui descendit de coelo. » Sed et si non plus adjecisset, necdum satis istum panem definisset, nam et Judaei cum dixissent: « Patres nostri manducaver
Abbreviated transcription (Latin):
manducandi ⁊ bibendi qͦ ipse ore suo p̃docuit subipso artiło sacro sc̃ẽ passi¬
onis : Pereat gͥ acorde xp̃iano hic sensus ꝗͣ in portat hec inutilis reciꝓcatio.
do acbibendo ad salutẽ . hic inme manet ⁊ ego in eo. ita ut iã ñ sint duos
una caro. Manducare nãq ⁊ bib̾e causa efficiens ẽ. effectũ aut̃ ut in me
maneat. ⁊ ego in eo. dt ille qͥ manducat⁊ bibit indigne. uidiciũ sͥ mandu¬
cat ⁊ bibit. Non nemo indigne manducare potẽ .s:. nemo indigne man¬
ducare debet. Panis nãq semel c̃secratꝰ. nũꝗ postea uirtutẽ scĩficationis
amittit aut caro xp̃i ee desinit .s. ñ ꝓdẽ qͥtꝗ̃ indigno cuiꝰ fidessine oꝑibꝰ

Expanded text:
manducandi, et bibendi, quem ipse ore suo praedocuit, sub ipso articulo sacrosanctae passionis? Pereat igitur a corde Christiano hic sensus, quem importat haec inutilis reciprocatio. do ac bibendo ad salutem, hic « in me manet et ego in eo, » ita ut jam non sint duo, sed una caro . Manducare namque et bibere, causa efficiens est, effectum autem, ut « in me maneat et ego in eo; » at ille « qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . » Non nemo indigne manducare potest, sed nemo indigne manducare debet. Panis namque semel consecratus, nunquam postea virtutem sanctificationis amittit, aut Christi caro esse desinit, sed