comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis legatis boues nõ conti¬
ne̾tur nec contͣ. ¶Equisau¬
tem legatis ⁊ͣ eq̃ ꝯtinẽtur. Siu¬
D legatis agni non contine̾¬
turqui du uuit agnoꝵ loco st̃
ex usucĩq ioci sumendue
nam in quib du iocis ꝯniiu̾

Expanded text:
tis legatis boues non continentur nec contra.Equis autem legatis et equae continentur.Ouibus legatis agni non continentur: quamdiu autem agnorum loco sunt, ex usu cuiusque loci sumendum est: nam in quibusdam locis ouium
Abbreviated transcription (Latin):
taparata st̃ sane enidignitate
nichil int̾ est. ¶ Si uxõriauꝵ
ꝙ eius ca paratum est legati¬
conflatum matia tn mant
ea ei cebẽtini s ut legatumua¬
leat mortistp̾r uxore ee debẽ

Expanded text:
ta parata sunt: sane enim nisi dignitate nihil interest.Si uxori aurum, quod eius causa paratum est, legconflatum, materia tamen maneat, ea ei debetur.Sed ut legatum ualeat, mortis tempore uxorem esse debere
Abbreviated transcription (Latin):
iccip̃e cuuisin locum ꝑtemuc
cĩpubuum semproniumdo
o fidi ꝯmissum reliqui et m¬
cuio lib̾to inco deme nichil
merito dan uoio ligens iuni
tatis ad sempnium pupillu
anfidi ꝯ̃missum cxubis sup̃
scriptisuałt intelligat᷑i a quo
sempnius pete possit. cumad
cta ꝑsona codiallos. scripsit
Rndit posse id fid̾i⁊ missu
amc̃uo peti. ¶Pat̾ emaz¬
cipato filio bona sua uniuer
cã tͣdidi cessi ꝑte non fĩ dolo¬
uemalo. noq ꝑ cum ad quẽ
res ea ꝑtinebit quo minus
ea mancipia aqueq ex hus
agnatacruntea q̃ pclia cum
in strum̃to cum ego uolam¬
queq eorum exstabunt n
dolo muo aut frande scoue
tuo eiusq ad quẽ cared ꝑti¬
nebit enum natura aut in
potestate et desissent siuiã
restituam michi aut cui ego
uolam redd̾itur. restitiran᷑¬
turstipulatus est iutius titi¬

Expanded text:
accipere, cuius in locum partemue eius Publium Sempronium doo fideicommissum reliquit: 'Maeuio liberto meo de me nihil merito dari uolo lagynos uini tatis ad Sempronium pupillum, an fideicommissum ex uerbis supra scriptis ualere intellegatur et a quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scripserit. respondit posse fideicommissum a Maeuio peti.Pater emancipato filio bona sua uniuerscausa tradidi cessi, per te non fieri doloue malo neque per eum ad quem ea res pertinebit, quo minus ea mancipia quaeque ex his adgnata erunt eaque praedia cum instrumento, cum ego uolamquaequae eorum exstabunt neque dolo malo aut fraude factoue tuo eiusque ad quem ea res pertinebit ‹in re›rum natura aut in potestate esse desissent, si uiuam mihi aut cui ego uolam reddantur restituantur, stipulatus est Lucius Titi
Abbreviated transcription (Latin):
fore.i ultro erfid̃i ꝯmisso pe
lo sit hr̃dib mułris ad ilsũ
filium eiusꝵ s. ea que ꝓpone¬
rentur. m̃ixie p̾ litis ad filiũ
scriptis ñ focutilem clau di
qm in hus exp̾ssit ut ꝯtentu
cẽt ꝑtis dimidie dotisquib
ubis sitis fidi ꝯmissum filio

Expanded text:
fore et ultro ex fideicommisso petlis sit heredibus mulieris aduersus filium eius. responrentur, maxime post litteras ad filium scriptas non fore utilem.Claudius: quoniam in his expressit, ut contentus esset partis dimidiae dotis. quibus uerbis satis fideicommissum filio
Abbreviated transcription (Latin):
exstipulatoe litigaret eum iu¬
crani s nequaqm dicend̾ ẽhĩ
fidi mnuiteme᷑ posse. ¶Si i si
h̾nti tibi pprictatem usum
fructum mortis cĩ cessero pt̾
ꝯdio fid ĩ ꝯmitte me posse nec
quẽ qm̃ moueit quio usu fr¬
ut sol morte extingui. NRam
medu potius pr̃is quo uiuat
qui donauit mod cogĩtemu¬
¶ Si. ut pignus debitoris libi¬

Expanded text:
ret, eum lucrari. sed nequaquam dicendum est huius fidei committi posse.Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, potest dici fideicommittere me posse. nec quemquam moueat, quod usus fructus solet morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemus.Si autem pignus debitoris lib
Abbreviated transcription (Latin):
fuit multõ magis dicrm̾ de
pr̾c fim̾ cam sensisse acsidix¬
iss in suam titclim ⁊ in suã
pocestitem ¶Qd̾siquis pr fi¬
urioso uł ꝓdigo uł ci cui p̾tor
ex eĩ curatorem dedit ita sit
legitum puto ⁊ de eo sensisse
casum quoture. ⁊ tũtele libe¬
tur ex hii ¶Et hiis exhi appa¬
ret uoumtatis qo ne sibinu̾
int̾ p̾tatum ⁊ utiq no dubi¬
taret si pͣubi.i muito magi¬

Expanded text:
fuit, multo magis dicemus de patre familias eam sensisse, ac si dixisset 'in suam tutelam et in suam potestatem'.Quod si quis patriurioso uel prodigo uel ei, cui praetor ex causa curatorem dedit, ita sit legatum, puto et de eo sensum casu, quo curae et tutelae liberetur.Ex his et huiusmodi apparet uoluntatis quaestionem Sabinum interpretatum: et utique non dubitaret, si puberi et multo magi
Abbreviated transcription (Latin):
posse simo natꝰ sibi suscessumsꝰ
sit ¶ Illud c̾te indubitate dr
a quis intestatus deceden sab co
qui pͥmo gradu ei suscede potu¬
it fidiꝯmissum relinqrit. si
illo repudunte ad hrd̃ ad seq̃¬
tem gdum deuoluta sit suscc

Expanded text:
posse, si modo natus nobis successurus sit.Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit succes
Abbreviated transcription (Latin):
Ip.¶Ee legatum uxoris cã
conꝑasum genale est. ⁊ conti¬
net tam uestem qm̃ argentũ
xoris griparantur. s q̃ udciᷤ¬
tur. uxoris cĩ pararan. Sabi¬
nus libro a o uitellium iti
scripsit. ꝙ inusu frequetis¬
me u̾satur. ut iegitisur¬
oris iditiantur q̃ eiꝰ ca para¬
ta sint hanc int̾p̾tatom iu¬
em id pr̾ fam parauiss an pꝰ¬

Expanded text:
.Hoc legatum 'uxoris causa parata' generale est et continet tam uestem quam argentum xoris gratia parantur. sed quae uideantur uxoris causa parari?Sabinus libris ad Uitellium ita scripsit: quod in usu frequentissime uersatur, ut in legatis uxoris adiciatur 'quod eius causa parata sint', hanc interpretationem id pater familias parauisset an p
Abbreviated transcription (Latin):
sitate urgente alienauit fid̃ iom¬
issum pcti posse nisi pbetur. ⁊di¬
hrdib exigendam gͦ⁊ si nom
quis debitoris exigit. ꝙ ꝑfidi̾¬
missum reliquid nõ tii hoc
guituripa suba debitiubires
durat. tam̃ ⁊ si. ilienata sit fu
tñquidum nom debitoris ex¬
eg̃iss iꝑ dẽpoito pecunii hab¬
uiss putauit fid̾i ⁊ missipeti¬

Expanded text:
sitate urguente alienauerit, fideicommissum peti posse, nisi probetur adiheredibus exigendam.Ergo et si nomen quis debitoris exegerit, quodmissum reliquit, non tamen hoc guitur ipsa constantia debiti, ibi res durat, tametsi alienata sit. cum tamen quidam nomen debitoris exegisset et pro deposito pecuniam habuisset, putaui fideicommissi peti
Abbreviated transcription (Latin):
raduob filus fiusquos ex
priore minto habebat mi¬
da̾uit. ut .xx. q̃ doti dabat sti¬
pularentur in omnem ca¬
sum quo solui pois mm̃
soluatur. cõstante mmo u¬
no ex filiis mortuo iudr p̃e¬

Expanded text:
ra duobus filiis suis, quos ex priore marito habebat, mandauit, ut uiginti, quae doti dabat, stipularentur in omnem casum, quo solui posset matsoluatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor pe
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ qui cccupit agendo totum
consequit: ita ut caueit dẽfr̃n¬
sum iti ad u̾sus cetos fidĩ con¬
missarioseum qui soluit suĩ
socii sint siuenon. ¶ Intcłu¬
alt̾inom̃ scribit᷑ intestõ alti
uõ fidi ꝯmissi petitio uł legati
ꝯpetit ut putisi fidĩ hr̃ dĩ cõ¬
pecit. ꝯmittaturut ip̃e public
ano ꝑtitio p̾scet fidi missũ
ħ̾ legitum ñ publicm̃ petiti

Expanded text:
igitur qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caveat defensu iri adversus ceteros fideicommissarios eum qui solvit, sive socii salterius nomen scribitur in testamento, alteri uero fideicommissi petitio uel legati competit, ut puta si fidei heredis committatur, ut ipse publicum pro Titio praestet, fideicommissum hoc uel legatum non publicanus petit,
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃qm̃ aut fidĩ ꝯmissum
ita relictum ñ cebeatur si uõl¬
uis tñ siiti ascriptum fui̾t si fu¬
eris arbitratus si putnus si esti¬
miuis. si utile mͥ cibi uissum¬
fuit uł uidebitur debebitur. ñ
eni plenũarbitũ uolũtatis sue hedi¬
suo dedit s qͥi uird bono irbitͥ¬
um dmissũ relictum ¶ Pro m¬

Expanded text:
am autem fideicommissum ita relictum non debeatur 'si uolueris', tamen si ita adscriptum fuerit: 'si fueris arbitratus' 'si putaueris' 'si aestimaueris' 'si utile tibi fuerit uisum' uel 'uidebitur', debebitur: non enim plenum arbitrium uoluntatis heredi dedit, sed quasi uiro bono commissum relictum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. ib ea aut petiitut infir¬
mitatem filii cõmedãt᷑im hab¬
cret ciq m̾estuos. aurcos denos
pstart donec. ad uicesimũ quĩ¬
tumannum ctitis ꝑuenit᷑ cu
aut implesct cami etatem dim

Expanded text:
tatem: ab ea autem petit, ut infirmitatem filii commendatam haberet eique menstruos aureos denos praestaret, donec ad uicesimum quintum annum aetatis peruenerit, cum autem implesset eam aetatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dib cius sexti ani iegatum in¬
tegrum debeatur mod̾ zꝵ. in
iudos cnutati reliquit quib
p̾sid̾cm brdes uoluit suscesso¬
res hr̾dum negint se debe̾ qiͣ
testatortam diu pstari uoluit

Expanded text:
dibus eius sexti anni legatum integrum debeatur.Modestinus rludos ciuitati reliquit, quibus praesidere heredes uoluit: successores heredum negant se debere, quasi testator tamdiu praestari uoluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ineui erredditu fundi sutum
p̾stiri uolo. atro pamphilo. at̾o
sticho ex dic mortis mee. annuo
sexcentos qͣt amiiꝰ q ad iuiue̾nt q̃¬
situm est. cam manus annna
aumenta p̾stitit p̾ mortem⁊

Expanded text:
ex reditu fundi speratiani praestari volo Arrio Pamphilo et Arrio Sticho ex die mortis meae annuos sescentos quotannis, quoad vivent". quaesitum est, cum Maevius annua alimenta praestit
Abbreviated transcription (Latin):
dem. In omes annos singu¬
los hr̃s dampnat̾ sine meꝰ fr¬
ui fundo siĩmtio. mni quor
cole re deberem mora fecit izp
oscerpatiatur quia culturaz
sĩ exclusus. tñ totius anino
minc tenebit᷑ mͥ qu̾e ad cum
si diumas oꝑas stichidate
dampnat no amanc s asex

Expanded text:
m In annos singulos heres damnatus sinere me frui fundo si initio anni, quo colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
nis. innua anindinis milia tre¬
cena. ⁊ salitis mũde inua ubrã¬
rum singularum singulla¬
mina quero an ĩd iogatu def¬
untta legataria extinctum

Expanded text:
nis annua harundinis milia trecena et salicis mundae annua librarum singula milia": quaero, an id legatum defuncta legataria exstinctum
Abbreviated transcription (Latin):
torem scribentis hoc quoqu
ꝑtinet. ¶Cum quis iussit
in muncipioymagines po¬
ni nam si non honoris mu¬
nicipiigrad feciss s sua ac¬
tio eo nõie nuili competit
Itaq ħ̾ quiti mutũ scriptu¬
ra libi meitibi sunto ubico¬

Expanded text:
tem scribentis hoc quoque pertinet, cum quis iussit in municipio imagines poni: nam si non honoris municipii gratia id fecisset, sed sua, actio eo nomine nulli competit. itaque haec Quinti Mucii scriptura: "liberi mei ibi sunto, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam scribunt᷑ que ad actor̾e
dumtaxat scribentis referun¬
turnec obligatom pariant
Haut tiua sũt si te hro solu
instituã ⁊ scribam uti moniẽ¬
tu mͥcta pecuma facias niui¬
am enĩ obligatom ea scripta
rancipit s ⁊ ad iuctorem me

Expanded text:
dam scribuntur, quae ad auctoritatem dumtaxat scribentis referuntur nec obligationem pariunt. haec autem talia sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ationc ⁊ in cõmo pr̃ois fiat q¬
ud sta pensionib quas put¬
auit legatañ. in totum petere
S su ta sit iegitum hrs incus
tur aputo sic accipiendum qiͣ
pr familias de anua bina trma
qum non excedit.

Expanded text:
atione et incommodo heredis fiat.Quid si ita 'pensionibus, quas putauerit legatarius'? an totum petere Sed si ita sit legatum 'heres meus t puto sic accipiendum, quasi pater familias de annua bima trima arum non excedit.
Abbreviated transcription (Latin):
hrs neus dare n ascriptum
est mannios singuios lib̾otro¬
batiuis psens iegitum deb̾i p¬
urͣint s rectins dicetur id iog
uini natum est debĩ duos cu

Expanded text:
meus dare" neque adscriptum est "in annos singulos". Labeo Trebatius praesens legatum deberi putat, sed rectius dicetur id legavini natum est, deberi duos cu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. In singulos an. relictũ
legatum si mile est usui fui¬
ctui cũ morte finiatur suicca¬
pitis diminutẽt no finitur
cum usu fructus finiaturius
us fructusita legan pt̾ titior
usum frctum fundi lego ⁊
quocies cũq capite minutus
ent cund̾ usum fruccũ ei do.
illud c̾te amplius ẽ in hoc le¬
gato ꝙ in ingressu cuiꝰl. ini
lidecessit legatinĩ eiꝰ annue¬
gatu hr̃di suo rliquit ꝙ in
usu fructu nõ ita est cum usu

Expanded text:
 In singulos annos relictum legatum simile est usui fructui, cum morte finiatur. sane capitis deminutione non finitur, cum usus fructus finiatur: et usus fructus ita legari potest: "Titio usum fructum fundi lego et quotiensque capite minutus erit, eundem usum fructum ei do". illud certe amplius est in hoc legato, quod in ingressu cuiuslibet anni si decesserit legatarius, eius anni legatum heredi suo relinquit: quod in usu fructu non ita est, cum fru
Abbreviated transcription (Latin):
cohibuerunt aut corcti no
dec̾nerẽt causa cognita ipẽ
statuet quis tutelam gerat¬
plane si non consenciant t¬
utores p̾tori s uelint om̃
gerere quia fidem non bab¬
cant electo nec patiuntur
suscedinei ec̃ alieni picun
dicendum est p̃torem ꝑm¬
es aucliendi sunt ut listru¬
buãtur int̾cos ad ministra

Expanded text:
ibunt aut coacti non decernent, causa cognita ipse statuet, quis tutelam geret.Plane si non consentiant tutores praetori, sed uelint omnes gerere, quia fidem non habeant electo nec patiuntur succedanei esse alieni periculi, dicendum est praetorem permes, audiendi sunt, ut distribuatur inter eos administra
Abbreviated transcription (Latin):
tur eam ꝑsonam q̃ infuro¬
re de tempta est qr sensum
non ꝑt nũtium mitte non
pose anͣ aut ula repuchan¬
da est consicerand̾ est. ⁊ siꝗ
dem int̾uallum furor habe¬
at. uł ꝑpctuus quid̾ morbꝰ¬
tñ est traafferend̾ est. hiis qui
circa eam sunt. tunc nullo
mo oportet dirimi m̃m sci

Expanded text:
tur eam personam, quae furore detenta est, quia sensum non habet, nuntium mittere non posse. an autem illa repudianda est, considerandum est. et si quidem interuallum furor habeat uel perpetuus quidem morbus est, tamen ferendus his qui circa eam sunt, tunc nullo modo oportet dirimi matri
Abbreviated transcription (Latin):
si messes eius anniquo diu¬
ortium fem̾ est colonum ex
formalocatoĩs sequanturan¬
te uindemiam soluto m̃m̾o
in dem̃ie ueniet. ¶ Appmz
gex hiis ullos fructus quos
mulr pcepit an̾ qm̃ nuberet
non debere incontribution¬
em uenire. ¶Ob donaͣtio¬
nes. item ob res amoͣtas ex
hus fructib qui p̾ diuorti¬
um ꝑceptisut conpensati¬
ones fi possunt. ¶Qd in
ut suꝑ anniuam m̃cedem q

Expanded text:
si messes eius anni, quo diuortium factum est, colonum ex forma locationis sequantur, ante uindemiam soluto matrimuindemiae ueniet.Apparet igitur ex his illos fructus, quos mulier percepit antequam nuberet, non debere in contributionem uenire.Ob donationes, item ob res amotas ex his fructibus, qui post diuortium percepti sunt, compensationes fieri possunt.Quod in ut super annuam mercedem q
Abbreviated transcription (Latin):
do mulieris dotali lapidici
llia et inasia s si creti fodine¬
uł argenti fodine. uł cui̾ubet
Intclum marito de fructibus¬
retinebit tañtum. marituset

Expanded text:
do mulieris dotali lapidicinllia, sunt et in Asia.Sed si cretifodinae, argenti fodinae uel auri uel sintretinebit tantum maritus
Abbreviated transcription (Latin):
ager id erit dicendum cume¬
nim doliexceptio in sit de docte
accioni ut in cetis boefidĩuid¬
itiis p̾t dici ut ⁊ celso iudetur
in ee̾ hunc sumptum de dote
accioni mãxime si exuolunta

Expanded text:
eret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc sumptum actioni de dote, maxime si ex uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
ari o accio siue pri hres ex¬
sritĩt sũ in legato tm̃ actepit a¬
uantum satis cit dotiet ita ui¬
ł impͥmis płinus locis scrib con¬
pensandum eim dotem ꝙa pa¬
ci sĩ oportet ita tñ ut caueatra¬
tam rem premhiturum ¶ E¬
go auttpre consentire pri fili
am oportet quo lis contestat

Expanded text:
 siue patri heres exstiterit, siue in legato tantum acceperit, quantum dotis satis esset. et ita Iulianus pluribus loci‹s› scribit compensandum ei in dotem quod a patis fieri oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum.Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestat
Abbreviated transcription (Latin):
eãu̾it uoluntatem uł. i emã¬
denegandam accõm sitam
dum sit nc acceptam dotem:
consum. Icõq osfitium udi¬
as int̾ponendꝰ est quatinus
ueretunce prĩ pabseñtiam
contradicat. cur non dica¬
mus prĩ non cẽ dandam ac¬
cionem ꝙͣ sus p̾r sit cuiom¬
ni mõ cosentire filiam decet
prĩ acquiesce̾ p̾torem opo¬
rtẽ dareq ciactionem. ¶Si
maritus uł uxor constante

Expanded text:
averit voluntatem vel etiam emandenegandam actionem, si tam dum sit, ne acceptam dotem consumat: ideoque officium iudicis interponendum est, quatenusuerecunde per absentiam patri contradicat? cur non dicamus patri non esse dandam actionem? quod si is pater sit, cui omnimodo consentire filiam decet,potius adquiescere praetorem oportere dareque ei actionem.Si maritus uel uxor constante
Abbreviated transcription (Latin):
est ad quinquenium comp¬
utami non solum aũt defu¬
do s ⁊̃ depecore. Idem dicimꝰ
lana ouium fetus q pecor¬
um prestarentur quareen
si maritusꝓpe partum ⁊ ouc
dotiacceꝑit. Item si proxim¬
asconsure post ꝑtum et oue¬

Expanded text:
s ad quinquennium computamus.Non solum autem de fundo, sed etiam de pecore idem dicemus, ut lana ouium fetusque pecorum praestaretur. quare enim, si maritus prope partum oues doti acceperit, item proximas tonsurae, post partum et
Abbreviated transcription (Latin):
redimeret neccis muliens ꝓ¬
ieruendicet de nedessarus iu¬
is aliqm reputaturei ⁊ idꝙ¬
accio dotis euanescat. ⁊ mul¬
to magis id̃ dicendum ent si
soccragat de docte debereratio¬
nem haberi eius ꝙ in ip̃min¬
pensum est siue ipe marituss¬

Expanded text:
redimeret necessarias mulieri pis vindicet de necessariis suis aliquem, reputatur ei idactio dotis euanescit. et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dote, debere rationem haberi eius quod in ipsum impensum est, siue ipse maritus
Abbreviated transcription (Latin):
cuola. Intestita reliquit soro¬
trenatam. ⁊ pregnantẽ mrẽm ex
alio marito quero si mat̾ hrdita¬
tem repudiauit. dum ad huc p¬
regnans est. posteaq enixa fuit
semproniã an ĩ sempronia bo¬
nor titie possom accipe̾ possit

Expanded text:
um.Intestata reliquit sorotre natam et praegnatem matrem ex alio marito: quaero, si mater hereditatem repudiauerit, dum adhuc praegnas est, posteaque enixa fuerit Semproniam, an etiam Sempronia bonorum Titiae possessionem accipere possit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ab intestato ipõs uocet libe
tam naturales qm̃ad optiuoᷤ
s. ad optiuoshactenus amiͣttemꝰ
sifu̾uit inpotestitt. Cct̾in si suir
iuris fuint.ad bonoꝵ possom nõ¬
mutantur quii ad optionis iura
dissoluta sũt emancipatõe. ¶Si
quis filium emancipatum inlo
rec̃ĩsa mpecliat ncpotem s cum
soleit emincipato pr̃i iungi
nͣcpos quis non licat ⁊ siad op

Expanded text:
et ab intestato ipsos uocet.Libertam naturales quam adoptiuos. sed adoptiuos hactenus admittimus, si fuerint in potestate: ceterum si sui iuris fuerint, ad bonorum possessiotantur, quia adoptionis iura dissoluta sunt emancipatione.Si quis filium suum emancipatum in lorescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adop
Abbreviated transcription (Latin):
b. p̾. que exhac ꝑte edicti ꝙ dat᷑
cognatorum gdus sex compsco¬
tura cxseptimo auas ꝑsonasso
ĩ cognatusfict. nam ubicumq
dnm cognatis agmt ibi sic ac¬
cipiemus ut. ĩ ad optione cogn¬
ati ft̃iꝯ tincantur euenit gͥut is
qui in ad optocdutis est. tim in
familia natirrilis pris iura co¬
gnatois retineat qmͣ̃ infa. ido¬

Expanded text:
 quae ex hac parte edicti datur, cognatorum gradus sex complectitur et ex septimo duas personas socognatus fiet: nam ubicumque de cognatis agitur, ibi sic accipiemus, ut etiam adoptione cognati facti contineantur. euenit igitur, ut is qui in adoptionem datus est tam in familia naturalis patris iura cognationis retineat quam in
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾onoꝵ p̃ parentũ. nim sifili¬
us emãcipatus relinquerit in
potestite aiii nepotem dabitur
ei qui inpotestate rlctus sit pa
atre suo. ¶ Si filius cmacipatꝰ¬

Expanded text:
onem parentium. nam si filius emancipatus reliquerit in potestate aui nepotem, dabitur ei, qui in potestate relictus sit, patatre suo.Si filius emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
De inspiciendo nentre custo¬
diendoq ꝑtu sic p̃tor ait. sim¬
ulr mortuo marto pregnan¬
tem seeedicit. hiis ad quos ca
rest ptinebit. ꝓcuritori ue coꝵ
bis in m̃ense denuntiandu
curẽt. ut mittant siuelint qu

Expanded text:
De inspiciendo ventre custodiendoque partu sic praetor ait: "Si mulier mortuo marito praegnatem se esse dicet, his ad quos ea res pertinebit procuratorive eorum bis in mense denuntiandum curet, ut mittant, si velint, qu
Abbreviated transcription (Latin):
antem ñ ec̃. in mulr possit inui
puto cam age̾ niunarum posse
ce siderauit cetin si noniniune
faciende uo s qr iuste cdicditułp
nimio uoto lib̾oꝵ suscipiendo¬
rum ductus est.ł ip̃a cum uleͫ¬
rerit. ł cͥdereret q constante in¬
atrimomo hoc fingebat equiss¬
imuerit. igno sci marito ¶Mẽ¬
minisscaut opportet tp̃s n ee
pͣstitum rescripto qmuisinse.
consuitu delibis agnoscendis

Expanded text:
atem non esse, an mulier possit iniputo agere eam iniuriarum posse, desiderauit: ceterum si non iniuriae faciendae animo, sed quia iuste credidit uel nimio uoto liberorum suscipiendorum ductus est uel ipsa eum illexerat ut crederet, quod co‹n›stante matrimonio hoc fingebat, aequissimum erit ignosci marito. Meminisse autem oportet tempus non esse praestitutum rescripto, quamuis in senatus consultis de liberis agnoscendis
Abbreviated transcription (Latin):
cã custochierͣt. ¶ Ex hoc rescrip¬
co cuidentissime app̃aͣi senat
consulta crnbis agnosce̾dis
locum non habuisse si mulr̾
dissimular se pregnatem ułĩ
negaret nec mcrito ꝑ tus en
anqm edatur mulris porͣtio
est uł uiscerum. ¶ Dostectic¬
tum plane ptum imuliere
iam pt maritus uire suo filiũ
ꝑ int̾dictum desiderart auter¬
ib̾i sibi aut ducr̾ ꝑmitti extͣ
ordinem. Igitirr pͥnceps in
dã necc̃a subuenit. secundu
ꝙ res criptum euocari mulie¬
rem ad p̾torem potĩt. et ip̃ud
eum in t̾rogari an putet sepr¬
egnantem cogendaq erit.
responde quid gͦ. si non respõ¬
denit aut nõ ueniat ad p̾tore.
nunquid senatus consulti pe¬
nam ad hibebimꝰ scilzut liccat
marito nõ agnosct s fingeñ
ct̃ eo contentum maritum ꝗ
seprem p̃ oportet. qm capere
filio uelit cogenda gͥ remesus

Expanded text:
a custodiendi erit'. Ex hoc rescripto euidentissime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerito: partus enim antequam edatur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere permitti. extra ordinem igitur princeps in causa necessaria subuenit. Secundum quod rescriptum euocari mulier ad praetorem poterit et apud eum interrogari, an se putet praegnatem, cogendaque erit respondere. Quid ergo, si non responderit aut non ueniat ad praetorem? numquid senatus consulti poenam adhibemus, scilicet ut liceat marito non agnoscere? sed finge non esse eo contentum maritum, qui se patrem potius optet quam carere filio uelit. cogenda igitur
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ratõm ictus siuuctuat re¬
dde qm cius lib̾atio qͦuĩ ex tui¬
cela pccpit aut dolo ccͣrit no
est ieuctr. ¶Contutores qui
suspectum face̾ neglesixrunt
exculparecte cõnueniuntur.
cutor cium legitarius exculp
Dm. Ex plurib tutorib
an solidum unum tutorem
uidex ⁊ dempnauit in remsu¬
amiͣdicatus pcurator datus
priuilegim p̃upilli noha¬
bebit. ꝙ nccbrdi pupilli da¬
tur non enim cause s ꝑsones
uccurriturque meruit p̾a̾ipu¬

Expanded text:
fuit, rationem actus sui uetuit reddere. quoniam eius liberatio, quod ex tutela percepit aut dolo contraxit, non est relicta, contutores, qui suspectum facere neglexerunt, ex culpa recte conueniuntur: tutor enim legatarius ex culpm Ex pluribus tutoribus in solidum unum tutorem iudex condemnavit. in rem suam iudicatus procurator datus privilegium pupilli non habebit, quod nec heredi pupilli datur: non enim causae, sed personae succurritur, quae meruit praec
Abbreviated transcription (Latin):
nc actionem ꝯpetẽ dicemus
statim qr hõc caũ in ipm quo¬
q statim. ⁊̃ ꝯpetit. ¶ Prete¬
re. in pece uelit sumptus qu¬
ĩs gͦ si iudexꝯ pensationis eiuis
rationem ñ hab uerit an exc

Expanded text:
nc actionem competere dicemus statim, quia hoc casu in ipsum quoque statim actio competit.Praetere an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an c
Abbreviated transcription (Latin):
mpenclitqmͣ est in̾facuita¬
bus uideamꝰ an possit hoccõ¬
sequi. ⁊ labo scripsit possesic
tantum accipiendum estsi
expeclit pupillo ita tutela
a dministrari cetm̃ si n̾ expe¬
dit dicend̾ estab solui pu¬
pillum oporte̾ n enimini
hoc ad mmistr̾atur. tuteleut
m̃gantur pupilli indexgͥ
quicõtrario uiditio cognos¬
citutilitatem pupulispecta¬
bit.ian tutorex õfficio sum¬
ptus fecit. ¶Contraruin
ditium anad hoc quoq cõ¬

Expanded text:
mpendit, quam est in facultatibus? uideamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit.Contrarium iudicium an ad hoc quoque com
Abbreviated transcription (Latin):
ore negotia gerebat. debetu¬
enirt ꝙ m impens̃um cst ded¬
ucuntur enim in rutelc iudi¬
tium sumptus quo scumq
fecit in rem puꝑ uli sictri sic
ssores ⁊ad quos ca res ꝑtinet¬
tela ⁊ sicut actiones patitur
p in̾ ac sipupillus pubes factꝰ
ctum cutorem cẽ qmͣuis cum

Expanded text:
ore negotia gerebat, debet uenire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex ssores et ad quos ea res pertinettela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factusctum tutorem esse, quamuis com
Abbreviated transcription (Latin):
b mutuatus est si necesse ha¬
cauit cutor. Si iumium ꝓfui¬
tpupillo pecumã ce̾ solu̾tam.¬
Prme si forte tutor iliquid
pecume debuit fenerare. isiq¬
uid ipẽ ꝓpupillo soluit noc

Expanded text:
 mutuatus est, si necesse hacaruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam.Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo so
Abbreviated transcription (Latin):
petẽ d s ⁊ si curitor sit uł pu¬
pilli uł adolescetis uł furiosi
uł ꝓligi dicendum est ⁊ hus
um idem incuratore quoq u¬
entris ꝓbandum est que sña
sabini fuit existimãtis cctisqͦ
curatorib ex eisd̾ causis dam¬
dum ⁊ trarium iuditutm io¬

Expanded text:
tor sit uel pupilli uel adulescentis uel furiosi uel prodigi, dicendum est etiam his um. idem in curatore quoque uentris probandum est. quae sententia Sabini fuit existimantis ceteris quoque curatoribus ex isdem causis dandum contrarium iudici
Abbreviated transcription (Latin):
que debebantur alias tutoric
ut puta apre pupilli si quid
debitum fuit queritur ⁊ in
agis puto cum integra sita¬
ctio tutori ñ ce incotrarium
iuditium deducendum qu¬
id tñ sudd expectauit quiar
tutorerat ⁊ id̾o ñ exigit. ¶ui¬
deamꝰ in cotrario uiditio tu¬
teleindempnitatem⁊ sequ

Expanded text:
quae debebantur alias tutori, ut puta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contrarium iudicium deducendum.Quid tamen si ideo exspectauit, quia tutor erat et ideo non exegit? uideamus, an contrario iudicio tutelae indemn
Abbreviated transcription (Latin):
is atributos filiis assignatos
cilius uolũtatis emolumtu
cñsequetursa luo uire coĩ.¬
eorum filio suo ubtum assign¬
iuĩt non obstat. quominusalt̃
patronꝰ̾ius solidum suum habe
uum suum manumittẽ ⁊ eund̾
ut lib̾tum. issignare. ¶Deul¬
ris qui si mulrmpo testite sena¬
tus locut᷑ est gͦ de postumis nicħ̾
puto.⁊ postumos contuu ꝙ inq¬
uid senatus si exlibis quis mpo
gnificat quimppetum inciuiti¬
te cͣ̃ desierit. non.i siquis ab hos

Expanded text:
is adtributos filiis adsignatos cilius uoluntatis emolumentum consequantur, saluo iure coeorum filio suo libertum adsignnon obstat, quo minus alter patronus ius solidum suum habeeruum manumittere et eundem ut libertum adsignare.De liberis, qui sunt in potestate, senatus locutus est: ergo de postumis nihil puto etiam postumos contineri.Quod inquit senatus 'si ex liberis quis in gnificat, qui in perpetuum in ciuitate esse desierit, non
Abbreviated transcription (Latin):
que possut f. ꝙ lib̾to intestito
de functo qm.id iegittimã hr̃¬
ditatem admuti nonͣ possunt
indendẽd̾ c̃. ne admittitur filiꝰ
issignatoris in familia ittu¬
nens in uo ⁊ puto cmnancipat¬
os pp̾torem p̾feren dosubos ee¬
uĩt eiꝰ cui. issigatus accipe̾ debe¬
m ñ solum filios rͥcrum. ⁊ ne

Expanded text:
to defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non possunt, uidendum, ne admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatos per praetorem praeferendos.Liberos autem eius, cui adsignatus est, accipere debemus non solum filios, uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ si exhrd̃ati filio lib̾tum̃ qͥs
assignauit ualet. issignatio net
noct ci noti exbr̾datois qnͣtu
gnatom fuit exh :dat̾ nosemp
exhr̃datio adimet assignatom
nisi ħ aio fcĩ est s suis cui assig¬
natꝰ est. repudi auit puto ueriu
q. ⁊ marcellus scriꝑ sit. posse. ad¬
nuti fr̃es enis. ¶Si sit expatio¬
no filius unus craltõduo. ⁊uni
cor lib̾tus assignat̾ c̃ uidẽdu
est ꝙͣ ptes fiat hr̾dititis libti

Expanded text:
 si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum gnationem fuerit exheredatus, non semper exheredatio adimet adsignationem, nisi hoc animo facta sit.Sed si is cui adsignatus est repudiauerit, puto uerius, quod et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius.Si sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, uidendum, quot partes fiant hereditatis l
Abbreviated transcription (Latin):
eum nõ stet quo minus duc
tiam consobrinam uxorem
duxit exbesse hrs esto qui n̾
duxit extrienit. hr̾s esto uiuo
testĩtore ꝯ sobrina defuncta

Expanded text:
eum non stet, quo minus ducatiam consobrinam uxorem duxerit, ex besse heres esto: qui non duxerit, ex triente heres esto". vivo testatore consobrina defuncta
Abbreviated transcription (Latin):
rc̃ si fortẽ qͦuis cauĩt nisi ira¬
sset scaliquid facturum forte
restituturum ꝙ accepit opor¬
cebit itiq remitti cantionẽ
Siquis sub iurisiurandi con
tut huc indenaum est aurt¬

Expanded text:
 nisi iurasset se aliquid facturum, restituturum quod accepit: oportebit itaque remitti cautionem. Si quis sub iurisiurandi condtus, huic videndum est a
Abbreviated transcription (Latin):
tisent se legita̾co .t. relicta n¬
rc̾sicturos placet⁊ remitui
cis ꝯ ditom quia ad fraudem
iegum respiccrenti ue uetar¬
ent quosdam legati capere ꝙ̃¬
oncerexptoc tuendus eẽt p̃ro
tione iurisurandireunquut᷑
a p̾torere prõbantur ꝓiudite¬
di conditione quio autepeit
aut omittendo coditionemp
li conclitõ quia relictum est
ita caꝑe ut capiunt hn quibu

Expanded text:
sent se legata eo testamento relicta reddituros, placet remitti eis condicionem, quia ad fraudem legum respicer‹e›t, quae uetarent quosdam legata capere: quione exceptione tuendus esset procione iurisiurandi relinquuntur, a praetore reprobantur: providit endi condicione quid accepit, aut omittendo condicionem ndi condicione quid relictum est, ita capere, ut capiunt hi, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
ut remitti uins iuirandi con¬
ditio debrat.iz.aln conditioni
partndumͣ habcat. ¶S. si sub
toĩ. aut iuret aliud quid̃ uid¬
endum nunꝙ̃ remiti ei con¬
dicõ nõdebet. qr pt̃ alt̾u cond¬

Expanded text:
ut remitti iurisiurandi condicio debeat, licet alii condicioni parendum habeat. Sed si sub cioni aut iuret aliud quid, uidendum, numquid remitti ei condicio non debet, quia potest alteri cond
Abbreviated transcription (Latin):
chus hr̃s esto  stichus hrs
n̾õerit. stichꝰ lib̾ brsq esto.
inhac qonc in primis que¬
rendum est uͣtrum unus
gradus sit uł duo. ⁊an cam
utati sit substitois anicad̾
ꝑmaneat. ¶Et quid inpie¬

Expanded text:
chus heres esto. si Stichus heres non erit, Stichus liber heresque esto". in hac quaestione in primis quaerendum est, utrum unus gradus sit an duo, et an causa mutata sit substitutionis an eadem permaneat. et quidem in ple
Abbreviated transcription (Latin):
detcum qui libtͣatem darc
potest ip̃m ocbe aut p̾sentia
ie aut indiem aut subcditi¬
onc dircub̾tatem. nec habẽ
facultatem incisum aquoli¬
let ob uementis lib̃tatis hẽ¬
dem institue.¬
con sobͣrinam nr̃amduxit.
uxorem exdodrante. qui no
dux̾it ex quidratchĩs ẽsto.
aut nubit alti. aut non uult
⁊ quierhus durit uxorem¬
antem critalt̾ius quadrans

Expanded text:
det eum qui libertatem dare potest, ipsum debere aut praesenti die aut in diem aut sub condicione dare libertatem nec habere facultatem in casum a quolibet obvenientis libertatis heredem institueconsobrinam nostram duxerit uxorem, ex dodrante, qui non duxerit, ex quadrante heres esto.' aut nubi‹t› alteri aut non uult m qui ex his duxit uxoremantem, erit alterius quad
Abbreviated transcription (Latin):
mittendo non est. neccesse.
adire p̾torem semel erum ĩ
ꝑpetuum a p̾tore remissu
est. nec ꝑ singuios remittr᷑¬
dum. ¶ Et id circo ex quo
ducs legici cessit irinissum
uicetur ĩ ignorante scripco
hrd idoq in hrde legatiri.
recte pbitur. ut post diem
legati cedentem si cetessit legi¬

Expanded text:
remittendo non est necesse adire praetorem: semel enim in perpetuum a praetore remissum est nec per singulos remittendum. et idcirco ex quo dies legati cesserit, remissum videtur etiam ignorante scripto herede. ideoque in herede legatarii recte probatur, ut post diem legati cedentem si decesserit leg
Abbreviated transcription (Latin):
bit. cum auua nepotem
sub conditione emancip¬
iteĩs ꝓ ꝑte hr̃dem in stitu¬
Sit ⁊ post ea codicilis scriptis
hor amplius ei legauit qmͣ
ditate substitom fecisset.
erit. meuus hr̃̾s esto. si ti¬
tius suspectam adĩerit hr¬
ditatem pot meuius suo i¬
rbitrio adire ⁊ quartamre

Expanded text:
a nepotem sub condicione emancipationis pro parte heredem instituit et postea codicillis scriptis hoc amplius ei legavit quam ditate, substitutionem fecisset.erit, Maevius heres esto": si Titius suspectam adierit hereditatem, potest Maevius suo arbitrio adire et quartam re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊do iussu iegatiri non posse
adire hr̃ditatem. ic ꝑ lax uer¬
um est. stichum prdemnouo
tem illi conpetẽ cum unus
gr̃adus iuudtur quid gͦ smno
adicrit. titius incipiet. asu¬
bstitutõ stichus lib̃ ⁊ hr̃s
cr̃ porro qm̃ dii non adut
iussu icgatari nec ercausale¬
giti mtciugitur legatiret es

Expanded text:
ii non posse adire hereditatem, ac per hoc verum esse Stichum heredem non tem illi competere: cum unus gradus videtur. quid ergo, si non adierit Titius? incipiet substitutione Stichus liber et heres esse. porro quamdiu non adit iussu legatarii, nec ex causa legati
Abbreviated transcription (Latin):
sipure quis instituatur de¬
inde sub coditionesib
sub stituatur. nichi fiat᷑.
substicutio conclitionalis
nec mutata in telligatur
Suipe cum ⁊ si exstitit cõ¬
ditio due pure sũt inscit

Expanded text:
si pure quis instituatur, deinde sub condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt instit
Abbreviated transcription (Latin):
tib pictͣatisratõ
inpateñtib constait.
d q̃resi filiusmiles ⁊ pa¬
inpatrem aliqua cẽ¬
misit. ĩ ꝑ mo delicti
erãti oport cõtumelus asfiat
ł nuptus manus eis confeit
p̾fect̾ urb iss delictũ ad publi

Expanded text:
tibus pietatis ratio in parentes constare debet: quare si filius miles in patrem aliqua commisit, pro modo delicti erari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publi
Abbreviated transcription (Latin):
do quis ad egit dicend̾ c̾non
punin patroni haclegessipa¬
tronꝰ libĩtim iure uirando. id¬
egit ut sibi nubet siquid̾ du¬
cturus eam adcgi̾t nichil con¬
t̾lege̾ fecisseuidebit ¶ Siuo
no ductur. pp̾hoc solum ad eg¬

Expanded text:
dicendum est non puniri patronum hac lege. Si patronus libertam iureiurando adegerit, ut sibi nuberet, si quidem ducturus eam adegit, nihil contra legem fecisse videbitur: si vero non ducturus propter hoc solum adeg
Abbreviated transcription (Latin):
Marens patronꝰ patron¬
⁊ libi ue aut parentes patroni
patroneut. n si ob negotiui
tatiend uł nõ faciend pocum¬
am accepisse dice̾tur ĩn fc̃m

Expanded text:
arens, patronus patrona, liberiue aut parentes patroni patronaeue, neque si ob negotium faciendum uel non faciendum pecuniam accepisse dicerentur, in factum
Abbreviated transcription (Latin):
ilibcus inmore se cen¬
titarlo infraude legis fecit ipo
mĩt nonualebit id̾ ꝙ factum
est ⁊ idõ qiͣ incentenarii liberti
bois locum habebit patronus
ea alicnad o nulliꝰ momiti c
puncsiqua alicnauit infra¬
udem pitroni ad huctri pot a¬
uenatõm in nor centenarioit¬
maneat auenatio quid ires
i caliisiana acoone ieuocab¬
untur ea q̃̾ ꝑ fiaũdem sũt auic¬
niti ⁊ ita uilianus sepissmscͥ¬
bit co quoq iure utim᷑ diusita¬

Expanded text:
libertus minorem se centenario in fraudem legis fecerit, ipso iure non ualebit id quod factum est, et ideo quasi in centenarii liberti bonis locum habebit patronus: ea alienatio nullius momenti est. plane si qua alienaverit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem vires et Calvisianam actionem revocabuntur ea quae per fraudem sunt alienata: et ita Iulianus saepissime scribit eoque iure utimur. diversita
Abbreviated transcription (Latin):
onori pareñtum ac
dat dnoꝵ tribucnduest ut
qmuis ꝑ ꝓcuratorem iuditiũ
accipitur ne accio de c̃õlo aut
iniuriarũ ineos detur l enim
ubis edicti no habeant᷑ infam

Expanded text:
onori parentium ac patronorum tribuendum est, ut, quamvis per procuratorem iudicium accipiant, nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: licet enim verbis edicti non habeantur infam
Abbreviated transcription (Latin):
ni amia nri darissimi iuriiz ic
sententia fuissc. ¶ Item quesit¬
um est si patroni filius capitis
accusiuit. uberum an lax no¬
in hac fuit opimione. notam as¬
ꝑsampatronifino libis enis
noce̾̃ iunanꝰ aut negauit s sid̾¬

Expanded text:
ni amici nostri clarissimi viri hanc sententiam fuisse". Item quaesitum est, si patroni filius capitis accusaverit libertum, an hoc noin hac fuit opinione notam adspersam patroni filio liberis eius nocere, Iulianus autem negavit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
quialimenta dec̾ni desiderat
sscipe delet cognitom nec te¬
mercaumenta decnere. nei
alt̾utram ꝑtem delinquat
ꝯmmari grunoressensuras
infligecius ꝙ supra ꝑfessio¬
ncm cius apud cum finit cõ¬
phensum. ¶ldemad instr¬
uctionem quoq pupillor
uł adolescentium pupillaꝵ
respectu facuitatum ⁊ ctatis
eor qui instruuntur. ¶ d si
egeni sunt pup illicos desu
o ale tutor non compcllitur
⁊si forte p̾ dec̾tiaumerita ad
egestatem fuit pupulus ꝑa¬
uctus dimimn debent quede¬
creta sunt qm̃ad̾m solent᷑ au¬
gi si quid patrimoi̾o accesse
scituit fiuic dotis nõie cumĩ
famibanup siss ducentale¬

Expanded text:
qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat:comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum.Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulescentium pupillarurespectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur.Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesserstituerat, filiae dotis nomine, cum in familia nupsisset, ducenta le
Abbreviated transcription (Latin):
istente con clitre qr tutoret
desiñt. s si quis testo usq
ad temp̾ fuit datus idem
erit dicendum ci generałr
ꝙ ⁊ traditum est. pupillu
cum tutore suo tutelcagẽ
non posst hactenus ueru
est si tneadem tutelasit ab'¬
surdum enim eratabtuto
re ad ministratois ratõnn¬
egotioꝵ pupilli reposci inqͣ

Expanded text:
istente condicione, quia tutor esse desinit. Sed et si quis testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit dicendum. Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum enim erat a tutore rationem administrationis negotiorum pupilli reposci, in
Abbreviated transcription (Latin):
sensissz eum ⁊ hoc fuit appro¬
batum ita eiꝰ quoq petitoem
fore si non minusinqñtita
pignori accepat uendidit⁊
prote pignoratitio iuditi
uadebitore ꝯuent̾ docessit
iuditio nundu finito resti¬
tuit hr̾ditatem septitio q̃ si

Expanded text:
sensisset et hoc fuerit adprobatum, ita eius quoque petitionem fore, si non minus in quantipignori acceperat, uendidit et propterea pigneraticia iudicio a debitore conuentus decessit iudicio nondum finito restituit hereditatem Septicio. quaes
Abbreviated transcription (Latin):
lumentum ad eum nõ respi¬
cit. ¶ S si pponas extõ legatum
rogatumq cumi p̾stait alicui
ex libis parentib q̃ sequẽtĩ¬
b queꝯ seque̾t̾ dicem̾ p̾stani
debelax ampius ⁊ si ext̾neo ⁊¬
relittum sit sub hocͣ m̾o ut
aliciu ex libis p̾staret cquis¬
simũ crit dicere n debẽ ei p̃tor¬
em denegare accioncm ¶Ei

Expanded text:
lumentum ad eum non respicit. Sed si proponas extero legatum rogatumque eum praestare hoc alicui ex liberis parentibusque, consequenter dicemus praestari debere. Hoc amplius et si extraneo relictum sit sub hoc modo, ut alicui ex liberis praestet, aequissimum erit dicere non debere ei praetorem denegare actionem. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
uerit penum hr̾s dare ⁊ tuc pe¬
cuniam debi cuintpellatus
functum nõ cediss iũ int̾ea de¬
cessit. legitarius tunc hrdi eui
no uͥbi fundum debi. namq cũ
cdictum est ita puͣpulus sundu
dito ꝑfectum est legituma cu¬

Expanded text:
it penum heres dare, et tunc pecuniam deberi, cum interpellat‹u›s fundum non dedisset, et, si interea decesserit legatarius, tunc heredi eius non nisi fundum deberi. namque cum dictum est: 'at Publicius fundum dato', perfectum est legatum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ħ u̾ba eimq alumpno me¬
opost ctatem supͣ scriptam̃ cu¬
rabis reddẽ fidiꝯmissum ab
hr̃dib petendum qui pectĩa
dari scipulari debunt. S fide¬
uissores ab co ñ petendos ca¬
uis fidem sequi defuncẽ uoi¬
u̾it. ¶Pr annuitot i fruct¬
ubonoꝵ q̃ uxori legat acces¬
sura filii pat̾ͥmonio p̃t cribi¬

Expanded text:
 uerba 'eamqu‹e› alumno meo post aetatem supra scriptam curabis reddere' fideicommissum ab heredibus petendum, qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit.Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, accessura filii patrimonio prae
Abbreviated transcription (Latin):
q fidiꝯ missum dedit.⁊ eode
cestõ ita cauit. ꝙ ego utiumti¬
tiu h⁊dem in stitimiti eum
adire br̃ditatem uolo sus ꝑ
atria poterat ⁊ libatus fuit. q̃¬
sitii e an acoheredib euisadi¬

Expanded text:
 fideicommissum dedit et eodem testamento ita cauit: 'quod ego Lucium Titium heredem institui, ita eum adire hereditatem uolo, si is patria potestate liberatus fuerit': quaesitum est, an a coheredibus eius adi
Abbreviated transcription (Latin):
demSnti eet libis fidom¬
issum̃ relictum si morte pris
dubitiuit diemq eisisem¬
ancipatoe cẽssisse qui mor¬
tem pris cedet.
um ita logatum est sti¬
chumuł ꝙ expamphila nat¬
um erit hrs meusdrto no
añ dies legati eius cedet qm
aliquid ex pamphila natũ
fuit uuit c̾tum fuit nas ñ

Expanded text:
esset liberis fideicommissum relictum, si morte patris dubitauerit diemque eius emancipatione cessisse, qui morte patris cederet. um ita legatum est: "Stichum vel quod ex Pamphila natum erit heres meus dato", non ante legati eius cedet, quam aliquid ex Pamphila natum fuerit aut certum fuerit nasci non
Abbreviated transcription (Latin):
duxero. nec cauelit nube̾ dicẽ¬
dumerit dicin legiti cede quia
ꝙ ꝑme no stit. quominꝰ pare¬
bus h̾rdi ꝑ stibitur iegatumi
tur ¶ Sicum dies legiti crdem¬

Expanded text:
nec ea uelit nubere, dicendum erit diem legati cedere, quod per me non stat, qu‹o› minus parebus heredi praestabitur legatum, tur.Si, cum dies legati cede
Abbreviated transcription (Latin):
it an litemꝯ testatim tradita
penore hrs libe̾t᷑ ꝙ si ita scrip
sit. sipenumint᷑. kalendas. nõ
dedit .c. dato ñ esficictur ut ɨ¬
duo icgata sint. s ut .c. legata
subꝯclitione uideantur. ¶e

Expanded text:
ut ante litem contestatam tradita peno heres liberetur.Quod si ita scriptum sit 'si penum intra kalendas non dederit, centum dato', non efficitur, ut duo legata sint, sed ut centum legata sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
sit lib̾ sibi cum aquirere¬
Item celsus soribit ꝙ ⁊ uilianu
pbrit huiꝰ legati diem exdie
mortis cede no exquoidita est
hrditas isi forte post muitos
innosadeatir hrditasomiu̾
annoꝵ legatario debis a si
quod annis sit legatum mͥ
ciudenssit uoluntas testator
mannuas pensiones dunde

Expanded text:
sit liber, sibi eum adquirere.Item Celsus scribit, quod et Iulianus probat, huius legati diem ex die mortis cedere, non ex quo adita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi.Sed et si quotannis sit legatum, mieuidens sit uoluntas testatoris in annuas pensiones ideo d
Abbreviated transcription (Latin):
legati quid petitiom facit oes¬
sionis dici nõ facit᷑. Prouide
sis pure institut̾ tardus ad¬
eat. siue subꝯdititine nccͣ ꝑ̃co¬
ditom in ꝑediatur legatari se¬
carus est. ¶ S ⁊ si nũdum na¬
tũs sit hrs in stitut᷑ant apud
hostes sit si muli legitatio n̾
necebit. eo ꝙ dies legati cessit¬

Expanded text:
legati quidem petitioni facit, cessioni diei non facit.Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est.Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies legati cessit
Abbreviated transcription (Latin):
potius filio soluat. finge eni
hoc nou̾tim exp̾ssum sit. ita
ati cessit. de in̾ legatarius inĩ
ilienum ꝑuenit ip̃i potitui
debetur legatum in cuĩ s. ius
ipe ꝑuenit trascunt eni cum
co qui ei debeant᷑. ¶S si subcoͬ¬
ditione fuit legatum ñ tran

Expanded text:
potius filio soluat: finge enim hoc nominatim expressum 'ita ati cesserit, deinde legatarius in ius alienum peruenit, ipsi potius debetur legatum, in cuius ips‹e› ius peruenit: transeunt enim cum eo, quae ei debebantur. sed si sub condicione fuerit legatum, non tra
Abbreviated transcription (Latin):
agistratum uissus e̾ ilimen¬
ta pupille ⁊ m̾cedes ut libe¬
ralib anib instrucretur pu¬
pille noie pccptorib darep
ubes f̃̾us pupillus pubi
iam fc̃c sorori sue lucenta le¬
gati cã soluit. qitum estan
tutele iuditio consequi po¬
ssit. ꝙ inalimenta pupille¬

Expanded text:
agistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa solvit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupill
Abbreviated transcription (Latin):
go quid̃ ꝓbo in cocubina adi¬
mẽdum ei connubium sip¬
atronum inuitum deseratłꝗ
uppe cum honestius sit patro
Si qua impatroni fuit cõcubi

Expanded text:
go quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum inuitum deserat, quippe cum honestius sit patronSi qua in patroni fuit concubi