comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monitus fuerat. scõrũ martyrũ dronisu
rustici & eleutherii corpora requirens.
gesta torũ insarcofagis & nomina repperit. quȩ
trinsecus miro decore fabricauerit. foris quo¬
q desuper absidam illam infra quã ueranda
mastyrum corpora tumula uerat. ut pleni¬
us deuoti animi expler& desideriũ. exargen¬
to purissimo mirifice co opesuit
au & de proprio teloneo qđ ei annis singu¬
lis ex massilia soluebatur. centũ solidos in
lum inaribus eiusdẽ ȩcłȩ eotenore conces¬
sit. ut oleũ ex inde actores regis scđm qđ
ordo cata boli ess& quasi ad opus regis stu¬
diose emerent: & sic demũ missis ipsius lo¬
ci annuatim traderent. Prȩceptũq ex¬
inde taliter firmare studuit. uttã in ipsa
massilia quã ualentia. fossas. & lugdunum.
uel quocũq ꝑ reliqua loca transitus ergtꝰ.
omne teloneũ desex plaustris quibis hoc
uidebatur deferri. usquequo adipsã basilicã¬
peraccederent omnimo dis ess& indultum

Expanded text:
aemonitus fuerat, sanctorum martyrum Dyonisii, aemonitus fuerat, sanctorum martyrum Dyonisii, Rustici et Eleutherii corpora requirens, digesta eorum in sarcofagis nomina repperit, quae trinsecus miro decore fabricaverit, foris quoque desuper absidam illam, infra quam veneranda martyrum corpora tumulaverat, ut plenius devoti animi expleret desiderium, ex argento purissimo mirifice cooperuit. 18. Nam et de proprio teloneo, quod ei annis singulis ex Massilia solvebatur, centum solidos in luminaribus eiusdem ecclesiae eo tenore concessit, ut oleum exinde actores regii, secundum quod ordo cataboli esset, quasi ad opus regis studiose emerent et sic demum missis ipsius loci annuatim traderent. Praeceptumque exinde taliter firmare studuit, ut tam in ipsa Massilia quam Valentia, Fossas et Lugdunum, vel quocumque per reliqua loca transitus erat, omne teloneum de sex plaustris, quibus hoc videbatur deferri, usquequo ad ipsam basilicaperaccederent, omnimodis esset indultum.
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis ad propin quabat. Sed quia
nonminus in reges quã in alios homines
diuina quod uult exerc& potentia. qui mer¬
tes alios arguerat. sit ipse iners. ut manifes¬
te intelle ger& quã uis ipse ess& potens. po¬
tentioribus concedendum. Quippe martr¬
res fugitiuũ tuebantur. & e contre hostes lon¬
ge asuis pen& ralibus arcebant
Ictus ergo cdotharius & rex magnitudine stu¬
pe factus ponit furorẽ. filioq redit inpatrẽ
gnoscit culpã. de securitate pollic& ur
ta demũ ab eundi copia concessa. edi bea¬
torũ mastr̃rũ succedit. eosq patronos hu¬
milip̃ce a sciscit. quorũ expestus fuerat ma¬
nifestũ uirtutis indiciũ. Et quia quã ꝓba¬
ta sibieorũ merita essent agnouit. pluri¬
nificentiam. Numerosa & optima p̃diadedit
ACOBERTUS deniq dõ annuente regnũ pa¬
ternũ i inens. inter alia quȩ laudabiliter
gessit. memor uoti iã dicti. accessit ad su¬
pra memoratũ locum. & sicut in somnis p̃¬

Expanded text:
plurimis, adpropinquabat. Sed quia plurimis, adpropinquabat. Sed quia non minus in reges quam in alios homines divina quod vult exercet potentia, qui inertes alios arguerat, fit ipse iners, ut manifeste intellegeret, quamvis ipse esset potens, potentioribus concedendum; quippe martyres fugitivum tuebantur et econtra hostes longe a suis penetralibus arcebant. 11. Victus ergo Clotharius et rei magnitudine stupefactus, ponit furorem filioque redit in patrem, ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit eosque patronos humili prece asciscit, quorum expertus fuerat manifestum virtutis indicium. Utque, quam probata sibi eorum merita essent, agnovit, plurinificentiam numerosa et optima praedia deditagobertus denique, Deo annuente, regnum paternum retinens, inter alia quae laudabiliter gessit memor voti iam dicti accessit ad supra memoratum locum, et, sicut in somnis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ad stant tres uiri. & corporũ linia men¬
tis. & uestiũ nitore conspicui. Cũq.
in eos stu pefactiis intender&. unus eoꝵ
qui socios prestare ueneranda canicie
& auctoritate uidebatur. sic eũ affatus. ẽ.
cias o iuuenis nos. ẽẽ: quos pro xp̃o passos
fama asseuerante audisti. dr̃onisiũ. rusti¬
cum & eleuthȩriũ. & nra hic corpora tegi
ed quia famã nram sepultura quã uides &
domus huius uilitas obscurauit. si me moriã
nr̃i te ornatum iri promittis. hacte possu¬
mus quã pateris liberare angustia. & incunc¬
tis auxiliante dõ prestare suffragiũ. Et ne
putes somnii te inlusum fantasia. accipe
signũ ueritate subnixum. Egesta humũ
quo monumenta nrãteguntur. quẽq qđ
sepulchrũ contineat. litterȩ insingulis ex¬
presse docebunt. Ilico experge factus no¬
mina quȩ audierat describit. & ex mas¬
tyrũ allo quio.ingenti exultatione tri¬
pudians. uoto se quod postea studiosis¬

Expanded text:
adstant tres viri et corporum liniamenadstant tres viri et corporum liniamentis et vestium nitore conspicui. Cumque in eos stupefactus intenderet, unus eorum, qui socios praestare veneranda canicie et auctoritate videbatur, sic eum affatus est: 'Scias, o iuvenis, nos esse, quos pro Christo passos, fama asseverante, audisti, Dyonisium, Rusticum et Eleutherium, et nostra hic corpora tegi. Sed quia famam nostram sepulturae, quam vides, et domus huius vilitas obscuravit, si memoriam nostri te ornatum ire promittis, hac te possumus quam pateris liberare angustia et in cunctis, auxiliante Deo, praestare suffragium. Et ne putes somnii te illusum fantasia, accipe signum veritate subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quemque quod sepulchrum contineat, litterae in singulis expresse docebunt'. Hico expergefactus, nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exultatione tripudians, voto se, quod postea studiosis
Abbreviated transcription (Latin):
mouerant. sequoq a regis insectatione
protegere possent. Nec spẽ euentus elu¬
sit. Quippe ch lotharius ut eũ scõrũ tute¬
lã exp&isse audiuit. adhuc inmaiorem
tollitur irã. mittitq satellites qui inde eum
abductũ. sibi ocissime presentarent. Ma¬
turabant illi. quod fuerat iussũ implere
Cũq ad scm̃ locũ tendentes. Non plus uno
miliario abessent : ultra aspirare uiam
tendentes. diuino nutu ꝓhibentur. Rede¬
unt ad dominũ. & quid passi fuerant pan¬
dunt. Quorũ fidei derogans. qui suo im¬
perio amorẽ filii pr&ulissent. rlegit alios.
qui quod łn neglexerant: sagaciter im¬
plerent. Rursũ illi similia paciuntur.
& re gressi eandem rem iterato ingemi¬
nant. Sed nec sic animositas regis defer¬
buit. & quod per ministros ne qui uerit.
pes se implese contendit
NTEREA dũ hȩc aguntur. dagobestũ
mastrribus humili corde prostratũ sõ
nus corripit. eiq prono ita coniacenti

Expanded text:
moverant, se quoque a regis insectatione moverant, se quoque a regis insectatione protegere possent. Nec spem eventus elusit. 8. Quippe Clotharius ut eum sanctorum tutelam expetisse audivit, adhuc in maiorem tollitur iram mittitque satellites, qui inde eum abductum sibi ocissime praesentarent. Maturabant illi quod fuerat iussum implere. Cumque ad sanctum locum tendentes, non plus uno miliario abessent, ultra aspirare viam tendentes, divino nutu prohibentur. Redeunt ad dominum, et quid passi fuerant, pandunt. Quorum fidei derogans. quippe qui suo imperio amorem filii praetulissent, deligit alios, qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi, eandem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se implere contendit. 9. Interea dum haec aguntur, Dagobertum martyribus humili corde prostratum somnus repente corripit, eique prono ita coniacenti
Abbreviated transcription (Latin):
sũ tumorẽ tanti fastus ꝓcederent suas in iui¬
rias ron ulciscĩ. E lagellis ergo eũ ad fici
imperat. Post uero barbȩ rasione. ea enĩ
tum precipia erat iniuria deturpat
ic ex inprouiso qui secundarũ rerũ successu
futurũ seregẽ auspicabatur. quã longe ab
illa dignitate ab ess&. ad monitus intellexit
EUER TENTI igitur chlothario. his contu¬
meliis dehonestatus sadregisilus se offest.
passusuel a quo fuerat in lacrimans indicat
exitaq ducis sui motus in iuriis. filioq mul¬
ta furibunde interminans. accersiri ad se
eum iub&. Quopreconio dagobertus quia
patri resistere nec fas nec possibile erit
meo se illi obniti posse iuste credidit. sim
edem prefatã beatorũ martirũ irc̃ patris
declinando conceder&. Innt itaq tutis¬
simã fugam. & quo se insequente ceruũ
uiderit. ipse quoq patre perse quente
se confert. Persuasũ sibi hoc facto mons¬
trans. ut qui canes ab ingressu suȩ edis re¬

Expanded text:
nsum tumorem tanti fastus procederent, suas iniunsum tumorem tanti fastus procederent, suas iniurias non ulcisci. Flagellis ergo eum adfici imperat, post vero barbae rasione, – ea enim tum praecipua erat iniuria, – deturpat. Sic ex inproviso, qui secundarum rerum successu futurum se regem auspicabatur, quam longe ab illa dignitate abesset, admonitus intellexit. 7. Revertenti igitur Clothario his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert passus, vel a quo fuerat, inlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde interminans, accersiri eum ad se iubet. Quo praecognito, Dagobertus, quia patri resistere nec fas nec possibile erat, in eo se illi obniti posse, iuste credidit, si in aedem praefatam beatorum martyrum iram patris declinans concederet. Iniit itaque tutissimam fugam et, quo, se insequente, cervum viderat, ipse quoque, patre persequente, se confert, persuasum sibi hoc facto demonstrans, ut qui canes ab ingressu suae aedis re
Abbreviated transcription (Latin):
industria idiam dep̃hendiss& Ialiorũ senten¬
tia in re plenius inducitur. Uerũ quia eum
in ordine redigere non sufficer&. duxit satius
oportunitatẽ operiri. qua & causam efficati¬
us explorar&. & inemulum quod meruiss&
temptar&. Chlotharius igitur quadã die
uenatũ ut. longiusq. recessit Contigit autẽ
& dago bertũ. & memoratũ ducẽ domi rese
disse : Tunc dagobertus exoptabilẽ allatam
sibi nactus occasionẽ. ducẽ ad se eisoat. iub&¬
quo secũ prander&. Ille mhilminus quã qđ fu¬
tusũ erat cogitans. remissius habere. & futu
ro immo iam dño debitũ honorẽ non exhibe¬
re. terq porrecta sibi ab eo pocula dignus in
quẽ prioris contumatiȩ uindicta recider&.
non sicut adnõ seduelut a socio infauste obla¬
ta presumit. Deinde dagobertus ut patri
infidelis. ut sibi emulus. utq. sociis muisus
for& oftus ẽ. exponere. Non opostere serui¬
les quidem molestias diu differri. & ne inmm̃¬

Expanded text:
industria id iam deprehendisset, aliorum sentenindustria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua et causam efficatius exploraret et in aemulum quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque forte recessit. Contigit autem, et Dagobertum et memoratum ducem disse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat, jubetque secum prandere. Ille nihil minus quam quod futurum erat cogitans, remissius habere, ro, immo iam domino debitum honorem non exbibere terque porrecta sibi ab eo pocula dignus, in quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias diu differri, et ne in inme
Abbreviated transcription (Latin):
dagoberto locus aut dulcior aut iocundior fuit
taque dAGosertus sic probitate ut a&a¬
te in dies crescebat. spemq. futuri regis opti¬
mã subinde indiciis operũ ingerebat. Et
pater chlotharius quendã ut putabat specta¬
tȩ fidei sadregisilũ rebus subse tractandis
pͦfecerat. aquitaniȩ ducatu specialiter eicõ¬
misso. Hic tanto dignitatis fastu elatus. re¬
gis filiũ dagobertũ pastim collatȩ potestatis
superbia. partim spe regni laborens. non equo
animo prosperius agere ferebat. non quid mo¬
lir&ur simulato saltem amore obtegere diu
ualuit. sed quia i&u patris manifestus non
poterat. occultũ se ti mnimicũ crebro contẽp¬
tu aperuit. Excusatione iuuenilis eret¬
&atis. nerudis adhuc animus tumorẽ ex sub¬
iectione principũ contraher&. ne dominatio¬
nis in maturȩ adepta uestigia. inpubẽ abexer¬
citatione studio reuocarent. Fit addagober¬
tũ tã mindiosa relatio. Et quã uis sua ipse

Expanded text:
Dagoberte locus aut dulcior aut iocundior fuitDagoberte locus aut dulcior aut iocundior fuittaque Dagobertus sic probitate ut aetate in dies crescebat spemque futuri regis optimam subinde indiciis operum ingerebat. Et pater Clotharius quendam, ut putabat, spectate fidei Sadregiselum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tanto dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat nec, quid moliretur, simulato saltem amore, obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, ne dominationis inmature. adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ad singularẽ excellentiã locus quitã mag¬
nis tamcestis. tam demiq antiquis in lustrteba¬
tur quã uis occultis patronis prouectus est
eout ad proposita redeam. ceruus dui huc
illucq peruicũ obertens. edem beatorũ mar¬
tr̃rum ingreditur. seq ibi conponit. Instabant
canes. & lic& idem eis quod & ceruo pater&
ostium. & qui eos abigerit nemo iusꝑbiliũ cus¬
todum ad ess&. attamen scĩ martires suũ do¬
miciliũ nonpatiebantur mmundorũ uiolari
ingressu. Uideres hinc cerũu tutũ reppe¬
risse perfugiũ. inde canes eius prȩ sentiam
latratibus indicare. seq ab introitu ȩdis di¬
uma uiftute arceri. Dagobertus citato
cursu super uenit. rem spectaculo dignã
admiratur . stup &. amplectitur . I. itiiti mos
tũ rumor iste uulgo sollicitat. & cũ max¬
ne dagobertum. tunc &iã eosꝰ ad amorẽ
& uenerationẽ scõrũ instigat. Et ut uere
fatear. ut ex gestis post modũ claruit . nullus

Expanded text:
Deo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magDeo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magnis, tam certis, tam denique antiquis illustrabatur, quamvis occulte, patronis, provectus est. 4. Sed ut ad propositum redeam, cervus diu huc illucque per vicum oberrans, aedem beatorum martyrum ingreditur seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret, nemo visibilium custodum adesset, adtamen sancti martyres suum domicilium non patiebantur inmundorum violari ingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
bat clam sepulturȩ mandauit. signauit tam̃
locũ. ut rei gestȩ iunioribus constar& noticia.
ic in cõparabilis thesaurus diu latuit. Nec pre¬
ter famã locus ille quic quã habebat conspi¬
cuum. Et quãuis quȩdã inibi ab anteriob
regibus ꝓpter assidua quȩ ibidem agebantur
miracula conlata fuissent. tamen quia locus
ipse eo tẽpore subpotestate parisiaci antesti¬
tis constitutus erat. & cui uell& dericorũ eum
iure benesicii tradebat illiq cui concedebatur
non honestatẽ loci. sed tertrenũ lucrũ quẽ ad¬
modũ in quibus dã locis hodie cernitur sibim
de in proprios usus accumulari uidebatur.
obhoc ut diximus locus ille nimiũ neglege¬
batur. Uilis quippe tantũ edicula. quã ut fe
rebatur byata genouefa suꝑ scõs mastr resde¬
uote construxerat. tantorũ mastrrũ corporte
ambi ebat. qua sicut in processu expediã ꝓfutu¬
rũ orbi eorum nomen enituit. & procurante

Expanded text:
bat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen bat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen locum, ut rei geste iunioribus constaret notitia. Sic incomparabilis thesaurus diu latuit, nec preter famam locus ille quicquam habebat conspicuum. Et quamvis quaedam inibi ab anterioribus regibus propter assidua, quae ibidem agebantur miracula, conlata fuissent, tamen, quia locus ipse eo tetis constitutus erat, et cui vellet clericorum eum jure beneficii tradebat: illeque cui concedebatur non honestatem loci, sed terrenum lucrum, quemadmodum in quibusdam locis hodieque cernitur, sibi inde in proprios usus accumulari videbatur: ob hoc, ut diximus, locus ille nimium negligebatur. Vilis quippe tantum rebatur, beata Genovefa super sanctos martyres devotę construxerat, tantorum martyrum corpora ambiebat, quoad, sicut in processu expediam, profuturum orbi eorum nomen enituit, et, procurante
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autẽ ad olescentię & atẽ ut genti franco¬
rũ moris est uenationibus exerceret. agere
ceruũ quadã die instituit. Qui facile reꝑ¬
tus. oblatrantibus atq cestatim in sequenti¬
bus canũ agminibus. ea pernititate qua illud
animal fertur. siluas montesq & siqua occur¬
rere flumina trans currens. canũ industriã
effugere conabatur. Iandẽ ergo uictus.
aduicũ qui catulliacus dicitur se contulit
Hic aburbe quȩ lutecia siue parisius uocat᷑.
quiq fere milibus ab est. Siquidem in ea
urbe. reges francorũ maxime sceptratiec¬
tare consueuerat
NEo sane uico tẽporib domiciani qui secun¬
dusabnerone ixp̃ianos arma corripuit.
primũ memorrtȩ urbis epm̃ beatissimũ
dionisiũ. cumq eo rusticum & eleutheriũ. quo¬
rũ alter presbiter. alter diaconus erat. proxpĩ
nomine inprospectu ipsius ciuitatis interemptos
ut̃ quȩdã familias uocabulo catullo. aqua & uico
deductum nomen dicunt. quia palã Non aude¬

Expanded text:
Cum autem adolescentiae aetatem, ut genti Francorum moris est, venationibus exerceret, agere cervum quadam die instituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur silvas montesque et, si qua occurrere, flumina transcurrens, canum industriam effugere conabatur. Tandem ergo victus ad vicum qui Catulliacus dicitur se contulit. Hic ab urbe quae Lutecias sive Parisius vocatur quinque ferme milibus abest. Siquidem in ea urbe reges Francorum maxime sceptra tractare consueverant. 3. In eo sane vico temporibus Domiciani, qui secundus ab Nerone in christianos arma corripuit, primum memoratae urbis episcopum beatissimum Dyonisium cumque eo Rusticum et Eleutherium, quorum alter presbiter, alter diaconus erat, pro Christi nomine in prospectu ipsius civitatis interemptos quaedam materfamilias vocabulo Catulla, a qua et vico deductum nomen dicunt, quia palam non aude
Abbreviated transcription (Latin):
dissima purpura clauatũ. pallio toto pur¬
pureo auro inter stellato: & sesmocinaban¬
tur inter se l&antes. Dixitq bonus pastor
dõnus p&rus. Hic frater nr̃ postulat sanita¬
tem. Et dixit beatus dõnus paulus. Mo¬
do sanabitur. Et appropin quans. misit
manũ suã ad pectus domni dionisu ami cabili¬
tes respexitq ad dõnũ p&rum. Et dixit
dõ nus p&rrus ad domnũ dronisium hila¬
riter Tuae gratiae est sanitas eius E fati
beatus dẏonisius turribulum incensi & palmam
in manu tenens. cũ prbro & diacono qui in paste
stabant uenit adme. & dixit mim. Paxtecũ
frater̃. qolitimere. Non morieris donec ad sedẽ
tuam ꝓspere reuertaris. Surge sanus. &
hoc altare in honore dĩ & apłorum rius peti
& pauli quos uides dedica. missas gratiarum
agens. Epet enim ibi inestimabilis claritas
implere quod mihi iussũ fuerat. & dicebatt
qui ibi ad erant qđ dementabã. Qua ꝓp¬
ter retuli ex ordine illis. & regi suisq opti¬

Expanded text:
dissimo, purpura clavato, pallio toto purdissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc altare in honorem Dei et apostolorum ejus Petri et Pauli, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas implere quod mihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibi aderant quod dementabar. Quapropter retuli illis ex ordine, et regi, suisque opti
Abbreviated transcription (Latin):
TEPHANUS EPS. SERUUS SERUO¬
Ruc p̃i. Sicut nemo se deb& iac¬
tare desuis meritis. sic non deb&
opera dĩ quȩ millo ꝑ suos scõs fiunt
sine suis meritis silentiare sed prire¬
dicare. quia sic angelus ad mon&¬
tobiam. Unde e go pro oppressione sc̃ȩ ȩcđȩ
are ge atrocissimo & blasphemo & nec dicendo
haistulfo ad optimũ & scĩ p&ri fidelem dõnum
pippinũ xp̃i anissimum regẽ infranciã ueni.
ubi egrota uiusq ad mortẽ. & mansi aliquot
tẽpus aplid pagũ parisiacũ in uenerabili mo¬
nasterio scĩ martrris xpi dronisii. Quocũ
iã me mẽdici defperarent. fui sicut inoratio¬
ne mȩccła eiusdem beati martiris subtus
cãpanas. & uidi ante altare bonũ pastorem
dõnũ p&rũ & magistrũ gentiũ dq̾nũ paulũ.
& nota mente illos recognbisi de illorũ sur¬
cariis & terbeatũ dõnũ dyonisiũ addexte¬
rã dõnip&ri subtilẽ & longiorẽ. Pulchra
facie. capillis candidis. colobio indutũ. candi¬

Expanded text:
tephanus episcopus servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonTobiam. Unde ego pro oppressione sanctae ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionisii. Quo cum iam me medici dene in ecclesia ejusdem beati martyris subtus companas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uidua usq ad annos octo ginta quattuos
quȩ non disce debat detemplo. ieiunis & obse¬
crationibus seruiens nocte acdie. Et hȩc ip¬
sa hora super ueniens confitebatur dño. & lo¬
quebatur deillo omnib: qui ex pectabant re¬
demptionem hierusalem.tut perfece¬
runt omnia secundum legem dni. seuersi
sunt ingalileam. inciuitatẽ suam paz ar&h

Expanded text:
a quatuor, quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Et haec, ipsa hora superveniens, confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant redemptionem  Hierusalem. Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, in civitatem suam Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
peregre profectus reliquid domũ suam.
& dedit seruissuis potestatem cuiusq ope¬
ris. & ianitori precipiat ut uigil&. Vigi¬
late ergo N escitis enim. quando dominus
domus ueniat
Sero. an media nocte. an
gallicantu. an mane. Necum uenerit re¬
pente . inueniat uos dormientes. Quod

Expanded text:
peregre profectus reliquit domum suam et dedit seruis. suis potestatem cuiusque operis, et ianitori praecipiat, ut uigilet. uigilate ergo: nescitis enim quando dominus domus ueniat: sero, an media nocte, an galli cantu, an mane: ne, cum uenerit repente, inuenia
Abbreviated transcription (Latin):
nillo tempore. Defuncto herode. ecce apparu¬
it argelus dñi in somnis ioseph in ȩgrpto dicens
Surge & accipe puesũ & matrem eius. & uade
interem ispochel. De functi sunt enĩ. qui quer¬
bant animã pueri. Qui surgens accepit puerum
& matrẽ eius. & uenit intessurm israhel. Audiers
autẽ quod archelasis regnar& in iudȩa prohero¬
de patre suo. timuit illo ire. Et am monitus in

Expanded text:
n sunt. defuncto autem Herode ecce apparuit angelus domini in somnis Ioseph in Aegypto dicens: surge et accipe puerum et matrem eius et uade in terram Israhel; defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. qui surgens accepit puerum et matrem eius et uenit in terram Israhel. audiens autem, quod Archelaus regnaret in Iudaea pro Herode patre suo, timuit illo ire. et admonitus in
Abbreviated transcription (Latin):
conuessus est.
chlotharius filius chilperici regnũ sortitus.
ui elaborata amaioribus dignitate potitus.
cũ & plurima strenue gesserit. cũ precipur
illud memorabile suȩ potentię posteris reli¬
quit indicium. quod rebellantib aduersũ se
saxonibus. ita eos armis pes domuit. ut onĩs
uirilis sexus eiudem terire in colas. qui gladu
quẽ tum forte gerebat longitudinẽ ex cessis¬
sent pes emerit. quippe ut uinioribus tumo¬
ris ausũ recordatio illius uitalis seu morti¬
feri gladii amputar&. Tanta tũ francorum
potentia. tanta regum animositas erat
Quomodo autẽ uel qualiter hoc ꝑegerit. in
sub sequentibus suo ordine plenius intimabit᷑
uit nempe idem rex chlotharius patientia
deditus. litteris eruditus. timens dm̃. ȩcdesi¬
arũ & sacerdotũ magnus ditator. pauperib
elemosinam tribuens. benignũ se omnib & pi¬
&ate plenũ ostendens. belligerator insignis.
uenationibus ferarũ nimiũ assidue utens
te thrude regina susceperat. qui patri suc¬

Expanded text:
conversus est, Chlotharius, filius Chilperici, regnum sortitus est. Qui elaborata a maioribus dignitate potitus, cum et plurima strenue gesserit, tum praecipue illud memorabile suae potentiae posteris reliquit indicium, quod, rebellantibus adversum se Saxonibus, ita eos armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tum forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit, quippe ut iunioribus tumoris ausum recordatio illius vitalis seu mortiferi gladii amputaret. Tanta tum Francorum poteQuomodo autem aut qualiter hoc peregerit, in subsequentibus suo ordine plenius intimabitur. Fuit nempe idem rex Clotarius patientiae deditus, litteris eruditus, timens Deum, ecclesiarum et sacerdotum magnus ditator, pauperibus eleemosynam tribuens, benignum se omnibus et pietate plenum ostendens, belligerator insignis, venationibus ferarum nimium assidue utens.tedrude regina susceperat, qui patri suc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ipsius non accipi & finem. Subiungens
itaq paulus ait. Quid uobis uid&ur. homoerit.
an sp̃s deorum: Respondens dronisius dix̃
Uerus ds̃ & uerus homo. & ipse renouaturus est
mundũ. Sed adhuc in cognitus est hominibus.
qm̃ apud dm̃ incęlo conuersatio eius est
Et ait paulus. Illũ dm̃ predico uobis. quẽ in cogni¬
tum appellatis. Natus enĩ ex maria uirgine. pas¬
sus subpontio pilato ꝓsalute humana. mostuus¬
est & resurrexit. cȩlosq ascendens sed & nunc
indextera dĩ patris. uerus ds̃ & uerus homo. per
quẽ facta sunt om̃ã. & uenturus⁊infine scłi. iu¬
dex omniũ quȩ sfuntur

Expanded text:
num ejus non accipiet finem. Subjungens num ejus non accipiet finem. Subjungens itaque Paulus ait: Quid vobis videtur? homo erit, an spiritus deorum? Respondens Dionysius, dixit: verus Deus et verus homo, et ipse renovaturus est mundum: sed adhuc incognitus est hominibus, quoniam apud Deum in coelo ejus conversatio est. Et ait Paulus: Illum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, et venturus est in fine saeculi judex omnium quae geruntur
Abbreviated transcription (Latin):
olim paganis adhuc uisceribus tanti mysterii
quod uenturũ erat quasi iam ueniss& ualuit
reserare. ut pote loci primatẽ cũ ario pagum
adiss & erectis ad uerbũ omniũ auribus inter¬
rogare specialiter coepit paulus quid coler&.
& quibus numinibus intam spacioso & uenera¬
bili loco inseruir&. Cui respondit dronisius.
eos quos coluerunt patres nri quorũ iustute
& sollertia mater teri contin&ur. hos colimꝰ
curii. & priapi nomine & honore sacratȩ sunt
um uero paulus singula altaria & simulacrte
falsorũ deorũ perlustrass&. interc& eras aras
repperit altare unũ cui erat titulus suꝑ scrip¬
tus. dõ ignoto. Et conuessus ad eum paulus.
interrogauit eum dicens. Quis ẽ. ille ds̃ igno
tus Adquẽ dyonisius : Adhuc inquit non ẽ.
ipse ds̃ demonstractus interdȩos. sed est in cogni¬
tus nobis. & scło uenturo futurus. Ipse est enĩ
ds̃ qui regna turus est incȩlo & interrtr & reg¬

Expanded text:
olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus curii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus ? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in coelo et in terra, et reg
Abbreviated transcription (Latin):
polim trans migreuit. Ubisimul cũ eo degens.
inuidia iudȩorũ cruci pependit affixus. & solsuidñi
mostem pauescens. lucis suȩ radios intetrȩ noctis
mutauit horrorem. atq orbis climata tenebrterũ
obtexit caligine. ea rundẽ tenebrarũ signo antea
inuiso & inaudito attonitus. ut omniũ litterarũ
disciplinis edoctus dixit. Hȩc nox quã nrĩs oculis
nouam descendisse miramur. totius mundi uerã
lucẽ aduenturtem signauit. atq dm̃ humano ge¬
neri effulsurum serena dignatione dictauit
diit arciq totius urbis athenȩ prȩerit. & curiȩ
ario pagi prȩ sidens. omniũ negotiorũ ciuilium
publicȩ et priuati. ut nobilior nobilissim is mo¬
deramina disponebat. atq inter primos primus
sophistica & sillo gistica uniuersaliũ doctrina¬
rum acumina & strophas. infulatus toga philo¬
sophica. ciuibus ac undiq ad id studiũ confluen¬
tibus profundebat. Nunc siquidẽ uatẽ qui

Expanded text:
polim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, polim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, invidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit.diit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
monicas ludificationes. & gentilicas ad inuentiones
prouolutus apłi pedibus de precatus est eũ. ut illi
& non saturni professus est fore discipulum
is ita gestis. cũ uocis nouitate athenienses per¬
moti quadam die paulũ ad ario pagũ duxissent.
ut ibi examen suadoctrina acciper&. adorsus . ẽ.
dyonisiũ. qui ob plenitudinẽ diuinȩ suꝑ noꝵ numinũ
scientiȩ theosophus id ÷ dm̃ sapiens. & aregione ur-¬
bis qua sedulo cõmorabatur. & innatis principa¬
batur ario pagita genuino quasi uocabulo utebat᷑.
altissimo sangume primi & magni dyopisu.
Non illius semelȩ ueldeucalionis. sed eius qui uitis
muentor apud athenas in signis est habitus.
longissima & clara progenie propagatus
ic nãq annos a&atis quinq & uiginti agens.
& cunctis pęne artib copiose inbutus. premen¬
tistudio excitus unã cũ apollo famo conphiloso¬
pho suo astrologicȩ disciplinȩ uoto. ȩgrpti elio¬

Expanded text:
moniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, moniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi risti, et non Saturni, professus est fore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Helio
Abbreviated transcription (Latin):
ta. quondã nobilissima floruit. Sedquȩ suo pri¬
ori seculo cunctis mundi felicitatibus supererat. mo¬
do gentium frequenti & condenso imp&u oppressa.
& inter capta dirimitur
bimaduentu pauli quidam nobilis erat . qui simmis¬
tes id est consecritalis apollo heronos pagita. qm̃ in
eadẽ urbis regione ceteros precellebat nominabat᷑.
cuiusdã apollinis nobilissimi atheniensiũ principis
ꝓsapia diriuatus. Cuius pater nicolaus uirmag¬
niingenu. litterarũ studio pollens ciuis & argolicȩ
astis magister fuit. Nuius igitur filius apollo.dũ
inter philosophorũ scolas clarus haber&xur. &
autenticas bibliothecas reuoluer&. deditus que
ess& philosophiȩ & uanis superstitionib: ritupa¬
ganorũ. audiuit paulũ apłm noua & inaudita
antea dogmata predicantem. Et cũ ei resistere
Nonualer&. inuenit ueram esse doctrinã. quã
paulus apud athenas docuit. Relmquens ergo dȩ¬

Expanded text:
ta, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo prita, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo dae
Abbreviated transcription (Latin):
& delusionibus mastem & herculem. quos illi deos maxi¬
mos & fostissimos ad orabant. Ubi&iã exescebant᷑
iudicia. & docebantur fore. ingeniiq omĩs sollestia.
Quilocus. ario pagus appellatur amaste. Mars enĩ.
aris grece uocatur. Quinta regio ciuitatis eius¬
dem. uersa est ad postam scheam. ermis pagos ex
nomine mescurii. qui ermis grece dicit᷑ appellata.
n qua statun culũ ipsius mercurii. ueneratione sui
mente cȩperat urbem. Hȩc ciuitas munitissimis
moenus. mare florido. mellitis ut sic dictũ sit ri¬
uulis. & fluminibus satis pinguissimis. nemoribus
consitis. & aromatib odoratis. uinetis nectareis
& ubrstatis copia effluentibus. oliu&is abundantissimis
uirectis florentibus. pascuis. pecoribus sufficientissimis
auri argenti c& erorũq m & allorum omniũ copis.
Nauium quoq acuectigalium cõmeatib. & uolup¬
tatũ cunctarũ affluentiis. ultra urbes alias exorna¬

Expanded text:
et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maxiet delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratione sui, mente ceperat urbem. CAPUT IV. Haec civitas munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exorna
Abbreviated transcription (Latin):
urbi. ubi saturni & priapi aureȩ statuae. uariarũ
mlusionũ colebantur dementiis
Hȩc enĩ regio
heronos pagos appellatur ex saturni nomrne. qui
grece hronos uocatur
est. quȩ respicit quetiã. ubi terebintus mirȩ magni¬
tudinis ineret. sub qua siluani & faunidagrestis
hominis simu lachrac. statutis diebus apastoribus ue¬
ne rebantur. Quȩ regio. panos Upagos apellat᷑.
ex nomine siluani & sauni.
Crecienĩ siluanũ pan. &
faunos. ficarios panitas uocitant Tertia regio.
posse donospagos appellatur. quȩ ntendit postum
neptuni. Posse don nãq grece. neptunus dicitur
Cuius simula chrũ & dianȩ effigiem egei ibidem cole¬
bant. & quo recussus totius populi luna renascente.
in multis functionibus confluebat
QUARTA re¬
gio in eadem urbe est. ubi idolum mastis & simula¬
chrũ herculis. in colle tritonii montis in medio urbis
positi st& erat. ad colendũ multis immolationibus

Expanded text:
urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus
Abbreviated transcription (Latin):
& eloquentiȩ Nutrix. Philosophorũ & sapienti¬
um geneo trix. artium liberalium & diuitiarũ
omniũ copia preurbibus cunctis emicuit Hȩc
sita est in at tica elladis prouincia. qua cicrops
& menander reges generosi splenduerunt. ubi apollo
& yppocrates ac aristotelis. c& eriq inuentores &
propagatores totius peritiȩ sunt exorti. & in toto
orbe suis presentia. & temporib nrĩs memoria ful¬
gent In hac sũ mopere urbe tẽporib: ci cropis &
menandri regũq succedentium. cultus simula cͥro¬
rũ & statuarũ adoretio. idolorũq suꝑ stitiosa reli¬
gio primo est repesta. & sanctionibus propalata.
ec quoq inꝓuentu sui est mineruȩ sacrata. & ipsi
eius de nomine nomen aptatum. Hȩc prima cunc¬
tarum urbium leges condidit. & aliis iurte ueltra¬
didit uel mutuauit¬
Numq sane regionibus. dis¬
terminata signatus
PRIMA
regio est. quȩ egeũ
mare respicit. inqua situs mons extat supes eminers

Expanded text:
et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientiet eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et aliis jura vel tradidit, vel mutuaviane regionibus disterminata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens
Abbreviated transcription (Latin):
beniguitar saluatoris nrĩ dĩ. coma¬
pellans saulũ strauit ac paulũ statuit. eorũq merito
ac numero sociauit. replens xp̃i euangelio nonsolũ
ab hiero solimis usq in illiricũ. uerũ & usq ad termino¬
terrȩ. quomodo adõ constitutus magistes omnium
gentiũ. pesagrans superiores & uicinas ciuitates.
tempore quo princeps claudius agebat insceptris
deuenit athenas. Quȩ una urbiũ magnarũ meto¬
polis. in confinio tratiȩ prospiciens lacede moniae
terminos posita. media int̾ achaiã & macedoniã
iac&. qua nihil habuit grecia clarius. Si tu terste¬
rũ eminentibus. & frequentibus collibus montuosa.
antiqua scriptorũ facundia. paterna uiscere &
mater naliberit appellata. Ionicimaris faucibus
bitalassi more interclusa. ȩgeum pelagus a leua
contingit. Urbs inclita & antiqua. sola preter
externũ increm̃tũ gloriosa. Cuius ciuibus nonde¬
dit initiũ collectata natiuitas. sed quȩ illis sedes.
eadem: & origo: Tesierũ festilitate opulenta. fandi

Expanded text:
benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenit Athenas. CAPUT II. Quae una urbium magnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi
Abbreviated transcription (Latin):
& ad orandam tius ab inferis resurrectionẽ. seu incę¬
losgloriosam ascensionem. quase mani
nis confesiores. quos catholica post mo
materaiclesia proneraisse mastrres. & fideibel¬
latores. quȩ l& abatur a postolis tantor se ha¬
bere duces atq rectores. Qui siquide
nere suas cernẽrent passignes quȩ dño ihu xp̃o

Expanded text:
 adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifnis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passiones, quae, Domino Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui ȩccłam tuã apłitui p&ri fide & nomine
consetrtesti. quiq beatũ illi paulũ ad p̃dicandã
gentib gloriã tuam sociare dignatus es conce¬
de ut om̃s qui ad apłorũ tuorum sollempnia con¬
uener̃. spĩtali remune itctione ditentur. per¬

Expanded text:
 tui Petri fide et nomine consecrasti, quique beatum illi Paulum ad praedicandum gentibus gloriam tuam sociare dignatus es, concede ut omnes qui ad apostolorum tuorum solemnia convenerunt spiritali remuneratione ditentur.
Abbreviated transcription (Latin):
genuit esrom. esrom autem genũ
ram autem genuit anmadab. a¬
eb autem genuit Naasson. Uaasson
autem genuit salmon. salmon autem genu¬
it boor de rarchab. Poor autem genuit obed
Eexrath. obed autẽ genuit iesse. I esse autem
genuit dauid regem. Dauid autem rexge¬
nuit salomonem. ex ea quȩ fuit uriȩ Salo

Expanded text:
genuit Esrom. Esrom autem genuit Aram. Aram autem genuit Aminadab. Aminadab autem genuit Naasson. Naasson autem genuit Salmon. Salmon autem genuit Booz de Rahab. Booz autem genuit Obed ex Ruth. Obed autem genuit Jesse. Jesse autem genuit David regem. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fui
Abbreviated transcription (Latin):
torobabel. zorobabel autem genuit abiud.
biud autem genuit eliachimꝰ. eliachim autẽ
genuit azor. Azor autem genuit sadoc. sa¬
doc autẽ genuit achim. Achim autem genu¬
it eliud. eliud autem genuit eleazar. Elea¬
E lea¬
zar autem genuit matthan. matthan autem

Expanded text:
Zorobabel autem genuit Abiud. Abiud autem genuit Eliacim. Eliacim autem genuit Azor. Azor autem 11 genuit Sadoc. Sadoc autem genuit Achim. Achim autem genuit Eliud. Eliud autem genuit Eleazar. Eleazar autem genuit Matthan. Matthan autem
Abbreviated transcription (Latin):
Innomine meo. dȩmonia eicient Liguis
loquentur nouis. serpentes tollent: Et si
mortiferum quid biberint. Non eos nocebit
Super egros manus inponent. & benehabebunt
Illi autem profecti. praredicauerunt ubique.
Dño coopertente & sermonem confirmante.
se quentibus signis

Expanded text:
linguis loquentur novis: 18. serpentes tollent: et, si mortiferum quid biberint, non eis nocebit: super aegros manus inponent, et bene habebunIlli autem profecti, praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis
Abbreviated transcription (Latin):
esta sunt hȩc inbeato stephano papa
diuina clementia. ad iuuantibus scĩs
apłis petro & paulo pes bragssimũ martyrẽ
dyonisium hoc anno qui est ab in carnatione
tus ustute inter celebpationẽ consec rtetionis
prȩfati altaris. & oblationẽ sacratissimi sacri¬
ficu. unxit in reges francorũ florentissimũ regẽ
pippinũ & duos filios eius harolũ & harloman¬
nũ Sed & bertradam coniugem ipsius inliti
regis pippini. indutam cicladibus reguis. gretia
septiformis sp̃s scĩ indĩ nomine consignauitat¬
q. francorũ proceres aposto lica benedictione
sc̃ificans. auctoritate beatip&ri sib ad nõ dõ
ihũ xp̃o qirdita obligauit. & obtestatus . ẽ. ut
nũ quã de altere stirpe per succedentiũ tẽ
porũ curpicula. ipsi uel quiq ex eorũ proge¬
nie orti. regem superse presumant aliquomo¬
do constituere. nisi deorũ propagine. quos
& diuma prouidentia ad scĩssimã apostolicã
sedem tuendã eligere. & per eũ uidelic&

Expanded text:
esta sunt haec a beato Stephano papa divina clementia, adjuvantibus sanctis apostolis Petro et Paulo, per beatissimum martyrem Dionysium hoc anno, qui est ab Incarnatione tus virtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, atque Francorum proceres apostolica benedictione sanctificans, auctoritate beati Petri sibi a Domino Jesu Christo tradita obligavit, et obtestatus est, ut nunquam de altporum curricula, ipsi vel quique ex eorum progenie orti regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina Providentia, ad sanctissimam apostolicam sedem