comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nare. Quod non nulli cernentes. adomino talia effici
existimabant talibq inditiis locum istum atanto in¬
cendii discrimine seruatum iri orantes exoptabant.
immineret. ut uix aliquod int̾uallum interfuisset.
tantumq incendii exhac grassaretur. ut longe hiic
distantia domata exinde inuaderentur. magna etiam
pars istius castelli consumeretur. deo gr̃as non solum
omnis hic locus atanto periculi dispendio ereptus.
uerum etiam eiusdem ereptionis manifestiori reuela¬
tione non multo post glorificatus est. Ad huc autem
durauerat illud auitum sc̃i petri monasteriolum. a
scõ Bertino patrono nr̃o ut dicebatur constructum. ad
quod tripta quedam ꝑ modica ab oratorio sc̃i martini
prebebat accessum. Quod quidam fr̃m Ramibertus no¬
mine huius soci monachus ob amorem sc̃i petri apo¬
stolorum principis scĩq Bertini eiusdem structoris reco¬
lens: singulis noctib ꝑactis matutinorum excubuis

Expanded text:
nare. Quod nonnulli cernentes, a Domino talia effici nare. Quod nonnulli cernentes, a Domino talia effici existimabant, talibusque indiciis locum istum a tanto incendii discrimine servatum iri orantes exoptabant. immineret, ut vix aliquod intervallum interfuisset, tantumque incendii ex hac grassaretur ut longe hinc distantia domata exinde invaderentur, magna etiam pars ipsius castelli consumeretur, Deo gratias non solum omnis hic locus a tanto periculi dispendio ereptus, verum etiam ejusdem ereptionis manifestiori revelatione non multo post glorificatus est. Adhuc autem duraverat illud avitum S. Petri monasterium a S. Bertino patrono nostro ut dicebatur constructum, ad quod crypta quaedam permodica ab oratorio S. Martini praebebat accessum. Quod quidam fratrum Rambertus nomine, hujus loci monachus, ob amorem S. Petri apostolorum principis sanctique Bertini ejusdem structoris recolens, singulis noctibus, peractis matutinorum excubiis
Abbreviated transcription (Latin):
ga sc̃m dei cotidie crescebat. Quod cum aliquorum
annorum fieret reuolutione. nec fratres desisterent
ab huiusmodi sc̃a deuotione: contigit uno anno pau¬
lo post transacta decenter eiusdem celebri depositione.
scilicet in ipsa sc̃i Gregorii festiuitate que constat qua¬
dragesimali tempore magnam domum unius ad uo¬
catorum claustro atq monast̾io contiguam exĩmor¬
tuo cerei fungo succensam ardere. Que ut erat uali¬
da horribiles flammas euomens. claustrumq illa
parte qua steterat fumo igneq uelans. omnib mo¬
nasterii officinis extidium minabatur. fr̃s q iam de
tanti loci liberatione desperati. solum ad extrahendos
eccłie thesauros. et queq suppellectilia occupabantur:
cum ꝓpitia dei prouidentia tres columbe instar niuis
candide celitus ut credo ut q post res edocuit elapse. cam¬
panarumi palam multis uidentur ter cirtum uolita¬
re. et nunt hic nunc illic suꝑ pinnacula sessiones alter¬

Expanded text:
ga sanctum Dei quotidie crescebat. Quod cum aliquorum ga sanctum Dei quotidie crescebat. Quod cum aliquorum annorum fieret revolutione, nec fratres desisterent ab hujusmodi sancta devotione, contigit uno anno paulo post transacta decenter ejusdem celebri depositione, scilicet in ipsa S. Gregorii festivitate quae constat quadragesimali tempore, magnam demum unius advocatorum claustro atque monasterio contiguam ex immortuo cerei fungo succensam ardere. Quae ut erat valida, horribiles flammas evomens, claustrumque illa parte qua steterat, fumo igneque velans, omnibus monasterii officinis excidium minabatur, fratresque jam de tanti loci desperati liberatione solum ad extrahendos ecclesiae thesauros et quaeque suppellectilia occupabantur: cum propitia Dei providentia tres columbae instar nivis candidae, coelitus ut credo, utque post res edocuit elapsae, campanarium palam multis videntur ter circumvolitare, et nunc hic, nunc illic super pinnacula sessiones alter
Abbreviated transcription (Latin):
eridicorum uiroꝵ qui interfuerũt sedula cõꝑtũ
est relatione. quomͦ tempore uenerabilis uiri¬
domni odberti abb̃is locus sichiensis cenobii meritis
ri atq Bertini dudum diuinitus ereptus sit ab incẽ¬
dii discrimine. Quod quia uidetur a deo audientiũ
utilitati congruere. licet tam diu celatum sit sccipto¬
rum negligentia incurie. tamen dignum ducitur
officio stili commedari memorie. Nulla istic antiqͥ¬
tus deprefato xp̃i martyre custoditio agebatur sol-¬
lempnitatis nisi tribus lectionib. totidemq respon¬
soriis. At ubi. ꝓpria ipsius a quibdam fratrib huc
allata deuenere responsoria. extimplo a fratrib eorũ
suauis mulcedinis percepta armonia. uti sunt ad¬
modum delectabilia. his fr̃m iuuentus plurimum
est delectata: atq futuire extunc obseruande celebrita¬
ti ad plene instruct. Exiu depositio supradicti sancti
singulis annis preter solitum duodecim lectionib de¬
centius coli ceperat. ac fr̃m deuotio magis magisq ex¬

Expanded text:
eridicorum virorum qui interfuerunt, sedula compertum est relatione, quomodo tempore viri venerabilis domni Odberti abbatis, locus Sithiensis coenobii meritis  Audomari atque Bertini dudum divinitus ereptus sit ab incendii discrimine. Quod quia videtur adeo audientium utilitati congruere, licet tandiu celatum sit scriptorum negligentia incuriae, tamen dignum ducitur officio styli commendari memoriae. Nulla istic antiquitus de praefato Christi martyre custoditio agebatur solemnitatis, nisi tribus lectionibus totidemque responsoriis: at ubi propria ipsius a quibusdam fratribus huc allata devenere responsoria, extemplo a fratribus eorum suavis mulcedinis percepta harmonia, uti sunt admodum delectabilia, his fratrum juventus plurimum est delectata, atque futurae ex tunc observandae celebritati adplene instructa. Exin depositio supradicti sancti singulis annis praeter solitum duodecim lectionibus decentius coli coeperat, ac fratrum devotio magis magisque er
Abbreviated transcription (Latin):
prefata uilla manserunt cum sacrato corpore. Quod
cum scõ presuli folquino nunciatum ẽẽt. cũ maxĩa
multitudine ppłi ꝑ totũ triduũ congregati in sequi¬
tur p̾dictum abbatem cum suis usq ad uillam su¬
perius nominatã cum omni festinatione. At illi ge¬
stientes corpus sc̃m sustolłe fugamq inire. nulla hoc
multitudine prorsus ualebant at̾ra leuare. Tñc absq
retardatione ullius ꝯmodi accelerant fugam. relco
corpore sci. Beatus autem folquinꝰ dans illis fugien¬
di locum. accipiens thesaurum illud omni aur̃o p̾¬
ciosissimũ repetito calle cum tota plebium multitu¬
dine reportauit. Et piecauens in futurum ne parili
modo aut alio quoius ingenio corpus auferretur scm.
illud in insula sithin uxta corpus beati Bertini sub t̾¬
ra reconclidit. Qualiter corpus pns nr̃i Sertini a sc̃o ful¬
quinca primo translacum. est.

Expanded text:
praefata villa manserunt cum sacrato corpore. Quod praefata villa manserunt cum sacrato corpore. Quod cum sancto praesuli Folquino nuntiatum esset, cum maxima multitudine populi per totum triduum congregati insequitur praedictum abbatem cum suis usque ad villam superius nominatam cum omni festinatione. At illi gestientes corpus sanctum sustollere fugamque inire, nulla hoc multitudine prorsus valebant a terra levare. Tunc absque retardatione ullius commodi accelerant fugam relicto corpore sancti; beatus autem Folquinus dans illis locum fugiendi, accipiens thesaurum illud omni auro pretiosissimum, repetito calle cum tota plebium multitudine reportavit; et praecavens in futurum ne parili modo aut alio quovis ingenio corpus auferretur sanctum, illud in insula Sithiu juxta corpus B. Bertini sub terra recondidit. CAP. IX. Qualiter corpus Patris nostri Bertini a S. Folquino primo translatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ita annotatum ĩ decennouẽnalib annorũ dñice
natiuitatis qd̃ est dccc. xliii. Indictione sexta quod post
ꝙͣ hugo abbas iam memoratus excepta causa quam
refero uir ꝑcuncta laudabilis locum hunc sua cõstitu¬
tione laudabiliter stabiliuit. qua et canonichos sancti
audomari monachis sc̃i Bertini. etiã ꝑ descriptionẽ ca-¬
pitularẽ iuste subiugauit. monachumq ab inferiori
monast̾io ad sc̃i audomari custodiã ut sup̃dictum est¬
deputauit. diabolica sagitta iaculatus cepit excogitare
qualiter sci audomari corpus cuiꝰ ope et auxilio una
cum sodali suo Bertino taruenucus gubernatur
ppłs. uermandis ad sc̃i quintini monasterium qm̃
hoc ip̃m gubernabat posset deferre quantocius. Me¬
tuens tam̃ animositatem plebis. congregata uer¬
mandensiũ multitudine temptat ui abstrahere. si
forsan impediretur aplebe. Accessit interim. et mo¬
nacho quodam moro nomine extante custode sacrũ
titudine. Dei autem ꝓuidentia operante triduo in

Expanded text:
ita annotatum in decennovaenalibus annorum Dominicae nativitatis, quod est DCCCXLIII, indictquam Hugo abbas jam memoratus, excepta causa quam refero, vir per cuncta laudabilis, locum hunc sua constitutione laudabiliter stabilivit, qua et canonicos S. Audomari monachis S. Bertini etiam per descriptionem capitularem juste subjugavit, monachumque ab inferiori monasterio ad S. Audomari custodiam ut supra dictum estdeputavit; diabolica sagitta jacultatus  sic,  coepit excogitare qualiter S. Audomari corpus, cujus ope et auxilio una cum sodali suo Bertino Tarvennicus gubernatur populus, Vermandis ad S. Quintini monasterium, quoniam hoc ipsum gubernabat, posset deferre quantocius. Metuens tamen animositatem plebis, congregata Vermandensium multitudine, tentat vi abstrahere, si forsan impediretur a plebe. Accessit interim, et monacho quodam Moro nomine exstante custode, sacrum titudine. Dei autem providentia operante, triduo in
Abbreviated transcription (Latin):
a demonio agitari. Cum autem detinuissent eũ quo¬
libet ingenio. interrogatus est quid sibi euenisset ul
quare dementass: et statim exposuit totius rei uerita¬
tem. Quid plura: Preualuit contra eum ius arbi
trum. unde missus est inneruum: in loco famoso
castello uidelicet menapiorum. Condoluit autem
suꝑ eo unanimitas iam dicte congregationis. mi¬
seruntq ad comitem eiusdem loci: et redditũ est ei li¬
berum exire. S quia in aliis quam plurib tentus
erat flagitus ut postea comꝑtum est.ideo forte ꝑ mo¬
dicum habuit penitentie tempus. septimanã enim
tantum modo suꝑuixit. O quam breue est presen¬
tis uite tempus. ad comparationẽ eternitatis. Hor¬
tamur ergo omnes qui hec audierint omittere ma¬
De quodam fugitino nõie beniamin

Expanded text:
a daemonio agitari. Cum autem detinuissent eum, quoa daemonio agitari. Cum autem detinuissent eum, quolibet ingenio interrogatus est, quid sibi evenisset vel quare dementasset: et statim exposuit totius rei veritatem. Quid plura? praevaluit contra eum arbitrium ejus, unde missus est in Nervium, in loco famoso, castello videlicet Menapiorum. Condoluit autem super eo unanimitas jam dictae congregationis, miseruntque ad comitem ejusdem loci, et redditum est ei liberum exire. Sed quia in aliis quampluribus tentus erat flagitiis, ut postea compertum est, ideo forte permodicum habuit poenitentiae tempus: septimanam enim tantummodo supervixit. O quam breve est praesentis vitae tempus ad comparationem aeternitatis! Hortamur ergo omnes qui haec audierunt, omittere ma. CAP. III. De quodam fugitivo, nomine Benjamin
Abbreviated transcription (Latin):
factus est monachorum: et in tantũ sunt mente conster¬
nati. ut quid dicerent uel quid agerent quo se uerterẽt
non reperissent: s suis hoc exigentib peccatis euenissȩ
concorditer clamabant. Misericors autem dñs me¬
ritis sc̃i bertini confessoris sui. non diu est passus iu¬
giter sibi seriientium animos periclitari. Fur enim
infelix iam memoratus dũ hinc cuneos inimicorum
inde aquarum ac paludis impedimenta cerneret.
nam ut nescientib loquar locus ille talis est: ut ꝑ
nulle passus et multo ampliuis nisi nauigio non
habeat ingressum. excepta una porta ab occidente ꝑ
quam pedites et equites plaustraq ducentes libe¬
rum solent habere ingressum: concitos quasi ꝑ pre-¬
cipitia parietum atq tectorum cepit dare saltus. Qd̃
cum uidissent ibidem degentes. sublata prorsus am¬
bagine totius dubitationis hunc esse reum: hũc cla¬
mitant sacri furem extitisse thesauri. et ideo taliter

Expanded text:
factus est monachorum, et in tantum sunt mente consterfactus est monachorum, et in tantum sunt mente consternati, ut quid dicerent vel quid agerent, quo se verterent, non reperissent; sed suis hoc exigentibus peccatis evenisse concorditer clamabant. Misericors autem Dominus meritis S. Bertini confessoris sui non diu est passus jugiter sibi servientium animos periclitari. Fur enim infelix jam memoratus dum hinc cuneos inimicorum, inde aquarum ac paludis impedimenta cerneret nam, ut nescientibus loquar, locus ille talis est ut per mille passus et multo amplius nisi navigio non habeat ingressum, excepta una porta ab Occidente, per quam pedites et equites plaustraque ducentes liberum solent habere ingressum; consitos quasi per praecipitia parietum atque tectorum coepit dare saltus. Quod cum vidissent ibidem degentes, sublata prorsus ambagine totius dubitationis, hunc esse reum, hunc clamitant sacri furem exstitisse thesauri; et ideo taliter
Abbreviated transcription (Latin):
pessulo firmatum non esset: ita ut capite uectis eius¬
dem sursum eleuato aditum preberet intrandi. Tunc
miser ille s non miserabilis. malicie sue pandebat ef¬
fectum. Nam ingressus furatus est uasa argentea.
que sub coronis ac lampadib coram retroq pendebãt
altare. At dum egressus cepiss querere aditum porte.
mirum in modum uidit sicut postea narrauit quã¬
plurimos sibi terribiles assistere inimicos. Nam
temptatus adyabolo ꝑmissus quidem est auidus raꝑe
predam. s penitus auferre non est ꝑmissus. Unde con¬
tigit ut dum portis patentib minime pateret sibi re-¬
gressus. reuertẽs ꝑ mediũ monasteriũ iter arriperet in¬
sulamq peteret que intra paludem eiusdem monasterii
sita est: ut ibi apud quendam sibi cognitum reponeret
quod furtim a sacris abstulerat. Interea custodes ecc̃e
una cum fr̃ib refectorium exeuntes dum ꝑspiciũt sa¬
trorum dampna uasorun. mox coadunatorũ concursus

Expanded text:
pessulo firmatum non esset, ita ut capite vectis ejuspessulo firmatum non esset, ita ut capite vectis ejusdem sursum elevato aditum praeberet intrandi. Tunc miser ille, sed non miserabilis, malitiae suae pandebat effectum. Nam ingressus furatus est vasa argentea, quae sub coronis ac lampadibus coram retroque pendebant altare. At dum egressus coepisset quaerere aditum portae, mirum in modum vidit, sicut postea narravit, quamplurimos sibi terribiles assistere inimicos. Nam tentatus a diabolo, permissus quidem est avidus rapere praedam, sed penitus auferre non est permissus. Unde contigit ut, dum portis patentibus minime pateret sibi regressus, revertens per medium monasterium iter arriperet, insulamque peteret quae intra paludem ejusdem monasterii sita est, ut ibi apud quemdam sibi cognitum reponeret quod furtim a sacris abstulerat. Interea custodes ecclesiae una cum fratribus refectorium exeuntes, dum prospiciunt sacrorum damna vasorum, mox coadunatorum concursus
Abbreviated transcription (Latin):
sanus effectus est. Et post synaxim omnipotenti do¬
mino et beato bertino gr̃as agens. sius gradiendo
nobis incognitus s sicut postea probauit euẽ¬
tus maligno sp̃u repletꝰ cũ cuiusdam religionis se
esse simulass ꝑtres continuoᷤᷤ dies qͣi orancli gratia
ecclesiam predicti pr̃is nr̃i bertini ingressus: multotiẽs
se humo prostrauit. qͣi compuncto corde funderet preces.
S quotiens exiit seras ualuarum diligenter consi¬
derauit. aliud tamen in p̾sentia custodum fingens.
Nam aliquando se incuruauit quasi in ibi dissolutas
religaret corrigias. aliquando uero casum simulans
manicarum in eodem exitu curuatus collegit. Exper¬
tus tamen totum quod uoluit. notauit horam qua
fr̃es post sextam causa refectionis ad panem ꝑcipien¬
dum peterent refectoriumsS icq aggressus cultro ar-¬
repto pressit lignum ꝑiuncturas ualuarum: quo am¬
be intransuersum stringebantur cum aliunde ferreo

Expanded text:
sanus effectus est. Et post sinaxim inmensas omnipotenti Dosanus effectus est. Et post sinaxim inmensas omnipotenti Domino et beato Bertino gratias agens, sunobis incognitus, sed sicut postea probavit eventus, maligno spiritu repletus, cum cujusdam religionis se esse simulasset, per tres continuos dies quasi orandi gratia ecclesiam praedicti Patris nostri Bertini ingressus, multoties se humo prostravit quasi compuncto corde funderet preces; sed quoties exiit, seras valvarum diligenter consideravit, aliud tamen in praesentia custodum fingens. Nam aliquando se incorvavit, quasi ibi dissolutas religaret corrigias: aliquando vero casum simulans manicarum, in eodem exitu curvatus collegit. Expertus tamen totum quod voluit, notavit horam qua fratres post sextam causa refectionis ad panem percipiendum peterent refectorium. Sicque aggressus cultro arrepto pressit lignum per juncturas valvarum, quo ambae in transversum stringebantur, cum aliunde ferreo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a orationis causa circuire decreuit. ut amissam
corporis sanitatem: ꝑ gloriosa sc̃orũ merita recipere me¬
reretur. Post interuallum igitur temporum multis
ab eo peragͣtis locis ad predicti confessoris xp̃i berti¬
ni insithui monast̾io positum uenerabile uenit
sepulcrum. Et cum fratres in p̃dicto loco cõmoran¬
tes nocte dominice resurrestionis in eadem ecclesia
inqua corpus beati pausat bertini nocturnas canta¬
rent uigilias. predictus uir inmensa egritudine
correptus: asus sociis in ecclesiam deductus est. Et
cum longo spacio cum lacrimis orando suam sa¬
nitatem ꝑ merita sc̃i patris bertini a domino postu¬
lasset. quando lectio euuangelii more solito recita¬
ta fuit iudit circa se lucere multa luminaria: pau¬
latimq a se sentiens infirmitatem recedere. audi¬
tu recepto pedumq recuperato officio: subito diui
na largiente gr̃a in predictorum presentia fratrum

Expanded text:
sancta orationis causa circuire decrevit, ut amissam sancta orationis causa circuire decrevit, ut amissam corporis sanitatem per gloriosa sanctorum merita recipere mereretur. Post intervallum igitur temporum, multis ab eo peragratis locis, ad praedicti confessoris Christi Bertini in Sithiu monasterio positum venerabile venit sepulcrum. Et cum fratres in praedicto loco commorantes nocte Dominicae Resurrectionis in eadem ecclesia, in qua corpus beati pausat Bertini, nocturnas cantarent vigilias, praedictus vir immensa aegritudine correptus a suis sociis in ecclesiam deductus est. Et cum longo spatio cum lacrymis orando suam sanitatem per merita sancti Patris Bertini a Domino postulasset, quando lectio Evangelii more solito recitata fuit, vidit circa se lucere multa luminaria, paulatimque a se sentiens infirmitatem recedere, auditu recepto pedumque rna largiente gratia, in predictorum presentia fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
res urri inpiscationis arte periti. nocte dota¬
minica in rodano flumine iuxta beati maurĩ¬
cii martiris monasterium serui enim illiꝰ erant loci
nauim ascendentes. retia ad capiendos extenderunt pis¬
ces. Dein in solita eorum. retia in eadem nocte intra¬
uit multitudo. ita etiam ut nec illis ꝑ prolixa anno¬
rum spacia quib in predicto flumine retia extende¬
re solebant tales magnitudine apparuerint pisces:
nec tantam ante piscium multitudinem̃ una ce¬
perint nocte. Hinc leti nauigantes ad portum quẽ
soliti erant post piscationem intrare. nequiuerũt
se de predicta mouere nauicula. Duo eñi exip̃is pe¬
dum et manuũ officio priuati. toto fuerunt corpo¬
re contriti.Tertius autem officio pedum priuatus.
surdus effectus effectus est. Suꝑ eos enim propter
noctis dominice resurrectionis transgressionem.
ultio suꝑuenit diuina. Hinc ille qui auditum ⁊
ambulandi amisit usum duob eitendo fustib
atq aliorum comitantium suffragio fultus loca

Expanded text:
res viri in piscationis arte periti nocte Dominica in Rhodano flumine juxta beati Mauricii martyris monasterium servi enim erant illius loci navim ascendentes, retia ad capiendos extenderunt pisces: dein insolita eorum retia in eadem nocte intravit multitudo, ita etiam ut nec illis per prolixa annorum spatia, quibus in praedicto flumine retia extendere solebant, tales magnitudine apparuerunt pisces, nec tantam ante piscium multitudinem una coeperint nocte. Hinc laeti navigantes ad portum, quem soliti erant post piscationem intrare, nequiverunt se de praedicta movere navicula. Duo enim ex ipsis pedum et manuum officio privati toto fuerunt corpore contriti. Tertius autem officio pedum privatus surdus effectus est; super eos enim propter noctis Dominicae Resurrectionis transgressionem ultio supervenit divina. Hinc ille qui auditum et ambulandi amisit usum, duobus nitendo fustibus, atque aliorum comitantium suffragio fultus, loca
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupato mellingasele a primeuo tempore
officio ambulandi penitus pruata ita ut uix ma¬
nib rependo spacia necessaria sib manib permearet.
gionis ad festiuitatem ioħis baptiste. ipsa quoq admi¬
niculo necessariorum fulta interfuit. Et cum signum
uesꝑtine sinaxis iam tercium sonaret ipsa protul ab
ecclesia quousq feminarum accessus licitus est sese
in t̾ram dedit. et omnipotentem dñm ꝑbeati uiri patre¬
ciniũ ꝓpitiari sibi deprecabatur. Statimq horrore cõ¬
cussa. omnib cepit membris distendi. Protinus s
erepta pedum recepit officia. gr̃as agens creatori suo

Expanded text:
nuncupato Mellingasele, a primaevo tempore officio ambulandi penitus privata, ita ut vix manibus rependo spatia necessaria sibi manibus permearet,gionis ad festivitatem Joannis Baptistae, ipsa quoque adminiculo necessariorum fulta interfuit. Et cum signum vespertinae synaxis jam tertium sonaret, ipsa procul ab Ecclesia quousque feminarum accessus licitus est, sese in terram dedit, et omnipotentem Dominum per beati viri patrocinium propitiari sibi deprecabatur. Statimque horrore concusso, omnibus coepit membris distendi, protinusque erepta pedum recepit officia, Creatori suo gratias agen
Abbreviated transcription (Latin):
cum minime tibi licuisset operari. Acceleratur ad
eccłiam. uenia petitur: penitentia indicitur. cruor
fluere desinit. De qͣdã muliere festũ tnslatiois nõ colente¬
ltera autem mulier eodem die uanno uentu¬
lum amonam purgauit. purgatam molere
uolens. Uerum anteꝙͣ id operis aggrederetur. a non¬
nullis quod minime obseruaret festum diem repre¬
hendebatur. Quorum uerbis irritata. fertur res-¬
pondisse. Quot sunt quotqz numerantur anni so¬
les. tot nr̃i presbiteri codex inscriptas habet festui¬
tates. Dixit. et omnino molere uoluit. In primo
mole rotatu lignum palme digitis q ad hesit. tũ
brachium quoq totum diriguit. Mox etiam mola
immobilis stetit. Adherens manui lignum ad se se
traxit. conata est auellere: s non potuit. Tandem
rubore confessa uerecundiam. dexteram ligno ad¬
herentem ostendit noxamq errari confitens: ec¬
clesiam adiit. Monitu sacerdotis orationem pre¬

Expanded text:
cum minime tibi licuisset operari. Acceleratur ad cum minime tibi licuisset operari. Acceleratur ad ecclesiam, venia petitur, poenitentia indicitur, cruor fluere desinit. CAP. XIII. De quadam muliere festum translationis non colenteltera autem mulier eodem die, vanno annonam purgavit, purgatam molere volens. Verum antequam id operis aggrederetur, a nonnullis quod minime observaret festum diem reprehendebatur. Quorum verbis irritata fertur respondisse: Quot sunt, quotque numerantur anni soles, tot nostri presbyteri codex inscriptas habet festivitates. Dixit, et omnino molere voluit. In primo molae rotatu lignum palmae digitisque adhaesit, tum brachium quoque totum diriguit. Mox etiam mola immobilis stetit, adhaerens manui lignum ad sese traxit; conata est avellere, sed non potuit. Tandem rubore confessa verecundiam, dextram ligno adhaerentem ostendit, noxamque errati confitens ecclesiam adiit. Monitu sacerdotis orationem prae
Abbreviated transcription (Latin):
aunis altor et pastor noster latuit
que celebratur septimodecimo kl̃ augusti insta¬
bat. et presbiter futurum celebrandumq digno more
ac solita consuetudinis reuerentia indicebat. Eundẽ
itaq festum translationis diem quedam mulier
postponens neglexit. opusq seruile usq ad mediã
diem ꝑagere studuit. Post uestes sibi inundine pa¬
randas abluere festinauit. s aliud quãrata erat ea¬
dem hora sibi contigit. Nam subito primum rubee
effecte sunt: tũ infecte cruore sangninem distillare
ceperunt. Instat illa lotum uestes: superare accrescẽ¬
tem nitens sanguinem. S quo magis abluebat.
eo magis ipse sanguis incremento habundabat.
Nam in primis guttatim stillauit. postea uti ꝑstil¬
licidium aqua distillare solet. fluxit. Quid ageret:
Stabat stupefc̃a. suꝑq tanto miraculo attonita.
Protinus fama sigͥni uolat. concurrunt uicini: p̾¬
sentes mirantur. Et quidam ex illis uerum ꝓtu¬
lit inquiens. festum diem hũc soluisti. operata es:

Expanded text:
annis, altor et pastor noster latuit.quae celebratur septimo decimo Kalendas Augusti, instabat, et presbyter futurum celebrandumque digno more ac solita consuetudinis reverentia indicebat. Eumdem itaque festum translationis diem quaedam mulier postponens neglexit, opusque servile usque ad mediam diem peragere studuit: post vestes, sibi munditie parandas abluere festinavit; sed aliud quam rata erat, eadem hora sibi contigit. Nam subito primum rubrae effectae sunt, tum infectae cruore sanguinem distillare coeperunt. Instat illa lotum vestes superare accrescentem nitens sanguinem; sed quo magis abluebat, eo magis ipse sanguis incremento abundabat. Nam in primis guttatim stillavit, postea, uti per stillicidium aqua distillare solet, fluxit. Quid ageret? stabat stupefacta, superque tanto miraculo attonita. Protinus fama signi volat, concurrunt vicini, praesentes mirantur, et quidam ex illis verum protulit inquiens: Festum diem hunc solvisti, operata es
Abbreviated transcription (Latin):
conexum. cum innumere multitudinis tripudio in sc̃a
scõꝵ cum reliquis inducitur magnificandũ ubi nunc
usq ueneratur. et domino annuente uenerabitur in se¬
cula seculorum. Dehinc autem sacre eleuationis diem
memorialem summus presul ac domnus ep̃c ñr acunc
deuotione singulis annis inclixerunt colendum. His
ita ꝑactis. et domnis presulib et ab ibatib quiddam sc̃a¬
rum reliquiarum impetratis. singuli singulis donati
munerib ad sua remearunt letius. De quodã ceto dente
De quodã ceto dente

Expanded text:
connexum cum innumerae multitudinis tripudio in Sancta connexum cum innumerae multitudinis tripudio in Sancta sanctorum cum reliquis inducitur magnificandum: ubi nunc usque veneratur et, Domino annuente, venerabitur in saecula saeculorum. Dehinc autem sacrae elevationis diem memorialem summus praesul ac domnus episcopus nostedevotione singulis annis indixerunt colendum. His ita peractis et dominis praesulibus et abbatibus quiddam sanctarum reliquiarum impetratis, singuli singulis donati muneribus ad sua remearunt laetius. CAP. XXIV. De quodam caeco, dente
Abbreviated transcription (Latin):
ec dum uero hymno completo. et ad huc nõ nul
lis flentib pre gaudio. queclam etiam mulier ceca hu¬
ius ciuitatis mansionaria ideoq cunctis fr̃ib notissi¬
ma tunc uisum recepisse denuntiatur. ipsaq ĩ con¬
spectu omniũ. nunciũ huiꝰmodi illuminata comitat᷑.
ac puero ad laudem dei. et ad meritum sc̃i Bertini pro
telandum ꝓstrata admiscetur. Quanta uero exultatio¬
ne. quantaue dignitate ea die in dño exultatum ac de¬
lectatum est. nullius assertio ad plenum expedire suffici¬
et. Hiis ita gestis. celeberrima dies illa cum inenarra¬
bili gloria consummatur. Sequenti uero die item ad
diem accecditur. atq testis gesti rei cautio ordinem. tem¬
pus ꝑsonam. ac testes continens. astante innumera po¬
puli multitudine recitatur ac ꝑlecta cum inuenta cru¬
ce sacrosco corpori componitur. sicq compositum sũmi
presulis sigillo signatur. scriniũ clauditur. ferreis cir¬
culis clausq artat᷑ consuit᷑. iuncitur. indissolubiliterq

Expanded text:
ecdum vero hymno completo, et adhuc nonnullis nobis flentibus prae gaudio, quaedam etiam mulier caeca hujus civitatis mansionaria, ideoque cunctis nostris notissima, tunc visum recepisse denuntiatur, ipsaque in conspectu omnium nuntium hujusmodi illuminata comitatur, ac puero ad laudem Dei et ad meritum S. Btelandum prostrata admiscetur. Quanta vero exsultatione quantave dignitate ea die in Domino exsultatum ac delectatum est, nullius assertio ad plenum expedire sufficiet. His ita gestis, celeberrima dies illa cum inenarrabili gloria consummatur. Sequenti vero die item ad diem acceditur, atque testis gestae rei cautio ordinem, tempus, personam ac testes continens, astante innumera populi multitudine recitatur, ac perlecta cum inventa cruce sacrosancto corpori componitur: sicque compositum summi praesulis sigillo signatur, scrinium clauditur, ferreis circulis clavisque arctatur, consuitur, vincitur, indissolubiliterque
Abbreviated transcription (Latin):
primorib innotiuss iam egressis. subsistentes insonu¬
erunt tubis ininterstitio duum monasteriorũ: subsis¬
tentes ⁊ coadunantes se sibi. quoadusq rei sunt requi¬
siti et inuenti: coramq deducti. Eisq conuictis et iuidi¬
cio sacrilegorum condempnatis. suspensi sunt ĩ austra¬
li parte uixta introitum porte monasterii: euidentissĩe
ꝓmulgante domino. iudicio etiam infidelium pen licet
breui quali cruciatu plectendi sunt perpetuo sub pras ꝓ¬
textu xp̃ianitatis: nisi resipiscant sacrilegi. Unde ka eti¬
rissimi elucubrantissima diligentia aduertendum ẽ¬
nobis est: quam clementer dominus trahentes qͣi
longum funem inrumpibiliter pectata nr̃a in pro¬
uisa immo iniusa hostium inuasione dignanter
castigando nos reclarguit. pariq modo eractissĩa
circumspectione considerandum: quod mnisericorditer
et locum tunc seruauit et habitatorib gratuite pie¬

Expanded text:
primoribus innotuisset jam egressis, subsistentes insonuprimoribus innotuisset jam egressis, subsistentes insonuerunt tubis in interstitio duum monasteriorum, subsistentes et coadunantes se sibi, quoadusque rei sunt requisiti et inventi coramque deducti: eisque convictis et judicio sacrilegorum condemnatis, suspensi sunt in australi parte juxta introitum portae monasterii, evidentissime promulgante Domino, judicio etiam infidelium, poena brevi quali cruciatu plectendi sunt perpetuo sub praetentu Christianitatis, nisi recipiscant sacrilegi. Unde, charissimi, elucubratissima diligentia advertendum nobis est quam clementer Dominus trahentes quasi longum funem irrumpibiliter peccata nostra, improvisa, imo invisa hostium invasione dignanter castigando nos redarguit: parique modo exactissima circumspectione considerandum quod misericorditer et locum tunc servavit, et habitatoribus gratuita pie
Abbreviated transcription (Latin):
rii.m actam ꝑplurima uallantium quam densitate
noctis. quia in ipso crepusculo ꝑeam transierunt nesci-¬
ens ubi esset didum est ei a concaptiius notis. Ette e
regione porte quondam natiuitatis tue imus. Quod
cum aduertisset. subito interram corruit. Cumq au¬
sis telis ab inimicis ducentib tundendo cogeretur ut
surgeret. et ille ꝓtestaretur se nullo pacto uelle l ma-¬
gis inibi ꝓxp̃o oppetere: crebris lancearum punctioni¬
bus ꝑfossus. una cum sanguinis effusione animam
ec etiam reor silendum rei ȩuentum. diuino u¬
dicio meritis beati Bertini in ipsa egressionis ho¬
ra ꝑ actum. Donaria enim inmodica concientes argẽ¬
ti suꝑ altare ecclesie requiei eius cumulauerunt. et
uni ex iam ditis fratrib ne ab aliquib raperetur ser-¬
uandam delegauerunt. Illis autem cuneatim globa-¬
timq exire pie ꝓpere certantib. restiterunt latenter qui¬
dam illorum: temere pecuniam inuolantes. Quod cũ

Expanded text:
rum ac tam pro plurima vallantium quam densitate rum ac tam pro plurima vallantium quam densitate noctis, quia in ipso crepusculo per eam transierunt, nesciens ubi esset, dictum est ei a concaptivis notis: Ecce e regione portae quondam nativitatis tuae imus. Quod cum advertisset, subito in terram corruit. Cumque aversis telis ab inimicis ducentibus tundendo cogeretur ut surgeret, et ille protestaretur se nullo pacto velle, sed magis inibi pro Christo oppetere, crebris lancearum punctionibus perfossus una cum sanguinis effusione animam Nec etiam reor silendum rei eventum, divino judicio meritis B Bertini in ipsa egressionis hora peractum. Donaria enim immodica conjicientes argenti, super altare ecclesiae requiei ejus cumulaverunt, et uni ex jam dictis fratribus ne ab aliquibus raperetur servandam delegaverunt. Illis autem cuneatim globatimque exire praepropere certantibus, restiterunt latenter quidam illorum, temere pecuniam involantes. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
irrisionib. seruante eum tamen domino. et si non pri¬
stine sanitati saltem est uite concessuᷤᷤ. Ac sic nõ sunt
fraudati martirio. quod in hianter toto appe¬
tebant uoto. Quartus pioinde eorum qui et iunior
ac succulentior ut pretulimus ramardus nomine.
uariis contritionib fractus illisq abscedentib ⁊ secũ
ducere conantib cum uirib quib potuit ne cum
eis iret obniteretur. eligens potuis in xp̃i nominis
confessione si id quoquo modo ab inimicis extorqueri
quiuisset martirio ibi animam deo commendare. ⁊
corpus paternis cuiteriis concinerati nomenq fra¬
ternis dipticis inscribi. quam ludibriorum suorũ
execrabilissimis spurciciis pollui. diris tamen ut erat
nexib iunctus. miserabiliter protractus est ad uillam
ꝓpue humanitus de matre profusionis. distantem a
monasterio tertio miliario ad aquilonalem plagam
dictam munnio. Stipatus itaq multitudine iniquo¬

Expanded text:
irrisionibus, servante eum tamen Domino, etsi non priirrisionibus, servante eum tamen Domino, etsi non pristinae sanitati, saltem est vitae concessus: ac sic non sunt fraudati martyrio, quod inhianter toto appetebant voto. Quartus proinde eorum qui et junior ac succulentior ut praetulimus Raynardus nomine, variis contritionibus fractus illisque abscedentibus et secum ducere conantibus, cum viribus quibus potuit ne cum eis iret obniteretur, eligens potius in Christi nominis confessione, si id quoquo modo ab inimicis extorqueri quivisset, martyrio ibi animam Deo commendare, et corpus paternis coemeteriis concinerari, nomenque fraternis dypticis inscribi, quam ludibriorum suorum exsecrabilissimis spurcitiis pollui; diris tamen ut erat nexibus vinctus, miserabiliter protractus est ad villam propriae humanitatis de matre profusionis, distantem a monasterio tertio milliario ad aquilonalem plagam dictam Miramo. Stipatus itaque multitudine iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
uouerunt se si deo placuisset ibi martirio potins. uelle
uitam finire: quam desolationi sui loci suꝑuiuere. Qd̃
quia exparte aliter deus fieri disposuit. subsequenti euẽ¬
tu patuit. Nomina autem illorum qui se taliter de
tes. geruualdus et rainardus diaconi. Quorũ uuora¬
dus qui ab ip̃is pene cunabulis sub norma monastice
religionis educatus. et ueluti tunc iam decrepitus ita
et inxp̃i tyrocinio emeritus miles erat diris colaphoꝵ
tunsionib ictus: nuditateq triduana et algufere
letotenus profligatus extitit. Uiunebaldus autem licet
ꝓ afflictione nimia sui corporis macrore attenuatus ꝓ
dei nomine fuisset acris uerberib maceratus. atq eti¬
am ꝑnares infusione iuscera distentus. semiuinus ẽ
relictus. Geruualdus itidem quamquam senior qm̃
uegetior et fortior aliis uidebatur. licet diuersis mul¬
toq grauiorib uexatus fuisset ludibuorum suorum

Expanded text:
voverunt se si Deo placuisset ibi martyrio potius velle voverunt se si Deo placuisset ibi martyrio potius velle vitam finire quam desolationi sui loci supervivere. Quod quia ex parte aliter Deus fieri disposuit, subsequenti eventu patuit. Nomina autem illorum qui se taliter devtes, Gerwaldus et Raynardus diaconi. Quorum Worardus, qui ab ipsis pene cunabulis sub norma monasticae religionis educatus, et veluti tunc jam decrepitus, ita et in Christi tirocinio emeritus miles erat, diris colaphorum tunsionibus ictus nuditateque triduana et algu fere letho tenus profligatus exstitit; Winebaldus autem licet pro afflictione nimia sui corporis macrore attenuatus pro Dei nomine fuisset, acribus verberibus maceratus, atque etiam per nares infusione viscera distentus, semivivus est relictus. Gerwaldus itidem, quanquam senior, quoniam vegetior et fortior aliis videbatur, licet diversis multoque gravioribus vexatus fuisset ludibriorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
mantia certatim sulcabant freta ꝑtinaciq cursu appli¬
cuerunt infinib menapũ: in sinum qui uocatur isere¬
portus. Et ibi prosilientes nulloq apublico ꝑuio diuer¬
tentes. incendiis quoq accedib illius ergo indulgen¬
tes: ut ad famosissimum locum pausationis xp̃i con-¬
fessorum audomari atq Gertini furtim properarent.
auiditate thesauros ecclesiarum latenter subripiendi:
ac spe seruos deu ĩprouiso inibi cõp̾hendẽdi. breuib noctiũ
meatib scilicet sabbato ebdomadis pentecostes. hora se¬
cunda ꝑuenerunt ad locum quo tendebant. S ꝓuisio-¬
ne iugiter in se confidentiũ tutantis dei. nullos ex fra-¬
trib ibidem reppeterunt: uerũ monitu iubentis dñi ob¬
temperantes quo dicit. si uos ꝑsecuti fuerint in una ciui¬
tate fugite in aliam: subduxerunt se ad tempus seruã¬
tes secundis et meliorib rebus. preter quatuor qui de¬

Expanded text:
mantia certatim sulcabant freta, pertinacique cursu tanmantia certatim sulcabant freta, pertinacique cursu tancuerant in finibus Menapum, in sinum qui portus: et ibi prosilientes nulloque a publico pervio divertentes, incendiis quoque ac caedibus illius ergo indulgentes, ut ad famosissimum locum pausationis Christi confessorum Audomari atque Bertini furtim properarent, aviditate thesauros ecclesiarum latenter subripiendi ac spe servos Dei improviso inibi comprehendendi, brevibus noctium meatibus, scilicet Sabbato hebdomadis Pentecostes hora secunda pervenerunt ad locum quo tendebant. Sed provisione jugiter in se confidentium tutantis Dei, nullos ex fratribus ibidem repererunt; verum monitu jubentis Domini obtemperantes, quo dicit: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam , subduxerunt se ad tempus, servantes secundis et melioribus rebus praeter quatuor qui de
Abbreviated transcription (Latin):
emporibus diue memorie karoli filii-
ludouici prius regis postea imperatoris.
cum seua tyrannides paganorum emer-¬
geret. famosa flumina sequane aclige¬
ris aduolans et ꝑ totam grassando mu¬
striam. ferro igneq non tantum circumiacentes t̾¬
minos uerũetiam armorice magnam partem con¬
sumeret. post non multorũ tandem annorũ rotatꝰ.
partim ingemose ad acti. presertiq respectu misera¬
tionis diine repulsi abscedentes repatriauerunt ꝓ¬
testantes nullomodo usquam se amplius illiꝰ regni
fines uastandi lesione repetituros. Quod tamen nõ
multo post amica sibi fraude inficiati moie canino.
qui quanto plus alliciuntur tanto magis insequũ¬
tur. peccunia auidi rapina usitati. preda famelici sãgͥ¬
ne mentiebantur sitibundi. Nam anno incarnatio¬
nis domini xp̃i octingentesimo sexagesimo. in modi¬
ca iterato coadunata nauium plurima classe iter no¬
tum repetentes: ac toto nsu alto mari uelifueantes. spu-

Expanded text:
emporibus divae memoriae Caroli filii Ludovici, prius regis, postea imperatoris, cum saeva tyrannides paganorum emergeret, famosa flumina Sequanae ac Ligeris advolans, et per totam grassando Neustriam. ferro igneque non tantum circumjacentes terminos, verum etiam Armoricae magnam partem consumeret, post non multorum tandem annorum rotatus partim ingeniose adacti, praesertimque respectu miserationis divinae repulsi, abscedentes repatriaverunt, protestantes nullo modo usquam se amplius illius regni fines vastandi laesione repetituros. Quod tamen non multo post amica sibi fraude inficiati, more canino qui quanto plus alliciuntur, tanto magis insequuntur, pecunia avidi, rapina usitati, praeda famelici, sanguineque mentiebantur sitibundi. Nam anno Incarnationis Domini Christi octingentesimo sexagesimo immodica iterato coadunata manu, plurima classe iter notum repetentes, ac toto n
Abbreviated transcription (Latin):
subegi. ⁊ conatum eorum ad nichilaui. hoc etiam scͥp¬
tum posteris relinquendum. fore ratum duxi. ut ꝑ hoc
quandoq resistatur inuidorum male uoluntati. et hoc
infringere uolentiũ iniquo conatui. Quod quicuniq
futuris temporib uel ad nichilare uel infringere pre¬
sumpserit qd̃ absit. auctoritate. Patris et filii et sp̃c sc̃i¬
anathema sit. nisi digna penitentia resipuerit. Actum
est anno incarnationis dominice octingentesimo tri¬
gesimo nono indictione scdo. imperii autem ludoui¬
ti regis anno uigesimo sexto. presulatus quoq nr̃i
anno iugesimo tercio. in ecclesia sancte marie. duo¬
decim. kal̃ iulii. presente uniuersali sinodo. Ego folqui¬
nus ex consensu ⁊ precepto domni ludouici imperato¬
ris hec uoluntarie firmaui. et cum episcopali int̾ mi¬
natione subscripsi. Ego maximꝰ archidiaconus sub-¬
scripsi. Ego hugo abb̃ subscripsi. S̾ adalardi mͦ. s̾ ama¬

Expanded text:
subegi, et conatum eorum annihilavi. Hoc etiam scripsubegi, et conatum eorum annihilavi. Hoc etiam scriptum posteris relinquendum fore ratum duxi, ut per hoc quandoque resistatur inimicorum malae voluntati, et hoc infringere volentium iniquo conatui. Quod quicunque futuris temporibus vel annihilare, vel infringere praesumpserit, quod absit, auctoritate Patris, et Filii, et Spiritus saanathema sit, nisi digna poenitentia resipuerit. Actum est anno incarnationis Dominicae octingentesimo trigesimo nono, indictione secunda; imperii autem Ludovici regis anno vigesimo sexto, praesulatus quoque nostri anno vicesimo tertio, in ecclesia sanctae Mariae, duodecimo Kalendas Julii, praesente universali synodo. Ego Folquinus ex consensu et praecepto domini Ludovici imperatoris haec voluntarie firmavi, et cum episcopali interminatione suscripsi. Ego Maximus archidiaconus subscripsi. Ego Hugo abbas subscripsi. Signum Adalardi mona
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius basilice sc̃o petro scoq bertino reddendam ⁊ mo¬
nachum ad custodiam ibi ponendum tensui ⁊ statui
ut et quatuor temporib in anno missarum sollemp¬
nia celebrarent stabiliui. hoc est. ĩ feria .iiĩ. dierum ro¬
gationum. infestiuitate queq beati iohis baptiste. et
indeposinone sc̃i audomari. infestiuitate omniũ scõrum.
et quicquid ad ip̃m altare ueniret. monachi sc̃i berti¬
ni absq ulla contradictione uxta morem pristinũ
scd̃m decretum beati audomari quod in priuilegio de
traditione ipsius loci istiuis loci cenobitis scipsit et
int̾dixit haberent. tenerent. et in perpetuo ꝑhenni iu¬
uendicent. D eniq iam quidam emerserant aulacia
temeritatis decepti. dicentes primatum locorum ad se
ꝑtinere debere. Quorũ presumptuose suꝑbie resistens.
ꝑ descriptionem capitularem corã quibusdam prima¬
tib Regalis palatii et huius patrie eos huic loco-

Expanded text:
ipsius basilicae S. Petro sanctoque Bertino reddendam, et moipsius basilicae S. Petro sanctoque Bertino reddendam, et monachum ad custodiam ibi ponendum censui et statui, ut et quatuor temporibus in anno missarum solemnia celebrarent stabilivi, hoc est in feria tertia dierum Rogationum, in festivitate quoque B. Joannis Baptistae, et in depositione S. Audomari, in festivitate omnium sanctorum: et quidquid ad ipsum altare veniret, monachi sancti Bertini absque ulla contradictione juxta morem pristinum secundum decretum beati Audomari, quod in privilegio de traditione ipinterdixit, haberent, tenerent et in perpetuo perhenni juvindicent. Denique jam quidam emerserant audacia temeritatis decepti, dicentes primatum locorum ad se pertinere debere. Quorum praesumptuosae superbiae resistens, per descriptionem capitularem coram quibusdam primatibus regalis palatii et hujus patriae eos huic loco
Abbreviated transcription (Latin):
rus atq bertinus dum ad huc incorpore essent. cimite¬
rium in uilla sichiu insuꝑiori loco ad timulanda sua
et monachorum corpora communi opere fecerunt. ĩ cuiꝰ
medio basilicam in honore sc̃e marie construxerant.
quam etiam beatus audomarus sc̃o Bertino suisq suc¬
cessorib donans ꝑ pruulegium quoddam episcopale
confirinauerat. Et suum int̾ eos corpusculum sepeliri ĩ
eodem priuilegio rogauerat. quam p̾dictus abb̃s fride¬
gisus non sc̃o bertino tulit: s etiam qd̃ dictu horri¬
bile est. monachos eius deo honeste ibidem seruienteᷤ
cum magno dedecore expulit. canonicosq ibi consti¬
tuit. dum scilicet atemporib sc̃oꝵ audomari atq Ber¬
tini religio monachica ibidem famulans religiosissĩe
floreret. Quorum lacrimose iniusticie reclamationi¬
ꝙ incessabili compaciens et petitioni hugonis uene¬
rabilis abb̃is ad quiescens edilitatem seu custodiam

Expanded text:
rus atque Bertinus, dum adhuc in corpore essent, cimiterus atque Bertinus, dum adhuc in corpore essent, cimiterium in villa Sithiu, in superiori loco, ad tumulanda sua et monachorum corpora, communi opere fecerant; in cujus medio basilicam in honore sanctæ Mariæ construxerant, quam etiam beatus Audomarus, sancto Bertino suisque successoribus donans, per privilegium quoddam episcopale confirmaverat, et suum inter eos corpusculum sepeliri in eodem privilegio rogaverat; quam predictus abba Fridegisus non solum sancto Bertino tulit, sed etiam, quod dictu horribile est, monachos ejus, Deo honeste ibidem servientes, cum magno dedecore expulit, canonicosque ibi statuit, dum scilicet a temporibus sanctorum Audomari atqtini religio monachica ibidem famulans religiosissime floreret. Quorum lacrymosae injustitiae reclamationique incessabili compatiens et petitioni Hugonis venerabilis abbatis acquiescens, aedilitatem seu custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
go folquinus dei gratia morinorum ep̃s om̃ib
fidelib tam futuris quam presentib. Quicqͥd
ob amorem dei exigentes rei ueritatem memorie. futu¬
rorum noscendum reliquerimus. ualde id animabus
nr̃is profuturũ speramus. dum ⁊ uera innotescimꝰ. et fal¬
sata dampnamꝰ. Melius est enim ipsam ueritatẽ ad
laudem dei manifestare quam ꝓlucro aut negocio ter¬
teno eam celare ne scilicet homo peccator offensam dei¬
et scõꝵ eius in hoc uideatur incurrere. Igitur ego folqui¬
nus ep̃s suggestione hugonis abbatis sithiensis cenobii
qd̃ est constructum in insula sithiu in honore beati petri
principis apłorum ubi beatus sectinus corpore quiescit
perpendens iniusticiam lacrimabilem quam fride gisus
predecessor supra memorati abb̃is eidem sc̃o loco intule¬
rat. tota intentione excogitare cepi qualit̾ eundem lo
cum ad pristinum honorem ualerem reducere. Omĩb

Expanded text:
go Folquinus Dei gratia Morinorum episcopus, omnibus go Folquinus Dei gratia Morinorum episcopus, omnibus fidelibus tam futuris quam praesentibus. Quidquid ob amorem Dei exigentes rei veritatem memoriae futurorum noscendum reliquerimus, valde id animabus nostris profuturum speramus, dum et vera innotescimus, et falsata damnamus. Melius est enim ipsam veritatem ad laudem Dei manifestare, quam pro lucro aut negotio terreno eam celare, ne scilicet homo peccator offensam Deet sanctorum ejus in hoc videatur incurrere. Igitur ego Folquinus episcopus, suggestione Hugonis abbatis Sithiensis coenobii, quod est constructum in insula Sithiu in honore B. Petri principis apostolorum, ubi B. Bertinus corpore quiescit, perpendens injustitiam lacrymabilem quam Fridegisus praedecessor supra memorati abbatis eidem sancto loco intulerat, tota intentione excogcum ad pristinum honorem valerem reducere. Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
corumq subiectionem sibi ueraciter defendunt. et canoni¬
ci ab ipso abbr canonico fallaci assertione. principatum
ad se monasteriorum ꝑtinere dicunt. Pro his omnib et
reliquis tirannidis sue actib hactenus blasphematur
ab omnib nec dubium qd̃ blasphemabitur et asucceden
ortuo uero dc̃o fridogiso quarto decimo regiminis
seu potius tyrannidis sue anno successit in regi¬
men cenobiz hugo uenerabilis filius karoli regis mag¬
ni ⁊ frater ludouici cesaris. Qui hugo anno uerbi ĩ carͣ
nati octingentesimo quadragesimo quarto condolens
infelicissime ⁊ miserrime diuisioni ⁊ discissiomi uene¬
rabilis sithiensis cenobii ab infando fridogiso facte. a
domno folquino tunc morinorum uenerabili antistite.
unitatem cenobiorũ pristino more. reformari impetra¬
uit. Quod ⁊ priulegio firmari fecit. Huiꝰ autem prim¬
legii hoc est exemplar. Exemplar karte sc̃i folquini de eodẽ

Expanded text:
corumque subjectionem sibi veraciter defendunt, et canonicorumque subjectionem sibi veraciter defendunt, et canonici ab ipso abbate canonico, fallaci assertione, prinad se monasteriorum pertinere dicunt. Pro his omnibus et reliquis tyrannidis suae actibus hactenus blasphematur ab omnibus, nec dubium quod blasphemabitur et a succedenMortuo vero dicto Fridogiso quarto decimo regiminis seu potius tyrannidis suae anno, successit in regimen coenobii Hugo venerabilis filius Caroli regis magni et frater Ludovici Caesaris. Qui Hugo anno incarnati Verbi octingentesimo quadragesimo quarto condolens infelicissimae et miserrimae divisioni et discissioni venerabilis Sithiensis coenobii ab infando Fridogiso factae, a domno Folovino tunc Morinorum venerabili antistite unitatem coenobiorum pristino more reformari impetravit: quod et privilegio firmari fecit. Hujus autem privilegii hoc est exemplar: Exemplar chartae S. Folquini de eodem.