comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aũt nõ id̾o est: ꝙ dẏabolus in
potestate hẽat dare. uł auf̾re di¬
uicias cus uelit: s qr eis utitur
ad hoĩm temptatõm. ⁊ deceptõm.
in om̃es demones sint in hoc ae¬
re caliginoso. an aliqͥ sint ĩ inf̾no

Expanded text:
Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqui sint in inferno
Abbreviated transcription (Latin):
origiñ: ut aꝑte aus̾. testa ros
tur : ꝙ ꝑ adam tͣnsiuit in om̃s.
ꝑ eius carnẽ uitiatam concupis¬
tentialiter gn̾atos. Qiud sit¬
.Quid sit
ongͥ. pectatum. hic inquiritur.

Expanded text:
originale, ut aperte August. testatur, quod per Adam transivit in omnes, per ejus carnem vitiatam concupiscentialiter generatos. 5. Quid sit originale peccatum hic inquiritur.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥni. ita disserit. mirum ẽ cũ capes¬
cende retinẽdeq bĩtudinis uolũtas.
una sit oĩum: uñ tanta existat de
ip̃a bĩtudine rursus diu̾sitas uolum¬
tatum nõ ꝙ eam aliqͥs nolit: s qd̾
nõ om̃s eã norint. Si eĩ om̃t eam

Expanded text:
 ita disserit: Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset: hab̾e potuisset : Mala ei
uoluntate: uł sola: miser qͥsq efficĩ
q̃cũq appetunt: ne quisqmͣ potest
amare. ꝙ oĩo quid uł quale sit: nescit.
nͨ pot̾ nescire quid sçit: ꝙ se uelle
scit: sequit᷑ ut om̃s beatar uitã sciãt.

Expanded text:
voluisset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser quisque efficitur; quaecumque appetant; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit, quod se velle scit, sequitur ut omnes beatam vitam sciant.
Abbreviated transcription (Latin):
Nimis quid̾ ħ indr̃ absurdũ. Tale ÷
eĩ ac si dicam᷑. Qui nõ uult beate us
u̾e: beate uult uu̾e. Istam repugnã¬
tiam qͥs audiat . Quis ferat  ⁊ tñ
ad hanc ꝯtrudit notĩtas: si ⁊ õt beate

Expanded text:
Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate vivere, vult beate vivere. Istam repugnantiam quis audiat? quis ferat? et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate
Abbreviated transcription (Latin):
nos. quosdam u̾o: inqnͣtum in¬
ordinate fiunt: pct̃a ẽẽ. Eddunt
quo quosdam: nõ tm̃ eẽntia: s¬
⁊ gn̾e bonos eẽ ut refice esu¬
te ac ꝑfcẽ bonos dñt: quor non
solum eẽntia uł genus s ⁊̃ cau¬
sa tfmnis cõmendat. Ut sunt
illi: qui ex bona uolũtate ꝓue¬
iunt: ⁊ bonũ finẽ metiunt᷑.¬

Expanded text:
nos, quosdam vero in quantum inordinate fiunt, peccata esse. Addunt quoque quosdam non tantum essentia, s genere, bonos esse, ut reficere esute ac perfecte bonos dicunt, quos non solum essentia vel genus, sed etiam causa et finis, commendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiunt
Abbreviated transcription (Latin):
mala fuirit. hoc u̾m qd dicit᷑ illa ĩoca¬
tione .s. mala fiuint: a d̾o est. s non
tride secuit᷑. qd̾ a deo sit ut mala fiãt.
I autẽ hoc dic̾etur: auctor maloꝵ
d̾s eẽ itlłig̾etur ꝙ ex simili inani¬
feste falsum ostendit᷑. Deus prohibet
furtura fieri. s furtum fieri u̾m
est. gͦ ꝓmbet uerum. non sequitur.

Expanded text:
la fiunt, hoc verum quod dicitur illa locutione, scilicet, mala fiunt, a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri verum est; ergo prohibet verum: non sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
demones pust iudiciũ. qͦs carnfices:
cipatum. ⁊ potestatẽ: ⁊ uͥtutẽ. dum
eĩ durat mũdus:angłi angłit: demo¬
nes demonib. hoĩes hoĩb p̾sũt. S
om̃ib collectis: iam oĩt pͥlatio cessa¬
bit. Hĩc quidã putant: pꝰ iudiciũ
demones ñ hr̃e potestatẽ cͣciandi ho¬
mines. sic̃ mͦ. s ut demones. uͥtu¬
te d̾i cruciari. sp̃ c̾ature minist̾io.
asserũt: sic repbos hoĩes ibi ñ ꝑ oꝑa¬
tiouẽ demonũ: s u̾tute d̾ina tm̃.¬

Expanded text:
emones post judicium, quos carnifices tcipatum, et potestatem, et virtutem. Dum enim durat mundus, angeli angelis, daemones daemonibus, hominescollectis, jam omnis praelatio cessabit. Hinc quidam putant post judicium daemones non habere potestatem cruciandi homines, sicut modo. Sed ut daemones virtute Dei cruciari sine creaturae ministerio asserunt, sic reprobos homines ibi non per operationem daemonum, sed virtute divina t
Abbreviated transcription (Latin):
peitati: oĩo lib̾atus ẽ. Si u̾o ñ suffiti¬
at dolor int̾ior simł cũ pena ĩuuicta:¬
⁊ addet d̾s penam. Qd̃ a̾ int̾dum suffi¬
ciat dolor int̾ior ad uindc̃am pcci.c̾tũ
docum̃tum hñis in illo latͦne: qͥ sola¬

Expanded text:
est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in illo latrone, L
Abbreviated transcription (Latin):
satis aꝑte p̾figunt canones ꝓ unoqͦ
cͥmaine e ut de singulie dicant. quałr
unũ qd̾ ꝙ em̃dandum sit. s mag̃ ĩ ar¬
bit̾o sac̾datis mlłigentis relinquend̃
statuũt. qr apd̾ deũ. nõ tam ual m̃su¬
ra tp̃as qmͣ doloris. nͨ abst mentia t m̃
ciboꝵ qnͣtũ mortificatõ uicioꝵ Idoq¬

Expanded text:
satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant, qualiter unumquodque emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt, quia apud Deum non tam valet mensura temporis, quam doloris, nec abstinentia tantum cibo
Abbreviated transcription (Latin):
Hec de pedib sedentis suꝑ solurm
excelsum quos seraphyn duab alie
uelabant scriptori. ⁊ si nõ auditori
ꝯmemorasse sufficit. qui a facie ex¬
orsus sedentis ꝑ media. ad pedes usq

Expanded text:
ec de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usque
Abbreviated transcription (Latin):
electi: ñ loco: s intlłigentia uł uisio¬
ne manifesta : ad ndendũ impioꝵ
rruciatus. quos uidentes ñ dolore
afficient᷑: s leticia saciabunt᷑. agẽ¬
tes gr̃as de sualibͥatione uisa ĩpioꝵ
mesfabili calamitate ̃ ysaiał ii¬
pioꝵ tormenta descͥbens. ⁊ ex eoꝵ
iusione leticiã bonoꝵ. expͥmens. ant.¬

Expanded text:
electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens, ait
Abbreviated transcription (Latin):
tend̾e. Nisi eĩ unitas ecc̃e succurrat: nͥ
ꝙ deẽ pcc̃ori. sua or̃one ꝯpleat. demaĩb
ĩimici ñ eripiet᷑ aĩa mortui. Credend̾
suã ad ꝯu̾siouẽ. Ido̾q nemo digne pot̃
tur : ⁊ absoluit᷑: p̃misse qõnis articulus.
Querendꝰ ẽ eĩ sac̾dos sapient: ⁊ disc̾tꝰ
qui cũ potestate simł hãt nidiciũ. qui

Expanded text:
 enim unitas Ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. Credendumsuam ad conversionem. Ideoque nemo digne poenitur et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
erat sepulta. ñ dũ exͣ portam delata. ñ¬
dum ex domũ ĩ noticiã portata: Intꝰ
resuscitauit : ꝙͣ intꝰ ĩuenit. Relictis
filium uidue. fleuit martha. ⁊ maria.
supplicantes ꝓ tr̃e. flebat ⁊ turba mari¬
am secuta. In qͦ docem᷑. publice p̾cantib.¬

Expanded text:
erat sepulta, nondum extra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus invenit, relictis filium viduae; flevit Martha et Maria supplicantes pro fratre; flebat et turba Mariam secuta. In quo docemur, publice peccantib
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ c̾tificatum p̾mussis testimoniis ꝙ
nõ sufficit ꝯfit̾i d̾o sñ sac̾dote. nͨ ẽ u̾e
humilis ⁊ penitens. si nõ desid̾at ⁊ reqͥ¬
rit sac̾dotis uidiciũ. s nuĩqͥd eq̃ ualet
alicui ꝯfit̾i socio : uł ꝑximo suo. Saltẽ
cum deẽ sac̾dos: Sane ad hoc dici pot̃:
ꝙ sac̾dotis examen reqͥrend̾ ẽ studiose
qr sac̾dotib ꝯcessit d̾s potestatẽ ligandi
⁊ soluendi. ⁊ ido̾: quib ip̃i dimittunt. ⁊

Expanded text:
est; et certificatum praemissis testimoniis, quod non sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec est vere humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus concessit Deus potestatem ligandi atque solvendi; et ideo quibus ipsi dim
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ gͣuiora: coequalib pandẽda sunt.
cũ deẽ sac̾dos. ⁊ urget ꝑiłͦm. Uenialia
u̾o: ⁊̃ sac̾dotis oblata copia: licet ꝯfic̾i
coequali. ⁊ sufficit ut quib dã placet.
Si tã ex ꝯtemptu ñ p̾t̾mitat᷑ sac̾dos.

Expanded text:
 graviora coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sacerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos.
Abbreviated transcription (Latin):
mecha: fornicõnis quid̃ uindc̃am susti¬
nõ lic̾et eis alia sortiri ꝯiugia. Scd̾m
rit.: publica sñia mulctet᷑. ⁊ sñ spe ꝯ¬
iugũ maneat. ⁊ sr ip̃a eis̾ c̾mini
ꝯsentiens nõ fu̾it: licentia nubẽdi
alii nõ neget᷑. Apparet hãc fuisse de¬
sponsatã: sñ pactione ꝯuigali dep̾sẽ¬
ti᷑ ⁊ ido̾: nõ fuisse ꝯiugẽ cui iuuẽte
sponso. alt̾i nubendi licẽtia ñ negat᷑.
Siut eĩ q̃ dam nuptialia pactai de fu¬
turo: ex qͥb sponsi ⁊ sponseuocant᷑.
nͨ ex ĩde ꝯuiges sũt: ⁊ ẽ q̃dam pactio

Expanded text:
moecha fornicationis quidem vindictam sustinon liceret eis alia sortiri conjugia. Securit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec exinde conjuges sunt. Et est pactio
Abbreviated transcription (Latin):
dux̾it.: pat̾ postea ñ hãt uxorẽ. nͨ rałr
uirũ. filiꝰ qui facmꝰ pr̃is ig̾norauit:
aliam ducat. Si cõiunx illa fuiss qd̾ n
tiq foret: si in sponsalib pactio ꝯuiga¬
lis int̾ressiss non ꝑmitc̾et᷑ sponsus aliã
duc̾e̾. Melchis & pena ñ nibondi ex

Expanded text:
duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi e
Abbreviated transcription (Latin):
reri. s mirabiłr fc̃a sunt: abscondite
cause in d̾o fu̾nt. Quoꝵ unũ erat.
ꝙ mu̾lier est fcã de lat̾e iiri dormi¬
entis. nõ hũit pͥma reꝵ ꝯditio: ut
femma sit fi̾et. s ut fl posset: ne
ꝯͣ causas. quas d̾s uolũtarĩe institu¬
it: muutabili uolu̾tate aliqͥd face
putaretur.

Expanded text:
rabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o tantum sũt: ⁊ illaꝵ reꝵ cause
dñr abscondite sirat in d̾o. qr ĩta ẽ
in d̾mna dispõne. ut hoc uł illud fi¬
at. ꝙ nõ est in seminali creature.
ratione. Et illa quid̃. que ẜ cãm se
ita cursus nat᷑e hoĩb ĩ notuit.
Alia u̾o: p̾t̾ naturã: quoꝵ cause
q̃ ꝑ gr̃ãm fiũt uł ad ea significãda:
nõ naturałi s mirabiłr funt. Int̾
que: mulieris facturã de costa uiri
in do absconditũ erat. Om̃is uat᷑
nat᷑alem cursũ c̾ator ht̃ apd̾ se pole
de om̃ib fac̾e aliud. qmͣ eoꝵ nat᷑alic
ratio ht̃. ut uirga .s. arida. repẽte¬
floreat. fructũ gignat. ⁊ ĩ iuuẽtu¬
nõ ut in nat᷑ali motu. hr̃ent. gͦ ht̃¬

Expanded text:
rum causae dicuntur absconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidem quae secundum ita cursus naturae hominibus innotuit. Alia vero praeter naturam, quorum causae  gratiam fiunt, vel ad ea significanda non naturaliter sed mirabiliter fiunt. Inter quae mulieris facturam de costa viri n Deo absconditum erat. Omnis creatnaturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus facere aliud, quam eorum naturalis ratio hfloreat, et fructum gignat, et in juventunon ut in naturali motu haberent. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
est. alie quib utendũ ẽ. alie: que fru¬
unt᷑. ⁊ utunt᷑. Ille quibe t̃ruend̾ est:
nos beatos faciũt. Istis quib utend̾¬
est tendentes ad bĩtudinẽ adinua¬
mur. ⁊ qͣiͣ adminuiculam᷑. ut ad illas
res que nos beatos faciũt: ꝑuenire.
eisq mħere possimꝰ. Res u̾o q̃ fruũt᷑
⁊ utunt᷑ nos sumꝰ. qͣͣ int̾ utͣ iq ꝯstituti¬
re alitui rei pp̃ se ip̃am. Ut̃i u̾o id¬
abusus uł abusio noĩari d. Res¬

Expanded text:
est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendest, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos sumus; quasirere alicui rei propter se ipsam. Uti autem quabusus potius uel abusio nominanda es
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atura c̾atori coeqͣtur. Si u̾o ĩo ñ
pot̃ melior ẽẽ. quia bonũ ampliꝰ ꝙ ei
deest: caꝑe ip̃a ñ ualet. Iam ii ip̃ra
ñ posse: defectionis ẽ. ñ ꝯsũmationis
⁊ pot̃ eẽ melior si fiat capax melioris
boni ꝙ ip̃e pot̃ qui eam fecit. Pot̃ g ͦ
hoĩem fecisse: qui nͨ pectare poisz nec
uellet. ⁊ si talem fecisset: quis dubi¬
tet en meliorẽ fuisse: sx p̾dicti ꝯ¬
⁊ que facit meliora ea fac̾e:qmͣ facit.¬

Expanded text:
. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest erhominem fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis ce quam facit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o. Si g ͦ id̾ datur. uł qdꝰ ꝓcedit
pͥncipiũ ht̃ a quo datur uł ꝓcedit. fa-¬
filius: ad c̾aturani relat iue. unus
c̾ator. ⁊ unꝰ dñs d̾r. sic relatiue ad sp̃m
sc̃m unũ pͥncipiũ. Ad c̾aturam u̾o :

Expanded text:
ab ipso. Si ergo quod datur vel quod procedit, principium habet a quo datur vel procedit, faFilius ad creaturam creator et unus dominus, sic relatiue ad spiritum sanctum unum principium. ad creaturam uero
Abbreviated transcription (Latin):
est. sũstitisse dicat᷑. Nouit ecc̃a unũ
in nascibulẽ deum. nouit unigeni¬
tum d̾i filium. ꝯfitet᷑ pr̃em ab o¬
rigine liẜ̾m. ꝯfitet᷑ ⁊ filii ougi¬
nem ab mitio. ñ ip̃m ab initio.¬
eo quĩ a nemine ẽ natum ab
et̾no. natiuitatẽ .ł. ex pat̾na e¬
t̾nitate sumentẽ. Editu ẽ hic
tidei ꝑfessio. s ꝓfessionis rõ ñ¬

Expanded text:
est substitisse doceatur. Novit Ecclesia unum innascibilem Deum; novit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab initio, sed ab initieo qui a nemine est, natum ab aeterno, nativitatem scilicet ex paterna aeternitate sumentem. Edita est hic fidei professio, s
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo intlłigend̾ nt̃ ꝙ ait.
filii origiẽ eẽ ab mitio. ⁊ ñ ip̃m
ẽẽ ab mitio s ab miciabili. hoc u¬
tiq sb̾dens det̾minauit quomͦ ac-¬
cepit snitiũ. iinqͥens originẽ filũ
eẽ ab mr̃tio. ac si dice̾t. Non ita in¬
sunt om̃ia. Nlam l filius sit pͥncͥꝰ
de pͥncipio. nõ ẽ tñ ꝯcedendum
ꝙ filiꝰ hẽat pͥncipiũ. Cũ q filiꝰ sit¬

Expanded text:
quomodo intelligendum sit quod ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita insunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
tebant᷑ ꝑ cerimonias. Si qđ gͦ meis pc̃amn
erat: c̾minale erat In hoc gͥ patentissimũ
ẽ tͥraen sacͥdotum ⁊ detestabile: qͥ nõ pͥus
se uidicant: ⁊ alios alligant. Caueat spũ¬
alis uidex: sic̃ nõ ꝯmisit cͥmen neqͥtie: ita
nõ careat mun̾e sc̃ĩe. Oꝑtet ut sciat cog¬
nosc̾e quicquid d uidicare. Indiciaria eĩ
potestas hoc postulat: ut qd̾ debet iudica¬
re disc̾nat. Diligens gͥ ĩuestigatoꝵ: sapi¬
ent̾ in t̾roget apccõre. ꝙ forsitan ig¬

Expanded text:
tebantur per caeremonias. Si quod ergo in eis peccatum erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detestabile, qui non prius se judicant antequam alios alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo investigator sapienter interroget a peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
linitas dei que rpse est. semꝑ
uincta est. nec in aliquo cassatur
S ꝑ omnia impletur. Consi lium
u̾o euis: atq preceptio sine pro¬
hibitio: non ab om̃ib implent᷑
quibus ꝓposita ⁊ datai lunt. Neq
ido precepit om̃bus bona: uł ꝓ¬
iibuit mala: uł ꝯsuluit optimꝰa:
qoͣ uellet ab om̃ibus bona que p̃¬
cipit fieri. nł mala. que prohibet
iitars. Si enim uellet utiq et fi¬
erent: quia in millo potest ab ho¬
mine ĩnꝑars. uel impediri eius
uolintas. s ut iusticiam fuam ho¬
niunb ostenderet: et mali eẽnt
mextusabiles. Demq ut boni
ex obedientia: gloriam: mali ex
Enobedientia penam sortirent᷑.
sicut utrisq ab eterno preꝑauit
Ea igit᷑ que om̃ibus precepit.
ub peohibuit aquibusdam no¬
luet fieri ur nitars. sed nõ ab om̃i¬
bus. Et quedam ꝑsonaliter prece¬
pit ut in ueteri ⁊ in noualege.
que ab eis crubus prepit fieri
uoluit ut abrahe de inmolati¬
one filii. et in euangelio qui¬
aliud uult quam deus. aliqnͣdo¬

Expanded text:
luntas Dei, quae ipse est, semper invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per omnia impletur. Consilium vero ejus et praeceptio, sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparavit. Ea ergo quae omnibus praecepit vel prohibuit, a quibusdam voluit fieri vel vitari, sed non ab omnibus; et quaedam personaliter praecepit, et in veteri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quiALIUD VULT QUAM DEUS; ET ALIQUANDO
Abbreviated transcription (Latin):
dici possit. Ĩest in eo aliqͥd tãꝙͣ ĩ sb̾fto.
⁊ nõ est simplex. Nefas ẽ ae dic̾e: ut sb̾sis¬
rat d̾s ⁊ nõ sb̾sit bonitati sue. atq illa
d̾s sit bonitas sua. s in illo sit tãqmͣ ĩ s̾sto.¬
Unde manifestũ ẽ. d̾m abusiue sb̾am uo¬
cari ut noĩe usitatiore. intsłigat᷑ cẽntia

Expanded text:
dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa Deus sit bonitas sua, sUnde manifestum est Deum abusiue substantiam uocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia
Abbreviated transcription (Latin):
attende quia respondeat sb̾dens. An
.d̾o̾ nõ dm̃ trer dii qr scͥptura ñ dicit
tres d̾os: S nͨ tres ꝑsonas. alicubi te pt᷑e
textꝰ ꝯmemorat. An ido̾licuit loqñdi ⁊
disputandi ncãtate tres ꝑsonat dic̾e.
dit̾emꝰ tres deos. ꝯͣdic̾et scͥptura dicẽs.

Expanded text:
attende quid respondeat, subdens: An dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, d
Abbreviated transcription (Latin):
nfirmitatis ⁊ inꝯtiuẽtie cã expecit.
uł ille dematͥmonio: uł illa: nõ sibi al¬
terutrũ negent ne ꝑ hoc icidarit ĩ dãp¬
nabiles corruptelas. Redd̾r eiũ debitũ ꝯiui-¬
gale. nlłius ẽ tͥmĩnis. exig̾e a ultͣ gn̾an¬
di nccĩtatẽ: suspe ẽ uenialis fõrrcari

Expanded text:
nfirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venial
Abbreviated transcription (Latin):
sbe eiꝰ duuisumi ẽ. ⁊ inde formatũ corpꝰ.
falii. suiq młtiplicatione: siune rei
extͥniete adiectione auctũ est. ⁊¬
de illo ita augm̃tato: aliquid itidẽ
⁊ ita ꝓgred̾r ꝓcreationis ordo lege
ꝓpagãtionis. lis ad finẽ hũani ge¬
neris. Itaq diligent̾ ac ꝑspicue in¬

Expanded text:
e ejus divisum est, et inde formatum corpus filii, suique multiplicatione sine rei extrinsecae adjectione, auctum est; et de illo ita augmentato aliquid inde et ita progreditur procreationis ordo lege propagationis, usque ad finem humani generis. Itaque diligenter ac perspicue in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mat̾ialit̾ atq causalit̾ :
nõ formalit̾: d̾r fuisse in pͥmo ho¬
mine. Om̃e qd̾ in humanis corꝑibs
nat᷑ałr ẽ: descendit q a pͥmo pente.
lege ꝓpagationis. ⁊ in se auctum
⁊ młtiplicatum est. nlła ext̾iori sb̾a.
in id tͣnseunte: ⁊ ip̃m infuturo
resurget. fomentũ quid̾ ht a cibu.
s nõ ꝯu̾tunt᷑ cibi ĩ hũam sb̾am.¬

Expanded text:
d materialiter atque causaliter, non formaliter, dicitur fuisse in primo homine omne quod in humanis corporibus naturaliter est, descenditque a primo parente lege propagationis, et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte, et ipsum in futuro resurget. Fomentum quidem habet a cibis, sed non convertuntur cibi in humanam
Abbreviated transcription (Latin):
Nec dub itadũ ẽ d̾m fac̾e bñ. ⁊ sinẽ¬
do fieri: quetumq fuint male.
Non enĩ hoc nͥ iusto iudicio sinit.
⁊ ꝓfecto bonũ ẽ om̃e ꝙ uistum ẽ.
Ecce maifeste hic hẽs: d̾i uolim

Expanded text:
Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male; non enim haec nisi justo judicio Dei sinit, et profecto bonum est omne quod justum est. Ecce hic manifeste habemus Dei vol
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ omip̃t uelit fieri ubi includit
⁊ bona ⁊ mala. om̃ia que funt Idoq
aꝑte dist inguit: quomͦ deũ uelle
dix̾it. ne ead̾ rõne intlłig̾et᷑ uelle
bonia ⁊ mala. subdens. uł smendo ut
fiat hoc qnͣtum ad mala dicit. ux
ip̃e faciendo hoc: qnͣtum ad bona.
Mala enĩ siuit fieri. s ñ facit. bo¬
na u̾o ip̃e facit Id̾oq dixit eum nel¬
le:quia uolens mala sunt. ⁊ uolẽt

Expanded text:
ns fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et vole
Abbreviated transcription (Latin):
ad deũ fuit᷑: ei caritate adħere. auti:
suꝑbia. quat iolu̾nt se parificare d̾o.
In ꝯu̾sis qĩ in specło. reluc̾e cepit d̾i sa¬
pientia: qua illũiati sunt. Au̾si u̾o:
excecati sunt. ⁊ illi quid̃ ꝯu̾si. sunt
⁊ illuminati ad̾o. grã apposita Isti u̾o
sunt exeecati: nõ ĩmissione malicie
s desertione gr̃e. aqua deserti sũt.
alii supͣ illd̃ bonũ ꝑ iusticiã: boni.
alii illo corrupto. ꝑ culpam. mali. ꝯu̾¬
sio: iustos fecit. ⁊ au̾sio: ĩuistos utͣ:
fuit uolũtatis. ⁊ uolũtas ut̾ nq liber¬
tatis.

Expanded text:
Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque libertatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ñ ĩuenio quomͦ has nuptias applla¬
re possumꝰ. st eĩ si aliqͣm sibi. ad tp̃c
adhau̾it. don᷑ aliqmͣ dignam honori¬
gio adducat: aĩo ip̃o adult᷑ ẽ. nͨ cũ illa
qua cupit ĩuenire: s cũ ista : cũ qͣ sic
cubat: ut cũ eañ hãt maritale ꝯsortiũ.
Etre ꝯiuges dñr: qui soliꝰ ꝯcubitꝰ cã¬

Expanded text:
sit, non invenio quemadmodum has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec illam dignam honorigio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus ca
Abbreviated transcription (Latin):
ħ tͥa non assunt omni coniugio.
t ost sciendum ab aliquib ꝯͣhi ꝯiu
De est enĩ fides: ubi uir cum filia: uł młr
cum alio coit. Hor gͥ bonũt ita ꝯiugio
ad ħet ut ex eo si assit ampliꝰ ꝯm̃detur
nugium. Si nõ assit: nõ inde adnichile¬
tur. Que eiũ adult̾a ẽ : nõ id̾o ꝯuux

Expanded text:
 tria non adsunt omni conjugio Et est sciendum ab aliquibus contrahiDeest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non id
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝓlis: nõ om̃ib adẽ ꝯiugib.
Quidam eĩ pari uoto ꝯtinentiã seruãt
alii ꝑ etatis defcũ. uł alt̾ius rei causa. ge¬
n̾are nõ ualent. Nec om̃s illi ⁊̃ qui ꝓlẽ
recipiunt: bonũ ꝓlis hñt. Nam bomĩ ꝓlic d̾r
nõ ip̃a pdes. uł ꝓlic spes que ad religionẽ
nõ refert᷑: ũno ad h̾editariã sutessionẽ.
ut cũ quis h̾edes t̾rene possõnis hr̃e de¬
sid̾at. s spec ac desid̾rm. quo ples ad hor
querit᷑. ut religione informet᷑. Młti gͦ

Expanded text:
is non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo adum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi e
Abbreviated transcription (Latin):
sniusta. qr ip̃e summa iusticia: ⁊ boui¬
tas est. Sm̃ipotens u̾o est. nõ ꝙ pos¬
sit om̃ia fat̾e. s quia pot̾ efficere
quicqͥd uult. ita ut incħ ualeat eiꝰ¬
resift̾e uoluntati. In compleatur
aut aliquo modo impedire eandẽ.
Iohes cͥsost̾. in omelia quadã de expo¬

Expanded text:
ustitia et bonitas. Omnipotens uero est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quidquid uult, ita ut nihil ualeat resistere eius uoluntati quin compleatur, aut aliquo modJoannes Chrys., in hom. quadam de Expo
Abbreviated transcription (Latin):
pentes nrĩ mali sũt: uł aliis
filu uł frẽs: an mag̃ uł miꝰ diligendi
sunt aliis bonis. hac rõne nõb̾ nõ copłatis.
uidet᷑. ꝙ magis sunt diligendi boni. qui
tior ÷ enĩ copula cordiũ qmͣ corpoꝵ. Uñ
tur.⁊ q̃ ⁊̃ de cruce agnoscit᷑. s religio¬
siores monstraut᷑ copule m̃tiũ ꝙͣ corͫ.¬

Expanded text:
entes nostri mali sunt vel filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui tior est enim copula cordium quam corporum. Unde tur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copulae mentium quam cor
Abbreviated transcription (Latin):
.h .i. sufficit dic̾e̾ ut diligamꝰ ⁊ ñ odio
hẽamus. ñ qͥn eos dilig̾e debeamꝰ. sic̃
nos qr ꝑximi sũt. s sufficit si eos minꝰ
diligimꝰ qtͣn alios ꝑximos. ꝙ dictioĩs
genus ĩnuit
Questio.

Expanded text:
 sufficit dicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit. 7. Quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
pñĩam. nõ diluitur: suo pon¬
dere. mox ad aliud trahit.
Uñ: fit ut nõ solum pcc̃m sit.
s ⁊ causa pc̃ci. Ex illo quippe:
culpa sb̃sequens orit᷑. pectatũ
u̾o ꝙ ex pcc̃o oritur: nõ solũ
peccatum: s ⁊̃ pena pcũ ẽ. qr

Expanded text:
ntia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati
Abbreviated transcription (Latin):
no euis. ut miro: ⁊ meffabili modo.
non fiut preter euis uoluntadem:
qd fit contͣ eus uolintatẽ. quia nõ
fierent: si non fineret nec utiq
nolent. sunt. s nolens. nec sineret
boniis fieri male. nisi omrupotens.
et de malo: posset facere benet
His uerbis euidenter menstratur:
qd̾ uõlinitas dei eterna semꝑ imple¬
tur de homine. etiam si faciat horas
contra des nolmitatem. S ed adcen¬
denduni est diligenter: quomodo
in suꝑiorib dicitur fieri aliquid: ꝯtra
di lolinntatẽ. qd taam̃ nõ fit p̃t er eatui
et qualit̾ intlłigendum sit illud:
qnͣtum ad se fecerunt qd̾ d̾c uolu¬
it uoluit. Qnͣtum uero ad omni¬
potentiam dei uullo modo id fa¬
cere ualuerunt. uidentur enim
ista suꝑioribus obiuare. ubi dictum¬
d est: uoluntati eius nschil re-¬
sistere.
. Nͥ aꝑit dicens du̾sis modis

Expanded text:
 ejus, ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod etiam fit contra ejus voluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens etiam de malo posset facere bonum bene. His verbis evidenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper impletur de homine, etiamsi faciat homo contra Dei voluntatem. Sed attendendum est diligenter quomodo in superioribus dicitur fieri aliquid contra Dei voluntatem, quod tamen non fit praeter eam, et qualiter intelligendum sit illud. Quantum ad se, fecerunt quod Deus noluit; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere valuerunt. Videntur enim ista superioribus obviare, ubi dictum est voluntati ejus nihil resistere. 2. Hic aperit, dicens diversis mod
Abbreviated transcription (Latin):
magna oꝑa dñi. ex qui. in om̃t uolun¬
tates enis. ⁊ tam sapient̾ exquisita.
ut cum angłica: ⁊ humana creatura.
pectasset.i. nõ qd̾ ille: s qd̾ uoluit ip̃a
fecisset. ⁊̃ ꝑ eandem creature uolim¬
tatam: qua factum est qd̾ creat or ñ¬
uoluit. impleret ip̃e qd̾ uoluit:
bñ utens: ⁊̃ malis: tamqmͣ sunme
bonus ad eoꝵ dampnationẽ quos
iuste predestinauit ad penam. et ad
eoꝵ salutem: quos benigne predesti¬
nauit ad głam. Qnͣtum enĩ ad ip̃os
aitinet : qd d̾s noluit fecerunt. stnͣtũ
u̾o ad om̃potentiam d̾i nullo modo
ud facere ualuerunt. Hoc quippe ip̃o
de ip̃it tacta est uoluntas eñis Propt̾ea¬

Expanded text:
magna opera Domini, exquisita in omnes volunmagna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Et tamen sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso de ipsis facta est voluntas ejus. Propte
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas quippe der semꝑ tat.
efficax est: ut fiat omne quod
uelit ⁊ nnchil fiat ad̾ nolit. que de
homine semꝑ adimpletur: quocũq
se uertat. Nichil enĩ ut ait aus̾. mñ
lib̾o arbitrio constitutum. suꝑat uo¬
liuitatẽ dei. ⁊ si faciat cont᷑ uolun¬
tatẽ que ip̃e est: ichil putandum
est: ita fiers. tãqmͣ uelit fieri: ⁊
non fiat. ux nolit fieri: ⁊ fiat. Illa
enĩ uoluntas: ut ait ans̾. in encħ.
semꝑ mipletur aut de nobis aut a nob̾.
De nob̾ impletur. s tñ nõ implems¬
eam: qñ pectamus. a nobis impletur:
qm̃ bonum facimꝰ Ideo enĩ factinus:
semꝑ deus suam implet uoluucatem
quia nicħ facit homo de quo d̾s nõ oꝑe
tu qd uult. Non enĩ uult deus ue
pectet. homo quilibet. Si aũt peccaue¬
rit. penitenti uult parcere ut uiuat
Inpectatis u̾o ꝑseu̾antem: punre : ut
insticie potentiam contumax nõ eua¬
dat. ¶it̃ alios ab et̃no. preꝑauit ad penã
alios preꝑauit ad głam. Et hec sunt

Expanded text:
oluntas quippe Dei semper efficax est, ut fiat omne quod velit, et nihil fiat quod nolit; quae de homine semper impletur, quocumque se vertat. Nihil enim, ut ait Aug., in libero arbitrio constitutum superat voluntatem Dei: etsi faciat contra ejus voluntatem, quae ipse est, nihil putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa enim voluntas, ut ait Augustinus, in Ench., semper impletur, aut de nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemeam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, semper Deus suam implet voluntatem, quia nihil fretur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis vero perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Sicut alios ab aeterno praeparavit ad poenam, ita alios praeparavit ad gloriam; et haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aliis appoĩta sunt. eisq qui ceride¬
runt: collata fuissent ead̾ dona:
si ꝑstitissent. Id̾oq scͥptura dic̃ de
singłis ordinib aliquos cecidisse. ñ
qr fuissẽt ĩ ordinib: ⁊ pꝰea corrierĩt
s qr si ꝑstitissent eoꝵ ałiqui: in singu¬
lis fuissent ordinib. ⁊ qui ⁊ in nat᷑e
tenuitate.⁊ in forme ꝑspicaci ͭ ͤ diffe¬
rentes gradus hẽbant: sic̃ illi qui ꝑ¬
stiterunt. Alui eĩ ut p̾diximꝰ suꝑiorec
alii inf̾iores ꝯditi st̃. Suꝑiores: qui

Expanded text:
aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiore
Abbreviated transcription (Latin):
Si u̾o om̃ia ẽẽnt que modo sunt. ⁊ alia
q̃dam face̾t q̃ nõ sunt nͨ erunt. ⁊ in a
om̃ia sciret: ꝑ c̾to plura sciret. qmͣ
modo sciat. nͨ tñ eius scĩa aug̾i pot̃.
quia hoc totum fi̾ posset. sñ mutabi¬
litate scĩe. Constat g ͦ dei scĩam: om̃io
ẽẽ iminuitabilẽ nͦ aug̾i posse uł minui

Expanded text:
o omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri pos
Abbreviated transcription (Latin):
plelat᷑. erat nõ d̾i. s nrã sapĩa. Nã
quomͦ implebat᷑ qͥ ut om̃ia ĩpleret:
pr̃em puer nesciebat aut matrẽ. Dtͥ ptã
est em̃. Pͥusqmͣ scieit puer patrẽ aut
matrem accipiet spolia samarie. Sapĩ¬

Expanded text:
plebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia. Nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret d patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtutem Damasci et sp
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse: sic̃ cet̾is in quol oꝑe: fñ uolup¬
tatis pruritu ut unt᷑. Incredibile eĩ nõ
est: deũ talia fecisse. illa corꝑa: ut si
nͨ cum ardore seminarent: uł cum
dolore par̾ent. s post pcc̃m. motum
illum meru̾nt: quẽ nuptie ordmãt
ꝯtinẽtia: cohibet. Infirmitas eĩ pna:
ĩ ruinã turpitudinis: excipit᷑ honesta¬
te nuptiali. ⁊ qd̾ sanis ẽẽt officium:
egrotis ẽ inremediũ. Emissi quidẽ
de ꝑadiso: ꝯuenerũt. ⁊ genuerũt.¬
honorabiles. ⁊ thorus inmacłatus:

Expanded text:
tuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunthonorab
Abbreviated transcription (Latin):
nistructus ut sonsũ u̾boꝵ itlłigat. uin
accentuũ sciat. distuicte legat. ne ꝯfusi¬
one ꝓlationis. intłłctum auditorib au¬
ferat. aitendat qͥd indicatiue. qͥ int̾ro¬
gatiut sit legend̾. uͥ sit in or̃one faci¬
enda distinctio. Hec eĩ male s̾uata:
nitlłcm turbant. ⁊ alios ad risũ ꝓno¬
cant. Aurib ⁊ cordi ꝯsułe d uox lecto¬
ris. Hoc officiũ xͤ implenit: cũ in medio¬
clarere debent qui alus u̾bũ d̾i ãnũciãt.
Hic ordo formã ⁊ ĩtiũ a ꝓpħis accepis¬

Expanded text:
nstructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc officium implevit Chriclarere debent qui in aliis verbum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accepis
Abbreviated transcription (Latin):
Iã gͦ in ea tͥnitatẽ q̃ d̾c ẽ ĩqͥramꝰ. Ecce enĩ
mens memunt sui. ĩlł̾it se. diligit se.
memorie. intlłigentie ⁊ amorir ħ gͥ
tͥa potissimũ tͣctemꝰ. memoriã. intlłntiã
uolũtatẽ. ħ gͥ t̾a ut ait aub̃.ĩ. li.ꝑ. de.

Expanded text:
a Trinitatem, quae Deus est. inquiramus. Ecce enim mens meminit sui, intelligit se, diligit se; memoriae, intelligentiae et amoris. Haec ergo tria potissimum tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ auro uł ligno. uł alia re faciat sp̃em
s̾pentis uł auis. uł alitꝰ rei: ⁊ statuat
ad adorad̾: non idoluui: s sił̾itudinẽ fecit.
Qui u̾o facit sp̃em qmͣ nõ uidit ocłs: s
ãmiꝰ sibi fingit: ut siquis hũanis m̃bͥs capͭ¬
hõĩs duas facies: nõ sił̾itudinẽ s idolum
ociosa ⁊ curiosa repꝑit. Siłitudo u̾o est:¬

Expanded text:
in auro vel in ligno vel alia re faciat speciem serpentis vel avis vel alterius rei, et statuat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit speciem quam non vidit oculus, sed animus sibi finqui hoc facit, non similitudinem, sed idolum otiosa et curiosa reperit. Ideo dist
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ qõni recte respondemꝰ. oportet
ut respondendo eẽntiam signisicemꝰ.
Alioqͥn: nõ ostendimꝰ quid tres sint.
Si u̾ꝯ respõdentes: eẽntiã significamꝰ:
ip̃am eẽntiam ꝑsone noĩe intłłigi¬

Expanded text:
ioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tres sint. Si vero respondentes, essentiam significamus, ipsam essentiam personae nomine intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritates scõꝵ. ꝓ qualitate cͥrainum
ĩponunt᷑. Id̾oq miles uł negociator. uł ali¬
sui officio deditus: ꝙ sñ pcc̃o Rx̾ceri non
possit: si culpis gͣmorib nretitus: ad pe¬
nitentiã uen̾it : uł qui bona alt̾iꝰ ñiuste
decinet: ł qui odiũ in corde gerit᷑ re¬
cognoscat se u̾am pñiam ñ posse ꝑag̾e.
nͥ negociũ relinqͣt: uł officiũ deserat. ⁊
odiũ ex corde dimittat ⁊ bona q̃ iͥnste abstu¬
lit restituat. Ne tñ desꝑet. int̾im. qͥcqͥd
boni fac̾e pot᷑. Hortam᷑ ut faciat. ut d̾s cor¬
alus illustret ad pñiam. Cum sit pñia
int̾ior ⁊ ext̾ior. de utͣq ꝑ p̾missa satis ap¬
paret: q̃ sit u̾a ⁊ q̃ sit falsa.
De tribus

Expanded text:
auctoritates sanctorum pro qualitate criminum imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit, vel qui bona alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram poenitentiam non posse peragere,  negotium derelinquat, vel officium deserat, et odium ex corde dimittat, bonaque quae injuste abstulit restituat. Ne tamen desperet; interim quidquid boni facere poterit hortamur ut faciat, ut oejus illustret ad poenitentiam. Cum sit poenitentia interior et exterior, de utraque per praemissa satis apparet quae sit vera, et quae sit falsa. 3. De tribus
Abbreviated transcription (Latin):
beri : Sic̃ or̃o it̾ari pot̃: ita ⁊ unctio it̾ari
poise uidr̃. utͣq eĩ illic ꝯmemorat ia¬
cobus. ⁊ utrũq alt̾i cooꝑat᷑ ad ꝯferen¬
dam alleuiationẽ corꝑis ⁊ aĩe. cur gͦ
neget᷑ uuctionẽ suꝑ nifnmũ posse
it̾ari : ad impetͣndam. sepius sanitatẽ

Expanded text:
unctio iterari videtur: utraque enim illic commemorat Jacobus, et utrumque alteri cooperatur ad conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse iterari ad impetrandam saepius sanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
alleuiari. si tũ expedit. ut in utͦq alle¬
nietur. Qd̾ si forte corꝑis ualitudinẽ
illi hr̃e nõ expedit illam que ẽ aĩe sani¬
tatem. in hoc sacram̃to acquirit. Et sic̃
in aliis sacram̃tis ita ⁊ misto: Aliud ẽ
sacram̃tum. ⁊ aliud res sacram̃ti. Sacra¬
mentum ẽ ip̃a unctio ext̾ior. tes sacͣrãti.
uuctio int̾ior. q̃ pcc̃oꝵ remillione. ⁊ uͥtu¬

Expanded text:
alleviari, si tamen expetit ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. cet̾as u̾o uiiu̾sas molestias: si q̃ exti¬
t̾int : uib ꝓ fide ꝯingali. ⁊ ꝓ castitate for¬
tit̾ sustim̾i. ⁊ mechũ dix̃. qui a iuro solu¬
tam dux̾it. Ex his ostendit᷑: ꝙ si cã forni¬
cationis fit seꝑatio nõ pot̃ uir ł młier
ĩ aliam tͣnsire copłam. Posst̃ & reꝯcilia¬
ri ⁊ coiĩtare sic̃ pͥiss. si diassñ: alt̾ reno

Expanded text:
as, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, s
Abbreviated transcription (Latin):
cui ꝯͣdicis ħ̾etite. ħ unitas est: ut ita
ꝑ se agat filius. ne a se agat. ⁊ ita ñ
a se agat. ut ꝑ se agat. Intlłige filiũ
agentẽ. ⁊ ꝑ eum pr̃em agentẽ. Nõ
a se agit. cum pr̃ in eo man̾e monstͣ t.
ꝑ se agit. cum scd̾m natuutatẽ filii
agit ip̃e q̃ placita sirat. Infirmus sit:
nõ a se agendo. nͥ a se ip̃e agit. Nõ sit
u̾o in unitate nat᷑e si q̃ agit: ⁊ ĩ qͥb
placet: nõ ꝑ se agit. Sic̃ gͦ inqͥunt
filiꝰ ꝑ se agit: s nõ a se. ita filius deb
nõ a se uł dese.
An una tm̃ sit sa

Expanded text:
contradicis, haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet non a se vel de se. 6. An una tantum sit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
monialia. Nam qnͣtũ ad moradia. sunt
tad̾. s plemꝰ in enͣnͣgłio ꝯtinẽt᷑. Audistis
x. cordas plalterii.utriq sexis . iiposi¬
tas. que caritate tangende sunt : ut ui¬
ioꝵ fere octidant᷑¬

Expanded text:
tum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidant
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾abitur a ẜuitute corruptõnis:
in lib̾tatem ⁊ głe filioꝵ d̾i. Hanc li¬
b̾tatem hũit homo aũ pcc̃m. qr
om̃i carebat miseria ⁊ ulła tange¬
bat᷑ molestia. ⁊ plemiꝰ hẽbit n fu¬
tura bĩtudine ubi miser eẽ non
pot̾it. S in hac uita. que est int̾
nẽ: nemo a miseria lib̾ est. quia
pena pcc̃i nõ caret.

Expanded text:
servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla angebatur molestia; et plenius habebit in futura beatitudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter nem, nemo a miseria liber est, quia poena peccati non caret.
Abbreviated transcription (Latin):
tat. qmͣ hũit: ita om̃ia sm̃ꝑ pot̃. q̃
sua pͥuat᷑. NIon ẽ g ͦ pͥuatus potentia
incarnandi uł resurgendi lz ñ possit
modo incarnari uł resurge. Sic̃ enĩm
olim potuit incarnari ita ⁊ modo pͭ
eẽ incarnatꝰ. in quo eiusd̾ rei potũtia
monstrat᷑. Ut enĩ olim sciuit. se resur¬
returũ. ⁊ modo scit se resurreasse.
nͨ est alia scĩa: illd̾ olim sciuisse. ⁊ħ
modo scire. s ead̾ om̃io. ⁊ sic̃ olim uo¬
luit resurgere. ⁊ modo resurrexisse
in quo uniꝰ rei uoluntas exp̾ͥmit᷑. ita po
tus fuisse ⁊ resurrexisse. ⁊ ẽ eiꝰdẽ rei
potũtia. Si enĩ poss modo nasci ⁊ re¬
surg̾e: nõ eẽt id̾ posse. U̾ba enĩ diu̾soꝵs¬
iuacta adu̾biis. eundẽ faciũt sensũ.
ut modo loqũtes dm̃s. iste pot̃ leg̾e
hodie. cras a dicemꝰ iste pot̾ legisse
uł potuit lege̾ heri. ubi unꝰ rei mõs¬
dicentes tͣs: iste pot̃ hodie leg̾e. ñ id:
s diu̾sa dñs eum posse. fateam᷑ gͥ deñ

Expanded text:
ita omnia semper potest quae sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita pottus fuisse et resurrexisse, et est ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monsdicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
est sapĩa genita ⁊ pr̃ capĩa ingeni¬
Et cũ id̾ sit ibi ẽẽ: qd̾ sapientẽ eẽ
relinquit᷑ ut sapĩa genita sit sapiẽs
de sapĩa ingenita. Nõ gͦ filiꝰ d̾r sapĩa
d̾i: tãqmͣ ip̃e solus sit intsłigens uẜ
sapiens. sibi ⁊ pr̃i. ⁊ spm̃ scõ. qr ut ait
reditur ab surditatẽ. ut pat̾ nõ sit ta¬
piens de so ip̃o. s de filio. Nec sapĩa sa¬
pientiam genu̾it. s ea sapĩa pat̾ di

Expanded text:
et Sapientia genita est de Sapientia ingeniEt cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Filius dicitur Sapientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit vel sapiens reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea S
Abbreviated transcription (Latin):
formatio oũdit᷑. cum ait. fiat
lux. ⁊ ftã est lux. Hec gͦ angłica
natura. pͥus tenebre. ⁊ pꝰea lux fu¬
it. qr pͥus hũit suiformitatẽ ⁊ ĩꝑfec¬
tionẽ. dem̃. format ionis ꝑfetionẽ
⁊ ita diuisit d̾s lucẽ ⁊ tenebras.

Expanded text:
formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus luce