comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li homines supplitio pͥmȩ mortis. ħ ẽ de illa eiuitate
ĩmortali hoĩes supplicio scd̾e mortis auferre. Sic̃ enĩ
ñ efficuint leges hꝰ ciuitatis ut in eã qͥsq reuocet᷑ occisꝰ
sic nec illius ut in uitã reuocet᷑ ȩt̾nam scd̃a morte dã¬
nitur ȩt̾no: N ec attendt̃ ñ ꝓpt̾ equale tp̃ris spatiũ.
s ꝓpt̾ uicissitudinẽ mali.i. ut qui mala fecĩt ma¬
la paciat᷑. eandẽ dictam fuisse m̃surã. qͣmius ħ in
ea re ꝓpͥe possit accipi. de qua dñs cum ħ dic̃et loq̃bat᷑.
id ẽ de iudiciis ⁊ condemnationibꝰ. ꝓ iñ qͥ uidicat et
condemnat inuistȩ. si uidicat᷑ ⁊ cõdemnat᷑ iustȩ in eadẽ
patit᷑. qͣmius fec̾it damnatione q̃miquũ ẽ. paciat᷑ dã¬
natione q̃ iustũ ẽ. S pena ętna ĩo dura ⁊ in iusta sen¬
sibꝰ uidet᷑ humanis. qr in hac infirmitate moribundoꝵ
sensuũ deest ille sensꝰ altissime purissimeq sapĩȩ qͦ
sentiri possit qͣntum nefas in illa pͥma p̾uaricatiõe

Expanded text:
illa ciuitate immortali homines supplicio secundae mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnitur aeterno? Nec attendunt, non propter aequale temporis spatium, sed propter vicissitudinem mali, id est, ut qui mala fecerit, mala patiatur, eamdem dictam fuisse mensuram. Quamvis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret, loquebatur, id est, de judiciis et condemnationibus. Proinde qui judicat et condemnat injuste, si judicatur et condemnatur juste, in eadem patitur: quamvis fecerit damnatione quod iniquum est patiatur damATORIS. Sed poena aeterna ideo dura et iniusta sensibus uidetur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit ꝑ ignem. Delicias quippe hꝰ mundi amoresq
t̾renos ꝓpt̾ comugalẽ quidẽ copulam ñ damnabiles. tͥbula¬
ficatio ista d̾amnosa. q ñ hẽbit q̃ suꝑ edificauit.⁊ ⁊ eoꝵ amiˢ¬
sione eruciabit᷑. quibꝰ fruendo utiq letabat᷑. S ꝑhẽ ignẽ
saluus erit. m̃ito fundam̃ti. q ⁊ si utr̃ id hr̃e mallet an

Expanded text:
saluus erit per ignem. delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulaficatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an
Abbreviated transcription (Latin):
ut discn̾e omnino ñ possit. At uͦ gehenna illa q̃ ⁊̃ sta¬
gnum ignis ⁊ sulphuris dictũ ẽ. corporeꝰ ignis erit. ⁊
cruciabit corꝑa damnatoꝵ. aut ⁊ hoĩũ ⁊ demonũ. solida
hominũ. aeria demonũ. aut tantũ hominũ corꝑa ẽ¬

Expanded text:
ut discernere omnino non possit. At uero gehenna illa, quod etiam staut discernere omnino non possit. At uero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum, solida hominum, aeria daemonum, aut tantum hominum cor
Abbreviated transcription (Latin):
constent sp̃u ⁊ corpe. s ut dixi miris ⁊ in effabilibꝰ mod
adherendo accipientes ex ignibꝰ penã ñ dantes ignibꝰ
pot̾ ⁊ ħ ipse homo ẽ. Dicẽm qͥdẽ sic arsuros sine ullo
suo corꝑe sp̃s. sic̃ aidebat apud inferos ille diues qñ di¬
cebat crucior in hac flãma. nisi conuenient̾ respd̃i ẽ¬
ñem talem fuisse illam flãmã. quales ocłi qͦs leuauit
⁊ lazarum uidit. quał lingua euihumorẽ eociguũ desi¬
d̾auit infundi quał digitꝰ lazari de quo idfieri sͥ postu¬
lauit. uͥ tam̃ erant sine corꝑibꝰ am̃e. Sie gͦ incorꝑał ⁊ illa
flãma qua exarsit. ⁊ illa guttula qͣm poposẽ. Qualia s̃
⁊̃ uisa dormientiũ siue inexctasi c̃nentiũ res incorꝑales.
hñtes tñ similitudinẽ corpꝵ. Nã ⁊ ipse homo qͥ cũ sp̃u ñ
corꝑe sit in talibꝰ uisis. ita setñ tẽ similẽ suo corꝑi uidet.

Expanded text:
constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus potest, et hoc ipse homo est. 2. Dicerem quidem sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat, Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, quales oculi quos levavit, et Lazarum vidit, qualis lingua cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Lazari de quo id sibi fieri postulauit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam uisa dormientium siue in ecstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus uisis, ita se tamen tunc similem suo corpori uidet.
Abbreviated transcription (Latin):
hominum atcͥbutꝰ ⁊ demonum. dicente x. discedite
a me maledicti in ignem ȩt̾nũ qͥ paratꝰ ẽ dbło et¬
angłis eiꝰ. ñ quia sunt quedã sua ⁊̃ demonibꝰ corꝑa.
sic̃ doctis hoĩbꝰ uisum ẽ. ex isto aere cͣsso atq humi
ab igne ꝑpeti posset ñ ureret ferue factus inbal¬
neis. Ut enim urat pͥor urit᷑. fac̃q cum patit᷑. Si
aut quisqͣm nulla hr̃e corꝑa demones asseũat. ñ ẽ de
hac re. aut laborandum oꝑosa inquisitione. aut con¬
tentiosa disputatione c̃tandum. Cur enĩ ñ dicamꝰ qͣuis
et nẽ potuer̃ inchudi corꝑoralibꝰ m̃bris. ⁊ tẽ potuer̃ corpoꝵ
suoꝵ iuncłis in solubilit̾ alligari : adberebunt gͦ si eis
nulla sunt corꝑa sp̃s demonũ. ymmo sp̃s demones lie
incorporei corporeis ignibꝰ cruciandi. ñ ut ignes ipsi qͥbꝰ
adherebunt eoꝵ iunc̾tura inspirent᷑. ⁊ aĩalia fiant quȩ

Expanded text:
hominum adtributus et daemonum, dicente Christo: Discedite hominum adtributus et daemonum, dicente Christo: Discedite a me. maledicti, in ignem aeternum, qui parangelis ejus . Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus visum est, ex isto aere crasso atque humil igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur, facitque quod patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones asseverat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quaet nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones, licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi: non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ustione sine consumptione. in dolore sine morte. ꝑ
miraculum õĩpotentissimi c̾atoris. Cui ħ possibile eẽ
qui negat a quo fit quicqͥd in natis om̃ibꝰ mirat᷑ ig¬
norat. Ipse ẽ enĩ ds̃ qui omĩa inħ mundo magna
et parua miracła quȩ cõmemorauimꝰ. ⁊ in cõꝑabilit̃
plura quȩ ñ ꝯmemorauimꝰ fec̃. eadẽq ipso mundo
uno atq omĩũ maximo miracło inelusit. Eligat gͦ
unũ eduobꝰ quisq qd̾ plac. utrũ ⁊ ũmẽ ad corpus
pediciꝰ indicabit. qñ erit scientia tanta scõꝵ. ut eis
cognoscendaꝵ illaꝵ penaꝵ necessaria ñ sit exeꝑien¬
tia. s ea quȩ tẽ erit plena atq ꝑfecta. ad ħ quoq
sciendum sapĩa sola sufficiat. Nunc enĩ ex parte
incorpaliẜ. sic̃ ẽ anũ dolor. s corꝑał tactu noreiꝰ. ut
eo possint corꝑa cruciari. quomͦ in eo erit ⁊̃ pena
sp̃uũ malignoꝵ. Idẽ quippe ignis erit supplitio seł

Expanded text:
ustione sine consumtione, in dolore sine morte. per ustione sine consumtione, in dolore sine morte. per miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parua miracula, quae commemorauimus, et inconparabiliter plura, quae non commemorauimus, fecit eademque ipso mundo uno adque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus peditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola suffincorporalis, sicut est animi dolor, sed corporalis, tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari: quo modo in eo erit etiam poena spirituum malignorum? Idem quippe ignis erit, supplicio scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
et amĩ ⁊ corꝑis in illo supplitio fut᷑as eẽ ñ dubitant.
ris affirmant. Qd ⁊ si c̃dibilius dr̃ quia utiq absurdũ
⁊ iõ tacitum in illis diuine scͥpt᷑ę u̾b̾ aĩ dolorẽ. qm̃
conseq̃ns ẽẽ intelligr̃ ⁊̃ si ñ dicat᷑. ut corpe sic dolente.
am̃s qͦ sterili penitentia cruciet᷑. Legit᷑ quippe ⁊ in
uet̾ibꝰ scͥpt᷑is. U indic̾ta carnis impii. ignis ⁊ ũmis.
D otuit breuiꝰ dici uindicta impii. Cur gͦ dictũ ẽ carniᷤ
impii. nisi quia utĩq idest ignis ⁊ ũmis pena erit
earnis: Aut si uindictã carnis ꝓpt̾ea dicẽ uoluit.
quia ħ in homine iundicabit᷑ qd̾ scđ̃m carnẽ uiãait.
ꝓpt̾ ħ enim ueniet inmortẽ scd̾am qͣm sigͥcauit apłs
diẽs si enĩ scđdm carnẽ uia̾̃itis moriemini. eligat qͥsq
qd̾ plac. aut ignem tͥbu̾e corꝑi. amno u̾mẽ. hoc
ꝓpͥȩ illud tͦpicȩ aut utr̃q ꝓpͥe corpi. Iam enĩ satis
suꝑius disputaui posse am̃alia ⁊̃ inignibꝰ uiu̾e in

Expanded text:
et corporis nullo supplicio futuras esse non dubitant ris affirmant. Quod et si credibilius dicitur, quia utique absurdum et ideo tacitum in illis divinae Scripturae verbis animi dolorem, quoniam consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena erit carnis? Aut si uindictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia etiam in ignibus uiuere, in
Abbreviated transcription (Latin):
d quibꝰ loq̃bat᷑: tãꝙ̃ dic̃s ⁊ uos ullos. ds gͦ ⁊ gentiles
⁊ iudẽs qs p̃sciuit ⁊ p̃destinaũ ꝯformes imaginis filii su
om̃s in infidelitate c̃clusit. ut de amaritudine infidelita¬
tis suȩ penitendo ꝯfusi.⁊ ad dulcedinẽ micd̃ie d̃ĩ ereden¬
do ꝯũsi clamarent illt̾ in psalmo. Quã multa multitudo

Expanded text:
 et gentiles et Iudaeos, quos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, omnes in infidelitate conclusit, ut de amaritudine infidelitatis suae paenitendo confusi et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conuersi clamarent illud in psalmo: Quam multa multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ũtamus. nicħ in edificatio p̃ponit᷑ fundam̃to. Quis qui
itaq sic ht incorde xp̃m ut ei t̾r̃ena ⁊ tp̃ralia nec ea q̃licit.
ꝗ̃ pꝰ hũit imꝑantẽ siue ꝯcedentẽ. dum cont̃ eiꝰ imꝑata
siue concessa suã ꝑflagitia dilig̃ exeplere libidinem: Siqͥs
itaq xp̃ianus dilig̾ metͥtẽ eiq adherens unũ corpꝰ efficit᷑.

Expanded text:
tamus: Nihil in aedificio praeponitur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae liciquem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in aera. s in uidiciarias eriget sedes. Post̃ ⁊ illd̾ intelligi.
aduocabit cęlum sursum. aduocabit angłos in suꝑnis et
excelsis locis. cum quibꝰ descendat ad faciendũ iudicium.
aduocabit ⁊ tr̃am idẽ homines utiq int̾ra udicandos.
et sursum ut iste sit sensus aduocabit celũ sursũ. ⁊ t̾rã
aduocabit sursum. nicħ meliꝰ intelligi existimo. quã õs

Expanded text:
in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. et sursum, ut iste sit sensus: Aduocabit caelum sursum, et terram aduocabit sursum: nihil melius intellegi existimo quam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestꝰ enĩ ueniet int̾ iustos ⁊ inustos udicaturꝰ ustȩ.
qui pͥus uenit occultꝰ ab in iustis iuidicand̾ in ustȩ.
Ipse in quam manifestꝰ ueniet ⁊ ñ silebit. idẽ in uoce iudiciꝰ
euidens apparebit. qui pͥus cum uenisset occultꝰ ante iudi¬
cẽ siluit. Quando sic̃ ouis ad immolandũ ductus ẽ. ⁊ sic̃ agnꝰ
et potẽstate eum in ysaiȩ ꝓpħ̃ia tale aliquid tetaremꝰ. quo
mͦ eẽnt ħ intelligenda iam diximus. Qd̃ u̾o dictum ẽ. ad¬
bibꝰ obuã xͦ in aera. Nam scd̾m littẽ suꝑficiẽ quomͦ ad¬
uocat᷑ cȩlum sursum. quasi possit eẽ deorsum: Quod aut̃
adiunctum ẽ ⁊ tr̃am disc̾ñe ppłm suum. si tantũmꝰ sub¬
audiat᷑ aduocabit .i. aduocabit ⁊ t̾ram ne subaudiat᷑ sur¬
sum. hc̃ uidet᷑ hr̃e sensum scđm rectã fidẽ ut celũ intelli¬
gatur ieis qui cum illo iudicati sunt. ⁊ t̾ra in eis qͥ uidi¬
candi sunt. ut aduocabit cęlũ sursum ñ intelligamꝰ rapiet

Expanded text:
nim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus et tempestate, cum in Esaiae prophetia tale aliquid tractaremus, quo modo essent haec intellegenda, iam diximus. Quod uero dictum est: Adin aera. Nam secundum litterae superficiem, quo modo aduocatur caelum sursum, quasi possit esse nisi sursum? Quod autem adiunctum est: Et terram discernere populum suum, si tantummodo subaudiatur aduocabit, id est aduocabit et terram, nec subaudiatur sursum, hunc uidetur habere sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; ut aduocabit caelum sursum non hic intellegamus \'rapiet
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝓmissa t̾rena. reꝑ cęlestium fig᷑as ẽẽ nescientes. in
illa murm̃a corruer̃ ut dice aud̾ent. Uanꝰ ẽ qui seruit
dõ. ⁊ qͥd ampliꝰ : qr custodiuimꝰ mandata eiꝰ ⁊ quia am¬

Expanded text:
ejus promissa terrena rerum coelestium figuras esse nescientes, in ejus promissa terrena rerum coelestium figuras esse nescientes, in illa murmura corruerunt, ut dicere auderent, Vanus est qui servit Deo: et quid amplius, quia custodivimus mandata ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ mm̃n sol iusticiȩ ⁊⁊ sanitas in pennis eiꝰ. ⁊ eg̃diemini
et salietis sic̃ intuli de uincuł ielaacati:⁊ cõculcabitis
imquos. ⁊ erunt cinis sub pedibꝰ ur̃is diẽ dñs omp̃s. ħ
distantia p̃mioꝵ atq penaꝵ ustos dirimens ab ĩ uistiᷤᷤ.
quȩ sub isto sole in hꝰ uitȩ uanitate ñ c̃nit᷑. qñ sub illo
sole uisticiȩ in illis uitȩ manifestatione clarebit. tẽ ꝓ¬
fecto erit uidicium qͣle numqͣm fuit. Qd̃ uͦ subiung̾¬
ui ei in horeb ad omẽ isrł p̃cepta ⁊ indicia. oportune
ꝯmemorat pꝰ declaratum futurũ tam magnũ int̾ ob¬
seruatores legis ꝯtemptoresq disc̾m̃. simul ⁊̃ ut discãt
legẽ sp̃alit̾ intellig̾e̾: ⁊ inueniant in ea cep̃m ꝑ quẽ iudicẽ
facienda ẽ int̾ bonos ⁊ malos ipsa discretio. Nõ enim
frust᷑ idẽ dñs ait uideis. Si c̃d̃etis moysi. c̾detis ⁊ mͥ.
De me enĩ ille scͥpsit. Carnalit̾ quippe accipiendo legẽ et¬

Expanded text:
nomen meum, sol justitiae, et sanitas in pennis ejus; et egrediemini, et salietis sicut vituli de vinculis relaxati: et conculcabitis iniquos, et erunt cinis sub pedibus vesdistantia praemiorum atque poenarum justos dirimens ab injustis, quae sub isto sole in hujus vitae vanitate non cernitur, quando sub illo sole justitiae in illius vitae manifestatione clarebit, tunc profecto erit judicium quale nunquam fuit. CAPUT XXVIui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritaliter intellegere et inueniant in ea Christum, per quem iudicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille sc
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ uisione ꝓpħica .iiiiͬ. bestias sig̾cantes. iiii. regna
uidiss. ipsumq qͣrtum a qͦdam rege suꝑatũ qͥ antixep̃s
horruit inquit sp̃s mĩs ego danihel in habitudine mã.
et uisꝰ capitis mi conturbabat me. & accessi inquit ad
unũ de stantibꝰ. ⁊ u̾itatẽ querebã ab eo de om̃ibꝰ his et
dix̃ m̃ u̾itatẽ. Deiñ quid audierit ab illo a quo de om̃ibꝰ
et accipient regnum scĩ altissimi. ⁊ obtinebt̃ illd̾ usq in

Expanded text:
Cum enim visione prophetica quatuor bestias significantes quatuor regna Cum enim visione prophetica quatuor bestias significantes quatuor regna vidisset; ipsumque quartum a quodam rege superatum, qui Antichristus Horruit, inquit, spiritus meus, ego Daniel in habitudine mea, et visus capitis mei conturbabant me. Et accessi, inquit, ad unum de stantibus, et veritatem quaerebam ab eo de his omnibus: et dixit mihi veritatem. Deinde, quid audierit ab illo, a quo de omnibus et accipient regnum sancti Altissimi: et obtinebunt illud usque in
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ⁊ sem̃ eiꝰ in ipso manet. nom̃ u̾o de quo ꝑhẽ ysaiã dictũ
ẽ. Nom̃ et̃ñum dabo eis.⁊ erit eis m̃sis ex m̃se ⁊ sabbatũ
ex salb̃o. tãq̃m luna ex luna. ⁊ requies ea requie. Quoꝵ
utñq ipsi erunt. eum ex umbris his uet̾ibꝰ et tempora¬
libꝰ in illa lumina noua ac sempitua transibunt.
In penis aut maloꝵ et inextinguibilis ignis et ui¬
uacissimꝰ u̾mis. ab aliis atq aliis. alit̃ atq alit̾ est
expositus. Alii quippe utr̃q ad corpꝰ alii utr̃q ad am̃ũ re¬
tuler̃. Alii quippe ad corpꝰ ignẽ. tͦpice ad am̃ũ ũmẽ. qͥ eẽ
c̃dibiliꝰ uidet᷑. S nc̃ de hac differentia ñ ẽ tp̃rs disputa¬
re. De iudicio namq ultimo quo fiet direptio bonoꝵ et
maloꝵ. ħ uolum̃ impłe suscepunꝰ. De ipsis uͦ p̃miis et
penis. alias diligentiꝰ disserendũ ẽ. Danihel ad ħ ultimo¬
tiet. atq ad et̾̃num regnũ scõꝵ ꝑ ducat nairationẽ suã.

Expanded text:
ait: Et semen eius in ipso manet; nomen uero de quo per hunc Esaiam dictum est: Nomen aeternum dabo eis Erit eis et mensis ex mense et sabbatum ex sabbato, tamquam luna ex luna et requies ex requie, quorum utrumque ipsi erunt cum ex his umbris ueteribus et temporalibus in illa lumina noua ac sempiterna transibunt. In poenis autem malorum et inexstinguibilis ignis et uiuacissimus uermis ab aliis adque aliis aliter adque aliter est expositus. Alii quippe utrumque ad corpus, alii utrumque ad animum rettulerunt; alii proprie ad corpus ignem, tropice ad animum uermem, quod esse credibilius uidetur. Sed nunc de hac differentia non est temporis disputare. De iudicio namque ultimo, quo fiet diremtio bonorum et malorum, hoc uolumen inplere suscepimus; de ipsis uero praemiis et poenis alias diligentius disserendum est. CAPUT XXIII. Quitiet, atque ad aeternum regnum sanctorum perducat narrationem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eiꝰ corꝑe p̾cisis̃. ñ illi obeditur. Ipsosq suos ꝑsecutores
udõs qͥ calamo qͣssato ꝑdita integͥtate ⁊ lino fumanti
sane ꝓtulit iudiciũ. p̃dicens eis qñ puniendi eẽnt si in
sua maliguitate ꝑsiste̾nt. Refulsit in monte eiꝰ faciens
in orbe forma eiꝰ. Nec ofractꝰ siue cont̾ritꝰ ẽ
qr neq in se neq in ȩccłia sua ut eẽ desiste̾t ꝑsecutionibꝰ
cessit. &̾ iõ ñ ẽ factum nec fiet. q̃ inimici eiꝰ dixer̃ uł

Expanded text:
ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores Iudaeos, qui calamo quassato perdita integritate et lino fumanti sane protulit iudicium praedicens eis, quando puniendi essent, si in sua malignitate persisterent. Refulsit in monte facies eius, in orbe fama eius; nec confractus siue contritus est, quia neque in se neque in ecclesia sua, ut esse desisteret, persecutoribus cessit; et ideo non est factum n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidicat quẽqͣm. s om̃e iudicium dedit filio. qͥ manite¬
stabit᷑ homo uidicat᷑us. sic̃ homo ẽ iudicatꝰ. Quis ẽ enĩ
alius de quo itẽ ds̃ loquit᷑ ꝑ ysaiam sub nomine iacob et
isrł de cꝰ semine corpꝰ accepit: q̃ ita scͥptum ẽ. Iacob puer
m̃s suscipiam illũ. isrł̃ elect m̃s assumpsit eũ aĩa mã. dedi
sp̃m nĩm in illũ. udiciũ gibꝰ ꝓferet. ñ clamabit neq¬
cessabit neq audiet᷑ foris uox eiꝰ. Calamũ quassatũ ñ
cont̾et : i linũ fumgans ñ eaetinguet. s in u̾itate ꝓferet
iudicium. refulgebit ⁊ ñ confringet᷑. donec ponat in
t̾ra udiciuni. ⁊ in nomine eiꝰ gs sꝑabunt. In hebreo ñ
p̃buit. ipsiꝰ hominis nom̃ ad eũ sig̾candum posuer̃. de
ꝓtulit. qr p̾nuntiauit fut᷑ũ qͣ g̾ibꝰ erat occultũ. Mansue¬
tudine ñ clamauit. nec tñ in p̾dicanda u̾itate cessauit.
S ñ ẽ audita foris uoa eiꝰ. nec audit᷑ qñqͥd ẽ ab eis qͥforis

Expanded text:
 omne iudicium dedit Filio, qui manifestabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus. Quis est enim alius, de quo item Deus loquitur per Esaiam sub nomine Iacob et Israel, de cuius semine corpus accepit? quod ita scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam illum; Israel electus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium gaudietur foris uox eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumans non exstinguet; sed in ueritate proferet iudicium. Refulgebit et non confringetur, donec ponat in terra iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. In Hebraeo non praebuit, ipsius hominis nomen ad eum significandum posuerunt, de tulit, quia praenuntiauit futurum, quod gentibus erat occultum; mansuetudine non clamauit, nec tamen in praedicanda ueritate cessauit; sed non est audita foris uox eius nec auditur, quando quidem ab eis, qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
ordine ueniant mag̃ tẽ docebit reꝵ exꝑientia. qͣm nẽ
ad ꝑ fectum hominum intelligentia conseqͥ ualeat.
E axistimo tñ eo qd̾ a me commemorata sunt ordine ẽẽ uẽ¬
tura. Duo nob̾ ad hoc opus ꝑtinentes reliqui sunt
libri. ut adiuuante d̾no ꝓmissa compleamus. quoꝵ
erit unus de maloꝵ supplitio. aliꝰ de felicitate iustoꝵ.
In quibꝰ maxuȩ sic̃ dñs donau̾it argum̃ta refellent᷑
humana. quȩ contͣ ꝓmissa ac predicta diuina sapi¬
enter sͥ miseri ꝓdẽ uident᷑. ⁊ salubris fidei nutͥm̃ta
ułut falsa ⁊ ridenda contemnunt. Qui uͦ scđ̾m dm̃ sa¬
punt. omĩa quȩ in e̾dibilia uident᷑ hominibꝰ. ⁊ tamen
se̾ͥpturis scĩs quarum iam u̾itas multis modis asser¬
ta ẽ continent᷑. maxximum argum̃tum teneant. ue¬
racem dĩ om̃ptentiã quẽ c̾tum hñt nullomͦ in eis po¬
tuisse m̃tiri. ⁊ posse facẽ quod impossibile est in fideli.

Expanded text:
ebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo modo in eis potuisse mentiri et posse facere quod inpossibile e
Abbreviated transcription (Latin):
tate iustoꝵ longe qͣm nẽ ẽ aliud apparebit. Cum aut̃¬
admonuiss ut meminissent lagis moysi. qm̃ p̾uidebat
eos multo ad huc tp̃r ñ eã sp̾alit̾ sic̃ oportũat accept᷑os.
continuo subiec̃. Ecce ego mittã uob̾ heliã tesbiten. añ ꝙͣ
ueniat dies dñ magnus ⁊ illustris. qui conũtet cor patͥs
ad filium. ⁊ corhominis ad ꝓxcimum suum. ne forte ueniẽs
ꝑcuciã t̾ram penitꝰ. Phẽ heliã magnũ mirabilẽq ꝓpħã.
exeposita sͥ lege ultimo tp̃r añ iudiciũ in xp̃m ueꝵ .i. in¬
cordibꝰq fidelium. Ipse quippe añ aduentũ uidicis salua¬
toris ñ in m̾ito sꝑatur ẽẽ uenturd̾s. qr etiã nc̃ uiu̾e nõ
q̃ euidentissime sc̃a scͥptura testat᷑. Cum uen̾it gͦ expo¬
nendo legẽ sp̃alit̾ quam nẽ uidĩ carnalit̾ sapiunt. con¬
u̾tet cor patͥs ad filium. idẽ cor patrũ ad filios. Singłarẽ

Expanded text:
tate iustorum longe quam nunc etate iustorum longe quam nunc eadmonuisset, ut meminissent legis Moysi: quoniam praevidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritualiter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit: et ecce ego mittam uobis Helian Tesbiten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita scordibusque fidelium. Ipse quippe ante adventum judicis Salvatoris non immerito speratur esse venturus, qui etiam nunc vivere non quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios: singularem
Abbreviated transcription (Latin):
tisfimũ dilectionis affectum. Ex quo gen̾e oiuiũ ⁊̃ ipsi
apłi fuerunt. s pꝰ glam resiurectionis utiq suȩ quȩ añ¬
gitur. erues me d ꝯtͣ dictionibꝰ ppłi. constitues me in
s ipsi spolia fierent ifrłitaꝵ. hoc enĩ apłs ꝓmiserat dic̃s.
s aciã uos piscatores hominũ. &y uni eoꝵ exħ iam inqͣ¬
hoĩes eris capiens. Spolia gꝰ fierent. s in bonii tag¬
erepta uasa illi forti. s fortius alligato. Itẽ ꝓeundẽ
re om̃s ge̾ quȩ ueniunt contͣ ihrłm. ⁊ esfundã suꝑ do¬
mum dã⁊ suꝑ habitatores iħrłm sp̃m gr̃e ⁊ mic̾le e¬

Expanded text:
ectum; ex quo genere ovium etiam ipsi Apostoli fuerunt. Sed post gloriam resurrectionis utique suae, quae antgitur, Erues me de contradictionibus populi, constitues me in sed ipsi spolia fierent Israelitarum. Hoc enim Apostolis promiserat, dicens, Faciam vos piscatores hominum . Et uni eorum, Ex hoerepta vasa illi forti, sed fortius alligato . 3. Item per re omnes gentes quae veniunt contra Jerusalem, et effundam super domum David, et super habitatores
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si erunt ũa ꝓdigia ad m̃datium ꝑtrahent ẽdituroᷤ.¬
ñ ea potuisse nͥ diuinitꝰ fieri uͥtutẽ dbłi nescientes. maxi¬
mȩ qnõ tantam qͣntam num qͣm habuit acceꝑit potesta¬
tem. Non enim qno de cęlo ignis cecid̾. ⁊ tantã familiã
cum tantis gregibꝰ peccoꝵ scĩ iob uno impetu assũpsit.
⁊ t᷑bo uruens ⁊ domũ deiciens filios eiꝰ occid̃. fantasma¬
ta fuer̃. Que tam̃ fuer̃ oꝑa sathanȩ. cui ds̃ ded̾at hanc
potestatẽ. ꝓpt̾ quid hoꝵ gͦ dicta sint ꝓdigia ⁊ signa
m̃datii. tẽ potius apparebit. S ꝓpt̾ qͣlib hoꝵ dictũ sit.
seducent᷑ eis signis atq ꝓdigiis qui seduci m̾ebunt᷑.
ꝓ eo q̃ dilectionẽ ueritatis inquit acceꝑunt non ut sal¬
ui fierent. Nec dubitauit apłs adãe ac dic̃e. ĩo mittet¬

Expanded text:
etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros noetiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet hseducentur eis signis atque prodigiis, qui seduci merebuntur: pro eo quod dilectionem veritatis, inquit, non receperunt, ut salvi fierent. Nec dubitavit Apostolus addere, et dice
Abbreviated transcription (Latin):
occultũ ẽ. Ad ipsum enĩ mist̾ium ꝑtiñe arbitrant᷑. qd̾ ait
in epła sua ioħs ȩũgłista. Pueri nouissima hora ẽ ⁊ sic̃
erant ex nob̃. Quod si fuisent ex nob̾. ꝑmansissent utiq
uisimã dic̃ excier̃ multi heretici de medio ȩccłie. qͦs multoᷤ
sic. aliꝰ aut̃ sic. apłi obscura u̾ba oiectant. Qd̃ tam̃ eũ di¬
illo seducent᷑. Presentia quippe eiꝰ erit sic̃ dictum ẽ scd̃m
oꝑationem sathanȩ. in õĩ uͥtute ⁊ signis ⁊ ꝓdigiis m̃dacu.
⁊ in omĩ seductione inquitatis. his qͥ ꝑeunt. T̃ẽ enĩ soluet᷑¬
sathanas. ⁊ ꝑ illum antiaep̃m in oĩ sua uͥtute mirabilit̾ qͥdẽ.
s m̃dacit̾ opabit᷑. Quȩ sol ambigi utr̃ ꝓptẽa dicta sint si¬
gna ⁊ ꝓdigia m̃daen. qm̃ mortales sensꝰ ꝑ fantasmata
decept̾us ẽ. ut qd̾ non fac̃ facẽ uideat᷑. an quia illa ipsa

Expanded text:
occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod aoccultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod aistula sua Iohannes euangelista: Pueri, nouissima hora est; et sicut erant ex nobis. Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique vissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio Ecclesiae, quos multos sic, alius autem sic apostoli obscura uerba couiectant; quod tamen eum diillo seducentur. Praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in om illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficia aut̃ oꝑa mic̃iȩ sunt. suꝑ sacͥficia idẽ sacͥficiis p̃po¬
nenda. uixta sententiam dĩ dic̃tis. mic̃iã uolo mag̾ qͣm
sacͥficium. aut si suꝑ sacficia in sacͥficiis intelligr̃ dictum.
quomͦ suꝑ tr̃am fieri dr̃ qd fit utiq int̾ra. ꝓfecto ipsa oꝑa
me disseruisse reminiscor. In quibꝰ oꝑibꝰ dispont̃ tusti testa¬
mentũ dĩ. quia ꝓpt̾ ꝓmissiones quȩ nouo eiꝰ testam̃to conti¬
nent᷑ hec faciunt. U ñ cong̾gatis sͥ ustis suis.⁊ ad suã
dext̾am constitutis. nouissimo utiq iudicio dicturꝰ ẽ xp̃s.

Expanded text:
 super sacrificia, id est sacrificiis praeponenda, iuxta sententiam Dei dicentis: Misericordiam uolo quam sacrificium; aut si super sacrificia in sacrificiis intellegitur dictum, quo modo super terram fieri dicitur quod fit utique in terra: profecto ipsa operme disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia propter promissiones, quae nouo eius testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoribꝰ. Fortassis enĩ tp̃s illd̾ cõm̃orat q̃ pͥmi homines
in paradiso fuer̃. Tc̃ enĩ puri atq integͥ oĩ sorde ac
labe pecci. se ipsos dõ mundissimas hostias offerebant.
Cęt̾um ex quo cõmisse p̾uaricationis causa iñ dimissi
s̃ atq humaua in eis nat᷑a dñata ẽ. exccepto uno me¬
diatore ⁊ pꝰ lauerum regeñationis quibꝰq adhuc
paruuł. nemo mundꝰ a sorde sic̃ scͥptũ ẽ. nec infans
cꝰ unius diei uita sit suꝑ t̾ram. Qd̾ si respondet᷑ ⁊ĩ eas
m̃ito dici posse offetre hostias in iusticia. qͥ offer̃ ifide.
uistꝰ enĩ ex fide uiuit. qͣmuis seipsum seducat si dioe̾it
dicturꝰ ẽ quispiam ħ fidei tp̃s illi fini ẽẽ coeqͣndũ.
qño igne udicii nouissimi mundabunt᷑ qͥ offerant
hostias in uisticia: Ac ꝑħ qm̃ pꝰ talẽ emundationẽ

Expanded text:
. Fortassis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixeritdicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi mundabuntur, qui offerant hostias in iustitia? Ac p
Abbreviated transcription (Latin):
nos metipsos seducimꝰ ⁊ u̾itas in nob̃ ñ ẽ. s quał t̃ẽ erit
uãut area ꝑuentilationẽ ita ꝑuidiciũ p̃gata nouissimũ.
eis quoq igne mundatis quibꝰ talis mundatio necessaria
ẽ. ita ut nullꝰ oĩo sit qui offerat sacͥfitium ꝓ pecc̃is sius.
Om̃s enĩ qr sic offer̃ ꝓfecło in peccis sunt. ꝓ qͥb dimittendis
offer̃. ut cum obtułint acceptũq dõ fu̾it. tẽ dimittant᷑.¬
U olens aut̃ dñs ostñde cuuitatẽ suam tẽ in ista osuetu¬
dine ñ fut᷑am. dix̃ filios leui oblaturos hostias ĩ uisticia

Expanded text:
ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; sed qualis tunc erit, uelut area per uentilationem, ita per iudicium purgata nouissimum, eis quoque igne mundatis, quibus talis mundatio necessaria est, ita ut nullus omnino sit, qui offerat sacrificium pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto in peccatis sunt, pro quibus dimittendis offerolens autem Deus ostendere ciuitatem suam tunc in ista consuetudine non futuram dixit filios Leui oblaturos hostias in iustitia;
Abbreviated transcription (Latin):
tinet bõꝵ. qd̾ aut̃ ait t̾ra uͦ impioꝵ cadet bñ intelligr̃
dietum. corꝑa uͦ inpioꝵ ruina dampnationis excipiet.
Iam porio si de bonoꝵ resiurec̾tione q̃ dictum ẽ diligentiꝰ
et distinctiꝰ uelimus intueri ad pͥmã referendũ ẽ dictũ ẽ
resurgent mortui. ad sc̾am uͭ q̃ sequitur ⁊ resunrgent
qͥ erant in sepuleͥs. Iam ⁊ si illos inquiramꝰ scõs. qͦs hie¬
inuos inuenturꝰ ẽ ãns. eis congrue deputabit᷑ q̃ adiunã.
et letabunt᷑ om̃s qui sunt suꝑ t̾ram. Nos enĩ qui abste ẽ
sanitas illis ẽ. Sanitatẽ loco isto. immortalitatẽ c̾tissime
accipimus. Ea namq ẽ plenissima sanitas quȩ ñ reficit᷑
declino in eos ut flum̃ pacis.⁊ ut torrens mundans gła
gentiũ. Filii eoꝵ suꝑ hum̾os portabunt᷑. ⁊ suꝑ genua
consolabunt᷑. Quemadmnodũ siquẽ mat̾ cosolet᷑. ita ego¬
⁊ uos consolabor ⁊ in iħrim consolabimini. ⁊ uidebitis et
gaudebit cor ur̃m. ⁊ ossa ur̃a ut erba exorient᷑. ⁊ cogno¬

Expanded text:
torum. Quod autem ait: Terra uero inpiorum cadet, bene intellegitur dictum: \'Corpora uero inpiorum ruina damnationis excipiet.\' Iam porro si de bonorum resurrectione quod dictum est diligentius et distinctius uelimus intueri, ad primam referendum est quod dictum est: Resurgent mortui; ad secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant in sepulcris. Iam si vivos inventurus est Dominus, eis congrue deputabitur quod adjunxit, Et laetabuntur omnes qui sunt in terra; ros enim qui abs te est, sanitas illis est. Sanitatem loco isto, immortalitatem rectissime accipimus. Ea namque est plenissima sanitas, quae non reficitdeclino in eos ut flumen pacis et ut torrens inundans gloriam gentium. Filii eorum super umeros portabuntur et super genua consolabuntur. Quem ad modum si quem mater consoletur, ita ego uos consolabor; et in Hierusalem consolabimini, et uidebitis, et gaudebit cor uestrum et ossa uestra ut herba exorient
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam uidicantis. & pb̃a malachiel suie malachias
qui ⁊ angłs dictus ẽ qui ȩtiam ezdras saẽdos cꝰ alia in
canone scͥpta recepta sunt ab aliqͥbꝰ credit᷑. nam de illo
hanc eẽ hebreoꝵ opinionẽ dic̃ ieronimus. iudiciũ nouiᷤ¬
simum ꝓpħat diẽs. Ecce uenit diẽ dñs omps ⁊ quis¬
piciat eum: qi ipse ing̾dit᷑ quasi ignis conflatorii et
qͣsi herba lauantium. ⁊ sedebit conflans ⁊ emundans
sic̃ argentum ⁊ sic̃ aurũ. ⁊ emundabit filios leui.⁊ fun¬

Expanded text:
enda mundatio. Propheta Malachiel siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum prophetat dicens: Ecce uenit, dicit Domhia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; u
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tati s̃. pot̾ aliꝰ sensꝰ idemq electior inueniri. ut intel¬
ligatur helias cor dĩ pat̾s conũsurꝰ ad filiũ. ñ utiq agen¬
do ut pat̾ diligat filiũ. s docendo q̃ pat̾ diligat filiũ.
ut ⁊ iudei quẽ pͥus od̾ant diligant eundẽ qͥ nr̃ ẽ xp̃m.¬
gͦ tẽ cor eiꝰ comĩtet᷑ ad filiũ. cum ipsi conu̾so corde didic̃it᷑
ailectionẽ pat̾s infilium. Qd̃ uͦ sequit᷑ ⁊ cor hoĩs ad ꝓxi¬
mum suũ idẽ conu̾tet helias ⁊ i cor hominis ad ꝓximũ
suũ. qͥd meliꝰ intelligit᷑. qͣm corhominis ad hoĩe xp̃m :¬

Expanded text:
interpretati sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuersurus ad Filium: non utique agendo ut Pater diligat Filium, sed docendo quod Pater diligat Filium; ut et Iudaei, quem prius oderant, diligant eundem, qui noster ergo tunc cor ejus convertetur ad Filium, cum ipsi converso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod vero sequitur, et cor hominis ad proximum suum, id est, convertet Elias et cor hominis ad proximum suum; q
Abbreviated transcription (Latin):
sustinebit diem it̾itus eiꝰ :ᷤ aut quis ferre pot̾ĩt ut
aspiciat eum. qr ipse ing̃dit᷑ quasi ignis confͦlatorii
⁊ quasi herba lauantium. ⁊ sedebit conflans ⁊ emũ¬
dans sic̃ argentum ⁊ sic̃ aurum.⁊ emundabit filios leui.
et fundet eos sic̃ aurum ⁊ sic̃ argentum. quid intel

Expanded text:
sustinebit diem introitus ejus? aut quis ferre poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fun
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ iħs cep̃s euident̾ appareat. ut qño ñ sic apparet.
cob ⁊ isrĩ quem ego uoco. Ego sum pͥmꝰ ⁊ ego in sempit̾nũ.
M anus mea fundauit t̾ram. ⁊ dext̾a m̃a fundaũ celũ uo¬
cabo eos. ⁊ stabunt simul.⁊ cong̾gabunt᷑ om̃s ⁊ audient.
Quis er̃ nuntiaũ ħ: diligẽs te feci uoluntatẽ tuã suꝑba
bilonẽ. ut auferrẽ sem̃ chaldõꝵ. &y locutꝰ sum ⁊ ego uo¬
caui. ⁊ ad duxi eum. ⁊ ꝓsꝑam feci uiam eiꝰ. Accedite ad
me ⁊ audite ħ. ñ a pͥncipio in abscdito locutꝰ sum. Qño
fiebant ibi eram. ⁊ nc̃ dñs ds̃ misit me ⁊ sp̃s eiꝰ. Nempe

Expanded text:
 Christus evidenter appareat: ut et quando sic non apparet, cob et Israel quem ego voco. Ego sum primus, et ego in sempiternum: et manus mea fundavit terram, et dextera mea firmavit coelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus sum; quando fiebant, ibi eram. Et nunc Dominus Deus misit me et Spiritus eius. Nempe
Abbreviated transcription (Latin):
parentibꝰ suis. dolebunt tam̃ tamꝙͣ. ipsi fec̾int q̃ ab illis
factum ẽ. Non gͥ dolebt̃ reatu c̃minis s pietatis affectu.
S ane uͭ dixer̃. lxac. intp̃tes ⁊ aspicient ad me ꝓeo q̃ insulta
uer̃. sic int̾p̃tatum ẽ ex hebreo. & aspicient ad me quẽ
ꝯfixer̃. Quo qͥd ẽ u̾bo. euidentiꝰ ap̃s crucifiaꝰ apparet.S
fuit passioni. Nã ⁊ detento ⁊ alligato.⁊ ad iudicato. ⁊ ob¬
ꝓbrio ignominiose uestis induto.⁊ spinis coronato. ⁊
calamo in caput ꝑcusso. ⁊ urident̾ ficis genibꝰ adorato.
et crucẽ suã portanti. ⁊ lingno iam pendenti. utiq in¬
sulteuer̃. Prom̃ int̾p̃tationẽ ñ seq̃ntes unã. s utͣqiq uin¬
gentes. cum ⁊ insultaner̃.⁊ ꝯfixerlegimꝰ. plemiꝰ u̾itatẽ

Expanded text:
parentibus suis; dolebunt tamen tanquam ipsi fecerint, quod ab illis factum est. Non igitur dolebunt reatu criminis, sed pietatis affectu. Sanuerunt, sic interpretatum est ex Hebraeo: Et adspicient ad me, quem confixerunt; quo quidem uerbo euidentius Christus crucifixus apparet. Sed fuit passioni. Nam et detento et adligato et adiudicato et obprobrio ignominiosae uestis induto et spinis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis genibus adorato et crucem suam portanti et in ligno iam pendenti utique insultauerunt. Proinde interpretationem non sequentes unam, sed utramque iungentes, cum et insultauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cata. et quatems ꝑisse dicta. ⁊ qͥ celi repositi ig¬
n resernandi indie iudicii et ꝑditionis impioꝵ
hominũ: Et ineo qd̾ paulopꝰ ait. ueniet dies d̾ni
ut fur: in qͦ celi magno impetu tͣnscurrent. elem̃ta
aut̃ anlentia resoluent᷑. ⁊ t̾ra et quȩ in ipsa sunt oꝑa
oportet uos eẽ. possunt illic cęli intelligi ꝑituri quoᷤᷤ
lenta. in qua eosde celos dix̃ eẽ positos. saluis ilł suꝑio¬
ribꝰ ⁊ insua integͥtate manentibꝰ in quoꝵ firmam̃to
sunt sid̃a constituta. Nam ⁊ illd̃ qd̾ scͥptum ẽ stellas¬
decelo eẽ casuras. p̃t̃ qͣ pot̾ multo ꝓbabiliꝰ ⁊ alit̃ in¬
telligi. mag̾ ostend̾ mansuros eẽ illos cȩlos. si tamen
stelle iñ casurȩ sunt. cũ uł tͦpica sit locutio qd̃ eẽere¬
dibilius. uł in isto uno eelo frturum sit utiq mirabiliꝰ
qͣm nẽ fit. Uñ ⁊ illa stella uͥgiliana facẽ ducens młta
cum luce cueuirit: udea secondidit silua. ħ aut̃ qd̃

Expanded text:
significata, et quatenus perisse dicta sit, et qui coeli repositi igni reservandi in diem judicii et perditionis hominum impiorum. Et in eo quod paulo post ait, Veniet dies Domini uvero calore solventur: et terra et que in ipsa sunt opera oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos lenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud qelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce cucurrit, et Idaea se condidit silua. Hoc autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. tã nullũ a ꝑditione secernit᷑. Non enĩ dignabunt᷑
de petͥ apłi locutione quẽ uehem̃t̃ oder̃. hebreoꝵ de¬
fendde pietatẽ. dõꝵ suoꝵ oraculis approbatã. ut saltĩ
ne totꝰ mundꝰ ꝑitus eẽ credat᷑. si a toto pars accipiat᷑. in
eo quod dictum ẽ. ipsi ꝑibunt. cum soli cęli infimi ꝑi
turi s̃. quẽadmodum in apłica illa epła a toto pars¬
cum suis cęlis pars una ꝑierit. S quia ħ ut ut dixi ñ
c̃cedant conflagͣtioni nouissime. qͣntum dicimꝰ ualuisse
diluuiũ. qui nullis aquis. nullis flaminis. totũ genus
humanũ ꝑisse posse contendunt. restat ut dicant q̃ ꝓpt̾ea
dii eoꝵ hebream sapĩa laudauer̃. quia istũ psalmũ ñ leggãt.

Expanded text:
n enim dignabuntur de Petri apostoli locutione, quem vehementer oderunt, Hebraeorum defendere pietatem, deorum suorum oraculis approbatam; ut saltem ne totus mundus periturus esse credatur, sic a toto pars accipiatur, in eo quod dictum est, Ipsi peribunt, cum soli coeli infimi sint perituri; quemadmodum in apostolica illa Epcum suis caelis pars ima perierit. Sed quia hoc, ut dixi, non concedant conflagrationi novissimae, quantum dicimus valuisse diluvium, qui nullis aquis, nullis flammis totum genus humanum posse perire contendunt: restat ut dicant, quod propterea dii eorum Hebraeam sapientiam laudaverunt, quia istum Psalmum non legerant. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
et corpꝰ mortuum.⁊ sp̃m uitã. Nec tam̃ dix̃ corpꝰ mortale
s mortuũ. qͣmius eadẽ paulopꝰ ⁊̃ mortalia eorꝑa sic̃ usi¬
tacus uocant᷑ appellet. hos gͦ mortuos exhibuit mare
erant. q ñdum obierant. ⁊ mors ⁊ inferꝰ. inquit reddi¬
uite de qua iam exierant reuocar̃. Nec frust᷑ fortasse
ñ satis fuit ut dic̾et mors aut inferꝰ s utr̃q dictũ ẽ.
mors ꝓpt̾ bonos. qui tantũmꝰ mortẽ ꝑpeti potuer̃. ñ
inferium. infernꝰ aut̃ ꝓpt̾ malos. qui ⁊̃ penas apud
ipioꝵ remotissimis s ap̃ inferos fuisse. donec eos iñ
ꝙxͥ sanguis ⁊ ad ea loca descensꝰ erueret. ꝓfecto deinceps
fideles effuso illo p̃cio iam redempti. ꝓrsꝰ inferes ne ᷤᷤ¬
eiunt donec ⁊̃ receptis corꝑibꝰ bona recipiant quȩ m̾ent᷑
Cũ aut̃ dixiss ⁊ udicati sunt singłi sod̾m facta sua bre¬
uit̾ subiec̃ quẽadmodũ fu̾int iudicati: ⁊mors ⁊ infernꝰ
inquit missi sunt instagnũ ignis. his nominibꝰ sig̾eanᷤᷤ¬

Expanded text:
tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo mortem perpeti potuerunt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles effuso illo pretio iam redemti prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis corporibus bona recipiant, quae merentur. Cum autem dixisset: Et iudicati sunt singuli secundum facta sua, breuiter subiecit, quem ad modum fuerint iudicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis, his nominibus sign
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ fut᷑um. quia nuiditio suo ñ indiget testibꝰ. Eumq
uelocẽ siue qr repente uentus ẽ. eritq udiciũ ipso in¬
opinato eiꝰ aduentu cȩlerrimũ. q̃ tardissimũ uidebat᷑.
siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis ꝓlicitate
oscientias. In cogitationibꝰ enĩ sic̃ scͥptum ẽ. impii int̾¬
rogatio erit. & apłs cogitacionibꝰ inquit accusantibꝰ
uł ⁊̃ excusantibꝰ. in die qua iudicabit ds̃ occłta hoĩiĩ

Expanded text:
dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus uel etiam eicusantibus in die, qua iudicabit Deus occulta hominum
Abbreviated transcription (Latin):
philosophꝰ ułut grauioris auctoritatis oraculo in
cep̃ranoꝵ cred̾elitate culpat᷑. cur ñ similit̾ sapĩa tãq
stulticiã culpat hebreoꝵ. in quoꝵ piissimis libris
inuenitur: Porro si in illa sapĩa. quȩ porphirio tã
multum placet. ut eam dõꝵ qͦ suoꝵ uocibꝰ p̃die.
legitur cȩlos eẽ ꝑituros. c̃ usq adõ uana ẽ ista falla

Expanded text:
philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in Christianorum credulitate culpatur: quur non similiter sapientiam tamquam stultitiam culpat Hebraeorum, in quorum libris piissimis inuenitur? Porro si in illa sapientia, quae Porphyrio tam multum placet, ut eam deorum quoque suorum uocibus praedicet, legitur cael
Abbreviated transcription (Latin):
multi dormientium in t̾rȩ aggẽ. Ponit enĩ aliq̃no
sceͥptura ꝓ om̃ibꝰ multos. ꝓpt̾ea ⁊ habrahȩ dictũ ẽ.
Pat̾ multaꝵ gentium posui te. Cui tam̃ alio loco in
semine inquit tuo bñdicent᷑ om̃s gs̃. De tali aut̃
tionẽ ꝯsumationis.⁊ requiesces ⁊ resurges in sorte
tua infine dieꝵ. Multa de uidicio nouissimo di
silentio p̃t̾ibo. Principio t̾ram tu fundasti dñe. ⁊
oꝑa manuũ tuaꝵ s̃ celi. Ipsi ꝑibunt tu aut̃ ꝑma¬
nes.⁊ om̃s sic̃ uestim̃tũ utascent. ⁊ sic̃ oꝑtorium¬
.m. e.i.m. tu aut̃ idẽ ipse es ⁊ . a .t. ñ deficient.
Quid ẽ quod porphiriꝰ cum pietatẽ laud et hebreoꝵ.
dõꝵ suoꝵ qd̾ istum mundum dict̃ ẽẽ ꝑit᷑um : Ecce
philosopho ⁊̃ ipsa numina ꝑhorrescunt. oꝑa ma¬
nuum tuaꝵ s̃ cęli. ipsi ꝑhibunt. Numqͥd qñ cęli
ꝑhibt̃ mundꝰ cꝰ idẽ celi suꝑior pars ẽ ⁊ tucior. ñ pbi¬
bit : Sed ħ sententia ioui displic. cuiꝰ ut sebit iste

Expanded text:
aggere. Ponit enim aliquando Scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est, Patrem multarum gentium posui te; cui tamen alio loco, In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes . De tali autemtionem consummationis; et requiesces, et resurges in sorte tentur. Multa de iudicio nouissimo dicsilentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestimentum ueterescent tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Quid est quod Porphyrius, cum pietatem laudet Hebraeorum, deorum suorum, quod istum mundum dicunt esse periturum? Ecce philosopho, etiam ipsa numina perhorrescunt, Opera manuum tuarum sunt coeli, ipsi peribunt. Numquid, quando coeli peribunt, mundus, cuius idem caeli superior pars est et tutior, non peribit? Si haec sententia Ioui displicet, cuius, ut scribit iste