comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio p̃fuit narrare consueuit dicens. Q
Quidam
curialis illic sacratissimo paschali sabbato iuuenculam
cuiusdã filiã inbaptismate suscepit. qui post ieiuniũ domũ
reuersus. multoq uino in ebriatus. eandem filiolam suam
secũ manere petut. eãq nocte illa qđ dictu nefas. ẽ. ꝑdide
Cũq mane facto surrexiss&. reus cogitare cȩpit ut ad bal¬
neũ ꝑger&. ac si aqua balnei lauar& peccati maculam
Perrexit igitur. lauit: Cȩpitq trepidare ȩxcłam ingredi
sed sitanto die non ir& ad exclesiã. rrubescebat homines.
si uero ir& ꝑtimescebat iuditiũ di. Uicit itaq humana
uerecundia. Perrexit ad ȩccłam. sed tremebundus acpanei
stare cepit. atq ꝑ singula momenta suspectus qua hora
in mundo spiritui traderetus. & corã omĩ populo uexaretur
Cũq uehementer timer&. &: in illa missarũ celebritate
quasi aduersi nil contigit. qui lȩtus exut . & die altero
ȩcdesiã iã securus intrauit. Pactũq est ut ꝑ sex conti¬

Expanded text:
monasterio praefuit, narrare consuevit dicens: « Quidam curialis illic, sacratissimo paschali Sabbato, juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum resecum manere petiit, eamque nocte illa quod dictu nefas est perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur, lavit, coepitque trepidare ecclesiam ingredi. Sed si tanto die non iret ad ecclesiam, erubescebat homines; si vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana ecundia, perrexit ad ecclesiam: sed tremebundus ac pavens stare coepit, atque per singula momenta suspectus qua hora immundo spiritui traderetur, et coram omni populo vexaretur. Cumque vehementer timeret, ei in illa missarum celebritate quasi adversi nihil contigit. Qui laetus exiit, et die altero ecclesiam jam securus intravit. Factumque est ut per sex conti
Abbreviated transcription (Latin):
Pactũq est ut reuerentissimũ iurũ germanũ episcopũ
is qui missus fuerat iã defunctũ repperir&: & requi¬
rens subtiliter. agnouit eodẽ momento fuisse illius
obitũ: quo uirdnĩ eius cognouit ascensum.I
ira res ualde: & ue hementer stupenda
quod dictũ est quia ante oculos ipsius quasi sub unius
solis radio collectus omĩs mundus adductus est: sicut
nũquã expertus sũ. ita nec conicere scio. quo ordine
fieri potest. ut mundus omĩs ab uno homine uideatur:

Expanded text:
Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ uincer& lux illa quȩ inter tenebras radiass&:
Mira autẽ ualde res in hac speculatione secuta est:
quia sicut post ipse narrauit omnis &iam mundus
uelut sub uno solis radio collẽctus. ante oculos tius
adductus est: Qui uenerabilis pater dũ intentam
oculorũ aciem in hoc splendore choruscȩ lucis infigeros
uidit germani capuani episcopi animã in splera
gnea ab angelis in cȩlũ deferri: Tunc tanti sibi testẽ
uolens adhbere miraculi : seruandũ diaconẽ iteraio
bis terq eius nomine cũ clamoris magnitudine uocauit
Cũq ille fuiss& in solito tanti uiri clamore turbatus:
ascendit. respexit : partẽq iam lucis exiguã uidit
Cui tanto hoc obstupescenti miraculo: uirdi ꝑ ordiñ
quȩ fuerant gesta narrauit: Statĩq in cassinũ castrũ
religioso uiro theoprobo mandauit: ut ad capuanã
urbẽ sub eadẽ nocte trans mitter&: & qđ de Ger¬
mano episcopo ageretur agnoscer& & in dicar&:

Expanded text:
diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret.
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore seruandus diaconus atq abbas rius
monasterii qđ in cãpaniȩ partib: aliberio quondan
patricio fuerat constructũ. ad eũ uisitationis gratia
exmore conuenerat. Eius quippe monasterium fre¬
quentabat. ut quia isdẽ quoq uir doc trina grãt celestis
in fluebat. dulcia sibi in uicẽ uitȩ uerba transfunderent.
& suauẽ cibũ caelestis patriȩ quia ad huc ꝑfecte gau¬
dendo non poterant. saltẽ suspirando gustarertit.
Cu uero hora iã quietis exiger&. in cuius turris supe¬
riorib se uenerabilis Benedictus. in eiꝰ quoq inferiorib
si seruandus diaconus collocauit. Quo uidelic& in loco.
inferiora superiorib ꝑuius continuabat ascensud.
Ante eandẽ uero turrĩ largius erat habitaculũ. in quo
orationis tẽpora p̃ueniss& ad fenestrã stans &x omni¬
potentẽ dnm dep̾cans: subito intẽ pesta noctis hora
respiciens uidit fusã lucẽ desuper cunctas noctis tene¬
bras effugasse : Tantoq splendore clarescere. ut

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis cogitar&. quod saltẽ ad condimenta
holerũ nutrienda locus isdẽ aptus potuis s&¬
ex sistere. sihunc moles saxi illius non tener&.
occurrit animo quia eandẽ molẽ quinquaginta
boum paria mouere non possent. Cũq de huma¬
no labore ess& facta desperatio. ad diuinum se
solatiũ contulit. seq illic nocturno silentio
in orationẽ dedit. Cum mane facto ad eundẽ
locũ frs uenerunt. atq inuenerunt molem
tantȩ magnitudinis ab eodẽ loco longius
recessisse. suoq recessu largũ frĩbus spatiũ
uir lãpades uitreas in oratorio lauar&. una
ex eius manibus cecidit. quae ꝑ in numesas partes
fracta desiliuit. Qui urhementer patris monas¬
terii furorẽ timens. lãpadis protinus omnia
orationẽ dedit. Cũq. ab oratione caput leuass&¬
sanã lampadẽ repperit. quã timens ꝑ fragñ¬
ta collegerat. Sicq in duobus miraculis.
duorũ patrũ est uirtutes imitatus. In mole

Expanded text:
venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuissexistere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum fratres venirent, invenerunt molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus spatium dlis lampades vitreas in oratorio lavaret, una ex ejus manibus cecidit, quae per innumeras partes fracta dissiluit: qui vehementissimum Patris monasterii furorem timens, lampadis protinus omnia orationem dedit. Cumque ab oratione caput levassadem reperit, quam timens per fragmenta collegerat. Sicque in duobus miraculis duorum Patrum virtutes imitatus est: in mole
Abbreviated transcription (Latin):
De uicino nunc loco tibi aliquid narrabo. quod
& uiri uenerabilis maximiani epĩ & laurionis
quẽ nosti ueterani monachi. qui uterq nuric¬
usq super est relatione cognoui. Iui scilic&
laurio in eo monasterio qͦđ iuxta nepessinã urbẽ
suppentonia uocatur. ab anastasio uiro scĩssimo
nutritus est. Qui nimirũ anastasius uitae
uenerabilis uiro non noso prȩposito monas terii
quod insoractis monte sitũ est. & propinquitate
loci & morũ magnitudine. & uirtutũ studiis
assidue iungebatur. Isdẽ uero non nosus. sub
asperrimo sui monasterii degebat patre. Sed
eius mores. mira sẽꝑ ȩquanimitate tolerabat.
crebro patris iracundiã ex humilitate mitigabat.
Quia uero eius monasteriũ in sũ mo montis cacumine
sitũ est. ad quã lib& paruũ hortũ fratribus ex¬
colendũ nulla planities patebat. Unus autẽ
breuissimus locus in latere montis excreuerat.
quẽ ingentis saxi naturaliter egrediens moles
occupabat. Quadã uero die dũ non nosus uir

Expanded text:
De vicino nunc loco tibi aliquid narrabo, quod et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequanimitate tolerabat. crebro Patris iracundiam ex humilitate mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus excolendum nulla patebat planities: unus autem brevissimus locus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Nonnosus vir
Abbreviated transcription (Latin):
ymnis matutinalibus libertinus ad lectum abbatis
uenit. orationẽ sibi humiliter petiit. Sci en¬
Sciens
uero ille quantũ acunctis honoraretur. quantũq.
diligeretur. ꝓ in iuria quã ingesserat recedere
eum uelle ex monasterio put̾abat. atq requisiuit
dicens. Ubiuis ire. Qui ille respondit
Monas terii causa constituta est pater. quã decli¬
nare nẽ queo. quia hesterno die me hodie

Expanded text:
ymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie
Abbreviated transcription (Latin):
inundatio fier&. intra eandẽ designationẽ circuli inqua
uir dñi fulgentius stetit. neͤ una quidẽ pluuiȩ gut ta
descendit. Quoddũ regi crudelissimo nuntiatum fuiss&.
illa mens effera ad magnã eius reuersa est reuerentiã.
cuius poenã prius insatiabili furore sitiebat. Sic sic¬
omp̃s ds̃ contra elatas car naliũ mentes potentiae suae
miracula ꝑ despectos operatur. ut qͥ se suꝑbȩ contrapre¬
cepta ueritatis eleuant. eorũ ceruices ueritas ꝑ humiles p̃mat.

Expanded text:
inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat.
Abbreviated transcription (Latin):
se fuisse testatur dicens. Tulgentius ep̃s qui utriculensi
ȩcclesiȩ perat. regẽ crudelissimũ totilam infensum
omi modo habebat. Cũq ad easdẽ partes cum exercitu
apꝓpinquass&. cufae fuit epõ ꝑclericos suos xenia
mittere . eiꝰq furoris insaniã si poss& munerib: mitigare.
Nuȩ ille ut uidit ꝓtinus spreuit. atq iratus suis hominib¬
prȩcepit. ut eundẽ ep̃m sub omĩ asperitate constringerent.
eiusq eum examini seruarent. Quẽ dũ feroces gothi
ministriscilic& illius crudelitatis tenuissent. circũ dantes
eũ uno in loco stare p̃ceperunt. eiq in terra circulũ de¬
signauerunt. extraquẽ pedẽ tendere nullomodo auder&.
Cũq uirdĩ insole nimio aestuar&. ab eisdẽ gothis circũdatus.
& designatione circuli inclausus. repente coruscus & tonitruus
& tanta uis pluuiȩ erupit. ut hiqui eũ custodiendũ accẽperant
immensitatẽ pluuiȩ ferre non possent. Et dũ magnanimis

Expanded text:
se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum ompropinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inclusus, repente corruscus et tonitrua factus est magnus, et tanta uis pluuiae erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis
Abbreviated transcription (Latin):
cõpulsus. elementi naturã mutauit. PE TRUS.
Uirũ est ualde qd audio. sed uellem nosse
cuius humilitatis apud se intus esse potuit iste.
qui tantȩ excellentiae foris fuit. GREGORIUS¬
nter uirtutes animũ congrue requiris. quia
multũ ualde est quod tẽptatione sua intus
mentẽ lacess unt. mira quae foris fiurit.
Sed sihuius constantii uenerabilis unũ qđ fecit
audis. cuius humilitatis fuerit. cicius agnosces.

Expanded text:
compulsus, elementi naturam mutavit. PETR. Mirum est valde quod audio; sed nosse vellem cujus humilitatis apud se esse intus potuit iste, qui tantae excellentiae foris fuit. 176 GREGOR. Inter virtutes animum congrue requiris, quia multum valde est quod tentatione sua intus mentem lacessunt mira quae foris fiunt. Sed si hujus Constantii venerabilis unum quod fecit audis, cujus humilitatis fuerit, citius agnosces.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uero exliquore uini parũ aliquid in uasis
pauperes ad esse: Tunc cȩpit uinũ incalcatorio
crescere. ita ut omnia quȩ allata fuerafit
pauperũ uascula impler&. Quibus cũ se idonrȩ
satis fecisse conspicer&. ex calcatorio puerum
iussit descendere. apothecã clausit. atq in presso
sigillo ꝓprio munitã reliquitꝰ. moxq ad ȩccłam
rediit. Tertio uero die prȩdictũ constantiũ
presbiterũ uocauit. & oratione facta a pothecã
aperuit. & uasa. in quib: tenuissimũ liquorẽ
fuderat. ubertĩ uinũ fundentia inuenit.
Ita ut in pauimentũ omne. excrescentia uina
in uaderent. si adhuc ep̃s tardius intrass&. Iunc
terribiliter. presbitero p̃cepit. nequo usq ipse in
corpore uiuer&. hoc miraculum cuilib& indicare
fauore pulsatus. in de intus in anescer&. unde
foris hominib: magnus apparer&. Exemplum
&iã magistri sequens. qui ut nos ad uiã humilita¬
tis instruer&. desem& ipso discipulis p̃cepit dices

Expanded text:
Cum vero ex liquore vini parum aliquid in vasis Cum vero ex liquore vini parum aliquid in vasis it pauperes adesse. Tunc coepit vinum in calcatorio crescere ita ut omnia quae allata fuerant pauperum vascula impleret. Quibus cum se idonee satisfecisse conspiceret, ex calcatorio jussit puerum descendere, apothecam clausit, atque impresso sigillo proprio munitam reliquit, moxque ad Ecclesiam rediit. Die vero tertia praedictum Constantium presbyterum vocavit, et oratione facta apothecam aperuit, et vasa in quibus tenuissimum liquorem infuderat, ubertim vinum fundentia invenit, ita ut pavimentum omne excrescentia vina invaderent, si adhuc episcopus tardius intrasset. Tunc terribiliter presbytero praecepit ne quousque ipse in corpore viveret, hoc miraculum cuiquam indicarethumano pulsatus, inde intus inanesceret, unde foris hominibus magnus appareret: exemplum etiam Magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrueret, de semetipso discipulis praecepit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
seruare prȩcepit. Quodã uero die iussit con¬
stantio presbitero nepoto suo ut cuncta uiNi
uascula in episcopio. omniaq dolia ita ut ante
consueuerat suꝑ fusa pice p̃pararet. Q uod
cũ nepos illius prȩsbiter audir&. admiratus¬
ualde est quod quasi in sana p̃ciper&. ut uini
uascula p̃parari facer&. qui uinũ minime haber
Nec tamen p̃sũpsit in quirere cur talia iuber&.
sed iussis obtẽperans. omnia exmore prȩparauis
uac uir di uneam ingressus est. racemos collegit.
ad calcatoriũ detulit. omnesq exinde egredi
p̃cepit. Solusq ibi cũ uno paruo puerulo reman¬
sit. quẽ in eodẽ calcatorio deposuit. & calcari
ipsos paucissimos racemos fecit. Cũq exeisdẽ
racemis parũ aliquid uini defluer&. coepit
hoc uir dĩ suis manib in paruulo uase suscipere.
& ꝑ cuncta dolia omniaq uasa quȩ prȩparata
fuerant ꝓ benedictione diuidere. ut ex eodem
uino omnia uascula uix infusa uiderentur.

Expanded text:
servari praecepit. Quadam vero die mandavit Conservari praecepit. Quadam vero die mandavit Constantio presbytero nepoti suo, ut cuncta vini vascula in episcopio, omniaque dolia, ita ut ante consueverat, pice superfusa praepararet. Quod cum nepos illius presbyter audisset, valde admiratus est quod quasi insana praeciperet, ut vini vascula praeparari faceret, qui vinum minime haberet; nec tamen praesumpsit inquirere cur talia juberet, sed jussis obtemperans, omnia ex more praeparavit. Tunc vir Dei vineam ingressus racemos collegit, ad calcatorium detulit, omnesque exinde egredi praecepit, solusque ibi cum uno parvulo puerulo remansit, quem in eodem calcatorio deposuit, et calcare ipsos paucissimos racemos fecit. Cumque ex iisdem racemis parum aliquid vini deflueret, coepit hoc vir Dei suis manibus in parvo vase suscipere, et per cuncta dolia omniaque vasa quae parata fuerant, pro benedictione dividere, ut ex eodem vino omnia 185 vascula vix infusa viderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir uitȩ uenerabilis bonifatius nomine.
qui inea ciuitate quȩ ferentis dicitur.
episcopatus officiũ tenuit. moribus impleuit.
Huius multa miracula is qui adhuc super est
gaudentius presbit̃ narrat. qui in eius ob
sequio enutritus tanto ual&c de illo quȩq.
ueratius dicere. quanto ei huic contigit & intes¬
esse. Huius aecclesiȩ grauis ualde paupertas
in erat. quȩ bonis mentibus esse sol& custos
humilitatis. Nichilq aliud ad omne stipendiu
nisi unã tantũ modo uineã habebat: Quae
quadã die ita grandine in ruente uastata est
ut in ea in paucis uitib uix parui rariq racen
remanerent. Quã cum p̃dictus uir reuerentis¬
simus bonifacius eps fuiss& ingressus. magnas
omĩ potenti dõ gratias retulit. quia in ipsa sua
ad huc in opia sese angustari cognouit. Sed
cũ iam tẽpus exiger&. ut ipsi quoq racemi
qui remanserant maturescere potuissent. custo¬
dẽ uineȩ exmore posuit. eamq sollerti uigi lanti

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis Bonifacius nomine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui adhuc superest Gaudentius presbyter narrat. Qui nutritus in ejus obsequio, tanto valet de illo quaeque veracius dicere, quanto eis hunc contigit interesse. Hujus Ecclesiae gravis valde paupertas inerat, quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est, ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserant, maturescere potuissent custodem vineae ex more posuit, eamque solerti vigilantia
Abbreviated transcription (Latin):
quos in hoc mundo despecto dõ dilexerunt. eos non solũ
sua. sed &iã eorũ pena consumat. Fit autẽ in electis
quiddã mirabilius qͥ a non solũ eos agnoscunt quos in hoc
mundo nouerant. sed uelud uisos ac cognitos recog¬
noscunt bonos quos nũquã uiderunt. Nã cũ anti quos
onẽ non erunt. quos in opere sẽꝑ nouerunt. Quia
illic omẽs cõmuni claritate dm̃ conspiciunt.¬
qͥđ ẽ. quod
ibi nesciant. ubi scientẽ omnia sciunt.N am quidã nr̃
runt testati sunt. in hora sui exitus. ionam prophetã
ie zechn helẽ quoq.& danihelẽ expit aspicere.¬
eosq dominos suos ex nomine clamare. Quosdũ adse
uenisse dicer& & depressis luminib eis reuerentiae
obsequiũ p̃ber&. excarne eductus est. Qua in re
aꝑte datur intelligi. quȩ erit in illa incorruptibili
uita notitia. si uir iste adhuc incar porȩ corporali

Expanded text:
quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt, eos non solum quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos agnoscunt quos in hoc mundo noverant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt 425 bonos quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos Ponem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes coquid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Nam quidam nostrunt testati sunt, in hora sui exitus Jonam prophetam Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corr
Abbreviated transcription (Latin):
Sugitur abrahã latarũ minime recognouissec. nequaqũ
addiuitẽ intormentis positũ. de trans acta eiꝰ contritione
loqueret᷑ dicens. quod mala receperit inuita sua. Et si
mali malos non secognoscerent. nequa quã diues intor¬
mentis positus. fratrũ suorũ &iã absentũ meminiss&.
Quomodo enĩ p̃sentes non poss& agnoscere. qui &iã ꝓ
absentũ memoria curauit exorare : Qua inre illud
quoq ostenditur qđ nequaquã ipse reqͥsisti. quia &
boni malos. & mali cognoscunt bonos. Nam & diues
ab abrahã cognoscitur cui dictũ est. recepisti bona in
uita tua : Et electus lazarus are probo est diuite
cognitus. quẽ mitti p̃catur ex nomine dicens. Mit te
lazarũ ut intinguat extremũ digiti sui in aquã &
refriger& linguã meã. In qua uidelic& cognitione.
utriusq partis cumulus retributionis excressit. ut¬
& boni amplius gaudeant. qͥ secũ eos lȩtari conspi¬
ciunt quos amauerunt. & mali dũ cũ eis torquentur

Expanded text:
Abraham Lazarum minime recognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali, dum cum eis torquentur
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ abrahã miserere mei. & mitte lazarũ ut intinguat
extremũ digiti sui in aquã. & refriger& lingũa meam.¬
recordare qͥa recepistibona inuita tua. & latarus
similiter mala. Diues autẽ dese ipso iã spẽ salutis
non habens. ad ꝓmerendã suorũ salutẽ conuertitur
dicens. Rogo te pater. ut mittas eũ indomũ patris mei.
habeo enĩ quinq fratres. ut testetur illis. ne & ipsi ueni

Expanded text:
ingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam.recordare, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerandam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei: habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi ve
Abbreviated transcription (Latin):
uidnã quȩ sote esse existimas. qͦđ boni
quiq subtrahuntur. & qͥ uiuere ad ȩdificationẽ mult̾orum
poterant. aut penitus inueniri neq unt. aut certe om̃i modo
rarescunt.
GRECORIUS M.

Expanded text:
uidnam, queso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur, et qui vivere ad edificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe omnimodo rarescunt?'. Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
finis non est gaudii bonorũ. ita finis non erit tor¬
mentorũ malorũ. Nã cũ ueritas dicat. ibunt
impii insuppliciũ ar ternũ. iusti autẽ inuitã ȩt̾nã
qͥa uerũ est quod ꝓmisit. falsũ ꝓculdubio non erit:
quod minatus est ds̃. PETRUS: Quid siquis
dicat. idcirco peccantib ae ternã penã minatus est.
ut eos apeccatorũ perpetratione compesceret.

Expanded text:
finis non erit gaudio bonorum, ita finis non erit tormento malorum. Nam cum Veritas dicat: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , quia verum est quod promisit, falsum procul dubio non erit quod minatus est Deus. --PETRUS: Quid, si dicat: ut eos a peccatorum perpetratione compesceret?
Abbreviated transcription (Latin):
ualde diligebat. Is itaq dũ cũ illo de ingressu regis
totilȩ & romanȩ urbis ꝑditionẽ conloquiũ haber&.
dixit. Per hunc regẽ ciuitas ista destruetur. ut
iam amplius non in habitetur. Cui uir dnĩ respondit
Roma agentibus non ex terminabitur. sed tẽpestatibus.
choruscis. & turbinibus. ac terrȩ motu fatigata marcesc&
insem& ipsa. Cuius ꝓphetiȩ mysteria nobis iã facta
sunt luce clariora . qui in hac urbe dissoluta moerua.
euersas domus. destructas ȩcclesias turbine cernimus.
eiusq ȩdifitia longo senio lassata quia ruinis crebre¬
centibus ꝓsternantur uidemus. Quãuis hoc honoratus
eius discipulus cuius mihi relatione cõpertũ est nequaquã
ex orȩ illius audisse seꝑhib&. sed quia hoc dixe¬
rit. dictũ sibi afratrib¬

Expanded text:
valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis, turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratrib
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. Quẽ cum longe sedentẽ cerner&. non ausus
accedere. sese in terrã dedit. Qui dũ uirdĩ bis.
terq dicer& surge. sed ipse ante eũ de terra erigi¬
non auder&. genedictus ihũ xp̃i dnĩ famulus. ꝑ sem&
ipsũ dignatus accedere est ad regẽ prostratũ. quẽ
de terra leuauit. de suis actibus in crepauit. atq
in paucis ser monib cuncta quȩ illi erant uentura
praenuntiauit diceris.  Multa mala facis.
multa fecisti. iã aliquan Udo ab iniqͥtate cõpescere¬
Et quidẽ romã ingressurus es. mare transiturus.
nouem annis regnabis. decimo morieris. Quibus
auditis rex uehementer territus. oratione petita
recessit. atq ex illo iã tẽpore minus crudelis fuit.
Cũ non multopost romã adiit. ad siciliã perrexit.
anno autẽ regni sui decimo. omĩ potentis dĩ iu¬
ditio regnũ cũ uita perdidit. Prae terea
antistes canusinȩ aecclesiȩ ad eundẽ dnĩ famulum
uenire consueuerat. quẽ uirdĩ pro uitȩ suae merito

Expanded text:
accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, benedictus Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis ain paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescereEquidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea antistes Ecclesiae ad eumdem Dei famulum venire consueverat, quem vi
Abbreviated transcription (Latin):
aboriosũ ualde atq terribile est. contra in imici insidias
sẽꝑ intendere. & continue quasi in acie stare.

Expanded text:
aboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩli tertii secreta ducitur. & tamen mentis oculum ꝑ
cõpassionẽ reflectit ad disponendũ cubile coniugatorũ
dicens. uxori uir debitũ reddat. similiter &uxor uiro:
Quod admiscetur in contẽplatione cȩtibus angelorum.
& tamen non asꝑnatur cogitare atq disponere facta
carnaliũ. Quod gaud& in infirmitatib sibiq in contume¬
lus plac&. qđ ei uiuere xp̃s est & mori lucrũ. qđ totum
iã extracarnẽ est. hoc ipsum quod iuuit iri carne :
Ecce qualiter uiuit. qͥ ab inferno mentis. ad uitã pietatis
reduit. Minus est ergo quẽ piã in carne suscitari. nisi
forte cũ ꝑ iuiiuficationẽ carnis ad uitã reducitur mentis.
ut hoc ei agatur ꝑ exterius miraculũ. quati ñ conuersus
interius uiuificetur.

Expanded text:
ad coeli tertii secreta ducitur, et tamen mentis oculum per ad coeli tertii secreta ducitur, et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro . Quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare et disponere facta carnalium. Quod gaudet in infirmitatibus sibique in contumeliis placet. Quod ei vivere Christus est, et mori lucjam extra carnem est, hoc ipsum quod vivit in carne . Ecce qualiter vivit, qui ab inferno mentis ad vitam pietatis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis; ut ei hoc agatur per exterius miraculum, quatenus conversus interius vivificetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Siuero inuisibilia pensamus.
nimirũ constat quia miraculũ maius est. p̃dicationis
uerbo atq orationis solatio peccatõrẽ conuestere. quã
carne mortuũ resuscitare. Inisto enĩ resuscitat᷑ caro iterũ
moritura. in illo uero anima in eternũ uictura. Cũ enĩ ꝓpono
duos. in quo horũ existimas maiori factũ uis tute miraculũ:
Lazarũ quippe quẽ iã fetentẽ fuisse credimus carne dns
suscitauit. saulũ uero resuscitauit inmente. Etqͥdẽ
post resurrectionẽ carnis. de lazari uirtutibus tacetur.
Nã post resurrectionẽ animȩ. capere nrã infirmitas non
ual&. quanta insacro eloquio de pauli uirtutib dicunt᷑.
Quod illius p̃dicatione crudelissimȩ nationes ad pietatis
mollia conuersae sunt uiscera. qđ mori cupit ꝓfratrib
in quorũ prius morte gaudebat. qͦđ plenus om̃is scriptusȩ
insequebatur. qͦđ a postolatus honore sublimis est. sed
tamen sponte fit paruulus in medio discipulorũ. Quod

Expanded text:
si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fidelem crsuscitavit, Saulum vero resuscitavit mente. Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur; nam post resurrectionem animae capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur. Quod illius praedicatione crudelissimae nationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera. Quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius morte gaudebat. Quod plenus omnis Scripturae insequebatur. Quod apostolatus honore sublimis est, sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ diei subsequentis ꝑfecte uertantur. ita huius mundi
finis iã cũ futuri saeculi exor dio ꝑmiscetur. atq ipsae
reliqͥarũ eius tenebrȩ.: quadã iã rerũ spũ aliũ ꝑmixti¬
one translucent. Et quȩ illius mundi sunt multa iam
cernimus. sed necdũ ꝑfecte cognoscimus. qͥ a quasi in
quodã mentis crepusculo hȩc uelut ante solẽ uidemus.

Expanded text:
lucem diei subsequentis perfecte vertantur, ita hujus mundi finis jam cum futuri saeculi exordio permiscetur, atque ipsae reliquiarum ejus tenebrae quadam jam rerum spiritalium permistione translucent. Et quae illius mundi sunt, multa jam cernimus, sed necdum perfecte cognoscimus, quia quasi in quodam mentis crepusculo haec velut ante solem videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
oc quod ego petre intuli. concite ual& pro¬
bari. Certe & enĩ nosti quia ad abrahã
dñs dix̃c̃i in isaac uocabitur tibi semeN.
Cui &iam dixerat ingenesi. patrẽ multari
gentiũ coristitui te. Cui rursũ promisit
dicens. benedicã tibi & multiplicabo semen
tuũ sicut stellas caeli. & uelut harenã quȩ
est in litore maris. Ex quare aꝑte consta
quia omi potens ds̃ semen abrahȩ multiplicare
per isaac p̃destinauerat: Et tam̃ scriptũ est
De pcatus est isaac dnm̃ ꝓ uxore sua eo quod
ess& sterilis. qui exaudiuit eum. & dedit
conceptũ rebeccȩ. Si ergo multiplicatio
generis abrahȩ per isaac prȩdestinata fuit.
cur coniugẽ sterilẽ accepit. Sed nimirũ
constat quia p̃destinatio p̃cibus impletur
quando is in quo ds̃ multiplicare sem̃ abrahȩ
p̃destinauerat. oratione optinuit ut filium
habere potuiss&. PETRUS. Quia secretũ
fatio aperuit. nihil mihi dubietatis remansit.

Expanded text:
oc quod ego, Petre, intuli, concite volet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te . Cui rursum promisit dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est in littore maris . Ex qua re aperte constat quia omnipotens Deus semen Abrahae multiplicare per Isaac praedestinaverat, 184 et tamen scriptum est: Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat: quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit, ut filium habere potuisset. PETR. Quia secretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓme dñm dep̃care. atq in hoc cognosces qđ exauditus sis.
si huc rediens me non inueneris. Quadere uir drũ
ger manus se inp̃cibus strinxit. & post paucos dies
rediit. sed iã p̃dictũ paschasiũ in loco eodem minime
in uenit. Iuia enĩ non malitia sed ignorantiȩ errore
peccauerat. purgari post mos tem potuit apeccato.
Quod tam̃ credendũ est. qͥa exilla elemosinarũ suarum
largitate hoc optinuit. ut tunc potuiss& promereri
ueniã. cum iam nihil poss& operari.
ud hoc est quȩ sote. qͦd his extremis tẽporib tã multa

Expanded text:
pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus sis, pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus sis, si huc rediens me non inveneris. Qua de re vir Domini Germanus se in precibus strinxit, et post paucos dies rediens jam praedictum Paschasium in loco eodem minime invenit, quia autem non malitiae sed ignorantiae errore peccaverat, purgari potuit post mortem a peccato. Quod tamen credendum est, quia ex illa eleemosynarum largitate hoc obtinuit, ut tunc potuisset promereri veniam, cum jam nihil posset operari. PETR. Quid hoc est, quaeso, quod in his extremis temporibus tam multa
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩtatis uir fuerit . elemosinarũ maxime operibus
uacans. cultor pauperũ & contẽptor sui. Sed hc in ea
contentione quȩ in ardescente Zelo fideliũ. inter
simmachũ atq laurentiũ facta est. ad pontificatus
ordinẽ laurentiũ elegit. & omĩum post unanimitate
superatus. insua tamen sententia usq ad diẽ sui exitus
ꝑstitit. illũ amando ac p̃ferendo. quem episcoporũ
iuditio p̃esse sibi ecclesia refutauit. Hic itaq cum
eiꝰ dalmaticã feretro suꝑ positã demoniacus tetigit.
statĩq saluatus est. Post multũ uero tẽporis. germano
capuano epõ cuius suꝑius memoriã feci. medici pro
corporis salute dictauerant. ut in angula . termis¬
lauari debuiss&. Iui ingressus easdẽ termas. p̃dictum
paschasiũ diaconẽ stantẽ & obsequentẽ in caloribus in
tantus uir facer& inquisiuit. Qui ille respondit. Pro
nulla causa alia in hoc pęnali loco deputatussũ. nisi qͥa
in parte laurentii contra simmachũ fensi. Sed quȩ sote

Expanded text:
ctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est, ad pontificatus ordinem Laurentium elegit. Et omnium post unanimiter superatus, in sua tamen sententia usque juxta diem sui exitus perstitit, illum amando et praeferendo quem episcoporum judicio praeesse sibi Ecclesia refutavit. Ait itaque Pasejus dalmaticam feretro suppositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus est. Post multum vero temporis Germano Capuano episcopo, cujus superius memoriam feci , medici pro corporis salute dictalavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in caloribus baltantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit: « Pro nulla alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum consensi. Sed, quaeso te,
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio dicit: Indomo patris mei mansiones multȩ st̃
Sienĩ dispas retributio in illa beatitudine ȩt̾na ñ ess&.
una potius mansio quã multȩ essent. Multȩ ergo
mansiones sunt. in qͥb: & distincti bonorũ ordines. &
ꝓpter meritorũ consortiũ cõmuniter lȩtentus . & tamen
unũ denariũ omnes laborantes accipiunt. qͥ in multis
mansionib: distinguntur. Quia & una est beatitudo
quã illic ꝑcipiunt. & dispar retributionis qualitas.
quã ꝑ opera diuersa consequntur. Iuȩ nimirũ ueritas
iuditii sui diẽ denuntians ait. Tunc dicã messoribus.
colligite Zitania. & ligate fasciculos ad cõburendum.
Messores quippe angeli zitania ad cõburendũ infasci¬
culis ligant. cũ pares parib intorintis similib sotiant.
ut superbi cũ suꝑbis. luxuriosi cũ luxuriosis. a uari
ardeant. Cũ ergo similes inculpa ad torm̃ta similia
ducuntur. qͥa & eos in locis pȩnalib angeli deputant.

Expanded text:
in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Si enim dispar retributio in illa aeterna beatitudine non esset, una potius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus distincti bonorum ordines, et propter meritorum consortia communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant,
Abbreviated transcription (Latin):
nima uehiculo
non ȩg&. sed mirũ non est si adhuc homini incorpore po¬
sito illud apparuit qđ ꝑ corpus ad sueuerat uidere.
ut ꝑ hoc daretur intelligi quo eiꝰ anima spũ aliter duci
potuiss&. Iuod uerose ad siciliã duci testatus est. quid
sentiri aliud potest nisi qͦd p̃ceteris locis in eius terrȩ
insulis eructuanti igni tormentorũ ollȩ patuerunt.
quȩ ut solent narrare qui nouerunt laxatis cotidre
sinibus excrescunt. ut mundi termino propinquante
quanto certũ est illuc ãplius exurendos colligi. tanto
& eadẽ tormentorũ loca amplius uideantur aperiri.
Quod omp̃s ds̃ ad correctionẽ uiuentiũ in hoc mundo
uoluit ostendi. ut mentes infideliũ quȩ inferni torm̃ta
esse noncredunt tormentorũ loca uideant quȩ audita
credere recusant. Iuod uero siue electi seu reprobi
quorũ cõmunis causa in opere fuerit. Ad loca &iã cõmu¬
na deducantur ueritatis uerba nobis satis facerent.
&iã si exempladeessent. Ipsa quippe ꝓpter electos

Expanded text:
nima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, quod per corpus assueverat videre, ut per hoc intelligi daretur quo ejus anima spiritualiter duci potuisset. Quod vero se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit ostendi; ut mentes infidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos
Abbreviated transcription (Latin):
ideor mihi utiliter non intellex¬
isse quȩ dixeras : quando extarditate mea tantum
creuit expositio tua. Sed quia hȩc liquide
meis sensibus infudisti: quȩso ut ad narratiorus
ordinem redeað:¬

Expanded text:
ideor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redea
Abbreviated transcription (Latin):
in sua libertate reliquerat. Sicq morses
in heremo edoctus ab angelo mandatũ didicit.
quod ꝑ hominẽ inon cognouit. Sed haec ut
prȩdiximus infirmis ueneranda sunt. Nion
imitanda. PE TRVIS: Placac quod dicis. Sed
peto ut mihi dicas. sitantus hic pater ali

Expanded text:
in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoctus mandatum ab angelo didicit , quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater ali
Abbreviated transcription (Latin):
equaquã hunc fuisse cuiusquã
discipulũ audiui. sed lege non asstringitur scĩ sp̃s
donum. Usus quidẽ recte conuersationis est. ut
prae esse non audeat. qui sub esse non didicerit.
Nec oboedientiã subiectis imper&. quam prae latis
non nouit ex hibert. Sed tamen sunt non nulli qui
ita ꝑ magisteriũ sp̃s intrinsecus docentur. ut & si
eis exterius humani magisterii disciplina desit.
magistri intimi censura nondesit. Quorum tamen
libertas uitȩ. ab infirmis in exemplũ non .ẽ. trahenda.
ne dũ se quisq similiter scõ spũ impletũ prȩsumit.
discipulus hominis esse despiciat. & magister erro¬
ris fiat. Mens autẽ quȩ diuino spũ impletur.
hab& euidentissime signa sua: uirtutes uidelic&
conueniunt. liqu& quod de p̃sentia scĩ sp̃s testi¬
moniũ ferunt. Sic quippe & iã iohannes bap¬
tista magistrũ habuisse non legitur. neq ipsa
eũ corporaliter inter discipulos ad gregauit.
Sed quẽ intrinsecus docebat. extrinsecus quasi

Expanded text:
equaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; virtutes scilicet conveniunt, liquet quod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuisse non legitur, neque ipsaeum corporaliter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Laboriosũ non erit. si custodiã nrãm
non nobis. sed gratiȩ suꝑnȩ tribuimus. ita tamen ut & ipsi
quantũ possumus sub ꝓtectione dĩ uigilemus. Siautẽ anti¬
quus hostis amente ceperit expelli . ex diuina largitate
plerũq agitur. ut non solũ iã timeri nondebeat. sed ipse
&iã beneuiuentiũ uirtute terreatus¬

Expanded text:
Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatu
Abbreviated transcription (Latin):
uobus modis pe tre
extra nos ducimur. quia aut per cogitationid
lapsum sub nos m& ipsos recidimus. aut ꝑ con¬
tẽplationis gratiã suꝑ nos m&ipsos leuamur.
Ille itaq qui pporcos pauit uagatione mentis
& in munditia sub semocipso cecidit
Iste uero quẽ angelus soluit eiusq mentẽ in extasi
rapuit. extra se equidẽ sed suꝑ sem&ipsum fuit.
Uterq ergo adse rediit quando & ille ab errore
operis se collẽgit ad cor. & iste a contẽ plationis
culmine ad hoc rediit. quod in intellectu cõmuni
& prius fuit. Uenerabilis igitur Benedictus
in illa solitudine habitauit secũ. in quantum se
intra cogitationis claustra custodiuit. Nam
quoties cũq hunc contẽplationis ardor in altũ
rapuit. se proculdubio subse reliquid. PETRUS¬
lac& quod dicis. sed quȩso respondeas. si deserese
fr̃s debuit. quos semel suscepit.¶

Expanded text:
uobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit.