comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptas. & concupiscentia iuxta eos
qui de phisicis disputant. fibrȩ ieco¬
ris st̾ extremitates sicut & extremȩ
partes folioꝵ ĩ itibis. siue qͣsi linguę
eminentes. dictas autẽ fibras qđ apud
gentiles in sacris ad phebi aras fereban¬
tur ab ariolis. quib oblatis atq succensis
responsa accipent. Splen dictũ a supple¬
mento ex contraria parte iecoris. ne uacua
existeret. que quidã etiã risus causa factũ
existimant: nam splene ridemꝰ. felle ira¬
scimur. corde sapimꝰ. iecore amamꝰ quib
quatuor elementis constantib in tegrũ est
ammal. Fel appellatũ qđ sit folliculus ge¬
stans humorẽ qui uocatur bilis. Stoma¬
chus grece os uocat᷑. eo qd ostiũ uentris sit.
& ipse cibũ excipiat. atq in intestina trans¬
mittat. Intestina dicunt᷑ eo qđ corporis
interiori parte cohibent᷑. quȩ iccireo lon¬
gis nexib in circuloꝵ modũ ordinata
sunt ait susceptas escas paulatĩ digerant.

Expanded text:
voluptas et concupiscentia iuxta eos voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes foliorum in intibis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod ostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant,
Abbreviated transcription (Latin):
minui sanguinẽ ꝑ ȩtatẽ. unde & in seni¬
b tremor est ꝓprie autẽ sanguis animȩ
possessio ẽ. inde genas lacerare mulieres
in luctu solent. inde & purpureȩ uestes
& flores purpurei mortuis prebentur.
Pulmo ex greco trahit uocabulũ. greci
enĩ pulmonẽ pleumon uocant. eo qd
cordis flabellũ sit. in quo pneuma id est
sp̃s in est. ꝑ quẽ & agitantur & mouent᷑.
unde & pulmones uocati st̾. nam grece
pneuma sp̃s dicit᷑. qui flando & agitan¬
do aerem admittit. & recipit. a quo mo¬
uentur pulmones & palpitant. & ape¬
riendo se ut flatũ capiant. stringendo
ut eiciant. est enĩ organum corporis.
Lecur nom habet eo qđ ignisibi habeat
sedem. qui in cerebro subuolat. inde
ad oculos. cȩterosq sensus & menbra
diffunditur. & calore suo ad se sucum
ex cibo tractũ uertit in sanguinẽ. qu̾e
ad usũ pascendi nutriendiq singulis
menbris p̾bet. In iecore autẽ ꝑsistit

Expanded text:
minui sanguinem per aetatem; unde et in seniminui sanguinem per aetatem; unde et in senibus tremor est. Proprie autem sanguis animae possessio est: inde genas lacerare mulieres in luctu solent; inde et purpureae vestes et flores purpurei mortuis praebentur. Pulmo ex Graeco trahit vocabulum. Graeci enim pulmonem πλεύμων vocant, eo quod cordis flabellum sit, spiritus inest, pro quo agitantur et moventur. Unde et pulmones vocati sunt. Nam Graece pneuma spiritus dicitur, qui flando et exagitando aerem emittit et recipit, a quo moventur pulmones et palpitant, et aperiendo se, ut flatum ut eiciant. Est enim organus corporis. Iecur nomen habet eo quod ignis ibi habeat sedem, qui in cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ palpitet. cuiꝰ indicio aut infirmita¬
tem intelligimꝰ. aut sanitatẽ. huiꝰ du¬
plex est motus. aut simplex. aut cõpositꝰ
Simplex est. qui ex tino saltu constat
Compositꝰ est qui ex plurib motib inor¬
dinatus & in ȩqualis existit. qui motus
certa habet spacia. Dactilicũ ꝑcussum
quãdiu sine uicio sunt. siqnͣdo uͦ citati¬
Uenȩ dictȩ. eo qđ uiȩ sunt natantis san¬
guinis. atq riui ꝑ corpꝰ omne diuisi.
quib uniuersa menbra irrigantur.
Sanguis ex greca ethimologia nom̃ duxit.
qđ uegetet᷑. & sustentet᷑. & uiuat
Sanguis autẽ est dum in corpore est. effu¬
sus uͦ cruor dicitur. nam & eruor uocatꝰ
ab eo qd effusus decurrat. uł ab eo qd̾ cur¬
rendo corruat. alii autẽ cruorẽ int̾pre¬
tantur sanguinẽ corruptũ qui emitti¬
tur. alii aiunt uocatũ sanguine̾ quod
suauis sit. Sanguis autẽ non ẽ integer
nisi in iuuenib. nam dicunt physici

Expanded text:
quod palpitet; cuius indicio aut infirmitaquod palpitet; cuius indicio aut infirmitatem intellegimus aut salutem. Huius duplex est motus; aut simplex, aut conpositus. Simplex, qui ex uno saltu constat; conpositus, qui ex pluribus motibus inordinatus et inaequalis existit. Qui motus certa habent spatia; dactylicum percussum, quamdiu sine vitio sunt; si quando vero citatiVenae dictae, eo quod viae sint natantis sanguinis, atque rivi per corpus omne divisi, quibus universa membra inrigantur. Sanguis ex Graeca etymologia nomen duxit, quod vegetetur et sustentetur et vivat. Sanguis autem est dum in corpore est, effusus vero cruor dicitur. Nam cruor vocatus ab eo quod effusus decurrit, vel ab eo quod currendo corruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem quod suavis sit. Sanguis autem non est integer, nisi in iuvenibus. Nam dicunt physici
Abbreviated transcription (Latin):
ris portat. Uiscera ñ tantũ intestina di¬
cimo. s quicqͥd sub corio est. a uisco qđ
est int̾ cutem & carnẽ. Item uiscera uita¬
lia idest eircũ fusa cordis loca. qͣsi uiscora.
eo qđ ibi uita idest anima continetur
Item uiscera capita neruoꝵ ex sanguine
& neruis copulata. Idem lacerti siue mu¬
res. quia sic in singulis menbris cordis
loco sunt. ut cor in media totiꝰ corporis
parte. appellanturq a nomine similiũ
anmaliũ sub terra delitescentium. nã¬
uatũ. qđ illi cardian dicunt. siue a cura.
in eo enĩ omnis sollicitudo & scientiȩ cau¬
sa manet. qđ ido pulmoni uiciniꝰ est.
ut cũ ira accenditur. pulmonis humo¬
re tempetur. Huiꝰ duȩ arteriȩ st̃ e qͥb
sinstra plus sanguinẽ habet. dextera
plus sp̃m. unde & in dextro brachio
pulsum inspicimꝰ. Prȩcordia st̃ loca¬
cordis uicina. quib sensꝰ ꝑcipitur. &
dicta p̾cordia eo qđ ibi sit principiũ
cordis. & cogitationis. Pulsus uocatur

Expanded text:
is premit. Viscera non tantum intestina dicimus: sed quicquid sub corio est a visco, quod est inter cutem et carnem. Item viscera vitalia, id est, circumfusa cordis loca, quasi viscera eo, quod ibi vita, id est, anima continetur. Item viscera capita nervorum ex sanguine et nervis copulata. Item lacerti et mures, quia sic in singulis membris cordis loco sunt, ut cor in media totius corporis parte, et appellantur a nomine similium animalium sub terra delitescentium, vatur, quod illi cardian dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Hujus duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem habet, dextera plus spiritum. Unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Cor cordis vicina quibus sensus percipitur; et dicta praecordia eo quod ibi sit principium cordis et cogitationis. Pulsus vocatus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicta est. ab
eo qđ nasci
aliquid faciat
gignendi enĩ &
faciendi potens
est. Hanc enim
dictũ. cui diriuatũ nom̃ a terra ex qua
at nascendi atq crescendi. unde & arbo
res uitã habere dicunt᷑ quȩ gignuntur &
crescunt. Homo dictus. quia ex humo
est factus. sicut & in genesi dicit᷑. & cre¬
auit ds hominẽ de limo t̾rȩ Abusiue
autẽ ꝓnuntiatur ex utraq substantia
totus homo idest ex societate animȩ &
corporis.nam ꝓprie homo ab humo.
Greci autẽ hominẽ anthropũ appella¬
uerunt. eo qđ sursũ aspectet. subleuatꝰ
ab humo ad contemplationẽ artificis
terrã. os homini sublime dedit. cȩlumq
uidere. iussit. & erectos ad sidera tollere
uultus. Qui ideo erectus cȩlũ aspicit
ut dm̃ quęrat. ñ ut terrã intendat. uelu¬
ti pecora quȩ nãtura ꝓna & uentri obe¬
dientia finxit. Duplex autẽ est homo.
interior & exterior. interior homo ani
ma. exterior homo corpus. Animã
autẽ a gentilib nom̃ accipit. eo qđ

Expanded text:
dicta est ab eo, quod nasci aliquod faciat, gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidadictum, cui derivativum nomen a terra, ex quaat nascendi, atque cres vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur2,7: 'Et creavit Deus hominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artificis terram, os homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
agat & regat. siue qd̃ feriat iunctoᷤ equos.
nam haurit. ferit. Ut. & latus haurit
aptum. ipse est & agitator. idest uerbe¬
rator ab agendo dictus. Aurigȩ autẽ duob
colorib sunt quib speciem idolatriȩ uesti¬
unt. nam prasinꝰ terrȩ uenetus cȩlo. &

Expanded text:
agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et agitator, id est, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et
Abbreviated transcription (Latin):
rex ȩgypti primꝰ fecisse fertur tali ex
causa. cum quodã tẽpore nilus uiolenti
mundatione egẏptũ nocuisset. indigna
tus rex tanquã pęnas a flumine exige¬
ret. sagittã in undas misit. ñ multo p̾ost
graui ualitudine correptꝰ. lum̃ amisit.
qui post cecitatẽ uisu recepto duos obo¬
liscos soli sacrauit. oboliscus enĩ sagnta
dicitur. qui iđo in medio circo ponitur
quia ꝑ mediũ mundũ sol currit.
Aledio autẽ spacio ab utraq meta consti¬
tutus. oboliscus fastigiũ summitatẽq
cȩli significat. cũ sol ab utroq spacio
medio horarũ discrimine transcendit.
sũmo obolisco suꝑpositum est qđ̃dam
auratũ in modũ flaminȩ formatũ qm̃
sol plurimũ in se caloris atq ignis habet
tuntur equi. carceres dixerunt ab ea re
qua & ille carcer qui est in ciuitate. qd
ut ibi homines damnati atq inclusi.
ita hic equi coercentur ne exeant. ante
Irs circi auriga & currus. equitẽs. uł
pedites. Auriga ꝓprie dictus qd currũ

Expanded text:
rex Egypti primus fecisse fertur, tali ex causa: cum quodam tempore nilus violenta inundatione Egypto nocuisset, inditus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet1. In circo unde emittuntur equi carceres dixerunt ab ea re 398 qua et ille carcer qui est in civitate, quod ut ibi homines damnati, atque inclusi, ita hic equi coercentur, ne exeant, anteqaurigis. 1. Ars circi auriga et currus, equites, sive pedites. Auriga proprie dictus, quod currum
Abbreviated transcription (Latin):
caduciatores fiebat. Ermes autẽ dicitur
grece anotece pꝯceniac. latine int̾pres
qui obuirtutẽ multarũq artiũ scientiã
trimegistꝰ id est ter maximꝰ nominat ẽ.
Cur autẽ eũ capite canino fingunt. hec
ratio dicit᷑. qđ int̾ om̃ia animalia canis
sagacissimũ genꝰ & perspicax habetur
Uartẽ dm̃ belli eẽ dicunt. & martẽ appella¬
tum qͥa ꝑ uiros pugnat᷑ ut sit mars mas
licet & tria sint genera consuetudinum
sicur scytharũ ubi feminȩ & uiri in pu¬
gnam eunt. amazonũ ubi solȩ feminȩ
romanoꝵ aliarũq gentiũ ubi soli mares
Item martẽ qͣsi effectorẽ mortiũ. nam a
marte mors nuncupat᷑ hunc & adulterũ
dicunt. quia belligerantib incertus est.
qđ uͦ nudo pectore stat. ut bello sese qͥsq
sine formidine cordis obiciat. Mars
autẽ ap̃ grecos gradiuus dicit᷑. eo qđ in
bello gradũ inferant qui pugnant. aut
qđ impigre gradiuntur. Apollinẽ ꝙͣ uis

Expanded text:
caduceatores fiebat —. Hermes autem dicitur caduceatores fiebat —. Hermes autem dicitur graece apo tes hermeneias, latine interpres. Qui ob uirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus Martem deum belli esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stat. cũ ultra modũ. excitat lites. ia est
quasi cornua dat. Idem autẽ & lieus
te indiȩ nsa. ubi dicit᷑ esse nutritus.
ceterũ est & nisa ciuitas. in qua colitur
idem liber. unde & nisius dictus est.
Mercuriũ sermonẽ int̾prȩtant᷑. nam ido̾
mercuriꝰ qͣsi medius currens dicit᷑ appel¬
latus. qđ sermo currat int̾ homines me
dius. ideo & erines grece. qđ sermo uł it¬
pretadio quȩ ad sermonẽ utiq ptinet. ꝓ¬
menia dicit᷑. ido & mercib pesse qͥa inter
uendentes & ementes sermo sit medius.
Qui iđo fingit᷑ habere pennas quia eitius
uerba discurrunt. unde & uelox & errans
inaducit᷑. alas ei in capite & in pedib sni¬
cunt. quia sermo animos audientiũ fallit
Uirgã tenet. qua serpentes diuidit id est ue¬
nena. nam bellantes ac dissidentes intpre¬
tum oratione sedant᷑. unde scđ̃m liuium
legati pacis caduciatores dicunt᷑. sicut en¬
ꝑ prefectiales bella inducebant᷑. ita parp

Expanded text:
praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeute Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter hodius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere penas, quia citius verba discurrunt; unde et velox et erras inducitur. Alas eicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per
Abbreviated transcription (Latin):
uulcanꝰ de femore uinonis fingit᷑ natꝰ
qđ fulmina de imo aere nascuntur.
Claudus autẽ dicitur uulcanꝰ. qͥa ꝑ natu¬
ram nunꝗͣ est rectꝰ ignis .s quasi claudꝰ.
erꝰ modi speciẽ motũq habet. ido autem
in fabroꝵ fornace eundẽ uulcanũ aucto¬
rem dicunt. qͥa sine igne nullã metalli
genꝰ fundi extendiq potest. Pluton gͥce
latine diespiter. uł ditispat᷑. quẽ alii uo¬
cant orcũ. qͣsi receptorẽ mortuoꝵ. unde
& orca appellat᷑ uas qđ recipit aquas. ipse
& grece caron. Liberũ a libertate appel¬
latũ uolunt. qđ qͣsi mares in coeundo ꝑ
eiꝰ beneficiũ emissis seminib liberent᷑.
qd idem liber muliebri & delicato cor¬
pore pingit᷑. Dicunt enĩ multeres attri¬
butas ei. & unu̾ ꝓpter excitandã libidi¬
nem. unde & frons ei pampino cingit᷑.
s iđo coronã uiteã. & cornu habet. quia
cũ grate & moderate uinũ bibit᷑ letitiã

Expanded text:
Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in naui cuiꝰ insigne erat taurus. mͦ
danais ꝑ imbrẽ aureũ appetisse concubi¬
tum. ubi intelligit᷑ pudicitiã mulieris
ab auro fuisse corruptã. mͦ in similitudi
s plane de ueritate scelera. unde turpe
erat tales deos credi quales homines esse¬
ñ debeant. Ianũ dicunt qͣsi mundi uł
celi uł mensiũ ianuã. duas iani facies fa¬
ciunt ꝓpter orientẽ & occidentẽ. cũ uero
faciunt eũ quadrifrontẽ & ianũ geminũ
appellant. ad quatuor mundi partes hoc
referunt. uł ad quatuor elem̃ta. siue tẽ¬
pora. s dum hoc fingunt. monstrum ñ
dm̃ faciunt. Neptunũ aquas mundi
p̃dicant. & dictus ab eis neptunꝰ quasi
nube tonans. Uulcanũ uolunt ignẽ.
& dictꝰ uulcanꝰ qͣsi uolans candor. uel
qͣsi uolicanꝰ. qđ ꝑ aerem uolat. ignis enĩ
a nubib nascitur. unde etiã homerus
dicit eũ prȩcipitatũ de aere in terras. qd̾
om̃e fulmen de aere cadit. iccirco autem

Expanded text:
enim in navi cuius insigne erat taurus modo enim in navi cuius insigne erat taurus modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam; modo in similitudsed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum aquas mundi dicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat rerũ. uł a temporis longitudine
qł saturet᷑ annis. unde & eũ greci chrono
nom̃ habere dicunt. idest tempꝰ. qd̾ filios
suos fert᷑ deuorasse hoc ẽ annos. qͦs tempꝰ
reduxerit in se reuoluit. uł eo qd semina
unde oriunt᷑ iterũ redeunt. hunc celi
patris abscidisse genitalia dicunt. quia
nichil in cęlo de seminib nascit᷑. falcem
tenet inquiunt. ꝓpter agriculturã signi¬
ficandã. uł ꝓpter annos. & tẽpora. qd̾ in
se redeant. uł ꝓpt̾ sapientiã qđ intꝰ acuta
sit. in aliquib autẽ ciuitatib saturno
liberos suos apud gentiles immolabant.
qđ saturnũ poete liberos suos deuorasse
solitũ tradiderunt. Iouis fert᷑ a iuuando
dictꝰ. & iupiter qͣsi iuuans pat᷑. hoc est
om̃ib p̾stans. hinc & priuato titulo io
uem optimũ dixerunt. dũ fuisset incest̃
in suis. impudicus in extraneis. quẽ mͦ
taurũ fingunt ꝓpt̾ europe raptũ. fuerat

Expanded text:
pertineat rerum, vel a temporis longitudine, pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hvem optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, impudicus in extraneis: quem modo taurum fingunt, propter Europe raptum fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. ꝓpt qã de excelsis ad t̾rena cecidit
& ꝓ merito suo ut animal brutũ effectus
sit. ipse est & leuiathan idest serpens de
aquis. quia in huiꝰ scłi mari uolubili
uersatur astutia. Leuiathan autẽ int̃pre¬
tatur additamentũ eoꝵ. quoꝵ scilicet nͥ
hominũ quib in paradiso semel culpã
p̃uaricationis intulit. & hanc usq ad
eternã mortẽ cotidie ꝑsuadendo adicit
uł extendit: Quȩdam autẽ nomina
deoꝵ suoꝵ gentiles ꝑuanas fabulas ad
rationes physicas conantur traducere.
eaq in causis elementoꝵ cõposita eẽ int̾¬
pretantur. s noc a poetis totũ est fictum.
ut deos suos ornarent aliquib figuris
qͦs ꝑditos ac dedecoris infamia plenos
fuisse hẏstoriȩ confitent᷑. Om̃ino enim
singendi locus uacat. ubi ueritas cessat.
Saturnꝰ origo deoꝵ & totiꝰ posteritatis
a paganis designat᷑. hunc latini a satu
appellatũ ferunt. qͣsi ad ipsũ satio om̃iũ

Expanded text:
sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tatur uetus. fuit enĩ hic belus pater nini.
primꝰ rex assẏrioꝵ. quẽ quidã saturnũ
appellant. qđ nom̃ & apud assyrios &
ap̃ afros post ea cultũ est. unde & lingua
punica bal ds dicit᷑. apud assyrios autẽ
bel uocatur. quadam sacrorum suoꝵ
ratione ut saturnꝰ & sol. Beelphegor
int̾pretatur simulachrũ ignomini ȩ
idolum enĩ fuit oroab cognom̃to baal.
suꝑ montẽ phegor. quẽ latim priapum
uocant. dm̃ ortoꝵ. fuit enĩ de lapsaco
ciuitate hellesponti. de qua pulsus est.
& ꝓpt̾ uirilis menbri magnitudinẽ in
numero deoꝵ suoꝵ eũ greci tnͣstulerunt.
& in numine sacrauert̾ ortoꝵ. unde &
dicit᷑ p̾esse ortis. ꝓpter eoꝵ fȩcunditatẽ¬
Beelzebus idolũ fuit acharon. qđ int̾pre¬
tatur uir muscarũ. ⁊ ebul enm musca
uocat᷑ Spurcissimũ gͥidolũ. ideo uir
muscarũ uocatũ. ꝓprer sordes idolatriȩ
siue ꝓ immunditia belial Beetmoth
ex ebrea uoce in latinã linguã animal

Expanded text:
tatur vetus. Fuit enim tatur vetus. Fuit enim primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant, quod nomen et apud Assyrios, et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal DEUS dicitur. 380 Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde et dicitur preesse hortis, propter eoretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpoetrpsi uoce angłica dicit᷑: ꝓiectus et
accusator fratrũ nr̃oꝵ qui accusabat illos
inconspectu di nr̃idie ac nocte. Sathanaᷤ
In latinẽ sonat aduersariꝰ siue tnͣsgres¬
nititur. ipse & transgressor quia p̾uarica¬
tor effectꝰ est. in ueritate qua conditus est
ñ stetit. Idem & temptator. quia temptan¬
dam iustoꝵ innocentiã postulat. sicut
in libro iob scribitur. Antixp̃c appellat᷑
quia contra xp̃m uenturus est ñ quomͦ
quidã simplices intelligunt antixp̃m
iaeo dictũ qđ ante xp̃m uenturus sit.
ia est post eũ ueniat xp̃c. ñ sic. Sed anti¬
xp̃c grece dicitur. qđ est latine contͣrus
ficat. xp̃m enim se mentietur cũ uen̾e¬
rit. & contra eũ dimicabitur. & aduersa
reparare. & om̃s ueteris legis cerimonias
restaurare temptabit. Sed & ille antixp̾c
ab unitate fidĩ prȩcidunt᷑ & ipsi antixp̃i
sunt. Bel idolũ babyloniũ est. qđ int̾pre¬

Expanded text:
voce angelica dicitur: Projectus est voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte . Satanas in Latinum sonat adversarius sive transgresnititur. Ipse et transgressor, quia et praevaricator effectus. In veritate qua conditus est, non stetit . Idem et tentator, quia tentandam justorum innocentiam postulat, sicut in Job scribitur. Antichristus appellatur, qui contra Christum venturus est: non quomodo quidam simplices intelligunt Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est post eum veniat Christus. Non sic, sed Antichristus Graece dicitur, quod est Latine contrariuficat. Christum enim se mentietur, dum venerit; et contra eum dimicabitur; et adversabreparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille Antichristus ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpre
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃. qđ diabolus creaturȩ cultũ diuini
nominis inuexit. Demonas a grecis dictes
aiunt. qͣsi demnas. idest ꝑitos. ac rerũ scios.
Presciunt enĩ futura multa. unde & solent
responsa aliqua dare. in est enĩ illis cogni¬
tio rerũ. plusquã infirmitati humanȩ par¬
tim subtiliori sensꝰ acumine. partĩ expe¬
rientia longissimȩ uitȩ. partĩ ꝑ di iussũ
angłica reuelatone hi corpoꝵ aerioꝵ na¬
tura uigent. hi ante transgressionẽ qͥdem
qualitatẽ conuersi st̃. nec aeris illiꝰ purio¬
ra spatia s ista caliginosa tenere ꝑmissi
sunt. qui eis qͣsi carcer est. usq ad tempus
deorsũ fluens. quia quietꝰ in celi culmine
stare contẽpsit. s suꝑbiȩ pondere deorsũ¬
corruens cecidit. grece uͦ diabolꝰ dicit᷑ crimi¬
nator qdđ uł crimina iniqua que ipse ilicit
Ađam seferat. uł quia electoꝵ in nocenti¬
am eriminib fictis accusat: unde sin

Expanded text:
nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed sucorruens cecidit, sed grece dicitur criminator, quia crimina in que ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis
Abbreviated transcription (Latin):
cierops sub qͦ primũ in arce oliua ortae
& atheniensiũ urbs ex mineruȩ appel¬
latione nom̃ sortita est. hic primꝰ om̃iũ
modi reb in grecia unquã repͥtis. Laolatr¬
idoloꝵ seruitꝰ siue cultura int̾pretatꝰ nam
latria grece latine seruit dicitur. que qui¬
tum ad uerã religionẽ attinet. ñnist un
soli dõ dehetur: hanc sicut impia suphia
siuie hominũ siue demonũ sibi exhiberibi
iubet uł cupit. ita pia humilitas ut hom¬
num uł angłoꝵ scõꝵ sibi oblatã recusat¬
& cui debetur ostendit. Idolum autẽ est
simulachrũ qđ humana effigie factum
& consecratũ est iuxta uocabuli int̾pretan¬
onẽ Idos enĩ grece formã sonat & ab eo
diminutionẽ idolum deductũ. aeq apuo
nos formulam facit. Igit᷑ om̃is forma uel
formula idolũ se dici exposcit. inde .& ido¬
latria om̃is circa om̃e idolum famulatus
& seruitus. Quidã uͦ latini ignorantes gͥce
imperite dicunt idolũ ex dolo sumpsisse

Expanded text:
Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omniummodi rebus in Grecia unquam visis; cetidolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse
Abbreviated transcription (Latin):
nominis memoria honorauert᷑. suc¬
cessores deos existimarent atq colerent
Simula chroꝵ usus exortꝰ est. cũ ex desi¬
derio mortuoꝵ constituerent᷑ imagi¬
nes. uł effigies tanquã in celũ receptis.
ꝓ quib se int̾ris demones colendi suppo¬
suerunt. & sibi sacrificari a deceptis &
ꝑditis ꝑsuaserunt. Simula chra autẽ
a similitudine nuncupata. co qd̃ ma¬
nu artificis ex lapide aliaue materia
eoꝵ uultꝰ imitant᷑. in quoꝵ honore
fingunt᷑. Ergo simulachra uł ꝓ eo qd̾
atq conficta. unde & falsa st̃. Et no¬
tandũ qd̃ latinꝰ sermo sit in ebreis¬
simula chrũ semel dicit᷑. Iudei dicunt
qđ isma hel primꝰ simulachrũ luto si
cerit̾. gentiles autẽ primũ ꝓmetheumsi¬
mulachra hominũ de luto fiuxisse phi¬
bent. ab eoq natã esse artẽ simulacin
& statuas fingendi. unde & poetȩ ab es
homines primũ factos eẽ confingunt
figurate ꝓpter essigies. Apud grecos auit̃

Expanded text:
nominis memoria honoraverunt, sucnominis memoria honoraverunt, successores deos exis5. Simulacrorum usus exortus est cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, vel effigies, tanquam in coelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendos supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis, et perditis persuaserunt. 6. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honorem finguntur. Ergo simulacra, vel pro eo, quod atque conficta, unde et falsa sunt. 7. 377 Et notandum quod Latinus sermo sit in HebraeisSIMULACRUM selem dicitur. Judaei dicunt, quod Ismaecerit. Gentiles autem primum Prometheum simulacra hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde, et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt, figurate propter effigies. Apud Graecos autem
Abbreviated transcription (Latin):
uos pagani deos asserunt homines
olim fuisse ꝓduntur. & ꝓuniꝰcuiꝰq
uita uł meritis coli apud suos pꝰ mortẽ
ceꝑunt. ut apud egẏptũ isis. ap̃̾ cretam
iouis. ap̃ mauros iuba. ap̃ latinos faunꝰ.
ap̃ romanos quirinꝰ: eodem qͦ modo ap̃
athenas minerua. ap̃ samũ uno. apud
parthos uenꝰ. ap̃ lemnos uulcanꝰ. ap̃
naxos liber. ap̃ delos apollo. in quoꝵ etiã
laudib accessert̾ & poete. & compositis
carminib in celũ eos sustulerunt. nam
quoꝵdã adinuentiones artiũ cultũ pe¬
perisse dicunt᷑. ut esculapio medicina.
uulcano fabrica. ab actib aũ uocant᷑ ut
mercuriꝰ. qđ mercib p̃est. libera liber¬
tate. Euerunt etiã & quidã uiri fortes
aut urbium conditores. qͥb mortuis
homines qui eos dilexert̾ simulachra
finxerunt. ut haberent aliqd̾ ex imagi¬
num contẽplatione solaciũ. s paulatĩ
hunc errorẽ ꝑsuadentib demonib
ita in posteris irrepsisse. ut qͦs illi ꝓsola

Expanded text:
uos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola
Abbreviated transcription (Latin):
uocatũ. eodẽ enĩ cultu. eodem ritu credit.
ut cęti. solo congregationis delectatur
discidio. fit autẽ scisma eũ dicunt ho¬
mines nos iusti sumꝰ nos scĩficati sc̃ifica¬
mus immundos. & cȩtã similia huiꝰmodi.
Suꝑstitio dicta eo quod sit superflua.
aut suꝑinstituta obseruatio. Alii dicuñs
a senib qr multiᷤ anmꝰ suꝑstites ꝑ etatem
delirant. & errant suꝑstitione quadã.
nescientes quȩ uetera colunt. aut quȩ
ueterũ ignari adsciscant. Lueretius
autẽ supstitionem dicit suꝑstantiam¬
rerũ id est cȩlestiũ & diuinarũ quȩ suꝑ
nos stant. s maledicit. hereticoꝵ do
giata ut facile possint agnosci. cau
sas eoꝵ uł nomina demonstrare opor¬
tuit. itII. De heresibus iudeor
udei confessores int̾pretant᷑. Multos
enĩ ex his sequit᷑ confessio quos antea

Expanded text:
vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit surerum, id est coelestium et divinorum, quae super nos stant: sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facisas eorum vel nomina demonstrare oportuit. § 4 De haeresibus Iudaeorum. Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea
Abbreviated transcription (Latin):
eresis grece ab electione uocat᷑. qd̾
scilicet unꝰ quisq id sibi eligat qd̃
meliꝰ esse uidetur illi: ut philosophi.
prpatetici. achademici. & epicurei. &
stoici. uł sicut alii qui ꝑuersũ dogia
cogitantes arbitrio suo de ȩccłia reces
serunt. Inde gͦ heresis dicta greca uoce
ex int̾pretatione electionis. qua quisq
arbitrio suo ad instituenda siue susci¬
pienda quȩlibet ipse sibi eligit. nob̾ uͦ
nicħ ex nr̃o arbitͥo ĩducere licet. s nec eli¬
gere qđ aliquis de arbitrio suo induxe¬
rit. Apłos di habemꝰ auctores qui nec
ipsi quicquã ex suo arbitrio qđ indu
cerent elegerunt. s acceptã a xp̃o do¬
ctrinã fidelit̾ nationib assignauerunt.
itaq si angłs de cęlo alit̃ eugliz auerit.
anathema sit. Secta a sequendo & te
nendo nominata. nam sectas dicimus
habitꝰ animoꝵ. ac instituta circa disci¬
plinã uł ꝓpositũ qdđ tenendo sequunt᷑.
longe alia in religionis cultu opinantes
qu̾a cȩteri. Scisma ab scissura animoꝵ

Expanded text:
 Graece, ab electione vocatur, quod scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi, Peripatetici, Academici, Epicurei, et Stoici, vel sicut alii, qui perversum dogma cogitantes, arbiserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliqui de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod incerent elegerunt, sed acceptam a Christo doctrinam fideliter nationibus assignarunt, unde, si angelus de celo aliter evangelizaverit, anathema nendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum
Abbreviated transcription (Latin):
erȩ litterarũ materies paruuloꝵ
nutrices. ipsȩ dant ingeniũ pue¬
ris. primordia sensus. quarũ stu¬
dium primi greci tradidisse ꝓduntur. gre¬
ci autẽ & thusci primũ ferro in ceris scri¬
pserunt. Postea romani iussert̃. ne graphi¬
um ferreũ haberet quis. unde & ap̃ scribas
dicebatur cęrã ferro ne cedito: postea insti¬
tutũ est ut cerã ossib scriberent sicut indi¬
cat atta insatura dicens: uertamꝰ uomerẽ
in çerã. mucroneq aremꝰ osseo. Graphiũ
autẽ grece. latine scriptoriũ dicit᷑. nam
graphia scriptura est .N. De. Cartis.

Expanded text:
erae litterarum materies, parvulorum nutrices, ipsae . . . Dant ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Thusci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani jusserunt ne graphium ferreum quis haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram, mucroneque aremus Osseo . . . . . Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφὴ scriptura est. CAPUT X. De chartis.
Abbreviated transcription (Latin):
dis manib p̾bebantur. Mappȩ conuiuii¬
& epularũ sunt appositarũ qͣsi manupȩ
atq ob id nominatȩ. cuiꝰ diminutiuum
mapella ẽ. Thoralia longe ppetuȩq mappȩ
a thoro dictȩ. Sabanũ grecũ nomen est.
Facitergiũ. & manutergiũ a tergendo faciẽ
uł manꝰ uocatũ est. Uela dicta qd̾ obiectu
suo int̾iora domoꝵ uelent. Aulea uela picła
& grandia. quȩ id̃o aulea dicta st̃. qđ primũ
in aula attali regis asiȩ cui sucessit populꝰ
romanꝰ inuenta sunt. Cortinȩ st̃ aulea id ÷
uela de pellib qualia in exodo legunt᷑ quib
tabernaculũ extrinsecus tegebatur. dictȩ
autẽ cortinȩ a coriis. eo qd p̾riꝰ ex pellib
fuissent factȩ.unde & in eodẽ tab̾naculo
legis iubetur cortinas fieri ex pellib arietũ
rubricatis. & ex pellib iacintinis. Cilicia
arabes nuncupant uelam̃ta pilis caprarũ
contexta. ex quib sibi tentoria faciunt.

Expanded text:
dis manibus pdis manibus pet epularum appositarum sunt, quasi manupae, atque ob id nominatae, cuius diminutivum mapella est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. 7. Sabanum Graecum est. Facitergium, et manitergium vel manus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tificis diuersa uarietate distinguitur.
dictũ autẽ qđ & in stratu & amictu aptũ
fecit. Ludices a ludis idest theatris uocatas
quidã existimant. cũ enĩ egrediebant᷑ de
ludi ꝓstibulo iuuenes. hoꝵ uelamento
tegebant caput & faciem. quia solet erube¬
scere qui lupanar intrauerit.Galnapes.
Fulchra st̃ ornam̃ta lectoꝵ. dicta qđ in his
fulcimur. idest sustentemur. uł qd̾ thoros
fulciant siue caput quȩ reclinatoria
uulgus appellat. Ceruicalia autẽ eo qd̃¬
ponantur sub ceruice uł cubitu. Puluillꝰ
dictus a puluinari qui est diuitũ lectus
Culcite uocatȩ qđ calcent᷑ idest farciant᷑
pluma. siue tomento quo molliores ca¬
lidioresq sint. Tapeta dicta qd̾ pedib pri¬
mũ strarent᷑ qͣsi tapedia. Si ppla tapeta
ex una parte uillosa qͣsi simpla. Amfitapa
ex utraq parte uillosa qͣsi capeta. lucilius.
Sipple atq amfitapeta uilliᷤ ingentib
molles. Matilia nunc ꝓ opiendis m̃sis st̃.
quȩ ut nomen ipsũ indicat. olim tergen¬

Expanded text:
tificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus fecit.' Ludices a ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cerponantur sub cervice, vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinari, qui est divitum lectus. Culcitrae vocatae, quod calcentur, id est, farciantur pluma, sive tomento, quo molliores calidioresque sint. 5. Tapeta dicta, quod pedibus primum sternerentur, quasi tapedia. Sipex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt; quae, ut nomen ipsud indicat, olim tergen
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑtorem musice artis fuisse tubal
qui fuit de stirpe cam. ante diluinium
Greci uͦ pytagorã dicunt huiꝰ artis inue¬
nisse primordia. ex malleoꝵ sonitu &
cordarũ extensione ꝑcussa. Alii linũ
thebeũ & zetum & amphion in arte
musica primos claruisse fert̃. Post qs
paulatĩ directa est p̾cipue hȩc discipli¬
na. & aucta multis modis erat. quia
tã turpe est musicã nescire ꝗͣ litteras.
Int̾ponebatur autẽ ñ modo sacris s &
omnib sollemniis omnib lȩtis uel
tristiorib reb. Ut enĩ in ueneratione
diuina hẏmni. ita in nuptiis hymenei.
& in funerib treni. & lamenta ad tibiaᷤ
canebantur. In conuiuiis uͦ lyra uel
cithara circũferebatur. & accubantibus
singulis ordinabatur conuiuale genus

Expanded text:
rtorem musicae artis fuisse Jubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt hujus artis invenisse primordia, ex malleorum sonitu, et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum, et Zethum, et Amphiona in arte musica primos claruisse ferunt. 2. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina, et aucta multis modis; 133 eratque tam turpe musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus solemnibus, omnibusque laetis, vel tristioribus rebus. 3. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra, vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus
Abbreviated transcription (Latin):
nnus. est solis anfractus. cum pactis
se currentib uoluit᷑. unde & anulꝰ dicit᷑¬
qͣsi anus uł annuuꝰ idest circulꝰ qđ in se
indicabat᷑ ante inuentas litteras opan¬
picto dracone caudã suã mordente qͥa
in se recurrit. Alii annũ dicunt a noto
enĩ lunaris annꝰ triginta dierũ aut sol¬
stitialis. qui .xii. continet menses. aut
magnꝰ om̃ib planetis in eundẽ locũ
recurrentib qui fit post annos solstitia¬
les plurimos. Era singuloꝵ annoꝵ est
constituta a cęsare augusto. qnͣdo primũ
censũ exigit. ac romanoꝵ orbẽ descripsit
Dicta autẽ era eo qđ om̃is orbis es reddere

Expanded text:
nnus est solis anfractus, cum peractise recurrentibus volvitur. Unde et anulus dicitur, quasi annuus, id est circulus, quod in se indicabatur ante inventas litteras ppicto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt, ἀπὸ τοenim lunaris annus est triginta dierum, aut solstitialis, qui XII continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eumdem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. 4. Aera singulorum annorum constituta est a Caesare Augusto, 230 quando primum censum exegit, ac Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo quod omnis orbis aes reddere
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾a philosophia dicit᷑. Utraq enĩ disci¬
plina totũ hominẽ sibi uendicat. nã sicut
ꝑ illam anima. ita ꝑ hanc corpꝰ curatur.
Unguenta autẽ quȩdã dicunt᷑ a locis. ut
telinũ. cuiꝰ iuliꝰ cesar meminit dicens.
corpꝰq suaui telino ungimꝰ. hoc confi¬
nominata. ut amaracinũ. nam quidã
tradunt regiũ quendã puerũ amaracũ
nomine cũ plura unguentoꝵ genera fe¬
rentẽ casu ꝓlapsum esse. & maiorẽ ex com¬
mixtione odorẽ creasse: unde nunc opti¬
ma unguenta amaracina dicunt᷑. Sunt
autẽ ex genere floꝵ. Item st̃ alia quȩ a ma¬
teria suȩ qualitatis dicunt᷑. ut rosaceum
a rosa. ciprinũ a flore ci pro. unde &
ꝓpriȩ materiȩ odorẽ ferunt. Ex eis quȩdã
simplicia unguenta st̃. quȩ ex una tantũ
specie existunt. unde & sui nominis refe¬
runt odoratũ. ut aneticũ. Est enĩ sincerũ
ex oleo. & aneto tantũ. Composita autẽ

Expanded text:
secunda Philosophia dicitur. Utraque enim discisecunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur.Unguenta autem quaedam dicuntur a locis, ut Telinum, cujus Julius Caesar meminit, dicens: Corpusque suavi Telino unguimus. Hoc confitorum nomine, ut Amaracinum. Nam quidam tradunt regium quemdam puerum, Amaracum nomine, complura unguentorentem casu prolapsum esse, et maiorem ex commixtione odorem creasse. Unde nunc optima unguenta amaracina dicuntur: sunt autem ex genere florum. Item alia quae a materiae suae qualitate dicuntur, ut rosaceum a rosa, quiprinum a flore quipro; unde et propriae materiae odorem referunt. Ex his quaedam simplicia unguenta sunt, quae ex una tantum specie existunt, unde et sui nominis referunt odoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem
Abbreviated transcription (Latin):
Icontineatur. ꝓpt̾ea qr illȩ singulares conti¬
nent causas. ista uͦ ommiũ. Nam grãma¬
ticam medicꝰ scire debet. ut intelligere uł
exponere possit que legit. Similit̾ & recho¬
ricam ut ueracib argum̃tis ualeat diffini¬
re quȩ tractat. Necñ & dialecticã ꝓpter in¬
firmitatũ causas ratione adhibita ꝑscru¬
tandas. atq curandas. sic & arichine¬
tates regionũ & locoꝵ situs. in quib doceat
quid qͥsq obseruare oporteat:. Porro mu¬
sica incognita illi ñ erit. nã multa st̃ quȩ
in ȩgris hominib ꝑ hanc disciplinã facta
legunt᷑. sicut de dauid legitur qui ab sp̃u
immundo saulem arte modulationis
eripuit: asclepiades qͦ medicꝰ freneticũ
quendã ꝑ simphoniã pristinȩ sanitati
restituit. Postremo & astronomiã notam
habeat. ꝑ quã contemplet᷑ rationẽ astroꝵ
& mutationes tẽpoꝵ. namsicut ait quidã
medicoꝵ cũ ipsoꝵ qualitatib & nr̃a corpo¬
ra commutant᷑. Hinc est qđ medicina

Expanded text:
contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithmetates regionum et locorum situs in quibus doceat quid quis observare debeat. Porro musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus 189 per hanc disciplinam facta leguntur, sicut de David legitur, quia a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque medicus phreneticum quemdam per symphoniam pristinae sanitati restituit. 4. Postremo et astronomiam notahabebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina