comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ suo peccato morietur.
on ꝑuertes iuidiciũ aduenȩ & pupilhi.
Iec auferes pignoris loco cxxuii.¬
emento qd̾ seruieris in egipto: &
eruerit te dñs d̾s tuus inde. Idcirco
precipio tͥ ut facias rem hanc. Quando
messueris segetẽ in agro tuo. & oblitus
manipulũ reliqueris. ñ reuerteris ut¬
tollas eum: sed aduene & pupillo & ui¬
duȩ auferrȩ patieris ut benedicat tͥ dñs
ds in omĩ oꝑe manuũ tuarum. cxxuiiii.¬
i fruges collegeris oliuarum. qͥc qͥd
remanserit in arborib ñ reuerteris
ut colligas. sed relinques aduene pu¬
ꝑillo ac uiduȩ.
i undemiaueris uineã tuã. non
colliges remanentes racemos: sed
cedent in usus aduenȩ pupilli ac uiduȩ:
Mem̃to qd̾ & tu seruieris in egipto:¬
& idcirco precipio tͥ ut facias hanc rẽ:¬

Expanded text:
 suo peccato morietur. Non pervertes judicium advenae, et pupilli; nec auferes pignoris loco emento quod servieris in Aegypto et eruerit te Dominus Deus tuus inde idcirco praecipio tibi ut facias hanc rem quando messueris segetem in agro tuo et oblitus manipulum reliqueris non retollas eum, sed advenam et pupillum et viduam auferre patieris, ut benedicat tibi Dominus Deus in omni opere manuum tuarum. Si frages colliges olivarum, quidquid remanserit in arboribus, non reverteris ut colligas: sed relinques advenae, pupillo, ac viduae. Si vindemiaveris vineam tuam, non colliges remanentes racemos, sed cedent in usus advenae, pupilli, ac viduae. Memento quod tu servus eras in Aegypto, idcirco praecipio tibi ut facias hanc re
Abbreviated transcription (Latin):
catum ẽ. nomen eiꝰ edom. Cui dixit lacob.
Uende mͥ pͥmogenita tua. Ille respondit.
En morior. quid mͥ ꝓderunt pͥmogenita:
Ait iacob. hura gͦ michi. lurauit esau. et
uendiea dit pͥmogenita. Et sic accepto

Expanded text:
catum est nomen eius Edom cui dixit Iacob catum est nomen eius Edom cui dixit Iacob vende mihi primogenita tua ille respondit en morior quid mihi proderunt primogenita ait Iacob iura ergo mihi iuravit Esau et vendidit primogenit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ paruuli. Quȩ ait. Si sic mͥ futurum
erat. quid necesse fuit conciꝑe : Prexitq
ut consuleret dñm. Qui respondens ait:
Duȩ gentes in utero tuo st̃. & duo ppħ ex
uentre tuo diuident᷑. Popłsq popłm su¬
ꝑabit. & maior minori seruiet. lam tempꝰ
pariendi uenerat: & ecce gemini. in utero
eiꝰ repti sunt. Qui prius egressus ẽ rufus
eiat: et totus in morem pellis hispidus.Uo¬
catumq ẽ nomen eiꝰ esau. Ptinꝰ alter egre¬
diens. plantã frĩs tenebat manu. Et idcuto:
apellauit eum iacob. Sexagenarius erat
y saac. quando nati st̃ paruuli. Quib ad¬
ultis factus est esau uir gnarus uenandi.
et homo agricola. Iacob aut̃ uir simplerha¬
bitabat in tabernacłis. Isaac amabat esau.
eo qd de uenationib eiꝰ uesceret᷑. Et rebecca
diligebat iacob. Coxit aut̃ iacob pulmen¬
tum. Ad quem cũ uenisset esau de agro
lassus ait. Da mͥ de coccione tua hac rufa dͥa
oppido lassus sum. Quam obcausam: uo¬

Expanded text:
eius parvuli quae ait si sic mihi futurum eius parvuli quae ait si sic mihi futurum erat quid necesse fuit concipere perrexitque ut consuleret Dominum qui respondens ait duae gentes in utero tuo sunt et duo populi ex ventre tuo dividentur populusque populum superabit et maior minori serviet iam tempus pariendi venerat et ecce gemini in utero repperti sunt qui primus egressus est rufus erat et totus in morem pellis hispidus vocatumque est nomen eius Esau protinus alter egrediens plantam fratris tenebat manu et idcirco appellavit eum Iacob sexagenarius erat Isaac quando nati sunt parvuli quibus adultis factus est Esau vir gnarus venandi et homo agricola Iacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis Isaac amabat Esau eo quod de venationibus illius vesceretur et Rebecca diligebat Iacob coxit autem Iacob pulmentum ad quem cum venisset Esau de agro lassus ait da mihi de coctione hac rufa quia oppido lassus sum quam ob causam vo
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ sunt generationes hismael. filii
abrahȩ quem peꝑit ei agar egiptia
famula sarȩ. Et hȩc nomina filioꝵ eiꝰm
uocabulis et generationib suis. Primo¬
genitus ismahelis nabaioth. Deinde cedar
& ab deel & mabsam. Masma quoq &
duma. & massa adad. et thema. itur
naphis. & cedma. Isti st̃ filii ismahel
& hȩc nomina ꝑ castella & oppida eoꝵ
duodecĩ principes tribuũ suarum. An¬
ni uitȩ ismahel: centum triginta & sep¬
tem deficiensq mortuus est: & appositus
ad popłm suum. Habitauit aut̃ ab euila
usq sur quȩ respicit egiptũ introeuntib
assirios. Coram cunctis fr̃ib siuis obiit:
ȩ quoq st̃ generationes ysaac. XL¬
filii abraham. Abraham genuit ysa¬
ac. Qui cum quadraginta esset annoꝵ.
duxit uxorem. rebeccam filiã bathuel siri
de mesopotamia. sororem laban Depreca¬
tusq ẽ ysaac dnm̃ ꝓ uxore sua. eo qd̾ essec
sterilis. Qui exaudiuit eum: et dedit con¬
ceptum rebeccȩ. Sed conlidebant᷑ in utero

Expanded text:
tiones Ismahel filii Abraham quem peperit ei Agar Aegyptia famula Sarrae et haec nomina filiorum eius in vocabulis et generationibus suis primogenitus Ismahelis Nabaioth dein Cedar et Abdeel et Mabsam Masma quoque et Duma et Massa Adad et Thema Itur et Naphis et Cedma isti sunt filii Ismahel et haec nomina per castella et oppida eorum duodecim principes tribuum suarum anni vitae Ismahel centum triginta septem deficiens mortuus est et adpositus ad populum suum habitavit autem ab Evila usque Sur quae respicit Aegyptum introeuntibus Assyrios coram cunctis fratribus suis obiit hae quoque sunt generationes Isaac filii Abraham Abraham genuit Isaac qui cum quadraginta esset annorum duxit uxorem Rebeccam filiam Bathuel Syri de Mesopotamiam sororem Laban deprecatusque est Dominum pro uxore sua eo quod esset sterilis qui exaudivit eum et dedit conceptum Rebeccae sed conlidebantur in utero
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq orasset hely seus: ait. Dñe aperi
oculos huiꝰ: ut uideat. Et aꝑuit dñs ocłos
pueri: &e uidit. Et ecce mons plenus equoꝵ
&e curruum igneoꝵ in circuitu helẏses.
hostes uͦ descenderunt ad eum. lxx¬

Expanded text:
Cumque orasset Elisaeus, ait: Domine, aperi Cumque orasset Elisaeus, ait: Domine, aperi oculos hujus, ut videat. Et aperuit Dominus oculos pueri, et vidit: et ecce mons plenus equorum, et curruum igneorum, in circuitu Elisaei. Hostes vero descenderunt h.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Misit rex isrł ad locum quẽ dixerat
ei uir cłi: & p̃occupauit eum. & obserua¬
uit se ibi. non semel neq bis. Conturba¬
tum ꝙ ẽ cor regis syriȩ ꝓ hac re: & con¬
uocatis seruis suis ait. Quare ñ indica-¬
tis mͥ quis ꝓditor mei sit apud regem
isrł: Dixitq unus seruoꝵ eiꝰ. Neqͣqͣm
dñe mi rex: sed helyseus ꝓpħa qui est
in isrł. indicat regi isrł omĩa uerba quȩ¬
cumq locutus fueris in conclaui tuo.
Dixitq eis. Ite & uidete ubi sit. ut mit¬
tam & capiam eum. Ad nuntiauert̃ꝙ
ei dicentes. Ecce in dothaim. Mlisic gͦ illuc
equos & currus: & robur exercitꝰ. Qui
cum uenisent nocte: circũ dedert̃ ciuita¬
tẽ Consurgens aut̃ diluculo minister uiri
dĩ. egressus ẽ. uiditq exercitũ in circuitu
ciuitatis: & equos & currus: nunciauita
ei dicens. heu. heu heu. dñe mi. Quid facie
mus: At ille respondit. Noli timere:
plures enim nobcum ft̃. quam cum illis.

Expanded text:
sunt misit rex Israhel ad locum quem dixerat sunt misit rex Israhel ad locum quem dixerat ei vir Dei et praeoccupavit eum et observavit se ibi non semel neque bis conturbatumque est cor regis Syriae pro hac re et convocatis servis suis ait quare non indicastis mihi quis proditor mei sit apud regem Israhel dixitque unus servorum eius nequaquam domine mi rex sed Heliseus propheta qui est in Israhel indicat regi Israhel omnia verba quaecumque locutus fueris in conclavi tuo dixit eis ite et videte ubi sit ut mittam et capiam eum adnuntiaveruntque ei dicentes ecce in Dothan misit ergo illuc equos et currus et robur exercitus qui cum venissent nocte circumdederunt civitatem consurgens autem diluculo minister viri Dei egressus est viditque exercitum in circuitu civitatis et equos et currus nuntiavitque ei mus? At ille respondit: Noli timere: plures enim nobiscum sunt quam cum illis.
Abbreviated transcription (Latin):
ixert̃ aut̃ filii ꝓpħarum ad helyse¬
um. Ecce locus in qͦ habitamus
coram te angustus ẽ nob̾: eamꝰ usq
ad iordanem: & tollant singuli de silua
materias singulas. ut edificemꝰ ibi no¬
bis locum ad habitandũ. Qui dixit. lte.
Et ait unus ex illis. Ueni gͦ & tu cum
seruis tuis. Respondit. Ego ueniam. &
abiit cum eis. Cumq uenissent ad ior-¬
danẽ: cedebant ligna. Accidit aut̃
ut cum unus materiem succidisset: ca-¬
deret ferrum securis in aquã. Excla-¬
mauitq ille:& ait. Heu. heu. heu dne
mi: & hoc ipsum mutuo acceꝑam. Dix̃
aut̃ homo dĩ. Ubi cecidit: At ille
monstrauit ei locum. Precidit gͦ lignũ:
& misit illuc. Natauitq ferrum. Et ait.
Tolle. Qui extendit manũ: & tulit il
ex aut̃ syriȩ pug.¬
nabat contra isrł. Consiliũq iniit.
cum seruis suis dicens. In loco illo. & in
illo ponamꝰ insidias. Misit itaq uir dĩ
ad regem isrł dicens. Caue ne transeas¬
in locum illũ : quia ibi sẏri in infidiis

Expanded text:
ixerunt autem filii prophetarum ad Heliseum ecce locus in quo habitamus coram te angustus est nobis eamus usque ad Iordanem et tollant singuli de silva materias singulas ut aedificemus nobis ibi locum ad habitandum qui dixit ite et ait unus ex illis veni ergo et tu cum servis tuis respondit ego veniam et abiit cum eis cumque venissent ad Iordanem caedebant ligna accidit autem ut cum unus materiem succidisset caderet ferrum securis in aquam exclamavitque ille et ait eheu eheu eheu domine mi et hoc ipsum mutuo acceperam dixit autem homo Dei ubi cecidit at ille monstravit ei locum praecidit ergo lignum et misit illuc natavitque ferrum et ait tolle qui extendit manum et tulit illud rex autem Syriae pugnabat contra Israhel consiliumque iniit cum servis suis dicens in loco illo et illo ponamus insidias misit itaque vir Dei ad regem Israhel dicens cave ne transeasin loco illo quia ibi Syri in insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
bum helyse. Dixit aut̃ ad eos helyseus.
slon ẽ hec uia: nec ista ẽ ciuitas. sequimini
me: & ostendam uobis uirum quẽ queritis.
Duxit gͣ eos in samariã. Cumq ingressi
fuissent in samariã: dixit helyseus. Dñe
aꝑi oculos istoꝵ ut uideant. Aꝑuitq
dñs oculos eoꝵ: & uidert̃ esse se in medio
samariȩ. Dixitq rex isrł: ad helyseum
cum uidisset eos. Numqͥd ꝑcutiã eos pat̾
mi : At ille ait. Non ꝑcucies: neq enim
cepist eos gladio. & arcu tuo ut ꝑcucias.¬

Expanded text:
ad eos Heliseus non est haec via nec ista est civitas sequimini me et ostendam vobis virum quem quaeritis duxit ergo eos in Samariam cumque ingressi fuissent in Samaria dixit Heliseus Domine aperi oculos istorum ut videant aperuitque Dominus oculos eorum et viderunt esse se in medio Samariae dixitque rex Israhel ad Heliseum cum vidisset eos numquid percutiam eos pater mi at ille ait non percuties neque enim cepisti eos gladio et arcu tuo ut
Abbreviated transcription (Latin):
mensis. collocatũ ẽ tab̾nacłm: erexita
illud moyses & posuit tabulas aeba¬
ses ec uectes. statuitq columnas et
ex pandit tectum suꝑ tab̾nacłm impo¬
sito desuꝑ oꝑimento. sic̃ dñs imꝑarat
Sosuit & testimoniũ in archa subditis
intra uectib: & oraculum desuꝑ. Cumꝙ
intulisset archam in tab̾nacłm appendit
Ante eam uelum: ut expleret dñi iussio¬
nem. Posut & mensam in tab̾naołin te¬
stimonis ad plagam septẽtrionale extra
uelum: ordinatis corã ꝓpositionis panib.
brum in tab̾ nacłm testimoni e regione
mense in parte australi. locatis pͥ ordinẽ
lucernas iuxta p̃ceptum dñ. Posuit. &s
altare aureum sub tecto testimonii contͣ
uelum.: et adoleuit suꝑ eo incensum aro¬
matum. sic̃ iusserat dñs. Posuit & tentori¬
ua inintroitũ tab̾nacł: & altare holo¬
caust in uestibulo testimonii. offerens

Expanded text:
sis, collocatum est tabernaculum. Erexitque illud Moses, et posuit tabulas ac bases et vectes, statuitque columnas, et expandit tectum super tabernaculum, imposito desuper operimento, sicut Dominus imperaverat. posuit et testimonium in arca subditis infra vectibus et oraculum desuper cumque intulisset arcam in tabernaculum adpendit ante eam velum ut expleret Domini iussionem posuit et mensam in tabernaculo testimonii ad plagam septentrionalem extra velum ordinatis coram propositionis panibus brum in tabernaculum testimonii e regione mensae in parte australi locatis per ordinem lucernis iuxta praeceptum Domini posuit et altare aureum sub tecto testimonii contra velum et adolevit super eo incensum aromatum sicut iusserat Dominus posuit et tentorium in introitu tabernaculi et altare holocausti in vestib
Abbreviated transcription (Latin):
cuium testimonii & altare: implens illud
aqua. Lauert̃q moyses & aaron ac
filii ciꝰ manus suas ac pedes cum ingrede¬
rent᷑ tectum federis. & accederent ad al¬
tare sic̃ p̾ceꝑat dñs. Erexit et atrium ꝑgi
rum tab̾nacł et altaris. ducto in intro¬
itu eius tentorio.
ostquam cuncta ꝑfecta sunt. oꝑuit¬
ingrecli tectum federis nube oꝑiente
omĩa: & maiestate dñi coruscante. quia
cuncta nubes oꝑuerat. Si quando nubeᷤ
tab̾nacłm deserebat: ꝓficiscebant᷑ filii
isrł ꝑ turmas suas. Si pendebat desuꝑ:
manebant in eodem loco. Nubes qͥppe

Expanded text:
ulum testimonii et altare implens illud aqua laveruntque Moses et Aaron ac filii eius manus suas et pedes cum ingrederentur tectum foederis et accederent ad altare sicut praeceperat Dominus erexit et atrium per rum tabernaculi et altaris ducto in introitu eius tentorio postquam cuncta perfecta sunt oingredi tectum foederis nube operiente omnia et maiestate Domini coruscante quia cuncta nubes operuerat si quando nubes tabernaculum deserebat proficiscebantur filii Israhel per turmas suas si pendebat desuper manebant in eod
Abbreviated transcription (Latin):
singłis: multiplices latent intelligentiȩ.
Orote frater carissime inter hec uiuere. ista
meditari. nichil aliud nosse. nichil quȩ¬
rere. nonne tibi uidetur iam hic in terris
regni cȩlestis habitaculum: nolo offenda¬
ris in scripturis scĩs simplicitate et quasi ui¬
litate uerborum: quȩ uel uitio interp̃cũ
uł de industria sic ꝓlatȩ sunt. ut rusticam
contionem facilius instruerent. et in una
eademq sententia alit̾ doctus. alicer audi¬
res maotus. Non sum tam peculans et hẽ¬
bes ut h

Expanded text:
singulis multiplices latent intellegentiae. singulis multiplices latent intellegentiae. Oro te, frater carissime, inter haec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut h
Abbreviated transcription (Latin):
se mutuo. sibiq ꝑplexi sunt. et quasi rota
in rotã uoluuntur. et ꝑgunt quocumq
eos flatus sc̃i sp̃c duxerit. Paulus apls ad
septem scribit eccłias. Octaua enim adhe¬
breos. aplerisq extra numerum ponitur.
limotheum instruit actitum. filemonem
ꝓfugitiuo famulo deprecat᷑: suꝑ quo tacere
melius puto. quam pauca scribere. Actus
apłoꝵ nudam quidem sonare uident᷑ hysto¬
riam. et nascentis ȩccłiȩ infantiam texere:
sed si nouerimꝰ scriptorem eorum lucam esse
medicum cuiꝰ laus est in euangłio: animad¬
uertemus parit̾ omĩa uerba illius. animȩ lan-
guentis esse medicamina. lacob. Petrus. lo-¬
hannes. ludas. septem epł̃as ediderunt: tam
mysticas quã succinctas & breues parit̾ ac
longas. Breues in uerbis. longas in sentenciis:
ut rarus sit qui earum lectionẽ discuciat.
Apocalypsis ioħis: tot habet sacramenta
quot uerba. Parum dixi. et ꝓ merito uo¬
luminis laus om̃is inferior est. Inuerbis

Expanded text:
se mutuo sibique perplexi sunt et quasi rota se mutuo sibique perplexi sunt et quasi rota in rota uoluuntur et pergunt, . quocumque eos flatus sancti spiritus duxerit. Paulus apostolus ad septem scribit ecclesias — ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum instruit ac Titum, Philemonem pro fugitiuo famulo deprecatur. super quo tacere melius puto quam pauca dicere. Actus apostolorum nudam quidem sonare uidentur historiatn et nascentis ecclesiae infantiam texere, sed, si nouerimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius languentis animae esse medicamina. Iacobus, Petrus, Iohannes, ludas septem epistulas ediderunt tam mysticas quam succinctas et breues pariter et longas: breues in uerbis, longas in sententiis, ut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
lumen artant᷑. Instaurant templum: muros
extruunt ciuitatis. Omĩsq illa turba ppł re¬
deuntis in patriam & discriptio sacerdotũ
leuitarum. israhelis. ꝓselitoꝵ. ac ꝑ singłas
familias murorum etꝰ turrium oꝑa diuisa:
aliud incortice preferunt. aliud retinent.
in medulla. Gernis me scripturarum amore
raptum excessisse modum epłȩ: & tamen ñ
implesse qđ uolui. Audiuimus tantum qͥd
nosse. quid cuꝑe debeamꝰ: ut et nos quoq
possimus dicere. Concupiuit anima mea.
desiderare iustificationes tuas in omni
tempore. Cȩterum socraticum illud implet᷑
in nobis: hoc tantum scio qđ nescio. Tangam
& nouum breuit̾ testamentum. Matheus.
Marcus. Lucas. et Ioħs. quadri ga dñi: &
uerum cherubim qđ int̾p̃tat᷑ scientiȩ mul-¬
titudo. ꝑ totum corpus oculat sunt: scintil¬
le emicant. discurrunt fulgura. pedes
habent rectos. & insublime tendentes.der¬
ga pennata. et ubiq uolitantia. tenent

Expanded text:
lumen artantur: instaurant templum, muros lumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per singulas familias murorum et turrium opera diuisa aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me scripturarum amore raptum excessisse modum epistulae et tamen non inplesse, quod uolui. audiuimus tantum, quid nosse, quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. tenent
Abbreviated transcription (Latin):
quatuo ꝓphecas. temporum conscius et tociꝰ
mundd p̾hilostoricus: lapidem precisum de
monte sine manibꝰ et regna omĩa subuer¬
tentem: claro sermone ꝓnuntiat. Daiud
symonides nr̃ pindarus et alcheus flaccus
nat: et in decacordo psalterio ab inferis
excitat resurgentem. Salomon pacificus
et amabilis dnĩ. mores corrigit. naturam
Sister in ȩccłiȩ typum ppłm liberat de picło:
& interfecto aman qui int̾p̃tat᷑ iniquitas.
partes conuius et diem celebrem mittait in
posteros. Paraly pomenon liber id est instra¬
menti ueceris etto aitin tantus ac talis
est: ut absꝙ illo siquis scientiam scriptura¬
rum sibi uoluerit arrogare. se ipsum inrideat:
Psingula quippe nomina iuncturasq uer-¬
boꝵ. et pretermissȩ in regum libris tangunt᷑
hystoriȩ: & innumerabiles explicant᷑ euan-¬
gelii questiones. Etras et neemias adiutor
uidelicet. et consolator a dño: in unum uo¬

Expanded text:
quatuor Prophetas, temporum conscius, et totius quatuor Prophetas, temporum conscius, et totius mundi φιλοΐστωρ, lapidem praecisum de monte sine manibus, et regna omnia subvertentem, claro sermone pronuntiat. David, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus nat, et in decachordo psalterio ab inferis suscitat resurgentem. Salomon, pacificus, et amabilis Domini, mores corrigit, naturam Esther in ecclesiae typo populum liberat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uo
Abbreviated transcription (Latin):
et dissipatas quadrigas ex effraim. et equũ
de iherłm: pauꝑem regem uaticinet᷑ et pre¬
dicet sedentem suꝑ pullum filium asinȩ sub-¬
iugalis. Malachias aꝑte et in fine omĩum
ꝓpharum. de abiectione istł. et uocatione gen¬
tium: non est michi ait uoluntas in uobis
dicit dñs exercituum. et munus ñ suscipiam
de manu ur̃a. Ab ortu enim solis usq ad occa¬
sum. magnum est nomen meum in gentib.
et in omĩ loco sacrificat᷑ et offert᷑ nomini meo
oblatio munda. Isaiam iheremiam. ezechiel.
danihel. quis possit uł intelligere uł exponere :
Quoꝵ primꝰ: non ꝓpħiam michi uidet᷑ texere.
sed euangelium. Secundus: uirgam nuceã
et ollam succensam a facie aquilonis. & par¬
dum spoliatum suis colorib et quadruplex
principia et finem tantis habet obscuritat¬
bus inuoluta: ut apud hebrȩos ipsȩ partes
cum exordio geneseos ante annos triginta.
non legant᷑. Quartus uͦ qui et extremu̾s int̾

Expanded text:
et dissipatas quadrigas ex Effraim et equum et dissipatas quadrigas ex Effraim et equum de Hierusalem pauperem regem uaticinetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et in fine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi, ait, uoluntas in uobis, dicit dominus exercituum, et munus non accipiam de manu uestra. ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie Aquilonis, et pardum spoliatum suis coloribus; et quadruplex ationes . Tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus involuta, ut apud Hebraeos istae partes cum exordio Geneseos ante annos triginta non legantur. Quartus vero qui et extremus inter
Abbreviated transcription (Latin):
pletur. & dicat: oꝑuit cȩlos gła eiꝰ et lau¬
dis eiꝰ plena est terra. Splend̾or eiꝰ ut lux
fortitudo eiꝰ. Sophonias speculator. et archa¬
norum diũ cognitor. audit clamorem a
porta piscium: et eiulatum a secunda. et
contritionem a collib. Indicit qͦꝙ ululatũ
habitatorib pylȩ. quia conticuit omĩs
ppłs chanaan: disꝑierunt uniuersi qui
inuoluti erant argento. Aggeus festiuus
et lȩtus qui seminauit in lacrimis ut in
gaudio meteret: destructum templum
edificat dmq patrem inducit loquentem.
Adhuc unum modicumq. et ego commo¬
uebo cęlum et t̾ram et mare et aridam &
mouebo omnes gentes. et ueniet desidera-¬
tus cunctis gentib. Tacharias memor dñi
sui. multiplex in ꝓpħia: iħm uestib sordidis.
et lapidem oculorum septem. candelabrumq
aureum cum totidem lucernis quot oculis.
duas quoq oliuas a sinistris lampadis cernit
et dextris: ut. post ȩquos rustos uarios albos.

Expanded text:
pletur et dicat: operuit caelos uirtus eius et laupletur et dicat: operuit caelos uirtus eius et laudis eius plena ecapitula. Sophonias, speculator et archanorum dei cognicio, audivit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contrhabitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam et mouebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex in prophetia, Iesum uestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque oliuas a sinistris lampadis cernit et a dextris, ut post equos rufos, uarios, albos et nigros
Abbreviated transcription (Latin):
minũ suꝑ murum litum uł ad amantinũ.
et uncinum pomorum ad trahentem sup-¬
plicia peccatorib et famẽ in t̾ram: non
famem panis neq sitim aquȩ. sed audi¬
endi uerbum dñi. Abdias qui int̾ptatur
seruus dñi. ꝑtonat contra edom. et san-¬
guineum. terrenumq fr̃is quoq iacob
semꝑ ȩmulum: hasta ꝑcutit spirital.
Ionas columba pulcherrima. naufragio
suo passionem dñi p̃figurans. mundum
ad penitentiam reuocat: & sub nomine.
niniuȩ salutem gentib nunciat. Michas
de morasthi coheres xp̃i. uastationem an¬
nuntiat filiȩ latronis: et obsidionem po-¬
nit contra eam. quia maxillam ꝑcusserit.
iudicis isrł. Naum consolator orbis. inere¬
pat cuitatem sangunum: et post euersio¬
nem illius loquitur. Ecce suꝑ montes pedes
euangelitantis et adnuntiantis pacem.
Abacuc luctator fortis et rigidus. stat
suꝑ custodiam suam. et figit gradum
suꝑ munitionem: ut xp̃m in cruce contẽ¬

Expanded text:
minum super murum litum uel adamantinum minum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Israhel. Naum, consolator orbis, increpat ciuitatem sanguinum et post euersionem illius loquitur: ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Ambacum, luctator fortis et rigidus, stat super custodiam suam et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce contem
Abbreviated transcription (Latin):
im samariam. aoseph. ietrahel. isrł. & uxorẽ
fornicariam. & fornicationis filios. & adulte¬
ram cubicło clausam marit multo tempore
sedere uiduam. & sub ueste lugubri uiri ad
se reditum prestolari. loel filius fatuhel des¬
cribit t̾ram duodecim tribuum. eruca bruco.
lo custa. rubigine uastante consumptam: et
post euersionem prioris pop effusũ sp̃m
uginti credentium nominan
uno usq ad quindecim paulatim et ꝑ
incrementa surgentes: quindecim gradu¬
um numerum efficiunt: qui in psalterio
mystice continent᷑. Amos pastor et rusti¬
cus et ruborum mora distringens: paucis
uerbis explicari non potest. Quis enim
dignt̃ exprimat tria et quatuor scelera
damasci. gazȩ tyri. idumee & filioꝵ ammors.
et moab. et in septimo octauoq gradu
iude et isrł̃: Hic loquit᷑ ad uaccas pin-¬
gues quȩ sunt in monte samariȩ. & ruitu
ram domum maiorem minoremq testatur:
Ipse cernit fictorem locustȩ et stantem do¬

Expanded text:
im, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem im, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi effusum iruiginti credentium nomina, uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. Amoscus, et ruborum mora distringens, 380 paucis verbis explicari non potest. Quis enim digne exprimet tria et quatuor scelera Damasci, Gaze, Turi, Idumeae, filios Ammon, et Moab, et in septimo octavoque gradu Juda et Israel? hic loquitur ad vaccas pingues, quae sunt in monte Samanae, ruitram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem do
Abbreviated transcription (Latin):
in gestis uerum & in nomine. Transit iorda¬
neñ. hostium regna subuertit. diuidit t̾ram
uictori popło: & ꝑ singulas urbes iiculos.
montes. flumina torentes atq confinia:
gicie celestis du  iherłm. spiritalia regna
aesori oit: In uidicum libro. quot principes
popli. tot figurȩ sunt. Ruth moabitis ysaie
sione saul ueterem legem̃ abolitam. Porro
i sadoc atq̃ dauid. noui sacerdocii nouiq
imꝑii sacramenta testatur. Malachim id est
tercius & quartus regum liber. a salomone
usq ad iechoniam. et a iheroboam filio ña¬
batħ usq ad osee qui ductus est in assynos:
regnum uda & regnum describit irł. Si his¬
toriam respicias: uerba simplicia sunt. Si
in litteris sensum latentem: eccłiȩ paucitas.
et hereticorum contra ȩccłiam bella narrant᷑.
Duodecim ꝓphetȩ. in unius uolũminis angu¬
stias coartat. multo aliud quam sonant in
littera p̃figurant. Osee crebro nominat effra¬

Expanded text:
in gestis, uerum et in nomine: transit Iordain gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna discribit. in Iudicum libro quot principes populi, tot figurae sunt. Ruth Moabitis de Moasione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effra
Abbreviated transcription (Latin):
singuls penesillabȩ et uestes aaron. et totꝰ
ordo leuitieus spirant cȩlestia sacramenta:
Numeri uͦ nonne tocius arithmẽticȩ. & ꝓphe
sionum mysteria continent: Deuteronomiũ
qͦq secunda lex. et euangelicȩ legis p̃figu¬
ratio. nonne sic ea habet quȩ priora sunt ut
tam̃ noua sint omĩa de ueteribus hucusq
moyses. hucusq nenta re yxoe. quib qͥnq
uerbis loqui se uelle apłs in eccłia glatur.
lob exemplar pacientie. quȩ ñ mysteria suo
sermone complectit᷑: ꝓsa incipit. uersu labit᷑.
pedestri sermone finit᷑. Om̃s q leges dialec¬
ticȩ ꝓpositi s e. assumptione. confirmatione.
resurrectionem corporum sic ꝓphetat. ut nul¬
lus de ea uł manifestius uel caucius scripse
Et rirsum circum dabor pelle mea: & in
carne mea uidebo đm. Quem uisurus sum
ego ip̃se et oculi mei conspecturi sunt: & ñ
asiusꝰ eposita est hȩc spes mea in sinu meo.
Ueniam ad iħm naue. typum dñi ñ solum

Expanded text:
singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI vero, nonne totius arithmeticae, et prophsionum mysteria continent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, resurrectionem carnis sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius aliquid Et rursus circumdabor pelle mea, et in carne mea uidebo Deum; quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tentias. et ad uoluntatem suam scripturam
traher repugnantem Quasi ñ legerimus
homero centonas et uirgilio centonas acñ
sic etiam maronem sine xpõ possumus dicere
ap̃iaium: Quia scripserit: lam redit & iuirgo:
rocieunt saturnia regna. lam noua ꝓgenies:
eglo demitcit᷑ alto. Et patrem loquentem
ad filum siatȩ meş uires me a magna po¬
tentia solus. Et post uerba saluatoris in
eruce. salia ꝑstabat memorans fixusq: ma¬
nebat. Puerilia sunt hȩc: et circulatorum
ludo similia ocere qđ ignores. immo ut
stomacho loquar. nec hoc quidem scire
qđ nescias. Uidelicet manifestissima est ge¬
n nesis: sñ qua de creatura mundi. dẽ exor
dio generis humani. de diuisionȩ terrȩ
de confusione linguarum et gente usq
ad gͥritum scribit᷑ hebreoꝵ Patet exhodus
cum decem plagis: cum decalogo. eum mi¬
sticis dliuinisq preceptis. In promptu est le¬
uiticus liber: in quo singula sacrificia immo

Expanded text:
tentias et ad uoluntatem suam scripturam tentias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatudio generis humani, de divisione, terrae, de confusione linguarum et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. Patet EXODUS cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis. In promptu est LEVITICUS liber, in quo singula sacrificia, immo
Abbreviated transcription (Latin):
possunt esse qđ cupiunt: Qd medicorum
est. ꝓmittunt medici. tractant fabrilia
fabri. Sola scripturarum ars est: quam
sibi om̃s passim uendicant Scribimꝰ indoc¬
t doctiq poemata passim. Hanc garrula
anus. hanc delirus senex. hanc sõphista
uerbosus. hanc uniuersi p̃sumunt. lace¬
rant. docent antequam discant. Alii ad¬
ducto suꝑcilio grandia uerba trutinan¬
tes: int̾ mulierculas de sacris litteris phi¬
losophant᷑. Alii discunt ẜhpudor a femintꝰ.
qd uiros doceant. Et ne parum hoc sit.
quadam facilitate uerborum immo auda¬
tia edisserunt aliis qd̾ ip Sintelligunt.
Taceo de meissimilib. qui si forte ad scrip¬
tuas scas post seculares litdeias uenetuit.
et sermone composito aurem popł mul¬
ceterm qucq̃d dixerint hoc legem depai
tant ⁊N ed scire dlignant᷑ quid ꝓphete quicd
ap senserisit : seclꝰ ad sensum sium incongru¬
a aptante testimonia: quasi grande sic&s n
uucio sisini alcendi genus. deprauare sen¬

Expanded text:
possunt esse quod cupiunt. « Quod Medicorum possunt esse quod cupiunt. « Quod Medicorum est, » Promittunt Medici, tractant fabrilia fabri. . 7. Sola Scripturarum ars est, quam sibi omnes passim vindicant. Scribimus indocti, doctique poemata passim. . Hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. Alii adducto sutes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sen
Abbreviated transcription (Latin):
dñi cogitatione conciꝑet. lingua uolue¬
ret: labiis ꝑsonaret: ignorabat eum quẽ
in libro nesciens uenerabat᷑. Uenit philip¬
pus: ostendit ei iħm qui clausus latebat.
in littera. Et õ mira doctoris uirtus. Cadem
hora credit eunuchus. baptizat᷑. fidelis et
sẽs est. ac magister de discipło. plus in de¬
serto fonte ȩccłiȩ. quam inaurato synago¬
res te in scripturis scĩs sine prȩuio et mon¬
strante semitam ñ posse ingredi. Iaceo de
gr̃amaticis. rethorib philosophis geome¬
tricis. ddialecticis. musicis astronomicis.
astro logis. medicis. quoꝵ scientia mortalis
satis uł utilissima est. & intres partes sein¬
a epani ad minores artes ueniam: & quȩ
n tam aotit᷑ quam manu ad ministrant᷑
agricolȩ cementari. fabri metallorum lig¬
norumq cȩsores: lanarii quoꝙ & fullones.
et eȩteri qui uariam supellectilem & uilia
opuscula fabricant᷑ absq doctore ñ

Expanded text:
domini cogitatione conciperet, lingua uoluedomini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirtus! — eadem hora credit, baptizatur, fidelis et sanctus est ac magister de discipulo: plus in deserto fonte ecclesiae quam in aurato res te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam non posse ingredi. taceo de grammaticis, rhetoribus, philosophis, geometricis, dialecticis, musicis, astrologis, medicis, quorum scientia mortalibus siel utilissima est et in tres partes scin Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non
Abbreviated transcription (Latin):
dit diem eiꝰ. & letatus est. Aꝑiebant᷑ cȩli
ihedechieli qui ppło peccatori clausi erat.
Reuela inquit dauid oculos meos: & con¬
siderabo mirabilia de lege tua. Lex enim
Nspiritalis est. & reuelatione opus est ut in¬
telligat᷑ ac reuelata faciȩ dñi glam contẽ¬
ꝓlemur. Liberin apocalipsi sep̾tem sigillis
signatus ostendit᷑. Qitem si dederis homi¬
putantes se nosse litteras tenent signatum
librum nec aꝑire possunt nisi ille reserarit
scriptura cognominat cum legeret y saiã.
interrogatui a philippo putasne in telligis
qđ legis: Respondite Quo mͦ possum.
nisi me aliquis docuerit: Ego ut de me
interim loquar. nec sanctior sum hoc
eunucho. nec studiosior: qui de ethiopia
Did est de extremis mundi finib uenit
Nad templum. reliquit aulam regiam. et
tantus amator legis diuinȩ scientiȩ fuit:
ut etiam in uehiculo sacras litteras lege¬
ret. Et tam̃ cum librum teneret. et uerba

Expanded text:
dit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli dit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homiputantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit,scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ multa significat. Nam & uerbum est.
& ratio. & supputatio. et causa uniꝰ cuiꝰq
rei ꝑ quam funt singła quȩ subsistunt.
Quę uniuersa. recte intelligimꝰ in xp̃or
Hoc doctus plato nesciuit: hoc demoste
nes eloquens ignorauit. ꝑdam inquit sapi¬
entiam sapientium: & prudentiam pruden¬
tium repbabo. uera sapientia: ꝑdit falsam
sapientiam. Et quam qͣm stultitia predica¬
tioris in cruce sit: tamen paulus sapientiã
loquit᷑ int̾ ꝑfectos. Sapientiam autẽ ñ se¬
euli huꝰ nec principum secul istiꝰ qui de¬
struunt᷑. sed loquit᷑ cł̃i sapientiã in misterio
absconditã. quam predestinauit ds ante
sterio abscondita est. De qͣ et noni psalmi
om̃s thesauri sapientiȩ & scientie dĩ abscon¬
dit. Et qui inmysterio absconditꝰ erat. p̃¬
destinatus est ante scla: p̃destinatus aut̃.
de p̃figuratus in lege et ꝓpħis. Unde & pro¬
phetȩ appellabantur uidentes quia udebais¬
r eum quem cȩceri ñ iudebant: Abraham iu¬

Expanded text:
ce multa significat; nam et verbum est, et ratio, et supputatio, et causa uniuscujusque rei, per quam sunt singula quae subsistunt. Quae universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Platnes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destabsconditam, quam praedestinavit Deus ante sterio abscondita est: de qua et noni Psalmi omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi: et qui in mysterio absconditus erat, prdestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham ui
Abbreviated transcription (Latin):
gens scã. Hȩc st̃ uerba quȩ loqueris ad
filios isrł. Uenit moyses et conuocatis
maiorib natu popħ: exposuit omnes
sermones quos mandauerat dñs. Respon¬
ditq uniuersus ppls simul. Cuncta quȩ
locutꝰ ẽ dñs: faciemꝰ. Cumq reculisset
moyses uerba popħ ad dnm̃: ait ei dñs.
Iam nc̃ ueniã ad te in caligine nubis. ut

Expanded text:
haec sunt verba quae loqueris ad filios Israhel venit Moses et convocatis maioribus natu populi exposuit omnes sermones quos mandaverat Dominus responditque universus populus simul cuncta quae locutus est Dominus faciemus cumque rettulisset Moses verba populi ad Dominum ait ei Dominus iam nunc veni
Abbreviated transcription (Latin):
& ascensorem deiecit in mare:
ulit aut̃ moyses isrb de mari rubro.
et egressi sunt in desertũ sur. Am¬
bulaueruntq trib dieb ꝑ solitudinem.
et ñ inueniebant aquã. Et uenerunt
in matath: nec poterant bibere aquas de
mara eo qd̾ essent amare Unde &e congru¬
um loci nomen imposuit uocans illud.
mara. id est amaritudinẽ. Et murmura¬
uit ppłs contra moysẽ. dicens. Quid bi-¬
bemus: At ille clamauit ad dñm. Qui
ostendit ei lignũ. Qd̃ cum misisset in
aquas: in dulcedinẽ uersȩ st̃. Ibi consti¬
tuit ei p̃cepta atq iudicia: et ibi temp¬
tauit eum dicens. Si audieris uocem
dñi łi tui. & qd rectum est corã eo fece¬
ris. & obȩdieris mandatis eiꝰ. custodieris

Expanded text:
 ascensorem eius deiecit in mare tulit autem Moses Israhel de mari Rubro et egressi sunt in desertum Sur ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem et non inveniebant aquam et venerunt in Marath nec poterant bibere aquas de Mara eo quod essent amarae unde et congruum loco nomen inposuit vocans illud Mara id est amaritudinem et murmuravit populus contra Mosen dicens quid bibemus at ille clamavit ad Dominum qui ostendit ei lignum quod cum misisset in aquas in dulcedinem versae sunt ibi constituit ei praecepta atque iudicia et ibi temptavit eum dicens si audieris vocem Domini Dei tui et quod rectum est coram eo feceris et oboedieris m
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ p̃cepit dñs. lmplegomor ex eo & cu¬
stodiat᷑ in futuras retro generationes:
ut noueris panẽ qͦ alui uos in solitudi.¬
ne. quando educti estis de terra ȩgipti:
Dixitq moyses ad aaron. Sume uasu¬
nũ. & mitte ibi man. quantũ potest caꝑe
gomor. et repone coram dño ad seruan¬
dum in generationes ur̃as: sicut p̃cepit
dñs moẏsi. Postutq illud aaron in taber

Expanded text:
gomor ex eo, et custodiatur in futuras retro generationes: ut noverint panem, quo alui vos in solitudine, quando educti estis de terra Aegypti. Dixitque Moyses ad Aaron: Sume vas unum, et mitte ibi Man, quantum potest capere gomor: et repone coram Domino ad servandum in generationes vestras, sicut praecepit Dominus Moysi. Posuitque illud Aaron in taber
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñs. Requies sabbat: scĩficata ẽ dño
Cras qd̾cumq oꝑandum ẽ facite: & quȩ
coquenda sunt coquite. Quic qͥd aut̃ reli¬
quum fuerit: reponite usq mane. fece¬
oruntq ita ut p̃ceꝑat moyses. et ñ cõpu-¬
Itruit. neq uermis inuentus ẽ in eo. Dix̃q
moyses. Comedite illud hodie qͥa sabbatũ
ẽ dñi. Non intieniet᷑ hodie in agro. Sex
dieb colligite. In die aut̃ septimo: sabba¬
tũ ẽ dñi. idcirco ñ inueniet᷑. Uenit septi¬
ma dies. et egressi de popło ut collige¬
rent. ñ inuenert̃. Dixit aut̃ dñs ad moysẽ.
Usq qͦ ñ uultis custodire mandata mea
et legẽ meã : Uidete qd̾ dñs dederit uo¬
bis sabbatũ & ꝓpt̾ hoc tribuerit uobis
die sexto cybos duplices. Maneat unus¬
qͥsq apud semet ipsum: nullus egrediat᷑
de loco suo die septimo: et sabbateiabit
popłs die septimo. Appellauitq domus
isrł nomen eiꝰ man: qd̾ erat quasi semen

Expanded text:
est Dominus: Requies sabbati sanctificata erit Domino est Dominus: Requies sabbati sanctificata erit Domino cras: quodcumque operandum est, facite, et quae coquenda sunt, coquite; quidquid autem reliquum fuerit, reponite usque in mane. Feceruntque ita ut praeceperat Moses, et non computruit, neque vermis inventus est in eo. Dixitque Moses comedite illud hodie quia sabbatum est Domino non invenietur hodie in agro sex diebus colligite in die autem septimo sabbatum est Domino idcirco non invenietur venit septima dies et egressi de populo ut colligerent non invenerunt dixit autem Dominus ad Mosen usquequo non vultis custodire mandata mea et legem meam videte quod Dominus dederit vobis sabbatum et propter hoc tribuerit vobis die sexto cibos duplices maneat unusquisque apud semet ipsum nullus egrediatur de loco suo die septimo et sabbatizavit populus die septimo appellavitque domus Israhel nomen eius man quod erat quasi semen
Abbreviated transcription (Latin):
aduescendũ. Hic ẽ sermo quẽ p̾̃cepit dñs
Colligat ex eo unusquisq quantũ suf¬
ficit aduescendũ gomor ꝑ singła capita
iuxta numerũ animarũ ur̃arum: quȩ
habitant in tabernacło. sic tolletis. fece¬
runtq ita filii isrł. & collegerunt alius
plus alius minuꝰet mensi sunt ad mensu¬
Aram gomor. Nec qui plus colligerat ha-¬
buit amplius: nec qui minus parauerat.¬
t sreppit minus. Sed singłi iuxta id qd̵ edere
tipoterant congregarunt. Dixitq moy ses
ad eos. Nullus relinquat ex eo inmane.
Qui non audiert̃ eum sed dimiserunt
quidã ex eis usq mane: & scatere cepit
uermib atq conputruit. Et iratus est
contͣ eos moyses. Colligebant aut̃ mane
singłi: quantũ sufficere poterat aduescen-¬
dum. Cumq incaluisset sol. liquȩ fiebat:
In die uͦ sexta collegerunt cybos duplices:
id est duo gomor ꝑ singłos homines. Ue¬
nert̃ aut̃ om̃s pͥncipes multitudinis & nar¬
rauert̃ moysi: qui ait eis. Hoc ẽ qd̾ locut᷑

Expanded text:
 sermo quem praecepit Dominus colligat ex eo unusquisque quantum sufficiat ad vescendum gomor per singula capita iuxta numerum animarum vestrarum quae habitant in tabernaculo sic tolletis feceruntque ita filii Israhel et collegerunt alius plus alius minus et mensi sunt ad mensuram gomor nec qui plus collegerat habuit amplius nec qui minus paraverat repperit minus sed singuli iuxta id quod edere poterant congregarunt dixitque Moses ad eos nullus relinquat ex eo in mane qui non audierunt eum sed dimiserunt quidam ex eis usque mane et scatere coepit vermibus atque conputruit et iratus est contra eos Moses colligebant autem mane singuli quantum sufficere poterat ad vescendum cumque incaluisset sol liquefiebat in die vero sexta collegerunt cibos duplices id est duo gomor per singulos homines venerunt autem omnes principes multitudinis et narraverunt Mosi qui ait eis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ulego pluam uob̾ panes de cȩlo. Egredia¬
tur popłs & colligat quȩ sufficiunt ꝑ
singłos dies: ut temptẽ eum utrum am¬
bulet in lege mea an non. Die aut̃ sexta
parent qd inferant. & sit duplum quam
colligere solebant ꝑ singłos dies. Dixe¬
runtq moyses et aaton: ad om̃s filios
isrł. Uesꝑe scietis qđ dñs eduxerit uos
de terra egipti: & mane uidebitis głam
dñi. Audiui enĩ murmũr ur̃m contra
dñm Nos uͦ quid sumꝰ. quia musitatis
contra nos: Et ait moyses. Dabit dñs
uobis uesꝑe carnes edere: & mane panes
uin saturitate: eo qd̃ audierit murmurat¬
ones ur̃as quib murmurati estis contra
eum. Nos enim quid sumꝰ.: Nec contra
nos ẽ murmur ur̃m: sed contͣ dñm. Di¬
xitq moyses ad aaron. Dic uiiuersȩ¬

Expanded text:
pluam vobis panes de caelo egrediatur populus et colligat quae sufficiunt per singulos dies ut temptem eum utrum ambulet in lege mea an non die autem sexta parent quod inferant et sit duplum quam colligere solebant per singulos dies dixeruntque Moses et Aaron ad omnes filios Israhel vespere scietis quodane videbitis gloriam Domini audivit enim murmur vestrum contra Dominum nos vero quid sumus quia mussitatis contra nos et ait Moses dabit Dominus vobis vespere carnes edere et mane panes in saturitate eo quod audierit murmurationes vestras quibus murmurati estis contra eum nos enim quid sumus nec contra nos est murmur vestrum sed contra Dominum dixitque Moses ad Aaron dic univers