comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. nͥ ꝑ ꝑ p̃sentia eorꝑis ⁊ sanguinis diũi. Tria que sunt in ꝑcussiõẽ
pectoris i. pectꝰ. sonus. atq manus sigcant qͥd penitendum: de his q̃ m̃t.
uoce. ⁊ oꝑe peccauimus. Cum psalmis diurni offq̃i. duodecies
num offm in his celebratur horis. in quib exisse ꝯmemoratur ꝑũ¬
tamilias ꝯcduce oꝑarios in uineam suam It. Nocturnale ts sic̃ ab
conm uis q ad noe Matutinale: intet nõe ⁊ abham friuma. int̾ abħã
i or sen. ̃cia inter moysen ⁊ clauid sexta: int̃ daud. ⁊ aduerũ
⁊ asuemi natũ gaudiũ scõꝵ qͥd cõplebr̃ in die magne festiuicatis. qũ
benecdicti regnũ recipient. Tres enim dies demomonstireat tͦpologra

Expanded text:
ione pectoris, id est pectus, sonus, manus, significant quod poenitendum est de iis quae mente, voce, opere peccavimus. Cum psalmis diurni officii duodecies num officium in his celebratur horis, in quibus exisse commemoratur paterfamilias conducere operarios in vineam suam. Item nocturnale tempus est ab Adam usque ad Noe; matutinale, inter Noe et Abraham. Prima inter Abraham et Moysen; tertia, inter Moysen et David; sexta, inter David et adventum summatum gaudium sanctorum quod complebitur in die magnae festivitatis, quando benedicti regnum percipient. Tres enim dies ante Pascha tropologia
Abbreviated transcription (Latin):
Epulati estis suꝑ terram. & in luxuriis enutristis corda ur̃a Indie occisio¬
nis add ipistis. occidistis ustũ. & ñ restitit uobis. Patientes igitur estote fr̃s
usq ad aduentũ dnĩ. Eccȩ agͥcola exp ectat pretiosum fructum terrȩ pati¬
enter ferens donec accipiat temporaneum & serotinũ. Patientes estote &ͥ
uosꝰ confirmate corda ur̃a. qm̃ aduentꝰ dnĩ appropinquabit. Nolite inge
miscere fratres in alclitrũ ut non uidicemini. Eccȩ uidex. ante ianuã assistit.
Exemplũ accipite fratres exitꝰ mali & longanimitatis. laboris. & patientie:
ꝓphas qui locuci st̃ in noĩe dnĩ. Eccȩ beatificamꝰ eos qui sustinuerũt. Suffe

Expanded text:
stis corda vestra in die occisionis addixistis occidistis iustum non resistit vobis patientes igitur estote fratres usque ad adventum Domini ecce agricola expectat pretiosum fructum terrae patienter ferens donec accipiat temporivum et serotinum patientes estote et vos confimiscere, fratres, in alterutrum, ut non judicemini. Ecce judex ante januam assistit. Exemplum accipite, fratres, exitus mali, laboris, et patientiae, prophetas, qui locuti sunt in nomine Domini: Ecce beatificam
Abbreviated transcription (Latin):
uistificatꝰ est. offerens ysaac filiũ suũ suꝑ altare. Uides gͦ qm̃ fides coopͣaͣt᷑¬
oꝑil illuis. & ex oꝑib fides ꝯsũmata est. & impleta est scͥptura dicetis
Eredidit ab ħam deo. & reputatũ est illi ad iusticiam. & amicꝰ dĩ appellatꝰ:
Uidetis quoniã ex oꝑib uistificat᷑ homo. & ñ ex side tãtũ. Similit̾ aut̃
& raab meretrix nonne eyoꝑib uistificata est. suscipiens nuntios. &
alia uia eiciens. Sic̃ enĩ corpꝰ sine spũ mortuũ ẽ: ita & fides sine oꝑib
mortua est. Nolite plures magistͥ fieri fũs mei. scientes qd̾ maiꝰ iudiciũ
sumitis. In multis enĩ offendimꝰ om̃s. Siqͥs inu̾bo non offendit: hic ꝑfec

Expanded text:
justificatus est, offerens Isaac filium suum super altare. » Vides quoniam fides coopst scriptura dicens credidit Abraham Deo et reputatum est illi ad iustitiam et amicus Dei appellatus est videtis quoniam ex operibus iustificatur homo et non ex fide tantum similiter autem et Raab meretrix nonne ex operibus iustificata est suscipiens nuntios et alia via eiciens sicut enim corpus sine spiritu emortuum est ita et fides sine operibus mortua est nolite plures magistri fieri fratres mei scientes quoniam maius iudicium sumitis in multis enim offendimus omnes s
Abbreviated transcription (Latin):
ad quartam feriam paschalis eddomade. ħ quarta feria quartã¬
etatem reducit ad memoriã in qͦ dđ. ⁊ salomon regnauerunt In illa¬
etate gens illa fide uiclita regno dd̾. ⁊ salomonis głosa templi ⁊̃ al
titudine ⁊ decore famosa regnũ xͥ p̃signauit futurũ. in quo uui
lapides in hac quasi ualle latomoꝵ expolm. in uno dñi templo collo
tionem. Et̃ qr dñs ħ dier̃ numero õꝑa sua ꝑfecit dat ⁊̃ intelligere oꝑa¬
tionem. Itaq senarus siue sexagesima sig̾t̾ ꝑfectã oꝑationẽ ꝑ quam

Expanded text:
ad quartam feriam paschalis hebdomadae. Haec quarta feria quartam aetatem reducit ad memoriam, in qua David et Salomon regnaverunt. In illa aetate gens illa fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa, templi etiam altitudine et decore formosa, regnum Christi praesignavit futurum, in quo vivi lapides in hac quasi valle latomorum expoliti in uno Domini templo collocctionem. Et quia Dominus hoc dierum numero opera sua perfecit, dat etiam intelligere operationem. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
inhumilitate dño seruientes appellant᷑. Ex quoꝵ ordine fuit natha¬
nael qͥ i euangłio dñm saluatorẽ cõfit̾i ⁊ ab ip̃o meruit collaudari.
corꝑis ⁊ fanguinis xͥ ip̃i ad altaria offerunt. ⁊ itm̃ referunt. De quib qͥdẽ
pat̾b placuit. ũ qr satra mist̾ia concrectant. legeni obseruent c̃otinentiȩ.
sufficere possit popło dei Simiłr ip̃i corporales pallas ⁊ subitoria lauare

Expanded text:
ervientes appellantur, ex quorum ordine fuit ille Nathanael, qui in Evangelio Salvatorem confiteri, et ab ipso meruit collaudari, corporis et sanguinis Christi ipsis ad altare deferunt, et iterum referunt. De quibus quidem Patribus placuit, ut qui sacra mysteria contrectant, legem observent continentiae, sufficere possit populo Dei. Similiter ipsi corporales pallas et substratoria lav
Abbreviated transcription (Latin):
gente: ⁊ hanelitu fecido. ⁊ ẽ ꝑpͥũ ydiopici. qͣnto plus bibit. tanto plus
sitit. Uieił aut̃ qd̾ iste ht̃ in corpore: pharisei gestabant in mente.
amiplius tnͣsitoria accumulat. tantomagis ad ampliora ꝯgͤganda.
ꝑ cupiditatẽ succensus hanelat. qͥ recte fetidũ hanelitum demittit.
dum sue pͣucatis infamian uͥq disꝑgit. Assimilatur ⁊ quislibet
carius uoluptatib deditꝰ ydiopreo. qui quantomag̃ carnał quisꝙ
centie feclari desicdat. Tociens gͦ ylropicuis ab infirmitatẽ sanatur.
quociens uł carnał aliqͥs aluxuria. ł auarꝰ a cupiditate curatuu:¬

Expanded text:
anhelitu fetido. Et est proprium hydropici, ut quanto plus bibit, tanto plus sitiat. Vitium autem, quod iste habet in corpore, Pharisaei gestant in mente. amplius transitoria accumulat, tanto magis ad ampliora aggreganda per cupiditatem succensus anhelat. Qui recte fetidum anhelitum emittit, dum suae pravitatis infamiam ubique dispergit. Assimilatur etiam quilibet carnis voluptatibus deditus hydropico; quia, quanto magis carnalis quisque iscentia foedari desiderat. Toties ergo hydropicus ab infirmitate sua sanatur, quoties vel carnalis quisque a luxuria, vel avarus a cupiditate curatu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subr᷑ regimini: ut ꝑ tuuorẽ hominis diuinũ discat. Quinta .i.
uirilis etas: ꝑ timorem hominis: ad diuinũ uenit. Sexta .i. senec¬
tus. qͣ atã. ꝯcupiscentia sut᷑oꝵ trahitur:. Sic ho̾nt̾ genꝰ pͥmũ dilii¬
uio obͣtum est Scdo in edificatõe t̾ris elatum. in diuisione linqrã
disꝑsum. tcio: in abħã cͥcu̾cisum. In moyse p̾ceptis informatii sub
uidicib ꝯsilio gub̾natũ. At̾o sub regib dñatõni subiectũ. Quinto.
sub pontificib regiminis parens. Sexto sub grã: ueta bonitate illus¬
tratum. Iste .ui. ydrio. siue in decursu scłi p̃sentis. siue in uita hoĩs:
om̃s aquis implentur. qr iuditio plenꝰ ẽ mundus Iuditia tua ab p̃s¬
sus multa. Multa oꝑatꝰ ẽ deus abinitio scłi ⁊ oꝑari non desint. usq
ad finẽ eiꝰ ⁊ cuxa hominẽ a pͥncipio usq ad finẽ eiꝰ. & omĩa hec uditia

Expanded text:
et subjicitur regimini, ut per timorem hominis divinum discat. Quinta, id est virilis aetas, post timorem hominis, ad divinum venit. Sexta, id est senectus, quasi itura concupiscentia futurorum trahitur. Sic humanum genus, primum diluvio obrutum est, secundo in aedificatione turris elatum, in divisione linguarum dispersum, tertio in Abraham circumcisum, in Moyse praeceptis informatum, sub judicibus consilio gubernatum, et quarto sub regibus dominatori subjectum, quinto sub pontificibus religioni parens, sexto sub gratia vera bonitate illustratum. Istae sex hydriae sive in decursu saeculi praesentis, sive in vita hominis, omnes aquis implentur, quia judicio plenus est mundus. Judicia tua, Domine, abyssus multa. Multa operatus est Deus ab initio saeculi, et operari non desinit usque in finem ejus, et circa hominem a principio usque a
Abbreviated transcription (Latin):
noe. Secunda: ã noe usq ad abraham t̾ cia: ab abͣħam usq ad dauid
Qa. a dauid usq ad tͣnsmigt̃ionẽ babilonis. Quinta: a transinigra¬
tione babilonis usq ad xp̃m sexta: ꝗ xͦ usq ad finẽ scli. In iita hõĩs uifantia
bundo mansuetũ. de suꝑbo humulẽ. de iracũdo mittẽ. de ꝑsecutore
patientẽ. Aqm ꝯu̾tit in uinũ: qñ aufert culpã ⁊ ꝯfert grãm. ẜ aqͣm
signantur mali. ꝑ uinũ boni. Mali ⁊ ii. sic̃ aqͣ frigidi st̃ ꝑ maliciam. ⁊¬

Expanded text:
Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis; quinta a transmigratione Babylonis usque ad Christum; sexta usque ad finem saeculi. Dicit eis Jesus: bundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit in vinum, quando aufert culpam, et confert gratiam. Per aquam significantur mali, per vinum boni. Mali enim sicut aqua frigidi sunt propter
Abbreviated transcription (Latin):
nem hois. cuideus accepto fert iusticiam sine oꝑib. Beati quoꝵ re¬
misse sunt iniquitates. & quoꝵ tecta sunt peccata. Beatus uir c̃ui
non rĩputabit dnͣs peccatum. Beatitudo gͦ hec. in circũcisione an
etiã in p̃putis : Dicimꝰ enĩ quia reputata ẽ abhe fides ad iusticiam.
Quom gͦ reputata est in circuncisione an inp̃putio: Et signũ accepit¬

Expanded text:
beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata beatus vir cui non inputabit Dominus peccatum beatitudo ergo haec in circumcisione an etiam in praeputio dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad iustitiam quomodo ergo reputata est in circumcisione an in praeputio non in cir
Abbreviated transcription (Latin):
didormientib qͦ ꝑ torporẽ p̾latis: surgũt demones. surgũt ⁊ ꝑu̾si
diu̾sis iniciũt. ⁊ ex malis seminib .i. ex malis suggestionib cͤscũt
male segetes.i. mali hoĩes. Uis inqͥũt serui imꝰ ⁊ colligimꝰ ea.⁊ait.
si sciront apꝰ dñm bene ee̾ placitum: uellent eos auferri de
medio istoꝵ. eo qd̾ uistis in qͥbdã obee̾ uideant᷑. S ꝯsulta diuina
inalos auferre de terra: aĩadu̾tũt ñ nosse hoĩem in hac uita qles fu¬
turi sũt: qͥ mͦ mali sint. ⁊ ꝙͥ ertor eoꝵ bonis ꝯferat. ⁊ ita ñ ee̾ colligen

Expanded text:
um mundi. Dormientibus quoque per torporem praelatis, surgunt daemones, surgunt et pervediversis injiciunt. Et ex malis seminibus, id est ex malis suggestionibus: crescunt malae segetes, id est mali homines, Vis, inquiunt servi, eamus et colligemus ea? Et ait: si scirent apud Deum esse beneplacitum, vellent eos auferre de medio justorum, eo quod justis in quibusdam obesse videantur. Sed consulta divina um hominum malos auferre de terra; animadvertunt non nosse hominem in hac vita quales futuri sint, qui modo mali sunt, et quid error eorum bonis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs suꝑ familiã suã ut det illiscibũ in temꝑe fidłt̾ ⁊ pͣdent̾: fĩdeli¬
ter: quantũ add̾m: pͣdent̾. ꝙͣtum ad hoĩes. fidłiter qͣntũ ad dm̃. uͭ
uidłic⁊ cũ tanta fide tanto timore. tanta sollicitud̾ie tãta ĩstantia.
tanta diligentia. ꝙ̃ ad modũ p̃cepit ds. u̾bũ d dispenset. Prudenter
qͣntũ ad hom̃ies. ut ẜ capacitatẽ uniꝰcuiꝰq singłos erudiat. S qd̾ sine
gͣui luctu recordãdũ ñ ẽ sic̃ ait beatꝰ g̃g̃. E mundꝰ sac̾dotibꝰ plenꝰ est : ⁊tñ

Expanded text:
denter? fideliter quantum ad Deum, prudenter quantum ad homines? fideliter quantum ad Deum, ut videlicet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacitatem uniuscujusque singulos erudiat? Sed quod sine gravi luctu recordandum non est sicut ait beatus Gregorius, mundus sacerdotibus plenus est et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s. nͨ unũ u̾bum d̾ eoꝵ ore eg̾dit᷑. qͦ grex illis ꝯmissus eg̾duat᷑. de malo
arripiat᷑. ad bonũ reuocet᷑. ⁊m ip̃o ꝯfirmetur. Cocidie tñ obsequiũ
sep̃stare deo arbitrant᷑. u̾ba diuine laudis ululant. aut cerce sibilant.
⁊ audientes ⁊ intuentes sono uocis. motu corꝑis. scandalirant non
edificant. Pasce dñe pasce tu ip̃e oues tuas: unctio tua doceat eas

Expanded text:
missus erudiatur, de malo corripiatur, ad bonum revocetur, et in ipso confirmetur; quotidie tamen se obsequium praestare Deo arbitrantes, verba divinae laudis ululant, aut certe sibilant, et audientes, et intuentes, sono vocis et motu corporis scandalizant, non aedificant. Pasce igitur, Domine, pasce tu ipse oves tuas. Unctio tua doceat eas
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑtͦ ad seruendum festinat: de longinqͦ ñ uenit. E etiã nulla
ipudtͣia nullis flagitiis inqͥnatus. solum aut̃ ꝯuigiũ exꝑtꝰ est: ñ ueũ
de longinquo. Qui uͦ młtis ⁊ magnis flagitis semecipm̃ polluit: ꝯ pꝰ
Mħ ad dnm̃ reclit cde longinqͦ uenĩt. ⁊ si dimissos eos ieuinos deficient
ꝯscĩa sine doctͥne pabulo cdimittũtur. Septẽ sporte de fragmentis
tos ũ cognita ꝑficiant ĩ ꝓpͥo ⁊ libero arbito delinquit nͦ aliqͥl eoꝵ ad

Expanded text:
 ad servitium Domini festinat, de longinquo non venit. Qui etiam nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus est, non venit de longinquo. Qui vero multis et magnis flagitiis semetipsos polluunt, et post hoc ad Deum redeunt, de longinquo veniunt. Et si dimisero eos jejunos deficiepabulo doctrinae dimittantur. Septem sportae de fragmentis tos, ut cognita perficiant; in proprio et libero arbitrio derelinquit, nec aliquem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Post tesurrectionẽ uꝰ dñi missum reche dignũ fuit ut tot pisces caꝑet
quot solummꝰ electos ciues suꝑne pat̾e designatet.⁊ c̃tanti ee̾nt sue
tam magni sic̃ suꝑius dic̃: plenum magnis piscib. ñ ẽ scissum teche
Io̾ magni erant s int̾ eos heses ñ erunt. ⁊̃ iõ magis ħe ses ñ erant: qi mag¬
ni erant.

Expanded text:
Post resurrectionem vero Domini missum rete, dignum fuit ut tot pisces caperet, quot solummodo electos dignos supernae patriae designaret. Est qutam magni, sicut superius dicit: plenum magnis piscibus, non est scissum rete, id est, magni erant, sed inter eos haeresis non erat, et ideo magis haereses non erant, qui magni erant.
Abbreviated transcription (Latin):
niat᷑. Miserũt gͦ rethia ⁊ iam ñ ualebant tͣħere p̃ multitudiue pis-¬
cium. Afferte de piscib qͦs pũdidistis nc̃. Ascendit symon petrus
⁊ tͣrit rete ĩ terrã plenũ magnis piscib centum quinqͣginta tͥb Amag¬
no misti̾o numerus si uaecat. s intñtos uos tãti inist̾ii ꝑfunditas expec¬
tat. Neq N quantitatis sũmam sollert̃ euangłista expͥmeret: nͥ
hanc sacram̃to plenã eẽ udicasset. Scitis namq qd̾ intestam̃to

Expanded text:
niatur. Miserunt ergo retia, et jam non valebant trahere prae multitudine pisniatur. Miserunt ergo retia, et jam non valebant trahere prae multitudine piscium. Afferte de piscibus quos prendidistis nunc. Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram, plenum magnis piscibs exspectat. Neque enim quantitatis summam tam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque, quod in Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiscandum retia mitterent ante passionẽ uidelicet ⁊ pꝰ passionẽ
S pͥusꝙͣ reclemptor ñr̃ ⁊ pateretur ⁊ resurgeret: mitti ꝙͣ rete ad pis¬
candum uibet. s irirũ indert̾am an in sinistram mitti debiuisset.
cum si iubet. Post resurrectionẽ uemo discipłis appareus mitti reche
ĩ dext̾am iubet. In illa piscatione tanti capti sunt uͭ retia rumꝑent᷑.
Inista aut̃ ⁊ multi capti st̃: ⁊ retia rupta ñ sunt. Quis uͦ nesciat bonos
dextera ⁊ malos sinistra figurari. Illa gͦ piscatio in qͥ sp̃ałr in ꝙͣ par
tem ntti rete debeat ñ iubũtur p̃sentẽ eccłĩam designauit. q̃
ignorat. hec aut̃ piscatio post dnĩ resurrectionẽ facta. in solam der¬
terani nussa ẽ. qr ad uidñdũ claritatis eiꝰ głam sola electoꝵ eccłia
ꝑtitigit. de sinistro oꝑe nil habebit. In illa piscatione p̃multitudi
lꝯtinua auctoris sui pace requiescens: nullis iam dissensionib dila-¬

Expanded text:
iscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post passionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram an in sinistram mitti debuisset, on jubetur. Post resurrectionem vero discipulis apparens mitti rete in dextram jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem et multi capti sdextera, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designat, quae ignorat. Haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndum claritatis ejus gloriam, sola electorum Ecclesia pertinget, quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione, prae multitEcclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissentionibus dila
Abbreviated transcription (Latin):
tõnes fit: patientiã oꝑatur. ⁊ de patiencia scͥptũ est. In patiencia ur̃a.
ta alia guis ⁊ occulta. alia gͣuis ⁊ manifesta. tͥa aut̃ st̃. qͣ nos tẽptant.
caro nr̃a tunidꝰ. diabolus. Caro nos tẽpcat ꝑgulã. ⁊ luxuriã. Mundus
Diabolus omnib mͦis nos aggditur. ⁊ ad omẽm nequitiã nosꝑduce cona¬
tur. Pat̾: ne nos inducas in tẽptatõnẽ. ne nos ꝑmittas tẽptari supͣ id qd̾¬

Expanded text:
tiones fit patientiam operatur . Et de patientia scriptum est: In patientia vestra ta; alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tria autem sunt quae nos tentant, caro, mundus, diabolus. Caro nos tentat per gulam et luxuriam, mundusDiabolus omnibus modis nos aggreditur et ad omnem nequitiam nos perducere conatur. Pater, ne nos inducas in tentationem, ne nos permittas tentari supra id qu
Abbreviated transcription (Latin):
senatus est officiu consilio tuutatẽ iuiuare: magr̃ãtꝰ
est officiuz opera & diligencia conse qui seuatus
uolantatẽ. populi est officiu res optiuias  horẽs
ydoneos maxĩs suit siuis deligere & probare. ad

Expanded text:
consilio civitatem iuvare; magistratus est officium› opera et diligentia consequi senatus voluntatem; populi est officium res optumas et homines idoneos maxime suis sententiis dilegere et probare.
Abbreviated transcription (Latin):
sie rõne. ut egens eque est is qui nou satie haba
fortuns alicuius iuducti anuriciã eius secuti sunt.
n suul ac fortuna dilapsa est.deuolant ouĩs. tuz eĩ
recessit ea res/ que fuit consuetudnus cã. nihil suꝑest
quare possuit in anncicia teneri duplex siue rõne
hoc modo.errant qui in prosperis rebus ouĩs fortuue
nupetus se putant fugisse. saprenter cogrtant qui
temporibus secuudis casus aduersos reforuudant.
iguosti putant oportere:falluntur ꝓpter ea qr etas
illa non est impedunento bonis studiis. atq n sapiẽt᷑
faciuĩt / qui adolescentes maxuue castigant. ut quibꝰ
iurtutibꝰ omnẽ uita tueri possint: eas in etate
maturissima ueluit comparare. snĩa nec niuis¬

Expanded text:
em: «Egens aeque est is, qui non satis habet, fortunis alicuius inducti amicitiam eius secuti sunt, hi, simul ac fortuna dilapsa est, devolant omnes. Cum enim recessit ea res, quae fuit consuetudinis causa, nihil superest, quare possint in amicitia teneri.» Sunt item se «Errant, qui in prosperis rebus omnis impetus fortunae se putant fugisse; sapienter cogitant, qui temporibus secundis casus adversos reformidant.»eccatis ignosci putant oportere, falluntur, propterea quod aetas illa non est inpedimento bonis studiis. At ii sapienter faciunt, qui adulescentes maxime castigant, ut, quibus virtutibus omnem tueri vitam possint, eas in aetate maturissima velint conparare.» Sententi
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥmã peticionẽ eiꝰ ñ respondente
uerbum. nequa quã ap̃cib cessat.
sed ampliori instantia. auxilium
quod cepenit pietatis eꝰ implorat.
Respondere autẽ illi differt dñs. ñ quia
misericors medicus. miserorum preces
despicit. de quo uenicissime scriptũ ẽ.
desiderium pauꝑũ exaudiuit dñs:
sed ut ꝑseuenintiam mulieris nobis
semꝑ imitabilẽ demonstret. quȩ quo
magis contempta uidebatur adño:
ecardentius ceptis ꝑstabat inp̃cibus¬

Expanded text:
ad primam petitionem ejus non respondente verbum, nequaquam a precibus cessat, sed ampliori instantia auxilium, quod coeperat, pietatis ejus implorat. Respondere autem ei differt Dominus, non quia misericors medicus miserorum preces despicit, de quo veracissime scriptum est: Desiderium pauperum exaudivit Dominus , sed ut perseverantiam mulieris nobis semper imitabilem demonstret, quae quo magis contempta videbatur a Domino, eo ardentius coeptis instabat
Abbreviated transcription (Latin):
firuus suus itaq arguinentoꝵ suigulis instandũ:
infirmiora aũt congregauda. quia illa per se forcia
non oporta rciuustantibꝰ obscurare: ut qualia
sunt appareant. hec iiubecilla natura mutuo .ii.¬
auxilio sustiuentur. itaq si non possunt ualere/qr
magna.: ualebunt/ quia multa suit ab iis aute
Cõmoracionis autez locus non est a tota cã sepatꝰ
situt mẽbrũ aliquod ꝓ tanq̃ sanguis ꝓfusꝯ eit ꝑ
totum corpus or̃onis¬

Expanded text:
firmissimis argumentorum singulis instandum, infirmiora congreganda sunt, quia illa per se fortia non oportet circumstantibus obscurare, ut qualia sunt appareant, haec imbecilla natura mutuo auxilio sustinentur. ita quae non possunt valere, quia magna sint, valebunt, quia multa sunt; utique opterea quod hic locus non est a tota causa separatus sicuti membrum aliquod, sed tamquam sanguis perfusus est per totum corpus orationis
Abbreviated transcription (Latin):
lex. peregrinus si nꝵ urbis ascenderit capite
puniatur. cum hostes murũ prope expugnarent.
iuba aut peruuctit/ alia uetat quidpia fieri. Hoc
modolex uetat euz qui d peccumis repetundis
dauinatus sit. in concione oronez hr̃e. alia lex
iubae angure in demortiui locũ qui petat ĩ ꝯcione
uoĩare. augur quid dauinatꝰ est d peccuniis
repetundis. in demortui locum qui petat uoñauit.

Expanded text:
. Peregrinus, si murum ascenderit, capite puniatur. cum hostes murum ascendissent, iubet aut permittit, alia vetat quippiam fieri, hoc modo: Lex vetat eum, qui de pecuniis repetundis damnatus sit, in contione orationem habere: altera lex iubet, augurem in demortui locum qui petat, in contione nominare. Augur quidam damnatus de pecuniis repetundis in demortui locum nominavit;
Abbreviated transcription (Latin):
hor modo beue maiores nr̃i hoc coruparauerunt.
ut nennez regem quez armis cepissent. iuta pͥuarẽt
quid ita. qr qua nobis fortuna facultatẽ dedisẜ.¬
huquuz erat nn eoꝵ suplicio consumere/ quos ead
fortuna pauloante in amplissimo statu collocarat.
quia ꝙ extercitu contra nos duxit: desiuo meuũsse.
quare. quia uiri fortis est qui a iuictoria ꝯteudĩt
pacem humauitatis augere. num ille si uicissae. id¬

Expanded text:
 «Bene maiores hoc conparaverunt, ut neminem regem, quem armis cepissent, vita privarent. Quid ita? Quia, quam nobis fortuna facultatem dedisseinicum erat in eorum supplicium consumere, quos eadem fortuna paulo ante in amplissimo statu conlocarat. Quid, quod exercitum contra duxit? Desino meminisse. Quid ita? Quia viri fortis est, qui de victoria contendant, pacem humanitas augere. Et ille, si vicisse
Abbreviated transcription (Latin):
eum reficiat siugulaꝵ ꝑci fine. non aliter qͥ
facientibus iter multu detrahũt fagitacionis
uotata in scriptis lapidibus spacia. ex austis qͦq¬
laboribus nosse mensuraz uoluptatis ẽ & ortat᷑
ad reliqua fortius exequenda scire q̃ supersit.

Expanded text:
em certo singularum partium fine, non aliter quam facientibus iter multum detrahunt fatigationis notata inscriptis lapidibus spatia. nam et exhausti laboris nosse mensuram voluptati est, et hortatur ad reliqua fortius exsequenda scire quantum supersit.
Abbreviated transcription (Latin):
argumentis nr̃is confirmatis/ aduersarii ue
refutatis uel utroq uel ouiibus si haba cã
cuõs digrediendi lotus. ut uis locis uti liceat
quibus auiioꝵ impetus eius qui audit aut
impellantur aut reflectantur. Ornata sit narraᷤ¬
pressus ueluti aplicitus rei cultus. in uerbis
sũma diligencia que in locis impetu feruutar.
oo tircuiecte orõius copia latenter hic expressa

Expanded text:
argumentis nostris confirmatis vel contrariis refutatis vel utroque loco vel omnibus, si habet modi digressionem, ut eis locis uti liceat, quibus animorum impetus eorum, qui audiant, aut impellantur aut reflectantur. Atque etiapresses et velut applicitus rei cultus, in verbis summa diligentia; quae in locis impetu feruntur et circumiectae orationis copia latent, hic expressa
Abbreviated transcription (Latin):
officia eciaz que magis rara & exiia sunt si ab
eo num magno labore aut periculo aut utraq re
aut in aliquoꝵ eoꝵ qui modo expositi sunt: facta
ẽẽ dicet. demq se inhil deliquisse młła cupiditate
impeditu ab officio recessisse. q̃deo confirmatius
erit. si cum ptãte inpune aliquid faciendi mĩꝯ
houeste fuisse dicetur. uoluntas ei faciendi ei¬
in genere/ quo arguetur. integer autea fuisse mos-¬
indignacio nucta tonquestioni per quã nuẜuz¬

Expanded text:
os; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utraque reaut in aliquos eorum, qui modo expositi sunt, factum esse dicet; denique si nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonsindignatio, iuncta conquestioni, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
muencionẽ aĩu incidere. si gesti negonii & suaui
& aduersarii narracõez sepe a diligent ꝑtͬctauit.
& quod queꝗ pars suspicioius habebit.eliciẽs ꝯsidait.
quare qua spe perficiendi celandiq quidq ftĩ sit¬
hoc cur modo pocius q̃ illo cur ab hoc pocius ꝙͣ ab
illo cur nullo adiutore aut cur hoc cur uenio sit
cur hoc in ip̃o negotio cur hoc post negociũ. aut
factus ne industria aut rẽ ip̃a consecutuui sit.
coustet ne or̃o au titubs, aut cuz re aut ip̃a secuz

Expanded text:
entionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quarehoc cur modo potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re
Abbreviated transcription (Latin):
rastis siuũ quenꝙ horuz ad peccaud̃ potuisse ĩpelle.
aut iquũ ẽẽ & optimo cuiꝙ̃ ꝑniciosissiuũ nou
uitaz honeste actaz tali iu tempore q̃ pluriuu
possit. non ex ante acta uita que neq ad tempꝯ
fingi neq ulloiuodo nuitari possit face̾ iudiciu¬
turpitudines alique su ni iuita erunt aut falso
uenisse in eam existimacõe dicantur & ex aliqͦꝵ
inuidia & obtrectacione, aut falsa opinione, aut
imprudencie nccĩtudine & ꝑsuasiõe adolestencie
aut alicui nou maliciose aĩ affectioni actribuẽt᷑
magnitudine periculi non conscĩa pcc̃i cõmotũ ẽẽ
dicet. si nou pertinuient.fretu ignostencia negabit
poterit or̃õne. negare oportebit de uita eus & d
moribus queri. ẜ eo criine quo dearguat᷑. qͣre
autefactis õmisẜ. il lud quod instat agi oportere.

Expanded text:
que hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimum quamvis false possit, non ex ante acta vita, quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudiciuta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; magnitudine periculi, non conscientia peccati se commotum esse dicet; si non pertimuerit, fretum innocentia negabit poterit oratione, negare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
facta est. iusus est solus paulopost in ip̃o iualefitio
uox illius qui occidebatur audita. deuide post
occisionem istum multa nocte domũ rediisse ꝯstat
Posterodie titubanter & inconstanter d occisione
Nani iuiũ aliquid aut alteꝵ põt in istuui casu
tecidisse suspiciose. ut onuna intor se a prinio iu
postremuz conuemat maleficia: ncte ẽ casu non

Expanded text:
facta, solus; paulo post in ipso maleficio vox illius, qui occidebatur, audita; deinde post occisionem istum multa nocte domum redisse constat; postero die titubanter et inconstanter de occisione Nam unum aliquid aut alterum potest in istum casu cecidisse suspiciose; ut omnia inter se a primo ad postremum conveniant, maleficia necesse est; casu non
Abbreviated transcription (Latin):
suspicionez ueuerit. ac maxue si fieri poterit,
non possis: aliis affinez uinis ẽẽ doceas & ex ea
re nori ẽẽ mirand qui in illa re turpis petulãsq
fuerit: hac quoꝗ iu re eu deliquisse. Nulli si¬
locus iuducetur illeper quẽ ortandi erunt. ut
ueterẽ famam honũs inhil ad rez putẽt ꝑtuie.
Nam eu ante celasse munc mainifesto teneri qͣre
non oportae hanc rez ex superiore iuta expectari:
ẜ superiorẽ uita ex hac re iprobari.si aut p̃tatẽ
autepeccandi non fusse/ aut caui aut si hec dici
non poterunt: dicenđ̃ erit illud extreuũ non ẽe
mirum si nunc primu deliquerit. iuta auteacta¬

Expanded text:
suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, nre non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re eum deliquisse. qulocus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto teneri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendum erit illud extremum, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam nec
Abbreviated transcription (Latin):
existimauit ipse gladiu ae cetera que secũ actulerat.
sustulit. solus profectus est. caupo non multo post
conclamat honnẽm ẽẽ occisuz. & cum quibusda
diuer soribus illuz qui aute exierat consequitur.
In itiuere honuẽii comprehendit. gladiu eius e
uaguia eduxit. reperit truentu. honio in urbẽ
ab illis deducitur at reue sit Intontio iu hac õ¬

Expanded text:
existimavit; ipse gladium et cetera, quae secum adtulerat, existimavit; ipse gladium et cetera, quae secum adtulerat, sustulit, solus profectus est. copo non multum post conclamat hominem esse occisum et cum quibusdam devorsoribus illum, qui ante exierat, consequitur in itinere. hominem conpre- hendit, gladium eius e vagina educit, reperit cruentum. homo in urbem ab illis deducitur ac reus fit. in hac
Abbreviated transcription (Latin):
cuius hoc sit exempluz. In ituiere quiđ ꝓficiscentẽ
ad mertatu quenda ae secunt aliq̃tulu nũmiorũ
ferentez est tonsecutus. cũ hꝰ ut fere fit in iua ẜmõe
contulit ex quo factu est: ut illud iter fauuliarius
facere uellent. quare ciun ni quauda fabernani
diuertissent. siuul ceuare/ & in eođ loco sõnuz capere
uoluerunt. renati discubuerũt ibid. caupo autem¬
nam ita dicitur postea inuentuz cum in alio malefic̃õ
deprehen sus eẽt cum illum alteꝵ iudel qͥ nũmos
habera animaduertisse: noctu postꝙͣ illos arcius
iam ut fit ex lassitudine doruure sentit. accessit ⁊¬
ad alterius eoꝵ qui sine nũnus erat gladiũ ꝓpͣtꝰ
appositu e uagnia eduxit. & Illum alteꝵ occidit.
nũmos austulit & gladiũ cruentũ in uagiuam
recondidit. Ipse se ii suu lectułũ recepit: ille aũt
cuius gladio occisio erat facta/ multo autelureiu
surrexit conutẽ illuin suuz niclauiauit semel a
sepius. Illum sonmno impeditũ nou respondere

Expanded text:
ficiscentem ad mercatum quendam et secum aliquantum nummorum ferentem est comitatus. cum hoc, ut fere fit, in via sermonem contulit; ex quo factum est, ut illud iter familiarius facere vellent. quare cum in eandem tabernam devertissent, simul ce- nare et in eodem loco somnum capere voluerunt. cenati discubuerunt ibidem. copo autem—nam ita dicitur post inventum, cum in alio maleficio deprehensus est —cum illum alterum, videlicet qui nummos haberet, animum advertisset, noctu postquam illos artius iam ut ex lassitudine dormire sensit, accessit et alterius eorum, qui sine nummis erat, gladium propter adposi- tum e vagina eduxit et illum alterum occidit, nummos abstulit, gladium cruentum in vaginam recondidit, ipse se in suum lectum recepit. ille autem, cuius gladio occisio erat facta, multo ante lucem surrexit, comitem illum suum inclamavit semel et saepius. illum somno inpeditum non respondere
Abbreviated transcription (Latin):
enitestant & tristicie nubilu ducant. quiu eciã laciuas
natura mentit iuidices dedit. quia aut erumpunt o¬
intenti remissi superbi torbi nutes asperiq fiuut.o
opertos compressos ue eos indiceudo quis nisi plane
rudis aut stultus habeat. uultus maxiẽ donunat᷑.¬
hoc suplices hoc unuaces hoc blaudi hoc tristos hoc
ylares hoc erecti hoc subiuissi sunus. hoc amamiꝯ odiuꝯ
Aspectus super eod uertitur quo gestus. exceptis que
aut dãnare/ aut ãnuere / aut nobis uerecundia.¬
renouere oportebit. ut id illud uultu uideauiur

Expanded text:
itiae quoddam nubilum ducant. quin etiam lacrimas iis natura mentis indices dedit, quae aut erumpunt intenti, remissi, superbi, torvi, mites, asperi fiunt, opertos compressosve eos in dicendo quis nisi plane rudis aut stultus habeat? et ad haec omnhoc supplices, hoc minaces, hoc blandi, hoc tristes, hoc hilares, hoc erecti, hoc summissi sumus; hoc pendent aspectus enim semper eodem vertitur quo gestus, exceptis quae aut damnare aut concedere aut a nobis removere oportebit, ut idem illud vultu videamur
Abbreviated transcription (Latin):
agredi audeat. naui ut est longe uehemẽtissunꝰ
hic. cum inualuit affectus: ita si iuhil esficit᷑
tepet. quem melius Iufirius actor tacitis audi¬
toꝵ cogitatõibꝰ reliquis set.uã ee uultꝰ e uox
& ipsa illa extitanda rer facres ludibrio eciã
pleꝵꝙ sunt hominibus quos nõ ꝑniouerunt
quare meciatur ac diligenter uires suas
actor stimet &e quantũ õnus subiturus fit:
intelligat. parius quiđ ini litibus has tragedias
aptare infautibus uelis

Expanded text:
gredi audeat; nam ut est longe vehementissimus hic, cum invaluit, adfectus, ita, si nihil efficit, tepet; quem melius infirmus actor tacitis iudicum cogitationibus reliquisset. nam et vultus et vox et ipsa illa excitati rei facies ludibrio etiam plerumque sunt hominibus, quos non permoverunt. Quare metiatur ac diligenter aestimet vires suas actor et quantum onus subiturus sit nam ira parvis quidem litibus has tragoedias aptare infantibus velis
Abbreviated transcription (Latin):
omnia iiter se connexa e indistricta ut si qui¬
flex usd̾ defuerit. frustra sit iu teteris elaboratu.
naui neꝗ solida ac robusta fiunt uuq̃ eloquẽtia nisi
multo stilo uires acceperit. & citra laboris exẽplũ
modo suit dicenda. nisi tauq̃ͣ in procuictu ꝑ atani
ad om̃s casus habuerit eloquenciã uelut clausis
abiciendi codices sunt & deplorandus dies. uerun
inconiodis repugnanđ. & iis faciendus usus. ut oiã
quie impediuut:uuicat intencio. quaui si tota mẽte
in opus ip̃iu direxeris: nihil eoꝵ que occ̃lis uł auribꝰ
desidie. naui si uou iusi refectos nisi ylares, non¬
uisi ouiubus aliis curis uacantes studend existi¬
mabinut: semꝑ erit ꝓpter quod nobis iguoscamiꝰ.¬

Expanded text:
sunt inter se connexa et indiscreta omnia, ut si quid ex his defuerit, frustra sit in ceteris laboratum. nam neque solida ac robusta fuerit unquam eloquentia, nisi multo stylo vires acceperit: et citra lectionis exemplum, sint modo dicenda, nisi tamen in procinctu paratamque ad omnes casus habuerit eloquentiam, velut clausis abiiciendi codices erunt et deplorandus dies; verum incommodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia quae impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direxeris, nihil eorum, quae oculis vel auribus desidie. Nam si nonnisi refecti, nonnisi hilares, nonnisi omnibus curis vacantes studendum extimaverimus, semper erit propter quod nobis ignoscam
Abbreviated transcription (Latin):
patria accepta nullũ inconiod pro patria graue putađ
est. stulte facuint. nami neq effugere incomoda possũt
& iugrati in ciuitate reperuntur. at qui prĩe comoda
suo periculo expetunt. ii sapientes putaudi siuit. ciuri
perire malunt q̃ cun multis. Exoruatio. e enuiui
uehementer est iuiquuz uitaz a uatura acroptaui
ꝓpter patriam conẜuaueris Nature cũ togat redde
patrie cn roge nou darez e cui possis sũma cuiu
urtute & houore pro patrie iuterire. Ilalis per
dedecus & ignauiaz uuiere. & cum pro auicis et
euayunt. ex naufragio patrie saluus nemo põt enatare.
quod nuhi bene uidetur decius intellexisse qui se de¬
uouisse dicitur E pro legroiubus inhostes se nusisse
medios. uude amisit uita at uon perdidit. re eiũ
uilissima interta & parua maxiuia redenut uitã
dedit accepit patria auusit anunã potitus est gloria.
que cum suma laude prodita uetustate quotidie iagis

Expanded text:
patria accepta, nullum incommodum pro patria grave putandum  subeundum est, stulte faciunt: nam neque effugere incommoda possunt et ingrati in civitatem reperiuntur. At, qui patriae pericula suo periculo expetant, hi sapientes putandi sunt, cum perire malunt, quam cum multis. Etenim vehementer est inicum vitam, quam a natura acceptam propter patriam conservaris, naturae cum cogat reddere, patriae cum roget non dare; et, cum possis cum summa virtute et honore pro patria interire, malle per dedecus et ignaviam ‹vivere; et cum› pro amicis et evaserunt; ex naufragio patriae salvus nemo potest enatare. Quod mihi bene videtur Decius intellexisse, qui se devovisse dicitur et pro legionibus in hostis immisse medios. Amisit vitam, at non perdidit. Re enim vilissima ‹certam› et parva maximam redemit. Vitam dedit, accepit patriam; amisit animam, potitus est gloriam, quae cum summa laude prodita vetustate cottidie magis
Abbreviated transcription (Latin):
pericula putabit.sepe secuui ita loquitur. nou muhi
soli ẜ eciam atꝗ adeo multo pocius natus sum patrie.
uita que fato debetur. saluti patrie potissinũ soluat᷑.
aluit hec me tute atq honeste. produxit usq ad hãc
etateui. nuunt meas rõnes bois legious/ optiuus
moribus honestissiuue discipluris. quare nullum¬

Expanded text:
pericula putabit. Saepe ipse secum loquitur: «Non mihi soli, sed etiam atque adeo multo potius natus sum patriae; vita, quae fato debetur, saluti patriae potissimum solvatur. Aluit haec me; tute atque honeste produxit usque ad hanc aetatem; munivit meas rationes bonis legibus, optumis ‹moribus, honestissimis› disciplinis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dico me laborasse. e iudustria curasse ut discipluiam
militarẽ non in postreuus tenerẽ. Pater quidẽ meꝯ
reliquit. hanc exoruacionẽ si inconsiderate tractes¬

Expanded text:
 iudices, dico, me labore et industria curasse, ut disciplinam militarem in oratione, si inconsiderate tractes
Abbreviated transcription (Latin):
aut contrario complecti oporta. in breuibꝰ id solũ
quod ronficitur exponere. Iu iis in quibꝰ exitus
perspicuus est. consecucione uti: apertis in rebut
argumentari taui est stultuz ꝙͣ in clarissincinu
solem mortale lumẽ iuferre

Expanded text:
uctione aut ex contrario complecti oportet; in brevibus id solum, quod conficitur, exponere; in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione uti. De entargumentari tam sit stultum quam in clarissimum solem mortale lumen inferre
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo ego patis ut ita dicam aluuiuꝯ quãtuscũs
sun ihil nuhi arrogo & siue pace tiuili terte nõ fussẽ¬
sed pro meaperpẽtua cupiditate ur̃e diguitatie retinẽdo
siue offensione quod dixero ne id plus qͣ quale sit
explicauero. repudietis.ego ille dicaui sepius patis
semꝑer laudator semper auctor fui¬

Expanded text:
o igitur pacis, ut ita dicam, alumnus qui quantuscumque sum—nihil enim mihi adrogo —sine pace civili certe non fuissemsed pro mea perpetua cupiditate vestrae dignitatis retinendae sine offensione quod dixero, neve id prius quam quale sit explicaro repudietis—ego ille, dicam saepius, pacis semper laudator, semper auctor
Abbreviated transcription (Latin):
extelsiorem fuisse. si humilripin ini suis non iu
si bouo geuere. decori maioribrs suisse. si malo tũ ne
ip̃e detruuentu fuisse. Edutacione in laude bene¬
⁊e honeste in bonis disciplius per omuẽ puericiaui
Corpori datis. si sit digitas atq foruia laudi fuisse
perpetua diligencia & temperaucia cupiditatiui.

Expanded text:
excelsiorem fuisse; si humili genere, ipsum in suisi bono genere, dedecori maioribus fuisse; si malo, tamen his ipsis detrimento fuisse. Educatio: in laude,  honeste in bonis disciplinis totius pueritiae commoda: natura si sit dignitas atque forma, laudei fuisse perpetua, diligentia et temperantia cupiditatum;
Abbreviated transcription (Latin):
acceptaz ẜuabo. Item que reliqua spes male libtatis:
si illis &e qued licet & quod licet possiuit & quod
possunt. audent e quod audent facuĩt e quod
facuint nobis uiolestum nou est. Item si debuisẜ.¬
petisseti statim. si non statum ꝓ quilo quidem post.
si non paulo at aliquando graidacio qui aperta

Expanded text:
c modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non spetisses statim; si non statim, paulo quidem post; si non paulo, at aliquanto; sex quidem
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ꝗ sidia per scelus uita priuauit. tuus o
druse saugius domesticos parietes & uultũ ꝑẽtie
aspersit sulpitio nu paulo aute oiuia coucedebat
cum breuis paͬ non non modo iuuere ẜ eriã sepelliri
prohibuerunt. Uerbum hiuic in mođ usꝗ adeo nestte

Expanded text:
malorum perfidia ‹per› scelus vita privavit. Tuus, o Druse, sanguis domesticos parietes et voltum parentis aspersit. Sulpicio, qui paulo ante omnia concedebant, eum brevi spatio non modo vivere, sed etiam sepelirei prohibuerun
Abbreviated transcription (Latin):
usitatis tucius utimur. noua non sine periculo
fiunginius. nani si recepta sunt. moditã laudẽ afferũt
oroui. repudiata in iocos exeunt. ẜmo ꝯstat uetustate
aucte/ rõe/ consuetudine. Auctoritas ab ora toribus
uel historicis peti solae uam poetas met ucriis excusat.¬

Expanded text:
usitatis tutius utimur, nova non sine quodam periculo fingimus. nam si recepta sunt, modicam laudem adferunt orationi, repudiata etiam in iocos exeunt. audendum tius utimur, nova non sine quodam periculo o commendat. auctoritas ab oratoribus vel historicis peti solet; nam poetas metri necessitas excusat
Abbreviated transcription (Latin):
& protiuus offerentibus se gaudoanius. adhibeatur
uidicium intuentis disposicio probantis. delectꝰ euĩ
reꝵ uerboꝵꝗ agendus est. e pondera siugulorun
exaniinanda/ post subeat rõ colloquandiuersentq̃
smibendo dabit consuetudo paulatis res fatitute si
ostendent uerba respondebunt rompositio sequetur.
Cuucta demꝗ uit in familia bene instituta in officio
erunt. Sia hec est rerrito scribendonon fit ut bũ
striba tur benescribendo fit ut cito. eniendandi nõ

Expanded text:
entibus se gaudeamus, adhibeatur iudicium inventis, dispositio probatis. delectus enim rerum uerborumque agendus est et pondera singulorum examinanda. post subeat ratio collocandi versenturque m dabit consuetudo. paulatim res facilius se ostendent, verba respondebunt, compositio sequetur, cuncta denique ut in familia bene instituta in officio erunt. summa haec est rei: cito scribendo non fit, ut bene scribatur; bene scribendo fit, ut cito. sed
Abbreviated transcription (Latin):
differt ut discipłorum quoq
suorum misericordes ostendat am̃os.
qui quasi homines ad clamorẽ mulieris
publice eos prosequentis erubescebant.
ne daretur occasio uicleis calump.¬
mandi cͦd centiles eis mlocendo

Expanded text:
differt, ut discipulorum quoque suorum misericordes animos qui quasi homines ad clamorem mulieris publice eos persequentis erubescebant ne daretur occasio Judaeis calumniandi, quod gentiles in docendo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo. non enun quẽ adniođ in palestra qͥ tedas
ardentes accepit. celerior est in cursu contiuo/ qͣ
ille qui tradit. ita iuelior est nouus iuperator
qui accepit excertitum ꝙͣ ille qui desidit. ꝓpter ea
ꝗ defatigatus cursor integro facem hic peritus.
uperator imperito excertitu tradit. breuiores¬

Expanded text:
m: Non enim, quemadmodum in palaestra qui tedas ardentes accipit celerior est in cursu continuo quam ille qui tradit, ita melior imperator qui accipit exercitum quam ille qui discedit; propterea quod defatigatus cursu integro facem, hic peritus imperator imperito exercitum tradit. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
id quod uoluerut ad exituu perduxisse: nisi
sanctissuue patrie unẜand sceleritati iuderint
ciuerem. nequeo uerbis cousequi idiguitatẽ
perturbetis ex ipã cuutate/ qua iste hostrum in¬
spurtissiuoꝵ dũatu nephario uoluit obruere

Expanded text:
id, quod voluerint, ad exitum perduxisse, nisi id, quod voluerint, ad exitum perduxisse, nisi sanctissimae patriae miserandum scelerati viderint cinerem. Nequeo verbis consequi, iudices, inproturbetis ex ea civitate, quam iste hostium spurcissimorum dominatu nefario voluerit obruere
Abbreviated transcription (Latin):
quod maleficiz cum hoc scelere romꝑari: qͣd huic
maleficio dignu supliciu pot̃ iuueuiri . In uis
qui iuolassent ingenua/ matrẽfanlias constru¬
passent uel uerberassent aliquẽ aut postremo
necassent: maxiia suplicia maiores uri ꝯsupẜũt
huic trulentissimo ac nephario faciuori suiglarẽ
penani non reliuquerunt. atqui in aliis maleficis
ad siugulos aut ad paucos ex alieno prt̃o iniuria
perueuit. huius steleris qui sunt affrues uuo ꝯsilio
unuiersis cuubus atrorissuuas calauutates ma¬¬
chiuantur. O feros aĩos o crudeles rogitatrones/
o derelictos houuẽs abhumauitate. quid agere
ausi sunt aut cogitare possunt. quo pacto hostos
reuulsis maiorib sepulchris deiectis mẽbris.
ouantes Irruerunt in ciuitatẽ. quõ deũ tẽplis
spoliatis/ optimatibus trucidatis/ aliis areptis
in ẜuitutẽ matribrs fauulias & iugenius sb
hostilez libidiuẽ subiectis urbs acerbissiuio
concidat intendio. conflagrata qui se nõ putãt.

Expanded text:
Quod maleficium cum hoc scelere conparari, quod huic maleficio dignum supplicium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias constuprassent, volnerassent aliquem aut postremo necassent, maxima supplicia maiores consumpserunt: huic truculentissimo ac nefario facinori singularem poenam non reliquerunt. Atque in aliis maleficiis ad singulos aut ad paucos ex alieno peccato iniuria pervenit: huius sceleris qui sunt adfines, uno consilio universis civibus atrocissimas calamitates machinantur. O feros animos! O crudeles cogitationes! O derelictos homines ab humanitate! Quid agere ausi sunt aut cogitare possunt? Quo pacto hostis, revulsis maiorum sepulcris, diiectis moenibus, ovantes inruerent in civitatem; quo modo deum templis spoliatis, optimatibus trucidatis, aliis abreptis in servitutem, matribusfamiliis et ingenuis sub hostilem libidinem subiectis urbs acerbissimo concidat incendio conflagrata; qui se non putant
Abbreviated transcription (Latin):
orõnem. nam ita ut corporis bonã habrtudiue
tumor liuitatur sepe. Ite ni grauis or̃õ sepe ĩperitis¬
ea uidetur que turgae inflata est. tuu aut norus
aut pressis aut duriter aluide traus latis, aut
graiuoribue ꝙͣ res postulat. aliquid dicitur. Iu¬

Expanded text:
is bonam habitudinem tumos imitatur saepe, item gravis oratio saepe inperitis videtur ea, quae turget et inflata est, cum aut novis aut priscis verbis aut duriter aliunde translatis aut gravioribus, quam res postulat, aliquid dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt. id quod dictatu est scribere a recitare. q̃d
scripẜunt: ita qui modita didiscerunt. possunt
ea que audierunt in locis tollotare. E ex eis o¬
memioriter promuiciare. loci enim cere aut carte
sinuluin sunt y magnnes licteris dispositio et
tollocatio ymaginu scripte̾ ꝓnũtiatõ lectioni.

Expanded text:
sciunt possunt id quod dictum est scribere et recitare quod scripserunt, ita quod in modico didicerunt, possunt ea que didicerunt in locis collocare et hos memoriter pronunciare. Nam loci cere aut carte similimi sunt, ymagines litteris, dispositio et collocatio ymaginum scripture, pronunciatio lectioni.