comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ana religione ad fidẽ cupiunt rectã ad ducẽ
lat ꝓcul adu̾sitas. Nam qͥcũq alit̾ agunt. & eos
st st̃ nobis asserentes qd̾ quidã eos a qͥbdã ferraꝵ
suaꝵ sollemnitatib irrationabilit̾ nitant᷑ ar¬
cere: ne illis sit licitũ festiuitatũ suaꝵ sollemna
colere. sic̃ eis nc̃ usq & parentib eoꝵ longis retro
tẽꝑib licuit obseruare. Qd̃ si ita se u̾itas habet:
suꝑuacue rei uident᷑ oꝑam dare. Nam qͥd utili-¬
tatis ẽ. qnͣdo ⁊ si cont̃ longũ usũ fuerut uetiti:
cerimonias suas colere debeant regulas ponimꝰ
ueliit ñ fug̾e̾. ut eos ex eoꝵ codicib ostendentes
que dicimꝰ ad siiũ matͥs eccliȩ dõ possi.mꝰ ad¬
uiuante. ꝯũtere. Itaq fr̃nitas tua eos monitis
dat. ⁊ de suis illos sollemnitatib inqͥctari de¬
nuo ñ ꝑmittat. s om̃s festiuitates feriasq suas
sic̃ hactenꝰ tam ipsi qm̃ parentes eoꝵ ꝑ longa
colentes retro tẽꝑa tenuert: lib̾am habeant obser¬

Expanded text:
ana religione ad fidem cupiunt rectam perducerelat procul adversitas. Nam quicunque aliter agunt, et eos sti nobis sunt, asserentes quod quidam eos a quibusdam feriarum suarum solemnibus irrationabilitcere, ne illis sit licitum festivitatum suarum solennia colere sicut eis nunc usque et parentibus eorum longis retro temporibus licuit observare. Quod si ita se veritas habet, supervacuae rei videntur operam dare. Nam quid utilitatis est, quando, etsi contra longum usum fuerint vetiti, ceremonias suas colere debeant regulas ponimus, velint, non fugere, ut eos, ex eorum codicibus ostendentes quae dicimus, ad sinum matris Ecclesiae Deo possimus adjuvante convertere. Itaque fraternitas tua eos monitis dat, et de suis illos solemnitatibus inquietari denuo non permittat; sed omnes festivitates feriasque suas, sicut hactenus, tam ipsi quam parentes eorum, per longa colentes retro tempora tenuerunt, liberam habeant obser
Abbreviated transcription (Latin):
ex continentiȩ eadẽ est altaris ministris que
cite uxores duccre & filios ꝓcreare potuerunt.
qd̃ licuit. Unde ut iam de carnali fiat sp̃uale.
comugiũ. oportet eos ñ dimittere uxores: s qui
& salua sit castitas conubioꝵ. & cessent oꝑa nupti¬
arũ. Itẽ leo nonꝰ cont᷑ epłam nicetȩ abbatis.s

Expanded text:
ex continentiae eadem est altaris ministris, quacite et uxores ducere, et filios procreare potuerunt; quod licuit. Unde ut de carnali 68 fiat spiritale conjugium, oportet eos nec dimittere uxores, et quasi salva sit charitas connubiorum et cesset operatio nuptiarum. De e
Abbreviated transcription (Latin):
ctaua discussio agitata ẽ de oͦ¬
clam eliseph ex familia egabrensis eccłie. qͥ
malis uł insidiosis actib salutẽ ledere uoluit:
s ⁊̃ pat᷑uam eccłiam lib̃tatis iminemor p̃dam¬
nauit. Aduersꝰ quẽ ingrati actio canonũ acde¬
gum auctoritate iuste dirigit᷑. scł ut immerite
lib̃tatis clamno multatus. ad seruitutis nexum¬
coactꝰ reuocet᷑. ũ alium em̃ status qͥ cont᷑ epm
suũ. uł patronã eccłiam suã nitunt᷑. decidi potiꝰ
qmͣ conseruari conuenit: ut quoꝵ lib̃tas ꝑniti¬
osa ẽ: sit salutifera seruitus: & qͥ suꝑbire uolu¬
erint. adempta lib̾tate ꝓditi: discant obedire
pattocinio

Expanded text:
ctava discussio est agitata de quodam Eliseo ex familia Egabrensis Ecclesiae,  salutem laedere voluit, sed etiam patronam ecclesiam libertatis immemor praedamnavit. Adversus quem ingratum actio canonum ac legum auctoritas juste dirigitur, scilicet ut immeritae libertatis damno multatus, ad servitutis nexum revocetur. Talium enim status qui contra episcopum suum vel patronam ecclesiam niquam conservari convenit, ut quorum libertas perniciosa est sit salutifera servitus, et qui superbire noverunt adepta libertate, proditi discant obedire patrocinio
Abbreviated transcription (Latin):
in regimine. humilis. castus. miserieors. dis¬
cretus. sobriꝰq ñ fuerit. ac dituna p̃cepta uerbis¬
⁊ exemplis ñ ostenderit: ab ep̃o in cuiꝰ torrito¬
rio consistit. ⁊ a uicinis abbatib ⁊ cęt̾is d̾mti¬
mentib a suo arceatur honore: ⁊̃ si omis con¬
gregano uitiis suis consentiens albem eũ ha¬

Expanded text:
in regimine, humilis, castus, misericors, discretus sobriet exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus territorio consistit, et a vicinis abbatibus et caeteris Deum timentibus a suo arceatur honore, etiam si omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum ha
Abbreviated transcription (Latin):
gans tã impudens inuenit᷑. qͥ in celesti milicia
que ꝓpensiꝰ ponderanda ẽ. ⁊ sic̃ aurũ repetitis
ignib exploranda. statĩ duxẽe desiderat. cũ tyro
ante ñ fuerit. ⁊ pͥus uelit docere qm discere:
Assuescat in dni castris in lectoꝵ pͥmitꝰ gͣdu di¬
uini rudim̃ta seruitii. nec illi uile scat exorcistã.
acolitũ. subdiaconũ. diaconũ ꝑ ordinẽ fieri.
nec hoc saltu. s statutis maioꝵ drdinationẽ tẽ¬
porib. Inde uͦ ad pb̃rii fastigiũ talis accedat.
ut & nom̃ etatis ĩpliat.⁊ meritũ ꝓbitatis stipendia
ante acta testent᷑. In sumi pontisitis iure locũ
spare debebit. Facit hec nimia reinissio ꝯsac̾do
tant ex hat turba aliqͥd sͥ dignitatis adqͥri. Hĩc
passim num̾osa ppłaritas ⁊̃ in his locis uͥ solitu
do taliũ reꝑit᷑. dũ parrochias extendi cupiunt
aut qͥb aliud p̾stare ñ posst̃. diuinos ordies
largiunt᷑. qd̾ oportet. districti semꝑ ẽẽ iudicii.

Expanded text:
gans, tam impudens invenitur. ut in coelesti militia, quae propensius ponderanda est, et sicut aurum repetitis ignibus exploranda, statim dux esse desideret, quum tiro ante non fuerit, et prius velit doceret quam discere? Assuescat in Domini castris in lectorum primitus gradu divini rudimenta servitii, nec illi vile sit exorcistam, acolythum, subdiaconum, diaconum per ordinem fieri, nec hoc saltu, sed statutis majorum ordinatione temo ad presbyterii fastigium talis accedat, ut et nomen aetas impleat, et meritum probitatis stipendia ante acta testentur. Jure inde summi pontificis locum sperare debebit, facit hoc nimia remissio consacerdtant ex hac turba aliquid sibi dignitatis acquiri. Hinc passim numerosa popularitas etiam his locis ubi solitudo est, talium reperitur, dum parochias extendi cupiunt, aut quibus aliud praestare non possunt, divinos ordines largiuntur. Quod oportet districti semper esse judicii,
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate aut ex tenacia talis sit. aut si ita senix.
ẽ ut ad regendũ ñ possit assurg̾e. uł si tactis sa¬
croscis engłiis sic̃ nob̾ nuntiatũ ẽ uisiurandũ
p̃buit. nunqͣm se ad ep̃atũ accedere. S de ru¬
stico diacone qnͣtoᷤᷤ psalmos meintenet scrutan¬
dũ ẽ. Florentino aũ diacono rauennati si nul
Non tñ ex nr̃o mandato uł edicto. ne contͣ suã

Expanded text:
necessitate, an ex tenacia talis sit, aut si ita senex est, ut ad regendum non possit assurgere, vel si, tactis sanctis Evangeliis, sicut nobis nuntiatum est, jusjurandum praebuerit nunquam se ad episcopatum accedere. Sed etiam de Rustico diacono, quantos Psalmos minus teneat, perscrutandum est. Florentino autem diacono Ravennati, si nulnon tamen ex nostro mandato vel dicto, ne contra suam
Abbreviated transcription (Latin):
cdaresceret. multa ꝑmittebant᷑: quȩ tẽꝑe ꝑsecti¬
oris discipłmȩ penitꝰ st̃ eliminata. E opła nãq
sacdotał. uł consanguaneoꝵ. nec legali. nec cũgł̃i¬
ca. nee apłica auctoritate phibet᷑: excłiastica t̃
lege penitꝰ interdr. Sic ⁊ sortib incħ mali mẽe
monstrat᷑: ꝓhibent᷑ tñ fideles. ne sub hac specie
drumationis ad antiqͦs ydolat̾ȩ cultꝰ redirent.
Uñ qͥbdã constellationes ⁊ futitioꝵ signa custodi¬
catholicos in dissuetudinẽ abiit: ꝗͥa dũ ꝓp̾a curio¬
sitate his nimis erant intenti mitiꝰ uacabant
his q̃ saluti aninaꝵ crant accõmodata. Quod
aut̃ sortib credi ñ oporteat: ie& testat᷑ scbens

Expanded text:
claresceret multa permittebantur que tempore perfecticlaresceret multa permittebantur que tempore perfectioris discipline penitus sunt eliminata. Copula namque sacerdotalis vel consanguineorum nec legali nec evangelica vel apostolica auctoritate prohibetur; ecclesiastica tamen lege penitus interdicitur. Sic et sortibus nmonstratur, prohibetur tamen fidelibus, ne sub hac specie divinationis ad antiquos idololatriae cultus redirent. Unde quibusdam constellationes et futurorum signa custodicatholicos in desuetudinem abiit, quia, dum propria curiositate his nimis erant intenti, minus vacabant his, quae saluti animarum erant accommodata. Quod autem sortibus credi non oportent, Hieronymus tes
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sortes exqͥrere peccatũ ñ sit exemplis ⁊
auctoritate ꝓbat᷑. Cũ etũ achar de anathema¬
te furtim subripuisset. ⁊ ob eiꝰ peccatũ ppłs
cesus apd̃ ain hostib terga dedisset: p̃ceꝑit
añs iosue ut sortib exquireret. qͥ pecante ppłs
in manib hostium cadere meruerat. Iosue p̃cep¬
os iurasset se int̾secturũ quicũq ante solis oc¬
than filiũ suũ mel comedisse qd̾ scept᷑ acceꝑat.
Quẽ cũ morti tͣdere uellet: ppło supplicante re¬
uocauit sententĩã. Lonas qͦ cũ a
facie dm̃ fugeret. a nautis sorte dep̃hens. in ma¬
ri deiectꝰ ⁊ a cȩto ẽ absortus. De tacharia ̃ legit᷑
qd̃ sorte exiit ut incensũ poneret. Mathias¬
ũ fimilit̾ a beato petro sorte in apłatum. ⁊ uide
fuccessorẽ eligit᷑. Qd̾ gͦ tantoꝵ exemplis ꝓbat᷑
patet malũ ñ eẽ. Unde ⁊ aũs ait in libꝰ psalmoꝵ.
in humana dubitate diumã inlicans uo¬
luntatẽ. His ita respondet᷑. Anteqͣ eaugłm

Expanded text:
autem sortes exquirere peccatum non sit, et exemplis et auctoritatibus probatur. Quum enim Achar de anathemate furtim subripuisset, et ob ejus peccatum populus caesus apud Hay hostibus terga dedisset, praecepit Dominus Josue, ut sortibus exquireret, quo peccante populus in manibus hostium cadere meruerat. Josue praecepos jurasset, se interfecturum quicunque ante solis ocat, quem quum morti tradere vellet, populo supplicante revocavit sententiam. Jonas quoque, quum a facie Domini fugeret, a nautis sorte deprehensus in mare dejectus, et a ceto est absorptus. De Zacharia etiam legitur, quod sorte exiit, ut incensum poneret. Matthias vero a B. Petro sorte in apostolatum et Judae successor eligitur. Quod ergo tantorum exemplis probatur, patet malum non esse. Unde Augustinus in libro Psalmorum: in humana dubietate divinam iudicans voluntatem. His itaque respondetur: Antequam evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
quida sortilegus ẽẽ
mis reconciliat᷑ a ꝯͦdã
sacerdote ep̃o incon¬
sulto. indicit᷑ peniten¬
tia. sub qͣlitate tem¬
pous canonib p̃fica.
Peimũ querit᷑ qui
sint sortilegi. Scdõ.
an sit peccatũ eẽ sortilegum. Tercio. a qͥb genꝰ
diuinationis sumpsit exordiũ. Quarto. qͦt
sint gnã diuinationis. Quinto. an sortilegi
uł. diuii sint ex cõmunicandi. si cessate nolu¬
erint. Sexto. an excõmunitatꝰ ab ep̃o possit
reconciliari a pb̃ro illo inconsulto. Seꝑtimo.
diffinit ethimologiaꝵ libro .uii. ita dicens.

Expanded text:
 sortilegus esse mis reconciliatur a quodam sacerdote episcopo inconsulto; indicitur sibi poenitentia sub quantitate temporis canonibus praefixa. Hic primum quaeritur, qui sint sortilegi? Secundo, an sit peccatum esse sortilegum? Tertio, a quibus genus divinationis sumsit exordium? Quarto, quot sint genera divinationis? Quinto, an sortilegi vel divini sint excommunicandi, si cessare noluerint? Sexto, an excommunicatus ab episcopo possit reconciliari a presbytero, illo inconsulto? Septimo, diffinit Etymologiarum lib. VIII, cap.
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a discurrerent. ioħem diaconũ qui ab al¬
tera parte. electus est. paruulam habere filiam
quoꝵda relatione cognouimꝰ Unde si rationẽ
uoluissent attendere. nec illi eligere. nec ipside.¬
buerat consentire. Nam qua p̃sũptione. ad ep̃a¬
tũ audet accedere. qui adhuc longam corporis
sui continentiã filia teste conuincitur ñ habere:¬

Expanded text:
tra discurrerent, Joannem diaconum, qui ad altera parte electus est, parvulam habere filiam ex quorumdam relatione cognovimus. Unde si rationem voluissent attendere, nec alii eum eligere, nec ipse debuerat consentire. Nam qua praesumptione ad episcopatum audet accedere, qui adhuc longam corporis sui continetiam, filiola teste, convincitur non habere
Abbreviated transcription (Latin):
ciñ p̃ces emñdant᷑ cotiche si doctiorib fuerint
p̃cis uitiũ suꝑat pͣcantis affectus. & qͥa certa
illa uerba enugłica sine quib ñ pot bap¬
tisinꝰ consetrari. tm̃ ualent ut ꝑilla sic euacuent᷑
quȩcũq in p̃ce uitiosa cont᷑ regłam fidĩ diciut᷑.
quẽ admodũ deuoniũ xͥ nomine excluditur
Namn uttiq hereticus si afferat p̃cemuittiosam. nec
bonũ htͣ caritatis affectũ qͦ possit illa suꝑari im
ꝑitia. & ido similis ẽ ei. quicũq inipsa catholica
it hic cypͥanꝰ Afferat ⁊̃ ut fieri solet aliꝙͣ p̃cem
ni qͣ loquat᷑ contͣ regłam fidĩ. Multi qͥppe irru¬
unt. in p̃ces ñ solũ abimꝑitis loquacib s ĩ ab
heretitis cõpositas. & ꝑ ignorantiȩ simpliettatẽ ñ ea
ualentes discernere utuut᷑ eis. arbitrantes qͦd bo¬
ne sint. nec tñ qͦd u eis ꝑu̾sum ẽ eriacuat. illa qͣ
recta sunt ibi: s: ab eis potiꝰ euacuat᷑. Itẽ aũs ad

Expanded text:
enim preces emendantur cotidie, si doctioribus fuerint precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in prece uitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. nam utique haereticus, si adferat precem uitiosam, nec bonum habet caritatis adfectum, quo possit illa inperitia superari, et ideo similis est ei quicumque in ipsa datit Cyprianus. Afferat etiam, ut fieri solet, aliquam precem, in qua loquatur contra regulam fidei; multi quippe irruunt in preces, non solum ab imperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis compositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas valentes discernere utuntur eis, arbitrantes quod bonae sint, nec tamen quod in eis perversum est, evacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius evacuatur. CAP. 116. -
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis intelligens. qͣsi ꝑ somniũ eũ illudi putat.
qͥ tẽptatus immunditia ueris imaginib in cogita¬
tione inquinat᷑. s lauandus est aqua ut culpam
cogitationis lacrimis abluat : & nͥ priꝰ ignis tẽp¬
tationis recesserit: reũ se qͣsi usq ad uesꝑum cog¬
noscat. S est in eadẽ illusione necessaria ualde
discretio. qua subtiliter pensare. deheat. exqua re
accidat m̃ti dormientis. Aliqͣndo enĩ ex crapula
aliqͣndo ex nature. suꝑfluitate uł ufirmitate.
aliqͣndo ex cogitatione. contingit pollutio. Et qͥ
dem cũ ex nature suꝑfluitate uł infirmitate cue¬
nerit. omĩno hec illusio ñ est tim̃da. quia hanc ani¬
mus nesciens ꝑtulisse magis dolendus est qm fecisse
Cũ uͦ ultra modũ appetitus gulȩ in sum̃dis alim̃¬
tis rapit᷑. atq iccirco humoꝵ receptacula grauan

Expanded text:
spiritualis quasi per somnium eum illudi reputat, qui tentatus immunditia veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpam cogitationis lacrymis abluat, et nisi prius ignis tentationes recesserint, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, qua subtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Nam aliquando ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate, vel infirmitate, aliquandidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum rec
Abbreviated transcription (Latin):
missarũ sollem nia celebrandi. cũ fortasse aut
si assunt aliqͥ qui ministeriũ implere ualeant.
illusio ꝑ crapulam facta a ꝑceptione sacri myste¬
rii ꝓhibere ñ debet. s ab ĩmolatione sacri my¬
tam̃ dormientẽ turpi imaginatione. ñ concusse.¬
tus: turpib imaginib ñ fedet᷑. Qua in re unũ
ibi ostendit᷑. qͦd om̃ino mens ipsa rea ñ tunc sit¬
uł in suo iudicio libera. cũ se & si dormiente. cor¬
pore nichil meminit uidisse. tam̃ in uigiliis
corporis meminit se in ingluuiem cecidisse..
Sin uͦ ex turpi cogitatione uigilantis orit᷑ illu¬
sio in m̃te dormientis. patet anioreatus suus.
uidet enĩ a qua radice inqͥnatio illa ꝓcesserit:
qͥa qͦd cogitauit sciens. hoc ꝑtulit nesciens. &

Expanded text:
missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut si adsunt alii qui implere mysterium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mytamen dormientis mentem turpi imaginatione non concussetus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, quod ipsa mens rea non tunc sit, sed suo judicio libera, cum se ex dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio in mente dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens.
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã religionis ⁊ abstinentie. s ꝑ abscisionẽ a¬
dõ plasmati corꝑis existimat a se posse carnales
ꝯcupiscentias amputari. ⁊ idõ se castrau̾it: ñ eũ
admitti decernimꝰ ad aliqd̃ dericatꝰ officiũ. Qd̾
si iã ante fuerit ꝓmotꝰ ad clerũ. phibitꝰ a suo

Expanded text:
eligionis et abstinentiae, sed per abscissionem plasmati a Deo corporis, existimans posse a se carnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad aliquod clericatus officium. Quod si jam ante fuerat promotus ad clerum, prohibitus a suo
Abbreviated transcription (Latin):
cuusꝙ̃ ep̃i ꝑcipit largitate sub p̃carie nomine
debeat ꝓfessionem scribere. ne ꝑ retentiont̃ dui¬
tinã pͣiudiciũ afferat eccł̃iȩ. & quȩtũq in usum
ꝑceꝑit. debet utiliter laborare. ne res diuii iu¬
ris uideant᷑. aliqͣ occasione negligi. & subsidiũ
ab eccł̃ia cui deseruiunt ꝑciꝑe possint derici.¬
Quod si qͥs eoꝵ contempserit facere: ipse se suo¬
stipendio uidebit᷑ pͥuare. Item. Religionis qͦ
iiuitu ea in quib eccł̃ia ñ patit᷑. detͥmentum

Expanded text:
copi percipit largitate, sub precariae nomine debeat professionem scribere, nec per retentionem diuturnam praejudicium afferat ecclesiae, et quaecunque in usu perceperit, debeat utiliter laborare, ut nec res divini juris videantur aliqua occasione negligi, et subsidium ab ecclesia cui deserviunt percipere possint Quod si quis eorum contemserit facere, ipse se stipendio suo videbitur privare. Gratian. Religionis quoque intuitu ea, in quibus ecclesia detrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
cus & prudens atq intelligens multas impie¬
tates in ea quȩ uocat᷑ domꝰ ddĩ ẽẽ cognouerit. &
ñ solum multas s & fortes. & quȩ oppͥmere pos¬
sint iusticiã. & in tm̃ doctoꝵ rabiem ꝓcessisse.
ut accipiant p̃miũ in iudicio. & oim̃a ꝓ mune¬
rib faciant. pauꝑes deuitent. in portis. & audi¬
re. ꝯtemnant. Taceat in illo temꝑe. ne det scm
canib. & mitat margaritas añ porcos. qͥ ꝯuersi
ꝯculcent cas. & nntet᷑ ieremiã dicente. Solus se¬
debam qͥa amaritudine plenꝰ sum. Item ioh̃s¬

Expanded text:
cus et prudens atque intelligens multas impietates in ea, quae vocatur domus Dei, esse cognoverit, et non solum multas, sed et fortes, et quae opprimere possint justitiam, et intantum doctorum rabiem processisse, ut accipiant pretium in judicio, et omnia pro muneribus faciant, pauperes quoque devitent in portis, et audire contemnant: taceat in illo tempore, ne det sanctum canibus, et mittat margaritas ante porcos , qui conversi conculcent eas, et imitetur Jeremiam dicentem: Solus sedebam: quia amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
ciłia .i. catholicoꝵ collectio. qͦmͦ sine apłice
sedis intitulet᷑ nutu. qñ iuxta sat̃ decreta
nec ipsa debet absq p̃ceptione pp̃ basilica nouit̾
constitui. quȩ ipsam catholicoꝵ intͣ semet amplet¬
designet. & añ p̃finiat qͥ edificare uult. que
ad luminaria & ad custodĩa & stipendia custo¬
dũ sufficiãt. & ostensa donatione fic domũ edi

Expanded text:
id est catholicorum collectio, quomodo sine apostolicae sedis instituetur nutu, quando juxta sacra decreta, nec ipsa debet absque praeceptione papae basilica noviter construi, quae ipsam catholicorum intra semet amplecet ante praefiniat qui aedificare vult, quid ad luminaria, et ad custodiam, et ad stipendia custodum sufficiat, et facta donatione sic domum aedi
Abbreviated transcription (Latin):
unt qͥ dicunt religionis causa coniugia de¬
bere solui. Uerũ sciendũ ẽ. qͥa ⁊ si hoc lex
hiuinana concessit: lex tñ diuina ꝓhibuit. ẜ se
enĩ ueritas dicit. Qd̾ d̾s comunxit. homoñ se¬
paret. Qui ⁊̃ ait. Non licet dimittere uxorem
duo in carne una. Si gͥ uir ⁊ uxor una caro st̃.
⁊ religionis causa uir dimittat. uxorẽ. uł mulier
uirũ in hoc mundo manentẽ. uł. fortasse. ad ui¬
cita migrantẽ: quȩ ẽ ista conu̾sio in qͣ una ⁊ ead̃e
caro ex parte tnsit ad continentiã ex parte ma
net in pollutione: Si uͦ utͥsq conueniat conti¬
nentẽ uitã ducere. hoc qͥs audeat accusare: cum
certuͣ sit qͥa omp̃s d̾s qͥ minora concessit. maiora
abstinere. solent. aliqñ ut merita sͥ apud dm̃¬
omi potentẽ augeant: aliqñ ut anteacte uite
culpas detergant. oł inde. cũ bom conuges aut
meritũ augere desiderant. aut anteacte uite

Expanded text:
unt aliqui religionis causa conjugia debere dissolvi, sciendum est quia, et si hoc lex humana concessit, lex tamen divina prohibuit: per se enim Veritas dixit: Quod Deus conjunxit, etc. . Quae etiam ait: Non licet dimitteduo in carne una . » Si igitur vir et uxor una caro sunt, et religionis cvirum in hoc mundo remanentem vel fortasse ad illicita migrantem, quae est ista conversatio, in qua una eademque caro ex parte tnet in pollutione. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare, quando certum est quia omnipotens Deus qui minora concessit, majora abstinere solent: aliquando ut meritum sibi apud omnipotentem Deum augeant, aliquando vero ut ante actae vitae culpas detergant. Proinde cum boni conjuges, aut meritum augere desiderant, aut ante actae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ anteqͣm uinũ inueniretur om̃ib incon¬
cussa libertas. nemo sciebat a consortio nature
sue obsequia seruitutis exigere. Non esset ho¬
die scruitus: si ebrietas ñ fuisset. Obrepserat¬
enĩ quidẽ iã frat̾nȩ p̃lationis inuidra. mane¬
bat ã dhuc pat̾ne pietatis reucrentia. L. esa pi¬
etas est: dũ irridetur ebrietas. Non illis itaq
solis nocent uina qͦs tẽptant. s etiam illis
denudant᷑. Et infra. Legimꝰ ctiã qd̾ patrẽ loth
inebriauerint in monte filiȩ. ad quẽ tim̃tes in¬
cendiũ sodomitarũ confugerant. & habitabant
in spelunca. Euit itaq ebrietas origo incesti. pes¬
simȩ regenerationis partus detcrior. At ñ abra
ham uina in suo conuiui. o ministrabat. s numo¬
Iabat uitulũ. butirũ & lac etiã angłis hospitib
ubi erat remissio peccatoꝵ. Deniq annuntiauit
dñm ioħ̃es. ñ manducans panẽ. ncq bibens ui¬

Expanded text:
at, antequam vinum inveniretur, omnibus inconat, antequam vinum inveniretur, omnibus inconcussa libertas; nemo sciebat a consorte naturae suae obsequia servitutis exigere. Non esset hodie servitus, si ebrietas non fuisset Obrepserat quidem jam fraternae praelationis invidia, manebat tamen adhuc paternae pietatis reverentia. Laesa pietas est, dum ridetur ebrietas. Non illis itaque solis nocent vina, quos tentant; sed et illis nudantur. § 4. Legimus etiam quod patrem Loth inebriaverint filiae in monte, ad quem timentes incendium Sodomitarum confugerant, et habitabant in spelunca. Et infra: § 5. Fuit itaque ebrietas origo incesti, pessimae regenerationis partus deterior. § ham uinum in suo conuiuio ministrabat: immolabat uitulum et butyrum . et lac etiam angelis hospitibus sio peccatorum. Denique annuntiavit eum Joannes, non manducans panem, neque bibens vi
Abbreviated transcription (Latin):
creatȩ. & cũ bestus orta est edendi potestas
& usus escarũ. Ubi cepit cibus. ibi finis factus
est mundi. Ubi cepit sua increm̃ta nescire. ubi
cepunt diuina circa cũ oꝑa fcriari. quo inditio
decdaratũ est qd̃ ꝑ cibos mundus haberet im¬
minui. ꝑqͦs ipse desut augeri. Et infra. Ut
uaricari nouerat. ut adhuc orta ñ esset. quȩ
pͥma ẽ p̃uaricatio. Indictũ est ieiuniũ. absti¬
nentiȩ lex a dño dõ. p̃uaricatio legis a diabolo.
Culpa ꝑcibũ. latebra post cibũ. Cognitio in¬
Itaq gulaᷤ paradyso regnantẽ expulit: abstinen¬
tia ad paradẏsũ reuocauit errantẽ. Et nifra.
In pͥncipio generis humani ignorabat᷑ ebrie¬
tas. Primꝰ noc uineã plantauit. denudauit
naturã. s ignorauit potentiã. Itaq nec uinũ
suo peꝑcit auctori. s illiꝰ ebrietas nobis suadet
sobrietatẽ. Semel enĩ mebriatus est noe. Ubi
malũ ebrietatis agnouit. uim̃tũ suũ ad reme¬
diũ tempauit. nec effudit ad uiciũ. Manebat¬

Expanded text:
creatae, et cum bestiis orta edendi potestas est et usus escarum, Ubi cibus coepit, ibi finis factus est mundi: ibi coepit sua incrementa nescire, ubi coeperunt divina opera circa eum feriari. Quo indicio declaratum est, quod per cibos mundus haberet imminui, per quos desiit augeri. Et infra: § 1aevaricari noverat, ut adhuc orta non esset, quae prima est praevaricatio. Indictum jejunium, abstinentiae lex a Domino Deo: praevaricatio legis a diabolo; culpa per cibum, latebra post cibum; cognitio inItaque gula de paradiso regnantem expulit, abstinentia ad paradisum revocavit errantem. Et infra: § 2. In principio generis humani ignorabatur ebrietas; primus Noe vineam plantavit, dedit naturam, sed ignoravit potentiam. Itaque vinum nec s obdormiuit. sed illius ebrietas nobis suadet sobrietatem. semel enim inebriatus est Noe; ubi uero malum ebrietatis agnouit, inuentum suum ad remedium temperauit, non effudit ad uitium. unde a
Abbreviated transcription (Latin):
humili ueste suꝑbire. cũ te potiꝰ expedisset obe¬
dire candidis morib. qmͣ in nigellis uestib re¬
pugnare: qͥa & si te indum̃tum monachȩ delec¬
tabat. ⁊̃ hoc gratiꝰ posset marito obseruato exora¬
toq sirmi: qm̃ illo inconsulto contẽptoq p̃sium
Qd̾ si omĩno ñ sineret. qͥd tuo ꝓposito deptret:s
Absit ut hinc displiceres do. qd̾ coniuge tuo ñ¬
dũ defuncto ñ indueris ficut anna. s sicut sus¬

Expanded text:
humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtehumili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Su
Abbreviated transcription (Latin):
ueratis ꝑseuerant̃ usq in finẽ reddẽ debu¬
istis. a qͦ ꝓposito siille lapsꝰ ẽ. tu salte̾ instautis¬
sime ꝑseuera. Qd̾ te ñ exhortarer. nͥ qͥa ipse ad
hoc tͥ consenserat. Nam si numqmͣ tenitisses etꝰ
assensũ: numerꝰ te nullꝰ defendisset amnoꝵ.¬
one carnali. idõ tuus maritus eẽ destiterat:
imino uͦ tanto sanctiꝰ int̃ uos conuges mane¬
batis. gnͣto sanctiora concordit̾ placita seruabatis.
Nicħ gͦ detua ueste. nicħ de auro uł argento.
uł. quacũq pecunia. uł reb ullis t̾rems sine ciꝰ
modulo ꝑsone habitꝰ matͦnalis. a uiduali ueste
distinct. qͥ pot̾ fidelib conuuigatis. saltia religi¬
onis causa uł obseruantia conuenire. Hunc
te martiꝰ si deponere noluit. nͨ te uelut uidũa
illo uiiente. iactares. puta qͥa ñ fuerat in hac
re usq ad discessionis scandalũ ꝑdricendus.
mag̃ mnobȩdientie malo. qmͣ illiꝰ abstinentie
bono. Quid em̃ ẽ absuidi. qmͣ mulierem de

Expanded text:
ueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annoione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑis sepe sit. ut ñ pateat conditio originis.
Unde & decretũ ẽ in anterioris uniuersalis con¬
cilii canone. ut ꝓfessionẽ suã lib̃ti eccliȩ debeatł
facere: qua ꝓsiteantur se & de familia ȩcclie ẽẽ.¬
& eius obsequium numꝗͣ relicturos. Unde his qͦ
nos adicimꝰ ut quociens cursum uite sacerdos im¬
pleuerit. & de hac uita migrauerit. mox cũ successor
eiꝰ aduenerit: om̃s lib̃ti eccłiȩ. uł ab eis ꝓgeniti. car¬
tulas suas in conspectu omĩum debent ipsi qͥ sub¬
stituunt᷑ pontifici publicare. & ꝓfessionẽ in eccłia¬
renouare: quatinꝰ status sui uigorẽ & illi optine¬
ant. & obedientia eoꝵ eccłia ñ careat. Si aũ scpͥturas
lib̃tatis sue intra annũ ordinationis noui pontifi¬
cis manifestare. contempseruit. aut ꝓfessionẽ reno¬
uare noluerint. uacue & manes cartule ipse rema¬
neant: & illi origini suȩ redditi. sint ꝑpetuo serui.

Expanded text:
temporis, ut non pateat conditio originis. Unde jam decretum est in anteriori universalis concilii canone, ut professionem suam liberti ecclesiae debeant facere, qua profiteantur se et de familiis ecclesiaee obsequium nunquam relicturos. Unde his quoque nos adjicimus ut, quotiens cursum vitae sacerdos impleverit, et de hac vita migraverit, mox cum successor ejus advenerit, omnes liberti Ecclesiae vel ab eis progeniti chartulas suas in conspectu omnium debeant ipsi, qui substituitur, pontifici publicare et professionem crenovare, quatenus status sui vigorem et illi obtineant, et obedientia eorum Ecclesia non careat. Si autem aut scripturas libertatis suae intra annum ordinationis novi pontificis manifestare contempserint aut professionis suas renovare noluerint, vacuae et inanes carthulae ipsae remaneant,
Abbreviated transcription (Latin):
dericos militasse.⁊ omnẽ egisse in dñicis castris
itatẽ. si hi qͥ futuri st̃ sac̃dotes ex laicis reqͥrant᷑
Qui uacantes scło ⁊ omnẽ eccli̾asticũ ordinẽ ne¬
scientes. saltu p̃propo in alienũ honorẽ ambiuis
ĩmoderata cupiditate tñscendere. ⁊ in aliud uite
genꝰ calcata reu̾entia eccłiastice disciplinȩ tnsire:
piat. ⁊s causas gen̾et᷑ qͥb reus ꝯstitutoꝵ decreta¬
liũ fiat. It̃ leo.

Expanded text:
 militasse, et omnem egisse in dominicis castris aetatem, si qui his praefuturi sunt ex laicis requirantur, qui vacantes saeculo, et omnem ecclesiasticum ordinem nescientes, saltu praepropero in alienum honorem ambiunt immoderata cupiditate transcendere, et in aliud vitae genus calcata reverentia ecclesiasticae disciplinae transire? piat, et sibi causas generet quibus reus constitutis decretalibus fiat. III.
Abbreviated transcription (Latin):
panib qͥnq milia hominũ uellet reficere. pͥtis
panes accipiens fregit. & postea discipłis dedit. &
ꝑ eosdemũ turbis apposuit. qͥa sacram̃ta legum
& ꝓpħarũ pͥus disserendo exposuit. & postea eoꝵ
scientiã discipłis dedit. & tandẽ ꝑ cosillã fidelib

Expanded text:
panibus quinque millia hominum vellet reficere, prius panes accipiens fregit, et postea discipulis dedit, et per eos demum turbis apposuit, quia sacramenta legis et prophetarum prius disserendo exposuit, et postea eorum scientiam discipulis dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ longa tẽpora huiꝰ uitȩ s sapientiã a do̾ peti¬
it & impetrauit. Hinc etiã pͥns dñs posuit u̾ba
sua in ore ꝓpħȩ. & postea constituit eũ suꝑ gentes
& regna: dicens ad icreiniã. Ecce dedi u̾ba mea
in ore tuo. ecce constitui te suꝑ gentes & regna.¬

Expanded text:
n longa tempora hujus vitae, sed sapientiam a Deo petiit et impetravit. § 4. Hinc etiam Dominus prius ponit verba sua in ore prophetae, et postea constituit eum super gentes et regna, dicens ad Hieremiam: Ecce, dedi verba mea in ore tuo. Ecce, constitui te hodie super g
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuinis stipendiis eruditus. nequaqͣm ad
sũmũ ecclĩȩ sacerdotiũ aspirare p̃sumat. & ñ so¬
lũ in eo ambitio inefficax habeat᷑. uerũ etiã ordi¬
natores ciꝰ careant eo ordine. quẽ contra p̃cepta¬
rũ litt̾arũ oportet c̃m̃ habere peritiã. Unde in
ueteri testam̃to inter cęta ornam̃ta pontifex ra¬
tionale ferebat in pectore. in qͦ scribebatur ma¬
nifestatio ueritatis. qͥa in pectore pontificis ma¬
nifesta debet ẽẽ cognitio uerttatis. Hinc etiam
uectes quib archa portabatur iugit̾ amilis cran
inserti. ut cũ archa esset portanda nulla ficret
mora de intromitiendis uectib: qͥa p̃dicatores
ꝑ quos eccłia circũfertur. sacris littis semꝑ debeg
insistere. ne tc̃ quęrant discere. cũ ex officio alios
debeant docere. Hinc etiã dauid pͥus ex gr̃a sp̃c¬

Expanded text:
tione divinis stipendiis eruditus, nequaquam ad summum Ecclesiae sacerdotium aspirare praesumeret; et non solum in eo ambitio inefficax haberetur, verum etiam in ordinatores ejus, ut carerent eo ordine quem sinerum litterarum oportet episcopum habere peritiam: unde in veteri testamento inter cetera ornamenta pontifex rationale ferebat in pectore, in quo scribebatur manifestatio et veritas, quia in pectore pontificis manifesta debet esse cognitio veritatis. § 1. Hinc etiam vectes, quibus arca portabatur, jugiter annulis erant inserti, ut, quum arca esset portanda, nulla fieret mora de intromittendis vectibus, quia praedicatores, per quos ecclesia circumfertur, sacris litteris semper debent insistere, ne tunc quaerant discere, quum ex officio alios debeant docere. § 2. Hinc etiam David prius ex gratia Sp
Abbreviated transcription (Latin):
di & postra loquendi. qͥa ueritas pͥus tacendo
discitur. & postea loquendo p̃dicatur. Hinc ide
dñs ait. qui audit dicat uen. huic etiam pͥus
apłos docuit: denide eos ad p̃dicandũ misit diceis.
Estote prudentes sicut serpentes. & simplices si¬

Expanded text:
pus loquendi, quia veritas prius tacendo discitur, et postea loquendo praedicatur. § 8. Hinc idem Dominus ait: Qui audit, dicat, veni. § 9. Hinc etiam prius apostolos docuit, deinde eos ad praedicandum misit, dicens: Estote e
Abbreviated transcription (Latin):
ne dimituit. nec mediocrit᷑ ꝓfecto offendit.
qui debita cȩlestis regis ⁊ dñ sua p̃sumptiõe
resoluit. Canamq quȩ in nob commituntur.
facile possumꝰ dimittere. ea uͦ quȩ in dm̃ sunt
cõmissa cũ magna diseretione. nec tñ sine pe¬
culpa recidiuo dolore itm ad anmũ reuocari
ñ debet. Unde gelasius. geruntio. ioħi. germa¬
niuria cũ semel remitat᷑ it̾m

Expanded text:
ne dimittit, non mediocriter profecto offendit, qui debita coelestis regis et Domini sua praesumtione resolvit. Ea namque, quae in nos committuntur, facile possumus dimittere; ea vero, quae in Deum commissa sunt, cum magna discretione, nec sine poa recidivo dolore iterum ad animum revocari non debet. Unde Gelasius Geruntio, Joanni, Germanjuria, quum semel remittit
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ obierit. & illa utrũ aliũ p̾ea duxerit.
filios filiasue ex illo genuerit: cũ his om̃ib
modis cõmisceri ꝓhibemꝰ qͥa uir & mulier una
lier ad scdas nuptias tnͣsierit. & ex eis sobolem
genuerit: nullom᷑ potͣ ad consoritũ cognatio¬
nis uiri pͥoris ꝑtingere.

Expanded text:
ratus obierit, et illa virum alium postea duxerit, et filios filiasve ex illo genuerit, cum his omnibus modis commisceri prohibemus, quia vir et mulier una lier ad secundas nuptias transierit, et ex eis sobolem genuerit, nullo modo potest ad consortium cognationis viri prioris pertingere.
Abbreviated transcription (Latin):
tiano ut cõꝑimꝰ cũ sua plebe conu̾sũ. ita dñico
gregi uolumꝰ p̃sidere. ut libellũ fidĩ sue memine.¬
rit ad nos dirigendũ. quo ⁊ nouatiani dogmatis
dãpnet errorẽ. ⁊ plenissime confiteat᷑ catholicã
u̾itatẽ. Quȩ aũ ñc certa remisimꝰ consideratione
causaꝵ antiqͥs deinceps custodienda st̃ regulis.
ne qd̾ ad tẽpꝰ pia lenitate concessimꝰ. iusta pꝰ hac

Expanded text:
tiano, ut comperimus, cum sua plebe conversum, ita Dominico gregi volumus praesidere, ut libellum fidei suae meminerit ad nos dirigendum: quo et Novati dogmatis damnet errorem, et plenissime confiteatur catholicam uae enim nunc certarum remisimus consideratione causarum, antiquis deinceps custodienda sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate concessimus, justa posthac
Abbreviated transcription (Latin):
disse eccł̃iam.⁊ de domo dm̃i ppłos seduxisse
sum. in omib locis ponentes scandalũ. Ite leo¬
.Abiciant᷑ qͥ adu̾sarioꝵ cõmunicãt pͣuitati.

Expanded text:
disse ecclesiam, et de domo Domini populos seduxisse, sum, in omnibus locis ponentes scandalum. C. XXXIV. Abjiciantur qui adversariorum conveniunt pravitati.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectores in t̾renis reb fortes st̃. in celestib
re appetunt. s. ꝓ spe ct̾noꝵ nec parũ qͥdẽ in labore
fortes st̃: pͣt̾renis lucris qͣslibet ĩuirias tolerant.
& ꝓ celesti m̾cede uł tenuissimi ũbi ferre c̃tameli¬
adipiscendas festinant. Suꝑna uͦ laboriose que¬
rere tantomagis dissimulant. q̃nto ea iagis tar¬
diꝰ retͥbui putant. Hi itaq qͣsi malaꝵ arboꝵ mo¬
re deorsũ uasti ft̃. sursũ angͦti: qͥa fortes in infen¬
ora subsistunt. s ad suꝑiora deficiunt. At contͣ
ex q̃litate palmaꝵ designat᷑. ꝓficiens uita iustoꝵ.
qͥ neqͣqͣm st̃̾ in t̾renis desideriis fortes ⁊ in celestib

Expanded text:
dilectores in terrenis rebus fortes sunt , in coelestibus re appetunt, et pro spe perpetua ne parum quidem in labore o terrenis lucris quaslibet injurias tolerant, et pro coelesti mercede vel tenuissimi verbi ferre contumeliadipiscendas festinant; superna autem laboriose quaerere tanto magis dissimulant, quanto ea retribui tardius putant. § 1. Hi itaque quasi aliarum arborum more deorsum vasti sunt, sursum angusti, quia fortes in inferiora subsistunt, sed ad superiora deficiunt. At contra ex qualitate palmarum designatur proficiens vita justorum, qui nequaquam sunt in terrenis studiis fort
Abbreviated transcription (Latin):
seruire ĩ mundiciȩ ⁊c̾: eoꝵ ꝓculdubio infirmita¬
ti ꝯdescendit᷑. ac si eis aꝑtiꝰ diceret᷑. Si neq̃qͣm am¬
pliꝰ potestis. saltẽ tales estote in fructu bonoꝵ ope¬
rũ. qͣles fuistis dudũ in actione uitioꝵ. nec debi¬
liores uos habeat sc̃a libertas ex his qͦs in carne ua¬
lidos habuit usꝰ t̾rene uoluptatis. It̾ g̾g. cutib¬

Expanded text:
dubio infirmitati condescenditur, ac si eis apertius diceretur: Si nequaquam amplius potestis, saltem tales estote in fructu bonorum operum, quales fuistis dudum in actione vitiorum, ne debiliores vos habeat sancta libertas charitatis, quos in carne validos habuit usus terrenae voluptatis. Vet. XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
ege imꝑatoꝵ in om̃ib eccł̃iasticis contro¬
uersus utendũ ñ est: p̃sertim cũ inueniat᷑ eugłi¬
ce. & canonicȩ functioni aliquotiens obuiare.
Idem. Lex imꝑatoꝵ ñ est supra legẽ dĩ. s sub¬
tus. Imꝑiali enĩ iudicio ñ possunt uira eccłiastĩ¬
testimonia. Sc̃s quid̃e innocentiꝰ in decretali
epła sua ad alexandrũ antiochenũ epm ait
iudicio ꝓuincus. ut duo metropoles fiant. si duo
in etropolitani debeant nominari. Non uisũ est¬
nobis ad mobilitatẽ necessitatũ mundanarum
dĩ eccłiam cõmutari. honoresq aut diuisiones
ꝑpeti. quas ꝓsuis causis faciendas duxerit imꝑa¬
tor. Beatus gregoriꝰ scribens ad theotistam pa¬
triciã inter cęt̾a. si inquit religionis causa dissol¬
qͥa & si hoc lex humana concessit. lex tam̃ diui
na ꝓhibuit. Ecce quẽ admodũ imꝑiali iudicio
ñ possunt eccłiastica uira dissolui. ecce qualiter
qͦd lex humana concessit. lex tam̃ diuina ꝓhi¬

Expanded text:
ege imperatorum non omnibus ecclesiasticis controversiis utendum est, praesertim quum inveniantur evangelicae ac canonicae sanctioni aliquoties obviare. Item lex imperatoris non est supra legem dei, sed subtus, nec imperiali iudicio / possunt iura ecclesiastitestimonia. Sanctus Innocentius quidem in decretali epistola sua ad Alexandrum Antiochenum episcopujudicio provinciis, ut duae metropoles fiant, sic duo metropolitani episcopi debeant nominari. Non ergo visum est, ad mobilitatem necessitatum mundanarum Dei Ecclesiam commutari, honoresque ac divisiones perpeti, quas pro suis causis faciendas duxerit imperator. Beatus autem Gregorius scribens ad Theoctistam patriciam, inter caetera: Si enim, inquit, religionis causa conjugquia, etsi hoc humana concessna prohibuit. » Ecce quemadmodum imperiali judicio non possunt ecclesiastica jura dissolvi. Ecce qualiter, quod lex humana concessit, divina lex prohi
Abbreviated transcription (Latin):
has dimissorias siue comm̃daticias literas
fetimꝰ & cũ ad urãm dilectam fr̃nitatẽ diri¬
gimꝰ. ut in ur̃a parrochia sub sacro ur̃o re¬
gnmne & defensione consistere ualeat.
Ego i qmͣ boitard humilis ep̃s in nomine

Expanded text:
has dimissorias sive commendatitias litteras facimus, et eum ad vestram dilectam fraternitatem dirigimus, ut in vestra parochia sub vestro sacro regimine et defensione consistere valeat. Eg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃s sc̃i.a. Waltero spirensi ep̃o. ego Borgardus
sc̃ẽ Warmatiensis eccl̃ie deuotus gregis xpͣi fa
accipiet. & apłs iubeat hospitalitatẽ sectari.
eos qui cauteriata habent. ꝯscientiã. dicentes
se ẽẽ simplices. cu sint astucia diabolica re¬
pleti. ⁊ ꝓ oꝑe pietatis dicunt se de loco ad lo¬
cum tͣnsire. cũ sint fugitiui fua malitia faci¬

Expanded text:
 sancti α. Walterio Spirensi episcopo, ego Burchardus sanctae Wormaciensis Ecclesiae devotus gregis Christi famApostolus jubeat hospitalitatem sectari,  tamen propter eos qui cauteriatam habent suam conscientiam, dicentes se esse simplices, quum sint astutia diabolica repleti, et pro opere pietatis dicunt se de loco ad locum transire, quum sint sua malitia faci
Abbreviated transcription (Latin):
udire ep̃m attentiꝰ oportet. & ab ipso sus¬
ciꝑe doctrinã fidei. monita autẽ uite a pb̃ris.
inquirere autẽ a diaconib ordinẽ disciplinȩ¬
Sacerdos qͦ utrũq humerũ orario ambit. di¬
aconꝰ uͦ sinistrũ tantũ. ut ad ministerium
expeditiꝰ discurrat. Unde in toletano concilio

Expanded text:
udire episcopum attencius oportet et ab ipso suscipere doctrinam fidei, monita vite a presbiteris inquirere, a diaconibus vero ordinem disciplineSacerdos quoque utrumque humerum orario ambit; diaconus vero sinistrum tantum, ut ad ministerium expeditius discurrat. Unde in Concilio
Abbreviated transcription (Latin):
sollemna celebranda p̃sumat. cũ baculo
introrre. aut uelato capite. altario di assiste
orare in eccłia: & si temere p̃sumpserit. cõ¬
munione pͥuet᷑. Cum uͦ ingressꝰ fuit. ep̃c.¬
aut pb̃r ad missaꝵ sollemnia celebranda. nͥ
passio aliq̃ int̾uenerit. nullomͦ audeat data
suppleant᷑ missaꝵ sollemnia. s qͥuntiũ pouit.

Expanded text:
m celebranda praesumat cum baculo introire, aut velato capite altario Dei assisterorare in ecclesia; et qui temere praesumserit communione privetur. Quum vero ingressus fuerit eprit ad missarum solemnia celebranda, nisi passio aliqua intervenerit, nullo modo audeat data suppleantur missarum solemnia, sed qui initium ponit,
Abbreviated transcription (Latin):
tres m̃ses consccͣtionis suȩ ad fidẽ suã exponen¬
d̾a palliũq suscipiendũ ad apłicã sedẽ ñ mise¬
rit. cõmissa sͥ careat dignitate. sitq licentia
met᷑politanis aliis pꝰ scdam ⁊ t̾ciã admonitio¬
nẽ uiduatis eccłiis cum consilio romani pon¬
tificis ordinando ep̃o subuenire. Si uͦ conse¬
crandi ep̃i negligentia ꝓuen̾it. ut ultͣ tresm̃ses
ecclia iuduata consistat. cõmunione. pͥuet᷑. quo¬
usq aut boco cedat. aut se consecndũ offerre. ñ
retin̾uit uiduatã eccłiam. neq ibi neq alibi
consectionis donũ ꝑcipiat. ĩmo metͦpolitani

Expanded text:
tres menses consecrationis suae ad fidem suam exponendam, palliumque suscipiendum ad apostolicam sedem non miserit, commissa sibi dignitate careat, sitque licentia metropolitanis aliis post secundam et tertiam commonitionem viduatis Ecclesiis cum consilio Romani pontificis ordinando episcopos subvenire. Si vero consecrandi episcopi negligentia provenerit, ut ultra tres menses Ecclesia viduata consistat, communione privetur, quousque aut loco cedat, aut se consecrandum praebere non retinuerit viduatam ecclesiam, neque ibi, neque alibi consecrationis donum percipiat, imo metropolitani
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tat᷑ cont᷑ cos dicens. Si duoꝵ hominũ testi¬
moniũ uerũ ẽ. qr̃e testimoniũ meũ ⁊ patͥs mei ñ ac¬
cipitis: It̾ paulꝰ in epła ad coriithios. In ore
duoꝵ uł tͥũ testiũ. stet õe u̾bũ. It̃ in eplã ad he¬
breos. Q̾s p̃uaricans legẽ moysi. duob uł tribꝰ
testib ꝯuictꝰ sine miseratiõe lapidabat᷑. It ex
Qtͦ testibꝰ qͥsq cłicoꝵ ꝯuinci

Expanded text:
argumentatur, dicens: Si duorum hominum testimonium verum est, quare testimonium meum et Patris non accipitis? Item Paulus in epistola ad Corinthios: In ore duorum vel trium stabit omne verbum. Item in epistola ad Hebraeos. Quis praevaricans legem Moysi, duobus vel tribus testibus convictus, sine miseratione lapidabitur. Quot testibus quisque c
Abbreviated transcription (Latin):
i ep̃o aut pb̃ro aliqd̃ maleficiũ imputatũ
nicare. ⁊ de singlis sͥ imputatis ĩnocentẽ se osten¬
sue purgatiõis addidert̃: ex eoꝵ exẽplo intelligen¬
dũ ẽ. Exxẽplo enĩ sue satisfactionis. noluert̃ ce¬
tis p̃sc̾bere legẽ purgandi. Od̾ uͦ qͣrto loco¬

Expanded text:
 maleficium imputatum nicare, et de singulis sibi imputatis innocentem se ostensuae purgationis addiderunt, ex eorum exemplo intelligendum est; exemplo enim suae satisfactionis noluerunt ceteris praescribere legem purgandi. QUAESTIO
Abbreviated transcription (Latin):
iram᷑ tiapud uos ꝑ occasionẽ
tẽꝑis impacati. aut ambientiũ p̃sũptiõem
aut tumultũ ualuisse ppłarem. ut indignis
quibq ⁊ longe ext̃ sac̾dotale meritũ ꝯstitutis
pastorale fastigiũ ⁊ gub̾natio eccłie crederet᷑.
Non ẽ hoc ꝯsulere ppło s noce̾. nec p̃stare regiñti:
s augere discrim̃. Integͥtas cnĩ p̾sidentiũ. salꝰ
ẽ subditoꝵ. & uͥ ẽ incolumitas obedientie. ibi
sana ẽ forma doctrine. Principatꝰ aũ ⁊ c̾. ⁊ infra.¬

Expanded text:
m apud vos, per occasionem temporis impacati, aut ambientium praesumptionem, aut tumultum valuisse popularem, ut indignis quibusque, et longe extra sacerdotale meritum constitutis, pastorale fastigium et gubernatio Ecclesiae crederetur. Non est hoc consulere populo, sed nocere; nec praestare regimen, sed augere discrimen. Integritas enim praesidentium salus est subditorum; et ubi est incolumitas obedientiae, ibi sana est forma doctrinae. Principatus autem quem a
Abbreviated transcription (Latin):
tionib idoneos ẽẽ censuert. quoꝵ om̃ĩs etas apu¬
erilib exordiis usq ad ꝑfectiores annos ꝑdisci¬
plinȩ eccłiasticȩ stipendia cucurrisset. ut uni¬
cuiq testimoniũ uita pͥor p̃beret. nec pot̾ de eiꝰ
ꝓuectione dubitari. cui ꝓ laborib multis. ꝓ
morib castis ꝓ actionib strenuis. celsioris loci
p̃miũ debet᷑. Si enĩ ad honores mundi sine
suffragio tẽꝑis. sine m̾tto laboris. indignũ ẽ ꝑ¬
ueniri. ⁊ notari ambitꝰ solent qͦs ꝓbitatis do¬
cum̃ta ñ adiuuant: qmͣ diligcns ⁊ qm̃ prudeis
habenda ẽ dispensatio diuinoꝵ munerũ ⁊ cȩ

Expanded text:
tionibus censuerunt, quorum omnis aetas a puerilibus exordiis, usque ad perfectiores annos, per disciplinae ecclesiasticae stipendia cucurrisset, ut unicuique testimonium prior vita perhiberet. Nec potest de ejus provectione dubitari, cui pro laboribus multis, pro moribus castis, pro actibus strenuis celsioris loci praemium debetur. Si enim ad honores mundi sine suffragio temporis, sine merito laboris indignum est pervenire, et notari ambitus solent, quos probitatis documenta non adjuvant, quam diligens, et quam prudens habenda est dispensatio divi
Abbreviated transcription (Latin):
thei. om̃iũ sac̾dotũ xͥ numerꝰ crudit᷑. ⁊ inde uni
fructũ. qͥ rectũ tenet in eligendo sac̾dote. iudi¬
ciũ: ita gͣni semctipsũ afficit dãnatione. qͥ ad sue
dignitatis collegiũ sublimat indignũ. Non enĩ
in cuiꝰqm ꝑsona p̃t̾mittendũ ẽ. qd̃ institutis gen̾a¬
lib ꝯtinet᷑. Nec putandꝰ ẽ honor ille legitimꝰ.
qͥ fuerit contͣ diuinȩ legis p̃cepta collatꝰ. Merito¬

Expanded text:
hristi sacerdotum numerus eruditur, et proinde unicfructum, qui rectum tenet in eligendo sacerdote judicium, ita gravi semetipsum afficit damno, qui ad suae dignitatis collegium sublimat indignum. Non enim in cujusquam persona praetermittendum est quod institutis generalibus continetur, nec putandus est honor ille legitimus, qui fuerit contra divinae legis praecepta collatus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uocare: unpr̃ iustinanꝰ scͥbit. Si qͥs in quac̃q lite
it̾m ꝓuocau̾it. ñ licet ci t̾cio in eadẽ lite suꝑ hisdẽ
capłis ꝓuocatione uti. uł sententias excellentissi¬
moꝵ p̃fectoꝵ p̃torio retͣctare. licentia danda liti¬
gatorib arbitro dato ipsiꝰ audientrã qͥ eum
dedit añ litis contestationẽ inuocare. ⁊ huiꝰmodiͣ .i q ꝑue¬
petitionẽ in imme ui ꝓuocationis optiner e.

Expanded text:
acunque lite iterum provocaverit, non liceat ei tertio in eadem lite super eisdem capitulis provocatione uti, vel sententias excellentissimorum praefectorum praetorio retractare, licentia danda litigatoribus, arbitro dato, ipsius audientiam, qui eum dedit, ante litis contestationem invocare, et hujusmodi petitione minime provocationis vim obtinente.