comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia binas contunctiones eccłe cum xp̃o
ei demonstrauit. Et dixit michi. Nȩ signa¬
ueris uerba ꝓphetiȩ libri huius. tẽpus
enun ꝓpe est. Signata est scriptura illis.
a quib non intelligitur. Precipitur gͦ ioħi
ne signet uerba ꝓphetie libri huius. iqd ÷
ne tacendo obscuritates eius abscondat.
sed exponendo potius om̃ib scire uolentib¬
ea manifestet. eoqđ dies iudicii qui in hoc
libro diuersis modis describitur ꝓpe sit.
& necesse habeamus ut ꝑiculum quod
imminet uideamus corde. ne sicut fur
inciutos occupet & ꝑdãt. Sed car iohes
scd̾m preceptum angłi cũ obscuritates
libri huius exponendo & describendo ma¬
nifestare noluit. presertm cum ꝓpter
easdem obscuritates. quidam in errorem
& heresim decideruit dicentes. xp̃m post
resurrectionẽ ꝑ mille annorũ spacium
cum om̃ib scis in hoc mundo carnalit̃
esse regnaturum: Uerũ qđ non fecit
scribendo. credimus eũ fecisse predicando.

Expanded text:
quia binas conjunctiones Ecclesiae cum Christo quia binas conjunctiones Ecclesiae cum Christo ei demonstravit. Et dixit mihi: Ne signaveris verba prophetiae libri hujus; tempus enim prope est. Signata est Scriptura illis, a quibus non intelligitur. Praecipitur igitur Joanni ne signet verba prophetiae libri hujus, id est, ne tacendo obscuritates ejus abscondat, sed exponendo potius omnibus eam scire volentibus manifestet; eo quod dies judicii, qui in hoc libro diversis modis describitur, prope sit, et necesse habeamus ut periculum, quod imminet, corde videamus, ne sicut fur incautos occupet et perdat. Sed cur Joannes undum praeceptum angelicum obscuritates libri hujus exponendo et describendo manifestare noluit; praesertim cum propter easdem obscuritates quidam in errorem et haeresim deciderint, dicentes Christum post resurrectionem per mille annorum spatium cum omnibus sanctis in mundo carnaliter esse regnaturum. Verum quod non fecit scribendo, credimus eum fecisse praedicando.
Abbreviated transcription (Latin):
ptum est. gaudeamus & exultemus &
demus głam ei. quia uenerunt nuptiȩ¬
agni. & uixor eius preparauit se. & da¬
tum est ei ut oꝑiat se byssino splenden
te candido. byssinum enim inquit¬
iustificationes sunt scõrum: continuo
angłm adorare uoluit. Simili modo &
in sequentib cũ ei demonstrata esset de¬
iectio antixpͣi. alligatio dtaboli in abyssũ.
gła resurrectionis: nullo modo angłm
adorare uoluit. Cũ autẽ in fine huius urisionis
demonstratũ esset ei qualit᷑ ȩccła post
resurrectionis głam xp̃o in eternũ cũ
illo regnatura sociabitur: continuo angłm
adorare uoluit. Coniungitur nanq eccł̃a
cotidie xp̃o ꝑ fidem. coeteraq bona oꝑa
que ꝑ bẏssum designant᷑. coniungetrr
u ei post resurrectionẽ multo excelsius
atq nobilus. non im ꝑ partes sicut
modo. sed tota simul in eternũ cum illo
mansura. & sine fine cum illo regnatura
Igitur ioħes bis angłm adorare uoluit:

Expanded text:
ptum est: Gaudeamus et exsultemus, et ptum est: Gaudeamus et exsultemus, et demus gAgni, et uxor eius pręparauit se. Et datum est illi, ut cooperiat se byssino splendenti et candido; byssinum enim ustificationes sunt sanctorum; continuo angelum adorare voluit. Simili modo et in sequentibus, cum ei demonstrata esset dejectio Antichristi, alligatio diaboli in abyssum, gloria resurrectionis, nullo modo angelum adorare voluit; cum autem in fine hujus visionis demonstratum esset ei qualiter Ecclesia post resurrectionis gloriam Christo in aeternum cum illo regnatura sociabitur, continuo angelum adorare voluit; conjungitur namque Ecclesia quotidie Christo per fidem, caeteraque bona opera, quae per byssum designantur. Conjungetur vero ei post resurrectionem multo excelsius atque nobilius, non jam per partes, sicut modo; sed tota simul in aeternum cum illo mansura, et sine fine regnatura. Igitur Joannes bis angelum adorare voluit;
Abbreviated transcription (Latin):
Et de xp̃o paulus dicit. quia factus sit
maledictũ ꝓ nobis. quia mortẽ que:
maledictio primt hominis ꝓ nr̃a salute
suscepit. Sed & cam ꝓ reatu homicidii
maledictus est a dõ. Q contẽptorib le¬
gis dicit moẏses. Maledictus qui nori
ꝑmanserit in sermonib libri hitius.
Similiter & nos cũ grauiter peccamus.
ipsi nosmet ipsos pessima maledictione
damnamus. Om̃e gͥ maledictum nori
erit amplius: quia peccatum non erit
neq aliquid qđ occasionem prebeat pec¬
candi. Oaledictio quoq primi hominis
in resurrectione delebitur: cũ imorta¬
litas omnib electis fuerit attributa
& sedes dĩ & agni in illa erunt. Si mͦ
sunt sci dĩ in hac uita positi sedes dĩ.
quanto magis tunc cum corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ. & mortale
hoc induerit immortalitatem: Et serui
eius seruient ei. Que est ista seruitus qͣ

Expanded text:
Et de Christo Paulus dicit quod factus sit Et de Christo Paulus dicit quod factus sit maledictum pro nobis ; quia mortem, quae est maledictio primi hominis, pro nostra salute suscepit . Sed et Cain pro reatu homicidii maledictus est a Deo . Et contemptoribus Legis dicit Moyses: Maledictus qui non permanserit in sermonibus libri hujus . Similiter et nos cum graviter peccamus, ipsi nosmetipsos pessima maledictione damnamus. Omne igitur maledictum non erit amplius; quia peccatum non erit, nec aliquid quod occasionem praebeat peccandi. Maledictio quoque primi hominis in resurrectione delebitur, cum immortalitas omnibus electis fuerit attributa. Et sedes Dei, et Agni in illa erunt . Si modo sunt sancti Dei in hac vita positi sedes Dei, quanto magis tunc, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem? Et servi ejus servient
Abbreviated transcription (Latin):
tem fluminis. possumus & angłos &
homines intelligere. Utranq gͥ partem
sicdebit. Afferens fructus duodetim
Fructus duodecun apl̃i sunt. om̃sq ꝗta
eorꝰ doctrinam sunt secuti. Fructus duo¬
decim lignũ uite afferet: quia in illa
beatitudine. xp̃c omnẽ malcitudinem
fidelium collocabit. Permenses singulos
retddens fructũ suũ. Alenses singuli tẽ¬
pora sunt abinitio mundi usq ad finẽ
eius. de quib frequenter aiximus. Per
menses gͦ singulos reddet fructum sut̃:
quia omnes electos qui singulis tempori¬
bus fuerunt & erunt usq ad finem. u
illa beatitudine patri representabit. Et
folia ligni ad sanitatẽ gentium. Folia
ligni. uerba sunt euangłi. que sanitatẽ
multis gentib prestiterunt. Q&̾ est sensus.
maledictũ non erit amplius. Cum dicit
omne maledictũ. demonstrat plurimas
esse maledictiones. Oaledictionẽ mortis
primus homo incurrit quando peccauit.¬
& abillo in omnes homines ꝑtransiit.

Expanded text:
tem fluminis possumus angelos et tem fluminis possumus angelos et homines intelligere. Utramque igitur partem aliter possidebit. Afferens fructus duodecim. Fructus duodecim apostoli sunt, omnesque qui eorum doctrinam sunt secuti: fructus duodecim lignum vitae afferet; quia in illa beatitudine Christus omnem multitudinem fidelium collocabit. Per menses singulos reddens fructum suum. Menses singuli tempora sunt ab initio mundi usque ad finem ejus, de quibus frequenter diximus. Per menses ergo singulos reddet fructum suum; quia omnes electos qui singulis temporibus fuerunt, et erunt usque ad finem, in illa beatitudine Patri repraesentabit. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Folia ligni verba sunt Evangelii, quae sanitatem multis gentibus praestiterunt. Et est sensus: maledictum non erit amplius. Cum dicit, omne maledictum demonstrat plurimas esse maledictiones. Maledictionem mortis primus homo incurrit, quando peccavit, et ab illo in omnes homines pertransivit .
Abbreviated transcription (Latin):
acuitur: quia om̃is intentio scõrum ad
illum tendit qui unus est & in quo etiã
ipsi unu fumt. Fuuius gͦ iste qui głam
sc̃orum designat splendorem christalli
habere dicitur: quia unicuiq fideliũ
sedm qualitatẽ oꝑum suorum refulget.
sicut dicit apłs. Stella enim abstella
differt in claritate. sic & resurrectio
mortuorũ. Quti de sede d̃ĩ & agni proce¬
dere dicitur: quia abipso ꝓcedet om̃is
gła scõrum qui auctor est omnium
bonorum. Qui etiã in medio plateȩ crui¬
tatis decurrere dicitur: quia corda scõꝵ
ꝑpetua suauitatis dulcedine letificabit.
Q ex utraq parte fluminis lignũ uitȩ.
ł rechieli in utraq ripa torrentis plurima
ligna demonstrata sunt. de quib siꝑius
utranq partem fluminis occupasse dicit.
Sed illic ꝑ multa ligna multi predica¬
totes. hic autem ꝑunum utte lignum
unus. xp̃c designatur. qui est uita cun¬
ctorum fidelium. Per utranq quoq par¬

Expanded text:
acuitur; quia omnis intentio sanctorum ad acuitur; quia omnis intentio sanctorum ad illum tendit, qui unus est, et in quo etiam ipsi unum fiunt. Fluvius ergo iste, qui gloriam sanctorum designat, splendorem crystalli habere dicitur; quia unicuique fidelium secundum qualitatem operum suorum refulget, sicut dicit Apostolus: Stella enim ab stella differt in claritate, sic et resurrectio mortuorum . Qui de sede Dei et Agni procedere dicitur; quia ab ipso procedet omnis gloria sanctorum, qui auctor est omnium bonorum: qui etiam in medio plateae civitatis decurrere dicitur; quia corda sanctorum perpetua suavitatis dulcedine laetificabit. Et ex utraque parte fluminis lignum vitae . Ezechieli in utraque ripa torrentis plurima ligna demonstrata sunt, de quibus superiutramque partem fluminis occupasse dicit. Sed illic per multa ligna multi praedicatores: hic autem per unum vitae lignum unus Christus designatur, qui est vita cunctorum fidelium: per utramque vero par
Abbreviated transcription (Latin):
Porto ꝑ fluiuum qui nullo ardore solis
gxiccatir. gła scõrum ꝑpetua intelligitira.
Qui a sedle dĩ & agni ꝓcedere dicitur. qͥa
abillo fluuius głe scõrum ꝓcedet. a quo
illis in carne positis ꝓcesfit rittus omntũ
bonorum. Qui fluuius splendidus tanq̃m
christallus esse dicitur. Verũ quia huius
lapidis in hoc libro sepe fit mentio: pla¬
cuit ut de natura & significatione eius
patica dicamus. Hic lapis. clarior est om̃ib
lapidib. Nascitur auem in frigidissimis
locis i quib frigus nunquã recedit. qͥa
ex inferiori parte saxo inheret aliquantu¬
habens. in summitate uͦ acuitur. eun¬
dem tamen ordinem sex angulorum
usq ad summitatem seruans. Significat
stalli. puritatem mentiũ scõrũ. Sex an¬
guli ꝑfectionem demonstrant oꝑum bo¬
notum. Ordinem sex angulorũ. usq ad
summitatẽ ducit: quia sc̃i hoc student
ut ꝑfectionem oꝑum bonorũ tisq ad finẽ
uite ꝑducant. In suꝑiorib suminitate

Expanded text:
Porro per fluvium, qui nullo ardore solis Porro per fluvium, qui nullo ardore solis exsiccatur, gloria sanctorum perpetua intelligitur: qui a sede Dei et Agni procedere dicitur; quia ab illo fluvius gloriae sanctorum procedet, a quo, illis in carne positis, processit rivus omnium bonorum. Qui fluvius splendidus tamquam crystallus esse dicitur: verum quia hujus lapidis in hoc libro saepe fit mentio, placuit ut de natura et significatione ejus pauca dicamus. Hic lapis clarior est omnibus lapidibus: nascitur autem in frigidissimis locis, a quibus frigus numquam recedit. Quia ex inferiori parte saxo aliquantuhabens, in summitate vero acuitur; eumdem tamen ordinem sex angulorum usque ad summitatem servans. Significat stalli puritatem mentium 586 sanctorum: sex anguli perfectionem demonstrant operum bonorum. Ordinem sex angulorum usque ad summitatem ducit; quia sancti hoc student, ut perfectionem bonorum operum usque ad finem vitae perducant: in superioribus vero summitate
Abbreviated transcription (Latin):
seis patrib editus est decurrit. Per ligna
ũ doctorts eccłȩ designantur. Qui in utrisq
ripis. idest in doctrina ueteris ac nocu te¬
stamenti plantati esse dicuntur. a qua suc¬
cum seentiȩ trahentes. & fructus gignut̃¬
& folia. Per fructus nanq oꝑa bona. per
folia autem uerba prȩdicationis signantur.
trustus in cibũ & folia ad medicinã ꝓficitit̃.
quia imusqutsq doctor. languenti anunȩ
maticiram uerborũ saluitferam tunc mi¬
nistrat cum eam prius exemplis oꝑum bo¬
norum pauierit. Ecce ezechiel torrentem de
tmplo exisse uidisse se dixit. iobes autem
nori torrentem sed flutuum a sede dĩ & agni
ꝓcetentem sibi ostensum fiuisse dicit Torreas
et iimio arlore solis solet sucari. fliuius
u nallo ardore solis exiccatur. Non incon¬
uementer gͥ ꝑ torrentem diuina scriptitra
exprimitur. quȩ ueniente sole idest dño
aduidiciũ sicabitur: quia post resutrecti¬
onem quitna scriptuta necessatia ñ erit.

Expanded text:
sanctis Patribus editus est, decurrit: per ligna sanctis Patribus editus est, decurrit: per ligna vero doctores Ecclesiae designantur, qui in utrisque ripis, id est, in doctrina veteris ac novi Testamenti plantati esse dicuntur; unde aquas verae scientiae trahentes, et fructus gignunt, et folia: per fructus namque opera bona, per folia autem verba praedicationis designantur. Fructus in cibum, et folia ad medicinam proficiunt; quia unusquisque doctor languenti animae medicinam verborum salutiferam tunc ministrat, cum eam prius exemplis bonorum operum paverit. Ecce Ezechiel torrentem de templo exiisse se vidisse dixit: Joannes autem non torrentem, sed fluvium a sede Dei et Agni procedentem sibi ostensum fuisse dicit . Torrens ex nimio ardore solis solet siccari, fluvius vero nullo ardore exsiccatur: non inconvenienter ergo per torrentem divina Scriptura exprimitur, quae veniente sole, id est, Domino ad judicium, siccabitur; quia post resurrectionem divina Scriptura necessaria non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
lus non uidit ds̃ absq te. que preparasti
expectantib te. Ecce apgłs ꝓpħim usq add
locum prȩfinitũ duxit. & non eum trans¬
templanda secreta & archana mysteria suę
diuinitatis ꝑduxit. sed nequaquã eos trans¬
ducit. quia fragilitas humana non potest
ꝑfecte comprehendere illa inscrutabilia &
diuina mẏsteria. Et sicut qui regios cibos
odoratus est & eorũ dulcedinem pregusta¬
uit. amplius eos desiderat quam ille qui
nec eos uidit neq odoratus est. nec qualis
esset eorum dulcedo gustando sensit: ita
& sci qui ꝑ contẽplationis gr̾am dulcedinẽ
patriȩ cȩlestis sepe degustant. multo ampli¬
us in eius amore cotidie exardescunt. quã
illi qũi ꝓpter dulcedinẽ scł̃i dulcedinẽ
non sentiunt uite eterne. Dicit idem pro¬
peta in sequentib utdisse sc ligna ⁊ipa
siiuaq ripa torrentis. quorũ fructus erant
in abum & folia ad medicinã Due rtpe
duo trestamenta significant. Intra has duas
tipus magnus torrens scriptutarũ qui a

Expanded text:
absque te, quae praeparasti exspectantibus te . Ecce angelus prophetam usque ad locum praefinitum duxit, et non cum transue ad contemplanda secreta et arcana mysteria suae divinitatis perducit: sed nequaquam eos transducit; quia fragilitas humana perfecte non potest comprehendere illa inscrutabilia et divina mysteria. Et sicut qui regios cibos odoratus est, et eorum dulcedinem praegustavit; amplius eos desiderat, quam ille qui nec eos vidit, nec odoratus est, nec qualis esset eorum dulcedo gustando sensit: ita et sancti, qui per contemplationis gratiam dulcedinem patriae coelestis saepe degustant, multo amplius in ejus amore quotidie exardescunt, quam illi qui propter dulcedinem saeculi dulcedinem non sentiunt vitae aeternae. Dicit idem propheta in sequentibus vidisse se ligna in utraque ripa torrentis, quorum fructus erant in cibum, et folia ad medicinam. Duae ripae duo Testamenta significant: inter has duas ripas magnus torrens Scripturarum, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
ctos eius a quattuor uentis celi. & a sum
mitate cȩlorũ. Nec intrabit in illa aliqͥd
comquinatũ. & faciens abominationem
& mendacium. nisi qui scripti sunt
libro uite agni. Inquinatos uocat eos. qͥ
se diuersis scelerib inquinauerutit. Abo¬
minationem autẽ faciunt. qui malum
oꝑantur. Nichil enim ab ominabitur ds̃
nisi maliciam. sicut in sapientię libro scri¬
ptum est. Misereris omniũ dñe. & trichil
odisti eorũ que fecisti. Quȩri autẽ potest.
cur mendaciũ fieri dicatur. Qd̃ autem
fatimus iam non est mendaciũ. quia qđ
factũ est non potest non esse factũ ut sit
mendaciũ. Sed factũ ꝓ locutione posuit
Peccatũ quippe mendacu loquencto facimꝰ.
non oꝑando. Possumus etiã ꝑ mendaciui
om̃e peccatũ intelligere. Scimus enĩ quia
qds ueritas est peccatũ uͦ deceptio est anima¬
rum. Quicquid gͦ contrarium est ueritati
atq ad deceptionem ꝑtinet animarum.¬

Expanded text:
ctos ejus a quatctos ejus a quatmitate coelorum . Nec intrabit in eam aliquid coinquinatum, et faciens abominationem et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro Vitae Agni. Inquinatos vocat eos, qui se diversis sceleribus inquinaverunt: abominationem autem faciunt, qui malum operantur; nihil enim abominatur Deus, nisi malitiam, sicut in libro Sapientiae scriptum est: Miodisti, quae fecisti . Quaeri autem potest cur mendacium fieri dicatur. Quod autem facimus, jam non est mendacium, quia quod factum est, non potest non esse factum, ut sit mendacium. Sed factum pro locutione posuit; peccatum quippe mendacii loquendo facimus, non operando. Possumus etiam per mendacium omne peccatum intelligere; scimus enim quia Deus veritas est, peccatum vero deceptio est animarum. Quidquid ergo contrarium est veritati, atque ad deceptionem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
portarũ idest mentiũ obseratio necessaria
non ertc. Nam & scđm litterã erit ibi dies
ꝑpetuuis. nulla nocte succetdente: & afferent̃
glam gentiũ & honorẽ in illã. Siꝑus re¬
ges teriȩ idest predicatores sc̃os gł̃am suam
isse designatas. Si gͦ gła prȩdicatorũ gentes
sunt: gła gentium que est: Hisi forte
sccsm salomonẽ hoc dictũ intelligamus
qui dicit Gła senũ filii filiorũ. & gła
filiorum patres eorũ. Gła nanq senum
idest apłorum filii sunt filiorũ. gentes¬
pulos eorũ crediderunt. Gła uͦ filiorum
erunt patres eorũ: quia gaudebunt gentes.
eo qd tanti meriti tanteq excellentię patres
habeant. cum eorũ głȩ participes. eẽ. meru¬
eruit. Qd̃ autẽ dicit afferent. possumus
ad angłos referre qui in die uidicii scos
drt̃ ad ꝑcipienda proemia ͭ ꝓmissa deducenł.
sicut ns dicit in euangłio. Outet filius
hominis angłos suos. & congregabit ele¬

Expanded text:
portarum, id est, mensium observatio necessaria portarum, id est, mensium observatio necessaria non erit; nam et secundum litteram erit ibi dies perpetuus, nulla nocte succedente. . Et afferent gloriam gentium, et honorem in illam. Superius reges terrae, id est, praedicatores sanctos, gloriam suam gloria praedicatorum gentes sunt, gloria gentium quae est? Nisi forte secundum Salomonem hoc dictum intelligamus, qui dicit: Gloria senum filii filiorum: et gloria filiorum patres eorum . Gloria namque senum, id est, apostolorum, filii sunt filiorum, id espulos eorum crediderunt: gloria vero filiorum erunt patres eorum; quia gaudebunt gentes, eo quod tanti meriti tantaeque excellentiae patres habeant, cum eorum gloriae participes esse meruerint. Quod autem dicit afferent, possumus ad angelos referre; qui in die judicii sanctos Dei ad percipienda praemia repromissa deducent, sicut Dominus dicit in Evangelio: Mittet Filius hominis angelos suos, et congregabunt ele
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt dño reprȩsentabunt. Et portȩ eius
non cdaudentur ꝑ diem. Nox eñĩ non erit
illi. Suꝑius ꝑ duodecum portas quȩ ex duo¬
detim margaritis fuisse dicunt᷑. apłos fuisse
dximus designatos. Sed hic ubi sine numero
ponuntur. aliam significationẽ habent:
Significant nanq corda fideliũ. Fideles qͥppe
in hac uita positi noctem patiurit᷑. id÷ demo¬
nes & impios homines. Portas autẽ in nocte
claudunt: cũ contra omnia temptamenta
demonum aditus mentiu suarum obstruuit.
atq ea a se repellunt. Claudunt etiã portas
in nocte: cũ contra maliciã prauorum ho¬
minum corda sua muniunt: ut ñ audiaNT
linguam detrahentẽ: non reddant malum
ꝙ malo. uel maledictũ ꝓ maledicto. ut
scđm ꝓpħam excutiant manus suas abom̃i
munere. obturent aures suas ne audiant san-¬
guinem. & elaudant oculos suos ne uide¬
ant malũ. Porro in illa beatitudine ubi
nullus demon. nullus reprobus esse poterit:
qui mala suadeat. qui ꝑ noctem designant̃

Expanded text:
e ejus non claudentur per diem; nox enim non erit illic. Superius per duodecim portas, quae ex duodecim margaritis fuisse dicuntur, apostolos fuisse diximus designatos: sed hic ubi sine numero ponuntur, aliam significationem habent; significant namque corda fidelium, fideles namque in hac vita positi noctem patiuntur, id est, daemones et impios homines. Portas autem in nocte claudunt, cum contra omnia tentamenta daemonum aditus mentium suarum obstruunt, eaque a se repellunt. Claudunt etiam portas in nocte, cum contra malitiam pravorum hominum corda sua muniunt; ut non audiant linguam detrahentem, non reddant malum pro malo, vel maledictum pro maledicto, ut secundum prophetam: Excutiant manus suas ab omni munere, et obturent aures suas, ne audiant sanguinem; et claudant oculos suos, ne videant malum . Porro in illa beatitudine, ubi nullus daemon, nullus reprobus esse poterit, qui mala suadeat, qui per noctem designantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinis scripturis inuestigare deside¬
rat: necesse est ut hystorie intelligentiã
prius possideat. Scdo angłs ꝓpħam mil¬
le cubitos ducit: cũ dñs fidelem suum
ad motalem intelligentiam ꝑcipiendã
accendit. Per aquam usq ad genua cũ
transducit: cum moralis scientie senfus ei
manifestat. Tercio angłs ꝓpħam mille cũ¬
bitos ducit: cũ dñs post moralem intellisen
usq ad renes eũ transducit cũ sp̃ualis scientie
sensus ei aꝑit. Quarto ꝓpħam angłs mnille
cubitos ducit: cum post intelligentiã seri¬
pturarum fidelem suũ dr̃s ad contẽplanda

Expanded text:
in divinis Scripturis investigare desidein divinis Scripturis investigare desiderat, necesse est ut historiae intelligentiam prius possideat: secundo angelus prophetam mille cubitos ducit, cum Dominus fidelem suum ad moralem intelligentiam percipiendam accendit: per aquam usque ad genua eum transducit, cum moralis scientiae sensus ei manifestat. Tertio angelus prophetam mille cubitos ducit, cum Dominus post moralem intelligentusque ad renes eum transducit, cum spiritualis scientiae sensus ei aperit. Quarto prophetam angelus mille cubitos ducit, cum post intelligentiam Scripturarum fidelem suum Dominus ad contemplanda
Abbreviated transcription (Latin):
in caminum ignis. Nam & illis qui oleũ
caritatis in uasis suis non habuerent. dau¬
detur ianua regni cęlestis. diceturq illis
li in ultima uisione torrens demoristra¬
tus est. qui de templo exibat & decurre¬
bat in mare. De quo ita loquitur. Q du¬
xit me inquit angłs mille cubitos. &
transduxit me ꝑ aquã usq ad talos. Et
duxit me mille cubitos. & transduxit me
ꝑ aquã usq ad genua. Et duxit me mille
cubitos. & transduxit me ꝑaquam usq
ad renes. Q duxit me mille cubitos.tor¬
rentemq non potui transuadare. quia in¬
tumuerant aque torrentis qui transua¬
dari non potest̾. Per torrenteᷤ scripturã
diuinam intelligere debemus. Que de tẽ¬
pturas ad hoc discere uolunt ut ipsi
instruant. Millenarius uͦ numerus. ꝑfe¬
ctionem alicuius rei sepe demonstrat
Et pruma transductio ad hystorie intel¬
ligentiam. scda ad moralem. tercia ꝑtinet
desiderium largitur intelligendi scriptu¬
enim moralem & sp̃ualem intelligentiã

Expanded text:
is ardentis . Nam et illis qui oleum charitatis in vasis suis non habuerint, claudetur janua regni coelestis; diceturque illis li in ultima visione torrens demonstratus est, qui de templo exibat, et decurrebat in mare, de quo ita loquitur: Et duxit me, inquit, angelus mille cubitos, et transduxit me per aquam usque ad talos. Et duxit me mille cubitos, et transduxit me per aquam usque ad genua. Et duxit me mille cubitos, et transduxit me per aquam usque ad renes. Et duxit me mille cubitos, torrentemque non potui transvadere; quia intumuerant aquae torrentis, qui transvadari non potest . Per torrentem Scripturam divinam intelligere debemus, quae de tempturas ad hoc discere volunt, ut ipsi tiam instruant: millenarius vero numerus perfectionem alicujus rei saepe demonstrat. Et prima transductio ad historiae intelligentiam, secunda ad moralem, tertia pertinedesiderium largitur intelligendi Scriptuenim moralem et spiritalem intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
incorrectum qđ corrigi possit. lux noui
ac ueteris testamenti necessaria non erit.
lllius enĩ lumine scĩ sine fine ꝑfruentur
qui auctor est lucis. qui illuminat
ominem hominem uententẽ in hunc mundũ
Et ambulabunt gentes ꝑ lumen cius. &
riges terie afferent głam suã & honorem
in illam. Per gentes. om̃s electi designant᷑.
Sed quo ambulabunt: Ambulabunt mente
non corpore ñ mutando locũ sed consideran¬
do omnipotentiam dĩ diumitatẽ atq maie¬
staem. Per lumen ȩccłȩ ambulabunt: quia
ut hoc icer ꝑficere possint. illo lumine il¬
rutus est. Per reges autẽ terię. apłi & coeteri
preticatores designant᷑. Głam uͦ & honorem

Expanded text:
incorrectum quod corrigi possit, lux novi incorrectum quod corrigi possit, lux novi ac veteris Testamenti necessaria non erit; illius enim lumine sancti sine fine perfruentur, qui auctor est lucis, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Et ambulabunt gentes per lumen ejus, et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illam. Per gentes omnes electi designantur. Sed quomodo ambulabunt? Ambulabunt mente, non corpore: non mutando locum, sed considerando omnipotentiam, divinitatem atque majestatem. Per lumen Ecclesiae ambulabunt; quia ut hoc iter perficere possint, illo lumine ildaturus est: per reges autem terrae apostoli et caeteri praedicatores designantur: gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ odorem suauissimum prebent dño.
non carnes pecudũ quȩ in altari crema¬
bantur. Ioħes gͦ templũ in scã cuitate ñ
se uidisse dixit: quia hȩc om̃ia que dini¬
mus in illa beatitudine necessaria nor
erunt. Absterget enim ds̃ omnẽ lacrimã
aboculis scoꝵ & mors ultra non erit. neq
luctus. neq clamor. neq dolor erit. que
prua abierunt Dñs uͦ templũ illius erit
& agnus. quia in illo erunt sc̃i & N
illo habitabunt. sicut ipse dixit discipu¬
lis suis. Sicut ego in patre. & uos in me
& ego in uobis. Et ciuitas non eget sole
neq luna ut luceant in ea. Nam claritas
di illuminabit eam & lucerna eius est
agnus. Per solem nouũ testamentũ. ꝑ lunã
uetus designatur. Absq istis duob lumina¬
ribus eccła ꝑuiam rectitudinis in tenebris
huius scłi. sine crebris offensionib incede¬
re non pocest. In illa autẽ beatitudine ubi
nulle tenebre erunt. nulla offensio. nichil

Expanded text:
quae odorem suavissimum praebent Domino, quae odorem suavissimum praebent Domino, non carnes pecudum, quae in altari cremabantur. Joannes ergo templum in sancta civitate se non vidisse dixit; quia haec omnia quae diximus, in illa beatitudine necessaria non erunt: Absterget enim Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, et mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor, neque dolor erit ultra, quae prima abierunt . Dominus vero templum illius erit et Agnus; quia in illo erunt sancti, et in illo habitabunt, sicut ipse dixit discipulis suis: Sicut ego in Patre, et vos in me, et ego in vobis . Et civitas non eget sole, neque luna, ut luceant in ea; nam claritas Dei illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus. Per solem novum Testamentum, per lunam vetus designatur. Absque istis duobus luminaribus Ecclesia per viam rectitudinis in tenebris hujus saeculi sine crebris offensionibus incedere non potest: in illa autem beatitudine, ubi nullae tenebrae erunt, nulla offensio, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ad mentes angłorum nulla unquã
uana cogitatio accedere potuit quȩ eas
macularet: ita & sc̃is post resurrectionem
nulla unquã inutilis cogitatio aduenuit.
quę eor mentes commactilet. Et templũ
non uidi in ea. dñs enĩ om̃ps templũ iullꝰ
est & agnus. Per templũ in quo hostie & a¬
crificia offerebant᷑. prȩsens eccł̃a designat᷑.
in qua non carnalia sed sp̃ualia sacrificia
cotidie dõ offerunt᷑. Nam sicut alic sedm
qualitatem peccatorum exercebatur ritus
sacrificiorum: ita & in ȩccła scõm moduꝰ
culparum debent esse sacrificia poenitentie
sacrificia orationũ. flecuũ. cordis cõpunstio¬
num. De talib sacrificiis ꝓpħa loquitur
dicens. Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus.
Et iterũ. Tunc acceptabis sacrificiũ uisticiȩ
Si est sacrificiũ iusticiȩ: est & patientie.
est & abstinentie. est & humilitatis coetera¬
rarumq uirtutum. Hȩc sunt sacrificia

Expanded text:
sicut ad mentes angelorum nulla umquam sicut ad mentes angelorum nulla umquam vana 584 cogitatio accedere potuit, quae eos macularet; ita et sanctis post resurrectionem nulla umquam inutilis cogitatio adveniet, quae eorum mentes commaculet. Et templum non vidi in ea; Dominus enim omnipotens templum illius est, et Agnus. Per templum, in quo hostiae et sacrificia offerebantur, praesens Ecclesia designatur, in qua non carnalia, sed spiritalia sacrificia quotidie Deo offeruntur. Nam sicut illic secundum qualitatem peccatorum exercebatur ritus sacrificiorum; ita et in Ecclesia secundum modum culparum debent esse sacrificia poenitentiae, sacrificia orationum, fletuum, cordis compunctionum. De talibus sacrificiis Propheta loquitur dicens: Sacrificium Deo spiritus contribulatus ; et iterum: Tunc acceptabis sacrificium justitiae . Si est sacrificium justitiae, est et patientiae, est et abstinentiae, est et humilitatis caeterarumque virtutum. Haec sunt sacrificia,
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius moriendo clarificauert᷑. Et duode¬
cim porte. duodecim margarite sunt ꝑ¬
singulas. Nam singule portȩ. erant ex
singulis margaritis. Hoc scđ̃m litteram
stare ñ potest. Si singule portȩ erant
ex singulis margaritis : quomͦ ꝑ unam¬
quãq duodecim margarite fuisse dicuN
Setl sp̃ualiter intelligendũ esꝰt. Duodecim
nanq margarite ex quib singulȩ porte
esse dicuntur. id÷ simul centum quadra¬
ginta quattuor ꝑ quas apłor successores
doctores uidelicet eccłȩ designant᷑. qui
fidem doctrinãq apłoꝵ sunt secuti. &
actus imitati. qui ꝓpt᷑ uite mundiciã
& sc̃itatem precipuam ꝑ canddore marga-¬
ritarum significantur. Et plateȩ ciuita¬
tis aurũ mundũ. tanquã uitrũ plucidũ.
Suꝑius ꝑ aurũ mundũ & uitru mundũ.
ꝑfectos uitos & scõs angłos diximus fuisse¬
designatos. Sed hic ꝑ plateam ciuitatis
mentes fideliũ. ꝑ aurum uͦ mundũ &
tutrum ꝑlucidum. mundicia mentiu

Expanded text:
t. Et duodecim portae duodecim margaritae per singulas: et singulae portae erant ex singulis margaritis. Hoc secundum litteram stare non potest. Si singulae portae erant ex singulis margaritis, quomodo per unamquamque duodecim margaritae fuisse dicuntur. Sed spiritaliter intelligendum est, duodecim namqst, centum quadraginta quatuor, per quas apostolorum successores doctores Ecclesiae designantur, qui fidem doctrinamque apostolorum sunt secuti, et actus imitati: qui propter vitae munditiam et sanctitatem praecipuam per candorem margaritarum significantur. Et plateae civitatis aurum mundum, tamquam vitrum perlucidum. Superius per aurum mundum et vitrum mundum perfectos viros et sanctos angelos diximus significatos: sed hic per plateam civitatis mentes fidelium: per aurum vero mundum, et vitrum perlucidum munditia mentium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum est. euacuabitur qđ ex parte est.
Et iterum. Uidemus nunc ꝑ speculũ &¬
in enigmate. tunc autẽ facie ad faciem.
Hunc torrentẽ idem paulus transmeare sẽ
non posse considerans dicebat. O altitudo
diuitiarum sapientie & scientiȩ dĩ. quam
incomprehensibilia sunt uidicia euis. &
inuestigabiles uiȩ eius. Quis enĩ cognouiit

Expanded text:
perfectum est, evacuabitur quod ex parte est ; et iterum: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Hunc torrentem idem Paulus transmeare se non posse considerans dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabi
Abbreviated transcription (Latin):
quia purpura ornamentũ est regale. Per
amethistum gͥ. apłi eorũq similes designan᷑.
Qui ornamentũ diꝰ fuerunt. quia eũ per
untuersũ mundũ predicauerunt. Orna¬
mentum diꝰ fuit petrus. de quo scriptũ:
quod clarificauerit morte sua dm. Simi¬

Expanded text:
quia purpura ornamentum est regale. Per quia purpura ornamentum est regale. Per amethystum igitur apostoli, eorumque similes designantur, qui ornamentum fuerunt Dei; quia eum per universum mundum praedicaverunt. Ornamentum Dei fuit Petrus, de quo scriptum est quod clarificaverit Deum morte sua : simi
Abbreviated transcription (Latin):
undetim fiant: ad unius dĩ contẽplatio¬
nem ꝑtinet. Isti gͦ sc̃ decimũ numerũ
compleuerunt. quia scientia diuinarũ
scripturarũ repleti. multos suis predica¬
tionib ad uitam eternã ꝑduxerunt. Unũ
numerũ compleuerunt: quia in contem¬
platione dĩ omnipotentis assidui fuert̃.
Nec instantia preticationis a contẽplatio¬
ne. nec assidua contemplatio a prȩdica¬
tione eos retraxit. similitudinẽ gestantes
angłicam. qui & angłicũ officium sẽꝑ
complent & a contẽplaitione ct om̃perantis
nunquã alieni existunt. De talib uidetur
michi ꝓpħa dixisse. Labia saccitiotis custo¬
diunt scientiã. & legẽ reguirunt ex ore eiꝰ.
quia angłs dm̃ exertituũ est. De talib fuit
& baptista ioħes. de quo dñs dicebat. Hic est
de quo scriptũ est. ecce muto angłm meu̾̃
ante faciem tuã. qui preparabit uiã tuã
ante te. Duodecimus amethistus. Sepe ꝑ
duodenariũ numerũ apłi designantur.
Amethistus uͦ. purpureus est. Q scrmus.

Expanded text:
ationem pertinet. Isti ergo sancti decimum numerum compleverunt; quia scientia divinarum Scripturarum repleti, multos suis praedicationibus ad vitam aeternam perduxerunt: unum numerum compleverunt; quia in contemplatione Dei omnipotentis assidui fuerunt: nec instantia praedicationis a contemplatione, nec assidua contemplatio a praedicatione eos retraxit; similitudinem gestantes angelorum, qui et angelicum officium semper implent, et a contemplatione Dei omnipotentis numquam alieni existunt. De talibus videtur mihi propheta dixisse: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus; quia angelus Domini exercituum est . De talibus fuit Joannes Baptista, de quo Dominus dicebat: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam qui praeparabit viam tuam ante te . Duodecimus amethystus. Saepe per duodenarium numerum apostoli designantur: amethystus vero purpureus est; et scimus
Abbreviated transcription (Latin):
dicent ꝓximos tanquã nosmet ipsos. ẽẽ
diligendos. Duodecim uͦ crepidines. fidẽ
demonstrant duodecim apłoꝵ. Asingu¬
lis autẽ cornib tres crepidines ꝓdeunt.
ut indicent a doctrina xp̃i qđ est euan-¬
gelium. que etiam in quattuor libros
duiditur fidem sc̃e trinitatis in apłos
transisse ut ꝑ illos ad om̃s gentes migra¬
ret. Hoc totũ de quadrato lapide ideo di¬
ximus. ut demonstraremus ꝑ quadraturã
cruitatis ꝑfectionẽ ȩccłe esse designatam.
Et quia hȩc ciuitas equalem quadratu¬
ram habet. longitudo eius tanta esse
dicitur. quanta & latitudo. Per longitu¬
dinem nanq ȩterna gła ꝑ latitudinem
autem carrtas designatur᷑. Longitudo gͥ
huius ciuitatis tanta est. quanta & latitu¬
do: quia quantũ unusquisq fidelis ix
hac uita positus maior fuerit in caritate
tanto maiorẽ głam in illa cȩlesti beatitu¬
dine possidebit. & quanto minor fuerit
caritas. tanto minor erit & gła. Et

Expanded text:
dicent proximos tamquam nosmetipsos esse dicent proximos tamquam nosmetipsos esse diligendos. Duodecim vero crepidines fidem demonstrant duodecim apostolorum. A singulis autem cornibus tres crepidines prodeunt, ut indicent a doctrina Christi, quae est Evangelium, quae etiam in quatuor libros dividitur, fidem sanctae Trinitatis in apostolos transisse, ut per illos ad omnes gentes migraret. Hoc totum de quadrato lapide ideo diximus, ut demonstraremus per quadraturam civitatis perfectionem Ecclesiae esse designatam. Et quia haec civitas quadraturam aequalem habet, longitudo ejus tanta esse dicitur, quanta et latitudo; per longitudinem namque aeterna gloria, per latitudinem autem charitas designatur. Longitudo igitur hujus civitatis tanta est, quanta et latitudo; quia quantum unusquisque fidelis in hac vita positus major fuerit in charitate, tanto majorem gloriam in coelesti beatitudine possidebit: et quanto minor fuerit charitas, tanto minor erit et gloria. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ portas apłi. ꝑ ciuitatẽ apłici uiri. per
muros uͦ coetera multitudo fideliũ designat᷑.
Sed hec sequentia plenius manifestant.
łt ciuitas in quadro posita est & longi¬
tudo cius tanta est quanta & lititudo¬
Per quadraturam ciuitatis. ꝑfectio sc̃orũ
designatur. Quadratũ quippe lapidem.
in qua̾cunq partẽ uerteris rectus stabit.
Et si quadratũ lapidem aut aliud quid
qd quadrari potest diligenter inspexeris.
ꝑfectionẽ eccłe in eo esse depictam depre¬
hendere poteris. Habet nanq sex facies. octo
cornua. crepidines duodetim. Sex facies.
ꝑfectionẽ demonstrant bonoruᷤ oꝑum.
quia senarius numerus ꝑfectus est. Habet
octo cornua ex quib quattuor celu. quat.¬
tuor terram respiciunt. Quattuor gͥ cor
duplicantur. quia dilectionẽ dĩ & ꝓximi
specialiter commendant. Quattuor celum
respiciunt. ut indicent dm̃ suꝑ om̃ia
diligendũ esse. Quattuor terram: ut in¬

Expanded text:
per portas apostoli, per civitatem apostolici viri, per per portas apostoli, per civitatem apostolici viri, per muros vero caetera multitudo fidelium designatur. Sed h longitudo ejus tanta est, quanta et latitudoPer quadraturam civitatis perfectio sanctorum designatur; quadratum quippe lapidem in quamcumque partem verteris, rectus stabit. Et si quadratum lapidem, aut aliud quid quod quadrari potest, diligenter inspexeris, perfectionem Ecclesiae in eo esse depictam deprehendere poteris; habet namque sex facies, octo cornua, crepidines duodecim. Sex facies perfectionem demonstrant bonorum operum; quia senarius numerus perfectus est. Habet octo cornua, ex quibus quatuor coelum, quatuor terram respiciunt. Quatuor igitur duplicantur; quia dilectionem Dei et proximi specialiter commendant. Quatuor coelum respiciunt, ut indicent Deum super omnia esse diligendum: quatuor terram
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ioħe. in hoc loco xp̃m significat.¬
Xẽc qui modo regit om̃s gentes in uirga
ferrea sicut iaͣ suꝑius dictum est in fu¬
turo ciuitatẽ dĩ quȩ ex om̃ib gentibus
constabit artindine aurea metietur. Dixt¬
mus suꝑuis ꝑ uitgã ferreã. disciplinam
euangłu esse designatã. Ferrũ uͦ graue. ẽ
& durissimũ. De duricia autẽ uirge ferree
dñs dicit in euangłio. Arta & angusta
uia est quȩ ducit ad uitã. Sed hanc du¬
& leuẽ facit. sicut ipse iterũ dicit. Iugũ
enĩ meũ suaue est. & onus meum leue.
Uirga itaq ferrea in arundinẽ leuẽ sua
uitatem głamq ꝑpetuam recipient. Me¬
tietur uͦ ciuitatem & portas eius & mu¬
rum. quando scđm qualitatẽ oꝑum uni¬
cariq mercedẽ restituet. Sed querendum
nobis est. cũ ciuitatẽ mensus fuisse dicit᷑.
cur portas & murũ adiunxerit. cum
ciuitatis nomine hec om̃ia cõprehenda̃ ł.
llerũ sicut preterita & futura docent.

Expanded text:
cum Joanne, in hoc loco Christum significat,cum Joanne, in hoc loco Christum significat, qui modo regit omnes gentes in virga ferrea, sicut superius jam dictum est: in futuro autem civitatem Dei, quae ex omnibus gentibus constabit, arundine aurea metietur. Diximus superius per virgam ferream disciplinam Evangelii esse designatam: ferrum vero grave est et durissimdicit Dominus in Evangelio: Arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam . Sed hanc duet levem facit, sicut ipse iterum dicit: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Virga itaque ferrea in arundinem levem, suavitatem et gloriam perpetuam recipient. Metietur vero civitatem et portas ejus, et murum; quando secundum qualitatem operum unicuique mercedem restituet. Sed quaerendum nobis est, cum civitatem mensus fuisse dicatur, cur portas et murum adjunxerit, cum civitatis nomine haec omnia comprehendantur. Verum sicut praeterita et futura docent,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & hoc ipsũ apl̃s precipit. ut uiri
uxores. uxores uiros. filii parentes. paren¬
tes filios diligant. Per stipulã autẽ eos
possumus intelligere. qui ꝓ eo quod eos
libido exagitat. & se continere non pos-¬
sunt cixores accipiunt. Sed & hoc apłs
precipit dicens. Propter fornicationẽ autẽ
unusquisq suã uxorẽ habeat. & unaqueq
suũ uirũ habeat. Et qͥa tales conuersaitĩ¬
ones
sine crebris offensionib esse ñ possunt:
dicit ꝑ ignẽ tales esse saluandos. id÷ ꝑ
ignẽ purgatoriũft hoc fiet. si a grauib
mortẽ ꝑ ignẽ purgatoriũ saluari possit.
Sicut enim aurũ qđ ex aliis ꝑmitionib
sordidũ efficitur ꝑ ignẽ purgatur. ita
& isti a sorttib quas ex mundanis astib
contraxerunt. ꝑ igne̾ mundantur ut
digni fiant elestorũ numero sociari. Et
qui loquebatur mecũ. habebat arundi¬
nem aureã. ut metiretur ciuitatem &
portas eius & murũ. Angls qͥ loquebat᷑

Expanded text:
Sed et hoc ipsum Apostolus praecipit, ut viri Sed et hoc ipsum Apostolus praecipit, ut viri uxores, uxores viros, filii parentes, parentes filios suos diligant . Per stipulam autem, eos ipsos possumus intelligere, qui pro eo quod eos libido exagitat, et se continere non possunt, uxores accipiunt. Sed et hoc Apostolus praecipit dicens: Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . Et quia tales conversationes sine crebris offensionibus esse non possunt, dicit per ignem tales esse salvandos, id est, per ignem purgatorium. Et hoc fiet, si a gravibusmortem per ignem purgatorium salvari possint. Sicut enim aurum quod ex aliis permixtionibus sordidum efficitur, per ignem purgatur: ita et isti a sordibus quas ex mundanis actibus contraxerunt, per ignem mundantur, ut digni fiant electorum numero sociari. Et qui loquebatur mecum, habebat arundinem auream, ut metiretur civitatem, et portas ejus, et murum. Angelus qui loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tum xp̃i edlificant. Similiter & qͥ parua
sciunt & ea alios docent: argentũ utiq
qͥđ docent. Multi enĩ intellectũ quem
edificauerant. Per ligna uͦ focnũ atq
stipulam: peccata minima designant᷑.
Sed est alius intellectus. qui nos abhoc
sensu excludit. Non enĩ suꝑ xp̃m pec¬
cata. sed uirtutum oꝑa edificantur. Et
quando peccamus. abectificatione que
fit suꝑ xp̃m recectimus. & quanto gra¬
uius peccamus. tanto longius separam᷑.
Sedi cũ ꝑ poenitentiã ad bona oꝑa agen¬
da recurrimus: ad edificationem quȩ
fit suꝑ xp̃m reuertimur. Possumus gͦ
ꝑ ligna terrena oꝑa intelligete. dũ quis
terreno oꝑi insistit ut habeat unde ui¬
uat ne forte necessitate compulsus fura¬
ri cogatur. Nam apłs precipit ut cum
silentio oꝑantes unusquisq suũ panẽ
manducet. Et iterũ. Qui non uult oꝑa
terrenũ possumus acciꝑe. cũ quis pro
affectu carnis uxorẽ. filios. fr̃sq diligit.

Expanded text:
ntum Christi aedificant. Similiter et qui parva ntum Christi aedificant. Similiter et qui parva sciunt, et ea alios docent, argentum utiqueent ea, quae docent. Multi enim intellectum quem aedificaverunt. Per ligna vero, fenum, atque stipulam, peccata minima designantur. Sed alius intellectus est, qui nos ab hoc sensu excludit; non enim super Christum peccata, sed virtutum opera aedificantur. Et quando peccamus, ab aedificatione quae fit super Christum, recedimus: et quanto gravius peccamus, tanto longius separamur. Sed cum per poenitentiam ad bona opera agenda recurrimus, ad aedificationem, quae fit super Christum, revertimur. Possumus ergo per ligna terrena opera intelligere, dum quis terreno operi insistit, ut habeat unde vivat; ne forte necessitate compulsus, furari cogatur. Nam Apostolus praecipit, ut cum silentio operantes, unusquisque suum panem manducet; et iterum: Qui non vult operterrenum possumus accipere, cum quis pro affectu carnis uxorem, filios, fratresque diligit.
Abbreviated transcription (Latin):
uniuscuiusq opus quale sit ignis ꝓbabit.
Sex posuit species. tres preciosas. & tres
uiles. Sepe ꝑ aurũ. sapientia designatur
Auruꝰ supra fundamentũ xp̃i edificat.
qui sapientiã qua uitia conterat. & uir¬
tutes nutriat in corde suo recondit.
imitans psalmistã qui dicebat. in corde
meo abscondi eloquia tua ut nͨ pecce tibi.
Per argentũ uͦ. sermo prȩdicationis expri¬
mitur̃. De quo idem psalmista dicit
Eloquia dñi eloquia casta. argentũ igne
examinatũ. Argentũ supra fundamentũ
xp̃i edificat. qui borium qđ didicit alios
docet. ut eos ad bona oꝑa agenda per¬
tabat. Per lapides autẽ preciosos. bona
oꝑa designantur. Lapides preciosos supͣ
fundamentũ xp̃i edificat. qui bonum
qdꝰ docet oꝑib implet. Sunt qui uerba
ꝯhortationis quib coeteros ꝑfecte in¬
struant ñ habent. sed cũ se ꝑbona oꝑa
execent. lapides preciosos suꝑ fundam̃¬

Expanded text:
uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit . uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit . Sex hic posuit species, tres speciosas, et tres viles. Saepe per aurum sapientia designatur. Aurum supra fundamentum Christi aedificat, qui sapientiam qua vitia conterat, et virtutes nutriat, in corde suo recondit, imitans Psalmistam, qui dixit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Per argentum vero sermo praedicationis exprimitur: de quo idem Psalmista dicit: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . Argentum supra fundamentum Christi aedificat, qui bonum quod didicit, alios docet; ut eos ad bona opera agenda pertrahat: per lapides autem pretiosos bona opera designantur. Lapides pretiosos supra fundamentum Christi aedificat, qui bonum quod docet, operibus implet. Sunt quidam qui verba exhortationis, quibus caeteros perfecte instruant, non habent: sed cum se per bona opera exercent, lapides pretiosos super fundame
Abbreviated transcription (Latin):
Si petrus fundamentũ est ȩccłe sicut &
coeteri apłi quẽ admodũ presens lectio
edificata sicut & suꝑ coeteros. Si uͦ sup
petrũ eccła edificata non est: gͦ nec sup̃
coeteros. Falsa est gͦ huius ioħis presens
assertio. qua dicit duodecim apłos quode¬
cim fundamenta ȩcclȩ esse. Nec repellit
nos a nr̃o intellectu. illud qđ apłs dicit.
Fundamentũ enĩ aliud nemo potest po¬
nere. prȩter id qđ positũ est qđ est xp̃c
ieses. Non enim aliud fundamentũ ÷ pe
estis in me & ego in uobis. Xẽc nanq
fundamentũ. ẽ omniu apłor suorum.
similiter & ipsi fundamenta sunt eoꝵ
qui ꝑ eos crediderunt. Unũ gͥ est funda
fundamenta. suꝑ quẽ etiã tota cõpages
eccłę constructa est. De hoc fundamento
paulus loquit᷑ dicens. Si quis autẽ ȩdificat
supra fundamentũ hoc aurũ. argentũ.
lapides preciosos. ligna. foenũ. stipulam.

Expanded text:
Si Petrus fundamentum est Ecclesiae, sicut et Si Petrus fundamentum est Ecclesiae, sicut et caeteri apostoli, quemadmodum praesens lectio edificata est, sicut et super caeteros: si vero super Petrum Ecclesia aedificata non est, ergo nec super caeteros; falsa est ergo hujus Joannis praescus assertio, quia dicit duodecim apostolos duodecim fundamenta esse Ecclesiae. Nec repellit nos a nostro intellectu illud, quod Apostolus dicit: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id, quod positum est, quod est Christus Jesus . Non enim aliud fundamentum est Ps in me, et ego in vobis . Christus namque fundamentum est omnium apostolorum suorum, similiter et ipsi fundamenta sunt eorum, qui per eos crediderunt. Unum est igitur fundamfundamenta, super quem etiam tota compages Ecclesiae constructa est. De hoc fundamento Paulus loquitur dicens: Si quis autem aedificat supra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam;
Abbreviated transcription (Latin):
nomina. uetus testamentũ intelligere.
Nomina duodetim tribuũ in portis
scripta erant: quia doctrina apłorum
coeterorũq predicatorũ plena sunt exẽ¬
plis ueteris testamenti. Aboriente portȩ
tres & abaquilone porte tres. abaustro
porte tres. & aboccasu portȩ tres. Quat.¬
tuor plagas mundi posuit. ut indicet
pene om̃s gentes quȩ intra quattuor pla¬
gas mundi continentur ad ęccłam con¬
uenisse. Contra unãquanq uͦ plagam
ternas portas se uidisse dixit. id ÷ simul
duodecim: ut indicet nullũ intra eccłam
ingredi posse. nisi ꝑ confessionem sc̃e
trinitatis. Et quia doctrina apłorũ ni
dicitur. & ꝑ singula ternas portas. que
simul iuncte fiunt duodecim. Et murꝰ
ciuitatis habens fundamenta duodetu.
rum & agni. Quid significent duodetĩ
cur petrũ fundamentũ ȩccłe dixerumn n
eo loco ubi dñs dixerit. tu es petrus. &
suꝑ hanc petram ȩdificabo ȩccłam meã.

Expanded text:
nomina vetus Testamentum intelligere. nomina vetus Testamentum intelligere. Nomina duodecim tribuum in portis scripta erant; quia doctrina apostolorum caeterorumque praedicatorum plena est exemplis veteris Testamenti. Ab oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab austro portae tres: et ab occasu portae tres. Quatuor plagas mundi posuit, ut indicet pene omnes gentes, quae inter quatuor plagas mundi continentur, ad Ecclesiam convenisse. Contra unamquamque vero plagam ternas portas se vidisse dixit, id est, simul duodecim; ut indicet nullum intra Ecclesiam ingredi posse, nisi per confessionem sanctae Trinitatis. Et quia doctrina apostolorumdicitur, et per singula, ternas portas: quae simul junctae, fiunt duodecim. Et murus civitatis habens fundamenta duodecim, olorum et Agni. Quid significent duodecim cur Petrum fundamentum Ecclesiae dixerim; in eo loco ubi Dominus dicit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam .