comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ salomon om̃s iuros ꝑ selitos qui erant intor¬
ra isrł. post dinumerationẽ quã dinumerauit da
ti in fidẽ & consortiũ popłi dĩ accepta circum¬
cisione popłoꝵ cransier̃. Fuer̃ itaq oparii domꝰ
dñi de filiis issł. fuer̃ de ꝓselitis. fuer̃ de genti
bus: De filus iudeł isrł illi tͥginta milia : qͥ ad
precidendos de libano cedros missist̃: Deꝓselitis :¬
isti de qͥb nunc locuti sumꝰ lapidũ caesores : De
gentib: Hhẏram ipsȩ & serui eiꝰ qͥ cum serus
salomonis ligna cedebant de libano Om̃s igit᷑
hominũ genus ꝑ quos edificanda erat eccłia :
in edificio templi p̃cessit: ludei namq ꝓseliti
& gentiles: conuersi ad ueritatẽ ȩuangelii :¬
unam eamdẽq xp̃i eccłiam. sius recte iuiuen¬
do. siue etiam docendo const̾ruunt:
Precepitq rex ut collerent lapides grandes
lapides p̃ciosos in fundam̃tum templi & qͣ¬

Expanded text:
autem Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terautem Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terra Israel, post dinumerationem quam dinumeravit pater ti in fidem et consortium populi Dei accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt debus. De filiis videlicet Israel, triginta millia, qui ad praecidendos de Libano cedros missi sunt: de proselytis isti, de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores. De gentibus, Hiram ipse, et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quos aedificanda erat Ecclesia, in aedificio templi praecessit: Judaei namque, proselyti, et gentiles conversi ad veritatem Evangelii unam, eamdemque Christi Ecclesiam, sive recte vivendo, sive etiam docendo construunt. « Praecepitque rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
consecratus ẽ Lxxx. piopt̃ spẽ resurrectionis: que
octaua die idẽ post sabbatũ in dño p̃cessit: & in no¬
bis quoq oc̾taua die simul & oc̃taua aetate futu¬
ra sꝑat᷑ Prepositi aũt erant tͥa milia trecenti. ꝓpt̃
fidem nimirũ sc̃ȩ tͥnitatis quã scã nobis eloquia
p̃dicant: qđ uero ꝓtrib milib trecentis p̃positis
in libro paralipomenor tͥa milia sexcenti sunt
respic̃ Nam quia in senario numero dñs mun¬
di ornatũ cõpleuit: recte in eo ꝑfecta bonoꝵ. so¬
lent oꝑa figurari: & quia sc̃a scriptura cũ fide
ueritatis oꝑa iusticiȩ docet habenda: recte p̃po
siti oꝑum templi tria milia & sexcenti fuisse ꝑhi¬
bentur : Nec p̃ter eundũ qđ hec septuaginta & oc
toginta milia portantiũ onera & latomoꝵ cũ
p̃positis sius non fuere. de isrł: seo de ꝓselitis
id ẽ ad uenis qͥ morabant᷑ in ter eos scriptum
namq ẽ. in libro parali pomenoN: Numerauit

Expanded text:
is, quae octava die, id est, post sabbatum in Domino praecessit, et in nobis quoque octava die simul et octava aetate, futura speratur. Praepositi autem erant tria millia trecenti , propter fidem nimirum sanctae Trinitatis, quam sancta nobis eloquia praedicant. Quod vero pro tribus millibus trecentis praepositis, in libro Paralipomenon tria millia sexcenti sunt perfectionem. Nam quia in senario numero Dominus mundi ornatum complevit, recte in eo perfecta bonorum solent opera figurari; et quia sancta Scriptura cum fide veritatis opera justitisiti operum templi tria millia et sexcenti fuisse perhibentur. Nec praetereundum quod haec septuaginta millia et toginta millia portantium onera, et latomorum cum praepositis suis non fuere de Israel, sed de proselytis, id est, advenis qui morabantur inter eos. Scriptum namque est in libro Paralipomenon: Numeravit
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ qui in mundi suꝑ morte anime nĩs: &e
ꝓcul adhuc posia apopło dĩ: non potiumꝰ pͥmũ
pascha facere qđ in carne & sanguine agni fie¬
bat Celebramꝰ aũt hodie pascha: scãm qđ incor¬
pore & sanguine redemptoris nr̃i a quo questa
& mundati sumus actum ẽ: In quo autẽ loco
cemplũ sit edificatũ: manifestiꝰ in libro parali¬
pomenoi ostendit᷑ ubi scriptũ ẽ: Q cepit salomos

Expanded text:
sumus, qui immundi super morte animae nostrae et sumus, qui immundi super morte animae nostrae et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum Pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo autem loco templum sit aedificatum, manifestius in libro Paralipomenon ostenditur, ubi scr
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ in ẽẽ spiritale cognoscat: Quator namq
centeni & uiceni: qua dringentos & lxxx faciunt:
Quatuor autẽ euangelioe ꝑ fectioni apto conueni
qui lege legitane. utant᷑: id ẽ qͣ. xp̃i in ea gr̃am
mus aũt ꝑ tab̾naculũ qđ fẽc moẏses & filii is¬
lio construxit: eccłiam gentiũ possẽ de signare:
ꝑmansit aut̃ cultus & religio tab̾naculi annos
quadringentos & oc̾toginta : Ae sic cemplum
edificari in cip Qđ aũt quarto anno regis sa¬
lomonis edificari coepta ẽ. domꝰ dñi : potest eo
referri myflice qđ post expletam dispẽsationẽ
dñicȩ in cirnationis: quȩ in qͣtuer euugłii li¬
ad electionẽ gentiũ referri: quȩ scdo loco post
isrt aedificatione in se sui susciꝑe ereatoris Un¬
de &̃ scds mensis in lege concessus ẽ ad faciendũ
pascha: his qui in mundi suꝑ anima ł in uia
ꝓcul posia: ad faccendum in pͥmo niense pascha
occurreit neqͥrent Abi nos aꝑtissime designati

Expanded text:
sacramentum inesse spiritale cognoscat. Quater namque centeni, et viceni, quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem Evangelicae perfectioni apte conveniuqui lege legitime utuntur, id est qui Christi in ea gratiam mus autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Islio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et octoginta, ac sic ab eo templum aedificari incipit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest ad eos referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii liad electionem gentium referri, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere creatoris. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his, qui « immundi super animam, vel in via procul positi , » ad faciendum in primo mense Pascha occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati
Abbreviated transcription (Latin):
dum utusq transcensis : sola mereat᷑. Uidere
bora dñi interra uiuentiũ U̾bi notandum
qđ tͥginta cubiti altitudinis: ñ usq tectum
templi seo usq ad cenaculum in feriꝰ ꝑtingebant:¬
Namq in libro paralipomenons. aꝑte scriptũ est :
qd altitudo centum uiginti cubitoꝵ erat. de quo
post hec dicturi sumꝰ Porticus erat ante templũ
uiginti cubitoꝵ longitudinis ucta mensurã la¬
titudinis templi: & habebat decłm cubitos latitu¬

Expanded text:
dum, utrisque transcensis, sola mereatur videre dum, utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium . Ubi notandum quod 30 cubiti altitudinis non usque ad tectum templi, sed usque ad coenaculum inferiNamque in libro Paralipomenon aperte scriptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat : de quo post haec dicturi sumus. « Porticus erat ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi;
Abbreviated transcription (Latin):
conculcabat᷑. & in ludebat᷑ ab inmundis spiriti¬
bus ad simulac᷑ muta ꝓut ducelat᷑ sequens:
Cũ uero illã gr̃a sui conditoris respexit: conti¬
nuo pacis in se & locum in uenit & nom̃
omus aut̃ quã edificabat rex salomos año:
babebat sexaginta cubitos in longitudine. &
uiginti cubitos in latitudine. & tͥginta cubitos in
altitudine: Longitudo domꝰ longanimitatẽ de¬
signat sc̃ȩ eccłie : qua in exilio ꝑegrinationis huiꝰ
patient̃ quȩq tołat: donec ad patriam quã
expectat ꝑ ueniat: Latitudo in sinuat carita¬
tem: qua dilatato sinu menas ñ solum amicos
donec ueniat tempꝰ. quando siue ad p̾acẽ suã
conuersis siue funditus om̃ib ex tinẽ as ini¬
micis cũ solis gaudeat amicis in deo: Altitu¬
do spem de nuntiat future retͥbutionis Cuiꝰ
in tuitu libenter in fimã quȩq siue que de¬
mulcent seu quȩ ad uersant᷑ comteninit: usq

Expanded text:
conculcabatur et illudebatur ab immundis spiriticonculcabatur et illudebatur ab immundis spiritibus: ad simulacra muta prout ducebatur, sequens. Cum vero illam gratiam sui Conditoris respexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen. « Domus autem quam aedificabat rex Salomon Domino, habebat sexaginta cubitos in longitudine, et viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. » Longitudo domus longanimitatem designat Ecclesiae, quia in exsilio peregrinationis hujus aeque tolerat, donec ad patriam quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos donec veniat tempus quando sive ad pacem suam conversis, sive funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu quae adversantur, contemnit, usque
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑: q̃ de monstratꝰ fuerat dd patri eiꝰ. Ostensus
namq etat dđ: sic̃ & & teris ꝓpħis uenturus in
carhe dñs : bene idẽ locus in area erat ornam
iebusei: quia & eccłia arȩȩ solet uocabulo de¬
signari. Dicente ioħe de dño : Cuiꝰ uentilabrũ
in manu sua & ꝑmundabit aream suã. Or¬
nan qͥ in terp̃ in luminatus : & erat natione iebu¬
seus: Natione quidẽ gentiles significat: Nomen
aũt: eosdẽ in lustrandos adño atq in filios eccłie
c̃õmutandos ostendit: Quib merito dicat apłs:
Ftustis aliquando tenebre: nunc autẽ lux in dño
iebus eadẽ ẽ ciuitas: quȩ & ierłm  E iebus qͥdẽ
qua quã diu ornan gentilis regnabat: iebus
dicta ẽ: Cum uͦ in ea dđ loc̃ holocausti emeret:
cum salomos in ea templũ dño edificarȩt : non
iam ieb sed ierłm uocata ẽ: Quia nimirũ gen-¬
tilitas quã diu diuini cultus Nescia ꝑdiualut:

Expanded text:
natur. Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus natur. Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus namque erat David, sicut caeteris prophetis, venturus in carne Dominus. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia et Ecclesia areae solet vocabulo designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventin manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, erat natione Jebusaeus. Natione gentiles quidem significat, nomine autem eosdem illuminandos a Domino, atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, quae et Hiequa quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est, etiam cum in ea David locum holocausti emeret. Cum vero Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Jerusalem vocata est. Quia nimirum gentilitas quandiu divini cultus nescia perdurabat,
Abbreviated transcription (Latin):
dilatata ꝑ totũ orbem eccłia in una eadẽq fi¬
de & ueritatis catholioe societate consistit: Namq
in sclsura mentiũ ds̃ ñ ẽ: s fac̾t̾us ẽ impace
locus eius & habitatio eius in syoss Aedificabit᷑
in monte uideł in ipso dño saluatore : de quo
esiyas ait & erit in noussimis dieb p̃para¬
tus mons domꝰ dñi in uertioe montiuĩ : & ipse
de se in euangłio Non potest in quit ciui¬
tas abscondi sũꝑ montẽ posita: Ipse ẽ enim¬
mons montũ: qͥ de cerra qͥdem ꝑ originẽ ad sumpte
carnis ortus ẽ : sed om̃ium terrigenarũ potentiam
ac sc̃itatẽ singłaris culmine dignitatis tans¬
cęndit In quo nimarum monte ciuitas siue do¬
mus dñi constructa ẽ: quia si non in illo radicẽ
figat: spes & fides nr̃a nulla ẽ. Qui recte mons
moria id ẽ uisionis uocat᷑. quia electos suos quos
ad eternã suȩ claritatis usionẽ conseruat: in hac
interim uita laborantes uoere & ad uiuare dig¬

Expanded text:
dilatata per orbem ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est, sed factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Esaias ait: Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Et ipse de se in Evangelio: Non potest, inquit, civitas abscondi, supra montem posita . Ipse emons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat spes et fides nostra, nulla est. Et recte mons Moria, id est, visionis vocatur, quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dig
Abbreviated transcription (Latin):
spiritał ostendit᷑: in qua mens fideliũ adño cotidi¬
ana in lustratione. qͣsi luna a sole respicit᷑ Et¬
adoniram erat suꝑ huiꝰ cemodi in dictionẽ: Ad
templi p̃ponit᷑. ut sua ꝓuisions rite ordineo: qͥbus
mensib singl̃i ad oꝑandũ exeant quib de nuo ad
curandam domũ suã redeant: cũ dñs & saluator
nr̃ mentes scõꝵ p̃dicatoꝵ sua familiariꝰ inͥ lustia¬
cione in format: ad discernendũ ꝗͣ. do oporteat
ȩdificandi eccł̃iam opus in irs p̃dicando: ł alia
piecaais offitia p̃stando: & quando rursũ conus¬
niat ad suam ipsoꝵ conscientiã examinandã
qͣsi ad in spiẽndã domũ suã reueiti: & hanc ora¬
tionib ac ieuiniis suꝑno inspectore ac iusita

Expanded text:
spiritualis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidispiritualis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione, quasi luna a sole respicitAdoniram erat super hujuscemodi indictione. Adontempli praeponitur, ut sua provisione rite ordinet, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandum domum suam redeant, cum Dominus, et Salvator noster mentes sanctorum praedicatorum sua familiarius illustratione informat ad discernendum, quando oporteat aedificandi Ecclesiam opus inire praedicando, vel alia pietatis opera praestando; et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam reverti, et hanc orationibus ac jejuni
Abbreviated transcription (Latin):
& ligna in opus domꝰ dñi mittunt᷑: quia quicũ¬
q doctores atq insipientiũ eruditores sũt ordi¬
iandi : x. p̃cepta legis ꝑomĩa & ipsi obseruare.
& auditorib siuis debent obseruanda monstrare:
S & p̃mia incelis futura quȩ denario solers
sigurari: & ipsi sꝑare: & auditorib suis sꝑan¬
da debent semꝑ intimare: Terni aũt mensẽs qͦꝵ
listantia singłis erat caesorib imposita: ꝑfecᷤ¬
cionẽ tͥum uirtutũ euangelicarũ typice denuus¬
tiat: Climosine uideł: orationis & ieiunis. Pelo
mosinã namq conp̃hendunt᷑ om̃ia: quȩ ad dilec¬
bus nos acontagione uitioꝵ & in lecebris scłĩ
obseruiamꝰ: Ut lib̾a mente & corpore casto: di¬
lectioni ualeamꝰ in herere semꝑ nr̃i conditoris
& ꝑximi: & isti st̃ tres menses : oꝑatioꝵ templi
Nam quia mensis plenitudine dierũ lunaris cir¬
culi ꝑficit᷑: recte ꝑ illũ plenitudo iurtutis cuiꝰq

Expanded text:
da ligna in opus Domini mittuntur; quia quicunda ligna in opus Domini mittuntur; quia quicunque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia et ipsi observare, et auditoribus suis debent observanda monstrare, et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper debent intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum Evangeliorum typice denuntiant, eleemosynae videlicet, orationemosynam namque comprehenduntur omnia quae ad dilecbus nos a contagione vitiorum, et illecebris saeculi observamus, ut libera mente, et corpore casto, dilectioni valeamus inhaerere semper nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres menses operariorum templi: Nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo virtutis cujusque
Abbreviated transcription (Latin):
.x̃. ꝑmenses singłos uicissim: lta ut duob mea¬
sib essent in domib suis Ubi pͥmo notandũ: qđ
ñ frustra salomon oꝑarios de om̃i isrł elegit: s&eq
erat ulla portio popłi : de qua ñ digni canto oꝑe
uiri ad sumerent᷑: Quia nimirũ ñ nunc de una
styrpe aãr̾ois sacerdotes eligendi: sed de. om̃i sunt
eccłia querendi. qͥ edificare domũ dñi ł exemplo
suo ł dicto sufficiant: & ubicũq in uenti sue¬
rint: mox in offitiũ doctoꝵ absq ulla ꝑsonaꝵ
acceptiones ꝓ mouendi : Talesq cum ad erudien¬
dos in fideles atq in collegium eccłiȩ uocandos
ordinant᷑. quasi adcedendas in libano cempli ma¬
recensebant᷑ : potest ad eoꝵ figurã apte referri qͥ
infide sc̃ȩ tͥnitatis st̃ ꝑfecti: qđ doctorib maxims
ut dena milia ꝑmenses singłos oꝑi sc̃o instarens:
magis denarii Numeri sacͣmentũ ꝑpenđẽ debe¬
irus: Dena namq milia uiroꝵ de issł adceden¬

Expanded text:
per menses singulos vicissim, ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. » Ubi primo notandum, quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur. Quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini vel exemplo suo vel dicto sufficiant; et ubicunque inventi fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi: talesque cum ad erudiendos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in Libano templi marecensebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti: quod doctoribus maxime ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caeden
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis : & hoc absq diuerticulo errandi c̃¬
plere longo curttũ didic̃ usu exercitata:
Et fecit in eis cherubim & palmas & pic̾t̾u¬
ras uarias : quasi ꝓminentes de parietȩ & egre¬
dientes Cherubim namq imparietib tem̃¬
pli fec̾it salomoN: Cum electos suos dñs adre¬
gulã scripturarũ scãrũ in qͥbus ẽ multitudo
scientie uitã suã dirigere donat: Cherubim
fac̃cum eos in hoc mundo castitatẽ angelio
c̃uersationis ꝓmodulo suo docet imitari qđ
maximȩ uigiliis ac laudib diuinis : dilec¬
tione sincera conditoris & ꝑximi geritur pal¬
mas facit cũ memoriam ȩxernȩ fetͥbutionis
eoꝵ mentib in sigio ⁊ ut eominus ab arce uisti¬
ciȩ labi queant: quo mercedẽ uisticis semꝑ an¬
te cordis ocłos habent ⁊ facit picturas uarias
quasi ꝓminentes de pariete & egredientes : c̃
multiꝰ farias uirtutũ oꝑaones fidelib tributoi

Expanded text:
luntatis, et hoc absque diverticulo errandi comluntatis, et hoc absque diverticulo errandi complere longo virtutum didicit usu exercitata. « Et fecit in eis cherubim et palmas et picturas varias, quasi prominentes de pariete et egredientes. » Cherubim namque in parietibus templi facit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus est multitudo scientiae, vitam suam dirigere donat; Cherubim facit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis pro modulo suo docet imitari, quod maxime vigiliis ac laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi geritur. Palmas facit, cum memoriam aeternae retributionis eorum mentibus infigit, ut eo minus ab arce justitiae labi queant, quo mercedem justitiae semper ante cordis oculos habent. Facit picturas varias, quasi prominentes, de pariete egredientes, cum multifarias virtutum operationes fidel
Abbreviated transcription (Latin):
quas om̃s hab̾e ualemꝰ iurtutes: Caritas gaudi¬
um pax longanimitas. pacientia : benaignitas
bonetas fides modestia continentia & cęteri
fructus sp̃s qͥd nisi celature sunt parietum tẽ.¬
pli quia ornatus sunt mentiũ popłi dei : scul¬
punt᷑ idem parietes & corno: cum prompto pal¬
lent animo fideles ad faciendũ cunct̾a quȩ
dñs p̃cepit: ad paciendũ cunct̾a quȩ ꝑmatit:
dicentes ex animo ꝑsingula quȩ occurrunt :
Benedicam dñm in omũ tempore: & paratum
cor meum deus paratũ cor meum cantabo &
psalmũ dicã dño sculpunt᷑ corno: cũ incas
tum uirtutib oꝑam impendunt ut ab harũ
tramite nullis circũstantiũ rerũ contͣrietatib:
nullis possint blandimentis auerti Quia eñi
tornatura & cȩteris artib uelocitatẽ p̾cellit:¬
& ipsa sibi regulã qua sine errore opus ꝑfici¬
at seruat: apte ꝑ hanc pia scõꝵ uita signatur
quȩ & parata ẽ. semꝑ ad obsequiũ diuinȩ uo¬

Expanded text:
s, charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitas, bonitas, modestia, continentia , et caeteri fructus spiritus, quid nisi caelaturae parietum templi quae ornatus sunt mentium populi Dei. Sculpuntur et iidem parietes torno, cum prompto pollent animo fideles ad faciendum cuncta quae Dominus praecepit, ad patiendum cuncta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: Benedicam Dominum in omni tempore . Et, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, cantabo et psalmum dicam Dtum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti. Quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam qua sine errore opus perficiat servat: apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quae et parata est semper ad obsequium divinae vo
Abbreviated transcription (Latin):
tores : qui cȩteris lucẽ uitȩ ianuamq in trandi ad
dñm pandebant exprimit: & bene unum ostium:
ꝓpter consonam in om̃ib scĩs fidem ac dilectionẽ
ueritatis: quȩ uideł porticus iusta latitudinem
templi xx. cubitis longa erat: quia nimirum as¬
tiqui uisti ꝑ longanimitatẽ de uotȩ mentis desidã¬
bant uenire ad dilatationẽ ecdiȩ : in caritate dĩ

Expanded text:
tores, qui caeteris lucem vitae, januamque intrandi ad tores, qui caeteris lucem vitae, januamque intrandi ad Dominum pandebant, exprimit. Et bene unum ostium, propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi 20 cubitis longa erat: quia nimirum antiqui justi per longanimitatem devotae mentis desiderabant venire ad dilationem Ecclesiae in charitate Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tium porticꝰ ab oriente contͣ ostium templi. uis¬
ta qđ hẏstoricꝰ uideoꝵ iosephus aꝑtissime doc&:
ita ut sol eqͥnoc̾tialis oriens: directis radioꝵ
suoꝵ lineis: ꝑ hostia tria porticus iudelicet &
templi & oraculi: arcam testamenti ꝑ fundđe.
nat. Porticus quȩ erat ante cemplũ & ꝓpior
lucẽ solis accipe solebat: quid aptius quã illam
eiꝰ partẽ quȩ dñicȩ in carnationis temꝑa p̃cessit
ceꝑunt: & nascenti in carne. dño testimoniũ siuȩ
uiuendo siue p̾dicando siue nascendo siue etiã
moriendo prebuer̃: Ostium gͦ templi dñs ẽ: qr
nemo uenit ad patrẽ nisi ꝑ ipsũ & sic̃ alibi dic̃
ego sum ostium: ꝑme siqͥs in troierit: saluabitꝰ:
Ostum porticꝰ sermo ꝓphecicꝰ: qui quasi recto cal¬
le in gredientes adhostiũ templi ꝑducebat: quia
gĩam dñi saluatoris qua mundũ erat redemturꝰ
aꝑte p̃dicabat: Factura gͦ porticus tota: fideles
illus temporis signat: Ostium uero in portic doc¬

Expanded text:
ab oriente contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet: ita ut sol aequinoctialis oriens, directis radiorum suorum lineis per ostia tria, porticus videlicet, et templi et oraculi, arcam testamenti perfunderenat, porticus quae erat ante templum et propior, lumen solis accipere solebat; quid aptius quam illam ejus partem quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, ceperunt, et nascenti in carne Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive nascendo, sive etiam moriendo, praebuerunt. Ostium ipse alibi dicit: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur . Ostium porticus sermo propheticus, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium templi perducebat: quia gratiam Domini Salvatoris, qua mundum erat redempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu doc
Abbreviated transcription (Latin):
mensis scd̾s mensem aũt scđ̾m maiũm dic̃
Naniq apͥlis quo pascha celebrat᷑: principiũ
mensiũ apud hebreos pͥmus erat in mensibus
anni: Exquo manifeste claret quia mox ꝑac¬
to pascha cepit edificare domũ dño: & consetͣ¬
tus mystica sollemnitate popłs: manus ad
mystic̃ opus misit: Fit aut cõmemoratiorus
egressionis ex egẏpto quando cab̾naculum ȩdi¬
ficari coeptũ ert̾ : ut ad moneat᷑ lector quot
annoꝵ tempris inter edificationẽ utriusq
domus transierit: & huic quoq sũme. tẽporis

Expanded text:
mensis secundus. Mensem autem secundum Maium dicit: namque Aprilis quo Pascha celebrabatur principium mensium, apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste patet, quia mox peracto pascha, coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solemnitate populus, manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis ex Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est: ut admoneatur lector, quod annorum tempus, inter aedificationem utriusque domus transierit, et huic quoque summae temporis
Abbreviated transcription (Latin):
pars ltẽ onera portarent: Diuersa namq st̃
dona sp̃s: & quidam maioꝵ dicendi. ac pter¬
uos arguendi constantiã habent: quidam mi¬
tiores ad consolandos pusillanimos & in firmos
sub leuandos existunt: Quidam utriꝰq uirtu¬
tis mun̾e p̾diti: ad opus dñi domꝰ conueniunt
Corripite in qͥetos: consolamini pusillanimes:
suscipite infirmos: pacientes estote ad om̃s: srȩ¬
positi aũt qͥ p̃erant singłis oꝑib: ipsi st̃ sacrȩ
conditores scripture: quoꝵ magisterio in om̃ĩb
erudim̃ quomͦꝰ in scios docere & cõtẽptores cor¬
ripere : quomͦ nos in uioẽ onera nr̃a portait ut
impleamꝰ legem xp̃i conueniat: Recte p̃fati
oparii. septuaginta milia. & oc toginta milia

Expanded text:
pars item onera portarent. Diversa namque sunt pars item onera portarent. Diversa namque sunt dona Spiritus, et quidam majorem dicendi ac protervos arguendi constantiam habent: quidam mitiores ad consolandos pusillanimes et infirmos sublevandos existunt: quidam utriusque virtutis munere praediti, ad opus domus Domini conveniunt. Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . » Praepositi autem qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere et contemptores corripere, quomodo nos invicem onera nostra portare , ut impleamus legem Christi, conveniat. Recte praefati operarii septuaginta millia, et octoginta millia
Abbreviated transcription (Latin):
centoꝵ : p̃cipientiũ popło & his qui faciebant
signant: hoc est scõs pdicatores qͥmentes in sipi¬
entiũ do labro uerbi dĩ exercent: Cosq ab ea
in qua nati st̃ tortitudine ac de formitate trans¬
mutaie contenduit: Ac regularit̃ institutos : uni¬
tati fideliũ aedifitio uideł domꝰ dĩ aptos reodere
curant: Qđ aũt & ligna & lapides in monte ee¬
dunt᷑. & cesa ac p̃parata utraq materies ad mon¬
tẽ domꝰ dr̃a trans fert᷑: patet sensus qđ om̃s in mon¬
te suꝑbiȩ nati sumꝰ quia dep̾uaricatione primi
hominis quã suꝑbia fec̃: originẽ carnis traximꝰ.
Qui cumq aũt gr̃a dĩ p̃ordinati sumꝰ ad uitã:
excidim̃ caretitando & sacramenta fidei ꝑci¬
piendo de monte suꝑbiȩ: & in montẽ domus dñi
trans ferim̃: Quia eruti de potestate tenebraruo:
ad arcẽ iurtutũ quȩ ẽ in unitate scẽ eccłie ꝑue
nimꝰ. Notandũ aut̃ qđ idem oꝑarii ita erant
distributi: ut pars in monte lapides cedetent:

Expanded text:
est , praecipientium populo, et his qui faciebant signant, hoc est, sanctos praedicatores, qui mentes insipientium dolabra verbi Dei exercent, eosque ab ea in qua nati sunt tortitudine ac deformitate transmutare contendunt, ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna et lapides in monte caeduntur, ac caesa ac praeparata utraque materies ad montem domus Domini transfertur, patet sensus, quod omnes in monte superbiae nati sumus, quia de praevaricatione primi hominis, quam superbia fecit, originem carnis traximus. Quotquot autem gratia Dei praeordinati sumus ad vitam, excidimus catechizando, et sacramenta fidei percipiendo, de monte superbiae, et in montem domus Domini transferimur, quia eruti de potestate tenebrarum ad arcem virtutum, quae est in unitate sanctae Enimus. Notandum autem, quod iidem operarii ita erant distributi; ut pars in monte lapides caederent,
Abbreviated transcription (Latin):
głariter ex cellentẽ ñ in congrue de monstrat:
Auri aũt lamine quȩ marmori ac cabulis sĩ
abiegnis suꝑ positȩ: ipsa ẽ latitudo caritatis de¬
corde puro & conscientientia bona & side non
ficta. quȩ sic̃ aurũ aliis p̃ciosius ẽ metallis:
lta cȩteris eximior uirtutib i templo dei sin¬
gulari luce refulges⁊¬

Expanded text:
gulariter excellentem, non incongrue demonstrat. gulariter excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo « charitatisrde, et conscientia bona, et fide non ficta; quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus, in templo Dei singulari luce refulge
Abbreviated transcription (Latin):
uariantia succedentes significant: Ita equali¬
tas pauumenti concordẽm eoꝵ dẽ humilitats̃:
qua in cẽꝑali adhuc uita positi socialit̾ inu̾cem
caritate e dictante conu̾sant᷑: ñ in me¬
rito de monsirat: Quod uidet pauimentũ p̃cio¬
sissimo erat marmore stratum de core multo:
idemq marmor: mox tabulis tectũ abiegnis:
quia nimirum uita iustoꝵ pͥmo fidei firmita¬
te p̃munienda in corde: ac de in de spiritalium
iuitutũ latitudine ẽ ad ornanda in ops : Alio qͥn
quid utilitatis habebat. decor marmoris p̃ciosis¬
simi lignoꝵ cabulis obtec̾tis: si non misticũ ali¬
quid cacite signabat : ac bonoꝵ amplitudins
oꝑum fortituidins fidei in temerate. sub fulcien¬
dã ẽẽ docebat: Abies uero ꝓpt̾ altitudinẽ sui &
robur diu durabils : męntem elec̾ coꝵ in fima
queq desidia sꝑnentẽ & celestium contempla¬
tioni semꝑ intentã: iuitute. quoq patientiȩ sin¬

Expanded text:
variantia succedentes significat, ita aequalivariantia succedentes significat, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spirituum virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae sin
Abbreviated transcription (Latin):
nis. & usq ad in gressũ patriȩ celestis : bonis in¬
sudare non desistunt oꝑib: Cum apͥmis uistis
usq adultimos in consũmatione scłi: om̃s uir¬
tutib student: quarũ merito ure ualeant ꝓ¬
testari : quia xp̃i bonꝰ odor sumꝰ deo in om̃i loco
& cexit pai̾umentũ cabulis abiegnis. Hoc
quomͦ factũ sit: pleniꝰ in libro pat̃ali pomenori
explicat᷑ ubi scriptũ ẽ Strauit quoq paium̃¬
tum templi p̃ciossissimo marmore ⁊ de core mul¬
to U̾nde pates quia cabulas abiegnas qͥbus pa¬
uimentũ tegeret nequaquã in terra posuit:
sed pͥmo illud marmore p̃cexit : ac deinde ta¬
bulas marmori suꝑ posuit: ac cerciũ his duo¬
bus auri uestitũ suꝑ addidit ut in sequentib
gens atq usq ad laquearia ꝑueniens: ꝓfectus
iurtutũ quib electi ad regnũ celeste ꝑueniunt:
ł ceite ipsos electoꝵ choros. sibimet ꝑtemꝑa

Expanded text:
nis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis innis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos, in consummationem saeculi omnes virtutibus student, quorum merito jure valeant protestari, quia Christi bonus odor sumus Deo in omni loco. Et texit pavimentum tabulatis abiegnis. Hoc quo modo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicat, ubi scriptum est: Stravit quoque pavimentum templi pretiosissimo marmore stratum decore multo . Unde patet quod tabulas abiegnas quibus pavimentum tegeret, nequaquam in terra posuit, sed primo illud marmore pbulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus gens atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros sibimet per tempora
Abbreviated transcription (Latin):
magistris: rursũ ipsi alios erudunt : qͣsi suꝑ in¬
uicem posias ordinib quiq lapidũ uiuoꝵ indo¬
modei : sic ab aliis fixa constantia portant᷑ : ut
ad portandos alios & ipsi sufficiant: usq adul¬
timos qͥ in fine mundi nascituri st̃ iustos Qui qͣsi
in sũmo domꝰ dei cacumine locati : Aocent᷑ qͥ dẽ
& portart᷑ ab aliis: sed quos doceant quoꝵ ue fragili¬
tatẽ colerent ipsi ñ habent: Qui udet parietes. in¬
trinsecus cabulatis cedrinis oꝑiunt᷑: eũ corda fi¬
deliũ amore urtutũ redundant. sic̃ eñi cedri
natura ꝑfectos homines ut supͣ dociumꝰ typi¬
ce de nuntiat : Ita etiam locis oportunis celsi¬
tudinẽ uututũ : quib ad eandẽ ꝑfectionem ue¬
nit non inmerito designat: Tegunt᷑ aũt om̃ia
lignis a pauim̃to domꝰ usq ad sũmitatẽ parie¬
tum . & usq ad laquearia. Cum electi apͥmis¬
fidei rudimentis usq ad ꝑfectionẽ bonȩ ac̾tio¬

Expanded text:
magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super inmagistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus, quique lapidum vivorum in domo Dei, sic ab aliis fixa constantia portantur: ut ad portandos alios et ipsi sufficiant, usque ad ultimos qui in fine mundi nascituri sunt justos, qui quasi in summo domus Dei cacumine locati, docentur quidem et portantur ab aliis. Sed quos doceant, quorumve fragilitatem tolerent, ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Sicut enim cedri natura perfectos homines ut supra docuimus typice denuntiat: ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum, quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus, usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia: cum electi afidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actio
Abbreviated transcription (Latin):
It edificauit parietes domus intͥnsecus.
tabulatis cedrinis : a pauimento domus usq
ad sũmitatẽ parietũ : & usq ad laquearia: oꝑ¬
uit lignis cedrinis in tͥnsecus In trinsecꝰ qͥ dẽ
domus cedro erat uestita Nam forinsecus can¬
tonitore lapis ipse de quo facta fuerat fulge¬
bat: Ac si calculo esset candido tecta : luxta
sensus uero miysticos parietes cempli sunt fide¬
lium popłi : ex qͥb sca uniuersalis consistto
eccłia : quoꝵ dilatationẽ ꝑ orbẽ latitudo desig¬
nat parietum: spem uero & in tentionẽ omnẽ
ad cȩlestia erectam: longitudo: ł certe altitudo
parietis quȩ exordinib lapidũ suꝑ in uicẽ positis
constat : p̃sentis statũ eccłiȩ significat: ubi electi
suꝑ fundamentũ xp̃i om̃s edificati : sibi in uicem
in ordine ꝑ tempoꝵ. curricula succedunt : se se¬
que inuicẽ portantes legem xp̃i que ẽ caritas ad¬
implent: Dum eñi qͥ nuc ap̃cedentib erudiunt᷑

Expanded text:
t aedificavit parietes domus intrinsecus tabulatis cedrinis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis cdomus cedro erat vestita: nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset candido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilationem per orbem, latitudo designat parietum: spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam, longitudo. Vel certe altitudo parietis quae ex ordinibus lapidum super invicem positis constat praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi super fundamentum Christum omnes aedificati, sibi invicem in ordine, per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Dum enim qui nunc a praecedentibus erudiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
libano: doctores sunt electi de gentib quoꝵ. of
a suꝑbiȩ fastu corrigendo sternere: atq ad obseqͥ¬
memorato instabant oꝑi: quia pͥmi doctores
ex gentib necesse habebant ipsoꝵ apłoꝵ qͥa dño
didicerant. eruditione in uerbo fidĩ in stitui: ne
si absq magistris docers in ciperent: magistri
ex sisterent erroris: Id circo & eñi salomon seruos
hyram cedere sibi uoluit ligna de libano: quia
doctiores erant serius sius ad cedendũ⁊ sed id¬
circo etiã seruos suos simul ad eẽ uoluit: ut osten¬
dereos cedentib cuiꝰ mensure ligna fieri deberens.
Cuiꝰ rei figura ĩpromptũ est: quia nimirũ apłi
certiꝰ uerbũ euangłii quod adño audere nouer̃:
s gentiles aberrore c̃uersi atq ad ueritatẽ euan¬
głii trans formati: meliꝰ ipsos gentiũ errores no¬
uerant: & quo certiꝰ nol̾unt eõ artificiosius hos
expugnare atq euacuare didicer̃:¬

Expanded text:
Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad obsequmemorato instabant operi, quia primi doctores ex gentibus necesse habebant ipsorum Apostolorum, qui a Domino didicerant, eruditione in verbo fidei institui: ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris. Idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doctiores erant servis suis ad caedendum. Sed idcirco etiam servos suos similiter adesse voluit, ut ostenderet caedentibus, cujus mensurae ligna fieri deberent. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum Apostoli certius verbum Evangelii, quod a Domino audiere, noverunt. Sed gentiles ab errore liberati atque ad veritatem Evangelii transformati, melius ipsos gentium errores noverant: et quo certius noverunt, et artificiosius hos expugnare, atque evacuare didicer
Abbreviated transcription (Latin):
lo post : Nam quia in di sapientia ñ cognat
mundus ꝑ sapientiam dm̃: placuit deo ꝑstulticiã
p̃dicationis saluos facere credentes & disseruit
serit salomon nr̃ de singulis specieb animaliũ :
quia om̃ia nuda & aꝑta sunt oculis eius : Nec
est ulla creatura in uisibilis in conspectu eius
Ipse nouit om̃s cogitationes hominũ: ipse nume¬
rat multitudines stellarũ: Ipsi patet abyssus: &
in fernus non ẽ absconditus coram eo Iuasi eñi
disputare ipsius ẽ: cum singłoꝵ rationẽ nobis
ꝓponit: & in scripturis suis manifẽstat sacram̃¬
ta quȩ fuer̃ abscondita ascłis & generationibus.
ut consid̾emꝰ beatitudinẽ angłoꝵ utiliatẽ homi¬
nũ: & calliditatẽ. malignoꝵ sp̃uum Sicq qđ
malum ẽ repbantes: qđ bonũ est eligamꝰ. & ipsũ

Expanded text:
n cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. » « Et disseruit serit Salomon noster de singulis speciebus animalium, quia « omnia nuda et aperta sunt oculis ejus, nec est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus . Ipse enim novit omnes cogitationes hominum, ipse numerat multitudinem stellarum , ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo . » Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta, quae fuerant abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem hominum, et calliditatem malignorum spirituum; sicque quod malum est r
Abbreviated transcription (Latin):
sub ministerio trinitatis disseritur: quasi .iii.
milia parabo larũ nuncupant᷑. Carmina aut̃
pum: Cedri nomine : celsitudo gloris in elec¬
tis accipit᷑. Unde ꝓpł cestat᷑ dicens. Iustus ut
palma florebit: & sic̃ cedrus quȩ ẽ in libano
multiplicabit᷑ Hysopus aũt herba ẽ humilis:
saxo herens: qua signat᷑ humilitas xp̃i Redẽp¬
tor qͥppe nr̃ a cedro usq ad ysopũ disputauit:
quia ab alta excellentia glorie celestis usq ad
carnis humilitatẽ : d̾scendendo ꝑuenit  si qui¬
dẽ & cedri nomine pͣuoꝵ suꝑba elatio de sig
tat: quia ipse suꝑboꝵ corda & humiliũ uidi¬
cat : Suꝑ lignã aũt disputauit: dũ in qrues
pependit : Tunc eni in oedio. scłi arrogantiã
in dinauit: Quã etiam usq ad usopi humilita¬
tẽ: idẽ usq ad crucis stulticiam aecontemp¬
tibilem sermonẽ deduxit fider Hinc paulus
ait ⁊ Uerbũ eñi erucis ꝑeuntib qͥdem stulticia

Expanded text:
sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. Carmina autempum. » Cedri nomine, celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde Propheta testatur, dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus quae est in Libano multiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio designatat, quia ipse superborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam judicavit. Quam etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃s: & omia in ipso constant : & ipse r̾aput
eccłiȩ: Qui est principiũ pͥmogenitꝰ ex mortuis:
ut sit ipse in om̃ib primatũ tenens: Quia in
ipso conplacuit omnẽ plenitudinẽ diuinitatis
in habitare corporalit̃: & in ipso st̃ om̃s thesau¬
ri sapientie & scientiȩ abscondia Omnib gͦ¬
ueri salomonis sapientia ante cellit: quia mul¬
tũ distat inter eos qͥ participatione sapientiȩ
sapientes sunt: & illũ qͥ est fons sapientiȩ & ori¬
go uirtutũ: Hinc ẽ illud qđ seqͥt᷑: & erat no¬
minatus in uniuersis gentib ꝑ circuitũ: quia
nom̃ eiꝰ p̃dicat᷑ in uniuerso mundo Nec est no¬
men aliud sub celo datum hominib: in quo
oporteat saluos fieri
ocitus est quoq salomos .iii.milia parabo¬
larum : & fuer̃ carinina eiꝰ .U. milia. & cet̾a
S Quid eñi ꝑ tria milia parabolarũ nͥ plenitudo
fidei in lege̾. & in euangliis a xp̃o tͣdita de signa¬
tur ÷ quia dũ cota multiplicit̃ ꝑ allegoriarũ sensꝰ

Expanded text:
te omnes, et omnia in ipso constant, et ipse est caput Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit ipse in omnibus primatum tenens: quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi veri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc est illud quod sequitur: « Et erat nominatus in universis gentibus per circuitum; » quia nomen ejus praedicatur in universo mundo. « Nec est nomen aliud sub coelo datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri . » « Locutus est quoque Salomon tria millia parabolaru» Quid enim per tria millia parabolarum, nisi plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allego riarum sensus
Abbreviated transcription (Latin):
omus dĩ quã ȩdificauit rex salomor in ic-¬
rusalẽ: in figurã facta ẽ. sc̃ȩ uniu̾salis eccłiȩ:
quȩ aprimo elect̾o usq ad ultimũ qui in fins
mundi nasciturus ẽ : cotidie ꝑ gr̃am regis paci¬
fici sui uidelic& redemptoris ȩdificat᷑. quȩ par¬
tim ad huc ꝑ egrinat᷑ ab illo in terris : partim eua¬
sis ꝑegrinandi erumpnis cũ illo iam regnat in
cęlis  U̾bi ꝑac̾to ulcimo uiditio: tota ẽ regnatura
cum illo: Ad hanc domũ ꝑtinent electi angłi:
quoꝵ nobis similitudo in futura uita ꝓmitat᷑
dicente dño: illi aũt qͥ digni habebuntur scło illo
&̃ resurrastione ex mortuis: neq nubunt neq
ducunt uxores Neq enĩ ult᷑ mori poter̃ Eͣ qͣles eñi
angeli sunt & filii sunt dĩ: cum sint filii resur¬
rectionis : Ad hanc ꝑtinet ipse mediator dĩ & ho
Soluite templum hoc & in tͥbus dieb exeitabo
illud: Qđ ex ponens euangelista sub uiixit:
hoc aũt dicebat de templõ corporis sui dicit¬

Expanded text:
omus Domini quam aedificavit rex Salomon in Hierusalem, in figura facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui, videlicet Redemptoris aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi peracto ultimo judicio tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo illo et resurrectione ex mortuimori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Ad hanc pertinet ipse mediator Dei et hoSolvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quod exponens evangelista subjunxit: Hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
sum in ditione sua hab& & dñat᷑ scriptura teste
amarq usq ad mare & aflumine usq ad terminos
orbis terie: ipsi seruiunt om̃s popłi & tͥbus linge̾
offerentes ei scilicet munera rectȩ filei & bonoꝵ
oꝑum: Reges in qͥt charsis & in sulȩ munera of¬
ferent : reges arabum & saba.  dona adducent: &
ad orabunt eum om̃s reges cerrȩ om̃s gentes ser
potestas potestas ẽ ȩgerna : cuius anni ñ deficient
& regni ñ erit finis Erat aũt cibus salomonis

Expanded text:
sum, in ditione sua habet, et dominatur Scriptura teste « sum, in ditione sua habet, et dominatur Scriptura teste « a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . » Ipsi serviunt omnes populi, et tribus et linguae, offerentes ei scilicet munera rectae fidei et bonorum operum. « Reges, inquit, Tharsis et insulae munera offerent: reges Arabum et Saba dona adducent. Et adorabunt eum opotestas, potestas est aeterna, cujus anni non deficient, et regni ejus non erit finis . » « Erat autem cibus Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ discipuli ñ amittant. ꝑ quȩ pietatis uiscera
hec eadẽ mat̾ uera agnoscit᷑ omnino: quia magis¬
cerium in ȩxamine caritatis að ꝓbat᷑ & sola co¬
cum reciꝑe meruit quȩ qͣsi totum cessit : quia fide¬
les p̃positi: ꝓ eo qđ exbonis discipłis sus ñ solũ
aliis laudem ñ in uident: seo utilitatẽ eis etiam
ꝓfectus exorant. ipsi & in cegros & iuiuentes filios
recipiunt: quando in supremo examine: ex eoꝵ
eius uariis officiis de putati fuerant: seu diu̾¬
sis ꝓ uinciis p̃ erant: seqͥt̾ scriptura lta dicens: Sa¬
lomon aũt erat: in ditione sua habens om̃ĩa reg¬
ya. a flumine terrȩ phylistim usq ad terminũ
egypti : offerentiũ sibi munera & seriuentiũ ei
cunctis dieb uitȩ eius: & qͥs in hoc melius signi¬
ficatur quã pacificꝰ nr̃ quẽ p̃figurabat idẽ salomons.
ipse enĩ omia regna terrȩ asolis ortu usq ad occas¬

Expanded text:
iidem discipuli non amittant. Per quae pietatis viscera, iidem discipuli non amittant. Per quae pietatis viscera, haec eadem mater vera agnoscitur omnino, quia magisterium in examine charitatis approbatur et sola totum recipere meruit, quae quasi totum cessit. Quia fideles praepositi, pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant: ipsi et integros et viventes filios recipiunt, quando in supremo examine ex eorumejus variis officiis deputati fuerant, seu diversis provinciis praeerant, sequitur Scriptura dicens: « Salomon autem erat in ditione sua, habens omnia regna a flumine terrae Philistim, usque ad terminum Aegypti, offerentium sibi munera, et servientium ei, cunctis diebus vitae ejus. » Et quis in hoc melius significatur quam Pacificus noster, quem praefigurabat idem Salomon? Ipse enim omnia regna terrae a solis ortu usque ad occa