comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis aceatt: Agͥ cisternã fodit & cooperit. ne uiue
bos uł asimus ruat .i. qͥ in sacro eloqͥo iã alta intelligit.
sublimes sens corã ñ accipientib ꝑ silentiũ degat ne
ꝑ scandalũ mentis aut fidele paruulũ aut infide¬
le qͥ credere potuiss& interunat. E& morte enĩ iu¬
mentoꝵ deb& p̾tiũ: qi illud scilic& admisisse coniun
cit᷑ unde & ad agendã penitentiã reus tenetur. Us¬
quis nãq ad alta scientie fluenta ꝑueniens. eũ hec
apud bruta audientiũ corda ñ contegit: pene reus
addicit᷑. si ꝑ uerba eiꝰ scandalũ stue munda seu menᷤ
immunda capiat̾. Oꝑienda ẽ. itaq cisterna qr corã
pariuilis m̃tib tegenda ẽ. alta scientia: ne unde cor
docentiũ ad summa atcollit̾. inde infirmitas audi¬

Expanded text:
i ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, qcitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Quisquis namque ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec apud bruta audientium corda non contexerit, poenae reus addicitur, si per verba ejus in scandalum, seu munda, seu mens immunda capiatur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas audi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt retro pꝰ sathanan: amiã ꝓ anima dabit. uł tn
die iudicii accipieudũ ẽ. apud eũ iudicẽ qͥ potest am¬
mã & corpꝰ ꝑdere in geheniã. Uł certe potest fortassis
etiã illud aptari. ut qui sͥ conscius tanti scandali fu-¬
erit ponat animã suã p aninia illiꝰ que̾ scandaliraue¬
rit & usq ad mortẽ a& oꝑam qͦmͦ redeat. qͦmꝰ reparet᷑:

Expanded text:
sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam; vel certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo rep
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Dabit autẽ inquit scam qd indixerit uł imposuerit
qͥ ꝓ xp̃o eccłie preẽ. doctor animarũ ille qͥ ad subuer¬
sione audientiũ uerbis eontendit. patiatur dampntĩ
ꝓ amina illa quȩ ñdũ formatũ abicit infantẽ. hoc ẽ.
penitentiã agat. & rursum conetur ipse qͥ lesit ut in¬
struat repar& restitu&e animȩ ea que ꝑdidit. Et hec
iã faciat cũ honore eũ modestia. cũ patientia sic̃
apłs dic̃. Cũ mansuetudine corripientes eos qͥ resistuÑ¬
ñ cũ lite: sic̃ suꝑus eũ scandalũ intulit. Qđ̃ si forma¬
tus iã fuerit infans dabit animã ꝓ anima. formatus
infans potest uderi sermo dĩ in corde eiꝰ amme quȩ
gram baptismi consequita ei uł euidentiꝰ & clarius
uerbũ dĩ concepit. Hec gͦ si nimia contentione do
ctorũ ꝑeussa abiecerit uerbũ. & inuenta fuerit eẽ.
de ilis de quib dicebat apłs. Iã enĩ quedã contersȩ.

Expanded text:
ti. Dabit autem, inquit, secundum quod indixerit vel imposuerit ti. Dabit autem, inquit, secundum quod indixerit vel imposuerit o Ecclesiae praeest, doctor animarum. Ille qui ad subversionem audientium verbis contendit, patiatur damnum pro anima illa quae nondum formatum abjicit infantem, hoc est poenitentiam agat; et rursum conetur ipse qui laesit, ut instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Ap, non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. erit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim debita dimitteremus. nͥ quid nobis deberetur
lege in dice disceremꝰ. Ideo gͦ informe puerꝑiũ lex nolu¬
uiua in eo corpore qdđ sensu can& si talis ẽ. in carne
nondũ formata: & ideo ñdũ sensib p̃dita. Duo autẽ
isti utri qͥlitigant duo disputantes sunt de doginatib
uł questiomib legis. Quia gͦ isti qͥ in questionib liti¬
gant contrã apłi sententiã faciunt qua dicit. noli uer¬
bis contendere ad nebil enĩ itile ẽ. nͥ ad subuersionẽ
audientiũ: iccireo ꝑcutiunt mulierẽ pregnantẽ &
eiciunt infantẽ eiꝰ. uł formatũ iã uł ñdũ formatũ.
Mulier pregnans dr̃ anina quȩ nuꝑ concepit uerbum
utpote catecumini que rudis ẽ adhuc infide. Hec
gͦ amma cũ ꝑcontentionẽ aliquoꝵ scandalizatur ita
ut uerbũ fidei qd tenuiter conceperat abiciat. & ꝑ¬
dat ñdũ formatũ. is qͥ seandalũ fecit dampnũ dr̃ pa-¬

Expanded text:
Neque enim debita dimitteremus, nisi quid nobis deberetur, Neque enim debita dimitteremus, nisi quid nobis deberetur, lege indice disceremus. Ideo ergo informe puerperium lex nolunima viva in eo corpore quod sensu caret, si talis est in carne nondum formata, et ideo nondum sensibus praedita. Duo autem isti viri qui litigant, duo disputantes sunt de dogmatibus vel quaestionibus legis. Quia ergo isti qui in quaestionibus litigant, contra Apostoli sententiam faciunt qua dicit: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium , idcirco percutiunt mulierem praegnantem, et ejiciunt infantem ejus, vel formatum jam, vel nondum formatum. Mulier praegnans dicitur anima, quae nuper concepit verbum: ut pote catechumeni, qui rudis est adhuc in fide. Haec ergo anima cum per contentionem aliquorum scandalizabitur, ita ut verbum fidei quod tenuiter conceperat, abjiciat et perdat nondum formatum, is qui scandalum fecit, dicitur damnum pa
Abbreviated transcription (Latin):
hab&. Silitigabunt duo uiri & ꝑcusserit mulierẽ
inutero babentẽ. & exierit infans eiꝰ ñ deformatꝰ.
detrim̃tũ patiet᷑ quantũ indixerit uir mulieris.
& dabit cũ postulatione. Hic de anima questio sol&
agitari. utrũ qđ formatũ ñ ẽi ne animatũ qͥdẽ pos¬
sit intelligi. & ideo ñ sit homicidiũ qr nec examma¬
tũ dici potest. si aahiic antiã ñ habebat. Seqͥt᷑ en
& dicit. Si autẽ fornatũ fuerit: dabit animã ꝓanima.
Ubi qͥa intelligitur aliud nͥ & ipse moriet᷑: Ila hoc &
mcȩteris ex hac occasione iã p̃cipit oculũ ꝓ ocło. dentẽ
ꝓdente. manũ ꝓmanu. pedẽ ꝓpede. cõbustionẽ ꝓ cõ¬
bustione: uulnus ꝓuulnere. liuorẽ ꝓliuore. talionis
uidelic& eqͥtate. Quȩ lex ideo constituit ut demon¬
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: Debitores gͥ lege
monstrantes ut qͣndo ignoscit᷑ appareat qͥd dimittat᷑.

Expanded text:
habet: Si litigabunt duo viri, et percusserit mulierem habet: Si litigabunt duo viri, et percusserit mulierem in utero habentem, et exierit infans ejus non deformatus, detrimentum patietur, quantum indixerit vir mulieris: et dabit cum postulatione. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quod formatum non est, ne anima quidem possit intelligi: et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebat. sequitur enim et dicit: si autem formatum fuerit, dabit animam pro anima. ubi quid aliud intellegitur nisi" et ipse morietur?" nam hoc et in ceteris ex hac occasione iam praecipit: oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, conbustionem pro conbustione, uulnus pro uulnere, liuorem pro liuore, talionis uidelicet aequitate. quae lex ideo constituit, ut demonet nos dimittimus debitoribus nostris ? Debitores igitur lege monstrantes, ut quando ignoscitur, appareat quid dimittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& rlqͣ Hic ut mͥ uidet̾ talis ẽ. sens. qđ si quã muli¬
erẽ ꝑcusserit pꝰ conceptũ semen. & ꝓ hoc ab ortiuum
quidẽ fecerit ipsa tam̃ uiuente : tc̃ peccunia ꝑcussor
lesionẽ recõpensare possit. scdm id qđ expetitus fue¬
rit & uidices decreuerint. Si autẽ mors illius fue¬
rit subsequuta : tẽ iã homicidii reus pumendus
erit. Ipse ꝑcussor Mystice autẽ siquis alicuiꝰ ani¬
mã pꝰ conceptũ sem̃ uerbi ꝑ incuriã uł fraudẽ lese¬
rit. ita ut iutale germen bon oꝑis sanũ ꝓferre ñ
possit: etiã si ipsa adhuc infide uiuens ꝑstiterit.
ꝑcussor tam̃ ut dampnũ in latũ ꝑ penitentiã resti¬
tuat. scdm euangłii magisteriũ necesse habebit.¬
Si autẽ ipsa anima ꝑerrorẽ necata pꝰ ꝓlatũ abortiuũ
hoc ẽ. opꝰ mortiferũ in infidelitate ꝑseuerauerit. si¬
ne dubio seductor illius quasi uerus honncida et̾¬
na morte reus erit. Notandũ aut̃ qđ alia edicio sic

Expanded text:
idetur, talis est sensus: Quod si quis mulierem percusserit post conceptum semen, et pro hoc abortivum quidem fecerit, ipsa tamen vivente, tunc pecunia percussor laesionem recompensare possit, secundum id quod expetitus fuerit, et judices decreverint. Si autem mors illius fuerit subsecuta, tunc jam homicidii reus, puniendus erit ipse percussor. Mystice autem, si quis alicujus animam post conceptum semen verbi, per incuriam vel fraudem laeserit, ita ut vitale germen boni operis sanum proferre non possit, etiam si ipsa adhuc in fide vivens perstiterit, percussor tamen ut damnum illatum per poenitentiam restituat secundum Evanga anima per errorem necata, post prolatum abortivum, hoc est opus mortiferum, in infidelitate perseveraverit, sine dubio seductor illius, quasi verus homicida, aeterna morte reus erit. Notandum autem quod alia editio sic
Abbreviated transcription (Latin):
etur. & iusticta iusti suꝑ eũ erit. & impietas ĩpii
erit suꝑ eũ. Si autẽ magister & doctor tales disei¬
płi mores sciebat. & a scripturis sacris sepe c̃testatꝰ
curã infesti pectoris habere negligebat: Iam actꝰ
illius particeps factus. penȩ illiꝰ utiq merito par¬
quid fuerit postulatus. Elemosims utiq & dignis
penitentie fructib aꝑperua morte se festin& libe¬
rare. Filiũ qͦq & filiã si cormi ꝑeusserit : simili sen¬
tentia subiacebit. In fuii uł filie nomine quẽ congru

Expanded text:
etur: et justitia justi super eum erit: et impietas impii etur: et justitia justi super eum erit: et impietas impii erit super eum . Si autem magister et doctor tales discipuli mores sciebat, et a Scripturis sacris saepe contestatus curam infesti pecoris habere negligebat, jam actus illius particeps factus, poenae illius utique merito pardquid fuerit postulatus. Eleemosynis utique et dignis poenitentiae fructibus, a perpetua morte se festinet liberare. Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiae subjacebit. In filii vel filiae nomine, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nec reclusit eũ occideritq uirũ aut mulierẽ. & bos
lapidib obruetur. & dnm illius occident. & rliq̃. Aa
uisticiã ꝑtin& ut animal hominib noxiũ ꝑimatur.
Et qd̃ de tauro positũ ẽ. a parte totũ intelligendũ ẽ.
qͥeqͥd i peccorib usui humano subditũ infestũ e. homi¬
ntib. Sed si necesse ẽ. occidi nũquid lapidari: Quia
int̾ ẽ. enĩ animal qd auferendũ ẽ. qua morte aufera¬
tur: Demde qđ addidit carnib eiꝰ ñ eẽ. uescendũ. qͦ
ꝑtin& nͥ omiã ista sigiificent aliuã qđ seriptura ma¬
cenne sol & intueri: Bouis gͦ nommne contumax dis¬
cipulus denotari potest. qͥ ꝑ fastũ suꝑbiȩ lamati &
rliq̃ peccora gregis am̃ci infestat. Ialtis gͥ si inscio
tur. & ñ comedent᷑ carnes eiꝰ. hoc ẽ ñ imitentur
actus eiꝰ. Dñs autẽ bouis illius ita innocens eẽ. ꝓba¬
bit̾. si neq consensu neq consilio fouebat actũ uliꝰ.
Quia dicente dño anma quȩ peccauerit ipsa mori

Expanded text:
tque virum aut mulierem, et bos lapidibus obruetur, et dominum illius occident, et caetera. Ad justitiam pertinet, ut animal hominibus noxium perimatur; et quod de tauro positum est, a parte totum intelligendum est: quidquid in pecoribus usui humano subditum, infestum est hominibus. Sed si necesse est occidi, nunquid lapidari? Quid interest enim animal quod auferendum est, qua morte auferatur? Deinde quod addidit, carnibus ejus non esse vescendum quo pertinet, nisi omnia ista significent aliud, quod Scriptura maxime solet intueri? Bovis ergo nomine contumax discipulus denotari potest: qui per fastum superbiae laniat, et reliqua pecora gregis Dominici infestat. Talis ergo si inscio tur; et non comedentur carnes ejus, hoc est non imitentur actus ejus. Dominus autem bovis illius ita innocens esse probabitur, si neque consensu, neque consilio fovebat actum illius: quia dicente Domino: Anima quae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dĩ diligent̃ discere atq oꝑib exercere stud&.
et boc ꝓuite ȩt̃ne desiderio: Huinc qͦq qͥ ꝑcusserit ho¬
micide iudicio multandus erio. Qđ autẽ seqr̃. si ser¬
cilla meliꝰ intelligi potest quã ille qͥ in domo ȩccłiȩ
existens p̾sentia tam̃ diligit. & obeoꝵ questũ laborẽ
dotũ impendit: Qnondũ in filioꝵ numero meruit
ascribi: qr hereditatẽ celestis patriȩ querere neglex̾.
Hiuc quoq si ille suꝑbꝰ cornłpeta in reb quas diligit
aliquia in cõmodi intulerit. & eũ in hoc contrista¬
uerit. ꝓuisor ipsius dampnũ inlatũ iusta eñidatio¬
ne scd̾m legis mandata ꝑfide. spẽ. & caritatẽ em̃¬
dare deb&: nec ñ & auetorẽ sceleris duris discipli¬
nis corripere. qͥ contra id quod scriptũ ẽ. neminem
concuciatis. neminẽ noceatis ꝓcaciter egit. & iterũ
intelligi: ut in significatione bouis cornłpete suꝑbũ
auim motũ accipiamꝰ. Quẽ si dñs suis hoc ẽ. fpr

Expanded text:
scere atque operibus exercere studet, et hoc pro vitae aeternae desiderio? Hunc quoque qui percusserit, homicidae judicio multandus erit. Quod autem sequitur, Si sercilla melius intelligi potest, quam ille qui, in domo Ecclesiae existens, praesentia tantum diligit, et ob eorum quaestum laborem totum impendit; qui nondum in filiorum numero meruit ascribi, quia haereditatem coelestis patriae quaerere neglexit? Huic quoque si ille superbus cornupeta, in rebus quas diligit aliquid incommodi intulerit, et eum in hoc contristaverit, provisor ipsius, damnum illatum, justa emendatione secundum legis mandata, per fidem, spem et charitatem emendare debet; nec non et auctorem sceleris, duris disciplinis corripere, qui contra id quod scriptum est: Neminem concutiatis, neminem noceatis, procaciter egit ; et iteruintelligi: ut significatione bovis cornupetae superbum animi motum accipia
Abbreviated transcription (Latin):
incedit. Recipi& etiã conbusturã qua conbussit e ge¬
hennȩ tradidit anima ł quȩ singula hoc ostendit᷑ ut
iste ꝑcussor omĩb decruneatꝰ membris a corpore exci¬
datur ȩccłiȩ ut cȩteri inquit uidentes timore habe¬
ant & ñ faciant stmiliter. Si ꝑeusserit qͥspiam

Expanded text:
incedit. Recipiet etiam combusturam qua combussit, et geincedit. Recipiet etiam combusturam qua combussit, et gehennae animam tradidit: per quae singula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similiter . Si percusserit quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
& ferox qͥ scandalũ generat desecetur. Sea si dentẽ lesit
auditoris. qͦ suscipiens cibũ uerbi dĩ uł cõminuere uł
molarib terere solitꝰ erat. & subtilẽ ex his ad uentrẽ
anie transmittere sensũ: si hunc dentẽ ille uexauit
eeuellit ut contentione ipsius ñ possit anima fubti¬
lit̾ & spiritalit̾ susciꝑe uerbũ dĩ: auferat᷑ dens eius
qͥ ñ bene scripturarũ cõminuit & diuidit cibos. Fortas
alibi nichilominus scribit᷑. qͥ manducat uuã acerbã
obstupescent dentes eiꝰ. & alibi. molas leont̃ confre-¬
nus quoq ꝓmanu. & pes ꝓpede deposcit᷑. Manꝰ eͥ. a¬
mine uirtus qua tenere aliquid & constringere
potest: uelut si dicamꝰ actus eiꝰ. & fortitudo. & pes
qͦ incedit uel ad bona uł ad mala. Qa gͦ si scandalũ¬
patiat᷑ anma ñ solũ infide s & in actib dr̃. quȩ ꝑma¬
nus significant᷑ & pedes: auferunt᷑ uliꝰ qͥ offendicu¬
lũ p̾buit manꝰ qͥb ñ bene oꝑat᷑. & pedes qͥb non bene

Expanded text:
et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassalibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confrinnus quoque pro manu, et pes nimae, virtus qua tenere aliquid et cor stringere potest, ut actus ejus et fortitudo; et pes quo incedit ad bona patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs scandalizauerit unũ de pusillis istis qͥ in me cre¬
dunt: expedit ei ut mola asinaria addat᷑ in collo eius
& demergatur in ꝓfundũ. & iohannes ait. Qui odit
frem suum homicida ẽ. & scitis q om̃is homicida ñ ha¬
b& uitã ętnã in se manentẽ. Hic talis abaltari am̃
tione sacri altaris merito remouetur. Qlautẽ ñ tioto
maliciȩ s. ꝑ ineuriã aut ꝑ ignorantiã aliquẽ leserit.
hab& urbes refugii ȩccłiã tudelic& catholicã ubi se an¬
gustia penicentiȩ coartans ꝑ omẽ tẽpꝰ p̾sentis uitȩ bo¬
nis oꝑibꝰ studium impendens maneat. & si spẽ suã in
morte sumini pontificis redemptoris uidelic& sui po¬
suerit. hic sine dubio inȩcnũ saluabitur. Qui ꝑcusse¬
rit patrẽ suũ & matrẽ morte moriat᷑. & paulopꝰ. qui
malegixerit inquit patri suo & matri morte moriat᷑.

Expanded text:
« Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me cre« Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut mola asinaria addatur collo ejus, et demergatur in profundum . » Et Joannes ait: « Qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quia omnis homicida, non habet vitam aeternam in se manentem . Hic talis ab altari Domtione sacri altaris merito removetur. Qui autem non voto malitiae, sed per incuriam aut ignorantiam aliquem laeserit, habet urbes refugii, Ecclesiam videlicet catholicam: ubi se angustia poenitentiae coarctans, per omne tempus praesentis vitae, bonis operibus studium impendens maneat; et si spem suam in morte pontificis summi, Redemptoris videlicet sui posuerit, hic sine dubio in aeternum salvabitur. Qui percusserit patrem suum et matrem, morte moriatur. Et paulo post: Qui male
Abbreviated transcription (Latin):
s. suȩ maligne cupiadlitati serumuit. In umo gͥ eodeq.
facto & ds̃ de occuitao ȩqͥtate laudatur: & homo de
satus ẽ. qͥ eundẽ ad mortẽ tradidit xp̃m. Qui autẽ
constituã tibi locũ in quẽ fugere debeat. Hoc qͦmͦ
re homicidis qͥ homicidiũ ñ sponte fecerunt. hoc ẽ.
cades in galilea montis neptalim. & sichem in monde
ephraim. & cariatarbe ipsa ẽ. hebron in monte iuda
& transiordanem contra occidentalẽ plagã iericho
urbẽ bosor quȩ sita ẽi in cãpestri solitudine de tribu
ruben & ramoth in galaad de tribu gad. & gaulon in
basan de tribu manasse. He ciuitates constiture sunt
cunctis filiis ifrł & aduenis qͥ habitant int̾ eos ito fu¬
ger&. ad eas qͥ animam nescius ꝑcussisse et non morere¬
tur in manu ꝑximi effusũ sanguinẽ uindicare cupi¬
entis. donec star& ante popłm expositurus causam
licie aliquẽ ꝑcusserit. & in mortẽ amme se duxerit.
etnȩ morti ipse obnoxius erit. Unde ipsa ueritas ait.

Expanded text:
ditati servivit. In uno igitur eodemque facto, et Deus de occulta aequitate laudatur, et homo de satus est, qui eumdem ad mortem tradidit Christum. Qui autem constituam tibi locum in quem fugere debeat. Hoc quomodo re homicidis qui homicidium non sponte fecerunt, hoc est: Cades in Galilaea montis Nephthalim, Sichem in monte Ephraim, et Cariatarbe, ipsa est Hebron, in monte Juda. Et trans Jordanem contra occidentalem plagam Jericho, urbem Bosor, quae sita est in campestri solitudine, de tribu Ruben: et Ramoth in Galaad de tribu Gad, et Gaucivitates constitutae sunt cunctis filiis Israel et advenis qui habitabant inter eos, ut fugeret ad eas qui animam nescius percussisset, et non moreretur in manu proximi, effusum sanguinem vindicare cupientis, donec staret ante populum expositurus causamlitiae aliquem percusserit, et in mortem animae seduxerit, aeternae morti ipse obnoxius erit. Unde ipsa Veritas ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ingerere. Unde & ꝑ sapientiã dr̃. Qui fortit̾ p̃mit
ubera exhib& butirũ. & qͥ uehem̃ter emulgit elicit
sanguinẽ. Est gͦ semꝑ mensura in disciplina tenenda:
ut rigor sit in refrigerio. & refrigeriũ in rigore. ut
indisciplinato fides & dilectio iugeat: nec ꝑ despera¬
tionẽ uł odiũ funditꝰ intereat. Si ryxati fueruit
uiri. & ꝑcusserit qͥs mulierẽ pregnantẽ. & aborti nũ¬
qͥdẽ fecerit s ipsa uixerit. subiacebit dãpno quantũ

Expanded text:
tem ingerere. Unde et per Sapientiam dicitur: Qui fortiter premit tem ingerere. Unde et per Sapientiam dicitur: Qui fortiter premit ubera, exhibet butyrum; et qui vehementer emungit, elicit sanguinem . Est ergo semper mensura in disciplina tenenda, ut rigor sit in refrigerio, et refrigerium in rigore, ut in disciplinato fides et dilectio vigeat, nec per desperationem vel odium, funditus intereat. Si rixati fuerint viri, et percusserit quis mulierem praegnantem, et abortivum fecerit, sed ipsa vixer
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓximo suo contenderit. & uł lapide uł pugno
iltũ ꝑ cusserit. hoc ẽ. duricia mentis uł parcitate
coidis spernendo siue misericordit̾ ñ consulendo ex¬
asperauerit. & ule infirmatꝰ in tristicia a feruore
dilectionis languescit: necesse ẽ. ut reus ꝑ confessi¬
onẽ oꝑas penitentiȩ & impensas ꝓmisse em̃dationis
in medicos hoc ẽ. in doctores impendat. qͥ egrotantẽ
baculo consolationis suȩ erigant: & fomentis p̾dicati¬
onũ medicantes. in pͥstinũ statũ dilectionis reformeÑ.
ta enĩ adinnocentiã uerã ꝑuenire possumꝰ. si male
gesta dignis penitentię fructib diluere satagamus.
Qui ꝑcusserit seruum suũ uł ancillã uirga & mortui
fuerint in manib eiꝰ: criminis reus erit. & cet̾a. Sic̃
disciplina opus ẽ. in eruditione subiectorũ : ita & dis¬
cretione maxime opus ẽ. in exibitione correptionũ.
Qui em̃ sibi comissũ gregẽ ultra modũ discipline con¬
stringit: ubi uitã debiut ꝓpagare inueniet᷑ ibi mor-¬

Expanded text:
m contenderit, et vel lapide vel pugno illum percusserit, hoc est duritia mentis vel parcitate cordis, spernendo sive misericorditer non consulendo exasperaverit, et ille infirmatus in tristitia a fervore dilectionis languescit, necesse est ut reus per confessionem operas poenitentiae et impensas promissae emendationis in medicos, hoc est in doctores impendat, qui aegrotantem baculo consolationis suae erigant, et fomentis praedicationum medicantes, in pristinum statum dilectionis reforment. Ita enim ad innocentiam veram pervenire possumus, si male gesta dignis poenitentiae fructibus diluere satagamus. Qui percusserit servum suum vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus ejus, criminis reus erit, et caetera. Sicut disciplina opus est in eruditione subjectorum, ita et discretione maxime opus est, in exhibitione correptionum. Qui enim sibi commissum gregem ultra modum disciplinae constringit, ubi vitam debuit propagare, invenietur ibi mor
Abbreviated transcription (Latin):
lic& dnõ eiꝰ copulare illã uiro ñ ebreo: quã ñ lic& ext̃e
genti tradi. Si autẽ seruo hebreo eã copulauerit:
hoc utiq intelligit̾ qd cũ eo gratis exibto neq̃quã
a marito separata. Mistice autẽ siqͥs deuotã subie¬
etionẽ quã bonus animꝰ genuit culib& doctori ad
obȩdiendũ tradiderit: ñ ẽ. equũ ut sp̃ta ab illo uel
confusa abiciatur. Sed siue sibi uł ꝓbato discipło
ungat ad consortiũ discipline si hoc elegerit. uł alii
doctor eũ commend& in cuiꝰ societate ꝓficere possit.
ũ dilectione a se recedere ꝑmittat. Heretico autem
homini uł scismatico qͥ alienus ẽ. adĩ popło ñ hab&
potestatẽ illũ tradendi. sistpse laborẽ de eo subire
noluerit liberũ exire patiatur: ut sibi magistrũ quẽ
uelit eligat. Siqͥs ꝑeusserit aliquẽ & mortuus
fuerit: morte moriatur. Qͥ autẽ nolens s as̃ tradidit

Expanded text:
licet Domino ejus copulare illam viro non Hebraeo, quam non licet exterae licet Domino ejus copulare illam viro non Hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. Si autem servo Haebraeo eam copulaverit, hoc utique intelligitur quod cum eo gratis exibit, nequaquam a marito separata. Mystice autem, si quis devotam subjectionem quam bonus animus genuit, cuilibet doctori ad obediendum tradiderit, non est aequum, ut spreta ab illo vel confusa, abjiciatur: sed sive sibi vel probato discipulo jungat ad consortium disciplinae, si hoc elegerit, vel alio doctori eum commendet, in cujus societate proficere possit, m homini vel schismatico, qui alienus est a Dei populo, non habet potestatem illum tradendi; sed si ipse laborem de eo subire noluerit, liberum recedere patiatur, ut sibi magistrum quem velit eligat. Si quis percusserit aliquem et mortuus fuerit, morte moriatur. Qui autem nolens, sed Deus tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ filiarũ faci&e ei. Hic iã apparere incipit quẽadmo¬
dũ supͣtixerit qr ñ annominauit. Nã quid ẽ. aliua si fi-¬
lio annominauerit eã. nͥ filio confixerit eã uxorẽ. qͣndo¬
quidẽ dic̃. scd̾m iustificationẽ fiiarũ faci& ei .i. ut
sic tradat tanꝗ̃ filiã dotẽ scilic& apponens ei : Dein¬
de adiungit qđ si aliã accipi& ei .i. ñ istã deputatut
uxorẽ filio suo. s ei aliã accipi&. quȩ opus sunt & ne¬
stẽ. & conuersationẽ eiꝰ ñ fraudabit ei simili lege quȩ
competunt. qm̃ ñ mansit uxor filio eiꝰ quẽadmodũ ei da¬
i& si eã ibi ñ annominass&. et tam̃ concũbendo humi¬
hass&. Si autẽ tria hȩc ñ fecerit ei : exibit gratis.
Hoc intelligitur si eã concubitu ñ humiliauerit. neq
filio suo conunxerit. neq alia filio suo ducta istã eie¬
cerit. abibit gratis .i. suffici& ei ñ teneri in seruitute
Abibit enĩ nichil accipiens ut seruis hebreus. Non enĩ

Expanded text:
it, quemadmodum supra dixerit, quia non annominavit. Nam quid est aliud, si filio annominaverit eam, nisi filio confixerit eam uxorem, quandoquidem dicit, secundum justificationem filiarum faciet ei: id est, ut sic tradat tanquam filiam, dotem scilicet apponens ei. Deinde adjungit: Quod si aliam accipiat ei, id est, non istam deputavit uxorem filio suo, sed ei aliam accipiet, quae opus sunt, et vestem conversationem ejus non fraudabit ei. Simili lege quae competunt, quomodo mansit uxor filio ejus, quemadmodum ei daret si eam ibi non annominasset, et tamen concumbendo humiliasset. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis. Hoc intelligitur, si eam ipse concubitu non humiliaverit, neque filio suo conjunxerit, neque aliam filio suo ductam, istam ejecerit, abibit gratis: id est, sufficiet ei non teneri in servitute. Abibit enim nihil accipiens, ut servus Hebraeus. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
bibit ita ut recedunt ancille. Intelligendũ ẽ. ñ sic
reced& qͦmͦ recedunt ancille hebreȩ pꝰ sex annos. Cã
quippe oport& infeminã hebreã legẽ datã intelligi.
quȩ seruat᷑ in marib. Cur gͦ ista ita reced e ñ qe̾
millo famulatu intelligit᷑ hunnliata. qđ ei se dñs mis¬
cuerit : Hoc qͥppe in consequentib ut. cũq clarescit.
Seqͥtur enĩ & dic̃. Qd̃ si ñ placuerit dno suo qr ñ anno¬
minauit eã .i. ñ eã fec̾ uxorẽ : remunerabit eã. Hoc ẽ.

Expanded text:
t recedunt ancillae, intellegendum est: "non sic recedet quomodo recedunt ancillae hebraeae post sex annos". eam quippe oportet etiam in femina hebraea legem datam intellegi, quae seruatur in maribus. cur ergo ista non ita recedet, nisi quia in illo famulatu intellegitur humiliata, quod ei se dominus miscuerit? hoc quippe in consequentibus utcumque clarescit. sequitur enim et dicit: quodsi non placuerit domino suo quam non adnominauit eam — id est non eam fecit uxorem — remu
Abbreviated transcription (Latin):
in scła. Is enĩ qͥ in actiua disposuit uita ꝑdurare. a
dno diis offert᷑. qͣndo ap̃dicatore suo antiqͦrũ patrũ
dictis imbuit᷑. qͥ nobis in uia omĩpotentis dñi sacer¬
dotes fuerunt. atq ad hostiũ & postes tabernadi
ducit᷑. ut de ingressu eterni tabernacłi aliquid
audiat. & trem̃di iudicii diẽ subtilit̾ agnoscat. ne
ꝑbona oꝑa quȩ facit placere hominb appetat. sicq
auris eiꝰ subula ꝑforat᷑. dũ mens illiꝰ timoris dĩ sub¬
tilitate ꝑcutit᷑. & uerbi acumine tnffixa ꝑ omẽ qđ̃
agit nouerit ingressũ regni semꝑ adtendere. & qͣsi
abhostio & poste tabernacli ꝑforatã aurẽ portare.
scłm enum seruus ẽ. qͥ ꝑ actiuã uitã hominbꝰ seruire
disposuit. ut pꝰ p̃sens scłm ad libertatẽ uerã uale
at ꝑuenire. De qua & ꝑ paulũ dr̃ qr & ipsa creatã
liberabit᷑ a seruitute corruptionis in libertatẽ głiȩ

Expanded text:
in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a Domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum Patrum dictis imbuitur qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt; atque ad ostium et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu aeterni tabernaculi aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit, placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur: et verbi acumine transfixa, per omne quod agit, noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare, saeculum enim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad libertate et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
suo p̃dieatore. dr̃. Scis qa adñs tuus tollat᷑ a te:
Uxor uͦ serui empticii filios & fiias pari&. qͣndo ei
bona actio fortes uł teneros fructus generat. Sed
mulier que adño data ẽ. eidẽ dño cũ filiis reman&.
Ipse uͦ seruus exit cũ uestitu suo: qr bona actio uł eiꝰ¬
dẽ bone actionis fructus pdicatoris mercede repu¬
tant᷑. ipse uͦ indesiderii sui intentione ꝑdurans. ꝑ su¬
ꝑnã grãm ad contẽplationẽ liber egredit᷑. Qa si di¬
xerit seruus diligo dnm̃ meũ & uxorẽ ac liberos ñ¬
egrediar liber. Seruus dnm̃ suũ diligit: quando pai¬
catoris uerba sollicita mente custodit. Uacorẽ quoq
amans & liberos liber egredi recusat: ꝗͣdo actiuã.
uitã eiꝰq fructus diligens transire ad contẽplati¬
uã ñ uult. Quia bona se oꝑa habere in ministerii su
seruitute considerans. ad libertatis qͥetẽ rennuit
transire. Sed offerat eũ dñs diis & applicet̾ ad hosti¬
ũ & postes & ꝑfor& aurẽ eiꝰ subula ut sit ei seruus

Expanded text:
suo dicitur: Scis quod Dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi empti tum filios et filias pariet, quando ei bona actio fortes vel teneros fructus generat. Sed mulier quae a domino data est, eidem domino cum filiis remanet. ipse vero servus cum vestitu suo exit, quia bona actio, vel ejusdem bonae actionis fructus praedicatoris mercede reputantur. Ipse vero in desiderii sui intentione perdurans, per supernam gratiam ad contemplationem liber egreditur. Quod si dixerit servus: Diligo domegrediar liber . Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult: quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem renuit transire. Sed offerat eum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes: et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & illic subditur.Si habens uxorẽ: & uxor egre¬
diatur simul. Cũ eo enim ad libertatẽ & uxor e
greditur: quando his qͥ ad contẽplationẽ ꝓuenit
&iã foris actionẽ boni oꝑis qͣ ꝓdesse possit aliis
ñ relinquit. Si autẽ dñs dederit uli uxorẽ & pe¬
pererit fiuios & filias. mulier & liberi erune dm̃
sui: ipse uͦ exi& cũ uestitu suo. Seruo ẽp̃to añs

Expanded text:
Unde et illic subditur: « Si habens uxorem, et uxor egreUnde et illic subditur: « Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. » greditur, quando is qui ad contemplationem pervenit, etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis, non relinquit. Si autem dominus dederit illi uxorem et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsenariũ numerũ nͥ actiuę uitȩ ꝑfectio designatur::
Quid ꝑ septenariũ nͥ contẽplatiua uita expͥmit᷑: Sex
ꝑfecte exhibuerit ad contẽplatiuȩ uitȩ liberta¬
tẽ transit. & notandũ qđ gratis liber egredit᷑:
qr hi qͥ pꝰquã omã fecerint dicunt se inutiles seruoᷤᷤ.
eis ꝓculdubio sicut ipsa actua fuit ex munere. ita
erit ex grã. etiã contẽplatiua. Cũ tali ueste intra¬
uerit eũ tali exeat: qr ommno necesse ẽ. ut unusqͥsq
nrm in hoc qđ incipit ꝑseuer&. atq usq ad fuiẽ oꝑis¬
in ea qua inchoauit intentione ꝑdur&. Ille qͥppe
bene ad conteplatiuã transit: qͥ mactiua uita in¬
qͥ pͥusquã omĩpotentis dĩ seruitio socient᷑. iã bona
oꝑari diligunt. Sunt uͦ alii qͥ bona oꝑa pꝰ quã ad
seruitiũ dĩ om̃ĩpotentis uenerint : discant. Qͥgͦ oꝑa¬
nir habere studuit: hebreus seruus cũ uxore
emptus ẽ. & plerũq is qͥ talis ẽ. potest ad contẽ

Expanded text:
ctivae vitae perfectio designatur? quid per septenarium nisi contemplativa exprimitur? Sex ergo  vitam quam perfecte exhibuerit ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia ii qui postquam omnia fecerint dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret, atque usque ad finem oin ea, qua inchoavit, intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita inqui priusquam omnipotentis Dei servitio socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operaniret habere studuit. Hebraeus servus cum uxore emptus est. Et plerumque is qui talis est, potest ad contemp
Abbreviated transcription (Latin):
uber gratis. Cũ tͣ li ueste intrauerit : cũ tali exe¬
at. Si habens uxorẽ : & uxor egrediat᷑ simul &
cȩtera. Quȩ de seruo hebreo p̾cipiunt᷑ ut sex an¬
nis seruiat & dimittat᷑ liber gratis. ne serui. xpi¬
am hoc flagitarent a dnis suis. apłica auctori¬
tas uib& seruos diñs suis eẽ. subditos. ne nomen
dĩ & doctrina blasphemet᷑. Iuua enĩ ex hoc satis
constat in misterio p̾ceptũ qr & ꝑtundi subula eiꝰ
aurẽ ad poste p̃cepit ds̃ qͥ libertatẽ illã reeusara&e.
Iss̃ Piecipit̾ enim ut hebreus puersi forte in seruitute
deuenerit. sex annis seruiat. septimo uͦ anno liber¬
dimittat᷑. Qd si egredi a seruitute noluerit ꝓpt̾
uxorẽ & filios. ꝑforabit᷑ auricula eiꝰ. & erit seruuꝰ
in scłm. Hoc de p̾senti scło ñ dicit᷑ s de futuro: qr

Expanded text:
 tali exeat. Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul, et caetera. Quae de servo Hebraeo praecipiuntur, ut sex annis serviat, et dimittatur liber gratis, ne servi Christiani hoc flagitarent a dominis suis, apostolica auctoritas jubet servos dominis suis esse subditos, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur . Illud enim ex hoc satis constat in mysterio praeceptum, quia et pertundi subula ejus autem ad postem praecepit Deus, qui libertatem illam recusaret. Praecipitur enim ut Hebraeus puer si forte in servitutem devenerit, sex annis serviat, septimo vero anno dimittatur. Quod si egredi a servitute noluerit propter uxorem et filios, perforabitur auricula ejus, et erit servus in saeculum. Hoc de praesenti saeculo non dici
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde adiccit. Qđ si altare lapideũ feceris mͥ: ñ
edificabis illud de sectis lapidibꝰ. Si enĩ leuaue¬
ris suꝑ eos cultrũ : polluetur. Secti lapides hi ft᷑
qͥ unitatẽ scindunt ac diuidunt semet ipsos a socie¬
tate fr̃tia ꝑ odiũ uł scismata. Iales in corpore suo
ñ recipit xpẽ: cuiꝰ corporis figurã altaris illius
construetio obumbrabat. Isti uͦ ñ secti lapides ex
qͥb altare construi iubetur: hi sunt qͥ fidei moꝵq
unitate solidant᷑. de qualib dicit apłs. Uos estis
lapides uiui: coedificati domus spiritalis. His
ñ ẽ. iniectũ ferrũ qr incorrupti funt: & iacula
maligiii non receperunt. quiq unũ alture faciur
unitate fidei uł concordia caritatis.Non as¬
cendes ꝑ gradus ad altare meũ.i. ñ gradati unũ
alio p̃ferens ad me ꝑuenies: neq pͥorẽ atq poste¬
riorẽ tẽp̾re discernes. qr diuisũ & sequestratum
ppiciũ ñ habebis. Hoc enĩ arriani faciunt. qͥ inseca¬

Expanded text:
lapideum feceris mihi, non aedificabis illud de sectis lapidibus: si enim levaveris super id cultrum, polluetur. Secti lapides hi sunt qui unitatem scindunt, ac dividunt semetipsos a societate fraterna per odium, vel schismata: tales in corpore suo non recipit Christus, cujus corporis figuram aconstructio obumbrat. Isti vero non secti lapides ex quibus altare construi jubetur, hi sunt qui fidei morumque unitate solidantur. De qualibus dicit Apostolus: Vos estis lapides vivi, coaedificati domus spiritualis . His non est injectum ferrum, quia incorrupti sunt, et jacula maligni ignita non receperunt, quique unum altare faciunt unitate fidei, vel concordia charitatis. Non ascendes per gradus ad altare meum, id est, non gradatim unum alio praeferens ad me pervenies; neque priorem atque posteriorem tempore discernes: quia divisum et sequestratum propitium non habebis. Hoc enim Ariani faciunt, qui inseca
Abbreviated transcription (Latin):
uł ancillȩ suȩ similiter dimitt& eos liberos & cȩtera.
Siqͥsꝰ uͦ auditorẽ suũ ad intuitũ reeti intellectꝰ debile̾ fe¬
cerit. aut dente discretionis ꝑ quẽ fubtait̃ sententias
scripturarũ eominuens ad pastũ anime redigere po¬
terat ꝑ ꝓteruiã suã exeusserit. bonũ ẽ. ei ut uu liber¬
tatẽ tribuat altius discipulatũ subeundi. ne forte
ꝓ eiꝰ ammȩ uit̾ctu cũ sibi iniustã obedientiã impendẽ
exigat. ipse ꝓ hoc penas gehennȩ luere cogatur. Si
bos cornu petierit uirũ aut muherẽ & mortui fue¬
rint. lapidib obruetur. & ñ comedent᷑ carnes eius

Expanded text:
liter dimittet eos liberos. Si quis vero auditorem suum ad intuitum recti intellectus debilem fecerit, aut dentem discretionis per quem subtiliter sententias Scripturarum comminuens, ad pactum animae redigere poterat, per proterviam suam excusserit, bonum est ei ut illi libertatem tribuat alterius discipulatum subeundi: ne forte pro ejus animae interitu, cum sibi injustam obedientiam impendere exigat, ipse pro hoc poenas gehennae luere cogatur. Si bos cornu petierit virum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus obruetur: et non comedentur carnes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sint grã: una nobisi necessitate ẽ. altera in uolun¬
tate. Quis enĩ cognoscens am̃ ad eius regnũ ingre¬
ditur nͥ pͥus bene oꝑet̾: Sine contẽplatura gͦ ui¬
ta intrare possunt ad celestẽ patriã. qͥ bona que
possunt oꝑari ñ negligunt. Sine actiua autẽ intͣ¬
re ñ possunt: si neglegunt bona oꝑari quȩ pos-¬
sunt. Iua gͦ in necessitate. hec in uoluntate ẽ.
ens int̾p̃tat᷑. & seruus hebreus emit᷑: quando unꝰ¬
qͥsq qͥ iã ab hoc scło mente transit. seruitio omĩ¬
potentis dĩ subditur. Ille & enim uere dõ seruire
appetit : qͥ ab hoc scło m̃te transire didicerit. Sic mo¬
yses transiuit ut uider& uisũ. sie dauia cũ uide¬
r& impuĩ exaltatũ & eleuatũ sic̾ cedros libati.

Expanded text:
s, una nobis in necessitate est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum, ad ejus regnum ingreditur, nisi bene operetur? Sine contemplativa ergo vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari non negligunt. Sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, ens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros Liba
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ uiã sua fpãliter anmab facit int̾tai ut cor¬
porib ingerit incõmodũ. reatus sceleris redundat
in auetorẽ simul & custodẽ illius. qͥ eũ ꝓhibere debu
it & ñ fecit. Unde scriptura dicit. omĩ custodia se¬
ua cor tuũ: qi ex ipso uita seu mors ꝓcedit. Qitem
cor hominis disponit uiã suã. Et tce cor hominis sapi¬
entis erudi& eiꝰ: & labiis ulius add& gram̃. & alibi.

Expanded text:
pter viam suam spiritualiter animabus facit interitum, vel corporibus ingerit incommodum, reatus sceleris redundat in auctorem simul et custodem illius, qui eum prohibere debuit, et non fecit. Unde Scriptura dicit: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita seu mors procedit . Et item: Cor hominis disponit viam suam . Et item: Cor sapientis erudiet os ejus: et labiis illius addet gratiam . Et alib
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłie matris initatẽ scismata ingesserit. ȩtna pena
multandꝰ erit. Qui furatus fuerit homiine & uendi¬
derit eũ : coniuct᷑ noxe morte moriat᷑. Hereticos hac sen¬
tentia ꝑcutit. qͥ ꝑ dolũ hominẽ &xpranũ aueritate ca¬
tholice fidei seducunt. & maligins spiritib ꝑ eriore ob¬

Expanded text:
Ecclesiam matrem unitatis schismata ingesserit, aeterna poena multandus erit. Qui furatus fuerit hominem et vendiderit eum, convictus noxae, morte moriatur. Haereticos hac sententia percutit, qui per dolum hominem Christianum a veritate catholicae fidei seducunt, et malignis spiritibus per errorem ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ habitationẽ in carnan. collocaret᷑ in ter¬
ra chanaan. ñ ꝓpt̾ mortẽ patris egressus. si ꝓpt̾
mortẽ patris collocatꝰ in terra chanaan. Ut ordo
uerboꝵ sit habitauit in carran. & inde collocaũ
eũ in terra hac. pꝰ quam mortuus ẽ. pat̾ eiꝰ. ut
tã intelligamꝰ collocatũ uł constitutũ abrã int̾ra
chanaan. quomͦ illic eũ nepotẽ suscepit. cuniꝰ u¬
niuersum semen illic fuerat regnaturũ. ex ꝓmis¬
sio dĩ hereditate donata. Nã ex ipso abraam natꝰ
ẽ. ismael de agar. Nlati & alii ex cetura. ad qͦs
ulius terre ñ ꝑtin& hereditas. Et ex isaac natꝰ
ẽ esari qͥ similit̾ abiia hereditate ẽ. alienatus.
E & iacob autẽ filio isaac qͦt qͦt filii nati sunt: ad
illam hereditatẽ ꝑtinuerunt. Sic gͦ collocatus
& constitutus in illa terra abrahã. qm̃ urxit
usq adnatiuitatẽ iacob. si recte intelligitur so¬
luta ẽ. questio. scdm recapitulationẽ : quãuis &

Expanded text:
post habitationem in Charran collocaretur in terpost habitationem in Charran collocaretur in terra Chanaan, non post mortem patris egressus, sed post mortem patris collocatus in terra Chanaan, ut ordo verborum sit, Habitavit in Charran, et inde collocavit illum in terra hac, postquam mortuus est pater ejus; ut tunc intelligamus collocatum vel constitutum Abraham in terra Chanaan, quando illic eum nepotem suscepit, cujus universum semen illic fuerat regnaturum, ex promisso Dei haereditate donata. Nam ex ipso Abraham natus est Ismael de Agar, nati et alii ex Cethura, ad quos illius terrae non pertineret haereditas. Et ex Isaac natus est Esau, qui similiter ab illa haereditate alienatus est. Ex Jacob autem filio Isaac, quotquot filii nati sunt, illam hereditatem pertinuit. sic ergo conlocatus et constitutus in illa terra Abram, quoniam uixit usque ad natiuitatem Iacob, si recte intellegitur, soluta quaestio est secundum recapitulationem, quamuis et
Abbreviated transcription (Latin):
& inde pꝰ quã mortuus ẽ. pat̾ eiꝰ collocauit eũ
in terra hac. ñ paruas affert angustias huic
expositiom : quȩ fit ꝑ recapitulationẽ. Uidet᷑
enĩ habuisse imꝑiũ dñ. qđ ei fuerat loquut
in itinere mesopotamiȩ. egresso de t̾ra chaldeor
eiꝰ collocauit eũ in terra hac. Ac ꝑ hoc manae
quomꝰ hoc possit eẽ. uerũ nͥ forte hoo qđ ait sto¬
phanus attendamus. Tunc abrahã egressus ẽ de
terra chaladcoꝵ & habitauit in carran. n sio accipi¬
ẽ. qͣndo illud audiuit a dño. S. ipsa regła recapi¬
tulationis. contexere uoluit stephanꝰ. & simul
de terra chaldeoꝵ. & habitationẽ in charnan:
loquitꝰ ẽ. ei dñs. Postea uͦ qđ adiungit stephanꝰ
& inde pꝰ quã mortuus ẽ. pater eiꝰ. collocauit
eũ dñs interra hac: intuendũ ẽ. qđ ñ dixit. &
pꝰ quã mortuus ẽ. pater eiꝰ. egressus ẽ. de car¬
nan. s inde collocauit eũ dñs interra hac: ut

Expanded text:
et inde, postquam mortuus est pater ejus, collocavit eum et inde, postquam mortuus est pater ejus, collocavit eum in terra hac ; non parvas affert angustias huic expositioni, quae fit per recapitulationem. Videtur enim habuisse imperium Domini, quo ei fuerat locutus in itinere Mesopotamiae, egresso de terra Chaldaeorum, ejus collocavit illum in terra hac, ac per hoc manequomodo esse possit hoc verum? nisi forte quod ait Stephanus: tunc Abram egressus est de terra Chaldaeorum et habitauit in Charran, non sic accipiest, quando illud audiuit a domino — sed ipsa regula recapitulationis contexere uoluit Stephanus et simul de terra Chaldaeorum et habitationem in Charran, ei locutus est deus. postea uero quod adiungit Stephanus: et inde postquam mortuus est patereius, conlocauit illum in terra hac, intuendum est, quia non dixit: et postquam mortuus est pater eius, egressus est de Charran, sed: inde conlocauit eu
Abbreviated transcription (Latin):
anno. locx ͦ etatis sue om̃s tres genuerit. s ex qͦ
anno generare cepit. eũ annũ cõmemorauit scri¬
ptura. fieri autẽ potest. ut posterior generatꝰ
natus. fsic̃ ꝓpħa pͥore nominauit iumorẽ. iacob
dilexi. esau autẽ odio habui. & in paralipome¬
non cũ sit qͣrtus nascendi ordine uidas. pͥor ẽ.
nominatus. a qͦ iudaice gentis nomen ẽ. ꝓpter tri¬
bũ regiã. Cõmodius autẽ plures exitꝰ inueniunt᷑:
qͥb questiones difficiles soluantur. Consĩderanda
ẽ. sane ratio stephani de hacre. cui magis harũ
expositionũ ñ repugn&. Et illud qͥdẽ cogit. ut
t̃ sic̃ narrari uidetur in genesi. pꝰ mortẽ thare lo¬
quutus ẽ. dns abrahȩ ut exir& de cognatione sua
& de domo patris sui. s cũ eẽt in mesopotamia pͥ¬
usꝗͣ habitar& in carran. Iã utiq egressts de t̾ra
chaldeoꝵ. ut illo itinere intelligat᷑ ei loquutus
ds. qđ stephanus postea sic narrat. Tunc egress̾
abrahã de terra chaldeoꝵ. habitauit in carrã.

Expanded text:
agesimo aetatis suae omnes tres genuit, sed ex quo anno generare coepit, eum annum commemorauit scriptura. fieri autem potest, ut posterior sit genernatus, sicut propheta priorem nominauit minorem: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et in Paralipomenon cum sit quartus nascendi ordine ludas, prior est commemoratus, a quo Iudaicae genti nomen est, propter tribum regiam. commodius autem plures exitus inueniuntur, quibus quaestiones difficiles dissoluantur. Consideranda est sane narratio Stephani de hac re, cui magis harum expositionum non repugnet. et illud quidem cogit, ut non, sicut narrari uidetur in Genesi, post mortem Tharrae locutus sit deus Abrae, ut exiret de cognatione sua et de domo patris sui; sed cuiusquam habitaret in Haran, jam utique egressus de terra Chaldaeorum, ut illo itinere intelligatur ei locutus Deus. Sed quod Stephanus postea sic narrat: Tunc egressus  de terra Chaldaeorum habitavit in Charran;
Abbreviated transcription (Latin):
conspectũ thare patris sui. in terra natiuitatis suę
in igne chaldeoꝵ. qđ uidelic& ignẽ nolens adorare.
igne consumptus fit.oqͥt᷑ autẽ p̃terea d̃ ad
abrã. Ego sum qͥ te eduxĩ de igne chaldeoꝵ. Duxert̾
autẽ abrã & nachor uxores. Nomen uxoris abrã
sarai. & nom̃ ucoris mescha. filia arã patris mel¬
ieschȩ. Arã fuius thare fr̃ abrã & nãchor duas
filias genuit melchã & sarai. cognom̃to iescham.¬
E qͥb melchã accepit uxorẽ nãchor. & sarai abrã.
Necdũ qͥppe int̾ patruos. & fr̃m̃ filias nuptie fue¬
rant ꝓhibite. quȩ in pͥmis hominib etiã int̾ fr̾s ⁊
sorores mite sunt. Tulit itaq thare abra filiũ suũ.
brã filii sui. & eduxit de ur chaldeoꝵ: ut ir& in¬

Expanded text:
conspectum Thare patris sui, in terra nativitatis suae in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abram: Ego sum qui te eduxi de igne Chaldaeorum. Duxerunt autem Abram et Nahor uxores: nomen uxoris Abram, Sarai, et nomen uxoris Nahor, Melcha, filia Aran, patris Melutriusque. Aram filius Thare, frater Abrae et Nachor, duas filias genuit, Melcham et Sarai, cognomento Jescham.E quibus Melcham accepit uxorem Nachor et Sarai Abram; necdum quippe inter patruos et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus etiam inter fratres et sorores initae sunt. Tulit itaque Thare Abram filium suum, m filii sui,