comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illo genitum est. ȩquale illi est: in
hoc maxime ut unum de uno sit
Et est summus modus de gen¬
ratione unum. unde uiugenitum.
ut magis approbetur ȩquale. Mo¬
dus. finis cuiusq rei. sed ne cinquam
uideatur. quia et filius debuit gene¬
rare:. fi ita esset. nullus esset generan¬
di finis: moderatum autem inmocle¬
rato meluis: propter equalitatem autẽ¬
magis finis est moderatus. unum de¬
unigenito. Duo infinita esse possunt
& hȩc corpora: ut aer et lux que per
locos distenduntur. & non se angu¬
tant. Si ita ergo in corporibus: qͣn¬
comagis in spiritualibus: In deo
nichil esse debet mutabile. Si ex
tempore genuit mutabilis est. qua¬
litas in substantia est mutabili.
In sapientia salomonis. omnis sapi¬
entia a domino deo est: et cum illo
suit semper. & est ante euum. Itẽ
in salomone. Uapor est enim iuir¬
tutis dei: & manatio quedam om¬
nipotentis dei sinceris. Iterum.
fons sapientiȩ: uerbum dei in excelsis.¬

Expanded text:
illo genitum est, aequale illi est, in illo genitum est, aequale illi est, in hoc maxime, ut unum de uno sit. Et est summus modus de generatione unum, unde unigenitum ut magis approbetur aequale. Modus, finis cujusque rei. Sed ne cuiquam videatur, quia et Filius debuit generare; si ita esset, nullus esset generandi finis. Moderatum autem immoderato melius est: propter aequalitatem magis finis est moderatus. Unum duo infinita esse possunt, et haec corpora, ut aer et lux, quae per locos distenduntur, et non se angustant. Si ita ergo in corporalibus, quanto magis in spiritualibus? In Domino nihil debet esse mutabile. Si ex tempore genuit, mutabilis est: qualitas in substantia est mutabili. In Sapientia Salomonis: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper, et est ante aevum . Item in Salomone: Vapor est enim virtutis Dei, et manatio quaedam omnipotentis Dei sincera . Iterum: Fons sapientiae verbum Dei in excelsis
Abbreviated transcription (Latin):
Q litas eni in corꝑe ꝯsistenꝰ ẽ: & uͥ ẽ corpꝰ᷑ ibi ⁊¬
qͣlttas. Corpꝰ solis in celo. q̃litaᷤ gͦ ibi. Qlitas enĩ
ut figa. ut color ut duritia molliciẽ. lux d̃ũ ista
usq ad terras distenditur. & manifestũ
quia corpus est. De loco enim in locum
transit: & ista sirat duo infinita lux solis
& terra. Qualitas enim cum eo moue¬
tur: cuius est qualitas. Lux ergo solis.
et aeris substantia. naturas suas ha¬
bentes. inuicem sine aliqua angustia
uel sine expulsione alterius manen¬
des. ita sibi cõmiscentur: ut una alte¬
ram non mutet: & corpora sunt. Re¬
fers nunc ad incorporea de filio. coȩ¬
ua ut ignis & lux. equalia ut homo
de homine: melius coeua quam non
coeua: melius ȩqualia quam non e¬
qualia: in illa ergo diumnitatis natu¬
ra & coȩua et coȩqualia. Tecum
principium in die uirtutis tuȩ: mn
splendoribus sanctorum ex utero an¬
te luciferum genui te. De semper¬
nato. summum bonum non est infe¬
cundum et sterile. Quod autem de

Expanded text:
sistens est, et ubi est corpus, ibi qualitas. Corpus solis in coelo, qualitas ergo ibi. Qualitas enim ut figura, ut color, ut duritia, ut mollities. Lux autem ista usque ad terras distenditur, et manifestum quia corpus: de loco locum enim in transit. Et ista sunt duo infinita, lux solis et terra. Qualitas enim cum eo movetur, cujus est qualitas. Lucis ergo solis et aeris substantia naturas suas habentes, invicem sine aliqua angustia, vel sine expulsione alterius manentes, ita sibi commiscentur, ut una alteram non mutet: et corpora sunt. Refers nunc ad incorporea coaeva, ut lux et ignis: aequalia, ut homo de homine: melius coaeva, quam non coaeva; melius aequalia, quam non aequalia. In illa ergo divinitatis natura et coaeva et coaequalia. Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum; ex utero ante luciferum genui te . Summum bonum non est infecundum et sterile. Quod autem de
Abbreviated transcription (Latin):
reb temꝑalib abducendo. lib̾at do¬
loꝵ egestate. indigentiȩ difficultate.
morboꝵ molestiis. atq in sua bona be¬
nefica largitione reducit: ut iusticiȩ in
ea firmitas maneat: regnando scđm su-¬
am naturã. & seruienti p̃stando. Cuiꝰ
seruientis si uita fuerit delectata. &
hȩc tẽꝑalia dilexerit. ñ dñans s serui¬
ens. & ñ p̃stans inferiori. s ei obseq̃ns.
iudicabitur ad extremũ gͣuiores penas
exꝑiturã. deserta his om̃ib que aduer¬
sum di p̃cepta dilex̃: recurrendo autẽ
ad suꝑna. ac se totã di beneficiĩs resu¬
m̃do. erit similis ͤ a qͦ facta ẽ. & erit he¬
ata. habens eiꝰ similitudinẽ ad quẽ fa¬
cta ẽ. Sic enĩ scͥptum ẽ. & fecit ds ho¬
minẽ ad imaginẽdi. ꝗͣ nos ipso intiu¬

Expanded text:
rebus temporalibus abducendo, liberat dorebus temporalibus abducendo, liberat dolorum egestate, indigentiae difficultate, morborum molestiis, atque in sua bona benefica largitione reducit, ut justitiae in ea firmitas maneat, regnando secundum suam naturam et servienti praestando: cujus servientis si vita fuerit delectata, et haec temporalia dilexerit, non dominans, sed serviens, et non praestans inferiori, sed ei obsequens, judicabitur, ad extremum graviores poenas expertura, deserta iis omnibus quae adversum Dei praecepta dilexit; recurrendo autem ad superna, ac se totam Dei beneficiis resumendo, erit similis ei a quo facta est, et erit beata, habens ejus similitudinem ad quam facta est. Sic enim scriptum est: Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
ominẽ ex aĩa ⁊ corꝑe ꝯstare beluis.u.¬
nulli dubiũ ẽ: ita ut aĩa sit uis
quecła qua corpꝰ uiuificat᷑ ⁊ sint duo ita.
ut unũ alt̾o sit p̃stantiꝰ.: illd̾ dñet᷑. hoc seruat.
S rursꝰ in eadẽ anima duo queda udent᷑ u
nũ qd̾ amans diuina ĩtelligit. & participat
rationi ac dicat᷑ rõnale. alt̾m qd̾ sensibilib fru¬
ens beliuis cõmunicat. ac sit irrationale: qd̾ rur¬
sus in duob animadũtendu ẽ qͦ unũ ẽ quo
resist̾e appetit obsistentib alt̾m qd̾ adipiscit᷑¬
ꝯgruentia. qd̾ ⁊ beluas face̾ manifestũ est.
Quib collectĩ apparebit hominẽ ꝯstare ex
aĩa qͥcde ⁊ corꝑe. s officiis hac particione
diũsis. His aũ oĩb p̃sidet illa pͥma et
rationi uicina pars. quȩ cũ ñ se suaq ui
atq potentia. s sui fabricatoris. ñ ꝑ se
qͥa ipsa ex se nicħ ẽ. s ꝑ benignitatẽ dĩ
ꝑ quã anima ẽ. fuerit delectata natura.
inferiorẽ in se partẽ frenando.atq a

Expanded text:
inem ex anima et corpore constare nulli dubium est, ita ut anima sit vis quaedam qua corpus vivificatur; et sint duo, ita ut unum altero sit praestantius, illud dominetur, hoc serviat. Sed rursus in eadem anima duo quaedam videntur: unum quod amans divina, intelligit et participat rationi, ac dicatur rationale; alterum quod sensibilibus fruens, belluis communicat, ac sit irrationale. Quod rursus in duobus animadvertendum est, quorum unum est quo resistere appetit obsistentibus; alterum, quo adipisci congruentia, quod et belluas facere manifestum est. Quibus collectis, apparebit hominem constare ex anima quidem et corpore, sed officiis hac partitione diversis. His autem omnibus praesidet illa prima et rationi vicina pars, quae cum sese suaque, vi ac potentia fabricatoris, non per se, quia ipsa ex se nihil est, sed per benignitatem Dei per quam anima est, fuerit delectata, naturae inferiorem in se partem frenando, atque a
Abbreviated transcription (Latin):
xcepto eo qd õium¬
fide dignũ est tucħ dm ñ posse
tali etiã ratotinatione colligi potest. ñ
ẽẽ contͣ naturã. ut resurgat hoc corpꝰ
Uniu̾sum corpꝰ qd etiã huiꝰ mundi
sensibilis. cęli & terrȩ nomine signisica¬
tur. ẽ aliqͦ mͦ. Om̃e aũ qd̾ ẽ aliquo mͦ.
neq tn sũmo mͦ: eiꝰ speciei participatto¬
ne ẽ in qͣntũcumq. quȩ summo mͦ est.
Qua cũ tenet᷑: ordinatas quasq cõmu¬
tationes pati potest: ñ autẽ ẽẽ om̃ino
corpꝰ ñ potest. Si enĩ om̃ino corpꝰ ñ erit:
aut nichil erit. aut aliqͥd meliꝰ. S nicħ
ẽẽ ñ sinit᷑ obtinente specie quȩ semper
manet: & uere sũmeq est. S eliꝰ autẽ
aliqͥd ẽẽ qͣm corpꝰ ñ potestͥ qͣa & corꝑis¬

Expanded text:
xcepto eo quod omfide dignum est, nihil Deum non posse, tali etiam ratiocinatione colligi potest, non esse contra naturam ut resurgat hoc corpus. Universum corpus, quod etiam hujus mundi sensibilis coeli et terrae nomine significatur, est aliquo modo. Omne autem quod est aliquo modo, neque tamen summo modo, ejus speciei participatione est, in quantumcumque est, quae summo modo est; qua, cum tenetur, ordinatas quasque commutationes pati potest. Non autem esse omnino corpus non potest. Si enim omnino corpus non erit, aut nihil erit, aut aliquid melius: sed nihil esse non sinitur, obtinente specie quae semper manet et vere summeque est: melius autem aliquid esse quam corpus non potest; quia et cor
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑierit alia subiuuanela sit: cũ &
ꝑfecte facta sint om̃ia: & ea gubernent᷑
ꝑiudentia. scd̾m speciẽ semꝑ manentẽ.
ut ordinate mutabilitati. & ꝑ hoc
imitanti qͣndam manentiã. cedat
natura sensibilis. atq ita in suo ge¬
nere teneat᷑. mołuq ꝓpͥum custodrat.
Ex qͦ fit. ut corpꝰ om̃e alit̾ atq aliter
sit: corpꝰ tam̃ ẽẽ ñ desinat. ita uniu̾¬
sȩ naturȩ salua sint om̃ta: ⁊ cũ a sensi¬
bus nr̃is discedunt: & int̾ire penitꝰ
existimant᷑. Unde ñ mirũ est. si hoc
corpꝰ modu istũ suũ qͦ nc̃ est in qͣntũ
ẽ recipiat. ⁊ut meliorẽ aliquẽ sortia¬
tur: cũ his qͥ uocat᷑ int̾itus discessio
in alios modos sit. ñ om̃ino ꝑemptio.¬

Expanded text:
quae perierit alia substituenda sit; cum et perfecte facta sint omnia, et ea gubernentur providentia secundum speciem semper manentem, ut ordinatae mutabilitati, et per hoc in mutantis quamdam manentiam cedat natura sensibilis, atque ita in suo genere teneatur, modumque proprium custodiat. Ex quo fit ut corpus omne aliter atque aliter sit, corpus tamen esse non desinat: ita universae naturae salva sunt omnia, quae sensibus nostris discedunt et interire penitus existimantur. Unde non mirum est si hoc corpus modum istum suum, quo nunc est, in quantum est, recipiat, aut meliorem aliquem sortiatur; cum is qui vocatur interitus, discessio in alios modos sit, non omnino peremptio.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. fides cũ spe sine caritate ẽ. si dicas cre¬
do uera ẽẽ ad que me uocas: & ea pos¬
sũ asseqͥ si uelĩ. s nolo. Caritas sine spe
& fide ẽ: siqͥs dicat uehem̃ter se uelle. si¬
ne illecebͥs corꝑis sui uiu̾e in et̾nũ: sed
fide qͦmͦ eẽ possit: ñ inuenio. Nemo enĩ¬
sꝑat se posse asseq̃: q̃d eẽ ñ credit. Opor¬
ter gͦ messe aĩo om̃ia tͥa. fidẽ. sp̃e. cartta¬
tem: ut & credat u̾a ẽẽ ad que uocat᷑:

Expanded text:
e charitate est, si dicas: Credo vera esse ad quae me vocas, et ea possum assequi si velim; sed nolo. Charitas sine spe et fide est, si quis dicat, vehementer se velle sine illecebris corporis sui vivere in aeternum; sed fide quomodo esse possit, non invenio. Nemo enirat se posse assequi quod esse non credit. Oportet ergo inesse animo omnia tria, fidem, spem et charitatem; ut et credat
Abbreviated transcription (Latin):
tres partes diuidit᷑: morabiłe. na¬
turabilẽ. rationabiłẽ. Morabilis in duas:
scientiã & ãministrationẽ. Scientia in
duas. hortationẽ ⁊ tractationẽ bonoꝵ
& maloꝵ. Aminmisttͣio in duas: officiũ &
finẽ. Officiũ qd̃ fac̾e debemꝰ: finẽ ad qd re¬
ferimꝰ om̃ia que recte facimꝰ. Ipsũ aũ ad
nicħ aliud refert᷑. Haturabilis distͥbuit᷑
in duas partes: corporea ⁊ incorporea
Corporeoꝵ diuisio. qͥnq ꝑtita ẽ. In causã
quȩ aliqͥd facit̾: in mat̾iam. unde facit.
motũ. ꝑ qd̃ facit: causationẽ. qͣre facit. ef¬
fectũ qd̃ facit. Incorporeoꝵ qͣdriꝑtita ẽ. In
locũ: Locꝰ eñĩ ñ ẽ corpꝰ. s spaciũ qd̃ obtme¬
tur a corꝑe. in tẽpꝰ. in extͣmitates: ex tre¬
mitates enĩ corpoꝵ ñ st̃ corꝑa. qͥa non
ĩpressa st̃. Rationabił tribuit᷑ in tres
partes: dirigentiã. ꝗ̃ ẽ in ꝑceptione
sensuũ. uł ẽẽ dicit᷑. diffinientiã qua

Expanded text:
tres partes dividitur; moralem, naturalem, rationalem. Moralis in duas, scientiam et administrationem. Scientia in duas, hortationem et tractationem bonorum et malorum. Administratio in duas, officium et finem: officium quod facere debemus, finem ad quod referimus omnia quae recte faciamus, ipsum autem ad nihil aliud refertur. Naturalis distribuitur in duas partes, corporea et incorporea. Corporeorum divisio quinque partita est: in causam, quae aliquid facit; materiam, unde facit; motum, per quod facit; causationem, quare facit; effectum, quod facit. Incorporeorum quadripartita est: in locum; locus enim non est corpus, sed spatium quod obtinetur a corpore: in tempus: in extremitates; extremitates enim corporum non sunt corpora, quia non impressa sunt. Rationalis distribuitur in tres partes: dirigentiam, quae est in perceptione sensuum, vel esse dicitur; definientiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
rat ista post mortẽ: nec tã malus.
ut ei non prosint ista post mortẽ.
Est uͦ talis in bono: ut hec ñ reqͥrat.
Est &e rursꝰ talis in malo. ut ne his
ualeat cũ hec uita tͣnsierit adiuua¬
ri. Qͦ circa hic om̃e meritũ comꝑat:¬
piam uł grauari. Nemo se autem
preparet qd̾ hic neglexit cũ obierit
ctis ꝯm̃dandis frequentat eccl̃a. illi
apłicȩ sunt aduersa sententiȩ. qͣ dictũ
est. om̃s enĩ astabimꝰ ante tribunalxͥ.¬

Expanded text:
irat ista post mortem; nec tam malus, irat ista post mortem; nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparpiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, ctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribunal
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fit. ut neq inaniter eccła uł
suors eura pro defunctis quod
potuerit religionis impendat:
&e tam̃ ferat unusqͥsq scd̃m ea
suie malũ. reddente dño unicu
iq scd̃m oꝑa eiꝰ. Ut enim hoc qd̃
impenditur. possit ei prodesse
post corpus: in ea uita est acqui¬
sitũ. quã gessit in corpore. Bixi
etiã tale aliquid ad laurentium.
qd̾ ita se habet. Tempꝰ autẽ inqͣm
qd̾̃ inter hominis mortẽ & ulti¬
mã resurrectionẽ positũ est. aias
abditis receptacłis ꝯtinet: sicut u¬
na quęq digna ẽ uł requie uel e¬
rumna: pro eo qd̃ sortita ẽ in car¬
ne dum uiueret. Neq negandũ ẽ.
desunctoꝵ animas pietate suoꝵ
uiuentiũm releuariͭ. cũ pro illis sa¬
crificiũ mediatoris offertur. uel
elemosinȩ in eccła fiunt. Sed eis
hec prosunt: qͥ cũ uiuerent. hec
sibi ut postea possint prodesse me¬
ruerunt. Est enĩ quid̃a uiuen¬
di modus. nec tam bonꝰ. ut ñ reqͥ¬

Expanded text:
ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel suorum cura pro defunctis quod potuerit religionis inpendat et tamen ferat unusquisque secundum ea siue malum redique secundum opera ejus. Ut enim hoc quod impenditur, possit ei prodesse post corpus, in ea vita est acquisitum, quam gessit in corpore » . 4. Dixi etiam tale aliquid ad Laurentium, quod ita se habet: « Tempus autem, inquam, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requ
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs q scdm ea que ꝑ corpꝰ gessit si¬
ue boñ siue malũ: ñ te satis ul¬
dere significas. Hȩc quippe apłi¬
ca sententia ante mortẽ admo¬
net fieri. qͦd possit prodesse post
mortẽ. ñ tunc qͣndo iã recipiendũ
ẽ. qd̾ qͥsq gesserit ante mortẽ. Ue¬
rum hec ita soluitur questio qͣm
quodam uite genere adquirituꝵ
dum in hoc corpore uiuitur: ut
aliqͥd aduruent ista defunctos.
Ac per hoc scd̾m ea quȩ ꝑ corpus
gesserunt: eis que pꝰ corpꝰ religio¬
Se pro illis facta suerint adiuuã¬
tur. Sunt enĩ qͦs nichil omnino
adiuuant ista. siue pro eis fiant.
quoꝵ tam mala sunt merita. ut
nec talib digni sint adiuuari: si¬
ue ꝓ eis quoꝵ tam bona. tt talib
ñ indigeant adiumentis. Genere
ut prosint. uł ñ prosint: quȩcũq
ꝑro illo pie siunt cum reliquerit
corpꝰ. Nam meritũ per qd ista ꝓ¬
sint. si nullũ ꝯꝑatũ ẽ in hac uita:
frustra pꝰ hanc queritur uitam.

Expanded text:
quisque secundum ea quae per corpus gessit, siquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum, non te satis uidere significas. haec quippe apostolica sententia ante mortem admonet fieri quod possit prodesse post mortem. non tunc, quando iam recipiendum est quod quisque gesserit ante mortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus. nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nuntians de cadauere fidelis iu¬
uenis cymegii. qd̃ mat̾no &e pio af¬
fectu desiclerauit eẽ ꝯpletũ: ut scili¬
cet in beatissimi felicis ꝯfessoris ba¬
silica poneretur. Qua occasione fa¬
ctum est. ut per eosdẽ perlatores
litterarũ tuarũ etiã m scriberes. in¬
gerens huicers questionẽ: atq ut
xesponderem qͣd mͥ exinde iuideretur
exposcens: nec tacens ipse qͥd sentias.
Nam dicis uideri tͥ ñ ẽẽ inanes mot
animoꝵ religiosoꝵ atq fidelium:
ꝓro sius ista curantiũ. Adiungis
etiam uacare ñ posse. qͣd uniũcã ꝑro
Pefunctis eccłia supplicare ꝯsueuit.
ut hinc & illud conici possit. homini
prodesse pꝰ mortẽ. si fide suoꝵ human¬
do eiꝰ corpori talis ꝓuideatur locꝰ:
in qͦ appareat opitulatio etiã isto
mͦ quesita scoꝵ. S cũ hec ita siñ:
quomͦ huic opinioni ꝯtrariũ ñ
sit. qͦd ait apłs. om̃s astabimꝰ an¬
de tribunal xp̃i. ut ferat uns¬

Expanded text:
etiam nuntians de cadauere fidelis iuetiam nuntians de cadauere fidelis iuuenis Cynegii, quod materno et pio affectu desiderauit, esse conpletum, ut scilicet in beatissimi Felicis confessoris basilica poneretur. qua occasione factum est, ut per eosdem perlatores litterarum tuarum etiam mihi scriberes, ingerens huiusce modi quaestionem, atque ut responderem quid inde mihi uideretur, exposcens nec tacens ipse quid sentias. nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ista curantium. adiungis etiam uacare non posse, quod uniuersa pro defunctis ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appareat opitulatio etiam isto modo quaesita sanctorum. Sed cum haec ita sint, quomodo huic opinioni contrarium non sit quod dicit apostoferat unus
Abbreviated transcription (Latin):
trum oblatio que fit sed¬
pro qͥescentib aliquid eoꝵ cõ¬
ferat animab: cum euidenter
nrĩs aut subleuemͣ actib aut graue¬
mur. siqͥdem cũ legamꝰ qͦd in inferno
cus possit eẽ pꝰ mortẽ: qͣntomagis sibi
aĩa ferret ipsa refrigeriũ sua ꝑ se illi
ꝯfitendo peccata. q̃m si in eors refri¬
geriũ ab aliis oblatio ꝓcuratur. e.
Sixi aliqͥd de hac re. in eo libro qͥm
nuꝑ ad scm̃ paulinũ nolanũ ep̃m
scripsi:. cũ me ꝯsuluiss. utrũ sepul¬
tura quȩ fit in memoriis mr̃mꝓsit
alquid sꝑitib mortuoꝵ. Inde ẽ hoe:
qͦd his ad te licteris insero. Hiu in¬
quã scĩtati tue coepiscope ueneran¬
De pauline. scriptors debitor sui: ex
quo mͥ scripsisti per homines filiȩ
nr̃e religiosissime flore. querens a
me utrum ꝓsit cuiq post mortem:
qͦd corpꝰ eiꝰ apud scĩ alieuꝰ memoriã
sepeliatur. Hoc enĩ abs te uidua
memorata petierat ꝓdefuncto in eiꝰ partibꝰ
filio suo: & rescripseras ꝯsolans eã adq

Expanded text:
trum oblatio quae fit pro quiescentibus, aliquid eorum conferat animabus; cum evidenter nostris aut sublevemur actibus, aut gravemur: si quidem legamus, quod in inferno cus possit esse post mortem, quanto magis sibi anima ferret ipsa refrigerium, sua per se illic confitendo peccata, quam in eorum refrigerium ab aliis oblatio procuratur? » 2. Dixi aliquid de hac re in eo libro quem nuper ad sanctum Paulinum Nolanum episcopum scripsi, cum me consuluisset utrum sepultura quae fit in memoriis martyrum, prosit aliquid spiritibus mortuorum. Inde est hoc, quod his ad te litteris insero: « Diu, insanctitati tuae, coepiscope uenerande Pauline, rescriptorum debitor fui, ex quo mihi scripsisti per homines filiae nostrae religiosissimae Florae, quaerens a me, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. hoc enim abs te uidua memorata petiuerat pro defuncto in eis partibus suo filio et rescripseras consolans eam: idque
Abbreviated transcription (Latin):
głam hominũ querit. nec terrenas
diuitias ꝯcupiscit. & tam̃ gła & di¬
uitiȩ in domo eiꝰ. Domꝰ enĩ eiꝰ cor eiꝰ
ẽ: uͥ deo laudante opulentiꝰ habi¬
tat. cũ spe uitȩ eterne qͣm cũ homi¬
nib adulantib in marmoratis laq̃¬
atisq tectis. cũ timore mortis ecernȩ.
Huiꝰ enĩ iusticia manet in scłm scł̃i:
ipsa eiꝰ gła. ipse diuitiȩ. Illiꝰ atitem
purpura & bẏssꝰ & epulȩ splendidȩ.
oe cũ p̃sto sunt tnseunt. & cũ ad sinẽ
uenerint. aquȩ guitã ex digito stil¬
lante uesiderans ardens lingua ela¬

Expanded text:
gloriam hominum quaerit, nec terrenas gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, Gloria et divitiae in domo ejus. Domus enim ejus cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim justitia manet in saeculum saeculi: ipsa ejus gloria, ipsae divitiae. Illius autem purpura et byssus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua cla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fuisse ce eẽ maledictos: ꝙ iniustorum
&e fuisse ce ẽẽ benedictos. Hiuc que¬
stioni ue psalmi iꝑsius expositione
respondeo: quẽ cũ in ppło tractarem
pixi. Beatus enĩ uir qͥ timet dñm. in
mandatis eiꝰ uolet nimis. Uiderit d̾s
q solꝰ ueracit̾ & misericordit uidicat.

Expanded text:
 fuisse et esse maledictos, et injustorum et fuisse et esse benedictos. » 2. Huic quaestioni de Psalmi ipsius expositione respondeo, quem cum in populo tractarem dixi: « Beatus enim vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis. Viderit Deus, qui solus et veraciter et misericorditer judi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uenire ⁊ Hec ꝓpter illos de quib
mͥ scripsisti satis bicta sint: qͣmuis
eos iam ñ existimẽ dicẽ. & si non pec¬
casset adam. suisse uł corpere moritm.
Ceterũ qͦd aitinet ad questionẽ resur¬
rectionis. ꝓpter illos qui ñ credunt᷑ mo
rituri. s ex hac mortalitate ad immor¬
talitatẽ sine morte media tͣnsituri. in¬
qͥsitio diligentior adhibenda ẽ: & siquid
hinc absolutũ ac definitũ uisputatio¬
ne rationabili atq ꝑfecta. uel audisti
legere uł excogitare potueris. peto mͥ
mittẽ ñ graueris. Ego enĩ qͦd ꝯfitendũ
ẽ caritati tuȩ: plus amo disce qͣm do¬
cere. Nã hoc ãmonem̃: etiã dicente apło
lacobo. Sit autẽ omĩs homo uelox ad
audiendũ: tardꝰ autẽ ad loquendum.
Ut gͦ discamꝰ. in uitare nos uebet suaui¬
tas ueritatis: ut autẽ doceamꝰ. cogere
necessitas caritatis. Ubi potiꝰ orandũ ẽ.
ut tͣnseat ista necessitas. qua hominẽ

Expanded text:
non uenire? haec propter illos. de quibus non uenire? haec propter illos. de quibus mihi scripsisti, satis dicta sint, quamuis eos iam non existimem dicere, etiamsi non peccasset Adam, fuisse uel corpore moriturum. Ceterum quod adtinet ad quaestionem resurrectionis, propter illos. qui crituri sed ex hac mortalitate ad inmortalitatem sine media morte transituri, inquisitio diligentior adhibenda est et, si quid hinc absolutum ac definitum disputatione rationabili atque perfecta uel audisti legere aut excogitare potueris. peto mihi mittere non graueris. ego enim, quod confitendum est caritati tuae, plus amo discere quam docere. nam haec admonemur etiam dicente apostolo Iacobo: Sit autem omnis homo uelox ad audiendum, tardus ad loquendum. ut ergo discamus, inuitare nos debet suauitas ueritatis: ut autem doceamus, cogere necessitas caritatis. ubi potius optandum est, ut transeat ista necessitas. qua hominem
Abbreviated transcription (Latin):
os: ut ñ hic intelligamꝰ uiuos ui¬
stos. mortuos autẽ iniustos. qͣmiuis
iudicandi sint iusti &e iniusti:s
uiuos qͦs ñdum exisse. mortuos
autẽ qͦs iam exisse de corporibus
aduentus eiꝰ inueniet. Quȩ si ita
ẽẽ constiterit. illa uerba excutien¬
da erunt. quomͦ sic accipiamus.
tu qͦd seminas ñ uiuificat᷑ nisi
moriatur: & om̃s resurgemꝰ siue oẽs
uormiemꝰ ut ñ adu̾sentur huic
sententiȩ. qͣ qͥdã credunt᷑ etiã cũ
suis corporib ineternũ ñ gustata
morte uicturi. S utrumlibet hoꝵ
ueracior & ꝑspicatior intellectus m¬
ueniat᷑: qd ad causam ꝑtinebit istoꝵ.
sie om̃s debita morte plectantur.
siue aliquib ab hac ꝯditione par¬
catur: cum tam̃ constet ñ solũ mor
tem aĩȩ uerũetiã corporis secutu¬
ram ñ fuisse. si peccatũ ñ p̃cessiss:
& grẽ mirabiliore uirtute. iuistos
a morte ad eternã beatitudinẽ re¬
uiuiscere. qͣm in mortis expientiã

Expanded text:
os. ut non hic intellegamus uiuos iuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, mortuos autem iniustos, quamuis iudicandi sint iusti et iniusti, sed uiuos. quos nondum exisautem quos jam exiisse de corporibus, adventus ejus inveniet. Quae si ita esse constiterit, illa verba excutienda erunt, quomodo sic accipiamus, Tu quod seminas, non vivificatur, nisi moriatur\\ et \'omnes resurgemus siue \'omnes dormiemus,\' ut non aduersentur huic sententiae, qua quidam creduntur etiam cum suis corporibus in aeternum non degustata morte uicturi. Sed utrumlibet horum ueracior ac perspicacior intellectus inueniatur, quid ad causam pertinet istorum. siue omnes debita morte plectantur siue aliquibus ab hac condicione parcatur, cum tamen constet mortem non solum animae uerum etiam corporis secuturam non fuisse, si peccatum non praecessisset, et gratiae mirabiliore uirtute iustos a morte ad aeternam beatitudinem reuiuiscere, quam in mortis experientiam
Abbreviated transcription (Latin):
nubib obuiam xp̃o in aera. & ita
semꝑ cum dño erimꝰ. uellem de his¬
uerbis sicut dixi audire doctiores:
oe si mͥ potuerint hec ita exponi.
ut in eis possit intelligi om̃s hoĩs.
qͥ uiuunt uł post nos uicturi sufł.
eẽ morituros: corrigere qͦd hinc al¬
qͣndo aliter sensi. Neq enĩ debeni
indociles eẽ doctores. & certe mels
homo corrigitur prauus. qͣm fran¬
grtur durus: cum his quȩ scrip¬
Simꝰ. ita nr̃ã uł alioꝵ exerceatiu
& erudiatur infirmitas: ut tam̃
in eis nulla uelut canonica ꝯstiti¬
atur auetoritas. Si autẽ in his uer¬
bis apłi. nullus alius senõ poterit¬
reperiri. & hoc eum intelligi
uoluisse claruerit. qd̃ uident᷑
uerba ipsa clamare. id est quod
futuri sint in fine scłi & aduen¬
tu dñi. qͥ ñ expolient᷑ corpore.s
suꝑinduantur immortalitate.
ut̃ absorbeat᷑ mortale a uita: hu¬
ic sententiȩ proculdubio ꝯuenit.
qͦd in regła sidei ofitemͣ uenturũ
oñm. rudicaturũ uiuos & mortu¬

Expanded text:
a; et ita semper cum Domino erimus; vellem, sicut dixi, de his audire doctiores, et si modo potuerint haec ita exponi, ut in eis possit intelligi omnes homines qui vivunt, vel post nos victuri sunt, esse morituros, corrigere quod hinc aliquando aliter sensi. Neque enim debemus indociles esse doctores: et certe melius homo corrigitur parvus, quam frangitur durus; cum iis quae scripsimus, ita nostra vel aliorum exerceatur et erudiatur infirmitas, ut tamen in eis nulla velut canonica constituatur auctoritas. 11. Si enim in his verbis Apostoli nullus alius sensus potreperiri, et hoc eum intelligi voluisse claruerit quod videntur verba ipsa clamare; id est, quod futuri sint in fine saeculi et in adventu Domini, qui non exspolientur corpore, sed superinduantur immortalitate, ut absorbeatur mortale a vita : huic sententiae procul dubio conveniet quod in regula fidei confitemur uenturum dominum iudicaturum uiuos et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: ut seipsũ imitenturr. Propt̾ hoc¬
S addidit. E ñ solũ. cũ p̾sens sum apud
uos. Cũ enĩ p̃senti ocłos suos uare uel
oli mer̾ut tanqͣm parentẽ utiq imi¬
Starentur. Quos iterũ in qͥt parturio:
donec iterum xpc formetur in uobis.
Magis hoc ex ꝑsona matͥs eccłiȩ locutꝰ
ẽ. Nam & alibi dicit. Factus sũ par¬
uulus in medio ur̃m: tanqͣm si nutͥx
foueat filios. Format᷑ autẽ xp̃c in cre¬
Puente ꝑ fid̾e in interiore homine. uoca¬
E to in lib̾tatẽ grẽ miti & humili cor¬
Ueͬ ñ se iactante de oꝑib & mĩtis q̃
nulla sunt.s ab ipsa grã mĩtũ aliquod
inchoante. quẽ possit dicẽ minimũ

Expanded text:
ntur: propter hoc addidit, Et non solum cum praesens sum apud vos. Cum enim praesenti oculos suos dare velloli mei, ut tanquam parentem utique imitentur, Quos iterum, inquit, parturio, donec Christus formetur in vobis. Magis hoc ex persona matris Ecclesiae locutus est: nam et alibi dicit, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam si nin credente per fidem in interiore homine, vocato in libertatem gratiae, miti et humili corde, non se jactante de operum meritis, quae nulla sunt; sed ab ipsa gratia meritum aliquod inchoante, quem possit dicere minimum
Abbreviated transcription (Latin):
memoratis multis oꝑib carnis. ad¬
didit & his similia. satis ostendit
ñ se ista examinatiore numero collo¬
casse: s liberiore ser mone posuisse.
Hoc etiã de spũalib fructib fecit.
Non enĩ ait. aduersꝰ hec ñ ẽ lex. s ad¬
uersꝰ huimodi. hoc ẽ siue ista. siue eti¬

Expanded text:
memoratis multis operibus carnis, addidit, et his similia; satis ostendit non se ista examinatiore numero collocasse, sed liberiore sermone posuisse. Hoc etiam de spiritualibus fructibus fecit. Non enim ait, Adversus haec non est Lex: sed, Adversus hujusmodi; hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicit his qui naturalit᷑ ñ sunt
dii seruistis: satis demonstrat. unũ
uerũ natura eẽ dm̃: quo nomine tri¬
nitas fidelissimo & catholico gremio
cordis accipit᷑. E os aut̃ qui natura ñ
in ueritate manet dans głam deo.
siue quȩ in ueritate ñ stẽtit q̃rens
uelit nolit diuinȩ ꝓuidentiȩ ser¬
uiat. Sed uolens facit. cũ de ea qd̃
bonũ ẽ fit: de illa uͦ quȩ hoc ñ uult.

Expanded text:
autem dicit, His qui naturaliter non sunt dii, servistis, satis demonstrat unum verum Deum natura esse Deum, quo nomine Trinitas fidelissimo et catholico gremio cordis accipitur. Eos autem qui natura non in veritate manet dans Deo gloriam, sive quae in charitate non stetit quaerens velit nolit, divinae providentiae non serviat. Sed volens facit cum illa quod bonum est. De illa vero quae hoc non vult,
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ eos. qͥ uidebant᷑ deserere traditaᷤᷤ
huimodi obser uationes: qͣs ipse qͣmũ
timeat satis ostendit: cũ tales lute¬
ras etiã sua manu scͥbere uoluit.
Docet gͦ timorẽ ad huc in istis oꝑari.
tanqͣm sub lege ꝯstitutis: qͥ ad circũ¬
Scisionẽ gentes cogerent. Neq enĩ qͥ
Scircũcisi st̃: hi legẽ custodiunt. Illa
enĩ dicit custoditionẽ legis. ñ occidẽ
ñ mechari. ñ falsũ testimoniũ dicere.¬
Obiecit corinthiis qͦdam loco qd̃ adhuc
hoĩes eeñt uͥ ait. nonne hoĩes estis. &
scd̃m hominẽ ambulatis: qͦmͦ eũdem
dñm etiã post resur rectionẽ alicubi ñ
hominẽ appellat. sic̃ in pͥncipio huius

Expanded text:
aei eos qui videbantur deserere traditas hujusmodi observationes: quos ipse quam non timeat satis ostendit, cum tales litteras etiam sua manu scribere voluit. Docet ergo timorem adhuc in istis operari, tanquam sub Lege constitutis, qui ad circumcisionem Gentes cogerent. Neque enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam enim dicit custoditionem Legis, non occidere, non moechari, non falsum testimonium dicereobjecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hom
Abbreviated transcription (Latin):
rent. qm ꝓpt̾ eoꝵ quib exhiberent ea
tem deinde subiungit. nolite errare d̾s
ñ subsannat᷑. qͦd enĩ semunauerit homo
hoc metet: nouit inter quȩ uerba ꝑ¬
in fide eaꝵ rerũ quas ñ uident. ui¬
dent enĩ seminationẽ oꝑm suoꝵ: S mes¬
sem ũ uident. Nec talis eis messis ꝓ¬
mitit᷑. qualis hic reddi solet: qͥa uistꝰ
ex fide uiuit. Qͥa qͥ seminauerit inqͥt
in carne sua: de carne sua metet cor¬
ruptionẽ. Hoc dicit de amatorib uo-¬
luptatũ mnagis qͣm dei. In carne enĩ
sua seminat. qͥ oĩa q̃ facit. etiã si bona
uideant᷑ propterea tam̃ facit. ut car-¬
nalit̾ ei bene sit. Qͥ autẽ seminauerit
in spũ: de spũ metet uitã et̃nã. Semi¬
natio in spũ ẽ ex fide cũ caritate scrui¬
re iꝰticiȩ: & ñ obaudire desideriis pec¬
cati. qͣmius mortali carne existentibꝰ Mes¬
ses autẽ uite et̾nȩ erunt. cũ inimica

Expanded text:
rent, quam propter eorum quibus exhiberent ea, rent, quam propter eorum quibus exhiberent ea, tem deinde subjungit, Nolite errare, Deus non subsannatur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet; novit inter quae verba pin fide rerum earum quas non vident. Vident enim seminationem operum suorum, sed messem non vident. Nec talis eis messis promittitur, qualis hic reddi solet; quia justus ex fide vivit . Quia qui seminaverit, inquit, in carne sua, ex carne metet corruptionem. Hoc dicit de amatoribus voluptatum magis quam Dei. In carne enim sua seminat, qui omnia quae facit, etiamsi bona videantur, propterea tamen facit, ut carnaliter ei bene sit. Qui autem seminaverit in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam. Seminatio in spiritu est, ex fide cum charitate servire justitiae, et non obaudire desideriis peccati, quamvis de mortali carne existentibus. Messis autem vitae aeternae cum inimica
Abbreviated transcription (Latin):
S semet ipsotantũ głam habebit & ñ ru¬
S altero: id ẽ intus in conscientia sua
& ñ in altero: id ẽ cũ eũ alter laudat.
Unꝰqͥsq enĩ inqͥt ꝓpͥum onꝰ portabit.
Non gͦ laudatores nr̃i minuunt one-¬
ra ꝯscientiȩ nr̃e: atq utinã ñ etiam
accumularent: cũ plerũq ne illis
offensis laus nrã minuat᷑: aut obuir-¬
gatione illos curare negligimꝰ: aut
stanter ostendimꝰ. Omuto ea quȩ fin¬
gunt & m̃tiuntur de se hoĩes. ꝓpter ho¬
minũ laudes. Qͥd enĩ ista cecitate dene¬
brosius: ad optinendã in anissimã głam.
errorem hominis aucupari: & deum
tat errori tuo: qͥ hoĩ de falso bono pla¬
cere studis: de uero malo displices deo.
illud usitatũ p̃ceptũ ẽ : ut p̃dicatori
uerbi dei p̃beat necessaria cui p̃dicat᷑.
Ad bona enĩ oꝑa hortandi erant. ut eti
cũ agnis: ut plus in eis oꝑetur dilectio
hec in se nolebat fieri: ut maiore pond̾e̾
propt̾ eoꝵ magis ucilitatẽ qͥ hec ex hibe¬

Expanded text:
tantum gloriam habebit, et non in altero, id est, intus in conscientia sua: et non in altero, id est, cum eum alter laudat. Unusquisque enim, inquit, proprium onus portabit. Non ergo laudatores nostri minuunt onera conscientiae nostrae: atque utinam non etiam accumulent, cum plerumque ne illis offensis laus nostra minuatur, aut objurgatione illos curare negligimus, aut stanter ostendimus. Omitto ea quae fingunt et mentiuntur de se homines propter hominum laudes. Quid enim ista caecitate tenebrosius, ad obtinendam inanissimam gloriam errorem hominis aucupari, et Deum tat, errori tuo qui homini de falso bono placere studes, de vero malo displices Deo. illud usitatum praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria, cui praedicatur. Ad bona enim opera hortandi erant, ut etia ad dexteram cum agnis; ut plus in eis operaretur dilectio ctum transigens , haec in se nolebat fieri, ut majore pondere, propter eorum magis utilitatem qui haec exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
S cientes ñ infirmem᷑: ꝓpͥo enĩ tempore
Smetemꝰ. Infatigabiles itaq dũ tempus¬
S habemꝰ oꝑem bonũ ad oẽs: maxime autẽ¬
S ad domesticos fidei. Qs eum credendũ ẽ
oĩb eadem possunt ex hiberi dilectionis
q̃ st̃ salubria. & ad bonos mores ꝑtinens.
dilectione fidei posse tantũmͦ impleri.
ñ timore seruili:. redit ad illud unde
Stota causa agitur. Uidistis inqͥt qualibꝰ
litĩs uobis scripsi manu mea. Cauet
ne qͥs qͣm sub noiẽ epłe eiꝰ fallat inuitos.
Qͥ uolunt inqͥt placẽ in car ne. hi coguti

Expanded text:
 non infirmemur: proprio enim tempore metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Quos eum credendum estomnibus eadem possunt exhiberi dilectionis quae sunt salubria et ad bonos mores pertinent, dilectione fidei posse tantummodo impleri, non timore servili; redit ad illud unde tota causa agitur: Vidistis, inquit, qualibus litteris vobis scripsi manu mea. Cavet ne quisquam sub nomine Epistolae ejus fallat incautos. Qui volunt, inquit, placere in carne, hi c
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi dei. lib̾atorem hoĩs ẽẽ uelle ab
obsidione uicioꝵ. Qd̃ si forte ut ple¬
yumq accidit. dilectione quicdẽ tałe
suscipis actionẽ. & ad eã corde dilecti¬
onis accedis: s inter agendum sub-¬
repserit aliqͥd dũ tͥ resistitur. qͦd te
auferat ab hoĩs uicio ꝑcutiendo. & ip¬
si homini faciat infestũ: post ea te la¬
crimis lauantẽ huiꝰmodi puluerẽ. mul¬
to salubriꝰ meminisse oportebit. qͣm ñ
debeamꝰ super alioꝵ suꝑbire peccata:
qͣndo in ipsa eoꝵ obiurgatione peccamꝰ:
cũ faciliꝰ nos ira peccantis iratos. quã
Smiscd̃ia misericordes facit. Alt̾ alteriꝰ¬

Expanded text:
verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam miseria misericordes facit. 58 I
Abbreviated transcription (Latin):
Isi tam sanũ animũ curando alteriꝰ aĩo
adhiberemꝰ : qͣm sanis manib illi medi¬
ci aliena menbra ꝑtractant. Nũqͣm itaq
aliem peccati obuirgandi suscipiendũ ẽ
negoriũ: nisi cũ int̾nis int̾rrogationib
examinantes nr̃ãm ꝯscientiã. li qͥdo
nobis corã deo responderimꝰ. dilectiõe
nos facere. Qͦd si conuiciũ uł minȩ.
uł etiã ꝑsecutiones eũ quẽ argueris
lacerauer int animũ: si adhuc ille ꝑ
te sanari posse uidebit᷑. nichil respon¬
deas donec saneris prior: ne forte car¬
nalib motib tuis ad nocendũ consin¬
tias: & exhibeas lingͣ̃m tuã armaini-¬
quitatis peccato: ad reddendũ malũ
pro malo. aut maledictũ ꝓ maledicto.
Quicqͥd enĩ lacerato aĩõ dixeris: pu¬
nientis ẽ impetus.: ñ caritas corrigentiᷤᷤ.
Dilige: & dic qͦd uoles. Nullomͦ ma¬
ledictũ erit qd̾̃ specie sonuerit maledi¬
cti: si memineris senserisq te in gladio

Expanded text:
si tam sanum animum curando alterius animo si tam sanum animum curando alterius animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena membra pertractant. 57. Nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est nogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quod si convicium, vel minae, vel etiam persecutiones ejus quem argueris, laceraverint animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio
Abbreviated transcription (Latin):
uullaᷤᷤ penetͣnte sanati st̃. Qd̃ ñ fierꝙ:
si semꝑ expectaremꝰ ꝑiclitantẽ putres¬
centib menbris. qͣndo eũ liberet uri
aut secari. Ed nec ipsiꝰ corporis medici
aitendunt: qͥ terrenȩ mercedis intui¬
tu curant. Quotris enĩ qͥsq repperit᷑.
qͥ ferrũ eoꝵ aut ignẽ ñ ligatus exꝑtus
sit. cũ & illi rariores sint qui uolen¬
tes ligati fuerint: Plures enĩ resi¬
stentes. & mori se malle clamantes.
qͣm illo curari mͦ. uix lingua ipsa eoꝵ
relicta libera omĩb menbris constrin¬
xerunt: neq ad suũ neq ad reluctantis
s ad ipsius artis arbitriũ. Quoꝵ ta¬
m̃ uocib conuitiisq uolentiũ nec cõ¬
mouet᷑ curantis animꝰ: nec quiescit
manꝰ. Medicinȩ autẽ celestis ministri.
aut ꝑ odioꝵ trabem cernere stipulã
in ocło frĩs uolunt: aut tolerabilius
mortẽ uidẽ peccantis: qͣm uerbũ indig¬
Enantis audire. Qͦs non ita accidisset:

Expanded text:
dullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, dullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper exspectaremus periclitantem putrescentibus membris, quando eum liberet aut uri aut secari. Quod nec ipsi corporis medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim quisque reperitur, qui ferrum eorum aut ignem non ligatus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum relicta libera omnibus membris constrinxerunt; neque ad suum, neque ad reluctantis, sed ad ipsius artis arbitrium: quorum tamen vocibus conviciisque dolentium nec commovetur curantis animus, nec quiescit manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per odiorum trabem cernere stipulam in oculo fratris volunt , aut tolerabilius mortem videre peccantis, quam verbum indignantis audire: quod non ita accidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
referri: hortare cũ oportune instas. in¬
crepa cũ importune argius: deinde ce¬
tera duo similit̾. s conuerso ordine refe¬
rantur: cũ oĩ longanimitate. ad susti¬
nendas indignationes eoꝵ qͦs destruis.
& doctrina. ad instruenda eoꝵ studia qͦs
eclificas: tam̃ etiã si illo usitatiore mͦ di¬
stinguat᷑. insta oportune. qd̾ si hoc mͦ ñ
ꝓficis. importune. ita intelligendũ ẽ. ut
tu oportunitatẽ oĩno ñ deseras: & sic acci¬
pias qd̃ dictũ ẽ importune. ut illi uidea¬
ris importunꝰ. qͥ ñ libent̃ audit q̃ di¬
cunt᷑ in eũ: tu tam̃ scias hoc illi ẽẽ
oporninũ: & dilectionẽ curãq sanita¬
tis eiꝰ aĩo teneaᷤ mansueto. ⁊ modesto. ⁊ frat̃¬
no. Multi enĩ post ea cogitantes q̃ au¬
dierint. & qͣm iusta audierint: ipsi se
grauiꝰ & seueriꝰ arguerunt. E qͣmus
ꝑturbationes a medico uiderent᷑ ab¬
scedere: paulati uerbi uigore in me¬

Expanded text:
referri, Hortare cum opportune instas, inreferri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distinguatur, Insta opportune; quod si hoc modo non proficis, importune: ita intelligendum est, ut tu opportunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod dictum est, importune, ut illi videaris importunus, qui non libenter audit quae dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Multi enim postea cogitantes quae audierint, et quam justa audierint, ipsi se gravius et severius arguerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in me
Abbreviated transcription (Latin):
mitem eẽ ad om̃s. uocibilẽ pacientem.
E ne qͥs qͣm ex eo putet cessandũ sͥ esse
a correptione erroris alteriꝰ: uide quid
adiungat. In modestia inqͥt corripi-¬
entẽ diuersa sentientes. Qmͦ corripi
entẽ: nͥ cũ lenitatẽ cordis retinemꝰ. &
aliqͣm medicam̃ti acͥmoniã uerbo cor-¬
reptionis aspergimꝰ: Nec alit̾ accipi
Dica uerbũ: insta oportune importune:
argue obsecra increꝑa. in oĩ longani¬
mitate & doctrina. Importunitas o
portunitati utiq contraria ẽ: neq oĩ¬
no ullũ medicam̃tũ sanat. nͥ qͦd oportu¬
ne adhibueris. Quãqͣm ⁊ sio posit distingui:
insta oportune. ut aliꝰ sit sensꝰ. impor¬
tune argue: deinde cetã contexant᷑. hor¬
tare increꝑa cũ oĩ longanimitate et
doctrina: ut tẽ oportunꝰ sentiaris. cũ
instas edificando: ẽ aũ instrius arguendo. ñ
cures etiã si importunꝰ uidearis. sic̃ ẽ
talib importunũ: ita duo quȩ sequũ¬
tur. ad duo suꝑiora possunt singillatĩ

Expanded text:
mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo imus, nisi cum lenitatem cordis retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis aspergimus? Pax igitur dica verbum, insta opportune, importune; argue, hortare, increpa in omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longanimitate et doctrina: ut tunc opportunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
a uita: & corruptibile hoc induet in¬
corruptionẽ. In hoc gͥ tereio gradu qͦ
sub grã sumꝰ seminamꝰ in lacͥmis:
cũ existunt desideria de animali cor¬
pore: quibꝰ ñ ꝯsentiendo renitim᷑. ut
in gauctio metamꝰ. Cũ enĩ reformatio
corporis. ex nulla parte hoĩs ulla nos
sollicitabit molestia. ullũ ue tẽptatioĩs
ꝑicłm. Nam etiã illud animale corpꝰ:
deputat᷑ in semine. Seminat᷑ enĩ corpꝰ
aiale ait alio loco: ut ad messem ꝑtine¬
at qͦd adiunxit. surget spũale corpus.¬
Huic gͦ sententiȩ: ꝓpħa ꝯcinit dicens.
Qͥ seminat in lacͥmis: in gaudio mecet.
Bene autẽ seminare. id ẽ bene oꝑari
faciliꝰ ẽ: qͣm in eo ꝑseuerare. Fructus
enĩ solet laborem ꝯsolari: messis autẽ
nrã in fine ꝓmittit᷑. & ideo ꝑseueran¬
tia opus ẽ. Qͥ enĩ ꝑseuerauerit usq
in sinẽ: bic saluus erit. U ꝓpħa clamat.¬

Expanded text:
induet incorruptionem. In hoc ergo tertio gradu, quo sub gratia sumus, seminamus in lacrymis, cum existunt desideria de animali corpore; quibus non consentiendo renitimur, ut in gaudio metamus, cum etiam reformato corpore, ex nulla parte hominis, ulla nos sollicitabit molestia ullumve tentationis periculum. Nam etiam ipsum animale corpus deputatur in semine. Seminatur enim corpus animale, ait alio loco; ut ad messem pertineat quod adjunxit, surget corpusHuic ergo sententiae propheta concinit, dicens, Qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Bene autem seminare, id est, bene operari, facilius est, quam in eo perseverare. Fructus enim solet laborem consolari: messis autem nostra in fine promittitur; et ideo perseverantia opus est. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : et propheta clamat
Abbreviated transcription (Latin):
implet legem qͥ diligit ꝓximũ ÷ dile¬
ctioq ꝓximi etiã in ueterib scͥptis
maxime ꝯm̃datur: in qͣ dilectione di
mandata legis: manifestũ ẽ etiã illã
scͥpturã q̃ priori ppło data ẽ legẽ xͥ¬
eẽ: qͣm uenit implere caritate: q̃ ñ
implebat᷑ timore. Eade gͥ scͥptura et
idem mandatũ. cũ bonis t̾renis in¬
hiantes premit seruos. testam̃tũ ue¬
tus: cũ in bona ȩterna flagͣntes erigit
Sliberos. testam̃tũ nouũ uocat᷑ Si enĩ¬

Expanded text:
Legem qui diligit proximum, dilectioque proximi etiam in veteribus Scripturis maxime commendatur ; in qua dilectione dicmandata Legis : manifestum est etiam illam Scripturam, quae priori populo data est, Legem e, quam venit implere charitate , quae non implebatur timore. Eadem igitur Scriptura et idem mandatum, cum bonis terrenis inhiantes premit servos, Testamentum Vetus; cum in bona aeterna flagrantes erigit liberos, Testamentum Novum vocatur.