comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde tota facilitate mancipet᷑ effectui: cunctiˢ
sine cunctatione parentib. Subdendi gͥ om̃.
Nullum patiatur contradictorẽ. Nemo qui
dicat: cur fecisti sic. Potestatem habeat exclu¬
dere & admittere quos uoluerit:mutare
ministros. transferre ministia ad quos &e qͣndo
uoluerit. Ita timori sit om̃ib: ut sit & utilitati.
Presit omĩb: ut om̃ib ꝓsit & de om̃ib Clan¬
destinas &e susurratas delationes ñ ircipias adu̾-¬
Seũ. magis detractiones censueris. Et hanc ue¬
lim generalem tͥ ꝯstituas regulam: ut omnẽ
qͥ palã ueret᷑ dicere qͦd in aure locutus ẽ. sus¬
pectum habeas. Quod si te iudicante dicen¬
dum coram ille renuerit: delatorẽ iudices ñ
accusatorẽ. Itaq unus om̃ib facienda mrũ¬
gat. & uni om̃s respondeant. Tu illi habeaᷤᷤ
fidem: uacans tͥ. & eccłiȩ di. Si quominꝰ aut
fideł inueniat᷑ aut prudens: fideli potiꝰ com-¬

Expanded text:
unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis sine cunctatione parentibus. Subdendi igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem tibi constituas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, delatorem judices, non accusatorem. 19. Itaque unus omnibus facienda injungat, et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlices. qui protemolat. Pro te dico. ñ tecum.
Quedam ꝑ temet facies: queda ꝑte & allos
simul: queda ꝑ alios & absq te. Quis sapieis:
&e intelliget hec: Non ẽ quod int̾ ista dormi¬
ter consideratio tua. Ego uͭ agenda domu̾ tue¬
sub eo genere q̃d nouissimũ posui locanda cen¬
suerim. Per alium ut dixi: illa facies. At is si
fidelis ñ fuerit. fraudabit. Si ñ fuerit. prudeis:
fraudabit᷑. Querendus ꝓinde fidelis & prudeis:
quẽ constituas suꝑ familiam tuã. Adhuc
mutilis ei si t̾cium desit. Queris quid hocꝰ Au¬
ctoritas. Quid enim ꝓdest ei uelle & scire queq
disponere ꝓut necesse ẽ. si qͦd scit & uult non
potest: Danda gͦ facultas agendi pro libitu.
Si in p̾iudiciũ rationis putas hoc fieri: me-¬
mento fidelem. qui agere nichilominus pro
ratione uolet: attende prudentẽ. qui agere
nichilominꝰ ꝓ ratione sciet. S fidelis sollersq
uoluntas tunc ꝓd̾it. cum ei affatim suppetet.

Expanded text:
plices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. plices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet consideratio tua. Ego vero agenda domus tsub eo genere, quod novissimum posui, locanda censuerim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis est, si tertium desit. Quaeris quid hoc? Auctoritas. Quid enim prodest ei velle et scire quaeque disponere, 443 prout necesse est, si quod scit et vult, non potest? Danda ergo facultas agendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri, memento fidelem, qui agere nihilominus pro ratione volet: attende prudentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidelis solersque voluntas tunc proderit, cum ei affatim suppetet,
Abbreviated transcription (Latin):
&e curȩ m̾sarum: tu ꝑ te qͦmͦ intendere ualeas
& tue domui &e dñi parit̾. de qua scͥptũ est. o isrł
quã magna ẽ domus dñi: Uacuũ prorsus a
sollicitudine rerũ minoꝵ & uilium oportet eẽ
amimũ:. tam magnis & tam multis intentũ
reb. Oportet liberum: quẽ nulla sibi uendicet
uiolenta occupatio. O portet ingenuũ: quẽ
nulla deorsum trahat indigna affectio. O por¬
tet rectũ: quẽ nulla seorsum adu̾tat sinistra
intentio. Oportet cautũ. quẽ nulla subeat
furtiua suspicio. Oportet uigiłe. quẽ nulla
a sese abducat peregrina & curiosa cogitatio.
Oportet firmũ: quẽ nulla concutiat repenti¬
na turbatio. Oportet inuictũ: quẽ nulla fa¬
tiget uł ꝯtinua tribulatio. Oportet ampłu:
quẽ nulla coartet rei temporalis amissio. Hi
te ñ dubites & bonis pͥuandu. & feriendu ma¬
lis. si animũ diuidens. & di reb & tuis parit̾
reculis uolueris imꝑtiri. P rocurandꝰ quẽ im¬

Expanded text:
et curae mensarum: tu per te quomodo intendere valeas et curae mensarum: tu per te quomodo intendere valeas et tuae domui, et Domini pariter? de qua scriptum est: O Israel quam magna est domus Domini ! Vacuum prorsus a sollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam multis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio. Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem nulla subeat furtiva suspicio. Oportet vigilem, quem nulla ab sese abducat peregrina et curiosa cogitatio. Oportet firmum, quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet invictum, quem nulla fatiget vel continua tribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens, et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. Procurandus quem im
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos: quis eoꝵ uideret᷑ ẽẽ maior. Beatꝰ ec̃ssi¬
undum palatio. domi expectant nos. Hi ñ
mͦ cura. s quodamm᷑ intra te sunt. Non ẽ
suꝑuacua ꝯsideratio. qua intendis dispone
domui tue: ꝓuidere his qui in sinu tuo &e
in gremio tuo sunt. Ego dico & necessariã.
Paulum audi. Siquis domui sue p̾esse nescit
qͣmͦ eccłie di diligentiã habebit: Item. Si qͥs
suoꝵ. & maxime domesticoꝵ. eurã ñ habet᷑. fi¬
dem negauit: & ẽ infideli det̾ior. Et hec dicens.
ñ temoneo sũmis occupatũ intendere infimiᷤᷤ
& quasi minitũ fieri minimis impendere qͦd
marimis debes. Quid te intͥces: unde te eripuit
d̃s: hec inquit omĩa adicient᷑ uob̾. Uerũp¬
tam̃ & hec oportet facere: & illa ñ omittere.
At illa ꝑte agens. ꝑ te euã oportet ꝓuideas.
qui ꝓ te de his ꝓuideant. Nam si unus eser¬
uis ꝑ se ñ sufficit simul & custodiȩ ium̃toꝵ.

Expanded text:
discipulos, quis eorum videretur esse majordiscipulos, quis eorum videretur esse majorundum palatio; domi exspectant nos. Hi non modo circa, sed quodammodo intra te sunt. Non est supervacua consideratio, qua intendis disponere domui tuae, providere his qui in sinu tuo et in gremio tuo sunt. Ego dico et necessariam. Paulum audi: Si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam habebit? item: Si quis suorum et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior . Et haec dicens, non te moneo summis occupatum intendere infimis et quasi minutum fieri; minimis impendere quod maximis debes. Quid te intrices, unde te eripuit Deus? Haec, inquit, omnia adjicientur vobis . Verumtamen et haec oportet facere et illa non omittere. At illa per te agens, per te etiam oportet provideas, qui pro te de his provideant. Nam si unus e servis per se non sufficit simul et custodiae jumentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ca. ad queq amabilia. & bonȩ famȩ ꝓuocaret.
hactenus ego. Palpaui. ñ foddi pariete. Tibi li¬
cet fodere & uidere: utpote ꝓpħe filio. Michi
ꝓgredi ñ ẽ fas. Unum dico. quod in facie est.
re conant᷑. Non hoc ratio habet: ñ antiquitas
habuit: ñ ꝯsentit auctoritas. Et si de sua consu¬
etudine calumnia strurt᷑: melius ꝓfecto illa
quã summꝰ ordo ꝯtempnit᷑. fruolũ tam̃ satis:
unde maxime optinẽid uolunt. Nos sumus
inquiunt qui in om̃i celebritate dño papȩ ꝯ¬
iunctiores assistimus: sedent ꝓpioreᷤ assidemuᷤ.
ꝓcedentẽ postiores p̾cedimus. Hoc totũ ñ dig¬
nitatis pͥuilegium. s sedulitatis debitum ẽ.: dia¬
coni nom̃ sollemm ipsa administratione in¬
terpretans. Deniq prb̃ris ordinata ꝯsessione
ambientib maiestatẽ. uos ad pedes sedetis.
Propiores assistitis: ut habeat paratiores. In
euangłiis legimus. qͥa facta ẽ contentio inter

Expanded text:
ca, ad quaeque amabilia et bonae famae provocaret. ca, ad quaeque amabilia et bonae famae provocaret. hactenus. Ego palpavi, non fodi parietem. Tibi licet fodere et videre, utpote prophetae filio. Mihi progredi non est fas. Unum dico quod in facie est. re conantur. Non hoc ratio habet, non antiquitas habuit, non consentit auctoritas. Et si de sua consuetudine calumnia struitur, melius profecto illa, quam summus Ordo contemnitur. Frivolum tamen satis, unde maximo obtinere id volunt. Nos sumus, inquiunt, qui in omni celebritate domino Papae conjunctiores assistimus, sedenti propiores assidemus, procedentem posteriores praecedimus. Hoc totum non dignitatis privilegium, sed sedulitatis debitum est, diaconi nomen solemni ipsa administratione interpretans. Denique presbyteris ordinata consessione ambientibus majestatem, vos ad pedes sedetis. Propiores assistitis, ut habeat paratiores. In evangiliis legimus, quia facta est contentio inter
Abbreviated transcription (Latin):
daretur copia uiꝵ qͣles ꝑstriximꝰ nẽ: quid te
felicius: quid illo iocundiꝰ scło: Nonne se
Si te noui heres: & altum trahens suspirium
hic sumus: quousq hec fiant: Quis det ui-¬
uere: ut uidere contingat: O si uiderẽ in
uita mea: eccł̃iam di talib innixam colum¬
nis. O si dm̃i mei sponsam cernerẽ tantȩ cõ-¬
missam fidei: tantȩ creditã puritati. Quid
me securiꝰ. quid ue beatius: cũ eiꝰmodi circa me
uite meç & custodes spectarẽ simul & testes:
Quib omĩa mea secure secreta cõmitterẽ. cõ¬
municarẽ consilia: quib me totũ refunderẽ.
tanquã altĩ michi. Qui si uelle aliquatenuᷤ
deuiare ñ sinerent: frenarent p̾cipitẽ. dormitã¬
tẽ suscitaret᷑. Quorũ me reuerentia & libertas
extollentẽ repͥmeret: excedentẽ corrigeret. Quo¬
rum constantia & fortitudo nutantẽ firma¬
ret. erig̾et diffidentẽ. Quorũ me fides & sc̃itaᷤ.
ad queq scã. ad queq honesta. ad queq pudi¬

Expanded text:
rum copia, quales perstrinximus nunc! Quid te felicius, quid illo jucundius saeculo? Nonne secSi te novi, haeres, et altum trahens suspirium hic sumus, quousque haec fiant? Quis det vivere, ut videre contingat? O si viderem in vita mea Ecclesiam Dei talibus innixam columnis! O si Domini mei sponsam cernerem tantae commissam fidei, tantae creditam puritati! Quid me beatius, quidve securius, cum ejusmodi circa me vitae meae et custodes spectarem simul et testes? Quibus omnia mea secreta secure committerem, communicarem consilia; quibus me totum refunderem tamquam alteri michi. Qui, si vellem aliquatenus deviare, non sinerent, frenarent precipitem, dormitantem excitarent. Quorum me reverencia et libertas extollentem reprum me constantia et fortitudo nutantem firmaret, erigeret diffidentem: quorum me fides et sanctitas ad quaeque sancta, ad quaeque honesta, ad quaeque pudi
Abbreviated transcription (Latin):
Ionachus enĩ qͥ sui negligens alios curio mi:¬
se curxunspicit: dum quosd̾a suspicit
suꝑiores. quosda despicit inferiores: & in aliis
qͥdem uidet qͦd inuidet. in aliis qͦd irridet:
inde fit. ut ꝓ mobilitate ocłoꝵ leuigatꝰ aĩmꝰ.
nulla utiq sui cura aggrauatꝰ. mͦ ꝑ suꝑbiam
ad alta se erigat: mͦ ꝑ inuidiã in ima demer¬
gat. Nc̃ ꝑ inuidiã nequit̾ tabescit: nunc ꝑ
excellentiã puerilit̾ hylarescit. In altero nequã
in altero uanus. in utroq suꝑb existit: qͥa &
quod suꝑari se dolet. & qͦd suꝑare se gaudet.
amor ꝓprie excellentiȩ facit. Has autẽ animi ui¬
cissitudines. nunc pauca &e mordatia nc̃ multa
& mania. nunc risu nunc luctu plena: semꝑ uͦ
irrationabilia indicant uerba. Compara si
uis hos duos pͥmos suꝑbiȩ gradus. supremis
duob humilitatis: & uide si ñ in ultimo curi¬
ositas. in penultimo leuitas cohibet᷑. Idipsũ
in cet̾is reppies: si alterutrũ comparent᷑. S iã

Expanded text:
onachus enim, qui sui negligens, alios curiose circumspicit, dum quosdam suspicit superiores, quosdam despicit inferiores: et in aliis quidem videt quod invidet, in aliis quod irridet. Inde fit ut pro mobilitate oculorum levigatus animus, nulla utique sui cura aggravatus, modo per superbiam ad alta se erigat, modo per invidiam in ima demergat: nunc per invidiam nequiter tabescit, nunc per excellentiam pueriliter hilarescit. In altero nequam, in altero vanus, in utroque superbus existit: quia et quod superari se dolet, et quod superare se gaudet, amor propriae excellentiae facit. Has autem animi vicissitudines nunc pauca et mordacia, nunc multa et inania; nunc risu, nunc luctu plena, semper vero irrationabilia indicant verba. Compara, si vis, hos duos primos superbiae gradus supremis duobus humilitatis: et vide si non in ultimo curiositas, in penultimo levitas cohibetur. Id ipsum in caeteris reperies, si alterutrum comparentur. Sed jam
Abbreviated transcription (Latin):
derici. fr̃ bernaadꝰ. Opuscłm
de gr̃a & libero arbitrio. quod
ne aut grandia minus digne locutus in¬
ueniar. aut ꝑtrastata a płib suꝑfluo retra¬
ctasse. Legite illud ꝓinde pͥmꝰ. & si iudicatiᷤ
solus: nesi ꝓferatur in mediũ magis for¬
te scͥptoris publicet᷑ tem̾itas: ꝙͣ lectoris edifi¬
cet᷑ caritas. Qd si palã fieri utile ꝓbaueritis.
tc̃ siqͥd obscuriꝰ dictũ aduteritis. qͦd̾ inre obscura
seruata congrua breuitate. dici planiꝰ
potuisset. non sit pigrum uobis. aut
emendare ꝑuos. aut michi resignare
emendandum: si fraudari non uultisꝓ
missione illa sapientie qua ait. Qui
elucidant me: uitam eternam habebt̃.

Expanded text:
derici, frater BERNARDUS. Opusculum de gratia et Libero Arbitrio, quod ne aut grandia minus digne locutus inveniar, aut pertractata a pluribus superfluo retractasse. Proinde illud legite primus, et si judicatis, solus: ne si proferatur in medium, magis forte scriptoris publicetur temeritas, quam lectoris aedificetur charitas. Quod si palam fieri utile probaveritis, tunc si quid obscurius dictum adverteritis, quod in re obscura, servata congrua brevitate, dici planius potuisset, non sit vobis pigrum aut emendare per vos, aut mihi resignare emendandum, si fraudari non vultis promissione illa Sapientiae, quae ait: Qui elucidant me, vitam aeternam habebunt .
Abbreviated transcription (Latin):
tabescentes. & arescentes pre timore &e expecta¬
tione suꝑuenientis desolationis grauissime.
& lamentabil orbitatis: dulcissimis eos conso
lationib refouebat. Et monens eos in tuto
diuinȩ clementie sinu spei fidiq suȩ ancho¬
ram. ꝑ inconuulsibile karitatẽ firmꝰ radicare.
se quoq ꝓmittebat nec post mortẽ eis aliq̃n
defuturũ. Propensius autẽ quã nr queat ex¬
pͥmere sermo. rogans obsecransq ꝑmultas lacͥ¬
mas: timorẽ di & sacre puritatis ac totiuꝰ ꝑfe¬
ctionis amorẽ. nrĩs impͥmere animis conabat᷑.
S &e monebat. & cum lacrimis obtestabatur.
ut siquid forte uirtutis. aut exemplo nob̃ ali¬
quando cõmendasset. aut u̾bo: id emularem᷑
id firmit̾ teneremꝰ. & ꝓficeremꝰ in eo: aliis qͥde
u̾bis. s eodem sp̃u illud aplicũ loquens. Roga¬
mus uos & obsecramus in dño iħu: ut quẽad

Expanded text:
tabescentes, et arescentes prae timore et exspectatabescentes, et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis, dullationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat nec post mortem aliquando defuturum. Propensius autem, quam noster queat exprimere sermo, rogans obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliquando commendasset aut verbo, id aemularemur, id firmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemad
Abbreviated transcription (Latin):
tarem: ñ uob̃ eẽ qͦd adhuc timeretis: estate ꝓrima
imminere me mͥ credere hinꝰ corporis dissolutionẽ.
At quã euident̾ ꝓpͥo didicimꝰ exꝑimento . qͦd de
p̾diceret dñs passionẽ: erat u̾bum absconditũ ab
eis: & caꝑe ñ ualebant. Nimirũ qͦd tã uehem̃t̾
horrebat ammus. minꝰ facile ꝑsuadebat᷑ ut cre¬
deret: p̾sertim cũ & ip̃e comꝑatiens filiis. eiusm̾i
u̾ba subp̾meret. Ceterũ factis q̃damm᷑ elamans.
oꝑa consummaui quȩ dedit mͥ pat̾ ut fac̃t¬
rem: magis ac magis actus omittere. affectꝰ
retrahere: & sacroꝵ funib desidioꝵ sedula
intentione p̾iactis. uicino iam littori herere
firmiꝰ. & cõmodius applicare. Deniq cũ ue¬
nerabił antistes sedis lingonicȩ god efridus.
de quib da eũ sollicitaret agendis. & minus
apponere animũ miraret᷑: ne mireris inquit:
ego enim iam ñ sum de hoc mundo Uidens

Expanded text:
otarem, non vobis esse quod adhuc timeretis: aestate proxima otarem, non vobis esse quod adhuc timeretis: aestate proxima imminere me mihi credere hujus corporis dissolutionem. » At quam evidenter proprio didicimus experimento, quod de praediceret Dominus passionem, erat verbum absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodammodo clamans, « Opera consummavi, quae dedit mihi Pater ut facerem, » magis ac magis actus omittere, affectus retrahere, et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne mireris, inquit, ego enim jam non sum de hoc mundo. » 9. Videns
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat: extat epła quã ad unicũ quendã
paucissimis dieb ante sacrã a nob̃ ꝓfectionẽ
suam. apse dictauit. Quã nimirũ huic nr̃e nar¬
rationi duximiꝰ inserendã:. qͦd uidelicet &e si ali¬
ena de ipso: amplius tam̃ nos ipsius de se uer¬
ba delectent:¬

Expanded text:
uemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum huic nostrae narrationi duximus inserendam, quod videlicet etsi aliena quoque de ipso, amplius tamen nos ipsius de se verba delectent
Abbreviated transcription (Latin):
siuis exhortari. In oblatione hostiȩ salutaris. quã
usq ad defectũ ultimũ uix aliqͣndo int̾misit. artuᷤ
sibi uix coherentes uigore sp̃c sustentabat: semet¬
ipsum parit̾ offerens acceptabilẽ hostiã deo in
odorem suauitatis. Quo tp̃r ad auuncł̃m suũ
andirã militẽ templi. qui & regionis iheroso-

Expanded text:
sius exhortari. In oblatione Hostiae salutaris, quam sius exhortari. In oblatione Hostiae salutaris, quam usque ad defectum ultimum vix aliquando intermisit, artus sibi vix cohaerentes vigore spiritus sustentabat, semetipsum pariter offerens acceptabilem hostiam Deo in odorem suavitatis. Quo tempore ad avunculum suum Andream militem Templi, qui et re
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dilecto suo bernardo
clareuallensi abbati. dui de¬
sideratũ p̾tiosȩ mortis somnũ
dare disponeret: & fidele ser¬
uum in requiem introducere
cere sp̃c: caro infirma deficere. Cognoscens enim
uir sc̃s ꝓpe eẽ iam brauiũ. solito currebat alacriꝰ:
& t̾restris sue habitationis dissolutionẽ sentiens
imminere: uotis ub̾iorib aspirabat. ad habita¬
tionẽ ex dõ. domum ñ manufactã et̾nã in celis.
In cuius purissimo pectore. sacri sese desiderii flã¬
ma ñ capiens. erebris erumpebat indiciis: & ig¬
nitum eloquiũ uehement̾. feruoris int̾ni uehem̃¬
tiam declarabat: sicut in scĩs animalib ꝑ ꝓpħam
int̾ cȩtera descͥbunt᷑ scintillȩ. quasi aspectus exis
candentis. Corpus lectulo decubans uariis exer-¬
cebatur incõmodis: animus tam̃ nichilominus
liber & potens quȩ d̃i erant exerrebat inuictus. ñ
cessans in mediis quoq dolorib meditari sacrũ
aliquid aut dictare: orare affectuosius. fr̃s studio-¬

Expanded text:
Dominus dilecto suo Bernardo Clarae-Vallensi abbati diu desideratum pretiosae mortis somnum dare disponeret, et fidelem servum in requiem introducere ficere spiritus, et caro infirma deficere. Cognoscens enim Vir sanctus prope esse jam bravium, solito currebat alacrius, et terrestris suae habitationis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationem ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis. In cujus purissimo pectore sacri sese desiderii flamma non capiens, crebris erumpebat indiciis, et ignitum eloquium vehementer fervoris interni vehementiam declarabat, sicut in sanctis animalibus per prophetam inter caetera describuntur scintillae quasi aspectus aeris candentis . Corpus lectulo decubans variis exercebatur incommodis: animus tamen nihilominus liber et potens, quae Dei erant exercebat invictus, non cessans in mediis quoque doloribus meditari sacrum aliquid aut dictare, orare affectuosius, fratres studio
Abbreviated transcription (Latin):
uos illi sua pauꝑtas. tantũ immo am¬
plius uob̾ illũ necessariũ facit sua eqͤ
religiositas. Deniq de multis qͦs ea¬
dem de causa iam ad uos misimꝰ. nul¬
lum fuisse recolimꝰ de quo magis dõ
placere sciamus: quam si huic be¬
ne F e C eRiti s

Expanded text:
vos illi sua paupertas, tantum, imo amvos illi sua paupertas, tantum, imo amplius, vobis illum necessarium facit sua aeque religiositas. Denique de multis quos eadem de causa jam ad vos misimus, nullum fuisse recolimus, de quo magis Deo placere sciamus, quam si huic benefeceritis.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipse conquerit᷑ ablate sunt. Iustũ
ẽ si uob̾ placet. ut eiur̃a pietate restitu¬
atur: unde misera uita eiꝰ possit uttũ¬
q sustentari. S &e filiis eius innocen¬
tib patris iniquitas ñ debet impu¬
tari: quo minus pat̾na siqua sunt
ꝑtinent in ur̃a ciuitate conuenert̃:
omni habere acceptione dignos. S
& ipsi legato qui uos urãmq ciuita¬
tẽ tanti celebratione concilii uoluit
honorare. ꝑ omĩa quantũ in uob̃ ẽ
deuotus & obediens assistatis: robo¬
rare &e confirmare bona queq ab eo
iussa & instituta curetis. Nr̃m qͦq
ac ur̃m parit̾ ep̃m id est lingonensem.
abundantiori ut decet honore susci¬
piatis: & de casamento qͦd tenetis
militer offeratis:
patimini. alterũ in eo reuereamini:
quo nullatenꝰ ei negare possitis: ꝓpter
qͦd uos cum tanto labore delonge reqͥ¬
rere curauit. Itaq & si ñ ꝓpt̾ ipsũ. cer¬
te ꝓpt̾ uos ei succurrite: qͥa quantũ

Expanded text:
sicut ipse conqueritur, ablatae sunt. Justum sicut ipse conqueritur, ablatae sunt. Justum est, si vobis placet, ut ei vestra pietate restituatur, unde misera ejus vita possit utcunque sustentari. Sed et filiis ejus innocentibus patris iniquitas non debet imputari: quominus paterna, si qua suntpertinent, in vestra civitate convenerunt, omni habere acceptione dignos. Sed et ipsi legato, qui vos vestramque civitatem tanti celebratione concilii voluit honorare, per omnia, quantum in vobis est, devotus et obediens assistatis; roborare et confirmare bona quaeque ab eo jussa et instituta, curetis. Nostrum quoque ac vestrum pariter episcopum id est Lingonensem, abundantiori, ut decet, honore suscipiatis; et de casamento quod tenetis,militer offeratis. patimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non propter ipsum, certe propter vos ei succurrite: quia quantum
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste contingere. aut quietẽ quam
in dõ habent infestare in aliquo tẽp¬
tauerit: pro certo se sciat ur̃am
ob hanc rem sibi grãm grauissime
redditurũ infensam. Item aliud est:
qͣd supplex exoro. Nuꝑ uͦ ꝑ barrum
transeunti occurrit mͥ mulier satis
miseranda. anima quippe eiꝰ in ama¬
ritudine erat: & mea suꝑ suis doloribꝰ
cõmouit uiscera: satisq egit suis p̾ci¬
b ac lacͥmis. quatinus pro ipsa apud
uos int̾cedere deberem. Ipsa ẽ uxor he¬
lini illiꝰ hominis ur̃i: in quẽ dudum
uixta malum qͦd ipse commiserat. mł¬
ta &e grauia reddidistis. facite cũ ea
miscłiam: ut & uos apud dm eam
inueniatis.Et quia semel cepi: adhuc
loquar cum domino meo. In manu bartẽsi
p̾positi dudum facto duello: qui uictꝰ
fuit. statim ex ur̃a iussione oculos ami¬
sit. Insuꝑ quoq quasi hȩc parua mala
eeñt. quod & uictus &e oculis orbatus
fuerat: res ei om̃s suȩ aministris ur̃is

Expanded text:
injuste contingere, aut quietem, quam injuste contingere, aut quietem, quam in Deo habere debent, infestare in aliquo tentaverit; pro certo se sciat vestram sibi ob hanc rem gratiam gravissime redditurum infensam. 2. Item aliud est quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum transeunti occurrit mihi mulier satis miseranda; anima quippe ejus in amaritudine erat; et mea super suis doloribus commovit viscera, satisque egit suis precibus ac lacrymis, quatenus pro ipsa apud vos intercedere deberem. Ipsa est uxor Belini illius hominis vestri, in quem dudum juxta malum quod ipse commiserat, multa et gravia reddidistis. Facite cum ea misericordiam, ut et vos apud Deum eam inveniatis. 3. Et quia semel coepi, loquar adhuc cum domino meo. In manu Barrensis praepositi dudum facto duello, qui victus fuit, statim ex vestra jussione oculos amisit. Insuper quoque, quasi parva haec mala essent, quod et victus, et oculis orbatus fuerat, res ei omnes suae a ministris vestris,
Abbreviated transcription (Latin):
um multa mͥ ur̃ȩ erga.x
me dignationis indicia p̾bea¬
tis: hoc me maxime toto uob
affectu dilectionis astringit: qͦd cũ sciã
me ur̃am iam pro multis ausũ fuissȩ
int̾pellare dignitatẽ. in nullo tamen
repulsum me memini. Hinc ñ imme-¬
rito factus fidentior:. rursum pro cano¬
nicis de laracurte ñ dubius precator
accedo. Non quid̃e pro ipsoꝵ. iure n᷑c
precor: in tantũ quippe de ur̃a iusticia
&e legalitate confidens: ut nec hosti ue¬
stro in ur̃a curia placitanti. de suo
iure timendũ existimẽ. S hoc ẽ qͦd
pro ipsis &e cum ipsis om̃i qua possũ
absens supplicatione deposco. & qͦd
eis omĩno eẽ cognoui necessariũ: ut
indelicet ad ur̃ȩ serenitatis uultum.
solito illis clementiorẽ atq ꝓmpti¬
orem indulgeatis accessum: quatinꝰ
uicini eoꝵ religioni debitam discant
ex hibere reuerentiã: cum uos eis be¬
niuolum ẽẽ cognouerint. Et siquis for¬
te militũ seu ministroꝵ. ur̃oꝵ. res illoꝵ

Expanded text:
um multa mihi vestrae erga me dignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu dilectionis astringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicurte non dubius precator accedo. Non quidem pro ipsorum jure nunc precor, in tantum quippe de vestra justitia et legalitate confidens, ut nec hosti vestro in vestra curia placitanti de suo jure timendum esse existimem: sed hoc est quod pro ipsis et cum ipsis omni, qua possum, absens supplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi necessarium, ut videlicet ad vestrae Serenitatis vultum, solito illis clementiorem atque promptiorem indulgeatis accessum, quatenus vicini eorum religioni debitam discant exhibere reverentiam, cum vos eis benevolum esse cognoverint: et si quis forte militum seu ministrorum vestrorum res illorum
Abbreviated transcription (Latin):
meis excipiat eum pat̾ miscłiarũ.
& d̾s totiꝰ consolationis. Nolite gͦ lu¬
gere & nolite flere: quia gaufridus
ur̃ festinat ad gaudiũ. ñ ad luctum.
Ego ero illi pat̾. ego ero mat̾: ego fr̃.¬
ego & soror. Ego faciam ei prania in
directa: & asꝑa in uias planas.Ego
ei omia sic temꝑabo. & sic dispensa¬
bo: ut &e sp̾e ꝓficiat: &e corpꝰ ñ deficiat.
Deniq seruiet dño in leticia & ex¬
ultatione. & cantabit in uiis dñi qͦ

Expanded text:
manibus excipiat eum Pater misericordiarum manibus excipiat eum Pater misericordiarum et Deus totius consolationis. Nolite ergo lugere, et nolite flere; quia Gaufridus vester festinat ad gaudium, non ad luctum. Ego ero illi pater, ego mater, ego frater et soror. Ego faciam ei prava in directa, et aspera in vias planas: ego ei omnia sic temperabo et sic dispensabo, ut et spiritus proficiat, et corpus non deficiat. Denique serviet Domino in laetitia et exsultatione, et cantabit in viis Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
fit de diuite ditior᷑. de nobili
generosior: clarior de illustri: & qͣd
his om̃ib maiꝰ ẽ sc̃s de peccatore. Opor¬
tet autẽ eũ p̾parari regno qͦd sibi pa-¬
ratum ẽ ab origine mundi: atq huiꝰ
rei gr̃a modicũ tempꝰ qͦd uiuere. ha¬
bet manere nobiscũ: donec abrasa
spuicitia huiꝰ uite scłaris. ac t̾reno
dei̾so puluere. celesti mansioni fiat.
idoneus.Si diligitis eum. gaudebi¬
tis utiq quia uadit ad patr̃e: & ta¬
lem patrẽ. Ipse quidẽ uadit ad dm.
s uos ñ ꝑditis eum: quin potiꝰ mul¬
tos ꝑ eum uob̃ acquiritis filios. Qtͦ¬
quot sumus in claraualle uł decla¬
raualle:. ipsum in frẽm. uos in paren¬
tes suscipimus. At fortasse metiutiᷤᷤ
corpori eiꝰ uitȩ asꝑitatẽ. quẽ nimirũ
tenerũ nostis ac delicatũ. Ceterũ de
huiꝰmodi timore dr. Ibi trepidauer̃t
timore: uͥ ñ fuit timor. Confidite cõ¬
solamini ego ero illi in patrem: ce iꝑ¬
se erit mͥ in filiũ: quonsq de manib

Expanded text:
Fit de divite ditior, de nobili generosior, clarior de illustri; et, quod his omnibus majus est, sanctus de peccatore. Oportet autem eum praeparari regno quod sibi paratum est ab origine mundi, atque hujus rei gratia modicum tempus, quod vivere habet, manere nobiscum, donec abrasa spurcitia vitae saecularis, ac terreno deterso pulvere, coelesti mansioni fiat idoneus. Si diligitis eum, gaudebitis utique quia vadit ad Patrem, et talem Patrem. Ipse quidem vadit ad Deum, sed vos non perditis eum; quin potius multos per eum acquiritis vobis filios. Quotquot sumus in Clara-Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in parentes suscipimus. 2. At fortassis metuitis corpori ejus vitae asperitatem, quod nimirum tenerum nostis esse ac delicatum. Caeterum de hujusmodi timore dicitur: Ibi trepidaverunt timore, ubi non fuit timor . Confidite, consolamini: ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium, quousque de meis
Abbreviated transcription (Latin):
causa impeditꝰ. uoto satisfac̾e ñ potuius¬
ꝙ adhiic. s necdu possum. S quid:
Sanum iustumq ꝓpositum nunqͥd
omittendu ex toto fuit: qͥa ex toto ad¬
impleri ñ potuit: fuit gͦ confilii. per
tenus consolari conceptũ iam olim
desid̾ium: curãꝙ rellare qu̾ã pati¬
or. Nec enim fidelior studiosior cau¬
tiorue illo ad manũ eẽ potuit. siue
in ꝑferendo ad uos. quȩ nos illi miũ¬
gimus: siue in referendo ad nos. si qua
Itaq de bñplacito ur̃o. de statu curiȩ
aura secundior a diuma clem̃tia. recens
forte spirauerit eccłiȩ adu̾sus scisma¬
ticoꝵ ꝓcacem s mefficacẽ rabiem desu¬
danti: de his omĩb pleniꝰ instrui cu¬
pimꝰ & supplicamꝰ. Porro nr̃am eitra¬
montanã ȩccłiam. tam in nr̃o quã in
francoꝵ regno nou̾tis fort̾e in fide:

Expanded text:
satis non potui usque adhuc, sed necdum possum. Sed quid? sanum justumque propositum nunquid omittendum ex toto fuit, quia ex toto adimpleri non potuit? Fuit ergo consilii, per tem aliquatenus consolari conceptum jam olim desiderium, curamque relevare quam patior. Nec enim fidelior, studiosior, cautiorve illo 173 ad manum esse potuit, sive in perferendo ad vos quae nos illi injungimus; sive in referendo ad nos, si qua Itaque de beneplacito vestro, de statu curiae,d blandius aura secundior a divina clementia recens forte spiraverit Ecclesiae, adversus schismaticorum procacem, sed inefficacem rabiem desudanti; de his omnibus plenius instrui cupimus, et supplicamus. 2. Porro nostram citramontanam Ecclesiam tam in nostro, quam in Francorum regno noveritis for
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ consolandi gra de quib certus
fui. fideli attestatione intimandu ẽẽ
putaui:ad releuandam uł ex aliqua
parte eam quȩ ura uiscera incessantͥ
affligit sollicitudo omniũ eccłiaꝵ
Hoc quoq addo. dñm regem do eũ
confortante. feruere & accingi ad lib̾a¬
tionẽ ȩccłiȩ: & parare sibi exerertum
multũ nimis. Nos qͦq fidelit̾ ad hoc
ipsum ꝓ uirib laborare: exhortari
&e sollicitare qͦs possumꝰ: &e cum tempꝰ
aduenerit. ñ expensis ñ ꝑsone ꝓpriȩ par¬
citurũ:¬

Expanded text:
vobis consolandi gratia, de quibus certus vobis consolandi gratia, de quibus certus fui, fideli attestatione intimanda esse putavi, ad relevandam vel ex aliqua parte eam, quae vestra viscera incessanter affligit, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Hoc quoque addo, dominum Regem, Deo eum confortante, fervere et accingi ad liberationem Ecclesiae, et parare sibi exercitum multum nimis: nos quoque fideliter ad hoc ipsum pro viribus laborare, exhortari, et sollicitare quos possumus: et cum tempus advenerit, non expensis, non personae propriae parcituru
Abbreviated transcription (Latin):
entes ecclie statum ñ armis estimari
s m̃tis. Ipsus quippe ñ alt̾iuis agno ᷤᷤ¬
cimus uoces illas in psalmo. Si con¬
sistant adu̾sum me castra: ñ time¬
bit cor meu̾. Si exurgat adu̾sum me
p̾lium: in hoc ego sꝑabo. Propterea
ce nos qͥa de eccłia sumꝰ ñ timebimꝰ
dum turbabit᷑ t̾ra: & transferent᷑
montes in cor maris. Gletur tyran¬
nus siculus quantũ uult: głetur
in malicia qui potens ẽ in iniqui¬
tate: nr̃a aũ uirtꝰ in infirmitate ꝑ.¬
ficitur. Ecclia quando infirmatur:
pauli magistĩo didicit eẽ potentior.
Didicit e regione & a salomone quod
ꝓspitas stultoꝵ occidit eos: didicit
& stultũ furma radice cum uiderit.
statim maledicere pulchritudim eiꝰ
Ido cum scõ dauid sese in utroq con¬
solatur: & hostium uidelicet cafu. &
liberatione fui. Ait siquide. Hi in
currib & hi in equis: nos autẽ in no¬
mine dñi dĩ nr̃i inuocabimus. Ipsi
obligati sunt & cecidert̃: nos autẽ
surieximꝰ & erecti sumꝰ. Hec pauca

Expanded text:
entes Ecclesiae statum non armis aestimari, sed meritis. Ipsius quippe, non alterius agnoscimus voces illas in Psalmo: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: si exsurgat adversum me proelium, in hoc ego sperabo . Propterea et nos quia de Ecclesia sumus, non timebimus dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Glorietur tyrannus Siculus quantum vult, glorietur in malitia quod potens est in iniquitate: nostra autem virtus in infirmitate perficitur. Ecclesia quando infirmatur, Pauli magisterio didicit esse potentior . Didicit e regione et a Salomone, quod prosperitas stultorum occidit eos : didicit et stultum firma radice cum viderit, statim maledicere pulchritudini ejus . Ideo cum sancto David sese in utroque consolatur, et hostium videlicet casu, et liberatione sui: ait siquidem, Hi in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Ipsi obligati sunt, et ceciderunt: nos autem surreximus, et erecti sumus . Haec pauca
Abbreviated transcription (Latin):
mei & desid̾ium. satis inqͥe¬
tum adeundi & uidendi desi-¬
deratam beatitudinis uĩe p̾sentiam
s &e cognoscendi certiꝰ quȩ cura uos sũt.
rursumq qualit̾ se habeant nr̃a. uo¬
bis uicissim diligentiꝰ intimandi. iam¬
dudum itineris ammonet me atq
indesinent̾ sollicitat. C eterũ terrȩ ac
dici malicia. & pret̾ instantiã ieam

Expanded text:
et desiderium satis inquietum adeundi et videndi desideratam Beatitudinis vestrae praesentiam; sed et cognoscendi certius quae circa vos sunt, rursumque qualiter se habeant nostra vobis vicissim diligentius intimandi; jamdudum itineris me admonet, atque indesinenter sollicitat. Caeterum terrae ac diei malitia, et praeter instantiam meam
Abbreviated transcription (Latin):
Etecrte uerus beneficus: ampliꝰ ñ red¬
nt. slam quomͦ bencficus. qui ñ & be¬
niuolus sit: Porro beniuolus. nil sibi
canus ipsa existimat beniuolentia: qͣ
& beniuołꝰ nominat᷑ &e beneficus ẽ. De¬
niq beniuolentia fructꝰ ẽ beneficii. n
quis forte bñficium putet. qͦd spe eme¬
rit aut timore dimiserit. S quis non
uideat hoc relictum. illud uenditum:
neutrũ datum: Oportet autẽ benesi¬
cium ut uere sit eẽ gratuitũ. Danti
itaq rependi quicquã gratiꝰ ab accipi¬
ente ñ potest. quã si gratũ habuerit.
qͥd gratis accepit. Et hec beniuolentia
cirat᷑ de beniuolentia dantis in ani¬
mo accipientiᷤ. beneficio qͥdem int̾uȩ¬
niente. Hac me fateor locupletem:
hanc de corde pleno dignam ꝓfecto of¬
stro remunerationẽ meo benefactori.
hanc deuotꝰ immolo sacrificiũ laudsˢ
factori omniũ. ꝓ salute mei benefa¬
ctoris:¬

Expanded text:
Et certe verus beneficus amplius non reqEt certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat benevolentia, qua et benevolus nominatur, et beneficus est. Denique benevolentia fructus est beneficii: nisi quis forte beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet autem beneficium, ut vere sit, esse gratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gratis accepit. Et haec benevolentia creatur de benevolentia dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de corde pleno dignam profecto offero remunerationem meo benefactori; hanc devotus immolo sacrificium laudis factori omnium pro salute mei benefactoris
Abbreviated transcription (Latin):
S fidelit̾ astitit: & multũ seruiuit. Ob
cause iniusticiã: S mniustũ nemo nͥm
iustus causabit᷑ qͦd de manu laica uẽ¬
dicauit. immo ircuꝑauit sedi ep̾ali
monastium: tanquã de manu hercłis¬
clauam extorquens. in manu fortiori.
Ob prauitatẽ intentionis: s pium est
religionẽ reformare in monastĩo: quod
ille intendit. Assit dñs cordi dñi mei÷
ne it̾m possit ei subripi a monachis. ñ
tam ut simulant appetentib liberta¬
tem: quã fugitantib disciplinam Ad¬
i uerbis contendere uelim ad be¬
neficia quib me obruitis: idem
erit acsi impetitꝰ sagittis festucis di¬
micẽ: nͥ qͦd hoc iocus uidebit᷑ illud do¬
lus. facta factis compensari oportet.: ue¬
rum id quide multũ ẽ ad me. Nam
uñ sufficciẽ pauꝑ & modicus: S reb
pauꝑ & uirib ñ uoluntate. Equabo
gͦ benficia uotis: que factis ñ possum.
Desidiis diue sum: affectib abundo.

Expanded text:
sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum nemo, nisi injustus, causabitur. Quod de manu laica vindicavit? imo recuperavit sedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intentionis? sed pium est reformare religionem in monasterio: quod ille intendit. Adsit Dominus cordi domini mei, ne iterum possit ei subripi a monachis, non tam ut simulant appetentibus libertatem, quam fugitantibus disciplinam. i verbis contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non voluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo.
Abbreviated transcription (Latin):
alleuraueritiᷤᷤ uob ꝓculdubio labora¬
bitis. Quicqͥd dulcissimi mei dñi nom̃
decolorat: cor meũ excoriat: Ad eundẽ¬
iterũ p̾ces: & decies repetite ñ desient.
Non desistimꝰ qͥa ñ diffidimꝰ: bonam
causam habemꝰ & equũ iudicẽ. qui non
cunctabit᷑ euacuare qͦd subreptũ c̃ eñ
apparebit qͦd uerũ ẽ: nec potit inde ri-¬
dere qui uoluit irridere: s ut scͥptum
ẽ. mentita ẽ miquitas sibi. Hoc solet ha-¬
bere p̾cipuũ aplica sedes: ut ñ pigeat
reuocare. quod a se foete dep̾hencłit frar¬
de elicitum: ñ u̾itate ꝓm̾itum. Res ple¬
na equitate & laude digna. ut de men¬
datio nemo luciet᷑: p̾sertim apud scãm
& summã sedem. Hec sciens puer ur̃
secure supplicat ꝓ tiruerensi: &e sic instat
ñ quasi in incertum. Ego quippe ego
hominis illiꝰ noui m̾ita: causam intẽ¬
tionem. Propt̾ qͦd hoꝵ eum uolunt
monachi lapidare: Quia male meruit:

Expanded text:
allevia-veritis, vobis procul dubio laboraallevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei nomen decolorat, cor meum excoriat. Eterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidimus. Bonam causam habemus, et aequum judicem, qui non cunctabitur evacuare quod subreptum est, cum apparebit quod verum est; nec poterit inde ridere, qui voluit irridere: sed, ut scriptum est, mentita est iniquitas sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mendacio nemo lucretur, praesertim apud sanctam et summam Sedem. Haec sciens puer vester secure supplicat pro Treverensi, et sic instat non quasi in incertum. Ego quippe, ego hominis illius novi merita, causam, intentionem. Propter quod horum eum volunt monachi lapidare? Quia male meruit?
Abbreviated transcription (Latin):
uineit malicia:. Nosti pie dñe
nosti treuerensem archi ep̃m:
S eio quia nosti. Nosti & illum sc̃i¬
maximini ñ sem̃ abbatẽ: Puto quia
ñ nosti. Quis dignior honore illo pͥori
Sic nemo dignior confusione isto seq̃nt:
ettam̃ iste honoratꝰ ẽ. ille obpbrio datꝰ.
Quid peccauit archiep̃c: Pirdam eo¬
elesie suȩ recuꝑauit: captiuã eccł̃iam ec¬
clesiam de manu laica lib̾auit. Nun¬
quid ꝓ bono redditur malui: & odiũ
ꝑ dilectione: Hic queso hic euigilet
oculus pietatis: & semotis paulisꝑ oc¬
cupationib consideret qͣntum subup¬
tũ sit ei: ut talis qualẽ pudet dicere
talem quale tu ipse nosti. faciat obpip¬
brium uicinis suis inimicis tuis. Piis¬
sime pat̾ͥ affectus filialis loquit᷑. Huc¬
usq condoliuimꝰ misero & miserabili ar¬
chiep̃o. Uerum ex hoc iam si ñ fuerit
em̃datum: dolor cordis nr̃i &e compaᷤ¬
sio ex intimis medullis. tota transibit
ad illum ꝑ quẽ potuit em̃dari. St̃
& aliȩ lesiones p̾fat uiri: quas cũ ei

Expanded text:
vincit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverensem archiepiscopum? scio quia nosti. Nosti et illum SaMaximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis dignior honore illo priori? sic nemo confusione dignior isto sequenti: et tamen iste honoratus est, ille opprobrio latus. Quid peccavit archiepiscopus? Praedam Ecclesiae suae recuperavit, captivam Ecclesiam de manu laica liberavit. Nunquid pro bono redditur malum, et odium pro dilectione? Hic, quaeso, hic evigilet oculus pietatis, et semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
dest ep̃c cenomannensis .. cxciiii.
Ipse c̃ si nescitis. de cuiꝰ ueritate &
honestate nullus dubitat: nͥ qͥ
bñ ñ nouit hominẽ. Michi quidẽ ab
incunte iuuentute sua notꝰ & dilectꝰ ẽ:
tam ꝓ memoratiᷤᷤ uirtutib: quã ꝓ aliis
bonis morib sius. Siquid aliud pat̾ni¬
tati ur̃e de eo insusurratũ ẽ: aut ego
fallor: aut ille mentitꝰ ẽ in caput suum.
Audite eum: &e cum plenitudine gr̃ȩ
uĩx remittite. deceptꝰ sum enĩ. si bene
ñ fuerit collocata. Abbas uindocinen¬
cialem inueniat grãm: & rationabil
eiꝰ petitio haud difficiłẽ assequi mercat᷑
effectũ. Dñs andegauensiᷤᷤ miitit ñciũ
suũ: & ꝑ se &e ꝑ nos aliquid petens. Ex¬
audiat᷑ contͣ eum susurro mendax. Di
dinali: pro eodem ep̃o.¬

Expanded text:
dest episcopus Cenomanensis. Ipse est, si nescitis, de cujus veritate et honestate nullus dubitat, nisi qui bene non novit hominem. Mihi quidem ab ineunte juventute sua notus et dilectus est, tam pro memoratis virtutibus, quam pro aliis bonis moribus suis. Si quid aliud Paterniestrae de eo insusurratum est, aut ego fallor, aut ille mentitus est in caput suum. Audite eum, et cum plenitudine gratiae vestrae remittite. Deceptus sum enim, si bene non fuerit collocata. Abbas Vindocinencialem inveniat gratiam, et rationabilis ejus petitio haud difficilem assequi mereatur effectum. Dominus Andegavensis mittit nuntium suum, et per se et per nos aliquid petens. Exaudiatur contra eum susurro mendax. DigDINALI, PRO EODEM EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
tate corporis &e cordiᷤ anxietate. deus scit.
dictaui ista ad uos hõ miser. homo natꝰ
merear int̾pellatorẽ ad ur̃am unam¬
mitatẽ: qui impͥmat uris pectoribus
calamitatẽ quã patior: qui imaginẽ
mei tristem ac supplicem sicut est
frat̾nis affectib rep̾sentet. Non hoc
oro ut ereet in uob̃ nouã miscdiam:
quia noui ego quã familiaris uniu̾¬
sitati urẽ sit illa uirtꝰ: s hoc oro ut in
intimo sentiatis. quo & quanto affe¬
ctu oporteat misereri. Certus enĩ qͥa
sid datum fuerit. continuo lacrime
de thesauro pietatis erumpent: sin¬
gultus &e gemitꝰ & suspiria hinc inde
pulsabunt cȩlos: & audiet ds. & placa¬
bitur mͥ: & dicet. reddidi te fratrib
tus. ñ morieris int̾ extraneos. s int̾
tuos. Tantis siquidẽ laborib & dolo¬
rib affectus sum: ut tedeat me etiã
iuuere. Humanũ aũ dico ꝓpt̾ infirmi¬
tatẽ nram: desidero differri usq du
reu̾tar ad uos: ut ñ moriar nͥ int̾ uoᷤ.

Expanded text:
tate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo miser, homo natushabere interpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicut est, fraternis affectibus repraesentet. Non hoc oro, ut creet in vobis novam misericordiam, quia novi ego quam 151 familiaris universitati vestrae sit illa virtus: sed hoc oro, ut in intimo sentiatis quo et quanto affectu oporteat misereri. Certus sum enim quia, si id datum fuerit, continuo lacrymae de thesauro pietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc inde pulsabunt coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et dicet: Reddidi te fratribus tuis, non morieris inter extraneos, sed inter tuos. Tantis siquidem laboribus et doloribus affectus sum, ut saepe taedeat me etiam vivere. Humanum autem dico propter infirmitatem nostram: desidero differri usquedum revertar ad vos ut non moriar nisi inter vos.
Abbreviated transcription (Latin):
directus: homo qui magna fecit in
isrł: & uictoriã dedit eccł̃iȩ sue in mł¬
tis ꝑ illum dñs omp̃c. Tua int̾est in
clite uir honorifice susciꝑe illum. &
eos qui cum ipso sunt: acne tantus
labor tantoꝵ uiroꝵ ꝓ tua potissimũ
tuoꝵq salute susceptus mefficax sit.

Expanded text:
directus; homo qui magna fecit in directus; homo qui magna fecit in Israel, et victoriam dedit Ecclesiae suae in multis per illum Dominus omnipotens. Tua interest, vir inclyte, honorifice suscipere illum, et eos qui cum ipso sunt; ac ne tantus labor tantorum virorum, pro tua potissimum tuorumque salute susceptus, inefficax sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tronaꝵ: id ludendo aleis. aur certe
in usus turpiores turpit̾ effundebat.
frequent̾ siquidẽ post diurnũ ppłi
plausum. nocte in sequuta cũ in ere¬
tricib inuentꝰ ẽ p̾dicator insignis:
& int̾dum etiã cum coniugatis. In¬
quire si placet uir nobilis. quomͦ de
lausania ciuitate exierit: quomͦ de
cenomannis. quomͦ de pictaui. quo¬
mͦ de burdegali: nec patet el uspiã
reu̾sionis aditus: utpote qui feda
post se ubiq reliquerit uestigia. Tu
de tali arbore tandem bonos sꝑabas
fructus: Terre ꝓfecto in qua ẽ. fecit
fetere odorem in uniu̾sa t̾ra: quia ñ
potest uirta sermonẽ dñi. arbor ma¬
la fructus bonos facere. Hȩc gͦ ut dixi
causa aduentꝰ mei. Nec a me ipso nẽ
uenio. ẜ uocatione parit̾ &e miserati¬
one eccłie trahor: si forte spina illa. &
parua ipsius dum adhuc parua st̃
germina. de agro dommico extirpa¬
ri queant̾. ñ mea qui nullus sum
tua quoq potenti dextera cooꝑante.

Expanded text:
tronarum, id ludendo aleis, aut certe tronarum, id ludendo aleis, aut certe in usus turpiores turpiter effundebat. Frequenter siquidem post diurnum populi plausum, nocte insecuta cum meretricibus inventus est praedicator insignis, et interdum etiam cum conjugatis. Inquire, si placet, vir nobilis, quomodo de Lausana civitate exierit; quomodo de Cenomannis; quomodo de Pictavi; quomodo de Burdegali: nec patet ei uspiam reversionis aditus, utpote qui foeda post se ubique reliquerit vestigia. Tu de tali arbore tandem bonos sperabas fructus? Terrae profecto in qua est, fecit fetere odorem in universa terra: quia non potest, juxta sermonem Domini, arbor mala fructus bonos facere . 4. Haec ergo, ut dixi, causa adventus mei. Nec a me ipso nunc venio, sed vocatione pariter et miseratione Ecclesiae trahor: si forte spina illa, et prava ipsius, dum adhuc parva sunt germina, de agro dominico exstirpari queant, non mea, qui nullus sum,tua quoque potenti dextera cooperante