comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ dehoc  re ꝓmissio Idõ dñs ipse dabit uob signũ: ecce iurgo
inutero accipiet et pariet filiũ etuocał nomenꝰ eius amanifester
Hȩc exponant᷑ et dereliquis uidemꝰ in digent᷑ib et ibł grã dĩ ut manifesten¬
tur Iubet᷑ ut petat signũ non simplieit᷑ sed sibi ipsi : sermo qͥppe arr
Pete tibi signũ ad ño dõtuo in ꝓfundũ : aut in excelsũ: Propositũ .ẽ. signũ

Expanded text:
pse dabit vobis signum. Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Haec exponantur, et de reliquis videbimus, indigentes et in illis gratia Dei ut manifestentur. Jubetur ut petat signum, non simpliciter, sed sibi ipsi. Sermo quippe ait: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum aut in excelsum. Propositum est signum
Abbreviated transcription (Latin):
signũ in ꝓfundũ aut in ex celsũ: certa men qͥppe dĩ. ẽ. qͦmͦ saluet hominem:
Non p̃stat igit᷑ d nõ certamen : qͥ confugit ad salutẽ : Iui uero dño certante ut̃
saluet hominẽ fugit asalute.⁊ ꝓcul recedit adnõ p̃stat d nõ certamen: Idõ dabit
dnis ipse dabit signum: Ecce uirgo in utero accipiet & pariet filiũ : & uocab nom̃¬
eiꝰ ẽmanued: Ueritas exẽplarioꝵ ꝓphetȩ eiꝰ dic̃. Uocab̵ inmatheo porro scimꝰ lec¬
titari et uocab nom̃ eiꝰ emanuhel: Non possumꝰ dicere. qͥc oporteat minꝰ aliqd

Expanded text:
t in excelsum. Certamen quippe Dei est, quomodo salvet hominem. Non praestat igitur certamen Domino qui confugit ad salutem. Qui vero Domino certante, ut salvet hominem, fugit a salute, et procul recedit a Domino, praestat Domino certamen. Ideo dabit Dominus ipse vobis signum. Ecce virgo in utero concipiet Aejus Emmanuel . Veritas exemplarium Prophetae hujus dicit, vocabis. In Matthaeo porro scimus lectitari: Et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Non possumus dicere, quia oporteat minus aliq
Abbreviated transcription (Latin):
de tuo : Ecepit᷑ ergo nob̵ om̃ib: ut petamꝰ nobhoc signũ iut nob utile fiat signũ
qđ dat dñs ds In ꝑ fundũ et in excelsũ: siquis aut̃ .e. qui sciat etrationa¬
bilit̃ contẽ plationẽ cognoscat hoc qđ dictũ .ẽ. in ꝓfundũ et in exoelsu
non dis iunctiuȩ . eẽ. dictũ significat enĩ hoc qđ ut̃q possit: Pete tibi ipse¬
signũ adño in ꝓfundũ ÷etꝰ in excelsũ: et in ꝓmissione aut̃ dix̃ apłs ut
cognoscamꝰ qui d̃ ꝓfundũ: excelsũ . etlatitudo. et longitudo. Et dixit
a cab Nonpetã Incredulus fuit Dic̃ enĩ: Petę tibi ipsi. Populus
aut̃ usq hodie nonpetit signũ : ꝓptereti non habet illũ: Et p̃bet
alia seqͥt᷑ q̃stio. Isto enĩ dicente. Nonpetã. neq tẽptabo dñm. et ȩstimantẽ tẽp¬
tationẽ . eẽ. si peteret signũ : ait: Audite nunc domꝰ dđ: Nũ qͥd modicũ uob est.¬

Expanded text:
de tuo . Praecipitur ergo nobis omnibus, ut petamus nobis hoc signum, ut nobis utile fiat signum quod dat Dominus Deus in profundum et in excelsum. Si quis autem est qui sciat, et rationabili contemplatione cognoscat hoc quod dictum est, in profundum et in excelsum, non disjunctive esse dictum, significat enim hoc quxcelsum. Et in promissione autem dixit Apostolus: Ut cognoscamus quid sit profundum, et excelsum, et longitudo, et latitudo . Et dixit Achaz, non petam. Incredulus fuit. Dixit enim: Pete tibi ipsi. Populus autem usque hodie non petit signum, propterea non habet illum, et praebet alia sequitur quaestio. Isto enim dicente: Non petam, neque tentabo Dominum, et aestimante tentationem esse, si peteret signum, ait: Audite nunc, domus David. Numquid vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ruinã & in resurrectionẽ multoꝵ & idõ contradicentib: signũ efficit᷑ sanguis eiꝰ ad poenã. credenti
b: ad salutẽ : Nemo gͦ sibi ꝑsuadeat nemo seipsũ decipiat extrahane domũ : idẽ extra eccłiam nemo sal¬
uat᷑ : Si quis fonis exierit . mortis suȩ ipse fit reus : hic ẽ sanguis signũ qr hic ẽ & purificatio quȩ ꝑ sangui¬
nẽ c̃stat Quod aut̃ infenestra dependit hoc signũ arbitror indicari qr fenestra ẽ. quȩ illuminat do
tuis ñ nob̵ uerũ ingessit & integrũ dĩtatis aspectũ. sed tãꝗ ꝑfenestrã fec̃ nos ꝑ incarnationẽ suã lum̃¬

Expanded text:
ideo contradicentibus signo ejus efficitur sanguis ejus ad poenam, credentibus vero ad salutem. Nemo ergo sibi persuadeat, nemo semetipsum decipiat. Extra hanc domum, id est extra Ecclesiam, nemo salvabitur. Si quis foras exierit, mortis suae ipse reus sit, hoc est per sanguinis signum, quia haec est purificatio quae per sanguinem constat. Quod autem in fenestra dependet hoc signum, arbitror illud indicari quia fenestra est quae illuminat domtoris non nobis verum ingerit et integrum deitatis aspectum, sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
admysticũ &iã baptismi ueneris fontẽ & consistente sac̃ dotali & leuitico ordine initiatꝰ fueris uenerandis
illis mugificisq: sacram̃tis quȩnor̃ illi quos nosse fas ẽ. tunc &iã sac̃ dotũ misteriis iordane digresso t̃rã rȩp

Expanded text:
mysticum veneris fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt illi quos nosse fas est, tunc cum sacerdotum ministeriis, Jordane digresso, terram rep
Abbreviated transcription (Latin):
germ potest : : Pelut si dicamus accus eius & fortitudo & pes quo incethie ad bona uel
mala ꝑ quia ergo si scandalũ patit᷑ anima: non solum infide. seꝗ & mactibus deicitur
quȩ ꝑmanus significantur : Et pedes auferut᷑ illius qͥ offendiculũ p̃buit᷑: Manus
quib: non bencꝰ operatur : & pedes quibus nonbene incedit Recipi& eteasom¬
hustura qua conbus sit : & gehennȩ tradidit animã. ꝑquȩ singula hecosteꝵe¬
ditur ut iste ꝑcussor omnibus de truncatꝰ membris. a corpore excidat᷑ eccłȩ¬
ut et cȩteri inquit uidentes timorẽ habeant. & non faciant similiteꝵ¬
dcirco & apłs cum doctorẽ describit eccłȩ : inter cȩtera p̃cepit ñ pͣcussorẽ:
N ec ꝑcutiens pregnantes mulieres animas incipientes: ponat animam
illis diebus: in quibus scandalitabuntur si fieri potest etiam electi
ciendum tam̃ ẽ. qđ non est ꝑfectorum scandalizari. sed aut mulierũ aut

Expanded text:
gere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel gere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combussit, et gehennae animam tradidit: per quae singula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similiteApostolus cum doctorem describit Ecclesiae, inter caetera praecipit, non percussorem : ne percutiens praegnantes mulieres, id est animas insipientes, ponat animam in illis diebus, in quibus scandalizabuntur, si fieri potest, etiam electi. Sciendum tamen quod non est perfectorum scandalizari, sed mulierum aut
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo rẽparet᷑ quomodo restituat᷑ ad fidẽ : Ponat etiã oculum ꝓ oculo: si oculũ lȩsit
animȩ̃ id .ẽ intellectũ eius gurbauit: auferatur oculus ipsius ab eo qͥ eccłȩ prȩ. ẽ &
intellectꝰ eiꝰ Iueturba tͦus & ferox qui scandalũ generat desecet᷑. Sed & si dentem
lȩsit auditoris qͦ suscipiens cibum uerbi. uł commi nuere uel molarib terere
solitus erat. ut subtilem ex his aduentrẽ animȩ transmitteret. sensum: sĩ hunc
dentẽ ille uex auit. & euellit. ut contentione ipsius ñ possit anima subtilit̾ & sꝑitalit̃
suscipere uerbũ dĩ : auferatur ab eo dens eiꝰ qui ñ bene scripturarũ comminuit & diui it
cibos: Fortassis enĩ ꝓpt̃ hoc & alibi dr̃ de dño: Dentes peccatoꝵ contriuisti: Et alibi
nihilominus scribitur: Quimanducant uuã acerbam: obstupescent dentes eiꝰ: Et

Expanded text:
quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et
Abbreviated transcription (Latin):
lȩsit instruat. reparat: restituat. animȩ ea quȩ ꝑdidit᷑ Et hȩc iam facit cumꝰ
honore cũ modestia. cũ patientia : sicut apłs dicit : Cum mansuetudine corri¬
pientes eos qui resistunt: non cũ lite : sic̃ priꝰ cũ scandalũ intulit. Qđ si formatur
im fuerit in fans. dabit animã ꝓanima : Formatus in fans potest uideri sermo
d̃ incorde eius animae. quȩ gratiã baptismi consecuta ẽ uł quȩ cuidentiur a&
clarius uerbũ fidei concepit: Haec ergo si nimia contentione doctoꝵ ꝓcussi
abiecerit uerbum̃. & inuenta fuerit eẽ dẽ illis dequib dicebat apłs lam eni quȩdã
conũsȩ s̃ retro pͦ satanan: Animã ꝓ anima dabit: uł indie iudicii accipiendum est
apud eũ iudicẽ. qui potest animã & corpꝰ ꝑdere ingehennã: Quia & alibi dicit ꝓpħa¬
potest fortassis etiã illud aptari: ut qͥ sibi conscuis tanti scandali fuerit᷑. ponat animam
suã ꝓ anima illius quẽ scandalitauerit: & usq ad mortẽ det operã quomodo redent

Expanded text:
t instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam; vel certe ppotest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat,
Abbreviated transcription (Latin):
& int̃ ipsos abulabo : Plus aliquid adhuc aeddit erga ꝑsonã tuã & ero inqͥt eis inpatrẽ & ipsier̃ mͥ infilios
& filias dic̃ dñs : Hab& hic mundus filiũ dĩ : hab& spm scm scđm qđ dic̃ ꝓpheta : Verbo dñi cȩli firmatis :

Expanded text:
et in ipsis ambulabo . Plus aliquid adhuc addidit erga personam tuam: Et ero, inquit, eis in patrem, et ipsi erunt mihi in filios et in ipsis ambulabo . Plus aliquid adhuc addidit erga personam tuam: Et ero, inquit, eis in patrem, et ipsi erunt mihi in filios et filias, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
intrate eẽ dicimꝰ: Intelligete aliũ mundũ eẽ in parũ : & eẽ intrate solẽ. eẽ lunã. eẽ & iã stellas Hoc enĩ siita ñ eẽt:
nũꝗ dixis s& dñs ad abrahã: Aspice ad cȩlũ. & uide stellas sidenumerari poss̃ amultitudine. sic erit sem̃ tuum:
lux mundi : Dubitas ne eẽ. intrate solẽ & lunã adquẽ dr̃ qr luxsis mundi : uis adhuc ampluꝰ aliquid deceꝰ¬
ipso audire: neforte parua dete & humilia cogitans: tã ꝗ uilẽ neglegas uitã tuã : hab& hic mundus gub¬
natorẽ suũ: hab& qͥeũ regat. & habit& in ipso omĩ potentẽ dm̃. sic̃ ipse ꝑ ꝓphetã dic̃: Nonne cȩlũ & t̾ram
ego replebo dic̃ dñs : Audigͦ ipse om̃p̃s dñs quid &iã detethocẽ qͥd de hominib: dicat: Habitabo inqͥt ineis

Expanded text:
intra te esse dicimus; intellige te alium mundum esse in parvo, et esse intra te solem, esse lunam, esse etiam stellas: hoc enim si ita non esset, intra te esse dicimus; intellige te alium mundum esse in parvo, et esse intra te solem, esse lunam, esse etiam stellas: hoc enim si ita non esset, nunquam dixisset Dominus ad Abraham: Aspice ad coelum et vide stellas si dinumerari possunt a multitudine: sic erit semen tuum . lux mundi : dubitas ne esse intra te solem et lunam, ad quem dicitur: Quia lux sis mundi. Vis adhuc amplius aliquid de teipso audire! ne forte parva de te et humilia cogitans tanquam vilem, negligas vitam tuam. Habet hic mundus gubernatorem suum, habet qui eum regat et habitet in ipso, omnipotentem Deum, sicut ipse per Prophetam dicit: Nonergo ipse Dominus omnipotens quid etiam de te hoc est, quid de hominibus dicat: Habitabo, inquit, in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nib: recitantur : Prima gͦẽ hostia holo caustoma : neq: enĩ oportebat aliã primo
hostiã nominarĩ nisi eã quȩ om̃ĩ potenti dõ offerebatur : Scđa hostia ẽ : quȩ ad ȩdendũ sacerdotibus
mancipant᷑ : Tercia : quã & iã filios isrł c̃tingere uł ȩdere ipsos scilic& qͥoffer̃ fas ẽ : Sed filios isrł
ñ om̃s nisi illos tantũ qui mundi sunt : Soli enĩ quimundis : desacrificiis ȩdere iubentur : Verũ istas om̃s
hostias tu qui in occulto iudeus es: nolo in animalib: requiras uisibilib: nec in multis peccaꝰrib: inueniri
putes qđ offerre debeat dõ : Istas hostias intra tem& ipsũ require : & inuenies eas intra animã tuam:
ntelligetẽ hab̾e intratem& ipsũ greges boum. illos quibenedicunt᷑ in habrabã : Intellige habereteꝰ & greges ouiũ.
& greges caprarũ. in qͥb: benedicti & multiplicatis patriarchȩ : Intellige &iã intrate eẽ auescȩli. nec mireris qđ hȩc

Expanded text:
icebit. Prima ergo est hostia holocaustoma: neque enim oportebat aliam primo hostiam nominari, nisi eam quae omnipotenti Deo offerebatur; secunda hostia est, quae ad edendum sacerdotibus mancipatur; tertia, de qua etiam filios Israel contingere vel edere, ipsos scilicet qui offerunt, fas est; sed filios Israel, non omnes, nisi illos tantum qui mundi sunt: soli enim qui mundi sunt de sacrificiis edere jubentur. Verum istas omnes hostias tu qui in occulto Judaeus es, nolo in animalibus requiras visibilibus, nec in mutis pecoribus inveniri putes, quos offerri debeat Deo; istas hostias intra teipsum require, et invenies eas intra animam tuam. ntellige habere intra temetipsum greges boum, illos qui benedicuntur in Abraham; intellige habere te et greges ovium, et greges caprarum, in quibus benedicti et multiplicati sunt patriarchae; intellige esse intra te etiam aves coeli, nec mireris quod haec
Abbreviated transcription (Latin):
imistis t̃ranis lapidib obseruare norumꝰ &hi quidẽ lapides qui ualidiores sunt & potentiores. primi infun
int᷑ ut ipsis credi & suꝑ poni possit totius ȩdifici pondus: Alii uͦ qui sequentes sunt idẽ. pau¬
lo llis inferiores ꝓrximi in illis qui in fundam̃cis sint ortlinent : Quiuꝰ plus inferiores sunt. paulo suꝑius a fun

Expanded text:
istis terrenis lapidibus observari novimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est paulo illis inferiores, proximi illis qui in fundamento sunt, ordinantur; qui vero plus inferiores sunt, paulo superius a fund
Abbreviated transcription (Latin):
ualitatẽ unius cuiꝰq: nrm̃ custo diã sortitant᷑: Sorte quandã misticã xp̃i dispen¬
satione direp̾ta Ego aut̃ quantũ ad opini onẽ meã spectat. puto audent̃ dicendũ &iã dȩhis uirtutib: quę
acfluminũ fluenta sufficient̃ exhibeat : alia imbriũ . alia uentoꝵ alia marins. alia aut̃ terrȩstribus
ammalib uł singuł quibq ȩtra gignentib prȩsit. & ẽẽ in his singulis sacram̃ta in effabilia diuinȩ disposnta

Expanded text:
ortitur sorte quadam mystica Christi dispensatione directa. Ego autem, in quantum ad opinionem meam spectat, puto audenter dicendum etiam de his virtutibus quae ibus prosit, illa fortius fluminum fluenta sufficienter exhibeat, alia imbrium, alia ventorum, alia marinis, alia autem terrestribus animalibus singulis quibusque a terra gignentibus praesit: et esse in his singulis sacramenta meffabilia divinae dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
relinquendum est : qđ non Animam sed spm̃ tamꝗ meliorẽ sui pastẽ resuscitatam uł¬
reaccensam dic̃: sPlendor &enim lucis qui erat in eo.etiamsi extinctus penitus non est:
tunc cũ ebtuler̃ filii eius tunciam ioseph hedi sanguine maculatã & m̃datio eoꝵ decipi
potuit: Ita ut scinderet uestimenta sua & poner& saccũ suꝑ lumbum suũ ut lugeret filium
suum. nec uell& omnino c̃solari : sed diceret quia descendã ad filiũ meũ lugens i infernum:
Tunc etiã si cut diximꝰ non erat penitus extinctum in eolum̃: Maxima tam̃ ex paste fuerat obscura¬
tum. qđ decipi potuit. qđ uestim̃ta scindere. qđ falsa lugere. quod implorare mostẽ : qđ in infernũ
ĩ qđ ineo obscurauerat fraus m̃dacii: reaccenderet & refoueret

Expanded text:
um est, quod non animum, sed spiritum, tamquam meliorem sui partem ressuscitatum esse dicit. Splendor etenim lucis qui erat in eo, etiamsi exstinctus penitus non est, tunc cum obtulerunt filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare mortem, quod in infernum equens erat ut lumen, quod in eo obscuraverat fraus mendacii, reaccenderet et refoveret
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim uere magnum est ei : quod inditionem suam redigit aegyptum:
libidinem. fugere luxuriam. omnesq uoluptates corporis p̃m
ac frenare : hoc enim principatum agertẽ totius aegypti. & hoc est qđ apud isrł¬
magnum dr̃ & in admiratione habet: si quis uero est qui aliqua quidem uitia
corp̃oris subigit. aliis uero cędat & subiacẽat: de isto non integre dr̃ quia principatũ
agittotius terrae acgypti : sed uerbi causa unius foste aut duarũ uł trium ciuitatum

Expanded text:
hoc vere magnum est illi, quod in ditionem suam redigit Aegyptum. Calcare libidinem, fugere luxuriam, omnesque voluptates carnis premere ac refrenare, hoc est principatum gerere totius Aegypti. Si quismagnum ducitur, et in admiratione habetur. Si quis vero est qui aliqua quidem vitia corporis subjiciat, aliis vero cedat et subjaceat, de isto non integre dicitur quia principatum agit totius terrae Aegypti, sed unius forte aut duarum aut trium civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ediderant impl&. hoc est eẽ. cum eis in egẏpto: Qđ aut̃ dic̃ reuocabo te inde infinẽ.
hoc eẽ. arbitror sicut suꝑius diximꝰ: qđ in fine scłoꝵ unigenitꝰ filius suus ꝓsalute
mundi usq in inferna descendit: & inde proto plastum reuocatuit: Qđ aut̃ dixitad¬
ge: ꝓ quib in inferna descenderat: In hoc ergo uerius quam in iacob adimplebitur
atq eadem uiaegyptũ & agones. in greditur. & s̃ mereatur ut ds̃ semꝑ maneat cum
eo. faci& eum ingentẽ magnĩt: Magna enĩ gens est uirtutũ numerus. & iustitiȩ mul¬
titudo: in qua sciꝰ quiq: mułtiplicari dicuntur & crescere: Complẽur in eo &iã illuꝗͥ
qđ dictum est : qua reuocabo te inde in finem : finis enim ꝓfectio rerũ & uirtutum

Expanded text:
o te inde in finem, hoc esse arbitror, quod in finem saeculorum unigenitus Filius suus pro salute mundi usque ad inferna descendit, et inde protoplastum revocavit. In hoc e omnibus ad Patrem regressum. In hoc ergo verius quam in Jacob adimplebitur atque eadem via Aegyptum et agones ingreditur, si mereatur ut Deus semper maneat cum eo, et faciat eum in gentem magnam; magna enim gens, est virtutum numerus, et justitiae multitudo, in qua sancti quique multiplicari dicuntur et crescere. Completur in eo etiam illud quod dictum est: Quia revocabo te in fine; finis enim perfectio rerum et virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
tus . ẽ : iuxta qđ corpꝰ ẽ: ad p̃hendent septẽ mulieres hominẽ unũ dicentes: Panẽ nr̃m
manducabimꝰ: multi ãbulant homines: ⁊ nullũ ad p̃hendant mulieres Nullus eispola¬
cetbomo: ponenĩ ꝓpt̃ in opiã bominem unũ hominẽ adp̃hendunt : Nomꝓpt̃ rari¬
tatẽ hominis qualẽ uoluerunt qualẽ quȩsier̃ unũ sole repperier hominẽ : que ad¬
pbender ut dicant ei Pane nrm̃ manducabimꝰ & uestimentis nris opiem̃ sstad¬

Expanded text:
t. Apprehendent septem mulieres hominem unum, dicentes: Panem nostrum manducabimus. Multi ambulant homines, et nullum apprehendunt mulieres, nullus eis placet homo. Non enim propter inopiam hominum unum hominem apprehendunt; non propter raritatem hominis qualem voluerunt, talem quaesierunt: unum solum repererunt hominem quem apprehenderunt, ut dicant ei: Panem nostrum manducabimus, et vestimentis nostris operiemur. Est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Iuid uultis in uirga ueniã ad uos : Deflore uero an incarideurga c̃
plectit᷑. Virga ei qͥ indiget increpationẽ . Uirga ei qͥ necesse habet ut arguat :
Flos uero ei qͥiã eruditꝰ .ẽ. ⁊ non indiget dura correctione. uł certe non indi-¬
get poenis. set ualentia flore inciꝑe & ad ꝑfectũ fructũ: Primũ enĩ flosos¬
tendit᷑ : Deinde pꝰ florẽ uirga fit ad fructũ : exiit uirga deradice iesse . &. flos
deradice eiꝰ ascendit : & reqͥescent septẽ mulieres: sp̃s dñi . sp̃s sapientiȩ et intel
lectus. reqͥescit suꝑ eũ: Sp̃s enĩ sapientiȩ: non reqͥeuit in moyse Spũs sapientiȩ
non reqͥeuit in iħunaue: sp̃s sapientiȩ non reqͥeuit in singuł ꝓpħarũ : in esaia.
dnm meũ iħm xp̃m. sed sustinentes considerate qđ dr̃ et uidebitis quia in nullo
moysen: et non credit moyses post sp̃m̃ sapientiȩ qͥ luenit ad eũ: audite enĩ
contumaces : nũqͥd expetra ista educã uob aquã. Uenit suꝑ om̃s iustos ue-¬

Expanded text:
dicit: Quid vultis, in virga veniam ad vos? De flore vero: An in charitate plectitur, virga ei qui indiget increpatione, virga ei qui necesse habet ut arguatur. Flos vero ei qui jam eruditus est, et non indiget dura correctione, vel certe non indiget poenis, sed valenti jam florere incipere, et ad perfectum fructum exire. Primum enim flos ostenditur, deinde post florem virga fit, et ad fructum exit. Exiit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus asclectus requiescet super eum. Spiritus enim sapientiae non requievit in Moyse, spiritus sapientiae non requievit in Jesu Nave, spiritus sapientiae non requievit in singulis Prophetarum, in Isaia,  Dominum meum Jesum Christum: sed sustinentes considerate quod dicitur, et videbitis quia in nullo Moysem, et non credidit Moyses post spiritum sapientiae qui venit ad eum. Audite enim, ait, contumaces: Numquid ex petra ista educam vobis aquam? Venit super omnes justos, ve
Abbreviated transcription (Latin):
negptioꝵ sic ant̃.: & pedes abs condunt ante homines serafin: norssima enĩ uts:
non ualent en arrari : Iuis ad nuntianit De noris s̃mis ait scriptura . Iuȩ uidemꝰ
t tam̃ concedat᷑ qr aliquid uidemꝰ: media s̃ quȩ ante mundum fuerint ignor¬
mꝰ: Fuer̃ porro quȩdã ante mundũ quȩ post mundũ secutura sint : Certum
non ad p̃hendimus : Erunt aut̃ alia pꝰmundũ : ea igit᷑ quȩ scripta s̃ in pͥncipio creauit

Expanded text:
et pedes abscondunt ante homines Seraphim. Novissima enim ut sunt, non valent enarrari. Quis annuntiabit de novissimis? ait Scriptura . Quae videmus ut tamen concedatur, quia aliqua videmus media sunt: quae ante mundum fuerint, ignoramus. Fuerunt porro quaedam ante mundum. Quae post mundum secutura sint, ad certum non apprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
lescens ascendit. & mirant᷑ eũ uirtutes a scendentẽ & dr̃ deeo: Iste .ẽ. dñs fortis &po¬
tens in proelio Adhoc ergodicã ascendentẽ incȩlestia uł ad fortitudinẽ eiꝰ . Quia re.

Expanded text:
lescens ascendit, et mirantur eum virtutes ascendentem, et dicunt de eo: Iste est Dominus fortis et polescens ascendit, et mirantur eum virtutes ascendentem, et dicunt de eo: Iste est Dominus fortis et potens in praelio. Adhuc ergo dicam in coelest
Abbreviated transcription (Latin):
da labia habentis ego habito. Uenit sp̃s sapientiȩ post illã forficẽ igne. uenit
ad inmunda labia habentẽ. etreqͥeuit ministro quidẽ eo usus . ẽ: non aut̃
reqͥeuit: tribulat᷑ adquẽ cũq uenerit hominũ: peccat enĩ om̃is homo : non
.ẽ. iustus suꝑ t̾rã qͥ faciat bonũ et non peccet: faemo mundus a sordib: ne
si una die uita eiꝰ : numerati aut̃ menses eiꝰ: Lgit᷑ suꝑ nullũ r
lulũ lectũ ẽ Non ꝑmanebit sp̃s ms in hominib: istis in ȩẽnũ: Non ait nonerit.
manebit: Unũ uidit iohannis solũ in quo ꝑ mansit : e
ꝑquem sp̃m descendentẽ ⁊ manentẽ in eo iste .e. filiꝰ dĩ ministrauit qͥdã
uerbo dĩ. spũ descendente. post modicũ peccat: post modicũ otiosũ ũ buast
loqͥt᷑. Nescio aut̃ si & sine peccato maneat Putasne p̃sente spũ peccata re¬
Itellectus
sp̃s consilii et uirtutis ꝓp̃t̃ hoc magni consilii .ẽ. angłs: ꝓpt̃ hoc inualuit et in ua-¬

Expanded text:
da labia habentis, ego habito : Venit spiritus sapientiae post illam forcipem et ignem, venit ad immunda labia habentem, sed non requievit. Ministro quidem eo usus est, non autem requievit. Tribulatur ad quemcumque venerit hominem. Peccat enim omnis homo, nec est justus super terram qui faciat bonum, et non peccet. Nemo mundus a sordibus, neque si una die sit vita ejus, numerati autem menses ejus . Igitur super nullum rlulum lectum est: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum. Non ait, non erit, sed non permanebit. Unum vidit Joannes solum, in quo permansit, eum descendentem, et manentem in eo, iste est Filius Dei. Ministravit quidem verbo Dei spiritu descendente: post modicum peccat, post modicum otiosum verbum loquitur: nescio autem si et sine peccato maneat. Putasne, praesente spiritu, peccare cointellectus, spiritus consilii et virtutis. Propter hoc magni consilii est angelus: propter hoc invaluit, et inva
Abbreviated transcription (Latin):
in regiono & ubra mortis luxorta .ẽ. ͥ eis sti non uider ĩdõ qr fuer̃ intenebris
cȩci.tẽtis non habebetis peccatũ: punc aut̃ dicetis qr indemꝰ peo

Expanded text:
in regione, et umbra mortis, lux orta est eis. Isti non viderunt ideo, quia fuerunt in tenebris, caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc autem dicitis quia videmus, pe
Abbreviated transcription (Latin):
nacis. Pa quippe in nob̵ sitam̃ fili pacis sumus. multiplicatur: & cernitur. Audite gͦ
ierba testamenti huiꝰ & loquimini ad uiros uida & in habitantes hierłm & dices ad eos

Expanded text:
pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. Audite ergo pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. Audite ergo verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabitantes Je
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃o uidȩi. sed nos qui in xp̃m credimus: Iuda te conlaudant frs tui: manus tuae suꝑ
Sorsum inimicoꝵ tuoꝵ: Telaudant: non illum uidam̃ filium iacob fñs sui laudauerun
ed hunc uidam laudant frs sui Ait̾ quippe iste iudas. Narrabo nomen tuum
frib meis. inmedio eecłae cantabo t̾ibi Dicitur ad illum uidam : manus tuȩ suꝑ dor¬
ĩm inimicoꝵ tuoꝵ Ubi repperitur ille uidas suꝑ dorsum inimicoꝵ manus suas posius¬
e historia nihil de eo tale conseripsit Si autẽ consideres aduentũ dñi mei iħu xp̃i
rium phantis isiligno. Uidebis quomodo suꝑ istum uidam conpleta sit. ꝓphetat dicens. Manu
uae suꝑ dorsum inimicoꝵ tuoꝵ &nunc adinros uida sermo fit. Nulli dubium est.
uin ad xp̃ranos sermo fiat ꝓpter xp̃m qui ex tribu uida natus est. fit qaoq sermno & ad in babi¬
antes hierłm : scilic& ad eos qui in eccłe habitant haec est ciuitas magni regis haec ÷ uisio

Expanded text:
o Judaei, sed nos qui in Christo credimus. Juda, te collaudant fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Te laudant. Non illum Judam filium Jacob fratres sui laudaverunt, sed nunc Judam laudant fratres sui. Ait quippe iste Judas: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Dicitur ad illum Judam: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Ubi reperitur ille Judas super dorsum inimicorum suorum manus suas posuisse? Historia nihil de eo tale conscripsit. Si autem consideres adventum Domini mei  Al. ntriumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manuum tuorum. Et nunc cum ad viros Juda sermo fit, nulli dubium est quin ad Christianos sermo fiat propter Christum, qui ex tribu Juda natus est. Fit quoque sermo et ad inhabitantes Jerusalem, scilicet ad eos qui in Ecclesia habitant. Haec est civitas magni Regis, haec est visio
Abbreviated transcription (Latin):
gallina congregat pullos sub alas suas & noluisti: Eccedinit tetur uobis domꝰ urã
Ideo dimissa est : et usq ad prȩsens tẽpꝰ destituta: Angłi quippe quisem ꝑ auxili abu¬
tur ei ꝑquos etiam lex moy si tradita est dis posita ꝑ angłos inmanu mediator is
deseruerunt eã : Et dixerunt: multis facinorib õppressa est Iħm interfecit in i
Grinde praculũ cõmisit iherłm. Grande ꝑpetrauit nefas: ideo in cõmotione facta est.
& dicit᷑ ad eam. Quis parcet suꝑ te hierusalẽ. aut quis contristabitur supte : Nos non¬
nobis facta est ad aemulandũ eos & quia sic peccauit ut uoce dñi di¬
lẽ intellectũ abhumilitate litterȩ aã mihi pandante ratione & uideã quomodo
una quȩq anima digna pace dĩ hierłm nuncupet᷑: Post disciplinã quippediuinam
factus est hierłm qui prius fueras iȩbus. historia refert quia nomen lo ci istius fuerit

Expanded text:
gallina congregans pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta , gallina congregans pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta , ideo dimissa est, et usque 837 ad praesens tempus destituta. Angeli quippe qui semper auxiliabantur ei, per quos etima lex Moysi tradita est, disposita per Angelos in manu mediatoris , deseruerunt eam, et dixerunt: Multis facinoribus oppressa est, Jesum interfecit; eGrande piaculum commisit Jerusalem, grande perpetravit nefas, ideo in commotione facta est : Et dicitdelicto salus nobis facta est ad aemulandum eos. Et quia sic peccavit, ut voce Domini dilem intellectum ab humilitate litterae, viam mihi pandente ratione, ut videam quomodo unaquaeque anima digna pace Dei Jerusalem nuncupetur. Post disciplinam quippe divinam factus est Jerusalem, qui prius fuerat Jebus. Historia refert, quia nomen loci istius fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
uertetur rogare in pacẽ tibi: Auersata es ame dicit dñs : Retro
ambulabis & extendam manũ meam su ꝑte & disꝑdã te & ultr
nonsinam te : & dis ꝑgã illos indis ꝑsione. dixi sine filuis effec tꝰ sũ ÷
aegestas tenuit me: exemplũ accipiam Hostis quispiã
aufert᷑ scilic& nedum damnato quis miseret᷑ incipiat offendere condemnant
Sunt aut̃ non nulli qui x̃dicunt ad seueritatẽ. ut ne contristet᷑ quidẽ suꝑ eo
id magnopere deui tantes rie ꝓmerorẽ uultꝰ mittent᷑ iuditio regis offendi.
Suntellexisti consideramihi ꝓpt̃ peccata multa adõ condem natũ peccatorẽ
Et ude quomodo innumȩ rabilib angłis humano generi prȩsidentib: Nȩabuno
quidẽ miscđia tignꝰ iudicetur: Singuli quippe Angłoꝵ. perspicientes qui a ds̃
quĩ condem nauit quia creator ẽ. quieũ auersetur et tale esse peccatũ. ut mi¬
occidis ꝓphȩtas & lapidas missos adte : quotiens uolui congregare filios tuos quiati

Expanded text:
 pacem sunt tibi? Aversata es a me, dicit Dominus. Retro ambulabis, et extendam manum meam super te, et disperdam te, et ultra non sinam te, et dispergam illos in dispersione. Dixi: Sine filiis effectus sum: egestas tenuit me. Exemplum aufertur: scilicet, ne dum damnato quis miseretur, incipiat offendere condemnantem. Sunt autem nonnulli qui adjiciunt ad severitatem, ut ne contristentur quidem super eo, id magnopere devitantes, ne per moerorem vultus putentur judicio regis offendi. Si intellexisti, considera mihi propter peccata multa 836 a Deo condemnatum peccatorem, et vide quomodo innumerabilibus angelis humano generi praesidentibus, ne ab uno quidem misericordia dignus judicetur. Singuli quippe angelorum perspicientes, quia Deus est qui condemnavit, quia Creator est qui aversatur, et tale esse peccatum, ut miquae occidis Prophetas, et lapidas missos ad te, quoties volui congregare filios tuos, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
debemus uereri neciste grex dñi conteratur : futurũ quippe ut aliquando &
iste grex conteratur. iuxta illut qđ asaluatore predictum est cũ multiplica¬
tȩ fuerint iniquitates tunc refriges cet caritas multoꝵ: De quib enĩ hoc dicitur
refrigescet caritas multoꝵ: Nonne dehis qui nuncupantur xp̃iani dequib hieꝰ
sermo est. Uerum tamen ueniens filius hominis. putas mueniet fidẽ suꝑ terram :
Nonne de uobis id circo ꝓuideamꝰ adtentius ut ꝑ singulos dies iste grex dñi meliore¬

Expanded text:
debemus vereri, ne et iste grex Domini conteratur? Futurum quippe est ut aliquando et debemus vereri, ne et iste grex Domini conteratur? Futurum quippe est ut aliquando et iste grex conteratur, juxta illud quod a Salvatore dictum est: Cum multiplicatae fuerint iniquitates, tunc refrigescet charitas multorum : de quibus enim hoc dicitur, refrigescet charitas multorum? nonne de his qui nuncupantur Christiani? de quibus hic sermo est: Verumtamen veniens Filius hominis, putas inveniet fidem super terram ? nonne de nobis? Idcirco provideamus attentius, ut per singulos dies iste grex Domini meliore
Abbreviated transcription (Latin):
unuredatur ei fie que auditor intelligens euugłm. Audĩeos oceultacint̃ilona
ploret Anima ciꝰ. Eorũ quĩpꝑe qui occultae non audiunt. plorabit anima
qla ad mirande non ait plorabitis nisi occulte audieritis. uerũ slrabit
animn apirrest quippe solius anime fletus et forsitan istesis dequo salmator
lue tũ luerimas q: denuntiat : de hoc fletu est que ed̃ menorat yrbieta nune
liceots̃ lisrandisey ites ioccultae plorabit anima unra aficie con tameliae¬
Cũenĩ fueritis passi contumelia tunc plorabitis & deducent oculi ur̃i lacrimas: qui a
contritus est grex dũ Si consideremus statum quoͥ modo sint iudȩorum & con¬
paremus illum antiqi ͤ felicitati iudebimus quo peccato contritus sit grex dñ
Fuit quippe aliquando hic grex dñi: et quia indignosse iudicauerunt salute:
conuersus est sermodñi ad gentes Siergo grex ille contritus est . nos oleaster
qui contra naturã insertisumus in bonam oliuam patriarcharum̃. Non neplus

Expanded text:
interpretatus ei sit quae audivit, intelligens Evangelium audit ea occulte, ut non ploret anima ejus. Eorum quippe, qui occulte non audiunt plorabit anima. Quam admirande non ait: Plorabitis, nisi occulte audieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animluctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est quem commemorat propheta nunc, dicens: « Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliaeCum fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et deducent oculi vestri lacrymas: quia contritus est grex Domini. Si consideremus statum in quo modo sunt Judaei, et coparemus illum antiquae felicitati, videbimus quo pacto contritus sit grex Domini. Fuit quippe aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt salute, conversus est sermo Domini ad Gentes. Si ergo grex ille contritus est, nos oleaster, qui contra naturam inserti 836 sumus in bonam olivam Patriarcharum , nonne plus
Abbreviated transcription (Latin):
quot quot audientes scripturas non audierunt sermonẽ spiritalem qui leuis est. sed
litteram quȩ ẽ. grauis & occidens. grauit̃ audiunt: Atqͣ duplicit᷑ auditur scriptura
ab eo qui non intelligit quȩ dicuntur grauit̃ audit̃. ab eo ułro qui ñ intelligit eam
Non solum non audit᷑ grauit̃. sed potius acute: Unde & quisit intellegens qͥs auditor. Et¬

Expanded text:
quotquot audientes Scripturas, non audiunt sermonem spiritaliter, qui levis est, sed quotquot audientes Scripturas, non audiunt sermonem spiritaliter, qui levis est, sed litteram, quae est gravis et occidens, graviter audiunt. Atque ita dupliciter auditur Scriptura. Ab eo qui non intelligit quae dicuntur, graviter auditur: ab eo vero, qui intelligit eam, non solum auditur non graviter, sed potius acute. Unde et qui fit intelligens, fit auditor.
Abbreviated transcription (Latin):
mer si sunt tamquã plumbũ in aqua uehementi Grauitudo ergo aurium a peccato
fit. &leuitas aiustitia quid est quod faciat auditũ ñ graut̃ audre. sed leuiter :
innae uerbi pinnȩ uirtutis: Et enĩ pinnȩ uerbi multũ leuitatis at tribuunt: Quis dabit
mͥ płnnas ut columbȩ & requiescam: hocdicit ꝓphetes. Non orans ut corporales pinnas
accepiat columbȩ: sed płmas columbȩ sp̃s scĩ: Dicit aut̃ rursus salo iari mori
de diuite : Componit aut̃ sibi płrnas quomodo aquila & conuertitur indomũ
eius qui pre ẽ. illi Si accipiamus igit᷑ pennas: leuit̃ audiemꝰ: Si autẽ peccauerimus.
& neglegentes fuerimus circa alas. & defluxerint pennas nraẽ : grauabim̃ & grauit̃
audiemus: Auribus ergo suis peccatorib: grauit̃ audierunt: Om̃s quidem iudaei
qui tunc audiȩr̃ saluatorẽ. grauit᷑ eum audierunt. Ideo non credider̃  sq hodie autẽ

Expanded text:
mersi sunt tamquam plumbum in aqua vehementi. Gravitudo ergo aurium a peccato mersi sunt tamquam plumbum in aqua vehementi. Gravitudo ergo aurium a peccato fit, et levitas a justitia. Quid est quod faciat auditum non graviter audire, sed leviter? ennae verbi, pennae virtutis. Etenim pennae verbi multum levitatis afferunt: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et requiescam ? Hoc dicit Prophetes non orans ut corporalis pennas accipiat colombae, sed pennas columbae Spiritus sancti. Dicit autem rursus Salomon de divite: Componet autem sibi pennas quomodo aquila, et convertitur in domo ejus qui praeest illi. Si accipiamus igitur pennas, leviter audiemus . Si autem peccaverimus, et negligentes fuerimus circa alas, et defluxerint pennae nostrae, gravabimur, et graviter audiemus. Auribus ergo suis peccatores graviter audierunt. Omnes quidem Judaei, qui tunc audierunt Salvatorem, graviter eum audierunt, ideo non crediderunt. Usque hodie autem
Abbreviated transcription (Latin):
& ina quosa : sic in scõ aparuit tibi: non quia si sõs̃ fuero natulit̃ sed carnis pruden¬
tia tabescit : Et si prudentia carnis extabuerit : tunc in scõ apparebo dĩ: Hȩc
mexplanationẽ eiꝰ qđ dictũ .ẽ. Inoras satũ .ẽ. enĩ cor popłi huiꝰ. Ieqͥt᷑ auc̃ & aurib:
suis grauit̃ audier̃: nihilmͥ nocet e sigrauit̃ audiã corporalit̃ : Neq istanͥ causa sit
ut non audiã sermones di: Iuomꝰ enĩ nibil mͥ nocet cȩcitas corporał si non fuerit ob-¬
quȩ .ẽ. in auditione animȩ . peccatũ scđm soripturas graue. ẽ: ꝓpt̃ qđ sentiens quis
peccata sua: dicit: Quasi onus graue grauatȩ sunt suꝑme: & quia grauis. ẽ uniquitas.
ꝓpt̾ hoc suꝑtalentũ plumbi sedet:ut in zachariꝗ scriptum ẽ egyptu aut̃ qͦm̃
alia grauialebant corpora sub mersi sunt qͣsi plumbũ in aqua uehementi: sed qr
anime eoꝵ atalento plumbi suꝑ qđ sedebat iniquitas. ad grauatae erat: ꝓꝓpt̃ hoc sub¬

Expanded text:
 inaquosa, sic in sancto apparui tibi , non quasi sanctus fuerim naturaliter, sed si carnis prudentia tabescit, et si prudentia carnis extabuerit, tunc in sancto apparebo ei. Haec in explicationem ejus, quod dictum est: Incrassatum est cor posuis graviter audierunt. Nihil mihi nocet si graviter audiam corporaliter, neque ista mihi causa fit, ut non audiam sermones Dei. Quomodo enim nihil mihi nocet caecitas corporalis, si non fuerit obcaquae est in auditionem animae? Peccatum secundum Scripturas grave est. Propter quod sentiens 1132 quis peccata sua, dicit: Quasi onus gravatae sunt super me . Et quia gravis est iniquitas, propter hoc super talentum plumbi sedet, ut in Zacharia scriptum est . Aegyptii autem non quoniam gravia habebant corpora, submersi sunt quasi plumbum in aqua vehementi , sed quia animae eorum ad talentum plumbi super quod sedebat iniquitas, aggravatae erant: propter quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
mereat᷑ ad scribi : Sienĩ sit aliquis talis. cedent & fluenta iordanis. & ipsa elem̃ta uerebunt᷑. pars aquarũ flu¬
minis retrorsũ resili&. aut post tergũ frenabit᷑ : Pars uͦ in mare salsũ rapido lapsu diffugi& : qđ tam̃ nec ipsũ
sq: mysteri iratione arbitror : Scriptũ ẽ. qđ pars aquarũ iordanis mer¬
lus inpeccatoꝵ amaritudinẽ conũter&᷑ ñ utiq: eẽt. scriptũ qr pars fluminis salsi maris gurgitib fuiss& in¬
mersa : & idõ illamͥ uid& in his ũbis baptizatoꝵ uaria&tas de signari. ꝗ ipsinos qđ cũ dolore cõmemorasse

Expanded text:
mereatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demlus in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos
Abbreviated transcription (Latin):
debitores quam non accipere nec debere Accusantur. quippe tales ddicente ꝓpħa
Hec debuit mihi quisquam: Quod aut̃ ait. Eu mibi ego mater quasi quẽ me

Expanded text:
debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Quod ait: Heu mihi, mea mater, quare 843 me
Abbreviated transcription (Latin):
Et hunc locũ consideremus : quia om̃ib omia restituit. cuii uectigal uefigał.cii timorũ timore. ai tribua
inbutĩ cui honorẽ honorẽ : Ee umuersis om̃arep̃sentat. nulli debens aliquod officiũ. Verbi
gratia honorans parentes ut parentes. Fratres ut fr̃s. filios ut filios. epõs. ut epõs.
presbiteros ut prbros diaconos ut diaconos fideles ut fideles: catheminos. ut cathe¬
nos: Si omnibus omnia reddat: nulli debet officium: su
Quod aut̃. sequitur nondebuit mihi quisquã: sic intelligendum est Ego quidem
fȩnerauit & uolui spiritales pecunias commodare. seđ illia uerter̃ aures suas
ab his quȩ dicebant᷑ neq uoluerunt p̃bere se dociles ut mihi deberent quȩ
audiebant᷑. Idcirco non debuit mihi quisquam: Siquis enim uoluerit sermones
quidicuntur audire. debitor fit eoꝵ & quasi debitor etiam usuras exige tur
ex quo expedit auditoribus accipere disciplinae uerba cum fenore: & fieri

Expanded text:
i vectigal vectigal, cui timorem timorem, cui tributum tributum, cui honorem honorem , et universis omnia repraesentat, nulli debens aliquod officium, verbi gratia, honorans parentes, fratres ut fratres, filios ut filios, episcopos ut episcopos, presbyteros ut presbyteros, diaconos ut diaconos, fideles ut fideles, catechumenos, ut catechumenos; si omnia omnibus reddat, nulli debet officium. Si Quod autem sequitur: Non debuit mihi quisquam, sic intelligendum est: Ego quidem fenerari volui: et spiritales pecunias commodare, sed illi averterunt aures suas ab iis quae dicebantur, neque voluerunt praebere se dociles, ut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitor fit eorum, et quasi debitor etiam usuras reddere exigitur. Ex quo magis expedit auditoribus accipere disciplinae verba cum fenore, et fieri
Abbreviated transcription (Latin):
se.dicit: Non ꝓsuit mihi quisꝗ: Si em̃ deb& auditorib: prodesse quodlo qͦr auditores uero qua dicunt᷑
abiciunt . et ego dico: Non ꝓfui neq: ꝓfuit mibi qͥs quã. Quia hanc utilitatẽ nonsũ consecutus quã conseqͥt᷑¬
in his quibeatus efficit᷑ dũ in aure loquit᷑ audientiũ Potest aut̃ & alit̃ intelligi. quicumq disc̃ipulis
p̃cepit si in geniosos & ardentis naturae habet auditores. quanto plus p̃cepit: tanto plus ꝓfecit illis
interrogantib: : Et deco qđ dicit sȩpe querentib qui sit sensus indicto qui aido: quae scripti
ntas : Vnde contrariis ait : Non ꝓfuineq: prosuit mihi quis quã:¬

Expanded text:
se, dicit: Non profuit mihi quisquam. Si enim debet auditoribus prodesse, quod loquor: auditores vero quae dicuntur, abjiciunt: et ego dico: Non profui, neque profuit mihi quisquam; quia hanc utilitatem non sum consecutus, quam consequitur is qui beatus efficitur, dum in aures loquitur audientium. Potest autem et aliter intelligi. Quicumque discipulis praecipit, iste, si ingeniosos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogantibus, et de eo quod dicit saepe quaerentibus, qui sit sensus in dicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisqua
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Et audes dicere quia nesciat loqui: quam obrem uidebo si potuero aliquid dignũ desaluatore
in hoc loco adfonre. qđ quedam nesciens maionsit siea ignorauerit quã scienit: Utamun uoce euis:

Expanded text:
te : et audes dicere quia nesciat loqui? Quamobrem videbo si potero aliquid dignum de Salvatore te : et audes dicere quia nesciat loqui? Quamobrem videbo si potero aliquid dignum de Salvatore in hoc loco afferre quod  Al. quomodo quaedam nesciens major sit, si ea ignoraverit, quam si scierit. Utamur voce ejus
Abbreviated transcription (Latin):
omine uerbum : Quomodo igitur ualebimus ista conuingere saluatori. Det mihi testimo¬
num uetus testamentũ : quia prius quã agnoscat puer bonum aut malum. & cetr
Det etiam esaias: Ecce uingo inutero concipi&. & pari& filium. & uocabunt᷑ nomen eiꝰ emmanuhel
Ibique additur: prus quã cognoscat puer Si autẽ & de euangłio accipere oppost& testi¬
monium iħs nec dum uir sed ad huc infans quia se exinaniuerat. formam serui accipi¬
enis proficiebat Nemo autẽ ꝓficit qui ꝑfectus est: Sed ille ꝓficit. qui indig& ꝓfectum:
dequib sẽprius euacuauerat: Quid indignum est proficis se eum sapientia: ꝓficise. etite: ꝓfuis¬
se gratia: apud dm & homines & uera de eo ẽẽ ista quȩ dictasunt. Prius quã cognoscat puer bonũ
pie offendis Ista sentiendo deunigenito & primt genito unuiensȩ creaturȩ. de eo quiante quã con-¬

Expanded text:
omne verbum. » Quomodo igitur valebimus ista conjungere Salvatori? Det mihi testimoomne verbum. » Quomodo igitur valebimus ista conjungere Salvatori? Det mihi testimonium Vetus Testamentum: « quia priusquam agnoscat puer bonum aut malum, » etc.; det etiam Isaias: « Ecce Virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . » Ibique additur, « priusquam cognoscat puer. » Si autem et de Evangelio accipere oportet testimonium, Jesus necdum vir, sed adhuc infans, quia se exinaniverat formam servi accipiens , proficiebat. Nemo autem proficit, qui perfectus est: sed ille proficit qui indiget profectu.de quibus se prius evacuaverat. Quid indignum est profecisse eum sapientia, profecisse aetate, profecisse gratia apud Deum et homines, et vera de eo esse ista quae dicta sunt, « priusquam cognoscat puer bonum aut as, nonne offendis ita sentiendo de unigenito et primogenito universae creaturae; de eo, qui antequam con
Abbreviated transcription (Latin):
gorit& regna & gentes ꝑuaria delicta quȩ humanas animas possiderunt: & haec erunt
quȩ uellentur at u suffodiuntur a sermonib dĩ quidati sunt. siue hieremie. siue ceteris
scis : Itafi& ut & prima quȩ non uidebantur congruere saluatorit Ad heremiã referoitum: & se-¬
cunda abeo qui scit fignnare que dictasunt heremiae deputentur. Dicit mihi aliquis auditoꝵ.
Etiã aliu pande sermonẽ. & cuncta quȩ scripta sunt super saluatore quasi de dđo sint seripta
nes subuerterit᷑. gentilem destruens uita: in istis. quod intellectũ difficilem facit̾. Hoc est quomo¬
do possit faluator dicere nescio loqui quia uiuenis egosum: & cetera In hoc sermone intenptasi¬
tat̃: ⁊Quapt̃ necessẽ nobusẽ. scripturas scas intestimoniũ uocane : Sens sus quippe nñi & c̃ar¬
rationes: sine his testib non habent fidem: Et hoc qđ dictimest Inone duonũ & trium testino¬
nium stabit omne uerbum. Maͣgis conuenit ad interp̃tantis ꝓbationẽ

Expanded text:
gorizet regna et gentes per varia delicta, quae humanas animas possederunt: et haec erunt quae evellentur atque suffodientur a sermonibus Dei, qui dati sunt sive Jeremiae, sive caeteris sanctis. Ita fiet, ut prima quae non videbantur congruere Salvatori, ab Jeremiam referantur: et secunda ab eo qui scit figurare dicta quae dicta sunt, Jeremiae deputentur. Dicet mihi aliquis auditorum, etiam alium pande sermonem, et cuncta quae scripta sunt super Salvatore, quasi de eo sint scripta,na diaboli, et nationes subverterit, gentilem destruens vitam. In istis quod intellectum difficilem facit, hoc est, quomodo possit Salvator dicere: Nescio loqui, quia juvenis ego sum, et caetera. In hoc sermone interpretantatem. Quapropter necesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. Sensus quippe nostri et enarrationes sine his testibus non habent fidem. Et hoc quod dictum est: « In ore duorum et trium testium stabit omne verbum , » magis convenit ad interpretantis probation