comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta sibi gratis officus plebẽ obligauerat. pͥmũ
ut indiscordus populi exulari in hebron
etiam in hoste positã uir cutẽ diligeret. iusti¬
ciam etiam iis qui arma concrase tulerant.
ȩque ac sius prestandã putaret. Deniq for¬
tissimũ aduerse partis ꝓpugnatorẽ ab ner
ducem & inferentẽ proelia miratus est. &
orantẽ pacis grãm nonaspnatus. Honorauit
conuuuo. interemptum insidiis doluit. &
fleuit. Prosecutus exequias honestauit.
mortẽ ultus conscientiȩ fidẽ pręsticit. quã
filio inter hereditaria iuira transcripsit.
magis sollicitus. ne in nocentis mortẽ inultã
relinqueret. quã quo suam mortẽ doleret.
Non mediocre istud prȩsertĩ inrege sic obire
humilitatis munia: cõmunẽ se exhiberet
etiam infimis. Alieno ꝑiculo cibũ nonquȩ¬
rere. potũ recusare. peccatũ fateri. seq ipsũ
ꝓpopło offerre morti. ut inse diuina indig¬
natio conuerteretur. cũ ferienti angło osst¬

Expanded text:
us. 33. Ita sibi gratis officiis plebem obligaverat , primum, us. 33. Ita sibi gratis officiis plebem obligaverat , primum, ut in discordiis populi exsulare in Hebron etiam in hoste positam virtutem diligeret: justitiam etiam his qui arma contra se tulerant aeque ac suis praestandam putaret: denique fortissimum adversae partis propugnatorem Abner ducem et inferentem praelia miratus est, et orantem pacis gratiam non aspernatus, honoravit convivio: interemptum insidiis doluit et flevit, prosecutus exsequias honestavit; mortem ultus, conscientiae fidem praestitit, quam filio inter haereditaria jura transcripsit, magis sollicitus, ne innocentis mortem inultam relinqueret, quam quo suam mortem doleret. 34. Non mediocre istud, praesertim in rege, sic obire humilitatis munia, ut communem se exhiberet etiam infimis, alieno periculo cibum non quaerere, potum recusare , peccatum fateri, seque ipsum pro populo offerre morti, ut in se divina indignatio converteretur, cum ferienti angelo offe
Abbreviated transcription (Latin):
bat onaculis. fouebat opib. & cũdeo constans
loqueretur. homines tam̃ humili ac grata
appellatione affari solebat. Merito estima¬
tus est supra homines. ut & uultũ eiꝰ non
possent intendere. & sepulturã eiꝰ non reꝑtã
crederent: quia sic sibi totius plebis mentes
deuixerat. ut plus eũ ꝓmansuetudine
diligerent. quã ꝓfactis ad mirarentur.
Quid euis imitator scs dauid electus exom̃ib ad
plebem regendam. quã mitis & blandus. hu-¬
milis sp̃u. sedulus corde. facilis affectu: Ante
regnum se ꝓ om̃ib offerebat. rexcũ om̃ib¬
suam ęquabat militiam. & parciebatur
laborem. Fortis in proelio. mansuetus in
imꝑio. paciens inconuitio. ferre magis promp¬
tus quam referre inuirias. Ideotã carus
erat om̃ib. ut uiuenis ad rẽgnũ etiam in¬
uitus peteretur. resistens cogeretur . senex
ne proelio interesset a suis rogaretur. qđ
mallent om̃s ꝓipso ꝑiclitari. quã illũ ꝑom̃ib.

Expanded text:
bat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter bat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepulturam ejus non repertam crederent ; quia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut plus eum pro mansuetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. Quid ejus imitator sanctus David, electus ex omnibus ad plebem regendam, quam mitis et blandus, humilis spiritu, sedulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, mansuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum etiam invitus peteretur, resistens cogeretur, senex ne praelio interesset a suis rogaretur; quod mallent omnes pro ipso periclitari, quam illum pro omnib
Abbreviated transcription (Latin):
& affabilitate sermonis. uerboꝵ honore.
pacienti quoq sermonũ uice. modestięq
adiuuetur grã incredibile quantũ ꝓcedit
ad cumulũ dilectionis. Legimus enĩ non
solum inpriuatis. sed etiã in ipsis regib
quantũ facilitas blandȩ affabilitatis ꝓfece¬
rit. aut suꝑbia uerboꝵq offuerit tumor.
ut regna ipsa labefactaret. & potestatẽ
solueret. Iam siquis consilio. usu. ministe¬
rio. officus. popularẽ cõp̃hendat grãm.
aut siquis ꝑiculũ suũ ꝓuniuersa plebe
offerat: non est dubium quod tantũ cari-¬
tatis aplebe in eũ refundatur. ut popłs
salutẽ eius & gram sibi prȩferat. Quantas
moy ses apopło illatas absoluebat contume¬
lias : &cũ dñs in insolentes uindicare uell&e.
se tam̃ ꝓpopło offerebat frequenter: ut in-¬
dignationi diuinȩ plebem subduicaret
Quam miti sermone post inuirias appellabat
popłm. consolabatur inlaborib. deliros¬

Expanded text:
et affabilitate sermonis, verborum honore, et affabilitate sermonis, verborum honore, patienti quoque sermonum vice, modestiaeque adjuvetur gratia, incredibile quantum procedit ad cumulum dilectionis. 78. 30. Legimus enim non solum in privatis; sed etiam in ipsis regibus, quantum facilitas blandae affabilitatis profecerit, aut superbia verborumque obfuerit tumor; ut regna ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam si quis consilio, usu, ministerio, officiis popularem comprehendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebat contumelias : et cum Dominus in insolentes vindicare vellet; se tamen pro populo offerebat frequenter, ut indignationi divinae plebem subduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur in laboribus, delini
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut uidua uxor de functo conuigi fidẽ
seruet: Quid etiã hoc utilius. quo regnũ
cȩleste adquiritur: Sunt enim quise castra
contuberniũ honestatis & utilitatis. sed eadẽ
quoq utilitas quȩ honestas. Ideo & ille qui
regnũ celoꝵ uolebat om̃ib aꝑire. nonqđ
sibi utile querebat. sed quod om̃ibꝰ. Unde
ordo quid ã nobis & gradus faciendus est:
sciam abhis usicatis & cõmunib ad eaquȩ
sunt prȩcellentia. ut explurib ut ilitatis
solligamꝰ pfectum. Ac primum nouerinus
nichil tamutile quã diligi: nichil camiii¬
urule quã non amari. Nam odio haberi
exitiale ae nimis capitale arbitror Itaq
id agamus ut om̃i sedulitate cõmendemus
existimationẽ opinionẽq nr̃am. ac primũ
placiditatẽ mentis & animi benignitatẽ in¬
fluamus in affectũ hominũ. Popularis enĩ
& grata est omib bonitas. nichilq qđ tã facile
ne moꝵ ac facilitate cũ moderatione p̃cepti.

Expanded text:
quam ut vidua uxor defuncto conjugi fidem quam ut vidua uxor defuncto conjugi fidem servet? Quid etiam hoc utilius, quo regnum coeleste acquiritur? Sunt enim qui se castracontubernium honestatis et utilitatis, sed eadem quoque utilitas, quae honestas. Ideo et ille qui regnum coelorum volebat omnibus aperire, non quod sibi utile quaerebat, sed quod omnibus. Unde ordo quidam nobis et gradus faciendus est, etiam ab his usitatis et communibus ad ea quae sunt praecellentia; ut ex pluribus utilitatis colligamus profectum. 29. Ac primum noverimus nihil tam utile, quam diligi: nihil tam inutile, quam non amari; nam odio haberi exitiale ac nimis capitale arbitror. Itaque id agamus, ut omni sedulitate commendemus existimationem opinionemque nostram, ac primum placiditate mentis et animi benignitate influamus in affectum hominum. Popularis enim et grata est omnibus bonitas, nihilque quod tam facile ne morum ac facilitate, tum moderatione praecepti,
Abbreviated transcription (Latin):
niq aliqui habent. declina cormeũ intestimo¬
nia tua & non adutilitatẽ. hoc est illam ques-¬
tuũ nundinas aucupantẽ. utilitatẽ illã
usu hominũ ad pecuniȩ studia inflexam ac
deriuatã. Uulgo enĩ hoc solũ dicunt utile
qđ quȩstuosũ. Nos autẽ de ea tractamꝰ utilitate
quȩ damnis quęritur ut xp̃m lucremur. cuiꝰ
questus est pietas cum sufficientia. Magnus ꝓ¬
fecto questus. quopietatẽ adquirimus quȩ
apud dm̃ diues est: non caducis facultatib
sed munerib ȩt̾nis. In quib non tẽptatio
lubrica. sed constans & ꝑpetua sit gr̃a. Est gͥ
utilitas. alia corporalis. alia pietatis. sicut
diusit apłs. Corporalis enĩ exercitatio ad
modicũ inquit utilis est: pietas autẽ ad
omĩa est utilis. Quid autẽ tã honestũ. quã
integritas : Quid tã decorũ quã immacula-¬
tũ seruare corpus. & in uiolatũ atq incon¬
taminatũ pudorẽ: Quid etiãtã decorũ.

Expanded text:
nique aliqui habent: Declina cor meum in testimonique aliqui habent: Declina cor meum in testimonia tua, et non ad utilitatem; hoc est, illam quaestuum nundinas aucupantem utilitatem, illam usu hominum ad pecuniae studia inflexam ac derivatam. Vulgo enim hoc solum dicunt utile, quod quaestuosum: nos autem de ea tractamus utilitate, quae damnis quaeritur; ut Christum lucremur, cujus quaestus est pietas cum sufficientia . Magnus profecto quaestus, quo pietatem acquirimus, quae apud Deum dives est, non caducis facultatibus, sed muneribus aeternis; in quibus non tentatio lubrica, sed constans et perpetua sit gratia. 27. Est igitur utilitas alia corporalis, alia pietatis, sicut divisit Apostolus: Corporalis enim exercitatio ad modicum, inquit, utilis est: pietas autem ad omnia utilis est . Quid autem tam honestum, quam integritas? Quid tam decorum, quam immaculatum servare corpus, et inviolatum atque intaminatum pudorem? Quid etiam tam decorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pior deriuari. quȩ ꝑfidie uicuia esti llut
in uida pdicore legimnus. qui auariciȩ sudio
& pecuniȩ cupiditate laqueũ ꝓdicionis in¬
currit atq incidit. De hac gͥ tractandũ est
utliate. quȩ sit plena honestatis. sicut ip¬
sis uerbis definiuit apłs dicens. Hoc autẽ
adiicilitatẽ uram dico nonut laqueũ initiã¬
uob sed ad id qđ honestũ ẽ. Liquet gͥ qd
honestũ ẽ. utile esse. & qđ utile honestum:
& qd utile iustũ. & qđ iustũ utile. Neq enuĩ
michi ad mercatores lucri cupiditate aua¬
ros. sed ad filios sermo est. & sermo de officus.
quȩ uobis quos elegi uministeriũ dnĩ in¬
culcare gestio atq infundere. ut ea quȩ m̃tib
ac morib urĩs usu atq institutione inolica
atq impressa sunt etiam sermone ac discipli¬
na aꝑiantur. Itaq de utilitate dicturus utar
illo uersiculo ꝓphetico. Declina cormeũ in
testimonia tua & non in auariciam. ne uti¬
litatis sonus excitet pecuniȩ cupiditatẽ. De-¬

Expanded text:
derivari, quae perfidiae vicina est; sicut in Juda proditore legimus, qui avaritiae studio et pecuniae cupiditate, laqueum proditionis incurrit atque incidit. 25. De hac igitur tractandum est utilitate, quae sit plena honestatis, sicut ipsis verbis definivit Apostolus dicens: Hoc autem ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum ind honestum est, utile esse; et quod utile, honestum: et quod utile justum; et quod justum, utile. Neque enim mihi ad mercatores lucri cupidine avaros, sed ad filios sermo est, et sermo de Officiis, quae vobis quos elegi in ministerium Domini, inculcare gestio atque infundere; ut ea quae mentibus ac moribus vestris usu atque institutione inolita atque 77 impressa sunt, etiam sermone ac disciplina aperiantur. 26. Itaque de utilitate dicturus, utar illo versiculo prophetico: Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam ; ne utilitatis sonus excitet pecuniae cupiditatem. De
Abbreviated transcription (Latin):
numerus captiuoꝵ. hic ordo prestantior
est quia species poculoꝵ. Huic munerdꝙr¬
ficere debuit aurũ redẽptoris. ut redime¬
ret ꝑiclitantes. Agnosco infusũ auro sangui¬
nem xpi. nonsolum irrucilasse. uerum
etiam diuine oꝑationis impressisse uir¬
tutẽ redep̃tionis munere. Tale aurum
sc̃s martyr laurentius dño reseruauit.
aquo cum quȩrerentur thesauri ȩccłȩ.
ꝓmisit se demonstraturũ. Sequentidie
pauperes duxit. Interrogatus ubi essent
thesauriquos ꝓmiserat. ostendit pauꝑes
dicens. Hi sunt thesauri ȩccłẽ. & uere ches¬
auri inquib xp̃s est. inquib fides est.
Deniq apłs ait. Habemus thesaurũ inuasis
fictilib. Quos meliores thesauros hab&
xp̃c. quã eos in quib se esse dix̃ͤ Sic enĩ
scriptũ est. Esuriui. & dedistis mͥ manducare.

Expanded text:
are. Hic numerus captivorum, hic ordo praestantior est, quam species poculorum. Huic muneri proficere debuit aurum Redemptoris, ut redimeret periclitantes. Agnosco infusum auro sanguinem Christi non solum irrutilasse, verum etiam divinae operationis impressisse virtutem redemptionis munere. 140. Tale aurum sanctus martyr Laurentius 104 Domino reservavit, a quo cum quaererentur thesauri Ecclesiae, promisit se demonstraturum. Sequenti die pauperes duxit. Interrogatus ubi essent thesauri quos promiserat, ostendit pauperes dicens: Hi sunt thesauri Ecclesiae. Et vere thesauri, in quibus Christus est, in quibus fides est. Denique Apostolus ait: Habemus thesaurum in vasis fictilibus . Quos meliores thesauros habet Christus, quam eos in quibus se esse dixit? Sic enim scriptum est: Esurivi, et dedistis mihi mandu
Abbreviated transcription (Latin):
uasa ȩccłȩ etiam initiata. confringere. con¬
flare. uendere. licet. Opus est ut de ȩccłã
mystieci poculi forma nonereati ne adus us.
netarios sacricalicis ministerium trans ferat᷑.
aeo intin ȩccłam primũ quesida som uasa
que nnitiata non essent. Aeunde cõminita
postreo conflata ꝑminutas erogationes.
aispemata egentib captiuoꝵ quo qiepius¬

Expanded text:
vasa ecclesiae etiam initiata confringere, convasa ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. Opus est, ut de ecclesia mystici populi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra ecclesiam primum quaesita sunt vasa, quae initiata non essent, deinde comminuta, postremo conflata, per minutas erogationes dispensata egentibus captivorum qu
Abbreviated transcription (Latin):
qlcos net pse cutor podut autertr stagu
ubachuu qt̃u aurũ inobli dione ser iabat
nee dis pensabat alimoniȩ com srandtite
durũ uidit eripi. & sc incapariutarte dedu¬
stit iauentius qui aurũ całȩ maluit ced¬
gnt paupib quã ꝑsecutori reseruar. ꝓ
Angu lari suȩ inc̃ptationis uiuatiate. P¬
cram martyru acccpit coronam. Nunqua
dietũest s co laurentio nondebiusti unquo
tuesauros eccłe. uala sacramentoꝵ lemdere:
Opus est uutquis fide sincera &e ꝓspie aci pluder¬
tea munus hoc impleat. Sane sunsua aliqͥs
deririat emolumenta. crunen est. Sũ. pali¬
ꝑib erogat. captiuũ redinit: miscđĩa est.
lemo eñi pocest dicere. cuir paupiulut Ne
no quȩri pocest quia captuu redẽpti suntꝰ.
neno potest accusare quia tẽplũdĩ est edisi¬
catel. nemo potest indignari quia humandis
fidelium reliqui is spacia larata sunt: nemo
pocest dolere quia insepulturis xpĩanoꝵ re¬
quies defunctoꝵ est. In his trib generib.

Expanded text:
os nec persecutor potuit auferre. Itaque Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat alimoniae comparandae; et aurum vidit eripi, et se in captivitatem deduci . Laurentius qui aurum Ecclesiae maluit erogare pauperibus, quam persecutori reservare, pro singulari suae interpretationis vivacitate sacram martyrii accepit coronam. Numquid dictum est sancto Laurentio: Non debuisti erogare thesauros Ecclesiae, vasa sacramentorum vendere? 142. Opus est ut quis fide sincera et perspicaci providentia munus hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumenta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pau queri quia captivi redemti sunt. Nemo potest accusare quia templum Dei aedificatum est. Nemo potest indignari quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt. Nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus generibus
Abbreviated transcription (Latin):
ita est ac si uicioso fundamento pulchra
culminũ uelis ascendere fastigia. Nam¬
quo plus struxeris. plus corruit: quia
sine munim̃to fidei oꝑa non possunt mane-¬
re. Infida statio inportu nauẽ ꝑforat. &¬
arenosum solũ cito cedit. nec potest un-¬
positȩ ȩdificationis sustinere onera. Ibigͦ
plenitudo prȩmii. ubi uirtutũ ꝑfectio.
& quedã infactis atq dictis ęqualitas so¬
uel quasi inanis scdm filosophiȩ disputati¬
ones suꝑfluas. uel quasi semi ꝑfecta sencen¬
tia: consideremus quã enodẽ de eo scriptura
diuina ab soluat sententiam. de quõ tãmul.¬
tiplices & implicatas atq confusas uidemꝰ
questiones esse philosofiȩ. Nichil enĩ
bonũ scriptura. nisi qđ honestũ asserit.
uirtutẽq inomĩ rerũ statubeatã iudicat.
quȩ neq augeatur bonis corporis uel ext̃nis.
neq minuatur aduersis. Nichilq tãbeatũ.
nisi qđ ipeccato alienũ sit. plenũ in nocen¬

Expanded text:
ita est ac si vitioso fundamento pulchra ita est ac si vitioso fundamento pulchra culminum velis elevare fastigia: quo plus exstruxeris, plus corruit; quia sine munimento fidei bona opera non possunt manere. Infida statio in portu navem perforat, et arenosum solum cito cedit, nec potest impositae aedificationis sustinere onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam in factis atque dictis aequalitas sovel quasi inanis secundum Philosophiae disputationes superfluas, vel quasi semiperfecta sententia; consideremus quam enodem de eo divina scriptura absolvat sententiam, de quo tam multiplices et implicatas atque confusas videmus esse quaestiones Philosophiae. Nihil enim bonum Scriptura nisi quod honestum asserit, virtutemque in omni rerum statu beatam judicat, quae neque augeatur bonis corporis, vel externis, neque minuatur adversis: nihilque tam beatum, nisi quod a peccato alienum sit, 73 plenum innocen
Abbreviated transcription (Latin):
homo quem tu erudieris dnẽ: & de lege
tua docueris eũ. Habemus & alibi. Beatꝰ
uir qui timet dnmn : inmandatis eiuscupi&
nimis. Docuimꝰ de cognitione. cuius prȩ̨¬
miũ et̾nitatis fructũ esse memorauit adi¬
uł eruditi inlege & cupientis in manda-¬
tis diuinis. gła & diuitiȩ & iusticiaeiꝰ ma-¬
psalmo subiunxit uitȩ ȩc̃nȩ suꝑpetcere
proemium iusto uiro. Deniq ait. Beatꝰ
uir qui miseret᷑ & cõmodat. disponet sermo¬
nes suos iniudicio. quia inscłm non cõmo¬
uebitur. in memoria ȩt̾na eric uistus.
Et infra. Disꝑsit. dedit pauꝑib iusticiaeiꝰ
manet inȩernũ. Habet gͦ uitã ȩt̾nã fides.
quia fundam̃tũ est bonũ. Habent & bona
facta. quia uir uistus & dictis & reb ꝓbat᷑.
N amsi exercitatꝰ sit insermonib. & desidios
inoꝑib : prudentiã suã factis repellit.
Et grauius est scire quid facias. nec fecisse
qđ faciendũ cognoueris. Contra quoq
strenuũ esse inoꝑibꝰ. affectu infidum

Expanded text:
et de lege tua docueris eum . Habemus et alibi: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus cupiet nimis . Docuimus de cognitione, cujus praemium aeternitatis fructum esse memoravit, adjiminum, vel eruditi in Lege, et cupientis in mandatis divinis: Gloria et divitiae, et justitia ejus mae praemium viro justo. Denique ait: Beatus vir qui miseretur et commodat, disponet sermones suos in judicio; quia in saeculum non commovebitur. In memoria aeterna erit justus . Et infra: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . 7. Habet ergo vitam aeternam fides, quia fundamentum est bonum: habent et bona facta, quia vir justus et dictis et rebus probatur. Nam si exercitatus sit in sermonibus, et desidiosus in operibus, prudentiam suam factis refellit: et gravius est scire quid facias, nec fecisse quod faciendum cognoveris. Contra quoque strenuum esse in operibus, affectu infidum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uoluptatẽ. alter aduacuitatẽ doloris
consortiũ honestatis ad ingerent. qđ
sine ea nonposset. e̾e̾ beata uita. Le nonsto¬¬
icus solũ & sũmum. bonũ qđ honestũ est.
aristoteles autẽ uel theofrastus & ceteri
ꝑipatetici inuirtute quidẽ. hoc est hones¬
tate uitã beatã esse. sed cõ pleri eiꝰ beatitu¬
atq externis bonis asseruer̃. Scriptura
autẽ diuina uitã ęc̃nã inconiunctione
posuit diuinitatis. & fructu bonȩ oꝑati¬
onis. Deniq utriusq assertionis euan¬
glicũ suppetit testimoniũ. Nam & de¬
scientia itadixit dñs iħc. Hȩc est autẽ ui¬
ta ȩt̃na: ut cognoscant te solũ uerũ dm̃.
& quẽ misisti iesum xp̃m. Et de oꝑlb ita¬

Expanded text:
ad voluptatem, alter ad vacuitatem doloris, ad voluptatem, alter ad vacuitatem doloris, consortium honestatis adjungerent, quod sine ea non possit esse beata vita. Zenon Stoicus solum et summum bonum quod honestum est: Aristoteles autem vel Theophrastus et caeteri peripatetici in virtute quidem, hoc est honestate vitam beatam esse, sed compleri ejus beatituque externis bonis asseruerunt. 5. Scriptura autem divina vitam aeternam in cognitione posuit divinitatis, et fructu bonae operationis. Denique utriusque assertionis Evangelicum suppetit testimonium. Nam escientia ita dixit Dominus Jesus: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Honestatis gͥ est. uel miscdĩam facere
uel ieiunium deferre in abscondito. ut
mercedẽ uidearis a solo deo tuo querere. non
etiam ab hominibꝰ. Nam qui ab hominib
quęrit: habet mercedẽ suam. Qui autẽ adõ:
habet uitã ȩt̾nã. quã prestare non potest
nisi auctor ęcnitatis: sicut illud est. Am̃¬
amĩ dico tͥ. hodie mecũ eris inparadiso. Vnde
expressius scriptura uitã ęc̾nã appellauit
eam quȩ sit beata. ut non hominũ opi-¬
nionib estimandum relinqueret᷑. sed di-¬
uino iudicio cõmitteretur. Itaq philosofi
uitã beatã alii in nondolendo posuer ut
ieronimus. alii inrerũ scientia ut herillꝰ.
quiaudiens ab aristotele & theofrasto
mirabiliter laudatã ẽẽ reru scientiam:
solam eam quasi sũmu bonũ posuit.
cũ illi eam quasi bonũ. non quasi solũ
bonũ laudauerint. Alii uoluptatẽ dixer̃
ut epicurus. alii ut calipho & post eũ
diodorus ita interpretati sunt. ut alter

Expanded text:
suam. 3. Honestatis igitur est vel misericordiam facere, suam. 3. Honestatis igitur est vel misericordiam facere, 71 vel jejunium deferre in abscondito; ut mercedem videaris a solo Deo tuo quaerere, non etiam ab hominibus. Nam qui ab hominibus quaerit, habet mercedem suam: qui autem a Deo, habet vitam aeternam: quam praestare non potest nisi auctor aeternitatis, sicut illud est: Amen, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Unde expressius Scriptura vitam aeternam appellavit eam quae sit beata; ut non hominum opinionibus aestimandum relinqueretur, sed divino judicio committeretur. CAPUT II. Varivitam beatam, alii in non dolendo posuerunt, ut Hieronymus: alii in rerum scientia, ut Herillus, qui audiens ab Aristotele et Theophrasto mirabiliter laudatam esse rerum scientiam, solam eam quasi summum bonum posuit; cum illi eam quasi bonum, non quasi solum bonum laudaverint. Alii voluptatem dixerunt, ut Epicurus: alii, ut Callipho, et post eum Diodorus, ita interpretati sunt, ut alter
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃. quã scriptura appellat uitã ęt̾nã.
Tantus enĩ splendor honestatis est. ut uitã
beatã efficiant tranquillitas conscientiȩ
& securitas in nocentiȩ. Wideo sicut ex¬
ortussol lunȩ globũ & cętera stellarũ ab¬
scondit lumina : ita fulgor honestatis ubi
uͦ & incorrupto uibrat decore. cętera quȩ
Beata plane. quȩ non alienis estimat᷑ ui¬
diciis: sed domesticis ꝑcipitur sensib
tanquã sui uidex. Neq enĩ populares
opiniones ꝓmercede aliqua requirit.
neq ꝓ supplicio pauet. Itaq quominꝰ
sequitur głam: eo magis suꝑ eam eminet.
Nam qui głam requirunt: his ea merces
prȩsentium umbra futuroꝵ est. quȩ un¬
pediat uitã ȩt̾nã. Qđ in euangłio scriptũ ẽ.
Añ dico uobis receꝑunt mercedẽ suam. De
his scilicet qui uelut tuba canenti uulgare
liberalitatẽ suam quã faciunt circa pauꝑes
gestiunt: similit̃ & de ieiunio qđ ostentatio¬
nis causa faciunt. habent inquit mercedẽ

Expanded text:
unt, quam Scriptura appellat vitam aeternam. Tantus enim splendor honestatus est, ut vitam beatam efficiant tranquillitas conscientiae, et securitas innocentiae. Et ideo sicut exortus sol lunae globum et caetera stellarum abscondit lumina, ita fulgor honestatis, ubi vero et incorrupto vibrat decore, caetera quae Beata plane, quae non alienis aestimatur judiciis, sed domesticis percipitur sensibus, tamquam sui judex. Neque enim populares opiniones pro mercede aliqua requirit, neque pro supplicio pavet. Itaque quo minus sequitur gloriam, eo magis super eam eminet. Nam qui gloriam requirunt, his ea merces praesentium, umbra futurorum est, quae impediat vitam aeternam; quod in Evangelio scriptum est: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam ; de his scilicet qui velut tuba canente, vulgare liberalitatem suam quam faciunt circa pauperes, gestiunt. Similiter et de jejunio quod ostentationis causa faciunt: Habent, inquit, mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ne estimetur hoc recens esse & prius
tractatũ aphilosofis quã in euangło pre¬
dicatũ: anteriores enĩ euangłio philosofi
id est aristoteles & teofrastus ułzenon atq
ieronimus. sed posteriores ꝓpħis: accipi¬
ant quã longe antequã filosophoꝵ nom̃
audiretur. ꝑ os scĩ dauid utrunq aꝑte¬

Expanded text:
ns esse, et prius tractatum a philosophis, quam in Evangelio praedicatum anteriores enim Evangelio philosophi, id est, Aristoteles et Theophrastus, vel Zenon atque Hieronymus, sed posteriores prophetis, 72 accipiant quam longe antequam philosophorum nomen audiretur, per os sancti David utrumque a
Abbreviated transcription (Latin):
uia peccatoꝵ non stetit. & incathedra pesti¬
lentiȩ non sedit: sed inlege dnĩ fuit uolun¬
tas eius. Et alibi. Beati immaculati inuia.
qui ambulant inlege dnĩ. Innocentiagͥ
& scientia. beatũ faciunt. Bonȩ quoq oꝑa-¬
tionis mercedẽ esse beatitudinẽ uite ęc̃nę.
suꝑius aduertimꝰ. Restat gͥ ut spreto pa-¬
trocinio uoluptatis aut doloris metu.
quoꝵ alterũ quasi infractũ & molliculũ.
alterũi quasi euiratũ & infirmũ despuit:
in ipsis dolorib uitã beatã eminere demon-¬
stret. Qđ facile doceri potest cũ legerimus.
beati estis cũ uobis maledicent & ꝑsequent᷑.
& dicent om̃e malũ aduersũ uos ꝓpt̾ iusticiã.
Gaudete & exultate. qm̃merces urã copiosa est

Expanded text:
peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit: sed in lege Domini fuit voluntas ejus . Et alibi: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . 9. Innocentia igitur et scientia beatum faciunt. Bonae quoque operationis mercedem esse beatitudinem vitae aeternae superius advertimus . Restat igitur ut spreto patrocinio voluptatis, aut doloris metu quorum alterum quasi infractum et molliculum, alterum quasi eviratum et infirmum despuit, in ipsis doloribus vitam beatam eminere demonstret. Quod facile doceri potest, cum legerimus: Beati estis, cum vobis maledicent, et persequentur, et dicent omne malum adversus vos propter justitiam. Gaudete e
Abbreviated transcription (Latin):
morte ferocior. abiecto clipeo utraq manu
uulneratȩ molem bestiȩ subiret ac sustiner&e.
Post intraipsã succederet. quo pleniore feriret
ictu. cuius ruina inclusus magis quã oppressꝰ
suo ẽ. sepultꝰ triumpho. Nec fefellit opinio
uirũ. quauis regius fefellerit habitus.
Tanto enĩ uirtutis spectaculo defixi hostes
inermẽ occupatũ incursare nausi : post
casũ ruentis bestię sic trepidauer̃. ut in-¬
pares se om̃s unius uirtuit arbitrarent᷑.
Deniq rex antiochus lisiȩ filius qui centũ
uiginti hominũ milib armatus uenerat.
& cũ triginta duob elefantis. ita ut abortu
solis ꝑsingulas bestias. uelut montes qͥdã.
rogare coepit. Itaq eleatarus hȩredẽ uir¬
itutis suȩ pacẽ reliquit. Sed hȩc triũ phoꝵ

Expanded text:
morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu vulneratae molem bestiae subiret ac sustineret: post infra ipsam succederet, quo pleniori feriret ictu; cujus ruina inclusus magis quam oppressus, suo est sepultus triumpho. 198. Nec fefellit opinio virum, quamvis regius fefellerit habitus; tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes inermem, occupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtuti arbitrarentur. Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum centum vinginti millibus hominum armatis venerat et cum triginta duobus elephantis; ita ut ab ortu solis per singulas bestias velut montes quidam rogaret. Itaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. Sed haec triumphorum
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiũ necẽ fratrũ suoꝵ. Unde postea
stimulatus rex antiochus. cũ bellũ ac cen-¬
deret ꝑduces suos. lisiam. nicanorẽ. gorgiã.
ita cũ orientalib suis & asfirus attritꝰ ẽ.
copitꝰ ut quadraginta & octomilia in medio
cãpi a trib milib ꝓsternerentur. Dir
tutẽ ducis uidȩ machabei: de eiꝰ uno mili-¬
te considerate. Nanq eleatarus cũ suꝑ¬
eminentẽ cęceris elefantũ lorica uestitũ
rogia aduerteret: arbitratus qđ in eo ẽẽt
rex. cursu concitꝰ inmediũ legionis se ꝓri-¬
puit. & abiecto clipeo utraq manu int̾fi¬
ciebat donec ꝑuenit ad bestiã. atq intrauit
subeã: & subiecto gladio int̾rinit eã. Itaq
cadens bestia oppressit eleazarũ. acq ita
mortuus ẽ. Quanta gͥ curtꝰ animi. Primo
ut morte̾ nontimeret. deinde ut circũ fusus
legionib inimicoꝵ. in confertos rapetur
hostes. mediũ penetraret agnĩ. & contẽpta

Expanded text:
innocentium necem fratrum suorum. Unde postea innocentium necem fratrum suorum. Unde postea stimulatus rex Antiochus, cum bellum accenderet per duces suos Lysiam, Nicanorem, Gorgiam, ita cum Orientalibus suis et Assyriis attritus est copiis, ut quadraginta et octo millia in medio campi a tribus millibus prosternerentur. 197. Virtutem ducis Judae Machabaei de uno ejus milite considerate . Namque Eleazarus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in medium legionis se proripuit, et abjecto clypeo, utraque manu interficiebat, donec pervenit ad bestiam, atque intravit sub eam, et subjecto gladio interemit eam. Itaque cadens bestia oppressit Eleazarum, atque ita mortuus est. Quanta igitur virtus animi! Primo, ut mortem non timeret: deinde, ut circumfusus legionibus inimicorum, in confertos raperetur hostes, medium penetraret agmen, et contempta
Abbreviated transcription (Latin):
uix repperit: Sed fortasse aliquos belli¬
ca defixos glatenet. ut putent solam ce̾.
proeliarẽ fortitudinẽ. & ideo me adhec
de flexisse. qua illa nostris deforet. Quã
fortis iesusnaue ut uno proelio quinq
reges captos sterneret cũ popłis suis: De¬
niq cũ aduersũ gabaonitas surgeret
proeliũ: & uereretur ne nox impediret
uctoria. magnitudine m̃tis & fidei cla¬
mauit. Stec sol. Et stecit. donec uictoria
consũmaretur. Gedeon intrecentis uiris
de ingenti popło & acerbo hoste reuexit
triumphum. Ionathas adolescens uir¬
tutẽ fecit in magno proelio. Quid de macha¬
beis loquar: Sed priꝰ de popło dicã parũ.
quicũ essent parati ad repugnandũ ꝓtẽplo
lacessiti maluer̃ uulnerib offerre nuda
corpora. qua repugnare : ne uiolarent
sabbatam. Itaq om̃s leti se morti obtuler̃.
Sed machabei considerantes qđ hoc exemplo
gens om̃is posset perire: sabbato etiã ipsi
cũ inbellũ prouocarent᷑. ulti sunt

Expanded text:
ur. 195. Sed fortasse aliquos bellica defixos gloria tenet, ut putent solam esse praeliarem fortitudinem; et ideo me ad haec deflexisse, quia illa nostris deforet. Quam fortis Jesus Nave, ut uno praelio quinque reges captos sterneret cum populis suis ! Deinde cum adversum Gabaonitas urgeret praelium, et vereretur ne nox impediret victoriam, magnitudine mentis et fidei clamavit: Stet sol; et stetit, donec victoria consummaretur. Gedeon in trecentis viris de ingenti populo et acerbo hoste revexit triumphum . Jonathas adolescens virtutem fecit in magno praelio . Quid de Machabaeis loquar ? 196. Sed prius de populo dicam Patrum, qui cum essent parati ad repugnandum pro tempsabbati, maluerunt vulneribus offerre nuda corpora, quam repugnare, ne violarent sabbatum. Itaque omnes laeti se obtulerunt morti. Sed Machabaei considerantes quod hoc exemplo gens omnis posset perire, sabbato etiam, cum ipsi in bellum provocarentur, ulti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hebat etatis. Honsic ad thalamũ nuptura
festina ꝓcessit uirgo. non intorto crine
caput compta. sed xx̃o. Non flosculis redi¬
rant. ipsa sine fletu. Mirari pleriq qđ tã
facile uitȩ suȩ ꝓdiga quã nondũ hause¬
rat. iam quasi ꝑfuncta donaret. Stupere
uniuersi qđ iam diuinitatis testis existe¬
ret. quȩ adhuc arbitra suꝑ ȩtatem. ee. ñ
posset. Fecit deniq ut ei de dõ crederet᷑.
cui de homine adhuc non crederet᷑. quia
qđ ultra naturã. ẽ de auctore natura. ẽ
Quanto terrore egit carnifex ut timeret᷑.
quantis blandiciis ut suaderet: quantis
uotis ut sibi adnuptias ꝓueniret. At illa.
& hȩc sponsi iniuria. ẽ expectare placi¬
turã. Qui me sibi priorem elegit. acci-¬
I piet.
Quid ꝑcussor moraris: Pertat cor ꝑ atł aun aut
pores teuius quab nolo Stette oraitt ceriuncẽ
qusi it se atldit a tu sset torio ere gersso¬
poli ꝓfear pallere ora alieno dimenas
pcalso capuella non timeret suo habe

Expanded text:
hebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta prhebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta prfestina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redis, ipsa sine fletu. Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo. Stetit, oravitquasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ net minusculȩ peꝑcit ȩtati. imino ma¬
gna uis ficlĩ. quȩ etiã abilla testimoniũ
inuenit etate. Fuit ne in illo corpusculo
uulneri locꝰ quȩ non habuit quo ferrũ
reciꝑet. habuit quo ferrũ uinceret: Ad
istud ȩtatis puellȩ toruos etiã uultꝰ parentũ
ferre non possunt. & acu districta solent
puncta flere quasi uulnera. Hec cruentas
carnificũ impauida manꝰ. hec stridentiũ
grauib immobilis tractib catenarũ. nunc
feruentis mucroni militis totũ offerre
corpꝰ mori adhuc uescia sed parata. U si ad¬
aras inuita raꝑet᷑. tenderet.xp̃o int̾ ignes
manꝰ atq in psis sacrilegis focis tropheum
dni signare uictoris. Nunc ferratis colla¬
colla manꝰq ambas inserere nexibꝰ. sed nul¬
lus tam tenua membra poterat nex inclu¬
dere. Nouum martyrii genꝰ. Nondũ ido¬
nea poena & iam matura uictorie cer¬
tare difficilis. facilis coronari. magisteriũ

Expanded text:
quae nec minusculae pepercit aetati: immo maquae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
gritatem sequam᷑. Natalis .ẽ. uirginis. hostias
immolemꝰ. Natalis.ẽ. scȩ asnis: mirent᷑ uiri.
non desꝑent pariuuili. Stupeant nupte. imitent᷑
innuptȩ Sed quid dignũ ea laude loqui possumꝰ.
cuiꝰ ne nomen quidẽ uacuum luce laudis fuit:
Deuotio supra ȩtatem. uirtꝰ supra naturã. ut mͥ
uident᷑ non hominis habuisse nomen. sed ora¬
culũ martyris. quo indicauit quȩ: ẽẽt̃. futura
Habeo tamen unde mͥ subsidiũ comparetur.
Nomen uirginis titulus pͣudoris. Appellabo
martyrem. predicabo uirginẽ. Satis plixa
laudatio ẽ. quȩ non querit᷑. sed tenet᷑. Faces¬
sent gͥ ingenia. eloquentia conticescat. Uor una
prȩconũ. ẽ. hanc senes. hanc iuuenes. hanc pu¬
eri canant. Nemo ẽ. laudabilior. quã qui ab¬
om̃ib laudari potest. Quot homines tot
prȩcones. qui martyrem predicant dũ lo-¬
quunt᷑. Hȩc duodecim annorũ. martyriũ
fecisse tradit᷑. quo & detestabilior crudelitã.

Expanded text:
gritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias gritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑem. Heati qͥ subuite & olea eqͦs suos alligant.
laborem cursuũ suorũ paci & lȩticiȩ conse¬
crantes. Me ficus adhuc . id.ẽ illecebrosa deli¬
tiarũ obumbrat prurigo mundi. humilis
adaltitudinẽ. fragilis adlaborem. mollis ad¬
usum. sterilis ad fructũ. Ac forte miretur ali¬
qͥs. cur scribere audeo qui loqui nequeo. Et
explicet. & stilus signet. Qd si nom̃ ioħis red-¬
didit patri uocem: ego quoq desꝑare non
debeo qđ uocem licet mutꝰ accipiam. siloqͣr¬
xẽoi. Cuiꝰ quidẽ generationẽ uixta ꝓpħicũ
dictũ quis enarrabat: Et idõ quasi seruus.
dñi familiã predicabo. Immaculatꝰ enĩ dñs im¬
maculatã suã famulã etiã in hoc pleno colluui-¬
onũ fragilitatis humanȩ corpore consecrauit.
Et bene ꝓcedit. ut qm̃ hodie natalis. ẽ. uirginis
de uirginib sit loquendũ. & exprȩdicatione
liber sumat exordiũ. Natalis ẽ. uirginis. inte-¬

Expanded text:
perem! Beati qui sub vite et olea equos suos alligant , perem! Beati qui sub vite et olea equos suos alligant , laborum cursus suorum luci et laetitiae consecrantes: me ficus adhuc, id est, illecebrosa deliciarum obumbrat prurigo mundi, humilis ad altitudinem, fragilis 147 ad laborem, mollis ad usum, sterilis ad fructum. 4. Ac fortasse miretur aliquis cur scribere audeo, qui loqui nequeo. Et explicet, et stylus signet. Quod si nomen Joannis reddidit patri vocem, ego quoque desperare non debeo quod vocem licet mutus accipiam, si loqus quidem generationem juxta propheticum dictum quis enarrabit ? Et ideo quasi servus, Domini familiam praedicabo; immaculatus enim Dominus immaculatam sibi familiam etiam in hoc pleno colluvionum fragilitatis humanae corpore consecravit.Et bene procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat exordium. Natalis est virginis, inte
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti uirga floruit sacerdotis. facile
germinet. Cur autẽ desꝑandũ qđ dñs lo¬¬
quat᷑ in hominib qui. ẽ. locutꝰ insentibꝰ
Ds̃ nec rubũ. ẽ. dedignatꝰ. atq utinã meas
qͦq illuminet spinas. Erunt fortasse qui
etiã inris seritib aliquẽ mirent᷑ lucere
fulgorem.Erunt qͦs spina nr̃a nonuret.
Erunt quib de rubo audita uox nr̃a soluat
de pedib calciamentũ ut impedim̃tis cor¬
poralib exuat᷑ mentis incessus. Sed hȩc scõꝵ
merita uirorũ. Utinã me subilla infru¬
Etuosa adhuc ficu iacentẽ exaliqua its
parte respiceret. ferret post triennium
fructꝰ & nr̃a ficus. Sed unde tantũ pecca-¬
torib¬
speiꝰ Utinã saltem ille euangłicꝰ dominice
cultor uinee ficũ nr̃am fortasse iam uissus
abscidẽ. remittat illam & hoc anno.usq dũ
fodiat & mnittat cofinũ stercoris. neforte de
t̾ra suscitet inopem & de stercore erigat pau¬

Expanded text:
Testamenti virga floruit sacerdotis : facileTestamenti virga floruit sacerdotis : facilegerminet. Cur autem desperandum quod Dominus loquatur in hominibus, qui est locutus in sentibus ? Deus nec rubum est dedignatus. Atque utinam meas quoque illuminet spinas! Erunt fortassis qui etiam in nostris sentibus aliquem mirentur lucere fulgorem, erunt quos spina nostra non urat; erunt quibus de rubo audita vox nostra solvat de pedibus calceamentum, ut impedimentis corporalibus exuatur mentis incessus. 3. Sed haec sanctorum merita virorum. Utinam me sub illa infructuosa adhuc ficu jacentem ex aliqua Jesus parte respiceret! ferret quoque post triennium fructus et nostra ficus . Sed unde tantum peccatoribspei? Utinam saltem ille Evangelicus Dominicae cultor vineae ficum nostram fortasse jam jussus excidere, remittat illam et hoc anno, usque dum fodiat, et mittat cophinum stercoris; ne forte de terra suscitet inopem, et de stercore erigat pau
Abbreviated transcription (Latin):
dio expressa. plurimum instructionis
conferat:¬
IIXTA cęlestis sententiã ueritatis.
uerbi totiꝰ qđcunq ociosi fuerimꝰ lo¬
cuti habemꝰ prestare rationẽ. uł si
unꝰqͥsq seruus credita sibi talenta gr̃ȩ spũ-
crescentib multiplicarent᷑ usuris intra
t̾rã suã uł quasi timidus foenerator uł
quasi auarꝰ possessor absconderit. non
mediocrem dño reuertente offensamin¬
cidet: uire nob̾ uerendũ. ẽ. quib licet.
ingeniũ tenue. necessitas tam̃ maxima.
eloquia dĩ credita popłi foenerare m̃tibꝰ. ne
uocis quoq nr̃ȩ poscat᷑ usura. presertun cũ
studiũ a nob̾ dñs non ꝓfectũ requirat. Unde
scribendi aliqͥd sententiȩ fuit. Maiore siqͥdẽ
iber enĩ ñ erubescit quidem ingenio diffusud
nẽ meditari audeo. Nam uolente dõetiã
asina locuta ẽ. Sed si m subistiꝰ scłi onerib con¬
stituto assistat angłs. ego qͦq muta diuora la¬
inilla asina soluit nature . Inarcha ueteris

Expanded text:
dio expressa plurimum instructionis dio expressa plurimum instructionis conferatxta coelestis sententiam veritatis , verbi totius, quodcumque otiosum fuerimus locuti, habemus praestare rationem: vel si unusquisque servus credita sibi talenta gratiae spircrescentibus multiplicarentur usuris, intra terram suam vel quasi timidus fenerator, vel quasi avarus possessor absconderit , non mediocrem, domino revertente, offensam incidet; jure nobis verendum est, quibus licet ingenium tenue, necessitas tamen maxima eloquia Dei credita populi fenerare mentibus, ne vocis quoque nostrae poscatur usura: praesertim cum studium a nobis Dominus, non profecd sententia fuit. Majore siquidem liber enim non erubescit. 2. Et quidem ingenio diffisus,nem meditari audeo; nam, volente Deo, etiam asina locuta est . Quod si mihi sub istius saeculi oneribus constituto assistat angelus, ego quoque muta diu ora laui in illa asina solvit naturae. In arca veteris
Abbreviated transcription (Latin):
ebas cibos. Hoc. ẽ. Non potest sustineri istud.
quia unanimis appetisti eũ qui tͥ donauerat
gram. Nam sunimicus m̃s maledixisset
mͥ. sustinuissem utiq & ab eo qui me ode¬
rat abscondem me.Inimicus uitari potest.
amicus non potest. si insidiari uelit. Illum
cauemꝰ cui non committimꝰ consilia nr̃a. hunc
cauere ñ possumꝰ cui cõmisimꝰ Itaq ad acer-¬
uandã peccati iniidiã ñ dixit. tu uͦ seruus
m̃s apłsm̃s. sed unanimis nis. Hoc. ẽ. Non m̃s
qui scõ iob non detulissent: ignoscere his
ꝑ amicũ maluit. ut amicicie suffragium
iob. & dñs ignouit. ꝓfuit illis amicicia. quib
filii. quȩ custodiatis inanimis urĩs. Quȩ
utrum aliqͥd ꝓfectus habeant. uos ꝓba¬
bitis. Interim copiam multam exemploꝵ
afferent. Nam ꝓpe omĩa maiorũ exempla.
plurima quoq dicta. his trib inclusa li¬
bris tenentur. ut si sermonil deferat gr̃ȩ:
series tamen uetustatis. quodã compen-¬

Expanded text:
ebas cibos ! Hoc est, non potest sustineri istud, ebas cibos ! Hoc est, non potest sustineri istud, quia unanimis appetisti eum, qui tibi donaverat gratiam: Nam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique ; et ab eo 142 qui me oderat, absconderem me. Inimicus vitari potest, amicus non potest, si insidiari velit. Illum cavemus cui non committimus consilia nostra: hunc cavere non possumus, cui commisimus. Itaque ad acervandam peccati invidiam non dixs meus; sed: Unanimis meus; hoc est, non meus, qui sancto Job non detulissent, ignoscere his per amicum maluit, ut amicitiae suffragium Job, et Dominus ignovit. Profuit illis amicitia, quibus filii, quae custodiatis in animis vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exemplorum offerunt: nam prope omnia Majorum exempla, plurima quoque dicta his tribus inclusa libris tenentur; ut et si sermo nihil deferat gratiae, series tamen vetustatis quodam compen
Abbreviated transcription (Latin):
uob. Dedit formã amiciciȩ quã sequaniur.
ut faciamꝰ amici uoluntatẽ. ut aꝑiamus secre¬
ta nr̃a amico quȩtunq inpettore habemus &
illius archana non ignoremꝰ. Ostendamꝰ illi nos
pectus nrm̃. & ille nob̾ aꝑiat suũ.Idõ inquit
uos dixi amicos. quia om̃ia quȩcunq audiui
apatre meo. nota feci uob̾. Nichil gͦ occultat
amicus. Siuerꝰ ẽ: effundit animũ suum.
sicut effundebat mysteria patris dñs itis.
Ergo qui facit mandatũ dĩ. amicus. ẽ. hoc
honoratus nomine. Qui .ẽ unanimis. ipse
amicus. ẽ. qđ unitas animorũ inamicis sit.
Neq quisquã detestabilior: quã qui amiciciã
leserit. Unde inꝓditore dñs hoc gratissimũ
inuenit quo eius condemnaret ꝑfidiam:
qđ grẽ uicem non rep̃sentauerit. & conui-¬
uiis amicicie uenenum malicie miscuerit.
taq sic ait. Tu uͦ homo unanimis m̃s & dux
m̃s & notus m̃s. qui semꝑ mecũ dulces capi¬

Expanded text:
vobis . Dedit formam amicitiae quam sequamur, vobis . Dedit formam amicitiae quam sequamur, ut faciamus amici voluntatem, utaperiamus secreta nostra amico quaecumque in pectore habemus, et illius arcana non ignoremus. Ostendamus illi nos pectus nostrum, et ille nobis aperiat suum. Ideo, inquit, vos dixi amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, sicut effundebat mysteria Patris Dominus Jesus. 136. Ergo qui facit mandata Dei, amicus est; et hoc honoratur nomine. Qui est unanimis, ipse amicus est: quod unitas animorum in amicis sit: neque quisquam detestabilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore Dominus hoc gravissimum invenit, quod ejus condemnaret perfidiam, quod gratiae vicem non repraesentaverit, et conviviis amicitiae venenum malitiae miscuerit. Itaque sic ait: Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui semper mecum dulces capi
Abbreviated transcription (Latin):
adquẽ animũtuũ adiungas atq applices
& ita misceas. ut unum uelis fieri exduobꝰ.
nichil ipse commodi tui causa inhonestum
petas: Non enĩ uectigalis amicicia. ẽ. sed ple-¬
na decoris. plena grẽ. Uirtus enĩ. ẽ. amicicia
non questus. quia nonpecunia parit᷑ sed grã
nec licitatione precior. sed concertatione
beniuolentiȩ. Deniq meliores amiciciȩ It̃
inopum plerunq quã diuitũ. Et frequent̃
diuites sine amicis sunt. quib abundant
pauꝑes. Non . ẽ. enĩ uera amicicia. ubi.ẽ. fal¬¬
lax adulatio. Diuitib itaq pleriq assenta¬
toriȩ gratificantur. Erga pauꝑem nemo
simulator.ẽ. Uerũ.ẽ. quicqͥd defert᷑ patiꝑi.
Huius amicicia inuidia uacat. Quid amici-
amicos de iniquo mammona: qui recipiant
uos in ȩt̃na tab̾nacula sua. Ipse nos ds̃ ami¬
cos exseruulis facit. sicut ipse ait Iam uos
amici mei estis. si feceritis quȩ ego prȩcipio

Expanded text:
ad quem animum tuum adjungas atque applices, ad quem animum tuum adjungas atque applices, et ita misceas, ut unum velis fieri ex duobusnihil ipse commodi tui causa inhonestum petas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est enim amicitia, non quaestus; quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. 134. Denique meliores amicitiae sunt inopum plerumque quam divitum: et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque plerique assentatorie gratificantur: erga pauperem nemo simulator est. Verum est quidquid defertur pauperi, hujus amicitia invidia vacat. 135. Quid amiciuo mammona, qui recipiant vos in aeterna tabernacula sua . Ipse nos Deus amicos ex servulis facit, sicut ipse 141 ait: Jam vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio