comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuis se ñ possit ahnuere nam ec aduentus et passio eius exlege est optem perare t timer
eucingelio ipse noluerit. Ait enim Scio quia bomo durus ẽ metis ubi non seminastiet colligis
ui nonsparsisti. Rerum p̃sentium natura non defert messem esse sine semine. et colligi
quae sparsa non fuerint sed totus spiriatilis hic sermo est .÷ Diximus enim hunco
populum ẽẽ delege non ignor tintem dñi aduentum eegentium sclutem sed infidelem
quippe qui scicit metendos illic iusatiae fructus ib lexfacit nonsit et colligendos ex genab
quinon ex abrahes int sarpe dispers et idurco durũs hic homosit. Scibcet sinelege
iusai ficeturus si ne dispersione collecturus et sinesctione messurus
sibitalentum suffoderit cum sciree m̃surũ ẽẽ si ne semine. Et collecturum ẽe quȩ ñ
spansis set sed potius oporaius se eum nũ mularus dare id ẽ uniuerso gonem bominũ qđ sc̃ii n¬

Expanded text:
fuisse non possit abnuere nam et adventus et passio ejus ex lege est, obtemperare tamen Evangeliis ipse noluerit. Ait enim: Scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti . Rerum praesentium natura non fert messem esse sine semine, et colligi quae sparsa non fuerint: sed totus spiritalis hic sermo est. Diximus enim hunc populum esse de lege, non ignorantem Domini adventum et gentium salutem; sed infidelem: quippe cum sciat metendos illic justitiae fructus, ubi lex sata non sit, et colligendos ex gentibus, qui non ex Abrahae sint stirpe dispersi: et idcirco durus hic homo sit, scilicet sine lege justificaturus, sine dispersione collecturus, et sine satione messurus.sibi talentum suffoderit, cum scire messurum esse sine semine, et collecturum esse quae non sparsisset: sed potius oportuisse eum nummulariis dare, id est, universo generi hominum, quod saeculi n
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pedit quibio noluit audire quod iussit Qui tompus congnue penitentiȩ
ꝑdidit Frustra ante regni ianuam cum precib: uenit Hino et enim ꝑsalomonẽ¬

Expanded text:
quod petit, qui hic noluit audire quod jussit, qui tempus congruae poenitentiae quod petit, qui hic noluit audire quod jussit, qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc est enim quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
eelcrum Nonenim postiudicium patet precum aut meritor locii Osi sapere incardis
quiciduentu suo elementa concutit. in cuius conspecti caelum cum ternti coniromescit
Vnde etiam perprophetim dicitur. Ad huc semel et ego mouebo non solum terrti
sed eticm caelum. Ad cuius excimen omne genus humanium deducitur cumaduind¬
cam malox remunerttionemq: bonorum angeli rchangoli trim orinapats¬
cotduicio tenien fsub seceritur Tuncerm iaruci iugentib: claudtur quae modo
qr nequa quam tunc ueniam in qnit qui modo aptum ueni perdit tempus Tinc sub¬
respondens euit nAmen dico uobis nesciouos Non dictum ẽ qu addemerin oleurt
eu ideo itolli gendesurg nulla iam remanente decilienis saudib gtudio in angus¬
tusset inconis assliccionib redine adim plorcitionem dĩ Setima gnado eucrigu
ueritis pose uidiciu t uuntente uidicium in efstibilis miseni cordia proroget
ẽ. Itaq: respondens uit. Amen dico uobis nescio uos Ibi iã a dño ñ potest mereri

Expanded text:
elorum. Non enim post judicium patet precum, aut meritorum locus. O si sapere in cordis qui adventu suo elementa concutit, in cujus conspectu coelum et terra contremiscit. Unde etiam per prophetam dicitur: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Ad cujus examen omne genus humanum deducitur, cum ad vindictam malorum remunerationemque bonorum, angeli, archangeli, throni, principatsui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo n erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perrespondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Non dictum est quod emerint oleum, et ideo intelligendae sunt nullo jam remanente de alienis laudibus gaudio, in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem Dei. Sed magna est ejus severitas post judiAt ille respondens, ait: Amen dico vobis, nescio vos. Ibi jam a Deo non potest mereri
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum commissa noplangimus sed etam quae defleantur augemus. Et si aliqua nos
ciegri tudo cormpiar: si signa cegritudinis uicinm mortem denuncĩant inducias uiuendi

Expanded text:
non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducia
Abbreviated transcription (Latin):
ultimi temporis quo uenturus est sponsus sed suce quisq dormitionis horum nesat. Quisquis
aitem pcinatus ẽ usq ad somnum idẽ qͥ usq: ad mortom quae omnib: debetur paratus
inuenietur eatm cum illauex mediee nocte sonuerit quia om̃s iugilaturis unt. Vnde cipte
quoque genercilis ad discipulos exor attio sub infert᷑ cimdiutor. Vigilaae itaq quia nes¬
utis diẽ neq horã. Namquia post peccata dr̃ penitentiam suscipit. sisciret quisq dep̃ sentis
sđo quo tempore exiret. cliud tempus uolupaitib: ceq ciliud penitentiae ciptare poruis sec¬
d ea qui penitemi uenim spondit peccantidiem cecistinem non promisit. Semper ergo
extremum diem debemus detuere quem nem quam possumus praeuidere. Ecce hunc ipsũ
diem ip quo loquimur ad indutias conuesnonis aecepimꝰ Et tum̃ mala q̃ fecimꝰ flere recuscimꝰ

Expanded text:
ultimi temporis quo venturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. Quisquis ultimi temporis quo venturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. Quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est, usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus invenietur etiam cum illa vox media nocte sonuerit, qua omnes vigilaturi sunt. Unde aperte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque quia nescitis diem neque horam. Nam quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae parare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce nunc ipsum diem in quo loquimur, ad inducias conversionis accipimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus;
Abbreviated transcription (Latin):
gent et nor inuenient me. etcȩ aperir clamant. et nepulsionis suȩ dolore compub¬
sce appellationem dominannis in geminant dicentes. dñe dñe a perinob. pre¬
ces offerunt sed nesciu asur qr tunc uelut in cognitos ds̃ deserit quos modos suos ꝑ
uĩ meritum ñ cignoscit Nouit dñs eos qui euis suas. Eet quugnorut ignoraibitur Nescit dñs
opertirios iniquitatis. et licet uirgines sint. Et scđm duplicem intelligentiã de corporis
purite et dconfossione uerde glorientur fidei. tam̃ quia oleũ ñ babea scientiaȩ suffici
ets propania qđ ignortiur asponso Ex eoergo qđ infert uigilate utq: qr nescitis diẽ ne¬
horem : dedit intelligi uni uersa quae dixit idẽ deduob: qui inagro suar. Et deduab
molentib Ecdepatre stomiliais quiseruis suis credidit subsitatiã etdecẽ uirginibi
Ideo pantbolas eẽ premissas ut qr igoramus om̃s iudicudiem sollicite nobis lumer
bonoꝵ operũ preparemus nedũ ignontunus iudex ueniat Non enimta sum modo illiu

Expanded text:
gent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per  vobis, nescio vos. Novit Dominus eos qui ejus sunt, et qui ignorat, ignorabitur . Nescit Dominus operarios iniquitatis: et licet virgines sint, et secundum duplicem intelligentiam de corporis puritate, et de confessione verae gloriantur fidei ; tamen quia oleum non habent scientiae, sufficit eis pro poena quod ignorhoram, dedit intelligi universa quae dixit, id est, de duobus qui in agro sunt, et de duabus molentibus, et de patrefamilias qui servis suis credidit substantiam, et de decem virginibus, ideo parabolas esse praemissas, ut quia ignoramus homines judicii diem, sollicite nobis lumen bonorum operum praeparemus, ne dum ignoramus, judex veniat. Non enim tantum modo illius
Abbreviated transcription (Latin):
ri cordiaoius. quiper prophetum dicit nolo mortem pecaatoris sodutconuertatur et
uiuat nenos adiudicundum ueniens imparcitos inueniat. adhuc ciliud deecdem reponn
bonasua. Quis iteq iste bomo qui peregre profici scir nisi redem ptor nr̃t qui in ea carne
quam assũpsertit abut inccclum carnis enim locus proprus terraẽ. Quaequasi peregrina
dicitur dum ꝑredemptorem nr̃m incuelo collocatur Sed homo istae peregre proficiscens
seruis boncisua tradidit quia fidelib: suis spiritailia dona concessit : Ex qui dedĩquinq

Expanded text:
ricordia ejus , qui per prophetam dicit : Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat , ne nos ad judicandum veniens, imparatos inveniat, adhuc aliud de eadem re ponibona sua. Quis itaque homo est qui peregre proficiscitur nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum. Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrinam ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni dedit qu
Abbreviated transcription (Latin):
enim tribulatiomultis tribulationib p̃uenitur. Et ꝑcrebra mala quae p̃ueniunt in dicant᷑
mala ꝑ petua quae subsequentur. Et ideo post bellu Et seditiones non faatm finis quia multa
debent mala p̃currere ut mclumueniant sine finenuntiure. sed cum multa signa ꝑturbationis
dicta sunt. Oportetut eorum considerationem breuiter ꝑ singula ꝑstringamus quia nec esse
tem ecceꝑ turbatio hominum Erunt terrȩ matus magni ꝑloca. et cerespectus irae desuper
erunt pestilentiae. Ecceina equalitites corporum erit fumes eccesterilitas terrȩ terro¬
resq decaelo et tempestutes. ec ceina equalitas eris Quia ergo omnia consummanda
sunt ante consummationem omnia ꝑturbntur. Et qui in cunctisdelinquimus incunctis feri¬
mur ut impleatur quod scriptum .ẽ. Pugnabit propatria orbis terrarum contra in sen¬

Expanded text:
 tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur  tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse tem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent seditiones adciues. Quae utraq a tempore dominicae passionis in populo iudaeorũ
qui sibi prosaluatore xpõ seditiosum latronem elegit. satis suꝑq: constat abundasse. sed his ad¬
uentuntib apłi ne terreantur. Nehiero solimam iudeamq: deserant admonentur. Quia uide lic&¬
non stactim finis quae in quadragesimum potius differenda sit annum id ẽ desolctio prouintiae ulti¬
mumq uerbis ac templisequatur excidium. Consurget enimgens ingentem et regnum in regnum
que dolores quib: omnis ẽ uastata immo erasa prouintia: hoc ẽ tempore iudaicȩ seditionis ad lit¬
tercm contigisse. Potest ueromrstice regnumsuꝑregnum et pestilentia eorum quorum sermoser¬
pit ut cancer. Et fames audiendi uerbidĩ et commato uniuerse terrae et auera fide sepcratio
in hereticis magis intelligi qui contrase inuicem dimicantes ecclesiae uiccoriam fecciunt. Vltima

Expanded text:
pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore Christo seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. Sed his adventantibus apostoli ne terreantur, ne Jerosolymam, Judaeamque deserant, admonentur, quia videlicet statim finis, quae in quadragesimum potius differenda sit annum, id est desolatio provinciae, ultimumque urbis ac templi sequatur excidium. Exsurget autem gens contra gentem, et regnum super regnum, sque dolores, quibus omnis est vastata, imo erasa provincia, hoc est tempore Judaicae seditionis, ad litteram contigisse. Potest vero regnum super regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer, et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Ega sum ap̃s et reliqua Multi etiam inminen tehiero solimorum excidio principes exatere qui se
porib: apłorum heresi archae prodiere Quiint̃ alia plurima ueritaa contraria diem dnĩ in sta
maria erant aminimousq adm aeximumdicentes hic ẽ uirtus dĩ quae uocatur maga eo qđ
multo tempone maicissuis dementasset eas. Qui etiam se magnum dĩ eẽ dicebatur uirtute
Haec quoq intercetera in suis uoluminibus scripta dimittens. Ego sums peciosus ego paraditus
pus ẽ. Nunc cutem antix pĩ multi sunt Ego cuitemreor omnes heresi arches antixp̃as esse.
et sub nominex pĩ eadocere quae contraria xpõ sint N ec mirum si aliquos ab hisuideamus seduci Cum
ddns dixerit et multos seducent. Auditurienim estis p̃lia et opiniones p̃liorum. uidetene curbe¬
mini Oportec haec fieri sed nondum ẽ finis Pensanda sunt uerba redemptoris nr̃ĩ ꝑ quae nobis
aliudinterus aliud exterius pcessuros denuntiat. Cumigitur haec fieriui derimus neputemus diẽ¬

Expanded text:
et multos seducent. Multi imminente Jerosolymorum excidio principes exstitere qui se poribus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima, veritati contraria, diem Domini praemaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur magna, eo quod multo tempore magicis artibus suis dementasset eos . Cum audieritis auteAl. et caetera in suis voluminibus scripta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, rus est, nunc autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec fierialiud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pe
Abbreviated transcription (Latin):
cnm non etratis ne in trocuntes sintis intrare habent scribae et pharis a ei leeis propbe carũ que no
prepsuuh tredicatũ doctrinae sinilatione abscondunt et predam desabiecta sibi lebea eredura
necipsi in troeunt in regnacaelorum nec cosq poterant initrare permittunt : hec ẽ quo dinosẽ
propheta dñs arguit dicens. Absconderunt sacer dotesuniã interfecer sicuna etonsum sacesis¬
dotes non denuntubi endns uelcer teomnis magister qui uerbo aedifeat es candalitat malis
ocerib disapulos sũos claudit ante eos daudit ante eos regnũ caelorusaquobis serib sact ũ faciti¬

Expanded text:
enim non intratis nec introeuntes sinitis introire. Habent scribae et Pharisaei legis prophetarumque notitiaenim non intratis nec introeuntes sinitis introire. Habent scribae et Pharisaei legis prophetarumque notitiaprophetis praedicatum doctrinae simulatione abscondunt, et praedam de subjecta sibi plebe appetunt, nec ipsi introeunt in regna coelorum, nec eos qui poterant intrare permittunt. Hoc est quod in Osea propheta Dominus arguit dicens: Absconderunt sacerdotes viam, interfecerunt Sichiest Dominus? Vel certe omnis magister, qui verbo aedificat, et scandalizat malis operibus discipulos suos, claudit ante eos regnum coelorum. Vae vobis, scribae et Phari
Abbreviated transcription (Latin):
peruersos pls aequalitas quã disciplinacustoditur quia enim falsa pieate superatus ferire heli
delinquentes filios noluit apud districtum iudicem sẽmeaipsum cũ filiis crudeli dam natione ꝑcus pet
undenecesse ẽ utrectorem subditis et matrẽ pretas. et patremexibeat disciplina ad oue interhaeo
sollicita circums pectione prouidendum neaut districtiorigida aut pietas sit reuusia &¬
quis ecoram bominibus exaltat hamiliabitur aut quise in cons pectu hominum humilat exal¬
tabitur ab eis sede contrario nonnum quam qui se uel inapice dignitatis uelinalia qualibet ad qui¬
renda gloria subleuat u sque infinem exaltari noncessat similiter ethumilis quilibet acuerecundus
in quacontemtus est usque aduite terminum mediocritate perseuerat. Etideo uxta ueritatis sen¬
tabiter abeo Va e uobis scribae etpharisaei hr̃ pocrite quicdauditis regnumcaeloru ante lemurs aueno

Expanded text:
perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur, quia enim falsa pietate superatus ferire Heli perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur, quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissaqui se coram hominibus exaltat humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter ac humilis quilibet ac verecundus in qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat; et ideo juxta Veritatis sentabitur ab eo. II. Vae vobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia clauditis regnum coelorum ante homines: vos
Abbreviated transcription (Latin):
dominari subiectis seque abeis gaudeant sũ peruacuis laudibus at tolli sedadexemplũ regisaeen
quaisi iumores eis quibus regendis presunt efficiantur ac mimstri Quia quicum que uult fratrem
pne uenire regnando necesse ẽ ut illũ preueniat obsequendo sicuta płs ait : honorae inuicẽ preueni
entes uincateũ officus ut possit uincere sc̃itate: At tamennecesse ẽ ut scbenengentib ꝑhumilita¬
tesint socu quatenus contra delinquentiũ uitia ꝑtelũ iustitiae sinterecai. Vecebonis innullo sẽ pre¬
ferant eccum prauorum culpaexut potestatẽ priotini sui prioratus agnoscant. Nȩ enini amte¬
sidentis ammus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur recteꝑquendam sapientẽ
dicitur. Oucem e comst̃ tuerunt noliex tolli sedesto imillis quasiumis exillis. hincediam peati sart
non dominantes inclero sed forinas factigregi Et tamen nonum quam grauius delinquitur sint̃

Expanded text:
dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed ad exemplum regis aeterni, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed ad exemplum regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius necesse est ut illum praeveniat obsequendo, sicut Apostolus ait: Honore invicem praem necesse est ut sic agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonunquam gravius delinquitur, si inter
Abbreviated transcription (Latin):
onemeuorcet ea patrem nolite uocare uobis superterram. Vnus est enim pater uestenraqui
inarlis et cecuocimim magistn quia magis teruesterunus er tertpia Meioaent¬
Querituinequare aduersum hoc preceptũ doctorem gentium apłs essẽ sedixerit autquornodo uul¬
gato sermono maxime in palostinae et aegrptui monas terii. semuicem patres uoce peuquod
su soluitur aluid essenatura patrem uel magis trum aliudindulgentia nos iubominen
patrẽ uocamus honorem aecati deferimus non auctorẽ nrãe ostendimus uitae quianec initiũ
uitae ex his habemus sed transitum uitae pereos accepimus Magister quoq dicitur exconsor¬
dicipulis ut lucas resent pius magis tereos noninite contentioms arguit sed formã quã sequati¬
sequantur humilitatis modestaratione describit In quat amen forma optinenda maiores et pro¬
cessores id est doctones aecclassae non minima discretione opris habenT ne ui delicet regum gentiũ instar

Expanded text:
qui in coelis est. Nec vocemini magistri, quia magister vester unus est Christus. Nec magisDeo. Quaeritur quare adversum hoc praeceptum doctorem gentium apostolus esse se dixerit; aut quomodo vulgato sermone maxime in Palaestinae et Aegypti monasteriis se invicem Patres vocent. Quod sic solvitur: Aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus non auctorem nostrae ostendimus vitae; quia nec initium vitae ex eis habemus, sed transitum vitae per eos accipimus. Magister quoque dicitur ex consordiscipulis, ut Lucas refert, pius magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit . In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est, doctores Ecclesiae non minima discretione opus habent, ne videlicet regum gentilium instar
Abbreviated transcription (Latin):
illum preomnib: et in omnib: diligentes qui seipsum nobis ettilim̃tũ prestct nondeficiamus inuia
et premium seruat ut uudetimus in patria : permensurcm ergo tritici. ex primitur modus uerbi
Alta et enim quaeq: debent multis audientib: contegi. et uix paucis aperir. Necum augusto
cordi incapabile aliquid tribuitur. extra fundatur. Hinc moyses a secreto dĩ exienscorus¬
cantem faciem coram populo uelat. Quia nimirum turbis claritias intimae arcbana nonin¬
dicat proqualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum ut ad sua singulis con¬
gruat et tamen a communis aedificationis artenum quam recedat: Bectus illeseruus quem
cũ uenerit dñs eiꝰ inuenerit sic sacientem : Amen dico uobis qñm suꝑ om̃a bona sua consatu& eũ

Expanded text:
illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis et alimentum praestat ne deficiamus in via, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Per mensuram ergo tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Beatus ille servus quem, cum venerit Dominus ejus, invenerit sic facientem. Amen dico vobis, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
Serui ergo patris samilias et dispensaitores dñii sumus ut conseruis cibum quem a
dño accepimus erogemus : Vt det illis cibum in tempore. Exemplum patris familiae hoc
ministreq conseruis in tempore cibaria doctrinarum. Qui uero sit cib: quaeue m̃ sura uxt
rã fidei quã ergo m̃surũ uł cibũ xp̃s nuncupat ipsa m̃ surũ fidei pauli appelict ut agoscamu
ñ aliũ eẽ cibũ spiritilem uł triticũ iuxtalucã quã xp̃iane fidei uener abilesaicramensum
Hunic cibũ uł triacim̃ surũ sacerdotes in nomine dñ erogua. quotiens in luminatidonogratiȩ
spiritalis scđm regulam uerefide disputunt. Et eundem cibum uł triticim̃ surã ꝑdominicos
dispens atores fideles accipiunt cũ cotidiȩ ꝑdĩ stimulos uerbum ueritatis audiunt Deipsa ergotritio
bonae uitȩ sumuns ut ad aeternȩ uitȩ p̃mia peruenire possi in illũ credentes in illũ spertriter

Expanded text:
Servi ergo patrisfamilias et dispensatores Domini sumus, ut conservis cibum quem a Domino accepimus erogemus. Ut det illis cibum in tempore. Exemplum patrisfamilias, hoc ministrent conservis in tempore suo cibaria doctrinarum. Quis vero sit cibus, quaeve mensura, juxta ram fidei . Quam ergo mensuram vel cibum Christus nuncupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat, ut agnoscamus non alium esse cibum spiritalem, vel triticum, juxta Lucam, quam Christianae fidei venerabile sacramentum . Hunc cibum vel tritici mensuram sacerdotes in nomine Domini erogant, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputant. Et eumdem cibum, vel tritici mensuram per Dominicos dispensatores fideles accipiunt, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis audiunt. De ipsa ergo tritici bonae vitae sumunt, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possint, in illum credentes, in illum sperantes,
Abbreviated transcription (Latin):
erit illa dies cum unus quisq: pro semed ipso sollicitus erit In illo et enim diclosa
unius cuiusq uix sufficit. Quanto minus et sibi et proximo : unde et protinus per
increpationem subditur ⁊te potius aduendentes et emite uobis N on consiluem
dedisse puttinde sucit ssederim etuecirum ex obliquo comme morus se uendliaenim¬
oleum adula tores qui siue salsa sue ignonatã laudando in errorem animesmđ euum
suei secunicie tudicittm quam fatus conciluuido a liquam detis mercedem̃ siue ciboꝵ
siue pȩcunicie siue honoris siue ilicuius commodi tẽporalis accipius nincellisnerioo
aiusto quam a peccatore laudari Emen dabit inquid meiustus in miseri cordia etar¬
Inpineuce urgo ccput oleum petcauoris cumdem alcet mentem stiuor cidul c sft
solit gaiudia requirentib quia gaudici incerna ñ nouertia uenit llenu iadisa

Expanded text:
erit illa dies, cum unusquisque pro semetipso sollicitus erit. In illo etenim die quoderit illa dies, cum unusquisque pro semetipso sollicitus erit. In illo etenim die quoduniuscujusque vix sufficit, quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subditur: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex obliquo commemorasse. Vendunt enimtoleum adulatet eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non a justo, quam a peccatore laudari: Emendabit, inquit, me justus in misericordia, et arImpinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Ite solita gaudia requirentibus, cum interna non noverunt, venit ille qui judica
Abbreviated transcription (Latin):
tur quearũ opera quaeclarabominib: foris apparuerti in aduentũ uidicis intusobscura
Et adõ recributonem ñ in ueniurit qr pro eis receper ab hominib: laudes quasa mauer
quidẽ ẽ autem quod tunc aprudentib oleum petunt: nisi quod inaiduentuuidicis cum se
intus uacuas in uenerit. Testimoniũ foris quaerunit. Qosia sua fiducia decepte proxi¬
mis dicanit quia nos quasi sine opere repelle conspicitis. dicite denr̃is operib: quidu idis¬
tis: Responderunt prudentes dicentes Neforte non sufficiat nobis et uobis. Hoc nion
de auaritia. detimore responderat. Unus quisq: enim pro operib: suis mercedem
recipiet neq possunet indie iudicialiorum uirtutes. Ali orum uitia sub leuare
Et quomodo tempore babyloniae captiuitatis hieremias pec catores adiuuare
Nori potuit Et diciur adeum ne ora ueris propopulo isto sic formido losci

Expanded text:
tur, quia eorum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu Judicis intus obscurantur, tur, quia eorum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu Judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non inveniunt. Quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt, ac sua fiducia deceptae proximis dicunt, quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Responderunt prudentes, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. Hoc non de avaritia, sed de timore respondent: unusquisque enim pro operibus suis mercedem recipiet, neque possunt in die judicii aliorum virtutes aliorum vitia sublevare. Et quomodo tempore Babyloniae captivitatis Jeremias peccatores adjuvare non potuit, et dicitur ad eum, Ne oraveris pro populo isto , sic formidolosa
Abbreviated transcription (Latin):
rebe encinditionon a pestolicam permansisse ut die nigilicra paschȩ antancetis mediespa¬
tem eopulas dinntere non licet Expectuntes aduentũ xp̃i. Et postquã illud tempus tran¬
sierto securitttem pͥsumpta festũ cunctis agentib: diem. Vnde etꝑsalmistti dicebat. Medici
noc te sungebam ad conficendum tibi superiudicia iustitiae tuie tuncsurrexerunit
reprobi a somno suae mortis excitiatur. Lam pades ornant qr suc secum opera nume¬
rttbi proquib: aeternam recipere beatitudinem expecuint. Fatuae autem sapientib
dixer̃. Oate nob̵ deoleo ur̃o qr lãpades nr̃ae extinguntur. Quaelam pades sucis comquae¬
suntur extingui. ostendunt eas exparae lucere. Et tamen non babent lum̃ indficiens nec
opera perpedua Siquis igitur habet animam uirginalem. et amator ẽ pudicitiae: ñ
debec medio crib: eẽ contenti: quȩ cito ex olescuas Et orto caumate are ificiua. sed perfec¬
tus uirtutes sequatur ut lum̃ habetit sempitnũ. Ergolãpades fatuarũ uinginũ extingun¬

Expanded text:
Paschae ante noctis mediae spatium populos dimittere non liceat, exspectantes adventum Christi. Et postquam illud tempus transierit, securitate praesumpta festum cunctis agentibus diem. Unde et psalmista dicebat: Media nocte surgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae. Tunc surrexeruntreprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Fatuae autem sapientibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae extinguuntur. Quae lampades suas conqueruntur extingui, ostendunt eas ex parte lucere, tamen non habent lumen indeficiens, nec opera perpetua. Si quis igitur habet animam virginalem, et amator est pudicitiae, non debet mediocribus esse contentus, quae cito exolescunt, et orto caumate arefiunt, sed perfectas virtutes sequantur ut lumen habeant sempiternum. Ergo lampades fatuarum virginum exstinguun
Abbreviated transcription (Latin):
seruitiũ usib: ecclesiȩ. Vnaq̃q enĩ hui mundi cctiomala ẽ q̃ dũ multascuras c̃gerit humanas istes qali
ꝑgirũ uertit. atq: exse uelut farinas proicit quiainquieto cordi sememinutissimascogititiones
eignit. Vnaussumet᷑ et altera relinquet᷑. Assumet᷑ eu pars q̃ conubiu propt̃ amorẽ tuntũ eneriis
exertuerit. Relinquet aut̃ q̃ coniugiis obinlecebrus carnis seruierit trena uero siqͥuecdesȩ uel
pauperibi abitulerit id eo fecerit ut quasi redemptod nõ his amplius abundet. Duo inlecto unꝰ assumet᷑
q̃ illorũ quies lecti nomine simificua ẽ Vnꝰ assumet᷑ et ult̃ relinquet᷑ non quusi deduob hominib:
dictũ ẽ sed de duob generib: affectionũ Quieni ppt̃am̃ eainentȩ studuerit ut sinesollicitudine in uens

Expanded text:
bent usibus Ecclesiae. Unaquaeque enim hujus mundi actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi bent usibus Ecclesiae. Unaquaeque enim hujus mundi actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia inquieto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. Una assumetur, et altera relinquetur. Assumetur ea pars quae connubia prensaverit. Relinquetur autem quae conjugiis ob illecebras carnis servierit; terrena vero si qua Ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo fecerit, ut quasi redempto Domino his amplius abundet. Duo in lecto, unus assumetur, Quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur, et alter relinquetur, non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de du
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sum mationis atq iditi duo in agroparit̃ inueniuntur eundem habentes laborẽ Et quas ipa¬
rem sem̃tem sed fructus laboris non aeq recipientes significat cutem eos qui operant᷑ in
ecclesi e ministeriotumquum in agro dĩ cuisuus agricola dicebut. Dĩ agricultura estis Assu¬
metur aut̃ ille quiñ adulterans uerbũ dĩ sed sicut ex dõ coram dõ locutus in xpõfuerit. Qui
uero xom̃ annunti auerit ñ caste sed occasione relinquet᷑ ub eo. Ouȩ molentes in molu una assu¬
metur et un arelinquetur . Molentes appollat eos quiin plebib: constituti regunt᷑ a doccorib:
reti eos expedit et molentes dix̃ propt̃ tempor aliũ negotiorũ orbẽ atq circuitũ : quus tamen
secundũ alium eu angelistum in unomolentes dix̃ in quantũ deipsis reb: et negotus suis p̃bes

Expanded text:
consummationis atque judicii duo in agro pariter invenientur, eumdem habentes laborem, et quasi paconsummationis atque judicii duo in agro pariter invenientur, eumdem habentes laborem, et quasi parem sementem, sed fructus laboris non aeque recipientes. Significat autem eos qui operantur in Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei, cui suus agricola dicebat: Dei agricultura estis . Assumetur autem ille qui non adulterans verbum Dei, sed sicut ex Deo, coram Deo locutus in Christo fuerit; qui vero Christum annuntiaverit non caste sed occasione, relinquetur ab eo. Duae molentes in mola, una assumetur et una relinquetur. Molentes appellat eos qui in plebibus constituti reguntur a doctoriburegi eis expedit. Et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem, atque circuitum: quas tamen secundum alium evangelistam in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus, et negotiis suis praebent
Abbreviated transcription (Latin):
lis sperent iudicem eẽuenturũ . Hoc ẽ enim qđ in paulo legimꝰ quando dixeri pax eo secunitus tunc
nepentinꝰ eis saꝑ ueniet interitus sicatdolor parturientis et noneffugient usq: ad eum diẽ quo intrini¬
uit in ancam noe et ñ cogouerunt donec uenit diluuium ectulitomnes ita et aduent s̃filii hominis
Orsticecuut̃ noe ancã aedificat cũ dns̃ eclesiã deuiris fidelib: quasilignis louigatis adunando cons¬
truit. Quc̃ ꝑfecte c̃summatã in gredit᷑ cũ hanc indieiuditii p̃sentia suȩ uisi mis aeternꝰ babitator
illustrat. sed cũ arta aedificatur iniquilu xuriant᷑ cum uero intrat᷑ incereunt quia quiscis hc
certuntib: insultunt eis illiccoronatis ae terna damnatione plectentur. tunc duoer inagro
unus cissumet᷑ et unus relinquetur. Tunc inquidduoer̃ in agro quando tempor ei delic&

Expanded text:
lis sperent judicem esse venturum. Hoc est enim quod in Paulo legimus: Quando dixerint, Pax et securitas, tunc lis sperent judicem esse venturum. Hoc est enim quod in Paulo legimus: Quando dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus , sicut dolor parturientis, et non effugient. Usque ad eum diem quo introivit in arcam Noe, et non cognoverunt donec venit diluvium, et tulit omnes; ita enstruit. Quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat. Sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, cum vero intratur, intereunt: quia qui sanctis hic certantibus insultant, eis illic coronatis aeterna damnatione plectentur. Tunc duo erunt in agro, unus assumetur, et unus relinquetur. Tunc, inquit, duo erunt in agro. Quando? tempore videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
cipis en grectitarũ dogna coniugia uel alim̃ti damnantur . Cũ in hissuccessionis in illis nature sic̃ posi¬
ta subsidia sed iuxta quod a płsait. Omnia mihilicent sed ñ omnia expediunt immoderatus patius licitorũ
usus arguit᷑ Neq: enĩ qr haec agebant sed quia his secotos dedend odĩ iuditia contemnebunt aqua uelige
penierunt. Quȩritꝰ quomodo supra scriptũ sit . surget enimgens ingentem et regiũ contraregnũ et erun
pestilentiȩ et fames et terrȩ motus et nunc ea futura memorant᷑ q̃ pacis inditias sed aestimandũ uixtu a płm
qđ post pugnas dissensi anes pestilentias stimes et trȩmotꝰ et cetera quib: genus uastit hum anũ brtus
subsecutura sit pax q̃ qui eta omnia repromittat ut fides credentiũ comprobet᷑ utrum transacasma¬

Expanded text:
ncipis Encratitarum dogma conjugia, vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posincipis Encratitarum dogma conjugia, vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posita subsidia; sed juxta quod Apostolus ait: Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt , immoderatus potius licitorum usus arguitur. Neque enim quia haec agebant, sed quia his se totos dedendo Dei judicia contemnebant, aqua vel igne perierunt. Quaeritur quomodo supra scriptum sit: Surget enim gens in gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae, et fames, et terraemotus ; et nunc ea futura memorantur, quae pacis indicia sunt. Sed aestimandum juxta Apostolum, quod post pugnas, dissensiones, pestilentias, fames, terraemotus, et caetera quibus genus vastatur humanum, brevis subsecutura sit pax quae quieta omnia repromittat, ut fides credentium comprobetur, utrum transactis ma
Abbreviated transcription (Latin):
est quia fucit nescire homines id ẽ ñeis prodit qđ inutilit̃ scirent Legiquoq incuiusdat libro filũ
bunc qui hoc loco ponitur ñ unigenitũ sed cdoptiuũ hoc ẽ populũ xpĩanũ uelle intelligi dequo
gdo p̃dicitur egoero illis in patrẽ et ips crunt mibi infilios: Sienim hoc deungnito fitio
poncisseo nũ quam ei angelos p̃posuisset sic enĩ ct neq angolicaelorũ neq: fiuus ostondec
minis Subitũ ceduentus suidiem plurimis affirmat exemplis Ncmq fulgum cito omnia
transuolanti comparauerat. eundem dieb: noȩ uellat secundũ cilium ducange listũ duando
repentinꝰ nortaclib: suꝑuenit interitꝰ equiporat. Sic̃ enĩ erunt indieo illis unte di lumiũ camedeused
etbibentes nubentes et nuptũ tradentes ñ hic iuxta uesanũ martionis et manicheq Et tatiani pri¬

Expanded text:
est, quia facit nescire homines, id est, non eis prodit quod inutiliter scirent. Legi quoque in cujusdam libro filium est, quia facit nescire homines, id est, non eis prodit quod inutiliter scirent. Legi quoque in cujusdam libro filium hunc qui hoc loco ponitur non unigenitum, sed adoptivum, hoc est populum Christianum velle intelligi. De quo a Deo praedicitur: Ego ero illis in Patrem, et ipsi erunt mihi in filios. Si enim hoc de unigenito Filio praedixisset, nunquam ei angelos praeposuisset: sic enim ait, Neque angeli coelorum, neque filius; ostendens minis. Subitum adventus sui diem plurimis affirmat exemplis. Nam quem fulguri cito omnia transvolanti comparaverat, eumdem diebus Noe, vel Loth secundum alium evangelistam, quando repentinus mortalibus supervenit interitus , aequiparat. Sicut enim erant in diebus illis ante diluvium comedentes, et bibentes, nubentes, et nuptum tradentes. Non hic juxta vesanum Marcionis, et Manichaei, et Tatiani pri
Abbreviated transcription (Latin):
etm communicare cumfilio  sed et hoc inferendũ sino uissimũ diem temporũ ignorat et
penultimũ etretrorsũ omnes ñ enĩ potestfieri ut qui primũ ignorut. sciat quid secundũ st
Igitur quia probauimꝰ ñ ignorare filiũ consummationis diẽ . Causareddenda .ẽ. Cur ignora
omnes thesuri in xpõ supientiȩ et scientiȩ sed cibs conditis. Quure abscondit  P ostresur¬
rectionẽ interrogatus ab apłis dedie manifestius respondit. Non ẽ urm̃ scire tempora eom
mentee q̃ pat᷑ posuit in suapotestute quando dic̃ non ẽ urm̃ scire ostondit quod ipse sc̃iat sed ñ
expedit nos se apłis ut semꝑ incert deceduentu iudicis. sic cotidieuuant quasialicdie iudicandi
sintDeniq: et consequens euangelu sermo id ipsum cogit intelligi. Dicens quoq: patrem solũ nos¬
se inpatre comp̃hendit et filiũ. Omnis enimpat̃ filii nom .ẽ. Et quodditũ ẽ nescire filiũ sic dictũ

Expanded text:
eam communicare cum Filio? Sed et hoc inferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, ignorat et eam communicare cum Filio? Sed et hoc inferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, ignorat et pene ultimum, et retrorsum omnes.Non enim potest fieri, ut qui primum ignorat, sciat quid secundum sit. Igitomnes thesauri in Christo sapientiae et scientiae, sed absconditi sunt. Quare absconditi? Post resurrectionem interomenta quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed non expedit nosse apostolis, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi, dicens quoque Patrem solum nosse, in Patre comprehendit et Filium: omnis enim pater, filii nomen est. Et quod dictum est nescire Filium, sic dictum
Abbreviated transcription (Latin):
corum nisi pat̃ solus In quibusdam codicib: additum .ẽ. neq filius cum in grecis et maxi¬
me adumanti nrĩ exemplarib: hoc non habeatur adscriptum. sed quia in non nullũ
legitur. disserendum uidetur. Gaud et arrius et eunomius qua sugnorantiama¬
gĩstra gloria discipulorum sit. et dicunt. Non potest aequulis eẽ qui nouit et quiie¬
norut Contraquos breuiter istadicenda sunt. Cum omnia tempora fecerit inc hõc
est uerbum dĩ omnia enimꝑ ipsum facta sunt. et sineipso fuctum .ẽ nihil: In omnib:
autem temporib: eticmdies iuditii sit quuconsequentia potest eiusignorare partem
cuius totum nouerit. Hoc quoq dicendum .ẽ. Quid ẽ maius notitia patris aniudici¬
dies simuius nouit quomodo ignorut quodminus .ẽ. scriptum logimꝰ Ommiciq̃ patris smih
traditus . siomnia patris filiis qua ratione unius sibi dieinotitiã neserucuit: Et noluit

Expanded text:
lorum, nisi Pater solus? In quibusdam codicibus additum est, neque Filius, cum in Graecis et maxilorum, nisi Pater solus? In quibusdam codicibus additum est, neque Filius, cum in Graecis et maxime Adamantii nostri exemplaribus hoc non habeatur ascriptum. Sed quia in nonnullis legitur, disserendum videtur. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri gloria discipulorum sit, et dicunt, non potest aequalis esse qui novit et qui ignorat. Contra quos breviter ista dicenda sunt: Cum omnia tempora fecerit Jesus, id est, Verbum Dei. Omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil  in omnibus autem temporibus etiam dies judicii sit, qua consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Hoc quoque dicendum est: Quid est majus notitia Patris, an judicii? Si majus novit, quomodo ignorat quod minutradita sunt . Si omnia Patris Filii sunt, qua ratione unius sibi diei notitiam reservavit, et noluit
Abbreviated transcription (Latin):
ginem transeunt. Attcomen ꝑ essentiam sinefine subsistunt Praeterit enimfigura huius mun¬
di et ad iobannem angelus : erit inquid caelum nouum et terra noua Quae quidem non alia
condenda sunt sed haec ipsa renouantur. Caelum igitur etterra et trunsit eterit quia
et ab ea quam nunchabet specie ꝑ ignem tergitur. et tumen in sua semꝑ natura seruatur
Vnde et ꝑ psalmistum dicitur. Mutabis ea et mutabuntur. quam quidem ultimam commu¬
tationem suam ipsis nobis nunc uicissitudinib: nuntiant quib: nris uisib: in desinenter alter¬
nant. N amterra sua specie hie madi ariditate deficit uernalibumore uiridescit: Caelu
cotidie caligine noctis obducitur : et diiturna claritaaerenouatur . Hinc ergo huic fi¬
delis quisq: caligat et interire haec. et tamen ꝑ in nouationem reficiquae cons̃tat nunc
assidue uelut et defecturae parari. Dedie autem illa et hora nemoscit neq angeli cae

Expanded text:
aginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus munaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit, inquit, coelum novum et terra nova ; quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovanda. Coelum ergo et terra et transit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie, per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde et per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam, ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore virescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et divina claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari. De die au
Abbreviated transcription (Latin):
qđ transibit ñ edbeneũ siue sidereũ sed acreũ aquo et aues cueli arnibili gaeli c̃o gominant᷑
intelligere debemꝰ petro attestunte quidicit . Quod caeli erant prius ed terra de aqua et ꝑ
aquã consistens dis̃ uerbo ꝑ q̃ ille tun o munđ aqua in undatus periit. Cuelicut̃ qui nuno sunt
Et terra eodem uerbo nepositi sunt igni reseruat indiem iuditi et ꝑditionis hominũ impiorũ aꝑte
docensquia non ali cacli sunt gneperituri quam quia qua ꝑditi hoc ẽ in ania haec et nubilos a uento si
aeris spatia. Neq enim aqua diluuii q̃ quindecim tuntum cubitis montium cacuminci transcend st
ultra aeris a etherisq confinia ꝑuenisse credenda ẽ. Quocumq cutẽ ꝑuenine potuit eoni¬
mirum iuxta p̃fatam becti petri sententicm ignis quoq iuditii ꝑueniet. Siaut̃ caelũ Et terru
transibunt mouene potest quomo dodicat ecclesicstes generutio p̃terit et generatio aduenit
terrauero in aeternum stat sed aptaratione caelum et cerra ꝑ erem quam nunchabent im¬

Expanded text:
aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus, Petro attestante qui dicit: Quod coeli erant prius et terra de aqua, et per aquam, consistens Dei verbo; per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit. Coeli autem qui nunc sunt, et terra, eodem verbo depositi sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis hominum impiorum , aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quoque judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam, quam nunc habent im
Abbreviated transcription (Latin):
Arguuntur in reliquis cur querant primos accubitos incaenis et primas cathedras insinagogis et in
rablicuilr i inrelionts cuo lomia et uocentir ab hominib rabbi quod latino sermone agister
diciturgnomodũ tamen quo dñ salutari infero ñ primos sedere ueldis cũ bereuerateos quiho cof
ficuordine compeut sedeo siomrũ quiba ec si ue habita seucerte ñ habita indebite amant a fidelib
quibus  neasinerobes docetes secauendos animũ uidelice ñ gradum iusta districtione redarguens
iu latronise ducapura aertinuntes bonã eẽ quae faciunt uel aemulationeanflamemu fuusra ẽau¬
alies uocetisrabbi nedi uinã honore hominibus deferatis Vnus ẽ enim magis teromnum quiqrun
naturasiter docet sicut seriptũ ẽ Erat lux uera quaȩ in lununat ormẽ heminẽ ueuexeimoihun¬

Expanded text:
primas cathedras in synagogis, et in publico gulam sectentur et gloriam, et vocentur Rabbi ab hominibus, quod Latino sermone magister dicitur. Notandum tamen, quod non salutari in foro, non primos sedere, vel discumbere vetat eos, quibus officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens,imulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gaualios vocetis Rabbi, ne divinum honorem hominibus deferatis: unus est enim magister omnium, qui omnes naturaliter docet, sicut scriptum est: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem ve