comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiguib qt ias galeata cnuut᷑. ut quoc̾q siue manꝰ extenta sue
pesꝑmotꝰ offendiculũ inuenerint. ipso suo munimine ꝓtecti
sle si ꝑmane̾ possint. Simiłr t̾rena ista ad similitudine̾ ungui¬
ui foris sensib ad herencia quasi in necessitate uos muniut᷑ s qnͣ¬
rũ ñ ꝑtinent adnecessicate᷑ quasi extͣ caruẽ siue sensu p̾ce̾di posst̃.
Ecce in humana facie quã rõnabili distinctione instrum̃ta sen¬
sũ collocata sunt: Supp̾mũ locũ optin uisus in ocuł deĩ
auditꝰ in aurib pꝰ huno in narib ol factꝰ atq pꝰ hunc inbore
deuitꝰ foras exit. ⁊ eminꝰ posita mura p̃cetiᷤ agilitatẽ ꝑcipit.
Bene gͦ quasi speculator quidã enuuenciorẽ cunctis locũ opti
b in mo resedit: Iasꝰ specialem sedom ñ ht̃ qui iõ uniu̾ sał ẽ.
qͥua cunctis cooꝑat᷑ sensib. Sa ⁊ indigitis pollex qui tactii sig¬
nifi eat coadunatis in unũ digitis solus. om̃ib respondet. Qura

Expanded text:
 quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi in necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitatem, quasi extra carnem sine sensu praecidi possunt. Ecce in humana facie quam rationabili distinctione instrumenta sensuum collocata sunt. Supremum locum obtinet visus in oculis. Deinde auditus in auribus; post hunc in naribus olfactus, atque post hunc in ore s intus foras exit, et eminus posita mira prae caeteris agilitate percipit. Bene ergo quasi speculator, eminentiorem cunctis locum obtinbus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ diximus:
uis de disposicione tempoꝵ dicemꝰ:
exerceat. Post diem sequit᷑ net ut fessos ad refooillandũ quies exci¬
piat. Non semꝑ dies ñ semꝑ uox. non somꝑ equales dies⁊ nox i
uił inmod̾at᷑ labor debilitatos frangat ł qͥuies continuata natã
ordine sibi succedñcia tociꝰ mundi spem̃ ĩmutant. ꝑttiu ꝑtertipo¬
futastĩ conscendit. Posfrrmo succioñte hieme ad defectũ uergre.
Io cco aiis senꝑ deficit it samꝑ pͥ defectũ renouari possit. quia ił ꝑͦ
a statui su o debi cẽnt uet̾a quasi illis locis occupamib ñ ualentt
aargie uona hec quaq iatos iirabile iuhac disposeciore tnit
quos ipsa tp̃a ita imutabili lege suc mutabilitatis uices ctodi¬
unt. ut neꝙ aliqñ ab expłẽ do mninistio suo defierant. neꝙ secus
currenoia &dinẽ pͥme in stituciones eoufundant. ħ de disposicio

Expanded text:
locorum diximus, quid de dispositione temporum dicemus? exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, non semper aequalis dies et nox, ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturaordine sibi succedentia, totius mundi speciem immutant. Primum per teporitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo exsurgere nova. Hoc quoque satis mirabile in hac dispositione cernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo deficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis confundant. CAP. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
lias metalloꝵ alias thimiamatũ uariis guĩb. ut nulla ꝓrs regio
sit q̃ ñ aliquid p̃cetis nouũ.⁊ speciale posfideat. nulla item q̃ nͦ
aliquid nouum & speciale ab aliis acciꝑe queat. Quid ꝙ qͦd
⁊̃ ea que humanis usib necessaria sut̃ incõmum hominum
freqñcia ipsa ereatoris ꝓuidñcia constituit. ea uͦ que ñ natã ꝑt̾

Expanded text:
lias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus regio lias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus regio sit, quae non aliquid prae caeteris novum et speciale possideat; nulla item quae non aliquid novum et speciale ab aliis accipere queat. Quid quod etiam ea quae humanis usibus necessaria sunt, in communi hominum frequentia ipsa Creatoris provi
Abbreviated transcription (Latin):
dita tanto nrsu tiatam et et̾ suum defendant. simul uͦ omnia a
dione̾ sequit᷑ ut de desposicione rer̃ quał sit considemꝰ. Neq etũ
nrinuna fiet admiracio si quis diligent̾ aitendat quod sic sin¬
guł locis. siugłis temporsb. singłis reb diuina ꝓiidñcia cati.¬
ut agitacionib suis disꝑse pluuã de orsum fund̾ent. In gremiotel¬
luris moles aquar̾ recipi ussit. ut ꝑgurgites suos hinc illineq
quo nut᷑ ftrrit uibentis discurierent. Uolucres maere suspendit
pisces aquis in m̾sit t̾ras bestiis ⁊ serpentib ⁊ alioꝵ repciliũ u̾miũꝰꝙ
gnib repleuit. Quasoã regionies ditauit ułtaere frugũ. qͣsd an
optulencia uinear̾. alias fertilitate oler̃. Alias fecunditate pecoꝵ
alias potentib ħbis. alias gĩnus p̃ciosis. alias animalib uestis
monstruosis. alias colorib uariis. alias diu̾sar̃ arcuĩ sudiis. a¬

Expanded text:
dita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a dita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a tionem sequitur ut de dispositione rerum qualis sit consideremus. Neque enim minima fiet admiratio, si quis diligenter attendat, quod sic singulis locis, singulis temporibus, singulis rebus, divina providentia cauut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent. Volucres in aere suspendit, pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium vermiumque generibus replevit. Quasdam regiones ditavit ubertate frugum, quasdam opulentia vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias potentibus herbis, alias gemmis pretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, a
Abbreviated transcription (Latin):
armonicã fic̃. Apta c̃. gͦ ⁊ conueniens rer̃ onimũ composicio
ed quo mͦ ẽ. firma: Quis ũ uideat: Quis ñ muit᷑: Eccea
li qui ambitu suo conoludt᷑ omiã quomͦ solidi sut̃ ⁊ quasi exe¬
re fusiles de suꝑ cͥcũq ob pansi Lerra uͦ in medio pond̾e suoli¬
brata semꝑ ĩmobił ꝑseruarat ut cetã in medio fluctuantia
hine soliditas celoꝵ illinc t̾re stabilitas in unũ coartent ⁊ con¬
stringant ne citͥ legicimos t̾minos diffusa concordiã unuisi¬
tatis oisrumpat᷑. Ecce quomͦ ꝑ uiscã celluris intͥnsecꝰ t᷑cones aqͣrꝰ
sparsi ⁊ foris ꝑ alucos suos indiu̾sa dedueti int̾ faciscentẽ ne
dissoluat᷑ conglutinant. & foris nefatiscat arentẽ r igant.
Ecce quo iłi in humani corꝑis fabrica iuncturas ossiũ uncła ñ
dinem carnui cutis regn inuoluit. ut & rigor ossiũ intͥnsecꝰ corpꝰ
sustintat. ⁊ pellis munim̃ foris oefendñdo custodiat. Quis du¬
riciam lapidũ. Quis soliditate metalloꝵ. Quis nodositatem

Expanded text:
armoniam facit. Apta est ergo et conveniens rerum omnium compositio, sed quomodo est firma? Quis non videat? quis non miretur? Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque oppansi. Terra vero in medio, suo pondere librata, semper immobilis perseverat, ut caetera in medio fluctuantia, hinc soliditas coelorum, illinc terrae stabilitas in unum coarctent et constringant, citra legitimos terminos diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fatiscat arentem rigant. Ecce quomodo in humani corporis fabrica juncturas ossium vincula ndinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defendendo custodiat. Quis duritiam lapidum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem
Abbreviated transcription (Latin):
ige aũ rer̾ multis mod̾ apparent mirabiles. Aliqñ ex
magnitudinẽ. Ali qñ expuitate. aliqñ quia rare. Aliqñ qͥa ꝑ¬
ĩuno diu̾sa. Singła ordine suo ꝓ seqͣm̃.Figa̾ scd̃m magnitu¬
dinem acten dit᷑ qñ res q̃libet suignis modũ in qͣncitate ece¬
dit. Sic miram gigantẽ int̾ homines. cetum int᷑ pisces. gri¬
fem int̾ uolucres. elephante᷑ int̾ quadrupedes. dracone int̾
serpentes. figã scd̾m paruitate consid̾at᷑ qũ res quelibet cets¬
sui gnis qntitate equari ñ pot̾. ut nẽ succͥo ⁊ tinea. ⁊ t̾mes. ⁊¬

Expanded text:
Figurae autem rerum multis modis apparent mirabiles. Aliquando ex magnitudine, aliquando ex parvitate, aliquando quia rarae, aliquardine suo prosequamur. Figura secundum magnitudinem attenditur, quando res quaelibet sui generis modum in quantitate excedit; sic miramur gigantem inter homines, cetum inter pisces, gryphonem inter volucres, elephantem inter quadrupedes, draconem inter serpentes. Figura secundum parvitatem consideratur quando res quaelibet sui generis quantitati aequari non potest, ut est succ
Abbreviated transcription (Latin):
posiciono parorum. Hic no̾ intͥnsetꝰ ẽ. alĩi duo scł secundũ locũ
uitmpꝰ extnisecifunt. & bic quoq ñ minꝰ miranda ẽ. diuine sapi¬
encie efficacia. que ita congrue in untũsitate singła distͥ¬
buit.ut nꝰꝗͣ ominino iunctura partiũ genet̾ repugnaticiã qua¬
litatũi. Eece exempli causa de multis pauca ponamꝰ. in compo̾ ne
bumani corporis qͣnta elucet sapiã creatoris. Sursum est
qualitas ira ⁊ concupiscencia que deor sum adt̾rena descendit.
Item brachiis in latũ &tendit᷑. tbiis de orsũ figit᷑ statura huma¬
ni corporis. quia ⁊ intencio oꝑticionis animiĩ extendit.⁊ affect᷑
desidioꝵ figit. Item sed̾m lacitudinẽ hinc m̃ ꝑdigitos manuĩ.¬
de orsum ꝑdigitos pedũ inquinq finit᷑ humani corporis ꝓcensio.

Expanded text:
secundum locum et tempus, extrinseci sunt. Et hic quoque non minus miranda est sapientiae efficacia, quae ita congrue in universitate singula distribuit ut nusquam omnino junctura partium generet repugnantiam qualitatum. Ecce, ut exempli causa de multis pauca ponamus, in compositione humani corporis, quanta elucet sapientia Creatoris? Sursum est qualitas, ita et concupiscentia quae deorsum ad terrena descendit. Item brachiis in latum extenditur, tibiis deorsum figitur statura humani corporis; quia et intentio operationis animum extendit, et affectus desideriorum figit. Item secundum latitudinem hinc inde per digitos pedum in quinque finitur humani corporis
Abbreviated transcription (Latin):
tudine uoluit᷑. dum archa fertur .i. dũ tirbe terrar̾ circiuens eecłia
mouetur ad p̃dicatorũ uoces ꝗsi ad tubar̃ sonitũ. muruiericho.⁊.
edlatio mundi. ⁊ suꝑba insidelitatis obstacula corruunt. doneo ĩ sinẽ
temporũ inimica mors nouissima destruatur: ⁊ ab impioꝵ ꝑditione
unuias domꝰ raãb .i. unnca eccłia liberetur. munba a turpitudine for¬
meationis ꝑ feuestrã confessionis in sanguine remissionis. Ista enĩ

Expanded text:
rbem terrarum circumiens movetur Ecclesia ad praedicantium voces, quasi ad tubarum sonitum muri Jericho, id est, elatio mundi, ac superba infidelitatis obstacula corruunt, donec in fine temporum mors novissima inimica destruatur, et ex impiorum perditione unica domus Raab, tanquam unica Ecclesia, liberetur, munda a turpitudine fornicationis per fenestram confessionis, in sanguine remissionis; ista enim
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. unĩsus. tanꝗͣ i cmpore unĩso qrere qd̾ amissũ ẽ. Simł
iħu fuisset adductus. ñ putandũ ẽ. hominẽ iudicẽ qũ eꝗͣ aliũ qͥ¬
sociecate sacti eius ñ teneret᷑. ꝓ illo uł cũ fuisse illo pimiturum.
Non enim manaatũ legis licebat exedere quod datũ ẽ. hominib ne
iuditio suo quod in hominẽ homini iufũ uł ꝓmissũ ẽ. alt̾m ꝓ¬

Expanded text:
pulus uniuersus tamquam in corpore uniuerso quaerere quod admissum est. simul pulus uniuersus tamquam in corpore uniuerso quaerere quod admissum est. simul Iesu fuisset adductus, nequaquam putandum est hominem iudicem uel societate facti ejus minime teneretur, fuisse puniturum. Neque enim ei mandatum Legis licebat excedere, quod datum est hominibus, ne judicio suo, quod in hominem homini jussum sive permissum est, alt
Abbreviated transcription (Latin):
A ug̾. Queri solet quomͦ uste ꝓ altĩus peocatis in alios uindicenuir.
pecctis eẽ. punendos. An illud uindicantib hominib ẽ. peptũ.
ne quẽquã ꝓ alt̃o puniant. dei aut̃ uiditia non sint eius mõi. Qui
ałto ⁊i inuisibili consilio suo nouit quatinus extendit ̃ hominũ
atunet ad uniu̾si mundi administrationẽ contingat. mortalib
conmoriuntur. quandoq mouturi. ⁊ tam̃ apd̾ eos qui talia uietu¬
unt. disciplina sancitur. ut non se solũ quisq curet in ppło. sed
iniioẽ sibi adhibeant diligẽtiã.⁊ tanꝗͣ uniꝰ corporis. ⁊umꝰ hoĩs.
alia ꝓ aliis sint m̃bra sollicita. Nec tam̃ eredendũ ẽ. ⁊̃ penis q̃
pͦ mortẽ irrigantur. aliũ ꝓ alio posse dampnari. S in his tm
reb hanc irrogari penã que finẽ fuerant habiture. ⁊ si ñ eo
mͦ fintrentur. Simul ⁊̃ ostenditur quantũ conexa sit ĩ ppłi so
cietate ipsa unuĩsitas. ut non in se ipsis singuli. s tanꝗͣ partes in.

Expanded text:
uis: quaeri solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uindicetur, mpeccatis esse puniendos. an illud iudicantibus hominibus est praeceptum, ne quemquam pro altero puniant, dei autem iudicia non sunt eius modi, qui alto et inuisibili consilio suo nouit quatenus extendat etiam tempadtinet ad uniuersi mundi administrationem, contingit mortalibus, cum moriuntur quandoque morituri. et tamen apud eos qui talia metuunt disciplina sancitur, ut non se solum quisque curet in populo, sed inuicem sibi adhibeant diligentiam et tamquam unius corporis et unius hominis alia pro aliis sint membra sollicita. nec tamen credendum est etiam poenis quae post mortem inrogantur alium pro alio posse damnari, sed in his tantum rebus hanc inrogari poenam, quae finem fuerant habiturae, etiamsi non eo modo finirentur.cietate ipsa universitas, ut non in seipsis singuli, sed et tanquam partes in
Abbreviated transcription (Latin):
latorũ c̃illo. omĩs potens in fortituome. ⁊ dix̃ dñs ad iħn. Noliti¬
mere illos. In manꝰ enim cuas tradidi eos. ñ subsistet ex illis qͥiꝗͣ ⁊c̾.
set illa uiratio que subiectis paroẽ cogeret. Crediderant enĩ dõ.q̃os
uudierant ppło suo ꝓmisisse. qd̾ illas gentes subu̾teret. ⁊ ear̃ cerrã
nerunt. pꝰea uͦ reges amorreorum dicantur ab ipsis gabaonitis qñ
scãm hebreũ utrobiq amorreorũ dicuntur. ẽ constet iebuseũ fuisse
amorreoꝵ. nisi forte hoc nom̃ uiuũsale fuerat omiũ. aut potius
maious partis. ut ñuna s. plures ui his septẽ ħ nomine censerent᷑.

Expanded text:
lator cum illo, omnis potens in fortitudine. et dixit dominus ad Iesum: noli timere illos; in manus enim tuas tradidi eos: non subsistet ex illis quisquam coset illa iuratio, quae subiectis parcere cogeret. crediderant enim deo, quem audierant suo populo promisisse, quod illas gentes subuerteret eorumque terram nerunt, postea uero reges Amorrhaeorum dicantur ab ipsis Gabaonitis, quando aeo est, utrobique Amorrhaeorum dicuntur, cum constet Iebusaeorum fuisAmorrhaeorum. Nisi forte hoc nomen universale fuerat omnium, aut potius majoris partis: ut non una, sed plures in his septem hoc nomine tenerentur;
Abbreviated transcription (Latin):
s altã ex eis cur non ille cũ sus om̃ib eudẽd igne crematus sit. Si
enim pecõm eius dñs tale iudicauit. qd̾ supplitio illo expiatũ ñ ꝑn¬
hunc intellectũ quis ꝗͣ tend̾e moneretur. si eũ iuisibilis ignis exurẽt.
iubentur igne purgari ¶ Si aute tale fuit illud pecẽm ꝓpt̾ quod eũ
non quod ab ipsis eẽt faciendum. Non enĩ dictũ ẽ. igii euni crena¬
cit. quã ut illũ lapidib magis quã flãmis ꝑimeret. ne in illis ignib
mon̾e debet quod non ipsum tantũ s ũ omĩa que sunt eius deusi gni¬

Expanded text:
sed ut altera ex eis, cur non ille cum suis omnibus evidenti igne crematus sit. Si enim peccatum ejus Dominus tale esse judicavit, quod supplicio illo expiatum non puhunc intellectum quisquam tendere admoneretur, si eum proprie uisibilis ignis exureret,iubentur igne purgari. si autem tale fuit illud peccatum, propter quonon quod ab ipsis esset faciendum. si enim dixisset dominus: igncit, quam ut illum lapidibus potius quam flammis interimeret, ne in illis ignibusmouere debet, quod non ipsum tantum sed etiam omnia quae sunt eius deus
Abbreviated transcription (Latin):
a uo. & habitabat chananeus ĩ effrẽ usq in diẽ istũ donec ascendit
plurao rex egipti ⁊ cepit cuntatẽ. ⁊ incendit eam igni. ⁊ cananeos. &
pherercos ⁊ qui habitabant in gater transinisit  ⁊ dedit ea m do¬
alis temporib scͥpta credatur. quib erenit ula gesta recentia. Qio
taceantuar futura maiora ⁊ mag̾ necessaria. Magis qͦ ꝑutandĩ ẽ. lax
tempore erant quo ħ facta meminerãt.  in hbris regnorũ legerant. Re

Expanded text:
 et habitabat Chananaeus in Ephraem usque in diem istum, donec ascendit Pharao rex Aegypti, et cepit civitatem, et incendit eam in igni; et Chananaeos, et Pherezaeos, et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit cam illis temporibus conscripta credatur, quibus erant gesta illa recentia. Quid taceanturque futura majora, et maxime necessaria? Proinde potius extempore ipsi erant, quo facta esse meminerant, et in libris Regnorum leger
Abbreviated transcription (Latin):
Pos usrł num̾s ex ponit᷑. ⁊si enĩ longa sigone patrũ suoiuã atẽple uł ppłs di qͥmͦ adeu̾̃
gionis hab̵e quasi frͦs⁊ notos ⁊ simaigine carnis ininꝰ cognoscebart cos. Allogori
ce aũt in tͥ porinnns qui libati acptiuitate uiciorũ adedificandã uł uise uł in
a dõ al atĩ acti meraris castntatis uident᷑ ilionati ut nicb ꝓrsuis boniatis .⁊ religi¬
onis quã adne ltruliꝰ aeceꝑant in eis remmsisse uideat᷑. nec poslunt indicare utrũ es
ad som̃ scm. Penitendo m̾ corrigunt᷑. conuertunt᷑ . ͥͣ mu̾ns eoiũ uit utros isrfitas

Expanded text:
ne patrum suorum a templo vel populo Dei quomodo ad eum gionis habere quasi fratres et notos, etsi in origine carnis minus coe autem inter poenitentes qui liberati a captivitate vitiorum ad aedificandam vel in se, vel in a Deo ab omni actu pietatis et castitatis videntur alienati, ut nihili prorsus bonitatis et religionis quam a doctoribus acceperant, in eis remansisse videatur, nec possunt indicare utrum ex a
Abbreviated transcription (Latin):
rũ carsim ad pͥnetyem .i. ar uinep̃m icuiꝰ auctoritate exꝑiet᷑ flagitiũ. Mistice aut̃ iuo¬
res alienigenr hereses supstitiosas philosophorũ sectas significant. que cũ in eccłiã
in caute admitunt᷑ sem̃ scm̃ catholice ilitatis.⁊ pure actionis errore. eonraminãt.
Qolimtarie genuit nos u̾bo u̾itatis c.n quasi ꝓphenã de filiabus extionĩ sobodẽ
ꝓcreant dũ illecebras errantiũ secuti. ꝓuri sos exris actus aacunctoiũ norioiã pstriuit¬

Expanded text:
episcopum, cujus auctoritate expietur flagitium. Mystice autem uxores alienigenae, haereses et superstitiosas philosophorum sectas significant, quae cum in Ecclesiam incaute admittuntur, semen sanctum catholicae veritatis et purae actionis errore contaminant. Voluntarie genuit nos verbo, etc. , et quasi profanam de filiabus exterorum sobolem procreant, dum illecebras errantium secuti, perversos ex eis actus ad cuncto rum notitiam pr
Abbreviated transcription (Latin):
gine parentũ. ⁊ onistat pꝰiħm duces huĩlse ppłm isrł. quoꝵ pͥmꝰ gothoniel¬
gatet. ad ħ ualuit responsio diũ. ut scirent dñi noluisse ab tinu̾so ppłobe
israel ad colenbos deos alienos declmauerunt. In hoc añ libro ad ordinẽ
reditar. quo modo conseq̃ntia gesta fueruit. pꝰ mortẽ iħuuaue. Ilõ gͦ
ab illo tempore incip̃ liber. quo ppłs acolenda simulac᷑ destitx̃. s apͥo¬
rib interpositis temporib quib ea gesta sunit. ꝰ q̃ ad illa ꝑuenit.

Expanded text:
gine parentum, et constat post Jesum duces habuisse populum Israel, quorum prigasset, ad hoc ualuit responsio domini, ut scirent deum noluisse ab uniuerso populo belIsrael ad colendos deos alienos declinaverunt. In hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Jesu Nave. Non ergo ab illo tempore incipit liber, quo populus ad colenda simulacra defluxit: sed a prioribus, interpositis temporibus, quibus ea gesta sunt, postquam ad illa pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ. sic̃ ⁊ alia. Nunc it cũ res gaste adislis cdiaaneos trib uide exporie¬
rent᷑: ita se narrationis ardo entinet int̾ oera uide facta bellica. de qͦ
pꝰ mortẽ iłni dix̃ dñs. Iudas asdendet. ⁊ pꝰ hec descendert̃ filũ uda pug¬
nare ad chananeñ. qͥ habitabat in montanis. austrũ .⁊ oĩpestrũ. ⁊ abiit
iudas ad chananeũ habitantẽ ui chebron. ⁊ exut chebron ex adu̾so.
N om̃ aũerat chebrm cariatharbos ⁊ sepher. ⁊ ꝑcussit sesi. iachimam.
nitholini filios enach.⁊ ascenderunt tñ ad in habitantes dabir.eui añ¬

Expanded text:
um et alia. Nunc enim cum res gestae adversus Chananaeos tribus Juda exponerentur, ita se narrationis ordo continet, inter caetera Judae facta bellica, de quo post mortem Jesu dixerat Dominus, Judas ascendet; Et postea descenderunt filii Juda pugnare ad Chananaeum, qui habitabat in montana et austrum et campestrem. Et abiit Judas ad Chananaeum inhabitantem in Chebron, et exiit Chebron ex adverso. Nomen autem erat Chebron Cariatharbocsepher , et percussit Sesi et Achiman et Cholmi filios Enach: et ascenderunt inde ad inhabitantes Dabir. N
Abbreviated transcription (Latin):
pres recurro posinit. ñ magis ꝑ curro uł excurro dicendũ ẽ. Oñs enĩ ꝑcu¬
rrunt uł exeurrint. huiꝰ iute uiã. cũ ad eius sinẽ ꝑtieuerint. S qr hu̾bũ
positũ ẽ. iͥ parentes rebeae dicunt ad seruũ abrahe. eore rebeccã accipiers
deduxi eum in omẽm terrã. int̾pretacio que ẽ. in hebteo ht̃. u indixi
eũ in teriã chanaam. Mirũ ẽ. gͦ si.lxxx. ꝓterta chanaã omẽm terrã¬
pon̾e uoluerunt. nͥintuentes ꝓpħiam. ut mag̃ ex ꝓmissione dei tanquã
factũ accipiat᷑. quod cercssime futurũ in xͦ.⁊m ecoł̾a ꝓnuntiabatur

Expanded text:
pres recurro posuit, non magis percurro vel excurro dicendum est, si rrunt uel excurrunt huius uitae uiam, cum ad eius finem peruenerint. sed quia hoc uerbum positum est, ubi parentes Rebeccae dicunt ad seruum Abrahae: ecce Rebecca, accipiens deduxi eum in omnem terram, interpretatio, quae est ex hebraeo, habet: et induxi eum in terram Chanaan. mirum est ergo.ponere voluerunt, nisi intuentes prophetiam, ut magis ex promissione Dei tanquam factum accipiatur, quod certissime futurum in Christo et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione disiuingamꝰ. sic̃ hominẽ uł soc̾tẽ a pam̃itate ꝗ̃ hit̃. cũ cam̃ ip̃a
paruttas ñ sit res alia ab ipsis. nec sortuissis end̾ cũ res om̃ino recto adiae ñ possit. q̃

Expanded text:
dicationem disjungamus, sicut hominem vel Socraten, a paternitate quam habet; cum tamen ipsa paternitas non sit res alia ab ipsis, nec fortassis eadem, cum res omnino recte dici non possit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
anti s ciorete a mmnaginit. Iaonsideremꝰ i ea ipsã natiurã cerȩ . ħ ẽ. plã
oerea siubsam. ed q̃ es amago cerea ureta ptulosophos tãꝗ matiatũ ex
matia cũ tar̃ eas eẽmia sit cera ipsa ⁊unago cerea. ut cx̾ ꝑ p̃di catio¬
ne sibi sociari queaut. ecra ipsa ⁊ imago ipsa. ⁊ dici possit ꝙ imago ce¬
rea sat ipsa H ec taĩ iõ minꝰ dicimꝰ cereã maguiẽ eẽ. ex era. ñ cerã¬

Expanded text:
t consideremus in ea ipsam naturam cerae, hoc est ipsam ceream substantiam, ex qua est imago iuxta philosophos tamquam materiatum ex materia, cum tamen eadem essentia sit cera ipsa et imago cerea, ut etiam per praedicationem sibi sociari queant cera ipsa et imago illa, et dici possit quod imago cerea s
Abbreviated transcription (Latin):
soia pietas. ita ⁊̃ dici lioęt. deus ẽ. patnitas. ł siliatio. sue ꝑ cessio. Ncħ̃ qͥpꝑe
in dõ eẽ cõstat. qͣipse ñ sit. ut longe ante p̃sati sumꝰ. cũ oẽ qd ẽ. bonũ atq siue
oriẽni naturã. aut creꝯti diis. aie creaturã ee neceẽ sit. dit raq has ꝓpͥetate
N ed res ali qãs bonas ł naturas dixemꝰ : aut diũ eas eẽ ꝓficebim̾. c̃ liumꝗͣ eas cre¬
ari conster que meꝑe niullatenꝰ potuert. s penitis etne s̃. Ao fertisse ril
impedit si quẽ adinod̾ omĩpotẽciã dei dñ onũpitentẽ eẽ pomimꝰ qr sapiẽ¬
tiã dei niohil alud ꝗͣ dm̃ sapientẽ ex̃ inteligiĩs. ẜ benignitatẽ tpsuis ꝗͣ rp̃

Expanded text:
sericordia, pietas, ita etiam dici liceat: Deus est paternitas uel filiatio siue processio. Nihil quippe iaque has proprietates non esse res aliquas bonas uel naturas dicemus, aut Deum eas esse profitebimur, cum numquam eas creari constet quae incipere nullatenus potuerunt, sed penitus aeternae sunt. Ac fortasse nihil impedit, si, quemadmodum omnipotentiam Dei Deum omnipotentem esse ponimus, et sapientiam Dei nihil aliud quam Deum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ pat᷑. ⁊ pat᷑ diẽt siliũ. idẽ generet se ip̃mi. hoc ẽ. q filiꝰ it diximꝰ ẽ. expa¬
tre id sit ex se ipõ: facile ẽ. qͣsari ex sinulitudine supiꝰ mducta. de cera u¬
Ał atq oerea imagine. Id qͥpe ẽ. eẽna alr̃ oera pã ⁊imago cerea. Et cum
umnago tã ex ipã oera ẽ. ñ iõ ex se ipã. h ẽ. non idõ qũ imago aerea ẽ exp¬
sa imague cerea. q ẽ ex ppã cera quis ħ pã oera. ⁊ħ ipsa imnago id̾ suit

Expanded text:
hoc est quia Filius, ut diximus, est ex Patre, idem sit ex se ipso -- facile est quassari ex similitudine superius inducta, de cera uidelicet atque cerea imagine. Idem quippe est essentialiter cera ipsa et imago cerea. Et cum imago ipsa ex ipsa cera est, non ideo ex se ipsa, hoc est non ideo ipsa imago cerea est ex ipsa imagine c
Abbreviated transcription (Latin):
pͥetate. si ħ.s. ad diũsitatẽ ꝑsonar̾ que in homine st̃ accipiamꝰ. ⁊ ut
uidł una ꝑsona hominis dũsa sit ab alia. ut pote so. a platone. neo tñ
iõ ead̾ res diu̾sa ẽ. asc ipsa. cũ ħ ꝑsona ñ sit illa : ita ⁊ dicimꝰ dñ a dõ
diũsũ eẽ. diffinitiõe ł ꝓpͥetate.ẜ ipsã ꝑsonar̃ diũsitatẽ. qͣr᷑ una queq
ds̃ e. cũ is qͥds̃ ẽ. ħe. pat̃ ab eo qͥ deus e. ħ ẽ. filio sit ppͥetate diũsus.
Falsũ ẽ. itaq ꝗ dictũ ẽ. nullo mͦ dnĩ a dõ diffiuitiõe uł ꝓpͥetate diũ¬
sũ eẽ. cũ is quids̃ e. ab eo qͥ ds̃ ẽ. sit ꝓpͥetate diũsus. hoc ẽ. una ꝑsona ab¬

Expanded text:
hoc scilicet ad diuersitatem personarum quae in homine sunt accipiamus, ut uidelicet una persona hominis diuersa sit ab alia, utpote Socrates a Platone, nec tamen ideo eadem res diuersa est a se ipso, cum haec persona non sit illa, ita et dicimus Deum a Deo diuersum  est, hoc est Pater, ab eo qui Deus est, hoc est Filio, sit proprietate diuersus; Falsum est itaque quod dictum est nullo modo Deum a Deo definitione uel proprietate diuersum esse, cum is qui
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliã oerã. S nec ead cera exseipsa gn̾at᷑. uł ex se ipã ẽ. ꝗͣuis cera
sit᷑ formata id̾ sit eentialit᷑. õ cera ipsa exqua ẽ. nec sit is diffo̾e. Uni
supͣ menunimꝰ relatiuas dictiones ñ ppͥe sipponi nͥ ad idẽtitatẽ qͦ dissut¬
anis. Est itaq cera matia cere cꝰdã. atq eiꝰmat᷑ uixta platonẽ. qͥ matia qͣ¬
si matrẽ mati̾ati cõstiruit neotũ iõ uł su psus matia ẽ. seu mat᷑ uł altiuis

Expanded text:
uel aliam ceram. Sed nec eadem cera ex se ipsa generatur uel ex se ipsa est, quamuis cera sic formata idem sit essentialiter cum cera ipsa ex qua est, nec sit idem definitione. Unde supra meminimus relatiuas dictiones non proprie supponi, nisi ad identitatem quoque definitionis. Est itaque cera materia cerae cuiusdam atque eius mater, iuxta Platonem qui materiam quasi matrem materiati constituit n
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnitas alicꝰ totiꝰ cõponat᷑. ut supͣ sepiꝰ iã memimiinꝰ. In eo taiũ qͣsi
partẽ ꝗͣntũ omipotencie dicimus sap̃iã. ꝗ eũ ipẽ ds̃ ex õipocecia
sua ad infinita agẽda se hat̃. ex sapientia ad discernendũ tm̃ sese
ht̃. ⁊cũ dioamꝰ omĩpotentiã dei qͣsi omẽm patẽciã eiꝰ: plures eiꝰ po¬
tentias quodã mͦ dm̃s qͣnt̃ ad effecta .s. ħ ẽ. ad diũsitatẽ eoꝵ q agere

Expanded text:
itas alicuius totius componatur, ut supra saepius iam meminimus. In eo tamen quasi partem quamdam omnipotentiae dicimus sapientiam, quod cum ipse Deus ex omnipotentia sua ad infinita agenda se habeat, ex sapientia ad discernendum tantum sese habet. Et cum dicamus omnipotentiam Dei quasi 'omnem potentiam' eius, plures eius potentias
Abbreviated transcription (Latin):
dã sit potentia. cũ sit ipsa uidł potẽcia discernẽdi. ac ꝓuidñdi
seu deliberandi ueracit᷑ omĩa ne qͥd dm̃ deciꝑe possit aut latere.
Est gͥ diuina sapĩa ex diuina potẽcia. qͦmꝰ cerea imago ẽ. ex ce¬
ra. aut quo mͦ uixta philosophos. spẽs ipsa exgen̾e eẽ dr̃. c̃tũ
Ipã qͥppe imnago cerea ita ẽ. exoera ⁊ ipẽ hõ ex aĩali. ꝗ exeo ꝗ ẽ. ce¬
ta imago exig̃ ũ cera sit. ⁊ex eo ꝗ hõ ẽ. ut sit aĩal. s ñ econũsõ.

Expanded text:
dam sit potentia, cum sit ipsa uidelicet potentia discernendi ac prouidendi seu deliberandi ueraciter omnia, ne quid Deum decipere possit aut latere. Est igitur diuina sapientia ex diuina potentia quomodo cerea imago est ex cera, aut quomodo iuxta philosophos species ipsa ex genere esse dicitur,Ipsa quippe imago cerea ita est ex cera et ipse homo ex animali, quod ex eo quod est cerea imago exigit ut cera sit, et ex eo quod homo est ut sit animal, sed non e conuerso.
Abbreviated transcription (Latin):
serimꝰ dubũ. qd̾ ñ ualeamꝰ defferd̾e uedũ confirmare : Auctori¬
tare qͥd̾̃ soͥpture qͣ non recipit argui uemo pot̃. Qđ si adhuo aliqͥs ĩ meã
abitiat uł non curet scripta: illud tand̾ ieronuns audiat. Fegͥne m̾¬
ces tm̃ uolentib nauigant. & nos quid̃ ista uolentib tm̃ scͥbimꝰ. unno im¬
ausi nõ simꝰ p̃sercĩ cũ orm̃ũ bouor̃ fuudauitũ fidẽ eẽ. cõstet. ꝗͣ quisqͥs
labefactare potĩt. nichil desuꝑ edificatis firmũ reliquerit. S N si ue
dendas aut conrrigẽdas ee. censemꝰ. qͣs uł ipii nos ab his qui eas ꝓsitent᷑ au¬
diurmꝰ. uł ab his qͥ eas audiert̃ didicimꝰ. St̃ enĩ ut supͣ meminitĩ. qͥ ad
assignãdã toiũ ꝑsonar̃ auistatẽ tres ꝓpetates ĩ eo intellig̃. tanqͣ tres res
diũsas centialit ab ipso dõ. Quorũ ⁊̃ uiius qͥ ĩ andegauensi pago mag¬
ni nominis magister iuget. in tantã ꝓriꝑe ausus ẽ. iusaniã. ait oiã

Expanded text:
erimus, quod non valeamus defendere, nedum confirmare? Auctoritate quidem Scripturae quam non recipit argui nemo potest. » Quod si adhuc aliquis in meam abiiciat uel non curet scripta, illud tandem Hieronymi audiat: Peregrinae merces tantum uolentibus nauigant. Et nos quidem ista uolentibus tantum scribimus, immo imausi non simus, praesertim cum 'omnium bonorum fundamentum' fidem esse constet, quam quisquis labefactare poterit, nihil de superaedificatis firmum reliquerit. Cap. 76. Sedendas aut corrigendas esse censemus, quas uel ipsi nos ab his qui eas profitentur audassignandam trium personarum diuersitatem tres proprietates in eo intelligunt, tamquam tres res diuersas essentialiter ab ipso Deo. Quorum etiam unus, qui in Andegauensi pago magni nominis magister uiget, in tantam prorumpere ausus est insaniam, ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑. ꝗ millis reb que ꝑ sinile inducunt᷑. ñ possit umꝰ eẽntie idẽtitas
seruari. Uñ ⁊ ñuuslos sideliũ qͣsi irridñtes nuurmuitare sepe audiumꝰ:
cũ de his adhoc similitudo inducit᷑. q̃ ñ st̃ eiꝰdẽ eẽntie. Ueluti eũ mille
ꝗ alt̾i non conuenit. ut pote soli filio in carnari. Sicati inquit in una
cyhareatiõis actione tͥa oueniunt. ut simul agant ars manꝰ ⁊ corda.
c̃ tũ diũsa agant᷑ a singłis. cũ iudl̃ ars dictet. manꝰ taugat. corda re¬
sonet. In sole ⁊̃ iqͥt calor ⁊ splendor diusa agunt. cũ calor exsieret.
splendor illumier. S adħ qͥd ĩulli inurmurent noui. dicentes ꝗͣ

Expanded text:
uod in illis rebus quae per simile inducuntur non possit unius essentiae identitas seruari. Unde et nonnullos fidelium quasi irridentes murmurare saepe audiuimus, cum de his ad hoc similitudo inducitur quae non sunt eiusdem essentiae, ueluti cum in illo  congruat quod alteri non conuenit, utpote soli Filio incarnari. Sicuti, inquit, in una citharizationis actione tria conueniunt, ut simul agant ars, manus et chorda, cum tamen diuersa agantur a singulis, cum uidelicet ars dictet, manus tangat, chorda resonet. In sole etiam, inquit, calor et splendor diuersa agunt, cum calor exsiccet splendor illuminet. Sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
nuat᷑. eũ uidł humanitas eiꝰ ĩ auxieta¬
te positai qͦtiens a diuitate ĩ urã ꝑso¬
nã sibi unita ope curtutis postulat. au¬
.potens e. esfice ꝙ rogatur. Qd̾ ⁊ adhu¬
in axime mos eccłiasticꝰ obseruat ĩ sp̃a¬
lit. orationib suis. que ĩ celebrationib
missar᷑ ad altare fuint que .s. oratiõe¬
quasi ꝓprie ⁊⁊ specialit̾ diuina potesta¬
tẽ patri asebendã cẽ. innuit. Filio aũ
ipũ ea maxime ascribant᷑ q̃ ab sapi¬
entiã attinent. sic̃ ẽ. uidicare ꝙ dis¬
cretionis ẽ. Unde scͥptĩ ẽ. Pat̾ oẽ ni
ditiũ dedit filio. qr potentia sapiẽ oe
dit ĩ discussione uiditii ubi eqͥtas ma¬
gis exammnanda ẽ. quis potentie gu
siue angłs consilii dictus ẽ. qr oiã ĩ has
sapiã rationabilit̾ pat̾ disponie. siue
creando nudũ. siuie cund̾ reꝑando pꝰ
lapsũ. ⁊ ĩ hoc pat̾ uer̃ consilu nrẽ ig¬
rautie dedit: cũ es incarnato nos ui

Expanded text:
nuant, cum videlicet humanitas ejus in anxietate posita, quoties a divinitate in unam personam sibi unita opem virtutis, aut qupotens est efficere quod rogatur. Quod et adhuc maxime mos ecclesiasticus observat in specialibus orationibus suis, quae in celebrationibus missarum ad altare fiunt: quae quasi proprie et specialiter divinam potestatem Patri adscribendam esse innuit. Filio autem ipsi ea maxime adscribuntur, quae ad Sapientiam attinent, sicut est judicare quod discretionis est. Undudicium dedit Filio quia potentia sapientiae cedit in discussione iudicii, ubi aequitas magis examinanda est quam uis potentiae siue angelus consilii dictus est, quia omnia in hac sapientia rationabiliter Pater disponit, siue creando mundum, siue eumdem reparando post lapsum. Et in hoc Pater uerum consilium nostrae ignorantiae dedit, cum eo inca
Abbreviated transcription (Latin):
bundet. ꝓꝓ diuitate hominũ uł temporũ noue cotidie q̃stiones uł inpugnatiões orant᷑
noins cdadie rationib resistendũ putoi i noiis exorientib morbis noua querẽda reme¬
dia. ꝑ atuit aũ sieri ut in antiquis temipaub scĩ patres ea que tunc adu̾sis catholicã
fide oppom audirent : restis dilueret᷑ rationib ⁊ illis quos tano niuenere morbis me¬
derentur. ñ his qͦs cotidie suocrescentes ũdũ fortasse dep̃henderant. Quousq enim
paleas cũ gͣnis p̃sens eccłia indifferent̃ contenebic. nec messi dñ uumic̾ hõ suꝑsemina¬
tidie dicat ex nobis exiert᷑ s ex nob̾ ñ erat̃. ꝗ affectu mat̾no ꝑ sindos annos ꝓ eis
u̾ redeat̃. immolet publicas aõnũ hostias. Hã oportet inquit apłs hereses ce. ut ⁊qͥ¬

Expanded text:
bundet et pro diversitate hominum vel temporum novae quotidie quaestiones vel impugnationes oriantur, novis quotidie rationibus resistendum puto et novis exorientibus morbis nova quaerenda remedia. Potuit autem fieri ut in antiquis temporibus sancti Patres ea quae tunc adversus catholicam fidem opponi audirent rederentur, non his quos quotidie subcrescentes nondum fortasse deprehenderant. Quousque enim paleas cum granis praesens ecclesia indifferenter continebit, nec messi Domini inimicus homo superseminatidie dicat: Ex nobis exierunt, sed ex nobis non erant et affectu materno per singulos annos pro eis, ut redeant, immolet publicas orationum hostias. Nam oportet, inquit apostolus, haereses esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ pat̾ siñ filio. ⁊ nicħ siliꝰ sine patre.
ñne qͣsi coonseqns erit. ut patrẽ di¬
caiꝰ natũ de uͥgine. passũ. resurrexi¬
sse. in celũ ascendisse : Placet nob̾ q̃¬
stio ꝓposita. deus aduiuet ut plaorat
ysoluta. filiꝰ quid̾ inꝗͣ ñ pat̃. natꝰ de
filiꝰ oꝑatus ẽ. Nõ ẽ. passus pat̾.s filiꝰ.

Expanded text:
tre, nonne quasi consequens erit ut et Patrem dicamus natum de Virgine, passum, resurrexisse, in coelum ascendisse? Placet nobis quaestio proposita; Deus adjuvet ut placeat et soluta: Filius quidem, inquam, non Pater natus de Filius operatus est. Non est passus
Abbreviated transcription (Latin):
nerare: nichi attinere uidr̃. cũ ħgeu̾atio que et̾na ẽ. op̾ ñ sit aliꝗ aut aliq̃ crea
generatione disseramꝰ. nichil quid̾ sub assertione docende uoritatis astrueres ut satis
supͣmeminimꝰ. s. sub qͤdã ꝑia similitudinis umbra ꝗͣ nos utias dociut deffendentes
Nõ enĩ hoo opꝰculo ueritatẽ doce. s deffende intẽdimꝰ. maxittie adĩsus philo soptioᷤᷤ
p̃sendo qͥ uos philosophicis maxime rãnib agg̃diunt᷑. Utide ⁊ nos ꝑ easdẽ. si philaso¬
phicas rõnes qͣs solas recipuit̃.⁊ qͥb nos impetut̃. eis p̃cipue sausfacẽ decreuius.

Expanded text:
nere uidetur, cum haec generatio, quae aeterna est opus non sit aliquod aut aliqua creatap. 71. Ac primum de generatione disseramus, nihil quidem sub assertione docendae ueritatis adstruentes, ut satis supra meminimus, sed sub quad am pia similitudinis umbra quam nos Veritas docuit defendentes. Non enim hoc opusculo ueritatem docere sed defendere intendimus, maxi qui nos philosophicis maxime rationibus aggrediuntur. Unde et nos per easdem, scilicet philosophicas rationes, quas solas recipiunt et quibus nos impetunt, eis praecipue satisfacere decreuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dioebaut uob̾ qm̃ in nouissimis tp̃ib uenieri ilusores. Hi sunt qui sagregant sanet¬
ipsos. ⁊ hos qiuid argnite uidicatos. de si aꝑte nos ashortet᷑ dioẽs. P rouid te ut ta¬
les diudicare ac rõnib comunce ualeatis. oꝑati semꝑ ut bcitus petrus iuenunit
ad satisfictionẽ om̃iposcenti uͥos ititionẽ de ea que in uob̾ ẽ. spe ⁊ fide. ut in eo qd
detrabunt de uob̾ confundat᷑. qͥ calũpnant᷑ urãm bonã in xpõ xĩsationẽ. Id. ⁊ coa¬
pło eiꝰ paulus ãmonens. sermo inqͥt ur̃ in grã conditus sit sale. ut seiatis qͥmͦ o

Expanded text:
qui segregant semetipsos et hos quidem arguite judicatos . Ac si aperte nos hortaretur dicens: Providete ut tales dijudicare ac rationibus convincere valeatis, parati semper, ut beatus Petrus meminit, ad satisfactionem omni poscenti vos rationem, de ea quae in vobis est spe et fide, ut in eo quod detrahunt de vobis, confundantur qui calumniantur vestram bonam conversationem in C ejus Paulus admonens: Sermo, inquit, vester in gratia conditus sit sale, ut sciatis quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ. ut eas quid ꝓpͥetates non cẽ. alud ab ipso dõ.uł ab ipsis ꝑsonis astrue¬
rẽ. Hoc enĩ iõ płimũ fatiend̾ eẽ decreui. qd temporib nrĩ ñmilli it̃
ue̾ catholicos computati. atq ⁊̃ ꝑ assiduitatẽ studũ diuinorũ libroꝵ
ercheorã magisteruĩ ad epti. in tantã ꝓrumpe ausi st̃ insaniã. ut tpe¬
caures ipsas ꝑsonar alias res eẽ. ab ipio dõ. uł ab ipsis ꝑsonis ꝓsatcantis¬

Expanded text:
rim, ut eas quidem proprietates non esse aliud ab ipso Deo vel ab ipsis personis astruerem. Hoc ideo plurimum faciendum esse decrevi, quod temporibus nostris nonnulli inter vere catholicos computati, atque etiam per assiduitatem studii divinorum librorum cathedram magistri adepti, in tantam prorumpere ausi sunt insaniam, ut proprietates ipsas personarum alias res esse ab ipso Deo vel ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
deunde ad amorẽ trahendꝰ ecuũ que nosset.hec aũ que ĩ carne gessit ans
ad doctrinã attinet̃ ut dixmiꝰ. Ad amoris si feruorẽ qͥ omĩa tolleret adu̾sa. ut li¬
bera uoce ubiq terrar̃ uerbĩ dei p̃die iret᷑ infusio illa spẽ ꝑtinet que suꝑ discepłos
.s. sp̃i potius ꝗͣfilius incaruari diceut᷑. Uude ⁊ scͥptũ e. conceptus ex spũ scõ. ħẽ.

Expanded text:
deinde ad amorem trahendus eorum quae nosset. Haec autem quae in carne gessit Dominus deinde ad amorem trahendus eorum quae nosset. Haec autem quae in carne gessit Dominus ad doctrinam attinent, ut diximus. Ad amoris uero feruorem qui omnia tolleret aduersa, ut libera uoce ubique terrarum uerbum Dei praedicaretur, infusio illa Spiritus pertinet quae super discipulos us potius quam Filius incarnari diceretur. Unde et scriptum est: Conceptus ex Spiritu Sancto h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊apła petioꝰ. A pp̃ pusus ẽ ꝓ nobis uobis relinq̃ns exemplũ: ut seqͣuini uestigia es
Resur tedo atĩ. uitã inimortalitatis ex hibendo p̃dicauit. Ascendedo docut nos
allud milites eẽ trahendos quo iã in rege nrã regnat sub̾a. ⁊ illic semꝑ mente m̃
bris in habitand̾ eẽ. quo iã p̃cesserit cap̃ nr̃m. Unde apłs. Que sunt querite. uͥ axͦ¬
ẽ. in dexcera dei patris. Cũ itaq inom̃ib que in carne gesserit dñs. nre sit eruditi¬
onis intencio : recte sola incarnari sapientia dicit᷑. Sĩ carne ꝗͣ acoepit ista nobis
exibuisse. qr ad ħ ꝯmiã gessit ĩ carne ut nosuera erudiret sapienaa que ad salu¬
tẽ sifficerent. Qͥ ⁊si in aliquib uł mraołis uł aliis factis suã exhiberet potẽciã.
oĩ ad intentionẽ doctrine spectant. ut factis q nos de ipsa sua potencia ad ꝑei¬
piendã fidẽ erudiret. Pruis itaq aocendus erat hõ qui uł crederet uł ageret

Expanded text:
bis relinquens exemplum ut sequamini uestigia eius. Resurgendo autem uitam immortalitatis exhibendo praedicauit. Ascendendo docuit nos illuc milites esse trahendos, quo iam in rege nbris inhabitandum esse, quo jam praecesserit caput nostrum. Unde Apostolus: Quae ei Patris. Cap. 63. Cum itaque in omnibus quae in carne gesserit Dominus nostra sit eruditionis intentio, recte sola incarnari sapientia dicitur et in carne quam accepit ista nobis exhibuisse, quia ad hoc omnia gessit in carne, ut nos uera erudiret sapientia quae ad salutem sufficerent. Qui etsi in aliquibus uel miraculis uel aliis factis suam exhiberet potentiam, omnia ad intentionem doctrinae spectant, ut factis quoque nos de ipsa sua potentia ad percipiendam fidem erudiret. Prius itaque docendus erat homo quid uel crederet uel ageret,
Abbreviated transcription (Latin):
In q̃nta aũ ueneratane. ⁊̃ uba diumai habenda siunt: uusipsoꝵ admonet. que cotidie
dissimos munifros. Unde is merito trͥana religio ũbis q diuinis reu̾etiã exhbers.
sola: ipsa uocabulũ det usur pare non cõsueuit. s in mobe issus custodit. qtã a
gentĩbi ꝗ iudeis ad creaturas ñ mimiꝗͣ decortũ ẽ icũ utriq dos nomiuet̃. Ipse aẽ
priscianꝰ doctor ⁊ scriptor loq̃ndi nisocitionib: tuaxime usũ einulatdu & tiono¬
net. Bene equidꝰ c̃locitio sig̾cationẽ ã explacito hominũ hãt. & di̾at aug de¬

Expanded text:
diuina habenda sint, uis ipsorum admonet quae quotidie dissimos ministros. Unde et merito Christiana religio, uerbis quoque diuinis reuerentiam exhibens, sola ipsa uocabulum 'dei' usgentibus, quam Judaeis ad creaturas nonnunquam detortum est, cum utrique deos nominent. Ipse etiam Priscianus doctor et scriptor loquendi in locutionibus maxime usum aemulandum esse admonet. Bene equidem cum locutio significationem non ex placito hominum habeat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
que forte moueat q̃ isidorus ethunosogiar libri sexti capło qͣrto dũ edntaologiã
nommis diuine tͥnitatis ꝓ sequeret᷑ ipsam tͥuitatẽ unũ totũ ad sundas dixerit ꝑsonas.
his quid ũb truitas appellata ẽ ꝗ siat rotũ unũ ex quib oã trb qͣsi touuctas atcẽdat
ret q mag̾ ippellatuia indñr ⁊e cõuerso appellatiue ꝓpͥa. In hac inquit trmi¬
te alsa appcilatuiã nomina. alia ꝓpͥa st̃. d pria sunt eẽntialia. ut ds̃. dñs. omp̃s.¬

Expanded text:
dum etymologiam nominis diuinae Trinitatis prosequeretur, ipsam Trinitatem 'unum totum' ad singulas dixerit personas his quidem uerbis: Trinitas appellata est quod fiat totum unum ex quibusdam tribus quasi 'triunitas attendat ret quae magis appellatiua uidentur, et e conuerso appellatiua quae propria: In hac, inquit, Trinitate alia appellatiua nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
me aũ dõ ꝗnulliꝰ mdiget erga se ipm̃ benignitatis affectu ꝯmoili ñ pot.
ut sibi aliqͥd ex benignitate impendat. s erga creaturas tm̃ que semꝑ donis¬
nitaitis affectũ siue effectũ. cũ hoc ipm̃ ꝙ benignꝰ ẽ. aut benigne aliquid ex
ꝑ benignitatẽ reman̾et. si sibi benignꝰ eẽ pot̾ aliꝗͣ n se beneficentiã exercẽ
aliqͥdo ex potẽcia ipsiꝰ ⁊ sapiẽtia ꝓuenit. cũ iõ uelt ds̃ ⁊ fatiat. q .s pot̃ ittdᷤ
adimpłe. ⁊ sollert̃ effire̾. Nisi enĩ posset aliqͥd frustra alud uellet. qi effica¬
tia careret. & nͥ sollert᷑ saret illud effice̾: ñ hrẽt egregiũ effeclũ. Costat q̃
nicħ eũ posse uelle: nͥ optimũ. Nec tõnabilit illud uellet ꝗignoraret. Utitaq

Expanded text:
Deus, qui nullius indiget, erga seipsum benignitatis affectu commoveri non potest, ut sibi aliquid ex benignitate impendat, sed erga creaturas tantum. nitatis atfectum siue effectum, cum hoc ipsum quod benignus est aut benigne aliquid ex per benignitatem remaneret, si sibi benignus esse posset, aliquam in se beneficientiam exercenaliquid ex potentia ipsius et sapientia prouenit, cum ideo uelit Deus et faciat, quia et potest illud adimplere et sollerter efficere. Nisi enim posset aliquid, frustra illud uellet quia efficacia careret, et nisi sollerter sciret illud efficere, non haberet egregium effectum. Constat etiam nihil eum posse uelle nisi optimum, nec rationabiliter illud uelle quod ignoraret. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
loua queq ipsai sita ⁊̃ siuie sufu uon iõ oportet cres dõs dici. siue tres subas. cũ
sope ut supͣ meminim uaces ex adiunets sigͥeationẽ suã uarient uttpote ħ die¬
cio tres. ralie multe. E unid qͥpe hominã ies opisices am̃s eẽ. s criũ officioꝵ
aicere mag̾ ꝗͣ tres ꝑsonas. Wnde in xii. do tͥnitate. capł. uii. ita meminit.
Loqͣndi causa de uiesfabilib: ut fari aliquo possemus mͦ. ꝗ effari uullo mͦ possu
dictum ẽ. a nr̃is g̾cis una eẽntia tres sub̾e. alatnus una ee̾ntia uł¬

Expanded text:
us siue substantia, non ideo oportet tres deos dici siue tres substantias, cum saepe, ut supra meminimus,uoces ex adiunctis significationem suam uarient, utpote haec dictio 'tres' et aliae multae. Eumdem quippe hominem tres opificedicere magis quam tres personas. Unde in VII De Trinitate, capitulo IV ita meminit: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo possemus modo quod effari nullo modo, possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae; a Latinis u
Abbreviated transcription (Latin):
nã ⁊ intelligẽtie facilitatẽ loqͥ intẽdimꝰ. Ut aĩ dicit᷑ figͣatiue dedõ qr uescit malos. iõ
ficurã extẽclentes dicamꝰ. qr ñ seit om̃s homuies uł ñseit oiã uł si dicã qr adoro cru¬
cẽ: ⁊ õ cõcedã me adorare insensibile uł lignũ. uł si dicã me crede in xp̃m. uł ado¬
rare eũ. qͥ ⁊̃ siguratue lapis aut serꝑens dicit᷑. iõ me in lapidẽ crede ułin serpentẽ
aniiuã. uł ad orare lapidẽ aut serpentẽ. aut c̃ xpc ex diuinitate ii humanitate una
sit c̃pacta ꝑsona. ⁊ ꝓ parce deus ꝓ parce hõ dicat᷑. atq in ipso homo ds̃ eẽ. dicat᷑. qr
hio illi in unã ꝑsonã sit unitꝰ. sitq diuina sub̾a et̃ña. humana ñ et̾na: ñ tam̃ iõ cõce¬
dẽ cogni᷑ qd̾ ñ ẽ ȩternũ eẽ. ȩt̃iiui : nec scͥpture fig̾atiuas locutiones ultra hos qͥ scͥptũ
gͣuissima uidr̃ auctoritas. aut aliqͣ ornatꝰ hoc cõmendet grã. Quid ⁊̃ mir̃ si uoces ẽ¬

Expanded text:
escit malos, ideo figuram extendentes dicamus quia non scit omnes homines uel non scit omnia. Vel si dicam quia adoro crucem, ideo concedam me adorare insensibile uel lignum. Vel si dicam me credere in Christum uel adorare eum qui etiam figuratiue lapis aut serpens dicitur, ideo me in lapidem credere uel in serpentem annuam, uel adorare lapidem aut serpentem. Aut cum Christus ex diuinitate et humanitate una sit compacta persona, et pro parte Deus, pro parte homo dicatur, atque in ipso homo Deus esse dicatur quia hic illi in unam personam sit unitus, sitque diuina substantia aeterna, humana non aeterna -- non tamen ideo concedere cogimur quod non est aeternum esse aeternum. Nec Scripturae figuratiuas locutiones ultra hoc quod scriptgrauissima uidetur auctoritas aut aliqua ornatus hoc commendet gratia. Cap. 46. Quid e