comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egiptiaca diccesi diũsisq aluis promens
eunchetis prophinam peruersitatem se¬
cumt᷑ ⁊ ita ñ credent ut trecenti. ⁊ .t. ⁊
uiii. scĩ prẽs tradiderunt catholicam fidẽ
lus presunit iuqͣ nestorii erior impuisus ẽ
q adimens sacro scõ sibolo. neq aditi¬
ens s entbichetus docmata simesta conce
pollanans sacmorossimam sectam. Cuti¬
ches ⁊ dioscorus mente saorilega sunt se¬
cuti. Ideoq hui homines qui appellaris uł
enticheti ꝑuersitatem scciitur. Illis petus
quedinecum recro principum constitutõi

Expanded text:
egyptiaca dioecese diversisque aliis provinciis Eutychetis profanam perversitatem sequuntur, et ita non credunt ut trecenti decem et octo sancti Patres tradiderunt catholicam fidem lus praefuit, in qua Nestorii error expulsus est, que adimens a sacrosancto symbolo neque adjiciens, sed Eutychetis dogmata funesta condenim facinorosissimam sectam Eutyches et Dioscorus mente sacrilega sunt secuti; ideoque hi omnes qui Apollinaris vel Eutychetis perversitatem sequuntur, illis poenis quae divorum retro prin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. mullo condito testamento decesserit
uec ei parentes utruisq sexus. uł libi
uł si qui agnatir̃is coguationis cogra¬
natus subiccti uł curiali condicioni: ob¬
nerii cłici uł monachi eiuscumq serꝰ
tur. aut domino possessionis cuiquis oo¬
rum suenit ascriptus. aut ad euriamꝰ
protenore dudum late constitutõnis
subecita forma pertiuere uoscinitur
ab eccłus uł monasfiis detinen. lactõui

Expanded text:
ullo condito testamento decesserit nec ei parentes utriusque sexus vel liberi vel si qui agnationis cognationisnatus subiecti vel curiali condicioni obnoxii clerici vel monachi cuiuscumque sexus tur aut domino possessionis, cui quis eorum fuerat adscriptus, aut ad curias pro tenore dudum latae constitutionis sub certa forma pertinere noscuntur, ab ecclesiis vel monasteriis detineri: acti
Abbreviated transcription (Latin):
eulto leco aliquid imipertet munie ꝙ ge
nt᷑ aprouintie modator sacenttum. ⁊ ca¬
colice eccłie ministrorum loci qͣuem ipuĩs
⁊ diuim culcus ninriam capitali in cõ¬
ucte siueconfesioe rees senterria noue

Expanded text:
cultui aut loco aliquid importet injuriaeta provinciae moderator sacerdotum et catholicae Ecclesiae ministrorum, loci quoque ipsius et divini cultus injuriam capitali in convictos sive confessos reos sententia nove
Abbreviated transcription (Latin):
desidernuetit ad octhodosam uerare sidẽ
p̃i defendant nichil pro eorum precio penitꝰ
accaipientib diũs ꝙ si fecte post hac etiai¬
am ipsi donuni oreum adorchodosam sidem
conuersi suerinit ñ hocat eis adseruitutẽ
reduoere ilos qui eos ad sidem ee thodo sam
p̃cesseriit. s si ais calia usurpauerit pe¬
nis grauisanis subiacebitͥ hec gͥ omina q̃¬

Expanded text:
tissimis mysteriis imbutos, et praedicti servipi, defendant, nihil pro eorum pretiis penitus accipientibus dominis. Quod si forte posthac etiam ipsi domini eorum ad orthodoxam fidem conversi fuerint, non liceat eis ad servitutem reducere illos qui eos ad fidem orthodoxam praecesserunt. Sed si quis talia usurpaverit, poenis gravissimis subjacebit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ai ꝑsonam que alt̾nis un ñ est suoita
incħ ad quiri posse indubii uiris ẽ ẜi gͥ pro¬
cimitor nõ s. s ei cuiꝰ negotia adinitustibat
red integrande rei uendicatõnem pactus ẽ
idꝙ pactum ⁊̃ scipulatõ insecuta est mitia
domino obligatõ ad quisita ẽ Euis autem reᷤ¬
¶p̃. Iust᷑ ã. Iuliano pp̃. Si duo uł plures
commiem seruum habeant. ⁊ inuis ex his
inssit. ut nomine suo ẜuis ab aliqno stipu

Expanded text:
sonam, quae alterius iuri non est subdita, nihil adquiri posse indubii iuris est. Si igitur procurator non sibi, sed ei, cuius negotia administrabat, redintegratae rei vindicationem pactus est idque pactum etiam stipulatio insecuta est, nulla domino obligatio adquisita est. Servis autem reus A. Iuliano pp. Si duo vel plures communem servum habeant et unus ex his iussit, ut nomine suo servus ab aliquo stipu
Abbreviated transcription (Latin):
opiioues eeferunt᷑. Neq eium maliguitati serꝰ¬
enum lucrum tumsferre ꝙ neq ferendum ẽ
si seriuis impius domino quid̾ ꝙ nssit mimine
tiumi. Ex em̃ sepe ap̃ antiquoᷤ dicebat᷑ iussionẽ
dñi ũ ẽẽ ab smulem nominatõm tuue debet¬
ulatõnem fac̃e sine nomine stipulatus est
timi ⁊ enĩ soli ad quirit ei ꝙ inssit. Ei autẽ
erpressent alium dominĩ soli illi necesse ẽ ad¬
quisitõneni celebrari multo ⁊ em̃ amplius
opetet uałe domiici nominis m̃tionem ꝙͣ
erilem uissionen.

Expanded text:
opiniones deferuntur. Neque enim malignitati serenum lucrum transferre: quod neque ferendum est, si servus impius domino quidem qui iussit mincium Quod enim saepe apud antiquos dicebatur iussionem domini non esse absimilem nominatine nomine stipulatus est: tunc etenim soli ei adquirit qui iussit: sin autem expresserit alium dominum, soli illi necesse est adquisitionem celebrari: multo etenim amplius oportet valere dominici nominis mentionem quam herilem iussionem.
Abbreviated transcription (Latin):
patͥ hos exctisti nisolidum alioqun inquã¬
tum fac̾e pot̃  sod̃m edicti formã S ⁊ si ꝑ em¬
antipatõnem tui uiris factus es similit᷑ con¬
ueniri te posse debes intellig̾e.
tuo extitisti. uł. iussu tuo cum eo quem po
destate tunc hubinsti contractium est in¬
A telligis ⁊ socte ⁊ husiͥris ce parere opotẽ si

Expanded text:
in solidum, alioquin in quantum facere potes, secundum edicti formam. sed et si emancipatione tui iuris factus es, similiter conveniri te posse debes intellegere.tuo extitisti vel potestate tunc habuisti contractum est, intellegis et sorti et usuris te parere oportere, si
Abbreviated transcription (Latin):
intestamento relictas tam directas quã
ente testantium prosuis seris lementeᷤᷤ¬
riam. lib̃tatem relictam dicis. ⁊ ab intesta
missaria lib̃tas repecita ÷ nullo utre p̃sta¬
ri eam a beo qui rogatus tĩ ẽ. desideras. pla¬
ne si p̾ennia accepta ħroem institutum
omississe hreitaten decĩs: lib̾tutẽ tͥ prãre

Expanded text:
in testamento relictas tam directas quam ente testantium pro suis servis clementeriam libertatem relictam dicis, et ab intestaommissaria libertas repetita est, nullo iure praestari eam ab eo qui rogatus non est desideras. Plane si pecunia accepta heredem institutum omisisse hereditatem docueris, libertatem tibi prae
Abbreviated transcription (Latin):
cas ꝯuesita ptꝰ collu dñtib cam scͥptis hidib
quam intestato uendieatib suocessionem
adum ñ potuit. & si sponte repnorasta
sibi de latam successionen. omma que tes¬
camento fuañt scͥpta defecisse ꝯuenit. Sm̃
urõ ut uos traudarent hd̾tate cliusisse hos

Expanded text:
sita post colludentibus tam scriptis heredibus quam ab intestato vindicantibus successionem adimi non potuit. Quod si sponte repudiaverunt sibi delatam successionem, omnia quae testamento fuerant scripta defecisse convenit. Si vero, ut vos fraudarent libertate, collusisse eos
Abbreviated transcription (Latin):
dinpnatõnis ꝯditio dũsis erilus destiuatos
metas temp̃is p̃stituti in crnccris inpiesse
custodia dep̃hũdit solutos pena uicilit¬
q lauitos eustodia liłimi p̃cipinus nec fct¬
unaũ iniseĩas ullas exilii. sit satis in m̃so¬
rum ctutiatum semel luisse suplitia. neꝗᷤ

Expanded text:
damnationis condicio diversis exiliis destinatos metas temporis praestituti in carceris implesse custodia deprehendit, solutos poena vinculisque laxatos custodia liberari praecipimus nec formidare miserias ullas exilii. Sit satis immensorum cruciatuum semel luisse supplicia, ne, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inocentia secure aut pͥmipali s̃. hanc honore
mumite intelligant lioere ꝑsonas ad inferen¬
das inim̃as corporales hãt hane mercedem la¬
bocͥis boris multorum ñm testimoũs ꝯm̃data
deuotõ. Idem est ⁊ si in uña decutionatus gus¬
si deposuit nam⁊ ip̃e post pͥstinam digͥtatem¬

Expanded text:
nocentia securae aut principalis sunt honore munitae, intellegat licere personas ad inferendas iniurias corporales. habeat hanc mercedem laboris multorum munerum testimoniis commendata devotio. Idem est et si munia decurionatus quis deposuit: nam et ipse p
Abbreviated transcription (Latin):
eocumi ẜuos decooperib cũ hro itatis int̾roga¬
detineãt. siũ in seruitute relicti suit. stũ hb̾ta¬
cem adipisti ꝑultimã cestatõins uoliuitateui
p̃cepti sunt ⁊ inquestionẽ rei hrditaĩax deduci
⁊ ex his ea que occultata sunt reuelaĩ pͥus sac᷑¬

Expanded text:
um hereditariis interrogadetinent, sive in servitute relicti sunt sive libertatem adipisci per ultimam testatoris voluntatem praecepti sunt, in quaestionem rerum hereditariarum deduci et ex his ea quae occultata sunt revelari: prius sacr
Abbreviated transcription (Latin):
tetur ẜuisi fcrte illis qui hoc passus est suum ꝯ¬
sensun ad petendam abolitõtiem acconinoda¬
iũt. Q. ñ aũt reus mcħ dale passus est pꝰquam
sũt officii eustodie tinditiis. insm dies.xxx. accir¬
uͦ dempꝰ nisi reus consentiat. censemus ñ ẽẽ tribu

Expanded text:
tetur, nisi forte ille qui haec passus est suum consensum ad petendam abolitionem accommodavit. Quando autem reus nihil tale passus est, postquam fuerit officii custodiae traditus, in tempus, nisi reus consentiat, censemus non esse tribu
Abbreviated transcription (Latin):
. aã. luciano.
nerccutõnu criminũ ob¬
timisse uidet᷑ illos destitisse ꝙ ãñ eregatur
accusatõnis inplende ꝓrsus deseruerunt.
Cum gͥ aliis eranisis. uł siplicitatis ratione
nec dum te ad siuem inncdicte ꝑuenisse p̃ees cu
m̃ti suꝑ alrqñtulo silentio institutam accusa¬
cõnem sed̃m leges ꝑferens quam ppatis tͥ delu¬
tam uindictam. reportare.
coħrceri solet quo de cã p̃sente accusatõe uidi¬
catut. Ideoq postea quam decĩ iudicatum est.
ccͣ. consuetudinem ailimpniam accusat ouis

Expanded text:
 CC. Luciliano. In exsecutionibus criminum obtinuisse videtur illos destitisse, qui animum accusationis implendae prorsus deseruerunt. cum igitur aliis ex causis vel simplicitatis ratione necdum te ad finem vindictae pervenisse preces tuti super aliquantulo silentio institutam accusationem secundum leges perferens quam probabis tibi debitam vindictam reportare.coerceri solet, quo de causa praesente accusatore iudicatur. ideoque posteaquam de causa iudicatum est, contra consuetudinem calumniam accusatoris
Abbreviated transcription (Latin):
lorem ad accusatõnem ꝓsilient hec em̃ accusator
expianãs abolitiõi locum faciet. Sm aũ ꝑdeceptõ¬
nem uł peciũs ad eo acruptꝰ ad postulandam as¬
oliõnem ueñ. redcupte unseratõnis uor numme
admittat᷑. S adu̾sus nocentẽ reum in quisitõ¬

Expanded text:
lorem ad accusationem prosiluerit: hoc enim accusator explanans abolitioni locum faciet. Sin autem per depectionem vel pecuniis a reo corruptus ad postulandam abolitionem venit, redemptae miserationis vox minime admittatur, sed adversus nocentem reum inquisit
Abbreviated transcription (Latin):
insania. ꝓbatisfimi gͦes ⁊ distinctissimi defem¬
sores adfinit discipline ⁊ cotidianis actib p̃¬
ano papes Iefenr es ciuitatum odlates sibi
reos mipso latroenno uł congͣãn uolentia aut
pretrto homicidio strupio uł raptu uł adialt̃¬
io dep̾hensas: ⁊ actis puplicis sibi traditos exp̃sso
erimine cum his aquib si̾mĩt accusati. morx
sul idonca ꝑsecutõne adiudicium dirigantur

Expanded text:
insania, probatissimi quique atque districtissimi defensores adsint disciplinae et cotidianis actibus prnorius . Defensores civitatum oblatos sibi reos in ipso latrocinio vel congressu violentiae aut perpetrato homicidio stupro vel raptu vel adulterio deprehensos et actis publicis sibi traditos expresso crimine cum his, a quibus fuerint accusati, mox sub idonea prosecutione ad iudicium dirigant.
Abbreviated transcription (Latin):
defensores mimme possessores maiorib m̃suris ⁊
nidicio. iltuo ⁊ ficri ꝑraittimus ut si proun¬
alib nt̃is contestariꝰ inurias seu lesiones su¬
as cupientib actorum confectio adefensaid
tatim infraqñtionib euutatum locis ꝓponẽ¬
os ⁊̃ certam officio᷑riat publiei conmonendĩqs
ꝑ libellimi colligi opartebit. atq mnitis ĩupͣ
fectõnẽ negasse constid̾nt. iuga iudiciarius en¬

Expanded text:
defensorum minime possessores maioribus mensuris indicio. Illud etiam fieri permittimus, ut, si provincialibus nostris contestari iniurias seu laesiones suas cupientibus actorum confectio a defensoribtandum, in frequentioribus civitatum locis proponenfficia publica commonenda, per quae libellum colligi oportebit atque invitis supra fectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius e
Abbreviated transcription (Latin):
E uidicum ꝓcistitatei saluarenẽttia pudo¬
tit accurinꝰ ingnoiendi cum uoles aduadii¬
na uł spolia plus petentium ał hĩ quos li
his erigi. quos certum ẽ. nisi tali remeoio
non posse reparari
uendicantes nõiꝰ sui tantim simgantir offi¬
cio. millas infugãt mulctas seneriores nõ
ererceant questiones: plebem iss decuriones
ab oniui mplas iisolentia ⁊ temeritate tuͬa

Expanded text:
pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudina vel spolia plus petentium ab his, quos lihis exigi, quos certum est nisi tali remedio non posse repararindicantes nominis sui tantum fungantur officio: nullas infligant multas, severiores non exerceant quaestiones, plebem vel decuriones ab omni improborum insolentia et temeritate tuea
Abbreviated transcription (Latin):
opp ant̃ aulutano. Dofsestiones quas ad
te ꝑtinere dicis more uidicionim ꝑsequere. nͦ
em̃ possessori in cutabit necessitas ꝓbandi eas
ci seꝑtiere cum te iꝑrolatõne cessante
dominiuum aput euta remancat.
ge aui ur̃i comenni ñ debetis si eutadem
collegam tempare de positi officii. soluendo fu¬
isse ostendentis.

Expanded text:
or Antoninus . Possessiones, quas ad te pertinere dicis, more iudiciorum persequere. Nec enim possessori incumbit necessitas probandi eas ad se pertinere, cum te in probatione cessante dominium apud eum remaneat gae avi vestri conveniri non debetis, si eundem collegam tempore depositi officii solvendo fuisse ostenderitis.
Abbreviated transcription (Latin):
neq ex euis quem inpotestate habet si sine
ta amplius dimi tarat depeculio actõnem
sustmnere coit᷑. Qua ꝓpt̃ pt̃ qnoq tuus. si
ei pecuma aciecitere siĩs tui ertoctuẽ. ob
quam reddendam ũtenebatur p̃sidis ꝓur¬
cie auctoritate cam recuꝑabit

Expanded text:
test, neque ex eius quem in potestate habet, si sine t, amplius dumtaxat de peculio actionem sustinere cogitur. Quapropter pater quoque tuus, si ei pecunia a creditore fratris tui extorta est, ob quam reddendam non tenebatur, praesidis provinciae auctoritate eam recuperabit
Abbreviated transcription (Latin):
dicum interim deposito exeertõins fori
penulegio huimodi presidio denudatos ⁊da
iudi amtis utrare secretum. ut quo cum
sibimit formidandinis data eiuictis iui¬
dicib absq ullo p̃scͥptõnis obstaciuo sic̃
sepe dictum est. testes quecum uores
falsitate uł sraude nõcarere ꝑspeterunt
ꝓqualitate uidelicet delicti: am̃auer¬
tendi licentia.
sus sũit idemq testes aduersus eum ua
lia tite produant᷑ l̃i licebit ei ꝑsonas eo¬
testes repelli leges precupumut sn adi¬
m̃da scił ei licentiꝗ ex iꝑsis depositõnib
dis probttõnib datiot e i ł promuissione
pecumarimm. es eos cocruptos oẽ ostend̃i¬
it. eam etiam allegatõnem integiam ei

Expanded text:
dicium interim deposito exceptionis fori privilegio huiusmodi praesidio denudatos, ita iudicantis intrare secretum, ut, quodcumsibimet formidandum: data cunctis iudicibus absque ullo praescriptionis obstaculo  sicut saepe dictum est testes, quorum voces falsitate vel fraude non carere perspexerint, pro qualitate videlicet delicti animadvertendi licentia.sus fuerit, iidemque testes adversus eum in alia lite producantur, non licebit ei personas eotestes repelli leges praecipiunt, non adimenda scilicet ei licentia ex ipsis depositionibusdis probationibus datione vel promissione pecuniarum eos corruptos esse ostenderit, etiam eam allegat
Abbreviated transcription (Latin):
Siu poisidetis p̃dia aue apatre comuuui
sibi foẽs emancipati donata contendentes
tue̾ patris petitis. ut iutentõnem uram̃ ñ
constitisse decegunt. iñnim domini facti ĩ
secutam libͣtatem. ac te p̾editam ut inge¬
mia ꝓbari possis. ostendi comienit ꝙ enĩfñ¬

Expanded text:
Sive possidetis praedia, quae a patre communi sibi fratres emancipati donata contendentes tuti patris petitis, ut intentionem vestram non constitisse detegant, unde domisecutam libertatem ac te post editam, ut ingenua probari possis, ostendi convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
re ueluit hec sierr si auten nompit. N¬
carcerali eustodia detrudi s sacmmen¬
to ee connnteti censemus. Si em̃i proto¬
to litis certamine um uirando creden¬
dum ẽẽ testium putouñt hũꝙ ees pro¬
duperint intomagis presendam su pi
cestib insa cramento eorum credere de
IS cumi opecit miume cestes iuhiũmo¬
di oisib ꝓtelari ⁊ ꝓaliens comnadis su¬
as iuerire dissicultades. disponimus ñ
ampluis testes obseruare uidices compelu¬

Expanded text:
re velint, hoc fieri, sin autem nocarcerali custodia detrudi, sed sacramento eos committi censemus. Si enim pro toto litis certamine iuriiurando credendum esse testium putaverunt hi qui eos produxerunt, multo magis praesentiam suam testibus sacramento eorum credere debent. Sed cum oportet minime testes in huiusmodi casibus protelari et pro alienis commodis suas invenire amplius testes observare iudices compel
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝙ inscͥptis ase debitam retulerunt ꝙ ñ
facile audient᷑. Sidicant om̃is debiti uł par¬
tris solutõnem sine scͥptis fecisse uelit̃ ꝙ
uiles ⁊ fersitan redempdos testes prohuimno¬
di solutõne produc̃e. nisi qumq cestesi¬
donci ⁊ simme atq integ᷑ opionis pres

Expanded text:
mus, qui in scriptis a se debita rettulerunt, quod non facile audientur, si dicant omnis debiti vel partis solutionem sine scriptis fecisse velintque viles et forsitan redemptos testes super huiusmodi solutione producere, nisi quinque testes idonei et summae atque integrae opinionis pr
Abbreviated transcription (Latin):
os indices testes fiissent producti uariatũ
erat. utrum debenet corum deposicõm ĩ
iudicio litigntor ^ aͣn ñ ẽẽt audiendus ssãc̃¬
tumus si d̃ in conpromissis aliquid ꝓhiumo¬
habere cum contra quem depositõnes ec um
proferunt᷑. Si eas recusaiũt concedere cester
iterum ad duci ⁊ ñ oppom eis ꝙ iam teste¬
monnin siumi dederunt uł si hor concede

Expanded text:
os iudices testes fuissent producti, variatum erat, utrum deberet eorum depositionibus in iudicio litigator uti, an non esset audiendus. Sancimus, si quidem in compromissis aliquid pro huiusmohabere eum, contra quem depositiones eorum proferuntur , si eas recusaverit, concedere testes iterum adduci et non opponi eis, quod iam testimonium suum dederunt, vel, si hoc co
Abbreviated transcription (Latin):
petat ut neq recepticie accõnis noq abio
indigeat res pulior inhmꝰmnodi oasus ad¬
miniculo. s sint pecune constitute actõ
ꝑ urmñ constitutõnem sibi inomĩa suss¬
tam nr̃is dompaa quam iustis legils c̃¬
tͣriĩẽ ꝑmittere ꝑ acco̾nem recepticiam reᷤᷤ
uere conditõne que ⁊ pecunias indebitas
gum ꝑurgum. hoc tantitm modo cotab¬
tuat᷑ ꝙ debitum est ⁊ omina etue de

Expanded text:
petat, ut neque recepticiae actiones neque alio indigeat res publica in huiusmodi casibus adminiculo, sed sit pecuniae constitutae actio per nostram constitutionem sibi in omnia sufftemporibus quam iustis legibus contrarium est permittere per actionem recepticiam res nere condictiones, quae et pecunias indebitas gum iurgium, hoc tantummodo constituatur, quod debitum est, et omnia, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
ex persona sui debitoris aduersus euis debi¬
tor es creditor expen pot̾. suo aut̃ nomĩe
utili actõne recte utet᷑ łactionib hr̃di
dib eius coħroib tuis proparde tͥ conpeten¬
ti petere de bes s̃ ⁊ꝰ ros. Si que tͥ obidem debitũ
obligate sunt᷑ ꝑsequi ñ probiberis.

Expanded text:
ex persona sui debitoris adversus eius debitores creditor experiri potest. Suo autem nomine utili actione recte utetur DIOCL. ET edibus eius coheredibus tuis pro parte tibi competenti petere debes. Sed et res, si quae tibi ob idem debitum obligatae sunt, persequi non prohiberis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indotem prosilia tua dedisse. s ad sustmẽ¬
dam eam ertua dotis causam filie tue pre¬
dia asagnasse ꝓponas ciuilium mimerum
uł honerum mimicipalium obtentu ex ꝑso¬
na maritieuis quomodo matres ex ꝑsona si¬
liorum int̃ pellari ñ possunt. cum n mari¬
tum exiatris & ligatione comienni posse
constat. msi ip̃e proea se obnenoͬm fecit
sobligari.
uenni. ꝙ piocebitis eins aliquid intulisse
indearis defensionib tins irti ap̃ eum eiuꝰ
super ea re notio est minirae ꝓpiberis: ut

Expanded text:
n in dotem pro filia tua dedisse, sed ad sustentandam eam extra dotis causam filiae tuae praedia adsignasse proponas, civilium munerum vel onerum municipalium obtentu ex persona mariti eius, quomodo matres ex persona filiorum interpellari non possunt, cum neque maritum pro uxoris obligatione conveniri posse constat, nisi ipse pro ea se obnoxium fecit. obligari veniri, quod pro debitis eius aliquid intulisse videaris, defensionibus tuis uti apud eum, cuius super ea re notio est, minime prohiberis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mitus satctõnem. Omẽ gͥ iramentũ siue aui¬
dicio siue apͥarentib illatum nł ipͥncipio litis.
uł mredio. uł in ipsa difmitiua sententia suu
to cum hoc apartu siũt factum. ⁊ a iuidice ꝓ¬
itlatim siquid̾ is cui imponit᷑ sacram̃tum ncħ
ad hoc sũt relictatꝰ ⁊ hoc prostet᷑ uł referatur
ncccessitate imponenda ei cui refert᷑: relatõnis
sub tre sacuam̃tum. uł si hoc recusam̃t. quasi il

Expanded text:
nimus sanctione Omne igitur iuramentum, sive a iudicibus sive a partibus illatum vel in principio litis vel in medio vel in ipsa definitiva sententia, sub to, cum hoc a partibus fuerit factum et a iudice aillatum, si quidem is cui imponitur sacramentum nihil ad hoc fuerit reluctatus, et hoc praestetur vel referatur, necessitate imponenda ei cui refertur relationis subire sacramentum, vel, si hoc recusaverit, quasi il
Abbreviated transcription (Latin):
causa ei quem affectõne patris de dilerille
ꝓponis tuam accipere pocimian ꝑmisiste
⁊ hanc tuam liberalitatem remiimerant
te aprocinitere iuo aliam pecinuam sinuẽ
p̃cepit reb qr humanis añ ꝑeerdõnen
fũit exemptus. nͦ ꝙ deder eum ꝑfectum¬

Expanded text:
causa ei, quem adfectione patris te dilexisse proponis, tuam accipere pecuniam permisisti, et hanc tuam liberalitatem remunerans te a procuratore suo aliam pecuniam sumere praecepit, rebusque humanis ante perceptionem fuit exemptus, nec quod dederas recu
Abbreviated transcription (Latin):
diflisti conditõnem. remaueret integi do¬
natõ. ꝯleuitate ꝑfectum donatõnem reuoei¬
re cupientium iure occurate᷑
si ñ inpossib̾idem̃ conteneat causam abeo q. hane
suscepit in impletesa conditõm fac̃e locum iuitis
ditat ⁊ iscipiira  unaqͥt᷑ si citulo lib̾alitatis restuꝰ¬
as i sponsami conferendo certam dixisti legem. nec
hie cum poss ala parit suocessores ipsins dexepe¬
tendism que de d̾as si hectͥ placiñt comuenite ñ ꝑhi¬
s. ã. ⁊ cc̃ tibino. ꝑilib̃constitutꝰ bĩs
ut silie tue manininttant᷑ aliquid tedisti: causa
ñ secuta delioc tͥ restituendo conditio conpetiti nã
si quid ẜuis de peculio domino did̾it ccͣ eum mitiã¬

Expanded text:
didisti condicionem, remanet integra donatio, cum levitati perfectam donationem revocare cupientium iure occurratursi non impossibilem contineat causam, ab eo qui hanc suscepit non impletam condictioni facere locum iuris dictat disciplina. Quapropter si titulo liberalitatis res tuas in sponsam conferendo certam dixisti legem, nec huic illa, cum posset, paruit, successores ipsius de repetendis quae dederas, si hoc tibi placuerit, conveni. Si liber constitutus, ut filiae tuae manumittantur, aliquid dedisti, causa non secuta de hoc tibi restituendo condictio competit. Nam si quid servus de peculio domino dederit, contra eum nulla
Abbreviated transcription (Latin):
&dinatum ad eẽ. his qͣuc de iumiento agunt᷑.
uł si neutrum fac̃e malm̃it eruna parte sub
side tantum gestor uiratentũ p̃stati. uł refri¬
dis officio uidicis trutimnandisi. anͣ abut᷑q par¬
te. uł alteram opotet eas dependi uullo tant̃¬
nͨ ex hoc littib inpelut̃to guãndo. S donec ea ꝓ¬
cedent aliis uł capitulis. uł litis m̃iris auidice

Expanded text:
ordinatum adesse his, quae de iuramento aguntur, vel si neutrum facere maluerit, et ex una parte, sub fide tamen gestorum, iuramentum praestari vel refdis officio iudicis trutinandis, an ab utraque parte vel altera oportet eas dependi. 4d . Nullo tamen ex hoc litibus impedimento generando, sed, donec ea procedunt, aliis vel capitulis vel
Abbreviated transcription (Latin):
taniento fete ñ apparente ꝓco saciment᷑
ei ab ħrde delatum est ⁊ is religionem suam
prestaũ assirmans s̃ legatuii uł sidei comnis¬
sum derelictum eẽ ⁊ ex huiꝰmoi testamento id
qd̾ petebat consecutꝰ est: postea aũt manifes¬
tum factimi est ucħ ei penitꝰ suisse derelict
ap̃ antiquos querebat᷑ utrum iure uirando
⁊ repeti abeo legatum. uł fidei coninissum.
Nuiium q erhuimoi ꝑuirio lucrum ei acce¬
de. ss ⁊ si uer suit inuentum: quarte teten¬
tõtiem intpoduci si taiũ locum hãt nequis ex
hoc delicto s lucrimmi inpium afferre. a nris le
mp̃ seũ. aut. ã. modestino. Deq equam neq
usitaitam rem defidenis ut es alienum patris tui

Expanded text:
tamento forte non apparente pro eo sacramentum ei ab herede delatum est et is religionem suam praestavit, adfirmans sibi legatum vel fideicommissum derelictum esse, et ex huiusmodi testamento id quod petebat consecutus est, postea autem manifestum factum est nihil ei penitus fuisse derelictum, apud antiquos quaerebatur, utrum iureiurando t repeti ab eo legatum vel fideicommissum nullumque ex huiusmodi periurio lucrum ei accedere, sed et si verum fuerit inventum, quartae detentionem introduci  si tamen locum habeat, ne quis ex hoc delicto sibi lucrum impium adferre nostris les AA. Modestino. Neque aequam neque usitatam rem desideras, ut aes alienum patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Sinsingłi insoludum accepta mutua
a uł nitercessionis nomiine hãc ꝓres suscepis¬
tis obligatõnem spustra ueremini ne eiꝰ peen¬
me nomine uos comierre possit quam alii
mutuo dedit siintra prestitutum tempꝰ rei ge̾¬
de questionem detulisti¶sac multo magis ma¬
nẽ tinorem geritis. si pocunia numerita ole¬
nn susceptim intruaento sit collatum. ꝯ
si reddendi stipulatõ milla sꝑecta est ⁊ huiꝰ
rei est hauita sollempnis contestatõ insuo sta

Expanded text:
on singuli in solidum accepta mutua a, vel intercessionis nomine hanc pro rea suscepistis obligationem, frustra veremini, ne eius pecuniae nomine vos convenire possit, quam alii mutuo dedit, si intra praestitutum tempus rei gestae quaestionem detulistis. Ac multo magis inanem timorem geritis, si pecunia numerata oleum susceptum instrumento sit collatum, cum, si reddendi stipulatio nulla subiecta est et huius rei est habita sollemnis contestatio, in suo sta
Abbreviated transcription (Latin):
sit: multo facilius quantitus uidebite int̾ poĩ¬
te scͥpture condictio conpetit uł doli exceptio
agrnti opponitur
in lite crescent abignorante ⁊ indebita solis¬
ta repeti ñ posse certissimiiuris est. S ⁊ si aui¬

Expanded text:
sit, multo facilius quantitatis indebitae interpositae scripturae condictio competit vel doli exceptio agenti opponitur.in lite crescunt, ab ignorante etiam indebita soluta repeti non posse certissimi iuris est. sed et si cau
Abbreviated transcription (Latin):
rustica uł urbana placitum continebit. septuri ea
pocalis. ⁊ rem suisse conpletam gesta testant᷑. alit
sussigio uitit ᷤ boua duxĩt occupanda reus te me¬
ritatis ac molentie retinebit᷑. hac nstatinti pͥstis¬
nimi possessio reduoet᷑ eo apetitiõe recluso ꝙ ñdu̾¬
bitauit inuad̾e qd̾ pet̾e debuiss.¬

Expanded text:
rustica vel urbana placitum continebit, scriptura, rporalis et rem fuisse completam gesta testentur: alitsuffragio nititur, bona duxerit occupanda, reus temeritatis ac violentiae retinebitur atque in statum pristinum possessio reducetur, eo a petitione excluso, qui non dubitavit invadere, quod petere debuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ferendius est. ad appeliatõnis ueniens auxilium inhĩ
que ipse facienda ꝓxiumut. Sm aũt is cuisacra¬
mentum est illatum. uł aparte. uł auidice hoc
hãt recusare. Iudex aũt si hoc om̃modo p̃standũ
crutimaĩt. sic onisam dirimat qͣi uolu̾ntate
co sacramentõ sit recusatim. ⁊ ita cec̃a siue al¬
pitula sui totiꝰ uegocii sũma examunentur ⁊

Expanded text:
auxilium in his, quae ipse facienda procuravit Sin autem is, cui sacramentum illatum est vel a parte vel a iudice, hoc  sacramentum recusare, iudex autem, si hoc omnimodo praestandum existimaverit, sic causam dirimat, quasi volente eo sacramentum sit recusatum, et ita cetera sive capitula sive totius negotii summa exa
Abbreviated transcription (Latin):
mano Pi abseñtis pocinam nomine eiꝰ feno¬
ri dedisti ac reꝓbato nomine mandatis actõib
erꝑiris p̃ses ꝓuintie iuris ditõnem suam p̃le¬
biti Idem si cessare mandatum añi adu̾terit u¬
tslem tͥ adũsus debitaeem es noĩe actõnem ꝯ¬
petere eͥo uegabit.

Expanded text:
 Si absentis pecuniam nomine eius fenori dedisti ac reprobato nomine mandatis actionibus experiris, praeses provinciae iurisdictionem suam praebebit. Idem, si cessare mandatum animadverterit, utilem tibi adversus debitorem eo nomine actionem petere non negabit.
Abbreviated transcription (Latin):
s. ã. Cartlomo. Non adi̾us te ereditores
ꝙ mutuam pecimiam sumpsisti & eiꝰ eui hanc
eredideras hrdes erꝑii. ccͣ uiris eindenter postu¬
las foemam.
uires alien as creditea nõ contemptõne domini
rex eam fenori danti pͥncipalit̃ obligatum re¬
debito securtiatem accopit. Cum ampluissit
memorata quantitate. sciat ñ alit̃ dełe eyro¬
graphum ad debitixe uł creditore percipere
sum ꝓpecinnis memoratam auri quantitaten
erecdentib ꝓferit᷑ iminime hoc adiitti ab ui¬
dicanta opoctet. ꝙ insut᷑is creditis. uł debito¬
rum solutõnu locumm habe opetet. ł si q atie¬

Expanded text:
s, Maximianus . Non adversus te creditores, qui mutuam pecuniam sumpsisti, sed eius, cui hanc credideras, heredes experiri contra iuris evidenter postulas formam. in res alienas, creditore non contemplatione domini rerum eam fenori dante, principaliter obligatudebito securitatem accipere, cum amplius sit memorata quantitate, sciat non aliter debere chirographum a debitore vel creditore percipere, aphum pro pecuniis memoratam auri quantitatem excedentibus proferatur, minime hoc admitti ab iudicantibus oportet. Quod in futuris creditis vel debitorum solutionibus locum habere oporte
Abbreviated transcription (Latin):
iurantlum intusit ⁊ nec dum co p̃stito. post¬
ea ut pote s̃ allegatõnib habundantiu hoc
peuooam̃t sanctimus nemim liõem penitus i¬
terum adsacramentum ꝑcurrere. satis em̃ad¬
surdum est retlire ad hoc eui remĩtiandum
putanit ⁊ cum despauit auam ꝓbatõnem tẽ
denuo adreligionem conuolare. ⁊ uidioe̾ uł¬
lo mͦ eos audire ad tales inquitates uementẽ
¶Sigm aut̃ sacram̃tum inttissit. ⁊ hoc reuocare
malũt. lic̃era quidem ei hoc fac̃e. ⁊ alias ꝓ

Expanded text:
iurandum intulerit et necdum eo praestito postea, utpote sibi adlegationibus abundantibus, hoc revocaverit, sancimus nemini licere penitus iterum ad sacramentum recurrere  satis enim absurdum est redire ad hoc, cui renuntiandum putavit, et, cum desperavit aliam probationem, tunc denuo ad religionem convolare et iudices nullo modo eos audire ad tales iniquitates venientes. Si quis autem sacramentum intulerit et hoc revocare maluerit, licere quidem ei ho
Abbreviated transcription (Latin):
x. ã. ⁊ cc̃. marinco. Simsolutum po¬
men debitoris suitͥ dibitr dedit tinis. a.
te nirem tuam purinatir em fecit. pigno¬
ra enie spocialit̾ uł gũalit̃ habes obligattat coͣ nͥ s¬
perseqruere ꝙ si ab his anib sucmnt or liga¬
ta. cum pocio reserant distracta ꝓuentur.
ab empcartus reuoe ñ posse pspieis
electis pignorib ꝑsonalis accõ ñ tollitur e¬
G eo ꝙ dep̃cio seruari potinit indebitum ꝯs¬
ꝓutato de residuo manet integra actio. O¬
parcet armata uit̾ren s petitore quidem
ñ implente suam intentionem uł erceptõ¬
dampuati ac intis remadiis ad solutionem
urgen conuenit.¬
tulitte cirrinienta es qua ꝙ colonis in
rem suam mutuo dediti a dommo p̃clu
postulare te posse credistinee ad cñm obl¬
gandimm actorum ip̃ius adiuuat ti p̃sẽ¬

Expanded text:
 AA. et CC. Maurico. Si in solutum nomen debitoris sui tibi debitor dedit tuus ac te in rem tuam procuratorem fecit, pignora, quae specialiter vel generaliter habes obligata, persequere. Quod si ab his, quibus fuerant obligata, cum potiores erant, distracta probentur, ab emptoribus avocari non posse perspicis electis pignoribus personalis actio non tollitur, sed eo, quod de pretio servari potuit, in debitum computato de residuo manet integra. portet armata vi terreri: sed petitore quidem non implente suam intentionem vel exceptiodemnari ac iuris remediis ad solutionem urgueri convenit.ulitate circumventa es, quia, quod colonis in rem suam mutuo dedisti, a domino praedii postulare posse credidisti: nec ad eum obligandum actorum ipsius adiuvat te prae
Abbreviated transcription (Latin):
ce ⁊ frem̃ tuum ⁊ iudendis bonis datus siñt ea sola
ꝓtinẽt quemanent conmuia tͥ ⁊ illi. Ham ca qͦr
partem inuendidit. cum emptorib tͥ conminua
sunt ⁊ adu̾sus singłõs arbitrum pet̾em debe̾ᷤ si
abinocum quoꝙ societate disce̾tli placet. Cum ã
regiomb diuidi aliquis ag̾ int̃ socẏos ñ potest:¬

Expanded text:
te et fratrem tuum dividendis bonis datus fuerit, ea sola pertinent, quae manent communia tibi et illi. Nam ea, quorum partem is vendidit, cum emptoribus tibi communia sunt et adversus singulos arbitrum petere debes, si ab illorum quoque societate discedi placeat Cum autem regionibus dividi aliquis ager inter socios non potest
Abbreviated transcription (Latin):
ratõmis bñ nob̾ placuit. si quis ⁊ emĩ ꝓfilio suo
ante mipdas donatõnem conscͥpserit uł ded̾it
uł prosilia sua dotem ⁊ ho ꝙ dedit iterum meũ
dumpte stipilatõeis pat̾ne tenoe uł fiete legis hoc
indir̃it. Ille aũt testam̃to condito. uł fiłio eos¬

Expanded text:
rationibus bene nobis apparuit. Si quis etenim pro filio suo ante nuptias donationem conscripserit vel dederit vel pro filia sua dotem, et hoc quod dedit iterum in eudante stipulationis paternae tenor vel forte legis hoc induxerit, ille au
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuitꝰ aque ductus usalie seruitutes ꝓpssunt: sis
ea precesserint que seruitutem conslitinnt.
s̃uen em̃ placita quid̾ int̾ continhentes debẽt
Qͥ uare ñ ignarabis si pͥeres possessores aquam
no loco euit̾ sine uoluntate einsad quem usus eiꝰ¬
dera aque ꝑtinet p̃toeis edictum ñ ꝑmiteit du

Expanded text:
itutes possunt, si ea praecesserint, quae servitutem constituunt: tueri enim placita inter contrahentes debent. Quare non ignorabis, si priores possessores aquam no loco oritur, sine voluntate eius, ad quem usus eiusdem aquae pertinet, praetoris edictum non permittit du
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ. ã. commodiano. ¶o ħraib dinisionem
int̾ se facientib uni abłentis ⁊ igna antis
tissimũ est. im̃ poctõnem tuam cimi reddib ar¬
bttͥo familie herciseunde ꝑcipere potes erfacta
tum eit his itaq sipatͥ suscessisti queninomnie
tuo quedam conparasse dicis adu̾sus soorem tuã
ap̃ presidem prouitie si res intogra est uti potes
in corini aũt ħroitate qumsumpt᷑ ab io fa¬
ti bona side fumilie herciscunde iudiciouł negoti

Expanded text:
 CC. Commodiano. Coheredibus divisionem inter se facientibus iuri absentis et ignorantis tissimum est. unde portionem tuam cum reditibus arbitrio familiae erciscundae percipere potes, ex facta iptum est. His itaque, si patri successisti, quem nomine tuo quaedam comparasse dicis, adversus sororem tuam apud praesidem provinciae, si res integra est, uti potes In communi autem hereditate quin sumptus ab uno facti bona fide familiae erciscundae iudicio vel negoti
Abbreviated transcription (Latin):
da est ꝙ eamscͥptumm secuta ñ est cum sides rei ges
or̃. dicł ⁊ ñ ã satino. Certum est libecimmꝰ pecu¬
la post matem patris in hrditatem dundendanti
tiuis ob continctiis qnib inuente ꝑitre ⁊̃ ignorante¬
at. cantam quantitatem. inoruantam condempna¬
tus est his cum quib ipse contiuxit.
N.ã. hermiano. Si familie herciscunde iudicio quo
bona pat̾na nit ce ⁊ frem̃ tuum equo uire dunsa sunt
Anch̃ surer cuictõne rerum singlis adutlicatamͣ spea¬
alit̃ unt̾ uos conuciit. idest inis quisq ut euentint
rei suscipiat recte possessionis eincte detͥmentum sra¬
sacta t̃ posseiło consensim secuta dominnũ ꝓsolidorer
pacet uri dunsionis usꝙ aopctium stect aroit fa¬
mine heteiseinde. iudicio uob̾ atiis contiumonen

Expanded text:
da est , quod eam scriptura secuta non est, cum fides rei gesMaximianus AA. Saturnino. Certum est liberorum pecua post mortem patris in hereditate dividenda tuus ob contractus, quibat tantam quantitatem, in quantam condemnatus est his, cum quibus ipse contraxit. Idem AA. Hermiano. Si familiae erciscundae iudicio, quo bona paterna inter te ac fratrem tuum aequo iure divisa sunt, nihil super evictione rerum singulis adiudicatarum specialiter inter vos convenit, id est ut unusquisque eventum rei suscipiat, recte possessionis evictae detrimentum frafactam etiam possessio consensu secuta dominium pro solido placitum divisionis usque ad pactum stetit, arbiter familiae erciscundae iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem reliquerit aliquis. ad humatuorem rocli¬
nate sententiam nob̾ iisum est ⁊ dare legatano
ĩ locutõnns licentiam. quit eñ distat siue iple
legatarius maneat siui alii cedat ut mercedem
accipiat ⁊ multomagis s habitatõnis usum fruc¬
tum religuetit eum nume sub tiliotti satissuc¬
tu indeatur. ⁊̃ nomine usus sructꝰ addito. in
dantum ⁊ em̃ uałe habitatõnem uolumus. ut
ñ antecellat usum fructum nec dominũ habi¬
tatõnis speret legatarnus. nsi specialit̃ einden¬
tissimis probatõuib ipse legatamis possit os¬
dend̾e. ⁊ dominiũ ei domus eẽ relictum. Tumc em̃
decisionem locim hab̾e censenus mom̃ib moi̾s¬
inquil habitatio conslitui poi¬
testamento reliqnent. quatenus usus srrictus
ap̃. ħreem manecit. si huiꝰmodi constat᷑ legutũ.
⁊ cum quidam mutile legatum ẽẽ existiiauant

Expanded text:
tionem reliquerit, ad humaniorem declinare sententiam nobis visum est et dare legatario etiam locationis licentiam. Quid enim distat, sive ipse legatarius maneat sive alii cedat, ut mercedem accipiat Et multo magis, si habitationis usum fructum reliquerit, cum et nimiae subtilitati satisfactum videatur etiam nomine usus fructus addito. In tantum etenim valere habitationem volumus, ut non antecellat usum fructum nec dominium habitationis speret legatarius, nisi specialiter evidentissimis probationibus ipse legatarius possit ostendere et dominium ei domdecisionem locum habere censemus in omnibus modis, quibus habitatio constitui potestamento reliquerit, quatenus usus fructus apud heredem maneat, si huiusmodi constat legatum. Et cum quidam inutile legatum esse existimabant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. a. n uͥmutant serui statum si ad ennles
honores illicite atq iprode aspĩtiũt. uĩ
si status moueatu q̃o intelligere uobis
gessit. sollenpnus itaq ordinatis apud p̃¬
sidem prouintie destatu urõ eognosoctur.¬
x. ã. Dilib̾m te natum aliquis conpa¬
int. statum retines ꝗͤ anã hũisti. Si uꝰ er
ancilla editum nͣnis pr̃ itlemq dominus
cͥco lib̾tatem ꝯsecutꝰ es.¬
g. a Prm̃cipalr̃ desta̾tu desincti agiũ
pot̃. Siuro ex pecuno quondam eiꝰ ꝯ ͤ. tu bo¬
na relignisse ꝯmemoras res uũdicñtur.¬

Expanded text:
va non mutant servi statum, si ad civiles honores illicite atque improbe adspiraverint. Unde si status moveatur quaestio, intellegere vobis gessit. Sollemnibus itaque ordinatis apud praesidem provinciae de statu vestro cognoscetu. Si liberum te natum aliquis comparavit, statum retines, quem antea habuisti. Si vero ex ancilla editum naturalis pater idemque dominus circo libertatem consecutus es. Principaliter destatu defuncti agi non potest. Si vero ex peculio quondam eius, quem tibi bona reliquisse commemoras, res vindicentur
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo ad angendam prouoemdamq
fidei obsernõnem urris p̾muo assici debet si
adulciscñ dam cedem domini marruptis ꝓ¬
uatõnib. ac stremuo isu ꝯslit̾is. lb̾tatẽ
quam his qui dnõꝵ cedem uindieĩt iam pͥ¬

Expanded text:
sollicitudo ad augendam provocandamque fidei observationem iuris praemio adfici debet, si ad ulciscendam caedem domini incorruptis probationibus ac strenuo nisu constiteris, libertatem, quam his qui do
Abbreviated transcription (Latin):
cutio. ⁊̃ eox uł aliis reb aũ caĩs neterẽ
de feusionis obseruõnem tollinnis. preci¬
pientes alocum tm̃ modo pecuha qui ex
litigant. alias̃q res que undicantur n
qui ꝓlb̾tate ꝑiclitantur. si quid̾ pois side¬
infiorem dare enm exigi.sm ur̃o reu̾a
datio eiꝰ inposibilis eis fit. ⁊ ħ quidem indi¬
ci manfeste ostendantur. imĩatarie can¬

Expanded text:
aliis rebus aut causis veterem defensoris observationem tollimus, praecipientes illorum tantummodo peculia, qui ex litigant, aliasque res quae vindicantur in qui pro libertate periclitantur, si quidem possint fideiussorem dare , eum exigi: sin vero re vera datio eius impossibilis eis sit hocque iudici manifeste ostendatur, iuratoriae c
Abbreviated transcription (Latin):
eiͣ si ⁊̃ lidos hñit̃. inserintutem deducere ẜ ptꝰ
moctem donum fubẽto modo erpiatur mlis¬
tatem inia sonsobole sua si ⁊̃ eam focsitam hmͣt᷑
Ip̃i ⁊ em̃ domino dum suꝑ damus licentiam
quonticdo uoliñt utitam ancilla sna ꝙͣ. etiam
er ea progenta sorole ⁊ isuo ultimo elogio
uos eos aliis legare. sui inserintute hrdim
nominatim reliuquere. ẽm autem tacctur¬
intate eos p̃terierit. ẽimc ptꝰmartem eiꝰ ad
libcatem eripiantur. ut sit dĩ mors lista¬
tis eocum erodium hoĩb ⁊ em̃ uorem hñti¬

Expanded text:
 liberos habuerit, in servitutem deducere, sed post mortem domini sub certo modo eripiatur in libertatem una cum subole sua, si etiam eam forsitan habuerit. Ipse etenim domino, dum superest, damus licentiam quomodo voluerit uti tam ancilla sua quam etiam ex ea progenita subole et in suo ultimo elogio uasi servos eos aliis legare sive in servitute heredum nominatim relinquere. Sin autem taciturnitate eos praeterierit, tunc post mortem eius ad libertatem eripiantur, ut sit domini mors libertatis eorum exordium Omnibus etenim uxores h
Abbreviated transcription (Latin):
ire. posteriore ueroid qd̾ pene cã insernos
satutum ẽ. nec̃e ÷ inres suas optiñe. qͣñ si¬
uis parentid meis placiñt eiꝰmodi testam̃¬
toꝵ leges ꝓpetuam seruitutem male m̃itis
seruis urogare. ut nͦ ꝑsuppositum ep̃tor em
adlib̾tatem produci possint.

Expanded text:
t pervenire, posteriore id, quod poenae causa in servos statutum est, necesse est vires suas obtinere, quando divis parentibus meis placuerit eiusmodi testamentorum leges perpetuam servitutem male meritis servis inrogare, ut nec per suppositum emptorem ad libertatem produci possint.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut medicaminis datio uł impositio quibus re
fini ponderis ĩmuntit deł cestatoris uł testi¬
bus. non. esse ex hac causa testrũ subuerten¬
dum lcet morbus comictalis ꝙ et fcm̃ cẽ
comperimus. inu ex cestibus conuigerit. S e¬
o quod iget ⁊ ĩminet reꝑleto ua deposito
itenium solita per testĩ factõuem adripleri. ⁊ si qͥd̾
a testatore auqud fiet testibus paulis perscꝑatis
c̃ coram his facere alqͥo naturale testatre eru
besut mtto ductis testib conseqũciam fanctioĩs

Expanded text:
vel medicaminis datio vel impositio, quibus revel medicaminis datio vel impositio, quibus reerflui ponderis immineat vel testatori vel testibus, non esse ex hac causa testamentum subvertendum licet morbus comitialis, quod et factum esse comperimus, uni ex testibus contigerit, sed eo quod urguet et imminet repleto vel deposito iterum solita per testamenti factionem adimpleri. Et si quidem a testatore aliquid fiat testibus paulisper separatis, cum coram his facere aliquid naturale testator erubescat, iterum introductis testibus consequentiam factionis
Abbreviated transcription (Latin):
est secondi cestam̃ti confectio: ipso iure pͥus
tollitur testamentum. E in aut̃ testator tantũ¬
uoto dixerit non oluisse prius stare testa¬
mentum Del aliis u̾bis utendo continrian
aperuit. uoluntatem ⁊ hoc uel per cestez
y doneos. non mius tribus uel inter acta ma¬
nifestaiũt ⁊ decciniuun fiat cmensum ⁊ tint
rrritum eẽ testam̃tu tam ex contrariam uo¬
lantate quam ex cursi temporali. alter ⁊ enim
tesã moetuo peroetennii cranscursionem eua¬
nesta e eullo entmur modo. pruribdos consti¬
cutionibs euiec⁊ super huins modi testĩs
Dracuandis late fuerant: penitus am¬
Seri dooluit nusio actu inter ueniente ⁊ hꝰ¬
modi R.borum composicio non rite inter¬
pretara pene imperniciem ⁊ cestameicium.
tur: uel ultia quedam disposicio secondum
pristinam celebratur obseruanciam incͥ .ii. ex
lusĩma ꝑcoposita ea cie superflua sunt mini¬
⁊ n ip̃m crepus laboainti s respiciens contragit
idesti uel uictus necessarii. Uł pocioms oblatõ

Expanded text:
est secundi testamenti confectio, ipso iure prius tollitur testamentum. Sin autem testator tantummodo dixerit non voluisse prius stare testamentum, vel aliis verbis utendo contrariam aperuit voluntatem, et hoc vel per testes idoneos non minus tribus vel inter acta manifestaverit et decennium fiat emensum, tunc irritum esse testamentum tam ex contraria voluntate quam ex cursu temporali. Aliter etenim testamenta mortuorum per decennii transcursionem evanescere nullo patimur modo, prioribus constitutionibus, quae super huiusmodi testamentis vacuandis latae fuerant, penitus aneri voluit nullo actu interveniente et huiusmodi verborum compositio non rite interpretata paene in perniciem et testantium tur vel ultima quaedam dispositio secundum pristinam celebratur observationem nihil enim ex lissima proposita ea quae superflua sunt miniipsum corpus laborantis respiciens contigerit, id est vel victus necessarii vel potionis oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
meq conplenit. ⁊ lib̾tatem eum. ⁊ ħrditate sua
cinꝑam desimidaĩ. sm aũ casualis ẽ conditio. ⁊
erfoctime insidus defec̃it. tunc humanitatis
intiti lib̃tarem ei quidem omnimao conpet̃ẽ
hr̃oitatem aũ siquid̾ soluendo sit ad alios ueĩte
quos leges uanbant si nͥ aliquis sunflet isub¬
stitutus. Sm̃ autem soluendo ñsit. ut necessari

Expanded text:
tate eum et hereditate sua culpa defraudari. Sin autem casualis est condicio et ex fortunae insidiis defecerit, tunc humanitatis intuitu libertatem quidem ei omnimodo competere, hereditatem autem, si quidem solvendo sit, ad alios venire, quos leges vocabant, si non aliquis fuisset substitutus. Sin autem solvendo non sit, ut necessari
Abbreviated transcription (Latin):
cum heredem insticuit. nec eum ꝑ ad aliũ
quenieͣm hr̃ditaterti pertinere Woluit ex¬
titit aut̃ condicio substicutõni tibi delata
hr̃ditas est qy a xba sub stitutioni sub¬
serute ad nis retulat. Ut si noe ꝑ semet
ipm̃i altimi feasiet hr̃dem. potut᷑ enĩ ꝙͣ iꝰ¬

Expanded text:
tum heredem instituit nec per eum ad alium quemquam hereditatem pertinere voluit, extitit condicio substitutionis tibique delata hereditas est. Quod si verba substitutionis subscriptae ad ius rettulit, ut si nec per semet ipsum alium fecisset heredem  potuit enim
Abbreviated transcription (Latin):
am dissinũ iutuodierunt. ⁊ ex hac iniqiitate
uitium em̃sit. quale exlids ulpiani quos ad e
iiro clarissimo nrõ questore cet̾isq iuris faeñ¬
diffitins conpositiombs uiis enudera ad nrãs
aires relatum est nam cum tilt̾rũ adiutoti
fuĩt filia p̃c̾ita. mius hñs qu̾am filia exħraita
cum enĩ ꝑ oͣ tadilas bonoꝵ possesionem. uił nis¬

Expanded text:
am introduxerunt Et ex hac iniquitate vitium emersit, quale ex libris ulpiani, quos ad eviro gloriosissimo nostro quaestore ceterisque viris facundissimis compositoribus iuris enucleati ad nostras aures relatum est. Nam cum ultimum adiutoriufuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. Cum enim per contra tabulas bonorum possessionem vel i
Abbreviated transcription (Latin):
qraritur segttum. uł mlltattio. dubitaitioris
auitem matĩa erat ꝙ ad huc serui sinitu
constitutum hroem sine lib̾tate scripsent. ⁊
tanta nt̃ uet̾es eriuta ẽ contentio. ut urr
posfiile sit uideri eandem decide. sͥ antiqua¬
catem quidem hoc alt̾eantẽ reliquendima
ẽ. Nobis autera aliꝰ modus hutͥmoi deesioro

Expanded text:
m vel institutio. Dubitationis autem materia erat, quod adhuc servum suum constitutum heredem sine libertate scripserat, et tanta inter veteres exorta est contentio, ut vix possibile sit videri eandem decidere. 1a . Sed antiquitatem quidem haec altercantem relinquendum est. Nobis autem alius modus huiusmodi decisio
Abbreviated transcription (Latin):
ulpiamim nnieniaris: mortuo inpub̾e filio
querebatur quomodo ad successiõe uocentin
tres fubstituti utrum ne duos peieees qui ⁊
patri hr̃des srañt sctipti inditudiara uocuti¬
cur ⁊ t̃cins ireliquam dimidiam. aut

Expanded text:
Ulpianum invenimus, mortuo impubere filio quaerebatur, quomodo ad substitutionem vocentur tres substituti: utrumne duo priores, qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et titius in reliquam dimidiam, an t