comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam secta immatura uulnera diteriꝰ
inferuescunt. & nisi cum tempore
medicamenta conueniant. constat
ꝓcul dubio quod medindi officiũ
amittant. S cum tempus subditis
ad correptionẽ queritur. sub ipso
culparum pondere patientia presu¬
lis exercetur. Unde bene per psal¬
mistam dicitur. Supra dorsum me¬
um fabricauerunt peccatoris. In
dorso quippe onera sustinemus. Su¬
pra dorsum igitur suum fabri¬
asse peccatores queritur. Ac si a¬
perte dicat. Quos corrigere neque¬
s. quasi suꝑ impositum̃ onus por¬
po. Normulla autẽ sunt subtiliter
otulte ꝑscrutanda. ut quibusda
signis ertimpentib rector in sub¬
attorum mente om̃e quod clan¬
sum latet inuemat: & interuemen¬
n correptionis articulo. ex minuni
maiora cognoscat. Unde recte ad
ierechielem dicitur. Tili hominis.
fode parietem Ubi mox islem pro¬
pheta stibiungit. Et cum pfodissẽ
parietẽ. apparuit ostium unũ. Et
dixit ad me Ingredere. & iude ab

Expanded text:
Nam secta immature vulnera deterius Nam secta immature vulnera deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox idem propheta subjungit: Et cum fodissem parietem, apparuit ostium unum. Et dixit ad me: Ingred
Abbreviated transcription (Latin):
denter dissimulanda sunt:
sed quia dissimulentur: indicanda.
Aliquando & aꝑte cognita mature tt¬
leranda. Aliquando uero subtiliter¬
& occulte ꝑscrutanda: aliquando au¬
tem leniter arguenda. aliquando
uehementer increpanda. Nonnulla
quippe ut diximus prudenter dis¬
simulanda sunt: s quia dissimu¬
lent᷑ indicanda. ut cum delinquerꝰ
& dep̃hendi se cognoscit & perpeti:
has quas in se tacite tolerare conside¬
rat augere culpas erubescat. seq
se uidice puniat: quẽ sibi apud si
rectoris patientia elementer excus
Qua scilicet dissimulatione bene i¬
uideam cõrripit. cum per ꝓphrtã
dicit. Mentita es & mei ñ es recor
data. neq cogitasti in corde trio qui¬
a ego tacens & quasi ñ audiens. Et
dissimulauit gͦ culpas & innotuit.
qui & contra p̾eccantẽ tacuit: & hoc
ipsum tamen quia tacuerit dixit.
Nonniulla autẽ uel aꝑte cognita
mature tolerancla sunt: cum uide¬
licet rerum minime oportunitas
congruit ut aꝑte corrigantur.

Expanded text:
denter dissimulanda, sed quia dissimulantur indicanda, aliquando et aperte cognita mature toleranda, aliquando subtiliter occulta perscrutanda, aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit et perpeti, has quas in se tacite tolerari considerat, augere culpas erubescat, seque se judice puniat, quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua scilicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripit, cum per prophetam ddata, neque cogistati in corde tuo, quia ego tacens et quasi non videns. Et dissimulavit ergo culpas et innotuit, quia et contra peccantem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit, dixit.Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑandi. Q  salomor. In man in¬
qͥt illiꝰ & nos & sermones nr̃i.
& omĩs sapientia & oꝑũ scientia.
& disciplina. In illo ctiã sic̃ ait
Qũod simalũ factũ est etiã tẽ ni¬
chiberat cũ ee̾ uidebat᷑. Hinc ẽ
qd ipsos mialioie ac pͣuitatis auc¬

Expanded text:
di. Et Salomon: In manu, inquit, illius et nos et sermones nostri et omnis sapientia et operum scientia et disciplina. In illo etiam, sicut aiQuod si malum factum est, etiam tunc nichil erat, cum esse videbatur. Hinc est, quod ipsos malitiae ac pravitatis auc
Abbreviated transcription (Latin):
eri bonũ este. Porro si mutile ẽ res
quas libet int̾ ec̾ ꝙ ñ eẽ confundi.
as autẽ inutilia sed bona omĩa
fecit. immo si malũ ẽ ac ꝑ hoc ni¬
chil ẽ hoc ds omĩno ñ facit. qͥa si¬
ne ipso factũ est nichil. huc acce¬
dit qͥa uoluntas sũmi & omĩpo.¬
tentis opificis tã efficax causaest.
Uirtꝰ quippe dĩ fecit ut qd̾ con
stitiit fuisse iã ñ ualeat ñ fuisse.
& qd̃ constituit ẽẽ qndiu est ñ
ualeat ñ e̾ẽ: & qd̾ constituit ẽẽ
futurũ iã ñ ualeat futurũ ñ eẽ
Unde gͦ di urtꝰ potentioi & mira¬
bilior ẽẽ ꝑpendit᷑: inde a stulte
sapientib in suo posse inualida.
iudicet᷑ Si enĩ quicqͥd c̃iab ipso.
ẽ ipse reb hanc uim existentiȩ
lunt iniquitates & scelera.¬

Expanded text:
eri bonum est? Porro si inutile est, res eri bonum est? Porro si inutile est, res quaslibet inter esse et non esse confundi, Deus autem non inutilia sed bona omnia fecit. Immo si malum est ac per hoc nichil est, hoc Deus omnino non facit, quia sine ipso factum est nichil. Huc accedit, quia voluntas summi et omnipotentis opificis tam efficax causa est Virtus quin fuisse; et quod constituit fuisse, quandiu est, non valeat non esse; et quod constituit esse futurum, jam non valeat futurum non esse. Unde ergo Dei virtus potentior et mirabilior esse perpenditur, inde a stulte sapientibus in suo posse invalida judicetur? Sic enim quidquid est, ab ipso est. Ipse rebus hanc vim existentiae sunt iniquitates et scelera
Abbreviated transcription (Latin):
rant ualde bona. Et ilid̾ Sine ipso
factũ est nichil. Sed qͥa segare ñ
ports: assentior inqͥs Tu itaq dũ
queris unã eandẽq rẽ & fuisse & ñ
rã ñ ẽẽ. interis ꝓfecto queq facta
& ñ ce̾ nutantia demonstrare. Qd̃
certe rerũ natura ñ habet. Nichil
eñ simul porest ce̾ e ñ eẽ: sed qd ĩ
rerũ natura ñ est ꝓculdubio nichil est
Queris gͦ a do durus exactor ut faciat qd
suũ ñẽ: hoc ẽ nichil. Sed ccce eũugłista
cont᷑ testat᷑ dicens: qͥa sine ip̃o factũ ẽ nichil
Ds adhue ñ didicit fac̾e nichil. ti eũ doce &
p̃cipe ut tͥ faciat nichil adhuc petͦ respon¬
omiã scͥpturarũ testimonia concinunt:
Omĩa inqͥt quȩ uoluit dñs fecit in
celo ae in t̾ra: in mari & in om̃ib
abyssis. Sed hoc etĩa a te negari ñ
posse manifestũ est. Cũ gͦ d̾s omĩa
possit. cur addubitas d̃m hoc ñ posse
ut aliqͥd simul sit & ñ sit. si hoc si¬

Expanded text:
rant valde bona. Et illud: Sine ipso rant valde bona. Et illud: Sine ipso factum est nichil. Sed quia hoc negare non potes, assentior, inquis. Tu itaque dum quaeris unam eandemque rem et fuisse et non ram non esse, niteris profecto quaeque facta e vel non esse nutantia demonstrare. Quod certe rerum natura non habet. Nichil enim simul potest esse et non esse, sed quod in rerum natura non est, proculdubio nichil est. Quaeris ergo a hoc est nichil. Sed ecce evangelista contra te stat dicens, quia sine ipso factum est nichil. Deus adhuc non didicit facere nichil. Tu eum doce et praecipe, ut tibi faciat nichil. Adhuc peto, responomnia scripturarum testimonia concinunt: Omnia, inquit, quae voluit Dominus, fecit in caelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis? Sed hoc etiam a te negari non posse manifestum est. Cum ergo Deus omnia possit, cur addubitas Deum hoc posse, ut aliquid simul sit et non sit, si hoc fi
Abbreviated transcription (Latin):
lo aliqͥd agere: ñ dotiquo poti ni¬
chil aficere: eũ intiq scͥptũ sit Omĩa
ꝑ ipsũ facta ft̃ onct̾a. Ego ꝓbare
uolo qd de de niclulo factatialiqͥd:
tu ostendere niteris qd de aliquo
faciat nichib Sed ĩa quesorcuncta
simul euome. om̃s pestiftri lango¬
ris humores sub tuni conamine
screat effunde drt muttiplici mor¬
bo. unis antidoti sufficiat hausti
occurrere nes ad curat̾idiit tim plibꝰ
cõpellam̃. fcctimũ gen̾ib in digere.
Age gͦ dic qͦmͦ potest facere ds̃ de¬
p̃teritis ut qd̾ factũ est factũ non
est ut ñsit. uł qd omĩno futuruͦ
est futurũ ñ sit:  uł rurs hiec oĩa
ꝑ contriũ: Quȩ nobis ꝓfecto exerea¬
tiomi poti uident᷑ eẽ tͣdenda qͣm
stilo. Dic mͥ uersutȩ questionis ob¬
iector. credis etiã tu qͥa qͥcqͥd ds̃ fac̃
bonũ est atq ideo aliqͥd ẽ. & qͥc qͥd ille
ñ facit nichil est: Audi scͥpturã. ui¬
ait inqͥt ds cimͨta quȩ fecerat & e¬

Expanded text:
lo aliquid agere, non de aliquo potius nilo aliquid agere, non de aliquo potius nihil efficere; cum utique scriptum sit: « Omnia per ipsum facta volo, quod Deus de nichilo faciat aliquid, tu ostendere niteris, quod de aliquo faciat nichil. Sed iam, quaeso, cuncta simul evome, omnes pestiferi languoris humores sub unius conamine screatus effunde, ut multiplici morbo unius antidoti sufficiat haustus occurrere, nec ad curationem tui pluribus compellamur confectionum generibus indigere. Age ergo, dic quomodo potest Deus facere de praeteritis, ut quod factum est, factum non est, ut non sit, vel quod omnino futurum est, ut futurum non sit, vel rursus haec omnia per contrarium? Quae nobis profecto excreationi potius videntur esse tradenda quam stilo. Dic michi, versutae quaestionis obiector, credis etiam tu, quia quicquid Deus facit bonum est, atque ideo aliquid est, et quicquid ille non facit nichil est? Audi scripturam: Vidit, inquit, Deus cuncta quae fecerat, et e
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis:  Cui ꝓfecto & iud̃ tẽpꝰ
intͣnsibilit̾ adest. qł ea quȩ fac¬
la st᷑ ante cessit: & illa q̃ cuncta
deinceps futura concludit. Hinc
aicta st̃ in scͥpturis sepe reꝑiunit᷑
pͣcerita ꝓ futuris pom: eaonige
añs ait. Corpe meũ dedipcutiettil.
& gẽnas meas testenti. faciẽ mcã
ñ au̾tĩ ab increpantib q̃ conspiu¬
entib in me. Resurrectunꝰ autẽs
suro dicit᷑ ascendens in altũ cap¬
tinã duxit captiuitatẽ dedit do¬
Na hominib: qͥa uidelic̃ ur ocłis
niri sapientiȩ unde ista manabais
diiã tẽpora simul stant. & fut᷑a
atq p̃terita. ut reuera p̃sentia. fica
atq immobilia semꝑ assistunt. E
tantũdẽ est dederunt in escã meã
sel. quantũ & dabunt. Et id̾e est
fodert manꝰ meas & pedes meos:
qd̃ ⁊ fodient. Iã itaq ueniant suꝑ¬
uacuȩ questionis auctores. imino qͥ
res. & dicant. Nunqͥd potest dͣs
agere: ut quş facta st facta ñ fu̾int:
Quib egonri pͥma fronte respondeo

Expanded text:
estatis? Cui profecto et illud tempus intransibiliter adest, quod ea quae facta sunt antecessit, et illud quod cuncta deinceps futura concludit. Hinc dicta sunt in scripturis, sepe reperiuntur praeterita pro futuris poni et longe  dedi percutientibus et genas meas vellentibus, faciem meam non averti ab increpantibus et conspuentibus in me. Resurrecturus autem:suro dicitur: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus , » quia videlicet in oculis illius sapientiae, unde ista manabant, omnia tempora simul stant, futura atque praeterita, ut revera praesentia, fixa atque immobilia semper assistunt. Et tantumdem est: « Dederunt in escam meam fel , » quantum et dabunt; et idem est: « Foderunt manus meas et pedes meos , » quod fodient. Jam itaque veniant supervacuae quaestionis auctores, imo qui res, et dicant: Nunquid potest Deus agere, ut quae facta sunt facta non fuerint? Quibus ego prima fronte respondeo,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩno ñ fecit. sine quo factũ est
nichil. Quappt̾ si quid boni fac¬
tũ ẽ ab hominib. ꝑdere suũ ẽẽ
‸ uł fuisse ñ potest: qͥa op di est:
etiã si ꝑ homines factũ est Unde

Expanded text:
on fecit, sine quo factum est nichil. Quapropter si quid boni factum est ab hominibus, perdere suum esse vel fuisse non potest, quia opus Dei est, etiamsi per homines factu
Abbreviated transcription (Latin):
sio facta ñ ẽ. In malis autẽ po-¬
test utcũq uideri hȩc confusi.¬
oĩs alt̾nitas. quȩ certe uident᷑ c̃e
e ñ sunt: atq iło quasi sunt
e ñ sunt. Sumit qͥde ĩ suꝑficie co.¬
lorie. ñ autẽ in iudicio ueritatis.
quanqͣm & ipsis malis ñ posu¬
mꝰ hanc diu̾sitatẽ exacte concede.
ut simul sine & ñ sint. qͥa uident᷑
cẽ s ñ sunt: atq ideo ueri dñr¬

Expanded text:
sio facta non est. In malis autem posio facta non est. In malis autem potest utcunque videri haec confusionis alternitas, quae certe videntur esse et non sunt, atque ideo quasi sunt et non sunt. Sunt quidem in superficie coloris, non autem in iudicio veritatis, quanquam et ipsis malis non possumus hanc diversitatem exacte concedere, ut simul sint et non sint, quia videntur esse, sed non sunt, atque ideo verius d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtͣnsiit. quẽ magnũ aliqͥd forte
crediderat nichil eẽ cognonte
Hinc ẽ em̃ qd scͥptũ est q̃m spes
impii tanqͣm lanugo ẽ quȩ a
uento tollit᷑. & tanqͣm spuma
gͣeilis quȩ a ꝓcella dispgit᷑: e
tanqͣm fum qui a uento diffus
est. & tanqm memoria hospitis
unis diei p̃tereuntis. Nã qui tor
momentanearũ rerũ exempla o¬
congessit: omnẽ repboꝵ głam
ñ tã uile quid ee̾ qͣm nchil eẽ
signaiit. Mala autẽ. etiã cũ uiden
t et ñ ft̃. qͥa a bono creatore facta
ñ sunt: & ab eo qͥ uere & sũme
est ꝓcul sunt. bona autẽ. id est
quȩ bonꝰ artisex condidit. ut
tu qͥs ee queriᷤᷤ ẽt simul &e non ẽe̾
n possunt: qͥa tn rerũ natura
quã rationabilis artisex et̃ con-¬
stuit. alt̾nitas ista ñ inuenit
locũ. Quia em̃ it̾ ẽẽ & ñ eẽ con¬
fundi malũ ẽ ac potiꝰ nichil est
iccirco a bono creatore qͥ bona
omĩa fecit alt̾nitatis ista consu¬

Expanded text:
pertransiens, quem magnum aliquid forte pertransiens, quem magnum aliquid forte crediderat, nihil esse cognovit. Hinc est enim quod scriptum est: « Quoniam spes impii tanquam lanugo est, quae a vento tollitur: et tanquam spuma gracilis, quae a procella dispergitur; et tanquam fumuest, et tanquam memoria hospitis unius diei praetereuntis. Nam qui tot momentanearum rerum exempla congessit, omnem reproborum gloriam non tam vile quid esse quam nichil esse signavit. Mala ergo, etiam cum viden sunt, quia a bono creatore facta non sunt, et ab eo, qui vere et summe est, procul sunt. Bona autem, id est ea quae bonus artifex condidit, ut tu quisquis es, quaeris, esse simul et non esse non possunt, quia in rerum natura, quas rationabilis artifex esse constituit, alternitas ista non invenit locum. Quia enim inter esse et non esse confundi malum est ac potius nichil est, idcirco a bono creatore, qui bona omnia fecit, alternitatis ista confu
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo in se reclusꝰ ẽ & ignorat᷑
tͣnsitꝰ illiꝰ. Uestigiũ certe nauis.
& auis. & sagitte tnsit.. mox ut
fiunt ilico recludunt᷑. Sic quili¬
bet iniqui mox ut incipiunt.
p̾sto deficiunt. Und̃ subuingus̃
Sic & no̾ nati continuo desiuimꝰ
ce̾: immo ipso momento quo
uident᷑ ce̾. ñ sunt. qͥarab illo qͥ
uere est. longe sunt. Eud cont᷑
de uiro iusto dicit᷑ Consũmati
in breui expleut tẽpora inalta:
uati sunt. sed:dũ alleuarentur:
qͥa ꝑ hociiuanescunt ꝑ qd̾ in¬
tumescunt. Ind. torritunt: uñ
sublunes frnt. Is ouxtaq hoc
asserendũ est qd̾ ptqmͣ ad ex¬
tpeina deueniunt: ttme michil
fiunt: sed tunc ꝓculdubio sunt
nichil. er̃ uident᷑ aliqͥd. Nielil.
apd̾ testimoniũ ueritatis: aliqͥd
in umibra caliginis Adhuc fortas¬
sis epulabat᷑ ille splendide. ful¬
cebat᷑ cuncis obsequentiũ. am¬
hiebat᷑ agminib bellatoꝵ guẽ¬
ꝓpħa suꝑ exaltatũ & elenatũ ui
qit: mox ad contẽplandu sũma

Expanded text:
tinuo in se reclusus est, et ignoratur transitus illius. Vestigium certe navis et avis et sagittae transitus mox ut fiunt, ilico recluduntur, sic quilibet iniqui mox ut incipiunt, presto deficiunt. Unde subiungunt: Sic et nos nati continuo desivimus esse. Immo ipso momento quo videntur esse, non sunt, quia ab illo, qui vere est, longe sunt. Quo contra de viro iusto dicitur: Consumatus in brevi explevit tempora multa, vati sunt, sed dum allevarentur, quia per hoc inanescunt, per quod intumescunt, inde corruunt, unde sublimes fiunt. Non itaque hoc asserendum est, quod postquam ad extrema deveniunt, tunc nichil fiunt, sed tunc proculdubio sunt nichil, cum videntur aliquid. Nichil apud testimonium veritatis, aliquid in umbra caliginis. Adhuc fortassis epulabatur ille splendide, fulciebatur cuneis obsequentium, ambiebatur agminibus bellatorua superexaltatum et elevatum vidit : et mox ad contemplanda summa
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ apd̃ nos foris ꝑ exteriora decur¬
rit. Unde fit ut inet̾nitate ei
omĩa fixa ꝑmancant. quȩ ñ fixa ex¬
tͥnsecꝰ scłoꝵ uolumina indesinent̾
emanant Deo quippe dies una est
et̾nitas sua Quã uidelic̃ diẽ nec
sine claudi. nec inicio uidet aꝑiri
psalmista: cũ dicit. Melior est dieᷤ
una in atriis tuis suꝑ milia. Qd
est gͦ qd̃ ille ñ ualeat de p̃teritiᷤᷤ

Expanded text:
quod apud nos foris per exteriora decurquod apud nos foris per exteriora decurrit. Unde fit, ut in aeternitate eius omnia fixa permaneant, quae non fixa extrinsecus saeculorum volumina indesinenter emanant. Deo quippe dies una est aeternitas sua, quam videlicet diem nec fine claudi nec initio videt aperiri psalmista, cum dicit: Melior est dies una in atriis tuis super milia. Quid est ergo, quod ille non valeat de praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
mĩpotenti itaq do ternu̾¬
i est heri uł cras. seb ho.¬
die sepit̾nũ: cui nil defluit nich̾
accedit. cui nichil. ẽ uariũ nichꝰ
a sc diu̾sũ. Illud hodie. et̾nitas est
incõmutabilis. indefectiua. inacces¬
sibilis. cui uidel nichil addi. nich̾
ualet minui: & omĩa que apd̃ noᷤ
elabendo discurrunt aut ꝑ tẽpor¬
se uicissitudines uariant. apd̃ ills
hodie stant. & immobilit̾ ꝑseue¬
rant. In illo scilic̃ hodie. dies ille
ad hucmnmobilis est. in qͦ mundus
iste sũpsit originẽ. in illo iã & ille
nichilominꝰ ẽ qͦ iudicandus est ꝑ
et̾ni iudicis equitatẽ. Neq enĩ in
cã lucẽ quȩ sine accessu ea quȩ ȩle¬
git illustrat. & sine recessu ea que
respuit deserit. defect⁊ mutabili¬
tatis uenit: qͥa in semetipsa ꝑma¬
nens ĩmutabilis mutabilia cunc¬
ta disponit. sicq in se tͣnseuntia
condidit. ut apd̃ se quȩ condita
st̃ tͣusire ncquaqm possint. nec
tẽpꝰ intꝰ in conspectu er deflint.

Expanded text:
ipotenti itaque Deo non est heri, vel cras, sed hodie sempiternum, cui nihil defluit, nihil accedit; cui nihil est varium, nihil a se diversum. Illud hodie aeternitas est incommutabilis, indefectiva, inaccessibilis, cui videlicet nihil addi, nihil valet imminui: et omnia quae apud nos elabendo discurrunt, aut per temporum vicissitudines se variant, apud illum hodie stant et immobiliter perseverant. In illo scilicet hodie dies ille adhuc immobilis est, in quo mundus iste sumpsit originem; in illo jam, et ille nihilominus est, quo judicandus est per aeterni judicii aequitatem. Neqeam lucem, quae sine accessu ea, quae elegit, illustrat, et sine recessu ea, quae respuit, deserit, defectus mutabilitatis venit, quia in semetipsa permanens inmutabilis, mutabilia cuncta disponit, sicque in se transeuntia condidit, ut apud se quae condita sunt, transire nequaquam possint. Nec tempus intus in conspectu eius defluit,
Abbreviated transcription (Latin):
riorib latent. Quid namq per duode¬
cim boues. nisi uniuersus pastoꝵ or lo
signatur. De quib paulo disserente
lex dicit. Non opturabis os bouis tritura¬
tis. Quoꝵ qtudem nos aꝑta oꝑa cernimꝰ.
sed apud districtum uidicẽ. que illis posti¬
rius maneant. in occulta retribittione
nescimus. Qpi tamen cũ conclescensionis
suȩ patientiam diluendis ꝓximorũ con¬
fessionib p̃parant. uelut ante fores tem¬
pli luterem portant: ut quisquis intra¬
re ȩternitatis ianuã nititur. temptatio¬
nes suas menti pastoris indicet. & quasi
in boum lutere cogitationis uel operis
manus lauet. Et sit plerumq ut dum
rectoris animus aliena temptamenta con¬
descendendo cognoscit. auditis tempta¬
tionib etiã ipse pulsetur. quia & hyx
eadem per quã multitudo popłi diluit᷑.
aqua ꝓculdubio luteris inquinat᷑. Nam
cum sordes diluentiũ suscipit. quasi sue
munditiȩ serenitatẽ ꝑdit. S hȩc nequa¬

Expanded text:
rioribus latent. Quid namque duoderioribus latent. Quid namque duodecim bobus, nisi universus pastorum ordo designatur? De quibus Paulo disserente lex dicit: Non obturabis os bovi trituranti . 20 Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pulsetur, quia et haec eadem per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. Sed haec nequa
Abbreviated transcription (Latin):
susceptionẽ nr̃e humanitatis
ostensam nobis in monte orationi in¬
heret. miracula in urbib exercet.
imitationis uidelicet uiã bonis recto¬
rib sternens. ut si iam sumina con¬
templando appetunt. necessitatibus
tamen infirmantiũ ꝯpatiendo misceant᷑.
qͥa tunc ad alta caritas mirabiliter surgit.
cũ ad ima ꝓximoꝵ se misericorditer
attrahit. N qui benigne descendit
ad infima. ualenter recurrit ad sũ¬
ma. Tales autẽ sese qui prȩsunt ex¬
hibeant. quib subiecti occulta quoq
sua ꝓdere ñ erubescant. ut cum temptatio¬
num fluctus parurili tolerant. ad pasto¬
ris mentẽ. quasi ad matris sinũ recur¬
rant. & hoc quod se inquinari pulsan¬
tis culpȩ sordib preuident. exhotatio¬
nis eus solatio ac lacrimis orationis latem
Ynde & ante fores templi ad abluendas
ingredientiũ manus. mare ȩneũ id est
luterem duodecim houes portant. qui
quidem facie exterius eminent. s ex posti¬

Expanded text:
susceptionem nostrae humanitatis susceptionem nostrae humanitatis nobis ostensa, in monte orationi inhaeret, miracula in urbibus exercet ; imitationis videlicet viam bonis rectoribus sternens; ut etsi jam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantur, quia tunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infirma, valenter recurrit ad summa. Tales autem sese qui praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad Pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant; et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio, ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est luterem, duodecim boves portant : qui quidem facie exterius eminent, sed ex poste
Abbreviated transcription (Latin):
eundem se auditorib condescendendo
temꝑare. Hinc iacob dño desuꝑ inniten¬
te. & uncto deorsum lapide. ascendentes.
ac descendentes angłos uidit. quia sci¬
licet p̃dicatores sc̃i. non solum sursum
scm̃ caput ęccłiȩ uidelicet dnm contem¬
plando appetunt: s deorsum quoq ad
membra illuis miserando descendunt.
Hine moyses crebro tabernaculũ intrat
& exit. & qui intus in contemplatione
rapit᷑: foris infirmantiũ negotiis ur¬
getur. Intus dei archana considerat. fo¬
ris onera carnalium portat. Qui de
reb quoq dubiis semper ad taberna¬
culũ recurrit. corã archa testamenti do
minũ consulit. exemplum ꝓculdubio
rectorib prebens. ut cũ foris ambigũt
quid disponant. ad mentẽ semꝑ quasi
ad tabernaculũ redeant. & uelut corã
testamenti archa dnm consulent. si de
his in quibus dubitant. apud semet¬
ipsos intus sacri ȩloquii paginas re-¬
quirant. Hinc ip̃sa ueritas per

Expanded text:
eumdem se auditoribus condescendendo eumdem se auditoribus condescendendo temperare. Hinc Jacob Domino desuper innitente, et uncto deorsum lapide, ascendentes ac descendentes angelos vidit ; quia scilicet praedicatores recti non solum sursum sanctum caput Ecclesiae, videlicet Dominum, contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabernaculum intrat et exit; et qui intus in contemplationem rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit: exemplum proculdubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant; et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas per
Abbreviated transcription (Latin):
nalium cubile ꝑscrutat᷑. & quẽ suble¬
tiatus ad inuisibilia erigit. hane mi¬
seratus ad secreta infirmantiũ ocłm
cordis flectit. Cęlum contemplatione
transcendit. nec tamen stratũ carnaliũ
sollicitudine deserit: quia compage ca¬
ritatis suminis simul & infimis iuin¬
ctus. & in semetipso uirtute sp̃c ad alta
ualenter rapitur. & pietate in aliis
equanimiter insirmatur. Hinc & eñi
dicit. Quis infirmat᷑. & ego ñ infirmor
Quis scandalitatur. & eg̃o ñ uror:
Hinc rursum ait. Factus sum uiders
tamquã iudeus Quod udelicet exhi¬
bebat ñ aminitrendo fidem secd osten¬
dendo pietatẽ: ut in se ꝑsonã imfideliũ
transfigurans ex semetipso disceret.
qualiter aliis miserereri debuisset.
qͣtenꝰ hoc illis impenderet. quod
sibi ipse si tta esset impendi recte
uoluisset. Hinc iterum dicit. Siue
mente excedimus deo. siue sobrii
sumus uobis. qua & semetipsum
nouerat contemplando transcendere. et

Expanded text:
nalium cubile perscrutatur; et quem sublenalium cubile perscrutatur; et quem sublevatus ad invisibilia erigit, hunc miseratus ad secreta infirmantium oculum cordis flectit. Coelum contemplatione transcendit, nec tamen stratum carnalium sollicitudine deserit, quia compage charitatis summis simul, et infimis junctus, et in semetipso virtute spiritus ad alta valenter rapitur, et pietate in aliis aequanimiter infirmatur. Hinc etenim dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Hinc rursus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus . Quod videlicet exhibebat non amittendo fidem, sed extendendo pietatem, ut in se personam infidelium transfigurans, ex semetipso disceret qualiter aliis misereri debuisset, quatenus hoc illis impenderet, quod sibi ipse, si ita esset, impendi recte voluisset. Hinc iterum dicit: Sive mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis ; quia et semetipsum noverat contemplando transcendere, et
Abbreviated transcription (Latin):
it rector singulis compassione
ꝓrimus pre cunctis contẽplatione
suspensus. utꝰ per pietatis uiscera
in se infirmitates cęteroꝵ transferat: et
per specuilationis altitudinẽ semetipsũ
quoq in ansibilia appetendo transcẽdat.
ne aut alta petens ꝓximoꝵ infima de¬
spiciat. aut infuis proximoꝵ congru¬
ens. appetere alta derelinquat. Hine naq¬
est. quod paulus in paradysum ducitur
cęliq tertii secreta rimatur. & tamen al¬
ta inuisibilium contemplatione suspen¬
sus ad cubile carnaliũ mentis aciem
reuocat: atq in eccultis siuis qualiter
debeant conuersari dispensat. dicens.
Propt᷑ fornicationẽ autem unusquisq
suã tixorẽ habeat. & unaqueq suum ui¬
rum habeat. Uxori uir debitũ recddat.
similiter autẽ & uxor utro. Et paulo
post. Nolite fraudare inuicẽ nisi forte
ex consensu ad tempus. ut uacetis orati¬
oni. & iterum reuertimini in idipsũ.¬
Ecce iã cęlestib secretis inseritur. et
tameti per condescensionis uscera car¬

Expanded text:
it rector singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, ut et per pietatis viscera in se infirmitatem caeterorper speculationis altitudinem semetipsum quoque invisibilia appetendo transcendat, ne aut alta petens, proximorum infirma despiciat, aut infirmis proximorum congruens, appetere alta derelinquat . Hinc est namque quod Paulus in paradisum ducitur, coelique tertii secreta rimatur, et tamen illa invisibilium contemplatione suspensus, ad cubile carnalium aciem mentis revocat, atque in occultis suis qualiter debeant conversari dispensat, dicens: Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat. Uxori vir debitum reddat; similiter autem et uxor viro . Et paulo post : Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum revertimini in Ecce jam coelestibus secretis inseritur, et tamen per condescensionis viscera car
Abbreviated transcription (Latin):
ta formido: ut tamen n ͤrescat diui¬
enutrita p̾cipitatio. Sic in illo refri¬
netur repente oborta p̾cipitatio: ut ta¬
men ñ conualescat impressa ex consper¬
sione formido. Quid auttẽ mirum si
mentium medici ista custodiant: dũ
tnͣta discretione arte se temꝑant. qͥ
ñ corda sed corpora medentur: Ple¬
rumq enĩ debile corpus. oppͥmit lan¬
guor immanis. Cui languori scilicit
obiuari adiutoriis fortib debet: sed
tam̃ corpus debile adiutorium forte
ñ sustinet. Studet gͥ qui mecletur.
quatenus sic & suꝑ existentẽ morbum
subtrahat: ut nequaquã subposita
corporis debilitas crescat. ne fortasse
languor cũ uita deficiat. Tanta gͦ
aduitorium discretione componit.
ut uno eodemq tempore. & languori
obiuiet. & debilitati. Si gͥ medicina
corporis indiuise adhibrta seruire
diuisibiliter potest: tunc enĩ uera me¬
dicina est: qnͣdo sic per eã uitio suꝑ¬
existenti succurrit᷑. ut etiã subposte

Expanded text:
ta formido, ut tamen non excrescat ta formido, ut tamen non excrescat enutrita diu praecipitatio. Sic in illo reprimatur repente oborta praecipitatio, ut tamen non convalescat impressa ex conspersione formido. Quid autem mirum si mentium medici ista custodiunt, dum tanta discretionis arte se temperant, qui non corda sed corpora medentur? Plerumque enim debile corpus opprimit languor immanis, cui languori 98 scilicet obviari adjutoriis fortibus debet, sed tamen corpus debile, adjutorium forte non sustinet. Studet igitur qui medetur, quatenus sic superexistentem morbum subtrahat, ut nequaquam supposita corporis debilitas crescat, ne fortasse languor cum vita deficiat. Tanta ergo adjutorium discretione componit, ut uno eodemque tempore et languori obviet et debilitati. Si igitur medicina corporis indivise adhibita servire divisibiliter potest tunc enim vere medicina est, quando sic per eam vitio superexistenti succurritur, ut etiam suppositae
Abbreviated transcription (Latin):
t grauis quidim predicatori
labor est in cominunis pre¬
dicationis uoce ad occultos
singulorum motus causasq
uigilare: & palestrarũ more in di¬
uersi lateris arte se uertere Multo
tamen acriori labore fatigatur qnͣ¬
do uni e contrariis urtis seruienti
predicare compellitur. Plerumq
enim quis leti conspersionis exi¬
stit. s tamen eum repente oborta¬
tristicia immanttr deprimit. Cu¬
randum itaq predicatori est: qua¬
tinus sic tergatur tristicia quȩ ue¬
nit ex tempore. ut ñ augeat᷑ leti¬
cia quȩ suppetit ex conspersione.
& sic frenetur leticia quȩ ex con¬
sperfione. ͤ ftit tamen ñ crescat tristicia
quȩ uenit ex tempore. Ille grauat᷑ usi
immoderatȩ p̃cipitationis. & aliqnͣdota
ab eo quod festine agendum ẽ. eum
uis p̃pedit subito natȩ formidinis.
Ille grauat᷑ usu immoderate formidi¬
nis: & alignͣdo tamen in eo qł appetit
temeritate impellitur p̾cipitationis.
Sic itaq in isto reprimat᷑ subito obor¬

Expanded text:
t gravis quidem praedicatori labor est, in communis praedicationis voce, ad occultos singulorum motus causasque vigilare, et palaestrarum more in diversi lateris arte se vertere; multo tamen acriori labore fatigatur, quando uni e contrariis vitiis servienti praedicare compellitur. Plerumque enim quis laetae nimis conspersionis existit; sed tamen eum repente tristitia oborta immaniter deprimit. Curandum est itaque praedicatori quatenus sic tergatur tristitia quae venit ex tempore, ut non augeatur laetitia quae suppetit ex conspersione; et sic frenetur laetitia quae ex conspersione est, ut tamen non crescat tristitia quae venit ex tempore. Iste gravatur usu immoderatae praecipitationis, et aliquando tamen ab eo quod festine agendum est, eum vis praepedit subito natae formidinis. Ille gravatur usu immoderatae formidinis, et aliquando tamen in eo quod appetit, temeritate impellitur praecipitationis. Sic itaque in isto reprimatur subito obor
Abbreviated transcription (Latin):
aspectib apparere. Quo indul¬
ti tẽporis spacio uident᷑ hinc
inde ꝑ montẽ uelut solutȩ a¬
uincłis libere spaciari. alas ex¬
tendunt. plumas rostro ꝓse¬
quente depectunt. & in qͣuan¬
tũ dat᷑ intelligi. concessa ad
tẽpꝰ refrigerii se tͣnqͥllitate re¬
soluunt. Quȩ ꝓfecto uolucres
nec unqm uident᷑ uesci. nec
quolibet aucupis ualent inge-¬
nio capi. Dilucescente gͥ matu¬
tina scdȩ feriȩ hora: ecce magnꝰ
ad instar uulturis cornus pꝰt
p̃fatas auicłas incipit iã conca¬
uo gutture gͣuitꝰ crocitare.
Illȩ ꝓtinꝰ sese aquis inmer¬
gentes abscondunt: nec ultra
inde se humanis ocłis offert
donec aduesꝑascente ñ sabba-¬
ti diȩ de sulphurei stagmi uora¬
gine rursus emergunt. Inde
ñnulli ꝑhibent eas hominũ ẽẽ
amimas ultͥcib gehenne suppli¬
ciis deputatas. Quȩ minirũ to-¬
tiꝰ reliqͦ ebdomade tẽpore cruci-¬
ant᷑: dñico autẽ diȩ cũ adiacen¬

Expanded text:
aspectibus apparere. Quo indulaspectibus apparere. Quo indulti temporis spatio videntur hinc inde per montem velut solutae vinculis libere spatiari. Alas extendunt, plumas rostro prosequente depectunt, et in quantum datur intelligi, concessa ad tempus refrigerii se tranquillitate resolvunt. Quae profecto volucres nec unquam videntur vesci, nec quolibet aucupis valent ingenio capi. Dilucescente igitur matutina secundae feriae hora, ecce magnus ad instar vulturis corvus post praefatas aviculas incipit concava gutture graviter crocitare. Illae protinus sese aquis immergentes abscondunt, nec ultra videndas se humanis oculis offerunt, donec advesperascente jam Sabbati die, de sulphurei stagni voragine rursus emergunt. Unde nonnulli perhibent eas hominum esse animas ultricibus gehennae suppliciis deputatas. Quae nimirum reliquo totius hebdomadae tempore cruciantur, Dominico autem die cum adjacen
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ereptũ abire ꝑmittunt.
Sed leo ut ita iã dicã nobilissi¬
mꝰ bestiarũ gratꝰ uitȩ suȩ aue¬
torib extitit: & ꝑ dies aliquor.
qͣb ilic remorati sunt unã illiᷤᷤ
cotidie pelle capti ã se ammaliᷤ
aduexit. Quid gͦ initũ si sc̃i ho¬
mines & diuinis legib eruditi
ꝑcepto caritatis officio grata
uice respondeant. cũ tͦ id ip¬
sũ brutũ animal indeat᷑ mm¬
plesse:¬
suppliciis traditȩ dñicis diebis
refrigerio potiantuꝵ.
llud etiã qd. umberti.
uiri narratione cognoui: silen¬
tio tradendũ ẽẽ ñ arbitror. Iã
cũ a finib reu̾teret᷑ appulie as¬
serebat in regionib quȩ pute¬
olis adiacent. nit̾ aquas nigͣs
&e fȩtidas ꝓmontoriũ eminere
saxosũ & scrupeũ. Ex qͥb inde¬
lic̃ exalantib aquis consueto
more tet̾rimȩ uident᷑ auicłȩ
repente consurg̾e: & a uesꝑtina
sabbati hora usq ad ortũ scd̃ȩ
feris solitȩ sunt humanis

Expanded text:
mortis ereptum abire permittunt. mortis ereptum abire permittunt. Sed leo ut ita iam dicam nobilissimus bestiarum, gratus vitae suae auctoribus extitit, et per aliquot dies quibus remorati sunt, unam illis cotidie pellem capti a se animalis aduexit. Quid ergo mirum, si sancti homines, & diuinis legibus eruditi, percepto charitatis officio, grata vice respōdeant; cum idipsum & brutum animal videatplessesuppliciis traditae, Dominicis diebus refrigerio potiuntur. Illud etiam, quod Humberti aritatis viri, narratione cognovi, silentio tradendum esse non arbitror. Nam cum a finibus reverteretur Apuliae, asserebat in regionibus quae Puteolis adjacent, inter aquas nigras et fetidas, promontorium eminere saxosum et scrupeum. Ex quibus videlicet exhalantibus aquis consueto more teterrimae videntur aviculae repente consurgere, et a vespertina Sabbati hora usque od ortum secundae feriae, solitae sunt humanis
Abbreviated transcription (Latin):
ibeat restitin. qntomagis uo¬
na bonis p̃cipit rediberi: Quid
enĩ mirũ si hoc humana ratio
ex indicta s lege ꝑsoluat cũ id¬
ipsũ aliqñdo bruta aminali¬
a millis obnoxia legib imple¬
ant: . Nã sic̃ mͥ frat᷑ua constat
relatione uulgatũ: uenete qͥdã
institores marnia discͥmina
remigũ labore sulcabant.
Cũq applicuissent formidolo¬
sũ stupendũq conspiciunt
ñ ꝓcul ab ipsa lictoreȩ crepi¬
dinis harena portentũ. leonẽ
scił. trabalis ut uidebat᷑ dra¬
comis spiris obeuntib iuo¬
lutũ.Cũq illinc draco captũ
ad speluncã suã miolent̾ trahe¬
ret. hinc miserabilis leo qͥb
ualebat insib resisteret: tan¬
dẽ qͥ leo cepit desꝑata relucta¬
nõe deficere. tantoniagis dra¬
co mextͥcabilib eũ nodis i¬
nectens. animabat᷑ uictorĩã
obtin᷑e Sed pandoces qͥ reyen¬
te hinc spectaculo suꝑuen̾ant
miserantes infelicẽ leonis uicẽ
auddent᷑ arma corripiunt. draco-¬
nẽ ꝑimunt. leonẽ de faucibus

Expanded text:
a restitui, quanto magis bona bonis praecipit redhiberi. Quid enim mirum, si hoc humana ratio ex indicta sibi lege persolvat, cum idipsum aliquando etiam bruta animalia nullis obnoxia legibus impleant. Nam sicut fraterna michi constat relatione vulgatum, Venetae quidam institores marina discrimina remigii labore sulcabant. Cumque applicuissent, formidolosum stupendumque conspitiunt, non procul ab ipsa litoreae crepidinis arena portentum, leonem scilicet trabalis, ut videbatur, draconis spiris obeuntibus involutum. Cumque illinc draco captum ad speluncam suam violenter traheret, hinc miserabilis leo, quibus valebat nisibus, resultaret. Tandem quo leo cepit desperata reluctatione deficere, tanto magis draco inextricabilibus eum nodis innectens animabatur victoriam optinere. Sed pandoces, qui repente huic spectaculo supervenerant, miserantes infelicem leonis vicem audenter arma corripiunt, draconem perimunt, leonem de faucibus
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc de auncłis & coruo int̾ aqͣs
b i pagia digessissem. re li-¬
giosus abbas cassinensis moms¬
terii. desideriꝰ aduenit. seseq
rẽ sic habere funditꝰ ab nega¬
uit. Cũq illũ & umbertũ. meũ
uideł relatorẽ in mutua colloqͥa
deduxissẽ: umberrus ait. Ego
qͥdẽ huiꝰ allegationis testimoniũ
ñ defendo: ueruntam̃ hoc simpli-
audimi. Sed g̃m̃ psonȩ istȩ desi¬
auctoritatis sunt. ut neut᷑ eoꝵ
fides debeat denegari. ego qͦ qd̃
uerũ sit necne. legentiũ in qͥsi¬
tiom relinguendñ ẽẽ decerno.

Expanded text:
haec de aviculis, et corvo inter aquas us, in pagina digessissem, religiosus Casinensis monasterii abbas Desiderius advenit, seseque rem sic habere funditus abnegavit. Cumque illum, et Humbertum, meum videlicet relatorem, in mutua colloquia deduxissem, Humbertus ait: Ego quidem hujus allegationis testimonium non defendo, verumtamen hoc simpaudivi. Sed quoniam personae istae, Desiauctoritatis sint ut neutri eorum fides debeat denegari, ego quoque, verum sit necne, legentium inquisitioni relinquendum esse decerno.
Abbreviated transcription (Latin):
intimatũ est refero. In ba-¬
biloniȩ partib possessionẽ apłi¬
ca sedes habebat. unde tantũ
balsami redditũ ꝑ annos sin-¬
głos capiebat : qd̾ indeficienti
fomite suffic̾et lãpadi quȩ
uidelicet ante altare beati
appensa. Quã possessionẽ ac¬
cepta pecunia papa distraxit:
canonẽq aromatis quẽ accipe
solebat amisit. Aliqnͣto post cũ
idẽ papa p̃dicto sacroscõ altari
quasi deuotꝰ assisteret. & ora¬
ret: ecce quidã terribilis &
grandeuus senex in cu etrã
faciȩ barbirasiũ uidebat᷑. elato
braclno colaphũ ÷ͥ uehement
incussit & ate Tu extinxisti lu
cernã mea̾ ante me: & ego ex
tingo lucernã tuã ante dđm Mox¬
q disparint. Iue uͦ ꝓtinꝰ corru¬
it: & paulopt diẽ clausie ex¬
tremũ. Sicsic nimirũ meretur
corripi. qui illi se p᷑bet aduer¬
sũ: qui cęli t̾req pͥmꝰ pastor ob¬
tinet pͥncipatũ¬

Expanded text:
intimatum est, refero: In Babyloniae partibus possessionem apostolica sedes habebat, unde tantum balsami reditum per annos singulos capiebat, quod indeficienti fomite sufficeret lampadi, quae videlicet ante altare beati appensa. Quam possessionem accepta pecunia papa distraxit, canonemque aromatis, quem recipere solebat, amisit. Aliquanto post, cum idem papa praedicto sacrosancto altari, quasi devotus assisteret et oraret, ecce quidam terribilis et grandaevus senex, in cujus etiam facie barbirasium videbatur, elato brachio colaphum sibi vehementer incussit, et ait: « Tu exstinxisti 41 lucernam meam ante mnte Deum: » moxque disparuit. Ille vero protinus corruit, et paulo post diem clausit extremum. Sic sic nimirum meretur corripi, qui illi se praebet adversum, qui coeli terraeque primus pastor obtinet principatu
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑. aqua cui baptizandus
da sunt elementa: nichilq ha¬
bere noscunt᷑ mysticȩ dignitatis
archanũ. Ad orationẽ autẽ sa-¬
cerdotis. & inuocationẽ diuini
nominis: uirtutis intimȩ con-¬
cipiunt sacramentũ. Non gͦ
in reb materialib atq tercenis
sed in p̃cib sacerdotũ & inuocati-¬
one diuinitatis. siue consecrandi
siue baptizandi sacramenta con-¬
sistunt: quanqͣm & in consecrati-¬
onib sacerdotũ scĩficatũ oleũ ui¬
deat᷑ nichilominꝰ adhiberi. Cã

Expanded text:
mittitur, aqua, cui baptizandus mittitur, aqua, cui baptizandus erata nuda sunt elementa nihilque noscuntur habere misticae dignitatis archanum, ad orationem autem sacerdotis et invocationominis, virtutis intimae concipiunt sacramentum. Non ergo in rebus materialibus, atque terrenis, sed in precibus sacerdotum, et invocatione divinitatis, sive consecrandi, sive baptizandi sacramenta consistunt: quanquam et in consecrationibus sacerdotum sanctificatum oleum videatur nihilominus adhiberi. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat noua dignatione descen¬
dere. qm eũ cui ꝑ fidem iã merat
ad suꝑioris gradus ordinẽ ꝓmo-¬
uere. Per cathetizantis nãq si¬
ue baptirantis officiũ. & sp̃s
immundus expellit᷑. & in nouo
homine aduenienti dõ habitacu-¬
lũ p̃parat᷑: sicut uidelicet eiꝰdem
exorcisim uerba testant᷑. quib ꝑ
adiurationis imꝑrũ ad iniquũ
sp̃m dicit᷑. Tu autẽ effugare
diabole: appropinquabit enĩ u-¬
diciũ dei. In consecrationib antẽ.
non malũ qd̃ iã deletũ ab ẽẽ ui¬
debat᷑ expellit᷑: sed bonũ qd̾ col¬
latũ fuerat. ꝓ cumulũ gr̃s plem-¬
oris ariget᷑. Credendũ ne est gͦ
ut unꝰ idemq homo & qd̾ maius
est augere. & qd̾ murꝰ est non pos¬
sit implere: At fortassis econ¬
trario dicit᷑ qa nulla uident᷑ in¬
esse illis iniciande fidei rudimen-¬
tis quȩ nequaqͣm adhibent᷑ con¬
secrationis ꝑagende mysteriis: ut
indelicet sal qd̾ in neophiti os

Expanded text:
fuerat, nova dignatione descenfuerat, nova dignatione descendere, quam eum, cui per fidem jam inerat, ad superioris gradus ordinem promovere. Per catechizantis namque, sive baptizantis officium et spiritus immundus expellitur, et in novo homine advenienti Deo habitaculum praeparatur; sicut videlicet ejusdem exorcismi verba testantur, quibus per adjurationis imperium ad iniquum spiritum dicitur: Tu autem effugare, diabole, appropinquabit enim judicium Dei. In consecrationibus autem non malum, quod jam deletum abesse videbatur, expellitur; sed bonum, quod collatum fuerat, per cumulum gratiae plenioris augetur. Credendumne est ergo, ut unus idemque homo et quod maius est agere et quod minus est non possit implere? At fortassis e contrario dicitur, quia nonnulla videntur inesse illis iniciandae fidei rudimentis, quae nequaquam adhibentur consecrationis peragendae misteriis, ut videlicet sal, quod in neophiti os
Abbreviated transcription (Latin):
sit ratio nͦ admitito. xx.¬
llud sane mirandum cur tanta
stoliditate desipiant qui sẏmo¬
⁊ consecrare autẽ nullatenꝰ posse
impudent̾ affirmant. Et quã¬
uis ex hoc iã suꝑrꝰ sit breuit̾ dĩ¬
putatũ: non abre uidet᷑ adhuc
enucleatiꝰ disserendũ. Ponam:
gͦ in mediũ sy moniacũ baptitan¬
tẽ. eundem qͦ nichilominꝰ con¬
mꝰ ꝑ eũ traditꝰ ualeat. cur con¬
secratio in irritũ cȩdat: ac sicut
dicit᷑ ueri sacramenti uires
amittat. Ecce is qui baptizat
pꝰt pͥma fidei rudimenta quȩ ci¬
thecuminũ docute. uixta ȩccłia s¬
ticȩ institutionis morẽ max suꝑ¬
in hoc sacerdotali auctoritate
sunt positȩ. sicq ꝑ exorcismi
grãm malignũ hostẽ qui eotenꝰ
in eo tyramudem exercebat expe¬
lit: & sp̃m sc̃m paraclitũ inuo¬
Sed qͥd aliud etiã consecrator agii
qͣm qd̾ orationes nchilominus
dicendo canoncas eundem sp̃m
baptitantẽ agit᷑. qͣm id sie qd̃ ꝑ
consecratoris officiũ exhibet᷑. Plus¬

Expanded text:
sit, ratio non admittit. Illud sane mirandum, cur tanta stoliditate desipiant, qui Simo, consecrare autem nullatenus posse, impudenter affirmant? Et quanquam de hoc jam superius sit breviter disputatum, non abs re videtur adhuc enucleatius disserendum. Ponamus ergo in medium Simoniacum baptizantem, eumdem quoque nihilominus conmus per eum traditus valeat, cur consecratio in irritum cedat ac, sicut dicitur, veri sacramenti vires amittat? Ecce is qui baptizat post prima fidei rudimenta, quae catecuminum docuit, iuxta aecclesiasticae institutionis morem moxacerdotali sunt auctoritate compositae, sicque per exorcismi gratiam malignum hostem, qui eotenus in eo tirannidem exercebat, expellit et Spiritum paraclitum invoSed quid aliud etiam consecrator agit, quam quod orationes nihilominus dicendo canonicas eundem Spiribaptizantem agitur, quam id sit, quod per consecratoris officium exhibetur. Plus
Abbreviated transcription (Latin):
in sacerdotali ꝓmotione non detͣ:
non rationis penetrat sensus. ñ
humanꝰ discernit intuitus. Sed
ñ habet dare non potest. Age gͦ
qͥd est qd̵ in facie cathecumini sa¬
cerdos insufflat dicens. exi ab eo
immunde sathana. da honorẽ
dõ uiuo & uero. da honorẽ sp̃ui scõ:
Quib utiq uerbis patent̾ ostendit᷑
qͥa ꝑ illam hominis insufflati¬
onẽ archano nimirũ diuinȩ uirtutis
agente mysterio & sp̃s malus ex¬
nchilominꝰ symoniaci. sicut
& ꝑ boni sacerdotis implet᷑ of-¬
siciũ. cur qd̾ uno sacramento
posse concedit᷑. posse etiã in¬
at᷑. tã ce si sacris canonib sit ue¬
hement̾ aduersũ. nequaqͣm cre-¬
dendũ est plene atq ꝑfecte regene¬
rationis dehabuisse mysteriũ.
Ideoq is qͥ baptismũ stib hac
pecuniȩ prestatione suscepit. nec
digne rebaptizandus asserit᷑: nec
expers diuini muneris iudicat᷑
Qd si ad tante ꝑuicatie ꝓrũpat᷑
uisaniã. ut symoniacoꝵ etiã bap-¬
tismꝰ irritꝰ iudicet᷑: hic non

Expanded text:
in sacerdotali promotione non detur, non rationis penetrat sensus, non humanus discernit intuitus. Sed non habet, dare non potest. Age ergo, quid est, quod in faciem catechumeni sacerdos insufflat, dicens: Exi ab eo, immunde Satana; da honorem Deo vivo et vero, da honorem Spiritui sancto. Quibus utique verbis patenter ostenditur, quia per illam hominis insufflationem, arcano nimirum divinae virtutis agente mysterio, et spiritus malus exnihilominus Simoniaci, sicut et per boni sacerdotis impletur officium; cur quod in uno sacramento posse conceditur, posse etiatur, tametsi sacris canonibus sit vehementer adversum, nequaquam credendum est plenae atque perfectae regenerationis dehabuisse mysterium. Ideoque is, qui baptismum sub hac pecuniae prestatione suscepit, nec digne rebaptizandus asseritur nec expers divini muneris iudicatur. Quodsi ad tantae pervicatiae prorumpatur insaniam, ut symoniacorum etiam baptismus irritus iudicetur, hic non
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatis dispendiũ reparare.
Quomͦ gͦ restaurat᷑ homicida. ut pͣt
dignã penitentiã iã ñ sit homici¬
te cͥminũ rei. ptꝰqm se ueracit̾ cor¬
rigunt iã ñ st̾ qͥ suerunt : bnd̾
scͥptũ ẽ uerte impios & ñ eruĩ.
Sed dicis. fãteor inquã qͥa corrupta
quęlibet pt penitentiã iã ñ ẽ que
fuit ut uidelic̃ forncationis sub¬
eat notã: ueruntamen ad uirgi¬
nitatis iã ñ reu̾tit᷑ głam. W egõ
econt᷑ respondeo. qͥa qͥ potuit ex
mat̾no itt̾o illesa uirginitate ꝓce¬
dere: ualet ctiã si uult uiolate
cuiꝰ libet uirginitatis signacłm¬

Expanded text:
virginitatis dispendium reparare? virginitatis dispendium reparare? Quomodo ergo restauratur homicida, ut post dignam poenitentiam jam non sit homiciiminum rei, postquam se veraciter corrigunt, iam non sunt, quod fuerunt? Unde scriptum est: Verte impios, et non erunt. Sed dicis: Fateor, inquam, quia corrupta quaelibet post paenitentiam iam non est quod fuit, ut videlicet fornicationis subeat notam, verumtamen ad virginitatis iam non revertitur gloriam. Et ego e contra respondeo, quia qui potuit ex materno utero inlaesa virginitate procedere, valet etiam si vult in violata qualibet virginitatis signac