comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt: mendacẽ profecto faciunt
patrẽ. quiꝰ non credunt in testimonio
quod testificatꝰ est de filio suo. in illo
udelicet. quod et supͣ memini. tu es
filiꝰ m̃s dilectꝰ. in te complaciit mͥ.
S & in illo qđ imminente hora pas¬
sionis ei ꝑhibuit. aũ orante illo ac
dicente pater saluifica me ex hora hac
s propterea ueni in horam hane. pater
clarifica tuũ nom̃. respond̃ ẽ de celo t̾ba
audiente. Et clarificaui. & iterũ clari¬
ficabo. Uerũ se dm̃ patrẽ esse signifi¬
cans in celis illius. qui ut uerus homo
deus. Dedit inquit uitã eternam nob̾.
ẜ ipse loquit᷑ adhuc uitam temꝑalem
& morti obnoxiam agebat in carne.
S ita dedit nobis uitã cremã. sicut
dedit nobis potestatẽ filios dĩ fieri
credentib in nomine eius. Ut enĩ
scias datam tͥ esse potestatẽ a dõ ha¬
bere uitã eternam: audi ꝓpħam.
Quis est homo qui uult uitã: ꝙ cupit
uidere dies bonos: Cohibe linguam

Expanded text:
contendunt, mendacem profecto faciunt contendunt, mendacem profecto faciunt Patrem, quia non credunt in testimonio quod testificatus est de Filio suo: in illo videlicet quod et supra memini: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi ; sed et in illo quod ei imminente hora passionis perhibuit, dum orante illo ac dicente: Pater, salvifica me ex hac hora, sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica nomen tuum , respocoelo, Et clarificavi, et iterum clarificabo , verum se Deum Patrem esse significans in coelis illius qui ut verus homo Deus. Dedit, inquit, vitam aeternam nobis. Et ipse qui loquitur, adhuc vitam temporalem et morti obnoxiam agebat in carne. Sed ita dedit nobis vitam aeternam, sicut dedit nobis potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus. Ut enim scias datam esse a Deo potestatem habere vitam aeternam, audi prophetam: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos? Cohibe linguam
Abbreviated transcription (Latin):
tris: quod spm̃ scm̃ qͦ semꝑ erat
plenꝰ etiam uisibilit̾ in eũ misit.
Qui eredit in filio di: habet testimo¬
niũ dĩ in se. Qui ita credit in filio d̃ĩ:
ut exerceat operando quod credit: ha¬
bet testimoniũ dĩ in se. Illud utiq
quia ipse m  filiorũ dĩ numero iure
computet᷑. ipso unico dĩ filio sic suis
fidelib pollicente. Si quis mͥ ministra¬
uerit: honorabit eũ pat᷑ meus. Quod
si dĩ testimoniũ habere merueris. si
dm̃ testem tuȩ fidei intemerate posse¬
deris : quid te hominũ infamia. quid
etiam ꝑsecutio ledit: Si enĩ d̾s pro
nobis: quis contra nos: Qui non credit
suo frustra uidei. frustra heretici pa¬
trẽ se credere & uenerari putant. quam
dui xp̃m contẽpnunt. & ei credere ren¬
nuunt. Qui enĩ non honorificat filiũ:
non honorificat patrẽ qui misit illũ.
Qui non credunt filio qui ait.ego &
pat᷑ unũ sumꝰ. & int̾rogante caypha
ac dicente. tu es xꝑs filus bene dicti:
esse filiũ dĩ. uel esse dissimilem patͥ

Expanded text:
eum quo semper erat plenus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se. Illud utique quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Filio Dei sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quod si testimonium Dei habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemeratae possederis, quid te hominum infamia, quid etiam persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? Qui non credit . Frustra Judaei, frustra haeretici Patrem se credere et venerari putant, quandiu Christum contemnunt, et ei credere renuunt. Qui enim non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum. Qui non credunt Filio, qui ait Ego et Pater unum sumus ; et interrogante Caipha, ac dicente, Tu Christus Filius Dei benedicti? esse Filium Dei, vel non esse similem Patris
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimꝰ qm̃ diligimꝰ natos dĩ:¬
faciamꝰ. Ille gͦ solus recte proximũ
diligere ꝓbat᷑: qui etiam conditoris
amore flagrare cognoscit᷑. Et ne qͥs
se ipse de conditoris amore. Sornos¬
cit᷑ u̾botenꝰ se amare ꝓfitendo. Bene
cũ dixisset in hoc cognoscimꝰ qm̃
diligimꝰ natos dĩ. cum dm̃ diligamꝰ.
addidit. & mandata eius faciamꝰ.

Expanded text:
cognoscimus quoniam diligimus natos cognoscimus quoniam diligimus natos tc. Ille ergo solus recte proximum diligere probatur, qui et Conditoris amore flagrare cognoscitur. Et ne quis seipsum de Conditoris amore falleret, verbo tenus se amare profitendo, bene cum dixisset: In hoc cognoscimus, quoniam diligimus natos Dei, cum Deum diligamus, addidit, et mandata ejus faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o non sunt. Et omĩs qui diligit
eũ qͥ genuit. diligit eũ qui natus
est ex đõ. Mira arte p̾dicationis
beatus ioh̃es: ad dilectionẽ prox¬
imi accendere curauit. primo com¬
memorans. quia omĩs qͥ ꝑfecte cre-¬
dit. ex dõ natꝰ est. deinde insinuans
quia iustũ sit. ut qͥ dm̃ diligit. di¬
ligat & eũ qui ex dõ natꝰ est. Si qͥs
enĩ tante tarditatis est. ut homẽm
quia homo est. quia secũ eandem
neglexerit. ammonendꝰ est ut sal¬
tim ob id illud amet. quia ex dõ
natus est. quia particeps secũ diui¬
ne grẽ factꝰ est. quia eade secũ
uite celestis p̃mia expectat. Quȩ
quidem exhortatio specialit᷑ ad il¬
los ꝑtinet. qui non solũ humane
consortio nature.S & fidei ꝓfessiõe
frẽs sunt nobis effecti. Uer̾um qͥa
noniulli sunt qͥ proximos diligũt.
s propt᷑ consanguinitatẽ uel propt᷑
aliquod cõmodũ tẽporale. recte sc̃s
euangłista qui sit uerus proximi
amator subdendo manifestat. In hoc

Expanded text:
is qui diligit eum qui genuit, diligit et eum, etc. Mira arte praedicationis beatus Joannes ad dilectionem proximi nos accendere curavit, primo commemorans quia omnis qui perfecte credit ex Deo sit natus, deinde insinuans quam justum sit ut qui Deum diligit diligat et eum qui ex Deo natus est. Si quis enim tantae tarditatis est, ut hominem quia homo est, quia secum eamdem neglexerit, admonendus est, ut saltem ob id illum amet, quia ex Deo natus est, quia particeps secum divinae gratiae factus est, quia eadem secum vitae coelestis praemia exspectat. Quae quidem exhortatio specialiter ad illos pertinet, qui non solum humanae consortio naturae, sed et fidei professione fratres sunt nobis effecti. Verum quia nonnulli sunt qui proximos diligunt, sed propter consanguinitatem, vel propter aliquod commodum temporale, recte sanctus evangelista, qui sit verus proximi amor subdendo manifestat: In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quid oremꝰ scdm qđ oporteat
nescimꝰ: intelligimꝰ nos non nũquã¬
saluti nr̃e contraria postulare. &
cõmodius nobis ab eo qͥ utilitatem
nram̃ rectius quam nos intuetur.
ea quȩ poscimus denegari. Quod
ipsi quoq magistro gentiũ acci¬
disse non dubiũ est. Et scimꝰ qm̃ auadit
nos ad orandũ uiuacius excitet.
S manet adiectio quam posuit. ut
scd̃m uoluntatẽ petamꝰ nri condito¬
ris: qđ bifarie potest accipi. Ut sci¬
licet ea quȩ ipse uult rogemꝰ. & ta¬
les ipsi quales nos esse desiderat ad
rogandum ueniamꝰ. quod est habere
fidem. que s dilectionẽ oꝑatur. ł t ante
omĩa meminisse illius euanglici man¬
dati. cũ stabitis ad orandũ: dimicti¬
te si quid habetis adu̾sus aliquem. ut¬

Expanded text:
quoniam quid oremus secundum quod oportet, quoniam quid oremus secundum quod oportet, nescimus , intellisaluti nostrae contraria postulare, et commodissime nobis ab eo qui utilitatem nostram rectius quam nos intuetur ea quae poscimus denegari. Quod ipsi quoque magistro gentium accidisse non dubium est. Et scimus quoniam audit nos ad orandum vivacius excitet. Sed manet objectio quam posuit, ut secundum voluntatem petamus nostri Conditoris. Quod bifariam potest accipi, ut scilicet et ea quae ipse vult rogemus, et tales ipsi quales esse nos desiderat ad rogandum veniamus. Quod est habere fidem quae per dilectionem operatur , et ante omnia meminisse illius evangelici mandati: Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e beatitudinis: qui treditis in
xpm̃. ut non seliscamini ꝑ fraudẽ
eorũ qui ihm̃ esse di filiũ negant
& ideo nichil eis profuturũ asseue¬
rant. qui in nomine eius credide¬
s ereaturã dĩ xp̃m̃ esse confirmã
qđ nusquam prorsus legunt.: nisi
dũ humanitatis illius mentis.
elcbratur. Et hec est fiducia quã ha¬
bemꝰ ad eum. quia quodcũs pecierimꝰ
scãm uoluntatẽ ipsius audit nos.¬
Magnam nobis fiduciã prebet sperandi
a dño bona celestia. qđ etiam in hac
uita. quicqͥd salubrit᷑ eũ petimꝰ im¬
perramꝰ. Iuxta qđ etiam ipse in euan¬
glio credentib ꝓmittit. dico uobis
inquiens. omĩa quecũq orantes peti¬
tis credite quia accipietis. & uemẽt
uobis. Notandũ autẽ qđ ita oran¬
tes exaudim a dño: si ea que ip̃se
uissit petimꝰ. Dicit autẽ ipse. Pri¬
mũ querite regnũ di & iusticiam
suꝑ his plena nos & indubitabi  iussit
exauditionis habere fiduciã: que nõ
nã. Si enĩ & illud apł̃i recordem̃:

Expanded text:
 qui creditis in Christo, ut non seducamini per fraudem eorum qui Jesum esse Dei Filium negant, et ideo nihil eis profuturum asseverant qui in nomine ejus credidesed creaturam Dei, Christum esse confirmant. Quod nusquam prorsus legunt, nisi dum humanitatis ejus mentio celebratur. Et haec est fiducia quam habemus ad eum quia quodcumque petierimus secundum voluntatem eius audit nosndi a Domino bona coelestia, quod et in hac vita quidquid salubriter eum petierimus impetramus, juxta quod etiam ipse in Evangelio credentibus promittit: Dico vobis, inquiens, omnia quaecunque orantes petitis, credite quia accipietis, et evenient vobis . Notandum autem quod ita orantes exaudimur a Domino, si ea quae ipse jussit petimus. Dicit autem ipse: Primum quaerite regnum Dei, et justitiam tum plenam nos et indubitabilem jussit exauditionis habere fiduciam, quae non nostra. Si enim et illud Apostoli recordemur,
Abbreviated transcription (Latin):
esse aliqua peccata in frib quȩ inimi
corũ ꝑsecutione grauiora sint. Pecca¬
tũ gͦ fr̃ĩs ad mortẽ est: cum post
frat̾nitatẽ. & aduersus ipsam gram̃
qua reconciliatꝰ est dõ: inuidentie
facib agitatur. Peccatũ autem non
ad mortem est: si quisquã non amo¬
rem a frẽ alienauerit. s officia fr̃ni¬
tati debita. ꝑ aliquam infirmitatem
animi. non exhibuerit. Qua proptͣ &
añs in cruce ait. Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt. Non
societatẽ scẽ fratͣnitatis mierant. Et
beatus stephanꝰ orat pro eis a quibꝰ
lapidat᷑. quia nondũ xꝑo erediderant.
neq adu̾sus illam cõmunẽ gram di-¬
micabant. Et apłs paulus propt̾ea
credo non orat ꝓ alexandro: quia iã
frat᷑ erat: & ad mortẽ idẽ iuidentia
fr̃nitatẽ obpugnando peccauerat. Pro
his autem qui non abruꝑant amorẽ
s timore succubuerant orat ut eis
ignoscat᷑. Sic eñĩ dicit. Alexander era¬

Expanded text:
esse aliqua pesse aliqua pcorum persecutione graviora sint. Peccatum ergo fratris ad mortem est, cum post fraternitatem, et adversus ipsam gratiam, qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem non ad mortem est, si quisquam non amorem a fratre alienaverit; sed officia fraternitati debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nonsocietatem sanctae fraternitatis inierant. Et beatus Stephanus orat pro eis a quibus lapidabatur, quia nondum Christo crediderant, neque adversus illam communem gratiam dimicabant. Et apostolus Paulus propterea, credo, non orat pro Alexandro, quia jam frater erat; et ad mortem, id est, invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat. Pro his autem qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: Alexander aera
Abbreviated transcription (Latin):
& dabitur ei uita peccanti non ad mor
tẽ. Hec & huiusmodi scđ̃m uolun¬
tatẽ dñi. petunt᷑: quȩ ad frat᷑ne dilec¬
tionis officiũ spectant. Loquit᷑ autẽ
de cotidianis leuib q peccatis. que
sicut difficile uitant᷑: sic etiam facile
curant᷑. S quo ordine hec peticio
alterutrum sit celebranda. pro pecca¬
tis: iacob insinuat aꝑcius dicens. Con¬
fitemini alterutrũ peccata ur̃a & ora¬
te pro inuicẽ ut saluemini. Si gͥ
dicto uel cogitatu. uel oblunone uel
ignorantia forte deliquisti: uade
ad frem̃ confitere illi. postula int̾uen¬
tionem. si ipse te fragilitatis sue coon¬
sciũ pure confitendo fecerit. & tu
eius errata pie intͣcedendo dilue. 
hec de leuiorib dicta sint peccatis.
Porro si grauius quid admisisti. induc
questio nascit᷑. quia apte ostendit be¬
atus ioħes esse quosdam frẽs. pro qui
b orare non precipimur.: cũ dñs etiã
pro ꝑsecutorib nr̃is nos orare iubeat.
Que non alitͣ solui potest. nisi fateam᷑

Expanded text:
ad mortem, etc. Haec et hujusmodi secundum voluntatem Domini petuntur, quae ad fraternae dilectionis officium exspectant. Loquitur autem de quotidianis levibusque peccatis, quae sicut difficile vitantur, sic etiam facile curantur. Sed quo ordine haec alterutrum petitio sit celebranda pro peccatis, Jacobus insinuat apertius, dicens: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini . Si ergo dictu, vel cogitatu, vel oblivione, vel ignorantia forte deliquisti, vade atrem, confitere illi, postula interventionem. Si ipse te fragilitatis suae conscium pure confitendo fecerit, et tu ejus errata pie intercedendo dilue. Sed haec de levioribus dicta sint peccatis. Porro si gravius quid admisisti, induc quaestio nascitur, quia aperte ostendit beatus Joannes esse quosdam fnon orare nobis praecipitur; cum Dominus etiam pro persecutoribus nostris nos orare jubeat. Quae solvi quaestio non potest, nisi fateamur
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidelicet apparente iusto uidice:
ipse dampnet᷑ uiuistꝰ. Pro cessu uero
bone conu̾sationis animatus. discet
non timere quod timebat. S ꝑ ocius
optare ut ueniat. Ille desideratus
cunctis gentibꝰ. sperans se cũ scĩs
merito bone actionis esse coronan¬
dum. Unde autẽ fiduciam in die
uidi cii habere possimꝰ: plenius sub¬
dendo manifestat. Quia sicut
ille est & nos sumꝰ in hoc mũdo.
Hũ quid uero potest esse homo sicut
đs: S meminisse opportet. quod
& supra dictũ est. quia non semꝑ
n dequalitatẽ dicitur. sicut. s dr
ad quandam similitudinẽ. quomͦ
enĩ dicis. sicut aures habeo. ita ha¬
bet & imago: Nũquid omino sic:
S tamen dicis sicut. Si ergo fac¬
ti sumꝰ ad imaginẽ di. quare ñ
sicut deus sumꝰ.Non ad equali¬
tatem .s pro modo nro. Inde ergo
sicut ille est. & nos sumꝰ in hoc mũ

Expanded text:
ne, videlicet, apparente justo Judice, ne, videlicet, apparente justo Judice, ipse damnetur injustus. Processu vero bonae conversationis animatus, discet non timere quod timebat, sed potius optare ut veniat ille desideratus cunctis gentibus, sperans se cum sanctis merito bonae actionis esse coronandum. Unde autem fiduciam in die judicii habere possumus, plenius subdendo manifestat: Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. Nunquid vero potest esse homo sicut Deus? Sed meminisse oportet quod et supra dictum est, quia non semper ad aequalitatem dicitur, sicut; sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quomodo enim dicis, Sicut aures habeo, ita habet et imago? Numquid omnino sic? Sed tamen dicis, sicut. Si ergo facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? Non ad aequalitatem, sed pro modo nostro. Unde ergo sicut ille
Abbreviated transcription (Latin):
filius di. & quia pat̾ misit eũ salua¬
torem mundi. & credimꝰ caritati quã
habet d̃s in nobis. Quia uidelicet
cũ haberet unicũ. noluit illum esse
unicũ. s ut frẽs haberet adoptauit
illi. qͥ cũ illo possiderent uitam etͣnã
Ds caritas est. Iam dixit illud supe¬
Amplius tibi non potuit caritas cõmen¬
dari. quam ut diceret᷑ ds caritas est.
Forte & munꝰ di contempturꝰ eras: nũ¬
quid & dm̃ conteminis. Et qui
manet in caritate in dõ manet: &
As in eo. Uicissim in se habitant:
sic de ipsa caritate apls dicit. cari¬
tas numquam cadit. Quomodo ca¬
dit quem continet ds. Et in hoc
ꝑfecta est caritas nobiscũ. ut fidu¬
Dicit quomͦ se probet unusquisq. quan¬
tũ in illo profecerit. Quisquis
fiduciã habet in die udicii. ꝑfecta
est in illo caritas. Quid est habere
fiduciã in die iudicii. Non timere¬
ne ueniat dies iudicii. Cum enĩ pͥmo
quis ad penitendũ se de male actis
conu̾terit. incipit timere diem udicii.

Expanded text:
Salvatorem mundi. Et credimus charitati quam habet Deus in nobis, quia videlicet cum haberet Filium unicum, noluit illum esse unum, sed ut fratres haberet, adoptavit illi qui cum illo possiderent vitam aeternam. Deus charitas est. Jam dixit illud supeAmplius tibi non potuit charitas commendari, quam ut diceretur Deus. Forte munus Dei contempturus eras: nunquid et Deum contemnis? Et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo. Vicissim in se habitant qsic de ipsa charitate Apostolus ait: Charitas nunquam cadit. Quomodo cadit quem continet Deus? In hoc perfecta est charitas nobiscuDicit quomodo se probet unusquisque quantum in illo profecerit. Quisquis fiduciam habet in die judicii, perfecta est in illo charitas. Quid est habere fiduciam in die judicii? Non timerene veniat dies judicii. Cum enim quis primo poenitendo se de male actis converterit, incipit timere diem judicii,
Abbreviated transcription (Latin):
dus in paradyso conditꝰ adam. nul¬
lam scilicet ex illo trahentes origina¬
lis culpe maculam. in nullo existenteᷤ
rei: donec ꝓpria sponte peccare mei¬
piant. S nos omissis antixpõrũ ue¬
nenis. quȩ ꝑ totam hanc eplam ille
qui de pectore diũ fonte. uitȩ potatꝰ
est dampnat & de eccłia pellit. audi¬
amꝰ in clausula uerbũ bonũ salutis.
qđ nobis eructat. attendamꝰ oꝑa sum¬
ini regis que dicit. Dequit᷑. Seimus qũ¬

Expanded text:
dus in paradiso conditus Adam, nuldus in paradiso conditus Adam, nullam scilicet ex illo trahentes originalis culpae maculam, in nullo existentes rei donec propria sponte peccare incipiant. Sed nos, omissis Antichristorum venenis, quae per totam hanc Epistolam ille qui de pectore Domini fonte vitae potatus est, damnat et de Ecclesia expellit, audiamus in clausula verbum bonum salutis quod nobis eructat. Attendamus opera summi Regis quae dicit. Sequitur: Et scimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
in baptismo regenerati ꝑfidem: ut
in fide ꝑduremus conseruati. Mundi uͦ
amatores maligno sunt hosti subiecti:
uel non quã regenerationis unda ꝑ eius
soluti dominio: uel post gam regene¬
tationis denuo peccando ad euis domi¬
niũ redacti. Hlec solũ mũdi amato¬
res.S & illi qui recent᷑ editi. nũdum
dinoscentiã boni habent & mali. propt᷑
reatũ pͥme preuaricationis. ad regnum
maligni ꝑtinet hostis. nisi ꝑ gram̃ be¬
nigni conditoris eruant᷑ de potestate
tenebrarũ. & transferant᷑ in regnũ filii
caritatis huius. Unde non ait simplicit᷑
mundũ in maligno positũ. s cũ ad¬
ditam̃to. & mũdus in quit totꝰ in
maligno positus est. Nam sicut be¬
atus ambrosiuis ait. om̃s homiẽs sub
peccato nascim᷑: quorũ ipse ortꝰ in
uicio est. Et frustra ntitur pelagiꝰ
affirmare. qđ paruuli recent᷑ editi
non opus habeant gratia baptisma¬
tis renasci: quia tam mũdi nascant᷑
ab om̃i sorde peccati. quam fuit mun¬

Expanded text:
 baptismo regenerati per fidem, et ut in fide perduremus servati. Mundi vero amatores sunt hosti subjecti, vel nunquam regenerationis unda ab ejus soluti dominio, vel post gratiam regenerationis denuo peccando ad ejus dominium redacti. Nec solum mundi amatores, sed et illi qui recens editi necdum dignoscentiam boni habent ac mali, propter reatum praevaricationis primae, ad regnum maligni pertinent hostis, nisi per gratiam benigni Conditoris eruantur de potestate tenebrarum, et transferantur in regnum Filii charitatis ipsius . Unde non ait simpliciter, mundum in maligno positum, sed cum additamento, Et mundus inquit totus in maligno positus est. Nam sicut beatus Ambrosius ait: « Omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. » Et frustra nititur Pelagius affirmare quod parvuli recens editi non opus habeant gratia baptismatis renasci, quia tam mundi nascantur ab omni sorde peccati, quam fuit mun
Abbreviated transcription (Latin):
exhibitio ẽst operis. Uere enĩ di¬
ligrmꝰ. si ͣ mandata eius. a nr̃is
nos uoluptatib coartamꝰ. Nam
qui adhuc ꝑ illicita desideria
defluit. profecto dm̃ non amat
quia ei in sua uoluntate contra¬
‸ dicit. Et mandata eius grauia
non sunt. Et ipse dicit. Iugum
enim meũ suaue est & onus meum
leue. Neq his uel dñi uel beati io

Expanded text:
nim diligimus, si ad mandata ejus a nostris nos voluntatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. Et mandata ejus gravia non sunt. Et ipse Dominus dicit: Jugum meum suave est, et onus meum leve . Neque his vel
Abbreviated transcription (Latin):
& testificam᷑ qm̃ pater misit filium
suũ saluatorẽ mũdi. Nemo de salute
desperet. quia & si magni sunt mor¬
bi scelerũ. qͥ deprimunt: om̃ipotens
est medicus qui saluet. Tamen menu¬
nerit quisq quia idem filius dĩ qͥ
uenit mitis ut saluaret. uenturus ẽ
districtꝰ ut uidicet. Quicũq confessꝰ
fuerit qm̃ iħs est filius di: d̾s in
co manet. & ipse in dõ. ꝑfectam cor¬
dis confessionẽ dicit. que nec male
suadentiũ hereticoꝵ possit fraude
corrũpi: nec ꝑsequentiũ paganorũ
tormentis conquassari. nec carnaliũ
frm̃ exemplis. nec propͥe fragilitatis
segnicia titubare. Sunt etiam qui¬
quales multi fuisse pbant᷑. eo ipso
tempore. quo hec seribebat ioħes
Sunt item qͥ confitent᷑ u̾bis: & factis
negant. Unde bene qui nunc ait
qͥcumq confessus fuerit. qm̃ iħc
est filus di: ds in eo manet. & ip̃e

Expanded text:
et testificamur, quoniam Pater misit Filium et testificamur, quoniam Pater misit Filium suum salvatorem mundi. » Nemo de salute sua desperet, quia etsi magni sunt morbi scelerum qui deprimunt, omnipest medicus qui salvet, tantum meminerit quisque, quod idem filius Dei, qui venit mitis ut salvaret, venturus est districtus, ut judicet. Quicunque confessus fuerit, quoniam Jesus est filius Dei, Deus in eo manet et ipse in Deo. Perfectam cordis confessionem dicit, quod nec male suadentium haereticorum possit fraude corrumpi nec persequentium paganorum tormentis conquassari, nec carnalium fratrum exemplis, nec propriae fragilitatis segniquales multi fuisse produntur eo ipso tempore, quo haec scribebat Joannes. Sunt item qui confitentur verbis, factis autem negant. Unde bene qui nunc ait: « Quicunque confessus fuerit quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tas eius in nobis ꝑfecta est. Queren¬
dũ autem. quomodo dicat ꝑfectio¬
nem diuine caritatis. in mutua
dilectione consistere: cũ dñs in
euangłio pronũtiet. non esse mag¬
nũ si diligamꝰ eos qui nos diligunt
nisi ad mimicos etiam de quibꝰ
hic penitus tacere uidet᷑. eadem
dilectio pertingat. nisi forte ipses
quoq inimicos frͣm amoris intui¬
tu diligere debemꝰ. ludelicet ut
non semꝑ mimici remaueant. S
resipiscant a diaboli laqueis. nob̃q
germano federe socient᷑. Si diliga¬
mus inquit inuicem. As in nobis
manet: & caritas eius in nobis per¬
fecta est. Incipe diligere: ꝑficeris.
Cepisti diligere: cepit in te ds ha¬
bitare. ut ꝑfectius habitando
faciat te ꝑfectum. In hoc intelligi¬
mꝰ qm̃ in eo manemꝰ. & ipse in no¬
bis. qm̃ de spũ suo dedit nobis.
Hoc ipsum quia de spũ sc̃õ dedit
tii. uide cognoscis: Interroga iuscera
uua. Si plena sunt caritate. habes sꝑm

Expanded text:
tas ejus in nobis perfecta est. Quaerentas ejus in nobis perfecta est. Quaerendum autem, quomodo dicat perfectionem divinae charitatis in mutua dilectione consistere, cum Dominus in Evangelio pronuntiet, non esse magnum, si diligamus eos, qui nos diligunt, nisi ad inimicos etiam de quibus hdilectio pertingat, nisi forte ipsos quoque inimicos fraterni amoris intuitu diligere jubemur, videlicet ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. « Si diligamus, inquit, invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus perfecta est. » Incipe diligere, perficiens coepisti diligere? coepit in te Deus habitare, ut perfectius habitando faciat te perfectum. « In hoc cognoscimus quod in eo manemus, et ipse in nobis, quoniam de spiritu suo dedit nobis. » Hoc ipsum quod de spiritu suo dedit tibi unde cognoscis? Interroga viscera tua, si plena sunt charitate, habes spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
re uellemus oculum corpis purgare¬
mꝰ. unde uideri lux posset. uo¬
lentes uidere dm̃ oculũ cordis quo
ds̃ uideri potest purgemꝰ. Beati enĩ
mũdi cordes: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Uerũ quia hec uisio in futuro spera¬
t᷑. quid agendũ est nobis dum ad¬
huc constituti in corpore pere grina¬
mur.a dño qͦ solacio utendũ: ubi
diuina uisione necdũ licet ꝑfrui:
Si diligamꝰ inquit in uicem. ds ma
net in nobis. S nemo putet hanc
dilectionem in qua deus ma¬
net abiecta. & desidiora quadam
mansuetudine. immo non mansue¬
tudine.s remissione & negligentia¬
seruari. Non est ista caritas. s lan¬
gor. ferueat caritas ad corrigendũ
ad emendandum:s sunt bon mo¬
res. delectent. sunt mali. emendent᷑
corrigant᷑. Si ergo diligamꝰ inuicẽ
sincera & disciplinabili caritate. s
in nobis manet. oꝑibus quidem ip¬
sius caritatis manifestatꝰ. quamuis
nundđu uisibilit᷑ apparens. Et cari¬

Expanded text:
re vellemus oculum corporis purgarere vellemus oculum corporis purgaremus, unde videri lux potest, volentes videre Deum, oculum cordis quo Deus videri potest, purgemus: Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Verum quia haec visio in futuro speratur, quid agendum est nobis, dum adhuc constituti in corpore peregrinamur a Domino, quo solatio utendum, ubi divina visione, necdum licet perfrui? Si diligamus invicem, Deus in nobis manet. Sed nemo putet hanc dilectionem in qua Deus manet, abjecta et desidiosa quadam mansuetudine, imo non mansuetudine, sed remissione et negligentiservari, non est ista charitas, sed languor, ferveat cad emendandum. Sed si sunt boni mores, dilatentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligamus invicem sincera et disciplinabili charitate, Deus in nobis manet, operibus quidem ipsius charitatis manifestatus, quamvis nondum visibiliter apparens. Et chari
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ usionẽ inquit qua uidebimꝰ dm̃
sicuti est. mũdanda corda cõmonu¬
it. Quia enĩ corꝑa consuetudine lo¬
quendi uisibilia nominant᷑. propta
a̾s inuisibilis dicit᷑ ne corpus esse
credat᷑. Non quia corda mũda
suȩ substantie contemplatiõ efrau¬
dabit: cũ hec magna & summa
merces dnm̃ colentibꝰ & diligen¬
tib ꝓmittat᷑. dicente ipso dño¬
quando corꝑalib oculis uisibiter
apparebat. & inuisibilem se contuen
dum mũdis cordib promittebat.
Qui diligit me diliget᷑ a patre meo.
Rego diligam eũ: & ostendam me
ipsum illi. Hec quippe natura eius
e qualit᷑ cũ patre iinsibilis: sirut
equalit᷑ incorruptibilis est. Quam
continuatim apls exposuit. dicens.
Regi autẽ secłoꝵ inuisibili: incor¬
ruptibili. Duunã substantiã qua
potuit hom̃ib p̃dicacione cõmen¬
dans. Ds̃ gͦ rex est inuisibilis. neq
oculo s mente quereutlus est.
S quem ad modũ si solem istum uide¬

Expanded text:
vero visionem inquit qua videbimus Deum vero visionem inquit qua videbimus Deum sicuti est , mundana corda commonuit. Quia enim corpora, consuetudine loquendi, visibilia nominantur, propterea Deus invisibilis dicitur, ne corpus esse credatur. Non quia munda corda suae substantiae contemplatione fraudabit, cum haec magna et summa merces Deum colentibus et diligentibus promittatur, dicente ipso Domiquando corporalibus oculis visibiliter appadum mundis cordibus promittebat: Qui diligit me, diligetur a patre meo, et diligam eum, et ostendam me ipsum illi; haec quippe natura ejus aequaliter cum patre invisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quia continuatim Apostolus posuit dicens: Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili, divinam substantiam, qua potuit hominibus praedicatione commendans. Deus ergo rex invisibilis, neque oculis, sed mente quaerendus est, sed quemadmodum si solem istum vide
Abbreviated transcription (Latin):
effabili. creatura racionabilis. mun¬
Ca & scã impletur dĩuisione inef̾¬
fabili. quam tunc consequem᷑. cum e¬
quales facti fuerimus. Quia sicut uiden¬
tur ista uisibilia corpis sensib nota: dm̃i
nemo udit uinquam. Qm̃ si aliqñ
eo modo uisus est: non sicut ista na¬
tura uidet᷑: S uoluntate uisus est.
specie qua uoluit apparens latente
natura: atq in se incõmutabilit᷑ per¬
manente. Eo autẽ modo quo uidet᷑
sicuti est: non fortasse uidet᷑ ã quibꝰ¬
dam angłis suis. A nobis autẽ tẽ
ita uidetur: cũ eis facti fuerimꝰ equa
les. Et post aliquanta exponens sen¬
nemo uidit umquã. uel in hac uita
sicut ipse est. uel etiã in angłoꝵ ui¬
ta sicut usibilia ista. que corꝑali
uisione cernunt᷑. Quia iigenitus filiꝰ
qui est in sinu patris. ipse enarrabit.
Unde non ad oculoꝵ corꝑaliũ. S ad
mentium uisionẽ dictũ est. ptinere
quȩ narrat. Itẽ post multa. Ad eam

Expanded text:
effabili, creatura rationabilis muneffabili, creatura rationabilis munda et sancta impleta Dei visione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales angelis facti fuerimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum les. » Et post aliquanta exponens sennemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uivisione cernuntur, quia unigenitus Filius qui est in sinu Patris ipse enarravit. Unde non ad oculorum corporalium, sed ad mentium visionem dictum est pertinere quod narrat. Item post multa: Ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem sequit᷑. Dm̃ nemo uidit
umquam. Maiori disputatione
indiget: cum dñs s hom̃ib mũ¬
do corde dm̃ uidendũ promutat.
ꝙ de scĩs dicat. quod angłi eorũ
iris. Hanc autẽ sententiam & ibi
in euangłio suo ponit idem ioħ̃es
ubi etiam quomodo deus uderi
possit consequent᷑ adiungit dicẽs
Unigenit᷑ filius qui est in sinu pa¬
tris: ipse narrabit. Quod beatus¬
pater ambrosius ita exposuit. A
ideo dm̃ nemo uidit umquam:
quia eam que in dõ habitat ple¬
iitudinẽ diuinitatis nemo conspex¬
it.: nemo mente aut oculis conpre¬
hendit. Uadit enĩ. ad utrũq refe¬
rendum est. Deniq cum additur
umgenitus filius qui est in sinu pa¬
tris ipse narrabit: mentium magis
quam oculorũ uisio declaratur.
Speties enĩ uidetur: uirtus uͦ narrat᷑.
lla oculis. hec mente comp̃hendit᷑.
tem beatus augustinꝰ in libro de uiden¬
do d̃o: de cadem dispurans questiõe
promde inquit narrante unigenito
qui est in sinu patris. narracione in¬

Expanded text:
Quod autem sequitur: Deum nemo vidit unquam. Majori disputatione indiget, cum Dominus et hominibus mundo corde Deum videndum promittat, et de sanctis dicat quod angeli eorum tris. Hanc autem sententiam et in Evangelio suo ponit idem Joannes, ubi etiam quomodo Deus videri possit consequenter adjungit, dicens: Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse pater Ambrosius, ita ex posuit. Et ideo Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis, nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim, ad utrumque referendum est. Denique cum additur, Unigenitus filius qui est in sinu patris, ipse enarrabit, mentium magis quam oculorum visio declaratur. Species enim videtur, virtus vero narratur: illa oculis, haec mente comprehenditur. Item beatus Augustinus in libro de Videndo Deum, de eadem disputans questionae: Proinde, inquit, narrante unigenito qui est in sinu patris, narratione in
Abbreviated transcription (Latin):
illo nobis omĩa donauit. Et i ho
Non illum dileximus prius: nam
ad hoc dilexit nos: ut diligamus
eum. Gratia quippe hominẽ pre¬
uenit ut diligat dm̃: qua dilectio¬
ne operetur bona. Unde psalmista
ds̃ ms inquit. miscdia eius preue¬
niet me. Et misit filiũ suũ propi¬
est maximũ in nos diuine carita¬
tis indiciũ: quia cũ necdũ ipsi pro
peccatis nr̃is eum petere nossemus:
misit ille filiũ suum ad nos. qui
nobis in se credentib ultro ueniã
daret. nosq ad pat̾ne głe sociera¬
tẽ uocaret. In quib dãm codicibus
hic uersiculus ita legit᷑. E misit fi¬
liũ suũ litatorẽ pro peccatis nr̃is
Litator autẽ: sacrificator est. Sacri¬
ficauit enĩ filius dĩ pro peccatis
nr̃is. non hostias pecudũ. s se¬
ipsum offerendo. Unde paulus¬
bene ammonens ait. Estote gͦ imi¬
tatores d̃i sicut filii km̃i: & ambu¬
late in dilectione. sicut & xp̃c diler¬
it nos. & tradidit senietipsum pro

Expanded text:
iam cum illo nobis omnia donavit ? In hoc Non illum dileximus prius. Nam ad hoc dilexit nos, ut diligamus eum. Gratia quippe hominem praevenit, ut diligat Deum, qua dilectione operetur bona. Unde psalmista: Deus meus, inquit, misericordia ejus praeveniet me . Et misit Filium suum propiest maximum in nos divinae charitatis indicium, quia cum necdum ipsi pro peccatis nostris eum petere nossemus, misit ille Filium suum ad nos, qui nobis in se credentibus ultro veniam daret, nosque ad paternae gloriae societatem vocaret. In quibusdam Codicibus hic versiculus ita legitur: Et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris. Litator autem sacrificator est. Sacrificavit enim Filius Dei pro peccatis nostris non hostias pecudum, sed seipsum offerendo. Unde bene Paulus admonens ait: Estote ergo imitatores Dei sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt apłi paulus & syłas cum
media nocte in intimo carceris
horrore licet uincti & flagellati
ymnũ deo laudis letissima uoce
canebant. Quidam hc̃ locũ ita in¬
terpretatus est. quod consolacionẽ
illam de qua dicit dñs. multi ppħe¬
⁊ iusti uoluerunt uidere que uos ui¬
detis : non uiderunt. & audire que
auditis & non audierunt. De qua
& psalmista. Defecerunt inquit o¬
culi mei in eloquiũ tuũ. dicentes
quando consolaberis me. Sc̃i qui¬
escentes in ĩferno desi derauerunt
quod hec descendente in ĩferna a nõ
etiam his qui un carcere erant. & in¬
creduli quondã fuerant in dieb noe
consolacio uel exhortacio p̃dicata fu¬
erit. Hec illis dixerit. s catholica
fides habet. quia descendẽs ad in¬
ferna dñs. non incredulos inde. S
fideles solummͦ suos educens. ad
celestia regua secũ pauxerit. Neque
exutis corꝑe animab ad inferorum
carceres scelera inclusis s in hac uita

Expanded text:
verunt apostoli Paulus et Silas, cum verunt apostoli Paulus et Silas, cum media nocte in intimo carceris horrore, vincti licet et flagellati, hymnum Deo laudis laetissima voce canebant. Quidam hunc locum ita interpretatus est, quod consolationem illam de qua dicit apostoliet justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis et non audierunt , de qua et Psalmista: Defecerunt, inquit, oculi mei in eloquium tuum, dicentes quando consolaberis me? Sancti quiescentes in inferno desideraverint, quod haec, descendente in inferna Domino, etiam his qui in carcere erant, et increduli quondam fuerant in diebus Noe, consolatio vel exhortatio praedicata fuerit. Haec ille dixerit. Sed catholica fides habet, quia descendens ad inferna Dominus, non incredulos inde, sed fideles solummodo suos educens, ad coelestia regna secum perduxerit: neque exutis corpore animabus, et inferorum carcere scelerum inclusis, sed in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
bent in quo &̾ his qͥ in carcere e¬
rant sp̃ũ ueniens p̃dieauit. Quod
ad eandem prauorũ atq inere di¬
lorũ intentionẽ respicit. qui qm̃
tenebris obscuratũ habent sensũ.
merito etiam in hac uita in carce¬
re inclusi dicunt᷑. In quo iudelicet
carcere interiorib adhuc tenebris
hoc est eecitate mentis. & oꝑib iuustis
grauantur donec carne soluci in tenȩ¬
ras exteriores & in carcerẽ piciaut᷑
eterne damnacionis. de quo dñs in
euangło. Et iudex inquit tradat te¬
mistro. & in carcerem mittaris.
Iliãuis etiam sci in hac uita se in car¬
cere positos. cũ gaudiũ suꝑne pate
scuint. merito pclamant iuxta illud
psalmste. Educ de carcere anim̃a
meam ad confitendũ nomini tuo.
Distat nãq multũ inter utrũq car¬
cerem. Si quidem reꝓbi sunt in car
cire peccatorũ. & ignorantie. iusti
uͦ in carcere. licet tribulationũ po¬
siti luce semꝑ iusticie dilatato in
am̃ corde fruuntur. Quod designa¬

Expanded text:
bent: In quo et is qui in carcere ebent: In quo et is qui in carcere erant, Spiritu veniens praedicavit. Quod ad eamdem pravorum atque incredulorum intentionem respicit, qui quoniam tenebris obscuratum habent sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur. In quo videlicet carcere, interioribus adhuc tenebris, hoc est, caecitate mentis et operibus injustis gravantur, donec, carne soluti, in tenebras exteriores et in carcerem projiciantur aeternae damnationis; de quo Dominus in Evangelio: Et ministro, et in carcerem mitteris . Quamvis etiam sancti in hac vita, se in carcere positos, cum gaudium supernae patriae sitiunt, merito proclament, juxta illud Psalmistae: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo . Distat namque multum inter utrumque carcerem, siquidem reprobi in carcere sunt peccatorum et ignorantiae, justi vero in carcere licet tribulationum positi, luce semper justitiae dilatato in Deum corde perfruuntur; quos designa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nr̃is tẽporib in carne ueniẽs.
iter uitȩ mundo p̃dicauit. Ipse q̃
añ diluuiũ eis qui tunc incredu
fuere sc̃is. & ꝑ eorũ bonã conu̾sati¬
onem. prauis illius eui hominib
ut ad meliora conu̾terent᷑ predi¬
cauit. Conclusos nãq in carne adic̃
carnalib desideriis uehem̃ter ag¬
grauatos. linde de illis scriptura
ait. quia om̃is caro corruperat
uiam suam. Quod aũ dicit in quo
significat in eo qd p̃miserat. ut
nos offerra deo. quia & tunc si
qui ad p̃dicationẽ dñi quam ꝑ
uitã fideliũ p̃tendebat credere
uoluissent. & ipsos offerre deo
patri gaudebat. Si qui autem deti¬
hebant de bonis tanquam de ma¬
lefactorib hi ueniente diluuio ꝯ¬
fundebantur. Nam et de utroq
potest intelligi. quod ait in quo. id
est in qͦ & eis qui in carne conclu¬
si erant. spũ ueniens p̃dicauit: ut
ꝑ eandem suam p̃dicacionẽ. & cre¬
dentib corona laudis: & his qͥ
in incredulitate ꝑstitissent confu¬
sio nasceretur. Quidam codices ha¬

Expanded text:
Qui nostris temporibus in carne veniens iter vitae mundo praedicavit, ipse etiam ante diluvium eis qui tunc incredulfuere sanctis, et per eorum bonam conversationem pravis illius aevi hominibus, ut ad meliora converterentur praedicavit. Conclusos namque in carne dicit carnalibus desideriis vehementer aggravatos. Unde de illis Scriptura ait: Quia omnis caro corruperat viam suam . Quod autem dicit, in quo, significat in eo quod praemiserat, ut nos offerret Deo. Quia et tunc si qui ad praedicationem Domini, quam per vitam fidelium praetendebat, credere voluissent, et ipsos offerre Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis tanquam de malefactoribus, hi veniente diluvio confundebantur. Nam et de utroque potest intelligi quod ait, in quo, id est, et in eis qui in carne conclusi erant, Spiritu veniens praedicavit, ut per eamdem suam praedicationem, et credentibus corona laudis, et iis qui in incredulitate perstitissent, confusio nasceretur. Quidam Codices ha
Abbreviated transcription (Latin):
ti eritis. Non solum uquit nil uobis
nocet. qui bonũ facientib mala irro¬
gat.S etiam cum uos ꝓpt̃ bona. que
execratur hostis insequit᷑. causam uo¬
bis maioris beatitudinis prestat.
cũ pacientie ur̃e uires exercet iuxta
illud euangelicũ. Beati qui ꝑsecucio

Expanded text:
ti eritis. Non solum inquit nihil vobis ti eritis. Non solum inquit nihil vobis nocet, qui bonum facientibus mala irrogat, sed et cum vos propter bona quae exsecratur hostis insequitur, causam vobis majoris beatitudinis praestat cum patientiae vestrae vires exercet, juxta illud evang
Abbreviated transcription (Latin):
uit ideo ñ cecidit. quia uolentias
tẽpestatũ nõ ꝑtulit: s quia funda¬
ta erat supra petram. Nec rursus
ea quam stultus stulte fabricauit
ideo crcidit quia pulsata tẽpestatib
Utramq etenĩ equalit᷑ adu̾sitas feriens
tẽptauit. s uni firmitas fundam̃ti
coronam ꝑseuerantie tͥbuit.: alteram
fragilis structurȩ stulticia strauit.
Non enĩ ꝑfectũ boni emulatorẽ casus
aliqͥs uel a diabolo uel ab hoĩeimꝓbo
uel generali rerũ labentiũ turbine
in latus ledere potest. Ceterũ cõstat
plurimos boni emulatores lesos esse
ab aliis. dum in ueritatis quam dili¬
gunt scientia male instituunt᷑. Quan¬
tos enĩ catholice in dm̃ credere &
recte in eccłia uiuere cupientes. ar¬
rii uesania. quantos sabellii aliorũ¬
ue herericorũ nequicia nescientes
sedux̃. Lege librũ iohannis crisosto¬
nu. quem scripsit de eo neminem
posse ledi nisi a se met ipso. S et
si quid patimini. ꝓpter iusticiam: bea¬

Expanded text:
vit, ideo non cecidit quia violentias vit, ideo non cecidit quia violentias tempestatum non pertulit, sed quia fundata erat super petram. Nec rursum ea quam stultus stulte fabricavit, ideo cecidit quia pulsata tempestatibusUtramque etenim aequaliter adversitas feriens tentavit, sed uni firmitas fundamenti coronam perseverantiae tribuit, alteram fragilis structurae stultitia stravit. Non enim perfectum boni aemulatorem casus aliquis, vel a diabolo, vel ab homine improbo, vel generali rerum labentium turbine illatus, laedere potest. Caeterum plurimos constat boni aemulatores laesos esse ab aliis, dum in veritatis quam diligunt scientiam male instituuntur. Quantos enim catholice in Deum credere, et recte in Ecclesia vivere cupientes, Arii vesania, quantos Sabellii, aliorumve haereticorum nequitia nescientes seduxit? Lege librum Joannis Chrysostomi, quem scripsit de eo: Neminem posse laedi ab alio nisi a semetipso. Sed et si quid patiamini propter justitiam, bea
Abbreviated transcription (Latin):
no p̃mio remunerandã . & ꝑsecutores
nr̃os si peniteri noluerint digno plec¬
tendos e̾e supplicio. Si uͦ penituerint. nos
quoq ꝓ ipsorũ salute quam dep̃cam a do¬
nuno coroña iusticie cõgratulationis ac¬
cepturos. Et qͥs est qui uobis noceat
si boni emulatores fueritiz. De his di¬
cit que nobis ab adu̾sarus ꝑ u̾ba cõtu¬
meliosa. ꝑ dampna rerũ tẽꝑaliũ. ꝑ tor¬
menta corꝑis accidunt. Hec enĩ & hu¬
iusmodi omĩa cũ fidelib inrogantur.¬
his dũtaxat qui boni enulatores sunt.
&̾ hoc scdm̃ scientiam. nequa qũã eis
uocere possunt. s: palmã magis pacien¬
tiȩ equanunit᷑ tolerantib afferunt. et cõ¬
tra illos qui iurogant. penam accumu¬
lando eternam plurimũ docent. Si qͥs
aũ huiusmodi adu̾sis uictꝰ deficit. ñ
huic ille qui malũ intulit. S ipse sibi
qui pacient᷑ ferre recusauit nocuit.
Heq enĩ domꝰ quã uir sapiens edifica¬

Expanded text:
no praemio remunerandam, et persecutores no praemio remunerandam, et persecutores nostros si poeniteri noluerint digno plectendos esse supplicio. Si vero poenituerint, nos quoque pro ipsorum salute, quam deprecabamur a Domino coronam justae congratulationis accepturos. Et quis est qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis. De his dicit quae nobis ab adversariis per verba contumeliosa, per damna rerum temporalium, per tormenta corporis accidunt. Haec enim et hujusmodi omnia cum fidelibus irrogantur, duntaxat qui boni aemulatores sunt, et hoc secundum scientiam nequaquam eis nocere possunt, sed palmam magis patientiae aequanimiter tolerantibus afferunt, et contra illis qui irrogant poenam accumulando aeternam plurimum nocent. Si quis autem hujusmodi adversis victus deficit, non huic ille qui malum intulit, sed ipse sibi qui hoc patienter ferre recusavit nocuit. Neque enim domus quam vir sapiens aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ hereditate possideatis. dicente
uid elicet uidice. uenite benedicti
pat̾s mei ꝑcipite regnũ. Potest
benedictio hereditatis & illa intelli¬
gi qua eccłia in futura uita ꝑpetuo
benenlicet᷑. Unde etiam spe futuroꝵ¬
sunc gratulabunda canit. Exalta¬
bo te deus m̃s rex: & benedicã nom̃
rat. hoc in p̃senti meditari & agere
satagat. & cõditorẽ uidelicet & ꝓxi¬
mũ fintera uoce benedicere. & se ip¬
sum etiam diuina parit᷑ & fr̃na be¬
nedictione dignũ reddere. Quia o
culi dñi suꝑ uistos. ꝙ aures eius in
p̃ces eorum. uultus aũ dñi suꝑ fa¬
cientes mala. Quia beatus pet̾rus
malum nos ꝓ malo reddere uetue¬
rat. inimo maledicentib benedice
uisserat: recte ꝓphetico testimonio
astruit. suꝑna inspectione & bonos
semꝑ uideri & malos. quatinus me¬
minerimꝰ & nram pacientiã qua to¬
leramꝰ malos. nrãm beniuolentiã
qua ꝑsequentib bona optamꝰ ȩter¬

Expanded text:
onem haereditateonem haereditateelicet judice, venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. Potest benedictio haereditatis et illa intelligi, qua Ecclesiam in futura vita perpetua benedixit, unde etiam nunc spe futurorum gratulabunda canit, exaltabo te, Deus rex meus, et benedicam nomen rat, hoc in praesenti meditari et agere satagat, et Conditorem videlicet et proximum sincera voce benedicere, et seipsum etiam divina pariter ac fraterna benedictione dignum reculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum: vultus autem Domini super facientes mala. Quia beatus Petrus malum nos pro malo reddere vetuerat, imo maledicentibus benedicere jusserat, recte prophetico testimonio astruit, superna inspectione, et bonos semper videri, et malos, quatenus meminerimus, et nostram patientiam qua toleramus malos, et nostram benevolentiam qua persequentibus bona optamus aeter
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. uiros ad imitacionẽ ꝓuocans.
quia iam supra uxorib p̃ceperat
dicens. cõsiderant uri in timore di
castam urãm cõuersationẽ. Scd̃m
scientiam aũ. ut nouerint quid
desiderat d̾s:⁊ tribuant honorem
uasculo muliebri.Si abstinemꝰ nos
a coitu. honorẽ tribuimꝰ. Si non
abstinemꝰ. ꝑspicuũ est honori con¬
trariũ essẽ concubitum. Lit ne un¬
pediant᷑ orõnes ur̃e. Et paulus ait.
Nolite fraudare iniucẽ. nisi forte ex
cõsensu ad tempꝰ. ut uacetis or̃oni.
Impedire gͦ or̃oues officio coniugali
cõmemorat. quia qͦcienscumq uxo¬
ri debitũ reddo: orare non possum.
mͥ cõuigio seruiendũ est. ne ab ora¬
cione cui semꝑ insistere iubeor ulla
hora p̾pediar. In fide aũ om̃s una¬
nimes cõpacientes. & c̃. Qui a suꝑuls
diu̾sas ꝑsonas cõditionis & sexus cõ¬
grua sibi discrecione docebat. iam ñc
om̃s cõmunit᷑ admonet. in fidei dñi¬
ce causa unũ cor & imã habere aiam̃.
Qiia in hoc uocati estis ut benedicti¬

Expanded text:
dicit, viros ad imitationem provocans, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Considerent viri in timore Dei castam vestram conversationem. Secundum scientiam autem, ut noverint quid desideret Deus, et tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstineamus nos a coitu, honorem tribuimus. Si non abstineamus, perspicuum est honori contrarium esse concubitum. Ut ne impediantur orationes vestrae. Et Paulus ait: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus ut vacetis orationi . Impediri ergo orationes officio conjugali commemorat, quia quotiescunque uxori debitum reddo, orare non possum. mihi conjugio serviendum est, ne ab oratione cui semper insistere jubeor, ulla hora praepediar. In fide autem omnes unanimes, compatientes. Quia superius diversas personas, conditiones, et sexus congrua sibi discretione docebat, jam nunc omnes communiter admonet in fidei dominicae causa, unum cor et unam habere animam. Quia in hoc vocati estis, ut benedicti