comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post ce ambulant colligati umnelis.
Sint et alia cdiaboli unicula: quibꝰ
diruptio uic hosteo sanison. Deꝗ
neiacͥam. que per int̾pretatõ¬
nez transfertur infilios neccͣitatio
seu stridorio. Qui sunt isti filii ne¬
cessitatis: ip̃e psalmus nos docet. Af¬
fette domino filii dei: afferte domino
filios arietu. Que ẽ tanta necc̃itao.
que nolentib impõatur : Cũ diui¬
nis scripturis fuens etuditus. ⁊ leg¬
captiuitate: ⁊ de hostib quõda
atq captiuis lib̾es dei efficies. ut ue¬
pente dicas cũ syon. Ego stetilis ⁊
non panens: transingrata ⁊ nõ
captiuata. Et istos quis enutͥuit:
Exo destituta ⁊ sola. ⁊ istiu̾ erant:
Porro qd̾ interpretatum ẽ filios
studoris: ad illum sensum reffect᷑.
qd̾ tunore supplicii. ⁊ eiꝯ loci uͥ est
Neius ⁊ stridor dentiuz. deserẽtes
daboli iuincula: xp̃o credentiũ tͥbe

Expanded text:
nt colligati vinculis . Sunt et alia diaboli vincula, quibus disruptis, vicit hostes Samson. De neiacam, quae per interpretationem transfertur in filios necessitatis, seu stridoris. Qui sint isti filii necessitatis ipse psalmus nos docet: Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . Quae est tanta necessitas, quae nolentibus imponis Scripturis fueris eruditus, et legcaptivitatem, et de hostibus quondam atque captivis liberos Dei efficies, ut repente dicas cum Sion: Ego sterilis, et non pariens, transmigrata et captivata, et istos quis enutrivit? Ego destituta, et sola. Et isti ubi erant ? Porro quod interpretatum est filios stridoris, ad illum sensum refert, quod, timore supplicii et ejus loci, ubi est fletus, et stridor dentium , deserentes diaboli vincula
Abbreviated transcription (Latin):
Icesima quarta mansio ẽ in
chare quam nonnulli u̾tunt in
qui habet pauorem: ne leo diabls
in caulis ouium .i. in ecc̃iis per diu̾¬
sauiciorum foramina introire inta
nem. ascendisti enm i excelsum pa¬
tris. aniuiratus es uirtutũ choros.
timustiruam: abiecisti insicliato¬
reo. Dulcis te sructus laboris pro¬
tinus insequitur: ut metito dicas.
Quamdulcia faucib ineio eloquia
tua super mel orimeo.¬
Ioesima sexta mansio ẽ mas
luiona: que latine festiñtõez
sõat. Scilicet ut poꝙ̃ dulces fructus
laboris sumpseruus: non simus
quiete contenti ⁊ccio. set rursũ ad
ult̾iora ppanteo obluuscamur p̃t̾ito¬
cum. ⁊ infutuma uos extentuamus.
Icesuma septuna mansio ẽ mas
seroth. qd̾ interpretatur ui¬
cula siue disciplina .s. ut festino gra¬
dii pergamus ad magn̾s.eorumq
teranius lumina. ⁊ p̃repta uirtutum.
ac mistia scripturaru: uincula pu¬
temus ẽẽ etema. Hec sunt xͥ uincula.

Expanded text:
icesima quarta mansio est in Thare, quam nonnulli vertunt in que, habeatque pavorem, ne leo diabolus in caulas ovium, id est, in Ecclesias per diversa vitiorum foramina introire nitatnem. Ascendisti enim in excelsum, admiratus es virtutum choros, timuisti ruinam, abegisti insidiatores, dulcis te fructus protinus laboris insequitur, ut merito dicas: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua! super mel ori meoicesima sexta mansio est in Hesmona, quae Latine festinationem sonat. Scilicet, ut postquam dulces fructus laboris sumpserimus, non simus quiete contenti et otio, sed rursum ad ulteriora properantes, obliviscamur praeteritorum, et in futura nos extendamus. igesima septima mansio est in Moseroth, quod interpretatur vincula, sive, disciplina, scilicet ut festino gradu pergamus ad magistros, eorumque teramus limina et praecepta, virtutem ac mysteria Scripturarum vincula putemus esse aeterna. Haec sunt Christi vincula,
Abbreviated transcription (Latin):
hd ipnsiones.
Exta decima mansis ẽ iura¬
moch: qu̾ latinedicittr ma¬
si puma diuisie. que fignisicadatie¬
clesiam. Que qł multa guena uoo
quos ppło facieus ingemuit. ex qui¬
b dicimus initinere istues inte de al
ordinem ec̃casticum sept adlat̾es .i.¬

Expanded text:
ad mansiones. ad mansiones. Sexta decima mansio in Ramoth quod Latine dicitur mali Punici divisio, quae significat Ecclesiam, quasi multa grana uno quos populus faciens ingemuit, ex quibus discimus in itinere istius vitae de alordinem ecclesiasticum saepe ad lateres, i
Abbreviated transcription (Latin):
torumi sordib. quec̃q ctedit xp̃m do¬
minũ die tercia a mortius suscitat᷑.
buiusmedi ⁊̃ homo mũdus erit in
autem huius uitule ideo sepcies tab̾¬
naculum iubet asꝑgit: quia septe
gumem suꝑ ecc̃e ppłos distribuunt᷑:
ꝑ quam ab omni delicro purgantur.
Sicut apłs ait. Iai abluti estis in
Ranguine xͥ. et passic̾e eiꝰ. Qd uerca
uitula cum pelle et ossib comburit᷑:
et agnus ille paschalis parimo cõere¬
matur. ne ossa eio confringantut:
hoc ostendit qd̾ domini iħuxͥ corpo
rio ossampassione non eent confrĩ¬
genda. sicut euangelista testatur.
Moralit̾ autem uacra tufa cuius ci¬
mo expiatio ppłi ẽ. ñ alit̾ ĩolari ⁊
offerri ad altare donumpot̾it. nͥ qz qui
certena opera non fecerit. iugumq
delicti non contraxerit: nec iuncuł
rer̃orum fint alligatus. Iam debie
pꝰ exploratores et botrum: pꝰ excidi¬
um superborũ ⁊ sacerdotale tͥrbu¬
lum. postq uirgam florentẽ ⁊ intu¬
le combuste asꝑsionem. reu̾tannuir

Expanded text:
torum sordibus, quaecunque credit Christum Dominum die tertia a mortuis resuscitatum. Hujusmodi etiam homo mundus erit in autem hujus vitulae ideo septies tabernaculum jubet aspergi, quia septem uper Ecclesiae populos distribuuntur, per quam ab omni delicto purgantur, sicut Apostolus ait: Jam abluti estis in sanguine Christi, et passione ejus. Quod vero vitula cum pelle et ossibus suis comburitur, et agnus ille paschalis pari modo concrematur, ne ossa ejus confringantur, hoc ostendit quod Domini Jesu Christi corporis in passione non essent confringenda crura, sicut evangelista testatur. Moraliter autem vacca rufa, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerri ad altare Domini poterit, nisi qui terrena opera non fecerit jugumque delicti non traxerit, nec vinculis peccatorum fuerit alligatus. Jam dehinc post exploratores et botrum, post excidium superborum et sacerdotale thuribulum, postque virgam florentem et vitulae combustae aspersionem, revertamur
Abbreviated transcription (Latin):
gunis breuit̾ annotantes: ex .xii. ex¬
ploratorib incipienius. Ducdecĩ¬
exploratores missi ad explorandan t̾rã
uberem. ⁊ qui t̾ruerunt ppłmn nec̾łẽt
sam scribarum ⁊ pliuuseorum pretu¬
lerunt uidicium. Sic̃ enuim illi per
inoyseninssi sunt. ut soli fecundittẽ
sollicita considatẽe tractarent: Ita ⁊
isti per legem ⁊ ppħas ussi sunt ut per
scripturarum inuestigatt̃es dincũ spe¬
cularentur aduentum. in quo erat t̾ra
.i. caro scã. inqua regnum dei et uberra
oue tetrruerunt ppłm ne de dei prouns¬
sione confid̾et: ita et isti scribe et phari¬
fiderquerentes ollas pec̃oru ingras.
et ceppas blasphemiarũ putridas: ⁊
pepones uiciorum ac libidinũ corrup¬
cẽe mairentes. Ille autem botrus
o ciucis promissꝰ gentib. de terra ge

Expanded text:
guras breviter adnotantes, ex duodecim exguras breviter adnotantes, ex duodecim exploratoribus incipiemus. Exploratores missi ad explorandam terram uberem, qui terruerunt populum, ne crederet sam, Scribarum et Pharisaeorum praetulerunt indicium. Sicut enim illi per Moysen missi sunt, ut soli fecunditatem sollicita consideratione tractarent, ita et isti per legem et prophetas missi sunt, ut per Scripturarum investigationem Dominicum specularentur adventum. In quo erat terra,  caro sancta, in qua regnum Dei, et ubertaone terruerunt populum, ne de Dei promissione confideret, ita et isti Scribae et Pharifidei, quaerentes ollas peccatorum nigras, et cepas blasphemiarum putidas, et pepones vitiorum ac libidinum corruptione marcentes. 8. Ille autem botrus o crucis, promissus gentibus salutaris de
Abbreviated transcription (Latin):
siue antra transire nos ad lignum
multo tempore calens: ut simus
feruentes sp̃u et clarosonitu atq
maltum exaltata uoce euangeliũ
domini preceoinus ab hac mãsic̃e
usq ad tricesim amsecunda he cõ¬
tinentur historie. que qr non sũt
pet mansiones singulas distribu¬
te a nob quoq in cõmune discẽt᷑.
Uodecim exploratores nut¬
atur. Murmniunt ppłs uideoru:
gigantium ppłin reformidaus.i
Pugnatur contra a malech et cͥa¬
naneum uolente deo: ⁊ uictus in tel¬
ligit que debeat interna sc̃a excett̃e
sacrificia. Dathan ⁊ abiron filii cho¬
re consurgunt contra moysẽ ⁊ a arõ:
et t̾re uoragine glutiuntur. Int̾ in¬
ortucs et uiuenteo pontifex mediꝯ
tͥurii bulo arm̃tꝰ ingreditur: et cͣ¬
rens ira dei sacerdotis uoce ꝓhibet᷑¬
et in et̾naminemoriant nirens si ccitas
consecratur. uituba infa concrei̾t᷑
in holocaustum⁊ cinis ei ꝯ peceuliar¬
io aspeisio est. Atiorum quidem fi¬

Expanded text:
441 sive atria, transire nos ad lignum 441 sive atria, transire nos ad lignum multo tempore calens, ut simus ferventes spiritu, et claro sonitu, atque in altum exaltata voce Evangelium Domini praedicemus. 2. Ab hac mansione usque ad tricesimam secundam hae continentur historiae quae, quia non sunt per mansiones singulas distributae, a nobis quoque in commune dicentur. 3. Duodecim exploratores mitatur. Murmurat populus Judaeorum, gigantum impetum reformidans. Pugnat contra Amalech et Chananaeum, nolente Deo; victus intelligit quae debeat in terra sancta exercere sacrificia. Dathan, et Abiron, et filii Core, consurgunt contra Moysen et Aaron, et terrae voragine glutiuntur. 4. Inter mortuos et viventes pontifex medius thuribulo armatus ingreditur, et currens ira Dei sacerdotis voce prohibetet in aeternam memoriam virens siccitas consecratur. Vitula rufa concrematur inholocausto, et cineris ejus peculiaris aspersio est, quorum quidem fi
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a super ppłos ex septuaginta gẽti¬
um lingins electos. uenitq sr̃ õs
donum illudiuitutis celestis: quad
quondam fuerat in moyseatq ꝓ
tudine a seroth. In hac aaron:
sacerdos locum incidens defensiõis
cum sorore sua mrana. fũ utq obtiee¬
tant. qd̃ alieingenam accepisset
uxoreui. unde ilico maria contagio
lepreeffioruit. Quo loco euideno
fint figura inistii: qd sacd otalio.
illa plel pattũ xp̃o saluatori adu̾sꝰ
ecam congregataz ex gentib dero¬
garet. Idoq lepre sorde ꝑfunditur.i
nec redit ad dei tabernacuilum. don᷑
statutum plenitudimo gentiũ tp̃c
adimpleatur. Tunc enimeadem ple¬
bs pristinam pot̾it paiꝑe sanitatem:
dum eis septiformis sp̃c agnitio ad
ueniam fuerit suffragata.x
ma que transfertur. sonitussi¬
ue uimpero. ferturtur autem hoc lig¬
num ignem multo tp̃r ꝯsuare. ita i¬
ut si primeeio cinere fuerint adopte:
usq ad annum puẽiant. ex quib
discunꝰ pꝰ sepulera concupiscẽcie

Expanded text:
a super populos, ex septuaginta gentium linguis electos, venitque super omnes donum illud virtutis coelestis, quod quondam fuerat in Moyse atque ma mansio in solitudine Aseroth. In hac Aaron sacerdos locum incidens offensionis cum sorore sua Maria, fratri uterque obtrectant, quod alienigenam accepisset uxorem. Unde illico Maria contagio leprae effloruit. 2. Quo loco evidens fuit figura mysterii, quod sacerdotalis illa plebs patrum Christo Salvatori adversus Ecclesiam congregatam ex gentibus derogaret: ideoque leprae sorde perfunditur; nec redit ad Dei tabernaculum, donec statutum plenitudinis gentium tempus adimpleatur. Tunc enim eadem plebs pristinam poterit recipere sanitatem, dum eis septiformis spiritualis agnitio ad veniam fuerit suffragata. Cma, quae transfertur sonitus, sive juniperus. Fertur autem hoc lignum ignem multo tempore conservare, ita ut si prunae ex ejus cinere fuerint adopertae, usque ad annum perveniant. Ex quibus discimus post sepulcra concupiscentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
omb mundi apparere ⁊ ne illicit̃s
cegitatcẽs mens proferat. ⁊ pulcr¬
am anme spociem q̃i pilis fuicti¬
ficartib deforiẽ redelat .ui.
quarum elangore ppli moue¬
rentur ad prelium. Sic enim scrip¬
tum est de his ad moysen. Factibi
duas tubas argenteas ductiles.
Et paulopꝰ. cu concisꝯ elangor in¬
crepuerit: mouebuntur castraper
duas enm tubas excercitus ducitur.
qr per duo testam̃ta. siũ per duo p̃¬
cepta caritatio: ad ꝓcunctũ fideippłs
encratur. Que i dcuro argentee fien¬

Expanded text:
onibus mundi apparere, ne illicitas onibus mundi apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem, quasi pilis fruticantibus, deformem reddat. 13. quarum clangore populi moventur ad praelium. Sic enim scriptum est de his ad Moysen: Fac tibi duas tubas argenteas ductiles. Et paulo post: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra. Per duas enim tubas exercitus ducitur, quia per duo testamenta sive per duo praecepta charitatis ad procinctum fidei populus evocatur. Quae idcirco argenteae fie
Abbreviated transcription (Latin):
dantur: ⁊ a quinqͣgesimo custedes
uasorum fiant. Quid eĩ annũ ꝗn¬
tum ad iucesimũ in quosiq uiuen¬
tutis oboritur. insi contra unũ bel¬
tur: Quiduero ꝑ uasa tab̾naculi.
ab anno .xxͦ. ⁊ quinto tabernaculos¬
toeleo fuuit. ñ indelicet qui adhuc
inpugnanti uiciorum cetrami¬
na ꝑ consenlum delctatõis tolerãt
aliorum curam susciꝑe ñ p̃sumant.
Cum uero temptationu bella sub¬
egerint: cum apd̾ seiam de intima
tranquillitate securi sunt: anima¬
ru sorciantur custodia. S quiᷤ
ħ prelia sibi peifecte subigat: cum
paulus dicat uideo aliauilegẽ in
membris meis repugnantez legi
mentio inee. ⁊ captiuum me dicen¬
tem in lege põci: S aluid ẽ bella⁊
fortiter ꝑꝑeti: aliud uerius bellis e¬
enerinter expugnari. In istis excita
omnim extinguitur ne sb̾sist ans.
Pxep̃ dehinc ibi lex leuitis omnes
pilos carnis rade.qr hi quim olreq¬
io assimũtur diuinis. debẽt aute
dei cculos a cunctis carnis cogitati¬

Expanded text:
dantur, et a quinquagenario custodes vasorum fiunt. Quid enim per annum quintum ac vicesimum, in quo flos juventutis oboritur, nisi ipsa contra unumquemtur. Quid vero per vasa tabernaculi, go anno vicesimo et quinto tabernaculo ssorum fiunt: ut videlicet qui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant aliorum curam suscipere non praesumant. Cum vero tentationum bella subegerint, cum apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum sortiantur custodiam. 11. Sed quis haec praelia sibi perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati ? Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari: in istis exercetomnimodo exstinguitur, ne subsistat. 12. Praecepit dehinc ibi lex levitis, omnes pilos carnis radere, quia hi qui obsequiis assumuntur divinis debent ante Dei oculos a cunctis carnis cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
autem et hysopum: cruce̾ putamus
et baptisium. P hysopi emm fasci¬
culum: asꝑgebantur agni sangiũe
quimundari solebant. tipice figan¬
teo lanacrum baptismatio: et ab lu¬
cc̃em et̾m fontis. Coccum autembis
tinctum figuram sacri eangiis sig¬
ificari: quo pc̃cores abliuintur bis
tinctum autem: qi per eũ et corpore ⁊
corde mundamur. hec enuntria: ad pꝰ¬

Expanded text:
autem et hyssopum crucem putamus, autem et hyssopum crucem putamus, et baptismum. Per hyssopi enim fasciculum aspergebantur agni sanguine, qui mundari solebant, typice figurantes lavacrum baptismatis et ablutionem aeterni fontis. Per coccum autem bis tinctum figuram sacri sanguinis significari, quo peccatores abluuntur; bis tinctum autem, quia per eum et corpore et corde mundamur. Haec enim tria ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
pinissimo: ut sint multitudir filio¬
rum urł in cꝯteliam ⁊ in aqͣm asper
siouis. qr pro poc̾o uacca combusta
ẽ. et habebunt hoc filii isrł ⁊ aduenei
tuum ⁊ pp̃ hoc septemi dieb fuit in¬
mundus: asꝑgetur ex hac aq̃ die t̾tio.
uitulatufa: caro est saluatoris mĩ
rosea sangume passionis: etatis in¬
tegro: qr perfc̃a etate passione sꝯcep̃.
Qd autem non est impositũ suꝑ illã
uigu: hoc ostendit.qr caro dei nõ ẽ
subiugata delicto. neq uicta ab ul¬
lo delicto. Qd̾ antem app̾hensam e¬
iecerunt filii irł ertra castra astãte
clazaro sac̾dote: ppłin udeorũ sigͥ¬
cat et consensum sacerdotum ĩ ne¬
cem dñi: quem eiectũ exͣ ihrłm cru¬
cifixerunt. Sic̃ ergo qui offerunt ui¬
tulam ĩuidi sunt: Sic et qui app̾hẽ
io qui colligit cuiem asꝑsionis iũdo
ẽz sic et omnes mundi sunt qui pas¬
to orbe tr̃arum dectrina eio asꝑgerunt.
pplos q domino collegerunt. Lignuz

Expanded text:
purissimo, ut sint multitudini filiopurissimo, ut sint multitudini filiorum sionis, quia pro peccato vacca combusta est. Habebunt hoc filii Israel, et advetuum, et propter hoc septem diebus fuerit immundus. Aspergetur ex hac aqua die tertio Vitula rufa caro est Salvatoris nostri, rosea sanguine passionis, aetatis integrae, qui perfecta aetate passionem suscepit. Quod autem non est impositum super illam jugum, hoc ostendit, quia caro Christi non est subjugata delicto, neque victa ab ullo peccato. Quod autem apprehensam ejecerunt filii Israel extra castra, astante Eleazaro sacerdote, populum Judaeorum significat, et consensum sacerdotum in necem Domini, quem ejectum extra Jerusalem crucifixerunt. 24. Sicut ergo qui offerunt vitulam immundi sunt, sic et qui apprehenis qui colligit cinerem aspersionis mundus est, sic et omnes mundi sunt qui pasto orbe terrarum doctrinam ejus asperserunt, populosque Domino collegerunt. Lignum
Abbreviated transcription (Latin):
nrginũ. coronamartirũ: gr̃a conti¬
nentiũ.xui
Estat interea uitula rufa in ho¬
io crpiatio populi erat. Sic enum di¬
citur deea admoysen ⁊ aaron. Pripe
filiis isrł ut adcluciuantad te uactam
rufam etatio integre. in qua nulla
ꝯit macula. nec portauerit iugum.
tradetisq eam eleazaro sacerdoti.
que clucta extra castru immolabit̾
in cõspectu omnium.⁊ intinget digi¬
tum eleazar in sanguine eio. et asper¬
get contra foreo taberna culi sepries.
comburetq eam cunctio uidentibꝰ.
guiem ⁊ fumũ sil annue tradetis. lig¬
num quoq cediinum ⁊ isopum occe¬
umq bistinctũ sac̾dos mittat in i¬
flaminam que uaccam uoret:⁊ tũc
denium lotis uestibꝰ et corpore iug̾¬
clietur in castrio ⁊ cõmaculatus er¬
it usq ad uesꝑum. S ⁊lle qui com¬
busserit lauabit uestim̃ta sua et coͣ¬
po. et ĩmũdusent usq ad uespum.i
Colliget autem uir mũdus cineres
Uacre. et effuuelet er̃ castra in loco

Expanded text:
virginum, corona martyrum, gratia contivirginum, corona martyrum, gratia continentium. 20. Restat interea vitula rufa in hois expiatio populi erat. Sic enim dicitur de illa ad Moysen et Aaron: Praecipe filiis Israel ut adducant ad te vaccam rufam aetatis intsit macula, nec portaverit jugum, tradetisque eam Eleazaro sacerdoti; quae educta extra castra immolabitur in conspectu omnium, et intinget digitum Eleazar in sanguine ejus, et asperget contra fores tabecomburetque eam cunctis videntibus. guine et fimo flammae traditis. Lignum quoque cedrinum et hyssopum coccumque bis tinctum, sacerdos mittet in flammam, quae vaccam vorat, et tunc demum lotis vestibus et corpore ingredietur in castra, et commaculatus erit usque ad vesperum. Sed et ille qui combusserit lavabit vestimenta sua, et corpus, et immundus erit usque ad vesperum. 22. Colliget autem vir mundus cineres vaccae, et effundet eos extra castra in loco
Abbreviated transcription (Latin):
gines simulant hr̃e nirtutũ. Una
passa illi uescuntur: qui pp̃ huma¬
nos cculos abstinentie pallore in¬
fiscͥ̾untur ut głiam capiant ab ho¬
minib. Acetum aũt hi bibũt. ꝙ
post uite scltate inuetustatẽ p̾ti¬
toru uicioru labuntur.⁊ cormp

Expanded text:
gines simulant habere virtutum. Uva gines simulant habere virtutum. Uva passa illi vescuntur, qui propter humanos oculos abstinentiae pallore inficiuntur, ut gloriam capiant ab hominibus. Acetum autem bibunt, qui post vitae sanctitatem in vetustatem praeteritorum vitiorum labuntur, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
quid sͥ ułit qd̾ hi qui lo̾gius habi¬
tunt ul inmundi maĩa fuerint:
in secudo mense paschaiussi sunt
fac̾e: Qd̃ nimirum in trpum ĩtel¬
ligitur ppli gentium: qui cũ om̃ib
dem onib fornicati. inmundi ud̾¬
bantur in anima. salubriuero con¬
fessione mũdatr.ad secunda natiui¬
tatem q̃i ad secundũ m̃ sẽ trãsire pci¬
Ubetur quoq in hac mansione
nazareis. ut unũ ⁊ sicei ⁊ õe
Qd̾ de uius ẽ ñ bibant nec comedãt:
nec de una quidem passa uł acetũ q̃¬
ẽ ex umo. S et in ꝓuerbiis p̾cipitur.
potences qui micundi sunt ut uinũ
non bibant. ne cumbib̾int. ob lui¬
is cantur sapientie. Quid ergo n¬
azareorum nõie nͥ abstinẽtiũ cõ¬
tinẽtium q uita designaturs His
inumo luxuria prohibetur: uisice¬
ra om̃is uoluptas terrena. Sicera
enim ex diuerso conficitur genere:
sicut noluptas ex diu̾sa uicioruz
oritur passione. Illi eĩ uinũ ñ bibt̃.
et sicerm bibunt. qui ad decipi en¬
des homunes umbras q̃sdaz et ima¬

Expanded text:
um, quod hi qui longius habitant, vel immundi in anima fuerint, in secundo mense pascha jussi sunt facere? Quod nimirum in typum intelligitur populi gentium, qui cum omnibus daemonibus fornicati, immundi videbantur in anima, salubri vero confessione mundati, ad secundam nativitatem, quasi in secundo mense transire praeciubetur quoque in hac mansione Nazaraeis, ut vinum et siceram et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant: nec de uva quidem passa, sed nec acetum quidem ex vino. Sed in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Quid ergo Nazaraenorum nomine, nisi abstinentium continentiumque vita signatur? Hic in vino luxuria prohibetur, in sicera omnis voluptas terrena. Sicera enim ex diverso conficitur genere, sicut voluptas ex diversa vitiorum oritur passione. Illi enim vinum non bibunt, et siceram bibunt, qui ad decipiendos homines umbras quasdam et ima
Abbreviated transcription (Latin):
pe interpretatur tbꝰ. quo uł qua
significatur ecc̃a in qua nob̾ apli p̃¬
dicant. in hac mansione moyses as¬
cendit ad dominũ. ibiq descendit
dñs ĩ monte sinay.dans legẽ ppło
suo. ibi fabricatur rabernaculũ uͥ
p̃cpitur uanetas hostiaru. Uasoꝵ
diuersitas. indumenta pentificio.
sacerclotum ac leuitarum cerimõie
Ibi numerus ppłorum et leuitarũ.
et ꝑ singulas trib ppłi distributõ
oblatc̃es quoq principum in hac
mansione descripee sunt. Oue qͦ
angentee tube ad promouenda cas¬
cra: ibidem fieri uibentur .ii.¬
Biq pãpitur inmindis qui¬

Expanded text:
pe interpretatur rubus, et significatur Ecclesia in qua nobis apostoli praedicant. In hac mansione Moyses ascendit ad Dominum, ibique descendit Dominus in monte Sinai, dans legem populo suo: ibi fabricatur tabernaculum, ibi praecipitur veritas hostiarum, vasorum diversitas, indumenta pontificis, sacerdotum ac Levitarum caeremoniae: ibi numerus populorum Levitarumque, et per singulas tribus populi distributio. Oblationes quoque principum in hac mansione descriptae sunt. Duae quoque argenteae tubae ad promovenda castra ibidem fieri jubentur. Ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ ut hii qui uentura uitam pre¬
dicant. pet uibulationũ presenti¬
um tunsiones crescant. Beneãt
dicitur cum cõci sus clangor mc̃¬
puerit mouebuntur castra. qri
nimirum cum subtilior ac munu¬
tior p̃dicatõis ẜmo tractatur: au¬
ditorum mentes contra tempta¬
cionũ certamima ardentiꝯ extitãt᷑.
Iam abhinc ꝓmouentur filiiisrł¬
cris cõcupiscentie.
pulus fasticliens celestẽ panem.
carnes egipclas desiderauit: mul¬
tosq subito denorauit incendi¬
um. c quib edecemur. ut qui cõ¬
uersationem relinquinꝰ sełi. ⁊e
gipcias ollas .i. carnaliu desideri¬
orum feruores contempsimus.
s implicem manne cibum .i. putã
celestemq uitam q̃r ere. Alioquin
cumpꝰ perreptum angelicu man¬
na que ẽ celestio uita siu dectrina.

Expanded text:
se est ut hi qui venturam vitam praedicant, tribulationum praesentium tunsione crescant. Bene autem dicitur: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra; quia nimirum cum subtilior ac minutior praedicationis sermo tractatur, auditorum mentes contra tentationum certamina ardentius excitantur. Jam abhinc promoventur Filii Isrlcra concupiscentiae.pulus, fastidiens coelestem panem, carnes Aegyptias desideravit. Multosque subitum devoravit incendium. E quibversationem relinquimus saeculi et Aegyptias ollas, id est, carnalium desideriorum fervores contempsimus, simplicem manna cibum, id est, puram coelestemque vitam ferre: alioquin si post percepta angelica manna, quae est coelest
Abbreviated transcription (Latin):
mentaret᷑ cotũ. In hac solitudine
murm̾at ppłs pp̃ famẽ: Accepitq
uespe conturmcez. ⁊ mane altenus
diei manna. Et nota in decima mã¬
sione manna tribui .i. post‸ c alogi
petfectõem augelorum panẽ mãdi
phidim. que interpretatur desolatõ
forcium : uł remissio manuũ. In hc̃
si cientippło fous de petra or eb insili¬
tudinenix aqͣm erupit. Ibi iłx ĩty¬
po saluatoris contra amalech mili
tat. et insigno crucio demonũ adũ¬
sus nos temptaũita surgentia deiĩ¬
cuntur. uͥ uenit iethro ad moysẽ
pum ecc̃e ex gentib cõgregate. le¬
gis inmunitio euangłio suggẽte
cõplet̾. Pulchre autem desolatio
ac sauitas fortium raphid̾m dicit᷑.
uł propt̾ dissipatum amalech: uel

Expanded text:
mentaretur totum . In hac solitudine murmurat populus propter famem, accepitque vespere coturnicem, et mane alterius diei manna. Et nota, in decima mansione manna tribui, id est, post Decalogi perfectionem angelorum panem manducphidin, quae interpretatur dissolutio fortium, vel remissio manuum. In hac sitienti populo fons de petra Oreb in similitudinem Christi aquam erupit. Ibi Jesus in typo Salvatortat, et in signo crucis daemonum adversum nos tentamenta surgentia devincuntur. Ibi venit Jethro ad Moysen,pum Ecclesiae ex gentibus congregandae legis imminutio Evangelio suggerente completur. Pulchre autem dissolutio ac sanitas fortium Raphidim dicitur, vel propter dissipatum Amalech, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾elccium eleazaro filio suo dereliq̃¬
rit. lexqr ees qui eam impleuerut
perducat ad ꝯĩnũ: tñ ip̃a sblamit᷑s
non ẽ transtluenta iortanis. o ĩ ex¬
tremis tr̾en orum oꝑum fiuib. et plã¬
gitur: ihs non plaugitur. Iu lege des¬
census ad inferos : i euangłio ad pa¬
padi sum transinigratõ. Audit q̃ o
cͥananeus qd̾ ueniss isił ⁊ in locũ exp¬
oratorum. uͥ quontam ppłin offen¬
disse nou̾ant. in eunt prelium. et cap¬
uuũ lucunt isił. Rursoꝙ ĩ eodem
lcco pugnatur ex uoto. uictorum
ñ cuinnos dei auxilio destitutos hos¬
tes inuaserint. duxeruitq captiu¬
armenur ad prelium. pot̾ fi̾ ut uĩ¬
camus uͥuicti sunius: ⁊ in eodẽ loco

Expanded text:
sacerdotium Eleazaro filio dereliquerit lexque eos, qui eam inpleuerint, perducat ad summum, tamen ipsa sublimitas non est trans fluenta Iordanis, sed in extremis terrenorum operum finibgitur, Iesus non plangitur. in lege descensus ad inferos, in euangelio ad paradisum transmigratio. audit quoque Chananaeus, quod uenisset Isloratorum, ubi quondam populum offendisse noverant, ineunt praelium, et captivum ducunt Israel. Rursusque in eodem loco pugnatur ex voto, victor vintelligimus ut cum nos Dei auxilio destitutos hostes invaserint, duxerintque captivarmemur ad praelium. Potest fieri ut vincamus ubi vi
Abbreviated transcription (Latin):
carpunꝰ. unde et himc helun uertit᷑
in arietes fortes. Ip̃i eium sunt robꝰ¬
ti principes gregio. duces ouium:
deccores gentium. ¶ Septimͣ ma̾sioͫ
ẽ itur ad mare rubrum. Quetit᷑ ħ
quonĩo pꝰtransitum marirubri et
rubrum uenerunt. nͥ forte in itinere
pergentesb sinus quidam mario oc¬
ciurit uixta quem castra metatist̃.
Aliud est enuim tunsure m̃re: aliud ĩ
ꝑrimo fig̾e tabetnacula. ex quib ino
appermm nob̾ int̾dum m̃re. ⁊ pret̾ita
discriina poni ante cculos. ¶Octa¬
ua mansio ẽ in solitudine sin:qua
tenditur usq ad montez siuai. In¬
terpretatur autem sin tubꝰ. uł odiũ:
qr pꝰea qͣm uenerim ꝯ in locum ecc̃e
de qua dominus nob̾ sit locut᷑us: gr¬
pulsatio. iuxͣ qd domio ait. Pul
cipimꝯ sacramenta pulsare. ¶De¬

Expanded text:
carpimus. Unde et bene Elim vertitur carpimus. Unde et bene Elim vertitur in arietes fortes: ipsi enim sunt robusti principes, gregis duces ovium, doctores gentium. Septima mansio est iterum ad mare Rubrum. Quaeritur hic, quomodo post transitum Rubri maris et Rubrum venerint: nisi forte in itinere pergentibus sinus quidam maris occurrit, juxta quem castra metati sunt. Aliud est enim transire mare, aliud in proximo figere tabernacula. Ex quibus monaperire nobis interdum mare, et praeterita discrimina poni ante oculos. Octava mansio est in solitudine Sin, qua tenditur usque ad montem Siterpretatur autem Sine rubus, vel odium, quia postea quam venerimus in locum Ecclesiae, de qua Dominus nobis sit locuturus, grpulsatio, juxta quod Dominus ait: Pulsincipimus sacramenta pulsare.
Abbreviated transcription (Latin):
Ethan sonat fortitudo siñ ꝑfectio.
Preparemuo ergno nob fortitu¬
dinemassum̃teo petfectum robur.
ut int̾ errorum tenebras et confu¬
sionez noctio. scientie lumeuxͥ appa¬
¶Quarta mansio ẽ fiahiroth: qd̾
est contra bolpheson. Bahiroth inter¬
pretatur os mubium. Piñ assũpta
fortitudine nobilitem̾ in dño cõtẽp¬
nentes. ⁊ belpheson qui int̾p̾tatur
dũs aquilonis. eiusq suꝑbiam deel¬
memuo. ab hac mansione ꝓexfecti
filii isrł: transi erunt per mediũ ma
um. Mara autem interpreratur a¬
mantuclo Post p̾licatõe enim eu¬
angelii et taberna cula transingran¬
tium.pꝯ assumptam fortitudinen.
fidei. et pꝯ baptismumatq atq uic¬
toriam. rrsũ uenitur ad amartu¬
dinem. ut uoluptas atq luxuria
inte amaritudine teriminet᷑: ⁊ per
crucis lignum qͣi per cruciatũ it̾u
apłorum.⁊ lix. discipłorum scłi ordĩs.
de quorum fontib doccime pocum
haurmoet dulces fruccus uictorie

Expanded text:
Ethan sonat fortitudo sive professio. Ethan sonat fortitudo sive professio. Praeparemus ergo nobis fortitudinem, assumentes perfectum robur, ut inter errorum tenebras, et confusionem noctis scientiae Christi lumen appaQuarta mansio est Phi hahiroth, quae est contra Belsefon. Phi hahiroth interpretatur os nobilium. Proinde assumpta fortitudine nobilitemur in Domino, contemnentes et Belsefon, qui interpretatur Dominus aquilonis, ejusque superbiam declinemus. 2. Ab hac mansione profecti filii Israel transierunt per medium maruum. Marah autem interpretatur amaritudo; post praedicationem enim Evangelii et tabernacula transmigrantium, post assumptam fortitudinem fidei, et post baptismum atque victoriam rursus venitur ad amaritudinem, ut voluptas atque luxuria vitae amaritudine terminetur, et per crucis lignum, quasi per cruciatum, iteruptuaginta discipulorum secundi ordinis. De quorum fontibus doctrinae potum haurimus, et dulces fructus victoriae
Abbreviated transcription (Latin):
ra festinat tiasire adcelum. ⁊ egip¬
to seculi derelicta t erram repromissi¬
onis ingreditur. Nec miru si illoi
nimensacramento ꝑuẽiamꝯ ad.
regnum celorum: sub quo dñs at¬
q saluator atq aprimo priarcha per¬
uenit ad unginez qͣĩ ad iordane.
uibs. que m extremisfimbus
egipti erat: in quappło congrega¬
tuo exiit in deserto altera die pꝰ
pascha in cõspectu egypciorum. Nam¬
esse interpretanquitam cõmotẽe
cum cõmoti fuetimꝯ ad euangelicã
et excitati tonitruo: cũ gaudio exi
tarenouant᷑. Eximꝯ quinta decim̃
die m̃sis primi incrastinũ pasche.
plẽo mensio lumine pꝰ hesum agni
iniaculati. et calciatos pedes cũ apło̾¬
panes azimos. et pͥmũ tendunt tab̾¬
nacula. uñuni et locꝯ nom̃ accepit.
Sccoth quippe interpretatur tabemĩ¬
tabernacula figamꝰ. scientes nob̾. ad
interiora pergendum. ⁊ ad sc̃am ter¬
ram celestemi teraccelerant̾. Ter¬
ciamansio est. ethau: que ẽ in extrem

Expanded text:
a festinat transire ad coelum, et Aegypto saeculi derelicta, terram repromissionis ingreditur; nec mirum si illo numeri sacramento perveniamus ad regnum coelorum, sub quo Dominus atque Salvator a primo patriarcha pervenit ad Virginem, quasi ad Jordanem, urbs, quae in extremis finibus Aegypti erat, in qua populus congregatus exiit in desertum altera die post pascha in conspectu Aegyptiorum. Ramesse interpretari quidam commotionem, ue commoti fuerimus ad euangelicam tubam et excitati tonitrui gaudio, exita renouantur, et eximus quinta decima die mensis primi, in crastinum paschae pleno mensis lumine, post esum agni inmaculati et calciatos pedes de apopanes azymos, et primum tendunt tabernacula. Unde et locus nomen accepit. Socoth quippe interpretatur tabernatabernacula figimus, scientes nobis ad interiora pergendum, et ad sanctam terram coeleste iter accelerandum. Tertia mansio est Ethan, quae est in extremo
Abbreviated transcription (Latin):
Deo hicliber unus
ex quinq libris mo¬
ysi numen apella¬
tus est. coqd̃ degre¬
ce multitudinis is¬
rabelitice ex egrp¬
to in codem petfectorum uirorum
computatio ⁊ numem teneatur
insectus. In quo ⁊̃ profectões eoru
et mansiones a finib egipti usq i
ad locum et tp̃e in quo moyseo defũc¬
tus est mim̾antur. in quo et dies de¬
dicationis cab̾na culi et oblationium
modus: non sin uastici nunu̾ sacra¬
mento et rõe dinumeratꝰ est .i.
Athologus autem mãsionu

Expanded text:
deo hic liber unus ex quinque libris Moysi Numeri appellatus est, eo quod egressae multitudinis Israeliticae ex Aegypto in eodem perfectorumque virorum computatio et numerus teneatur insertus. 2. In quo etiam profectiones eorum et mansiones a finibus Aegypti usque ad locum et tempus in quo Moyses defunctus est numerantur. In quo et dies dedicationis tabernaculi, et oblationum modus, non sine mystici numeri sacramento et ratione dinumeratus est. 3. Catalogus autem mans
Abbreviated transcription (Latin):
gilitas ẽ: fragilitati hum̃ne ũ ig¬
nare: ses eniendare pocio et cor¬
pietas. Distrierionis censuran:
temperet indulgentia. Ita clem¬
ensesto in alienis delictis: sic̃ et
ini tuis. nec quemꝙͣ districius
alios pensaͦs. Sic aliq udica. ut
ip̃e uidicari cupis. Dum eĩ ĩdul¬
ges ĩ alieno peccato: ⁊ t̾ miseretis.
Qd eĩius ĩ aliũ statueris: eouire
teneberis. Qua lege et penã odi¬
tioue qͣmpiam iudicauis. eateip
se iudicandoes. Lex tua te ꝯstrin¬
git. incliciũ qd̾ aliis impones.i
ip̃e portabis. In eo enim in quo¬
lum condempnes: ante in dici¬
ni. Nullii iudices: suspitionis
arbitrio. Añ proba: ⁊ sic udica.
Non enim qui accusatur.o

Expanded text:
 fragilitati non ignare, sed emendare potius, et corpietas, districtionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius eipsum. Sic alios judica, ut te judicari cupis; dum enim indulges alieQuo 519 jure in alium statueris, eo jure teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo enim jlum condemnes ante judicium, nullum judices suspicionis arbitrio, ante proba, et sic judica; non enim qui accusatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cia nullũ seli p̃miũqueras. Iusti¬
ciam pro sola eterna retributione
distribue. Qui eĩ ppentia doua af¬
tat. futurai głiam non sperat. Q
bõa hic recipit. alfio qd̾ expectat p̃¬
iiũ non habet. Dum eĩ udicas:
in terra rependitibi: qd̾ in futuro¬
tͥ debetuiz Exeute manus tuas
sis habitare. In iudicio ant siñ
di discretionem iusticie. Ouine

Expanded text:
uaeras. Justitiam pro sola aeterna remuneratione distribue. 83. Qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non sperat; qui bona hic recipit, ulterius quod exspectet praemium non habet. Dum enim judicas, eras rependi tibi quod tibi in futuro debetur. Excute manus tuas vis habitare. In judicio autem sindi discretionem justitiae; noli e
Abbreviated transcription (Latin):
quilatentia proclucet iu lucẽ.
qui illuminabit abecc̃clita ten¬
ebraru. quimanifestabit cõ¬
silia cordium. Quamns eĩ ue¬
ra sint. c̾clenda ñ sũt. nͥ que cor¬
tis uidiciis comprobantur. uͥ q̃
m̃ufesto examine ouincũtur.

Expanded text:
qui latentia producit in lucem, qui illuminabit abscondita tenebrarum, qui manifestabit consilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
orum .iiiiͦ. eiuangeliste singłos
scripsunt. Quorum solus ma¬
theus ebreo scripsisse ꝑhibetur
eloquio. cet̾i greco. paulus apls
moni. ad hebreq autem epła ple¬
tisq latinis eius ẽẽ incerta ẽ. ꝓpt̃
dissonantiã ẜmonis: eandemq¬
alii barnaban conscripsisse. alii a
clemente scriptam fuisse suspicã¬
tur. petrꝰ scripsit duas nominis
oui eplas: que canonice nõinãt᷑
Quarum secunda aquibtu ẽẽ
distanciam Iacobꝰ suam scripsit
epłaur que et ip̃i a nonuullis eiꝯ
ẽẽ negatur: s sub nomine eius
dam eius ee asserit̾. reliq̃ due io¬
haunis cuiusdam presbri existi¬
iheronimi sententiam. alt̾um se¬
pulcruim ap̃ ep effesum demõstra¬
tur Iudas: suam edidit epłam.i
actus autẽ apłorum lucas compo¬
suit: siẽ andinit ułuiclit. a poch¬
alipsiñ iohs enangelista scripat
eodem tempore quo ob eu angelii
p̾licationẽ in insula pat̾mos tra¬
ditur alligatus. hi sunt scuptores
eacrorum libroru diuina inspirͣ¬

Expanded text:
orum quatuor evangelistae singulos scripserunt: quorum solus Matthaeus Hebraeo scripsisse perhibetur eloquio, caeteri Graeco. Paulus apostmoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemqalii Barnabam conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nomine suo Epistolas, quae Catholicae nominantur, quarum secunda a quibusdam ejus distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam, quae et ipsa a nonnullis ejus esse negatur, sed sub nomine ejus sdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existiieronymi sententiam, alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspira
Abbreviated transcription (Latin):
que fuant agentib corrupta corre¬
xit. totumq testamentũ in inguiti
libres cõstituit. ut tot librieent ĩ le
esdram eclitce de hebreo ingreco.lixͣ.
int̾pretes ecliderunt: Subptolomi¬
eo egipaorum irge successorem ale¬
xandri qui legendi studiosꝯ fuit: oi.¬
ab aleazaro qui erat princeps sacer¬
dotum multa dõa mietẽs ad tẽplũ.
peciit ut senes de .xii. tribub isrł:
hec fuit prima in terpretat̾o uera ac
diuina. hos libros meditari om̃iũ gẽ¬
cium ecelie primũ ceperint: egelẽq
de greco in latinum int̾pretates pͥ¬
mi eccłiarũ principes tradiderunt.¬
terciam et qͣrtam theodocion ⁊ sim¬
acͥo ecliderunt: ambo uidei ꝓpeliti.
Quintam uero ⁊ sextan eclitr̃ez
origenes reperit: et cum cet̾is su¬
pradictio edicionib comparau¬
it. hi sunt itaq tantu quiscͥp¬
turas sacras de greco in latinũ¬

Expanded text:
quae fuerant a gentibus corrupta correxit; totumque Testamentum in XXII libros constituit, ut tot libri essent in Esdram Editionem de Hebraeo in Graecum LXX interpretes ediderunt sub Ptolomaeo Aegyptio rege, successore Alexandri, qui in legendo studiosus fuit, omnab Eleazaro, qui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petit ut senes de duodecim tribubus Israel ec fuit prima interpretatio vera ac divina. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecctertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecu
Abbreviated transcription (Latin):
cior sit in sententiis. ⁊ clarior inu̾¬
bio. librum sapientie salomõ sep¬
sisse probatur: testunoniis illis ꝗ¬
b ibi legitur. Tume inquit elegis¬
ti regẽ in ppło tuo. ⁊ dixisti elificare
templum nounni sc̃o tuo: ⁊ ĩciuita¬
te habitationio tue. hoc opo hebr¬
ei ut qͥdam sapientium meminit.
bnt. sz postꝙͣ comprehendentes:
xͫ intfecerunt. memorantes in eod̾
libro tum eudentissima dexͦ testi¬
mõia quib dicitur dix̾iunt int̾ se
impii comprehendamꝯ iustũ qr ĩ¬
utilio ẽ nb ⁊ contrariꝯ ẽ opib nos¬
tris.⁊ promittit se sc̃iam deihĩe: fi
liberabit eni de manu contrario¬
tum. Ac deinde ut sciamus reuerẽ¬
ciamilliꝯ: ⁊ probemꝯ pacienciã
ip̃iꝯ. morte curpissuna condempne¬
mus eum: collatr̃e fr̾a ne uri̾s nr̃i
eqs pro tai aperto sa crilegio deirg¬
arent. apphicis eini boluminibꝰ¬
recidert: legendumq sius pro¬
hibuerunt. liberum eccłiasticu
composuit ihesus filius sirac ihe¬

Expanded text:
tior sit in sententiis, et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur, testimoniis illis quibus legitur: Tu me, inquit, elegisti regem populo tuo, et dixisti aedificare templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae . 9. Hoc opus Hebraei ut quidam sapientium meminit bant. Sed postquam comprehendentes Christum interfecerunt, memorantes in eodem libro tam evidentissima de Christo testimonia, quibus dicitur: « Dixerunt inter se impii, Comprehendamus Justum, quia inutilis est nobis, et contrarius est operibus nostris et promittit Dei scientiam se liberabit illum de manu contrariorum. Ac deinde: Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissima condemnemus eum ; collatione facta, ne nostri eos pro tam aperto sacrilegio derogarent, a propheticis eum voluminibreciderunt, legendumque suis prohibuerunt. Librum autem Ecclesiasticum composuit Jesus filius Sirach Hie
Abbreviated transcription (Latin):
tutꝯ: semꝑtũ in penae. semper
in augotia. semꝑ inmerore semꝑ
in discrimine. In ciricis stratis
cubat: s curbidus. in pluma ia¬
cet:s pallidiis. in lectis aureis:
s turbatus. Greuis ẽ huius
poralis porentia. dic uͥ sunt reg¬
es e ⁊ibi principes : Ubi uꝑa¬
tores : ⁊ Ibi locupletes rerũ: ubi
potentes seculi. Ubi diuites niũ¬
dir Quaslũbra transierunt. ue¬
lut sompuum euauuerũt. que¬
runtur et ñ sunt. Diuitie usq
ad periculum ducũt: diuitie us¬
q ad exciciũ pertrahunt. Młt̾i
diuicias in discumenuener̃t. Mł¬
tis exiciabiles funt diuitie: Mł

Expanded text:
tamen in poena est, semper in angustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus poralis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divit
Abbreviated transcription (Latin):
tum. magrã morũ. indagatrix
untutũ. siñ qua nicħ uita hoĩs
nosse pot. Pte cinetis uinedi
regła tatur. ꝑ te de uite prauita¬
te ad meliore uitã homines ad¬
ducuntur pc̃eptis tuis formãtur
amme. Si quid distortũ ẽ tu cor¬
ngio: si quio coraigendũ ẽ tue
ementuas. inchil michi tecarius:

Expanded text:
rum, tu magistra morum, indarum, tu magistra morum, indavirtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne ẽ hic expectandir qd̃ alibi dab¬
itim cece accepistimonita. data
inte nesciuis: non es iam in prudẽs
aut ignaro. Legem quam debeas
sequi disposui: qualis debeas eẽ
descripsi. Cognitionem mantato¬
rimibabes: ianscis quid sit iecte
inuere. Uide ne ultra offendas. ui¬
dene deincepe bonum ꝗd nosti des¬
picias. iute ne qd iegendo tespicis.
iuendo contempnas. Donum
scientie acceptum retine. imple
Rcias ago gras re renda¬
ffero. grarum actiones re¬
pendo. accc̃es graiũ ꝑsoluo. agõat¬
tas ualeo gr̃as celebro: quantas
pro uirib posim gr̃as ago. Mł¬
tast̃ mͥ ate co̾cessa. multa collata.
multa speciali misatõe largita.
Om̃ia mn placent: omĩia grata st̃.
Onña insiderũt animo. omnia¬
me blanchũt. om̃ia me oblectãt.
nem poluam: quam remimera¬
tõe repentã  Quid compensare
paream e tͥ iubẽti obediã: Tu es
tutis. Tu es qui tanqͣm regula
indirectũ diicis. tues qͦua recto
nĩꝙ̃ discelis. tues qui auenitte

Expanded text:
n est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago attas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, omnia blandiuntur mihi, omnia me oblectant. nem persolvam? quam remunerationem rependam? quid compensare paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim tutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ qd datur: maiorgñ quam qd̾
ent opa tuum. qualio fu̾it intẽtio
tua. Qõ enini affectu bono dispẽsa¬
tui: hoc accipit deus. Qui cũ telio
pit fuctum. Non ẽ eĩ misccłia. uͥ
ñ ẽ benuolentia. De tius iustis
laboribꝰ: ministra pauperib. nõ
auferas uni: undealti tribuas.
nec te misericordem ostendas: il¬
ieno spolio. Nicħ prodest sunde u
num reficis : unde alium in auez
facis. Contempñt mi ẜatio ista:
ñ ꝓpiciatur. T alis misccłia poca ñ
purgat: s amplificat. Bonũ qd
agis. ꝓ futura age mercede. Et̾ne
remim̾ationis expectatio: te tene¬

Expanded text:
quam quod s tuum qualis fuerit intentio tua. Quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum pit fructum. Non est enim misericordia, ubi non est benevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te tene
Abbreviated transcription (Latin):
mis potestatis: uite celsitudĩe
tatis. Tanto ergo m̃iore hũili esto¬
tate conspicuus: quanto mag
na es cliguitate prelatus ꝙ̃posi¬
tas quoq tibi curis humilt̾ sus
suibelita exple. Esto o bediens di¬
ine dispentsatiomi:. uolunta ti
ei ꝯ ꝯͣire non audeas. Iura pot¬
estatis a depta moterant̾ excet¬
ce. potestatis uira accepta ordi¬
natoanimo administra. ⁊ ola¬
non turbulenta s tranquillo
corde dispone. Caue honores
quos sineculpa tenere nõ poss¬
is. sublinntas honorii. magni¬
tudo scelerum ẽ. In maiori gra¬
minor ẽ: uenie ꝓximus ẽ. potẽ¬
ces enum potent tormenta pa¬
aiuntur. Iudiciũ eĩ durissimũ
in hiis qui p̃sunt. Cuimultũ
datur. multum ab eo requirit᷑.
Cui multũ cõmitrt᷑ plus ab
eo exigitur. Honores quoq¬
secum pericula gerunt. Citope¬
riclicatur potestas: cito ruia
pacitur. Quãto eĩ maior hon¬
or: ranto maiora pericula. Al¬
tu eĩ arboꝵ. uentis fortintu agit᷑.¬

Expanded text:
sis potestatis, in te celsitudinem tatis. Tanto esto majori humilitate conspicuus, quanto es magna dignitate praeclarus. Impositas tibi curas humiliter exple, subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Onon turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores, quos sine culpa tenere non poteris. Sublimitas enim honorum magnitudo scelerum, in majori gra. Potentes autem potenter 520 tormenta patientur . Judicium enim durissimum in iis qui praesunt fiet . Cui multum datur, multum ab eo quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Honores secum pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agit
Abbreviated transcription (Latin):
posunt. Propt̾ diñ enmi renũcia
ominib scłi curis. te ꝓpt̃ deum sus¬
rende. Sine impedimento seli d̾e
sollicituto rerum ab intẽtõe di sꝰ¬
pendat. Abice ate quicꝗd impedire
bonum ꝓpositum pot. Toto ammo
⁊ odi et dampna: qd̾ diugit mundo.
Esto mortiuis mundo: ⁊ mũdotͥ.
Sundi głiam. tanq̃m mortuus
non aspicias: tanꝙͣ mortuus ab
affectu uite istius te separa. Sic̃
sepultus: non hãs curam de scło.
tanquam defuetꝰ: ab õi t̾r̾etio te pͥ¬
ua negocio. Contempne iuuens:
que iy mortem hr̃e nõ potes. de ele¬

Expanded text:
osus. Propter Deum ergo renuntia omnibus, a saeculi curis te propter Deum suspende, sine impedimento saeculi Dsollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere no