comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sdm̃ apłi saltẽ tm̃ eũ delectet carere. qͣntũ pͥmũ eũ delecta¬
bat eas habere tm̃ delecet eũ de menbris sui corꝑis ser¬
uire iusticiȩ in sc̃ificationẽ. qntũ priꝰ delectabat seruire immun¬
ditiȩ ⁊ iniqͥtati adiniqͥtatẽ. Hȩc ẽ enĩ ꝑfectio hominis animal
in suo statu ł nouitii incipientis. Q cũ ꝯsũmaũit hoc animale
uł humanũ. si ñ respexerit retro si fidelit̾ in ant̾iora ertendit.
cito ꝑueniet ad illud diuinũ ut incipiat app̃hendere sicut ap¬
phensꝰ ẽ ꝙ ꝯgnoscere sicut ⁊ ꝯgnitꝰ ẽ. Hoc autẽ opꝰ ñ in uno sit

Expanded text:
Apostoli saltem tantum eum delectet carere, quantum eum delectabat primum eas habere; tantum delectet eum de membris sui corporis servire justitiae in sanctificationem, quantum prius delectabat eum servire immunditiae et iniquitati ad iniquitatem. Haec est perfectio animalis hominis in suo statu, vel novitii incipientis: qui cum consummaverit hoc animale vel humanum, si non respexerit retro, sed fideliter in anteriora se extenderit, cito perveniet ad illud divinum, ut incipiat apprehendere sicut apprehensus est, et cognoscere sicut cognitus est. Hoc autem opus non in uno fit
Abbreviated transcription (Latin):
que inuicẽ adũsũ se iugit̾ coneupiscunt. iustum rationis ac disere¬
tionis habere iudiciũ: nec alicuiꝰ eoꝵ in udicio accipere ꝑsonam
Doendus ẽ sic habere corpꝰ suũ sicut egrũ cõmendatũ. cui q̃ mul¬
tũ uolenti mutilia sunt neganda. utilia uͦ q̃ nolenti ingerenda:
sic de eo agere sic̃ ñ de suo s eiꝰ a quo p̃cio magno emptisumꝰ. ut
quificemꝰ eũ in corpore sũo. Rursusq dicendus ẽ cauere qͥd pecca¬
nultũq eẽ cauendũ. ne ꝓ necessaruis uite huiꝰ uel in cõmodis &
ꝯpositi rectitudine uł dignitate nature suȩ ini honorẽ uł amorem
arps sui sinat in aliquo aliquando degeñare sp̃m suũ. Idcoq du¬
niꝰ quidẽ tractandũ ẽ corpꝰ ne rebellet. ne in solescat. sic tñ ut serui¬
n suficiat: quia ad seruiendum spĩi datũ ẽ. Nec sic habendũ ẽ
eis qͥd habemꝰ cũ corpore ñ quandocũq uolumꝰ possumꝰ abrũpe.¬

Expanded text:
ugiter adversum se concupiscunt, justum rationis ac discretionis habere judicium, nec alicujus eorum in judicio 209 accipere personam. Docendus est sic habere corpus suum, sicut aegrotum commendatum, cui etiam multum volenti inutilia sunt neganda, utilia vero etiam nolenti ingerenda. Sic de eo agere, sicut de non suo, sed ejus a quo pretio magno empti sumus, ut glorificemus eum in corpore nostro . Rursumque docendus est cavere, quod peccaultumque esse cavendum, ne pro necessariis hujus vitae vel commodis, a propositi rectitudine, vel dignitate naturae, in amorem vel honorem corporis sui sinat in aliquo degenerare spiritum suum. Ideoque durius tractandum est corpus, ne rebellet, ne insolescat: sic tamen, ut servire sufficiat; quia ad serviendum spiritui datum est. Nec sic habendum est enim quod habemus cum corpore
Abbreviated transcription (Latin):
que uel suspectȩ sunt uł pͥma facie. male in notescunt. Quȩ uͦ
sub specie boni se ingerunt & difficiluis discernunt᷑ ⁊ ꝑiculosiꝰ
admittunt᷑: sicut cũ difficillune tenet᷑ modus in eo qͦd bonũ
uus dĩ. qͣmuis ad dm̃i feriatꝰ sit. Nom̃ quippe tam suspectũ &
uanũ &s molle rei tam certe tam scẽ. tã seuere imponendũ ñ ẽ. Otiosũ ẽ

Expanded text:
quae vel suspectae sunt, vel prima facie malae esse innotescunt: quae vero quae vel suspectae sunt, vel prima facie malae esse innotescunt: quae vero sub specie boni se ingerunt, et difficilius discernuntur, et periculosius admittuntur. Sicut enim difficillime tenetur modus in eo quod bonum vus Dei, quamvis a Deo feriatus sit. Nomen quippe tam suspectum et vanum et molle, rei tam certae, tam sanctae, tam severae imponendum non est. Otiosum non est
Abbreviated transcription (Latin):
nec querelȩ ult̾ius locꝰ sit ullꝰ. s om̃is sit suꝑfluitas amputata:
siquid tñ uł publice uł pͥuatim ad d endũ ẽ ͤ minuendũ.
hoc in pͥoris ẽ arbitrio. absq om̃i scrupulo obedientiũ subdito¬
rũ. uł ꝑiculo. Instituendus ẽ gͦ nouus heremita ad ꝯmunis in¬
stitutionis normã ꝯcupiscentias carnis suȩ penitentia ꝯtinua¬
domare: & ad ꝯtemplanda cetera ad sui ipsiꝰ ꝯtemptũ uenire
Pmuniendus ẽ assidue ꝯtra temptationes acriꝰ in solitarium
nouitiũ deseuientes. cũ seruũ dĩ gͣtis dõ seruientẽ ñ cessent
sollicitare uicia mercede oblate delectationiᷤ: diabolo suggeren¬
te. carne ꝯcupiscente. scł̃o ꝯcupiscenda ingerente. Temptat q̃
agnoscat. s ut hoc pleniꝰ. in ipsa nob̃ ꝯtentione iunotescat.S
illȩ tẽptationeᷤᷤ facile uincunt᷑. & facile a ratione eis occurrit᷑

Expanded text:
nec querelae ulterius sit locus ullus, et omnis sit superfluitas amputata, nec querelae ulterius sit locus ullus, et omnis sit superfluitas amputata, si quid tamen vel publice, vel privatim addendum est, vel minuendum, hoc in Prioris est arbitrio, absque omni scrupulo obedientium subditorum, vel periculo. 20. Instituendus est ergo novus eremita ad communis institutionis normam cdomare, et ad contemnenda caetera, ad sui ipsius contemptum venire. Praemuniendus est assidue contra tentationes, acrius in solitarium novitium desaevientes: cum servum Dei gratis Deo servientem non cessent sollicitare vitia mercede oblatae delectationis, diabolo suggerente, carne concupiscente, saeculo concupiscenda ingerente. Tentat enimagnoscat, sed ut plenius hoc in ipsa nobis tentatione innotescat. Sed illae tentationes facile vincuntur, et facile a ratione eis occurritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dii nobis cũ eo sit cõmorandũ: sicq ut si alit̃ euenerit. ñ uigea¬
mur ad exeundũ. In quo multũ ꝙscrupulose laborandũ s ꝑiculo¬
s sepe fuerat errandũ. ñ lex obedientiȩ & celle plenã cõmunis ĩ¬
stitutionis formã tradens ingredienti de uictu ⁊ uestitu. de la¬
bore ⁊ quiete. de silentio ⁊ solitudine. ⁊ om̃ib quȩ ad ext̾ioris ho¬
minis cultũ uł necessitatẽ spectant. frẽm obedientẽ. & paciene
tẽs qͥetũ in reliquũ. cautũ redderet s securũ. In quib. sic semel
& qͦd fortes cupiant. & infirmi ñ refugiant. nec ulterius qͣntitas ꝯcs¬
soꝵ ledere possit in aliquo utentiũ cũ gr̃arũ actione conscientiã.
nec quȩ sunt amputata temptare aliquatenꝰ debeant inseruo d̃
corꝑis bene morigerati. & recte educati sufficientiã. In qͥb sicut sa¬
lomon dicit. qui ambulat simplicit̾ ambulat ꝯfident̃: qͥ uͦ m̃es¬
ẽ dure corruet in malũ. Licet enĩ necessitas sic sit ordinata. ut

Expanded text:
non diu nobis sit cum eo commorandum: sicque ut si aliter evenerit, non urgeamur ad exeundum. In quo multum et scrupulose laborandum, et periculose saepe fuerat errandum, nisi lex obedientiae et cellae plenam communis institutionis formam semel tradens, ingredienti de victu et vestitu, de labore et quiete, de silentio et solitudine, et omnibus quae ad exterioris hominis cultum, vel necessitatem spectant, fratrem obedientem, et patientem, et quietum, in reliquum cautum redderet et securum. In quibus sic semel quod fortes cupiant, et infirmi non refugiant: nec ulterius quantitas concessorum laedere possit in aliquo utentium cum gratiarum actione conscientiam; nec quae sunt amputata, tentare debeant aliquatenus in servo Dei corporis bene morigerati, et recte educati sufficientiam. In quibus, sicut Salomon dicit: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter; qui ve durae, corruet in malum . Licet enim necessitas sic sit ordinata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pt᷑ pecatũ in obedienti̧ qͣm impiũ hominẽ tante di pieta¬
ces ee immemorẽ palam om̃ib ẽ. cũ amnci hominis abeuntis
su qlibet signo cõmendatã memoriã nefas sit obluisei. Siqͥdẽ¬
si ac reuerendȩ cõmemorationis misteriũ suo modo. suo loco:
m̃ q̃ traditũ ẽ hoc ẽ debite pietatis affectu agere ⁊ tractare ⁊

Expanded text:
 peccatum inobedientiae, quam impium sit hominem tantae Dei pietatis immemorem esse, palam omnibus est: cum amici hominis abeuntis sub quolibet signo commendatam memoriam nefas sit oblivisci. Siquides ac reverendae commemorationis mysterium, suo modo, suo tempore, modo quo traditum est, hoc est debitae pietatis affectu, agere, et tractare, et
Abbreviated transcription (Latin):
lationis meȩ dm̃ exqͥsiui manib meis nocte corã eo uł ꝯtra eũ¬
quasi facie ad faciem. ⁊ in lumine uultꝰ eiꝰ ꝑspicere. tͥbulatio¬
nẽ ⁊ dolorẽ nobis de nobisipsis inuenire. ⁊ nom̃ dñi inuocare
scobendo sp̃m nr̃m donec in calescat: ambiendo ad memo¬
riam habundantiȩ suauitatis dñi donec in cordib nris dil¬
cescat. Ꝙ tunc maxime nob̃ agendũ ẽ qͦd apls dicit. Malo
tellectu. Et illud. Psallam spũ. psallã ⁊ mente. Orabo spũ
orabo ⁊ mente. Tc̃ enĩ m̃ti uł sp̃ui aggregandi sunt fructꝰ
sui: ut ex inde uł in habundantia benedictionis dĩ in qͥet᷑
noctis relaxem᷑. ł surgentib nobis ad laudes dĩ. om̃is exiñ
tenor nr̃i oꝑis in ipsis laudib dĩ formet ac uiuificetur.o
circo inp̃ueniendis nocturts ugiliis ñ expedit multitum¬
ne psalmoꝵ obruere intellectũ. & ex haurire sp̃m uł extingue¬
re. s qmͣ diu sobriꝰ inuenit᷑ pietati afficiendꝰ ẽ ⁊ suo itinere

Expanded text:
m exquisivi, manibus meis nocte contra eum, et nquasi facie ad faciem, et in lumine vultus ejus perspicere, tribulationem et dolorem nobis de nobis ipsis invenire, et nomen Dei invocare, scopendo spiritum nostrum, donec incalescat; abiendo ad memoriam abundantiae suavitatis suae, donec ipse in cordibus nostris dulcescat. Sed tunc maxime nobis agendum etellectu: et illud: Psallam spiritu, psallam et mente: orabo spiritu, orabo et mente . Tunc enim menti et spiritui aggregandi sunt fructus sui, ut exinde vel in abundantia benedictionis Dei in in quietem noctis relaxemur: vel surgentibus nobis ad laudes Dei, omnis exinde tenor operis nostri in ipsius laudibus formetur ac vivificetur. Idcirco in praeveniendis nocturnis vigiliis non expedit multitudine psalmorum obruere intellectum, et exhaurire spiritum, vel exstinguere. Sed quandiu sobrius invenitur, pietati afficiendus est, et suo itinere
Abbreviated transcription (Latin):
quo hoꝵ delectabilit̾ satisfaciunt nature: facillimũ qͥppes
delectibile eẽt adiuncto amoris dĩ ꝯdim̃to. scd̃m uaturam uiuere.
siinsania nr̃a nos ꝑmitteret. Qua sanata statim uaturalib na¬
cira arridet. Eodem mͦ ⁊ de labore. Rusticus duros ht̃ neruos.
sotes lacertos. Exercitatio hoc fecit. Sine eũ torpere: mollescit.
Uoluntas facit usũ: usus exercitiũ. Exercitiũ uires in om̃i la¬
pore subministrat. S redeamꝰ ad ꝓpositũ. Hoc omnib modis agat
q labor s ociũ nr̃m ut nũqͣm simꝰ ociosi: hoc semꝑ sit negotiũ¬

Expanded text:
quo horum delectabiliter satisfaciunt naturae? Facillimum quippe et quo horum delectabiliter satisfaciunt naturae? Facillimum quippe et delectabile esset adjuncto amoris Dei condimento secundum naturam vivere, si insania nostra nos permitteret: qua sanata, statim naturalibus natura arridet. Eodem modo et de labore. Rusticus duros habet nervos, fortes lacertos: exercitatio 211 hoc facit. Sine eum torpere; mollescit. Voluntas facit usum, usus exercitium, exercitium vires in omni labore subministrat. 24. Sed redeamus ad propositum. Hoc omnibus modis agat, et labor, et otium nostrum, ut nunquam simus otiosi:
Abbreviated transcription (Latin):
a pondere laboris: & subacti ⁊ humiliati in obseqͥũ sp̃s. docent᷑
conformari ei & in laboris participatione. & in expectatione ꝯso¬
lationis Exordinata enĩ natura ꝑ peccatũ. ⁊ a conditionis suȩ
rectitudine exorbitans si ad dm̃ si ad dm̃ fuerit ꝯũsa recuꝑat
cito ꝓ modo timoris ⁊ amoris quẽ habet ad dm̃ quecũq ꝑdi¬
dit aũsa ⁊ uͥ ceꝑit sp̃s reformarȩ ad imaginẽ ꝯditoris sui. mox q̃
reflorescens caro ex uoluntate sua incipit ꝯforma reformato sp̃ui.
insuꝑ & multiplici defectu suo ex pena peccati multiplicit̾ siti¬
ens ad dm̃. ñ nũqmͣ ꝙ̃ contendit p̃cedere rectorẽ suũ. Delectati¬
ones enĩ ñ ꝑdimꝰ s mutamꝰ: a corꝑe ad animũ. a sensib ad ꝯsci¬
entiam. Panis furfureus & simplex aqua olera uł legumina
cere posse ualde delectabile ẽ. Qt milia pauꝑũ ex his ł exali¬

Expanded text:
a pondere laboris, et subacti et humiliati in obsequium spiritus docentur a pondere laboris, et subacti et humiliati in obsequium spiritus docentur conformari ei, et in laboris participatione, et in consolationis exspectatione. Exordinata enim natura per peccatum, et a conditionis suae rectitudine exorbitans, si ad Deum fuerit conversa, recuperat cito pro modo timoris et amoris quem habet ad Deum, quaecunque perdiditreflorescens caro ex voluntate sua incipit conformari reformato spiritui. itum suum. Insuper et pro multiplici defectu suo ex poena peccati multipliciter sitiens ad Deum, nonnunquam etiam contendit praecedere rectorem suum. Delectationes enim non perdimus, sed mutamus a corpore ad animum, a sensibus ad conscientiam. Panis furfureus, et simplex aqua, et olera, et tegumina cere posse, valde delectabile est. Quot millia pauperum ex his, vel ex ali
Abbreviated transcription (Latin):
meditari qͦd scribat᷑. uel scribere qͦd legat᷑. Subdiualia enim exer¬
ertia ⁊ oꝑa. sicut sensꝰ distrahunt. sic sepe eciã sp̃m exhauriunt. n
cũ grauiore ruralia labore oꝑum fit magna ꝯtritio corporis usq
ad ꝯtritionẽ ⁊ humiliationẽ cordis. & fatigationis suȩ p̃ssura ex pͥmͣt
sepe uehem̃tioris affectũ deuotionis. qͦd ꝙ̃ in labore ieiumioꝵ uigilia¬
mꝰ ⁊ prudens ad omnẽ se ꝯparat laborẽ. nec in eo dissoluit᷑. s ꝑeũ
magis inseipsũ colligit᷑. qͥ semꝑ p̾oculis habens ñ tam qͦd agit qͣ
quo agendo intendit. om̃is ꝯsũmationis attendit finẽ. quo in qͣn¬
tum ueriꝰ nitit᷑ in tantũ &̃ feruentiꝰ & fideliꝰ manib oꝑat᷑. totiꝰ
dͥ corꝑis sui in hoc subitiens seruitutẽ. Coguntur enĩ in unũ in¬
unũ sensus a disciplina bonȩ uoluntatis. nec lasciuire eis uacit

Expanded text:
meditari quod scribatur, vel scribere quod legatur. Subdivalia enim exermeditari quod scribatur, vel scribere quod legatur. Subdivalia enim exercitia et opera, sicut sensus distrahunt, si saepe etiam spiritum exhauriunt, nisi cum graviore ruralium labore operum sit major contritio corporis usque ad contritionem et humiliationem cordis. Fatigationis enim suae pressura exprimunt saepe vehementioris affectum devotionis. Quod etiam in labore jejunioruimus et prudens ad omnem se comparat laborem, nec in eo dissolvitur, sed per eum magis in seipsum colligitur: qui semper prae oculis habens, non tam quod agit, quam quo agendo intendit, omnis consummationis attendit finem; quo in quantum verius innititur, in tantum etiam ferventius et fidelioris sui subjiciens servitutem. Coguntur enim in unum sensus ad disciplinam bonae voluntatis, nec lascivire eis vacat
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ uł utilitatis intentionẽ. Non autẽ hoc tantũmͦ agendũ
ẽ ut cũ aliqua delectatione ł sine gndi nausea otu dies tnͣsigat᷑.
at. aliqͥd cotidie in thesaurũ recondat᷑. Nec ea die bonus cellita se
urisse debet estimare: in qua nil se eoꝵ egisse recolit. ꝓpt̾ que in
cella uiuit᷑. Queriᷤᷤ qͥd agas. in qͦ te occupes.: Primũ extͣ cotidia¬
nũ orationũ sacrificiũ. uł lectionis studiũ cotidianȩ ꝯscientiȩ discus¬
sioni emendationi. ꝯpositioni. pars sua diei neganda ñ ẽ. de m̃
tando ad horam detineat. qm qͦd spiritalib studiis delectationẽ
ꝯseruet & nutriat. in quo remittat᷑ ad horam animꝰ ñ resoluat᷑
unde se facile mar. ut sͥ ad se ipsũ redeundũ uisũ fuerit ex pedi¬
at: atq ꝯuersa inherentis uoluntatis absq ꝯtagio contracte dele¬
ctationis uł memoriȩ imaginantis. Non enĩ uir ꝓpt̾ mulierẽ. s
uitoriũ simile sͥ. & ex ipsa hominis substantia: sic cũ in adiutoriũ

Expanded text:
el utilitatis intentionem. Non autem hoc tantummodo agendum est, ut cum aliqua delectatione, vel sine grandi nausea otii dies transigatuat, aliquid quotidie in thesaurum cordis congeratur. Nec ea die bonus cellita se vixisse debet existimare, in qua nil eorum se egisse recolit, propter quae in cella vivitur. 22. Quaeris quid agas, vel in quo te occupes? Primum extra quotidianum orationum sacrificium, vel lectionis studium, quotidianae conscientiae discussioni, emendationi, morum compositioni pars sua diei neganda non est. Deinde tando ad horam detineat, quam quod spiritualibus studiis delectationem conservet et nutriat; in quo remittatur ad horam animus, non resolvatur: unde se facile mox, ut sibi ad seipsum redeundum esse visum fuerit, expediat, sine controversia inhibentis voluntatis, absque contagio contractae delectationis, vel memoriae imaginantis. Non enim vir propter mulierem, m ei adjutorium simile sibi ex ipsa hominis substantia: sic cum in adjutorium
Abbreviated transcription (Latin):
sione religionis ⁊ solitudinis nouus homo. qui ñ habet uł
rationẽ ducentẽ. ł affectũ trahentẽ. uł discretionẽ moderantẽ
s ui quadam utit᷑ in semetipsum tanꝗͣ afigulo figmentũ
lege quadam mandatoꝵ quasi manib alienis faciendꝰ ẽ.
& formandus in om̃i pacientia & in rota uolubilis obȩdientiȩ
& in igne ꝓbationis suȩ plasmatoris & formatoris sui uolunta¬
ti & arbitrio subdendus. Nam & si calet ingenio si uiget arte
si p̃minet intellectu instrum̃ta st̃ hȩc tam uitioꝵ qͣm uirtu¬
tum. Non gͦ refugiat doceri. uti eo bono quo &̃ in malo uti
potest: quia hoc ꝓpͥũ uirtutis opꝰ ẽ. Ingeniũ corpꝰ ad aptet. ars
uel intellectꝰ &̾ alia huiusmodi gratuito habent᷑: alit̾ uirtꝰ. Do
om̃ib his digna sit. nec alit̾ uel doceri. uel queri. ł haberi poᷤ¬
cam pauli institutionẽ ut exhibeat corpꝰ suũ hostiam uiuentẽ
scãm dõ placentẽ rationabile obsequiũ ur̃m. Qͥ ꝙ̃ cõpescens in

Expanded text:
novus homo, qui non habet vel rationem ducentem, vel affectum trahentem, vel discretionem moderantem, sed vi quadam utitur in semetipsum tanquam a figulo figmentum; lege quadam mandatorum Dei, quasi manibus alienis faciendus est, et formandus in omni patientia, et in rota volubilis obedientiae, et in igne probationis suae, plasmatoris et formatoris sui voluntati et arbitrio subdendus. Nam etsi callet ingenio, si viget arte, si praeeminet intellectu, instrumenta sunt haec tam vitiorum quam virtutum. Non ergo refugiat doceri, uti eo in bono, quo et in malo uti potest, quod proprium virtutis opus est. Ingenium corpus adaptet, ars, intellectus, et alia hujusmodi gratuito habentur; aliter virtus. omnibus his digna sit; nec aliter, vel doceri, vel quaeri, vel haberi pocam Pauli institutionem, ut exhibeat corpus suum hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium suum. Qui etiam compescens in
Abbreviated transcription (Latin):
dii. Ẽcee qͥd p̃ceptũ sit: scilicet qͦd dõs fieri ñ sinat. Discreuit. comedit.
in obediens factꝰ ẽ. & de parachyso eiectꝰ ẽ. Sic & animalẽ discretũ. no¬
uiciũ prudentẽ incipientẽ. sapientẽ. in cella posse dui consistere. in
congregatione durare impossibile ẽ Stultꝰ fiat ut sit sapiens. G h̾
eꝰ sit om̃is discretio: ut in hoc nulla ei sit discretio. hec om̃is sit¬
litas ratioq cont̾iunant in natura auimȩ humanȩ relictꝰ ẽ a cre¬
atore bono. intellectꝰ singeniũ. & in ingenio ars. in qͦ constituit
ds̃ hominẽ suꝑ oꝑa maniũ suarũ. & om̃ia scłaria ista subiecit
sub pedib eiꝰ animali suꝑbo in testimoniũ naturalis dignitatiᷤ
qͥbene agunt digni sunt uita. qͥ uͦ alit̾ digni sunt morte. In hoc
creatura que sponte homini seruit ad naturam subicit᷑. ⁊ aptat᷑.

Expanded text:
dii . Ecce utquid praeceptum sit, scilicedii . Ecce utquid praeceptum sit, scilice est. Sic et animalem discretum, novitium prudentem, incipientem sapientem in cella diu posse consistere, in congregatione durare, impossibile est. Stultus fiat, ut sit sapiens: et haec omnis sit ejus discretio, ut in hoc nulla sit ei discretio. Haec omnislitas ratioque conterminant, in natura animae humanae relictus est a creatore bono intellectus et ingenium, et in ingenio ars, in quo constituit Deus hominem super opera manuum suarum, et omnia saecularia ista subjecit sub pedibus ejus; animali superbo, in testimonium naturalis dignitatis, qui bene agunt, digni sunt vita; qui vero aliter, digni sunt morte. In hoc creatura quae sponte homini servit, ad naturam subjicitur et aptatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nature habere debet uxor ad uirũ. animalitas ad sp̃m. sp̃m suũ
ł sp̃ualẽ aliquẽ uirũ ꝯũsionẽ legitimã. hoc ẽ obȩdientiã ꝑfectã¬
ꝓfeta uͭ obedientia ẽ maxime in incipiente in disereta. hoc ẽ ñ discer¬
nere qͥo uel quare p̃cipiat᷑. s ad hoc tantũ nti ut fidelit̾ ⁊ humi¬
uit fiat qͦd amaiore p̃cipit᷑. Lignũ enĩ scientiȩ boni & mali in pa¬
radẏso censura discretionis ẽ in conu̾sione religionis. penes pa-¬
trem spualem qͥ diuidicat omĩa: ipse uͦ a nemine diuidicat᷑.
Ipsiꝰ ẽ discernere: alioꝵ ẽ obedire. Adam gustauit in malũ suũ de
lgno uetido: edoctꝰ ab eo qui suggerendo ait. Quare p̾cspit uobis dõ
ut de signo non comederetis: Ecce discretio cur p̃ceptũ sit. Et ad¬
didit. Sciebat enĩ qͥa qͣdie comederetis aꝑient᷑ oculi ur̃i: & eritis sic̃

Expanded text:
naturae habere debet uxor ad virum, animalitas ad spiritum suum, naturae habere debet uxor ad virum, animalitas ad spiritum suum, vel spiritualem aliquem virum, conversionem legitimam, hoc est obedientiam perfrfecta vero obedientia est maxime in incipiente indiscreta, hoc est, non discernere quid vel quare praecipiatur; sed ad hoc tantum niti, ut fideliter et humiliter fiat, quod a majore praecipitur. Lignum enim scientiae boni et mali in paradiso, censura 207 discretionis est in conversatione religionis penes patrem spiritualem, qui dijudicat omnia, ipse vero a nemine judicatur. Ipsius est discernere, aliorum est obedire. Adam gustavit in malum suum de ligno vetito, edoctus ab eo qui suggerendo ait: Quare praecepit vobis Deus ut de ligno non comederetis? Ecce discretio, cur praeceptum sit. Et addit: Sciebat enim quia qua die comederitis, aperientur oculi vestri, et eritis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sit hoc ẽ amoris iocunditas. Simplicitas gͦ initiũ aliqͦd inseip¬
sa habens creatiux dĩ. hoc ẽ uoluntatẽ simplicẽ & bonam. quasi
futuri hominis informẽ mat̾iam: in pͥmordio conũsionis suȩ
auctori suo eam offert formandam. Iam enĩ cũ bona uoluntate
habens enĩ initiũ sapientiȩ .i. timorẽ dñi. ex ipso colligit nec ꝑse
eam formari posse. nec quicꝗͣ tam expedire stulto. qmͣ seruire sa¬
pienti. Itaq homini se ꝓpt̃ dm̃ subiciens. ipsam ei bonam uolun
scernere. ꝑ fortitudinẽ totũ se obediȩ subdit. non discernendȩ. sed
adimplendȩ. hec enĩ ẽ uxor: cui a dño p̃cipit᷑. E ad uirũ tuum
erit ꝯũsio tua. Uir eiꝰ ratio uł sp̃s ẽ. suus uł alt̾uis. Huic enĩ ui¬
ro recte obedit uir simplex ac rectꝰ in semet ipso: rectiꝰ autẽ sepe
ac tutius in alt̾o ꝙͣ insemetipso. Ex p̃cepto gͦ dñi & ipso ordine

Expanded text:
s, hoc est amoris jucunditas. 14. Simplicitas ergo initium aliquod in seips, hoc est amoris jucunditas. 14. Simplicitas ergo initium aliquod in seipsa habens creaturae Dei, hoc est, voluntatem simplicem et bonam, quasi futuri boni hominis informem materiam, in primordio conversionis suae auctori suo eam offert formandam. Jam enim cum bona voluntate habens initium sapientiae, id est timorem Domini, ex ipso colligit, nec per se eam formari posse, nec quidquam tam expedire stulto, quam servire sapienti. Itaque homini se propter Deum subjiciens, ipsam ei bonam voluntscernere, per fortitudinem totum se obedientiae subjicit, non discernendae, sed adimplendae. Haec enim uxor est, cui a Domino praecipitur: Et ad virum tuum erit conversio tua . Vir ejus, ratio vel spiritus est suus, vel alterius. Huic enim viro recte obedit vir simplex et rectus in semetipso: rectius autem saepe ac tutius in altero, quam in semetipso. Ex praecepto ergo Dei, et ipso ordine
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ contraxit. quãdiu licet iocundũ habet scd̃m delectationẽ
corporis uiuere. cũ aut̃ ab eis au̾tit᷑. nescit nͥ corpora imaginan¬
do cogitare. Cũ uͦ ad cogitanda spũalia uel diuina se erigit: ñ
aliud de his qmͣ de corporib uł corporalib potest estimare.
hec aũsa a dõ sit stulticia. cũ nimiũ intͣ semet ipsam fuerit re
suꝑbiã nimiũ fuerit arrepta. sit prudentia carnis: & ipsa s̾
sapientia eẽ uidetur. cũ stulticia sit dicente apło. Dicentes
se ẽẽ sapientes stulti facti sunt. Porro ad dm̃ ꝯu̾sa fit scã simplici¬
tas. hoc ẽ eadẽ semꝑ cirra idem uoluntas. sicut fuit iob uir sin¬
tiplicari in scło. Uel ẽ simplicitas in conu̾sione uera humilitas:
scilicet uirtutis magis ꝯscientiã amplectens qmͣ famã. cum ñ re-¬
fugit uir simplex uideri stultꝰ in hoc scło. ut sit sapiens in dõ. Ua
ut amor sit .i. formata uoluitas. non dũ illuminata ut caritaᷤ¬

Expanded text:
licet, jucundum habet secundum delectationes corporis vivere. Cum autem ab eis evertitur, nescit nisi corporea imaginando cogitare. Cum vero ad cogitanda spiritualia vel divina se erigit, non aliud de eis quam de corporibus, vel de corporalibus potest aestimare. Haec aversa a Deo, fit stultitia, cse nimium fuerit abrepta, fit prudentia carnis, et ipsa sibi sapientia esse videtur, cum stultitia sit, dicente Apostolo: Dicentes se esse sapientes; stulti facti sunt . Porro ad Deum conversa, fit sancta simplicitas, hoc est eadem semper circa idem voluntas: sicut fuit in Job; qui ditiplicari in saeculo. Vel est simplicitas, in conversatione vera humilitas, scilicet virtutis magis conscientiam amplectens quam famam, cum non refugit vir simplex videri stultus in saeculo, ut sit sapiens in Deo. Velut amor sit, id est formata voluntas, nondum illuminata ut sit charita
Abbreviated transcription (Latin):
quasi confricando udentur ad horam lenire se calefaciunt &
accendunt. & ut pt᷑ modum nequius ferueat ⁊ ampliꝰ pruriat
esitiunt. hinc enĩ cotidie fiunt nouȩ occupationes. nouȩ ae¬
tionũ uł laboꝵ adinuentiones. lectiones diu̾sȩ ñ ad edificandũ
animũ s ad fallendũ tardanti diei tediũ: ut cũ dãpnau̾it so¬
litariꝰ omĩa uet̾a. om̃a solita & defecerint noua. ñ restee nͥ

Expanded text:
quasi confricando, videntur ad horam lenire; sed calefaciunt et quasi confricando, videntur ad horam lenire; sed calefaciunt et accendunt, et ut postea nequius ferveat, et amplius pruriat, efficiunt. Hinc quotidie fiunt novae occupationes, novae actionum et laborum adinventiones, lectiones diversae, non ad aedificandum animum, sed ad fallendum tardantis diei taedium: ut cum damnaverit sol
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ aspirat. excutere a se ñ potest affectionũ imaginationes
norias uł occupationes. uł ociosas quȩ exinde passim oriunt᷑
rgitationes. hinꝰ intempore psalmodiȩ & orationis. oet̃oꝵ ꝙ
exercitioꝵ sp̃ualiũ. in corde serui dĩ. q̃ nolentis ⁊ reluctantis
imaginationes utluunt᷑. & phantasiata cogitationũ u̾sant᷑.
aquib uelut auib inmundis insidentib cire ũuolantib sacͥ¬
scũ deuotionis ł omnino rapit᷑ de manu tenentis. ł sepe pol¬
luit᷑ usq ad lacͥmas offerentis. fĩt q miserabilis & iniqua
msere animȩ diuisio. spu s ratione uoluntatẽ cordis & inten¬
tionẽ. & corpis ꝓmptum obsequiũ sͥ defendite. aninali uͦ in
ositatis ebulliunt. hinc solitudinis &silentui querunt᷑ in ordi¬
nate & ꝓposito inimice consolationes. in uia regia cõmuniũ in¬
situtionũ furtiua ꝓpͥe uoluntatis diu̾ticula. solitoꝵ fastidiũ
p̃simptio nouitatũ. quȩ quidem egͥ animi pruritũ stediũ

Expanded text:
tatem aspirat, excutere a se non potest affectionum imaginationes, et noxias vel occupatorias vel otiosas, quae exinde passim oriuntur, cogitationes. Hinc in tempore psalmodiae vel orationis, caeterorumque exercitiorum spiritualium, in corde servi Dei, etiam nolentis et reluctantis, imaginationes volvuntur, et phantasmata cogitationum versantur: a quibus, velut ab avibus immundis insidentibus vel circumvolantibus, sacrificium devotionis vel omnino rapitur de manu tenentis, vel saepe polluitur usque ad lacrymas offerentis. Fitque miserabilis et iniqua miserae animae divisio; spiritu et ratione voluntatem cordis et intentionem, et cositatis ebulliunt. Hinc solitudinis et silentii quaeruntur inordinatae, et proposito inimicae consolationes, in via regia communium institutionum furtiva propriae voluntatis diverticula, solitorum fastidium, praesumptio novitatum: quae quidem aegri animi pruritum et taedium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscentia uł maior delectatio mentem eiꝰ ñ obtinuerit. cũ exo¬
sa qͣdam uoluptate gestoꝵ. uisoꝵ. auditoꝵ. patic imaginationes.
unat in utioq liuibi implent᷑ illusionib delectationũ. q ad eos¬

Expanded text:
concupiscentia, vel major delectatio mentem ejus non obtinuerit, cum exoconcupiscentia, vel major delectatio mentem ejus non obtinuerit, cum exosa quadam voluptate, gestorum, visorum vel auditorum patitur imaginationes: unde in utroque lumbi 208 implentur illusionibus delectationum,
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. ux. rirȩ. dissensiones. inuidiȩ cõmessationes. ebrietates
& his similia que qͥcũq agunt regnũ dĩ ñ consequent᷑. Hos
autem fructꝰ sp̃c qͥ sunt caritas. gaudiũ. pax. pacientia. benigs¬
nitas. longanimitas. bonitas. mansuetudo. fides. modestia.
& future. hii utriq qͣndu simul in actu sunt. homines uidẽt
similes actiones: ds̃ autẽ uoluntates discernit & intentiones.
Cũ uͦ unusqͥsq redit in sua: unũquẽq ex fructib in tentionis
suȩ pascit ꝯscientia sua. Nec tam̃ ab utroq eque ad ꝯscientiã re¬
dit᷑: qͥa nemo ad eam redire amat ptꝰ actionẽ. qͥ ad agendũ¬
ab ea ñ ꝓficiscit᷑. Qui tam̃ redit ad ꝯscientiã si ñ dũ uicit ꝯcu¬
piscentiã suã. inuenit ibi de ipsa ꝯcupiscentia sua uel suaues
delectationes ł graues corrosiones: & inde multiplicat cogitatio¬
nes. Qui uͦ iam ꝯcupiscentiã uicit. qͣndiu tñ ueri boni maior

Expanded text:
nes, invidiae, comessationes, ebrietates, et his similia: quae quicunque agunt, regnum Dei non consequentur. Hos autem fructus Spiritus, qui sunt charitas, gaudium, pax, patientia, benignitas, longanimitas, bonitas, mansuetudo, fides, modestia, et futurae . 16. Hi utrique quamdiu simul sunt in actu, homines vident similes actiones, Deus autem voluntates discernit et intentiones. Cum vero unusquisque redit in sua, unumquemque ex fructibus intentionis suae pascit conscientia sua. Nec tamen ab utroque aeque ad conscientiam reditur: quia nemo ad eam redire amat post actionem, qui reab ea non proficiscitur. Qui tamen redit ad conscientiam, si nondum vicit concupiscentiam suam, invenit ibi de ipsa concupiscentia sua vel suaves delectationes, vel graves corrosiones; et inde multiplicat cogitationes. Qui vero jam concupiscentiam vicit, quandiu tamen veri boni major
Abbreviated transcription (Latin):
pfectionis suȩ mensuram. Initiũ boni inconũsione animali ꝑse¬
ta obȩdientia ẽ: ꝑfectꝰ subigere ẽ corpꝰ suũ &s inseruitutẽ redig̃e.
psestio usus boni ꝯsuetudinẽ ũtisse indelectationẽ. Initiũ uͦ rationa¬
us ẽ intelligere que indoctrina fidei apponunt᷑ ei. ꝓfectus talia
dem imaginẽ a claritate inclaritatẽ. sicut a dm̃i sp̃u. Ut gͦ pͥmũ
ꝓsequam̃ apͥmo. animalitas ẽ uite motꝰ sensib corpori seruiens.
selicet cũ anima quasi extra se ꝑsensus corꝑis cura dilectoꝵ de¬
lectationes corpoꝵ affecta. eoꝵ fruitione pascit uł nutrit sensu¬
alitatẽ suã. seu cũ intͣ se regrediens. & corpora quib forti gliti¬
ne amoris ꝙ ꝯsuetudinis ad hesit. in locũ in corporeȩ naturȩ secũ¬

Expanded text:
perfectionis suae mensuram. Initium boni in conversatione animali, perfeperfectionis suae mensuram. Initium boni in conversatione animali, perfecta obedientia est: profectus, subjicere corpus suum, et in servitutem redigere: perfectio, usu boni consuetudinem vertisse in delectationem. Initium vero rationalis est intelligere quae in doctrina fidei apponuntur ei: profectus, talia dem imaginem a claritate in claritatem, sicut a Domini Spiritu. e animali, animalitas est vitae modus sensibus corporis serviens: scilicet cum anima, quasi extra se per sensus corporis circa dilectorum delectationes corporum affecta, eorum fruitione pascit, vel nutrit sensualitatem suam: seu cum intra se regrediens, et corpora quibus forti glutino amoris et consuetudinis adh
Abbreviated transcription (Latin):
sit .sͥ. unde uenerint. quo usq ꝑuenerint. & in qͦ ꝓficiendi
statu singłis dieb uł horis sua se estimatio dep̃hendat. St̃
& enĩ animales. qͥ ꝑ se nec ratione agunt᷑. nec trahunt᷑ affec¬
tu: & tñ uł auctoritate ꝑ moti uel doctrina cõmoniti uł exen¬
plo ꝓuocati. approbant bonũ uͥ inueniunt. & qͣsi ceq s. ad
malũ tracti sequunt᷑. hoc ẽ imitant᷑. St̃ rationales: qui ꝑ
rationis iudiciũ & naturalis scientiȩ discretionẽ. habent & qs¬
nition̾e boni & appetitũ. s ñ dũ hab̾ent affectũ. St̃ ꝑfecti qͥ
sp̃u agunt᷑. qui a sp̃u scõ pleniꝰ illuminant᷑. & qm̃ sapit eis be¬
nũ cuiꝰ trahuntur affectu. sapientes uocant᷑. Quia uͦ indut
ppuales appellant᷑. Primꝰ statꝰ curta corpꝰ se habet. seds eirea ani¬
pũ se exercet: terciꝰ ñ nͥ in dõ requiem habet. Quoꝵ singuli sicut
habent certã ꝓficiendi rationẽ. sic in genere suo certam habent

Expanded text:
sit sibi; unde venerint, quousque pervenerint et in quo proficiendi statu singulis diebus, vel horis sua se aestimatio deprehendat. Sunt etenim animales, qui per se nec ratione aguntur, nec trahuntur affectu: et tamen vel auctoritate permoti, vel doctrina commoniti, vel exemplo provocati, approbant bonum ubi inveniunt, et quasi caeci, sed ad manum tracti sequuntur, hoc est imitantur. Sunt rationales, qui per rationis judicium et naturalis scientiae discretionem, habent et cognitionem boni, et appetitum: sed nondum habent affectum. Sunt perfecti, qui spiritu aguntur, qui a sancto Spiritu plenius illuminantur. Et quoniam sapit eis bonum cujus trahuntur affectu, sapientes vocantur. Quia vero indspirituales appellantur. Primus 206 status circa corpus se habet: secundus circa animam se exercet: tertius nonnisi in Deo requiem habet. Quorum singuli sicut habent certam proficiendi rationem, sic in genere suo certam habent
Abbreviated transcription (Latin):
pedit & scire. ñ autẽ licet alicui duudicare. Dõ autẽ grãs. quia
nec in dignũ uobis nec inutile erit ⁊ posteris. si pie. si fortit̾
& uos tenueritis. & ipsi in uobis fidelit̾ imitent᷑ qͦd interĩ tent¬
tis. Et siqͥd adhuc alit̾ saꝑe oportuerit: & hoc ds̃ uob̾ reuela¬

Expanded text:
xpedit et scire, non autem licet alicui dijudicare. Deo autem gratias, quia xpedit et scire, non autem licet alicui dijudicare. Deo autem gratias, quia nec indignum vobis erit, nec inutile posteris, si pie, si fortiter et vos tenueritis, et ipsi in vobis fideliter imitentur quod interim tenetis. Et si quid adhuc aliter sapere oportuerit, et hoc Deus vobis revela
Abbreviated transcription (Latin):
lit q dicebat. Uenit xp̃e iħe peccatores saluos facere. qͥrũ pͥmus
qo sum. Neq enĩ hoc dicebat paulꝰ mentiendi p̃cipita¬
tone s. estimandi affectione. Qui enĩ ꝑfecte eraminando semet¬
polum intelligit. suo peccato nulliꝰ peccatũ par eẽ estimas qͥdñ
idut siuũ intelligit. Nolo gͦ ut nusqͣm arbitreris lucere solem
no s omniũ. Miseret᷑ enũ ominũ ds̃: s iuchil odit coꝵ q̃ fecit.
tam oꝑamina: nec quales sint alii .s quales ex uobis fiduit.
antũ in uobis ẽ cogitate ñ solũmͦ qui mͦ st̃. s aͣpt᷑ uos fichꝰ sr̃
eremplo ex auctoritate ur̃a inregione hac pendere habet or̃s
cũ debita imitationis reuerentia appellabimini a suc ceslmilbi
tib inconsuetudinẽ fuerit missũ. absq om̃i retractione a po¬
steris ur̃is tenendũ erit. & seruandũ: nec fas erat ab aliquo:
mutari. Sic enĩ erit de uobis apud eos. sicut de in cõmutabulib
legib sũmȩ & ȩt̾nȩ ueritatis ẽ apud nos: quas scrutari om̃ib g¬

Expanded text:
 dicebat: Venit Jesus Christus peccatores salvos facere, quorum primus ego sum . Neque enim hoc dicebat Paulus mentiendi praecipitatione, sed aestimandi affectione. Qui enim perfecte examinando semetipsum intelligit, suo peccato nullius peccatum par esse existimat, quod non sicut suum intelligit. Nolo ergo ut nusquam arbitreris lucere solem mo et omnium. Miseretur enim omnium Deus, et nihil odit eorum quae fecit . tem operamini. Nec quales sint alii, sed quales ex vobis fiant, quantum in vobis est, cogitate, non solummodo qui modo sunt, sexemplo, et vestra auctoritate in regione hac pendere habet tota cum debita imitationis reverentia appellabimini a successoribus tibus in consuetudinem fuerit admissum, absque omni retractatione a posteris vestris tenendum erit et servandum, nec fas erit aliquid immutari. Sic enim de vobis erit apud eos, sicut de incommutabilibus legibus summae et aeternae veritatis est apud nos, quas scrutari omnibus e
Abbreviated transcription (Latin):
sĩm formã ꝓpositi ur̃i habitantes in celis potiꝰ qmͣ in cellis. erelu¬
lo a uobis toto scło. totos uos in clusistis cũ dõ. Cellȩ siquidem S
clihabitatio ꝯgnate sunt quia sicut eclũ accella ad iniuncẽ uidẽt

Expanded text:
secundum formam propositi vestri habitantes in coelis potius quam in cellis, exclusecundum formam propositi vestri habitantes in coelis potius quam in cellis, excluso a vobis toto saeculo, totos vos inclusistis cum Deo. Cellae siquidem et coeli habitatio cognatae sunt; quia sicut coelum et cella ad invicem vident
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥ fomã quidẽ habentes pietatis. iurtutẽ autẽ eiꝰ ab negantes.
haue quicũq ur̃m ñ habet in conscientia. ñ exhibet inuita. ñ erer¬
et in cella. ñ solitariꝰ s solus dicendus ẽ: nec cella ei cela. ẜ rcelusios
qaarer ẽ Sere enĩ solus ẽ. cũ quo ds̃ ñ ẽ. Uere recdusus ẽ: qͥ in dõ
loer ñ ẽ. Solitudo enĩ & reclusio: noĩa miseriȩ sunt. Cella autem
nequaqͣm̃ ẽẽ debet reclusio necessitatis s domiciliũ pacis: ostiũ elau¬
ũ ni latebre s secretũ. Cũ quo enĩ ẽ dõ: nũqm minus ẽ solus qmͣ ẽ
slusẽ. T une enĩ libere fruit᷑ gaudio suo: tunc ipse suus sd ̃ aofru¬
ndum dõ in se. s se in dõ. Eunc inluce ueritatis in sereno mundi
iralis ultro patet sͥ pura ꝯscientia: & libere se infundit asfecta de
dõ memoria: & uel illuminat᷑ intellectꝰ. ꝙ bono suo fruit̾ affectus.
uel libere se ipsũ deflet humanȩ fragilitatis defectus. Propt̃ hoc

Expanded text:
aliqui formam quidem pietatis habentes, virtutem autem ejus abnegantes . Hanc quicunque vestrum non habet in conscientia, non exhibet in vita, non exercet in cella, non solitarius, sed solus dicendus est: nec cella ei cella, sed reclusio et carcer est. Vere enim solus est, cum quo Deus non est: vere reclusus est, qui in Deo liber non est. Solitudo enim, et reclusio sunt nomina miseriae: cella autem nequaquam debet esse reclusio necessitatis, sed domicilium pacis, ostium clausum: non latebrae, sed secretum.s est. Tunc enim libere fruitur gaudio suo, tunc ipse suus est sibi, ad fruendum Deo in se, et se in Deo. Tunc in luce veritatis, in sereno mundi cordis ultro patet sibi pura conscientia, et libere se in se fundit affecta de Deo memoria: et vel illuminatur intellectus, et bono suo fruitur affectus; vel libere seipsum deflet humanae fragilitatis defectus. Propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ. Gaudeo autẽ in uobis & licet absens corpore. s p̾sẽs
sp̃u. & uidens ordinẽ ur̃m s feruorẽ sp̃s. s habundantiã paciᷤᷤ
s grãm simplicitatis. in ꝓposito rigorẽ. in dilectione mutua ipsam
scĩ sp̃s suauitatẽ & plenã omnino in conũsatione ur̃a formã pieta¬
gre in spe crescentis in eo religionis deuotꝰ adoro. Nam & ipsum dͥi¬
montis nom̃ bonȩ spei p̃fert omen. scilicet qͦd sicut psalmꝰ dicit
demonte dñi habitatura sit in eo generatio querentiũ dñm que¬
rentiũ faciem dĩ iacob: in nocens manib & mundo corde: & qui ñ
accepit inuano animã suã. Ipsa enĩ ẽ ꝓfessio ur̃a querere d̃miacob¬

Expanded text:
s spiritu, et videns ordinem vestrum, sed fervorem spiritus, sed abundantiam pacis, sed gratiam simplicitatis, in proposito rigorem, in dilectione mutua ipsam sancti Spiritus suavitatem, et plenam omnino in conversatione vesstra formam pietas, et pignus gratiae in spe crescentis in eo religionis devotus adoro. Nam et ipsum Montis-Dei nomen bonae spei praefert omen; scilicet, quod sicut Psalmista dicit de monte Dei, habitatura sit in eo generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob; innocens manibus, et mundo corde; qui non accepit in vano animam suam . Ipsa est enim professio vestra, quaerere D
Abbreviated transcription (Latin):
tut᷑ mea iundica pͥmatũ tuũ. Disce in ea scđ̃m ꝯmunis insti¬
nec impunitũ dimittere. Sedeat udicans iusticia: stet rea
ꝙ semet ipsam accusans ꝯscientia. Nemo te plꝰ te diligit: ne
mo fidelius iudicabit. Mane p̃t̾itȩ noctis fac atemet ipso exac
nequaqͣm aliquando tͥ lasciuire uacabit. Singłis horis scđ̾m
ꝯmunis instituti canonẽ sua distribue exercitia. eui spũalia
spũalia: cui corporalia corporalia: in quib sic exsoluat om̃e
debitũ sp̃s dõ. corpꝰ sp̃u. ut siqͥd fuerit int̾missũ. siqͥd negle¬
ctũ. siquid imꝑfectũ suo mͦ. suo loco. suo tempore. ñ habeat un¬
punitũ uł irrecõpensatũ. In quib extra illas horas de quib
dicit ꝓpħa septies in die laudem dixitͥ matutinũ ac uesꝑum¬

Expanded text:
tu tibi in ea vindica primatum tuum. Disce in ea secundum communis institu tibi in ea vindica primatum tuum. Disce in ea secundum communis instinec impunitum dimittere. Sedeat judicans justitia: stet rea et seipsam accusans conscientia. Nemo te plus diligit, nemo te fidelius judicabit. 29. Mane, praeteritae noctis fac a temetipso exactnequaquam tibi aliquando lascivire vacabit. Singulis horis secundum communis instituti canonem sua distribue exercitia: cui spiritualia, spiritualia; cui corporalia, corporalia: in quibus sic exsolvat omne debitum spiritus Deo, corpus spiritui, ut si quid fuerit intermissum, si quid imperfectum, suo modo, suo loco, suo tempore non abeat impunitum, vel irrecompensatum. In quibus, extra illas horas, de quibus dicit Propheta, Septies in die laudem dixi tibi , matutinum, ac ves
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ amor: maxime in teneriorib & rescentiorib animis. Au¬
de ꝙ̃ ñ nũqͣm saꝑe & emulari carismata meliora: & tu ipse
tͥ esto parabola edificationis. Alia cella tua ext̾ior: alia int̾ior
Ext̾ior ẽ domꝰ in qua habitat anima tua. cũ corꝑe tuo: int̾i
orͤ ꝯscientia tua. ꝙͣ in habitare debet omniũ int̾ioꝵ tuoꝵ ds̃
tiȩ int̾ioris: ut sic̃ sensus corꝑis ꝑ ext̾iorẽ clausurã foris ua¬
gari ñ ꝑmittunt᷑. sic int̾iores sensus ad suũ semꝑ int̾iꝰ co¬
hibeantur. Dilige gͦ int̾iorẽ cellam tuã. dilige & ext̾iorem.
& unicuiq suũ impende cultũ. Tegat te extĩor ñ abscõdat
ñ ut pecces oceultꝰ s ut tutiꝰ uiuas. N on enĩ seis o rudis in¬
Ma qͥo cellȩ debeas. s ñ cogitas qͦmͦ in ea ñ solũm curaris¬
int̾ne suauitatis dulcedinẽ. Da gͦ utriq cellȩ honorẽ suũ: &

Expanded text:
quam amor, et maxime in tenerioribus et recentioribus animis. quam amor, et maxime in tenerioribus et recentioribus animis. de etiam nonnunquam sapere, et aemulari charismata meliora, et tu ipse tibi esto parabola aedificationis. Alia cella tua exterior, alia interior. Exterior est domus, in qua habitat anima tua, cum corpore tuo: interior est conscientia tua, quam inhabitare debet omnium interiorum tuorumtionis interioris: ut sicut sensus corporis per exteriorem clausuram foris vagari non permittuntur, sic interiores sensus ad suum semper interius cohibeantur. Dilige ergo interiorem cellam tuam, dilige exteriorem; et unicuique suum impende cultum. Tegat te exterior, non abscondat: non ut pecces occultius, sed ut tutius vivas. Non enim scis, o rudis incola, quid cellae debeas, si non cogitas quomodo in ea, non solummodo a vinternae suavitatis dulcedinem. Da ergo utrique cellae honorem suum, et
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare p̃sentiã pedagogum tͥ ꝓcurabo. Elige tͥ tu ipse ꝯsilio
meo hominẽ cuiꝰ uitȩ exemplar sic cordi tuo in sederit. reue¬
rentia inheserit: ut qͦtiens eiꝰ recordatꝰ fueris. ad reu̾entiã cogiras
tñ patiat᷑ dãpnũ secreti sui solitudo tua. Hic p̃sens assit qͣndo¬
cũq uolueris: occurrat sepe & cũ nolueris. Increpationes eiꝰ de¬
scͥbet tͥ cogitata scã eiꝰ seueritas: & consolationes pietas. & pietã
eo uideri cogitabis. acsi uideat. acsi arguat emendare cogeris.
ipsum. Qͦd cũ interiori ocło ꝯcessũ sit: si ad ext̾ĩoris exemplũ
seipsũ negligens uacat circa aliena. ⁊ cũ multũ uult ñ suffi¬
cit redire ad se ipsum. Tibi uaca. multa tu ipse tͥ sollicitudi¬
nis materia es. Exclude &̃ ab ocłis ext̾iorib qͦd desueuisti
uidere. ab int̾iorib qͦd amare: quia nil tã facile recrudesert

Expanded text:
cogitare praesentiam, paedagogum tibi procurabo. Elige tibi tu ipse consilio cogitare praesentiam, paedagogum tibi procurabo. Elige tibi tu ipse consilio meo hominem, cujus vitae exemplar sic cordi tuo insederit, reverentia inhaeserit, ut quoties ejus recordatus fueris, ad reverentiam cogitati patiatur damnum secreti sui solitudo tua. Hic praesens tibi adsit quandocunque volueris: occurrat saepe et cum nolueris. Increpationes ejus describet tibi cogitata sancta ejus severitas; consolationes, pietas et benigneo videri cogitabis: ac si videat, ac si arguat, emendare cogeris. ipsum. Quod cum interiori oculo concessum sit, si ad exterioris exemplum seipsum negligens, vacat circa aliena; etiam cum vult, non sufficit redire ad seipsum. Tibi vaca: multa tu ipse tibi sollicitudinis materia es. Exclude etiam ab oculis exterioribus quod desuevisti videre; ab interioribus, quod amare: quia nil tam facile recrudescit
Abbreviated transcription (Latin):
i neliquũ alio ea mͦ uti ꝑmitteris. Sigͦ ad sanitatẽ festinas. uide
ut ml uł modicũ de temetipso agere p̾sumas medico in ꝯsulto:
aqͥ sioꝑam medicantis expectas. necesse ẽ ut ulcus semꝑ tuũ de¬
pententia s sine affectu doloris. Cito enĩ lac̾mas inuenit & re¬
oluit᷑ in gemitũ. qͥ ht̃ sensum doloris. S male egͥtudini desꝑa¬
bilio stupor accessit. hic in qͣntũ ñ dolet. qͣnto sanitati udet᷑
ꝓpinquior: tanto ab ea fit remotior. Qd̾ si medicꝰ qͣsi elementior
fuerit ut quasi unguentis & emplastris leniorib om̃ĩa uolus¬
it curare: tu age ꝓ temetipso: remedii fortioris ⁊ celerioris aui¬
coram qua peccare erubescas: patͥ spũ ali obedientiã caritatis.
ad quẽ de om̃ib recurras. Insuꝑ ut gͣtũ me habeas adam tb
quartũ s qͣmdiu paruulus es ⁊ donec pleniꝰ ad discas diuinã

Expanded text:
in reliquum alio modo ea uti permitteris. Si ergo ad sanitatem festinas, vide in reliquum alio modo ea uti permitteris. Si ergo ad sanitatem festinas, vide ut nil, vel modicum de temetipso agere praesumas medico inconsulto; a quo si operam medicantis exspectas, necesse est ut vulnus tuum semper ei depoenitentia, et sine affectu doloris. Cito enim lacrymas invenit, et resolvitur in gemitum, qui habet sensum doloris. Si vero malae aegritudini desperabilior stupor accesserit, hic in eo quod non dolet, quanto sanitati videtur esse propinquior, tanto ab ea fit remotior. Quod si medicus quasi clementior fuerit, ut quasi unguentis et emplastris lenioribus omnia voluerit curare, tu age pro temetipso, et remedii fortioris et celerioris avicoram qua peccare erubescas: patri spirituali, obedientiam charitatis, ad quem de omnibus recurras. Insuper ut gratum me habeas, addam tibi et quartum: et quandiu parvulus es, et donec plenius addiscas divinam
Abbreviated transcription (Latin):
media. ꝯtinuata cito ꝓficient: & sanat᷑ animꝰ ab alienationi¬
enĩ eget ñ modica. ñ inqͥnata s infecta natura. Incũ¬
bat gͦ immobilit̾ ualetudinario suo. sic enĩ appellare solent ie¬
dici ualetudinũ curandarũ officinã: & remedii suscepti ꝓseqtur
usum usq ad sanitatis exꝑimentũ. Ualetudinariũ tuũ o egrot
o languide cella tua ẽ. remediũ in quo curari cepisti obȩdientia
ẽ. obedientia uera. Scito quia remedia crebro mutata nocent:
naturã turbant. egrum disterminant. Nam & qͥ aliquo tendis¬
sunã ꝯrectã tenuerit uiã cito ꝑuent qͥ tendit. s itineris ⁊ labiouo
st finem. si uͭ multas aggredit᷑ uias errat. nec laboris aliqndo
pras ẜusq ad t̾minũ ꝑfectȩ sanitatis medicinał obediente reme¬
ois utere. ⁊ lec abities eam ut ingratꝰ. cũ factꝰ fueris sanꝰ. ẜ. tñ

Expanded text:
media continuata cito proficient, et sanatus animus ab alienationimedia continuata cito proficient, et sanatus animus ab alienationieget, et non modica, non inquinata, sed infecta natura. Incumbat ergo immobiliter valetudinario suo sic enim solent appellare medici valetudinum curandarum officinam, et remedii suscepti prosequatur usum usque ad sanitatis experimentum. 26. Valetudinarium tuum, o aegrote, o languide, cella tua est: remedium in quo curari coepisti, obedientia est, obedientia vera. Sed scito quod remedia crebro mutata nocent, naturam disturbant, et aegrum disterminant. Nam et qui aliquo pergiunam certam tenuerit viam, cito perveniet quo tendit, et itineris, et laboris faciet finem. Si vero multas aggreditur vias, errat, nec laboris aliquand usque ad terminum perfectae sanitatis, medicinalis obedientiae remedio utere: nec abjicias eam, ut ingratus, cum factus fueris sanus; sed tamen