comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egritudo. Quius pat̾ nomine maximus pueris circum quaq
transmissis. colligere medicos studuit. si fortasse eiꝰ molestiȩ
subuenire potuissent. Sed congregati exuicinis locis undiq
medici. ad tactũ uenȩ denuntiauerunt eiꝰ exitum citius
ad futurũ. Cũ uero iã tẽpus refectionis in cũber&. atq.
diei hora tardior ex creuiss&. uenerandus rp̃s de illorũ
potius quã desua salute sollicitus. eos qͥ aderant admonuit.
cũ suo patre insuperiores epis copii sui partes ascendere. seq
post laborẽ reficiendo reparare. Om̃s igit᷑ ascendert̃ domũ.
unus ei tantũ mnodo paruulus relictus est puer: Quẽ nuncquoq
p̃dictus prob asserit suꝑ esse:. Iuidũ lecto iacentis ad sister&.
subito aspexit intrantes aduirũ dĩ quosdã uiros stolis candidis
amictos qͥ eundẽ quoq candorẽ uestiũ. uultuũ suorũ luce uin¬
cebant. Qua splendoris eorũ claritate ꝑculsus. qͥ nã illi essent

Expanded text:
egritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent,
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͥa in hunc quoq mundũ uisibilẽ. nihil nisi ꝑcreaturam
muisibilẽ disponi potest. Nã sicut omp̃s ds̃ aspirando uel
implendo ea qͣ ratione subsistunt. & uiuificat & mou& uisi¬
bilia: ita ipsa quoq in uisibilia implendo mouent atq sen¬
PETRUS:

Expanded text:
est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque inPETRUS
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Uttamen te breuiter reducã adte. nulla uisi¬
bilia nisi ꝑ inuisibilia uidentur. Ecce enĩ cuncta cor¬
porea oculus tui corporis aspicit. nec tamen ipse cor¬
poreus oculus aliqđ corporeũ uider&. nisi hunc res
incorporea ad uidendũ acuer&. Nã tolle mentẽ quȩ
non uidetur. & in cassũ pat& oculus qui uidebat.
ubtrahe animã corpori. remanent ꝓculdubio oculi in
orpore aꝑti. Siigitur ꝑse uidebant. curdiscedente anima
ninl uident : Hinc ergo collige. qͥ a ipsa quoq uisibilia
non nisi ꝑ in uisibilia uidentur. Ponamus quoq ante oculos
mentis ȩdificari domũ. immensas moles leuari. pendẽre
magnas in machinis colũnas. quis quȩ sote hoc opus operat᷑.
lorpus uisibile qͦđ illas moles manib: trahit . an in uisibilis
anima quȩ uiuificat corpus: Tolle enĩ quod non uidetꝰ
in corpore. & mox immobilia remanent cuncta quȩ moueri
indebantur uisibilia corporame tallorũ. Qua exre pensandũ

Expanded text:
potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum
Abbreviated transcription (Latin):
moriente p̃sentẽ me fuisse contigit. qͥ repente dũ loq¬
retur. uitalẽ emisit flatũ. Etquẽ prius mecũ loquentẽ
indebã. subito extinctũ uidi. sed eiꝰ anima utrũ egressa
sit annon. non uidi. Et ualde durũ uidetur ut credat᷑
res esse. quã nullus ualeat uidese

Expanded text:
moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre.
Abbreviated transcription (Latin):
d inqui sitionẽ meã. responsionis
satis factione patuit causa rationis. Sed qͥđ nãẽ. quȩ sote
quod non nulli quasi ꝑerrorẽ extrahuntur e corpore. ita
ut facti exammes redeant. & eorũ quisq audisse sedicat.
qͥa ipse non fuerit qui erat iussus deduci

Expanded text:
d inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduci
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aꝑte clarescer&. quia & eius obitũ sola
uenerabilis anastasii inter cessio obtinere potuiss&.
PE TRUS Cũ isdẽ frater & uocatus
inter ceteros non est. & tamen scĩ uiri inter¬
cessionib ex hac luce subtractus est. quid aliud
datur intelligi. nisi quod hi qui apud dnm̃ mag¬
ni sunt meriti. optinere aliquando possunt ea
&iam quȩ non sunt p̃destinata.
GREGORIUS

Expanded text:
ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potuisset. PETR. Cum idem frater et vocatus inter caeteros non est, et tamen sancti viri intercessionibus ex hac luce subtractus est, quid aliud datur intelligi, nisi quod hi qui apud Dominum magni sunt meriti, obtinere aliquando possunt ea etiam quae non sunt praedestinata? GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
Anastasi ueni. Quo uocato. alii quoq septem
ea quȩ fuerat emissa uox siluit. & octauum
fratrẽ uocauit. Quas dũ apertȩ uoces congre¬
gatio audiss&. dubiũ non fuit. quia eorum qui
uocati fuerant obitus ꝓpinquass&. Inter paucos
igitur dies primus uenerandus uir anastasius eductꝰ¬
ce teri autẽ eo ordine excarne educti sunt. quo
derũpis uertice fuerant uocati. Prater uero
ille adquẽ uocandũ uox parũ siluit atq eũ
ita nominauit. morientib aliis paucis diebus
uixit. & tunc uitã finiuit. ut aperte monstra¬
retur quia inter iectũ uocis silentiũ. paruũ
spaciũ uiuendi signauerit. Sed mira res con¬
tigit. quia dũ uenerabilis uir anastasius de
corpore ȩxir&. erat quidã fr̃ in monasterio
qui suꝑ eum uuere nolebat. Hic ꝓuolutus eiꝰ
pedibus. cepit abeo cũ lacrimis postulare dicens.
septimũ diẽ &iam ipse defunctus est. qui tam̃
in illa nocte inter & teros non fuerat uocatus :

Expanded text:
Anastasi, veni. Quo vocato alii quoque septem Anastasi, veni. Quo vocato alii quoque septem ea quae fuerat emissa vox siluit, et octavum fratrem vocavit. Quas dum aperte voces congregatio audisset, dubium non fuit quin eorum qui vocati fuerant obitus appropinquasset. Intra paucos igitur dies primus venerandus vir Anastasius, caeteri autem in eo ordine ex carne educti sunt, quo de rupis vertice fuerant vocati. Frater vero ille ad quem vocandum vox parum siluit, atque eum ita nominavit, morientibus aliis, paucis diebus vixit, et tunc vitam finivit; ut aperte monstraretur quia interjectum vocis silentium parvum vivendi spatium signaverit. Sed mira res contigit, quia venerabilis vir Anastasius dum de corpore exiret, erat quidam frater in monasterio qui super cum vivere nolebat: provolutus vero ejus pedibus coepit cum lacrymis ab eo postulare, dicens: septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus,
Abbreviated transcription (Latin):
infundendo diuiderent. quatͥ nus benedictione
eius dẽ olei omnia infusa uiderentur. Iuȩ ꝓtinus
ut erant uacua claudi fecit. die uero alio apta
omnia: plena reperta sunt
PETRUS
robamus cotidie impleri uerba ueritatis quȩ ait
pater meus usq modo operatur & ego operor.
odẽ quoq tẽpore ueneran¬
dus uir anastasius cuius superius memoriam feci.
scar̾ romanȩ ȩxclesiae cui dõ auctore deseruio
notarius fuit. qui soli dõ uacare desiderans.
scriniũ deseruit. monasteriũ elegit. atq in eo
loco quẽ prȩfatussũ qui suppentoma uocatur.
ꝑ annos multos in scis actibus uitam duxit. eiq
monasterio sollerti custodia prȩfuit. Quo uide¬
lic& in loco ingens desuꝑ rupis emin&. & ꝓfundĩ
subter p̃cipicium pat&. Quadã uero nocte cũ
iã omĩpotens ds̃ eius uenerabilis uiri anastasii
labores remu nerare decreuissac. ab alta rupe
uox facta est. quȩ producto sonitu clamar& dicen

Expanded text:
fundendo dividerent, quatenus benedictione fundendo dividerent, quatenus benedictione ejusdem olei omnia infusa viderentur: quae protinus ut erant vacua claudi fecit. Die vero altera aperta omnia plena reperta sunt. PETR. Probamus quotidie impleri verba Veritatis, quae ait: Pater meus usque modo operatur, et ego operor odem quoque tempore venerandus vir Anastasius, cujus superius memoriam feci , sanctae Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, notarius fuit . Qui soli 181 Deo vacare desiderans, scrinium deseruit, monasterium elegit, atque in eo loco quem praefatus sum, qui Suppentonia vocatur, per annos multos in sanctis actibus vitam duxit, eique monasterio solerti custodia praefuit. Quo videlicet in loco ingens desuper rupes eminet, et profundum subter praecipitium patet. Quadam vero nocte cum jam omnipotens Deus ejusdem venerabilis viri Anastasii labores remunerare decrevisset, ab alta rupe vox facta est, quae producto sonitu clamaret, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Dum quadã die in monasterio uetus oleũ deess&.
iãq colligendȩ oliuȩ tẽpus incũberet. sed
fructus in oleis nullus apparer&. uisũ patri
monasterii fuerat ut circũ quaq fr̃s in colli¬
gendis oliuis ad exhibenda extraneis opera
pergerent. quatinus exmercede sui operis
aliquantulũ monasterio oleum deportarent.
Q uod uir dnĩ non nosus fieri cũ magna humilitate
ꝓ hibuit. ne exeuntes fr̃s ex monasterio dũ
lucra olei quȩ rerent. animarũ dãpna pate¬
rentur Sed quia in monasterii arboribus
oliuae paucȩ in esse uidebantur. eas colligi
prȩcepit & in prȩlũ m̾itti. & quã lib& parum
olei exire potuisse sibim& deferri. Factũq
est. & susceptũ in paruulo uasculo obeum fr̃s
non noso dĩ famulo detulerunt. Quod ipse
ꝓtinus ante altare posuit. Eunctisq egre¬
dientibus orauitꝰ. Sicq accersitis post modũ
fribus. p̃cepit ut hoc quod detulerunt oleum
leuarent. & per cuncta uasa monasterii exigue

Expanded text:
Dum quadam die in monasterio vetus oleum deesset, jamque colligendae olivae tempus incumberet, sed fructus in oleis nullus appareret, visum Patri monasterii fuerat ut circumquaque fratres in colligendis olivis ad exhibenda extraneis opera pergerent, quatenus ex mercede sui operis aliquantulum monasterio oleum deportarent. Quod vir Domini Nonnosus fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres ex monasterio dum lucra olei quaererent, animarum damna paterentur. Sed quia in monasterii arboribus olivae paucae inesse videbantur, eas colligi praecepit, et in praelo mitti, et quamlibet parum olei exire potuisset, sibimet deferri. Factumque est, et susceptum in parvo vasculo oleum fratres Nonnoso Dei famulo detulerunt: quod ipse protinus ante altare posuit, cunctisque egredientibus oravit, atque accersitis postmodum fratribus praecepit, ut hoc quod detulerant oleum levarent, et per cuncta vasa monasterii exigue
Abbreviated transcription (Latin):
Icio plane. nec dubium est.
uod bene ipse reminis ceris. petrus
ꝑtulit Et in uno eodemq. elemento ubi paulus
ire cũ naui non potuit. ibi petrus pedibus
iter fecit. Aperte igitur constat. quia cum
utriusq uirtus fuerit dispar in miraculo. utri¬
usq tamen meritũ dispar non est in caelo.
PETRUS: Plac& fateor omnino qđ dicis.
Ecce aperte cognoui. quia uita & non signa
quȩrenda sunt. Sed qm̃ ipsa signa quȩ fiunt.
bonae uitȩ testimonium ferunt. quęso adhuc
siqua sunt referas. ut esurientẽ me pes ex¬
empla bonorum pascas. GREGORIUS:¬
ellem tibi in laudibus redep̃toris de uiri
uenerabilis benedicti misaculis aliqua nas¬
rare . sed ad haec explenda hodiernũ tem¬
pus uideo non posse fufficere. Liberius
itaq haec loquemur. si aliud exordium

Expanded text:
cio plane, nec dubium est  Quod bene ipse reminisceris, Petrus pertulit : et in uno eodemque elemento ibi Paulus ire cum navi non potuit, ubi Petrus pedibus iter fecit. Aperte igitur constat, quia cum utriusque virtus fuerit dispar in miraculo, utriusque tamen meritum dispar non est in coelo. PETR. Placet, fateor, omnino quod dicis: ecce enim aperte novi, quia vita et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR. Vellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud exordium
Abbreviated transcription (Latin):
situla dependebat. crebro rupebatur Unde factum est
ut eandẽ catenã quã expẽde suo uir dnĩ soluerat eiꝰ disci¬
puli peterent. eãq funi adiungerent. atq in illã situlã
ligarent: Ex quo iã tẽpore contigit. ut isdẽ funis & coti¬
die tingueretur aqua : & nullomodo rũperetur. Quia
enĩ catenã uiridĩ funis ille contigit. ipse quoq ad tole¬
randã aquã. ferri inse fortitudinẽ traxit.

Expanded text:
situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit.
Abbreviated transcription (Latin):
dentia disponi omnia fideliter credit.
ic cũ prius in eodẽ monte se contulit. necdũ clauso spetu
habitans. catena sibi ferrea pedẽ ligauit . eamq saxo ex
parte altera ad fixit. ne ei ultra licer& prõgredi. quã
catenȩ eiusdẽ quantitas tendebatur. Quod uis uite uene¬
rabilis Benedictus audiens. cuius superius mentionem feci.
eidẽ ꝑ discipulũ suũ mandare curauit. Siseruus dĩ es. non
te teneat catena ferri. sed catena xp̃i. Ad quam uocem
martinus ꝓtinus eandẽ cõpedẽ soluit. sed nũquã postmodũ
solitũ tetendit pedẽ. ultra locũ quo hunc tendere ligatũ¬
consueuerat: Atq intanto se spatio sine catena coestuit.
in quanto & antea ligatus mansit. Qui dũ se postmodũ
in eiusdẽ loci spẽcu conclusiss&. coepit &iã discipulos habere.
Qui ab eĩ specuseorsũ habitantes. ad usũ uitȩ aquã de puteo
haurire consueuerant. Sed funis in qͦ ad hauriendã aquã

Expanded text:
dentia disponi omnia fideliter credit. dentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam
Abbreviated transcription (Latin):
nepos cũ magna rusticorũ multitudine ueniens. p̃cabatir
ut uirdĩ despẽcu eodẽ dignaretur exire. quatinus ipse
ruiturã rupẽ ex monte potuiss& euellere. atq inspẽcu
suo dĩ famulus iã securus habitar&. Cũq hoc uir dĩ
nequaquã adqͥescer&. ei qͦđ poss&x ut facer& prȩcepit.¬
& ipse in cellȩ suȩ remotiori parte se cõntulit. Sitamen
moles ruer&. dubiũ non erat. qđ simul & spẽcũ destrũ¬
er&. & martinũ ne car&. Itaq dũ ea quȩ uenerat
multitudo conaretur si poss&x sine periculo uiridĩ
ingens illud qđ desuꝑ incubuerat saxũ leuare. cuncts
uidentib repente res ualde ammirabilis contigit.
quia moles ipsa quã conabantur euellere. subito ab
eisdẽ laborantib euulsa. ne speluncȩ martini tectũ
tanger& saltũ dedit. & quasi serui dĩ lesionẽ fugiens
longius gȩcidit. Quod ad iussũ omi potentis di ange¬
lico minis terio actum intelligit. qui diuina proui¬

Expanded text:
nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina provi
Abbreviated transcription (Latin):
uallẽ corruit. quȩ sub monte eodem sita. quasi in ꝓfundo
conspicitur. In loco quippe eodẽ tanta mons ipse altitu¬
dine excreuit. ut arbusta ingentia quȩ ex eadem ualle
p̃deunt. ex monte aspicientib quasi frutecta esse uideant᷑.
Perturbati itaq sunt cuncti qͥ ueniebant. sũmaq cura
quȩsitũ est. sicubi corpus elapsi pueri potuiss&c inueniri.
Quis enĩ aliud. nisi extinctũ creder&: Quis uel corpus
integrũ ad terrã uenisse suspicaretur. dũ interpositis
ubiq scõpulis in partib discerpi potuiss&r. Sed reqͥsitus
puer in ualle inuentus est. non solũ uius. sec ociã incolomis.
Tunc cunctis patenter in notuit. qđ ideo bedi non potuit.
quia hunc in casu suo MARTINI oratio portauit.
nspecu uero illius magna desuꝑ rupis eminebat. quȩ cũ
exparte exigua monti uideretur adfixa. martini cellȩ
p̃minens. casum suũ cotidie & illius interitũ ruitura mi¬
nabatur. Adhunc mascator¬

Expanded text:
vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascato
Abbreviated transcription (Latin):
ir iste uitȩ uenerabilis. inclusionis suȩ tẽpore primo
decreuerat. ut ultra mulierẽ non uider&. non quia aspes¬
nabatur sexũ. sed ex contẽplata specre tẽptationis incurret
metuebat uitiũ. Quod quȩdã mulier audiens. audacter
ascendit montẽ. atq ad eius spẽcum impudenter prorupit.
It ille paulo longius intuens. &uenientis adse muliebria
uestimenta conspiciens. sese in orationẽ dedit. interram
faciẽ depressit. & eo usq ꝓstratus iacuit. quo impudens mulier
afenestra cellulȩ illius fatigata receder&. Quae die
eodẽ mox ut demonte descendit. uitã finiuit. ut exmortis
ei sententia daretur intelligi. quia ualde omĩ potentidõ
displicuit. quod eiꝰ famulũ ausu improbo contristauit.
lio quoq tẽporesdũ multi ad hunc religiosa deuotiorie
concurrerent. atq arta ess& sẽmita quȩ indiuexꝰ montis
latere ad eiꝰ cellulã properantes ducebat. puer paruulus
incaute gradiens ex eodem monte cȩxidit. & usq ad

Expanded text:
ir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quidnã nescis qm̃ paulus apłus petro a pos¬
tolorũ primo. in principatu apostolico fr̃ est.
PETRUS

Expanded text:
umquidnam nescis quoniam Paulus apostolus Petro apostolorum primo in principatu apostolico frater est? PETR
Abbreviated transcription (Latin):
ties ex fide petitur. ut uiuens consueuerat. hoc
indesinenter facere & apud mortud sna ossa ꝑseuerat.
Sed lib& petre adhuc ad ualeriȩ ꝓuintie partes
narrationis meȩ uerba reducere. dequib: me
eximia ualde miracula exore uenerabilis uiri¬
fortunati cuius longe superius memoriam feri.
contigit audisse. qui crebro ad me nunc usq
ueniens. dũ facta mihi ue tera narrat. noua
potentis dĩ famulus fuit. qui hoc de uirtutis suȩ
testimonio signũ dedit. Dũ quadã die fratres
illius subcineritiũ panẽ fecissent. eiq obliti
essent signũ crucis in primere. sicut in hac pro¬
uintia crudi panes ligno signari solent. ut ꝑ
quadras quattuor partiti uideantus. isdem
dĩ famulus ad fuit. eisq referentib fignatũ non
fuisse cognouit. Cũq iã panis ille prunis ess&
& cineribus coopertus. dixit. Quare hunc mi¬
Quare hunc mi¬
nime signastis. Qui hȩc dicens. signũ crucis
digito contra prunas fecit. Quo signate.

Expanded text:
ties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc ties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova potentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis suae testimonio signum dedit. Dum quadam die fratres illius panem subcinericium fecissent, eique obliti essent crucis signum imprimere, sicut in hac provincia crudi panes ligno signari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq se in orationẽ dedit. Expleta autem
p̃ce surrexit . & uxta corpus defuncti sedit.
Non autẽ grandi uoce. defunctum̃ per nomen
uocauit dicens. Prater martelle. Ille autẽ
ac si leuiter dormiens. ad uicinã uocẽ quam¬
uis modica fuiss& excitatus. ftatim oculos¬
saperuit. atq ad epm̃ respiciens. dixit.
O quid fecisti. o quid fecisti: Cui ep̃s respon¬
dit dicens. Quid feci. Atille ait. Duo
e ter nodie uenerunt qui me eicientes ex
corpore in bonũ locũ duxerunt. hodie autẽ
unus missus est qui dixit. Re ducite eũ.
Nec tamen credendũ est. quia locũ quẽ accepe¬
rat ꝑdidit. quia dubiũ non est qđ int̾ cessoris
sui p̃cibus potuit post mortẽ melius uiuere. qui
& ante mor tẽ studuit omĩ potenti dnõ placere.
Sed cur multa de eiꝰ uita dicimus. cũ nunc usq
ad corpus illius tot uirtutũ docum̃ta tene amus:
Demoniacos quippe absoluere. egros curare quo¬

Expanded text:
ibi se in orationem dedit. Expleta autem ibi se in orationem dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite eum, qNec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc mirabilem parrauit dicens.
n eadẽ tudertina urbe. marcellus quidam
bonȩ actionis uir. cũ duabus sororibus suis
habitabat. Qui eueniente molestia cosporis
ipso sacratissimo uesperascente iam sabbato
paschali. defunctus est. Cuius corpus cum
longius ess& efferendũ. die eodẽ sepeliri
non potuit. Cũq mora ess& tẽporis ad ex¬
plendũ debitũ sepulturȩ. sorores eiꝰ moste
illius adflictȩ. cucurrerunt flentes aduene¬
rabilẽ fortunatũ. eiq magnis uocibus cla¬
mare cȩperunt. Scimus quia aposto lorum
ã tenes. leprosos mundas. cȩcos inluminas.
Qui
flere & ipse &iã demorte illius cȩpit. eisq.
respondit dicens. Retedite & haec dicere
nolite. quia nussio omĩpotentis dĩ est. cui
contraire nullus hominũ potest. Illis itaq
discedentibus. tristis ex morte eiꝰ mansit eps.
Dub sequente autẽ die dominico. ante exsur¬
gentis lucis crepusculũ. uocatis duob dia¬
conib suis. perrexit ad domum de fugcti.

Expanded text:
adhuc mirabilem narravit, dicens: adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, Qui flere ipse etiam de morte ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti;
Abbreviated transcription (Latin):
dictã aquã uenerabilis fortunatus statĩ dedit
dicens. uade cicius. & eam suꝑ iacentis corpus
ꝓice. Perrexit itaq diaconus. atq ad gothũ
introgressus. benedictã aquã suꝑ membra
illius aspersit Res mira. & uehem̃ter stupenda
Mox ut aqua benedicta gothi coxam contigit.
ita omnis fractura solidata est. & saluti
pristinȩ coxa restituta. ut hora eadem de
lecto surger&. & ascenso equo ita ceptꝰ iter
ager&: acsi nullã umquã lesionẽ corporis
ꝑtuliss&. Pactũq. est. ut qui scõ uiro. fortu¬
nato pueros cũ precio reddere obedientia
subiectus noluit. eos sine p̃cio pena sub¬
actus dar&. His igitur expletis. studebat
ad huc senex deeo & alia narrare.
Sed quia non nulli aderant. ad quos ex hortan¬
dos occupabar . iãq diei tardior hora in cubu¬
erat. facta uenerabilis fortunati diu mihi
audire non licuit. quȩ audire siliceat sẽꝑuolo.
Sed die alio. isdẽ senex rem de illo magis

Expanded text:
dictam aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dictam aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ gothus uerba despexit. atq ad hospiciũ
reuersus. eosdẽ pueros de quibus agebatur
equis suꝑ ipositos. cũ suis hominib prȩ misit.
pse uero statĩ ascendens equũ. sub secutus est.
Cũq in eadẽ ciuitate ante beati petri apli
ꝑcclesiã ueniss&. equi eius pes lapsus est.
qui cũ eo corruit. & eiꝰ mox coxa confracta
est. ita ut in duab partibus os ess& diuisũ.
Tunc leuatus in manibus. reductus ad hospiciũẽ.
Qui festinus misit. & pueros quos p̃miserat
reduxit. & uiro uenerabili fortunato mandauit.¬
dicens. Rogo te pater. mitte ad me diaconũ tiuĩ.
Cuius diaconus dũ adiacentẽ ueniss&. pueros
quos redditurũ se epõ omnino negauerat. ad
mediũ deduxit. eosq diacono illius reddidit
dicens. Vade & dic domino meo epõ. quia male¬
dixisti mihi ecce ꝑcussus sũ. sed pueros quos qͣsisti
recipe. & prome rogo intercede. Susceptos itaq.
puerulos . ad epm̃ diaconus reduxit. Cui bene¬

Expanded text:
Quae Gothus verba despexit, atque ad hospitium Quae Gothus verba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum subsecutus est. Cumque in eadem civitate ante beati Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa mox fracta est, ita ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit,dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Susceptos itaque puerulos diaconus ad episcopum reduxit, cui bene
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimo fortunato nuntiatũ fuiss&. ꝓtinus
misit. atq. eosdẽ gothos ad se fecit euocari.
Quos blando sermone alloquens. eorum prius
studuit asperitatẽ placare. & post intulit
dicens. Quale uultis p̃cium dabo. & pueru¬
los quos abstulistis reddite. mihiq hoc uraẽ
gratiȩ munus pbete. Iunc is qui prior eorũ
esse uidebatur. respondit dicens. Quicqđ aliud
p̃cipis facere parati sumus. nã istos puerulos
nullatenus reddimus. Cui uenerandus uir. blan¬
de minatus est dicens. Contristas me & non
audis patrẽ tuũ. noli me contristare. ne non
expediat. Sed isdẽ gothus in cordis sui feritate
ꝑmanens. negando discessit. Die uero altera
egressurus. rursus ad ep̃m uenit. Quẽ isdẽ
uerbis ꝓ prȩdictis puerulis. iterũ ep̃s rogauit.
Cũq ad reddendũ nullomodo consentire uo¬
luiss& contristatus ep̃s dixit. Scio quia tibi
non expedit. quod me contristato discedis.

Expanded text:
sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdem Gothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale vultis pretium dabo, et puerulos quos abstulistis reddite, mihique hoc gratiae vestrae munus praebete. Tunc is qui prior eorum esse videbatur, respondit dicens: Quidquid aliud praecipis, facere parati sumus, nam istos puerulos nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad episcopum venit, quem eisdem verbis pro praedictis puerulis iterum episcopus rogavit. Cumque ad reddendum nullo modo consentire voluisset, contristatus episcopus dixit: Scio quia tibi non expedit quod me contristato discedis.
Abbreviated transcription (Latin):
silere de huius uiri uirtutib debeo. qͦd ante
dies fere duodecĩ agnoui. Quidam namq.
ad me deductus est senex pauꝑ. atq ut mihi
senũ con locutio esse semper amabilis sol&.
studiose hunc unde esset inquisiui. qui se de
tudertina esse ciuitate respondit. Cui inquã
Queso te pater. fortunatũ episcopũ nosti.
Qui ait. Noui. & bene noui. Iunc ipse sub¬
iunxi. Dic rogo. siqua illius miracula cog¬
nouisti . & desideranti: qualis uir fuerit in¬
notesce. Qui ait. Homo ille longe fuit
abistis hominib quos uidemus modo. Nam
quic qđ ab omĩ potente dõ petiit. ita dũ peter&
impe trauit. Cuius hoc unũ narro miradu¬
lum quod ad presens animo occurrit.
uadã nãq die gothi iuxta tudertinã ciui¬
tatẽ uenerunt. quiad partes rauennȩ
ꝓperabant. sed duos paruos puerulos de pos¬
sessione abstulerant. quȩ possessio prȩfatȩ
tudertinȩ ciuitati sub iacebat. Hoc cũ uiro

Expanded text:
silere de hujus viri virtutibus debeo, quod ante silere de hujus viri virtutibus debeo, quod ante dies fere duodecim agnovi. Quidam namque ad me deductus est senex pauper; atque ut mihi senum collocutio esse semper amabilis solet, studiose hunc unde esset inquisivi, qui se esse de Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaeso te, Pater, num Fortunatum episcopum nosti? Qui ait: Novi, et bene novi. Tunc ipse subjunxi: Dic, rogo, si qua illius miracula nosti, et desideranti mihi qualis vir fuerit innotesce. Qui ait: Homo ille longe fuit ab istis hominibus quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ita dum peteret impetravit. Cujus hoc unum narro miraculum, quod ad praesens animo occurrit. uadam namque die Gothi iuxta Tudertinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant et duos parvos puerulos de possessione abTudertinae civitati subjacebat. Hoc cum viro
Abbreviated transcription (Latin):
multis teneri uix poss&. sed quos cũq potuisso
inuadere eorũ membra morsibus dilaniar&.
Tunc ut cũq amultis ligatus. ad uirũ dĩ deduc¬
tus est. Qui mox ut eius capiti extensa manu
signũ crucis edidit. cunctã eius rabiem in
mansue tudinẽ mutauit. ita ut mitior post¬
exister&. quã ante illam uesaniam fuiss&.
Tunc isdẽ miles equũ suũ quẽ celerrimo miraculi
imperio asua uesania uidit in mutatũ. ei dem
scõ uiro de creuit offerendũ. Quẽ cum suscipere
ille rennuer&. ipse uero in precib nedespice¬
retur eiꝰ oblatio ꝑ seue rar&: scs uir mediam
duarũ partiũ uiamtenens. & petitionẽmili¬
tis audiuit. & munus suscipere pro exhibita
uirtute recusauit. Prius nãq dignum preciũ
p̃buit. & postea equũ. qui sibi offerebatur
accepit. Quia enĩ si non susciper&. eũ contris¬
tari conspexerat. caritate cogente emit
quod neressariũ non habebat. Neq hoc

Expanded text:
multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc utcunque a multis ligatus 197 ad virum Dei deductus est. Qui mox ejus capiti extensa manu signum crucis edidit, cunctam ejus rabiem in mansuetudinem mutavit, ita ut postea mitior existeret, quam ante illam insaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum, quem celerrimo miraculi imperio a sua vesania vidit immutatum, eidem sancto viro decrevit offerendum. Quem cum suscipere ille renueret, ipse vero in precibus, ne despiceretur ejus oblatio, perseveraret, sanctus vir mediam duarum partium viam tenens, et petitionem militis audivit, et munus recipere pro exhibita virtute recusavit; prius namque dignum pretium praebuit, et postea equum qui sibi offerebatur accepit. Quia enim si non susciperet, eum contristari conspexerat, charitate cogente emit quod necessarium non habebat. Neque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiber& orbatus est. non pietatis opere
delectatũ ȩstimo. sed epĩ derogatione.
Nã pena subsequens in notuit. quia p̃cedens
illa susceptio. sine culpa non fuit. Sunt nãq
non nulli qui idcirco bona facere student.
ut gratiã alienȩ operationis obnubilent.
Nec pascuntur bono quod faciunt. sed laude
boni qua ceteros premunt. Quadere
existimo hunc uirũ qui malignum spiritũ
in hospitalitate suscepit. ostentationi pocius
intendisse quã operi. ut meliora quam ep̃s
fecisse uideretur. quatinus ipse susciper&
eũ. quem uirdnĩ fortunatus expuliss&.
finis operis ꝓbat. quod munda susceptio in¬
operatione non fuesit.GREGORIUS.
lio autẽ tẽpore dũ oculorũ quidã lumen
amisiss&. ad hunc deductus intercessionis eiꝰ
opem petiit . & impe trauit. Nã cum uir dĩ
oratione facta eius oculis signũ crucis im¬
primer&. ab eis ꝓtinus luce reddita nox
cȩcitatis abscessit¬
T Ire terea equus cuiusdĩ
militis in rabiẽ fuerat uersus ita ut a

Expanded text:
exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re existimo hunc virum qui malignum spiritum in hospitalitatem suscepit, ostentationi potius intendisse quam fecisse videretur, quatinus ipse susciperet eum quem vir Domini Fortunatus expulisset'finis operis operatione non fuerit. GREGOR. Alio quoque tempore, cum oculorum quidam lumen amisisset, ad hunc deductus intercessionis ejus opem petiit, et impetravit. Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a
Abbreviated transcription (Latin):
Multa petre uidentur bona sed non sunt. qͥ a
bono animo non fiunt. Unde & in euangelio
ueritas dicit. Si oculus tuus nequam fuerit.
totũ corpus tuum tenebrosũ erit. Quia cum
ꝑ uersat intentio quȩ p̃cedit. prauũ est omne
opus quod sequitur. quãuis rectũ esse uideat᷑.
Egonãq hunc uirũ quidũ quasi hospitalitatem

Expanded text:
Multa, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis esse rectum videatur. Ego namque hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq meridiano tẽpore cuncti quiescerent. more
solito fur aduenit. ascendit sepẽ. Et dũ in hortũ
pedẽ poner&. uidit subito quia tensus serpens
clausiss& uiam. Et tremefactus post sem& ipsum
concidit. eiusq pes ꝑ calciamentũ insude sȩpis
in haesit. Sicq usq. dũ hortulanus redir&. de¬
orsũ capite pependit. Consueta hora uenit
hortulanus. pendentẽ insepe furem repperit.
Serpenti autẽ dixit. Erãs ago dõ. implesti quod
iussi. Recede modo. Qui ilico abscessit. Ad furẽ
uero ꝑueniens. ait. Quid est frater Tradidit
te mihi ds̃: quare in labore monachorũ furtum
tociẽs facere p̾sup̃sisti. Et haec dicens. pedẽ
illius a sepe in qua heserat absoluit. eumq.
sine lesione deposuit. Cui dixit. Sequere me.
Quẽ sequentẽ duxit ad horti aditum. & olera
quȩ furto appetebat auferre. ei cum magna
dulcedine prȩbuit dicens. Vlade. & post haec
furtũ non facias. sed cũ necesse habes huc ad

Expanded text:
Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; recede modo. 164 Qui statim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad
Abbreviated transcription (Latin):
elix qui appellatur coruus
quẽ ipse bene cognouisti. qui eius d¬
monasterii nuper praepositus fuit. multa mihi
de fratrib eiusdẽ monasterii ad miranda narrabat.
Ex quibus aliqua quȩ ad memoriã ueniunt subpri¬
mo. quia ad alia festino. Sed unũ dicam. quod
ab eo narratũ prȩtereundũ nullomodo ȩstimo.
n eodẽ mnonasterio quidã magnȩ uitȩ monachus
erat ortolanus. fur uero uenire consuruerat.
ꝑ sepem ascendere. & occulte holera auferre.
Cumq ille multa plantar& quae minus in ue¬
nir&. & alia pedibus conculcata. alia direpta
conspicer&. totũ hortũ circumiens. in uenit
iter unde fur uenire consueuerat. Qui in¬
eundẽ hortũ deambulans. repperit &iam
serpentẽ. Cui p̃cipiens dixit. Sequere me.
Sicq usq ad aditũ furis perueniens. imperauit
serpenti dicens. In nomine iħu precipio tibi.
ut aditũ istũ custodias. ac furẽ huc in gredi
non permittas. Protinus serpens totũ se in itinere
intrans uersũ tetendit. ad cellã monachus rediit.

Expanded text:
elix qui appellatur Curvus , quem ipse bene nosti, qui ejusdmonasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui ineodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ in eodẽ loco minorẽ sibi fructũ ad esse
conspicer& & grauẽ laborẽ. ad laborẽ se alibi
cũ fructu seruauit. Portis & enĩ praeliator dĩ
teneri intra claustra noluit. certaminis cãpum
quae siuit. Unde isdẽ quoq uenerabilis Benedictus
si libenter citius cognosces quia uiuos ipse in

Expanded text:
? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tan
Abbreviated transcription (Latin):
t ego petre estimo. ibi ad unati ȩ quanimiter
por tandi sunt mali. ubi in ueniuntur aliqui
qui adiuuentur boni. U bi nãq omni modo
fructus debonis de est. fit aliquando de malis
labor suꝑuacuus. maxime si euicino causae
suppe tant. quȩ fructũ dõ ualeant ferre meliorẽ.
Uir itaq scs propt̾quẽ custodiendũ star&. qui
omnes unanimites se pessequentes cerner&
Et sepe agitur in animo ꝑfectorũ. quod silen¬
tio p̃tereundũ non est. quia dm laborẽ suum
sine fructu esse considerant. in lodum alium
ad laborẽ cũ fructu migrant. Unde ille quoq
ȩgregius p̃dicator. qui dissolui cupit & cum xpo
esse. cui uiuere xp̃s est & morilucrũ. qui cer¬
tamina passionũ non solũ ipse appetit. sed ad
toleranda hȩc & alios accendit. damasci ꝑsecuti¬
onẽ passus. ut potuiss& euadere. murum. funẽ
sportãq quȩ siuit. seq latenter depõni uoluit.
Numquid nã paulũ mortẽ dicimus timuisse. quã
se ipse pro iħu amore testatur appetere

Expanded text:
t ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam ubi omnimodo de bonis fructus deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse, cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui passionum certamina non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere
Abbreviated transcription (Latin):
ã uirdĩ contrasamariã missus. Ieloqua
qͥa ꝑ inobedientiã in itinere comẽdit. hunc leo in eodẽ
itinere occidit. Sed statĩ illic scriptũ est. quia stetit
leo iuxta asinã. & non comedit leo de cadauere.
Ex quare ostenditur. qͦđ peccatũ in obedientiȩ in ipsa
fuerit morte laxatũ. quia isdẽ leo quẽ uiuentẽ prȩ¬
sũpsit occidere. contingere non prȩsup̃sit occisum.
Qui enĩ occidendi ausũ habuit. de occisi cadauere
comedendi licentiã non accepit: Iuia is qͥ culpabils
in uita fuerat. punita in obedientia. erat iã iustus
exmorte. Leo ergo qͥ prius peccatoris uitã necauera
custodiuit post modũ cadauer iusti.

Expanded text:
am vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi.
Abbreviated transcription (Latin):
nus quidẽ est gehennȩ ignis. sed non uno modo ommnes
sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt.
nec tamen eiusdẽ solis ardorẽ ȩqualites sentiunt.
qͥa alius plus estuat atq. alius minus. ita illic in
uno igne. non unus modus est incendir: Quia qͦd hic
diuersitas corporũ. hoc illic agit diuersitas peccatoꝵ
Ut & ignẽ non dissimibẽ habeant. & tamen posdẽ sin¬
gulos dissimiliter exirat.¬
PE TRUS Numqͥđ nam
quȩ sote dicimus eos qͥ semel illic mersi fueririt.
semper arsuros:¬
GRE GORIUS: XLIIII

Expanded text:
nus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt, quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est incendii modus; quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat.--PETRUS : Nunquidnam, quaeso te, dicimus eos qui semel illic mersi fuerint, semper arsuros?--GREGORIUS: