comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum res exegit ipẽ exhiteãnt. Si õs
hisdem expanib hr̃des sint. nec in¬
t̃ eos ꝯueniat apud quempotiesse
debeant. sortin cos oporter aut excõ¬
sensuul suffragio eligendus ẽ. ami¬
cus apud q̃ deponãtur. uł in ece sacra
de pom debent.
dicẽ. ut quilicitatioẽ uicit. ħ̾ rabeat
instrum̃ta hr̃ditana. ñ placert mn ne

Expanded text:
cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: uel in aede sacra deponi debent. deducere, ut qui licitatione uicit hic habeat instrumenta hereditaria, non placet ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcenpnatio. ⁊ita labeom placet.
ẽ cumeo qͣuineq possidebat. neq
dolo malo fecĩt quoĩnus posside¬
ret. de iñ eo desuncco br̃s eius possi¬
det. rem. ex hibẽ cam cogendꝰ ent.

Expanded text:
natio: et ita Labeoni placet. est cum eo, qui neque possidebat neque dolo malo fecerat quo minus possideret, deinde eo defuncto heres eius possidet rem, exhibere eam cogendus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
nbitro quapac¬
cepto fratres ꝯmune hereditatẽ
ꝯsensu diuidẽtes pieratis offici¬
o fungũtur. quam reuccan non
oportet. licet awit snĩa nirgio¬

Expanded text:
bitro quoque accepto fratre‹s› communem hereditatem consensu diuidentes pietatis officio funguntur, quam reuocari non oportet, licet arbiter sententi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo uissi simus ap̃tore eas edes.
possidẽ ⁊ ex hoc diñum eoꝵ naciscẽ¬
mur. respondit ꝓulus coĩdundũdo
iudicio partẽ eius impense me ser
ee fructus ꝑcepit uł sumptũ fecent
cumeẽt amalio coĩs. agi potĩt ũti¬

Expanded text:
 ideo iussi sumus a praetore eas aedes possidere et ex hoc dominium earum nancisceremur, respondit Proculus communi diuidundo iudicio partem eius impensae me seresse fructus perceperit uel sumptum fecerit, cum esset cum alio communis, agi poterit uti
Abbreviated transcription (Latin):
petere uellẽ. tumecũ fannultiscũ
mos gẽndus e. Nam nego totam
brditatem possideo. ⁊ te ex parce dic¬
midia b̾rdemeẽ ꝯfiteor. s a ꝯmuni¬
one discedẽ uolo. ĩpetrare debeo fami¬
lihtiscũde iudiciũ. qr alit̃ diuidunt̃
nos hrdiras non põt. Item situiuͦ¬

Expanded text:
ellem, tu mecum familiae mos gerendus est: nam si ego totam hereditatem pos‹s›ideo et te ex parte dimidia heredem esse confiteor, sed a communione discedere uolo, impetrare debeo familiae erciscundae iudicium, quia aliter diuidi inter nos hereditas non potest. item si tu ius
Abbreviated transcription (Latin):
ueibis posse eos exꝑm ut monum̃¬
tum fiat. ¶ Sũp̃tiui quos unus
ex coħ̾rdib uona fide fecĩt usuras
quoꝵ ꝯsequi pot. acohenede exdie
more scd̾m rescͥptum ĩ patorũ se¬
ueri aut antonim ¶Cels etiã illd
elegant adicit. Coreredẽ ⁊ sino sol¬
uit hre familihtiscũde uidiciũ ut
cogatur coheres soluẽ cumalias ñ
sit lib̾aturs rem ẽditor. nͥ insoli¬
dum ei satisfiat. ¶ Si filius fami¬
lias patriheres ꝓparte extitisser.⁊
a c̃ditorib peculianb ꝯueniretur.
cum patus sit soluẽ. id omẽ qd de¬
betur ꝑdon exceptionẽ ꝯ seq̃tura c̃¬

Expanded text:
uerbis posse eos experiri, ut monumentum fiat.Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die morae secundum rescriptum imperatorum Seueri et Antonini.Celsus etiam illud eleganter adicit coheredem et si non soluit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres soluere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si filius familias patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem consequetur a c
Abbreviated transcription (Latin):
rei dequaagitur. ¶Qui ad exbi¬
rendum agit ñ utiq dñm sedi¬
cit. nec debet ostendẽ. cum mul¬
te sint cause ad exhibenoũ agc̃¬
di. Preteã in hac accionẽ notan¬
iurandum petitoridãpnan p̾sit
ei iudice quantitate taxante¬
Est aut ꝑsonaus hec aco ⁊ ei cõ¬
petit qui irem a cuinis ẽ qualic¬
ꝙ iirem acticẽ etiam pignorati¬

Expanded text:
rei de qua agitur. Qui ad exhibendum agit, non utique dominum se dicit nec debet ostendere, cum multae sint causae ad exhibendum agendi. Praeterea in hac actione notaniusiurandum petitoris damnari possit ei iudice quantitatem taxante.Est autem personalis haec actio et ei competit qui in rem acturus est qualicumque in rem actione, etiam pignerati
Abbreviated transcription (Latin):
scuipꝰsert. Nam. ⁊ si ruus accor ĩquit
tuit legat nonalias cũ tradẽdum.
q̃ rõnes recdidit. nos udebimus.
nũꝗd ⁊ cautio sit int̾ponenda. ut
quotiẽs desidate fuint rõnes.lacror
p̃legatus copia eoꝵ fiat. Plenĩq eͥ
autẽtice rõnes sunt neciẽ actori. ad
ĩstruẽda ea que postea emergunt.¬

Expanded text:
seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes uel actor praelegatus, copia eorum fiat? plerumque enim authenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea emergunt
Abbreviated transcription (Latin):
cã de sensa eẽt. habendam romsup¬
tuũ. S ⁊ siomiẜit coli exceptionẽ
agẽ potest de recipiẽda portiee sũp¬
cuũ. In cestaco mories codicuus
p̃dia sua omĩa ⁊ patͥmoniu int̃ li¬
beros diuisit. itaut ionge ãplius
fiuio q̃ filie relinquẽt. Qsitum ẽ an
soror frĩ cotem ꝯ fere debẽt. rendi
scd̾m ea que ꝓponẽtur. si nicħ indi¬
uisum reliꝗss. recti̾ dici ex uolũta¬
te desũcti collationẽ cotis cessare.¬
Seiuo libertatẽ delit ꝗerat ãno¬
rum ꝗndecin. cumẽnt anorutngi¬
ta. cidem exdie mortis fue quo ad

Expanded text:
a defensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum.Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum est, an soror fratri dotem conferre deberet. respondi secundum ea quae proponerentur, si nihil indiuisum reliquisset, rectius dici ex uoluntate defuncti collationem dotis cessare.Seruo libertatem dedit qui erat annorum quindecim, 'cum erit annorum triginta', eidem ex die mortis suae quoad
Abbreviated transcription (Latin):
eĩdem pupille ibi sepulti sũt. Stu¬
cores distrarere fũdum uolut.ego
ñꝯsentio. s portionẽ meam posside
malo. Cumuniu̾sitatẽ emere nõ
possim. ⁊ uelum ꝓmeo arbito exe¬
qui huiꝰ religionis. q̃ro anrecte ar¬
bitñm coĩ diuidũdo ad hũc fũdũ¬

Expanded text:
eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum volunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi dividundo ad hunc fundu
Abbreviated transcription (Latin):
quo de peculio agit̾. si ꝑatus sit rebs
dum putauit. scł si sine dolo malo
⁊ fiustratioẽ id fiat.
iudicio heres sccup̃stat. siꝗd de¬
uideam. s pretor int̾uemet. ñe
emendabit. ut siuidex altĩusu
adiudicam̃t. non uideat᷑ alter q
merredem accipit nuti. qĩ plus

Expanded text:
quo de peculio agitur, si paratus sit rebus dum putauit, scilicet si sine dolo malo et frustratione id faciat. iudicio heres socii praestet, si quid deuideamus. sed praetor interueniet et rem emendabit, ut, si iudex alteri usum adiudicauerit non uideatur alter qui merced
Abbreviated transcription (Latin):
extimatio. oblata sit ut ⁊ is qui
obtubit adueis dimi uendican¬
ten exceptic̃ẽ tuendus nt Otr̾a
quoq sus hrs cui pignus adiudi¬
catumẽ. uelix tõtũ reddere. lieide¬
bitor nolit. audiendus e. nõide
dicipot. si altam partẽn c̾ditor e¬
menit. adiudicatio eñinecĩa est.
ẽptio uolũtana n obiciat᷑ credi

Expanded text:
io oblata sit, ut et is qui optulerit aduersus dominum uindicantem exceptione tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, uelit totum reddere, licet debitor nolit, audiendus est. non idem dici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria est, emptio uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃bint gendi. ⁊ io negõrum ges¬
coꝵ eiactio no ꝯpẽcit. Talem igitur
diligntiam p̃ibare debet q̃lem ĩ suꝑ
reb. Eadẽ sunt si duobꝰ legata
sit. ilam ⁊ hos ꝯuixit adscuetatẽ
gato. ⁊ pea defuncto legatano.ali¬

Expanded text:
habuit gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem gato et postea defun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽm pouime. alioquunquũ fore
ut cota eares addãpnum ei qui indi¬
ciũ acceꝑit ꝑtineat. cum utͥusqꝑ dñ
ꝑiculum in reb peculianb ẽẽ debe¬
at. tam ⁊ eum quimãdato dñi de¬
fensionẽ serui susceꝑit. om̃e quod
bona fide p̃stitĩt seruatuꝵ. quis pecu¬
I

Expanded text:
iae: alioquin iniquum fore, si tota ea res ad damnum eius qui iudicium acceperit pertineat, cum utriusque domini periculum in rebus peculiaribus esse debeat. nam et eum, qui mandatu domini defensionem servi suscepit, omne quod bona fide praestiterit servaturum, quamvis pecui
Abbreviated transcription (Latin):
coes pecumas exreditib redactas sĩ¬
gͣuli subministrauert. Postea om̃e
patrim᷑m diuiynt. ⁊ post diuisiom
titia soror lutio fri suo cepit qonẽ
mouẽ. quasi ãplius accepiss quã
ip̃a acceꝑat. cum lutiꝰ frat̃ eius non

Expanded text:
es pecunias ex reditibus redactas singulis subministrauerunt: postea omne patrimonium diuiserunt: et post diuisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit quaestionem mouere, quasi amplius accepisset quam ipsa acceperat. cum Lucius frater eius non
Abbreviated transcription (Latin):
płib eam remadiudicare. Si aute
płib fuĩt inꝰ rei preceptio relicraẽ¬
ubi. ⁊ neciratẽ facere p̃opom̾ scribit.
ut plib adiudicetur ⁊ sic̾tam ꝑ tem
uncuiq cohĩdum assigñẽt. Spt

Expanded text:
em rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam necessitatem facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur uel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed
Abbreviated transcription (Latin):
cłone fien oportet Cont̾. si ꝓmissor
iue decesẜit płib brdib institutis.
guli ĩ solidũ tenentur. officio iudi¬
cis cantiones intonidełe. ut siꝗs
ex his ꝯuentus litis extimatione

Expanded text:
tionem fieri oportet.Contra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, guli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus liti
Abbreviated transcription (Latin):
redib institutis ⁊ q̃ situm eẽ anis
silĩ ꝙ ineam rem ĩpendiss. fami¬
familih̾tiscunde iudiciũ uenire.¬
Item papiniañ scbit. Si maritꝰ
Altm exhĩdib honus dotis soluẽ¬
de que instipulationẽ uenit so¬
pere iussit. ⁊ mulier ad uers̾ utiũ¬
q dingat dotis petitionẽ coͣhĩdẽ
cẽ defendum abeo qui suscipe ho¬
nus uissus ẽ. Bs legata que ab
utrup ꝓdote data elẽcta ꝯtͣmẽtur

Expanded text:
institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, famifamiliae erciscundae iudicium uenire.Item Papinianus scribit, si maritus alterum ex heredibus onus dotis soluendae, quae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data
Abbreviated transcription (Latin):
res sit institut᷑. docem uxoris sue
p̃cipłet. nec inm̃to. qr ip̃e hon̾a ma¬
trimonii sustinet. ĩ cegram igitur
docem ꝑcipiet. ⁊ cauebit defesum
iri cohͣrdes qui exstipłãtu potenĩt
ꝯuemir ⁊ dem ⁊ sialius docẽ dedit
⁊ stipulatus ẽ: nec soui uxoris sue
dotem. s ⁊̃ siii sui uxoris qĩ hoc qͦ¬

Expanded text:
res institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cavebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conveniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem, s
Abbreviated transcription (Latin):
uit. aut hr̃s añ iudicium famili
hciscũde acceptũ partem sua aliena
ad officiũ iudicis ꝑtinet. ut eã par¬
tem q̃ testatoris fuit. alicui iubeat
Idem saibit. cum ego ⁊ tu bĩdes ci¬
tio exstitissem̾. situparte fundiꝗ̃
totũ hrditaĩum oicebas asepnio

Expanded text:
ium familiae erciscundae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium di
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ ⁊ nob eares adindicata eẽt.
uenturã eam ĩfamililxscũde in¬
diciũ ꝓculus ait. ¶Sennis iber
retinẽt iudicio famiu hriscũd̾
conrdib suis p̃stabit. ¶ubi¬
ter famillt̾iscunte int̾ mẽ⁊ te sũ¬
ptus q̃dam michi quedã tibiad¬
uidicare uoiebat. ꝓ his reb alte¬
num altĩ xenpnãdos eẽ intelli
gebat. Quesitum ẽ anpossit pen¬
latione uł ultro citroq ꝯ dẽpna¬
tidẽ facca. eum solũ cui sũma ex¬
cederet. eius dũtaxat sumeque
ita excederet dẽpnare. ⁊ placinit
posse id awitum facẽ. ¶Cum

Expanded text:
 ea res adiudicata esset, uenturam eam in familiae erciscundae iudicio Proculus ait.Seruus liber retineret iudicio familiae erciscundae coheredibus suis praestabit.Arbiter familiae erciscundae inter me et te sumptus quaedam mihi, quaedam tibi adiudicare uolebat, pro his rebus alterum agebat: quaesitum est, an possit pensatione ultro citroque condemnationis facta eum solum, cuius summa excederet, eius dumtaxat summae, quae ita excederet, damnare, et placuit posse id arbitrum facere.Cum
Abbreviated transcription (Latin):
dest ad penã euitãdam partẽ sisã sol¬
fuãt. neom̃s pecume soluẽntur
aut ut caueat seeiquisoudũ sol¬
uit unꝰ unu̾sam pecuniã quam
defuctus ꝓmittit ne pena ꝯmittẽ¬
tur. famililtiscũde iudiciõ acohe¬
redib parces reciꝑe potĩt. Ide ob̃ẜ¬
uatur inpignorib luẽois.Nam
nͥ uniu̾sum qd debetur offatur iure
pignus c̾ditor unde p̃õt. ¶ Siu¬
ñ ex coħidib noxali iudicio ẜuu
b̃rditanũ defendent. ⁊litis extimaᷤ¬
tonẽ obtulit. cum hoc expediret.

Expanded text:
dest ad poenam euitandam partem suam solfuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus promittit, ne poena committeretur, familiae erciscundae iudicio a coheredibus partes recipere poterit.Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignus creditor uendere potest.Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
re parce heres ẽ. iułe manẽ. aut in
ede depom. Nam ⁊ labeo scribit uẽ¬
ditahr̃ditate rabłas testam̃tides¬
criptas de pom oportet h̃rdem etiã ex¬
emplũcebere dare tabłas nõ autẽ¬
ticas ip̃m retinẽ aut mͣece de poni.
AIUs Sique scautiones he¬
reditune. eas ucex curare cebet ut
apud eũ maneant. qui maiore exꝑ
hr̃s sit. Cetĩs descriptum ⁊ recegni¬
tum faciant cautione int̾rosita ũ¬

Expanded text:
e heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit uendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum debere dare, tabulas uero authenticas ipsum retinere aut in aede deponere. ae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, u
Abbreviated transcription (Latin):
eos ꝓportionib hr̃ditan̾is ꝯue¬
nant. ⁊ un̾ placita nõ det. recce
posse cum eo p̃scriptis u̾bis agi.
qĩ cerra lege ꝓmutationẽ fecint.
scilicet sionis res diuise sint. ¶ Fa:¬
milihascunde iudiciũ amplĩquã
semel aginon pot. nsicãonit̾a.¬

Expanded text:
pro portionibus hereditariis conveniant et unus placita detrectet, posse cum eo praescriptis verbis agi, quasi certa lege permutationem fecerint, scilicet si omnes res divisae sint. Familiae erciscundae iudicium amplius quam semel agi non potest ni
Abbreviated transcription (Latin):
cote accionẽ pendere. plane si p̾t
mortẽ socendiuortiũ factum sit.
q̃uis pendente aliciẽe inscitutionis
ddicedumẽ. preceptioĩ dotis locũ eẽ.
qr mortuo pacre. q̃dam filios sequr.¬

Expanded text:
si post mortem soceri diuortium factum sit, quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum esse, quia mortuo patre quaedam filios sequ
Abbreviated transcription (Latin):
gñalit ꝑ optionẽ iegãtus. ⁊ hĩdes
stichum tabilas hrditarias int̾¬
ieuisse dicãt. uł cormpisse. ⁊ ꝓpt̃
ro denũtiaiũnt. ne optaretur. ẜuꝰ
de in optatus uẽdicetur. potenit
si ab eis uendicet᷑. doli mali excep¬
tione uti. ⁊ de ẜuo q̃õ nem br̃s. S¬

Expanded text:
generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interleuisse dicant uel corrupisse et propter hoc renuntiauerint, ne optaretur seruus, deinde optatus uindicetur, poterunt, si ‹ab› eis uindicetur, doli mali ex ceptione uti et de seruo q
Abbreviated transcription (Latin):
dm siuam aꝑtore datus distrabat.
slam ⁊ hic mea ꝯlicicẽ ẽ necogatur
ĩplere quod oogunt᷑ hi quisuoar
ẽptori aduers heredem existẽtem
acrionẽ exempto sires distc̃ra fins¬
ser euicta. siaut h̃is errauit ⁊ ca̾ũ.
⁊ senus ꝑuemat adlib̾tatem. sti¬
płatio ꝯmittetur. q̃ si fuĩt ꝯmissa

Expanded text:
m a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo aemptori aduersus heredem existentem actionem ex empto, si res distracta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit et seruus perueniat ad libertatem, stipulatio committetur: quae si fuerit commissa
Abbreviated transcription (Latin):
ciscunde icdiciũ. ⁊adiudican põt.
cũ sua scilic cansa. ut existẽte ꝯli¬
cione. extimatur abeo cin ad iuchi¬
cata ẽ. aut deficiẽte alicione adeos
reu̾tatur aquib relictaẽ ⁊ dem ⁊ ĩ
sratuubero dicit᷑ qui intipi ẽ here¬

Expanded text:
erciscundae iudicium et adiudicari potest cum sua scilicet causa, ut existente condicione eximatur ab eo cui adiudicata est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta est. idem et in statulibero dicitur, qui interi‹m› est here
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatino siat. qd sipossideat eã
partẽ. iicet negetur eẽ coheredes. rõ
noc̃et talis exceptio. quo fit ut eo
caũ ipse iudex apud ꝗ̃ hoc iudiciũ
agitur. oognoscat ancohrdes sit. nͥ
em̃cohr̃s sit. neq adiudican ꝗcq̃
ei oportet. neq aduersari ei ꝯpay¬
ꝥ ciscunte actionẽ duuditꝰ hr̃dipas
siue extestam̃to siũ abintestãto.
siũ exlege .xii. tabulaꝵ. siũ exaliq̃
põt: quorum põt eẽ hereditas.¬
¶ Siquarta adanq̃ exꝯstitutione
diupu arrogatũ deferat᷑. qr ħͥ ne¬
q here̾s neqr borum possor sit. iuti
necm. ¶Item si filiisamilias mi¬
¶ dubitanũ autem ñ ẽ qͥnfamili
hascunde iudiciũ ⁊ in pͣauciores he¬
redes expłib a ccipi possit ¶ Inbor¬

Expanded text:
ditati non fiat'. quod si possideat eam partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an coheres sit: nisi enim coheres sit, neque adiudicari quicquam ei oportet neque aduersarius erciscundae actionem diuiditur hereditas, siue ex testamento siue ab intestato, siue ex lege duodecim tabularum siue ex aliqua potest, quorum peti potest hereditas.Si quarta ad aliquem ex constitutione diui Pii adrogatum deferatur, quia hic neque heres neque bonorum possessor fit, utim: Item si filii familias mi.Dubitandum autem non est, quin familiae erciscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit.In
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ẜuus manumissus tenet᷑.
datur nisi apudme sit ẜuus. ⁊ si apd̾
me sit licer eotpẽ non fuit. quo de¬
liq̃bat teneor.⁊ heres meus tenet.
si noxiuiiat. Comppnĩait. Si ẽp¬
tor ẜui noxali ꝯuẽtus sit. ueditorẽ

Expanded text:
ipse seruus manumissus tenetur.datur, nisi apud me sit seruus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius uiuat.Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetere aduers cohrdes. q ñ alias
discoceret legatañ apossone quam
uice ꝑignoris eãt ꝯsecut. quam si
totum eilegatum suiss exsolutũ.¬
¶ S ⁊si quis titio debitũ soliũt ne
pignus ueniret. neratĩ scribit fa¬
milibciscude iidicio eũ posse exꝑm.¬

Expanded text:
competere aduersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum.Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse ex
Abbreviated transcription (Latin):
a rustica quis cdificia int̃uemãt.
Neq eñi mulcum int̾ ẽ. arbores quis
fimũ regundoꝵ ꝑmittit᷑. ur uͥnon
possic disirre fines. adiudicatio¬
ne ꝯtrousiam dinmat. ⁊ si forte ad¬
mouẽde uetĩs obscuntatis gra ꝑa
liam regionẽ fines dirimẽ uidexue

Expanded text:
a rustica, quamuis aedificia interueniant: neque enim multum interest, arbores quis finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines diri
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicet ¶Si pecuia que domi
relicta nõ ẽ. ꝑ preceptiom relicra e¬
sit utrũ unuiersa acohrdibꝰ p̃s¬
tanda sit. anꝓparte br̃ditana quẽ¬
ad modũ si pecuia in br̃ditate esset¬

Expanded text:
adiudicat.Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pro parte hereditaria, quemadmodum si pecunia in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
cioportet: S. ⁊ siquis udiciñ pare¬
at insuccidẽca arbore ułedificio iñfi¬
ne posito de ponedo partemne eĩ ꝯdẽp¬
nabitur. ¶ Si dicantur tmim deiecti
uł exarati. uider ꝗ decͥmĩn᷑e cognosat.
⁊ definib aognoscere põt. ¶Sialter
fundus duoꝵ altũtrium sit. potest
iudex um parci ad iudicare locũ de quo

Expanded text:
ci oportet.Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest.Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius noĩe qui sine oño sit. sum
sit astio. ¶ Siruus meus tuã rem
subtraxit ⁊ uendid̾it. tuq ñmo
quos expretio he̾̃bat ei exͤcusseris.
noxali ẜuinõie. ⁊ ego adueis tec
nũmorũ nõĩe. Ss. ⁊ si seruo ẽdito¬
ris mei soluẽm nũmos ut iseos
dño suo det eque laus ent fum ac¬
tioni siniios acceptos intrcꝑit.¬
eum ĩpocestate haberet. sub sequide
aplius preistan accori debet quam
ut detracta nõxe deditione agẽ pos¬
sic cũ eo cum quo noxali iudicio ex¬
alienum ẜuum suũ eẽ faterur. quã¬
uis noxali accicẽ obligetur. nichil
oinus causa ꝯmta satisdare debi.
Quaut ꝓ suo seruo ꝯuenit̾. satis¬
datione hon̾andus nonẽ. Nonem̃

Expanded text:
ius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, lnoxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine.Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos intercepeum in potestate haberent, subsequi debamplius praestare actori debet, quam ut detracta noxae deditione agere possit cum eo, cum ‹quo› noxali iudicio exalienum seruum suum esse fatetur, quamuis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: qui autem pro seruo conuenitur, satisdatione
Abbreviated transcription (Latin):
m̾sis pamphił decesẜit sine᷑ m̃o¬
ħ̃ ꝗ demrõne etiam sip̾t mortem
uamphiint̃ annum cctidat. płis¬
sunre uiri danpnũ dedent. prote
eꝗtarẽt. unus exhis mut ĩequu.

Expanded text:
t Pamphilus decesserit sine mohac quidem ratione etiam si post mortem Pamphili intra annum occidatur, plurrem uiri damnum dederit, pro teequitarent, unus ex his irruit in equum
Abbreviated transcription (French):
uiret. noxalitecumeger̃. tuq eum
mic hi noxe dedens siũ me possidẽte
oñs eun uẽdicer. exceptione doli
mali nͥutis extimationẽ offerat c
cum submonẽ possum. siũ ipẽ p̾¬
sideat publicana michi datur. et
aduersus excpientẽ si dñs eiusfũt.
utuem nuc hi replicationẽ doli c

Expanded text:
ruitutem seruiret, noxali tecum egerim tuque eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum uindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere possum, siue ipse possideat, Publiciana mihi datur, et aduersus excipientem 'si dominus eius sit' utilem mihi re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestataẽ. Ram cũc audm ũdebe¬
bis ut labeo ait. ocraueñ excausa
q̃lite ꝯtestatatͥ succurrẽdum. uti¬
q sietas tua ea sic ut tͥ ignoscide
beat. ¶Giapsente oño ductus sit
ẜuus. uł ⁊̃ presente. n ̃ eadem sausa
sit ut ĩ incegium resutui p̾sit᷑. de¬
fensio ꝑmitrit eius noĩe qui duc¬
tus ẽ. postiuanͣtim eñiexhibẽ eũ¬

Expanded text:
testata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat.Si absente domino ductus sit seruus uel etiam praesente et in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
laꝵ neq q̃ hom̃ib eẽ accionem¶
lud ꝗdem cene ͫ qͤ uqquoniores se ha¬
bẽt. cum dño postĩorum mulanm
agi nõ posse. qͣm non suasponte s
ꝑcuñe retro rediissẽt. ¶ Quidã bo¬
ues ueclidit. ea lege utidaret experi
nuẽ. Querelatur mmuenditor ẽp̃¬

Expanded text:
e actionem. illud quidem certe, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent. Quidam boues uendidit ea lege, uti daret experiunu est: quaerebatur, num uenditor emp
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝯ dẽp̾nabitur. q̃ sim potestate ha¬
bear. dolo ue nialo fecit quoĩnus
biẽt ¶Ees quoꝵ noĩe noxali iu¬
dicio agetur ⁊ ab sentes de fendi pos
opor̃tet. aut sidubitetur utrũ ꝓpͥi¬

Expanded text:
in potestate habeat doloue malo fecerit, quo minus haberet.Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi possoportet, aut si dubitetur, utrum p
Abbreviated transcription (Latin):
uersis tꝑu exꝑitur. exuna noxia
ẜudniumnact̃. nullam ãplius
actionẽ h̃t. aduers eum quidũs
fuat. cum accio noxalis capd̃ seq̃t̃.
at simauut dñs priori indicio litiͦ¬

Expanded text:
us experitur, ex una noxia serui dominium nanctus nullam amplius actionem habet aduersus eum, qui dominus fuerat, cum actio noxalis caput s‹equ›atur: at si maluit dominus priori iudicio liti
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se sic debẽt pensare coĩdundũ¬
do uidicium. ut ĩullȩ quo sciẽte
ferit p̃stitĩt. nontoti parre ferat
siait̃ auquid p̃stitĩt euis parte
fieri Iluid iniquũ ẽ eumqui iꝰ¬
sit ẜuñ facẽ. ꝯsequi aliqꝗd asccio
cum ex suo delicto dãpnum patia¬
tur. ¶ Si płes cĩdem yuinoie no¬
xan mecũ agere uelint. uł siunꝰ
płibꝰ iudicus eĩdem fui noie aga
in quoususfrucr̾ tuus. ꝓpͥeras me¬
a sit. officio iudicis ꝯtineb̾rcum
acions faciãm. s ꝑ prerorẽ id ꝯseq̃t.

Expanded text:
inter se sic debent pensare communi diuidundo iudicium, ut, ‹si› ille quo sciente fecit praestiterit, non totius partem ferat, si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit seruum facere, consequi aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur.Si plures eiusdem serui nomine noxali mecum agere uelint uel si unus pluribus iudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea si‹t›, officio iudicis continebitur, cum actoris faciam: sed per praetorem id consequar
Abbreviated transcription (Latin):
danpnum inuiria dedint. posse
bania afferre.iĩfem̃ acuo danda ẽ.
Itemsidum purat se exlege cape
pignus. ñ exloge ceꝑit. ⁊res trtas
cormptasq reedat. dicitur legem
tratus ad uers resistentem molẽ¬
tius fecit nontẽn̾ebr aquilia flã
⁊ sicum pignori ẜnũ cepiss. ⁊ ille
se suspendit. nuua daturactio. ¶

Expanded text:
damnum iniuria dederint, posse baria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem n magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur Aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et ille se su
Abbreviated transcription (Latin):
ł familihscunde iudicio aduers
eos expietur. an noxale sane iu¬
dicium acceptũ potent sua paite
cedendo. securtatẽ ꝯsequ̾i.neᷤ nec¬
cesse hãt suscipe iudiciũ. quamq̃
quis possit dicere ꝯuenire ut dũ
pais ei cedãt᷑. amitrat acuionẽ. Do¬
minus em̃ ꝓparte fcũs. non potet
cũ socio noxali exꝑĩti. fortassis nͣ
coĩdiuidundo agẽ possit. eiꝰ ma¬
leficii noĩe. quod anomunionẽ
ad missumẽ qͥ si non põt. euidẽti
ĩuina afficietur. S melius ẽ dicẽ.¬

Expanded text:
uel familiae erciscundae iudicio aduersus eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere euenire, ut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potest, euidenti iniuria adficietur. sed melius est dice
Abbreviated transcription (Latin):
AU .L. Ebonefidei possor cum
ẜuũ queri bonafide p̾sidebat dim¬
serit. neagi cũ eo ex noxali cã possit.
obligan eum actioẽ que datur adn̾¬
sus oos q yuum ĩpotestate hñt. au̾
dolo malo fecint quoĩnus hient.

Expanded text:
um.Si bona fide possessor eum seruum, quem bona fide possidebat, dimiserit, ne agi cum eo ex noxali causa possit, obligari eum actione, quae datur aduersus eos, qui seruum in potestate habeant aut dolo fecerint, quo minus h
Abbreviated transcription (Latin):
eãdem secunẽatẽ debent rab̾e. Cerm
si auq̃n uuigus ĩ illa uia nõ ꝯmeiba:
⁊ ic̃ deiatum ꝙ uel effusum sir cum
ad huc secreta loca ẽẽnt. modo cepit ꝯ¬
mean. nõ debet roc ecco tenen. ¶Sx̃
cum suspendetur decidit. magis de¬
iectũ uiden: s qd.⁊ suspensudecidit
ꝓderecco hñ magis e. Pinde ⁊ siqd¬

Expanded text:
atem debent habere. ceterum si aliquando uulgus in illa uia non commeabat et tunc deiectum quid uel effusum, cum adhuc secreta loca essent, modo coepit commeari, non debet hoc edicto teneri.Quod, cum suspenderetur, decidit, magis deiectum uideri, sed et quod suspensum decidit, pro deiecto haberi magis est. proinde et si
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃q exige̾t. To cum homo liber
ꝑierit. dãpm extimat̾io ñ fir indu¬
plum. qr in hoie libo nulla corpis
extimatio sien pot. s ꝗnquagĩta
aureoꝵ ꝯdẽpnatio sit. ¶Hec autẽ
uba. si uiuet nocitũq ei ẽẽ dicctur. ñ
ꝑtinẽt ad dãpna que ĩrem romis
uben facta sunt. si forte uestim̃ta

Expanded text:
utrumque exiget.Sed cum homo liber periit, damni aestimatio non fit in duplum, quia in homine libero nulla corporis aestimatio fieri potest, sed quinquaginta aureorum condemnatio fit.Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
dñs obscĩam teneatur. an ẜuiquoꝵ
noĩe danda sic actio uidẽdum ẽ. in¬
si forte p̃cor unã penan adño exigi
uoluit. Ergo dolus rͣuumpunitus
erit. qͥ est inĩquũ. Immo utͦq mõ
dñs tenebitur. una aũt pena exacta
ca noxe cedicicẽ quasi cumoscio dño

Expanded text:
nus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, cta noxae deditione quasi cum conscio do
Abbreviated transcription (Latin):
tñ si scipłatioẽs intposite suĩnt de di¬
uisicẽ earũut stetur ei ⁊ ut alt̃ altiͣ
remfaciat stabitur diuisiom.
na singłis ꝓ solido. alus alia attͥbu¬
at. qr sepe ⁊ souitio ⁊ exactio partiũ.
totũ debeat. uł totum alicui solidebe¬

Expanded text:
sitae fuerint de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri rem faciat, stabitur diuisioni.a singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium ntotum debeat uel totum alicui soli debe
Abbreviated transcription (Latin):
nͣtiu accione ei qui soluit.
solum datur ꝗ ĩ habitarat eã partẽ
un effusumẽ. ¶Siquis g̃ruitas
rabitaticẽs dederit libertis ⁊ clienti¬
b uł siuus uł uxoris. ip̃m eoꝵ noĩe
tem̃ trebatiait. qd̾ uerumẽ. Idem
er̃ dicendu siquis annas siusiro¬
dica hospitiola dustribuit. Namꝰ
siquis cenaculariã exeires. ip̃e ma¬
um locauit płib omes cenebun¬
t᷑. quasun hoc cenaculo habit̾ates
un deiectũ effusum ue ẽ. Incdu
tñ quo sine captice actoris fiał. s¬

Expanded text:
li actione ei qui soluit. solum datur, qui inhabitabat eam partem, unde effusum est.Si quis gratuitas habitationes dederit libertis et clientibteneri Trebatius ait: quod uerum est. idem erit dicendum et si quis amicis suis modica hospitiola distribuerit. nam et si quis cenaculariam exercens ipse maum locauerit pluribus, omnes tenebuntur quasi in hoc cenaculo habitantes, unde deiectum effusumue est.Interdum tamen, quod sine captione actoris fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ir s . Siexplagis suus mõtũ
eẽt. neq id medin inscĩa aut dñi
negligetia accidiss rectȩ deĩuma ec¬
ciso eoagitur. ¶Tabnañ insenura
nectu sup̃lapidem iucema posuerat.
qdam pretĩens eam sustuiat. tab̾ra¬

Expanded text:
rum.Si ex plagis seruus mortuus esset neque id medici inscientia aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur.Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: taber
Abbreviated transcription (Latin):
detur dedisse. qm̃ prior flagello pc̾¬
or flagello ꝑcussit residẽ. s si abco nõ
poruapͥũiass. s cumeilucernã enpe
neller rixatus ẽẽt. tabnani culpa
fcm̃ ucłi. ¶ Inͣcliuo capitolino
duo plaustra honustamiue duce¬
sum planstrũ subleuabãt quo faci
ie mule ducerẽt: Intẽa suꝑĩplaus
nõnͣes quimẽ duo plaustra fue¬
uant. emedio exissẽt. post plaus
trũ aprĩore ꝑcussum retro redie¬
rat.⁊ pueꝵ aui̾dam obtiniat. dñs¬

Expanded text:
detur dedisse, quoniam prior flagello percuor flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa factum uideri.In cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducersum plostrum subleuabant, quo facie mulae ducerent: inter superi‹u›s liones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inuucõs cumore p̃motine oppri¬
mẽntur. plostrum reliꝗssẽt cum ho¬
mib accionẽ nullam eẽ cum dño
mularumeẽ Oꝑ sineq mule neq
hoies incausa ẽẽnt. s mule reunẽ
hoñ nequissẽt. aut cummoue̾nt.¬
redissec. atiꝑidousum fuiss. hoñ¬

Expanded text:
ones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularum esse. quod si neque mulae neque homines in causa essent, sed mulae retinere onus nequissent aut cum condisse
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas eimponat᷑. ut litis extiã¬
tionem sufferat. eaceq dicenda st̃.
⁊ sicum abeo ñ defendetur. iussu p̃¬
toris Nuxerim. quoĩam isto quoq
caũ iustam cãm possidendi habeo.
ie iudiciũ. uerum ⁊ hntimpotesta¬
te liberum ẽ eutare iudicũ sunde¬
fensam eã ꝑsonamrelinq̃t. S. hiuc
neceẽ ẽ ius suum ad accorẽ tr᷑ansfẽre:¬

Expanded text:
cessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. eademque dicenda sunt et si, cum ab eo non defenderetur, iussu praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi habeo. le iudicium, uerum et habenti in› potestate liberum est euitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat: sed huic necesse est ius suum ad actorem transfer
Abbreviated transcription (Latin):
sit ĩ quo pretium quoq hrditatiscĩt.
Eiusdemergo ẜuicocisi noĩe aliꝰ maio¬
rẽ alius nuiriorẽ extunationẽ presta¬
bit. Nec mirũ cumutq eorum exdiu̾¬
sa causa ⁊ diu̾sis temporibꝰ cccidisse
hoĩem intelligatur ꝙ siꝗs absunte¬

Expanded text:
sit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurd
Abbreviated transcription (Latin):
S sic ꝯstituta sit aqua ͣł
ẽ ꝯ tinuũ tempus quocũ uti noͣ pot
ñ sit usus. Itaq ⁊ si alt̾ius ãnis ur
m̃sib quis aquã rabeat. duplicato
ꝯstitũto tp̃r amitrit᷑. Idem. ⁊ de itine̾
custodit. Sinõ alt̾ins dieb aut di¬
e toto aut cmñnate. statuto legibꝰ
si alt̾ins dieb horis uł una hora cõtͦi¬
die ẜuitutemhãt. ẜuius scribit ꝑde¬
re eumñ utendo ẜuitutẽ. qr qͣ haber¬

Expanded text:
 sic constituta sit aqua, utest continuum tempus, quo cum uti non potest, non sit usus. itaque et si alternis annis uel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus si alternis horis uel una hora cottidie seruitutem habeat, Seru‹i›us scribit perdere eum non utendo seruitutem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
stent. ip̃i uirare debẽt in potestate do¬
mimi non eẽ: Si qũt ꝓuraror sitdo¬
dumẽ. anexceptio iunsuirãdi de
putat ñ eẽ candam qͣsidealiare sit
iuratum. htunc nõ fuisse in potes¬
tate. mõ uõ cum in potestate depre¬
hendatur. de fro eius posseagi. nera¬
tĩ quoq dicebat. post exactum ĩuirã¬
dum posse accorẽ de tracra noxe dedi.¬
tionͣe exꝑin. si hoc mõ ꝯtendat p̾ea¬

Expanded text:
tent, ipsi iurare debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dodum est, an exceptio iurisiurandi deputat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo uero cum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi.Neratius quoque diceb‹a›t post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo hoc contendat, p
Abbreviated transcription (Latin):
Pomponĩ. quamuis auenũ pecus ĩ
agro suo quis dephendit sic illudo
expellere debet. quomo nisuũ de pre
cẽp̃ir. ht ꝓpͥas accioͣnes. Itaq qui pe¬
cus a lienum ĩ agro suo cephenterir
ñ iure id inͣ cͦludit᷑. nec agere illud a¬
lit̃ debet. quamut sup̃diximꝰ quasi
suu. s uł abͥigẽ debet sine dãpno uł
ad monẽ dum ut suum recipiat.
ietũ cyrographum mͥ eẽ dicam ĩ
quo sub conditioe michi pecuma
debita fuĩt. ⁊ inren testib qͥuop¬
sũ matim re ex posita adiupm
iudicẽ ad diicam. debeamuicẽre.s

Expanded text:
Pomponius.Quamuis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet, quomodo si suum deprcepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum ‹in› agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet quam ut supra diximus quasi suum: sed uel abigere debet si‹n›e damno uel admonere dominum, ut suum recipiat. letum chirographum mihi esse dicam, in quo sub condicione mihi pecunia debita fuerit, et interim testibus qsummatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, debeam uincere: sed
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quotiens sciẽte dño ẜuus uulre¬
b ꝓpanẽtia accipimi. ut qui ꝓhibe
pot̾uit. ceneat sinõ fecĩt. ¶Legẽ a¬
tares occidis. lege aquilia tenis.¬
Cum stram̃ita arcentia tñ silirent

Expanded text:
Quotiens sciente domino seruus uulneo patientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit.Lege Atares, occideris, lege Aquilia teneberis.Cum stramenta ardentia transilirent
Abbreviated transcription (Latin):
dũpnum fecisse iudtur in eocẽ en¬
mĩne ẽ ⁊ ꝗ nõ obẜuauit. ne ignis
longiꝓcederet. at si omĩa que oꝑtu¬
it obsuauit. uł si sub dita uis uẽti
longi ignem ꝓ duxit. carer culpa.¬
Siuuln̾a̾tus fuĩt suus ñ morti fẽ̾.
negugntia aũt penerit. de uulnato
actio erit. non de occiso.
mum cumdeiecĩt. ut machinanu̾
horem pretẽuntem etidit. ita tere¬
t̃ siiiinpubuicũ decidat nlle ꝓcla¬
set. p̾se ceculpa agi. Culpã aũt esse

Expanded text:
damnum fecisse uidetur: in eodem crimine est et qui non obseruauit, ne ignis longius procederet.At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa.Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actio erit, non de occiso. mum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclaset, posse de culpa agi: culpam autem esse
Abbreviated transcription (Latin):
enũ meum occidisti. ñ
affectionẽ extimandã eẽ puto. uluti
si fuiumt̾iuũ nat̾alem quis occidit
q̃ tu magno ẽptum irelles. s qͣnti
om̃ib ualcret. Sext̃ quo pedius
ait p̃tia rerum ñ exaffectione nec uti¬

Expanded text:
um meum occidisti, non affectiones aestimandas esse puto, ueluti si filium tuum naturalem quis occiderit quem tu magno emptum uelles, sed quanti omnibus ualeret.Sextus quoque Pedius ait pretia rerum non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ante quam bdicatem adires danp¬
nũ a̾missum in res br̃ditarias logis
aquilie accionẽ hares. qͥ post mor¬
tẽ eius cui beres sis accident. Bnm̃
enĩ iex aquilia appenar nitiq eĩ
quitunc fuĩt cum daupnũ darerꝰ
Rimusto mõ nec abeo ꝗdẽ cuihis
quis enit. transire adcnm ea acuio

Expanded text:
ante quam hereditatem adires damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transir
Abbreviated transcription (Latin):
tibus legit. utilius ẽ infactum ⁊ ĩ¬
iunarũ agi. sunume faciẽde causa
secrta iudicioꝵ publicau̾it. Inter¬
dũ euenire pomponi elegant ait.
ut quis tabłas celendo. sinti nõ

Expanded text:
tibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit. Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ h̾ indiciũ sine noxe deditic̃e acce¬
pit. ⁊̃ ĩ pleta xlicione sratute ure¬
rante ẜuus deliquit. si a ñcumꝰ alcõ
quinesciebat accum sit. ⁊ noxedede¬
dediticẽ altm̃ quoq lib̾an. Igit̃ age¬

Expanded text:
 hoc iudicium sine noxae deditione acceperit: et impleta condicione statutae liberante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dedidededitione alt
Abbreviated transcription (Latin):
lit: n magna u cogẽte fui̾t frm. ũ
cels scribit. circa eum qui ĩcendu
arcendi grania uicinas edes interti¬
ait. Namhie scruit cessare legis
aquilie accionẽ. Iusbo em̃ metu
ductus. ne ad se ignis ꝑueniret
incinas edes mt̃cidit. ⁊ siue ꝑueñ
ignis siue añ exstinctũs ẽ extimat.
legis aquilie acuonẽ cessare.

Expanded text:
isi magna ui cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat legis Aquiliae actionem cessare.
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit. scm̃q deterius ẽ. iege aqlia
obligati sunt. at simalus locis uͥfi¬
tñ accio excausa danda ẽ. idẽ sineq
denuntiatumẽ. neq scient. aut ꝓ¬
uidẽ potuĩt ⁊ multa hui̾modi de
eo loci posusses. quo ns poriedi no
ĩ cidisset. ¶ S ꝓtectum meũ quod
supra domũ cuam nullo iure babe¬
bam. readisses. posse me tecũ danp¬

Expanded text:
decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in aliis locis, ubi fitamen actio ex causa danda est, id est si neque denuntiatum est neque scierit aut prouidere potuerit: et multa huiusmodi deeo loci posuisses, quo ius ponendi non incidisset.Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum dam
Abbreviated transcription (Latin):
qlia tenetur. ¶ Siquis aq̃ ductum
meũ dinũt. licet cem̃ta mea sũt
q̃ cdiruta sũt.tamenq t̾ra mea ñ
sit q̃ aquam duco. meli̾ẽ drẽ acci¬
onemucilẽ dandam. ¶Siexplostͦ
iapis cecid̾it ⁊ quid ruꝑit. ut fregi̾t.
aque accionẽ plostranium tem̃pla¬
cet. si maleo posuit lapides ⁊ io la p¬
si sunt. ¶ Siquis ẜuũ ꝯductũ admu¬
lum regñdum ꝯiñdauent ⁊ mulũ.
la scribit. Si ꝓꝑito imꝑitus locatus
aut t̾rõre mulus t̾batus sit. tũ dñm¬
to accis ẽ. ꝯ petere ⁊̃ aquilie. ⁊ tem
sitector icrauis lacum uno plenu
aurandũ. ⁊ ille eum ꝑcudit uͥuinũ
sit effusum. labeo saibit in sum agẽ¬

Expanded text:
.Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam.Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt.Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum la scribit, si pro perito imperitus locatus aut terrore mulus turbatus sit, tum domto actio est, competere etiam Aquiliae.Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribit in factum age
Abbreviated transcription (Latin):
mitti q̃ de functo ꝯpetẽ non p̃otuit.
cũ ub̃tate eẽ iussent. coleres eius
mortuo eo ager lege aquilia.
ABOLiter homo. siussu altiu
danpnũ in iuna declit. actio legis a¬
quilie cum eo ẽ quiiusit. si modo
ius imꝑandi habĩt. Ꝙ si non hũit.
cum eo agendumẽ qui fecit. ¶¬
sa eẽt. cum eo lege aqlia agĩtur.Exti¬
nutio n ad corpus q̃drupedis. s ad
cãm cͥiuls inqlid de paupe accio ẽ. re¬
sem debet. ⁊tanti danpnadus ẽ isqui
aocidit iudicio legis aquilie qͣntiac¬
coris interẽ noxe potius deditione
ẜuus q̃ bona fideemisti ẜ uiebat. ip̃e
a senio ͭ uulnatus ẽ. placuit oĩmo
me tet recte lege aquilia expenni.¬

Expanded text:
mitti, quae defuncto competere non potuit: cum libertate esse iusserit, coheres eius mortuo eo aget lege Aquilia.Liber homo si iussu alterius manu iniuriam dedit, actio legis Aquiliae cum eo est qui iussit, si modo ius imperandi ‹hab›uit: quod si non habuit, cum eo agendum est qui fecit.sa est et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de pauperie actio est referri debet et tanti damnandus est is qui occidit iudicio legis Aquiliae, quanti actoris interest noxae potius deditione seruus quem bona fide emisti seruiebat, ipse a seruo tuo uulneratus est, placuit omnimodo me tecum recte lege Aquilia experi
Abbreviated transcription (Latin):
ille qĩ crad̾it tenetur. Oꝑ sinõ appari
om̃s quasi occidit tenen uilian ait.
ꝯ sicum uno agatur. cetĩ nonlibant᷑.
scribit. Si alius mortifero uulnẽ ꝑ c̃¬
sent. auus p̾ea exammauĩt. puorem
qͥ nontes̃ quasi occidit. S qĩulrie¬

Expanded text:
ille quasi occiderit tenetur: quod si non apparet, omnes quasi occiderint teneri Iulianus ait, et si cum uno agatur, ceteri non liberantur: scribit, si alius mortifero uulner‹e› percusserit, alius postea exanimauerit, priorem quidem non teneri quasi occiderit, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
atem̃. Ide ꝯsequens auctorita¬
tiuerm qui cũ apłibs idemyuus
ita uulnãtus cẽt ut non apparerer
quanto ĩ anno ꝓximo hõ płimifu¬
it repetitis exdie uulnĩs trecẽtis sexa¬
ginta quinq dieb. Postĩorind tel¬
nebitur quanti homo płum uenire
potĩt manno ꝓximo quouita ceces

Expanded text:
t consequens auctoritati ueterum, qui, cum a pluribus idem seruus ita uulneratus esset, ut non appareret quanto in anno proximo homo plurimi fuerit repetitis ex die uulneris trecentum sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita exces
Abbreviated transcription (Latin):
n:. ꝗ ei ꝑaidomũ traiat erat aque
duct̾ citra suitutem. rescripsit iue̾
no fecit. ¶ Si naius iuaͬ pacta ĩ me
si inpotestate nautarũ fuit neid
accideret.⁊ culpa eorũ fcm̃ ut. lege a¬
quilia cum nautis agẽdum.qr par¬
ui reseit nauẽ minittĩdo. aut serra¬
cuiũ adnauẽ ducendo. anuanai

Expanded text:
per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruitutem, rescripsit iure no fecit. Si nauis tua inpacta in measi in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu
Abbreviated transcription (Latin):
uuinato seruo le¬
ge aquiua ascum fit . pea mortuo ex
eouunie. agi lege aquilia nlomin
ent exceptioẽ couinali oppositacõ¬
pelletur. ut exutraꝵ iudicio nͥlam¬
plius ꝯ sequatur quas sequideb

Expanded text:
uulnerato seruo lege Aquilia actum sit, postea mortuo ex eo uulnere agi lege Aquilia nihilo erit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius conseq