comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potentił bona. Sic enim oportebat pͥus hoĩ
nem fieri ut bñ uelle posset. et male. slec
tis si bene: nec impune simale. Postea
uero sic ait erit: ut male uelle ñ possit.
Lec ideo libero carebit arbitrio. Multo qͥp¬
pe liberius eritarbitrium. quod õĩno nõ
oterit seriure peccato. seq enĩ culꝑanda
rictũtas. aut uoluntas ñ est. art libera
sendañ est. qua beatiessesi uolumꝰ. ut ẽe
iseri ñ solum nolimus. s neqͣqm̃ ꝑisus
ielle possimus. Sicut gͦ aĩa nr̃a etiam nt̃
olle intelicitatem: ita nosse niquitatem

Expanded text:
ipotentis ipotentis nem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
iutous. et suo fieri ꝑũsus arbitrio. otrĩslib
hon elegisset dei uoluntos fieret aut ab illo
aut certe de illo. Pinde quia suam maluit face̾
quam dei: deilło fatta est uoluntas dei. qui ex
ea dem massa ꝑdit̾onis que de illiꝰ stirpe ꝓflux
facit aliud uas inhonorem. aliud in contu¬
murunũ mediatorẽ des et hominũ hõi
est adam homo .s. rectus. mediatore opus¬
non erat. Cum uͦ genꝰ humanũ peccata
longe separarent a nob̾ deo. ꝑ mediatorẽ
qui solus sine peccato natus est. iuxit. ceci¬
sus esti rec̃ociliari nos oportebat deo usq
ad carnis resurrecteem aiiutam et̃nam.
ut et humana supbia ꝑ humilitatẽ dei
argueretur. ac sanaretur et demonstra¬
retur homini qmͣ longe a deo recesserat
uero eum male usurum libero arbitrio. hͦc
est peccaturum esst p̃sciebat. ad hoc potiꝰ ĩꝑa¬
bat uolũtatem suam. ut bene ip̃e facereri etĩã
de male faciente: acsi hominis uolũtate ma¬
la ñ euatuaret᷑. s nithõminꝰ impleret᷑ om̃¬

Expanded text:
o, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contuur unum Mediatorem Dei et hominum hominest Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesseratero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntate mala non evacuaretur, sed nihilominus impleretur omn
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. et iuste facere ira ꝑsuadente uide batur. in
occurrit abigail uxor nabal. et tulit ea necessa¬
ria quȩ poposcerat. Supplicit̾ eũ rogauit. & flex̃.
& a mariti sanguine reuocauit. Iurauit temere:
s ñ impleuit iurationẽ maiori pietate. Puide kins
sanguinẽ hominis futit: s eũ falsũ iurasse negare
qͥs pot̾it : de duob peccatis. elegit minꝰ.S nuiꝰ fuit
illud in cõꝑatione peioris. Nã ꝑ ipsũ appensũ: magnũ
malũ ẽ falsa iuratio. Priꝰ gͦ laborare debetis et confuge

Expanded text:
fuerat, et juste facere ira persuadente videbatur, incfuerat, et juste facere ira persuadente videbatur, incjuraverat. Occurrit Abigail uxor Nabal, et tulit ei necessaria quae poposcerat. Suppliciter eum rogavit, flexit, et a mariti sanguine revocavit . Juravit temere, sed non implevit jurationem majore pietate. CAPUT III. sanguinem hominis fudit: sed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccatis elegit minus; sed minus fuit illud in comparatione majoris. Nam, per se ipsum appensum, magnum malum est falsa juratio.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nescunt: tñ lapsus ẽ iurauit. Ecce puella petit
caput sc̃uoħis. Quid facere debet herodes: Demꝰ illicon¬
silium.ꝰ id ixerimꝰ parce ioħi ne facias scelus ꝑ uiriũ
suademꝰ. Si dixerimꝰ noli ꝑiurare: ad scelus iniplendum
ꝓuocamꝰ. Mala conditio. Ante quam ueniatis gͦ ad istã
consuetudinẽ malã. moneo fr̃s meos. moneo filios meos.
Quid opꝰ ẽ ut ueniatis ad hunc articłm. i sbi non possi¬
tatis. occurrit michi unum exemplum. dibi uideo piũ
maluisse non facere qd̾ iurauerat. ꝗͣ uirati
suã fuso hominis sanguine implere. Cõmemo
retur ingratus ille cum suis ibat quacũq pot̾at¬
ne inueniret᷑ a saule & occidetur. et qͦdã die ab homine
diuite qui uocabat᷑ nabal: et tondebat oues suas. petiũ
sustentacłin uictus sibi et eis qͥ cũ illo erant. Iurauit¬
dauid eũ occisurũ se ẽẽ. erat enĩ armnatꝰ. & qđ facile

Expanded text:
quis nesciat? Tamen lapsus est, juravit. Ecce puella petivit quis nesciat? Tamen lapsus est, juravit. Ecce puella petivit caput sancti Joannis: quid facere debuit Herodes? Demus illi consilium. Si dixerimus, Parce Joanni, ne facias scelus; perjurium suademus. Si dixerimus, Noli perjurare; ad scelus implendum provocamus. Mala conditio. CAconsuetudinem malam, moneo fratres meos, moneo filios meos: quid opus est, ut veniatis ad hunc articulum, ubi non possutatis, occurrit mihi unum exemplum, ubi video pium hmaluisse non facere quod juraverat, quam jurationem suam fuso hominis sanguine implere. Commemorid persequebatur ingratus, ille cum suis ibat quocumque poteratne inveniretur a Saüle, et occideretur. Et quodam die ab homine divite, qui vocabatur Nabal, et tondebat oves suas, petivit sustentaculum victus, sibi et eis qui cum illo erant. ImmiDavid, eum occisurum se esse. Erat enim armatus. Et quod facile
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ de ore nr̃o. Ecce uob̾cũ uiuimꝰ: qͥs nos aliqͦndo au¬
diuit uirantes: N qͥd ñ consueuerã cotidie iurare at ubi
legi & tinui: luctatꝰ sũ contͣ consuetudinẽ meã. In ipsa lu
qͥs potest. Osi d̃s timeat᷑. o si ꝑuiri expauescant. lingua fre¬
istum herodẽ. ioħem scm̃ uirũ et dĩ hoĩem dilexisse:
daturũ se spopondit quicqͥd illa puella que saltando
placuerat poposcisset. At ubi poposcit rem crudelẽ &
nefariam contristatus ẽ quidẽ. uidebat enim tm̃ scelus
fieri.S positus inter iurationẽ suam et puelle petitio¬
nem ubiuidebat cruentũ facinꝰ. ibi rursus tunebat
reatum ꝑuirii ne dm̃ offenderet ꝑ uirando. dm̃ offen¬
dit seuiendo. dicit michi aliquis. Quid gͦ debuit he¬
rodes facere : Si dixero non debuit uirare. quis ñ ui¬
deat hoc eum non facere debuisse: S non consulo de
homine utrum iurare debeat: s quid facere debeat.
qui iurauit. Ipsa ẽ magna delib̾atio. Temere uirauit

Expanded text:
de ore nostro. Ecce vobiscum vivimus: quis nos aliquando audivit jurantes? Numquid non consueveram quotidie jurare? At ubi legi, et timui, luctatus sum contra consuetudinem meam, in ipsa lucQuis potest? O si Deus timeatur! o si perjuri expavescant! lingua freistum Herodem, Joannem sanctum virum et Dei hominem dilexisse: daturum se promisit quidquid illa puella, quae saltando placuerat, poposcisset. At ubi poposcit rem crudelem et nefariam, contristatus est quidem; videbat enim tantum scelus fieri: sed positus inter jurationem suam et puellae petitionem, ubi videbat cruentum facinus, ibi rursus timebat reatum perjurii; ne Deum offenderet perjurando, Deum offendit saeviendo . Dicit mihi aliquis: Quid ergo debuit facere Herodes? Si dixero, Non debuit jurare: quis non videat hoc eum non facere debuisse? Sed non consulor de homine, utrum jurare debeat; sed quid facere debeat qui juravit. Ipsa est magna deliberatio. Temere juravit:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs xp̃s suos iurare ꝑhibuit: dico qͣre. Non ẽ peccatũ ue¬
rũ iurare.S qͥa gͣnde peccatũ ẽ falsũ uirare. longe ẽ a pec¬
cando falsũ uirandi qͥ omĩno ñ uirat: ꝓpinqͦt false uirati¬
oni qͥ uł uerũ iurat. dñs gͦ qd ꝓhibuit iurare. supͣ ripã¬
te noluit ãbulare: ne pes tuis in angusto labat᷑ et cadas.
ueat qr dñs uirauit: qͥa forte ñ debet uirare nͥ d̃s. Tui enĩ
qͣndo iuras qͥd facis: t̃ estẽ dm̃ adhibes. ł u illũ: ipse se ipsũ.
S tu honio qͥa in multis falleris: plerũq adhibes testẽ u̾itatẽ
ad tuã falsitatẽ. Aliqͣndo & nolens homo iurat: cũ uerum

Expanded text:
Dominus Christus suos jurare prohibuit? Dico quare. Non est peccatum, verum jurare. Sed quia grande peccatum est falsum jurare, longe est a peccato falsum jurandi qui omnino non jurat: propinquat falsae jurationi, qui vel verum jurat. Dm noluit te ambulare, ne pes tuus in angusto labatur, et cadasveat quia Dominus juravit; quia forte non debet jurare nisi Deus. Tu enim quando juras, quid facis? Testem Deum adhibes. Tu illum, ipse se ipsum. Sed tu homo, quia in multis falleris, plerumque adhibes testem veritatem ad tuam falsitatem. Aliquando et nolens homo perjurat, cum verum
Abbreviated transcription (Latin):
sitͥ qd̾ nc̃ in flore xp̃s intelligi dicit᷑. suꝑiori uidet᷑ ad-¬
uersari sententie. qͣ ñ uirge flore. s floris fructu desig¬
nari dicebat᷑: noueris in eadem aaronica uirga que
non solũ floruit. sed & fronduit &e fructũ emisit.
ñ solũ flore uł fructu. s ipsis &̃ frondib eundem
significari. Noueris & apd̾ moysen nec fructu uͥge
nec flore: s ipsa uirga designari uł monstrari. Illa
utiq uirga: qua feriente. aqua uł diuidit᷑ transit᷑is.
uł de petra excutit᷑ bibituris. Nullũ aut̃ in conueniens
est diuersis reb diuersis excausis xpm̃ figurari: & in
uirga quidem potentiã: in flore uͦ fraglantiã: in fruetu
aut̃ saporis dulcedinẽ: ĩ frondib quoq sedulam eiꝰ in¬

Expanded text:
 nunc in flore Christus intelligi dicitur, superiori videtur adversari sententiae, qua non virgae flore, sed floris fructu designari dicebatur; noveris in eadem Aaronica virga quae non solum floruit, sed et fronduit, et fructum emisit non solum flore vel fructu, sed ipsis etiam frondibus eumdem significari. Noveris et apud Moysen nec fructu virgae, nec flore, sed ipsa virga demonstrari; illa utique virga, qua feriente, aqua vel dividitur transituris , vel de petra excutitur bibituris . Nullum autem inconveniens est, diversis rebus diversis ex causis Christum figurari; et in virga quidem potentiam, in flore vero fragrantiam, in fructu autem saporis dulcedinem, in frondibus quoque sedulam e
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũptam̃ sapiã iuncit malitiã: cũ occasionẽ uenie
quã ate d interrogando elic̃e tẽptauit. s non potuit.
in thessauro indeficientis sue pietatis inuenit. Red dit̾
uempe femina ꝓ femina:. prudens ꝓ fatua: humilis ꝓ sul¬
ꝓba: que ꝓligno mortis. gustũ tͥ porrigat uite: &e ꝓue
uenoso cibo illo a maritudinis: dulcedinẽ pariat fru¬
ctus eterni. M uta gͥ uerbũ inique excusationis in uoee¬

Expanded text:
Verumtamen Sapientia vicit malitiam, cum occasionem veniae, Verumtamen Sapientia vicit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando elicere tentavit, sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe femina pro femina, prudens pro fatua, humilis pro superba; quae pro ligno mortis gustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Muta ergo iniquae excusationis ve
Abbreviated transcription (Latin):
Letare pat̾ adam. s magis tuo eua mat̾ exulta: qͥ
sic̃ omniũ parentes. ita omĩũ fustis ꝑ emptores: &
qd in feliciꝰ est. prꝰ ꝑemptores quã parentes. Ambo
inꝙͣ consolamini suꝑ filia. & tali filia÷ s illa am-¬
plius. de qua malũ ortũ ẽ pri. cuiꝰ obpbriũ in om̃s ꝑ-¬
transiit mulieres. Instat namq tẽpꝰ. quo iam tollat᷑
obꝓbriũ : nec habeat uir quid causet᷑ adu̾sus feminã:
qͥ utiq dũ se inprudent̃ excusare conaret᷑. crudelit̃ illã
accusare non cuctatꝰ est dicens. Mulier quã dedisti
mͥ: dedit mͥ de ligno ce comedi. Propterea eurre eua
ad mariã: curre mat̾ ad filiã: filia ꝓ matre respondeat.
matre satisfaciat: quia ecce si uir cecidit ꝑ feminam
iam non erigit᷑ nisi ꝑ feminã. Qͥd dicebas o adame Mu-¬
lier quã dedisti mͥ. dedit mͥ de ligno. & comedi. Uerba
malicie st̃ hec: quib magis augeas culpã. quã deleas.

Expanded text:
Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium parentes, ita omnium fuistis peremptores; et, quod infelicius est, prius peremptores, quam parentes. Ambo, inquam, consolamini super filia, et tali filia; sed illa amplius, de qua malum ortum est prius, cujus opprobrium in omnes pertransiit mulieres. Instat namque tempus, quo jam tollatur opprobrium, nec habeat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunctatus est, dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro matre respondeat, matre satisfaciat: quia ecce si vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam? Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Verba malitiae sunt haec, quibus magis augeas quam deleas culpam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͥ que scm̃ scõꝵ conceptura erat parit̾ et pari¬
tura. scã ẽẽt corpore. accepit donũ uirginitatis:
ut esset et m̃te. accepit humilitatis. his nimirum
uirgo regia genimis ornata uirtutũ. geminoq nitis
parit᷑ &e corporis decore prefulgida. specie sua & ꝑ sua
ret: &e celestem nuntiũ ad se de suꝑnis educeret. &
hoc ẽ quod nob̾ hic euuangłista cõmendat: cũ angło
phibet a ło destinatũ ad uirginẽ. A deo inqͥt ad
uirginẽ: id est a celso ad humilẽ: a dño ad ancillã.
a creatore ad creaturam. Quanta dignatio dei.
quanta uirginis excellentia. Currite matres. curri¬
te filie: currite om̃s que post euã et ex eua & par-¬
turimini cũ tristicia. & parturitis: adite uirgina¬
lem thalamũ: ingredimini si potestis pudieũ soro¬
ris ur̃e cubiculũ. Ecce enĩ ds mittit ad uirginẽ: ecce
affat᷑ augłs mariã: apponite aurem parieti auscul.¬
tate qd̾ nuntiet ei: si forte audiatis un consolemini.

Expanded text:
tum sanctorum conceptura erat pariter et paritura, sancta esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis et corporis decore fulgida, specie tua et pulchret, et coelestem nuntium ad se de supernis educeret. Et hoc est quod nobis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currite, filiae; currite, omnes quae post Evam, et ex Eva, et parturimini cum tristitia, et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
dicii horore ꝑt̾ritꝰ. baratro incipias ab sorb̾i tͥsticie᷑
desꝑatioĩs abysso: cogita mariam. In ꝑicłis in an¬
gustiis. in reb dubiis mariã cogita. mariã ĩuoea:
ñ recedat ab ore. ñ recedat a corde: & ut ĩpetres eiꝰ
oratioĩs suffragiũ. ne deseras ꝯu̾satioĩs exẽplum.
Ipsã seq̃ns ñ deuias: ipsã rogans non desꝑas: ip̃am
cogitans ñ erras. Ipsa tenente ñ corrius: ipsa ꝓte¬
gente ñ metus: ipsa duce ñ fatigaris: ipsa ꝓpi¬
tia ꝑuenis: & sic in temetipso exꝑiris qͣm merito
dictũ sit. & nom̃ uͥginis maria. S iã modice pau-¬
saudũ ẽ: ne & nos in transitu claritatẽ tanti lu-¬
laboriosa ñ sufficit explicare locutio. In terim
aũ ex deuota scintillantis sidis
contemplatiõe feruentior reꝑabit᷑ in his que sequius̃¬

Expanded text:
dicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, dicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso; cogita Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temetipso experiris quam merito dictum sit, Et nomen Virginis Maria. Sed jam modice pausandum est, ne et nos in transitu claritatem tanti lulaboriosa non sufficit explicare locutio. Interim autem ex devota scintillantis sideris contemplatione, ferventior reparabitur in his quae secuu
Abbreviated transcription (Latin):
absq sui lesione. uirgo parturit filiũ. Nec sideri
radiꝰ suã minuit claritatẽ: nec uirgini filiꝰ suam
integritatẽ. Ipsa gͦ ẽ nobilis illa stella ex iacob or¬
ta. cuiꝰ radiꝰ uniu̾sũ orbem illuminat᷑ cuiꝰ splen¬
dor & p̃fulget in suꝑnis. & inferos penetrat t̾ras &̾
ꝑlustrans. & calefaciens magis mentes ꝗͣ corpora
foũ uͥtutes. exqͦqͥt uicia. Ip̃sa inꝗͣ ẽ p̃clara ce exi¬
leuata: micãs meritis. illustrans exẽplis. Oqͥsqͥs te
intelligis in huiꝰ scłi ꝓfluiio. magis int̾ ꝓcellas
&e tẽpestates fluctuare. ꝙͣ ꝑ t̾rã ãbulareͥ ne au̾tas
ocłos a fulgore huiꝰ sideris: si ñ uis obrui ꝓcellis
Si insurgant uenti tẽptationũ. si in curras scopu¬
los tͥbulationũ: respice stellã: uoca mariãͤSi ra-¬
cundia aut auaricia. carnis illecebra. nauiculam
concusserit mentis: respice ad mariã. Si criminũ
inmanitate t᷑ͣbatus. ꝯscientie feditate confusus. iu¬

Expanded text:
absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. Ipsa est igitur nobilis illa stella ex Jacob orta, cujus radius universum orbem illuminat, cujus splendor et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, inquam, est praeclara et exilevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jacundia, aut avaritia, aut carnis illecebra naviculam concusserit mentis, respice ad Mariam. Si criminum immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, ju
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit ñ sibi. s om̃i popło. iste panem uiuum seruan¬
dum accepit. tam sibi quã toti mundo. Non ẽ dubiũ
deniq in terris magni ꝯsilii coadiutorẽ sͥ fidelissi¬
mũ. Huc accedit: quiꝰ dr̃ fuisse de domo d̃. Uere
enĩ de domo dd̾. uere de regia stirpe descendit uir
iste ioseph: nobił gen̾e mente nobilior. Plane filiꝰ
do̾. non degen̾ãs a patre suo dd̾: ꝓrsus inquã filiꝰ¬

Expanded text:
servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servanservavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum accepit tam sibi quam toti mundo. Non est dubiumdenique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, fili
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ filii extitit: quãuis certa ut dictũ ẽ & necessa¬
ria dispensa tiõe. utrũq ad tẽpꝰ & appellatꝰ sit ce
putatꝰ. Conice tñ ex hac appellatiõe qua licet dis¬
ditus sit: conice & ex ꝓprio uocabulo qd augm̃tũ
ñ dubitas int̾p̃tari. qui & quał ħo fuerit iste ioseph.
Si niuil ce mem̃to magni illiꝰ quondam patriarche
uenditi in egipto: & scito ipsuis istũ ñ solũ uoca¬
bulũ fuisse sortitũ. s & castimoniã ad eptũ: in no¬
centiã assequutũ & grãm. Siquidem ille ioseph.
fr̃na ex in uidia uenditꝰ & ductꝰ in egyptum. xp̃i
uenditionem p̃figurauit: iste iosepħ herodianam
inuidiã fugiens. xp̃m in egypto portauit. Ille
dño suo fidem seruans. dñe noluit cõmiscerriste
dñãm suã dni sui matrẽ uirginẽ agnoscens. ce
ipse continens fidelit̾ custodiuit. Illi data ẽ intelli¬
gentia in misteriis somnioꝵ: isti datum ẽ ꝯsciũ fieri
atq participem celestiũ sacramentoꝵ. Ile frum̃ta

Expanded text:
erta ut dictum est et necessaria dispensatione utrumque ad tempus et appellatus sit et putatus. 16. Conjice tamen ex hac appellatione, qua, licet disditus sit: conjice et ex proprio vocabulo quod augmentum non dubitas interpretari quis et qualis homo fuerit iste Joseph. Simul et memento magni illius quondam patriarchae venditi in Aegypto : et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum, innocentiam assecutum et gratiam. Siquidem ille Joseph, fraterna ex invidia venditus et ductus in Aegyptum, Christi venditionem praefiguravit: iste Joseph Herodianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit. Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum : isti datum est conscium fieri atque participem coelestium sacramentorum . Ille frumenta
Abbreviated transcription (Latin):
Cui deniq datũ ẽ. quod multi reges & ꝓpħe cũ
deosculari: nutrire & custodire. Non solũ tm̃ io¬
seph: aũ. s & maria descendisse c̾denda est de do¬
mo dd̾. Alioqͥn ñ fuisset desponsata uiro de do¬
mo dd̃: si ñ ẽẽt & ipsa de domo dd̾. Ambo gͥ erat̃
de domo dd̾. s in altera cõpleta ẽ ueritas. quã iu¬

Expanded text:
cui denique datum est quod multi reges et prophetadeosculari, nutrire et custodire. Non tantum autem Joseph, sed et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non esset et ipsa de domo David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam ju
Abbreviated transcription (Latin):
fame ꝓuidet᷑. Qͥd sapientiꝰ: Qd digniꝰ diuina ꝓ¬
uidentia: Uno tali consilio secretis celestib & ad¬
mitit᷑ testis. & excludit᷑ hostis: & in tegra ser.¬
uatur fama uirginis matris. Alioquin qñ pep¬
cisset iustus adultere:scriptũ ẽ aut̃. Ioseph

Expanded text:
famae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina pfamae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina providentia? Uno tali consilio secretis coelestibus et admittitur testis, et excluditur hostis, et integra servatur fama Virginis matris. Alioquin quando pepercisset justus adulterae? scriptum est autem: Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
poneret omĩa suauit̾. Attinget aut̃ a fine usq ad
finem: id ẽ a celo usq ad infernũ. Si ascendõ inqͥd
in celum tu illic es : si descendo in infernũ ad es
Utrobiq uͦ fortit̾: qñ &e de suꝑnis expulit suꝑbũ:
ce apd̾ inferos spoliauit auarũ. Coueniens gͦ e¬
rat ut suauit̾ quoq omĩa scił celestia ce terre¬
na dispon̾et: quatinꝰ & illinc deiciens inquietum.
reliquos in pace firmaret: ce huc debellaturus
inuidum. nob̾ prius sue humilitatis. & mansuetudi.¬
nis ualde necessariũ exemplũ relinqueret: sicq mi¬
rabili fieret mođamine sapientie: ut & suis sua¬
ius. & hostib fortis appareret. Qͥd enĩ ꝓdesset diabo¬
lum a deo iunci: nob̾ manentib suꝑbꝰ Ne¬
cessario gͥ desponsata ẽ maria ioseph: qñ ꝑ hoc
& a canib scm̃ abscondit᷑ & a sponso uirginitas
cõꝓbat᷑ : & uirginis tam uerecundie parcit᷑. quã

Expanded text:
poneret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad poneret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id est a coelo usque ad infernum. Si ascendero, inquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter, quando et de supernis expulit superbum, et apud inferos spoliavit avarum. Conveniens ergo erat ut suaviter quoque omnia, coelestia scilicet et terrena, disponeret: quatenus et illinc dejiciens inquietum, reliquos in pace firmaret, et hic debellaturus invidum, nobis prius suae humilitatis et mansuetudinis valde necessarium exemplum relinqueret: sicque mirabili fieret moderamine sapientiae, ut et suis suavis, et hostibus fortis appareret. Quid enim prodesset diabolum a Deo vinci, nobis manentibus superbis? Necessario igitur desponsata est Maria Joseph, quando per hoc et a canibus sanctum absconditur, et a sponso virginitas comprobatur, et Virginis tam verecundiae parcitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
maret᷑. nec mater criminaret᷑: Poterat utiq S non
poterat latere demones: qd scirent hoĩes. Oportebat
aũ a principe mundi aliquandui celari di¬
uini consilii sacramentũ: ñ qd̾ ds si pasã opꝰ suũ
facere uellet. impediri posse ab illo metueret: s qr
ipse qui non solũ potent̾ s &̃ sapient̃ quecũq uo¬
luit fecit. sic̃ in om̃ib suis oꝑib quasdam rerũ uł
tempoꝵ ꝯgruentias. ꝓpt̾ ordinis pulcritudinẽ serua¬
re consueuit.:ita in hoc quoq tam magnifico
eo potiꝰ &e modo & ordine hominẽ sibi reconciliare. qͦ
nouerat cecidisse: ut sic̃ diabolus priꝰ feminã seduxit.
ce postmodum uirũ ꝑfeminã uicit: ita priꝰ afemina
ni fortitudinẽ.rͥ uirtꝰ contereret: diabolo ds & pru¬
dentior appareret. & fortior. Ita quippe decuit in¬
carnãtã sapientiã. sp̃italem uinc̾e maliciã: quo ñ
solũ attingeret a fine usq ad finẽ fortit̾: s ce dis¬

Expanded text:
maretur, nec mater criminaretur? Poterat utique; sed non maretur, nec mater criminaretur? Poterat utique; sed non poterat latere daemones, quod scirent homines. Oportebat autem a principe mundi aliquandiu celari divini consilii sacramentum: non quod Deus, si palam opus suum facere vellet, impediri posse ab illo metueret: sed quia ipse, qui non solum potenter, sed etiam sapienter quaecunque voluit fecit, sicut in omnibus operibus suis quasdam rerum vel temporum congruentias propter ordinis pulchritudinem servare consuevit, ita in hoc quoque tam magnifico eo potius et modo, et ordine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: ut, sicut diabolus prius seduxit feminam, et postmodum virum per feminam vicit, ita prius a femina ni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit incarnatam Sapientiam spiritualem vincere malitiam, quo non solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et dis
Abbreviated transcription (Latin):
pando constanstissimꝰ factꝰ ẽ dñice confessor resur¬
rectioĩs: ita & ioseph mariã sibi desponsando. eiꝰ
conu̾sationẽ in tempore custodie studiosius con¬
ꝓbando. factꝰ ẽ pudicitie fidelissimꝰ testis. Pulebra
utriꝰq rei conuenientia. Et dubitatio thome &e des¬
cio firma sit certitudo. Nam &e de filii resurrecti¬
one. citiꝰ quidem ego qui infirmꝰ sũ crediderim
chome dubitanti & palpanti. quã cephe audienti &
credenti: & de matris continentia. faciliꝰ sponso eiꝰ¬
n custodienti & exꝑiti. quã ipsi quoq uirgini de sola
sua conscientia se defendenti. Dic queso. quis eam
uidens ñ desponsatam & grauidam: ñ potiꝰ dic̾et
dici de matre dñi Tolerabiliꝰ uͦ atq honestiꝰ fuit.
putari ad tempꝰ xpm de coniugio fuisse natũ: quã
de fornicatiõe. S non poterat inquis d̃s aꝑtũ aliqͦd
ostendẽ signũ: quo uideł fieret ut eiꝰ nec ortus in fa¬

Expanded text:
pando, constantissimus factus est Dominicae confessor resurpando, constantissimus factus est Dominicae confessor resurrectionis, ita et Joseph Mariam sibi desponsando ejusque conversationem in tempore custodiae studiosius comprobando, factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque rei convenientia: et dubitatio Thomae, et descio, firma sit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns non desponsatam et gravidam, non potius diceret dici de Matre Domini. Tolerabilius vero atque honestius fuit putari ad tempus Christum de conjugio fuisse natum, quam de fornicatione. 13. Sed non poterat, inquis, Deus apertum aliquod ostendere signum, quo videlicet fieret ut ejus nec ortus infa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dirert̃. Quod moisi monstratũ ẽ in rubo & igne: aa¬
ron ĩ uirga & flore. gedeoni in uelłe & rore: hoc aꝑte
salomon p̃uidit in forti muliere &e eiꝰ p̃cio⁊ aꝑtiꝰ iere¬
mias p̃cinit de femina & uiro: aptissime ysaias decla¬
rauit de uirgine & do: gabriel tandẽ exibuit. ipsã uͥgi
ẽ ait angłs gabͥel a dõ: ad uͥginẽ desponsatã ioseph. Ad
uirginẽ inqͥt desponsatã. Quare desponsatam: Cũ
ẽẽt inꝙͣ uirgo electa. & ut ostensũ est uirgo con¬
ceptura. uirgo parit᷑a : mirũ cur desponsata fuerit ñ
nuptura. Nunqͥd uł hoc casu factum quis direrit:
Non est casu factũ quod rõnabił causa cõm̃dat: cau¬
sa ualde utił & necessaria: & diuini ꝓrsus ad inuenti.¬
one ꝯsilii digna. Dicam quod mͥ: immo qd̾ añ me
sponsis sponse tradent᷑ custodiende: quatinꝰ eaꝵ
ipsi eo sͥ pudicitiã curiosiꝰ seruarent. quo sibi ipsi
fideliores existerent. Sic̃ gͥ thomas dubitando. pal¬

Expanded text:
aedixerunt. Quod Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte Salomon praedixit in forti muliere et ejus pretio; apertius Jeremias praecinuit de femina et viro, apertissime Isaias declaravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibuit ipsam Virgiest, ait, angelus Gabriel a Deo ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessaria, et divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, pal
Abbreviated transcription (Latin):
s quod homo uirtutis erat uł potiꝰ quia iusta aliũ
eu̾głistam non uir simplicit̾. s uir eiꝰ dictũ est: me¬
rito appellat᷑ quod necessario putat᷑. Debuit gͦ uir
eiꝰ appellari. quia necesse fuit & putari. sic̃ & pater
saluatoris ñ quidem ẽẽ s dici meruit dicente hoc¬

Expanded text:
quod homo virtutis erat. Vel potius quia, juxta alium evangelistam, non vir simpliciter, sed vir ejus dictus est, merito appellatur quod necessarie putatur. Debuit ergo vir ejus appellari, quia necesse fuit et putari: sicut et pater Salvatoris non quidem esse, sed dici meruit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
les uidei. subsannauerunt illũ. lapidarent illam:
Qñ nãq ueritati cred̾e̾nt iacenti in utero: quam
postea contẽpsert̃ clamantẽ in temploᷤ. Quid facerẽt
nec dum apparenti:. cui postmodũ impias manus
in iecerunt. &̃ miracuł choruscantiꝰ Merito gͦ uir
ustꝰ ne aut mentiri aut diffamare cogeretur in¬
noxiam: occulte uoluit dimitt̾e eã. Sin uͦ alit̾ qͥs
sentiat. & ioseph sic̃ hõminẽ dubitasse contendat:
s qr iustus erat. noluisse quidem habitare cũ ea
ꝓpt̃ suspitionẽ. nec tñ quia pius erat. traducere
uoluisse suspectã. & ido uoluerit occulte dimitt̾e
eam: breuit̾ respondeo: ẽ sic illam dubitationem
ioseph fuisse necessariã que diuino meruerit cer-¬
tificari oraculo. Sic quippe scriptũ est. Hec aũ eo
cogitante. qd̾ scił occulte dimitteret eã: ecce apparu¬
it ei angłs in sompnis dicens. Ioseph fili dđ̃. noli¬

Expanded text:
les Judaei subsannarent illum, lapidarent illam? les Judaei subsannarent illum, lapidarent illam? Quando namque Veritati crederent tacenti in utero, quam postea contempserunt clamantem in templo? Quid facerent necdum apparenti, qui postmodum impias manus injecerunt etiam miraculis coruscanti? Merito ergo vir justus, ne aut mentiri, aut diffamare cogeretur innoxiam, voluit occulte dimittere eam. 15. Sin vero aliter quis sentiat, et Joseph sicut hominem dubitasse contendat, sed quia justus erat, noluisse quidem habitare cum ea propter suspicionem, nec tamen quia pius erat traducere voluisse suspectam, et ideo voluerit occulte dimittere eam, breviter respondeo, etiam sic dubitationem illam Joseph fuisse necessariam, quae divino meruit certificari oraculo. Sic quippe scriptum est: Haec autem eo cogitante, scilicet quod occulte dimitteret eam, apparuit ei angelus in som
Abbreviated transcription (Latin):
indignũ & peccatorẽ se reputans. dicebat intra se.
a tali & a tanta non deb̾e sͥ ultra familiare p̾stari
contub̾niũ: cuiꝰ supͣ se mirabilem expauescebat
diguitatem. uetebat & horrebat diuine p̃sentie certis¬
simũ gestantem in signe: & quia misterium penetra¬
re ñ poterat. uolebat dimitt̾e eam. Expauit petrus
potentie magnitudinẽ: expauit centurio p̃sentie
maiestatẽ: exhorruit nimirũ & ioseph sic̃ hõ huius
tanti miraculi nouitatẽ misterii ꝓfunditatẽ: &e
iđo uoluit occulte dimitt̾e eam. Miraris qd ioseph
p̾gnantis sese consortio uirginis iudicabat indig¬
num: cũ audias. & scam̃ elisabeth eiꝰ ñ posse ferre
p̃sentiã: nͥ cum timore quidem &e reuerentia. Ait
namq Uñ hoc mͥ: ut ueniat mat̾ dñi mei ad me:
Ido itaq ioseph uoluit dimitt̾e eã. S quare oc¬
culte & non palam: Ne uideł diuortii causam
dicenti: Si diceret quod sentiebat. qd̾ de illiꝰ puri¬
tate comꝓbauerat: nonne mox increduli & crude¬

Expanded text:
indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se, a tali et a tanta non debere sibi ultra familiare praestari contubernium, cujus supra se mirabilem expavescebat dignitatem. Videbat et horrebat divinae praesentiae certissimum gestantem insigne: et quia mysterium penetrare non poterat, volebat dimittere eam. Expavit Petrus potentiae magnitudinem, expavit Centurio praesentiae majestatem. Exhorruit nimirum et Joseph, sicut homo, hujus tanti novitatem, mysterii profunditatem: et ideo occulte voluit dimittere eam. 742 Miraris quod Joseph praegnantis sese consortio Virginis judicabat indignum, cum audias et sanctam Elisabeth ejus non posse ferre praesentiam, nisi cum tremore quidem et reverentia? Ait namque: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ideo itaque Joseph voluit dimittere eam. Sed quare occulte, et non palam? Ne videlicet divortii causam dicenti? Si diceret quod sentiebat, quod de illics puritate comprobaverat, nonne mox increduli et crude
Abbreviated transcription (Latin):
& sermone: s etiã cũ tenera ad huc infantis m̃bra.
di mat̾ blando uł foueret in gremio. uł duraret
in utero. Uir gͥ erat iħs. nec dũ cẽ natꝰ:s sapien¬
tia non etate. animi uigore non corporis: matu¬
ritate sensuum. non corpulentia menbroꝵ. Neq
magnus. Siue gͦ latens in utero. siue uagiens in
p̃sepio: siue iã grandius culus interrogans docto¬
res in templo. siue iam ꝑfecte etatis docens in po
cumq etate sua. qua de plenitudine illa quam
in sui conceptiõe accepit. in utero. uł aliquid
ĩminueret᷑. uł eiꝰdem aliquid adiceret᷑: s a pͥnci¬
pio ꝑfectus. a prncipio in quã plenꝰ fuit spũ sa

Expanded text:
et sermone , sed etiam cum tenera adhuc infantis membra et sermone , sed etiam cum tenera adhuc infantis membra Dei mater blando vel foveret in gremio, vel gestaret in utero. Vir igitur erat Jesus necdum etiam natus, sed sapientia, non aetate; animi vigore, non viribus corporis; maturitate sensuum, non corpulentia membrorum. Neque magnus. Sive ergo latens in utero, sive vagiens in praesepio, sive jam grandiusculus interrogans doctores in templo, sive jam perfectae aetatis docens in popacunque aetate sua, qua de plenitudine illa quam in sui conceptione accepit in utero, vel aliquid minueretur, vel aliquid eidem adjiceretur: sed a principio perfectus, a principio, inq
Abbreviated transcription (Latin):
longitudo breuis: latitudo angusta: altitudo sub¬
dita. ꝓfunditas plana. Ibi agnoscit᷑ lux ñ lucens:
uerbum infans:aqua sitiens. panis esuriens. Uideas
si attendas potentiã regi: sapientiã instrui: uututẽ
sustentari: deniq dm̃ lactentem. s angłos reficientẽ:
uagientem. s miseros consolantem. Uicleas si atten¬
das tristari leticiã⁊ pauere fiduciã: salutẽ patiꝰ. uitã
mori: fortitudinem infirmari. S quod ñ minus nu¬
randum est. ipsa ibi cernit᷑ tristicia letificans: pa¬
uor confortans. passio saluans: mors iuiuificans
infirmitas roborans. Cui iam illd̃ quoq ñ occur¬
rat. quod querebã: Numqͥt non facile tͥ ẽ. inter
hec feminã agnoscere uirum circum dantẽ: cũ
mariã uideas uirũ apꝓbatũ a dõ iħm. suo utero
circumplectentem: Uirũ aut̃ dixerim fuisse ib̃m
non solum cũ iam diceret᷑ uir ꝓpħa. potens in oꝑe

Expanded text:
longitudo brevis, latitudo angusta, altitudo sublongitudo brevis, latitudo angusta, altitudo subdita, profunditas plana  alias, plena. Ibi agnoscitur lux non lucens, verbum infans, aqua sitiens, panis esuriens. Videas, si attendas, potentiam regi, sapientiam instrui, virtutem sustentari: Deum denique lactentem, sed angelos reficientem; vagientem, sed miseros consolantem. Videas, si attendas, tristari laetitiam, pavere fiduciam, salutem pati, vitam mori, fortitudinem infirmari. Sed, quod non minus mirandum est, ipsa ibi cernitur tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans, mors vivificans, infirmitas roborans. Cui jam illud quoque non occurrat, quod quaerebam? Nunquid non facile tibi est inter haec feminam agnoscere virum circumdantem, cum Mariam videas virum approbatum a Deo Jesum suo utero circumplectentem? Virum autem dixerim fuisse Jesum, non solum jam cum diceretur vir propheta, potens in opere
Abbreviated transcription (Latin):
uũ in quit creauit dñs suꝑ t̾rã: femina circũdabit
uirũ. Que ẽ hec femina: Qͥs uͦ iste uir: Aut siuir.
quomͦ a femina circũdat᷑. A ut si afemina cirẽdari
potest: quomꝰ uir: Et ut aptius dicam: quomͦ simul
adolescentiã atq iuuentutẽ. transeuntesead gradum
quomͦ a femina circũdari potest: Si dixisset femina
circũdabit infantẽ: uł femina cͥc̃dabit paruulum:
nec nouũ uidet᷑ nec mirũ. Nunc aut̃ qr nil tale po¬
suit. s dixit uirũiquerimꝰ que sit hec nouitas. quã
ds fecit in terra. ut femina uirũ circũdaret: ce uir
intra feminei uniꝰ corpusculi menbra. sese cobiberet
Quid hoc ẽ miraculi: Nunqͥd potest homo ut ait nico¬
demꝰ. in uentrem matris sue iterato introire & renasci:
S uertam me ad conceptũ partumq uirginalem: si
forte inter plurima noua ac mira que ibi ꝓfecto
inspicit. qui diligent̃ inquirit. &̾ hanc quã de ꝓpha
ꝓtuli repperiam nouitatem. Porro ibi agnoscitur

Expanded text:
femina circumdabit virum . Quae est haec femina? quis vero iste vir? Aut si vir, quomodo a femina circumdatus? aut si a femina circumdari potest, quomodo vir? Et ut apertius dicam, quomodo poteadolescentiam atque juventutem transeuntes, ad gradum quomodo a femina circumdari potest? Si dixisset, Femina circumdabit infantem; vel, Femina circumdabit parvulum; nec novum videretur, nec mirum. Nunc autem quia nil tale posuit, sed dixit virum, quaerimus quae sit haec novitas, quam Deus fecit in terra, ut femina circumdaret virum, et vir intra feminei unius corpusculi membra sese cohiberet? quid est hoc miraculi? Nunquid potest homo, ut ait Nicodemus, in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? 9. Sed verto me ad conceptum partumque virginalem, si forte inter plurima nova ac mira, quae ibi profecto inspicit qui diligenter inquirit, etiam hanc, quam de Propheta protuli, reperiam novitatem. Porro ibi agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
&e sic̃ stillicidia stillantia suꝑ terram: idem intel¬
ligi dat᷑. quod ꝑ inuentã rore madidam areã. Pu¬
uia nãq uoluntaria ꝙͣ segregauit ds ħeditati sue.
placide priꝰ. & absq strepitu oꝑatioĩs humane. suo
rũ: pꝰmodũ uͦ uͥq terrarũ diffusa ẽ. ꝑ ora p̃dica¬
toꝵ: ñ iã sic̃ pluiia in uellus: s sic̃ stillicidia sti¬
lantia suꝑ terrã: cũ quodam utiq strepitu u̾boꝵ
ac sonitu miraculoꝵ. Siquidem recordate st̃ nubes
ille que portabant pluuiã. p̃ceptũ sibi fuisse. cum
mitterentur. Quod dico uob̃ in tenebris dicite in
lumine: ae quod in aure auditis p̃dicate suꝑ tecta.
Quod et fecerunt. Et enĩ in omnẽ terrã e. s. e. ce .ĩ.f.¬

Expanded text:
et sicut stillicidia stillantia super terram , idem datur intelet sicut stillicidia stillantia super terram , idem datur intelligi, quod per inventam 739 rore madidam aream. Pluvia nempe voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, placide prius et absque strepitu operationis humanae, suo rum: postmodum vero ubique terrarum diffusa est per ora praedicatorum, non jam sicut pluvia in vellus, sed sicut stillicidia stillantia super terram, cum quodam utique strepitu verborum, ac sonitu miraculorum. Siquidem recordatae sunt nubes illae, quae portabant pluviam, praeceptum sibi fuisse cum mitterentur: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Quod et fecerunt: etenim in omnem terram exivit
Abbreviated transcription (Latin):
alarũ suarũ ꝓtegere non desinit. siue abestu carnaliũ
desicłioꝵ. siue a facie impioꝵ qͥ eos. a flixert̃. Hona & desi-¬
derabil ũbra. sub alis iħii uirtutũ ẽ fugientib refugiũ
gratũ fessis refrigeriũ. Miserere mei dñe iħu miserere mel¬
hoc ysaie testimonio. florem filium. uirgam̃ in telli¬
ge matrem: qm̃ ce uirga. floruit absq germine: nec
uirgo concepit ex homine. Nec uirge uirorem flo¬
ris lesit emissio: nec uirginis pudore sacri partꝰ
editio. ꝓferamus & alia uirgini matri. dõq filio
congriia de scripturis testimonia. Qid illud gede¬
onis significat uellus. quod utiq de carne tonsũ.
s sine uulnere carnis in area ponit᷑ ÷ nͥ carnem as
ginitatis: Cui utiq distillantib celis. tota se infui¬
dit plenitudo diuinitatis: ad eo ut ex hac plenitu
terra aricla sumꝰ. huic quoq gedeonico facto: ꝓphe¬
ticũ dictũ satis conuenire uidet᷑. uͥ legit᷑. Pescen¬
det sic̃ pluuia in uellus. Nam ꝑ hoc quod seqͥt᷑

Expanded text:
it, sive ab aestu carnalium desideriorum, sive a facie impiorum, qui eos afflixerunt. Bona et desiderabilis umbra sub alis Jesu, ubi tutum est fugientibus refugium, gratum fessis refrigerium. Miserere mei, Domine Jesu, miserere mehoc tamen Isaiae testimonio, florem Filium, virgam intellige Matrem; quoniam et virga floruit absque germine, et virgo concepit non ex homine. Nec virgae virorem floris laesit emissio, nec virginis pudorem sacri partus editio. 7. Proferamus et alia Virgini Matri, Deoque Filio congrua de Scripturis testimonia. Quid illud Gedeonis vellus significat, quod utique de carne tonsum, sed sine vulnere carnis in area ponitur, et nunc quideginitatis? Cui utique distillantibus coelis tota se infudit plenitudo divinitatis: adeo ut ex hac plenitudterra arida sumus. Huic quoque Gedeonico facto propheticum dictum pulchre satis convenire videtur, ubi legitur: Descendet sicut pluvia in vellus. Nam per hoc quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quesisse putet᷑ desꝑando: subdit ꝓpħando. fcul
& de ultimis finib p̃ciũ eiꝰ. Hoc ẽ. Non uile. ñ paruũ.
non mediocre⁊ñ deniq de terra s de celo. nec de celo
ꝓrimo terris. preciũ fortis huiꝰ inulieris: s a summo
celo egressio eiꝰ. Qd cdeinde rub ille quondã mosi¬
acus portendebat. flammas quidem emittens. s ñ
ardens ⁊ nͥ mariã parientẽ. & dolorẽ ñ sentientẽ: Qͥd
rogo uirga aaron florida. nec huinectata: nͥ ipsam
concipientẽ. quãius uirũ ñ coguoscentẽ: Huius
magni miraculi maiꝰ misteriũ. ysaias edisserit di¬

Expanded text:
hoc quaesisse putetur desperando, subdit prophetando, Procul hoc quaesisse putetur desperando, subdit prophetando, Procul et de ultimis finibus pretium ejus : hoc est non vile, non parvum, non mediocre, non denique de terra; sed de coelo, nec de coelo proximo terris pretium fortis hujus mulieris, sed a summo coelo egressio ejus. Quid deinde rubus ille quondam Mosaicus portendebat, flammas quidem emittens, sed non ardens , nisi Mariam parientem, et dolorem non sentientem? Quid, rogo, virga Aaron florida , nec humectata, nisi ipsam concipientem, quamvis virum non cognoscentem? Hujus magni miraculi majus mysterium Isaias edisserit, di
Abbreviated transcription (Latin):
turas: & ꝓba que dico. Uis ne ut et ego aliqua ex
his testimonia hic iserã: Ut pauca loquar de plu
tem ait. inimicitias ponã int̾ te & mulierẽ: Et si
ad huc dubitas qd̾ non de maria dixerit: audi qͥd
sequit᷑. Ipsa conteret capud tuũ. Cui hec seruata
uictoria est. nisi marie: Ipsa ꝓeuldubio capud con¬
triuit uenenatũ: que omnimodã maligni sugge¬
stionẽ.tam de carnis illecebra. quã de mentis suꝑbia
dedurit ad nichilum. Quã uero asiã salomon re¬
quirebat cũ dicebat: mulierẽ fortem quis inueniet:
Nouerat quippe uir sapiens huiꝰ sexus infirmitatẽ: fra¬
gile corpus: lubricã mentẽ: qi tamen & dm̃ legerat
ꝓmisssse. & ita uidebat congriiere: ut qui uicerat ꝑ
feminã. uinceret᷑ ꝑ ipsam: uehement̃ admirans aiebat
Mulierem fortem quis inueniet: Quod ẽ dicere. Si
de manu femine pendet & ur̃a & omĩũ salus. & in¬
nocentie restitutio. & de hoste uictoria: fortis omĩo
idonea. S mulierem fortem quis inueniet:Ae ne

Expanded text:
turas, et proba quae dico. Visne ut et ego aliqua ex his testimonia hic inseram? Ut pauca loquar de plurtem ait: Inimicitias ponam inter te et mulierem? Et si adhuc dubitas quod de Maria non dixerit, audi quod sequitur: Ipsa conteret caput tuum . Cui haec servata victoria est, nisi Mariae? Ipsa procul dubio caput contrivit venenatum, quae omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam de mentis superbia deduxit ad nihilum. 5. Quam vero aliam Salomon requirebat, cum dicebat: Mulierem fortem quis inveniet? Noverat quippe vir sapiens hujus sexus infirmitatem, fragile corpus, lubricam mentem. Quia tamen et Deum legerat promisisse, et ita videbat congruere ut qui vicerat per feminam, vinceretur per ipsam, vehementer admirans aiebat: Mulierem fortem quis inveniet? Quod est dicere: Si ita de manu feminae pendet et nostra omnium salus, et innocentiae restitutio, et de hoste victoria: fortis omninoidonea. Sed mulierem fortem quis inveniet? At ne
Abbreviated transcription (Latin):
quodã atq elegantiori carmine letificat᷑am eẽ ciuita¬
tem dĩ. Cuiꝰ utiq dulcisonos deꝓm̃e uł expͥmere
modulos. ne ipsarũ quidẽ uirginũ ulla digna in¬
ueniet᷑ : qr soli merito decantandũ seruabit᷑. que
de partu ñ in se: s in ipso quẽ pepit. Ds siquidem
d̃s enĩ ẽ. quẽ pepit matrẽ suã singłari in celestib
donaturꝰ gła. singłari in terris p̃uenire curauit et
grã: qua uidelicet in effabilit̾. & intacta conciꝑet: &¬
pareret incorrupta. Porro dm huiꝰ modi decebat na¬
tiuitas: qua ñ nͥ de uirgine nasceret᷑. Talis congru¬
ebat &e uirgini partus: ut ñ pareret nͥ dm̃. Finde fac¬
tor hominũ ut ħo fieret. nasciturꝰ de hoĩe. talem cͥ
ex oĩb debuit delig̾e. immo conde matrẽ: qualem
et se decere sciebat. & sͥ nouerat placiturã. Uoluit itaq
ẽẽ uirginẽ. de qua ĩ macłata ĩmactatꝰ ꝓcełet: om̃iũ
macłas purgaturꝰ: uoluit &e humilẽ. de qua mitis &

Expanded text:
quodam atque elegantiori carmine laetificaturam esse civitatem Dei. Cujus utique dulcisonos depromere vel exprimere modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae de partu, non in se, sed in ipso quem peperit. Deus siquidem Deus enim est quem peperit. Matrem suam singulari in coelestibus donaturus gloria, singulari in terris praevenire curavit et gratia, qua videlicet ineffabiliter et intacta conciperet, et pareret incorrupta. Porro Deo hujusmodi decebat nativitas, qua nonnisi de Virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum. Proinde factor hominum ut homo fieret, 737 nasciturus de homine, talem sibi ex omnibus debuit deligere, imo condere matrem, qualem et se decere sciebat, et sibi noverat placituram. Voluit itaque esse virginem, de qua immaculata immaculatus procederet, omnium maculas purgaturus: voluit et humilem, de qua mitis et
Abbreviated transcription (Latin):
suo tñ arbitͥo. eã nc̃ plꝰ nc̃ minꝰ ostentabat: ꝓut
e̾nentiũ uł m̾itis ꝯgru̾e. uł saluti expedire sciebat.
in corꝑe uir ñ apparuit. Cur deniq dubito uirũ
fuisse in ut̾o: quẽ in ibi dm fuisse ñ ambigo:
nouos suꝑiꝰ aaronicos flores exposuit. Ecce inqͥd
uͥgo ꝯcipiet ⁊ pariet filiũ. En habes feminã scił uͥgi¬
nem . Uis &e de uiro audire qͥ sit: Et uocabit᷑ ait no¬
men eiꝰ ẽmanuel: idẽ nob̾c̃ ds. femina itaq cͥcdans
uirũ: uirgo ẽ concipiens dm̃. Uides qm pulere &e
concordit̾. sc̃oꝵ mira facta. & mistica dicta. sͥ ĩuic̃ẽ

Expanded text:
suo tamen arbitrio eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. in corpore vir non apparuit. Cur denique dubito virum fuisse in utero, quem inibi Deum fuisse non ambigo? Mnovos superius Aaronicos flores exposuit. Ecce, inquit, virgo concipiet, et pariet filium. En habes, feminam, scilicet Virginem. Vis et de viro audire quis scit? Et vocabitur, ait, nomen ejus Emmanuel, id est, Nobiscum Deus . Femina itaque circumdans virum, Virgo est concipiens Deum. Vides quam pulchre et concorditer sanctorum mira facta et mystic