comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pienda ẽ: & reducto uł ꝑducto
ad miliciã. nec mutanda nec ite¬
randa est. Uerũptñ alia causa ẽ
eoꝵ. qui in istos hereticos impru¬
dent̾ incurrunt. ipsã ẽẽ xp̃i eccł̃i-¬
am existimantes: alia eoꝵ qui no¬
uerunt ñ ẽẽ catholicã eccłiam. nͥ
eã quȩ sic̃ ꝓmissa est. toto terrarũ
orbe diffundit᷑ & extendit᷑. usq ad̃
fines terrȩ: que crescens int̃ xrxa¬
nia. &e in tedio scandaloꝵ requiẽ
futurã desiderans. dicit in psalmiᷤ.
A finib terrȩ ad te clamaui:.cũ te¬
deret amma mea in petra exalta¬
sti me. Petra autẽ erat xp̃e: in quo
nos iã resuscitatos & in celo consi¬
dentes dicit apł̃s. ñdũ in re s in
spe. Ioq sequit᷑ psalmus: & di¬
cit. Deduxisti me qͥa factus es speᷤ
mea:. turris fortitudinis a facie ini¬
mici. Ex illius quippe ꝓmissionib.
tanquã telis & iaculis in turri mu¬
nitissima constitutis. ñ solu cauet᷑

Expanded text:
pienda est, et reducto vel perducto pienda est, et reducto vel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. Verumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos imprudenter incurrunt, ipsam esse Christi Ecclesiam existimantes: alia eorum qui noverunt non esse catholicam Ecclesiam, nisi eam quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans, dicit in Psalmis, A finibus terrae ad te clamavi; dum taederet anima mea, in petra exaltasti me. Petra autem erat Christus: in quo nos jam resuscitatos et in coelo considentes, dicit Apostolus , nondum in re, sed in spe. Ideoque sequitur Psalmus, et dicit: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Ex illius quippe promissionibus tanquam telis et jaculis in turri munitissima constitutis, non solum cavetur,
Abbreviated transcription (Latin):
reb ad salutẽ animȩ ꝑtinenti¬
b: uł eo solo qͦd certis incerta p̃¬
poneret. Recte quippe hominẽ
in eccłia catholica baptirari. eo
ipso certius ẽ. qͦd etiã alibi bapri¬
xatꝰ. huc tͣnsire decreuit. Non aũ
recte apud donatistas hominẽ bap¬
tixari saltẽ incertũ habeat. eũ
hoc illi dicant. quors sententiã do¬
natistis anteponend̾a ẽẽ certũ ha¬
bet: & incertis certa p̃ferendo hic
baptiret᷑: uͥ ꝓpt̾ea certus ẽ recte fi¬
eri. qͥa & cũ alibi facere cogitabat.
huc tͣnseundũ ẽẽ decreuit. Iam uͦ
siquis ñ intelligit quomͦ fieri pos¬
sit. ut qͦd ibi ẽẽ confitem᷑. ñ ibi re
cte dari dicamus: illud attendat.
qͥa nec recte ibi ẽẽ dicimus. qͦd &
illi dicunt: in his qui ab eoꝵ com¬
munione discedunt. Intueant᷑ eti¬
am similitudinẽ notȩ̃ militaris:
qͥa extra miliciã a desertorib &
haberi & accipi potest. S tñ ex¬
tra militiã nec habenda. nec acci-¬

Expanded text:
rebus ad salutem animae pertinentirebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem in ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitecte dari dicamus; illud attendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intueatur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec acci
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos. qͦd illi soli dicunt. Ia
enĩ decreuit. & certus ẽ. in quib
dissentimꝰ. nos illis ẽe p̃ponendos.
Ita gͦ qͦd nos soli dicimus recte a¬
pud nos accipi. magis crediturus
ẽ: quã ñ recte apud nos accipi qͥa
hoc illi soli dicunt. Eadẽ regula
qͦd nos soli dicimus. ñ recte apud
illos accipi. magis crediturus ẽ:
quã id qͦd illi soli dicunt. id est
recte apud illos accipi. Frustra
itaq sibi idet᷑ securus ibi acci¬
ꝑe. qͦd ẽe quidẽ ibi utriq dicimꝰ:
s ibi esse accipiendũ ñ utriq di¬
cimus. E ligit autẽ ipse in eo qͦd
ñ utriq dicimus: nobis potius
inherere. Hic gͦ securus accipi¬
ẽ. illic autẽ ñ accipiat: qͦd ẽẽ ibi
quide dicunt. s ibi accipiendũ
eẽ ñ dicunt: quoꝵs sententiã de¬
creuit eligere. Q uãquã etiã si
dubiũ haberet ñ illic recte arci¬
pi qͦd in catholica recte accipi cer¬
tũ haberet. grauit̾ pecearet in

Expanded text:
aput nos quod illi soli dicunt. iam aput nos quod illi soli dicunt. iam enim decreuit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos. ita ergo quod nos soli dicimus recte aput nos accipi magis crediturus est quam non recte aput nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. eadem regula quod nos soli dicimus non recte aput illos accipi magis crediturus est quam id quod illi soli dicunt, id est recte aput illos accipi. frustra itaque sibi uidetur securus ibi accipere quod esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse accipiendum non utrique dicimus. elegit autem ipse in eo quod non utrique dicimus nobis potius inhaerere. hic ergo securus accipiest, illic autem non accipiat quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt quorum sententiam decreuit eligere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet, grauiter peccaret in
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus p̃ponit his que nos so¬
li dieimus: satis ẽ nobis qͦd ea
quȩ illi ñ dicunt. & nos soli dieimꝰ.
p̃pomi his quȩ illi solidicunt. Ẽs¬
se autẽ in catholica baptismũ nos
dicimus. illi ñ dicunt: recte accipi
in catholica baptismũ. nos dieimꝰ.
illi ñ dicunt. ñ recte accipi in par¬
te donati baptismũ nos dicimus.
illi ñ dicunt. Sicut gͦ id potius
credit. qͦd nos soli dicimus ẽẽ cre¬
dendũ: ita hoc potius faciat
qͦd nos soli dicimus ẽẽ faciendũ:
qd autẽ utriq dicimus ẽẽ credẽ¬
dũ. hoc si ita putat. robustius
credat: quã id qͦd a solis dicit᷑
nobis. Robustius enĩ creditu¬
rus ẽ ẽẽ baptismũ xp̃i in par¬
te donati. qd ab utrisq nr̃m di¬
cit᷑: quã ẽẽ baptismũ in catholi¬
ca. qͦd a catholicis tantũmͦ dici¬
tͣ. S rursus magis crediturus
ẽ eẽ baptismũ xp̃i etiã apud noᷤ.
qͦd nos soli dicimus: quã non ẽẽ

Expanded text:
dicimus praeponit his quae nos sodicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum, ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. quod autem utrique dicimus esse credendum, hoc, si ita putat, robustius credat quam id quod a solis dicitur nobis. robustius enim crediturus est esse baptismum Christi in parte Donati quod ab utrisque nostrum dicitur, quam esse baptismum in catholica quod a catholicis tantummodo dicitur. sed rursus magis crediturus est esse baptismum Christi etiam aput nos quod nos soli dicimus, quam non esse
Abbreviated transcription (Latin):
catholica baptismũ: & illie tantũ
recte accipi. Utrũq hoꝵ donati¬
stȩ negant. Itẽ alia duo dicimꝰ ẽe
apud donatistas: baptismũ: ñ ãu
illic recte accipi. Hoꝵ duoꝵ illi
unũ magnopere affirmant. id est
ẽẽ ibi baptismĩ: ñ aũ illic recte
accipi nolunt fateri. Harũ qua¬
tuor sententiarũ tres nr̃e tm̃ st̃
catholica baptismũ. & recte illic
accipi. & apud donatistas ñ reste
accipiͥnos tm̃ dicimꝰ. Esse uͦ bap¬
tismũ. & apud donatistas: &s illi
asserunt &e nos concedimꝰ. Qͥs qͥs
gͦ uult baptirari. & certus ẽ iam
nrãm sibi eccłiam ad xp̃ianã sa¬
lutẽ. ẽẽ diligenda. & in ea sola ꝓ¬
dẽẽ baptismũ xp̃i etiã si alibi ac¬
ceptũ fuerit: s ido in parte do¬
nati uult baptizari. quia ẽẽ ibi
baptismũ ñ illi soli. neq nos soli
s u̾triq dicimus: attendat alia
tria.Si enĩ nos eligit sequi in hi
que illi ñ dicunt: ea uͦ quȩ utriq

Expanded text:
catholica baptismum et illic tantum catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantucatholica baptismum et recte illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique
Abbreviated transcription (Latin):
corporali morte liberatꝰ. cũ se catho¬
licȩ congregationi etiam p̃sentia
corporali reddiderit. unde nũquã
corde discesserat.: ñ solũ ñ imꝓba¬
miꝰ qͦd fecit. s etiã securissime ue¬
rissimeq laudamus. qͥa p̃sentem
d̾m credidit cordi suo. uͥ unitatẽ
seruabat: os sine sc̃ĩ baptismi sacra¬
mento. qͦd ubicũq inuenit. ñ ho¬
minũ s dĩ ẽẽ cognouit: noluit
ex hac uita emigrare. Siquis aũ
cũ possit in ipsa catholica acciꝑe.
ꝑ aliquã mentis ꝑu̾sitatẽ elegit᷑
in scismate baptizari.etiã si postea
uenire ad catholicã cogitat. quia
certꝰ est ibi ꝓdesse sacramentũ.
qͦd alibi accipi qͥdem potest. ꝓdes¬
se autẽ ñ potest. ꝓculdubio ꝑũ¬
sus & iiquus ẽ: ce tanto ꝑmtio¬
sius. qͣnto seientius. Ita enĩ ñ du¬
bitat recte illic accipi: sic̃ ñ dubi¬
tat illic ꝓdesse. etiã qd alibi accepe¬
rit. Duo st̃ enĩ quȩ dicimꝰ. & ẽe in

Expanded text:
corporali morte liberatus, cum se cathocorporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non inprobamus quod fecit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizari, etiamsi postea uenire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio peruersus et iniquus est et tanto perniciosius quanto scientius. ita enim non dubitat recte illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in
Abbreviated transcription (Latin):
uult agere sic̃ in unitate agitur.
ubi hoc accepit & didicit: in eo ma¬
busda reb nobiscũ st̃: in quib d̃a
uͦ a nobis exiert̃. Proinde illa in
quib nobiscũ st̃ eos agere ñ ueta¬
mus: in quib autẽ nobiscũ ñ st̃.
ut ueniendo accipiant. uł rede¬
undo recipiant adhortam᷑.&e. qͥ¬
b modis possumꝰ. uti diligant e¬
mendati atq correcti cũ caritate
satagimus. Non eis itaq dicimꝰ
nolite dare: s nolite in scismate
dare: nec eis quos uident᷑ bapti¬
rare dicimus. nolite acripere:. s no¬
lite in scismate accipere. Na siquẽ
forte coegerit eatrema necessitas.
ubi catholicũ ꝑ quẽ accipiat ñ
inuenerit. & in animo pacẽ ca¬
tholicã custodiat. ꝑ aliquẽ extͣ
unitatẽ catholicã positũ accepe¬
rit. qͦd erat in ipsa catholica uni¬
tate accepturus: si statim etiã de
hac uita emigrauerit. ñ eũ nͥ catho¬
licũ deputamus. Si au fuerit a

Expanded text:
vult agere sicut in unitate agitur, vult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo maibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a
Abbreviated transcription (Latin):
habent:. cũ eis ipsis quos cũ foriᷤ
eẽt. in maxcimiani scismate bap¬
tizauit. Qua ꝓpter potuerunt
ab eis accipere ceteri cũ ad nr̃m
consortiũ non accessissent: qͦd il¬
li ñ amiserant. cũ a nr̃o consortio
recessissent. Quib reb ostendi
t᷑. & ipsos impie facere. qͥ rebap¬
tirare conantur orbis unitatẽ:&e
nos recte facere. qui de his sacra¬
menta imꝓbare. nec in ipso scis¬
mate audemꝰ. In quo enĩ nobiscũ
sentiunt. in eo etiã nobiscũ st̃.
in eo aũ a nobis recesserunt. in
quo a nobis dissentiunt. Non enĩ
accessus iste atq discessus: corpo¬
ralib motib & ñ sp̃italib metien¬
dus ẽ. Sic̃ enĩ coniunctio eorpoꝵ¬
fit ꝑ continuationẽ locoꝵ. sic am¬
mors quida cont̾actus ẽ. consensio
uoluntatũ. Si gͦ qui recessit ab u¬
nitate aliqͥd aliud agere uoluerit.¬
quã qͦd in unitate ꝑͣcepit: in eo
recedit atq disiungit᷑. Qͦd aũ ita

Expanded text:
habent cum eis ipsis, quos cum foris habent cum eis ipsis, quos cum foris esset in Maximiani schismate baptizauit. quapropter potuerunt ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. quibus rebus ostenditur et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui dei sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corpoper continuationem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliqquam quod in unitate percepit, in eo recedit atque disjungitur: quod autem ita
Abbreviated transcription (Latin):
tus. si ab unitate recesserit. sacra¬
mentũ dandi baptismi ñ amittit.
Nulli enĩ sacram̃to: iniuria faci¬
enda ẽ. Si discedit a malis: utrũq
discedit. Si ꝑmanet in malis: utrũ¬
q ꝑmanet. Sic̃ gͦ acceptat᷑ baptis¬
mũs. quẽ ñ potuit amittere qui
ab unitate discesserat: sic acceptan¬
dus ẽ baptismus. quẽ dedit ille qͥ
sacram̃tum dandi cũ discederet ñ
amiserat. Nła sieut redeuntes qui
prius qͣm recederent baptrrati st̃.
ñ rebaptizant᷑: ita redeuntes qui
prius quã recederent ordinatist.
ñ utiq rursus ordinant᷑: s aut
administrant qͦd administrabant.
si hoc eccłiȩ utilitas postulat: aut
si ñ administrant. sacramentum
tñ ordinationis suȩ gerunt: &e iđo
eis manus int̾ laicos ñ imponi¬
t᷑. sła neq sacramentũ baptismi.
neq sacramentũ dandi baptiꝰmi.
qñ ab eis cũ madeimiano discessit:
felicianꝰ amisit. Nunc enĩ eũ secũ

Expanded text:
tus, si ab unitate recesserit, sacratus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. nulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, sic acceptandus est baptismus, quem dedit ille qui sacramentum dandi cum discederet non amiserat. nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur, ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur, sed aut administrant quod administrabant, si hoc ecclesiae utilitas postulat, aut si non administrant, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non inponitur. nam neque sacramentum baptismi neque sacramentum dandi baptismi quando ab eis cum Maximiano discessit Felicianus amisit; nunc enim eum secum
Abbreviated transcription (Latin):
quã discederent acceperunt. Nam
& ipsis si redeant: ñ eis iterũ dat᷑.
Unde ostendit᷑ illud qͦd acceperant
in unitate positi. ñ potuisse amit¬
tere separati.Qͦ d si haberi foris
potest: etiã dari cur ñ potest.
Si dicis ñ recte foris dat᷑: respon¬
demus. Sicut ñ recte foris habe¬
t᷑. ettñ habetur: sic ñ recte foris a¬
t᷑. s tñ datur. Sicut autẽ ꝑ unita¬
tis reconciliationẽ incipit utilit̾
haberi. qͦd extͣ unitatẽ inutiliter
habebatur: sic ꝑ eandẽ reconcilia¬
tionẽ incipit utile eẽ qͦd extͣ eam
imitilit̾ datũ ẽ. Non tn dici fas
ẽ. ñ datũ ẽẽ qͦd datũ ẽ aut ut non
hoc dedisse quisqͣm całumetur. cũ
hoc eũ dedisse qͦd acceperat confi¬
tet᷑. Sacramentũ enĩ baptismm ẽ.
qͦd habet qͥ baptirat᷑. o sacram̃¬
tũ dandi baptisim ẽ qͦd habet qui
ordinat᷑. Sicut autẽ baptiratus si
ab unitate recesserit. sacram̃tum
baptismi ñ amittit: sic etiã ordina¬

Expanded text:
quam discederent acceperunt. nam quam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\', respondemus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberihabebatur: sic per eamdem reconciliationem incipit utile esse, quod extra eam inutiliter datum est. Non tamen dici fas est, non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quisquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordina
Abbreviated transcription (Latin):
sib ãbulauit. E st qͥilem qͦd xxp̃i
baptisma ubiq scm est: & quãui
apud hereticos uł scismaticos. ip¬
sius tñ heresis uł scismatis ñ est:
& iđo nec ad ipsam catholicã inde
uenientes oportet denuo baptira¬
ri. S tn hoc aliud ẽ: aliud a catho¬
lica pace deuiantes. o in nefariã
p̃cisionis foueã p̾cipitatos. rebap¬
tizandos insuꝑ iudicare. Na ilłu
neuũ in candore sc̃ȩ ammȩ cari¬
tatis ubera contegebant: hanc aũ
fuliginẽ in istoꝵ tartarea feditate
uultus impaeatus ostentat. S ea
quȩ deinceps qͦd ad beati cẏpria¬
ni auctoritatẽ attinet tractaturi
sumꝰ: ab alio sumemꝰ exordio.¬

Expanded text:
sibus ambulauit. est quidem quod Christi sibus ambulauit. est quidem quod Christi baptisma ubique sanctum est et quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ tñ aliqͥd habere purgandũ. qͦd
incultũ agricola ñ relinquit. Qͦd
gͦ ille uir sc̃s de baptismo alit̾ sen¬
tiens quã se res habebat. que pꝰt¬
ea ꝑtͣctata & diligentissima consi¬
deratione firmata ẽ. in catholica
unitate ꝑmansit: os caritatis uber¬
tate cõpensatũ ẽ. & passionis fal
dȩ ꝓbationis causa. ista in laud̃e
beatissimi martyris dicere: quȩ
qͥdem ñ eius s illius ẽ cuiꝰ gratia
talis erctitit: iã de litteris enis do¬
cum̃ta ꝓferamꝰ.: quib maxime do¬
natistarũ ora claudant᷑. Huiꝰ enĩ
auctoritatẽ imꝑitis obiciunt: ut
se quasi recte facere ostendant.
qͦd ad se uenientes fideles denuo
baptixent. nimiũ miseri. & nͥ se
corrigant. a semet ipsis om̃ino da-¬
nati: qͥ hoc in tanto uiro eligunt
unitari. qͦd illi ꝓpt̾ea ñ offuit. qͥa
in eam pacẽ unde isti aberrarunt.
qui uiam pacis ñ cognouer̃t. ꝑ¬
seuerantissimis usq in finẽ gres¬

Expanded text:
unt tamen aliquid habere purgandum, quod unt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir sanctus de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae postea pertractata et diligentissima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubertate conpensatum est et passionis falcdae probationis causa ista in laudem beatissimi martyris dicere, quae quidem non eius sed illius est cuius gratia talis extitit, iam de litteris eius documenta proferamus, quibus maxime Donatistarum ora claudantur. huius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino damnati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem gres
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ti. s si sciret oĩa sacram̃ta.¬
&e caritatẽ ñ haberet: nichil eẽt.
Cũ autẽ minus illud ꝑspiciens.
hanc tñ humilit̾. fidelit̾. fortiter
custodunt: ad martyrii coronam
meruit ꝑuenire: ut siqua in enis
lucid̾a mentẽ ex humana conditi¬
autẽ tanquã in uite sarm̃ta:. p̃ci¬
di dixit eos os de inte auferri tan¬
quã inutilia sarmenta. quȩ fructũ
ñ darent. Quis ẽ autẽ fructus. nͥ
nouus ille fetus: de quo itẽ dicit.
mandatũ nouũ do uobis. ut uos
inuicẽ diligatis: ᷤ Ipsa ẽ illa caritaᷤᷤ.
sine qua cetera nichil ꝓsunt. Dicit
gaudiũ. paxc. longanimitas. benig¬
nitas. bonitas. fides. mansuetudo.
continentia. Que om̃ia incipiunt
a caritate: & ꝑ ceterã iuncturã qͣsi
botrũ mirabiłe faciunt. Nec tñ
frustra idem dñs addidit. Quȩ
autẽ sarmenta in me dant fru¬
ctũ. purgat illa pater meus. ut
maiorẽ fructũ afferant: ñ qͥa &
ipsi qͥ fructu p̃ualent caritatis. poᷤᷤ¬

Expanded text:
cramenti; sed, si sciret omnia sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter, fideliter, fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condiciautem tamquam in uite sarmenta, praecidi dixit eos et de uite auferri tamquam inutilia sarmenta, quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nonus ille fetus, de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis? ipsa est illa caritas, sine qua cegaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. quae omnia incipiunt a caritate et per ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus ut maiorem fructum adferant, nisi quia et ipsi, qui fructu praeualent caritatis, poss
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ letali uulnere scismatis ꝑ empta
ẽ sanitas caritatis: ꝑ euiꝰ iolius ꝑ¬
emptionẽ etiã illa integra trahun¬
t᷑ ad mortẽ. Qͦd ne fiat. ñ cessat
ut uentant & curent᷑ ꝑ medicam̃¬
tũ reconciliationis: ꝑ uicułu pa¬
cis. Nec id̾o se p̃utent sanos ẽẽ. qͥa
dicimꝰ eos habere aliqͥd sanũ: nec
rursus ideo putent curandũ ẽẽ qͦd
sanũ ẽ. qͥa ostendimus aliqͥd uulne¬
ratũ. Itaq in sacramenti sanitate
qͥa contra nos ñ st̃: ꝓ nobis st̃. In
scismatis autẽ uulnere. quicqͥd cũ
xp̃o ñ colligunt. spargunt. Non
extollant᷑ ex his que habent. qui
tantũ ꝑ ea quȩ sana st̃ suꝑbos ocu¬
los ducunt: & uulnus suũ dignen¬
t᷑ humilit̾ intueri: nec solũ qͥd ad¬
sit. s etiã qͥd desit attendant. Uide¬
ant quã multa & quã magna nich
ꝓsint. si unũ qͥddam defuerit. & ui¬
deant qͥd sit ipsũ unũ: nec me in
hoc audiant s apłm. Si linguis ho¬

Expanded text:
ubi letali uulnere schismatis peremta ubi letali uulnere schismatis peremta est sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non cessat ut ueniant et curentur per medicamentum reconciliationis, cis. Nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum: nec rursus ideo putent curandum esse, quod sanum est, quia ostendimus aliquid vulneratum. Itaque in sacramenti sanitate, quia contra nos non sunt, pro nobis sunt. In schismatis autem vulnere, quidquid cum Christo non colligunt, spargunt. Non extollantur et his quae habent. Quid tantum per ea quae sana sunt superbos oculos ducunt? Et vulnus suum dignentur humiliter intueri: nec solum quid adsit, sed etiam quid desit attendant. Videant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit: et videant quid sit ipsum unum, nec me in hoc audiant, sed Apostolum: Si linguis ho
Abbreviated transcription (Latin):
latras enĩ in popło dei glacdius in¬
teremit: scismaticos autẽ terre hia¬
tus absorbuit. Et apłs si habeã in¬
quit omnẽ fidẽ. ita ut montes tͣns¬
ferã caritatẽ autẽ ñ habeã: mchil sũ¬
Siquis adducat᷑ ad medicũ. in aliqͣ
necessaria parte corporisgraui uid¬
nere sauciatus. si dixerit medicus
morit᷑ inde nisi curet᷑: ñ opinor il
li qͥ eũ addux er̃t ita desipiunt: ut
consideratis atq numeratis ceteriᷤ
membris eius sanis. respondeant
medico ce dicant. Ergone ista sana
tot membra ñ ualent ad eius uitã:
& uũ illud uulneratũ ualet ad
mortẽ :ᷤ Non utiq hoc dicunt: s cu¬
randu offerunt. Nec ido tn qͥa cu¬
rand̾u offerunt. medicũ rogant ut
etiã illa quȩ sana st̃ curet. s illi
uni loco medicmã instant̃ adhibe¬
at. unde mors etiã saluis ceteris
imminet. & nͥ sanet᷑ adueniet. Q a
gͣ ꝓdest homini uł sana fides. uł
sãnũ fortasse sołu fidi sacramentũ:

Expanded text:
olatas enim in populo dei gladius inolatas enim in populo dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit. et apostolus si habeam, inquit, omnem fidem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeamnihil suSi quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: "moritur inde, nisi curetur", non opinor, ut illi qui eum adduxerunt ita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem?" non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
se quippe contẽneret bonũ qđ ñ¬
dũ habebat: suꝑbiens ex illo qͦd
habebat. Sic etiã qui se ipsos soci¬
etate ceteroꝵ separantes. caritate
molata unitatis uinculu̾ rũpunt.
si nichil faciunt eoꝵ quȩ in illa
societate acceperunt: in om̃ib se¬
parati st̃. Et id̾o quẽ sibi sociaue¬
rũt. si uenire ad eccł̃iam uoluerit:
debet om̃ia quȩ ñ accepit acciꝑe.
Si uͦ ñnulla eade faciunt: ñ sem
eis separauerunt: cs ex ea parte i
texture cõpage detinent᷑: in cetera
scissi st̃. Proinde siquẽ sibi socia¬
uerint: ex ea parte nectitur eccłiȩ.
in qua nec illi separati st̃. Et ił̾o
si uenire ad eccłiam uoluerit. in
eo sanatur uͥ laniatus errabat:
ii uͦ sanus conectebatur. ñ curat᷑.
s agnoscitur: ne cũ sana curare uo¬
lumus. potius uulneremꝰ. Itaq il¬
li quos baptizant. sanant a uulne¬
re idolatriȩ uł insidelitatis. s gra¬
uius feriunt uulnere scismatis. Ido-¬

Expanded text:
se quippe contemneret bonum quod nose quippe contemneret bonum quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate acceperunt, in omnibus separati sunt, et ideo quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluerit, debet omnia quae non accepit accipere. si uero nonnulla eadem faciunt, non se in eis separauerunt et ex ea parte in texturae conpage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectitur ecclesiae in qua nec illi separati sunt, et ideo si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur non curatur sed agnoscitur, ne cum sana curare uolumus potius uulneremus. itaque illi quos baptizant sanant a uulnere idololatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idol
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥa ille in tanti nominis uene¬
ratione confirmandus fuit. uͥ ñ e¬
rat cont᷑ eccłiam s ꝓ eccl̃ia. & in
illa tñ separatione culpandus. uͥ
si colligeret & spargeret. &e si forte
ueniret ad eccłiam. ñ illud qͦd ha¬
bebat ibi accuꝑet: s in quo aberra¬
uerat emendaret.d Neq enĩ & corne¬
lii gentilis hõis orationes ñ st̃ ex¬
auditȩ. aut elemosinȩ ñ st̃ accepte:
immo & angłm ad se mitti & missũ
meruit intueri: ꝑ quẽ posset utiq
sine hoĩs alicuiꝰ accessu cuncta ne¬
cessaria discere.S q̃m quicqͥd bo¬
ni in oracionib oe elemosinis ha¬
bebat. ꝓdesse illi ñ poterat. nͥ per
uinculũ xp̃ianȩ societatis & pa¬
cis incorporaret᷑ eccłiȩ: iubet᷑ mit¬
tere ad petrũ oe ꝑ illũ discit xcp̃m.
Per ilłu etiã baptrratꝰ xxp̃iano po¬
pło. consortio quoq cõmumonis
adiungit᷑. eui sola bonoꝵ operũ
similitudine iungebat᷑. Pernitio¬

Expanded text:
nisi quia ille in tanti nominis uenenisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit ubi non erat contra ecclesiam sed pro ecclesia, et in illa tamen separatione culpandus ubi si colligeret spargeret, ut si forte ueniret ad ecclesiam non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? Neque enim et Corneli gentilis hominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae; immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poterat, nisi per uinculum christianae societatis et pacis incorporaretur ecclesiae, iubetur mittere ad Petrum et per illum discit Christum, per illum etiam baptizatus christiano populo consortio quoque communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. pernicio
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ñ sequebatur: nolite in qͥt ꝓhi
ne facere aliqͥd: & male loqui de
me. Si nichil in eo corrigendũ e¬
rat: securus sit gͦ quisquis exxtra
cõmumonẽ eccłiȩ constitutꝰ colli¬
git in xp̃i nomine. dissociatꝰ a so¬
cietate xpͣlanãatq ita falsũ erit
illud qui ñ ẽ mecũ adu̾sum me est:
& qui mecũ ñ colligit. spargit. Si¬
autẽ qͦd discipłi d̾ni ꝑ ignorantiam
facere uoluerunt. id in eo corrigen¬
d̾u ẽ qͦd dñs dixit. nolite ꝓhibere:
cur hoc ipse ꝓhiberi ꝓhibuit.: de qͦ¬
mͦ erit uerum qͦd ibi ait. qui con¬
tra uos non ẽ ꝓ uobis ẽ. S In hoc enĩ
facto ñ contra eos s ꝓ eis erat: nͥ ꝑ
nomen xp̃i sanitates oꝑabatur.
Ut gͦ utraq sententia uera sit. sicu¬
ti uera ẽ & illa uͥ ait. qui ñ ẽ mecũ.
adũsum me ẽ. & qui mecũ ñ colli¬
git. spargit: de illa uͥ ait. nolite ꝓ¬
hibere. qui enĩ contra uos non ẽ.
ꝓ uobis ẽ qͥd restat intelligendu.

Expanded text:
eum non sequebatur, nolite, inquit, preum non sequebatur, nolite, inquit, prne facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine dissociatus a societate christiana; adque ita falsum erit illud: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum nautem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est, quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum quod ibi ait: qui contra uos non est, pro uobis es t? in hoc enim facto non contra eos, sed pro eis erat, ubi per nomen Christi sanitates operabantur. ut ergo utraque sententia uera sit — sicuti uera est et illa ubi ait: qui non est mecum, aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit et illa ubi ait: nolite prohibere. qui enim contra uos non est pro uobis est, quid restat intellegendum,
Abbreviated transcription (Latin):
agere. qm̃ questionis huiꝰ obscu¬
ritas priorib eccłiȩ tẽporib. an¬
te scisma donati magnos uiros
& magna caritate p̃ditos patres
ep̃os. ita int̾ se cõpulit salua pace
disceptare atq fluctuare. ut diu
concilioꝵ in suis quibq regioni¬
b diu̾sa statuta nutauerint. donec
plenario totius orbis concilio. qͦd
saluberrime sentiebat᷑ etiã remo¬
tis dubitationib firmaret᷑: ex en¬
angli̾o ꝓfero certa documenta. qͥ¬
b dño adiuuante demonstro. quã
ut hoc in quoquã scismatico uł
heretico eccliastica medicina cura¬
ret. in quo uulnere separabatur:
illud autẽ qͦd sanũ maneret. ag¬
nitũ potius approbaret᷑. quã im¬
ꝓbatum uulneraret᷑. Certe dñs
in euangłio dicit: qui ñ ẽ mecũ.
adũsum me ẽ. Et qui mecũ non
colligit: spargit. Tamen cũ ad
eũ discipłi retulissent uidisse se
qͦnda in eius nomine pellentẽ
demonia. & ꝓhibuisse quia cũ illiᷤᷤ

Expanded text:
agere, quoniam quaestionis huius obscuagere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina curaret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe dominus in euangelio dicit: qui non est mecum aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit. tamen cum ad eum discipuli rettulissent uidisse se quendam in eius nomine pellentem daemonia et prohibuisse, quia cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
mianiste soli ẽẽnt. nec ip̃soꝵ salu¬
tẽ contẽnere deberemꝰ. Qͥ nto gͦ
magis qͥa eade pars donati in mul¬
ta minutissima frusta coneisa est.
quȩ om̃s minutȩ particłȩ. hanc u-¬
nã multo gran diorẽ in qua pͥmi-¬
anus ẽ. de re cepto maximiani¬
starũ bap tismo rep̃hendunt::
co singłe co/ nant̃ asserere apud se¬
tantũmͦ uerũ baptismũ remansis¬
se. nec om̃ino ẽe alibi: neq in toto
orbe terrarũ. qua eccłia eatholica
expandit᷑. nec in ipsa grandiore
parte donati. nec in reteris p̃ter se
unã ex minutissimis partib: Qus
om̃s particłe si adu̾tere uoluerint
ũsitatis edomare: ñ utiq ad partẽ
donati maiorẽ. de qua p̃cisa p̃cisȩ
st̃. s ad ipsã uiriditatẽ radicis ca¬
tholicȩ de ariditate ꝓpria reũten¬
t᷑. Om̃s quippe isti: ubi cont᷑ nos
ñ st̃. ꝓ nobis st̃. Ubi aũ nobiscũ
ñ cosligunt. spargunt. Ia enĩ ne
uidear humanis argumentis iã

Expanded text:
mianistae soli essent, nec ipsorum salumianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus. Quanto ergo magis quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo grandiorem, in qua Primianus est, de recepto Maximianistarum Baptismo reprehendunt, et singulae conantur asserere, apud stantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint um suae peruersitatis edomare, non utique ad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nos non sunt pro nobis sunt, ubi autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam enim, ne uidear humanis argumentis id
Abbreviated transcription (Latin):
te baptizauit. cũ eos sibi recon¬
ciliauerunt. id estꝰ ñ ut accipe¬
rent qͦa ñ habebant. s ut ꝓdes¬
set eis qͦd inutilit̾ in scismate acce¬
ꝑant &e habebant:. hoc uͭ confert
&e p̾stat d̾s ꝑ cõmunionẽ catholicã.
illis qui ueniunt ab aliqua here¬
si uł scismate. uͥ baptismũ xp̃i ac¬
ceperunt. id est ñ ut baptismi sa¬
cramentũ incipiant habere qͦd ñ
habebant: s ut incipiat eis ꝓdeᷤ¬
se qͦd habebant. Quappt̃ int̾ noᷤ
o ipsos quodamͦ cardinales dona¬
tistas. quoꝵ ep̃s apud cartagnrẽ
pͥmianus est.iã de hac re nulla
est controu̾sia. Uoluit enĩ d̾s ꝑ
maximianistas eã finiri. ut qͦd ca¬
ritate suadente nolebant: exẽplo¬
suo cogente fateant᷑. S adhuc in¬
de ꝓpterea disputamꝰ: ne illi sibi in¬
deant᷑ aliqͥd dicere. qͥ nec istis cõmu¬
nicant: qͥ apud se potius. qͣnto pau¬
ciores tanto sinceriores donatistaᷤ
remansisse contendunt: qͥ si maxi-¬

Expanded text:
te baptizauit, cum eos sibi reconte baptizauit, cum eos sibi reconciliauernt, id est non ut acciperent quod non habebant, sed ut prodesset eis quod inutiliter in schismate acceperant et habebant, hoc uere confert et praestat deus per communionem catholicam illis. qui ueniunt ab aliqua haeresi uel schismate ubi baptismum Christi acceperunt, id est non ut baptismi sacramentum incipiant habere quod non habebant, sed ut incipiat eis prodesse quod habebant. Quapropter inter nos et ipsos quodammodo cardinales Donatistas. quorum episcopus apud Karthaginem Primianus est, iam de hac re nulla est controuersia. uoluit enim deus per Maximianistas eam finiri, ut quod caritate suadente nolebant exesuo cogente fateantur. Sed adhuc propterea inde disputamus, ne illi sibi videantur aliquid dicere, qui nec istis communicant, qui apud se potius, quanto pauciores, tanto sinceriores Donatistas remansisse contendunt. Qui si Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ hi qͥ cũ iã non ignorare ñ ꝑmit¬
tunt᷑. in ꝑnitiẽ suam ꝑtinatit᷑
seuunt. Banatio quippe maxci¬
mianistarũ & receptio d̾anatoꝵ.
cũ his quos exctͣ eoꝵ cõmunionẽ
in sacrilegio sic̃ conciliũ eoꝵ ela-¬
mat in scismate baptizarunt.
totã istã soluit questionẽ: totam
contentionẽ abstulit. nichil om̃mo
int̾ nos os eos donatistas qui pri¬
miano cõmumcant dereliquit:
unde dubitet᷑ ñ solũ haberi. s eti¬
am dari posse baptismũ xp̃i ab
eis qͥ ab eccłia separant᷑. Sicut e¬
nĩ ipsi eos quos feliciamis in scis¬
mate baptizauit. uerũ baptismũ
accepisse fateri cogunt᷑. qͥa eos secũ
nunc habent in ipso baptismo. qͣm
in scismate ꝑcepert̃: sic nos dici¬
mꝰ baptismum xp̃i ẽẽ. etiã extͣ cõ¬
munionẽ catholicã. quẽ dant illi
qui ab eadẽ cõmunione p̾cisi ft̃.
quia eũ cũ p̃ciderentur ñ amise¬
runt. Et qͦd ipsi se putant contu¬
lisse illis. quos f elicianꝰ in scisma¬

Expanded text:
tur hi qui cum jam ignorare non permittantur, in perniciem suam pertinaciter saeviunt. Damnatio quippe Maximianistarum, et receptio damnatorum, cum his quos extra eorum communionem in sacrilegio, sicut concilium eorum clamat, in schismate baptizarunt, totam istam solvit quaestionem, totam contentionem abstulit. Nihil omnino inter nos et eos Donatistas qui Primiano communde dubitetur non solum haberi, sed etiam dari posse baptismum Christi ab eis qui ab ecclesia separantur. sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizauit uerum baptismum accepisse fateri coguntur, quia eos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schismate perceperunt, sic nos dicimus baptismum Christi esse etiam extra communionem catholicam, quem dant illi qui ab eadem communione praecisi sunt, quia eum cum praeciderentur non amiserunt. et quod ipsi se putant contulisse illis quos. Felicianus in schisma
Abbreviated transcription (Latin):
dedi ñ escam: ᷤ Eos t̃n a sacͥlegio
scismatis reuocat: in qͦd ideo irru¬
ebant. qͥa carnales erant. Quasi
paruulis inqͥt in xxp̃o lac uobis po¬
tũ dediñ escam. Nondũ enĩ pote¬
ratis: s nec adhuc quidẽ potestis:
adhuc enĩ estis carnales. Cũ enĩ

Expanded text:
dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo inruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; ad
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ separatio earũ generat:
s qͦd secũ de ista tenuerunt. Qͦa¬
si os hoc dimittant: om̃ino ñ gene¬
rant. Hec itaq in om̃ib generat.
cuiꝰ sacram̃ta retinent᷑: unde pos¬
sit tale aliqͥd uͥcũq generari. Quã¬
uis ñ om̃s quos generat. ad eius
ꝑtineant unitatem: quȩ usq in fi¬
nẽ ꝑseuerantes saluauit. Neq e¬
nĩ hi solu ad eã ñ ꝑtinent. qui se¬
parationis aꝑto sacrilegio mani¬
festi st̃: s eciam illi qui in eius u¬
nitate corporalit mixti. ꝑ uitam
pessimã separant᷑. Etenim simo-¬
nẽ magũ ꝑ baptisma ipsa pepere¬
rat: cui tam̃ dictũ ẽ qͦd ñ haberet
partẽ in hereditate xp̃i. Nuqͥd ei
baptismus. nũqͥd euangłm: nũqͥd
sacramenta defuert.S S qͥa cari¬
tas defuit. frustra natus ẽ: & ei ex¬
pediebat fortasse ñ nasci. Nũqͥd ñ
erant nati. quib apłs dicit: tanꝙͣ
paruulis in xep̃o lac uobis potuͣ

Expanded text:
neque enim separatio earum generat neque enim separatio earum generat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum
Abbreviated transcription (Latin):
ad eternã salutẽ ꝑuenire non poᷤ¬
sunt. S uident᷑ sibi argutissime qͤ¬
rere. utrũ generet filios baptismꝰ
xp̃i in parte donati. anñ generet:
ut si consenserimus qͦd generet:
suã ẽẽ asseuerent eccłiam matrẽ.
quȩ filios potuit de xp̃i baptisma¬
te generare: & qͥa unã oportet ẽẽ ec¬
cłiam. ex hoc iã nr̃am ñ ẽẽ eccłiam
criminent᷑. Si aũ dixcerimꝰ ñ gene-¬
rat: cur gͦ inqͥunt apud uos ñ re-¬
nascuntur ꝑ baptismũ. qͥ tͣnseunt
a nobis ad uos. cũ apud nos fuerint
baptizati. si ñdu nati st̃. S Quasi
uͦ ex hoc generat unde separata ẽ:
& ñ ex hoc unde comuncta ẽ. Sepa¬
rata ẽ enĩ a uincło caritatis & pa¬
cis. s iuncta ẽ in uno baptismate.
Itaq una ẽ eccłia. quȩ sola catho¬
lica nominat᷑:. & quicqͥd suũ habet
in cõmunionib diuersoꝵ a sua
unitate separatis: ꝑ hoc qđ suũ in
eis habet. ipsa utiq generat ñ illȩ.

Expanded text:
ad aeternam salutem peruenire non posad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed uidentaerere utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet; ut, si consenserimus quod generet, suam esse asseuerent ecclesiam matrem, quae filios potuit de Christi baptismate generare, et quia unam oportet esse ecclesiam, ex hoc iam nostram non esse ecclesiam criminentur; si autem dixerimus: "non generat "cur ergo" inquiunt "apud uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum apud nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?" quasi uero ex hoc generat unde separata est, et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia, quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suum in eis habet ipsa utique generat, non illae.
Abbreviated transcription (Latin):
montes tͣnsferam: caritatẽ autẽ ñ
habeã. nichil sum. Qͥ d gͦ eis ꝓdest.
si &e linguã in sacris misteriis ha-¬
beant angłicam. & ꝓphetiã quẽ ad¬
modu caiphas os saul. ut aliqͣndo
ꝓphetent. quos fuisse d̾anabiles sc̃a
scriptura testat᷑: si sacram̃ta ñ tan¬
tũ sciant s & habeant. sicut habu¬
it sẏmon magus: si fide̾. sicut demo¬
nia confessa st̃ xxp̃m: ͦ Nleq enĩ non
credebant: cũ dicerent. Qͥ d nobis
& tibi ẽ fili dĩ.ͤ Scimus qui sis. Si
disꝑtiant etiã ipsi substantiã suã
pauꝑib sicut multi. ñ sołu in catho¬
lica. s in diũsis heresib faciunt:
si aliqua ingruente ꝑsecutione. tra¬
dant ad fłamas nobiscũ corpus su¬
um ꝓ fide quã parit confitent᷑. tn
qͥa separati hec agunt. ñ sufferente ᷤᷤ
inuicẽ in dilectione. neq studente ᷤ
seruare unitatẽ sp̃s in uinculo pa¬
cis. caritatẽ utiq ñ habendo. etiã
cũ illis om̃ib que nichil eis ꝑsunt.

Expanded text:
tes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. quid ergo eis prodest, si et linguam in sacris mysteriis habeant angelicam et prcphetiam quemadmodum Caipbas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta scriptura testatur, si sacramenta non tantum sciant sed et habeant, sicut habuit Simon magus, si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum — neque enim , non credebant cum dicerent: quid nobis et tibi est, fili dei? scimusquisis —, si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica sed in diuersis haeresibus faciunt, si aliqua ingruente persecutione tradant ad flammas nobiscum corpus suum pro fide quam pariter confitentur? tamen quia separati haec agunt non sufferentes inuicem in dilectione neque studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciã quã acceperunt: similes sunt
esau filio ysaac qui reꝓbatus est
d̾o attestante & dicente. iacob di¬
lexi. esau autẽ odio habui: cũ am¬
bo ex uno concubitu concepti. ex
am utrũ peccata dimittant᷑ ꝑ bap¬
tismũ in parte donati: ut si diaceri¬
mus dimitti. respondeant. Ergo ẽ
mino catus eẽt discipłis: tẽ secutꝰ
ẽ ce ait. Baptrrate gentes. in no¬
mine patrisoe filii. & sp̃s sc̃i. Si cui
dimiseritis peccata: dimittent᷑ ei.
Si cui tenueris: tenebunt᷑. St si ita
est inqͥunt: cõmunio nr̃a ẽ ecclia
xp̃i. Non enĩ p̃ter eccłiam: dimis

Expanded text:
tiam quam acceperunt, similes sunt tiam quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est, Deo attestante et dicente, Jacob dilexi, Esau autem odio habui: cum ambo ex uno concubitu concepti, ex am, utrum peccata dimittantur per Baptismum in parte Donati: ut si dixerimus dimitti, respondeant, Ergo estmino datus esset discipulis, tunc secutus est et ait: Baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Sdimiseritis peccata, dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et si ita est, inquiunt, communio nostra est Ecclesia Christi. Non enim praeter Ecclesiam di
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cephȩ: ego autẽ xp̃i. Diuisus ẽ
xep̃e. Nunqͥd paulus crucifixus
ẽ ꝓ uobis:aut in nomine pauli
baptixati estis:  Isti gͦ si in hac ob¬
stinatione & ꝑu̾sitate remanerẽt:
certe qͥdem nati erant: nec tñ ad
ipsã eccłiam de qua nati erant. ꝑ
pacis atq unitatis uincułu ꝑtine¬
rent. Ergo ipsa generat oe ꝑ ute¬
rũ suũ. &e ꝑ uteros ancillarum: ex
eisde sacramentis. tanquã ex ui¬
ri sui semine. Non enĩ frustra di¬
cit apłs: om̃ia illa in figura ẽe ge¬
sta. S qui suꝑbiunt. & legitime
matri ñ adiungunt᷑. similes st̃ is¬
maheli. de quo dictũ ẽ. Eice ancil¬
ła & filiũ eius: ñ enĩ heres erit fi¬
lius ancille. cũ filio meo isaac.
Qui autẽ pacifice diligunt legiti¬
mã patris sui coniugem. cuiꝰ legi¬
timo iure generati stͣ: similes st̃
filiis iacob. quãuis de ancillis natis:
s tñ eande hereditatẽ sumentib.
Qui autẽ de utero ipsis matriᷤ
intꝰ in unitate nati. negligunt gra¬

Expanded text:
 ego autem Christi. Divisus est Christus? Numquid Paulus crucifixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Isti ergo si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum pertinerent. Ergo ipsa generat, et per uterum suum, et per uteros ancillarum, ex eisdem Sacramentis, tanquam ex viri sui semine. Non enim frustra dicit Apostolus, omnia illa in figura esse gesta . Sed qui superbiunt et legitimae matri non adjunguntur, similes sunt Ismaeli, de quo dictum est: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Qui autem pacifice diligunt legitimam patris sui conjugem, cujus legitimo jure generati sunt, similes sunt filiis Jacob, quamvis de ancillis natis, sed tamen eamdem haereditatem sumentibus . Qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati, negligunt gra