comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ia ni fuerant coniugia lecuturus quocĩ
micbi istfum est eum moriendo dixisse quia
enim conux fidelis relinquere oiugeni lici¬
te põt infidelem. ⁊ deo boc fieti non dominus
secd apłs probibet &uocl ẽ domius probibet
sideles coniuges in relinquendis infidelib
permissa licencunonueant tibi aut uidetur
infideles quoq dimitti a ficelib non licete. &ͥ⁊
hoc uettitapłs. Cum ego dica lice hoc nonue¬
tardõmꝰ non tamẽ clico ex pedire quiaħne
fiae monet apłs qui reclolit etiam rationem
cur fieri non exͣpechiat. quamuis liceat Quo¬
mcdo enm scis in qis id mułr fi uirũ salum
facies. aut unde scis uir sunxorẽ saluam fa¬
dos coniges et filios. xp̃o etiam exemplis
que iam prouenetãt uidetur hortatus cur eigͦ
non expechiat etia infideles con iuges climiti
a fidelibz causa euidenter ex pressa est. hon eniz
ꝓpt̾ nrͣnculu̾m cum calibo coniugale pactũ¬
seiuandũ est. sed ut quetãtur ĩ xp̃o receli

Expanded text:
christiani fuerant, coniugia locuturus. quod mihi uisum est eum monendo dixisse. quia enim coniux fidelis relinquere coniugem licite potuit infidelem, ideo fieri hoc non dominus, sed apostolus prohibet. quod enim dominus prohibet,fideles coniuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utantur. tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc uetat apostolus, cum ego dicam licere. quia hoc non uetat, non tamen expedire, quia hoc ne fiat, monet apostolus: qui reddit etiam racur fieri non expediat, quamvis liceat. Quomodo enim scis inquit mulier, si virum salvum facies? aut unde scis vir, si salvam fados coniuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiract
Abbreviated transcription (Latin):
sunt facienda non iubente lege: secl liba carica:¬
te ⁊ ea sunt in nñs officiis graciora que cumli¬
cẽt nobis etiã non impendere tam̃e causa cli¬
lectionis impencumus. unde ip̃e dominus.
priuscũ setributun debe monstrass
soluit tamẽ nescandalicaret eos quiboad
et̾nam salutem getens morẽ consulebat. Iar
uero apłs quem admoclum ista conmendat
eilis uerba testanti ubi dicit. cum si liber

Expanded text:
 facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber
Abbreviated transcription (Latin):
cti facerem cum paulo suꝑius dirisset. Dnꝗd
non lubemus licenciam mancducãdi ⁊ biber¬
cli. Num qui dem pon habemus licenciã soroẽ
bas. non habemus potestatem hec oꝑancli. ꝗ
militat sius stipendiis umiquã. Quis plãtat
uineam et de fructu eius noñedit. Quis pas¬
scit gregem. et delacte eius non comeclit. ⁊ pa
ulo p̾t. Si alti in quit potestatis ur̃e uire parti¬
cipantnon ne magis et nos secd non sumus¬
usi apocestate. sed omĩa to lerimus nespm
pelimentũ demus euangelio xp̃i ¶tem.

Expanded text:
crifacerem. Cum paulo superius dixisset: Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus licentiam sororem bas non habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam, et de fructu eius non edit? quis pasciulo post: Si alii, inquit, potestatis nostrae jura participant, nonne magis et nos? Seusi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
aa inbiis qne eos iuste ẜm dem agere ꝯuenit
trigilantes eristant ut nullũ nod̾ d̾eis deno
mutiaur erasperet Sique nõ eormi post boe
uegligerei et cotnoneris. ad nos cum siñ¬
iu alqua e uatione transmitte. ut quao
sit graue nole abrus que reprehensibilia ⁊
uaste nitupanda sunt corrigi regulanẽ iti
se ualeat drstrictionẽ sencire. ¶ Qd auteor¬

Expanded text:
a in his quae eos juste secundum Deum agere convenit, vigilantes existant, ut nullum nos de eis denuo murmur exasperet. Si quem vero eorum post haec negligentem esse cognoveris, ad nos eum sine aliqua excusatione transmitte, ut quam sit grave nolle ab his quae reprehensibilia et valde vituperanda sunt corrigi regulari in se valeant districtione sentire. 1237 E
Abbreviated transcription (Latin):
nitani ep̃i inumna ieadem ꝓuintia ẽe. Statu¬
it igitur sancta sinodns de inceps nichil
eue attemprar aquolib ep̃o. eos uõ qui
cłicorn trãctaminus. Nunc ad fimonia¬
chorum ordinanones transeamꝰ qut facile
liqueat quid suꝑ banc br̃sim scõrum patrỹ
decteuit anctoritas cansa deducatur iume¬
dium. cuius negotim a descient asimoniiciᷤ
ordinatis ⁊ deignoranter asimoniacis conse¬
cratis. ⁊ de ordinationib que ꝑ pecunam fi

Expanded text:
ia esse. Statuit ergo sancta synodus deinceps nihil tale attentari a quolibet episcopo, eos vero, qui clericorum tractavimus. Nunc ad simoniacorum ordinationes transeamus, et ut facile liqueat, quid super hac haeresi sanctorum Patrum decrevit auctoritas, causa deducatur in medium, cujus negotium et de scienter a simoniacis ordinatis, et de ignoranter a simoniacis consecratis
Abbreviated transcription (Latin):
temporum ⁊ offitioru
adiurilem etatem ⁊ sac̾clotii gradum ꝑuenit.
exinde suffragãtib meritis in epm̃ eligitui᷑ in¬
t̾ueniente obsequio ͤ ⁊ pat̾ius pͥcib d̾ati qͦuoq pec¬
cuma cuitam exos iliaris archiepĩ. consecratũ
iste inanti stͥem nescius pat̾ni obsequi. ⁊ oblate
peccume p̃cedente nõ tempore nõ nullos ꝑpectu¬
nim odinaunt quibdam uõ gratis bñdictõe
tonis accepit. hic priu quetitur ansit peccitũ
emere spualia. Scdo an ꝓingͥssu eccẽ sit erigedu

Expanded text:
temporum et officiorum ad virilem aetatem et sacerdotii gradum pervenit. Exinde suffragantibus meritis in episcopum eligitur, interveniente obsequio et paternis precibus; data quoque pecunia cuidam ex consiliariis archiepiscopi, consecratur iste in antistitem, nescius paterni obsequii et oblatae pecuniae. Procedente vero tempore nonnullos per pecuniam ordinavit, quibusdam vero gratis benedictionem mnationis accepit. Hic primum quaeritur, an sit peccatum emere spiritualia? Secundo, an pro ingressu ecclesiae sit exigenda
Abbreviated transcription (Latin):
emere sit symoniacum. Quͣato ain sit iste reus
cͥius qd̾ eo ignorante pat̾ adinsit᷑ qͣuito in
liceat ei ẽẽ in ecc̾a ui fungi ea orditatione qiũ
patna reccuina est asse̾cutus Serto an illi qm
ab eo nm symonia co ignoruit̾ ordmati sunt sit
abiciendi anͣno septimo si renͣtris fue hisi sit re¬
cpiendtis in ep̃ili dignicite. anno¬

Expanded text:
Quarto, an iste sit reus criminis, quod eo ignorante pater admisit! Quinto, an liceat ei esse in ecclesia, vel fungi ea ordinatione, quam paterna pecunia est assecutus? Sexto, an illi, qui ab eo jam simoniaco ignoranter ordinati sunt, abjiciendi sint, an non? Septimo, si renuncians suae haeresi sit recipiendus in epicopali dignitate,
Abbreviated transcription (Latin):
recipere uxorem quomam polluta est. etab¬
ominabilis facra est qucoram domino. ne
pec̃ctre facias tenti. quam dominus deuꝰ
tuus tradiclit tibi possidendũ :.
alam prouiitiã fugent ꝯ uxoreius ein
sequi noluerit. allo unente illa inipta
maneat in nupca quã diutu̾reuis uixiͣt

Expanded text:
in uxorem, quia polluta est, et abominabilis facta est coram Domino, ne peccare facias terram tuam quam Dominus Deus tuus tibi tradiderit possidendam. aliam provinciam fugerit, et uxor ejus eum sequi noluerit, illo vivente illa innupta maneat innupta, quamdiu vir ejus vix
Abbreviated transcription (Latin):
ieate fuert oppressa et nonclama̾ nĩt
puniri quan adulcexi. uiaũt inagro
uim passa estiuc adultero ungeretur
similt xp̃i corpus accipe et non adui¬
tera repucariagat penitentiã ita clim¬
taxat ut sccło uro quinon appellatur
nir secl adulter acpͣre penitentie non
copuletur duod si ei udetur clurum
et semei dilectum non põt detelinquẽ
neꝙ prefette dominũ uoluptati au

Expanded text:
itate fuerit oppressa, et non clamaverit, puniri quasi adulteram; si autem in agro vim passa est, ut alteri jungeretur, si vult corpus Christi accipere, et non adultera reputari, agat poenitentiam: ita duntaxat, ut secundo viro, qui non appellatur vir, sed adulter, a tempore poenitentiae non copuletur. Quod si ei durum videtur, et semel dilectum non potest derelinquere, nec praeferre Dominum voluptati, au
Abbreviated transcription (Latin):
remquenetis .t. auctoritace firmatur.
Sireliqueit sccłm uirũ et reconcibati
uoluit priori non põt anptũ est. inde¬
ntero nomits i acceꝑit homio uxoren
ahuĩteam et non inuenerit gracian
scribat ei libellurepucduet dabit ei. et
dimictae eamdedomo sua. Cumꝙ eg̾i¬
sa adri martũ chuxerit et ule quoq
oclerit eam dedentq libeslum repudii
ecchimifsit de domo sua. aut certe mõ¬
ruus fuit. non potit eam prior marit

Expanded text:
menti auctoritate firmatur. Si reliquerit secundum virum, et reconciliari voluerit priori, non potest. uteronomio: Si acceperit homo uxorem, et habuerit eam, et non invenerit gratiam scribet libellum repudii, et dabit ei, et dimittet eam de domo sua. Cumque egressa alterum maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dederitque ei libellum repudii, et dimiserit eam de domo sua, aut certe mortuus fuerit, non poterit prior marit
Abbreviated transcription (Latin):
iustam se br̃e credidei̾t non prius primates
aut alos adear indices quam ipõs aquibus
semel s sepissime ut ab eis ant suam institi¬
am acipiat aut excusationem. ¶si antem
secus egei̾t ab ipĩs ⁊abalus coĩone prmetũ

Expanded text:
ustam crediderit, non prius primates aut alios adeat judices quam ipsos a quibus semel, sed saepissime, ut ab eis aut suam justitiam accipiat aut excusationem. Si autem secus egerit, ab ipsis et ab aliis communione privetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sibreticus catholicum uel alium h̾ieticur
excomumounͣt ut in comumone suchere¬
sis illum declucat. quia miqua est sententia
entem. nelin hereticum fagicus uel faci¬
norib debitum ut alias adrite uiuendi nõ¬
mam ut̃q recleat sentenciam declerie anuc̃¬
qr anh̾reticus tñi sententia ceneat᷑ menito¬
querendum uidetur. Põt aũt dici catholicũ
sentencia b̾retiai mnimme tenen. Non enim
inquem cestifican non ualet. Sienim quos
diuina testimonia non secunt᷑. qr extra ec¬
clesiam sunt pondus humani testimonii
percliderũt an̾sus eos qui in eccã ẽẽ uidentũ
nec adu̾sus eoscem eccłastice auctoritatis
ponclus hr̃e pocerunt qui ab eius fide cliscess¬
isse probati sunt atꝙ ideo abeccła sunt con¬
depnati. Inh̾reticum aũc potestatem hr̃e uid̾¬
tir breticus. sicut et cliabolus põt inmalis
canquam in peccore suo. Ynde au̾g scribit

Expanded text:
reticus catholicum vel alium haereticum excommunicaverit, ut in communionem suae haeresis illum deducat, quia iniqua est sententia, entem, vel in haereticum flagitiis vel facinoribus deditum, ut alias ad recte vivendi normam uterque redeat, sententiam dederit, an uterque, an haereticus tantum ejus sententia teneatidetur? Potest autem dici, catholicum sententia haeretici minime teneri. Non enim in quem testificari non valet. Si enim quos divina testimonia non sequuntur, quia extra ecclesiam sunt, pondus humani testimonii perdiderunt adversus eos, qui in ecclesia esse videntur, nec adversus eosdem ecclesiasticae auctoritatis pondus habere poterunt qui ab ejus fide discessisse probati sunt, atque ideo ab ecclesia sunt condemnati. In haereticum autem potestatem habere videtur haereticus, sicut et diabolus potest in malis, tanquam in pecore suo. Unde scribit
Abbreviated transcription (Latin):
sichuxenc reus adulteru encbis ita respon¬
detur becauctoritaces dehis loquuntur qͦe
continẽtiã carnalis infirmiccs non impecͥ
ueldehis qui prances causam dissiciu alio¬
nim conm̃ctione sese reddiderunt inclig¬
noi Iuñ ambr̃ super epłam pauli ad cori
xor auiro ñ discedat ñ cã form tħ. decoł¬
cationis. Quodsi discessent aut maneat
uinupta aut reconcilietur. uiro suo a uir
similiter non dimi ttat uxorem. Ideo nor
subdit deuito quod deixcore premisit ꝗa

Expanded text:
ita respondetur. Hae auctoritates de iis loquuntur, quorum continentiam carnalis infirmitas non impedit, vel de his, qui, praestantes causam dissidii, aliorum conjunctione se reddiderint indignos. Unde Ambrosius super 1, epist. Pauli ad Corixor a viro non discedat, nisi causa fornicationis; quod si discesserit, aut maneat innupta, aut reconcilietur viro suo; et vir similiter non dimittat uxorem. Ideo non subdit de viro quod de uxore praemisit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cetero. nullam lcentiam monaciis relĩqmu ᷤͤ re.
proꝵ bitno suo aucabbases expellereaut si¬
bimetalios ordinare. qr nulla auctoritas re¬
manebit abbati. simona chorũ potestaticep¬
rit subiacereait decetero fideliter et studiose
uniu̾sa que uł ad chuncultus reuerentiarti.
uel ad uti titacem eiusdem mon astecii ꝑtinẽt.
abbatis sollicitudoadquem potestas toraꝑti¬
nere conueint debeat adimplere.

Expanded text:
cetero, nullam licentiam monachis relinquimus pro arbitrio suo aut abbates expellere, aut sibimet alios ordinare, quia nulla auctoritas remanebit abbati, si monachorum potestati coeperit subjacere, ut de cetero fideliter et studiose universa, quae vel ad divini cultus reverentiam, vel ad utilitatem ejusdem monasterii pertinent, abbatis sollicitudo, ad quem potestas tota pertinere convenit, debeat adimplere.
Abbreviated transcription (Latin):
potu᷑ nt ꝯm̃to. nichilominꝰ reuocentũ. sit essip¬
tonbad cum recũstis qui p̾sumpẜit aliquid d̃
reb ecce illicita uenditione distrahere. ita ñ
pensioẽs suas aninias ad po̾tificem deferatis.
cm primlegia suiͣ conent omĩ ratõe suari. ũ
eins dispensa tõe portiones ꝓnemãt ꝯsuete uta
ut pertionẽ quartam q̃ ad eos ꝑtinet sua pon¬
tifex ordinatoe distribuat ꝓur cuĩq loc̾u
mĩtũq cognoscit pariter etiam exfidelium

Expanded text:
evocentur; sit emptoribus ad eum recursus, qui praesumpsit aliquid de ecclesiae rebus illicita venditione distrahere; ita ut pensiones annuas ad pontificem deferatis, cui privilegia sua integra convenit omni ratione servari, ut ejus dispensatione portiones proveniant consuetae, ita ut tifex ordinatione distribuat, prout cujusque locum meritumque cognoscit. Pariter etiam ex fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
no necc̃ium fuit. codem adeccam suam mox
t̾emsso. ad uos ur̃a scripta pariter destin. q
bregnosce tis eifdem fuise pceptum ne nq̃
quarũ nnam sibi ip̃e retineat sltam cłicis p of¬
fitiorũ suorũ secdilit᷑ate distribuat. fabricis
t̾ciam. quarta pauꝑib ⁊ pegrinis bãt ficeliter
erogantũ. quaruĩ tacionẽ. dinino est redditurꝰ¬

Expanded text:
no, necessarium fuit eodem ad ecclesiam suam mox remisso ad vos nostra scripta pariter destinari, quibus agnosceretis eidem fuisse praeceptum, ne unquam quarum unam sibi ipse retineat, alteram clericis pro officiorum suorum sedulitate distribuat, fabricis tertiam, quartam pauperibus et peregrinis habeat fideliter erogandam, quarum rationem divino est redditur
Abbreviated transcription (Latin):
iss recte dicitur etiam ꝯmuni
dudundo iuditium ei suffice̾.
endicimus ut impendiadicit
utile dandandum est ille eniz
qui sit remee ꝯmunem uł alie
negocia eo no. animo gent. ur
aliquem sibliget et inꝑsonã
labiter. ¶Pomponius scribit
posciudicem posse aquolibet
sociorum. s etiam siunus exso¬
ciis inuius erit cum eos minn

Expanded text:
isset, recte dicitur etiam communi dividundo iudicium ei sufficere: eri dicimus, ut impendia utile dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo animo gerit, ut aliquem sibi obliget, et in persona labitur.Pomponius scripsit posci iudicem posse a quolibet sociorum: sed etiamsi unus ex sociis
Abbreviated transcription (Latin):
itoremeius. et ideo et primo
restitui obligatom t adu̾sꝰ
eummarccilus aut̃ notat ẽẽ
aliq̃m differenciam.aitiumis
agatur ut abintio muuierm
ait̾ius locum subdatur et honꝰ
debitoris aquo obligatom
tranfferre c̃cutor. uoluit susci
pronem ei senatus ꝯsum in
arcellus non daret. sz odemp

Expanded text:
ditorem eius, et ideo et Primo restitui obligationem et aduersus eum. Marcellus autem notat esse aliquam differentiam, utrum hoc agatur, ut ab initio mulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor uoluit, susciptionem ei senatus consulti Marcellus non daret: sed
Abbreviated transcription (Latin):
iuenam obligatom meamtt¬
anfferat tunc enmdiligento¬
rem ẽẽ deb̾e. ¶ Similier dixi¬
sset sibi remdons nomineo¬
bligatam et c̃clitorcutassi ei

Expanded text:
ienam obligationem in eam transferat: tunc enim diligentiorem esse debere. Si mulier dixisset sibi rem dotis nomine obligatam et creditor curasset ei
Abbreviated transcription (Latin):
alicnani eu̾a aut suam obli¬
gatom suscrpiat. ut eccesi an¬
cilla ob pacionemlib̾tats ex¬
ꝓmissore dato post manimm¬
toris non ẽ ẽcditori nona actõ¬
ne opus cumq̃i fuiana que
et ypotechana uecatur in his
noribus nec sonitam ẽe pecẽ¬
uniam. ¶ Sisubalitõne ur

Expanded text:
alienam, re uera autem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumistoris non est creditori noua actione opus, cum quasi Seruiana quae et hypothecaria uocatur in his noribus nec solutam esse pecuniam. Si sub condicione uel
Abbreviated transcription (Latin):
actioet siille prius acceptil¬
acõnelib̾atus sit. q̃m mulier
int̾cesẜitñconuen̾it cum deb¬
itore ut ex ꝓmissorem dant
et accepto lacum eisit. deinde
senatus ꝯsuiti numita est. pot
cicondici. quasi non dechiss.
quid enim int̾ est. non detan

Expanded text:
actio, etsi ille prius acceptilatione liberatus sit quam mulier intercesserit. Si conuenerit cum debitore, ut expromissorem daret, et acceptum ei latum sit, deinde senatus consulti munita est, potest ei condici, quasi non dedisset: quid enim interest, non det an
Abbreviated transcription (Latin):
auas desinunt ẽẽ me q̃mius
soredato uł al satiffacto. discẽ¬
dumenit uendicare me posse¬
Tributio aũt fit ꝓrata eius cu
iqr debeatur et ideo sinus cre¬
ditor ueniͣt desidans tribui in¬
tegram portomo sequitur s qͦ¬
niam fi pot̃ ut alius quo uł al
em̾̃sint ccuitores. Paulus.¬

Expanded text:
alias desinunt esse meae, quamuis sore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse.Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor veniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque vel emerserint creditores. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Secundum hoc et si plu¬
res Metum adhibucrunt. et
unus fu̾it conuentus. siqui¬
dem sponte rem ante senten¬
tiam restituerit omnes liba¬
ti sunt. s et si non fec̾it s ex

Expanded text:
est.Secundum haec si plures metum adhibuerint et unus fuerit conuentus, si quidem sponte rem ante sententiam restituerit, omnes liberati sunt: sed etsi id non fecerit, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
testa ta sit cum debitore sit de
ipo debito uł sup̃e fidenissor c̃o¬
uetus fu̾it nouata aut debiti
obligano pignus ꝑimit inisi
conu̾enit ut pignus iepetat᷑¬
¶ Gi quasidatimis tibi pecciũ¬
am pignus accepo nec dedo i
re instipulatum sint declucte
sũ n̾o. sitñ pignus et in eas
obligatum fuit. qm di quid
exhis debetur pignoraticia ccs¬
sabit. ¶Alia est canimca qͣs
quis suꝑraucirũ modu ꝓmi¬
ssit. ¶Ramhee penitus il
t̃is brdes c̾clitoris iniuria af
di eorumsoluit que sinanon

Expanded text:
testata cum debitore sit de ipso debito uel si fideiussor conuentus fuerit. Nouata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniamrae in stipulatum sint deductae sive non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illteri heredes creditoris iniuria adfdi eorum soluit: quae senten
Abbreviated transcription (Latin):
ratitiam actõin habeo. fingreũ
ia datasit et quedarcti p̾ci.¬
siita uendidit c̾ditorut emc¬
tõm eorum pr̃et et c̃ditu snu
habeat reliqua mancipia pot it
nis noie ꝓmifit indemꝑnem
eunfuturum. ¶ Sumus ex
h̾roibus debitoris portom suã
soluiss. ¶Sianuabinia triñ
die.xxx. stipulatus acceꝑim
pignus pactusq simait nsna
quaq dic peccĩa soluta ẽe uẽ¬
om̃iur pentom dies ueniret ñ¬

Expanded text:
raticiam actionem habebo: finge enim ia data sint, et quaedam certis pretiis ita uendiderit creditor ut euictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest nis nomine promiserit, indemnem eum futurum. Si unus ex heredibus debitoris portionem susoluisset. Si annua bima trima die triginta stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut nisi sua quaque die pecunia soluta esset, uenomnium pensionum dies u
Abbreviated transcription (Latin):
posẜo ao c̾ditorem. ¶ Om̃us
peccuma ex soluta ee debant
eo nomne saffc̃m ẽe aut nasc̃¬
tur pignoratitia actiossatis.⁊
fem̃ accipimus quem ad modꝰ
uoluit creclirorlicz non sir solu¬
tum sũ alius pignoribus sibi
tõne nacitur pignoratina ac¬
tio et gn̾aliter dicendum enit
quociens recede uolu̾it credi¬
tor apignore uiden ei saicdam̃¬
fem̃ suit ip̃e uoluit. sibi cauit
l in hoc deceptus sit. ¶ Isꝙͦ
quiiem alienampignori de¬
dit soluta peccuma pot pigno¬

Expanded text:
sio ad creditorem. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit creditor, licet non sit solutum: siue aliis pignoribus sibi one nascitur pigneraticia actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit. Is quoque, qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigne
Abbreviated transcription (Latin):
nestram demisit excepturo
eo qm de industria ad id posu¬
erat labeo ait sintite ag̾e cum
debitore posse et ad ex hibend
eniamsi agente te c̃cia pigno¬
ratitia cripiat debitor et pig¬
nores rectiito replicabitur de
ignore sũ abinitio sũ posteañ¬
emptor dĩu reih̾re. s et sinõ
ꝯuenis decuistrahendo pignore
hoc tñ nur utimut ut liceat di¬
strahere sim̃o non ꝯuenit nen
ceat. ubi u̾oꝯuenit ne distrahe¬
tur c̃litorsidutrax̾it funtiobli¬
gatur nͥ eĩterfuit deñciatum
u̾t souiat et cessau̾it. Pompoᷤ¬

Expanded text:
nestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de ignore siue ab initio siue posteaemptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denuntiatum ut soluat et cessauerit. 5 Pompo
Abbreviated transcription (Latin):
de licẽ tñinlonmꝰ cogendus
es uend̾e et l soluendoñsit is
qui pignus decłit quiatuacã
id caueat᷑ s⁊ atlicimus ex cã co¬
gendur c̃ditorezẽe ad uendẽtl
dicit. ¶Quod enunsimulto
minus sit qd̃ delxatur et hocdi¬
e pluns uenre possit pignus
qͣm poste.a melius añt est di¬
cienz qui dẽit pignus posse
uende et accepta peccumaso

Expanded text:
re liceret, nihilo magis cogendus es uendere, licet soluendo non sit is, qui pignus dederit, quia tua causa id caueatur. sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad uendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia so
Abbreviated transcription (Latin):
omnes negociatones porng¬
endum edictum¶preculiarem
aut̃ m̾cem nõ sicuti pecculiu
accipimus. qui ppe peculumd̾¬
ducto qd̃ dno debetur accipit᷑

Expanded text:
omnes negotiationes porrigendum edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
pator se ĩus epłam ad ccłem
idemuncetur uidetur fecisse et
iimaus si. possessoribus aho¬
qui senatus de his est locuny
quise b̃rdes existimant nisi
torie ad cas res referramus
quas distrabi expecliat que
honorabant magis brditatẽ
quam fruccumerant ut sum
arbitno petitoris qualemo¬
putationem faciat ad usus

Expanded text:
ator Seuerus epistula ad Celerem idem uidetur fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui erant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
¶De lege ꝯmissoria in t̾rogatusi
ita nidit. siꝑ emptoremftm̃sitꝰ
quominus iegr peretur. et ca
lege utiuenditor uelit fundos
memptos fore. et id qd̾ arte ui
alio nomine datum ẽet apud
uenditorem remansum. ¶IDẽ
Rndet si ex lege in empti sunt
fundi nec hic qd̃ accessurum. si

Expanded text:
De lege commissoria interrogatus ita respondit, si per emptorem factum sit, quo minus legi pareretur, et ea lege uti uenditor uelit, fundos inemptos fore et id, quod arrae uel alio nomine datum esset, apud uenditorem remansurum.Idem respondit, si ex lege inempti sint fundi, nec id, quod accessurum di
Abbreviated transcription (Latin):
criptis imꝑatorieanconini et di¬
uiseiu declaratur ¶ S qd̃ ait ne¬
racius h̃t rõmut int̾dum fiuc¬
tus emptor mucretin cum p̾cui
smia neracii tunc ht locum que
est humana. qñ emptor aliqm
ꝑtemp̾en declit. ¶E leganter
ibit.statimatq ꝯmissa lex est
statuere nenditorem deb̾e unrũ
ꝯmissori.im uelit ex̃c̾e. in pocuis
re exigat ent itaq adusus eu
exuentlito actõ. ¶ Marcellus
ub̾.xx. dubitat ꝯmissoria unnũ
tuc locumhabeat. si interpella¬
tus nonsoluat anu̾osinon ob¬
tułit. et magis arbitior offerre
eum deb̾e. sinult selegis ꝯimsso¬
ne potestate solue. ¶ Quod siñ
habet cui offerrat posse ennisee
uit ẜctum tpũs p̾cium solurum
nonsit res mempta sit. defruc
iure ꝑcipet. S si fundus reuenia¬

Expanded text:
criptis imperatoris Antonini et diui Seueri declaratur.Sed quod ait Neratius habet rationem, ut interdum fructus emptor lucretur, cum pretium sententia Neratii tunc habet locum, quae est humana, quando emptor aliquam partem pretii dedit.Eleganter ibit, statim atque commissa lex est statuere uenditorem debere, utrum commissoriam uelit exercere an potius re exigat: erit itaque aduersus eum ex uendito actio.Marcellus dubitat, commissoria utrum tunc locum habet, si interpellatus non soluat, an uero si non optulerit. et magis arbitror offerre eum debere, si uult se legis commissoriae potestate soluere: quod si non habet cui offerat, posse esse secintra certum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fruciure perciperet: sed si fundus reueni
Abbreviated transcription (Latin):
uissus crat .x.dare et lib̾ ẽẽ co¬
dicilus purt lib̾ tatemaccepͭ.
et id ignorans decłit hrdi .x.
an repet̾e possit et refert patrẽ
suum celsum extimasse rep
remunusari extimaret uł i
amiciorem sibi ẽẽ cum futu¬
niii repet̾e non posse o pinio¬
ne falsa dec eptum. sub tilurs
an ille quise statunlib umi¬

Expanded text:
ussus erat decem dare et liber esse, codicillis pure libertatem accepit et id ignorans dederit heredi decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse reperemunerari existimaret vel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum. Suptilius an ille, qui se statuliberum
Abbreviated transcription (Latin):
ciau̾ut deposito ¶tem querit᷑
utrum ordo spectenr eorum
hoc enim rescriꝑto principali
in eatm̃ qnutatezq in bonis
argentar expeccunia deposi¬
ta recepta ests in omĩbus fr¬
audatoris facuitatibus idq
pp̃ necessariu usumargẽtanio¬
rum ex utilitate publica rece¬
ptim ẽ. planc sumptus cã¬

Expanded text:
int deposito. Item quaeritur, utrum ordo spectetur eorumhoc enim rescripto principaliitate, quae in bonis argentarii ex pecunia deposita reperta est, sed in omnibus fraudatoris facultatibus: idque propter necessarium usum argentariorum ex utilitate publica receptum est. plane sumptus ca
Abbreviated transcription (Latin):
re hoc que prose introductai
sunt nec queripot̾it uenditor
siresticutus fuerit in eamcau¬
sam inqua se ip̃e constituit. et
qm̃mutare non potuiss si mi¬
nor auxilium pretoris ñ ĩplo

Expanded text:
re haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poterit venditor, si restitutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implo
Abbreviated transcription (Latin):
Eetate eius quise¶
peream probationem minte¬
grum restitutionis eiustem
ad olescenns et aliis causis p̾¬
udicatur. ¶pianus.

Expanded text:
etate eius, qui se mper eam probationem in integrum restitutioni eiusdem adulescentis et aliis causis praeiudicatur. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
inor annis.xxu. sine causa
debitori acceptum tułit. nõ
deiussores et inpignora ac¬
sidampnosam sibinouactio
causa transtusit obligationẽ.¬
torem restitui. ¶ Ad u̾sus
eos quoq restitutio p̾stancia
est quos de dolo age nonpm¬
ititur itisi queclam ꝑsone sp¬
egit restituitur nonido tuito¬
ricc̃ium tutele iudicium resti¬
tuendum est. ¶ D̾ nimmi
datum nomine ip̃ius in inte¬
grum restitutionem postula¬
re nonprobiben ex causa cur¬
tiomis ꝯdempnata pupilla.
adu̾sus unum caput siñe
restitui uolebat et quia urͣ¬
st̃ incet̾is lictis sp̃ebus ieleũ¬
ta fuisse auctor maioretate ⁊
quia equieuir tunc tpris siñe
nis pr̃ente. uł ad agendum ap̾¬
fide uocatoan ea res restitunio ⁊¬
recte factauideatur quęntur.

Expanded text:
causa debitori acceptum tulerit, non deiussores et in pignora acsi damnosam sibi nouationcausa transtulerit obligationeui. Adversus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere non permittitur, nisi quaedam personae spegit, restituitur, non ideo tutori contrarium tutelae iudicium restituendum est. Modestinus datum nomine ipsius in integrum restitutionem postulare non prohiberi. Ex causa curationis condemnata pupilla aduersus unum caput sententiae restitui uolebat, et quia uidetur in ceteris litis speciebus releuata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc nis praesente uel ad agendum a prae‹si›de euocato, an ea restitutio recte facta uideatur, quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
oc̾at contra eas comittit. Pa
ta ꝑ te pecunie ita ut siintia ali¬
non nuasset similiter eet in¬
eptus intrapriores duos mẽ¬
ses largiano de functo cuptu¬
lia pupillans etatis successe
cuius curores insolutione ce¬
ssau̾ant uenclitor denumcia¬
tionibus tutoribus sepe datr
post annum candem possessio¬
nemclaudio thelemaco uen¬
did̾at pupilla in in tegium
restitui decłabat. uictam̾ tam̃

Expanded text:
ocat, contra eas committit. Paata parte pecuniae, ita ut si intra non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in solutione cessaverunt. venditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho vendiderat. pupilla in integrum res
Abbreviated transcription (Latin):
eogendi .xx.aureos prolib̾ta¬
te retinendadepende quam iu¬
re obtimo consecutam uidenꝰ
n aniͣ si quidam ex creditoribus
peccum ani aute restitutionẽ
ab ea recuꝑassent cetorum q̃re¬
la cont eos qui accepunt ut
uit ꝑfẽam etatem. curatores:
cum intellexissent eẽ minore
piculum et quicłsi curatores

Expanded text:
cogendi viginti aureos pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo consecuti videntur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab ea reciperassent, ceterorum querella contra eos qui acceperunt ut vit perfectam aetatem: curatores cum intellexissent esse minorepericulum: et quid si curatores
Abbreviated transcription (Latin):
Refectietiam pretorio ex sua
titu̾e post̾. qͣm uis appellan ab
hiis non possit id circo tamũ¬
ne. quia applłatio quidem ini¬
quitatis siũe que relam in inte¬
grum resticutio enoris pro pͥ
uenie ue petitionem uł adu̾sa¬
riicucumuentionis allegatõ
ducisniam in auditorium suũ
eumqui ꝑ infimitatem etatis
captum se dicat dumea que ꝓ
causa sunt dicta non allegat.
uł ab ad uocãtis preditum que¬
ratur deniq glabrionem acil¬
lumdius seuerus et impetͣ
toraũt non audierunt colo
frem post sp̃em in auditorio
sserunt inauditoriosuo exa

Expanded text:
efecti etiam praetorio ex sua tituere, quamuis appellar‹i› ab his non possit. haec idcirco tam uarie, quia appellatio quidem iniquitatis sententiae querellam, in integrum uero restitutio erroris proprii ueniae petitionem uel aduersarii circumuentionis allegationduci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat uel ab aduocatis proditum queratur. denique Glabrionem Acilium diuus Seuerus et imperator Antoninus non audierunt incolorem post speciem in auditorio inus permiserunt in auditorio suo exa
Abbreviated transcription (Latin):
iuenditionis dicebam posse
magis carõne restiui eamꝙ
uenditor renuiciando post
diem quo placuerat ẽẽ comi¬
ssum et p̾cium petendo recesm¬
magis quam si crecditor pignꝰ
distraxiss post mortem debit¬
oris diemsolutionis functa¬
splicebat ei prominiciauit
non restiru desid̾a beut snsꝑ¬
qd̾ dicitur nonsolere filus¬
nis possedit longe lateq rẽ

Expanded text:
i uenditionis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pmagis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die solutionis finitasplicebat ei, pronuntiavit non restitui desiderassent, suspod dicitur non solere filiis
Abbreviated transcription (Latin):
ol siminor negociis ma io¬
itũ endus enit. ne maiori dãp
ne gociorum gestorumadus.
xilium mnintegrum restitutio¬
ms ut proruratorem cum int
remsuam fac̾eat. ut possit ꝑl
unc moclum dampnum sibi
propt minorem ꝯstingens re¬
sarcire. ¶Non semꝑautem
caq cum minoribus genint᷑
rescindenda sunt. s ad bomm
et cqum recdigendasunt ne m̃¬
gno in quomõ huius etãtis
bomines afticerentur nemine
ere se non debet. ¶Sce uot. ni
agebat siquis iuue nili leuita¬
te ductus obmisserit. uł re pu¬
diauit brditatem.uł bonorn
possonem.siquidem onna mi
ẜui int̾ uenit. aũ u̾bibus cas¬
tigandus. aut noxe de denclus
ent.s si filius familias hoc se

Expanded text:
 sponte negotiis maioituendus erit, ne maiori damnu negotiorum gestorum, aduexilio in integrum restitutionis, ut procuratorem eum in rem suam faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire. Non semper autem ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine ere se non debet. Scaeuola noster aiebat, si quis iuuenili leuitate ductus omiserit uel repudiauerit hereditatem uel bonorum possessionem, si quidem omnia irvi intervenerit, aut verberibus castigandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fe
Abbreviated transcription (Latin):
de functo hrde eius cauiss se
restituturam anstonem purͣ¬
sse mintegrum restitue ndam
s et illud pomp̃. adicit qd pot
est. et genalit probandum est
ubi ctus non ual procerto p̃¬
toremse non debe int̾ponere.

Expanded text:
de heredi eius cavisset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam. sed et illud Pomponius adicit, quod potugeneraliter probandum est, ubi contractus non valet, pro certo praetorem se
Abbreviated transcription (Latin):
Hlud nullam h̃t lubitanio¬
nem quin minor sinon debi¬
tũ soluit ex ea causaerquaui
ciuili repetio non est. danda su
erciuilis actio ad repetendum
cumex maioribus. xxu.an¬
stis ex causis dn repetio¬
Sitalis int̾ueniat uiuenis
cui pͥstanda sit restitutio. ap̃o po¬
stulante pr̃an debet aut precu
ciis gerendis alleget. nondcb
ctur.int posita stipulanone ra¬

Expanded text:
lud nullam habet dubitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non est danda, sit ei utilis actio ad repetendum: cum et maioribus uigstis ex causis darSi talis interveniat iuvenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procurtiis gerendis alleget, non debeetur, interposita stipulatione ra
Abbreviated transcription (Latin):
ie impcias itatũ ut bona gracia
dissolutum indeatꝰ p̾stinum mͣ¬
trimoiũ tunusquisq suum ui
hãt inmunitũ eodem ure et ĩ
marito incinitare degente cap
dum diuorcu dedit is quiq ꝑ ig
nisi penitecia cognita isqui ac¬
cepit ipõ uoluit m̾̃ dissoluere
tunc crim ꝑcum ꝗ accep̾ soluĩ¬

Expanded text:
a gratia dissolutum uideatur pristinum matrimonium et unusquisque suum ius habeat imminutum: eodem iure et in marito in ciuitate degente et uxore captdum diuortii dedit, isque per ignisi paenitentia cognita is qui accepit ipse uoluit matrimonium dissoluere: tunc enim per eum qui accepit solui
Abbreviated transcription (Latin):
repudiũ muite̾ ł repuiliari poss
et scribit furiosam repudiari poᷤᷤ¬
se quia ignorantis leco habere¬
tur repudiare aut̃ nõ posse n
ip̃am ꝓpterdemenciam incu¬

Expanded text:
repudium mittere uel repudiari possit. et scribit furiosam repudiari posse, quia ignorantis loco habetur: repudiare autem non posse neque ipsam propter dementiam neq
Abbreviated transcription (Latin):
aut inramumias uł inneuia p¬
ublica ducatu. Ganl
retinet. ¶ Seuatus consuitum
uł currendo sauendo. metando l¬
pugnando. qd uirtuns eã fiat.¬
Uibus rebus ex iege tina ets
publicia et cornelia etiam spõ¬
te c tam̃ ñ fuit nontz Paulus¬

Expanded text:
aut in lautumias uel in uincula publica ducatur: 2 Paretinent. Senatus consultum uel currendo saliendo luctando pugnando quod uirtutis causa fiatuibus rebus ex lege Titia et Publicia et Cornelia etiam sponte certamen non fit, non l
Abbreviated transcription (Latin):
nomine fideuissores oblig̃¬
ri poss mandati obligatom̃
consiste̾ puton: enim mul¬
tum referre p̾sens quis inte¬
rogatus fide iubeat an absens
o ammaadu̾te lics mantlatõ
ẽcitorum hrditates suspec¬
tas adinquos mandati iid¬
ito teni ꝓculdubio ẽ. ¶dem.

Expanded text:
nomine fideiussor obligari posset, et mandati obligationem consistere puto: neque enim multo referre, praesens quis interrogatus fideiubeat an absens o animaduertere licet mandatu creditorum hered‹itat›es suspectas adiri, quo‹s› mandati iudicio teneri procul dubio est.
Abbreviated transcription (Latin):
nam usq ad eamsũmam inꝙ̃
rogatus erat fide m eus speet¬
se indetur qui rogauĩt. E
cisma exegiss eplamadeum
missit sigiificat et c̾tamfĩm¬
ant exadmnustratõne ⁊p̃se¬

Expanded text:
nam usque ad eam summam, in quam rogatus erat, fidem eius spectasse uidetur qui rogauit. 34 cuniam exegisset, epistulam ad eum emisit, qua significaret certam summam ex administratione ap
Abbreviated transcription (Latin):
Acraloca sũt ea que publice st̃
dedicata. siue in ciuitate sint siũ
magro. ¶Sciendu ẽ locu pub¬
licũ tuere sacrum fĩ posse. cum
princeps eũ dedicauit uł dedic̾a¬
di dedit pot̾atez. illud notand
ẽ aluid ee sacrum locũ aliud sa¬
eraniũ.sacerlocus ẽ locus ꝯsecra¬
tus. sacrariũ ẽlocus in quosac̃
reponuitur. qd̾ etiã in hedificio
priuato eẽ pot. ⁊ solent qui liba¬
re eum locu uolũt religione. sa¬

Expanded text:
acra loca ea sunt, quae publice sunt dedicata, siue in ciuitate sint siue in agro. Sciendum est locum pub‹l›icum tunc sacrum fieri posse, cum princeps eum dedicauit uel dedicandi dedit potestatem. Illud notandum est aliud esse sacrum locum, aliud sacrarium. sacer locus est locus consecratus, sacrarium est locus, in quo sacra reponuntur, quod etiam in aedificio priuato esse potest, et solent, qui liberare eum locum religione
Abbreviated transcription (Latin):
et silia.⁊siqua alia sũt cõmuni¬
a ciuitatũ. at̾oq nec ẜuus coĩs
ciuitatis singulorum pro ꝑte
intelligitur. s uniũsitatisa iõ¬
tam contra ciuemꝙ̃ ꝓ coposse
tres repserit. ⁊ ido ⁊ lib̾tus ciui¬
tatis nõht ncce ueniã edci pet̾e
siuocet muis alique̾ exciuibu

Expanded text:
et similia et si qua alia sunt communiet similia et si qua alia sunt communia ciuitatium. ideoque nec seruus communis ciuitatis singulorum pro parte intellegitur, sed uniuersitatis ettres rescripserunt. ideo et libertus civitatis non habet necesse veniam edicti petere, si vocet in ius alique
Abbreviated transcription (Latin):
Tem lapilli gẽmarum ⁊ cet̾a
que in lictore muciũtur uire
naturali statim nr̃a fiunt. in¬
Emoigituradlitus Mare.¬
mans accede prohetur piscandi
et edificus abstincatur. quia nõ
sunt uins gentiũ sicut ⁊ mare
id̾q et diuu̾s pius piscatoribus
formianis ⁊ capinatis rescripi¬
sit. s et flumĩa pene oñna ⁊ por
⁊ parumusus publicus ẽiur̃
gentiuz sicut ip̃ius fluminis
itaq naui ad eas applicare fine
arborib ibi natis religare. recia
aliquod inhus repon̾e ciulib
liberum est sicuti ꝑip̃m aume
nanigare. s ꝓprietas illorimmẽ
quorum predus adherent. q̃ de
ca arbores queq in husdẽ nate
corundem sintim mare piscãti¬
bus liberu ẽ casam in lictore po¬
antur qui ibi edifieat. s. ꝙ̃ diu
edificuiz manet.alioqͥn edificio
clapso quasi uire postiiminu. it¬
utitur locus in pristina causa
et si alius in codem loco edifica¬
uerit eius fiet. GUmisitatis
sunt no singulorum ueluti q̃
in cintatib sũt theatra ⁊ stadia

Expanded text:
tem lapilli gemmae et cetera quae in litore inveniuntur, iure naturali statim inventoris fiunt. Iemo igitur ad litus maris accedere prohibetur piscandi entis abstineatur, quia non sunt iuris gentium sicut et mare: idque et diuus Pius piscatoribus Formianis et Capenatis rescripsit. Sed flumina paene omnia et portparum usus p‹ub›licus est iure gentium sicut ipsius fluminis. itaque nauem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, retiaaliquid in his reponere cuilibet liberum est, sicuti per ipsum flumen navigare. sed proprietas illorum est, quorum praediis haerent: qua de causa arbores quoque in his natae eorundem sunt. In mare piscantibus liberum est casam in litore poantur qui ibi aedificant, sed quamdiu aedificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii reuertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificauerit, eius fiet. Uniuersitatis sunt, non singulorum ueluti quae in ciuitatibus sunt theatra et stadia
Abbreviated transcription (Latin):
constituerit. sacium no es pro
phanum. semel au̾t ede sacrast̾a
etiam dinito edificiolocus sac
manet. religiosum aut locum
unusquisq sua uolutate facit
dum mortuũ infert in locum
suil.in cõmunc aut sepulciu
⁊̃ inutis cet̾is licet inferre. s ⁊̃
malienũ locũ xedente dño lic¬

Expanded text:
constituerit, sacrum non est, sed profanum. semel autem aede sacra facta etiam diruto aedificio locus sacer manet. Religiosum autem locum unusquisque sua voluntate facit, dum mortuum infert in locum suum. in commune autem sepulchrum etiam invitis ceteris licet inferre. sed et in alienum locum concedente domino lic
Abbreviated transcription (Latin):
aquouł quałr adoptatꝰ fu̾it
nec intest iam in senatoriadig¬
nitate ꝯstitutus eum suscepit
an ante dignitate senatoriam
Enatoris filius ẽ ⁊is Paul
quid̾ madoptõnẽ accepit. quã¬
di tñ in familia eius manet.
titur senatoria dignitas. adop¬
tõne inferioris dig̾nitatis. non
magis qm ut consularis desia¬

Expanded text:
a quo vel qualiter adoptatus fuerit nec interest, iam in senatoria dignitate constitutus eum susceperit an ante dignitatem senatoriamSenatoris filius est et is, quem in adoptionem accepit, quamdiu tamen in familia eius manet: titur senatoria dignitas adoptione inferioris dignitatis, non magis quam ut consularis desi
Abbreviated transcription (Latin):
in sanctonibus xdicitur. ut qͥ
incipis uł presidis aũcte nec
aliquid eis coniuge. uł suppo¬
nere. res sa cra nõ recipit extĩad¬
mare elificatum est fieret priua¬
cum ita qd̾ mari occupatu sit
fieri publicum. Pomponius
punitur. sicuti qui transcend¬
scalis admotis. uł alia qualib
rone.nam ciues romanos ał ꝙͣ
nam⁊ romuli frat reniꝰ ocisus
consularem urũ. Rubͥe
preferendum. nemo ambigit
s uir prefectorius. in consulan
femine preferatur. udendum¬
e⁊ põt preferriquia maiordig¬
nitas est in sexi uunli. consula¬
res au̾t feminas dins cõsulanu̾

Expanded text:
in sanctionibus adicitur, ut qui incipis vel praesidis auctoritate nec aliquid eis coniungere vel superponere. Res sacra non recipit aestimamare aedificatum sit, fieret privatum, ita quod mari occupatum sit, fieri publicum. Pomponius punitur, sicuti si quis transcendscalis admotis uel alia qualibet ratione. nam ciues Romanos alia qnam et Romuli frater Remus occisusconsularem virum praeferendum nemo ambigit. sed vir praefectorius an consulari feminae praeferatur, videndum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu virili. Consulares autem feminas dicimus consularium
Abbreviated transcription (Latin):
acto mortuo reo. idem pompꝰ
ad iudiciũ ue̾nit ueniss lite
eum eo contestanactor potius¬
promiẜit. in eadẽ c̾a cum sist̾e
dr.ħ est ita sist̾e ut actori ꝓsecu¬
tolad det̾iore ñ sit. quãus ex¬
acc̃orei possit ẽẽ difficilior. A̾s
enim difficilio exactosit. di
cendum ẽ tñi uid̃i ui eadem cã¬

Expanded text:
actio mortuo reo. idem Pomponad iudicium venisset, litem cum eo contestari actor potuere. in eadem autem causa sistere hoc est ita sistere, ut actori persecutio loco deteriori non sit, quamvis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exactio sit, tamen dicendum est videri in eadem ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrouersia sit an cumalio.
los absimiles eis ed̾erones coz̾
quia offm̃ eorum atq mist̾iu
lis corum oꝑa est. ut actus sui
te edatur. nam raco nisi acapite
num totasq mẽbranas in spi
inspiciatur ⁊ describatur. ¶ Cũ
aut mid actõ competit qͣntu
agenti int̾sit editas sibi rones
ecꝰ euẽiet. ut su quis condẽpna¬
tuisse potat ⁊ tũe ꝓbare ⁊si non
probauit. aut si ꝓbante iudex
no curauit. de se ipo aut de iud¬
ice quen deberet. s nita ẽfĩ enĩ¬

Expanded text:
trouersia sit an cum alio.los absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium lis eorum opera est, ut actus sui te edatur, nam ratio nisi a capitenum totasque membranas inspiciinspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eveniet, ut, sive quis condemnatuisse, poterat et tunc probare: et si non probavit aut probantem iudex non curavit, de se ipso aut de iudice queri debet. sed non ita est. fi
Abbreviated transcription (Latin):
it. possit ꝓbare potuisse se m̃c̾er¬
ssic enim de cautone sb̃reptan
aut corrupta competit Sdicti
cautõne probare.⁊ obid amis
mius ħ nũc alus instrum̃tis

Expanded text:
it, possit probare potuisse se vincerim et de cautione subrepta aut corrupta competit condictcautione probare et ob id hoc nunc aliis instrumentis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam equissimu uidreuz qui
acturus ẽ ed̾e actone ut ꝓmd̃
sciat reus utrum cede an ꝯten¬
dere ultra debeat. et si ꝯtẽde du
ne qua conuẽiatur. ¶Ede est
etiam copiam describendi face
uł in libello complecti.⁊ dare.i
dictare. ¶Eum quo ede labo
ait. qui ꝓduc adiisanum suui
ad aliũ ⁊ demonstrat qd̾ dictu¬
rus est. uł iddicendo quo uti
uelit. ¶ Editones sine ⁊ ꝯsule
fien debent. ne quid excogitet᷑
edito die ⁊ consule.⁊p̾latodic
iat. ¶Diem aut ⁊ consule

Expanded text:
Nam equissimum videtur eum, qui acturus est, edere actionem ut proinde sciat reus utrum cedere an contendere ultra debeat. Et si contendendne qua conveniatur. Edere autem est etiam copiam describendi facere, vel in libello complecti et dare vel dictare. Eum quoque edere, Labeo ait, qui producit adversarium suum ad alium et demonstrat quid dicturus est, uelit.Editiones sine die et consule fieri debent, ne quid excogi‹t›etur edito die et consule et praelato die fiat. diem autem et consule
Abbreviated transcription (Latin):
adid consequi possumus ꝑma
dati actoñem.s⁊ cum dolo ma¬
lo socius negocia gessit. pretor p
dicio tutele iolicet cogi ede: nec
int̾est si successores aut pat̾ aut
dus argentam eiusdem fuerit
professionis. quia cũ in locum
et in uis succedant. argentani
ꝑtibꝰ eius fungi debent. ¶Is
aut cui argentarius rõnes suaᷤᷤ

Expanded text:
id consequi possumus per mandati actionem. et cum dolo malo socius negotia gessit, praetor per dicio tutelae solet cogi edere. Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
opus erit. nam pot fieri utbisi
rones cd̃e tuc punitur cu dolo
malo nõ exib sculꝑam ñ pr̃a¬
bit. nisi dolo ꝓximar dolo ma¬
lo aut. tuc̃ edidit. ⁊ qui malici¬
ose edid̾it. ⁊ qui m totum ñ edi¬
dit. ¶ls aut qui m ħ edẽm ĩci¬

Expanded text:
opus erit". nam potest fieri ut bis iones edere, tunc punitur, cum dolo malo non exhibet: sed culpam non praestabit nisi dolo proximam. dolo malo autem non edidit et qui malitiose edidit et qui in totum non edidit. Is aut