comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ uoluerit ad altare munꝰ offerre: quoꝵ solũ
remediũ ẽ. ñ facere quȩ fecerunt. Qͥdã hẽ locũ
ñ intelligentes nec scientes historię ueritatẽ:
id quod ait nonne pat̾ unus omĩum nrm de abra¬
ham sic intelligunt: ut etiã gentiũ patrẽ abrahã
eẽ. cõmemorent: scđm illua qđ scriptũ ẽ. Pocest
ds̃ d̾e lapidib istis suscitare filios abrahȩ. Uel cer-¬
te unũ dm̃ patrẽ affirmant: uxta illua qđ in
deuteronomio legimꝰ. Nonne iste ipse pat̾ possedit
taui: ipsi autẽ reliquerunt me. E in psalmoꝵ uo¬
lumine.
Filii aliem mentiti sunt mͥ. filii alieni inueterati
sunt & claudicauerunt a semitis suis. Et ab hoc
uno patre eos qui peceauerunt recedentes: mul¬
tos uicioꝵ suorũ patres fatere. Onĩs enĩ qͥ facit
peccatũ : de diabolo natꝰ ẽ. Idq qd̃ seqͥt̾. quare des¬
patrũ nr̃oꝵ. sic interp̾tati st̃ ut dicerent. Ilos

Expanded text:
nibus voluerit ad altare munus offerre, quorum solum nibus voluerit ad altare munus offerre, quorum solum remedium est, non facere quae fecerunt. Quidam hunc locum non intelligentes, nec scientes historiae veritatem, id quod ait: Nonne pater unus omnium nostrum? de Abraham sic intelligunt, ut etiam gentium patrem Abraham esse commemorent, secundum illud quod scriptum est: Potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ? Vel certe unum Deum Patrem affirmant juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Nonne iste ipse est Pater, quitavi: ipsi autem reliquerunt me . Et in Psalmorum volumine: Filii alieni mentiti sunt mihi: filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . 964 Et ab hoc uno patre, qui peccaverunt, recedentes, multos vitiorum suorum patres fecere: Omnis enim qui facit peccatupatrum nostrorum, sic interpretati sunt, ut dicerent: Nos
Abbreviated transcription (Latin):
s i his que ciri regis imꝑiũ sub rorobabel &
ezra & neemia de babilonia st̃ reuersi. Ila conta-¬
minauit uidas scĩficationẽ dñi ꝗͣ dilex̃: & habuit
filiã dĩ aliem: miscendo cũ aliengenis sem̃ isrł &
gentiliũ. idẽ. echnicoꝵ filias idolis seruientes su-¬
mendo uxores. Ea gͥ hoc fecerunt: ꝓpħe ad eos
sermo dirigit᷑ & apeccato maledictionis ret̾hunt᷑.
Disꝑdat dñs uirũ qͥ fecerit hoc. Quã pulchre
ñ abscidit errori ueniã : nec dix̾ maledicat dñs
ei qͥ fecit hoc s qͥ fecerit hoc : infuturũ tendenᷤᷤ
maledictionẽ ut peccatores ad penitentiã ꝓuoca&.
Doctorẽ inqͥt atq discipłm de tabernadis iacob.
Siue ille sacerdos sit siue laicus: una maledictio¬
ne ferient᷑. & ñ erit in eis pene diuersitas inqͥb pec¬
cata sunt paria. Et afferentẽ munꝰ dñi exercituũ.
subaudit᷑. Disꝑdat dñs. & eũ qͥ ꝓ huiuscemodi homi¬

Expanded text:
sed in his qui ad Cyri regis imperium sub Zorobabel et sed in his qui ad Cyri regis imperium sub Zorobabel et Ezra, et Neemia de Babylonia sunt reversi. Quia contaminavit Juda sanctificationem Domini, quam dilexit, et habuit filiam Dei alieni, miscendo cum alienigenis semen Israel, et gentilium; id est, ethnicorum filias, idolis servientes, sumendo uxores. Quia igitur hoc fecerunt, prophetae ad eos sermo dirigitur, et a peccato maledictionibus retrahuntur. Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc. Quam pulchre non abscidit errori veniam, nec dixit, maledicat Dominus ei qui fecit hoc; sed qui fecerit, in futurum tendens malDoctorem, inquit, atque discipulum de tabernaculis Jacob, sive ille sacerdos sit, sive laicus, una maledictione ferientur, et non erit in eis poenae diversitas, in quibus peccata sunt paria. Et offerentem munus Domino exercituum: subauditur, disperdat Dominus et eum, qui pro hujuscemodi homi
Abbreviated transcription (Latin):
res alienigenas & fuerunt ex eis mulieres &
peertͣ filios. Reuersi gͦ de captiuitate babi¬
lonia tã pͥncipes & sacerdotes ac leuitȩ quã
reliquus popłs: abiecerunt uxores suas isrłiti¬
ei generis quę pauꝑtate & miuria longioris
uie & fragilitate sexus ñ ferentes laborẽ con¬
fraete erant: & infirmitatẽ ac deformitatẽ
corporũ contraxerant. & cũ alienigenis uł
etate Norentib uł cultu corpoꝵ pulchriorib
uł potentũ ac diuitũ filiab matrimonia co¬
qͣs anuserant recipiant. Nonne inqͥt pater
unus abrahã. omĩum nr̃m ẽ: De qͦ in usaia
scribit᷑. Respicite in abrahã patrẽ urm & in
sarra quȩ genuit uos. qr unus erat & uocauit
eũ. Nonne ds̃ unus creauit uos qͥ ex abrahã
uxores : Transgressus ẽ. uidas : hec enĩ trib
reuersa ẽ. de babilone cũ sacerdotib & leui¬
tis. & abhominatio facta ẽ. in ifrł & in ierłm:
neq̃ꝗͣ undecĩ tribub que abassiriis tenebant᷑

Expanded text:
 fuerunt ex eis mulieres quae pepererant filios. Reversi ergo de captivitate Babylonia, tam principes, et sacerdotes, ac Levitae, quam reliquus populus abjecerunt uxores suas Israelitici generis, quae paupertate et injuria longioris viae, et fragilitate sexus non ferentes laborem, confectae erant, et infirmitatem ac deformitatem corporum contraxerant: et cum alienigenis vel aetate florentibus vel cultu corporum pulchrioribus, vel potentum ac divitum filiabus matrimonia coquas dimiserant, recipiant: Nonne, inquit, pater unus Abraham omnium nostrum est? de quo in Isaia scribitur: Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram, quae genuit vos, quia unus erat, et vocavi eum . Nonne Deus unus creavit nos, qui ex Abraham uxores? Transgressus est Juda haec enim tribus reversa est de Babylone cum sacerdotibus ac Levitis, et abominatiNequaquam in decem tribubus, quae ab Assyriis tenebantur;
Abbreviated transcription (Latin):
corone erunt apd fuiũ sophonie quẽ supra
iosiã legimꝰ. qͥ custos & edituus ẽ. tẽpli dni
&e ibi ȩt̾na statione reqͥescent. Hebrei: annamã
azariã & misael de captiuitate uenientes. aurũ
& argentũ in munera templi & coronas pontifi¬
eis ac ducis atculisse cominemorant. & quẽ supͣ
non dixerat hen. id ẽ. gr̃a : damelẽ uenisse cũ
munere. Et iecirco helen positũ ꝓholdai: ut ex
int̾pretatione nominis qđ dicit̾ somniũ ostenda¬
tur in captiuitate positũ damelẽ. & tres pue¬
ros: regalis sonniii misteria cognotusse. Assump¬
tis enĩ trib pueris. daniel orauit dnm: & int̾p̃
sio conat᷑ exponere. Nobis ineubit necessitas iux¬
ta lxcͣc. interp̃tes dicere: quȩ nrĩ dixere maiores.¬
qͥ cognouerunt eã aurũ & argentũ: & ingressꝰ
domũ iosie filu sophonie qͥ & ipse uenit de ba¬
bilone: fac in ea coronas aureas & argenteas
quas imponis suꝑ caput iħu filii iosedech sacer¬
dotis magni. Captiuitas iudeoꝵ  popli dniñ con-

Expanded text:
um Sophoniae, quem supra Josiam legimus, qui custos et aedituus est templi Domini, et ibi aeterna statione requiescent. Hebraei Ananiam, Azariam et Misael de captivitate venientes aurum et argentum in munera templi, et coronas pontificis, ac ducis attulisse commemorant, et quem supra non dixerat, Hen, id est, gratiam, Danielem venisse cum munere, et idcirco Helem positum pro Holdai, ut ex interpretatione nominis quod dicitur somnium, ostendatur in captivitate positum Danielem, et tres pueros regalis somnii mysteria cognovisse. Assumptis enim tribus pueris, Daniel oravit Dominum, et insio conatur exponere. Nobis autem incumbit necessitas juxta LXX interpretes dicere quae nostri dixere majoresqui cognoverunt 829 eam, aurum, et argentum, et ingressus in domum Josiae filii Sophoniae, qui et ipse venit de Babylone, fac in ea coronas aureas et argenteas, quas impones super caput Jesu filii Josedec sacerdotis magni. Captivitas Judaeorum, id
Abbreviated transcription (Latin):
nunc helẽ posuit. Quartũ qđ fup̃ ñ dixerat.
additũ hoc ẽ. hen: de qͥbꝰ loqͥm̃ in susequentib.
Repositis autẽ ait coromis in tẽplo dni. & insem¬
prenã memoriã consecratis de toto orbe terra¬
rũ. & ꝓeus posite gentes uenient: & edificabt̃
in tẽplo meo unusquisq ꝓuirib suis. & tune
exitu rerũ & ꝓsꝑitate omium cognoscitis.
qđ dñs miserit me. & ipso cuncta iubente p̃¬
drcerĩ. Hec autẽ om̃a erunt si obedieritis
p̃ceptis dnĩ & mandata illius feceritis. Holdai

Expanded text:
nunc Helem posuit. Quartum quod supra non dixerat nunc Helem posuit. Quartum quod supra non dixerat additum, hoc est Hen, de quibus loquemur in consequentibus. Repositis autem, ait, coronis in templo Domini, et in sempiternam memoriam consecratis, de toto orbe terrarum, et procul positae gentes venient, et aedificabunt in templo meo unusquisque pro viribus suis. Et tunc exitu rerum et prosperitate omnium cognoscetis, quod Dominus miserit me, et ipso cuncta jubente, praedixerim. Haec autem omnia erunt, si obedieritis praeceptis Domini, et mandata illius feceritis. Holdai
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑsade litterã scriptũ. Q iccireo oriens id
& ex radice sua in similitudinẽ germinis pul-¬
lulauit. Q uir edificauit tẽplũ dm̃. Cũq i¬
lud extruxerit: ipse qͦq portabit głam id ẽ.
coronã alterã. que hebraice hod. & ab alio
uel inclitũ uel decorẽ uel uirtutẽ uł gloriã
sonant. Significari autẽ putant zorobabel:
qͥ ex humili atq captiuo in ducẽ popłi iuidaici
repente consurgens. ȩdificauit templũ dñi.
& sedit suꝑ soliũ suũ. & pͥncipis potestate dñatꝰ
ẽ. Sed pontifex inqͥt iħc filius iosedech sedebit
sacerdotali throno: & iunctis animis atq con¬
filiis dĩ popłm gubernabunt. &erit pax int̾
duos illos hoc ẽ. int̾ eũ qͥ de tribu regia ẽ. &
eũ qͥ de leuitica stirpe descendit: ut sacerdoti¬
ũ pariter & regnũ dei popłm regant. Ipsasq
coronas quas de auro feceris & argento post¬
quã imposite fueruit capiti iħu filii iosedech
& capiti zorobabel filii salathiel nominibꝰ eoꝵ

Expanded text:
er SADE litteram scriptum. Qui idcirco Oriens, idet ex radice sua in similitudinem germinis pullulabit, qui vir aedificabit templum Domini. Cumque illud exstruxerit, ipse quoque portabit gloriam, id est, coronam alteram, quae Hebraice HOD  , et ab aliovel inclytum, vel decorem, vel virtutem, vel gloriam sonant. Significari autem putant Zorobabel, qui ex humili atque captivo in ducem populi Judaici repente consurgens, aedificavit templum Domini, et sedit super solio suo, et principis potestate dominatus est: sed et pontifex, inquit, Jesus filius Josedec sedebit in sacerdotali throno, et junctis animis atque consiliis, Dei populum gubernabunt. Et erit pax inter duos illos, hoc est, inter eum qui de tribu regia est, et eum qui de Levitica stirpe descendit, ut sacerdotium pariter et regnum Dei 828 populum regant, ipsasque coronas quas de auro feceris et argento, postquam impositae fuerint capiti Jesu filii Josedec et capiti Zorobabel filii Salathiel, nominibus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ligo sub pedib eius. & posuit tenebras latibu¬
lum suũ. Alii albi gr̃a uirginali: alii uarii
& fortes habentes gram curationũ diuersarũq
uirtutũ. He quadrige quattuor siue currus
missi sunt in quattuor uentos celi id ẽ. ad cardi¬
nes mundi. & uniuersum orbẽ terrarũ: ut ex-¬
pserent dnĩ uoluntatẽ. Qͥb postea infertur ab
angło. Ite & ꝑ ambulate terrã: & in cunctis ter¬
rarũ finibꝰ euangłiũ seminate. Hoc que qđ se¬
qͥtur ecce qͥ egrediunt̾ in terrã aqͥlonis reqͥes¬
cere fecerunt spm̃ meũ in t̾ra aqͥlonis: sic expla¬
nauit ut dicer& reqͥeuisse spm̃ dmĩ siue angłi
qͣndo in terra aqͥlonis diaboli regna durissĩma
apłica p̾dicatione subuersa sunt. & hec eẽ. re-¬
gna: que dño saluatori in monte excelso diabol
ostendens sibi tradita gliatus sit. lib̾ .i. itrommi¬
inoyse ingredim᷑ innubẽ & cali¬
ginẽ. Abissus abissum inuocat
in uoce catharactarũ dĩ: & gi¬

Expanded text:
ligo sub pedibus ejus . Et: Posuit tenebras latibuligo sub pedibus ejus . Et: Posuit tenebras latibulum suum Alii albi. gratia virginali; alii varii et fortes, habentes gratiam curationum diversarumque virtutum. Hae quadrigae quatuor, sive currus, missi sunt in quatuor ventos coeli, id est, ad cardines mundi, et universum orbem terrarum, ut explerent Domini voluntatem: quibus postea infertur ab Angelo: Ite, et perambulate terram, et in cunctis terrarum finibus Evangelium seminate. Hoc quoque quod sequitur: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis requiescere fecerunt spiritum meum in terra Aquilonis, sic explanavit, ut diceret requievisse spiritum Domini, sive angeli, quando in terra Aquilonis, diaboli regna durissima apostolica praedicatione subversa sunt, et haec esse regna, quae Domino Salvatori in monte excelso diabolus ostendens, sibi tradita gloriatus sit . LIBERMoyse ingredimur in nubem et caliginem . Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum Dei ; et gy
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m meũ in terra ad quã ꝓfecti sunt. Tradi¬
tũ mͥ ẽ. abhebreis in loco uł difficillimo. quo
alexander & om̃s macedones id ẽ. eqͥ albi. qͥ
egressi sunt pꝰ medos & ꝑsas qͥ & ipsi ꝑrȩxerañ
i terrã aqͥlonis : reqͥescere fecerint spm̃ ꝓpħa
impleuerint uoluntatẽ: & in breui imꝑiũ me-¬
dorũ atq ꝑsarũ a macedonib sit deletũ. Grã¬
dis enĩ eoꝵ ẽ. consolatio qͥ p̾munt᷑ si serant
hostes suos cito eẽ. ꝑituros. Hec ut potuinus
immo ut accipimꝰ. nr̃is linguis studiosis tradi
pharaonis & curros babilonios: instar expla-¬
nationis egiptie tenaci memoria conqͥrentes.
on enĩ qͥd ubi scriptũ. s qua ratione sit scriptũ
considerandũ ẽ. Iuxta allegoriã quȩcũq in .iiiͬ.¬
cornib & quattuor fabris diximus : etiã in pre¬
senti loco accipiamꝰ. Legi in ciuusdã uolumine
rio cognoscentes. De quib dicat᷑ in psalmis. Ca¬

Expanded text:
spiritum meum in terra, ad quam profecti sunt. Tradispiritum meum in terra, ad quam profecti sunt. Traditum mihi est ab Hebraeis in loco vel difficillimo, quod Alexander et omnes Macedones, id est, equi albi qui egressi sunt post Medos et Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere fecerint spiritum pimpleverint voluntatem, et in brevi imperium Medorum atque Persarum a Macedonibus sit deletum. Grandis enim eorum est consolatio qui premuntur, si sciant hostes suos cito esse perituros. Haec ut potuimus, immo ut accepimus, nostrae linguae studiosis tradimPharaonis, et currus Babylonios instar explanationis Aegyptiae tenaci memoria conquirentes; 824 non enim quid ubi scriptum, sed qua ratione sit scriptum, considerandum est. Juxta allegoriam quaecumque in qcornibus et quatuor fabris diximus, etiam in praesenti loco accipiamus. Legi in cujusdam volumine, ria cognoscentes, de quibus dicatur in Psalmis: Ca
Abbreviated transcription (Latin):
quartaq describit᷑. Iã enĩ eo tepore qͦ hec ꝓ¬
pħa referebat regnũ p̾terierat babiloniũ : &
omem̃ asiam. medorũ potentia possidebat. Sub
quorege dario anno eiꝰ scđo. m̃se undecimo
qͥ appellat᷑ sabat uicesima & qͣrta die mensis.
omiã quȩ supͣ exposuimꝰ contemplant᷑. In qua
erant gͥ eqͥ nigri egrediebant᷑ in t̾ra aqͥlonis:
ut chaldeorũ regnũ medica uirtus euerter&.
sitũ ierłm & tẽpli in scripturis scĩs appellent᷑.
Albi qͦq egressi sunt pꝰ eos secuti medoꝵ ꝑsarũq
uestigia. reges macedonũ. & chaldeos ac babilo¬
nẽ sũo imꝑio subiugarent. Quarti uͦ id ẽ. stur¬
nini & uarii. ꝓ qͦ in hebreo legit᷑ boroddim &
qͥ alio nomine appellant᷑ amasim. id ẽ. fortes
atq robusti . egressi sunt ad australẽ plagã
& totã terrã impetu celeri lustrauer̃t. Clamat
uersusq ad ꝓpħa. clara uoce testatur. Ecce qͥ
egrediuntur in trã aqͥlonis: reqͥescere fecerun

Expanded text:
quartaque describitur. Jam enim eo tempore, quo haec propheta referebat, regnum praeterierat Babylonium, et omnem Asiam Medorum potentia possidebat: sub quorum rege Dario, anno ejus secundo, mense undecimo , qui appellatur SABAT  , vicesima quarta die mensis, omnia quae supra exposuimus, contemplatur. In qua erant igitur equi nigri, egrediebantur in terram Aquilonis: utsitum Jerusalem, et templi in Scripturis sanctis appellentur. Albi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum Persarumque vestigia, reges Macedonum, ut Chaldaeos ac Babylonem suo imperio subjugarent. Quarti vero, id est, sturnini et varii, pro quo in Hebraeo legitur BORODIM  , et qui alio nomine appellantur AMASIM, id est, fortes, atque robusti, egressi sunt ad australem plagam, et totam terram impetu celeri lustraverunt. Clamatversusque ad prophetam clara voce testatur: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis, requiescere fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& utilib eius & qͥ cognouerunt eã: & in
gram filii sophome. & in psalmũ in domo
dñi. Et qͥ longe sunt abeis uenient & edifica¬
uocẽ dñi dĩ ur̃i. Semel ꝓposui archana eru¬
ditionis hebraicȩ & magistrorũ sinagoge re¬
conditã disciplinã meã dũ taxat : quę serip¬
turis scis conuenit latins aurib ꝓdere. Quã¬

Expanded text:
 utilibus ejus, et qui cognoverunt eam, et in gratiam filii Sophoniae, et in psalmum in domo Domini, et qui longe sunt ab eis, venient et aedificavocem Domini Dei vestri. Semel proposui arcana eruditionis Hebraicae, et magistrorum synagogae reconditam disciplinam, eam dumtaxat, quae Scripturis s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ assueri regis edictũ mortẽ omĩum iudeoꝵ
tristi nuntio p̃ferebat. In qͣdriga t̾cia eqͥ albi.
rii fortes. scimꝰ enim romanoꝵ reges. alios in
uideos fuisse clementes. ut gauĩ cesarẽ. au¬
gustũ. & claudiũ : alios ꝑsequutores. atq ter¬
ribiles. ut gaiuĩ caligulã: neronẽ. uespasta¬
lxxx Tacoye. transtulerunt. In hebraieo serip¬
tũ ẽ. am̃asim. & quedã exemplaria male ha¬
bent ayppoc. confundentia coloꝵ differenti
atq regnorũ. Cũ ayipoy. id ẽ. rufi ñ amasim
sed adamim appellentur. oꝓpħa gͦ querente qͥd
sibi uellent significare quȩ cerner&: angls
qͥ loquebat᷑ in eo respondit & narrat quat̾tu¬
or eẽ. uentos celi id ẽ. qͣt tuor plagas mundi.
quȩ greci uocant. haicalata. qͥ assistant &
parant dñi uoluntati. Nichil enĩ hee qͣttuor
regna quȩ diximꝰ : absq dnĩ uoluntate fecert̃.

Expanded text:
per Assueri regis edictum mortem omnium Judaeorum per Assueri regis edictum mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat: in quadriga tertia equi albi a equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges alios in gente Judaea fuisse clementes, ut Gaium Caesarem, Augustum et Claudium: persecutores alios atque terribiles, ut Gaium vel Neronem, Vespasia ψαροὺς transtulerunt, in Hebraico scriptum est AMASIM  . Et quaedam exemplaria male habent πυῤῥοὺς, confundentia colorum differentias atque regnorum, cum πυῤῥοὶ, id est, rufi, non AMASIM, sed ADAMIM   appellentur. Propheta ergo quaerente quid sibi vellent significare quae cerneret, Angelus qui loquebatur in eo, respondet, et narrat quatuor esse ventos coeli, id est, quatuor plagas mundi, quae Graeci vocant κλίματα, qui assistant et pareant Domini voluntati. Nihil enim haec quatuor re
Abbreviated transcription (Latin):
me. Quid sunt hȩc dñe : Et respondit angłs
qͥ loquebatur in me: & dix̃. Hi sunt qͣt tuor
uenti cęli qͥ egrediunt᷑ ut assistant dnõ om̃is
terre. In qͦ erant eqͥ nigri. egrediebant᷑ suꝑ
terrã aqͥlonis : & albi egrediebantur post
eos: & uarii exiebant in t̾rã austri : & stur¬
nini egrediebant᷑ & considerabant ut circui¬
rent terrã. & dix̃. Ite & circurte t̾rã. Et
clamauit & loquutus ẽ. ad me dicens. Eoce
qͥ egrediunt᷑ suꝑ t̾rã aqͥlonis: reqͥescere fe¬
cerunt furorẽ meũ in terra aqͥlonis. Tran¬
siui ait ad aliã uisionẽ: & ocłos cordis mei
ad celũ altius subleuaui. Uidiq quat tuor
quadrigas egredientes de medio duorũ
montiũ. qͥ erant enei : id ẽ. insuꝑabiles atq
fortissimi. & qͥ nulla possent uetustate con¬
sumi. Quos enĩ supͣ montes myrteos & umbro¬
& sanguinarii : & babilonia crudelitate ter
ribiles. In qͣdriga scđa eqͥ mgri. regnũ me¬
dorũ atq ꝑsarũ: qđ bige sedens & egredienᷤᷤ

Expanded text:
ne? et respondit angelus qui loquebatur in me, et dixit: Hi sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut assistant Domino omnis terrae. In quo erant equi nigri, egrediebantur super terram Aquilonis, et albi egrediebantur post eos, et varii exibant in terram Austri, et sturnini egrediebantur, et considerabant ut circuirent terraclamavit, et locutus est ad me dicens: Ecce qui egrediuntur super terram Aquilonis: requiescere fecerunt furorem meum in terra Aquilonis. Transivi, ait, ad aliam visionem, et oculos cordis mei ad coelum altius sublevavi: vidique quatuor quadrigas egredientes de medio duorum montium qui erant aenei, id est, insuperabiles atque fortissimi, et qui nulla possent vetustate consumi. Quos enim supra montes 822 myrtet sanguinarii, et Babylonia crudelitate terribiles: in quadriga secunda equi nigri regnum Medorum et Persarum, quod bigae sedens et egrediens
Abbreviated transcription (Latin):
cere : & fic quȩ abeccliasticis uiris accepi ꝓfer¬
re in mediũ : lectoris arbitrio qͥd magis seqͥ
debeat derelinquens & pͥmũ lectionis ordo
reddendus ẽ : ut qđ dr̃ iuxta litterã ꝑspieuũ
fiat. Accipe inqͥt aboldai. & a tobia & abidaia
qͥ de babilonia captiuitate uenerant. & assumes
ab eis quę offerunt munera argentũ & aurũ.
Et intrabis domũ iosiȩ filii sophonie: & ibi faci¬
es coronas auri atq argenti uarietate distin¬
etas. Non unã coronã. s uł duas uł plures.

Expanded text:
viris accepi, proferre in medium, lectoris arbitrio quid magis sequi debeat, relinquens. Et primum lectionis ordo reddendus est, ut quod dicitur, juxta litteram perspicuum fiat. Accipe, inquit, ab Holdai, et a Tobia, et ab Idaja, qui de Babylonica captivitate venerunt, et sumes ab eis quae offeruntur munera, argentum, et aurum, et intrabis domum Josiae, filii Sophoniae; et ibi facies coronas, auri atque argenti varietate distinctas, non unam coronam; sed vel duas vel plures:
Abbreviated transcription (Latin):
petasatꝰ libri portitor. Dimidiũ facti qͥ cepit hab&e.
Quantomagis nos qͥ t̾ciã partẽ iã confecimꝰ uie.
eodẽ debemꝰ in reliqͥs labore sudare. ne ꝑdamus
p̾terita & imꝑfectũ opus augeat lectoris deside¬
riũ. Itaq mi exuperi papa uenerabilis. ad esto p̃-¬
sens oratiombꝰ. qͥ corpore absens. s impetra a dño
ut auferat᷑ a facie mea uelamen zachariȩ. qđ an¬
dauid queã dicere. Dñs dabit uerbũ euangłi¬
zantibꝰ uirtute multa. Sedĩ libri in zacharia¬

Expanded text:
ium facti, qui coepit, habet. . . . quanto magis nos qui tertiam partem jam confecimus viae, eodem debemus in reliquis labore sudare, ne perdamus praeterita, et imperfectum opus augeat lectoris desiderium! Itaque, mi Exuperi Papa venerabilis, adesto praesens orationibus, qui corpore absens es, et impetra a Domino, ut auferatur a facie mea velamen Zachariae, quod anDavid queam dicere: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa . Secundi libri Expla
Abbreviated transcription (Latin):
moriale in tẽplo dñ. Et qͥ ꝓcul sunt uenient &
edificabunt in tẽplo dnĩ : & scietis qr dñs exer¬
cituũ misit me ad uos. Erit autẽ hoc : si auditu
audieritis uocẽ dm̃ dĩ ur̃i. Locac. Et factꝰ ẽ. ser¬
mo dñi ad me dicens. Accipe que de captiuita¬
te sunt a pͥncipibꝰ & abutilibꝰ eiꝰ. & qͥ cognoue¬
runt eã: & ingredieris tu in die illa in domũ
iosie filii sophome. qͥ uenit de babilone. Et ac¬
cipies argentũ & aurũ & facies coronas: &
impones suꝑ caput iħu filii iosedech sacerdo¬
tis magni & dices ad eum. Hec diẽ oͣmps. Ec

Expanded text:
. Et qui procul sunt, venient et aedificabunt in templo Domini, et scietis quia Dominus exercituum misit me ad vos. Erit autem hoc, si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri. LXX: Et factus est sermo Domini ad me dicens: Accipe quae de captivitate sunt a principibus, et ab utilibus ejus, et qui cognoverunt eam: et ingredieris tu in die illa in domum Josiae filii Sophoniae, qui venit de Babylone, et accipies argentum et aurum, et facies coronas, et impones super caput Jesu filii Josedec sacerdotis magni, et dices ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
herodii. & upupe : dũ semꝑ in modũ ꝑdicis fa-¬
ciunt diuitias. ñ cũ iudicio & de eccłia raꝑe
festinant. & contentionib ac uirgiis delecten¬
tur: & qͦscũq deceꝑint trabunt ad mtitum:
uolutant᷑ in ceno libidinis & sordib semptt̾nis.
ste mulieres leuant pondus impietatis gra¬
uissimũ. & edificant in confusionẽ domũ suã.
& seruiunt regi babilonio: ut ibi habitent
hereticoꝵ popłi & udeorũ. ubi morant᷑ ido¬
latrie ligno & lapidi seruientes. Et conuers

Expanded text:
herodii, et upupae, dum semper in modum perdicis faherodii, et upupae, dum semper in modum perdicis faciunt divitias, non cum judicio , et de Ecclesia rapere festinant, et contentionibus ac jurgiis delectantur, et quoscumque deceperint, trahunt ad interitum, volutantur in coeno libidinum et sordibus sempiternis, istae mulieres levant pondus impietatis gravissimum, et aedificant in confusione domum suam, et serviunt regi Babylonio, ut ibi habitent haereticorum populi et Judaeorum, 821 ubi morantur idololatriae, ligno et lapidibus servientes. Et convers
Abbreviated transcription (Latin):
non interrogat que sint iste mulieres pate¬
bat enĩ sp̃iu ꝓpħali : nec quid portent de quo
supra fuerit eruditus s quo portent. Deniq
seqͥt᷑. Dixi ad angłm qui loquebat᷑ in me. Quo
isti deferunt amphorã : qͥ respondit. ut ȩdifi
runt int̾ra babilonis. Sennaar enĩ campꝰ ẽ.
caldeoꝵ : in qͦ hi qͥ mouerant aboriente pedes
suos & in dei seruitute stare non poterant:
edificauerunt turrẽ suꝑbie. Unde & ciuitas
ipsa appellata ẽ. babilon idẽ. confusio: eo qđ
ibi lingue omĩum confuse sint atq ꝑmixte.
Impietas gͦ defert᷑ abistis mulieribꝰ in babilo¬
ne. ut ibi edificet᷑ domꝰ eius : & stabiliatꝰ & po¬
nat᷑ suꝑ basẽ suã & ęt̾na ratione reqͥeseat.
Uere enim in babilone sedes ẽ. impietatis: & ui¬
xta historiã & iuxta misticos intellectꝰ. Si uo¬
luerimꝰ duas mulieres acciꝑe hereticorũ popłos
& iudeorũ. qͦrũ utriq egrediunt᷑ a facie dĩ
& sp̃ũ ferunt᷑ icerto: & habent alas milui

Expanded text:
 interrogat quae sint istae mulieres patebat enim spiritui prophetali nec quid portent, de quo supra fuerat eruditus; sed quo portent. Denique sequitur: Dixi ad angelum qui loquebatur in me: Quo istae deferunt amphoram? Qui respondit: Ut aedifirunt, in terra Babylonis. Sennaar enim campus est Chaldaeorum, in quo hi qui moverant ab Oriente pedes suos, et in Dei servitute stare non poterant, aedificaverunt turrim superbiae ; unde et civitas ipsa appellata est Babylon, id est, confusio, eo quod ibi linguae omnium confusae sint atque permixtae. Impietas ergo defertur ab istis mulieribus in Babylonem: ut ibi aedificetur domus ejus, et stabiliatur, et ponatur super basem suam, et aeterna statione requiescat. Vere enim in Babylone sedes est impietatis, et juxta historiam et juxta mysticos intellectus. Si volueris duas mulieres accipere haereticorum populos et Judaeorum quorum utrique egrediuntur a facie Dei, et spiritu feruntur incerto, et habent alas milvi,
Abbreviated transcription (Latin):
alȩ stint upupe : & eleuauerunt m̃surã int̾
t̃rã & celũ. Et dixi ad angłm qͥ loquebatur
ad me. Qͦ iste deferunt mensurã: Et dixit
ad me. Ut edificent ei domũ in t̾ra babilonis:
& p̃parent & ponent eã ibi suꝑ sedẽ suã. Du¬
as mulieres egredientes iudei arbitrantur
regnũ medoꝵ & macedonũ : quorũ utrũq
afflixerit popłm babilomũ. & ibi impietatis
eoꝵ sedẽ posuerit. Hoc autẽ arte confinguns:
ne quod de se dictũ ẽ. in se intelligatur. Duȩ
enĩ mulieres quȩ egrediuntur haut dubiũ
quin de terra uidea : accipiende sunt decẽ
& due trib. qudeũ altera ab assiriis altere
a chaldeis capte sunt. Ꝙ in aliᷤᷤ earũ erat spẽ

Expanded text:
sunt upupae. Et elevaverunt mensuram inter terram et coelum. Et dixi ad angelum qui loquebatur in me: Quo istae deferunt mensuram? Et dixit ad me: Ut aedificent ei domum in terra Babylonis, et praeparent, et ponant eam ibi super sedem suam. Duas mulieres egredientes, Judaei arbitrantur regnum Medorum et Macedonum, quorum utrumque afflixerit populum Babylonium, et ibi impietas eorum sedem posuerit. Hoc autem arte confingunt, ne quod de se dictum est, in se intelligatur. Duae enim mulieres quae egrediuntur, haud dubium quin de terra Judaea, accipiendae sunt decem et duae tribus: quarum alterae ab Assyriis, alterae a Chaldaeis captae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
trib auib intelligere uolueris asidã: conuenit
istis mulierib uide & isrłi. Que ꝓpt̾ peccata
putentia tradite sunt demonũ potestati &
abeis ducte in captiuitatẽ. Tuleruntꝰ ampho¬
rã siue mensurã in qua clausa tenebat᷑ tm

Expanded text:
tribus avibus intelligere volueris asidam, convenit tribus avibus intelligere volueris asidam, convenit istis mulieribus Judae, et Israeli, quae propter peccata putentia traditae sunt daemonum potestati, et ab eis ductae in captivitatem. Tuleruntque amphoram sive mensuram, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ctus circuiens deserta & arida. cũ aliis sep¬
tẽ sp̃itib neqͥorib & reuertit᷑ in pͥstinã domũ.
Ab hoc gͥ sp̃ũ iste mulieres quasi uento flatuq
raptate uolatu celeri ferebantur. & habebans
& theodotio. herodionẽ. soli .lxx. upupã tͣn¬
stulerunt. Asidam̃ hebrei miluum putant.
auẽ rapacissimã : & semꝑ domesticis auibus
insidiantẽ. Herodioꝵ uͦ hi qͥ de uolucrũ scrip¬
sere naturis. tria genera autumant : unum
albũ. aliũ stellatũ. terciũ ingrũ. quod & se¬
uissimũ ẽ. & sanguinariũ & pugnans. & ad
coitũ impatiens. ita ut ex oculis eoꝵ erũpat
cruor. Upupã autẽ quã nos greci nominis
similitudinẽ traximꝰ. nã & ipsi epopã appel¬
lant: abeo qđ stercora humana confider&:
auẽ dicunt eẽ. spurcissimã. sẽꝑ in sepulchris.
semꝑ in humano stercore commorantẽ. Demq¬
& indũ ex eo facere dr̃: & pullos suos de uermi¬
culis stercoris alere putrescentis. Quãcũq ex

Expanded text:
arida, cum aliis septem spiritibus nequioribus se, revertitur in pristinam domum . Ab hoc igitur spiritu istae mulieres quasi vento flatuque raptatae, volatu celeri ferebantur, et habebantymmachus, et Theodotio herodionem; soli LXX upupam transtulerunt. Asidam Hebraei milvum putant, avem rapacissimam, et semper domesticis avibus insidiantem; herodionem vero, hi qui de volucrum scripsere naturis, tria genera autumant: unum album, aliud stellatum; tertium nigrum, quod et saevissimum est et sanguinarium, et pugnans ad coitum icruor. Upupam quam nos de Graeci nominis similitudine traximus; nam et ipsi ἔποπα appellant, ab eo quod stercora humana consideret, avem dicunt esse spurcissimam, semper in sepulcris, semper in humano stercore commorantem. Haecet nidum ex eo facere dicitur, et pullos suos de vermiculis stercoris alere putrescentis. Quamcumque ex
Abbreviated transcription (Latin):
batur: postea mittitur in mediũ babilonis. &
captiuitatis malo p̃mit᷑. Uł certe uixta theo¬
dotionẽ ipsa se ꝓicit: & abscondit in medid̾
plubi ut obturatum os habeat: & ultra se
iactare non possit. Ut certe ab angło dĩ oppͥmi¬
tur: ut quę pͥus letabat᷑ in scelere. & ñ silen¬
tio conticescat. Quo autẽ ea qͥb conclusa por¬
tetur: sequens lectio doc&. Et leuaui oculos
meos & uidi : & ecce due mulieres egredien¬
tes. & spc̃ in alis earũ. & habebant alas qͣsi¬

Expanded text:
batur, postea mittitur in medium Babylonis, et batur, postea mittitur in medium Babylonis, et captivitatis malo premitur. Vel juxta Theodotionem, ipsa se projicit et abscondit in medium imum plumbi, ut obturatum os habeat, et ultra se jactare non possit. Vel certe ab angelo Dei opprimitur, ut quae prius laetabatur in scelere, aeterno silentio conticescat. Quo autem, et a quibus conclusa portetur, sequens lectio docet. Et levavi oculos meos, et vidi, et ecce duae mulieres egredientes, et spiritus in alis earu
Abbreviated transcription (Latin):
& hic error in editione uulgata frequent̾ in oleuit:
ut qr uaũ & iõt littere eadẽ forma sed m̃sura
auiersa sunt: altera legatur ꝓ altera. Heo am¬
phora siue mensura ocłs eorũ ẽ. in uniuersa
terra: hoc ẽ ostensio peceatoꝵ. Ut qͦrũ uitia
dispsa latitabant : in unũ coaceruata ocłis
omium panderent᷑ : & egrederetur de loco suo
isrł. & eunetis gentibꝰ qualis in terra sua
fuerit monstraretur. Et ecce talentũ plũbi
portabat᷑. Pro talentũ plũbi in consequentib
legimꝰ lapidẽ plũbi. Ialentũ uocat᷑ ehãe. char.
ex qͦ significatur pondus grauissimũ ꝓeccatoꝵ.
& suꝑ hane mensurã atq amphorã: om̃ium dẽ¬
lictoꝵ media sedebat impietas. qͣm alio nomi¬
ne idolatriã possumꝰ appellare: & negationẽ
dei. Unde & a saluatore dr̃ ad tudeos: implete
mensurã patrũ ur̃oꝵ. Hec impietas quȩ sede¬
bat suꝑ peccata ifrł. & in suo scelere gloria¬

Expanded text:
XX putaverunt: et hic error in editione Vulgata frequenter inolevit, XX putaverunt: et hic error in editione Vulgata frequenter inolevit, ut quia VAU et JOD litterae eadem forma, sed mensura diversae sunt, altera legatur pro altera. Haec amphora sive mensura, oculus eorum est in universa terra, hoc est, ostensio peccatorum, ut quorum vitia dispersa latitabant, in unum coacervata oculis omnium panderentur, ut egrederetur de loco suo Israel, et cunctis gentibus qualis in terra sua fuerit, monstraretur. Et ecce talentum plumbi portabatur. Pro talento plumbi, in consequentibus legimus lapidem plumbi. Talentum vocatur CHACHAR  ; ex quo significatur pondus gravissimum peccatorum. Et super hanc mensuram atque amphoram omnium delictorum, media sedebat impietas, quam alio nomine idololatriam possumus appellare, et negationem Dei. Unde a Salvatore dicitur ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum . Haec impietas quae sedebat super peccata Israel, et in suo scelere gloria
Abbreviated transcription (Latin):
instar lapidis ferebat᷑ uł suo impetu uł dñi ius¬
sione: uł ferebat᷑ ab alio cuiꝰ nom̃ tacitũ ẽ. Anglꝰ
autẽ iste qͥ loquebat᷑ in ꝓpħã egrediens ex eo
illi uniuersa monstrabat: arripuit mulierẽ
quȩ uocabat᷑ impietas. & p̾cipitẽ misit in me¬
dio ampbore que pͥus libere ferebat᷑: & suꝑ
amphorã sedens om̃ib apparebat. Ac ne forte
rursũ eleuar& caput. & sua iniqͥtate & impi¬
etate gauder&: talentũ plumbi in modũ gra¬
uissimi lapidis. mittit in os amphore ut impi¬
etatẽ in medio oppͥmat atq concludat ne qͦm
future imagini duximꝰ: ut qd̃ reliquũ ẽ. suis
coloribꝰ impleamꝰ. Angłs qui loquebat᷑ in ꝓpħa
egressus de eo & qͣsi commninꝰ loquens. pcipit
uli. ut leu& ocłos suos & uideat peccata popłi
isrł in mensurã coaceruatã ꝑfecta: & impleta
delicta cunctoꝵ. & hanc ẽẽ. ocłoꝵ eoꝵ. qđ hebra
siue miqͥtatẽ eorũ. Quȩ suꝑ uaũ littera scrip¬

Expanded text:
instar lapidis ferebatur, vel suo impetu, vel Domini jussione, vel ferebatur ab alio cujus nomen tacitum est. Angelus autem iste qui lilli universa monstrabat, arripuit mulierem quae vocabatur impietas, et praecipitem misit in medium amphorae, quae prius libere ferebatur, et supra amphoram sedens, omnibus apparebat. Ac ne forte rursum elevaret caput, et sua iniquitate et impietate gauderet, talentum plumbi in modum gravissimi lapidis mittit in os amphorae: ut impietatem in medio opprimat atque concludat, ne quofuturae imaginis 818 duximus, ut quod reliquum est suis coloribus impleamus. Angelus qui loquebatur in propheta, egressus de eo, et quasi cominus loquens, praecipit illi ut levet oculos suos, et videat peccata populi Israel in mensuram coacervata perfectam, et impleta delicta cunctorum: et hanc esse oculum eorum, quod HebraSive iniquitatem eorum; quae si per VAU litteram scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sit qđ egreditur. & dixi. Qͥa eĩ & ait. Hec
e menstra quȩ egredit᷑. Et dix̃. Hec ẽ. uiiqͥ¬
tas eorũ in om̃i terra. Et ecce talentum
plũbi eleuatũ ẽ. Ꝙ ecce mulier una sede¬
diebat᷑: & ferebat̾ in aere. Et ne dubitarem̃
qͣ ꝓe uocabulo nũcupetur: ipse angłs qͥ
ostenderat amphorã siue insurã illi nomen

Expanded text:
reditur; et dixi, Quid est? Et ait: Haec est mensura quae egreditur. Et ait: Haec est iniquitas eorum in omni terra. Et ecce talentum plumbi elevatum est: et ecce mulier una sedediebatur, et ferebatur in aere. Et ne dubitaremus quo proprie vocabulo nuncupetur, ipse angelus, qui ostenderat amphoram, sive mensuram, illi nomen
Abbreviated transcription (Latin):
subter me seateat. ut requiescam in die tribu¬
lationis ut ascendam ad popłm accinetum nr̃m.
Hic sensus ẽ. Nunc libenter om̃s patimur angu¬
stias. & ad comminationẽ tuã totis uisceribꝰ
contremiscimus. Nunc tremunt labia mea:
& pauor mentis trepide signatur. &non solũ

Expanded text:
subter me scateant, ut requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum accinctum nostrum. Hic sensus est: nunc libenter omnes patimur angustias et ad comminationem tuam totis visceribus contremiscimus, nunc tremunt labia mea, et pavor mentis trepidae in ore signatu
Abbreviated transcription (Latin):
samaria quȩ ex nomine augusti nunc uocatur
augusta id ẽ. sebaste. Cur autẽ samaria dieta sit
ciuitas: in regũ uolumine legimus. Imꝑat igitur
ꝓpħa & ut ueruis dicã optatiuo modo loqͥtar: ut
samaria pereat: Cui cũ ds tanta p̃parar& bona:
illa contra dm̃ faciat. & magis demonũ simula-

Expanded text:
Samaria, quae ex nomine Augusti nunc vocatur Samaria, quae ex nomine Augusti nunc vocatur Augusta, id est, Sebaste. Cur autem Samaria dicta sit civitas, in Regum volumine legimus. Imperat igitur propheta, et, ut verius dicam, optativo modo loquitur, ut Samaria pereat. Cui cum Deus tanta praepararit bona, illa contra Deum faciat, et magis daemonum simula
Abbreviated transcription (Latin):
uastatur : quando morte xpĩ iuncte apđ inferos a¬
mine liberantur Sed̾m tropologiã: in hisdẽ de qͥb
supradiximus commentariis legimꝰ uentũ uren¬
tẽ diabolũ intelligi. & in singulos heresiarchas.
qd nobis displic&. Neq enim diabolus uenas mor¬
tis. fontes erroris siccare potest: cũ ipse fons & mi¬
cium mortuorũ sit. Itaq sermo ȩccłiasticus urens
intelligendus ẽ. uentus: qͥ omĩa hereticorũ dogma¬
ta arefaciat & ꝑducat ad nichili. Et diripiat
eos atq disꝑgat : qͥm hereticorũ doctrina ẽ. & in
morte fuerant congregati Pereat samaria: qͣm ad
amaritudinẽ concitauit dm̃ suum In gladio pere¬
at: paruuli eorũ elidantur & fete eius discindan¬
tur lxtͫx. Disꝑditur samaria: qm̃ restitit deo suo
ngladio ꝑibunt: & lactantes eorũ elidantur ad
petrã : & habentes in utero disrumpantur. Sepe
diximꝰ decẽ tribꝰ appellari samariã: a metropoli

Expanded text:
vastatur, quando morte Christi vinctae apud inferos avastatur, quando morte Christi vinctae apud inferos animae liberantur. Secundum tropologiam in eisdem de quibus supra diximus Commentariis legimus ventum urentem, diabolum intelligi et singulos haeresiarchas. Quod nobis displicet: Neque enim diabolus venas mortis fontesque erroris siccare potest: cum ipse fons et initium mortuorum sit. Itaque sermo Ecclesiasticus, urens intelligendus est ventus, qui omnia haereticorum dogmata arefaciat et perducat ad nihilum, et diripiat eos atque dispergat, qui haereticorum doctrina in morte fuerant congregati. 156 Pereat Samaria: quoniam ad amaritudinem concitavit Deum suum: in gladio pereant: parvuli eorum elidantur, et foetae ejus discindantur. LXX: Disperdetur Samaria quoniam restitit Deo suo, in gladio corruent, et lactentes eorum elidentur ad petram, et habentes in utero disrumpentur. Saepe diximus decem tribus appellari Samariam a metropoli
Abbreviated transcription (Latin):
nire uestigia. & ipse loqͥtur in euangłio. Eece uenit
pͥnceps mundi istius: & iueni& in me nichil. Iste
siccabit uenas mortis: & desolabit fontes eius Uene
morts. & fontes. & aculeus : peceata ab apło nominan¬
tur: Qiibis arefactis : mors qͦq ipsa siccabitur. Nđqꝙ
seqͥtur ipse diripi& thesaurũ om̃s uasis defiderabi¬
us: dupplicit᷑ accipitur Siue qđ desiderabilia sint
his qͣ i morte habitant. siue uasã desiderabilia quȩ
in thesiuro retinebant᷑ inferm: scõs intelligimus.
qͦs alligato forte dnis diripuit. & tulit de inferis.
& quasi uasa p̃ciosissima: secũ ꝑdigxit inꝑaradi¬
⁊errã haut dubiũ: qͥn mortis signific&. Et inpsal¬
inis leginus: Credo uidere bona dñ: int̾ra iuuen¬
tiũ. S iuxeta euangliũ: mites possidebunt. ter¬
rã. E cont̾rio debenius acciꝑe. terrã inferni. t̾ram¬
non eẽ. uiuentiũ sed mortuorũ. que diripitur atq

Expanded text:
nire vestigia . Et ipse loquitur in Evangelio: Ecce veniet nire vestigia . Et ipse loquitur in Evangelio: Ecce veniet princeps mundi hujus, et inveniet in me nihil . Iste siccabit venas mortis, et desolabit fontes ejus. Venae mortis et fontes et aculeus, peccata ab Apostolo nominantur: quibus arefactis, mors quoque ipsa siccabitur. Quodque sequitur: Ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis, dupliciter accipitur, sive quod desiderabilia sunt his, qui in morte habitant, sive vasa desiderabilia quae in thesauro retinebantur inferni, sanctos intelligimus, quos alligatos forte Dominus eripuit et tulit de inferis, et quasi vasa pretiosissima secum perduxit in paradi significet. Et in Psalmis legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium . Et juxta Evangelium: Mites possidebunt terram . Econtrario debemus accipere terram inferni non esse terram viventium, sed mortuorum, quae diripitur atque
Abbreviated transcription (Latin):
in solitudine & in meridie sitꝰ ẽ. Et in canticole¬
gimus: Ubi pascis ubi cubas in meridie: Hunc itaq
uentũ urentẽ. qͥ sicc& uenas mortis. & fontes eiꝰ ar̃e¬
faciat. adducit dñs de deserto ascendentẽ: De de¬
serto autẽ humani generis: in qͦ & diabolus que¬
rens reqͥem inuenire non potuit. Siue desertum
intelligimus scẽ marię uterũ uirginale: qđ absq
uirga simplex atq purissima & unione fecunda
ediderit eũ florẽ qͥdic̃ in cantieo canticoꝵ. Ego
flos cãpi: & liliũ conualliũ. Et pulchre tã misa¬
ia. quã in p̃senti loco.: flos ascendens & uentꝰ ascen¬
dens dicitur: qͥa de humilitate carnis ad excelsa
conscendit: & nos secũ dux̃ ad patrẽ dicens in ȩ¬
uangłio Cũ exaltatꝰ fuero: omiã trabã ad me. Ipse
quasi radix ascend& de terra in habitabili: & neqͣꝗͣ
biis dicitur. Impossibile ẽ.: suꝑ petrã serpentis inue¬

Expanded text:
in solitudine et in meridie situs est. Et in Cantico lein solitudine et in meridie situs est. Et in Cantico legimus: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Hunc itaque ventum urentem, qui siccet venas mortis, et fontes ejus arefaciat, adducet Dominus de deserto ascendentem: de deserto autem humani generis, in quo et diabolus quaerens requiem, invenire non potuit. Sive desertum intelligimus sanctae Mariae uterum virginalem, quod absque laverit: sed virga simplex atque purissima et unione fecunda ediderit eum florem qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium . Et pulchre tam in 155 Isaia, quam in praesenti loco, flos ascendens et ventus ascendens dicitur: quia de humilitate carnis ad excelsa conscendit, et nos secum duxit ad Patrem, dicens in Evangelio: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me . Ipse quasi radix ascendet de terra inhabitabili, et nequaquam biis dicitur: Impossibile est super petram serpentis inve
Abbreviated transcription (Latin):
& desolabit. fontes illius: & ipse diripi& thesaurũ:
omĩs uasis desiderabilis Laae, Adduc& urentem
uentũ dñs de deserto suꝑ eos : & siccabit uenas eiꝰ:
desolabit fontes illius. Iste arefaci& terrã eiꝰ. & omĩa
uasa desiderabilia. Legi incuiusdã comentariis uen¬
tũ urentẽ quẽ adducit dñis de deserto. illũ eẽ. qͥ
ꝑeusserit domũ iob inquatuor angͥlis.: & feceritͤ suꝑ
filios ruere conuiuantes: & unũ eẽ. de his uentis
qͦs in euangłio legimꝰ flare & uenire cũ turbine.
pluis atq tͣͫbinibꝰ ut subuertant domũ. quȩ
tus de solitudine qui contͣ sem̃ uirũ sua uene¬
rat uoluntate : contraria possit accipi fortitudo.:
& uenti qͥ domorũ fundam̃ta subuertunt: utiq ad
bonã partẽ ñ poterunt referri. Suꝑẽ. ut uentũ
urentẽ. quẽ adduc& dñs de deserto ascendentẽ.
illũ intelligamꝰ. de qͦ & in abbacuc legimꝰ. Ds ab
austro ueni&: & sc̃s de monte pharan. Qui utiq

Expanded text:
et desolabit fontem ejus, et ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis. LXX: Adducet urentem ventum Dominus de deserto super eos, et siccabit venas ejus, desolabit fontes illius; iste arefaciet terram ejus, et omnia vasa desiderabilia. Legi in cujusdam Commentariis, ventum urentem quem adducet Dominus de deserto, illum esse qui percusserit domum Job in quatuor angulis, et fecerit eam super filios ruere convivantes , et unum esse de his ventis, quos in Evangelio legimus flare et venire cum turbine, pluviis atque fluminibus, ut subvertant domum, quae tus de solitudine, qui contra sanctum virum sua venerat voluntate, contraria possit accipi fortitudo, et venti qui domorum fundamenta subvertunt, utique ad bonam partem non poterunt referri. Superest ut ventum urentem quem adducet Dominus de deserto ascendentem, illum intelligamus, de quo et in Abacuc legimus: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan : qui utique
Abbreviated transcription (Latin):
litudinis: ita ut possint dicere. Dñs pascit me & ni¬
chil mͥ deerit: in loco pascuę ibi me collocauit Suꝑ
aquã refectionis educauit me Deditq eis angłoꝵ
panẽ. manna de celo: qđ in egiptũ nũꝗͣ comederatł:
Et aquas de sequente eos petra: petra autẽ erat uix

Expanded text:
nus pascit me et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collacavit: super aquam refectionis educavit me . Deditque eis angelorum panem manna de coelo, quod in Aegypto numquam comederant, et aquas de sequenti eos petra. Petra autem jux
Abbreviated transcription (Latin):
egipti : & deũ p̾ter me non cognosces: & saluator ñ
ẽ. absq me. Ego pascebam te in solitudinẽ in t̾ra
in habitabili. scđm pascua sua: & repleti sunt in
saturitate & eleuata sunt corda eorũ: ideirco obli-¬

Expanded text:
Aegypti: et Deum praeter me non cognosces, et salvator non Aegypti: et Deum praeter me non cognosces, et salvator non est absque me. Ego pascebam te in solitudine, in terra inhabitabili, secundum pascua sua: et repleti sunt in saturitate, et elevata sunt corda eorum: idcirco obli
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dic̃ scriptura de uentre eius fluent aquę ui¬
ue. Hoc autẽ in qͥt dixit de sp̃u. quẽ accepturi e¬
rant credentes in eum: De lacrimis autẽ quȩ ser¬
mone greco habent aliquã similitudinẽ locusta¬
tibꝰ legitur: Ego autẽ dnĩs ds̃ tuus: firmans cȩlũ &
creans terran: Cuius manus creauit omẽm miliciã
celi : & non ostendi ea tibi ut ambulares post ea. Et
eduxi te de t̾ra egipti. Que qm & in hebraieo non
habetur : & anullo uertuntur int̃pretũ: in antiqͣ
qͦq editione septuaginta non leguntur: obelo p̾no-¬
tanda sunt. p̾sertim cũ sensus eorũ ꝑspicuus sit:
Unde ad reliꝗͣ transeamꝰ cum his que sequunt᷑ uin
gentes suꝑius capitulũ Ego autẽ dñs ds̃ tuus de¬
terra egipti. & deũ absq me nescies: & saluator
non ẽ. pret̃ me Ego cognoui te indeserto. in terra
solitudinis iuxta pascua sua: & adimpleti sunt &
saturati. eleuauerunt cor suũ & obliti sunt mei.
Lacaͫ. Ego autẽ dñs ds̃ tuus. & ego eduxi te de t̾ra

Expanded text:
a de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem, inquit, dixit de spiritu quem accepturi erant credentes in eum . De lacrymis autem, quae sermone Graeco habent aliquam similitudinem locustaLXX legitur: Ego autem Dominus Deus tuus: firmans coelum, et creans terram: cujus manus creavit omnem militiam coeli, et non ostendi ea tibi, ut ambulares post ea  Et ego eduxi te de terra Aegypti. Quae quoniam et in Hebraico non habentur, et a nullo vertuntur Interpretum, in antiqua quoque editione LXX non leguntur, obelo praenotanda sunt: praesertim cum sensus eorum perspicuus sit. Unde ad reliqua transeamus, cum his quae sequuntur 147 jungentes superius capitulum. Ego autem Dominus Deus tuus terra Aegypti, et Deum absque me nescies: et salvator non est praeter me: ego cognovi te in deserto, in terra solitudinis: juxta pascua sua adimpleti sunt et saturati sunt: et elevaverunt cor suum et obliti sunt mei. LXX: Ego autem Dominus Deus tuus, et ego eduxi te de terra
Abbreviated transcription (Latin):
loco in quo septuaginta transtulert̃ ubi ẽ. causa
tua : & nos diximꝰ ero mors tua: fyminachus intͣ¬
p̾tatus ẽ. ero plaga tua Quinta editio & aqͥla:
ubi sunt sermones tui. Quod hebraice seribitur da¬
barach. legentes dabari. hoc ẽ. uerbũ ꝓdeber qdđ m¬
terp̃tat᷑ mors: iuxta illud qđ in ysaia legimꝰ. Mortẽ
misit dñs in iacob & uenit in ifrł. iad est daber: Pacu

Expanded text:
loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui? quod Hebraice scribitur DABARACH  : legentes DABAR, hoc est, verbum, pro DEBER, quod interpretatur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem misit Domin