comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peracio quippe iuditiotunc esse desinet hoccelum & hacterra
quando incipiet essecȩlum nouum & terra noua: mutatione
namque rerum no nomni moo interitutransibit hic mundus
unde & a post̃ dicit: preterit enim figura huius mundi uolo uos
sine selli citudine  figura ergo preterit nonnatura.
& pos taliqaata: iudicatis quippe his qui scripti non sunt in libro
uitȩ & inxternumignem missis tunc figura huius mundi munda
norumignium conflagratione preteribit sicut factume st
mundanarum a quarum inunditione diluuium illa itaque ut dixi
conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitites
que corporibuscorporibus nostriscorruptibilibus congruebant. ar¬
dendo penitus interibunt atque ipsa substantu easqualitites habebit
que corporibus in mortalibus mirabilimutatione conueniant. ut sci¬
licet mundus inmelius hinouatus apte accomodetur hominibus
xScienitia atiuftat canitas uero aedificat
Quod reete aliter non intellegitur nisiscientiam tunc ꝓdes

Expanded text:
peracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum novum et terra nova. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde apostolus ait: Praeterit figura huius mundi, volo vos sine sollicitudine esse. Figura ergo pr ibid., cap. 30 16. Judicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, tnorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus Scientia inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse,
Abbreviated transcription (Latin):
Prolib& a post̃ dicens ne moglori&ur in homine: &
alio loco quigloriatur inquit indñoglorietur. Illiuer
heredicis eipsos ase ipsis iustos fieriptantes quasi hocens
Quisenimite discernit: quod ideo dĩt quia amnassa
illius perditionis quae facta est exadam non dis
cernit hominem ut eum faciat uas in honorem non
in contumeliam nisids̃: Sed qm homocarnalis
& inaniter inflatus. Cumau diss& qui senim
tedisceruit poss& respondere ł uoce uel cogitadio¬
ne & dicere discernit mefides mea discernit me
oratiomea discernitme iuistitiam ea Mox
a post occurrit cogitationibus eius & dr̃x̃
Quidenim habes quod non accepifti : Siautem
accepisti quide loriaris quasi non acceperis
Sicenimgloriatur quas inanacceperinte peris¬
quise a se ipsis iustificari putant acperhoc inse ipsis non in

Expanded text:
prohibet apostolus dicens: Nemo glorietur in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis Quis enim te discernit? quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis, quae fcernit hominem, ut eum faciat uas in honorem, non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: "discernit me fides mea", "discernit me oratio oratio, "discernit me iustitia mea": mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis non in
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio uiuere: ego autemnullius horum usus sum: hic ostendit
pinis sumesse noniussum alio quin contra praeceptum dñi fecisse tenebitur
de inde sequitur & dicit: non autem sic sripsi haȩcut ita fiant inme: bonum
est mihimagis mori quamgloriam meam quis quam in ane fatiat. hoc dixtu
quu iamstatuerat propter quos dimoc cassionem quaerentes manibus
suisiuctumtransigere: gsienime uangeli gauero inquit non est mingloru
dest sic uangeli tauero utita fiant in me idest si proptereae uangeli: auen
ut adilla ꝑueniam & fine meuangeli incibo & potu& uestitu loca uero

Expanded text:
Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra praeceptum Domini fecisse tenebitur. Deinde sequitur, et dicit: « Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam gloriaquia jam statuerat propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim evangelizavero, inquit, non est mihi gloria, id est, si evangelizavero ut ita faciant in me, id est, si propterea evangelizavero ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo et potu et vestitu collocavero.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit licere sibi quidem & promissum . eẽ ad nõ ut qui
euangelium ad nuntiant de euangelio uiuant id est deeuan¬
gelio habeant eaquȩ huic uite erunt nescessaria. Sed tamen se
non esse abu sum hacpotestatem. erant enimmulti quihocca¬
sionenem habere cupbiebant ad quirendi &uendendi euan¬
geliu i qubus eam uolens amputare a post manibus suis
uictum suum tollentuit. De hisenim alio locodicit utam pi¬
temoccasionem hisquiquęrunt occasionem.
Quanquam &iam sicut c&eri & boni a posthpermis sud nĩ de
euangłlio uiuer& & non in ea uiftu consttuer& fineme
euangeli andi sed magis ipsius uictus suifinem in euuangelio
& siqua sunt alia necessaria. sedideo ista sume ret ut illud
impleret. nenonulens sed necessitate euangelizaret: hoc
enimin probat cum dicit nescitis qm̃ qui in templo operantur
quae de templo sunt edunt qui altẽ riodeseruiunt altario con¬
partiuntur sic & dñs ordinauit hisquie uangelium adnuntiant de

Expanded text:
dicit licere sibi quidem et permissum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio et vivant , id est, de Evangelio habeant ea quae huic vitae sunt necessaria, sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputare Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quanquam etiam si, ut caeteri boni apostoli, permissu Domini de Evangelio viveret, non ideo in eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario deserviunt, altario compartiuntur: sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ut ambosimul duodii sed unus ds̃sit. Ita enim sibi
cohȩrent quod &iam in distantibus diuersisq substantiis
Quato magis ibiubi est omnino inseparabilis atq acerna
Cicordinata est mens naturarum ordine non loᷤrum
ut sup̃illam non sit nisi ds̃. Deniq cum illi penitus ad¬
hererit unus erit sp̃s. Cui rei attestatur a post̃ dicens
Quiaũt ad hȩr& dño unus sp̃s. ẽ.. Accedente quidem ista
ad partici pationem naturae ueritatis beatitudi nis
illius non tamen crescente illo innatura ueritate beatitudine
sua. In illa itaq natura cui feliciter ad eserit Immutabile.¬
uidebit omne quoduiderit. tunc sicut diuma scriptura
ꝓmitat saciabitur in bonis desiderium eius bonisimmi tabilib:
l&ur erit in abscondito uultuseius tanta ubertate eiu simpleta.
uteam numquam peccare delect&. ocnue peccatum quoo¬

Expanded text:
tamen ut ambo simul duo dii, sed unus Deus sit. Ita enim sibi tamen ut ambo simul duo dii, sed unus Deus sit. Ita enim sibi cohaerent; quod etiam in distantibus diversisque substantiis Quanto magis ibi, ubi est omnino inseparabilis atque aeterna ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit spiritus: cui rei attestatur Apostolus, dicens, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est : accedente quidem ista ad participationem naturae, veritatis, et beatitudinis illius, non tamen crescente illo in natura, veritate et beatitudine sua. In illa itaqvidebit omne, quod viderit, tunc sicut ei divina Scriptura promittit, satiabitur in bonis desiderium ejus, in immutabilibus, letur, erit in abscondito vultus ejus, tanta ubertate ejus impleta, ut eam nunquam peccare delectet. Fugite fo
Abbreviated transcription (Latin):
eficimus cotidianas ruinas corporis edendo& bi¬
bendo prius quam escas & uentrem destruas satieate¬
cumsicdr̃ unum ut ñ ad datur quidimum & plurae unum
dicuntur eadem natura atq essenda non diffidens
neque dissentiens significatur: cumuero additur quid
unum potest aliquid significari expluribus unum fastum.
quamuis diuersis naturr. Sicut anima & corpus ñ sunt
utiq unum quid enuntam diuersum. nisi addatur aut
sub intellegatur quidunum id ẽ. unus homo aut unũ ani¬
mal: Inde a post̃ quiad her& meretrici inquit imum
corpus .e : ñ dx̃ unum sunt aut unum ẽ sed addidit corpus.
Tamquam ex duobus diuersis masculino & feminino unum
corpus adiectione cãnpositu. Et qui ad hȩr& inquit dño
ged addidit sp̃s: Diuersum enim nature sp̃s hominis & sp̃s ds̃.
Cedinhȩrendo fit imus sp̃s ex diuersis duobus. Ita ut sine
humano spũ beatus sit dĩsp̃satq perfestus. beatus aũt homi¬
ita dicatur ds̃ dedõ ut & singulis hoc nomenconueniat : Non

Expanded text:
enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusquam escas et ventrem destruas,dicitur unum ut non addatur, quid unum, et plura unum dicuntur, eadem natura atque essentia non dissidens, neque dissentiens significatur; cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum quamvis diversis natura, sicut anima et corpus non sunt utique unum, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal; inde Apostolus qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est, non dixit unum sunt aut unum est, sed addidit corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjectione compositum. Et qui adhaeret Dosed addidit spiritus: Diversus enim natura spiritus hominis et spiritus Dei, sed inhaerendo fit unus spiritus ex diversis duobus, ita ut sine humano spiritu beatus sit Dei spiritus perfectus, beatus autem homiita dicatur Deus de Deo, ut et singulis hoc nomen conveniat, non
Abbreviated transcription (Latin):
inquit non potes. non possum suscipite . nutricatoria quaed am
apostoli auctoritas ut sise non contine nt nubant: fiat ali¬
quid undeperueniatur adueniam ꝑtineat adueniam ne
inruatur in &ernam penam: fiat ꝗ lic& unde ignos catur
quod ñ lic&: hoc indicat quod sequitur mallemeos nubere
quam uri: concessit inquit aliquĩ incontinemtiae quia
maius tumuit. Timuit poenas acernas timuit quod ex¬
pectat & man& adulteros &iam hoc quod coniugati uicti
concupiscentia utuntur inuicem ultra neces se tatem liberos
procreandi poenam in his ꝓquibus cotidiedicitur dẽmit¬
te nobis debita nostra sicut & nos dimittimus debitoribus

Expanded text:
inquit. Non potes? Non possum. Suscipiat te nutritoria quaedam inquit. Non potes? Non possum. Suscipiat te nutritoria quaedam Apostoli auctoritas, ut si se non continent, nubant. Fiat aliquid, unde perveniatur ad veniam. Pertineat ad veniam, ne irruatur in aeternam poenam. Fiat quod licet, unde ignoscatur quod non licet. Hoc indicat quod sequitur: Mallem eos nubere, quam uri . Concessit, inquam, aliquid incontinentiae quia majus timuit: timuit poenas aeternas, timuit quod exspectat et manet adulteros. Etiam hoc quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Quae sint at̃ leuia quae grauia peccata non humanosed
diuino sunt pensanda iudicio: Videmus enim quaedã
ab ipsis quoq apostolis ignoscendo fuisse concessa.
quale illud est quoduenerabilis paulus coniugibus ait.
Nolite inuicem fraudare nisiex consensu ad tempus utua¬
cetes orationi &iterum reuertimini adipsum neuos tem¬
pt& satanas p̃p intemperantĩa unẽm: Quod putari poss&¬
nonesse peccatum misceri scilic& cõigi non filiorum
ꝓcreandorum causa ꝗ bonum . ẽ. nuptiale: sed carnalis
&iam uoluptatis ut fornicationis siue adulteri. cuius quam
alterius inimunditiae morti ferum malum ꝗtur est &iam
dicere quo potest temt ante satana libido ꝑtralere in con¬
tinentium deuit& infirmitas. Poss& ergo ue dixihoc
putarinonesse peccatum nisi ad didiss&. hocat dico scđm ueniã
non setundum imperium. quis am neg& esse
peccatum cum dariueniam facientib: a postolica auctoritate
Nuptia pumn. Qui potest capere capiat sed non possum

Expanded text:
Quae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: nolite inuicem fraudare nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi et iterum ad ipsum estote, ne uos temptet satanas propter intemperantiam uenon esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis tiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate,  VII. Qui potest capere, capiat . Sed non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
Potest aliquid licere & non expedire : expedire at̃
quod non lic& non potest: ac perhoc non ominia
licita expediunt. omnia uero inlicita non expediunt :
mittitur quidem sed usus ipsius potestatis ad fest
Mili uidentur licere non ex pedire. quaeper iusti¬
tiam quae coramdõ est permittuntur. ced os
tensione hominumsi obhoc impediantur
ad salutem uitanda sunt. Eauero non licere quae

Expanded text:
o aliquid licere et non expedire. Expedire autem quod non licet non potest, ac per hoc non omnia licita expediunt, omnia autem illicita non expediunt. ermittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis mihi videntur licere et non expedire, quae per justitiam, quae coram Deo est, permittuntur; sed propter offensionem hominum, ne ob hoc impediantur ad salutem, vitanda sunt; ea vero non licere, et i
Abbreviated transcription (Latin):
mo uidendum. ẽ. quibus c&eris dicebat enim superius
ex dñi persona hisqui sunt in coniugio. Nunc uero
ex sua persona c&ceris dt̃. C ego fortasse hisquinon sunt
in coniuigio sed non hoc sequitur ita enim subiungit.¬
s Si quis frater hab& uxorem infidelem & haec consentit
habitare cumillo nondimittat illam ergo&iam nunc
his đt qui sunt in coniugio. Quid sibi ergouult quod
ait c&eris. nisiquia superius eis loquebatur quisic
copulati eraent ut pariter infide xp̃i essent.
Ceteris uero nuncdicit id. ẽ eis quisic copulati sunt ut
non ambo fidelessint sed quideis dt̃ siquis frc terhab&
ucorem infidelem. & haec consentie habitare cũ illo
non dimittat illam. &siqua mulier hab& uirum¬

Expanded text:
mo videndum est quibus caeteris; dicebat enim superius mo videndum est quibus caeteris; dicebat enim superius ex Domini persona iis qui sunt in conjugio, nunc vero ex sua persona caeteris dicit: ergo fortasse iis qui non sunt in conjugio: sed non hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essent; caeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam:
Abbreviated transcription (Latin):
firmandum ut non facile ux dimĩttatur solam causã
fornicationis excepit: c&eras uero iniuersas molestias siq
forde exstiterint iub& ꝓfide coniugali & procastitate
fortiter sustineri: & moechum dit̃ &iamuirum qui eam
duxerit quae soluta estꝰ uiro: cuius rei apost̃ paulus ter
minum ostendit quia tam diu obseruandum dt̃ quam¬
diu uir eiusuiuit: Illo at mortuo datnubendi licentiã
hanc enim &iam ipseregulam ten uit & in ea non suũ
consilium sicut in nonnullus monitis. sed preceptum
dñi iubentis ostendit cumait. Eis at quae nuptae
ciliari & uiruxorem nedimittat. Credo simili forma ut sidi¬
miserit. nonducat aliam aut re concili&ur uxori fierierm
potest il dimittat uxorem causa fornicationis quamd ñs excep̃t
esse uoluit: Iam uero sinec illi nubere conceditur uiuouiro
a quo recessit. neq huic alteram ducere uiua uxore quam
dimisit multos minus fas est in licita cum quibus lib&
stupra commitere : ceteris at egodico nondñs. Inc pri¬

Expanded text:
firmandum, ut non facile dimittatur uxor, solam causam fornicationis excepit, ceteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugali, pro castitate fortiter sustineri. Et moechum dixit etiam virum, qui eam duxerit, quae soluta est a viro. C. VII. Adulterminum ostendit, quia tamdiu observandum dicit, quamdiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam . Hanc enim etiam ipse regulam tenuit, et in ea non suum consilium, sicut in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem qui ciliari. Et vir uxorem ne dimittat. » Credo simili forma, ut si dimiserit, non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimitteret uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam vero si nec illi jubere concederetur, vivo viro a quo recesserit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet et dicit, Caeteris autem ego dico, non Dominus. Hic pri
Abbreviated transcription (Latin):
Et hicposs& putariiudicium habere aduersus alterum¬
nonesse peccatum sed tantum modo id extra ecdesiã
Et nequis quam ita hoc excu sar& ut dicer& iustumse habere
negotium sed iniquitatem sepati quam uell& a se iudicium
sententia remoueri continuotalibus cogitationibus. uel
excii saqomibus oecurritatq ait. Quare non magis ini¬
quitatem patiminĩ quare nom potius fraudamini: Utad
illud redeatur quod dñs ait : siquis uoluerit tunicamtiiã
tollere & iudiciotetum contendere dimitte ei a pallium:
Et alio loco quiabstulerit inquit tua noli repetere.
Prohibuit itaq suos desecularibus rebus cum aliis habere
cum sint in ecclesia talia iudicia finiri inter fratres
frtribus iudicantibus extrax etdesiam uero terribiliter
uetat. Manifestum. ẽ. hic quid secundum ueniam

Expanded text:
et hic posset putari judicium habere adversus alterumesse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam . Et ne quisquam ita hoc excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur, quod Dominus ait, Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis hominibcum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam
Abbreviated transcription (Latin):
XXUIIII. Quibene uiuunt quidm̃ honorant et laudaNt
quipatientes sunt in tribulationibus. quidesiderant
patriam. ipsi aedificant aurum argentum lapidos prȩ¬
tiosos. Qui aũt amant adhuc saecularia. et negotus
terrenis implicati sunt et dediti sunt in uinculis quibus¬
dam & effectibus carnis domibus sius coniugiis posser¬
sionibus : et tamenxp̃i anisunt ita ut coreorum non
ponitur fundamento aedificant quidem ipsiligna
fȩnumstipulã ÷ sed quid secutus est : Vniuscuiur¬
que opus quale sit ignis probabit . Ignis tribulatio¬
nis et temptationis. Iste ignis multos probabit. hic¬
mastyres qui baberent ista sacularia quam multi¬
diuites & senatores passi sunt: Aedifica bant tamen
quidam eorum ligna fenum stipulam inafsect bus
curnamemr a sccularium cunerum seltameri quiit
fundalnentum hiabehant suꝑ quo daedificabarit arlt¬

Expanded text:
. Qui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus carnis, domibus suis, conjugibus, possessionibus, et tamen christiani sunt, ita ut cor eorum nonponitur fundamento; aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sed quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: ignis tribulationis et tentationis. Iste ignis multos martyres hidivites et senatores passi sunt! Aedificabant tamen quidam eorum ligna, fenum, stipulam in affectibus carnalium et saecularium curarum: sed tamen quia Christum fundamentum habebant super quod aedificaba
Abbreviated transcription (Latin):
iudic& ipse iudicaturum se hẽ non hom nes tantum.
turba quidte iaetas uidicaturum ubi sedebis.¬
.xii. sedes dix dñs deduo decim a postolis unus cecidit
in locum ipsius sc̃smatchias ordinatus est. Implecus
duodenarius numerus sedium primo locum inueni
ubi sedeas & sicte minare iudicaturum. Et postaliquanta¬
Quomodo ergo in .u. fratrib: illius quitorq batur apud
inferosmilia populi iudȩorunt : quomodo in numero
sedib: non xii homines sed magnus numerus perfectoꝵ¬

Expanded text:
judicet: et ipse se judicaturum dixit, non homines tantum, turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebisxit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodeciquomodo in quinque fratribus illius qui torquebatur apud inferos millia populi Judaeorum, quomodo in numero sedibus non duodecim homines, sed magnus est numerus perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
post hanc uitam fieri incredibile non est et utrum
itec sit quaeri pot est. Et aut inueniri aut lateri
non nullos fideles perquendam ignem purgictorium
quanto magis minus ue bona pereuntia dilex erunt
tanto tardius citiusque saluari : Non tamen tales de
qualibus dictum est quod regnum non possidebunt.
Nisi conuenienter paenitentibus eadem crimina remit¬

Expanded text:
post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remit
Abbreviated transcription (Latin):
Multahincdicipossunt quae in ꝓbanda non sunt sedeligo inhis uerbis hoc anti¬
legeio quod omnis uel pene omnis frequentat᷑ ecclesia ut p̃cationesac no
mensa incipiat benedici. Orationes cũ benedicitꝰ & sc̃ificat᷑ &c ad dist tt nenc̃
cõminut᷑ Quia totã peationẽ fereomnis eccła dominicaoridiono ̃dadit
itere pellationes autem siue ut urĩ codices habent postolationes fium u populus
benedicit᷑. Tuncenim antistes uelut aduocati suscrptoi suos per hanus in posiionẽ
mis ecor dissimȩ offert potestati Quib: per actis & pafcipato ⁊ anto sacnt meule
graetiarum actio cuncta concludit. quã in his uorbis eciam ultimã cõ menłaut ap e
Nare autem causa precipus fuit ista dicendi ut his brouit̃ p̃serptis at ÷ sig ificts
non putarouar neglegendũ eg̃ qđ sequit᷑: ꝓomnib hominb ꝓregibus & his qui in su

Expanded text:
Multa hinc dici possunt, quae improbanda non sint. sed eligo in his uerbis hoc intellegere quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus in domini mensa incipiat benedici, orationes, cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione concludit. Interpellationes autem siue, ut uestri codices habent postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perscriptis atque significatis non putaretur neglegendum quod sequitur: pro omnibus hominibus, pro regibus
Abbreviated transcription (Latin):
Caritatem decorde puro & conscientia bona & fide nonficta . Omnẽ intellectũ diumarum
scriptunerũ adista relaturus ad tratationẽ illorũ librorũ securus accedat Cume nim
dicer& caritas ad didit decordepuro. ut nihil aliud quã id quod diligendm est diligatur
Conscientiam uerobonã subiunxit ꝓpt̃spẽ Illeenim se adid quode redi &diligit per¬
uenturum eẽ desperit cuimalae conscientiae scrupulus in est Testio ex fide inquit ũ
ficta Si enimfides nr̃c mendatio caruertt t unc non diligimus quod non est diligendu
sed recte uiuendo idsperamus. ut nullo modo spes nrã fallatur

Expanded text:
charitatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur
Abbreviated transcription (Latin):
cere quorum primus egosum: Ante paulum nonerant peccatores Ceste uelipse adam
ante omnes & plena peccatoribus ternt del&x a diluno & demnceps quam multi. Vndeergo
uerumest ego primus sum: primũ sedexit nonpeccatoꝵ ordine sed peccati magnitudine¬
magnitudinẽ sui peccati ad tendit unde se primũ dixit peccatorũ. Quomdo dicuntꝰ
inter aduocatos uerbigratia primi primus ẽ iste Ñ quod plures annos habeat ex
quo causas agit sed quocepit c&eros superaere Dica tergo a postolus alio loco un¬
de primus sit peccatorũ: Ego inquit sũ nouissimus a postolorũ quinonsũ dignus
uocari a postolus qm̃ persecutus sũ ecclesiã dĩ Int̃persecutores nemo aceruior.

Expanded text:
es. Quorum primus ego sum. Ante Paulum non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus deleta diluvio terra, et deinceps quam multi? Unde ergo verum est, Ego primus sum? Primum se dixit non peccatoMagnitudinem peccati sui attendit, unde se primum dixit peccatorum; quomodo dicuntur inter advocatos, verbi gratia, primi: primus est iste, non quia plures annos habet, ex quo causas agit; sed quia ex quo coepit, caeteros superavit. Dicat ergo Apostolus alio loco unde primus sit peccatorum: Ego, inquit, sum novissimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus s
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidergo prosanas & aniles fabulas & genealogias in finitas appellasst ipostolũ eaisti¬
mant diuna eloquia legis & pro phearum quia drxit prophanas &aniles eabulas deita
&alio loco ueintendas fabulis iudacis &genealogiis interminatis quae quaestiones pi¬
tau hagiseũã edificationẽ Qusita nisi hen icus multum caecus enatioe Cart uomapoe
tolus hoc ipse nonfecit: si hasesse aniles fabulas iudicauit cur dicit adgalathas eirce raros
sublege uolentes esse legem nonaudistis: scriptum est enim qnm̃ abnthã duos filios habult
unum de ancilla & alterum delibent. Quae sunt in alligoria. Haecenim sunt duo testam̃ta
Nescit autẽ habere precer scriptunts legitimas &s ꝓrh&icas iudeus quasdam traditionessuas quas
non scriptas habent sed memoriter tenent & alter in alterũ loquendo trans fudit deutero¬
sin uocant ubi heliam dicere audent & crede dm̃ primo homini duas creassemulieres. Eequ

Expanded text:
uod ergo profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina eloquia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniles fabulas devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? Cur , inquit, sub lege volentes esse, legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, alterum de libera: quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo TestamentaNescit autem habere praeter Scripturas legitimas et propheticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sedinisericor diaminquit consecutussũ & quaresit miseri cordiã consecutus exponit
causas : ut in me inquit ostender&ur xp̃s ihĩ omnẽ longanimitatẽ ad informationẽ
eorum quicredituri suñ illi inuitã a&ernã . Xp̃s inquit daturus ueniam conuer
sperera. Quicuruit me misit me adte & dixit mihi ille desperenti. Tlade
& dic quid habuisti quid inte sanaui. Decocelouocaui. una uocefercussi &¬

Expanded text:
Sed misericordiam, inquit, consecutus sum. Et quare sit misericordiam consecutus, exponit causam: Ut in me, inquit, ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aesperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cito sanavi. De coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Pntedestinatis adiutoriũ est littert quae iubendo & noniuuando ammon& in firmos con¬
fugere ad spm̃giatiae siclege legitime utur quibus bona est idestut ilis. ALio quin ipa
littent occidit quia iubendobonĩ & nonlargiendo caritatẽ quae sola uult bonuĩ uroiss
Cex cuiminatur non inplenti quodiub& nameum facitẽẽ subse Hisunt sublege nĩ
suibg itia ona estlex stauis ed lexims statur̃ Quidest erbo legrii e ut ilege per
lgeniaa nosecie morbũ suũ & querere ad santatẽ diuinũ ahutor iũ Quia sidata esse¬

Expanded text:
praedestinatis adjutorium littera, quia jubendo et non juvando, admonet infirmos confugere ad spiritum gratiae. Sic lege legitime utuntur, quibus bona est , id est, utilis: alioquin per se ipsam littera occidit ; quia jubendo bonum, et non largiendo charitatem, quae sola vult bonum, reos Lex cui minatur non implendo quod jubet, eum facit esse sub se: hi sunt sub lege, non sub gratia. Bona est lex, si quis ea legitime utatur . Quid est ergo legitime uti lege? Per legem agnoscere morbum suum, et quaerere ad sanitatem divinum adjutorium. Quia, sicut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
paulus dicit postã legem: abit. Sieñ taliense nonsuperius dlreuld uiãmnanda¬
dnõ portur sinon pontꝰ iust̃o: A neo modo non ponĩ iusto quo modo possta est ropu¬
sida testamentum nouum non secundũ testamentum quod dis posui patribus eorũ in
de qua ad prehendi manumecu ut educerẽ eos de tenicegipti. quia ipsinon petmanserur
omui i s rahiel postdies illos dicit dñs dando leges meas inmentib: eorũ & in cordibus eorum
soribaeas Ecce quomodo uult iste legẽ sibi adño nonsicut iniustis & non subditis adu&us

Expanded text:
beatus Paulus dicit positam legem? Absit. Si enim talis esset, non superius dixisset, «Viam manda a Domino ponatur, si non ponitur justo? An eo modo non ponitur justo, quomodo posita est popuntum nouum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut educerem illos de terra Aegypti, quia ipsi non perseuerauerunt domui Israel, post dies illos, dicit Dominus: Dabo leges meas in mentes eorum, et in cordibus eorum scribam eas ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis ad Vetus
Abbreviated transcription (Latin):
ut confunderes fostia & ignobilia huius mundi elegisti &constibilia &eaquae non sunt tã¬
quã sint̃ utea quaȩ sunt euacuares. &tamen idem ipseminimus a postolorũ tuoꝵ percuis
linguam tua ista uerba sonuisti. cũ paulus proconsulae pereiusmilitiam debellata
superbia sublene iugum xp̃i tui misus ess& regis magn prouintialis effectus ipse
quoq expriore saulo pauluis uocari amauit obtam magnae usie ue sugerbos penaisenuĩ

Expanded text:
ut confunderes fortia; et ignobilia hujus mundi elegisti et contemptibilia, et ea quae non sunt, tanquam sint, ut ea quae sunt evacuares . Et tamen idem ipse minimus Apostolorum tuorum , per cujus linguam tua ista verba sonuisti, cum Paulus proconsul, per ejus militiam debellata superbia, sub lene jugum Christi tui missus esset, regis magni provincialis effectus ; ipse quoque ex priore Saulo Paulus vocari amavit, ob tam magnae insigne victoriae. Plus enim
Abbreviated transcription (Latin):
eu angelii dictum sit : xp̃ibonus odor sumus in his quis alui fiun
& in his quipereunt aliis quidem odor uitae adintam aliis at
odor mortis ad mortem: adiudeos enim dicta est lex minis¬
tratio mortis ad quos & in lapide scripta est adeorum duritia
figurandam non ad eos quilegem per caritatem implent pleni

Expanded text:
Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui salvi fiunt, Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt; aliis quidem odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Ad Judaeos enim dicta est lex ministratio mortis, ad quos et in lapide scripta est ad eorum duritiam figurandam; non ad eos qui legem per charitatem implent. Plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
impl&a est & odore ungenti mundus impl&urest fama bona nan
uunt: quidat̃ infelitius illis qui bono odore moriuntur & qu
est ait aliquis quem bonus odor occidit : hoc est quod ait apos¬
lds & ad haec quis idoneus quomodo eafecit ds̃ miris madis ut
bono odore & boniuiuant & malimoriantur : Paulum a posto
bene agentem bene uiuentem iustitiam uerbo praedicantem o¬
re demonstrantem . doctorem mirabilem fidelem dispensauos
fama usque quaque disseminabat quidam diligebat quidan
inuidebant: amasti bene agentẽ. uixisti bono odore inuidistil
uiuipicat: lex enim tantum modo lecta & intellecta uel
non impl&a utique occidit : tunc aenim apellatur littera.
sps̃ autem uiuificat: qui a plenitudo legis est carrtas quae disst¬
sa est in cordibus nostrisper spm sc̃m quidatus nobis quods
puit iȩlonia. curministratio mortis dicitur. sibonaus
lex qui a paccatum ut ꝓpareat poccatum perbonummi hi q¬
ratum esł mortem: nec mireris cum de ipsa praedicatione

Expanded text:
n ivunt: quid autem infelicius illis qui bono odore moriuntur? 8. Et quis est, ait aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus miris modis, ut bobene agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama usquequaque disseminabat. Quidam diligebant, quidam impleatur. Amasti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti vivificat . Lex enim tantummodo lecta et non intellecta vel non impleta, utique occidit: tunc enim appellatur littera. Spiritus autem vivificat; quia plenitudo legis est charitas, quae diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus ur ergo ministratio mortis dicitur, si bona est lex? Quia peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Nec mireris, cum de ipsa praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
dem bona uoluntati subiciantur. hanc autẽ mortem peccato moruimus qdđ
pedotum orat ommimodo imnlibero arbitrio cum in para disonullus dolor
de negatȩ delestationis uoluntitibone hominis resistebat: ergo a culeus
mortis peccatum est quia peccato fuctaest delectatio qua iam posser
resistere uoluntuti &cumdolore cohibere : quam dela tationemquia
inde fectuest animae deterioris effecte iuro mortem uocamusuu
uirtus autem peccatilex est: quia multo sceleratius & flagitiosius qua
lex pro hbet commnittuntur quam sinullalege prohiberentur iun
ita que ab sortaerti mors inuictoriam cum ꝑseificatione in ominibom¬
nis parte per secta dolectatione spiitalium delectatio carnalis dra¬
cuius punctione facta estmors peccatum quasi scorpius est: pupui
nos & mortui sumus sed qñ est utdicatur ubi est mor sistoriatiua¬

Expanded text:
m bonam voluntatem: hanc autem mortem peccato meruimus, quod peccatum erat omnimodo in libero arbitrio, cum in paradiso nullus dolor denegatae delectationis voluntati bonae hominis resistebamortis peccatum est, quia peccato facta est delectatio,\' quae iam possit resistere uoluntati et cum dolore cohiberi. quam delectationem, quia in defectu est animae deterioris effectae, iure mortem uocauit. uirtus autem peccati lex est, quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. tunc itaque absorpta erit mors in uictoriam, cum per sanctificationem in omni hominis parte perfecta delectatione spiritalium delectatio carnalis cujus punctione facta est mors. Peccatum quasi scorpius est: pupugit nos, et mortui sumus. Sed quando dicitur, Ubi est, mors, acu
Abbreviated transcription (Latin):
raedicatus ab apostolis xp̃s crucifixus. et iuda eis erat
tibus: Hoc igitur primitus cognitio quod ea ipsa
quae simul audiunt spiritales. atque carnales. pro
suo quiq: modo capiunt: Illiut paruuli isti ut maiores.
Illiut lactis alimentum : isti ut cibi solidamentum: Nulla
uidetur esse nec essitas ut aliqua secreta doctrinae
taceantur et ab scondantur fidelibus seor sum
dicenda maioribus hoc est intellegentiobus : & hoc
ideo faciendum putetur: Quia dixit a postolo.
non potui loqui uobis. quasi spiritalibus sed ut car¬
nalibus : Hoc ipsum enim quod non iudicant se
spiritaler capere non ualebant: Quicum que enim
spiritales inter eos erant. idem quod illi tam quam
carnales audiebant spiritali intellectu ipsi capieban
ut sic intellegatur. quod non potui uobis loqui quasi spi¬
ritalibus. sed quasi carnalibus. acsidicer& non potuis¬
tis quasi spiritales sed quasi carnales capere quod
loquebar

Expanded text:
raedicatus ab apostolis Christus crucifixus, et Judaeis esse esset t. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavit se spirituales capere non valebant. Quicumque autem spiritcarnales erant, audiebant, spirituali intellectu ipsi capiebant, ut sic intelligatur quod ait: Non potui loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret: Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar
Abbreviated transcription (Latin):
& dixerat: simostui sumus peccato quomodo uiuemus in eo:¬
atq ut ostender& nos mortuos ẽẽ peccata subiecerat anigno¬
ratis quia quicumq. baptizatisumus in xp̃o ihũ inmorte illi¬
ur bapti ⁊ atisumus. sic naq locum istum clausit ut coepit mor¬
tem quippe xp̃i sic insinuauit ut &iam ipsum inor tuum dicer&
eẽ peccato. cui peccato nisi carni inqua erat non peccatum sed
non solidnaiorer uerum &iam paruuli baptizantur: ait sic
& uos id est querr ad modum xp̃s sio & uos & istimate uos

Expanded text:
et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo viet dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo viAtque ut ostenderet nos mortuos esse peccato, subjecerat: An ignoratis, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit; mortem quippe Christus sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato, cui vero peccato, nisi carni? in qua erat non peccatum, sednon soli majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait: Sic et vos, id est quemadmodum Christus, sic et vos existi
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ut ostender & mortuos nosesse peccato : anignoratis
inquit qm̃ quicumq baptizatisumus inxp̃oihũ in mor teipsi¬
urbaptizati sumus. Siergo hinc ostendimur mortiu eẽ peccas
qua in mostem ipsius baptitatisurnius ꝓfecto & paruili quibaptitin¬
nullo autem &cepto dictum est: quicuriq ergo bpti tatisarus
inxp̃o iiũi inmorde ipsius baptizatisumus &ideo dictum est ut ꝓ¬
bar&iur mortuos nos esse peccato. Cui autem pecato paruuili
renascendo moriuntur eusi quod nascendo traxerunt acꝑhoc
adiam adipsos ꝑtin& quod sequitur dicens: Consepultienim sum
illi ꝑbaptismum in mostem ut quem admodum surreit xp̃s amor¬
uus ꝑ gloriam parris ita & nor in nouitate uitae ambulemus &ca
us qͥ dumait quodenim mostuus est peccatomortuus est semel
quod autem iuiuit. uiuit do ita & uos existimate uos mortuos ẽt
pec cato uiuere autem edõ in xp̃oihũ  hincenuim probare coe¬
perat non esse nobis ꝑmanendum inpeccato ut gratia ab und&

Expanded text:
Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizanNullo enim excepto dictum est, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemtuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus, etc., usque dum ait: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel; quod autem vivit, vivit Deo: ita et vos existimate vos mortuospeccato, vivere autem Deo in Christo Jesu . Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet;
Abbreviated transcription (Latin):
sua uirtate mirabilit̃ quiđdẽ sed mendacit̃ operabitꝰ. que sol&
abiti utrũ pp̃ecdicta sint signu & ꝓdigiu m̃dacii. qm̃ mortales
sensus ꝑ fantas matu decepturus ut qđ ñ facit facere uideat᷑ꝰ
an quicillu ipsa &it sier̃ uera ꝓdgia adm̃daciũ ꝑirahent
creditror ñ capotuisse nir. diuinitur fieri uirtutẽ diaboli
atq ꝓdigus quis educi merebuntꝰ. Pro eo qđ dilectionẽ inquit
ueritatis ñ receper̃ ut saluifierent nec dubitauit apłs ad dere
acdicere. Ideo mit& illis dr̃ operationẽ erroris utcredant
mendacio. Dr̃ enĩ mit& quia drdiabo lũ facere ista ꝑmit&.
Iusto ipse iudico quãuis faciat illemi quomalignoq consilio
Vt iudicentꝰ inquit om̃ qui ñ credider̃ ueritati sed consenser̃
imquituti. Proinde iudicati seducentꝰ & seduct iudicabuntꝰ
sediudicati seducentꝰ illir iudicurdi occulte iustir iuste occulis
qb̃ abinitio peccati rationalis creature nũquã cessare

Expanded text:
sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiam si erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli atque prodigiis qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis non receperunt, ut salui fierent nec dubitauit apostolus addere ac dicere: ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio. deus enim mittet, quia deus diabolum facere ista permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. sed iudicati seducuntur illis iudiciis dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare
Abbreviated transcription (Latin):
non est &cẽt hacut dicuntur ita fentiantur tunc enimerit . humilitis
uera si non sola ostendatur in lingua ut simus secundum a postolum non
hypocrita sidicis te habere cumcredaste non habere peccatumforis singi
humilitatem intus amplecteris uanitatem: ergo & more & incorde nom
habes ueritatem quit tibi prodest uideri hominibus humile esse quod dicis
quise ex altat humiliabitur & quise humilat ex altabitur. pro inde cum
a postolus nos ammone at nesimus alta sapientes sedhumilibus consenti¬
entes cogitet siporest in quantum supebiae pracipitium feratur homo
si non consenserit humilido & quam sit perniciosum in pacienter hominem
quod uoluerit dñs iustus si patienter pertulit dsquod uoluit inimicus iniustus

Expanded text:
niquitate.» Haec ut dicuntur, ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas vera, si non sola ostentetur in lingua; ut simus secundum Apostolum, «noHyhumilitatem, intus amplecteris vanitatem: ergo et in ore et in corde non habes veritatem, quid tibi prodest videri hominibus humilem esse, quod dicis, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Proinde cum Apostolus nos admoneat, ne simus alta sapientes, sed humilibus consentientes ; cogitet, si potest, in quantum superbiae praecipitium feratur homo, si non consenserit humili Deo; et quam sit perniciosum impatienter hominem ferre quod voluerit Dominus justus, si patienter pertulit Deus quod voluit inimicus injustus
Abbreviated transcription (Latin):
aua in. seruabitur ergo in locutionibus figuratis regula huius
modi ut tam diu uers&ur diligenti consideratione quod legitur

Expanded text:
. Seruabitur ergo in locutionibus figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło in eum uindicatur uel pro illo &iam letatur si corrigitur
uel certe pro aliis ut eum timeant imitar. ipse quoque fit melior
non supplicio illius odia sua pascendo. sederrata emendando acper
hoc debeniuolentia nondemalitia est q̃mlaetatur iustuscum
uidet uindictam impiorum & manus suas. luat id est opera mundi¬
ora efficit in sanguine hocest in exitio peccatoris. sumens inde non
mali alieni guadium sed diuine ad monitionis exemplũ sie surie

Expanded text:
hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si aute