comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scit quȩ sunt in homine nil
sp̃c hominis qui in ipso est
si sola in facie uidet homo. quia sol
ds intuctur cor. miror nec satis i¬
rari possum. quomͦ. qua tãone. se
tuam atq meam ad inuicẽ dilechis¬
nem pensare & distinguere potuissi
quatinus non solum de ꝓprio. scde
de alieno sententiam corde ꝓtentꝰ.
bonum. aut uerum falsum. & econu̾so
sca etiam certa iecipe ꝓdubiis dubia
ꝓccitis. ꝑorte uerum ẽ. quod dicis.
tum ẽ. quia certus minime scis: Mi¬
rum. Paulus de suo iudicio non cre¬
dit. sed neq inquiens meipsum iudico.
petrus luget suam qua se fefellerat
p̃sumptionem. cum de suo loqueret᷑
dicens & si oportuerit me mori tecũ
non te negabo. Discipuli de ꝓditiõe
dii nec in suis fidentes conscientiis.
singuli respondebant. Nunquul ego
sum dñe: Dauid suã de se ignoran¬
tiam ꝓfitetur. orans & clamans & ig¬
norantias meas ne memineris. Tu u̾
nescio qua fidutia. non solum de tuo.
sed & de meo corde. tam aꝑte decla¬

Expanded text:
scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sic tuam atque meam ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferrebonum, aut verum falsum, et e converso: sed etiam certa recipere pro dubiis, dubia pro certis. Forte verum est quod dicis, tum est quia certus minime sis? Mirum! Paulus se suo judicio non credit, sed neque, inquiens, me ipsum judico . Petrus luget suam qua se fefellerat praesumptionem, cum de suo loqueretur, dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . Discipuli de proditione Domini, nec in suis fidentes conscientiis, singuli respondebant: Nunquid ego sum, Domine? David suam de se ignorantiam fatetur orans et clamans: Et ignorantias meas ne memineris Tu vero nescio qua fiducia, non solum de tuo, sed et de meo corde tam aperte decla
Abbreviated transcription (Latin):
uod me huiusmodi oꝑi¬
oꝑam dare iubes. ꝑ quod
tollendum sit scandalum.
de regno dĩ. libent̾ accipio. sed quo
iad uelis fieri necum satis luet
mͥ. Nam illam tuam epłam diles
te uelle. ut illis qui de nob̾ tanquan
detractoribꝰ cluniacensis ordinis con¬
queruntur. satisfaciam. quatinus
uidelicet sciatur non eẽ. uerum. qͥd
putari uoluerunt. At si pꝰ bane sats¬
factionem rursus uictus eoꝵ ac uestit
suꝑfluitatẽ & cȩtera quȩ subiungis
que admodum iniungis carꝑe uolucti
& mͥ uidebor contradicere. & quomͦ
sine scandalo facere queam non uidu
nisi forte & ordinem quidem laudali¬
lem & ordinis rep̃hensores rep̃hens
aut forte aliter mag̾ expedire uides
manda aꝑtiꝰ. & ut ualeam quod uis
eomͦ quo uis. ora instantiꝰ. Scito m̃
non modico me in huiꝰmodi scripai¬
tationib feriri detrimento. quia
multum hinc mͥ deuotionis subtrait
dum studium orationis int̾mitat᷑
p̾sertim cum nec usus suppeditat
dictandi nec otium.

Expanded text:
uod me hujusmodi operam dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet mihi. Nam illam tuam dulcissimam te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conqueruntur, satisfaciam: quatenus videlicet sciatur non esse verum, quod putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatem, et caetera quae subjungis, quemadmoet mihi videbor contradicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis reprehensores reprehensaut forte aliter magis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim cum nec usus suppetat dictandi, nec otium.
Abbreviated transcription (Latin):
rouide ut uidetis & non fru¬
stra erronea ouicula ur̃a contra
morem ur̃m a nobis non nobis
sed sibi & uobis detenta ẽ. cum tali
circumuentione imino utili subuen¬
tione. & fr̃i ꝓ artioris uitȩ desidio &.
nus uoluntati satiffactum sit. Hȩc
autem dico non ut itram erga uos
in hoc uelim cominendare beniuo¬
lentiam quam ꝑ quicquid facere
possum uix sufficerem sicut .ẽ. de¬
monstrare. sed ut certum habeatis
quod ante uob̾ dixisse me memini.
quia sepe inquietos animos quidꝰ
sua in qua sunt uita non sufficit.
districtior exꝑta compescit. Consi¬
lium nr̃m suꝑ ipso fr̃e reconciliato
uelle uos scripsistis audire. sed ñ
putaui necesse fore.
cum paratus ueniat non suam ut
timet ꝓ ipso & cum ipso supplica¬
mus pie temꝑari & aliquanto mitiꝰ
ciun eo agi. quam cum ceteris solet
fugitiuis. In similibꝰ eium factis.
causa dissimilis sunile recusat iu¬
dicium. Multum quippe differt̃
a se is qͥ tumore aut odio religio¬

Expanded text:
rovide, ut videtis, et non frustra erronea ovicula vestra contra morem nostrum a nobis, non nobis, sed sibi et vobis detenta est, cum tali circumventione, imo utili subventione, ut fratri pro arctioris vitae desiderio, et nus voluntati satisfactum sit. Haec autem dico non ut nostram erga vos in hoc velim commendare benevolentiam, quam per quidquid facere possum, vix sufficerem, sicut est, demonstrare: sed ut certum nunc habeatis, quod et ante vobis dixisse me memini, quia saepe inquietos animos, quibus sua, in qua sunt, vita non sufficit, districtior experta compescit. Consilium nostrum super ipso fratre reconciliato velle vos scripsistis audire: sed non putavi necesse fore, cum paratus veniat non suam, uttimet, pro ipso et cum ipso supplicamus pie temperari, et aliquanto mitius cum eo agi, quam cum caeteris solet fugitivis. In similibus enim factis causa dissimilis simile recusat judicium. Multum quippe differunt a se, qui timore aut odio religio
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ nolim
fieri qd̾ ur̃ȩ putem obuiart itls¬
rentiȩ. credo sinceritatẽ ur̃ãm u
latere. Ea fiducia suggerere uob̾ nol
dubito: qd suggerendũ uidetur di
monasterio sc̃i Bertini uellem uos mo¬
deratius agere qm cepistis. Nam & si
hoc uob̃ in pace subicere & absq om̃i
cont̃dictione possetis: ne tunc quid
ur̃a referret uideo. Neq enim credide¬
rim uos delectari honore cum tanto
onere. Nunc uͦ cum nec absq mag¬
no labore uendicare uob̃ p̃fatum
monasterium. nec in pace ut aunt.
queatis possidere. honesta uob̃ ut
di. timor inquietandi.

Expanded text:
m nolim fieri quod vestrae putem obviare Reverentiae, credo sinceritatem vestram non latere. Ea fiducia suggerere vobis non dubito, quod suggerendum videtur. De monasterio Sancti-Bertini vellem vos moderatius agere, quam coepistis. Nam etsi hoc vobis in pace subjicere, et absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra referre quidem video. Neque enim crediderim vos delectari honore, cum tanto onere. Nunc vero cum nec absque magno labore vindicare vobis, praefatum monasterium, nec in pace, ut aiunt, queatis possidere: honesta vobis, ut sio, timor inquietandi.
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo dicere omia que audiui. Nec
enĩ om̃ib credendũ: s nec om̃ibus
discredendũ. Unam pono meã bre
uiter comecturã. certine aliqͥd ha¬
beat uos iudicabitis. Cur datos sibi
iudices declinauit: Siꝑsonas cau¬
satur: ñ erant suspecti. Si loci i¬
portunitatim: erat hoc in terra sua.
& in cognatione sua ubi &e expen¬
sis paucis & itinere ñ longo facile
et absq labore. cocum negotium
poterat explicari. Restat ꝓinde
minem subdolum accusantiũ fu
sent. Grãs aginus dño luxouien¬
si. qui zelo domꝰ dñi tactus nec mar¬
supio pepcit nec corpori. Bonꝰ fr̃:
cui studium ẽ semen de functi fr̃is
suscitare. Grãs & uos agite illi: quia
ur̃o quoq nomini hec eiꝰ cura ñ pa¬
rum conferre uidet᷑. qu a fit ut con¬
uincat᷑ mnalignꝰ & sic deiciat᷑: quȩ ẽ¬

Expanded text:
Nolo dicere omnia quae audivi. Nec Nolo dicere omnia quae audivi. Nec enim omnibus credendum est, sed nec omnibus decredendum. Unam pono breviter meam conjecturam: certine aliquid habeat, vos judicabitis. Cur datos sibi judices declinavit? Si personas causatur, non erant suspecti. Si loci importunitatem; erat hoc in terra sua, et in cognatione sua, ubi et expensis paucis, et itinere non longo, facile et absque labore totum negotium poterat explicari. Restat proinde minem subdolum accusantium mulsent. Gratias agimus domino Lexoviensi, qui zelo domus Domini tactus, nec marsupio pepercit, nec corpori. Bonus 247 frater, cui studium est semen defuncti fratris suscitare. Gratias et vos agite illi, quia vestro quoque nomini haec ejus cura non parum conferre videtur: qua fit ut convincatur malignus, et sic dejiciatur; quae e
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͥ uos moueat hominis facies mi¬
seranda. uilis habit᷑ uultꝰ supplex. de¬
missa suꝑcilia. uerboꝵ humilitas. s
nec ipse quidẽ lacrimulȩ currentes ut
aiunt ad nucũ eiꝰ. doctȩ mentiri. Hec
om̃ia infacie sut: & scitis qui dixerit.
Nolite scđ̃m faciem uidicare. In his
atq sumlib forma pietatis existit: s
ñ semꝑ et uut᷑. Uestimenca ouium
sunt hec frequenter sicut de signauit
añs usurpata alupis. instragem trax¬
imam ouium. dũ ñ se abscondunt:
qm illi absconditi ueniunt. Inde ẽ
qd̾ aliqͥ etiam ex nr̃is ꝓ eo scripsert̃.
talib citũuenti mendatus: parum
ad uertentes qd̃ asapiente sapienter
ac ueraciter dicit᷑. Est qui se humi¬
liat nequiter. & intiõra eius plena sc̃
dolo. Uosergo ñ atcendatis aduerba
eiꝰ. neq adcorporis gestꝰ. Oꝑa inter¬
rogate. Afructib euis cognoscetis eũ.
Multa ce graina dicunt᷑ de eo. dicent᷑
& in eum. si ẽ quiquerat & iudicet.

Expanded text:
Non ergo vos moveat hominis facies miNon ergo vos moveat hominis facies miseranda, vilis habitus, vultus supplex, demissa supercilia, verborum humilitas: sed nec ipsae quidem lacrymulae, currentes, ut aiunt, ad nutum ejus, doctae mentiri. Haec omnia in facie sunt: et scitis qui dixerit, Nolite secundum faciem judicare . In his atque similibus forma pietatis existit, sed non semper et virtus. Vestimenta ovium sunt haec, frequenter, sicut designavit Dominus, usurpata a lupis in stragem maximam ovium, dum non se abscondunt, quoniam illi abscondite veniunt . Inde est quod aliqui etiam ex nostris pro eo scripserunt, talibus circumventi mendaciis, parum advertentes quod a Sapiente sapienter ac veraciter dicitur: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . Vos ergo non attendatis ad verba ejus, neque ad corporis gestus: opera interrogate. A fructibus ejus cognoscetis eum. Multa et gravia dicuntur de eo: dicentur et in eum, si est qui quaerat et judicet.
Abbreviated transcription (Latin):
uti aduos. ambitu uerborum:
are ipsa incipio. homo fallax uenit
aduos. credo ut fallat. s absit ut uos.
Hoc enĩ ñ nisi in multoꝵ discrumen
idq maximum posset accidere. Sem¬
ꝑ quidẽ sicut fallere malũ: ita falli
amalo ẽ plerumq &e malũ. S interẽ
quis &e in quo fallatur. Quanco ur̃a
potestas & dignitas maior tanto ea que
uobis forte subreptio fit ñ modo picu¬
losior s et turpior ẽ: presertim in ecc¬
cłasticis causis. Si uerbi gr̃a sagiensis
hec uulpecula fraudulenta concinnãs
dolos uobis sicut cailide cogitat illude¬
re poterit & aduineã dñi sabaoth ꝙͣ
breui cẽpore parte ñ modica de moli¬
ta ẽ. ur̃a auctoritate redire. quanta
pucatis malignitate decetero seuiturã ÷
heu quod reliquũ ẽ deuorabit. Nẽpe
qui uenit uulpecula redibit leena:
&e in quosq tam deri qua popłi ñ iam
caulicitate utet᷑. s crudelicate. Uigilan¬
dum itaq adu̾sus astuciam. ne adtan¬
tam seuitiã denuo ꝓrumpe possit.

Expanded text:
uti ad vos, ambituve verborum: a re ipsa incipio. Homo fallax venit ad vos, credo ut fallat; sed absit ut vos. Hoc enim non nisi in multorum discrimen, idque maximum posset accidere. Semper quidem, sicut fallere malum, ita falli a malo est plerumque et malum. Sed interest quis et in quo fallatur. Quanto vestra potestas et dignitas major, tanto ea quae vobis forte subreptio fit, non modo periculosior, sed et turpior est, praesertim in ecclesiasticis causis. Si verbi gratia, Sagiensis haec vulpecula fraudulenta, concinnans dolos vobis, sicut callide cogitat illudere, poterit et ad vineam Domini sabaoth, quam brevi tempore parte non modica demolita est, vestra auctoritate redire; quanta putatis malignitate de caetero saevituram? Heu! quod reliquum est, devorabit. Nempe qui venit vulpecula, redibit leaena: et in quosque, tam cleri, quam populi, non jam calliditate utetur, sed crudelitate. Vigilandum itaque adversus astutiam, ne ad tantam saevitiam denuo prorumpere possit. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
egeo. Miseremini tanquam miscdi¬
am consecuti adño: ut sine timore
a mundi tumultib lib̾ati seriuatis ei.
Felices quos abscondit in tab̾naculo
rum suatum sꝑantes donec transeat
iniquitas. Cęterum ego infelye pauꝑ
& nudus homo. natus ad laborem. in¬
plumis auicula. pene omni temꝑe
nidulo exulans. uento exposita & tur¬
bini. turbatus sum & motus sum sic̃
ebrius. & omnis conscientia mea de¬
uorata ẽ. Miscremini ꝓuide. & si
nil meriti. certe sic affecti..¬

Expanded text:
egeo. Miseremini tanquam misericordiegeo. Miseremini tanquam misericordiam consecuti a Domino, ut sine timore a mundi tumultibus liberati, serviatis ei. Felices, quos abscondit in tabernaculo rum suarum sperantes, donec transeat iniquitas. Caeterum ego infelix, pauper et nudus, homo natus ad laborem, implumis avicula pene omni tempore nidulo exsulans, vento exposita et turbini, turbatus sum et motus sum sicut ebrius, et omnis conscientia mea devorata est. Miseremini proinde, etsi nil meriti, certe sic affecti.
Abbreviated transcription (Latin):
ei. fR .s. de claraualle mo¬
dicum ial quod ẽ. Primum quod acce¬
dens ad partes illas non adieci pueiure
usq ad uos. udere facies urãs. reme¬
morare iniquitates. & necessitates incas.
& si uob̃ forsitan satisfacere possum.
mͥ fateor non possum. Lrascor occupati¬
onibꝰ meis. quib factum ẽ. non ut ne¬
glexerim. scd ut nequiuerim. Hoc
frequent̾ patior & ideo frequent irascor
dignus utinam eui omnis sc̃s condo¬
leat. Auoquin duplicit̾ miser sum:
si nec miserabilis sum. Ego uͦ fr̃nȩ
pietati locum in me ostendo. non me¬
ritum. Miseremini mei non quia
dignus. sed qm̃ mops & pauꝑ sum ego
Lusticia meritum querit. misccłia
miseriam intuetur. Uera miscđia
non udicat sed afficit. non nititur
discussione. occasione contenta. Non
enim expectatur ratio. ubi affectio
trahit. Lugebat samuel saul: mise¬
rans non delib̾ans. Fundebat lacri¬
mas dauid filio parricide. & si non
ꝓfuturas pias tam̃. Ita & uos misere¬
mun mei: non quia merui. sed quia

Expanded text:
ERNARDUS de Clara-Valle, modicum id quod est. Primum quod, accedens ad partes illas, non adjeci pervenire usque ad vos videre facies vestras, rememorari iniquitates et necessitates meas: etsi vobis forsitan satisfacere possum, mihi, fateor, non possum. Irascor occupationibus meis, quibus factum est, non ut neglexerim, sed ut nequiverim. Hoc frequenter patior, et ideo frequenter irascor: dignus utinam, cui omnis sanctus condoleat. Alioquin dupliciter miser sum, si nec miserabilis sum. Ego vero fraternae pietati locum in me ostendo, non meritum. Miseremini mei, non quia dignus, sed quoniam inops et pauper sum ego. Justitia meritum quaerit: misericordia miseriam intuetur. Vera misericordia non judicat, sed afficit: non nititur discussione, occasione contenta. Non enim exspectatur ratio, ubi affectio trahit. Lugebat Samuel Saul, miserans, non deliberans . Fundebat lacrymas David filio parricidae, etsi non profuturas, pias tamen . Ita et vos miseremini mei, non quia merui, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
introducti sunt in habundantiam re¬
rum. ediũ & amicoꝵ interram deniq
fertilem. & locum amenȩ habitatio¬
nis. Letos itaq & in pace relinquimꝰ
leti & nos in pace reũsi sumus. pret̾
quod ego pancis diebus sed non pa¬
rum febre redeunte ita ut mori ti¬
merẽ aggrauatꝰ fui. Sed rursum dõ
miserante cito conualii. ita ut nunc
fortiorẽ samorẽ ꝙ me sentiam post
pactam uam. quam ante inchoatã.

Expanded text:
introducti sunt in abundantiam reintroducti sunt in abundantiam rerum, aedium et amicorum; in terram denique fertilem, et locum amoenae habitationis. Laetos itaque et in pace reliquimus, laeti nos et in pace reversi sumus; praeter quod ego paucis diebus, sed non parum, febre redeunte, ita ut mori timerem, aggravatus fui. Sed rursum, Deo miserante, cito convalui, ita ut nunc fortiorem sanioremque me sentiam post viam peractam, quam ante inchoatam.
Abbreviated transcription (Latin):
uor tue denotiouis studiu
tuę erga nos dilectionis affectum.
O bona dña. quid tͥ & nobis: Unde
tanta łͥ sollicitudo de nobis: Si filii
si ne potes si uel aliqua extreine ꝓpin¬
quitatis linea tͥ uincti ec̃mꝰ. tua cre¬
bra beneficia. frequentes salutationes
innumera deniq tui amoris insignia.
quȩ cotilie expimur non tam nobis
miranda uidentur. quam ex debito
suscipienda. Nunc autẽ enin genere
tantum dñam te. non matre cognosca¬
mus. non mirum si miramur. srad mi¬
rum si satis mirari possumus. Quis.
curam ht de nobis: Quis unquan
de nr̃a salutt interrogat: Quis inꝗͣ
non dico sollicitꝰ. sed uel memor nri
c̃. in scło: Amicis. ꝓpinquis. uicius
nr̃is facti suinus tanquam uas ꝑditũ.
sola nos obluusei nos potes Inquiris
de. ẽẽ. & statii salutis nr̃ȩ. de uia qua
nuꝑ eginus. de monachis quos ad
aliuim locum transtulimus. de quib
breuit̾ respondeo quod de terra deser
ta & loco horroris & uastȩ solitudinis.

Expanded text:
or tuae devotionis studium, tuae erga nos dilectionis affectum. O bona domina, quid tibi et nobis? unde tanta tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, innumera denique tui amoris insignia, quae quotidie experimur, non tam nobis miranda viderentur, quam ex debito suscipienda. Nunc autem cum genere tantum dominam, non matrem te cognoscamus, non mirum si miramur, sed mirum si satis mirari possumus. Quis curam habet de nobis? quis unquam de nostra salute interrogat? quis, inquam, non dico sollicitus, sed vel memor nostri est in saeculo? Amicis, propinquis, vicinis nostris facti sumus tanquam vas perditum: sola nos oblivisci non potes. Inquiris de esse et statu sanitatis nostrae, de via quam nuper egimus, de monachis, quos ad alium locum transtulimus. De quibus breviter respondeo quod de terra deserta et de loco horroris et vastae solitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃am curam suscepimus. Qui
namq temeritate tractanda ep̃oꝵ
negocia & huiꝰmodi negotia. pecra¬
tores & imꝑiti suscipiemus. qui ipl
quoq sicut & cȩteri hominum. qui¬
tiens grauior aliqua causa int̾ nos
oboritur. quam ꝑ nos diffinire ans
nescimus aut nequimus. aut nol
audenus. ep̃alt ut dignum ẽ sen¬
tentiȩ reseruamus & nisi summi pri
sacerdotis uel uidicio uel consilio confir¬
mati sccuri non sumus:. Puideatur
gͥ morbidȩ oui a ꝓpͥo pastore. & tali pa¬
stores qui canones uon ignorat. con¬
gria penitentiȩ medicina. ne si in pec¬
cato suo quod absit anuna ꝓ qua x p̃c
mortuus ẽ. moriatur. sanguinen eiꝰ
de manu ur̃a summus pastor requi¬
rat. Uerum nos dõ illi inspirante mun¬
dum illi relinquere ꝑsuasimus. si tam̃
homo senex & pauꝑ in aliquo se recipi
intra dioccsim ur̃am scoꝵ conuentu.
ut̃o optinere potuerit int̾uentu. Ple¬
num uos dierum suscipiat dies una

Expanded text:
in nostram curam suscepimus. Qua in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, et hujusmodi negotia, peccatores et imperiti suscipiemus, qui ipsi quoque, sicut et caeteri hominum, quoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, aut non audemus; episcopali, ut dignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, securi non sumus? Provideatur igitur morbidae ovi a proprio pastore, et tali pastore, qui canones non ignorat, congrua poenitentiae medicina: ne si in peccato, quod absit, anima pro qua Christus mortuus est, moriatur; sanguinem ejus de manu vestra summus Pastor requirat. Verum nos Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo senex et pauper in aliquo se recipi intra dioecesim vestram sanctorum conventu, vestro obtinere potuerit interventu. Plenum vos dierum suscipiat dies una
Abbreviated transcription (Latin):
alienum usurpare. sed suum iis
nus a ur̃a equitate requirere cna
Tercio quod iclipsum talis nob̃en
postulat. qui solus ad impetransi
etiam maiꝰ aliquid a uob̃ sufficei
sit. uidelicet comes theobaldus u¬
tuni quoq si addidero. non te men
me p̃sumere putauerim. Neq ens
uel ipsi de nr̃a adeo bumilitate as¬
dimus quin audacter si opus sit
nos metipsos ad ur̃ȩ celsitud imis
iam satis exꝑtam beniuolentiam
tituri quod racionabile uisum fun
claraualle salutẽ. & or̃ones. Pecentt
huiequem ad nos peccatores ob an¬
mȩ suȩ consilium. ur̃a ut ipse ꝑhi¬
buit. dirigere curauit dignatio.
chil ad p̃seus sanius consulere in
ꝓmptu habuimꝰ. quam ut ad simĩ
paternȩ pietatis redriet. & ex oro su¬
dotis iegein requireret. Nos enim
attendentes. nec nos ultra nos erto¬
dentes dare penitentiam maxime
in criminalib uulli hominum pi¬
sumere om̃ino solemus. nisi solis dͥ

Expanded text:
alienum usurpare, sed suum jus alienum usurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipsos ad vestrae celsitudinis nobis jam satis expertam benevolentiam, petituri quod rationabile visum fuerde Clara-Valle, salutem et orationes. Peccatori huic, quem ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim uram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
reb sc̃i stephani diuionensis quas te¬
nebat. placeat lib̾alitati ur̃e misccłiã
suꝑexaltare iudicio. Si quidem non
ignoramus quod in manum ur̃am de¬
beant redire. iuxta quod in capitulo
lingonensi dispositum & scripto fir¬
matum fuisse etiam nos mneminimꝰ.
pͥmus abbas regularis constitus ẽ. Sed
quia canonicis grauis scandali & ab̃b̃i
magni imꝑii occasionem fore cogno¬
uimus. si ad ea quȩ tenuit diu illa ec¬
cła quacumq occasione manum ur̃am
extendentib conquirentib quippe illis
de illo. quasi qui malum pͥncipium
dederit adueniens. cum eiꝰ causa &
ad eiꝰ introitum tam grande ȩccłȩ
dampnum incurrerit. pietati uĩȩ
supplicamꝰ & supplicando consulimꝰ.
ut & tot pusillis xp̃i a tanto scandalo
ro ȩccła molimensi supplex
non ut arbitror importunꝰ
interuentor accedo. Multa
quippe sunt quȩ me confortant. ut
repulsam non metuat hȩc nr̃a peticio.
Primũ qi non ꝓ qualibet extranea

Expanded text:
rebus sancti Stephani Divionensis, quas terebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat liberalitati vestrae misericordiam superexaltare judicio. Siquidem non ignoramus, quod in manum vestram debeant redire, juxta quod in Capitulo Lingonensi dispositum, et scripto firmatum fuisse etiam nos meminimus, primus abbas regularis constitutus est. Sed quia canonicis gravis scandali, et abbati magni improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulimus, ut et tot pusillis Christi a tanto scandalo ro ecclesia Molismensi supplex, non, ut arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum quia non pro qualibet extranea,
Abbreviated transcription (Latin):
icut is a ur̃a mͥ parte repor¬
tauit. iccir co illuis desidio
& peticioni usq adhuc satis¬
facere distulistis. quia pͥmum uotũ
ꝑgendi uidelicet irrosolimã irritũ
uob fecisse udetur. Suꝑ quo si nr̃am
sententiam requiritis. ego non arbi¬
tror. minora uota impedire debere
maiora. nec din exigere quodcumq
sibi ꝓmissum bonum. si ꝓ eo meliꝰ
aliquid fuerit solutum. E nimu̾
alicui forte debenti uob̃ duodecim
nũmos. nunquid si ꝓ eis dic constituto
marcam solueret argenti. iuste iras¬
c̾emini: Iam si & ab huiꝰ ep̃o aliqͥd
tunetis. securum uos reddo. quia ñ
solum ei si quod hiuc auxilium im¬
penderitis. displicebit. sed etiam
ualde gratum babebit. Uał. Ad Gui
lencum lingonensem ep̃m.¬
bas scipsum. Audito obitu domiu
Garnerii archidiaconi. necessarium
duximus urãm pat̾nitatẽ p̃cib p̃ue¬
nire immo p̃munire consilio. si tam̃
dignum putatis monitis nĩȩ acquies¬
cere paruitatis. quatinus udelicet de

Expanded text:
icut is a vestra mihi parte reportavit, idcirco ipsius desiderio et petitioni usque adhuc satisfacere distulistis; quia primum votum, pergendi videlicet Jerosolymam, irritum vobis fecisse videtur. Super qusententiam, ego non arbitror minora vota impedire debere majora; nec Deum exigere quodcunque sibi promissum bonum, si pro eo melius aliquid fuerit persolutum. Enimvero alicui forte 61 debenti vobis duodecim nummos, nunquid si pro eis die constituto marcam solveret argenti, juste irasceremini? Jam si et ab hujus episcopo aliquid timetis, securum vos reddo, quia non solum ei, si quod huic auxilium impenderitis, non displicebit, sed etiam valde gratum habebit. Valete. EPIingonensi epbas, seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de
Abbreviated transcription (Latin):
cogruum ẽẽt. ut alibi p̃sumptuose nͦ
uocatꝰ resumeres quod alibi ꝓhibitus
inconsulte relinquis. Sed iam ne ou̾
scienti multa suꝑfluo ingeram. in fur
& infide tͥ polliceor. si oportunitatẽ lo¬
quendi tecum mͥ dederis. daturum
me oꝑam quatinus idipsum quod in¬
ordinate & piculose aggressus es. licut¬
& ob hoc secure ꝑagas. Uał. A d adã¬

Expanded text:
congruum esset, ut alibi praesumptuose non congruum esset, ut alibi praesumptuose non vocatus resumeres, quod alibi prohibitus inconsulte relinquis. Sed jam ne omnia scienti multa superfluo ingeram: in fine et in fide tibi polliceor, si opportunitatem loquendi tecum mihi dederis, daturum 16 me operam, quatenus idipsum quod inordinate et periculose aggressus es, licite et ob hoc secure peragas. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰcemodi spinis necesse erit suffocari:
Honne deniq si recte offers. & ñ recte ai¬
uidis. peccas: Quid enim: Recte ne
forte diuidere. cẽ. dicis. soli animȩ tuę
consulere.& filios tuos quos relinquis o¬
phanos. consilio pat̾no destituere. Om¬
seros & miserabiles. & eo miserabiliores.
quo uiuo se conspiciunt orbari patre.
Quaiquam dubitare te quoq oportu¬
erit. an uel tͥ consulas recte. in eo iude¬
licet quod absq consilio fr̃m & coabbatũ
tuorũ absq patris & magistri tui licen¬
tia rem tam nouam p̾sumis. Illod etã
multos ꝑmaxue mouet. quod pueros
umbecilles & delicatos uiuenes tec̃ ducis.
alioquin si boni & robusti sunt. de solat
domui fuerant necessarii. Si delicati
ut dixi & imbecilles. durȩ ac laborioi
ꝑegrinationi ũ erunt idonei. sed & re¬
gendis anunabꝰ corum ne quaqͣͦ
te ultra credimus uelle p̃esse. quippe
ralem abicere sarcinam. dumntaxat tue
& soli deinceps ł uiuere. Ualdeenim in¬

Expanded text:
hujuscemodi spinis necesse erit suffocari? hujuscemodi spinis necesse erit suffocari? Nonne denique si recte offers, et non recte dividis, peccas? Quid enim? Rectene forte dividere esse dices, soli animae tuae consulere; et filios tuos quos orphanos relinquis, consilio paterno destituere? O miseros et miserabiles, et eo miserabiliores, quo vivo se conspiciunt orbari patre! Quanquam dubitare te quoque oportuerit, an vel tibi recte consulas, in eo videlicet, quod absque consilio fratrum et coabbatum tuorum, absque patris et magistri tui licentia, rem tam novam praesumis. Illud etiam multos permaxime movet, quod pueros imbecilles et delicatos juvenes tecum ducis. Alioquin si boni et robusti sunt, desolatae domui fuerant necessarii: si delicati ut dixi et imbecilles, durae ac laboriosae peregrinationi non erunt idonei. Sed et regendis animabus eorum nequaquam te ultra credimus velle praeesse: quippe ralem abjicere sarcinam duntaxat tuorum, et soli deinceps vivere tibi. Valde enim in
Abbreviated transcription (Latin):
gregi tͥ cominisso omnem de se securita¬
tem in ꝑpetuum aufers: Quis occur¬
ret lupis inuliantib quis consolabit᷑
in tribulationib quis ꝓuidebit ĩ temp¬
tationib quis deniq leoni resistet ru¬
gienti & querenti quem deuoret: Pa¬
tebunt sine dubio morsib malignan.¬
tium. qui deuorant plebem xpi sicut
escam panis. Heu quid facient nouellȩ
fuerant. diũsis in locis & locis horroris
& uastȩ solitudinis: Quis circiun fo¬
diet. quis unpinguabit fimo. quis sepẽ
cireiundabit. quis succrescentes sollicitꝰ
erit rescindere surculos: Aut flante
ꝓfecto temptationum uento tenerri¬
me adhuc heu facile eradicabuntur.
aut int frutecta certe simul exorientia
cum ñ erit qui purget suffocatȩ nullũ
afferent fructum. Quȩ cum ita sint
iudica tu quale hoc tuum bonum erit
aut si uel. cẽ. poterit bonum. cum tantis
malis. Quantumlibet dignos facturũ
te fructus penitentiȩ confidas. nonne

Expanded text:
gregi tibi commisso omnem de se securitagregi tibi commisso omnem de se securitatem in perpetuum aufers? Quis occurret lupis incursantibus? quis consolabitur in tribulationibus? quis providebit in tentationibus? quis denique leoni resistet rugienti, et quaerenti quem devoret? Patebunt sine dubio morsibus malignantium, qui devorant plebem Christi sicut escam panis. Heu! quid facient novellae fuerant diversis in locis, et locis horroris, et vastae solitudinis? Quis circumfodiet? quis impinguabit fimo? quis sepem circumdabit? quis succrescentes sollicitus erit rescindere surculos? Aut flante profecto tentationum vento, tenerrimae adhuc, heu facile eradicabuntur: aut inter fruteta certe simul exorientia, cum non erit qui purget, suffocatae nullum afferent fructum. 3. Quae cum ita sint, judica tu quale hoc tuum bonum erit, aut si vel esse poterit bonum cum tantis malis. Quantumlibet dignos facturum te fructus poenitentiae confidas, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
sitan affectione quem ratione ñ possũ.
pectusq illud ferreum quod nec xꝑi
tumori in hac re diuntaxat cedere ac¬
quiescit. fr̃na forte pietas emollisset.
Sed heu & hanc nob̾ copiam subtrax¬
isti. O magna nr̃i ordinus calump¬
nia. patient̃ queso audi amicum. uel
absentem. tuȩ penitus discessionis impa¬
tientem tuo medullitus & labori & ꝑicło
compatientem. O inquam magna nr̃i
ordinis columpna ñ metius mnagnam
ruentem te mox ꝓculdubio riunam se¬
cuturam: At inquies ego non ruo scio
quid facio. bonam conscientiam habeo.
Esto. Credimus tͥ de te. Sed nunquid
de nob̾. qui iam & grauia tuo ex disces¬
su gementes sustinemus scandala. &
grauiora pauentes expectamus ꝑicula:
An & tu quoq non ignoras ista sed dis¬
simulas: Qua ratione gͦ multoriun
faciendo ruinam. te ñ ruere p̃sumis. qͥ¬
tͥ utile ẽ. sed magis quod aliis. nec quȩ
tua sed quȩ iiu xꝑi sunt querere debe¬
as: Quomͦ inquam securus abis. qui

Expanded text:
sitan affectione, quem ratione non possum: sitan affectione, quem ratione non possum: pectusque illud ferreum, quod nec Christi timore in hac re duntaxat cedere acquiescit, fraterna forte pietas emollisset. Sed heu! et hanc nobis copiam substraxisti. 2. O magna nostri Ordinis columna! Patienter quaeso, audi amicum vel absentem, tuae penitus discessionis impatientem, tuo medullitus et labori, et periculo compatientem. O, inquam, magna nostri Ordinis columna! non metuis te ruente magnam mox procul dubio ruinam secuturam? At ego, inquies, non ruo: scio quod facio; bonam conscientiam habeo. Esto: credimus tibi de te. Sed nunquid de nobis, qui jam et gravia tuo ex discessu gementes sustinemus scandala et graviora paventes exspectamus pericula? An et tu quoque non ignoras ista, sed dissimulas? Qua ratione ergo multorum faciendo ruinam, te ruere non praesumis: qtibi est utile, sed magis quod aliis; nec quae tua, sed quae Jesu Christi sunt, quaerere debeas? Quomodo, inquam, securus abis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
utinam nunc tam̃ siuc fructuose. siue
frustra lateri tuo adhererem. Quanta
que me mouent adu̾sun te frustra
nescio an fructuose iacerem tͥ in faciẽ.
ñ solum u̾bis seil & nultu & oculis. Tuis
deinde ꝓuolutus uestigiis tenerem pe¬
des amplecterer ienua. totꝰq a collo pen¬
dens illud mͥ dulcissimum caput deos¬
cularer. quod sub uno mecum ꝓposito
suaui uigo xp̃i iam płib annis attri¬
tum ẽ. Eieremqͦ quantum ualerem
rogarem & obsecrarem ꝑ dñm itum qua¬
tinus parceres pͥmo quidem eiꝰ eruci
qua utiq redemit. quos tu quantum
in te ẽ. puis. collegit quos tu disꝑgis.
Pimis inquam & disꝑgis. siue quos tec̃
ducis. siuc quos hic deseris. quib utiq
& si diu̾sum. ñ dispar tam̃ utrisq me¬
tiumus ꝑiculum. Deinde etiam parce¬
res & nob̃ amicis tuis. quib licet imnie¬
ritis. ñ nisi fletum & lacrimas reliqui¬
sti. O si hoc mͥ licuisset flexissem for¬

Expanded text:
utinam nunc tamen, sive fructuose, sive utinam nunc tamen, sive fructuose, sive frustra, tuo lateri adhaererem. Quanta quae me movent adversum te, frustra nescio an fructuose, jacerem tibi in faciem; non solum verbis, sed et vultu et oculis. Tuis deinde provolutus vestigiis, tenerem pedes; amplecterer genua; totusque a collo pendens, illud mihi dulcissimum 15 caput deoscularer, quod sub uno mecum proposito, suavi jugo Christi jam pluribus annis attritum est. Flerem quoque, quantum valerem, rogarem et obsecrarem per Dominum Jesum, quatenus parceres, primo quidem ejus cruci, qua utique redemit quos tu quantum in te est, perimis; collegit quos tu dispergis. Perimis, inquam, et dispergis, sive quos tecum ducis, sive quos hic deseris: quibus utique etsi diversum, non dispar tamen utrisque metuimus periculum. Deinde etiam parceres et nobis amicis tuis: quibus licet immeritis, nonnisi fletum et lacrymas reliquisti. O si hoc mihi licuisset, flexissem for
Abbreviated transcription (Latin):
necdunt quaudo tuus nuntiꝰ ad nos ue¬
nit de flandria quo paulo ante ꝑ nos tͣn¬
sierat reineasse. & ob hoc nec luteras acce¬
quod de tui despando reuocatione inter¬
dicis. ne quod quasi inconcusse ap̃ te fix¬
um ẽ. frustra tͥ litteras dirigendo dissua¬
dere conarer. in hoc tͥ obedire fortasse
quidem ꝓ ratione ñ debui. reuera autẽ
p̃ dolore fateor non potui. cum & si ꝓcerto
scirem ubi te oportune uiuenissem ipse
potiꝰ uenissem quam has mnisisscin. effec¬
turus fortasse ꝑ meipsum quod nullis
utteris possum. Rides forsitan meam
hmodi tanqͣm cassam fidutiã utpote ꝓpͥe
ꝑtinatiȩ conscius. ad quam utiq flec¬
tendam. nullam um. nullam p̃cem.
nullam sꝑas p̃ualere industriam. At
ũ ego de illius potentia non diffidens
qui dix. omĩa possibilia sunt credenti
fident᷑ usurpans & mͥ illam sententiã
omĩa possum in eo qui me confortat.
quamuis in magna parte lapidei cor¬
dis tui obstinationem & ipse ñ ĩgnorẽ.

Expanded text:
necdum quando tuus nuntius ad nos venit, de Flandria, quo paulo ante per nos transierat, remeasse; et ob hoc nec litteras accequod de tui, desperando nos, revocatione interdicis, ne quod quasi inconcusse apud te fixum est, frustra tibi litteras dirigendo dissuadere conarer: in hoc tibi obedire fortasse quidem pro ratione non debui; revera autem prae dolore, fateor, non potui: cum etsi pro certo scirem, ubi te opportune invenissem, ipse potius venissem, quam has misissem, effecturus fortasse per me ipsum, quod nullis litteris possum. Rides forsitan meam hujusmodi tanquam cassam fiduciam, utpote propriae pertinaciae conscius: ad quam utique flectendam, nullam vim, nullam precem, nullam speras praevalere industriam. At vero ego de illius potentia non diffidens qui dixit: omnia sunt possibilia credenti : fidenter usurpans et mihi illam sententiam, Omnia possum in eo qui me confortat : quamvis in magna parte lapidei cordis tui obstinationem et ipse non ignorem,
Abbreviated transcription (Latin):
dant uagantem illicite. ne seducantur
deserere ꝓfessum ordinem. ꝓpt̾ mor¬
dinatum hominem. cum ipsum quoq
angłm de celo. si aliud eis euangłrauit
dubitare ñ ꝯporteat apłica auctoritate
anathema diccre. & ab ipso doceantur
apło se ab om̃i fr̃e inquiete ambulante
debere subtrahere. qui uos quoq doceat
ñ suꝑbe saꝑe. nec saꝑe ĩ incerto diuitiarũ.
donec omnib abrenuntiantem ꝓbatũ
sibi xp̃c uendicet discipulum. Uał.¬

Expanded text:
dant vagantem illicite, ne seducantur dant vagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum ipsum quoque angelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, non superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum , donec omnibus abrenuntiantem, probatum sibi Christus vindicet discipulum. Va
Abbreviated transcription (Latin):
manit congregurat non aꝑo sea sibi¬
paucis admodum hisq E. simplici¬
orib ac remissiorib relic tis deso¬
latis meliores quosq & ꝑfectiores sui soci¬
os erroris assumpsit. Int̾ quos tres quoꝵ
maxime nos ablatione turbauit. ausus
c̃. etiam seducere & secum ducere statiut
erum conradum. quem & pͥdem nͨ sine
scandalo tulerat de colonia. Quos tam
si oꝑam dare uolueritis. ur̃a confidimꝰ
posse reuocari industria. Nam de ipsi
arnoldi reuocatione. quia iam in płib
eiꝰ inflexibilis animi obstinationem
ꝓbauimus. incassum laborare uos no¬
lumus. Audiuimꝰ autem euerardum
& adam & nͨ nullos eiusdem consortui
alios fres. in ur̃is adhuc partib demo¬
rari. Quod si uerum ẽ. oportet uos
cos ꝑ uos interum si dignamini con¬
uenire. flecte p̃cib rͦone coniunc̾ẽ. & co¬
lũbinã eoꝵ simplicitatẽ prudentia instrue¬
re serpentina. ne putent obedientiã ĩobe¬
dientiadhe ne licite sequi se posse confi¬

Expanded text:
inaniter congregarat, non Christo, sed sibiinaniter congregarat, non Christo, sed sibipaucis admodum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis desolatis, meliores quosque et perfectiores sui socios erroris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et secum ducere statuit;erum Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, ratione convincere, et columbinam eorum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti adhaerere, ne licite sequi se posse confi
Abbreviated transcription (Latin):
No brunoni uiro il Ul.¬
uistri & dilecto suo fr̃ bernar¬
dus abb̃ dictus de claraualle
salutẽ & si quid potest pecca¬
toris oratio. Ex quo dudum remis nr̃i
inuicem utriq gratam cȩpinus noticiã.
non puto uos nr̃e penitus fuisse parui¬
tatis oblitum. & ob hoc ñ timide tanqͣ
ad extraneum. sed fidentissue scribo
ad uos quecumq uolo. ut ad notum &
familiarem nr̃m. Arnoldꝰ abbas mo¬
rimundensis in graue tocius nr̃i ordi¬
nis scandalum. suum nuꝑ monasteriũ
satis mnordinate descruit. quippe qui nec
coabbatum suorum in tam scrupuloso fa¬
cto expectauit consilium. nec ipsi cui
p̃cipuam debebat subiectionem abb̃is.
scilicet eist̾ciensis licentiam uel assen¬
sum. S ed cum eẽt. homo sub potestate
habens & ipse sub se milites potestatis
inpatiens suꝑioris. alienum quidem u¬
gum a ꝓpͥa ceruice suꝑbꝰ abiecit. suum
autem suꝑbior in subiectos retinuit.
Si quidem de magna multitudinc mo¬
nachorum quos circuiens marȩ aridã

Expanded text:
no BRUNONI viro illustri, et dilecto suo, frater BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. 1. Ex quo dudum Remis nostri invicem utrique gratam cepimus notitiam, non puto vos nostrae penitus fuisse parvitatis oblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectionem, abbatis 17 scilicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multitudine monachorum, quos circuiens mare et aridam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sic retractare uoliusti: Ut te mani¬
festȩ leuitatis arguam. ut ẽ. &.nͨ. ẽẽ. ap̃
te euident̃ ostendam. sicq errorem tuũ
iam tandem agnoscens & erubescens uel
sero diseas ab apło non om̃i sp̃mi credere.
discas a salomone. multos quidem ami¬
cos unum autẽ habere consiliariũ de
mille. discas pcursoris dñi exemplo ñ
solum mollib ñ uestiri. sed nec in modũ
uento agitatȩ harundinis circniferri.
om̃i uento doctrinȩ. discas ex euangłio
liuisci prudentiam. cum simplicitate
columbȩ. & tam ex his quam ex aliis atq
aliis scripturarum testimoniis. hanc
colligas summam quantum uidelicet
usq m̃ mil leformis ille seductor elu¬
sit. qui eũ in temitium boni ñ ualuit
p̃pedire uiudit ꝑseuerantiȩ. hoc nimirũ
suȩ posse sufficere maliciȩ iudicans. si hãc
posset auferre tͥ. quam solam uir tutum
nouerat corouari. Obsecro te ꝑ uiscera
uel ñ prius quam ad nos loco quidem

Expanded text:
quae sic retractare voluisti? Ut te maniquae sic retractare voluisti? Ut te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio livisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecro te per viscervel non priusquam ad nos loco quidem
Abbreviated transcription (Latin):
U a michi satis comꝑta .iꝰ.
humilitas & instantis ꝑiculi
necessitas p̃bet mnͥ fiduciam conueiuendi
te aerius & arguendi libiꝰ ¶. O insensa¬
te quis te fascinauit tam eito recedłe
ab illo saluib̾imo consilio. in quo
Idudum tͥ parit̾ & mͥ dõ solo teste
conuentum ẽ: Cogita insipiens iuas
tuas. & conũte pedes tuos in testimonia
diũ. Hon recordaris quod pͥmo in ma¬
iori monasterio tuş conũsionis initia
dedicasti. secunilo apud foismacum
nĩȩ te qualicumq ꝓuidentiȩ cominen¬
dasti. tercio in morimundo tuam sta¬
bilitatem firmasti. quarto mecum rur¬
sus inito consilio suggeste łͥ ab abbate ay¬
noldo ꝑegrinationi immo uagationi
ingenuȩ abrenuntiasti. ipsuis quoꝙ
consortium tͥ si ñ ipse licite posset abire
illicitum iudicasti: Quid enun: Li¬
cite ne dicis illum recedere: qui & sibi
cominissis lacrimabile scandalum reli¬
quit. nec cominissoris licentiam expec¬
tauit: Sed qͥrsum inquies tendunt hȩx

Expanded text:
ua mihi satis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec,
Abbreviated transcription (Latin):
tiu absentia non immnerito facere que¬
rimoniam niui quia nr̃is quod ipse
non negas  affectib & ꝓfectib dĩ ẽ.
p̃ponenda uoluntas. A uoquin quando
ego te comitem in karissimum ualde
necessarium. quippe obedientissimũ
in agendis. studiosissimum in inqui¬
rendis. in conferendus utilissimum.
ꝓmptissimum in rememorandis. pa¬
terer longe fieri ame. si non eẽt xp̃e
in causa: Beati si sic ꝑmanserimus
usq in finem. semꝑ & uꝙ querentes
non quȩ nr̃a sunt sed quş itĩu xpi.¬

Expanded text:
tui absentia non immerito facere quetui absentia non immerito facere querimoniam; nisi quia nostris quod ipse non negas et affectibus et profectibus Dei est praeponenda voluntas. Alioquin quando ego te comitem mihi charissimum valdeque necessarium, quippe obedientissimum in agendis, studiosissimum in inquirendis, in conferendis utilissimum, promptissimum in rememorandis, paterer longe fieri a me, si non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et ubique quaerentes non quae nostra sunt, sed quae Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
aũtantur ret᷑x sum & erubeseant qu
uolunt mͥ mala: contra beniuolos
autem ꝓferens sequentem. aũtanti
statim erubescentes qui dieunt mͥ
euge euge. Cum gͦ ut ad te reu̾tat
exemplo apłi tuȩ religiositati non
dominari sed congratulari. tñ debi
& iuxta uerbum dĩu unus sit paree
nr̃ in cęlis. nos autemomnes trẽs ii¬
mus. non immerito dñi patrisq el
nõia qͥb me honorandũ. s ñ oneranihi
putasti scuto a me ueritatis reppuli.
tatem. tum ꝓpt̾ ęquam conclitionẽ
& ne si forte quod dĩ ẽ. usur pauerom
audiam ab ipso. Si ego dñs ubi ẽ n¬
mor m̃s: Si pater ubi ẽ. honor mens
Et patris quidem hr̃e erga te affecu
non nego. sed auctoritatẽ rennuo.
Nec enim te minore utt estuno qui
paterno complector affectu. Hȩcg̾
ꝓtituli causa. Lamu̾ ut ad reliqui
cpsȩ tuȩ respondeam. eaudem quã
tu de mei possemi&e ego uicissim de

Expanded text:
Avertantur retrorsum et erubescant qui Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi mala, contra benevolos autem proferens sequentem: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbum Domini unus sit pater noster in coelis, nos autem omnes fratres simus, non immerito domini patrisque celsa nomina, quibus me honorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, tatem, tum propter aequam conditionem, et ne, si forte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga te affectum non nego, sed auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno complector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissim de