comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. dicens. Expedit uobis
ut ego uadã. Si enĩ ñ abiero
paraclitꝰ ñ ueniet ad uos. S
aũt abiero: mittã eũ ad uos.
Quod dixit mittã eũ. ñ forte a-¬
liqͥs ur̃m cogitet qͦd qͣsi de inferi¬
ore dixerit mittã: uel sic̃ hereti¬
cidicunt. qͦd sp̃s sc̃s qͣsi subiectꝰ
ac seruiens deo pareat imꝑanti.
Absit a uob̾ ista suspicio. In trim-¬
tate enĩ ñ minꝰ aliqͥd aut manis:
qͥa si in deo aliqͥd minꝰ dicit᷑. imꝑ¬
fecta diuinitas accusat᷑. Unde
unũ dm̃ intͥnitate. ⁊ trinitatem
munitate credatis: ne pedes
ur̃o sensuũ claudicent. aut
oculi parũ uideant: aut manꝰ
aride fiant. Om̃is enĩ qͥ fidem
catholicã ñ bene seqͥt᷑: pedes
debiles habet. Qui ueritatis
lucẽ ñ uidet. oculoꝵ. caliginẽ
patit᷑. Qui miseie fructũ nõ
habet: manuũ ariditate sicca¬
tur. Id gͦ agite. id elaborate:
ne aliqua membroꝵ. ur̃oꝵ por¬
tio hac debilitate uiciet᷑. Ne aut
gula in uob̾ horreat. aut aua¬

Expanded text:
dit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quod dixit, Mittam eum; ne forte aliquis vestrum cogitet quod quasi de inferiore dixerit, Mittam: vel, sicut haeretici dicunt, quod Spiritus sanctus quasi subjectus ac serviens Deo, pareat imperanti. Absit a vobis ista suspicio. In Trinitate enim non minus aliquid, aut majus: quia si in Deo aliquid minus dicitur, imperfecta divinitas accusatur. 2. Cunum Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate credatis; ne pedes vestrorum sensuum claudicent, aut oculi parum videant, aut manus aridae fiant. Omnis enim qui fidem catholicam non bene sequitur, pedes debiles habet; qui veritatis lucem non videt, oculorum caliginem patitur; qui misericordiae fructum non habet, manuum ariditate siccatur. Id ergo agite, id elaborate, ne aliqua membrorum vestrorum portio hac debilitate vitietur, ne aut gula in vobis horreat, aut ava
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos mitteretꝰ. quando ad
dm̃ patrẽ ipse remeasset. Sic
enĩ ut nunc audistis discipłis
siuis locutꝰ ẽ dicens. Cñ uenert
paraclitꝰ quẽ ego mittã uob̃. sp̃m
ueritatis qͥ a patre ꝓcedit. ille¬

Expanded text:
ad eos mitteret, quando ad Deum Patrem ipse remeasset. Sic enim, ut nunc audistis, ad discipulos suos locutus est, dicens: Cum autem venerit Paracletus, quem ego mittam vobis Spiritum veritatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ. si manus aponitis. Cune
iactans palliũ qui utebatur:
posuit manus ad sarcofagum
cũ reliqͥs sacerdetib. crucibus
paratis ⁊ cereis Impositaq an¬
tiphona. dederant cunctiuo
cis psallentiumin excelso. Tẽ
ad senis conatũ ꝓtinus sarco¬
fagum sumina euitate cõmo¬
tum. in loco ubi nunc adora¬
tur dño annuenite perducit᷑.
Quo ad uoluntatem sacerdotiꝰ
composito. dictis etiam missis.
ut uentum ẽ ad conuiuium:
reqͥrentef sollicite senẽ. nequa¬
quam reꝑerunt. Sed nec ho¬
mo quidẽ extitit: qͥ eum de ba¬
silica exire uidisset. Credo a¬
liqua fuit uirtus angelica. que
beatũ uirum se uidisse pronun
multe uirtutes facte sunt. que
per negligentiam non sunt
scripte. Nos uero quantum
nr̃o tempore aut fieri uidimꝰ.
aut factum certe cognouimꝰ:
silere nequiuimus:¬

Expanded text:
ratum, si manus apponitis? Tunc ratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum fagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis conpositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntmultae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scriptae. Nos vero, de quanto nostro tempore aut fieri vidimus aut factum certe cognovimus, silere nequivimus
Abbreviated transcription (Latin):
accepto sareulo terrã que suꝑ
sem erat tumulũ ceperunt
effoderẽ. Quo detecto: manus
ut eũ commouerent iniciunt.
Ibiq multitudo tota laborans.
nichil prorsus per totam diem
profecita igilata deniq alia
nocte: mane remptantes iterũ
nichil omnino agere potuert̃.
Tune conturbati atq exterri¬
ti. qͥd facerent nesciebant. Di¬
cit eis unus ex clericis. Scitis
qͥa post hoc triduum natalis
ep̃atus eiꝰ eẽ consueuerat. Et
forsitan in hac die setranfferri
admonet. Cunc ⁊ oxtionibus
et ieuiniis. ac iugi pallentio die
noctuq insistentes triduum
illud continuanoneduxert̃. Quar̃
aũt die accedentes ponentesq.
manꝰ:. non ualebait penitus
mouere sepulcrũ. Lauore aut̃
om̃s exterriti. iamin hoc stan¬
tes ut t̾ra uasculun quod dete¬
xerant oꝑirent. a paruit eis
ueneranda canici senex. ad
iustar nuis canddem efferens:
dicens se abbatẽ e⁊ ait eis.
Ssqueqͦ conturb. mini. ⁊ tar¬
datis: Non uideti dominũ mar¬
tinum stantẽ uol niuare pa¬

Expanded text:
accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcomnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse est enim laus illius: cuni
laus ab eiꝰ ore nunqͣm recessit.
Nam nos utinã uel simplicẽ
possimus hẏ storiã explicare.
inserere lectioni. qualit̾
sem̃ eiꝰ corpusculũ in loco ubi
nc̃ ad oratur. fuerit dño an¬
mułnte tranlatũ. Anno sexa¬
gesimo quarto post transitũ
eiꝰdẽ głosi domni martini.
beatus perpetuus turonice
sedis cathedrã sortitus ẽ digni¬
fundamenta templi ampliora
quã fuerant᷑ super beata m̃bra
locare disposuit. Quod sagaci
insistens studlo. mnirifico man¬
cipauit effectu. De qua fabri¬
ca multũ qͦd loquerem᷑ erat:
sed qͥa presens ẽ. contieẽre ier¬
inde melius ꝓutauimꝰ. Adũe¬
mente gͦ optato tempore sacer¬
doti ut tẽplũ dedicaret᷑. ⁊ sem̃
corpusculũ a loco ubi sepultũ
fuerat tranfferret᷑. cͥonuocauit
beatꝰ perpetuus ad diem festũ

Expanded text:
Ipse est enim laus illius, cujus Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare.inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignifundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus P
Abbreviated transcription (Latin):
hora preterit: iubeat dñs
dens aut̃ beatꝰ ambrosius: no¬
lite inqͥt turbari. Multũ enĩ
mͥ ualet sic obdormisse: cui
tale miraculum dñs ostende¬
re dignatus sit. Nam noue¬
ritis frẽm meũ martinũ sa¬
cerdotẽ egressũ de corpore¬
fuisse. me aut̃ eiꝰ funeri ob¬
seqͥũ p̃buisse.Peractoq ex mo
re seruitio. capitellũ tantum
nob̾ excitantib ñ expleui. Cuc̃
illi stupefacti pariter⁊ adini¬
rantes. diem ⁊ tẽpus notant.
sollicite reqͥrentes. Qui ipsam
ex seqͥis deseruisse. O beatũ u¬
rũ in cuiꝰ transitu scõꝵ. canit
numerus: angeloꝵ exultat
chorus: omniumq celestium
uirtutum occurrit excertit᷑.
Diabolus presumptione con¬
fundit᷑. eccła uirtute robora-¬
tur: sacerdotes reuelationib
glificant᷑. Quẽ michael assum¬
psit cũ angłis: maria suscepit
cũ uirginum choris : paradisuᷤᷤ
retinet letũ cũ scĩs. Sed quid
nos in laudem eiꝰ temptamus.
quod non sufficimꝰ adimplere:

Expanded text:
hora praeterit. Iubeat domnuhora praeterit. Iubeat domnudens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequre servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam exsequiis deservisse. O beatum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere?
Abbreviated transcription (Latin):
miqͣ nocere. Hec sacerdote lo¬
quente: notato tẽpore archi¬
diaconus tuironis misit uelo¬
citer. qͥ hec diligenter inqͥreret.
Qui ueniens. eo die horaq ma¬
nifestissime cognouit transis¬
se beatũ uirũ: quo sc̃s seueri¬
nus audiuit psallentiũ choꝵ.
Sed si ad seueri recurramus
hẏstoriã: ipsa hora eũ sibi scrip
sit cũ libro uite sue fuisse re¬
o quoq tẽpore beatꝰ am¬
brosius cuius hodie flore
eloqͥi ꝑ totã eccłam redolent:
mediolanensi ciuitati p̾erat
minica die. ĩsta erat consuetu¬
do: ut ueniens lecꝰtor cũ libro.
non antea legere presumeret.
quã sc̃s mitu iuississet. factum
ẽ aũt ut illa die dnĩca ꝓpħica
lectione iã lecta. ante altare
stante qͥ lectionẽ beati pauli
ꝓferret: beatissimꝰ antistes am¬
brosius suꝑ scm altare obdor¬
miret. Quod uidentes multi
cũ nullus eũ penitus excitare
presumeret:. transactis fere
duarũ aut triũ horaꝵ. spaciis.
excitauert᷑ eũ dicentes. Iam

Expanded text:
 nocere? Haec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed et si ad Severi recurramus Historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse reΕο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. usi fuistis eiꝰ colloqͥo.
participastis conuiuio . fir-¬
mati fuistis benedictionibus:
insuꝑ ⁊ uirtutib iocundati.
Sufficiant uob̃ ista omnia.
nob̾ licet̾it auferre uel cada¬
uer exauime. Ad hec tur̃o¬
nici respondebant. Si uirtu-¬
tes nob̾ factas sufficere diei-¬
tis. scitote qͥa uob̾eũ positus.
amppliꝰ ẽ quã hic oꝑatꝰ. Nã
ut p̃termittamꝰ plurima. po-¬
b suscitauit duos mortuos.
nob̾ unũ. Et ĩpse ut sepe di¬
cebat:. maior ei uirtus ante
ep̃atũ fuit. qͣm post ep̃atũ.
Ergo necesse ẽ. ut qͦd nobis
ñ impleuit uiuus: expleat uł
defunctꝰ. Sob̃ ẽ enĩ ablatus:
nob̾ a deo donatꝰ. Uerũ si mos
antiqͥtuᷤ institufꝰ seruat᷑. in
urbe qua ordinatꝰ ẽ habe¬
bit deo iubente sepulerum.
Certe si ꝓ monasterii pͥuile¬
gio eũ cupitis uendicare: sei¬
tote qͥa pͥmo ei monasterium
cũ mediolanensib fuit. His

Expanded text:
us, usi fuistis eius conloquium, participastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia, nobis liciat auferre vel cadaver exanimum'. Ad haec Toronici respondebant: 'Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurimum, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut, quod nobiscum non inplevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Virum si mus antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordenatus est habebit Deo iubente sepulchrum. Certe si pro monasthirio privilegio cupitis vindecare, scetote, quia primum ei monasthirium cum Mediolaninsi
Abbreviated transcription (Latin):
te uite ⁊ ꝑ cunc̾ta laudabilis.
dũ die dñico loca scã ex consue¬
is clericis circuiret. illa hora qͣ
uir beatꝰ obiit audiuit choros
canentiũ in sublimi ocatoq
archidiacono: iut̾rogat si au¬
res eiꝰ ꝑcuterent uoces. quas.¬
ille attentiꝰ audiret Respondit.
Nequaquã. Tunc ille. Diligen¬
ter inqͥt ausculta. Archidia¬
conus aut̃ cepit sursũ collũ ex¬
tendere. aures erigere ⁊ suꝑ
sũmos articulos baculo susten
tare. Sed credo eũ ñ fuisse eqͣ¬
lis meriti: a quo hec ñ mere¬
bant᷑ audiri. Tunc ꝓstrati t̾re
Erectis aut̃. rursũ int̾rogat se¬
nex. Quid audis : Qui ait. no¬
ces psallentiũ tanquã in celo
audio. sed qͥd sit ꝓrsus ignoro.
Cui ille. Ego tibi qͥd sit nar
angeli canendo eũ defert̃ in
excelsum. Et ut parumꝑ mo¬
ra eẽt ut hec audirent᷑. diabo¬
lus eũ cũ iniqͥs angłis retinere
tẽptauit. nichilq suũ in eodẽ¬

Expanded text:
e et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consueis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae,Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrdo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retinere tentavit, nihilque suu
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ab utroq ppło custodit᷑.
futurũ. ut mane facto a pi¬
ctauis ꝑ molentiã auferret᷑.
Sed ds̃ omp̃s noluit urbẽ
turonicã a ꝓprio frust̾rari
patrono. Deniq media no¬
cte om̃s pictaui a somno
suꝑfuit qͥ ex hac multitudi¬
ne uigilaret. Igitur ubi tu¬
ronici eos conspiciunt ob¬
alii aforis suscipiunt. Positoq
in naui. cũ omĩ ppło ꝑ uingen¬
nã fluuiũ descendunt. Ingreᷤ¬
siq ligeris alueũ. ad urbẽ tu¬
ronicã cũ magnis laudibꝰ psal¬
lentiũ dirigunt cursũ. De qͦꝵ
uocib pictaui exꝑgesticti. m¬
chil de thesauro quẽ custodi¬
ebant habentesu cũ mag-¬
na confusione ad ꝓpria sunt
reuersi. Quod si qͥs reqͥrit. cur
post transitũ gratiani ep̃i unꝰ
tantũ id ẽ lidorius usq ad scm
obsistentib paganis. diu ciui¬
tas turonica sine benedictio¬
ne sacerdotali fuit. Nã xp̃ia¬
ni qͥ eo tẽpore uidebant᷑: occul
te ꝑ latebras diuinũ officium
celebrabant. Nam siqͥ a paga¬

Expanded text:
 ab utroque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obalii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paga
Abbreviated transcription (Latin):
rcadii uero et honorii se¬
cundo imꝑii anno. sc̃s mar-¬
tinꝰ turonoꝵ. ep̃s plenꝰ uirtutibꝰ et
scĩtate. p̃bens infirmis multa bene¬
ficia. octogesimo pͥmo etatis sue an¬
no. ep̃atꝰ aũt̃ uicesimo sexto. apud
condatensẽ diocesis sue uicũ exce-¬
dens a scło:. felicit̾ migrauit ad
xp̃m. Eransiit aut̃ media no¬
cte. qua dnĩca habebat᷑. attico

Expanded text:
rcadii vero et Honorii secundo imperii anno, sanctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media noc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixisset. unde me nosti:
ait illi dñs. Priusquã te
uocaret philippꝰ: cum eẽs
sub arbore fici uidi te. O
tu isrł sine dolo. qͥsqͥs es. o
pple iuuens ex fide. ante¬
quã te ꝑ apłos meos uo-¬
carẽ. cum eẽs sub umbra
mortis.⁊ tu me ñ uideres:
ego te uidi. Dñs deinde di¬
xit ei. Quia dixi tͥ uidi te
sub arbore fici credis. ma¬
is his uidebis. Quid ẽ hoc

Expanded text:
cum dixisset, Unde me nosti? cum dixisset, Unde me nosti? ait illi Dominus, Priusquam te vocaret Philippus, cum esses sub arbore fici, vidi te. O tu Israel sine dolo, quisquis es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses sub umbra mortis, et tu me non videres, ego te vidi. Dominus deinde dicit ei: « Quia dixi tibi, Vidi te sub arbore fici, credis: majus his videbis. » Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ceres. Nunqͥd enim nos pͥus.
quesiuimꝰ. xp̃m . ⁊ non ille nos
quesiuit ⁊ Nunqͥd nos uenimꝰ
egroti ad medicum: et non
medicus ad egrotos: Nonne
ouis illa ꝑierat. et relictis no-¬
naginta et nouem pastor que¬
siuit illam et inuenit: qũa
letus in humeris reportauit.¬
mulier lucernã. ⁊ quesi¬
uit in tota domo sua donec
inuenit: et cum inuenisset
qm̃ inueni dragmã quã ꝑdi-¬
deram: Sic et nos sic̃ ouis ꝑie-¬
pastor inuenit ouem: ille priꝰ
questuit ouẽ. Mulier iue¬
nit dragmã. sed questuit dra-¬
ginã. Que ẽ mulier.caro xp̃i. Que
ẽ lucerna. paraui lucernã xp̃o
meo. Ergo quesiti sumꝰ ut in¬
ueniremur. Inuenti loqͥmur.
Non suꝑbiamꝰ: qͥa antequam
inuenirem᷑ ꝑieramꝰ si ñ que¬
rerem᷑. Nono nob̃ gͦ dicant
qͦs amamꝰ: ⁊ uolumꝰ lucrari
paci eccłe catholice. Quid nos
uultis: qͥd nos queritis. si pec¬
catores sumꝰ: Ideo uos querimꝰ.
nire uos uolumꝰ: qͥa muen¬
ti sumꝰ. Itaq nathanahel

Expanded text:
ceres. Numquid enim nos prius quaesivimus Christum, et non ille nos quaesivit? Numquid nos venimus aegroti ad medicum, et non medicus ad aegrotos? Nonne ovis illa perierat, et relictis nonaginta novem pastor quaesivit illam et invenit, quam laetus in humeris reportavitmulier lucernam, et quaesivit in tota domo sua donec invenit? Et cum invenisset, quia inveni drachmam quam perdideram . Sic et nos sicut ovis periepastor noster invenit ovem, sed quaesivit ovem; mulier invenit drachmam, sed quaesivit drachmam. Quae est mulier? Caro Christi. Quae est lucerna? Paravi lucernam Christo meo . Ergo quaesiti sumus, ut inveniremur; inventi loquimur. Non superbiamus, quia antequam inveniremur, perieramus, si non quaereremur. Non ergo nobis dicant quos amamus, et volumus lucrari paci Ecclesiae catholicae: Quid nos vultis? quid nos quaeritis, si peccatores sumus? Ideo vos quaerimus, nire vos volumus, quia inventi sumus. 22. Itaque Nathanael
Abbreviated transcription (Latin):
audiert̃ in celo. qͦd in libro uir¬
tutũ eiꝰ pͥmo pleniꝰ exposuimꝰ.
Nam cũ pͥmũ sc̃s dei apud conda¬
tensem ut diximꝰ uicũ egrotare
cepisser: pictaui ppłi ad eiꝰ tran¬
sitũ sic̃ turonici conuenerũt.
Quo migrante: grandis alter¬
catio inter utrũq surrexit.
ppłm. Dicebant enĩ pictaui.
Nr̃ ẽ monachus: nob̃ abba ex

Expanded text:
audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba e
Abbreviated transcription (Latin):
in idolo. Lapis uncꝰtꝰ quare ͤ
Ecce pono in syon lapidem
electũ. p̃ciosũ: ⁊ qͥ credide¬
rit in illũ ñ confundet᷑. Qua¬
re unctꝰ . qͥa xp̃e a chrisma¬
te. Quid aũt uidit in scalis:
ascendentes ⁊ descendente
habemꝰ exemplum. aludi
apłm paulũ. Quod in ipso
inuenerimꝰ: hoc de ceteri
ueritatis p̃dicatorib creda¬
mꝰ. Aide paulũ ascenden¬
tem. Scio hominem in xp̃o
ante annos quatuordecim
raptũ fuisse usq in terciũ
celũ. siue in corpore. siue
extra corpus nescio. deus
scit. ⁊ audisse meffabilia u̾

Expanded text:
in idolum. Lapis unctus: lapis quare? in idolum. Lapis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui crediderit in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit tunc in scalis? Ascendentes et descendentes habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum ascendentem: « Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim raptum fuisse usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse inef
Abbreviated transcription (Latin):
bitis celũ aꝑtũ. ⁊ angłos¬
dei ascendentes ⁊ descen¬
dentes suꝑ filiũ hominis.
Fratres. nescio qͥd maiꝰ dix̃
quã ẽ sub arbore fici uidi
te. Plus ẽ enĩ qͦd nos dñs uo¬
catos iustificauit: quã quod
uidit iacentes sub umbra
mortis. Quid enĩ nob̃ ꝓderat.
si ibi remansissemꝰ ubi nos
ẽ hoc maius : quando ui¬
dimꝰ angłos ascendentes
et descendentes suꝑ filiũ
hominis. Iam aliquando
de his ascendentib ⁊ de¬
scendentibꝰ angłis dexerã.
sed ne obliti fueritis. bre¬
iuter dico tanquã comine¬
morans. Pluribꝰ aũt dicerẽ.
si ñ cõmemorarẽ. s mͦ insinu¬
arẽ. Scalas uidit iacob ꝑ so¬
mniũ. et in ipsis scalis indit
angłos ascendentes ⁊ des¬
cendentes: ⁊ lapidẽ quẽ si¬
bi posuerat ad caput unx̃.
ut ueniret ⁊ ad oraret. Ali¬
oqͥn idolatria ẽẽt: ñ signifi-¬
catio xp̃i. facta ẽ gͦ signifi-¬
catio quousq oportuit fieri
significationẽ: ⁊ significatꝰ
ẽ xp̃c. Lapis unctus: s nõ

Expanded text:
bitis coelum apertum, et Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis. » Fratres, nescio quid majus dixi, quam est, sub arbore fici vidi te. Plus enim est quod nos Dominus vocatos justificavit, quam quod vidit jacentes sub umbra mortis. Quid enim nobis proderat si ibi remansissemus, ubi nos est hoc majus? Quando vidimus Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis? 23. Jam aliquando de his ascendentibus et descendentibus Angelis dixeram; sed ne obliti fueritis, breviter dico tanquam commemorans: pluribus enim dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scalis vidit Angelos ascendentes et descendentes; et lapidem quem sibi posuerat ad caput, unxitut veniret et adoraret: alioquin idololatria esset, non significatio Christi. Facta est ergo significatio, quo usque oportuit fieri significationem, et significatus est Christus. Lapis unctus, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
perantes sumus uobis. Quid
est mente excessimus: ut
illa udeamus que non lieet
homini loqui. Cuid est tẽ¬
perantes sumus uobis. nun¬
quid iudicaui me scire ali
quid inter uos iisi iesum
xp̃m. et hunc crucifixum᷑.
Si ipse dominus descendit
et ascendit: manifestum
est quia et predicatores
ipsius ascendunt et descen
uos diutius tenumus. cõ¬
silii fuit ut importune ho¬
re transirent. Arbitram᷑
iam illos ꝑegisse uanita¬
tem suam. Nos aut̃ fratreᷤ
quoniam pasti sumus epu¬
lis salutaribus. que restant
agamus. ut diem domini¬
cum sollemniter impleamꝰ
in gaudiis spĩalibus: et cõ¬
paremus gaudia ueritatiꝰ
cum gaudio uanitatis. Et
si horremus:. doleamus.
Si dolemus oremus. Si o¬
ramus. exaudiemur. Si ex¬
audimur:. et illos luc rabi¬
mur.

Expanded text:
perantes sumus, vobis » . Quid perantes sumus, vobis » . Quid est, « mente excessimus, Deo? » Ut illa videamus « quae non licet homini loqui. » Quid est, « temperantes sumus, vobis? Numquid judicavi me aliquid scire inter vos, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum » ? Si ipse Dominus ascendit et descendit; manifestum est quia et praedicatores ipsius ascendunt imitatione, vos diutius tenuimus, consilii fuit ut importunae horae transirent: arbitramur jam illos peregisse vanitatem suam. Nos autem, fratres, quando pasti sumus epulis salutaribus, quae restant agamus, ut diem dominicum solemniter impleamus in gaudiis spiritualibus, et comparemus gaudia veritatis cum gaudiis vanitatis: et si horremus, doleamus; si dolemus, oremus; si oramus, exaudiamur; si exaudimur, et illos lucramur.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi carnalibꝰ. Quasi paru-¬
ulis in xp̃o lac uob̃ potum
dedi. ñ escã. Ecce descen¬
dit qͥ ascenderat. Quare quo
ascenderit: usq in terciũ
celũ. Cuere quo descende¬
ritꝰ.usq lac ad paruulis
dandũ. Audi qͥa descendit.
in medio ur̃m. tanquam
si nutrix foueat filios suoᷤ.
Si demus enĩ ⁊ nutrices
et matres descendere ad
paruulos. et si norunt la¬
tina uerba dicere. decur¬
tant illa. ⁊ quassant qͦdã¬
modo linguam suã: ut
possint de lingua di serta
fieri blandim̃ta puerilia.
Quia si sic dicant: ñ audit
infans. nec ꝓficit infans
Et disertus aliqͥs pater. si
sit tantꝰ orator ut lingua
illius fora concrepent ⁊ tͥ¬
bunalia cõncutiant᷑si ha¬
beat paruulũ filiũ. cum
ad domum redierit sepo-¬
nit forensem eloquentiam
quo ascenderat. ⁊ lingua
puerili descendit ad par¬
uulũ. Audi uno loco ipsũ
apłm ascendentem ⁊ des¬
cendentem in una senten¬
tia. Siue enim inqͥt men¬
te excessimꝰ deo: siue tem¬

Expanded text:
arnalibus: quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam » . Ecce descendit qui ascenderat. Quaere quo ascenderat. Usque in tertium coelum. Quaere quo descenderit. Usque ad lac parvulis dandum. Audi quia descendit: in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Videmus enim et nutrices et matres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive tem
Abbreviated transcription (Latin):
mulier illiꝰ pedes tetigissẽt.
Ideo aut̃ suspicatꝰ erat eũ
ignorasse. qͥa ñ eã reppulit:
quasi ne imundis mani¬
bꝰ tangeret᷑. Nouerat aũt
ille ꝑmisit se tangi. ut
tactꝰ ipse sanaret. Oñs ui¬
dens cor pharisei: ꝓposuit
similitudinẽ. Duo debitore
erant cuidã feneratori. a nꝰ
ei debebat qͥnqͣginta dena-¬
rios. alt̾ qͥngentos. Cũ ñ
haberent unde redderẽt :
donauit ambobꝰ. Quis eũ
plus dilexit᷑. Et ille. Credo
dne. cui plus donauit. Et
conu̾sus ad mulierẽ: dixit
simoni. ides istã mulierẽ:
Intraui in domũ tuã: aquã

Expanded text:
mulier illi pedes tetigisset. mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: « Duo debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quinquaginta denarios, alter quingentos: cum non haberent unde redderent, donavit ambobus; quis eum plus dilexit? Et ille: Credo, Domine, cui plus donavit. Et conversus ad mulierem, dixit Simoni: Vides istam mulierem? Intravi in domum tuam, aquam
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorẽ. ꝓpt̾ea cũ phari¬
sei qͥ sibi uidebant᷑ iusti re¬
p̾henderent dñm qͥa misce¬
bat᷑ egrotis medicꝰ: ⁊ dice¬
rent ecce cũ qͥbus mandu¬
cat. cũ publicanis ⁊ pecca¬
toribꝰ: respondit medicꝰ fre¬
neticis. Nõ ẽ opꝰ sanis medicꝰ
se male habentib. Non ue¬
ni uocare nustos. sed pecca¬
tores. Hoc ẽ dicere. Quia
uos ustos dicitis cũ sitispec¬
catores: sanos uos p̃dica¬
tis cũ langueatis:. medicinã
repellitis. ñ sanitatẽ tene¬
tis. Ende ille phariseus qͥ
uocauerat dnm ad pͣndiũ
sanꝰ sibi uidebat᷑. E grota
aut̃ illa mulier irrupit in¬
domũ qͦ ñ erat inuitata. Et
desiderio salutis facta im¬
pudens accessit ñ ad caput.
dnĩ.ñ ad manꝰ sed ad pede
laut eos lacrimis: tersit
capillis: oculata ẽ eos. un¬
xit unguento. pacẽ fecit
cũ uestigiis dnĩ yeccatrix.
Rep̾hendit tanquã sanꝰ me¬
dicũ. ille phariseus qͥ illic
discũbebat: ⁊ ait apud se.
hic si eẽt ꝓpheta:. sciret que

Expanded text:
peccatorem. 19. Propterea cum Pharisaei qui sibi videbantur justi, reprehenderent Dominum quia miscebatur aegrotis medicus, et dicerent, Ecce cum quibus manducat, cum publicanis et peccatoribus; respondit medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit indomum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae
Abbreviated transcription (Latin):
leũ mͥ ñ dedisti. illa pedes
meos imxit unguento. ꝓy¬
t̾ea dico tibi. dimittunt᷑ ei
peccata multa. qm̃ dilexit
multũ. Sui aut̃ modicum
dimittit᷑. modicũ diligit.
hoc ẽ dicere. Plus egrotas:
sed sanũ te putas. Modicũ
putas tͥ dimitti: cũ plus de¬
bitor sis. Bene ista qͥa doluᷤᷤ
in illa ñ erat. meruit medi¬
cinã. Quid ẽ dolus in illa ñ
erat᷑. Confitebat᷑ peccata.
Hoc laudat in nathanahele
qͥa dolus in illo ñ erat. Quia
multi pharisei qͥ abundabat
peccatis iustos se dicebant.
et dolũ afferebant ꝑ quẽ
sanari ñ poterant. Uidit gͦ
iã istũ in qͦ dolus ñ erat: ⁊ait.
Ecce uere israhelita: in quo

Expanded text:
leum mihi non dedisti; illa pedes meos unxit unguento. Propterea dico tibi; dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum: cui autem modicum dimittitur, modicum diligit » . Hoc est dicere, Plus aegrotas, sed sanum te putas: modicum putas tibi dimitti, cum plus debitor sis. Bene ista, quia dolus in illa non erat, meruit medicinam. Quid est, dolus in illa non erat? Confitebatur peccata. Hoc et laudat in Nathanaele, quod dolus in illo non erat: quia multi pharisaei qui abundabant peccatis, justos se dicebant, et dolum afferebant, per quem sanari non poterant. 20. Vidit ergo jam istum in quo dolus non erat, et ait: Ecce vere I
Abbreviated transcription (Latin):
sinũ ubi concipit m̃datium.
Et ut noueritis hunc dolũ
ẽẽ: dictũ ẽ in psalmis. labia
dolosa. Quid ẽ labia dolosa.¬
Et seqͥt᷑ In corde ⁊ corde lo¬
cuti sũt mala. Quid ẽ in cor¬
de ⁊corde. nisi ditplici cor¬
de᷑. Si gͦ dolus in isto ñ erat :
sanabilẽ illũ medicꝰ iudica¬
uit. ñ sanũ. Ahud ẽ enĩsa-¬
nꝰ aliud sanabilis.. aliud in¬
sanabilis. Qui egrotat cum
spe: sanabilis dicit᷑. Qui e¬
grotat cũ despatione:. insa¬
nabilis. Qui aut̃ iã sanꝰ ẽ. nͨ
eget medico. Medicꝰ gͦ qui
uenerat sanare. uidit istũ
sanabilẽ: qͥa dolus in illo ñ
erat. Quomͦ in illo ñ erat do
se peccatorẽ. Qui enĩ pecca¬
tor ẽ ⁊ iustũ se dicit. dolu

Expanded text:
sinum, ubi concipit mendacium. sinum, ubi concipit mendacium. Et ut noveritis hunc esse dolum, dictum est in Psalmis, Labia dolosa. Quid est, Labia dolosa? Sequitur, In corde et corde locuti sunt mala . Quid est, In corde et corde; nisi duplici corde? Si ergo dolus in isto non erat, sanabilem illum medicus judicavit, non sanum. Aliud est enim sanus, aliud sanabilis, aliud insanabilis: qui aegrotat cum spe, sanabilis dicitur; qui aegrotat cum desperatione, insanabilis; qui autem jam sanus est, non eget medico. Medicus ergo qui venerat sanare, vidit istum sanabilem, quia dolus in illo non erat. Quomodo dolus in illo non erat? se peccatorem. Si enim peccator est, et justu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ optime scripturas nouerat.
audito nomine a nazareth
erectꝰ ẽ in spẽ.⁊ dixit. Ana¬
zareth potest aliqͥd bomi eẽ.
Iam cetera de ipso indeamꝰ.
Ecce uere israhelita. in quo
dolus ñ ẽ. Cuid ẽ. in qͦ dolus
ñ ẽ. forte ñ habebat pecca¬
tũ. forte ñ erat eger: forte
illi medicꝰ ñ erat necessarns:
absit. Nemo hic sic natꝰ e:
ut illo medico ñ egeret. Ed
sibi gͦ uult. in qͦ dolus ñ ẽͤ
aliqͣnto intentiꝰ queramus:
apparebit mͦ in nomine dñi.
om̃is qͥ u̾ba latina intelligit.
dolus ẽ cũ aliud agit᷑. ⁊ aliud
dat caritas ur̃a. Non dolus.
dolor ẽ. ꝓpt̾ea dico. qͥa mul¬
ti fr̃s imꝑitiores latinitatis
locuunt᷑ sicꝰ. ut dicant dolꝰ
illũ torquet. ꝓ eo qͦd ẽ dolor.
Dolus fraus ẽ: simulatio ẽ.
Quando aliqͥs aliqͥd in corde
tetigit ⁊ aliud loqͥt᷑. dolus ẽ:
et tanqͣm duo corda habet.
Inũ quasi sinũ cordis habet
ubi uidet ueritatẽ: ⁊ alterũ

Expanded text:
qui optime Scripturas noverat, qui optime Scripturas noverat, audito nomine Nazareth, erectus est in spem, et dixit, A Nazareth potest aliquid boni esse. 18. Jam caetera de ipso videamus, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quid est, in quo dolus non est? Forte non habebat peccatum? forte non erat aeger? forte illi medicus non erat necessarius? Absit. Nemo hic sic natus est, ut illo medico non egeret. Quid sibi ergo vult, in quo dolus non est? Aliquanto intentius quaeramus; apparebit modo in nomine Domini. omnis qui verba latina intelligit, est, cum aliud agitur et aliud dat Charitas vestra. Non dolus dolor est: propterea dico, quia multi fratres imperitiores latinitatis loquuntur sic, ut dicant, Dolus illum torquet, pro eo quod est dolor. Dolus fraus est, simulatio est. Quando aliquis aliquid in corde tegit, et aliud loquitur, dolus est, et tanquam duo corda habet: unum quasi sinum cordis habet, ubi videt veritatem; et alterum
Abbreviated transcription (Latin):
et contẽptibilia elegit ds.
et ea que ñ sũt tãquã ea¬
que sint:ut que sũt eua¬
cuent᷑. Si doctꝰ eligeret᷑:
fortasse ideo se diceret e¬
lectũ: qͥa doctrina eiꝰ me¬
gere ceruices. ñ quesiuit
ꝑoratorẽ piscatorẽ. sed de
piscatore lucratꝰ ẽ imꝑa-¬
torẽ. Magnꝰ cyprianꝰ ora¬
tor  sed pͥor petrꝰ piscator:
ꝑ quẽ postea crederet nõ
tantũ orator. sed etiã im¬
ꝑator. Nullus nobilis pͥmo
elecꝰtꝰ ẽ. nullus doctꝰ: quia
infirma mundi elegit ut
cõfunderet fortia. Erat
gͦ iste magnꝰ. ⁊ sine dolo:
hoc solo ñ electꝰ: neciuiqͣm
uderet᷑ dñs doctos elegisse¬
doctrina legis ueniebat. qͦd
cũ audisset a narareth. scru¬
tatꝰ enĩ erat scripturas et
sciebat qͥa inde erat expe¬
cꝰtandꝰ saluator: qͦd ñ facile
alii scribe ⁊ pharisei noue¬
rant. ĩste gͦ doctissimꝰ legis
cũ audisset philippũ dicen¬
tẽ. inuenimꝰ iħm quẽ scrip¬
sit moyses in lege ⁊ ꝓpħte
a nazareth filiũ iosephꝰ. ille

Expanded text:
lia elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus megere cervices, non quaesivit per oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Erat ergo iste magnus et sine dolo: hoc solo non electus, ne cuiquam videretur Dominus doctos elegisdoctrina Legis veniebat, quod cum audisset a Nazareth: scrutatus enim erat Scripturas, et sciebat quia inde erat expectandus Salvator, quod non facile alii Scribae et Pharisaei noverant: iste ergo doctissimus Legis, cum audisset Philippum dicentem, Invenimus Jesum, quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, a Nazareth, filium Joseph; ille
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ causa. ⁊ quantũ dñs in¬
timat ꝓbabilit̾ inuenimus.
Intelligere enĩ debemꝰ ipsũ
nathanahelẽ eruditũ fuis¬
pulos ponere: qͥa idiotas
elegit unde confunderet
mundũ. Audi apłm dicen¬
tẽ ista a idete enĩ inqͥt uo¬

Expanded text:
ritur causa? quantum Dominus intimat, probabiliter invenimus. Intelligere enim debemus ipsum Nathanaelem eruditum pulos ponere; quia idiotas elegit, unde confunderet mundum. Audi Apostolum dicentem ista: « Videte enim, inquit, vo
Abbreviated transcription (Latin):
iħs nathanahelẽ uenientẽ
ad se: ⁊ dicit de eo. Ecce
uere israhelita:. in quo dolꝰ
ñ ẽ. Magnũ testimonium.
hoc nec andree dictũ. nec
petro dictũ nec philippo:
qͦd dictũ ẽ de nathanahele.
Ecce uere israhelita. in quo

Expanded text:
Nathanaelem venientem ad se, et dicit de eo: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Magnum testimonium! hoc nec Andreae dictum, nec Petro dictum, nec Philippo, quod dictum est de Nathanaele: Ecce vere Israelita, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
egrotaret: scelerate sanuᷤ
ẽ. Nouit gͦ ds̃ qͥd nobis ex-¬
Et qͣndo forte flagellamͣ
in corpore:. ipsũ dep̃cem᷑.
ut auferret stimulũ car¬
nis. ⁊ noluit auferre. Nun¬
tatꝰ dixit se desertũ . ma¬
gis se dixit ñ desertũ. qͣa
non ablatũ ẽ qͦd uolebat
auferriꝰ.: ut illa infirmitas
sanaret᷑. Hoc enĩ inuenit
in uoce medici. Sufficit tͥ
gr̃a mea. Nã uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficit᷑. Snde gͦ sc̃iᷤ¬
si qͦd ñ uult te sanare deu.
adhuc tͥ expediat flagel¬
lari. nde scis quã putre
ẽ qͦd secat medicꝰ. agens
ferrũ ꝑ putriaᷤ. ñne nouit
modũ. qͥd faciat. quousq
faciat: Nunqͥd ululatꝰ eiꝰqͥ
secat᷑ retrahit manꝰ medi¬
ci artificiose secantis. ille
clamat. ille secat. Erude¬
lis qͥ ñ audit clamantẽ: an
potiꝰ misericors qͥ uulnꝰ ꝑse¬
qͥtur ut sanet egrotũ. Hec
fr̃s mei ideo dixi. neqͥs que¬
rat aliqͥd p̃ter auxiliũ dei.
qͣndo forte in aliqua correp¬

Expanded text:
ocentius aegrotaret, scelerate sanus ocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis exis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numtatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non vult te sanare Deus? Adhuc tibi expedit flagellari. Unde scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotum? Haec, fratres mei, ideo dixi, ne quis quaerat aliquid praeter auxilium Dei, quando forte in aliqua correp
Abbreviated transcription (Latin):
curreris. Ad hoc enĩ ꝑducta
ẽ infirmitas hominũ.⁊ ita
plangendi sũt homines qͥ cur¬
runt ad ligaturas. ut gaude¬
amꝰ qͣndo uidemꝰ hominem
in lecꝰto suo constitutũ iacta¬
ri febribꝰ ⁊ dolorib. nec ali¬
cubi spẽ posiusse nͥ ut sibi
engłiũ ad caput poneret.
Non qͥa ad hoc factũ ẽ: sed
qͥa p̾latũ ẽ eugłiũ ligaturiꝰ.
Si gͦ ad caput ponitur ut
qͥescat dolor capitis ad cor
ñ ponit᷑ ut sanet᷑ a peccatis.
fiat gͦ. Cuid fiat. Ponat᷑ ad
cor. sanet᷑ cor.bonũ ẽ bo¬
nũ. ut de salute corporis ñ
satagas: nisi ut a deo illam
petas. Si scit tͥ ꝓdeẽ. dabit
illã. Si ñ tͥ dederit: ñ tͥ ꝓde¬
rat habere illã. Quã multi
egrotant imnocentes in lecto:
et si sani fueriint ꝓcedunt¬
ad scelera cõmittenda. Quã
multis obẽ sanitas. Latro qͥ
ꝓcedit ad fautẽ occidere
hominẽ. qͣnto illi melius
erat ut egrotaret᷑. qͥ noctu
surgit ad fodiendũ parie

Expanded text:
curreris. Ad hoc enim perducta curreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sanetur cor. Bonum est, bonum, ut de salute corporis non satagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit tibi prodesse, dabit illam: si non tibi dederit, non proderat habere illam. Quam multi aegrotant in lecto innocentes; et si sani fuerint, proceduntad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum pariet
Abbreviated transcription (Latin):
titꝰ fuerit: ñ illi ꝓsit qͦd im¬
petrauit. Sed hoc inter ho¬
mines. Quia potest falli ho¬
mo: potuit falli imꝑator qͣn¬
do p̃ces misisti. Dixisti enĩ
qͦd uoluisti.⁊ cin dixisti. neᷤᷤ¬
cit an uerũ s it. Dimifit te
adu̾sario tuo conuincendũ:
ut si ante iudicẽ conui. ctus
fueris de m̃datio. qͥa ñ potu¬
it ille nisi p̃stare. nesciens
an fueris m̃titꝰ. ibi carebis
ipso beneficio rescripti. quo
ꝑduxisti rescriptũ. ¶s aut
qͥ nouit utrũ m̃tiaris anue¬
rũ dicas. ñ facit ut in iudi¬
cio tͥ ñ ꝓsit. sed nec impe¬
trare te ꝑmittit: qͥa ausus
es mentiri ueritati. Quid gͦ
facturꝰ es. Dic mͥ. Implere
legẽ ex omni parte ita ut in
nullo offendas. difficile est.
Reatꝰ gͦ certꝰ ẽ. remedio uti
ñ uis : Ecce fr̃s mei quale
remediũ posuit dñs contra
egritudines anime. Quod
g . Cum caput tͥ dolet lau¬
damꝰ si euangłiũ ad caput
posueris: ⁊ ñ ad ligaturã cu¬

Expanded text:
titus fuerit, non illi prosit quod imtitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest falli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti, nescit an verum sit; dimisit te adversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi carebis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput tibi posueris, et non ad ligaturam cu
Abbreviated transcription (Latin):
illo. iitere cẏrografo:. ute¬
re p̾cibꝰ quas tibi cõstituit
et cõposuit iurisꝑitꝰ celes¬
tis. Qui enĩ habẽt causã et
uolunt supplicare imꝑato¬
ri:. quert̾ aliquẽ scolasticũ
nirisꝑitũ. a quo sibi p̃ces
cõponant᷑ . ne forte si alit̾
petierint quã oportet. ñ
solũ ñ impetrent qͦd petũt.
sed ⁊ penã ꝓ beneficio me¬
reant᷑. Cũ gͦ quererent sup
orare. Hoc ẽ. iurisꝑite nr̃.
assessor immo consessor dei:
comyone nob̾is p̃ces. Et
docuit dñs de libro turis
celestis. docuit qͦmͦ orarent.
et in ipso qͦd docuit posuit
te nobis debita nr̃a: sic̃ et
ris. reus eris. Contremisciꝰ
imꝑatorẽ factꝰ reus: offer
sacrificiũ humilitatis et¬
Sed si dicis: fac. Ed enĩ fa¬
cturꝰ es. qͦ iturꝰ si mentitꝰ
fueris in p̃cibꝰ. Non quomͦ
dicit᷑ in foro. carebis bene¬
ficio rescripti: sed nec res-¬
criptũ imyetrabis. Iuris enĩ
forensis ẽ. ut qͥ in p̃cib men¬

Expanded text:
illo, utere chirographo, uteillo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supporare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod docuit, posuitte nobis debita nostra, sicut ris, reus eris. Contremiscis imperatorem factus reus? offer sacrificium humilitatisSed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec rescriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus men
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi decima. Nichil ne arbi¬
tram᷑ ꝑtinuisse ad euglistã.
dicere nob̃ quota hora erat.
Potest fieri ut nichil ibi noᷤ
tere uoluerit. Decima e¬
rat hora. Numerꝰ iste legẽ
significat: qͥa in decẽ p̃cep¬
tis data ẽ. lexᷤ. Uenerat aut̃
tẽpus ut impleret᷑ lex per
Merito gͦ decima hora eũ
seciti sũt ad testimonium
amici syonsi duo isti. ⁊ de¬
cima hora audiuit rabbi.
qͦd int̾pretat᷑ magister. Si
decima hora rabbi dñs au¬
diuit. ⁊ decimꝰ numerꝰ ad
legẽ ꝑtinet: magister legiꝰ
ñ ẽ nisi dator legis. Nemo
dicat. qͥa ⁊ aliꝰ dedit legem:
et alius docet legẽ. Ipse il¬
lam docet qͥ illã dedit. Ipse
ẽ magister legis sue ⁊ do¬
cet illã: ⁊ miscłia ẽ in lin¬
gua ipsius. Ideo misericor¬
dit̾ docet legẽ: sic̃ dictum
ẽ de sapientia. Legẽ aut̃
et miscłiã in lingua portat.
Noli timere ne implere le¬
gem ñ possis: fuge ad mise¬
ricordiã. Si multũ ẽ ad te
legẽ imylere. iitere pacto

Expanded text:
quasi decima. » Nihilne arbitramur pertinuisse ad Evangelistam, dicere nobis quota hora erat? Potest fieri ut nihil ibi nos rere voluerit? Decima erat hora. Numerus iste legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat autem tempus ut impleretur lex per Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto
Abbreviated transcription (Latin):
riat᷑  quã multi enĩ cum
remediis mortui sũt.⁊ quã
multi sine remediis iuxer:
qua fronte exiit ad dm̃ ꝑ
go signũ xp̃i cũ signo dia¬
boli habuisti. Non uult
possidere qͦd emit: Tanti
emit. ut solus possideat.
Tu facis ei consortẽ diabolũ.
cui te ꝑ peccatũ uendis. Ue
dupplici corde: qͥ in corde
suo partẽ faciunt deo. et¬
partẽ faciunt diabolo. Ira¬
tꝰ ds̃ qͥa fit ibi pars diabolo.
discedit. totũ diabolus pos¬
sidet. Non frustra itaq apłs
dicit. Neq detis locũ diabo¬
lo. Cognoscamꝰ gͦ agnum
fr̃s. cognoscamꝰ p̃ciũ nr̃m.¬

Expanded text:
riatur, quam multi enim cum riatur, quam multi enim cum remediis mortui sunt? et quam multi sine remediis vixerunt? qua fronte exiit anima ad go signum Christi cum signo diaboli habuisti. Non vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. Vae duplici corde ! qui in corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et totum diabolus possidebit. Non frustra itaque Apostolus dicit: Neque detis locum diabolo . Cognoscamus ergo Agnum, fratres, cognoscamus pretium n