comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulis qͥ sunt in marginib eius. & ipsarũ cate¬
narũ extrema cõplilabulabunt᷑ imemis in utroq
latere suꝑ humeralis qđ rationale respicit. Ordo
ni supͣn duob suꝑ humeralis angulis imposta.
& duo contra anuili in duob rationalis anulis
sursũ : eqͥb pendebant duȩ catenȩ aureȩ quȩ
tẽpore induendi inserebant᷑ uncinis. qͥ in suꝑhu¬
meralis angulis eminebant. ut in sequentibꝰ aꝑti
scriptũ ẽ. ut suꝑ humerale & rationale mutuo nec¬
terent᷑. quoꝵ suꝑior conexio huc usq scripta ẽ.
seqr̃ autẽ de inferiori quȩ erat fubtus ascellas seri¬
ptura ita subiciens. Iacies & duos anulos aureos qͦs
pones in summnitatib rationalis. & in oris quę ere¬
gione sunt suꝑ humeralis. & posteriora eius aspici¬
unt. Qd dic̃ & inoris quȩ eregione st̃ suꝑ humera¬
lis non significat moris suꝑ humeralis. s in oris illiᷤ
lic& ore eregione suꝑ humeralis sunt. Anuli enĩ uli

Expanded text:
 ipsarum catenarum extremae duobus copulabuntur uncinis, in utroque latere superhumeralis quod rationale respicit. Ordo ni supra in duobus superhumeralis angulis impositi, et duo contra annuli in duobus rationalis annulis sursum; e quibus pendebant duae catenae aureae, quae tempore induendi inserebantur uncinis, qui in superhumeralis angulis eminebant, ut in sequentibus apertius scriptum est: ut superhumerale et rationale, mutuo necterentur, quorum superior connexio hucusque scripta est. Sequitur autem de inferiori quae erat subtus ascellas, Scriptura ita subjiciens: Facies et duos annulos aureos quos pones in summitatibus rationalis, et in oris quae e regione sunt superhumeralis et posteriora ejus aspiciunt. Quod dicit, et in oris quae e regione sunt superhumeralis, non significat in oris superhumeralis, sed in oris illis,licet ore e regione superhumeralis sunt. Annuli enim illi
Abbreviated transcription (Latin):
inferioris ut aptari possit cũ suꝑ humeralis. Contra
faciẽ dic̃ uicture inferioris qr de iunctura suꝑiore
qđ erat suꝑ scapulas ante dixerat. Int̾ quas uide-¬
lic& iuucturas hoc distalat. qđ suꝑior his catenu¬
lis. inferior uͦ erat uittis facta ligantib. Unde aꝑ-¬
te subiungit᷑. E instringet᷑ iutionale anulis sius.
cũ anulis suꝑ humeralis. uitta iacintina ut maneat

Expanded text:
possit cum superhumerali. Contra faciem dicit juncturae inferioris, quia de junctura superiore quae erat super scapulas, ante dixerat. Inter quas videlicet juncturas hoc distabat, quod superior his catenulis, inferior vero erat vittis facta ligantibus. Unde apte subjungitur: Et instringetur rationale annulis suis cum annulis superhumeralis vitta hyac
Abbreviated transcription (Latin):
ma eicient: linguis loquent᷑ nouis serpentes tolless
& si mortiferũ quid biberint: ñ eis nocebit. Uerũ siue
hoc siue illua. utrũq designent: recte etiã duo la¬
pides onichini suꝑ humerali eodẽ duodenario e¬
rant patrũ numero sculpti. ut doetrinã fidẽq
apłoꝵ utriq popli iudeoꝵ uidelic& et gentium
ꝓfuturã ẽẽ. designarent. iuxta qd eidẽ intellectu
ꝓmisit dicens. Ad dexterã enĩ & ad leuã penetrabis.
& semen tuũ gentes hereditabit. Qd̃ autẽ onix ru¬
bri fertur ᷑ coloris. singulos uidelic& habens aibis
cingentib zonis. quis ñ uideat qđ uł ardorẽ cari¬
tutis. uł iucẽ design& scientie comitante zona ea¬
stitatis: Ciusmodi lapidib inscripta patrũ uoca¬
hula gestat sacerdos: cũ exsecutꝰ p̾cedentiũ iustoꝵ
caritati. castitati. humilitati. doctrine. eȩterisq uir¬
tutũ oꝑibꝰ nige studiũ impendit. Et hoc in utroq
humero: ut siue nideus quis. siue de gentib assit.

Expanded text:
es tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit. Verum sive hoc sive illud, utrumque designant. Recte etiam duo lapides onychini, in superhumerali, eodem duodenario erant patrum numero sculpti, ut doctrinam fidemque apostolorum utrique populi Judaeorum videlicet et gentium profuturam esse designarent. Juxta qpromisit, dicens: Ad dexteram enim, et ad levam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Quod autem onyx rubri fertur esse coloris, igniculos videlicet habens albis cingentibus zonis; quis non videat, quod vel ardorem charitatis, vel lucem designet scientiae comitante zona castitatis? Cujusmodi lapidibus inscripta patrum vocabula gestat sacerdos, cum exemplo praecedentium justorum, charitati, castitati, humilitati, doctrinae, caeterisque virtutum operibus juge studium impendit. Et hoc in utroque humero, ut sive de Judaeis quis, seu de gentibus adsit,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i examinis & iniusibilis intꝰ arbiter p̾b&. et ñ¬
quã humana foris existimatio merito condemno&.
Qđ autẽ mensurã palmi habebat ꝑ quadrũ. conatũ
infatigabilẽ ac ꝑpetuũ pię intentionis ostendit.
Qui enini palmo aliqͥa metit᷑ : summo utiq conami¬
ne dispansis digitis manũ extendit: ut possit
mensurã qͥ querit plene & absq scrupulo dubie¬
tatis denere. Uide merito sic̃ ꝑmanũ oꝑatio: ita
ꝑ paimũ expͥmitur tpsa inflexibilis contentio bo¬
ne oꝑationis : dũ suã qͥsq dexterã in uniuersa quȩ
ual& insignia uirtutũ dilatare satagit. Ponesq
in eo quattuor ordines lapidũ. In pͥmo uersu erit
lapis sardius. & toparius & ⁊maragdꝰ. In scdõ car¬
bunciaꝰ saphirus. & iaspis. In t̾cio ligiruis achates.

Expanded text:
nostri examinis, et invisibilis intus arbiter probet, et nunostri examinis, et invisibilis intus arbiter probet, et nunquam humana foris existimatio, merito contemnet. Quod autem mensuram palmi habebat per quadrum, conatum infatigabilem ac perpetuum piae intentionis ostendit. Qui enim palmo aliquid metitur, summo utique conamine dispansis digitis manum extendit, ut possit mensuram qui quaerit, plene et absque scrupulo dubietatis tenere. Unde merito sicut per manum operatio, ita per palmum exprimitur ipsa inflexibilis contentio bonae operationis, dum suam quisque dexteram in universa quae valet insignia virtutum, dilatare satagit. Ponesque in eo quatuor ordines lapidum. In primo versu erit lapis sardius et topazius et smaragdus. In secundo carbunculus, sapphirus et jaspis. In tertio ligurius, acha
Abbreviated transcription (Latin):
surã palmi habebit tã in longitudine ꝗͣ in latitu¬
dine. Oꝑe potymito oꝑe multiphario dr̃. Sic̃ autẽ
in suꝑhumerali oꝑm ꝑfectio: ita inrationali iudicii
qͦ pectꝰ sacerdotis tegebat᷑ simul & ornabat᷑ cordis
& cogitationũ eiꝰ castitas expͥmitur. & bene pꝰ suꝑ¬
humerale rationale iudicii sequit᷑: ut cũ ante
homines quis innocens manib apparuerit. multo
magis in conspectu summi iudicis mundus corde
assistere contendat. Omã agens industria ut qͥcqͥa
foris erga ꝓximos agit. aut iudicat: totũ ex regu¬
la iit̾ne rationis ꝓbatũ. ac suo conditori placitũ
fulgeat. Itẽ rationale iudicii sacerdos in pectore
ferre p̾cipitur: qr deb& rector subtili sẽꝑ exami¬
ne bona malaq discernere. & que uł qͥb qͣndo uł
qualit̾ congruant studiose cogitare. Bupplex aut̃
factũ ẽ. rationale iudicii. ut facilius lapidũ pon¬
dus sustiner&. Sed hec dupplicatio uestis in legalis
pectore sacerdotis : typice nos admon& ut rationẽ

Expanded text:
in longitudine, quam in latitudine . Opere polymito, opere multifario dicitur. Sicut autem in superhumerali operum perfectio, ita in rationali judicii, quo pectus sacerdotis tegebatur simul et ornabatur, cordis et cogitationum ejus castitas exprimitur. Et bene post superhumerale, rationale sequitur judicii, ut cum ante homines quis innocens manibus apparuerit, multo magis in conspectu summi judicis mundus corde assistere contendat, omni agens industria, ut quidquid foris erga proximos agat aut judicet, totum ex regula internae rationis probatum, ac suo conditori placitum fulgeat. Item rationale judicii sacerdos in pectore ferre praecipitur, quia debet rector subtili semper examine, bona malaque discernere, et quae vel quibus, quando vel qualiter congruant, studiose cogitare. Duplex autem factum est rationale, ut facilius lapidum pondus sustineret. Sed haec duplicatio rationalis, in legalis pectore sacerdotis, typice nos admonet, ut rationem
Abbreviated transcription (Latin):
cie oritur. E quid ꝑbissũ nsi candens decore mundi¬
ciȩ corporalis castitatis designatur: Quȩ iudelic& tor¬
ta pichritudim suꝑ humeralis inneetit̾: qr tc̃ castimo¬
nia
ad ꝑfectũ mundieiȩ candorẽ ducit᷑. cũ ꝑ abstinentiã ea¬
rofitaigat᷑. Porest de cocoo qͥ ignnis specie refuig&. et hoc
ñ inconuenient̃ dici: qr ideo fortasse bis tinetus fieri
p̃ceptꝰ sit qđ ignis duplicẽ habere nim soleat. urendi
sellic& et lucendi. Cuius naturã imitari p̾sulẽ in uerbo
nimirũ doctrinȩ salutaris oport&: & ut luce̾ iuidelic&
scientiȩ desiderantib aꝑire : e rubigniẽ peccatoꝵ in con-
cias habebit in utroq latere summitatũ. ut in unũ rede¬
ant. De hoc in consequentib ita dicitur. Fecit gͥ suꝑ hume

Expanded text:
cie oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore mundicie oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore munditia corporalis castitatis designatur? Quae videlicet terra pulchritudini superhumeralis innectitur; quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro fatigatur. non convenienter dici, qui ideo fortasse bis tinctus fieri praeceptus sit, quia ignis duplicem habere vim soleat, urendi scilicet et lucendi; cujus naturam imitari praesulem, in verbo nimirum doctrinae salutaris oportet, ut et lucem videlicet scientiae desiderantibus aperire, et rubiginem peccjunctas habebit in utroque latere summitatum, ut in unum redeant. De hoc in sequentibus dicitur, etc., usque
Abbreviated transcription (Latin):
ne dũ suis incautius laudib pascitur. ipso etiã uitei
lectu ueritatis uacuetur. Auro qͦq & iacincto purpu¬
ra ꝑmiscetur: ut uidelic& sacerdotale cor cũ summa
quȩ p̃dicat sperat. in sem& ipso etiã suggestiones iui¬
tiorũ repͥmat. eisq ex regia potestate contradicat.
quatinꝰ nobilitatẽ sẽꝑ intime regenerationis aspiciat.
iubent᷑. Unde merito talis species int̾ alios in hume¬
ros sacerdotis refulg& : ud ipsũ ad patiendũ aduer
sa doceat semꝑ eẽ. paratũ. Auro autẽ iaento ac pur¬
pure bis tinctus coccꝰ adiungit᷑. ut ante int̾ni uidicis
oculos omã uirtutũ bona ex caritate decorent᷑: ut
cuncta que corã hominib rutilant. hec in comspectu
ex duppliei tinctura fuigescit. Sed cũ mens ad pcep¬
ta caritatis contenditur.: restat ꝓculdubio ut ꝑ absti¬
nentiã caro maceretur. Unde &bis tineto cocco torta
bissus adiungitur. De terra & enĩ bissus intenti spe¬

Expanded text:
ne dum suis incautius laudibus pascitur, ipso etiam veritatis ne dum suis incautius laudibus pascitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro quoque et hyacintho purpura permiscetur, ut videlicet sacerdotale cor cum summa, quae praedicat, sperat; in semetipso etiam suggestiones vitiorum reprimat, eisque velut ex regia potestate contradicat, quatenus nobilitatem semper intimae regenerationis aspiciat, jubemur. Unde merito talis species inter alias humero sacerdotis refulget, ut ipsum ad patienda adversa semper doceat esse paratum. Auro autem, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur; ut cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu ex duplici tinctura fulgescit. Sed cum mens ad praecepta charitatis tenditur, restat procul dubio, ut per abstinentiam caro maceretur. Unde et bis tincto cocco torta byssus adjungitur. De terra etenim byssus nitenti spe
Abbreviated transcription (Latin):
.III.fucient autẽ suꝑ humerale de auro & iacincto acpur¬
pura coccoq bis tincto & bisso retorta oꝑe polimito.
Qm̃. in humeris onera portare solemꝰ. quid ꝓ suꝑhumera¬
le pontificis. nͥ labores bonoꝵ oꝑm quȩ iugiter corã
dño ferre deb & ostenduntur: Et apte pͥmo desuꝑ hu¬
merale faciendo pcipitur : qr quisqͥs ad sacerdotiuĩ ma¬
gisteriũq popłi dĩ ꝓmouendus ẽ. pͥmũ debent oꝑa¬
eiꝰ cognosei. ut dũ hoc qđ foras omĩb pat& irrephen¬
sibile paruerit. conuenient̾ ex tẽpore & uitegritas cor¬
dis eiꝰ. & fidei sinceritas serutet᷑. Fit autẽ ide̾ suꝑ¬
humerale de auro & iacinto ac purpura. coccoq bis
tuicto & bisso retorta. De auro uidelic& ut ante om¬
nia in habitu sacerdotis intellectus sapientię pͥncipa¬
lt̾ emic&. Cũ autẽ iacinctus qͥ aerio colore. resplen¬
d& adiungit᷑ : ut ꝑ omẽ qđ intelligendo penitrat.
ñ ad fauores infimos. s ad amorẽ celestiũ surgat.

Expanded text:
de auro et hyacintho ac purpura coccoque bis tincto et bysso retorta, opere polymito . Quoniam in humeris onera portare solemus, quid superhumerale pontificis, nisi labores bonorum operum, quae jugiter coram Domino ferre debet, ostenduntur? Et apte primo de superhumerali faciendo praecipitur, quia quisquis ad sacerdotium magisteriumque populi Dei proera cognosci, ut dum hoc quod foris omnibus patet, irreprehensibile paruerit, convenienter ex tempore et integritas cordis ejus, et fidei sinceritas servetur. Nam de erhumerale de auro et hyacintho, ac purpura, coccoque bis tincto, bysso retorta. De auro videlicet, et ante omnia in habitu sacerdotis intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui autem hyacinthus, qui aerio colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat;
Abbreviated transcription (Latin):
meris portat: ut & ipse p̃ceptis dñicis humiliter
subditus incedat. & auditorib suis seꝑ cȩlestia siue
sua siue patrũ exempla quȩ sequant᷑ ꝓponat. Apte
etiã idẽ lapides ieludi auro atq circũdari iuben¬
tur. Auro nãq uł intellectꝰ ut supͣ dictũ ẽ: uł certe
caritas insinuat᷑. qr sic̃ aurũ metullis. ita caritas
uirtutib p̃stat cȩteris. Includunt᷑ uͦ auro lapides
& circundant᷑ p̃eiosi: cũ oꝑatio uirtutũ adeo puro
undiq uersũ intellectu circũspicit᷑ ut nchil in eis
uitioꝵ latere nl remanere sordidũ ꝑmittat̾: cũ ipse
uirtutes ita uinculo caritatis continent᷑. ut nulla re¬
rũ mutabilitate asuo statu decidere. nĩquã de habi-¬
Inerũ obrecordationẽ. Sacerdos nãq ob recordati¬
onẽ nomina patrũ suꝑ utrũq portat humerũ : cũ di¬

Expanded text:
meris portat, ut et ipse praeceptis dominicis humiliter meris portat, ut et ipse praeceptis dominicis humiliter subditus incedat, et auditoribus suis semper coelestia, sive sua, sive patrum exempla quae sequantur, proponat. Apte etiam iidem lapides includi auro atque circumdari jubentur. Auro namque vel intellectus ut supradictum est, vel certe charitas insinuatur, quia sicut aurum metallis, ita charitas virtutibus praestat caeteris. Includuntur vero auro lapides et circumdantur pretiosi, cum operati virtutem adeo puro undique versum intellectu circumspicitur, ut nil in eis vitiorum latere, nil remanere sordidum permittatur, cum ipsae virtutes ita vinculo charitatis continentur, ut nulla rerum mutabilitate, a suo statu decidere, nunquam de habimerum ob recordationem. Sacerdos namque ob recordationem nomina patru
Abbreviated transcription (Latin):
& in pectore portabat. Ut uidelic& ipse uitã fidẽq pa¬
triareharũ meminiss& iitari: ut .xuiͦ. tribuũ quȩ
de his nate sunt in orationib & sacrificits memor
exister&: ut idẽ popis scripta in ueste p̾sulis sui patri¬
archarũ nonima uidens. curar& sedulo ne abilloꝵ
meritis descissens. ad erroꝵ contagia declinareo.
suꝑ humeralis memoriale faiis isrł. Nunc quoq pon¬
tifex in suꝑ humerali nomina gestat patriarcharum.
cũ doctor qͥsq siue psul eccłiȩ in om̃ib quȩ agit
patrũ p̃cedentiũ facta considerat. atq ad eoꝵ ini¬
tationẽ uitã dirigere. & onis euangłice pdicationiᷤᷤ
ferre satagit. Quȩ uidelic& nomina patrũ apte in
lapidib p̾ciosis scuipi uissa sunt. Lapides quippe p̾ci
meris lapides p̃ciosos. & in eis nomina patrũ inscri¬
cunctis ad mirandꝰ extiterit. & eande̾ claritatẽ ñ
a se nouit̃ inuentũ. s antiqͣ sibi patrũ auetoritate
traditã eẽ. docuerit. Dupplici autẽ ratione hȩc in hu¬

Expanded text:
t, ut videlicet ipse fidem, vitamque patriarcharum meminisset imitari, ut duodecim tribuum quae de his natae sunt, in orationibus et sacrificiis memor existeret, ut idem populus scripta in veste praesulis sui patrum nomina videns curaret sedulo, ne ab illorum meritis desciscens, ad errorum contagia declinaret. superhumeralis, memoriale filiis Israel, nunc quoque pontifex in superhumerali nomina gestat patriarcharum, cum doctor quis sive praesul Ecclesiae, in omnibus quae agit patrum praecedentium facta considerat, atque ad eorum imitationem vitam dirigere, et onus evangelicae perfectionis ferre satagit. Quae videlicet nomina patrum apte in lapidibus pretiosis sculpi jussa sunt. Lapides quippe pretimeris lapides pretiosos, et in eis nomina patrum inscricunctis admirandus exstiterit, et eamdem claritatem non a se noviter inventam, sed antiqua sibi patrum auctoritate traditam esse, docuerit. Duplici autem ratione haec in hu
Abbreviated transcription (Latin):
coceoq bis tincto. & bisso retorta. Non in una parte suꝑ¬
humeralis aurũ in altera iacinthus. inalia rursũ aliĩ
atq alii colores fuerunt. s om̃s colores utiq ꝑ omĩa cũ
auro ipso fuere contexti. Quia nimirũ in actione sacer¬
dotali ñꝗͣ aliqͣ magnarũ turtutũ uł ad horã deb& unt̾¬
mitti: s semꝑ auro sapientię lucidus : sẽꝑ iacintho spei
in suꝑna erectus. semꝑ regn cęlestis purpura aduersus
uicioꝵ bella magnanimis. sẽꝑ cocco bis tineto geminȩ
dilectionis flammeus. semꝑ retorta bisso castigate car¬
ns sacerdos siue doctor fideliũ deb& eẽ. nitidus. Su¬
mesq duos lapides onchinos. & sculpes in eis nomina
filioꝵ ifrł. sex nomina in lapide uno. & sex reliqua
sos auro atq circũdatos. & pones inutroq latere suꝑ¬
humeralis memorię filioꝵ isrł. Tres ob causas aaron no

Expanded text:
coccoque bis tincto, et bysso retorta. Non in ima parte supcoccoque bis tincto, et bysso retorta. Non in ima parte superhumeralis aurum, in altera hyacinthus, in alia rursum alii atque alii colores fuerunt, sed omnes colores utique per omnia cum auro ipso fuere contexti, quia nimirum in actione sacerdotali, nunquam aliqua magnarum virtutum, vel ad horam debet intermitti; sed semper auro sapientiae lucidus, semper hyacintho spei in superna erectus, semper regni coelestis purpura, adversus vitiorum bella magnanimus, semper cocco bis tincto geminae dilectionis flammans, semper retorta bysso castigatae carnis sacerdos sive doctor fidelium, debet esse nitidus. Sumesque lapides duos onychinos, et sculpes in eis nomina filiorum Israel. Sex nomina in lapide uno, et sex reliqua sos auro atque circumdatos: et pones in utroque latere superhumeralis mem
Abbreviated transcription (Latin):
fibi tnuicẽ copulatas. in utroq latere suminitatũ. Ex qͦ
ueri simile uidetur qr plicate uestes comunetȩ sibi fuerirs
ore utriusq partis in utroq latere a sursũ usq deorsũ: ita
ut dimidiũ uestis intuentiũ oculis foris apparer& : dum¬
diũ uͦ aliud interius later&. s ore utroꝵq coniuncte
usq ad extremos angulos ad inferiora descenderent.
In qͦ quid aliud nobis typree intelligendũ nͥ ut cũ bona
foris oꝑa ꝓximis ostendimnꝰ. eadẽ intꝰ corã dño integra ser¬
uemus : ne unꝗͣ uł castitatẽ prrȩ cogitationis minor prȩ
imꝑfectioris m̃tis intentio exparte solitariã relinquat.
Sed quasi duȩ ore suꝑ humeralis sibi inuicẽ copulentur:
dũ omĩa quȩ foris bona monstramꝰ. intꝰ pura & simplici in¬
tentione dõ placendi gerimus. Et hoc in utroq latere suꝑ¬
humeralis : ut int̾ aduersa & ꝓsꝑa coneordi semꝑ actione
& cogitatione concordi nr̃o seruiamꝰ. psastextura &

Expanded text:
latere summitatum. Ex quo verisimile videtur quod plicata veste conjunctae sibi fuerint orae utriusque partis in utroque latere a sursum usque deorsum; ita ut dimidium vestis intuentium oculis foris appareret, dimidium vero aliud interius lateret; sed orae utrorumque conjunctae, usque ad extremos angulos ad inferiora descenderent. In quo quid aliud nobis typice intelligendum, nisi ut cum bona foris opera proximis ostendimus, eadem intus coram Domino integra servemus? ne unquam vel castitatem purae cogitationis minor piae uae videtur operis imperfectioris, mentis intentio ex parte solitariam relinquat. Sed quasi duae orae superhumeralis sibi invicem copulantur, dum omnia quae foris bona monstramus, intus pura et simplici intentione Deo placendi gerimus. Et hoc in utroque latere superhumeralis, ut inter adversa et prospera concordi semper actione et cogitatione Conditori nostro serviamus. Deserit
Abbreviated transcription (Latin):
ecidaris. Decebat enim ut qͦ maiore quis gradu eẽt.
insignis: eo pluriorib. & uirtutũ actib ad misandis
fugerae. Cuncta autẽ fuint de auro pitrissimo¬
p̃ciosisq colorib : qr nii uile ac sordidũ in sacerdotis

Expanded text:
et cidaris; decebat enim ut quo majore quis gradu esset et cidaris; decebat enim ut quo majore quis gradu esset insignis, eo pluribus virtutum actibus admirandus fulgeret. Cuncta autem fiunt de auro pretiosisq
Abbreviated transcription (Latin):
aaron fri tuo & filiis eiꝰ. ut sacerdotio fungant᷑
mͥ. Accipientq aurũ & iaciithum & purpuram
coccũq bis tinctũ & bissum. Quomͦ hec singła fa¬
cta sint pleniꝰ in sequentib explicat᷑. Rationale
autẽ pectoris habitꝰ : suꝑ humerale ẽ. humeroꝵ.
tunica & linea stricta .i. camisia totũ corpꝰ oꝑutnis.
cidaris caput omnat. baltheũ utrãq tumcã si¬
mui & suꝑ humerale aͥtͣus ad corpus aptat. Quꝰ
sex iidum̃tis inferuis septimũ itingit᷑ & octauũ
feminalia uidelic& unea ad cooꝑiendũ carnem
turpitudinis. & lammina aurea suꝑ cidari quȩ
titulo nominis dnĩ. ceteris altior om̃ib emine¬
& ita arta erat astrictis manicis ut nulla ei omĩno
ruga ineẽt. Ascendebat autẽ usq ad erura uti¬
& grece poderis .i. talaris uocabat᷑. His octo generib
uestiũ pontifex tẽpore sacrificuĩ solebat indin: eqͥb
erant quatinor & minoris ordinis sacerdotib con
cessa feminalia uidelic&e. linea tunca. & baltheus

Expanded text:
ngantur mihi, accipientque aurum et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum . Quomodo haec singula facta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale autem pectoris habitus, superhumerale est humerorum tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt. Cidaris caput ornat, baltheum utrumque tunicam simul et superhumerale, artius ad corpus aptat. Quibus sex indumentis, inferius septimum jungitur et octavum: feminalia videlicet linea, ad cooperiendam carnem turpitudinis, et lamina aurea super cidarim, quae titulo nominis Domini, caeteris altior omnibus, emineorpori, et ita arcta erat astrictis manicis, ut nulla ei omnino ruga inesset. Descendebat autem usque ad crura: undt Graece poderis, id est, talaris vocabatur. His octo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui, e quibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdocessa, feminalia videlicet linea, tunica et balteus,
Abbreviated transcription (Latin):
cõplendũ: ubi succedentib sibi ꝑ ordinẽ doccoribꝰ si¬
mul & auditorib ueritatis. ñquã deerunt spales &¬
filii urł qͥ in domũ dnĩ dona pietatis offerant : & fi¬
lu aaron .i. ueri sacerdotis nr̃i qͥ illis lucẽ uerbi mi¬
nastrent: donee cõpleto scli huiꝰ statu. & ipso quoq
tabernacło dĩ toto .i. umuersa electoꝵ muttitudine
ad regnũ cęleste translata : ñ erunt ultra. qͥ abho¬
minib erudiantur homines cũ sit as̃ omĩa in omib.
filiis suis de medio filioꝵ isrł ut sacer¬
dotio fungant᷑ mͥ. daron nadab & abiu
& eleazar & ithamar. Deseripta fac¬
tura tabernacłi consequenter sacer¬
dotes qͥ in eo ministrent ordinantur. Quoꝵ qͥdẽ ordi¬
natio & habitus. recte eccłiȩ sacerdotib congruit:
ita ut omẽ qđ ilic in ornatu uestiũ clarũ extrinsecꝰ
fulgebat. hoc intellectũ spalit̾ in ipsis sacerdotum

Expanded text:
complendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus sicomplendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus simul et auditoribus veritatis, nunquam deerunt spirituales filii Israel, qui in domum Domini dona pietatis offerant, et filii Aaron, id est, veri sacerdotis nostri, qui illis lucem verbi ministrent: donec completo saeculi hujus statu, et ipso quoque tabernaculo Dei toto, id est universa electorum multitudine ad regnum coeleste translata, non erunt ultra, qui ab hominibus erudiantur homines, cum sit Deus omnia in omnibus. filiis suis de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mihi Aaron, Nadab et Abiu, et Eleazar et Ithamar . Descripta factura tabernaculi, consequenter sacerdotes qui in eo ministrent ordinantur, quorum quidem ordinatio et habitus, recte Ecclesiae sacerdotibus congruit: ita ut omne, quod illic in ornatu vestium clarum extrinsecus fulgebat, hoc intellectum spiritualiter, in ipsis sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
actuali. quies electoꝵ & merces ȩt̾na seqͥt̾. Deniq
illi qͥ inuinea sumini patris familias oꝑabant᷑. cũ
sero eẽt. factũ p̃mia sin ꝑceꝑe laboris. Recte occiden¬
tale latus atrii tentoria habebat ꝑ .l. cubitos. & co
significationũ in lege qͥnqͣgesimũ qͥ libertati qͥeti &
remissioni totus erat congregatꝰ. ꝓpt̾ qđ & iubeleꝰ
uocari p̃ceptꝰ ẽ. Iobel nãq dimittens aut mutatus
int̃ptatur. Denariũ quoq nuinerũ constat eadẽ p̃mia
suꝑna designare : ubi humana natura in utraq sua
sua substantia immorcalit̾ subleuata. in duune p̃sen¬
tia iusionis letatur. Ds̃ nãq trinitas ẽ.: corpꝰ nr̃m ex
quattuor elem̃tis subsistit. interior homo nr̃ t̾nario

Expanded text:
actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique illi, qui in vinea summi patrisfamilias operabantur, cum sero esset factum, praemia sui percepere laboris. Recte occidentale latus atrii tentoria habebat per quinquaginta cubsignificationum in lege quinquagesimum, qui libertati, quieti et remissioni totus erat congregatus propter quod et Jubileus vocari praeceptus est. Jobel namque dimittens aut mutatus interpretatur. Denarium quoque numerum, constat eadem superna praemia designare: ubi humana natura in utraque sua substantia immortaliter sublevata, in divinae praesentia visionis laetatur. Deus namque trinitas est; corpus nostrum ex quatu
Abbreviated transcription (Latin):
colũnarũ de basib ꝓdeunt.: nũquã fructu suę merce¬
dis carebunt. Quare aute .xex fueriit cotunȩ in uno
latere atrii supͣ iã expositũ ẽ. ubi eiusdẽ ntimeri
tabulȩ mimo latere tabernacłi sunt fieri p̾ceptę.
Similit̾ in latere aqͥloms ꝑ longũ erunt tentoria centũ
capita eoꝵ. cũ celaturis suis argentea. Eadẽ de latere
aqͥlonis repetuit᷑. quȩ etiã de latere australi erant
p̃missa : qr utriusq testam̃ti p̾cones consono nos ore
ad cȩlestia erigunt: tã & si cerimonias sacram̃toꝵ
habuerint ꝓ tepoꝵ ratione differentes. In latitudine
uͦ atrii quȩ respic̃ ad occidentẽ erunt tentoria ꝑ
.l. eubitos. & coluinne .x. basesq totidẽ & reliqua.
Latitudo atrii quȩ ad occasũ respicit solis ubi t̃mi¬
nato labore diurno noctis sopora grã succedit : meri¬
to depꝰ significat illud qͣndo cessante pꝰ mortẽ utta

Expanded text:
columnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercecolumnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt. Quare autem viginti fuerint columnae in uno latere atrii, supra jam expositum est, ubi ejusdem numeri tabulae in uno latere tabernaculi sunt fieri praeceptae. Similiter in latere aquilonis per longum erant tentoria centum capita earum cum caelaturis suis argentea. Eadem de latere aquilonis repetuntur, quae jam de latere australi erant praemissa: quia utriusque testamenti praecones, consono nos ore ad coelestia erigunt: tametsi caeremonias sacramentorum habuerunt, pro temporum ratione differentes. In altitudine vero atrii quae respicit ad occidentem, erunt cubitos, et columnae decem, basesque totidem, etc. Latitudo atrii quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopora gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita
Abbreviated transcription (Latin):
tentoria suspendunt᷑ in altũ. doctores sunt scĩ qͥ suoꝵ
corda auditoꝵ a terrestrib contagiis extracta ad cele¬
stia desideranda sustollunt: & hec quasi ueste ani dui¬
gent̾ extendunt. neqͥd his ineẽ dupplicitatis ualeat.
s simplici ac munda intentione corã dño uelut tento¬
ipsius p̃dicationis: argento atitẽ uestite qr ñ aliud quã
uerbũ p̃dicationis dĩ sonant. cuiꝰ sepe daritas argento
figurari ñ alud unuendo in actib quã obseruantiã di¬
umoꝵ monstrat eloqͥoꝵ. Non solũ in argentate erant.
autẽ inbasib coluimarũ aeneis aptiꝰ quã mitiũ sã¬
pientie timorẽ diĩ intelligere debemus: de qͦ & futus
sirach ait: r̃ adyx sapientiȩ ẽ. timere dm̃. Uti & pulchis
subiunroẽ. rami eni illiꝰ longeui. qr ntmtrũ germnna itir
tutũ multifarie quȩ timorẽ dĩ tanquã opꝰ & gelature

Expanded text:
tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti qui suorum tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti qui suorum corda auditorum, a terrestribus contagiis extracta, ad coelestia desideranda sustollunt, et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid his inesse duplicitatis valeat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentoipsius praedicationis. Argento autem vestitae, quia non aliud quam verbum Dei sonant, cujus saepe claritas argento figurari, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam divinorum monstrat eloquiorum. Non solum inargentatae erant, autem in basibus columnarum aeneis aptius, quam initium sapientiae timorem Domini intelligere debemus, de quo et filius Sirach ait: Radix sapientiae est, timere Deum . Ubi et pulchre subjunxit: Rami enim illius longaevi, quia nimirum germltifaria, quae timore Dei tanquam opus, et caelaturae
Abbreviated transcription (Latin):
Has gͥ ꝓmissiones lmĩ. mundemꝰ nos ab om̃i inqͥnam̃to
carnis & sp̃s. Retorquet᷑ autẽ bissus ne facile possio
dissolui: cũ ñ solũ carnis luxuria restringit᷑. uerũ &iã
tota eiꝰ memoria abintimo corde radicitꝰeuellit᷑. Een¬
tũ cubitos untũ latus tenebit in lõgitudine. & colump¬
nas .xx. cũ basib totidẽ eneis. quę capita cũ celaturis
suis habebunt argentea & rłiqua. Constat numerum
centenariũ qͥ computo digitoꝵ de leua trausfertur
in dexterã ñnũquã in scripturis uitȩ cęlestis habe
figurã : quȩ sic̃ dextera leuȩ. ita merito uitȩ p̃fert᷑
p̃senti. Cuiꝰ mmirũ numeri frequens in diuimis litteris
misteriũ reperitur. Centũ gͦ cubitos hab& latus taber¬
nacdi in longii. qr uniuersi qͥ ad membra ȩccłiȩ ꝑtinent.
necesse ẽ. ꝓ ȩt̾na in celis uita laborẽ in se pacientiȩ & com¬
tinentiȩ tẽporalis assumant. Columpiȩ antẽ qͥb hec

Expanded text:
s charissimi, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus . Retorquetur autem byssus, ne facile possit dissolvi: cum non solum carnis luxuria restringitur, verum etiam tota ejus memoria, ab intimo corde radicitus evellitur. Centum cubitos unum latus tenebit in longitudine: et columnas viginti cum basibus totidem aeneis, quae capita cum coelaturis suis habebunt argentea, et rel. Constat numerum centenarium qui in computo digitorum de laeva transfertur in dexteram, nonnunquam in Scripturis vitae coelestis habere figuram: quae sicut dextera laevae, ita merito vitae praefertur praesenti. Cujus nimirum numeri frequens in divinis litteris mysterium reperitur. Centum ergo cubitos habet latus tabernaculi in longum: quia universi qui ad membra ecclesiae pertinent, necesse est pro aeterna in coelis vita, laborem in se patientiae et continentiae temporalis assumant. Columnae autem quibus haec
Abbreviated transcription (Latin):
aliquotiens scriptura designari. Unde scriptũ ẽ.
Funiculꝰ triplex difficile rupit̾. Quia mnitrũ scrip¬
tura diuna quȩ̨ bistorieo allegorico morali consue¬
uit sensu int̃p̃tari. nulla hereticoꝵ siue paganoꝵ
ual& ꝑuersitate corrũpi. Ipsa autẽ tentoria si¬
ue uela ut recipere funes possent. habebant ne¬
cesse ẽ. in suꝑiorib suis ansas siue circulos qͥb itẽ¬
funes ĩmitterentur. & tu si uis tentoriũ dĩ fieri
p̃para in corde tuo receptaculũ sermonib eiis quo
possis ad suꝑna suspendi. Imponant᷑ uͦ paxillis
colũnarũ funes tentorioꝵ: ut sic expansa atq i al¬
tũ elata pulchritudinẽ tabernali cõpleant.
Commnittant seĩ p̃dicatores fideliũ cordib eloqͥa di¬
uina. eosq ꝑ hȩc ad exẽplũ sui abinfimis erigi
cõmoneant : expansa funib ac subleuata uela siue
tentoria decus sui oꝑis mirificũ qđ inuoluta neqͥ¬

Expanded text:
aliquoties Scriptura sacra designari. Unde scriptum est: aliquoties Scriptura sacra designari. Unde scriptum est: Funiculus triplex difficile rumpitur. Quia nimirum Scriptura, quae historico, allegorico, morali consuevit sensu interperetari, nulla haereticorum sive paganorum valet perversitate corrumpi. Ipsa autem tentoria sive vela, ut recipere funes possent, habebant necesse est in superioribus suis ansas, sifunes immitterentur. Et tu si vis tentorium Dei fieri, praepara in corde tuo receptaculum sermonibus ejus, quo possis ad superna suspendi. Imponantur vero paxillis columnarum funes tentoriorum, ut sic expansa atque in altum elata, pulchritudinem tabernaculi compleant. Committant sancti praedicatores fidelium cordibus eloquia divina: eosque per haec ad exemplum sui ab infimis erigi commoneant, expansa funibus ac sublevata vela sive tentoria, decus sui operis mirificum, quod involuta nequ
Abbreviated transcription (Latin):
basi stabilire consueuerit. In longitudine occupaũ
pentecosten .i. qͥnqͣgesimã paschalis festiuitatis diẽ
suo aduentu consecrare dignatus ẽ. Attitudo qͥnq
cubitoꝵ ẽ. tuxta numerũ sensiuĩ corporis nr̃i. qr tẽ
recipi& unusqͥsq ꝓpͥa corporis sui ꝓut gessit siue bo

Expanded text:
basi stabilire consueverit. In longitudine occupabitbasi stabilire consueverit. In longitudine occupabitPentecosten, id est, quinquagesimam Paschalis festivitatis diem, suo adventu consecrare dignatus est. Altitudo quinque cubitorum est juxta numerum sensuum corporis nostri, quia tunc recipiet un
Abbreviated transcription (Latin):
sint conuenire ꝑsonis. qr enĩ aliqͥs attus cȩlestia
speculari meret: iacinctus ẽ. Ait̾ qr plara ꝓpt̾ iusti¬
ciã patit᷑: purpura ẽ. Hic qr feruentiore in am̃ & ꝓ-¬
xiũ dilectione flammescit : coccus bis tinctus ẽ.
Iue qͥ specialit̾ integritate carnis uirginalis alb&.
bissus retorta ẽ. Om̃s colũne atrii ꝑ circuitum
uestite erunt lamminis argenti: capitib argente¬
is & basib ȩneis. Diligentiꝰ ea quȩ dixerat incul¬
cat: ut sedulo lectorẽ admoneat. neminẽ int̾ docto¬
res ueritatis colunas indelic& atrii çȩlestis posse
computari. qͥ ñ instar aeris iniuncibue int̾ aduer¬
sa pacientiã habere didicerit: ñ se cȩlestiũ & obser¬
uantia & adnuntiatione uerboꝵ undiq uelut ar¬
genti lamiminis munire atq exornare curauerit:
ñ se onĩ subiectione p̃ceptis diunis qͣsi argento
capiti subponere studuerit: ñ in timore dĩ uelut enea

Expanded text:
sint convenire personis. Quia enim aliquis altius coelestia sint convenire personis. Quia enim aliquis altius coelestia speculari meretur, hyacinthus est; alter, quia plura propter justitiam patitur, purpura est; hic, quia ferventiore in Deum et proximum dilectione flammescit, coccus bis tinctus est; ille, quia specialiter integritate carnis virginalis albet, hyssus retorta est. Omnes columnae atrii per circuitum vestitae erunt argenti laminis, capitibus argenteis et basibus aeneis. Diligentius ea quae dixerat inculcat, ut sedulo lectorem admoneat, neminem inter doctores veritatis, columnas videlicet atrii coelestis, posse computari, qui non instar aeris invincibilem inter adversa patientiam habere didicerit, non se coelestium et observantia et annuntiatione verborum, undique velut argenti laminis munire atque exornare curaverit, non se omni subjectione praeceptis divinis quasi argenteo capite supponere studuerit, non in timore Dei velut aenea
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendã popłs oleũ offerat luce̾ in domo am̃ &
sacerdotes lucernã componant: nͥ forte hȩc figu¬
rate imperat᷑. ut fideles & religiosi auditores ꝓm¬
pta ad obediendũ fidei corda afferant. doctores uͦ
ministrent. Notaudũ autẽ qđ ñ indifferent oleũ
offerre filii isrl. s cũ distinctione oleũ de arboribꝰ
oliuarũ p̾cipiunt᷑. & insuꝑ addit̾ purissimũ piloq
contiisũ: sic̃ nec ignis aliꝰ quã qͥ de celo descendit.
uł in lucerius scĩs ardere. uł in aldare dĩ deb& ac¬
cendi. Sc̃s enim sps disciplinę effugia fictũ. Offe

Expanded text:
nutriendam populus oleum offerat lucem in domo Domini, et nutriendam populus oleum offerat lucem in domo Domini, et sacerdotes lucernam componant, nisi forte hoc figurate imperatur, ut fideles et religiosi auditores, prompta ad obediendum fidei corda afferant: doctores vero, ministrent? Notandum autem, quod non indifferenter oleum offerre filii Israel, sed cum distinctione, oleum de arboribus olivarum praecipiuntur, et insuper additur, purissimum piloque contusum. Sicut nec ignis alius qui de coelo descendit, vel in lucernis sanctis ardere, vel in altari Dei debet accendi. Sanctus eni
Abbreviated transcription (Latin):
filii eiꝰ. Disposito omĩ ornatu tabernacli consequent̃
etiã lum̃ lucernȩ p̾uidetur : ut decor eiꝰ admirabilis
siõ int̾ diu lumine solari. ita etiã noctu lucernalib
flamimis illustretur : neq uuꝗͣ in domo dĩ aliqͥs tene¬
brarũ locꝰ aliqͣ umbrarũ possit hora suppetere.
Iuxta uͦ mysticos sens qͥd signific& lum̃ lucerne
dñs in euangłio declarat: qͥ eũ ꝑ parabolã dixissa&.
neq accendunt lucernã & ponunt eã sub modio s
suꝑ eandelabrũ. ut luceat om̃ib qͥ in domo dĩ ft̾:
mox aꝑte subiuiaxit. sic luceat lux ur̃a eorã homi¬
nib ut uideant oꝑa urã bona. Lucerna gͦ lucis in
domo dĩ oꝑa st̃ iustoꝵ : quȩ m̃tes intuentiũ suis exẽ¬
plis illumment. Uerũ diligentiꝰ intuendũ qđ & iucer¬
na semꝑ in tabernacło dĩ possit ardere: fuii qͥdẽ isri
oleũ offerre. aaron autẽ & filii eiꝰ ipsã lucernã
couocare iubentur. Que ẽ. gͦ hec distinctio ut ad

Expanded text:
 etc. Disposito omni ornamento tabernaculi, consequenter etiam lumen lucernae praevidetur, ut decor ejus admirabilis, sicut interdiu lumine solari, ita etiam noctu lucernalibus flammis illustretur; ne unquam in domo Dei aliquis tenebrarum locus, aliqua umbrarum possit hora subrepere. Juxta vero mysticos sensus, quid significet lumen lucernae, Dominus in Evangelio declarat; qui eum per parabolam dixisset: Neque accenduntsuper candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo Dei sunt , mox aperte subjunxit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona. Lucerna ergo lucis in domo Dei, opera sunt justorum, quae mentes intuentium suis exemplis illuminant. Verum diligentius intuendum, quod ut lucerna semper in tabernaculo Dei possit ardere, filii quidem Israel oleum offerre, Aaron autem et filii ejus, ipsam lucernam collocare jubentur. Quae est haec distinctio, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
tota uirtute dm̃ diligere uibenĩ. In ea quoq atrii
iatitudine quȩ respiẽ ad orientẽ qͥnqͣginta cubia
erunt. Ea latitudo atrii quȩ ad orientẽ respieit pͥ¬
mordiũ bone nrẽ eonuersationis quȩ a fide incipit
significat: quȩ ꝓpt̾ pͥmã celestis grẽ ꝑfectione recte
ad orientẽ respicere dr̃: iuxta illud beati racharie
iusitauit nos oriens ex alto. illuminare ins qͥ in tene¬
eubiti erunt.: qr in ipso mox ingresfu conuersioms
om̃s qͥ catecrzant᷑ remisfionẽ omĩim peccatoꝵ & reqͥẽ
sꝑare docent᷑ ȩtnã. Quoꝵ tam̃ continuo alia specia¬
lis distmecio subinfert᷑: quȩ ad unũ eundẽq fine be¬
ne considerata refertur. Seqͥt᷑ eñ. n q̃b .xxcͦ. cus
bitorũ tentoria. lateri uno deputabunt᷑: columneq
tres & bases totidẽ. & in lat̾e altero erunt tento.¬
ria cubitos obtinentia quindeei: colunas tres & basef
totidẽ. Quindeci nãq quȩ septenario & octonario
numero constant. recte gaudia designant utte ȩcer¬

Expanded text:
irtute, Deum diligere jubemur. In ea quoque atrii latitudine quae respicit ad orientem, quinquaginta cubiti erunt. Ea latitudo atrii quae ad orientem respicit, primordium bonae nostrae conversationis, quae a fide incipit significat, quae propter primam coelestis gratiae perceptionem, recte ad orientem respicere dicitur, juxta illud beati Zachariae. Visitavit nos oriens ex alto. Illuminare his qui in teneuinquaginta cubiti erunt: quia in ipso mox ingressu conversationis, omnes qui catechizantur, remissionem peccatorum et requiem sperare docentur aeternam; quorum tamen continuo alia specialis distinctio subinfertur, quae ad unum eumdemque, fine bene considerata, refertur. Sequitur: In quibus quindecim cubitorum tentoria, lateri uno deputabuntur, columnaeque tres et bases totidem; et in latere altaris erunt tentoria cubitos obtinentia quindecim, columnae tres, et bases totidem. Quindecim namque quae septenario et octonario numero constant, recte gaudia designant vitae aeter
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt in utroq latere rationalis. equib pende¬
rent duȩ catenȩ auree quas inseruerunt uncinis
qͥ in sugbumeraus angulis eminebant. De qroꝵ figura¬
in rationalis expositione tractabitur. Rationale¬

Expanded text:
suerunt in utroque latere rationalis, e quibus pendesuerunt in utroque latere rationalis, e quibus penderent duae catenae aureae, quas inseruerunt uncinis, qui in superhumeralis angulis eminebant. De quorum figurain rationalis expositione tractabitur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
aduersis & ꝓsꝑis uirtutũ seꝑ̃ ornam̃to munit᷑. quatinꝰ
tixeta uocẽ pauli ꝑ arma iusticiȩ adextris & asini¬
stris gradiens. cũ ad sola quȩ antĩora sunt nititur.
in nullo delectationis infime latere flectatur.
Iacies & uncinos ex auro. & duas catenulas ex au¬
ro purissimo sibi inuicẽ coherentes: quas inseres
uncinis. Unemos quos dicit in supmis erant angulis
suꝑ humeralis fabre affixi. Catenule autẽ quas
subiungit. ñ in ipso suꝑ humerali s potiꝰ rarationali.
hoc ẽ. in suꝑiorib eiꝰ angulis ꝑ anulos aureos uiden¬
tur fuisse adnexe: ut cũ indueret᷑ pontifex cate¬
nule quȩ de rationali penaebant. possent cũ unci
uis suꝑhumeralis adnecui. quatinus utraq sibi mu¬
tuo firma positione cobererent. Seriptũ nãq ẽ. aꝑ¬
tius in posteriorib: fecerunt in rationali. & catemi¬
las sibi inuicẽ coherentes de auro purissimo. & du¬
os uncinos totideq anulos aureos. Porro auulos po¬

Expanded text:
speris virtutum semper ornamento est munitus; quatenus juxta vocem Pauli, per arma justitiae a dextris et sinistris gradiens, cum ad sola quae altiora sunt nititur, in nullo delectationis infimae latere flectatur. Facies et uncinos ex auro, et duas catenulas ex auro purissimo, sibi invicem cohaerentes, quas inseres uncinis. Uncinos quos dicit, in supremis erant angulis superhumeralis fabre affixi. Catenulae autem quas subjungit, non in ipso superhumerali, sed potius in rationali, hoc est in superioribus ejus angulis, per annulos aureos videntur fuisse annexae; ut cum indueretur pontifex, catenulae quae de rationali pendenis superhumeralis annecti, quatenus utraque sibi mutuo firma positione cohaererent. Scriptum namque est apertius in posterioribus: Fecerunt in rationali et catenulas sibi invicem cohaerentes de auro purissimo, et duos uncinos, totidemque annulos aureos. Porro annulos po
Abbreviated transcription (Latin):
ex dieb facietis opꝰ. septimꝰ dies erit uobis ses sabbatũ. & re¬
qͥes ani. Postra ꝗͣ descenait moises de monte oꝑa cõmendã¬
tur tabernaedi construenda. &uestis sacerdotalis de qͥb
faciendis anteꝗͣ aliqͥd pciꝑet loquutꝰ ẽ. ad popłm de sabba¬
ti obseruatione. Ubi ñ inmerito mou& cũ decẽ uerba legis
acceꝑit in tabulis iapides. Iterũ qͣs tpse excidit ipse con¬
scripsit: qͣre de solo sabbato p̾ea ꝗͣ deseenadit popłm ad¬

Expanded text:
ex diebus facietis opus: septimus dies erit vobis sanctus, sabbatum et requies Domini. Posteaquam descendit Moyses de monte, opera commendantur tabernaculi construenda et vestis sacerdotalis. De quibus faciendis antequam aliquid praeciperet, locutus est ad populum de sabbati observatione. Ubi non immerito movet, cum decem verba legis acceperit in tabulis lapideis iterum, quas ipse excidit, ipse conscripsit, quare de solo sabbato posteaquam descendit, populum ad
Abbreviated transcription (Latin):
idõ sabbatũ reqͥes seã dño dĩ scilic& gr̾e̾ tribuenda: ñ nob̾ ue¬
uit ex nobis. Anoqͥn nrã oꝑa sic ert̃. ut siit humana aut
peceata. aut cũ timore ñ cũ dilectione: & ideo seruilia sine
reqͥe. Penitudo autẽ sabb̃i erit in reqͥe seprt̃na. Non enĩ
seqficari illa omĩa & fieri scã scorum: altare autẽ holocau¬
storũ. eadẽ unctione scificatũ dixerat fieri scm̃ scĩ. & hoc
uelo separabant᷑ a scõ .i. uͥ erat archa testam̃ti. & altare
incensi. nc̃ autẽ eadẽ repetẽ dix̃ de tabernaeło uncto &
hns que millo eent. qđ ea unctione scificaret᷑. & fier&
scã. Iiiia autẽ altare holocatistomatũ de qͦ pͥris dixerat

Expanded text:
 domino, dei scilicet gratiae tribuenda, non nobis uelut ex nobis. alioquin nostra opera sic erunt, ut sint humana aut peccata: aut cum timore, non cum dilectione, et ideo seruilia sine requie. plenitudo autem sabbati erit in requie sempiterna. non enim eadem unctione sanctificari illa omnia et fieri sancta sanctorum. altare autem holocaustomatum eadem unctione sanctificatum dixerat fieri sanctum sancti. et hoc uincensi. Nunc autem cum eadem repeteret, dixit de tabernaculo uncto, et his quae in illo essent, quae ea unctione sanctificarentur et fierent sancta. Illud autem altare holocaustomatum, de quo prius dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ repetimꝰ. Fides enĩ eccłiȩ auro c̃parat᷑: sermo p̾dicatio¬
nis argento. Qđ uͦ quȩ in ornanito siue tabernacło necessa¬
ria st̃. uiri cũ mulierib pbent: hoc significat qr intͣ ex¬
elia uirtutes fortiꝰ quȩ ꝑ uiros expͥmunt᷑. & exigua oꝑa
necessitate s sponte : qr fides spontanea ẽ. Nã ꝑ armillas
quȩ lacertos astringt ppositoꝵ ualde laborantiũ oꝑa demõ¬
strant᷑ ꝑmaures subartoꝵ obedentia expͥmit᷑. P anulos:
occultantes qͣsi sub signacło reconat᷑ doctores.: ne indigniᷤᷤ
qͥb q dĩ sacramĩta credant᷑. Unde & iustꝰ letut᷑ & dicit.
In corde ineo abscondi eloqͥa tua ut ñ peccẽ tͥ. Porro ꝑdex
tralia oꝑa bona & dextro cõmemorant᷑: Uas aureũ in donaria
dnĩ separatũ. diuinitatis intelligentia accipit᷑. quȩ tanto
ab inferioꝵ amore disiungitur. qͣnto ad sola quȩ ȩt̾na st̃ a¬
mando subleuat᷑. Porro ꝑiacintũ spes cȩlestiũ: ꝑ purpurã

Expanded text:
ur Ecclesia. Fides ejus auro comparatur, sermo praedicationis argento. Quod vero in ornamento, sive tabernaculo necessaria sunt, viri cum mulieribus praebent, hoc significat, quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, exigua opera necessitate, sed sponte, quia fides spontanea est. Nam per armillas, quae lacertos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur. Per annulos soccultantes quasi sub signaculo recondunt doctores, ne indignis quibusque Dei sacramenta credantur. Unde et justus laetatur, et dicit: In corde meo abscondi eloquia tdextra commemorantur. Vas aureum in donaria Domini separatum, divinitatis intelligentia accipitur, quae tanto ab inferorum amore disjungitur, quanto ad sola quae aeterna sunt, amanda sublevatur. Porro per hyacinthum spes coelestium, per purpuram
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ qͦd iui qͥ sapientes appellant᷑ effectores oꝑm sc̃i etiã
morib tales erant ut cũ ipsi suscipent omã quȩ popłs of¬
ferebat existunans necessaria ex qͥb ila omĩa cõplerentur.
uiderunt plꝰ offerri ꝗͣ erat necesse. & dixert̃ moysi. atq ile¬
ꝑ p̾conẽ ultͣ popłm offerre ꝓhibuit. Pot̾ant autẽ si uellent mul¬
ta auferre. s modestia ꝓhibuit: uł religio t̾ruit. Taberna¬

Expanded text:
tandum quod illi qui sapientes appellantur, effectores operum sancti, etiam moribus tales erant, ut cum ipsi susciperent omnia quae populus offerebat, existimans necessaria ex quibus illa omnia complerentur, viderunt plus offerri quam erat necesse, et dixerunt Moysi; atque ilper praeconem ultra populum offerre, prohibuit. Poterant autem si vellent multa offerre, sed modestia prohibuit, vel regio terruit. Taberna
Abbreviated transcription (Latin):
eent. & ueste sacerdotasi. Cõmemoraũ aũ qͦsdã qͥb dixit
spñ diuinitꝰ datũ qđ uia efficere possent. Et tñ mutti m-¬
telligunt᷑ sponte ad eadẽ oꝑa uenisse qͥb neq imꝑatũ ẽ. nec
eoꝵ nomina cõmemorata sr̃ adnõ dicta moysi. Necgͦ iali soli
hoc munꝰ diuinitꝰ habueruiit qͥ nominatĩ cõmemorantur:
s foctasse p̾cipue atq excellentiꝰ. Laudandus e. in his om̃ib

Expanded text:
orauit autem quosdam, quibus dixit spiritum diuinitus datum, quo illa efficere possent: et tamen multi intelleguntur sponte ad eadem opera uenisse, quibus neque imperatum est nec eorum nomina commemorata sunt a domino dicta Moysi. non ergo illi soli hoc munus diuinitus habuerunt, qui nominatim commemorantur, sed fortasse praecipue atque excellentius. laudandus