comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciam q ab homĩbus exclude̾ huis blandim̃-¬
tis et suanitatibus titillat aminas scit
enĩ quia mortis est fabricatrix noluptas
nain sicut deus hommem ad uitam non
nsi ꝑ uirtutem ac laborem nocat Ita ille
ad mortem ꝑ delicias ac uoluptates et
sicut ad uerum bonum ꝑ fallatia mala.
uit ad uerum malum ꝑ fallacia bona ꝑ¬
uenitur Cauenda sunt igitur oblectainẽ-¬
ta ista tamꝙͣ laquei et plage non suanitu¬
dinũ mollicie capti subdicionem mortis
cum ip̃o copore redigamur. cui nos manci-¬
eam que que ꝑcipitur ex tactũ noluptatẽ
qui sensus est quidem totius corporis. sz
ego non de ornamentis ac uestibus s de
sola libidine dicendum michi puto que¬
maxime cohercende est quia maximie nocet
cum ex cogitasset deus duoꝵ sexuum ratio¬
nem tribuit huis ut se inuicem appeterent
et cõiũctione gauderent Itaq ardentissimã
cupiditatem̃ cũctarum aniancium corpo¬
ribus admistuit ut hos affectus auidissime

Expanded text:
tiamque ab hominibus excludere. his blandimentiamque ab hominibus excludere. his blandimentis et suauitatibus titillat animas: scit enim quia mortis est fabricatrix uoluptas. nam sicut deus hominem ad uitam non nisi per uirtutem ac laborem uocat, ita ille ad mortem per delicias ac uoluptates, et sicut ad uerum bonum per fallacia mala, sic ad uerum malum per fallacia bona peruenitur. cauenda sunt igitur oblectamenta ista tamquam laquei et plagae, ne suauitudinum mollitie capti sub dicionem mortis cum ipso corpore redigamur, cui nos mancipeam quae percipitur ex tactu uoluptatem: qui sensus eego non de ornamentis, aut vestibus, sed de sola libidine dicendum mihi puto; qumaxime coercenda est, quia maxime nocet. Cum excogitasset Deus duorum sexuum rationem, attribuit iis, ut se invicem appeterent, et conjunctione gauderent. Itaque ardentissimam cupiditatem cunctorum animantium corporibus admiscuit, ut in hos affectus avidissime
Abbreviated transcription (Latin):
excesserit nichilq aliuid ex uoluptate peci-¬
erit insi ip̃am uoluptatem hic mortẽ me-¬
ditatur Quia sicut uita ꝑpetua in iurtute
est ita mors in uoluptate qui enĩ temporalia
maluerit carebit eternis Qui t̾rena p̾tule-¬
rit celestia non habebit. Capͫ .xxii..
qui duo sensus ad solum corpus ꝑtinẽt
nichil est quod a nobis disputetur insi forte
quis exigit ut dicamus curpe esse sapiẽti
ac bono si nentri et gule ẜuiat si unguẽ¬
tis oblitus ant floribus coronatus incedat
Que qui facit utiq insipiens et meptus¬
et nichil est. Et quem ne odor quidem uitu¬
tis actigerit fortasse quispiam dixerit Cur
ergo illa facta sunt insi ut hiis fruamur
ac enim sepe iam dictum est iurtutem nul¬
lam facturamt futuram fuisse insi haberet
que oppͥmeret itaq fecit omĩa deus ad ĩstru-¬
endum certamen rerum duaꝵ Ergo illece¬
bre iste uoluptatum arma sunt illius cuꝰ
unũ opus est expugnare nrtutem iusti-¬

Expanded text:
excesserit, nihilque aliud ex voluptate petiexcesserit, nihilque aliud ex voluptate petierit, nisi ipsam voluptatem; hic mortem meditatur, quia sicut vita perpetua in virtute est, ita mors in voluptate. Qui enim temporalia maluerit, carebit aeternis; qui terrena praetulerit, coelestia non habebit. CAPUT XXII. Dqui duo sensus ad solum corpus pertinent, nihil est quod a nobis disputetur; nisi forte quis exigit ut dicamus, turpe esse sapienti ac bono, si ventri et gulae serviat; si unguentis oblitus, ac floribus coronatus incedat: quae qui facit, utique insipiens, ineptuset nihili est, et quem ne odor quidem virtutis attigerit. Fortasse qergo illa facta sunt, nisi ut iis fruamur?\' at enim saepe iam dictum est uirtutem nullam futuram fuisse, nisi haberet quae opprimeret. itaque fecit omnia deus ad instruendum certamen rerum duarum. ergo mlecebrae istae uoluptatum arma sunt illius cuius unum opus est expugnare uirtutem iusti
Abbreviated transcription (Latin):
diserte loqui non potest ĩmno u̾o sũma pro¬
indentia carere fuco uoluit ea que dimĩã
sunt ut omẽs incelligerent que ip̃e omĩbz
loquebatur Ergo qui m̾tati studet qui nõ
nult se ip̃e deciꝑe abiciat inimicas ac noxi-¬
as uoluptates que aminam subiciũt ut
corpus cibi dulces p̾ferantur uera falsis et̾¬
na breuibuo utilia iocundis nichil aspectu gͣ¬
tum sit nsi quod iuste quod pie fieri iudeas
nichil auditu suane nisi quod alit animam
melioremq te reddit maximeq hic sensus
non est ad uitium detorquendus qui nobis
ideo datus est ut doctrinam dei ꝑciꝑe posse-¬
mus itaq uoluptas est audire tantus et
carmina dei laudes canere et au dire iocun¬
dum sic. hec est uoluptas uera que comes
est et socia iurtutis hec non est caduca et
breuis ut ille quas appetũt qui corpori ue
lut pecudes feruiunt. sz ꝑpetua et sine int̾¬
missione delectans Cuuis t̾minos si quis

Expanded text:
diserte loqui non potest? immo uero summa prodiserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam uitiant ut corpus cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illut pecudes, serviunt; sed perpetua, et sine ulla intermissione delectans. Cujus terminos si quis
Abbreviated transcription (Latin):
mus oculoꝵ Quis enĩ non luxuriosum
ac nequam putet eum qui senicas artes¬
domi habeat. ac quin nichil refert utrum ne
luxuriam solus domi an cum pplõ ex̾ceas
in theachro. ez iam de spectaculis dictum est
restat unum quod est nobis expugnandum
ne capiamur hus que ad sensum intimũ pene-¬
trant riam illa omĩã que uerbis carent .i. ae¬
ris ac neruoꝵ suanes soni possunt facile con-¬
tempni quia non adherent nec stribi possunt
Carmen aũt compositum et oratio cũ suaui¬
tate decipiens capit mentes et quo uolu̾it
impellit inde homines licterati cum ad reli-¬
gionem dei accesserint ab aliquo imꝑito doc-¬
tore fundati minꝰ credunt assueti enm dul¬
cibus et politis siue oratõnibus siue carmi-¬
nibus diuinarum licteraꝵ simplicem com-¬
munemq ẜmonem ꝓ sordido aspernant᷑ Id
enim querunt quod sensum demulceat per-¬
suadet autem quitquid suane est et ammo
penitus dum delectat insidit rion igitur
deus et mentis et uocis et lingue artifex

Expanded text:
mus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artesdomi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibus et politis sine orationibus siue carminibus diuinarum litterarum simplicem communemque sermonem pro sordido aspernantur. id enim quaerunt quod sensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est et animo penitus, dum delectat, insidit. num igitur deus et mentis et uocis et linguae artifex
Abbreviated transcription (Latin):
Item iudet᷑ maro aurens. hant uitam in t̾ris.
Saturmis agebat et alio loco. Aureaq ꝓhibẽt
ilło sub rege fuere. secula sit placida ppłos in pa¬
ce regelat neq suꝑuis dicit in celo egisse uitam
neꝙ inferuis suꝑos in pace rexisse unde apparet
illum regem fuisse t̾renũ ꝙ alibi a ꝑcius decla̾̃t
aurea conbit secula qui rursus lacõ regnata
ꝑ arua saturno quondam. ¶ Eumꝰ quidam
in euhemero non p̾mum dicit regnasse sat᷑¬
num s uranũ pr̃em micõ inꝙͥ pͥmus in t̾ris
impium sĩmũ celius hũit his regnũ una
cum fribus suis sibi instituit atq pauit nõ
magna discentio. Si quidem maximorum
auctoꝵ de silio ac pr̃e dubitõ est. S tamen
utrũq fieri potest ut pͥmus uranus emme̾
int̾ cetos potencia ceꝑit et p̾ͥncipatũ habe̾
non regnum postea saturnus maiores sibi
opes compauit ac regum nomen asciuit.
unc qm̃ ab hiis que retuli aliquantum
sacͣ historia dissentit apiamꝰ ea. Capⁿ.xi

Expanded text:
item noster Maro: aureus hanc uitam in terris Saturnus agebat. et alio loco: aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula: sic placida populos in pace regebat. neque superius dixit in caelo egisse uitam neque inferius superos in pace rexisse. unde apparet illum regem fuisse terrenum: quod alibi apertius declarat: aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arua Saturno quondam. Ennius quidem in Euhemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranum patrem. initio inquit primus in terris imperium summum Caelus habuit. is id regnum uua cum fratribus suis sibi instituit atque parauit. non magna dissensio, siquidem maximorum auctorum de tilio ac patre dubitatio est. sed tamen utrumque fieri potest, ut primus Uranus eminere inter ceteros potentia coeperit et principatum habere, non regnum, postea Saturnus maiores sibi opes comparauerit ac regium nomen adsciuerit. Nunc, quoniam ab ns quae rettuli aliquantum Sacra Historia dissentit, aperiamus e
Abbreviated transcription (Latin):
callus latini nepos et casmꝰ et uarro. Nam
cum agresti quodam more in ytalia iuueret᷑¬
hiis genus indocile ac disꝑsum montib altis
composuit. legesq dedit. latiũq nocari maluit
hiis qm̃ lacuiss tutus in oris. ¶Censeret ali¬
quis deun esse qui pulsus est qui fugit qui
qui a temporibus eius fuit recentior ea ꝑte satur¬

Expanded text:
Thallus; Latini, Nepos et Cassius et Varro. Nam Thallus; Latini, Nepos et Cassius et Varro. Nam cum agresti quodam more in Italia viveretur, Is genus indocile, ac dispersum montibus altis Composuit; legesque dedit, Latiumque vocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. Censet ne aliquis deum esse, qui pulsus est, qui fugit, qui qui temporibus ejus recentior fuit, aperte Satur
Abbreviated transcription (Latin):
os suos eum qͥ extulerit sepulture q manda¬
eumq nuteiendum furtim misit in cretam rursus
ab alio accepit Cur in celo constutus int̾ra non
uideba Cur enĩ corynibantes Cimbalis fefelle¬
unit postremo extitit us aliq̃ maior que illiuis
uinc̾et põtatem. Ilmre senex a iuuen̾e facile
uictus est ac spoliatus imꝑio fugit igit᷑ expulsꝰ
et in ytaliam nauigio uenit cum erass du sic̃
oiidius in fascorum libris refert cã ratis suꝑ¬
estus cum rate uenit ad ampnem ante per¬
errato falsifer orbe deus hunc errantem atq¬
mopem zans excepit cui rei argumiento sũt
mĩnu uet̾es in quibus est cum duplici fronte
zanus et in alt̾a ꝑte nanis sicut idem poeta
uit inare. hospicis aduentum testificata dei
Omnes ergo non tantum poete s hystoriaꝵ
quoꝙ ac rerum antiquaꝵ sc̃ptores hominez
fuisse consenciunt qui res eus in ytalia ges-¬
tas memorie tradiderunt. ¶ Greci. diodorꝰ ec

Expanded text:
os suos eum qos suos eum qeumque nutriendum furtim misit in Cretam. rursus ab alio potius accepit? cur in caelo constitutus in terra non uidebat? cur eum Corybantes cymbalis fefellerunt? postremo cur extitit uis aliqua maior quae illius uinceret potestatem? nimirum senex a iuuene facile uictus est ac spoliatus imperio. fugit igitur expulsus et in italiam nauigio uenit, cum errasset diu, sicut Ouidius in Fastorum libris refert: causa ratis superest. Tuscum rate uenit ad amnem ante pererrato falinopem Janus excepit. Cujus rei argumenta sunt nummi veteres, in quibus est cum duplici fronte Janus, et in altera parte navis; sicut idem poeta vit in aere, Hospitis adventum testificata dei. Omnes ergo non tantum poetae, sed historiarum quoque ac rerum antiquarum scriptores, hominem fuisse consentiunt, qui res ejus in Italia gestas memoriae prodiderunt: Graeci, Diodorus et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uus suꝑ est nͥ ut uere sc̃m esse credamus
ibest homiẽm ab homme abscissum nͥ forte
aliquis existimat dm̃ fuisse qui timuit co-¬
hẽdem cum si quid diuinitatis huiss non
prĩs genitalia debuerit amputare ẜ ꝓpria
ne iupit᷑ nasteretun qui eum regni possessi¬
one p̾uauit idem sororem suam cheam ꝙͣ
latine opem dicimꝰ non hr̃et uxorem respõ¬
so uetitus cẽ dicitur mares liberos elucare
ꝙ futurum esẜ ut a filio pelleretur quã rem
metuens natos sibi filios non utiq deuora-¬
bat ut fer̃ fabule ẜ necabat ꝙͣ qm̃ sc̾ptũ sit
in hystoria sacra saturnum et opem ceteros¬
ꝙ tunc honnẽs hñanam carnem solutos¬
esse resitare uerum pͥmum iouem leges ho¬
mĩb mores ꝙ condentem edicto prohibuisse
ne lice̾t eo cibo uesti ꝙ si uerum est que põt
in eo fuisse iusticia s fictum sane putenius
satuemũ filios deuorasse modo cũ aliqua ra-¬
tione Aũ id circo ꝙ ait nulgꝰ comedisse fili-¬

Expanded text:
quid superest, nisi ut vere factum esse credamus, id est hominem ab homine abscissum? nisi forte aliquis existimet deum fuisse, qui timuit cohaeredem: cum, si quid divinitatis habuisset, non patris genitalia debuerit amputare, sed propria, ne Jupiter nasceretur, qui eum regni possessione privavit. Idem sororem suam Rheam, quam latine Opem dicimus, cum haberet uxorem, responso vetitus esse dicitur, mares liberos educare; quod futurum esset, ut a filio pelleretur: quam rem metuens, natos sibi filios non utique devorabat ut ferunt fabulae sed necabat; quamquam scriptum sit in Historia sacra  scilicet Ennii Saturnum, et Opem, caeterosque tunc homines humanam carnem solitos esitare: verum primum Jovem, leges hominibus moresque condentem, edicto prohibuisse ne liceret eo cibo vesci. Quod si verum est, quae potest in eo fuisse justitia? Sed fictum sane putemus, Saturnum filios devorasse, modo quum aliqua ratione: num idcirco, quod ait vulgus comedisse fili
Abbreviated transcription (Latin):
igui. et shs erat indutus uestimenta sordida
et stabat ante faciem angeli. et respondit et dixͣ.
ad circũstantes ante faciem ip̃ius dicens aufer-¬
te uestimenta sordida ab eo et induite eũ cunicã
talarem et mmponite ciclarim mundã suꝑ capͭ
ip̃iꝰ et coopuerit eũ uesti ͦ ⁊ ĩposuer̾t cicłauĩ mũnda suꝑ cap̾¬

Expanded text:
igni. et Iesus erat indutus uestimenta sordida, igni. et Iesus erat indutus uestimenta sordida, et stabat ante faciem angeli. et respondit et dixit ad circumstantes ante faciem ipsius dicens: auferte uestimenta sordida ab eo et induite eum tunicam talarem et imponite cidarim mundam super caput ipsius. et cooperuerunt eum uestimenta et imposuer
Abbreviated transcription (Latin):
templum ꝙ appellatur eccĩa et uniu̾sas gentes ad
roligionem ueram dei ꝯuocaret. hec est domus
fidelis hec minortale templum in quo siquis ñ
sabricauit inmortalitatis pͥmiũ non hẽbit cuiꝰ
templi magni et et̾m qm̃ xp̃s fabricator fuit¬
Idem ncc̃e est ut heãt in eo sac̾dociũ sempitnũ
nec põt nisi ꝑ eum qui constituit templum et
et ad conspectum dei ꝑueniri. dd̾ in psalmo.
.cuiii. idip̃m docet dicens ante luciferũ genie
te. Iuraut deus et non peinitebit enin tu es
sac̾dos met̾num. stem in basilion libro. Et sus¬
citabo mͥ sac̃dotem sidelem que omĩa que sũt
in corde meo faciat et edificabo ei domũ fidelez
et transibit in conspectu meo om̃ib dieb. quis
aũt futurus c̃ẽt cui deus et̾m̃ sac̾dociũ police¬
batur. zacharias etiam noĩe poĩto aꝑtissime
docuit sic enĩ dixit et oñdit michi dñs Ihm̃ sa-¬
cerdotem magnum stantem aute faciem angłi
dñi et dyabolus stabat ad dexteram eius ut cõ-¬

Expanded text:
uod appellatur ecclesia, et uniuersas gentes ad religionem ueram dei conuocaret. haec est domus fidelis, hoc inmortale templum, in quo si quis non sacrificauerit, inmortalitatis praemium non habebit. cums templi et magni et aeterni idem necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum. Nec potest nisi per eum, qui constituit templum, et ad aditum templi, et ad conspectum Dei perveniri. David, in psalmo CIX, id ipsum docet, dicens: Ante luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum. item in Basilion libro primo: et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quae sunt in corde meo faciet, et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. quis autem futurus esset cui deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomine posito apertissime docuit. sic enim dixit: et ostendit mihi dominus Iesum sacerdotem magnum stantem ante faciem angeli domini, et diabolus stabat ad dexteram ipsius, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
batur pocius ꝙͣ de futuris. locutus igit᷑ de Ihũ
filio dei ut ostenderet cum pͥmo in humilita¬
te et carne uenturum. hec est .ii. nestis sordi¬
da ut paret templum deo et sic cicio igni am¬
bularetur. Idem ab homĩb cruciamenta ꝑferret

Expanded text:
batur potius quam futuris. locutus est igitur de Iesu batur potius quam futuris. locutus est igitur de Iesu filio dei, ut ostenderet eum primo in humilitate et carne uenturum. haec est enim uestis sordida, ut pararet templum deo et sicut titio igni ambureretur id est ab hominibus cruciamenta perferret
Abbreviated transcription (Latin):
euis et angeluo dñi stabut et testificalitur ad
Ih̃m dicens hec dicit dñs omĩpotens si in uiisme-¬
is ambulau̾is et p̾cepta mea ẜuauis tu iudica¬
bis domum merm et dabo tibi qui conuersent᷑
in medio hoꝵ circũastantium audi itaq Ihs sac
magne quis non igitur captos mentibus tñfuisse
iudeos arbitretur qui cum hec legerẽt et audi¬
rent nephandas manus deo suo intulerũt at¬
quia ab co temꝑe quo zacharias fuit usq ad an
andri adoleuit etate qui fuerunt non musco
postꝙͣ tarquinus suꝑbus exactus est ẜ illi ria¬
sus eodem modo falsi deceptiqs sunt putãtes
hec de Ihũ esfe dicta filio naue qui successor
moysi fuit aut de sacerdote ihũ filio Iosadech
in quos nichil congruit eoꝵꝙ ꝓpħa iurauit
eoꝵ potentissimus pͥnceps fuiss alt̾ sac̾dos
aut ꝑpessi aliquid adu̾si ut tamꝙͣ ticio eiectꝰ
exigui putarentur aut aliquͦ in conspectu dei
et angeloꝵ sceterũt aut ppħã de p̾t̾itis loque¬

Expanded text:
us. et angelus domini stabat et testificabatur ad Iesum dicens: haec dicit dominus omnipotens: si in uiis meis ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam, et dabo tibi qui conuersentur in medio horum circumstantium. audi itaque, Iesu sacerdos magne. quis non igitur captos mentibus tum fuisse Iudaeos arbitretur, qui cum haec et legerent et audirent, nefandas manus deo suo intulerunt? atquin ab eo tempore quo Zacharias fuit usque ad anandri adoleuit aetate, qui fuerunt non multo post quam Tarquinius Superbus exactus est. sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt putantes haec de Iesu esse dicta filio Naue, qui successor Moysi fuit, aut de sacerdote Iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eorum quae prophetaeorum potentissimus princeps fuisset, alter sacerdos, aut perpessi sunt aliquid aduersi, ut tamquam titio eiectus ex igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et angelorum steterunt aut propheta de praeteritis loque
Abbreviated transcription (Latin):
deum insi exꝑimxione sexus alt̾ius non posse
genare illos igit᷑ quos imꝑiti et insipientes tãꝙͣ
deos et nuĩcupant et aborant nemo est tam
in consideratus qͥn non intelligat mortales fuis
muuꝵ quia reges maxim et potentissimm fu-¬
erunt ob mmi̾ta uirtutum suoꝵ aut nuimerum
aut arcum reꝑtaꝵ cum cari fuissent hiis qͥb¬
ipitauerant in memoriam sunt consecͣti. Ꝙ
si quis dubitat res coꝵ gestas et facta conside¬
rat que uniusa tam poete ꝙͣ hystorici ueteres

Expanded text:
deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? illos igitur quos inperiti et insipientes tamquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconunt? Nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerint: ob merita virtutum suarum, aut munerum, aut artium repertarum, cum cari fuissent iis qinperitauerant, in memoriam sunt consecrati. quod si quis dubitat, res eorum gestas et facta consideret, quae uniuersa tam poetae quam historici ueteres
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qd̾ si est uerum sicuti est apparet h̾culem ap-¬
est aũt adeo tam remotum qm̃ corpus qđ ip̃e
sine sb̃a corporali nullum potest esse dii ergo
si sunt iimortales et et̾ui quid opus eltero
sexu murũ ut generent ip̃a progeme quid
opus est cum successione non egeant qui semꝑ
sunt futuri. Nam profecto in homĩb cet̾isq ani¬
mantibus diu̾sitas sexus et coitu et gen̾atio nil¬
lam ht̃ aliam rõnem insi ut omĩa gen̾a iuuen-¬
cium sunt qm̃ conditione mortalitatis obitu-¬
ra mutua possunt successione ẜuari. ¶deo
aũt qui est sempit̾ms neq alt̾ sexus neq succes¬
sio necessaria est ¶Dicit aliquis ut hẽant uel mis¬
tros uel in quos possit ip̃e dominari quid igitur
sexu opus est feminino cum deus si quis est
omĩpotens uocatur sine usu et oꝑa femine possit
filios procreare. Nlam si quibusdam munitis
ammalib id p̾scitit ut sibi efoliis natos esua¬
uib erbis ore legant cur existimet aliquis ip̃m

Expanded text:
d si est uerum, sicuti est, apparet Herculem Aest autem a deo tam remotum quam id opus, quod ipse uod sine substantia corporali nullum potest esse? dii ergo si sunt inmortales et aeterni, quid opus est altero sexu — nimirum ut generent? ipsa progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus ceterisque anmantibus diuersitas sexus et coitio et generatio nullam habet aliam rationem nisi ut omnia genera uiuentium, quoniam sunt condicione mortalitatis obitura, mutua possint successione seruari, deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus neque successio necessaria est. dicet aliquis ut habeat uel ministros uel in quos possit ipse dominari.\' quid igitur sexu opus est feminino, cum deus, qui est omnipotens ut uocatur, sine usu et opera feminae possit. filios procreare? nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi e foliis natos et suauibus herbis ore legant, cur existimet aliquis ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nonĩatur ꝙ seneca homo acutus et in ex hor-¬
tatoib iuidit. Nos inquid aliunde pendenus
Ita ꝙ ad aliquem respicimus cui qd est opti¬
num in nobis debeamus alius nos edidit aliꝰ¬
nos instruxit deus ip̃e se fecit. ¶ Hiis gͥ tot ac
tãtis testib comprobatur umiꝰ dei põtate ac
prouidentia mundã gubernau cuiꝰ uim maiesta¬
temq tantam cẽ dicit in cimeo plato ut eam neq
mente concipe̾ neq uerbis enarrare quisꝙͣ possit
ob miiam et mestimabilem pocestatem. Dubitet
u̾o aliquis an quicquã difficile an in possibile
sit deo qui tanta tamq mirifica oꝑa prouidẽtia
excogitauit uirtute constituit ratiõe ꝑfecit. Nũc
aũt spũ sustentat et potestate mode̾tur mexcogi-¬
tabilis in effabilis ⁊ nulli alii satis notus qmͣ̃ s
unde m de tanta maiestate sepus cogitanti qui
deos colunt int̾dum uideri solent tam ceci cam
incogitabiles tam excordes tam non mulcum
a mutis ammalib differentes qui credant eos

Expanded text:
nominatur. quod Seneca homo acutus in Exhortationibus uidit. nos inquit aliunde pendemus. itaque ad aliquem respicimus, cui quod est optimum in nobis debeamus. alius nos edidit, alius instruxit: deus ipse se fecit.. His igitur tot ac tantis testibus conprobatur unius dei potestate ac prouidentia mundum gubernari, cuius uim maiestatemque tantam esse dicit in Timaeo Plato, ut eam neque mente concipere neque uerbis enarrare quisquam possit ob nimiam et inaestimabilem potestatem. dubitet uero aliquis an quicquam difficile aut inpossibile sit deo, qui tanta tamque mirifica opera prouidentia excogitauit, uirtute constituit, ratione perfecit, nunc autem spiritu sustentet, potestate moderetur, inexcogitabilis ineffabilis et nulli alii satis notus quam sibi? unde mihi de tanta maiestate saepius cogitanti qui deos colunt interdum uideri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos
Abbreviated transcription (Latin):
faciant pͥt iussim ac nohincaperrᵒ se qͥminich
tamen illi sunt qui uulgo coluntur quorum et exi¬
guus et certus est numerus. Quod si cultores de-¬
orum eosip̃os colerẽ deputant quos sumini deimi¬
instros apellamus nichil est in ꝙ nobis sticiant
iiudiam qui unũ deum dicamus si mulcos ne-¬
gemus si eos mulcitudo delectat non duodecimi
ninumabiles esse arguiius errores eoꝵ indiu̾¬
sum qui tam paucos putant. sciant tamẽ quo
nomie appellari debent neuiolent uerum deum
cuiꝰ nomen exponunt dum plib tribuunt cre-¬
dunt opolimi suo qui codem illo responso ut ioui
pͥncipatum sic eciam ceteris diis abstulit nom̃¬
¶ Tercius enim uersus oñdit mĩstros dei non
deos uerum angelos appellari oꝑtere de se qͥdẽ
ille quidem mentitus est qui cum sit enum̾o
demonũ angli̾s se dei aggregauit deinde in a¬
luis responsis demonem se esse confessus est ¶uã
cum itrogaretur quomodo sibi supplitari uell¬

Expanded text:
faciant praeter iussum ac uoluntatem dei. nec tamen illi sunt qui uulgo coluntur, quorum et exiguus et certus est numerus. quodsi cultores deorum eos ipsos colere se putant, quos summi dei ministros appellamus, nihil est quod nobis faciant inuidiam, qui unum deum dicamus, multos negemus. si eos multitudo delectat, non duodecim dinnumerabiles esse. arguimus errores eorum in diuersum, qui tam paucos putant. sciant tamen quo nomine appellari debeant, ne uiolent uerum deum, cuius nomen exponunt, dum pluribus tribuunt. credant Apollini suo, qui eodem illo responso ut Ioui principatum, sic etiam ceteris diis abstulit nomen. tertius enim uersus ostendit ministros dei non deos, uerum angelos appellari oportere. de se quidem ille mentitus est, qui cum sit e numero daemonum, angelis se dei adgregauit: denique in aliis responsis daemonem se esse confessus est. nam cum interrogaretur quomodo sibi supplicari uell
Abbreviated transcription (Latin):
e̾d cum defendamius cãm u̾itatis apud cos
q̃mi ab errantes a u̾itate falsis religionib ẜuiũt
ꝙ genus probonis adusus eos magis adhibere
debennus quam ut eos deoꝵ suoꝵ testimoniis
reunncam. ¶ Aapollo enĩ quem pret̾ ceteros di¬
uinũ maxime deum existimant colophone res-¬
pondens quo delphis credo iigrauerat a me¬
nntate asie eductus querenti cuidam quis aut

Expanded text:
ed cum defendamus causam ueritatis aput eos qui aberrantes a ueritate falsis religionibus seruiunt, quod genus probationis aduersus eos magis adhibere debemus quam ut eos deorum suorum testimoniis reuincamus? Apollo enim, quem praeter ceteros diuinum maximeque fatidicum existimant, Colophone residens, quo Delphis credo migrauerat amoenitate Asiae ductus, quaerenti cuidam quis aut
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ sacis nobis est ꝙ dum hononire se uult
et in celo collocare confessus est id qd res habet
quomõ suit appellandi qui deo semꝑ assistunt¬
¶ Retrahant gͦ se hommes ab errorib et abiec¬
tis religionibus p̃uis parentem suum dñm¬
q cognostant ciuiꝰ nec uirtus extimari potest
nec magnitudo ꝑspici nec pͥncipium comp̃¬
hendi cum ad illum mentis hũane intentio
et acumẽ et memoria ꝑuem̾it qͣiͣ subductis ⁊
consumptis omĩb uiis subsistit heret deficit
nec est aliquis ulterus quo progredi possit
uerum quia fieri non potest quin is qd sit
aliqñ esse ceꝑit consequens est ut quonain
nichil ante illum fuit ip̃e ance omĩa ex se ip̃o

Expanded text:
interim nobis satis est quod dum honorare se uult et in caelo conlocare, confessus est, id quod res habet, quomodo sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius nec uirtus aestimari potest nec magnitudo perspici nec principium conprehendi. cum ad illum mentis humanae intentio et acumen et memoria peruenerit, quasi subductis et consumptis omnibus uiis subsistit haeret deficit nec est aliquid ulterius quo progredi possit. uerum quia fieri non potest quin id quod sit aliquando esse coeperit, consequens est ut quoniam nihil ante illum fuit, ipse ante omnia ex se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
delinquat eum qui t̾ram cum aĩantib celu
cum astris et lumĩb exorsus est ut eam uene̾t᷑
que telam docuit ordiri quid ille qui uulnera
in corporib senare docuit num potest ẽẽ pres¬
tancior qmͣ qui corpora ip̃a foruit senciendi¬
et hac urdendi rõm dedic hbas demq ip̃as
et cet̾a que quib medendi ars constat exco¬
gitauit ac protulit.¬

Expanded text:
derelinquat eum qui terram cum animantibus, caelum derelinquat eum qui terram cum animantibus, caelum cum astris et luminibus exorsus est, ut eam ueneretur quae telam docuit ordiri. quid ille qui uulnera in corporibus sanare docuit? num potest esse praestantior quam qui corpora ipsa formauit, sentiendi ac uiuendi rationem dedit, herbas denique ipsas et cetera quibus medendi ars constat excogitauit ac protulit
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ s ab hiis saue inuenta ẽẽ finganiꝰ
Nain potest plus aut maius iuderi collegisse
fruges huisꝙ fractis panem fac̾e docusse¬
aut nuas de nitibus lectas expressisse uinũq
fecisse.¶ Quam fruges ip̃as aut uites genasse ac
ꝓtulisse de t̾ra reliquens ħ sane deus hũanis
ingenis erudienda est tamen fieri non põt qͥn
ip̃ius sint omĩa qui et scipientiam tribuit
homini ut mueniret et illa ip̃a que possent ma¬
ueniri. Cartes quoq inuentorib suis inmor-¬
talitatem peperisse dicantur ut estula pro
medicina uultano fabrica zcolauius igitur
et illos qui fullonicam sut̾nam ne docuerũt
curaũt siguli ne reꝑtori bonos non hetur an
quia isti diuites uasa samia contẽpnunt sũt
et alie artes quarum reꝑtores hũe iute pl¬
inuum profuerunt cur non et illis attributa
qr illi opifices supplicant ergo ab hus sordib
minerua astendit in celum. ¶ Est u̾o cur qͥsꝙͣ

Expanded text:
hominum, sed ab his sane inuenta esse fingamus. hominum, sed ab his sane inuenta esse fingamus. num potest plus aut maius uideri collegisse fruges iisque fractis panem facere docuaut uuas de uitibus lectas expressisse uinumque fecisse quam fruges ipsas aut uites generasse ac protulisse de terra? reliquerit haec sane deus humanis ingeniis eruenda, tamen fieri non potest quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini ut inueniret et illa ipsa quae possent inueniri. artes quoque inuentoribus suis inmortalitatem peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam sutrinamue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa s repperit, ideoque illi opifices supplicant. ergo ab his sordibus Minerua ascendit in caelum. est uero cur quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
tores ⁊ ut sibi uidentur sapientes uiros intã
mmiẜandis errorum fluctib uolutari fluc¬
tibus si hec est uirtus que nos inmortales
fatit mori quidam pͥus malim ꝙͣ excitio
ẽẽ ꝙͣ pluis. Si alit̾ immortalitas parari
non potest nͥ ꝓ sangnĩem quid fiet si omẽs
in concordiam cesserint. Quid c̾te fieri põt
si ꝑuicõso et impio furore proiecto inno-¬
centes esse ac iusti uolu̾nt tium igit᷑ nremo
erat celo dignus non ꝑibit uirtus qm̃ ho-¬
mĩbus in homñes seiure non dabitur ẜ isti
qui euersiones urbim pploꝵ q sũmam
gliam computant ocium publicum nõ ferẽt
rapient sement et iniuriis insolent illacꝭ
hũane societatis fedus irrumpent ut hre
hostem possint quem sceleratius deleant ꝙ̃
lacesẜuit. Nunc ad reliqua ꝑgam nomẽ
deoꝵ cereri ac libo traditio nimi̾u fecit pos¬
sum diuinis doc̾e lict̾is uinũ atq fruges añ
progemẽ tererio atq sacurni fuisse in usum

Expanded text:
tos, et, ut sibi videntur, sapientes viros, in tam tos, et, ut sibi videntur, sapientes viros, in tam miserandis errorum fluctibus volutari. Si haec est virtus, quae nos immortales facit, mori quidem malim, quam exitio esse quamplurimis. Si aliter immortalitas parari non potest, nisi per sanguinent, quid fiet, si omnes in concordiam consenserint? Quod certe fieri poterit, si pernicioso et impio furore projecto, innocentes esse ac justi velint. Num igitur nemo erit coelo dignus? num peribit virtus, quia hominibus in homines saevire non dabitur? Sed isti, qui eversiones urbium populorumque summam gloriam computant, otium publicum non ferent; rapient, saevient, et injuriis insolenter illatis, humanae societatis foedus irrumpent, ut habere hostem possint, quem sceleratius deleant, quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. Nomen deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. Possum divinis docere litteris, vinum atque fruges ante progeniem Coeli atque Saturni fuisse in usu
Abbreviated transcription (Latin):
sus nomen u̾tutis imponunt iam mallẽ
ut a feniꝵ sedib deos sibi fingent quã in¬
mortalitatem tam cruentam probarent
Si quis unũ homñem iugulau̾it ꝓ conta¬
mĩato hac nefario hẽtur nec ad terrenũ
hoc domicilium deoꝵ admitti eum sas pu-¬
tant ille aũt qui infiniti hõii milia tru-¬
cidarit cruore campos mundarit flumĩa
infetit non modo in templum s eciã in ce-¬
lum admittitur apud eumiũ sic loquitur
affricanus si faciendo plagas celestiũ as-¬
cende cuiꝙͣ est m soli celi maxĩa porta pa¬
tet scil quia magnam ꝑtem gn̾is hũam
extinxit ac ꝑdidit. O in qͣntis tenebris af¬
fricane u̾satus es uł pocius o poeta qui
ꝑ cedes et sangnĩem patrie homĩb asten-¬
sum in celum putau̾is cui nauitati eciam
culi eabem ista porta patuit tamꝙ̃ ip̃e pla¬
ne cui id fieret ianitor fu̾it in celo et quide
statu̾e non possum dolendum ne pocuis an
ridendum puctem cum indeam gͣues et doc¬

Expanded text:
suis nomen uirtutis inponunt. iam mallem suis nomen uirtutis inponunt. iam mallem ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent quam inmortalitatem tam cruentam probarent. si quis unum hominem iugulauerit, pro contaminato ac nefario habetur nec ad terrenum hoc domicilium deorum admitti eum fas putant. ille autem qui infinita hominum milia trucidarit, cruore campos inundauerit, flumina infecerit, non modo in templum, sed etiam in caelum admittitur. aput Ennium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo plagas caelestum ascendere cuiquam est, mi soli caeli maxima porta patet, scilicet quia magnam partem generis humani extinxit ac perdidit. o in quantis tenebris, Africane, uersatus cs uel potius o poeta, qui per caedes et sanguinem patere hominibus ascensum in caelum putaueris! cui uanitati etiam uli eadem ista porta patuit. Tamquam ipse plane, cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere non possum, dolendumne potius, an ridendum putem; cum videam graves et doc
Abbreviated transcription (Latin):
nequando se ip̃o minor aut de formior uide̾t᷑
hunt arogo quo unũ se ip̃e conbusẜat astẽ¬
disse incelum putauerunt. Eaq ip̃a q̃ stul¬
tissime sibi sunt adintrati. simulacris et y¬
maginib expressa et consecrata posuerunt
ut imꝑpecuũ uanitates illoꝵ monumenta
ꝓstrarent. Qui obuenire bestiaꝵ deos fieri
credidissent s h fortasse grecoꝵ culpa sit qͥ
res leussimas pro maximis semꝑ hũerunt
quid nr̃i mĩ sapientõres qui athlecicã quidẽ
iurtutem contempnunt quia nichil obest
ẜ regeam quia late solet noce̾ sic admirant᷑¬
ut fortes ac bellicosos duces indõrum cecum
locari arbitrantur nec esse ullam aliam ad
immortalitatem uiam quam ex̾citus duce̾
aliena uastare dele urbes opida excuidere
libos ppłos aut trucidare aut subit̾e̾ ẜuitu-¬
ti uidelz quo ple̾s homines afflixerint
spoliarint occiderint eo se nobiliores et clari¬
ores putant et manis glie spẽ capti scelib

Expanded text:
ne quando seipso minor aut deformior videretur. ne quando seipso minor aut deformior videretur. Hunc e rogo quo vivum se ipse combusserat, ascendisse in caelum putauerunt eaque ipsa quae stultissime sunt admirati simulacris et imaginibus expressa et consecrata posuerunt, ut in perpetuum uanitatis illorum monumenta perstarent qui ob necem bestiarum deos fieri credidissent. sed haec fortasse Graecorum culpa sit, qui res leuissimas pro maximis semper habuerunt. quid nostri? num sapientiores? qui athleticam quidem uirtutem contemnunt, quia nihil obest, sed regiam, quia late solet nocere, sic admirantut fortes ac bellicosos duces in deorum coetu locari arbitrentur; nec esse ullam aliam ad inmortalitatem uiam quam exercitus ducere, aliena uastare, delere urbes, oppida excindere, liberos populos aut trucidare aut subicere seruituti. uidelicet quo plures homines adflixerint spoliarint occiderint, eo se nobiliores et clariores putant et inanis gloriae specie capti sceleribus
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc loco refellendi sunt eciam hni qui
deos et homĩbus eẽ factos non tantũ fatẽ¬
tur s ut eos landent eciã głiantur aut u¬
tutis gr̃a ut htulem aut nuimerũ ut cere¬
nem ac libum aut artiũ reꝑtaꝵ ut escu-¬
lapiem ac mineruam q hec qua mepta
sunt quãq non digna ꝓpt̾ que homimnes mexpi¬
abili stelere contanentur hostesq u̾o deo fiãt¬
quo contempto mortuoꝵ sacra suscipiuĩt ex sui¬
gulis rebus oscendam iurtutem ẽẽ dicunt q̃
hominem tollit in celum non illain de qua
philosophi dixerunt que posita est in bomis
animi s hanc corporalem que dicit᷑ fortitudo
que quoniã p̾cipua in h̃cule fuit inmorta¬
litatem m̾uisse creditur. quis tam sculte ĩeptꝰ
est ut corpis iuires diuinũ uel eciã huanum
bonum iudicet cum fint et maiores pecudi-¬
bus attribute et uno morbo sepe frangant᷑
nel senectute ip̃a minuantur et corruant Ita
idest ꝙ ille cum de formari ulcerib thoros
suos t̾ueret nec sanari se uoluit senem fieri

Expanded text:
oc loco refellendi sunt etiam ii qui deos ex hominibus esse factos non tantum fatentur, sed ut eos laudent, etiam gloriantur, aut uirtutis gratia ut Herculem aut munerum ut Cererem ac Liberum aut artium repertarum ut Aesculapium ac Mineruam. haec uero quam inepta sint quamque non digna propter quae homines inexpiabili squo contempto, mortuorum sacra suscipiunt, ex singulis rebus ostendam. Virtutem esse dicunt, quae hominem tollat in coelum: non illam, de qua philosophi disserunt, quae posita est in bonis animi; sed hanc corporalem, quae dicitur fortitudo: quae quoniam praecipua in Hercule fuit, immortalitatem meruisse creditur. Quis tam stulte ineptus est, ut corporis vires divinum vel etiam humanum bonum judicet; cum sint et majores pecudibus attributae, et uno morbo saepe frangantur, vel ipsa senectute minuantur et corruant? Itaque idem ille, cum deformari ulceribus toros suos cerneret, nec sanari se voluit, nec senem fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
minis in tribz horis. Cum hec facta essent ne
prodigiis quidem celestibus facinꝰ suũ intellig̾e̾
se resurrecturum metuentes ne a discipulis sur¬
repto et amoto corꝑe uniu̾si resurrexisse eum
crederent et fieret multo maior in plebe con-¬
fusio detraxerũt eum cruci et conclusum eum¬
in monumento firmit̾ militari custodia cͥcũder̃t
¶uerum tertio die ance lucem in t̾remotu repente¬

Expanded text:
 τρίσιν ὤραις. Cum haec facta essent, ne prodigiis quidem coelestibus facinus suum intelligeres resurrecturum, metuentes ne a discipulis surrepto et amoto corpore, universi resurrexisse eum crederent, et fieret multo major in plebe confusio, detraxerunt eum cruci, et conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt. Verum tertio die, ante lucem terrae motu fact
Abbreviated transcription (Latin):
ex clamauit ad deum uoce magna. et ultro sp̃m po¬
suit et eadem hora terre motus factus et uelum
templi ꝙ seꝑabat duo tabnala scissum ẽ in dias¬
ꝑtes et sol repente subductus est. et ab hora sexta
usq in nonam tenebre fuerunt qua de re amos
ꝓpħa testatur. et erit in illo die dicit dño occidet
ol meridie et obtenebrabitur dies lucis et cõu̾tã
stem ieremias exterita est que parit et ceduit aĩa
et subuertitur sol ei cum adhuc medius dies eẽt
concisa est et maledicta reliquos eoꝵ ingladiũ
dabo in conspectu nimicoꝵ meoꝵ. ¶ Templi u̾o¬

Expanded text:
exclamauit ad deum uoce magna et ultro spiritum poexclamauit ad deum uoce magna et ultro spiritum posuit. et eadem hora terrae motus factus est et uelum templi quod separabat duo tabpartes; et sol repente subductus est, et ab hora sexta usque in nonam tenebrae fuerunt. Qua de re Amos propheta testatur: Et erit in illo die, dicit Dominus, occidet sol meridie, et tenebrabitur dies lucis; et convertaItem Hieremias: Exterrita est quae parit, et taeduit animam; et subivit sol ei, cum adhuc medius dies esset; confusa est, et maledicta: reliquos eorum in gladium dabo in conspectu inimicorum eorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
eciam sic tradidit et intuebuntur in me ꝙ trans-¬
fixerunt. Item dd̾. in psalmo .xxi. effoderunt
manus meas et pedes meos dinumerauerunt
omĩa ossa mea Ap̃i aũt contemplati sunt et ui-¬
derunt me et diuiserunt sibi uestimenta mea
ec suꝑ uestem meam sortem miserunt que utiꝙ
fuerat illa passurus post annos mille et qͥnqua¬
ginta. tot .i. colliguntur anni a regno dd ustp
st̃e crucis ꝓpħauit. ꝙ si au̾timini a me dicit dñs
et non custodieritis u̾itatem meam reiciam istł
a t̾ra ꝙͣ dedi illis et domum hanc quam edificaui
illis in nomĩe meo piciam illam ex om̃ib ecerit
bitur et dicet ꝓpt̾ quam rem deus fecit terre huic
isum in huimnilitate magna ꝓpt̾ hoc miportanit
Quid ampluis de facinore iudeoꝵ dici potest ꝙͣ
excecatos fuisse tunc acq insanabłi furore correctoꝰ
qui hec cotidie legentes neq intellexerunt neq qͥn
facerent cau̾e pocuerũt. Suspensus igitur et affixus

Expanded text:
etiam sic tradidit: et intuebuntur in me, quem transetiam sic tradidit: et intuebuntur in me, quem transfixerunt. item Dauid in psalmo XXI: effoderunt manus meas et pedes meos, di-numerauerunt omnia ossa mea: ipsi autem contemplati sunt et uiderunt me et diuiserunt uestimenta mea sibi et super uestem meam sortem miserunt. quae utifuerat illa passurus post annos mille et qginta. Tot enim colliguntur anni a regno David ussanctae crucis prophetavit: Quod si avertimini a me, dicit Dominus, et non custodieritis veritatem meam, rejiciam Israel a terra quam dedi illis: et domum hanc, quam aedificavi illis in nomine meo, projiciam illam ex omnibus; et erit bitur et dicet: propter quam rem deus fecit terrae huic llum in humilitate magna: propter hoc inportauit Quid amplius iam de facinore Iudaeorum dici potest quam excaecatos tum fuisse atque insanabili furore correptos, io qui haec cottidie legentes neque intellexerunt neque quin facerent cauere potuerunt? suspensus igitur et adfixus
Abbreviated transcription (Latin):
et forciũ dundet spolia pp̾ea ꝙ traditus est ad
mortem et int̾facinorosos deputatus est. et ip̃e
pcc̃a multoꝵ ꝑtulit et ꝓpt̾ facinora eoꝵ traditꝰ
et do. quoq in psalmo captabunt in amia iꝰti
et sanguĩem innocentis condempnabũt et scũs
est mͥ dñs in fugium. Item Ieremias dñe signi-¬
fica mͥ et cognostam tũc iudi meditatõnes eoꝵ
Ego sicut agnus sine malicia ꝑduccus sum ad
uictimam in me cogitauerunt cogitatõm dicẽteꝰ
uenite mittemꝰ lignum in pane eus et eradamꝰ
de terra uitamn eius. et nomen eus non erit in
memoria amplius. lignũ aũt crucem significat
qua tamen apciuis ip̃e moyses in deutronomio ita
p̾dicanit et erit pendens nito tua ante ocłos tuos
et timebis die ac nocte et non credes uite tue Idez
rursus in humeris non qͣi homo dñs suspenditur
neq qͣi filus homĩs minas patitur Macharias

Expanded text:
et fortium diuidet spolia, propterea quod traditus est ad et fortium diuidet spolia, propterea quod traditus est ad mortem et inter facinerosos deputatus est: et ipse peccata multorum pertulit et propter facinora illorum traditus est. Dauid quoque in psalmo XCIII: captabunt in animam iusti et sanguinem innocentem condemnabunt, et factus est mihi dominus in refugium. item Hieremias: domine, significa mihi, et cognoscam. tunc uidi meditationes eorum: ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad uictimam: in me cogitauerunt cogitationem dicentes: uenite, mittamus lignum in panem eius et eradamus a terra uitam eius et nomen eius non erit in memoria amplius. lignum autem crucem significat qua tamen apertius ipse Moyses in Deuteronomio ita praedicauit: et erit pendens uita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes uitae tuae, idem rursus in Numeris: non quasi homo dominus suspenditur neque quasi filius hominis minas patitur. Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
uersibus sp̃e enĩ incipiens tuũ deum nõ intellex¬
isti ludentem mortalium montib s spmis coro¬
nasti et horridum fel mistiusti. gr̾. gͥc̾. gt̾. fore¬
aũt ut iudei manus inferrent deumq intficer̃t
ita scptum est et dixit hesdras ad pplmn hoc pascha
saluator nr̃ est et refugium nr̃m cogitate et ascẽ
et post hec supabimus in eum ne deseratur hic locꝰ
inet̾num tempus. dixit dñs deus iurtutum si nõ
credideritis ei neq exaudieritis annũtiationem
eis. entis derisio in gentib unde apparet iudeosᷤ
nullam aliam spem hr̃e insi se abfuerunt a sangͥne
ac sperauerint in eum ip̃m quem negauerunt.
ẜ saias quoq facinus eoꝵ designat et dicit in hu-¬
militate iudiciũ eius sublatum est natiuitatem
eius quis enarraiit qm̃ anferetur de t̾ra uita
eius a facinorib ppłi mei adductus est ad mortẽ
et dabo malos ꝓ sepultura eus et diuites pro
morte eius quia facinus non fecit neq insidias
ore suo locutus est pp̾ea ip̃e consequetur multoꝰ

Expanded text:
ensam. Ipsa enim incipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus; sed spinis coronasti, et horridum fel miscuisti. Templi vero veautem ut Iudaei manus inferrent deo suo eumque intita scriptum est: et dixit Hesdras ad populum: hoc pascha saluator noster est et refugium nostrum. cogitate et ascendet post haec sperabimus in eum, ne deseratur hic locus in aeternum tempus, dicit dominus deus uirtutum. si non credideritis ei neque exaudieritis adnuntia tionem eius, eritis derisio in gentibus. unde apparet Iudaeos nullam aliam spem habere nisi se abluerint a sanguine ac sperauerint in eum ipsum quem necauerunt. Esaias quoque facinus eorum designat et dicit: in humilitate iudicium eius sublatam est. natiuitatem eius quis enarrabit? quoniam auferetur a terra uita eius, a facinoribus populi mei abductus est ad mortem. et dabo malos pro sepultura eius et diuites pro morte eius, quia facinus non fecit neque insidias ore suo locutus est. propterea ipse consequetur multos
Abbreviated transcription (Latin):
Et sibilla supͣdicta et colaphos accipiens tacebit
ne quis agnostat ꝙ uerbum uel unde uenit ut
nnferis loquatur et corona spinea coronetur. gt̾.¬
qͥt. gt. ¶ De cibo n̾o et potu quia anteꝙͣ figerent ei
obtulerunt dd. inpsalmo .lxuiii. sic ait et deder̃t
mestam meam fel et in siti mea pocum mͥ dederũt
acctum. idẽ hoc futurum eciam sibilla conciona-

Expanded text:
er sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. . de cibo uero et potu, quem antequam figerent ei obtulerunt, Dauid in psalmo LXVIII sic ait: et dederunt in escam meam fel et in siti mea potum mihi dederunt acetum. idem hoc futurum etiam Sibylla contion
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ dauid in psalmo .xxxiiii. congregata sunt
suꝑ me flagella et ignoiruerunt dissoluti sunt nͨ
compũcti sunt temptanerunt me et deriserunt de¬
tea ueniet. dabunt autem deo alapas manib inces¬
tis et inpurato ore eius exspuent uenenatos spu¬
tos. dabit u̾o ad uerbera simplicit̾ sc̃m dorsum qt̾.

Expanded text:
similiter Dauid in psalmo XXXIIII: congregata sunt in me flagella et ignorauerunt, dissoluti sunt nec conpuncti sunt: temptauerunt me et deriserunt detea ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exstos; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum.