comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. propre ntelacrẽ fugã. Ita enĩ nominant persae.
greciasiuedi sureitti Est enĩ bestia uariis distincta
maculis. ui tute & uelocitate mirabilis. & cuius nomi
ne tigris appellatur fluinus quod his rapidisiimus
sit omniu fluuiorũHas magis hyrcania gignit¬
Haripdis dicta. quod gurgitibus occultii naues ab sorbe¬
at. Est aute uertiginosũ. & in de ibilaniata naufiregia ꝓfun¬
do emergunt Ter autẽ indie erigit fluctus. & ter abscorb&
Na accipit aquas ut euomat. uo mit ut rursũ accipiat

Expanded text:
ata propter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignitharybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
rmillę ꝓprie trorũ sunt collatae
uictoriȩ causa militibus ꝑ armorũ uirtute. Unde
& quondã uulgo uirilia dicebantur Ab intellectu
autẽ armilla non discrepat. quia ipsa quoq ubi poni¬
tur ambiendo constringit Sed armilla latius ex¬
tenditur. eirculus rotundusfit soderis est sacer¬
dotalis linea. corporiastricta. & usq ad pedes des¬
cendens unde & nuncupata. quã uulgo camisiã uo¬
resplendens Coluber ab eo dictus quod colat um¬
bras uel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis
labitur Nã lubricũ dr̃ quic qiđ labitur dum
tenetur. ut piscis serpens: I.imauerit: Limo .i.¬

Expanded text:
rie virorum sunt, conlatae victoriae causa militibus ab armorum virtute: unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fitdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam voest locus. Colubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens
Abbreviated transcription (Latin):
confusio siue translatio
mensura siue mandatum siue temi¬
tatio uel anphora mea.
uallas grauita quidã estimatdap¬
pellatã hanc auallẽ gehen nonqur ẽ

Expanded text:
confusio siue translatio.m est. Sinai mensura siue mandatum siue tentatio uel amphora mea. Gehenna uallis gratuita; quidam aestimant appellatam hanc a ualle Gehennon quae
Abbreviated transcription (Latin):
sum se mellapidatus sum &c&era. Stimulumergo
cariis ppellat tribulationem canis & angelum
feane illum quo quasi inmissore tanta illa pa¬
⁊ceur ostendit: a dephe siosN
Quomodo intelle gendũ est hoc quoda posto¬
lus sribit. quod proposuerit dñs in dispensa¬
tionem plenitudinis temporum instaurare om¬
niai xp̃o quae incelis est quem terra sunt in ipso:
Veremirũ est quod noncrepar&ur incelo.
reparatur ergo secundum opinionem quorundam
illa quaecumprincipe suocecidit angelorum portio
peraugmentum soci& atemq: scõrum dequib: scri¬
bitur. sed sint sicut angeli incaelo reparantur quoq
omniamterra cum&iam in loco deficiaentium iudae¬
orũ ad mut tuntur credentes exgentibus. & aliter. in¬
stauratur que suntinterra dumnospermediatoris nos¬
trisanguinem reconciliationemq reparamur. re¬
parantur caelestia cumde salute nostra gaudium

Expanded text:
sum, semel lapidatus sum, etc. . Stimulum ergo sum, semel lapidatus sum, etc. . Stimulum ergo carnis appellat tribulationem carnis; et angelum Satanae illum quo quasi immissore tanta illa pateretur ostendit. AD EPHESIOS. Int. Quomodo intelligendum est hoc quod Apostolus scribit, quod proposuerit Dominus in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in caelis et quae in terra sunt in ipso? Uere mirum est, quid nunc reparetur in caelo. reparatur ergo secundum opinionem quorundam illa quae cum principe suo cecidit angelorum portio per augmentum societatemque sanctorum de quibus scribitur: sed sunt sicut angeli in caelo. reparantur quoque omnia in terra, cum etiam in locum deficientium Iudaeorum admittuntur credentes ex gentibus. et aliter: instaurantur quae sunt in terra. dum nos per mediatoris nostri sanguinem reconciliationemque reparamur. reparantur caelestia, cum de salute nostra gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
uid sibiuult quod scribitur . omnesquidem re¬
surgemus sed nonomnes inmut abimur. id
est no nomnes ingloriam inmutabitur quiare sur¬
rectio. & incorruptio communis estomnium minu¬
tatio autem adgloriam propria eustorum est :¬
ad corinthi os
postolus dicit ob setramus prexp̃ore conciliamin
dõ. eun quinon nouerat peccatim pronobis pec¬
catum serit ut nos efficeremuruis ttia diin ipso
quidhie se quimur reconciliamimi inquid do. qur xp̃m
fecithostiam propeccato. peccatum uero appella¬
rupsam bostiam siinue teritestamentor quiris in¬
penes porest istud& itamtellegi factumostiam pro
atus estinquidnibis tmmulus carnis meat Prt¬
igeds satanae qui me cola phizet. quomodo
istudaccipiendimest : dicuntquidam a postolum
sacpedolore capias esseueratum. meliusautem puto
ataacciput eolaphizatus inillis passionibus intelle¬
gatun qua senumerauit in sedicens teruirgiscae sus

Expanded text:
Quid sibi uult illud, quod scribitur: omnes quidem reQuid sibi uult illud, quod scribitur: omnes quidem resurgemus, sed non omnes inmutabimur? Id est, non omnes in gloriam inmutabimur, quia resurrectio et incorruptio communis est omnium, inmutatio autem ad gloriam proprie iustorum. II AD CORINTHIOS. Apostolus dicit: obsecramus pro Christo, reconciliamini deo, eum qui non nouerat peccatum pro nobis peccatum fecit, ut nos efficeremur iustitia dei in ipso; quid hic sequemur? Reconciliemini, inquit, deo qui Christum fecit hostiam pro peccato. peccatum uero appellari ipsam hostiam, si in ueteri testamento requiris, inuenies. potest istud et ita intellegi factum hostiam pro Int. Datus est, inquit, mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet : quomodo istud accipiendum est? Resp. Dicunt quidam Apostolum saepe dolore capi, tis esse vexatum. Melius autem puto ita accipi, ut colaphizatus in illis passionibus intelligatur, quas enumeravit ipse, dicens: Ter virgis caesus
Abbreviated transcription (Latin):
adeucharistiamuenirent. uex abantur mopesfamt
hogueronsteutre fuerunt degentili adhucsuꝑsttuone
unde &iam quib domlocis ꝑegrpti
rura uel siri die sabbati noste posttaenam dicuntur
ad ecclesiam conuenire.
uiusmodi profetia est dequa scribitur : si autẽ omnes
profetent intr& autẽ quis infidelis uel idicta con¬
uincitur ab omnib: diudicatur ab ominib: occulta cordis
eius manifestantur. profetiae genus duplex est. doc¬
trine unum aliud dunatonis sed diuinatio pra&eritis
temporib: magisucuit doctrina praesentibus occultu
autemcordis eius manifesta fiunt dumineclesa profean¬
teidẽ morabiliter desserente conscientia conpungitꝰ audiendis :¬
Im Qud est quod scribitur. traditurus filius regnumdõ
patri: Traditurus quidem sed tamen nonitatra¬
diturusuitareat. traditia autẽ regninra profeftio est
tunccumes seexint : egrofilii meruerimus in patrisregno:

Expanded text:
ad Eucharistiam venirent, vexabantur inopes fame. ad Eucharistiam venirent, vexabantur inopes fame. Mos vero iste, ut referunt, de gentili adhuc superstitioneunde etiam quibusdam locis per Aegypti rura uel Syriae die sabbati nocte post cenam dicitur ad ecclesiam conueniri. Cuius modi prophetia est de qua scribitur: si autem omnes prophetent, intret autem quis infidelis uel idiota, conuincitur ab omnibus, diiudicatur ab omnibus, occulta enim cordis eius manifesta fiunt? Prophetiae genus duplex est, doctrinae unum, aliud diuinationis. sed diuinatio praeteritis temporibus magis uiguit, doctrina praesentibus. occulta autem cordis eius manifesta fiunt, dum ecclesia prophetante, id est moraliter disserente, conscientia conpungitur audientis. Quid est, quod scribitur traditurus filius regnum deo patri ? Traditurus quidem sed tamen non ita traditurus, ut careat. traditio autem regni nostra prouectio est, tunc cum esse ex integro filii meruerimus in patris regno.
Abbreviated transcription (Latin):
erit immicustiuis cibaillum sisi tit potũdailli. hoc
enim faciens carbone signis congeres suꝑtaput eius. hoc ẽ.
ignem conpunstionis congeres cumbona promalis red¬
dis & aliter non qđ hoc animo mimicus pascidebat ut
carbone signis supra caput eius dũ pascitur congerantur
Sed qđĩnimicusille cumbona promalis recipiat sinulloc
malitiae suae paenitentia cõmou&ur ipsee
non omnes beneaccipi e amadministrantesreppe
Ad copinthi os:
so Ineinqiud peccatũ quod cũq fecerit homo extra
pusextr in secus ad mitantur fornicatiosola incor¬
porispassionib: administr&ur:
ualiter locus ille accipiendus est in quosscribitum nũ¬
quid domus non ab&is ad manduc andũbibendũ
autitdesi anndi contemitis & confunditiseos quinonha¬
bent: apud corintinos quon dim ncutaliqui. Mertot pra¬
uo inualuerat consu& udo et clesias passimdehonesta¬
re conuiuus. in quib: uescebantur ante dominicã obla¬
tionẽ quã postcaenã nostib: offereb&t cũq diuites ebrii

Expanded text:
rit inimicus tuus, ciba illum, si sitit, potum da illi, hoc enim faciens carbones ignis congeris super caput eius? Hoc est, ignem conpunctionis congeris, cum bona pro malis reddis. et aliter: non quod hoc animo inimicus pasci debeat, ut carbones ignis supra caput eius, dum pascitur, congerantur, sed quod inimicus ille cum bona pro malis recipit, si nulla malitiae suae paenitentia commouetur, ipse non omnes bene accipi eam administrantes reperI AD CORINTHIOS. Int. Omne, inquit, peccatum quodcumque fecerit homo, extra pus extrinsecus admittantur, fornicatio sola in corporis passionibus administretur. Qualiter locus ille accipiendus est in quo scribitur: numquid domos non habetis ad manducandum et bibendum? aut ecclesiam dei contemnitis et confunditis eos qui non habent? Apud Corinthios quondam, sicut aliqui adserunt, praua inualuerat consuetudo ere conviviis, in quibus vescebantur ante Dominicam oblationem, quam coenam noctibus adoriebantur; cumque divites ebrii
Abbreviated transcription (Latin):
insula haud ꝓcul ab ula in marirubro. ubi classis iosaphat
eber nominata. ex cuiusstirpe uenientes a fluuio cosmȩ usq ad re
gionẽ indiȩ. quȩ uocat᷑ habitasse referuntur. ut iosephus narra
Vnguentis meretricus .i. odorib quib luxuriosi oblibidinem it
cõbustiones p̃ciosarũ uestiũ simul cũ aromatib fiebant. absq tam̃ cada
ẽ ciuitas regalis ethiopiae. quã aosephus a cambise rege meroen cog¬
nominatã ex sororis uocabulo refert. Odbducebant᷑. celabantur¬
enormis altitudinis. unde & ophel hoc ẽ tenebrarũ uł nubiũ nom̃ ac¬
cepit. qđ usq ad nubes eriger& capud. Deniq iubi in zacharia scrip¬
tũ ẽ. & tu turris gregis nebulosa filiae syon: in hebreo ꝓturri
ut sol .x. gradib reuertat᷑. quos nos iuata symmachũ in lineas & orolo¬
giũ uertimus qui gradus intellexit in lineis. ut manifestiorẽ sensũ le¬
gentib facer&. siue ita erant constructi gradus arte mechanica. ut

Expanded text:
insula haud procul ab Ailath in Rubro mari, ubi classis Josaphat Heber nominata, ex cujus stirpe venientes a fluvio Cophne usque ad regionem judeae quae vocatur Hieria, habitasse referuntur, ut Josephus narranuncupant odores, quibus luxuriosi ob libidinem uti combustiones pretiosarum vestium, simul cum aromatibus fiebant. Unde alibi  civitas regalis Aethiopiae, quam Josephus a Cambyse rege Meroen cognominatam ex sororis vocabulo, refert. 278 Sela, uenormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput. Denique ubi in Michaea scriptum est: Et turris gregis nebulosa filiae Sion ; in Hebraeo pro turre ut sol decem gradibus revertatur, quos nos, juxta Symmachum, in lineas et horologium vertimus. Qui gradus intelligit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ulcerũ nec & & amuscarũ aculeis ꝑuncta corpora defendat.
trabib aptũ inpene trabili soliditate nũquã oneri cedit sed
eaque in principio fuerint. firmitate ꝑ seuerant. Antiqui enĩ
cypressiramos ppe rogũ constituere solebant ut odorẽ ca¬
dauerũ dũ urerent᷑ opprimerent iocunditate odoris sui.

Expanded text:
ulcerum necet, et a muscarum aculeis peruncta corpora defendat. trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit: sed ea, qua in principio fuerit, firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris sui.
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciũ scripturarũ certissima & notis sima successione ꝑuenit. In
his a pocrifis & si inuenit᷑ aliqua ueritas tam̃ ꝓpt̾ multa falsã nulla
nhis ẽ. canonica auctoritas quȩ recte aprudentib iudicant᷑ non
eẽ. credenda quib asscribunt᷑ Nã multa & sub nominib ꝓphetarũ.
& recenciora sub nominib apłoꝵ ab her&icis ꝓferuntur quȩ om̃ia
sub nomine a pocrifoꝵ. duc toritate canonica diligenti ex aminatione

Expanded text:
veracium Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur, non esse eorum credenda, quibus ascribuntur . Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocriforum auctoritate canonica diligenti examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ignis habeat sedẽ qͥ incerebro subuolat inde adoculos cę¬
terosq: sensus & mẽbra diffundit᷑ & calore suo adse sucũ ex
cibotractũ uertit in sanguinẽ quẽ ad usũ pascendi nutriendiq
singulis m̃sib p̾b&. Iniecore enĩ consistit uoluptas & c̃cupis¬
centia iuxta eos qͥdephisicis dispuntant. Tap&a dicta qd pedib¬
primũ strarent᷑ quasi tapedia. Siplata pletia ex una parte uil¬
losam qͣsĩ simpla. Ansi tapa exutraq: parte uillosã. Myrra

Expanded text:
ignis ibi habeat sedem, qui in cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecprimum sternerentur, quasi tapedia. Sipla, tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa, ex utraque parte villosa ta
Abbreviated transcription (Latin):
Abrssus. profunditas aquarũ inpena rabilis siue spe¬
lunce aquarũ latentiũ. equibus fontes& flumina
procedunt uł quȩ occulte subtereunt. Unde & ab issus
dictꝰ Nã om̃s aquȩ siue torrentes per occtas uenas ad
bras Nihilautẽ sunt tenebrȩ. s ipsa lucis absentia tene¬
brȩ sunt. Sicut silentiũ non aliqua res est. ẜubi sonus non

Expanded text:
Abyssus profunditas est aquarum inpenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad bras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non
Abbreviated transcription (Latin):
radicta eo qđ ui pariat. Nã cum uenter eiꝰ ad partũ ingemu¬
erit . catuli non exspectantes naturȩ solutionẽ. corrosis eiꝰ
lateribus uĩ erũpunt cũ matris interitu: bucanꝰ. Uiperȩ
coeunt abrupti corpore nudi Fertur autẽ quod masculꝰ
ore inserto uiperȩ. sem̃ expuat Illa autẽ ex uoluntate libi¬
nis in rabiẽ uersa. capud maris ore recepto prȩcidit
Ita fit ut parens utq pereat. masculus dũ coit. femina

Expanded text:
ra dicta, quod vi pariat. Nam cum venter ejus ad partum ingemuerit, catuli non exspectantes naturae maturam solutionem, corrosis ejus lateribus, vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus: Viperei coeunt abrupto corpore nodi. 11. Fertur autem quod masculus, ore inserto viperae, semen exspuat. Illa autem, ex voluptate libidinis, in rabiem versa, caput maris ore receptum praecidat; ita fit ut parens uterque pereat, masculus dum coit, femina
Abbreviated transcription (Latin):
dicait Rectũ me quidẽ in t̃homines credidi. sed te loquente
et ante flagella prauũ. et post flagelli rigidũ me inueni. Qui¬
intelligo. tanto mem& ipsũ humilis inuestigo Pereit dies iđ¬
corditus et dies dr̃: Cũ pollicendo sebona humanis aspectibus
ris tenebris obseurat Pereat antiꝗ hostis qui lucẽ ꝓomissionis os¬
tendit. et peccati tenebras contulit: Intenebras dies uertatur.¬

Expanded text:
deat. quidem me inter homines credidi, sed te loquente, et ante flagella pravum, et post flagella me rigidum inveni; quim intelligo, tanto memetipsum humilius investigo. CAPUT XL. Rus. Dies est cum pollicendo bona, humanis aspectibus itas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenebras contulit; qui quasi diem se
Abbreviated transcription (Latin):
maioris ursȩ positũ insigno bootis. Andea returꝰ
dictus es quasi ApHto Εypa quia bootes pre¬
Cordus collocata est. Oritur iutẽ autũnali tem¬
pore. Orion austri antetaur uestigia fulga
re hoemis abortus mare & terras aquis actem pertribus tuer¬
bab Eninsclctiniugola uocant qđ st armat᷑ ut gladius & itel¬
larũ luce daris simus Hades dictȩ atoto niai ascco &

Expanded text:
maioris ursae posita in signo Bootae. Unde Arcturus dicta est, quasi ἄρκτου οὐρὰ, quia Bootis praecordiis conlocata est. Oritur autem autumnali tempore. Orion austro ante Tauri vestigia fulget, enim hiemis obortus mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Iugulam vocant, quod sit armatus, ut gladius, et stellarum luce terribilis
Abbreviated transcription (Latin):
adducebant᷑. Quantũ uero ad paganoꝵ ꝑ tin& ritũ hostia dice
tur a tribunis & tribun a trib Uectigal est tributũ fiscale &
dicit᷑ a uehendo eo qđ accipiat᷑ deuectis id ẽ de deportatis mer¬
cibus. Nox p̾cessit. Nox e cecitas infidelitatis nox ẽ ignorantia
calicẽ aptũ potationi a quo dicitur ebrietas. quȩ e̾ nimia potatio

Expanded text:
adducebantur. Quantum vero ad paganorum pertinet ritum, hostia dicebbatur. Cui vectigal: vectigal est tributum fiscale, et dicitur a vehendo, eo quod accipiatur de vectitiis, id est deportatis merit. Nox est caecitas infidelitatis, nox est ignorantia,calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio
Abbreviated transcription (Latin):
fec tam. Hoc dis tat inter docilem & docibilẽ. qđ docilis est
qui alios potest docere. docibilis uero qui facile potest do¬
ꝯceri.
re uł unmolare. unde conponit᷑ delibo delibas. dabor delibaris.

Expanded text:
enim distat inter docilem et docibilem, quod docilis est qui alios potest docere; docibilis autem qui facile potest doceri. re, vel immolare: inde componitur: delibo, debas, et delibor, delibaris,
Abbreviated transcription (Latin):
rumest: anieumandum & post cenam tantum modo offerendũ:
anetiam reumandum. & post oblationem sicuti facere solemus
cenandum Ad hȩc itaq respondeo. ut quid horum sit facien¬
dum sidiuinȩ scripturȩ prȩseribit auctoritas nonsit dubitan¬
dum quin ita facere chebeamꝰ ut legimus: ut iam non quo mocdo faci¬
endum. sed quomodo sacramentũ intelle gendumsit dis putemus
Similiter etiam siquid horũ tota ꝑ orbem frequentat ecclesia:
Nam & hnc quin ita faciendum sit:
clubitare insolentissime
insania& est. Sedneq hoc neq illud ẽ.
in eo quod tuqueris. Res¬
tat igitur ut deillot̾tio generesit: qđ
ꝑ loca regionesq uariat᷑
Faciat ergo quis Quod mẽcclesia in quã ue

Expanded text:
um est, an ieiunandum et post cenam tantum modo offerendum, an etiam ieiunandum et post oblationem, sicut facere solemus, cenandum?\' ad haec itaque ita respondeo, ut, quid horum sit faciendum, si diuinae scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum, quin ita facere debeamus, ut legimus, ut iam non quo modo faciendum sed quo modo sacramentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque uariatur. faciat ergo quisque, quod in ea ecclesia, in quam ue
Abbreviated transcription (Latin):
Dic gͦ utrũ possis gnarus latinae linguae nominare
in solis loquendo solem si non intellectus soli s prȩcede¬
ret sonũ :
Nullo modo possem. Augtinus
Quid : ante quã ipsũ nomen ore ꝓcedat. si uolens id e¬
nuntiare. aliquandi teinsilentio teneas. nonne in
tua cogitatione manet. qđ ex pressa uoce alius auditu¬
Manifestum .ẽ: Auig̃ Quid : cũ

Expanded text:
Dic ergo, utrum posses gnarus latinae linguae nominare in loquendo solem, si non intellectus solis praecederet sonum. Nullo modo possem. A. Quid? antequam ipsum nomen de ore procedat, si volens id enuntiare aliquandiu te in silentio teneas; nonne in tua cogitatione manet, quod expressa voce alius audituManifestum est. A. Quid? cu
Abbreviated transcription (Latin):
uit: quȩstellis distincta & ordinata inquas libet partes diui¬
dant. quibus lib& uocabulis notent. ubi cũq solȩsset mense
nouorumillic eum repperit hec cȩlebratio: propt̾ similitudi¬
nem sacramenti renouandȩ uitȩ. dequa satis disserimus

Expanded text:
uit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuiuit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similitudinem sacramenti renouandae uitae, de qua satis disseruimus
Abbreviated transcription (Latin):
libus terra sa est. Uelsiqui forte alii naturales effectꝰ
urca motus aeris & humoris aduariandas temporũ quã¬
litates. siderum ordinatissima conuersione nocati sunt.
dequib dictumest Dum conderentur: & sint insignis
& temporib & inchaeb & in annis Siquę aũt figuraret si¬
militudinum. nontantum decȩlo & sy derib setletiã decreatu¬
ra inferiore dłcuntur ad dispensationĩsacramentorũ: ȩloquen¬
tia quȩdam .ẽ. doctrinȩ salutaris mouendo affectu idicentiũ
ad commodata auisibili ad inuisibilia. a corporalib ad spirita¬
lia. a temporalib adȩ terna Nec quisquã nr̃m ad tendit qđ
eo tempore quopas chacȩlebramꝰ. sol in ariete estsicut illi appellañ
quendam syderum locũrubi reuera mense nouorũ solinuenit
Sedsiue illi arietem. siue aliud aliquid eandem partem celi
uocare uoluerint. Hos descripturis scĩs hoc didicimus quod om¬
nia sydera dĩ condidit. & locis celestib quib uoluit ordina¬

Expanded text:
libus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo affectui discentium accommodata a uisibilibus ad inuisibilia, a corporalibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. Nec quisquam nostrum adtendit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariete est, sicut illi appellant quendam siderum locum, ubi re uera mense nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint, nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordina
Abbreviated transcription (Latin):
Numquã ne intuitꝰ es parua specilla: Aut nunquã in pu¬
pilla oculi alieni faciem tuã uidisti: ueo
Immo saepe
Cur multo breuior quã ÷ appar&:
Quid eñi uelles aliud. quam ut promodo speculi uideret᷑:
Necesse: gͦ. imagines corporum. si parua sunt
corpora in qͥb. apparent. paruase apparere:¬

Expanded text:
Nunquamne intuitus es parva specilla, aut nunquam in pupilla oculi alieni faciem tuam vidisti? E. Imo saepe. A. Cur multo brevior quam est apparet? E. Quid enim velles aliud quam ut pro modo speculi videretur? A. Necesse est ergo imagines corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas apparere
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃ti. cur animã iuu& qđ multi exiliorib breuioribq men¬
bris prudentiores inueniuntur: quib dã magna mole corpo¬
ris p̃ditis. ita qm̃ uiniores non nullos seniorib magis industri¬
os atq strenuos uidemꝰ: non uideo quur putanda sint spatia
tẽporis in aetab:. in crem̃ta ut corporib sic animis dare : cũ& ip

Expanded text:
gumenti cur animam adjuvet, quod multi exilioribus brevioribusque membris prudentiores inveniuntur quibusdam magna mole corporis praeditis; ita quoniam juniores nonnullos senioribus plerisque magis industrios atque strenuos videmus, non video cur putanda sint spatia temporis in aetatibus incrementa ut corporibus, sic animis dare; cum
Abbreviated transcription (Latin):
catis. Honne tanquã duo seraphim clamant ad inuicem
concinentia laudis altissimi. sc̃s ses sc̃s dñsds saba othita¬
duo testamenta fidelit̾ cõcordantia sacratam concinunt
ueritatem: Occiditur ouis. cȩlebratur pascha: & int̾ positis
quin quaginta dieb datur lex ad timorẽ. scripta digitodĩ :.
Occiditur xp̃c quitam quã oius ad im molandũ ductus est.
sicut isaias ꝓpheta testatur: Cȩlebratur uerũ pascha.
& inter positis quin quaginta dieb datur ad caritatẽ sp̃s sc̃sqͥ:
requiem animabus sius. quia caritas non querit quȩ sua
sunt. Ideo animositas hereticoꝵ semꝑ inquieta .e. quos ma¬
goꝵ faraonis habere conatum declarat᷑ apłs dicens. Sicut enĩ
iã nes & mambres resisterunt mor̾si : sic & hi resistunt uerita
ꝓficient. Dementia xoꝵ manifesta erit om̃ib sicut & illorũ

Expanded text:
catis? Nonne tanquam duo Seraphim clamant ad invicem concinentia laudes Altissimi: Sanctus, sanduo Testamenta fideliter concordantia sacratam concinunt veritatem? Occiditur ovis, celebratur Pascha, et interpositis quinquaginta diebus datur Lex ad timorem scripta digito Dei. Occiditur Christus, qui tanquam ovis ad immolandum ductus est, sicut Isaias testatet interpositis quinquaginta diebus datur ad caritatem spiritus sancrequiem animabus suis, quia caritas non quaerit, quae sua sunt. ideo animositas haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat apostolus dicens: Sicut enim lamnes et Mproficient; insipientia eorum manifesta erit omnibus sicut et illoru
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligo.
& optime uideo istud congruere ac fauere illi diffiniti¬
oni tuȩ. quã ut meã mͥ defencdendã dedisti. Nã ita
memuni .eẽ. abste sensũ diffinitũ. cum animã non lat&
qđ patitur corpꝰ. Itaq illud qđ fumꝰ uidetur. sensũ uocamꝰ
Passisunt eñi eũ oculi uidendo. qͥ sunt corporis partes &
corpora. Ignem aũt ex quo nichil cor pꝰ passũ: quamuis
cognitus fuerit. fensũ nonuocamꝰ¬

Expanded text:
Intelligo, et optime video istud congruere ac favere illi definitioni tuae, quam ut meam mihi defendendam dedisti: nam ita memini esse abs te sensum definitum, cum animam non latet quod patitur corpus. Itaque illud quod fumus videtur, sensum vocamus; passi sunt enim eum oculi videndo, qui sunt corporis partes et corpora: ignem autem, ex quo nihil corpus est passum, quamvis cognitus fuerit, sensum non vocam
Abbreviated transcription (Latin):
apłs arguit. & eiñdat. mensis suis ista miscere. Namq saluator
quo uehementius cõmendaret mysterii illius altitudinem. ul¬
timum hoc uoluit infigere cordib & memoriȩ discipulorum:
aquibus adpassionem digressurus erat & ideo non prȩcepit
quo deinceps ordine sumeretur. ut apłis ꝑ quos eccłas dispositur
erat. sacraret hunc locum. Ham sihoc ille monuisset. ut post

Expanded text:
s arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostolis, per quos ecclesias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam si hoc ille monuisset, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
cationem quȩ quasi anima soniest dũ nom̃ editur
ꝑse ipsam nullopacto diuidi posse: cũ ipsesonꝰ. qđ ue¬
lut corpꝰeiꝰ ÷ possit. Sed insolis nomine. itasopi facta est
diuisio. ut nulla pars eius significationem aliquã reti¬
neret. Itaq illas litteras: dilacerato corpore nominis
tanquam ex animia menbra. idest significatione ca¬
rentia. considerabamus. Quamobrem si aliquod nomen
inuenerimus: qđ duusum queat etiã singulis par tibus
quippiam significare : concedas oporcet. non omni modã
ueluti mortem tali prȩcisione factã.ẽẽ: cũtibi menbra
separatim considerata. qđ libet significantia. & qͣsi
spirantia uidebuntur
Concedã om̃ino
Q iam id ipsum nomen flagito

Expanded text:
cationem quae quasi anima soni est, dum nomen editur, cationem quae quasi anima soni est, dum nomen editur, per seipsam nullo pacto dividi posse, cum ipse sonus, quod velut corpus ejus est, possit. Sed in solis nomine ita soni est facta divisio, ut nulla pars ejus significationem aliquam retineret. Itaque illas litteras, dilacerato corpore nominis, tanquam exanima membra, id est, significatione carentia, considerabamus. Quamobrem si aliquod nomen invenerimus, quod divisum queat etiam singulis partibus quidpiam significare; concedas oportet, non omnimodam veluti mortem tali praecisione factam esse, cum tibi membra separatim considerata quodlibet significantia et quasi spirantia videbuntur. E. Concedam omnino, et ut jam idipsum sones, fl
Abbreviated transcription (Latin):
Adtende nunc
utrum nominis sonus ꝑlit teras diuidi possit. cũ anima
eiꝰ. id .ẽ. significatio non possit siquidem ipsa.ẽ: quã pau¬
lo ante innr̃a cogitatione. neclatã. nec longã respon¬
disti tibi uideri: Dõ Datꝰ. Prorsus assentior Aucꝰ. Quid:
cũꝑ lit teras singulas sonus ille diuiditur uidetur tibi
significationem illã recinere : DOBAT. Quomodo
possunt singulȩ lit terae significare. qđ nom̃ qđ ex his
conficitur significat : Auqtinꝰ. At cumꝑta signifi¬
catione discerptus inlit teris sonus.ẽ: non aliud putas
ẽẽ. factum quam dilaniato corpore discessisse animã
& quasi mortem quandã nominis contigisse:
Honsolũ as sentior: fed ita libent̃. ut nichil me magis
in hoc ser mone delectauerit
spexisti in hac similitudine. quo modo possit dissecto
corpore. anima conse crari. accipe nunc. quomodo
frustra ipsa corporis cũ anima non secta sit uiuere
possint Ia men̾i concessisti & recte ut opinor. signifi¬

Expanded text:
Attende nunc, utrum nominis sonus per litteras dividi possit, cum anima ejus, id est significatio, non possit. Siquidem ipsa est quam paulo ante in nostra cogitatione nec latam nec longam respondisti tibi videri. E. Prorsus assentior. A. Quid, cum per litteras singulas sonus ille dividitur, videtur tibi significationem illam retinere? E. Quomodo possunt singulae litterae significare, quod nomen quod ex his confit, significat? A. At cum, perdita significatione discerptus in litteris sonus est; num aliud putas esse factum, quam dilaniato corpore discessisse animam, et quasi mortem quamdam nominis contigisse? E. Non solum assentior, sed ita libenter, ut nihil me magis in hoc sermone delectaverit.o satis perspexisti in hac similitudine, quomodo possit dissecto corpore anima non secari; accipe nunc quomodo frusta ipsa corporis, cum anima secta non sit, vivere possint. Jam enim concessisti, et recte, ut opinor, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
& quales gentes ad fidẽ &p̾i ad quisierit. monasteria utriusque
sexus conftruxerit. & indictandi peritia uelexponendi qualis
fuerit. facillime hoc poterit inuenire. sio puscula illa ꝑquira
quae eruditus discipulorũ illius ionas abba uir magnus. eloquen¬
tiȩ plenis. & dictandi peritus. polyto & liato satis sermone
deuita eius com posuit. Seddũ magistrũ & confratrẽ beati
Qua lANiei quis uel qualis fuerit breuiter & suecinete
perstriacimus. longius paulisꝑ apiae posite nr̃o discessimus.
Sed aduitã nunc ex ponendam. auxiliante dño & ipso int

Expanded text:
 quales gentes ad fidem Christi adquisierit, monasteria utriusque  quales gentes ad fidem Christi adquisierit, monasteria utriusque sexus construxerit, et in dictandi peritia vel exponendi qualis fuerit, facillime hoc poterit invenire, si opuscula illa perquirat, quae eruditus discipulorum illius Ionas abba, vir magnus, eloquentiae plenus et dictandi peritus, polito et limato satis sermone de vita ipsius conposuit. Sed dum magistrum et confratrem beati Walarici, quis vel qualis fuerit, breviter et succincte perstrinximus, longius paulisper a proposito nostro discessimus. Sed ad vitam nunc ipsius exponendam, auxiliante Domino et ipso int
Abbreviated transcription (Latin):
Et hisquidẽ delitus atq his diuitus conterti. uitam tunc an¬
icam ducebant interris. Quales uero uelquanti tales tune
uno regebantur pastore. non est nunc nrae ut puto paruitatis
edicere. nepro lioca oratio uelrusticus sermo dictanti fastidium
inferat legentibus. Neuideam̾ tamm om̃a preterisse. priman
eus uirtutem qualiter ingestis ipsius inueningus. breuissime
inmedio proferamus .⁊i¬
tꝑ rum priusqu̾ã mater eum in auras lucis ederet. insinu
suo solem prospexit terris lumen effundere. quod rerum
Deuentus ita post modũ probauit. Quia quasi sol ab oceidente
ortus retro gradiens. sic ille partes e rope sparsim gẏrando sua doc¬
crina sulendida ce clara illustrauit. Si quis uero curiosius & ple
hoc scire uoluerit. qualis & quantus in uirtutib miraculorum
uiriste beatus extiterit. uel inscientia & doctrina diuinarũ
humanarũq scripturarũ. aut pre sagio futurorũ. seu quot¬

Expanded text:
Et his quidem delitiis atque his divitiis contenti vitam tunc angelEt his quidem delitiis atque his divitiis contenti vitam tunc angelicam ducebant in terris. 6. Quales vero vel quanti tales tunc in uno regebantur pastore, non est nunc nostrae, ut puto, parvitatis edicere, ne prolixa oratio vel rusticus sermo dictandi fastidium inferat legentibus. Ne videamur tamen omnia preterisse, primam eius virtutem, qualiter in gestis ipsius invenimus, brevissime in medio proferamus. Etenim priusquam mater eum in auras lucis ederet, in sinu suo solem prospexit lumen effundere, quod rerum eventus ita in postmodum probavit, quia quasi sol ab occidente ortus retrogradiens, sic ille partes Europae sparsim gyrando sua doctrina splendida et clara inlustravit. Si quis vero curiosius et plenius hoc scire voluerit, qualis et quantus in virtutibus miraculorum vir iste beatus extiterit, vel in scientia et doctrina divinarum humanarumque scripturarum, aut praesagio futurorum, seu quod et
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. sedabipso dĩ famulo deuotius est susceptus. Namintan¬
tuni eum diuinis instruxerat eloquus. & oratione sulaiamt
muniuerat. ut om̃i & iam mundicura post posita. uoluntaria
pauptate prodõ diligens ad domũ ꝓpriã ulterius non regredi
nec retro aspitiens. sed manũ in stipite ponens. una cũ magu¬
to suo seõ suaTarieo pari religioris feruore lua ouium
usq ꝓuenit Ubi uenerandus & ad modũ sc̃s &x scȩ religionis
cultor beatus uolumbanus eahibernia insula orcus hsqui¬
dem inloeis ferme ducentorũ uginti ut ferdir monachorũ
ites prerat coenobus. In quib nullus sibi aliquid ꝓprium
dicebat prȩter diurnos labores. nocturnasq uigilias
Om̃ibus om̃ia erant commuma. unũque uelle & unũ nolle. quibus
corunũ & anima una erat indõ. Etnihil quidẽ mundiale secũ
habentes. nisi parcissimũ & mediocrem cybum. & humillimũ
simplicemq uestitum. sed tamen sibi inap̃s possidebant.

Expanded text:
accessit, sed ab ipso Dei famulo devotius est susceptus. Nam in tantum eum divinis instruxerat eloquiis et oratione sua iam muniverat, ut, omni etiam mundi cura postposita, voluntariam paupertatem pro Deo diligens et ad domum propriam ulterius non regrediens nec retro aspiciens, sed manum in stipite ponens, una cum magistro suo sancto Walarico pari religionis fervore Luxovium usque pervenit. Ubi venerandus et admodum sanctus et sacrae religionis cultor beatus Columbanus ex Hibernia insula ortus, his quidem in locis ferme ducentorum viginti, ut fertur, monachorum pater praeerat coenobiis. In quibus nullus sibi aliquid proprium dicebat praeter diurnos labores nocturnasque vigilias; omnibus omnia erant communia, unumque velle et unum nolle, quibus cor unum et anima una erat in Deo. Et nihil quidem mundiale secum habentes nisi parcissimum et mediocrem cybum et humilissimum simplicemque vestitum, sed omnia tamen sibi in Christo possidebant.
Abbreviated transcription (Latin):
Fatiam. Nam sunt michi ista diuturna
cogitationt prȩparata. Quȩro igit᷑. unde sit anima. qualissit.
quanta sit. cur corpori fuerit data. cum ad corpus uenrrit.
qualis esfitiat᷑ : qualis cum abseesserit..INaa Cũ
quȩris undesit anima. duo quȩdam intelligere cogor. Alit
tnim cacimꝰ unde sit hamo. quȩ su eius patria scire cutitntes:
altter undesit. cum qureinius unde consistit. adẽ ta quib: ele¬
mentis reb: q: conpositꝰ. Quid horum scirt uis. cum inerrog̾as
unde sit anima. ut ruminam quasist rigioninitius & patriam.
unde hac uenerit nosse desideras. anueroquȩ sit ei substanciareqͥris

Expanded text:
Faciam: nam sunt mihi ista diuturna cogitatione praeparata. Quaero igitur unde sit anima, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, et cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit? 2. A. Cum quaeris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris
Abbreviated transcription (Latin):
Nuia eñi sicut dicit apostol us mor tuus est prept̃ delicta ñr̃a &
resur rexit ꝓot̃ ustificationem nr̃am : Transtus quidem demor¬
te aduitã :⁊ inulla passione ch̃i & resur rectione. sacratus est:
Hametiam uocabulum ipsum quod pascha dr̃. nongrlicuni
sicut iuuilgo uicderi solet. sed ebrtum esse dicunt. quilinquã
sed abeo quod transitur ut dixi a morte aduitam ebreo uerbores
appellata est In quo eloquio pascha transitus dr̃: sicut ꝑhibent qui
hec sciunt. quod uoluit & ipse dĩs tangere cumait. Quicredit
inme transiet amorte aduitam. Et maxime idem euange¬
lista hoc intellegitur exprimere uoluisse cũ cele braturo dño pas¬
cha cum discipulis ubi cęnam eis mrsticam dedit: Cum uidisset
inquid iłic: quia uenit hora ut transiret demundo ad patrem

Expanded text:
Quia enim, sicut dicit Apostolus, mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram, transitus quidem de morte ad vitam in illa passione Domini et resurrectione 399 sacratus est. Nam et vocabulum ipsum, quod pascha dicisicut uulgo uideri solet, sed hebraeum esse dicunt qui linguam sed ab eo quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, hebraeo uerbo res appellata est: in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: qui credit in me, transiet de morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysticam dedit: cum uidisset, inquit, Iesus, quia uenit hora, ut transiret de mundo ad patrem
Abbreviated transcription (Latin):
neq ignea. neq aereasit. neq humida. Hisi forte arbitrandũ :. dm̃
t̃ rae dedisse. ut nichil aliud sit. quã t̾ra. & nondedisse animo: ut ni¬
chil alud sit quã animꝰ. Siaut̃ definiri tͥ animũ us. & ideo quęris ꝙđ
sit animꝰ: facile respondeo. Nãmͥ uidet᷑. ẽẽ substantia quȩdã. rationis

Expanded text:
neque ignea, neque aeria sit, neque humida: nisi forte arbitrandum est Deum neque ignea, neque aeria sit, neque humida: nisi forte arbitrandum est Deum terrae dedisse ut nihil aliud sit quam terra, et non dedisse animo ut nihil aliud quam animus sit. Si autem definiri tibi animum vis, et ideo quaeris quid sit animus; facile respondeo. Nam mihi videtur esse substantia quaedam rationis
Abbreviated transcription (Latin):
Unquã ne igit᷑ oculis istis corporeis. ueltale punctũ. uel talẽ lineã. ueltalẽ
ititudinẽ uidisti : DEU Omnino nunquã Noneñi sunt ista corpo¬
At qui sicorporea corporeis oculis mira quadã rerũ cog¬
natione cernuntur: oport& animũ quo uidem᷑ illa incorporalia. cor¬
Vside interĩ. utrũ confectũ sit carere illũ omni illa quanti¬
tate dequa nunc questio est Nã quid sit animꝰ. oblitũ teesse miror.
priore int̾ nos questione dis cussuMeministieñ. te quȩsisse primit᷑
unde esset. Quod duob. modis nob tractatũ esse memni. Uno.
quo quasi deregione ei quȩ sitũ est : altero. utrũ nã ex t̾ra uel igne.
uel alio quopiã istoꝵ elem̃torũ esse. uel exomnib.. uel ex aliqͥb hoꝵ
Inqua questione constitit int̾ nos: non magis hoc quȩ rendũ esse. quã un¬
desit t̾ra. uel siquid aliud elem̃torũ singuloꝵ Intelligendũ : eñi. quã¬
quã ds̃ fecerit animũ. habere illũ certã substantiã quȩ neq t̃rena.

Expanded text:
Unquamne igitur oculis istis corporeis, vel tale punctum, vel talem lineam, vel talem latitudinem vidisti? E. Omnino nunquam. Non enim sunt ista corpoAtqui si corporea corporeis oculis mira quadam rerum cognatione cernuntur; oportet animum quo videmus illa incorporalia, corA. Vide interim utrum confectum sit carere illum illa omni quantitate, de qua nunc quaestio est: nam quid sit animus, oblitum te esse miror priore inter nos quaestione discussum. Meministi enim te quaesisse primitus, unde esset: quod duobus modis a nobis tractatum esse memini, uno, quo quasi de regione ejus quaesitum est; altero, utrumnam ex terra, vel igne, vel alio quopiam istorum elementorum esset, vel ex omnibus, vel ex aliquibus horum. In qua quaestione constitit inter nos, non magis hoc quaerendum esse quam unde sit terra, vel si quod aliud elementorum singulorum. Intelligendum est enim quanquam Deus fecerit animum, habere illum certam substantiam, quae neque terrena,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam superius dixisset: cum sero autẽ factũ. ẽ&. recũbebat cum
Post em̃ tradidit sacramentum. & liquido appar&: quando pͥm̾o
acceperunt discipuli corpus & sanguinem dñi: non eos accepisse ieiu¬
nos. Hum quid tamen ꝓpt̾ ea calun nian dum .ẽ. uniuersali
ecclesiȩ. quod aieiunis semꝑ accipitur : Ex hoc eni placuit sp̃ui
era menti: prius mos xp̃rani domi¬
nicum corpus intraret.
accipuendum conuenire debeant: aut sicut faciebant quo s

Expanded text:
etiam superius dixisset: cum sero autem factum esset, recumbebat cumpost enim tradidit sacramentum; et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accramenti prius in os Christiani Dominicum corpus inaccipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos
Abbreviated transcription (Latin):
naturalia incrementa sunt: cum honestis et adbene brateq uiuendũ
accomodatis disciplinis augeridicitur Cum uero ea discimus quȩ mi¬
rabiliora quam utili ora sunt: quanquã non nullis reb plerumq opor¬
tuna : suꝑuacua nea tamen et de illo secundo genere numeranda sunt
Non eñi siquidam tibicen ut uarro auctor.ẽ. ita płm delectauit.
ut rex fueret : ideo animũ nr̃m illo artifitio augendum putare
debemus. quia nec maiores quam humani sunt dentes hab̃e uellemꝰ:
si audissem̾a quoprã quod tales habuerit : morsu hostem neca tum
Hoxium uͦ illud ÷ genus artium: quo animi ualitudo sautiat᷑
Nã et odore. ac sapore. mire diiudicare pulmenta & quo lacu
piscis captussit uel quotenne uinumsit. nosse dicere: quȩdam .ẽ.
miseranda peritia: & his artib. cum creuisse anima uidetur.
quia neglecta mente defluxit insensus. nichil aliud quã tumuisse
uel &iam contabius se iudicanda. ẽ¬

Expanded text:
naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum accommodatis disciplinis augeri dicitur. Cum vero ea discimus, quae mirabiliora quam utiliora sunt; quanquam nonnullis rebus plerumque opportuna, supervacanea tamen et de illo secundo genere numeranda sunt. Non enim si quidam tibicen, ut Varro auctor est, ita populum delectavit ut rex fieret, ideo animum nostrum illo artificio augendum putare debemus: quia nec majores quam humani sunt, dentes habere vellemus, si audissemus, a quopiam, quod tales habuerit, morsu hostem necatum. Noxium vero illud est genus artium, quo animi valetudo sauciatur: nam et odore ac sapore mire dijudicare pulmenta, et quo lacu piscis captus sit, vel quotenne vinum sit, nosse dicere, quaedam est miseranda peritia; et his artibus cum quasi crevisse anima videtur, quae neglecta mente defluxit in sensus, nihil aliud quam tumuisse vel etiam contabuisse judicanda e
Abbreviated transcription (Latin):
Bene intelligis: & uerum ut audias: recte dicitur. ani¬
ma discendo quasi crescere & contra minui dediscendo. sed trans lato
uerbo : ut superius. ostendimꝰ. Tantum illud cauendum x̃: nequa¬
si spatium loci mauis occupare iudeatur dumdicitur crescere.
sed maiorem quandam uim. peritior quam imperitior habere ad
agendum Magnitamen refert: qualia sint illa ipsa quȩ dis¬
cit. quibus quodam modo uidetur augeri. Ham ut incorpore
tria sunt genera incrementorum. unum necessarium. quo na¬
turalis conuenientia impletur in menbris. alterũ suꝑfluum.
quo açȩ teris menbris integra ualitudine augendo aliquid dis¬
crepat ꝑ quod interdum euenit ut senis digitis nascan tur homines. et ple¬
raq alia quȩ cum prȩter consue tudinẽ nimia sunt. monstruosa no¬
minantur. tertium noxium quod cum accidit tumor uocatur. nam
etiam sic menbra crescere dicuntur. et reuera locum occupant amplio¬
rem : et expungunt abona ualitudine. ita in animo quȩdam quasi

Expanded text:
Bene intelligis, et verum ut audias, recte dicitur anima discendo quasi crescere, et contra minui dediscendo, sed translato verbo, ut superius ostendimus. Tamen illud cavendum est, ne quasi spatium loci majus occupare videatur, dum dicitur crescere; sed majorem quamdam vim peritior quam imperitior habere ad agendum. Magni tamen refert qualia sint illa ipsa quae discit, quibus quodammodo videtur augeri. Nam ut in corpore tria sunt genera incrementorum, unum necessarium, quo naturalis convenientia impletur in membris; alterum superfluum, quo a caeteris membris integra valetudine augendo aliquid discrepat, per quod interdum evenit ut senis digitis nascantur homines, et pleraque alia, quae cum praeter consuetudinem nimia sunt, monstruosa nominantur; tertium noxium, quod cum accidit, tumor vocatur; nam etiam sic membra crescere dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bona valetudine: ita in animo quaedam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
post refec¬
tionem. quȩ hora non a fit. al oblationem possit occurrere:.
Quaꝓpter neminem cogimus dominicam illam cȩnam prandere
Sednulli etiam contradicere aucdemus: hoc tamen non arbitror
insticutum. nisi quia plures & prope om̃s implerisq locis eo dre
lauare consueuerunt. Et quia non nulli etiam ieiunium
custodiunt. mane offertur propt̾ prandentes: qui & ieuinia
simul & lauacͥra tolerare nompossunt: Ad uesperam uͦ ꝓpter
ieiunantes: Si aut̃ quȩris cur etiam lauandimos ortus sit: ni¬
hil mihi dehacre cogitanti ꝓbabilius occurrit. nisi quia bap¬
tizan dorum corpora. ꝑ obseruationem quad ragesimȩ sordi¬
data cum offensione sensus ad fontem uenirent: nisi aliqua
die lauarentur. Istum autem diem potius ad hoc electum. qđ
cȩna dominica anniuersarie celebratur & quia concessũ ÷
ieuniumꝙ laxare: his ut potui disputatis. moneo utea quȩ
pre locutussum ser ues quantũ potes. ut decet eccłȩ prudentem

Expanded text:
post refectionem, quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. quapropter neminem cogimus ante dominicam illam cenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lauare consueuerunt, et, quia nonnulli etiam ieiunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia ieiunia simul et lauacra tolerare non possunt, ad uesperam uero propter ieiunantes. Si autem quaeris, cur enam lauandi mos ortus sit, nihil mihi de hac re cogitanti probabilius occurrit, nisi quia baptizandorum corpora per obseruationem quadragesimae sordidata cum offensione sensus ad fontem uenirent, nisi aliqua die lauarentur. istum autem diem potius ad hoc electum, quo cena dominica anniuersarie celebratur. et quia concessum est iumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem