comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relinquens t̾ras. sed declinas contagia
regis minitis ⁊ suꝑbiqr mens etus ad¬
herebat deo. Qui sine caritace nuslus ad¬
ultus ad here põt. et tñ quã grauit̾ im
ppłi dinuãtione postea deliquerit ip̃mꝰ
delicti pena niclicauit. ¶ Item ẜnibane
sententiã qui criminialr delinquit uerã
peccatorũ remissionẽ inbaptismocõse¬
cutus nonest. siue ĩ annsinfancie: siue
adultus adbaptisma acefsitq dei amo
renatus est. ulc̾ius criminasypecoare:
non põt. uel sicuminali peceat. aqua
tm̃ non spũ probaturẽe renatus. cuius
sentencie illud eple ioħis consentire
uidetur. Omĩs quinãtus est. exdeo
pecoatũ non fecis qm sem̃ ip̃ius ineo
manet. et non põe peceare. qr exdeona¬
tus est. In hocemm manifesti sunt filii

Expanded text:
relinquens terras sed declinans contagia regis immitis et superbi, quia mens ejus adhaerebat Deo, cui sine caritate nullus adultus adhaerere potest. Et tamen, quam graviter in populi dinumeratione postea deliquerit, ipsius delicti poena indicavit. § 4. Itesententiam qui criminaliter deliquerit veram peccatorum remissionem in baptismo consecutus non est, sive in annis infantiae sive adultus ad baptismum accessit, quia Dei amorrenatus fuerit, ulterius criminaliter peccare non potest, vel, si criminaliter peccat, aqua tantum, non Spiritu probatur esse renatus. Cui sententiae illud epistolae Joannis consentire videtur: Omnis, qui natus est ex Deo, peccatum non facit, quoniam semen ipsius manet in eo; et non potest peccare, quia ex Deo natus est. In hoc etiam man
Abbreviated transcription (Latin):
N adhuc ⁊ istenolẽs cormipi potĩtdic̃ẽ qd
egofeciquocinon accepiquem conitatacce¬
pisse. et sua culꝑa ꝙ accepat amisisse. Possu
inquid possum omĩno quando mearguis¬
cticere. quodexboauita minalã meã uoluca
relapsus sum adhucquidego feci. ꝙ non
accepi. accepienim ficem que plilectione
opatur sedunlla usq in finem ꝑseu̾atitiani

Expanded text:
n adhuc et iste nolens corripi poterit dicere: Quid ego feci, qui non accepi? quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse. Possum, inquit, possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc: Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur, sed in illa usque in finem perseverantiam
Abbreviated transcription (Latin):
pomturetiam ulud ꝙ omĩs clamatane¬
torioas. si sic ꝑmansisset. uteracañt peccat¬
cancacem ergo hebat: ⁊ tem opponitur de
filie phamoms mallens affligicum fũb
quam per fr iocunchioace tp̃alis palacu.
clum frĩcum paciens egyptiũ fabulo obi¬
nut chum uecitus animosicacem regis ei¬
grpcum reliquitdum dimino uallacus
auxilio regis fuiorem ꝯcẽpsit atq inunt¬
ucesignorũ ppłm deegipto eduxitque s
omia quib lauctib sunt efferenda. sicume
faciem loquerar acuthomosolet loqui
amico suo. Quomo cantatem nõ hebat
qui proppło supplicans dicerat autqa¬
micceei noxam hanc. auedeline delibro
tuo q̃non proximũ diligebat. qui yppło
seobiciens illum abinc̾itu libaiuean nõ
deum clitigebat quipro eo inuituli culto¬
res deseuiens ip̃ius niculi gaputimpul¬
uerem comminuit ati utmin socessum
proicereturaque mmixtũ isalicics bibe¬
cdum delic: uonnullo sexeis cultorib uꝰ

Expanded text:
ponitur etiam illud, quod omnis clamat auctoritas: si sic permansisset, ut erat ante peccatcaritatem ergo habebat. § 1. Item opponitur de filiae Pharaonis, malens affligi cum fratribus, quam perfrui jucunditate temporalis palatii; dum fratri compatiens Aegyptium sabulo obruit; dum veritus animositatem regis Aegyptum reliquit; dum divino vallatus auxilio regis furorem contemsit, atque in virtute signorum populum de Aegypto eduxit. Quae omnia quibus laudibus sunt efferenda, si tuncfaciem loquebatur, sicut homo solet loqui cum amico suo? Quomodo caritatem non habeat, qui pro populo supplicans dicebat: Aut dimitte eis noxam hanc, aut me dele de libro tuo? An non proximum diligebat, qui pro populo se objiciens, illum ab interitu liberavit? An non diligebat Deum, qui pro eo in vituli cultores desaeviens, ipsius vituli caput in pulverem comminuit, atque, ut in secessum projiceretur, aqua mixtum Israelitis bibendum dedit, nonnullos ex ejus cultoribus
Abbreviated transcription (Latin):
atq intellectu lucis uictime iam parsi
dieiet. ser qr usꝙ infinem inte innirtute
proficiunt ad ꝑfectũ diem cũeuemune.
quãdoadregna celestia ꝑducti mea luce
quam desiderant iam minus aliquid no¬

Expanded text:
timae jam pars diei est. Sed quia usque ad finem vitae in virtute proficiunt, ad perfectum diem tunc veniunt, quando ad regna coelestia perducti, in ea luce; quam desiderant, jam minus aliquid no
Abbreviated transcription (Latin):
mem eius exhioustis erexhibetis insc̃os
est. Sicucinbomis oꝑib ꝑfectiorest deuo
nonest enim uolentis. neq curentis sec
peccatis semina nũ sunt ⁊ĩ centina. et ꝑ¬
fectio chaboli. Cumuideritnos supra fũda¬
mentũ xp̃i edifficasse fenũ ligna stipłm¬
cune suppoĩt incendiũ edisicemus aurũ
argentu. et lapides p̾ciosos ⁊ tẽptare noz
audebx quãquã et inhoc ñ sit certa ⁊ se¬
cura possessio. Seclet quippeleo minsidu
aut moccuitis ut intficiat innocentem
et uasa figuli probac fornax homines ał
iusto tepcacio tribulacionis. Etinalio
loco scribit᷑. fil iaccetens ad serintut̾e dei
prepate adtemptationes. Rursus ido
iacobrait estote factores u̾bi. et noaud¬
itores tm̃siquis aucitor est u̾bi nõfac¬
coristesimilis est uiroconsiderantiiuil¬
tum matiuitatis sue inspeculo. sonfida¬
uitenim illum er statim recedens oblitꝰ
esti qualis fuit ftustra monintutuin¬
gerenti oꝑa fidei. si post baptisma pecca¬

Expanded text:
men ejus exhibuistis et exhibetis in sanctest. Sicut in bonis operibus perfector est Deus: non est enim volentis, neque currentis, sed peccatis semina nostra sunt incentiva, perfectio autem diaboli. Cum viderit nos super fundamentum Christi aedificasse fenum, ligna et stipulam, supponit incendium. Aedificemus aurum, argentum, lapides pretiosos, et tentare non audebit, quanquam et in hoc non sit certa et secura posseet in occultis, ut interficiat innocentem; et vasa figuli probat fornax, homines autem justos tentatio tribulationis. Et in alio loco scribitur: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara itur: Estote factores verbi, et non auditores tantum. Si quis auditor est verbi, et non factor, iste similis est viro, qui considerat vultum nativitatis suae in speculo. Consideravit illud, et statim recedens oblitus est, qualis sit . Frustra monuit, ut jungerent opera fidei, si post baptisma pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uero cuminuiriberateadominocreatus
sicᷤ. ancquam a cliabolo tẽptareturdum de
latere eins incorformabatur duminerta¬
iungilans futura xp̃i ⁊ ecclie sacram̃ta ua¬
ticina bantirraut amicatẽ. aut odiũ h̾ebric.s
Si aũt ocliũ habebat non fint chabolus a¬
auctor nr̃i pecoati Item sisme cantateado
creatus esteius sumlitudinẽ nequaqua¬

Expanded text:
vero, quum in virili aetate a Domino creatus sit, antequam a diabolo tentaretur, dum de latere ejus uxor formabatur, dum in ecsta dum evigilans futura Christi et ecclesiae sacramenta vaticinabatur, aut caritatem, aut odium habebat. Si autem odium habebat, non fuit diabolus auctor nostri peccati. Item, si sine caritate a Deo creatus est, ejus similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
dric. Ita naꝙ arrogãtiaq̃ e humanegłe in
tium. cutan potit ut ĩ ꝯsuetudine humili¬
titis affectus ultra iam non incidas mar
remictitur. Nonau̾e habetentate. qui ãni¬
quãdopeccatuni ẽ criminałr undea ugadn¬

Expanded text:
dat. Ita namque arrogantiae et humanae gloriae dat. Ita namque arrogantiae et humanae gloriae vitium curari poterit, ut consuetudine humilitatis affectus ultra jam non incidat in aremittitur. Non autem habet caritatem qui aliquando peccaturus est criminaliter. Unde Aug
Abbreviated transcription (Latin):
stolinstitutio nobis sequemda est. uicͤ coI. fi¬
ceamur alteruttũ peceata nr̃a et oremus ꝓ in¬
icem ut saluemur. Confessio itaꝙ que solu
deo fit quod iustorũ est purgat peccaca. Ea uõ
que sacerdoti fic. docet qualit ip̃a pͥurgencur
pecoata deus namq salucis. et scĩtatis auctõ
medicinam inisibili ad ministratione ple¬
rũq medicõrum operatione. t̾na sicmẽ tada¬
Uia uero depenitencia semꝑ
cepit ẜmohabenͣ aliqͣuamt¬
tulumaltius repetendm
uideturdiuersorũ senten¬
munitas inmecliũ ꝓp̃on¬
eiices alucdicunt penitentiã semel cantin
esseurilem. unior enimest. nec reit̾uari põt.
Siueto reiteratur p̾cedens penitentia nõ fuit.
⁊ si desnia iudicis ei mĩtopeccata uidentur
st̃s es iam amplius nolipẽccate. nedeteriuᷤ
inicoetrursum in hoc ip̃m inciderit:. uciat
nascitur mintenioribmedullis bĩe recõn¬
ditam. Oportet ergo eum ꝑcontraria acq
ficiis subdas et ministeniis mligoribita¬

Expanded text:
stoli institutio nobis sequenda est, ut confiteamur alterutrum peccata nostra, et oremus pro invicem, ut salvemur. Confessio itaque, quae soli Deo fit, quod est justorum, purgat peccata. Ea vero, quae sacerdoti fit, docet, qualiter ipsa purgentur peccata. Deus namque, salutis et sanctitatis auctor entiae medicinam invisibili administratione, plerumque medicorum operatione. DISTINCTIO uia vero de poenitentia semel coepit haberi sermo, aliquantulum altius repetendum videtur, diversorum sentenmunitas in medium proponentes. Alii dicunt poenitentiam semel tantum esse utilem. Unica est enim, nec reiterari potest. Si vero reiteratur, praecedens poenitentia non fuit. Et si de sententia judicis ejus merito peccata videntur factus es, jam amplius noli peccare, ne deterius io, et rursum in hoc ipsum inciderit, sciat nascitur, in interioribus medullis habere reconditam. Oportet ergo eum per contraria atficiis subdat, et ministeriis indignioribus tra
Abbreviated transcription (Latin):
adpeccatuꝑuenitur. Suggestione delectati¬
one. consensione. ita ip̃ius peccatitres fũt
clifferentie et incordeet in facto. et inꝯsue¬
qua prolata iamextra porcam. cum intac¬
tum proceclit ascesio tciacum in cu̾ suetu¬
dirus maletanqua mole t̾rena premitur
ammus quasi insepulcro iamputens. &

Expanded text:
m pervenitur suggestione, delectatione, consensione, ita istius peccati tres sunt differentiae: in corde, in facto, in consuejam prolata quasi extra portam, cum in factum procedit assensio. Tertio cum vi consuetudinis malae tanquam mole terrena premitur animus, quasi in sepulcro jam
Abbreviated transcription (Latin):
condente sesic nõ aꝑiut os suu ad que ueĩt
prĩceps mudi buius et inuei̾t in eonicb̾.
quicũpeccatũ nonfecisset pronobis pecca¬
torẽ fecit se d̾s Nos aũt suxta epͣłam iaco¬
bi multũpecoamus omnes et nemoniũ¬
clus apeccatis. nec infa̾ns ⁊ si unus quid̃¬

Expanded text:
sic non aperuit os suum; ad quem venit princeps mundi istius, et invenit in eo nihil; qui quum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus. Nos autem juxta epistolam Jacobi multa peccamus omnes, et nemo mundus a peccatis, nec infans, si unius quid
Abbreviated transcription (Latin):
dibripeascendere cliciturq tanto ip̃e no¬
arebus. infimis seperatur.
paruam: ⁊ inualida. Pocetit aũt cum mag¬
nam buĩt et robustanquãdo enĩmartire¬
uoluntate .i. magna cariea cefecerũt. dequa

Expanded text:
ipse ascendere dicitur, quia tanto ipse a rebus infimis separatur. parvam et invalidam; poterit autem, cum magnam habuerit et robustam. Quando enim martyrevoluntate, hoc est magna charitate, fecerunt; de qua
Abbreviated transcription (Latin):
nsent aligem nobis fidem et quidã nest
ad dominu qui curart uoluit filiũ suum
clulitacem licebat. Siuero mereclulita¬
tem bre senouĩt. quomodo credebat. Set
qr poccultam in spiritione gracie mesto
rum suorũ graclib fides crescit imo ecdẽ
ꝙ tp̃r. is quinec clum ꝑfecte crediderat .¬
simul et creclebat et mnerechulus etat hos
nimirũ gractus dominus submessis:
nomine describi dicens. Sie est regnu
dei quead moclum iacret si homo semen-
int̾r̾am et doriiat. et exurgat nocte. ac
clie et semengeͣminet. et crescac clum. ne¬
scieille. ultro enimtera fructiferat pͥmũ
berbam deindespicam. deinde plenũ truõs¬
tum in spica. Et cum ex se produxit fructo-
statim mittit falcem quoniam ad est ep̃.¬
messis. semen homo iactat infunt ꝯcor
cli suo bonam incentione̾ inserit et post¬
germinat. et crescit dum nescie illequia
et cum ad buc metiri inc̾mta sua nonua-¬
let. semei concepta uirtus ad profectum
ducituret ultro t̾ra fructificat qr p̾nem¬

Expanded text:
sent: Adauge nobis fidem, Et quidam venit ad Jesum qui curari voluit filium suum; dulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam insprum suorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat simul et credebat et incredulus erat. 5. Hos nimirum gradus Dominus sub messis nomine describit, dicens: Sic est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo semen in terram, et dormiat, et exsurgat nocte ac die, et semen germinet et crescat, dum nescit ille. Ultro enim terra fructificat primum herbam deinde spicam, deinde plenum frumentstatim mittit falcem, quoniam adest messis. Semen homo jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit. Et postgerminat et crescit, dum ille nescit; quia et cum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultro terra fructificat, quia praev
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Ia amma bene pieta est. anquaetu¬
cet diuineonatiois effigiens: Illa amma
bene picta est. inqua est splendor głie etpa
que refulget pictura p̃ciosa est sccłm hane
imagineante peceatũ depictus fuitadam

Expanded text:
tatis. Illa anima bene picta est, in qua elucet divinae operationis effigies. Illa anima bene picta est, in qua est splendor gloriae etquae refulget, pictura pretiosa est. Secundum hanc imaginem Adam ante peccatum depictus fuit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. dan tñ mcultura uitulipostea ꝓ¬
ppłoconsensum adhibuit annoncanta
cem bẽbat quãdo exom̃ multicudine
filiorũ ifrł solus adomino electus est
ut pontificatuiañt eum fungeretunSi
cancatẽ non h̾etas bonus nonerat.si
aũt bonus non erat curp̃cetĩs adomino
imponcificem electus est anño aantatẽ
babebat. quãdo proppło cum turibulo ĩ¬
cenctio seoposuit et ir̃ã deũ placauit. et eñ
ut premissum est. adaquã contralitioĩs
iram domini adu̾sum se postea ꝓuoenu̾¬

Expanded text:
? Qui tamen in cultura vituli postea consensum populo adhibuit. An caritatem non habebat, quando ex omni multitudine filiorum Israel solus a Domino electus est, ut pontificatu ante eum fungeretur? Si caritatem non habebat, bonus non erat; si autem bonus non erat, cur prae ceteris a Domino in pontificem electus est? An caritatem non habebat, quando pro populo cum thuribulo incendio se opposuit, et iram Dei placavit? Et tamen ut praemissum est, ad aquas contradictionis iram Domini adversum se postea pro
Abbreviated transcription (Latin):
et radicomnium bonorũ est. caritas. eti
simul ambe non possũt ẽẽ nsi una tadici¬
tus euulsa fuenti aba plancan non põtsi
ne causa aliquis conatur ramos incidere
quam habuisse ꝓbatur euident̾ colligitur

Expanded text:
ritas, et simul ambae esse non possunt, nisi una penitus evulsa fuerit, alia plantari non poterit. Sine causa aliquis conatur ramos incidere, quam habuisse probatur, evidenter colligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis illiꝑutunt. nec modum dilig¬
encli custoluint. S.auaut mũclum qui
concepnenclus est cliligũt aue corꝑasua
minus diligenda plus ctiligũt aut pro¬
ximos nonficut seipos aut dm plus quã se
ipõsforte nondiligunt. Item. Corpus no
dlum est. uc saluti eius aut fitigilitati na¬
turalit̾ consulamꝰetagamus quatinusi
spni orclinace subiectũ adet̾nam salutem
accepta in mortalitate et incorruptione
ppaffintates uel consangiinitates secl
ꝓpt̃ hoctm̃ quod sime nature nr̃e participe

Expanded text:
dilectionis illi pervertunt, nec modum diligdilectionis illi pervertunt, nec modum diligendi custodiunt, qui aut mundum, qui contemnendus est, diligunt, aut corpora sua minus diligenda plus diligunt, aut proximos non sicut se ipsos, aut Deum plus quam se ipsos forte non diligunt. Item infra: § 3.dum est, ut saluti ejus ac fragilitati naturaliter consulamus et agamus, quatenus spiritui ordinate subjectum ad aeternam salutem accepta immortalitate et incorruptione propter affinitates vel consanguinitates; sed propter hoc tantum, quod sunt naturae nostrae participe
Abbreviated transcription (Latin):
impenitentiboleta impficientib głosa ĩ
ꝑseuerantib incroriosam martirib opo¬
que dcã estua non ambulare possũt boĩes
mus. et proximodecorde puro et oscienta
boa ⁊ bona side nõ ficta facile ⁊ peccato resisti¬
mus coms omib habu̾damus. scłiblã¬
dim̃ta concẽpminus. et omia que cliffi¬
cilia sunt humane fragititati. nel aspa etĩ
cũ dilctione ꝑficimus siramendu caĩtate¬
ꝑfecta carierteque nobis abilloest. ertoto
corde. et extotaaima et totis uirib dilig¬
amus. Ex eaenim parte quis peccat exqna
minus cdiligit deum quem si extoto corde
diligamua. nicb̾ eĩt innobis. m̃ peccati
desiderns de seriuamus Et quid̾ẽ deum.¬
E diligere. nis illũ occupare animo concipe
fruende uisionis eius affectũ peccati ocli¬
um mũcdi fastichum. chiligere et iã pxim¬
um quem in secensuit ẽẽ cliligendum in
ip̃o amore ẜuare legitimũ mocdũ. nec ꝑu̾¬
tere dilectionis orlinẽ tonsticutũ. Silĩe

Expanded text:
enitentibus, laeta in proficientibus, gloriosa in perseverantibus, victoriosa in martyribus, operoquae dicta est via, non ambulare possunt homines, mus et proximo de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, facile peccato resistimus, bonis omnibus abundamus, saeculi blandimenta contemnimus, et omnia quae difficilia sunt humanae fragilitati vel aspera etiam, cum dilectione perficimus, si tamen Deum charitate quae nobis ab illo, ex toto corde, ex tota anima et totis viribus diligamus. Ex ea enim parte quis peccat, ex qua minus diligit Deum. Quem si ex toto corde diligamus, nihil erit in nobis unde peccati desideriis serviamus. Et quid est diligerefruendae visionis ejus affectum, peccati odium, mundi fastidium, diligere etiam proximum, quem in se censuit diligendum, in ipso amore servare legitimum modum, nec pervertere dilectionis ordinem constitutum? Ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
accepit et super septuagĩta semores isr ł p̃¬
posuit. Aantam adaqua contraclitionis
dedeipotentia siuedeens benignita te clu¬
bitans cumcetemcerta fide promisisset ꝓ
pductur aquam depetra diffident̾ excrep¬
ueclicens. Puquid depetra bac pot̾ro
minochctũsit. Siͣsion exauclistis uo¬
cemineamut glorifi caretis mecoiam fili

Expanded text:
accepit, et super septuaginta seniores Israel proposuit? Qui tamen ad aquas contradictionis de Dei potentia, sive de ejus benignitate dubitans, quum cetera certa fide promisisset, producturus aquam de petra, diffidenter excrepuit, dicens: Numquid de petra hac potero mino dictum sit: Quia non exaudistis vocem meam, ut glorificaretis me coram fili
Abbreviated transcription (Latin):
uto fider indea turẽẽ laudribilis. que offertur.
iꝓdeitimorem aput hoĩes etubescere nõ ue¬
ueturtam quia nonomĩum huimoĩ sunc
peccataut er que penitentia poscunt non ci¬
meant publicare remoueat̾impbabilis
consuetudonemulti apenicentie remedrio
arceanẽ chumaut erubescunt auttiment
ut mimicis sins sua fẽa referãt quibꝰ possit
ti. qui prodelictis penitentiũ p̾cacor accedit
tune enim plures adpenitentiã pocerũt pro¬
nocari. s ꝓpauib non publicetur conscĩao¬

Expanded text:
udo fidei videatur esse laudabilis quae propter Dei timorem apud homines erubescere non veretur, tamen quia non omnium hujusmodi sunt peccata ut ea poenitentiam poscunt non timeant publicare, removeatur improbabiliter consuarceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt ti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur consci
Abbreviated transcription (Latin):
cum descendei̾t et manẜit sp̃s sc̃s ꝗdcĩ mag¬
nnest filio dei. ꝙixp̃o mane̾ sps astruatũ
Notandũq est. ꝙ sempei in domino manse
met̾num partim redicurus secedati axmm
quippeapud eos utbonis insistane actib.
noluncrtiã pauꝑtatẽ dilgant mansuery¬
dinem consequã q̾ pet̾no desiderio lugeat
esuriant et siciant iusticiam miamq mũ
simos curandi mortuos suscitandi demo¬
nes eiciench. uel etiam ꝓphandi. N̾nt fad¬
cultatem. Manet sempeuit possint hab̾e
urtutes aut mirabilit̾ ip̃i uuanit. uenit
ad tp̃oncetiamaliis ꝑmiraculorũ signa
quales funt intus exfulgeant. ⁊ tem aplꝰ

Expanded text:
eum descenderit et manserit Spiritus. Quid magDei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandumque quod semper in Domino manseraeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem consequantur, pro aeterno desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi habeant facultatem. Manet semper, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Et ego
Abbreviated transcription (Latin):
refertur incensa inquinam̃ti omĩs extraña
corruptionis nescia nuluuitio mucabili¬
tutis obnoxia. suꝑonii̾a que carnałreliligõ¬
turexcelsa. affectionũ omĩum potentissiã.
diuineconteplacionis auida momĩbsez¬
per muicta. summa actionũ bonarũ salus
morum finis celestiũ p̾ceptorum mors
criminũutauntucũ uirtus pugn̾atim
palmanstorum amma sc̃arum m̾cium
casa meritorũ bonorũ premiũ ꝑfectoꝵ¬

Expanded text:
refertur, inquinamenti omnis extranea, corruptionis nescia, nulli vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia, quae carnaliter diliguntur, excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonarum, salus morum, finis coelestium praeceptorum, mors criminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma victorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfect
Abbreviated transcription (Latin):
multa opariestis proquib sipenicetis de
malis quop bene faciet uobis deus:
Omanos quoꝙ et galathas. dum apłs re¬
dargueret menco fidei protut assecutos rem
uerã cantate /ubuenĩtaqua postea lapsi
sunt. quideoꝑib legis głabantur. Idem de
quolibet adulco aigait.¬

Expanded text:
tis, pro quibus, si poeniteatis de malis, benefaciet vobis Deus. Romanos quoque et Galatas dum Apostolus redargueret, merito fidei probat assecutos remiveram caritatem habuerunt, a qua postea lapsi sunt qui de operibus legis gloriabantur. Item de quolibet adulto August
Abbreviated transcription (Latin):
Irmũ fũdam̃cum deistacimiobile hibes
signãculum hoc. Scit enĩ deus qui sunteti᷑
borum fides quepilectione oꝑat᷑ ꝓfecto. aũ
omĩno non deficie aut siqui funt qꝵ iuta
deficic repanturantquã uita fimat᷑ istaetdẽ

Expanded text:
i fundamentum stat, immobile habens signaculum hoc: Scit Dominus qui sunt ejus. Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut, si qui sunt, quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
canginuretiam nolentes quiut nõ nũqua
ulicioa adi amiũuemant. bocutiq in nob̾¬
met ip̃is exhumanicatis corruꝑtibilis pon¬
derehabemus. Iam uero demonaci est et ho
mana temptatiocum adhoc ꝙ carins corrup¬
tibilitas sugeit perconsensũ seaminus astr¬
dicuntur quando quidẽ etiam peccati gradp
roboretur añt fui pfectionem amictituret

Expanded text:
tangimur etiam nolentes, quia ut nonnunquam et illicita ad animum veniant, hoc utique in nobismetipsis ex humanitatis corruptibilis pondere habemus. Jam vero daemoniaca est, et non humana tentatio, cum ad hoc quod carnis corruptibilitas suggerit per consensum se animus astrdicuntur, quandoquidem et peccati gradus roboretur, ante, sui perfectionem amittitur et
Abbreviated transcription (Latin):
iamamãdo tñdeterndip̃m. Cumergo
reprob meum noncreclicnit qũeno mai¬
ducauit. ita et fidem xp̾ianorum quasola
pecaror telaxantur non bũit quomodo
siuiuit dominus cui omne uiclitiũ decl¬
it par̾ idictum ꝑpetuedampnationis ef¬
fugiet. omĩum non solum actualiũ. sed

Expanded text:
amando tendere in ipsum. Quum ergo reprobus in eum non crediderit, quem non manducavit, et ita fidem Christianorum qua sola peccata relaxantur non habuerit, quomodo, si vivit Dominus, cui omne judicium dedit Pater, judicium perpetuae damnationis effugiet omnium non solum actualium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
solumint̾ uirturem et uirtutem sedetiã
Quiaeius glĩa ꝑillius increm̃ta declart᷑
Quantũ enim sõi eccłia asscendendo ꝓfic̃.
Tantum deus bominib exeis uirtuce
innotescit debis quoꝙ gradib beatꝰ iob
loquitur clicene per singlos gractus me¬
os ꝓnuciabo illum. Siipotentẽ quippe
deumpersingulos graclus suos ꝓnuciat
qui perinctem̃ta uirtutũ que accepit. ei
semper laudem pletacis sue redlit Si qd̾
graclus incordis ascensionenoneent¬
psalmista noncliceret ambulabũt ceiuĩ¬
tute in uirtutẽ Pec mnũ sideuirtucem
uirtutẽ gradus sunt quãdo ip̃a una queq̃¬
untus quasi quibdam gradibraugetͣ
et sic per in crem̾ta mencorũ ad summa.
ꝑclucitu. alia nãq iunt urtutis exoria
aliudiurtutis ꝓfectus aliird ꝑfectio. si emĩ

Expanded text:
solum inter virtutem et virtutem, sed et quia ejus gloria per illius incrementa declaratur. Quantum enim sancta ecclesia ascendendo proficit, tantum Deus hominibus ex ejus virtutibus innotescit. De his quoque gradibus B. Job loquitur, dicens: Per singulos gradus meos pronunciabo illum. Omnipotentem quippe Dominum per singulos gradus suos pronunciat, qui per incrementa virtutum, quae cepit, ei semper laudem suae pietatis reddit. Si quidam gradus in cordis ascensione nonPsalmista non diceret: Ambulabunt de virtute in virtutem . 4. Nec mirum si de virtute in virtutem gradus sunt, quando unaquaeque virtus quasi quibusdam gradibus augetur, et sic per incrementa meritorum ad summa perducitur. Aliud namque sunt virtutis exordia, aliud provectus, aliud perfect
Abbreviated transcription (Latin):
uomerem ad proferendos fructus t̾ram
sui corpons aperire. sedretro postararrũ
aspicir qui post exordum hom operis ad
mala reiltitur que religuid Auol quia
electis deimimiecontigit recte nũe per
ꝓpħam dicitur non reu̾tebrart̾ ⁊ muince¬
derent et paulo post. unde ⁊ paulus unuĩ
uero. Que retrorsunt oblitus meaque sũt
ant̾iora meextendens. sequor adpalma
supne ꝓuocationis: Inanc̾iora et enĩextẽ

Expanded text:
omerem ad proferendos fructus terram sui cordis aperire. Sed retro post aratrum adspicit, qui post exordia boni operis ad mala revertitur, quae reliquit. Quod quia electis Dei minime contingit, recte nunc per Prophetam dicitur: Non revertebantur, quum incederent.  Et paulo post:  Unde Paulus: Unum vero, quae retro sunt, oblitus, in ea, quae sunt anteriora, extendens me, sequor ad palmam supernae vocation
Abbreviated transcription (Latin):
inficelis ꝑ mulierẽ fidelem et scĩficata est
mulr̾ inficelis peruirũ fidelem Idemad ti¬
tum bortare adplescentulas ut cliligant su¬
os niros hoc tam defidelib quam deinfdeli¬
b intelligendum est infidelib nãꝙ uiris
fideles nuslieres ꝓpensius ꝑꝑ deum debent ob¬
sequi utsic suos uiros xp̃o lucrari ualeant.
ficut in passice̾ beati clementis. de theodora
et scisignio legitur mirabiłr contigiss ¶S¬

Expanded text:
ata est mulier infidelis per virum fidelem. Item ad Titum: Hortare adolescentulas, ut diligant viros suos. Hoc tam de fidelibus quam de infidelibus intelligendum est. Infidelibus namque viris mulieres propensius propter Deum debent obsequi, ut sic viros suos Christo lucrari valeant. Sicut in passione B. Clementis de Theodora et Sisinnio legitur mirabiliter contigiss
Abbreviated transcription (Latin):
scepti sunt queante baptisiũ fuit uxor eĩt¬
q appellandi uł nales. uł spurii. qr non est
legittimũ matrimoniñ. nisi illudut nob̾
uidetur qo̾ post bapti s mu assumitur ip̃e
deus cum introgaretur auid̃is silicẽt dimit¬
tere uxorem atq exponẽt fien non debere. id¬
didit quos dens ꝯm̃xit homo non seperet. acne
de hus ẽẽ locutus credatur que post baptin sor¬
dento sit uxor eius qui ante eatecuminis post¬
ea sit fidelis filiosq ex ea cum cẽt catecuminꝰ
suscepit ac postea alios filios cumfidelis sit u¬
trum sit fratres appellandi. ac  non habeant po¬
stea de functo patre u̾rciscunde b̾rditatis ꝯsortiu̾
quib filiorũ nom̃ regnatio sꝑãł c̃ditũ abstulis
aliqua aũcte roborm cum non possit int̾ pecca¬
ta deputari ꝙ lex p̾cipit ⁊ deus nt iuntit nũꝗd
secutus est. pacientiã tenuit elemosinas fecit
tus homo geffat putatur aufferri aspicias ge¬
tilem rominẽ cornelium oratiõib atq elc̾m¬

Expanded text:
nte baptismum fuit uxor? eruntque appellandi vel naturales, vel spurii, quia non est legitimum matrimonium, nisi illud, ut vobis videtur, quod post baptismum assumitur. Ipse Dominus cum interrogaretur a Judaeis, si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, addidit: Quod ergo Deus junxit, homo non separet . Ac ne de his locutus esse credatur quae post baptismum sordemque sit uxor ejus, qui ante catechumenus, postea fit fidelis, filiosque ex ea cum esset catechumenus susceperit, ac postea alios cum de fidelibus; utrum sint fratres appellandi, an non habeant postea defuncto patre herciscundae haereditatis consortium, quibus filiorum naliqua auctoritate roborari, cum non possit inter peccata deputari quod lex praecepit, et Deus junxit, et secutus fuerit, patientiam tenuerit, eleemosynas fecerit, tus homo gentilem hominem Cornelium orationibus atque eleem
Abbreviated transcription (Latin):
oportere bignamũ enni ee. qui eathecu¬
minus hab̾uit atq anuẜit uxore. si post
baptm̃n fuit aliam sortitus eamq primam
uiden que nouoromini copulata sit. quia
illud coningũ ꝑbaptisim sacram̃tũ cũ ce¬
tens criminib sit ablatũ ꝙ cum de unauti¬
qi dicitur certe si tres huit in ueteri positus
hoĩe urores erit ei que post baptismii quͣata
est sic interp̾tantib prima ⁊uirginis eque
nomen accipiet. que quarto ducta est loco qs
oro istudnon indeat contra apłi ẽẽ p̾ceptum
quiait. unius uxoris uirũ oportere fien
sacerdotem s obicitur ꝙ inbaptismateto¬
tum quioquid inueten hoie gestum est. sit

Expanded text:
oportere bigamum, eum qui catechumenus habuerit, atque amiserit uxorem, si post baptismum fuerit aliam sortitus, eamque primam videri, quae novo homini copulata sit: quia illud conjugium per baptismi sacramentum cum caeteris criminibus sit ablutum, quod cum de una utique dicitur, certi, si tres habuerit in veteri positus homine uxores, erit ei quae post baptismum quarta est, sic interpretantibus prima. Virginis aeque nomen accipiet, quae quarto ducta est loco. Quis, oro, istud non videat contra Apostoli esse praeceptum, qui ait: Unius uxoris virum oportere fieri sacerdotem? Sed objicitur, quod in baptismo totum, quicquid in veteri homine gestum
Abbreviated transcription (Latin):
uel feminarũ prosuo quisꝙ libitu et cliu̾sarũ
causnum executione ꝑturbet. quodõnino.
nõ grate suscipimus tuamq exhocexꝑien¬
tiam conmonemus. uenequaquã hec usũpa¬
enmindecens est. ut obinisso eo alius quin¬
bet seillorum erĩs ĩmisceat. Sedille corum
uitas competenti regulanq debet mecdera¬
mine disponere qui proconinissis animab¬
passimadmonasterium accedere. moãchor̃q
cõmatres fieri. scribens ualentino abbati..

Expanded text:
 feminarum pro suo quisque libitu et diversarum causarum exsecutione perturbat. Quod omnino non grate suscipimus, tuamque experientiam ex hoc commonemus, ne quemquam hoc usurpaenim indecens est, ut obmisso eo alius quilibet se illorum causis ammisceat, si ille eorum uitas competenti regularique moderamine dicitur disponere, qui per commissis eorum anipassim ad monasterium accedere, et monachorum commatres fieri, scribens Valentino Abbati, l
Abbreviated transcription (Latin):
in quosic statutum est. Melu. sẽ
uotastulte promissionis non im
betillicita uel non bonaextitisset condi tio
allegata que aut uigͣ lare animã patris ant
gerere ꝯpelleret stuprũ sacta tissime uit¬
gime nilquid nonto lembilius eẽt stulte
promissioms uota reice̾. quam permntilim
promissorũ custecliam exorre ndꝗ nietimis
aliquando non expedit ꝑromissum soluẽ sa cram̃
promissum soluere sacerimentũ ut beiodes
quiitauit quod quicꝗd petitura eẽtdari
filie berochiachs. hecem iob̾is prauit ne pmis¬

Expanded text:
in quo sic statutum est: C. I. Melius est vota stultae promissionis non impbet illicita vel non bona exstitisset conditio allegata, quae aut jugulare animam patris, aut agere compelleret stuprum sacratissimae virginis, nunquid non tolerabilius esset stultae promissionis rejicere vota, quam per inutilium promissorum custodiam, exhorrendam criminum Aliquando non expedit promissum solvere sacramenpromissum solvere sacramentum, ut Herodes qui juravit, quoniam quidquid petitura esset daret filiae Herodiadis necem Joannis praestavit, ne promis
Abbreviated transcription (Latin):
ostenclitur quod nemo debet tẽ pcarc teum suum
dum babet quocl incioũbili consitio faciat fecit ꝙ
potuir quocl non potuit deo continsit inquem spe¬
itant. nec eumfides autspes fesellit. Siaut inter¬
deo cominittẽt ⁊ nitã suam ⁊uxoris pudiciciami
¶Item opponitur quod iacobmentiendo et sibi pro¬
fuit. ⁊ ain nocuit nec tim̃ repre ꝯuidit᷑ sed cõmo¬
datur. Eed iacobclicendo seeẽesau primogen
non est mentitus. non enim dixit seẽe primoge¬
nitum nascendo sed ius ꝓrima ganture illonẽ¬
iacob esau non nascendo ut cliximus sed emp¬
tione primogenitorũ. Deñ primo genito iin
primo genitũ transcundosic ⁊ ip̾eesau primo¬
genita uendendo deprmo genito ñ pͥmogenitꝰ
fien meruit. ISic et indeicum eent fiuii abrabe
carne quia non fuerũt filuieius uimi. tatione nõ
deputintur int̾filios abrabe sed diennt iuidia¬
bolicuiꝰ filn sunt. non nascendo se mi tando

Expanded text:
ostenditur, quod nemo debet tentare Deum suum, dum habet quod rationabili consilio faciat. Fecit quod potuit: quod non potuit Deo commisit, in quem speravit, nec eum fides aut spes fefellit. Si autem interet vitam suam, et uxoris pudicitiam. Gratian. Item opponitur, quod Jacob mentiendo et sibi profuit, et alii nocuit, nec tamen reprehenditur, sed commendatur. Sed Jacob dicendo se esse Esau primogenitum, non est mentitus. Non enim dixit se esse primogenitum nascendo, sed jus primogeniturae, illo venis. Erat ergo Jacob Esau, non nascendo, ut diximus, sed emptione primogeniturae, de non primogenito in primogenitum transeundo, sicut et ipse Esau primogenita vendendo de primogenito non primogenitus fieri meruit. Sic et Judaei, quum essent filii Abrahae carne, quia non fuerunt filii ejus imitatione, non deputantur inter filios Abrahae, sed dicuntur filii diaboli, cujus filii s
Abbreviated transcription (Latin):
fames clauserat aꝑui sunt. et facies eius est ex¬
ilarita. Auocomꝑtosaul noluit eum dare neci
Secl precib ⁊ pia ppłi fupplicacione placatus.
mortis reuocauit sencentiam ne in t̾ ficeturille

Expanded text:
fames clauserat, aperti sunt, et facies ejus exhfames clauserat, aperti sunt, et facies ejus exhilarata est. Quo comperto Saul voluit eum dare neci; sed precibus et pia populi supplicatione placatus mortis revocavit sententiam, ne interficeretur ille
Abbreviated transcription (Latin):
Siuĩt xp̃iegoabrabe semen estis. huit idem ap¬
postolus scribens romanis aic. Stu indee sicutũ¬
cidaris nec legemeins obserues. Cirtumcisto
tua preputium fcã est. A.uomoo. ⁊ p̃putium
si instas legis custodiat incircumcisionẽ repu¬
tabitur prefertũ ergo ut expremissis colligituĩ
imitatio opens origim caris. uemcit̃ ergo ñ
mendacitena cobsechicit esau ẽẽ. nec mentiẽdo
secluerũ dicendo sibiprofint. alteti ueio non
nocuit qr benedicionem sibidebitam accepit. c¬
agitur⁊ sifalsum iurauit. tñq ut supradictuo
est ream linguã non facit insirea mens nequa¬
quam reus penurui babetin probatur etiã hoc ex¬
em plosaulus qui eumeẽt incastnopugnaturꝰ
contra ꝓbilisteos iurtunt se iiter fecturũ quis¬
ꝙ añt solis occasum comederet: Ionachas at
filius eius non audito regis iuram̃to cum prig¬
fecisset inisrł fame laborano indit fauum meił
quem regiauirga quam gestabat in manibrac
cepit et rameclit. Stati ꝙ occuli quos fegre

Expanded text:
sti, ergo Abrahae semen estis. Hinc idem Apostolus scribens Romanis ait: O tu Judaee, si circumcidaris, nec legem observes, circumcisio tua praeputium facta est, quomodo et praeputium, si justitias legis custodiat, in circumcisionem reputatur. Praefertur ergo, ut ex praemissis colligitur, imitatio operis origini carnis. Veraciter ergo, non mendaciter, Jacob se dixit Esau esse; nec mentiendo, sed verum dicendo sibi profuit, alteri vero non nocuit, quia benedictionem sibi debitam accepit, agitur, etsi falsum juravit, tamen quia, ut supra dictum est, ream linguam non facit nisi rea mens, nequaquam reus perjurii habetur. Probatur hoc etiam exemplo Saulis, qui, quum esset pugnaturus contra Philistaeos, juravit se interfecturum quicunque ante solis occasum comederet. Jonathas autem filius ejus, non audito regis juramento, quum pugfecisset in Israel, fame laborans vidit favum mellis, quem regia virga, quam gestabat in manibus, accepit et comedit statimque oculi, quos fere
Abbreviated transcription (Latin):
tum uetus nult suum tueri mendatiũ quia
minus illic quibdam fortasse nocuerit. cli¬
eat neccesse ẽ renimalienatum raptũlicit
retributionem inuineque infirms illic cõ¬
cessa sunt sibinocere non posse que omĩacũctiꝰ
liquet quanta ammadnernone nentionise¬
qnat̾ut. que nobis iam significationis sue ui¬
bra post positi mueri ermedeclatatur. Idem.¬

Expanded text:
tum vetus vult suum tueri mendacium , quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, et retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis suae umbra postposita, in vera carne declaratur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
int precib ppłi prouoetus non fecitmec tamem
perumi reus argułt. quia quĩtumin ipͥofint ꝙ
nirauit impleit dum sentẽtum mortis rnfili¬
um dedit quem non carnali affectu sed ppłi su¬
pheatione reuoeit.
Uan ergo nt racione et exemplo
monsttatum est. ep̃s reus ꝑuiri¬
non ẽẽt. Consueta obedientia ab

Expanded text:
recibus populi revocatus non fecit. Nec tamen perjurii reus arguitur, quia, quantum in ipso fuit, quod juravit implevit, dum sententiam mortis in filium dedit, quam non carnali affectu, sed populi supplicatione revocavit.Quum ergo, ut ratione et exemplo monstratum est, episcopus reus perjurinon esset, consueta obedientia ab
Abbreviated transcription (Latin):
illuc usq ꝓpetantes pertransibimus ⁊cum
orauerimus reuertemuradnos licetaliud se fa¬
cturum deliberaret. tamemexcusatit am̾edatẽ¬
ignoratut ip̾e solus clisponebat rechrx nmola
ne cognico negocio aut impediret eum aliquis
fieti nolumus. Secl exꝑimentũ obedientie quen¬
mus sicuc abriam adeo temptatus legiturcum¬

Expanded text:
illuc usque pertransibimus, et, quum adoraverimus, revertemur ad vos; licet aliud se facturum deliberaret, tamen excusatur a mendaignorabat. Ipse solus disponebat redire immolatne cognito negotio aut impediret aliquis, fieri nolumus, sed experimentum obedientiae quaerimus, sicut Abraham a Deo te
Abbreviated transcription (Latin):
lari filium suum nec impleri boc mumus uele¬
bac. quiouem profilio inmolandã optulit sed
temptabat affectum patris si dei preceptt prefe¬
res. filioet infri.: bon mittas inquid manum
sietiam filio cdilectissimo non parceres ꝑꝓ me.
Non aufero quod ip̃e doĩmi nec hiedem iniudõ
quem largitus sum non bñti. Simulatio utilis
aliusi finxisser seuelle ydolum colere clicens.
seruiuit ei i pancis egoẜuiam sibimmnultis.
⁊ dauidqñ mucauit faciem suam coram abi¬
melech et climisit eum ⁊ abut. Hec mirũqua¬
uis iustos homines camẽ aliqua simulare ꝓ
tp̃r obsuã et aliorum salutem cum ⁊̃ ip̃e dominꝰ¬
ñr ib̾s xp̃s non habens peceatũ nec oame pec̃
simulacionẽ peceattias oaus assursit. uc cõ¬
demnãs manne pecc̾m nos in se faceret iustici

Expanded text:
patre filium, nec impleri hoc munus volebat, qui ovem pro filio immolandam obtulit, sed tentabat affectum patris, si Dei praecepta praeferret filio. Et infra: Non injicias, inquit, manum vi mentem tuam, si etiam filio dilectissimo non parceres propter me. Non aufero quod donavi ipse, nec haeredem invideo, quem largitus sum non habent. C. XXI. Simulatio utilis nisi se finxisset velle idolum colere, dicens: servivit Baal in paucis: ego serviam in multis . Et David quando mutavit faciem suam coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit . Nec mirum, quamvis justos homines, tamen aliqua simulare pro tempore, ob suam et aliorum salutem, cum et ipse Dominus noster non habens peccatum, nec carnem peccati, simulationem peccatricis carnis assumpserit, ut condemnans in carne peccatum, nos in se f
Abbreviated transcription (Latin):
Iquenbet culpa sequenti solet pisur punite.¬
ortitione purgan quantomag hec facile abste¬
gitut. quam mat̾ bomoperis pietas ip̃a cõmit¬
tatirt don milli uero obstreticu fillacia conã¬
tur assetere hoc mendacugenus non ẽẽ pecca¬
tum in ꝓxane qrilus mencientib scripcum
est qnocleclificou̾iteis dominus domos inq̃
magre compensatione cognoscitur quid me¬
dacuculpa merẽatur. Rombengnitatis ea nl
merces queeis met̾na potuit uita retribin. p̃

Expanded text:
ibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis
Abbreviated transcription (Latin):
biguitatẽ decidentes talia conubia legit¬
tima ẽẽ censemus. Sienim exaffectu fue¬
nnc om̃s mipcie. nicbil impiũ. et legib
contranũ intali copulatioe fieri po̾t. Quare
predictas nupcias inbibendas existimaue
genuã posse nubere seruo. Secl clicitur quod
sinescitur ẽẽ sermlis concli tionis lib̾e põt
climritti cum seruitus eius finͣt deprebe̾sa
est cehis quorum condi tio utriq noça
est. huius aũt conlitio mulier incogͥ¬
caerat Non ergo premissis auctoritatibꝰ
cogituimanẽ cum eo secl lib̾m illi ẽẽ ostẽ¬
ditur. uel manere. uel cliscedere. unde in
c̾cił. apud uermeria. cui incer fuit rex pi¬
pinus statutũ esti cap̃. ui.
De eo qui ancil¬
lam clucit uxorem quam putaic ẽẽ ułmo.

Expanded text:
biguitatem decidentes, talia connubia legitima esse censemus. Si enim ex affectu fiunt omnes nuptiae, et nihil impium et legibus contrarium in tali copulatione fieri potest, quare praedictas nuptias inhibendas existimemusgenuam posse nubere servo, sed dicitur, quod si nescitur esse servilis conditionis, libere potest dimitti, quum servitus ejus fuerit deprehensa. est de his, quorum conditio utrique nota est. Hujus autem conditio mulieri incognita erat; non ergo praemissis auctoritatibus cogitur manere cum illo, sed liberum illi esse ostenditur vel manere, vel discedere. Unde in Concilio apud Vermeriam, cui interfuit Rex Pipinus, statutum est c. 6. : C. IV. De eo, qui ancillam duxit in uxorem quam putabat esse
Abbreviated transcription (Latin):
On est peceatũ quͥ uolentes ymaginib noc¬
turnis illudim. s tũc est peccatum si an̾¬
quam illudamur cogitationis affectib pre¬
uemiur: luxune quippe ymagmes quas
inueritate gessimus seꝑe dormientib in
animo apꝑarent. s m̃orie si nonꝯcupiscẽdo
occurũt Item qui nocturna illurione poity¬
itur quam ius extra memoriam turpium
cogitationũ se se ꝑsentiat inquinatũ. tn hoc
ut temptaretur culpe sue tribuat suanꝙ in
tur. ñ tam quecũq in lege ⁊ mneuangelios
tinentur naturali um cycerere probantur:
Sunt enĩ in lege quedã moralia p̃ceꝑta. ut
non occides ⁊c. Quedam mistica. ut pote sa¬
ficiorum p̾ceptant de agri o. ⁊ aliaͣ ħis silia.
Ouralia mandata ad naturale ius spectant.
atq ideo nullam mutabi litatem recepisse
mostrantur: Mistica uero quantũ ad super¬
ficiem anaturali iure probantur iliena. ꝗͣ¬
tum admoralem intelligẽtiam inueniu̾t᷑

Expanded text:
on est peccatum quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur, sed tunc est peccatum, si antequam illudamur, cogitationis affectibus praevenimur. Luxuriae quippe imagines quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxiae, si non concupiscendo occurrunt. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc ut tentaretur culpae sutur; non tamen quaecunque in lege et evangelio inveniuntur, naturali juri cohaerere probantur. Sunt enim in lege quaedam moralia praecepta, ut: non occides, quaedam mystica utpote sacrificiorum praecepta, ut de agno, et alia similia his. Moralia mandata ad naturale jus spectant, atque imonstrantur. Mystica vero, quantum ad superficiem, a naturali iure probantur aliena, quantum ad moralem intelligentiam inveniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
at ip̃e tñ animus carnis uoluptatib
reluctans indelectatione caruali aliquo¬
modougatur inuitus. ut ei ex ratõne con¬
tradicat. nec consentiat. ⁊ tñ eͦi de lectatõne
ligatus sit. s ligotum se uehement ingel¬
scit. unde ⁊ ille ce lestis excitus precipinis
mues gemebat dicens. uideo aliam lega
menbris meis. repugnatem legi mentis
mee. ⁊ captiuum me ducente inlegem pec¬
citi. que ẽ inm̃bris meiꝰ. Si antemꝰ captiur¬
us erat minime pugnabat. s pugnabat.¬
qua .ꝑꝑ. ⁊ eaptiuus erat ⁊pugnabat.gͥ legi
mentis eius lex que ĩmenbris est repugna¬
bat.si autem pͥugsiabat captiutis non erat.
Itaq est homo utita dixerim captiuus ⁊
uber liber exiusticia. captiuus exdelecta¬

Expanded text:
at, ipse tamen animus carnis voluptatibus at, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans in delectatione carnali aliquomodo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat nec consentiat; et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat minime pugnabat. Quapropter et captivus erat, et pugnabat: igitur legi mentis ejus lex, quae in membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Itaque est homo, ut ita dixerim, captivus et liber. Liber ex justitia, captivus ex delecta
Abbreviated transcription (Latin):
ulerit. ¶Ius aptem ꝯstitutoĩs cepit aiusti¬
ficationib quas dñs tradidit moysi dicẽs
Syses genti hebrec primus omĩu diuinas
leges sacris literis eħplicauit foroneus nex
grecis primus leges iudiciaq ꝯstituit. Mer¬
cunus trime gistus primus leges egitiis tra¬
didit. Salon primus leges athemenssib ecli¬
dit. liguigus primus lacedemonib iura ex
aposlinis aũcte ꝯfinxit. Numa ponpi lius
qui romulo successit in regno primus. Rocã
nis leges edidit. De inde cum popunis sedi¬
diosos magistratus ferre non poss decem ui¬
ros legib scribendis crtauit. qui leges erlibr¬

Expanded text:
I : Ius autem constitutionis cepit a iustificationibus, quas dominus tradidit Moysi dicens: Moyses genti Hebraeae primus omnium divinas leges sacris literis explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges judiciaque constituit. Mercurius Trismegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis jura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanas edidit. Deinde quum populus seditiosos magistratus ferre non posset, decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libr
Abbreviated transcription (Latin):
supra dictũ est incipiens manet in mobi le¬
¶ Iis uero ꝯsuetud mis post naturalem le¬
gem exordium habuit. exquo homines ꝯue¬
nientes in umũ ceperũt simul habitare. Qd̾
ex eotempore fcõ esse creditur. ex quo cap̃
ciuitatẽ hedifficasse legitur. qͣ cum  di lu¬
uio. ꝓp. hominũ raritatem fere uidebatur
uepotĩ ĩmutat᷑ existimat᷑ cũ ipẽ simł cũ aliis¬

Expanded text:
supra dictum est, manet immobile. Jus vero consuetudinis post naturalem legem exordium habuit, ex quo homines convenientes in unum coeperunt simul habitare; quod ex eo tempore factum creditur, ex quo Cain civitatem aedificasse legitur, quod quum diluvio propter hominum raritatem fere videatur ve potius immutatum existimatur, quum ipse sim