comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N felicem muidiã dicit maronec
ĩmerito quid enĩ infeliciꝰ ꝙͣ suis
malis aliensq suul bonis affligi Noy
ineleganter quidẽ in Mutum irestio quẽ
ap̾me inuidũ atq maliuolũ lusisse legit᷑
publius quid̃ cũ enĩ tristiorẽ solito uidiss
aut mutio inquit nescio qͥd incõmodi ac¬
cessit aut nescio ciu aliꝙͦ bomi prorso ita
est inuidus alt̾ius bonũ suis asscribit intõ¬
modis et ut ait flactus inuidus alterius
rebus macrescit oximis mag miseria
nõ alit̾ saturitate alt̾i̾us ꝙ fame ꝓpria
tor q̃ri atq alio pingnescente nõ setus
at se esuriente macresters, e ed hand te¬
mere diffimerim an nõ inuidia tũ sed
Uiciis om̃obus infelicior auaritia sit Inni¬
dia eñ mesta sepe sed ociosa est Aua¬
ritia tristis et occupata Supbia dũ sẽcili¬
quid magnũ putat fla licẽt opimone de¬
ltatur. Auaritia semꝑ se famelicã ⁊ ege¬
nam sentit neq fallitur uerissimũ enĩ
esti poeticũ illud Eemꝑ auarus eget¬

Expanded text:
nfelicem invidiam” dixit Maro, nec immerito; quid enim infelicius, quam suis malis alienisque simul bonis affligi? Non ineleganter quidem in Mutium nescio quem, apprime invidum atque “malivolum”, lusisse legitur Publius quidam; “cum” enim “tristiorem solito vidisset”: «Aut Mutio, inquit, nescio quid incommodi accessit, aut nescio cui aliquid boni». Prorsus ita est; invidus alterius bonum suis ascribit incommodis et, ut ait Flaccus, alterius rebus macrescit opimis. Magna miseria, non aliter saturitate alterius quam fame propria torqueri, atque alio pinguescente non secus ac se esuriente macrescere. 2 Sed haud temere diffinierim annon invidia tantum, sed vitiis omnibus infelicior avaritia sit. Invidia enim mesta sepe sed otiosa est, avaritia tristis et occupata; superbia, dum se aliquid magnum putat, falsa licet opinione delectatur, avaritia semper se famelicam et egenam sentit, neque fallitur; verissimum enim est poeticum illud: «Semper avarus eget
Abbreviated transcription (Latin):
audire non piget uidete quid ibidẽ pa¬
ganus homo pontificibus suis dicat.
Num damus id suꝑis de mag᷑ qd dare
lãce Non possit magni messale lipa ꝓ¬
pago. et ne dubiũ foret quid est hoc suꝰ¬
peris offerendũ qd gn̾e atq opibꝯ suꝑ¬
exp̃ssit compositũ uis fasq am̃ sanctos¬
q recessus mẽtis et intoctũ gn̾oso pectꝰ
honesto p̾clarũ uerbũ dignũq quod de
xp̃o dictũ ess tu uale et equã fidelibꝰ
cõniciis aurem prebe.
Ad Ioħ em de columpna ordinis p̾¬
dicatorũ non sectas amandas esse
sed uͫ et de locis insignibus urbis

Expanded text:
audire non piget, videte quid ibidem paaudire non piget, videte quid ibidem paganus homo pontificibus suis dicat: Quin damus id superis, de magna quod dare lance Non possit magni Messale lippa propago? Et ne dubium foret quid est hoc superis offerendum, quod genere atque opibus supexpressit: Compositum ius fasque animi sanctosque recessus Mentis et incoctum generoso pectus honesto. Preclarum verbum, dignumque quod de Cristo dictum esset. Tu vale et equam fidelibus convitiis aurem prebe. 2 Ad Iohannem de Columna ordinis predicatorum, non sectas amandas esse sed verum, et de locis insignibus urbis
Abbreviated transcription (Latin):
agebat. pauꝑtatem maluit Choruitiis
uasis uti potuit fictilibꝰ usus est Noli¬
te pontifices excusa tões frmolas autupaũ
aut sub xp̃i nõie auaritie pabulũs nr̃is
alimẽta furoribꝰ aggregare xp̃us uero
auro non eget nec nr̃is suꝑstitiomibꝰ de¬
lectatur puri ac mdi cordis est appetens
miseri curare ꝙͣ suꝑbe sacrificetis ꝙͣ orna¬
te ꝙẜ splendide si ꝙͣ pie ꝙͣ hũiliten ꝙͣ caste
ꝙͣ sobrie E acrificate qd diruptis uinculis
suis lib̾atori suo rex ꝓpħeta sacrificat
s in dño Audistis psalmista surdi diebꝰ
ac noctibꝯ clamante Gacrificiũ dee sp̃us
ꝯtribulatus ꝙ hic opus est auro sp̃u opꝰ
est eoq non nisi ꝯtribulato opus ẽ tor¬
de si cont̾to et hĩliato hoc est sacrificiũ
deo gratũ/ atq hom̃i sũ trenoꝵ effusi¬
one ꝑabłe submisso et ĩmacłato opus
est am̃o. ꝯͣ nec terso nec rudi auro opꝰ
sed si post ꝓpham ip̃m quoq ꝑsiũ poetam

Expanded text:
agebat, paupertatem maluit; Chorintiis agebat, paupertatem maluit; Chorintiis vasis uti potuit, fictilibus usus est. 28 Nolite, pontifices, excusationes frivolas aucupari, aut sub Cristi nomine avaritie pabulum et vestris alimenta furoribus aggregare: Cristus vestro auro non eget, nec vestris superstitionibus delectatur; puri ac nudi cordis est appetens,miseri, curare quam superbe sacrificetis, quam ornate, quam splendide, sed quam pie quam humiliter quam caste quam sobrie; sacrificate quod “diruptis vinculis suis” liberatori suo rex propheta sacrificat, 30 Audite Psalmistam, surdi, diebus ac noctibus clamantem: «Sacrificium Deo, spiritus contribulatus». Quid hic opus est auro? spiritu opus est, eoque nonnisi contribulato; opus est “corde”, sed “contrito et humiliato”. Hoc est sacrificium Deo gratum, atque homini sine terrarum effossione parabile; submisso et immaculato opus est animo, contra nec terso nec rudi auro opussed si post prophetam, ipsum quoque Persium poetam
Abbreviated transcription (Latin):
rabres hũdi inter diuitias tã certas in tã¬
ta rerũ diuinarũ huanarumq noticia i
uita solitaria et celibre et de crastuo to
ingẽtis: Aurũ hab eccłia bene si hab
pessime si habet᷑ placere pñt diũcie ui¬
rorũ uiri diuitiarũ penitꝰ non placent
qui cũ sompnũ suũ dormierint in maĩbus
suis nichil muement uerior igitur illa
rũsio quã ꝑcunctatõi ꝓprie ꝓsus ip̃e sub¬
iecit cũ rñĩ scdo quesiss in sc̃o quid facit
aurũ templis inutile et in alia templa dei
hoc est in usus hõm egentiũ ꝯferatur sit
xp̃i caritas que scłi pompa est nec semꝑ
sub obtentu deuotrõis ydolatrie ẜuiatur
Rescitis ꝙ auaritia est ydolorũ foruitus
Nulla ydolis gens sic habundat mułli que¬
mentiꝰ dicit᷑. Cauete a smulatris Credi¬
te mͥ pontifices. aurũ potuit xp̃us hẽre
s noluit diues ẽẽ potuit dũ int̾ hõĩes

Expanded text:
rabies habendi inter divitias tam certas, in tanrabies habendi inter divitias tam certas, in tanta rerum divinarum humanarumque notitia, in vita solitaria et celibe et de crastino coingeretis: ‘Aurum habet Ecclesia’. Bene si habet, pessime si habetur; placere possunt divitie virorum, viri divitiarum penitus non placent, qui cum “somnum suum dormierint, in manibus suis nichil invenient”. Verior igitur illa responsio quam percontationi proprie Persius ipse subiecit; cum enim secundo quesisset: «In sancto quid facit aurum templis inutile, et in alia templa Dei, hoc est in usus hominum egentium, conferatur; sit Cristi caritas, que seculi pompa est; nec semper, sub obtentu devotionis, ydolatrie serviatur. Nescitis “quod avaritia est ydolorum servitus”? nulla tot ydolis gens abundat, nulli convenientius dicitur: ‘cavete a “simulacris”‘. Credite michi, pontifices, aurum potuit Cristus habere sed noluit; dives esse potuit dum inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
templa fartiatis auro O curue in tris¬
anĩe et celestium manes ꝙ muat hoc tem¬
plis nr̃os ĩmuittere mores Ne ue hͦ aliis
dc̃m crederetis audite ut statĩ ur̃o nomĩe
uos appellat discite põtifices in sc̃o uobis¬
eiũ loquit᷑. Rñdete tot seues uni inueni tot
negligitis poete, an non saltẽ rũdebitis
ꝓpħete qui nõ aurũ s alia qͥd̾ ⁊ uob̾ orna¬
menta templorũ exigit Apud malachiã
legitis filius honorat pr̃em et ferius
uñin suũ tirebit Si ergo pr̃ ego sũ ubi
est honor mens et si dñs ego sũ ubi est
tunor mens dicit dñs exercituũ et ut nos¬
digmius hoc quesitũ ꝙͣ nũs q̃ritur uideo
quidẽ ut dixi uulgus auaritia arde ⁊ fateor
nichil excufat, nulla est excusa tõ pc̃a
nam si ex cu satio iusta est/ pcc̃m utĩq nõ
est s natorũ caritas młtiplexq nc̃citas
et uulgaris iguorantia crimen leuat uos
uo̾ pontifices dicite oro quid sibi uult het᷑

Expanded text:
templa farciatis auro. Sed quitempla farciatis auro. Sed quianime et celestium inanes, Quid iuvat, hoc templis vestros immittere mores? Neve hoc aliis dictum crederetis, audite ut statim vestro nomine vos appellat: Dicite, pontifices, in sancto quienim loquitur. Respondete tot senes uni iuveni, tot negligitis poete, annon saltem respondebitis prophete, qui non aurum, sed alia quedam a vobis ornamenta templorum exigit? Apud Malachiam legitis: «Filius honorat patrem, et servus dominum suum timebit; si ergo pater ego sum, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? dicit dominus exercituum»; et ut nosdignius hoc quesitum, quam nunc queritur. Video quidem, ut dixi, vulgus avaritia ardere, et fateor, nichil excusat: nulla est enim excusatio peccati, nam si excusatio iusta est, peccatum utique non est; sed natorum caritas multiplexque necessitas et vulgaris ignorantia crimen levant. Vos vero, pontifices, dicite, oro: quid sibi vult hec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpicior fuit cũ fictilis fuit nũt aureꝰ atq
gẽmatus irascit᷑. et p̾ces instissima indig¬
natione non audit nõ aurũ odit ille s
cupidos quibus optandi q̃rendiq nullus
est fuus Primi hõmi id erant aꝑte ꝓfi¬
tebant᷑ querebant duucias ut abunda¬
rent uos q̃ritis ut ornetis xp̃m piũ opꝰ
si spoliis ile nusorum et non potius u̾tuti¬
bus ac deuotõe fideliã uellet ornari et
si non fictioni uncta cupiditas odiosior
bros q̃runt petunt Rapiũt mercantur
non lr̃arum nomr̃e quas ignorant sed
auaritia inducti nec animi s thalanũ
q̃rentes ornatũ nec stĩam s nõmen ne
librorũ simñas s p̃cia cogitantes ueru
hiis tolorata exnisano licet flanõ deerit
dicẽt eñ sobolem se at posteros cogitare
et u̾bo quid̾ nondũ natis aut ꝙ uite ge¬
nus eligant ꝓrsus incertis uere iuitem
maritie ꝓprie atq ignorancie ingens bi¬
bliothera ꝯgerit ᷑ uobis ꝯgerendarum
opimmi quis ust color Respondebitis ut xop̃i

Expanded text:
ior fuit cum fictilis fuit. Nunc aureus atque gemmatus irascitur et preces nostras iustissima indignatione non audit. Non aurum odit ille sed cupidos, quibus optandi querendique nullus est finis. Primi hominum quod erant, aperte profitebantur: querebant divitias ut abundarent; vos queritis ut ornetis Cristum: pium opus, si spoliis Ille miserorum et non potius virtutibus ac devotione fidelium vellet ornari, et si non fictioni iuncta cupiditas odiosior bros querunt petunt rapiunt mercantur, non literarum amore quas ignorant, sed avaritia inducti, nec animi sed thalami querentes ornatum, nec scientiam sed nomen, neque librorum sententias sed pretia cogitantes. Verum his colorata excusatio, licet falsa, non deerit; dicent enim sobolem se ac posteros cogitare; et verbo quidem nondum natis aut quod vite genus eligant prorsus incertis, vere autem avaritie proprie atque ignorantie ingens bibliotheca congeritur. 23 Vobis congerendarum opum quis est color? respondebitis ut Cristi
Abbreviated transcription (Latin):
diuicias male partas iustificasse inderũ
si p̃de rapinarũq ur̃arum pauꝑem xp̃m
cogitis ẽt ꝑtinpem et auro cbsidetis ĩni¬
tum n on hic placandi numĩs modus an¬
non legistis apud seneçã deos tũt ꝓpicios
fuisse cũ fictiles funt At qui deos nunꝙͣ
uerba que feliciori mat̾ĩe litet inserere

Expanded text:
divitias male partas iustificasse videmini, divitias male partas iustificasse videmini, si prede rapinarumque vestrarum pauperem Cristum cogitis esse participem et auro obsidetis invitum. Non hic placandi numinis modus. 20 Annon legistis apud Senecam deos tunc “propitios fuisse”, cum “fictiles fuerunt”? atqui deos nunquam ia, sed verba, que feliciori materie licet inserere
Abbreviated transcription (Latin):
tum tñ intentio nota est ur̃a intentio q̃¬
nam queso quid agitis cui thezaurizatis¬
et nsi dyabolo et angelis eius qͥ sollicite
uos obseruant/ munerant dies et heredi¬
tatem ur̃am auidissime p̃stelant᷑. gͣtissĩa
trophea uris inscripta nonĩbus in lume
hedie pocuis ista ꝙͣ al/ an uel hactenꝯ uos
non auaros / uel auaritia uiciũ nõ fuisse
uel te nũt pͥmũ otulos apnsse credidĩm.
qui prius ista non uideris. rũdebo adii¬
rationi tus. Et screbaii uos auaros, et
auaritiã uiciũ esse nemo usꝙͣ est qͥ nesci¬
taria tua ymo altaria dĩ uirtutũ. urgẽ¬
to atq auro et gẽms omista ꝯspexi at¬
N insanis fulgoribꝰ ꝑcussus obstupni ⁊
dixi metũ ecce noua auaricie arma nõ¬
nũ ꝑeundi genus. anaritia nobis nr̃i
nõ sufficit nisi auarũ quoq xp̃m faciꝰ¬
mus et diuos ip̃mq uocaniꝰ in ꝑtem
p̃damq iouem ut uirgiliꝰ ait uos qͥdẽ

Expanded text:
tum tamen intentio nota est. Vestra intentio quetum tamen intentio nota est. Vestra intentio quenam, queso? quid agitis? cui thesaurizatis, nisi dyabolo et angelis eius, qui solicite vos observant, numerant dies et hereditatem vestram avidissime prestolantur, gratissima trophea vestris inscripta nominibus in limine hodie potius ista quam alias? an vel hactenus nos non avaros, vel avaritiam vitium non fuisse? vel te nunc primum oculos aperuisse crediderim, qui prius ista non videris’? Respondebo admirationi tue. Et sciebam vos avaros, et avaritiam vitium esse, nemo usquam est qui nescitaria tua, imo vero altaria domini virtutum, argento atque auro et gemmis honusta conspexi, atque insanis fulgoribus percussus obstupui, et dixi mecum: ‘Ecce nova avaritie arma, novum pereundi genus; avaritia nobis nostra non sufficit, nisi avarum quoque Cristum facimus et divos, ipsumque vocamus In partem predamque Iovem, ut Virgilius ait’. Vos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
q non tumetis duo illoꝵ spectante de¬
suꝑ et minicante uiudc̃am et nescitis
cui ur̃m crimon utile sit futurũ qd̾ uobis
int̾im laboriosum pestiferũq ⁊ funestũ
est Multi se ꝓpter filios excusant et
uicio ani uelum pietatis obtũdit᷑ Sic
leena sic tygris fit emxa ferotior, et
amĩalia mansueta noue ꝓlis amor ex¬
aspat uobis excusanio nulla uelamen
uicii nullum est ante totiꝰ orbis oculos
mdi estis digitoq monstramĩ ppłorum
om̃ cũ ex probatõe mordati. Ecce u̾tutꝭ
inquiũt p̃cones qui cum de uita eterna
deq añi libertate multa magnifice lo¬
quant᷑ sine causa tñ et tp̃ralibꝰ addicti
uidet᷑ damd ubi ait uiuersa uanitas
om̃is homo uiuens umptũ in ymagie
tifices dicta sunt Parentes qui dẽ thesaiu¬
rizantes filiis et legnuꝰ et uidemꝰ ꝙuis
sexe fortuna paternis uotis obstãte qdͣ
aliis ꝑcũ erat ad alios deuoluat᷑ parẽ¬

Expanded text:
ue non timetis, domino illorum spectante deue non timetis, domino illorum spectante desuper et minitante vindictam. Et nescitis cui vestrum crimen utile sit futurum, quod vobis interim laboriosum pestiferumque et funestum est. Multi se propter filios excusant, et vitio animi velum pietatis obtenditur; sic leena, sic tigris fit, enixa, ferocior, et animalia mansueta nove prolis amor exasperat. 15 Vobis excusatio nulla, velamen vitii nullum est; ante totius orbis oculos nudi estis digitoque monstramini populorum omnium cum exprobratione mordaci. ‘Ecce virtutis’ inquiunt, ‘precones, qui cum de vita eterna deque animi libertate multa magnifice loquantur, sine causa tamen et temporalibus addicti videtur David, ubi ait: «Universa vanitas, omnis homo vivens; veruntamen in imagine e alios, avari pontifices, dicta sunt; parentes quidem thesaurizantes filiis et legimus et videmus, quamvis sepe, fortuna paternis votis obstante, quod aliis partum erat ad alios devolvatur; paren
Abbreviated transcription (Latin):
pestes et rius quid̃ quã accidiã nr̃i uotãt
endem rõ est que inuidie fuit Gula aũt
ac libido sepe suis fruũt᷑ delicyis. quibus
exultant et gandia fugitiua ꝑcipiunt
Auaritia nulla re fruit᷑ nisi curis ama¬
rissimis dũ eiũ querendis inhiat ⁊ illa
non habet et quesita non uidet nisi ad
suppliciũ hint trepida inde sollicita.
Que cũ ita sint iure auaritia sororũ om̃̃i
pestilentissima dici potest Quã radicem
cius te mirari quid hodie tetũ hac ut auĩt
importuna pħia p̃ter solitũ uerti uelins
Ego aũt non me magis ꝙͣ mortales fe
oũĩs et p̾cipue tuũ genus alloquor int̾
quos maxime et soliĩ posuisse ⁊ uexil¬
lum fixisse uictͥx michi uidetun ⁊ imꝑi¬
osa cupiditas quod eo indignanciꝰ miror
que mĩor nobis cupidinũ cã est/ Cui eĩ
hos auri cumulos aceruatis legittima
quid̃ uobis negata posteritas uos ꝑcus
et exignus cultus decet reliqua ⁊ pau¬
perum xp̃i sunt quos fraudare predariy¬

Expanded text:
pestes, et eius quidem quam accidiam nostri vocant, eadem ratio est que invidie fuit; gula autem ac libido sepe suis fruuntur delitiis, quibus exultant et gaudia fugitiva percipiunt; avaritia nulla re fruitur, nisi curis amarissimis: dum enim querendis inhiat, et illa non habet et quesita non videt, nisi ad supplicium; hinc trepida, inde solicita. Que cum ita sint, iure avaritia sororum omnium pestilentissima dici potest, quam “radicem cius te mirari quid hodie tecum hac, ut aiunt, importuna philosophia preter solitum uti velim. Ego autem non te magis quam mortales fere omnes et precipue tuum genus alloquor, inter quos maxime et solium posuisse et vexillum fixisse victrix michi videtur et imperiosa cupiditas; quod eo indignantius miror, quo minor vobis cupidinum causa est. 14 Cui enim hos auri cumulos acervatis? legitima quidem vobis negata posteritas. Vos parcus et exiguus cultus decet; reliqua pauperum Cristi sunt, quos fraudare predariq
Abbreviated transcription (Latin):
gens de mea Wirnis caducũ suł ac suꝑbũ
am̃al est honuo minus alte fragilibꝰ suꝑ¬
edificat fundamẽtis e tanta sodaliũ turba
ad quẽ redacti mnimerũ sums in des et ecce
dũ lo qͥuur ip̃i etiã fugimꝰ atq umbre ĩ
morẽ euanescimꝰ moniẽtoq tẽꝑis abiisse
alt̾ alt̾um accipiet et ip̃e mox primũ se¬
cuturꝰ Suid ergo suuꝰ fratꝰ optime qͥd
sumꝰ/ nec desininꝰ suꝑbire Cuis anguõibꝰ

Expanded text:
gens de mea? 22 Nimis caducum simul ac superbum gens de mea? 22 Nimis caducum simul ac superbum animal est homo, nimis alte fragilibus superedificat fundamentis. E tanta sodalium turba ad quem redacti numerum sumus, vides; et ecce, dum loquimur, ipsi etiam fugimus atque umbre in morem evanescimus, momentoque temporis abiisse alter alterum accipiet, et ipse mox previum secuturus. Quid ergo sumus, frater optime? quid sumus? nec desinimus superbire. 23 Suis
Abbreviated transcription (Latin):
miͬa et cogita ꝯd rramꝰ et quid sums ubi
dulces nũc amici ubi sũt amati uultus ubi
uerba mltentia ubi mitis ⁊ iocunda ꝯu̾satõ.
qd fulmẽ i sta ꝯsumpsit qͥs t̾remotꝰ xu̾tit.
q̃ tẽpestas emersit, q̃ abissus absorbuit.
Etipati eramꝰ ꝓpeiam soli sumꝰ/ nõne
amici ꝯtrahende sũt uñ aũt siue ad qd hu¬
mano gn̾e pene extincto ⁊ ꝓxio ut au-
Uite huiꝰ illecebris nupaẽt ĩpedimẽtis¬
q suauibꝰ spoliati liberius iam ad alt̾am
suspiremo en quo subita rerũ ꝑmutatione
puenims/ ut expiri licer in nob̃ an p̃cdarã
illam epicuri uotem iure possumꝰ dicere Ca¬
tis magnũ alt̾ alt̾i theatrũ sumꝰ qd̾ ut
Ue̾ dici possit a nõb ꝙͣ diu tũ dici pot̾it aut
quis angur statuat quorsũ nõb datũ sit de
hiuꝰ mutui theatri stabilitate confide al¬
t̾nsecus nutantibꝰ iã colũpnis quid eĩ ego
de tua uita tertior ħ scribens ꝙͣ tu ħ ꝑle¬

Expanded text:
numera, et cogita quid eramus et quid sumus. Ubi numera, et cogita quid eramus et quid sumus. Ubi dulces nunc amici, ubi sunt amati vultus, ubi verba mulcentia, ubi mitis et iocunda conversatio? quod fulmen ista consumpsit, quis terre motus evertit, que tempestas demersit, que abyssus absorbuit? 20 Stipati eramus, prope iam soli sumus. Nove amicitie contrahende sunt. Unde autem sive ad quid, humano genere pene extincto, et proximo, ut auguvite huius illecebris impedimentisque suavibus spoliati, liberius iam ad alteram suspiremus. 21 En quo subita rerum mutatione pervenimus, ut experiri liceat in nobis, an preclaram illam Epycuri vocem iure possimus dicere: «Satis magnum alter alteri theatrum sumus». Quod, ut vere dici possit a nobis, quandiu tamen dici poterit? aut quis augur statuat, quorsum nobis datum sit de huius mutui theatri stabilitate confidere, altrinsecus nutantibus iam columnis? quid enim ego de tua vita certior hec scribens, quam tu hec perle
Abbreviated transcription (Latin):
cio s c̾te misiores, an illud fortasse utris
ꝙ magna q̃dam ingenia suspicata sũt deũ
mortalia nõ curare Ez absit a mentibus
nr̃is ħ auientia si nõ curaret illa non sub¬
siste̾nt Nam de hỹs qui nr̃i curã nõ deo tri¬
buũt s nat᷑e ꝙ senciendũ nob̃ u̾ sit uitatis
tue studio deditis cũ seneca iig̃tissiõs hõm
scłis dignissurm uisi sumꝰ qui acerrime ples¬
terem᷑ non id cirto minore iustitia qd occłra
est/ nãq iuditioꝵ tuoꝵ inꝑ scrutabłis ⁊ huã¬
nis srusibo maccessa ꝓfunditas uł gͬ pessĩ
uel ad futura bona pntibꝰ malis excitato¬
res purgatioresq siuant᷑ al omo aliquid¬
est qd uec cogitare sufficimo Cetu q̃cung
Sed ut apublicis ad pͥuatas lacmas renta¬
mur An equidẽ scdi uix dũ pͥma pars
atta est. ex quo staliaz repetens. te procul
ad fontẽ sorgre lacͥmantez lacͥmas dunisi. Nõ
ibeo in longu ocłosreflecte hos paucłos dies

Expanded text:
cio, sed certe miseriores. 17 An illud fortasse verius, cio, sed certe miseriores. 17 An illud fortasse verius, quod magna quedam ingenia suspicata sunt, Deum mortalia non curare? sed absit a mentibus nostris hec amentia: si non curares, illa non subsisterent. Nam de his qui nostri curam non Deo tribuunt sed nature, quid sentiendum nobis sit, veritatis tue studio deditis, cum Seneca ingratissimos omnium seculis dignissimi visi sumus qui acerrime plecteremur, non idcirco minore iustitia quod occulta est; namque iudiciorum tuorum imperscrutabilis et humanis sensibus inaccessa profunditas. Vevel ad futura bona presentibus malis exercitatiores purgatioresque servamur, vel omniest quod nec cogitare sufficimus. Ceterum, quecunque Sed ut a publicis ad privatas lacrimas revertamur, anni equidem secundi vixdum prima pars acta est, ex quo Italiam repetens, te procul ad fontem Sorgie lacrimantem lacrimans dimisi. Non iubeo in longum oculos reflectere; hos pauculos dies
Abbreviated transcription (Latin):
Nrq eiũ cũ hiis malis ꝯfri decet bella ꝙͣtali¬
bet in quibꝰ et remediorũ m̃łta sũt gn̾a.
et qd̾ ultimũ est uiris saltẽ fortit̾ mori lic
Est aũt solamen mortis ex inuũ bene mori.
hic remedii nichil prorsus/ nich ilqr solacu ẽ
cumuloq cladis aditũ mali cãs pͥncipiũqs nes¬
cire. nam nec ignorãtia nec ip̃a quidẽ mag̾
pestis odiosior nuges ac fabulis quorũdã ho¬
minũ qui ꝓfessi om̃ia sciũt nichil quorũ tũ
ora licet assuefcã mendaciis tandem silent
et q̃ impudentia pͥmũ ex more laxauerat
ad ultiũ clausit stupor. Ez ad inquisitõe
mrã redeo. An u̾o sicut longũ itenagentibꝰ̃
euenit. ut aliauie ꝑs fatigatõrm faciat
alie fateatur Sic nob accidit ut lenitas
tua deus hũanis paulatim lassata cͥiminibꝰ
et iugi accessione g̾ p̃granata mĩs ponssen
qd si est nõ nr̃orum modo s xr̃norũ suml
criminũ penas damus an perores illis nes¬

Expanded text:
Neque enim cum his malis conferri decet bella quantaliNeque enim cum his malis conferri decet bella quantalibet, in quibus et remediorum multa sunt genera, et quod ultimum est, viris saltem fortiter mori licet. 15 Est autem solamen mortis eximium, bene mori. Hic remedii nichil prorsus, nichilque solatii est; cumuloque cladis additum, mali causas principiumque nescire. Nam nec ignorantia nec ipsa quidem pestis odiosior nugis ac fabulis quorundam hominum, qui professi omnia, sciunt nichil; quorum tamen ora, licet assuefacta mendaciis, tandem silent, et que impudentia primum ex more laxaverat, ad ultimum clausit stupor. Sed ad inquisitionem meam redeo. 16 An vero, sicut longum iter agentibus evenit ut alia vie pars fatigationem faciat, alia fateatur, sic nobis accidit, ut lenitas tua, Deus, humanis paulatim lassata criminibus et iugi accessione pregravata, nunc potissimum Quodsi est, non nostrorum modo sed paternorum simul criminum penas damus, an peiores illis nes
Abbreviated transcription (Latin):
le historicos silent introga pħicos obstupes¬
cunt Quere a ph̃is humeros ꝯtrahient
frontẽ rugant ⁊ digitulo labris ĩpresso
silenciũ iubent. Credes ista postitas nĩ ip̃i
qui uidemꝰ uix credamꝰ sompiia tredi
mus et lustrata urbe fumu̾bꝰ suis plena.
domũ reuersi exoptatis pignoribꝰ uacuã
illam reꝑientes sciremꝰ utiq u̾a ẽẽ que
gemimꝰ O felicẽ ppłm ꝓnepotũ qui has
missias nõ agnouit ⁊ fortassis tescimoniũ
nr̃m int̾ fabulas mĩabit merem᷑ h qͥdem
et g̾niora nõ inficior s et maiores nr̃i
mueriti sunt atqr utinã non ⁊ posti merẽ¬
tur. Suid est ergo iudicũ iustissime p est
ꝙ insiguit ad eõ in nr̃m tys ultionis tue
fuor intubuit ꝙ estꝙ cũ culpe uon de sunt¬
chomi illan famosissimã reliquias mortali¬
um inforii pelago circũfentem cũ pñtibꝰ
extiment᷑ delicie fu̾int et ludus ⁊ requies

Expanded text:
Consule historicos: silent; interroga physicos: obstupesConsule historicos: silent; interroga physicos: obstupescunt; quere a philosophis: humeros contrahunt, frontem rugant, et digitulo labris impresso silentium iubent. Credes ista, posteritas, cum ipsi qui vidimus, vix credamus, somnia credimus, et lustrata urbe funeribus suis plena, domum reversi, exoptatis pignoribus vacuam illam reperientes, sciremus utique vera esse que gemimus? O felicem populum pronepotum, qui has miserias non agnovit, et fortassis testimonium nostrum inter fabulas numerabit! meremur hec quidem et graviora, non infitior; sed et maiores nostri meriti sunt, atque utinam non et posteri mererentur! Quid est ergo, iudicum iustissime, quid est quod insigniter adeo in nostrum tempus ultionis tue fervor incubuit? quid est quod cum culpe non desintcham illam famosissimam reliquias mortalium informi pelago circumferentem, cum presentibus extimentur, delitie fuerint et ludus et requies.
Abbreviated transcription (Latin):
dori meo gͣuiꝰ insultat ꝙ iam amnꝰ integ̾
ianqz altius boue ꝑs abit ex quo nicħh
uiro dignũ nõ dicã face̾ s ne loqͥ quide̾
ꝯtigit tonãte undiq ac fuliuinãte ferocit᷑
fortuna Qua in re benigno sub indice for¬
san excuser si ad examẽ uenit illud quoq
non bene aliqd s mulleso tricentes  quã¬
Dragesimũoctanũ sexte etatis ãnum dẽ ꝙ̃
lugeo qui nõ solũ nos amicis s mundũ õer
gentibꝰ spoliauit eni si quid de fuit sequens
ecce annꝰ illiꝰ reliquias demetit et quidꝙͣ
illi ꝓcelle suꝑfurrat mortifera falce ꝑse
sure diluuio sine celi aut telluris incendio
snie belłis aut alia clade uisibili quo nõ h ͨ
ꝑs aut illa t̾rarũ s uniu̾sus fere orbis sine
aut fando auditũ quib ꝯ hoc mĩꝙ in anualibꝰ
lectũ est uacuas domos delictas urbes squã¬
lida rura arma cadauibꝰ angusta horren¬
damq uastamq toto orbe solitudiiẽ edsa-

Expanded text:
dori meo gravius insultat, quod iam annus integer dori meo gravius insultat, quod iam annus integer iamque alterius bona pars abiit, ex quo nichil viro dignum, non dicam facere, sed ne loqui quidem contigit, tonante undique ac fulminante ferociter fortuna. 11 Qua in re benigno sub iudice forsan excuser, si ad examen venerit illud quoque, non leve aliquid, sed millesimum trecentesimum quadragesimum octavum sexte etatis annum esse quem lugeo, qui non solum nos amicis, sed mundum omnen gentibus spoliavit; cui siquid defuit, sequens ecce annus illius reliquias demetit, et quicquid illi procelle superfuerat, mortifera falce perssine diluvio sine celi aut telluris incendio sine bellis aut alia clade visibili, quo non hec pars aut illa terrarum, sed universus fere orbis sine d visum aut fando auditum? quibus hoc unquam in annalibus lectum est, vacuas domos, derelictas urbes, squalida rura, arva cadaveribus angusta, horrendam vastamque toto orbe solitudinem? 13
Abbreviated transcription (Latin):
tis solis s cũ om̃ibꝰ rapi uid̾is iã tandem
mutilibꝰ q̃rimoniis modũ pone Erit ali¬
qͥs indignantior nata qui mestos apices ꝑ¬
osus obiciat aut ꝯtulcet cũ irrisione mordaci
Abi inquiet in malũ sydus an si tu młiebritꝰ
uictus es nos saltem uiros et̃ non sines.
Cuncta p̃sentio ilq nre horũ frat fallit.
Scio uiri ẽẽ pͥmũ quidẽ dolorem ꝓpelłe ꝓxi¬
mũ extingue tciũ mod̾ari ultimũ ab sconde̾
Sed quid agam moriar n dolorem in fletum
ac u̾ba ꝓfudero Illud me solat᷑ ꝙ quidquid
scripsero molle ꝙͣuis ac friuolũ cũ ad tuas
mis meas rediisse uidebit᷑. ꝙobrẽ nõ mag̾
erubestam dũ hł a te legent: ꝙ dũ a mescri¬
bent᷑ erubui nec me tũ erubuisse negtine¬
rim sensi unĩ nĩm ac stilum excusso rõms
freno extͣ descinatũ iter affectibus nctos
trahi quo uil molestia pati possum Id pu¬

Expanded text:
cis solis, sed cum omnibus rapi videns, iantandem cis solis, sed cum omnibus rapi videns, iantandem inutilibus querimoniis modum pone’. 8 Erit aliquis indignantior natura, qui mestos apices perosus abiciat aut conculcet cum irrisione mordaci: ‘Abi’ inquiet, ‘in malum sidus; an si tu muliebriter victus es, nos saltem viros esse non sines?’ 9 Cunta presentio nilque me horum, frater, fallit; scio viri esse primum quidem dolorem propellere, proximum extinguere, tertium moderari, ultimum abscondere. Sed quid agam? moriar nisi dolorem in fletum ac verba profudero. Illud me solatur, quod quicquid scripsero, molle quamvis ac frivolum, cum ad tuas nus meas rediisse videbitur. Quamobrem non magis erubescam dum hec a te legentur, quam dum a me scriberentur erubui. 10 Nec me tamen erubuisse negaverim; sensi enim animum ac stilum, excusso rationis freno, extra destinatum iter affectibus iunctos trahi; quo nichil molestius pati possum. Id pu
Abbreviated transcription (Latin):
historias uirorũ illustriũ sꝑabamꝰ unã tꝰ¬
minꝯ ꝓprii doloris hystoriaz quas putaba¬
mꝯ epłas sũt lamẽta ubi artificiosas iũctu¬
ras u̾borũ noua incude ꝑcussorũ et dulciter
int̾mitantes colores rethoricos q̃rebamꝰ
nil nisi dolentis int̾rectões atq indignantis
accento ⁊ lict̾as aspicims lacͥmarũ Et qͥs
erit modus aut qͥs finis si om̃ fata morta¬
lum deplorare uolui̾s unũ tibi pectus ⁊ unil
liuguil nõ sufficit ingens mss molestumq
negociũ suscepisti .x. suꝑuacuũ in explebłe
alio de fonte petende sũt lacͥme, semꝑnẽps
hausti et arentes oculi parũ mesti huoris
infud̾int Quid agis igi᷑ tui oblite ⁊ ꝓpria
non ꝯtente missia ac morbo in quẽ sciens uo¬
leusq incid̾is nisi amitis in suꝑ uenenũ
porrigas pollicitꝰ medicinã Qui potius
Uel fle solus uel diste mortalis equo animo
fre mortalia teq non solum neq cũ ami¬

Expanded text:
historias virorum illustrium sperabamus, unam cehistorias virorum illustrium sperabamus, unam cernimus proprii doloris historiam; quas putabamus epystolas, sunt lamenta; ubi artificiosas iuncturas verborum nova incude percussorum et dulciter intermicantes colores rethoricos querebamus, nil nisi dolentis interiectiones atque indignantis accentus et lituras aspicimus lacrimarum. 6 Et quis erit modus aut quis finis, si omnium fata mortalium deplorare volueris? unum tibi pectus et una lingua non sufficit; ingens, miser, molestumque negotium suscepisti, supervacuum, inexplebile. Alio de fonte petende sunt lacrime: semper nehausti et arentes oculi parum mesti humoris infuderint. 7 Quid agis igitur, tui oblite et propria non contente miseria ac morbo, in quem sciens volensque incideris, nisi amicis insuper venenum porrigas, pollicitus medicinam? quin potius, vel fle solus vel disce mortalis equo animo ferre mortalia; teque non solum neque cum ami
Abbreviated transcription (Latin):
nã frat᷑ aut iinꝙͣ natus a pͥus extinctus
forem qd si nũt optare cogor qͥd dicturum
putas si ad extremũ senectutẽ uenero ad
quã o utinã non uenirem s ueniã timeo
non ut duicius uinã s ut diu moriar Nosto
eterĩ fatũ meũ ⁊ seusim intelligo ad quid̃
in hanc erũpnosam ⁊ infelice uitã sim pro¬
iectus. heu mi fratꝰ optime piget ex ĩtius
ac miszet mei met Quid enĩ dicent qui hᵒ
andiens. Tn qui solamẽ auxilm̃q aliis latu¬
rus uidebaris quide te nob̃ il mediotre ꝓ¬
mis̾as / qui maloꝵ usu obduxisse iã callum.
adu̾sus oñis fortune tribulos om̃em q duri¬
ciem seu magis insilicẽ obriguisse debueras
Ecce ꝙͣ mollit̾ sarcinas tuas fers ecce ꝙͣ cre-¬
ubi u̾ba magnifica/ que si ad ingenii laudẽ
nõ ad uite ꝯsiliũ referant᷑ qͥd nisi sonitus
et incuriosarũ deliimiẽta sũt auriũ põsto¬
labam ex te carmẽ heroitũ elegos legnũꝰ

Expanded text:
nam, frater, aut nunquam natus aut prius extinctus nam, frater, aut nunquam natus aut prius extinctus forem! quodsi nunc optare cogor, quid dicturum putas si ad extremam senectutem venero? ad quam o utinam non venirem; sed veniam, timeo, non ut diutius vivam, sed ut diu moriar. Nosco etenim fatum meum, et sensim intelligo ad quid in hanc erumnosam et infelicem vitam sim proiectus. Heu michi, frater optime piget ex intimis ac miseret me mei. 3 Quid enim dicent qui hec audient? ‘Tu qui solamen auxiliumque aliis laturus videbaris, qui de te nobis nil mediocre promiseras, qui malorum usu obduxisse iam callum adversus omnes fortune tribulos omnemque duritiem seu magis in silicem obriguisse debueras, ecce quam molliter sarcinas tuas fers, ecce quam creubi verba magnifica, que si ad ingenii laudem non ad vite consilium referantur, quid nisi sonitus inanis et curiosarum delinimenta sunt aurium? 5 Prestolabamur ex te carmen heroicum, elegos legimus;
Abbreviated transcription (Latin):
hia letũ te altioris status cupido nõ tangẽt
yquũ tũ am̃i tuũ decet tam se gͣtum p̃beꝰ ult ͦ
Ut in fine illis magni oꝑis qd̾ sudore tuo
de illius opulentissimi pr̃is familias lapi¬
bendos mittem paruui et ip̃e tibi cui il nega¬
rẽ uolens et ꝙͣuis iam dudũ musis indigͣn¬
tibus longaq aliis curis ex̾centibꝰ aniuũ
ab eo studio distractũ. reuocarũt p̃ces tue.
Mitto igit᷑ paucos elegos eiusdẽ sine totidẽ
si malis exametros utere ul utrisq uel
utrisl utrosq raptim. Et ex tprali ĩpetu
dictatos noueris mĩcio tuo mecũ sillabas
meciẽte Ita ut nulla tam brenis fuit. quẽ sibi
nõ longissima uideret᷑ uale
¶ Ad soc̃tem suũ flebilitꝰ̾ de peste illa sine
fze qua dringẽtos annos a marco tullio u
undiq in me uno uidras qd̾ de tanta urbe
apud uggiliũ legisti nam crudelis ubiq luctꝰ
Ubiq panor et plima mortis ymago Uti¬

Expanded text:
tua letum te altioris status cupido non tangeret, tua letum te altioris status cupido non tangeret, equum tamen animum decet, tam se gratum prebere ultro ut in fine illius magni operis, quod sudore tuo de illius opulentissimi patrisfamilias lapibendos mitterem. Parui et ipse tibi, cui nil negarem volens; et quamvis iandudum, Musis indignantibus longeque aliis curis exercentibus, animum ab eo studio distractum, revocarunt preces tue. 5 Mitto igitur paucos elegos eiusdemque sententie totidem, si malis, hexametros; utere vel utrisque vel utrislibet; utrosque raptim et extemporali impetu dictatos noveris, nuntio tuo mecum syllabas metiente, ita ut nulla tam brevis fuerit, que sibi non longissima videretur. Vale. 7 Ad Socratem suum, flebiliter de peste illa sine fere quadringentos annos a Marco Tullio usundique. In me uno videas quod de tanta urbe apud Virgilium legisti, nam crudelis ubique Luctus, ubique pavor et plurima mortis imago. 2 Uti
Abbreviated transcription (Latin):
Uod ꝓfeffionẽ tuã decuit ex augꝰ
dc̃is uolumen ingens ꝑ alph abeti
lr̃as collegisti rem maioris oꝑe ꝙ glorie
In quo ip̃o animũ tuũ miror qui studio uti-¬
litatis publice maiora nisi fallor ausurũ
ingeniũ inclinasti. Cuiꝰ ut notiꝰ exitus
sie ꝓspen euentus sicut decuit fuit Siqͥdẽ
cũ ob eam cãm slementi rõno pontifici lit¬
latissimo s⁊ occupatissimo honũ atq ob id
taliũ ꝯpendiorũ auidissĩo placuisses prĩe
tue pontifex frũs, et altiora sꝑare iussus
ꝙͣuis ut est añi modestia ⁊ religionis hũ¬
litas natalis soli iuncta dulcedini nestro an
nichil non dico altiꝰ s gracius int̾ h rerũ
p̃teremiciũ fastigia sperare queas ⁊ de la¬
bore in laborem missus qd̾ de augustino fe¬
tisti de ambrosio faceᷤ iuberis. parebis iam
cexisti xiũ et ꝑficies spero pari utinã facili¬
tate et felicitate Parebis iꝙͣ si te noui
non ut altior fias s ut gͣtior. et si enĩ forte

Expanded text:
uod professionem tuam decuit, ex Augustini dictis volumen ingens per alphabeti literas collegisti: rem maioris opere quam glorie; in quo ipso animum tuum miror, qui studio utilitatis publice maiora, nisi fallor, ausurum ingenium inclinasti, cuius ut votivus exitus, sic prosper eventus, sicut decuit, fuit. 2 Siquidem, cum ob eam causam Clementi, Romano Pontifici, literatissimo sed occupatissimo homini atque ob id talium compendiorum avidissimo, placuisses, patrie tue pontifex factus et altiora sperare iussus — quamvis, ut est animi modestia et religionis humilitas, natalis soli iuncta dulcedini, nescio an nichil, non dico altius, sed gratius inter hec rerum pretereuntium fastigia sperare queas — et de labore in laborem missus, quod de Augustino fecisti, de Ambrosio facere iuberis. 3 Parebis — iam cepisti enim — et perficies, spero, pari utinam facilitate et felicitate; parebis, inquam, si te novi, non ut altior fias sed ut gratior. Etsi enim sorte
Abbreviated transcription (Latin):
montibꝰ occurrẽtes cohibito impetu seꝙ̃¬
tum trepidã cateruã et cruẽta spolia
suis lateribꝰ excepisset olimpũ ad huc
ensem in manibꝰ hũtem ꝓcul inde inter
siluas insũ ilq de illo post hec aliud
foribꝰ et consolatoribus exclusis doloi
meo solus intũb̾rm et ũł leuarẽ fletu
ñm nł o ppͥme̾m uel leuirẽ merore desi¬
deriũ uł impłem et amitos mͥ mãibꝰ
nixiis ereptos lacͥmosis oculis ac la¬
mentis actingem Nunc non una sẽd
tribꝰ aũ passiomibꝰ spe ac metu ⁊ do¬
lore discrucior et qͣi totidẽ huic inde uul¬
neribias ꝯfixus quã in ꝑtem sauciũ tor
inclinẽ nescio et nurũ ac misabilo in¬

Expanded text:
montibus accurrentes, cohibito impetu sequmontibus accurrentes, cohibito impetu sequentium, trepidam cathervam et cruenta spolia suis latebris excepissent. Olimpium adhuc ensem in manibus habentem procul inde inter silvas visum, nilque de illo post hec aliud foribus et consolatoribus exclusis, dolori meo solus incumberem, et vel levarem fletu animum vel opprimerem, vel lenirem merore desiderium vel implerem, et amicos, michi manibus impiis ereptos, lacrimosis oculis ac lamentis attingerem. 22 Nunc non una sed tribus animi passioniobus, spe ac metu et dolore, discrucior, et quasi totidem hinc inde vulneribus confixus, quam in partem saucium cor inclinem, nescio, et mirum ac mis
Abbreviated transcription (Latin):
maritudinẽ geminarent nũciꝰ meus oc¬
tano die postꝙͣ hinc discesserãt ꝑ intensis¬
simũ imbrẽ inexpectatus affuit ⁊ pluiia
et lacͥiuis maderis dirigui et excussꝰ manũ
calamꝰ scribentẽ xtũ forte cõꝑerat Quid
rei affers dic ocius exclanio Ille gemita
uba frangente infelix inqͥt nĩciꝯ sũ tibi
amucitu suꝑ apẽnim u̾tisens seuas in latͦ¬
narratõis hec sũma fuit Siplicianũ nr̃m
optimũ ĩnocentissimũq mortaliũ qui tũc
forte pͥmꝰ ibat in insidias lapsũ ac repẽte
ꝯp̃ssũ inter gladios caruifitũ corruisse
mox olmipũ clamore excitũ aduolasse
solũq int̾ decem aut płes siccarios stricto
et acceptis uix tandẽ equo stimłis ad¬
acto uniũ euasisse. pdones sublata ner in¬
tegra occisi preda gressu p̃rapido sic fu¬
gisse ut labore suuł et ꝯscĩa fatigati fa¬
cile capi potu̾ut collectis agrestibs ad
tumultũ iise quidã solo noie nobiles e

Expanded text:
maritudinem geminarent, nuntius meus ocmaritudinem geminarent, nuntius meus octavo die postquam hinc discesserat, per intensissimum imbrem inexpectatus affuit et pluvia et lacrimis madens. 18 Dirigui, et excussus manu calamus; scribentem enim forte compererat. ‘Quid rei affers? dic ocius’ exclamo. Ille gemitu verba frangente: ‘Infelix’ inquit, ‘nuntius sum tibi. Amici tui super Apennini verticem sevas in latrnarrationis hec summa fuit. Simplicianum nostrum, optimum innocentissimumque mortalium, qui tum forte primus ibat, in insidias lapsum ac repente compressum, inter gladios carnificum corruisse; mox Olimpium, clamore excitum, advolasse solumque inter decem aut plures sicarios stricto et acceptis, vix tandem, equo stimulis adacto, vivum evasisse; predones, sublata nec integra occisi preda, 20 gressu prerapido sic fugisse, ut labore simul et conscientia fatigati, facile capi potuerint collectis agrestibus ad tumultum, nisi quidam solo nomine nobiles e
Abbreviated transcription (Latin):
noctem in loctulo meo iacuere credo ut
q̃m ad quietẽ ncͣciam huãna fragilitas
qͥs ego dimi uix̾o int̾ delicias hẽbo dolorũ
stimlos lacmarũq matias ĩmortalẽ mẽ
sis ab huic integer lapsus erat dũ ego
horũ om̃ ignarus domũ redeo littrĩsq
plectis custodem domꝰ cũ illarũ tenore
ꝯrcordẽ andio tristis ⁊ aduurans si quid
agen Tanto illi añ distesserãt ut iã ex pot¬
tarem reditũ. au demẽs et negligenciã accu¬
sarem que postꝙͣ debito longior uisa est unũ
e famłis florentiã misi uiciuiorẽ excitans
ꝑ eos dies seripsiam/ et tũc ypłas scripsi
hortatorias ad uotorũ modestiã huiꝰꝙ uł
alt̾ius locielc̃ione quicũq rebꝯ nr̃is opor¬
tumorẽ se oñderet insuꝑ ad amorẽ solitarie
ta in dulcia fingebã hñ ab ortu aderũt ab
occasu ille quis me hõmi felicior cuiꝰ ita tͣn¬
quillior has int̾ curas q̃ instantis mali a¬

Expanded text:
noctem meonoctem meoquem ad quietem necessariam humana fragilitas quas ego, dum vixero, inter delitias habebo, dolorum stimulos lacrimarumque materiam immortalem. 15 Mensis abhinc integer lapsus erat, dum ego horum omnium ignarus domum redeo, literisque perlectis custodem domus cum illarum tenore concordem audio, tristis et admirans. Sed quid agerem? Tanto illi ante discesserant ut iam et expectarem reditum, ah demens, et negligentiam accusarem; que, postquam debito longior visa est, unum e famulis Florentiam misi, viciniorem excitans per eos dies scripseram et tunc epystolas scripsi hortatorias ad votorum modestiam, huiusque vel alterius loci electionem, quicunque rebus nostris oportuniorem se ostenderet, insuper ad amorem solitarie lta michi dulcia fingebam: ‘Hi ab ortu aderunt, ab occasu ille; quis me hominum felicior? cuius vita tranquillior?’ Has inter curas que instantis mali a
Abbreviated transcription (Latin):
laq̃um p̃pate mortis nupellet hactenus
nẽpe festinauant oblin laborũ om̃mi curis¬
qr aliis spe ac desidio opp̃ssis Nlaturale ẽ
euĩ ut minorẽ passionẽ maior absorbent.
Uite tociꝰ ordinatõe disserẽ Inde susceptũ
iter ag̾e̾ et rebus in xr̃ia disxeitis huc
ren̾ti ut te illicet euocato sil asq̃ ad
exitũ uinẽmꝰ ꝙ si me reppissent potat
mora fortune duricies forsan inflecti
nutassent fors ꝯsiliũ et ꝑ nũtios actis ĩ
prĩa que acturi erant amore tenti mecĩ
s ad amãtuus et faci uincłis tẽnebanur
utq abessem ferox fortuna ꝓuid̾at. Itaq
cũ huc uenissent urbis in lumĩe ꝑ obmos
re cõpta tristes ad domũ nr̃am deiectis
huni uultibꝰ descenderũt Quid in singł̃is
morer oem domꝰ angulum or̃m orti cespi¬
tem/ cepat eñ arietis aduẽtu bruma mi¬
tesce̾ dulci accubitu pressere ĩplentes cũc¬
ta suspiriis cũqz alibi possent ambo per

Expanded text:
laqueum preparate mortis impelleret. Hactenus laqueum preparate mortis impelleret. Hactenus nempe festinaverant, obliti laborum omnium curisque aliis spe ac desiderio oppressis: naturale est enim ut minorem passionem, maior absorbeat. vite totius ordinatione disserere; inde susceptum iter agere et rebus in patria dispositis, huc reverti, ut te illicet evocato, simul usque ad exitum viveremus. Quodsi me repperissent, poterat mora fortune durities forsan inflecti. Mutassent fors consilium, et per nuntios actis in patria que acturi erant, amore tenti mecum Sed adamantinis fati vinculis tenebamur, utque abessem ferox fortuna providerat. 13 Itaque cum huc venissent, urbis in limine per obvios re comperta, tristes ad domum nostram deiectis humi vultibus descenderunt. Quid in singulis morer? Omnem domus angulum, omnem orti cespitem — ceperat enim Arietis adventu bruma mitescere — dulci accubitu pressere, implentes cunta suspiriis, cumque alibi possent, ambo per
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec tam mesta me cogẽt st est delectatõ
oñi gtuior supplicio dũ torquet am̃ memoria.
leuat questus urniebãt parit mente opti¬
ma fato pessimo misyabili euentu hit ro¬
mã petiturs ille florentiã ux qͥd igi duer¬
titis aut quo ꝑgitis amiti ite rectius Ite
secutraꝰ non hͦ urũn iter est ꝙͥ uobis cum
alpibus muibus q oĩa uicit amor ⁊ uos
cessistis amori ueniebatis me uisuri hic
erat uirtus hec catheua quib ꝯ iplicitos
atqz arreptos amor onuipotens nos trahe¬
bat cui celũ ip̃m obsequit᷑. cui discordãtia
muitẽ obediunt elemẽta non a uob̾ igit᷑
longioris uie rõ requirenda est thebamĩ
eepudẽ non ibatis uegebat uos p̃terea
dolorem nulłũ erat iter rectiꝰ Qmĩ et illd
mi socrates fortuna ĩxre insolita ẽ ut qͣ
iam recurso ãiu spacio pedem domo nõ mo¬
ueram tũt abessem/ quo ⁊ nos aspectu nu¬
tuo pͥnaret/. et illos anis ꝯst̾uates ticis iy

Expanded text:
ad hec tam mesta me cogeret? Sed est delectatio ad hec tam mesta me cogeret? Sed est delectatio omni gravior supplicio, dum torquet animum memoria, levant questus. 9 Veniebant pariter mente optima, fato pessimo, miserabili eventu, hic Romam petiturus, ille Florentiam. Ut quid ergo divertitis aut quo pergitis, amici? Ite rectius, ite securius; non hoc vestrum iter est: quid vobis cum Alpibus nivibusque? Omnia vincit amor et vos cessistis amori. 10 Veniebatis me visuri: hic erat uncus, hec cathena quibus implicitos atque arreptos amor omnipotens vos trahebat, cui celum ipsum obsequitur, cui discordantia invicem obediunt elementa. Non a vobis igitur longioris vie ratio requirenda est: trahebamini equidem, non ibatis; urgebat vos preterea dolorem nullum erat iter rectius. 11 Quin et illud, mi Socrates, fortuna impie molita est, ut qui iam recurso anni spatio pedem domo non moveram, tunc abessem, quo et nos aspectu mutuo privaret, et illos animis consternatos citius in
Abbreviated transcription (Latin):
libalitate ꝯstantia deuiq libaluã discipli¬
narũ mops diues am̃i lib̾alis uirq opti¬
mꝰ atq amicꝰ ẽẽ didic̾at et in cetu nr̃o
talis uiuꝰ erat aptior ꝙͣ si om̃s scudio de¬
ditos lr̃arum reliquoꝵ ut sit om̃i quibꝯ uita
indiget incuriositas hũisset Ĩtaq ad oppor¬
tunitates uarias cõmodeminis at peneda¬
uinitꝰ ille nõb qͥrtus accesserat / niniꝰ feli¬
ces uisi sumꝰ Inuidet atrocissima fortuna.
qd̵q nos nondũ totos nudo iacente derets¬
set indignata est iouerant sił teq ad io¬
danũ dimisso me ad padũ qͣi alt̾am sui ꝑtẽ
auidissime petebant mestã prsus aũt mi¬
serã aggressus hystoriã in suigłis u̾bis
mx ip̃e redarguo nec subsisto tñ si nescio
quõ rapior itm quo nolim Siquidẽ nolens
nolo et exꝑior nescio ꝙ misum ac finestũ
nõ gͣtum tñ nempe est quedã et lugendi
dulcedo qua sepe ꝑ hos dies infelix pastor
et trucior ⁊ deloctor n riũ delcarer quis

Expanded text:
stantia; denique, liberalium disciplinarum inops, dives animi liberalis virque optimus atque amicus esse didicerat, et in cetu nostro talis unus erat aptior quam si omnes, studio deditos literarum, reliquorum, ut fit, omnium quibus vita indiget, incuriositas habuisset. Itaque ad oportunitates varias commode nimis ac pene divinitus ille nobis quartus accesserat. 7 Nimium felices visi sumus: invidit atrocissima fortuna quodque nos nondum totos, mundo iacente, deiecisset, indignata est. Moverant simul, teque ad Rodanum dimisso, me ad Padum quasi alteram sui partem avidissime petebant. 8 Mestam prorsus ac miseram aggressus historiam, in singulis verbis me ipse redarguo nec subsisto tamen; sed, nescio quomodo, rapior interim quo nolim, siquidem nolens volo, et experior nescio quid miserum ac funestum, animo gratum tamen: nempe est quedam et lugendi dulcedo, qua sepe per hos dies infelix pascor et crucior et delector. Nisi enim delectarer, quis
Abbreviated transcription (Latin):
tissume socͨtes dolori meo indulgẽs non
decori exoneraui questibus iũm ut potui
sic erat enĩ nc̃ce ne rũperer malimole.
Parce tu mei soctes parcant alii si quis
alt̾ hec leg̾it Est ubi honestũ silenciũ ncc̃e
aũt uotes sunt deinteps ut libet agat mors
ego nõ amitos ño s meip̃m int̾ mortuos
deputo Sciens riũ sine dei mitu aucħ horũ
euenre quia uel iubet deus ista uel pati¬
linguãq et ardentẽ calaniũ frenabo et
q̃relas nutiler ꝯtinebo ne ex illis sim qͥba
panũ ẽ pccm suũ excusare insi dei iudiciũ
accusent et fortasse nondũ nob sol dierũ
cmm̃ occubuit uñ aliqͥd in posterã senscͥp¬
tis seu colloquio resiuandũ est de reliquo
lrarum qͣs florentins misi suꝑ hac tanta
illius urbis inueria qr te non ĩuite lecturũ
anguror ex ͫ hiis mexiu uale ⁊ temet
ip̃m lenoribꝰ p̃siuare stude et nos ĩt̾ris
ad huc nise exalto sit uetitũ ualeanius

Expanded text:
tissime Socrates, dolori meo indulgens non tissime Socrates, dolori meo indulgens non decori, exhoneravi questibus animum ut potui: sic erat enim necesse ne rumperer mali mole. Parce tu, mi Socrates, parcant alii siquis alter hec legerit: est ubi honestum silentium; necessarie autem voces sunt. Deinceps, utilibet agat mors, ego non amicos modo sed me ipsum inter mortuos deputo, sciensque sine Dei nutu nichil horum evenire, quia vel iubet Deus ista vel patilinguamque et ardentem calamum frenabo, et querelas inutiles continebo, ne ex illis sim quibus parum est peccatum suum excusare, nisi Dei iudicium accusent. 28 Et fortasse nondum nobis sol dierum omnium occubuit, unde aliquid in posterum seu scriptis seu colloquio reservandum est. De reliquo literarum quas Florentinis misi super hac tanta illius urbis iniuria, quia te non invite lecturum auguror, exemplum his innexui. Vale, et tamet ipsum letioribus preservare stude, ut nos in terris adhuc, nisi ex alto sit vetitum, videamus.