comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it a fide et uĩtate p̃reci¬
pue tũ paulũ petrũq la-¬
cerauit cetõsq discipu¬
los tanꝙͣ fallacie semĩa¬
tores quos eosdem tñ ru¬
des et indoctos fuisse tes¬
tatus ẽ ¶¬
eoꝵ piscatoris officio fe
tatus sit ¶Abfuit g̾ ab
hiis fingẽdi bolũtas et
astucia qm̃ rudes fuerũt
aut quis possit indoctus
apta int̾ se et coherẽtia
ristotiles ep et epicurus
⁊ zenon ip̃i sͥ repugnã¬
tia et qͣria dixi̾nt hec est
em̃ mẽdatioꝵ natura ut
cohe̾re nõ possint Illorũ
aũt tradicio qr uera est
quadrat budiq ac sͥ tota
ꝯsentit et id̾o ꝑ suadet qr
cõstanti rõne suffulta ẽ
di gr̃a religionẽ istã ꝯmẽ¬
tati sũt quippe et qͥ p̃cep¬
tis et ip̃a re eã bitã secu
uit et qui nõ tm̃ ꝓ fide
mortẽ subierunt s etiam
morituros ẽẽ se et scier̃t
et p̃dixint et post ea uniu̾¬
sos qͥ eorũ disciplinã secu¬
ti eent acerba et nefanda
passuros. d¬
quauit a iideis fu¬

Expanded text:
it a fide et ueritate. praeciit a fide et ueritate. praecipue tamen Paulum Petrumque lacerauit ceterosque discipulos tamquam fallaciae seminatores, quos eosdem tamen rudes et indoctos fuisse testatus eeorum piscatorio artificio fectatus sit. Afuit ergo ab his fingendi uoluntas et astutia, quoniam rudes fuerunt. aut quis possit indoctus apta inter se et cohaerentia ristoteles, et Epicurus, et Zeno, ipsi sibi repugnantia et contraria dixerint? Haec est enim mendaciorum natura, ut cohaerere non possint. Illorum autem traditio, quia vera est, quadrat undique, ac sibi tota consentit; et ideo persuadet, quia constanti ratione suffulta est. di gratia religionem istam commenti sunt; quippe qui, et praeceptis, et re nit, et qui non tantum pro fide mortem subierint, sed etiam morituros esse se et scierint et praedixerint et postea uniusos qui eorum disciplinam secuti essent acerba et nefanda passuros. imauit a Iudaeis fu
Abbreviated transcription (Latin):
et qui auctor in primis
faciende perstrutatõnis
fuit quo scelere nõ cõtẽ¬
tus etiam scriptis eos qͦs
afflixerat insecutus est¬
¶ Composuit enim li¬
bellos duos nõ contͣ xp̃i¬
anos ne ĩmuice ĩ sectari
uideretur sed ad xpristia¬
nos ut hũane ac benigne
cõsulere putaret᷑ in quib
ita falsitatẽ scͥpture sacre
argnere conatus ẽ tanꝙͣ
sibi eẽt tota ꝯͣria ¶ Lã
quedã capita q̃ repugna¬
re sͥ uidebant᷑ exposuit a¬
deo młta a deo intima e¬
numierans ut aliqñ ex
eadem disçiplina fuisse bi¬
deatur ¶Nd̃ si fuit qͥs
eũ demoscenes poterit ab
impietate defendere qͥ re¬
ligionis cui fuerat accẽ¬
sus et si deus cuiꝰ nomẽ
induerat et sacramenti
qd̃ acceperat ꝑdicor fcũs
est nͥ forte casu ĩ manu
eius diuine lr̃e incider̃t
Que g̾ temeritas erit
id audire dissolu̾e quod
illi nemo int̾pretatus ẽ¬
nł intellexit ¶ eantũ
em̃ ab est a dñus lris re¬
pugnãtia ꝙͣtũ ille affu¬

Expanded text:
et qui auctor in primis et qui auctor in primis faciendae persecutionis fuit: quo scelere non contentus etiam scriptis eos quos adflixerat insecutus est. conposuit enim libellos duos, non contra Christianos, ne inimice insectari uideretur, sed ad Christianos, ut humane ac benigne consulere putaretur: in quibus ita falsitatem scripturae sacrae arguere conatus est, tamquam sibi esset tota contraria. nam quaedam capita quae repugnare sibi uidebantur exposuit adeo multa, adeo intima enumerans, ut aliquando ex eadem disciplina fuisse uideatur. quod si fuit, quis eum Demosthenes poterit ab inpietate defendere, qui religionis cui fuerat accensus et fidei cuius nomen induerat et sacramenti quod acceperat proditor factus est? nisi forte casu in manus eius diuinae litterae inciderunt. quae igitur temeritas erat id audere dissoluere quod illi nemo interpretatus enihil intellexit. tantum enim abest a diuinis litteris repugnantia, quantum ille afu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ꝑorabat ĩ firmare bo¬
luit racionẽ ĩ eptꝰ uanꝰ
ridiculus apparuit qr gͣ¬
ius ille cõsultor utilita¬
tis aliene nõ modo quid
oppugnaret s etiam qͥd
loq̃retur nestiebat ¶Nã
si qui nr̃orũ affuerunt
aĩo tñ derisere ut poete
uiderent hoĩem perfictẽ¬
tem se illm̃aturũ a ͦ ͦ cũ
ip̃e cecus eẽt reducturũ
alios ab errore cũ ip̃e ig¬
noraret bbi pedes suos
poneret ¶ Eruditurũ
alios ad uĩtatem cuiꝰ il¬
le nec stintillã quidẽ unã
bidisset aliqñ quippe cũ
sapĩe ꝓfessor ꝓfligare sa¬
tñ id arguebant ꝙ illo po¬
tissimũ tẽporis id operis
eẽt agressus quo furebat
odiosa crudelitas Oph̃m
adulatorẽ ac tẽꝑi ẜiuen¬
tẽ berũ hic pro sua ĩ ani¬
tate contẽptus est qui ⁊
grãm quã sꝑauit nõ adep¬
tus ẽ et głia quã capta¬
uit ĩ culpã rep̃hensionẽ¬
q cõuerla est
lius eandẽ matĩã
Din ordacius scͥpsit
q̃ erat tunt e mĩo iudicũ

Expanded text:
quam perorabat, infirmare voquam perorabat, infirmare voluit rationem, ineptus, vanus, ridiculus apparuit; quia gravis ille consultor utilitatis alienae, non modo quid oppugnaret, sed etiam quid loqueretur nesciebat. Nam si qui nostrorum affueruntanimo tamen derisere utpote cum uiderent hominem profitentem se inluminaturum alios, cum ipse caecus esset, reducturum alios ab errore\', cum ipse ignoraret ubi pedes suos poneret, eruditurum alios ad ueritatem, cuius ille ne scintillam quidem unam uidisset aliquando, quippe cum sapientiae professor profligare satamen id arguebant, quod illo potissimum tempore id operis esset adgressus quo furebat odiosa crudelitas. o philosophum adulatorem ac tempori seruientem! uerum hic pro sua inanitate contemptus est, qui et gratiam quam sperauit non adeptus est et gloria quam captauit in culpam reprehensionemque conuersa est. alius eandem materiam mordacius scripsit, qui erat tum e numero iudicum
Abbreviated transcription (Latin):
uocare idest ad cultus de¬
orũ quoꝵ munimine ac
maiestate ut ille dicebat
mũdus gubernet᷑ nͨ pati
hoĩes ĩ ꝑitos quorũdam
fraudib illici ne simpli¬
citas eoꝵ p̃de ac pabulo
sit homib astutie ¶sta
se suscepisse hͦ munus
phĩa dig ͫ ut ꝓferret nõ
bidentib lumẽ sapĩe nõ
mͦ ut susceptis deoꝵ cul¬
cib resanescant s etiã
ut ꝑtinaci obstinatione
deposita corꝑis cruciamẽ¬
ta deuitent nec seuas
mẽbroꝵ laceracõnes frus¬
tra ꝑpeti uelint ut autẽ
apperet cuius rei gratia
opus illud elaborasset ef¬
fusus in pnͥcipiũ laudes
quoꝵ pietas et ꝓuidẽtia
ut quidem ip̃e dicebat cũ
in cet̾i̾s reb tñ p̾cipue
in defendendis deoꝵ reli¬
gionib claruisset ꝯsultũ
ẽẽ tandem reb hũauis
ut cohibita imꝑia ⁊ aui-¬
li suꝑsticõne uniu̾si ho¬
nũes legitimis sacris ua¬
carent ac ꝓpicios s deos
experirentur. ¶Pbi ã¬
tem religiomis eius cõtͣ

Expanded text:
vocare; id est, ad cultus devocare; id est, ad cultus deorum, quorum numine ac majestate ut ille dicebat mundus gubernetur, nec pati homines imperitos quorumdam fraudibus illici, ne simplicitas eorum praedae ac pabulo sit hominibus astutis. Itaque se suscepisse hoc munusphia dignum, ut praeferret non videntibus lumen sapientiae, non modo ut susceptis deorum cultibus resanescant, sed etiam ut, pertinaci obstinatione deposita, corporis cruciamenta devitent, neu saevas membrorum lacerationes frustra perpeti velint. Ut autem appareret cujus rei gratia opus illud elaborasset, effusus est in principum laudes; quorum pietas et providentia ut quidem ipse dicebat cum in caeteris rebus, tum praecipue in defendendis deorum religionibus claruisset: consultum esse tandem rebus humanis, ut cohibita impia et anili superstitione, universi homines legitimis sacris vacarent, ac propitios sibi deos experirentur. Ubi autem religionis ejus, contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣꝙͣ lacesserũt ¶ Ego cũ
in uichina oratorias lit¬
teras accitus docerẽ ꝯtigis¬
set q eodẽ tempe ut dei tẽ¬
plũ eũteret᷑ ¶Duo ex¬
titerũt ibidẽ q iacenti at¬
q abiecte uitati nescio i¬
utrũ luꝑbiꝰ an ĩ portunꝰ
uerũ ita biciosus ut ꝯti¬
ꝙͣ libidinib ardẽt ¶¶ In
bictu tã sũptuosus ut ĩ
scola u̾tutis asẜtor persi¬
monie pauꝑtatis q lau¬
dator ĩ palacio prius ce¬
naret ꝙͣ dom. ¶Tamẽ
bicia sua capillis ⁊ pali¬
do et qd max ͫ est bela¬
mentũ dĩciis p̃tegebat
qͣs ut auge̾t ad amiciciaᷤᷤ
iudicũ miro ãbitu pene
ret berũ etiã ut ꝯfmnes
suos qͦs sedibus agris q
pellebat a suo repetendo
hac potẽcia retardaret
Hic uõ qui suas dispu¬
tacõnes morib destrue¬
bat uł mores suos dispu¬
tacõnib arguebat ip̃e ad¬
u̾sũ se gͣuis censor ⁊ accu¬
sator ac̾rimꝰ eodem ip̃o
tp̃e quo iustus ppłus ne¬
ribus hom̃i subuenire
atq illos ad berã uiã re¬

Expanded text:
quam lacessierunt. ego cum in Bithynia oratorias litteras accitus docerem contigissetque ut eodem tempore dei templum euerteretur, duo extiterunt ibidem qui iacenti atque abiectae ueritati nescio utrum superbius an inportunius uerum ita uitiosus, ut coquam libidinibus arderet, in uictu tam sumptuosus, ut in schola uirtutis adsertor, parsimoniae paupertatisque laudator, in palatio peius cenaret quam domi. tamen uitia sua capillis et pallio et, quod maximum est uelamentum, diuitiis praetegebat: quas ut augeret, ad amicitias iudicum miret, verum etiam ut confines suos, quos sedibus agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. Hic vero, qui suas disputationes moribus destruebat, vel mores suos disputationibus arguebat, ipse adversus se gravis censor, et accusator acerrimus, eodem ipso tempore, quo justus populus neribus hominum subvenire, atque illos ad veram viam re
Abbreviated transcription (Latin):
tatis asłtor ẽẽ potuisset
si se totũ ad id studiũ cõ¬
tulisset ¶ Septimꝰ gͦ
terculianꝰ fuit om̃i gn̾e
parũ facilis et minuis
comptꝰ et multũ obscu-¬
rus fuit gͦ ne hic quidẽ
satis celebritatis ĩ ueĩt¬
clarus extitit cyprianꝰ
ex artis oratorie ꝓfessio¬
ne q̃ sierat et ad modũ
młta ꝯscriplit ĩ suo ge¬
uere mirãda ¶ Erat e¬
nim ĩ genio facili copio¬
so suai et q̃ sermonis
maxĩa ẽ uirtus aꝑto ut
discern̾e̾ neq̃as btrũ ne
ornatõr ĩ eloꝙ̃do an feli¬
cior ĩ explicãdo an potẽ¬
cior ĩ ꝑsuadendo fuerit
hic tñ placere ultͣ uerba
sacrauiẽtũ ignorãtibus
ut a solis fidelib audiã¬
tui ¶ Deniq a doctis
huiꝰ sclĩ quib forte scͥp¬
ta eius ĩ notuerũt deri¬
ꝙ̃dam hoĩem sane diẜtũ
qͥ eũ ĩ mutata una litf᷑a
capͥanũ bocaret qͣi ꝙ ele¬
gans ĩ geniũ et meliori¬
bus rebus aptũ ad ai¬
les fabulas contulisset
¶ Dd̃ si accidit hoc ei

Expanded text:
tatis adsertor esse potuisset, tatis adsertor esse potuisset, si se totum ad id studium contulisset. Septimius quoque Tertullianus fuit omni genere parum facilis et minus comptus et multum obscurus fuit. ergo ne hic quidem satis celebritatis inuenitclarus extitit Cyprianus, ex artis oratoriae professione quaesierat et admodum multa conscripsit in suo genere miranda. erat enim ingenio facili copioso suaui et, quae sermonis maxima est uirtus, aperto, ut discernere non queas, utrumne ornatior in eloquendo an felicior in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic tamen placere ultra uerba sacramentum ignorantibus ut a solis fidelibus audiantur: denique a doctis huius saeculi, quibus forte scripta eius innotuerunt, derindam hominem sane disertum, qui eum inmutata una littera Coprianum uocaret, quasi quod elegans ingenium et melioribus rebus aptum ad aniles fabulas contulisset. quodsi accidit hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
ori sonomulcet Illa bõ
que sordida bidẽtur bili¬
a inepta uulgaria exis¬
timãt᷑ Adeo nł uerũ pu¬
tant nͥ ꝙ auditu suaue
est nicħ credibile nͥ qd p̃t
ĩ cutere boluptatẽ ¶Ne¬
mo rem bĩtate ponderat.
s ornatu ¶ Nõ credũt
ne illis qͥdem qͥ ea ĩteip̃¬
des ã c̾te paꝵ doct. ¶Nã
ut plene sic̃ eloꝙ̃tes per¬
raro ꝯtingit Cuiꝰ rei cã
scło seruit ppło se iactare
et in rebus malis place̾
gestat ¶Si qͥdem uĩta¬
tẽ sepius expugͣre conat᷑
ut bimi suã monstret opes
expetit honores cõcupist
sũmũ demq gͣdũ digni¬
tatis exposcit Ergo hec qͣi
hũilia despicit archana
tamꝙͣ contͣria sͭ fugit
quippe q̃ pub  ͦ gaudeat
⁊ multitudinẽ celebrita¬
tẽ q desiderat Eo fit ut
sapĩa et uĩtas ydoneis
defensiom eiꝰ nõ suffece¬
runt ¶ Ex hiis q̃ michi
noti sũt ¶ Numicius
felix nõ ignobilis inter
causidicos loai fuit huiꝰ
liber cui octauio titulus
est declãt ꝙͣ ydoneꝰ ueri¬

Expanded text:
ore sono mulcet, illa uero quae sordida uidentur, anilia. inepta uulgaria existimantur. adeo nihil uerum putant nisi quod auditu suaue est, nihil credibile nisi quod potest incutere uoluptatem: nemo rem ueritate ponderat, sed ornatu. non credunt is quidem qui ea interprdes aut certe parum docti. nam ut plane sint eloquentes, perraro contingit: cuius rei causa saeculo seruit, populo se iactare et in rebus malis placere gestit, siquidem ueritatem saepius expugnare conatur, ut uim suam monstret: opes expetit, honores concupiscit, summum denique gradum dignitatis exposcit. ergo haec quasi humilia despicit, arcana tamquam contraria sibi fugit, quippe quae publico gaudeat et multitudinem celebritatemque desideret: eo fit ut sapientia et ueritas idoneis defensioni eius non suffecerunt. ex iis qui mihi noti sunt Minucius Felix non ignobilis inter causidicos loci fuit. huius liber, cui Octauio titulus est, declarat quam idoneus ueri
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia eandẽ impietatẽ
utũtur adu̾sus iustos bio¬
lent̾ ex̾cent nec ĩ merito a
ꝓphetis bestie uoĩant᷑ pre¬
clare itaq menũt marcꝰ
tullius Et em̃ si nemo ẽ
inqͥt qͥ ne mori malit ꝙͣ
cõuerti ĩ aliquã figurã
bestie ꝙͣuis homĩs mentẽ¬

Expanded text:
dem impietatem utuntur, adversus justos violenter exercent. Nec immerito a prophetis bestiae nominantur. Praeclare itaque Marcus Tullius: « Etenim si nemo est, inquit, quin emori malit, quam converti in aliquam figuram bestiae, quamvis hominis mente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ait religiosos a relegẽ¬
do appellatos qͥ retractẽt
ea diligẽtius q̃ ad cultũ
deoꝵ ꝑtineant cur illi qͥ
hoc sepe ĩ die faciũt reli¬
giosoꝵ n ͣ amittant cũ
młto uciq diligentius
ex assiduitate ip̃a relegãt
gͦ est uimirũ religio ueni
cultus ẽ suꝑsticio falsi
Et oĩo qͥd colas interest
nõ quẽadmodũ colas a̾
cultores religiosos se pu¬
tant cũ suit suꝑsticiosi
nec religionẽ pñt a suꝑ¬
sticõne discerne̾ nec sig¬
ficantiã noim expͥmere
a binculo pietatis
ẽẽ deductũ ꝙ hoĩem sibi
deus religauenit et pie¬
tatẽ cõstriuxerit qr nos
seruire ei ut dũo et obse¬
qui ut pr̃i ncce est ¶ Ro
melius g̾ io n ͣ lucretius
int̾pretatus ẽ qui ait re¬
ligionũ se nodos soluere¬
¶ Suꝑsticiosi aũt uo¬
cantur nõ qr filios super¬
stices optont om̃s eñi op

Expanded text:
quod, ait religiosos a relegenquod, ait religiosos a relegendo appellatos, qui retractent ea diligenter, quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi, qui hoc saepe in die faciant, religiosorum nomen amittant; cum multo utique diligentius ex assiduitate ipsa relegant ergo est? Nimirum religio veri cultus est, superstitio falsi. Et omnino quid colas interest, non quemadmodum colas, aut cultores religiosos se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere, nec significantiam nominum exprimere. a uinculo pietatis esse deductum, quod hominem sibi deus religauerit et pietate constrinxerit, quia seruire nos ei ut domino et obsequi ut patri necesse est. eo melius ergo id nomen Lucretius interpretatus est, qui ait religionum se nodos soluere. superstitiosi autem uocantur non qui filios superstites optant — omnes enim op
Abbreviated transcription (Latin):
dis ¶ Het int̾pretacõ
ꝙͣ mepta sit ex re ip̃a l
noscere. ¶Nã si in hisdẽ
diis colendis et suꝑsticio
et religio uersatur exig¬
na uł pocius nulla dis¬
tantia est ¶ Nuid em̃
mͥ afferret cause cur p̃¬
cari pro salute filioꝵ se¬
mel religiosi ¶ Idẽ decieᷤ
face̾ suꝑsticiosi ẽẽ hoĩs
arbicretur ¶Si em̃ se¬
mel face̾ optimũ ẽ ꝙͣto
magis sepius Si hora
p̾ma g̾ et tota die Si
una hostia placabilis
placabiliores utiq hos
bis odiosi uident᷑ hii fa¬
muli q̃ assidui et freꝙ̃¬
tes ad obsequiũ fuerĩt
sed magis cari ¶ Cur g̾
sit ĩ culpa et nomẽ rep̃¬
sibile accipiat q̃ ã filios
suos magis diligit aut
deos satis honorat lau¬
detur aũt qͥ minꝰ Qd̃
argumentũ et̃ econtͣrio
ualet ¶Si eñi totos di¬
es p̃cari ĩ molari crimũs
est gͦ et semel Si suꝑ¬
stices filios subinde op
ro id optaui̾t Aut cur
bicii nł sit ex eo tractũ
quo nichil honestius nł
iustiꝰ optari p̃t ¶ Nã

Expanded text:
dis. » Haec interpretatio dis. » Haec interpretatio quam inepta sit, ex re ipsa licet noscere. Nam si in iisdem diis colendis, et superstitio, et religio versatur, exigua, vel potius nulla distantia est. Quid enim mihi afferet causae, cur precari pro salute filiorum semel, religiosi, et idem decies facere, superstitiosi esse hominis arbitretur? Si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? Si hora prima; ergo et tota die. Si una hostia placabilis, placabiliores utique hosbis odiosi videntur ii famuli, qui assidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis chari. Cur igitur sit in culpa, et nomen reprehensibile suscipiat, qui aut filios suos magis diligit, aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? Quod argumentum etiam ex contrario valet. Si enim totos dies precari et immolare criminis est; ergo et semel. Si superstites filios subinde optro id optaverit. Aut cur vitii nomen, si ex eo tractum, quo nihil honestius, nihil justius optari potest? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ue cũ ita se habeãt
ut oñdimꝰ apparet
nullã aliã sꝑem bite hoĩ
ẽẽ ꝓpositã nͥ ut abiectis
banitatib et errore mi¬
serabili deũ cognoscat
et deo ẜuiat insi huit tẽ¬
ꝑali remũciet bite ac si
rudimẽtis iusticie ad cul
tũ religionis ĩstituat
Hac em̃ condicõne gig¬
nim᷑ ut generãti nos deo
iusta et debita obsequia
p̃beamꝰ hũc solũ noue¬
rimꝰ hũc seqͣmur hoc uĩ¬
culo pietatis obstricti do
et religati sumꝰ uñ ip̃a
religio noͫͫ accepit non
ut ꝙͣcõ int̾pretatus ẽ a
relegendo qui ĩ libro de
natura deoꝵ 2ͦ. ita dicit¬
nem a religione se ꝑaue¬
rũt ¶Nami qͥ totos dõs
p̃cabant᷑ et ĩ molabant
ut sui sibi filii suꝑstices
eeñt luꝑsticiosi sũt appel¬
lati QNui aũt om̃a
que ad cultũ deorũ perti¬
nẽt retractarent ⁊ tãꝙͣ
relege̾nt hii sũc dc̃i reli¬
giosi ex relegendo tamꝙͣ
ligioso Ita fc̃m ẽ ut suꝑ¬
sticioso et religioso alte¬
rũ bicii nomẽ alt̾m lau¬

Expanded text:
e cum ita se habeant, ut ostendimus, apparet nullam aliam spem vitae homini esse propositam, nisi ut abjectis vanitatibus, et errore miserabili, Deum cognoscat, et Deo serviat, nisi huic temporali renuntiet uitae ac se rudimentis iustitiae ad cultum uerae religionis instituat. hac enim condicione gignimur, ut generanti nos deo iusta et debita obsequia praebeamus, hunc solum nouerimus, hunc sequamur. hoc uinculo pietatis obstricti deo et religati sumus: unde ipsa religio nomen accepit, non ut Cicero interpretatus est a relegendo, qui libro de natura deorum secundo ita dixitnem a religione separaverunt. Nam qui totos dies precabantur et immolabant, ut sui sibi liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Qui autem omnia, quae ad cultum deorum pertier retractarent et tamquam relegerent, i sunt dicti religiosi ex relegendo, tamquligioso: ita factum est in superstitioso et religioso, alterum vitii nomen, alterum lau
Abbreviated transcription (Latin):
quẽꝙͣ qui nõ optet in pͥ¬
nus id sͥ post mortẽ con¬
ting̾e̾ qd̃ etiã reges maxͣ
ꝯcupiscũt ¶ Tur eñi sͥ
hoĩes sepulcra magnifi¬
ca cur statuas cur yma¬
gines cõꝑant, Cur aliqͥs
opiõnes hoĩ ꝓmereri
Cur deuiq ip̃e ingemitui
monimẽtũ hoc detestabi¬
le stulticia tanꝙͣ ceno edi¬
ficatũ cõstituere boluisti

Expanded text:
non optet in primis id sibi post mortem contingere, quod etiam reges maximi concupiscunt. Cur enim sibi homines sepulcra magnifica, cur statuas, cur imagines comparant? cur aliquibopiniones hominum promereri? Cur denique ipse ingenii tui monimentum, hac detestabili stultitia tanquam coeno aedificatum, constituere voluisti,
Abbreviated transcription (Latin):
defluens ex eo riuus ille
tãꝙͣ sol hic qͣi radius ex
sole porrectus Qui qm̃
sũmo pr̃i et fidelis et ca¬
riuus a fonte nec radiꝰ
a sole qr et aqͣ fontis in
riuo est et solis lumẽ in
radio ¶Eq nec uox ab
ore semugi nec birtus ã
manus a corꝑe diuellii
mis dei et birtus et ẜmo
dicatur utiq nulla discre¬
tio est qr et lingua ẜmo¬
ins ministra et manus
ĩ qua ẽ uirtꝰ ĩ diuidue
sũt corꝑis porcõnes ꝓp̾ore
ut exꝰ libet. ¶Lũ quis ht̃
filiũ quẽ unice diligit qͥ
tñ sit ĩ domo ⁊ ĩ manu
prĩs licet em̃ nomen dm̃i
re et domus una ⁊ bnus
dñs noĩatur ¶Sit hic
mũdus una domus dei ẽ
et filius ac pater qui bna
rũ cũ et filius sit in pr̃e
qr pr̃ diligit filiũ et pr̃
in filio qr bolũtati prĩs

Expanded text:
defluens ex eo riuus, ille defluens ex eo riuus, ille tamquam sol, hic quasi radius ex sole porrectus. qui quoniam summo patri et fidelis et canec riuus a fonte nec radius a sole, quia et aqua fontis in riuo est et solis lumen in radio; aeque nec uox ab ore seiungi nec uirtus aut manus a corpore diuelli nus Dei, et virtus, et sermo dicatur, utique nulla discretio est; quia et lingua sermonis ministra, et manus in qua est virtus, individuae sunt corporis portiones. Propiore uti exemplo libet. Cum quis habet filium quem unice diligat, qui tamen sit in domo et in manu patris, licet ei nomen domini re et domus una et unus dominus nominatur. sic hic mundus una dei domus est et filius ac pater, qui unarum, cum et filius sit in patre, quia pater diligit filium, et pater in filio, quia uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
lũt cĩ qui ꝑentib suis sr̃¬
stitib colebant ymagĩes
eoꝵ domi tãꝙͣ deos peua¬
tes ¶ Mã qui nouos lb̾
ritus assumebant ut ni¬
deoꝵ bice mortuos hono¬
rarent quos ex hom̃b
ĩ celũ receptos putabãt
hos suꝑsticiosos bocabãt¬
tiquos deos colerẽt reli¬
giosos noĩabant ¶Onde
u̾gilius uana suꝑsticio
ueterũ q ignara deorũ
¶S cũ ueteres quoq
deos ĩ ueniamꝰ eodẽ mõ
ꝯsecratos ẽẽ pocius obi¬
tũ suꝑsticiosi gͦ q̃ młtos
ac falsos deos colũt nos
aũt religiosi q̃ bni et u̾o
deo supplicauius.
Ortasse q̃rat ali¬
unũ deũ colere dicamꝰ
labare uos arbitrantur
ꝙ et altm et moͣrlem dẽ¬
um fatem̃ ¶ De mor¬
talitate etiã dixiuiꝰ nc̃
de uuitate doceamꝰ Cũ
dicimꝰ deũ prẽm ⁊ dm̃ fi¬
liũ nõ dnu̾sũ dicimꝰ ne
utrũq secerimꝰ qr nec
pr̃ a filio p̃t nec filiꝯ a
pr̃e secerm. Si quidẽ
nec pr̃ sine filio nĩcupa¬
uberans fcus ẽ hic tãꝙͣ

Expanded text:
entibus suis superstites colebant imagines eorum domi tamquam deos penates. nam qui nonos sibi ritus adsumebant, ut deorum uice mortuos honorarent quos ex hominibus in caelum receptos putabant, hos superstitiosos uocabanttiquos deos colerent, religiosos nominabant. unde Vergilius: uana superstitio ueterumque ignara deorum. sed cum ueteres quoque deos inueniamus eodem modo consecratos esse post obitum, superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt, nos autem religiosi qui uni et uero deo supplicamus. Fortasse quaerat alinos unum colere dicamuslabare nos arbitrantur, quod et alterum et mortalem deum fateamur. de mortalitate iam diximus: nunc de unitate doceamus. cum dicimus deum patrem et deum filium, non diuersum dicimus nec utrumque secernimus, quia nec pater a filio potPatre secerni, si quidem nec Pater sine Filio nuncupaexuberans fons est, hic tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
phĩ et oratores ⁊ poete ꝑ¬
mos facile irretire pos¬
sũt suauitate ẜmonis ⁊
carminũ dulci modulacõ¬
ne currentiũ ¶Db eãq
cãm uolui sapĩam cũ re¬
ligione quĩgere ne quid¬
possit effic̾e ut iã scĩa lr̃a¬
rũ nõ mõ nł noceat reli¬
gioni atq iusticie s et̃ ꝓ¬

Expanded text:
phi et oratores et poetae pmos facile inretire possunt suauitate sermonis et carminum dulci modulatione currentium. ob eamque causam uolui sapientiam cum religione possit officere; ut jam scientia litterarum non modo nihil noceat Religioni atque justitiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerã religionẽ cui ad bĩ¬
cendũ tanta uis ĩ est aut
illã falsam q̃ subsistere
unt hoc deos nõ metu b̾mi
odio facere qͣi quisꝙͣ pos¬
sit odisse uͥ eũ qͥ aut no¬
ceat aut possit nocẽ ymo
uo̾ cõgruens magestati
fuit ut eos qͦs oderãt pñ¬
tib peins afficerent po¬
qm̃ neq accede̾ ad eos

Expanded text:
 religionem, cui ad vincendum tanta vis inest, aut illam falsam, quae subsistere, unt, hoc deos non metu, verum odio facere; quasi quisquam possit odisse nisi eum, qui aut noceat, aut possit nocere. Immo vero congruens majestati fuit, ut eos, quos oderant, praesentibus poenis afficerent poquoniam neque accedere ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
to itin̾e celesti uias sͥ de¬
uias ꝑ aulractus ⁊ p̃ci¬
picia cõdiderunt ꝑ q̃ ꝑtẽ
plebis ĩ tantã ⁊ simpli¬
cẽ ad tenebras mortẽq
acciderit exponã fuerũt
rent ¶Sed hii quorũ
fides fuit lubrica cũ deũ
nosse se et cole̾ simula¬
rent ¶Alugendis opib
et honori studentes af¬
fectabant maximũ sac̃¬
dotiũ et a portiorib bic¬
ti se cede̾ cũ suffragato¬
rib sius maluerũt ꝙͣ e
os ferre p̃positos quibus
ꝯcupierant ip̃i añ p̃poni
Quid̃ uõ nõ satis celestib
lictis eruditi cũ u̾itatis
accusatorib rñde̾ nõ pos¬
sent obicientib uł ĩ pos¬
sibile uł ĩ ꝯgruens esse
ut deus ĩ bterũ mulier¬
ĩ clude̾t᷑ n ͨ celestẽ illam
maiestatẽ ad tantã ĩ firmi¬
tatẽ potuisse deduci ut ho¬
mĩb ꝯtẽptui derisui cõtu¬
melie ⁊ ludibrio eẽt post̾¬
mo etiã cruciamẽta ꝑfr̾et
atq exetͣbili patibulo fig̾e¬
tur q̃ omia cũ neq ĩ geĩo

Expanded text:
vias sibi devias per anfractus et praecipitia condiderunt; per quas partem plebis incautam et simplicem, ad tenebras mortemque acciderit, exponam. Fuerunt rent. Sed ii, quorum fides fuit lubrica, cum Deum nosse se et colere simularent, augendis opibus et honori studentes, affectabant maximum sacerdotium, et a potioribus victi, secedere cum suffragatoribus suis maluerunt, quam eos ferre praepositos, quibus concupierant ipsi ante praeponi. Quidam vero non satis coelestibus litteris eruditi, cum veritatis accusatoribus respondere non possent, objicientibus vel impossibile, vel incongruens esse, ut Deus in uterum mulieris includeretur, nec coelestem illam majestatem ad tantam infirmitatem potuisse deduci, ut hominibus contemptui, derisui, contumeliae et ludibrio esset, postremo etiam cruciamenta perferret, atque excecrabili patibulo figeretur: quae omnia cum neque ingenio,
Abbreviated transcription (Latin):
stinctib demonũ populuᷤ
dei scissus est det̾minãda
ẽ nobis ueritas breuiter
⁊ suo ꝓpͥo domicilio collo¬
cãda ut si qͥs aquã uite cu¬
pit haurire nõ ad retritoᷤ
lacus deferat᷑ qͥ nõ habent
benã s uberrimũ dei fon¬
tẽ nouit quo irrigatus
omĩa scire nos cõueĩt et
sc̃i corꝑis rũꝑent ac mo¬
nuisse ut sũma pruden¬
cia caue̾mus ne quãdo
ĩ laq̃os et fraudes illius
adu̾sarii nr̃i cũ quo nos
luctari deus boluit ĩcide¬
remꝰ cc̃ decidisse c̾ta mã¬
data q̃ inꝑpetuũ custodi¬

Expanded text:
stinctibus daemonum populus stinctibus daemonum populus dei scissus est, determinanda est nobis ueritas breuiter suo proprio domicilio collocanda; ut si quis aquam vitae cupiet haurire, non ad detritos lacus deferatur, qui non habent venam, sed uberrimum Dei noverit fontem, quo irrigatus omnia scire nos convenit, etsancti corporis rumperent, ac monuisse, ut summa prudentia caveremus, ne quando in laqueos et fraudes illius adversarii nostri, cum quo nos Deus luctari voluit, incideremus. Tum dedisse certa mandata, quae in pe
Abbreviated transcription (Latin):
rex isrł et qͥ erit em̃ deus
eternꝰ. ¶ Ego p̾mus et
dei pris qͥ eũ post passionẽ
ab inferis excitauit sicut
oñdisse diximꝰ osee ꝓphe¬
tam qͥ ait Et de mamrĩ¬
feroꝵ eruã eũ qm̃ ad utrã¬
q ꝑsonã referens ĩ tulit
et p̃ter me nõ est ds̃ cum¬
posset dice̾ p̃ter nor ¶Se
fas nõ erat plurali mĩo
seꝑacõnem tante necessi¬
tudiuis fieri ¶ Dnꝰ ẽ em̃
solus liber deus sũmus ca¬
rens origine qr ip̃e ẽ ori¬
go rerũ et in eo simł et fi¬
lius et omĩa continent᷑
lũtas alterius ĩ altõ sic
nichil pocius una ĩ bt᷑q
merito unꝰ deus ut̃q appel¬
lat̾ qr quidqͥd est in pr̃e
ad filiũ transfluit ⁊ qͥd
ille ac singlaris deus nͥ
ꝑ filiũ coli qͥ solũ patrem
se cołe putat sic̃ filiũ nõ
colit ita nec pr̃em qͥdẽ co¬
lit Qui ãt filiũ suscipit
gatus et nũtius ac sac̾¬
dos sũmi prĩs est filius
hic tẽpli maxĩ iamua ẽ
hic lucis uia hic dux sa
ses extiterũt et in¬

Expanded text:
rex Israhel et qui eruit eum deus aeternus: ego primus et dei patris, qui eum post passionem ab inferis excitauit, sicut ostendisse diximus Osee prophetam qui ait: et de manu inferorum eruam eum, tamen ad utramque personam referens intulit: et pposset dicere praeter nos: sed fas non erat plurali numero separationem tantae necessitudinis fieri. Unus est enim solus, liber, Deus summus, carens origine, quia ipse est origo rerum; et in eo simul et Filius, et omnia continentur. luntas uel potius una in utroque, merito unus deus uterque appellatur, quia quidquid est in patre, ad filium transfluit et quiille ac singularis deus nisi per filium coli. qui solum patrem se colere putat, sicut filium non colit ita ne patrem quidem. qui autem filium suscipit gatus et nuntius et sacerdos summi patris est filius. hic templi maximi ianua est, hic lucis uia, hic dux salses extiterunt et in
Abbreviated transcription (Latin):
torque̾t int̾ficiũt ext̾m¬
nant nec cãs odioꝵ red¬
ter oderũt qr ip̃i eirant
Irascũtur hiis qͥ ueram
biã secũtur et tñ corrigẽ
se possint errores suos ĩ¬
suꝑ crudelib fc̃ĩs coater¬
uant Innocẽtiã cruore
maculat᷑ ⁊ ditatas deo mñ¬
tes emst̾atis corꝑib extor¬
di et disputare cõtendi¬
mꝰ hos ad u̾itatẽ ab ĩ ep¬
ta ꝑsuasione tnͣsducere
q̃ sanguinẽ facilius hau¬
serint ꝙͣ u̾ba iustoꝵ ¶
damus mĩme Mam si
lucrari hos ad mortẽ ad
ꝙͣ ꝯccratissime tendunt
nõ potuerimꝰ si ab illo it¬
nere demo ad bitã lucẽ¬
q reuocare qm̃ ip̃i salu¬
ti sue repugnãt nrõs cõ

Expanded text:
quent, interficiunt, exterminant; nec causas odiorum redter oderunt: quia ipsi errant, irascuntur iis qui veram viam sequuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coacervant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extordi et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint quam uerba iustorum. demus? minime. nam si lucrari hos a morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus, si ab illo itinere deuio ad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, nostros
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑ u̾sa religione condi¬
derũt mẽticis tñ assũptis¬
q noĩb ut fallerẽ. ¶ Nã
qr diuinitatẽ ꝑ se ipłos
affectare nõ poterant as¬
ciuerũt sͥ noĩa potenciũ
regũ sub quoꝵ titulis ho¬
nores sͥ deorũ uendicarẽt
¶Qui error discuti p̃t
et ĩ lucẽ beritatis protra¬
hi nã si quis studet altiꝰ
inq̃rere cõgreget eos qͥbz
ꝑicia est ciere ab inferis
auimas Enocent iouem
neptimũ uulcanũ m̾cu¬
riũ appollinẽ pr̃em q oĩ¬
um saturnũ ¶ Respon¬
debũt ab inferis om̃s et
ĩ terrogati loꝙ̃tur et de
se ac deo fatebunt̃ post
hec enocent x ͫ nõ aderit
nõ appebit qr nõ ãpliuis
ꝙͣ biduo ad inferos fuit
Quid hac ꝓbacõe c̾cius ꝓ¬
dubito qnͣ ueritatẽ tri¬
megiscus hac aliqͣ rõne¬

Expanded text:
tus per diuersa regionum conditus per diuersa regionum condiderunt, mentitis tamen adsumptisque nominibus ut fallerequia divinitatem per seipsos affectare non poterant, adsciverunt sibi nomina potentium regum, sub quorum titulis honores sibi deorum vindicarent. Qui error discuti potest, et in lucem veritatis protrahi. Nam si quis studet altius inquirere, congreget eos, quibus peritia est ciere ab inferis animas. Evocent Jovem, Neptunum, Vulcanum, Mercurium, Appollinem, patremque omnium Saturnum. Respondebunt ab inferis omnes, et interrogati loquentur, et de se ac Deo fatebuntur. Post haec evocent Christum, non aderit, non apparebit; quia non amplius quam biduo apud inferos fuit. Quid hac probatione certius pdubito, quin ad veritatem Trismegistus hac aliqua r
Abbreviated transcription (Latin):
nes admirati ꝑ nomen
dei bĩ ꝓtinꝰ fugiũt Que
uem aũt nõ timeant nͥ
ꝙ idẽ sũt dẽones qͦs uul¬
gus deos ẽẽ opinantur
euiq si cõstituant᷑
in medio et is quẽ cõstat
in cursũ demonis ꝑpetii
delphici appolluus uates
eodẽ mõ dei n ͣ horrebũt
et cã celenter excedet de
bate suo appollo quem ex
et adiurato fugatoq do̾
suo uates ĩ ꝑpetuũ cõci¬
tescet g̾ idẽ sũt demones
quos fatent̾ erecrandos
ẽẽ idẽ dii quibus suppli¬
cant ¶Si nobis credẽ¬
dũ ẽẽ nõ putãt credant
honiero qui sũmũ illũ
iouẽ demonibus aggre¬
gauit s et aliis poetis
ac phis qͥ eosdem modo de¬
monas mõ deos mĩcupãt
falsũ est ¶ Illi em̃ neqͥs¬
siim spũs ubi adiurant᷑
ibi se demonas cõfitent᷑¬
¶ Ubi colũtur ibi se dõs
mentiũt᷑ ut errores hoĩ¬
bus ĩ mittant et anocẽt
a dei bĩ notõe ꝑ quã so¬
la p̃c mors eterna bita
¶Idẽ sunt qͥ deicien¬
di hom̃is cã uarios sͥ cul¬

Expanded text:
n dei ueri protinus. fugiunt. quae uem non timeant, nisi quod idem sunt daemones quos uulgus deos esse opinatur? denique si constituantur in medio et is quem constat incursum daemonis perpeti et Delphici Apollinis uates, eodem modo dei nomen horrebunt et tam celeriter excedet de uate suo Apollo quam ex et adiurato fugatoque deo suo uates in perpetuum conticescet. ergo idem sunt daemones quos fatentur execrandos esse, idem dii, quibus supplicant. si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Iouem daemonibus adgregauit, sed et aliis poetis ac philosophis, qui eosdem modo daemonas, modo deos nuncupant, falsum est. illi enim nequissimi spiritus ubi adiurantur, ibi se daemonas confitentur, ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant et auocent a ueri dei notione, per quam solam potest mors aeterna uitari. idem sunt qui deiciendi hominis causa; uarios sibi cul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ paciar errare Illa em̃
magna ⁊ mirabili rõne
sũt facta ¶2 Uͣ quicũq
ꝑcepit nõ tiu mirari desi¬
uet dm̃i ab hõibus ẽẽ cru¬
ciatũ uerũ etiã facile per¬
uidebit ne deũ qͥdẽ potuis¬
se credi si ea ip̃a q̃ argu¬
it fc̃a nõ eent ¶ Nuicũ¬
q p̃cepta dat honũb ad
uitam¬
uitã mors q fingit alio¬
rũ quero dẽat ne face̾ ip̃e
q̃ p̃cepit an nõ debeat
Si nõ feci̾t solita p̃cepta
sũt Si em̃ boua sũt que

Expanded text:
quam patiar errare. Illa enim quam patiar errare. Illa enim magna et mirabili ratione sunt facta; quam quicumque erit, non tantum mirari desinet deum ab hominibus esse cruciatum, uerum etiam facile peruidebit ne deum quidem potuisse credi, si ea ipsa quae arguit facta non essent. Quicumque praecepta dat hominibus ad uitam moresque fingit aliorum, quaero debeatne ipse facere quae praecipit an non debeat. si non fecerit, soluta praecepta sunt. si enim bona
Abbreviated transcription (Latin):
le ut nature ĩ mor¬
tali ꝙͣꝙͣ decederet negãt
demq deo ĩ dignũ ut hõ
fieri uellet seq ĩ firmita¬
te carins ornaret ut pas¬
siomb ut dolori ut mor¬
ti se ip̃e subice̾t qͣi nõ fa¬
cile sibi eẽt bt citͣ corꝑis
nubecillitatẽ se hom̃ibus
oñderet eos q iusticiã do¬
ceret si quidẽ id bolebat
maiore auctoritate ut ꝓ¬
fessi dei tũc enĩ cũctos fu¬
isse p̃ceptis celestib ꝑitu¬
ros sed ad ea birtus ac
pcãs dei p̃cipientis acci¬
deret. ¶Cur gͦ aũt ad
docendos hoĩes nõ ut deuͤ
ueint cur se tã hũilem ĩ¬
becillũ q cõstituit ut ab
ua affici posset. ¶ Cur uĩ
ab ibecillis et mortali¬
bus passus est cur nõ ia¬
nus hoñu aut bͥtute repu¬
lit ã dĩuitate uitauit cur
nõ maiestatẽ suã sub ip̃a
saltẽ morte patefecit s ut
ĩ ualidus ĩ iudiciũ ductus
est ut nocẽs dãpnatus ut
mortalis occisus ¶ Refu¬
tabo hec diligent̾ nec quẽ¬

Expanded text:
se, ut naturae immorse, ut naturae immortali quidquam decederet. Negant denique Deo dignum, ut homo fieri vellet, seque infirmitate carnis oneraret; ut passionibus, ut dolori, ut morti se ipse subjiceret: quasi non facile illi esset, ut citra corporis imbecillitatem se hominibus ostenderet, eosque justitiam doceret siquidem id volebat majore auctoritate, ut professi Dei. Tunc enim cunctos fuisse praeceptis coelestibus parituros, si ad ea virtus ac potestas Dei praecipientis accederet. Cur igitur aiunt ad docendos homines non ut Deus venit? Cur se tam humilem imbecillemque constituit, ut ab na affici posset? cur vim ab imbecillis, et mortalibus passus est? cur non manus hominum, aut virtute repulit, aut divinitate vitavit? cur non majestatem suam sub ipsa saltem morte patefecit? sed ut invalidus in judicium ductus est, ut nocens damnatus, ut mortalis occisus. Refutabo haec diligenter, nec quem
Abbreviated transcription (Latin):
bissime quiges suas cer¬
nerent uiolari ac ꝓster¬
ni uirgines diripi pu̾os
alidi ꝑuulos omĩa deniq
igni ferroq bastari cap¬
tiuos ĩ ꝑpetuũ t̾ris sus
extĩari eo ꝙ exultauerũt
suꝑ amantissi ͫ ꝓbatissi¬
nũ dei filiũ Itaq post
illoꝵ obitũ cũ eos uero
int̾emisset iudeoꝵ nͫ. et
gentẽ laspasianꝰ extiux¬
it fecit q omĩa que illi
futura p̃dixerant confir¬
mata sũt ut opinor que
falsa et ĩ credibilia pu
tant᷑ ab hiis quos bera
celestiũ licterarũ doctri¬
na nõ iubuit ¶
tũ ut refellant᷑ a nobis
malo suo sapĩit rebus q
dñus fidẽ detrahũt argu¬
mentis quoq illoꝵ coar¬
ri opportuisse sicut osten¬
bonos iudices satis habe¬
aut firmitatis uł testimo¬
nia sũ argumẽtis uel ar¬
guuẽta sũ testĩoniis nos
tñ nõ cõtenti alterutro i¬
sumꝰ cũ suppetat nob̾ utꝵ¬
non ĩ telligendi aut cõtͣ
disẜendi locũ relinqͣmus
Egant fieu potuis¬

Expanded text:
rbissime coniuges suas cerrbissime coniuges suas cernerent, uiolari ac prostitui uirgines, diripi pueros, allidi paruulos, omnia denique igni ferroque uastari, captiuos in perpetuum terris suis exterminari, eo quod exultauerint super amantissimum et probatissimum dei filium. itaque post illorum obitum, cum eos Nero interemisset, Iudaeorum nomen et gentem Vespasianus extinxit fecitque omnia quae illi futura praedixerant. Confirmata sunt ut opinor quae falsa et incrtantur ab iis, quos vera coelestium litterarum doctrina non imbuit: sed tamen ut refellantur a nobis malo suo sapiunt, rebusque divinis fidem detrahunt, argumentis quoque illorum coarri oportuisse, sicut nos ostenbonos judices satis habeant firmitatis vel testimonia sine argumentis, vel argumenta sine testimoniis; nos tamen non contenti alterutro sumus, cum suppetat nobis utrnon intelligendi, aut contra disserendi locum relinquamus. Negant fieri potuis
Abbreviated transcription (Latin):
Rdiuato bero dis¬
cipulis sius euã¬
gelio ac uoĩs sui p̃dica¬
tione ccũfudit se repẽte
mibes eũq ĩ celũ sustu¬
lit quadragesimo post
passionẽ die sicut damel
fore ostenderat dicens
Et ecce ĩ mbibus celi ut
filius homĩs ueniẽs usq
ad betustũ dierũ ꝑueĩt¬
cĩas disꝑsi fundamẽta
ecc̃e bbiq posuerũt faci¬
entes et ip̃i in noĩe ma¬
gistri dei magna et pe¬
ne ĩ credibilia miracu¬
la qr discedẽs instruxa̾t
eos birtute ac pt̃ate qͣ
posset noue ãnũciacõnis
rõ fundari et cõfirmari¬
¶ Sed et fut᷑a aꝑuit
illis omĩa q̃ petrus ⁊ pau¬
lus rome p̃dicauerũt.
ea p̃dicatio ĩ mẽoriã scͥp¬
dixit ut post breue tp̃s
nutteret deus regẽ qͥ ex¬
pugnaret indeos et ciui¬
tates eoꝵ solo adequaret
Ip̃os autẽ faine siti ꝯfec¬
tos obsideret ¶Cunc fore
ĩ corꝑib suoꝵ bescerent᷑
⁊ cõsumerẽt se inuicem
postremo aũt capti ueni¬
rent ĩ manus hostiũ et
ĩ conspectu suo bexari ac̃¬

Expanded text:
rdinata vero discipulis suis Evangelii ac nominis sui praedicatione, circumfudit se repente nubes, eumque in coelum sustulit, quadragesimo post passionem die, sicut Daniel fore ostenderat , dicens: Et ecce in nubibus coeli ut filius hominis veniens, usque ad vetustum dierum pervenitcias dispersi fundamenta Ecclesiae ubique posuerunt, facientes et ipsi in nomine magistri Dei magna, et pene incredibilia miracula; quia discedens instruxerat eos virtute ac potestate, qua posset novae annuntiationis ratio fundari, et confirmari: sed et futura aperuit illis omnia, quae Petrus et Paulus Romae praedicaverunt, et ea praedicatio in memoriam scripdixerunt, ut post breue tempus inmitteret deus regem, qui expugnaret Iudaeos et ciuitates eorum solo adaequaret, ipsos autem fame sitique confectos obsideret. tum fore ut corporibus suorum uescerentur et consumerent inuicem, postremo ut capti uenirent in manus hostium et in conspectu suo uexari ace
Abbreviated transcription (Latin):
Nã in hoĩe int̾ua ⁊
ꝓp̾a doctrina ẽẽ ulło pacto
pt̃ ¶ Nec eñi mens ter¬
reius uisc̃bus inclusa et
maxime possit sũmã tñ
u̾tutẽ caꝑe nequeat ⁊ oĩ¬
bus biciis resiste̾ qͦꝵ ma¬
teria ĩ uiscerib cõtinet᷑
Eo fit ut terrenus doctor
ꝑfcũs c̃e nõ possit. ¶ At
bo̾ celestis cui scĩam dĩni¬
tas birtutẽ ĩ mortalitas
tribuit ĩ docendo quoq sit
in ceteris ꝑfcus et consũ¬
matus sic ncc̃e est At id
oĩno fieri nõ p̃t nnisi mor¬
tale corpus assumat Et
Cur aũt fieri nõ possit rõ
clara ẽ ¶Nam si beniat
ad hoĩes ut deus ut omit¬
tã ꝙ mortales oculi claui¬
tatẽ maiestatis eius ton¬
spice̾ at sustin̾e nõ possũt
ip̃e c̾te deus birtutẽ dice̾

Expanded text:
Nam in homine interna et Nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest. Nec enim mens terrenis visceribus inclusa, etmaxime possit, summam tamen virtutem capere nequeat, et omnibus vitiis resistere, quorum materia in visceribus continetur. Eo fit, ut terrenus doctor perfectus esse non possit. At vero coelestis, cui scientiam divinitas, virtutem immortalitas tribuit, in docendo quoque, sicut in caeteteris, perfectus et consummatus sit necesse est. At id omnino fieri non potest, nisi mortale sibi corpus assumat. Cur autem fieri non possit, ratio clara est. Nam si veniat ad homines, ut Deus, ut omittam, quod mortales oculi claritatem majestatis ejus conspicere ac sustinere non possunt, ipse certe Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cõtenenter ut leues si deus
opponẽ ei excusatio fragi¬
litatis hũane Suꝑ est ut
cere neq̾unt ¶ taq cuni
ip̃i p̃ceptores bitũtur af¬
fectib quoq unici predi¬
cant oporte̾ neminẽ pñt
ad birtutẽ ꝙͣ falso predi¬
cãt erudire Db eãq cãz
putant neminẽ adhuc ꝑ¬
lcm extitisse sapientẽ id
est in quo sũme doc ͭ ͤ ac
scie sũma u̾tus ⁊ perfecta
iusticia cõsenserit ¶Dd̾
quidẽ uerũ fuit nemo emĩ
post mũdũ conditũ talis
excitit nͥ xp̃us qͥ et uerbo
sapĩam tradidit et doct᷑nã
pñti u̾tute firmauit.
ge nũc ꝯside̾mus an
doctor e celo missus
possit nõ ẽẽ ꝑfectus ¶ Nõ¬
dũ de hoc loquor quẽ ue¬
uisse a deo negant ¶fin¬
gamꝰ aliꝙ̃ de celo c̃ẽ mit¬
tendũ q̃ uitã hõim rudi¬
mentis birtutis instituat
et ad iusticiã formet Ne¬
mini dubiũ p̃t eẽ quͥ is
doctor qui celitus mittit᷑
tute ꝑfectus ne nł inter ce¬
lestẽ terrenum q differat

Expanded text:
contemnentur ut leues, si deus, contemnentur ut leues, si deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. superest ut cere nequeunt: itaque cum ipsi praeceptores vincantur affectibus, quos vinci praedicant oportere, neminem possunt ad virtutem, quam falso praedicant, erudire; ob eamque causam putant, neminem adhuc perfectum extitisse sapientem, id est, in quo summae doctrinae ac scientiae summa virtus et perfecta justitia consenserit, quod quidem uerum fuit. nemo enim post mundum conditum talis extitit nisi Christus, qui et uerbo sapientiam tradidit et doctrinam praesenti uirtute firmauit. Age nunc consideremus an doctor e caelo missus possit non esse perfectus. nondum de hoc loquor quem uenisse a deo negant. fingamus aliquem de caelo esse mittendum, qui uitam hominum rudimentis uirtutis instituat et ad iustitiam formet. nemini dubium potest esse quin is doctor qui caelitus mittitur tute perfectus, ne nihil inter caelestem terrenumque diffe
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat radicẽ et fũdamen¬
tũ stabulis q apud hoĩ¬
nes ac fira ꝑmaneat ip
ceat et factis ¶ Itẽ sub¬
iectũ ẽẽ morti et passioᷝ
da birtutis officia uersan¬
tur q̃ omĩa ut dixi cõsũ¬
matus doctor ꝑferre deb
ut doceat posse ꝑferri
istant gͦ hoĩes et
ĩtelligãt qͣre deus
sũmus cũ legatũ ac mĩciũ
suũ mitteret ad erudien¬
dũ p̃ceptis iusticie sue ĩ¬
mortalitatẽ mortali uolu¬
erit eñ carne indui et cru¬
ciatu affici ⁊ morte mul¬
tar ¶Nã cũ iusticia ⁊¬
ulła eet in terra doc ͭ ͤ mi¬
ac templũ nouũ ꝯderet
terrã ꝑ uerbis et ex ͦ seĩa¬

Expanded text:
habeatque radicem ac fundamenhabeatque radicem ac fundamentum stabilisque aput homines ac fixa permaneat, ipceat et factis; item, subiectum esse morti et passionibda uirtutis officia uersantur. quae omnia ut dixi consummatus doctor perferre debet, ut doceat posse perferri. Discant igitur homines et intellegant quare deus summus cum legatum ac nuntium suum mitteret ad erudiendam praeceptis iustitiae mortalitatem, uoluerit eum carne indui et cruciatu adfici et morte multari. nam cum iustitia nulla esset in terra, doctorem miac templum nouum conderet, terram
Abbreviated transcription (Latin):
pugno ꝯtͣ oẽm cupidita¬
tẽ ¶ Nõ possũ ꝓ iusticia
nec dolorẽ ferre net mor¬
tẽ qr fragilis sũ Ecce in
me ⁊ dolor ac mors ht̃
mes uinco ut bictorem
me faciã doloris ac mor¬
tis Prior bado ꝑ ea que
sustinere nõ posse p̃ten¬
dis si p̃cipientẽ seqͥ non
poces seq̃re añcedentem
cusacio est ¶ Et fateri
hoĩem ncc̃e est sua cul¬
pa ĩ iustũ ẽẽ qͥ doctorem
uirtutis et eñdem ducẽ
non sequatur.
Ides gͦ quãto per¬
fectior sit morta¬
iectus passionib nõ est
¶Nec hoc tñ eo ꝑtĩet
ut hoĩem deo p̃ferã sed
ut ostendã neq hoĩem
ꝑfc̃a doct᷑na ẽẽ posse nisi
sit idẽ deus ut auctorita
te celesti ncĩtatẽ ꝑendi
homĩb ĩ ponat neq dñi
nͥ mortali corꝑe ĩ duatur
ut p̃cepta sua fr̃s adim¬
plendo ceteros ꝑendi ne¬
cessitate cõstringat ¶Li
dux et iusticie sit ng̾r cor¬
ꝑalẽ ẽẽ opportere uet alit̾
fieri posse ut sit illius
plena ⁊ ꝑfecta doctna nͥ

Expanded text:
pugno contra omnem cupiditatem.\' \'non possum pro iustitia nec dolorem ferre nec mortem, quia fragilis sum.\' \'ecce et in me dolor ac mors habemes uinco, ut uictorem te faciam doloris ac mortis. prior uado per ea quae sustineri non posse praetendis: si praecipientem sequi non potes, sequere antecedentem.\' cusatio est et fateri hominem necesse est sua culpa iniustum esse qui doctorem uirtutis et eundem ducem non sequatur. uides ergo quanto perfectior sit mortaiectus passionibus non est. nec hoc tamen eo pertinet ut hominem deo praeferam, sed ut ostendam neque hominem perfecta doctrina esse posse, nisi sitesti necessitatem parendi hominibus inponat, neque deum, nisi mortali corpore induatur, ut praecepta sua factis adinplendo ceteros parendi necessitate constringat. liqdux et iustitiae sit magister corporalem esse oportere nec aliter fieri posse ut sit illius plena et perfecta doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
gionẽ q̃ et rõnem demo¬
nũ nouit et astuciã ĩ cel¬
ligit ⁊ bi retũdit ⁊ eos
spiritalib armis domi¬
tos ac subactos cede̾ sibi
cogit ¶Si negant tel¬
timoniis poetarũ ac ph̃¬
rũ refellentur.
deos aͦᷤ demones ¶Ex¬
ponat g̾ nob̾ differentiã
gn̾is btriuisq ut sciamꝰ
quid colendũ qͥd execrandũ
sic hẽant ne int̾ se qͦd con¬
sortiũ an btro ĩiici sũt
si sũt aliqͣ necessitudine

Expanded text:
gionem, quae et rationem daemonum nouit et astutiam intellegit et uim retundit et eos spiritalibus armis domitos ac subactos cedere sibi cogit. si negant, testimoniis poetarum ac philosophorum refellentur. deos, alios daemonas? exponant igitur nobis differentiam generis utriusque, ut sciamus quid colendum, quid exsecrandum sit, habeantne inter se aliquod consortium an uero inimici sint. si sunt aliqua necessitud
Abbreviated transcription (Latin):
afficiũt sempiterna
Quib ut repugnare i¬
possemꝰ ds̃ nob̾ uiã supe¬
rande carus ⁊ aꝑuit ⁊
ostendit ¶Que uirtus
ꝑfc̃a et om̃ib nuimeris
absoluta coronã uincen¬
tibus et m̾cedem ĩ mor¬
talitatis imꝑtit..
ixi de hũilitate et
fragilitate ⁊ pas¬
sione cͬ hec deus subire
maluerit nũt ip̃ius cru¬
cis rõ reddenda ẽ et bis
enarranda ¶Qͥs sũmꝰ
pater a pn̾cipio disposue¬
rit ⁊ ꝙ̃ admodũ cũcta q̃
gesta sũt ordiuaui̾t nõ¬

Expanded text:
afficiunt sempiterna. afficiunt sempiterna. Quibus ut repugnare possemus, deus nobis uiam superandae carnis et aperuit et ostendit. quae uirtus perfecta et omnibus numeris absoluta coronam uincentibus et mercedem inmortalitatis inpertit. Dixi de humilitate et fragilitate et passione, cur haec deus subire maluerit: nunc ipsius crucis ratio reddenda est et uis enarranda. quid summus pater a principio disposuerit et quemadmodum cuncta quae gesta sunt ordinarit, no