comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ud uis. quã ut bene sit tͥ Nã in euos
amas. uis ut bene tͥ sit: & in eo qda
mes. ñ uis ut male tͥ sit:. Sed ñ inei
regione quȩris. inqua quȩrendũ. ẽ
Festinas. Nã & sine indigentia uisese
& sine molestia. Bonũ est qđ uis. secͥ
tolera qđ ñ uis: ut assequaris qđ uis
Proinde illius facies delens pecciti
qͥd faciet : Quȩ st̃ peccata: Succeisi
igni & effossa. Quid fecerat a mor mi¬
lus: Tanquã ignẽ succenderat. Quid
fecerat timor malus: Tanquã fodert
Amor qͥppe inflãmat: timor humiliat
I dõ peccata mali amoris igne succensa
colonꝰ int̾cedens ꝓ arbore quȩ fructꝰ
ñ dabat. ne subuerteret᷑: ait Circũ¬
fodio eã & adhibeo cophinũ stercoris.
Fossa significat piã humilitatẽ tiñ¬
tis: & stercoris cophinꝰ sordes utiles
poenitentis. De igne aut̃ boni amo
di ac ꝓximi caritate flagrantes
Ac ꝑhoc sicut om̃ia iusta op̃a bonoti¬
more & bono amore fiunt: sic malo
amore & malocimore. peccata om̃ia¬

Expanded text:
am in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem boni amorDei ac proximi charitate flagrantes. Ac per hoc, sicut omnia justa opera bono timore et bono amore fiunt; sic malo amore et malo timore omnia peccata
Abbreviated transcription (Latin):
conuerte nos. Auersi enĩ sumꝰ ate &
nsi tu conuertas ñ conuertem᷑ Et il¬
lumina faciem tuã & salui crimus
N unqdilt obscurã habet faciẽ. Non
habet obscurã faciem. sed apposuit ei
nube carnis & tanquã uelũ infirmi-¬
tatis & ñ est putatꝰ ipse cũ penderet
inligno. agnoscendus cũ sederet ince.

Expanded text:
converte nos. Aversi enim sumus a te, et nisi tu convertas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum
Abbreviated transcription (Latin):
potentiores. Qui uos uocauit omp̃s est
Fortior. ẽ. omi forti. suꝑior. ẽ. om̃i excel¬
so. Filius dĩ ꝓ nob mortuus . ẽ. Securus
esto accepturũ te uitã ipsius. qͥ pignus
habes mortẽ ipsius. Pro quib enĩ mortu¬
ret te: Qui iustificauit impiũ. relin¬
quet piu: Qui diligitis dñm. odite ma¬
lignũ. Nemo timeat. custodic dñs animas
seruorũ suoꝵ. de manupeccatoꝵ eruet

Expanded text:
potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est omni excelso. Filius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim morturet te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeat: «Custodit Dominus animas servorum suorum, de manu peccatoris eruet
Abbreviated transcription (Latin):
pet carnẽ: ñ impedit resurrectionẽ. De
anima sua timebant homines. & qͥd eis
dñs ait: Urĩ aut̃ & capilli capitis om̃s
numerati st̃. Times ne animã ꝑdas. qͥ
capillũ ñ ꝑdis: Dõ omia numerata st̃
omĩa redintegrabit. qͥ omĩa creauit
Non erant & creata st̃. erant & ñ repari¬
bunt᷑: Credite gͦ toto corde fr̃s mes¬

Expanded text:
pet carnem, non impedit resurrectionem. De pet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant, et creata sunt: erant, et non reparabuntur? Credite ergo toto corde, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
Audi illũ custodientẽ animas seruorũ
suoꝵ. & dicentẽ. Nolite timere eos qui
corpus occidunt. animã aut̃ ñ possunt
occidere. Occidit & corpus qͥ inte plu
tuo. Quare amas habere qđ xp̃c. si ti¬
mes pati qđ . xp̃c: Ille uenit ferre uitã
tuã tẽporalẽ. infirmã. mortiobnoxiã.
Certe aimc mori. si potes ñ mori. Qđ ꝑ
naturã uitare ñ potes. quare ꝓpt̾ fidc̃
ñ suscipis: Tollat tͥ istã uitã qui minat᷑
aduersarius: dat tͥ aliã uitã ds̃. Quia¬
& istã uitã ipse tͥ dedit. & si ipse nolue¬
rit: nec ipsa tollet᷑ Si aut̃ uoluerit:
tollet᷑ tͥ. Habet qͦ te cõmutet. noli ti¬
mere spoliari ꝓ illo. Nonuis exui uestẽ
pannosã: Stolã głȩ tͥdaturus . ẽ. Quã
stolã dicis mͥ: Oportet corruptibile
hoc induere incorruptionẽ. & mortale
hoc induere immortalitatẽ. At ipsa caro
tua ꝑiet. Usq ad mortẽ potest seuire
inimicus. potestatẽ ultra ñ habet: nec in
animã nec in ipsã carnẽ. Quia & si dissi¬

Expanded text:
tem animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Occidit et corpus, qui in te plutuo. Quare amas habere quod Christus, si times pati quod Christus? Ille venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissi
Abbreviated transcription (Latin):
AGNA spectacula ds̃ prȩbet
cordi x pĩano. & quib uere
nichil possit iocundius inue¬
niri. si tam̃ assit palatũ fidei
cui sapiat mel dĩ. Credimꝰ om̃ĩb uob̾¬
qͣ uiis aluatorẽ nr̃m toto corde credidi¬
ore scoꝵ. & post tot annos implete in
fide gentiũ. Magnã enĩ iocunditatem
tunc carpebant ipsi scĩ ꝓpħȩ. cũ ea uide¬
bant in spũ ñ iam impleta. sed adhuc
futura. Erat enĩ cis magna delectatio.
sea tam̃ & ipsi ꝓcaritate qua in nos accen¬
si erant qͦs nonlũ uidebant & spũ par-¬
turiehant: uolebant si fieri posset in
hoc tẽpore nob̾cũ uiuere. & uidere im¬
pleta quȩ in spũ ꝓphetabant Inde dñs
discipłis suis iã ista uidere incipientib
re quȩ uidetis & ñ uider̃ & audire

Expanded text:
agna spectacula Deus praebet cordi christiano, et quibus vere nihil possit jucundius inveniri; si tamen adsit palatum fidei, cui sapiat mel Dei. Credimus omnibus vobis, qui in Salvatorem nostrum toto corde credidiore sanctorum, et post tot annos impletae in fide gentium. Magnam enim jucunditatem tunc carpebant ipsi sancti Prophetae, cum ea videbant in spiritu, non jam impleta, sed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in hoc tempore nobiscum vivere, et videre impleta quae in spiritu prophetabant. Inde Dominus discipulis suis, jam ista videre incipientibus, re quae vide
Abbreviated transcription (Latin):
dit incęlũ. & sic̃ paulo ante cõmemora¬
ui misso spũ suo scõ: fecit discipłos suos
idiotas homines loqͥ om̃iũ gentiũ lin¬
guis. Tunc illi ꝓquib ñ frũstra dixerat.
pat̾ ignosce illis qͥa nesciunt qͥd faciunt :
cõmoti ut diximꝰ quȩsiuer̃ salutẽ. con¬
siliũ acceper̃ ut in eũ crederent. credi¬
derunt una die tria milia. & rursus. uꝰ
milia. Coepit feruere ꝑ iudeã ȩccła¬

Expanded text:
dit in coelum ; et, sicut paulo ante commemoravi, misso Spiritu sancto fecit discipulos suos, idiotas homines, loqui omnium gentium linguis. Tunc illi pro quibus non frustra dixerat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» , commoti, ut diximus, quaesierunt salutem, consilium acceperunt ut in eum crederent; crediderunt uno die tria millia, et rursus quinque millia ; coepit fervere per Judaeam Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ds̃. ne se tͥ auferat ipse ds̃. Dm̃
tͥ nemo collet. tu tͥ illũ tollis: si illũ
fugis. Forte respondes. Non curo de pa¬
trimonio meo. dñs dedit & dñs abstu¬
lit. Possũ dicere. sic̃ dnõ placuit tea
factũ. ẽ: sed timeo ne occidat me. Hoc
totũ. ẽ : Audigͦ psalmũ consolantẽ.
Custodit dñs animas seruorũ suoꝵ. Quia
gͦ dixerat suꝑius. qͥ diligitis dñm odi¬

Expanded text:
dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc est totum. Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat su
Abbreviated transcription (Latin):
odisse malignũ: subsequent᷑ ꝑsecutiones.
Odimꝰ malignũ. Dicit nob̾ aliqͥs ꝑsecutor.
fac fraudẽ. Dicit nob. adora idolũ Dicit
nob̾ thus pone demoniis. Sed nos audi¬
uimꝰ qͥ diligitis dñm odite malignũ.
Audiuimꝰ quidẽ. sed si fecerimꝰ: seuit
ille. Usqueqͦ seuit ille: Quid ẽ abla¬
turus: Responde. Quare. xp̃i anꝰ es
ropt̃ ȩt̾nã hȩreditatẽ. an ꝓpt̾ t̾renã
felicitatẽ: Int̾roga fidẽ tuã. Pone in
catasta conscientiȩ animã tuã. torque
te ipsũ timore udicii. responde cui
credideris. quare credideris. Dicis mͥ.
se: Mortuus. ẽ. & resurręxit. ascendit
in cȩluĩ. Uis sequi: Imitare passionẽ.
expecta ꝓmissionẽ. Quid gͦ tͥ ablacurꝰ
ẽ seuiens cũ coeꝑis odisse malignũ. qͥ
diligis dnĩm: Quid ablaturus. : Patri¬
moniũ. Nunqͥd celũ: Postremo qͥcqͥd
tͥ dedit dĩ tollat. Ille ñ collit quidẽ.
si ñ uult dr̃ Si aut̃ uult ds̃. tollit qđ

Expanded text:
odisse malignum, subsequentur persecutiones. odisse malignum, subsequentur persecutiones. Odimus malignum; dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audivimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, saevit ille. Usquequo saevit? quid est ablaturus? Responde; quare Christianus es? propter aeternam haereditatem, an propter terrenam felicitatem? Interroga fidem tuam, pone in catasta conscientiae animam tuam, torque teipsum timore judicii, responde cui credideris, quare credideris. Dicis mihi: se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis Dominum? quid ablaturus? Patrimonium: numquid coelum? Postremo quidquid tibi dedit Deus, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod
Abbreviated transcription (Latin):
sup om̃s deos: Breue p̾ceptũ nob̾ de¬
dip N i ciuligitis dñm odite malignũ
N on .ẽ. dignꝰ xp̃e cũ quo diligas auariciã
Amas il sũi. debes odisse qđ odit. Homo
e inimicus tuus hoc ẽ. qđ tũ. Creati
estis ab uno creatore in una condicione.
& tam̃ si filius tuus loquat᷑ ininicotuo.
& ueniat ad domũ inimici tui. & assi¬
duas collocutiones habeat cũ illo. ex¬
heredare illũ uis. qͥa loqͥt᷑ cũ in imico
tuo Et qͥmꝰ  Quã iustã uocẽ uideris
t habere: Amicus es inimici mei. &
quęris aliqͥd de remea: Ergo attende.
Quare cum illa loqueris: Non dico lo¬
queris cũ illa. quare illi seruis: nã
fraudẽ & hoc potius facis. Si hȩc ita st̃.
si talis es: noli t multũ ꝓmittere hȩre¬
ditate xp̃i. Sed dicis diligo xp̃m. Qui
diligitis dñm odite malignũ. Hinc ap¬
paret̃ te cdiligere qđ bonũ ẽ: si inuentꝰ
fueris odissẽ qđ malũ. ẽ Qui diligicis
dñm odite malignũ Sed cũ cocpĩmꝰ

Expanded text:
 omnes deos? Breve praeceptum nobis dedit. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Non est dignus Christus cum quo diligas avaritiam. Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. quare cum illa loqueris? Non dico, loqueris cum illa; quare illi servis? Nam fraudem, et hoc potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi multum promittere haereditatem Christi. Sed dicis: Diligo Christum. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Hinc apparet te diligere quod bonum est, si inventus fueris odisse quod malum est: «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» 16. Sed cum coeperimus
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Talis ẽ. diabolus. Seducere uult
illos qͥcũ illo puniant᷑ & qͥa ñ potest
fallere iudicẽ dm̃. ñ eũ nominat apud
illũ in nocentẽ: uera crimina uolens
habere quȩ obiciat. peccata ꝑsuadet
Ecce quales dominos sibi faciunt qͥ colunt

Expanded text:
rius. Talis est diabolus; seducere vult rius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nominat apud illum innocentem, vera crimina volens habere quae objiciat, peccata persuadet. Ecce quales dominos sibi faciunt qui colunt
Abbreviated transcription (Latin):
demoni is magis dediti st̃ qđ. ẽ. ꝑiculosis
Nã si tantũ idola colerent: si c̃ eos ñ al¬
uiuarent. ita illis nichil nocerent.
Si aut̃ adores & seruias demomiis: erunt
dnĩ tui. Et qͥa erunt dnĩ tui inuidi
tui: lib̾tati tuȩ necesse . ẽ. inuideant.
semꝑte uelint possidere. sẽꝑ te talem
facere. qualẽ possint trahere secũ. Est
enĩ insita maliuolentia quȩdã. & pni¬
cies nocendi istis malis spiritib. Gau¬
dent de malis hominũ. & de fallacia nr̃a.
Si nos fefellerint: pascunt᷑ & qͥd quęr̃.
Non quib in ȩt̃nũ dominent᷑. sed cum
qͥb in ȩt̃nũ dãnent᷑. Quomꝰ solet mali¬
uolus
latro nominare in nocentẽ. Nunqͥd si fu.¬
erit uiuus incensus. minꝰ ardet siduo ar-¬
deant: Minꝰ morit:. si duo moriantur:
Poena illi ñ minenit᷑ sed maliuolentia pa.¬
scit᷑. Mecũ moriat᷑. Non se minꝰ moritu.¬
rũ dicens: sed solatiũ habet malũ alte¬

Expanded text:
daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alte
Abbreviated transcription (Latin):
Sed existit nescio qͥs disputator. qͥ doctꝰ
sibi uidebat᷑ & ait Non ego illũ lapidẽ
su. Non enĩ ꝓpħa ur̃ potuit nosse. qͥa
oculos habent & ñ uident. & ego nescio
qͥa illud simulacrũ nec animã habet.
nec uidet oculis. nec audit aurib.
Non ego illud colo. sed adoro qđ uideo.
& seruno ei quẽ uideo. Quis . ẽ. iste:
N um̃ quoddã inqͥt inuisibile qđ p̃sidet
illi simulacro. Hoc mͦ reddendo ratio¬
nẽ de simulacris siuis diserti sibi ui¬
dent᷑. qͥa ñ colunt idola. & colunt de¬
monia. Etenĩ fr̃s sic̃ dicit apłs. quȩ un
molant gentes: demoniis immolant &
ñ dõ. Nolo uos inqͥt socios fieri demonio¬
rũ. nã scimꝰ qͥa nichil. ẽ. idolũ. Ipse hoc
dix̃ apłs. Scimꝰ qͥa nichil.ẽ. idolũ. sed
quȩ immolant gentes: demoni is immo¬
lant & ñ dõ. Dixi. nolo uos fieri socios
demonior. Non gͦ hinc se excisent.
qͥa quasi idolis insensatis dediti ñ st̃.

Expanded text:
Sed existit nescio quis disputator qui doctus Sed existit nescio quis disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem su; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. Etenim, fratres, sicut dicit Apostolus, «Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos,» inquit, «socios fieri daemoniorum» : nam «scimus quia nihil est idolum» . Ipse hocs, «Scimus quia nihil est idolum, sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
estote. ad eũ adducitis qͥ ñ displicet ui¬
dentib & rogate illũ: ut illuminet eos
& bene spectent. Annunciauer̃ cȩli iusti¬
fundant᷑ om̃s qͥ ad orant sculptilia. Non¬
ne factũ ẽ: Nonne confusi st̃: Nonne
cotidie confundunt᷑ Sculptilia enĩ st̃
manu facta idola. Quare iã confundan
tur om̃s qͥ ad orant sculptiliaꝰ Quia
rant lapides. qͥa lapides illi mortui e¬
rant nos uiuũ lapidẽ inuenimꝰ. Immo
lapides illi nunquã uixer̃. ut nec mor¬
tui dicant᷑. Lapis aut̃ nr̃ uiuus. ẽ. &
sẽꝑ uixit apud patrẽ & ꝓ nob̾ mortuus
reuixit. & mͦ uiuit. & mors ei ultra
ñ dominabit᷑. Hanc głam ipsius cogno¬
uer̃ popłi. dimittunt tẽpla. currunt
ad ȩccł̃as. Confundant᷑ om̃s qͥ ad orant
sculptilia. Ad huc quęr̃ ad orare sculpti¬
lia. noluer̃ deserere idola. deserti st̃
ab idolis. Confundant᷑ om̃s qͥ ad orant
sculptilia. qͥ głant᷑ in simulacris suis.

Expanded text:
estote, ad eum adducitis, qui non displicet viestote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Annuntiaverunt coeli justifundantur omnes qui adorant sculptilia.» Nonne factum est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia rant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapis autem noster vivus est, et semper vixit apud Patrem, et pro nobis mortuus revixit, et modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.»
Abbreviated transcription (Latin):
de iã celũ es. Conuersatio enĩ tua in
cȩlis. ẽ. Ialis annuncias & tu xp̃m. Quis
enĩ fideliũ tacet xp̃m: Intendat caritas
ur̃ã. Putatis qͥa nos soli stantes hic annun
ad nos ueniunt. xp̃iani uolentes. eẽ. qͦs
nunquã uidimꝰ. quos ñ nouimꝰ. quib
nunquã p̃dicauimꝰ : An forte credider̃
qͥa om̃s fideles qͥb cura ẽ. lucrari dõ
eos qͥ nondũ credider. & faciunt hoc ex
caritate: cęli st̃. Intonat de illis ds̃ iu¬
dicii sui t̾rorẽ. & tremit qͥ in fidelis e¬
rat. & pauescit & credit: Ostendite ho
rũ loquendo eis. & ad ducendo eos ad a¬
mandũ xp̃m. Quanti enĩ hodie addu¬
xerunt amicos suos. aut ad pantomimũ.
aut ad coraulã. Quare nͥ amando illũ:
Et uos amate xp̃m. Tanta enĩ spectacula
p̃buit. in qͦ nemo potest dicere aliquid
se rep̃hensionis inuenire in illũ. qͥuicit
scłm. Nã & aliqͣndo quẽ amat qͥsq in
theatro. uincitur in illo. Nemo uincit᷑
adducite. attralite qͦs potestis. securi

Expanded text:
in erit . Talis annuntias et tu Christum: quis enim fidelium tacet Christum? Intendat Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic annuntad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavimus? An forte crediderunt quia omnes fideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite homm terrarum, loquendo eis, et adducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere aliquid se reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque in theatro, vincitur in illo. Nemo vero vinadducite, attrahite quos potestis: securi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝓmittat. qđ euangłiũ ñ ꝓmittit.
Ecce uenient lȩtiora tẽpora. & facio illud.
& emo illud. Bonũ. ẽ. tͥ. ut attendas illũ
qͥ ñ fallit nec fefellit aliquẽ. qui tͥ ꝓmi¬
sit ñ hic lȩciciã sed inse. Et cũ transierint
ista sꝑes quia cũ illo regnabis in ȩt̾̃nũ.
ne cũ hic uis regnare. neq hic habeas
locunditatẽ. neq illic inuenias:¬

Expanded text:
mittat quod Evangelium non promittit. Ecce venient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum; ne cum hic vis regnare, neque hic habeas jucunditatem, neque illic invenias
Abbreviated transcription (Latin):
ira raꝑis ad conuitiandã unaginẽ dĩ.
& tam̃ hoc eligis qđ ei dicas. qͥa ualde
decestaris. Si posset ille. ñ se uindica¬
ret: Sed ñ ꝑmittit᷑. & tantũ facit
quantũ ꝑmittit᷑. Nã & iob tẽptare
uoluit. & ñ nisi potestatẽ quęsiuit
& nichil faceret nͥ potestatẽ accepis¬
quo nolence nemo tͥ nocet. & qͥ pmit¬
tente em̃daris ñ euerteris: Si ẽĩum
placuerit dño dõ tuo pͥmitere ut
aliquis homo tͥ noceat aut aliqͥs sp̃s
tͥ noceat: em̃ dauit te ut clames ad
eũ. Emendans emĩd auit me dñs. sed
orare dm̃. Angłos uolunt adorare :
angłos imitent᷑. & illũ adorent qui ab
angłis adorat᷑. Ad orate eũ om̃s angli
eiꝰ Adoret angłs ille qͥmissus ẽ. ad cor¬
neliũ. Nã eũ adorans. corueliũ misit
ad petrũ. Adoret xp̃m dñm petri. &
Quid audiuit sỹon: Quia ad orant eũ
om̃s angłi eiꝰ. Quid audiutt syon:
Ecce qđ audint sỹon. Annunciauer̃ cȩli

Expanded text:
ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisquo nolente nemo tibi nocet, et quo permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere ut aliquis homo tibi noceat, aut aliquis spiritus tibi noceat; emendabit te, ut clames ad eum: «Emendans emendavit me Dominus, sed orare Deum. Angelos volunt adorare; Angelos imitentur, et illum adorent qui ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit ad Petrum : adoret Christum Dominum Petri, et Quid audivit Sion? Quia adorant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli
Abbreviated transcription (Latin):
cile ab̃ ipsis disceretis ñ illos colere. Au¬
dite angłmn doctorẽ. Docebat quendam
discipłm̃ xp̃i & ostendebat illi multam¬
racula inapocalipsi ioħis. Ille aut̃ qͦdã
sibi demonstrato miraculo uisionis: ex¬
pauit. & misit se ad pedes angłi Et ille
m angłs. si ñ illũ colo ꝓdõ meo. Iunc tͥ
ira scitur.: quando ipsũ colere uolueris.
Bonꝰ est enĩ. & dĩ amat. Quomꝰ enĩ demo¬
nes irascunt᷑ si ñ colant᷑: sic angłi indi¬
gnant᷑ si ꝓdõ colant᷑ Sed neforte dicat
⁊bi cor infirmũ. cor trepidũ Ergo si
irascunt᷑ demonia qͥa ñ colunt᷑. timeo
offendere demonia. Quid tͥ facturus
.ẽ. uł princeps ipsoꝵ diabolus: Si pos¬
set aliquid: nullus nr̃m remaneret.
Nonne cotidie tanta in illũ dicunt᷑ ore
Quando irasceris nequissimo seruo tuo:
hoc nom̃ illi imponis. Sathanas. diabo¬
le. Hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras.
qͥa homini hoc dicis. & immoderata

Expanded text:
cile ab ipsis disceretis non illos colere. Aucile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur oreQuando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata
Abbreviated transcription (Latin):
bil es similes uob. Intendite gͦ. qͦmͦ homi¬
nes boni ꝓhibent eos qͥ illos uoluer̃ colere
tanquã deos. & uolunt potius ut ds̃ unus
colat᷑ cĩ unus ad oret᷑. dõ uni sacrificiũ
offerat᷑ ñ sibi. Sic & om̃s scĩ uł angłi.
illius głam quer̃ quẽ diligunt adeus
cultu.: ad eius orationẽ. ad eiꝰ contẽplatio¬
ne om̃s qͦs diligunt raꝑe & in flãmare
student. ipsũ illis annunciant. ñ sẽ quĩ
suã quȩ sicrint: ut tiranni dãnantur
Talis extitit diabolus & demoma. idest
angłi eiꝰ Atrogauisibi honorẽ diuinũ
& õm̃ib demõniis: & impleuit tẽpla
paganoi. & ꝑsuasit simulatra. psuasit
illa saerificia offerri sibi. Nome melius
erat. ut angłos scõs quã ut demones cole¬
rent: Respondent. Non colimꝰ mala de¬
monia. angłos qͦs dicitis ipsos & nos coli¬
mus. uirtutes di magni. & ministeria
di magni. Utinã ipĩos colere uelletis. fa¬

Expanded text:
biles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos, et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic et omnes sancti Angeli, illius gloriam quaerunt, quem diligunt; ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, quongloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: fa
Abbreviated transcription (Latin):
ptilia. & qͥ głant᷑ insimulacris suis.e
ne eristerent quasi reddentes rationẽ
de simulacris suis & dicerent. ñ lapides
s numina colimꝰ quȩ numina celis.
Dic m idemonia colis an sps bonos. quales
malig̃ni. Ego dico qͥa iñ tẽplis tuis nͦ
supbe sacrificiũ & uolunt se coli tanꝗ
deos. Maligni st̃: suꝑbist̃. Tales sunt
eciã homines ñ bonĩ. qͥ suã głam quȩr̃.¬
& dĩ głam contẽnunt Homines aut̃
ꝓdõ ꝓh ubet te. Non uult sibi arroga¬
lS & BIRNABAS Predicabant uerbũ
di inlicaonia. Mirabilia cũ fecissent.
licaoni ciues eiꝰdẽ regionis ad duxer̃
uictimas & uoluer̃ illis sacrificarer
dicentes barnabam iouẽ. & paulum
mercuriu. Ii ñ st̃ delectati. an force
me sir iri molari noluerꝰ: qͥa demonits
se coparari e ecrati st: non del qͥa
honore cui nũ erhiberi hominibus
horruerunt Uerba ipsorũ indicant. ñ
suspicanꝰ Sequit᷑ eni lechio librieiꝰde &
dicit qͣmͣ moti st̃ Tunc paulus & barna¬

Expanded text:
ulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales nt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis nonsuperbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaeromines autempro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogalus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barna
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat. qͥa quattuor partes st̃ orbis
unde futuri popłi erant. Et idõ qͣttuor
euangłia p̃dicant. xp̃m. ut grã ipsius
ad om̃s quattuor partes orb̾ ꝑtinere in¬
telligat᷑. Quia gͦ tale uisũ dẽmonstratũ
fuerat pecro: indicauit. apuit illis omĩa.

Expanded text:
pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demonstratum fuerat Petro, indic
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ Unus paries uenerãt. sed an¬
gulus nondũ erat. Syon ipsa eccła
quȩ erat in iudea ꝓpͥe hic nominata
.ẽ. Audiuit & iocundata ẽ. syon. &
ȩxultauer̃ filiȩ iudȩ. Sic̃ scriptũ. ẽ.
dete. sin exultauer̃ filiȩ iude. Quid
audier̃: Quia & gentes receper uerhũ
dĩ Ubi illud dixit iste psalinꝰ : Annan¬
popłi głam eiꝰ. Et qͥa gentes credider̃
a quib colebant᷑ idola: sẽclitus ait
Confundant᷑ om̃s qͥ adorant sculptilia¬
& qͥ głant᷑ insimulacris suis. Audiuit
& iocundata .ẽ. syon: & ex ultauer̃
filiȩ iude. Postea qͥdã de circuncisis
calũmari uoluer̃ pecro. & dixer̃ illi.
Quare intrasti ad gentes & incircuncisos.
& manducasti cũ eis: Ille aut̃ reddidit
eis rationẽ. qͦmͦ cũ oraret demonstratꝰ.ẽ.
illi discus pendens quattuor lineis
Discus ille qͥ habebat omĩa animalia: signi¬
ficabat om̃s gs Idõ aut̃ quattuor lineis

Expanded text:
verbum Dei.» Unus paries venerat, sed anverbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia quae erat in Judaea, proprie hic nominata est. «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Sic scriptum est: dete si non «exsultaverunt filiae Judaeae.» Quid audierunt? «Quia et Gentes receperunt verbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? «Annunpopuli gloriam ejus.» Et quia Gentes crediderunt, a quibus colebantur idola; secutus ait: «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis
Abbreviated transcription (Latin):
lia. qͥ głant᷑ uisimulacris suis. Q enĩ
ȩccła necdũ erat ingentib: in iudea
crediderant ex iudeis. & putabant ipsi
cornelio. credidit cornelius. baptiratꝰ ẽ.
baptizatist̃ & illi qͥcũ cornelio erant
S ed ut baptizarent᷑: qđ factũ ẽ. scitis Non
quidẽ hucusq ꝑuenit lector. sed tamꝰ
aliqͥ recordantũr. & qͥ ñ recordant᷑: au¬
diant ame breuit̃. Missus . ẽ. angłs
ad corneliũ. angłs corneliũ misit̃ ad
petrũ. petrus uenit ad corneliũ. Q qͥd
illi tradere euangłiũ uicir cuncisis: ante
ceciderat sp̃s sẽs nisi qͥ fuerat laptixatꝰ.
nistos aut̃ ante baptismũ cecidit Pos¬
set enĩ petrus dubitare. utrũ incircun¬
& tulit dubitationẽ de sacranito uisibili¬
& baptizati st̃ om̃s. & habes ibi scriprũ
qm̃ &e gs̃ receper̃ uerbũ. & benedicelant
dm̃. Hoc . ẽ. qđ hic cõinemorat. audiuit
& iocundata . ẽ. syon. & exultauerꝰ
filiȩ uidȩ. Quid audiuit & iocunda¬
ta.ẽ. syon: Quia receper̃ & gentes

Expanded text:
 in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quiilli tradere Evangelium non circumcisis; anteqceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare utrum incircumet tulit dubitationem de Sacramento visibili; baptizati sunt omnes. Et habes ibi scriptum: es receperunt verbum Dei, et benedicebant Deum.» Hoc est quod hic commemorat: «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae» . Quid «audivit, et jucundata est Sion? Quia receperunt Gentes
Abbreviated transcription (Latin):
L Non: sed suꝑomnẽ t̾rã. Huic uni¬
uerse t̾rȩ iudicia dĩ uiguer̃. ut undiq
popłos conuocaret. Quib ñ cõmuni¬
cant qͥ sẽ p̃ciderunt. nec audiunt p̾¬
dictũ nec uident impletũ: qm̃ tues
Na de xp̃odieit᷑. Quid ẽ gͦ nimis. nisi
ut intelligaris patri : Qu̾id ẽ supom̃s
deos: Quid st̃ id ola: Non habent sensũ.
a habent uitã. Pemonia habent sensũ.
ẽ suꝑ aemonia. Sed nechoc ualde ma¬
gnuꝵ Dcmnonia quidẽ dii genciũ sed
ille nimis exaltatꝰ. ẽ. suꝑ om̃s deos. Et
homines dicti st̃ dii. E go dixidi estis.
& filii al cissimioms. Itẽ scriptũ ẽ. Ds
stecu insynagoga deorp. in medio aut̃
om̃s homines iustos Et hoc parũ ẽ. suꝑ
om̃s etia angłos. Nã unde .ẽ adoratẽ
cũ om̃s angłieꝰ: Nimis exaltatꝰ es sup
om̃s deos Quid gͦ facimꝰ om̃s qͥ ad

Expanded text:
on, sed «super omnem terram.» Huic universae terrae judicia Dei viguerunt, ut undique populos convocaret: quibus non communicant, qui se praeciderunt; nec audiunt praedictum, nec vident impletum, «Quoniam Nam de Christo dicitur. Quid est ergo, «nimis,» nisi ut intelligaris aequalis Patri? Quid est, «super omnes deos?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, est super daemonia; sed nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem omnes homines justos. Et hoc parum est; super omnes etiam Angelos: nam unde est, «Adorate eum omnes Angeli ejus? Nimis exaltatus es super omnes de
Abbreviated transcription (Latin):
consũptionẽ. si boni erant ad reparationẽ.
Aut ipse incendebat᷑ qͥ nolelut credere
illo iane. audito uerbodĩ factꝰ peior iii¬
uidiã sua exustꝰ atq consũ ptꝰ: aut si con¬
uerteret᷑ & crederet. nec sic in illonichil
arsisset Arserat enĩ foenũ. ut purgaret̃
aurũ. Aurũ fides. ẽ. foenũ carnalis con¬
cupiscentia. ẽ. Omĩs caro foenũ isaias di¬
cit & om̃is honor carnis ut flos foen.
Quicqͥd .ẽ. gͦ in homine carnali. appetens
uana & secularia: foenũ . ẽ. Quã multi
forte & fr̃s nrĩ ierunt ad theatrũ. łȩno
ducti st̃. Nonne optandus. ẽ. illis iste
ignis. ut foenũ ardeat & aurũ purget᷑
Qđͦ enĩ in illis. ẽ. fidei: focno premit᷑.
Sonũ ẽ gͦ eis ardere scõ igne. ut foeno
consũpto: splendeat p̃ciosũ qđ redeuit
xp̃c. ꝑ rgo ignis ante eũ p̾ibit. & inflã¬
mabit incircũ itu inimicos eiꝰ. Sunt qͥ
salubrit arserunt. hodie fideles eiꝰ ft

Expanded text:
consumptionem; si boni erant, ad reparationem: consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam multi forte, et fratres nostri icrunt ad theatrum? feno ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redemit Christus. Ergo, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» Sunt qui salubriter arserunt, hodie fideles ejus sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ ad ustionẽ. Sed utrunq salubrẽ.
quia & gladius uerbi ipsiꝰ salubrit
nos separauit a consuetudine mala.
gladiũ enĩ acculit. & separauit unũ¬
quenq fideliũ. aut a patre suo qͥ in xp̃m
ñ crediderat. aut a matre similit̃ infi.¬
deli. aut certe si de parentib xp̃ianis
natꝰ .ẽ. saltẽ a ꝓgenie sua pͥore. nemo eni
nrm ñ aut auum aut ꝓauum aut aliqũ
antiquã originẽ ingentib habuit. &
in illa execrabili dõ infidelitate. Sepa¬
rati sumꝰ ab eo qđ eramꝰ. sed gladius int̾¬
cessit secernens ñ int̾ficieus. hoc mͦ &
ignis Ignẽ ueni mittere in t̾rã. Ex arser̃
homines credentes in xp̃m acceper̃ flãni
linguȩ diuisȩ uelut ignis. qͥ & insedit
sup̃ unũ quenq illoꝵ: Isto igne flãmati
coeper̃ ire ꝑmundũ & inflãmare & in¬
cendere inc̾ircũ itu immicos eiꝰ. Quos
inimicos eiꝰ : Qui deserto dõ a qͦ facti
erant ad orabant simulacra quȩ fece¬
rant Ipsi incendebant᷑ si mali erant ad

Expanded text:
ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flamm«linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
conditione natꝰ es: ille uoluntate. Tu
conditione moreris. ille miscđia. Quomꝰ
gͦ illi nichil nocuer̃ iudei: sic nec tibi
quisquã ꝑsecutor inimicꝰ. si tu elegeris
.cẽ. mebrũ capitis illius. Ecce intellȩximꝰ
ignẽ ante eũ prȩ euntẽ. id .ẽ. hoc tẽpore¬

Expanded text:
conditione natus es, ille voluntate; tu conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
te putatis fr̃s mẽi. qͥa iniusticia quȩ ꝓ-¬
cedit ex homine ad lȩdendũ alterũ ho¬
minẽ. illi ad quẽ ꝓcedit nocet. & illi
de qͦ ꝓcedit ñ nocet Unde fieri potest:
Aliquando facula ardens apponitur ad
lignũ humidũ & uiride. & ñ illud incen¬
dit. ipsa tam̃ ardet. Sic & inmicꝰ tuus
Siqͥs forte existie in iustꝰ qͥ tͥ moliat᷑ in¬
sidias uł p̃paret aliqͣs molestias: in iustꝰ¬
.ẽ. Tu si uiride lignũ fueris. id ẽ. si suco
spũali uigens & uirens. flãmis inimici¬
ciarũ restiteris orando ꝓillo qͥ te ꝑse¬
quit᷑ ille ardet. tu manes integer. & in¬
iusticia illius illi nocet. tͥ nihail nocet
Nisi forte putas qͥa nocet tͥ si corporituo
aliqͥd fecerit. & anima patiens & incor.¬
rupta ad dm̃ coronanda ꝑuenerit. se¬
quens exemplũ dnĩ sui qͥ pͥati maluit
a iudeis. & qͥ poterat ñ mori mortuus ẽ.
qͥa & qui poterat ñ nascinatꝰ.ẽ. Tu enĩ

Expanded text:
te putatis, fratres mei, quia injustitia, quae prote putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliq: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ uidemꝰ duos unũ irascentẽ alterũ
patient̃ ferentẽ: quis coꝵ ardeat. ur̃m
ẽ iudicare. Potestis ingenere humano
tale spectaculũ contuẽri. Ponito uob̾
ante oculos hominẽ iniquũ cõmotũ
animo. trucẽ uulti. flãmantib ocłis.
scintillantib uerbis. ferri in hominis
necẽ in dep̃dationẽ in iniurias. uicon¬
tumelias. ñ se caꝑe. ñ se tenere Alte¬
rũ patient̃ ferentẽ uerba. plagas. qͥc¬
quid ille inferre uoluerit & ꝑcuci¬
enti maxillã parantẽ & alteram. Cũ
uideris hinc furias. inde lȩnitatẽ.
hinc irã inde patientiã. hinc flã mas
inde tolerantiã: dubitas ꝓnunciare
qͥs eoꝵ ardeat. poenãq patiat᷑: Illene
cuiꝰ corpus uexat᷑. an cuiꝰ animꝰ uexat᷑.
Proptea & isaias ꝓpħa dix̃ Et nc̃ ignis
aduersarios comedet. Quid .ẽ. & nunc:
Antequã ueniat dies ille iudicii magnꝰ
iã furore suo ardent: qͥ postea sup̃pli¬
cio sẽpit̾m illiꝰ ignis arsuri st̃. Nisi for-¬

Expanded text:
Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animus vastatur? Propterea et Isaias propheta dixit: «Et nunc ignis adversarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
uer cęli iusticiã eiꝰ. & uider̃ om̃s popłi
głam eiꝰ. Qui cęli annunciauer: Cęli
enarrant głamdi: Qui st̃ cȩliꝰ Qui facti
st̃ sedes ips̃ius. Quomͦ enĩ incelis sedet
as sic sedet in apłis. sic sedet in p̾dicato¬
rib euangłui. Et tu si uis cȩlũ eris. Si¬
uis et̃ cęlũ. purga de corde tuo terrã.
Si trenas concupiscentias ñ habueris. &
ñ frustra responderis sursũ te habere
cor: cęlueris. Si resurrȩxistis cũ xp̃o

Expanded text:
 omnes populi gloriam ejus.» Qui coeli annuntiaverunt? «Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Christo»
Abbreviated transcription (Latin):
illi confitemini: qͥa nisi uellet ñ in
illo gauderemꝰ. Ait enĩ ipse dñs. Hȩc
locutꝰ sũ uob̾. ut in me pacẽ habeatis.
in mundo aut̃ pressurã. Si xp̃iani estis.:
pressuras in isto mundo sꝑate. Tranqͥl¬
liora & meliora tẽpora nolite sꝑare
fr̃s. fallitis uos. Qđ uob̾ euangłiũ ñ
ꝓmittit: nolite uob̾ ꝓmitterẽ. Quid
dicat euangłiũ scitis: ꝓxpĩanis loquim᷑.
fidei p̃uaricatores. eẽ. ñ debemꝰ Euan¬
głiũ hoc dicit. qͥa in nouissimis tẽpo¬
rib. multa mala. multa scandala.
multe pressurȩ. multȩ iniqͥtates abun¬
dabunt. sed qͥ ꝑseuerauerit usq infi-¬
nẽ: hic saluus erit. Refrigescet in qͥt
caritas multoꝵ. Qui gͦ ꝑseueranter
qͥa ipsa caritas dĩ diffusa.ẽ. incordib¬

Expanded text:
illi confitemini; quia nisi vellet, non in illi confitemini; quia nisi vellet, non in illo gauderemus. Ait enim ipse Dominus: «Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram» . Si christiani estis, pressuras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non promittit, nolite vobis promittere. Quid dicat Evangelium, scitis: christianis loquimur; fidei praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. «Refrigescet,» inquit, «charitas multorum» . Qui ergo perseveranter quia ipsa charitas Dei diffusa est in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
res ñ. ẽ. ista pulchritudo. Et si forte il¬
le occupatꝰ. eẽt. circa cõpositionẽ mem¬
brorũ in illabestia. & om̃s illas congru-¬
entias miraret᷑: tu qͥ noueras aliã p̃ul-¬
chritudinẽ negares istã. & diceres.
N on ẽ. Quart: Quia aliã nosti. Sed di.¬
cis. Ego illã quã uidebat isaias ñ uideo.
Crede & uidebis. Forte enĩ ñ habes un¬
de uideas. Est enĩ oculus unde illa pul¬
chritudo uideat᷑. Nã qͦmͦ est ocłs car¬
nis unde lux ista uideat᷑. sic. ẽ. ocłs
cordis unde iocunditas uideat᷑ Forte
ille oculus saucius. ẽ. sordidatꝰ. ẽ. tur¬
batꝰ .ẽ. abira. ab auaricia. a cupiditate.
a libidine insensata. Turbatꝰ. ẽ. ocłs
tuus. ñ potest uidere illã lucẽ. Crede
ante quã uideas. sanaberis & uidebis.
Lux orta. ẽ. iusto. & rectis corde iocun¬
ditas. locundamini ait iusti in dño.
& confitemini memoriȩ scĩtatis eius.
ã iocundati indnõ. iã gaudentes in dño.

Expanded text:
res: Non est ista pulchritudo. Et si forte ilres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,» ait, «justi in Domino: et confitemini memoriae sanctitatis ejus.» Jam jucundati in Domino, jam gaudentes in Domino,