comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculis uidemꝰ amare nõ possimꝰ primꝰ
et maximꝰ amandigradus tollit den
nemo amabit aut seip̃m nemo rnĩ deũ
hoc nimirũ interesse qd̾ ut nos ipos quos
non uidimꝰ amenꝰ n᷑a est ut alios uirtꝰ
facit et fama u̾tutis comes ac nũcia. Hec
est que clarissimũ regem masinissã oblitũ
prĩe pignorũq quibꝰ maxĩe huãnanens
capit᷑ affricani ꝯgressũ coegit expetere
pũtiaq ducis attonitũ e carthagirensiũ
castris ad rõna signa ꝑduxit et qd̾ mõstri
instar morũ aĩorũq dispitas efficit hradẽ
affricaui ip̃ius et pñtis rei tãm nõ sui qͥdẽ
s u̾tutis amiti eamq uel in hoste uen̾antis
honorificentissimo decreto et cenã tui int̾e¬
rat duri hostis ac barbari regis admira¬
tõe gliosa et postremo suꝑpliciatq a ffu¬
sa acie p̃donũ ab sentis exiliũ p̃honestanit.
deniq diuine de illo sturpis oximonẽ pecto¬
ribus hõm ingenuit et nedũ u̾is laudibꝰ

Expanded text:
oculis vidimus, amare non possumus, primus oculis vidimus, amare non possumus, primus et maximus amandi gradus tollitur: Deum nemo amabit, aut se ipsum; nemo enim Deum, Hoc nimirum interest, quod ut nos ipsos quos non vidimus, amemus, natura est; ut alios, virtus facit et fama, virtutis comes ac nuntia. 4 Hec est que clarissimum regum Masinissam oblitum patrie pignorumque quibus maxime humana mens capitur, Africani congressum coegit expetere, presentiaque ducis “attonitum” e Carthaginiensium castris ad romana signa perduxit; 5 et quod monstri instar morum animorumque disparitas efficit, hec eadem Africani ipsius et presentis rei causam, non sui quidem sed virtutis amici eamque vel in hoste venerantis honoreficentissimo decreto, et cenam cui intererat, duri hostis ac barbari regis admiratione gloriosa, et postremo supplici atque affusa acie predonum absentis exilium honestavit; denique divine de illo stirpis opinionem pectoribus hominum ingenuit, et nedum veris laudibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nus hic et bonorã om̃ amator atq
amicitiarũ cultor et ꝓpagator sollici¬
tus honestarũ sũmo studio institit ut tibi
scribe̾m qd̾ cũ aliꝙͣdiu negassem nescius
unde incipem sru quib ꝰ uerbis hõiem solis
fame testimonio cognitũ alloq̃rer, Euicit
candem ut calanũ arrixem scripturꝰ ꝙ ꝙͣ
occurre̾t qd cũ fecisse me cerne̾t letus uoti¬
qz compos abiit michi aũt cogitãti quibꝰ
artibꝰ familiaris epła de nichilo texeret᷑
mirantiq quid in tecũ rei eẽt ac scribendi
cãs ⁊ mat̾ia requirenti nich̃i in añ pͥus
d̾tute nichil amabilius nichilq ꝯd magis
alliciat tantãq rius ẽe uinmi ut eos sexe
qͥͦs nunꝙͣ uidimꝰ diligamꝰ. huic ꝯfestĩ ad¬
miratõ cunctatioq om̃is euanuit latus q
et pnus scribendi camxus apparuit u̾tus
tua longiis nota iy facies Illan ego teq
ꝑ illam melioribꝰ oculis in tueor eiꝯ merito
notũ te carũq hẽo Nam sinisi qd inorͣlibꝰ

Expanded text:
us hic et bonorum omnium amator atque amicitiarum cultor et propagator solicitus honestarum, summo studio institit ut tibi scriberem. Quod cum aliquandiu negassem, nescius unde inciperem seu quibus verbis hominem solius fame testimonio cognitum alloquerer, evicit tandem ut calamum arriperem scripturus quicquid occurreret; quod cum fecisse me cerneret, letus votique compos abiit. 2 Michi autem cogitanti quibus artibus familiaris epystola de nichilo texeretur, mirantique quid michi tecum rei esset ac scribendi causas et materiam requirenti, nichil in animum prius tentia: «Virtute nichil amabilius nichilque quod magis alliciat», tantamque eius esse vim ut “eos” sepe “quos nunquam vidimus, diligamus”. Hinc confestim admiratio cuntatioque omnis evanuit, latusque et pronus scribendi campus apparuit. 3 Virtus tua longius nota quam facies. Illam ego teque per illam melioribus oculis intueor; eius merito notum te carumque habeo. Nam si nisi quod mortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedo nob insita Ecio p̃clarissimos uiros
nrequaꝙͣ huiꝰ affcũs exꝑtes Audio pud liui¬
um restitutore urbis et impii lanullũ qui-¬
buslib sũmis ducibꝰ parẽ se in exilio. arde¬
ntino tactũ fuisse soli patryi memoria ꝯsicẽ¬
tem aludio diomedẽ apud u̾giliũ ne suã
e alidona reuiseret deorũ muidie asstribẽ¬
tẽ Audio nasonẽ suã absentiã non pantis
et illud scio pusilli ⁊ ĩnalidi añi eẽ ubi ho¬
neste uocant ẽẽ abiectis hiis ꝯpedibꝰ nõ
posse ꝯsurge̾ Iugens ẽ rõnorũ ⁊ ext̾norũ

Expanded text:
dulcedo nobis insita; scio preclarissimos viros dulcedo nobis insita; scio preclarissimos viros nequaquam huius affectus expertes; audio apud Livium, restitutorem urbis et imperii Camillum, quibuslibet summis ducibus parem, se se in exilio ardeatino tactum fuisse celi patrii memoria confitentem; audio Dyomedem apud Virgilium ne suam Calydona reviseret deorum invidie ascribentem; audio Nasonem suam absentiam non paucis  Cum hoc autem et illud scio, pusilli et invalidi animi esse, ubi honeste vacant cause, abiectis his compedibus non posse consurgere. Ingens est romanorum et externorum
Abbreviated transcription (Latin):
amis ht̃ occulciꝰ metiebaris ingenio iam
ad extremã tylem ignotis lutoribꝯ latitã¬
tem suspirabas qm̃ orchades et hiberaue ⁊
sordebat quid aũt miri si angusta aĩo lr̃a¬
tissini homĩs t̾ra erat in hunc assidue celi
uerticẽ qui sup̃ nos stabili thenone ꝯu̾tit᷑
Inq illũ aliũ quẽ si qui sũt antipodes suspi¬
cũit in obliquũ demq solis całłe inqs foras
et errantes scellas infatigabili studio ꝯsten¬
dens nũt ꝙ non dies longior eutit esse in
qr ome solũ forti pr̃ia est pocius uidi poss
exiliũ pacetua dixim dnius tibi ꝑuns
pons parisius imp̃ssit testudinei sui arcus
effigiem ninis aures tuas subt̾ labentis
secane murm oblectat poostremo niuis
calceo tuo gallica puluis insedit oblitus
in uideris illius qui int̾rogatus tiuas ũẽt.
mũdanũ se ẽẽ rndit tu usq adeo gallꝰes
Ut gallie fines excede̾ quãlib ob cãm exi¬
liũ uoces Est quid nõ inficior nat᷑ał prie

Expanded text:
s, cupido metiebaris ingenio; iam ad extremam Thilen ignotis litoribus latitatem suspirabas, quoniam Orchades et Hyberne et sordebat. 9 Quid autem miri si angusta animo literatissimi hominis terra erat, in hunc assidue celi verticem qui supra nos stabili temone convertitur, inque illum alium quem siqui sunt antipodes, suspiciunt, in obliquum denique solis callem inque fixas et errantes stellas infatigabili studio conscendentis? Nunc quid non dies longior evertit? 10 Esse in quia omne solum forti patria est, potius videri posset exilium. Pace tua dixerim, nimis tibi Parvus Pons parisiensis impressit testudinei sui arcus effigiem; nimis aures tuas subterlabentis Secane murmur oblectat; postremo nichil calceo tuo nisi gallicus pulvis insedit. Oblitus michi videris illius qui interrogatus cuias esset, mundanum se esse respondit; tu usque adeo gallus es ut Gallie fines excedere quamlibet ob causam exilium voces. 11 Est quidem, non infitior, natalis patrie
Abbreviated transcription (Latin):
as falistorũ portas aꝑuit parrũ regẽ duces¬
q romuleos fortẽ cariũ rigidũq fabritiũ
qͣnta inter hostes ee potuit famliaritate de¬
iuxit. porsemiã illũ suꝑbũ etrurie regna¬
torez ab obstinata raptĩ obsidione distoit
Sallorũ regulos adhuc forsan gnde aliquis
ausuros ad genua iuln cesaris incluamt
hec pompeiũ magnũ ad pessidomii fores
abexandrũ macedonẽ ad drogenis dolum
direxit. Cito pͥncipi tocius huãni generis¬

Expanded text:
as Faliscorum portas aperuit; Pyrrum regem ducesque romuleos, fortem Curium rigidumque Fabritium, quanta inter hostes esse potuit familiaritate devinxit; Porsennam superbum illum Etrurie regnatorem ab obstinata raptim obsidione distraxit; Gallorum regulos, adhuc forsan grande aliquid ausuros, ad genua Iulii Cesaris inclinavit; hec Pompeium Magnum ad Possidonii fores, Alexandrum Macedonem ad Dyogenis dolium direxit; Tito principi totius hu
Abbreviated transcription (Latin):
diatrix ẽt nobis ista ꝯsiliat qd ẽt̃ brent᷑
dc̃m ist et dicendi latius hec ẽ enĩ q̃ odiis
in amorẽ uersis p̾ualidas minutissimasq
uibes expugnauit/ que guissima sipe bella
confecit quãq et arma non poterãt uictoᵈ¬

Expanded text:
diatrix etiam nobis ista conciliat; quod et breviter dictum est et dicendum latius. Hec est enim que odiis in amorem versis, prevalidas munitissimasque urbes expugnavit; que gravissima sepe bella confecit quamque arma non poterant, victo
Abbreviated transcription (Latin):
uiriorũ uinuꝰ olim uidue subretit nrbitrio
Ealadmũ nuꝑ egipti regẽ erga quosd̃
nr̃orũ non untẽ mõ s munificũ facit utq
aliqͥd de hebreorũ historiis attingã huit
tnsiuit amicitiã expectãs rõnorũ u̾m
ecce de pͥncipio auxius qui fli̾am sũ de fĩe
sollicitus quiq desutuã trmnui mat̾iam.
suꝑ excrescentẽ uereor meditorq p̾cide̾

Expanded text:
t arbitrio; Saladinum nuper Egipti regem erga quosdam nostrorum non mitem modo sed munificum fecit; utque aliquid de Hebreorum historiis attingam, hinctransivit amicitiam expetens Romanorumecce de principio anxius qui fueram, sum de fine solicitus, quique defuturam timui materiam, superexcrescentem vereor meditorque precidere,
Abbreviated transcription (Latin):
cro alioquĩ scito multis tibi legiombꝰ opus
esse uale. 4
¶Ad paganũ me dislanensem paciẽ
tias unicũ ẽẽ remediũ in aduersis
medii genꝰ magna est enĩ fortune uis ne¬
ꝙ mñor celeritas Interim fane om̃ que
del ex libris ul e media ita hõmi occrũt
que sunt muulta et uaria h sũma ẽ dura
sunt fateor et guia et in amena q̃ pateris
unũ est difficiliũ benamen pacĩa si huãna
despicias si te non ad delicias s ad laborẽ
in hanc nite palestrã descendisse memi¬
neris se magno uisu insu adusa sustuleris
menior in p̃lio militẽ in tempestate nau¬
tam in rebas malis bonũ nm̃ probari
¶ Qd eundem ante factũ de liberan

Expanded text:
cro; alioquin scito multis tibi legionibus opus cro; alioquin scito multis tibi legionibus opus esse. Vale. 16 Ad Paganinum Mediolanensem, patientiam unicum esse remedium in adversis.Magna est enim fortune vis, neque minor celeritas; interim sane omnium que vel ex libris vel e media vita hominum occurrunt, que sunt multa et varia, hec summa est. 2 Dura sunt, fateor, et gravia et inamena que pateris; unum est difficilium levamen: patientia, si humana despicias, si te non ad delitias sed ad laborem in hanc vite palestram descendisse memineris, si magno nisu adversa sustuleris, memor in prelio militem, in tempestate nautam, in rebus malis bonum animum probari. d eundem, ante factum deliberan
Abbreviated transcription (Latin):
qd ip̃m nou̾is ẽẽ rarissimũ anutos tibi qͥbꝰ
potes artibus efficito potis aũt nullis me
est nec amitus esto nec hostis nec hostis c̾te
nec cognitus uultũ tuũ aspiciant ar̃m ittno¬
rent Seq̃re illius ꝯsiliũ qui monet ut intꝰ
oĩa dissilia suit frons ppło nr̃a ꝯueniat.
putent illi te agere qd uulgo agit᷑ Tu uero
tuũ aliud negociũ et aliquid semꝑ tecũ mag̃
agito Sic eiũ maxĩx int̾ nũidi distriminã
securus uadens paucis carus młtis ignotͬis
płiatum putes audio te aduersus ĩprobos
ingens bellũ et inexorabilez simultantem
suscepisse quos an corrigere an delere cogi¬
tes incertũ utrobiq enũ par impossibilitas
nisi qd aliꝙͣto faciliꝰ arbitror deleri posse
ꝙ corrigi generose indignatõis aculeos
laudo tr irritũ ⁊ studiñ iam ire nõ laudo
est quid de eo labore tenseas, Cuiꝯ uincus
functus est odiũ Caue itaq receptui obse¬

Expanded text:
quod ipsum noveris esse rarissimum — amicos tibi, quibus quod ipsum noveris esse rarissimum — amicos tibi, quibus potes artibus, efficito; poteris autem nullis melest, nec amicus esto nec hostis; certe, nec cognitus. Vultum tuum aspiciant, animum ignorent; sequere illius consilium qui monet, ut «intus omnia dissimilia sint, frons populo nostra conveniat». Putent illi te agere quod vulgo agitur; tu vero tuum aliud negotium, et aliquid semper tecum maius agito. Sic enim maxime inter mundi discrimina securus evades, paucis carus, multis ignotus, chilo philosophatum putes, audio te adversus improbos ingens bellum et inexorabilem simultatem suscepisse, quos an corrigere an delere cogites incertum: utrobique enim par impossibilitas, nisi quod aliquanto facilius arbitror deleri posse quam corrigi. 9 Generose indignationis aculeos laudo, certamen irritum et studium inane non laudo; est, quid de eo labore censeas, cuius unicus fructus est odium? Cane itaque receptui, obse
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓ ꝯcordia horũ discordantiũ sm̃arũ flac¬
tũ uelut arbit᷑rie ꝓnẽciantẽ audiꝰ uam
uiciis nemo sine nastit᷑ optimꝰ qui mĩnus
qui uem morbũ ex anĩs se radicitus auulsu¬
ros spondent p̃clarissim mredicorũ mõ quod
pollicent᷑ implerent. S in uita hõm de qͣ
nobis amicitie diligende sũt exꝑimento cõ¬
ꝑtum est, nullũ aĩm ꝙͣtalib sereritate tͣn¬
quillũ leuibꝰ saltem interdũ ꝑturbationibꝰ
nõ moueri Et quibusdã huãnarũ rerũ turbi¬
mibus agitari Cet̾m sicut armata nauis ĩ
alto fluctuabit᷑ nõ succũbet eaq ut nauis
sic amni p̃cipua laus erit Ita fit ꝙ stoitis
non placet ut in hac uita cui nichil stimus
messe ꝑsc̃m sanitatis locũ teneat leuis ac
mredicabilis eg̾tudo i̾gitur ut ad rem or̃o
reutatur ex hoc genẽ hõi nõ qrũ nulla
sint uicia ⁊ queꝵ uicia u̾tutibꝰ cedant.

Expanded text:
et pro concordia harum discordantium sententiarum, Flacet pro concordia harum discordantium sententiarum, Flaccum velut arbitrarie pronuntiantem audi: Nam vitiis nemo sine nascitur; optimus ille qui omnem morbum ex animis se radicitus avulsuros spondent; preclarissimi medicorum, modo quod pollicentur implerent. Sed in vita hominum, de qua nobis amicitie deligende sunt, experimento compertum est nullum animum, quantalibet serenitate tranquillum, levibus saltem interdum perturbationibus non moveri et quibusdam humanarum rerum turbinibus agitari. 5 Ceterum, sicut armata navis, in alto fluctuabitur; non succumbet, eaque, ut navis, sic animi precipua laus erit; ita fit, quod Stoicis non placet, ut in hac vita, cui nichil scimus inesse perfectum, sanitatis locum teneat levis ac medicabilis egritudo. 6 Igitur, ut ad rem oratio revertatur, ex hoc genere hominum, non quorum nulla sint vitia, sed quorum vitia virtutibus cedant —
Abbreviated transcription (Latin):
Tudeo bonis omĩbus esse carissmus.
neq uerendã est ne minios habeas
amicos aut nmiũ tibi negocii obitiã Ita dico
si oñis bonos amicos tibi fecis panci erũt
Rare quippe boni mio uix sũt tetidẽ quot
thebarũ porte uł diuibs hestia inli Quis
inquis hoc loquit. Quid refert si dãn pro¬
bas Quid q̃ris auctorez Om̃e u ut ait
augustinꝰ a uitate u̾m est/ Ego ħ loquor
an forte tunegas loquit᷑ exꝑrentia q̃ mẽtra
non solet loquit ui̾tas q̃ mentiri non potesti
S si mortalem poscis auctorez loquit hic
ꝑitissimus rerũ taliũ inuenalis quiq ꝓfun¬
dissime mores hõm nouit Si sibi non credis
andi aliũ cuiꝰ ore loquit᷑ qui non mõ nouit
s et treauit honnes ĩs ergo quid ait non ẽ
qui faciat bonũ non ẽ usq ad unũ poeta
quos bonos repiri possene cũ de onũbus des¬
pare ceꝑinus de nobis etiã nccͣio desꝑemiꝰ
Cogita quosdam nõ modo bonos ẽe s optimos

Expanded text:
tudeto bonis omnibus esse carissimus, neque verendum est ne nimios habeas amicos aut nimium tibi negotii obiciam. Ita dico, si omnes bonos amicos tibi feceris, pauci erunt. Rari quippe boni; numero vix sunt totidem quot Thebarum porte vel divitis ostia Nili. ‘Quis’ inquis, ‘hoc loquitur?’ Quid refert? si dictum probas, quid queris auctorem? Omne verum, ut ait Augustinus, a veritate verum est. Ego hec loquor. An forte tu negas? Loquitur experientia que mentiri non solet; loquitur veritas que mentiri non potest. odsi mortalem poscis auctorem, loquitur hec peritissimus rerum talium, Iuvenalis, quique profundissime mores hominum novit. 2 Si sibi non credis, audi alium, cuius ore loquitur Qui non modo novit sed et creavit homines. Is ergo quid ait? «Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum». Poeta quos bonos reperiri posse, ne, cum de omnibus desperare ceperimus, de nobis etiam necessario desperemus, cogita quosdam non modo bonos esse sed optimos,
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i ambitõis aut auaritie ardore
librima et sorte sua letus ep̃alez gradũ
insiguit᷑ honestabat atq altiorem nõ mõ
nõ optabat a scensũ quin pociꝰ de testabatur
atq oderat/ et uelut p̃cipicii sedem id sup̃me
fortune fastigiũ ꝑhorrebat cuĩꝰ rei cũ tociꝰ
uite tenor atq unus semꝑ secretioris tex¬
tus eloquii in quo celsum illũ aut tͥnquillũ
aĩm uideamꝰ cũ p̃cipus testis ẽ gͣuitatis
as modestis contemptusqz t̾renax rerum

Expanded text:
ab omni ambitionis aut avaritie ardore ab omni ambitionis aut avaritie ardore liberrimus et sorte sua letus, epyscopalem gradum insigniter honestabat, atque altiorem non modo non optabat ascensum, quin potius detestabatur atque oderat, et velut precipitii sedem illud supreme fortune fastigium perhorrebat. 9 Cuius rei, cum totius vite tenor atque unus semper secretioris textus eloquii, in quo celsum illum ac tranquillum animum videbamus, tum precipue testis est gravitatis ac modestie contemptusque t
Abbreviated transcription (Latin):
exi lio productus in lucez et pͥmos uagitꝰ
edidit in t̾ra longinqͣ Spectansq puer
indolis teneriores uite ãnos uł sie te
uel si teruã egit / ea tĩ erat ambox etas¬
que nec ueri iudicii capax ẽ et solidi il¬
moris fundamẽta non recipit Ita uel
semper eatenus absens fuit ul absenti
suuillimꝰ mox ałs ubi tibi adolescentie
fines attigit incredibili quodã amore
lr̃arum quarũ nõ teme᷑ quisꝙͣ fuit appetẽ¬
tior nũc ꝑ ytalia ñc ꝑ gallias longe
lateq ꝑegrinatus ẽ Ita dũ hanelans
ac ꝑ diuersa t̾rarũ gn̾osam situm satagẽs
extingue̾ om̃ibꝯ ferme studiorũ fontibꝰ
ĩuergit᷑ usq ad uirilem etatẽ ultroneũ
ip̃e sibi indicit exiliũ. pot hec sola u̾tutis
adiuiratõe facillims dispensante añ ãnos
ad ep̃atum ẽ ꝓuectus quẽ sic gessit ut
tñi uirũ non altiori solio sedentẽ cerus
cunctos honos puderet p̃ter eñ ip̃m qui

Expanded text:
exilio productus in lucem, primos vagitus exilio productus in lucem, primos vagitus edidit in terra longinqua, spectateque puer indolis teneriores vite annos vel sine te vel si tecum egit, ea tamen erat amborum etasque nec veri iudicii capax est et solidi amoris fundamenta non recipit. Ita vel semper eatenus absens fuit vel absenti simillimus. 7 Mox ubi adolescentie fines attigit, incredibili quodam amore literarum, quarum haud temere quisquam fuit appetentior, nunc per Italiam nunc per Gallias longe lateque peregrinatus est. Ita, dum anhelans ac per diversa terrarum generosam sitim satagens extinguere, omnibus fd virilem etatem ultroneum ipse sibi indixit exilium. 8 Post hec, sola virtutis admiratione facillime dispensante, ante annos ad epyscopatum est provectus; quem sic gessit ut tantum virum non altiori solio sedentem cernere cuntos bonos puderet, preter eum ipsum; qui
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝙͣ etenim casum tuũ u̾bis ext̾imãre
temptabo Illud pociꝰ fatebor nullũ ex
omibus quos ego quidẽ uiderim de quibꝰ
audierim aut legerim unnꝰ morte plꝯ frĩs
amisisse inde ꝙͣtũ lacͥmis indulges et ꝙͣ
latũ suspiriis iter pando dũ extirpandis
si dabitur totiꝰ morbi radicibꝰ sũ intẽtꝰ.
fluant int̾im quatũq lib dũ meminerĩt
husdẽ mox tͣmitibus obstrusis non licere
amplius niti et ꝑluctuosarũ mẽtiũ mos
est alias dolori rinulas conq̃rere/ Mag¬
nam igit᷑ in pͥms quãdam et insignẽ iac
bilem indicarẽ qñ mors illũ extruxisset
et non spacio mo dici tp̃ris sepass atq
Dum ħ fuerat ꝙͣtulam iute sue ꝑticula
sub oculis tuis egit/ Computa oro tp̃ra
qd̃ aiidissime faciũt amãtes et sub ulti¬
ma repetens infantia usq ad hãc etatẽ
memori am̃o ꝑcurre Iam ille procul a
pẽta genitus et sub illo glorio sissimo pris

Expanded text:
nunquam etenim casum tuum verbis extenuare nunquam etenim casum tuum verbis extenuare tentabo. Illud potius fatebor, nullum ex omnibus, quos ego quidem viderim, de quibus audierim aut legerim, plus unius morte fratris amisisse. 4 Vide quantum lacrimis indulgeo et quam latum suspiriis iter pando, dum extirpandis, si dabitur, totius morbi radicibus sum intentus. Fluant interim quacunque libet, dum meminerint eisdem mox tramitibus obstrusis non licere amplius niti et, qui luctuosarum mentium mos est, alias atque alias dolori rimulas conquirere. 5 Magnam igitur in primis quandam et insignem iactbilem iudicarem, quando mors illum extinxisset et non spatio modici temporis separasset. Atqui dum hic fuerat, quantulam vite sue particulam sub oculis tuis egit? Computa, oro, tempora, quod avidissime faciunt amantes, et ab ultima repetens infantia usque ad hanc etatem memori animo percurre. 6 Iam ille, procul a patria genitus et sub illo gloriosissimo patris
Abbreviated transcription (Latin):
Rget dolor hortat᷑ caritas ue scribaz
Laliquid sola desꝑanio ꝓfertis dehor¬
tatur credo eiũ recentissimũ adhuc añmi
tui uuluꝯ talibꝰ auxiliis non indigẽ uĩcet
dulor unicet amor cedet desꝑatio Insite
denctõis imꝑio dampnatũ sepius ⁊ abiet¬
tum reutor ad calamũ/ Sic enĩ et si nicħ
amplius tantisꝑ enaporabit iste qui me
nitus urit et pregͣnat calamitose mẽtis
affc̃us Atq utinã merori tuo nõ intẽpesti¬
na et importuno ꝯsolator accesserim.
Scio irrisos a tyberio pͥncipe yliensiũ le¬
gatos quibus cũ ad eum ꝯsolandũ ĩ morte
filii aliñ serius uenissent mandatis
expositis rñdit et se illorũ uicẽ dolere
ꝙ egregiũ ciuem bectorez amisissent.
Sz non ea tibi mens est neq hni mores.
notissima tua est pietas ꝓuulgata huã¬
itas non in tuos mõ s in om̃s ĩtaq nõ
sum nestius quos gemtꝰ iã fortassis uel
anmi u̾tute ꝯp̃ssos uel tͣctu tꝑris parãꝑ¬
abstrusos hoc sum suscitaturꝰ alloquio.

Expanded text:
rget dolor, hortatur caritas ut scribam aliquid; sola desperatio profectus dehortatur; credo enim recentissimum adhuc animi tui vulnus talibus auxiliis non egere. Vincet dolor? vincet amor? cedet desperatio? Insite devotionis imperio, damnatum sepius et abiectum revertor ad calamum; sic enim, etsi nichil amplius, tantisper evaporabit iste qui me intus urit et pregravat, calamitose mentis affectus. 2 Atque utinam memori tuo non intempestivus et importunus consolator accesserim! Scio irrisos a Tiberio principe Yliensium legatos, quibus, cum ad eum consolandum in morte filii aliquanto serius venissent, mandatis expositis, respondit et se illorum vicem dolere, quod egregium civem Hectorem amisissent. Sed non ea tibi mens est, neque hi mores; notissima tua est pietas, pervulgata humanitas, non in tuos modo sed in omnes. 3 Itaque non sum nescius quot gemitus iam fortassis vel animi virtute compressos vel tractu tabstersos, hoc sim suscitaturus alloquio;
Abbreviated transcription (Latin):
forti am̃o tulerunt quod tibi eo studiosius
adu̾tendũ est q̃m si crecũspicis uidebis actꝰ
tuos in exemplum thi te in emiuẽti spe¬
culo collocatũ atq in te om̃i oculos esse¬
fixos hoc tibi laboriosum detus et ãplis¬
sñui gnis marestas et retroacte uite mo
consolatio sed querela

Expanded text:
forti animo tulerunt. Quod tibi eo studiosius forti animo tulerunt. Quod tibi eo studiosius advertendum est, quoniam si circumspicis, videbis actus tuos in exemplum trahi, te in eminenti specula collocatum atque in te omnium oculos esse defixos; hoc tibi laboriosum decus et amplissimi generis maiestas et retroacte vite modconsolatio sed querela
Abbreviated transcription (Latin):
tra nõ metuãt. et si multos qͦs donus ac
forũ odiosos et obscuros fecerant, claros
⁊ anabiles bustũ fecit Sud de hᵒ spem
cuiꝰ et p̃clarissima semꝑ ⁊ suauissina fuĩt
uita et se quid suꝑlatiũs altus mors quo¬
p̃clarior Ille et obsetro nulgaris abusus
ꝙ̃ in multis s in rõnis meis p̃cipus nota¬
ui atq interdã castigaui a limine tuo ꝓcul
exulet Bolent enĩ nullũ defunctũ norare
sine p̃fatione misie Ille infeligo i male
ominatus et subdũt tandem ip̃m i expletũ
nomẽ iux pͥmis sillabis intelltis At u̾o
g̾mianus tuus felicit᷑ hec uixit hinic felias
abiis nũc alibi uiuit felicissime et ideo ple¬
no ore ꝓferendus apud lucanũ morientis
pomxen ubum est nõ fit morte mis elegã¬
ter Alioquĩ om̃is qui nati sunt miseri quiq
et itum admones quosdã uiros egregios
quorũ nõĩa tibi incultanda nõ credidi nul¬
la re amplius landatos ꝙ ꝙ suorũ mortes

Expanded text:
cra non metuunt. Et si multos, quos domus ac cra non metuunt. Et si multos, quos domus ac forum odiosos et obscuros fecerant, claros et amabiles bustum fecit, quid de hoc sperem, cuius et suavissima semper et preclarissima fuit vita, et, siquid superlativo alt Ille etiam, obsecro, vulgaris abusus, quem in multis sed in Romanis meis precipue notavi atque interdum castigavi, a limine tuo procul exulet; solent enim nullum defunctum nominare sine prefatione miserie: ‘ille infelix, ille male ominatus’, et subdunt tandem ipsum inexpletum nomen, vix primis sillabis intellectis. At vero germanus tuus feliciter hic vixit, felicius hinc abiit, nunc alibi vivit felicissime, et ideo pleno ore proferendus est. Apud Lucanum morientis Pompeii verbum est: Non fit morte miser. Eleganter; alioquin omnes qui nati sunt, miseri, quiquet iterum admoneo, quosdam viros egregios, quorum nomina tibi inculcanda non credidi, nulla re amplius laudatos quam quod suorum mortes
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiis cogitare qd nec suad̾e nec dis¬
suade ꝓpositũ est ne illũ aut urbi in quil
ciuis aut eccłie in qua canonico sum inui
qui abenutis amplexus sup̃ma qz uerba
auriũ ꝙͣ oculoꝵ uuluera/. longior sum in
tus armis longe ualidioribꝰ instructũ nich
in eo qd laudes p̃ten fidem reꝑturũ Exero
sit nota iam finis conquiestant gemitus
arestant lacrime sileant lamenta noli
fr̃em tnũ mortuũ existimare uiuit enim
at nos cotdie morim᷑ nec sentimꝰ et
uelut mortẽ o cecitas uere uite pͥncipium
formuidamꝰ ut uinens itaq nõ luctibus
s cogitatõnbus tuis ⁊ colloquiis int̾ sit
ꝓhibe in aula tua illud pusillanẽ silenꝰ
qd pleriq in luctuosis donibꝰ obẜuant
defunctorũ nomen seu triste aliqͥd ab hor¬
rentes ymo u̾o nĩt resonet gliosum illud
nomẽ et late ramos porrecturũ apud te
radices agat p̃sitim quia ĩuidie nebulam
q̃ excelsos uiros libunt᷑ insequit᷑ sepul¬

Expanded text:
reliquiis cogitare, quod nec suadere nec disreliquiis cogitare, quod nec suadere nec dissuadere propositum est, ne illum aut urbi in qua civis, au ecclesie in qua canonicus sum, invqui abeuntis amplexus supremaque verbaaurium quam oculorum vulnera. 39 Longior sum in tus armis longe validioribus instructum, nichil in eo, quod laudes, preter fidem reperturum spero. Sit vero iam finis, conquiescant gemitus, arescant lacrime, sileant lamenta. Noli fratrem tuum mortuum extimare; vivit enim; at nos quotidie morimur nec sentimus, et velut mortem, o cecitas, vere vite principium formidamus. 40 Ut vivens itaque non luctibus, sed cogitationibus tuis et colloquiis intersit; prohibe in aula tua illud pusillanime silentium, quod plerique in luctuosis domibus observant, defunctorum nomen ceu triste aliquid abhorrentes. Imo vero, nunc resonet gloriosum illud nomen et late ramos porrecturum apud te radices agat, presertim quia invidie nebulam, que excelsos viros libenter insequitur, sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ et si młtis int̾ quos in misero diuañ¬
ꝙͣ ant uellemus aut supplicaremꝰ acces¬
serit pdiget opinari in te ne dicã ꝯsolaĩ¬
rantez qͣlia apud portã etiã ille un fortis
s minis semꝑ ꝓmis ad lacyas uideturi
lamentari. te amice nequiui yspice̾ et
ram nec qͣnta sit t̾re totius exignitas
geometcis demonstratiombꝰ nitar õnde̾.
q̃d undecũq digresso una est ad celum ma
qd̾ non stͫ om̃e so ͫ forti pr̃ĩa est s om̃e
hom̃i natale solum Quis eñi ista nõ nouit
Illud pocius dicã utrũq ꝯsulto dĩnam sta
licet imparibꝰ uebibut ab eodũ uixit sin¬
gularit᷑ exornatus ambe quid defunctũ
similit̾ ꝑtirent᷑ et roma sui ciuis ꝑpetuã
⁊ ĩmortalem famã. lomberien eccłia uene¬
randa sui pontificis ossa suaret nͥ fallor
hĩturus si tñ id illi ꝓpriũ at ꝑpetuũ ꝑmi¬
seris Audio eñ te de tnfferendis romã

Expanded text:
catum, etsi multis, inter quos michi misero, diu antcatum, etsi multis, inter quos michi misero, diu antequam aut vellemus aut suspicaremur, abscesserit. 34 Piget opinari in te, ne dicam consolari irantem?’; qualia apud poetam etiam ille vir fortis, sed nimis semper pronus ad lacrimas, videtur lamentari: te, amice, nequivi Conspicere et ram, nec quanta sit terre totius exiguitas geometricis demonstrationibus nitar ostendere, quod undecunque digresso una est ad celum via, quod non solum omne solum forti patria est sed omne homini natale solum: quis enim ista non novit? 36 Illud potius dicam, utrunque consulto divinam statlicet imparibus, urbibus ab eo dum vixit singulariter exornatis, ambe quidem defunctum viriliter partirentur; et Roma sui civis perpetuam et immortalem famam, Lomberiensis ecclesia veneranda sui pontificis ossa servaret, nullum, habitura, si tamen id illi proprium ac perpetuum permiseris; 37 audio enim te de transferendis Romam
Abbreviated transcription (Latin):
ei possit asꝑum molestũq ꝯting̾e Rem
impessibilem et manditã seculis fingi
metus et idc̾co fortasse non infelitius nec
inconsultius foret mõ nr̃i eẽt arbitrii
sicut in equore suspecto naute solent cie¬
cunspecti clanũ flectere diuq añ solis
occasum uela submitte̾ sic in uita portũ
petere et adhuc florenti etate atq amo
nitenti et ualentibus mẽbris mori xͥusꝙͣ
eo ꝑuentũ sit quo saltem uita longior per¬
ducit ad ultiinas .s. angustias fenectutis
int̾ quas arctati quid et uixisse dolent
et mori metiũt et tociens mortis exopta¬
tũ tp̃us acc̃ant Seniq quid ueliit ⁊ qd
nolint nesciũt tanta est distordia hec ⁊
hiis siłia cogitantes abstine̾ debet ne decre¬
tũ celeste seu mortis festinantiã accusems.
et affligi Ego enĩ non dubito facre me¬
morie fr̃em tuũ nec plus uixisse ꝙͣ nc̃ce
sibi fuit nec minꝰ et oꝑtuno tp̃re reno¬

Expanded text:
ei possit asperum molestumque contingere — rem ei possit asperum molestumque contingere — rem impossibilem et inauditam seculis fingi metus. 32 Et idcirco fortasse non infelicius nec inconsultius foret, modo nostri esset arbitrii, sicut in equore suspecto naute solent circumspecti clavum flectere diuque ante solis occasum vela submittere, sic in vita portum petere et adhuc florenti etate atque animo virenti et valentibus membris mori, priusquam eo perventum sit quo saltem vita longior perducit, ad ultimas scilicet angustias senectutis. Inter quas arctati, quidam et vixisse dolent et mori metuunt et totiens votis exoptatum tempus accusant, denique quid velint et quid nolint nesciunt: tanta est discordia. 33 Hec et his similia cogitantes abstinere decet, ne decretum celeste seu mortis festinantiam accusemus; et affligi. Ego enim non dubito sacre memorie fratrem tuum nec plus vixisse quam necesse sibi fuerit nec minus et oportuno tempore revo
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud nati simꝰ ꝙͣ ut inter mũdi fluctꝰ
et ludibria fortune ꝑpetuo iactandi carnis
nr̃e tenacissimo limo ac sordibus herea¬
mus quod ꝓfecto nõ accide̾t cogitãtibus
notorũ nr̃orum multiforme ꝑiculũ Gre¬
uis ẽ equidẽ in pͥmis uta et fugacissi¬
mũ uite tp̃us rerũ huanarũ inquietum
aduersis flatibus et ꝓcellosũ pelagus
Rari et uix honũbus accessibiles portus.
scopuli undiq ĩmabiles int̾ quos dif¬
ficilis ꝓrsus et ambigua nauigatio est
Iam uix uni ꝯtigit ex nulibꝰ ut integ
enataret sic nos fortune imꝑiũ ex̾cet
in om̃s gradus hoi pari iure trassãtis
Ĩta ut in qdius obiũ cuubꝰ fragil nr̃e
mortalitatis allidit᷑. et possumꝰ inter
hec nobis aut nris longuistulaz uitam
ymo ut uerius dicam longiuꝰ ꝑiculũ
optare fingatur aliquid tam benigno
sydere tam ꝓpitia fortuna. tam deniq
fauente deo iter hoc ingressus ut nicħ

Expanded text:
hil aliud nati simus, quam ut, inter mundi fluctus hil aliud nati simus, quam ut, inter mundi fluctus et ludibria fortune perpetuo turbine iactandi, carnis nostre tenacissimo limo ac sordibus hereamus. 30 Quod profecto non accideret cogitantibus votorum nostrorum multiforme periculum. Brevis est equidem in primis vita et fugacissimum vite tempus; rerum humanarum inquietum adversis flatibus et procellosum pelagus; rari et vix hominibus accessibiles portus; scopuli undique innumerabiles, inter quos difficilis et prorsus ambigua navigatio est. Iam vix uni contigit ex milibus ut integer enataret; sic nos fortune imperium exercet, in omnes gradus hominum pari iure grassantis; ita in quidvis obvium cimba fragilis nostre mortalitatis alliditur. 31 Et possumus inter hec nobis aut nostris longiusculam vitam, imo, ut verius dicam, longius periculum optare? Fingatur aliquis tam benigno sidere, tam propitia fortuna, tam denique favente Deo iter hoc ingressus, ut nichil
Abbreviated transcription (Latin):
deploranti nõ satis ꝓprie dici possit qd̾
in tabellis reddito responso patri olim in
morte filni dc̃m est. tribus hiis u̾siculis.
Ignaris homies in uita mentibꝰ errant
Etynons xetit᷑ fatorũ mime lẽto
Sic fuit utilius extingui ip̃iq tibi
Calcitrat adu̾sus stinulũ humana tenieri¬
tas et ĩpulenti fato suꝑbie sue corniba
obluctat᷑ nec ꝙͣ nisi ut gͣuiꝰ uictꝰ succũ¬
bat/ Suid enĩ ego nĩt denotis mambꝰ
De gaudio aut q̃relis homi lo .qͣr. latet
alte ue̾tas ab scondita caligniosa nubetir¬
cuncludim caũ regini ceci cetis ducibus
ĩnitim᷑ ne quod ad optandũ metuendũ
ne nobis sit ꝑ umbram carnis agnostinis
bonis nr̃is ingemiscimꝰ missis exulta¬
mus siue delictu flemꝰ ac ridemꝰ Snam
ꝙ aliquã in nr̃is ꝯsiliis spem hẽmꝰ tociẽs
decepti ꝙ tanto huiꝰ caduci corꝑis amore
detinem᷑ et uix eqͣnimit᷑ huic exire uale¬
amus aut nr̃os exeuntes aspicere qͣi nõ¬

Expanded text:
deploranti non satis proprie dici possit quod, deploranti non satis proprie dici possit quod, in tabellis reddito responso, patri olim in morte filii dictum est tribus his versiculis: Ignaris homines in vita mentibus errant; Etynous potitur, fatorum numine, leto. Sic fuit utilius extingui ipsique tibique? 28 Calcitrat adversus stimulum humana temeritas et impellenti fato superbie sue cornibus obluctatur nequicquam, nisi ut gravius victa succumbat. Quid enim ego nunc de votis inanibus, de gaudio aut querelis hominum loquar? Latet alte veritas abscondita, caliginosa nube circumcludimur, casu regimur, ceci cecis ducibus innitimur, nec quid optandum metuendum ve nobis sit, per umbram carnis agnoscimus; bonis nostris ingemiscimus, miseriis exultamus, sine delectu flemus ac ridemus. quod aliquam in nostris consiliis spem habemus, totiens decepti; quod tanto huius caduci corporis amore detinemur, ut vix aut equanimiter hinc exire valeamus aut nostros exeuntes aspicere, quasi ad nic
Abbreviated transcription (Latin):
compassiõis lacͥme sue terp̃m tanto p̃si¬
dio speliatũ et duliissimo Iocundissimoq
comite in medio pegnationis huiꝰ calle
desertũ dicis/ et uera quidẽ s nequaꝙͣ suf¬
ficiens cã est ut egregios am̃os ꝓpͥe cala¬
mitatis afflictione deiciat/ accidit ꝙ dãp¬
ni tui memoria qciens añ oculos mẽtis
redit totrens dĩne lib̾alitatis admoneat
equissimã est ingratus enĩ est qui abla¬
ti memor obliuiscit᷑ accepti ꝓide ubi
animũ pupugit ac̾bius illa cogitatõ. hxu
qualez fr̃em amisi lemaͭ illa iocũdior G
meternũ hẽbo licet ille donet fibi simł
et in et prĩe et mũdo nccͣium fuit breuẽ
hic morez txit Dum u̾o sibi uni expedi¬
encia esse cepit et ab hiis malis sẽꝑari
eripuerit illã deus sibi ꝯsulens et non
nob/ ymo forsan et nobis qͥs eñ suffi¬
cit abditas imꝑstrutabłes dine p̃scie
causas aut exitus ꝯtemplari Dicente
indicare audeat an cuicũq mortẽ alt̾ius

Expanded text:
compassionis lacrime; sive te ipsum tanto presidio spoliatum et dulcissimo iocundissimoque comite in medio peregrinationis huius calle desertum dicis, et vera quidem sed nequaquam sufficiens causa est, ut egregios animos proprie calamitatis afflictione deiciat. 26 Accedit quod damni tui memoria quotiens ante oculos mentis redit, totiens divine liberalitatis admoneat, equissimum est; ingratus enim est qui ablati memor, obliviscitur accepti. Proinde, ubi animum pupugit acerba illa cogitatio: ‘heu, qualem fratrem amisi!’, leniat illa iocundior: ‘o in eternum habebo! licet ille, donec sibi simul et michi et patrie et mundo necessarium fuit, brevem hic moram traxerit; dum vero sibi uni expedientius esse cepit ab his malis separari, eripuerit illum Deus, ei scilicet consulens et non nobis’. 27 Imo forsan et nobis; quis enim sufficit abditas et imperscrutabiles divine prescientie causas aut exitus contemplari, dicente, iudicare audeat, an cuicunque mortem alterius
Abbreviated transcription (Latin):
re legoꝙ nũꝙͣ sine io cundis lacͥmis facio
Est eĩ apud me quẽ illuis et custodia et
rũsio dignũ credidisti nũt etiã et pñtem
spectare et uiuas uoces audire mͣ uideor
nec magnoꝑe ullas require pħor stolas

Expanded text:
 quod nunquam sine iocundis lacrimis facio; est enim apud me, quem illius et custodia et responso dignum credidisti — nunc etiam et presentem spectare et vivas voces audire michi videor, nec magnopere ullas requirere philos
Abbreviated transcription (Latin):
est et iam solutus atq alacer festinat ad
deriũ torq̃re deb uidebis eum suo tp̃re
perem aliain fateor inconsolabilit̾ auger
Quis enũ michi catholico ꝙͣuis pecatõi
spem negauit quã gentiles hor̃es hũisse
comꝑio Intelligis quid uelini de catone

Expanded text:
est et iam solutus atque alacer festinat ad est et iam solutus atque alacer festinat ad derium torquere debet; videbis eum suo temporperem? alioquin, fateor, inconsolabiliter angerer. Quis enim michi catholico, quamvis peccatori, spem negaverit, quam gentiles homines habuisse comperio? Intelligis quid velim; de Catone
Abbreviated transcription (Latin):
ria ad manus meas scripta puenerint
riari multũ me in hoc tp̃ris ac studii po¬
suisse ur aduersus repentinos casus ar¬
matũ ac p̃patã am̃ haberẽ utq ad id
si quo non possem ꝑuenirem qd ait seca
Sapiens seit sib oĩa restare quidꝙͣ fc̃m
est dicit serebam ego u̾o cũ in aliis ĩnu¬
merablibꝰ tũ in hant p̾cipue sentis me
nõ posse ẽẽ sapĩentẽ ꝙ usq ad hͦ tp̃s
hanc unã sarcinã prorsus deponẽ nullo
studio ualuerim Istam solliciiẽ tͥ mors
eripuisse debuit et nisi magnitudine
am̃ tui fallor eripuit/ Ecis ubi fr̃ tuus
est et qualit̾ sibi est neq iã status sui ua¬
rietatem solitã ꝑtimestis si iusticia si
fides si pretas si caritas uiam steruit
ad supor si t̾rems laq̃is expedita mẽs
liberiore sursũ tollitur uolatu si boras et
bñ creatis spiritibꝰ fides ultima ⁊ etnr
celum est illus fr̃em tuũ ascendisse ꝯfidi¬
aus et si qua eum mortalitatis nr̃e ꝯta

Expanded text:
ria ad manus meas scripta pervenerint, ria ad manus meas scripta pervenerint, riari multum me in hoc temporis ac studii posuisse, ut adversus repentinos casus armatum ac preparatum animum haberem, utque ad id, siquo modo possem, pervenirem, quod ait Seneca: «Sapiens scit sibi omnia restare; quicquid factum est, dicit: sciebam». Ego vero cum in aliis innumerabilibus, tum in hoc precipue sentio me non esse sapientem, quod usque ad hoc tempus hanc unam sarcinam prorsus deponere nullo studio valuerim. 22 Istam solicitudinem tibi mors eripuisse debuit, et, nisi magnitudine animi tui fallor, eripuit; scis ubi frater tuus est et qualiter sibi est, neque iam status sui varietatem solitam pertimescis. Si iustitia, si fides, si pietas, si caritas viam sternit ad superos; si terrenis laqueis expedita mens liberiore sursum tollitur volatu; si bonis et bene creatis spiritibus sedes ultima et eterna celum est, illuc fratrem tuum ascendisse confidimus. Et siqua eum mortalitatis nostre co
Abbreviated transcription (Latin):
sũmis ut aiunt labiis degustasse fatebis
et suhactenꝰ absẽtem nõ luxisti iam¬
go et scio fecit eñ me taliũ ex ꝑtũ cre
tu ne mͥ mortis ⁊ ab sencie parẽ ꝯditõez
argumentaris at qui absentẽ rendere
cũ desiderio sperabam ubinã deget no¬
uerã assiduisq rumoribus omis solabar
ab sencie Nune uo et solamẽ illus ⁊ spes
oñs int̾ridit Michi aũt fateor incħ oĩo
in morte c̾tiora quedã solatia reꝑirem
Utraq qͥd corꝑe seg̾gat ão neut᷑ disiũ¬
git um suspendit absentia ⁊ sꝑ auxias
mentes h quibꝰ Ø mors omñẽ supuacu¬
am curã demit Quis enũ fr̃es absẽtes
p̃stim uel amicos hr̃e et securus ẽẽ po¬
terit insi qui casuũ huanorũ omĩo nesciꝰ
fortue uim atq inconstantiã nõ atten¬
Dit de se alii uiderint Ego quidẽ ex q᷑
hic sum numꝙͣ meoꝵ lr̃as nͥ tremens ⁊
atũ est ad huc curis nõ exoneror quis
eñ nre c̾tũ facit ne dum ꝑ alpes ac ma¬

Expanded text:
summis, ut aiunt, labiis degustasse fateberis. summis, ut aiunt, labiis degustasse fateberis. Et, si hactenus absentem non luxisti, iango et scio — fecit enim me talium expertum creb‘Tu ne michi mortis et absentie parem conditionem argumetaris? atqui absentem revidere cum desiderio sperabam, ubinam degeret noveram, assiduisque rumoribus honus solabar absentie; nunc vero et solamen illud et spes omnis iin morte certiora quedam solatia reperirem; utraque quidem corpore segregat, animo neutra disiungit; verum suspendit absentia et semper anxias mentes habet, quibus mors omnem supervacuam curam demit. Quis enim fratres absentes presertim vel amicos habere, et securus esse poterit, nisi qui casuum humanorum omnino nescius, fortune vim atque inconstantiam non attendit? 20 De se alii viderint; ego quidem ex quo hic sum, nunquam meorum literas nisi tremens et e nutiatum est, adhuc curis non exhoneror; quis enim me certum facit ne, dum per Alpes ac ma
Abbreviated transcription (Latin):
recognostat/ et ꝙ in cine̾s nõ tyta corruit
Illius etiã nns cineribꝰ se debe̾ fateat᷑
ad ꝯspectũ tnũ nouissime remeauit neq
amplius substitit ꝙͣ ut tibi sup̃iũ aue
sinuul et uale diceret Illico eiũ et desite
sedis induitatem miseratus et solitudĩs
aurdus ꝙͣ dint̾ns ppłorũ ꝯcursibus cõ¬
pensare decreuerat/ aliqñ sibapĩ uictu¬
rus qui pr̃ie uixerat et amitis rursus
ad ep̃atum suũ sese ꝯtulit. ubi multa cũ
honestate de gens et sicut antea cet̾orũ
uix pacto iunenis ad modũ ab huiꝯ inte
tẽmpestatibꝰ ad quietis portũ ⁊ ad feli¬
ciora regna tuslatus est. Recognosce
mecũ singula pr̃ optime nec de g̾mano
colloqui pigeat cũ illo qui in fr̃e to decꝰ
suĩ sibi p̃ceptũ luget et tũ ꝙpͦ infãtibus
ꝓlapsis nuttes solent post tam guez casĩ
año suo merenti hec u̾borũ adminicula
eis dulcedinez semꝑ in tnsitu et ix sꝑ¬

Expanded text:
recognoscat, et quod in cineres non tota corruerit, recognoscat, et quod in cineres non tota corruerit, illius etiam nunc cineribus se debere fateatur, ad conspectum tuum novissime remeavit, neque amplius substitit quam ut tibi supremum ave simul et vale diceret. 16 Illico enim, et deserte sedis viduitatem miseratus et solitudinis avidus, quam diuturnis populorum concursibus compensare decreverat, aliquando sibi ipsi victurus, qui patrie vixerat et amicis, rursus ad epyscopatum suum se se contulit; ubi, multa cum honestate degens, et sicut antea ceterorumvix peracto, iuvenis admodum, ab huius vite tempestatibus ad quietis portum et ad feliciora regna translatus est. 17 Recognosce mecum singula, pater optime, nec de germano colloqui pigeat cum illo qui in fratre tuo decus suum sibi prereptum luget, et tamen, quod infantibus prolapsis nutrices solent, post tam gravem casum animo suo merenti hec verborum adminicula eius dulcedinem semper in transitu et vix
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitate in illis tot nat᷑e dotibus ⁊ hone¬
state in ea spẽ corꝑis admirandã demq
dum in añ redit illa ceriinoniarũ om̃i
iugis integritas atq illa iuenis põ¬
tificis optanda potius sembꝰ ꝙͣ spanda
grauitas Sicubi errantẽ audieris inter¬
npto toto quidẽ illo tp̃re germanũ a¬
mantissimũ non uidisti. ac inde rediens
substitit fortasse usurus aliꝙͣdo fratris
optatissimo quictu spasse quidẽ id illum
reor nam optasse certus sum sed ea que
Siquidẽ et domꝰ et pr̃ie laboribus ac
uoctibus excitatus Romã coactus est
petere quo et ego qui tuns longe aberã
ip̃m ut scis dulciter euoca Item uix
tandem ꝓmittente secutus suus Credo ed
agente deo ut genũe u̾tutis mirator ac
testis pace belloqz illuis ꝓuidentissime p¬
toris ꝯsiliis int̾essem. Sextẽmo in prĩa
exacto ea pietate eaqz anĩ ꝯstantia ut
reliquiarũ suarũ illũ unicũ suatorẽ rõ

Expanded text:
humilitatem in illis tot nature dotibus et honehumilitatem in illis tot nature dotibus et honestatem in ea specie corporis admirandam, denique dum in animum redit illa cerimoniarum omnium iugis integritas atque illa iuvenis pontificis optanda potius senibus quam speranda gravitas. 13 Sicubi errantem audieris, interrumpe; toto quidem illo tempore germanum amantissimum non vidisti. At inde rediens substitit fortasse usurus aliquando fratris optatissimo convictu? sperasse quidem id illum reor, nam optasse certus sum; sed ea que Siquidem et domus et patrie laboribus ac vocibus excitatus, Romam coactus est petere; quo et ego, qui tunc longe aberam, ipsum, ut scis, dulciter evocantem, te vix tandem permittente, secutus sum; credo, id agente Deo ut gemine virtutis mirator ac testis, pace belloque, illius providentissimi pectoris consiliis interessem. 15 Septennio in patria exacto ea pietate eaque animi constantia, ut reliquiarum suarum illum unicum servatorem Roma
Abbreviated transcription (Latin):
atq int̾ cet̾a mirũ dictu cũ de eo attollen¬
Do altius assidue ageret᷑ religiosissimo
iurx iuirando interpõĩto affinat se sup̾ quã
credi poz rebus suis ẽe ꝯtentũ nec ullo pat¬
to altiuis ascensurũ et in quo tũt erat scatie
mori se non spare tm̃ s optare ascendiss
aũt ul iuitus quo eum et sangiũs claritas
et merita t᷑hebant insi olim q̃ mentes curi¬
aliũ possidet obstitiss inuidia et mĩc post¬
ꝙͣ ea iam glorie ac u̾tuti cesserat uirentis¬
sime uiuẽtutis cursam medio talle mors
te ꝙpͥmã relicto ad sedem ꝓprĩa mat᷑auit
nec cum tanta rerũ lotorũq mutatio ex¬
truit intꝰ rõnas opes ac delicias enuttus
ad pyreneos saltus serenissima froute⁊
equissimo año tͥnsunt Ita ut aduentu eiq
nõ tam sua ꝙͣ lo cor facies muͬta nec tã
ip̃e in uastomiã ꝙͣ uastonia om̃is in ita¬
liam tnsisse uideret quod iter ego secũ
egi. ac me felice recordatio sola facit du
menũ et mansuetudinẽ in ea fortuna et

Expanded text:
Atque inter cetera, mirum dictu, cum de eo attollendo altius assidue ageretur, religiosissimo iureiurando interposito, affirmat se supra quam credi posset, rebus suis esse contentum, nec ullo pacto altius ascensurum, et in quo tunc erat statu mori se non sperare tantum sed optare. Ascendisset autem vel invitus, quo eum et sanguinis claritas et merita trahebant; nisi olim que mentes curialium possidet, obstitisset invidia, et nunc, postquam ea iam glorie ac virtuti cesserat, virentissime iuventutis cursum medio calle mors te quamprimum relicto, ad sedem propriam maturavit, nec eum tanta rerum locorumque mutatio exterruit. Inter romanas opes ac delitias enutritus, ad Pireneos saltus serenissima fronte et equissimo animo transivit, ita ut adventu eius non tam sua quam locorum facies mutata, nec tam ipse in Vasconiam quam Vasconia omnis in Italiam transiisse videretur. 12 Quod iter ego secum egi, et me felicem recordatio sola facit, dum memini et mansuetudinem in ea fortuna et
Abbreviated transcription (Latin):
laudibꝰ scripsit, cuiꝰ legiones inqͥt sit in
asyam ꝑuenerũt ut non mõ manꝰ tanti
excitꝰ s ue uestigiũ quid̃ cuiꝙͣ pcc̃o nocu¬
isse dicat᷑ i.am u̾o ꝙ̃ admodũ nulites hy¬
bernent cotidre ẜmones ac lr̃e ꝑferunt᷑
non mõ ut sũptũ faciat in militẽ nenũ
ns affert᷑ s ne cupienti quidẽ cuiꝙͣ per

Expanded text:
legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hibernent cotidie sermones ac litterae perferuntur; non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis adfertur sed ne cupienti qui