comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã itaq spiritali suauitate. in xp̃o pari-¬
t̾ epulati. iocundissimis se uirtutũ dapib
alt̾nȩ expleuerunt: Gexmanũ scĩssimũ id qͦd resta-¬
bat itineris ꝑacturũ. uir ȩque meritis egregius
amianus. in scđm fere ab urbe. lapidem. sermanȩ
beniuolentiȩ affectu ꝓsecutꝰ est. Quib it carpen-¬
tib: ecce mulier uidua unici cadauer filii tumu-¬
rentur orabat instantiꝰ. ñ casu. uerũ dispositione
cȩlesti. eoꝵ sͥ oblatam p̃sentiam incunctant̾ se
credere. amboꝵ meritis mat̾nȩ solitudini posse
filium reformari. Di int̾ duos dubitatũ ẽ:
longe de re temptanda ꝑtinacit̾ concertatũ :
dum & hic beato aniano qͦd sua eẽt diocesis
de miracło iudicat p̾sumendũ: & ille a Gerina¬
no scĩssimo siqͥd erat faciendũ. celeriꝰ obtineri
posse confirmat. Cedens itaq partĩ mat̾nis lacͥ¬
mis. partim instantiȩ p̾sulis: om̃ia sufferenti p̃-¬
fisus caritati. orationi solito incumbit more

Expanded text:
o pariter epulati, jocundissimis se virtutum dapibus alterne expleverunt; Germanum sanctissimum, id quod restabat itineris peracturum vir aeque meritis egregius Anianus in secundum fere ab urbe lapidem germanae benevolentiae affectu prosecutus est. Quibus iter carpentibus, ecce mulier vidua, unici cadaver filii tumurentur, orabat instantius; non casu, verum dispositione coelesti eorum sibi oblatam praesentiam; incunctanter se credere, amborum meritis maternae sollicitudini posse filium reformari. Diu inter duos dubitatum est, longe de re tentanda pertinaciter concertatum; dum et hic beato Aniano, quod sua esset dioecesis, de miraculo judicat praesumendum; et ille a Germano sanctissimo, si quid erat faciendum, celerius obtineri posse confirmat. Cedens itaque partim maternis lacrymis, partim instantiae praesulis, omnia sufferenti praefisus charitati, orationi solito incumbit more
Abbreviated transcription (Latin):
haustu. & pestem glutiuit & poculum. Confe¬
stim namq allisus a demone. tortusq diutissi-¬
me: catenis addu̾cit᷑. claustrisq ualidissimis co-¬
hibet᷑. Cumq ꝑ tempꝰ aliqͦd inrequieta miseria
urgeretur: salubriore parentes afflati consilio.
ad famosissimam. Germani memoriã deducen-¬
dum decreuerunt: credentes qũa uerissime im-¬
mundos sp̃s sacri corporis p̃sentiȩ cedere: cuiꝰ uir-¬
turẽ & merita constabat eos frequentiꝰ expauisse.
Id cum fecissent: applicitũ solo puerũ ante sepul-¬
chrum uenerabile porrexerunt. uotoꝵ summã
ubertate orationis & fletuũ obnixiꝰ ꝓsequentes.
Fratres quoꝵ erat offitii religiosis locũ excubiis
obseruare. & cruciatu pueri & parentũ deuotio¬
ne ꝑmoti: accedunt cominꝰ adhibitisq eccłiasti¬
cis exorcisinis. leuam̃ misero ꝑ sacri uirtutẽ p̃¬
sulis dep̃cant᷑. Per modico horȩ int̾ueniente
curriculo. surgit incolumis: letisq parentib

Expanded text:
haustu et pestem glutivit et poculum: confehaustu et pestem glutivit et poculum: confestim namque allisus a daemone, tortusque diutissime, catenis addicitur, claustrisque validissimis cohibetur. 47. Cumque per tempus aliquod irrequieta miseria urgeretur, salubriore parentes afflati consilio, ad famosissimam B. Germani memoriam deducendum decreverunt; credentes quam verissime immundos spiritus sacri corporis praesentiae cedere, cujus virtutem et merita constabat eos frequentius expavisse. Id cum fecissent, applicitum solo puerum ante sepulcrum venerabile porrexerunt, votorum summam ubertate orationis et fletuum obnixius prosequentes. Fratres quorum erat officii religiosis locum excubiis observare, et cruciatu pueri et parentum devotione permoti, accedunt cominus; adhibitisque ecclesiasticis exorcismis, levamen misero per sacri virtutem praesulis deprecantur. Permodico horae interveniente curriculo, surgit incolumis; laetisque parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
maxime erat indiguus: optata secũ retulit mu-¬
informamur. contra uet̾nosas maligni hostis
astutias spiritales & indefectas constant̾ exerce¬
re uigilias: qͥ tanqͣm leo dñicis semꝑ infestus oui-¬
lib. incautũ quẽquȩ & negligentẽ excipit lani-¬
at int̾cludit. Huiꝰ decipulas quã subdolas t̃a
subtiles: subducto cauere monemͣ exemplo:
Quendam senomei ruris incolam pecualis cu-¬
rȩ diligentia rem familiarẽ non segnit᷑ exer-¬
centẽ: contigit ꝓpͥum filium ꝓuidendis pascen¬
disq suib p̾fecisse. Hunc ante lucano diei cuiꝰ¬
dam. ut familiare talib est a somno exꝑrectũ.
sues in pascua ducere cum p̃cepisset: puer siti
correptꝰ uehem̃tissima. raptim se ad situlam con-¬
tulit: haustũq latic̃e absq salutaris p̾missione
signacłi incunctant᷑ absumpsit. Ita uis ardoris
instigante ut liquet demone: medullas ad olescen-¬
tis inuaserat. Lugendũ dictu:uno miser eodem

Expanded text:
maxime erat indigus, optatae secum retulit mumaxime erat indigus, optatae secum retulit muinformamur, contra veternosas maligni hostis astutias, spiritales et indefectas constanter exercere vigilias, qui tanquam leo Dominicis semper infestus ovilibus, incautum quemque et negligentem excipit, laniat, intercludit. Hujus decipulas, quam subdolas, tam subtiles, subducto cavere monemur exemplo. Quemdam Senonici ruris incolam, pecualis curae diligentia rem familiarem non segniter exercentem, contigit proprium filium providendis pascendisque suibus praefecisse. Hunc antelucano diei cujusdam, ut familiare talibus est, a somno experrectum, sues in pascua ducere cum praecepisset, puer siti correptus vehementissima, raptim se ad situlam contulit, haustumque laticem absque salutaris praemissione signaculi incunctanter absumpsit: ita vis ardoris instigante, ut liquet, daemone medullas adolescentis invaserat. Lugendum dictu! uno miser eodemque
Abbreviated transcription (Latin):
abscessit. Huiꝰ temeritatẽ: ẽ uestigio comes ul-¬
tio castigauit. Nam ut esu pomi illicito sa¬
tis fecit defiderio: int̾dicto loquendi usu mutꝰ
effectuᷤ reũ se criminis miser agnouit. H inc
calamitatis finem annꝰ imposuit: cũ sollemp-¬
nitatis eiꝰdem annuo remeante spectacło. sc̃i
sepulchrũ repetens. fletu reatũ diluit. uotisq
addictus quã plurimis. loqueła parit᷑ &e ueni-¬
am reportauit. Hoc pͥus cõꝑtum ñ est: donec
is in quo ꝑactum fuerat. rei geste seriem in¬
dicaret. Id actũ est. ea quȩ kalendis octobrib
celebrat᷑ festiuitate: quãq ob sacri eiꝰ depositio-¬
nem corporis. splendidiorẽ cȩteris prisca uete-¬
us qͦddam nobile uastinensis pagi. corbi¬
lias dr̃. Ecuiꝰ incolis qͥdam. annis pub̃¬
tatẽ inducentib infausta genuũ debilitate
multatꝰ. ad p̾fatȩ concurrens festiuitatis gau-¬
dia. naturali reformatꝰ rectitudini cuiꝰ quam

Expanded text:
abscessit. Hujus temeritatem e vestigio comes ulabscessit. Hujus temeritatem e vestigio comes ultio castigavit: nam, ut esu pomi illicito satisfecit desiderio, interdicto loquendi usu, mutus effectus, reum se criminis miser agnovit. Huic calamitati finem annus imposuit; cum solemnitatis ejusdem annuo remeante spectaculo, sancti sepulcrum repetens, fletu reatum diluit, votisque addictus quamplurimis, loquelam pariter et veniam reportavit. Hoc prius compertum non est, donec is, in quo peractum fuerat, rei gestae seriem indicaret. Id actum est ea, quae Kalendis Octobribus evenit, festivitate, quamque ob sacri ejus depositionem corporis splendidiorem caeteris prisca veteus quoddam nobile Vastinensis pagi Cordibilias dicitur, e cujus incolis quidam annis pubertatem inducentibus infausta genuum debilitate multatus, ad praefatae concurrens festivitatis gaudia, naturali reformatus rectitudini, cujus quam
Abbreviated transcription (Latin):
imoderata gulȩ appetentia. ob qͣm om̃s pec-¬
cato mortiq fucciimbimꝰ. leue putat᷑ & ludi¬
crũ: sed quo cauetur minꝰ eo atrotiꝰ ꝑimit.
K anc uir sc̃s cum in semet ipso extinguere:
tum qͦd in aliis qͦq sibi displiceat. studuit c̃o¬
mendare. Ut fidelib mos ẽ. deuotionẽ suã
quib possunt modulis declarare: ante sacri
sepulchrũ corporis strata iacebant poma. au-¬
tũnali uiriditate uernantia: quȩ ut diu̾sa
genere: odore qͦq gratissima. geminã acce-¬
dentib aspectꝰ olfactusq sui grãm ministra¬
rent. Interea ppłis ad beati festum p̾sulis ex
more fluentib. quibq ꝑmittebat᷑ accedere.
sacri pauuim̃tum lecti religiosa ueneratione
deosculantib: ẽ rure cui nantilla uocabulũ ẽ.
distatq ab urbe ñ pluri Emũ. rusticoꝵ qu̾e-¬
dam contigit int̾esse. Is ocłoꝵ gulȩq captꝰ ille-¬
cebra. manu sacriᷤᷤ iniecta. pomũ clanculo ra¬
puit: ac tamquã eo uoluptati more gesturꝰ

Expanded text:
moderata gulae appetentia, ob quam omnes peccato mortique succumbimus, leve putatur et ludicrum; sed quo cavetur minus, eo atrocius perimit. Hanc vir sanctus cum in semetipso exstingueret, tum quod in aliis quoque sibi displiceat, studuit commendare. Ut fidelibus mos est devotionem suam, quibus possunt, modulis declarare; ante sacri sepulcrum corporis strata jacebant poma autumnali viriditate vernantia; quae ut diversa genere, odore quoque gratissima, geminam accedentibus aspectus olfactusque sui gratiam ministrarent; interea, populis ad beati festum praesulis ex more fluentibus, quibusque permittebatur accedere, sacri pavimentum lecti religiosa veneratione deosculantibus, e rure, cui Nantilla vocabulum est, distatque ab urbe non plurimum, rusticorum quemdam contigit interesse. Is oculorum gulaeque captus illecebra, manu sacris injecta, pomum clanculo rapuit, ac tanquam eo voluptati morem gesturus,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad id uentũ ẽ qͦd puer baptirandꝰ ad ȩccłi-¬
am ferri deberet. Tunc sane maior trepida-¬
tio ꝑuasit pedissequas: & totis nisib argum̃¬
tantur. ne illa tamdui celata cȩcitas innotitiã
uulgi publicet᷑. Adeunt adhuc de recenti par-¬
tu egrotam genitrice: ꝑsuadent ut filiũ priꝰ
mittat ad aunulsum scm̃ dĩ. quã ferat᷑ ad
baptismũ. Hauit mat̾ uerbis ancillarũ: diri-¬
geneq legatũ ad hominẽ di. orat ut paruu-
su sius manib tangere & benedicere dignaret᷑.
Ad qͦd uir sc̃s respondit. Uere necesse ẽ ut in-

Expanded text:
nec ad id ventum est quod puer baptizandus ad ecclesinec ad id ventum est quod puer baptizandus ad ecclesiam ferri deberet. Tunc sane major trepidatio pervasit pedissequas, et totis nisibus argumentantur, ne illa tandiu celata caecitas in notitiam vulgi publicetur. Adeunt adhuc de recenti partu aegrotam genitricem, persuadent ut filium prius mittat ad Arnulfum sanctum Dei quam feratur ad baptismum. Favit mater verbis ancillarum, dirigensque legatum ad hominem Dei, orat ut parvulum suis manibus tangere et benedicere dignaretur. Ad quod vir sanctus respondit: Vere necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Albricꝰ aũ credidit sorori: s coniugi
hec neganti. magis fide accõmodans ñ p̾cauit:
turrim suã & castelłũ. uł oppidũ ñ muniuit:
idoq diluculo adhuc pausans inuadit᷑. ca-¬
pitꝰ. trahit᷑. ligat᷑ educit᷑. & habitatione uł
dominio coditiaci in ꝑpetuũ nudatur: xx
adem deniq nocte uxor ouidonis .ui.
soror albrici de partu laborans: anteꝗͣ
in ęccłia beati medardi nocturnȩ sinaxis p̃ura
nola pulsaret᷑. filiũ enixa ẽ. Ecce aũ sequenti
luce dum puerũ tractant diligentiꝰ. dep̾hen-¬
dt illũ absq ocłis eẽ natũ. Loca uͦ ocłoꝵ cute
& carne obsita erant: sicuti frons uł maxilla.
Quid tunc facerent obstetrices: Nimio angore
consternatȩ plangunt supp̃ssiꝰ: condolent
musitantes: & om̃imodis elaborant ne filii
cecitat̾e mat̾ moribunda cognoscat. Sic sex
dies tͣnsiert̃ ut filii cȩcitatẽ mat̾ nescierit: do-¬

Expanded text:
rentur. Albricus autem credidit sorori, sed conjugi rentur. Albricus autem credidit sorori, sed conjugi haec neganti magis fidem accommodans, non praecavit, turrim suam et castellum vel oppidum non munivit, ideoque diluculo adhuc pausans invaditur, capitur, trahitur, ligatur, educitur; et habitatione vel dominio Cotidiaci in perpetuum nudatadem denique nocte uxor Guidonis, soror Albrici, de partu laborans, antequam in ecclesia Beati Medardi nocturnae synaxis praevia nola pulsaretur, filium enixa est. Ecce autem sequenti luce, dum puerum tractant diligentius, deprehendunt illum absque oculis esse natum; loca vero oculorum cute et carne obsita erant, sicuti frons vel maxilla. Quid tunc facerent obstetrices, nimio angore consternante plangunt, condolent mussitantes; et omnimodis elaborant ne filii caecitatem mater moribunda cognoscat. Sic sex dies transierunt, et filii caecitatem mater nescierat, do
Abbreviated transcription (Latin):
ni officii audiat᷑. pariet filiũ de qͦ gaudebit.
Anxietas uͦ terria de qua mͦ ipsa non curat.
& quȩ illam dutiꝰ cruciabit: ita se habet.
Albricus fr̃ eiꝰ codiciaci dñs ꝑ consiliũ suȩ con-¬
iuigis auelinȩ ita ꝓditus ẽ: qͦd die crastina
a suis mnimicis in lectulo capiet᷑÷ & compre¬
hensus abstrahet᷑: abstractis ligabit᷑: ligatus
duris torm̃tis aget᷑: &e ad redemptionẽ suimar
arrabit᷑. Redimens aũ moribunda uitã suã
thesauros expendet: porro castelłu nec uide¬
bit nec recipiet. Sed mittat uelocit̾ soror nr̃a:
& tam uxoris malitiam quã hostiũ insidiaᷤ
iam ingruentes denuntiet. Sic nunciꝰ ab eo
receden celerit̾ remeat ad dominã: refert
mandata uiri scĩ: & gaudiũ pauori mixtũ
mens matronȩ concipit. Mittens uͦ concitũ
nunciũ ad frẽm expresse intimauit. qͥd uxor
ꝑtractasset: uł qͥd eiꝰ mimici uxore duce moli¬

Expanded text:
ni officii audiatur, pariet filium de quo gaudebit. ni officii audiatur, pariet filium de quo gaudebit. Anxietas vero tertia, de qua modo ipsa non curat, et quae illam diutius cruciabit, ita se habet: Albricus frater ejus, Cotidiaci dominus, per consilium suae conjugis Avelinae ita perditus est, quod die crastina a suis inimicis in lectulo capietur, et comprehensus abstrahetur; abstractus ligabitur, ligatus duris tormentis agetur, et ad redemptionem suimet arctabitur. Redimens autem moribundam vitam suam thesauros expendet; porro castellum nec videbit nec recipiet. Sed mittat velociter soror nostra, et tam uxoris malitiam quam hostium insidias jam ingruentes denuntiet. Sic nuntius ab eo recedens celeriter remeat ad dominam, refert mandata viri sancti, et gaudium pavori mistum mens matronae concepit. Mittens vero concitum nuntium ad fratrem, expresse intimavit quid uxor pertractasset, vel quid ejus inimici uxore duce moli
Abbreviated transcription (Latin):
angustia partꝰ iam uicini anxiabat᷑: & du¬
plici timore attrita. hinc ꝓpͥam. hinc mariti
mort̾ẽ formidabat. Tantis irretita tormenteᷤ
unum sͥ credidit remediũ: si suos & mariti
casus orationib sc̃i arnulfi cõmendasset.
Mittensq nunciũ fidelem domesticũ clericũ.
tam suũ quã mariti ꝑiculũ aurib illius
lacrimabilit̾ allegauit. Seruus aũ xp̃i ut
erat ex dĩ dono ualde p̾scius futuroꝵ: ora¬
tione p̾missa eidem feminȩ remandauit.
dicens. Uade fr̃: & dulcissime sorori m̃e hȩc
diligent̾ cũ festinatione reporta. Quȩ sͥ an¬
gustiȩ graues imminent: qͣs ꝓpitio do bono
exitu suꝑabit. Tercia uͦ angustia ingruit
quam ipsa ignorat: quȩ ideo erit grauior.
qͥa in recuꝑabilior. Nam uir qͥdem eiꝰ quã¬
uis mͦ langueat pꝰtmodu conualescet: et
stabili incolumitate donabitur: Ipsa etiam
tempore noctis huiꝰ pͥusquã signũ noctur¬

Expanded text:
angustia partus jam vicini anxiabatur, et, duangustia partus jam vicini anxiabatur, et, duplici timore attrita, hinc propriam, hinc mariti mortem formidabat. Tantis irretita tormentis, unum sibi credidit remedium, si suos et mariti casus orationibus sancti Arnulfi commendasset. Mittensque nuntium, fidelem domesticum clericum, tam suum quam mariti periculum auribus illius lacrymabiliter allegavit. Servus autem Christi, ut erat ex Dei dono valde praescius futurorum, oratione praemissa, eidem feminae remandavit dicens: Vade, frater, et dulcissimae sorori nostrae haec diligenter cum festinatione reporta: Duae sibi angustiae graves imminent; quas propitio Deo, bono exitu superabit: tertia vero angustia ingruit, quam ipsa ignorat, quae ideo erit gravior, quia irrecuperabilior. Nam vir quidem ejus, quamvis modo langueat post modum convalescet, et stabili incolumitate donabitur. Ipsa etiam tempore noctis hujus, priusquam signum noctur
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi dementari putetis. Notate diem: notate
horam: & inuenietis ita eẽ uł fuisse. ut mͥ est
manifestũ. Tunc festinꝰ abbas & fr̃m conuentꝰ
intrant eccłiam: pulsant᷑ signa: canunt᷑ psal-¬
mi: & suo ordine celebrat᷑ officiũ defunctoꝵ.
Interea suspensȩ erant mentes eoꝵ: reputantes
qͦd deliisi deriderent᷑. Cum ecce ante mensem
dierũ nunciꝰ aduolat: sub ea die & sub eadẽ
hora domnũ symonẽ dicens obisse. qua uiro
dei arnulfo de illo fuerat p̾ostensum: x.xu.
uir nobilis. militiȩ actib implicitꝰ. noĩe
b̃uido: habens uxorem pietatis cultricẽ nõie
ermengardem. Hi ambo flore diuitiarũ uer¬
nabant: & pietatis oꝑib habundabant. I itaq
ouido q̃dam tempore ualida egritudine.
depressus languebat: &e amissa facultate dor.¬
miendi uł manducandi a suis desꝑabat᷑
atq uelut iam mortuus ab amicis plange¬
bat᷑. His ferme dieb conumx eiꝰ dolore et

Expanded text:
quasi dementari putetis? Notate diem, notate quasi dementari putetis? Notate diem, notate horam; et invenietis ita esse vel fuisse ut mihi est manifestatum. Tunc festinus abbas et fratrum conventus intrant ecclesiam, pulsantur signa, canuntur psalmi, et suo ordine celebratur officium defunctorum. Interea suspensae erant mentes eorum, reputantes quod delusi deriderentur. Cum ecce ante mensem dierum nuntius advolat, sub ea die et sub eadem hora domnum Simonem dicens obiisse, qua viro Dei Arnulfo de illo fuerat praeostensum. CAPIvir nobilis, militiae actibus implicitus, nomine Guido, habens uxorem pietatis cultricem, nomine Ermengardem. Hi ambo flore divitiarum vernabant, et pietatis operibus abundabant. Is itaque Guido quodam tempore valida aegritudine depressus languebat, et amissa facultate dormiendi vel manducandi, a suis desperabatur, atque velut jam mortuus ab amicis plangebatur. His ferme diebus conjux ejus dolore et
Abbreviated transcription (Latin):
in cella sua reclusus. mentis excessu subleuatꝰ
ẽ: atq donante do uidit om̃ia quȩ cura hono¬
randũ uirũ symonẽ olim comit̾e mͦ mona¬
chum gerebant᷑. Cumq pꝰt uisum ad se fuiss
reuersus. festinauit euocare fr̃s ut indicaret
eis tantȩ grãm uisionis. Ueniunt fr̃s: quib
annuntiauit dicens. Ite fr̃s festinant̾. nuntia¬
te abb̃i ac fr̃ib qͥa domnꝰ sẏmon olim comes
uermandensis hodie de hac uita recessit: et
iubeat abbas uelocit̾ celebrari officiũ ꝓ exituQ
Tam̃ uadunt. ad abbatẽ: nuntiant qͦd audie-¬
rant. Ille stupens plus mirat᷑. & consurgens
ꝓpat ad inclusum: reqͥrit attemptans qͥd sibi
mandauerit. Tunc ait homo dĩ. Siqͥd falsũ
aut incertũ uob̃ olim ꝓtulissem: iustum eẽt
ut nob̾ difficiliꝰ crederetis. At nunc qm̃ adhuc
in me falsitatẽ uerboꝵ ñ reppistis: cur tantȩ
duritiȩ ad credendu estis. ut reb incertis me

Expanded text:
in cella sua reclusus, mentis excessu sublevatus in cella sua reclusus, mentis excessu sublevatus est, atque donante Deo, vidit omnia quae circa honorandum virum Simonem olim comitem modo monachum gerebantur. Cumque post visum ad se fuisset reversus, festinavit evocare fratres, ut indicaret eis tantae gratiam visionis. Veniunt fratres, quibus annuntiavit, dicens: Ite, fratres, festinanter, nuntiate abbati ac fratribus quia domnus Simon, olim comes Vermandensis, hodie de hac vita recessit, et jubeat abbas velociter celebrari officium pro exitu  Vadunt ad abbatem, nuntiant quod audierant. Ille stupens plus miratur, et consurgens properat ad inclusum, requirit attentans quis sibi mandaverit. Tunc ait homo Dei: Si quid falsum aut incertum vobis olim protulissem, justum esset ut nobis difficilius crederetis. At nunc quoniam adhuc in me falsitatem verborum non reperistis, cur tantae duritiae ad credendum estis, ut rebus incertis me
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ uł potestatẽ: reliqͥt ciuitates & castella.
opulentissima: reliqͥt sponsam decoratissimã:
atq xp̃m sequi exardescens. de tantis opibꝰ nu-¬
dus euasit: & totam francoꝵ deserens gentem.
in qua int̾ milia seruoꝵ dominabat᷑ in partes
italiȩ se contulit: ob hoc p̾cipue. ut copiã inue¬
niret uisendi & exorandi sacratissimã głosoꝵ
morias diuinitꝰ inspiratꝰ pia deuotione freq̃n-¬
tiꝰ adiret: innotuit tanti uiri deuotio dño pa¬
rȩ oregorio septimo. Paucis deniq annis do
militans in simplicitate & humilitate cordis. &
iugi contritione corporis. atq in sc̃arum exer-¬
citio uirtutũ uirilit̾ se extendens. ꝓpitiante do
consuminatꝰ est in breui: & qm̃ placita erat dõ
anima illiꝰ ȩducta ẽ de carcere mundi: ut
fulgeret int̾ lapides uiuos in diademate cęli.
Eadem uͦ hora qua carne solutus ad beatam
requiem transire meruit: uir sc̃s arnulfus

Expanded text:
norem vel potestatem, reliquit civitates et castella norem vel potestatem, reliquit civitates et castella opulentissima, reliquit sponsam decoratissimam, atque Christum sequi exardescens, de tantis opibus nudus evasit, et totam Francorum deserens gentem, in qua inter millia servorum dominabatur, in partes Italiae se contulit, ob hoc praecipue, ut copiam inveniret visendi et exorandi sacratissimam gloriosmorias divinitus inspiratus pia devotione frequentius adiret, innotuit tanti viri devotio domino papae Gregorio septimo. Paucis denique annis diverso  f. Deo militans in simplicitate et humilitate cordis, et jugi contritione corporis, atque in sanctarum exercitio virtutum viriliter se extendens, propitiante Deo, consummatus est in brevi: et quoniam placita erat Deo anima illius, educta est de carcere mundi, ut fulgeret inter lapides vivos in diademate coeli. Eadem vero hora, qua carne solutus ad beatam requiem transire meruit, vir sanctus Arnulfus
Abbreviated transcription (Latin):
Frantia secura: superans hostilia iura:
Pax tibi serue dĩ: sit tecum gloria. xpristi:
Tunc dñi seruus uultũ leuat a pauimento:
Et dño grates pro tali dat documento:
Presul mane redit nimis anxius abdita quereis:
E xquirit tremulus quȩ sit sententia cęli:
Quẽ seruus dñi solatur famine dulci
Dicens: ne paueas pater & presul uenerandez
Nam donec mundi uitam linquamꝰ uterq
Frantia regnabit: ñ barbarꝰ hanc uiolabit:
Me d̾s hoc docuit. cęli sententia struxit:
Ipsius inuictum sit regnũ iam benedictum:
Presul ad hȩc gaudens & leto pectore plaudenꝰ:
Munera libauit. quȩ uouerat accumulauit:
ꝑ̃ plures uiri. relinquebant uanã mundi ꝓsꝑi¬
tatẽ: & seipsos mortificando acqͥrere. contende-¬
bant diuiã nobilitatẽ. Int̾ qͦs tanquã sy dꝰ
aureũ. głosus ambianensiũ & uermandensiũ
comes. pulcherrimꝰ symon filiꝰ naduls comitᷤ.
diuino amore inflaminatꝰ abiecit comitatꝰ ho¬

Expanded text:
Francia secura f. secure, superans hostilia jura. Francia secura f. secure, superans hostilia jura. Pax tibi, serve Dei, sit tecum gloria Christi. Tunc Domini servus vultum levat a pavimento, Et Domino grates pro tali dat documento. Praesul mane redit nimis anxius abdita quaerens, Exquirit tremulus quae sit sententia coeli. Quem servus Domini solatur famine dulci, Dicens: Ne paveas, Pater et praesul venerande, Nam donec mundi vitam linquamus uterque, Francia regnabit: non barbarus hanc violabit. Me Deus hoc docuit, coeli sententia struxit, Ipsius invictum sit regnum jam benedictum. Praesul ad haec gaudens, et laeto pectore plaudens, Munera libavit, quae voverat accumulavit. perplures viri relinquebant vanam mundi prosperitatem, et seipsos mortificando acquirere contendebant divinam nobilitatem. Inter quos tanquam sidus aureum gloriosus Ambianiensium et Veromandensium comes, pulcherrimus Simon, filius Radulfi comitis, divino amore inflammatus abjecit comitatus ho
Abbreviated transcription (Latin):
Per mortem nati qui soluis uira baratri.
Hostib infandis ne tradas iuis pietatis:
Ne dicant uani quod frantia seruit inani:
Ne ludant miseri. ds iste nequit misereri:
Ecce feri dan uelut inquit uox popularis.
P rotege nunc gent̾e dnm̃ te rite legentem:
entes francoꝵ plenas turmis monachorum.
Gentes scãrum cultrices ȩcclesiarum:
Quȩ te głificant. quȩ scõs semꝑ honorant:
Sis memor istoꝵ sis protector famulorum:
Ne uideant hostes. caueat uł plebs tua mortes:
Presta ꝑ genitũ tecum simul omnitenentem:
Flamine cum sc̃o. ꝑ quẽ tibi gloria constat. aõ.¬
Talib intento celestis nuncius asstat:
Fulget in aurora redimitꝰ ueste decora:
Dicens. serue dĩ da finem fletibus istis:
N empe ds̃. xp̃c lacrimarum uoce tuarum.
Compulsus: statuit uotũ conferre rogatum:
Unde scias certo. quod gens hostilis ad istud
Non ueniet regnum: quo tempore duxeris euũ
Postq tuũ finem post tempora longa manebit

Expanded text:
Per mortem Nati, qui solvit vita barathri, Per mortem Nati, qui solvit vita barathri, Hostibus infandis ne tradas vis pietatis; Ne dicant vani quod Francia servit inani, Ne ludant miseri, Deus iste nequit misereri. Ecce feri Dani, velut inquit vox popularis, Protege nunc gentem dominum te rite legentem: Gentes Francorum plenos turmis monachorum, Gentes sanctarum cultrices ecclesiarum Qui te glorificant, qui sanctos semper honorant. Sis memor istorum, sis protector famulorum: Ne videant hostes, caveat vel plebs tua mortes, Per Genitum tecum simul omnitenentem Flamine cum sancto per quem tibi gloria constat. Talibus intento, coelestis nuntius astat, Fulget ut aurora, redimitus veste decora, Dicens: Serve Dei, da finem fletibus istis, Nempe Deus Christus lacrymarum voce tuarum Compulsus, statuit votum conferre rogatum. Unde scias certo quod gens hostilis ad istud. Non veniet regnum, quo tempore duxeris aevum; Postque tuum finem per tempora longa manebit
Abbreviated transcription (Latin):
mulꝰ xp̃i diuinitꝰ sumpto roborans solamine.
ne paueas inqͥt presul reuerende: qm̃ quam¬
diu tu uł ego mortale geremꝰ corpꝰ. gens da-¬
noꝵ uł quelibet alia barbaries regnũ fran-¬
resul tedbaldꝰ sessoꝵ pastor opimus.
Audiuit famam uulgi leuitate uolan-
uod gens danoꝵ deuastans cuncta locoꝵ. Itẽ.
Prantia qͦs ietinet ꝓceres extinguere uellet:
Ut sic francoꝵ compesceret arma uirorum:
Sepius auditũ uł sepius hoc repetitum:
Concussit gentes fecit pallere potentes:
Hac de re presul populari murmure pulfus:
Consulit annulfum. diuino pneumate fultũ:
Implorans nimiũ. qͦ poscat pandere xp̃m:
An sit uenturũ uel sit regnũ ruiturum:
Arnulfus simmista di petit otia noctis:
Sternit᷑ it terrã. lacrimarũ flumina stillat:
Orans hac de re: ds omnipotens miserere.
Parce tuis miserere reis. spes unica mundi:
Constans inuictus. nullius imagine fictus:
Sub qͦ curuant᷑ reges cęliq rotantur:

Expanded text:
mulus Christi, divinitus sumpto roborans solamine: mulus Christi, divinitus sumpto roborans solamine: Ne paveas, inquit, Praesul reverende, quoniam quandiu tu vel ego mortale geremus corpus, gens Danorum, vel quaelibet alia barbaries regnum Franesul Tedbaldus Suessorum pastor opimus, Audivit famam vulgi levitate volantem, Quod gens Danorum devastans cuncta locorum, Francia quos retinet proceres exstinguere vellet, Ut sic Francorum compesceret arma virorum. Saepius auditum vel saepius hoc repetitum, Concussit gentes, fecit pallere potentes. Hac de re praesul populari murmure pulsus, Consulit Arnulfum, divino pneumate fultum, Implorans nimium, quod poscat pandere Christum, An sit venturum vel sit regnum ruiturum. Arnulfus, symmysta Dei, petit otia noctis: Sternitur in terram, lacrymarum flumina stillat, Orans hac de re: Deus omnipotens, miserere, Parce tuis, miserere reis, spes unica mundi, Constans, invictus, nullius imagine fictus; Sub quo curvantur reges, coelique rotantur;
Abbreviated transcription (Latin):
rumor infaustꝰ in tantũ conualuit. ut ted¬
baldus ȩp̃c suessionensis uirũ dĩ arnulfũ
tanquã uidelicet diuinitatis sim mistam.
suꝑ hoc magnoꝑe consulens exposceret: &
dm̃ miscdiam an ita de ꝓximo futurum
eẽt. ab illo indagari autiꝰ miploraret. At
famulus dñi mox ut audiuit. rumorem.
inanem. ꝓrsus & uacuum sensit: tam̃ ne
temerariȩ leuitatis notaret᷑. indutias petit
in crastimũ: quatinꝰ ꝑ alta noctis silentia su-¬
pnam maiestatẽ uberiꝰ p̾̃caret᷑. huiꝰ rei aliqd¬
sibi manifestũ aꝑiri indiciũ. Arnulfus
psalmis occupans tempora. cinere tectus.
cilicio amictꝰ. emittt p̾ces ad xp̃m: fundit
flum̃ lacraimarũ suꝑ solt̾i: sollicitat maiesta¬
tem ut huiꝰ secreti aꝑiat ueritate. S equen-¬
ti diluculo sollicitꝰ redit ȩp̃e ad modernã
sp̃ualis archam testamenti: ac cȩleste repos-¬
cit suꝑ hesterno deposito oracłm. Quẽ fa-¬

Expanded text:
rumor infaustus in tantum convaluit, ut Tedrumor infaustus in tantum convaluit, ut Tedbaldus episcopus Suessionensis virum Dei Arnulfum, tanquam videlicet divinitatis symmistam, super hoc magnopere consulens exposceret, et Dei misericordiam, an ita de proximo futurum esset, ab illo indagari anxius imploraret. At famulus Domini, mox ut audivit rumorem, inanem prorsus et vacuum sensit; tamen ne temerariae levitatis notaretur, inducias petit in crastinum, quatenus per alta noctis silentia supernam majestatem uberius precaretur hujus rei aliqsibi manifestum aperiri indicium. Arnulfus psalmis occupans tempora, cinere tectus, cilicio amictus, emittit preces ad Christum, fundit flumen lacrymarum super solum, sollicitat majestatem ut hujus secreti aperiat veritatem. Sequenti diluculo sollicitus redit episcopus ad modernam spiritualis arcam testamenti, ac coeleste reposcit super hesterno deposito oraculum. Quem fa
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis quib dm offendi uolo sc̃ẽ pater dig¬
nam dõ penitentiam offerre: & ab hinc qͣntũ
potero ab om̃i malo cessare. Sic xp̃i famults
iniuncto sͥ penitentiȩ modulo. sanũ & in co-¬
lumem rectaq mente uigent̾ẽ in ꝓpͥa remisit:
emundatũ non solum demonica legione:s.
humani sanguinis hauriendi ingenita cru-¬
delitate. Nam si tali mͦ p̃peditꝰ ñ fuisset: om̃s
illos uiculi accolas in ultionẽ amici ꝑemp¬
ex idem tempꝰs eua opinio urbem sues-¬
sonicam. & illiꝰ fuburbana. uillasq ad iacenteᷤᷤ.¬
ꝑ qͦsdam rumigerulos fedauerat. de hostili
barbanoꝵ aduentu: dicentib quibdã qͦd
gens danoꝵ de terra sua emergens. totam frã¬
tiam in breui occupatura & deletura eẽt:¬
& nec senib uł infantib eccłiisq ullomͦ par¬
citura. Compellebat hoc ad credend̾u: qm̃
similia multociens danos patrasse refere¬
bant hẏstoriȩ diu̾sarum chronicarũ. Qui

Expanded text:
cunctis quibus Deum offendi, volo, sancte Pater, digcunctis quibus Deum offendi, volo, sancte Pater, dignam Deo poenitentiam offerre, et abhinc, quantum potero, ab omni malo cessare. Sic Christi famulus, injuncto poenitentiae modulo, sanum et incolumem rectaque mente vigentem in propria remisit, emundatum non solum daemoniaca legione, sed humani sanguinis hauriendi ingenita crudelitate. Nam si tali modo praepeditus non fuisset, omnes illos viculi accolas in ultionem amici peremper idem tempus opinio saeva urbem Suessionicam et illius suburbana, villasque adjacentes per quosdam rumigerulos foedaverat, de hostili barbarorum adventu, dicentibus quibusdam quod gens Danorum de terra sua emergens, totam Franciam in brevi occupatura et deletura esset, et nec senibus vel infantibus ecclesiisque ullo modo parcitura. Compellebat hoc ad credendum, quoniam similia multoties Danos patrasse referebant historiae diversarum chronicarum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
inibi reꝑti sunt uirilit̾ restiterunt: supra-¬
dictꝰ ꝑpinquus m̃s nil uotoꝵ obtinuit: quin
iinio uulneratꝰ lancea & uiscerib patefac-¬
tis ibidem ilico mortuus ẽ. Qu̾e mortuũ
ego miser app̾hendi. & utriq scapulȩ meȩ ta-¬
los eiꝰ imposui: sicq trahens illũ ꝑ mediũ sal-¬
tꝰ educebam a loco int̾fectionis. Nox erat tc
tetra: & ecce circũstetert̃ me ante & retro si¬
nistroꝵ spũum in numerȩ turbȩ. ululantes
& sibilantes. & int̾dum cachinnantes. T unc
timor & tremor horrendus me inuasit: & uiᷤ
aduersaria medullitꝰ me concussit: & qͥd face¬
rem nesciꝰ tandẽ mortuũ quẽ trahebam. ne-¬
scio quẽ in locũ ꝓieci. Mex itaq sensu ꝑdito
& mente mutata: talis effectus sum. ut ur̃a¬
uidit beatitudo. Tunc famulꝰ dñi dixit es
Ecce dõ gras sapienter confessus es: restat ut
pententia dm places. qͦd tam grandi piacło
int̾esse uoluisti. Ille ait. Pro hoc malo & pro

Expanded text:
inibi reperti sunt viriliter restiterunt, suprainibi reperti sunt viriliter restiterunt, supradictus meus propinquus nil votorum obtinuit, quin imo vulneratus lancea, et visceribus patefactis, ibidem illico mortuus est. Quem mortuum ego miser apprehendi, et utrique scapulae meae talos ejus imposui, sicque trahens illum per medium saltus educebam a loco interfectionis. Nox erat tunc tetra, et ecce circumsteterunt me ante et retro sinistrorum spirituum innumerae turbae, ululantes et sibilantes, et interdum cachinnantes. Tunc timor et tremor horrendus me invasit, et vis adversaria medullitus me concussit, et quid facerem nescius, tandem mortuum quem trahebam nescio quem in locum projeci. Mox itaque, sensu perdito et mente mutata, talis effectus sum ut vestra beatitudo vidit. Tunc famulus Domini dixit ei: Ecce, Deo gratias, sapienter confessus es. Restat ut poenitentia Deum places, quod tam grandi piaculo interesse voluisti. Ille ait: Pro hoc malo et pro
Abbreviated transcription (Latin):
Iam dixi inqͥt uobis: dissoluite illũ nil metu-¬
entes. T unc nimis egre manus applicantes:
cȩꝑunt eum dissoluere. Et ille dissolutꝰ. mox
corruit ꝓnus in terrã: & adorauit. Iam enim
postqu̾a seruũ. xp̃i uiderat & ab eo fuerat con-¬
signatus: tota uis inimica in eo consopita qͥe-¬
uerat. Uir aũ dñi iussit eũ a terra surgere: &
ad cellȩ fenestram ꝓximare. Quo ꝓpe asstante:
cȩpit seruus xp̃i requirere dicens. Dic mͥ fili:
mmimica hȩc infestatio quȩ te tenuit quando
poris robore acer: cuiꝰ animos cuiꝰdã uiculi ho¬
muntiones dure offenderant: in tantum ut
adunatis idem m̃s ꝓpinquus sodaliũ & ami-¬
coꝵ cat̾uis. eunde̾ uicłm assalire temptaret:
ut effracto uiculo & trucidatis incolis imuri-¬
am suȩ offense crudelit̾ uindicaret. Sed q̃m
idem uiculus filua undiq cingebat᷑. & uallo
consurgente ambiebat᷑: illi qͦq homines qui

Expanded text:
Jam dixi, inquit, vos, dissolvite illum, nil metuJam dixi, inquit, vos, dissolvite illum, nil metuentes. Tunc nimis aegre manus applicantes, coeperunt eum dissolvere. Et ille dissolutus, mox corruit pronus in terram, et adoravit. Jam enim postquam servum Christi viderat, et ab eo fuerat consignatus, tota vis inimica in eo consopita quieverat. Vir autem Domini jussit eum a terra surgere, et ad cellae fenestram proximare. Quo prope astante, coepit servus Christi requirere, dicens: Dic mihi, fili, inimica haec infestatio quae te tenuit, quando poris robore acer; cujus animum cujusdam viculi homunciones dure offenderant, in tantum ut, adunatis idem meus propinquus sodalium et amicorum catervis, eumdem viculum assilire tentaret, ut, effracto viculo, et trucidats incolis, injuriam suae offensae crudeliter vindicaret. Sed quoniam idem viculus silva undique cingebatur, et vallo consurgente ambiebatur, illi quoque homines qui
Abbreviated transcription (Latin):
inuocatione signauit: labris eiꝰ signũ almȩ
crucis impressit: digitis linguã eiꝰ contrectauit:
& sic eũ interrogauit. Quale nom̃ habes:. Et
ille statim in uerba resolutꝰ: plane & aꝑte ait.
Iohannes. Quo dicto deinceps. in offense u̾ba
formans: pleno locutionis munere ꝑfunctus ẽ:
demonũ ꝑuasione cõprehensꝰ uincłis¬
q ac cathenis colligatꝰ ñ poterat domari: s om̃s
qͣs tangere potuisset morsib lacerabat. Postre¬
mo a multis ut cumq suꝑatꝰ & coartatꝰ. cuim
magna ui ꝑtractꝰ ẽ ad ȩccłiam sci medardi: &
uiro dĩ indicatũ ẽ de eo. Qui condolens pes-¬
sime captiuo: iussit eũ ad se conduci. Cumq
in cõminꝰ ꝑtractꝰ uenisset: mox ut seruus dĩ il-¬
lum uidere potuit. signũ erucis edidit: & tra-¬
hentib illũ ait. Disoluite illũ. Auint illi.
Dñe. hunc dissoluere nequaquã audemus: ne-
forte in nos consurgat & ꝑunat. Et uir dei.

Expanded text:
invocatione signavit, labris ejus signum almae invocatione signavit, labris ejus signum almae crucis impressit, digitis linguam ejus contrectavit, et sic eum interrogavit: Quale nomen habes? Et ille statim in verba resolutus, plane et aperte ait: Joannes. Quo dicto, deinceps inoffense verba formans, pleno locutionis munere perfunctus esaemonum pervasione comprehensus, vinculisque ac catenis colligatus, non poterat domari, sed omnes quos tangere potuisset morsibus lacerabat. Postremo a multis utcunque superatus et coarctatus, cum magna vi pertractus est ad ecclesiam Sancti Medardi, et viro Dei indicatum est de eo. Qui condolens pessime captivo, jussit eum ad se conduci. Cumque in cominus pertractus venisset, mox ut servus Dei illum videre potuit, signum crucis edidit, et trahentibus illum ait: Dissolvite illum. Aiunt illi: Domine, hunc dissolvere nequaquam audemus, ne forte in nos consurgat et perimat. Et vir Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
ollempne martyrium głosi leuitȩ lau-¬
rentii annua celebritate festiue ut dignum ẽ
agebatur: de popłi multitudo compos & plateaᷤ
in circuitu monastii beati medardi undiq
repleuerat: cũ ecce quȩdam mulier filium ha-¬
bens tredecim annoꝵ ab ortu mutũ. irrupit
ad fenestram cellȩ serui dĩ: & cum graui me-¬
rore cpit implorare. ut sui filii uir sc̃s misere-¬
ret᷑. dicendo. Serue dĩ. ne abicias p̾ces meas:
ne asꝑneris attendere calamitates meas. Ec-¬
ce dñs om̃pc abstulit unicũ maritũ meũ: di-¬
misit unicũ filiũ mͥ cuiꝰ ope sustentarer: & ec-¬
ce mutꝰ & surdus ẽ ñ ualens audire u̾bum uł
dare cuiquã responsum. Ad hec seruus xp̃i cõ-¬
punctus compassione & miseratione affectꝰ pi¬
issimi: infusus lacͥmis ex dulcedine carnatas
orationẽ intentiꝰ ad dñm̃ emisit: mutũ ipsũ
nutib signoꝵ aduocauit. Qu̾e acceptũ ante
fenestram signo sc̃e crucis cũ diuin nominis

Expanded text:
olemne martyrium gloriosi levitae Laurentii annua celebritate festive, ut dignum est, agebatur, et populi multitudo campos et plateas in circuitu monasterii Beati Medardi undique repleverat, cum ecce quaedam mulier filium habens tredecim annorum ab ortu mutum, irrupit ad fenestram cellae servi Dei et cum gravi moerore coepit implorare, ut sui filii vir sanctus misereretur, dicendo: Serve Dei, ne abjicias preces meas, ne asperneris attendere calamitates meas. Ecce Dominus omnipotens abstulit unicum maritum meum, dimisit unicum filium mihi, cujus ope sustentarer: et ecce mutus et surdus est, non valens audire verbum vel dare cuiquam responsum. Ad haec servus Christi compunctus compassione, et miseratione affectus piissimi infusus lacrymis, ex dulcedine charitatis orationem intentius ad Dominum emisit, mutum ipsum nutibus signorum advocavit. Quem acceptum ante fenestram, signo sanctae crucis cum divini nominis
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpͥo lumine ducente ꝑrexit: laudes amici
dei ñ abscondit: qͥd in se mirabilit̾ gestũ fuisset.
congratulantib & aminirantib fidelib enar-¬
rauit. Hoc gͦ pͥmũ notũ ẽ apd̾ nos: in aduen-¬

Expanded text:
sed proprio lumine deducente, perrexit, laudes Dei et Amici sed proprio lumine deducente, perrexit, laudes Dei et Amici Dei non abscondit, quid in se mirabiliter gestum fuisset, congratulantibus et admirantibus fidelibus enarravit. Hoc ergo primum notum e
Abbreviated transcription (Latin):
cta: & intra ipsos domesticos parietes. ad euncen-¬
das cecitatis tenebras. qͣsi adu̾sus amalech hostẽ
adiuuante iñu continuata oratione pugnabat.
Parum aliqͥd noctis transierat. cũ ecce mulier ostii
sui lim̃ egressa. paulatĩ lum̃ cȩpit reciꝑe: ita ut¬
&e parietes contra positos aspiceret: & silices pla-¬
tearũ uisu discerneret. Statimq filiũ suũ ap¬
pellauit: atq his u̾bis alloqui cȩpit. Eilr̃ nonne
isti parietes de domo infantis uillici sunt: Se-¬
ce &e silices de platea. Et dix̃ ei filiꝰ suus. Ut qͥd
mentiris. Putans qͦd illa temptando id diceret:
non uidendo. Iterum leuans ocłos ad cȩlũ dix̃.
Ecce uideo inqͥt & lunã suꝑ theatrũ: adhuc di-¬
midiam. Dix̃q ei filius suus. Quare te facie¬
has ñ uidere: Quasi numquã antea mat̾ cȩca
fuisset. s & potiꝰ cȩcitatẽ fuxisset. Illa autẽ al-
tera die mane ad eccłiam nullo alio comitante.

Expanded text:
cta, intra ipsos quoque domesticos parietes ad evincencta, intra ipsos quoque domesticos parietes ad evincendas caecitatis tenebras, quasi adversus Amalec hostem Jesu, continuata oratione pugnabat . Parum aliquid noctis transierat, cum ecce mulier, ostii sui limen egressa, paulatim coepit lumen recipere, ita ut parietes contra positos aspiceret, et silices plateae visu discerneret. Statimque filium suum appellavit, atque his verbis alloqui coepit: Fili, nonne isti parietes de domo infantis villici sunt? Ecce et silices de platea. Et dixit ei filius suus: Utquid mentiris? putans quod illa tentando id diceret, non videndo. Iterum levans oculos ad coelum: Ecce video, inquit, et lunam super theatrum adhuc dimidiam. Dixitque ei filius suus: Quare te faciebas non videre? quasi nunquam antea mater ejus caeca fuisset, sed potius caecitatem finxisset. Netera die mane ad ecclesiam sola, nullo alio comitante,
Abbreviated transcription (Latin):
unc gͦ sicut ꝓmisimꝰ ad no s recepit:¬
tiora miracła ueniamꝰ. Cum gͥ eiꝰdem
diei uiespere in loco absidȩ suꝑ uelatã cathe-¬
dram eeñt reliquiȩ constittite: mulier que-¬
dam nomine ylara. ocłis capta. ciub nota
panaria. excitata tantȩ głȩ mr̃is fide. & nul-¬
luminis confirmata. ac diuinȩ gĩȩ amore
inflamnata: ad locũ uͥ erant reliqtuȩ quo ip¬
sa ꝑ se unpedientib carnis ocłis coepore appro¬
pinquare nõ poterat. s lucentib ocłis cordis
spũ iam ꝑuenerat. rogauit quandã feminam
religiosam. ut sibi manũ daret: unde luc̃e se
iecepturã ẽ confideret. Quo cũ alienş manꝰ
auxilio deducta fuisset: pallam suꝑ reliquias
positam manu errabunda comprehendit. statĩ
q utrisq suis luminib applicauit: atq exinde-
nondum qͥdem corpore illuminata. s ian luce
fidei irradiata discessit. Nam głosi mr̃is nom̃.
ñ reticebat. Quȩ cũ domũ suam fiusset redu-¬

Expanded text:
unc ergo, sicut promisimus, ad notiora miracula veniamus. Cum igitur ejusdem diei vespere in loco absidae super cathedram velatam essent reliquiae constitutae, mulier quaedam nomine Hilara, oculis capta, civibus nota panaria, excitata tantae gloriae Martyris fide, et nulluminis confirmata, ac divinae gratiae amore inflammata, ad locum ubi erant reliquiae, quo ipsa per se impedientibus carnis oculis corpore appropinquare non poterat, sed lucentibus oculis cordis spiritu jam pervenerat; rogavit quamdam feminam religiosam, ut sibi manum daret, et se illuc duceret, unde lucem se recepturam esse confideret. Quo cum alienae manus auxilio deducta fuisset, pallam super reliquias positam manu errabunda comprehendit, statimque suis utrisque luminibus applicavit; atque exinde nondum quidem corpore illuminata, sed jam luce fidei irradiata discessit. Nam gloriosi Martyris nomen Dominum non reticebat. Quae cum domum suam fuisset redu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ etiam intrauimꝰ ȩccłiam: Unũ aliqͥd ultimũ
de om̃i uisione iam restat: qͦd puella confesso¬
rem illum in pulpitũ leuatũ fuisse conspere¬
rat: & extensis manib dicentẽ ppłis audierat:
dem namq die qͦ ingressȩ sunt ȩccłiam beat
stephani sc̃ȩ reliquiȩ: in ipso pͥncipio canoni
de pulpito in aurib ȩcclis cũ ingenti fauore
recitata ẽ. Quȩ continebat głosi stephani uir-¬
tutes: quas in insula memorata ꝑ p̾sentiam re-¬
reliquiarũ suarũ in salute omniũ illic cre-¬
dentiũ ꝑfecerat iudeoꝵ. Unde ex hac recita-¬
tione taliũ factoꝵ suoꝵ. tamquã extensione
manuũ suarũ acclamantib & exultantib
fidelib ipse dicere uideret᷑: ecce habetis mr̃em.

Expanded text:
nos etiam intravimus ecclesiam. Unum aliquid ultimum nos etiam intravimus ecclesiam. Unum aliquid ultimum de omni visione jam restat, quod puella confessorem illum in pulpitum levatum esse conspexerat, et extensis manibus dicentem populis audierat, dem namque die in quo ingressae sunt ecclesiam beati Stephani reliquiae, in ipso principio canonicde pulpito in aures Ecclesiae cum ingenti favore recitata est: quae continebat gloriosi Stephani virtutes, quas in insula memorata per praesentiam reliquiarum suarum in salutem omnium illic credentium perfecerat Judaeorum. Unde ex hac recitatione talium factorum suorum tanquam extensione manuum suarum acclamantibus et exsultantibus fidelibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͣ. Unde etiã stella ad locũ supͣdictoꝵ mr̃m: ab
his qͥ tc̾ in agͦ fuert̾ occurrisse refert᷑. Nam si placet
scdȩ uisioniᷤ fructũ incipiã ostendere. Igit᷑ pꝰt qͣdra¬
ginta ferme dieᷤ. ex qͦ ista reuelata st̃ in loco memora
reliquiisatq sacram̃tis fideliũ celebratiᷤ exinde can.
dentis uehiculo sc̃e reliqͥe uelut ille pariuiluᷤ
candidatus. qui ab illa fuerat uisu. In sui qͥp¬
pe corporis portione: paruulus ille cognoscitur
confessor xp̃i. Dubitas an martyr paruulus sit:
Nonne ꝓpt̾ innocentiam infantulus: ꝓpter hu¬
militatẽ pusilluᷤ ẽ: Ipse deniq ymnꝰ qui ore
uniuersi ppłi cantabatur. id est benedictꝰ qͥ ue¬
nit in noĩe diũ. qͥd aliud dũ repetita uoce cantant᷑.
significasse intelligit᷑ nͥ qͦd illa audiente dicebat᷑:¬
sor xp̃i confessor xp̃i  Iam uͦ sicut puellȩ os¬
tensum erat: ita cereis luminaribq fulgebaił.
Sandem quoq quam illa ꝑ uisioñe uiderat:

Expanded text:
. Unde etiam stella ad locum supradictorum martyrum, ab his qui tunc in agro fuerunt, occurrisse refertur. Nam si placet, secundae visionis fructum incipiamus ostendere. Igitur post quadraginta ferme dies ex quo ista revelata sunt, in loco memoratreliquiis, atque sacramentis fidelium celebratis, exinde cantadentis vehiculo sanctae reliquiae, velut ille parvulus candidatus qui ab illa fuerat visus. In sui quippe corporis portione parvulus ille cognoscitur confessor Christi. Dubitas an martyr parvulus sit? nonne propter innocentiam infantulus, propter humilitatem pusillus est? Ipse denique hymnus qui ore universi populi cantabatur, id est, Benedictus qui venit in nomine Domini , quid aliud, dum repetita voce cantaretur, significasse intelligitur, nisi quod illa audiente dicebatursor Christi, confessor Christi? Jam vero sicut ostensum erat puellae, ita cereis luminaribusque fulgebant. Eamdem quoque, quam illa per visionem viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
antiquoꝵ martyrũ in suburbio enuta¬
tis constituioꝵ. qui felix & gennadiꝰ nuncupãt᷑.
lum deuia & flexuosa. Per hanc uidet aduen¬
tare innumeros ppłos. gaudentes sane. atq
psallentes: cereos & luminaria cũ grandi cele-¬
mitantes: eiq iteratis uocib inclamantes. Con¬
fossor xp̃r confessor. xp̃i. Quẽ cũ ad ȩccliam ꝑ¬
duxissent. atq suꝑ pulpitũ eleuassent: uidet
eundẽ paruulu subito manꝰ extendisse: ce ore ꝓpͥo
ppłis dixisse. Ecce habetiᷤ mĩem. Mirabile dictu ẽ.
qͣnta huiꝰ qͦq uisiõis u̾itaᷤ consecuta ẽ. Nec ĩm̾i̾to ołi¬

Expanded text:
antiquorum martyrum in suburbio civitatis constitutorum, qui Felix et Gennadius nuncupantur, quantulum devia et flexuosa. Per hanc videt adventare innumeros populos gaudentes sane atque psallentes, et cereos et luminaria cum grandi celearvulum comitantes, eique iteratis vocibus inclamantes: Confessor Christi, confessor Christi. Quem cum ad ecclesiam perduxissent, atque supra pulpitum elevassent, videt eumdem parvulum subito manus extendisse, et ore proximo populis dixisse: Ecce habetis martyrem. Mirabile dictu est, quanta hujus quoque visionis veritas consecuta est: nec immerito oli
Abbreviated transcription (Latin):
gere: ut liqͥdo monstraret᷑ quanti reatꝰ uincłõ¬
ge locũ ullomͦ ꝑtingere posset coherceret᷑. Hc̃
multi cũ iam sepe dicti oneris mole qui tune
temporis extitert̃ uiderunt: unde constat. ne-¬
quaquã eẽ falsum. qͦd tam plurimoꝵ attesta-
una maiestas in illa nouitate subleuationisˢ
ex monum̃to corpusculi dõ & hominib aman-¬
dȩ uirgniis ꝑegit: multis laudanda & ammi-

Expanded text:
gere, ut liquido monstraretur quanti reatugere, ut liquido monstraretur quanti reatulo modo pertingere posset, coerceretur. Hunc multi cum jam saepe dicti oneris mole, qui tunc temporis exstiterunt, viderunt: unde constat nequaquam esse falsum, quod tam plurimorum attestaina majestas in illa novitate sublevationis ex monumento corpusculi, Deo et hominibus adamandae virginis peregit, multum laud