comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex dñi ꝑsona his qui sunt inconugio: s
ñ hoc sequitur. Ita enim subiungit. Siqͥs
fr̾ ht̃ uxorem infidelem. & ħ consentit ha¬
bitare cum illo: ñ dimittat illam. Ergo cẽ
nc̃ his dicit qui st̃ in coniugio. Quid sibi gͦ
uult qd̃ ait cȩt̾is: nͥ quia suꝑiꝰ eis loqueba¬
tur. qͥ sic copulati erant ut parit̾ infide xꝑi
ẽẽnt: cȩt̾is uͦ nunc dicit. idest eis qͥ sic copula¬
di st̃. ut non ambo fideles sint. S quid eis
dicit: Si quis fr̃ ht̃ uxorem infidelem. &
hec consentit habitare cũ illo: ñ dimittat
eam. Et si qua mulier ht̃ uirũ in fidelem.
&e hic consentit habitare cũ illa: ñ dimittat
uirũ. Si gͦ ñ precepit ex dñi ꝑsona. s ex sua
ꝑsona monet: ita ẽ hoc bonum. ut siqͥs alit
fecerit. ñ sit precepti transgressor. sic̃ de urgi¬
nib paulopost dicit. p̃ceptum dñi se ñ hab̾e:
consilium aũ dare. Atq ita laudat uirgini¬
tatem. ut arripiat eam quȩ uolu̾it: ñ t̾n

Expanded text:
e iis qui non sunt in conjugio: sed non hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essent; caeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua muliet hic consentit habitare cum illa, non dimittat virum. Si ergo non praecipit ex Domini persona, sed ex sua persona monet, ita est hoc bonum, ut si quis aliter fecerit, non sit praecepti transgressor: sicut de virginibus paulo post dicit, praeceptum Domini se non habere, consilium autem dare; atque ita laudat virginitatem, ut arripiat eam qui voluerit, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uod attinet ad precepta que hominib
data sunt: de bob cura ñ est do. Quod ñ
sic intelligitur. tamquã non ipse pascat ea qͦ
nec seminant nec metunt. neq congregant
inhorreum: s quia ei cure ñ ẽ pretepto monẽ¬

Expanded text:
uod attinet ad praecepta quae hominibus data sunt, de bobus cura non est Deo ; quod non sic intelligitur, tanquam non ipse pascat ea quae nec seminant, nec metunt, neque congregant in horreum, sed quia ei curae non est praecepto mone
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃ĩficatio: qͥa tẽporalit̃ nos ad illũ con¬
uertimur. idest ex aliquo tempore. ut cũ illo
maneamus inȩt̾num: &e ipse ex quodã tẽpore
ratur aliquid de sapientia. siue dicente ip¬
sa. siue cum de illa dr: filius nob potissimũ
insinuatur.

Expanded text:
et sanctificatio , quia temporaliter nos ad eum convertimus, id est, ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum. Et ipse ex quodam tempore ratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanserit. Sicut gͦ bono mnelius. & beato
beatius. sic honesto honestius ẽ. qd honestũ
uoluit appellare. Absit enim ut turpe sit
unde loquens beatus petꝵꝰ apłs ait: uiri
uxorib urĩs tamꝗͣ uasi infirmiori & sub¬
iecto. tribiute honorem quasi coheredibꝰ gr̃ȩ
Et alias alloquens subditas ẽẽ uiris suis:¬
exemplo sare adhortatur. Nam sic quedam
inquit sc̃e mulieres quȩ in dño sꝑabant.
ornabant se obsequentes uiris suis. qͦmͦ
sara obediebat abrahe dnm̃ eũ uocans. cuiꝰ
facte estis filie benefacientes. & ñ timentes

Expanded text:
permanserit . Sicut ergo bono melius et beato permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens apostolus Petrus ait: Viri, uxoribus vestris tanquam vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse exemplo Sarrae adhortatur; nam sic quaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in deum sperabant, ornabant se, obsequentes uiris suis, quomodo Sarra obaudie bat Abrahae, dominum ilium uocans, cuius factae estis filiae benefacientes et non timente
Abbreviated transcription (Latin):
on quia innuptaꝵ bonum honestum
dixit: ideo putare debemꝰ turpe ẽẽ
uinculum coniugale. Alioquin &̃ pͥmas
nuptias condempnamꝰ: quas nec cata¬
friges. nec nouatiani. nec disertissimꝰ eoꝵ
astipulator tertullianus turpes ausus ẽ
dicere. S quemadmodũ cum ait. dico aũ
innuptis & uidus bonum ẽẽ illis. si sic
ꝑmanserint: iitiq bonũ posuit ꝓ meliore.
Qm̃ om̃e qd bono comparatũ meliꝰ dicit᷑.
&̃ hoc ꝓculdubio bonũ est. Nam qͥd est
aliud quod ita dr̃ melius: nͥ qͦd magis bo¬
num ẽ: Nec ideo consequent eum sensisse
arbitramur malũ eẽ sinupserint qm̃ dix̃
bonũ esse illis si sic ꝑmanserint: ita etiã
c̃ ait ad id qd honestum ẽ. ñ mat̾moniũ
turpe ẽc̃ monstrauit. s qd honesto erat ho¬
nestius generalis honesti nomine cõmen
dauit. quia honestius qͥd ẽ. nͥ quod magis
honestum ẽ: Magis aũ honestum: utiq
honestũ est. Aꝑte quippe declarauit. hoc ẽe¬
lo beato beatiꝰ ubi ait̃. Beatior aũ erit: si sic

Expanded text:
on quia innuptarum bonum honestum dixit, ideo putare debemus turpe esse vinculum conjugale; alioquin etiam primas nuptias condemnabimus, quas nec Cataphryges, nec Novatiani, nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. Sed quemadmodum cum ait, Dico autem innuptis et viduis, bonum esse illis si sic permanserint; utique bonum posuit pro meliore, quoniam omne quod bono comparatum melius dicitur, etiam hoc procul dubio bonum est: nam quid est aliud quod ita dicitur melius, nisi quod magis bonum est? nec ideo consequenter eum sensisse arbitramur, malum esse si nupserint, quoniam dixit, bonum esse illis si sic permanserint: ita etiam cum ait, sed ad id quod honestum est; non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendauit, quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est? magis autem honestum utique honestum est. aperte quippe declarauit hoc elo beato beatius, ubi ait, Beatior autem erit, si sic
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc etiã spetiosũ forma pre filiis ho¬
minum. uiderunt homines in cruce passi¬
onis: & non habuit speciem neq decorẽ
s facies eius abiecta: & deformis positio eiꝰ.
Ex hac tamen deformitate redemꝑtoris nr̃i.
manauit precium decoris ur̃i. s decoris in¬
terioris. Omnis enim pulchritudo filie re¬
gis intrinsecus: hac pulchritudine illi pla¬
cete Hanc pulcͥtudinem: studiosa cura. &
sollicita cogitatione componite. Non amat
fallaciaꝵ fucos: ueris ueritas delectat᷑ Et ille
siqͦd legisti agnoscis. ueritas uocatur: ego
ꝑ ulum: placete illi ex illo. ui uite in illo.
cum illo. de illo. Affectib ueris. & scissima
karitate: a uiro tali amate amari. Porro¬

Expanded text:
hunc enim speciosum forma prae filiis hohunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; ego per illum; placete illi ex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali amate amari.
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita ẽ quȩ sunt dñi: ut sit sc̃a & cor¬
pore & sꝑu. Quȩ aũ nupta ẽ. sollicita ẽ q̃ st̃
mundi: quomͦ placeat uiro. Non ait solli¬
cita ẽ quȩ sunt mundi ut scã ñ sit: s certe
minor est diuina sc̃itas ex ea parte curaꝵ.
qͦ mundana cogitat᷑ uoluptas. Quicquid
itaq intentionis animi etiã in his rebus
impenderet᷑. quib placendũ ẽẽt uiro: colli¬
gere quodãmͦ. & redigere debet innupta xpia¬
na. in eam intentionẽ qua placendũ ẽ dño.
Et uide cui placeat: quȩ dño placet. Et itiq
tanto ẽ beatior: quanto ei plus placet. Quan¬
to aũ magis cogitat ea que sunt mundi:
tanto minus placẽt. Placete itaq tota in¬
tentione. specioso forma prȩ filiis hominũ.
fius enim grã illi placetis: que diffusa ẽ in
labiis eiꝰ. Placete illi ea quoq parte cogi¬
tationis quȩ occuparet᷑ mundo: ut placere¬
tur uirõ. Placete illi qui displicuit mun¬
do: ut placentes ei liberentur ex mundo.

Expanded text:
quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei liberarentur ex mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
alis erat uidas. & tñ cum scĩs discipłis
undecim intrabat &e exiebat: ad ipsã
cenam dominicã pariter actessit. Conuersa¬
ri cum eis potuit: eos inquinare ñ potuit.
De uno pane & petrus accepit. & uidas. Et
tñ que pars fideli cum infideli : Petrꝰ enĩ
accẽpit ad uitam: iudas ad mortẽ. Quomͦ
enĩ ille odor bonus: sic ille cib bonus. Sic̃
gͦ odor bonus. ita & cib bonus. bonos ui¬
uificat. malos mortificat. Qui enim man
lum bonus. ut uenias ad premiũ bonoꝵ: ne
indigne accipientes buccellas. ad iu¬
dicium suum. Qui enim mandutat & bibit
indigne: iudicium sibi manducat & bibit.
Non malum ẽ quod datur: s bonum malo
in iudicium datur. Bene ẽẽ non pot̃: male
accipienti qd̾ bonũ ẽ
Ex sermone de blasphe

Expanded text:
alis erat Judas, et tamen cum sanctis discipulis undecim intrabat et exibat. Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit, conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De uno pane et Petrus accepit et Judas, et tamen quae pars fideli cum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim mandlum bonus, ut venias ad praemium bonorum, ne indigne accipientes buccellas ad judicium suum? qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum male in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. » Et in sermone de ve
Abbreviated transcription (Latin):
larũ labe mundamur: & eiꝯ nomine con¬
secramur. Ipse enim fons nr̃e beatitudinis :
ipse omĩs appeticionis ẽ finis. hunc eligen¬
dicta ꝑhibetur: ad eum dilectioneten¬
dimus. ut ꝑueniendo quiescamꝰ. Id̃o bea¬
ti: quia illo fine ꝑfecti

Expanded text:
larum labe mundamur et eius nomine conlarum labe mundamur et eius nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligendicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beati, quia illo fine perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
t illis immortalib ac beatis. & nob̾ mor¬
talib ac miseris: ut immortales &e bea
debemus. Huius enĩ templumom̃s simul. &
singuli templa sumus: qͥa & omĩum concordĩã
& singulos inhabitare dignat᷑. ñ in omĩb q̾ra
in singulis maior. qm̃ nec mole distendit᷑ nec
particione miniutur. Cum ad illum sursũ ẽ
eiꝰ ẽ altare cor nr̃m: eiꝰ unigenito eũ sacerdote
placamus: ei cruentas uictimas cedimꝰ. qͣndo
usq ad sanguinẽ ꝓ eiꝰ u̾itate certamꝰ: eũ sua¬
uissimo adolemis incenso. cũ in eiꝰ conspectu.
pio scõq amore flagramus: ei dona eiꝰ in nob̾.
nosq ipsos uouemus & reddimus: ei benefici¬
oꝵ eiꝰ sollempnitatib festis. & dieb statiitis.
dicamus sacramusq memoriã: ne uolumi¬
ne tempoꝵ ingrata subrepat obliuio: ei sacͥ¬
ficamus hostiam humilitatis & laudis. in
ara cordis igne feruidam caritatis. Adhunc
uidendum sicut uideri pot̾it. eiq coheren¬
dum. ab omĩ peccatoꝵ & cupiditatũ ma¬

Expanded text:
t illis immortalibus ac beatis, et nobis mortalibus ac miseris, ut immortales ac beatdebemus. Hujus enim templum simul omnes, et singuli templa sumus ; quia et omnium concordiam, et singulos inhabitare dignatur: non in omnibus quam in singulis major; quoniam nec mole distenditur, nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, ejus est altare cor nostrum: ejus Unigenito eum splacamus; ei cruentas uictimas caedimus, quando usque ad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine temporum ingrata subrepat obliuio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendum, sicut uideri poterit, eique cohaerendum ab omni peccatorum et cupiditatum ma
Abbreviated transcription (Latin):
non possidebunt. non sic accipiendũ est.
qͥli carnis ñ sit futura substantia. s carniᷤᷤ
& sanguinis nomine. ipsam corruptionẽ
carnis & sanguinis intelligendꝰ ẽ apłs nũ
cupasse: quȩ utiq in regno illo ñ erit. ubi
caro incorruptibilis erit: quamuis & alit̃
possit intelligi. ut carnem & sanguinem
oꝑa carnis & sanguinis dixisse accipiamꝰ
apłm: & eos di regnum non possessuros. qͥ
ꝑseueranter ista dilexerunt. Ecce miste

Expanded text:
ste corpus, non sic accipiendum est, quasi carnis non sit futura substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nuncupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit, quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus apostolum, et eos dei regnum non possessuros, qui perseueranter ista dilexerint. Hic libe
Abbreviated transcription (Latin):
elegerit dñs. cũ hab̾et ante ocłos suos t᷑bam
magnã. in cõparatione qͥdẽ illoꝵ paupioꝵ
pautiores. s ingene suo multos diuites. no¬
biles. doctores sapientes. qͦs postea ẽ collegit.
exponit apłs sacram̃tũ. Infirma huiꝰ mundi
elegit ds. ut confundat fortia: & stulta huiꝰ
mundi elegit ds ut confundat sapientes: &
ignobilia huiꝰ mundielegit d̃s. & ea quȩ ñ ft̃
id est ñ cõputant᷑: ut quȩ sunt euacuentur.
uenerat enĩ docere humilitatẽ: &e expugna¬
re suꝑbiã. Uenerat humilis ds̃. Nullo mͦ
hic priꝰ altos quereret: qͥ tã humilis uenerat.
Primo quia elegit nasci de illa femina: quȩ
desponsata erat fabro. Non elegit gͦ amplos
natales: ne in hac t̾ra nobilitas suꝑbiret. Non
elegit saltem nasci in amplissima ciuitate:
s natus ẽ in bethleẽ iude. ea quȩ nec ciuitatiᷤᷤ
nomine nuncupat᷑: hodieq illã in colȩ loci

Expanded text:
s, cum haberet ante oculos suos turbam magnam, in comparatione quidem illorum pauperiorum pauciores, sed in genere suo multos divites, nobiles, doctos, sapientes, quos postea etiam collegit, exponit Apostolus sacramentum: Infirma hujus mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et stulta hujus mundi elegit Deuhujus mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, id est, non computantur, ut quae sunt evacuentur . Venerat enim docere humilitatem, et expugnare superbiam. Venerat humilis Deus: nullo modo hic prius altos quaereret, qui tam humilis venerat. Primo, quia elegit nasci de illa femina, quae desponsata erat fabro. Non elegit ergo amplos natales, ne in hac terra nobilitas superbiret. Non elegit saltem nasci in amplissima civitate, sed natus est in Bethlehem Judae, quae nec civitatis nomine nuncupatur. Hodieque illam incol
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitaret᷑. Elegit gͦ infirmos. pauꝑes. in¬
doctos. ñ quia reliqͥt firmos diuites. sapien¬
tes. nobiles: s si ipsos pͥmo eligeret. merito di¬
uitiaꝵ suaꝵ. merito substantiaꝵ. merito na¬
taliũ. sibi eligi uiderent᷑ : atq inflati de istis
reb. salutẽ humilitatis ñ reciꝑent: sne qͣ
nemo potest redire ad illam uitã. unde ñ

Expanded text:
nobilitaretur. Elegit ergo infirmos, pauperes, indoctos: non quia reliquit firmos, divites, sapientes, nobiles; sed si ipsos primos eligeret, merito divitiarum suarum, merito substantiarum, merito natalium sibi eligi viderentur, atque inflati de his rebus, salutem humilitatis non reciperent, sine qua nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam continentiã illo nondũ uolente. ñ
scđm sanam doctrinã te suscepisse cognoui:
neq enim corꝑis tui debito fraudandꝰ foret.
pͥusꝙͣ ad illud bonum. qd̾ suꝑat pudicitiã
coniuigalem tuȩ uoluntati uoluntas qͦq eiꝰ
accederet: nͥ forte ñ legeras. nec audieras. ł

Expanded text:
ipsam continentiam illo nondum uolente non ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius a
Abbreviated transcription (Latin):
ehement̃ dolui sic te uoluisse agere
cum marito: ut edificium continen¬
tiȩ. quod in eoiam construi ceꝑat: amissa
ꝑseuerantia. in adulterii ruinam misera¬
biliter laberet᷑. Cum enĩ lugendꝰ eẽt. si pꝰ
continentiam uotam deo. iamq actu ipso
morib q susceptã. reuerteret᷑ ad coniugis
carnem: quantomagis nunc demersus
in int̾itu ꝓfundiore lugendꝰ ẽ. qui tã abrup¬
ta dissolutione mechatur iratus tͥ. ꝑnitio¬
sus sibi. tamquã in te acerbiꝰ seuiat. si
ipse ꝑeat: hoc aũ tantum mali accidit.
dum tu eiꝰ animum. ñ qua debiusti mo-¬
deratione tractasti: quia & si carnali con¬
sortio. iam ex consensu uob̾ ñ miscebamini:
in cęt̾is tñ reb. coniugali obsequio uiro tuo
mulier seruire debiusti: p̃sertim cũ ambo
eẽtis menbra corporis xꝑi. Et utiq si mari¬
tum infidelem habuisses. agere te conuer¬
satione sub̃dita oportuit: ut eũ dño lucrare¬
ris. sicut apłi monuerunt. Omitto enĩ qd̃

Expanded text:
ehementer dolui sic te uoluisse agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam hoc qd̾ temere sola fecisti. multo
consultio dilectione concordi. multo ordina¬
tius & honestiꝰ ambo face̾tis. ne blasphema¬
rent᷑ serui di. si tam̃ hoc fuerunt. qͥ marito
absente atq nesciente. ab ignota muliere
& aliena uxore tanta sũꝑser̃t: & laudaret᷑
ds̃ in oꝑib urĩs: quoꝵ eẽt tam fida societas.

Expanded text:
ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas,
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio eiꝰ facere debiusti: ne scandalizares
hominẽ qͥ dõ tetum maiora uouerat: & ab
eo qͦd de tua carne licita potestate posset exi¬
gere:. se continent̃ abstulerat. Deniq factũ ẽ.
ut uincłm continentie qͦ se dilectus innexue¬
rat. contẽptus abrumꝑet: & iratꝰ tͥ. ñ parc̾et
bas. nescio quib duob transeuntib mona¬
chis. tamꝙͣ pauꝑib eroganda donaueris:
tunc ille detestans eos tecum. & ñ dĩ seruos.
s domꝰ aliene penetratores. & tuos captiuato¬
res. & dep̾datores putans: tam scãm saicinam
ꝙͣ tecũ subierat. indignatus abiecit. Infirmꝰ
enim erat. &e ido tͥ quȩ in cõmuni ꝓposito for¬
tior uidebaris. ñ erat p̃sumptione turbandꝰ.
s dilectione portandꝰ. qui cẽ si ad ipsas elemosi¬
nas largiꝰ faciendas forte pigriꝰ mouebat᷑. pos¬
set ista condiscere. si tuis inopinatis ñ feriret᷑
expensis. s expectatis inuitaret᷑ obsequiis.

Expanded text:
bitrio eius facere debuisti, ne scandalizares bitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret bas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis.
Abbreviated transcription (Latin):
ambo debiustis. Aquo ꝓfecto si laꝑsꝰ est
ille: tu saltem constantissime ꝑseuera. Uo te
ñ exhortarer: nͥ quia tͥ ad hoc ipse consenserat.
Nam si numquã tenuisses eius assensum.
numesꝰ te nullus defendisset annoꝵ: s pꝰ
responderẽ. nisi qd̾ ait apłs: uxor ñ ht̃ pote¬
statem corꝑis sui. s uir. De qua potestate sic
t iam ꝓmiserat continentiã: ut eã tecũ &
ipse susciꝑet. S illud ẽ. quod minus te obser¬
uasse contristor: quia tanto humiliꝰ &e obedi¬
entiꝰ ei obsequi. in domestica conu̾satione de¬
biusti: quanto ille religiosiꝰ. tͥ rẽ mag
nã & imitando concesserat. Non enĩ quia
parit̾ tẽꝑabatis a cõmixtione carnali. id̾o
tuus maritus ẽẽ destiterat: immo uͦ san¬
ctius int̾ uos coniuges manebatis. qͥnto san-¬
ctiora concordit̾ placita seruabatis. Nichil
gͦ de tua ueste. nicħ de auro. uł argento. uł
quac̃q pecunia rebꝰue ullis t̾renis. sine ar¬

Expanded text:
ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine ar
Abbreviated transcription (Latin):
apłica. &e̾ si ipse continere uoluisset. & tu no¬
luisses: debitum tͥ reddere cogeret᷑. Et illi d̾s
imputaret continentrã. si ñ sue. s tuȩ cȩ¬
dens infirmitati. ne in adulterii damp¬
nabile flagiciũ caderes. maritalem tͥ con¬
cubitũ ñ negaret: quantomagis te quam
magis subiectam ẽẽ decuerat. ne ipse qͦq
in adulteriũ diabolica temptatione tra¬
heretur. in reddendo huiꝰ modi debito. uo¬
luntati eius obtemꝑare conuenerat: cũ tͥ
uoluntatem continendi acceptaret d̃s: qr
ꝓpt̾ea ñ fac̾es ne ꝑiret maritus: S hoc ut
dixi omitto: qm̃ postea tͥ nolenti sibi ad rẽd¬
denda conuigalia debita consentire. ad eadẽ
continentiȩ pacta ipse consensit: &e tecum
continentissime diu uixit: suoq consensu.
a peccato illo quo ei debitũ carnis negabas.
ipse te absoluit. Non gͦ in tua causa ista
uertit᷑ questio: utrum redire debeas ad con¬
cubitum uiri. Ed enĩ pari consensu dõ ambo
uoueratis. ꝑseuerant̃ usq in finẽ reddere

Expanded text:
iam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continendi acceptaret deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentissime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hominib ꝓpter ueritatem placet: ñ iam
ipse illis. s ueritas placet. Placerem autem
dixit. quantum in ipso est. idest quantũ ad
eius uoluntatem attinet: ac si diceret. placere
uellem. Non enim si hoc eo ñ agente placeat
quam eius errori cui ꝑuerse placet tribuen¬
ut discant ab ipso mites ẽẽ & humiles corde:
quod nullo mͦ potest. qui ꝓpter seipsum. idest
ꝓpter suam quasi pruiatam & ꝓpriam głam.
placere hominib querit. Non ergo moueat
quod dicit: sicut & ego omnib ꝑ omĩa placed.
Addidit enim. Non querens qͦd michi ꝓdest. sed
quod multis: ut salui fiant. Nulli aũ ꝓdest
ut saluus fiat. si homo ei ꝓpter seipsum placeat:
qui non placet utiliter. nisi cum ꝓpter deum
placet. idest ut d̾s placeat: & glificetur. cum
dona eius attendunt᷑ in homine: aut ꝑmini¬
st̾ium hominis accipiunt᷑. Cum aũ sic homo
placet: non iam homo. s d̃s placet. Utrumq
gͦ recte dici potest: & ego placeo. & ñ ego placeo.

Expanded text:
qui hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat quam errori ejus cui perverse placet, tribuenut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam et propriam gloriam, placere hominibus quaerit. Dicit autquod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo.
Abbreviated transcription (Latin):
nec excedas contra concessam licentiam in le¬
ge dei. Sit castus cum coniuge thorus: & si ẽ
cura ꝓpagandi liberos. non sit effrenata lu¬
xuries libidinis. Defer in lecto tuo honorẽ¬
coniuigi tuȩ quia menbra xꝑi estis ambo
ambo ab illo conditi. ambo sanguine ipsiꝰ
reparati. Hec agens laudas dm̃: nec omnino
silebit laudatio tua. Quid eum somnus ad¬
uenerit: Et cum dormieris. non te excitet aqͥe¬
te mala conscientia tua: & innocentia somni

Expanded text:
nec excedas ultra concessam licentiam in lenec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni
Abbreviated transcription (Latin):
uox tua sonet laudes di. s & oꝑa tua con¬
cordent cum uoce tua. Cum gͦ uoce cantaueris:
silebis aliquando. Uita sic cantet: ut numqͣm
sileat. Negocium agis. & fraudem cogitas. silu¬
mas dm̃. Itaq ad aurium exortationẽ canta
uoce: corde ne sileas: uita ne taceas. Non cogi¬
tas in negocio fraudem: psallis. Cum mandii¬
cas & bibis psalle. ñ intermiscendo sonoꝵ suꝯ¬
uitates ad aures aꝑtas: s modeste & frugalit̃
& temꝑanter manducando &e bibendo: quia
hoc dicit apłs. siue manducatis. siue bibitis.
siue quid facitis. omnia in głam dei facite.
Si gͦ bene agis & quod manducas & bibis
ad refectionem corꝑis sumis. reparationemq
menbroꝵ. grãs agens ei qui tibi prebuit mor¬
tali & fragili ista supplementoꝵ solatia: &
modum nature debitum ĩmoderatione uora¬
citatis excedas. & uinolentia in gurgites: qͣn¬
taslibet laudes di lingua tua sonet. uita
blasphemat. Post cibum & potum requiesciᷤᷤ
ut dormias: nec in lecto turpit̃ aliquid agas:

Expanded text:
ox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; silumas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo benead refectionem corporis sumis, et reparationem membrorum gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, qtaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas,
Abbreviated transcription (Latin):
subdita ẽ: ut tẽ ꝑsoluenda uota mulieris. si
retur. ñ ibi maiorẽ auctoritatẽ uiro ꝙͣ femine
dedit: s uir inquit uxori debitum reddat. si¬
parem utriusq ẽẽ uoluit potestatem: puto
quod nob̃ intelligendum insinuet. istam de
contumbendo. uł non concumbendo regłam.
ñ ꝑtinere ad ea uota ubi ñ habent parem uir
& mulier potestatem: s maior uiri ẽ. ac ꝓpe
illiꝰ solius ẽ. Nlon ait enim lex. uirũ ñ debere
reddere uota sua si uxor ꝓhibuerit: s uxorẽ. si
uir ꝓhibuerit.

Expanded text:
subdita est, ut tunc persoluenda sint uota mulieris, si subdita est, ut tunc persoluenda sint uota mulieris, si retur, non ibi maiorem auctoritatem uiro quam feminae dedit, sed, uxori, inquit, uir debitum reddat, siparem utriusque esse uoluit potestatem, puto quod nobis intellegendum insinuet istam de concumbendo uel non concumbendo regulam non pertinere ad ea uota, ubi non habent parem uir et mulier potestatem, sed uiri maior est ac prope eius solius est. non enim ait lex uirum non debere reddere uota sua, si uxor prohibuerit, sed uxorem, si uir prohibuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
anifestum ẽ ita uoluisse legem feminã
esse sub uiro. ut nulla uota eiꝰ quȩ abstinentie
causa uouerit reddantur ab ea: nisi auctor uir
fucrit ꝑmittendo. Nam tũ ad peceatũ euis¬
dem uiri ꝑtinere uoluerit. si pͥus ꝑmiserit. &
pꝰea ꝓhibu̾it: etiam hic tñ non dixit. ut faci¬
at mulier qd̾ uouerat. quia ꝑmissa pͥꝰ a uiro
fuerat: s uiri dixit ẽẽ peccatum. qi abnuit q̃d
pͥꝰ concesserat: non tam̃ mulieri uł ex hoc ꝑ¬
missum dedit. ut cum prius uir ei concesse¬
rit. pꝰea si ꝓhibuerit contempnatur. Utrum
aũ ista &̃ ad uota continentie. & a concubi¬
tu abstinentie ꝑtineant. merito querit᷑. ne
forte ea tantum intelligenda sint adu̾sꝰ ani¬
mam uoueri. que sunt incibis & potib: qd
uidetur & illud significare ubi dñs ait. ñne
anima plus ẽ ꝙͣ esca. Et cũ de ieuinio p̃cipit᷑.
ita p̃cipit᷑. affligetis aĩas uras: maxime qͥa cũ hic¬
lex austoritatẽ uiro tͥbuat ñ mulieri q̃ uiro

Expanded text:
anifestum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiserit et postea prohibuerit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si prohibuerit contemnatur. Vtrum autem ista etiam ad uota continentiae et a concubitu abstinentiae pertineant, mento quaeritur, ne forte ea tantum intellegenda sunt aduersus animam uoueri, quae sunt in cibis et potionibus. quod uidetur et illud significare, ubi dominus ait: nonne anima plus est quam esca? et cum de ieiunio praecipitur, ita praecipitur: adfligetis animas ulex auctoritatem uiro tribuat, non mulieri quae uiro
Abbreviated transcription (Latin):
cat: offer consolationis alligam̃tũ. alliga qd̃
fractũ ẽ. Dic ne timeas. ñ dẽserit intẽptatio¬
nib ille in quẽ credidisti. fideł ds. qͥte ñ sinat
temptari supͣ quã potes ferre. Non hoc ame
audis. apłs dicit: qui õẽ dicit. An uultis exꝑi¬
mentũ eiꝰ acciꝑe: qui in me loquit᷑ xꝑc: hec

Expanded text:
cant. Affer consolationis alligamentum, alliga quod cant. Affer consolationis alligamentum, alliga quod fractum est: dic, Ne timeas, non deserit in tentationibus ille in quem credidisti; fidelis Deus, qui te non sinit tentari supra quam potes ferre. Non hoc a me audis, Apostolus dicit: qui etiam dicit, An vultis experimentum ejus accipere, qui in me loquitur C
Abbreviated transcription (Latin):
e futuris temptationib deficiat infirmꝰ.
nec falsa spe decipiendus ẽ: nec terrore
frangendus. Dic ei. Prepara animã tuam ad
tẽptationẽ. Et forte incipit labi. contremisce¬
re: nolle accede. Habes aliud: fidelis ds qͥ ñ
uos sinat temptari supra ꝙͣ potestis ferre. Il¬
lud enim ꝓmittere & predicere uenturas pas¬
siones: infirmũ curare ẽ. Timenti aũ nimi¬
um. & ex hoc det̾rito. cum polliceris miscdiã
dĩ. ñ quia temptationes deert̃. s quia ñ ꝑmit¬
tit tẽptari supra quã ferri potest: fractũ colli¬
gare ẽ. St̃ enĩ qui cũ audierint uenturas tri¬
bulationes. armant se magis: &e qͣsi potũ
suũ situnt. Paruã enim sibi putant fideliũ
medicinã: s quert & martyrũ głam. St̃ aũ
alii qͥ auditis futuris &e necessario uenientib
tẽptationib qͦs ꝓpͥe oportet uenire xp̃iano:
quas nemo sentit. nͥ qui uolu̾i̾t uere eẽ xp̃ianꝰ.
imminentib gͦ sibi talib frangit᷑ & claudi¬

Expanded text:
 futuris tentationibus deficiat infirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere. Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passiones, infirmum confirmare est. Timenti autem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fractum colligare est. Sunt enim qui cum audierint venturas tribulationes, armant se magis, et quasi potum suum sitiunt: parvam enim sibi putant fidelium medicinam, sed quaerunt et martyrum gloriam. Sunt autem alii qui auditis futuris et necessario venientibus tentationibus, quas proprie oportet venire christiano; quas nemo sentit, nisi qui voluerit esse vere christianus: imminentibus ergo sibi aliquibus, franguntur et claudi
Abbreviated transcription (Latin):
uult nocere & non pot̃: quia potestaᷤ ista
sub potestate ẽ. Nam si tantum posset nocẽ
diabolus quantũ uult. aliqͥs iustoꝵ rema¬
ne̾t: aut aliquiᷤᷤ fidelium eẽt int̾ra: Ipse ꝑ uasa
sua impellit quasi parietẽ inclinatũ: s tantũ
impellit quantũ accipit potestatẽ. Ut aũ ñ ca¬
dat paries. dñs suscipiet: qm̃ qui dat potestatẽ
in lacrimis. in mensura. Noli gͦ timere ꝑmis¬
sũ aliqͥd facere tẽptatorẽ: habes enĩ miscđissi¬
mũ saluatorẽ. Tantũ admittit᷑ ille tẽptare.
quantũ tibi ꝑdest: ut exercearis. ut ꝓberis:
ut qui te nesciebas. a te ipso inueniaris. Nã ubi
uł unde. nͥ de hac potestate. & miscdia securi
ẽẽ debemus: scdm illam apłicam sententiã.
fidelis ds. qͥ ñ ꝑmittit uos tẽptari supra id
qͦͥd potestis.

Expanded text:
vult nocere, et non potest, quia potestas ista sub potestate est. Nam si tantum posset nocere diabolus quantum vult, non aliquis justorum remaneret, aut aliquis fidelium esset in terra. Ipse per vasa sua impellit, quasi parietem inclinatum; sed tantum impellit quantum accipit potestatem. Ut autem non cadat paries, Dominus suscipiet; quoniam qui dat potestatem in lacrymis in mensura . Noli ergo timere permissum aliquid facere tentatorem; habes enim misericordissimum Salvatorem. Tantum permittitur ille tentare quantum tibi prodest, ut exercearis, ut proberis; ut qui te nesciebas, a te ipso inveniaris. Nam ubi, vel unde, nisi de hac Dei potestate, et misericordia securi esse debemus, secundum illam apostolicam sententiam: Fidelis Deus, qui non permittit vos tentari super id quod p
Abbreviated transcription (Latin):
metiumus: ne tales amici. uł morte nos
sua. uł deprauatione contͥstent. S quia
nob̾.ñ ea qua homines familiaritate mis¬
centur. qͦd etiam ipsum ad erumpnas huiꝰ
ꝑtinet uitȩ : & aliquando sathanas sicut
legimus. transfigurat se sic̃ angłm lucis.
ad temptandos eos quos ita uł erudiri o¬
pus ẽ. uł decipi iustum ẽ: magna di mi¬
scdia necessaria ẽ. ne quisquã cũ bonos
angłos amicos se habere putat. habeat
malos demones fictos amicos.: eosq tanto
nocentiores. quanto astutiores. ac fallaci¬
ores patiat᷑ inimicos. Et cui magna ista
misericordia necessaria ẽ. nͥ magnȩ humanȩ
miserie : Quȩ ignorantia tanta premitur:
ut facile istoꝵ simulatione fallatur. Neq¬
sc̃i & fideles. unio ueri di sũmiq cultores:
ab eoꝵ fallatiis & multiformi tẽptatione
securi st̃. In hoc enim loco infirmitatis. &
dieb malignis. cẽ ista sollicitudo ñ ẽ initi¬
lis: ut illa securitas uͥ pax plenissima atq

Expanded text:
metuimus, ne tales amici uel morte nos sua uel deprauatione contristent. Sed quia nobis non ea, qua homines, familiaritate miscentur quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, transfigurat se uelut angelum lucis ad tentandos eos, quos ita uel erudiri opus est uel decipi iustum est: magna Dei misericordia necessaria est, ne quisquam, cum bonos angelos amicos se habere putat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur inimicos. Et cui magna ista Dei misericordia necessaria est nisi magnae humanae miseriae, quae ignorantia tanta premitur, ut facile istorum simulatione fallatur? Ecti et fideles unius veri Dei summique cultores, ab eorum fallaciis et multiformi tentatione securi sunt. In hoc enim loco infirmitatis et diebus malignis etiam ista sollicitudo non est inutilis, ut illa securitas, ubi pax plenissima atque
Abbreviated transcription (Latin):
re dixerat. quis militat suis stipendiis ũꝙͣ
quod tam̃ ipse faciebat: qui plus oĩb illis
laborabat. Si gͦ beatꝰ paulus ut ea potestate
quam ꝓfecto cum eȩt̾is eugłii predicatorib
habebat. non cum cęt̾is uteretur. s suo stipen¬
dio militaret. ne gentes a nomine xꝑi penitꝰ
alienas. doctrina eiꝰ quasi uenalis offend̾et.
aliter educatus artem quam ñ nouerat
didicit. ut dum suis manib transigitur
doctor nullus grauaretur auditor: quan¬
tomagis beatus petrus qui iampiscator
fuerat. quod nouerat fecit: si ad presens il¬
lud tempus. aliud unde uiueret ñ inuenit:
S respondebit quispiam. Et cur ñ inuenit.
cum dñs ꝓmiserit dicens. querite pͥmũ regnõ
dei & iusticiam eiꝰ. & hec omnia apponentur
uob: Prorsus etiam sic dñs quod ꝓmisit.
impleuit. Nam quis alius pisces qͥ caꝑen¬
tur apposuit: Qui non ob aliud credendꝰ
est eis iniecisse penuriam qua cõpellerent᷑

Expanded text:
re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic Dominus quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur
Abbreviated transcription (Latin):
lius seminaret: ubi ostendit ex eugłio ui¬
uendi. hoc ẽ uictum habendi non necessitatẽ
apłis impositam: s potestatem datam. Quã
potestatem cominemorat idem apl̃s dicens.
Si nos uob̾sꝑualia seminauimꝰ: magnũ
ẽ si urã carnalia metamus: Si alii potesta¬
tis ur̃e participant: ñ magis nos: S ñ su¬
mus inquit usi hac potestate. Et paulopꝰ
Qui altari seruiunt inquit: altari compar¬
ticipant᷑. Sic & dñs ordinauit his qͥ eugł̃in
annuntiant: de eugłio uiuere. Ego autẽ
nulliꝰ hoꝵ usus sum. Satis igitur aꝑtum
ẽ. non imꝑatum. s in potestate apłis positũ
ut aliunde ñ uiuerent nisi ex eugłio: & ab
eis quib eugłm predicando sꝑualia semi¬
nabant. carnalia meterent. hoc ẽ carnis
huius sustentacłm sumerent: &e tamquã
milites xꝑi stipendiũ debitum accipe¬
rent: sicut a ꝓuincialib xꝑi. Unde idem
iꝑse miles egregius. paulo suꝑius de hac

Expanded text:
lius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem Apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem apostolus dicens: « Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus, » inquit, « usi hac potestate. » Et paulo post: « Qui altari serviunt, » inquit, « altari compartiuntur; sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ qd nc̃ quasi apłatu relicto tamqͣm
manum suꝑ aratrum & respiciens retͦ. ap¬
tus ẽ regno cęloꝵ: subito fiunt. sic̃ fuerunt.¬
ñ hominũ s piscium piscatores. His gͦ qͦs
hoc mouet. hoc respondendum ẽ ñ fuisse eos
ꝓhibitos arte sua licita scilicet. atq concessa.
uictum netessariũ querere. sui apostolatus
in tegritate seruata. si quando unde iiuerest
aliud ñ haberent: nisi forte quispiã putare au¬
qm̃ ne. quemꝙͣ eoꝵ grauaret quib eugłm
predicabat. suum uictũ suis manib tͣnsi¬
gebat: ubi magis impletũ est qd̾ ait. plus
omnib laboraui. & adrunxit ñ aũ ego. sed
grã dei metum: ut hoc quoq appareat dei
gr̃e deputandum. quod & animo & corꝑe
poterat usq adeo plus illis omib laborare:
ut neq cessaret abeugłio predicando. neq
tamen ex eugłio sicut illi sustentaret hanc
uitam: cũ id ꝑ tot gentes in quib xꝑi nom̃
ñ fuerat ꝓpħatum. multo latius atq ferti¬

Expanded text:
uod nunc quasi Apostolatu relicto fiunt qmanum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelonon hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare aum ne quemquam eorum gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat : ubi magis impletum est quod ait, Plus omnibus illis laboravi; et adjunxit, Non autem ego, sed gratia Dei mecum : ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam; cum id per tot gentes in quibus Christi nomen non fuerat prophetatum, multo latius atque ferti
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes suas carnales ñ dogmatizar:
quia ñ obdurant contentiosis defensionibꝰ
immanendo. s quodammͦ ambulando.
id est ꝓficiendo desudant: intelligentie ꝑ¬
spicuitatem impetrantes ꝑ fidei pietatem.

Expanded text:
cogitationes suas carnales non dogmatizant; cogitationes suas carnales non dogmatizant; quia non obdurant contentiosis defensionibus immanendo, sed quodammodo ambulando, id est proficiendo desudant, intelligentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt eum habere cum multis: facilius
effecerunt ut eum ñ haberent: quam ut
diis multis falsisue miscerent. Et merito
dr̃. habitare in eis quos scđm ꝓpositum
uocatos. iustificandos. głificandosq susci¬
pit. etiam antequã in corpoream que ubiq
tota ẽ ualeant eius nosse naturam: quan¬
tum nosci ex parte & ꝑ speculum. &e in enig¬
mate. abhomine in hac uita cum pluri¬
num ꝓfecerit. potest. Hos tales etiam si an
dequam ꝑueniant ad sp̃ualem mentis ȩta¬
tem. ubi non lacte alantur. s solido cibo.
dies huius uitȩ extremus inuenerit. ꝑfici¬
et in eis habitator illorum quicquid hic
intelligentiȩ minus habuerunt: quoniã
ab unitate corporis xꝑi qui nobis uia fact̃
ẽ. & atempli dei societate ñ recesserunt. Un¬
de ut non recedant. regulam fidei pusilliᷤs
magnisq communẽ. in eccłia ꝑseueranter
tenent: & in quo ꝑuenerunt in ed ãbulant:¬
& donec eis d̾s reuelet si quid aliter sapiuat.

Expanded text:
uolunt eum habere cum multis, facilius uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte et per speculum et in aenigmate ab homine in hac uita, cum plurimum profecerit, potest. tequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed sdies vitae hujus extremus invenerit; perficiet in eis habitator illorum quidquid hic intelligentiae minus habuerunt, quoniam ab unitate corporis Christi qui nobis via factus est, et a templi Dei societate non recesserunt. Unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in Ecclesia perseveranter tenent, et in quod pervenerunt in eo ambulant, donec eis Deus revelet, si quid aliter sapiunt,