comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat extructũ. Idẽ ꝓpħa aggeus & zacha¬
rias. qͥ ut ȩdificaret᷑. & ducesꝰ & popłm fuerant
cohoitati: nunc cohortant᷑ eos. ut expͥorũ ueri¬
tate his quȩ infuturũ ꝓmittunt᷑ ac cõmodent
fidẽ. & confortent manus suas: neqͣꝗͣ medoꝵ in¬
petũ. & impedire cupientiũ ꝑ circuitũ nationũ
insidias formidantes. Et confortent̾ ꝑ os ꝓpharũ
ex die qͦ tẽpli sunt fundam̃ta iacta: usq ad diẽ
qͦ suꝑ edificatũ ẽ. templũ. & audiant que secũt᷑.

Expanded text:
tructum iidem prophetae Aggaeus et Zacharias, qui ut aedificaretur, et duces et populum fuerant cohortati, nunc cohortantur eos, ut ex priorum veritate his quae in futurum promittuntur, accommodent fidem, et confortent manus suas, nequaquam Medorum impetum et impedire cupientium per circuitum nationum insidias formidantes: et confortentur per os prophetarum ex die quo templi fundamenta sunt jacta, usque ad diem quo superaedificatum est tem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplo dr̃ sp̃aliter ad eccłiã referentes. In qͣ con¬
fortant᷑ manꝰ ꝑbona oꝑa & fundat᷑ domus qͣndo
fidei fundamta iaciunt᷑ tẽplũq extruit᷑ qͣndo
multitudo credentiũ roborat᷑. & ita uiit ut
tẽplũ. dĩ eẽ. mereat᷑. Siqͥdẽ ante dies merces

Expanded text:
piritualiter ad Ecclesiam referentes, in qua confortantur manus per bona opera, et fundantur domus, quando fidei fundamenta jaciuntur, templumque exstruitur, quando multitudo credentium roboratur, et ita vivit, ut templum Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. Locxc. similit̾. Hec uideorũ alii dicunt
pꝰ rorobabel & neemiã edificato tẽplo & muris
cuitatis extruetis & statu iudaico restituto. a
machabeis & diuersis pͥncipibꝰ qͥ usq ad herodẽ
rexere iudeã eẽ. completa. Alii in consiumati¬
one mundi sub xep̃o quẽ frustra p̾stolant᷑ ex¬
plenda cõmemorant. Nlos autẽ & ilo tẽpore
id ẽ. ⁊orobabel & neenna dicimꝰ ẽẽ : bmpleta:

Expanded text:
ec Judaeorum alii dicunt, post Zorobabel et Nehemiam, aedificato templo, et muris civitatis exstructis, et statu Judaico restituto, a Machabaeis et diversis principibus, qui usque ad Herodem rexere Judaeam, esse completa. Alii in consummatione mundi sub Christo, quem frustra praestolantur, explenda commemorant. Nos autem et illo tempore, id est, post Zorobabel
Abbreviated transcription (Latin):
multo ante psalmista ꝓmiserat dicens. Di dõrũ
diis loquutꝰ ẽ. & uocauit terrã: abortu solis usq
ad oecasũ de fyon decor pulchritudinis eiꝰ. Ueni&
enĩ ex syon: qͥ eripiat & auertat miqͥtatẽ ab ia¬
cob. Quando aboriente & occidente incensũ offer¬
tur nomini dñi in omĩ loco & sacrificiũ mun¬
dũ: neqͥꝗͣ in uictimis ueteris testam̃ti. s in scĩta¬
te euangłice puritatis. De qͦ incenso & alibi le

Expanded text:
sta promiserat, dicens: Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram. Ab ortu solis usque ad occasum, de Sion decor pulchritudinis ejus . Veniet enim ex Sion qui eripiat, et avertat iniquitates a Jacob quando ab Oriente, et Occidente incensum offertur nomini Domini in omni loco, et sacrificium mundum, nequaquam in victimis veteris Testamenti, sed in sanctitate evan
Abbreviated transcription (Latin):
irritꝰ fuit. & tã homines quã ium̃ta: in agri¬
cultura  mercimoniis oꝑibꝰq diuersis cassis cona

Expanded text:
irritus fuit. Et tam homines quam jumenta in agricultura, in mercimoniis, operibusque diversis, cassis cona
Abbreviated transcription (Latin):
tecta fulgentia aureo decore: s parietes diuer¬
si marmoris uestiat crustis. & diuinos libros
qͦs pͥus tradebat incendio. nune deauratos &
purpuratos. & genimarũ uarietate distinctos.
in custodiã romam uenerat᷑ status. Hec dicit
dñs exercituũ. Ecce ego saluabo popłm meu̾
de terra orientis & de terra occasus solis. & ad

Expanded text:
tecta fulgentia auro decoret; sed parietes divertecta fulgentia auro decoret; sed parietes diversi marmoris vestiat crustis, et divinos libros quos prius tradebat incendio, nunc deauratos et purpuratos, et gemmarum varietate distinctos, in custodiam Romani veneretur status. Haec dicit Dominus exercituum: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orie
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Iccirco sociat. Si uobis qͥ estis reliqͥe popli
captiui popłi. uł difficile uł impossibile uidet᷑
eẽ. qđ sp̾ondeo: ut indieb illis qͥb ȩdificanda
ẽ. ierłm tanta felicitas sit : nũqͥd in conspectu
dĩ aut difficile erit aut impossibile qͥ hȩc fu¬
turã eo ore ꝓmittit : Quȩ enĩ apud homines
impossibilia apud dm̃ possibilia sunt. Hec ꝑsecu¬
tionis tẽpore tn eccłiis xp̃i expleta conspexiniꝰ:
quando in tantã rabiẽ ꝑsequutoꝵ feritas exctta¬
ta ẽ: ut etiã conciliabula nr̃a destruerent: di¬
unos libros ignibꝰ traderent: om̃s insule me
implerentur. Quis eo tẽprẽ crederet rursum
eccłtas construendas abhis ipsis qͥ aute destru¬
xerant : non qͦ idẽ homines fuerint: s qđ eadẽ
regalis potestas quȩ pͥus sedebat in insidiis
cepĩ nom̃ conabant᷑ extinguere: nunc expen¬
sis rei publice eccłiarũ basilicas extruant. & exal¬
tent suima fastigia. ut ñ solũ laquearia &

Expanded text:
onsociat: Si vobis qui estis reliquiae captivi populi, vel difficile vel impossibile videtur esse quod spondeo, ut in diebus illis quibus aedificanda est Jerusalem, tanta felicitas sit: numquid in conspectu Domini aut difficile erit, aut impossibile, qui haec futura meo ore promittit? Quae enim apud homines impossibilia sunt, apud Deum possibilia sunt . Haec persecutionis tempore in Ecclesiis Christi expleta conspeximus, quando in tantam rabiem persecutorum feritas excitata est, ut etiam conciliabula nostra destruerent, divinos libros ignibus traderent, omnes insulae, implerentur. Quis eo tempore crederet rursum Ecclesias construendas ab his ipsis qui ante destruxerant? non quod iidem homines fuerint, sed quod eadem regalis potestas quae prius sedebat in insidiis Christi nomen conabatur exstinguere, nunc expensis reipublicae Ecclesiarum basilicas exstruat, et exaltet summa fastigia, ut non solum laquearia et
Abbreviated transcription (Latin):
& dicat. Hȩc dic̃ dñs. Ecce uir oriens nom̃ eius.
& subt̾ eũ ouet᷑ & reliqͣ. Non iħm diuidimꝰ. nec
duas ꝑsonas in una possumꝰ facere ꝑsona : s ipse
qͥ ibc appellat᷑ eo qd saluauerit mundũ. Oriens
dixerit. Ego sũ ueritas. & extrema hora uene¬
rit uixta ioħis epłam dicentis. Filioli ne extre¬
ma hora ẽ. In qͣ stantẽ & nichil agentẽ gentiũ
popłm conduxit ex denario: &misit ad uineã
Alioqͥn si scđin diuersitatẽ nominũ dtuersus ef¬
ficit᷑: aliꝰ erit pastor. alius aries. alius agnus
aliꝰ ianua. aliꝰ lapis offensionis. & petra
scandali. Iste gͥ qͥ nr̃is uirtutibꝰ coronatꝰ ẽ. oriet᷑
& appellabit᷑ oriens. ad quaẽ loquutus ẽ. pat̾.
filius meus estu ego hodie genui te. & subt̃
eũ oretur multitudo credentiũ. & edificabit

Expanded text:
Haec dicit Dominus: Ecce vir, Oriens nomen ejus: et subter eum orietur, et reliqua. Non Jesum dividimus, nec duas personas in unam 830 possumus facere personam; sed ipse qui Jesus appellatur, eo quod salvaverit mundum, et Oriens dixerit: Ego sum veritas , et extrema hora venerit, juxta Joannis Epistolam dicentis : Filioli, nunc extrema hora est, in qua stantem, et nihil agentem gentium populum conduxit ex denario, et misit ad vineam . Alioquin si secundum diversitatem nominum diversus efficitur, alius erit pastor, alius aries, alius agnus, alius janua, alius lapis offensionis, et petra scandali. Iste igitur qui nostris virtutibus coronatus est, orietur et appellabitur Oriens. Ad quem locutus est Pater: Filius meus es tu: ego hodie genui te : Et subter eum orietur multitudo credenti
Abbreviated transcription (Latin):
illis nunqͥd in oculis meis difficile erit dicit
possibile erit corã reliqͥis popłi huiꝰ in diebus
illis : nunqͥd & corã me impossibile erit dic̃ dñs¬
omp̃s : ꝑ singła uerba atq sententias quib
mea eẽ. quę spondeo. & qͣsi homini ñ eredatis:
dĩ sunt ꝓmissa que replico. Supͣ dixerat anꝰ
& senes in plateis ẽẽ. sessuros. & ꝓ tẽporis lon¬
gitudine baculos imanibꝰ retenturos. artan¬
das plateas hominũ multitudine: pueros
ac puellas qͣsi in festis diebꝰ chori̾s ducere:

Expanded text:
illis, numquid in oculis meis difficile erit? dicitillis, numquid in oculis meis difficile erit? dicitpossibile erit coram reliquiis populi hujus 841 in diebus illis: numquid et coram me impossibile erit? dicit Dotens. Per singula verba atque sententias quibus mea esse quae spondeo, et quasi homini non credatis: Dei sunt promissa quae replico. Supra dixerat, anus et senes in plateis esse sessuros, et pro temporis longitudine baculos manibus retenturos, arctandas plateas hominum multitudine, pueros ac puellas quasi in festis diebus choros ducere,
Abbreviated transcription (Latin):
i plateis ierłm. & tenebunt baculos in mani¬
bus suis: & plateę ciuitatis cõplebunt᷑ pue¬
ris & puellis ludentibꝰ. Isti sunt pueri & pu¬
ellȩ senes & iuuenes : qͦs psalmista ad canen¬
dũ dño cohortat᷑ dicens. Iuuenes & uirgines se¬
uerbiis loqͥtur. Ut d& innocentibꝰ uersutiã.
Puero autẽ uiniori sensũ & intelligentiã.
& rursum. Audite pueri disciplinã patris:
& attendite ut cognoscatis intelligentiam.
De his pueris uirgungulis ac puellis: & qua¬
dragesimus quarcus psalmus. Ducend᷑ in qͥt
regi uirgines posteam. Iuxta qd̃ scriptũ ẽ. ex¬
ultauerunt & letate sunt filie uide in om̃ibꝰ
iudiciis tuis dne. Que cũ audierint ab apło.
gaudete iterũ dico gaudete : mentis leticiam
gestu corporis indicabunt: & tripudiante sal¬
tatu. dicent cũ dauid saltabo & ludã in cons¬
pectu dñi. Hȩc dic̃ dñs exercituũ. Si difficile
uidebit᷑ in ocłis reliqͥarũ popłi huiꝰ in diebus

Expanded text:
in plateis Jerusalem, et tenebunt baculos in maniin plateis Jerusalem, et tenebunt baculos in manibus suis, et plateae civitatis complebuntur pueris et puellis ludentibus. Isti sunt pueri et puellae, senes, et juvenes, quos Psalmista ad cantandum Domino cohortatur dicens: Juvenes et virgines, seroverbiis loquitur: Et det innocentibus versutiam: puero autem juniori sensum, et intelligentiam. Et rursum: Audite, pueri, disciplinam patris, et attendite ut cognoscatis intelligentiam . De his pueris, virgunculis ac puellis, et quadragesimus quartus psalmus, Adducentur, inquit, regi virgines post eam. Juxta quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis. Domine . Quae cum audierint ab Apostolo: Gaudete, iterum dico gaudete , mentis laetitiam gestu corporis indicabunt, et tripudiante saltatu, dicent cum David: Saltabo et ludam in conspectu Domini . Haec dicit Dominus exercituum: Si difficile videbitur in oculis reliquiarum populi hujus in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
inea. Habitabunt gͥ ł sedebunt senes & anus
de qͥb scriptũ ẽ. sicui tam̃ plac& librũ reciꝑe.
senectus enĩ honorabilis ñ multi tẽpris. nec nu¬
mero annoꝵ estimabilis. Cani autẽ sunt homi¬
nũ prudentia: & seneetꝰ uita immaculata. De
qͥb & dñs loqͥtur. ad moysen. Constitue tecũ
septuaginta senes: qͦs ipse nosti qm̃ senes surł.
Quã obrẽ & ante abrahã nullus appellatꝰ ẽ. se¬
nex. de qͦ scriptũ legimꝰ: deficiens abraham
mortuus ẽ: nutritꝰ m senectute bona senex et
rũ multitudine uirgas & baculos in manibꝰ
suis : & dicent ad discipłos. Qͥa uultis in uir¬
ga ueniã ad uos an in sp̃ũ lenitatis & man¬
suetudinis: Qͥ enĩ de labiis suis ꝓfert sapi¬
paulus quoq aplico ore deseribens: honora
bus habens testimoniũ. Si educauit liberos
si recepit hospicio. si scoꝵ pedes lauit. si intri¬
bulationibꝰ positis mministrauit: si omẽ opꝰ bonũ
ꝓsequuta ẽ. Istiusmodi senes & anus sedeburs

Expanded text:
anus, de quibus scriptum est si cui tamen placet librum recipere: Senectus honorabilis, non multi temporis, nec numero annorum aestimabilis . Cani autem sunt hominum prudentia, et senectus vita immaculata: de quibus et Dominus loquitur ad Moysen: Constitue tecum septuaginta senes, quos ipse nosti quoniam senes sunt ; quamobrem et ante Abraham nullus appellatus est senex, de quo scriptum legimus: Deficiens Abraham mortuus est: nutritus in senectute bona, senex etrum multitudine virgas et baculos in manibus suis, et dicent ad discipulos: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu lenitatis et mansuetudinis ? Qui enim de labiis suis profert sapiPaulus apostolico ore describens: Honora,bus habens testimonium: si educavit liberos, si recepit hospitio, si sanctorum pedes lavit, si in tribulationibus positis ministravit, si omne opus bonum persecuta est . Istiusmodi senes et anus sedebunt
Abbreviated transcription (Latin):
fitentis : uitia sunt atq peccata. Quȩ qͥ ceperit
Et offertur a pͥncipib captiuoꝵ & ab utilibꝰ eius
id ẽ. captiuitatis: qͥ & ipsi ꝓutilitate sua tradi¬
ti sunt angło sathane minteritũ carnis ut sp̃s
saluus fier&. Et abhis qͥ cognosceunt eã uideli¬
c& captiuitatẽ: post supplicia in bonã partẽ eẽ.

Expanded text:
fitentis, vitia sunt atque peccata: quae, qui coeperit et offertur a principibus captivorum, et ab utilibus ejus, id est, captivitatis qui et ipsi pro utilitate sua traditi sunt angelo Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , et ab his qui cognoscunt eam, videlicet captivit
Abbreviated transcription (Latin):
uictime. cerimoniarũ ordo seruatur. Hec iuxta
historiã. Ceterũ nulli dubiũ ẽ. syon & ierłm
speculã & uisionẽ pacis posse accipi ammas
fideliũ : qͥbꝰ cũ peccauerint iratꝰ dñs tradidit
rint penitentiã. reuertet̾ dñs ad syon: & habita¬
bit in medio ierłm: ꝗͣ unã atq eandẽ intelligimꝰ

Expanded text:
iarum ordo servatur. Haec juxta historiam. Caeterum nulli dubium est, Sion et Jerusalem, speculam et visionem pacis, posse accipi animas fidelium, quibus cum peccaverint, iratus Dominus tradit rint poenitentiam, revertetur Dominus ad Sion, et habitabit in medio Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ in plateis eiꝰ. Tanta inquit ͤ reuerso me in
fyon & habitante ni medio ierłm rerũ omĩum
ꝓspitas. & bellorũ qͥes atq tranqͥlitas: ut nullo
hoste remanente usq ad ultimã ȩtatẽ. in utroq
sexii senilis eternitas ꝑueniat: & trementes
artus baculo regente sustentent. Plateȩ qͦq ci¬
uitatis impleantur pueris puellisq ludentib.
Hoc autẽ fieri sol& qͣndo securitas & ꝓfunda
pax urbiũ ẽ : ut gaudiũ ciuitatũ lusib & cho¬

Expanded text:
it, reverso me in Sion, et habitante in medio Jerusalem, rerum omnium prosperitas, et bellorum quies atque tranquillitas, ut nullo hoste remanente, usque ad ultimam aetatem in utroque sexu senilis aetas perveniat, et trementes artus baculo regente sustentent. Plateae quoque civitatis impleantur pueris puellisque ludentibus. Hoc autem fieri solet, quando securitas et profunda pax urbium est, ut gaudium civitatum, lusibus et cho
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾is qͦs uł eiusdẽ sanguinis. uł umꝰ nobiscũ fidei
eẽ. ꝑspicimꝰ. Uiduã quoq & pupillũ de qͥb nobis
p̃ceptũ ẽ. esto pupillis pater : & ꝓ uro matri
eoꝵ. Iudicans pupillũ & iustificans uiduã & ad
uena : & pauꝑẽ nolite calumniari. qͥa alterum
ꝑegrinatio. alterũ egestas humilẽ facit. & ma¬
lũ uir frĩ suo ñ cogitet incorde suo: siue ut a

Expanded text:
nguinis, vel unius nobiscum fidei esse perspicimus. Viduam quoque et pupillum, de quibus nobis praeceptum est: Esto pupillis pater, et pro viro matri eorum; judicans pupillum, et justificans viduam . Et advenam et pauperem nolite calumniari, quia alterum peregrinatio, alterum egestas humilem facit. Et malum vir fratri suo non cogitet in corde suo, sive ut a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oppͥmatis. & malitie unusqͥsq frĩs sui nolite
menimisse in cordibꝰ itrĩs. Et noluerunt atten¬
dere. & dederunt dorsũ contẽpnẽs. & aures fuas
aggrauauerunt ut non audirent. & cor suũ
posuerunt in obediens. ut ñ audirent legẽ mea:

Expanded text:
non opprimatis: et malitiae unusquisque fratris sui nolite meminisse in cordibus vestris. Et noluerunt attendere, et dederunt dorsum contemnens: et aures suas aggravaverunt, ut non audirent: et cor suum posuerunt inobediens, ut non audirent legem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
erũpe tẽporanea lux tua: & sanitates tue eito
orientur. Hoc qđ seriptũ ẽ. in .lxx. misit de be¬
exponere. Neq eñ qd̃ male uersũ ẽ. ex hebreo
ulla ratione explanari potest. Qs ẽ. enĩ iste sara¬
sar uel arbeser rex. aut cuiꝰ rex ꝓuincie aut in
quã uł de qua misit bethel. aut cuiꝰ bethel rex
eẽ. poterat arbeser. que olim eũ uidea fuerat de¬
stituta: & eo tẽpore neqͣꝗͣ uocabat᷑ bethel id ẽ.
domꝰ dei: s bethauen iã ẽ. domꝰ idoli. Hocq qđ̃
seqͥt᷑ ingressa ẽ. huc in mense qͥnto scĩficatio sicu¬
ti fecerant iã ꝑ multos annos: sic conant᷑ expo-¬
nere. scificationẽ ingressã : uasa tepli quȩ ana¬
buchodonosor sublata. fuerint illo tẽprẽ restituta
De qͥnti aut̃ & septimi ieiumo: tẽptauert referre
ad dies ebdomadis. Sed̃ qr seqͥt᷑ decimi ieuinũ
compulsi st̃ ad menses referre : & qđ sit ipsum
qͥnti. septimi. decimiq m̃sis ieiiiniũ om̃mo siluert̃.

Expanded text:
erumpet temporanea lux tua, et sanitates tuae cito orientur . Hoc quod scriptum est in Septuaginta: exponere: neque enim quod male versum est ex Hebraeo, ulla rationeexplanari potest. Quis est enim iste Sarasar, vel Arabesser rex? aut cujus rex provinciae, aut in quam vel de qua misit Bethel? aut cujus Bethel rex esse poterat Arabesser, quae olim cum Judaea fuerat destituta, et eo tempore nequaquam vocabatur Bethel, id est, domus Dei; sed Bethaven, id est, domus idoli? Hocsequitur: Ingressa est huc in mense quinto sanctificatio, sicut fecerant jam per multos annos, sic conantur exponere: sanctificationem ingressam, vasa templi quae a Nabuchodonosor sublata fuerant, illo tempore restituta. De quinti autem et septimi jejunio, tentaverunt referre ad dies hebdomadis. Sed quia sequitur, decimi jejunium, compulsi sunt ad menses referre, et quod sit ipsum quinti, septimi decimique mensis jejunium, omnino siluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mũ & timpanũ. & canant in eccła dnĩ. Et qͥ
ꝑ maiora peccata longe fuerant a uidea. &
confusione uerissima : ueniant & ꝑ singłos ꝓ¬
fectus suos edificent domũ dm̃. & tunc uini¬
missa sunt si dñm audire uoluerint: & actã
penitentia in bonis oꝑib manserint. Et factum
ẽ. in aino quarto darii regis: factũ ẽ. uerbum
diũ ad zachariã. in quarta mensis nom qͥ ẽ. cas¬
leu. & misert addomũ dĩ sarasar. & rogome

Expanded text:
mum et tympanum, et canant in Ecclesia Domini, et qui mum et tympanum, et canant in Ecclesia Domini, et qui per majora 831 peccata longe fuerant ab Judaea, et confessione verissima, veniant, et per singulos profectus suos aedificent domum Domini, et tunc uniromissa sunt, si Dominum audire voluerint, et acta poenitentia, in bonis operibus manserint. Et factum est in anno quarto Darii regis: factum est verbum Domini ad Zachariam, in quarta mensis noni, qui est Casleu. Et miserunt ad domum D
Abbreviated transcription (Latin):
de quo in euangłio seriptũ ẽ. &erit sacerdos
a dextris eiꝰ siue uixta hebraicũ suꝑ thronũ
suũ. qr ipse rex & pontifex ẽ. & fedebit tam
in regali ꝗͣ in sacerdotali throno. Et consilium
pacificũ erit int̾ utrũq: ut nec regale fasti¬
giũ sacerdotalẽ depͥmat dignitatẽ: nec sacer¬
docii dignitas regale fastigiũ. s in uniꝰ gła
hoc qd̃ dr̃. & consiliũ pacificũ erit int̾ duos ad
patrẽ referri & ad filiũ : qr ñ suã s patris ue¬
nerit facere uoluntatẽ. & pat̾ in filio sit. & fi¬
lius in patre. Corone autẽ id ẽ. insigne uietorie
cũ xepẽ fuerit coronatꝰ: his qͦq repmittit᷑ qͥ ex¬
pectant eũ & intelligunt utilitatẽ c̃apͣtutatiᷤ
in grãm filii sophonie. hoc ẽ. usitationis dñi.
& qͥ in babilone dicebat. suꝑ flumina babilonis
illic sedimꝰ & fleuimꝰ cũ recordaremur sion:
n salicib in medio eiꝰ suspendimꝰ organa urã :
pꝰ quã reuersi sunt in ierłm accipiant psal¬

Expanded text:
 erit sacerdos a dextris ejus , sive juxta Hebraicum, super thronum suum; quia ipse et rex et Pontifex est: et sedebit tam in regali, quam in sacerdotali throno, et consilium pacificum erit inter utrumque, ut nec regale fastigium sacerdotalem deprimat dignitatem, nec sacerdotii dignitas regale fastigium, sed in unius glhoc quod dicitur : Et consilium pacificum erit inter duos, ad Patrem referri et ad Filium: quia non suam, sed Patris venerit facere voluntatem, et Pater in Filio sit, et Filius in Patre . Corona autem, id est, insigne victoriae, cum Christus fuerit coronatus, his quoque repromittitur, qui exspectant eum, et intelligunt utilitatem quondam captiin gratiam filii Sophoniae, hoc est visitationis Domini. Et qui in Babylone dicebant : Super flumina Babylonis ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion: in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra, postquam reversi fuerint in Jerusalem, accipiant Psal
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt: sic & ego ñ exaudiui eos. Et nunc tan¬
ta scrupulositate querunt qͣndo debeant ieiu¬
nare & plangere : cũ ante dixerim ꝑ isaiã. N
tale ieuimũ elegi dic̃ dñs: neq ut humili& ho¬
mo animã suã. s solue omẽ unculũ imqͥtatis. dis¬

Expanded text:
luerunt, sic et ego non exaudivi eos: et nunc tanta scrupulositate quaerunt, quando debeant jejunare et plangere, cum ante dixerim per Isaiam: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus, neque ut humiliet homo animam suam; sed solve omne vinculu
Abbreviated transcription (Latin):
in mense quinto seĩficatio: uxta qđ fecerunt
iã annis plurimis. Ꝙ factus ẽ. sermo dnĩ uir¬
tutũ ad me dicens. Dic ad omẽm popłm terre
& ad sacerdotes dicens. Si ieiunatis & plangi¬
tis in qͥntis & in septimis : & ecce septuaginta
anni. Ilũquid ieiumũ ieiunastis michi: & si co¬
meditis & bibitis. nonne uos comeditis. & uos
habitabantur. In qͣrto amio darii regis in men
die : miserunt ad domũ dĩ idẽ. ad templum
qd̃ iã aͥ xorobabel & ab iħu fuerat instauratũ
sarasar & rogomielech & ceteri qͥ cũ eis erant.
Quos ꝑsas eẽ. & duces regis darii tim̃tes dm̃:
hebrei autumant. Ut qͥa iã audierant templũ
eẽ. constructũ : quererent a sacerdotibꝰ domus
deberent & ieiunare an luctũ mutare leticia.¬

Expanded text:
quinto sanctificatio, juxta quod fecerunt jam annis pluribus: et factus est sermo Domini virtutum ad me, dicens: Dic ad omnem populum terrae, et ad sacerdotes, dicens: Si jejunatis, et plangitis in quintis et septimis, et ecce septuaginta anni, numquid jejunium jejunastis mihi? et si comeditis aut bibitis, nonne vos comeditis, et vos habitabantur? In quarto anno Darii regis, in mensis ejusdem die miserunt ad domum Dei, id est, ad templum quod jam a Zorobabel et a Jesu fuerat instauratum, Sarasar et Rogommelech et caeteri qui cum eis erant, quos Persas fuisse duces regis Darii timentes Deum, Hebraei autumant: ut quia jam audierant templum esse constructum, qudeberent et jejunare, an luctum in laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habens habitatorẽ dm̃. nec in se spm̃ reuertentẽ.
Et terra quondã desiderabilis quȩ erat hospicium
trinitatis. uersa sit in desertũ : babitationẽq dra¬
conũ. Quȩ plana sunt uelocit᷑ transeamꝰ: ut in ob¬
scuris spatiũ disserendi sit. Non enĩ longos flo¬
rentesq tractatus. in qͥb pausibilis ludit oratio:
s commentarios scribimꝰ quoꝵ officiũ ẽ. p̃terire
manifesta obscura disserere. Et factũ ẽ. uerbum
dnĩ ȩxercituũ dicens. Hec dic̃ dñs exereituũ. Te¬
latus sũ syon zelo magno. & indignatione ma

Expanded text:
non habens habitatorem Dominum, nec in se spiritum revertentem. non habens habitatorem Dominum, nec in se spiritum revertentem. Et terra quondam desiderabilis, quae erat hospitium Trinitatis, versa est in desertum, habitationemque draconum. Quae plana sunt, velociter transeamus, ut in obscuris spatium disserendi sit: non enim longos florentesque tractatus in quibus plausibilis ludit oratio, sed commentarios scribimus, quorum officium est, praeterire manifesta, obscura disserere. Et factum est verbum Domini exercituum, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Zelatus sum Sion zelo magno,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse aduersũ eos ꝑuersus inceder&. Et ñ audir&
uerba incantantiũ : qͥa & illi uerba dñi surda au¬
re contẽpserint. Quã obrẽ & disꝑsi eos ꝑ om̃a re¬
atq ꝑsarũ : & gentiũ ceterarũ. quȩ his imꝑiis
subiacebant : & in quarũ t̾ris disseminati sunt.
& omĩs uidea deserta ẽ. eo qđ nullũ habuerit habita¬
torẽ. & ñ eẽt. in ea transiens & reuertens. Et t̾ra
quȩ fauus erat p̃ omĩbꝰ terris : & ꝓpt̾ habundan¬
tię multitudinẽ lacte & inelle manabat uerte¬
runt in solitudinẽ. Possumus hec & ad eos ferre
qͥ in eccła delinquentes ꝓiecti sunt de terra con-¬
fessionis: qr noluerunt audire dnm & uerteruns
ad eũ scapulã recedentẽ. & aures suas aggraua¬
uerunt. & cor posuerunt adamantẽ. & facta est
suꝑ eos dñi indignatio: & disꝑsi sunt ꝑ omã regna
uitioꝵ : & desolata ẽ. t̾ra eorũ. uł anima uł corpꝰ

Expanded text:
ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret verba inclamantium, quia et illi verba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia reatque Persarum, et gentium caeterarum, quae his imperiis subjacebant, et in quarum terris disseminati sunt. Et omnis Judaea deserta est, eo quod nullum habuerit habitatorem, et non esset in ea transiens et revertens. Et terram quae favus erat prae omnibus terris et propter abundantiae multitudinem lacte et melle manabat, verterunt in solitudinem. Possumus haec et ad eos referre, qui in Ecclesia delinquentes, projecti sunt de terra confessionis; quia noluerunt audire Dominum, et verterunt ad eum scapulam recedentem, et aures suas aggravaverunini, et dispersi sunt per omnia regna vitiorum, et desolata est terra eorum, vel anima vel corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
loqt᷑. Incrassatũ ẽ. cor popli huiꝰ. & aurib sius gra¬
uiter audierunt: & ocłos suos clauserunt ne
forte uiderent oclis & audirent aurib & corde
intelligerent: & conuerterent᷑ & ego sanarẽ eos.
Porro qđ dr̃ uixta hebraicũ & cor suũ posuerunt
adamantẽ duriciã cordis ostendit: & cor lapideũ
qđ noluerint dĩ uerba susciꝑe. Ad amas enm
lapis fortissimꝰ. qͥ hebraice dr̃ samir. intantum
durꝰ ẽ. ut om̃a metalla confringat. & ipse con
fringatur a nullo. Unde agrecis indomabilis dr̃.
Adhoc adamante : induratũ ẽ. cor pharaonis ne di¬
mitter&. popłm dĩ. & qr habuerunt mimo posu¬
erunt corsuũ ad amantẽ. ꝓpͥã uoluntatẽ cordis
manꝰ qͦs ante captiuitatẽ fuisse manifestũ ẽ: ic¬
circo ad magna peccata. magnificata ẽ. indigna¬
tio. & dñi uerba complera sunt. par pari refe¬
rentes: ut sic̃ illi ambulauerunt ad eũ ꝑuersi. &

Expanded text:
loquitur: Incrassatum est cor populi hujus, et auribus suis graloquitur: Incrassatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, ne forte viderent oculis suis, et audirent auribus, et corde intelligerent, et converterentur, et ego sanarem eos . Porro quod dicitur juxta Hebraicum: Et cor suum posuerunt adamantem , duritiam cordis ostendit, et cor lapideum, quod noluerint verba Dei suscipere. Adamas enim lapis fortissimus, qui Hebraice dicitur SAMIR  , intantum durus est, ut omnia metalla confringat, et ipse non confringatur ab ullo. Unde a Graecis indomabilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis manus, quos ante captivitatem fuisse manifestum est: idcirco ad magna peccata, magna facta est indignatio, et Domini verba completa sunt, par pari referentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perversi, et
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta parabolã euangłii. qͥ ꝓximũ ñ consangui¬
neũ. s om̃s homines uult intelligi. Qđ̃ autem
ante debeat ira finiri quã sol occumbere. & omiũ
malorũ quȩ abaluis passi sumꝰ deleri memoria:
& in multis locis legimꝰ. & maxime in ieremia:
qͥ ex ꝑsona dĩ loqͥt᷑. & malitię ꝓximi fui unisqͥsq
in cordib ur̃is ne memineritis. Cũ gͦ ista p̾ceperĩ
illi attendẽ noluerunt : & uerterunt scapulam
recedentẽ siue dorsũ conteninens : ex habitu cor¬
poris mea imꝑia respuentes. Solemꝰ autẽ qͣndo
rugata fronte. & nare contracta contẽnimꝰ ad¬
monentes dorsũ uertere : uixta illud qđ scriptũ
ẽ. Uerterunt ad me dorsa & ñ facies suas: & au¬
res inqͥt suas aggrauauerunt ne audirent sic̃
exaudient uocẽ incantantiũ. & malefici incan¬
tantis sapienter. Ingrauauert̾ enĩ aures suas
ut ñ audirent. & corsuũ posuerunt ut ñ adqui¬
escerent legi dĩ. Unde isaias ad eos commninam

Expanded text:
juxta parabolam Evangelii, quae proximum non consanguineum, sed omnes homines vult intelligi. Quod autem ante debeat ira finiri, quam sol occumbat, et omnium malorum quae ab aliis passi sumus, deleri memoria, et in multis locis legimus, et maxime in Jeremia, qui ex persona Dei loquitur: Et malitiae proximi sui unusquisque in cordibus vestris ne memineritis. Cum ego ista praeceperim, illi attendere noluerunt, et verterunt scapulam recedentem, sive dorsum contemnens, ex habitu corporis mea imperia respuentes. Solemus enim quando rugata fronte, et nare contracta contemnimus admonentes, dorsum vertere, juxta illud quod scriptum est: Verterunt ad me dorsa, et non facies suas . Et aures, inquit, suas aggravaverunt ne audirent, sicut exaudient vocem incantantium, et venefici incantantis sapienter. Ingravaverunt enim aures suas 836 ut non audirent, et cor suum posuerunt, ut non acquiescerent legi Dei. Unde Isaias ad eos comminans
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ iosias saluatꝰ qr & ipse reuersus ẽ. de babilone.
inponit᷑ autẽ corone uł corona iħu filii iosedech
sacerdoti magno: qr nobis ꝓficientib & reuersis
ad meliora ꝑsingłas uirtutes nrãs. dñs coronat᷑
immo nobis ꝑ uirtutes penitenciȩ coronatis sal¬
uator in singłis coronã accipit. uixta illud qđ
& paulus loqͥt᷑. De cetero reposita ẽ. michi coro¬
na iusticiȩ quã redd& mͥ iustꝰ udex: ñ solum¬

Expanded text:
lone. Imponuntur autem coronae, vel corona, Jesu filio Josedec sacerdoti magno, quia nobis proficientibus et reversis ad meliora, per singulas virtutes nostras Dominus coronatur: immo nobis virtute poenitentiae coronatis, salvator in singulis coronam accipit, juxta illud quod et Paulus loquitur: De caetero reposita est mihi corona justiti
Abbreviated transcription (Latin):
uobism & ipsis bibistis: Nũꝗd ñ sunt uerba que
loquutꝰ ẽ. dñs in manu ꝓpħarũ pͥorũ cũ adhuc
ierłm habitaret᷑ & eẽt. opulenta ipsa & urbes
sub dario rege : factus ẽ. sermo dm̃ ad rachariã
quarta die meusis nom qͥ ẽ. chasleu. &misit

Expanded text:
ba quae locutus est Dominus in manu prophetarum priorum, cum adhuc Jerusalem habitaretur, et esset opulenta, et ipsa et urbes sub Dario rege: factus est sermo Domini ad Zachariam, quarta die mensis noni qui est Casleu, et misit
Abbreviated transcription (Latin):
fluent ad eũ popli & ꝓperabunt gentes mul¬
te & dicent. Uenite ascendamꝰ ad montẽ dm̃i
& ad montẽ dĩ iacob. De hoc monte & de hac
eiuitate. & apłs paulus: si tam̃ in suscipienda
epła grecoꝵ auctoritatẽ latina lingua non
respuit : sacrata oratione. disputans ait. Acces¬
sistis ad sion montẽ & ciuitatẽ dĩ uiuentis

Expanded text:
 omnes populi, et properabunt gentes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et ad domum Dei Jacob . De hoc monte, et de hac civitate, et apostolus Paulus si tamen in suscipienda Epistola, Graecorum auctoritatem Latina lingua non respuit sacrata oratione disputans ait: Accessistis ad montem Sion et civitatem Dei viventis,
Abbreviated transcription (Latin):
pata ẽ. & maculauit thorũ meũ. unde & tra¬
didi eã amatorib suis neqͣꝗͣ ut sub marito
adulterã: s ut scortũ & uile mancipiũ: &
in lupanaribꝰ ꝓstitutã : tanto nunc amplius
ad eã reuersus sũ qr egit penitentiã: & edifi¬
cauit teplũ meũ: in qͦ habitabo in medio illiꝰ.
& uocabitur ciuitas ueritatis: que ante diceba¬
tur urbs mendacii. De qͣ & in isaia scriptum

Expanded text:
pata est, et maculavit torum meum: unde, et trapata est, et maculavit torum meum: unde, et tradidi eam amatoribus suis, nequaquam ut sub marito adulteram, sed ut scortum et vile mancipium, et in lupanaribus prostitutam: tanto nunc amplius ad eam reversus sum; quia egit poenitentiam, et aedificavit templum meum in quo habitabo in medio illius. Et vocabitur civitas veritatis, quae antea dicebatur urbs mendacii, de qua et in Isaia scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ añs ierłm id ẽ. isrłitieũ popłm in solitudine
instar uxoris acceꝑit: & iacentẽ in idolatriȩ san¬
guine oꝑuerit pallio suo. & amore coluerit ma-¬
pitali : in ierechiele plenius discimꝰ. Quȩ post¬
ea similã comedens. & mel & oleũ: & uestibꝰ or¬
nata pulcherrimis. & habens ex uiri largitate
omĩum ornam̃ta geminarũ : fornicata ẽ. cum
assiriis atq chaldeis. & audiuit a dñõ. Sic̃
despicit uxor uirũ suũ: sic despexit me domꝰ
ifrł. Captiuitati autẽ tradita ẽ. inlusa ab ama-¬
toribꝰ suis: & pͥstino decore nudata. Post quam
diuaricauit pedes suos omi transeunti. & pol¬
luta ẽ. usq aduerticẽ: memor pristine felici¬
tatis ingenunat. Reuertar ad uirũ meũ pͥorẽ:
quia melius mͥ erat tunc quã nunc. Quã ille
suscipiens & rursũ habens in coniugio. cui pͥ
dixerat. ñ irascar tͥ & zelus meus recessit a
gnatione magna zelatus sum eã. Quantum
pͥus indignatꝰ sũ qd a multis amatoribꝰ decur¬

Expanded text:
Jerusalem, id est, Israeliticum populum in solitudine instar uxoris acceperit, et jacentem in idololatriae sanguine, operuerit pallio suo, et amore coluerit maritali, in Ezechiele plenius discimus, quae postea similam comedens, et mel, et oleum, et vestibus ornata pulcherrimis, et habens ex largitate viri omnia ornamenta gemmarum, fornicata est cum Assyriis atque Chaldaeis, et audivit a Domino: Sicut despicit uxor virum suum, sic despexit me domus Israel . Captivitati autem tradita et illusa ab amatoribus suis, et pristino decore nudata, postquam divaricavit pedes suos omni transeunti, et polluta est usque ad verticem, memor pristinae felicitatis ingemit: Revertar ad virum meum priorem: quia melius mihi erat tunc quam nunc . Quam ille suscipiens et rursum habens in conjugio, cui prius dixerat: Non irascagnatione magna zelatus sum eam. Quantum prius indignatus sum, quod a multis amatoribus detur
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendat dõ. Neq si ñ manducauerimꝰ deficie-¬
mus. neq si manducauerimꝰ ab undabimꝰ. Nũ qͥd
bibꝰ uda. que loquebar ad uos in manibꝰ ꝓpħarũ
meorũ cũ adhuc star& ierłm & urbes uda rebꝰ
omibꝰ abundarent. & tã montana regio quã cã¬
pestris frugibꝰ redundar&: & fidissima pace fru¬
eretur. Hȩc erant uerba dnĩ quȩ sequens serip¬
tura testatur uelle se uerũ iudiciũ & misedĩã¬

Expanded text:
commendat Deo. Neque si non manducaverimus, deficiecommendat Deo. Neque si non manducaverimus, deficiemus: neque si manducaverimus, abundabimus. Numquid bibus Juda, quae loquebar ad vos in manibus prophetarum meorum, cum adhuc staret Jerusalem, et urbes Juda rebus omnibus abundarent, et tam montana regio, quam campestris frugibus redundaret, et fidissima pace frueretur? Haec autem erant verba Domini, quae sequens Scriptura testatur, velle se verum judicium et miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. ierłm. Quã ob eausã ꝓpt̾ solitudinẽ tepli
huc usq ieunauimꝰ & planximꝰ & merorẽ nr̃m
fletu & ieiuniis consolati sumꝰ. Ilunc qr dicit᷑
manere tristicie: respondete qͥs utrũ hoc fa¬
cere debeamus. an merorẽ gaudio cõiitare.
& simul considerare qđ fletꝰ atq ieuiniũ scĩ fica¬
tio dr̃. Vnde & in iohel p̾ceptũ ẽ. sacerdotibꝰ ut
seificent ieiuniũ: & p̾dicent curationẽ. Curat
ꝑsarũ duces ꝑ eos qͦs miserant & ad sacerdotes
& ad ꝓpħas sciscitantiũ fuerat expleta legatio:
uulgus. & ad sacerdotes. qͥd legatis debeant res-¬
pondere. Quando ieuinabatis & plangebatis in
quinto m̃se captiuitatis ierłm. in septimo m̃se
qͣndo godolias int̾fectꝰ ẽ. abismael ꝑ annos lxxͣ.¬
mͥ ꝓderat qđ ieuinabatis: & econtrario siqͣn¬
do manducatis & bibitis. nũqd ñ uobis comedi-¬
tis & potatis : neq enĩ his rebꝰ placat᷑ ds. sed bo-¬
nis oꝑib. & si illiꝰ p̾cepta faciamꝰ. qr esea nos ñ

Expanded text:
em, quam ob causam propter solitudinem templi huc usque jejunavimus et planximus, et moerorem nostrum fletu et jejuniis consolati sumus. Nunc quia dicitcausam permanere tristitiae, respondere quaesumus, utrum hoc facere debeamus, an moerorem gaudio commutare? Et simul considerandum quod fletus atque jejunium sanctificatio dicitur. Unde et in Joel praeceptum est sacerdotibus, ut sanctificent jejunium et praedicent curationem . Curat Persarum duces per eos quos miserant, et ad sacerdotes atque prophetas sciscitantium fuerat expleta legatio, vulgum et ad sacerdotes, quid legatis debeant respondere. Quando jejunabatis et plangebatis in quinto mense captivitatis Jerusalem, et in septimo mense, quando Godolias interfectus est ab Ismael, per annos mihi proderat quod jejunabatis ? Et econtrario, si quando manducatis et bibitis, numquid non vobis et comeditis et potatis? Neque enim his rebus placatur Deus, sed bonis operibus, et si illius praecepta faciamus, quia esca nos non
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s fructus nros offeramus dõ. In phase
enĩ hiemis finis: ueris exordiũ ẽ. In pentecostẽ
estatis principiũ : qͣndo labores manuũ nr̃arũ
& fructũ offerimꝰ deo. De hac estate & uere
ꝑpetuo : ustus loqͥtur ad dm̃. Iu fabricatus es

Expanded text:
et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase enim hiemis finis, veris exordium est; in Pentecoste aestatis principium, quando labores manum nostrarum et fructuum offerimus Deo. De hac aestate et vere perpetuo justus loquitur ad Dominum: Tu fabri
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbũ dnĩ de ierłm. Iuxta illud qd alibi seri¬
ptũ ẽ. Repleta sunt omã scientia dñ: siẽ aqua
multa oꝑiens mare. Harũ aqͣrũ media parsibit
cũbant cũ abrahã & isaac & iacob. Uel cerce
orientale mare. & mare nouissimũ intelligamꝰ
toris & spiritali eiꝰ intelligentia fuerit dulco¬
ratũ. amarissimũ ẽ : occidente lictera & spũ ui
iuficante. Qđq seqͥt᷑ in estate & hieme erunt
subaudit᷑ aque uiue q egrediunt᷑ de ierłm
& ut in pace & ꝑsequittionib iste uiuentes aquę
manare ñ cessant. Siue qͥa. locxo. tͣnstulerunt
in estate & in uere ita erit : hoc dicamꝰ qđ illo
tẽprẽ ñ sit hiemps. s uer. estasq ꝑperua. qͣndo
uox turturis audietur in t̾ra nr̃a & fiens affe¬
rent grossos suos & uineȩ florebunt. & biẽps
ꝑtransibit. & pluuia reced& ⁊ abibit sibi. In il
rebunt in t̾ra nr̃a ut celebremꝰ pascha & pente¬
costen in qͥb de t̾renis transeamꝰ ad cęlestia.

Expanded text:
 verbum Domini de Jerusalem ; juxta illud quod alibi scriptum est: Repleta sunt omnia scientia Domini, sicut aqua multa operiens mare . Harum aquarum media pars ibit cumbent cum Abraham; Isaac et Jacob. Vel certe Orientale mare et mare Novissimum, intelligamutoris et spirituali ejus intelligentia fuerit dulcoratum, amarissimum est; occidente littera, et spiritu vivificante . Quodque sequitur: In aestate et in hieme erunt, subsecutionibus istae viventes aquae manare non cessent. Sive quia LXX transtulerunt, In aestate et in vere ita erit, hoc dicamus, quod illo tempore non sit hiems, sed ver, aestasque perpetua, quando vox turturis audietur in terra nostra, et ficus afferent grossos suos, et vineae 921 florebunt, et hiems pertransibit, et pluvia recedet, et abibit sibi . In qurebunt in terra nostra ut celebremus Pascha et Pentecosten, in quibus de terrenis transeamus ad coelestia,
Abbreviated transcription (Latin):
Siamin usq ad locũ pͥoris p̾orte usq ad portam
Cangulorũ. & a turre auaneel usq ad toreula¬
ria regis. & habitabunt in ea: & anathema non
erit ampliꝰ s sedebit ierłm secura. Locxr. In die
illa erit dñs unus. & nom̃ eiꝰ unũ circuiens
omẽm t̾rã & desertũ a gabaa usq ad remmon
ad austrũ ierłm. Rama uͦ in loco ꝑmanebit. A

Expanded text:
oris, usque ad portam angulorum: et a turre Ananeel usque ad torcularia regis, et habitabunt in ea, et anathema non erit amplius, sed sedebit Jerusalem secura. LXX: In die illa erit Dominus unus, et nomen ejus unum: circuiens omnem terram, et desertum a Gabaa usque Remmon ad Austrum Jerusalem: Rhama vero in loco permanebit, a
Abbreviated transcription (Latin):
reges in lumine tuo. & gentes in splendore tuo.
Si caligo & tenebrȩ oꝑient t̾rã suꝑ gentes. qͦmͦ
rursum gentes ambulabunt in splendore dñiͤ
Sed ille gentes erunt in tenebris quas frigꝰ gelu¬
q contraxerit & ille ambulabunt in lumine
dm̃ que secute fueruit reges apłos & ꝓpħas.

Expanded text:
reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo . Si caligo et tenebrae operient terram super gentes, quomodo rursum gentes ambulabunt in splendore Domini? Sed illae gentes erunt in tenebris quas frigus geluque contraxerit: et illae ambulabunt lumine Domini, quae secutae fuerint reges, apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
tes litterã conant᷑ ostende ftantẽ dm̃ suꝑ mon¬
tẽ oluieti : & ipsũ montẽ in duas partes eẽ.
diuisũ. Contra orientẽ unius partis habeat
scissura pͥncipiũ: & altera pars finẽ tendat ad
ad aqͥlonẽ. ad austrũ alia pars diuidat᷑. & se¬
parabitur mediũ montis ad aqͥlonẽ : & mediũ
eius ad meridiẽ. Et fugietis ad uallẽ montiũ¬

Expanded text:
 stantem Dominum super montem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem tendat ad ad Aquilonem, ad Austrum alia dividatur. Et separabitur medium montis ad Aquilonem, et medium ejus ad Meridiem. Et fugietis ad vallem montiu
Abbreviated transcription (Latin):
In illa die ñ erit lux s frigus & gelu erit in u¬
toris p̃dicat᷑ aduentu de qͦ & ioħs in apocalipsi
ocłs & qͥ eũ conpunxerunt. Et dñs in euangłio
pnuntiat uenturũ filiũ hominis innubib celi eũ
fortitudine & gła multa. Ueni& autẽ cũ nubib¬

Expanded text:
die illa non erit lux, sed frigus et gelu erit udie illa non erit lux, sed frigus et gelu erit utoris praedicatur adventu, de quo et Joannes in Apocalypsi oculus et qui eum compunxerunt . Et Dominus in Evangelio pronuntiat venturum Filium hominis in nubibus coeli cum fortitudine et gloria multa . Veniet cum nubib
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃tissimꝰ t̾remotus mortaliũ corda ꝑterruit
& t̾ritꝰ buc illucq disꝑsit : ita duoꝵ popłorũ sepa-¬
ratio & rursũ credentiũ in unã fidẽ societas. int̾
duos montes placabili sede reqͥesc&: qm̃ & uetꝰ¬
ficat. uincta qͥdẽ sibi eẽ. duo instrum̃ta legis &
euangłii. s ita iuncta ut magis uicina sint ꝗͣ
unita. Multa enĩ ueteris aramisimꝰ: & noue
grẽ suscipimꝰ. Cũ autẽ hoc fuerit ratione ꝑfe
Sin aut̃ uoluerimꝰ ꝓeo qđ nos diximꝰ fugietis
seqͥ illud qđ alii int̾pretes transtulerunt obtu¬
rabit᷑ siue replebit᷑ uallis montiũ eoꝵ: hoc dice¬
mus qd̃ aduentꝰ dñ saluatoris duob int̾ se po-¬
pulis separatis obtur& ⁊ repleat eã uoraginẽ
que duos poplos diuidebat. ut plana uia a se mu¬
tuo gradiant᷑. Eerit in die illa ñ erit lux: s frigꝰ
& gelui. &erit dies una quȩ nota ẽ. dño ñ dies
neq nox & in tẽprẽ uesꝑi erit lux. Laccc.¬

Expanded text:
ium corda perterruit, et territos huc illucque dispersit: ita duorum populorum separatio, et rursum credentium in una fide societas, inter duos montes placabili sede requiescet: quficat, juncta quidem sibi esse duo Instrumenta Legis et Evangelii; sed ita juncta ut magis vicina sint quam unita: multa enim veteris Legis amisimus, et novae gratiae suscepimus. Cum autem hoc fuerit ratione peSin autem voluerimus pro eo quod nos diximus, fugietis, sequi illud quod alii Interpretes transtulerunt, obturabitur, sive replebitur vallis montium eorum: hoc dicemus, quod adventus Domini Salvatoris, duobus inter se populis separatis, obturet et re pleat eam voraginem quae duos populos dividebat, ut plana via ad se mutuo gradiantur. Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una, quae nota est Domino, non dies neq
Abbreviated transcription (Latin):
amontib ȩt̾nis. Cũ autẽ tanta fuerit duoꝵ po-¬
płoꝵ in toto orbe diuisio. ut alii ad orientẽ & ad
austrũ id ẽ. ad dexterã. alii ad aqͥlonẽ & occiden¬
tẽ ad sinistrã uidelic& separent᷑. tẽ qͥcũq sc̃s

Expanded text:
a montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum popa montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum populorum in toto orbe divisio, ut alii 918 ad Orientem et Austrum, id est, ad dextram: alii ad Aquilonem, et Occidentem, ad sinistram videlic
Abbreviated transcription (Latin):
&in dieb ieroboã filii ioas regis isrł ante duos
annos terremotus. Demq hic postquã mortuus
rex scelestus. ad cuiꝰ impietatẽ omĩs t̾ra cõmota
ẽ. uidit isaias uisionẽ magnã ꝗͣ suo uolumini
intexiut. Trauseamꝰ ad intelligentiã. spãlẽ. Post¬
ꝗͣ mons oliuarũ ad orientẽ & occidentẽ uocatio¬
nẽ gentiũ & abiectionẽ uideorũ fuerit separa¬
tus rursũ alta scissura fie aqͥlonis & austri.
A qͥlo iunget᷑ occidenti. auster orientali plage.
Ad sinistrã stabit circũcisio: ad dextrã popłs xp̃i¬
anus. De his duob uentis: eccła loqͥt᷑. Surge aqͥlo
& ueni auster: ut aqͥlone uento frigidissimo re¬
cedente qͥ int̾pretat᷑ diabolus. auster calidus uen-¬
tus adueniat quẽ sponsa ꝑqͥrens ait. Ubi pascis
tibi cubas inmeridie:. De qͦ & abbacue mystice loqͥ¬
tur. Ds̃ de theman ueni&: ꝓ qͦ inhebraico scriptũ
ẽ. ab austro id ẽ.aluce plenissima. De qͣ & alibi
psalmista conclanat. Illuminas tu ad mirabilit̃

Expanded text:
in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel, ante duos annos terraemotus . Denique postquam hic mortuus est rex scelestus, ad cujus impietatem omnis terra commota est, vidit Isaias visionem magnam, quam suo volumini intexuit. Transeamus ad intelligentiam spiritualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem vocatione Gentium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad sinistram stabit Circumcisio, ad dextram populus Christianus. De his duobus ventis Ecclesia loquitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster , ut Aquilone vento frigidissimo recedente, qui interpretatur diabolus, Auster calidus ventus adveniat, quem sponsa perquirens, ait: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? De quo et Abacuc mystice loquitur: Deus de Themam veniet , pro quo in Hebraico scriptum est: Deus ab Austro, id est, a luce plenissima. De qua alibi Psalmista conclamat: Illuminans tu mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scripturarũ uocib continet᷑. flitmmna aquȩ
uuentis egredient᷑ flumina de uentre illuis. Aqͣs
uiuentes multi ad baptismũ referunt. quȩ in
uere & in estate hoc ẽ. in pascha & in pentecoste
sicientib largiende sunt qͣndo implebit᷑ qđ scriptũ

Expanded text:
 Scripturarum vocibus continetur, flumina aquae viventis egredientur de ventre illius. Aquas viventes multi ad baptismum referunt, quae in vere et in aestate, hoc est, in Pascha et Pentecoste, sitientibus largiendae sun
Abbreviated transcription (Latin):
tur officia. & cũ ꝓpħis atq apłis de qͥb scriptũ
ẽ. Ueritas tua usq ad nubes. Cũq dies aduentꝰ
eiꝰ fuerit impletꝰ. ñ erit lux s frigus & gelu
refrigerata omĩũ karitate. & p̾multitudine
maloꝵ que suꝑ uentura sunt frigescentibꝰ cun¬
ctis & calorẽ fidei pͥstine ꝑdentib. Post quam
om̃s peccatores frigus suũ geluiq contraxerit.
una dies erit atq ꝑpetua neqͣꝗͣ sibi luce & te¬
nebris die & nocte succedentib. Sed ipse dñs
erit liꝑe om̃iũ : de qͦ isaias plenius. Non erit in¬
quit tͥ sol in lucẽ diei : neq ortꝰ lunȩ in lum

Expanded text:
iptum est: Veritas tua usque ad nubes . Cumque dies adventus ejus fuerit impletus, non erit lux, sed frigus et gelu, refrigerata omnium charitate, et prae multitudine malorum quae superventura sunt, frigescentibus cunctis, et calorem pristinae fidei perdentibus. Postquam autem omnes peccatores frigus suum geluque contraxerit, una dies erit atque perpetua: nequaquam sibi luce et tenebris, die et nocte succedentibus; sed ipse Dominus erit lux omnium: de quo Isaias plenius: Non erit, inquit, tibi sol in lucem diei, neque ortus lunae illum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s scĩ cũ eo. oł eo qd̃ nos diximꝰ fugietis. lax
rabitur siue replebit᷑ transtulerunt. E ꝓ eo
quod nos posiumus qm̃ conungetur uallis mon¬
tiũ usq ad pocunũ : ꝓ ꝓximo lxx. asael tran¬
stulerunt. aqͥla ipsũ uerbũ bebraicũ posuit.

Expanded text:
tis, LXX rabitur, sive replebitur, transtulerunt. Et pro eo quod nos posuimus, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum; pro proximo, LXX Asael transtulerunt: Aquila ipsum verbum Hebraicum posuit