comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exigua pixide omĩbus locis atq tꝑibꝰ
ad manu ut aiũt et in ꝓmptu habeas
Nam ut di xi utͣq fortuẽ facies metu¬
enda uerũptñ utqͣ tolleranda est ethͨ
quidẽ freno indiget illa solatio hic eĩ
elacio repͥmenda illic refouẽda ac sub¬
leuãda fatigacõ. ¶ Hanc ergo uaie ͭͤz
cogitanti michi non mõ cũ de hoc uellẽ
aliquid scribere tu occurrebas dignus
eo mun̾e̾ quo uterq nr̃m coĩter ute̾t᷑
Ut ait ticero sed eciã tu me solus ut scͥ¬
berem excitabas non quidem uerbo ut
qui ceptoru mͥ cõscius sis tantoꝵ s
rebus ip̃is et in utrãq ꝑtem habũdã¬
te materia Multos aculeo fortũe ha¬
bitos multos̾ ni deliciis scimus multos
magnos impetu rotatos nec studẽ ͫ
desunt exempla nec ruẽciuz nec sũ
nesciꝰ quosdã ex alcõre fastigio plap¬
sos Quot rõmi ĩꝑatores/ quot ext̾m
reges. del hostiũ uel suorũ maĩbus e

Expanded text:
exigua pixide omnibus locis atque temporibus exigua pixide omnibus locis atque temporibus ad manum, ut aiunt, et in promptu habeas. Nam, ut dixi, utraque fortune facies metuenda, veruntamen utraque toleranda est et hec quidem freno indiget, illa solatio: hic animi elatio reprimenda, illic refovenda ac sublevanda fatigatio. Hanc ergo varietatem cogitanti michi, non modo cum de hoc vellem aliquid scribere, tu occurrebas dignus eo munere, quo uterque nostrum communiter uteretur, ut ait Cicero, sed etiam tu me solus ut scriberem excitabas, non quidem verbo, ut qui ceptorum nichil conscius sis tantorum, sed rebus ipsis et in utranque partem abundante materia. Multos in eculeo fortune habitos, multos in delitiis scimus, multos magno impetu rotatos; nec scandentium desunt exempla nec ruentium, nec sum nescius quosdam ex altiore fastigio prolapsos. Quot Romani imperatores, quot externi reges, vel hostium vel suorum manibus e
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut uicii excellẽcie aut defectus qd̾
et si exͣ ꝓpositũ ip̃a quidẽ effectu haud
dissil et letos qͦ mestosq aĩos factura
uidentur quibꝰ in rebus quo me gesse¬
rim ĩgemo tu cẽsebis occupacõnũ me¬
mor at tꝑis qui paucissimis diebus
ceptũ ꝑfectũq opus admirans uidei̾s
ergo solius fidei iudex sim studui her¬
cle non ut unũqd̾qz michi speciosius s
ut tibi atq aliis si tũ alius quisꝙͣ hec
attigerit utiliꝰ uisũ est conquire De¬
inꝙ finis meis meus Is qui semꝑ ĩ hoc
gne̾ studioru fuit non tam .s. scriben¬
tis laus ꝙͣ legentis utilitas. Si qua ex
me ꝑcipi aut sꝑari potest. ad id max ͤ
r̾spexi ne armariũ euolue̾ ad oẽm hos¬
tis suspicõnem ac strepitũ sit nccẽ sed¬
ut qũ mali oĩs et nocentis boni atq u¬
t̾usq fortuẽ remediu breue sed amic̃a
cõfectũ manu quiasi duplicis morbi
mante utinã non ĩ efficax antidotũ in

Expanded text:
tis aut vitii excellentie aut defectus, quod, tis aut vitii excellentie aut defectus, quod, etsi extra propositum, ipsa quidem effectu tamen haud dissimili et letos quoque mestosque animos factura viderentur. Quibus in rebus quo me gesserim ingenio tu censebis, occupationum memor ac temporis, qui paucissimis diebus ceptum perfectumque opus admirans videris; ego solius fidei iudex sum. Studui hercle non ut unumquodque michi speciosius, sed ut tibi atque aliis — si tamen alius quisquam hec attigerit — utilius visum est conquirere; denique finis meus is, qui semper in hoc genere studiorum fuit, non tam scilicet scribentis laus quam legentis utilitas, si qua ex me percipi aut sperari potest: ad id maxime respexi, ne armarium evolvere ad omnem hostis suspitionem ac strepitum sit necesse, quin mali omnis et nocentis boni atque utriusque fortune remedium breve sed amica confectum manu, quasi duplicis morbi velut non inefficax antidotum, in
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Ceterũ seneca ip̃e fortũe ꝑtem
illam que sibi difficilior uisa erat Et
est haud dubie pͥma fronte rigidior h ͤ¬
in ad modũ sermõe ꝑst̾nxerat Is libel¬
lus passiz ĩ maĩbus uulga est Cui ego
nil adde̾ iul detͣhe̾ meditor qd̾ et magͦ
ĩgeĩo conflatũ opus nr̃am dedignat᷑
limã et michi mers rebus intẽto nec.
comere aliena nec caꝑe est animꝰ. Sed
qñ uirtus et uei̾tas pub ͭ ͤ sũt neq studi¬
ũ antiquitatis obeẽ debet prosꝑitatis
industrie Cui excitande atq aduuãde
noscit᷑ institatũ de hoc ip̃o tecũ loqui a¬
liquid quodq ille tũc galloni suo p̃stitit
Id azomi meo nũc ꝙͣͥ hoc defesso iã et
occupato semꝑ ingenio dabitur pr̃are
ꝓpositũ est michi insuꝑ et ꝑtẽ alteram
ab illo seu obliuione seu iudicio p̃t̾ mois¬
sam attinge̾ Utrũq autẽ sciens pau¬
ca ꝑmiscui non fortuẽ cuiuspiã s uirtu¬

Expanded text:
retur. Ceterum Seneca ipse fortune partem retur. Ceterum Seneca ipse fortune partem illam, que sibi difficilior visa erat — et est haud dubie prima fronte rigidior — brevi admodum sermone perstrinxerat. Is libellus passim in manibus est vulgi, cui ego nichil addere, nichil detrahere meditor, quod et magno ingenio conflatum opus nostram dedignatur limam et michi meis rebus intento nec comere aliena nec carpere est animus. Sed quoniam et virtus et veritas publice sunt neque studium antiquitatis obesse debet posteritatis industrie, cui excitande atque adiuvande noscitur institutum, de hoc ipso loqui tecum aliquid quodque ille tunc Gallioni suo prestitit, id Azoni meo nunc, quantum hoc defesso iam et occupato semper ingenio dabitur, prestare propositum est michi, insuper et partem alteram, ab illo seu oblivione seu iudicio pretermissam, attingere. Utrique autem sciens pauca permiscui, non fortune cuiuspiam sed virtu
Abbreviated transcription (Latin):
opnner non me sc̾bentiã fama non
uboru laquer nodiq sophisiatũ sed
reruz exꝑimẽta uiteq huiꝰ adigunt
exempla Et magnuz difficultatꝭ ar¬
gumẽtuz raitas Nam qui dampna-
qui pauꝑiem qui exiluiz qui carcerẽ
qui suppliciiz qui mortez et peiores
morte graues morbos equo aio tule¬
runt multos uidi Qui uero diuicias
qui honores qui potenciã nullã ita¬
qz sepe numero me spectante contͣ oẽz
aduerse fortuẽ uiolençiaz uictos ludo
facili prosꝑior strauit hũamiq robur.
aĩ quod mine non fregerant ĩflexere
blandicie Nescio emĩ quõ mox ut mi¬
tior esse ceperie fortuã Incipit mens
emollita tumidior fieri et sue sortis
obliuionẽ adiucta ꝓspitate concipere
Neq de nichilo dcm est iamq apud
nr̃os homĩes in ꝓu̾bius uenie magni
laboris esse ferre ꝓspitatem/ neq a
casu flactus ait bñ ferre magnã dis¬
ce fortunaz difficilem nẽpe ẜ censebat
artem. que nisi scudio adhibito nesci¬

Expanded text:
opiner, non me scribentium fama, non opiner, non me scribentium fama, non verborum laquei nodique sophismatum, sed rerum experimenta viteque huius adigunt exempla et, magnum difficultatis argumentum, raritas. Nam qui damna, qui pauperiem, qui exilium, qui carcerem, qui supplicium, qui mortem et peiores morte graves morbos equo animo tulerint, multos vidi; qui divitias, qui honores, qui potentiam, nullum. Ita sepenumero me spectante contra omnem adverse fortune violentiam invictos ludo facili prosperior stravit humanique robur animi, quod mine non fregerant, inflexere blanditie. Nescio enim quomodo, mox ut mitior ceperit esse fortuna, incipit mens emollita tumidior fieri et sue sortis oblivionem adiuncta prosperitate concipere. Neque de nichilo dictum est iamque apud nostros homines in proverbium venit magni laboris esse ferre prosperitatem neque casu Flaccus ait: Bene ferre magnam disce fortunam; difficilem nempe censebat artem, que nisi studio adhibito nesci
Abbreviated transcription (Latin):
hinc etate ꝓmoueor S alt̾iꝰ mag̾¬
ni cuiꝰdaz et antiqui uiri succurrt a¬
quidq uideatur ei talem quisq de iͦ
opĩonem habeat ẜ Marci bruti b̾ba
sũt scͥbentis ad arthitũ quibꝰ uix ãꝙͥ
uerius dici reor Quid enĩ de re qͣ¬
libet iudicare possum nisi quod senti¬
o nisi forte cõpeller ut iudicio iudicẽ
alieno qd̾ qui facit non ip̃e iudicat s
iudicata cõmemorat.¶ Ego itaq re¬
uenter tantoruz hom̃i om̃q sic sen¬
tientiu iudicia p̃tuectus si de ꝓprio
loqui belim scio quidẽ uarie de u̾tutibꝰ
disputatu neq semꝑ difficilioi̾bꝰ pñ¬
cipatu dari neq fortuito ultimã int̾
uirtutes locum obtinuisse de modestiã
siue eam tꝑanciã dici mauis. Eͣtuz
tñ ad id de quo agitur actiuet difficiliꝰ
ꝓspere fortuẽ reginẽ extimo ꝙ adu̾¬
se aliꝙͣtoq fateor apud me formido¬
losior et quod constat insidiosior ẽ
fortuna blanda/ ꝙͣ minax qd̾ ut sic

Expanded text:
hinc etate permoveor; sed alterius maghinc etate permoveor; sed alterius magni cuiusdam et antiqui viri succurrit aquidque videatur ei, talem quisque de illo opinionem habeat”. Marci Bruti verba sunt scribentis ad Atticum, quibus vix aliquid verius dici reor. Quid enim de re qualibet iudicare possum nisi quod sentio? Nisi forte compellar ut iudicio iudicem alieno; quod qui facit iam non ipse iudicat, sed iudicata commemorat. Ego itaque reverenter tantorum hominum omniumque sic sentientium iudicia pretervectus, si de proprio loqui velim, scio quidem alias varie de virtutibus disputatum neque semper difficilioribus principatum dari neque fortuito ultimum inter virtutes locum obtinuisse modestiam, sive eam temperantiam dici mavis; quantum tamen ad id de quo agitur attinet, difficilius prospere fortune regimen existimo quam adverse aliquantoque, fateor, apud me formidolosior et, quod constat, insidiosior est fortuna blanda quam minax. Quod ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
rie breuissinuis ꝙͣ te fulcias nõ qd e¬
go suadeã operosiora illa et maiõa
tueare sed ut hiis interĩ brembꝰ e̾t
p̃cisis sentenciis quasi quibusdã ex¬
peditis atq cõtinuis armis contͣ oñĩs
insultus oem̃q repentinu ĩpetu
hinc illinc iugiter sis ĩstructus.
Duplex eniz nobis est duelluz cũ for¬
tuna. Et utrobiq quodãmõ par disc̾¬
men Cuius non insi ꝑtem unicã uul¬
gus nouit eam .s. que uocatur ad¬
uersitas phi et si utrãq nouerunt
hanc tñ ipãm difficiliorẽ arbitrãtur
Itaq notũ illud aꝵ ᷝ ͥ ᷤᷤ in echicis suo
Iure diffinientis Difficilius ẽẽ tͥsti¬
ã sustine ꝙͣ a delcãbilibus abstine̾ quẽ
secutus seneca ad lucillũ scribens
maiꝰ est inquit difficilia ꝑstrĩge̾ ꝙͣ
leta moderari Qruid dicã ausimi ne
tantos inter. uiuos hiscere durũ quidẽ
et temei̾tatis ꝑata suspicio nouo homĩ
uetusta tangenti hinc aucte igitur

Expanded text:
rie, brevissimis quoque te fulcias, non quod erie, brevissimis quoque te fulcias, non quod ego suadeam operosiora illa et maiora tueare, sed ut his interim brevibus ac precisis sententiis, quasi quibusdam expeditis atque continuis armis contra omnes insultus omnemque repentinum impetum hinc illinc iugiter sis instructus. Duplex enim nobis est duellum cum fortuna et utrobique quodammodo par discrimen, cuius non nisi partem unicam vulgus novit, eam scilicet que vocatur adversitas. Philosophi, etsi utranque noverint, hanc tamen ipsam difficiliorem arbitrantur; itaque notum illud Aristotelis in Ethicis suo iure diffinientis: “Difficilius esse tristia sustinere quam a delectabilibus abstinere”, quem secutus Seneca ad Lucilium scribens “maius est” inquit “difficilia perstringere quam leta moderari”. Quid dicam? Ausimne tantos inter viros hiscere? Durum quidem, et temeritatis parata suspitio novo homini vetusta tangenti. Hinc auctoritate igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ens licuit furatus cotidie instructior
quotidie rerũ memorabiliu doctior
fieĩ uelles ubi illa qua nulli cedis
mẽoria sepe te pro libris uti solitu
ip̃e tibi suĩ testis In quod si ab ĩeũte
etate ꝓnues eras eo mic putandꝰ es
ꝓnior quo serotinus matutino uiatoẽ
feruẽtior atq aĩo saltẽ ꝓmptior eẽ
solet qñ quide hec uulgaris est q̃rela
cresce̾ iter diemq de cresce quod utiq
nobis ĩ hoc uite tramite accidit ad ues¬
perã ꝓpinquãtibus et uie multũ suꝑ¬
eẽ cernẽtibus, Non michi igi᷑ es hor¬
tandus ut facias ꝙ sꝑ auidissime feci¬
sti admo nuisse suffecerit ut incẽdas
aĩm. ne qua te hinc hũaruz reruz cu¬
ra dimoneat/ que plerosq mortaliu
post egregios labores in ip̃a cõsũma¬
tione maxĩoꝵ operu autit hͦ adiecto
ut quia simul õma uel lege uel audo¬
re uel meĩsse non potes utilissimis
quidẽ et qm̃ breuitas est amica meo¬

Expanded text:
ens licuit furatus, quotidie instructior, ens licuit furatus, quotidie instructior, quotidie rerum memorabilium doctior fieri velles, ubi illa, qua nulli cedis, memoria sepe te pro libris uti solitum ipse tibi sum testis. In quod si ab ineunte etate pronus eras, eo nunc putandus es pronior, quo serotinus matutino viatore ferventior atque animo saltem promptior esse solet, quandoquidem hec vulgaris est querela: crescere iter diemque decrescere; quod utique nobis in hoc vite tramite accidit, ad vesperam propinquantibus et vie multum superesse cernentibus. Non michi igitur es hortandus, ut facias quod semper avidissime fecisti: admonuisse suffecerit, ut intendas animum ne qua te hinc humanarum rerum cura dimoveat, que plerosque mortalium post egregios labores in ipsa consummatione maximorum operum avertit, hoc adiecto ut, quia simul omnia vel legere vel audire et meminisse non potes, utilissimis quidem et, quoniam brevitas est amica memo
Abbreviated transcription (Latin):
os aĩoruz fluctus ceutotidẽ iucida sideã
in firmamẽto ueritatis affixa ceu toti¬
dem suaues ac felices aure totidẽ in¬
dustrii ac exꝑti naute Et nobis portũ
quietis ostendũt Et eo uolũtatũ nr̃a¬
ru lenta carbasa ꝓmonẽt et fluitãtis
aĩe gubnaculũ regũt quod tantis ꝓ¬
cellis agitata cõsilia tãdem sistant ac
temperent hec est enĩ uera ph̾ia nõ
que fallacibus alis attollitur et steiliũ
disputacõnu uentosa iactãtia ꝑ ĩane
cͥcũuoluit᷑ sed que c̾tis et modestis gra¬
dibus cõpendio ad salutem ꝑgĩt. ¶In
hoc te studiu hortari amicabile ami¬
cũ forte s ꝓfecto ncͣcriu non est Na¬
tura te uarie lcõnis multiplicisq no¬
ticie auiduz fecerat fortuã que ut aiũt
magne reruz ꝑtis ĩperiuz tenet tur¬
bido quodã ac ꝓfundo negocioru et
curaru pelago iactandu dedit Ceterũ
non ut legendi ocrũ sic noscẽdi desi¬
cupatissimis diebꝰ ociosas horas qͦti¬

Expanded text:
os animorum fluctus, ceu totidem lucida sidera et firmamento veritatis affixa, ceu totidem suaves ac felices aure, totidem industrii ac experti naute et portum nobis quietis ostendunt et eo voluntatum nostrarum lenta carbasa promovent et fluitantis anime gubernaculum regunt, quoad tantis procellis agitata consilia tandem sistat ac temperet? Hec est enim vera philosophia, non que fallacibus alis attollitur et sterilium disputationum ventosa iactanctia per inane circumvolvitur, sed que certis et modestis gradibus compendio ad salutem pergit. In hoc te studium hortari, amicum forte, sed profecto necessarium non est. Natura te varie lectionis multiplicisque notitie avidum fecerat; fortuna, que, ut aiunt, magne rerum partis imperium tenet, turbido quodam ac profundo negotiorum et curarum pelago iactandum dedit. Ceterum non ut legendi otium, sic noscendi desicupatissimis diebus otiosas horas quoti
Abbreviated transcription (Latin):
leat et añ oculos semꝑ hr̃e qd̾ terreat
Quod p̃ter hoiẽm aĩantiã mlli acit¬
dit quibꝰ pñcia euasisse plenissima
securitatẽ tribuit Mobis ob ingemir
ste luctandũ est. ut rõne caruisse qͥppe
melius ĩ nobis nosmetip̃os ethereane
p̃stãtioris arma uertẽtibus fore Huic
malo obstare subdiffi ᷝ ͤ est uetustate ia
et consuetudine radicato entadũ tñĩ
quã rem p̃t̾ gn̾osi aĩ conatũ cui nichil ẽ
arduuiz nichil ĩ expugnabile nulla mͣgꝭ¬

Expanded text:
leat et ante oculos semper habere quod terreat; leat et ante oculos semper habere quod terreat; quod preter hominem animantium nulli accidit, quibus presentia evasisse plenissimam securitatem tribuit. Nobis ob ingenium ste luctandum est, ut ratione caruisse prope melius in nosmetipsos etherea nature prestantioris arma vertentibus. Huic malo obstare subdifficile est, vetustate iam et consuetudine radicato: enitendum tamen, in quam rem preter generosi animum conatum — cui nichil est arduum, nichil inexpugnabile —
Abbreviated transcription (Latin):
umꝙͣ tã securũ aut letũ mane bidimꝰ
Ut nõ añ crepusculũ sollicitudo meror¬
ꝙ surripe̾t Cuius mali et si ip̃is ĩ rbꝰ
młta insit occasio nisi tñ nos fallit
amor nri cã maior siue ut ĩgemuefa¬
team᷑ culpa õĩs ĩ nobis est ut beo silcã
reliqua quibus: budiq trũdimꝰ qd
uictores nos ab illa uolẽtes scientesq de¬
stimimi᷑. Soli igitur ĩbecilles exarͣti nõ
equo marte cũ ĩplabili hoste cõgredini᷑
quos illa uicissim seu leue aliqd actoiuit
ac deicit in gyrũ rotat ac de nobis lu¬
dit unici ĩtollerabiliꝰ foret nũt ludibo
eciã habem᷑. Id uero qd̾ aliud ꝙͣ leuiꝰ¬
tas et mollicies nr̃a fecit aut ydonei
Uisi sumꝰ qui pile ĩ morẽ huc illuc tã
facile iactarem᷑ asalia enĩ tꝑis biussĩ
sollicitudĩs infinite quibꝰ alias pedes¬
uiis insciis cui puppĩ littori am̃ni cõsi¬
lio applicemꝰ pro consilio interĩ sit pẽ¬
de ac p̃ter pñs malã et a t̾gro qd do¬

Expanded text:
m tam securum aut tam letum mane vidimus, ut non ante crepusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus multa insit occasio, nisi tamen nos fallat amor nostri, causa maior sive, ut ingenue fateamur, culpa omnis in nobis est. Ut vero sileam reliqua, quibus undique trudimur, quod at virtus sola victores, nos ab illa volentes scientesque descivimus: soli igitur, imbecilles, exarmati, non equo Marte cum implacabili hoste congredimur, quos illa vicissim ceu leve aliquid attollit ac deicit et in gyrum rotat ac de nobis ludit. Vinci tolerabilius foret; nunc ludibrio etiam habemur. Id vero quid aliud quam levitas ac mollities nostra fecit? Idonei visi sumus, qui pile in morem huc illuc tam facile iactaremur, animalia evi brevissimi, sollicitudinis infinite, quibus insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro consilio interim sit pendere ac preter presens malum et a tergo quod do
Abbreviated transcription (Latin):
nmẽta ꝓfuerũt mõ salubbus mõitis
cõsensus aĩ nõ desit quẽ unũ ĩ teeris
sain cõsilii biuũ fontem asseuerae nõ be¬
rear Qobrẽ si uel plebeis scptoib
pro affectu nudo grãm aliqũ hĩtãsci¬
mꝰ siue pro eo qd̾ iter aꝑuisse seꝙ̃¬
tibus uisi erant Qca oro te gr̃a cla¬
ris ac ꝓbatis scͥptoibꝰ est habenda Q

Expanded text:
menta profuerunt, modo salubribus monitis consensus animi non desit, quem unum in terris sani consilii vivum fontem asseverare non verear. Quamobrem, si vel plebeis scriptoribus pro affectu nudo gratiam aliquando habitam scimus, siue pro eo quod iter aperuisse sequentibus visi erant, quanta, oro te, gratia, claris et probatis scriptoribus est habenda, q
Abbreviated transcription (Latin):
Sumerem inꝙ̃ ex te debitas penas
isi tibi iratus essem. alter .s. plato iratꝰ¬
ẜuo non ĩpunẽ dimisit ut architas s aũ¬
do ꝯmisit ut suppli ciu exigeret uerito
ne se tre impetꝰ quo non deberet ĩpel¬
leret hec horu q siłia frenare iram de¬
bent ne sequates suos ut solita est ĩ in¬
famiã clademq p̃cipitet

Expanded text:
“Sumerem, inquit ex te debitas penas, “Sumerem, inquit ex te debitas penas, nisi tibi iratus essem”, alter iratus servo, non impunem dimisit ut Architas, sed amico commisit ut supplicium exigeret, veritus ne se ire impetus quo non deceret impelleret. Hoc horumque similia frenare iram debent, ne sequaces suos, ut solita est, in infamiam clademque precipitet
Abbreviated transcription (Latin):
dic aliꝙͥ cont᷑ ut sum ꝰ duo durũ caput
qualiter talisset ĩiurias qui obseqͥu̾ nõ
cause fingũtur offense inq hiis ipĩs q̃
uere sunt᷑ cause ire modus exceditur
in õnibus pectatis uelũ aliqd̃ extusa¬
tiouis obtenditur et est extusacõ ip̃a pͤ¬
catu. Cit quia non tibi ut deo paretur
irasceris. Et tamen deus ip̃e cotidie uer¬
bis ac rebus offenditur nec semꝑ iras¬
citur uos aut̃ om̃o uerbulũ caũ elapsũ
ad ĩiuriã capitalem trahitis. ĩpaciens
genus D. Irascor sic meritis. Nõ¬
Bi de te quid male si de re pubͨᵃ non
mõ ira s iusticia illa sit optime et adsũ¬
mu in orͣ dine ut dicisolet Ciceromiani
illud est tenẽdu. Ira procul ut absit cũ
qua nichil recte nichil cõsideras potest
Iure gͦ laudatur architetarẽtim dictũ
platonis Amici sui factu quoru pͥmu
duz se studio dedito possessiones suas cł¬
pa uillici destr uctas aspiceret meũ uersꝰ

Expanded text:
“Dic aliquid contra ut simus duo”, durum caput: “Dic aliquid contra ut simus duo”, durum caput: qualiter tulisset iniurias qui obsequium noncause, finguntur offense, inque his ipsis que vere sunt cause ire, modus exceditur, in omnibus peccatis velum aliquod excusationis obtenditur, et est excusatio ipsa peccatum. Tu quia non tibi, ut Deo paretur irasceris, et tamen Deus ipse quotidie verbis ac rebus offenditur, nec semper irascitur. Vos omne verbulum casu elapsum, ad iniuriam capitalem trahitis, impatiens genus. Irascor sic meritis. Si de te quidem male, si de Republica, modo non ira sed iustitia illa sit, optime. Et, ad summam, mordicus, ut dici solet, Ciceronianum illud tenendum: “Ita procul ut absit cum qua nichil recte fieri, nichil considerare potest”; iure ergo laudatur Archite Tarentini dictum, et Platonis amici sui factum, quorum primus, dum se studiis dedito, possessiones suas culpa villici destructas aspiceret, in eum versus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed irascor. Nõ Ego aduersus opẽ
polliceor non uiciis non fortuita
enĩ s uolũtari & sũt et in ur̃a potestate
Quis te orgo cogit trasci. D Irascor
offensus. Rõ Is fortasse qui offendis¬
se te arguitur se offensũ a te quei̾tur
non tantũ est offensarũ qͣntu est ĩso¬
lencie. D Ira estuo. Nõ furis ergo ira
furor breuis est inquit flactus. fit aut̃
a plerisq mala ꝯsuetudine et ĩpacienꝰ
dixit insame cu plerisq nimis illã se¬
quẽtibus finis in same fit et uite. Si
quid hec eciã pestis ut suꝑior et si se¬
uideri potuei̾t hinc nescio quid melle
dulcius ĩesse habet fortasse ulcio dulçe a¬
liꝙ̃ efferũ in humanũ tra nichil iusi a¬
maruz haber O Irascor ob ĩiurias Rõ
Wix iracãdus umꝙͣ adeo quisꝙͣ fuit. ut
nulla re lacossitus irascetur insi forte
celius sonator iracũdissimꝰ ille morli¬
inm qui clienti suo ĩ oĩbus sibi ꝯsentiẽti
atq õnia ꝯfitenti irascens exclamauit.

Expanded text:
ed irascor. Ego adversis opem polliceor, non vitiis; non fortuita enim illa, sed voluntaria sunt, et in vestra potestate. Quis te igitur cogit irasci? Irascor offensus. Is fortasse, qui offendisse te arguitur, se offensum absque te queritur: non tantum est offensarum, quantum insolentie. Ira estuo. Furis ergo. Ira furor brevis est, inquit Flaccus. Fit autem a plerisque mala consuetudine et impatientia dixit insanie, cum plerisque nimis illam sequentibus finis et insanie sit et vite. Si quidem hec etiam pestis ut superior, etsi sevideri potuerit, huic nescio quid melle dulcius inesse: habet fortasse ultio dulce aliquid, efferum, inhumanum; ira nichil nisi amarum habet. Irascor ob iniurias. Vix iracundus unquam adeo quisquam fuit, ut nulla re lacessitus irascetur, nisi forte Celius Senator, iracundissimus ille mortalium, qui clienti suo in omnibus sibi consentienti, atque omnia confitenti, irascens exclamavit:
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ Ad hec genitor quõ ait spoliatꝰ es
nõne sacculos omnes plenos uideo. Ille
est simł ħ dicens aꝑtos prĩ sacculos
ostentabat. Tũc senex fronte nł mota
Quid inꝙͥ refert. fili apud te arena ue
anpenũa plem sũt. Memorabile dtĩn p̃¬
clareq sententie. Sic quid̃ apud młtos
ociosa peciuã est nil agit aᵈ nͥ ꝙ locũ os
cupat atq am̃ apud plures male at q ĩ¬
probe oposa apud paucos demũ fructuo¬
sa est D Amisi pecuĩaz quã amabam¬
Rõ CTarpi amore relaxatꝰ es nã aõr
peruiẽ aualcia est minꝯ hanc amabis
minꝰ hant optabis. nã et illud satyricũ
exꝑimẽto coguitu Qꝑ minꝯhãt optat
qui nõ habet Optandi aũt̃ amissio est
magni ecꝭ boni Cui inseꝑabiłr malu
maiꝰ adiũctu sit. D Amisi dulce ui¬
te p̃sidiu Rõ QLuid scis anamarũ
potius excidiũ plu̾es multo propt̾ opes

Expanded text:
pater!”. Ad hec genitor “quomodo, ait, spoliatus es? pater!”. Ad hec genitor “quomodo, ait, spoliatus es? nonne sacculos omnes plenos video?” Ille est”. Simul hec dicens, apertos patri sacculos ostentabat. Tum senex, fronte nichil mota, “quid, inquit, refert, fili, apud te harenane an pecunia pleni sint?” Memorabile dictum, preclareque sententie: si quidem apud multos otiosa pcupat atque animum, apud plures male atque improbe operosa, apud paucos demum fructuosa est. Amisi pecuniam quam amabam. Turpi amore relaxatus es: nam amor pecunie avaritia est. Minus hanc amabis, minus hanc optabis: nam et illud Satyricum experimento cognitum, quod “minus hanc optat qui non habet”: optanda autem amissio est magni etiam boni, cui inseparabiliter malum maius adiunctum sit. Amisi dulce vite presidium. Quid scis an amarum potius excidium? Plures multo propter opes
Abbreviated transcription (Latin):
breuissimo tꝑe gestast̾ Eo ꝙ et uolũ¬
tas egregĩ senis et peciũa prompta eẽt
Redeũti de hinc filio frẽs olim fuerũt
quoꝵ ille ocrursu hesit uestes atq habi¬
tũ miratus quales aña non uidiss Que¬
siuit qz cuiꝰ eeñt equi uñ ille uestes len
atq om̃̃i ignai simplicitate puerili dnĩ
prĩs eẽ multosq alios domi nstabulo sb̾¬
stitisse Dixerũt utrãq eciã parentem
multiplici et regio esse uestitu indutum
miracõne iaz simplici s stupore plenꝰ
atq extas thalamũ atq arculã festiꝰnꝰ
arculã aꝑuit sacculisq ꝯspͣtis solito moe̾
t̾gentibꝰ atq obstrusis iam securꝰ abiit
Mox negocio pub ͦ expedito ĩ domũ re¬
diens in thalamo se ĩclusit arculã aꝑuit
sacculos ĩtrospexit. Auruq mn arenã
fles: Amisi iꝙͥ ille peciũa quã nuilts
quesitã uigiliis multisq laboibꝰ in hiis
sactulis dimiserã spoliatꝰ tua sũ ĩ domo

Expanded text:
brevissimo tempore gesta sunt, quod et volunbrevissimo tempore gesta sunt, quod et voluntas egregii senis et pecunia prompta esset. Redeunti dehinc filio fratres obvii fuere, quorum ille occursu hesit, indumenta atque habitum miratus, qualem antea non vidisset, quesivitque cuius essent equi, unde ille vestes; leti atque omnium ignari, simplicitate puerili, domini patris esse, multosque alios domi in stabulo substitisse dixerunt, utrunque etiam parentem multiplici ac regio esse vestitu; miratione iam simplici, sed stupore plenus atque extasi thalamum atque arculam festinus arculam aperuit, sacculisque conspectis solito more turgentibus atque obstrusis, iam securus abiit; mox negotio publico expedito, domum rediens, in thalamo se inclusit, arculam aperuit, sacculos introspexit, aurumque in harenam fles?” “Amisi inquit ille pecuniam, quam multis quesitam vigiliis, multisque laboribus in his sacculis dimiseram, spoliatus tua sum in domo,
Abbreviated transcription (Latin):
genti magnas opes multãq auri q̃sieãt
Et erat miꝵ uisu. In pr̃e lene iuueni¬
lis largitas ĩ iuuene filio semlis tenaci¬
tas. Sepe eu pr̃ hortabat᷑ ne suũ ĩge¬
aliqñ diuitias suas uellet tn hos enĩ usꝰ
nõ in tustodiã tm̃ ac suppliciu parcas esse
dicebat hoc pr̃. S frustra uel surdo cãĩ¬
tur uel auaro. Contĩgit tandez prore¬
pub  filiũ abesse Et cũ elc̃ĩs uiris ad rõ¬
nuz pontificẽ proficisci. Quo digresso sta¬
tim pr̃ occasione arrepta nouis thalami
arculeq clauibꝰ intͦgr essꝯ thezauꝵ mli
quos ornatissimos uasa q argẽtea suppel¬
lectilẽ speciosam ultimo domũ ampla sed
mĩme culta. nouis anxit edificiis et
picturis ĩsignibꝰ adorͣuit muniuitq r̃¬
bus õmbꝰ que liberalis et lauta et ha¬
bũdans uita ex igit multa p̃te̾a pauꝑi¬
plenos obstructosq et obẜata oĩa quo
pͥus ĩstatu fuerãt dimisit. Que cucta

Expanded text:
genti, magnas opes multumque auri quesierat, genti, magnas opes multumque auri quesierat, et erat mirum visu, in patre sene iuvenilis largitas, et in iuvene filio senilis tenacitas. Sepe illum pater hortabatur, ne suum gealiquando divitias suas vellet. In hos enim usus, non custodiam tantum ac supplicium partas esse dicebat; hoc pater, sed frustra vel surdo canitur vel avaro. Contingit tandem pro Republica filium abesse, et cum electis viris ad Romanum pontificem proficisci, quo digresso, statim pater, occasione arrepta, novis thalami arculeque clavibus introgressus, thesaurum nulli quos ornatissimos, vasa argentea, suppellectilem speciosam, ultimo domum amplam, sed minime cultam, novis auxit edificiis, et picturis insignibus adornavit munivitque rebus omnibus, quas liberalis et lauta et abundans vita exigit. Multa preterea pauperiplenos obstrictosque, et obserata omniaque quo prius in statu fuerant, dimisit. Que cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩsipiens dixi nẽpe de dnĩs nos cu¬
stodes ĩꝑiosa cupiditas fecit. Omiã fa¬
ce̾ atq õma pati iubens sola ut peciñ¬
a cumuletur ac ẜuetur itaq ĩoportiũ.¬
tates usus q hoñm ĩuẽta erat. In metũ
ac sollicitudinez ꝟsa est. Timie et angi
et cͥꝯspice donioꝵ ĩcendia furũq ĩfidi¬
as et ẜuoꝵ fugam neq aliis prodẽe n
sibi. S exanime tm̃ et ĩutile auꝵ ĩcu¬
mi dimissã abstrilit nescio qͥs. Nõ ui¬
le et caducuz est et c̾te non propͥũ ꝙ fur¬
to uel ui eripi pot̃ D Pecuĩa in locu¬
lis ꝯsignata non ĩuemio. teo Dicam
tibi nõ ãtiꝙͣ rem fuit nuꝑ apud ytalos
nobilis et egregius quidã uir posẜomͫ
antiquaꝵ diues satis ditior uirtutũ s
peciũe non ita ut pote cꝯ nõ custos sed
Bispensator et dñs esse didiciss. Erat
illi filiꝰ pͥmogenitꝰ fori negociis ap̃me
industͥus. Qui uigili cura et ꝑcimoĩa in¬

Expanded text:
ut incipiens dixi. Nempe de dominis vos cuut incipiens dixi. Nempe de dominis vos custodes imperiosa cupiditas fecit, omnia facere atque omnia pati iubens, sola ut pecunia cumuletur ac servetur. Itaque in opportunitates ususque hominum inventa erat, in metum ac sollicitudinem versa est. Timere et angi et circumspicere domorum incendia, furum insidias, et servorum fugam, neque aliis prodesse neque sibi, sed exanime tantum et inutile aurum incumi dimissam, abstulit nescio quis. Vile et caducum est, et certe non proprium quod furto vel vi eripi potest. Pecuniam in loculis consignatam non invenio. Dicam tibi non antiquam rem. Fuit nuper apud Italos nobilis et egregius quidam vir, possessionum antiquarum dives satis, ditior virtutum, sed pecunie non ita, ut cuius non custos, sed dispensator ac dominus esse didicisset. Erat illi filius primogenitus, fori negotiis apprime industrius, qui, vigili cura et parsimonia in
Abbreviated transcription (Latin):
amare enĩ pust pusilli aĩsit pati nõ
posse auꝵ ĩferm est. Parũq sibi fi¬
dentis atq auro succube̾ metuõtis
magnꝯ ille est inꝙͣ ãneus qͥ fuctilib
utit᷑ ꝙ̃ ad modũ argento sic nec ille
minor est̃ qui sic argento utit᷑ ꝙͣad¬
modũ fictilibꝰ ut ĩtelligas seuuitiu
seu u̾tutem non ĩ rebꝰ esse s ĩ aĩmis
nec amatorẽ peciuĩe nec osorenis
absentis ꝯtemptorẽ pñtisꝙ dispen¬
satorẽ egregiu magnũ putes hãc sẽ¬
liberalitatemq cõferre. Utor in re c̾¬
ta claris testibꝰ Et o mlc mͥ siłq ilł¬
oĩbus fides eẽt nusꝙͣ enĩ huanũ geꝰ
cam incredulũ seu tamsurduzeẽ en ex¬
haustꝯ labor homĩ que rẽdiq ardor ter¬
ras q maria uersans probat auaicia
atq amore cultuq diuĩtiaꝵ non mõ
uirtutibꝰ s uite odiũ indictu. D Pe¬
ciũa magnã amisi. Riõ Magnũ pondꝰ
et dux et gͣue simul custodis officiu

Expanded text:
amare enim pusilli animi, sic pati non amare enim pusilli animi, sic pati non posse aurum, infirmi est parumque sibi fidentis, atque auro succumbere metuentis. “Magnus ille est”, inquit Anneus, “qui fictilibutitur quemadmodum argento, nec ille minor est, qui sic argento utitur quemadmodum fictilibus: ut intelligas, seu vitium, seu virtutem, non in rebus esse, sed in animis. Nec amatorem pecunie nec osorem, sed absentis contemptorem presentisque dispensatorem egregium, magnum putes.” Hanc senliberalitatemque conferre”. Utor in re certa claris testibus, et o utinam michiibus fides esset! Nusquam enim humanum genus tam incredulum, seu tam surdum esset, inexhaustus labor hominum, querendique ardor terrasque et maria versans, probat, avaritia atque amore cultuque divitiarum non modo virtutibus, sed vite odium indictum. Pecuniam magnam amisi. Magnum pondus, et durum et grave simul custodis officium,
Abbreviated transcription (Latin):
e nõ sceleris ĩsigni p̃mio et accusati¬
one ppoĩta fas oĩo obrũpit polidorũ
obtrũtat. Et auro ui poti᷑. Pone fi¬
dos frẽs pone unaĩmes aĩcos. In cõ¬
silio in ꝯuiuio in chorea dehint mo¬
dicu int᷑ illos non dicã poniũ aure¬
u s pomi fiscũ iaciat discordia hiis
olim armis uti salita gladiis seria io
daspnu sꝑint᷑ et amissũ tp̃s int̾ͥ leuia
mira᷑ lente flent᷑ frẽs ꝑditi lentiꝰ
ꝑntes lentissime ꝯiuges sepeͥ nu̾o le¬
tissiẽ Sole opes fient᷑ ac̾ter u̾issi ͫ¬
uꝰ q est iᵈ ploratiur lac̾mis amissa pe¬
cuĩa ueris. S multa iã diximꝰ d̾ ꝯͦ¬
Qr petuẽ ad amorẽ obstinatis aĩs
nil dicendo aᵈ q̃rit᷑ nͥ odiu aut ꝯtẽp¬
tus. OR ꝙͣ uulgatis obstat errõibꝰ
uel simulatũ credit᷑ uel ĩsanũ. Dꝑ¬
didipecũa. Rõ Exꝑrcũs es te di¬
uitez sompniabas. de Peciũa quã
amabã periit. Rõ Peciuẽ neq amo¬
tis studiũ auaricieq fugam laudo ut

Expanded text:
eris insigni premio et occasione proposita, fas omne abrumpit; Polydorum obtruncat, et auro vi potitur? Pone fidos fratres, pone unanimes amicos in consilio, in convivio, in chorea; dehinc modicum inter illos non dicam pomum aureum, sed pomi frustum: iaciat discordia; his olim armis uti solita, gladiis seria iocdamnum spernitur, et amissum tempus inter levia numeratur. Lente flentur fratres perditi, lentius parentes, lentissime coniuges, sepe vero letissime: sole opes flentur acriter, verissimumque est illud: ploratur lacrimis amissa pecunia veris. Sed multa iam diximquia pecunie ad amorem obstinatis animis, nil dicendo aliud queritur nisi odium aut contemptus, quicquid vulgatis obstat erroribus, vel simulatum creditur vel insanum. Perdidi pecuniam. Experrectus es, te divitem somniabas. Pecunia quam amabam periit. Pecunie neque amos studium avaritieque fugam laudo. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
tie si affluãt nolite cor appone̾ neq
hũc magis ꝙͣ ipĩꝰ filiũ dicentẽ Qui
ꝯfidit ĩ dĩtiis suis corruet n rursus
hiis oĩbꝰ magis illu qui suꝑ om̃s est
Cur ꝯ doctͥna celestis nisi ab ĩsanis
planeq furẽtibꝰ ꝯtempin neꝙͥ qͥ pro¬
fecto diuicias et diuiciaꝵ comites uo¬
luptates atq sollicitudines spinars dỹ¬

Expanded text:
tie si affluant, nolite cor apponere”, neque hunc magis quam ipsius filium dicentem: “Qui confidit in divitiis suis corruet”, neque rursus his omnibus magis illum qui super omnes est, cuius doctrina celestis, nisi ab insanis planeque furentibus contemni nequit, qui profecto divitias et divitiarum comites, voluptates atque sollicitudines spinas d
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsferret qr ĩ ymagie ꝑtrãsit homos
et frustra ꝯturbat᷑. Thezaurizat et
irnorat cui cõgregabat ea hiis ac
mille siłibꝰ circũquaq sonãtibꝰ doctoꝵ
uocibꝰ hoĩm obstruxit aures ĩfinita
cupiditas ut iam frustra diuitibꝰ hꝰ¬

Expanded text:
eret, “quia in imagine pertransit homo, sed et frustra conturbatur, thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea.” His ac mille similibus circumquaque sonantibus doctorum vocibus hominum, obstruxit aures infinita cupiditas, “ut iam frustra divitibus h
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimeq et ꝓpͥe dictu. Crescit aor
minẽ pecula diuite facit ỹmo ꝯ̾ nlli
nõ maiorẽ sui cupidine ĩcussit n id
maiorq fames. Atq illud młta petẽ¬
tibꝰ desũt młta et ꝑ multis eos ĩdige᷑
qui ꝑ multa possidẽãt deniq ꝙꝙ sit¬

Expanded text:
scit amor minem pecunia divitem facit, immo contra, nulli non maiorem sui cupidinem incussit”. Nequmaiorumque fames. Atque illud: multa petentibus desunt multa. Et “permultis eos indigere, qui permulta possideant.” Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ab auctoi̾bꝰ scͥpta ulli usq̃quaq docto le¬
gendi audiendiq defuit facultas ¶ Nõ¬
ne ergo pecuĩa ꝑeg̾nos mores ĩtulisse
et molles dĩcias turpi luxu secła pus
ĩtegrima fregisse ĩueĩes Nõne ip̃as ꝙ
dĩcias auariciã et habũdãtes uolup̃tes
desideriũ prolixũ atq libidĩe ꝑeũdi ꝑ

Expanded text:
ab auctoribus scripta, nulli unquam docto leab auctoribus scripta, nulli unquam docto legendi audiendique defuit facultas. Nonne ergo pecuniam peregrinos mores intulisse, et molles divitias turpi luxu, secula prius integerrima fregisse? nonne ipsas quoque divitias, avaritiam, et abundantes voluptates, desiderium per luxum atque libidi
Abbreviated transcription (Latin):
Auaro inquit nichil ẽ scelestiꝰ nil est
ru ĩ hoc̾ unũ ꝯsentit ỹmo ꝙͣ nulliꝰ
dissentit auctoritas frustra quid̃ p̾ua¬
luit sapiẽtũ sentẽciis uulgi. furor i¬
taq ut nullũ ĩiquius sic nullũ ardẽ¬
cius uotũ ꝙͣ peciuẽ ẽ ut ex qͣ pende
õma que optant᷑ ꝑsuasũ sit. Clamãt
ab aduso doctissioꝵ uoces hom̃n. Cla¬
mat exꝑiencia et uei̾tas clamat ue¬
tus et r̾cens exemploꝵ turbamͣq ͣ
pe cuĩa nulli utilez multis fuisse pe¬
scifera cu pcc̃o ac labore q̃rendã Cũ
sollicitudĩe ac pauore ẜuãda. Cũ q̃¬
relis ac merore ꝑdendaz. Dicant
periuẽ amatores quid uel ĩ hiis u̾b̾
faisi uel in suis oꝑibꝯ bomi sit et ut
uera sit extimatio tam laudate rei Ꝙ
de hͦ quisq uidei̾t ac legeit integrũ ac
sincerũ spretis uulgi clamoibꝰ sepõĩtis¬
q fulgolba metalloꝵ ad mẽoriã r̾u̾tã.¬
qr uero non oĩbꝰ uidendi exꝑiendiqi
sors eadẽ fuit illa aũn sbeant q̃ famos

Expanded text:
est scelestius; nichil est rum in hoc unum consentit, immo quam nullius dissentit auctoritas. Frustra quidem prevaluit, sapientum sententiis, vulgi furor, itaque ut nullum iniquius, sic nullum ardentius votum quam pecunie est, ut ex qua pendere omnia que optantur persuasum sit. Clamant ab adverso doctissimorum voces hominum, clamat experientia et veritas, clamat vetus et recens exemplorum turba, magnam pecuniam nulli utilem, multis fuisse pestiferam, cum peccato ac labore querendam, cum sollicitudine ac pavore servandam, cum querelis ac merore perdendam. Dicant pecunie amatores, quid vel in his verbis falsi, vel in suis operibus boni sit. Et, ut vera sit extimatio tam laudate rei, quid de hoc quisque viderit aut legerit integrum ac sincerum, spretis vulgi clamoribus sepositisque fulgo videndi experiendique sors eadem fuit, illa animum subeant, que famosis
Abbreviated transcription (Latin):
sacrãq auri famẽ ml nͥ morlia ptora
auru ꝑ medios ire satellites et ꝓruĩ
pudicitie sił ac uite ĩsidias ꝓueĩre im¬
bre aures daueas expug̾ta ugĩtas ac
uatis argolici casꝯ probat᷑. Auareq sil
ꝯiugis. una si quidẽ ruine duplicꝭ cã
fuit auꝵ fatale. Q bñ spretũ argie E¬
riphile male optatu male partũ iłliꝰ pe¬
.nates irrupuit. Sceleꝵq ingẽcia se¬
mina mouit noue opes falsas ac ca¬
ducas n p̃stare posse ꝙ spõdeãt neq
lem̾e aĩ sicim s ascende̾ n curas fuga¬

Expanded text:
sacramque auri famem, nil non mortalia pectora aurum per medios ire satellites et perrumpudicitie simul ac vite insidias provenire? Imbre aureo Danaes expugnata virginitas, ac vatis Argolici casus probat, avareque simul coniugis: una si quidem ruine duplicis causa fuit, aurum fatale; quod bene spretum Argie, Eriphile male optatum, male partum illius penates irrupit, scelerumque ingentia semina movit. Nonne opes falsas et caducas, neque prestare posse quod spondeant, neque lenire animi sitim sed accende
Abbreviated transcription (Latin):
siñaz hebreoꝵ sapiens ꝙ paucis abso¬
uerat. Qui festinat dita̾i inquit nõ
erit ĩnocens. Audistis aliũ ex urĩs
Egroto dnĩ deduxit corpo̾e febres
non aĩo curas dixerat hoc et̾nꝯ sapi¬
ens ille breuissiẽ Non proderũt diui .℥.¬
cie ĩ die ultionis Et addideat qd̾ pro¬
dess. Iusticia enĩ ĩquit liberabit a mor¬
te Cũ gͦ pecuĩa quã amissã luges ĩ
ncc̃itatibꝰ sũmis nec corpoi̾ poss opẽ

Expanded text:
sententiam Hebreorum sapiens quam paucis absosententiam Hebreorum sapiens quam paucis absolverat: “Qui festinat ditari, inquit, non erit innocens”. Audistis alium ex vestris, egroto domini deduxit corpore febres, non animo curas. Dixerat hoc externus sapiens ille brevissime: “Non proderunt divitie in die ultionis”, et addiderat quod prodesset. “Iustitia enim, inquit, liberabit a morte”. Cum ergo pecunia, quam amissam luges, in nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiit s tnͣstulit. D Amisi pecũam¬
Rõ Ut non amisisses si tua ess Gic
si tua non erat amitt̾e ne qͥuisti uere
aut̃ non tua s illiꝰ erat quẽ secuta
est ỹmo ne illiꝰ quid̾ s fortũẽ ut dixi
Que eã cuĩ uisũ fui̾t breuẽ ad usũ
magno sub fenoe mutuat disce iam
tandẽ a ꝓp̾is aliena sec̾ne̾. Do Pe¬
ciuĩa amisi. Mẽ Si te adeo nõ tue
quoq cͣciãt iacture tͥq uł alienu
ad ͦ deinidoles disce illa cõquire q̃
acqͥsicõ facilior et posẜio nobilior
etior ꝙ uirtutẽ si quesieris nõ amit¬
tes. Uos aũt sapĩe cõtemptores cul¬
tores q et amatores pecuĩe fc̃ĩ estis
obsurdissime uidemĩ. salubbꝰ ꝯfiliis
ac monitis q̃cũq ꝑ sanctos atq eru
procestãtem Nam diues qui fie̾i uult
et cito uult fieri atq hiis dictis addẽ¬
tem Sz que r̾uencia leguz qͥs metꝰ
aͥ pudor est ũꝙͣ ꝓperãtis auari I Hac

Expanded text:
perdidit, sed transtulit. Amisi pecuniamperdidit, sed transtulit. Amisi pecuniam. Ut non amisisses si tua esset, sic, si tua non erat, amittere nequivisti. Vere autem non tua, sed illius erat quem secuta est; immo ne illius quidem, sed fortune, ut dixi, que eam, cui visum fuerit, brevem ad usum magno sub fenore mutuat. Disce iam tandem a propriis aliena secernere. Pecuniam amisi. Si te adeo non tue quoque cruciant iacture, tibique vel alienum aliquid demi doleas, disce illa conquirere, que acquisitio facilior et possessio nobilior certiorque. Virtutem si quesieris non amittes. Vos autem sapientie contemptores, cultoresque et amatores pecunie facti estis? Obsorduisse videmini salubribus consiliis ac monitis, quecunque, per sanctos atque eruprotestantem: nam dives qui fieri vult, et cito vult fieri; atque his dictis addentem: sed que reverentia legum, quis metus aut pudor est unquam properantis avari? Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
duo bona unũ quodq p̾stantiꝰ amis¬
so securitatem et requiẽ ĩuenisti T
Peciũa ꝑdidi Rõ Bñ si te illa non
perdidit quod multis iã possessõibꝰ
suis fecit. noxia em̃ peciuẽ forma ẽ
ueneõsus fulgor ac pestifer. Itaq ue¬
lud ẜpens squamis aureis placens
mulcendo oculos aĩam ferit ꝓinde si
hinc salu ꝯ es gande tibi ablatũ unde
ĩfici posses Teq illesũ int̾ ꝑicula t᷑n¬
siuisse letus scupensq r̾cogita. Sin
ĩfectus exstirpatã mali cã scito quo
facilior ad salutẽ redito sit Dami¬
si auꝵ atq argentũ Rõ Quid cele¬
sti aĩo cũ trestribꝰ purgamẽtis qui ui¬
riliꝰ philosophant᷑ argentũ atq auꝵ
int̾ bona non numerant Qui nol¬
elegeris siue non bonũ siue nõ tuũ
fuit eque nulla tibi est materia q̃rela¬
ru Nam ut oĩo bonũ dici uelis ꝙ mł
ti maguiq negant uiri non tuũ c̾te
s fortuẽ bo nu uel ĩuitus dices ita
nec tu de tuo ad nec de suo illa qͥd̾

Expanded text:
duo bona, unumquodque et prestantius amisso, securitatem et requiem invenisti. Pecuniam perdidi. Bene, si te illa non perdidit, quod iam multis possessoribus suis fecit: noxia enim pecunie forma est, venenosus fulgor ac pestifer, itaque velut serpens squamis aureis placens, mulcendo oculos, animam ferit. Proinde si hinc salvus es, gaude tibi ablatum, unde infici posses, teque illesum inter pericula transivisse, letus stupensque recogita. Sin infectus extirpatam mali causam scito, quo facilior ad salutem reditus sit. Amisi aurum atque argentum. Quid celesti animo cum terrestribus purgamentis? Qui virilius philosophantur, argentum atque aurum inter bona non numerant; qui molm quicquid elegeris, sive non bonum, sive non tuum fuit: eque nulla tibi materia est querelarum. Nam ut omnino bonum dici velis, quod multi magnique negant viri, non tuum certe sed fortune bonum, vel invitus, dices. Ita nec tu de tuo aliquid, nec de suo illa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc ip̃m erat sapĩe scire cuiꝰ esset
hoc donu tibi noĩatim dictu credas
atq ad omnẽ uirtutem ĩtelligas r̃fe¬
rendu. D Balde quidem esse cupi¬
o nec sum bonus. Rõ an ualde cupias
res docebit intense uolũtatis iudiciũ
ꝑseuerãcia est. Siue aut̃ gratuitũ dei
donũ uirtus et profecto eam largitor i ͤ
sydereus nnisi constant᷑ optãtibꝰ ĩstãter¬
q petentibꝰ uix tribuit siue tante ĩ re
ulle sunt ꝑtes ingenii humami et cum
ĩtencione feruida res egeat cũ et con¬
tinua egeat et diuturna. Mam quod
studio queritur repente non ꝓuenit
Sic quocũq te uerteris ꝑseuerãti o¬
pus est aĩo. omissis ergo neglectis q
õmbꝰ hic ĩcũbe idq fiet alac̾us si me-¬
mineris semꝑq descͥ̾ptu añ oculos.
habueris ad hoc unũ atq ad nichil aᵈ
te uenisse in hanc t̾renã habitacõnẽ
et hoc te unũ exigi ut untutũ gra¬

Expanded text:
et hoc ipsum erat sapientie, scire cuius esset et hoc ipsum erat sapientie, scire cuius esset hoc donum tibi nominatim dictum credas, atque ad omnem virtutem intelligas referendum. Valde quidem esse cupio, nec sum, bonus. An valde cupias, res docebit; intense voluntatis indicium, perseverantia est. Sive autem gratuitum Dei donum virtus et profecto eam largitor ille sidereus, nisi constanter optantibus instanterque precantibus vix tribuit, sive in tanta re ulle sunt partes ingenii humani, et cum intentione fervida res egeat, tum et continua eget et diuturna nam quod studio queritur, repente non provenit, sic, quocunque te verteris, perseveranti opus est animo. Omissis ergo neglectisque omnibus, hic incumbe, idque fiat alacrius, si memineris semperque descriptum ante oculos habueris, ad hoc unum atque ad nichil aliud, te venisse ad hanc terrenam habitationem, et hoc a te unum exigi, ut virtutum gra
Abbreviated transcription (Latin):
isu totoq aĩ pond̾e̾ neq uoͣ tꝑis ꝑti¬
culã ut iocũdo ciudã ex̾citio s ut or¬
dinario uite officio qd̾ te beatũ et nł¬
lius egentem rei faciet uniu̾su tẽpꝰ
om̃e studiũ ĩpende quod rebus sepe
uilissimis ĩpendisti. et ad mẽoriam
refer illud sanũ mags efficaxq ꝙͣ cõꝑ¬
tũ uerbu marci uarronis ex satirarũ
eius libro. Si qͣntͫ opem sũpsisti in¬
quit ut tuus pistor bonũ faceret ꝑ a¬
nem esꝰ duodecimã ꝑtem phĩe dedisses
ipẽ bonꝯian pridẽ esses factus quod
sic accipias uelum non ut trene phie
que ex frequẽtatis actibus habitam
spondes, cuiꝰ quãta sit ꝓmissa fides
exꝑti sciĩt. S celesti sapiencie sospi¬
tatrici optime suisq consiliis atq aux¬
iliis te uirtutis. que ue ꝑ hanc q̃rit᷑
salutis debitorem statuas senciasq pi¬
a confessione grato aĩo qdq est sc̃p ͫ
Nemo pot̃ esse ꝯtinens nͥ deus det

Expanded text:
nisu totoque animi pondere, neque vero tnisu totoque animi pondere, neque vero tculam, ut iucundo cuidam exercitio, sed ut ordinario vite officio, quod te beatum et nullius egentem rei faciet, universum tempus, omne studium impende, quod rebus sepe vilissimis impendisti; et ad memoriam refer illud sanum magisque efficax quam comptum verbum Marci Varronis, ex Satyrarum eius libro. “Si, quantum opere sumpsisti, inquit, ut tuus pistor bonum faceret panem, eius duodecimam philosophie dedisses, ipse bonus imapridem esses factus;” quod sic accipias velim, non ut terrene philosphie, que ex frequentatis actibus habitum spondet cuius quanta sit promissi fides experti sciunt, sed celesti sapientie sospitatrici optime, suisque consiliis atque auxiliis te virtutis, queve per hanc queritur salutis, debitorem statuas, sentiasque, pia confessione, grato animo, quodque est scriptum: “Nemo potest esse continens nisi Deus det”
Abbreviated transcription (Latin):
dix sit. Atq ita uirtutis u inopiã non
patitur insi qui uult qr pͥma et maxĩa
ꝑs uirtutis est uelle D Quid quod u̾¬
tutem uolo nec asse quor Rẽ Multi se
id putant uelle qd̾ nolũt id nolle qd̾ uo¬
lunt sic quisqz se fallit seq boni auidũ
delcãt ut. Et populũ et amicos falłe et
falli insuꝑ dulce fit. D Scio me uel¬
le nec posse ideo bonũ fieri . Noet sit
ita uelle non sufficit desiderio opus ẽ.
eoq non modico s uehemẽti uos aut
mala ura feruẽtissime cupitis bona te
pidissime uñ fit ut diuites multi sint
boni aũt paucissim Nam ꝙ miri est Gi
citius ad optatũ ardens intencio ꝙͣ
si bona fide uis esse iam ĩcipis s segni¬
ciem uita. Si enĩ mĩma reru non ha¬
bertur gratis quid de uirtute speres
qua mili rebus hom̃ maius est nil
alcius. Non tu illam quasi diu̾ti culũ cu¬
raru s ut rectu atq unicu iter ad fe¬
licitatem cogita. Uaca illi et insiste sũ ͦ

Expanded text:
dix sit. Atque ita virtutis inopiam non dix sit. Atque ita virtutis inopiam non patitur, nisi qui vult, quoniam prima et maxima pars virtutis est velle. Quid, quod virtutem volo nec assequor? Multi se id putant velle quod nolunt, id nolle quod volunt; sic quisque se fallit, seque boni avidum delectat, ut et populum et amicos fallere, et falli insuper dulce sit. Scio me velle, nec posse ideo bonum fieri. Ut sit ita, velle non sufficit: desiderio opus est, eoque non modico, sed vehementi. Vos autem mala vestra ferventissime cupitis, bona vultis tepidissime, unde fit, ut divites multi sint, boni autem paucissimi; nam quid miri est, si citius ad optatum ardens intentio, qusi bona fide vis esse, iam incipis, sed segnitiem vita. Si enim minima rerum non habentur gratis, quid de virtute speres, qua nil in rebus hominum maius est, nil altius? non tu illam quasi diverticulum curarum, sed ut rectum atque unicum iter ad felicitatem cogita; vaca illi et insiste summo