comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad litt̾am in dum̃ti ⁊ esce
uilitas. que solitariũ ⁊ penitẽ¬
cie p̾conẽ decebat ostendit. s ⁊
figurate piliscameli e quibꝰ cili¬
ciũ fit. penitentia uł continẽtia
qua ⁊ ipse exercebat᷑ ⁊ cet̾os in¬
stituebat expͥmit᷑. ꝑ ona pellici¬
a que ex mortuo tollit᷑ anĩante.
⁊ ipsũ mortificasse m̃bra sua ter¬
rena. ⁊ auditores suos idẽ docu¬
isse significat. Constat nãq
ꝑlũbos. sepe luxuriã designa¬
ri. Uñ ꝓpt̾ hanc cõpescenda.
⁊ castitatis glam nancisce̾dã:
cuicti. ⁊ lucerne ardentes. Qui
gͦ uenerie motꝰ concupiscẽtie
funditus edomuit: lũbos uti¬
q zona pellicia cunxit. Locus¬
tas que alacrit̾ a t̾ra euolant
s citius ad t̾ram redeunt. ⁊ mel
silure qd̾ simul edebat: breui¬
tas parit̾ ⁊ dulcedo p̾dicatio¬
nis eiꝰ intunat᷑. qr ⁊ libent᷑a po¬
płis audiebat᷑ p̾dicans: ⁊ citis¬
sime dño ueniente p̾dicationi
ac baprismati suo t̾minũ posu¬

Expanded text:
um ad litteram indumenti et escae, vilitas quae solitarium et poenitentiae praeconem decebat ostenditur. Sed et figurate pilis cameli, e quibus cilicium fit, poenitentia vel continentia, qua et ipse exercebatur et caeteros instituebat, exprimitur. Zona pellicea quae ex mortuo tollitur animante, et ipsum mortificasse membra sua terrena, et auditores suos idem docuisse signatur. Constat namque per lumbos saepe luxuriam designari: unde propter hanc capessendam et castitatis gloriam nanciscendam aecincti, et lucernae ardentes igo venereae motus concupiscentiae funditus edomuit, lumbos utique zona pellicea cinxit. Locustis, quae alacriter a terra evolant, sed citius ad terram redeunt, et melle silvestri quod simul edebat, brevitas pariter et dulcedo praedicationis ejus intimatur, quia et libenter a populis audiebatur praedicans, et citissime Domino veniente praedicationi ac baptismati suo terminum posu
Abbreviated transcription (Latin):
ire formidas. monente angłoi̾
nazareth galilee secedit. ultĩa
cũ ualet ꝑscqui ñ desistit. acri¬
or in quibcdã antixp̃i ꝑsecutio
cõsurget. & quidẽ plurimis
ad p̾dicationẽ enoc ⁊ helie a ꝑ¬
fidia cõuersis. s cet̾is ad instĩc¬
tum antixͥ tota intentione cõtͣ

Expanded text:
ire formidans, monente angelo, in ire formidans, monente angelo, in Nazareth Galilaeae secedit, ultima ntum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione cont
Abbreviated transcription (Latin):
ret archelaus. fieri enĩ poterat.
ut ꝑ diẽ festũ int̾ tam ingentẽ
turbã latent̾ asçenderẽt. mox re¬
u̾suri. Ubitam̃ aliis diebꝰ ha¬
bitare metuerẽt. ut nec sollẽp¬
nitate p̾termissa eeñt inreligi¬
osi. nec continua mãsione con¬
spicui. Cum uͦ etiã de regno
archelai quã fuerit diuturnũ
om̃s tacuerĩt. Iste qͦ intellectꝰ
patet.ut qͣd luchas dic̃ ꝑ om̃s
annos ascendere solitos i ierłm.
Tũc accipiamꝰ factitatũ cum
iã nõ timeret᷑ archelaus Qd̾ si
archelai regnũ aliqnͣto diutꝰ
atur. Illud qͦd suꝑiꝰ dixi suffẽ¬
cerit. qd̾ ita timebant paretes
pueri habitationẽ mihrłm. ut¬
tam̃ ꝓpt̾ dĩ timorẽ. festiuitatẽ
sollẽpnem ñ p̾termiterẽt. in qͣ
latere facillime possẽt. Neq eĩ
incredibilit captatis tp̃ribus
cedere hoiẽs ad ea loca in quibꝰ
uͦ qd̾ dampnato lic herode io¬
seph cimore archelai filui eiꝰ in¬
uideã ubi metropolim habebat

Expanded text:
ret Archelaus. fieri enim poterat, ret Archelaus. fieri enim poterat, ut per diem festum inter tam ingentem turbam latenter ascenderent mox reuersuri, ubi tamen aliis diebus habitare metuerent, ut nec sollemnitate praetermissa essent inreligiosi nec continua mansione conspicui. cum uero etiam de regno Archelai, quam fuerit diuturnum, omnes tacuerint, iste quoque intellectus patet, ut quod Lucas dicit per omnes annos eos ascendere solitos in Hierusalem tunc accipiamus factitatum, cum iam non timeretur Archelaus. quod si Archelai regnum aliquanto diutuatur, illud quod superius dixi suffecerit, quod ita timebant parentes pueri habitationem in tamen propter Dei timorem festivitatem solemnem non praetermitterent, in qua latere facillime possent: neque enim incredibile est, captatis temporibus cedere homines ad ea loca in quibus uod, damnato licet Herode, Joseph timore Archelai filii ejus Judaeam, ubi metropolim habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
erat nazarech galilee: sicut lu¬
chas ñ tacuit. S intelligen¬
dũ est. ubi angłs in sompnis
inegipto dixit ad ioseph. surge
⁊ accipe puerũ ⁊ matrẽ eiꝰ ⁊ ua¬
de interrã isrł. sic intellectũ cẽ pͥ¬
no a ioseph.ut putaret uissũ
sc ẽẽ ꝑgere in uideã. ipsa enim
pͥmitus intelligi potuit terra
laũ: noluit obicere se illi ꝑicło.
cũ poss t̾ra isrł etiam sic intel¬
ligi.ut x galilea illic deptita¬
retur. qr ⁊ ipsam ppłs isrł in¬
colebat. quã qmͣ ⁊ alio mͦ solui
possit hec questio: qr potuit
inderi parentibꝰ xp̃i cũ puero
de quo talia ꝑ anglica respõsa
luc eos ituros fuisse. ⁊ illic ha¬
bitaturos: nͥ archelai p̾sentia
teͬrerentur. Neq enĩ luunitꝰ
iubebant᷑ ibi habitare: ut de
archelao qͦd timebat̃ deberent
ꝯtẽpnere. An ⁊hoc aliquisdic̃.
si archelai timore illuc ꝓhibebã¬
tur accedere:. hoc mͥ dissolirere
ñ eẽt distĩcile. ne si aliqͥs eu̾głis¬
taꝵ exp̾ssiss quãdiu ibi regna¬

Expanded text:
erat Nazareth Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi angelus in somnis in Aegypto dixit ad Ioseph: surge et accipe puerum et matrem eius et uade in terram Israhel, sic intellectum esse primo a Ioseph, ut putaret iussum se esse pergere in Iudaeam — ipsa enim primitus intellegi potuit terra laum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa luc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur. neque enim diuinitus iubebantur ibi habitare, ut de Archelao quod timebant deberent contemnere. An et hoc aliquis dicitsi Archelai timore illuc prohibebantur accedere? hoc mihi dissoluere non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum expressisset, quamdiu ibi regna
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidere dm̃ mereatꝰ inuigi¬
lat. ⁊ ipsa ẽ ouis centesima. quã
pastorbonꝰ relictis in celo nona¬
tutum. abiit querere int̾rã: in¬
uentãq sius imposuit humis.
⁊ sic reportauit ad gregẽ. Seq̃r.¬

Expanded text:
igilat, et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonatutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregem. E
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. ex pellitur a sp̃u indeser¬
tum ⁊ temptatur a sathana.
ut exemplũ uite sius fidelibus
p̾beat. qui pꝰ acceptã in baptĩ¬
mo remissionẽ pecc̃oꝵ: nõ solũ
adexercercendã oꝑam uirtu
tutũ. uerũ etiã ad toleranda
ꝓpt̾ usticiam ꝑsecutionẽ sint
accingendi: se cedit indeẜtũ.
ut nos doceat relictis mundi
il lecebris.⁊ societate prauoꝵ¬
mandatis. T̃emꝑtat᷑ solirariꝰ
a diablo: ut nob̃ insinuet. qr

Expanded text:
Dominus expellitur a Spiritu in desertum, et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exertum, verum etiam ad tolerandam propter justitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravomandatis. Tentatur solitarius a di
Abbreviated transcription (Latin):
fundant᷑ gͥ filii diabłi atq dis¬
cipli: qui r̾epleti inspiratione
nnꝑea. simplices qͦsq decipuĩt.
negantes in xp̃o utraq uerã ẽẽ
naturã. dũ aut dĩtatẽ homine:
aut hominẽ dĩtate dispoliant.
cũ uniꝰ ipr̃is gemino docum̃to
utraq falsitas sit ꝑhemta. qr
⁊ ꝑ famẽ corporis ꝑfecta huma¬
nitas: ⁊ ꝑ famlantes angłosde¬
monstrata ẽ manifesta diuim¬
ram nr̃am. qr nͥ hunc diabolus
hominẽ cerneret: nõ tẽptaret.
Ueneremur in illo dunitatẽ
suã. qr nͥ suꝑ om̃ia ds̃ existeret.
ei nullo mͦ angłi ministrarent.
p̾dicare. desinente lege conseqñ¬

Expanded text:
fundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Divinram nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. praedicare: desinente Lege, conseque
Abbreviated transcription (Latin):
m illo sp̃s. nõ ex eo tantũ tpr̃e
qͦ baptizatꝰ ẽ in iordanẽ. s ex
illo potiꝰ quiͦ mnuto conceptus
uirginali. Nam qd̾ inbaptiza¬
tum descendere uisus ẽ sp̃s sẽs.
signũ erat conferende nob̃̾ in
baptismo gr̃e spũalis. Quibus
in remissionẽ pecc̃oꝵ ex aqua
⁊ sp̃u regeneratis amplior eiꝰ
lestis que poccantibꝰ quonda
ꝓthoplanstis ac paradiso eiec¬
tis. toto generi humano int̾po¬
sitis cherubĩ & flãmeo gladio
clusa ẽ. Extinguit᷑ namq ħ
flamacuiq fideliũ: cũ aquis
uitalibꝰ tinguit᷑. Reconcili¬
atꝰ angłicis sp̃ibꝰ. cũ ad pacẽ
sui redierit creatoris. ad eont
si ꝑcepta fidĩ sacram̃ta puro cor¬
de ⁊ corpore fuauerit moy solu¬
tus carne rogna possit intrare
celestia. Alio qͥn quomͦ tũc aꝑi¬
ebantꝰ dño celi. qui cũ homofi¬
eret ⁊ habitaret nobcũ in t̾ram
celũ parit᷑ liuia potentia con¬
tinebat ⁊ t̾ram: Seq̃r. E cce uox¬
tus. inqͦm̾ cõplacui. Non ipse

Expanded text:
in illo Spiritus, non ex eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane, sed ex illo potius quo in utero conceptus est virginali. Nam quod in baptizatum descendere visus est Spiritus, signum erat conferendae nobis in baptismo gratiae spiritualis, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis amplior ejuslestis, quae, peccantibus quondam protoplastis ac paradiso ejectis, toti generi humano interpositis cherubim et flammeo gladio clausa est. Exstinguitur namque haec flamma cuique fidelium, cum aquis vitalibus tingitur. Reconciliatur angelicis spiritibus, cum ad pacem sui redierit Creatoris, adeo ut si percepta fidei sacramenta puro corde et corpore servaverit, mox solutus carne regna possit intrare coelestia. Alioqui quomodo tunc aperirentur Domino coeli, qui cum homo fieret et habitaret nobiscum in terra, coelum pariter divina potentia continebat et terram? Sed et hoc quoctus, in te complacui, non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ciem aĩalis ostend̾et. Sp̾s enĩ
sc̃s discipline effugiet fictum:
⁊ eu̾ inquẽ descendit mansue
futurũ. simul ⁊ om̃s qui sua
gr̃a cen̾t renouandi. simplices
ingredi. Hoc etiam mediatori
dĩ ⁊ homnũ donũ ẽ specialecol
uirtutũ ⁊ miracła facienda. ali

Expanded text:
ciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit mansuetfuturum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices in ipso. Hoc etenim Mediatori Dei et hominum donum est speciale colvirtutum et miracula facienda ali
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inbaptimate demonstra
ditur. Aꝑiuntꝰ aũt celi ñ reser¬
quibꝰ ⁊ ezochihel in pͥncipio uo¬
luminis sui. aꝑtos eos ẽẽ cõme¬
morat. Sedit qͦ colũba super
cap̃ iħu : neqͥs putaret uocem
pats ad ioħm factã nõ ad dñm.

Expanded text:
itatis in baptismate demonstratditur. Aperiuntur autem coeli non reserquibluminis sui apertos eos esse commemorat. Sedit quoque columba super caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joannem factam, non ad Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
timidꝰ ꝓhibebat. Nec ignorabat
ꝓpharũ ille p̾cipiuis a se dm̃n
baptizandũ. s ministeriũ suũ
noluit sine cõfessione cõplere.
Itaꝰ ⁊ fides confessa ẽ dñm. ⁊ obe¬
dientia impleuit obsequium¬

Expanded text:
timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientia complevit obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.⁊ ꝑ quẽ totiꝰ mundi peccã tol¬
luntur: ac tantũ ce tius subicis
creaturis. ut puceris obliuisci qͦd
ds es. Ego quidẽ hoĩem iudeo:
s meũ dñm recognosco. Humnͣ¬
nũ in te corpꝰ aspicio: s celeste
intelligo sacram̃tũ. Neq me
species hec carnis assũpte: a fid
uenitatis abduc̃. õues dñe. tu
es ipse qui me ad ista misisti. ꝯͦ¬
m̃ aũt nũc ego te. adstantẽ p̾sen¬
temq ignorare possũ. quẽ du¬
dum ad huc inuto uirginali ⁊
intͣ mat̾na usc̾a constitutum.
nec dũ ipse natꝰ agnoui: S qr

Expanded text:
et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo sacramentum; neque me haec species carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. E cce agnꝰ dĩ ecce qui tollit
cessate abaltissimo meo. qͦ peni¬
tentia suscipit᷑: ecoe baptista ꝑ
quẽ crimina dimuitunt᷑. Te¬
sinite ult̾rꝰ.i cõseruo ur̃o bapti¬
zari uelle: p̾sens c̃ dñs om̃ium
nrm̃ qui baptizat ad uitã. Illũ
sequimini. illi credite: ab illo
lauacrũ salutis tota m̃te suppli¬
Et tuuenis adme: Ad p̾cursorẽ
udex. ad creaturã creator: rexad

Expanded text:
 Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit sate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente suppliEt tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr uerũ ẽ testimoniũ eiꝰ. Nõ
dixit ego sũ: aut uerũ ẽ testimo¬
niũ meũ. Dñs au̾t ipse sepissi¬
me dic̃. filiꝰ hominis aut filiꝰ. dĩ.
ait oportebat me pati. Potuit
gͦ ⁊ iohs baptista cũ dixiss agi¬
te penitentia appropĩquauit e¬
iñ regnũ celoꝵ: de seipso adiun

Expanded text:
nium eius, non dixit \'ego sum\' aut \'uerum est testimonium meum\'. dominus autem ipse saepissime dicit filius hominis aut filius dei, ait \'oportebat me pati\'. potuit ergo et Iohannes baptista, cum dixisset: agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum, de se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ri ⁊ femine natural copila pro¬
creauit: te. ũt altissim obũbrã¬
te uirtute. ueneranda nobiir¬
ginitas dedit. Ego t̾renũ aĩal.
tuagnꝰ es dĩ. Ego pocc̃i lege mor¬
talis. tu aũt adu̾sꝰ poccata ueni¬
ens. nescis subiacere peccato. &
pꝰ om̃ia ego factꝰ sium redimen¬
dꝰate: tu aũt natꝰ ut redimas.

Expanded text:
ri et feminae naturalis copula procreavit; te autem Altissimi obumbrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege mortalis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qr procur sionis sue seruans¬
officiũ. sic̃ ante dñm nasci. p̾dica¬
re ⁊ mori. ita ⁊̃ baptiz.are debeͬ̾at.
simulne dñi dispensatione si pͥ¬
musipse baptismũ hominibꝰ
daret. phariscoꝵ ⁊ scribaꝵ car¬
peret inudiosa concentio. s &
si int̾rogare uoluisset̃ in qua po¬
testate baptizaret: statim audi¬
rent. bapͥm iohis unde erat. e celo
Anex hominibꝰ: Qd̃ cũ e celo eẽ
negare nõ auderet̃: etiam cius
cogerentur facen. Nec tam̃bap¬
tismũ iohis quauis pecc̃a non la¬
xauerit. infructuosꝰ om̃i modis
delicet recolerẽt se om̃s qui hoc
imitabant᷑ apecc̃is contine: ele¬
mosinis insistere. in xp̃m crede¬
re: atq ad eiꝰ baptisiũ quo in
remissionẽ pec̾coꝵ abluerent᷑.
mox ut appareret ꝓperare debere.
dicabat.y.mo totã apuero inde¬
ut sũmꝰ doctor qd̾ u̾bis p̾clica¬
bat. exemplis astrueret. ⁊ qui
suos auditores apecris peniten¬
do discedere suadebat: ipse pec¬

Expanded text:
cursionis suae servansofficium, sicut ante Dominum nasci, praedicare et mori; ita etiam baptizare debebat: simul ne Domini dispensationem, si primus ipse baptisma hominibus daret, Pharisaeorum et scribarum carperet invidiosa contentio: sed si interrogare voluissent in qua potestate baptizaret, statim audirent: Baptismus Joannis unde erat? E coelo, an ex hominibus? Quod cum e coelo esse negare non auderent, etiam ejus cogerentur fateri. Nec tamen baptisma Joannis, quamvis peccata non relaxaverit, infructuosum omnimodis adelicet recolerent se omnes qui hoc initiabantur a peccatis continere, eleemosynis insistere, in Christum credere, atque ad ejus baptisma quo in remissionem peccatorum abluerentur, mox ut appareret, properare debere.dicat, imo totam a puero in deut summus doctor quod verbis praedicabat exemplis astrueret; et qui suos auditores a peccatis poenitendo discedere suadebat, ipse pec
Abbreviated transcription (Latin):
filio. Euiꝰ arce purgatio. ⁊ nũc
uiritun geritꝰ᷑: cum quisq ꝑu̾¬
sus ul obmanifesta peccata. de
eccłiam sac̾dotali castigatione
reicit᷑: uł aͦb occulta pꝰ mortem
diuina discretione dãpnatur.
Et uniu̾salit̾ infine ꝑficietur

Expanded text:
is. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficie
Abbreviated transcription (Latin):
sos. qd̾ multũ simplex ẽ an̾iał.
atq a malicia fellis alienum
ut figurate nobostendet. quia
simplicia corda querit: nec ha¬
bitare dignatur incordibꝰ ĩpu¬
complacui: ad comparationẽ
t̾reni hominis dic̃. in quo pec¬
cantẽ quodammodo s displicu¬
isse. ds̃ conditor insinuat cum
ait. Idenitet me homine fecis¬
se int̾ram. Idenitentia quidẽ
in dm̃ nulla cadit. s nr̃o more
loques qui cõpungi penitẽcia
solemꝰ. qñ contͣ uotum nr̃a o¬
ꝑauerti uidemꝰ. Pdenitere se
degenerare conspexit. In filio
aũt suo unigenito sͥ singłarit᷑
cõplacuit. qr hunc hominem
quẽ induerat. a peccato ininu¬
nẽ ẜuare cognouit. Et in hac
quoq uoce patris sic̃ ⁊ incet̾is
baptizati dm̃ misteruis. omĩs
iusticie declarat᷑ impletio. Co¬
et̾nus enĩ ⁊ cõsubalis patri filiꝰ.
descendente suꝑ eũ sp̃u. qͥs sit
hominibꝰ intimatur. ut ꝑhoc
discant homines. ꝑ grãm se ba¬
ptismatis accepto sp̃ũ sco de fili

Expanded text:
od multum simplex est animal, atque a malitia fellis alienum, ut figurate nobis insinuaret quod simplicia corda quaerit, nec habitare dignatur in mentibus impucomplacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere se degenerare  Al., deviare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius, descendente super eum Spiritu, qui sit hominibus intimatur, ut per hoc discant homines per gratiam se baptismatis accepto Spiritu sancto de filii
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatis ieumii diebꝰ esurut.
cũ de moyse ⁊ helia ieumanti¬
bꝰ nicħ tale sit scriptũ. idõ fc̃m
ẽ. ne ab eo temptando pauẽs
hostis aufugeret: quẽ cum tot
signis celestibꝰ p̾conatũ. etia
uiris excellentissimis in absti¬
nendo inderet equatũ. uł c̾ce

Expanded text:
summatis jejunii diebus, esuriit, cum de Moyse, vel Elia jejunantibus nihil tale sit scriptum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens tristis aufugeret, quem cum tot signis coelestibus praeconatum, tum etiam viris excellentissimis in abstinendo videret aequatum. Esuriit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ baptizalut. aqua ioħs. ut os̃
quos ad penitendũ xpoq credẽ¬
dum ꝑsuadere potuiss. sui sig¬
nacło baptismatis ab in fideliu̾
⁊ inpenitentiũ turba se cern̾et.
Q̾ ne hoc sibibaptisma suffic̾e̾
ad salutẽ crederẽt. s ad xͥ pociꝰ
baptisma festinaret̾: consequẽ¬

Expanded text:
tizabat aqua Joannes, ut omnes quos ad poenitendum Christoque credendum persuadere potuisset, sui signaculo baptismatis ab infidelium et impoenitentium turba secerneret: qui ne hoc sibi baptisma sufficere ad salutem crederent, sed ad Christi potius baptisma festinarent, consequen
Abbreviated transcription (Latin):
demptionis ẽ sacram̃tũ. Huiꝰ¬
modi enĩ dñs ꝑegit in sua car¬
nemisteriũ. ut sic̃ ds̃ eẽ diui¬
nis uirtutibꝰ credit᷑. ita ⁊ ho¬
mo eẽ infirmitatibꝰ dinosca¬
tur humanis. ⁊ hinc ẽ quod
xp̃e ut homo esuriit. ⁊ esurien¬
rat. ut sic cẽptationes nras
suis tẽptationibꝰ uinceret. sic
mortẽ nram uen̾at fua morte
suꝑare. Sed sciendũ nob ẽ qd̃
qr tribꝰ modis temptatio agitur.
suggestione. delectatione. con¬
sentu. ⁊ nos cũ tem ptamͣ. pleꝵ¬
q in delectationẽ aut ⁊ in con¬
sensũ labimnir: qr de carnis pec¬
cato ꝓpagati. in nob̾ ipsis etiam
gerimꝰ. unde certamina tolera¬
mꝰ. Deus uͦ qui i ut̾o uirginis
incarnatus in mundo sine pec¬
card uenerat: nicħ concradictio
momordit. atq illa ideo om̃is
diablica temptatio. foris nõ intꝰ

Expanded text:
demptionis sacramentum. Hujusmodi Dominus peregit in sua carne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et esurienrat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobigerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionmomordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ baptizat. Fortis qui sp̃m
scm habere dignus ẽ. fortior qͥ
tribuere. Fortiscui int̾ natos
mulierũ maior nemo ẽ: fortior
cui minorato paulominꝰ ab ã¬
głis. om̃ia subiecta sub pedibus
eiꝰ sũt. Fortis qui regnũ celoꝵ
pͥmꝰ uenit p̾dicare. fortior qui
hoc solus potuit cdare. Uñ ⁊ sq̃r¬
Cuiꝰ nõ sũ dignꝰ calciam̃ta por¬
reatur sponsi corrigiã soluere.¬

Expanded text:
sionem baptizat; fortis qui Spiritum sanctum habere dignus est, fortior qui tribuere; fortis quo in natis mulierum major nemo est, fortior cui minorato paulo minus ab angelis omnia subjecta sunt, sub pedibus ejus ; fortis qui regnum coelorum primus venit praedicare, fortior qui hoc solus potuit dare. Cujus, inquit, non sum dignus calceamenta porreatur sponsi corrigiam solvere
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum dĩ om̃ipocentis in¬
sensibilia: sic̃ etia quibꝰdlam ex
iudeis dr̃. Auferã cor lapideum
de carne ur̃a. Nec in merito lapi¬
dũ mĩe. gs̾ significate sũt. que
lapides coluerũt. Inde scriptũ
ẽ. Similes fiant qͥ facuit ea.⁊
om̃s qͥ confidũt in eis. De quibꝰ
nimirũ lapidib filui abrahe so
citati sũt qr dũ dura corda gen¬
ciliũ inhabrahe semine idẽ in
xp̃o credideruit. eiꝰ filii facti st̃
cuiꝰ semini sũc unici. Unde et

Expanded text:
entis insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est, in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
q dixisse. siue aliud alio tp̃re.
siue contextim. Potuit enim
sic dice̾. cuiꝰ ñ sum dignꝰ corri¬
giam calciam̃ti solu̾e. nec cal¬
ciam̃ta portare. ut unꝰ eũgłis¬
tarũ hinc aliudalii uͦ aliud.
Om̃s tam̃ uerũ narrauerint.
sc̃s. etiã mĩe ignis significatus
lummat. Unde ⁊ illis quibus
dictũ ẽ qr iohs quidẽ baptiza¬
biminiñ pͦ multos hos dies. sig

Expanded text:
que dixisse, siue aliud alio tempore que dixisse, siue aliud alio tempore siue contextim? potuit enim sic dicere cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere nec calciamenta portare\', ut unus euangelistarum hinc aliud, alii uero aliud, omnes tamen uerum narrauerint. sanctus, etiam nomine ignis significatus luminat. Unde et illi quibus dictum est, quia Joannes quidem baptizabimi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ in his que de narratio¬
nibꝰ eu̾glistaꝵ collata ꝓposui
putand̾ũ ẽ eẽ contrariũ. qd̾
alius dix̃ cuiꝰ ñ sum dignꝰ cal¬
ciam̃ta portare. alii uͦ corrigiã
calciam̃ti soluere. Non enim
uerbis aut u̾boꝵ ordinẽ aliqͣ
genere locutionis. s etiã re ipsa
indet᷑ aliud eẽ calciam̃ta porta¬
re. aliud corrigiã calciam̃ti sol¬
uere. SSeritõ gͦ queri pocest.
qd̾ ioħs clixerit. ñ sedignũ eẽ
utrũ calciam̃ta portare. an cor¬
rigiam calciam̃ti soluere. Si
enĩ alt̾ũ hoꝵ dix̃. ille uidetur
uerũ narrasse. qui hoc potuit
narrare qd̾ dix̃. Qͥaũt aliud.
ud ꝓ aliud dixisse putabitur
Omnẽ aũt falsitatẽ abẽẽ ab eũ¬
głistis decet. nõ solũ eam que
liuiscendo. Itaq si adrẽ ꝑti¬
net aliqͥd aliud intelligere
ex eo qd̾ dictũ ẽ calciamenta
portare. ⁊ aliqͥd aliud exco qd̾
dictum ẽ corrigiã calciamẽti
solu̾e. Quid aliud accipiendũ
recte existimau̾is. nͥ ioħm utrũ¬

Expanded text:
Quid ergo in his quae de narrationibus euangelistarum conlata proposui putandum est esse contrarium? an quod alius dixit cuius non sum dignus calciamenta portare, alii uero corrigiam calciamenti soluere? non enim uerbis aut uerborum ordine aut aliquo genere locutionis, sed etiam re ipsa uidetur aliud esse calciamenta portare, aliud corrigiam calciamenti soluere. merito ergo quaeri potest, quid Iohannes dixerit non se dignum esse, utrum calciamrigiam calceamenti solvere. Si enim alterum horum dixit, ille verum videtur narrasse qui hoc potuit narrare quod dixit; qui autem aliud, ud pro alio dixisse putabitur. Omnem autem falsitatem abesse ab Evangelistis decet, non solum eam quae liviscendo. Itaque si ad rem pertinet, aliquid aliud intelligere ex eo quod dictum est, calceamenta portare et aliquid aliud ex eo quod dictum est corrigiam calciamenti soluere, quid aliud accipiendum recte existimaueris nisi Iohannem utrum
Abbreviated transcription (Latin):
fitentes poccata sua. Patet lit¬
tere sensꝰ. qr qui uicunores uel
ad̾fluentis uerbũ susciꝑe salutiᷤ.
S qr uidea confessio. ihrłm ui
sio pacis dr̃: possumꝰ mistice in¬
intelligere cos. qui confessionẽ
recte fid̾ei didiceriit. qui uisio¬
nem suꝑne pacis amauerunt:
designatuͦs. Nam tales maxĩe
tũc ad ioħm in descrtũ ꝓ accipi¬
endo baptismate exisse creden¬
disunt. Tales etiã mĩc audito
dĩ nerbo de p̾sca sua conu̾satio¬
ne egredi. ac sollicitudinẽ uite
sp̾ualis. ad exemplũ fidelium
doctoꝵ constat egredi. qr nuni¬
rum iute noue conu̾sationis
cotidie castigatione quasi coti¬
diano iordanis baptismate la¬
crimis sue ꝯpũctionis ab om̃i
intioꝵ subripientiũ ꝯtagione
purgantur. unde recte iorda¬
nis ruius uidicu int̾precatur.
qr nimirũ electi quo solliticiꝰ
suã conscĩam discutiendo ex¬
aminãt: eo latiores erintimo
cordis fonte. lacrimaꝵ fluni¬
os fundunt. ut qr minꝰ ꝑfec¬
tos se ẽẽ dep̾hendunt. sordes

Expanded text:
fitentes peccata sua. Patet litterae sensus, quia qui viciniores vel affluenter verbum suscepere salutis. Sed quia Judaea confessio, et Hisio pacis dicitur, possumus intelligere eos mystice qui confessionem rectae fidei didicerint, qui visionem supernae pacis amaverint, designatos. Nam tales maxime tunc ad Joannem in desertum pro accipiendo baptismate exisse credendi sunt. Tales etiam nunc audito Dei verbo de prisca sua conversatione egredi, ac solitudinem vitae spiritualis ad exemplum fidelium doctorum constat ingredi; quia nimirum vita novae conversationis quotidie castigati, quasi quotidiano Jordanis baptismate lacrymis suae compunctionis ab omni vitiorum subripientium contagione gabo. Unde recte Iordanis 'rivus iudicii' interpretatur, quia nimirum electi quique, quo sollicitius suam conscientiam discutiendo examinant, eo latiores ex intimo cordis fonte lacrimarum fluvios fundunt, et quia minus perfectos se esse deprehendunt, sordes
Abbreviated transcription (Latin):
bus u̾bis notandũ ẽ quod p̾cur¬
sor saluatoris nõ solum fructus
penitentie. s dignos penitẽcie
ammonet eẽ faciendos. Aliud
namq ẽ fructũ penitentie fa
ẽ qr qͥsqͥs illicita uulla cõmisit.
huic uire concedit᷑ ut licitis u¬
tatur. sicq pietatis oꝑa faciat.
ut tam̃ si noluerit ea que num¬
di sunt ñ relinquat. At siqui
infõrmcationis culꝑa. uł fortaᷤᷤ¬
se qd̾ ẽ grauiꝰ in adultio lapsu
ẽ: tantõ a se licita debet abscid̾e
qnͣto se menunit illicita ꝑpetrã¬
se. Neq enĩ pars una fructus
boni oꝑis ẽẽ debet erꝰ quiminꝰ

Expanded text:
ndum est quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque est poenitentiae fructum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet
Abbreviated transcription (Latin):
quã rami infructuose arboris
abscidunt᷑: Cũ uͦ tota simł ꝓ¬
ien ies cũ parente tollitꝰ: infruc¬
tuosa arbor a radice abscisa ẽ.
ne iã remaneat: unde praue ite¬
rum soboles crescant. Seq̃r.¬

Expanded text:
quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
Clamabat aũt indeẜto ubi p̾¬
dicationẽ eiꝰ ne insoles turba p̾¬
streperet.uł infidelis rideret. au
duuimi cultꝰ expeterẽt. ⁊ aduerte¬
rẽt eu̾ uera annũciare de xͦ. Ti
pice au̾t desertũ in quo ioħs ma¬
nebat. segregatã amũdi illece¬
bras scõꝵ uitã de signat. qui siue
solirarii siue turbis admixtiui¬
uant: tota semꝑ intentione aĩ
p̾sentis sdi desidia sꝑnunt. soli
deo in abscondico cordis adhere¬
re. ⁊ millo spem suã pon̾e delec

Expanded text:
Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret audidivini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Chripice autem desertum in quo Joannes manebat, segregatam a mundi illecebris sanctorum vitam designat, qui sive solitarii, sive turbis admixti vivant, tota semper intentione animi praesentis saeculi desideria spernunt, soli Deo in abscondito cordis adhaerere, et in illo spem ponere delec
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ fecit fugiendo hominẽ qͣsi
homo int̾ra: quẽ magispaulo
ante monstrauit stella de çelo.
nõ formidine humana: s dis¬
pensatione diina. Eugiit nõ
necessitate: s potestate. Ideo
aũt dignatus ẽ megiptum fu¬
gero. ut pꝰ ea crucẽ dignaretur
ascẽdere. E illa potestate puer
latuit megipto: qua potestate
inuenis pependit in ligno. Unꝰ
ortalis exmatre. Propͥa poteᷤ¬
tate moriens: ꝓpria potestate

Expanded text:
praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unusortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ille maior herodes ꝑculsꝰ ma¬
goꝵ nuntio qͦd rex iudeoꝵ natꝰ
fui ss. qͦmͦ potuerint comple¬
tis diebꝰ purgationis matris e¬
ius tuto cum illo ascendere in
templũ. ut fierẽt circa eũ scđm
legẽ dñi que luchas cõmemorat:
Q uis enĩ nõ uideat etiam illum
unũ diẽ regẽ multis occupatũ
latere potuisse: Si aũt illud
ueri simile nõuidet᷑. qd̾ herodeᷤ
qui ualde sollicitus expectabat
qͥd sibi magi de puero renuntia¬
rent: pꝰ tam multos dies se sẽ¬
sit illusũ. ut transacto tp̃r pur¬
gationis matris eiꝰ ⁊ ꝑacta c̾ca
infante̾ sollempnitate pͥmoge

Expanded text:
des perculsus magorum nuntio, quod rex Iudaeorum natus fuisset, quomodo potuerint conpletis diebus purgationis matris eius tuto cum illo ascendere in templum, ut fierent circa eum secundum legem domini quae Lucas commemorat. quis enim non uideat etiam illum unum diem regem multis occupatum latere potuisse? si autem illud ueri simile non uidetur, quod Herodes, qui ualde sollicitus expectabat, quid sibi magi de puero renuntiarent, post tam multos dies se sensit inlusum, ut transacto tempore purgationis matris eius et peracta circa infantem sollemnitate primo
Abbreviated transcription (Latin):
facite eiꝰ ambigue positũ est.
nec elucet utrũ ex ꝑsona sua idẽ
matħs hoc cõmemorauerit. an
adhuc uerba eiusdẽ iohis sequu¬
tus adiunx̾it. ut totũ hoc ioħs
dixisse intelligat᷑. penitentiã
agite appinqͣuit enĩ regnũ ce
uere deb qr ñ ait. ego sum eĩ
qui dictus sũ ꝑ ysaiam ꝓpħam:
sait. hic ẽ enĩ qui dictusẽ. So¬
let quippe eẽ talis locutio. ⁊ ip̃oꝵ¬

Expanded text:
eius, ambigue positum est, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, an adhuc uerba eiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam agite, adpropinquauit envere debet quia non ait, Ego sum enim, qui dictus sum per Isaiam prophetam; sed ait, Hic est enim, qui dictus est. Solet quippe esse talis locutio et ipso
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ generati: scđe natiuitatis
que ꝑ aquã ⁊ sp̃m celebratur. ap¬
petentũ in sinuaret misterium.
Dignatus ẽ lauacri aquis ior¬
danicis. qͥ erat mundꝰ a sordibꝰ
camctis. ut ad diluendas nr̃oꝵ sor¬
des scelerũ. om̃iũ fluenta scĩfica¬
ret aquaꝵ. s qr humillimã dñi
dispensationẽ. fellicita ex lectio¬
ne eũglica cognoiuimꝰ: seruihu¬

Expanded text:
sumus generati, secundae nativitatis, sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, eti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuum. qr nũquã pot̾ extin¬
gui neq eos qͦs aruciat umꝙͣ¬
est extincturoͣs. s in mortali uͭ
ita dix̾im sit morte cõsũpturꝰ.
ad distinctionẽ uidelicet illiꝰ
sacratissimi ignis. qͦ electos xp̃i
ad ioħm. ut baptizaret᷑. ib eo. ihe¬
ronimꝰ. Triplicẽ ob causam sal¬
uator ab ioħe accepit baptismũ.
qr pͥmũ qui ut hõo natuserat. om¬
nẽ iusticiam ⁊ humilitatẽ legi
impleret. Scdo. ut baptismate
suo iohs baptisma cõꝑbaret. ẽer¬
lauacro credentiũ monstraret
aduentũ. Seda. Uenit filiꝰ dei
baptizari ab homune. ñ anxia
necessitate abluendi alicuiꝰ sui
peccati qͥ peccatũ nõ fecit ullum
nec inuentus ẽ dolꝰ moreerꝰ. s
pia dispensatione. abluendi oĩs
tis offendimꝰ om̃s. & si dix̾imuᷤ
qm̃ poccatũ nõ habemꝰ nosipsos
seducimꝰ ⁊ u̾itas in nob nõ ẽ. Ue¬
nit baptizari inaquis. ipsaꝵ cõ¬
ditor aquatũ. ut nob̃ qui in mi¬
quit.itibꝰ concepti.⁊ in delictis

Expanded text:
exstingui, neque eos quos cruciat unqxstincturus, sed immortali ut ita dixerim sit morte plexurus, ad distinctionem, videlicet, illius sacratissimi ignis, quo electos Christi ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Triplicem ob causam Salvator a Joanne accepit baptismum. Primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret; secundo ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret; ters sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Venit quoque Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati, qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnes tis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis
Abbreviated transcription (Latin):
inquire do ac ꝑseque̾do puero
quieuisse. Cũ gͦ pꝰ purgatio¬
nẽ mats eiꝰ. in ibrłm cũ illoue¬
nisset: ⁊ ea gesta eeñt intẽplo
q̃ alucha narrantꝰ.qr u̾basyme¬
onis & anne de illo ꝓphantium.
cũ cepisset ab eisqui. audierãt
p̾dicari: ad pͥstinam intentio¬
nẽ reuocatura erãt anium re¬
gis. Ammonitꝰ ꝑ sompniũ io¬
seph. cum infante ⁊ macre eiꝰ
fugit inegiptũ. deinde uulga¬
tis rebꝰ que intẽplo facte dic¬
teq fuerãt: herodes se amag̾
sensit illusũ. ac deinde ad xp̃i
mortẽ cupiens ꝑuenire: multoᷤᷤ
infantes sic̃ matħs nairat oc¬

Expanded text:
inquirendo ac persequendo puero inquirendo ac persequendo puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent in templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae de illo prophetantium, cum coepissent ab eis qui audierant praedicari, ad pnem revocatura erant animum regis, admonitus per somnum Joseph cum infante et matre ejus fugit in Aegyptum. Deinde vulgatis rebus, quae in templo dictae factaeque fuerant, Herodes a magis se sensit illusum, ac deinde ad Christi mortem cupiens pervenire multos infantes, sicut Matthaeus narrat, oc
Abbreviated transcription (Latin):
te illi uenerar querere. inimam
pueri. ⁊ neccare tot parulos.
Si hoc gͦ mouet. omitto dicere
quot ⁊ quantis occupationibꝰ
regia cura distendi potuerit. ⁊
ꝑ plurimos dies ab illa intenti¬
one ul au̾tere om̃ino uł impe¬
diri. Neq enĩ enumerare pos¬
sunt cause quibꝰ hoc potuerit
accidere. Qs tam̃ multas ⁊ mas¬
nas
ẽẽ potuisse. nemo ita reꝵ huma¬
narũ in exꝑtus ẽ: ut aut neget
aut dubicet. Cuiꝰ enĩ cogitaci¬
oni ñ occurrat. quã multa alia
t̾ribiliora reginũciari potuerĩt
scuuera seu falsa. ut qui regem
infantẽ pꝰ aliqͦt annos sibi uel
filiis suis adiaturũ tuuerat.
aliqͦꝵ magis ꝓpinqͣntiũ ꝑicu¬
loꝵ troribꝰ agitatꝰ. ab illa cura
m̃tẽ abreptam in aliis ꝓxime
cauendis potiꝰ occuparet.Ut
ergohec omittã. illud dico. pꝰea
cũ credere pocuisse illos falla¬
ci stelle uisione deceptos. pꝰea¬
quã ñ inuenerũt quẽ natũ pu¬
tauerãt. erubuisse ad se redire.
atq ita eum timore depulso ab

Expanded text:
tem illi uenerit quaerere animam pueri et necare tot paruulos, si hoc ergo mouet, omitto dicere, quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit et per plurimos dies ab illa intentione uel auerti omnino uel inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc potuerit accidere, quas tamen multas et magnas esse potuisse nemo ita rerum humanarum inexpertus est, ut aut neget aut dubitet. cuius enim cogitationi non occurrat, quam multa alia terribiliora regi nuntiari potuerint seu uera seu falsa, ut qui regem infantem post aliquot annos sibi uel filiis suis aduersaturum timuerat aliquorum magis propinquantium periculorum terroribus agitatus ab illa cura mentem abreptam in aliis proxime cauendis potius occuparet? ut ergo haec omittam, illud dico, posteeum credere potuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad se redire adque ita eum timore depulso ab
Abbreviated transcription (Latin):
a in qͣ regnabat. archelaus ꝑfi¬
dos antrep̃i sequaces ostendit.
Porro naz areth galilee qͦ dñs¬
cñsfertꝰ: partẽ gentis ciusdem
que cũc tpris fidem xͥ ẽ suscept᷑a
designat. Unde bene galilea
ꝑpetrata transimigratio. naza¬
reth flos aut uirgultũ eiꝰ int̾¬
quo arclentiori de siderio ab his
que int̾ris uidet. ad celestia ꝓ¬
merenda transinigrat: coma¬
iori sp̾ualiũ habundat flore
ac germine uirtutũ. Seq̃r.¬

Expanded text:
 in qua regnabat Archelaus perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, nsfertur, pacem gentis ejusdem, quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilaea perpetrata transmigratio, Nazareth flos, aut virgultum ejus, intequo ardentiore desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritalium abundat flore ac germine virtutum. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
sũt tp̃ribꝰ facte inuidea speciali¬
ter acciꝑe. qñ inualescente inui¬
dia. p̾dicatores sũt uerbi pene
om̃s expulsi de ꝓuintia. ⁊ ingẽ¬
tibꝰ p̾dicaturi. sunt longe late¬
qr disꝑsi. Sicq factum ẽ. ut
gentilitas que ꝑegiptũ figurat᷑.¬
prc̃cis ante tenebrosa: luñ u̾bi
ꝑciꝑet. Hoc ẽ enĩ puetũ iħm
⁊ matrẽ ciꝰ ꝑ ioseph inegiptũ
trãsferri: fidem scilicet dñice ĩ¬
carnationis. ⁊ ecclie societatem.
ꝑ doctores scõs gentibꝰ ꝯmuti¬
usq ad obitum herodis. indicat
figurate fidẽ xp̃i ingentibꝰ mã¬
surã. donec p̾lenitũdo eaꝵ intro¬
eat: ⁊ sic om̃is isrł saluus fiat. O¬
bitus qͥppe herodis. t̾minũ intẽ¬
tionis maliciose. qua nũc contͣ
eccliam uidea seuit. insinuat.
Occisio pariuiloꝵ. mortẽ humi¬
liũ sp̃u. qͦs fugato a se xp̾o iudei

Expanded text:
poribus factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figurattis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibuusque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. ideo tunuisse loseph cũ
puero redeunte ire inuideam.
qr ꝓ patre suo herode.irthelaꝰ
filiꝰ eiꝰ ibi rognabat. qͦmͦ potu¬
it ire ingalilcã ubi alius filiuis
eiꝰ herodes tetrarches erat. sic̃
lucha testatꝰ Quasi u̾ ipsa sit̃¬
tempora quibꝰ tũc puero time¬
bat᷑ que nũc luchas cõmemo¬
rauit. que usq ad eo mut ata
erant ut ipsa uidea ñ iam
rex eẽt archelaus. quẽ tiberius
s pontiꝰ pilatus qui ñrex iude¬
oꝵ s p̾ses erat: cuiꝰ tp̃ribus a¬
gente sub tibio cesare. filii ma¬
ioris herodis ñ rgnũ habebat᷑
s tetratchiã: quod utiq non¬
dũ factũ erat qñ iosephtunẽs
archelaũ inuidea regnan̾tem:

Expanded text:
dixerit ideo timuisse Ioseph cum puero redientem ire in Iudaeam, quia pro patre suo Herode Archelaus filius eius ibi regnabat, quomodo potuit ire in Galilaeam, ubi alius filius eius Herodes tetrarches erat. sicut Lucas testatur? quasi uero ipsa sitempora, quibus tunc puero timebatur, quae nunc Lucas commemorauit, quae usque adeo mutata erant, ut in ipsa Iudaea non iam rex esset Archelaus. sed Pontiussed Pontius Pilatus, qui non rex Judaeorum, sed praeses erat: cujus temporibus agentes sub Tiberio Caesare filii majoris Herodis, non regnum habebant, sed tetrarchiam. Quod utique nondum factum erat, quando Joseph timens Archelaum in Juda
Abbreviated transcription (Latin):
ducentẽ eas: A maxilla enĩ as¬
cendũt usq ad celũ. ⁊ dñs exau¬
ditor ñ delectabitꝰ millis. Qd̾
rachel plorasse dr̃ filios suos. nec
uoluisse consolariqr nõ sunt: sig¬
uificat eccłiam. Ilorare quidẽ
scõꝵ de hoc scło ablationẽ. s nõ
itauelle consolari. ut qui scłm
morte incer̾. rursꝰ ad scłi certa¬
mina secũ toleranda redeant.
qr nimirũ ñ sũt ultra reuocan¬
diinmundũ: de cuiꝰ erũpins
semel euaser̃ coronancdi ad xp̃m.
Rachel namq que ouis aut

Expanded text:
ducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut
Abbreviated transcription (Latin):
desenit infantiã. estimãs forte
ut nullo illic paruuloꝵ ñ occiso.
occideret᷑ ⁊ xp̃s. S ille qui san¬
guinẽ suũ ꝓ mũdi redẽptione
fumndendũ in aliã differebat e¬
tatem. egipto se parentũ minis¬
terio deportari iussit. repeces
scilic hebree gentisantiqͣ cu¬
nabula. ⁊ principatũ ueri io¬
sephinaioris ꝓuidentie potesta¬
te disponẽs: ut ex illa diriorem
om̃i inedia famẽ qua egiptioꝵ¬
opia laborabant: ueniens de
celo panisuite. ⁊ cibꝰ rationis
aufeiret. Nec sine illa ratione
pararetꝰ singłaris hostia sacra¬
m̃cum inqͣ primũ occisionem
agni salutiferũ crucis signũ. &
pascha dñi fu̾at p̾formatũ. Bed̾

Expanded text:
trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Domini fuerat praeformatum. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
onis sue nom̃ acceꝑit. ⁊ qͦue pꝰ
impletos dies purgationis
marie idẽ luchas narrat quod
attulerũt eũ ad ihrłm. ⁊ de sy¬
meone uł anna. que dixert̃
de illo intẽplo. pꝰca quã cogno¬
uer̾ eũ impleti sp̃u scõ. Om̃ia
hec tacet matħs. Unde m̾ito

Expanded text:
onis suae nomen acceperit, et quae post onis suae nomen acceperit, et quae post impletos dies purgationis Mariae idem Lucas narrat, quod attulerit eum ad Hierusalem, et de Symeone uel Anna, quae dixerint de illo in templo, posteaquam cognouerunt eum impleti spiritu sancto. omnia haec tacet
Abbreviated transcription (Latin):
magi inmuunt. qͦd in regionẽ
suã ꝑaliam uiã reu̾tuntuir.
In conamq qd ammoniti faci¬
unt. nob ꝓfecto insinuãt quid
faciamꝰ. Regio quippe nr̃a pa¬
radisꝯ ẽ. ad quã iħu cognitore¬
dire ꝑuiam qua uenimꝰ ꝓhi¬
bemur. Aregione ⁊ enĩ nr̃a. su¬
ꝑbiendo. iobediendo. uisibi¬
lia sequendo. cibũ uetitũ gus¬
tando dicessimꝰ. S ad eãdem
necesse ẽ ut flendo. obediendo
ui sibilia contẽpnendo atq
apetitũ carnis refrenando re¬
deamꝰ. ꝑ aliãgͦ uiam ad re¬
gione̾̃ uram regrediͣ qm̃ qui
apara disigaudiis ꝑdelecta¬
nita dicessimꝰ. ad hec ꝑ lam̃ta
reuocam᷑. Hoc totũ luchas pre¬
termisit. sic̃ matħs nõ narraũ.
qd̾ luchas nairat in p̾sepe posi¬
cum dũm. & qͦd pastoribꝰ eum
natum angłs nunciau̾it. & qͦd
multitudo milicie celi facta
ẽ cum angło laudantiũ dnm.
⁊ qͦd uenerũt pastores ⁊ uide¬
rũt uerũ ẽẽ quod eis angłs nũ¬
ciauerat.⁊ qͦd die circuincisi¬

Expanded text:
magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta uam. hoc totum Lucas praetermisit, sicut Mattheus non narrauit, quod Lucas narrat, in praesepi positum dominum et quod pastoribus eum natum angelus nuntiauerit et quod multitudo militiae caeli facta est cum angelo laudantium deum et quod uenerunt pastores et uiderunt uerum esse quod eis angelus nuntiauerit et quod die circumcisi