comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est & satis autenticũ d̃m uidel
ñ posse suscitare uirginẽ p̾t ru¬
nã. Dcinde multis atq plixis
argum̃tationib multa ꝑ curreus
ad hoc tande̾ diffinitionis tue
clausuła ꝑduxisti: ut diceres
am̃ ñ ob aliud hoc ñ posse nͥ qͥa ñ
uute. Ra qđ ego. Si nichil inqt̃i
potest as eoꝵ que ñ uult. nielil autẽ
ñ qd unte facte. gͦ nichil eoꝵ om̃ĩ¬
no potest sacere que ñ facit. Conse¬
quens itaq est ut ubere sateam᷑
ãm hodie iccirto ñ pluere qͥa ñ po¬
test. iccirco languidos ñ erigere:
qͥa ñ potest. Id̾eo ñ occidit inius¬
los: ido ex eoꝵ opp̾ssionib ñ li¬
berat scõs. Hȩc ce alia inulta ic¬
cireo ds ñ facit qͥa ñ uult: & qͥa

Expanded text:
est et satis autenticum, Deum videlicet est et satis autenticum, Deum videlicet non posse suscitare virginem post ruinam. Deinde longis atque prolixis argumentationibus multa percurrens ad hoc tandem diffinitionis tuae clausulam perduxisti, ut diceres Deum non ob aliud hoc non posse, nisi quia non vult. Ad quod ego: Si nichil, inquam, potest Deus eorum, quae non vult, nichil autem nisi quod vult, facit; ergo nichil omnino potest facere eorum quae non facit. Consequens est itaque, ut libere fateamur, Deum hodie idcirco non pluere, quia non potest, idcirco languidos non erigere, quia non potest, ideo non occidit iniustos, ideo non ex eorum oppressionibus liberat sanctos. Haec et alia multa idcirco Deus non facit, quia non vu
Abbreviated transcription (Latin):
utͥnsecs repudiũ damꝰ: Mox eñi
ad sũma tendentis uitę stati cũ¬
tit᷑. rigor eneruat᷑ disciplinȩ atq
silentii censura dissoluit᷑. & ad e¬
fluendũ qͥcqͥd ubido suggesserie
ora laxant᷑ Unde ꝓcessit & qd̾ ñc
occurrit memoriȩ utrũ ds repa-¬
dũ aliqnͣdo ut meminisse potes
ut̾q discũberem ad mensã illudq
beat iheronimi sermotinantib
deuenirer in niediũ. audent̾ ait
loquor. cũ omia possit ds. susci¬
tare ũirginẽ ñ potest ptꝰ runã
ualet qͥdẽ liberare a pena. sed ñ
ualet coronare corruptã. Elgo
licet pauidus ut pote qͥ disputa¬
re de tanti uiri testimonio ñ au¬
derẽ: uuanimi tam̃ pat̾ tͥ uidel
dixi pure qd sensi. Hȩc in qu̾a fa¬
teor nũqͣm poruit mͥ placere sen
in honestũ uidet᷑. ut illi qͥ omĩa
potest. nͥ sub altioris intelligen¬
tie sacram̃to.tã leuit̾ impossibi¬
litas asscribat᷑. Tu autẽ econt᷑¬
rio respondisti ratũ eẽ qd dictũ

Expanded text:
intrinsecus, repudium damus? Mox enim intrinsecus, repudium damus? Mox enim ad summa tendentis vitae status evertitur, rigor enervatur disciplinae, atque silentii censura dissolvitur, et ad effluendum quicquid libido suggesserit, ora laxantur. Unde processit et quod nunc occurrit memoriae. Nam dum adum aliquando ut meminisse potes, uterque discumberemus ad mensam, illudque beati Hyeronimi sermocinantibus deveniret in medium. Audenter, ait, loquor: cum omnia possit Deus, suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare a poena, sed non valet coronare corruptam. Ego licet pavidus, utpote, qui disputare de tanti viri testimonio facile non auderem, unanimi tamen patri, tibi videldixi pure quod sensi. Haec, inquam, fateor, nunquam potuit michi placere sentinhonestum videtur, ut illi, qui omnia potest, nisi sub altioris intellegentiae sacramento tam leviter impossibilitas ascribatur. Tu autem e contrario respondisti ratum esse, quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tra has diis. id est ne sacerdo¬
ti b deroges. Hinc saul cũ
iã diuina sententia regalis
solii fuisset arce deiectus ni¬
chilominus ad huc xp̃e dñi
usq ad obitũ dicebat᷑. In lege
qͦ p̃cipit᷑: ut ome pͥmogenitũ
masculim sexus scm̃ dño uo
caret᷑. Sed si meritũ cuiusq dili¬
gent̾ attenditur nunqͥd esau
sc̃s iure uocabit᷑. de quo nimi¬
rũ diuina uoce dicit᷑. esau odio
habui: Numqͥd amion sc̃s
erit qui dũ in sororis concubi¬
tũ impudent̃. exarsit fr̃is ab¬
salon gladium ultorem uidelicit
incestuosi criminis ꝓpriosangui¬
ne madefecte: N unqͥd manas¬
ses nunqͥd ochoras scĩ recte dici
possunt: Quoꝵ alter scͥptu¬
it: alter dũ beel zebtib dm ac¬
charon de uitȩ diut᷑uitate con¬
sulure miserando exitu uitam
in ꝑfidiȩ suȩ desꝑatione con-¬
dusie. Aliid nãq est ex uitȩ
meritis scm ẽẽ: aliud ex minis¬
terio conditionis dici.

Expanded text:
trahas diis, id est, ne sacerdotrahas diis, id est, ne sacerdotibus deroges; hinc Saul, cum iam divina sententia regalis solii fuisset arce deiectus, nihilominus adhuc christus Domini usque ad obitum dicebatur. In lege quoque precipitur, ut omne primogenitum masccaretur . Sed si meritum cujusque diligenter attenditur, nunquid Esau sanctus jure vocabitur? De quo nimirum divina voce dicitur: « Esau odio habui . » Nunquid Amnon sanctus erit, qui dum in sororis concubitum impudenter exarsit, fratris Absalon gladium ultorem videlicet incestuosi criminis proprio sanguine madefecit? Nunquid Manasses, nunquid Ochozias recte sancti dici possunt, quorum alter, Scriptuit , alter, dum Beelzebub deum Accaron de vitae diuturnitate consuluit, miserando exitu vitam in perfidiae suae desperatione conclusit? Aliud namque est ex vitae meritis sanctum esse, aliud ex ministerio conditionis dici.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus inueniat᷑ indigna offici-¬
ũ tamen qd̵ utiq bonũ est cõ-¬
petens gr̃a aliqͣndo comitatur.
Hinc est enĩ qd̾ nabugodonosor
postqͣm tres pueros in cami-¬
no mistt incendii quãuis plure ᷤ
adẽẽnt solus tam̃ quartũ cuis
erãt species similis filio dei con-¬
spicere potuit. Nam sp̃s sc̃s o¬
culos mentis eiꝰ aꝑuisse credendꝰ
est: ut qd̾ alios latebat solus
aspiceret. & qd̃ aspexie ultro
etiã agnouisset Hinc pharao¬
somniũ uidit: ꝑ qd̾ uenture
sterilitati ne famȩ impatiens
egẏptus ꝓfligaretur occurrit.
Hinc abimelec diuirre allocuti¬
rã uiro redderet ne repente
m oreret᷑ audiuit. Reges enĩ
& sacerdotes licet non nulli eoꝵ¬
sint reꝓbi ꝑ notabilis uite me¬
ritũ dĩi tam̃ & xp̃i dici reꝑiun¬
t᷑. ꝓpt̾ accepti ministerii sacra¬
mentũ Hinc est qđ seruus he¬
breus diis applicari ex lege p̃a¬
pit᷑. hoc est sacerdotib p̃sen¬
tari. Ninc alibi dicit᷑ Ne de¬

Expanded text:
prorsus inveniatur indigna, officiprorsus inveniatur indigna, officium tamen, quod utique bonum est, competens aliquando gratia comitatur. Hinc est enim, quod Nabuchodonosor, postquam tres pueros in caminum misit incendii, quamvis alii plures adessent, solus tamen quartum, cuius species erat similis filio Dei, conspicere potuit. Nam Spiritus sanctus oculos mentis eius aperuisse credendus est, ut quod alios latebat solus aspiceret et quod aspexit ultro etiam agnosomnium vidit, per quod venturae sterilitati, ne famis impatiens Aegyptus profligaretur, occurrit . Hinc Abimelech divinae allocutiram viro redderet, ne repente moreretur audivit . Reges enim et sacerdotes licet nonnulli eosint per notabilis vitae meritum, dii tamen et christi dici repperiuntur propter accepti ministerii sacramentum. Hinc est, quod servus Hebreus diis applicari ex lege precipitur, hoc est sacerdotibus presentari; hinc alibi dicitur: Ne de
Abbreviated transcription (Latin):
cis filiũ pontificatui subroganit.
Post annũ uͦ etiã huc arcet offi¬
cio. & sẏmoni cuidam camphi
filio pontificatus tradidit mi-¬
nisteriũ: quo non amplius &
ipse quã unius anm spacio
ꝑfunctus iosephũ cui nomen ca-¬
iphas fuit accipit successorem
Ecce caiphas neq gratis neq lega¬
lit̾ intelligit᷑ sacerdotiũ suscepis¬
se. nimirũ qui deturbatis aliis
& uiolent̾ eiectis ipse in locũ ali¬
enȩ dignitatis obrepsit. & tam̃
mentario euugłistȩ mathei. Mo-¬
yses inquit deo iubente p̃ceꝑat
ut pontifices patrib succede¬
rẽt & generis series texeret᷑ in
sacerdotib. Refert iosephus.
istũ caipham unius tantũ an-¬
ni pontificatũ ab herode p̃cio
redemisse Nã ut ita loquar
in manu cecilumen est positũ
non qđ ille conspiceret sed qd̃
aliis subministraret. Non enĩ
Regnũ nãq & sacerdotiũ a do
cognoscit᷑ institutũ: & ideo
licet ammninistratoris ꝑsona

Expanded text:
cis filium, pontificatui subrogavit. cis filium, pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio et Symoni cuidam, Canifi filiof pontificatus tradidit ministerium, quo non amplius et ipse quam unius anni spacio perfunctus, Iosephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem. Ecce Caiphas neque gratis neque legaliter intelligitur sacerdotium suscepisse, nimirum qui, deturbatis aliis et violenter eiectis, ipse in locum alienae dignitatis obrepsit, et tameus in commentario euangelistae Mathei: Moyses, inquit, Deo iubente preceperat, ut pontifices patribus succederent, et generis series texeretur in sacerdotibus. liefert losephus istum Caiphan unius tantum anni pontificatum ab Herode precio redemisse. Nam, ut ita loquar, in manu ceci lumen est positum, non quod ille conspiceret, sed quod aliis ministraret. Non enim Regnum namque et sacerdotium a Deo cognoscitur institutum, et ideo, licet amministratoris persona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit. Fopheticũ plane sp̃m
admomentũ accepit. non ut ip̃e
qd uaticinabat᷑ agnosceret: sed
ad hoc potiꝰ ut conspiratores¬
Nobis nempe non sibi uidit: & oc¬
cultũ sapientiȩ thesaurũ qd̃ ipse
ignorabat aꝑuit. Nam & a sy¬
moniacis caiphas iste uon ꝓrsus
extraneus reꝑit᷑: si uigilant uet̾is
hystoriȩ series recensct᷑ Numrũ
sicut eusebius ces ariensis in ȩcclias¬
tica testatur hystoria tit eadem
hic qͦ uerba ponantur legalib
p̃ceptis iã ꝑ illud tempus in et
ambitione cessantibus. nulli
pontificatus honor uite uł ge¬
neris merito reddebat᷑: ita ut
anm iã successionib mutarent᷑.
Deinde iosepho in testimonium
deducto: ꝑ uniꝰ quadriennii
spaciũ quatuor pontifices au¬
nali qͦ sacerdotio ꝑfuctos s
muicẽ successis se testat᷑. Atale¬
ris inqͥt gratus. anna sacerdo¬
tio deturbato. ismaelũ pon¬
tificẽ designauit. filiũ bassi.
Sed & hunc non multo pͣt abi-¬
ciens: eleazarũ aname pontifi¬

Expanded text:
Propheticum plane spiritum ad momentum accepit, non ut ipse, quod vaticinabatur, agnosceret; sed ad hoc potius, ut conspiratorNobis nempe, non sibi vidit, et occultum sapientiae thesaurum, quem ipse ignorabat, aperuit. Nam et a Simoniacis Caiphas iste non prorsus extraneus reperitur, si vigilanter veteris Historiae series recensetur; nimirum sicut Eusebius Caesariensis in Ecclesiastica narrat historia , ut eadem hic quoque verba ponantur: « Legalibus praeceptis jam per illud tempus vi, et ambitione cessantibus, nulli quippe pontificatus honor vitae, vel generis merito reddebatur, ita ut annuis jam successionibus mutarentur; » deinde, Josepho in testideducto per unius quadriennii spacium quatuor pontifices annali quemque sacerdotio perfunctos sibi invicem successisse testatur. Valerius, inquit, Gratus, Anna sacerdotio deturbato, Ismahelum pontificem designavit, filium Baffi; sed et hunc non multo post abiciens, Eleazarum, Ananiae pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
huc palliis strata lampadib cho
rusca. sic̃ tc̃ excepit qducẽ. ita nẽ
exercitũ tͣnsimittit ad cȩlestira
subsequentẽ: nec ab erꝰ głioso
t̃mite exorbitant declinantes
rent uestigia sunt sccuti. Hoc est
intimi feruoris incendiũ:. illud
qd̾ m mextinguibilit̾ flagrat ĩ corde
Hec ꝑꝓes fabula. quȩ meo u̾sat̃
in ore. Int̾ cunctos autẽ uirtu¬
tũ flores qͦs i illo agro pleno cin
benedixit dñs repꝑi. fateor hoc¬
mͥ ñ mediocrit̾ placurt. qd̾ ibi
pueroꝵ scolas qui sepe rigorẽ
sc̃itatis eneruant. ac dissipant
nͨ inueni: sed om̃s aut senes.
cũ qͥb utiq nobilis uir eccłe
sedebit in portis. aut nuemili
decore letantes. qͥ nmirũ ut
filii ꝓpħarũ idonei sunt ad hȩ¬
hyam ꝑ deserta querendũ: aut
icere malignũ. Ecce qd̾ nc̃ oc¬
currit dicã. ad consolationẽ
dñi mei petͥ. qͥ olim ciuis fue¬
rat capuanꝰ: nc̃ inmilitia est¬
ero clauiis Ioribus in¬

Expanded text:
huc palliis strata lampadibusque huc palliis strata lampadibusque corusca, sicut tunc excepit ducem, ita nunc exercitum transmittit ad coelestia subsequentem; nec ab ejus glorioso tramite exorbitant declinantes rent, vestigia sunt secuti. Hoc est intimi fervoris incendium illud quod mihi inexstinguibiliter flagrat in corde, haec perpes fabula quae meo versatur in ore. Inter caeteros autem virtutum flores quos in illo agro pleno, cui benedixit Dominus , repmichi non mediocriter placuit, quod ibi puerorum scolas, qui sepe rigorem sanctitatis enervant ac dissipant, non inveni, sed omnes aut senes cum quibus utique nobilis vir aecclesiae sedebit in portis, aut iuvenali decore laetantes, qui nimirum ut filii prophetarum idonei sunt ad Heliam per deserta quaerendum, aut hannem vicere malignum. Ecce quod nunc occurrit, dicam ad consolationem domini mei Petri, qui olim civis fuerat Capuanero clausis foribus in
Abbreviated transcription (Latin):
nos calũpniã ueritatis allegati¬
onib repellams. Sed dũ ista ꝑ¬
sebumꝰ. quo cor feruenti. estuat
cohibere silentio. ut saltiꝰ scin¬
tilla ñ effluat ñ ualemꝰ. Igit᷑
ut iã cõmunit̾ om̃s alloquar.
nolo uos lateat uen̾abiles fr̃s
inei qͥa ex qͦ głiosi cȩnobii ur̃i li¬
redeunti mͥ a cassino sacratissi¬
mo. ide contigit qd mulieri quȩ
reu̾tebat᷑ ã sylo tabernacło. ut
minirũ uultꝰ mei ñ sint am¬
plis in diu̾sa nutati. Nobiscũ
sane p̃sentialit̾ habito: uobis
seꝑ assisto. Alioqͥn si ꝓpt̾ea ñ sũ
uobiscũ. qͥr corporalib uos ocłis
ñ intueor. gͦ nec ocłi ipsi sunt ĩ
capite. qͥa capud cern̾e nequeuñ.
uł ipsi sibimet ocłi absentes sr̃.
qͥa nec qͥsq se. nec ut̾q se min¬
cẽ possunt mutua contẽplati-¬
one conspicere. Beati siqͥd̾e qui
uobiscũ iuunt. beati qͥ int̾ uoᷤ
Dia nimirũ fide credendũ ẽ qͥa
scala illa quȩ de cassino monte
olim in celũ uidebat᷑ erecta ad¬

Expanded text:
nos calumniam veritatis allegationibus repellamus. Sed dum ista praescribimus, quo cor ferventius aestuat, cohibere silentio, ut saltem scintilla non effluat, non valemus. Igitur ut jam omnes communiter alloquar, nolo vos lateat, venerabiles fratres mei, quia ex quo gloriosi coenobii vestri liredeunti a Casino sacratissimo idem contigit quod mulieri quae revertebatur a Silo tabernaculo , ut nimirum vultus mei non sint amplius in diversa mutati: vobiscum sane praesentialiter habito, vobis semper assisto. Alioquin si propterea non sum vobiscum quia corporalibus oculis vos non intueor, ergo nec ipsi oculi sunt in capite, quia caput cernere nequeunt; vel ipsi sibimet oculi absentes sunt, quia nec quisquam se, nec uterque se invicem possunt mutua contemplatione conspicere. Beati siquidem qui vobiscum vivunt, beati qui inter vos Pia nimirum fide credenscala illa, quae de Cassino monte olim in caelum videbatur erecta, ad
Abbreviated transcription (Latin):
questio ista lic̃ adu̾sꝰ dm̃
mania opponat. habet alias lati¬
bras. continet adhuc obscuros si¬
nꝰ atq recessꝰ. qͦs nos subtiliꝰ
adhuc rimari iccirco desistim

Expanded text:
questio ista licet adversus Deum inaniter opponatur, habet alias latebras, continet adhuc obscuros sinus atque recessus, quos nos suptilius adhuc rimari idcirco desistim
Abbreviated transcription (Latin):
studio occulta manifestat daicens.
Sicut ego per omĩa omibus placeo.
Qui tamen rursus dicit. Si adhuc
hominib placerem. xp̃i seruus ñ essem.
Placet gͦ paulus & ñ placet. quia
in eo quod placere appetit: ñ se sed
per se hommibus placere uerita¬
tem querit.

Expanded text:
studii occulta manifestat, dicens: studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem . Placet ergo Paulus, et non placet, quia in eo quod placere appetit, non se, sed per se hominibus placere veritatem quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
te temꝑetur. quatinus subditoꝵ mens cum
quedam recte sentire potuerit fic in
uocis libertatẽ ꝓdeat ut tamen liber¬
tas in suꝑbiam ñ erumpat: ne dura
fortasse unmoderatius linguȩ eis li¬
bertas conceditur. uitȩ abhis humi¬
litas amittatur. Sciendum quoq qd̃
oporteat ut rectores boni placere ho¬
minib appetant. sed ut suȩ estimati¬
onis dulcedine ꝓximos in affectum
ueritatis trahant: ñ ut se amari de¬
siderent: sed ut dilectionẽ suam qua¬
si quandam uiam faciant. per quã
corda audientium ad amorẽ condi¬
toris introducant. Difficile quippe
est: ut quelibet recta denuntians pre¬
dicator qui ñ diligit᷑ libenter audi¬
atur. Debet gͦ qui prȩest studere se
diligi quatenus possit audiri. et
tamen amorẽ suum pro semetipso
ñ querere: ne inueniat᷑ ei cui serui¬
re per officium cernit᷑. occulta cogi¬
tationis tyrannide resultari Quod
bene paulus insinuat. cũ suio nobiᷤᷤ

Expanded text:
te temperetur, quatenus subditorum mens cum te temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Plus enim se suo auctore diligen¬
tes iactanter erga subiectos erigunt. nic
quid agere debeant s quid ualeant at¬
iendunt.Nil de subsequenti uditio
metuunt. imꝓbe. de temꝑali potestate.
gloriantur. Labet ut licenter & inlicita
faciant. & subditoꝵ nemo contradicat.
Qui gͦ praua stuidet agere & tamen
ad hec ceteros tacere ipse sibimet testis
est. quia plus ueritate se appetit diligi.
quã contra se urilt defendi Nemo quip¬
pe est qui ita uiuat. ut aliquatentis ñ
delinquat. Ille gͦ se ipso amplius ueri¬
tarem desiderat amari. qui sibi a nul¬
lo uult contra ueritatẽ parci. Hinc &¬
enim petrus. increpationem pauili li¬
benter accepit. Hinc dauid correptio¬
nem subditi. humiliter audiuit quia
rectores boni dum pritato amore dili¬
gere se nescunt. liberȩ puritatis uer¬
bum a subditis obsequio humilitatis
credunt. Sed inter hȩc necesse ẽ ut
cura regiminis tanti moderaminis ar¬

Expanded text:
tia . Plus enim se suo auctore diligentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere, et tamen ad haec vult caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis ar
Abbreviated transcription (Latin):
puluillos sub omm ctibito manus. & fa¬
ciunt ceruicalia sub capite unuierse ȩ¬
tatis: ad capiendas animas. Puluillos
quippe ẽ sub om̃i cubito mantis ponere.
cadentes a stia rectitudine animas atq
in huius mundi se delectationem recli¬
nantes blanda adulatione refouere.
Quasi enim puluillo cubitus uel cerui¬
calibus caput iacentis excipitur. cum
correptionis duritia pectanti subtra¬
itur eiq mollities fatioris adhibet᷑
ut in errore molliter iaceat: quẽ nulla
aspitas contradictionis pulsat. Sed hȩc
rectores qui semetipsos diligunt his ꝓcul
dubio exhibent. a quib se noceri posse
studio głȩ temporalis timent. Nam
quos iul contra se ualere conspiciunt
hos minirũ asꝑitate semꝑ rigide in
uectionis premunt. numquã clement
ammonent: sed pastoralis mansuetu¬
dinis obliti. uire dominationis rer¬
rent. Quos recte per ꝓphetam diui¬
na uox increpat dicens. Uos autẽ cũ
austeritate imꝑabatis eis & cũ poten¬

Expanded text:
pulvillos sub omni cubito manus et fapulvillos sub omni cubito manus et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se dilectione reclinantes blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis exccorreptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitate rigidae semper invectionis premunt, nunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum poten
Abbreviated transcription (Latin):
Nter quȩ necesse est ut rector solberter
inuigilet ne hunc cupido placencdi homis¬
nibus pulset. ne cum stucdiose interior
penetrat. cum ꝓuide exterora submini¬
strat. se magis a subditis diligi quam
ueritatem querat: ne cũ bonis actibus
sultus a mundo uidetur alienus. hunc
auctori reddat extraneum amor suus.
Hostis namq redemptoris est: qui per
recta oꝑa quȩ facit euis uice ab ęccł̃ia a¬
mari concupiscit. quia adulterine cogi¬
tationis reus est si placere puer sponse
oculis appetit: per quẽ sponsus dona tratis¬
mittit. Qui nimirũ amor ꝓprius eum
rectoris mentẽ ceperit. aliquando: hanc
mordinate ad mollitiem aliquando ue¬
ro ad asperitatẽ rapit Er amore etenm
suo mens rectoris in mollitiem uertitur.
quia cum peccantes subditos respicit ne
erga htinc eoꝵ dilectio torpeat. torripere
ñ presumit. Nonnũquã uͦ errata sub¬
ditoꝵ que increpare debuerat. aduilati¬
onib demulcet. Unde & bene per pro¬
phetam dicitur. Ue his qui consuunt

Expanded text:
que necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset; ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur: Vae hi
Abbreviated transcription (Latin):
tuã uoluntatẽ erant & creata
stͦ. Pris dicit᷑ qͥr erant. & postino.¬
dũ fuisse creata: qͥa quȩ foris
ints erarte in ꝓuidentia e consi¬
lio conditoris. Porro autẽ sic̃
uoluntas dĩ causa est. ut que
nondu ft̃ condita. originalit̾
fiarte: ita nichilominꝰ efficax
causa ẽ ut que sr̃ ꝑdita ad sta¬
ꝑ sui ordinẽ redeant. Nũ qͥd¬

Expanded text:
pter voluntatem tuam erant, et creata sunt . » Prius dicitur, quia erant, et postmodum fuisse creata. Quia quae foris intus erant in providentia et consilio Conditoris. Porro autem sicut voluntas Dei causa est, ut quae nondum sunt condita, originaliter fiant; ita nihilominus efficax causa est, ut quae sunt perdita, ad status sui ordinem redeant. «
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas quippe dĩ omĩũ
rerũ siue uisibiliũ sue
muisibiliũ causa ẽ ut existan:
adeo ut condita queq anteqͣm
ad formarũ suarũ uisibiles ꝓce¬
derent species. iã ueracit̾ atq essen¬
ailit̾ uiuerene in sui opificis uo¬
iuntate. Qđ factũ est ait ioħ̃s
in ipso uita erat. Eit idẽ in apoca¬
lipsi inginti quatiuor senores

Expanded text:
oluntas quippe Dei omnium rerum, sive visibilium, sive invisibilium causa est, ut existant; adeo ut condita quaeque, antequam ad formarum suarum visibiles procederent species, jam veraciter atque essentialiter viverent in sui opificis voluntate: « Quod factum est, ait Joannes, in ipso vita erat . » Et idem in Apocalypsi, viginti quatuor se
Abbreviated transcription (Latin):
metipsos diuidicaremus. ñ utiq uidi¬
caremur. Rursumq ammonendi sunt
ut sic de spe fidutiam habeant. ne ta¬
men incauta securitate torpescant.
Plerumq hostis callidus mentem qui
peccato subplantat. cum de riina sua
afflictam respicit. securitatis pestifer
blanditiis seducit. Quotl figitrate.
exprimitur. cum factum dmȩ memora¬
ir. Scriptum quippe est. Eigressa
est dina ut tuderet mulieres regionis
illius: quam cũ uidisset sichem filius
emor euei princeps terrȩ illius. ada¬
mauit & rapuit. & dormiuit cum ea
n opprimens uirginem. & conglutiua¬
ta est anima eius cum ea. tristemq blan¬
dicus deliniuit. Dina quippe ut mu¬
ueres uedeat extraneȩ regionis egre¬
aitur. qnͣdo unaqueq mens sua stu¬
aia negligens. actiones alienas curanꝰ.
ntra habitum atq extra ordinẽ ꝓpriũ
iagatur. Quam sichem printeps terrȩ
ꝯprunit. quia uidelicet inuentam in
cris exteriorib diabolus corrumpit.

Expanded text:
metipsos dijudicaremus, non utique judimetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . Rursumque admonendi sunt, ut sic de spe fiduciam, habeant, ne tamen incauta securitate torpescant. Plerumque enim hostis callidus mentem quam peccato supplantat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius; quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei, princeps terrae illius, adamavit eam, et rapuit, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem; et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventiam in curis exterioribus diabolus corrumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
quii sedulitate ꝑmansit. Ea¬
de tam̃ raptĩ accedebat: & ꝓu¬
nꝰ fugiens abscedebat. Dii¬
tiꝰ gͥ hoc langore decocta e
miserabilit̾ cruciata : amicis
qͦ letantib diẽ clausit extrenũ
Qid gͦ sit caro: doceat ipsa caro
Quod q ꝑhibet mortua. teste¬

Expanded text:
quii sedulitate permansit. Eaquii sedulitate permansit. Eadem tamen raptim accedebat, et protinus fugiens abscedebat. Diutius igitur hoc languore decocta et miserabiliter cruciata, amicis quoque laetantibus, diem clausit extremum. Quid ergo sit caro, doceat ipsa caro; quodque perhibet mortua, testa
Abbreviated transcription (Latin):
st antinopolitane urbis ciuẽ
habebat uxorẽ. Que nimirũ
tã tenere tã delicate uiuiebat
ficiosa ut ita loquar iocundita¬
te fmulcebat ut euã comunib
se aquis dediguaret᷑ abluere: sed
serui ei rorẽ cęli satagebant un¬
decunq collig̾e. ex quo ÷ͥ laborio¬
chis ei alim̃ta queq minutis
concidebant᷑ in frusta: que mox
illa quibusła fuscinulis aureis
atq bidentib ori suo ligurietis
adhibebat. Ei porro cuibiculũ
tot thuniatũ aromatũq ge¬
nerib redolebat ut & nobis
uarrare tantũ dedecꝰ feteat &¬
auditor forte mimine eredat
Sed omipotenti dõ quantũ hucr
seminȩ fu̾it exosa suꝑbia: maui¬
festa docute ulciscendo censuri
Uibrato quippe suꝑ eã mu
bra corporis ei undiq cunc¬
ta marcescerent. totũq cubi¬
cłm uttolerabili ꝓrsꝰ fetore
cõplerent. Nec quispiã tantã
ꝑferre nariũ iniuriã potuie
ñ cosmeta. ñ seruubꝰ. uix una
dũticat ancilla. ñ sine speci¬
ci redolentis auxilio in eri obse¬

Expanded text:
is civem habebat uxorem, quae nimirum tam tenere, tam delicate vivebat, ficiosa, ut ita loquar, sese jucunditate mulcebat, ut etiam communibus se aquis dedignaretur abluere; sed ejus servi rorem coeli satagebant undecunque colligere, ex quo sibi laboriochis ejus alimenta quaeque minutius concidebantur in frusta; quae mox illa quibusdam fuscinulis aureis atque bidentibus ori suo, liguriens, adhibebat. Ejus porro cubiculum tot thymiamatum, aromatumque generibus redolebat, ut et nobis narrare tantum dedecus feteat, et auditor forte non credat. Sed omnipotenti Deo quantum hujus feminae fuerit exosa superbia, manifesta docuit ulciscendo censura. Vibrato quippe super eam dbra corporis undique cuncta marcescerent, totumque cubiculum intolerabili prorsus fetore complerent; nec quispiam tantam perferre narium injuriam potuit, non cosmeta, non servulus, vix una duntaxat ancilla, non sine speciei redolentis auxilio, in ejus obse
Abbreviated transcription (Latin):
facis: Et p̃cipue id qł hii p̾sto
subiunctũ est sacerdoti congruere
uidet᷑. Qui in lege głaris. ꝑ p̃uari¬
cationẽ legis dm̃ inhonoras: In
lege quippe dĩ sacerdos ñ immeri
canda legis mandata sortit⁊ est.
sed ꝑ p̃uaricationẽ legis dm̃ in¬
honorare conunicit᷑. cũ scita lega¬
lia tnsgredi ñ ueret᷑. Dũq aliud
agit. aliud p̃dicat: qͣntũ in se õs

Expanded text:
 Et praecipue id quod his praesto subjungit, sacerdoti congruere videtur: « Qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras . » In lege quippe Dei sacerdos non immeritcanda legis mandata sortitus est, sed per praevaricationem legis Deum inhonorare convincitur, cum scita legalia transgredi non veretur. Dumque aliud agit, aliud praedicat, quantum in se es
Abbreviated transcription (Latin):
phal ite: ꝑtulert̃. Si gͦ ꝓ fide qua
uniu̾salis uiuit eccłia nusgm̃
ferrea cceripi arma concedit᷑. qͦmͦ
bacant᷑: Porro si sc̃i uiri cũ pͦua¬
lent. hereticos ydoloꝵq cultores
nequaqͣm ꝑimunt. sed potiꝰ ab
utiq redemptũ xp̃i sanguine ñ iguo¬
rat: In galliarũ finib audini gestu ẽẽ¬

Expanded text:
phaliter pertulerunt. Si ergo pro fide, qua phaliter pertulerunt. Si ergo pro fide, qua universalis vivit Ecclesia, nusquam ferrea corripi arma conceditur, quombacchantur? Porro, sancti viri cum praevalent, haereticos idolorumque cultores nequaquam perimunt; sed potius abutique redemptum Christi sanguine non ignorat? In Galliarum finibus audivi gestu
Abbreviated transcription (Latin):
ue uobis qui abstulistiᷤᷤ sapientiȩ¬
claues & scientiȩ. sed ipsi ñ intistis.
enisuꝑ alios introire uolentes ꝓhi¬
bunstis. & reuera qua fronte. qua
libertatis audacia. sacerdos quili¬
bet in dissidentiũ confederatiõe
desudet. cũ ipse suis osorib ñ re¬
missionis indulgeat uenia. sed es¬
frenet᷑ implacabilit̾ ad umdicta.
lnt̾ om̃s sane uirtutũ gẽmas quas
saluator nrͣ de cęlo uemiens attulit.
duas insignꝰ atq p̃clariꝰ rutilare
monstrauitt: quas & in se pͥ expres¬
sit. & ut nobis impͥmerent᷑ edocu-¬
it. caritatẽ scilicet & patientiam.
Et de caritate quidẽ dicit apłs.
Propt̾ nmiã caritatẽ suã qua di¬
lexit ds muncłu. filrũ suũ misit.
De patientia uͦ ait. Quecũq scͥpta
st̃. ad nr̃am doct᷑nã scͥpta sunt:
ut ꝑ patientia & consolationẽ
scͥpturarũ spem habeamꝰ. Per cari-
tatẽ nãq dĩ filiꝰ de celo descendit.
ꝑ patientiã uͦ diabolũ suꝑauit.
his imirũ uirtutib & fundato

Expanded text:
pientiae et scientiae, sed ipsi non introistis, et insuper alios introire volentes prohibuistis . » Et revera qua fronte, qua libertatis audacia sacerdos quilibet in dissidentium confoederatione desudet; cum ipse suis laesoribus non remissionis indulgeat veniam, sed efferatur implacabiliter ad vindictam? Inter omnes sane virtutum gemmas, quas Salvator noster de coelo veniens attulit, duas insignius atque praeclarius rutilare monstravit, quas et in se prius expressit, et ut nobis imprimerentur, edocuit, charitatem scilicet et patientiam. Et de charitate quidem dicit Apostolus: « Propter nimiam charitatem suam, qua dilexit Deus mundum, Filium suum misit . » De patientia vero ait: « Quaecunque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam, et consolationem Sctatem namque Dei Filius de coelo descendit, per patientiam vero diabolum superavit. His muniti virtutibus, et fundator
Abbreviated transcription (Latin):
rũ alieni iuris inuasie. cũ mala uł
bona ñ ꝓ meritis considerent᷑ haben¬
tiũ. sed ex ꝓpͥis debeant qualitatib
iudicari. Nũqͥd hoc legit᷑ uł egisse.
uł litt̾is docuisse gregoriꝰ. qui tot la¬
pinas ac uolentias a langobardoꝵ
est feritate ꝑpessus: Num amerosi
bellũ arrianis se sũaq eccłiam cru¬
delit̾ infestantib intulit: Nñqͥs
in arma. scoꝵ qͥspiam tradit᷑ in¬
surrexisse pontificũ: Clausas gͥ
cłiastici cuicũq negocii leges diri-¬
mant fori. uł sacerdotalis edicti
concilii. ne qd̃ gerendũ est in tri-¬
bunalib iudicũ. uł ex sententia
uertat᷑ obpbriũ. congressione bel¬
loꝵ. Sed ecc̃e dũ auiditate loquen¬
di uobiscũ sermonis articłm lon¬
gn ꝓtraho: metã ut uideo cõpen¬
dii epłaris ȩx̧cedo. Incolumẽ te ue¬
nerabilis pat̾ ad regendũ eccłie
sue statuͦ. omp̃s ds̃ custodiat:¬

Expanded text:
rum alieni viri invasit ; cum mala, vel bona non pro meritis considerentur habentium, sed ex propriis debeant qualitatibus judicari. Nunquid hoc legitur, vel egisse, vel litteris docuisse Gregorius, qui tot rapinas ac violentias a Longobardorum est feritate perpessus? Num Ambrosius bellum Arianis se suamque Ecclesiam crudeliter infestantibus intulit? Nunquid in arma sanctorum quispiam traditur insurrexisse pontificum? Causas igitur ecclesiastici cujuscunque negotii leges dirimant fori, vel sacerdotalis edicta consilii ne quod gerendum est in tribunalibus judicum, vel ex sententia vertatur opprobrium congressione bellorum. Sed ecce, dum aviditate loquendi vobiscum sermonis articulum longius protraho, metam, ut video, compendii epistolaris excedo. Incolumem te, venerabilis pater, ad regendum Ecclesiae suae statum custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
e saul. sed & plurimis indulsisse
hostib suis inuenit᷑. De quo & ce¬
t̾is scĩs patͥb ñnulla hic exempla
ꝓstͥngerẽ: nͥ uobis incõparabiliẽ
notioxa qͣm mͥ hec & his similra
certũ tenerẽ. Pane qͥs ñ uideat
qͣm sit inhonesta confusio. ut qd̃
ter ipsa cõmittat. &e cũ aliis p̃di¬
cet patientiã: infederabiłe cont̃
tigit hoc facienti qd̃ apłs dicit:
ne cũ aliis p̃dicauerĩ ipse repb ef¬
ficiar. Ut ilid̾ potis qd ad romanoᷤ
ait. Qui gͦ aliũ doces te ipsũ ñ do

Expanded text:
et Saul, sed et plurimis indulsisse suis et Saul, sed et plurimis indulsisse suis hostibus invenitur. De quo, et caeteris sanctis Patribus nonnulla hic exempla perstringerem, nisi vobis incomparabiliter notiora quam mihi haec et his similia certum tenerem. Plane quis non videat quam sit inhonesta confusio, ut quodter ipsa committat et cum aliis praedicet patientiam, infoederabilem ipsa tigit enim hoc facienti quod Apostolus dicit: « Ne cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar : » vel illud potius quod ad Romanos ait: « Qui ergo alium doces, t
Abbreviated transcription (Latin):
potis qd̃ ipse dicit: si uos ꝑsecuti
fuerint in una ciuitate fugite
in aliã Hita plane qm saluator
nr̃ gessit in carne. ñ minꝰ qͣm
p̃dicatio euũgłiũ nobis est: &
ꝓposita tenende linea discipli¬
nȩ Sicite gͦ ipse cuncta mun¬
di furentis obstacła ñ ꝑ distric¬
li examinis uitionẽ. sed ꝑ in¬
uictã suꝑauit inconcusse pa¬
tientiȩ maiestatẽ. ita docet
mundi rabiẽ potiꝰ equanimi¬
t̾ ferre. qͣm uł arma corriꝑe.
uł ledenti lesionib obuiare:¬
p̾sertĩ cũ int̾ regnũ & sacerdo¬
tiũ ꝓpͥa cuiꝰq diftinguant᷑ offi¬
cia. ut & rex armis utat᷑ scłi:
& sacerdos accingat᷑ gladio sp̃a¬
li. qui est uerbũ di. De scli nãq
pͥncipe paulus dicit. Non sine
causa gladiũ portat. Dei enĩ
minister est. uindex in irã ci qui
malũ agit. Atarias rex qui sacer¬
dotale usurpat officiũ lepra ꝑfim
utiq laicoꝵ. est. qͥd merct᷑. Nã &
daind iccirco ante euugłiũ eñu¬
lice uixisse credit᷑. qͥa ñ mͦ semei

Expanded text:
otius quod ipse dicit: « Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . » Vita plane, quam Salvator noster gessit in carne, non minus quam praedicatio evangelica, nobis est et proposita tenendae linea disciplinae. Sicut ergo ipse cuncta mundi furentis obstacula, non per districti examinis ultionem, sed per invictam superavit inconcussae patientiae majestatem, ita docet mundi rabiem potius aequanimiter ferre quam vel arma corripere, vel laedenti laesionibus resertim cum inter regnum et sacerdotium propria cujusque distinguantur officia, ut et rex armis utatur saeculi, et sacerdos accingatur gladio spiritus, qui est verbum Dei . De saeculi nempe principe Paulus dicit: « Non sine causa gladium portat. Dei enim minister est, vindex in iram ei qui malum agit . » Azarias rex, quia sacerdotale usurpat officium, lepra perfutique laicorum est, quid meretur? Nam et David idcirco ante Evangelium evangelice vixisse creditur, quia non modo Semei
Abbreviated transcription (Latin):
tarei. Iusto di iudicio ista fit con-
mel cõparat redimere ñ desinat.
donec male pereat. His dictis p̾¬
dolores t᷑abui: & addere suꝑsedi.
Sed cũ int̾ cet̾a mala quȩ nr̃is
tẽporib emergunt. insolent̾
ipsas qͦ eccłias uiolenti homines
bona sacri iuris inuadant: ñmil¬
los mouet utrũ eccłiarũ rectores
expet̾e uindictã debeant. ut ma-¬
lis mala more scłariũ reddant.
Nã pleriq mox ut eis infert᷑ is
iniuriȩ ad indicenda ꝓtinꝰ bella
ꝓsiliunt. armatoꝵ cuneos in¬
struunt: sicq hostes suos acri
asserant. Qd eñĩ magis xp̃iane
legi uidetꝰ ẽt contrariũ qͣm redi¬
tas: Si enĩ nobis ñ licet eadẽ
ipsa quȩ nobis ablata sunt repe¬
t̾e. qͦm ꝓ his licet atorie retͥbu¬
tionis nulnꝰ inferre : Ubi & il¬
lud si ꝑcusserit tͥ maxillã p̃be ei
& alterã. si angariauerit. te mil¬
le passus. uade cũ eo alia duio mi¬
lia. si tulerit tͥ tumc̃a. da ei &

Expanded text:
tarei: Justo Dei judicio, Fit ista conditarei: Justo Dei judicio, Fit ista condiem semel comparat, Redimere non desinat, Donec male pereat. Cathedram paddere supersedi. Sed cum inter caetera mala, quae nostris temporibus emergunt, ipsas quoque Ecclesias violenti homines bona sacri juris invadant, nonnullos movet, utrum Ecclesiarum rectores expetere vindictam debeant, ut malis mala, more saecularium, reddant. Nam plerique mox, ut eis vis injuriae, ad indicenda protinus bella prosiliunt, armatorum cuneos instruunt, sicque hostes suos acrius asserant. Quid enim magis Christianae legi videtur esse contrarium quam redtas . » Si enim nobis non licet eadem ipsa, quae nobis ablata sunt, repetere; quomodo pro his licet ultoriae retributionis vulnus inferre? Ubi et illud: « Si percusserit tibi maxillam, praebe ei et alteram: Si angariaverit te mille passus, vade cum eo duo alia millia: Si tulerit tibi tunicam, da ei et
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit magnꝰ uocabit᷑. Sacerdos:
itaq qͥ in regno cȩloꝵ uuit ẽẽ
magna: sit in popło p̃uiꝰ: ut qd̾
uoce se sequentib dictat. pͥmꝰ
ipse uitis oꝑib impleat.Unde
ut om̃is praui intellect⁊ occasio
ũ potiꝰ sacerdotũ causam in
una sui ꝑsona constituens. dñe
in qͥt quotiens peccauerit in me
fr̃ m̃s: & dimittã ei usq septies:
gies septies indulgendũ: nul-¬
lũ iã de seruando a sacerdotib
imiu̾sali mandato relictũ in¬
det᷑ ambiguũ Luca etiã euangũ¬
illi pararent. Cũq illos sama¬
rite nullatenꝰ recepissent: com¬
moti lacob ⁊ Ioħ̃s humanitate
dictante dixerunt. Dñe. uis
dicimꝰ. ut ignis descendat de
celo. & consumat illos sicut he¬
lẏas fecit : Mox conuersꝰ incre¬
pauit illos dicens. Nescitis cuis
sp̃s estis. Fuliꝰ hominis ñ uenit
anmas ꝑdere sed saluare. Ubi¬

Expanded text:
rit, magnus vocabitur . » Sacerdos itaque, qui in regno coelorum vult esse magnus, sit in populo praevius, ut quod voce se sequentibus dictat, primus ipse vivis operibus impleat. Unde, ut omnis pravi intellectus occasio um potius sacerdotum causam in una sui persona constituens, « Domine, inquit, quoties peccaverit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? gies septies » indulgendum, nullum jam de servando a sacerdotibus universali mandato relictum videtur ambiguum. Luca etiam evangelilli pararent . Cumque illos Samaritani nullatenus recepissent, commoti Jacobus et Joannes, humanitate dictante, dixerunt: « Domine, vis dicimus ut ignis descendat de coelo et consumat illos, sicut Elias fecit? » Mox conversus increpavit illos, dicens: « Nescitis cujus spiritus estis: Filius hominis non venit animas per
Abbreviated transcription (Latin):
sus ult̾i astra deseruiant: utrũ¬
ue post eoꝵ quȩ nc̃ sunt alia rur-¬
sus elementa succedant. Unde &ͣ
seraphym illa que ysaias ꝓpha ĩ
conspectu dm̃ stare conspexit:
senas alas habrusse descͥbte. Duabꝰ
inqͥt alis uelabant faciẽ & duab
uelabant pedes: e duab uola¬
bant. Uelabant porro faciẽ si ue
pedes: ñ suos. sed utiq dĩ. Q qd
ꝑ faciẽ dĩ nͥ mundi pͥncipiũ: Qd
ꝑ pedes. nͥ eiꝰdẽ mundi finis debet
intelligi: Alarũ gͦ seraphim
&e plures sunt que uelant &
paucȩ sunt quȩ uolant. qͥa ex
diumoꝵ opũ celsitudine cũ ꝓpau-

Expanded text:
sus ulterius astra deserviant, et utrumsus ulterius astra deserviant, et utrumne, post ea quae nunc sunt alia rursus elementa succedant. Unde et Seraphim illa, quae Isaias propheta in conspectu Domini stare conspexit, senas alas habuisse describit: « Duabus, inquit, velabant faciem, et duabus velabant pedes, et duabus volabant . » Velabant porro faciem, sive pedes, non suos, sed utique Dei. Et quid per faciem Dei, nisi mundi principium? quid per pedes, nisi ejusdem mundi finis debet intelligi? Alarum ergo seraphim et plures sunt quae velant et paucae quae volant, quia ex divinorum operum celsitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nis uenit. Cũq uir ille ñ ferrea.
ut sꝑabat arma conspiceret. sed
cũ suis om̃ib diuim timorie
horror inuasit. ut desilientes de
eqͥs ꝓtinꝰ arma ꝓicerent: t̾re se
humiltt̾ stern̾ent. indulgentiã
flagitarent. Sic sic nimirũ titu¬
los uictoriȩ tͥumphalis obtinuit. qui
ñ in frementib eqͥs. ñ in micantib
gladiis spem posuit. sed ex diuinȩ
tantũ potentiȩ uirtute pꝰsũpsit. Ad
hec si quis obiciat. leonẽ se bellicis

Expanded text:
nis venit. Cumque vir ille non ferrea, nis venit. Cumque vir ille non ferrea, ut sperabat, arma conspiceret, sed cum suis omnibus divini timoris horror invasit ut desilientes ex equis protinus arma projicerent, terrae se humiliter sternerent, indulgentiam flagitarent. Sic, sic nimirum titulos victoriae triumphalis obtinuit, qui non in frequentibus equis, non in micantibus gladiis spem posuit, sed ex divinae tantum potentiae virtute praesumpsit. Ad haec si quis objiciat bellicis
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ abbatẽ & quenda scłi potentẽ
orta est ñ leuis de posfione conten¬
tio Cũq a partis utrisq fautorib
minis duu certaret᷑ & rargiis: tan¬
dẽ ut armis ageret᷑ utrĩq condic¬
tũ est. Ꝙ scłaris quidẽ paratis mi¬
litũ copiis campũ p̃liaturꝰ in gre-¬
dit᷑: acies strint. cuneos ordinat.
atq ad fortit̾ agendũ omĩum men¬
tes acerrimꝰ cohortator inifłamat
Siluescunt omĩa gladiis: rubent.
clipei. Sociferantiũ clamor attollit᷑:
minaces armatoꝵ fremit: inhor¬
rescunt. Tela stͥngunt᷑. & solus ad¬
u̾se partis impet⁊ ad congredi endũ
accensis mentib expectat᷑ Abbas
autẽ ñ in armis t̾renis sp̃ẽ suã. s
in humane salutis atictore consti¬
tuens. cunctis qui ꝓse dimicare
conuenerant suũ ꝓhibuit comi¬
tatu. Solos autẽ monachos suos
eqͥs imposuit. capita cucullis oꝑi-¬
ri p̾cepit: sicq cũ illis uelut ga¬
leatis & loricatis fidei munimto
crucisq uexillo. ad locũ certami-¬

Expanded text:
nter abbatem et quemdam saeculi praepotentem orta est non levis de possessione contentio. Cumque a partis utriusque fautoribus minis diu certaretur et jurgiis, tandem ut armis ageretur utrinque condictum est. Et saecularis quidem, paratis militum copiis, campum praeliaturus ingreditur, acies struit, cuneos ordinat atque ad fortiter agendum omnium mentes acerrimus cohortator inflammat. Silvescunt omnia gladiis, rubent clypei, vociferantium clamor attollitur, minaces armatorum fremitus inhorrescunt, tela stringuntur, solus adversae partis impetus ad congruendum accensis manibus exspectatur. Abbas autem non in armis terrenis spem suam, sed in humanae salutis auctore constituens, cunctis, qui pro se dimicare convenerant, suum prohibuit comitatum, solos autem monachos suos equis imposuit, capita cucullis operiri praecepit, sicque cum illis, velut galeatis, et loricatis fidei munimento, crucisque vexillo ad locum certami
Abbreviated transcription (Latin):
culta. Nã qd̾ funditꝰ ignoremꝰ
qͥd aute mundi pͥnciptñ fuerit.
e qͥd post consũmationẽ iã futu
ra inqͥt aniunciate mͥ. ꝙ nouis¬
sima que futura ft̃: & dicã qͥa
dii estis. De mediis autẽ panca
ut cũq cognoscimꝰ: que tam̃ ce
scͥpturarũ nobis attestatione
pandunt᷑. Porro autẽ & in his tp̃ss

Expanded text:
 ignoremus quid ante mundi principium fuerit et quid jam post consummationem jam sit ra, inquit, annuntiate mihi et novissima quae futura sunt, et dicam quia dii estis . » De mediis autem pauca utcunque cognoscimus, quae ex Scripturarum attestatione nobis panduntur. Porro autem et in
Abbreviated transcription (Latin):
ud etiã insigne qđ retulit. etĩa
si magnope ad ꝓpositũ thenia
ñ ꝑtineat ñ silebo. Nã dũ p̃diis
eccłiarũ iniuste possessis. sub
intulit congruent̾ exemplum.
quicdã diues ac p̃potens. sed qd̃ m
illo honinrũ ordine ꝓdigiũ est
repiri. bonȩ opinionis ꝙ inno¬
centis inte ꝓut humant̃ erat

Expanded text:
etulit, etiam si non magnopere ad propositum thema pertineat, non silebo. Nam dum de praediis Ecclesiarum injuste possessis, sub intulit congruenter exemplum: quidam dives ac praepotens, sed quod in illo hominum ordine prodigium est reperiri, bonae opinionis, et innocentis vitae, prout humanum erat
Abbreviated transcription (Latin):
te successit om̃s isti nẽ diu̾so
supplicio deputati sunt. Ꝙ᷑ sic̃
cos ad pęccandũ ñ dispar aua¬
riciȩ culpa conunxit. ita nichi-¬
lominꝰ ad ꝑferendas atrocis
incendii penas cõmune suppli¬
ciũ copulauit. Hoc eccłiastici
iuris miusti possessores aduer-¬
tant: & subtilit̾ caueant. ne
ȩdaces pꝰtinodũ flãmas depas-¬
cant medullis suis

Expanded text:
s isti non diverso supplicio deputati sunt; et sicut eos ad peccandum non dispar avaritiae culpa conjunxit, ita nihilominus ad perferendas atrocis poenas incendii commune supplicium copulavit. Hoc ecclesiastici juris injusti possessores advertant 432 et subtiliter caveant, ne edaces postmodum flammas depascant medullis suis
Abbreviated transcription (Latin):
a scale gradu positũ uidie.
Iiebat nãq qͥa scala illa mt̾ stri¬
dentes & crepitantes ult̾cis in¬
cendii flaminas uidebat᷑ erecta:
atq ad suscipiendos om̃s qui ex
eadẽ comitũ genealogia descen¬
derent constituta. Erat autẽ
tetrũ chaos & mniane bara¬
trũ infinite patens. atq in ꝓ¬
funda dimersũ. unde scala ꝓ¬
ducta surgebat. Hoc gͥ ordine
succedentiũ sibimet series texe
neret. is autẽ qui illic reꝑtꝰ erat
aliiq om̃s ad ꝓximũ sibi gradũ¬
in uia descenderent. Cũq alii atq
alii ex eodẽ gen̾e homines post
carnis obitũ ad p̃fatã scalã ꝑ
tẽpoꝵ int̾ualla confluerent. alii
ꝑtinꝰ cederent: meffabilis neces¬
sitate iudicii ad inferiora mnigra¬
bant. Nlane dũ uir qui hec con¬
templabat᷑ causam huis horren-¬
de dãpnationis inquireret. &

Expanded text:
 scalae positum vidit. Aiebat namque, quia scala illa inter stridentes et crepitantis ultrices incendii flammas videbatur erecta, atque ad suscipiendos omnes, qui ex eadem comitum genealogia descenderent, constituta. Erat autem tetrum chaos, et immane barathrum infinite patens, atque in profunda demersum, unde scala producta surgebat. Hoc igitur ordine succendentium sibimet series texebneret, is autem qui illic repertus erat, aliique omnes ad proximorum sibi graduum ima descenderent. Cumque alii atque alii ex eodem genere homines post carnis obitum ad praefatam scalam per temporum intervalla confluerent, alii protinus cedentes inevitabilis necessitate judicii ad inferiora migrabant. Plane dum vir qui haec contemplabatur, causam hujus horrendae damnationis inquirer
Abbreviated transcription (Latin):
cecoꝵ oculos s̃plendoris sui radi¬
is ferrat ut & ipsi merito can¬
tare possint quod infelix ille
balaam: Dixit homo inquit
cuius obturatus est oculus. dixit.
auditor sermonũ dĩ. qui nouit
doctrmã altissimi: & uisionẽ
omĩpotentis indet. qui cadens

Expanded text:
cecorum oculos splendoris sui radicecorum oculos splendoris sui radiis feriat, ut et ipsi merito cantare possint, quod infelix ille Balaam: Dixit homo, inquit, cuius opturatus est oculus; dixit auditor sermonum Dei, qui novit doctrinam Altissimi et visionem Omnipotentis videt, qui cadens