comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ magnos houores ⁊ ccͣ magns
boua duplicit̾ conuenit parraresp̃¬
mo si ultra qmͣ rõ dc̃ẽt ꝓstquamur
cain qnͣtum boua sunt ¶odõ si infra
qmͣ is dictet retrahamus nos ab ar
eo qd̾ ardua ⁊ difficibs sinit qͣre cͥrͥa
talia dupłiti u̾tute indigcinus. u¬
na impeliente nos ue retrahanur
pp̃ difficultate. ⁊ hec c̃ magͣminitas.
⁊ alia retrahente nos ne uitͣ rõnẽ cẽ¬
damus. In illa rõue lonitacis. ⁊ ħ est
humilitas oĩs cipo magͣmins hu¬
uulis ẽ uã cum impossilise sit eẽ ma¬
gn anunũ nõ entẽ honum. Ut ꝓbat
ph̃s .iiiiͦʳ. eth̾. nll̾us autẽ louus sit
si ultra qdẽ rõ distet ꝓsequatur ho¬
uores de uoc̃itate cum magnanimitas
impellit uos in aliqͣ magͣ bona uere
trahamur rõc difficultatis oportet
qd̾ ei sit annexa hñilitas ne ultͣ qmͣ
rõ drẽt tendat in ea rõue bonitatis.
dere ig᷑ in magnos honores. ⁊ a d
magna boua eẽ potest a magͣuum ͤ
trahimur rõne dasficultatis sinnus

Expanded text:
gna bona dupliciter contingit peccare. Primo, si ultra quam ratio dictet prosequamur ea inquantum bona sunt. Secundo, si infra quam ratio dictet retrahamus nos ab illis, eo quod ardua et difficilia sint. Quare circa talia duplici virtute indigemus. Una impellente nos, ne retrahamur propter difficultatem, et haec est magnanimitas: et alia retrahente nos, ne ultra rationem tendamus in illa ratione bonitatis, et haec est humilitas. Omnino ergo magnanimus humilis est. nam cum impossibile sit esse magnanimum non existentem bonum, ut probat losophus 4. Ethic. nullus autem bonus sit, si ultra quam ratio dictet prosequatur honores, de necessitate cum magnanimitas impellit nos in aliqua magna bona, ne trahamur ratione difficultatis, oportet quod ei sit annexa humilitas, ne ultra quam ratio dictet tendat in ea ratione bonitatis. dere igitur in magnos honores, et ad magna bona, esse potest a magnanimittrahimur ratione difficultatis, sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo qd si unũ ⁊ idem aliter ⁊ alit̾ ⁊
acceptum nos retͣhit ⁊ impellit opor¬
tebit itͣ illud dare duas uͥtutes unã
impellentẽ. ⁊ aliam ietrahente ¶uide¬
ccͣ magnos honores. inꝯguus autt̃

Expanded text:
ergo quod si unum et idem aliter et aliter acceptum nos retrahit et impellit, oportebit circa illud dare duas virtutes. unam impellentem, et aliam retrahentem. Viderca magnos
Abbreviated transcription (Latin):
quodã modo ide̾ qde medio cus houo¬
us amatina qr ille drͣ hũtlis qui
moderans spem adipisbendi hano¬
res magnos medioccit̾ cendit nni
honores illos Utrum autẽ hũilitaᷤ
sit id̾ simplitit̾ qd̃ diligere mediocͤs

Expanded text:
quodammodo est idem, quod mediocris honoris amativa: quia ille dicitur humilis, qui moderans spem ipsam ad adipiscendum honores magnos, mediocriter tendit in honores illos. Utrum autem humilitas sit idem simpliciter quod diligere mediocres
Abbreviated transcription (Latin):
magnamimꝰ di᷑ alios despioere nõ qr
aliis uitiose inuirietur. s qr ẽ tanci
cordas. ⁊ sic impellitͣ a u̾cute ut potiꝰ
despiciat oꝑa ⁊ u̾ba hoĩm qmͣ uelit
pp̃ ta desistere ab operib u̾cutirosis.
¶hñilitas aucẽ cꝯͣrio pͥncipalit̾ retͣ¬
hit ex constq̃nti impellic. Idõ hrũł
diͣ alios reuereri qi considerans ꝓpͥos
defectus in rebi licicis ⁊ honestis a¬
desꝑacionẽ ue aͥs rõne dafficultatis
desperet ue tendat in oꝑa magno ho¬
uore digna ¶hũalitas uero pͥncipalit̾̃
moderat ip̃am speui neaͥ minis spe¬
raus de np̃ louo ultra rõm ꝓ seqͣtur

Expanded text:
magnanimus dicitur alios despicere, non quod aliis vitiose iniurietur, sed quia est tanti cordis, et sic impellitur a virtute, ut potius despiciat opera et verba hominum, quam velit propter ea desistere ab operibus virtuosis. Humilitas autem e contrario principaliter retrahit: ex consequenti impellit. ideo humilis dicitur alios reuereri, quia considerans proprios defectus, in rebus licitis et honestis adesperationem, ne aliquis ratione difficultatis desperet, ne tendat in opera magno honore digna. Humilitas vero principaliter moderat ipsam spem, ne aliquis nimis sperans de ipso bono, ultra rationem prosequ
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dilectionẽ publi tam in diebant
ut uõ ditam unum s ueminem
in consiliis attendendun ut nõ lo¬
qnͣtur ibi placencia s uera adulaco¬
res eĩ dum pͥucipi placere student
uera silentes ⁊ placencia ꝓmulgã¬
tes expouunt pericu lo totum pͥnci¬
parum ur totum regnum. Inde ẽ
ergo qd̾ quidam sapirus aristides
uoĩe dicebat consilianos duo in se
iufesti. ⁊ ꝓpalatores consilioꝵ uer
eẽnt pla centes ut qd̾ er̃nt adulato¬
res plus curanrtes loqui placarciac
qmͣ bea. Sic etiam ut reatat phs.¬

Expanded text:
ita dilectionem publicam inducebant, ita dilectionem publicam inducebant, ut non dicam unum, sed neminem in consiliis attendendum, ut non loquantur ibi placentia, sed vera. Adulatores enim dum principi placere student, vera filentes, et placita promulgantes, exponunt periculo titum principatum vel totum regnum. Inde est ergo quod quidam sapiens Aristides nomine dicebat consiliarios duo in se nifesti et propalatores consiliorum, nec essent placentes, ut quod essent adulatores, plus curantes loqui placentia, quam vera. Sic etiam ut recitat Ph
Abbreviated transcription (Latin):
um qͣ idẽ ẽ qd̾ considium Diftũ
antẽ ẽ consilium qr ibi plures suuł
consedẽ d cłerent. s forte melius dicẽ
possimnis qd consslium dom̃ sit a
con. ⁊ sileo ut illud dicatur eẽ con¬
siluim qde sumil aliqui plures sil ẽt¬
⁊ tacent. nã maxime ẽ iu consiliis
attendeudum. ⁊ maxime in consiliis
uͥ trastantur negocia coĩa. ⁊ fcã re¬
gni u̾t unusqͥs consiliarius ad iesta
dilestiane pͥnati bom solum aspiciat
ipediri nõ possit secreta tenere d
que ibi sunt tradita. ¶ ħ ẽ fuit ꝙ
spud romam rẽ publicam exalta¬
uit fidelitas consiliantiũ quib ꝙͥ¬
cquid ꝑ consiluĩ in eoꝵ amib dice¬
batur adoo secretuut erat ac si nõ
audissent illuid¶ Unde ualerius ma¬
ximus .ii. libro de fc̃s inemorialib.
ca de iisticucis de institutis antiqͥs
comendas ioinauos consiliatores
ait qd̾ sidum ⁊ altum crat secretũ
consistorim rei publie silenciq
salubritate mintum cuius limẽ
intrautes adiesta pͥuata dilectone

Expanded text:
um quasi idem est quod considium: dictum est autem consilium, quia ibi plures simul consedere debent. Sed forte melius dicere possumus, quod consilium dictum sit a Con, et Sileo. ut illud dicatur esse Consilium, quod simul aliqui plures silent et tacent. Nam maxime est hoc in consiliis attendendum, et maxime in consiliis ubi tractantur negocia communia et facta regni: ut unusquisque consiliarius adiecta dilectione privati boni, solum aspiciat impediri non possit secreta tenere debet quae ibi sunt tradita. Hoc enim fuit, quod apud Romanam Rempublicam exaltavit fidelitas consiliantium: quibus quicquid per consilium in eorum auribus dicebatur, adeo secretum erat ac si non audissent illud. Unde Valerius Maximus 2. libro de Factis momorabilibus, capitulo de Institutis antiquis, commendans Romanos consiliatores, ait, quod fidum et altum erat secretum consistorium reipublicae, silentique salubritate munitum: cuius limen intrantes abiecta privata dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
cirtarium ⁊ uera cem cõntendaus
cun dtobat iste ẽ qui consulit ac
si diceret qd̃ alii iespestu euis consi¬
liatores dici nõ debent s magis for¬
te adulatores. ¶Sexto ẽ in consiliis
a trendendum ut dni consiliemur ⁊
si aset oportiunitas rito in opare exe¬
quauiir. uã cum adest oportumte
optrandi si reste uolunius ⁊ ħ ẽ ꝙ¬
ignoramus au expediat illud ficr.
lrue ergo sł ht̃ diligenter qd̾ lib ar
duini uegocium distutere en utile
sit illuo facere s postqmͣ ꝑ diutur¬
mii cõ silinui ẽ recde cogantum ꝙͥ
siendum si ad sit operandi fatultas
siliamur multo tempore operamur
autẽ ꝓmpte. ⁊ qd̃ oz cousilian car¬
de s facere consiliata ueloriter .c.¬
xuiii. Quales consiliarlos afsinu̾e d

Expanded text:
m et veracem, commendans eum dicebat, Iste est qui consuluit. ac si diceret, quod alii respectu eius consiliatores dici non debent, sed magis forte adulatores. Sexto est in consiliis attendendum, ut diu consiliemur; et si adsit oportunitas, cito in opere exequamur. Nam cum sadest opportunitas operandiignoramus an expediat illud fieri. Bene ergo se habet diligenter quolibet negocium discutere arduum, an utile sit illud facere: sed post quam per diuturnum consilium est recte cognitum quid fiendum, si adsit operandi facultas,quod consiliemur multo tempore, operamur autem prompte: et quod consiliari tarde, sed facere consiliata velociter. Quales consiliarios a
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ẽ consiliandum ut de ill̾
uiis facilior ⁊ melior eligatur¶ e¬
cundo ẽ in consiliis attendeudi
Ut nõ consiliemur de quibzcuinz
minimis s de magins Dicebatur
q̃ snpͣ qd̾ tuuor consiltatiuos fa¬
cit. qui ergx cousiliatur uidetur ture¬
re ⁊ dubitare ne aliquo infartunio
contaigente defiriat a couseanione
optati bom uł nicurcat aliqd̾ dãp¬
mim uel aliqd̃ alind malum que
aigo sunt ualde modir a ut que sũt
lere modicum malum nõ sunt con¬
siliabilia Est igitur modus attẽ¬
dendus in cousiliis ut de magnis
consiliemur. ¶ tt̾io cum consilian
assinnitre int̾ quos conferainus de
uegriis fiendis nam licet homo
intra se ipĩn possit mutuire uias
⁊ modos ad aliquid ꝑasendum at¬
tantu imprudens qui solo suo cã¬
piti ĩnititur. ⁊ renuit alioꝵ audire
sũas. mague eĩ prudencie ẽ tu con¬
siliis huut hr̃e modum ut cũ aliis
conferamus quid apendum. ¶ Cid̾̃
te duob p. nam consilia ut dcm̃ ẽ¬

Expanded text:
tempus est consiliandum, ut de illis viis facilior et melior eligatur. Secundo est in consiliis attendendum, ut non consiliemur de quibuscumque minimis, sed de magnis. Dicebatur enim supra, quod timor consiliativos facit: qui ergo consiliatur, videtur timere et dubitare ne aliquo infortunio contingente deficiat a consecutione optati boni, vel incurrat aliquod damnum, vel aliquod aliud malum. Quae ergo sunt valde modica, ut quae sunt bere modicum malum, non sunt consiliabilia. Est ergo modus attendendus in consiliis, ut de magnis consilietur negotiis. Tertio cum consiliari nobiscum, inter quos conferamus de negociis fiendis. Nam licet homo inter seipsum possit invenire vias et modos ad aliqui peragendum, attamen imprudens est qui solo capiti innittitur, et renuit aliorum audire sententias Magnae enim prudentiae est in consiliis huns habere modum: ut cum aliis conferamus quid agendum, quod ex duobus pater, Nam consilia ut d
Abbreviated transcription (Latin):
de quib cumq s solum de agabi libs
silulis specui aluilia ⁊ ccͣ naturas reꝵ
¶ Uiso quid ẽ consiliũ qr ẽ qõ agi
est consiliandum. ⁊ quẽ mod̾ in m¬
siliis hiẽ debanus sunt autẽ qnͣtũ
Ad presens spectat sex obsu̾anda ut
sciamus qualit̾ sit consẽderandiun
pͥmum ẽ qi qnͣto aliquid ẽ magis
detĩatum tanto minori eget consilio
q̃mo si oĩo det̾i̾atum eẽt ulło esperet
lumi. puta de litteris nõ ei consilia¬
tur scriptor nͥ sit oiõ ignorqus q̃liꝰ
hiis ergx sunt cousilia que possũt
fien ꝑ nos. ⁊ nõ sunt oio t̾ta ⁊ det̃¬
inf̾uata qualiter fien debeaut. idõ

Expanded text:
de agibilibus irca speculabilia, et circa naturas rerum,  Viso quid est consilium, quia est consiliandum; et quem modum in consiliis habere debemus. Sunt autem quantum ad praesens spectat sex observanda, ut sciamus qualiter sit consiliandum. Primum est, quia quanto aliquid est magis determinatum, tanto minori eget consilio: immo si omnino determinatum esset, nullius egeret lium puta de litteris, non enim consiliatur scriptor nisi sit omnino ignorans qualiter his ergo sunt consilia, quae possunt fieri per nos; et non sunt omnino certa et determinata qualit
Abbreviated transcription (Latin):
tum ual experitacia Nam iu ta¬
sibi ut dicitur pͥmo meth̾. plus ꝓ¬
ficit exꝑtus qm̃ artifex qͣre cum
płes plura exꝑti suit qmͣ unus so¬
lus decet ad hiꝰ negoria alios ad¬
nocare ut ꝑ coꝵ consiluim possit
cligi uia melior quales autẽ eẽ
deleant cousiliarii adnetandi in
ꝓsequendo patebit. ¶Qrͣco ẽ in cõ¬
siliis attendeudum us serreca hãnt᷑
que ilii dicincur nã multa negoci¬

Expanded text:
talibus, ut dicitur primo Mera, plus proficit expertus, quam artifex. Quare cum plures plura experti sint, quam unus solus: decet ad huiusmodi negocia alios advocare, ut per eorum consilium fossit eligi via melior quales autem esse debeant consiliarii advocandi, in prosequendo patebit. Quarto est in consiliis attendendum, ut secreta habentur, quia ibi dicun
Abbreviated transcription (Latin):
loins porest oẽ laudabile in mar
uro ẽ uituꝑalule. uiso que sint lau¬
dabilia in feis restat narrare que
sunt uituꝑabilia in cis possinnus
aucẽ uarrare cuia in mlicrib uitu¬
ꝑare. ⁊ passionum inseruttioes. sods̃
qr sunt gartule ⁊ litigiost. t̾cio qi
sunt mobiles. ⁊ iustabiles. pͥmo gͦ
ut retra haut᷑ a concupistenciis si c̃
uir qui ẽ rõne pr̃antior. ꝯcds̾ sunt li

Expanded text:
bonis potest esse laudabile, in malis bonis potest esse laudabile, in malis vero est vituperabile. Viso, quae sunt laudabilia in foeminis: restat narrare quae sunt vituperabilia, in eis. Possumus autem narrare tria in mulieribus vituum insecutrices. Secundo, quia sunt garrulae et litigiosae. Tertio, quia sunt mobiles et instabiles. Primo ergo ut retrahantur a concupiscentiis: sicut vir, qui est ratione praestantior. Secundo
Abbreviated transcription (Latin):
cordes nõ tamẽ ex cadẽ causa hor
uidetur contingere qi pũi ut supiꝰ
dicebacur sunt misatiui qr sua
innocencia a lios mensurantes cor¬
dunt os̃ ĩ nocentes eẽ ⁊ putant cos
indigne pati quare suꝑ cis de faci¬
li mistrentur. Senes uero misatu.
exstunt qr cuimipt in corpore ñ uł
uita defitciant uolunt alios misẽ¬
i ⁊ compati ipũs. qͣre cũ de facil
quis uclmetur ad facicud̾ aliis ꝙ
uult ab cis ficri sili senes de facili
suꝑ aliis mistirntur. mł̾ieres quidẽ
miscratie sunt ꝙ mollicie cordis.
uã hũtes cor molle nõ possunt du¬
rum aliqd̾ sustincre. ⁊ds̾ statun mi¬
screntur cum uident aliquos du¬
ra paci. c̾r̾io con si derandum ẽ i
uulierib qr cõiter minis excedunt.
unde cum sunt pie sunt ualde pie
⁊ cum siat crudeles sunt ualde ctu¬
deles. ⁊ eum sunt iuerecunde sunt
minis iuneretunde postqm̃ eĩ młie¬
res audaciam capuiit tauta tur¬
uiri inuerecundi ut possint tanta
turpia oꝑari. ho auoẽ t̾rium ⁊ si ui

Expanded text:
dem causa hoc videtur contingere: quia pueri ut superius dicebatur sunt miserativi, quia sua innocentia alios mensurantes credunt omnes innocentes esse, et putant eos indigne pati. quari super eis de facili miserentur. Senes vero miserativi existunt: quia cum ipsi in corpore et in vita deficiant, volunt aliis miserere et compati ipsis. quare cum de facili quis inclinetur ad faciendum aliis, quod ab eis vult fieri sibi; senes de facili super aliis miserentur. Mulieres quidem miserativae sunt ex mollitie cordis. Nam habentes cor molle, non possunt aliquid sustinere: ideo statim miserentur, cum vident aliquos dura pati. Tertio considerandum est in mulieribus, quia communiter nimis excedunt. unde cum sunt piae, sunt valde piae: et cum sunt crudeles, sunt valde crudeles: et cum sunt inverecundae, sunt nimis inverecundae. Postquam enim mulieres audaciam capiunt, tanta turadeo inverecundi ut possint tanta turpia operari. Hoc autem tertium et si in
Abbreviated transcription (Latin):
derũ reputations tanso plus a¬
ppetunt laudari coĩter loquen do
iulieres qmͣ uiri qnͣto in honitate¬
cum uerecundia sit tunor de ingłi¬
fitacione ⁊ de amissione laudis młi¬
eres sunt cũit̾ uerecunde qr tunent
ingłificari. ⁊ omittere laudẽ quĩ
nmnia affcĩane desidetatit. Ex ip̃a
igitur cupidicate laudis ꝓbatur
mulieres uerecuudas eẽ. Qursus h
idẽ ꝓbari potest ex tuntditate cord̃.¬
¶ Nam cum mulieres sint nat᷑alit̾
adco timide qd̃ qͣ oĩa expauescũt
sequitur eas ueserimdas cẽ. qr uere¬
cundia ẽ quidã tunor ut suꝑius
dicebatur. Ex dau̾sis igit ͤ ca u ses
ꝓbare possinnus inli̾cres uebecũdas
ec̃. quicqͥd tamẽ sit de eins causis
laudabule aucẽ ẽ in ipĩs cẽ ueren¬
das qi pp̃ uerecundiã multa dum¬

Expanded text:
o plus appetunt laudari communiter loquendo mulieres quam viri, quanto in bonitatcum verecundia sit timor de inglorificatione et de amissione laudis, mulieres communiter sunt verecundae, quia timent inglorificari et amittere laudem quam nimia affectione desiderant. ex ipsa igitur cupiditate laudis probatur mulieres verecundas esse. Rursus hoc idem probari potest ex timiditate cordis. Nam cum mulieres sint naturaliter adeo timidae, quod quasi omnia expavescunt; sequitur eas verecundas esse: quia verecundia est quidam timor, ut superius dicebatur. Ex diversis ergo causis probare possumus mulieres verecundas esse. quicquid tamen sit de eius causis, laudabile est in ipsis esse verecundas: quia propter verecundiam multa tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfrĩone bouitacis ¶Iãm bona cors
ut elegancia ⁊ pulcritudo ⁊ cetera
talia imꝑfrã loua sunt. mulieres
trgout płimum uł ꝑticipant bona ĩ¬
ꝑfrã ut aliqͣ̃ bona corporis uł si ꝑti¬
tipant boua ꝑfecta ut bona iñtis ꝑ¬

Expanded text:
ione bonitatis. Nam bona corporis, ut elegantia, pulchritudo, et caetera talia, imperfecta bona fuit. Mulieres ergo ut plurimum vel participant bona imperfecta, ut aliqua bona corporis: vel si participant bona perfecta, ut bona mentis, p
Abbreviated transcription (Latin):
gien couingum specialẽ requirit
trastacumm ut sciamus quo regumẽ
regende sunt conui ges uarrand̾ ẽ
sb̾ compendro ⁊ succincte que sunt
laudabilia. ⁊ que uituperabulia in
ipis fcĩs. Est aucẽ pͥmo laudalule
ppetitu laudis Scdu̾ ex rumditate
cordis. mulieres cĩ ualde sunt appe¬
tituit laudis ¶ãm in oĩb qui sũt
imꝑtr̃e tales plus appetunt landa¬
ri qmͣ ꝑfcẽ possidences illud. cl̾ii eĩ¬
desi derant ut uooentͤ scientes ⁊ ut
sant uoinen qd̾̃ suit excellentes cle¬
cia qm̃ uere scieutes ¶EIain qui uere
saunt iu se ipĩs mueuunt unde
gandeant. Idõ nõ curant de appen¬
tia. s qui imꝑfecte cognoscunt qr
nõ uident in se ipĩs sciãm unde pos¬

Expanded text:
regimine coniugium specialem requirit tractatum, ut sciamus quo regimine regendae sint coniuges, narrandum est sub compendio et succincte, quae sunt laudabilia, et quae vituperabilia in ipsis foeminis. Est autem primo laudabile ppetitu laudis. Secundo, ex timiditate cordis. Mulieres enim valde sunt appetitivae laudis. Nam in omnibus quae sunt imperfecte tales, plus appetunt laudari, quam perfecte possidentes illud. Clericidesiderant, ut vocentur scientes, et ut habeant nomen quod sint excellentes clerici, quam vere scientes. Nam qui vere sciunt, in seipsis inveniunt unde gaudeant: ideo non tantum curant de apparentia. Sed qui imperfecte cognoscunt, quia non vident in seipsis scientiam unde
Abbreviated transcription (Latin):
uosautes diĩm oñdunt ei pasta ⁊
conuenciones que di ii suo regnnẽ
obsu̾are. Ex ip̃o trgo mado regendu.
qr unũ ẽ politicum aliud regale. di¬
sf̾t regunen cõiugale a regimine pa¬
t̾uali. uidemus eĩ qdẽ regiien rega¬
le ẽ magis totale ⁊ naͣle. regũ u̾¬

Expanded text:
dunt ei pacta et conventiones quasdam in suo regimine observare. Ex ipso ergo modo regendi, quia unum est politicum, aliud regale, differt regimen coniugale a regimine paternali. Videmus enim quod regimen regale est magis totale et naturale: reg
Abbreviated transcription (Latin):
conuentiones. ⁊ pasta. Quirsus liez
oẽ regunen si sit rectum sit uaͣ le.
attamen regim̃ politicũ qnͣtumcũ
sit rectum nõ est adeo uaͣle situt re¬
gale. ĩ mo illud regiinẽ t̃ quodã¬
mõ cx clectiune cum in tali reginiẽ
simplicit̾. ⁊ totalit̾ qmͣ uir uxori. Rur
indicatur ad paria cum uiro ⁊ eligͥ
sibi uirum. filiiantẽ nõ indacant᷑¬
sit ad para cum patre uec eligunt
sibi patrẽ s n᷑aͣlit̾ ꝓducunt᷑ ab ipõ
dr᷑ cupx dm̃um pat̾nale eẽ plus ẜ ira¬

Expanded text:
conventiones et pacta. Rursus, licet omne regimen si sit rectum sit naturale, attamen regimen politicum quantumcunque sit rectum, non est adeo naturale, sicut regale. immo illud regimen est quodammodo ex electione, cum in tali regimine simpliciter et totaliter, quam uxori. Rursiudicatur ad paria cum viro, et eligit sibi virum. Filii autem non sic iudicantur ad paria eum patre, nec eligunt sibi patrem, sed naturaliter producuntur ab ipso. Dicitur dominium paternale esse plus
Abbreviated transcription (Latin):
inulto regĩs que sunt in cuntate ꝑ
qmͣdã similitudanẽ resu̾ aut᷑ in domo
mus assimilat regimiib cuntatis.
ciuitas aucẽ qnͣtũ ad presens spestat
duplici regunine regi põt. politico

Expanded text:
is regimina quae sunt in civitate per quandam similitudinem reservantur in domo.mus assimilat regiminibus civitatis. Civitas autem quantum ad praesens spectat duplici regimine regi potest, politico
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qualit̾ quis se hr̃e debeat in uxo¬
re ducenda uͥ crͣ eam iam ductam
suat debite se hr̃e. Idu̾ premissis on¬
pitulis rõnabulit̾ hor anuectitur
ut sciamus quõ regiinen nupciale
quo regende sunt couinges ab aliis
reguminib ẽ distrastum. po ssumuo
ancẽ duplici ura innestigare qd̾ alio
regimine ragende sunt comuges ⁊
alio filii. pͥma uia siñtur ex ꝑce mo¬
di regoendui. ẜa uero ex ꝑte opeꝵ fieudoꝵ.
uuen̾si resu̾atur ni uno hoĩe. Unde
⁊ ab eis homo applłatus ẽ miuor mu¬
dus. nã sicut totum uinu̾ sum dingi¬
tur uno pͥncipe. ut uno deo qui ẽ in¬
tellestus seꝑatus ⁊ purus sit om̃a
que sunt in hoĩe si debite regi cebent
regenda sinit intlł̾stu ⁊ rõne. ĩ mo add̾
madus uiuu̾si resu̾atur in quol hoie¬

Expanded text:
t qualiter quis se habere debeat in uxore ducenda, nisi circa eam iam ductam sciat debite se habere. Ideo praemissis capitulis rationabiliter hoc annectitur, ut sciamus quomodo regimen nuptiale, quo regendae sunt coniuges, ab aliis regiminibus est istinctum. Possumus autem duplici via investigare, quod alio regimine regendae sunt coniuges, et alio filii. Prima via sumitur ex parte modi regendi. Secunda vero ex parte operum fiendorum. ersi reservatur in uno homine: unde et ab eis homo appellatur minor mundus. Nam sicut totum universum dirigitur uno principe, ut uno Deo, qui est intellectus separatus et purus: sic omnia, quae sunt in homine, si debite regi debent, regenda sunt intellectu et ratione. immo adeo modus universi reservatur in quoli
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ut desi̾ũt ad ucilitatẽ qdͥ uidĩ
ht̃ distinguendo int̾ complexiones
tempora ⁊ craces. uam hñtes com¬
plexiones magis densas. ⁊ inuius
porosas nõ sit leduntur a calore ⁊
fugore sicut hñtes complexiones ras¬
ras. uide ⁊ młieres qi sunt mag
sieuginatice. ⁊ hũtes complexionẽ
densam. ⁊ minus porosam qd p
ꝙ carratia paloꝵ minus offendunt᷑
a calore ⁊ frigore qmͣ uiri sic s dustĩ¬
guend̾ e uit̾ tempora. nan cempori¬
b fugidis. ⁊ flaute borea urend ẽ a¬
austro. ¶Distingead̾ ẽ ociam int̾¬
get de ꝯtĩori calore. Uestimenta igͣ
considerata ꝓprietate tempoꝵ comple¬
xionum ⁊ etatum dau̾stficanda sũt
⁊ desunĩt ad bouum ucile s ut desu̾¬
unt ad lomim houoralne a trendẽ¬
da ẽ cansuetudo priẽ ⁊ cotdc̃ĩo ꝑshnaꝵ

Expanded text:
ipsa, ut deserviunt ad utilitatem. Quod videri habet, distinguendo inter complexiones, tempora, et aetates. Nam habentes complexiones magis depressas et minus porosas, non sic laeduntur a calore et frigore, sicut habentes complexiones raras. Unde et mulieres, quia sunt magis phlegmaticae, et habentes complexionem densam et minus porosam, quod patet ex carentia pilorum; minus offenduntur a calore et frigore, quam viri. Sic etiam distinguendum est inter tempora: nam temporibus frigidis, et flante borea utendum est aaustro. Distinguendum est etiam inget de calore exteriori. Vestimenta igitur, considerata proprietate temporum, complexionum, et aetatum, diversificanda sunt, ut deserviunt ad bonum utile. Sed ut deserviunt ad bonum honorabile, attendenda
Abbreviated transcription (Latin):
magis qmͣ uiriles qͣrt non sunt con¬
sbances s molles. ⁊ de faciłi n lasci¬
llicies uestium reddit hoĩm tumd̾.
nam cum arma ⁊ fr̾a iu ssqmͣdam
duriciam hañt qui stmꝑ sollicitãt᷑
qͣ mollicia uestimenta dubitat ar¬
ma arripere. ⁊ efficitur tumdus. in¬
uenes maxiie cum ad illam eta¬

Expanded text:
les. quare non sunt constantes, sed molles et de facili in lascillicies vestium reddit hominem timidum. Nam cum arma ferrea in se quandam duriciem habeant, qui semper solicitantur circa mollia vestimenta, dubitant arma arripere, et effciuntur timidi. Iuvenes, maxime cum ad aliam aeta
Abbreviated transcription (Latin):
honestum idẽ ẽ qd̃ honoris stacus.
si eippo uestanenca queruntur ꝓpter
borũ delectabule sic querunt᷑ deli¬
cata ⁊ mallia. si pp̃ utile sic querũt᷑
cauda ad repeliend̾ stigus tempore
ỹcraali. uẜ nõ calida tempore esti¬
no. si uero querantur pp̃ bonũ ho¬
norabile. sic querunt᷑ pulcra ⁊ deco¬
ra. indecens ẽ autẽ minis sollici¬
tari ocͣ molliciẽ uestium. ⁊ ocͣ delec¬
tationẽ ipĩs. uã ex ħ efficitur qͥs

Expanded text:
atus. Si ergo vestimenta quaeruntur propter bonum delectabile: sic quaeruntur delicata, et mollia. Si propter utile: sic quaeruntur calida ad repellendum frigus tempore hyemali, vel non calida tempore aestivo. Si vero quaerantur propter bonum honorabile: sic quaeruntur pulchra, et decora. Indecens est autem nimis solicitari circa molliciem vestium, et circa delectationem in ipsis: nam ex hoc efficit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos ludos ⁊ aliqs delestationes
ne defieiat a constricione funs. sic
cigo instiuiendi sunt pu̾i crga ludos
utnõ omño phibrãtur a ludis s ut
moderate hãt ludos honestos ⁊ li¬
lirales. nan lu di urpes ⁊ eloquia
tipia ⁊ deductiones in honeste pro¬
hibende sunt a uinemb ut uult¬
nes se hĩt debeant ocͣ ludos restat
uidere qualit̾ se hr̃e debeant ocͣ ge¬
stus. gestus aucẽ dirinitur quilibx
motus mẽbroꝵ ex quib uiditani
possunt motus a iẽ. uidemus antẽ
prudentes ⁊ bouos hr̃e gestus ordania¬
cos ⁊ honestos cohibent eĩ tales sua
incirbra ne alique motum hãnt.
e quo quis comiecturari possit cle¬
crionẽ aĩ uł insipienciam mentis
uł intemperantiã appetitus. Est eĩ

Expanded text:
aliquos ludos, et aliquas delectationes, ne deficiat a consecutione finis. Sic ergo instruendi sunt pueri erga ludos, ut non omnino prohibeantur a ludis: sed ut moderate habeant ludos honestos, et liberales. Nam ludi turpes, et eloquia turpia, et deductiones inhonestae prohibendae sunt a ines se habere debeant circa ludos. Restat videre, qualiter se habere debeant circa gestus. Gestus autem dicuntur quilibet motus membrorum, ex quibus iudicari possunt motus animae. Videmus enim prudentes et bonos habere gestus ordinatos et honestos: cohibent enim sua membra, ne aliquem motum habeant, ex quo quis coniecturari possit elationem animi, vel insipientiam mentis, vel intemperan
Abbreviated transcription (Latin):
quõ iunuienes debrut eẽ abstinct̾es
in arbo sobrii in potu temperati in ue¬
⁊ereis contrahendo conuignim:
ctate debita retate modeste se hre
cum uxore iam ducta restat oñdẽ¬

Expanded text:
o iuvenes debent esse abstinentes in cibo, sobrii in potu, temperati in venereis, contrahendo coniugium in aetate debita, et modeste se habere cum uxore iam ducta. Restat oste
Abbreviated transcription (Latin):
nam mens humana nescit occio¬
sa cẽ. Cum ergx quis uacrat ocio
⁊ nou intendit aliquib delectatio¬
nib licitis starim mapit uagari
cogitando de illiciis unde. pħ̾s .uiiͦi.
poł. ait qdẽ iudus t̃ quedam deductõ
⁊uitatio sullictudnus qͣrene solli¬
aicemur ccͣ aliqua illraita ⁊ ut uite¬
ius delestationes illicitas expedit
sunt anteui illi ludi. ⁊ que sunt il le
dedustiones ccͣ qͣs debent uatari pm̾
dum hoc idem suñtur ex adeptione
sims intenci. nã nõ semꝑ stacem
quis hr̃e põt finem intentum ne er¬
go pp̃ concios labores deficiat a
coustcutione firus expedat aliquos lu¬
dos. ⁊ ali qͣsͣ deduction es int̾pon̾e sins
curis ut ex hoc aliqmͣ reqinẽ ieopiẽ¬
res magis possunt la borare in coust

Expanded text:
mens humana nescit ociosa esse: cum ergo quis vacat ocio, et non intendit aliquibus delectationibus licitis, statim incipit vagari cogitando de illicitis: unde Philosophus 8. Polit. ait, quod ludus est quaedam deductio et vitatio solicitudinis. quare ne solicitemur circa aliqua illicita, et vitemus delectationes illicitas, expeditsunt autem illi ludi, et quae sunt illae deductiones, circa quas debent vacare pueri, dum hoc idem, sumitur ex adeptione finis intenti. Nam non semper statim quis habere potest finem intentum: ne ergo propter continuos labores deficiat a consecutione finis, expedit aliquos ludos et aliquas deductiones interponere suis curis, ut ex hoc aliquam requiem recipientes, magis poss
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝑaipit uaͣes impetus uoc sit agit
ex naͣli iustinctu ut aues ⁊beltie. a¬
nes eĩ ⁊ alia aĩalia ex nͣaͣli insturctu
agencia nõ sic in dagent disciplina.
ut hõ qui utitur rõne. ⁊ intllecta ⁊
ad agendum opera sibi debita no su¬
fficientur inclinatur ex naͣ. discipli¬
debitum. hõ es nõ audit ꝑ os s per
anrẽ. frustra ig᷑ cum quis uult au¬
dire aliun retiuz os aꝑtum. sic ⁊̃ hõ¬
nõloͣ pedib nec maih irec spaculis
szore. sicut eĩ hñt in dasciplinatus ge¬
stus qui cum uolunt audire aliũ¬
ora tonent aꝑta sic sunt in discipli¬
naci ẜ gestus qui cum uolunt loqͥ
exuendunt pedes ⁊ ctura. ul minis
humeros uł faciunt alia que ad
locutiones nichil desinunt. Sic igit᷑
discipliuanda sunt uinenes ut hãnt
tales gestus. ⁊ ut sic utantur moti¬
b membroꝵ ut desu̾iunt ad oꝑa q̃
intendunt. nam agere aliquos mo¬
tus mnbroꝵ nõ desu̾iences operi intẽ¬
to uel ꝓpedit ex inisipĩa mientis uł ex

Expanded text:
sic percipit naturales impetus, nec sic agit ex naturali instinctu, ut aves et bestiae. Aves enim et alia animalia ex naturali instinctu agentia non sic indigent disciplina, ut homo, qui utitur ratione et intellectu; et ad agendum sibi opera debita, non sufficienter inclinatur ex natura. Disciplidebitum. Homo enim non audit per os, sed per aurem. Frustra ergo, cum quis vult audire alium, retinet os apertum. Sic  pedibus, nec manibus, nec spatulis, sed ore. Sicut ergo habent indisciplinatos gestus, qui cum volunt audire alios, tenent ora aperta: sic sunt indisciplinati secundum gestus, qui cum volunt loqui, extendunt pedes et crura, vel movent humeros, vel faciunt alia, quae ad locutionem nihil deserviunt. Sic ergo disciplinandi sunt iuvenes, ut habeant tales gestus, et ut sic utantur motibus membrorum, ut deserviant ad opera quae intendunt. Nam agere aliquos motus membrorum non deservientes operi intento, vel procedit ex insipientia mentis, vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
mari caineri magis appetere qmͣ ti¬
meri diecbatur eĩ supͣ qd̾ p̾ncipał
intetitio regis ⁊ cuiuscumq pͥncipã¬
tentum a legis latore cum ergo si¬
ciues ⁊ exñtentes in regno bene agãt
⁊ obsu̾ent leges ⁊ mandata repis
ex amore houesti. ⁊ ex dilestione ꝙͣ
hñt ad bonini cõe. ⁊ ad reem sint̾
magis bomi ⁊ u̾tuosi quͣ si hoc face¬
rent tunore pene ⁊ nõ pliuirentur
magis appetere reges ⁊ pͥncipes a¬
mari a ppłis. ⁊ qd̾ amore bom ppłi
bene a gant qnͣt tunen ab eis ⁊ ex
tunore pene cauere silu ab actib uia¬
lis utium eĩ ẽ neccessarium tuneri
⁊ amiari. uã nõ ouĩs sunt a deo boĩ
⁊ ꝑfc̃i qd̾ solo a more houesti ⁊ bom
cõis. ⁊ ꝙ dilestione legis latoris cuiꝰ
ẽ nitendere cõe bonũ quiescant ma¬
le agere oporcnt ergo a li quos i¬
ducere ad bouum. ⁊ retrahere a ma¬
lo tuore pene. eligibilus tamẽ

Expanded text:
tere quam timeri. Dicebatur enim supra quod principalis intentio regis et cuiuscunque principantentum a legislatore. Cum ergo cives et existentes in regno si bene agant, et observent leges, et mandata regis ex amore honesti, et ex dilectione quam habent ad bonum commune et ad regem, sint magis boni et virtuosi, quam si hoc facerent timore poenae, et ne punirentur; magis debent appetere. reges et principes amari a populis: et quod amore boni, populi bene agant, quam timeri ab eis, et quod timore poenae cavere sibi ab actibus malis. Utrumque enim est necessarium, timeri, et amari. Nam non omnes sunt adeo boni et perfecti quod solo amore honesti et boni communis, et ex dilectione legislatoris, cuius est intendere commune bonum, quiescant male agere: oportuit ergo aliquos inducere ad bonum, et retrahere a malo timore poenae. Elegibilius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ut inagis tueautur. ⁊ ut utriliꝰ
obsu̾ent iusticiam magis pm̃re
scũius se goerere contra amioos s
contiunggat eos ualde foreface pͣ
contra alios. ¶ tn̾o tiurentur. reges
⁊ pͥncipes mõne modi piniendi ꝙ
fi̾ contingit cũ adeo eoꝵ iudices ⁊
p̾positi latenter ⁊ caute se gerunt ĩ
pmñtionib exequendis ⁊ in uisticia
facienda qd̃ mali effagere nõ pos¬
sunt quin puniantur. idõ dicitur
.ii. reth̾. qd̃ la citiui inagis tunẽt᷑
quiͣ manifesti uiso quõ resdes ⁊
pͥncipes se hr̃e debent ut amentur.

Expanded text:
 magis timeantur, et ut virilius observent iustitiam, magis punire, et severius se gerere contra amicos, si contingat eos valde forefacere, quam contra alios. Tertio timentur reges et principes ratione modi puniendi: quod fieri contingit, cum ad eorum iudices et praepositos latenter et caute se gerunt in puniitonibus exequendis, et in iustitia facienda: quod mali effugere non possunt, quin puniantur. Ideo dicitur 2. Rhet. quod latitivi magis timentur, quam manifesti. Viso quomodo reges et principes se
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iustos matime diliginus ¶ũ¬
so quõ reges ⁊ pͥncipes debeant se
hrẽ ut amentur a ppło uidere restat
quõ se hr̃e debent ut tumeantur
ab eis. potissue autẽ tunentur
potentes ut p ex .ii. retħ. pp̃ puui¬
tioues qs exrent in sb̾ditos. in pu¬
intione autẽ tria sunt consider an¬
da. uidelicet pentiauẽ ip̃am ꝑso¬
nam prncam ⁊ mod̾ prmenda.
qnͣtum ergo ad piuntiouẽ tunent᷑
reges ⁊ pͥnipes si in eos qui uitͣ
modum regnũ ⁊ poli ͫ ꝑturbant.
iuexquisitas crudelitaces ex̾deant.
Idõ dicitur .ii. retħ. qd hoĩes tunẽt
uos de quibi sunt conscii fecisse ad
dirum ¶ Scdo timencur reges ⁊ po¬
tentes nõ solum rõne priniti auis

Expanded text:
e diligimus. Viso quomodo reges et principes debeant se habere ut amentur a populo: videre restat, quomodo se habere debent ut timeantur ab eis. Potissime autem timentur potentes ut patet in 2. Rhet. propter punitiones, quas exercent in subditos. In punitione autem tria sunt consideranda videlicet punitionem ipsam, personam punitam, et modum puniendi. Quantum ergo ad punitionem, timentur reges et principes; si in eos qui ultra modum regnum et politiam perturbant, inexquisitas crudelitates exerceant. Ideo dicitur 2. Rhetor. quod homines timent eos, de quibus sunt conscii fecisse aliquid dirum. Secundo timentur reges et potentes non solum ratione punitionis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Scdõ põt̃ comꝑari prudencia ad u̾tu¬
s ces icellectuales respestu quoꝵ ẽ p̾oe¬
ptiua ¶put eĩ ad preseus spectat si irͣ
agibilia bene uego nati uolumus:
tͥa hr̃e debetnus primo debemus uias¬

Expanded text:
rudentia ad virtutes intellectuales, respectu quorum est praeceptiva: prout enim ad praesens spectat, si circa agibilia bene negociari volumus, tria habere debemus. Primo debemus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uc si ullemus ẜ oꝑa bellra castrum
aliqd̃ capere. pͥmo iuueniende essent
strum illud capi poss sadd̾ inditand̾
eẽt de uiis inuentis utrũ bone eent
cata ¶ũ inclłestu ergo nr̃o eẽ debẽt
consiliati. nã aliam uero ꝑ qmͣ be¬
ne indacemus de inuentis qmͣ ph̃s¬

Expanded text:
us secundum opera bellica castrum aliquod capere. Primo inveniendae essent strum istud capi posset. Secundo iudicandum esset de viis inventis, utrum bonae essent cata. In intellectu ergo nostro debent consiliativa. Alia vero bene iudicamus de inventis, quam Ph
Abbreviated transcription (Latin):
Ruidencia autẽ de qua pͥmo
cractare incendimus ad diu̾
sustipit qnͣcum eĩ ad p̾ses spectat
prudenciã ad qͥtiq comꝑare possu¬
ẽ directina ad u̾tuces inclłestuales

Expanded text:
rudentia autem, de qua primo tractare intendimus, ad divesuscipit. Quantum enim ad praesens spectat, prudentiam ad quinque conparari possuest directiva: ad virtutes intellectua
Abbreviated transcription (Latin):
ille tuuemnunt. ⁊ indicant ista pͥ¬
cipit ut fiat. prudencia igͫ ĩmedi¬
acius dirigit in oꝑa fienda eo qd̃ pre¬
cipiat illa ficri qm faciat u̾tus innẽ̾¬
tiua ⁊ iudacatius. Cum irgo iumoia¬
libi a ctus ⁊ oꝑa dicantur cẽ potiora

Expanded text:
illae inveniunt et iudicant, ista praecipit ut fiat. Prudentia ergo immediatus dirigit in opera fienda, eo quod praecipiat illa fieri, quam faciat virtus inventiva et iudicativa. Cum ergo in moralibus actus et opera dicantur esse poti
Abbreviated transcription (Latin):
deleat oporteat ep̃cicum coustaingi
⁊ constipari. ¶ qrͣto si oporteat in loco
illo ex̾citum moram contrahere. ⁊ as¬
sit possibaitas cligenda ẽ ceͣ situm
salubatas acris. nã in exatu nõ so¬
lum cauenda sunt uiluera hostiũ
s ut osft̾ se facultas caueude sunt
pestes incuibꝵ. ¶Declarato engo q̃
sunt attendenda ccͣ si tum castroꝵ
declarandum ẽ qͣlis debeat eoꝵ foiͣ
eẽ. uidetur autẽ uelle uegetius mnr̃¬
tioues ⁊ fossas fiendas ctͣ ex̾titum
debere hr̃t formam quadrilaterã
obsongam. attainẽ qr figura cͥcła¬
ris c̃ capacissima eligibiluis ẽ fa¬
cere nunitiones scd̃m cͥcłarem forͣm

Expanded text:
eat, oporteat exercitum constringi et constipari. Quarto si oporteat in loco illo exercitum moram contrahere, et adsit possibilitas est eligenda circa situm salubritas aeris. Nam in exercitu non solum cavenda sunt vulnera hostium, sed ut offert se facultas, cavendae sunt pestes morborum. Declarato ergo quae sunt attendenda circa situm castrorum: declarandum est, qualis debaet esse eorum forma. Videtur autem velle Vegetius, munitiones et fossas fiendas circa exercitum debere habere formam quadrilatereum oblongam. Attamen quia figura circularis est capacissima, est elegibilius fac
Abbreviated transcription (Latin):
tione castroꝵ. in faciendis eĩ fossis i
in construendis castris intra quaꝵ
spacium c̃ ex̾ticus collocandus. tria sũt
consideranda u̾idesicet situs forma ⁊
qnͣtum ad prestus spestat sunt qua¬
tuor atrendenda. pͥmo ut sit ibi co¬
pia aqire ⁊ alioꝵ que sunt eratui ne¬
possit ex̾atas impugnari. t̾cio ocasi¬
cum consideraudum ẽ spatium ut pro
mimero bellatoꝵ accqu endũ ẽ spaui¬

Expanded text:
tione castrorum. In faciendis enim fossis, et in construendis castris inter quorum spatium est exercitus collocandus, tria sunt consideranda. videlicet situs, forma; et antum ad praesens spectat sunt quatuor attendenda. Primo ut sibi copia aquae. et aliorum quae sunt exercitui nepossit exercitus impugnari. Tertio circa situm consideradum est spatium ut pro numero bellatorum acc
Abbreviated transcription (Latin):
te hostes eẽ ꝓpinquos suꝑnementt¬
b bostib fuit excitus debellatus gͦ
postqm̃ ex̾citus suam dietam com¬
ultiorẽ morã contrahere si ad loꝯ
illam in aliquo cañ uẜ in aliquo
euentu hostes suꝑueuire possunt
statun irͣ exc̃itum fiende sunt fos¬
se crigende muuitiones alique
qrͣ ad modũ castioꝵ qr nchi neq
tam salutare n tam nccium in¬
uenicur in bello sicut si debite sum
srẽ mnunitioues. ⁊ reste constituta
sunt castra ita ut infra castroꝵ
hostes obsideant d eĩ gxritas sam¬
stcum fr̃e minntiones ꝓprias con¬
gruas ut cum castra metari uo¬
setum portasse uideacar. uiso uti¬
imuntiones ⁊ castra sunt constru¬
enda. nau si hostes sunt absentes
facile t̃ fossas ccͣ ex̾citum fodebe¬
in uintiones engere ⁊ castra con¬
struere. s si adu̾sarii presentes as
sint difficiluis ẽ castra nnumre.
sunt in tali cãn duo nocia uideliez
hostib resistere ⁊ castra construere.
om̃s equites ⁊ una ꝑs peditum d

Expanded text:
tes hostes esse propinquos, supervenientibus hostibus fugit exercitus debellatus. Igitur postquam exercitus suam dietam comulteriorem moram contrahere, si ad locum illum in aliquo casu, vel in aliquo eventu hostes supervenire possunt, statim circa exercitum fiendae surt fossae, erigendae munitiones aliquae quasi ad modum castrorum: quia nihil neque tam salutare neque tam necessarium invenitur in bello, sicut si debite sunt factae munitiones, et recte constituta sint castra ita, ut infra castroruhostes obsideant. Debet enim exercitus secum ferre munitiones congruas, ut cum casti ametari vosecum portasse videatur. Viso utimonitiones et castra sunt contruenda. Nam si hostes sunt absentes facile est fossas circa exercitum fodere, munitiones erigere et castra construere, Sed si adversarii difficilius est castra munire. Sunt enim in tali casu duo necessaria, videlicet hostibus resistere, et castra construere. omnes equites, et una pars peditum debet
Abbreviated transcription (Latin):
gocia bellica inter oet̾a ꝑtaulo
igitur nõ potest quis suphĩmdare
caucelis. in pugna tĩ oiõ ẽ elixend̃
maiorem diligenaain hũisse qmͣ bel¬
la cõmissa requirerent qmͣ ccͣ ipã
ni aliquo neglixisse. nam recitat ue¬
getius dixisse catonẽ qd̃ in aliis re-¬
b si quid erratum ẽ potest post mo¬
daciouem nõ recpiunt s statun pe¬
ua t̾rorem consequitur. qd̾ imꝑite
⁊ imprudent̾ puguantes uł confe¬
stan pereunt uel in fugam conu̾si
qdõ esfiriuntur tuuidi qd̾ contͣ su

Expanded text:
gocia bellica inter caetera pericigitur non potest quis superabundare cautelis. In pugna enim omnini est eligendum, maiorem diligentiam habuisse quam bella commissa requirerent, quam circa ipsa in aliquo neglexisse. Nam recitat Vegetius dixisse Catonem, quod in aliis rebus si quid erratum est, potest postmodationem non recipiunt: sed statim poena errorem consequitur: quia imperite et imprudenter pugnantes,vel confestim pereunt, vel in fugam versi adeo efficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
pliorẽ ⁊ aitiorem facere. ita ut sit
ex̾c̃tus collotandus. In t̾ra autẽ illa
figendi funt stipites ⁊ ligna ⁊ inũi¬
tiones alie quas secum ex̾atus d¬
portare. Sic engo rastus coustitutis
sit fnssis fcĩs poterit ex̾citus mora¬
ri securus.
sideranda in bello si debeat publica

Expanded text:
pliorem et altiorem facere ita, ut sit pliorem et altiorem facere ita, ut sit exercitus collocandus. In terra autem illa figendi sunt stipites, et ligna, et munitiones aliae; quas secum exercitus portare debet. Sic ergo castris constitutis, sic fossis factis, poterit exercitus morari securus. sideranda in bello, si debeat publica
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuneretur de impetu hostium o¬
portet foueas facere multoꝵ augłoꝵ
ni apta ut infra patebit. tals itaz
forma ẽ melior nn coustiuone castroꝵ
nͥ loci sicus impediat. nam contĩgit
aliqũ situm illum nõ pati talem
formam. in tali igitur caũ constru¬
enda sunt castra fenucͥcłaria ⁊ triã¬
gularia quadrata ur scd̾m aliqmͣ
form aliam qmͣ requirit dispõ. ⁊ ap¬
contingat ali quos de ex̾citu elongͣ¬
ri a castris uisis insigniis melius
sciant ad castra redire. ¶Uiis it aq
ꝑtrastatis suꝑest uiders quis unmiti¬
ains urodus atrendandus sit in con¬
structioue castroꝵ nai si epatus dui
ibi moiari nittudat eligende sunt for¬
tiores muntiones. ⁊ fiende ampliores
fosse sz si solum ꝑnastare cupit ant
ibidem ꝑ modicum tempuis existere
nõ oportet tautas inumitiones expete
modum autc̃. ⁊ qnͣtitate fossaꝵ cra¬
dat uegetius dicent qd̃ si nõ ĩmineat
magna uis hostium fossa di eẽ lata
acrior ĩ muuz conent fossam ain¬

Expanded text:
tum timeretur de impetu hostium, oporteret foveas facere multorum angulni apta, ut infra patebit. Talis itaque forma est melior in constructione castrorum, nisi loci situs impediat. Nam contingit aliquando situm illum non pati talem formam. In tali ergo casu construenda sunt castra semicircularia, triangularia, quadrata, vel aliquam formam aliam quam requirit dispositio et apcontingat aliquos de exercitu elongare a castris, visis insignis melius sciant ad castra redire. His itaque pertractatis superest videre quis munitionis modus attendendus sit in costructione castrorum. Nam si exercitus diu ibi morari intendat, eligendae sunt fortiores munitiones, et fiendae ampliores fossae. Sed si solum ibi pernoctare cupit, aut ibi debet per modicum tempus existerertet tantas munitiones expetere. Modum autem, et quantitatem fossarum tradit Vegetius dicens, quod si non immineat magna vis hostium, fossa debet esse lata acrior imminet, contingit fossam am
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mangontiniensio trauerẽsis colouiensis
quilz ĩ ꝑiĩ fit cãcellarius hor
eta satius delpifer dux portiter esis

Expanded text:
 Maguntinensis, Treverensis, Coloniensis. Quilibet imperii fit cancellarius horum. Est palatinus dapifer, dux portitor ensis,
Abbreviated transcription (Latin):
regns durare nõ possunt. s qd̃ abs
insticia speciali que dundatur in in¬
sticiam cõmutatiuam ⁊ distuliuti¬
uam nõ sb̾sistat regnũ sic declara¬
g̾gatio assimulacur cuidã coi nãli.
sicut eĩ uademus coiꝰ ałis constare
ex din̾sis m̃bris cõnexis ⁊ ordimatis
ceat fignlr̾ loqui in m̾bris eiusdan
cor̾s ẽ quodã moda duplex iusticia ꝯ¬
mnutatiua. ⁊ dastubuitina iusticia ẽ
ꝓprit sumpta nõ ẽ insi ad alicrum.⁊

Expanded text:
ossunt. Sed quod absque Iustitia speciali, quae dividitur in Iustitiam commutativam, et distributivam, non subsistat regnum, sic declaragregatio assimilatur cuidam corpori naturali. Sicut enim videmus corpus animalis constare ex diversis membris connexis, et ordinatis ceat figuraliter loqui, in membris eiusdem corporis est quodammodo duplex Iustitia, commutativa, et distributiva. Iustitia enim propria sumpta, non est nisi ad alterum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ti capło ouas eẽ iusticias. u¬
niam gen̾alẽ raliam sp̃alẽ. ad ħ
autẽ ut regna sb̾sistant. ⁊ pacifice
durare nõ possint duplici uia inue¬
stigare possumus spͥma siũtur ex
ex ꝑte regni in quo d talis iustiͣ
iu precedenti capłõ durebatur lega¬
lis iusticia t̃ quodã modo oĩs utus.

Expanded text:
ti capitulo duas esse Iustitias, unam generalem, et aliam specialem, Ad hoc autem ut regna subsistant et pacifice durare non possint, duplici via investigare possumus. Prima sumitur ex ex parte regni, in quo debet talis Iustitia in praecedenti capitulo dicebatur legalis Iustitia est quodammodo omnis virtus.
Abbreviated transcription (Latin):
erit gͥ fortitu ai u̾tus quedã repͥmeus
tunores.⁊ moderaus audacias si rpͥ¬
unt eĩ fortitudo cimores ue ꝑ eos qͥs
recrahatur ab eo qd̃ rõ drãt mod̾at
aucẽ audarias ne quis audiendo
ãxg̾diatur qdẽ iõ uetat Uish quid ẽ
fortitudo. si estat uidere crͣ que eẽ
ũat talis u̾tus. oriend̾ ig᷑ qd̾ tunere¬
⁊ audere ꝓprie respiciunt pencula. nlłs
autẽ tuns nͥ ymaginetur sibn p̾miu̾e

Expanded text:
tus quaedam reprimens timores, et moderans audacias. Reprimit enim Fortitudo timores, ne per eos quis retrahatur ab eo, quod ratio dictat. Moderat autem audacias, ne quis audendo aggrediatur, quod ratio vetat. Viso quid est Fortitudo, restat videre circa quae esse habeat talis  audere, proprie respiciunt pericula. Nullus autem timet, nisi imaginetur sibi
Abbreviated transcription (Latin):
s ͤ cͣ que ht̃ eẽ forcitudo. Restat er¬
go declarand̾ quõ possumus fact̃
nos ipõs fortes. ¶Notand̾ crgo ꝙ
hoet u̾tus opponatur duah malicis
qͣꝵ una suꝑhabundat. ⁊ alt̃a desi¬
cit ut iargitas oppoͣ ꝓdigalitati q̃
suꝑhabundat in expendendo. ⁊ aua
diendo ⁊ tuniditaci que deficit sẽꝑ
tam̃ u̾tus plus oppoͣ uin malicie
qm̃ alii Ut qr difficilius ẽ repͥm̾e
timoies qmͣ moderait audacias
forcitudo iag̃ iusistit. ut repͥmet
timores qmͣ ut maderet audacias
imis punctaliter atting̃e meduru
int̾ audaciain ⁊ timorem declinaud̃ ẽ
adaudatiam que minus repugnat
forcitudini qmͣ tunor siuolumus fa¬
cere nos ipõs forces Peclarata ergo
sunt illa tria que in p̾ncipio capłi
ꝓponen bantur. Oñsum ẽ ci quid c̃ for¬
titudo qr ẽ u̾tus repͥnens tunoats ⁊¬

Expanded text:
ca quae habet esse Fortitudo: restat ergo declarandum, quomodo possumus facere nos ipsos fortes. Notandum ergo, quod licet virtus opponatur duabus malitiis, quarum una superabundat, et altera deficit: ut largitas opponitur prodigalitati, quae superabundat in expendendo: et avadiendo: et timiditati, quae deficit: semper tamen virtus plus opponitur uni malitiae, quam alii. Sed quia difficilius est reprimere timores, quam moderare audacias: Fortitudo magis insistit ut reprimat timores, quam ut moderet audacias:mus punctualiter attingere medium inter audaciam, et timorem: declinandum est ad audaciam, quae minus repugnat Fortitudini, quam timor, si volumus nos ipsos facere fortes. Declarata ergo sunt illa tria, quae in principio capituli proponebantur. Ostensum est enim, quid est Fortitudo: quia est virtus reprimens t
Abbreviated transcription (Latin):
furtioris sustincre auce ẽ abnsiors.
a gadiens autr̃ comꝑatur ad alios
sirut ad debuliores s sustineus sicut
difficiiuis sustinere ꝓuiguã qmͣ as¬
qr aggiediens ymaginatur in aust

Expanded text:
fortioris: sustinere autem, debilioris est. Aggediens autem comparatur ad alios, sicut ad debiliores. sed sustinens, sicut difficilius est sustinere pugnam, quam agquia aggrediens im