comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis appropinquat. electi tollũ
tur ne deteriora uideant. Hinc
⁊ nemo ẽ qui recogitet in corde
suo: et uiri miscdie colligunt᷑
qr non ẽ qͥ intelligat. Hinc rur¬
sum scriptum est. Aperite ut
exeant: qui conculcent eam. Lol¬
lite de uia lapides. Hinc salomõ
ait. Tempus mittendi lapides:
et tempꝰ colligendi. Quo igit᷑¬
ut uiui lapides ad edifitium celes¬
in m̾suram sue constructiois
excrescat. nͨ tam̾ ita electos õs¬
substrahi credimꝰ ut soli in mũ¬
do ꝑu̾si remaneant. quia num¬
qmͣ peccatores ad lam̃tum pe¬
intencie redirent. si nulla es¬
sent bonorum exempla qui
corum mentem traherent. petrꝰ.
N casum subtrahi bonos que¬
ror: quia cateruatim et maͣ¬
los uideo.
ac de re nil petre mireris
ex hoc mundo migrauit. Tua
dilectio cognitum hũit. hic
sicut mͥ adhuc in monasterio
posito ualde familiarit̾ uinge¬
bat᷑: hoc quod ioh̃is iunioris
predecessoris mei tempore de mu
di fine cognouerat: sic̃ longe

Expanded text:
nis apprnis apprtur, ne deteriora videant. Hinc et nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igituut vivi lapides ad aedificium coelesin mensuram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim et malos video.ac de re nihil, Petre, mireris;ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic, sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mudi fine cognoverat, sicut longe
Abbreviated transcription (Latin):
bilis uir sanctulus. ip̃a quoq
elementa litt̾ay bene non no¬
uerat: legis precepta nesciebat.
set quia plenitudo legis est ca¬
ritas. legem totam dei ac ꝓx¬
um dilectione seruauit. et
quod foras in cognitione non
nouerat. ei intꝰ uiuebat in a¬
more. Et qui numqmͣ fortasse
legerat. quod de redemptore
apłicum preceptũ fatiendo ma¬
gis qmͣ sciendo nouerat. Com¬
paremus si placet: cum hac nr̃a
indocta scientia. illiꝰ doctam ig¬
norantiam. Ubi hec nr̃a iacet:
ibi illiꝰ disciplina eminet. Nos
de urtutib uacui loquimur
et quasi int̾ fructifera arbus¬
ta positi. odoramꝰ poma et ñ
manducamꝰ. Ille uͥtutum fruc¬
tus carpere nouerat. qmͣuis hos
in uerbis odorari nesciebat. petiꝰ
uidnam queso te ẽẽ existi¬
mas quod boni quiq sub¬
trahunt᷑: et qui uiuere ad edi¬
ficationem multoꝵ poterant
aut penitꝰ inueniri nequent
aut certe omni modo rarescũt:
alitia remanentiũ me
ne subtrahant᷑. Et cũ mundi fi¬

Expanded text:
bilis vir Sanctulus ipsa quoque bilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat quod de Redemptore apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaeso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe jam omnimodo rarescunt? GREGOR. Malitia remanentium merne subtrahantur: et cum mundi fi
Abbreviated transcription (Latin):
Et statim remisit. Omnes igͥ
boues et iuu̾ta. que depredati fu¬
erant certatun ei offerre in mu¬
nere uolebant. S uir dñi ta¬
le munus suscipere rennintꝰ tn¬
nꝰ autem bone mercedis q̃siuit
dicens. Si mͥ aliquid uultis
concedere: omnes captiuos qͦs
habetis mͥ cribuite. ut habeam
captiui dimissi sunt. atq suꝑ¬
na grã dispensante cum se unꝰ
ꝓ uno morti obtulit multos a
morte liberauit.
petrꝰ.
ira res ⁊ qmͣuis hanc ab alus ⁊
ip̃e cognouerim . uere tam̃ fate
il in hac re in sanctulo mire¬
ris: s pensa si potes quis ille
spiritꝰ fu̾it. qͥ eiꝰ tam simplicem
mentem tenuit. atq in tanto
uirtutis culmine erexit. Ubi enĩ
eiꝰ animꝰ fuit. qũ mori pro ꝓxio
tam constant̾ decreuit: et ꝓtem¬
porali uita fratris uuuis despex̃ suã
atq sub gladio ceruicem teten¬
ditꝰ Que uis amoris gͦ illud cor
tenuit. quod mortem suam ꝓ
uniꝰ salute ꝓximi non expauit:
Scimꝰ certe quia isdem uenera¬

Expanded text:
Et statim remisit. Omnes ergoEt statim remisit. Omnes ergoboves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateoOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venera
Abbreviated transcription (Latin):
Surge: et flexo genu extende
ceruicem. Surrexit autem uir
domini genu flexit. ceruicem
cetendit. s tenso collo eductã
contra se spatam intuens hoc
unum fert᷑ publice dixisse. Sce
ioh̃es. suscipe illam. Tunc elec-¬
tus carnifex euaginatum gla¬
dium tenens annisu forti in
altũ brachium ꝑcussurꝰ leuauit.
s deponere nullo modo potu¬
it. Nam repente diriguit ⁊¬
erecto in celum gladio. brachi¬
um inflexibile remansit. Tc̃
omnis longobardor turba que
ad illud mortis spectaculum
aderat in laudis fauorem con¬
uersa mirari cepit uirũq dei
cum timore uenerari. qr ꝓfc̃o
claruerat cuiꝰ sc̾itatis ẽẽt qͥ car¬
nificis sui brachium in aere li¬
gass. Itaq postulatꝰ ut surge¬
ret: surrexit. Postulatꝰ ut bra¬
chium carnificis sanaret nega¬
uit dicens. Ego nullomodo ꝓ¬
brachium contra deum fidendo
perdiderat: pena sua exigente
manum deorsum. Qui statim
deposuit. Atq illico adiunxit.
Remitte gladium in uagmam

Expanded text:
Surge, et flexo genu tende Surge, et flexo genu tende cervicem. Surrexit autem vir Domini, genuflexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatham intuens, hoc unum publice fertur dixisse: Sancte Joannes, suscipe illam. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit, nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, dicens: Ego pro eo nullo mod dicam, brachium contra Deum tendendo perdiderat, poena sua exigente,manum deorsum. Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam.
Abbreviated transcription (Latin):
tem qmͣ uis. Qb uit domini
respondit. In manu dei sũ: ea
morte me occidite qͣ me occidi
ip̃e ꝑmiserit. Tunc omnibus
qui illie aderant longobardis
placuit. ut eum capite trunca¬
re debuissent. qͣtinꝰ sine gͣui cin¬
ciatu uitam eiꝰ compendiosa
morte t̾minarent. Cognito ita¬
q quod sanctulus qͥ int̾ eos ꝓ
scitatis reuerentia magni ho¬
noris habebat᷑ occidendus esset:
omnes qͥ in eodem loco inuen¬
ti sunt. longobardi conuene¬
runt. sicut sunt nimie crude¬
litatis leti ad spectaculum mor
Hir autem domini deductus
in medium est atqi ex omnib
uiris fortib electus est unus de
quo dubium non eẽt. quod uno
ictu capud eiꝰ abscideret. Henerã¬
dus gͥ uir int̾ armatos deductus:
ad sua arma statim cucurrit. Nã
petut ut sibi paululum orandi
licentia daret᷑. Cui dum conces¬
sum fuiss. in t̾ram se strauit
et orauit. Qͥ cum paulo duitiuꝰ
oraret. hunc electus int̾fector
calce pulsauit ut surgeret dicẽs.

Expanded text:
tem quam vis. Quibus vir Domini tem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mort Vir autem Domini deductus in medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit ut surgeret, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
predc̃m diaconum in sua sus¬
cepit fide. Quẽ nocte media cũ
longobardos omnes sompno
graui depressos aspiceret: exci¬
tauit et ait. Surge et concitꝰ
fuge. liberet te ommipotens deꝰ.
S isdem diaconꝰ ꝓmissionis eiꝰ
non immeror respondit dicẽs
fugere pat̾ non possum: qr
si ego fugero ꝓ me sine dubio
ip̃e morieris. Quem uir dñ sãc¬
tulus ad fugiendũ compulit
dicens. Surge. ⁊ uade. te om¬
ni potens deus eripiat. Nam
ego in mnanu eiꝰ sum: tantũ
in me possunt facere. qnͣtum
ip̃e ꝑmiserit. Fugit itaq dia¬
conus et qͣi deceptꝰ in medio
fideuissor reniansit. Facto gͥma
ne. longobardi qͥ diaconum
ad custodiendum dederant ue¬
nerunt: quen dederant peti¬
erunt. s hunc uenerandꝰ pb̃r
fugisse respondit. Tunc illi in¬
quunt. Scis ip̃e meliꝰ quod cõ¬
uenit. Serius autem domini
constant̾ ait. Scio. Cui dixer̃t
Bouꝰ homo es: uolumꝰ te ꝑua¬
rios cruciatꝰ mori: elige tͥ mor¬

Expanded text:
praedictum diaconum in suam suspraedictum diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fuge, liberet te omnipotens Deus. Sed idem diaconus 364 promissionis ejus non immemor, respondit dicens: Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum compulit, dicens: Surge, et vade, te omnipotens Deus eripiat; nam ego in manu ejus sum, tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fidejussor remansit. Facto igitur mane Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mor
Abbreviated transcription (Latin):
pse petre multos de uno paue
pauit ꝑ seruũ. qͥ ex quinq pa¬
nib quinq milia hominum
satiauit ꝑ semetip̃m qͥ pauca
seminum grana in innumera
segetum frumenta multipli¬
cat. qui ip̃a qͦq semina ꝓduxit
ex t̾ra et simul omnia creauit
ex nich̃o. Set ne diutiꝰ mireris
quid inuirtute dm̃ uenerandꝰ
uir sanctulus exteriꝰ fec̾it: au¬
di ex uirtute dñi qͣlis int̾iuis
fuit.
ie et enim quadam a lango¬
bardis captꝰ. quidam dia¬
conus tenebat᷑ ligatꝰ. eumꝙ
ip̃i qui tenuerant interficere
cogitabant. Ad uesꝑascente
autem die uir dei sanctulus
ab eisdem longobardis petut
ut relaxari eiq uita concedi de¬
buiss quod posse se facere om¬
nino negauerunt. Cumq mor¬
tem illiꝰ deliberasse eos cern̾e̾t.
petũt ut sibi ad custodiendum
tradi debuiss. Cui protinus
responderunt. Tibi quidem eũ
ad custodiendum damꝰ. s eacõ¬
ditione int̾posita ut si iste fu¬
gerit pro eo ip̃e moriaris. Qd̾
uir domini libent̾ accipiens:

Expanded text:
pse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ex petra ꝓducta. moysen:
in ferro uero quod ex ꝓfundo
rediit. helyseum: in aque itine¬
re. petrum: in corui  obȩdi¬
entia. helyam: in luctu autem
mortis inimici. daurd. Uideo. &
ꝑpendo: uir iste sp̃ũ istorum
omĩum plenus fuit.
petre unus spiritum
habuit: qui per concessȩ redem¬
ptionis gr̃am. electoꝵ corda
omnium impleuit. De quo
iohannes dicit. Erat lux uera.
quȩ illuminat omnẽ hominẽ
uenientem in hunc mundum.
Et de quo rursum scriptum
est. De plenttidine euis. nos
om̃s accepimus. Nam scĩ dei
homines potuerunt a domino
uirtutes habere: non etiam
aliis tiadere. Ille autem signa
uirtutis dedit subditis. qui se
daturum signum ione ꝓmisit
inimicis: ut qui coram suꝑbis
mori dignaretur: coram humi¬
lib resurgeret: quatinus. & illi
uiderent quod contempnerent.
& isti quod uenerantes amare.
debuissent. Ex quo mysterio
actum est: ut dum suꝑbi aspi¬
ciunt despectum mortis: hu¬
miles contia mortem acciꝑent.
gloriam potestatis.
petrus.

Expanded text:
aqua ex petra producta, Moysem. In ferro vero, quod ex profundo aquæ rediit, Elisæum. In aquæ itinere, Petrum. In corui obedientia, Eliam. In luctu autem mortis inimici, Dauid video, & perpendo. Vir iste Spiritu Iustorum omnium, plenus fuit. Petre, unius Dei spiritum habuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾ dñm sacri eloquii secre¬
ta potuerunt. Cum gͦ ad sol¬
uendũ librũ nullus subterra
inuentus ee̾ dignus dititur.
qui obstet non uideo ut sub
t̾ra eẽ infernus credat᷑. petrꝰ.
ignis ẽ credendus. an qnͣ¬
ta peceator diuersitas fuerit
ignis. s ñ uno modo omnes
crutiat peccatores. Nuiꝰ cuius¬
q et entm qnͣtum exigit
culpa. tantum illic sentiet᷑¬
ex pena. Nam sicut in hoc
mundo sub uno sole multi
consistunt. uͨ tam̃ eiusdem
solis ardoremequalit̾ senti¬
unt. quia alius plus estuat
atq alius minus: ita illic in
uno igne ñ unꝰ modus est
uicendii quia quod hic diu̾si¬
tas corporũ hoc ilic agit di¬
u̾sitas peccatoꝵ. ut et ignem
non dissimilem habeatit. et
tam̃ eosdem singulos dissimi¬
lit̾ exurat.¬
umquidnam queso te di¬
cimus eos qui semel illic
finis ñ est gaudii bonoꝵ:
ita finis ñ erit torm̃toꝵ ma¬
loꝵ. Nam cũ ueritas dicat.
ibunt impii in supplitium

Expanded text:
praeter Dominum, sacri eloquii secrepraeter Dominum, sacri eloquii secreta potuerunt. Cum ergo ad solvendum librum nullus subtus terram inventus dignus dicitur, quid obstet non video ut subtus terram esse infernus credatur. ignis credendus est, an quanta peccatorum diversitas fuerit,ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque etenim quantum exigit culpa, tantum illic sentietur poena. Nam simundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt, quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est incendii modus; quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat.Nunquidnam, quaeso te, dicimus eos qui semel illic finis non erit gaudio bonorum, ita finis non erit tormento malorum. Nam cum Veritas dicat: Ibunt impii in supplicium
Abbreviated transcription (Latin):
q in quadam t̾rarũ ꝑte infer¬
nũ e̾eᷤ putauerunt. alii ũo
hunc sub t̾ra ẽẽ estunant. s
tam̃ hoc animũ pulsat: qͥa¬
si idcirco infernum dicimꝰ.
quia inferius iacet: quod¬
a terra ad celum est. hoc e̾eᷤ
infernus debet a terra. Unde
et fortasse ꝑ psalmistam dr᷑.
Liberasti anunã meam ex
inferno inferiori. ut infer¬
nus superior terra. infernꝰ
uero inferior. eẽ sub terra
estimatione concordat. qui
cum signatũ librum septẽ
sigillis uidisse se diceret qͥa
nemo inuentus est dignus
neq in celo neq in terra neq
subtus t̾ram aperire librum et
soluere signacula eiꝰ: adiunxit
ud qmͣ sacra scriptura signat᷑.
qmͣ solus redemptor nr̃ ape¬
ruit: Qͥ homo factus mori¬
endo. resurgendo. ascendendo.
cuncta misteria que in ea
fuerant clausa patefecit.
Et nullus in celo. quia neq
angłs nullis in terra. quia
neq homouuiens incorpore
nullus subtus t̾ram dignus
inuentus est. quia neq ani¬
me corpore exute aperire nob̾

Expanded text:
infernum esse putaverunt, alii vero hunc sub terra esse existimant, sed tamen hoc animum pulsat, quia idcirco infernum dicimus, quia inferius jacet: quod terra ad coelum est, hoc esse inferius debet a terra. Unde et fortasse per Psalmistam dicitur: Liberasti animam meam ex inferno inferiori . Infernus superior terra, infernus vero inferior sub terra aestimatione concordat, qui cum signatum librum septem sigillis vidisse se diceret, quia nemo inventus est dignus neque in coelo neque in terra, neque subtus terram aperire librum, et solvere signacula ejus, adjunxit:ud quam sacra Scriptura signatur, quam solus Redemptor noster aperuit, qui homo factus moriendo, resurgendo, ascendendo cuncta mysteria, quae in ea fuerant clausa, patefecit. Et nullus in coelo, quia neque angelus, nullus in terra, quia neque homo vivens in corpore, et nullus subtus terram dignus inventus est, quia neque animae corpore exutae aperire nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
auteni uoce attestante didi¬
cimꝰ. qͥa sertius qui deceni pi¬
lia calenta debebat.
tentiam ageret. absolit ne
debiti adoraino accepit t
quia conserlo suo cent
denarios debenti debitũ in
Uinusit. et hoc ẽ uissas igi
uod ei fuerat tãdunssim.
stat. quia si hoc quod pios
delinquitur ex corde niunt¬
timus et illud rursuͥgit᷑
quod nobiam ꝑppten
tram di¬
gaudeba¬
mus¬
poris spatium licet
is qui culpas exan
pectat: comflean in lacͥiis
duritiã m̃tis. fomemꝰ in ꝓu¬
mis grãm benicnitatis. Et
fident᷑ dico qui salutari
bumis. si ante mortẽ dio

Expanded text:
ate testante didicimus quia servus, qui decem millia talenta debebat, cum poenitentiam ageret, absolutionem debiti a Domino accepit; sed quia conservo suo centum denarios sibi debenti debitum non dimisit, et hic est jussus exigi quod ei fuerat jam dimissum . nstat quia si hoc quod in nobis delinquitur ex corde non dimittimus, et illud rursum exigitur quod nobis jam per tiam digaudebamusporis spatium licet,is qui culpas examinat exspectat, conflemus in lacrymis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico quia salutari bimus, si ante mortem Deo
Abbreviated transcription (Latin):
qia nis boc qtod in
ip̃m deu̾tiquitut relaxat. Mu¬
nus euł nͣ accipit᷑ nͥ antẽ dis¬
cordia ab animo repellat᷑. Dicĩ¬
te ueritate. Si offers munntis
tuũ ad altare et iecordatꝰ fũis
qͥa habit aliqͥd adu̾sũ te frat᷑
tiuis relinque ibi inunꝰ tuũ
añ altare. et uade pruis re¬
conciliari fr̃ĩ tuo. et tuncue¬
uieus offeres munꝰ tuũ. Qua¬
in repensaudũ est cũ omnis
culpa munere soluat᷑. quam
grauis est culpa discordie. ꝓ
qua tiͦ munꝰ accipit᷑. Debemꝰ
nãq ad proximum quarus
longe positũ longi dtauc¬
tũ mente tre eiq aminũ sub

Expanded text:
qui prius hoc quod in ipsum delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo repellatur, dicente Veritate: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris quod habet aliquid adversum te frater tuus, relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuuin re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum longeque disjunctum, me
Abbreviated transcription (Latin):
cendam ueritatem et resipiscãt
a diaboli laqueis. a quo capti
tenentur ad ip̃ius uoluntatẽ :
Et quomodo pro illis tunc ora
iniquitate commutari: Ea.
dem itaq causa est cur nõ
oret᷑ tunc pro hominib et̾no
igne dampnatis que nunc
etiam causa est ut non oret᷑
pro dia bolo augelisq eiꝰ
eterno supplitio deputatis. Q
nune etiam causa est ut nõ
orent scĩ homines pro homi
nouerunt. ante illum uidi
cis iusti conspectũ orationis
sue meritum cassari refugi
unt. Quod si nunc quoq ui¬
uentes iusti mortius et damp¬
natis inuistis minime compa¬
tiuntur. quando adhuc ali¬
quid uidicabile de sua carne¬
se perpeti etiam ip̃i nouer̃t.
quanto districtus tunc ini¬
quoꝵ tormenta respitient.
quando ab omni uitio cor¬
ruptionis exuti ip̃i iam ius¬
titie uitinius atq arcius in¬
herebunt: Sic quippe eorũ
mentes ꝑ hoc quod iustisimo
iuidici inherent: uis distͥctio¬
nis absorbet. ut omnino
eis non libeat. quicquid ab

Expanded text:
cendam veritatem, et resipiscant cendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti tenentEt quomodo pro illis tunc orabiniquitaEadem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est ut non oretur pro diabolo angelisque ejus aeterno supplicio deputatis; vel quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominnoverunt, ante illum justi judicis conspectum orationis suae meritum cassari refuunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab
Abbreviated transcription (Latin):
i nullus iustus crudelita¬
te pascit᷑ et delinquens
seruus a iuisto domino idcirco
cedi precipit᷑. ut a nequitia
corrigat᷑. ad hoc gͦ uapulat
ut emendari debeat. Iniqui
autem gehenne ignib tra¬
diti s ad correctionem nõ
ꝑueniunt quo fine semꝑ
ẽ miseroꝵ crutiatu nõ
pascit᷑. Quia autem uistus
est abiniquoꝵ ultione inꝑ
pecuo non fedat᷑. Set iniqͥ
omes et̾no supplitio deputa¬
ti sua quidem iniquitate pu¬
uiunt᷑. et tam̃ ad aliquid ar¬
debunt. scilicet ut iusti õs
et ui deo uideant gaudia
que ꝑcipiunt. et in illis res¬
pitiant supplitia que eua¬
serunt: quatuiꝰ tantomagis
uretͥnum diuine gr̃e debitores
se esse cognoscant. quanto ĩ
et̾num mala puniri conspitiũt.
uidebunt non orabunt quibus
tempore quo possunt ad frue¬
tuosam penitentiam eoꝵ corda
conuertere. atq ip̃a conuersio¬
ne saluare. Quid enun aluid ꝓ
inunicis orandum est nisi hoc
quod ait apłs̃. ut det illis do¬
miius penitentiam ad cognos¬

Expanded text:
 nullus justus crudelitate pascitur, et delinquens servus a suo al., justo Domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur. Ad hoc ergo vapulat, ut emendari debeat; iniqui autem gehennae ignibus traditi si ad correctionem non perveniunt, quo fine sempeest, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes, aeterno supplicio deputati, sua quidem iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid ardebunt, scilicet ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in illis perspiciant supplicia quae evaserunt: quatenus tanto magis in aeternum divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt, viderint non orabunt, quibustempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, et ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est nisi hoc, quod ait Apostolus: Ut det illis Dominus poenitentiam ad cognos
Abbreviated transcription (Latin):
sit minune cognouit. Qua
i re de huiꝰ stephani uita da¬
tur intelligi: quia in eo ma¬
la carnis cum elemosinarũ
operatione certabant. Qui
enim ꝑ coxas deorsum: per
brachia trahebat᷑ sursum:
patet nimirum quia et ele¬
mosmas amauerat et carius
uitiis ꝑfecte non restiterat:
que eum deorsum trahebant.
Sec in illo occulto arbitri exa¬
mine quid in eo uicerit et nos
et eum qui uidit et reuocatꝰ
est latet. Constat tamen qͥa
isdem stephanus postqmͣ sicut
superius narraui. et inferi lo¬
ca uidit. et ad corpus rediit. ꝑ¬
fecte uitã minime correxit.
qui pꝰ multos annos de corpore
ad hoc certamen uite et mortis
exiit. Qua de re colligit᷑. quia
ip̃a quoq inferni supplitia cũ
demonstrantur aliis hoc adui¬
torium alus uͦ ad testimoniũ
fiant: ut isti uideant mala qͥ
caueant. illi uͦ eo amplius pu¬
niant᷑. quo inferui supplitra
nec uisa et cognita uitare no¬
luerunt.

Expanded text:
sit, minime cognovit. Qua sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ca domo noumus. scientes eiꝰ
acta recolimus. Dictum namq
est. hec idcuco patit᷑. quia siqͥd
ei profatienda ultione uidebat᷑.
ad inferendas plagas plus ex
crudelitatis desiderio: qmͣ obe¬
dientie seriuebat. quod sic fuisse
nullus qui illum nouit ignorat.
Ibi se etiam quemdam ꝑegrinũ
prb̃rm uidisse fatebat᷑ qui ad
predictum pontem ueniens: tan¬
ta ꝑeum auctoritate transiit.
quanta et hic sinceritate uixit.
In eodem quoq ponte hunc qͣm
predixi stephanum se recogno¬
uisse testatus est. Qͥ dum trã¬
sire uoluisset eius pes lapsus ẽ:
et ex medio corpore iam extra
pontem deiectiis aquibdam te¬
terrimis uiris ex flumine ex¬
surgentib ꝑ coxas deorsum:
atq a quibdam albatis. et spe¬
tiosissimis uiris cepit ꝑ bra¬
chia sursum trahi. Cumq
hoc luctam̃ esset ut hunc bo¬
n spiritus sursum mali deor¬
sum craherent. ip̃e qui hec ui¬
debat ad corpus reuersus est
et quid de eo plenus gestũ

Expanded text:
ca domo novimus, scientes ejus ca domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum
Abbreviated transcription (Latin):
herbarum florib exornata. in
in loco eodem odor suauitatis
habitantesq satiaret. Ibi man
nitudine lucis plene. Ibi quẽ¬
dam mire potentie edificabatur
domus que aureis uidebat᷑ lat̾¬
culis construi. set cuius esset ñ
pocuit agnosci. Erant uero suꝑ
ripam predc̃i fluminis ñ nulla
habitaeula. set alia exurgen¬
tis fecoris nebula tangebant᷑.
alia autem exurgens fecor a
flumine minime tangebat.
Hec uero in predcõ ponte pro¬
batio ut quisq ꝑ eum iniusto¬
rum uellet cransire. in tenebͦ¬
so fetentiq flumine laberet᷑.
Iusti uero quib culpa non ob¬
sisteret: securo ꝑ eum gressu
ac libero ad loca amena ꝑueni¬
rent. Ibi se etiam petrũ eccãsti¬
ce familie maiorem qui ante
quadriennium ẽ defunctꝰ: de¬
orsum positum in locis tet̾ri¬
mis magno ferri pondere: liga¬
tum ac depressum uidisse con¬
fessus est. Qͥ din requireret
cur ita esset: ea se dixit audisse
que nos qui eum in hac ec̃casti¬

Expanded text:
herbarum floribus exornata, in herbarum floribus exornata, in sque in loco eodem odor suavitatis habitantesque satiaret. Ibi manslae magnitudine lucis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti fluminis nonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fetoris nebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor a flumine minime tangebat. Haec vero erat in praedicto ponte probatio, ut quisquis per eum injustorum vellet transire, in tenebroso fetentique flumine laberetur. Justi vero quibus culpa non obsisteret, securo ac libero ad loca amoena pervenirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
eum atq condiendum esset qͦ¬
situs et die eodem minime in¬
uentus subsequenti nocte ia¬
cuit corpus inhumatum. Qui
ductus ad inferni loca uidit
multa que prius audita ñ
credidit. set cum presidenti
illic uidici presentatꝰ esset:¬
et abeo receptus non ẽ itaut
diceret non hunc deduci set
stephanum feͬrarium uissi.
Qͥ statim reductus in corpo¬
re est. et stephanus ferrariꝰ
qui iuixta eum habitabat
eadem hora defunctus est
Sicq probatum est uera fuisse
uerba que audierat dum hec ef¬
fectus mortis stephani demonstra¬
uit.
nte triennium quoq in hac
pestilentia que hanc urbem
clade uehementissima depopula¬
uit. in qua etiam corporali iusu
ꝑuenit. qui eductus ecorpore
exanimis iacuit. set citius rediit.
tune res eadem etiam multis
innocuit. quia pons erat sub
quo niger atq caliginosus fe¬
toris incolerabilis nebulam ex¬
halans fluuiꝰ decurrebat. Trãs¬
acto autem ponte amena erãt
prata atq uirentia odoriferis

Expanded text:
eum atque condiendum esset quaeeum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente nocte corpus jacuit inhumatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu pervenit. Qui eductus in corpore exanimis jacuit, sed ctunc res eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte amoena erant prata atque virentia odoriferis
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ cum iam deductus esfet ut
illo et ip̃e mergeret᷑. subito an¬
gelum chorusci habitꝰ apparu¬
isse fatebat᷑. qui eum in ignẽ
mergi prohiberet. Cui etiam
dixit. Egredere et qualit̾ tibi
post hec uiuendum sit. cautis¬
sime attende. Postqmͣ uocem
paulatun recalescens membͥs
ab et̾no mortis sompno eiugi¬
lans cuncta q̃ cura illum fu¬
erant gesta narrauit. Tantisq
q se construixit ut inferni eũ
uidisse et ꝑtimuisse torm̃ta
etiam si tãceret lingua conuer¬
satio loqueret᷑ quippe cui omni¬
potentis dei mira largitate in
morte actum esset ne mori debuis¬
set. Set quia humanũ cor gra¬
uis ualde duritie est. ip̃a quoq
penaꝵ ostensio eque omnib uti¬
lis non est.
am illustris uir stephanus
quem bene nostz de semetipõ
mͥ narrare consueuerat quia
in constantinopolitana urbe ꝓ
quadam causa demoratꝰ: mo¬
lestia corporis suꝑuemiente de¬
functus est. Cumq medicꝰ atq
pignentarus ad operiendum

Expanded text:
Qui cum jam ductus esset ut Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se que constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum
Abbreviated transcription (Latin):
aut. et cor quisq audisse se
dicat qr ip̃e non fuerit qui
erat uissus deduci:
oc cum fit petre si bene
perpendit᷑. non error set
ammonitio est. Suꝑna enĩ
pietas ex magna misedie sue
largitate disponit. ut non nul¬
li etiam pꝰ exitum repente ad
corpus redeant. et torm̃ta in¬
feri que audita non crediderãt
saltem uisa ꝑtunescant.
am quidam illiricianus
monacus qui in hac urbe¬
mecum in monasterio uiue
bat. mͥ narrare consueuerat.
quia quodam tempore eum
adhuc in heremo moraret᷑ agno¬
uerit quod petrus quidam mo¬
nachus ex regione ortus hibe¬
rie que el in loco uaste solitu¬
dinis cui euasa nomen est inhe¬
rebat. sieut ip̃o narrante didi¬
cerat prusqͣm heremum pete¬
ret molestia corporis int̾ueni¬
ente defunctus est. set proti¬
nus corpori restitutus. inferm¬
se supplitia. atq in numera lo¬
ca flammaꝵ uidisse testabat᷑.
Qͥ etiam quosdam̃ huus secu¬
li potentes in eisdem flãmis
suspensos se uidisse. narrauit.

Expanded text:
ant, et eorum quisque audisse se ant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduci? oc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
et distincti bonoꝵ ordines et
propt̾ meritoꝵ consortiũ com¬
munit̾ letentur. et tam̃ unũ
denarium omnes laborantes
accipiunt. qui in multis man¬
sionib distinguntur. Quia et
una est beatitudo qmͣ illic ꝑci¬
punt et dispar retributionis
qualitas qmͣ ꝑ opera diu̾sa
consequuntur. Que nimirũ
ueritas uiditii sui sui diem de¬
nuntians ait. Tunc dicam
Messores quippe angeli zirania
ad comburendum fasciculis
ligant. cum pares parib in tor¬
mentis similib sociant ut su¬
ꝑbi cum suꝑbis. luxuriosi cum
luxuriosis auari cũ auaris. falla¬
infidelib ardeant. Cum gͦ simi¬
les inculpa ad torm̃ta similia
ducunt᷑. quia et eos in locis pe¬
nalib angeli deputant qͣsi ri¬
zauioꝵ fasciculos ad comburẽ¬
dum ligant.
dinquisitionem meã respon¬
sionis satiffactione patuit
causa rationis set quidna est
queso te quod non nulli qͣsi
ꝑ errorem extrahunt᷑ ecorpo¬
re. ita ut facti exnimes rede¬

Expanded text:
us distincti bonorum ordines, et us distincti bonorum ordines, et propter meritorum consortia communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallainfidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes rede
Abbreviated transcription (Latin):
duci potuisset. Quod uͦ se ad si¬
ciliam duci testatus est qͥd
sentiri aluid potest. nisi quod
pre ceteris locis in eius terre
insulis eructuanti igni torm̃¬
toꝵ olle patuerunt ut solent
narrare qui nouerunt. Laxatis
cocidie sinib excrescunt ut
mundi termino propinqnͣte
quanto certum est. illuc am¬
plius exurendos colligi tanto
et eadem tormentoꝵ loca am¬
plius uideant᷑ apertri. Quod
omnipotens deus ad correctio¬
nem uiuentiũ in hoc mundo
uoluit ostendi ut mentes infi¬
delium que inferni torm̃ta eeͥ
non credunt. cormentoꝵ loca
uideant que audita credere
recusant. Quod uero siuue electi
seu reprobi quor communis cau¬
sa in opere fuerit ad loca etiã
cominunia deducant᷑ ueritatis
etiam si exempla deessent. Ip̃a
quippe propter electos in eunͣ¬
gelio dicit. In domo patris mei
mansiones multe sunt. Si enĩ
dispar retͥbutio in illa beatitu
mansio qmͣ multe essent. Mł¬
te gͦ mansiones sunt in quib¬

Expanded text:
duci potuisset. Quod vero se ad Siduci potuisset. Quod vero se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit ostendi; ut mentes infidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Si enim dispar retributio in illa aeterna mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
tius et dit stephano optioni ut
concitꝰ ueniat: quia ecce na¬
uis parata est. ut siciliam duci
debeamus. Cumq hunc puer
insanire crederet. et obedire re¬
eusaret. cepit ille uehement̾ ei¬
minari dicens. Hade et nun¬
tia illi quod dico: quia non in¬
sanio. Egressus est puer ut
ad stephanum ꝑgeret. Cumq
in medium it̾ uenisset. ei aliꝰ
quidam obuius factus est qui
hunc requisiuit dicens. Quo
uadis: Cui respondit. ad ste¬
phanum optionem. a domino
meo missus sum. Adque uerba
protinus ille dixit. Ab eoue¬
nio: set ante me hac hora defuẽ¬
tus est. Reuersus est puer ad
eumt orphium dñm suum. et
eum iam mortuum inuenit.
Sicq factum est. ut dum alt̾
obuiam uenit: ex medio iti¬
nere puer reu̾sus est ex men¬
sura spatii potuisset colligi
qr uno momento utriq fue¬
rant uocati.
erribile est ualde quod dr᷑
set queso te cur egredien
set mirũ non est si adhue
homini incorpore posito. illud
apparuit quod ꝑ corpus assueue

Expanded text:
tius, et dic Stephano Optioni, ut tius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati. PETR. Terribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egredientsed mirum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, quod per corpus assuever
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. hodie quartꝰ est dies. qd̾
ex bac luce subtractus est. Cũ¬
q fratres qui uenerant studi¬
ose requirerent qualit̾ dictꝰ
fuiss responderunt. Ursus. Qͥ
uocationis eius horam subci¬
lit̾ inquirentes ip̃o eum mo¬
mento cognouerunt exisse
de corpore. quo ꝑ ioh̃em qͥ
apud eos defunctus est fuerat
uocatus. Qua ex re colligit᷑
quia utroꝵq par fuit meritũ
eisq datum est ut inuna man¬
sione socialit̾ uiuerent: quib
ecorpore contigit sotialiter
exire.
et neq hoc sileam quod
dum adhuc laicus uiue¬
rem atq in domo mea que
mͥ in hac urbe ex iure patris
obuenerat manerem dequib¬
dam uictis meis me contigit
agnouisse. Quedam namq
uxta me uidua galla dice¬
batur. hec cum orphium
nomine uiuenem filium ha¬
bebat. a quo non longe quidã
stephanus qui in tiumero
optio fuit. habitabat. Set isde
eum orphius ad extremum uite
ueniens uocauit puerum suũ
eiq precepit dicens. Uade ei¬

Expanded text:
nebat, hodie quartus est dies quod nebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade ci
Abbreviated transcription (Latin):
catisq fr̃ib coram sepsallere pre¬
cepit. Quib camen antiphonã
posuit dicens. Aperite mͥ por¬
tas iustitie. et ingressus in eas
confitebor domino hec porta
domini. iusti intͣbunt ꝑ eam.
Cumq coram eo assistentes fra¬
tres psallerent: emissa subito
et producta uoce clamauit di¬
cens. Urse ueni. Quod mox
ut dixit eductus e corpore: mor¬
talem uitam finiuit. Mirati
sunt fratres. quia hoc quod mo¬
riens frat̾ cdamauerat ignora¬
bant. Quo defuncto. in monas¬
terio facta est magna tristitia.
Quarco autem die. quoddam
fr̃ib necessariũ fuit ut admo¬
nasterium aliud positum lon¬
ge cransmitterent. Illuc gͥ eun¬
tes fratres omnes eiusdem mo¬
nasterii monachos tristes uehe¬
ment̾ inuenerunt. Quib cum
dicerent quoͥd habetis quod
uos in tanto merore deprimi¬
tis: Responderunt dicentes.
Loci hiuiꝰ desolationem gemi¬
mus quia unus frat̾ cuius nos
in hoc monasterio uita conti¬

Expanded text:
catisque fratribus, coram se psallere praecatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam posuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio conti
Abbreviated transcription (Latin):
cepit aspicere. eosq dños suos
ex nomine clamare. Quosdum
ad se uenisse diceret et depres¬
sis luminib eis reuerentie ob¬
sequium preberet. ex carne edue¬
tus est. Qua in re aꝑte dat᷑ in
telligi que erit in illa incor¬
ruptibili uita notitia. set uir
iste adhuc incarne corporali¬
et corruptibili positꝰ. ꝓphas
scõs quos nimirum numqmͣ
uiderat agnouit. Solet aũt
plerumq contingere ut eg̃s¬
sura anima eos etiam recognos
cat. cum quib pro equalitate
culpaꝵ uł eciam premioꝵ in u¬
na est mansione deputanda
am uir uite uenerabilis
eleutheriꝰ senex de quo p̃¬
cedenti libro multa narraui.
in monasterio suo germanũ
se ꝑhibuit. qui ante dies qua¬
tuordecim suum exitum frĩb
predixit. Cumq decrescentes
cotidie computaret dies. ante
triduũ qmͣ uocaret᷑ ex corpore.
febre correptus est. Ad horam uͦ
mortis ueniens. misterium dñici
corporis et sanguinis accepit. No¬

Expanded text:
coepit aspicere, eosque dominos suos coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductutelligi, quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili positus, prophetas sanctos, quos nimirum nunquam vidit, agnovit. Solet autem plerumque contingere, ut egressura anima eos etiam recogcat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum se perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vo