comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fusiniecerunt in ibm et tenuerunt eum Verbum amice uelper RATAANO I¬
Φ RACIN est intellegendum uelcerte iuxta illud quod su pralegimus Amice quo¬
hodo huc in trasti uestem non habes nuptiãlẽ: Et ecce unus exis quierant cum iħ u
erxeniens manum exemit gladium suum et percuciens seruũ pontificis sacordor
amputauit auriculã eius petrus hoc fecit ut iohannes euangelista declarato
eodem nimirum mentis ardore quocetera fecerat. Sciebatꝰ enim quomodo
fintes puniendo sacrilegos mercedem iustitiae et sacerdotii pers eniinnqu
acceperit: Lucas autem addit quod dñs tangens auriculam serui sanarit eum
NNum quam ergo pietatis suae dñs obliuiscitur qui et bostes suos non patit᷑ uulnerari
Illi iusto morte inferunt ipse persecutorum uulnera sanat Iuxta allegeriã uero
seruus ẽ. populus uida eorum principib sacer dotum in debito mancipaus obse¬

Expanded text:
nus injecerunt in Jesum, et tenuerunt eum. Verbum amici κατὰ ἀντίnus injecerunt in Jesum, et tenuerunt eum. Verbum amici κατὰ ἀντίφρασιν est intelligendum, vel certe juxta illud quod supra legimus: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et ecce unus ex his qui erant cum Jesu extendens manum exemit gladium suum, et percussit servum principis sacerdotum, et amputavit auriculam ejus. Petrus hoc fecit ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperat . Lucas autem addit, quod Dominus tangens auriculam servi sanaverit eum. Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui et hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat. Juxta allegoriam vero servus est populus Judaeorum principibus sacerdotum indebito mancipatus obse
Abbreviated transcription (Latin):
is fidelit aqua magistrum & dñm tradidit putabat signa quae saluatorẽ uideex
pacientte Non mmaiẽstate diuina sed magicis artib facta et quieum fente audierab
in monite tranfiguratum timebat ne simili trans formatione laberetun exmati
ministrorum Dat ergo signum ut sciant ipsum eẽ quem asculo de podenaquiden
Emoisfostu accedens adhis dixit Aue rabor et osculatus eum In pudens quiden
et scelerata confidentia magistrum uocare. ec osculum ei ingererte quẽ crauebaib:
tamen atbuc aliquid ħ abet deuere cunidi discipuli cũ ñ eã palamtradr &secos doce
sed ꝑsimuniosculi q uscipit aut dũs oscultum traditoris ñ auo simulares hus gduodar
sedns proditionem fugere uideatur Simul et illuꝗ daticum complens eũ his quio deñ
pace eram pacificus Dixitq: illiihs. Amice a quod uenisti Tunc acceserurit et ma¬

Expanded text:
infidelitate, qua magistrum et Dominum tradidit, putabat signa, quae Salvatorem viderat infidelitate, qua magistrum et Dominum tradidit, putabat signa, quae Salvatorem viderat facientem, non majestate divina, sed magicis artibus facta. Et quia eum forte audierat in monte transfiguratum, timebat ne simili transformatione elaberetur e manibus ministrorum. Dat ergo signum, ut sciant ipsum esse, quem osculo demonstraret. Et confestim accedens ad Jesum, dixit: Ave, Rabbi. Et osculatus est eum. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere, quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradit perser signum osculi. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem eram pacificus . Dixitque illi Jesus: Amice, ad quid venisti? Tunc accesserunt et ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius xp̃i homilitttem congruenter accipimꝰ quã circum dederunt et se circumꝰ ueniss
puttiuer̃. unde et illud inpsulmo cis perges me hysopo etmundabor. Xp̃i
namq hum ilitatem mundamur. quinisi humilias set semet ipsum factus õboedier
putriusq: ad mortem crucis. Non utiq sanguis eius in peccatorum remissionem
hoc ẽ in nostrcon mundationem fuisset effusus. Per arundinem uero cui impositeuẽ
spongicm scripturo significatur quae implebatur hocsticto sicut enĩ lingua
dicitur uel greca uellatina uelalia quaelibet sonum significans quodlinguai promitur
sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur sed significantius sonos uocis
humane usiassime dicimus linguas scripturam uero arundinem dici quominꝰ usutetũ
eomagis ẽ mrftice figurcitum ceteri uero dicebant. Sine uidetimꝰ anueniaa belras

Expanded text:
ipsius Christi humilitatem congruenter accipiens quam circumdederunt, et se circumvenisse ipsius Christi humilitatem congruenter accipiens quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde et illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor , Christi namque humilitate mundamur. Quia nisi humiliasset semetipsum factus obediens Patri usque ad mortem crucis, non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est in nostram mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero cui imposita est spongia Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur; sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas. Scripturam vero arundinem dici quo minus usitatum, eo magis est mystice figuratum. Caeteri vero dicebant: Sine, videamus an veniat Elias
Abbreviated transcription (Latin):
datum lo hannes ostendit plenus dicens. postea sciens ibs qͥa ĩi om̃a consũ mattis cũ c̃sũ marea
scriptura dicit. Sitio. Uas ergo posit̃ erar aceto pleno. illicũt spongiã plenã aceto
hrsopo circũponentes obtuler̃ hori ei. ui ditergo qm̃ consũ mattis om̃a quae oportebat
utfierent antequã acciperet acetum et trtideret spm̃ atq: ut hoc etiam consũ maretan
quod uut: et insiti mea portiuer̃ meaceto. sitio inquid. tam hoc diceret hoc minus
fecistis date quod estis. iudaei quippe ipsi erunt acetum degentantes auino pari archari
et propheturũ. tum quam depleno ucise deini quitate mundi huiꝰ implet corbabentes
uelut spongiã cauernosis quodãmodo atq: tortuosis latibulis fraudulentum hysopum
cui circum posuer̃ spongiam acete plenam qnm herba ẽ humilis et pectus purgat

Expanded text:
datum Joannes ostendit plenius dicens: Postea sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur datum Joannes ostendit plenius dicens: Postea sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura dicit, Sitio. Vas ergo positum erat hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus. Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod ait: Et in siti potaverunt me aceto . Sitio, inquit, tanquam hoc diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis: Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, tanquam de pleno vase de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum cui circumposuerunt spongiam aceto plenam quoniam herba est humilis et pectus purgat,
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit naturtm eorum deplortet misericurr sesai enim noture qucm ille susceperet¬
derelicit fuerci cipatre non filius quiunum cumpatre .ẽ. Ostenditq quantum flere debeĩ
qui peccant. quando sic fleuit quinum quã. peccat. et ostendit quam pacientes et sperentes
debeant eẽ. inter flagella quipeccatores sunt quando ille cid in mortalitatem non nisi por
mortem transitiit. Quidam aũt illicstantes et cudientes dicebant. Heliam uocat iste. No
om̃s sed quidam quos arbitror milites fuisse romanas non intelligentes sermonis hebrcuci
propricetetem sed exeo quod dix̃ heli heli putuntes helrcm cibeo inuocatum Sincũt iudaeos
qui hoc dixerint in telligere uolueris. et hoc mores ibi solito ftciunt ut dm̃ imbecillitate in fconen
qui helie cuxilium dep̃cetur. Et conunuo currens unus exeis. acceptam s pongiam impleait
ciceto et in posuit arundini et dabat ei bibere. Quam obcausam a dño acetũ sit potut

Expanded text:
suscepit naturam eorum deplorat miseriam. Ipsa enim natura quam ille susceperatderelicta fuerat a Patre, non Filius, qui una cum Patre est. Ostenditque quantum flere debeant qui peccant, quando sic flevit qui nunquam peccavit. Et ostendit quam patientes et sperantes debeant esse inter flagella, qui peccatores sunt, quando ipse ad immortalitatem non nisi per mortem transivit. Quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Eliam vocat iste. Non omnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed eo quod dixit Eli, Eli, putantes Eliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Et continuo currens unus ex eis acceptam spongiam implevit aceto, et imposuit arundini, et dabat ei bibere. Quam ob causam Domino acetum sit potui
Abbreviated transcription (Latin):
tel legendum est matheum dixisse cum feblemixtum. Fel quippe pro amari. tudine
posuit. Et mirratum uinũ a marissimum est quam quam fieri possit
ueet felle et mre ta unaut a marissinum rederent. Sost quã autt̃ cruci fixerunt eum diuis
uenimena dus sortemm&iu tor ⁊ ohicinor aute dinoe dus hore plicsi qucun enro. aluns¬

Expanded text:
telligendum est Matthaeum dixisse cum felle mixtum. Fel quippe pro amaritudine telligendum est Matthaeum dixisse cum felle mixtum. Fel quippe pro amaritudine posuit, et myrrhatum enim vinum amarissimum est: quanquam fieri possit et felle et myrrha vinum amarissimum redderent. Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus sortem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uoluntate uocatur homo ad participationem tante gratiae alius sic alius autemsio. Suꝑ¬
eminem tẽ uero scientiae caritatem xp̃i eam profecto insinuat ubi pax illa est que preu¬
cellit omnem intellectum: et dederunt ei uinum bibere cum fellemixtum. Et cumgusra
set noluit bibere. Ds̃ loquitur adhierusalem Ego plantaui uineã mea uera quo modo
facta es in amaritu dinẽ uitis aliaenae: a marauitis a marũ uinũ fecit quod propinat dno¬
iħu xp̃o ut impleatur quod scriptum est Dederunt in cibum meum fel et insitimea pota ue¬
rit quidem pronobis mortis a maritudinem sed tertia die resur rexerit. Quod enimatt
marcus non accepit intelligitur Non accepit ut biberet. Gustauit autem sicut matb¬
us testsest ut quodidem matheus ait. Noluitbibere hoc marcus dixerit non accepit
ta cuerit autem quod gustauerit. Sed et hoc quod marcus ait mirratum uinum in¬

Expanded text:
Dei voluntate evocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic, alius autem sic, supDei voluntate evocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto ubi pax illa est, quae praecellit omnem intesset, noluit bibere. Deus lofacta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vinum fecit, quod propinat Dominus Jesus, ut impleatur quod scriptum est: Dederunt in cibum meum fel, et in siti mea potaverit quidem pro nobis mortis amaritMarcus: Non accepit, intelligitur non accepit ut biberet. Gustavit autem sicut Matthaeus testis est, ut quod idem Matthaeus ait: Noluit bibere, hoc Marcus dixerit, Non accepit, tacuerit autem quod gustaverit. Sed et hoc quod Marcus ait myrrhatum vinum, in
Abbreviated transcription (Latin):
atonisusq infinem in alttu dine spemcȩle stiũ premiorum. In profundo in serutabilia iudici
idiunde ista gratia in homi nesuenit. Et haecita coaptantur sacramento crucis ut in latitudine
accipiaturtrans uersum lignoum quo extenduntur manus propt̃ operũ significatione nuitoo¬
ongitudine ab ipso usque interrã ubitotum corpus crucifixista reuidetur. quae significat ꝑ sistere
oc est longanimit̃ ꝑmanere. In altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus qđ ad
caput eminet propt̃ expectationẽ suꝑ norum ueilla opera bona atq in cis ꝑ seuerantia prop¬
t̃ beneficia dĩ terrena ac temporalia facienda credant᷑ sed potius propt̃ illud quo de su per
sempiternumsperat fides quae perdi leccionẽ operatur. In profundo autẽ pars illa ligni qui̧
interra abdita defixa latet sedinde consurgit illud omne quodeminet: sicut ex occulta

Expanded text:
sationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia sationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem. In longitudine, ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere. In latitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus, quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseverantia propter beneficia Dei terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem pars illa ligni quae in terrae abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod eminet, sicut ex occulta
Abbreviated transcription (Latin):
etolu ari ca non obcaluitiũ primihominis quẽ ibi quidã ttantes sepulnmn hea ra si leoi cepuli
et obdccousa nonon catorum at qndamonatorum dicitur Adam uero Non in bie tusalem sepultu
sed iuxta arbie et hebron in hesu uolumine legimus. Exeuntts ergo a preterio pilati uenerui
in locuquedicitur golgotha quia ex traurbem et faris portam tunc fuerunt loca in quib: trun¬
cabantur capita dam natorum et inde caluariae id est decollatorum sumpsere nomer. Pros¬
terea autt ubicrua fixus est dñs ut ubi priuserat areadam iatorum erigerentur uexilla mas¬
tirii Et quomodo pronobis maledictum crucs factus est et flagellatus et crucifixus sic pro
omnium salute quasi noxius inter noxius crucifigitur. Moralem quoque sacro scãe crucisfi¬
guram describit apłs ubiait. Incaritate radicati et fundati ut possitis comp̃hendere cumom¬

Expanded text:
et Calvariae non ob calvitium primi hominis, quem ibi quidam errantes sepultum frustra suspicantur, et Calvariae non ob calvitium primi hominis, quem ibi quidam errantes sepultum frustra suspicantur, sed ob decollationem reorum atque damnatorum dicitur. Adam vero non in Jerusalem sepultum, sed juxta Arbeae et Hebron, in Moysis volumine legimus . Exeuntes ergo a praetorio Pilati venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quia extra urbem et foris portam tunc fuerunt loca in quibus truncabantur capita damnatorum, et inde Calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundati et ut possitis comprehendere cum om
Abbreviated transcription (Latin):
pagos dicitur. Vnide paganos appella mus eos quo saciuitate dĩ alienos et qua si urbariae
conuer sationis cidemus expertes. Sedepaganios ⁊ mon enrediens crueem portio port an cut
popels atio nui pasa nisritib: derclictis uestigia dominicechassionis oboe det um et tee
Nefinus ot curraset dicente apło sicopatimur et conregnabimus ut sacratis umo salpabo enis
ob protii& uon hebreus quis qua nec isra helita sed a lienigena subderetur Ser ha ne enim
cron latio namu& cie cum cisione preputiam a filiis carnalib ad filios spiritales immaeu duc
aeni propidatio ec omnium sacramentorum plenitudo transibat. Et uenerunt in locum que
dicituretlgotha quod est caluariȩ locus Gol gotbanãq sprũ nomen ẽ. non hebreũ et inter¬
pritatur caluanae est autẽ ipse locus in helia adseptentrionalẽ pilaga montissim

Expanded text:
πάγος dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae πάγος dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia dominicae passionis obedregrinus occurreret, dicente Apostolo, si compatimur, et conregnabimus, ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculata agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod est Calvariae locus. Golgotha namque Syrum nomen est, non Hebraeum, et interpretatur Calvariae. Est autem ipse locus in Helia ad septentrionalem plagam montis Sion:
Abbreviated transcription (Latin):
contrariũ quod iobannes scribit ipsum dñm sibi crucẽ portasse ceteriuero euangelisqe hunc symonẽ
erreneũ eã baiulasse refert. Primonamq: ad ñõportata acde inde srmoni quẽ exeuntes forte
obuium ha buert portanda imposita est. Et hoc congruo satisordine myserui quianimirũ ipsẽpassqẽ
ero nobis relin quons nobis eremplũ ut sequamur uestigiacius. et qͥasi mon iste p̃hiero solimita seda
roneus eẽ ꝑ hibetꝰ Crrenȩ enim libiȩ ciuitas est ut in actib: apłorũ legimus recte ꝑeũ populigentiũ de sig¬
ant᷑ qͥ c̃dã peregrini et hospites testa m̃ torum nunc oboediendo ciuess et domesticidĩ et sicut alibidicitꝰ
heredes quidem dĩ coheredes autem xp̃i. unde apte symon oboediens crreneae beres inter¬
pretatur. Nec preter eundum quodidem srmon deuilla uenisse refertur uilla enim grece

Expanded text:
contrarium quod Joannes scribit ipsum Dominum sibi crucem portasse. Caeteri vero evangelistae hunc Simonem contrarium quod Joannes scribit ipsum Dominum sibi crucem portasse. Caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt. Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii, quia nimirum ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quia Simon iste non Jerosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur Cyrene enim Libyae civitas est, ut in Actibus apostolorum legimus, recte per eum populi gentium designantur, qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt et domestici Dei, et, sicut alibi dicitur, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene, haeres interpretatur. Nec praetereundum quod idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
errio at on aui eonfirmare auctoritate sacre scripture conantur Spuuntin faciem eias heius pri¬
seneiã gratiȩ uebis ex otrandis ex internacȩcȩ mentis in sania concepos respuunt etit x psi
bero ban sedsunt hodie que est uedus grauioris uaesaniae qͥ curi cetes fide iue dm uenẽ ndson:
sede uersis actib mex uerba eius quasi fabulosa despiciunt ac promista refideiutdra uerũ adlidras
in lece bris longe postponunt. Et postquã illuseruntei exuereum clamidẽ et sin diercum ues¬
dimentieius et duxer ut crucifigerent. Quando flagellatur ibsconspuit᷑ et inridet᷑. non habet pro¬
pria uestimenta sed ea quae propt̃ peccata nr̃a sumpserat Cũ autẽ crucifigit̃ et illusionis atq
irrisionis pomia p̃terierit tunc pristinas uestes recipit et proprium as sumit ornatũ. Statimq¬

Expanded text:
errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praerrorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex interna caecae mentis insania conceptis respuunt, et Jesum Cdorabant. Sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et postquam illuserunt ei, exuerunt eum chlamydem, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum ut crucifigerent. Quando flagellatur Jesus, et conspuitur et irridetur, non habet propria vestimenta, sed ea quae propter peccata nostra sumpserat. Cum autem crucifigeretur et illusionis atque irrisionis pompa praeterierat, tunc pristinas vestes recipit, et proprium assumit ornatum, statimq
Abbreviated transcription (Latin):
uis qiuipro nobis es fusus ent imitatur ita et habitũ regni quod post passionẽ intrauit nobisq intrindu
pate fecit insinuat. Verũq dixit apłs quot quot enim in xp̃o bapazatieeas xp̃m in doistis esaiasuico¬
de edectis omnib: inquid his uelud ornam̃to uestieris. Potost in hoc utroq dñi habitu in imi corum
quidẽ sententia probroso sed ipsius dñi eleccione gloriosissimo omniselectorũcius molti cudoquenur¬
ne antires uenterandos: et cetirũ fi delium plebẽ distinguit᷑ aptissime designari. Purpura siue cocco
aban capudeius Haec tunc fecere milites pilati haecusq hodie faciunt heretioi et paganimilitesuti¬
que diabob Quia enim caput xp̃i ds̃ caput eius ꝑcuciunt quieum dm̃ et̃ uerũ deuegant. Et qͥa ꝑ anus¬
dinẽ seriptuma solet confici quasi a rundine caputxp̃i feriunt qui diuini tati illius contadicenter

Expanded text:
is qui pro nobis effusus est imitatur, ita et habitum regni, quod post passionem Dominus intravit, nobisque intrandum is qui pro nobis effusus est imitatur, ita et habitum regni, quod post passionem Dominus intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. Verum quia dixit Apostolus: « Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induide electis omnibus inquit: His velut ornamento vestieris , potest in hoc utroque Domini habitu, inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domini electione gloriosissimo, omnis electorum ejus multitudo quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba etenim  et percutiebant caput ejus. Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli: quia enim caput Christi Deus, caput ejus percutiunt, qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem Scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui divinitati illius contradicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ en pbibensait Ecce agnus dĩ ecce qͥtollit peccata mundi Nãq spinas insegni ficaosuet
peccatorũ poni solere testat᷑ ipsed ñs qͥ proto plausto inpeccatũ prolapso dicebat inennsgia spano it
tribulos germinabit tbi Quod est a ꝑtedicere : Conscientiatua punccione stibi et aculeos uitiorũ pro¬
creare ñ desistet Quod uero iuxta euangeliũ lucae dñs apud heredẽ alba ueste induit᷑ in ce teris ue¬
ro euangelistis amilitib: pilati sub coccineo siuepurpureo habitu in lusus eẽ ꝑhibet᷑ conlata utreq
narratione in uno in nocentia et castitas assumpte humanitatis in altero autẽ ueritas passionis ꝑquã
adgloriã regni immortalitatis essec ꝑuenturus ex primitur. Sicut enim purpura colorẽ sangui¬
nis quipro nobis effususest unitania a e primnida. dicae eni purꝑ¬

Expanded text:
testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero, juxta Evangelium Lucae, Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis, qui pro nobis effusus est, imitatur, ita et habitus regni qu
Abbreviated transcription (Latin):
pura. et in ponunt ei plectentes spineã coronã. et cȩperunt salutare eum dicenterN
Auerex iudeorum et ꝑcuciebant caput eius harundine et conspuer eum. Et ponenter
geniua adhoraban eum ubi intelligitur qđ matheus dicit clamidem coccineam cir¬
cum dederuntei hoc marcus dixisse indutum purpura Proregia erum purpura.
clames illa coccinea abillu dentib: adhibita erat et est rubra quȩ dã purpura cocco¬
simillima. potest etiã fieri ut purpura etiam marcus commemorauerit quãclami¬
babie bnisq ođ uisie ses ioccimede Mistice eneo ipurpura quainducus est dñs ipsacius caro quã
passionib: obietit in sinuat dequa p̃misia dixerat prophetia Quare ergorsbtuest in dumqu¬
tũtu un eo uestimenta tua quasi calcantiũ in torcularic in corona ucro quã portabat spinemos¬
trorũ sosceptio petcatorũ proqua mortalis fieri dienatus est ostendit᷑ suxta qđ pcursornpa us

Expanded text:
puram, et imponunt ei plectentes spineam coronam, et coeperunt salutare eum dicentes: puram, et imponunt ei plectentes spineam coronam, et coeperunt salutare eum dicentes: Ave, rex Judaeorum, et percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. Ubi intelligitur quod Matthaeus dicit: Chlamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea ab illudentibsimillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamhabebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit, insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari ? In corona vero quam portabat spinea, nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
obiecerant qđ sibi in populo isrł usurparet imperium in ludentes hoc faciunt ut nudatũ
pristinis uestib: induant clamidẽ coccineã pro purpura qua regos ueteres utebani etmro
dicidemate ponant eispineam coronã prosceptro regalidentca lamum et ad orent quasi
regem Nos autẽ hȩc om̃a intellegamus mrstice. Quomodo enim ca ipħas dixit oporte
unum hominẽ mori proomnib: nescens quid diceret sic et iso quod cumq fecer̃ licet¬
abiamente fecerint tam̃ nobis qui credimus sac raminiarbueba Inolamide cocanea
operagentum eruenta surtentat in corona spinea maledictum soluit anticũ. in calamo ue¬
nenata occiditanimalia Siue calamum tenebat inmanu ut sacrilegium scribereo
iuda cotum. Notandum autẽ quod marcus in eodem loco uarrationis itadicit A ilites
autem duxe runt eum intro inatrium pretorii. Et conuocat totã cohortẽ. et induunt piu¬

Expanded text:
objecerant, quod sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum objecerant, quod sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus, induant chlamydem coccineam pro purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate ponant ei coronam spineam, pro sceptro regali dent calamum, et adorent quasi regem. Nos autem haec omnia intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibus, nesciens quid diceret, sic et isti quodcunque feceralia mente fecerint, tamen nobis qui credimus sacramenta tribuebant. In chlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat. In corona spinea, maledictum solvit antiquum. In calamo, venenata occidit animalia; sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium scriberet Judaeorum. Notandum autem quod Marcus in eodem loco narrationis ita dicit: Milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii, et convocant totam cohortem, et induunt pur
Abbreviated transcription (Latin):
ta flagella peccatorũ illo flagellato Nosa uerberib: liberamur dicente scriptura Fla¬
gellum non appro pinquabit tabernaculotuo. Mistice autẽ pilatus qui int̃p̃tatur
osmalleatoris significat diabolum qui scđm prophetã malleuest uniuersȩ terrȩ
ꝑquem dñs uascula sua in minis teriisui usum formanda ꝑcutit. cum electos suos uari¬
istemptationib: probarepermitat. Quem et nouissime dñs conterit. quia ex tremoiu¬
dicio in aeterna damnatione confringit. Tuncmilites presidis suscipi entes iħi in
p̃terio congregauer̃ ad eum uniuersam cohortẽ et exuentes eum clamidẽ coccine
circũ deder ei Et plectentes coronã despinis posuerunt supercapud eius. et aruri¬
dinẽ indextera eius et genuflexo ante cum illudebant dicens auerex iudeorum
Milites quidem quia rex iudeorum fuerat appellatus et hoc ei scribȩ et sacerdotes crimeni

Expanded text:
ta flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flata flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Mystice autem Pilatus, qui interpretatur os malleatoris, significat diabolum, qui secundum prophetam malleus est universae terrae, per quem Dominus vascula sua in ministerii usum formanda percutit, cum electos suos variis tentationibus probare permittit. Quem et novissime Dominus conterit, quia extremo judicio in aeterna damnatione confringit. III. Tunc milites praesidis suscipientes Jesum in praetorio, congregaverunt ad eum universus, et arundinem in dextera ejus, et genu flexo ante eum illudebant dicentes: Ave, rex Judaeorum. Milites quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen
Abbreviated transcription (Latin):
mitando uocatur. Iħm autẽ flagellatũ tradidit eis ut crucifigeretur. Quaerat eruditus lec¬
tor quomodo sibi conueniat pilatum lauisse manussuas. et dixisse. in nocens ego sum a san¬
guine iust huius et postea flagellatũ tradidisse iħm ut crucifigeret᷑. Sed sciendũ romanis
eum legib ministrasse. quib: sancitum est ut crucifigeret᷑ prius flagellis uerbera retur:
ihsautẽ flagellatus non ab ab alio quã ab ipso pilato intelligendus est: Scribitnãq aꝑte
iohannes. Clamauerunt rursum om̃s dicentes. Noꝑ hunc sed barabban Erat autem
ba rabbas latro. Tunc ergo a pp̃hendit pilatus iħm et flagellauit. Ac de in de sub iungit
Et milites plectentes coronã despinis posuer̃ capitieius. et cetera. Quod qui demideo fecisse
iuda ei morit̃ eius ultra sitire desisterent. Noc autem factũ ẽ ut quia scriptum erat mub¬

Expanded text:
mitando, vocatur. Jesum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeretur. Quaerat eruditus lecmitando, vocatur. Jesum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeretur. Quaerat eruditus lector quomodo sibi conveniat, Pilatum lavisse manus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, et postea flagellatum tradidisse Jesum ut crucifigeretur. Sed sciendum Romanis eum legibus ministrasse, quibus factum est ut qui crucifigeretur prius flagellis verberaretur. Jesus autem flagellatus non ab alio quam ab ipso Pilato intelligendus est. Scribit namque aperte Joannes: Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. Ac deinde subjungit: Et milites plectentes coronam de spinis imposuerunt capiti ejus, et caetera. Quod quidem ideo fecisseJudaei, mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est, ut quia scriptum est: Mul
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. daragtus enis supernos et superfilios ros penseugra ꝑinqeiasprauserlas ꝑeuentu
hae io praetatio superiudacos et sangus dnĩ non aufertut abeis unde pere saitmboquetun
qlauauer ies adme manus uras non ex audumuos manus et imurae sanguine pranae sunt
Oncona is bereditatem iudaei filis peliquerunt dicenteus cangiurae sanguine plenae san
orum id est diabolus quiiam olim a patri alucis obculpã suꝑbiae depulsus et inte nebrarua
suorat cacserem missus Atq ideo iude pacẽ habere nonpossunt quia sedicionẽ principẽ quã dñ
cligere maluerunt Quia uero barabbas filius patris uel filius magistri eorũ in t̃preaatur po¬
test ant christierpum gerebat quemilli quib dicitur uos expatre diabolo estis. uero dĩfilios
p̃laturi Filius autem diaboli antrichristus non abso nascendo sed sicut ceteri peccatores illũ i¬

Expanded text:
dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Perseverat usque in praesentem diem dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Perseverat usque in praesentem diem haec imprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non auferetur ab eis. Unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad me manus, non exaudiam vos. Manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Optimam haereditatem Judaei filiis reliorum, id est, diabolus: qui jam olim patria lucis ob culpam superbiae depulsus, et in tenebrarum fuerat carcerem missus. Atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem, quam Dominum eligere maluerunt. Quia vero Barabbas filius patris, vel magistri eorum interpretatur, potest Antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus non ab ipso nascendo, sed, sicut caeteri peccatores, illum i
Abbreviated transcription (Latin):
ficesuet sellmagis tumultus fieret accepta aqua lauit manus coram populodicetis qua ruba trs
egosupo a saciguitne iust huius uos uideritis pilatus accepit aquam uugta illud propheticum
Etuabo uneteriu nocentes manus meas ut ita lauacro maauam euis gentilium opera pargarentur
et abim pietata iudacorum quiclama uerunt crucifige cum nios alienios faceret quodam modo cor
coftaaiscedicens ego quidem in Nocentem uolui liberare sed qm̃ seditio oritur et rebellionis mihi
contra aesa remerimen itipitgitur in nocens egosum a sanguine iustibunis. sudexquilogrii mi¬
tns qui crucifigendus ẽ Vos inquit uiderius ego mrnister sumlerum ura uox sanguinẽ
fundita ped euo mquid dm̃ iudicem falleba net quod fecit pilatus in eo ipso quod fecit aliquan¬
toru particeps fuit sed in comparationie multo ipse it siiocentior Institit Enim quantũ
patuit at illum ex eorum manibus liberarot Sequitur et respondens uniuersus populus

Expanded text:
avit manus coram populo, dicens: Innocens ego sum a sanguine hujus justi, etc. Pilatus autem accepit aquam juxta illud propheticum: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus, gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum, qui clamaverunt, crucifige eum, nos alienos faceret, quodam modo hoc contestans et dicens: Ego quidem innocentem volui liberare, sed quoniam seditio oritur, et per id rebellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens sum a sanguine hujus justi . Resans, qui crucifigendus est. Vos, inquit, videritis, ego minister sum legum, vestra vox sanguinem fundit. Sed nunquid Deum judicem fallebant, quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit aliquantum particeps fuit, sed in comparatione multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit ut illum ex eorum manibus liberaret. Sequitur: Et respondens universus populus
Abbreviated transcription (Latin):
fasscere docebo eũ qui corps dñi sepeliret quiet periustitio meritorũ teliminifcerio digna¬
tuis ees t i ꝑ nobilituempo tenrtice saecularis. stulautem posset odtinere mins runteno dnen
qui libet uonoris cut meliocris cidosidem accedere et crucisini corpus porristtinobe duonen
di cucã pm dey poreosepb in uoluit illud in sindone munda Et enmplici sepulturti cdñ cabitu
iliuutũ condepnacar: quine intemulis qui dẽpossunt ccurere diuitrhi Sonsims uatnitliti
neteluige obiu souridũ lẽ hoc sentire quod corpus dñi non curo noniis etsefsco seduinte ati¬
ne puro ob noluse idũ sit. Quã quã eebo c significet quodillo insindone mundes inseullinteami
qui punta eũm̃ desus ceperit Hinc ecclesicie mosobtinuit ut sderi ficis & eus non inserieo neque
intano tioton sed in lino ⁊ rcienoce lebrcetur. sicut corpus ẽ dñi insindone munda sepultũ

Expanded text:
t per justitiam meritorum tali ministerio dignus esset, et per nobilitatem potentiae saecularis facultatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem accedere, et crucifixi corpus poterat impetrare. Et accepto corpore Joseph involvit illud in sindone munda. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis, et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit, quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit, ut sacrificium altaris non in serico neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus est Domini in sindone munda sepultum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sũma entenur lcnquet erflensu digiu sicut et supra memortũe desinistte qunsu in dexeteñ
ie sisiunsucntentis o qulci aptissimuo cruit cui prolege eucngeliũ creditũ proti tieduttus ra mers¬
ecedlste cinomis sus feart dlũtibi mulieres multie alongie quae secute ercntibm agtalelea uluas¬
trantes ei Consuetudinis cũt iudiuctio fuit n ec ducebatur inculpã more gentis anrtiquo uera ualiere
desubstuntia suce iuietũ ađq uosadũ prciereptorib miniftrtirent. Hoc qui ascandalũ ftue rouliere¬
urcũ durendi sicut ed icteri cipłi sticitint minis rtbant dũt dño desubstantia sua ut meteselit
eorũ carnailia cuius ille metebant spiritadia. Non quo in dirigeret cibis dñs crenurarde scdde
trpũ ostenderet magistrorũ quoduictu ceq uestitu ex discipulis deberent esse contempti. Sed aude¬
ioseph matrem. mat tertum suc̃ sororem marice mcaris dñi. et matrẽ filiorũ rebedei quae peulo

Expanded text:
ipsa summa centenaria, quae in flexu digitorum, sicut et supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram, Ecclesiae sacramentis et fidei aptissime congruit, cui pro lege Evangelium creditum, pro terraeest promissum. Erant autem ibi mulieres multae a longe quae secutae erant Jesum a Galilaea ministrantes ei. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere potecircumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritualia. Non quod indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videJoseph mater, matertera sua, soror Mariae matris Domini, et mater filiorum Zebedaei, quae quoque paulo
Abbreviated transcription (Latin):
iam ant moue rant pedes et nonstabant suꝑ petram dicut anim caudi cabatores¬
suo perõ um et inoebiles orant mente et uacillabant sermone: De qͥbus scriptũ est in
ꝑsalmo Om̃s q uidebant measpernabantur me. locutis labus et mouerunt capuda
upercit indno eripiut euseluum faciateum qm̃ uul eum Idipsum in sultans in condi¬
uoae dicit fatiuus populus quod falsitertes ante indomot eicpis saos d in sulans in condi
iando templi ddesumq dtenem en rea edifationem illiobiecerint quidm̃ templ non in¬
telle gebane sciliumdĩtemotando decrucedercendehe ibebanualĩ ne pabrenium
ueosiliam uera citoo in fide etreligione habebant coniseri muba onan nainec patrema dña¬

Expanded text:
jam ante moverant pedes, et non stabant super petram. Sicut enim claudicabant gresjam ante moverant pedes, et non stabant super petram. Sicut enim claudicabant gressu operum, ita et mutabiles erant mente, et vacillabant sermone. De quibus scriptum est in psalmo: Omnes qui videbant me, aspernabantur me. Locuti sunt labiis, et moverunt caput. Speravit in Domino, eripiat eum, salvum faciat eum quoniam vult eum . Idipsum insultans incondita voce fatuus populus, quod falsi testes ante in domo principis sacerdotum confinxerant, quando templi destructionem et reaedificationem illi objecerant qui Dominum templi non intelligebant, Filium Dei tentando de cruce descendere jubebant, qui nec Patrem Deum, nec Filium, veraciter in fide et religione habebant. Omnis enim, ut Joannes ait,
Abbreviated transcription (Latin):
hipro sicto dextri latronis merito acfide desigiiantur. At qui siue humanelaudis intuitu
seu qua libet minus digna intentione mundo abrenuntiant inon inment blas phematoris ac
sinistri latronis mentem imitantur et actus. De qua lib: dicit a płr. Sitra didero corpus meũ
ut ardeam si de dero om̃s facultates meas in cibos pauperũ si alia plura autpictatis opera face¬
re aut dona grauae spiritalis accepisse uidear caritatem autem i on habeam nihil mibi
quiodestbentiautepquisua propter dñm et propter euan gelium relin quu unt Bcat
nquipen ecudionem paciuntur propteriustitiã qm̃ ipsorum est regnũ celor ne erunte Aeat¬
iblas ebenabant eum mouentes capita sua et dicentes uuab qui desguit templum et in
dudun eliudac edificat saluatem et ipsum. Si filius dĩes descende decruce Qdlipaergne¬
diebantur uia in uero itinere scrpturarum ambulare nolebant. mouebant capita qͥ a

Expanded text:
hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur; at qui sive humanae laudis intuitu, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur; at qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De qualibet dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Beati autem qui sua propter Dominum et propter Evangelium relinquunt: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam quoniam ipsorum est regnum coelorum ntes: Vah qui destruis templum Dei, et in triduo illud reaedificas, salva temetipsum; si Filius Dei es, descende de cruce. Quia praetergrediebantur viam, in vero intinere Scripturarum ambulare nolebant. Movebant capita, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et credere uolentibus in notescat qui osuum pereruaẽ Non perdiderit sed confirma¬
uerit potius et corroborauerit imperium . Vnde et apłs cumignominiã crucis descrip¬
sisset adiunxit Propt̃ quod et ds̃ ex altauit illum. et donauit illi nomen quod eft suꝑ
omne nomen et cetera Nam̃ quia hocnomen hebraice greteet latine scriptum erat
Hebrea propter iudaeos in legegloriantes greca proptergentium sapientes. latina
propterromanos multis acpene omnib: iamtum gentib: imperantes. Velint nolint ergo iudȩi
omne mundireenum omnis mundana sapientia omnia diuinȩ legissa cramenta testantur
quia iħs rex iudȩorum est . hoc est imperato credentium et confitentium dm̃. Cunc crucifixis
cumeo duo latrones unus adextris et unusa sinis La trones quicũ dño sunt hinc inde crucifix
significanteos qui subfide et confessione xp̃i uel a gone marerni uel quelibet continentiȩ
artioris in satuta subeunt: Sed quicum que haec proaeterna solum caclestiq glorargerune

Expanded text:
et credere volentibus innotescat quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmaverit potius et corroboraverit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset adjunxit: Propter quod Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne bonum , et caetera. Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentium et confitentium Deus. Tunc crucifixi sunt um a sinistris ejus. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiã bona opera quidem tamen adhuc laboriosa quorum merces nequi es est dedideo
hetmanus enim opera inuelleg inus perlatitudinem hi iacriatim o peifituntur mani
duia trrsbutio fucd angustias. Peraltitudinem autem cuica puchad uegintis exoronis¬
do cembutetis de sublima iusoniadĩ qui reddet unicui que setun dumoperasua peuis
quidem qui scđm tollerantã boniopens glonam et hon qumsetuin dumopc onsi qͥuerer¬
tan tuamn aeueram Ita que etiam longitudo quam totun corpuetineo quiptionem quelto¬
in firam significat Vnde lone animes dicuntur quitolerant  rofundum autẽ quod terrȩ
in faxum est se creuim sl crament p̃figurat. Et sedentes seruabant eum : Diligentia milit᷑
dicon ips quidemi sedpilatus hanc scriptionẽ fecit sicut et iohannes mani festius narrat
dicons Seripsit autẽ ectitulũ pilatus et posuit suꝑ crucem epataet maiptasmilaata¬

Expanded text:
sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias. Per altitudinem autem cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera suaquidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam, et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Itaque etiam longitudo qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat. Unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum est secretum sacramenti praefigurat. Et sedentes servabant eum. Diligentia militum de non ipsi quidem, sed Pilatus hanc scriptionem fecit; sicut et Joannes manifestus narrat dicens: Scripsit autem et titulum Pilatus, et posuit super crucem. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
tue nilbis es Quo dicurmatheus et marcus dicunt post pusillã quantũ esset hoctẽ poris¬
iosani festat lucas dicendo et int̃uallo facto qua si hore unius. De hoc aute in teruallo tacet
iobannes łtẽ cmanins at matheus non singulari scas plurali numero enunciant eos qcũ peor
a erban cũ lucas uinum dicat. lohannes quoq unũ cunto cognatumeis cuns absudsit petru
faieulã facile est inaelles ererano durale nunerd prosegalancuis cuiisa bscidũ pesous¬

Expanded text:
uit quod igitur Mattheus et Marcus dicunt post pusillum quantum esset hoc temporisuit quod igitur Mattheus et Marcus dicunt post pusillum quantum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo: et interuallo facto quasi horae unius. de hoc autem interuallo tacet Iohannes. item quod Mattheus et Marcus non singulari, sed plurali numero enuntiant eos qui cum Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Iohannes quoque unum eumque cognatum eius cuius abscidit Petrus auriculam, facile est intellegere aut pluralem numerum pro singulari usi
Abbreviated transcription (Latin):
et mathe usdicit Etiterum iurauit cũ iuramtoqui a non noui homine in hac autẽ negatione
pecridiscimus non solum ab negare xp̃m qui diciteũ non esse xp̃m sed ab illo etiã quicũsit
negat se esse xp̃ianum. Dñs autẽ non ait petro discipulũ meum tenegabis sed menegabis
Negauit ergo ipsum cũ senegauit eẽ eius discipulũ Scio quosdã pio affectu erga apłmmpetrũ
loeũ banc interptatosita. ut dicerent petrum non dm̃ negasse sed homine et esse sensum.
Nescio houine quia scio dm̃ hoc quã friuolũ sit prudens lector intellegat Sic defendunt
apłm ut dm̃ menda cureum faciant Sienimiste non negauit ergomititus est dñs qͥ dixerat
Amen dicotibi quia in hac nocte ante quã gallus cantet terme negabis Certe quiddicat
meneeabis non hominẽ et post pusillum accesserquis stabant et dixerpeto iere et

Expanded text:
et Matthaeus dicit: Et iterum negavit cum juramento, quia non novi hominem. In hac autem negatione et Matthaeus dicit: Et iterum negavit cum juramento, quia non novi hominem. In hac autem negatione Petri discimus non solum abnegare Christum qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui, cum sit, negat se esse Christianum. Dominus autem non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed, me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Scio quosdam pio affectu erga apostolum Petrum locum hunc interpretatos, ita ut discerent Petrum non Deum negasse, sed hominem, et esse sensum, Nescio hominem, quia scio Deum. Hoc quam frivolum sit prudens lector intelligat. Sic defendunt apostolum, ut Deum mendacii reum faciant. Si enim iste non negavit, ergo mentitus est Dominus, qui dixerat: Amen dico tibi quia hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis. Cerne quod dicat, me negabis, non hominem. Et post pusillum accesserunt qui stabant, et dixerunt Petro: Vere et