comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Loquens: ꝓfuso eloqͥo. E x¬
ertus in loq̃ndo expeclitus.
Erertere enĩ: proferre uł expe¬
dire est. Enidito: qr nõ rudis s
iam doctus. Expertus młtũ ꝑito
intellectũ. E rornatus ualde or¬
natus. Et enĩ pro ualde ponit᷑
sicut excelsus. Eximuis qi ualde
enuiẽs. Efficae dictus: ꝙ nlła
clifficultatem heat in qͣl re faci¬
enda. Hinc et efficiens a facien¬
do clictus. E espes qr sit sũ spe.
Expers qd extra parte. Cariut
enĩ parte. Ex sors qr erͣ fortẽ est¬

Expanded text:
loquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum perintellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde e minens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda; hinc, et efficiens a faciendo dictus. Exspes, quod sine spe. Expers, quia extra partem, caruit enim parte. Exsors, quia extra sortem est
Abbreviated transcription (Latin):
sicut a secreto ꝯtemplatõnis egrediũtꝰ
ut publicũ actõnis ita rursꝯ ab actõnis
manifesto ad secretũ cõtemplatõnis in¬
timore uertũtur. ut intꝯ d̾m laudẽt ubi
acceperũt unde foris ad eiꝰgłia openintur
Sicut aquile moris ẽ semꝑ occulũ ĩ radi¬
tu: ita et scĩ in ꝯtemplatõne ad actualẽ
tes illa sũma sic ẽẽ utilia: ut tñ ista hu¬
milia sint paululũ nr̃e inligencie ne¬
cessaria. In actiue uite genere humanͣ
intentõ ꝑseuerant̾ inceclit. In cõtẽpla¬

Expanded text:
sicut a secreto contemplationis egrediuntur sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis intimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde et foris ad ejus gloriam operantur. 7. Sicut aquilae moris est semper oculum in raditu, ita et sancti a contemplatione ad actualem tes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. 8. In activae vitae genere humana intentio perseveranter incedit; in conte
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ pͥus in actiua uitu ꝓficit. ad ꝯtẽpla¬
tõnez bñ ꝯscendit. merito enĩ in ista sꝯ¬
tolłr. qui in illa utił inuenit᷑. Q̾ cũq ad¬
huc tp̃ralem głiaz aut carnalez affec¬
tat concupiscenciã: a contemplatone
ꝓhiletur: ut positus in actuał uite: o¬
ꝑat᷑one purgetur. ¶ In ista enĩ prius
per ex̾ciciũ bom operis aĩcta exanriẽta
sũt uicia: ut in illa iã puramentis acie
ad ꝯtemplaud d̾m quisq ꝑtranseat
pͥncipiũ destiuaret: que ꝯtemplatc̃e
sigͥcat. lia illi hoc est laboriosa uita sb̾¬
ponitur: que. ictiuaz demonstrat. Si
cut sepultus ab omi negõ terreno pri¬
uatur: ita et contẽplat᷑o ne uacans
ab om̃ĩ ocupatõne. atualia uertitur
et sicut ab actiuali uita conscentlentes
in ꝯtemplatõnis quiete sepeliũtur. ita
ab actõne scłi recedentes cos uita actiuͣ
i se quasi sepeliendo suscipit. ac ꝑ hoc
uite mũtane actiua uita: et uite acti¬
uecontẽplatina sepulchrũ ẽ. ¶ Unisc̃¬

Expanded text:
 prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat.principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitae mundanae activa vita, et vitae activae contemplativa sepulcrum est. 6. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita nõ põt. de qua si qͥs reflectat
uł ad mom̾itũ statĩ incioꝵ excipitur lu¬
euelli cdñs pcipit uita cõtem platiua ẽ
uo oculi in facie actina uita et ꝯtẽ¬
platina in homine. Qͥ ergo cõtempla¬
tõne docebit errorẽ. me luis si euellat ꝯ¬
templatõnis oculũ seruans s̾ͥ unũ utẽ
actuał obtutũ ut sit utiliꝰ illi ꝑ simplicẽ

Expanded text:
iva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luevelli Dominus praecepit , vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem
Abbreviated transcription (Latin):
Mioparo qͣi minimꝰ paro. Est eĩ
scipa ex minime fc̃a. q̃ contextu cru¬
do corio: genꝰ nauigii p̃b. qͣles utũ¬
tur germanoꝵ pirate ĩ ocemi lictori¬
Uuis paluclib ob agilitate de qͥbus
instoria. Gens in qͥd saxonũ mioparo¬
idẽ ueloces. ¶Biremes ł triremes
hñtes temoꝵ orline gemiũ. Gri¬
remes et qͣclriremes t̾ũ et .iiͦii. ordi¬
nii. Sic et pent̾es. et ex̾es qͥnos uł
senos orclines hñtes. Actuarie ua¬
res st̃: q̃ ueł simul et renis agũtur
Pontoniũ nauigiũ fluminale
sarclũ et graue. qd nõ nͥ remigio ꝓ¬
erecli põt. Hinc. et traiectꝰ .i. extẽtꝰ.

Expanded text:
minimus paro: est enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet: qualibus utuntur Germanorum piratae in oceani littoribus vel paludibus ob agilitatem, de quibus historia: « Gens, inquit, Saxonum myoparoid est veloces biremes vel triremes, habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum. Sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et traiectus, id est extentus:
Abbreviated transcription (Latin):
clũatõnes uocant᷑. Throni sũt
aginina angłoꝵ qͥ latino elocͥo
sedes dñr ⁊ uocati throni q ĩi¬
lis conclitor p̃sidet. ⁊ ꝑ eos uidi¬
cia sua disponit. ¶ Cherubĩ au¬
te: et ip̃i sb̾limes angłoꝵ potes¬
tates et angłica muist̾ia phibet.
qͥ ex hebreo in lingã nr̃a int̾pr¬
tantur scĩe plenitudo. Sũt enl
pro co ꝙ uiciniꝰ poĩti cdiuina.
scĩa ceteris amplius pleni st̾ie¬
rubin. id est plenitudo scĩe api¬
ꝓpiciatoriũ arche fc̃a ex metal¬
lo ꝓpt̾ significãdã angłoꝵ p̾sen¬
am: in qͦꝵ medio ostencłr d̾s.
Seraphin quoq simiłr młtitua
est angłoꝵ: qui er hebreo ĩ lali¬
nũ arcentes uł incendẽtes ur¬
p̾tantur. Qͥ id cirto ardentes

Expanded text:
ationes vocantur. 21. Throni sunt agmina angelorum qui latino eloquio sedes dicuntur; et vocati throni, quia illis conditor praesidet, et per eos judicia sua disponit. 22. Cherubim autem, et ipsae sublimes coelorum potestates et angelica ministeria perhibentur: qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appopitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idc
Abbreviated transcription (Latin):
rinitas appellata: ꝙ sigͥcat
totłi unũ: ex quibꝰda
trib qͣsi triitas. ut
memoria intlłucia ⁊ uolũtas in
quib meus h̾t in se qͣndaz ima¬
gine diuinc trinitatis. Nã clũ
tria st̃: unũ st̃: ⁊ q singła ĩ se

Expanded text:
rinitas appellata, quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas, ut memoria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dixit: Tunc lugebũt filii spõ¬
si: cũ ablatus ab eis fuerit spõsus
Itez paraditꝯ pro eo qd̾ ꝯsolatio¬
ne prestat animab q̃ gaudiũ
tp̾rale amistũt. Alii paraclitui
latine oratore uł aduocatũ it¬
docet: ꝑ ip̃m clatur serino sapi¬
encie ab ip̃o scã scptura inspum

Expanded text:
etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod consolationem praestat animabus, quae gaudium temporale amittunt. Alii paracletum Latine oratorem, vel advocatum, intdocet, per ipsum datur sermo sapientiae, ab
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Singłi senas alasħ̾nt. qr
de fabrica tr̃ m̃di q̃ in sex die¬
bus fcã est. in presenti scło no¬
uimꝰ. Q̾ clamat ter sc̃s alter
ad alt̾imn: trinitatis in una diui¬
nitate demõstrãt unst̾ium.
de hominib qui qͦdã p̃sagio no

Expanded text:
i senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. De hominibus qui quodam praesagio no
Abbreviated transcription (Latin):
angis. Priuceps regni ꝑsaꝵ res¬
citit michi. Uñ apparest uullũ
eẽ locũ cui angłi nõ presut: p̾¬
sunt enĩ et auspiciis opeꝵ oĩũ
apostate angłi ceciderũt hu ĩ per¬
seuerãcia et̾ne beatituclinis soli¬
dati st̃. Uñ et pꝰt çeli creatone

Expanded text:
ps regni Persarum restitit mihi . 29. Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omniapostatae angeli ceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
flãmãtur. uũ et ip̃i uelãt faae
et pedes sedentes in thronod
alia ordinũ suigłoꝵ : ut tñ sns
ex parte ꝯmunia omĩu. Q al
quordã angłoꝵ orcdines spass

Expanded text:
flammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dalia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam quorundam angelor
Abbreviated transcription (Latin):
aduerse sbiecte st̃: et ĩde potesta¬
tũ noĩe nũcupãt᷑. qd maligni:
sp̃c eoꝵ potestate cohercẽt᷑ ne tã¬
cũ mũdo noceãt: ꝙͣtũ cupiunt
Pricipatus st̃ hui qͥ angłoꝵ ag¬
tos angelos ad explend̾ mĩste¬
riũ coꝵ diuinũ disponũt. Pnci¬
patꝰ uocabłm acceperũt. Nã

Expanded text:
statum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agtos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
hiuił ueĩre clignatꝰ est. ¶Micha¬
el int̾pretat᷑ qͥs ud deus. Qͣndo
enĩ ad in mũdo mire uirtutis h
archangłs mittit᷑. Et ex ip̃o opere
facere potest d̾s. ¶ Rapliael m¬
int̾pretatur curatõ uł melicina
cłi. Ubicimiq enĩ curandi uł me¬
dicanli operi necessanũ est. Hic
archangłs a doo mittitur et inde
melicina dei uocatur. Uñ a tobi¬
am idem archãgłs misso: eiꝰ oc
cłis curatõne adhibuit. et cecita¬
te detersa uisum ei restituit. No¬
changłi officiũ designat. Uriel
int̾pretatur ignis del: sicut legi¬
mꝰ apparusse igne in rubo. Le¬
gimꝰ etiam igne̾ nussũ desuper
et potestates et uirtutes. quibꝰ
uniu̾sa celestẽ societate apłs
ꝯplectitur orcdines angłoꝵ. ⁊ clig¬
nitates intllũr. Et pro hac ista
distributõne officõꝵ. alii throni
alii clñatõnes. alii pͥncipatus. a¬
lii potestates dñr: ꝓ certis cligͥ¬
tatib qͥbus inuicẽ distingũt᷑.
¶Uirtutes angłice q̃dam mĩst̾i̾a

Expanded text:
ichael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere facere praevalet Deus. 13. Raphael interpretatur curatio, vel medicina Dei; ubicunque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. 14. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit; noangeli officium designatur. 15. Uriel interpretatur Ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, t virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̾ clic̾e̾t hoĩ angłs ab angło
cogno uiss. Qͥ dam aũt archan¬
głoꝵ pͥuatis uoĩb appellant̾: ut
ꝑ uocabła ip̃a in opere suo quid
ualeant designetur. ¶Gabriel
hebraice in linguã nr̃a uerticur
fortitudo de. uͥ enĩ potencia diui¬
na uł fortitudo dĩ maĩfestatur:
Gabriel mittit᷑. Uñ et eo tp̃r qͦ e¬
rat cdñs nascituius et triũphatu¬
nis de mũdo gabriel uuttit᷑ ad
maria ut illũ. annũciaret qͥ ad

Expanded text:
 angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
titur: nõ nulli trinitate itelᷤ¬
est. Q enĩ nõ ẽ corpus ⁊ tñ est
pcetur restare ut sp̃t sit. Iutel¬
pgu̾t ergo ibi nõ nulli trmita¬
e significari in sp̃u spͥncipali
poem. in sp̃u recto filiũ. in sp̃u
nũ ełr: co qd̾ datur. a daudo enĩ
tonũ est nũcupatũ. Notissimũ¬

Expanded text:
nulli Trinitatem intellest. Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem, in Spiritu recto Filium, in Spirinum dicitur, eo quod datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimu
Abbreviated transcription (Latin):
sãctꝯ ido cłr nõ genitꝰ. ne duo in
timitate filii suspicarẽt᷑. Icõ nõ
p̾clicat᷑ ĩgenitꝰ: ne cluo patres
in ip̃a trinitate credant᷑. Proce¬
deus aut dr testimonio dñi dicẽ¬

Expanded text:
sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate filii suspicarentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dice
Abbreviated transcription (Latin):
tabile et coeteruũ. pat̾ solus
est: de alio id̾o solus appellatur
genitus. Filiꝰ ẜ solus de pr̃e est
natus: ido̾ solus łr genitus. Sp¬
ritus sanctus solus de prẽ ⁊ filio
ꝓcocdit. Ideo solus aniboꝵ nũcu¬
patur sp̃t. In hac trinitate alia
appellatiua noĩa: alia ꝓpͥa st̃.
¶Prop̾a st̃ eencialia: ut clñs de
omp̾s immnutabił. inmortalis
relatiua: qr ad se inuicẽ referit᷑

Expanded text:
tabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deotens, Immutabilis, Immortalis.relativa, quia ad se invicem referuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuis edeus imus est. scil ut tu
intas sit et unꝰ dñs cleus sit. Ei
des apd̾ grecos de trimitate hoc
modo est. Una usia: ac si clicat u
niuatura: aut una eẽncia. Tres
yposasis: qd̾ resonat in latinũ
as ⁊ sb̾as. Nam latinitas ꝓpͥe
nõ clicit de co: nͥ ẽẽncia. Substã¬

Expanded text:
tuus, Deus unus est, scilicet, ut, et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. 11. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: una οὐσία, ac si dicatur una natura, aut una essentia; tres hypostases, quod resonat in Latinum, as. 12. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo, nisi essentiam; substa
Abbreviated transcription (Latin):
nisse scrib̾r. ut natura eiꝰ ꝑ auẽ
simplicitatis et inuocẽcie declara¬
plices sicut colũbe. Hec enĩ auis
corporałr ip̃o felle caret: ht tũ ĩ¬
nocencia et amorẽ. ¶ Sp̃s scũs
inde nomine ignis appellat᷑. ꝓ eo
dedit: ut idonei effic̾ent᷑ eruclici
ntlłigatur ꝑ plures nõ fuisse di¬
uisꝰ. s mansisse ĩ sĩgłis totꝰ. sic̾
fere ignib mos ẽ. Hanc enĩ h̾et
naturã ignis accensꝰ: ut qͣnti ad
purei splendoris aspexent. tãtis
uisũ sue lucis imꝑciat tantis mi¬
nist̾iũ sui numeris tribuat: ip̃e
uicħoꝰ in sui integritate ꝑmane¬
at. sp̃c scũs noĩe aq̃ appellatͥ: ut
tur et clicente. Si quis sitit: ue¬
niat ad me et bibat. Qͥ crechit¬

Expanded text:
nisse scribitur, ut natura eius per avem simplicitatis et innocentiae declaraplices sicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur, pro dedit, intelligatur per plures non fuisse divisus, mansisse in singulis totus, sed sicut fieri ignibus mos est, hanc enim utram habet ignis accensus, ut quanti ad purei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, eus in sui integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur  et dicente: « Si quis sitit, veniat ad me et bibat, et
Abbreviated transcription (Latin):
per enĩ sp̃c sũt. S cũ mittũtur
licencie pennas fa faciũt: ut ce¬
lerem eoꝵ in cuncta discursũ
significẽt. Sicut et iuxta fabu¬
las poetaꝵ uenti pennas here

Expanded text:
per enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habe
Abbreviated transcription (Latin):
mtaq editone ouiũ et bonũ
ꝙfũs erat res in pecore et in lo¬
oꝵ possessionib ex quo pecunio¬
si et locupletes uocabant᷑. Libal
gieui: et longi tpr̃is. Longani¬
mis. sũ magnaniniꝰ eo qd̾ nullis
passionib perturbatur. S ad uni¬
uersa sustinenda paciens ẽ cui ꝯ¬
tranus est pusillaminis angust᷑
et in nulla tribulatõne sb̃sistens.
ter insipiens est. Leuis ab incostã¬
cam uagat̾onis appellatus.q le¬
in motu m̃tis. nũc ista nũc illa
desicerat. Lubricus ab eo q lab̾r
Labens int̾clũ uelor. ut lab̾e nĩ¬
plia polo. et labe penus. cursu eĩ
lapsus celerior est. Latro inses¬
sor uaꝵ a latendo dictus. Leliꝰ
aut latro est. qͣi lato̾. Alat̾e enĩ¬
Et insidiator uic. Lanista gladi
id est carnifer tusca ling᷑
cerndo ꝓuocare. Leno cõsilia¬
tor stupͥ eo qd̾ mentes misoꝵ ⁊
blandiatur. & delimiendo seclu¬
cat. Tibidinosus clictus a libero¬
xuriosus. qͣi solutus in uolupta¬
tes. Uñ et mẽbra loco mutata

Expanded text:
ltaque editione ovium et boum, quod tunc erat res in pecore et in locorum possessionibus: ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.' Libegi aevi et longi temporis. Longanimis, sive magnanimis, eo quod nullis passionibus perturbatur sed ad universa sustinenda patiens est. Cui contrarius est pusillanimis, angustus et in nulla tribulatione subsistens, iens. 159. Levis, ob inconstantiam vagationis appellatur, quia levi motu mentis nunc ista, nunc illa desiderat. Lubricus, ab eo quod labitur. Labens, interdum velox, ut: Labere nympha polo, et labere pennis. Cursu enim lapsus celerior est. 160. Latro, insessor est viarum, a Latendo dictus. Aelius autem: Latro est, inquit, latero, ab latere, insidiator viae. Lanista, gladiator, id est, carnifex Tusca lingua cerando provocare. Leno, conciliator stupri, eo quod mentes miserorum blandiat, et deliniendo seducat. Libidinosusxuriosus, quasi solutus in voluptates; unde et membra loco mota
Abbreviated transcription (Latin):
Colłr aũt in asia in spelũcis clistil¬
launs: delinic siccat᷑ sole. Optimũ
ie purpureo. ¶Calecantũ lictũ.
ipd̾ latinos eris flos appellat᷑. Eit
spanie puteis uł stagnis id ge
siilituline iutren acmis adhe¬
llis. sicq eiectũ siccabat᷑ cdieb .xxx.
Eit aut mĩc alibi in spelũcis.g liqͥde
tur. Fit et ni scrobibꝰ cauatis qͦꝵ
a lat̾ib clecidentes gutte calesꝯt
Rit et sał mͦ: et flagrãtissino sole
Adeo aũt constricte uirtutis est
ut in leonũ et ursoꝵ ora sparsũ
tantã iũ ħcat ad stringẽdũ. ut
nõ ualeant mord̾e
iii. de lapilibꝰ

Expanded text:
ur autem in Asia in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum ne purpureo. Chalcantum dictum apud Latinos aeris flos appellatur. Fit Hispaniae puteis vel stagnis id gensimilitudinem vitreis acinis adhaerebat, sicque eiectum siccabatur diebus it autem nunc alibi in speluncis, quod liquide tur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut non valeant mordere. CAPUT III. De lapidib
Abbreviated transcription (Latin):
mica st̃. Alii sal.a salo et sole uor¬
tũ existimãt. Nam aqͥs maris.
sponte gignit᷑. Spuma meetre¬
is littorib uł scopuł delicta er
sole decocta. Sũt et lacꝰ et flumi¬
na et putei ex qͥb haurit᷑. de hie
ni salmis ingestꝰ: sole siccat᷑.
& flumina clensant᷑ in sale. am¬
ne reliqͦ sb̾ gelu fluente. alibi qͦ¬

Expanded text:
mica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliq
Abbreviated transcription (Latin):
noctibꝰ. Nam ĩ cirmea: animoi¬
aciis sb̃ arems inuenit᷑. Sũt ⁊ n̾¬
tes natiui sał in qͥb ferro cecłras
lapis renascens masꝰ. tante alicu¬
bi duricie. ut inuros domiꝰ mas¬
sis sal faciant. sicut in arabia. In
ne sal: in igne crepitat. Cragis¬
seũ nͨ crepitat in igne. nͣ erilit. h¬
gentinũ sicilie flãmis paciẽs:
aqͣ exilit. in igne fluit ꝯͣ natusa
Sũt a coloꝵ clifferẽcie.: ¶Men¬
fiticꝰ rufus ẽ. In pnte qͣda sicill
ubi ethnͣ ẽ purpureꝰ. Itẽ in eite

Expanded text:
ibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In ne sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, pur
Abbreviated transcription (Latin):
ẜs co qͥppe om̃is uict̾ delectatõ ⁊
suma hilantas. Huic et sal nom̃
iscepise putut᷑. Nich enĩ utiliꝰ
sile et sole. Deniq cornea uidemꝰ
corpor ⁊ nauticoꝵ. qͥn etiã pecudes
armenta et ium̃ta sale maxime ꝓ¬
ocant̾ ad pantũ: młtũ largiores
ute mltoq gratiores casei. Cor¬
pra etia sal astringͥ. siccat et alli¬
gat. Defuncta enĩ corpora ⁊ pu¬
rrescencli labe uenclicat ut obclu¬
rent. Nitrũ a loco sũpsit uocabu¬
lũ. Nascit᷑ enĩ in oppido uł regio¬
ne egypti intria: ex quo et mecli¬
me fũit. et sordes corpoꝵ uestiũq¬

Expanded text:
quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. Nitrum a loco sumpsit vocabulum; nascitur enim in oppido vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt et sordes corporum vestiumqu
Abbreviated transcription (Latin):
Affaltice emergit. Cuiꝰ gle¬
caphis appropinꝙͣtes colligunt
In syria aũt limꝰ est: passim a
terra exestuaus. Spissant᷑ enĩ:
ntraq et clensitate coeũt. ⁊ utra¬
Natura eiꝰ arclens: et igni cog¬
ad ꝯpagos naiũ.. Ilum̃ uocan¬

Expanded text:
altite emergit, cujus glecaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans. Spissantur autem utraque, et densitate coeunt, et utraNatura ejus ardens, et igni cogad compages navium. 2. Alumen voca
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hanc itaq ꝑtinẽt nõ ea
tegiũ et tegum̃. Defensio
timatur. ut nõ satis s paula¬
tim adhibeatur. Nam ĩ młto
ꝯtristatur natura. Medioca¬
ter au̾t gaudet. Uñ ⁊ qͥ pig¬
menta et antidota satis uł
assilue biberint uersant᷑. In¬
moderato enĩ om̃s nõ salusi

Expanded text:
nent non ea tegmen et tegumen. Defensio m aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
iacinctos saphirosq ⁊ uirides ini¬
tet᷑. et onices uł aliaꝵ gẽmaꝵ co¬
lores. Neq enĩ est. ilia specuł ap¬
tior materia uł picture accomeda¬
tior. maxiniꝰ tũ honor ĩ candido u¬
tro ꝓrimaq ĩ cristalli siłitucline
Uñ et ad potandũ argenti me¬
talla et anri repulit. ¶Uitiũ olĩ
fiebat et ĩ italia. et ꝑ gallias ⁊ ĩ
hispania. atena alla mollissima
fundebat᷑ q̃ massa uocabut᷑ admo¬
uitrũ. atq hec recocta fielut ui¬
trũ purũ et candiclũ. In geu̾e ui¬
tri: et obsianꝰ lapis adnumerat᷑.
Est aut urens int̾clũ ⁊ ingͥ ali¬
qñ. et tnͣsluciclus crassiore uisu
in specuł paritũ ꝓ imagnie: in¬
bras reddente. Geminas młti ex
eo fuciũt. Hũc lapidẽ & in iudia
et in italia et ad oceanũ ĩ hispa¬
na nasa tracliit. ¶ Fertur ãt sb̾
tyberio cesare q̃ndã artifice̾ exco¬
gitasse uitri tẽꝑam̃tũ ut flexibi

Expanded text:
iacinthos sapphirosque et virides imiiacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima fundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri t
Abbreviated transcription (Latin):
clauso p. Cuiꝰ origo hec fuit. In
parte sirie q̃ fenicis uocat᷑ finitim
uidee. circa raclicẽ montis carmeli
palꝰ est: ex qͣ nascitur belꝰ. anmis
U miliũ passuũ spacio in mare flu¬
ens: uixͣ ꝑtolomaitũ. Cuiꝰ arene
decurrente fluctu sordib eluũtur
Hic fama est pulsa naue merca¬
toꝵ intricũ sparsũ ꝑ litꝰ epulas ꝑa¬
rent. nec ẽẽnt ꝑ attollendis uasis
lapides. glebas intri naute sb̃dide¬
rũt. qͥb accensꝰ. ꝑnuxta arena lit¬
toris tͣnͣslucentis: nomi liqͣris efflu¬
xisse riuos. et hãt fuisse originez
uitri. Mox ut est ingeniosa soller¬
cia: nõ fuit contenta solo uitro. s
et aliis mixturis hanc arte stuclu¬
it. Leuib eĩ ariclisq lignis coqͥtur
adiecto cỹpro ac iutro cõtimusq
fornacibꝰ ut es liqͣtur. masseq fuĩt
p̾ea ex massis rurso fũdr ĩ offici¬
nis. et aliud flatu figurat᷑. ⁊ aliud
torno t̾it᷑. aliud argenti mͦ celat᷑
Tingit᷑ enĩ młtis modis. ita ut

Expanded text:
clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
uas eneũ. Deinde martulũ cle si¬
nu ꝓtulit. et fiolã correrit. Hoc
fc̃o cesar cdreit artifici. Nũqͥd a¬
liꝰ scit hãc otliturã uitroꝵ. postiͣr
ille uirans: negauit alt̾m boc sci¬
re. iussit illũ cesar clecollari: ne
dũ cognitũ hoc fiecet. nirũ ꝓ luto
heretut. ⁊ oĩa metalloꝵ precia ab¬
traherent᷑. & reuera qr si uasa in

Expanded text:
vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, qui
Abbreviated transcription (Latin):
s poscenti ad memoria denega¬
rem ex libris medicuialib ypocti
intima latinau. Que qr clignꝰ
est fidełr tracliturus tͥ anis tui
p̃sentis mei libros ex quib to¬
cius m̃li rationẽ cognoscas. ut
cuiꝰq naturã ⁊ ordinatõnẽ agg̾¬
diar explicare.¬

Expanded text:
 poscenti ad memoriam denegarem, ex libris medicinalibus Hippocratis intima latinavi. Quae quia dignus es, fideliter trado daturus tibi avi tui patris mei libros, ex quibus totius mundi rationem cognoscas, uti cuiusque naturam et ordinationem adgrediar explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̾ aut ꝯtinẽtes
Iste ctiuid̾r sic. Unus linearis
duo suꝑfit̾osi: ii. solidi. dis¬
cretus nimerꝰ est: qͥ a liscretis
III.iIII.u.ui. ⁊ reliqͥ. Cõtinens
numerꝰ est qui a ꝯiũctis monͣ¬
dib ꝯtinetur ut u̾bi gr̃a t̾na¬
rius iuimerus in magnitudi¬
ne intlłr. id est linea an spaci¬
ũ an solidũ lr. Contines. simi¬
lit̾ qͣt̾uarius. et qͥnariꝰ nume¬
rus. Lincał numerꝰ est: qͥ in¬
choaus a monade lineałr scri¬
bitur usq ad infinitũ. Uñ al¬
cat apud grecos ita.
Suꝑficiał numerus est qͥ ñ so¬
lũ songitudine. s et latitudĩe
numerus est ita.. Qua¬
cdratꝯ numenis est ita.
Circularis nũs ẽ ĩ.
Qͣ dum simiłr instiplicatu
fuerit a se inchoans ad se ꝯu̾ci¬
tur. ut uerbi gr̃a qͥnqͥes qͥui¬
liclus numeris est qui ĩ lon¬
gitudine et latitudine et alci

Expanded text:
t, 2 aut continentes. Iste dividitur sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alcat apud Graecos. Superficialis numerus est qui non solum longitudine, sed et latitudine numerus est ita. Quadratus numerus est ita. Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi gratia quinquies qlidus numerus est, qui longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
la maris. Genu
mei saturitas uł dei mei iuram̃¬
tũ. Magclalene turris. Martha
ens iste. zacheus iustꝰ. sũ iusti¬
ficatus. sũ iustificandus. Syrũ ẽ
Caiphas inuestigntor aut sagͣr
aut nouens ore. In quo enĩ ore
suo iustũ ꝯdẽpnauit ꝙͣuis hoc
decliuans ꝯsiliũ utiq uideoꝵ.
Accepta enĩ aqͣ lauit manꝰ suas

Expanded text:
la maris. Genuimei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha ens iste. Zacchaeus iustus, sive iustificatus, aut iustificandus. Syrum estCaiphas investigator, aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta
Abbreviated transcription (Latin):
toria. q̃ ꝑ ĩm̃sa det̾m̃ta ꝯtĩgit. Et ħ
est qd laudat salustiꝰ: cluces uictori¬
a in cruẽto er̾citu deportasse. ¶ Pom̃
ria pompã. ido̾ qd̾ ituris ad ħ certam̃
triũphũ. Qͥ dictus ẽ. apotes triambes
.i. ab exultatõne. Plene eĩ uictorie:
triũphꝰ uidet᷑ sũ debet᷑. Semiplene.

Expanded text:
toria, quae per immensa detrimenta contingit. Et hoc est, quod laudat Sallustius, duces victoriam incruento exercitu deportasse. Pompa dria pompam ideo, quod ituris ad hoc certamen Triumphus dicitur, apotis triambes, id est ab exultatione. Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene
Abbreviated transcription (Latin):
petitis. aut ꝓpulsãdor hostiũ cã.
mꝰtũ bellũ est: ꝙ de furore ñ de legi¬
tim̃ rõe mitit᷑. cle qͦ in te publica cicõ
ꝓpulsandoꝵ hostiũ cã bellũ g̾i ꝰtũ m
lũ põt. & hoc id̾ tulliꝰ ꝑuis int̾iectis
nũciatũ nͥ dictũ. nͥ de repetitis rebꝰ.
Ciuile bellũ ẽ int̾ ciues orta seditio
et cõcitati tumultꝰ. sic̃ iit̾ sillã ⁊ ma¬
tiũ. qͥ bellũ ciule ĩuice ĩ una gente
solũ ciues: certãt s et cognati qͣle ẽ
actũ ĩt̾ cesarẽ ⁊ pompeiũ. qñ gen̾et
soc inuicẽ climicauert. Siqͥd̾ inhas
pugnͣ fr̃̾ cũ frẽ dimicauit. & patͥ ad¬
u̾sꝯ filiũ arma portauit. Lucuus
ella st̃: sparsa latronũ ꝑ maria ag
mina. Inimo paronibꝰ leuibꝰ et fuga¬

Expanded text:
aut propulsandorum hostium causa. Injustum bellum est, quod de furore, non de legitima ratione initur, de quo in Republica Ciceropropulsandorum hostium causam bellum geri justum nullum potest. Et hoc idem Tullius, parvis interjectis, nuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanus: bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et fug
Abbreviated transcription (Latin):
a romanis sb̾acta interiori g̾na¬
nia per castroꝵ luites poĩti a ti¬
beno cesare. in magna coaluerũt
gentem atq ita nomen ex locis
sũpserĩt qr cerebra per lunites
hitacula constituta burgos mil¬
gouocant. Hu pꝰea rebelles romͣ¬
rũt. ¶Saxomi gens in occaui
te atq agilitate abił. Uñ ⁊ ap¬
pellata qd̾ sit clurũ ⁊ ualiclissi

Expanded text:
a Romanis subacta interiori Germaa Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romarunt. Saxonum gens in Oceanum te atque agilitate habilis: unde et appe
Abbreviated transcription (Latin):
tur ultra danibiũ a quo alani¬
dicti st̃. sicut et ppłi inhicantes
manno. ¶Longolurdos uulgo
fertur noĩasse prolira burba et
nũꝙͣ tonsa. ¶Diclilicus aminis
ab extremis gallie crumpens iu¬
eta ꝙͣ flumũ in hitasse et ex eo
mimania corpora mimanesq ua¬
tõnes senissinus cliuate frigori¬
bus qui mores ex ip̃o celi rigore
traxerũt feroces animi ⁊ semper¬
indomiti raptu uenatuq uiuen¬
tes. Hor pluriue g̾s uarie ar¬
mis cuscolores ħitii linguis clisso¬
ne et origine nocabuloꝵ incer¬
ce. ut dolorates ainsuian. qua¬
brutem. camasi. blangiami tu¬
bantes. quoꝵ inmanitas barba¬
rie etiam in ipĩs uocabuł horro¬
re quẽdam significat. ¶Sueui
pars germanoꝵ fuerũt in fine
septentrionis de quib lucanus¬
¶ Eundit ab extremo flauos a
quilone sueuos quoꝵ fuisse cen¬
tũ pagos ⁊ ppłos multi traclide¬
rũt. Dicti aũt sueui putantur
erũt. ¶Burgundiones quõda

Expanded text:
tur ultra Danubiutur ultra Danubiudicti sunt, sicut et populi inhabitantes manno. Langobardos vulgo fertur nominatos prolixa barba et numquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, iuxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo  sint inmania corpora inmanesque nationes saevissimis duratae frigoribus; qui mores ex ipso caeli rigore traxeruindomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurime gentes varie armis, discolores habitu, linguis dissone et origine vocabulorum incerte, ut Tolosates, Amsivari, QuaBruteri, Camasi, Blangioni et Ubantes; quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur erunt. Burgundiones, quondam
Abbreviated transcription (Latin):
aut plagam appenim montis si¬
mul cum umbris. ¶Gothi a ma¬
gog filio iafeth noĩati putant᷑
de suilitudine ultime sillabe qͦs
uet̾es magis getlias ꝙͣ gothos
uocauerũt. Gens fortis ⁊ potẽtis¬
sima. corpoꝵ mole arclua armo¬
rũ genere t̾ribił. De qͥb lucanꝰ
Hinc clacus premat in de gethis
occurrat hiberis. Daci at gothoꝵ
soboles fuerũt. ⁊ clictos putant
clacos qͣi clagos qr de gothorũ
stirpe creati st̃: cle quib ille. Ibis
ad argos procul usq dacos.
Bessi barbari fuerũt. qͥ a ml̾ti¬
tudine boum sic uocati credũt᷑.
de quib quida. Qͥ colit t̾rre me¬
dia uł ille diuitis multa boue.
pellicatꝰ accola ripe. ¶ Gippides
pedest̾ prelio mag̾ ꝙͣ eq̃st̾ sunt
usi: et ex hac cã uocati st̃. ¶Sar¬
mate patentib campis armati
in eqͥutabãt pͥus ꝙͣ eos lentũlus
clanubio ꝑhiberet: atq uide ob
studia armoꝵ sarmate nũcũpati
existimant᷑. Lanus fluuius fer¬

Expanded text:
autem plagam Apennini montis siautem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet, atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. 94. Lanus fluvius fer
Abbreviated transcription (Latin):
st: qͥ uibe roma ꝯdilit. gentiꝙ
et ciuitati nom̃ dedit. Hii antea
a saturno saturni. a latino latini
uocati st̃. Nam latinꝰ rer italie
siit qui ex suo noie latinos appel¬
lant. qͥ postea romani nũcupati
st. Hn et quirites licti: qr quiri¬
nus dictus est. romulus. ꝙ semꝑ
hasta utebatur que sabinoꝵ liu¬
gua quiris cłr. ¶ Itatus quoq et
sabmꝰ ⁊ siccanꝰ fr̃s fuerũt: ex qͥbꝰ
noĩa ppłis imposita ⁊ regiombus
st̃. Nam ab italio itali. a sabino
est: s galloꝵ ueterũ ꝓpago qui
appenuinũ montez incolũt: cle
quib lstorie ꝑhibent eo ꝙ tp̃re
a quo se claclis imbrib suꝑ fuert¬
ce. ¶Marsi gens italie clicta a
comite liberi marsia qui usũ ill
uiciũ ostenclit et ob hoc illi sta¬
tilam fecer̃t: ꝙͣ postca romani
uitis marsis tulerũt. ¶ Marsoᷤᷤ
ait greci cuscos uocãt: q̃i . o de¬
offenois serpens di. Illesos aũt
ẽe carminũ maleficus. Inhitat

Expanded text:
, qui urbem Romam condidit, gentique , qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus: quia semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua quiris dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres fuerunt, ex quibus nomina populis inposita et regionibus sunt. Nam ab Italo Itali, a Sabino s, sed Gallorum veterum propago, qui Appenninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfueros. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant
Abbreviated transcription (Latin):
mones ala cedemone semele filio
clicti. Hii diu perseuerantes in
bello ꝯͣ messenos ueriti ne diuu¬
tate prelu spem proł amitteren
preceperũt ut uirgines eoꝵ al
iuuenib domi relictis concũle
parentib nati ex nota matͥll
pudoris spartani uocati st̃. Nan
ip̃os ẽẽ spartamos quos et lacea¬
mones affirmãt. Traces ex flo
iaphet qui uocatus est tycuser
orti et cognonu̾ati ut superiꝰ d¬
tũ est ꝑhibent᷑. Licet gentiles
osdem ex morib ita clictos eriss¬
mant qd̃ sint truces. Seuissim
fubulosa de eis memorãt᷑. ꝙ all
tiuos dus ẜ suis litarẽt et huis¬
nũ sanguine in ossib capitũ p¬
tare solitiẽent. de qͥb uirgiliuss
Hen fiuge crudeles tras. fuge li¬
mo. ¶itror gens originẽ a col¬
qns duicit. qui missi ad argonau¬
tas ꝑseqnto ut aponto intrane¬
tut istiũ fluuiũ a uocabulo ãms
quo amaꝵ recesserũt appellatist̾
Romani a romulo nũcupati¬

Expanded text:
mones a Lacedaemone Semelae filio mones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bello contra Messenios veriti, ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt, ut virgines eorum cum juvenibus domi relictis concumberparentibus nati, ex nota materni pudoris Parthenii vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemones. Thraces ex filio Japhet, qui vocatus est Thiras, exorti et cognominati ut superius dictum est perhibentur: licet gentiles eos a moribus ita dictos existiment, quod sint truces; saevissimi fabulosa de eis memorantur, quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum portare soliti essent: de quibus Virgilius: Heu! fuge crudeles terras, fuge lirorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati
Abbreviated transcription (Latin):
talia. uuisi st̃ ut aues. Primo eĩ
eos uarro italia appulisse come¬
morat. Greci uero pelasgos aio
uis et larisse filio ꝑhibent clictos¬
¶ Miriuidones fuerũt achillis so¬
cii. dolopes pirri. Dicti au̾t st̾ nut¬
midones : ꝓpt̾ astuciã qͣsi mirmi¬
ce id est formice .C. rostotenes a̾
clicit clictos mirmidones a mur¬
mitlone duce iouis curimodose
filio. ¶Cicropi atheniensiũ re
successit grauis. cuiꝰ filia achi
nom̃ et regioni et genti declit
ex ea athia cognommati qͥ st
thenienses. Ion uir fortis ex suo
noĩe cosdez athenienses uocaun
iones. Macedoues a noie macea¬
nis regis aña amaci nũcuꝑati st
postea macedones dicti ¶ E pro¬
te a puro a chilł filio prius pun¬
de. postea uero epuro rege ad ite¬
liam transire presũpserũt. ¶d¬
rus neptim et elepis filiꝰ fuit.¬
uñ dori et originez et nom̃ ducit
ã cognominata ẽ. tercia ling᷑ gt¬
coꝵ que dorica appellat᷑. ¶ Lacete¬

Expanded text:
taliam visi sunt, ut aves. Primo enim taliam visi sunt, ut aves. Primo enim eos Varro Italiam appulisse commemorat: Graeci vero Pelasgos a Pelasgo Jovis et Larissae filios perhibent dictos. Myrmidones fuerunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt autem Myrmidones propter astutiam, quasi myrmeces, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion vinomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt: postea Macedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli filio prius Pyrrhidae, postea vero Epiro rege . . . ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptunde Dori nomen et originem ducunt. etiam cognominata tercia lingua Grecorum, que Dorica appellatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
uunt. Sic q cleinde grecis ad¬
nuxti st̃: pͥmũ gallo greci nũc
ex antiquo galloꝵ noĩe galathe
nũcupantur. ¶Greci añ thessali
a thessalo: postea agreco rege gͦ¬
ci st̃ nũcupati. Nam greci ꝓprĩe
thessali st̃ nũcupati. ¶ Lapħitas
aut gentem thessalie fuisse auĩt
cuca penion ainneni olim mh̾itã¬
te a laphita appollinis filia nini¬
cupatos. ¶Sicionii greci st̃ mm¬
cupati: acicinio regẽ. hii pͥmũ a¬
nũc peloponensis uocatur a pe¬
lone rege suo. Ip̃i st̾ et archades
ab archade rege iouis et caliste
filio dicti. ¶Danai adanao rege
uocati idem et argiui ab argõ¬
conclitore cognominati. Postꝙͣ
aũt rer grecoꝵ apis mortuꝰ e̾: hu¬
ic filiꝰ argus successit in regnũ. ⁊
ex co argi appellati st̃: qͥ ⁊̃ ab eis
post obitũ ut deus h̾eri cepit tem¬
plo et sacrificio honorato. ¶Achei
qui et accei. ab acheo iouis filio dic¬
ti pelasgi noĩati: q cũ uelis pan¬
sis pelagi uerno tp̃r aduenisse i¬

Expanded text:
unt; sicque deinde Graecis admixti primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae nuncupantur. Graeci ante Thessali a Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum A est, quae nunc Peloponensis vocatur a Pelope rege suo. Ipsi sunt et Arcades, ab Arcade rege Iovis et Callistae filio dicti. Danai a Danao rege vocati. Idem et Argiconditore cognominati. Postquam autem rex Graecorum Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui etiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse I
Abbreviated transcription (Latin):
nouiiati st̃. ¶ S allic a cautore
aoti. uñ et galli dicti. Relupo
eñ hist mie pplis canclicuores
erisus. Hu grecia sibi originẽ
aenit. Sñ et naturali ingenor
ment. Si quide p̾t fine troiani
beli teuctũ morte aiacis fr̃is in¬
insum patre telomonidũ nõ re¬
dise. nide ad gallecia profectus
cepositis seclib ex loco nom̃ gen¬
gens hispanie uocati eo ꝙ cuta
¶Cantabri gens hispanie a uo¬
cabulo urb̃ et hiberi amnis cuim
sidũt. appellati. Hoꝵ aĩmꝰ perti¬
nax: et magis ad latrociiãclũr
ti. ¶Celtiberi ex galł celticis fu¬
er̃t: quoꝵ ex noĩe appellata re¬
gio celtiberia. Eam ex flumĩe
rant et ex galł qui celtia licebã¬
tur: mixto utroq uocabulo cel¬
tiberi nuncupati st̃. ¶ Affui appel¬
lati. ab umno ex postens abrahe qͥ
uocaibatur afer. qͥ dr durisse adu̾¬
lus libia erercitum et ibi uictis
hostib consedisse poterosq eiuis
er uoĩe attam et affros ⁊ affricã
mĩcupanse. Peni aũt cartagniẽ¬

Expanded text:
alleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reondidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomengens Hispaniae, vocati eo, quod circa Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum etti. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine runt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusfros et Africam nuncupasse. 116. Poeni autem Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
ti ut superiꝰ lictũ est. Otosius ħ¬
dicit: ¶Persi a perseo rege st̃ uo¬
cati. qͥ a grecia in asia transiẽs ibi
barbaras gentes graui diutnoi
bello ꝑdomuit. nouissime uctor
nomen sbiecte genti cledit. Perse
aut̃ añ cu̾rũ ignobiles fuerũt et
li semper potentissimi fuerũt.
sech filio nachor fũis habralie. cog¬
nominati st̃. ¶ Sabei licti a nopo
rari. qr diumitate per ip̃oꝵ tuta

Expanded text:
ti, ut superius dictum est. ti, ut superius dictum est. 47. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui, e Graecia in Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit: novissime victor nomen subjectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et di semper potentissimi fuerunt. sed filio Nachor fratris Abrahae cognominati sunt. Sabaei dicti ἀπὸ τοῦ rari, q