comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis habet plurimũ. q p̃senteᷤᷤ qͦ: edificare. & asua pot̾at nimiũ carnali emu¬
latione c̃pescẽ. Siqͥdẽ nemo illoꝵ erat. qͥ execͣndỹ ẽẽ nesciret adultũ. uͥ paranyi¬
phus sponsũ se c̾e̾ m̃titꝰ c̾dite sͥ sponse audeat e̾maculare thalamũ. U̾bi gr̃ã.
Pat̃ abrahã seruũ suũ fidelẽ e̾ẽ arbitians. ꝑdm̃ cęli aduiratũ dirig̃ ut uxorẽ
accipiat filio suo ysaac dans illi qͦ secũ portet deomĩbꝰ bonis suiꝰ. Ille rebec¬
cã adputeũ inuentã allocutꝰ. & aqͣs haurientẽ ꝯtẽplatꝰ qͥa speciosa erat pͥmo
armillas tͣdens & in aure̾ eiꝰ apendens auribꝰ. aĩo illiꝰ iã bene p̃parato tandẽ
aparentibꝰ illis optinet. uͭti sue c̾dita dño suo ysaac tͣnsmittat᷑. Nũqͥd is¬
ie cũ seruꝰ sit. ysaac se ẽẽ m̃tiat᷑. puellȩ pulcͥtudine delectatꝰ. & dño suo
p̃ripiat eiꝰ amplexꝰ. inpunitꝰ dimĩtet᷑. N emo itaq illoꝵ erat qͥ nesciret ex¬

Expanded text:
care, et a sua poterat nimium carnali aemulatione compescere. Si quidem nemo illorum erat, qui exsecrandum esse nesciret adulterium, ubi paranymphus, sponsum se esse mentitus, creditae sibi sponsae audeat commaculare thalamum. Verbi gratia: Pater Abraham servum suum fidelem esse arbitratus, per Deum coeli adjuratum dirigit, ut uxorem accipiat filio suo Isaac, dans illi quae secum portet de omnibus bonis suis. Ille Rebeccam ad puteum inventam allocutus, et aquas haurientem contemplatus, quia speciosa erat, primo armillas tradens, et inaures appendens auribus, animo illius jam bene praeparato, tandem a parentibus illius obtinet, ut fidei suae credita, domino suo Isaac transmittatur . Nunquid iste cum servus sitpraeripiat ejus amplexus, impunitus dimittetur? Nemo utique illorum erat, qui nesciret ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionali & in mortalis: Plane & ħo scđm aiãm c̾atura rationał & in mortał ẽ. Pretͣ quã
& pulcherrimã corꝑiᷤᷤ fabricã possidet. & utͦq scił corꝑe & aĩa uitȩ ȩt̾ne beatitudi
ne ꝑ frui pot̃. &ita cũ angłs simpłã habeat. homo dupła ꝑennis głȩ stolã habiturꝰ ẽ
Io it᷑ hoc unũ nr̃ȩ saluti erat necessariũ. ut ds̃ qͥdilex̃ mundũ ñlegatũ miteret. łanꝗłm
ẜfiliũ suũ daret iigenitũ. qͥ diuina potentia faceret. qͣ neq legatꝰ neq angłs face̾

Expanded text:
tionalis et immortalis? Plane et homo secundum animam creatura rationalis et immortalis est. Praeterquam tionalis et immortalis? Plane et homo secundum animam creatura rationalis et immortalis est. Praeterquam et pulcherrimam corporis fabricam possine perfrui potest. Et is cum angelus simplam habeat, homo duplam perennis gloriae stolam habiturus est. Igitur hoc unum nostrae saluti erat necessarium ut Deus, qui dilexit mundum, non legatum mitteret, sed Filium suum daret unigenitum, qui divina
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis eiꝰdẽ nat᷑ȩ reatibꝰ dignã dõ satisfactionẽ offerret. Noc aũ angłicȩ nat᷑e omĩno
ĩ possibile erat. ut scił hoi̾s nat᷑ã assum̾et ut humana se aĩa uestiret. Nichilo qͥpe angli¬
cus sp̃c humana subtilior ẽ aĩa. un nec alt̾ alt̾i. scił angłicus sp̃c humano spũi ca pabil
omĩ rationali spiũ siue angłico siue humano ca pabił ẽ. Piñ cũ qͥs diabolico plenꝰ dr
sp̃u. ñ hoc existimandũ ẽ. qͣ substantiã humane aĩę substantia diabolici sp̃c ing̾ssa
sit. s q in occultaᷤᷤ corporiᷤᷤcau̾nas i rrepserit. aiãmq insuis sedibꝰ depͣhensã tartareis
diu̾beret flagelliᷤᷤ. inficiat ueneniᷤᷤ. ł infłãmet incendiis. Omͦ gͦ angłs humanã nat᷑am
one qͥ t̾ra sumꝰ aurũ optimũ ẽ. ac ꝓinͣ qͥlibet angłs ñ tãto p̃ciosior ẽ hoi̾e. ut uenundatꝰ¬
humani gnr̃iᷤ hereditatẽ eqͥ ponderare posset. Ed enĩ ẽ angls scd̾m naturã. n c̾at᷑a ra¬

Expanded text:
is ejusdem naturae reatibus dignam Deo satisfactionem offerret. Hoc autem angelicae naturae omnino impossibile erat, ut scilicet hominis naturam assumeret, ut humana se anima vestiret. Nihilo quippe angelicus spiritus humana subtilior est anima. Unde nec alter alteri, sciliomni rationali spiritui, sive angelico, sive humano captabilis est. Proinde cum quis diabolico plenus dicitur spiritu, non hoc existimandum est quod substantiam humanae animae, substantia diabolici spiritus ingressa sit, sed quod in occultas corporis cavernas irrepserit, animamque in suis sedibus deprehensam tartareis diverberet flagellis, inficiat venenis, inflammet incendiis. Quomodo ergo angelus humanam naturam est, ac proinde quilibet angelus non tanto pretiosior est homine, ut venundatus haereditatem aequiponderare posset. Quid enim est angelus secundum naturam, nisi creatura ra
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ rabbi & fame ur̃ȩ detͥm̃tũ pati metuenteᷤᷤ doctrinã audire. u̾itati ac¬
qͥesc̃e dedignam̃i. Uideł hoo illi singłarit᷑ dicendũ ñerat. qͥ exipsis qͥdẽ erat.
s exipsis exiens hunc ut magistrũ qͥ ado uenisset audire desid̾abat. Illos
aũ nolle suũ acciꝑe testimoniũ argum̃tando ꝓbat dic̃s. Sit̾rena dici uob̾
e ñc̃ditis. qͦmꝰ sidixero uob̾ cȩlestia c̾detis: Ac si dicat. Perrena s̃ templum
manu factũ solui. & illud intͥbꝰ diebꝰ reedificari. Terrena in ꝙͣ s̃ ur̃o sensũ

Expanded text:
itati acquiescere dedignamini. Videlicet hoc illi singulariter dicendum non erat, qui ex ipsis quidem erat, sed ex ipsis exiens, hunc ut magistrum qui a Deo venisset, audire desiderabat. Illos autem nolle suum accipere testimonium, argumentando probat, dicens: « Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? » Ac si dicat: Terrena sunt, templum manufactum solvi, et illud in tribus diebus reaedificari. Terrena, inquam, sunt, vestro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iccirco opꝰ t̾renũ ẽ. Reu̾a aũ cȩlestia sͣ hȩc. qͥa cęleste tẽpłu ẽ. qͥa cęlitꝰ edi¬
ficatũ ẽ. qr ñ manu factũ s adõ c̃ditũ ẽ. Quomͦ qͦ si dixero uob̃. uoꝰ illut cru¬
cifigendo soluetiᷤᷤ. & ego intͥbꝰ diebꝰ reedificabo resurgendo amoriuiᷤ. & ex¬
tc̃ incipient hoĩeᷤᷤ renasci resurgendo. & ip̃i apeccatis suiᷤᷤ. sihec & cȩt̾a his
sumilia qͦue̾ cȩlestia s̃ dixero uob̃ c̾detiꝰ : Seqͥt᷑. Et nemo ascend̃ incęlũ nͥ qͥ

Expanded text:
elitus aedificatum est, quia non manufactum, sed a Deo conditum est. Quomodo ergo, si dixero vobis, vos illud crucifigendo solvetis, et ego in tribus diebus reaedificabo, resurgendo a mortuis, et extunc incipient homines renasci, resurgendo et ipsi a peccatis suis: si haec et caetera his similia, quae vere coelestia sunt, dixero vobis, credetis?
Abbreviated transcription (Latin):
tienteᷤ. qͥa do uloꝰ ẽẽ ł fuisse dixer̃. Itẽ symulachra. iouis & neptum. martis. & n̾i¬
curii siuie sãtm. ac uen̾is. cetͣdq idoloꝵ portenta. simulaẽ gntiy fuer᷑. tantũ mͦ
aurũ erant & argentũ. Nloc aũ exaltati filii hoĩs ẽ signũ qđ gnĩs ignorauert̃
q nesciebamꝰ noꝰ cũ ee̾mꝰ ꝗñs̃ ad simulac̾ iuta ꝓut ducebam᷑ runtẽ. Noc ꝗͦ sig¬
nũ ñ ẽ tãtũm aurũ & argentũ. s ẽ ui̾tatiᷤᷤ signũ. Noc illi balbutiu̾nt uꝑĩs
infantulis suiꝰ qͥbꝰ thesauribauer̃ sanguinẽ xͥ. hoc pat᷑s cathegorihent infe¬
licibꝰ puerulis suiꝰ. sicͣ dd putanteᷤᷤ se habe̾ uasa cantici & dicant. simulac̃¬
gñtiũ argentũ & aurũ. digitũ intendenteᷤᷤ in illaᷤ ł illaᷤᷤ basilicã mar¬
tirũ uͥ eraltatũ ẽẽ sciunt tale filii hoi̾s signũ. & dicat᷑ illisS̾hoc sig¬
no illut ẽẽ pͣcantatũ. ut abore pat̾no ꝑditi filii ceriatĩ ĩbibãt  odix̃ aͥ¬

Expanded text:
ixerunt. Item simulacra Jovis et Neptuni, Martis et Mercurii, sive Saturni ac Veneris, caeterorumque idolorum portenta, simulacra gentium fuerunt, tantummodo aurum erant et argentum. Hoc autem exaltati Filii hominis est signum, quod gentes ignoraverunt, quod nesciebamus nos, cum essemus gentes, ad simulacra muta prout ducebamur euntes . Hoc vero signum non est tantummodo aurum et argentum, sed est veritatis signum . Hoc illi balbutiant vipereis infantulis suis, quibus thesaurizaverunt sanguinem Christi. Hoc patres categorizent infelicibus puerulis suis, « sicut David, putantes se habere vasa cantici » et dicant: « Simulacgentium argentum et aurum, » digitum intendentes in illas basilicas martyrum, ubi exaltatum esse sciunt tale Filii hominis signum, et dicant illis de hoc signo illud esse praecantatum, ut ab ore paterno perditi filii certatim imbibant odium
Abbreviated transcription (Latin):
ea reliquissemꝰ. Hlȩc fortassis illi hodie dicerent. Ncͣ adõ remota ẽ om̃iᷤᷤ accusa¬
tio. & abillis sublata ẽ om̃iᷤᷤ excusatio. uen̾̃ enĩ lux inmundũ. ꝓsecuta ẽ hois
mar ut de regno dĩ ꝓiectis̃. Plurima illis accend̃ luminaria. uͥ pt patͣnaͬ
denudationẽ natisͣ. ut nuditatẽ suã recognoscenteᷤ. & penitentiã agẽteᷤ.
uestitũ łornatũ suũ recuparent. Plurima tiꝰmͦ illis accend̃ luminaria. &
añ legẽ & sublege. scił iustoᷤᷤ uiroᷤ. qu& factis. dictis. ł scͥptis. lucentibꝰ se ip̃oᷤᷤ
uiderent & agnoscerent. tãdẽq uen̾ ip̃a substantia lucis. paratũ illiᷤᷤ osten¬
dens. & facilẽ intitũ regni dĩ. S dilexer̃ maꝗͣ tenebraᷤᷤ ꝗͣlucẽ. Quare : Erant
enĩ e mala oꝑa QQuȩ : fornicationẽ. adult̾ia. homicidia. ueneficia. c̃mes¬
sationẽ. ebrietatẽ. furta. ꝑiuria. falsa testimonia. & hissimilia. qͥbꝰ om̃ibꝰ lux¬

Expanded text:
ea reliquissemus. Haec fortassis illi hodie dicerent. Nunc a Deo remota est omnis accusatio, et ab illis sublata est omnis excusatio. « Venit enim lux in mundum, » prosecuta est homines mox ut de regno Dei projecti sunt. Plurima illis accendit luminaria, ubi post paternam denudationem nati sunt, et nuditatem suam recognoscentes et poenitentiam agentes, vestitum vel ornatum suum recuperarent. Plurima ejusmodi illis accendit luminaria et ante legem et sub lege, scilicet justos viros, quorum factis, scriptis, vel dictis lucentibus seipsos viderent et agnoscerent, tandemque venit in ipsa substantia lucis, paratum illis ostendens et facilem introitum regni Dei, sed « dilexerunt magis tenebras quam lucem. » Quare? « Erant enim eorum mala opera. » Quae? Fornicationes, adulteria, homicidia, veneficia, comessationes, ebrietate
Abbreviated transcription (Latin):
ls qͦ ñ se arbit᷑t᷑ conp̃hendisse. & omĩno nesc̃ ħo utrũ amore a nodio dignꝰ
sit Responł nichodemꝰ & dix̃ ei. Quom possunt hec fieri:. Non ut in c̃¬
dulus qͣlit hec fieri ualeant inqͥrit. s certꝰ complenda ẽẽ qͦ atanto magistro
audiebat qͥpe qm adõ uenisse magistrũ mͦ c̃fess ẽ. qͦtsta fieri mͦ łoridine poꝰ¬
sunt sͥ postulat exponi. Et qͥdẽ por̾at dñs omtia gͦ dixerat ab eo loco qͦ an. sol¬
uite tẽplũ hoc. & egomitbꝰ diebꝰ excitabo illud. manisetiꝰ exponẽ hiuc dis¬
cipłõ suo. u̾bi grã sicdicendo. Hoc corpꝰ meũ templii het & inĩbꝰ diebꝰ exxita¬

Expanded text:
e , et omnino « nescit homo, utrum amore, an odio dignus sit . » « Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? » Non ut incredulus, qualiter haec fieri valeant, inquirit; sed certus complenda esse, quae a tanto magistro audiebat quippe quem a Deo venisse magistrum modo confessus est quo ista fieri modo vel ordine possint, sibi postulat exponi. Et quidem poterat Dominus omnia, quae dixerat, ab eo loco quo ait: « Solvite templum hoc, et ego in tribus diebus excitabo illud , » manifestius exponere huic discipulo suo, verbi gratia sic dicendo: Hoc corpus meum templum illud est
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis .ł. testimoĩa c̃scbit audiamꝰ. Premissa nãq sententia qͣse ex al¬
tari oportẽ & inse c̃dendy ẽẽ ꝓnuntiat. rationẽ auditor desid̾at. ꝗͦ & nicho¬
demo p̃senti satis faciat. & hereticoꝵ qͥ suti erant os obstruat. ait gͦ. Sic em̃
ds̃ dileỹ mundũ ut siłiũ suũ unigenitũ daret. ut om̃ĩiᷤ qͥc̃d in ip̃o ñ ꝑat
uideri : nc̃ ars magistri huiꝰ qͥ adõ ueñ. in eo maxime dũ insinuare uult
qs ip̃e. aut uñ nat᷑ sit. ł obqm causã uem̾it. Cũ enĩ dixisset se exaltari opor
solũ dm̃ c̃dendõ ẽẽ. ñ ignorabat. qͥpe qͥ pͥncepᷤ iudeqꝵ erat. qͣ ꝑdo¬

Expanded text:
 testimonia conscribit, audiamus. Praemissa namque sententia, qua se exaltari oportere, et in se credendum esse pronuntiat, rationem auditor desiderat, quae et Nicodemo praesenti satisfaciat, et haereticorum, qui futuri erant, os obstruat. Ait ergo: « Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipso non o venit, maxime dum insinuare vult, quis ipse aut unde natus sit, vel quam ob causam venerit. Cum enim dixisset se exaltari oportsolum Deum credendum esse non ignorabat; quippe, qui princeps Judaeorum erat q
Abbreviated transcription (Latin):
turũ bellis &cedibꝰ gentiũ cruentũ uidlꝰ ꝑoc isionẽ hominũ pacificã sͥ pa¬
rarent uictoriã ẽẽntq capienteᷤᷤ ed̾ qͥ se ceꝑant. Quo sensu irridendo expecta¬
bant. & qͥdã heretici mille annꝙ fabulã & aureã atq gẽmatã int̃ris irłm.
in staurationẽ templi hostiarũ sanguinẽ ociũ sabbi. circũcisiomiꝰ ĩiu¬
riã. nuptias. partꝰ. lib̾ educationẽ epularũ delicias. &cunctarũ gentiũ
seruitutẽ. rursũq bella ac tũ phoᷤ. & suꝑatoꝵ nece̾ᷤ. Contͣ ħc̃ ut dixi illoꝵ

Expanded text:
et per occisiones hominum pacificam pararent sibi victoriam, essentque capientes eos, qui se coeperant. Quo sensu irridendo exspectabant et quidam haeretici mille annorum fabulam, et auream atque gemmatam in terris Jerusalem, instaurationem templi, hostiarum sanguinem, otium Sabbati, circumcisionis injuriam, nuptias partus, liberorum educationem, epularum delicias, et 141 cunctarum gentium servitutem, rursumque bella ac triumphos
Abbreviated transcription (Latin):
uide regnũ dĩ. Noen .i. ue̾ łfidelit᷑. Et c̃g̾a gͥmet affirmatiõe in carnata u̾¬
tas dicta sua c̃firmat. ut sõnołent᷑u & de sut᷑o ñcauentẽ excitet & attentũ
circo ẽcitatiore.i. geminato semꝑ affirmatio̾iꝰ clamore maꝗ̃ ad tentum
efflagitant auditoriꝰ aiũm. Pot̃ & sic recte intelligi damͣ dictũ sit ꝓip̃o
noĩe u̾itatiꝰ. ꝗͦẽ ip̃e filiꝰ dĩ. uixta illud in apocalypsi. Hec dic̃ am̃. testis
fideł. & uerꝰ. qͥ ẽ pͥncipiũ c̃at᷑e dĩ. & sic dicat am̃. am̃ dico uob̾. ut ĩtelligaᷤᷤ eũ
diexisse. ego u̾itaᷤ u̾itatẽ dico uob̾. S iã ipsiꝰ u̾ba tanto u̾tatiᷤ firmam̃to suffulta
ꝓseqͣmur. Nisi qͥs nat̾ fuerit denuo inqͥt. ñ pot᷑ iudẽ regnũ di. Nic iã attenti
quõ ñ soloᷤ sacm̃toꝵ ruminãe nucleo.s & lit̾arũ uellicare cortice̾ nob̃ ꝓposi

Expanded text:
id est, vere vel fideliter. Et congrua sibimet affirmatione incarnata Veritas dicta sua confirmat, ut somnolentum et de futuro non caventem excitet et attentum idcirco concitatiore, id est, geminato semper affirmationis clamore magis attentum efflagitant auditoris animum. Potest et sic recte intelligi quod Amen dictum sit, pro ipso nomine veritatis, quae est ipse Filius Dei, juxta illud in Apocalypsi: Haec dicit Amen testis fidelis et verus, qui est principium creaturae Dei ; et sic dicat: Amen, amen dico vobis, ut intelligas eum dixisse, ego Veritas veritatem dico vobis. Sed jam ipsius verba tanto veritatis firmamento suffulta prosequamur: « Nisi quis natus fuerit denuo, inquit, non potest videre regnum Dei. » Hic jam attenti, quoniam non solos sacramentorum ruminare nucleos, sed et litterarum vellicare corticem vobis nobi
Abbreviated transcription (Latin):
& inueñ. maximeq abore sap̾e haus sac̾m̃ta nr̃e salutiꝰ. s iã isto int̾rogante re¬
spondentiꝰ dñi scrutem̃ u̾ba nr̃iꝰq faucibꝰ & ori nr̃o dulcia suꝑ mel & fauũ exꝑ¬
iam̃ eiꝰ ȩloqͥa. Rabbi. inqͥt scimꝰ ꝗa ad̾o uenisti magister. Pot̾at sic scbi. magister scimꝰ
qͥa adõ uenisti magist᷑ d oportuna linguaꝵ uarietate usẽ. ñ solũ ꝓornatu dicendi
uerũ & ĩa grã sensꝰ eluci̾andi Sic enĩ meliꝰ elucet. ꝗ ita dixerit. Scimꝰ qͥa ad hoc ado ue¬
nisti ut sis magister. Dr̃aũ rabbi ꝓexcellentia magisterii. cũ inlatinũ ut cȩta u̾ba
hebraica u̾ti potuerit. sic̃ ꝙ alia qͦda ñ int̾p̃tata ꝓferunt᷑ ꝓexcellentia ł dignita¬

Expanded text:
 ore Sapientiae hausit sacramenta nostrae salutis. Sed jam, isto interrogante, respondentis Domini scrutemur verba, nostrisque faucibus et ori nostro dulcia super mel et favum experiamur ejus eloquia. « Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti Magister. » Poterat sic scribi: Magister, scimus quia a Deo venisti magister. Sed opportuna linguarum varietate usus est, non solum pro ornatu dicendi, verum etiam gratia sensus elucidandi. Sic enim melius elucescet quod ita dixerit: Scimus quia ad hoc a Deo venisti ut sis magister. Dicitur autem Rabbi, pro excellentia magisterii, cum in Latinum ut caetera verba Hebraica verti potuerit, sicut et alia quaedam non interpretata proferunt
Abbreviated transcription (Latin):
multũ dissimiliꝰ iudiꝰ quoꝵ p̃ncepꝰ erat & phariseiꝰ ex qͥbꝰ erat qͥmiser̃ ad c̃phendendo
illũ nocte. adqm audiendũ ipẽ ueñ nocte. Miser̃ illi nocte ut c̃p̃henderẽt iħm si¬
ne tbi. ueñ hic ip̃e nocte ut audiret iłim sine t̾ba. cui iħc semetipsũ ñc̾debat.
Iui hora sua malȩ usis̃. & potestate tenebraꝵ hic doctͥne aptũ noctm silentii bene
captaũ ottũ. Et illi qͥdẽ conphendẽdo &ligando amiser̃ saluatorẽ xp̃m. hic int̃¬

Expanded text:
nceps erat et Pharisaeis ex quibus erat qui miserunt ad comprehendendum illum nocte, ad quem audiendum ipse venit nocte! Miserunt illi nocte ut comprehenderent Jesum sine turba; venit hic ipse nocte, ut audiret Jesum sine turba, cui Jesus semetipsum non credebat. Illi hora sua male usi sunt, et potestate tenebrarum; hic doctrinae aptum nocturni silentii bene captavit otium. Et illi quidem comprehendendo et ligando amiserunt Salvatorem Christum; hic inte
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã uͦ qͥa c̾des obediũ dõ pͣcipienti ut eg̾deret᷑ det̾ra & de cognatione
sua. & ꝓmittenti q benedicenꝰ benedicẽt & multiplicaret eũ. & q in semie
eiꝰ benedicerent᷑ om̃s gnts. signũ accep̃ fed̾is dĩ ñ iã extra se sic̾ noe qͥ ac¬
cepͣ innubibꝰ. s insemetipso. uerũtamͣ incarne ext᷑iꝰ.mea du taxat cor¬
ꝑis parte ꝑ aꝗͣ ut supͣdictũ ẽ sem̃ tͣducit᷑. c̃ grue scił qa inseminiꝰ ꝓmiᷤᷤ¬

Expanded text:
Abraham vero, quia credens obedivit Deo praecipienti, ut egrederetur de terra et de cognatione sua, et promittenti quod benedicens benediceret, et multiplicaret eum, et quod in semine ejus benedicerentur omnes gentes , signum accepit foederis Dei, non jam extra se sicut Noe, qui accepit in nubibus, sed in semetipso; verumtamen in carne exterius, in ea duntaxat corporis parte, per quam, ut supra dictum est, semen traducitur; congrue scilicet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tellig: del sinolebat sielligi eurñomĩno reticuit: s a hie a multiꝰ inlociᷤꝰ alia
obscuriꝰ ali ã manifestiꝰ p̃signaũ. ut hiqiã erãt ł fut̾i erant digni reuelatione my¬
segͥntia dictiꝰ eiꝰ pcedentibꝰ adiuiuarent᷑. Uñ a subdit᷑. Cũ gͦresurrerisset a
mortuus. recordati s̃ discpłi eiꝰ ꝗa hoc dicebat & cͤdider̃ scͥpt̃e & sermoni qmi
dix̃ iħc. Iccirco aũ hec ipsa cũ diceret abipsoꝵ qͥbꝰ loqͦbat᷑ intellectu remoũ
qͣpe illosꝰ ño uerat qͣlibꝰ ip̃e myst̾ia cͣsilii sui c̾de ñbabebat. Sienĩ his qͥbꝰ maxa¬
sensꝰeoꝵ ut ñ ĩtelligerent tenuit. ⁊ ut u̾bũ istut. absconditũ e̾e̾t ab eis.
qͣntomagͣ in sidiatoribꝰ suiꝰ. qͥbꝰ nũꝗͣ semetipsũ c̾ditꝰ eẽt u̾bũ istut abscond̾e

Expanded text:
ticuit, sed et hic et multis in locis, alias obscurius, alias manifestius praesignavit, ut hi qui jam erant vel futuri erant digni revelatione mysequentia, dictis ejus praecedentibus adjuvarentur. Unde et subditur: « Cum ergo resurrexisset a mortuis. recordati » Idcirco autem haec ipsa cum diceret, ab ipsorum quibus loquebatur intellectu removitquippe illos esse noverat, qualibus ipse mysteria consilii sui credere non habebat. Si enim his quibus maxisensus eorum, ut non intelligerent, tenuit, et ut verbum istud absconditum esset ab eis, quanto magis insidiatoribus suis quibus nunquam semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ ẽet sem̃ eiꝰ sic̃ stellȩ cęli . & ꝙ insemine eiꝰ benedicent᷑ om̃s gnte t̾rȩ.
Quȩ ꝓmissio debenedicendiᷤᷤ gn̾tbꝰ insemine eiꝰ pͥma a ultma allocutione
dĩ firmata ẽ. Prima nãq apariciõe pͣcipiẽs illi ut eg̾deret᷑ dẽt̾ra a decog¬
natione sua benedicens in qͥt benedicã tͥ & multi plicabo sem̃ tiũ. atiͦs¬
inte benedicent᷑ unin̾se cognatiõeᷤᷤ t̃rȩ. Ultima uͦ qnͣdo filiũ suũ dõ obtuł uoc̃aᷤ

Expanded text:
futurum esset semen ejus sicut stellae coeli, et quod in semine ejus benedicerentur omnes gentes terrae . Quae promissio de benedicendis gentibus in semine ejus, prima et ultima allocutione ejus firmata est. Prima namque apparitione praecipiens illi ut egrederetur de terra et de cognatione sua: Benedicens, inquit, benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum, atqte benedicentur universae cognati
Abbreviated transcription (Latin):
na face qͦ tu faciᷤ. nͥ fuerit ds̃ cũ eo. lili qͥ abhoc eodẽ magist̾io sese elongabat᷑ scil
pharisei ex qͥbꝰ & hic erat. qͥd dicebant: Inbeelhebub pͥncipe demonioꝵ eicit &¬
qͥa ado uenisti magister. locirco recte arguunt᷑ illi u̾b̾u dixisse cont̾ sp̃m scm̃¬
qd ñ remitet᷑ eiꝰ neq ĩhoc scło neq infut᷑o qͥa scienteᷤᷤ eũ ĩdigritꝰ eicẽ demonia
qͥ & magi ĩ egipto corã pharaoe̾. moyse signa faciente scire pot̾ant. dixer̃ enĩ
digitꝰ dĩ ẽhic. scienteᷤᷤ gͦ ilłu in spũ sc̃o demoneꝰ eic̾e. dicebãt inbeełhebub pͥncipe
demoniqꝵ eic̃ demonia. qidẽ ẽ ac sidicerent qd auditu qͦ nefas ẽ. sp̃c sc̃e beel¬

Expanded text:
ese elongabant, scilicet Pharisaei ex quibus et hic erat qui dicebant: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daequia a Deo venisti Magister. » Idcirco recte arguuntur illi: Verbum dixisse contra Spiritumhoc saeculo neque in futuro : quia scientes eum in digito Dei ejicere daemonia, quod et Magi in Aegypto coram Pharaone, Moyse signa faciente, scire poterant. Dixerunt enim: « Digitus Dei est hic . » Scientes ergo illum in Spiritu sancto daemones ejicere, dicebant: « In Beelzebub, principe daemoniorum, ejicit daemonia?
Abbreviated transcription (Latin):
uex erat ĩmo uoxẽ sp̃c sc̃i. de qͦ conceptꝰ ẽ hic ħo. nouꝰ. ħo cȩlestis. qͥhȩc loqͥt
cuiꝰ ad similitu dinẽ nõ om̃s renasci oportet eodẽ spͣu ut regnũ ip̃iꝰ uid̾e poᷤ¬
simꝰ. uor plane hȩc ẽ sp̃c sc̃i. ñ enĩ carnalia dic̃. s spũalia. ñ humana. s di¬
uina. ñ t̾rena loqͥt᷑ s celestia. Nesc̃ aũ nichodemꝰ unͣ ueniat aut qͦ uadat. qͥ a
uideł qͦ extempore qnͣta plenitudine suꝑ hanc ꝑ quẽ ista loqͥt᷑ idẽ sp̃ẽ¬

Expanded text:
sancti, de quo conceptus est hic homo novus, homo coelestis qui haec loquitur, cujus ad similitudinem nos omnes renasci oportet eodem Spiritu , ut regnum ipsius videre possimus. Vox plane haec est Spiritus sancti. Non enim carnalia dicit, sed spiritualia; non humana, sed divina; non terrena loquitur, sed coelestia . Nescit autem Nicodemus unde veniat, aut quo vadat; quia videlicet quo ex tempore, quanta plenitudine super hunc per que
Abbreviated transcription (Latin):
mcliᷤ eͥrcũdabant̃. Iuo longitudo rursꝰ sçdm̃ matheũ exꝑmit᷑. Nã cũ dixisset ec¬
ce eqo muto aduõ ꝓpħã ꝙ sapientẽ. ꝓ scbã. & ex illiꝰ occidetiꝰ &e crucifigeuᷤ. gexeiꝰ fla¬
gellabiti insynagogiꝰ uri. & ꝑseqͥmmi deciuitate. ĩ ciuitatẽ. statĩ addid logitudi

Expanded text:
niculis circumdabantur . Quorum longitudo rursus secundum Matthaeum exprimitur. Nam cum dixisset: « Ecniculis circumdabantur . Quorum longitudo rursus secundum Matthaeum exprimitur. Nam cum dixisset: « Ecce ego mitto ad vos prophetas et sapientes et scribas, et ex illis occidetis et crucifigetis, et ex eis flagellabi
Abbreviated transcription (Latin):
nielẽ c̃med̃ atq c̃minuit. & reliq̃ pedibꝰ c̃culcaũ. Funicutꝰ ire meȩ lorũq fer¬
reũ & captiuandȩ huiꝰ gnͣtiᷤᷤ uincłm ip̃a ẽ. Noc malũ portend̃ illiᷤ ĩfaustũ ꝓdigrũ
qͥ marime claret exeuglio scdm lucã. Nã ut ille refert ĩꝗ̾ssurꝰ r̃tẽpłu & fact᷑ũᷤᷤ
hoc signũ. pͥꝰ uidẽs ciuitatẽ fleũ suꝑ illã & dix̃. Quna sicognouisse &tu. qͥa ue
niẽt dieꝰ inte & circũdabt᷑ te inimici tui uallo. &cȩtͣa. Cũ gͦ pꝰ illut extͥmum
ꝓnunciat excidiũ. & tc̃ adiciendo illo indomo pat̾s sui factũ & funicli adibet fla¬
gellũ apͥte ĩnuit se facto p̃signãe ip̃m qͦd u̾bo p̃dixerat masũ. q̃ ꝙ scđm nate
humane conpassionẽ deflet. & scđm iustã diuinitatiꝰ suȩ censurã exercet. Et c̃¬
ꝗrue uindicta q̃ plectendi erãt funiło p̃sigurat᷑ nã ip̃i longiᷤ peccato suoꝵ fu¬

Expanded text:
erreum, et captivandae hujus gentis vinculum ipsa est. Hoc malum portendit illis infaustum prodigium, quod maxime claret ex Evangelio secundum Lucam. Nam ut ille refert ingressurus in templum et facturus hoc signum, prius videns civitatem flevit super illam et dixit: « Quia si cognnient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo , » etc. Cum ergo prius illud extremum pronuntiat excidium, et tunc ad ejiciendos illos de domo Patris sui, factum de funiculis adhibet flagellum, aperte innuit se facto praesignare ipsum, quod verbo praedixerat malum, quod et sehumanae compassionem deflet, et secundum justam divinitatis suae censuram exercet. Et congrue vindicta, quia plectendi erant, funiculo praefiguratur. Nam ipsi longis peccatorum suorum fu
Abbreviated transcription (Latin):
miliati. iã ex altari uolebãt dicentẽ. Magister. dic ut unꝰ addext̾a tuã. & aliꝰ adsi¬
& alia uia nec seruato ordine. ꝗ̃ ip̃a lux disponebat ad exaltationẽ ꝓperabaĩs.
N ã añ qͣ humiliarent᷑ scđm passionẽ dñi. iã sͥ loca eligebat uͥ sederent. unꝰ ad
derterã. & aliã adsinistrã. Quare aũ ñ eꝗͣ his & illi̾ semetipsũ abscond. łc̃did
Filiis nãq hebedei statĩ semetipsũ c̾de incip̃. dicẽdo potestiᷤ bibẽ calicẽ qmͣ

Expanded text:
miliati jam exaltari volebant, dicentes: « Magister, dic ut unus ad dexteram et alius ad siet alia via, nec servato ordine, quem ipsa lux disponebat, ad exaltationem properabant. Nam antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, et alius ad sinistram. Quare autem non aeque his et illis semetipsum abscondit vel credidit? Filiis
Abbreviated transcription (Latin):
sit aduidendũ regnũ dĩ u̾itaᷤᷤ exposuit. rationẽ adiamꝰ ꝗ̃ subimulit eidẽ
chodemꝰ int̾roꝗaret q̃re nemo nͥ renatꝰ possit utͦire in regnũ dĩ. s ultͦ subtilẽ
tio prudentẽ & acutũ auditorẽ desid̾at. qͥ audita hac tãꝗ̃ cȩlestiᷤᷤ dialectici
ꝓposicione ꝓtinꝰ eodẽ sp̃u qͦ renatꝰ ẽ sucgerente assumat. & dicat. S om̃s hoĩe᷑
excarne natis̃. excarne peccat̾ce dm̃ nesciente. mundũ diligente ptꝰ cͣtupiscen¬
nas suas eunte. Regnũ aũ dĩ totũ inspũ sc̃õ ẽ. totũ incͣstat & uitate. Nichil
omĩa tu qͥe ᷤᷤ loqͦris rex atq inꝑator huiꝰ regmi dĩ excarne qͥdẽ natꝰes. ẜ ñ de
carne sola. nã de sp̃u scõ excarnea uirginea c̃ceptꝰ & natꝰ es. Pinde tu caro
dit ille sic Erꝗo inqͥt. Nonmutris ꝗͥa dixi tͥ oportet uo nasci demo. Non ĩ qͥt
mrerĩ. nã potiꝰ mrandũ e̾c̃t. sidixissẽ hoiẽm ñrenatũ posse ĩtroire in

Expanded text:
idendum regnum Dei, Veritas exposuit ; rationem audiamus, quam subintulit eidem codemus interrogaret: Quare nemo, nisi renatus, possit tio prudentem et acutum auditorem desiderat. Quia audita hac, tanquam coelestis dialectici, propositione, protinus eodem spiritu, quo renatus est, suggerente, assumat, et dicat: Sed omnes homines ex carne nati sunt, ex carne peccatrice, Deum nesciente, mundum diligente, post concupiscentias suas eunte . Regnum autem Dei totum in Spiritu sancto est, totum in spiritu constat et omnia tu qui haec loqueris, Rex atque Imperator hujus regni Dei, ex carne quidem natus es, sed non de carne sola. Nam de Spiritu sancto ex carne virginea conceptus et natus es. Proinde tu caro dit ille sic: Ergo, inquit, « Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. » Non, inquit, mireris, nam potius mirandum esset
Abbreviated transcription (Latin):
i. ctentiosꝰ & inpaciens. ꝓmptꝰq adriaã hereticꝰ. & quẽ ex passiõiꝰ
infirmitate hoiẽm uerũ intellig̃. dedignat᷑ uerũ dm̃ confiteri.
dẽ patͥs infirmitatẽ dignis sacm̃tis uenerant᷑. scientẽ qͥa q stul¬
regno pat̾s incliti siunt. & inetͣnis mansionibꝰ dilatant᷑. Sem
enĩ inclitꝰ. iaphet dilatatꝰ int̾p̃tat᷑. Et qͥdẽ illi om̃s scił heretici cũ
prȩpmissionẽ. nato pͥꝰ ismahele de ancilla scđm̃ carne̾. Nec diuini
opis hystorica narratio limpida & dulciꝰ aq̃ ẽ. utilit̾ irriganꝰ legen¬
tis aiãm. & fidi eiꝰ ꝑeaempla augens inc̾m̃tũ. qͥa fides eatitit pa¬
tris abrahe. qͥ ñ consid̾auit corpꝰ suũ emortuũ cũ fere centũ eẽt
annorũ ꝓ emortuã uuluã sarȩ. c̾dens qͥa qͦcũq ꝓmisit d̾s̃ po

Expanded text:
passionis infirmitate hominem verum intelligit, dedignatur verum Deum confiteri dem Patris infirmitatem dignis sacregno patris inclyti fiunt, et in aeternis mansionibus dilatantur . Sem enim inclytus, Japhet dilatatus interpretatur. Et quidem illi omnes, scilicet haeretici, cum per repromissionem, nato prius Ismaele de ancilla secundum carnem. Haec divi divini operis historica narratio limpida et dulcis aqua est, utiliter irrigans legentis animam, et fidei ejus per exempla augens incrementum. Quia fidei exstitit patris Abrahae, quod non consideravit corpus suum emortuum, cum fere centum esset annorum, et emortuam vulvam Sar
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait apłs. Quarta etatȩ p̃t sĩguratiua qͣlia s̃ uictoria dauio de
goliath. & ierosolimitani tẽpli c̃structio mira sapientiꝰᷤ reg̃ architet¬
tura. pͣt̾ hȩc & alia hissimilia facta. plura qͦ misticȩ dicta s̃. quoꝵ
pleraq iuxta literã talẽ aqm sapiunt. ꝗͦ nec satiᷤᷤ liqͥda nec habił
sit adpotandu. Herbi gr̃a. quale ẽ illut incanticis cantic&. seragin¬
ta s̃ reginȩ & octoginta c̃cubine. & adolescentularũ ñẽ numerꝰ:

Expanded text:
praeter facta figurativa, qualia sunt, victoria David de Goliath , et Hierosolymitani templi constructio , mira sapientis regis architectura: praeter haec et alia his similia facta, plura quoque mystice dicta sunt, quorum pleraque juxta litteram, talem aquam sapientiae, quae nec satis liquida, nec habilis fit ad potandum, verbi gratia; quale est illud in Canticis canticorum: « Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae, et ado
Abbreviated transcription (Latin):
UI. MAGRO. FEAUNTUR.PELASO PAUI¬
di naute. placidã sͥmet aurã inp̃cati sixa cȩlo sidera
respiciunt. tͣraq amissa tenent cęłu. sedentẽq adcla¬
uũ sideribꝰ currunt. Erratica uͦ syda seqͥ fugiunt. ne aut
sirtes naufragosaᷤᷤ incidant. aut in regioneᷤᷤ ignotas
deuectip
ortꝰ optatoᷤ nũꝗͣ atringant. Idẽ nob̾ ꝯͥscͥpt᷑ȩ huiꝰ eu¬

Expanded text:
Qui magno feruntur pelago pavidi nautae, placidam sibimet auram imprecati, fixa coelo sidera respiciunt, terraque amissa, tenent coelum, sedentesque ad clavum sideribus currunt. Erratica vero sidera sequi fugiunt, ne aut syrtes naufragosas incidant, aut in regiones ignotas devecti, portus optatos nunquam attingant. Idem nobis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine. & aqͣ fec̃ mnͣuinũ. nec aliunde nͥ decarne & sanguine
suo eandẽ pascit. uñ & maior inutͦq uniꝰ eiꝰdẽq carnis unitas
existit. Noc gͦ intellectu tãqͣ uino optimo & sitis extinguit᷑. & a¬
mor accendit᷑. & usq ad uirginee castitatiꝰ appetitũ plurimi inflã¬
mant᷑. ut ñ solũ iuga boũ qͦ conparauer̃ & uillaᷤᷤ qͣs emer᷑ s & c̃

Expanded text:
sanguine et aqua fecit nasci: nec aliunde nisi de carne et sanguine suo eamdem pascit . Unde et major in utroque unius ejusdem carnis unitas existit. Hoc ergo intellectu, tanquam vino optimo, et sitis exstinguitur, et amor accenditur, et usque ad virgineae castitatis appetitum plurimi inflammantur, ut non solum juga boum,
Abbreviated transcription (Latin):
certo loco conmanẽs suãq pͣdicationẽ apublicis conuentibꝰ & acͥr.¬
ut dũ p̃dicare ĩcȩpisset ioħs putaret᷑ surrexisse amortiuꝰ. Sic toto
hoc anno qͥ erat ȩtatiᷤᷤ suȩ tricesimꝰ pͥmꝰ. paulatĩ miracliᷤᷤ seorsum
exhibitiᷤᷤ. uiã a. ip̃e p̃parat fut᷑ȩ suȩ p̃dicatiõi. ptꝰquẽ uideł̃ annũ
tradito ioħe & ipse pͣdicare incip̃. uñ cȩt̾i euglie exordiũ fece̾ suȩ

Expanded text:
certo loco commanens, suamque praedicationem a publicis conventibus et a circerto loco commanens, suamque praedicationem a publicis conventibus et a cirut dum praedicare incoepisset Joannes putaretur surrexisse a mortuis. Sic toto hoc anno qui erat aetatis suae XXXI paulatim miraculis seorsum exhibitis, viam et ipse praeparat futurae suae praedicationi. Post quem videlicet annum tradito Joanne, et ipse praedicar
Abbreviated transcription (Latin):
ducet me intrã rectã. deinde doctoreᷤᷤ sacͤ mͣte ac uigilantibꝰ occłis
tenendi s̃ qͥ tamꝗ̃ acturi nũꝗͣ occidentiᷤ lucida syda stabili fide sẽꝑ
fixi steter̃ . & lucẽ fidĩ fundente̾ erroriᷤ occasũ nescier̃. Nereticoꝵ
uͦ lux erratica longe fugienda ẽ. St̃ enĩ ut apłs ait. sida erran¬
tia. qͥbꝰ ꝓcella tenebrarũ inetͣnũ conseruata ẽ. & qͥsqͥs derrore
illoꝵ qͥpiã seqͥt᷑ innulliꝰ scripture ꝓfundo maiꝰ ꝗͣ in hoc ioħis
eugłio naufragiũ patitur. Ipso ꝗͦ aspirante. a quo scͥpturȩ si¬
deles uniu̾se c̃dite s̃. felicia sequentes doctrine catholice syd̃a
cepta curramꝰ nauigio. nichil metuenteᷤ piratas hereticoᷤ. qͦs
hoc pelagus ñ alere s ẽt̃no dem̃ge̾. c̃sueũ naufragio. Seqͥt᷑.
tantũ mircłm qͦ aqͣs inuinũ conueriit paululũ subsistit. &p̃cur¬
sorẽ suũ ioħm adhuc pͣdicantẽ usq ad debitũ finẽ p̃ire ꝑmittit.

Expanded text:
doctores sacri mente ac vigilantibus oculis tenendi sunt, qui tanquam Arcturi nunquam occidentis lucida sidera, stabili fide semper fixi steterunt, et lucem fidei fundentes, erroris occasum nescierunt; haereticorum vero lux erratica, longe fugienda est. Sunt enim, ut Apostolus ait, « sideras de errore illorum quidpiam sequitur, in nullius Scripturae profundo majus quam in hoc Joannis Evangelio, naufragium patitur. Ipso ergo aspirante, a quo Scripturae fideles universae conditae sunt, felicia sequentes doctrinae catholicae sidera, coepto curramus navigio, nihil metuentes piratas haereticos, quos hoc pelagus non alere, sed aeterno demergere consuevit naufragio. Sequitur: « convertit, paululum subsistit, et praecursorem suum Joannem adhuc praedicantem, usque ad debitum finem praeire permittit,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃bis comitantibꝰ & pueriꝰ osanna clamantibꝰ ad ciuitatẽ eandẽ passurꝰ adueñ:
N ũqͥa casu unũqdq sicͣ memoriȩ pͥmũ occurr̃. ita pͥmitꝰ descbit. taꝗ curanda
ñ sit defactoꝵ tẽꝑe. dũ mͦ constet dererũ u̾itate. Noc fortasse mag̾ opinari li¬
ceret qđ scđm intentionẽ łꝓpositũ suũ collige̾s tẽtimonia diumitatiᷤᷤ xꝑi.
qa factũ hoc insigne maꝗ̃ cęt̾is extitit. pͥꝰ scb̾e dignũ dux̃. S hoc uel illut o¬
pinari. sequ̾eᷤ lit̾e textꝰ ñsinit. Nã inferiꝰ scͥptũ ẽ. Cũ qͦ uenisset ingalibeam.
excepunt eũ galiler. cũ omĩa uidissent q fecerat ierosolimiᷤ ĩdie festo.

Expanded text:
passurus advenit? Nunquid casu unumquodque sicut memoriae primum occurrit, ita primitus describit; tanquam curandum non sit de factorum tempore, dummodo constet de rerum veritate? Hoc fortasse magis opinari liceret, quod secundum intentionem vel propositum suum colligens testimonia divinitatis Christi, quia factum hoc insigne magis caeteris exstitit, prius scribere dignum duxit. Sed hoc vel illud opinari sequens litterae textus non sinit. Nam inferius scriptum est: « Cum ergo venisset in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm literã acceptau aqͣeͣ.dulcis & moribꝰ apta purificandis. neqͥs
exremplo chã pat̾nã cͣtẽpne̾s siꝗͣ no uit infirmitatẽ. similẽ illi iᷤ¬
te incurrat maledictionẽ. s honore & amore debito contegens. ex¬
emplo sẽ. &. iaphet. dignã hereditet benedictionẽ. Inqͥbꝰ illut c̃¬
sid̾andu ẽ qͥ cũ om̃s eodẽ sinu archa seruau̾i̾t suꝑ aq̃s. tã longe
tam̃ ap̃ patrẽ ipsoꝵ distinx̃. eoᷤᷤ multũ diu̾sa moꝵ qualitaᷤ. Huiꝰ

Expanded text:
m litteram acceptum, aqua est dulcis, et moribus apta purificandis: ne quis exemplo Cham, paternam contemnens, si quam novit, infirmitatem, similem illi juste incurrat maledictionem, sed honore et amore debito contegens, exemplo Sem et Japhet, dignam haereditet benedictionem. In quibus illud considerandum est quod cum omnes eodem sinu area servaverint super aquas, tam longe t
Abbreviated transcription (Latin):
ra manifeste repugnanua s̃ uelle hõib in notescere. & facta nobilia celare. quẽ¬
admođu siqͥs uelit parit᷑ &innocit ẽẽ & sołe habere. siue lucernã domi clare ar
dere &lum̃ uderi anemine. S hec eade sententia ñ suo tp̃e dicta t̃. Nã đns¬

Expanded text:
ra manifeste repugnantia sunt, velle hominibus innotescere, et facta nobilia celare, quemra manifeste repugnantia sunt, velle hominibus innotescere, et facta nobilia celare, quemadmodum si quis velit pariter, et in nocte esse, et solem habere; sive lucernam Domini clare ardere, et lumen ejus videri a nemine. Sed haec eadem sententia non suo tempore dicta est: Nam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq uidei tabnacula adsimilitudinẽ tabnaculoꝵ inqͥb habitauerais
cũ educti de egypto ꝑegͥnarent᷑ inheremo. & celebrabant diẽ festũ.
magnã sollempnitatẽ. uelut reminiscentes beneficia dni qui
ꝓpinqui uel ꝯsanguineis̃. qͥ głam huiꝰ mundi amantes. ⁊ uerã ce¬
lestis hominis głam suo sensu t̾reno metientes. uanũ illi dilatan¬
de głe dabantꝰ consiliũ. ut uideł festinans in notesce̾ cunctis.
daret oꝑam tam sollempni ñ de ẽẽ conuentui. nec ostentandis
parceret miraculis. Nã hec sestiuitas una de tͥb erat. inqͥb: om̃e masculinũ isrł co¬
rã d̾no apparere lex iusserat. Suo gͦsensu sapientiã dip̃cedere uiãq illi osten¬
dere p̃sum̃tes. cũ hoc dixissent. sinstrã intentionẽ suã ꝑuersa ratione conati
s̃ firmare dicentes. N emo quippe inocculto quicquã facit. & qͤͣrit ipse inpała
ẽẽ. U era qͥde sententia ẽ neminẽ rõne utentẽ. adeo gͥmitipsi dissidẽ. Iã reue¬

Expanded text:
cula ad similitudinem tabernaculorum, in quibus habitaverant, cum educti de Aegypto peregrinarentur in eremo, et celebrabant diem festum, magnam solemnitatem, velut reminiscentes beneficia Domini, qui propinqui vel consanguinei sunt, qui gloriam hujus mundi amantes, et veram coelestis hominis gloriam suo sensu terreno mentientes, vanum illi dilatandae gloriae dabant consilium, ut videlicet festinans innotescere cunctis, daret operam tam solemni non deesse conventui, nec ostentandis parceret miraculis. Nam haec festivitas una de tribus erat, in quibus omne masculum Israel coram Domino apparere lex jusserat . Suo ergo sensu sapientiam Daei praecedere, viamque illi ostendere praesumentes. Cum hoc dixissent, sinistram intentionem suam perversa ratione conati sunt 215 firmare, dicentes: « Nemo quippe in occulto quidquam facit, et quaerit ipse in palam esse. » Vera quidem sententia est, neminem ratione utentem adeo sibimetipsi dissidere. Nam reve
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis enecarent. ħ uille aut̃ excłe fidelis unitate̾ fi¬
mutit: unde & apetra suꝑ quã eadẽ ȩccła fundat᷑ nom̃ sortit᷑.¬
& magna laude sue ẽfessionis honoratꝰ simul regni celꝙ ela¬
ues acciꝑe merit᷑. Igͥ & hoc qͦd ad duodecĩ apłos emissa int̾¬
rogatione solus ꝓ omibꝰ respond&: tati uniuersalit᷑ unicȩ ec¬
cle asseribendũ ẽ. Dic̃ enĩ una ꝑfecta & formosa dilecto suo
xp̃o sponsa ecela: turmis adolescentularũ stipata. Dñe ad qͤm
ibimus: uideł intantis arriane nequitie cęt̾arũq pestiũ
seditionibꝰ ñ indicabis uͭ pascas. u̾ cubes. reuelante nob ueritatis

Expanded text:
sanguinis enecarent. Hujus autem Ecclesiae fidelis unitatem fisanguinis enecarent. Hujus autem Ecclesiae fidelis unitatem fimittit, unde et a petra supra quam eadem Ecclesia fundatur nomen sortitur, et magna laude suae confessionis honoratus, simul regni coelorum claves accipere meretur . Igitur et hoc quod ad duodecim apostolos emissa interrogatione solus pro omnibus respondet, toti universaliter unicae Ecclesiae ascribendum est. Dicit enim una perfecta et formosa dilecto suo Christo sponsa Ecclesia, turmis adolescentularum stipata: « Domine, ad quem ibimus, » videlicet in tantis Arianae nequitiae caeterarumque pestium seditionibus non indicabis ubi pascas, ubi cubes, revelante nobis veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃o contigit. dicimꝰ cũ eo. Nemo potest uenire ad me: nisi fue¬
rit ei datũ ãpatre meo. Sequit᷑. Dixit gͦ iħe ad duodecim
Numqͥd & uos uultis abire. Et uos inqͥd quos dedit mͥ pat᷑. qͦs
attraxit patͣ ad me: qͥbꝰ datũ ẽ apatre meo ut ueniretis ad me
nũqͥd uultis abirt : Qđ utiq ñ int̾rogat ut sciat : s sub int̾ro¬
gatione attentius confirmat. qͦd ex eis qͦs dedit sibi pat ñ
fitentibꝰ exigit ab eis qͥcredentes erant. qͥa uidelica sic̃ corde
credit᷑ ad iusticiã. sic ore confessio fit ad salutẽ. Respondit
sym on petrus. Dñe ad. quẽ ibimꝰ : Uerba uite eterne habes.
& nos ceredimꝰ & cognouimꝰ. qͥa tues xp̃e filiꝰ dĩ. Plane & hoc
futurũ erat in xp̃i eccłã. ut scandalibatis. & scandala facientibꝰ
satanan cũ illis satellitibꝰ suis sic̃ fulgur decelo eadentẽ scrip¬
tis ueridicis atq autenticis confutarent. & pia sui ꝓfusione

Expanded text:
et Christo contingit, dicimus cum eo: « Nemo potest venire ad me, nisi fueet Christo contingit, dicimus cum eo: « Nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. » Sequitur: « Dixit ergo Jesus ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? » Et vos, inquit, quos dedit mihi Pater, quos attraxit Pater ad me, quibus datum est a Patre meo ut veniretis ad me, « nunquid vultis abire? » Quod utique non interrogat ut sciat, sed sub interrogatione attentius confirmat, quod ex eis quos dedit sibi Pater qfidentibus, exigit ab eis qui credentes erant, quia videlicet, sicut « corde creditur adjustitiam, » sic « ore confessio fit ad salutem . » Respondet Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes; et nos futurum erat in Christi Ecclesia, ut scandalizatis et scandala facientibus Satanam cum illis satellitibus suis, « sicut fulgur de coelo cadentem , » scriptis veridicis atque authenticis confutarent et pia sui profusione
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ uituꝑantes imputarent qd tales admisissent. quorũ
discordiosis tumultibꝰ retia rumperent᷑: aliis seditiones facientibꝰ.
aliis ebrietates. fornicationes. & hissimilia sectantibꝰ. aliis ꝑ he
malosq ꝑmixtos haber&: & tamdiu sustiner& donec malos
abonis tamqͣm paleas agranis ꝓprii uitii uentus auferr&: qͦd
nemo repͣhendere auderet. ut quando bone uoluntatis
homines. bonos amalis discerne nescientes. bonos simul
& malos ad muterent: tamdiu ꝑpessuri. ddonec illos supp̃mũ ua¬
cũ ab inuicẽ discernẽt. nemo rephendt̃ auderet. Nominis nãq
est clamare & strepitũ ad aures extrinscrus facere: di autẽ
soliꝰ manu in uisibili cor audientis appͣhendẽ. & ad xpͣm attrahere:
Numqͥd exigendũ ẽ ab aliquo. ut ipso xp̃o ad lucrandas animas uer¬
bo & oꝑe sit efficatior:. ꝓpt̾ea quotiens tale qͥd nob contingit. qͥa

Expanded text:
dentiae vituperantes imputarent, quod tales admisissent, quorum dentiae vituperantes imputarent, quod tales admisissent, quorum discordibus tumultibus retia rumperentur, aliis seditiones facientibus, aliis ebrietates, fornicationes, et his similia sectantibus, aliis per malosque permistos haberet et tandiu sustineret, donec malos a bonis, tanquam paleas a granis proprii vitii ventus auferret, quod nemo comprehendere auderet, ut quando bonae voluntatis homines, bonos a malis discernere nescientes, bonos simul et malos admitterent, tandiu perpessuri, donec illos supremum judicium ad invicem discernerent, nemo reprehendere deberet. Hominis namque est clamare et strepitum extrinsecus ad aurem facere, Dei autem solius, manu invisibili cor audientis apprehendere et ad Christum attrahere. Nunquid exigendum est ab aliquo, ut ipso Christo ad lucrandas animas verbo et opere sit efficacior? Propterea quoties tale quid nobis contingit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
liũ .i. cenobio archimandrius detrahunt. qͦtiens gregis sui pati¬
unt᷑ detrim̃ta: & cũ ip̃si uacent ocio. temere oꝑarios đi di iudi-¬
cant. ubi aliqͦs ex eis qui hortatu ipsoꝵ c̃uersi s̃ ad scłm relabi c̃spi¬
ciunt. Uidete inquiunt quã indiscreti s̃. ꝗͣ temere & inc̃sid̾ate
homines uocant. & accedentes suscipiunt. & uotiuis ꝓmissio¬
nibꝰ apud dm̃ obligari cõpellunt: quanta rursus nimietate
uł duritia susceptos & gͥ subditos scandalihantes indeteriꝰ co¬
gunt p̃cipinũ ꝑ om̃a phariseoꝵ similes qui circuibant mare
&aridam ut facerent unũ ꝓselitũ. & denuo faciebant eũ filix̃
ꝑditionis duplo ꝗ̃ se ipsos. Ed isti dicerent qͦmͦ labo¬
rantibꝰ & animarũ lucra querentibꝰ insultarent. qͦtiens qͥppiã
Quomꝰ derogarent retia mittentibꝰ. piscesq tã malos ꝗͣ bonos
c̃cludentib. si solos pisces bonos xpc̃ admisisset &̃ eo in pre¬

Expanded text:
id est coenobiorum, archimandritis detrahunt, quoties gregis sui patiid est coenobiorum, archimandritis detrahunt, quoties gregis sui patiuntur detrimentum, et cum ipsi vacent otio, temere operarios Dei dijudicant, ubi aliquos ex eis, qui hortatu ipsorum conversi sunt ad saeculum relabi conspiciunt: Videte, inquiunt, quam indiscreti sunt, quam temere et inconsiderate homines vocant, et accedentes suscipiunt, et votivis promissionibus apud Deum obligari compellunt, quanta rursus nimietate vel duritia susceptos et sibi subditos scandalizantes , in deterius cogunt praecipitium, per omnia Pharisaeorum similes, qui circuibant mare et aridam, ut facerent unum proselytum, et denuo faciebant eum filium perditionis duplo quam seipsos . Quid isti dicerent, quomodo laborantibus et animarum lucra quaerentibus insultarent, quoties quidpiam Quomodo derogarent retia mittentibus piscesque, tanquam malos bonos concludentibus, si solos pisces bonos admisissent, et eorum impru
Abbreviated transcription (Latin):
erant scĩ & inmaculati inẽspectu eiꝰ. Et dicebat eis. ꝓpterea
diaci uob̃. nemo potest uenire ad me nͥ fuerit ei datũ a patre
meo. Quia s̃ in qͥt qͥdã inuob̃ qͥ ñ credunt &ego hoc sciebam
ab inicio. ꝓpt̃a dixi supͣ quia nemo potest uenire ad me nisi
pat̃ qͥ misit me attraxerit eũ. & nc̃ iterũ dico id ipsum. uerbis
paululũ inmutatis sensu ꝑmanente. qͥa nemo porest uenire
ad me nͥ ei fuerit datũ a patre meo. Idcixco aut̃ nc̃ id ipsum repe¬
tiuit : qͥa qđ tunc dix̃ ꝓfecto nc̃ uerũ eẽ liquet. abisto effectu qͦ
illi scandalihant᷑. Nam si pat̾ illos attraxisset. si eis ut ad filix
uenirent a patre datũ fuiss .i. si discpłos ei fieri beniuolentia di¬
uiitus inspirata potuisset. credentes & credendo gustantes
suauitatẽ ilła qua trahunt᷑ om̃s ȩlecti. magis ac magis traherent᷑¬
& ipsi. Ex hoc multi discpłoꝵ eiꝰ abierunt retro. &iã ñ cũ illo
ambulabant. Ecce hoc audiant illi qͥmaxime eccłarũ loca¬

Expanded text:
nspectu ejus . « Et dicebat eis: Propterea dixi vobis: Nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. » Quia sunt, inquit, quidam in vobis, qui non credunt, et ego hoc sciebam ab initio, propterea dixi supra: « Quia nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, » attraxerit eum: et nunc iterum dico idipsum verbis paululum immutatis, sensu permanente: « quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. » Idcirco autem nunc idipsum repetivit, quia, quod tunc dixit, profecto nunc verum esse liquet ab isto affectu quo illi scandalizantur. Nam, si Pater illos attraxisset, si eis ut ad Filium venirent, a Patre datum fuisset, id est, si discipulos ejus fieri benevolentia divinitus inspirata persuasisset, credentes et credendo gustantes suavitatem illam, quam, qua trahuntur omnes electi, magis ac magis traherentur et ipsi. « Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam uno cum illo ambulabant. » Ecce audiant hoc illi, qui maxime ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tantis cõꝓbat signis. it̾ne ñ uidemꝰ cur ineũ credenđu ñsit. Audier̃t tar¬
bã murmurantẽ deillo hȩc. &misert̃ pͥncipes &pharisti ministros. ut app̃hen¬
derent eũ. A udiert̃ pͥncipes & pharisei turbã murmurantẽ .i. ñ excitã
insedicionẽ s leuit᷑ submurmurantẽ . eo qd ab et& inuidia diu̾sã gȩrerent
uoluntatẽ. At uͦ ipsi ad om̃ẽ uentũ hiabant. qͣsi idoneã desuderantes octa¬
sionẽ. ut haberent unde ilłu ap̃t romanũ p̃sidẽ q̃si legatime accusa¬
rent. Iq audito q de turba multi crederent incũ & die illo diu̾sis sen¬
tentuis partes diuss murmurarent. ꝙ sup̃ducto ꝯfluctu de sabbi solutione¬

Expanded text:
tantis comprobat, signis, rationem non videmus, cur in eum credendum non sit: « Audierunt turbam murmurantem de illo haec, et miserunt principes et Pharisaei ministros, ut apprehenderent eum.d ab eorum invidia diversam generent voluntatem. At vero ipsi ad omnem ventum hiabant, quasi idoneam desiderantes occasionem, ut haberent unde illum apud Romanum praesidem quasi legitime accusarent. Igitur audito, quod de turba multi crederent in eum, et de illo diversis sententiis partes divisae murmurarent, quia supradicto conflictu de Sabb