comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endꝰ est: ut uulnꝰ qͦd occulte sanari nescit.
manifeste debeat em̃dari. Manifesta pec
cata: ñ sunt occulta purgatione curanda.
Palam enim arguendi st̃ qui pala nocent:
ut dũ aꝑta obuirgatione sanant᷑: hi qͥ eoᷤ
nutando deliquerunt corrigant᷑. Dum
unꝰ corripit᷑ plurimi em̃dant᷑. Necesse ẽ
enu ut pro multoꝵ saluatione unus con-¬
dempnet᷑: quã ꝑ uniꝰ licentiã multi ꝑicli-¬
tent᷑. Ita erga delinquentẽ sermo ẽ ꝓferen¬
dus: sic̃ eius qui corripit᷑ ixpostulat salus.
increpationis asꝑgere: lenitatẽ tam en cor-¬
de ẽ opꝰ retinere. Doctores nonnũqͣm feriũt
increpationib duris subditos: qͥ tam̃ a ca-¬
ritate eoꝵ quos corripiunt ñ recedunt. Se-¬
pe ecclesiȩ censura arrogantib uidetur eẽ
putatur a prauis: qͥa ñ discernunt recto
ocło: quod a bonis recto sit animo. N otancłu
ab om̃i pontifice uehement̃. ut tanto cautiꝰ

Expanded text:
it, ut vulnus quod occulte sanari nescit, it, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifescata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. rbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. pe ecclesiae censura arrogantibus videtur essputatur a pravis: quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius
Abbreviated transcription (Latin):
gregis quosdã ꝓ peccato a cõmunione eiciunt
ut peniteant: s quali sorte uiuere debeant.
ad melius exortando ñ uisitant. Quib con-¬
grue sermo diuinꝰ increpans cõminat᷑. P asto¬
res qui pascitis ppłmi meũ. uos disꝑsistiᷤ gre-¬
gẽ meũ: eiecistiᷤᷤ & ñ uisitastiꝰ eos: ecce ego uisi-¬
tabo suꝑ uos malitiã studioꝵ ur̃oꝵ. Bonoꝵ¬
ꝑqͥrunt: ut di in minimis subditoꝵ pecca-¬
tis se acerrimos prestant:a maiorib malis
cautos sͥ subditos ac sollicitos faciant. Sic̃
medici morbos imminentes curandos susci-¬
piunt: futuros uͦ ne irrepant medicinȩ ob-¬
iectu quada p̾scientia antecedunt: ita & doc-¬
tores boni sic ea quȩ male acta sunt resecant:
ut ea quȩ admitti possunt. ne ꝓpetrent᷑ doc-¬
tͥna fuccurrente p̃ueniant. Qui blando ũ-¬
bo castigatꝰ ñ corrigit᷑: acriꝰ necesse ẽ arguat᷑.
Cum dolore enĩ abscidenda st̃: quȩ leniter
sanari ñ possunt. Qui ammonitꝰ secretim

Expanded text:
gregis quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis, et non visitastis eos: ecce ego visitabo suirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Admonitus secretim
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt recede a me. ne appropinques mͥ quia
immundꝰ es: isti fumꝰ erunt in furore meo:
Om̃ib om̃ia factꝰ sum. ñ intatione erroris:
s compassionis miseratione: scilicet ut ita
uitia aliena fleret. que a dmodu si tali & ple
diciret᷑ errore. Boni pastores ppłi debent
ta flere: & totos se planctib tradere: imi¬
tastes iheremiã ꝓpħam dicentẽ. Quis dabit
apiti meo aquã: & ocłis meis fontẽ lacrima¬
rum: & plorabo die ac nocte int̾fectos ppłi mei

Expanded text:
dicunt: Recede a me, non appropinques mihi, quia dicunt: Recede a me, non appropinques mihi, quia immundus es: istomnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plo
Abbreviated transcription (Latin):
si eos aut ignorantes ñ erudiant. aor
ꝑeccantes ñ arguant: testante dño ad ꝓp
la: ille in iniquitate sua moriet᷑ sanguine¬
autẽ eiꝰ de manu tua requiram. Sic enin
heli sacerdos pro filioꝵ iniquitate dapnatis
E & licet eos delinquentes ammonuit: s tam
ñ ut oportebat redarguit. Sacerdotes erqͥ¬
rere debent peccata ppłoꝵ: & sagaci sollietu¬
dine unuquẽq ꝓbare. iuxta testimoniũ dm̃i
ad iheremiam loquentis. Probatorẽ inquit
dedi te in ppło meo robustũ: & scies & ꝓbabi
uias eoꝵ Sacerdotes studio corrigendi facti
ꝑscrutari debent subiectoꝵ: ut emendatos
lucri facere possint. Sicut autẽ peccatorẽ
conuenit argui: ita iustũ ñ exulcerari. Sac¬
dotes curam debent habere de his q̃ ꝑeant
aut si incorreptibiles existunt. ab ȩccłia se¬
parent᷑. Atrocit̾ iterũ arguunt̾ qͥ pecrantẽ
ñ recipiunt. s despiciunt & spernunt: nec al¬
t̾ius delictũ tamqͣm ꝓpͥum ingemiscunt.
De talib ꝑ ysaiam dñs cõminans dieit. Qui

Expanded text:
si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino p sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereuaut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia se. 6. Atrociter iterum arguuntur qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum tanquam proprium ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans dicit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciato diuiti dicit᷑: recepisti bona in
uita tua. Idcirco enim bona hic re¬
cepit & malus: ut illic plenius mala
reciperet. quia hic fuerat nec per
bona conuersus. At contͣ ammonen-¬
di sunt. qui ea quidẽ quȩ mundi st̃
concupiscunt. s tamen aduersitatis
labore fatigantur: ut sollicita consi-¬
deratione ꝑpendant. creator disposi-¬
torq cunctoꝵs. quanta suꝑ eos gr̃a
uigilat: quos in sua desideria non
relaxat. Egro quippe quem medi¬
cus desꝑat. concedit ut cuncta
quȩ concupiscit accipiat: nam qͥ

Expanded text:
ciato diviti dicitur: Recepisti bona in ciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
terra ꝓmittitur: ut quandoq ad eter¬
na sꝑanda ꝓuocetur. Neq enim ru-¬
dis ille ppłs ꝓmissionib dĩ in longin¬
quum crederet: si a ꝓmissore suo ñ
etiã euicino aliquid ꝑcepisset. Lit gͦ
ad ȩternoꝵ fide certius roboretur.
nequaquam solummͦ spe ad res. s reb
quoq usq ad spem trahit᷑: qđ liqͥdo
psalmista testatur dicens. Dedit eis
regiones gentium: & labores ppłors
possederunt: ut custodiant iustifica¬
tiones eius: & legem eius requirant.
Sed cum largientẽ d̾m humana mens
boni oꝑis repensatione non sequitur:
unde nutrita pie creditur: iustius in-¬
de dampnatur. Hinc enĩ ꝑ psalmi¬
stam rursum dicit᷑. Dciecisti cos dũ
alleuarentur. Quia uidelicet reꝓbi
cum recta oꝑa diuinis munerib non
rependunt. cum totos se hic deserunt.
& affluentib ꝓsꝑitatib dimittunt: un-¬
de exterius ꝓficiunt: inde ab intimis
cadunt. Hinc ẽ qđ in inferno cru-¬

Expanded text:
terra promittitur, ut quandoque ad aeterterra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sed cum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, inde justius damnatur. Hinc enim per Psalmistam rursum dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cru
Abbreviated transcription (Latin):
amoris premit. Dextera uͦ dĩ eã am-¬
plectitur: quia sub ȩterna eius beati-¬
tudine tota deuotione continetur.
in sinistra uͦ illius diuitiȩ & gła. Di¬
uitiȩ itaq & gła qualit̃ sint habenda
docuit: que posita in sinistra me¬
morauit. Hinc psalmista ait. Sal¬
uum me fac dȩxtera tua. Ileq enim
ait manu. s dext̾a: ut uidelicet cũ
dexteram diceret: et̾nam salutẽ se¬
querere indicaret. Hinc rursum
scriptum est. Dextera manus tua
domine confregit inimicos. Hostes
enm dei & si in sinistra eiꝰ ꝓficiunt:
dext̾a franguntur: quia plerumq
prauos uita presens eleuat: sed ad¬
uentus ȩternȩ beatitudinis dampnat.
Ammonendi sunt qui in hoc mun¬
do ꝓsꝑantur ut sollert̾ considerent. qͦd
p̃sentis uitȩ ꝓsꝑitas aliquando id¬
circo datur. ut ad meliorem uitam
prouocet: aliquando uͦ ut in ȩter¬
num plenius dampnet. Hinc est
enim qđ plebi istaheliticȩ chanaan

Expanded text:
amoris premit. Dextera vero Dei eam amamoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur, quia sub aeterna ejus beatitudine, tota devotione continetur. in sinistra vero illius divitiae et gloria . Divitiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum me fac dextera tua . Neque enim ait manu, sed dextera, ut videlicet, cum dexteram diceret, quod aeternam salutem quaereret indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei, etsi in sinistra proficiunt, dextera franguntur, quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnAdmonendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan
Abbreviated transcription (Latin):
mundi successib letantes increpant᷑.
cum đdr. Dederunt terram meam
sibi in hereditatẽ: cũ gaudio ex toto
corde & ex animo. Quib uerbis
perpendit᷑: qđ non solum quia gau¬
deant. s qđ toto corde & ex animo
gaudeant. districta rep̃hensione
feriantur. Hinc salomon ait.
Auersio paruuloꝵ int̾ficiet eos: &
prosꝑitas stultoꝵ ꝑdet illos. Hinc
paulus ainmonet dicens. Qui
emunt tanquam non possidentes:
& qui utuntur hoc mundo tanqͣm
non utantur: ut uidelicet sic nobis
quȩ suppetunt exterius seruiant.
quatinus a suꝑnȩ delectatiõis stu-¬
dio animum non inflectant: ne
luctum nobis internȩ ꝑegrinationis
temꝑent. ea quȩ in exilio positis subsidi¬
um p̾hent: & quasi felices nos in tran¬
sitoriis gaudeamus: qui ab ȩternis nos
intim miseros cernimus. Hinc nãq
est qđ electoꝵ uoce ȩccła dicit. Leua¬
uidelicet uitȩ presentis quasi sub cã¬
pite posuit: quam intentione sũmi

Expanded text:
mundi successibus laetantes increpantur mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Evidelicet vitae praesentis, quasi sub capite posuit, quam intentione summi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ temporalit̃ appetunt pro¬
sꝑantur: atq alit̾ qui ea quidem
quȩ mundi sunt concupis cunt: s
tam̃ aduersitatis labore fatigant᷑.¬
Ammonendi namq sunt. qui in hoc
qđ temporalit̾ appetunt ꝓsꝑantur.
ne cum cuncta ad uotum surpetunt.
dantem querere neggligant. si in his
quȩ dant᷑ animum figant: ne ꝑegri¬
nationem ꝓ patria diligant: ne subsi-¬
dia itineris. in obstacula ꝑuentio¬
nis uertant: ne nocturno lumine
lunȩ delectati. claritatẽ solis uidere
fugiant. Ammonendi itaq sunt
ut queq in hoc mundo consequunt᷑.
calamitatis solatia. ñ autẽ prȩmia
retͥbutionis credant: s contͣ fauiores
mundi mentẽ erigant: ne in eis ex
tota cordis delectatione succũbant.
Quisquis enim ꝓsꝑitatẽ qua utitur
apud iudiciũ cordis melioris uitȩ
amore non reprimit: fauoren uitȩ
tͣnseuntis. in mortis ppetuȩ occasio¬
nem uertit. Hinc est enĩ qđ sub
idumeoꝵ specie qui uincendos se
prosꝑitati suȩ reliquerant. in huiꝰ

Expanded text:
hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantAdmonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina cor premitur: quod si ad
regiminis culmen eruperit.
in etaonem ꝓtinus usu gloriş
ꝑmre tur. Sic saul qui indig¬
num se prius considerans fuge¬
rat:. mor ut regni gubernacula
ꝑcepit intumuit. Honorari
nari ꝑ coram ipło cupiens. dũ
reprehendi xublice noluit: ipsiꝰ¬
uis qͥ in rigẽ se unxerat sci¬
dit. Sic dauio auctoris iudicio
pene in cunsti: actib placens.
nioꝵ ut pressurȩ pondere caruit.
II t iorem uulneris erupit.
fac. isci est i morte uiri crude¬
liter rigidus: qui in appetitu fe¬
muie fuit erexuiter fluxus. Et
Ani molis aute nouerat pie
parcere : in bonoꝵ quoq nece
post didicit sine obstaculo retra¬
clionis anhelare. Prius quippe
firire deprehensum ꝑsecutorem
noluit : & post cum dampno de¬
suciantis exerritus. etiã deuotum
militem extuixeit. Quem ꝓfecto
ab electoꝵ numero culpa lon¬
gus raperet: nisi hunc ad uieni

Expanded text:
ciplina cor premitur: quod si ad ciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, intumuit ; honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit , factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae fuit enerviter fluxus; et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veni
Abbreviated transcription (Latin):
ut facerent eum regem fugit
iterum in montẽ ipꝰse solus. Qͥs
enim princiꝑari hominib tam
sine culpa potiuss et: quã qui
hos nimirum regeret. quos ipse
creauerat: Sed quia iccirco in
carne apparuit. ut non sol
nos ꝑ passionem redimeret.
uerum etiam ꝑ conuersationem
doceret: exemplum st sequ tib
yrebens. rex fieri noluit. ad ci u¬
cis uͦ patibulum sponte ꝑienit
oblatã glam culminis fugit: pę¬
nam probrosȩ mortis expetiit.
ut menbra eius uidelicet dis¬
cerent fauores mundi fugere:
terrores minime timere: pro ue¬
ritate aduersa diligere: ꝓspera
formidando declinare: quia &
nant᷑ : & illa ꝑdolorẽ purgant.
In istis se animus erigit: inͦ illis
autem quando se erexerit. sternit.
In istis se homo obliuiscitur: in illis
uͦ ad sui memoriam nolens etiã
coactiisq reuocatur. In istis sepe
& ante acta hona deꝑeunt: in illis
autẽ longi quoq temporis admis-¬
sa terguntur. Nam plerumq
aduersitatis magisterio. sub dis¬

Expanded text:
et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Quis enim principari hominibus tam sine culpa potuisset, quam is qui hos nimirum regeret, quos ipse creaverat? Sed quia idcirco in carne venerat, ut non solum nos per passionem redimeret, 5 verum etiam per conversationem doceret, exemplum se sequentibus praebens, rex fieri noluit, ad crucis vero patibulum sponte convenit; oblatam gloriam culminis fugit, poenam probrosae mortis appetiit; ut membra ejus videlicet discerent favores mundi fugere, terrores minime timere, pro veritate adversa diligere, prospera formidando declinare, quia et nant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisterio sub dis
Abbreviated transcription (Latin):
cienda sint. ꝓsꝑa formidanda. cap̃ .iii.¬
ec itaq breuiter diximus. ut
quantum sit pondus regiminis
mostraremus. ne temerare sacra re¬
gimina quisquis his impar est
audeat: & ꝑ concupiscentiam cul¬
minis. ducatum suscipiat ꝑditionis.
Hinc enĩ pie iacobus ꝓhib& dicens.
Holite plures magistri fieri: fr̃s mei.
regnum ꝑcipere uitauit in terris:
qui suꝑnoꝵ quoq spirituum sci-¬
entiam sensumq transcendins.

Expanded text:
cienda sunt, et prospera formidanda. Haec itaque breviter diximus, ut quantum sit pondus regiminis monstraremus, ne temerare sacra regimina quisquis his impar est audeat, et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures magistri fieri, fratres mei . regnum percipere vitavit in terris, qui supernorum quoque spirituum scientiam sensumque transcendens,
Abbreviated transcription (Latin):
scłi nonnumqͣm intra eccłiam potesta-¬
tis adeptȩ culm̃ tenent: ut ꝑ eande potes-¬
tatẽ disciplinã ȩccłiasticã muniant. C etm̃
intra eccłiam potestates necessariȩ ñ eẽnt:
nͥ ut qͦd ñ preualet sac̾dos efficere ꝑ doct¬
nȩ sermonẽ: potestas hoc imꝑet ꝑ discipli¬
nȩ t̾rorem. Sepe ꝑtrenũ regnũ cęleste reg-¬
nũ ꝓficit: ut qui intͣ eccłiam positi contͣ¬
fide & disciplinã ȩccłiȩ agunt: rigore pͥn¬
cipũ conterant᷑ ipsamq disciplinã. qũa
ȩccłiȩ utilitas exercere ñ p̃ualet. ceruicibꝰ
suꝑboꝵ potestas pͥncipalis imponat: ce
uenerationẽ mereat᷑. uirtutẽ potestati
ꝑtiat. C ognoscant pͥncipẽ scłi dõ dec
reddere rationẽ ꝓpter ȩccłamĩ qm̃ arp¬
aut disciplina ȩccłiȩ ꝑ fideles pͥncipes. sue
soluat᷑: ille ab eis rationẽ exigit: qͥ eoꝵ po¬

Expanded text:
intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra eccfidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et ut bene rationem mereantur virtute potestatis impertiat. Cognoscant principes seculi, Deo debere reddere se rationem, propter Ecclesiam et disciplina Ecclesiae, per fideles Principes, sive solvatur; ille ab eis rationem exigit, qui eorum po
Abbreviated transcription (Latin):
paulus cum infirmum auditorẽ
suũ ꝑpenderet. aut praua adhuc
uelle agere. aut de actione rec¬
ta humanȩ laudis retributione
gaudere: ait. Lus non tiniere
p̾otestatem: bonum fac: & habebis
laudem ex illa. Heq enim ideo
bona agenda sunt. ut potestas

Expanded text:
Paulus, cum infirmum auditorem Paulus, cum infirmum auditorem suum perpenderet, aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa . Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas
Abbreviated transcription (Latin):
ad interitum tenditur.
Et si hoc a uicina morte restringi
non potest. nisi illud etiã qđ existit
contrarium crescat: curandum pre-¬
dicatori est. ut ꝑ exhortationẽ su-¬
am artificioso moderamine unum
patiat᷑ crescere: quatinꝰ possit aliud
uicina morte retinere. Qđ cum
agit. ñ morbum exaggerat. sed
uulnerati sui cui medicamentũ
adhibet uitam seruat: ut exqui¬
rendȩ salutis congruum tempus
inueniat. Sepe enĩ quis a cibors
se ingliiue minime temperans:
iamq pene suꝑatꝰ luxuriȩ stimu¬
lis premit᷑. Qui huius pugnȩ
metu territus. dũ se ꝑ abstinenti-¬
am restringere nititur: in anis
głȩ temptatione fatigat᷑. In qͦ
nimirum uitium unũ nullatenꝰ.
extinguit᷑: nisi aliud nutriatur.
Quȩ gͥ pestis ardentius insequenda
est: nisi quȩ ꝑiculosius premit:
Tolerandum nanq est. ut ꝑ uir¬
cutem abstinentiȩ interĩ arro-¬
gantia contra uiuentẽ crescat.
ne eũ ꝑ ingluiuiẽ auita funditꝰ
luxuria extinguat. Hinc ẽ qđ

Expanded text:
ad interitum tenditur. Et si hoc a vicina morte restringi non potest, nisi illud etiam quod existit contrarium crescat tolerandum praedicatori est, ut per exhortationem suam artificioso moderamine unum patiatur crescere, quatenus possit aliud a vicina morte retinere. Quod cum agit, non morbum exaggerat, sed vulnerati sui, cui medicamentum adhibet, vitam servat, ut exquirendae salutis congruum tempus inveniat. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus, dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione fatigatur: in quo nimirum unum vitium nullatenus extinguitur, nisi aliud nutriatur. Quae igitur pestis ardentius insequenda est, nisi quae periculosius premit? Tolerandum nunquam est ut per virtutem abstinentiae interim arrogantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita funditus luxuria exstinguat. Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
habetur. Quod si interpretari ipsa
eoꝵ nomina curamus: isaac risꝰ.
rebecca autẽ patientia dr̃. Risus
uͦ ex leticia ẽ: patientia autẽ de tri¬
bulatione. Et quamius scã iaͣm in
cȩlestis sit gaudii contemplatione
suspensa. habet tñ adhuc qđ criste
de mortalis carnis pondere toler&.
saãc uͦ & rebecca iungitur: id estrisꝰ
& patientia miscetur: quia fit in
autem gaudentes. in tribulatione
patientes: ut hanc & ꝓsꝑa de contẽ¬
platione letificent: & adhuc aduersa
de tribulatione ꝑturbent. Ic op̃ piał. łi.¬

Expanded text:
habetur. Qui si interpretari ipsa habetur. Qui si interpretari ipsa eorum nomina curamus, Isaac risus, Rebecca autem patientia dicitur. Risus vero ex laetitia est, patientia autem de tribulatione. Et quamvis sancta Ecclesia coelestis sit gaudii contemplatione suspensa, habet tamen adhuc quod triste de mortalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca conjungitur, id est, risus et patientia permiscetur, quia fit in autem gaudentes, in tribulatione patientes , ut hanc et prospera de contemplatione laetificent, et adhuc adversa de tribulatione perturbent. CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
uersȩ. ꝑ apłicam uocẽ quasi re¬
beccȩ de camelo des cendentisibiq
pallium suꝑducenti dr̃. Quem
enĩ fructũ habuistis tunc in ilł:
in quib nunc erubescitis: Quã
isaac in tabernaculo suȩ matris
introduxit atq upxore accepit: qͥa
loco synagoge dñs ex qua ꝑ car¬
nem natus est. scam̃ ęccłam dili¬
git. eamq sibi in amore & conte̾¬
platione coniungit: ut quȩ priꝰ
proxima ex cognatione. id est cog¬
nata ꝑ predestinationem fuerat:
postinodum iam coniuncta in
amore continuo uxor fiat. Quã
intantum dilexit. ut dolorẽ qui
ex morte matris acces serat tem¬
peraret: quia ex lauachro sc̃ȩ̃ ec¬
cłȩ. redemptor nr̃ eam quȩ ex dis-¬
ꝑsione synagoge accedere potuit
tristiciã detersit. Dum enim ei¬
rebecca coniungitur. & dolor de
morte matris amputatur: quia
dum scã ęccła ex gentilitate ue¬
niens. usq ad thorũ contempla¬
tionis ꝑducitur: Iudea ꝓ nichilo

Expanded text:
versae per apostolicam vocem quasi Reversae per apostolicam vocem quasi Rebeccae de camelo descendenti sibique pallium superducenti dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? Quam Isaac in tabernaculum suae matris introduxit, atque uxorem accepit, quia loco Synagogae Dominus, ex qua per carnem natus, sanctam Ecclesiam diligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjunxit: ut quae prius proxima ex cognatione, id est, cognata ex praedestinatione fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fuit. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat temperaret, quia ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiam detersit; dum enim Rebecca conjungitur, dolor de morte matris amputatur, quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
repugnantẽ lege mentis suȩ. & ca-¬
ptiuos se ducentem in legẽ peccati.
Et diuitias in camelis portant: quia
ne magnitudo reuelationum extol¬
lat eos. datur eis stimulus carnis
suȩ. Habent .N. tesaurum istum in
uasis fictilib. ut sublimitas sit uir¬
tutis dĩ et ñ eoꝵ. Qui enĩ ꝑ carnem
çelestia loquuntur. & tñ adhuc in
carne contͣdictionem de uitio sen¬
tiunt: quid aliud quã suꝑ tortuo¬
sa cameloꝵ dorsa diuitias ferunt:
Rebecca uͦ isaac uiso quis ille homo
de redemptore suo credere debet
intelligit. Quȩ sese mox pallio
oꝑuit: quia quanto subtilius
saluatoris sua misteria penetrat:
tanto altius de ante acta uita con¬
funditur: et quia ꝑuerse egerit
uerecundatur. Pallio se operire
curauit: quia uiso dno infirmi¬
tatẽ suȩ actionis erubuit. Et
illa quȩ prius in camelo libere
gestabatur: descendens postmo¬
dum uerecundia tegitur. Unde
eidem ȩccl̃ȩ a priori elatione con¬

Expanded text:
repugnantem legi mentis suae, et carepugnantem legi mentis suae, et captivum se ducentem in lege peccati ; et divitias in camelis portant, quia ne magnitudo revelationum extollat eos, datus est eis stimulus carnis suae . Habent enim thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non eorum. Qui ergo per carnem coelestia loquuntur, et tamen adhuc in carne contradictionem de vitio sentiunt, quid aliud quam super tortuosa camelorum dorsa divitias ferunt? Rebecca vero Isaac viso, quis ille homo de Redemptore suo credere debeat, intelligit. Quae se mox pallio operuit, quia quanto subtilius salvatoris sui mysteria penetrat, tanto altius de anteacta sua vita confunditur. Et quia perverse egerit, verecundatur, pallio se operire curavit, quia viso Domino infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in camelo libere gestabatur, descendens postmodum verecundia tegitur. Unde eidem Ecclesiae a priore elatione con
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationib inuenitur. Que ut
isaac uidit de camelo descendit: qͥa
scã eccła quanto redemptorẽ suum
subtilius agnos cit: tanto carnalis
uitȩ studia humilius deserit: atq
in semetipsam tortitudine utili con¬
tradicit. Is aac g uiso descendit.
quia dño cognito uitia sua gentilitas
deseruit:. & ab elatione celsitudinis ĩ¬
ima humilitatis posita est. Qͥd ẽ autẽ
qd̵ ysaac in camelo sedens rebecca
conspexit: nisi qđ redẽptorẽ suum
ȩccła ex gentib ueniens. dũ adhuc
uitiis es set innixa. & necdum spi-¬
ritalib s animalib motib inhere-¬
ret aspexit: Nec mouere debet. qđ
puer quoq cũ camelis uenerat. in
quib sui dñi diuitias ferebat: quia
ipsi quoq predicatores scĩ qͣmuis
iam ad suꝑiora intelligenda atq
proferenda. & intellectu & uita emi¬
cent: adhuc tñ in semetipsis contͣ¬
dictionem carnis sentiunt. Nam
uident aliã legẽ in menbris sius

Expanded text:
conversationibus invenitur. Quae ut conversationibus invenitur. Quae ut Isaac vidit, de camelo descendit, quia sancta Ecclesia quanto Redemptorem suum subtilius agnoscit, tanto carnalis vitae studia humilius deserit, atque in semetipsam tortitudini vitiosae contradicit. Isaac igitur viso descendit, quia Domino cognito vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis ima humilitatis petiit. Quid est autem quod Isaac in camelum sedens Rebecca conspexit, nisi quod ad Redemptorem suum Ecclesia ex gentibus veniens, dum adhuc vitiis esset innixa, et necdum spiritalibus sed animalibus motibus inhaereret, ascendit? Nec movere debet quod puer quoque cum camelis venerat, in quibus sui Domini divitias ferebat, quia ipsi quoque praedicatores sancti, quamvis jam ad superiora intelligenda atque proferenda intellectu et vita micant, adhuc tamen in semetipsis contraditionem carnis sentiunt. Nam vident aliam legem in membris suis
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ in se frequentari ꝑmisit.
Passionis uͦ arma dicimus: quia ꝑ¬
se ipsa ab aduersario occulto libera-¬
mur: sicut ꝑ seipsum dñs dicit.
In patientia ur̃a: possidebitis animas
urãs. Qui ad meditandum in agro in-¬
clinato iam die exiit: quia passio
num exertitia iuxta finẽ mundi sus-¬
cepit: sicut ꝑ psalmistam de crucifi-¬
xionis suȩ expressione loquitur dicens.
Eleuatio manuum mearũ sacrifitium
uesꝑtinum. Quid est autẽ qđ rebecca
ad isaac dors o cameli deducit᷑: nisi qđ
ꝑ rebeccam sicut prefati sumus ȩccła. &
ꝑ camelum cui presidet. tortis morib
atq onustus idoloꝵ cultib gentilium
popłs designatur: Quia enim ex scmet¬
ipsis sibi inuenerunt dõs quos colerent:
quasi ex semetipsis eis onus in dorso
excreuerat qđ portarent. Rebecca gͦ ad
isaãc ueniens dorso cameli deducitur:
quia ad xp̃m ex gentilitate ȩccła ꝓpe¬
rans. in tortis uitiosisq uitȩ ueteris

Expanded text:
mortem in se frequentari permisit. mortem in se frequentari permisit. Passiones vero arma dicimus, quia per ipsas ab adversario occulto liberamur, sicut per seipsum Dominus dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Qui ad meditandum in agro, inclinata jam die exiit, quia pnum exercitia juxta finem mundi suscepit, sicut per Psalmistam de crucifixionis suae expressione loquitur dicens: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quid est autem quod Rebecca ad Isaac dorso cameli deducitur, nisi quod per Rebeccam, sicut praefati sumus, Ecclesia, et per camelum cui praesedit, tortus moribus atque onustus idolorum cultibus gentilium populus designatur? Qui enim ex semetipsis sibi invenerunt deos quos colerent, quasi a semetipsis eis onus in dorso excreverat quod portarent. Rebecca ergo ad Isaac veniens dorso cameli deducitur, quia ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans in tortis vitiosisque vitae veteris
Abbreviated transcription (Latin):
rando ptulisse. Qui isaac rebecca
ueniente in terra australi habitat:
quia unigenitus dñs ac redempror
mansit: quos ex udea editos non
torporis frigus. s feruor caritatis
tenuit. Ex illo quippe ppło anna
prophetissa. ex illo symeon extitit.
qui in ulnas dominũ accepit.
gressꝰ autẽ fuerat ad meditandum
in agro. Quia ager mundus acci-¬
pitur. ipse dñs ꝑ se exponit dicens.
ager est mundus. Qui in hoc egres¬
sus est qđ uisibilis apparere di¬
gnatꝰ ẽ sicut scriptum est: existi
in salutem popłi tui. ut saluos
facias xp̃os tuos. Solent autem
exerceri iuuenes in armoꝵ usu ce¬
meditatione. Isaac gͦ ad meditandum
in agro exiuit: quia redemptor
se sequentib formam humilita¬
tis prebens. ꝑ exercitium longanimita¬
tis suȩ passionis in se & patientiȩ ȩx-¬
empla monstrauit. Meditatio qͥp¬
pe armoꝵ: est frequentatio passio¬
num. Qui .ii. uerb̾a. manũ. lanceã.
crucem ꝑtulit: passionẽ suã usq ad

Expanded text:
rando pertulisse. Qui Isaac Rebecca rando pertulisse. Qui Isaac Rebecca veniente in terra Australi habitat, quia unigenitus Dominus ac Redemptor entibus mansit quos ex Judaea editos, non torporis frigus, sed fervor charitatis tenuit. Ex illo quippe populo Anna prophetissa, ex illo Simeon extitit, qui in ulnas Dominum accepit . Egressus autem fuerat ad meditandum in agro, quia ager mundus accipitur. Ipse per se Dominus exponit dicens: Ager autem est mundus . Quia in hoc egressus, quod visibilis apparere dignatus est, sicut scriptum est: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos. Solent autem exercitati juvenes in armorum usu meditari. Isaac ergo ad meditandum in agro exiit, quia Redemptose sequentibus formam humilitatis praebens, per exercitium longanimitatis suae passionis in se, et patientiae exempla monstravit. Meditatio quippe armorum est, frequentatio passionum. Qui enim verba, manum, lanceam, crucem pertulit, passionem suam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus: ut aquam scientiȩ de
profundo biberemus: Incarnatio¬
nem quippe. passionẽ. mortem.
resurrectionem atq ascensionem
illius sacri eloquii paginȩ loquun¬
tur: quȩ quia facta cognouimus:
iã nunc intelligimus audita. Hȩc
autẽ prius legi poterant: s quia
necdũ euenerant: intelligi non
ualebant. Unde & ꝑ ioħem dicit᷑
Nicit leo de tribu iida aperire
librum: & soluere signacula eiꝰ.
Ipse .ii. librum apuit. & signacła
ipsius soluit: quia nascendo
moriendo. resurgendo atq ad
celos ascendendo. scripturȩ sacrȩ no-¬
bis archana patefecit. Et notandũ
ducit ad puteum: s deambulabat.
Deambulat quippe. qui uiã ꝑ quã
ambulat eundo ⁊ redeundo con-¬
culcat. In humilitate autẽ passio¬
nis dns deambulauit: quia mͦ
a iudeis uerboꝵs contumelias. mͦ
cont᷑ se falsum testimonium. mͦ
nuit. Deambulasse gͦ in huma-¬
nitate passionis est: tot aduersi¬
tates & ꝓbra diuersis modis ite¬

Expanded text:
invenimus, ut aquam scientiae de invenimus, ut aquam scientiae de profundo biberemus? Incarnationem quippe, passionem, mortem, resurrectionem, atque ascensionem illius. sacri eloquii paginae loquuntur. Quae quia facta cognovimus, jam nunc intelligamus audita; haec autem prius legi poterant, sed quia necdum evenerant, intelligi non valebant. Unde et per Joannem dicitur: Vicit leo de tribu Juda aperire librum, et solvere signacula ejus . Ipse enim librum aperuit, et signacula illius solvit, qui nascendo, morcoelos ascendendo, Scripturae sacrae nobis arcana patefecit. Et notandum ducit ad puteum, sed deambulabat. Deambulat quippe qui viam per quam ambulat eundo et redeundo conculcat. In humilitate passionis Dominus deambulavit, quia modo a Judaeis verborum contumelias, modo contra se falsum testimonium, modnuit. Deambulasse ergo in humilitate passionis est tot adversitates et probra diversis modis ite
Abbreviated transcription (Latin):
redit: quia predicatores scĩ. cum p̾¬
dicando uitã audientium obtinent:
illi mox grãs reddunt. de cuus
hoc munere ꝑceꝑunt: ut sibi in
ea oꝑatione nichil tribuant. sed
auctori. Eo autem tempore isaac
deambulabat ꝑ uiã quȩ ducit
ad puteum: cuius nomen est ui¬
uentis & uidentis. Quis est uiuens
& uidens nisi omp̃s ds  de quo scri¬
ptum ẽ. uiuo ego in eternũ dicit dñs :is
De quo rursum dicit᷑. Omĩa nuda &
aꝑta sunt oculis eius. Puteus uͦ uiuen¬
ditas: quã nobis ad irrigationẽ
sionis unigeniti: ꝑ qͣm nobis aꝑtũ
est hoc. qđ prius latent̾ scripturȩ
sacrȩ loquebantur: Nisi enĩ uni-¬
genitus di filius incarnatus. temp¬
tatus apprehensus. colaphis cesus
sputis illitus. crucifixus ac mortu-¬
us fuiss et: nobis huius putei id est
scripturȩ sacrȩ ꝓfunditas non pa-¬
teret. Quid gͦ fidelib humilitas
passionis eius facta est. nͥ clauis
aꝑtionis. ꝑ qͣm misterioꝵ d̃ĩ puteũ

Expanded text:
redit, quia praedicatores sancti cum prredit, quia praedicatores sancti cum praedicando vitam audientium obtinent, illi mox gratias reddunt de cujus hoc munere perceperunt, ut sibi in ea operatione nil tribuant, sed Auctori. Eo autem tempore Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum, cujus nomen est Viventis et Videntis. Quis est vivens et videns, nisi omnipotens Deus, de quo scriptum est: Vivo ego in aeternum, dicit Dominus? De quo rursum scriptum est: Omnia nuda et aperta sunt oculis ejus . Puteus vero vivenditas, quam nobis ad irrigationem sionis Unigeniti, per quam nobis apertum est hoc quod prius latenter Scripturae sacrae fluenta loquebantur? Nisi enim unigenitus Dei Filius incarnatus, tentatus, apprehensus, colaphis caesus, sputis illitus, crucifixus ac mortuus fuisset, nobis hujus fidei, id est Scripturae sacrae profunditas non pateret. Quid ergo fidelibus humilitas passionis ejus facta est, nisi clavis operationis per quam mysteriorum Dei puteum
Abbreviated transcription (Latin):
s tam ꝓfessionem suam morib
non sequentes. carnalit uiuunt: be¬
nigne a fidelib honorari solent:
pro eo qđ esse fideles uidentur.
men hereditatis alieni: qr siue infideles
siue carnales qͥ intͣ fidi ꝓfessionem te¬
nentur. ad hereditatem et̾nam non¬
ueniunt: s tñ supnȩ largitatis głam
tẽporalit̾ ꝯsecunt᷑. Rebecca autẽ cum
puellis suis uirum secuta est: quia
sc̃ã ȩccł̃a habet secum minoris me-¬
riti animas sodales suas. Nlam &¬
siinquibdam pascensum mentis
in choro contemplationes ñ habent:
quȩ uidelicet tales animȩ quasi
puellȩ rebeccȩ sunt. quia secuntur
morib:s: tñ ad comtemplationem
istoꝵs minime ascendunt. Nam &
isdem puer quos dam habuit in co¬
mitatu: quia & cum scĩs ꝓphetis fue-¬
runt quidam qui bene uiuerent:
&̃ ꝓphetiȩ sp̃m non haberent. Et
cum beatis apłis atq doctorib fue-¬
re pleriq. qui uitã morib tenerent:
s predicationis uerba non ꝓme¬
rent. festinus autẽ puer ad dñm

Expanded text:
 profectionem suam moribus non sequentes, carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent, pro eo quod esse fideles videntur. men haereditatis alieni, quia sive infideles seu carnales qui intra fidei professionem tenentur, ad haereditatis aeternae soveniunt, sed tamen supernae largitatis gloriam temporaliter consequuntur. Rebecca autem cum puellis suis virum secuta est, quia sancta Ecclesia habet secum minoris meriti animas sodales suas. Nam etsi in quibusdam per ascensum mentis in thoro contemplationis non habitet, quae videlicet tales animae quasi puellae Rebeccae sunt, quia sequuntur moribus, sed tamen ad contemplationis thorum minime ascendunt. Nam et isdem puer quosdam habuit in comitatu; quia et cum sanctis prophetis fuerunt quidam qui bene viverent, et prophetiae spiritum non haberent, et cum beatis apostolis atque doctoribus fuere plerique qui vitam moribus tenerent, at praedicationis verba non promerent. Festinus autem puer ad dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sci uiri orando efficiunt. ita p̾desti-¬
nata sunt: ut precib obtineantur.
Nam ipsa quoq cȩlestis regni p̾desti-¬
natio. ita est ab omnipotente do
dis posita. ut ad hoc ȩ eͤ labore ꝑ¬
ueniant: quatinus postulando
mereantur acciꝑe: qđ eis omp̃s
d̾s ante scła disposuit donare. Qđ
utrum ita sit: concito ualet ꝓbari.
Certe etenĩ nouimus: quia ad abra-¬
ham dns dixit. inisaac uocabitur
tibi semen. Cui enĩ dixerat patrẽ
multarum gentium constitui te:
ei rursum ꝓmittit dicens. Be-¬
nedicam tͥ & multiplicabo semen

Expanded text:
cti orando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eiDeus ante saecula disposuit donare. Quod vero ita sit, concite valet probari. Certe etenim novimus quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te. Cui rursum promisit dicens: Benedicam tibi, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio dicere & escire discipulos noluit. Nã
corde meo: indicat se non nescire.: s nolle indi-¬
care. De domo dñi sicut scriptũ est incipit rudi-¬
ciũ qnͣdo electi id÷ domꝰ di hic ꝑ flagella uidi-¬
cant᷑: impii uͦ illuc ad dampnationẽ iudican-¬
di sunt. Unde & seqͥtur. S i aũt pͥmũ a nob̾. qͣs¬

Expanded text:
Evangelio dicere et scire 184 discipulos noluit. Nam corde meo , indicat se non nescire, sed nolle indicare. 2. De domo Domini, sicut scriptum est , incipit judicium, quando electi, id est, domus Dei, hic per flagella judicantur. Impii vero illic ad damnationem judicandi sunt. Unde et seq
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ & lucebit miseris ad augm̃tũ penarum.
ut uideant unde doleant: & ñ lucebit ad con-¬
solationẽ. ne uideant unde gaudeant. Int̾
huiꝰ uite & future infelicitatis miseriã. mul-¬
ta discretio est. Illuc enĩ & miseria est ꝓpter-
nem. Quoꝵ unũ in hac uita id⁊ miseria ẽ:

Expanded text:
ae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant; inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est: illic enim et miseria est propter nem do
Abbreviated transcription (Latin):
di. s tantũ dampnandi. Primꝰ gͥ ordo eoꝵ qͥ
iudicant᷑ & ꝑeunt: opponit᷑ illi ordini bonoꝵ.
de quo sunt qͥ iudicant᷑ &x regnant. Secds ordo
eoꝵ qui ñ iudicant᷑ & ꝑeunt: opponit᷑ illi ord¬
ni ꝑfectoꝵ in qͦ sunt hii qͥ ũ udicant᷑ e regnãt
Terenis ordo eoꝵ qͥ iudicantur & regnantꝰ illi
orcdini est eontrarius de quo sunt qͦti iudicanõ
& ꝑeunt. Quartꝰ ordꝰ eoꝵ qͥ ñ iudicant᷑ e reg¬
nant: opponit᷑ illi contrario ordini in qͦ illi
flamina. iuxta incissitudinẽ: ut qͥ mente tra-¬
ctauerunt qͦd ꝑficerent corpore: simul & ani-¬
mo puniant᷑ & corpore. Ignem gehennȩ ad
aliqͥd lum̃ habere. ad aliqͥd ñ habere: hoc ẽ hr̃e
lum̃ ad damnationẽ. ut uideant impii unde do-¬
leant: ⁊ ñ hr̃e ad ꝯsolationẽ. ne uideant uñ gaude-¬
atł. Apta fit ꝯparatio de camino tͥũ pueroꝵ: ad exem-¬
płu ignis gehenuȩ. Nam sicut ille ignis non
arsit ad tͥum pueroꝵ suppliciũ. & arsit ad cõ-¬

Expanded text:
di sunt et damnandi. Primus igitur ordo eorum qui judicantur et pereunt opponitur illi ordini bonorum, de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus ordo eorum qui non judicantur et pereunt opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi qui non judicantur eTertius ordo eorum qui judicantur et regnant illi ordini est contrarius de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini in quo illiflamma, juxta vicissitudinem, ut qui mente tractaverunt, quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore, ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere: hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae; nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad com
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. cum eis qͥ de parte eiꝰ erunt inignẽ
nuttendꝰ est et̾ium. Dum sublatꝰ fuerit diabolꝰ
ut dampnet᷑: multi electi qͥ in corpore st̃ inue¬
niendi. dño ad iudiciũ ueniente. metu con¬
cutiendi st̾: uidentes tali sententia impium
eẽ punitum. Quo t̾rore purgandi sunt: qͥa
siquid eis ex corpore adhuc remanserit peccati:
metu ipso qͦ diabołu dampnari conspiciunt
purgabunt᷑. Hinc est qͦd ait iob. Cum sublatꝰ
fuerit timebunt angłi. & ext̾riti purgabunt᷑.
Multos posse ꝑire ex eis in die iuidicii qui nunc
iudiciũ ad ignẽ: & deuorabit abyssum multã:
& comedet partẽ domus. Pars quippe domꝰ de¬
uorabit᷑. qͥa illos etiam infernus obsorbebit. qͥ
nunc se in p̾ceptis cȩlestib głantur. De qͥb
& dñs dicit. Multi dicent michi in illa die.

Expanded text:
hominum, cum eis qui de parte ejus erunt, in ignem hominum, cum eis qui de parte ejus erunt, in ignem ttendus est. 6. Dum sublatus fuerit diabolus, ut damnetur, multi electi, qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum: quo terrore purgandi sunt, quia, si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspicium purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur . 7. Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc judicium ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus . Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se esse in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus ait: Multi dice
Abbreviated transcription (Latin):
li lignoꝵ ad combustionẽ de similib col-¬
ligant᷑: ita in uidiciĩ diem sumilis culpȩ re-¬
os suis similib uingere: ut ex equo pena
constringat qͣsi in fascicułu: qͦs actio similes
fecit in malum. Situt unusquisq sc̃s in fu-¬
turo iudicio ꝓ quantitate uirtutũ głifica-¬
bitur: ita & imusqͥsq impiꝰ ꝓ quantitate fa-¬
cinoꝵ condempnabit᷑. Nec deerit in supplitio
futurꝰ dampnationis ordo: s iuxta qualitatẽ
cͥminũ discretio erit penarum: ꝓpħa affir-¬
mante. De caroꝵ quoq suoꝵ suppliciis. ad-¬
ditur etiam pena defunctis: sicut apud in-¬
feros diuitis sermo p̃dicat euangłicus: sicutꝰ
ꝓ augendo nide supplicio dicit etiã psalmꝰ.:
Cõmoti amoueant᷑ filii eiꝰ & mendicent. Im¬
pii ex hoc duriꝰ in uiditio puniendi st̃ m̃tis
dolore: ex qͦ uisuri st̃ iustos głȩ beatitudinẽ me¬
ruisse. Cunctis uidentib est precipitandꝰ diabolꝰ:
quando sub aspectu om̃ium bonoꝵ angłoꝵ &

Expanded text:
li lignorum ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpae reos suis similibus jungere, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita unusquisque impius pro quantitate scelerum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futuro damnationis ordo, sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante. De charorum suorum quoque suppliciis additur etiam poena defunctis, sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus , sicut pro augendo Judae supplicio dicit etiam psalmus: Commotione moveantur filii ejus, et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ di libertatẽ: dum corrruptibile hoc indu¬
erit incorruptionẽ. Nunc d̾s ꝑ speculumag-¬
noscit᷑. in futuro autẽ quisq electꝰ facie ad fa¬
ciem p̾sentabit᷑: ut ipsam speciem contemplet᷑¬

Expanded text:
orum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem. Nunc Deus per speculum agnoscitur: in futuro autem quisque electus facie ad faciem praesentabitur, ut ipsam speciem contemplet