comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nec isaac: cũ & ipse passionẽ d
figuraret. Nec tam̃ sine sanguine
ra transacta. ẽ. uł ibi illius ariec
hic. achimelech sacerdotis. Heq
occidi oportuit eos. qͦs tunc resui
ñ oportebat. sedeoꝵ uitã amori¬
nis liberatio resurrectionẽ poti
gnificabat. quȩ hocmͦ in illis fu¬
ctio. Plura hinc dici possent: si ĩ
rerũ gestarũ in hoc sermone sus¬
semꝰ tractanda mysteria. Hunc
amꝰ iã duo ista genera hominũo
quidẽ de titulo isto. & si oꝑosiu
fortasse loquacius. tam̃ ut̃ dñs
cessit exitũ. ẽ. Duo genera honi
attendite. Unũ laborantiũ: abens
mittentiũ: alterũ cor angłis on¬
pollet hic mundus: alterũ p̃sunt
de cęlestib. quȩ ꝓmisit ñ menda
Sed mixta st̃ ista genera homini¬

Expanded text:
sicut nec Isaac, cum et ipse passionem Domini figuraret; nec tamen sine sanguine figura transacta est, vel ibi illius arietis , vel hic Achimelech sacerdotis. Neque enim occidi oportuit eos, quos tunc resurgere non oportebat: sed eorum vitam a mortne, liberans Jesus resurrectionem potius significabat, quae hoc modo in illis figur. Plura hinc dici possent, si illarum rerum gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam audiamus ista duo genera hominum, quandoquidem de titulo isto, etsi operosius et fortasse loquacius, tamen ut Dominus concessit, exitum est. Duo genera hominum attendite: unum laborantium, alterumittentium, alterum cor Angelis conpollet hic mundus, alterum praesumentium de coelestibus quae promisit non mendax Deus. Sed mixta sunt ista genera homin
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ istã: A peccato enĩ hominis. na¬
ta. ẽ. mors. Merito gͦ ipse sibi homo ap¬
petiuit mortẽ. & ideo petitio nom̃ .ẽ.
mortis. Hã sic̃ scriptũ ẽ. ds̃ mortẽ non
fecit. nec letat᷑ in ꝑditione uiuorũ
Creauit enĩ ds ut essent om̃a. & sanabi
les nationes orb̾ t̾rarũ. Et unde mors
illã defluxer̃. & in morte irrucĩ

Expanded text:
mortem istam? A peccato enim hominis namortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Merito ergo ipse sibi homo appetivit mortem, et ideo petitio nomen est mortis. Nam sicut scriptum est, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum. Creavit enim Deus ut essent omnia, et sanabiles fecit nationes orbis terrarum. Et unde mors illam defluxerunt, et in mortem irruerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nhoc gͦ dauid qͥd p̃figurabat᷑. uide¬
tis. Ergo & in saul qđ p̃figurabat᷑
uidetis Regnũ malum in saul: & re¬
gnũ bonĩ indauid. Mors in saul: &
uita indauid. Et enĩ nos ñ ꝑsequit᷑ nisi
mors: de qua infine triũ phabimꝰ di¬
centes. Ubi. ẽ mors contentio tua: Ibi
e mors aculeus tuus: Quid. ẽ. qđ dico.
ñ nos psequit᷑ nisi mors: Quia nisi mor¬
tales essemꝰ: ñ esset qđ nob̾ faceret ini¬
micus. Nunqͥd enĩ angłis qͥcquã facit:
rgo etiã ipsa mors aqua maxime ha¬
bemꝰ psecutionẽ. cuiꝰ finiet᷑ in fine con¬
tentio cũ resurrexerimꝰ amortuis:
sic̃ finita.ẽ. incapite nr̃o sic finiet᷑ &
in nob̾. si iusti fuerimꝰ inuenti. Nã
mortuus ille mortis int̾fector fuit.¬
& magis in illo mors mortua . ẽ: quã
ipsc in morte. Deniq etiã nom̃ ipsũ
actendamꝰ: ñ ẽ sine mysterio. Nã saub
int̾pretat᷑ petitio. hoc ẽ appetitio.
Quid enĩ dubitare debemꝰ nos nob fecisse

Expanded text:
In hoc ergo David quid praefigurabatur, videtis: ergo et in Saül quid praefigurabatur, videtis: regnum malum in Saül, regnum bonum in David: mors in Saül, et vita in David. Etenim nos non persequitur nisi mors, de qua in fine triumphabimus, dicentes: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Quid est quod dico, non nos persequitur nisi mors? Quia nisi mortales essemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Angelis quidquam facit? Ergo etiam ipsa mors, a qua maxime habemus persecutionem, cujus finitur in fine contentio cum resurrexerimus a mortuis, sicut finita est in capite nostro, sic finietur et in nobis, si justi fuerimus inventi. Nam mortuus ille mortis interfector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
te de tab̾naculo & radicẽ tuã de t̾ra
uiuentiũ. Ergo int̾ra uiuentiũ nos
debemꝰ habere radicẽ. Radix nr̃a ibi
sit In occulto.ẽ. radix. Fructꝰ uideri
ossunt. radix uideri ñ potest. Radix
lis. ẽ. ut oꝑa tua de caritat̾e ꝓcedant
inc.ẽ. radix tua int̾ra uiuentiũ. Inde
adicabit᷑ iste dohec. nec omĩno pote¬
t ibi ꝑmanere: qͥa nec altius ibi fi¬
t radicẽ. sed qͦmͦ illa semina inpetra
si radicẽ eiciunt. tam̃ qͥa humorẽ
habent: sole orto continuo arescunt
i illi qͥ altius figunt radicẽ. qͥd audi¬
t ab apło : Flecto genua mea ꝓuob̃¬

Expanded text:
am . Et radicem tuam de terra viventium. Ergo in terra viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi sit. In occulto est radix: fructus videri possunt, radix videri non potest. Radix s est ut opera tua de charitate procedant, tunc est radix tua in terra viventium. Inde eradicabitur iste Doech, nec omnino poterit ibi permanere, quia nec altius ibi fixit radicem: sed quomodo illa semina in petra, etsi radicem ejiciant, tamen quia humorem non habent, sole orto continuo arescunt . At vero illi qui altius figunt radicem, quid audiunt ab Apostolo? Flecto genua mea pro
Abbreviated transcription (Latin):
tolerari abonis. Et coniungamꝰ nos
huic uoci. & aure. & linguã. & corde
& oꝑe. Qđ si fecerimꝰ nos hic loque¬
mur in his quȩ audimꝰ. Dicat᷑ gͦ primo
de corpore malo regni terreni.

Expanded text:
bonis; et conjungamus nos huic voci, et aure, et lingua, et corde, et opere. Quod si fecerimus, nos hic loquimur in his quae audimus. Dicatur ergo primo de corpore malo regni terreni.
Abbreviated transcription (Latin):
Si memor fui tui instratumeo. & indila¬
culis meditabar in te. Si gͦ ñ memor fui¬
suꝑ stratũ meũ. & indiluculo ñ meditabir
inte. Qui quando ociosus. ẽ. ñ cogitet dm
in actionib suis cogitare ñ potest diñ.
Qui aut̃ memor eiꝰ est qͣndo quietꝰ. ẽ in ipo

Expanded text:
Si memor fui tui in strato meo, et in diluculis meditabar in te. Si ergo non fui memor in strato meo, et in diluculo non meditabar in te. Qui quando otiosus est non cogitat Deum, in actionibus suis cogitare potest Deum? Qui autem memor ejus est
Abbreviated transcription (Latin):
catoris. ꝓficiet ipse. & mors alterius
ualet aduitã alterius. Si enĩ spũalit̃
sanguis currit de his qͥ intrinsecus mori¬
untur: tu uidens talem uindictã. laua
illic manꝰ tuas. de cętero mundius uiue
Et qͦmꝰ lauabit manꝰ suas si iustꝰ. ẽ: Quid
enĩ habet in manib qđ lauet᷑. si iustꝰ. ẽ:
Sed iustꝰ ex fide uiuit. Iustos gͦ dixit fi¬
deles. Ex quo credidisti. iã incipis uocari
iustꝰ. Facta ẽ. enĩ dimissio peccatorum.¬
Et si de ista residua uita quętã peccata
tua st̃ quȩ ñ posst̃ nisi tanquã aqua de
mari insentinã influere: tam̃ qͥa cre¬
didisti. cũ uideris eũ qͥ om̃ino auersus
.ẽ a dõ occidi in illa cȩcitate. suꝑ ca-¬
dente illo igne ñ uidere solẽ. di qui
ciem qͥa iustꝰ ex fide uiuit: attende
impiũ morientẽ. & purga te a pecca¬
tis. Ita lauas qͦdã mͦ manꝰ tuas in san¬
guine peccatoris. Manꝰ suas lauabit
in sanguine peccatoris. Et dicet hõ.

Expanded text:
catoris, proficit ipse: et mors alterius catoris, proficit ipse: et mors alterius valet ad vitam alterius. Si enim spiritualiter sanguis currit de his qui intrinsecus moriuntur, tu videns talem vindictam, lava illic manus tuas; de caetero mundius vive. Et quomodo lavabit manus suas, si justus est? Quid enim habet in manibus quod lavetur, si justus est? Sed justus ex fide vivit . Justos ergo dixit fideles: et ex quo jam credidisti, jam incipis vocari justus. Facta est enim dimissio peccatorumEtsi de ista residua vita quaedam peccata tua sunt, quae non possunt nisi tanquam aqua de mari in sentinam influere: tamen quia credidisti; cum videris eum qui omnino aversus est a Deo occidi in illa caecitate, supercadente illo igne non videre solem, tu qui ciem, quia justus ex fide vivit, attende impium morientem, et purga te a peccatis. Ita lavabis quodammodo manus tuas in sanguine peccatoris. Manus ergo suas lavabit in sanguine peccatoris. 22. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
tis canis conuersus ad suũ uomitũ. Om̃s
tales qͥestis. uidete poenas eoꝵ. qͥ tal es
ñ sunt & gaudete Adhuc inferoꝵ poe¬
nȩ ñ uener̃. ad huc ignis et̃nꝰ ñ uenit.
Comparet qͥ ꝓficit in dõ se mͦ cũ impio.
cȩcũ corcũ illuminato corde. Cõparate
duos. ñ uidentẽ & uidentẽ in carne. Et
qͥd magnũ ẽ. uisio carnis: Nunqͥd tobis
habebat carnis oculos: Filius ipsius
habebat ille ñ habebat. & uiã uitȩ cȩ¬
cus uidenti ostendebat. Ergo istã poenã
quando uidetis. gaudete qͥã in illa ñ estis.
Propt̾ea dicit scrĩptura. Letabit᷑ iustus
cũ uiderit uindictã. Non illã futurã.
nã uidete qͥd sequit᷑. Manꝰ suas lauabit
in sanguine peccatoris. Quid est hoc:
Intendat caritas ur̃a. Nunqͥd quando fe¬
riunt᷑ homicidȩ. debent illuc in nocen¬
tes ire. & lauare manꝰ suas: Sed qͥd est
in sanguine peccatoris. lauabit manꝰ
suas iustꝰ: Quando uidet poenã pec¬

Expanded text:
tis canis reversus ad suum vomitum . Omnes tis canis reversus ad suum vomitum . Omnes tales qui estis, videte poenas eorum qui tales non sunt, et gaudete. Adhuc inferorum poenae non venerunt, adhuc ignis aeternus non venit: comparet qui proficit in Deo se modo cum impio, caecum cor cum illuminato corde; comparate duos, videntem et non videntem in carne. Et quid magnum est visio carnis? Numquid Tobias habebat carneos oculos? Filius ipsius habebat, et ilie non habebat; et viam vitae caecus videnti ostendebat . Ergo istam poenam quando videtis, gaudete quia in illa non estis. Propterea dicit Scriptura: Laetabitur justus, cum viderit vindictam. Non illam futuram; nam vide quid sequitur: Manus suas lavabit in sanguine peccatoris. Quid est hoc? Intendat Charitas Vestra. Numquid quando feriuntur homicidae, debent illuc innocentes ire, et lavare manus suas? Sed quid est, in sanguine peccatoris lavabit manus suas? Justus quando videt poenam pec
Abbreviated transcription (Latin):
lle gͦ & cũ minat᷑ ñ irascit᷑. neq enĩ ꝑ¬
turbat᷑: sed tanq irascit᷑. qͥa p̾unit &
uindicat. & qͥ corrigi nolunt: tanquã
uiuunt: sed ñ uiuũnt. Uindicta enĩ
pͥmi peccati. & eoꝵ quȩ addider̃ ma¬
net suꝑ eos. & ipsa uocat᷑ ira dĩ. qͥa de
iudiciõ dĩ uenit. Inde dñs. de ñ cre¬
dentib ait. Sed ira dĩ manet suꝑ eũ.
Cũ ira enĩ dĩ. mortales nascim᷑. Unde
dicit apłs. Fuimꝰ enĩ & nos aliqͣndo
natura filii irȩ. sic̃ & cȩteri. Quid est
natura filii irȩ. nisi qͥa portamꝰ nob̾ cũ
poenã primi peccatiꝰ Sed si conuertamꝰ
nos. aufert᷑ ira: p̃bet᷑ grã. Non uis con¬
uerti. addis etiam suꝑ̃ id qđ natꝰ es: tan¬
quã in ira cõbiberis in pͣsenti tempore
qͥ intelligitis. & amatis ueritatẽ. om̃s
qui plus in uob̾ uultis uictoriã ueritatis
quã urãm. qui ñ clauditis aduersus
uertcatẽ aures urãs de p̾sentiũ delecta-¬
tione & p̾teritoꝵ recordatione. ne si¬

Expanded text:
 cum minatur, non irascitur. Neque enim perturbatur, sed tanquam irascitur, quia punit et vindicat. Et qui corrigi nolunt, tanquam vivunt, sed non vivunt. Vindicta enim primi peccati, et eorum quae addiderunt, manet super eos: et ipsa vocatur ira Dei, quia de judicio Dei venit. Unde Dominus de non credente ait: Sed ira Dei manet super eum . Cum ira enim Dei mortales nascimur. Unde dicit Apostolus: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri . Quid est, natura filii irae, nisi quia portamus nobiscum poenam primi peccati? Sed si convertamus nos, aufertur ira, praebetur gratia. Non vis converti, addis etiam super id quod natus es: tanquam in ira combiberis in praesenti temporqui intelligitis et amatis veritatem, omnes qui plus in vobis vultis victoriam veritatis quam vestram, qui non clauditis adversus veritatem aures vestras, de praesentium delectatione et de praeteritorum recordatione, ne si
Abbreviated transcription (Latin):
Iniqͥtatẽ forte. sed in corde solo: Audi
qͥd sequit᷑. Ece cor suũ sequunt᷑ manꝰ & cor¬
di suo famulant᷑ manꝰ Cogitat᷑ & fit aut ideo
ñ fit. ñ qͥa nolumꝰ. s qͥa ñ possumꝰ Quicqͥd
uis & ñ potes: factũ ds̃ cõputat & enĩ incorde
in iqͥtates oꝑamini int̾ra. Quid de inde:
niqͥtates manꝰ ur̃ȩ connectunt: Quid. ẽ. con¬

Expanded text:
Iniquitates forte in corde solo? Audi Iniquitates forte in corde solo? Audi quid sequitur: et cor suum sequuntur manus, et cordi suo famulantur manus, cogitatur et fit; aut ideo non fit, non quia nolumus, sed quia non possumus. Quidquid vis, et non potes, factum Deus computat. Etenim in corde iniquitates operamini in terra. Quid deinde? Iniquitates manus
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. Non uultis recta iudicare. recte
iudicabimini. Uiuit enĩ ille rexur̃ &
lã ñ moritꝰ & morsei ultra ñ dominabit᷑
Ecce uenit. redite pͣuaricatores ad cor
Ecce ueniet. corrigimim ante quã ueniat.
pͣuenite faciẽ eius in c̃fessione. Ecce ue¬
net Rex ur̃ ẽ. Recordamini titulũ
suꝑ crucẽ. Sed ñ eũ uidetis scriptũ.
manet tam̃ In t̾ra ñ legit᷑. s in cȩlo
seruat᷑. Putatis enĩ illam inscriptionẽ
fuisse corruptã. & qͥd ait titulus
psalmi huiꝰ In finẽ ne corrũpas ipsi
dauid. inticuli inscriptione. Non gͦ
corrũpit᷑ illa tituli inscriptio. Rex ur̃¬
regnũ. & ipse dominabit᷑ gentiũ. Sigͦ
rex est ecce ante quã ueniãt dicit uobis.
Ad huc loqͦr inqͥt. nondũ iudico. Quisic
clamo cõminando. nolo ferire iudican¬
do. Si uere gͦ iusticiã loqͥmini. recta
iudicate filii hominũ. Nunc aut̃ qͥd¬
facitis: Quare ista dico uob: Ꝙ enĩ
in corde iniqͥtates opamini in t̾ra.

Expanded text:
care, recte judicabimini. Vivit enim ille rex vester, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur. . Ecce venit; redite, praevaricatores, ad cor . Ecce veniet, corrigimini antequam veniat, praevenite faciem ejus in confessione . Ecce veniet; rex vester est. Recordamini titulum super crucem. Si non eum videtis scriptum, manet tamen: in terra non legitur, sed in coelo servatur. Putatis enim illam inscriptionem fuisse corruptam? Et quid ait titulus psalmi hujus? In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem. Non ergo corrumpitur illa iregnum, et ipse dominabitur gentium . Si ergo rex est, ecce, antequam veniat, dicit vobis: Adhuc loquor, inquit, nondum judico; qui sic clamo comminando, nolo ferire judicando. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. 4. facitis? Quare ista vobis dico? Etenim in corde iniquitates operamini in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. id.ẽ. occultat eoꝵ malã uitã. pri¬
us quã pariat eadẽ uita manifestos in
fine cruciatꝰ. Sed in iradĩ. occultat
ramnũ ignis iste. Non enĩ parua poena
ẽ. Quomodo ñ uident solẽ. nec spinas
poenarũ credunt ex hac uita mala sibi
postei ꝓcessuras Uos enĩ inqͥt ramnꝰ
uos ipsos uiuentes. idest ad huc in hac
uita constitutos. priusquã in futuro
udicio spinas poenarũ ur̃arũ manife¬
stas ꝓclicat. nunc in ira cõbibit idest
quasi absorbendo apparere ñ sit.
Hic itaq ordo uerboꝵ. quantũ puto pla¬
nius ita contexit᷑. Suꝑ cecidit ignis. &
ñ uider̃ sol ẽ: qͥa ignis tanquã in ira.
canquã uiuentes uos ramnũ cõbibit.
priusquã ꝓducat spinas urãs. Id .ẽ. uos
ipsos quos ramnũ inuenit. cõbibit ante
mortẽ. priusquã eadẽ ramnꝰ spinas ur̃as
post mortẽ in illa poenali resurrectione
ꝓducat: Quare aut̃ dix uiuentes. sed

Expanded text:
eorum: id est, occultat eorum malam vitam, prieorum: id est, occultat eorum malam vitam, priusquam pariat eadem vita manifestos in fine cruciatus; sed in ira Dei occultat rhamnum ignis iste. Non enim parva poena est quod modo non vident solem, i postea processuras. Vos enim, inquit, rhamnus vos ipsos, viventes, id est adhuc in hac vita constitutos, priusquam in futuro judicio spinas poenarum vestrarum manifestas producat, nunc in ira combibit, id est, quasi absorbendo apparere non sinit. Hic itaque ordo verborum, quantum puto, planius ita contexitur: Supercecidit ignis, et non viderunt solem: qui ignis tanquam in ira, tanquam viventes vos rhamnum combibit, priusquam producat spinas vestras: id est, vos ipsos quos rhamnum invenit, combibit ante mortem, priusquam idem rhamnus spinas vestras post mortem in illa poenali resurrectione producat. Quare autem non dixit, viventes, sed,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inte fiat qđ dictũ. ẽ. de quibusdã
detestabilib. Discissi st̃. nec cõpuncti
st̃. Attendite qͥ discissi st̃. nec cõpuncti
st̃. Uidetis discissos. & ñ uidetis cõpun¬
ctos. Ecce prȩt̃ ȩccłam st̃. & ñ eos poc¬
nitet ut redeant. unde discissi sunt.
Producet postea spinas eors ramnꝰ. No¬
lunt mͦ habere cõpunctionẽ medicina¬
lem. habebunt postea poenalẽ. Sed
etiã mͦ priusquã ꝓducat spinas ranꝰ
suꝑ cecidit ignis. qui eos ñ ꝑmittit
uidere solẽ. Eos adhuc uiuentes. in
ira dĩ cõbibit. ignis concupiscentiarũ
malarũ. honorum uanorũ. suꝑbiȩ.
auariciȩ suȩ. & qͥcqͥd eos p̃mit. ne
cognoscant ueritatẽ. ne uicti uidean¬
tur᷑ ne subiciat illos uł ipsa ueritas.
Quid enĩ gloriosius fr̃i quã subiei. &
uines a ucritate: Suꝑec te ueritas uo¬
lente naĩ & inuitũ ipsa suꝑabit. Ergo
gnis ille concupiscentiarũ malarũ.
qui suꝑ cecidit ut ñ uideant solẽ. com¬
bibit ramnũ priusquã ꝓdicat spinas

Expanded text:
sdam detestabilibus, Discissi sunt, nec compuncti sunt . Attendite qui discissi sunt, nec compuncti sunt. Videtis discissos, et non videtis compunctos. Ecce praeter Ecclesiam sunt, et non eos poenitet, ut rideant unde discissi sunt. Producet postea spinas eorum rhamnus. Nolunt modo habere compunctionem medicinalem; habebunt postea poenalem. Sed etiam modo, priusquam producat spinas rhamnus, supercecidit ignis qui eos non permittit videre solem, qui eos adhuc viventes in ira Dei combibit: ignis concupiscentiarum malarum, honorum vanorum, superbiae, avaritiae suae; et quidquid eos premit ne cognoscant veritatem, ne victi videantur, ne subjiciat illos vel ipsa veritas. Quid enim gloriosius, fratres quam subjici et vinci a veritate? Superet te veritas volentem; nam et invitum ipsa superabit. Ergo ille ignis concupiscentiarum malarum, qui supercecidit ut non videant solem, combibit rhamnum, priusquam producat spinas
Abbreviated transcription (Latin):
locuti st̃ falsa. Indignatio eis scđm si¬
militudinẽ serpentis. Quasi dixerimꝰ.
qͥd ẽ qđ dixisti: seqͥt᷑. Sic̃ aspidis sur¬
dȩ. Unde surdȩ: & obturantis aures
suas Idõ surdȩ qͥa obturat aures. & ob¬
turantis aures suas. quȩ ñ exaudiet uo¬
cẽ incantantiũ. & medicam̃ti medicati
a sapiente. Sic̃ audiuimꝰ qđ & homines

Expanded text:
uri estis. Indignatio eis secundum similitudinem serpentis. Quasi dixerimus, quid est quod dixisti? sequitur, Sicut aspidis surdae. Unde surdae? Et obturantis aures suas. Ideo surdae, quia obturat aures suas. Et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapie
Abbreviated transcription (Latin):
secuta.ẽ. Stulti facti st̃: & obscuratũ. ẽ.
insipiens cor eoꝵ. Dicentes se. ẽẽ. sapi¬
entes. stulti factist᷑. Parua ista poena. ẽ.
ut de ista sola loquam᷑: Obscuratio
cordis excȩcatio m̃tis. parua. ẽ. poena:
Siqͥs furtũ faciens. statimoculũ ꝑdidis¬
set: onĩs dicerent dm̃ pꝰsentẽ uindicas¬
se. Oculũ cordis amisit. & ei peꝑcisse
putat᷑ ds̃: Sic̃ cera lique facta auferen¬
tur. suꝑcecidit ignis & ñ uider̾ sole:.
Uidetis qͦmͦ dicit quandã poenã obscu¬
rationisꝰ Ignis suꝑcecidit. Ignis suꝑ¬
biȩ. ignis fumosus. ignis concupiscem¬
tiȩ. ignis iracundię. quantꝰ ignis est.
Suꝑ quẽ ceciderit. ñ uidebit solẽ Idõ
dictũ . ẽ. ñ occidat sol suꝑ iracundiã¬
uram. Ergo fr̃s ignẽ malȩ concupiscen¬
tiȩ timete: si ñ uultis lique fieri sicut
cera. & pire a facie dĩ. Suꝑ cadit enim
ignis iste. & solẽ ñ uidebitis. Quẽ solẽ
N on istũ quẽ tecũ uident & pecora. & mu¬

Expanded text:
facti sunt, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Parva ista poena est? Ut de ista sola loquamur, obscuratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse. Oculum cordis amisit, et ei pepercisse putatur Deus! Sicut cera liquefacta auferentur. 19. Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Videtis quomodo dicit quamdam poenam obscurationis. Ignis supercecidit: ignis superbiae, ignis fumosus, ignis concupiscentiae, ignis iracundiae. Quantus ignis est? Super quem ceciderit, non videbit solem. Ideo dictum est: Non occidat sol super iracundiatram . Ergo, fratres, ignem malae concupiscentiae timete, si non vultis liquefieri sicut cera, et perire a facie Dei. Supercadit enim ignis iste, et solem non videbitis. Quem solem? Non istum quem tecum vident et pecora, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
& puenire ñ possunt. Uideant si ñ cri¬
ciant᷑ desiderio. & cũ ꝑuenerint ad id q
illicite desiderant. atͥtendant si ñ cruci¬
antur timore. Uideant hic gͦ poenas
suas. antequã ueniat illa resurrectio.
cũ in carne resurgentes ñ immnutabunt᷑.
Om̃s enĩ resurgem᷑. sed ñ om̃s immutabiñ
Habebunt qͥpp̃e corruptionẽ carnis. in
qua doleant. ñ inqua moriant᷑ Alicqum
& illi dolores fimrent᷑. Tunc spinȩ il¬
lius ramni. id .ẽ. dolores om̃s & cõpun¬
ctiones corm̃toꝵ ꝓducent᷑. Quales spi¬
nas patiunt᷑ illi qui dicturi st̃. Hi sunt
qͦs aliqͣndo habuimꝰ in risũ. Spinas cõ¬
punctionis poenitentiȩ. sed serȩ & in¬
fructuosȩ. sic̃ spinarũ sterilitas. Poc¬
nitentia huiꝰ tẽporis dolor medicina¬
lis .ẽ: Poenitentia illius tẽporis. dolor
poenalis. ẽ. Nonuis illas patispinas:
Hic cõpungere spinis poenitentiȩ: ut fi¬
cias qđ dictũ est. Conuersus sũ in erũ¬
namea. dũ configeret᷑ spina. Peccatũ

Expanded text:
enire non possunt; videant si non cruciantur desiderio: et cum pervenerint ad id quod illicite desiderant, attendant si non cruciantur timore. Videant ergo hic poenas suas, antequam veniat illa resurrectio, cum in carne resurgentes non immutabuntur. Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Habebunt quippe corruptionem carnis in qua doleant, non in qua moriantur; alioqui et illi dolores finirentur. Tunc spinae illius rhamni, id est, dolores omnes et compunctiones tormentorum producentur. Quales spinas patientur illi qui dicturi sunt: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum ? Spinas compunctionis poenitentiae, sed serae et infructuosae, sicut spinarum sterilitas. Poenitentia hujus temporis, dolor medicinalis est: poenitentia illius temporis, dolor poenalis est. Non vis illas pati spinas? Hic compungere spinis poenitentiae, ut facias quod dictum est: Conversus sum in aerumna, cum configeretur spina. Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitato adulterio cũ loqueret᷑ scriptu¬
ri sicait. Alligabit qͥs ignẽ insinũ. &
uestinita sua ñ cõburet: Gestas in sinu
primas. ꝑforat᷑ tunica. gestas in cogita¬
tione adulteriũ. & integra. ẽ: anima :
Sedistas poenas pauci uicdent. ꝓpt̾ea eas
maxie cõm̃dat sp̃s dĩ. Audi apłm di¬
centẽ Tradidit illos ds̃ in concupiscen¬
tias cordis eoꝵ. Ecce ignis. a cuiꝰ facie
tanꝗ cera liquescunt: Soluunt᷑ enĩ a
quadã constantia castitatis ꝓpt̾ea &
ipsi euntes in libidines suas. soluti &
fluxi dicunt᷑. Unde fluxi: Unde so¬
lutiꝰ Ab igne concupiscentiarũ. Tradi¬
dit illos ds in concupiscentiã cordis
eoꝵ. ut faciant quȩ ñ conueniunt. re.¬

Expanded text:
cogitato adulterio cum loqueretur Scriptucogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, re
Abbreviated transcription (Latin):
ipse adhuc paruulus desiderabat adño.:
& nutauer̃ illi pedes. usque qͦ uideret
Ait enĩ in eodẽ psalmo. hoc labor
ẽ. ante me. donec intro eã in scũ ariũ dĩ.
& intelligã in nouissima. Nongͦ poenas
inferoꝵ. ñ poenas illiꝰ post resur rectio¬
guis et̃ni ñ poenas istas quȩ adhue in
Soc scło ꝓmiscuȩ st̃ iustis & inustis &
plerunq grauiores iustoꝵ quã imustoꝵ.¬
escio quã poenã p̃sentis uitȩ uult cõ¬
mendare sp̃s dĩ. Aduertite. audite hoc me
dicturũ. qđ noueratis. Sed dulcius. ẽ. cũ
in pͥsalmo ostendit᷑. qͥ obscurus ante quã
ostenderet᷑. putabatur. Ea enĩ ꝓfero.
que iã noueratis. s qͥa inde ꝓferunt᷑
abi nondũ ea indebatis: fit ut etiã
nota tanꝗ noua delectent. Audite poe¬
na impioꝵ. Sic̃ cera inqͥt lique facta
auferent᷑. Dixi ꝑ concupiscentias suas
lioc eis fieri. Concupiscentia mala quasi
ardor ẽ. & ignis. Ignis consumit uestẽ.
libido adulterii consumit animã. De

Expanded text:
no: et nutaverunt illi pedes, usquequo videret Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non ergo poenas inferorum, non poenas illius post resurrectioignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustoescio quam poenam praesentis vitae vult commendare Spiritus Dei. Advertite, audite hoc me dicturum quod noveratis: sed dulcius est cum in Psalmo ostenditur, qui obscurus antequam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De
Abbreviated transcription (Latin):
dãnatoꝵ int̾ illud pͥmũ peccatũ. &
hanc ultimã poenã media quȩ st̃ &
peccata st̃ & poenȩ: Ta multa enĩ dix̃
apłs fieri ab eis quȩ peccata st̃ dete¬
stabilia. & tam̃ poenas eafdicit. Propt̃
hoc inqͥt ds tradidit eos in concupi¬
scentias cordis eoꝵ in immundiciã. ut
faciant quȩ ñ conueniunt. Et ne putaret
quisquã ip̃sis poenis tantũ se affligiqͥb
mͦ delectat᷑. & ñ timeret qđ uenturũ. ẽ.
in fine: cõmemorauit ultimã poenã.
memorauit in poenis. eẽ. Nã tradidit
illos ds̃ dix̃ inconcupiscentias cordis
eoꝵ. ut faciant quȩ ñ conueniunt
Ut adulter sit. iã poena. ẽ: ut mendax.
ut auarus. ut fraudulentꝰ. ut homicida.
prioris. apostasiȩ illius suꝑbiȩ. Ini¬
tiũ peccati hominis apostatare adõ.
initium  omĩs peccati suꝑbia. ꝓ pt̃ea¬

Expanded text:
primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit ultimam poenam: meravit in poenis esse: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis peccati superbia . P
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatione & dicat. Ergo. ẽ. fructus
iusto. gͦ est ds̃ iudicans eos in t̾ra Hon¬
dũ in illa uita. nondũ in igne ęt̃no.
nondũ apud inferos: sed sic iuterra
Ecce diues ille adhuc induit᷑ pirpura
& bysso. adhuc epulat᷑ cotidie splen¬
dide. Nondũ ꝓduxit sp̃mas ramnꝰ.
nondũ dicit crucior in hac flãma:
sed iã est cęcitas m̃tis. iã oculus m̃tis
extinctꝰ ẽ. Si cęcus oculiis carnis ad
mensã suã quã libet opimã discũbe¬
ret: miserũ eũ diceres. Cȩcus interus
diciẽ. nisi parit̃ cȩcus. Ergo. ẽ. fructꝰ
iusto. gͦ est ds̃ iudicans eos in t̾ra. Si
aliqͣnto ꝓlixiores fuimꝰ. date ueniã.
Exhortamur uos in nomine xp̃i. ut hȩc
quȩ audistis ad fructũ cogitetis. qͥa &
pͣdicare ueritatẽ nichil. ẽ. si cor a lingia
dissentiat. & audire ueritatẽ nichis¬

Expanded text:
comparatione, et dicat, Ergo est fructus comparatione, et dicat, Ergo est fructus justo: ergo est Deus judicans eos in terra: nondum in illa vita, nondum in igne aeterno, nondum apud inferos, sed hic in terra. Ecce dives ille adhuc induitur purpura et bysso, et adhuc epulatur quotidie splendide. Nondum produxit spinas rhamnus; nondum dicit, Crucior in hac flamma : sed jam est mentis caecitas, jam oculus mentis exstinctus est. Si caecus oculis carnis ad mensam suam quamlibet opimam discumberet, miserum eum diceres: caecus interius, dicit nisi pariter caecus. Ergo est fructus justo: ergo est Deus judicans eos in terra. 23. Si aliquanto prolixiores fuimus, date veniam. Exhortamur vos in nomine Christi, ut haec quae audistis, ad fructum cogitetis. Quia et praedicare veritatem nihil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritate
Abbreviated transcription (Latin):
qui datꝰ .ẽ. nob̃ Gaudet ebriosus.
& ñ gaudet iustꝰ Inueritate .ẽ. fru¬
tus ĩusto. Miser ille. etiã cũ se inebri¬
at beatꝰ iste. etiã cũ esurit & sitie
llũ ingurgitat uinolentia. istũ spes
pascit. Uideat gͦ illius poenã. suũ gau¬
diũ. & cogitet dm̃ qͥtale gaudiũ modo
dedit. de fide. de spe. de caritate. de ue¬
ritate scripturarũ suarũ. quale p̃pa¬
rabit infine. Qui in uia sic pascit. in
patria qͦmͦ saginabit: & dicet homo.
gͦ est frlictꝰ iusto. Credant qͥ uident.
uideant & intelligant. Lȩtabit᷑ enĩ
iustꝰ. cũ uiderit uindictã. Si autẽ ñ
habet oculos unde uideat uindictã:
contristabit᷑. nec corriget᷑ ex illa. Si
autẽ uideat illã: uidet qͥd int̾sit int̾
contenebratũ oculũ cordis & oculũ
illuminatũ cordis. int̾ refrigerium
castitatis. & flãmã libidinis. int̾ se¬
curitatẽ spei. & timorẽ facinoris.
Cũ uiderit hoc. discernat se: lauet mui¬
nus suas in sanguine ipsius. ꝓficiat ex

Expanded text:
qui datus est nobis . Gaudet ebriosus, et non gaudet justus? In charitate est fructus justo. Miser ille, etiam cum se inebriat: beatus iste, etiam cum esurit et sitit. Illum ingurgitat vinolentia; istum spes pascit. Videat ergo illius poenam, suum gaudium, et cogitet Deum. Qui tale gaudium modo dedit de fide, de spe, de charitate, de veritate Scripturarum suarum, quale praeparat in finem! In via sic pascit, in patria quomodo saginabit! Et dicet homo: Si ergo est fructus justo. Credant qui vident, et videant et intelligant. Laetabitur justus, cum viderit vindictam. Si autem non habet oculos unde videat vindictam, contristabitur, nec corrigetur ex illa. Si autem videt illam, videt quid intersit inter contenebratum oculum cordis, et oculum illuminatum cordiscastitatis, et flammam libidinis; inter securitatem spei, et timorem facinoris. Cum viderit hoc, discernat se, et lavet manus suas in sanguine ipsius. Proficiat ex
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia carnis. Q ista concupiscen¬
tia unde uenit: Attendite. De tradu¬
ce natꝰ es cũ eo qđ uincas. Hosli tͥ hostes
adducere. uince cũ qͦ natꝰ es. Ad sta¬
diũ uitȩ huiꝰ cũ illo uenist i. congre¬
dere cũ eo qͥ tecũ ꝓcessit. Ipso non
uicto quare ꝓuocas caterua s concu¬
piscentiarũ: Delectatio enĩ carnalis
fr̃s. cũ homine nascit᷑. Sed qͥ bene eru¬
ditur: cito uidet hostẽ suũ. & aggreditꝰ
& luctat᷑. & cito uincit. Idoneus. ẽ enĩ.
nondũ crescentib hostib. Qui aut̃ illã
concupiscentiã cũ qua de peccati ꝓpa¬
gine natꝰ.ẽ. contẽnit uincere. & mul¬
tas adhuc excitat. exeritq libidines:
difficulter eas suꝑat. & aduersũ se
ipse diuisus igne ꝓprio concremat᷑. Ne
itaq sꝑes quasi illas solas poenas futu
ramnus: Spinarũ genꝰ. ẽ. Densissime
quȩdã spine. ẽẽ. dĩcunt᷑. Primoherba
est. Cũ herba ẽ : mollis & puldra. ẽ.
bi st̃ tanĩ & spinę. postea ꝓcessurȩ Mo

Expanded text:
piscentia carnis. Et ista concupiscentia unde venit? Attendite. De traduce natus es cum eo quod vincas: noli tibi hostes addere, vince cum quo natus es. Ad stadium vitae hujus cum illo venisti, congredere cum eo qui tecum processit. Ipso non victo, quare provocas catervas concupiscentiarum? Delectatio enim carnalis, fratres, cum homine nascitur. Sed qui bene eruditur, cito videt hostem suum, et aggreditur et luctatur, et cito vincit: idoneus est enim nondum crescentibus hostibus. Qui autem illam concupiscentiam, cum qua de peccati propagine natus est, contemnit vincere, et multas adhuc excitat exseritque libidines, difficulter eas superat, et adversus se ipse divisus, igne proprio concrematur. Ne itaque speres quasi illas solas poenas futurrhamnus? Spinarum genus est, densissimae quaedam spinae esse dicuntur. Primo herba est; et cum herba est, mollis et pulchra est: ibi sunt tamen spinae postea processurae. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
genera doloꝵ. & tribulationũ. Sunt qͥdẽ
& ista. & dĩ iudicio dispensant᷑: s mul¬
tis st̃ ad ꝓbationẽ. multis ad dãnationẽ.
Uidemꝰ tam̃ aliqͣndo inlis poenis iustos
affligi. & abhis poenis in iustos. eẽ. alie¬
nos. Unde nutauer̃ pedes illi. qͥ postea
gratulatꝰ ait. Quã bonꝰ ds̃ isrł rectis
corde. Mei aut̃ pene cõmoti st̃ pedes.
qͥa ⁊ elaui in peccatorib pacẽ peccatoꝵ¬

Expanded text:
genera dolorum et tribulationum. Sunt quidem genera dolorum et tribulationum. Sunt quidem et ista, et Dei judicio dispensantur; sed multis ad probationem, multis ad damnationem. Videmus tamen aliquando in his poenis justos affligi, et ab his poenis injustos esse alienos: unde nutaverunt pedes illi, qui postea gratulatus ait, Quam bonus Israel Deus rectis corde! Mei autem pene commoti sunt pedes, quia zelavi in peccatorib
Abbreviated transcription (Latin):
uersus st̃: intenti estote. Est quȩdã poeni
poena duas species habet. Aut inferor
.ẽ. ubi ardebat diues ille. qͥ uolebat sibi
stillã aquę̧ stillari in linguã de digito
pauꝑis quẽ ante ianuã suã contẽpserat.
qͣndo ait. qm̃ crucior in hac flãma: aut
.ẽ. illa infine. de qua audituri st̃. qͥ ad
sinistrã ponendi st̃. Ite inignẽ ȩt̾nũ. qͥ
paratꝰ. ẽ. diabolo & angłis eius. Illȩ poenȩ
manifestȩ er̃ eo tẽpore qͣndo exitũ fue¬
rit de hac uita. aut finito scło puentũ
ad resurrectionẽ mortuoꝵ. Modo gͦ
nulla poena. ẽ. & ꝓrsus impunita sinit
ds peccata: usq ad illũ diem: Est hic
quȩdã poena occulta. De ipsa mͦ tractat᷑.
hanc uult cõm̃dare sp̃s dĩ. hanc intel¬
ligamꝰ. hanc caueamꝰ. hanc euitemꝰ. & in
illas multũ t̾ribiles ñ incidemꝰ. Farte
dicturus . ẽ. mͥ aliqͥs. Sunt & hnic poenȩ
carceres. exilia. torm̃ta. mortes diuersi

Expanded text:
sunt versus: intenti estote. Est quaedam poena sunt versus: intenti estote. Est quaedam poena tura enim poena duas species habet. Aut inferorum est, ubi ardebat dives ille, qui volebat sibi stillam aquae stillari in linguam de digito pauperis, quem ante januam suam contempserat, quando ait: Quoniam crucior in hac flamma . Et altera est illa in fine, de qua audituri sunt: qui ad sinistram ponendi sunt: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Illae poenae manifestae erunt eo tempore, quando exitum fuerit ex hac vita, aut finito saeculo perventum ad resurrectionem mortuorum. Modo ergo nulla poena est, et prorsus impunita sinit Deus peccata usque ad illum diem? Est et hic quaedam poena occulta; de ipsa modo tractatur. Hanc vult commendare Spiritus Dei: hanc intelligamus, hanc caveamus, hanc evitemus, et in illas multum terribiles non incidemus. Forte dicturus est mihi aliquis: Sunt et hic poenae, carceres, exsilia, tormenta, mortes, diversa
Abbreviated transcription (Latin):
decurrens. intendit arcũ suũ donec in¬
firment᷑ Minȩ dĩ ñ cessant. Arcus dĩ.
minȩ dĩ. Intendit᷑ arcus. nondũ ferit:
ntendit arcũ suũ donec infirment᷑
ipsius intentione arcus t̾riti. Nã hinc
infirmatꝰ .ẽ. ille qͥdix̃. Quid me iubes
facere : Ego sũ inqͥt iħs nazarenꝰ. quẽ
tu ꝑsequeris. Qui clamabat de cȩlo. arcũ
tendebat. Multigͦ qͥ fuer̃ inimici: in¬
firmati & conuersi st̃. Noluer̃ erigere
diu ceruices suas. aduers ꝑseuerantiã
extenti arcus. Nã & infirmatꝰ ẽ. ille qͥ
ait. ne timeamꝰ infirmari. Quando in¬
firmor. tunc potens sũ: Q cũ oraret a se
dant. ꝑseuerabunt multi in malo suo.
& in malicia sua. Et de ipsis nichil ti¬
meas. sic̃ cera lique facta auferent᷑.
Non contra te stabunt ñ ꝑdurabunt.
igne qͦdã concupis centiarũ suarũ ꝑibint
Est enĩ hic quȩdã poena occulta. De illa di¬
cturus . ẽ. mͦ psalmꝰ usq infinẽ. Pauci

Expanded text:
decurrens. Intendit arcum suum, donec indecurrens. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Minae Dei non cessant: arcus Dei, minae Dei. Intenditur arcus, nondum ferit. Intendit arcum suum, donec infirmentur. ipsius intentione arcus territi. Nam hinc infirmatus est ille qui dixit: Quid me jubes facere? Ego sum, inquit, Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de coelo, arcum tendebat. Multi ergo qui fuerunt inimici, infirmati sunt, et conversi noluerunt erigere diu cervices suas adversus perseverantiam extenti arcus. Nam sic infirmatus est et ille qui ait, ne timeamus infirmari: Quando infirmor, tunc potens sum. Et cum oraret a se dant; perseverant multi in malo suo et in malitia sua. Et de ipsis nihil timeas: Sicut cera liquefacta auferentur. Non contra te stabunt, non perdurabunt: igne quodam concupiscentiarum suarum peribunt. Est enim hic quaedam poena occulta: de illa dicturus est modo Psalmus usque in finem. Pauci
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ñ solũ ipsi. totũ hoc scłm ad tẽpus ꝑstre¬
pit. & quęrit quẽ trahat. Om̃s impii. om̃s
suꝑbi. sonantes ad saxa suꝑbiȩ suę. quasi
aquis irruentib & influentib: ñ uos ter¬
reant. Hiemales aquȩ st̃: sẽꝑ manere
ñ posst̃. Necesse . ẽ. decurrant᷑ necesse. in
locũ suũ. infinẽ suũ. & tam̃ de isto tor¬
rente scłibibit dñs. Passus. ẽ. enĩ hic
psũ torrentẽ bibit. s in uia bibit. sed
intranscursu: qͥa inuia peccatoꝵ ñ ste¬
tit: Sed qͥd ait de illo scriptura: Detor.¬
rente in uia bibet. ꝓpt̾ea exaltabit ca¬
put. Id .ẽ. ꝓpt̾ea glorificatꝰ. ẽ. qͥa mortu¬
us ẽ. ꝓptea resurrex̃ qͥa passus. ẽ. Si nol¬
let bibere inuiade torrente: ñ morere¬
tur. si ñ moreret᷑: ñ resurgeret. si ñ re¬
surgeret: ñ glorificaret᷑ Ergo de tor¬
rente in uiabibit. ꝓpt̾ea exaltauit ca¬
put. Exaltatũ.ẽ. iã caput nr̃m: sequan¬
t᷑ eũ mẽbra sua. Spernent᷑ tanꝗ aqua

Expanded text:
Sed non solum ipsi: totum hoc saeculum ad tempus perstrepit, et quaerit quem trahat. Omnes impii, omnes superbi, sonantes ad saxa superbiae suae quasi aquis irruentibus et confluentibus, non vos terreant; hiemales aquae sunt, semper manare non possunt: necesse est decurrant in locum suum, in finem suum. Et tamen de isto torrente saeculi bibit Dominus. Passus est enim hic, ipsum torrentem bibit; sed in via bibit, sed in transcursu, quia in via peccatorum non stetit . Sed quid ait de illo Scriptura? De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput : id est, propterea glorificatus est, quia mortuus est; propterea resurrexit, quia passus est. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur; si non moreretur, non resurgeret; si non resurgeret, non glorificaretur. Ergo, de torrente in via bibet, propterea exaltabit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra sua. Spernentur tanquam aqua
Abbreviated transcription (Latin):
niat qđ ꝓmittit᷑. ante quã detͣ uita
ȩt̾na. ante quã impii ꝓiciant᷑ iN
ignẽ ec̃nũ: Hc in hac uita.ẽ. fructus
iusto. Qui fructꝰ. Spe gaudentes. in
tribulatione patientes. Qui fructꝰ
iusto: Głam in tribulationib: scien¬
tes qͥa tribulatio patientiã oꝑatur.
patientia uͦ ꝓbationẽ. ꝓbatiõ spem.

Expanded text:
 antequam detur vita aeterna, antequam impii projiciantur in ignem aeternum, hic in hac vita est fructus justo. Qui fructus? Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Qui fructus justo? Gloriamur in tribulationibus: scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probatio
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Qui nouerat conterere dentes
eors in ore ipsors. Ostendite mͥ nũmũ
inquit. Quid me tẽptatis hypocritȩ:
De tributo soluendo cogitatis. iusticiã
facere uultis. consiliũ iusticiȩ quęritis.
Si uere iusticiã loquimini: recta iudi¬
cate filii hominũ. Nunc aut̃ qͥa alia
loqͥmini. alia iudicatis: hẏpocritȩ
estis. Quid me tẽptatis: Nunc conterã
dentes urõs in ore ur̃o. Ostendite mͥ
nũmũ. & de monstrauer̃ ei. Et ille
ñ dicit cȩsaris . ẽ. s int̾rogat cuiꝰ. ẽ.
ut eoꝵ dentes in ore ipsoꝵ̃ conterant᷑.
Quȩrente qͥppe illo cuius haberet ima¬
ginẽ. & in scriptionẽ: illi cȩsaris dixer̃
Iam nunc dñs conterit dentes eoꝵ in
ore ipsore. Iã respondistis. iã contriti
st̃ dentes ur̃i in ore uro. Reddite cesari

Expanded text:
rant? Qui noverat conterere dentes rant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum. Ostendite mihi nummum, inquit. Quid me tentatis, hypocritae? De tributo solvendo cogitatis? justitiam facere vultis? consilium justitiae quaeritis? Si vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nunc autem quia alia loquimini, alia judicatis, hypocritae estis: quid me tentatis? Nunc conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum. Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe illo cujus haberet imaginem et inscriptionem, illi Caesaris dixerunt. Jam nunc Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Jam respondistis, jam contriti nt dent
Abbreviated transcription (Latin):
etiã pͣterita descripta. ẽ. a dñõ in euan¬
głio. Qui legit diligent̾ euangłiũ: in¬
uenit unde illi ambas aures obturabant.
ntendat carttas ur̃a. Dñs qͥd fecitꝰ
Contriuit dentes eoꝵ in ore ipsoꝵ. Quid . ẽ.
in ore ipsors: Ut ore suo contra se ꝓnun¬
ciarent. Cogit illos ore suo in se senten¬
tiã dicere. Calũ niari uolebant ei ꝓpt̃
tributũ. Non dix̃ ille. licet reddere tribu¬
tũ aut ñ licet reddere. Uolebat dentes
eoꝵ quib inhiabant ut morderent con¬
terere. sedinore ipsoꝵ uolebat. Si diceret.
soluat᷑ cȩsari tributũ: calũ marent᷑ illi
qđ maledixisset genti iudeoꝵ. eã tribu¬
tariã faciendo. Ex peccato enĩ tributũ
reddebant humiliati. sic̃ illis in lege p̃
Si aut̃ dixerit nolite soluere: tenemꝰ eũ
qđ contradixerit nob̾ deuotos. eẽ cȩ¬
sari. Talẽ bicipitẽ laqueũ. quasi capien¬
do dño posuerunt. Sed ad quẽ uene¬

Expanded text:
etiam praeterita, descripta est a Domino in Evanetiam praeterita, descripta est a Domino in Evangelio. Qui legit diligenter Evangelium, invenit unde illi ambas aures obturabant. Intendat Charitas Vestra: Dominus quid fecit? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Quid est, in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent: coegit illos ore suo in se sententiam dicere. Calumniari volebant ei propter tributum: non dixit ille, Licet reddere tributum, aut, non licet reddere. Et volebat dentes eorum, quibus inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccato enim tributum reddebant humiliati, sicut illis in Lege prasi autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem vene
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ: Quib indignatio. ẽ. sic̃ simili¬
tudo serpentis. & aspidis obturantis
aures suas. ne audiant uocẽ incantan¬
tiũ & medicam̃ti medicati a sapiente.
Quid illis fecit. Dñs contriuit dentes
eoꝵ. in ore ipsors. Factũ. ẽ. hoc pͥmo.
factũ . ẽ. & modo fit. S sufficeret fr̃s
mei. ut diceret᷑. ds̃ contriuit dentes
eors. Quare inore ipsoꝵ: Nolebant
audire legẽ. nolebant audire pͣcepta
ueritatis a xp̃o pharisei. similes ser¬
penti illi aspidi. Prȩteritis enĩ pecca
tione pͣteritoꝵ. alterã ex delectatio¬
ne pͣsentiũ. idõ nolebant audire.
Nã unde. ẽ. illud si dimiserimꝰ eũ ue¬
nient romani & tollent nob̾ & locũ
& gentẽ: Utiq qͥ nolebant ꝑdere locũ
ad t̃rã colliserant aurẽ suã & idõ no¬
lebant audire uerba illa medicata a sa¬
piente. Dictũ. ẽ. de illis. qđ auari erant.
& amatores pecuniȩ. & omĩs uita eoꝵ

Expanded text:
Quorum? Quibus indignatio est sicut similiQuorum? Quibus indignatio est sicut similitudo serpentis, et aspidis obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Quid illis fecit Dominus? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Factum est; hoc primo factum est, et modo fit. Sed sufficeret, fratres mei, ut diceretur, Deus contrivit dentes eorum. Quare, in ore ipsorum? Nolebant audire legem, nolebant audire praecepta veritatis a Christo Pharisaei, similes serpenti illi et aspidi. Praeteritis enim suis ptione praeteritorum, alteram ex delectatione praesentium: ideo nolebant audire. Nam unde est illud: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem ? Utique nolebant perdere locum, ad terram colliserant aurem suam; et ideo noluerunt audire verba illa medicata a sapiente. Dictum est de illis et quod avari erant et amatores pecuniae: et omnis vita eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ris hominis. Audi apłm dicentẽ Exuen¬
tes uos ueterẽ hominẽ: induentes nouũ
Q qͣmꝰ exuo inqͥs ueterẽ hominẽ: Imitare
astutiã serpentis. Quid enĩ facit ser¬
pens. ut ęxuat se ueteri tunica: Coar¬
tat se ꝑforam̃ angustũ. & ubi inquis
inuenio hoc foram̃ angustũ: Audi.
Arta & angusta uia. ẽ. quȩ duc̃ ad uitã.
& pauci st̃ qͥ ingrediunt᷑ ꝑ eã. Refor¬
midas eã & ñ uis ambulare. qͥa pauci
st̃ Ibi ponenda . ẽ. uetꝰ tunica. alibi
poni ñ potest. Aut si uis uetustate im¬
pediri. grauari. p̃mi: noli ire ꝑangu¬
stã. Si aut̃ grauaris uetustate quadã
peccati tui. & pͣteritȩ uitę: transire
ñ potes. Quia gͦ corpus qđ corrũpit᷑
aggrauat animã: uł cupiditates corpo¬
rales ñ p̃mant uł concupiscentiȩ car¬
nis ęxuant᷑. Unde exuunt᷑ nisi ieris
pangustũ. nͥ fueris astutꝰ ut serpenis:¬
Nsͣ contriuit dentes eoꝵ. in ore ipsoꝵ.

Expanded text:
ris hominis. Audi Apostolum dicentem, Exuenris hominis. Audi Apostolum dicentem, Exuentes vos veterem hominem, et induentes novum . Et quomodo exuo, inquis, veterem hominem? Imitare astutiam serpentis. Quid enim facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? Coarctat se per foramen angustum. Et ubi, inquis, invenio hoc foramen angustum? Audi: Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam . Reformidas eam, et non vis ambulare, quia pauci sunt? Ibi ponenda est vetus tunica, et alibi poni non potest. Aut si vis vetustate impediri, gravari, premi, noli ire per angustam. Si autem gravaris vetustate quadam peccati tui et praeteritae vitae, transire non potes. Quia ergo corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; vel cupiditates corporales non premant, vel concupiscentiae carnis exuantur. Unde exuuntur, nisi ieris per angustam, nisi fueris astutus ut serpenss contrivit dentes eorum in ore ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ sꝑantes: miserabiliores sumꝰ om̃ib
hominib. Obliuiscere gͦ p̃terita quib
male uixisti. contẽne prȩsentia quib
tẽporalit᷑ uiuis: ne te alligando p̃sentu
ñ ꝑmittant ꝑuenire ad futura. Si enꝰ
p̾sens uita te delectat: aurẽ in t̾ra
posusti. Si tuis p̃teritis & iã retrola¬
bentib delectaris: aurẽ de cauda obtu¬
rasti. Debes gͦ ire in lucẽ. exire dete¬
nebris audita uoce medicam̃ti medi¬
cati a sapiente. ut iã in lucẽ ãbulans
& exultans dicas. Quȩ retro oblitꝰ in
ea quȩ ante st̃ extentꝰ. Non dix̃ quȩ
retro oblitꝰ. ex p̃sentib delectatus
Cũ dix̃ quȩ retro oblitꝰ ñ obturauit au¬
rito audens. merito pͣdicans. merito
exultat lingua eiꝰ pͣdicans ueritatẽ in
luce noua. deposita uetere tunica Et
adhoc enĩ ualet astutia serpentis. ad
pcutienti. dũ mͦ caput in te serues. qͥa¬
caput uiri xp̃c. Sed grauat quasi pon¬
dus corii cuiuscdã. & quasi senecta uete¬

Expanded text:
sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Obliviscere ergo praeterita, quibus male vixisti; contemne praesentia, quibus temporaliter vivis, ne te alligando, praesentia non permittant pervenire ad futura. Si enim praesens vita te delectat, aurem in terra posuisti: si tuis praeteritis etiam retro labentibus delectaris, aurem de cauda obturasti. Debes ergo ire in lucem, exire de tenebris, audita voce medicamenti medicati a sapiente; ut jam in luce ambulans, et exsultans dicas: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Non dixit: Quae retro oblitus, et ex praesentibus delectatus. Cum dicit, Quae retro oblitus, non obturavit aurito audiens, merito praedicans, merito exsultat lingua ejus, praedicans veritatem in luce nova, deposita vetere tunica. Et ad hoc enim valet astutia serpentis, ad percutienti, dummodo caput integrum serves. Caput viri, Christus . Sed gravat quasi pondus corii cujusdam et quasi senecta vete