comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buit priꝰqͣm mundꝰ eẽt apud patrẽ:
illa que sibi unita erat forma dei. Et
sic om̃ino claritatẽ tunc habuisse
constant̾ dicenda ẽ forma serui: qͦ¬
mͦ dicit᷑ de celo descendisse filiꝰ ho¬
minis. Sic enĩ ait. Et nemo ascendit
incelũ nͥ qui descendit de celo: filiꝰ
hominis qͥ ẽ in cȩlo. Non enĩ homo
qui uidebat᷑ de celo descendit: s cm¬

Expanded text:
buit priusquam mundus esset apud Patrem, buit priusquam mundus esset apud Patrem, illa quae sibi unita erat forma Dei. Et sic omnino claritatem tunc habuisse constanter dicenda est forma servi, quomodo dicitur de coelo descendisse Filius hominis. Sic enim ait: « Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo . » Non enim homo qui videbat
Abbreviated transcription (Latin):
tuus clarificet te: statimq subiun¬
git. sicut dedisti ei potestatẽ om̃is
carnis. ut om̃e qd̾ dedisti ei. det eis ui¬
tam et̾nam: tale ẽ. ac sidicat daiuid ꝑ¬
sequente saul indeserto ziph. siue in
deserto maon ad petͣm diuidentẽ.
qnͣdo desꝑabat se posse euad̾e afacie
saul: dicat inqͣm deo. qui exauditor
ẽ om̃iũ. Memor esto uerbi tui seruo
tuo. in quo mͥ sp̃e dedistiꝰ uł sicut
uirasti dauid inueritate tua. tunciu¬
delicet. qnͣdo tulisti me de ouib pa¬
tͥs mei: & unxisti me unctione mĩe tue.
apud te: sic om̃ino accipiendũ ẽ.
ut nullatenꝰ uerbi duunitatẽ ab il¬
la claritate qͣm habuit in pͥncipio
d̾s apud dm. obscãtam fuisse arbitre
natura serui claritate priꝰ habita sẽ
poscit clarificari: uł quomͦ eã priꝰꝙͣ
mundꝰ eẽt habuit: Uidelicet ꝓꝓter
ꝑsone unitatẽ. suã claritatẽ illã ue¬
racit̾ asserit ẽẽ formã serui. qͣm ha¬

Expanded text:
tuus clarificet te, statimque subjuntuus clarificet te, statimque subjungit: sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam , tale est ac si dicat David persequente Saul, in deserto Ziph, sive in deserto Maon ad petram dividentem, quando desperabat posse evadere a facie Saul , dicat, inquam, Deo, qui exauditor est omnium: « Memor esto verbi tui servo tuo, in quo mihi spem dedisti , » vel: « Sicut jurasti David in veritate tua , » tunc videlicet quando tulisti me de ovibus patris mei, et unxisti me unctione misericordapud te ; sic omnino accipiendum est, ut nullatenus Verbi divinitatem ab illa claritate, quam habuit in principio Deus apud Deum, obscuratam fuisse arbitremnatura servi claritate prius habita se poscit clarificari, vel quomodo eam priusquam mundus esset, habuit? Videlicet propter personae unitatem suam claritatem, illam veraciter asserit esse formam servi, quam ha
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾c: cuiꝰ uniu̾sa plenitudo. que in
illam in carnationẽ effusa ẽ. bene ꝑ
cornu olei designata ẽ. quo dd̃ in se¬
creto pat̾ne domꝰ ut ignoraret saul
unctꝰ ẽ. Et sicut uitulꝰ quẽ exp̃cep¬
to di tulit secũ samuel. fefellit saul
ut nesciret qͥd ageret᷑ in domo: nec
quicqͣm opinaret᷑ pret̾ qd̾ p̃tende¬
bat p̾paratio uituli. i. uotũ sacͥficui:
Sic mortalis natura hominis. que
inmundo apparuit. sefellit diabolũ
ut nesciret qͥd iactũ eẽt in ut̾o uirgini.
nec aliud quid opinaret᷑ in xp̃o. nisi
qd̾ foris ostendebat caro passibilis.
id ẽ hominẽ purũ. ꝑ om̃ia nr̃e obnox¬
ium corruptioni ut putabat carñeq
peccati. Dep̃hendit t̃m ꝓcessu tẽporis
posse illũ contͣire sue tyrannice do¬
minationi: quẽadmodũ & saul demo¬
niosus. in uirtutib dauid intellexit.
qd̾ contra thronũ suũ agẽtur millo.
ꝑeũ quia se recesserat: & in daiuid
nit hora. clarifica filiũ tuũ. ut filiꝰ

Expanded text:
s, cujus universa plenitudo, quae in illam incarnationem effusa est, bene per cornu olei designata est, quo David in secreto paternae domus, ut ignoraret Saul, unctus est. Et sicut vitulus, quem ex praecepto Dei tulit secum Samuel, fefellit Saul, ut nesciret quid ageretur in domo, nec quidquam opinaretur, praeter quod praetendebat praeparatio vituli, id est votum sacrificii , sic mortalis natura hominis, quae in mundo apparuit, fefellit diabolum, ut nesciret quid actum esset in utero Virginis, nec aliud quid opinaretur in Christo, nisi quod foris ostendebat caro passibilis, id est hominem purum, per omnia nostrae obnoxium corruptioni, ut putabat, carnemque peccati; deprehendit tamen processu temporis posse illum contraire suae tyrannicae dominationi, quemadmodum et Saul daemoniosus, in virtutibus David intellexit, quod contra thronum suum ageretur in illo, per eum qui a se recesserat, et in David nit hora, clarifica Filium, ut Filius
Abbreviated transcription (Latin):
alter alteriꝰ menbͣ. Tale qͥd & in benti
laurentii responsis inuenimꝰ. Qͥ cũ de¬
cio pauꝑes ostendiss: ñ de panniclis
uł morbidis eoꝵ corporib. s de donis
Ecce isti thesauri sunt et̾ni. qui nunꝙ̃

Expanded text:
alter alterius membra. Tale quid et B. Laurentii responsis invenimus. Qui cum Decio pauperes ostendisset, non de panniculis vel morbidis eorum corporibus, sed de donis Ecce isti sunt thesauri aeterni, qu
Abbreviated transcription (Latin):
munita atq in ꝯiuncta erat creato
ri rerũ uniu̾sitas: quia uidelicet int̾
creatorem & creaturã. nullꝰ erat me¬
diꝰ. Nam qͥcquid erat: aut creator erat.
aut creatura erat. Ut gͦ mediũ int̾ue¬
niret᷑ ꝑfecte societates uinculũ÷ hic intͦ¬
ductus ẽ: qui exeo creatorem & creatu
Creator quia ds: creatura quia homo.
Et licet apłs dicat. nusq̃m eĩ angłos
app̃hendit. s sem̃ abrahe apphendit:
nͨ sic tñ angłi exꝑtes st̃ huiꝰ dignatio¬
nis: qr ꝑfecto cũ om̃is creatura sit homo.¬

Expanded text:
Creatori erat rerum universitas, quia videlicet, inter Creatorem et creaturam nullus erat medius. Nam quidquid erat, aut Creator erat, aut creatura. Ut ergo medium inveniretur perfectae societatis vinculum hic introductus est, qui ex eo Creatorem et creaturCreator, quia Deus; creatura quia homo. Et licet Apostolus dicat: « Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit , » nec sic tamen angeli expertes sunt hujus dignationi
Abbreviated transcription (Latin):
S iam ñc ad eas huiꝰ euũgłice lectio¬
nis partes sermo accedat. de quib
cet̾a pendent offitii menbrãs pꝰ pau¬
ca ubi ait. ñ ꝓmundo rogo. s ꝓhis
qͦs dedisti michi: continuo subun¬
git : quia tui st̃. & mea tua st̃. & tua

Expanded text:
 jam nunc ad eas hujus evangelicae lectionis partes sermo concedat, de quibus caetera pendent officii membra. Post pauca ubi ait: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi , continuo subjungit: Quia tui sunt, et mea omnia tua
Abbreviated transcription (Latin):
re historia similitudinẽ autenticã:
cunctis pene uen̾abiliũ litt̾aꝵ stu¬
diis cognita̾. Ecce sc̃s dd̃. qui hunc
desidabiłe atq manu fortẽ xp̃m no¬
mine suo signauit. factis p̃figurauit:
reꝓmissione hereditauit: psalmis
cecinit ꝓpħicis: alio iux tamodũ su¬
ũ głificatꝰ ẽ : atq alio tempore di do¬
no regni potestate accepit. Tũc enĩ
gła sua głificatꝰ est. qͣndo mortuo sa¬
ul ascendit in hebron: susceptꝰ pͥmũ
atͥbu uda: dẽinde abuniu̾so isrł.
Tunc autẽ eãde illi ds dedit potes¬
tatẽ. qndo sustulit eũ degregib ouiũ:
& ꝑmañ samuelis unxit in regẽ in
medio fr̃m suoꝵ. Oqͣntis a potestate
accepta usq dũ regno frueret᷑. int̾¬
fluentib potatꝰ ẽ amaritudinibꝰ.
qͣntis ꝑsequente saul ds coronã fab̾¬
cans erudiuit eũ laborib. Plane
hac similitudine: resque ꝓposita ẽ
facile colligit᷑. Sic enĩ & dñs nr̃ ante¬
qͣm clarificaret᷑. ea clarificatione

Expanded text:
e historia similitudinem authenticam, cunctis pene venerabilium litterarum studiosis cognitam. Ecce sanctus David, qui hunc desiderabilem atque manu fortem Christum nomine suo signavit, factis praefiguravit, repromissione haereditavit, psalmis cecinit propheticis, alio juxta modum suum glorificatus est atque alio tempore, Dei dono, regni potestatem accepit. Tunc enim gloria sua glorificatus est, quando mortuo Saul ascendit in Hebron, susceptus primum a tribu Juda, deinde ab universo Israel ; tunc autem eamdem illi Deus dedit potestatem, quando sustulit eum de gregibus ovium et per manum Samuelis unxit in regem in medio fratrum suorum . O quantis a potestate accepta, usque dum regno frueretur, interfluentibus potatus est amaritudinibus, quantis persequente Saul, Deus coronam ejus fabricans, erudivit 112 eum laboribus? Plane hac similitudine res quae proposita est, facile colligitur. Sic enim et Dominus noster antequam clarificaretur ea clarificatione,
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionis dñi illa ponit᷑ eiũigłi
lectio: qua dñs iħc mox tradendus
sub leuatis ocłis in celũ dixit. Pat̾
uenit hora clarifica filiũ tuũ: ut
filiꝰ tuus clarificet te. Causa aut̃ẽ cur
in huiꝰ sollempnitatis p̾̃uentione le¬
gatur. hec ẽ: quia qd tunc orauit
passurꝰ. qnͣdo ascendit cõpletũ ẽẽ
in notuit hominib ⁊ uidelicet qua
moriens sicut in canticis dicit. ascen¬
dit in palmam: & resurgens app̃hen¬
dit fructꝰ eiꝰ. Qd̾̃ quia ꝑascensionẽ
ut dictũ est innotuit hominib ad
ipsoꝵ salutẽ: homines quippe sine
noticia uel fide eiꝰ ñ saluarent᷑. rec¬
te hec ut dictum ẽ oratio legit᷑. qͣ
hoc ipsum orauit in anima ꝑpassio¬
nis uiã. ꝑ mortiferi torrentis potũ.
ad illã iturꝰ głam. Notandũ autẽ qd̾
cũ dixiss clarifica filiũ tuũ ut filiꝰ
tuus clarificet te: ꝓtinꝰ adiunxit.

Expanded text:
Ascensionis Domini illa ponitur evangelii lectio, qua Dominus Jesus mox tradendus; Sublevatis oculis in coelum, dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te . Causa autem cur in hujus solemnitatis praeventione legatur, haec est: Quia quod tunc oravit passurus, quando ascendit, completum esse innotuit hominibus, videlicet, quia moriens, sicut dicit in Canticis, ascendit in palmam, et resurgens apprehendit fructus ejus . Quod quia per ascensionem, ut dictum est, innotuit hominibus ad ipsorum salutem: homines quippe sine notitia vel fide ejus non salvarentur. Recte haec, ut dictum est, oratio legitur, qua hoc ipsum oravit, jamjam per passionis viam, per mortiferi torrentis potum ad illam iturus gloriam. Notandum autem, quod cum dixit: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarific
Abbreviated transcription (Latin):
cõpũctus ẽ. qd̾ ẽ accepisse irriguũ su¬
ꝑiꝰ: Quia gͦ e hic cunctis mitib posi
t̾e in exemplũ⁊ & beata dĩ genitrix
om̃iũ ẽ regina humiliũ: recte hodier¬
na statiõe ad sc̃m petrũ. beatos eiꝰ ȩxem¬
plo p̃dicamꝰ mites qi possideb̾t t̾ra. sic̃

Expanded text:
compunctus, quod est accepisse « irriguum superius? » Quia ergo et hic cunctis mitibus positus est in exemplum, et beata Dei Genitrix omnium regina est humilium, recte hodierna statione ad S. Petrum, beatos ejus exemplo praedicamus « mit
Abbreviated transcription (Latin):
tius apparebit: mox ut trina negatiõe
cecidit. conuersus inqtͥ euũ głista dñs
resperit petrũ: & recordatꝰ ẽ petrus
u̾bi diũ qd̾ dixerat ei. qr priꝰ qͣm gallꝰ can¬
tet ter me negabis: & eg̾ssus foras. fleuit
amare. Tunc uere beatꝰ inter om̃s mi¬
tes cepit possidere terr̃a uͦ timore cõ¬
punctꝰ. qd̾ ẽ accepisse irriguũ inferiꝰ.

Expanded text:
ione cecidit, « conversus, inquit evangelista, Dominus respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini quod dixerat ei, quia priusquam gallus cantet, ter me negabis, et egressus foras flevit amare . Tunc vere beatus inter omnes mites coepit possidere terram vero timore compunctus, quod est accepisse « irrig
Abbreviated transcription (Latin):
b̾cũ di scientiã inclinato corde expe¬
tunt: ñ ꝓpt̾ eos qͥ insidiose agũt qͣli
sidiosis respondere questiuncłis nec
nr̃e facultatis nec p̃sentis ꝓpositiẽ. His
ce incarnationis dm patr̃e laudantes.¬

Expanded text:
biscum Dei scientiam inclinato corde expebiscum Dei scientiam inclinato corde expetunt, non propter eos qui insidiose agunt, qualsidiosis respondere quaestiunculis, nec nostrae facultatis, nec praesentis propositi est: his, icae incarnationis, Deum Patrem la
Abbreviated transcription (Latin):
lȩx ñ fuerit. ẽ dͥs hõi p̃ceptũ ded. qd̾ ñ ser-¬
uandũ p̃sciuit. Uidelicet qr creator e¬
rat ille. iste creatura: & acreatore creatu¬
rã erudiri oportuerat. quippe que ita
creari ñ potuerat ut sua natura ꝑfecta
eẽt. qd̾ soliꝰ diuine nature ẽ: neq scire
posset qi ds mitis & humilis corde ẽ
plina eruditionis initiũ ẽ. Igit᷑ p̃ceptũ
dari oportuerat. illud p̃sertĩ quo ad hu¬
militatẽ creaturã dispon̾et: uidelicet
inꝓhibendo. ne plꝰ uellet sapere qͣmo
porteret. scilicet qͣm obculp̃a ceciderat
diabolꝰ: & id̃o in etechiele cũ imꝓp̾rio.
& yronia. appellat᷑ cherub id ẽ pleni¬
tudo scientie. At ille ut scientiã boni
& mali. id ẽ om̃iũ scientiã sic̃ cl̃s habe¬
ret comedit lignũ: qd̾ exinde ita appel¬
lat᷑ lignũ scientie boni & mali. ñ qd̾ ue¬
re ita fuerit: s qd̾ ita de illo diabolo
fallente mulier credidit. Hisgͦ bre-¬
uit̾ p̃missis ꝓꝓt̾ eos dumtaxat qͥ no¬

Expanded text:
lex non fuerit, cur Deus homini praeceptum dedit, quod non servandum praescivit? Videlicet quia Creator erat ille, iste creatura, et a Creatore creaturam erudiri oportuerat, quippe quae ita creari non potuerat, ut suapte natura perfecta esset, quod solius divinae naturae est, neque sciri posset quia Deus mitis et humilis corplina eruditionis initium est. Igitur praeceptum dari oportuerat, illud praesertim quo ad humilitatem creaturam disponeret, videlicet prohibendo ne plus vellet sapere, quam oporteret sapere , quam ob culpam ceciderat diabolus, et ideo in Ezechiele cum improperio et ironia appellatur cherub , id est plenitudo scientiae. At ille, ut scientiam boni et mali, id est omnium scientiam, sicut Deus haberet, comedit lignum, quod exinde ita appellatur scientiae boni et mali, non quod vere ita fuerit, sed quod de illo diabolo fallente mulier credidit . His ergo breviter praemissis, propter eos duntaxat, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
& in ꝯmunione: xꝰ resurgens ex mortu¬
is: offerenda portas celi aꝑuit d̾ns : cet̾a :
tercio nob̾ inculcat & replicat. qͥd ille
panis significet. quẽ piscatores nr̃i cũ
Ad terram egͥssi. cũ asso pisse inuene¬
runt & ad pͣndiũ uocati st̃: scilicet
ille ide panis in illa ẽ nob̃ patria re
lantiũ: ut gustaremꝰ. & agnosceremꝰ.
& ad patriã ubi panis huiꝰ plenitu¬
do ẽ tendentes. inuia ñ deficeremꝰ.¬

Expanded text:
 in Communione: Christus resurgens ex mortuis . Offerenda, Portas coeli aperuit Dominus, etc., tertio nobis inculcat et replicat quid ille panis significet, quem piscatores nostri, ad terram egressi, cum asso pisce invenerunt, et ad prandium vocati sunt. Scilicet ille idem panis, in illa est nobis patria replantium, ut gustaremus et agnosceremus, et ad patriam ubi panis hujus plenitudo est, tendentes in via non deficerem
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ sũpta de beati petri apłi p̃di¬
catione: more suo cũ testimonio se¬
cut᷑i p̾currit euugłii: illũ maxime
locũ contingens. quo dr. ascendit au¬
tẽ symon petrus &e traxit rete in
terrã. plenũ magnis piscib. Iament
credo inqͥt Gregoriꝰ. qd̾ ur̃a caritas
aduertit: qͥd ẽ qd̾ petaꝰ retȩ adter¬
de quo p̾dicta lectio actuũ apłoꝵ
dext̾a dñi fecit uirtutẽ: pulchre ad
hoc concinit qd̃ ait: mittite in dex¬
teram nauigii rete. & inuenietis.
Altius quoq intuentib liquet qͣm
congrua uox ẽ. ipsius dñici homi¬
nis in littore stantis ut supͣdictũ ẽ.
& om̃s mortalitatis nr̃e fluctuatio¬
nes eg̃ssi. ꝑpotentiam resurrectio¬
nis. Dext̾a inquit dñi fecit urtu¬
tem :i. potentia u̾bi mͥ uniti. fecit
me uncẽ mortẽ. Dextã domini
exaltauit me : i. laudabilẽ me fecit.
Iterũq repetens. dext̾a inqͥt dñi fecit
uirtute: ut ostendat eĩdem resurrecti¬
onis qualitatẽ scilicet et̾nã: sicut seqͥ

Expanded text:
apostolorum sumpta de beati Petri Apostoli praedicatione more suo, cum testimonio secuturi praecurrit Evangelii, illum maxime locum contingens, quo dicitur: Ascendit autem Simon Petrus, et traxitam, plenum magnis piscibus. Jam enim credo, inquit Gregorius, quod vestra charitas advertit quid est quod Petrus rete ad terde quo praedicta lectio actione apostDextera Domini fecit virtutem , pulchre ad hoc concinit, quod ait: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Altius quoque intuentibus liquet, quia congrua vox est ipsius Dominici hominis in littore stantis, ut supradictum est, et omnes mortalitatis nostrae fluctuationes egressi per potentiam resurrectionis. Dextera, inquit, Domini fecit virtutem, id est potentia Verbi mihi uniti fecit me vincere mortem, « dextera Domini exaltavit me , » id est, laudabilem fecit me. Iterumque repetens: Dextera, inquit, Domini fecit virtutem ut ostendat ejusdem resurrectionis qualitatem, scilicet aeternam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
at: ñ exsup̃dictis augustini uerbis
constaret fortitudinis esse. eo usꝙ ab
om̃i mortifera iocunditate rerumtñ¬
seuntiũ animũ euelłe: ut uacet illi
iustitiã esurire ac sitire. hoc aũ qd̃ p̃¬
missũ ẽ scilicet p̾sens offitiũ quarte
beatitudinis esse p̃coniũ. ꝑspieue pa
illa saturitas ut beatꝰ sregorĩ exponit
significata ẽ. qurhic esurientib & sici¬
cientibꝰ s̃ticiã ĩ illo et̾no ꝯuiuio repositaẽ.Res¬

Expanded text:
at, nisi ex supradictis Augustini verbis constaret, fortitudinis esse eo usque ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium animum evellere, ut vacet illi justitiam esurire ac sitire. Hoc autem quod praemissum est, scilicet praesens officium quartae beatitudinis esse praeconium, perspicue patilla saturitas, ut beatus Gregorius exponit, significata est, quae hic esurientibus et sitientibus justitiam in illo aeterno convivio reposita est. Res
Abbreviated transcription (Latin):
uenite pͣndete: Regnũ enĩ illud.
unũ & et̾nũ pndiũ ẽ: una & ꝑpetua
cena ẽ. Illic iiuenient om̃s electiqͦs
hic apellat benedictos paiͥs sui.qͥq
ꝑ illos pisces magnos & numeratos sig¬
nis s amoris positũ: de quo amore:
ignis amoris qui insẏon id ẽ inp̾sen¬
tieccłia nunc ẽ aliqͣntulus: ciue in

Expanded text:
gnum enim illud unum aeternum prandium est, una et perpetua coena est. Illic invenientur omnes electi, quos hic appellat benedictos Patris sui, quique per illos pisces magnos et numeratos signis, sed amoris propositum, de quo amore lignis amoris qui in Sion, id est in praesenti Ecclesia nunc est aliquantulus, tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
suã discipłis inmari laborantib ste¬
tit inlutore. illud innuere qd̾ ipsere.
surgens ex mortius ia ñ morit᷑. mors
illi ultra ñ dñabitur: ac si reb ipsis
loquatur. inet̾nitatis solidate stabi¬
litꝰ. Iam uob̃ in mari ñ appareo: quia
uob̾cũ inꝑt̃bationũ fluctib ñ sum.
Qõq manc facto stans in lictore disci¬
pulis nescientib quia dñs ẽ. mittite
inquit in dext̾am nauigii rete. & in¬
uenietis: illud significat qd̾ manẽ.
.i. die iuditii. tnͣsacta p̃sentis nocte
scłi. om̃s electos suos uniu̾sali resur¬
rectione ad dexterã suã cong̾gabit.
Magni & enĩ pisces & numerati om̃s
centũ quinquaginta tresom̃s electos
significant: qui meritis magni ce scẽ
septẽ discipulos ad conuiuũ inu¬
tat: quia ꝑfecta eccłia iãq tota septi¬
formi spiritu constructa: tunc recep¬
tis corporib ad et̾nas cũ illo discũbet
epulas. Quid gͦ sibi uult hoc qd̾ can¬
tamꝰ in introitu dictũ de die iudicii.

Expanded text:
suam, discipulis in mare laborantibus stetit in littore , illud innuere, quod ipse « resurgens ex mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur , » ac si rebus ipsis loquatur in aeternitatis soliditate stabilitus. Jam vobis in mare non appareo, quia vobiscum in perturbationum fluctibus non sum. Quod mane facto stans in littore, discipulis nescientibus quia Dominus est: Mittite, inquit, in dexteram navigii rete et invenietis , illud significat, quod mane, id est in die judicii, transacta praesentis nocte saeculi, omnes electos suos universali resurrectione ad dexteram suam congregabit. Magni etenim pisces et numerati omnes centum quinquaginta tres, omnes electos significant, qui meritis magni, et sancseptem discipulos ad convivium invitat, quia perfecta Ecclesia, jamque tota septiformi spiritu constructa, tunc receptis corporibus ad aeternas cum illo discumbent epulas. Quid ergo sibi vult hoc quod cantamus in Introitu, dictum de die judicii:
Abbreviated transcription (Latin):
uisꝰ eẽ describit᷑. aliter sentire ude¬
ant᷑ : nos tam̃ p̾dicti doctoris hunc
sensũ ñ impbandũ eẽ arbitramur.
Et ipsa ratio admittit. qd̾ discipłi
eadem die qua dñs resurrexit to¬
ciens ingalileã ire iussi. ñ ultra octo
dies distulerint. p̾sert cũ eadem
die sero illũ uidentes qnͣdo thomas
ñ erat cũ eis. sp̃e festinãtissim̃a it̾m
uidendi eũ. ardentiꝰq desidiũ con¬
ciꝑe potuerunt. Nicħ enĩ ẽ. inqͦ ie¬
ronimo auctoritas eiugłica refra¬
getur. Nam qd̃ ait iohes. post di¬
es octo iterũ erant discipłi intꝰ. ñ
nos coartat. ut eodẽ in loco intꝰ e¬
os fuisse fateamur. Intꝰ erant. s in
monte idẽ inciuitate nazareth:
que in monte galilee sita ẽ. Sic
enĩ habemꝰ in luca. Qui cũ dixiss

Expanded text:
e describitur, aliter sentire videantur, nos tamen praedicto doctori hunc sensum non improbandum esse arbitramur. Et ipsa ratio admittit quod discipuli eadem die, qua Dominus resurrexit, toties in Galilaeam ire jussi, non ultra dies octo distulerint, praesertim cum eadem die sero illum videntes, quando Thomas non erat cum eis, spem festinantissimam iterum videndi eum, ardentiusque desiderium concipere potuerint. Nihil enim est in quo Hieronymo auctoritas Evangelica refragetur. Nam quod ait Joannes, post dies octo iterum erant discipuli intus, non nos coarctat in eodem loco intus eos fuisse fateamur. Intus erant, sed in monte, id est, in civitate Nazareth, quae in monte Galilaeae sita est, Sic enim habemus in Lu
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati discipulos in galileã inuita
uerit. s ꝑ se non satis liquet illud.¬
qua die illuc abeuntes iuxta mat¬
heũ. illũq uidentes adorauer̃t. Ue¬
rũ ieronimꝰ itẽ pͥma sabbati .i. octa¬
ua die factũ hoc ẽẽ astruit: & hanc

Expanded text:
Sabbati, discipulos in Galilaeam invitaverit: sed illud per se non satis liquet qua die illuc abeuntes juxta Matthaeum , illum videntes adoraverint. Verum Hieronymus item prima Sabbati, id est octava die, fac
Abbreviated transcription (Latin):
draginta dieb & quadraguita noc̃¬
tib : reu̾sus in uirtute sp̃c ingali¬
leam. & iã magnificatꝰ incapharna¬
ũ. uenit nazareth ubi fuerant nu¬
tritꝰ. Et dixissent ei. qͣnta audiui¬
mꝰ de te facta incapharnaũ. fac &
hic in patria tua. ipseq respondiss
eis. mueritate dico uob̾. multe ui¬
due erant inisrł. & ad nullã eaꝵ
missꝰ ẽ helẏas. nͥ insarepta sẏdo¬
niae ad mulierẽ uiduã. cũ inqͣm
hec dixiss eĩigłista: statim secutꝰ.
Repleti inquit ira. surrexerunt &
eiecerunt eũ extͣ ciuitatẽ. & duxe¬
runt illũ usq ad suꝑciliũ montis.
supͣ quẽ ciuitas illoꝵ erat edifica
in montẽ qͣm innarareth que suꝑ
montẽ sita erat. dñm p̾cessisse: &
discipulos suos euocasse putandũ
ẽ. Itaq nulla ut dictũ ẽ auctori¬
tas euũgłica ieronimo refragat.
Intꝰ enĩ erant p̾t dies octo. s non
ineadẽ domo: nec in eadẽ ciuitate.
post om̃s ꝑsecutiones iudeos dese¬
ruit: ritũq eoꝵ immutauit. cir¬

Expanded text:
adraginta noctibus, reversus in virtute Spiritus in Galilaeam, et jam magnificatus in Capharnaum, venit Nazareth ubi fuerat nutritus: et cum dixissent ei, « Quanta audivimus de te facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, » ipse que respondisset eis, « In veritate dico vobis, multae viduae erant in Israel, ettad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidoniae ad mulierem viduam , cum, inquam, haec dixisset evangelista, statim secutus, « Repleti, inquit, ira surrexerunt, et ejecerunt eum extra civitatem, et duxerunt illum usque ad supercilium montis, supra quem civitasin montem quam in Nazareth, quae super montem sita erat, Dominum praecessisse et discipulos suos evocasse, putandum est. Itaque nulla, ut dictum est, auctoritas evangelica Hieronymo refragatur. Intus enim erant post dies octo, sed non in eadem domo, nec in eadem civitate. post omnes persecutiones Judaeos deseruit, ritumque eorum mutavit, cir
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝓpt̾ seruoꝵ sal itẽ subiit. Nã qđ
cũ magna reuerent⁊ eo. itandĩ o
bedient᷑ ⁊ assus e mortiius ẽ filius
dei. Causãppi morrali tis scil cet
peceatũ nec orgniẽ co ntiaxit. ni ctu
Admisit. & icti comorti n ldebt.
S dedit illi cal cẽ pat̃ ñ udex amore.
ñ irauoluntate ñ necessitate gr̃a ñ iun¬
dicta. Et sicut racob liber & ngen uis
p̃cepto patͥsysaac. & mat̾s ꝯs liꝯ rebec¬
ce parens sei uiait liban. ut rel¬

Expanded text:
rum salutem obiit . Nam, quod cum magna reverentia cogitandum est obedienter passus et mortuus est Filius Dei , causam quippe mortalitatis, scilicet peccatum nec origine contraxit, nec actu admisit, et idcirco morti nil debuit. Sed dedit illi calicem Pater, non judex; amore, non ira; voluntate, non necessitate gratia, non vindicta. Et sicut Jacob liber et ingenuus, praecepto patris Isaac, et matris consilio Rebeccae parens, servivit Laban, ut R
Abbreviated transcription (Latin):
ens seruiuit mundo. sub: ectis hu: e¬
ris eius peccata portando ut ẏnago¬
gã de udeis & ȩccliam degentib assu¬
mer&e. Cũ gͦ sac̃dos stoła accipit. me¬
nr̃i iħu xp̃i uestim̃tũ. significat
illud uestim̃tũ. ueri aaron: cuiꝰ in ho¬
rã descendit unguentiũ qđ ẽ incapi¬
te.pͥmũ descendẽs ĩ barbã ipsiꝰ aaron.
Qađ ẽ illud uestim̃tũ: Sc̃a eccłia catho¬
lica. Nã barba aaron. qͥ int̾p̃tatur
mons fortitudinis. barba in qͣm a aron

Expanded text:
ens, servivit mundo, subjectis humeris ejus peccata portando, ut Synagogam de Judaeis et Ecclesiam de gentibus assumeret. Cum ergo sacerdos stolam accipit, mehristi vestimentum, significat illud vestimentum veri Aaron, cujus in oram descendit unguentum, quod est in capite, primum descendens in barbam ipsius Aaron . Quod est illud vestimentum? Sancta Ecclesia catholica. Nam barba Aaron, quod interpretatur mons fortitudinis, barba, inquam, Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ uere fid demonst Huic
autẽ suꝑ ducit᷑ & ori eiꝰ apte circũpo¬
nit᷑. amictꝰ qͦ ante caput sac̾dotis te¬
gebat᷑. quẽ nubẽ humanitatis eiꝰ ĩ
qͣ lat ut diuinitas significare ĩa dix¬
imꝰ. qr uidelicet caput. corona & de¬
cus ȩccłie suȩ humanitas xͥẽ: caput
autẽ ħ umanitatis ds̃. Inco uͦ qd̾
cas ila c ĩ sit una & tota uitegͣ. iptan

Expanded text:
tatem verae fidei demonstret. Huic autem superducitur, et ori ejus apte circumponitur amictus, quo ante caput sacerdotis tegebatur. Quem, nubem humanitatis ejus, in qua latuit divinitas, significare jam diximus, quia videlicet caput, corona et decus Ecclesiae humanitas Christi est, caput autem humanitatis Deus . In eo vero quod casula, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
iba lineum uestim̃tũ & strictũ.
quȩ ut ieronimꝰ ait: ebraice
dicitur ephoth. & ẽ ab antiqͦ sacerdo¬
talis ac leuitici gn̾is. longissime distãs
a tunicis pelliceis. que de mortius
animalib funt quib post pecca¬
tũ uestit̾ ẽ adam: ut pote nicħ mor¬
tis habens. sed tota candida noũa ui¬
tã sac̃dotii eiꝰ designat. qͣm docuit &
in baptismo dedit. u baptismo sur¬
gentes cingamꝰ lũbos inueritate. &
tota pͥstinoꝵ peccatoꝵ turpitudo ce¬
let᷑. Unde & d. Beatiquoꝵ remisse
uestimenti sursũ affixa. celestẽ eiꝰ doc¬
trinã insinuat. Unde ioħs. Qͥ de celo

Expanded text:
ba lineum vestimentum et strictum, quae, ut Hieronymus ait, Hebraice dicitur ephobad, et est ab antiquo sacerdotalis ac levitici generis, longissime distans a tunicis pelliceis, quae de mortuis animalibus fiunt, quibus post peccatum vestitus est Adam , utpote nihil mortis habens, sed tota candida, novam vitam sacerdotii ejus designat, quam docuit et in baptismo dedit, ut de baptismo surgentes, cingamus lumbos in veritate , et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. Unde et David: « Beati quorum revestimenti sursum affixa coelestem ejus doctrinam insinuat. Unde Joannes: « Qui de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
nes sp̃es sint uniꝰ. ut ipsi qͦ gentiles
peribent philosophi: scrutare que¬
cũq mindiuiduis numeros fatiũt:
& nichil omĩno inuenies p̃t̾ solã mul¬
ticudine accidentiũ. S hec ut dictũ
ẽ adiunitate penitꝰ aliena sunt. Q¬
ꝓpt̾ nec ẽ cur. uł u̾n dicat᷑ pluralitas

Expanded text:
nes specie sint unus, ut ipsi quoque gentiles nes specie sint unus, ut ipsi quoque gentiles perhibent philosophi, scrutare quaecunque in individuis numerum faciunt, et nihil omnino invenies praeter solam multitudinem accidentium. Sed haec, ut dictum est, a divinitate penitus aliena sunt. Quapropter nec est cur vel unde dicatur pluralitas
Abbreviated transcription (Latin):
tres dos nichominus dic̃e ꝓhibcm̃:
qr nec ipsa que p̾dicta ẽ relatio do
ꝑaccidens euenit: nec aliud qd̾ liba
accidens diuine substantie se int̾se¬
rit. Non enĩ in his trib ꝑsonis ulla
ẽ diu̾sitas. aut qntitatis. aut qualita¬
tis. aut tẽporis. aut loci. aut facien¬
di. aut patiendi: aut sitꝰ. aut haben¬
mensus. Qualitatis: eo qd̾ itẽ substã¬
tialit̾. eque sit sc̃s. iustꝰ & bonꝰ. Cẽpo¬
ris: eo qd eque sine initiosit. loci: eo¬
faciendi: eo qd̃ oꝑatio iͥnitatis eque
imꝑmutabił sit. Paciendi: eo qd̾
eo qd nulla teneat᷑ positione locali.
iacendi. aut sedendi. Eius uͦ genĩs¬
qd hab̾e dr̃: eo qd̾ nunqͣm dedo nͥ
figate p̃dicet᷑. calciatꝰ. armatꝰ. corona¬
tus. & his similia. Unde gͦ numerꝰ deo¬
rũ intͥnitate potest astrui: ubi de¬
ẽ accidentiũ multitudo. que sola
in his que subeadẽ spetie sunt indi¬
uiditis num̃umfacit: Nam u̾bi gr̃a
cũ sit homo spetialis unꝰ. & om̃s homi¬

Expanded text:
tres deos nihilominus dicere prohibemur, quia nec ipsa, quae praedicta est, relatio Deo per accidens evenit, nec aliud quodlibet accidens divinae substantiae se interserit. Non enim in his tribus personis ulla est diversitas, aut quantitatis, aut qualitatis, aut temporis, aut loci, aut faciendi, aut patiendi, aut situs, aut haben aeque sit immensus; qualitatis, eo quod item substantialiter aeque sit sanctus, justus et bonus; temporis, eo quod aeque sine initio sit; loci, qufaciendi, eo quod operatio Trinitatis aeque impermutabilis sit; patiendi, eo quod  eo quod aeque nulla teneatur positione locali jacendi, aut sedendi. Ejus vero gen habere, eo quod nunquam de Deo nisi figurate praedicetur calceatus, armatus, coronatus, et his similia. Unde ergo numerus deorum in Trinitate potest astrui, ubi deest accidentium multitudo, quae sola in his quae sub eadem specie sunt, individuis numerum facit? Nam verbi gratia, cum sit homo specialis unus, et omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
gustiniꝰ plotinũ quoq gentilium
q̃ndam philosophũ recte dixisse.
pater misericors mortalia nob̾ con¬
didit corpora. Hoc enĩ mͦ custos bo¬
minũ ñ solũ sibi contrariũ hõĩem
posuit. s & a demonib longe dif¬
ferre fecit : ut e̾ẽt eiꝰ temꝑalis mi¬
seria. uł misera tẽꝑalicas. Est gͦ ꝓͥũ

Expanded text:
gustinus, Plotinum quoque gentilium quemdam philosophum recte dixisse: Pater misericors mortalia nobis condidit corpora. » Hoc enim modo custos hominum, non solum sibi contrarium hominem posuit, sed et a daemonibus longe differre fecit, ut esset ejus temporalis miseria, vel misera temporalitas. Est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
oth. dũ eidem trinitatis głam que
i nouo testamento reuelat᷑. uetꝰ
quoq concorditer attestat᷑: sicut
m ipsis antique scͥpture forib ap¬
parere iã breiuit diximꝰ. Ceĩm si
mtͦgressi undiꝙ eiꝰde trinitauis tes¬
uionia scrutari uelimꝰ. ꝓlixitas
modũ excedet: nimiũq p̃sertim
cũ aliud ꝓpositũ sit. fastidiũ pa¬
riet. Qua ꝑpt̾ ad ꝓpositũ festinan¬
tes: illud solũ consid̾are libet: q̃
ratione ad ꝓpigationẽ dei patͥs
humano generi impetnda. soli
uł maxime filio carnẽ assumere
conueniret.

Expanded text:
dum ejusdem Trinitatis gloriam, quae in Novo Testamento revelatur, Vetus quoque concorditer attestatur, sicut in ipsis antiquae Scripturae foribus apparere jam breviter diximus. Caeterum, si introgressi, undique ejusdem Trinitatis testimonia scrutari velimus, prolixitas modum excedet, nimiumque, praesertim cum aliud propositum sit, fastidium pariet. Quapropter ad propositum festinantes, illud solum considerare libet qua ratione ad propitiationem Dei Patris humano generi impetrandum, soli vel maxime Filio carnem assumere convenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ subtraheret que conferre potuit.
Qd enĩ talit̾ condico homini pret̾
naturalẽ duunitate defuit: At uͦ
id qd̾ ꝑnaturã ds sit. generare utiq
d̾s potuit. Ds̃ eñĩ ẽ uerbũ qd̾ genuit:
creare autẽ uł plasmare tale qͥd
cũ sit omĩpc. nullo mͦ potuit. Nlec
in ħ qͥcꝗͣ derogat᷑ omĩpotentie:
cũ equalẽ sibi qͥ ẽ ultra omĩa. extͣ
omĩa. pret̾ omĩa dr d̃s creare ñ po¬
tuisse. Igit᷑ in plasmatione homi¬
nis ut dictũ ẽ beniuolentia dei q̃
ralit̾ ñ pot̾at esse ds. gr̃a sua simi¬
litudinẽ dei contulit. Que di simi¬
licudo ut sede uł receptaculũ ha

Expanded text:
potuit. Quid enim taliter condito homini praeter naturalem divinitatem defuit? At vero id, quod per naturam Deus sit, generare utique Deus potuit; Deus enim est Verbum, quod genuit: creare autem vel plasmare tale quid, cum sit omnipotens, nullo modo potuit. Nec in hoc quidquam derogatur omnipotentiae, cum aequale sibi, qui est ultra omnia, extra omnia, praeter omnia dicitur Deus creare non potuisse. Igitur in plasmatione hominis, ut dictum est, benevolentia Dei, quraliter non poterat esse Deus, gratia sui similitudinem Dei contulit. Quae Dei similitudo, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
õi. quȩ ẽ filius. anune hoĩs imp̃ssa
ẽ. ut a suo sp̃u sco p̃dictã similitu¬
diñẽ reciꝑet: quomͦ p̃cioso lapidi
lam qua constringat᷑ teneat᷑ & recipi¬
at. Quod & de angłica sentiendũ ẽ
creatura. Unde & arguit᷑ in ezechie
le ut suꝑiꝰ dictũ ẽ angłs ille. Et so¬
ramina tua inquit. indie qua crea¬
tus es p̃parata sunt. Qͥ rationalis con¬
ditus. quia ꝑforam̃ eiꝰdem rationis
aurũ idẽ scd̾m dilectionis sp̃m ad¬
mitt̾e noluit: ido sequit᷑. Repleca
sunt int̾iora tua iniquitate. S ut
ad hominẽ redeã: maxime ĩ plas¬
matione hominis magnũ & ꝓfun¬
dum trinitatis consiliũ significari
debuit: iudelicet quia non solũ ꝯ¬

Expanded text:
e est Filius, animae hominis impressa est, ut a suo Spiritu sancto praedictam similitudinem reciperet, quomodo pretioso lapidi rgulam, qua constringatur et teneatur, recipiat. Quod et de angelica sentiendum est creatura. Unde et arguitur in Ezechiel et, ut superius dictum est, angelus ille: « Et foramina tua, inquit, in die, qua creatus es, praeparata sunt . » Quia rationalis conditus, quia per foramen ejusdem rationis aurum, id est sanctum dilectionis spiritum admittere noluit. Ideo sequitur: « Repleta sunt interiora tua iniquitate . » Sed ut ad hominem redeam, maxime in plasmatione hominis, magnum et profundum Trinitatis consilium significari debuit, videlicet quia non solum c
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝑaret. Qd̃ manifesta eiꝰdẽ oꝑatio¬
nis distinctione ꝑspicuũ ẽ. Nlam
pꝰ plasinationẽ immo pꝰ lapsũ ho¬
minis eade que condidit tͥnitas:
ħ ordine se se inreꝑando erex̃: pͥmũ
pater ẽ. qui conquestionẽ hanc
deꝓmens. ecce adam quasi unꝰ ex
nob̃ factꝰ ẽ sciens bonũ & malũ:
ꝓtinꝰ adnectit. Nunc gͦ ne forte mit¬

Expanded text:
ret. Quod manifesta ejusdem operationis distinctione perspicuum est. Nam post plasmationem, imo post lapsum hominis, eadem quae condidit Trinitas, hoc ordine sese in recuperando erexit. Primum Pater est, qui quaestionem hanc depromens: « Ecce Adam, quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum , » protinus adnectit: « Nunc ergo vi
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentiꝰ ꝯmendat᷑. Et in ħ oꝑe.
plasmatio. ꝓpͥa patͥsoꝑatio ẽ. Duo
uͦ que in ħ plasmate ultra cet̾a ani¬
malia que iã creata fuerant addi-¬
ta sunt. uidelicet ut fieret ad dei
ad imaguiẽ quippe dei que filiꝰ est.
sic̃ apłs ait de illo loquens. qͥ ẽ ima¬
go dei inusibilis. & alibi qͥ cũ sit splẽ¬
dor głe & sigura substantie eiꝰ. adima¬
ginẽ inqͣm dei siue figurã sub̾e eius¬

Expanded text:
magnificentius commendatur. Et in hoc opere plasmatio, propria Patris operatio est. Duo vero, quae in hoc plasmate, ultra caetera animalia, quae jam creata fuerant, addita sunt, videlicet ut fieret ad Dei Ad imaginem quippe Dei, quae Filius est, sicut Apostolus ait, de illo loquens: « Qui est imago Dei invisibilis , » et alibi: « Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus ; ad imagine
Abbreviated transcription (Latin):
pendas: ꝓmtũ ẽ ꝑspicuis ꝓbare tes¬
timoniis: qd̾ adͤrudiend̾a creatur̃a.
ñ solũ humanã s & angłicã hec uł il¬
la fieri oportuerit. Nã de manna cũ
paulꝰ adephesios scribens: ut innotescat
inqͥt pͥncipib & potestatib ĩ celestib ꝑ
eccłiam multiformis sapientia di Ite alia¬
git᷑ quẽadmodũ ĩ specło paret

Expanded text:
erspicuis probare testimoniis, quo ad erudiendam creaturam, non solum humanam, sed et angelicam, haec vel illa fieri oportuit. Nam de manna cum Paulus ad Ephesios scribens, « Ut innotescat, inquit, principibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei . » Igitur quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: Siqͥdẽ illud manna u̾bi hiuꝰ in¬
carnati fuisse signũ. ñ solꝰ ĩ euũgłio tes¬
tat᷑ dñs ubi ait. Ego sũ panis iunus
qͥ decelo descendi: s & moyses indeu¬
teronomio p̾scribit. Qd cũ dixisset

Expanded text:
tum. Siquidem illud manna, Verbi hujus incarnati fuisse signum, non solus in Evangelio testatur Dominus, ubi ait: « Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi , » sed et Moyses in Deuteronomio praescribit. Qui cum dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
t uͦ illiꝰ diuine ĩticie de qua supͣ
ꝓposicũ ẽ hec imago ẽ: atq adex¬
emplar celestiũ hec int̾renis acta st̃. Fa¬
d̾ẽ simplicitate ocłi idẽ intentiõe utilia
faciendi. ꝑmisit adã uolentẽ descendẽ
in hanc egyptũ id ẽ intenebras peccati.
cũ posuisset eũ inamenitate paradysi.
cuiꝰ illa t̾ra tẏpũ gessit. inqͣ abrahã & y¬
saac & iacob ꝑegrmari uissit. reꝓmittẽs
eã illis. & cuncta utilitas que ꝓuenit ex
eo qd̃ isrł in egyptũ intrare ꝑmisit.
tanto minor ẽ illa que de peccato ade
ꝓuenit. qͣnto minor ẽ figura ueritate:
similitudo re. ũbͣ corꝑe. Nlã uͥ cet̾a ñc̃ o¬
mittã quoꝵ latissime quidẽ significa¬
tiones st̃. s aliis tẽporib uł aliis locis

Expanded text:
 illius divinae justitiae, de qua supra propositum est, haec imago est, atque ad exemplar coelestium haec in terrenis acta sunt. Eadem simplicitate oculi, id est intentione utilia faciendi, permisit Adam volentem descendere in hanc Aegyptum, id est in tenebras peccati, cum posuisset eum in amoenitate paradisi, cujus illa terra typum gessit, in qua Abraham et Isaac et Jacob peregrinari jussit, repromittens eam illis. Et cuncta utilitas, quae provenit ex eo, quod Israel in Aegyptum intrare permisit, tanto minor est illa quae de peccato Adae provenit, quanto minor est figura veritate, similitudo re, umbra corpore. Nam, ut caetera nunc omittam, quorum latissimae quidem significationes sunt, sed aliis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
& neptalim sic̃ habemꝰ in euũgłio
tñsiordanem galileẽ. illic &e post
resurrectionẽ eandẽ consũmauit.
doctnam cdando baptizandi & docen¬
di p̃ceptũ: sicut ab eodem euũgłista
testimoniũ. subiunctũ ẽ de ꝓpħa. po¬
pulꝰ gentiũ qui ãbulabat intenȩ¬
bris. lucẽ uidet magña: cõplens illã
quoq ꝓpħ̾tiam qua dictũ ẽ. Nepta¬
lim ceruus emissus: dans eloquia
pulcͥtudinis. E missus eñĩ ꝑ diuinã
potentiã acanũ in secutione: de qͥb
ipse dicit ꝑos dđ. Circũdederunt
canes multi: emissus inqͣm in ple¬
nam securitatẽ uelocissimo saltu re-¬
surrectionis. recurrit infines ⁊abu¬
lon & neptalim: & ante docere ce¬
ꝑat: factꝰ &e ipse neptalim. id est
dilatatꝰ. uidelicet expeditione cari¬
tatis: & hic dedit que p̃dicta sunt
eloquia pulchritudinis de nob̾ gen¬
tib baptirandis: que sic finiuntur.
Ecce ego uob̾cũ sum. om̃ib dieb:
usq ad consũmationẽ scłi.

Expanded text:
habemus in Evangelio, trans Jordanem Galilaeae, et illic post resurrectionem eamdem consummavit doctrinam, dando baptizandi et docendi praeceptum, ut sicut ab eodem evangelista testimonium subjunctum est de propheta: « Populus gentium, qui ambulabat in tenebris, lucem videret magnam , » complens illam quoque prophetiam, qua dictum est: « Nephtalim cervus emissarius dans eloquia pulchritudinis . » Emissus enim per divinam potentiam a canum insecutione, de quibus ipse dicit per os David: « Circumdederunt me canes multi , » emissus, inquam, in plenam securitatem, velocissimo saltu resurrectionis recurrit in fines Zabulon et Nephtalim, ubi ante docere coeperat, factus et ipse Nephtalim, id est dilatatus, videlicet expeditione charitatis, et haec dedit, quae praedicta sunt, eloquia pulchritudinis de nobis gentibus baptizandis, quae sic finivit: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
ecunda feria pͥme ebdomade
euũgłiũ legit᷑. quofiliꝰ hominis
uenturꝰ in maiestate sua ore suo decla¬
rat᷑: cong̾gatasq ante se om̃s gentes
separat sicut pastor seꝑat oues ab he¬
dis: & statuet inquit oues adextris
sius. hedos autẽ asinistris & cet̾a. Hoc
nimirũ sermo ꝓpħicꝰ euũgłii p̃cursor
iuxta eund̾e sensũ p̾uenit: dicente
dño. Ecce ego ipse requirã oues meas:
& iusitabo eas sicut uisitat pastor gre¬
gẽ suũ & cet̾a. E ducã eas inquit de
gentib: uidelicet sicut pastor seg̃gat
oues abhedis. In pascuis uberrimis
pascã eas: que ꝓfecto ñ st̃ alia. qͣm
regnũ de qͦ ait. Uenite benedicti pa¬

Expanded text:
ecunda feria primae hebdomadae hoc Evangelium legitur, quo Filius hominis venturus in majestate sua, ore suo declaratur, congregatasque ante se omnes gentes separaturus, 48 sicut pastor separat oves ab haedis, « et statuet, inquit, oves a dextris suis, haedos autem a sinistris , » etc. Hoc nimirum sermo propheticus Evangelii praecursor, juxta eumdem sensum praevenit, dicente Domino: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut pastor visitat gregem suum , etc. « Educam eas, inquit, de gentibus, » videlicet « sicut pastor segregat oves ab haedis, » in pascuis uberrimis pascam eas. Quae profecto non sunt alia quam regnum, de quo ait: « Venite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto futurũ p̃uidebat tempꝰ qͣndo
a iudeis inueniri ñ poss: & adgentes
trasiens. tanqu̾a ad domũ obedientie.
illis in obedientib iã ꝓpe ñ eẽt.
eria quarta duplicata feria.¬
sollempnitate ieninii: legit᷑
euũgłiũ quo sp̃c inmundꝰ egressus
ab homine ambulans ꝑloca in aqͦ¬
sa querere requiẽ & ñ inuenire asse¬
rit᷑: qr ꝓculdubio iuxta beatũ iob.
magis cubat in locis humentib. dũ
exsiccata ieiuniis fastidit corpora.
Hinc doctrine eũigłice p̾mittunt᷑
exempla moysi &e helye: quoꝵ ut̾q

Expanded text:
fecto futurum praevidebat tempus, quando a Judaeis inveniri non posset, et ad gentes transiens, tanquam ad domum obedientiae, illis inobedientibus jam prope non esset. Feria quarta, duplicata solemnitate jejunii legitur Evangelium, quo spiritus immundus egressus ab homine, ambulans per loca inaquosa, quaerere requiem et non invenire asseritur ; quia procul dubio, juxta beatum Job, magis cubat in locis humentibus , dum exsiccata jejuniis fastidit corpora. Huic doctrinae evangelicae praemittuntur exempla Moysi et Eliae, quorum uterque
Abbreviated transcription (Latin):
intẽplo. cũ calũpniantib & int̾rogan¬
tib phariseis respondis dñs: &e rẽ¬
lictis illis inquit euugłista abiit foras ex¬
tra ciuitatẽ in bethaniã ibiq mansit:
hoc aut̾e ut ait beatꝰ ieronimꝰ p̃figura¬
bat illud. qd illos ob incredulitatẽ re¬

Expanded text:
plo, cum calumniantibus et interrogantibus Pharisaeis respondisset Dominus: « et relictis illis, inquit evangelista, abiit foras extra civitatem in Bethaniam, ibique mansit . » Hoc autem, ut ait beatus Hieronymus, praefigurabat illud quod illos ob incredulitatem re
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ uiri lepsi a dño mundati refe¬
runt᷑: & unꝰ tantũ ex eis unice eccłie
fig᷑am gerens. cet̾is ingratis existen¬
tib qui hereticoꝵ tẏpũ p̃ferunt. re¬
uersus & gr̃as agens de fide sua qua
saluus factus ẽ ab eode dño laudat᷑.
Eiꝰde eccłie que ꝑ illũ unũ significa¬
tur. uox ẽ illa mintroitu. ꝓtector nr̃
aspice ds: maxime qd̾ ait. quia me¬
lior ẽ dies una in atriis tuis suꝑ mi¬
lia. Nam idẽ ẽ: ac sidicat. Meliꝰ ẽ cor
unũ & anim̃a unã hab̾e. & idipsũ
saꝑe ac dice: q̃m diu̾sis immo con¬
trariis sensib diuidi & scismata facẽ.
Qd obseruans sc̃a eccłia. & ido colũ
ba una dicta: bene ꝑ illũ unũ ut
dictũ ẽ in euũgłio figurat᷑. Epła uͦ¬

Expanded text:
decem viri leprosi a Domino mundati referuntur, et unus tantum ex eis unicae Ecclesiae figuram gerens, caeteris ingratis existentibus, qui haereticorum typum praeferunt, reversus, et gratias agens, de fide sua, qua salvus factus est, ab eodem Domino laudatur . Ejusdem Ecclesiae, quae per illum unum significatur, vox est illa in introitu: Protector noster, aspice, Deus , maxime quod ait: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia . Nam idem est ac si dicat: Melius est cor unum et animam unam habere , et idipsum sapere ac dicere, quam diversis, imo contrariis sensibus dividi et schismata facere . Quod observans sancta Ecclesia, et ideo una columba dicta , bene per illum unum, ut dictum est, in Evangelio figuratur. Ep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpt̾ tͣnsgressionẽ posita ẽ: & cet̾a.
Plagis namq originalis peccati se¬
miiuus homo nascit᷑. actualib
uꝰ tñsgressionib ꝓpt̾ quas lex posita
ẽ. si non abstineat tanqͣm noxiis cibi.
penitꝰ morit᷑. Itaq scł̃m hec bene
mint̾itu p̃mitit᷑. respice dñe intes¬
tamentũ tuũ: qd in sraduali repeti¬
tur. Uox .ii. hec erat antiquoꝵ aduen¬
tũ xp̃i ad infirmitatẽ uł imꝑfectio¬
nẽ legis flagitantiũ: tanqm si p̃tere¬
untib sac̾dote & leuita. samarita¬
nũ supͣdictũ uulneratꝰ ille postu¬
let appropinare: cui & dicat illud

Expanded text:
pter transgressiones posita est , etc. Plagis namque originalis peccati semivivus homo nascitur. Actualibus vero transgressionibus, propter quas lex posita st, si non abstineat, tanquam noxiis cibis penitus moritur. Itaque secundum haec bene in introitu praemittitur: Respice, Domine, in testamentum tuum , quod in graduali repetitur. Vox enim haec erat antiquorum adventum Christi ad infirmitatem vel imperfectionem legis flagitantium, tanquam si praetereuntibus sacerdote et levita, Samaritanum supradictum vulneratus ille postulat a
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tali euũgłio p̃mittit᷑. multũ ad
intelligendũ aꝑit᷑: ipsa simulq tota
pene disputatio pauli apli adgala¬
thas. unde hec lectio sumptaẽ. Nã
ꝑhoc qd tam sac̾dos q̃m leuita uiso
homine illo p̃teritut. innuit᷑ qͥd lex
contulerit que post qͣdringentos &
tͥgnita annos data ẽ. a testam̃to dei cũ
sideli ab̃ham ꝑ reꝑmissionẽ confir¬
mato: udelicet quia ñ quidẽ ipsa
aduersus ꝓmissa di. s nullus iusti

Expanded text:
quod tali evangelio praemittitur, multum ad intelligendum aperitur ipsa, simulque tota pene disputatio Pauli ad Galatas, unde haec lectio sumpta est. Nam per hoc quod tam sacerdos quam levita viso homine illo praeterivit, innuitur quid lex contulerit, quae post quadringentos et triginta annos data est, a testamento Dei, cum fideli Abraham per repromissionem confirmato, videlicet quia non quidem ipsa adve
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu tim̃tiũ eũ & eripiet eos. gusta¬
te & udete q̃m suauis ẽ dñs. adfruc¬
tus illos spectat qui expͥmunt᷑ in
epła: fructus sp̃c ẽ. caritas. gaudus
pax. patientia & cet̾a: quos gustare
ẽ alepra supͣdicta curari. Et quia pte¬
pit dñs illi qͥ grãs egit. uade & offer
munꝰ qd̾ p̃cepit moyses in testimoni¬
ũ illis: Bene in ꝯmunione caninꝰ.

Expanded text:
cuitu timentium eum, et eripiet eos: gustate et videte quoniam suavis est Dominus , ad fructus illos spectat, qui exprimuntur in epistola: Fructus spiritus est, charitas, gaudium, pax, patientia , etc., quos gustare est a lepra supradicta curari. Et quia praecepit Dominus illi, qui gratias egit: Vade et offer munus quod praecepit Moses in testimonium illis , bene
Abbreviated transcription (Latin):
re C e non insciꝑ is. quasiaseme¬
ꝑsis os i ł aures eiꝰ apire possint. s
sur cientia nĩa ex do ẽ. & cet̾a. Et pul¬
chre h offerenda ponit᷑. p̃catꝰ ẽ moy¬
ses. slam eiꝰ exemplo qͥ intẽpore ira¬
cundie factꝰ ẽ reconciliatio. iratꝰ eñi
erat d̾s ꝓꝑt̾ uitulũ quẽ fecit aaron.
& dixerat ut disꝑderet eos: eiꝰ in qͣm
exemplo euncti rectores se debent op¬
pone ꝓpeccatis subditoꝵ: & dep̃cari
dñm ut imponat ilł miscdie manꝰ.
Et quia p̃dicatores ide t̾ra illa sunt.¬

Expanded text:
asi a semetipsis, os vel aures ejus aperire possint; sed sufficientia nostra ex Deo est etc. Et pulchre haec offerenda ponitur: Precatus est Moses . Nam ejus exemplo, « qui in tempore iracundiae factus est reconciliatio . Iratus enim erat Dominus propter vitulum, quem fecerat Aaron, et dixerat ut disperderet eos; ejus, inquam, exemplo cuncti rectores sese debent opponere pro peccatis subditorum, et deprecari Dominum, ut imponat illis misericordiae manum. Et quia praedicatores iidem,