comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indiciũ. Sed qͥa in aliis qͦq creaturis
habere et diffinitionẽ p̾ceptionis
et repetitũ opationis uł indicium¬
uł effectũ: ideo nos ñ putamꝰ absurdũ id
qđ ꝑhibet᷑ additũ. etiã sicȩteris int᷑p̃tibus
uł ueritas doceat᷑ suppetere uł auctoritas.
Multa ñ ociose a septuaginta uiris hebrai¬
cȩ lectioni addita et ad iuncta cõꝑimus.
Uidit enĩ ds̃ qͥa bonũ mare. Et si pulchra
sit species huiꝰ elem̃ti: uł cũ surgentibus
albescit cumulis ac uerticibꝰ undarũ et
cautes niuea rorant aspgine. uł cũ ȩqͦre
crispanti clem̃tioribꝰ auris et blando
serenȩ tranquillitatis purpurescentẽ
pͣfert colorẽ: qͥ eminus spectantibꝰ fre.¬
quent᷑ effundit᷑. quando ñ uiolentis flu¬
ctibꝰ uicina tundit littora. sed uelut
pacificis ambit et salutat amplexibus.
ꝙͣ dulcis sonꝰ. quã iocundus fragor. quã
grata et consona exultatio: ego tam̃

Expanded text:
indicium. Sed quia in aliis quoque creaturis indicium. Sed quia in aliis quoque creaturis habet et definitionem praeceptionis, et repetitum operationis vel indiciumel effectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur additum, etiuel ueritas doceatur subpetere uel auctoritas; multa enim non otiose a septuaginta uiris Hebraicae lectioni addita et adiuncta comperimus. uidit ergo deus quia bonum mare. etsi pulchra sit species huius elementi, uel cum surgentibus albescit cumulis ac uerticibus undarum et cautes niuea rorant aspargine uel cum aequore crispanti clementioribus auris etblando serenae tranquipraefert colorem, qui eminus spectantibus frequenter offunditur, quando non violentis fluctibus vicina tundit littora, sed velut pacificis ambit et salutat amplexibus, quam dulcis sonus, quam jucundus fragor, quam grata et consona resultatio, ego tamen
Abbreviated transcription (Latin):
etate naturȩ. Naturalis enĩ ꝓprietas
siccitatis. ẽ t̾ris. Hȩc ei p̃rogatiua serua¬
ta est. Principał gͦ siccitas: sub est etiã
ut sit frigida. Sed ñp̃ferunt᷑ scd̾a pͥmis.
Ut autẽ humida sit: aquarũ id affini¬
tate sortit᷑. Ergo illud suũ: istud alie¬
nũ. Suũ qd arida: alienũ qđ hu mida.
Auctor itaq naturȩ qđ pͥmũ donauit
hoc tenuit: qͥa istud ex iratura. illud
ex causa. Expͥncipalibꝰ gͥ ñ ex acciden¬
tibꝰ t̾rȩ debuit ꝓprietas definiri: ut
scđm p̾rogatiuam qualitatis eiꝰ infor¬
maret᷑ nr̃a cognitio. Et uidit ds̃ qͥa
bonũ. Non p̃terimꝰ qͥa aliqͥ nec inhe¬
breo putant e̾e̾ nec incȩteris int̾p̾ta¬
tionibꝰ: qͥa congregata est aqua in col¬
lectiones suas et apparuit arida. Et
uocauit ds̃ aridã t̾rã: et collectiones
aquarũ uocauit maria. Cũ enĩ dixe¬
rit ds̃. et qͥa factũ ẽ sic: satis e̾e putãt
uocẽ oꝑatoris accelerate oꝑationis

Expanded text:
etate naturae. naturalis enim proprietas etate naturae. naturalis enim proprietas siccitas est raptura; haec ei praerogatiua seruata est. principalis ergo siccitas. subest etiam ut sit frigida, sed non praeferuntur secunda primis. ut autem umida sit, aquarum id adfinitate sortitur. ergo illud suum, istud alienum: suum, quod arida, alienum, quod umida. auctor itaque naturae quod primo donauit hoc tenuit, quia istud ex natura, illud ex causa. ex principalibus igitur, non ex accidentibus terrae debuit proprietas definiri, ut secundum praerogatiuam qualitatis eius informaretur nostra cognitio. Et uidit deus quia bonum. non praeterimus quia aliqui nec in Hebraeo putant esse nec in ceteris interpretationibus quia congregata est aqua in collectiones suas et apparuit arida. et uocauit deus aridam terram et collectiones aquarum uocauit maria. cum enim dixerit deus quia factum est sic, satis esse putant vocem operatoris ad celebratae operationis
Abbreviated transcription (Latin):
cõposita reꝑimꝰ. ut sit t̾ra arida et
frigida. aqua frigida et humida.
aer calidus et humidus. ignis calidus
et siccus. et sic sibi ꝑ has iugales qua¬
litates singula miscent᷑ elem̃ta. Hã
t̾ra cũ sit arida et frigide qualitatis:
conectit᷑ aquȩ ꝑ cognationẽ qualitatis
frigidȩ. et ꝑ aquã acri: qͥa humidus ẽ aer.
Ergo aqua tanꝙͣ brachiis qͥbꝰdã duobus
frigoris et humoris. altero t̾rã: altero
aerem uidet᷑ amplecti. frigido t̾rã. aerẽ
pugnantia ꝑ naturã. hoc est int̾ aquã
et ignẽ.utrũq illud elem̃tũ conciliat
sibi: qͥa et aqͥs humore et igni calore
coniungit᷑. Ignis cũ sit calidus et siccus
natura: calore aeri annectit᷑. siccitate
autẽ in cõmunionẽ t̾re ac societatem
refundit᷑. Atq ita sibi ꝑhc̃ circuitũ
et thorũ quendã concordiȩ societatisq
conueniunt. Unde et grece cadxia
dicunt᷑. quȩ latine elem̾ta dicimꝰ: qđ si¬
bi conueniant et concinnant. Huc

Expanded text:
composita repperimus, ut sit terra arida et frigida, aqua frigida et umida, aer calidus et umidus, ignis calidus et siccus. et sic sibi per has iugales qualitates singula miscentur elementa. nam terra cum sit aridae et frigidae qualitatis, conectitur aquae per cognationem qualitatis frigidae et per aquam aeri, quia umidus est aer. ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et aerem videtur complecti, frigido quidem terrampugnantia per naturam, hoc est, inter aquam et ignem utrumque illud elementum conciliat sibi, quia et aquis umore et igni calore coniungitur. ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore aeri adnectitur, siccitate autem m communionem terrae ac societatem refunditur, atque ita sibi per hunc circuitum et chorum quendam concordiae societatisque conueniunt. unde et graece στοιχεία dicuntur quae latine elementa dicimus, quod sibi conueniant et concinant. huc
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo gentiles nichil adoriendũ assert̃: qͥa
pura fuerit. neq obtiisis cornibꝰ de reli-¬
qͥs diebꝰ usq ad exactũ mensẽ: indiciũ
serenitatis existimant. Nolunt gͦ isdem
exordiis inchoare: qͥbꝰ serenitas inchoat᷑.
Sed cauendũ. ne nob̃ in sermone dies quar¬
tus occidat. Cadunt eñĩ unibrȩ maio¬

Expanded text:
ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia pura fuerit neque obtunsis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant. nolunt ergo 7 isdem exordiis incohare, quibus serenitas incohatur. sed iam cauendum, ne nobis in sermone dies quartus occidat; cadunt enim umbrae maio
Abbreviated transcription (Latin):
et serpentiũ uenena uacuauit. Et ipsa
sic̃ serpens exaltatꝰ deuorat colubras.
Et egyptiorũ prestigiȩ ferale licet carm̃
inmurmuret: inxp̃i nomine hebetat᷑.
tis infirmitate: sed etiã oculorũ amis¬
sione cȩcauit. Sic et petrus sy monẽ
alta cęli magico uolatu petentẽ. dis¬
soluta carminũ potestate deiecit &¬
strauit. Pulchre ut arbitror cessit
dies quartꝰ. Quomͦ gͥ quartũ pleriq
consueuert cauere. et inutile pͥutant
hoc numero aliqͥd oriri qͦ totꝰ noua
luce mundꝰ enuc uit: An simstrissol
cepit auspiciis: Et quomͦ aliis
potest bona signare: qͥ sibi eligere diem
sui nesciuit exortꝰ: Aut quomͦ signa eiꝰ ꝓ¬
bant: cuiꝰ ortũ ñ ꝓbant: Qͥd etiã de luna
dicemꝰ. q̃ et quarta die cępit: et qͥnta deci¬
ma diẽ signat salutis: An displicet nu¬
merus. qͦ celebrat᷑ mysteriũ redẽptionis:
Ideo dȩmones declinandũ e̾ẽ ꝑsuadent.
numerũ eũ qͦ eorũ destructa neqͥtia est.

Expanded text:
et serpentum uenena uacuauit, et ipsa et serpentum uenena uacuauit, et ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras, et Aegyptiorum ferale licet carmen inmurmuret, in Christi nomine hebetatur.tis infirmitate, sed etiam oculorum amissione amori. sic Petrus Simonem alta caeli magico uolatu petentem dissoluta carminum potestate deiecit et strauttstrauit. Pulchre, ut arbitror, cessit dies quartus. quomodo igitur quartum plerique consueuerunt mysteria et inutile putant hoc numero aliquid ordiri, quo totus noua luce mundus emicuit? an sinistris sol coepit auspiciis? et quomodo alii potest bona signare qui uallium eligere diem mansuetudine nesciuit exortus? aut quomodo signa eius probant, cuius ortum non probant? quid etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit et quarta decima diem signat salutis? an displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? ideo daemones declinandum esse persuadent numerum eum, quo eorum destructa nequitia est.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eccła ñ suo sed xp̃i lumine. et splen¬
dorẽ sibi arcessit de sole iusticie: ut
dicat. Uiuo ego iã ñ ego: uiuit autem
in me.xp̃s. Beata planẽ: q̃ tantũ insigne
meruistiUnde te ñ tuis neomȩniis:
sed typo eccłe beatã dixerĩ. In illis enĩ ser¬
uis: in hoc diligeris. Quã ridiculũ autẽ
qđ te plerunq credt̃ homines magicis
carminibꝰ posse deduci. Aniles istȩ fabu¬
lȩ: ac uulgi opiniones. Qs enĩ opꝰdei tan¬
to ministerio deputatũ arbitret᷑ chal¬
darcis suꝑstitionibꝰ posse tẽptari: lapsus
ẽ ille qͥ se transfigurat in angłm lucis.
et deductꝰ uoluntate ꝓpͥa: ñ carminũ po¬
testate. Sane et in hoc qͥsi ȩccła putaris
posse qͦsi de loco tuo et statione deduci.
Multi tẽptant eccłam: sed sage artis ei car¬
mina nocere ñ posst̃. Nichil incantatõ¬
res ualent: ubi xp̃i canticũ cotidie de¬
cantat᷑. Habet incantatorẽ suũ dnm iħm:

Expanded text:
enim ecclesia non suo, sed Christi lumine et splenenim ecclesia non suo, sed Christi lumine et splendorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiniones. quis enim opus dei tanto ministerio deputatum arbitretur Chaldaeicis superstitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum lucis et deductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco tuo et statione deduci. multi temptant ecclesiam, sed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum I
Abbreviated transcription (Latin):
rat: a plenitudine sua apłos imple¬
uit. Unde unꝰ ex eis dicit. Nã de ple¬
nitudine eiꝰ nos om̃s accepimꝰ. Ergo
annunciauit luna mysteriũ xp̃i.
Oriet᷑ in diebꝰ eiꝰ iusticia et abundan¬
tia pacis: donec tollat᷑ luna. Et in
canticis dñs de sua sponsa ait. Quȩ¬
nã ẽ hȩc ꝓspiciens tanꝙͣ diluculum.
speciosa sicut luna. electa ut sol: Et
merito sic̃ luna eccła: q̃ toto mundo
refulsit: et tenebras scłi huiꝰ illu-¬
minans dicit. Nox p̾cessit: dies apꝓ¬
pinquauit. Pulchre ait ꝓspiciens:
qͣsi suos de suꝑiori ꝓspectans. Sicut
habes. Dñs de celo ꝓspexit suꝑfilios
hominũ. Prospiciens gͦ ęccła. sicut luna defe¬
ctꝰ habet et ortꝰ frequentes: sed defectibꝰ
suis creuit: et his meruit ampliari dũ
ꝑsecutionibꝰ minuit᷑: et confessorũ mar¬
tyriis coronat᷑. Hec ẽ uera luna. q̃ de
fratris sui luce ꝑpetua sibi lum̃
immortalitatis et gr̃ȩ mutuat᷑. Fulget

Expanded text:
rat a plenitudine sua apostolos implerat a plenitudine sua apostolos impleuit. unde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit luna mysterium Christorietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. et in Canticis dominus de sua sponsa ait: quaenam esthaecprospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol? et merito sicut luna ecclesia, quae toto mundo refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies adpropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit super filios hominum. prospiciens ergo ecclesia sicut luna defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus suis creuit et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. haec est uera luna, quae de fraterni sui luce perpetua sibi lumen inmortalitatis et gratiae mutuatur. fulget
Abbreviated transcription (Latin):
iecta ẽ. ñ sponte: sed ꝓpt̾ eũ qͥ subiecit in
spe. Illa gͦ ñ sponte mutatur: tu sponte
mutaris. Illa congemiscit et cõpartu¬
rit insua mutatione: tu ñ intelligis
et gratularis freqͣnt᷑. Illa tuã redẽpti¬
onẽ freqͣnt᷑ expectat: ut a cõmuni totiꝰ
creaturȩ seruitio lib̾et᷑: tu et tuȩ re¬
demptionis et illiꝰ lib̾tati. affers impe¬
dim̃tũ. Tuȩ gͦ ñ suȩ stulticiȩ ẽ: qđ dũ tu
expectaris et nec sero conuerteris. ad¬
huc et illa mutat᷑. Noli gͦ lunã oculo
tui corporis estimare: sed m̃tis uiua
citate. Minuit᷑ luna: ut elem̾ita re¬
pleat. Hoc uͦ grande mysteriũ est.
Donauit hoc ei qͥ om̃ibꝰ donauit gr̃am.
Exinaniuit eã ut repleat: qͥ etiã se
exinaniuit ut om̃s repleret. Exina¬
niuit enĩ se: ut descenderet nob̾.
Descendit nob̾: ut ascenderet om̃ibꝰ.
A scendit enĩ inqͥt suꝑ cęlos: ut imple¬
ret om̃ia. Itaq qͥ exinanitꝰ aduene¬

Expanded text:
jecta est non sponte, sed propter eum, qui subjecit in jecta est non sponte, sed propter eum, qui subjecit in spe. Illa ergo non sponte mutatur: tu sponte mutaris. Illa congemiscit et comparturit in sua mutatione: tu non intelligis, et gratularis frequenter. Illa tuam redemptionem frequenter exspectat, ut a communi totius creaturae servitio liberetur: tu et tuae redemptioni, et illius libertati affers impedimentum. Tuae ergo, non suae stultitiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc et illa mutatur. Noli ergo lunam oculo tui corporis aescitate. minuitur luna, ut elementa repleat. hoc est ergo grande mysterium. donauit hoc ei qui omnibus donauit gratiam. exinaniuit eam, ut repleat, qui etiam se exinaniuit, ut omnis repleret; uniuersitatis enim se, ut descenderet nobis, descendit nobis, ut ascenderet omnibus; ascendit enim inquit super caelos, ut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduene
Abbreviated transcription (Latin):
poris aut pulchritudine głemͦ: in qͦ est
facił corruptio: crebra mutatio: sed
manentẽ infuturũ animi grãm ꝑseqͣ¬
mur : Hã si te lunȩ contristat occasus.
q̃ se sẽꝑ reparat ac reformat. multo
magis contristare te debet si anima
ꝓfectu uirtutis impleta cũ fuerit.
postea ꝑ inconstantiã m̃tis atq incu-¬
riã a suo deflexa ꝓposito studia sua
sepe cõmitet: qđ est insipientia atq
inscientia. Unde scriptura ait. Stultꝰ
luna mutat᷑: sed ꝑ manebit cũ sole.
Unde ñ cũ luna ẽ particeps stulticiȩ:
qͥa ñ luna mutat᷑ ut stultꝰ: sed stultꝰ
ut luna. Deniq sem̃ iusti sicut luna
ꝑfecta in ęt̾nũ manet: et testis incę¬
lo fideł. Aliud ẽ enĩ fungi ministe¬
rio: aliud circũferri ingenio: et sensus
infirmitate fixã ñ habere sententiam.
Luna ꝓte laborat: et ꝓpt̾ uoluntatẽ dei
subdita ẽ. Uanitatiꝰ enĩ creatura sub¬

Expanded text:
poris, aut pulchritudine gloriemur, in quo est poris, aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis corruptio, crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. Nam si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat; multo magis contristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam a suo deflexa proposito studia sua saepe commutet, quod est insipientiae et inscientiae. Unde et Scriptura ait: Stultusluna mutatur; sed permanebit cum sole. Unde non luna est particeps stultitiae; quia non luna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna. Denique semen justi sicut luna perfecta in aeternum manet, et testis in coelo fidelis. Aliud enim est fungi ministerio, aliud circumferri ingenio, et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. Luna pro te laborat, et propter voluntatem Dei subdita est. Vanitati enim creatura sub
Abbreviated transcription (Latin):
euidens mutationis suȩ fert᷑ indiciũ dare:
ampliꝰ accedat et recedat. et maiore ȩstu
ferat᷑ canquã lunȩ qͥbꝰdã aspirationibꝰ re¬
trorsũ trahat᷑: et iterũ idem impulsũ ac
Unde si miraris qͦmͦ defectũ luna patiat᷑. cũ
tantã uim mutationis habeat suȩ: consi¬
dera et in eo magnũ e̾e̾ mysteriũ. qđ eiꝰ
Nã si etiã luna cui tantũ dñs cõmisit
mysteriũ ut illuminet orbẽ t̾rarũ.
et crescit et deficit: deficiunt enĩ om¬
nia q̃ exnichilo orta usq adꝑfectionẽ
uenert̃. et iterũ ꝑfecta minuunt᷑. cę¬
lũ enĩ et t̾ra p̾teribt̾: cur ñ id muta¬
tionis assumimꝰ: ut neq in aduersis
abiciamus animũ. qͥ enĩ om̃ia fecit ex
nichilo. facile qͦq te potens. ẽ ad sũma
et ꝑfecta ꝓuehere. et rursus ñ ex tolla¬
mur in ꝓsperis. neq inpotestate aliqͣ
nos diuitiisq iactemꝰ. neq inuiribꝰ cor¬

Expanded text:
evidens mutationis suae fertur indicium dare; evidens mutationis suae fertur indicium dare; amplius accedat ac recedat, et majore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur, et iterum iisdem impulsum ac r. CAPUT VIII. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam vim mutationis habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus Nam si etiam luna, cui tantum Dominus commisit ministerium, ut illuminet orbem terrarum, et crescit, et deficit, deficiunt 77 enim omnia quae ex nihilo orta usque ad perfectionem venerunt, iterum perfecta minuuntur, coelum enim et terra praeteribunt; cur non id moderationis assumimus, ut neque in adversis abjiciamus animum, qui enim omnia fecit ex nihilo, facile te quoque potens est ad summa et perfecta provehere; et rursum non extollamur in prosperis, neque in potestate aliqua nos, divitiisque jactemus, neque in viribus cor
Abbreviated transcription (Latin):
lentia: ad om̃s eiꝰ ortꝰ intexeret᷑ nubi¬
bus cęlũ: pluuiȩ funderent᷑. Deniq cũ
ante dies eẽt sermo de pluuia q̃ fore
utił diceret᷑: ait qͥdã. Ecce neomenia
dabit eã. Et quãuis cupidi eẽmꝰ ym¬
briũ: tam̃ huiꝰmodi assertiones ueras
e̾ẽ nolebã. Deniq delectatꝰ sũ qđ nul¬
lus ymb̃ effusus ẽ: donec p̾cibꝰ eccłȩ
datꝰ manifestaret ñ de iniciis lunȩ
eũ sꝑandũ e̾e: sed de ꝓuidentia et mi¬
scđia conditoris. Sane euri cũ exun¬
dent undiq scđm reliquas species lu¬
nȩ: et acceptos fluctꝰ refundant. uł
etiã ipsi magno ferant᷑ impetu: in or¬
tu tam̃ eiꝰ stant placidi. qͦ adluna si-¬
ne lumine . ẽ. At uͦ ubi eã dierũ ac¬
cessus retexerit: tc̃ in suos cursus re¬
fluos reuertunt᷑. AħPoctis qͦq in oc
ceano esse ꝑhibet᷑: cũ reliquis diebꝰ
ordinẽ suũ seruare dicat᷑. lunari exortu¬

Expanded text:
lentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubilentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de initiis lunae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique secundum reliquas species lunae et acceptos fluctus fluctibus uel etiam ipsi magno ferantur impetu, in ortu tamen eius stant placidi, quoad luna sine lumine est; at uero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos reuertuntur. ampotis quoque, quae in oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum seruare dicat
Abbreviated transcription (Latin):
na larga roris asserit᷑. Deniq cũ
serenior nox est et luna ꝑ nox:
tc̃ largior ros fert᷑ ꝑfundere. Et pleriq qui
ne: eo plus roris se capite collegisse sense
re: et crines mei guttis noctis. Tũ de¬
inde minuit᷑ et auget᷑: ut minor sit
cũ resurgit noua: cũ sit imminuta cu¬
mulet᷑. In qͦ grande mysteriũ ẽ. Nam
mantiũ cerebrũ maritimorũ indicat.
Siqͥdem pleniores ostreȩ reperiri fe¬
rant᷑. multaq alia: cũ globꝰ lunaris ad¬
olescit. De arborũ qͦq internis idem
allegant: qͥ hoc usu ꝓprio cõpererunt.
Uidimꝰ gͦ ortũ eiꝰ et defectũ rationis eẽ
ñ infirmitatis. Nunꝙͣ enĩ tantã rerũ
mutationẽ daret: nisi pręstantẽ uir¬
tutẽ haberet. et grãm a conditore
collatã. Aerem qͦq nonnulli etiã do¬
cti et xp̃iani uiri allegauert̃ lunę
exortu solere mutari. Sed si id mu¬
tationis lunaris quadã fieret uio¬

Expanded text:
na larga roris asseritur. Denique cum na larga roris asseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, nc largior ros fertur arva perfundere. Et plerique subnae, eo plus humoris se capite collegisse senserre, et crines mei guttis noctis . Tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit, cum resurgit nova; et cum sit imminuta, cumuletur. In quo grande mysterium. Nam mantium cerebrum, et maritimorum humida. Siquidem pleniores ostreae reperiri feruntur, multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant, qui hoc usu proprio compererunt. uidemus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uio
Abbreviated transcription (Latin):
rubore ꝑfundit᷑. Ad huc speras ex¬
ordiũ: et iã mom̾itaria celeritate
pleni luminis micat splendor: et sur¬
gentis solis pͣuia aura dulcis aspirat.
Dic michi quȩso nisi magnꝰ est orbis:
qͦmͦ magnũ posset orbẽ illuminare
t̾rarũ: Qͥd autẽ de tanto loquar tẽ¬
ꝑam̃to et moderamine conditoris
qͥ eã mensurã muneri solis attribu¬
it: ut neq uapor eiꝰ igneus ut uidet᷑
t̾rarũ uenas rerũq speties infusus
caloris inoleret: sed ieninã atq in¬
op̾ẽ fructuũ derelinquens. ad nul¬
lã fertilitatis grãm uaporaret: Si
milia de lune ratione conueniunt:
q̃ de consorte eiꝰ ac fr̃e memorauimꝰ.
Siqͥdem in id se induit ministeriũ
inqͦ et fr̃. ut illuminet tenebras:
foueat semina: augeat fructꝰ. Ha¬
bet etiã pleraq a fr̃e distincta:
ut quẽ toto die calor humorem
t̾rȩ siccauerit: eundẽ exigue noctis
tẽpore ros deponat. Nã et ipsa lu¬

Expanded text:
rubore perfunditur. adhuc spirans exrubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspirat. dic mihi quaeso, nisi magnus esset orbis, quomodo magnum posset orbem inluminare terrarum? quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam mensuram salubribus solis deriuata, ut neque uapor eius igneus. ut uidetur, terrarum uenas rerumque species infusus rris semen caloris inoleret, sed ieiunam atque inopem fructum derelinquens ad nullam fertilitatis gratiam uaporaret milia de lunae ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus. Siquidem in id se induit ministerium, in quod et frater; ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructus. Habet etiam pleraque a fratre distincta; ut quem toto die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguo noctis tempore ros reponat; nam et ipsa lu
Abbreviated transcription (Latin):
menta pascentia: nonne formicarũ
similia corpora iudicab Si mare
expectes specula aliqͣ litorali: nonne
tibi nauiũ maxime int̾ ceruleos flu¬
ctus uela candentia refulgentes ue.¬
lut colũbarũ uolantiũ speciẽ eminꝰ
ponto uident᷑ ob texere: Qa ipse insulȩ
quȩ mare diuidunt: t̾rarũ arua diffun¬
dunt: quã angusto estimant᷑ fine con-¬
cludi: quẽ ad modũ rotunda apparent
de asperis: spissa de raris. Has gͦ infir¬
mitates uisus tui ꝑpende : et eorũ quȩ
astruimꝰ fidẽ. exte ipso arbiter iustus
arcessis. Sed uis magnitudine̾ soł ñ so¬
lũ oculo m̃tis sed etiã corporis ęstima¬
re. Considera qͣnti stellarũ globi axem
cęli uideant᷑ intexere: et innume¬
ris insignire luminibꝰ. Non queunt
tamen tenebras noctis et cęli nubila
de tegere. Simul ut sol ortꝰ sui signa
p̾miserit: om̃s stellarũ ignes sub
uniꝰ luminaris fulgore uanescunt.
Aꝑit᷑ aer: cęliq facies purpurascenti

Expanded text:
menta pascentia, nonne formicarum menta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae insulae, quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti
Abbreviated transcription (Latin):
longe positi minora arbitram᷑: ꝓpiꝰ contu¬
entes maiora credimꝰ. Quo magis finitimꝰ
fueris: eo tͥ eiꝰ rei quã cernis magnitudo
cumulat᷑. Soł radius nulli ꝓpior: nulli
longinqͥor. ẽ.Similit̃ et lunȩ globꝰ: eqͥł est
om̃ibꝰ. Simił sol: et indis et britannis. Sodẽ
mom̃to uidet᷑: cũ orit᷑. Nec cũ mergit᷑ in
occasũ minor apparet ꝙͣ occidentalibꝰ: nec
ab occidente. Hec inuicẽ sibi distant: sed
sol a nullo distat. Nulli p̾sentior: nulli
sidera quantũ intersit spacii int̾ solem
et t̾ras: qđ aspectꝰ nr̃i infirmitas tran¬
Species minuit᷑: ñ magnitudo detrahit᷑.
Neq enĩ infirmitatẽ nr̃e passionis. pas¬
sioni luminariũ debemꝰ ascribere.
Mentit᷑ nr̃ aspectꝰ. Noli gͦ fidele eiꝰ esti¬
mare iudiciũ. Sit cęlestiũ minor spe¬
ctaculi figura. ñ sui forma. De sũ mo
uertice montiũ si subiectũ ocuł tius
cãpũ spectare desideres. atq illic ar¬

Expanded text:
longe positi minora arbitramur, propius contulonge positi minora arbitramur, propius contuentes majora credimus; quo magis finitimus fueris, eo tibi ejus rei quam cernis, magnitudo cumulatur. Solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol et Indis et Britannis eodem momento videtur, cum oritur. Nec cum vergit in occasum, minor apparet Orientalibus quam ab Occidente ? Haec invicem sibi distant: sed sol a nullo distat, nulli praesentior, nulli um oritur: sed considera quantum intersit spatii inter solem et terras, quod aspectus nostri infirmitaSpecies minuitur, non 75 magnitudo detrahitur. Neque enim infirmitatis nostrae passiones passioni luminarium debemus ascribere. Mentitur noster aspectus: noli ergo fidele aestimare ejus judicium. Fit coelestium minor spectaculi figura, uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic ar
Abbreviated transcription (Latin):
expleto ꝑ om̃ia signa circuitu in id unde¬
pͥncipiũ cursus sui sũpsit recurrit.
Fecit gͦ hȩc ds̃ duo luminaria magna.
Possumꝰ acciꝑe ñ tã aliorũ cõparatione
magna quã suo munere: ut ẽ cęlũ ma¬
gnũ et mare magnũ. Nã et magnꝰsol
qͥ cõplet orbẽ t̾rarũ suo calore. uł luna
suo lumine. nec solũ t̾ras. sed etiã aere
hc̃ et mare: cęliq faciẽ. Quȩ inquacũq
parte fuerint cęli: illuminant om̃ia.
Et ea q̃ spectant᷑ a cunctis ut ea tanquã
suis tantũ regionibꝰ immorari. et sibi
tantũ adesse atq lucere singuli popłi
credant cũ similit̾ luceat uniuersis:
ut nemo his ꝓpiorem aliũ quã ipse ẽ arbi
Nã et si int̾dũ augeat᷑ lum̃ eiꝰ atq minuat᷑.
tam̃ eadẽ nocte quał mͥ apparet. tał et om̃ibꝰ.
Nã si longe positis minor uideret᷑ ꝓpius
constitutis maior refulgeret: ꝓderet angu¬
stiarũ et exiguitatis indiciũ. Et enĩ reliqͣ alia

Expanded text:
expleto per omexpleto per omprincipium cursus sui sumpsit, intellegiFecit ergo deus haec duo luminaria magna — possumus accipere non tam aliorum comparatione magna quam suo munere, ut est caelum magnum et mare magnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna suo lumine nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint caeli dilexit omnia et aeque spectantur a cunctis, ut ea tamquam suis tantum regionibus inmorari et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant, cum similiter luceant uniuersis, ut nemo his propiorem alium quam ipse est arbinam etsi interdum augeatur lumen eius atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi apparet, talis et omnibus; nam si longe positis minor videretur, propius constitutis major refulgeret, et proderet angustiarum et exiguitatis indicium. Etenim reliqua alia
Abbreviated transcription (Latin):
dirigas. siue mane. siue sero. siue meridiȩ:
ñ potest. ẽẽ pt tergũ. Soli st̃ enĩ in hoc quẽ
nos incolimꝰ orbe t̾rarũ circa meridiem
mutere. Hoc autẽ fierĩ dicit᷑ sũ mo estu:
cũ ad aqͥlonẽ sol dirigit. Postea nos autũ¬
nus excipiens infringit qͥdem estuũ ma¬
gnitudinẽ: sed paulisꝑ relaxato ac depo¬
sito calore ꝑtẽperiẽ medii moderaminis
sine fraude nos atq ulla noxa flatibꝰ tra¬
dit hyemalibꝰ. Sint inqͥt etiã indies. ut
ñ faciant dies. sed in eis habeant pͥncipa¬
tũ:ut ortũ diei uberiore sol illuminet
gr̃a: ut ꝑ totũ diẽ designandi eiꝰ habeat
potestatẽ cursus sui munere. Sic accipi¬
unt nonnulli qđ ait ꝓpħa.Solẽ inpote¬
statẽ diei. lunã et stellas inpotestatẽ no
mat annũ scđm hebreos: aliqͥbꝰ diebꝰ ad¬
iectis. scđm romanos bissexto semel in¬
tra quinqueniũ uniꝰ diei adiectione
celebrato. Solstitialis qͦq annꝰ ẽ: cũ sol

Expanded text:
dirigas siue mane siue sero siue meridie, dirigas siue mane siue sero siue meridie, non potest esse pos tergum. soli sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum circa meridiem am transmittere. hoc autem illa dicitur summo aestu, cum ad aquilonem sol dirigit. postea nos autumnus excipiens infringit quidem aestuum magnitudinem, sed paulisper relaxato ac deposito calore per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atqdit hyemalibus. 24. Sint, inquit, etiam in dies. Non ut faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol illuminet gratia, ut per totum diem designandi ejus habeat potestatem cursus sui munere. Sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem nocmat annum, secundum Hebraeos, aliquibus diebus adjectis; secundum Romanos, bis sexto semel intra quinquennium unius diei adjectione celebrato. Solstitialis quoque annus est, cum sol
Abbreviated transcription (Latin):
bent. Estiui dies maiores: sed u̾bras mino¬
res habent. Medio qͦq die minor u̾bra quã
uł inpͥncipio est diei uł infine: & hoc apud¬
ii nos in parte occidentis. Cet̾erũ st̃ qͥ ꝑ
duos totiꝰ anni dies sine u̾bra fuerint in
partibꝰ meridianis: eo qđ solẽ habentes suꝑ
uertic̃e suũ. undiq ꝑcircuitũ illuminen¬
tur. Unde et ascii grece dicunt᷑. Pleriq
etiã fer̃t sic ẽ regione exalto fieri solem:
derint refulgere. Esse autẽ dicunt᷑ in
meridiano qͥ anfrscii uocant᷑: eo qđ u̾bran
ex utroq latere transmittant. Umbra
enĩ eregione soł ambulantibꝰ postergũ ẽ:
ut puta. si contra orientẽ ꝑgas matuta¬
ns horis: si contra meridianã plaga̾
contendas medio die: si contra occidentẽ.
obuius: ex oriente. ex meridiano: ex occiden¬
te. Mane et sero pt̾ tergũ ẽ: meridie qͦq
a latere. At uero ad septentrionẽ nunꝙͣ
ẽ sol. Et ideo ũbra si contra septentrionẽ

Expanded text:
bent, aestiui dies maiores, sed umbras minobent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, unde et ascii graece dicuntur. amplius etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, rauius refulgere. esse autem dicuntur in meridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. umbra enim e regione solis ambulantibus pos tergum est, ut puta si contra orientem pergas, matutinis horis, si contra meridianam plagam contendas, medio die, si contra occidentem,  sol obuius, ex oriente, ex meridiano, ex occidente. mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione numquam est sol et ideo umbra, si contra septentrionem
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. Hy emis abiit: discessit sibi. Flores uisi st̃
int̾ra: tẽpꝰ messis aduenit. Ante aduentũ. xp̃i
ris. et messis ȩstatis. Ex meridiano gͦ et ex
uidens obũbrat᷑. Popłs autẽ gentiũ qͥ erat
confusionis: gentiles qͥ sedebant intene¬
bris lucẽ uidert̃ magnã. Qui sedebant
in regione umbrȩ mortis: lux orta ẽ illis.¬
Magna luxdiuinitatis: ꝙͣ nulla u̾bra mor¬
tis int̾polat. Ideo ex alto illuminat: qͥa et
hoc scriptũ ẽ dicente racharia. In qͥbꝰ ui¬
sitauit nos oriens exalto: illuminare his
qͥ in tenebris et inu̾bra mortis sedent.
Est sane et aliqua salutis u̾bra: ñ mortis:
ut ẽ. illa. Subũbra alarũ tuarũ ꝓteges
me. Umbrã uidemꝰ qͥa corporis: et u̾brã.
qͥa crucis. Sed u̾bra salutis: qͥa intererat¬
peccatorũ remissio. et resuscitatio mor-¬
tuorũ. Exemplũ gͦ possumꝰ caꝑe: qͥa hy¬
emales dies breues: sed u̾bras maiores ha¬

Expanded text:
citur: hiems abiit, indicium sibi: flores uisi sunt citur: hiems abiit, indicium sibi: flores uisi sunt in terra, tempus messis aduenit. ante aduentum Christris et messis aestatis. ex meridiano ergo et euidens obumbratur. populus autem gentium, qui erat confusionis, gentiles, qui sedebant in tenebris, lucem uiderunt magnam ; qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta eMagna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex alto illuminat, quia et hoc scriptum est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Est sane et aliqua salutis umbra non mortis, ut est illa: Sub umbra alarum tuarum protege me . Umbra quidem, quia corporis est: umbra, quia crucis, sed upeccatorum remissio et rescuscitatio mortuorum. Exemplum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores ha
Abbreviated transcription (Latin):
nerẽ.et greges tuos quȩrerẽ: qͥa amisi
meos. Inmeridiano pascis. in eccłȩ loco
diciũ sicut meridies: ubi u̾bra ñ cer
nitur. ubi maiores dies st̃. qđ eis sol u¬
sticiȩ tanꝙͦ estiuis mensibꝰ diutius im¬
moret᷑. Deniq dies dñi ñ ẽ breuis sed
magnꝰ: qͥa scriptũ. ẽ. Donec ueniat dies
dni magnꝰ. Unde et iacob ait. Om̃s di¬
es uitȩ mee qͦs ago: breues et mali-¬
gni. Est enĩ maligna lux dubia. Ergo
dies breues. dubiȩ lucis st̃ et umbro¬
si. Di es maligni sine u̾bra st̃: ut plu¬
rimi in aliqͥbꝰ locis feruentioribꝰ usu
exemploq cognouert̃. Sy nagoga
itaq in diebꝰ breuibꝰ et malignis: cuiꝰ
trpũ plerunq iacob inꝑsona sua ex¬
primit: uł popłi huiꝰ umibrã habebat pͥmã
q̃ solẽ iusticiȩ ñ uidebat. Et uidebat illũ ñ
exalto suꝑ caput suũ sed ex meridiano illumi¬
nantẽ: quando hẏems illi erat. Eccłȩ autẽ di¬

Expanded text:
ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. In meridiano pascis, hoc est in Eccldicium sicut meridies, ubi umbra nitur, ubi maiores dies sunt, quod eis sol iustitiae tamquam aestiuis mensibus diutius immoretur. denique dies domini non est breuis, sed magnus, quia scriptum est: donec ueniat dies domini magnus. unde et Iacob ait: omnes dies uitae meae quos ago, breues et maligni; est enim maligna lux dubia. ergo dies breues dubiae lucis sunt et umbrosi. dies magni sine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis feruentioribus usu exemploque cognorunt. synagoga itaque in diebus breuibus et malignis, indicii typum plerumque Iacob in persona sua exprimit uel populi huius, umbram habebat plurimam, quae solem iustitiae non uidebat et uidebat illum non ex alto supra caput suum, sed ex meridiano indicii, quando hiems indicio erat. ecclesiae autem di
Abbreviated transcription (Latin):
sio ꝓpaget᷑. Ast ubiꝰ ad estiuas conuersi¬
ones inseptentrionẽ se subrigit: spacia
diurna ꝓducit: noctes uͦ arctat ac strin¬
git. Itaq qͦ magis usu assiduo aeri huic
copulat᷑ atq miscet᷑. eo ampliꝰ aerem ipsũ
uaporat. et t̾rarũ exsiccat humorem:
adolescere facit semina: et tanꝙͣ insul¬
cos uiriles maturescere poma siluarũ.
Tunc qͥa flagrantior. ẽ: minores u̾bras
facit in meridiano: qm̃ ex alto hc̃ illu¬
minat locũ. Unde et sy nagoga dicit in
canticis canticorũ. Annuncia mͥ quem
dilex̃ anima mea: ubi pascis. ubi manes
in meridiano: ne forte fiã circũ ami¬
cta suꝑ greges sodaliũ tuorũ. Hoc est.
Annuncia mͥ xp̃e quẽ dilex̃ anima mea.
Cur ñ potiꝰ quẽ diligit: Sed sẏnagoga
dilex: eccła diligit: nec unquã circa
xp̃m suũ mutat affectũ. Ubi inquit
pascis: ubi manes in meridiano. Seqͥ te
cupio quasi alumna: quẽ qͥsi ante reti

Expanded text:
sio propagetur. Ast ubi ad aestivas conversisio propagetur. Ast ubi ad aestivas conversiones in Septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, eo amplius et ipsum aerem vaporat, et terrarum exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma silvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. 22. Unde et Synagoga dicit in Canticis canticorum: Annuntia mihi quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum , hoc est: Annuntia mihi, Christe, quem dilexit anima mea. Cur non potius quem diligit? Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in meridiano. Sequi te cupio quasi alumna, quae quasi copulata
Abbreviated transcription (Latin):
aut uel ocior.ẽ. transitꝰ solis: atit
tardior. Alia enĩ ꝑstringit radiis
suis: alia inflãmat caloribꝰ. Itaq cũ
sol meridianis partibꝰ immorat᷑:
hyemps nob ẽ. Nã cũ sol longius
ab est: t̾ra rigescit gelu᷑ stringit᷑
frigore: et plurima noctis um¬
bra t̾ras oꝑit: ut multo ꝓlixiora
sint noctis spacia ꝙͣ diei. Hinc causa
orit᷑. ut hyb̾nis flatibꝰ nimia uis
niuiũ pluuiarũq fundat᷑. Cũ uero
ex meridia nis decidens partibꝰ suꝑ
t᷑rã redit: noctis ac diei ex ęquat
tẽpora. Et qͦ magis moras suis ad¬
iungit cursibꝰ: eo paulati tẽperiẽ
aeris huiꝰ reducit et reuocat au-¬
rarũ clem̃tiã: q̃ fouens omnia
repetendos cogit in partus: ut t̾ra germi
net: ac resoluta sulcis semina reuiuiscãt:
uirescant arbores: ad ꝑpetuitatẽ qͦq con¬
seruandi generis eorũ q̃ uł int̾ris st̃ uł¬
inaqͥs: gaudent annus fȩtibꝰ ut succes¬

Expanded text:
mporibus aut uelocior est transitus solis aut mporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in partus, ut ternet, ac resoluta sulcis semina reviviscant, virescant arbores, ad perpetuitatem quoque conservandi generis eorum quae vel in terris sunt, vel aquis gaudent, annuis fetibus succes
Abbreviated transcription (Latin):
ciator impatiens flantibꝰ euris intuto
plerunq nauigio sulcat mare. Unde im¬
portunitatẽ eorũ temeritatẽq condem¬
nans ꝓpħa: ait. Erubesce sydon: dixit
fundat. Prubesce sydon inqͥ nullus
uirtutilocus: nulla salutis cura: nulla
uiuentꝰ ꝓ excubiis patriȩ bello dedita:
armis excita. sed om̃is sollicitudo de
quȩstu. om̃e studiũ mercaturȩ. Sem᷑
tate sed exnecessitate curas suas et
oꝑa cõponit: Ubi enĩ decreta neces¬
sitas: ibi inhonorata industria. Multa
diximꝰ: plura nolunꝰ: ne qͥs ea q̃ a no-¬
bis de illorũ assertionibꝰ usurpant᷑.
ad refellendũ ad cognoscendũ assũ¬
pta arbitret᷑. Nanq pueri si nos ea
senes cõmemorare qͥ possumꝰ. Nc̃ ad
ea q̃ scd̾m lectionẽ suꝑ st̃ dirigamꝰ stilũ.
Sint inqͥt luminaria insigna et in
tẽpora: et indies et inannos. Dixi¬
mus de signis. Tẽpora autẽ q̃ sunt
nisi mutationis uices. hyenis. uer.

Expanded text:
tiator impatiens flantibus euris intuto tiator impatiens flantibus euris intuto plerumque navigio sulcat mare. Unde importunitatem eorum, temeritatemque condemnans propheta ait: Erubesce, Sidon; dixit fundat. Erubesce, Sidon, in qua nullus virtuti locus, nulla salutis cura, nulla juventus pro excubiis patriae bello dedita, armisque exercita, sed omnis sollicitudo de quaestu, omne studium mercaturae. Sementate, sed ex necessitate curas suas et opera componit? Ubi enim decreta necessitas, ibi inhonorata industria. CAPUT V. Multa diximus, plura nolumus; ne quis ea quae a nobis de illorum assertionibus usurpantur ad refellendum, ad recognoscendum assumpta arbitretur. Nam quae pueri risimus, ea senes commemorare qui possumus? Nunc ad ea quae secundum lectionem supersunt, dirigamus stylum. Sint, inquit, lutempora et in dies e his annos. de signis diximus, tempora autem quae sunt nisi mutationum uices, hiems, uer, a
Abbreviated transcription (Latin):
factaq referant᷑. cur leges ꝓpositȩ st̃.
iuira etiã ꝓmulgata. qͥbꝰ aut pena imꝑ¬
bis decernit᷑. aut securitas defert᷑ in¬
tate deliq̃rit: Cur laborat agricola &
ñ magis expectat ut inelaboratꝰ fru¬
ctus p̃ruilegio suȩ natiuitatis inuehat
receptaculis horreorũ. si ita natꝰ est
ut ei diuitiȩ atq opes affluant: Utiq
oꝑiat᷑. ut sibi spontaneos rẽditꝰ si ne
ullo semine t̾ra parturiat. ñ uomer̾e
pensam: sed ultra ei in om̃s sertas
um inserta caudicibꝰ siluestris olee ba¬
cha desudet: nec diffusi ȩqͦris transfre¬
tet᷑ ꝑiculũ. Propriȩ salutis sollicitꝰ mer¬
cator horrescat. cui ocioso potest qͣdã¬
ut auint sorte genitali diuitiarum
thesaurus illabi: Sed ñ hoc ẽ uniuerso¬
rũ sententia. Deniq impiger depresso
aratro t̾rã scindit agricola: nudus arat.
nudus serit: nudus sole feruente to¬
tas ȩstu in area terit fruges. Et nego¬

Expanded text:
factaque referantur, cur leges propositae sunt, factaque referantur, cur leges propositae sunt, iura etiam promulgata, quibus aut poena inprobis decernitur aut securitas defertur intate deliquerint? cur laborat agricola et non magis expectat, ut inelaboratos fructus priuilegio suae natiuitatis inuehat receptaculis horreorum ? si ita natus est, ut ei diuitiae absque opera affluant, utique operiatur, ut sibi spontaneos reditus sine ullo semine terra parturiat, non uomerempensam, sed ultro ei in omnes seriasnullis inserta caudicibus siluestris oleae baca desudet. nec diffusi aequoris transfretator periculum propriae salutis sollicitus mercator horrescat, cui out aiunt, sorte genitali divitiarum thesaurus illabi. Sed non haec est universorum sententia. Denique impiger depresso aratro terram scindit agricola, nudus arat, nudus serit, nudus sole fervente tostas aestu in area terit fruges: et nego
Abbreviated transcription (Latin):
potest habere nec uinculai si tun qͥli
culex aut musca lapsũ tue infirmita¬
tis incurras. se qͦsi passer aut colũba¬
casses inualidos p̃peti uolatꝰ celeritate
Aissoluas. Et enĩ qͥs prudentiũ credat.
qđ signorũ motꝰ qͥ addiẽ sepe mutan¬
tur et multipliciter inse recurta
insignia deferant potestatumꝰ Nã
siita essent: quantȩ ad diem regaliũ
natiuitatũ exprimunt᷑ figure : Cotidie
Q reges nascerent᷑: nec regał infilios tͣns¬
mitteret᷑ successio: sed sẽꝑ exdiuerso statu
s gͣ regũ geniturã filii sui colligit siei de¬
beat᷑ imꝑiũ. et ñ ꝓpͥo successionẽ regni in
suo transcribat arbitrio: Legimꝰ certe
qđ ab ia genuit asa. asa genuit iosaphat.
et iosaphat genuit iorãm. et iorã genu¬
it oriã: et reliqͥ om̃s usq ad captiuitatẽ
ꝑ reges generis parit̾ et honoris ducta
successio ẽ. Hunqͥd qͥa reges fuert̃. signis
genitalẽ ñ ad instituta morũ actꝰ nr̃i

Expanded text:
potest habere, nec vincula, si tu non quasi potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut colucasses inualidos praepetis uolatus celeritate dissoluas. etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur et multiplinsignia deferant potestatum? Nam si ita esset, quantae ad diem regalium nativitatum exprimerentur figurae? Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios transmitteretur successio: sed semper ex diverso statu,Quis igitur regum genituram filii sui colligit, si ei debeatur imperium, et non proprio successionem regni in suos transcribit arbitrio? Legimus certe quod Abia genuit Asa, e t Asa genuit Josaphat, et Josaphat genuit 71 Joram, et Joram genuit Oziam ; et reliqua omnis usque ad captivitatem per reges generis pariter et honoris ducta successio est. Numquid quia reges fuerunt, signis genitalem, non ad instituta morum actus nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
arguit᷑ si fecit qđ malũ ẽ: et fuit imꝓbita¬
tis oꝑator. Si uͦ ex sua uoluntate putant᷑
assup̾sis se qđ noceat insontibꝰ. et nullius
adhuc facinioris pessimi sibi conscus qͥb̃
rũ excedat immanitatẽ: ut usus frau¬
dis aut gr̃ȩ ñ meritis hominũ deputet᷑:
sed signorũ motibꝰ deferat᷑: Nichil inqͥt
ille deliqͥt: sednoxia eũ stella conspexit:
saturni ei sidus occurrit. Auertit se pau
Sed eorũ sapientia telȩ araneȩ cõpara¬
tur: in qͥsi culex aut musca incidit. ex¬
uere se ñ potest. Si uero animantiũ
ualidior ullũ genꝰ incurrisse uisũ est:
ꝑtransiuit et casses ruꝑit infirmos:
atq inanes laqueos dissipauit. Talia st̃
retia chaldeorũ. ut inhis infirmi he¬
reant. ualidiores sensu offensionẽ ha¬
bere ñ possint. Itaq uos qͥ ualidiores
estis cũ uideritis mathematicos: dicite.
clã araneȩ texuert᷑. q̃ nec usũ alique

Expanded text:
arguitur, si fecit quod malum est et fuit inprobitaarguitur, si fecit quod malum est et fuit inprobitatis oassumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, qui bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit se paulSed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum animantium ullum genus incurrisse visum est, pertransivit, et casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
runt tam̃ ñ ee̾ ȩquales om̃iũ motꝰ:
sed aliorũ celeriores. aliorũ tardio¬
res e̾e circuitꝰ: ut in eadẽ hora et ui¬
dũ aliud ab alio p̾terit᷑. Aiunt autẽ
plurimũ referre. utrũ ortũ ge¬
nerationis benefica signa uideant.
an malefica et noxia. et in eo nati¬
uitatis ẽe distantiã. qđ benefici si¬
gni aspectꝰ plurimũ conferat: ma¬
lefici et noxii. plurimũ noceat.
Sic eadẽ signa q̃ uenerant᷑: appellare consueue¬
rt᷑. Necesse enĩ habeo eorũ uti nominibꝰ. qͦrũ
utor assertionibꝰ: ne ignorata magis quã ua¬
cue facta atq destructa sua argumñta cõme¬
morẽ. Itaq cũ illũ uagũ celerẽq motũ ñque¬
ant cõp̃hendere: sepe fit ut ꝑ illã puncti et
mom̃ti incõp̃hensibił subtilitatẽ ponant be¬
nefici signi aspectũ: ubi grauis atq nocitii¬
ri occurrat offensio. Et qͥd mirũ si homines
ludunt᷑ ubi signa innexia blasphemantur

Expanded text:
runt tamen non esse aequales omnium motus, runt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores. aliorum tardiores esse circuitus, ut in eadem hora et uidum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre utrum ortum generationis benefica signa uideant an malèficamalefica et noxia et in eo natiuitatis esse distantiam, quod benefici signi aspectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum noceat. sic enim eadem signa, quae uenerantur, adpellare consuerunt; necesse enim habeo eorum uti nominibus quorum utor adsertionibus, ne ignorata magis quam uacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. itaque cum illum uagum celeremque motum non queant conprehendere, saepe fit, ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi grauis atque nocituri incurrat offensio. et quid mirum si homines luduntur, ubi signa innoxia blasphemantur