comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatorũ sede adafflictos atq
intormentis positos transire.
ñ possunt: quia iustorũ animȩ
quamuis in suȩ naturȩ boni-¬
tate miscđiam habeant. iam
tunc auctoris sui iusticie con¬
iuncte. tanta rectitudine con-¬
stringuntur: ut nulla ad repro-¬
bos compassione moueantur:¬

Expanded text:
beatorum sede ad afflictos atque beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis inquinat. Caminus
pauptatis purgat. De uobis
omnino ꝑtimescite. quia ĩmnul¬
la etiã male acta ꝓsꝑa uita se.¬
cuta ẽ: de illis uero sollicite pen¬
sate. quia eorum uitã magistra
pauꝑtas cruciat. quousq ad¬
uitȩ rectitudinẽ ꝑducat. Seqͥ¬
tur. Et in hes omĩbus inter uos
& uos chaos magnum firmatũ¬
est: ut hi qͥ uolunt hinc transi¬
re ad uos. ñ possint. neq inde
huc transmeare. Qua in re. ual.¬
de querendum est: quomͦ dica¬
tur. hi qͥ uolunt ad uos transi¬
re non possint. Quia enm hi
qui in inferno sunt. ad beatoꝵ
sortem transire cupiunt: dubi¬
um ñ est. Quiuero iam in beati-¬
tudinis sorte suscepti sunt. quo
pacto dicitur. quia transire ad
eos qui in inferno cruciantur
ad electos cupiunt idest.a sup¬
pliciorũ suoꝵ afflictione migra¬
re: ita ad afflictos atq in torm̃¬
tis positos transire iustorum ẽ.
mente ire ꝑ miscd̃iam. eosq uel¬
le liberare.S qui uolunt de

Expanded text:
avitatis in quinat, caminus avitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatuest, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est, quomodo dicatur, hi qui volunt ad vos transire non possunt, quia enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est: qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt, quo pacto dicitur, quia transire ad eos qui in inferno cruciantur, ad electos cupiunt, id est a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare. Sed qui volunt de
Abbreviated transcription (Latin):
tione sit datum: ne uidex
qui hic exteriora bona resti¬
tuit. a retributione boni inti-¬
mi repellat: ne honor hic uł
diuitiȩ non adiumentum uir-¬
tutis. s remuneratio sit laboris.
Ecce enim dũ dicitur. recepisti
bonaiuita tua: indicatur et
diues iste boni aliquid habuis¬
se: ex quo in hac uita bona reci-¬
peret.Rursũq dũ delazaro dr̃
quia recepit mala: ꝓfecto mon¬
strat᷑. et lazarum habuisse ma¬
lum aliquod qͦd purgaretur.
S mala lazari purgauit ignis
inopie: et bona diuitis remu-¬
nerauit felicitas transeuntis
uitȩ. Illum pauꝑtas afflixit &¬
tersit: istum habundantia re¬
munerauit et reppulit. Quicũ¬
q: ergo bene in hoc scło habetis:
cum uos bona egisse recolitis.
ualde de ipsis ꝑtimescite: ne
concessa uobis ꝓsꝑitas. eorun¬
dem remuneratiosit bonoꝵ.
Et cum quoslibet pauperes
ñnulla rep̾hensibilia ꝑpetrare
conspicitis: nolite despicere.
nolite desꝑare:quia fortasse
quos suꝑfluitaᷤ tenuissime pͣ¬

Expanded text:
tione sit datum, ne judex tione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pr
Abbreviated transcription (Latin):
di etiam leuitas sequitur. Nã
qr edacitatẽ lusus sequatur: te-¬
statur scriptura sacra quȩ ait.
Sedit popłs manducare et bi-¬
bere: et surrexerunt ludere.
Sed pͥusquam ad lusum moue¬
atur corpus: ad iocos ad uerba
inania mouetur lingua. Qd
ergo est qd̃ innuitur quia in
tormentis positus diues lin-¬
guam suam refrigerari postu-¬
labat: nisi qd̃ is qui conuiuan¬
do magis de loquacitate pecca¬
uerat. ꝑ retributionis iusticiã
in lingua at rocus ardebat:
S cum graui ualde est pauore
pensandum: hoc qd̃ ei ꝑ abra-¬
he responsionem dicrtur. Fili
recordare. quia recepisti bona
inuita tua. et lazarus similit̃
mala: nunc autẽ hic consola¬
tur: tu uero cruciaris. Ista fr̃s
kinĩ sententia pauore potus
indiget: quã expositione.
Nam si qui estis qui in hoc
mundo exterioris bonialiqͥd
accepistis: ipsũ ut ita dicam
donum exterius ꝑtimescere
debetis: ne uobis ꝓ quorun¬
dam ur̃oꝵ actuum recõpensa-¬

Expanded text:
di etiam levitas sequitur. 1657 Nam di etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensa
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio diuitis dr̃. quia de ex¬
tremo digito lazari distillari
aquam in ore suo concupiscit.
hinc ergo hinc fr̃s colligite: qͣn¬
ta sit districtio seueritatis d̃i.
Diues enimiste qui uulnerato
pauꝑimense suȩ uel minima
dare noluit: ininferno positus
usq ad minima querenda ꝑue¬
nit. Nam guttam aquȩ petiit:
quimicas panis negauit. Sed
notandum ualde est: quid sit
qd̃ diues in igne positus. linguã
suam refrigerari petiit.Mos qͥp¬
pe est sacri eloquii ut aliqͣndo
aliud dicat: s ex eodem dictoa-¬
liud innuat. Suꝑius autẽ hunc
suꝑbum diuitẽ dñs non loqua¬
citatiuacantem dixerat: sed̃
suꝑflue conuiuantẽ. Neq hunc
deloquacitate narrauit: s cum
elacione et tenacia de edacita¬
te peccasse.S: quia habundare
inconuiuiis loquacitas solet:
apud infernũ grauius in lin¬
guardere ꝑhibetur. Prima
nanq male conuiuantib fa¬
mulatur culpa loquacitatis:
post loquacitatẽ uero luden-¬

Expanded text:
supplicio divitis dicitur quia de exsupplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero luden
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaret᷑. Duo inferius corda sed
unus desuꝑ inspector: qui et hunc
temptando exercebat ad głam:
et illũ tolerando exspectabat ad
penam. Nam sequitur. factum
est autem ut moreretur lazarꝰ:
et portaretur ab angłis in sinu
abrahȩ. Mortuus ẽ autẽ et diuẽ.
et sepultꝰ est in inferno. Qui ni¬
mirũ diues eum cui in hac uita
misereri noluit: insuo iam
supplicio positus. patronum
querit. Nam ecce subiungitur.
Qui eleuans oculos cum ẽẽt in
tormentis: uidit abraham alon¬
ge. et latarum in sinu eius. Et ip¬
se clamans dixit. Pat̃ abraham
miserere mei: et mitte lazarum
ut intinguat extremũ digiti sui
in aquam ut refrigeret. linguã
meam: quia crucior in hac flam¬
ma. Oquanta est subtilitas iudi¬
ciorum dei: o quã districte agit᷑.
bonorũ actuum maloꝵq retͥ¬
butio. Certe suꝑius dictũ ẽ. quia
in hac uita lazarus cadentes
micas demensa diuitis quere¬
bat. et nemo illi dabat: nunc de

Expanded text:
probaretur. Duo inferius corda, sed probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater Abitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de
Abbreviated transcription (Latin):
spiceret. bysso et purpura uesti¬
ri : se deprimi uulnerib. illũ
defl uere acceptis reb: se egere.
illum nolle largiri: Quantus
putamus fr̃s kmĩ. tunc in cor¬
de pauꝑis tumultus tẽptatio¬
nis fuit: Cui certe poterat ad
penã sufficere pauꝑtas: etiam¬
si sanus fuisset. Rursum suffe¬
cisset egritudo: etiã si subsidi¬
um adeẽt.S ut ꝓbaretur am¬
plius pauꝑ: simul hunc pͦuꝑ¬
tas et egritudo tabefecit. atq
insuꝑ uidebat ꝓcedentẽ diuitẽ
obsequentib cuneis fulciri: et
se minfirmitate et inopia a
nullo uifitari. Nam quia nemo
ei aduisitandũ aderat: testant᷑
ca nes qui licent̃ ulcera lingebãt
Ex una ergo re omnipotens d̃s
duo iudicia exhibuit: dum lara¬
rum pauꝑem ante ianuã diui¬
tis iacere ꝑmisit. et u̾t diues im¬
pius dampnationis sibi auge¬
ret ultionẽ: et temptatꝰ pauꝑ
cresceret ad remunerationem.
Conspiciebat ille cotidie cui non
misereret᷑: uidebat iste de quo

Expanded text:
spiceret, bysso et purpura vestispiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo
Abbreviated transcription (Latin):
lazarus: ante ianuã diuitis ia-¬
cet. Qua de re una: dominus
duo iudicia expleuit. Habuis¬
set enim fortasse aliquã excusa¬
tionem diues. si lazarus pauꝑ
et ulcerosus ante eiusianuam
ñ iacuisset: si remotus fuisset.
sieius inopia ñ ẽẽt oculis in por¬
tuna. Rursum. si longe. esset di¬
ues ab oculis ulcerosi pauꝑis:
minorẽ tolerasset. inanimo tẽp¬
tationem pauꝑ. S dum egenũ
et ulceratum ante ianuam di-¬
uitis et deliciis affluentis posu¬
it:muna eademq re. et ex uisi-¬
one pauꝑis ñ miserenti diuiti
cumulum dampnationis intu-¬
lit: et rursum ex uisione diuitis.
temptatum cotidie pauꝑem
ꝓbauit. Quantas namq hunc
egenum et uulnerib obsessum.
temptationes creditis in sua co¬
gitatione tolerasse: cũ ipse ege¬
ret pane & non haberet. etiam
salutẽ. atq ante se diuitẽ cerne¬
ret salutem et delicias habere
cum uoluptate: se dolore et fri¬
gore afficuillum gaudere con-¬

Expanded text:
Lazarus ante januam divitis jaLazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere con
Abbreviated transcription (Latin):
pere. quantus sit ordo narra¬
tionis. Ecce enim dr̃. homo qui¬
dam erat diues. Et ꝓtinus sub¬
infertur. Et erat quidam men¬
dicus nomine lazarus.Certe
inpopło plus solent nomina
diuitũ quam pauꝑum sciri.
Quid ẽ ergo qd̃ dñs de pauꝑe
et diuite uerbum faciens. nom̃
pauꝑis dicit. et nomen diuitis
non dicit: nisi qd̃ d̃s humiles
nouit atq apꝓbat. et. suꝑbos
ignorat : Unde et quibdam
de miraculoꝵ uirtute suꝑbien¬
tib. infine dicturꝰ ẽ. Nescio uos
unde sitis. Discedite a me om̃s
oꝑarii iniquitatis. At contra
moysi dicitur. Noui te ex. no¬
mine. Ait ergo de diuite. homo
quidã: ait de pauꝑe egenus
nomine lararus. Aesi aꝑte di¬
cat. Pauꝑem humilẽ scio: suꝑ¬
bum diuitem nescio. Illum co¬
gnitum ꝑ apꝓbationẽ habeo:
hunc ꝑiudicium reꝓbationis
conditor nr̃ omĩa quanta con
sideratione dispensat. Uena
etenĩ res: ñ ꝓuna re. agitur. Nã
ecce plenus ulceribus mendicꝰ

Expanded text:
pere quantus sit ordo narrapere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera. pietatis ignorauit: quia
peccata sua redimere etiam cũ
sibi habundaret p̃cium. nolu¬
it. Et sunt nonnulli qui cultũ
subtilium preciosarũq uestiũ
non putant ẽẽ peccatũ: qd̾ ui¬
delicet. siculpa ñ ẽẽt: nequaquã
sermo di tamuigilanter expri¬
meret. qd̃ diues qui torquetur
apud inferos. bysso et. purpu-¬
ra indutus fuisset. Nemo qͥp
pe uestimenta p̃cipua nisi ad
mnanem głam querit: uideli¬
cet ut honorabilior cetis ẽẽ ui¬
deatur. Nam quia ꝓsola ina-¬
ni gła. uestimentum preciosi-¬
us queritur. res ipsa testatur:
qd̾ nemo uult ibi preciosis
uestib indui. ubi ab aliis non
possit uideri: quam culpã pos¬
sumus melius etiã. ex diuerso
colligere: quia si abiectio ui¬
lis indumenti uirtus ñ ẽẽt: e¬
uangłista uigilant̾ de ioħe ñ
diceret. Frat indutus pilis ca-¬
melorũ. S notandũ nobis
magnoꝑe. est: in ore ueritatis.
de suꝑbo diuite et humili pau¬

Expanded text:
viscera pietatis ignoravit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnsubtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod videlicet si culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives, qui torquebatur ad inferos, bysso et purpura indutus fupe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili pau
Abbreviated transcription (Latin):
cerib plenus. Nonnulli pu¬
tant precepta ueteris testam̃¬
ti. districtiora ẽẽ quã noui. S
hinimirum: inꝓuida conside¬
ratione falluntur. In illo enim
ñ tenatia. s rapina multatur.
Ibi resiniuste sublata. restituti¬
one quadrupli punitur: hic
autem diues iste non abstulis-¬
se aliena rep̃henditur. s ꝓpͥa
ñ dedisse. Nec dicitur quia
ui quempiã obp̃ssit: sed quia
in acceptis reb se extulit. Hinc
ergo. hinc summopere colligñ¬
dum ẽ. qua pena multandus
sit. qui aliena dirripit: si infer¬
ni dampnatione ꝑcutitur. qui
ꝓpria non largitur: Nemo itaq
securum se estimet dicens. ecce
aliena non rapio. s concessis
licite reb fruor: quia diues
iste ñ iccrco punitus est. qm̃
aliena abstulit: s quia accep¬
tis reb semetipsum male de¬
reliquit. hoc quoq fuit qđ
bunc inferno tradidit. quia
in sua felicitate timidus non
fuit: quia ꝑcepta dona adu¬
sum arrogantiȩ inflexit. quia

Expanded text:
ceribus plenus. Nonnulli puceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gemit. Petit ut ad eos lazarus
mittat᷑: cui quia moysen et
ꝓph̃as habeant dicitur. S ait
quia ñ credent: nisi quis ex
mortuis resurrex̾it. Ci ꝓtinꝰ
respondetur. Si moysen et ꝓ¬
phas ñaudiunt: neq siquis
ex mortuis resur rex̾it
credent ei. Et certe de moysȩ
ueritas dicit. Si crederetis moy¬
si: crederetis utiq et mͥ. de me
enim ille scripsit. Impletur gͦ
qđ ꝑ abrahȩ responsionem dr̃.
Ex mortuis enim dñs resurrex̃:
sed iudaicus popłs qui moysi
credere noluit: ei etiam qui re¬
surexit ex mortiuis. credere contẽp¬
sit. Cumq moysi uerba spirita¬
liter intelligere contempsit: ad
eum dequo moyses locutus fu-
misteriis succincte transcurris¬
se sufficiat: nunc ad intuendã
latius rei geste moralitatẽ ammꝰ
recurrat. homo quidam erat
diues qui induebat᷑ purpura
et bysso: et epulabatur cotidie
splendide. Et erat quidam m̃-¬
dicus nomine lazarus: qui ia-¬
cebat ante ianuam diuitis. ul-¬

Expanded text:
gemit, petit ut ad eos Lazarus gemit, petit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credent, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus fuermysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ul
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dauid ꝓpħa qui regni di¬
uiciis multisq obsequiis fulci-¬
ebatur: quãinis et hec ad neces-¬
sitatẽ bona ẽẽ conspiceret:u¬
ni tamen singularit bono in¬
hiant̃ estuabat dicens. Michi
autem adherẽ deo bonũ est. In¬
ter hȩc uero notandũ ẽ. qd̃ ei
dicitur. Memento fili. Ecce enĩ
abraham filium uocat. quẽ
tamen atormento ñ liberat:
q̃m huius infidelis popłi p̃¬
cedentes patres fideles.quia
multos a sua fide deuiasse con¬
siderant. eos nulla cõpassione
a tormentis eripiunt:quos ta¬
men ꝑcarnem filios recognos¬
cunt. In tormentis autẽ diues
positus. quinq fr̃s habere se
ꝑibet: quia suꝑb isdem uidai¬
cus popłs qui ex magna iam
parte dampnatus ẽ: om̃s seqͣ¬
cessuos quos suꝑ terram reli¬
naliter intellectis. uel qͥnq sen¬
sibus corporis deditos nouit.
Qͥnario ergo numero fr̃s qͦs
reliquerat exprimit:quia eos
ad spiritalẽ intelligentiam ñ
assurgere in inferno positus

Expanded text:
Unde David propheta, qui regni diUnde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos sunaliter intellectis, vel quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres, quos reliquerat exprimit, quia quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere in inferno positus
Abbreviated transcription (Latin):
ut refrigeret linguã meã: quia
crucior in hac flamma. Infide¬
lis popłs uerba legis in ore te¬
nuit: quȩ oꝑe seruare contẽp¬
sit. Ibi ergo amplius ardebat:
ubi se ostendit scire. qd̃ facere
noluit. Quappt̾ bene de doctis
et negligentib ꝑ salomonem
dicitur. Omĩs labor hominis
in ore eius: s anima illius ñ
implebitur. Quia quisquis
hoc solummodo laborat. ut
sciat qd̃ loqui debeat: ab ipsa
refectione suȩ scientie. mente
uacua ieiunat. ab extremo di¬
giti se tangi desiderat: quia eter¬
nis suppliciis datus. optat. oꝑa¬
tione iustorum uel ultima par¬
ticipari. Cui respondetur. qđ in
hac uita bona receperit: quia
omne suum gaudium. felicita¬
tem transitoriã putauit. Hab̾e
hic etenĩpossunt et iusti bona:
nec tamen hec in recõpensati-¬
onem recipere: quia dum me¬
liora id est et̾na appetunt. eoꝵ
udicio quelibet bona affue¬
rint. cum scĩs desideriis estu-¬
ant. bona minime uidentur.

Expanded text:
ut refrigeret linguam meam, 1654 quia ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Adulantib etenĩ uulnera
nr̃a lingere est: quia plerũq
solent etiã ipsa mala que nos
in nobis reprehendimus. ini¬
probo fauore laudare.Conti¬
git uero ut uterq moreretur.
diues qui induebatur purpu-¬
ra et bysso. sepultuᷤ ẽ in infer¬
no: insinum uero abrahe lara¬
rus abangłis ductus est. Qͥd a-¬
brahȩ simis : nisi secretã requiẽ
significat patris: Ne qua ueri¬
ente et occidente. et recumbeNl
cum abraham .ysaac. et iacob
in regno celorum: filii autem
regni. eicientur intenebras ex¬
catur. Qui delonginqͦ aduiden¬
dum lararum oculos leuat:
qͥa dũ ꝑdampnationis
suȩ supplicia infideles inimo
sunt. fideles quosq aute diem
extremi iudicii suꝑ se in requie
attendunt: quoꝵ post gaudia
contemplari nullatenus pos¬
sunt. Longe uero ẽ qd̃ conspi ci¬
unt: quia illuc ꝑmeritum ñ
attingunt. In lingua autẽ am¬
plius ardere ostenditur. cum
dicit. Mitte lazarum ut intin¬
guat extremũ digiti sui in aqͣ.

Expanded text:
ri. Adulantibus etenim vulnera ri. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Verient ab Oriente et cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras excatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
piunt: quasi tangendo uul¬
nera ad salutem reducunt.
Quia enim canum nomine p̃¬
dicatorum lingua signatur:
dño ꝑ psalmistã dr̃. Lingua
canum tuoꝵ ex inimicis abip¬
so. Ex iudeis quippe infidelib
scĩ p̃dicatores electi sunt: qui
in assertione ueritatis contͣ
fures latronesq: uenientes.
magnos ꝓ d̾no ut ita dicã
latratus dederunt. Quo con¬
tra de qͦrundã reꝓbatione
dicitur: canes muti. ñualen¬
tes latrare. Quia igitur p̃di¬
catores sc̃i peccata dãpnant:
confessionẽ uero peccatorũ
approbant dicentes. confite¬
mini alterutrũ peccata ur̃a.
et orate ꝓ inuicem ut saluemi¬
ni: ulcera lazari canes lingc̃.
Scĩ etenim doctores dũ gen¬
tilium confessiones accipiunł.
mentium uulnera saluti resti¬
interpretatur adiutus: quia
ipsi hunc. ad ereptionem iu-¬
uant: qui eius uulnera ꝑ lin¬
guȩ correptionẽ curant. Potest
etiam ꝑ linctionem canum. la-¬
ta adulantium lingua signa¬

Expanded text:
piunt, quasi tangendo vulpiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restiinterpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signa
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerũ ruptio: quia pecca¬
ti uirus salubriter aꝑitur
in confessione: qd̃ pestifere
latebat inmente. Uulnera
etenim cutis: insuꝑficiem
trahunt humorẽ putredi-¬
nis. Et confitendo peccata
quid aliud agimus: nisi malũ
qd̾ in nob̃ latebat aperimus :
S lazarus uulneratus cupie¬
bat saturari demicis quȩ ca¬
debant de mensa diuitis et ne¬
mo illi dabat: quia gentilem
quẽq ad cognitionem le-¬
gis admittere suꝑbus ille po-¬
pulus despiciebat. Qui dum
doctrinã legis ñ ad caritatẽ
habuit sed ad elationem: qͣsi
de acceptis opib tumuit. Et
quia ei uerba defluebant de
scientia: quasi micȩ cadebant
de mensa. At contra:iacentis
pauꝑis uulnera. lingebant
canes.Nonnũquã solent in
sacro eloquio ꝑ canes p̃dica¬
tores intelligi. Canum etenĩ
lingua uulnus dũ lingit cu¬
rat: quia et doctores scĩ dum
in confessione peccati nr̃i nos
instruunt. quasi uulnus m̃¬
tis ꝑ linguã tangunt. Et qr
nos loquendo a peccatis eri-¬

Expanded text:
nerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eri
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ñ possent. Ipsi quippe
iudiciconcordant cui inherent:
et eis quos eripere ñ possunt.
nec ex miscdia condescendunt:
quia tanto illos tunc a se uide-¬
bunt extraneos:. quanto et ab eo
quẽ diligunt auctore suo. con-
spiciunt repulsos. Nec iniusti
ergo ad beatorũ sortem transe¬
unt. quia dampnatione ꝑpe¬
tua constringuntur: nec iusti
erectiiam ꝑ iusticiam iudicii.
eis nullomͦ ex aliqua cõpassio¬
ne miserentur. S postquam ar-¬
denti diuiti de se spes tollitur.
eius animus adꝓpinquos qͦs
reliquerat recurrit: quia reꝓ¬
borum mentẽ pena sua qͣndoq
inutilit̾ erudit ad caritatem:
ut iam tunc etiam suos spiri¬
talit̾ diligant. qui hic dum pec¬
cata diligerent. nec se amabant.
Unde nunc dicitur. Rogo ergo
te pater. ut mittas eum in do¬
mum patris mei: habeo enim
quinq fr̃s: ut testetur illis. ne¬

Expanded text:
omodo misereantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tantum illos tunc a se videbunt esse extraneos, quanto ab eo quem diligunt auctospiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fr
Abbreviated transcription (Latin):
duebatur purpura et bysso
et epulabat᷑ cotidie splendide.
nisi iudaicũ popłm designat:
qui cultum uitȩ exterius
habuit. qui accepte legis deli-¬
ciis adnitorem usus est. non ad
utilitatem: Quẽ uero lazarꝰ
ulcerib plenus. nisi gentilem
populum figuralit̾ exprimit:
qui dũ conuersus ad dm̃ pec¬
cata sua confiteri non erubu¬
it. huic. uulnus inciite fuit:

Expanded text:
duebatur purpura et bysso, duebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit? qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fu
Abbreviated transcription (Latin):
N uerbis sacri eloquii fr̃s km̃i.
storiȩ: & postmodũ requiren¬
da spiritalis intelligentia alle¬
gorie. Tunc nãq allegoriȩ fruc.¬
tus suauit̃ carpitur: cũ prius
ꝑ historiam. ueritatis radice
solidatur. S quia ñnunquã
allegoria fidem edificat. et
historia moralitatẽ: nos qui
auctore deo iam fidelib loqui¬
mur.ñ ab re credimus. si ipsũ
loquendi ordinẽ postpona¬
mus: quatinus qui fidem iã
firmã tenetis. pͥus de allego¬
ria aliqͥd breuiter audire de-¬
beatis: & qđ uobis de morali-¬
tate hẏstoriȩ ualde est necessa-¬
rium. hoc in expositionis nr̃e
ordine seruetur extremum:
quia ea plerũq solent meliꝰ
recoli: quȩ contingit postmo¬
dum audiri.Sensus enĩ alle-¬
goricos sub breuitate. trans¬
currimus: ut ad moralitatis
latitudinẽ citius uenire uale-¬
amus. Homo quidam erat di-¬
ues qui induebatur purpu-¬
ra et bysso: et epulabatur co¬
tidie splendide. Quem fr̃s ca-¬
rissimi. quẽ diues iste qui in¬

Expanded text:
n verbis sacri eloquii, fratres chstoriae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quem, fratres charissimi, quem dives iste qui in
Abbreviated transcription (Latin):
tio illis dubitantib ꝑ mul-¬
ta argum̃ta monstͣta ẽ: quȩ dũ
nos legentes agnoscimus: qͥd
aliud quã de illorum dubitati¬
one solidam᷑: Minus enim mi¬
chi maria magdalene p̃stitit.
quȩ citius credidit: quã tho¬
mas qui diu dubitauit. Ille &¬
enim dubitando. uulnerum
cicatrices tetigit: et de nr̃o pec

Expanded text:
lis dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de
Abbreviated transcription (Latin):
in curru legitur ascendisse: ut
uidelicet aꝑte demonstraret᷑
quia homo purus adiutorio
indigebat alieno ꝑ angłos qͥp¬
pe illa facta et ostensa sunt ad¬
iumenta: quia nec ad celũ qui¬
dem aerium ꝑse ascendere po¬
terat. quem nature suȩ infir-¬
mitas grauabat. Redẽptor au

Expanded text:
in curru legitur ascendisse, ut in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno; per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae informitas gravabat. Redempor au
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s kĩn amare signa q̃ posst̃
cum reꝓbis haberi cõmunia:
s hȩc quȩ modo diximus cari¬
tatis et pietatis miracula ama-¬
te: que tanto securiora sunt.
quanto et occulta: et de qͥbus
apud dm̃ eo maior sit retͥbu¬
tio. quo apud homines minor
post quã locutus ẽ eis: assũptꝰ ẽ
in celum. et sedit a dextris dei.
In ueteri testamento cognoui¬
mus: qd̃ helias sit raptus in cȩ¬
lum.S aliud ẽ celum aeriũ: ali¬
ud ethersum. Celum quippe
aerium: terrȩ ẽ ꝓximũ. Vnde
et aues cȩli dicimus: quia eas
celũitaq aeriũ helias subleua¬
tus est. ut insecretam quandã
terre regionẽ repente duceret᷑.
ubi in magna iã carnis et sp̃s
quiete uiueret: quousq ad fi¬
nẽ mundi redeat. &. mortis de
bitũ soluat. Ille enim mortem
distulit: ñ euasit. Redemptor
autẽ nr̃ quia ñ distulit suꝑauit:
eamq resurgendo consũpfit:
et resurrectionis sue glam as-¬
cendendo declarauit. Notan¬
dum quoq est. quod helias

Expanded text:
simi, amare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. In Veteri Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et moicat: ille enim mortem distulit, non evasit; Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est, quod Elias
Abbreviated transcription (Latin):
uauit: ad exercenda praua o¬
pera. ad concupiscendas mun¬
di pompas dilapsus ẽ. Uide¬
amus. si iam scit plangere. qd̃
errauit: apud misericorde nãq
iudicem. nec ille fallax habebi¬
tur. qͥ adueritatẽ reuertitur.
etiã postquã mentit᷑: quia oi¬
potens ds̃ dum libent̃ nr̃am
penitentiã suscipit: ipse suo iu¬
dicio. hoc qđ errauimus ab¬

Expanded text:
vavit, si ad exercenda prava ovavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus ab
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit: condẽpnabitur.
fortasse unusqͥsq apud se¬
metipsũ dicat. Ego iã credi-¬
di: saluus ero. Uerum dicit:
si fidem oꝑib tenet. Uera et¬
enm fides ẽ: que in hoc qd
uerbis dicit. morib non contͣ¬
dicit. hinc ẽ enĩ: quod dequi¬
busdam falsis fidelib paulꝰ
dicit. Qui confitentur se nos¬
se dm̃: factis autẽ negant. Hĩc
ioħs ait. Quidicit se nosse dm̃.
et mandata eiꝰ ñ custodit: m̃¬
dax est. Quod cũ ita sit: fidei
nr̃ȩ ueritatẽ. in uitȩ nr̃e con¬
sideratione debemꝰ agnosce¬
re.Tunc enĩ ueraciter fideles
sumus: si qd̾ uerbis ꝓmittimꝰ.
oꝑibus implemus. In die qͥp¬
pe baptismatis: oĩb nos anti-¬
qͥ hostis opibꝰ atq sĩb põpis ab¬
Srenunti¬
are ꝓmisimus. Itaq unusqͥs
q ur̃m ad considerationẽ suã.
mentis oculos reducat: et si
seruat post baptismũ qd̃ ante
baptismũ spopondit: certus
quia iam fidelis est gaudeat.
S ecce qđ ꝓmisit minime ser¬

Expanded text:
crcrFortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime ser
Abbreviated transcription (Latin):
b: intelligere cũ angłis. Si gͥ
cum soli homini p̾dicatur: qͥa
ille uidelicet docetur. ꝓpter
quem in terra cuncta creata
sunt: et a quo omnia. ꝑ quan¬
dam similitudinẽ aliena non
sunt. Potest etiam omĩs creat᷑ȩ
nomine: omĩs natio gentium
designari. Ante etenĩ dictum
fuerat. inuia gentiũ ne abie¬
ritis: nunc autẽ dicitur. p̃di¬
cate omi creature: ut uideli¬
cet prius a iudea apłorum re¬
pulsa p̾dicatio. tunc nobis in
adiutoriũ fieret: cum hanc il¬
la ad dãpnationis suȩ testimo¬
nium suꝑba repulisset. S cũ
discipulos ad p̾dicandum ue¬
ritas mittit: quid aliud in mũ¬
do facit nisi grana seminis
spargit: Et pauca grana
mittit. in semine: ut multa¬
rum messiũ fruges recipiat.
ex nr̃a fide. Neq etenĩ in uni¬
uersum mundũ tanta fideli¬
um messis exurgeret: si de ma¬
nu dñi suꝑrationalem terrã
illa electa grana predicanti-¬
um non uenissent.Sequitur.
Qui crediderit et baptizatus
fuerit:saluus erit. Q uero ñ

Expanded text:
 intelligere cum angelis. Si ergo cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non
Abbreviated transcription (Latin):
dit in morte: cui seruiuit in ui-¬
ta. Nec uidit ut uitã funditꝰ ꝑde¬
ret. sut cui seruierat sciret:
sciendo resisteret. ipsũq resi¬
stendo suꝑaret: et eum aquo
pͥus ñ uidens tenebatur: uidit
postea ne teneretur. Quȩ ergo
lingua narrare uiscera diuinȩ
miscđiȩ sufficit: Qͥs sp̃s tante
pietatis diuitias ñ obstupescat:
inquib laborib humana sit
uita constituta. dm̃ appellauit
adiutorem: et quia a tͥbulatione
presenti in requiem ȩternam
nos suscipit. appellat etiam sus¬
ceptorem. S considerans qd
mala nr̃a aspicit. & portat.
culpas nr̃as tolerat. et tamen
nos ꝑpenitentiam ad p̾mia
reseruat: noluit dm̃ miseri¬
cordem dicere: sed hunc ipsã
miscdiam uocauit dicens. Hͣs
m̃s. miscđia mea. Reuocemus
ergo ante oculos mala que fe¬
cimus: pensemus exquanta
sideremus que sunt pietatis eiꝰ
uiscera. ut non solũ culpas in¬
dulgeat: s celeste regnum peni-¬
tentib. etiam post culpas pro¬

Expanded text:
dit in morte cui servivit in vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quantasideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas pro
Abbreviated transcription (Latin):
mea compͥmuntur: quia iam
et caput meũ in suo ore absor
buit. Cũq hoc ille pallens. ac¬
tremens. et moriens diceret:
ceperunt fr̃s uehementius o¬
rationibus insistere: & opp̃s-¬
sum draconis p̾sentia. suis p̃¬
cib adiuare: cum repente li-¬
clamare dicens. Deo grãs. ecce
discessit. ecce exiit: ante oratio¬
nes ur̃as fugit draco. qui me
acceperat. Mox autẽ seruitu¬
rum sedeo. et ẽẽ monachum
deuouit: atq a tempore illo
nunc usq. febribus p̾mitur.
dolorib fatigatur. Morti qͥdẽ
subtractus est: s adhuc pleniꝰ
uite restitutus ñ ẽ. Quia enim
longis et diut᷑nis iniquitatib
p̃ssus est. longo langore fati-¬
gatur: et durum cor. ignis pur¬
gationis durior concremat:
quia diuina dispensatione a-¬
gitur. ut ꝓlixiora uitia. egri¬
tudo ꝓlixior exurat. Qͥs ũquã
illum seruari ad conuersionẽ
crederet: Qͥs tantã d̃i misdiã
considerare sufficiat: Ecce
iuuenis prauus. draconẽ ui¬

Expanded text:
mea comprimuntur, qui jam mea comprimuntur, qui jam et caput meum buit. Cumque hoc ille pallens, tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis praesentis suis precibus adjuvare; cum repente liclamare dicens: Deo gratias, ecce discessit; ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem secuturum se Dominum, et esse monachum devovit; atque a tempore illo, nunc febribus premitur, nunc doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vi
Abbreviated transcription (Latin):
in stabilis: mente tumidus ÷ ue¬
ste compositus: actione dissi¬
patus. Mense autẽ iulio niꝑ
elapso: huius quam nostis pe¬
stilentie clade ꝑcussus est. Qui
ad extremũ ueniens urgeri cȩ¬
pit ut animã redderet: et ul-¬
tima iam corporis parte pre¬
mortua. uitalis uirtus in solo
pectore et lingua remanserat.
fr̃s aderant: eiꝰq exitum. in
quantum deo largiente pote¬
rant. oratione tuebantur. At
ille subito addeuorandũ sedra-¬
conem uenire conspiciens:
magnis uocib cepit clamare
dicens. Ecce draconi addeuo¬
randum datus sum: s ꝓpter
ur̃am p̾sentiam deuorare me
non potest Quid michi moras
facitis: Date locũ: ut ei deuo¬
rare me liceat. Cũq hunc fr̃s
ut signum sibi sc̃ẽ crucis impͥ¬
meret ammonerent: respon¬
debat uirtute qua poterat
dicens. Uolo me signare s: ñ
possum:quia adracone p̾mor.
Spumeoris eius.faciem meam
liniunt: guttur meũ eius ore
suffocatur. Ecce ab eo brachia

Expanded text:
instabilis, mente tumidus, veinstabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia