comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pollutũ. & int̾ mundũ & inmundũ ostendent eis.
Et eũ fuerit controuersia ut in locx. additũ est
sanguinis. stabt̃ in iudicus meis. & iudicabunt
leges meas & p̾cepta in omib solemnitatibꝰ meis
eustodient. Omĩs hic lociis p̾cepta contin& sacer¬
dotũ: qͥ pꝰ multa quȩ supͣ exposuimꝰ. iubentur
uiduã & repudiatã siue eiectã ñ acciꝑe uxores.

Expanded text:
utum, et inter mundum et immundum ostendent eis. Et cum fuerit controversia, ut in Septuaginta additum est sanguinis, stabunt in judiciis meis, et judicabunt leges meas. Et praecepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient. » Omnis hic locus praecepta continet sacerdotum, qui post multa quae supra exposuimus, jubentur viduam et rep
Abbreviated transcription (Latin):
deri aut radi: oꝑiatur. Uir enĩ ñ deb& oꝑire ca-¬
put. cũ sit imago & głia dĩ: mulier autẽ głia ẽ.
contrariũ quomꝰ nunc sacerdotes capita tenuis
uł cidare oꝑire iubeant᷑. Sed si legamꝰ diligentius
ex suꝑiorib soluentur p̃sentia: supͣ enim dr̃ Quan¬
do ministrant in portis atrii int̾ioris & intrinsecꝰ.
Si enĩ ingrediam̃ ad scã & stemꝰ inconspectu dnĩ ca
pita nrã opire debemus : qr ñ iustificabit᷑ in con¬
spectu tuo omĩs uiuens & ab infantia cor hominis
appositũ ẽ. ad maliciã. Deniq & feminalib intrin¬
secꝰ utimur: nec ulla inconspectu dĩ pollute consci¬
entiȩ & oꝑe nuptialis appareat turpitudo. Quib
feminalib accingi uult & saluator apłis dicens.
Sint lũbi urĩ accineti : & lucernȩ ardentes in manibꝰ.

Expanded text:
deri aut radi, operiatur. Vir enim non debet operire caderi aut radi, operiatur. Vir enim non debet operire caput cum sit imago et gloria Dei: mulier autem gloria viri contrarium quomodo nunc sacerdotes capite tenus, vel cidare operti videntur. Sed si legamus diligentius, ex prioribus solventur praesentia: supra enim dicitur, quando ministrant in portis atrii interioribus et intrinsecus: si enim ingrediamur ad sancta, et stemus in conspectu Dpita nostra operire debemus, quia non justificabitur in conspectu Dei omnis vivens, et, ab infantia cor hominis appositum est ad malitiam. Denique et feminalibus intrinsecus utimur, ne ulla in conspectu Dei pollutae conscientiae, et operis nuptialis appareat turpitudo. Quibus feminalibus accingi vult et Salvator apostolos, dicens: « Sint lumbi vestri accincti et lucernae ardentes
Abbreviated transcription (Latin):
sint: & qͣsi solido suffocent᷑ cibo qͥ adhuc lacte in¬
fantie nutriendi st̃. Esse autẽ econtrario pessima
uestim̃ta doc&e scriptura diuina : ut ẽ. illud qđ
in psalmis de uida ꝓditore cantatur. Indutꝰ ẽ. ma¬
ledictione sic̃ uestimento. & pꝰ paululũ. Fiat ei sic̃
uestim̃tũ qͦ circũdat᷑: & sic̾ zona qua semꝑ accin-¬
gitur. Unde & dñs qͥ ꝓ nobis doluit. & nr̃a peccata
portauit. in racharia sordida habere dicit᷑ uesti¬
m̃ta : de quib scriptũ ẽ. E iħc erat indutꝰ uestib
sordidis: quę postea deponit scriptura dicente. Au¬
ferte abeo uestim̃ta sordida: & induite eũ podere¬
erunt in capitibꝰ eoꝵ. puto coronã ostendere grarũ
de qua seriptũ ẽ. Coronã enĩ grãrum : suscipiet
eiꝰ uertex. Nec illud nobis de oꝑto & nudo capite
statẽ habere suꝑ caput: ꝓpt̾ angłos. Si enĩ ñ uela¬
tur: & ad tondeatur. Sin autẽ turpe ẽ. mulieri ton¬

Expanded text:
sint, et quasi solido suffocentur cibo, qui adhuc lacte insint, et quasi solido suffocentur cibo, qui adhuc lacte infantiae nutriendi sunt. Esse autem e contrario pessima vestimenta docet Scriptura divina, ut est illud quod in Psalmis de Juda proditore cantatur: « Indutus est maledictione sicut vestimento . » Et post paululum: « Fiat ei sicut vestimentum quo circumdatur, et sicut zona qua semper accingitur. » Unde et Dominus qui pro nobis doluit, et nostra peccata portavit, in Zacharia sordida habere dicitur vestimenta , de quibus scriptum est: « Et Jesus erat indutus vestibus sordidis, » quae postea deponit, Scriptura dicente: « Auferte ab eo vestimenta sordida, et induite eum podereerde qua scriptum est: « Coronam enim gratiarum suscipiet tuus vertex . » Nec illud nobis de operto et nudo capite lamen habere super caput propter angelos . » Si enim non velatur mulier, attondeatur; sin autem turpe est mulieri ton
Abbreviated transcription (Latin):
poliate ueterẽ hominẽ cũ oꝑib suis: & induite no¬
creatoris. Qđ̃ & illud significare puto. Oport& enim
corruptũ hoc indui in corruptionẽ: & mortale hoc
indui immortalitatẽ. Cũ autẽ corruptũ hoc indutũ
fuerit incorruptione. & mortale hoc immortalitate:
tc̃ fi& sermo qͥ scriptꝰ ẽ. & reliqua. De sacerdotalib
uestib in exodo plemꝰ scriptũ ẽ: & nos olim edidimus
librũ ad cuius int̾p̃tationẽ diligens mttendꝰ ẽ. lectorr
Neq enim possumꝰ latã materiã breui sermone comp̃hen
dere. Hex uestimenta ꝓpͥo nobis labore conficimꝰ. quȩ tex¬
ta st̃ desuꝑ. qualẽ & dñs habebat tunicã. quȩ semdi
ñ potest. Quib indium̃. quando secreta dnĩ & archana
cognoscimꝰ & habemꝰ sp̃m̃ qͥ scrutat᷑ etiã alta & ꝓfun¬
da dĩ. quȩ ñ sunt monstranda ttulgo nec ꝓferenda ad
popłm qͥ ñ ẽ. scificatus. nec dnĩ scitudim p̃paratus.
nesi maiora se audierint maiestatẽ scientiesñ pos¬

Expanded text:
us, et induti noCreatoris ; quod et illud significare puto: Oportet enim corruptivum hoc indui incorruptionem, et mortale hoc indui immortalitatem. Cum autem corruptivum hoc indutum fuerit incorruptionem, et mortale hoc immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, et reliqua. De sacerdotalibus vestibus in Exodo plenius scriptum est : et nos olim edidimus librum , ad cujus interpretationem diligens mittendus est lector. Neque enim possumus latam materiam brevi sermo. Haec vestimenta proprio nobis labore conficimus quae texta sunt desuper, qualem et Dominus habebat tunicam, quae scindi non potest, quibus induimus, quando secreta Domini et arcana cognoscimus. Et habemus spiritum qui scrutatur etiam alta et profunda Dei, quae non sunt monstranda vulgo, nec proferenda ad populum qui non est sanctificatus, nec Domini sanctitudini praeparatus: ne si majora se audierint, majestatem scientiae ferre non pos
Abbreviated transcription (Latin):
& bibit: & surrexerunt ludere. Quodq concedit ti¬
egipti sacerdotes: ñ solũ intrinsecꝰ s extrinsecꝰ Por¬
ro religio diuma alterũ habituͣ bab& in ministerio.
alterũ in usu uitaq cominuni. Feminalia recte as¬
sumuntur. ut honestas decorq seruet᷑: ne scilic&
ascendentes altaris gradus. & in ministerio discur¬
rentes reuelent turpitudinẽ. Rasa capita hab&
sa. qͥd uixta sensũ indicent spũalẽ : sequentia uer¬
ba monstrabunt. Esse indumenta scã & spitalia

Expanded text:
et bibit, et surrexerunt ludere . Quodqet bibit, et surrexerunt ludere . QuodqAegyptii sacerdotes non solum intrinsecus, sed et extrinsecus. Porro religio divina alterum habitum habet in ministerio, alterum in usu vitaque communi. Feminalia recte assumuntur, ut honestas decorque servetur: ne scilicet ascendentes altaris gradus, et in ministerio discurrentes, revelent turpitudinem. Rasa capita habetsa quid juxta sensum indicent spiritualem, sequentia verba monstrabunt. Esse indumenta sancta et spiritualia,
Abbreviated transcription (Latin):
capt autẽ suũ ñ radent neq comã nutrient
si tondentes attondebunt capita sua: ꝑspicue
demonsirat᷑ ne rasis capitib sic̃ sacerdotes culto¬
resq ysidis a sarapidis: nos eẽ. debere: nec
rursũ comã dimittere qđ ꝓpͥe luxuriosoꝵ ẽ. barba¬
roꝵq & militantiũ : s ut honestus habitas sacer-¬
bunt: s oꝑientes oꝑient capita sua. Iuxta qđ dis¬
cimꝰ. nec caluitiẽ nouacula ẽẽ. faciendã: nec ita
ad p̾ssũ tondendũ caput ut rasorũ similes ẽẽ. ui¬
deamur: s in tantũ capillos dimittendos. ut oꝑta sit
cutis. Uel certe semꝑ sacerdotes oꝑire capita sua
adoꝑtus amictu. Sed ͥ uiolenta int̾pͣtatio ẽ. Unũ
autẽ ñ solũ inministerio sacerdotes ñ bibent atq le¬
uitȩ : s ne ingressuri quidẽ scã scoꝵ: ne oppͥmatur
mens & sensus crassior fiat. Unde & apłs. Bonũ ẽun
quit uinũ ñ bibere. & carnẽ ñ manducare. & in alio
loco : & uinũ in qͦ ẽ. luxuria. Manducauit enĩ popls

Expanded text:
ut suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondebunt capita sua, » perspicue demonstratur, nec rasis capitibus, sicuti sacerdotes cultoresque Isidis atque Serapidis nos esse debere, nec rursum comam dimittere, quod proprie luxuriosorum est, barbarorumque et militantium. Sed ut honestus habitus sacerbunt, sed operientes operient capita sua. » Juxta quod discimus, nec calvitium novacula esse faciendum, nec ita ad pressum tondendum caput, ut rasorum similes esse videamur, sed in tantum capillos dimittendos, ut operta sit cutis. Vel certe sacerdotes semper operire capita sua adopertus amictu. Sed haec violenta interpretatio est. Vinum autem non solum in ministerio sacerdotes non bibent atque Levitae: sed ne ingressuri quidem sancta sanctorum, ne opprimatur mens, et sensus crassior fiat. Unde et Apostolus: Bonum est, inquit, vinum non bibere, et carnem non manducare . Et in alio loco: Et vinum, in quo e
Abbreviated transcription (Latin):
tergressi estis pactũ meũ in omib sceleribꝰ & impie¬
tatib ur̃is. & ñ seruaueritis p̾cepta scũarii mei. neq
posueritis custodes cerimoniarũ mearũ inscuario meo:
om̃is autẽ aduersus eos ẽ. cõminatio : qͥ ñ audierunt
apłm p̾monentẽ. Manꝰ cito nemim imposueris : neq
communices alienis peccatis. Uel certe sic intelligen¬
dũ. Dissolustis pactũ meũ in om̃ib scelerib urĩs &
non seruastis p̾cepta scũarii mei : & audetis indignos
alienosq custodes ponere in obseruatione scuarii mei.
uobism& ipsis. ut subaudiat᷑ non mͥ: & ẽ. sensus.
Qui uobis in carnalib seruiant ac ministrent: & ob urã
refrigeria meũ poltuant scũariũ. Hec dic̃ dñs as̃.
Omĩs alienigena incircumcisus corde & in circũcisus
carne ñ ingredietur scũarium meu̾. Omĩs filius ali

Expanded text:
tergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietatibus vestris, et non servaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custodes ceremoniarum mearum in sanctuario meo. Omnis autem adversus eos est comminatio, qui non audierunt Apostolum praemonentem: Manus cito nemini imposuergendum, « Dissolvistis pactum meum in omnibus sceleribus vestris, et non servastis praecepta sanctuarii mei; » et audetis indignos alienosque custodes ponere in observatione sanctuarii mei vobismetipsis, ut subaudiatur non mihi. Et est sensus: Qui vobis in carnalibus serviant ac ministrent, et ob vestra refrigeria meum polluant sanctuarium. « Haec dicit Dominus Deus: Omnis alienigena incircumcisus corde et incircumcisus carn
Abbreviated transcription (Latin):
buit caro mea in terra deserta & muia & iaqͦsa.
sic in scõ apparuit tibi. Si quando ergo alienigenas
introdicẽ uoluerimꝰ in tẽplũ dĩ eircũcidamꝰ aures
eoꝵ & labra. & cor & omẽm carnẽ. ocłosq gustũ et
odoratũ : ut omĩa cũ dĩ timore & oratione faciamꝰ.
ũ inducant filios alienos ieireũ̾ei sos corde & incir¬
cũcisos carne : ne sint in sct̾ario dĩ & polluant
cunctis eccłiis & in orbe terrarũ de uno pane pultu¬
lantes. & non solũ panes: s adipẽ qͦq de qͦ scriptũ ẽi
ex adipe frum̃ti saturauit eos: & sanguinẽ qͥ in pas
sione xpĩ effusus ẽ. Legendũq ita : & sic rationis
ordo reddendꝰ. Cũ filios aliemgenas incircu̾cisos eor¬
de & corpore inducatis in scũariũ meũ & polluatis do¬
mũ meã: audetis offerre panes & adipẽ. & sanguinẽ
mistica sacram̃ta & ñ intelligetis qđ solueritis: & p̃¬

Expanded text:
buit caro mea in terra deserta et invia et inaquosa, buit caro mea in terra deserta et invia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi . Si quando ergo alienigenas introducere voluerimus in templo Dei, circumcidamus aures eorum, et labia, et cor, et omnem carnem, oculosque, gustum et odoratum, ut omnia cum Dei timore et ratione faciamus. clesiasticus ut non inducant filios alienos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ne sint in sanctuario Dei, et polluant cunctis ecclesiis et in orbe terrarum, de uno pane pullulantes. Et non solum panes, sed adipem quoque, de quo scriptum est: « Et adipe frumenti saturavit eos , sione effusus est. Legendumque ita et sic lectionis ordo reddendus. Cum filios alienigenas, et incircumcisos corde et corpore inducatis in sanctuarium meum, et polluatis domum meam, audetis offerre panem et adipem et sanguinem, mystica sacramenta, et non intelligitis quod solveritis et pr
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑe & potũ. & sonnnũ & uti uestib. quę tune cir¬
camcidimus. si non ad delicias & ad luxuriã. & ad in-¬
erciã. s ad necessitatẽ nature corporis istus susten¬
taculũ omã faciamꝰ. Q bibit uinã modicũ ꝓpt̾ stoma¬
chũ & frequentes infirmitates. & odit ebrietatem:
circũcidit carnẽ suã. Qui dormit quantũ natura
patit᷑. audi& a salomone : si sederis absq timore eris.
si dormieris suauiter dormies. & ñ timebis pauorẽ
suꝑuenientẽ tͥ. neq impetꝰ impiorũ suꝑuenientes.
& qͥ fugit forncationẽ. & uxori debitũ reddit. reuer¬
tens ad id ipsum ne tempt& eũ sathanas. audi& cũ
popło isrł. In hac die abstuli opꝓbriũ egroti a uobis.
U estib quoq utet̾̃ quȩ frigus repellant: ñ quę tenu¬
itate sui. corpora nuda demonstrent. Attenuataie¬
umis caro & creũcisa continentia fugit opprobriũ
egiptioꝵ qͥ st̃ magnis carnib : & illud potest dice

Expanded text:
capere, et potum et somnum, et uti vestibus: quae tunc circapere, et potum et somnum, et uti vestibus: quae tunc circumcidimus, si non ad delicias et ad luxuriam et ad inertiam, sed ad necessitatem naturae et corporis istius sustentaculum cuncta faciamus. Qui bibit vinum modicum propter stomachum et frequentes infirmitates , et odit ebrietatem, circumcidit carnem suam. Qui dormit quantum natura patitur, audiet a Salomone: « Si sederis, absque timore eris; si dormieris, suaviter dormies, et non timebis pavorem supervenientem tibi neque impetus impiorum supervenientes . » Et qui fugit fornicationem, et uxori debitum reddit, revertens ad idipsum, ne tentet eum Satanas, audiet cum populo Israel, « in hac die abstuli opprobrium Aegypti a vobis. » Vestibus quoque utetur quae frigus repellant, non quae tenuitate sui corpora nuda demonstrent. Attenuata jejuniis caro et circumcisa continentia fugit opprobrium Aegyptiorum qui sunt magnis carnibus, et illud potest dicer
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Eece filii isrł ñ audierunt te. & quomͦ au¬
di& me pharao: Ego autẽ sũ tardi sermonis. ꝓ quo
ingreco. Ego autẽ incircũ cisus labiis. int̾rogemus
eos imnio cogamꝰ circũcidere aures. & labia. desecare:
ut scripturã implere uideant᷑. Sin autẽ ceꝑint circũ¬
cisionẽ auriũ int̾p̃tari. quando nichi turpe & in¬
honestũ audire nos patim᷑. & cirxũcisionẽ labioꝵ qͣndo
nichil indecens loqͥm̃ dicamꝰ eis : eandẽ ex positionẽ
etiã in corde & in carne seruare debetis. Cor cireũcidi¬
mus cultello dĩ. & aufertur de corde nr̃o p̃putiũ qͣn¬
do turpes cogitationes nequaꝗͣ exeant de corde
nr̃o : nec de nobis dr̃. Inpinguatũ ẽ. cor popli huiꝰ.
& aurib suis grauit̾ audierunt. Ergo & caro simili¬
ter circũciditur. ut nequaꝗͣ faciamꝰ terrena oꝑa
quȩ ꝓuecessitate corporis facere cõpellim̃. cibum

Expanded text:
dicens: Ecce filii Israel non audierunt te, et quomodo audicens: Ecce filii Israel non audierunt te, et quomodo audiet me Pharao? Ego autem sum tardi sermonis, pro quo « Ego autem incircumcisus labiis. » Interrogemus eos, imo cogamus circumcidere aures et labia desecare, ut Scripturam implere videantur. Sin autem coeperunt circumcisionem aurium interpretari, quando nihil turpe et inhonestum audire nos patimur, et circumcisionem labiorum quando nihil indecens loquimur, dicamus eis eamdem expositionem etiam in corde et in carne servare debetis. Cor circumcidimus cultello Dei, et aufertur de corde nostro praeputium, quando turpes cogitationes nequaquam exeunt de corde nostro, nec de nobis dicitur: « Impinguatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt . » Ergo et caro similiter circumciditur, ut nequaquam faciamus terrena opera quae pro necessitate corporis facere compellimur, cibum
Abbreviated transcription (Latin):
attrahunt peccata sic̃ fumculo longo. & sic̃ iugo
corrigie uitulũ iniqͥtatis. Primũq peccatũ ẽ. qđ
uducunt fitios alienos siue alienigenas incircũ¬
eisos corde. & incircũcisos carne ut sint inseñario
di: & polluant domũ dnĩ. Modicũ enĩ fermentum.
totã massã corrumpit. & in qͥbusdã exemplarib
fertur ꝓuerbioꝵ: ne introducas imptũ intaberna¬
cłis iustoꝵ. Urgent nos in hoc loco uidei & hebio¬
inte qͥ circũ cisionẽ carnis accipiunt. qͦmͦ posfĩcm̃
p̃sentẽ locũ exponere incireu̾cisos corde & in circũ¬
cisos carne : qͦ uidelic& pꝰ spu̾alẽ intelligentiã. etiã
carnis cireũeisionẽ suscipere debeamus. Sed qͥ legimꝰ
paulũ dicentẽ. contestor autẽ omẽm homine qͥ circũ¬
cidit᷑ qm̃ si eircu̾eidamini xp̾e uobis nichil ꝓderit.
& illua ieremiȩ ecce incurrũcise aures ur̃e & noluistis
audire : & m exodo loquutꝰ ẽ. moyses incompectu añi

Expanded text:
attrahunt peccata sicut funiculo longo, et sicut jugo attrahunt peccata sicut funiculo longo, et sicut jugo corrigiae vituli iniquitates . Primumque peccatum est, quod inducunt filios alienos, sive alienigenas incircumcisni. « Modicum enim fermentum totam massam corrumpit . » Et in quibusdam exemplaribus fertur Proverbiorum, « Ne introducas impium in tabernaculis justorum. » Urgent nos in hoc loco Judaei et Ebionitae qui circumcisionem carnis accipiunt, quomodo possumus praesentem locum exponere, incircumcisos corde et incircumcisos carne: quo videlicet post spiritalem intelligentiam etiam carnis circumcisionem suscipere debeamus. Sed qui legimus Paulum dicentem: « Contestor autem omnem hominem qui circumciditur, quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . » Et illud JeremiaeExodo locutus est Moyses in conspectu Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
postea suꝑ tẽpli ordine cogniturus ẽ. Et hoc notan¬
dũ. qđ in mundi huiꝰ plaga qͥ in matigno positus
ẽ. & in aqͥlonis frigore constitutus : cȩlestis nobis
cȩrimoniarũ ordo monstratur. Et dices ad experan¬
tẽ me domũ isrł. Hec dic̃ dñs dis̃. Sufficiant uobis
omiã scelera urã domus ifrł eo qđ iuducitis fitios¬
Salienos siue aliemgenas incircũcisos corde & in¬
Scircũcisos carne. ut sint insct̾ario meo. & pollu¬
ant domũ meã. & aufertis panes meos adipẽ me¬
um & sanguinẽ. & dissoluistis siue p̃teristis pac¬
tũ meũ mom̃ib scelerib urĩs. & ñ seruastis p̃cep¬
ta scũarũ mei. & posuistis custodes obseruationũ
mearũ in scũario meo uobismet ipsis. Quando diẽ
sufficiant uobis oma scelera sine inqͥtates urẽ ad
pͥoꝵ peccatoꝵ hortatur penitentiã ne augeamus
peccata peccatis. & materiã futuro paremꝰ incen¬
dio: s audiamꝰ uluã qđ isaias loqͥtur. Uȩ his qui

Expanded text:
cogniturus est. Et hoc notandum quod in mundi hujus plaga qui in maligno positus est, et in aquilonis frigore constitutus, coelestis nobis caeremoniarum ordo monstratur. « Et dices ad exasperantem me domum Israel: Haec dicit Dominus Deus: Sufficiant vobis omnia scelera vestra, domus Israel, eo qsos corde et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario meo, et polluant domum meam, et offertis panes meos, adipem et sanguinem, et dissolvistis sive praeteristis pactum meum in omnibus sceleribus vestris; et non servastis praecepta sanctuarii mei et posuistis custodes observationum mearum in sanctuario meo vobismetipsis. Quando dicit, sufficiant vobis omnia scelera, sive iniquitates vestrae, ad priorum peccatorum hortatur poenitentiam, ne augeamus peccata peccatis, et materiam futuro paremus incendio; sed audiamus illud quod Isaias loquitur: Vae his qui
Abbreviated transcription (Latin):
urõs in ueritate : & imitate xp̃i audiant illud qđ
de eo scriptũ ẽ. Erit iusticia accinctꝰ lũboᷤ: & uori¬
tate circundatus latera. & hac ipsa zona qui scł¬
ẽi & adiurtutũ culm̃ ascenderit. neqͣꝗͣ iuolent᷑ astrin¬
git᷑ : ne inuitus bonũ continentiȩ obseruare uideat᷑.
& in sudore uultꝰ sui comedere panẽ: s p̾ceptũ dm̃
facere uoluntate. Deinde qͣndo foras egredit᷑. & mis¬
e& se popło facerdotalia uestim̃ta deponit in garo¬
philacio in quo dñi diuiciȩ congregant᷑ & aliis u¬
tuntur uestib sacerdotes. aliaq doetrma ad uulg̃
ignobile: ne scificetur popłs in stolis eoꝵ. Graue
ẽ. muttitudini onus ultra uires suseꝑe : dicente
salomone. laqueus ẽ. uiri: cito qͥd de suis scificare.

Expanded text:
 imitatores Christi audiunt illud quod de eo scriptum est: « Erit justitia accinctus lumbos, et veritate circumdatus latera . » Et hac ipsa zona qui cinctus, et ad virtutum culmen ascenderit, nequaquam violenter astringitur, ne invitus bonum continentiae observare videatur, et in sudore vultus sui comedere panem, sed praeceptum Domini facere voluntate. Denique quando foras egreditur, et miscet se populo, sacerdotalia vestimenta deponit in gazophylacio, in quo Domini divitiae conservantur. Et aliis utuntur vestibus sacerdotes, aliaque doctrina ad vulgus ignobile, ne sanctificetur populus in stolis eorum. Grave est multitudini onus ultra vires suscipere, dicente Salomone: « Laqueus est viri cito quid de suis sanctificare.
Abbreviated transcription (Latin):
tur lanficiis q̃ndo ministrant in portis siue apor-¬
tis atrii int̾ioris. & intrinsecꝰ. Uitte lineȩ ert̃ in ca-¬
pitib eorũ siue cidares lineas habebunt suꝑ capita
sua & feminalia linea erunt in lũbis eoꝵ & ñ ac-¬
cingentur in sudore siue uiolenter. Cũq egredien¬
tur atriũ ext̾ius ad popłm. exuent se uestim̃tis
siue stolis suis in quib ministrauerant: reponent ea

Expanded text:
tur lanificiis quando ministrant in portis sive a portur lanificiis quando ministrant in portis sive a portis atrii interioris et intrinsecus. Vitae lineae erunt in capitibus eorum sive cidares lineas habebunt super capita sua et feminalia linea erunt in lumbis eorum, et non accingentur in sudore sive violenter. Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exeunt se vestimentis sive stolis suis, in quibus ministraverant, et reponent ea
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. lic& ille sit filius. lic& cognatione sociatus.
lic& antiq̃ nobis hereat necessitudine. si in circũcis
corde uł carne ẽ. ut introducat᷑ in scu̾ariũ dĩ.: ne
ministros xp̃i nr̃os faciamꝰ ministros: & ꝓ carnalib
refrigeriis altaria dñi polluamꝰ ł eo qđ nos pofui¬
mus & dabo eos ianttores domꝰ in omi ministerio eiꝰ.
& in umuersis quę fiunt in ea: eos uidelic& le¬
uitarũ qͥ longe recesser̃t abeo in errore filioꝵ isrł.
& sequuti sunt idola quibꝰ uictimas immolarur I.
simmachus ordinẽ leccionis sensũq considerans.
raetiuss intp̃tatꝰ ẽ. dicens. Posuerã enĩ eos eustodes
ianitoꝵ domꝰ uniuersi ministerii eius & cunctoꝵ
que fiunt in ea : ut ñ ad eos ꝑtineat qͥ futuri fc̃ in
tẽplo. s ad eos qͥ fuerunt. Cũq ingredient᷑ portas
atrii int̾ioris. uestib siue stolis lineis induentur.
nec ascend& suꝑ eos qͥcquã laneũ. siue & ñ induen-¬

Expanded text:
meum. Licet ille sit filius, licet cognatione sociatus, meum. Licet ille sit filius, licet cognatione sociatus, licet antiqua nobis haereat necessitudine, si incircumcisus corde vel carne est, non introducatur in sanctuarium Dei, ne ministros Christi, nostros faciamus ministpolluamus. Pro eo quod nos posuimus: « Et dabo eos janitores domus in ministerio ejus, et in universis quae fiunt in ea, » eos videlicet Levitarum qui longe recesserunt a Deo in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola quibus victimas immolarunt. Symmachus ordinem lectionis sensumque considerans, rectius interpretatus est, dicens: Posueram enim eos custodes januarum domus universi ministerii ejus, et cunctorum quae fiunt in ea, ut non ad eos pertineat qui sunt in templo, sed ad eos qui fuerunt. Cumque ingredientur portas atrii interioris, vestibus sive stolis lineis induentur: nec ascendet super eos quidquam laneum sive et non induen
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu meo. & offerant mͥ adipẽ hoc ẽ. pinguis¬
simã hostiã & sanguinẽ uiuã scilic& et placentem
hostiã dõ: & ipsi ingredient̾ scuariũ meũ & accedans
ad m̃sam meã ut accendant thimiama mͥ: & omẽm
ritũ sacrificii eustodiant. Sin autẽ hoc ita ẽ. ut qui
in tẽprẽ erroris & ꝑsecutionis idola sunt sequiti quę
de suo corde confinxerunt. & ñ solũ uoce s. & sub
erunt creaturȩ magis quã creatori qͥ ẽ. benedictus
in scła: quomͦ sibi sacerdotale & pontificale assu¬
munt fastigiũ. & audent offerre uictimas dõ culto¬
res qͣndã idoloꝵ : Sed ut ardentissimꝰ poeta testat᷑.
quicqͥd a multis peceatur multũ ẽ. Autatudo pec¬
cantiũ impetrabiliorẽ facit impiis ueniã: ut qͥ reda¬
eci in laicos pͥstina sacrilegii sui debuerant scelera sua
deplorare: minc resupini in pontificali solio sedeant.
& ruetent nobis simulate fidei nausias. immo oꝑte
corde. & incircũcisus carne. ñ ingredietur seũ arium

Expanded text:
in conspectu meo, » et offerant mihi adipem, hoc est pinguissimam hostiam, et sanguinem, vivam scilicet et placentem hostiam Deo; « et ipsi ingredientur sanctuarium meum, et accedent ad mensam meam, » ut accendant thymiama mihi, et omnem ritum sacrificii custodiant. Sin autem hoc ita est, ut qui in tempore erroris et persecutionis idola sunt secuti, quae de suo corde conferunt creaturae magis quam Creatori, qui est benedictus in saecula, quomodo sibi sacerdotale et pontificale assumunt fastigium, et audent offerre victimas Deo, cultores quondam idolorum? Sed, ut ardentissimus poeta testatur, Quidquid a multis peccatur, inultum est: Multitudo peccantium impetrabiliorem fecit impiis veniam, ut qui redacti in laicos pristina sacrilegii sui debuerant  Al. debuerunt scelera deplorare, nunc resupini in pontificali solio sedeant, et ructent nobis simulatae fidei nauseas, immo opertae corde et incircumcisus carne non ingredietur sanctuarium
Abbreviated transcription (Latin):
mei. He sunt uere solenitates dei : quas consequen¬
tius qͥs pentat̾eucũ disserens int̃pͣtabit᷑. Prima uir¬
tus ẽ. sacerdotis ñ tantũ docere que nouerit. s.
om̃s dĩ festiuitates eustodire : ut possit aliis
custodienda p̾cipere. quȩ & ipse obseruauerit.
Sacerdotis autẽ eẽ. officiũ legis habere noticiã.:
& in malachi discimꝰ qͥ ait. Labia sacerdotis eu¬
stodiunt scientiã & legẽ reqͥrunt ex ore eiꝰ: qr

Expanded text:
mei . Hae sunt verae solemnitates Dei, quas consequenmei . Hae sunt verae solemnitates Dei, quas consequentius quis Pentateuchum disserens interpretabitur. Prima virtus est sacerdotis, non tantum docere quae noverit, sed omnes Dei festivitates custcustodienda praecipere, quae et ipse observaverit. Sacerdotum autem esse officium legis habere notitiam, et in Malachia discimus, qui ait: « Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotis quoq officiũ ẽ. docere popłm qͥd sit in¬
ter scm̃ & pollutũ. int̾ mundũ & inmundũ: ut
prus referamꝰ ad dogmata : scđm ad oꝑa que
ꝑ carnẽ efficiuntur. Delicta enim quis intelli
mortale ꝑtin& crimen: stabunt sacerdotes in
iudiciis meis. ut ñ iudicent sedm honore neo ao¬
cipiant ꝑsonã pauꝑis siue diuitis in tudicio:
s stent in uidiciis dĩ. & recordent᷑ illiꝰ psalmi
ds stetit in smnagoga deoꝵ. in medio autẽ deos
diuidicat: deos appellans qͥ habent udieandi de
hominib potestatẽ. qͥ in qͦ uidicio tudicauerint
iudicabit᷑ de eis. Leges inquit meas & p̾cepta
mea in om̃ib solemnitatib meis custodient: ut
ebdomadas implere debeamꝰ gaudii atq leticie.
& humiliare ammas nr̃as in ieuinio: clangorẽq
tubarũ intelligere. & scenophegias sp̃uales: inqͥb¬
dicimꝰ aduena sũ ego & ꝑegrinꝰ. sic̃ om̃s patres

Expanded text:
Sacerdotis quoque officium est docere populum, quid sit inSacerdotis quoque officium est docere populum, quid sit inter sanctum et pollutum, inter mundum et immundum, ut prius referamus ad dogmata, secundum ad opera quae per carnem efficiuntur. « Delicta enim quis intelligmortale pertinet crimen, stabunt sacerdotes in judiciis meis, ut non judicent secundum honorem, nec accipiant personam pauperis sive divitis in jutent in judiciis Dei, et recordentur illius psalmi: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat , deos appellans qui habent judicandi de hominibus potestatem: qui in quo judicio judicaverint, judicabitur de eis . Leges, inquit, meas et praecepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient, ut eptem hebdomadas implere debeamus gaudii atque laetitiae, et humiliare animas nostras in jejunio; clangoremque tubarum intelligere dicimus: Advena sum ego et peregrinus sicut omnes patres
Abbreviated transcription (Latin):
udeoꝵ. quȩ dnm ñ recepit. Unde & recte eiecta
dr̃. Siue uidua sinagoga. eiecta uͦ hereticoꝵ fre¬
quentia. qͥ exierunt a nobis. qr ñ erant ex nobis.
Sed uirginẽ inqͥt de semine donus isrł quȩ nutri¬
ta ẽ. in domo di in loge & ꝓpħis. de ꝗͣ & apłs lo
qͥt᷑. Uolo oñs uos sic̃ uirginẽ scam̃ exibere xp̃o.
Ista ẽ. uirgo: de qua & alibi dic̃ sermo diuipꝰ. A
nia illã & seruabit te: circunda illã & exalta¬
bit te. Honora eã : ut te amplexetur. Quȩ sit au-¬
tẽ uirgo que amanda sit & suũ custodiat ama¬
tore: sci& qͥ illud legerit. Hanc dilexi & quesi¬
ui aludolescentia mea: & quesiui sꝑonsa ducere
dilexit eã. Non solũ autẽ uirgine̾. s & uduã de¬
b& sacerdos ducere. quȩ tam̃ alt̾uis sacerdotis
uxor fuerit : scientiã uidelic& quã alius dĩ cul¬
tor inuenerit. Neq enĩ tanta noua contenti de¬
benꝰ ẽẽ. doctrina. s & ueterẽ excolere. & nr̃o uin¬
gere comitatui. si tam̃ sacro cultu fuerit erudita.

Expanded text:
Dominum non recepit. Unde ejecta recte dicitur, sive vidua synagoga. Ejecta vero haereticorum frequentia, qui exierunt a nobis, quia non erant ex nobis. Sed virginem, inquit, de semine domus Israel, quae nutrita est in domo Dei, in virginem sanctam exhibere Christo . » Ista est virgo de qua et alibi dicit sermo divinus « Ama illam, et servabit te; circumda illam, et exaltabit te; honora eam, ut te amplexetur . » Quae sit autem virgo quae amanda sit, et suum custodiat amatorem, sciet qui illud legerit: « Hanc dilexi et quaesivi ab adolescentia mea, et quaesivi sponsam ducere dilexit eam. » Non solum autem virginem, sed et viduam debet sacerdos ducere, quae tamen alterius sacerdotis uxor fuerit: scientiam videlicet quam alius Dei cultor invenerit. Neque enim nova tantum contenti debemus esse doctrina, sed et veterem excolere, et nostro jungere comitatui, si tamen in sacro cultu fuerit erudita.
Abbreviated transcription (Latin):
& simmachus transtulerunt in sudore : theodotio
ipsũ uerbũ bebraicũ expͥmens posuit in ĩerẽ. aqͥ¬
la & scda editiobura. ꝑ qđ significat ñ eos uiolen¬
ter arte atq constricte instar uinctoꝵ eẽ.cingen¬
dos. ne in ministeriis sacerdotalib atq leuiticis
inabiles fiant. & tenere & cedere uictimas attra-
ue exedris scõꝵ. exuant se pͥstinis uestib & in¬
duantur aliis : ne si scãs uestes habuerint sẽirfi¬
cent popłm foris positũ qͥ necdũ fuerat set̾ficatꝰ.
nec se p̃parauerat in ser̃ficationẽ tẽpli ut sit dĩs

Expanded text:
et Symmachus transtulerunt in sudore, Theodotio ipsum verbum Hebraicum exprimens posuit in Jeze, Aquilae secunda editio Buza. Per quod significat non eos violenter arcte atque constricte instar vinctorum esse cingendos, ne in ministeriis sacerdotalibus atque Leviticis inhabiles fiant, et tenere et caedere victimas, attrahein exedris sanctorum, exuant se pristinis vestibus, et induantur aliis, ne si sanctas vestes habuerint sanctificent populum foris positum, qui necdum fuerit sanctificatus, nec se praeparaverit in sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti hoc sapiamꝰ. Est autẽ sensus huiꝰ loci. Ad cõpara¬
tionẽ hominũ cȩteroꝵ qͥ curã ñ habent noticiȩ scrip¬
turarũ. nec mnysterioꝵ dĩ. ꝑfectũ ẽẽ. me fateor: qͣntũ
autẽ ad scientiã diuine maiestatis. nunc in eniginate
uideo & ꝑ nuibilũ & caliginẽ: & dico cũ ꝓpħa. Alira

Expanded text:
fecti hoc sapiamus . » Est autem sensus hujus loci, ad comparationem hominum caeterorum qui curam non habent notitiae Scripturarum, nec mysteriorum Dei, perfectum esse me fateor. Quantum autem ad scientiam divinae majestatis, nunc in aenigmate video, et per nubilum et caliginem,
Abbreviated transcription (Latin):
errore qͦ intrauerunt ut scilie& ponant᷑ in obseruaci¬
one custodiarũ domus in omĩa oꝑa eiꝰ. & in uniuer¬
sa que fiunt in domo. Qđ si ita ẽ: quomͦ stare pote¬
rit ut leuite qͥ longe recesserant a dõ in errore filioꝵ
isrł. & errauerunt abeo pꝰ idola sua. ipsi ministrens
in domo & mactent holocausta & uictimas popłi:
& ipsi stent inconspectu eoꝵ ut ministrent eis:
qͥad enim amplius facturi sunt sacerdotes filii sa¬
doch qͥ custodierunt cerimonias dñi uł scũ arii di: de
quib dicit. ipsi accedent ad me ut minstrent mͥ. &
stabtꝰ mẽspectu meo ut offerant mͥ adipẽ & reliqua:
Hebraicũ autẽ hẽ hab& sensũ. Om̃s alienigena incir¬
cũ eisus corde & carne ñ ingrediunt᷑ in scũ ariũ meum:
lic& cum popło isrł eẽ. uideatur. Leuitȩ autẽ hoc ẽ. sacer¬
dotalis gradus qͥ longe recessert ame in errore filioꝵ is¬
mel & seguuti st idola portibunt in iqͥtatẽ sua. eo qđ
fuerint in scu̾ario meo ministrantes in officio por¬

Expanded text:
raverunt: ut scilicet ponantur in observatione custodiarum domus in omnia opera ejus, et in universa quae fiunt in domo. Quod si ita est, quomodo stare poterit, ut Levitae qui longe recesserunt a Deo in errore filiorum Israel, et erraverunt ab eo post idola sua, ipsi ministrent in domo et mactent holocausta et victimas populi, et ipsi stent in conspectu eorum, ut ministrent eis? Quid enim amplius facturi sunt sacerdotes filii Sadoc, qui custodierunt ceremonias sanctuarii Dei, de quibus dicit: Ipsi accedent ad me ut ministrent mihi, et stabunt in conspectu meo, ut offerant mihi adipem, et reliqua? Hebraicum autem hunc habet sensum: Omnis alienigena incircumcisus corde et carne, non ingredietur sanctuariuevitae autem hoc est sacerdotalis gradus qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola, portabunt iniquitatem suam, eo quod fuerint in sanctuario meo ministrantes, in officio por
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatis. oł pterea leuaui manũ meã suꝑ eos dic̃
diis ds̃. & accipient iniqͥtatẽ suã. & ñ accedent ad
me ut sacerdotio fungant᷑ mͥ. neq ut offerant ad
pient ignominã suã in errore qͦ errauerunt. & po¬
nent eos ut seruent custodias domus in omĩa oꝑa
eiꝰ & in uniuersa quȩ fecerunt in eo. Sacerdo¬
tes ieuite fiii sadoch qͥ custodierunt custodias
scorũ ieoꝵ cũ errar& domꝰ isrł ame isti accedent
ad me ut ministrent mͥ. & stabunt ante faciẽ meã
ut offerant michi hostiarũ adipẽ & sanguinẽ dicit
diis dĩ. Isti ingredient᷑ in scã mea & isti accedant
ad mensã meã. ut ministrent mͥ. & obseruent eu¬
stodias meas. Iuxta utrãq editionẽ posui testimoniũ:
ut ex comparatione earũ quid. lox. senserint. qͥd
hebitueũ teneat scire ualeamus. Lxoc. hoc significan.
qđ alienigene incircũcisi corde & carne qͥ habitant
in medio filioꝵ isrł. ingredi ñ debeant scũariũ dĩ.

Expanded text:
quitatis: propterea levavi manum meam super eos, dicit Dominus Deus, et accipient iniquitatem suam: et non accedent ad me, ut sacerdotio fungantur mihi: neque ut offerant ad pient ignominiam suam in errore, quo erraverunt. Et ponent eos ut servent custodias domus in omnia opera ejus: et in universa quae fecerunt in ea. Sacerdotes Levitae filii Sadduc, qui custodierunt custodias sanctorum meorum cum erraret domus Israel a me, isti accedent ad me ut ministrent mihi, et stabunt ante faciem meam ut offerant mihi hostiam, adipem et sanguinem, dicit Dominus Deus. Isti ingredientur in sancta mea, et isti accedent ad mensam meam, ut ministrent mihi, et observent custodias meas. Juxta utramque editionem posui testimonium, ut ex comparatione earum quid LXX senserint, quid Hebraicum teneat, scire valeamus. Septuaginta hoc significant, quod alienigenae incircumcisi corde, et carne qui habitant in medio filiorum Israel, ingredi non debeant sanctuarium Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ uidelic& quã in aqͥlonis plaga positꝰ contra
cernebat. statĩ cecidit in faciẽ suã matestatẽ gli̾e
dnĩ ferre ñ sustinens. Unde qr fuerat humilitate.
deiectꝰ: dic̃ ad eũ nequaquã uir s dñs. fuli hominis
pone cor tuũ: & reliqua. In consũmatione taberna¬
di & edificii tẽpli qđ a salomone constructũ ẽ.
appariit głia dnĩ: quȩ postea euanglicȩ gliȩ cõ

Expanded text:
dem videlicet quam in Aquilonis plaga positus contra cernebat, statim cecidit in faciem suam, majestatem gloriae Domini ferre non sustinens. Unde quia fuerat humilitate dejectus, dicit ad eum, nequaquam vir, sed Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et reliqua. In consummatione tabernaculi et aedificii templi quod a Salomone constructum est, apparuit gloria Domini, quae poste
Abbreviated transcription (Latin):
ex semine sadoch & appropinqͣnt ad me dic̃ dñs ds. ut
minstrent mͥ uitulũ de bob ꝓpeccato & tollent de
sanguie eius & ponent suꝑ qͣttuor cornua altaris.
& suꝑ basim eius incircuitu. & mundabunt & expi¬
abunt illud. Et tollent uitulũ ꝓpeccato & cõbu¬
retur in loco separato domꝰ extra scã. Ꝙ die scđ̃a
tollent hedos duos de capris immaculatos ꝓ pecca¬
to & expiabunt altare. sic̃ exprauert̃ in uitulo.
Post quã ꝓpħe monstrauit altare & cubitũ eius
cubitosq duos. & rursum cubitũ. & qͣt tuor cubitos
& t̾cio cubitũ duodecĩ quoq cubitos ꝑ alios duo¬
decĩ. & qͣt tuor altaris cotnua : arihel quoq duo¬
decĩ cubitoꝵ ꝑ duodecĩ cubitos & crepidine̾ id ẽ. ꝓ-¬
piciatoriũ qͣttuordecĩ cubitoꝵ ꝑ quattuordecĩ cu

Expanded text:
ex semine Sadduc, et appropinquant ad me, dicit Dominus Deus, ut ministrent mihi vitulum de bobus pro peccato: et tollent de sanguine ejus, et ponent super quatuor cornua altaris, et super basim ejus in circuitu, et mundabunt et expiabunt illud. Et tollent vitulum pro peccato, et comburetur in loco separato domus extra sancta. Et die secunda tollent haedos duos de capris immaculatos pro peccato, et expiabunt altare sicut expiaverunt in vitulo. Postquam prophetae monstravit altare, et cubitum ejus, cubitosque duos; et rursum cubitum et quatuor cubitos, et tertio cubitum, duodecim quoque cubitos per alios duodecim, et quatuor altaris cornua: Ariel quoque duodecim cubitorum, per duodecim cubitos, et crepidinem, hoc est, propitiatorium quatuo
Abbreviated transcription (Latin):
uerat gła dñi domũ dni. & cecidi in facie̾ meã &
dixit ad me dñs. Fui hominis pone cortuũ. & uide
ocłis tuis. & aurib tuis audi omĩa quȩ ego loquor
ad te de uniuersis cerimoniis domus dñ & de cun¬
ctis legib eius. & pones cortuũ in uiis tẽpli. ꝑ om̃s

Expanded text:
 cecidi in faciem meam. Et dixit ad me Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et vide oculis tuis, et auribus tuis audi omnia quae ego loquor ad te de universis caeremoniis domus Domini, et de cunctis legibus ejus, et pones cor tuum in viis templi, per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tus altissimi obumbrabit tͥ. Qđ autẽ nascet᷑ ex te
sem̃ uocabit᷑ filius dĩ. & quando natus ẽ. uirgo
ꝑmansit ȩt̾na : ad confundendos eos qͥ arbitͣntur
eã pꝰ natiuitatẽ saluatoris habuisse de ioseph fi¬
lios ex occasione frm̃ eius qͥ uocantur in euanglio.
Suꝑ qua questiuncula rome aduersum heluidiũ ulliꝰ
temprĩs hereticũ: in ad olescentia ñ grandẽ librũ
scripsisse me memini. Et addixit me ꝑ uiã porte¬

Expanded text:
bumbrabit te; quod autem nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . » Et quando natus est, virgo permansit aeterna, ad confundendos eos qui arbitrantur eam post nativitatem Salvatoris habuisse de Joseph filios, ex occasione fratrum ejus qui vocantur in Evangelio. Super qua quaestiuncula Romae adversum Helvidium, illius temporis haereticum, in adolescentia non grandem librum scripsisse me
Abbreviated transcription (Latin):
foris. hoc ẽ. infusus & circũ fusus omib. Ingrediensq
ꝑ portã ut secũ introducat eos. qͥ absq doctrina eius
& aueilio intrare ñ posfunt: & egrediens ut rur¬
sũ alios introducat. & loquat᷑ eis qͥ difficiliora ñ
capiunt. Qd̃ autẽ porta orientalis extra tminos
mundi semꝑ clausa sit & humano neqͣꝗͣ pateat as¬
pectui : ioħis euangłiũ ꝓbat dicentis : dm̃ nemo ui¬
dit unquã: iungenitꝰ autẽ fllius qͥ ẽ. insimi patͥs.
ipse enarrabit. Quasi aliis uerbis dixerit: Eritq
clausa pͥncipi : pͥnceps solus sedebit in ea. ut come¬
dat panẽ ꝑfectȩ & consuminate scientiȩ. Nemo enĩ
nouit filiũ nͥ pater. & nemo nouit patrẽ nisi fuiꝰ.
& cui uoluerit filiꝰ reuelare. Pulchre qͥdã portã
clausã ꝑ quã solus dñs ds̃ isrł ingredit᷑. & dix eui
porta clausa ẽ. mariã uirginẽ intelligunt: que &
ante partũ & pꝰ partũ uirgo ꝑmansit. Et enĩ tẽprẽ

Expanded text:
foris, hoc est infusus et circumfusus omnibus, ingrediensque per portam, ut secum introducat eos qui absque doctrina ejus et auxilio intrare non possunt: et egrediens ut rursum alios introducat, et loquatur eis qui difficiliora non capiunt. Quod autem porta orientalis extra terminos mundi semper clausa sit, et humano nequaquam pateat aspectui, Joannis Evangelium probat, dicentis: « Deum nemo vidit unquam, unigenitus filius qui est in sinu Patris ipse enarravit . » Quasi aliis verbis dixerit: « Eritque clausa principi: princeps solus sedebit in ea ut comedat panem » perfectae et consummatae scientiae: « Nemo enim novit Filium nisi Pater, et nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . » Pulchre quidam portam clausam per quam solus Dominus Deus Israel ingreditur, et dux cui porta clausa est Mariam virginem intelligunt, quae et ante partum, et post partum virgo permansit. Etenim tempore
Abbreviated transcription (Latin):
tes. hoc facere demonstrant: de qͥb dictũ ẽ. Dabis
sacerdotib leui qͥ sunt ex semine sadoch. qͥ accedurs
ad me. Cũq cõpleueris expians illud. offeres uitu¬
lũ de arm̃to immaculatũ. & offeres eos in conspectu
dnĩ. & mittent sacerdotes suꝑ eos sal. & offerent
eos holocaustũ dño sex dieb. facies hircũ ꝓpeccato
quotidie & uttulũ de arm̃to. & arietẽ de peccori¬
bus immaculatos offerent sex dieb. & expiabunt
altare. & mundabunt illud. & implebunt manus
eius. expletis dieb. In die octauo & ultra facient¬

Expanded text:
tes hoc facere demonstrant, de quibus dictum est: « Dabis tes hoc facere demonstrant, de quibus dictum est: « Dabis sacerdotibus Levi qui sunt ex semine Sadoc, qui accedunt ad me.: « Cumque compleveris expians illud, offeres vitu de grege immaculatum. Et offeres eos in conspectu Domini; et mittent sacerdotes super eos sal, et offerent eos holocaustum Domino. Septem diebus facies hircum pro peccato quotidie: et vitulum de armento, et arietem de pecoribus, immaculatos offerent. Septem diebus expiabunt altare, et mundabunt illud: et implebunt manum ejus. Expletis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ celos : illud significat quod sanguine saluatoris qͣt¬
tuor cornua purificent᷑ altaris. id ẽ qͣttuor mundi
plage : asꝑgit᷑ii coiona ꝓpiciatorii siue bases ꝑ circu¬
itũ. ut unutsa purgent᷑. & firma sit ꝓpiciatio. ołpte
rea autẽ in seda die uł duo hedi de quib fupͣ dixi¬
mus. uł hyrcꝰ assumit᷑: qr animal ẽ. semꝑ ad excelsa
festinans. & nichil ꝑiculi sustinens in p̾cipicũs. & ibi
inuenit uiã ubi cȩt̾is antinantib interiu̾is ẽ. Unde
& greco sermone caprarũ & hircoꝵ grex sublimiũ
cat. Porro altare xepĩ expiat᷑ sanguine: ut oratio¬
nes scõrũ munde ꝑueniant ad dm̃. Hoc qͦq notan¬
dũ qđ tuxta hebraicũ ipse ierechiel qͣsi sacerdos iu-
tulũ iubetur assumere & holocaustũ facere. & san¬
guinẽ eiꝰ incircuitu asꝑgere tã altaris quã anguloꝵ
& corone siue basis. Laxx. autẽ int̾p̃tes. alios sacerdo¬

Expanded text:
e in terra, sive super coelos , illud significat, quod sanguine Salvatoris, quae in terra, sive super coelos , illud significat, quod sanguine Salvatoris, quatuor cornua purificentur altaris, id est, quatuor mundi plagae: aspergiturque corona propitiatorii, sive bases per circuitum, ut haedi, de quibus supra diximus, vel hircus assumitur, quod animal est semper ad excelsa festinans et nihil periculi sustinens in praecipitiis: et ibi invenit viam, ubi caeteris animantibus interitus est. Unde et Graeco sermone caprarum et hircorum grex sublimium cat. Porro altare Christi expiatur sanguine, ut orationes sanctorum mundae permeent ad Deum. Hoc quoqne notandum, quod juxta Hebraicum ipse Ezechiel, quasi sacsanguinem ejus in circuitu aspergere tam altaris quam angulorum et coronae sive basis. Septuaginta autem interpretes alios sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sapientie atq doctrine nullus poterat resistere.
& qͥ stantẽ uidit filiũ ad dextrã patris & dix̃. Dnẽ
iħu suscipe spm meũ lapidib obruere uidei. & qͦmͦ
quosdã credentiũ pͥmicias achaiȩ & asiȩ apłłs nomi¬
nat: sic & isti pͥmitiȩ fuere martirũ. qͦs xp̃i postea
confessio coronauit. & hoc notandũ qd uitulus totꝰ¬
offert᷑ holocaustũ : & crassitudo corporis eiꝰ diuino
igne consumit᷑. & si enĩ noueramꝰ xepm̃ scđm car
nẽ. s nunc iã ñ nouiniꝰ eũ scđ̃m carnẽ. Iacobꝰ autẽ
& stephanus qͥ scda die oblati st̃. siue hircꝰ qͥ uixta
hebraicũ narrat᷑ oblatus offert᷑ qͥdẽ in uictima: s
holocaustũ p̾sentie dni reseruatur. Qđ̃ autẽ tollit᷑
sanguis de qͦ loqͥtur petrus. redẽpti. sumꝰ de uana
nrã conuersatione pat̾nę traditionis p̾cioso sangui¬
ne xp̃i. & paulus apłs doc&. p̾eio redẽpti estis.: &

Expanded text:
cujus sapientiae et doctrinae nullus poterat resistere , cujus sapientiae et doctrinae nullus poterat resistere , et qui stanteobruere Judaei . Et quomodo quosdam credentium primitias Achaiae et Asiae Apostolus nominat , sic et isti primitiae fuere martyrum quos Christi postea confessio coronavit. Et hoc notandum quod vitulus totoffertur in holocaustum, et crassitudo corporis ejus divino igne consumitur. Etsi enim noveramus Christum, ed jam nunc non novimus eum secundum carnem . Jacobus autem et Stephanus qui secunda die oblati sunt, sive hircus, qui juxta Hebraicum narratur oblatus, offertur quidem in victima, sed holocaustum praesentiae Domini reservatur. Quod autem tollitur sanguis, de quo loquitur Petrus: Redempti sumus de vana nostra conversatione paternae traditionis pretioso sanguine Christi ; et Paulus apostolus docet: Pretio redempti estis ; et
Abbreviated transcription (Latin):
molatꝰ ẽ. & multa scripturarũ loca. & p̾cipue bar¬
nabe epła quȩ habetur int̾ scripturas a pocrifas
nominat: & hircꝰ caprarũ scdo offertur die: unde
& pascha facturi assumunt de grege agnũ & he¬
dũ: & qͥ pͥmũ pascha facere ñ potuerunt. in sedo
ꝓpeccato: audax qͥdẽ ẽ. qđ dicturi sumꝰ s tam̃ ali¬
oꝵ simplicit̾ ponenda sententia ẽ. qͥ aunt duos he¬
dos immacłatos pꝰ passionẽ dñi oblatos ee̾. de altare
dniĩ iacobũ & stephanũ: quoꝵ alter de apłoꝵ nume¬
ro. alter de septẽ electis in ministeriũ dñi pͥnceps
fuit. Iste ẽ. iacob qͥ transformatũ saluatorẽ iudit
in monte : qͥ resurgentẽ filiã archifinagogi eũ dñõ
petroq & iohanne intuitus ẽ. qͥ in catalogo apłoꝵ
in qͦ bina iungunt᷑ nomina pͥor frẽ ponitur. Hunc
int̾ficit herodes. & quasi hedũ inimacłatũ pꝰ pasfio¬
nẽ saluatoris in die immolauit scđa: Stephanũ qͦq

Expanded text:
molatus est, et multa Scripturarum loca, et praecipue Barnabae epistola, quae habetur inter scripturas apocryphas, nominat. Et hircus caprarum secundo offertur die: unde et pascha facturi assumunt de grege agnum et haedum: et qui primum pascha facere non potuerunt, in secundo os 532 pro peccato, audax quidem est quod dicturi sumus, sed tamen aliorum simpliciter ponenda sententia est, qui aiunt duos haedos immaculatos post passionem Domini oblatos esse ad altare Domini, Jacobum et Stephanum: quorum alter de apostolorum numero, alter de septem electis in ministerium Domini princeps fuit . Iste est Jacobus qui transformatum Salvatorem vidit in monte , qui resurgentem filiam archisynagogi cum Domino Petroque et Joanne intuitus est , qui in catalogo apostolorum, in quo bina junguntur nomina, prior fratre ponitur . Hunc interfecit Herodes , et quasi haedum immaculatum post passionem Salvatoris in die immolavit secunda . Stephanum quoque