comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris meo fr̃ne agis ut reliqͣ cet̾m cũcestatꝰ
meus si astando dr̃ nullus est sed lapsus po
equa sors atq m̃icta nc̃citas Trudit᷑ dies
die ait flactꝰ et nos cũ rp̃re rayini᷑ nec
sentimo Sane si quid boni quo in amicorũ
gͣtulatio debeat᷑ te ex aĩo et gande nõ dubitẽ
Sed qͣntũ ogo uite uersa tibi ꝯgratuler sic mͥ
pantissis te u̾bis felicissimũ descripsisti Sa¬
nũ .s. atq hilare et pauꝑe anĩs diuitem.
spͣuis rnĩ ⁊ dines aĩus laudet᷑ Uñ illud poe¬
ticũ regũ xquabit opes aĩo cũ btõs pauperes¬
sp̃u uiua u̾itas ass̾it ꝙ multa felix es et
bñ tibi est i huc ãimũ ⁊ corgisti uale xu.
kł Iulias parme
¶Ad soc̾tem suĩ om̃ĩa cũ amico ꝑcienda atq
in pmis amicicias

Expanded text:
ris meo, fraterne agis ut reliqua; ceterum, amice, status meus, si a stando dicitur, nullus est, sed lapsus potnascimur, equa sors atque invicta necessitas. Truditur dies die, ait Flaccus, et nos cum tempore rapimur nec sentimus. 4 Sane siquid boni est quo michi amicorum gratulatio debeatur, te ex animo gaudere non dubitem. Sed quantum ego vice versa tibi congratuler! sic michi paucissimis te verbis felicissimum descripsisti, sanum scilicet atque hilarem et pauperem, animo divitem. Quamvis enim et dives animus laudetur, unde illud poeticum spiritu» viva veritas asserit. Quid multa? felix es et bene tibi est, si huc animum coegisti. Vale. XI Kal. Iulias, Parme. 9 Ad Socratem suum, omnia cum amico partienda atque in primis amicitias
Abbreviated transcription (Latin):
prxitis nõ protul inde abero ad hot sus¬
picio me quid̾ ait reppire ꝑ facibe est uos
eiũ in ꝯtinuo motu estis ego nõ moueor
u̾sel ingredior ibi hĩto iutelligas nese
ce fabulã tibietiã post tot ãnos ngero
ciiꝯ ultiã ꝑs si absq excextõe ua est ne¬

Expanded text:
pexeritis, non procul inde abero’. Ad hec suspexeritis, non procul inde abero’. Ad hec suspitio, ‘Me quidem’ ait, ‘reperire perfacile est; vos enim in continuo motu estis, ego non moveor; ubi semel ingredior ibi habito’. 2 Intelligis me, amice; fabulam tibi tuam post tot annos ingero, cuius ultima pars si absque exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
illius ãnuo ac moribꝰ uisũ sit si sũmõtis ais¬
sentatoribꝰ cõi pontificũ pͥncipũq pincie
ip̃r sibi et ne ꝓprie relinquat: Ideo tibi
potissimũ hoc omis qd̾ fidelitꝰ subibis ĩpo¬
sui ut ingentẽ quã ira ac dolore dictãtibꝰ
scripsi epłam rep̃ntes que si gn̾i si statiũ
atq etati debitũ aũn legentis muen̾it et
suspitõem male radicatã extiryabit et
ne muꝙͣ renastat᷑ efficiet hanc tu q̃so uiue
uotis ope ꝓsequere et uale.
Ad rundẽ de suspitoe
Uam ex te olm didici fabellã acciꝑe
Ignis uentus aqua susxitro sumil
agẽbant it cũ ad qͣ driuuũ puenissent ⁊
siĩ quisq callem uellet arripe̾. Endigre¬
dini᷑ inquiũt Sed ut cõgredi it̾um possi¬
mus signũ aliqd̃ statuaniꝰ Tũ ignis u ait
fumꝰ apparui̾t ibi me q̃rite at uentꝰ ubi
deritis illie sũ Et aqua ubi lutũ inquit as¬

Expanded text:
illius animo ac moribus visum sit, si submotis asillius animo ac moribus visum sit, si submotis assentatoribus, comuni pontificum principumque pernicie, ipse sibi et nature proprie relinquatur. 4 Ideo tibi potissimum hoc honus, quod fideliter subibis, imposui, ut ingentem sibi quam ira ac dolore dictantibus scripsi, epystolam representes, que si generi, si statui atque etati debitum animum legentis invenerit, et suspitionem male radicatam extirpabit et ne unquam renascatur, efficiet. Hanc tu, queso, vive vocis ope prosequere et Vale. 7 Ad eundem, de suspitione. 1 Quam ex te olim didici fabellam accipe. Ignis ventus aqua suspitio simul agebant iter. Cum ad quadrivium pervenissent et suum quisque callem vellet arripere, ‘En digredimur’ inquiunt, ‘sed ut congredi iterum possimus, signum aliquod statuamus’. Tum ignis, ‘Ubi’ ait, ‘fumus apparuerit, ibi me querite’. At ventus, ‘Ubi deritis, illic sum’. Et aqua, ‘Ubi iuncum’ inquit, ‘as
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uelut a supis ꝓfecte solant apud
inferos ꝯstitutũ pcc̃oꝵ fateor meorũ uiucis
h teneor nec absolui ullis artibꝰ possũ Res
hand mira ꝙͣuis mifera lag̃orũ curialium
non ignars. E ed quo tristius hic sum et
guis ndignor ac doleo tñi lice ꝑfidis ut sua¬
dere audeat ⁊ ꝑsuardere possit ciuꝙͣ sano me
non tũi sponte meas moras trahe̾ sediam
curie uenenis infectũ alienã famã insecta¬
ri quodq ego nũꝙͣ in ocio cogitau et mea
tͣnquillitate tẽxorũ unde sexe nefaris pullu¬
lant appetitꝰ Id nũc in hac tẽpestate nego¬
ciorũ q̃ michi uix respirandi spaciũ p̃stat
muͣtis repente studiis ac morib ꝯ incepisse
Audio eĩ ⁊ multis reue̾ndũ pr̃em ac pon¬
tificẽ nr̃m secus ꝙͣ mer̾or et ꝙͣ uelle de
me sentire qd nõ culpe sue tribuo s fortu¬
ne mee atq aliene nequicie Tu michi añ
alios testis es cũ quo sepe familiaribus
hmomibꝰ diem tralio quid michi semx de

Expanded text:
dum velut a superis profecte, solantur apud dum velut a superis profecte, solantur apud inferos constitutum. Peccatorum, fateor, meorum uncis hic teneor, nec absolvi ullis artibus possum; res haud mira, quamvis misera, laqueorum curialium non ignaro. 2 Sed quo tristius hic sum, eo gravius indignor ac doleo, tantum licere perfidie, ut suadere audeat et persuadere possit cuiquam sano me non tantum sponte mea moras trahere, sed iam curie venenis infectum, alienam famam insectari; quodque ego nunquam in otio cogitavi et in ea tranquillitate temporum unde sepe nefarii pullulant appetitus, id nunc in hac tempestate negotiorum, que michi vix respirandi spatium prestat, mutatis repente studiis ac moribus, incepisse. 3 Audio enim a multis reverendum patrem ac pontificem nostrum secus quam mereor et quam vellem, de me sentire; quod non culpe sue tribuo sed fortune mee atque aliene nequitie. Tu michi ante alios testis es, cum quo sepe familiaribus sermonibus diem traho, quid michi semper de
Abbreviated transcription (Latin):
felix pr̃ occidit/ Pocris uxor amãtissima
uanis susyitionibꝰ ob accensũ zelũ inscii
mariti telis occubuit. Et ut recẽtiora ac
certiora recenseã Tarquinũ collatinũ opti¬
mũ ciuẽ et ꝓpug̃tore egregiũ libertatis
ob soluis nonũs suspitõem leuissimã mõ
libertati ciues in exiliũ pepulere¶ Ob leut̃
quoq suspitõem fidissimũ gubuatorẽ suũ ob¬
trũcauit hanibal. Testis facinoris modos
pbilippe macedone regis filiũ p̃clara indo¬
le hostibꝰ ẽt suis carũ nictꝰ nati alt̾ius su
side fide dubitas ut libet expire si indignũ
tenses leuit᷑ exclude noli ex uĩcis pulsum
in hostiũ cateruas coge̾ nõ quidẽ mei que
nõ magna est s que ingens tue fame fu¬
grens iacturã tibi xiũ suꝑbie dabit᷑ si quem
amitꝰ ẽẽ qui cupiat hostem facis uͦ kł.
Iamnarii q̃ inuocentũ dies est
¶ Ad lucã pobrm placentinũ¬
Ocũde in semꝑ lr̃e tue sũr tũt põcipue

Expanded text:
felix pater occidit; Procris uxor amantissima felix pater occidit; Procris uxor amantissima vanis suspitionibus ob accensum zelum inscii mariti telis occubuit; 48 et ut recentiora ac certiora recenseam, Tarquinium Collatinum optimum civem et propugnatorem egregium libertatis, ob solius nominis suspitionem levissimam modo liberati cives in exilium pepulere; ob levem quoque suspitionem fidissimum gubernatorem suum obtruncavit Hanibal: testis facinoris mons Philippi Macedonie regis filium, preclara indole hostibus etiam suis carum, victus nati alterius susSi de fide dubitas, utlibet experire; si indignum censes, leniter exclude; noli ex amicis pulsum in hostium cathervas cogere, non quidem mei, que non magna est, sed, que ingens, tue fame fugiens iacturam; tibi enim superbie dabitur siquem amicus esse qui cupiat, hostem facis. V Kal. Ianuaris, que Innocentium dies est. 6 Ad Lucam presbiterum placentinuocunde michi semper litere tue sunt, tunc precipue
Abbreviated transcription (Latin):
eam facis reuenter accipio/ et tibi notissiã
u̾itate rñdeo qd facis in curia langneo cru¬
tior affligor indignor et qua nulla iacta
pcissimꝰ ẽẽ decreuerã s tãti est amicorũ
uotis ac precibꝰ nõ deesse/ deniq si qͥd faci¬
am int̾roges non tam facile possim rñdere
quid faciã ꝙͣ qͥd nõ faciã ꝓfecto ergo nulli
noceo nͥ michi nulli noce meditor tibi aũt
nõ modo non nocẽ s prodesse si possũ Sic
affectũ suspicẽ error est odisse crudelitas.
Ego uero odiũ ex te nõ tueo mõ suspitro
euauescat illã abice ꝑ oñis celicolas p̃tor.
pondus infaustũ pestilensqz Euolue si ua¬
cat exẽpla maiorũ uidebis quot quanteq
miserie ex suspitionibꝰ orte suit ego riũ
tp̃us nũt ad ista nõ hẽo ꝙͣtũ nuda raptin
sine libris suppetet memoria ne res care¬
at exemplo ypolitũ castissimũ a dolescentẽ
incestus falsa nouerce delatõe suspectũ in¬

Expanded text:
eam facis, reverenter accipio et tibi notissima eam facis, reverenter accipio et tibi notissima veritate respondeo. ‘Quid facis in curia?’ langueo crucior affligor indignor et, qua nulla iacturparcissimus esse decreveram. Sed tanti est amicorum votis ac precibus non deesse. 46 Denique si quid faciam roges, non tam facile possim respondere quid faciam quam quid non faciam. Profecto ergo nulli noceo, nisi michi; nulli nocere meditor, tibi autem non modo non nocere sed prodesse, si possim. Sic affectum suspicere error est, odisse crudelitas; ego vero ex te odium non timeo, modo suspitio evanescat. Illam abice, per omnes te celicolas precor, pondus infaustum pestilensque. 47 Evolve, si vacat, exempla maiorum; videbis quot quanteque miserie ex suspitionibus orte sint; ego enim tempus nunc ad ista non habeo. Quantum nuda raptim sine libris suppetit memoria, ne res careat exemplo, Ypolitum castissimum adolescentem incestus falsa noverce delatione suspectum in
Abbreviated transcription (Latin):
repcucia eoq ualidiori quo facile obtusũ¬
qr mendaciũ est ꝑacuta u̾itas ad amãtina
acie meq ix̃m solabor cogitãs id in neqͣꝙͣ
euenturũ nͥ et plusculũ fortasse aliquid ꝙͣ
sum seu c̾te ꝙͣ me eẽ cupiũt lippis et obli¬
quis ocłis uide̾r extrema sors est quam
ĩudia nõ actingit platonẽ ferũt cũ ei a
cortaneis ĩuderet᷑ soctem int̾rogasse qͥbꝰ
rirtibꝰ ab iindia tuto ẽẽt Cui soctes uiue
inquit ut chersites elegans plane rũsio
leti doctiq homĩs ad id qd̾ discipulꝰ quere¬
bat ue aũt sacius młto est achillis cũ inue¬
dia u̾tutẽ ꝙ absq inuidia chersitis igna¬
instituit, ea sola nt arbitror uia est ut a
studio u̾tutis abscedat s dũ eo calle fugit
ũuidiã ncc̃e est incidat in ꝯtemptu sca u̾e
uita et hom est ut alt̾ntro laborandũ sit
nẽ ab homĩor neq ĩmerito stulta uĩ q̃stio
Iusio uenenosa est Tuã u̾o qõnez si fortass

Expanded text:
repercutiam, eoque validiori quo fragile obtusumrepercutiam, eoque validiori quo fragile obtusumque mendacium est, peracuta veritas adamantina acie; meque ipsum solabor cogitans id michi nequaquam eventurum, nisi plusculum fortasse aliquid quam sum, seu certe quam me esse cupiunt, lippis et obliquis oculis viderer. 44 Extrema sors est quam invidia non attingit; Platonem ferunt cum ei a coetaneis invideretur, Socratem interrogasse quibus artibus ab invidia tutus esset; cui Socrates: «Vive» inquit, «ut Thersites». Elegans plane responsio leti doctique hominis ad id quod discipulus querebat. Vere autem satius multo est Achillis cum invidia virtutem, quam absque invidia Thersitis ignainstituit, ea sola ut arbitror via est, ut a studio virtutis abscedat; sed dum eo calle fugit invidiam, necesse est incidat in contemptum: ita fere vita hominum est ut alterutro laborandum sit.nem abominor; neque immerito: stulta enim questio, responsio venenosa est. Tuam vero questionem, si fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
nes adhibere porticas s⁊ ep̃m alloquor
agendũ mitius Itaq aduersus horũ lings
quibꝰ dolose agũt adusus cor eorũ in qͦ nõ¬
⁊u̾itas qd mnaledc̃ione plenũ est et ama¬
ritudine ⁊ dolo et sub lingna eis labor et
dolor qd̾ aliud remedii gens inueniã nͥ
illud psaluste cũ tribularet᷑ ab dñm clamã¬
tis One libera aĩam meã a labiis iniquis
et aluigna dolosa et illud eiusdẽ qd̾ nũꝙͣ
sine nouo mẽtis impulsu ad os meũ ꝑ singu¬
los dies redit et sepe supplices manus co¬
p̃ceari desmã donec ul ad tor rediens iniqͥ¬
tas oppilet os suũ ul aliqͦ iudicio obstructũ
sic os loꝙ̃ciũ iniqua. ¶ Bactenꝰ aduersus
illes ꝯcitatior ꝙͣ uolui ⁊ fortasse ꝙͣ debui.
sed rerũ indignitas me coegit ac deĩcexs
qr cũ hiis eẽ mͥ rem uideo qui am ĩ labiis
hũt ego mr̃ũ am̃i in auribꝰ hẽo Interdũ
ẽt in luigna et gͣtiu lacessẽtis pari mutrone

Expanded text:
nes adhibere poeticas; sed epyscopum alloquor; agendum mitius. 41 Itaque adversus horum “linguas” quibus “dolose agunt”, adversus “cor eorum vanveritas”, quod “maledictione plenum” est “et amaritudine” et dolo “et sub lingua eius labor et dolor”, quod aliud remedii genus inveniam, nisi illud Psalmiste “cum tribularetur ad dominum clamantis”: «Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa», et illud eiusdem, quod nunquam sine novo mentis impulsu ad os meum per singulos dies redit et sepe supplices manus coprecari desinam donec vel ad cor rediens “iniquitas oppilet os suum”, vel aliquo Dei iudicio “obstructum sit os loquentium iniqua”. 43 Hactenus adversus illos concitatior quam volui et fortasse quam debui, sed rerum indignitas me coegit. At deinceps quia cum his esse michi rem video qui animum in labiis habent, ego meum animum auribus habebo, interdum etiam in lingua, et gratuito lacessentes pari mucrone
Abbreviated transcription (Latin):
¶si ab adolescentia usq ad hãc etatẽ
faciẽ in tuã muidit fortuna qr tamen
semꝑ uñs aĩo fuisti et ut cõns olin studni
uerbis utar ciuilitꝰ te possedit q nichi ns
locoꝵ t̾ctus nec temꝑum cursus quiuit eriꝑe
nec ut arbitror quibit mors Idt̾ro cũ pͥme¬
ua illa nr̃a familiaritate te alloquor ⁊ lõgo
ut aũit postliminio reu̾tor ad calaniũ nõ ut¬

Expanded text:
d hanc etatem faciem michi tuam inviderit fortuna, quia tamen semper presens animo fuisti et ut comunis olim studii verbis utar, civiliter te possedi, quod michi nec locorum tractus nec temporum cursus quivit eripere nec ut arbitror, quibit mors, idcirco cum primeva illa nostra familiaritate te alloquor et longo ut aiunt, postliminio revertor ad calamum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pñs us neu me smas errare Lerre
ego qd meũ fuit p̃stitisse uideor amiciat uene¬
nũ suspitio est hanc extirpare radicitꝰ ue¬
ritatis digito ixus sũ an ip̃e aũt uo aurẽ
paudat an obstruat suũ erit tuũ uero idẽ unũ
ut acrit᷑ quã in ꝑtem uergat inspicias meq
sui consilii tertiorẽ facias mea sane nõ mltiẽ
int̾fui̾t ꝙ de me homm̃es existiment aut lo
illa pacẽ hẽo extrema bella nõ metuã Cẽ¬
pi ego ꝑ lr̃as obliquã ens opinionẽ ad rec

Expanded text:
qui presens es, neu me sinas errare. 3 Certe ego quod meum fuit prestitisse videor: amicitie venenum suspitio est; hanc extirpare radicitus veritatis digito nisus sum. An ipse autem vero aurem pandat an obstruat, suum erit; tuum vero id unum ut acriter quam in partem vergat, inspicias, meque sui consilii certiorem facias. 4 Mea sane non multum interfuerit quid de me homines extiment aut loqilla pacem habeo, externa bella non metuam. Cepi ego per literas obliquam eius opinionem ad rec
Abbreviated transcription (Latin):
id̵ nũꝙͣ antea cogitaui nũc aggrediat et
qr olim nondũ notus tibi reuerentissimꝰ de¬
fensor amicorũ furrĩ idcirto nũs morũ peni¬
tus ĩmenior meoꝵ fallacissimo accusator tui
sum ex quo notus et carus ⁊ honorificẽtissiẽ
hĩtus demq ex quo ut am̃t tuus oculus sũ
sani ꝓpriũ est oculi sui capitis ꝑicalũ nõ eqͣd̾
arcessere s ꝓuide̾ pociꝰ ac uitandũ cauẽdũ¬
q mõstrare Sam quoq capitis ẽ suã ocu¬
lũ nõ odisse stint̾ om̃s corꝑras quidã dotes
¶ Aestat illorũ calũpine rñde̾ qui certi nĩcli
hũtes indicii ne ocrosi siñt uel solaz moraz
meã in curia cminant᷑ ꝙͣ nõ nisi in dãpͣ
eẽt si qua afforet facultas et iure tuo uti uel¬
les in me andio enĩ apud uos ẽẽ nõuullos
o hom genꝰ alieui sollicitũ pigrũ sui qͥ se

Expanded text:
quod nunquam antea cogitavi, nunc aggrediar, et quod nunquam antea cogitavi, nunc aggrediar, et quia olim nondum notus tibi reverentissimus defensor amicorum fuerim, idcirco nunc, morum penitus immemor meorum, fallacissimus accusator tui sim ex quo notus et carus et honorificentissime habitus, denique ex quo, ut aiunt, tuus oculus sum. Sani proprium est oculi sui capitis periculum non equidem arcessere, sed providere potius ac vitandum cavendumque monstrare; sani quoque capitis est suum oculum non odisse, sed inter omnes corporeas quidem dotes rvare. 39 Restat illorum calumnie respondere qui certi nichil habentes iudicii, ne otiosi sint, vel solam moram meam in curia criminantur, quasi nonnisi in damnum esset, siqua afforet facultas et iure tuo uti velles in me. Audio enim apud vos esse nonnullos — o hominum genus alieni solicitum, pigrum sui — qui se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽs Crede̾m aũt profecto te hostẽ in si me
tibi hostem scirẽ Etultũ est enĩ cui odium
p̃stes ab eo beniuolentiã ex pectare ueni
ego ad ecc̃am etiad te quiescendi nõ litigandi
enuilandi q aĩo placebant mores delecta¬
bat hũanitas tua que semx utinã ꝯsultores
sui siłes hũisse nicħ in te displicebat a̾ displi¬
cet nisi forte niiuia credilitas facilitasqr ĩ
q si culpa est niĩme guis est nisi ferotiori¬
bus ꝯ silis ingͣuescãt Ram si bonis suasori¬
bus obsequit᷑ sepe salubris ẽ et muna esse
tate certus de sapĩa tua sperans neq ad
iratũ hoste sut ad ꝓpiciũ pẽem ueni quem
putabã tanti extiuare ututẽ ut ułło alio
merito meo carus obid certe carissimꝰ es¬
sem tibi ꝙ tantorũ taniq insigniũ aĩcorũ
cãm licet adu̾sus te feliat̾ de fendissem neq
me fefellit spes pr̃em reppi pr̃em colui co¬
lamqz nisi pħibear in finez Sux cũ ita fuit
depone p̃cor hũc aĩm noli p̃cor suspicari ut

Expanded text:
 Crederem autem profecto te hostem michi, si me tibi hostem scirem; stultum est enim cui odium prestes, ab eo benivolentiam expectare. Veni ego ad ecclesiam et ad te quiescendi non litigandi emulandique animo; placebant mores, delectabat humanitas tua, que semper utinam consultores sui similes habuisset; nichil in te displicebat aut displicet nisi forte nimia credulitas facilitasque animi, que si culpa est, minime gravis est nisi ferocioribus consiliis ingravescat; nam si bonis suasoribus obsequitur, sepe salubris est et nimia esstate certus, de sapientia tua sperans; neque ut ad iratum hostem sed ut ad propitium patrem veti, quem putabam tanti extimare virtutem ut nulla alio merito meo carus, ob id certe carissimus essem tibi, quod tantorum tamque insignium amicorum causam, licet adversus te, fideliter defendissem. Neque me fefellit spes; patrem repperi, patrem colui colamque, nisi prohibeor, in finem. 38 Que cum ita sint, depone, precor, hunc animum; noli, queso, suspicari ut
Abbreviated transcription (Latin):
Usꝙͣ pr̃imoniũ aut corpus uiolẽt appecyi.
qualib sollicitꝰ scrutator accesẜit puto nc
qd̾ hoc nomĩe carpi possit ĩueniet p̃ter sim¬
plice q̃relam quã ul onis ul tolũba ẽt offen¬
sa nõ ꝯtinet / ego sepe ꝯtinui dñq licitũ
e effunde̾ sepe usq ad ignanie notã do¬
lorez meũ tͥnguillius ab sorbui et preteri
pancas epłas in quibꝰ obsuatoꝵ meorũ uoci¬
bus sie nõm exp̃ssione dñdeo ne cunẽ sqm
fame mei dentis hereat cicatx Exͫ ultõis
uenturo in ocentie mee testimoniũ sine illa
pesus hesitatõe ꝯmitt̾em haud ignorans
ꝙ qui me aꝑto mendacio lacerare non desi¬
nñt. si quã u̾o ansulã ĩueu̾int quo ĩuerbo
capi possu ambabus illã manibꝯ ardent᷑
arripient. faciẽt id sane me faciente si qũ
ego tũ sepe potium de tã mltis ĩuriis eniu¬
lorũ gramꝰ ultus sũ uiuens ꝙͣ pr̃ie ĩuriam
moriens affricanꝰ Nempe qd a młtis appe¬

Expanded text:
usquam patrimonium aut corpus violentus appetii? 11 usquam patrimonium aut corpus violentus appetii? 11 Quamlibet solicitus scrutator accesserit, puto nichil quod hoc nomine carpi possit, inveniet, preter simplicem querelam quam vel ovis vel columba etiam offensa non continet. Ego sepe continui, dumque licitum esset effundere, sepe usque ad ignavie notam dolorem meum tranquillus absorbui, et preter paucas epystolas, in quibus observatorum meorum vocibus sine nominum expressione respondeo ne cuiusquam fame mei dentis hereat cicatrix, exemplum venturo, innocentie mee testimonium sine ulla prorsus hesitatione committerem, haud ignorans quod qui me aperto mendacio lacerare non desinunt, siquam vero ansulam invenerint qua in verbo capi possim, ambabus illam manibus ardenter arripient. Faciant id sane me favente, siquam ego, cum sepe potuerim, de tam multis iniuriis emulorum gravius ultus sum vivens quam patrie iniuriam moriens Africanus. 13 Nempe quod a multis appe
Abbreviated transcription (Latin):
te nichil hẽo p̃ter suspitõis miuriã qua ĩ¬
nocen ᵈͣ nreã p̃iis tu adu̾sus me multa
forsan et gnia si stipatorib ꝰ tuis credis.
at si tibi credidis nichil prorsus ut puto.
me absoluet Ego ad rõna curiã tibi nocẽ¬
di qĩo uenisse arguor eodẽq ꝓposito u̾sari
Ut aliquid tibi calũpnie latentis infligam.
suo tp̃re ut auĩt in lucẽ erupture e scupẽ¬
dã impudentiã o nouũ crimẽ et meis alie¬
nũ moribꝰ o cecã semꝑ i̾diã O rẽ in ep¬
tissĩe confictã. et a reliquis iite mee consi¬
nõ tangũt pͥmũ in iudicio de ꝑsona q̃ritur
tanꝙ de ip̃ius iudicii fundamẽto ope p̃ciũ
reor quis ego sim hoc loco tecũ pr̃ excutẽ
nõ quid̾ totus s ea tm̃ ꝑte qͣ ferior quã .s.¬
indigna sim passus qdq ĩuirie modũ aug
ab hiis unde nec merebar tłe aliquid nec
uerebar cui unꝙͣ uitẽ mali reddidi cui
frandẽ ĩnexui, cui insidias tetendi, cuis

Expanded text:
te nichil habeo preter suspitionis iniuriam, qua inte nichil habeo preter suspitionis iniuriam, qua innocentiam meam premis. Tu adversus me multa forsan et gravia, si stipatoribus tuis credis; at si tibi credideris, nichil prorsus, ut puto. me absolvet. 8 Ego ad romanam curiam tibi nocendi animo venisse arguor eodemque hic proposito versari, ut aliquid tibi calumnie latentis infligam, suo tempore, ut aiunt, in lucem erupture. O stupendam impudentiam, o novum crimen et meis alienum moribus, o cecam semper invidiam, o rem ineptissime confictam et a reliquis vite mee consinon tangunt —, primum in iudicio de persona queritur tanquam de ipsius iudicii fundamento, opereprecium reor quis ego sim, hoc loco tecum, pater, excutere, non quidem totus sed ea tantum parte qua ferior, quam sindigna sim passus, quodque iniurie modum auget, ab his unde nec merebar tale aliquid nec verebar, cui unquam vicem mali reddidi, cui fraudem innexui, cui insidias tetendi, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ticinari delectat cuiꝰ ꝯt̾ri ceruũt᷑ afftus.
me si hostẽ tibi. cui amicꝰ ẽẽ uelim et si
pocius ꝙͣ tibi de me credis clande precor
surẽ susuronibꝰ amiiq cuũ in silentio de
rebus meis int̾roga is me hostem tuũ ne¬
gabit aiucũq fatebit᷑ Illos aũt u̾os hos¬
tes qui uirꝰ absconditũ et fel melle ꝓrix¬
tũ sub labiis gerũt quo gn̾osam aĩam la¬
tent᷑ inficiãt et p̃clara famã infami uer¬
borũ ueneficio decolorent nõ sĩ amicicia¬
tũ iactura qua uix alia nobilibꝰ animis
maiorsit Sed cũ illis mͥ nichil negoti ẽẽ
p̃t quorũ eque cogitatus actꝯq et u̾ba
despicio tecũ pr̃ ut dixi tecũ litigo c̾te sub
iudice non suspecto ꝙͣtũlib ip̃e suspecto
sũ unũ te reum testem iudicẽq cõstituo
Contͣ quoq me reũ te eodẽ teste te iudice
te actore reciꝓca nec nuito iudice res aget
Et ego quidẽ ut iam huit expedĩã adusus

Expanded text:
ticinari delectat cuius contrarii cernuntur effectus, ticinari delectat cuius contrarii cernuntur effectus, me scilicet hostem tibi, cui amicus esse velim et si potius quam tibi de me credis? claude, precor, aurem susurronibus animumque tuum in silentio de rebus meis interroga; is me hostem tuum negabit amicumque fatebitur, illos autem veros hostes, qui virus absconditum et fel melle permixtum sub labiis gerunt, quo generosam animam latenter inficiant et preclaram famam infami verborum veneficio decolorent, non sine amicitiarum iactura, qua vix alia nobilibus animis maior sit. 7 Sed cum illis michi nichil negotii esse potest, quorum eque cogitatus actusque et verba despicio. Tecum, pater, ut dixi, tecum litigo, certe sub iudice non suspecto, quantumlibet ipse suspectus sim; unum te reum testem iudicemque constituo; contra quoque me reum, te eodem teste te iudice; sic actione reciproca nec mutato iudice res agetur. Et ego quidem, ut iam hinc expediam, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
tis loqͣndi quidp libuisset adu̾sus dnos de¬
dit antiquitas lib̾tatẽ si placuerĩt qͥ legꝭ
eplam hanc nuidã nullis u̾borũ fucis illitã
affcũs mei pignꝰ atq obsidem hẽbis esere¬
na quidẽ et pura s ut u̾n fatear minime
tnquilla qͥn magis obtrectatorũ exagita¬
qͣn hoc pater de te meriu ut ubi frandis¬
⁊ per nõ fuit illic uestigia suspitõis exis¬
t̾ent quid feci unꝙͣ quid in me uidisti qd̾
oclos tuos offendet, qͥd ex me audisti sru
ore suspectũ Nam ex illorũ ore qui assi¬
due tibi latus utrũq tircũstreput ⁊ hũnde
mendaciorũ atq blanditiarũ auribs ĩmuir¬
murãt ml̃ta de me ⁊ uaria in dies audie
nõ dubito u̾m si sapĩa tua tecũ est ⁊ non
ĩpuris adulantũ flatibꝰ euauit fcã mea
cũ illos u̾bis ꝯfre debueras Si nulliꝯ fr̃ĩ
ant dc̃i in ei asꝑitas az nulla frontis ne¬
bula turbati añi signũ ꝓfert Quid ita ua¬

Expanded text:
tis loquendi quicquid libuisset adversus dominos detis loquendi quicquid libuisset adversus dominos dedit antiquitas libertatem. Si placuerint que legis, epystolam hanc nudam nullis verborum fucis illitam affectus mei pignus atque obsidem habebis, e serena quidem et pura sed ut verum fatear, minime tranquilla, quin magnis obtrectatorum exagitaquando hoc, pater, de te merui, ut ubi fraudis pes non fuit, illic vestigia suspitionis existerent? quid feci unquam? quid in me vidisti quod oculos tuos offenderet? quid ex me audisti seu ore suspectum? nam ex illorum ore qui assidue tibi latus utrunque circumstrepunt et abunde mendaciorum atque blanditiarum auribus tuis immurmurant, multa de me et varia te in dies audire non dubito. 5 Verum si sapientia tua tecum est et non impuris adulantum flatibus evanuit, facta mea cum illorum verbis conferre debueras. Si nullius facti aut dicti mei asperitas apparet, nulla frontis nebula turbati animi signum profert, quid ita va
Abbreviated transcription (Latin):
suspitiones.
Ti sepe bremloguus dolor nõ nũqͣ
et mutꝰ sit ubi gui obite uotis itꝰ
obstrut ieste torpideq mẽtis auxietas
ubi tñ ꝯgelati meroris obstaculũ besi animi
calore resoluit᷑ u̾ba iter muenĩt ⁊ sepe
loqͣcissimꝰ dolor est utusqt rei argumẽtũ
ego sũ qui diu ninio dolore tacitꝰ nunc
Ut uides simone młtiplici triste hͦ et pre¬
gͥnatũ pectus exonero Qua eĩ pacientia
dissiłare queã qd̾ cũ in hͦ ip̃e fere totũ uite
tempus expenderim ut si qd maxĩe uel¬
lem młtis utilis ẽe nõ possem saltẽ nulli
nocinꝰ nulli suspectꝰ fierẽ tu nõ tuo quid̾
iudicio pat̾ cui nat᷑a mite sp̃m et sĩplex
ingeniũ largita est s nestio quibꝰ sorpentũ
sibilis afflatus quo nã insanabili ꝑfusus
aspidũ ueneno de me i respuis tuo suspi¬
tõrm suꝑnatuã et prsus ĩmeritã ꝯcepisti
disceptare tecũ de iusticia ẽ aĩmo december
adhuc equidẽ mensis est qñ uł huis ere q̃si¬

Expanded text:
suspitiones. 1 Etsi sepe breviloquus dolor nonnunquam etiam mutus sit, ubi gravi obice vocis iter obstruit meste torpideque mentis anxietas; ubi tamen congelati meroris obstaculum lesi animi calore resolvitur, verba iter inveniunt et sepe loquacissimus dolor est. Utriusque rei argumentum ego sum, qui diu nimio tacitus dolore, nunc ut vides sermone multiplici triste hoc et pregravatum pectus exhonero. 2 Qua enim patientia dissimulare queam quod — cum in hoc fere totum vite tempus expenderim, ut si, quod maxime vellem, multis utilis esse non possem, at saltem nulli nocivus, nulli suspectus fierem — tu non tuo quidem iudicio, pater, cui natura mitem spiritum et simplex ingenium largita est, sed nescio quibus serpentum sibilis afflatus, quonam insanabili perfusus aspidum veneno, de me, ni respuis, tuo suspitionem supervacuam et prorsus immeritam concepisti? 3 Disceptare tecum de iustitia est animus; december adhuc equidem mensis est, quando vel servis ere quesi
Abbreviated transcription (Latin):
te s pñtem et mͥ ea incognitũ tẽxistate et
m obtulit supna largitas archidiatonꝰ tuꝰ¬
esse uolui habes uel hoc unũ insi fallor
ydoneũ nõ aliene mẽtis indiciũ ñ .iͦ. p̃m
litis nomẽ horreo qua demẽtia et pprtuã
litem uolens et guem aduersariũ elegisse
nũꝙͣ si te mͥ hostem crede̾m p̃tulissẽ om̃ibꝰ¬

Expanded text:
te, sed presentem et michi ea incognitum tempestate et te, sed presentem et michi ea incognitum tempestate et michi obtulit superna largitas, archidyaconus tuesse volui. Habes vel hoc unum, nisi fallor, ydoneum non aliene mentis indicium: nam qui ipsum litis nomen horreo, qua dementia et perpetuam litem volens et gravem adversarium eligissem? nunquam si te michi hostem crederem, pretulisse
Abbreviated transcription (Latin):
sut ẽẽt ĩuista oĩs amas cecus minstitia
nõ agnoni defendi c̾te tam amitissime m
carissĩẽq familie cuiꝰ pͥmũ ductu atq̃s au¬
spiciis in eas ptes ueni cuiꝰ amore ut ui¬
des alienã pr̃iam meã feci si qua non sua
prĩa uiro est quã int̾ alpes et apeniuũ
uulla in re ulli scdam facio et a qua nulli se¬
cunda fit ut arbitror sedes mea ex qͥbꝯ me
nemo credo iure arguet p̃cipue tu quẽ in
pͥmis fida delectat amicitia uide quã de tuis
moubꝰ oxinonẽ hẽbam pluris puto me fa¬
cias adusariũ tibi s fidele quibꝰ debeo quã
tibi deditũ infidelez illis defendi aũt tausa
ip̃am nõ patroui officio s amici idq non
arguciis neq ꝯuiciis aut ullis omĩo salibus.
fameq morsibus s⁊ assertõe rerũ simplici
ac modesta ut qd̾ rarũ in causis neq sũmo
pontifici neq collegio corã quibꝯ ea lis
erat ulla prorsus in tuũ nomẽ noie suspi¬
tõis occasio pandetur et defendi adusus

Expanded text:
ut esset iniusta — omnis amans cecus — iniustitiam non agnovi; defendi certe causam amicissime michi carissimeque familie; cuius primum ductu atque auspiciis in eas partes veni; cuius amore, ut vides, alienam patriam meam feci, siqua non sua patria viro est; quam inter Alpes et Apenninum ulla in re nulli secundam facio et a qua nulli secunda fit, ut arbitror, fides mea. Ex quibus nemo me credo iure arguet, precique tu quem in primis fida delectat amicitia. 34 Vide quam de tuis moribus opinionem habeam: pluris puto me facias adversarium tibi sed fidelem quibus debeo, quam tibi deditum infidelem illis. Defendi autem causam ipsam non patroni officio sed amici, idque non argutiis neque convitiis aut ullis omnino salibus fameque morsibus, sed assertione rerum simplici ac modesta, ut, quod rarum in causis, neque Summo Pontifici neque collegio, coram quibus ea lis erat, ulla prorsus in tuum nomen nove suspitionis occasio panderetur; et defendi adversus
Abbreviated transcription (Latin):
lio sede̾ uellem ymo u̾o nõ ꝑtinacissime
recusarẽ si ultro ẽt offret᷑ si mẽtior ful¬
mĩẽ ictus intereã murabit᷑ fortasse aliqͥs
tu ꝓculdubio nõ miraris qui tue sedis du¬
ritiem nõ ignoras neqr ego tam ostanter
hes dicem nisi rõne srdis antistitẽ et hos
rõno cardine fulgidos atq alios urbiũ p̃la¬
tos familiarit nouissem q̃ familiaritas in
illorũ adũbrate felicitatis iudicio me uõ sunt
errare dc̃m intersrrã adriam ppe uã dc̃m
illud regis om̃ibꝰ est notũ qͥ traditũ sͥ dya¬
dema ut ualeriꝰ in qͥt pͥusꝙͣ capiti ĩponeret
Retentũ diu ꝯsid̾ans dixit e nobilẽ mag̾
yͣ felicẽ pãnũ quẽ si quis penitꝰ agno scat
ꝙͣ multis ꝑiculis sit refectus ne humi quid

Expanded text:
lio sedere vellem, imo vero non pertinacissime lio sedere vellem, imo vero non pertinacissime recusarem, si ultro etiam offerretur. Si mentior, fulmine ictus inteream. Mirabitur fortasse aliquis; tu proculdubio non miraris, qui tue sedis duritiem non ignoras. 25 Neque ego tam constanter hec dicerem, nisi romane sedis antistitem et hos romano cardine fulgidos atque alios urbium prelatos familiariter novissem; que familiaritas in illorum adumbrate felicitatis iudicio me non sinit errare. Dictum interseram Hadriani pape. Nam dictum illud regis omnibus est notum, qui «traditum sibi dyadema» ut Valerius ait, «priusquam capiti imponeret, retentum diu considerans dixit: ‘O nobilem magis quam felicem pannum, quem siquis penitus cognoscat quam multis pericul
Abbreviated transcription (Latin):
milli hom iuuideo pro onĩbꝰ notis meis
sorte ꝓpria ꝯtentus et id pociurs ueor ne
hostis michi ꝙͣ ne hostes si nundia hoc est
ĩudiosus mag̾ esse ꝙͣ ĩuidus Tibi aũt pr̃
nõ nõ non ñudeo sed ut dicã qd̾ sencio. fi¬
liali ẽt deuotõe ꝯpatior neq tibi tm̃i sed
onĩbꝰ quos par pastoralis cura punt of¬
fitii. tibi aũt aliꝙͣto uehemẽtiꝰ cui super
ecc̃iastice sollicitudinis tõem sarcinã tuorũ
quoq ciuiũ et quibꝰ illa ciuitas missabili¬
bus mõis statet cuubiũ simłatũ pondꝰ acce¬
dit familiaris pestis pria urbe regnanciũ.
Restat ut iam huic de spe metuqz disseram
pͥmũ quidẽ de tua ruina nulla in spes astẽ¬
sus pace tua dici credas uelim nũꝙͣ michi
uenit in ami nũꝙͣ ueniet ut ociũ meũ cũ
tiuus negociis quietẽ meã cũtuis laboribus.
pauptatẽ meã cũ tuis opibꝰ ꝯmutasse cu-¬
piã ne ue me fortuuã tuã fastidire exsti¬
nes Nemo usꝙͣ uiuit ⁊̃ tue sortis cuiꝰ so¬

Expanded text:
nulli hominum invideo, pre omnibus notis meis sorte propria contentus, et id potius vereor ne hostis michi quam ne hospes sit invidia, hoc est invidiosus magis esse quam invidus. Tibi autem, pater, non modo non invideo, sed ut dicam quod sentio, filiali etiam devotione compatior, neque tibi tantum sed omnibus quos par pastoralis cura premit officii; tibi autem aliquanto vehementius, cui super ecclesiastice solicitudinis comunem sarcinam, tuorum quoque civium et quibus illa civitas miserabilibus modis scatet, civilium simultatum pondus accedit, familiaris pestis patria urbe regnantium. 24 Restat ut iam hinc de spe metuque disseram. Primum quidem de tua ruina nulla michi spes ascensus; pace tua dici credas velim, nunquam michi venit in animum, nunquam veniet ut otium meum cum tuis negotiis, quietem meam cum tuis laboribus, paupertatem meam cum tuis opibus commutasse cupiam. Neve me fortunam tuam fastidire extimes, nemo usquam vivit tue sortis, cuius so
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ sis ꝯscius mutandiq aii rõ nulla sit. a¬
mo ego te ueneroq et si ita uis uereor nõ
timeo nͥ ꝙͣtũ amor sñ timore non habitat.
quippe ⁊ illud semꝙꝑ te optare ꝑpendi neq
tam timeri uelle ꝙͣ diligi ⁊ i insitũ est ne¬
minẽ magnoꝑe formidare quẽ nõ amare
decreuim ꝙͣobrem ista sic leges p̃r̃ ut noueris
neq tibi neq uomano pontifici neq cuiꝙͣ
prorsus hõm me scripturũ hee nisi intꝰ in
ab huis qui ut in epla quadã ait iulius cesar
effectũ est non dico qd ille dixit ut i.p.s
h domui de corrigia magͣ lis tecũ ẽẽt nec

Expanded text:
tibi sis conscius mutandique animi ratio nulla sit. Atibi sis conscius mutandique animi ratio nulla sit. Amo ego te venerorque et si ita vis, vereor non timeo, nisi quantum amor sine timore non habitat, quippe et id semper te optare perpendi neque tam timeri velle quam diligi, et michi insitum est neminem magnopere formidare nisi quem amare decreverim. Quamobrem ista sic leges, pater, ut noveris neque tibi neque Romano Pontifici neque cuiquam prorsus hominum me scripturum hec, nisi intus in ab his qui ut in epystola quadam ait Iulius Cesar,effectum est», non dico, quod ille dixit, «ut res pitas malum habet, domui de Corrigia magna lis tecum esset; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ĩportabile ẽ hec risdẽ pene u̾bis ad ꝯtextũ
retuli quibꝰ ab illo st̃ͥpta sũt qui ex ore loꝙ̃¬
tis andierat. Quid dicã nisi ac̾rimũ atq g¬
uissimũ ꝓprii statũ extimatorẽ dignũq qui
uelocitꝰ ad rturas sedes graui illo fasce depo
familiarit᷑ glianti si status tui de sidi̾o tan¬
gen qͥd nũc possem nestio s sepe ꝑ hos an¬
nos potui nõ mõ tue pare s opulẽtiore
sedem scande̾ quẽ ascensũ semꝑp non dicã spre¬
ni s exhorrui et cuiꝰ nunꝙͣ me penituit
splendidisse huituti lib̾tate huilem ul p̃tulisse
eẽt adhuc qͥ me illa sede dignũ credidit ne¬
Ue me ip̃e indignũ crede̾m chementissime
dep̃catus nõ rogare solitus s⁊ rogari ab
ip̃is et regibus affusis hiuiliterq supplicibꝰ
sicubi mẽtior ip̃o possũ teste redargui. Qd
de metu dicã cũ pociꝰ de te sꝑem ingͣti est
nrtue̾ quẽ beniuolũ sis exꝑtus dũ nichil

Expanded text:
importabile est’». Hec eisdem pene verbis ad contextum importabile est’». Hec eisdem pene verbis ad contextum retuli, quibus ab illo scripta sunt qui ex ore loquentis audierat. Quid dicam nisi acerrimum atque gravissimum proprii status extimatorem dignumque qui velociter ad eternas sedes gravi illo fasce deposfamiliariter glorianti. Si status tui desiderio tangerer, quid nunc possem nescio, sed sepe per hos annos potui non modo tue parem sed opulentiorem sedem scandere, quem ascensum semper non dicam sprevi sed exhorrui et — cuius nunquam me penituit — splendide servituti libertatem humilem pretuli. set adhuc qui me illa sede dignum credidit, neve ipse me indignum crederem clementissime deprecatus est, non rogare solitus sed rogari ab ipsis etiam regibus affusis humiliterque supplicibus. Sicubi mentior, ipso possum teste redargui. 30 Quid de metu dicam, cum potius de te sperem? Ingrati est metuere quem benivolum sis expertus, dum nichil
Abbreviated transcription (Latin):
gas legi is ergo dic̾e solebat ꝙ romano
pontifice nẽo mihabilior ẽ ꝯditiõe eiꝰ nul¬
la misior ⁊ licet nichil aliud ledat ncte ẽ
Ut citissime uel solo labore deficiat fateba¬
tun eiũ in ea sede tãtas iissias ĩuenisse ut
fca collatõe pũtiũ tota sibi p̃cedens amaride.
iocũditas ⁊ uita felicissima uideret᷑ E pmo¬
sam dicebat cathedrã roui pontificis et maritũ
acutissimis usq quaq ꝯsertũ a culeis tãteq
molis ut robustissimos terat p̃mat et cõ¬
miuat humeros edronã et frigiũ clara
mũte uideri qm̃ ignra sũt ilud sepissiẽ adici¬
ens qd̾ cũ de gradu in gradũ a claustrali cle¬
rico ꝑ omĩa officia in sũmũ pontificẽ asten¬
disset nichil unꝙyͣ felicitatis aut tranquille
ꝯuietis uite priori adiectũ ess ex ascensu
In meude arebat et malleo semꝑ dilatauit
me dñs s nũc oneri qd̵ infmuitati mee ini¬
posuit si placet supponat dextam qni michi

Expanded text:
 Is ergo dicere solebat quod «Romano Pontifice nemo miserabilior est, conditione eius nulla miserior, et licet nichil aliud ledat, necesse est ut citissime vel solo labore deficiat; fatebatur enim in ea sede tantas se miserias invenisse, ut facta collatione presentium, tota sibi precedens amaritudo iocunditas et vita felicissima videretur. 27 Spinosam dicebat cathedram Romani Pontificis et mantum acutissimis usquequaque consertum aculeis tanteque molis ut robustissimos terat premat et comminuat humeros; coronam et frigium clara merito videri quoniam ignea sunt, illud sepissime adiciens quod cum de gradu in gradum a claustrali clerico per omnia officia in summum pontificem ascendisset, nichil unquam felicitatis aut tranquille quietis vite priori adiectum esset ex ascensu. 28 ‘In incude’ aiebat, ‘et malleo semper dilatavit me Dominus, sed nunc honeri quod infirmitati mee imposuit, si placet, supponat dexteram, quoniam michi
Abbreviated transcription (Latin):
e illa ꝓmissione dñica michi uindc̃am ⁊ ego
retribuã ⁊ suꝑuacuũ arbitbar ab homĩe
tẽptari qd facturũ se uindes ethereꝰ spopõ¬
disset. an ne igit᷑ nũc⁊ mitis hostibus sic
amicis infesta ⁊ agnus int̾ lupos nter ag¬
int̾ artifices scelerũ deputandus sĩ hru ꝙͣ¬

Expanded text:
ndictam et ego retribuam», et supervacuum arbitrabar ab homine tentari quod facturum se vindex ethereus spopondisset. An ne igitur nunc ut mitis hostibus sic amicis infestus, et agnus inter lupos inter aginter artifices scelerum deputandus sum? Heu
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩpudentes aut in sami Gius uspiam
aut grecorũ aut nr̃oꝵ id p̃sumxsisse me¬
nus uadimoniũ deseri possit at cũ int᷑¬
ueris dnĩ deeq ꝙͣ nichil in medio ĩuenies.
tu igit᷑ ut iam tandẽ sileam si quid inichi
credis esto tuis fuiba ꝯtentus/ noli illos
nuitari qui omĩa pollicent᷑ nicħ p̃stant
faciũtq ut ormĩa ꝯtrectando atq ut ait
comicꝰ intelligendo nichil intelligant
Erecũ uetus ⁊ salutare pu̾biũ est quã quis¬
ꝙͣ nouit artem in hac se ex̾ceat uale et
urmoste oro si lesus es ie lil semxt¬
Qui eodem enisde ꝯctatõis reliqͥe
et de studio bonomensi

Expanded text:
aut impudentes aut insani. Quis uspiam aut impudentes aut insani. Quis uspiam aut Grecorum aut nostrorum id presumpsisse menius, «vadimonium deseri possit; at cum intraveris, dii deeque! quam nichil in medio invenies!». 20 Tu igitur, ut iantandem sileam, siquid michi credis, esto tuis finibus contentus, noli illos imitari qui omnia pollicentur, nichil prestant faciuntque ut omnia contrectando atque, ut ait Comicus, “intelligendo, nichil intelligant”. Grecum vetus et salutare proverbium est: «Quam quisque novit artem, in hac se exerceat». Vale, et ignosce, oro, si lesus es. XVI Kal. SepteCum eodem, eiusdem concertationis reliquie et de Studio bononiensi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ fructu deceat gaudere nõ floribꝰ. Tu
uo̾m hac etatis ꝑte uen̾abilis ⁊ ini tua ꝓ¬
fessione clarissimꝰ uñno ut nõ semꝑ pũ¬
gam s interdum ungam solus sine exeplo
nr̃i tp̃ris earũ quibꝰ es deditus lr̃arũ prin¬
ceps nestio quo uiuerili am̃o dimissis fini¬
bus tuis in alienis pratis ociosus ⁊ uaga¬
et inclinata iam die int̾legendis flosculis
tp̃us teris placet ignota temptare ubi
sepe mam non ĩuenis aut uageris a̾ corruas
placet illorũ sequi uestigia qui scĩam qua¬
si mcimoniũ aliqd̾ añ fores explicant cũ
int̾im uacua domo sit/ Certe tutũ est ad
id pocius niti ut scis aliquid plusꝙ uidearis
Oꝑosa semꝑ et ꝑiculosa iactãtia est adde
ꝙ cũ magnus uideri noles mi᷑abilila inci¬
dent q̃ te nõ mors ualent ad mensurã re¬
digent s inf ẽt ꝯtrahent uni ingenio
satis est uniꝰ studñ głam meri qͥ młtarũ
titulis arciũ suꝑbunt aut dñ hoĩes sũt

Expanded text:
quem fructu deceat gaudere, non floribus. Tu quem fructu deceat gaudere, non floribus. Tu vero in hac etatis parte venerabilis et in tua professione clarissimus, imo, ut non semper pungam sed interdum ungam, solus sine exemplo nostri temporis earum, quibus es deditus, literarum princeps, nescio quo iuvenili animo, dimissis finibus tuis, in alienis pratis otiosus et vagus, inclinata iam die, interlegendis flosculis tempus teris. 18 Placet ignota tentare, ubi sepe viam non inveniens aut vageris aut corruas; placet illorum sequi vestigia, qui scientiam quasi mercimonium aliquod ante fores explicant, cum interim vacua domus sit. Certe tutum est ad id potius niti, ut sis aliquid plus quam videaris; operosa semper et periculosa iactantia est. 19 Adde quod cum magnus videri voles, innumerabilia incident, que te non modo veram ad mensuram redigent, sed infra etiam contrahent. Uni ingenio satis est unius studii gloriam mereri; qui multarum titulis artium superbiunt, aut divini homines sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad prem eplam rex̃hensoriã inderi s
amor audaciã excuset Ita enĩ inͥ clarit̃
nomen nõ ppłari aure suffgio s u̾tute
ꝯtingat ut ab meunte etate siĩgłaris
michi quid tui noĩs cura fuit hec me
lo qui cogit ne l ego tacueri Idẽ ab aliis
andias uel qd metuendũ mag̾ est ta¬
cito iudicio lacereris et quid̾ miqͥ rerũ
rrbit amplissimũ ingeniũ tuñ ex hiis
quibus ludens te ineludis ꝑegrine facul
ille distursus ꝑ ignota uolunĩa ut ex sin¬
gulis de cerpes nebus tuis int̾seras plau¬
dunt tibi distipuli. et Eunciũ nocant in¬
mĩabilium auctorũ nonũbꝰ attoniti quast
om̃ quorũ titulos tenes et noticiã sis ad¬
extus Docti aũt ꝑ facile disc̾ũt qͥd cuiꝰ¬
q ꝓpriũ quid alienũ sit et rursus ad mu¬
tnũ quid p̃cariũ quid furtiuũ qͥd e me ͦ
haustũ quid a p̃tereũte debriatũ memo¬
riaz ostentare puilis est glia uiro ut ait
Seneca captare flosculos curpe ẽ quippe

Expanded text:
ad patrem epystolam reprehensoriam videri; sed amor audaciam excuset. Ita enim michi clarum nomen non popularis aure suffragio sed virtute contingat, ut ab ineunte etate singularis quedam michi tui nominis cura fuit; hec me loqui cogit, ne, si ego tacuerim, idem ab aliis audias, vel, quod metuendum magis est, tacito iudicio lacereris, et quidam iniqui rerum arbitri amplissimum ingenium tuum ex his, quibus ludens te includis, peregrine facultille discursus per ignota volumina, ut ex singulis aliquid decerpens rebus tuis interseras. Plaudunt tibi discipuli et omniscium vocant, innumerabilium auctorum nominibus attoniti, quasi omnium, quorum titulos tenes, et notitiam sis adeptus; docti autem perfacile discernunt quid cuiusque proprium, quid alienum sit, et rursus quid mutuum, quid precarium, quid furtivum, quid e medio haustum, quid a pretereunte delibatum. 17 Memoriam ostentare puerilis est gloria; viro, ut ait Seneca, captare flosculos turpe est, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ exp̃ssuis dei nomen Pinde sũpta hinis
occasione mira dulcedine loꝙ̃di de rebus
incognitis in tractatũ poetarũ totus ĩmer¬
geris quis qͣ etate sit genitus quẽ quisq
stili modũ qd poetandi genꝰ quẽ fame
gͣdum teneet longũ est singula prosequi.
tam multa nũꝙͣ alias audita nos omires
discendi auidos facundis tuis br̃is docu¬
isti quod si int̾fari aliqͥd nõ michi s pro¬
fessioni mee ꝑmittit᷑ miror ꝙ ita tibi
Nenii plantiq nomen ignotũ est ut qͣi
barbaritũ nescio quid locutũ putes qd̾ eos
lr̃is ad temeis inserui et an sun ut ait
flactus ꝑsonã formare nonã tacita licz
impetũ ⁊ tandẽ ignorantiã tuã culpare
maluisti uibane quidẽ ac modeste Cicerũ
aliud u̾ba sonant aliud clamant nͥ fallor
iitentio ꝓrsus mirabile cũ tam familiare
hr̃e Terenciũ uidearis ille ianstatĩ a pͥn¬

Expanded text:
 expressius, dei nomen. 9 Proinde, sumpta hinc occasione, mira dulcedine loquendi de rebus incognitis, in tractatum poetarum totus immergeris: quis, qua etate sit genitus, quem quisque stili modum, quod poetandi genus, quem fame gradum teneat. Longum est singula prosequi: tam multa nunquam alias audita nos omnes discendi avidos facundis tuis literis docuisti. Quodsi interfari aliquid non michi sed professioni mee permittitur, miror quid ita tibi Nevii Plautique nomen ignotum est, ut quasi barbaricum nescio quid locutum putes, quod eos literis ad te meis inserui, et “ausum”, ut ait Flaccus, personam formare novam, tacita licet impetum, et tandem ignorantiam tuam culpare maluisti. Urbane quidem ac modeste. Ceterum aliud verba sonant, aliud clamat, nisi fallor, intentio; prorsus mirabile, cum tam familiare habere Terrentium videaris. 11 I
Abbreviated transcription (Latin):
mus uirgiliũ illa felicitas ingemi or̃one
soluta reliquit. Ciceronẽ eloꝙ̃tia sua in
carmĩbus destituit. De platone qͥd dicã
nõ intelligo quid platonẽ faciat poetã.
nisi unũ forte panecii uerbã a Cullio u̾la¬
tum qui homerũ pħorum illũ uocat quod
lem niter eos qͣlis inter poetas ẽ homerꝰ
Alioquin quid ip̃i tullio dicemꝰ qui in epłis
ad thitũ quodã loco platonẽ suũ drũ uotat
om̃ibꝰ quidẽ mõis id agunt ut platoni¬

Expanded text:
mus, «Virgilium illa felicitas ingenii oratione mus, «Virgilium illa felicitas ingenii oratione soluta reliquit; Ciceronem eloquentia sua in carminibus destituit». 8 De Platone quid dicamNon intelligo quid Platonem faciat poetam, nisi unum forte Panetii verbum a Tullio relatum, qui Homerum philosophorum illum vocat; quodlem inter eos qualis inter poetas est Homerus. Alioquin quid ipsi Tullio dicemus, qui in epystolis ad Athicum quodam loco Platonem suum deum vocat? Omnibus quidem modis id agunt, ut Platon