comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionib & scientia: ut ostenderem tibi
firmitatem a eloquia ueritatisͥ respon¬
dere ex his. illis qui miserunt te. Nore
facias uioleritiam pauꝑi quia pauꝑ est.
neq conteras egenum in porta: quia dñs¬
iudicabit causam eius & configet eos
qui confixerunt animam eius.
Noli esse amicus homini iracundo. neq
ambules cum uiro furioso: neforte discas
semitas eius. & sumas scandalum animȩ
tuȩ. Noli esse cum iis qui defigunt manꝰ
suas: & qui uades se offerunt ꝓdebitis. Si
enim non habes unde restituas. quid causȩ
est ut tollas oꝑimentum de cubilituoͦ
Ne trans grediaris terminos antiquos: quos
posuerunt patres tui. Uidisti uirum
uelocem in oꝑe suo: coram regib stabit.
nec erit ante ignobiles. Quando sederis
ut comedas cum principe. diligenter at¬
tende quȩ posita sunt ante faciem tuam:
& statue cultrum inguiture tuo.
si tamen habes in potestate aninam tuã.
Ne desideres de cibis eius: in quo est pa¬

Expanded text:
tionibus et scientia: Ut ostenderem tibi tionibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quia judicabit Dominus causam ejus, et configet eos, qui confixerunt animam ejus, Noli esse amicus homini iracundo neque ambules cum uiro furioso, ne forte addiscas semitas eius et sumas scandalum anime tuae noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est pa
Abbreviated transcription (Latin):
perat: & qui accipit mutuum seruus. ẽ.
foenerantis. Qui seminat iniquitatem.
metet mala: & uirga irȩ suę consumma¬
bitur. Qui pronus. ẽ. ad miscłiam. bene¬
dicetur: de panib enim suis dedit pauꝑi.
Fice derisorem. & exibit cum eo iurgium:
cessabuntq causȩ & contumeliȩ. Qui di¬
ligit cordis mundiciam: ꝓpter gram labi¬
orum suorum habebit amicum regem.
Oculi dñi custodiunt scientiam: & supplan¬
tatur uerba iniqui. Dicit piger. Leo est
foris in medio platearum: occidendus sũ.
Fouea ꝓfunda os alienȩ: cui iratus. ẽ. dñs.
incidet in eam. Stulticia colligata. ẽ. in
corde pueri: & uirga discipline fugabit
eam. Qui calumniatur pauꝑem ut
augeat diuitias suas:. dabit ipse ditio¬
ri & egebit Inclina aurem tuam &
audi uerba sapientium. appone autẽ
cor ad doctrinam meam: quȩ pulchira
cia tua. Unde & ostendi t̾ibi ẽam hodie
Eete descripsi tibi ẽam tripliciter. in cogita¬

Expanded text:
perat et qui accipit mutuum servus est perat et qui accipit mutuum servus est fenerantis qui seminat iniquitatem metet mala et virga irae suae consummabitur qui pronus est ad misericordiam benedicetur de panibus enim suis dedit pauperi eice derisorem et exibit cum eo iurgium cessabuntque causae et contumeliae qui diligit cordis munditiam propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem oculi Domini custodiunt scientiam et subplantantur verba iniqui dicit piforis, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra cia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogita
Abbreviated transcription (Latin):
U& linguam suam: custo
auit pigrum: noluerunt enim quicquam
marus cius oꝑari. Totadie concupiscit &
desiderat: qui autem iustus. ẽ. tribuet &
non cessabit Hostiȩ impiorum abominabi¬
les: quȩ offeruntur ex scelere. Testis m̃lax
peribit: uir ohoediens loquetur iictoriã
Uir impius ꝓcaciter offirmat uultũ suũ:
qui autem rectus. ẽ. corrigit uiam suam:
Non est sapientia. non ẽ. prudentia. non est
consilium: contra dñm. Equus paratur ad
diem belli: dñs autem salutem tribuet:
MAelius nomen bonum quam diuitiȩ multȩ
suꝑ argentum & aurum gr̃ã bona. Diues
& pauꝑ obuiauerunt sibi: utriusq oꝑa
tor est dñs. Callidus uidit malum &
abscondit se: in nocens ꝑtransi it & affli¬
ctus est damno. Finis modestiȩ timor dñi:
diuitię & gła & uita. Arma & gladii in
uia ꝑuersi: custos autem animȩ suȩ lon¬
ge recedit ab eis. Prouerbium. ẽ adole¬
scens iuxta uiam suam: etiam cum senue.¬
rit non recedet abea. diues pauꝑib im¬

Expanded text:
 linguam suam, custodiam. Desidia occidit pigrum: noluerunt enim quicquam manus ejus operari: tota die concupiscit et desiderat: qui autem justus est, tron cessabit hostiae impiorum abominabiles quia offeruntur ex scelere testis mendax peribit vir oboediens loquitur victoriam vir impius procaciter obfirmat vultum suum qui autem rectus est corrigit viam suam non est sapientia non est prudentia non est consilium contra Dominum equus paratur ad diem belli Dominus autem salutem tribuet melius est nomen bonum quam divitiae multae super argentum et aurum gratia bona dives et pauper obviaverunttor est Dominus callidus vidit malum et abscondit se innocens pertransiit et adflictus est damno finis modestiae timor Domini divitiae et gloria et vita arma et gladii in via perversi custos animae suae longe recedit ab eis proverbium est adulescens iuxta viam suam etiam cum senuerit non recedet ab ea dives pauperibus im
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia: oculi stultorum infinib terrȩ
ra patris filius stultus: & dolor matris quȩ
genuit eum. Non est bonum. damnum
inferre iusto: nec ꝑcutere principem qui
recta iudicat. Qui moderatur sermones
suos. doctus & prudens. ẽ a preciosi sp̃s
uir cruditus. Stultus quoq si tacuerit.
sapiens reputabitur: & si compresserit la
ex probrabilis Non recipit stultus uerba
prudentiȩ nisi ea dixeris quȩ uersantur
in corde cius Lanpios cum in ꝓfundũ
uenerit peccatorum contemnit: sed sequitꝰ
cum ignominta & opprobrium. Aqua pro¬
funda uerba ex ore uiri: & torrens redun¬
denis. fons sapientiȩ. Acciꝑe ꝑsonam impui¬
in iucticio non ẽ bonum: ut declines a ue¬
ritate iudicii. Labia stulti immiscent se
rixis. & os eius iurgia ꝓuocat Os stulti
contritio ens. & labia ipsius ruina animȩ
cius. Uerba bilinguis quasi simplicia: &

Expanded text:
sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit labexprobrabilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus. Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit: sed sequitur eum ignominia et opprobrium. Aqua profunda verba ex ore viri: et torrens redundans fons sapientiae. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii. Labia stulti miscent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba bilinguis, quasi simplicia: et
Abbreviated transcription (Latin):
tero sermone repetit. separat focderatos.
Plus ꝓficit correptio apud prudentem
quam centum plage apud stultum. Semp
uirgia quęrit malus: angłs autem crude¬
eius. Qui dimittit aquam. uuiut es imo¬
orum: & ante quam patiatin eontumełiã.
iudicium deserit. Et qui iustiheat ampiũ
& qui condemnat iustum: ab omhabilis
est uterq apud dñm. Quid ꝓdest hxbere
diuitias stulto. cum sapientiam emnero
non possit: Goyii tempore diligit
qui amicus ẽ: & frater in angustiis com¬
probatur. Homo stultiis plaudet manib:
cum spoponderit ꝓ amico suo. Qui medita¬
tur discordias diligit rixas & qui exibcat
os suum. quexit ruinam. Qui ꝑuersi cor¬
dis eͥ non inueniet bonum: & qui uertit
linguami. incidet inmalum: Hatus. ẽ. stul¬
tus in ignominiam suam: sed nec pater in
fatuo lȩtabitur. Animus guidens ȩtatem
floridam facit: sp̃s tristis exiccat ossa
Munera de sinu impius accipit: ut ꝑuertat
semitas iudicii. In facie prudentis lucet

Expanded text:
tero sermone repetit separat foederatos tero sermone repetit separat foederatos plus proficit correptio apud prudentem quam centum plagae apud stultum semper iurgia quaerit malus angelus autem crudeeius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapientiam emere non possit omni tempore diligit qui amicus est et frater in angustiis conprobatur homo stultus plaudet manibus cum spoponderit pro amico suo qui meditatur discoostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus lactat amicum suum: & ducit
cum ꝑuiam non bonam. Qui attonitis
oculis cogitat praua mordens labia fua
ꝑficit malum. Corona dignitatis senectꝰ.
quȩ in uiis iusticiȩ reperietur. Melior
est patiens uiro forti: & qui dominatur
animo suo expugnatore urbium. Sortes
mittuntur in sinum: sed a dño temꝑant᷑.
domus plena uictimis cum iurgio. Set¬
uus sapiens dominabitur filiis stultis.
& inter fr̃s hereditatem diuidet. Dicut
igne ꝓbatur argentum & aurum camino.
ita corda ꝓbat dñs. Aalus oboedit lin¬
guȩ iniquę & fallax obtemꝑat labiis
mendacib. Qui despicit pauꝑem expro¬
brat factori cius: & qui in ruina lȩtatur
alterius nonerit impunitus. Corona senũ
filii filiorum: & gła filiorum patres eoꝵ
Non decent stultum uerba composita: nec
principem labium mentiens. Gemma gra¬
tissima expectatio pręstolantis: qͦcunq
se uerterit prudenter intelliget. Qui
celat delictum. quȩxit amicicias: qui al¬

Expanded text:
iniquus lactat amicum suum: et ducit iniquus lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur. Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium: Sortes mittuntur in sinum, sed a Domino temperandomus plena victimis cum jurgio. Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. Sicut igne probatur argentum, et aurum camino: ita corda probat Dominus malus oboedit linguae iniquae et fallax obtemperat labiis mendacibus qui despicit pauperem exprobrat factori eius et qui in ruina laetatur alterius non erit inpunitus corona senum filii filiorum et gloria filiorum patres sui non decent stultum verba conposita nec principem labium mentiens gemma gratissima expectatio praestolantis quocumque se verterit prudenter intellegit qui celat delictum quaerit amicitias qui al
Abbreviated transcription (Latin):
eius quasi imber serõtinis Posside sapi-¬
entiam quia auro melior. ẽ: & adquire
prudentiam quia preciosior est argenito.
Semita iustorum declinat mala: custos a¬
nimȩ suȩ seruat uiam suam. Contritionẽ
prȩcedit suꝑbia & ante ruinam exaltat᷑
sp̃s. Mlelius. ẽ humiliari cum mitib
quam diuidere spoliacum suꝑbis. E ruditus
in uerbo reperiet bona: & qui in dño spat
beatus .ẽ. Qui sapiens corde est appella¬
bitur prudens: & qui dulcis eloquio. ma¬
iora pcipiet. Fons uitȩ eruditio possidentis.
doctrina stultorum fatuitas. Cor sapien¬
tis erudiet os eius: & labiis illius addet
gram. Fauus mellis uerba composita: dul¬
cedo animȩ . ẽ sanitas ossum. Est uia quȩ
uidetur homini refta: & nouissimum¬
eius ducit ad mortem. Anima laborantis
laborat sibi: quia compulit eumos suũ¬
U ir impius fodit malum: & in labiis eius
ignis ardescit. Homo ꝑuersus suscitat
lites: & uerbosus separat principes. Uir

Expanded text:
ejus quasi imber serotinus. Posside sapiejus quasi imber serotinus. Posside sapientiam, quia auro melior est: et acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. Semita justorum declinat mala: custos animae suae servat viam suam. Contritionem praecedit superbia. et ante ruinam exaltabitur spiritus. Melius est humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis. Eruditus in verbo reperiet bona: et qui in Domino sperat, beatus est. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens: et qui dulcis eloquio, majora percipiet. Fons vitae eruditio possidentis, doctrina stultorum fatuitas. Cor sapientis erudiet os ejus: et labiis illius addet gratiam. Favus mellis, verba composita: dulcedo animae, sanitas ossium. Est via quae videtur homini recta: et novissimejus ducunt ad mortem. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et verbosus separat principes. Vir
Abbreviated transcription (Latin):
militas. Hominis. ẽ animum prȩparare:
num patent oculis eius: sp̃ium ponderator
cogitationes tuȩ. Uniuersa ꝓpter semet
ipsum oꝑatus est dñs: impium quoq ad
diem malum. Abominatio dnĩ est om̃is
arrogans: etiam si manu ad manum fu¬
erit non erit in nocens. Miscđia & ueri.¬
tate redimitur iniquitas: & in timore dñi
declinatur a malo. Cum placuerint dño
uiȩ hominis: inimicos quoq conuertet ad
pacem. Melius. ẽ parum cum iusticia: quã
multi fructus cum iniquitate. Cor homi¬
nis disponit uiam suam: sed dñĩ est diti¬
gere gressus eius. Diuinatio in labiis regis.
in iudicio non errabit os eius. Pondus &
statera iudicia dñi sunt: & oꝑa eius om̃s
lapides scłi. Abominabiles regi qui agunt
impie: qm̃ iusticia firmatur solium:
Uoluntas regum labia iusta: qui recte lo¬
quitur dirigetur. Indignatio regis nuncii
mortis: & uir sapiens placabit eum. In
hylaritate uultus regis uita. & clem̃tia¬

Expanded text:
militas. Hominis est animum praeparare, militas. Hominis est animum praeparare, num patent oculis ejus et spirituum ponderator cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clem
Abbreviated transcription (Latin):
Stulticia gaudium stulto: & uir prudens
dirigit gressus. Dissipantur cogitationes
ubi non .ẽ. consilium: ubi uero plures st̃¬
consiliarii confirmantur. Lȩtatur homo
insententia oris sui: & sermo opportunus
est optimus. Semita uitȩ suꝑ eruditum:
ut declinet de inferno nouissimo. Domos
suꝑborum demolietur dñs: & firmos faci
et terminos uiduȩ. bominatio
dñi cogitationes malę: & purus sermo
pulcherrimus firmabitur abeo. Contur¬
bit domum suam qui sectatur auariciã:
qui autenodit munera uiuet Mens iu¬
sti medita tur oboedientiam: os impio¬
fum itdundat malis Longe. ẽ. dñs abim¬
puis: & orationes iustorum exaudiet. Lux
oculorum lȩtificat animam: fama bona
impinguat ossa. Auris quȩ audit incre¬
pationes uitȩ: in medio sapientium commo¬
rabitur. Qui abicit disciplinam despicit
animam suam: qui autem ad quiescit in¬
crepationib possessor est cordis. Timor dñi
disciplina sapientiȩ : & głam prȩcedit hu¬

Expanded text:
Stultitia gaudium stulto: et vir prudens Stultitia gaudium stulto: et vir prudens dirigit gressus. Dissipantur cogitationes, ubi non est consilium. ubi vero sunt plures consiliarii, confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sectatur auaritiam: qui autem odit munera, uiuet. mens iusti meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit increpationes uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. timor domini disciplina sapientiae, et gloriam praecedit hu
Abbreviated transcription (Latin):
minabunt scientiam: cor stultorum dissimai¬
le erit. Uictimȩ impiorum ab ominabiles
dño: uota iustorum placabilia. Abominatio
est dño uia impii: qui sequitur iusticiam
diligitur abeo. Poctrina mala deserenti
uiam: qui increpationes odit morietur
nfernus & ꝑditio coram dño: quanto magis
corda fili orum hominum: Non amat pesti¬
lens eum qui se corripit: nec ad sapientes
graditur. Cor gaudens exhilarat faciem:
in merore animi deicitur sp̃s. Cor sapi¬
entis quęrit doctrinam: & os stultorum
pascitur imꝑitia. Om̃s dies pauꝑis mali:
secura mens quasi iuge conuiuium. Meli¬
us. ẽ. parum cum timore dñi: quam thes
auri magni & insatiabiles. GPelius. ẽ¬
uocare ad holera cum caritate: quam ad
uitulum saginatum cum odio. Uir ira
cundus ꝓuocat rixas: qui patiens. ẽ. mi¬
tigat suscitatas. Iter impiorum quasi se¬
pes spinarum: uia iustorum absq offen¬
diculo. Filius sapiens lȩtificat patrem:
&stultus homo despicit matrem suam.

Expanded text:
t scientiam: cor stultorum dissimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum! Non amat pestilens eum, qui se corripit: nec ad sapientes graditur. Cor gaudens exhilarat faciem: in moerore animi dejicitur spiritus. Cor sapientis quaerit doctrinam: et os stultorum pascitur imperitia. Omnes dies pauperis, mali: secura mens quasi juge convivium. Melius est parum cum timore Dauri magni et insatiabiles. melius euocari ad holera cum caritate quam ad uitulum sacundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas. Iter pigrorum quasi sepes spinarum: via justorum absque offendiculo. Filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam:
Abbreviated transcription (Latin):
ris loquentib sententias. Sicut qui appre¬
hendit aurib canem: sic qui transit impa¬
ticns. commiscetur rixȩ alterius. Sicut
norius ẽ. quimittit lanceas & sagittas in
mortem: sic uir qui fraudulenter facit a
mico suo. Et cum fuerit deprehensus: dic̃.
Ludens feci. Cum defecerint ligna. extin¬
guetur ignis: & susurrone subtracto. iur¬
gia conquiescunt. Sicut carbones ad
prunas & ligna adignem: sic homo ira¬
cundus suscitat rixas. Uerba susurronis
quasi simplicia: & ipsa ꝑueniunt ad inti¬
ma uentris. Quomodo si argento sordido
ornare uelis uas fictile: sic labia tumen¬
tia cum pessimo corde sociata.
apiis suis intelligitut inimicus: cum
incorde tractauerit dolos. Quando sum¬
miserit uocem suam ne credideris ei: qm̃
septem nequiciȩ sunt in corde illius. Qui
opit odium frauctulenter: reuelabitur
malicia cius in concilio. Qui fodit foucã
incidet in eam: & qui uoluit lapidem re¬
uertetur ad eum: Lingua fallax non amat

Expanded text:
ris loquentibus sententias. sicut qui adpreris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo: et cum fuerit deprehensus, dicit: Ludens feci. Cum defecerint ligna, exstinguetur ignis; et susurrone subtracto, jurgia conquiescent. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium fraudulenter, revelabitur malitia ejus in concilio, Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui volvit lapidem, revertetur ad eum. Lingua fallax non amat
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiam suam: ne efficiaris ei similis.
es ponoe stulto uxta stulticiam suam:
ne sibi sapiens esse uideatur. Clau¬
dus pedib & iniquitatem bibens: qui
mittit uerba ꝑnuncium stultum. Quo¬
modo pulchras frustra habet claudus
tibias: sic indecens. ẽ. in ore stultorum
parabola. Sicut qui mittit lapidem
in aceruum mercurii: ita qui tribuit¬
insipienti honorem. Quomodo si spina
nascatur in manu temulenti: sic parabo¬
la in ore stultorum. Iudicium determi¬
nat causas: & qui imponit stulto silentiũ
iras mitigat: Sicut canis qui reuertitur
ad uomitum suum: sic imprudens qui
iterit stulticiam suam. Vidisti hominẽ
sapientem sibi uideri: magis illo spem
habebit stultus. Dicit piger. Leo inuia.
leena in itinerib. Sicut hostiũ uertitur
in carctine suo: ita piger in lecto suo. Ab¬
scondit pigger manus sub ascellas suas: &
laborat si ados suum eas conuerterit.
Sapientior sibi piger uidetur: septem ui¬

Expanded text:
stultitiam suam; ne efficiaris ei similis. stultitiam suam; ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuitinsipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic impruiterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem ui
Abbreviated transcription (Latin):
mum falsum. Dens pitridus & pes lassus.
qui spat suꝑ infideli indic angestie &
amittit palium in cdie frigoris. Acetum
in nitro: & qui cantat carmina cordi pes¬
sino. Di esurierit inimicus tuus ciba illũ
sisiciorit daei aquam bibere. Prunas enĩ
congregabis suꝑ caput eius: & dñs red¬
det ei. Uentus aquilo dissipat pluuras.
& facies tristis linguam detrahertem.
Melius ẽ sedere in angulo domatis: quam
cum muliere litigiosa & in domo com¬
muni. Aqua frigida animȩ sitienti:
& nuncius bonus de terra longinqua.
Fons turbatus pede & uena corrupta. iu¬
stus cadens coram impio.Sicut qui mel
sic qui scrutator.ẽ. maiestatis. opprime¬
tur a gła. Sicut urbs patens & absq
murorum ambitu: ita uir qui non po¬
test inloquendo cohibere sp̃m suum:
ad atta transuolans & passer quolibet
uadens. sic maledictũ frustra prolatum
in quempiam suꝑ ueniet. Elagellũ equo
& chamus asino: & uirga dorso impru¬
dentium. Ne respondeas stulto iuxta

Expanded text:
nium falsum. Dens putridus, et pes lassus, nium falsum. Dens putridus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristisMelius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui mel sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir, qui non potest in loquendo cohibere spiritum ad alia transvolans, et passer quo libet vadens; sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta
Abbreviated transcription (Latin):
est enim ut dicatur tibi ascende huo:
quam ut humilieris coram principe:
Quȩ uiderunt oculi tui ne proferas in
iurgio cito: ne postea emendare non possis.
cum dehonestaueris amicum tuum. Cau¬
sam tuam tracta cum amico tuo. & secre¬
tum extraneo ne reueles: neforte insultet
tibi cum audierie. & exprobrare ñ cesset
Mala aurea in lectis argenteis: qui loquit᷑
uerbum intempore suo. Inauris aurea
& margaritum fulgens: qui arguit sapi¬
entem & aurem oboedientem. Si cut fri¬
gus niuis indie messis: ita legatus fide¬
lis ei qui misit eum. animam illius requi¬
escere facit. Nubes & uentus & pluuiȩ ñ
sequentes: uir gloriosus & ꝓmissa non
complens Patientia lenietur princeps.
o linagria mollis confringet duriciam.
A el muenisti comede quocl sufficit tibi.
neforte satiatus cuomas illud
ora ahe pedem tuum de domo ꝓrcimi
tuiꝰ neforte satiatus oderit te. Iaculũ
& gladium & sagitta acuta: homo qui
loquitur contra ꝓximum suum testimo¬

Expanded text:
est enim ut dicatur tibi: Ascende huc: est enim ut dicatur tibi: Ascende huc: quam ut humilieris coram principe. Quae viderunt oculi tui, ne proferas in jurgio cito: ne postea emendare non possis, cum dehonestaveris amicum tuum: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: Ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud. Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, ne quando satiatus oderit te. Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
difices domum tuam. Ne sis testis
contra proximum tuum: ne lactes
quenqum labiis tuis. Ne dicas quomodo
fecit michi sic faciam ei: reddam unicuiq
scđ̃m opiis suum. Per agrum homi¬
nis pigri transiui & ꝑ uineam uiri stulti:
a ecce totum repleuerant urticȩ. Operii¬
erant suꝑficiem eius spinȩ: & maceria lapi
dum destructa erat. Qđ cum uidissem.
posui in corde meo: & eremplo didici disci¬
plinam. Patum inquam dormies. modicũ
dormitabis. pusillum manus conseres ut
quiescas: & ueniet quasi cursor egestas
tua. & mendicitas quasi uir armatus.
Hȩ quoq parabolȩ salomonis: quas transtu¬
lerunt uiri et ethiȩ regis iuda. Gła dĩ
est zelare uerbum: & gła regum inuesti¬
gare sermonem. Cȩlum sursum & terra
deorsum: & cor regum inscrutabile. Au¬
fer rubiginem de argento: & egredietur
ins purissimum. Aufer impietatem de
uultu regis & firmabitur iusticia thronꝰ
cius. Ne gloriosus appareas coram rege:
& in locõ magnorum ne steteris. Melius

Expanded text:
difices domum tuam ne sis testis frustra contra proximum tuum nec lactes quemquam labiis tuis ne dicas quomodo fecit mihi sic faciam ei reddam unicuique secundum opus suum per agrum hominis pigri transivi et per vineam viri stulti et ecce totum repleverant urticae operuerant superficidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam. Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus. HAE QUOQUE PARABOLAE SALOMONIS, QUAS TRANSTULERUNT VIRest celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris. Melius
Abbreviated transcription (Latin):
sctaris. Qui maledicit patri suo & matri:
extinguetur lucerra eius in mediis tene¬
bris. Hȩreditas ad quam festinatur iN
principio: in nouissimo benedictione ca¬
rebit. Ne dicas reddam malum ꝓmalo:
expecta dñm & liberabit te
bomiratio est apud dñm pondus &¬
pondus: statera dolosa non est bona:
a dño diriguntur gressus uiri. Quis
autem hominum intelligere poterit

Expanded text:
scearis qui maledicit patri suo et matri scearis qui maledicit patri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur in principio in novissimo benedictione carebit ne diexpecta Dominum et liberabit te abominatio est apud Deum pondus pondus statera dolosa non est bona a Domino diriguntur gressus viri quis autem hominum intellegere potest
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat in simplicitate sua: beatos post
se filios derelinquet. Rex qui sedet in solio
iudicii: dissipat om̃e malũ intuitu suo
Quis potest dicere mundum est cor mcũ
purus sum a peccato: Pondus & pondus.
mensura & mensura: utrunq ab omina¬
bile est apud dm̃. Ex studiis suis intel¬
ligitur puer: si munda & recta sint oꝑa
cius. Aurem audientem & oculum uiden¬
tem: dñs fecit utrunq. Noli diligere
somnum: ne te egestas opprimat A peri
oculos tuos: & saturare panib. Malum
est malum. ẽ. dicit om̃is emptor: & cum
recesserit. tunc gloriabitur. Aurum &
multitudo gemmarum & uas preciosum:
labia scientiȩ. Tolle uestimentum eius qui
fide iussor extitit alieni: & ꝓextraneis au¬
fer pignus ab eo. Suauis ẽ homini panis
mendacii: & postea implebitur os enis
calculo. Cogitationes consiliis roborant᷑:
& gubernaculis tractanda sunt bella. Ei
qui reuelat mysteria. & ambulat frau¬
dulenter. & dilatat labia sua: ne commi¬

Expanded text:
ambulat in simplicitate sua beatos post ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor meum purus sum a peccato pondus et pondus mensura et mensura utrumque abominabile est apud Deum ex studiis suis intellegitur puer si munda et si recta sint opera eius aurem audientem et oculum videntem Dominus fecit utrumque noli diligere somnum ne te egestas opprimat aperi oculos tuos et saturare panibus malum est malum est dicit omnis emptor et cum recesserit tunc gloriabitur est aurum et multitudo gemmarum vas autem pretiosum labia scientiae tolle vestimentum eius qui fideiussor extitit alieni et pro extraneis aufer pignus ab eo suavis est homini panis mendacii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commi
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad os suum applicat eam. Pestilente
flagellato: stultus sapientior erit: Si au¬
tem corripueris sapientem: intelliget
disciplinam. Qui affligit patrem & fu¬
gat matrem: ignominiosus erit & infe¬
lix. Non cesses fili audire doctrinam. nec
ignores sermones scientiȩ. Testis iniquus
deridet iudicium: & os impiorum deuo¬
rat iniquitatem. Parata sunt derisorib
iudicia: & mallei ꝑcutientes stultorum
corporib. luxuriosa res uinum: & tu¬
multuosa ebrietas. Quicunꝙ his dele¬
ctatur: non erit sapiens. Sicut rugitꝰ
leonis: ita terror regis. Qui ꝓuocat eũ.
peccat in animam suam. Honor est ho¬
mini qui separat se a contentionib: om̃s
autem stulti miscentur contumeli is
Propt̃ frigus piger arare noluit: mendi¬
cabit gͦ estate & non labitur ei. Sicut
aqua ꝓfunda. sic consilium in corde ui¬
ri: sed homo sapiens ex hauriet illud.
Multi homines misericordes uocantur. uirũ
autem fidelem quis inueniet: Iustus qui

Expanded text:
nec ad os suum adplicat eam pestilente nec ad os suum adplicat eam pestilente flagellato stultus sapientior erit sin autem corripueris sapientem intelleget disciplinam qui adfligit patrem et fugat matrem ignominiosus est et infelix ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum deuorat iniquitatem. parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stultorum corporibus. Luxuriosa res uinum et tumultuosa ebrietas: quicumque in his delectatur, non erit sapileonis ita terror regis qui provocat eum peccat in animam suam honor est homini qui separat se a contentionibus omnes autem stulti miscentur contumeliis propter frigus piger arare noluit mendicabit ergo aestate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui
Abbreviated transcription (Latin):
na uiri ꝑpatientiam noscitur: & gła eius
est iniqua prȩtergredi. Sicut fremitus
leonis. ita & regis ira: & sicut ros super
herbam itahylaritas eius. Dolor patris
filius stultis: & tecta iugiter ꝑstillan¬
tia litigiosa mulier. Domus & diuitiȩ
anima dissoluta esuriet. Qui custodit
mandatum. custodit animam suam:
qui autem negligit uias suas. mortifica¬
bitur. ENERATUR dño qui misere¬
tur pauꝑis. & uicissitudinem suã reddet
ei. Erudi filium tuum ne desꝑes: ad
interfectionem autem eius ne ponas ani¬
mam tuam. Qui impatiens. ẽ. sustinebit
damnum: & cum rapuerit aliud apponet.
A udi consilium & suscipe disciplinam:
ut sis sapiens in nouissimis tuis. Multȩ
cogitationes incorde uiri: uoluntas autẽ
dñi ꝑmanebit. Homo indigens miseri¬
cors est: & melior pauꝑ quam uir m̃dax
Timor dñi ad uitam: & in plenitudine
commorabitur absq uisitatione pessimi.
Abscondit piger manum suam sub ascella:

Expanded text:
na viri per patientiam noscitur: et gloria ejus na viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiaanima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apaudi consilium et suscipe disciplinam ut sis sapiens in novissimis tuis multae cogitationes in corde viri voluntas autem Domini permanebit homo indigens misericors est et melior pauper quam vir mendax timor Domini ad vitam et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessimi abscondit piger manum suam sub ascella
Abbreviated transcription (Latin):
erationib loquetur pauꝑ: & diues effabit᷑
rigide. Uir amabilis ad societatem: magis
amicus erit quam frater. Alelior. ẽ pauꝑ
qui ambulat in simplicitate sua: quam
diues torquens labia insipiens. Ubi non. ẽ.
scientia animȩ. non est bonum: & qui fe¬
stinus ẽ. pedib offendit. Stulticia homi¬
nis supplantat gressus eius: & contra dm̃
feruet animo suo. Diuitiȩ addunt amicos
plurimos: a pauꝑe autem & ii quos habuit
separantur. Iestis falsus non erit impunitꝰ
& qui mendacia loquitur non effugiet.
Multi colunt ꝑsonam potentis: & amici st̃
dona tribuentis. Fratres hominis paupis
oderunt cum: in suꝑ & amici ꝓcul recesse¬
runt ab co. Qui tantum uerba sectatur
nichil habebit. qui autem possessor est
mentis diligit animam suam: & custos
prudentię. inueniet bona. Testis falsus
non erit impunitus: & qui loquitur men¬
dacia peribit. Nondecent stultũ deliciȩ.
nec seruum dominari principib Doctri¬

Expanded text:
crationibus loquetur pauper; et dives effabitur crationibus loquetur pauper; et dives effabitur rigide. Vir amicabilis ad societatem, magis amicus erit quam frater. XIX. Melior est pauper qui ambulat in simplicitate sua, quam dives torquens labia, et insipiens. Ubi non est scientia animae, non est bonum; et qui festinus est, pedibus offendit. Stultitia hominis supple dignum. Divitie addunt amicos plurimos: a paupere autem et ii quos habuerit separantur. testis falsus non erit inpunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet. multi colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti. fratres hominis pauperis oderunt eum, insuper et amici procul recesserunt ab eo. qui tantum uerba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diliprudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctri
Abbreviated transcription (Latin):
nomer dii gelinsam currit iustus aexal¬
cobuteut du bstantia cliuitis urbs coboris
nui siat quisi murus ualidus circundans
eum dite quam conteratur. ex altatur cor
hiominas. & antequam glorificetur humi¬
uatur. Qui prius respondet quã audiat.
stultum se esse demonstrat. & confusione
dignum. Sp̃s uiri sustentat imbecillitatẽ
suam: sp̃m uero ad irascendum facilem
quis poterit sustinere: Cor prudens pos¬
sidebit scientiam: & auris sapientium quȩ¬
ret doctrinam. Donum hominis dilacat
uiam eius: & ante principes spacium ei
facit. Iustus prior est accusator sui: ue¬
nit amicus eius & inuestigabit eum. Con¬
tradictiones comprimit sors: & inter
potentes quoq diudicat. Frater qui adiu¬
uatur a frẽ quasi ciuitas firma: & iudicra
quasi uec̾tes urbium. De fructu oris uiri
replebitur uenter eius: & genimina labi¬
orum illius saturabunt eum. Mors & uita¬
in manu linguȩ: qui diligunt eam cõme¬
dent fructus eius. Qui inuenit muli¬
erem bonam. inuenit bonum: & hauriet

Expanded text:
d ipsum currit justus, et exaltabitur. Substantia divitis urbs roboris ejus, et quasi murus validus circumdans eum. Antequam conteratur, exaltatur cor hominis: et antequam glorificetur, humiliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus ejus, et investigabit eum. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoque dijudicat. Frater, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus eius. qui inuenit mulierem bonam, inuenit bonum et hauriet
Abbreviated transcription (Latin):
cducia fortitudinis: & filiis cius erit spes
Timor dñi fons uitȩ: ut declinet a ruina
mortis In multitudine popłi dignitas regis
& in paucitudine plebis. ignominia principis.
Qui patiens t̃ multa gubernatur prudentia
qui autem impatiens ẽ ex altat stulticiã suã
Utta carnium. sanitas cordis: putredo ossum.
inuidia. Qui calumniatur egentem expro¬
brat factori eius: honorat autem eum qui
mseretur paupis. In malicia sua expellitus
impius: sꝑat autem iustus in morte sira.
In corde prudentis requiescit sapientia. &¬
indoctos quoq erudiet.usnicia eleuat
gentem: miseros facit popłos peccatum.
Acceptus ẽ. regi minister intelligns: iracun¬
diam eius inutilis sustinebit. Responsio
etieaus̃ fringit umm etmodurus susettat
furerin Psrnguꝯ lipientium ornat scienti¬
am os fatuo sim ebullit stulticiam: H

Expanded text:
fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium, sanitas cordis: putredo ossium, invidia. Qui calumniatur egentem, exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intellegens iracundiam eius inutilis sustinebit responsio mollis frangit iram sermo durus suscitat furorem lingua sapientium ornat scientiam os fatuo
Abbreviated transcription (Latin):
Domus impiorum delebitur tea
iustorum germinabunt. E
uidetur homini iusta: nouissima autea eius
deducunt ad mortem. Risus dolore milebi¬
tur: & extrema gaudii luctus occupat Uis
suis replebitur stultus: & suꝑ cum erit uin
bonus In nocens credit om̃i uerbo: astutus
considerat gressus suos: Sapiens timet & decli¬
nit a malo: stultus trinsilit & confidit
inpatiens oꝑabitur stulticiam: & uir uersutꝰ
odiosus ẽ Possidebunt paruuli stulticiam.
& astuti expectabunt scientiam. Iacebunt
mali ante bonos: & impii ante portis iusto¬
rum. Etiam ꝓximo suo pauꝑ odiosus. ẽ: amuici
uero diuitum multi. Qui despicit ꝓximum
suum peccat: qui autem miseretur pauꝑis be¬
errant qui oꝑantur malum. Miscd̾ia & ue¬
ritas prȩparant bona. In om̃i oꝑe trit abun¬
dantia: ubi autem uerba sunt plurima
ibi frequenter egestas: Corora sapientium.
diuitiȩ eorum: fatuitas stultorum impru¬
dentia Liberat animas testis fidelis: & pro¬
fert mencdacia uersi pellis. Intimore dr̃ fi

Expanded text:
domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis replebitur stultus et super eum erit vir bonus innocens credit omni verbo astutus considerat gressus suos sapiens timet et declinat malum stultus transilit et confidit inpatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam et astuti expmali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur pauperis, beErrant qui operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uulus: & si sectetur sapientiam. sumet scien¬
tiam. Excogitat iustus de domo impii: ut
detrabat impios a malo. Qui obturat aurem
suam ad clamorem pauꝑis: & ipse clamabit
& non exaudietur. Munus absconditum
extinguit iras: & donum in siriu indigratio¬
nem maximam. Gaudium iusto ẽ. facere
iudicium: & pauor õꝑantib iniquitatem.
U ir qui errauerit auia doctrinę: in coctu
gigintum commorabitur. Qui diligit¬
epulas. in egestate erit: qui amat uinum
& pinguia non ditabitur. Pro iusto datur
impius: & ꝓrectis iniquus. Melius. ẽ. ha¬
bitare in terra deserta quam cum muliere
rixosa & iracunda. Thesaurus desiderabilis.
& oleum in habitaculo iusti: & imprudens
homo disipabit illud. Qui sequitur iusti¬

Expanded text:
vulus: et si sectetur sapientem, sumet scienvulus: et si sectetur sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit, et non exaudietur. Munus abscoextinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu gigepulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur just
Abbreviated transcription (Latin):
stodiunt regem: & roboratur dem uh
nus eius. Exultatio iuuenum forticioꝵ
& dignitas senum canicies. Liuor uulnen
abstergit mala: & plagȩ insetretiorib uen¬
tris. Sicit diuisiones aquarum. ita cor regis
in manu dñi: quocunꝙ uoluerit inelinabĩt
uiua. Onnis uia uiri resta sibi uidetur. ap¬
penduit autem corda añs aceat msilrar¬
& iudicium: magis placet dño quam uictimne
Etaltatio oculorum a dilatatio cordis lucer¬
na impiorum petcatum. Cogitationes robu¬
sti seniꝑ in abundantia: omis autem piger semꝑ
inegestate.ẽ. Qui congregat thesauros lin¬
gua mendacii. uanus & excors ẽ: & impinget᷑
ad laqueos mortis. Rapinȩ impiorum detra¬
hent cos: quia noluerunt facere iudicium.
Peruersa uia uiri aliena est: qui autem mun¬
dus ẽ rectum opus eius. Melius ẽ. sedere
in angulo domatis: quam cum muliere li¬
tigiosa & indomo communi Anima impii
desiderat malum: non miserebitur ꝓximo
suo. Multato pestilente sapientior erit par¬

Expanded text:
stodiunt regem et roboratur clementia thronus eius exultatio iuvenum fortitudo eorum et dignitas senum canities livor vulneris absterget mala et plagae in secretioribus ventris sicut divisiones aquarum ita cor regis in manu Domini quocumque voluerit inclinabit illud omnis via viri recta sibi videtur adpend judicium, magis placet Domino, quam victimae. Exaltatio oculorum et dilatatio cordis: lucerna impiorum peccatum. Cogitationes robusti semper in abundantia: omnis autem piger semper in egestate. Qui congregat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis. Rapinae impiorum detrahent eos, quia noluerunt facere judicium. Perversa via viri, aliena est: qui autem mundus est, rectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Anima impii desiderat malum, non miserebitur proximo suo. Mulctato pestilente, sapientior erit par
Abbreviated transcription (Latin):
itinere & timens dm̃: despicitur ab eo
qui infami graditur ura. In ore stulti uir¬
ga suꝑbie. labia sapientiũ custodiunt eos
Ubi non sunt boues. prȩsepe uacuum ẽ: ubi
autem plurimę segetes. ibi manifesta
fortitudo bouis. lestis fidelis non menti¬
etur: profert mendacium testis dolosus.
Querit derisor sapientiam & non inueniet.
doctrina prudentium facilis. Uade contra
uirum stultum: & nescit labia prudentiȩ
S apientia callidi est intelligere uiam suã

Expanded text:
itinere, et timens Deum, despicitur ab eo, itinere, et timens Deum, despicitur ab eo, qui infami graditur via in ore stulti virga superbiae labia sapientium custodiunt eos ubi non sunt boves praesepe vacuum est ubi autem plurimae segetes ibi manifesta fortitudo bovis testis fidelis non mentietur profert mendacium testis dolosus quaerit derisor sapientiam et non inveniet doctrina prudentium facilis vade contra virum stultum et nescito labia prudentiae sapientia callidi est intellegere viam suam
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ desideriũ ueniens. Qui detrahit a¬
licui rei ipse se infuturum obligat: qui
autem timet prȩceptum in pace uersabit᷑.
Lex sapientis fons uitę: ut declinet a ru-¬
tus omĩa agit cum consilio. qui autem
fatuus. ẽ. aperit stulticiam. Nuncius im¬
pii cadet in malum: legatus fidelis sani¬
tas. Egestas & ignominia ci qui deserit
disciplinam: qui autem adquiescit argu¬
enti. glorificabitur. Desiderium si com¬
pleatur: delectat animam. Detestantur
stulti eos qui fugiunt mala. Qui cum sapi¬
entib graditur. sapiens erit: amicus stul¬
torum efficietur similis. Peccatores ꝑse
quitur malum: & iustis retribuent᷑ bona.
Bonus relinquet hȩredes. filios & nepotes:
& custoditur iusto substantia peccatoris.
Mutti cibi in noualib patrum: & alii cor¬
gregantur absq iudicio. Qui parcit uir¬
ge odit filium suum: qui autem diligit
illum. instanter erudit. Iustus comedit &
replet animam suam: uenter autem impi¬
quoq destruet manib Ambulans recto

Expanded text:
uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a rutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est: aperit stulticiam. Nuncius impii cadit in malum: legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui autem acquiescit arguenti glorificabitur. Desiderium si compleatur: delectat animam: detestantur stulti eos qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur: sapiens erit: amicus stultorum effquitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congregantur absque judicio. Qui parcit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instanter erudit. Justus comedit, et replet animam suam: venter autem impiquoque destruet manibus. Ambulans recto