comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa demonstrat. Suꝑ torrentẽ uͦ fluuiũ oriet᷑ in ripiᷤᷤ
eius exutraq parte omẽ lignũ pomiferũ : siue ut
om̃s uoce consona tͥnstulert secalon. qđ cibũ et
escã tribuit & qđ mandi potest. Appellat̾q lingua
foliũ ex eo. & ñ defici& fructus eiꝰ uyxta illud qđ
in pͥmo psalmo scriptũ ẽ. Secꝰ decursus aquarũ : qđ

Expanded text:
 torrentem vero sive fluvium orietur in ripis ejus ex utraque parte omne lignum pomiferum, sive ut omnes voce consona transtulerunt βρῶμα, quod cibum et escam tribuit et quod mandi potest, appellaturque lingua folium ex eo, et non deficiet fructus ejus, » juxta illud quod in primo ps
Abbreviated transcription (Latin):
sum eos: Itaq non faciamus malũ grande con-¬
tra animas nr̃as. Principes ciuitates & popłs in¬
telligunt iudicii ueritatẽ : senes autẽ quorum
ꝓpͥe erat nosse uetera replicant historia. & ꝓpħiã
michee demorasti qͥ ꝓpħauit sub rege erechia cõ

Expanded text:
sum eos? itaque nos facimus malum grande consum eos? itaque nos facimus malum grande contra animas nostras. Principes ciuitatis et populus intellegunt iudicii ueritatem; senes autem, quorum proprie erat nosse uetera, replicant historiam et prophetiam Micheae de Morasthi, qui prophetauit sub rege Ezechia, con
Abbreviated transcription (Latin):
iereinia loqͥtur. qđ nequaquã reus motus sit. s
innomine dnĩ & ex ore illius ꝓpħarit. Cito enĩ uul¬
gus in doctũ accepta ratione mutat sententiã. Do-¬
lor autẽ accusantiũ p̾cipue sacerdotũ & pseudo ꝓ-¬
pħart̃ : non potest immutari. Et ideo illis accusan-¬
tib. & in excusatione ꝑseuerantib popłs cominu-¬
tat᷑ qđ spẽ eis dederat indulgentie dñs. si bonas
facerent uias suas. & audirent uocẽ dnĩ dĩ sui.
ut & dñs suã sententiã flecter&. Surrexeruisq
uiri de seniorib terre & dixerunt ad omem cȩ
tũ popłi loquentss. Micheas de morasti ftut ꝓ¬
pħa in dieb ezechie regis uda : & ait ad omẽm
popłm uide dicens. Hec dicit dñs exercituũ. Si¬
on quasi ager arabitur. & ierłm in aceruum lapi-¬
dum erit: &mons domus in excelsa siluarũ. Ilum
morte condenauit erechias rex uide & omis iudas Nt̃qs¬
quid n timuerunt dmm̃ & depcati sunt faciẽ dñi
& penituit dmñ mali quod loquutus erat aduer¬

Expanded text:
Hieremia loquitur, quod nequaquam reus mortis sit, sed in nomine domini et ex ore illius prophetarit; cito enim uulgus indoctum accepta ratione mutat sententiam. dolor autem accusantium, praecipue sacerdotum et pseudoprophetarum, non potest immutari; et ideo illis accusantibus et in accusatione perseuerantibus populus commutatur, quod spem eis dederat indulgentiae domini, si bonas facerent uias suas et audirent uocem domini dei sui, ut et dominus suam sententiam flecteret. Surrexeruntque uiri de sentum populi loquentes: Michaeas de Morasti fuit pa in diebus Ezechiae regis Juda, et ait ad omnem populum Juda, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Sion quasi ager arabitur: et Jerusalem in acervum lapidum erit: et mons domus in excelsa silvarum. Numquid morte condemnavit eum Ezechias rex Juda, et omnis Juda? numquid non timuerunt dominum et deprecati sunt faciem domini et paenituit dominum mali, quod locutus erat aduer
Abbreviated transcription (Latin):
tar&. Humilit̃ autẽ: ecce mmanib uris su. faci¬
te michi quod bonũ & rectũ in oculis urĩs uidetur.
Porro constanter: in ueritate misit me dñs ad uos.
ut loquerer in aurib urĩs om̃a uerba hȩc. Aliisq
sermonib loquitur. Si irascimini cur contra tem¬
urbis & tẽpli cur augetis peccata peccatis. & sangui¬
nis mei tã urbẽ quã habitatores eius reos facitis:
Si quando igitur & nobis ꝓ necessitatis angustus
humilitate opus ẽ. sic eã assumamꝰ ne ueritatem
& constantiã deseramus. Aliud ẽ. enĩ suꝑbe contu¬
meliã facere iudicanti. qđ signũ stutacię ẽ. ali¬
ud sic impendens uitare discrim̃ ut de ueritate
nichil fubtrahas. Ꝙ dixerunt principes & omĩs
popłs ad sacerdotes & ꝓpħas. Non ẽ. utro huic

Expanded text:
 ait: ecce in manibus uestris sum; facite mihi, ut bonum et rectum est in oculis uestris! porro constanter: in ueritate misit me dominus ad uos, ut loquerer in auribus uestris omnia uerba haec. aliisque sermonibus loquitur: \'si irascimmi, cur contra temurbis et templi, cur augetis peccata peccatis et sanguinis mei tam urbem quam habitatores eius reos facitis? \' si quando igitur et nobis pro necessitatis angustiis humilitate opus est, sic eam assumamus, ne ueritatem et constantiam deseramus; aliud est enim superbe contumeliam facere iudicanti, quod signum stultitiae est, aliud sic inpendens uitare discrimen. ut de ueritate nil subtrahas. Et dixerunt principes et omnis populus ad sacerdotes et prophetas: non est uiro huic
Abbreviated transcription (Latin):
uluc gradiebant᷑: nec reuertebant᷑ eũ ambula¬
rent. Qͥ aratri stiuã ten&. ñ deb& respicere pꝰ
tergũ. nec miitari uxorẽ loth. ne incidat in pla
cecidit & heli. qr uitio filiorũ offenderat dm̃: qͣn¬
to magis qͣttuor animalia quę plena erant lumi
aspectũ tribuant pleniorẽ: Qđ aut̃ sedõ dicitur
nec reuertebant᷑ cũ incederent. utriusq instrum̃¬
ti indicat saeram̃tũ. qđ in qͣttuor istis anmantib
& lex & euangłiũ ad futura festin&. ⁊nunꝗͣ re¬

Expanded text:
ebantur, nec revertebantur, cum ambularent. Qui aratri stivam tenet, non debet respicere post tergum , nec imitari uxorem Loth , ne incidat in plagcecidit et Heli, quia vitio filiorum offenderat Deum : quanto magis quatuor animalia quae plena erant luminaspectum tribuant pleniorem? Quod autem secundo dicitur: Non revertebantur cum incederent, utriusque instrumenti indicat sacramentum, quod in quatuor istis animantibus, et Lex, et Evangelium ad futura festinent;
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ simile uituli. & t̾eiũ habere facie̾ qͣsi¬
hominis. & quartũ simile aqͥle uołanti. Ibiq di¬
cunt᷑ mimodũ seraphim senas habere alas. dua¬
b faciẽ. & duab pedes oꝑientia. duab autẽ
uolantia : nec in die nec in nocte cessantia atq

Expanded text:
cundum simile vituli, et tertium habere faciem cundum simile vituli, et tertium habere faciem hominis, et quartum simile aquilae volantis. Ibique dicuntur in modum Seraphim senas habere alas, duabus faciem, et duabus pedes operientia, duabus autem volantia, et nec in die nec in nocte cessantia atque
Abbreviated transcription (Latin):
p̾terita relinquentes semꝑ ad pͥora festinent.
Qd̃ autẽ tẽpora labuant᷑ & fugiant breui uer¬
siculo demonstrat᷑. sed fugit interea fugit irre¬
parabile tẽpus. & in carmine lirico. Heu fuga¬
ces postume postume labunt᷑ anni. Similitudo
autẽ uultus eorũ facies hominis & facies leo¬
nis a dextris ipsorũ quattuor: facies bouis asi¬
in heremo dextras partes tenent : uituli autẽ
id est uictimarũ & saceratii uideoꝵ in sinistris
ẽ. qđ abolitũ transiuit ad sacerdotiũ spiritale.
de quo dictũ ẽ. Tu es sacerdos in etnũ. scđ̾m or¬
dinẽ melchisedech. Ita dũ taxat. ut omĩa sibi
& extra hec omia ẽ: de natiuitate referens
spitali. qͦmͦ pater in filio. & filiꝰ in patre sit.
de qua rectissime dicit᷑. Generationẽ eiꝰ qͥs enar¬
rabit: Ista sunt ruxta apocalipsin ut ante iã
diximus. quat tuor animalia plena oculis ante
& retro. Quorũ unũ animal simile leonis. & se¬

Expanded text:
praeterita relinquentes, semper ad priora festinent. praeterita relinquentes, semper ad priora festinent. Quod autem tempora labantur et fugiant, brevi versiculo demonstratur : Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus. Et in carmine lyrico : Heu, heu, fugaces, Posthume, Posthume, Labuntur anni! Similitudo autem vultus eorum, facies hominis, et facies leonis a dextris ipsorum quatuor: facies ain eremo dextras partes tenent. Vituli autem, id est, victimarum et sacerdoti Judaeorum, in sinistris est: quod abolitum transivit ad sacede quo dictum est: « Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » Ita duntaxat ut omnia sibi  extra haec omnia est, de nativitate referens spiritali, quomodo Pater in Filio et Filius in Patre sit, de qua rectissime dicitur: « Generationem ejus quis enarrabit? » Ista sunt juxta Apocalypsin, ut ante jam diximus, quatuor animalia plena oculis ante et retro, quorum unum animal simile leonis, et se
Abbreviated transcription (Latin):
gi quẽ & nunc signific& eẽ. uenturũ : ac suꝑ
buiuscemodi quad rigã. instar aurige sedere deũ
& facienda uł non facienda p̾ciꝑe. Hoc autẽ ingͥt
popło dicitur : qui in babilone uersat᷑. Quod si
dõ colla subrecerit. ipsiusq paruerit retinaculis.
rursũ eiꝰ mereat᷑ auxiliũ & terrã quã amiserit re¬
cipiat. Et facies & pennas ꝑ quat tuor partes ha
bebant: iuncteq erant penne eius alterius ad al¬
terũ. Non reuertebant᷑ cũ incederent: s unũ qđq
ante faciẽ suã gradiebatur. Iuncta sibi sunt
euangłia. herentq mutuo: & in toto orbe uolitan¬
tia. huc illucq discurrunt: nec habent finẽ uola¬
tus. Nec aliquando superant᷑ & recedunt: s seꝑ
ad ulteriora ꝓcedunt. Unde & paulus dicit: p̾te¬
ritorũ obliuiscens: & in futurũ me extendens.
Hoc idẽ & de uirtutib animi possumꝰ dicere: &
de uolatu tẽporũ commixtioneq elem̃toꝵ: qđ

Expanded text:
gi, quem et nunc significet esse venturum, ac super gi, quem et nunc significet esse venturum, ac super hujuscemodi quadrigam instar aurigae sedere Deum, et facienda, vel non facienda praecipere. Hoc autem, inquit, populo dicitur, qui in Babylone versatur, quod si Deo colla subjecerit, ipsiusque paruerit retinaculis, rursum ejus mereatur auxilium, et terram quam amiserat, recipiat. Et facies er pennas per quatuor partes haalterius ad alterum. Non revertebantur cum incederent: sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. Juncta sibi sunt Evangelia haerentque mutuo, et in toto orbe volitantia huc illucque discurrunt: nec habent finem volatus, nec aliquando superantur et recedunt, sed semper ad ulteriora procedunt. Un de et Paulus dicit: Praeteritorum obliviscens, et in futurum me extendens . Hoc idem et de virtutibus animi possumus dicere, et de volatu temporum, commixtioneque elementorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gubernent᷑ arbitrio. Quȩ quomͦ uultib hominis
leonis uituliq & aqͥle coaptent᷑: omĩno tacuert̃.
que syri aentoñ. id ẽ.acutũ & ingeniosũ uo¬
cant breuẽ disputatiunculã: Putantis castrorum
ordinẽ duodecĩ tribuũ describi insolitudine.
Aa orientẽ & occidentẽ septẽtrionẽ & meridiem.
& hoc ẽẽ. rotã in rota que ducant᷑ a spũ &
nube ꝓtegantur in heremo & colunna ignis il¬
luminent᷑ in nocte. Nec reuertant᷑ in egiptũ. s
semꝑ ad terrã reꝑmissionis tre festinent. Clectri
autẽ in medio similitudinẽ int̾pretat᷑ sc̃a scorum.
Faciẽq hominis refert ad totũ isrł. leonis adro¬
gale sceptrũ uide. uituli ad sacerdotalẽ & leui¬
ticã tribũ. Eetra quę sit aquila. uindicta & ultio
dei de celo cuncta ꝓspiciens: & que parata sit
lamare peccantẽ. Dequa mosee dicatur: sic̃ aqͥla
suꝑ domũ dĩ: id est tẽplũ. Et in hoc eodẽ ꝓpħa.¬

Expanded text:
gubernentur arbitrio. Quae quomodo vultibus hominis, gubernentur arbitrio. Quae quomodo vultibus hominis, leonis, vitulique et aquilae coaptentur, omnino tacuerunt. quem Syri λεπτὸν, id est, acutum et ingeniosum, vocant, brevem disputatiunculam, putantis castrorum ordinem duodecim tribuum describi in solitudine, ad Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem, et hoc esse rotam in rota, quae ducantur a spiritu, et nube protegantur in eremo, et columna ignis illuminentur in nocte; nec revertantur in Aegyptum, sed semper ad terram repromissionis ire festinent. Electri autem in medio similitudinem, interpretatur Sancta sanctorum, faciemque hominis refert ad totum Israel; leonis ad regale sceptrum Judae; vituli ad sacerdotalem et leviticam tribum: extra quae sit facies aquilae, vindicta et ultio Dei de coelo cuncta prospiciens, et quae parata sit laniare peccantem, de qua et in Osee dicatur: Sicut aquila super domum 13 Dei , id est, templum. Et in hoc eodem p
Abbreviated transcription (Latin):
ta pedis uituli seu rotunda terrena queq ad ce¬
lestia subuolare . & omĩb angulis amputatis ro¬
tunditatẽ seqͥ: quȩ om̃iũ figurarũ pulcherrima
ẽ. Scintillas rutilantes: cuncta plena luminis
indicare. Et manus hominis sub pennis tã ipsitis
hominis ꝗͣ leonis & uituli & aqͥle: ut ratio euncta
sustent& : ac de humilitate terrena ad cȩlestia sub¬
leu&. Hec & ad euangłia: & ad cuneta que fupra
posiumꝰ referre possumꝰ. Audisse me memini qͣt¬
tuor ꝑturbationes de qͥb plenissime cicero intus¬
culanis disputat. gaudii. egritudinis. cupidinis.
& timoris. quorũ duo p̾sentia. duo futura sunt:
ꝑ quattuor significari ammalia. De qͥb & uirgilius
breuit̃. hii metuunt cupiuntq dolent gaudentq:
quȩ regi debeant ratione & potentia dĩ: qͥbq ap¬
posite sint. immo imposite uirtutes quattuor.
Prudentia. iusticia. fortitudo. temꝑantia : ut carũ

Expanded text:
ta pedis vituli, seu rotunda, terrena quaeque ad coeta pedis vituli, seu rotunda, terrena quaeque ad coelestia subvolare, et omnibus angulis amputatis, rotunditatem sequi, quae omnium figurarum pulcherrima est. Scintillas rutilantes, cuncta plena luminis indicare, et manus hominis sub pennis tam ipsius hominis, quam leonis, et vituli, et aquilae: ut ratio cuncta sustentet, ac de humilitate terrena ad coelestia sublevet. Haec et ad Evangelia et ad cuncta quae supra posuimus referre possumus. Audisse me memini quatuor perturbationes, de quibus plenissime Cicero in Tusculanis disputat, gaudii, aegritudinis, cupidinis et timoris, quorum duo praesentia, duo futura sunt, per quatuor significari animalia, de quibus et Virgilius breviter : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque: quae regi debeant ratione, et potentia Dei; quibusque oppositae sint, immo impositae, virtutes quatuor, Prudentia, Justitia, Fortitudo, Temperantia, ut harum
Abbreviated transcription (Latin):
ad subluma resurgentes singulis. & quad riformasꝰ
iunctas animalib uel eorundẽ elem̃toꝵ cominix¬
tionẽ estimant. uel quattuor tepoꝵ circulũ qͥ ter
chre uno uersicło dictũ ẽ. Uer. estas. autũnus. & hi¬
emps. & m̃sis & annꝰ. Quodq dr̃ erat rota in rota.
annũ in anno significari putant. De qͦ aliꝰ poeta.
Atq in se sua ꝑuestigia uoluit᷑ annꝰ. firmam̃ti etiã
similitudo cristallo comparat᷑. cȩlũ hoc qđ suspieimꝰa
intelligi uolunt. qͦ uoluunt̾ & transeunt qattuor
animantia. Ibronũq coloris saphiri. & sedentẽ de¬
suꝑ hominẽ subhumana similitudine. imperiũ cun¬
eta regentis omĩaq habentis sub pedib suis. om̃i¬
potentie dĩ deseribi autumant. Diciq ad extremũ
hec uisio similitudinis głiȩ dm̃. ꝑ que quasi ꝑpi¬
cturã quandã & imaginẽ ꝓuidentiã demonstra¬
ri. Qđq pedes anmantiũ recti eẽ. dicant᷑. & plan¬

Expanded text:
ad sublimia consurgentes, singulis et quadriformibus ad sublimia consurgentes, singulis et quadriformibus junctas animalibus, vel eorumdem elementorum commixtionem aestimant, vel quatuor temporum circulum, qui ternchre uno versiculo dictum est: Ver, aestas, autumnus, hyems, et mensis, et annus. Quodque dicitur: Erat rota in rota, annum in anno significaAtque in se sua per vestigia volvitur annus. Firmamenti similitudine, quae crystallo comparatur, coelum hoc, quod suspicimus, intelligi volunt, sub quo volvuntur et transeunt quatuor animantia, thronumque coloris sapphyri, et sedentem desuper hominem sub humana similitudine, imperium cuncta regentis omniaque habentis sub pedibus suis omnipotentiae Dei describi autumant, dicique ad extremum hic visionem similitudinis gloriae Domini, per quam, am et 12 imaginem, providentiam demonstrari. Quodque pedes animantium recti esse dicantur, et plan
Abbreviated transcription (Latin):
men hanc quoq ipsã conscientiã iuxta illud qđ in
ꝓuerbiis scriptũ ẽ. Impius eũ uenerit in ꝓfundum
peceatoꝵ contẽnit. Cernimꝰ p̃cipitari apd̃ qͦsdã et
suũ locũ amittere : qͥ ne pudorẽ qͥdẽ & uerecundiã
habent in delictis. & merent᷑ audire. Facies mere
qͣdrigã in aurige modũ ds̃ regit & in compositis
currentẽ gradib refrenat. docibilẽq facit: &¬
suo parere cogit imꝑio. Quã disputationẽ parti¬
um anime id est hominis. qͥ minor mundus abhudẽ
philosophis appellatur: etiã nos attingemus. Sunt
qͥ simplicit̃ in quattuor animalib iuxta ypoeratiᷤᷤ
sententiã quattuor arbitrant᷑ elem̃ta monstrari.
de qͥb constant omĩa. Ignẽ. aerẽ. aquã. terrã.
Quȩ qͦmodo sibi misceant᷑: & cũ singła sint sibi umn¬
cta uideant᷑. inuicẽq se tangant. & una ꝑsona
animantiũ quattuor species habeant ac figuras.
non ẽ. ꝓpositi oꝑis. Quattuor qͦq rotas de terrenis

Expanded text:
uxta illud quod in Proverbiis scriptum est: Impius cum venerit in profundum peccatorum, contemnit : cernimus praecipitari apud quosdam et suum locum amittere, qui ne pudorem quidem et verecundiam habent in delictis, et merentur audire: Facies meretquadrigam in aurigae modum Deus regit, et incompositis currentem gradibus refrenat, docilemque facit, et suo parere cogit imperio. Quam disputationem partium animae, id est, hominis, qui minor mundus ab iisdem philosophis appellatur, etiam nos attingemus. Sunt qui simpliciter in quatuor animalibus, juxta Hippocratis sententiam, quatuor arbitrantur elementa mundi monstrari, de quibus constant omnia: ignem, aerem, aquam, terram. Quae quomodo sibi misceantur, et cum singula sint, sibi juncta videantur, invicemque se tangant, et in una persona animantium quatuor species habeant ac figuras, non est propositi operis. Quatuor quoque rotas de terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
ligamꝰ: qͥ credentib lumen. incredulis supplicium
ẽ. In huiꝰ gͦ ignis medio. erat similitudo quattuor
ammaliũ. similitudo ñ natura. Quattuorq anima.¬
liũ quę postea dicuntꝰ quadriformia. una sumilitudo¬
ẽ. hominis: ut om̃a in mundo rationabilia demon¬
strentur. faciamꝰ enĩ inqͥt hominẽ: ad imagnẽ &
similitudinẽ nram. Imago autẽ & similitudo dĩ ñ
ẽ. corporis forma s mentis. descripta ad similitudi¬
dinẽ uere imagniis xp̃i qͥ ẽ. imago dĩ inusibilis.
He rationabiles creat̾ȩ in quattuor uersant᷑ locis.

Expanded text:
ligamus, qui credentibus lumen, incredulis supplicium ligamus, qui credentibus lumen, incredulis supplicium est. In hujus ergo ignis medio erat 9 similitudo quatuor animalium, similitudo, non natura; quatuorque animalium quae postea dicuntur quadriformia, una similitudohominis, ut omnia in mundo rationabilia demonstrentur: Faciamus enim, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Imago autem et similitudo Dei non est corporis forma, sed mentis: descripta ad similitudinem verae imaginis Christi, qui est imago Dei invisibilis. Hae rationales creaturae in quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
arde desider&. Qͥ cũ terrorẽ peccatorib inferet
atq supplicia : tam̃ splendore rutil& ⁊ lumine
ac fulgore sit plenus: iceireo nos ex quoquens. ut
puris atq purgatis tribuat letiora. Et de medio
Et in medio eiꝰ quasi uisio electri: in medio ignis.
Quodq seqr̃ & splendor in eo: obelo p̾notandũ ẽ. I
ad didiss& scriptura dicens. id est de medio ignis.
ꝓpt̾ ambiguitatẽ uerbi errare poteramꝰ. ut putare¬
mus speciẽ uł iusionẽ electri eẽ. in medio uenti
uł sp̃s. Ergo hoc sciendũ qđ in medio ignis & tor¬
mentoꝵ dĩ electri similitudo sit: & post udiciũ
atq torm̃ta que patientib tristia uident᷑ & du¬
ra p̾ciosus electri fulgor appareat: dũ ꝓuidentia
dĩ omĩa gubernentur. & quę putat᷑ pena medicina
est. Et inedio eius similitudo quattuor amimaliũ:
& hic aspectꝰ eorũ. similitudo hominis in eis. In me¬
dio eius subaudit᷑ qͥdẽ electri.s meliꝰ ut ignis intel¬

Expanded text:
ere desiderat ; qui cum terrorem peccatoribus inferat atque supplicia, tamen splendore rutilet, et lumine ac fulgore sit plenus. Idcirco nos excoquens, ut puris atque purgatis tribuat laetiora. Et in medio etQuodque sequitur, Et splendor in eo, obelo praenotandum est. Nisi addidisset Scriptura, dicens: Id est, de medio ignis, propter ambiguitatem verbi errare poteramus, ut putaremus speciem, vel visionem electri esse in medio venti, vel spiritus. Ergo hoc sentiendum, quod in medio ignis et tormentoatque tormenta, quae patientibus tristia videntur et dura, pretiosior electri fulgor appareat, dum providentia Dei omnia gubernantur, et quae putatur poena, medicina est. Et in medio ejus similitudo quatuor animalium, et hic aspectus eorum: similitudo hominis in eis. In medio ejus, subauditur quidem, electri: sed melius ut ignem intel
Abbreviated transcription (Latin):
careat. Qãq due extente sunt & in altũ se ele¬
uant. p̃dicationẽ cȩlestẽ signifieat: & omã ad
dĩ tendere maiestatẽ. Due autẽ qͥb teguntur
corpora. humana excludit᷑ scientia. nec ꝑfectus
p̃bet᷑ intuitus. Dicente apło. Ex parte eognoscimꝰ
& ex parte ꝓphamus. Cũ autẽ uenerit qd ꝑfeetũ

Expanded text:
areat. Quodque duae extentae sunt, et in altum se elevant, praedicationem coelestem significat, et omnia ad Dei tendere majestatem. Duae autem quibus teguntur corpora, humana excluditur scientia, nec perfectus praebetur intuitus, dicente Apostolo: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
euanglii iħu xepĩ filii dĩ. sic̃ scriptũ ẽ. in isaia
ꝓpħa. Uox clamantis in deserto parate uiã dm̃ re¬
ctus facite semitas eiꝰ. Uituli ad luce euangliũ:
qđ̃ a zacharie incip̃ sacerdotio. Aqͥle ad ioħ̃is exor¬
diũ: qͥ ad excelsũ euolans cepit. inpͥncipio erat
uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds erat uerbũ

Expanded text:
Evangelii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia Evangelii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia propheta: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini: rectas facite semitas ejus . Vituli, ad Lucae Evangelium, quod a Zachariae incipit sacerdotio. Aquilae, ad Joannis exordium, qui ad excelsum evolans coepit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
crura eoꝵ recta. & pennati pedes eoꝵ: & manꝰ homi¬
nis sub pennis eorũ in qͣttuor partib eoꝵ. De qͣt¬
tuor animalib quoꝵ aspectꝰ erat similitudo ho¬
minis ita dũ taxat ut fingula haberent qͣtnas
facies. & qͣtias alas. pedesq rectos. & plantã pedis
quasi uestigiũ pedis uituli: siue ut int̾ptatꝰ ẽ. aqͥla
rotundũ. qđ locaxe. penitꝰ omiserunt. De scintillis
qͦq eris splendore ratilantib & de leuib pennis
eoꝵ qđ in hebraico non habetur: de manũ qͦq ho¬
minis sub alis eoꝵ in quattuor partes & reliqͥf
que ꝓpħicus sermo describit : conabim᷑ quid nobis
udetur dicere cũ opiniones singuloꝵ breuit̃ strmm¬
xerimus. Quidã .iiiiͬ. euangłia qͦs nos qͦq in pemio
cõmentarioꝵ mathei secuti sumꝰ. horũ anmaliũ
putant nominib designari. Mathei qd̃ qͣsi hominẽ
descripserit: liber generationis iħ̃u xp̃i filii da¬
uid filii abraha. Leonis ad marcũ referunt: initiũ

Expanded text:
hominis sub pennis eorum in quatuor partibus eorum. De quatuor animalibus, quorum aspectus erat similitudo hominis ita dumtaxat ut singula haberent quaternas facies, et quaternas alas, pedesque rectos, et plantam pedis, quasi vestigium pedis vituli, sive, ut interpretatus est Aquila, rotundam, quod LXX penitus omiserunt, de scintillis quoque aeris splendore rutilantibus, et de levibus pennis eorum, quod in Hebraico non habetur, de manu quoque hominis sub alis eorum in quatuor partes, et reliquis quae propheticus sermo describit, conabimur quid nobis videatur dicere, cum opiniones singulorum breviter strinxerimus. Quidam quatuor Evangelia, quos nos quoque in prooemio commentariorum Matthaei secuti 10 sumus, horum animalium putant nominibus designari: Matthaei, quod quasi hominem descripserit: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Leonis, ad Marcum referunt: Initium
Abbreviated transcription (Latin):
cia corrigentẽ. Quã in scripturis int̾dũ uocarile¬
gimꝰ sp̃m̃. qͥ in t̾̃pellat ꝓ nobis gemitib inenarrabi¬
ub. Nemo enĩ scit ea quȩ hominis sunt: nͥ sp̃s qui

Expanded text:
tia corrigentem, quam in Scripturis interdum vocari letia corrigentem, quam in Scripturis interdum vocari legimus spiritum, qui interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Nemo enim scit ea quae hominis sunt, nis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ possĩt om̃iũ animaliũ descriptio eoaptari:
tẽptabimꝰ suo loco dicere. Alii uͦ qͥ philosophor ũ
stultã sequunt᷑ sapientiã duo. hemisperia in duobꝰ
tẽpli cherubin. nos & antipodas qͣsi supinos & ca
uocat. ad hominẽ & leonẽ ac uitulũ referunt:
rationẽ. & cogitationẽ. & mentẽ. & consiliũ : eandẽq
uirtutẽ atq sapientiã. in cerebri arce ponentes.
Feritatẽ uero & iracundiã atq uolentiã in leone:
quę consistat in felle. Porro libidinẽ. luxuriã &
omĩum uoluptatũ cupidinẽ. in iecore. id ẽ. in uitu¬
lo qͥ terrȩ oꝑib hereat. Quartãq ponunt quȩ suꝑ
hec & extra hec tria ẽ. quã greci uocant. eynei¬
ANCIN. Que scintilla conscientiȩ in cam quoq pec¬
catore pꝰ quã eiectus ẽ. de paradiso non extinguit᷑:
& uicti uoluptatib uł furore. ipsaq int̾dũ rationẽs
decepti similitudine nos peccare sentimꝰ. Quã ꝓprie
aqͥle deputant non semiscentẽ trib s tria erran-¬

Expanded text:
 possit omnium animalium descriptio coaptari, tentabimus suo loco dicere. Alii vero qui philosophorum stultam sequuntur sapientiam, duo hemisphaeria in duobus templi Cherubim, nos et Antipodas, quasi supinos et cadμητικὸν vocat, ad hominem, et leonem ac vitulum referunt: rationem et cognitionem, et mentem, et consilium, eamdemque virtutem atque sapientiam in cerebri arce ponentes: feritatem vero et iracundiam atque violentiam in leone, quae consistat in felle. Porro libidinem, luxuriam, et omnium voluptatum cupidinem in jecore, id est, in vitulo qui terrae operibus haereat. Quartamque ponunt quae super haec et extra haec tria est, quam Graeci vocant συντήρησιν, quae scintilla conscientiae in Cain quoque pectore, postquam ejectus est de paradiso, non extinguitur, et qua victi voluptatibus, vel furore, ipsaque interdum rationis decepti similitudine, nos peccare sentimus. Quam proprie Aquilae deputant, non se miscentem tribus, sed tria erran
Abbreviated transcription (Latin):
ineircuitu eiꝰ. Et uidi & ecce sp̃s auferens siue at¬
tollens. uemebat abaqͥlone & nubes magna in eo et
ignis micans: & splendor incireuitu eiꝰ. In consolatio
nẽ popsi transinigrati & reuelationẽ sententiȩ dĩ :̃ ꝓ¬
pħa uid& maximã uisionẽ. In cuiꝰ int̾pretatione
om̃s sinagogȩ udeorũ mute sunt. ultra hominẽ
eẽ. dicentiũ: & de hac & de edificatione tẽpli qđ
in ultimo ꝓpħie huiꝰ seribit᷑ aliquid uelle conari.
ri magis possumꝰ quã explanare. ac beniuolis ere¬
tati immo fidei nescienti mensurã suã. faueant ma¬
gis quã irascant᷑. Ac pͥmũ sciendũ sp̃m auferentẽ
siue attollentẽ. quẽ nos iuxta aqͥlã int̾ptati sumus

Expanded text:
io ignis. LXX: Et vidi, et ecce spiritus auferens sive attollens veniebat ab Aquilone, et nubes magna in eo, et ignis micans, et splendor in circuitu ejus. Et in medionem populi transmigrantis, et revelationem sententiae Dei, propheta videt maximam 7 visionem. In cujus interpretatione omnes synagogae Judaeorum mutae sunt, ultra hominem esse dicentium, et de hac, et de aedificatione templi, quod in ultimo prophetiae hujus scribitur, aliquid velle conari. ri magis possumus quam explanare, benivolis cretati, immo fidei nescienti mensuram suam, faveant magis quam irascantur. Ac primum sciendum, spiritum auferentem, sive attollentem, quem nos juxta Aquilam interpret
Abbreviated transcription (Latin):
edisserant: ut ad animã sententiã referant : pa-¬
trẽ in nobis leuẽ punctũ sensuũ & incentiua inci-¬
orũ eẽ. dicentes: filiũ uͦ si cogitatio peccatũ cͥ¬
ceperit: nepotẽ si quod cognaueris atq concepe-¬

Expanded text:
edisserant, ut ad animam humanam sententiam referant, paedisserant, ut ad animam humanam sententiam referant, patrem in nobis levem punctum sensuum, incentiva vitiorum esse dicentes; filium vero, si cogitatio peccatorum conceperit; nepotem, si, quod cogitaveris atque concepe
Abbreviated transcription (Latin):
penã differre peccati. Quando eñ dic̃ dñs diꝰ mi
pumat. s sententiã differat puniendi. Sin au-¬
tẽ uindicta peccantut differtur in t̾ciã & quar¬
tã generationẽ ᷑ cũ iustis scisq qͥd amplius fa¬
cit: Seqr̃. Et seruans iusticiã & misediã in mul¬
ta milia: his qͥ custodiunt mandata eiꝰ. & facum
ba dentib noxia ẽi & fumꝰ oculis: sic iniqͥtas his
qͥ utunt᷑ ea. Ex quo ꝑspicuũ ẽ: ñ alioꝵ dolere den¬
tes & obstupescere : s eorũ qͥ uuã acerbã comede¬
runt. Est autẽ loci istius hic sensus. Quomꝰ siquis
uelit dicere patres uiiã acerbã comederunt et
dentes filiorũ obstupuerunt. ridiculũ ẽ. & nul¬
lã habens consequentiã : sic inquũ ẽ. atqi ꝑtier¬
sũ peccare patres. & filios nepotesq cruciari. St̃¬
qͥ hoc qđ in exodo scriptũ ẽ. reddens iniqͥtates pa¬
trũ in filios in t̾ciã & quartã generationẽ ita

Expanded text:
poenam differre peccati. Quando enim dicit: « Dominuspoenam differre peccati. Quando enim dicit: « Dominuspuniat, sed sententiam differat puniendi. Sin autem vindicta peccantium differtur in tertiam et quartam generationem, cum justis sanctisque quid amplius facit. Sequitur: « Et servans justitiam et misericordiam in multa millia, his qui custodiunt mandata ejus, et faciunt ba dentibus noxia est, et fumus oculis, sic iniquitas his qui utuntur ea . » Ex quo perspicuum est, non aliorum dolere dentes, et obstupescere, sed eorum qui uvam acerbam comederunt. Est autem loci istius hic sensus, quomodo si quis velit dicere: Patres uvam acerbam comededentes filiorum obstupuerunt, ridiculum est et nullam habens consequentiam, sic iniquum est atque perversum, peccare patres, et filios nepotesque cruciari. Item: Sunt qui hoc quod scriptume: reddens iniquitates patrum super filios in tertiam et quartam generationem, ita
Abbreviated transcription (Latin):
alius pumatur. S ex eo qđ seqr̃ his qͥ me oderu&:
commninationis siue p̾cepti scandalũ soluit. Non
eñ: pununtur in t̾cia & quarta generatione qr
deliquerunt patres eoꝵ : cũ patres potius qͥ fue¬
runt peccatores puniri debuerint: s qr patres
extiterunt emulatores. & oderunt dm̃ heredita¬
rio malo & impietate in ramos quoq de radice
crescente. Solent in hoc loco heretici qͥ uetꝰ non
recipunt instrum̃tũ: contra creatorẽ dicere. Quã
bonus & iustus ds legis & ꝓpħarũ. qͥ qͥescens &
silens ad peccata patruĩ: reddit his qͥ ñ peccauert̃:
immo quanta in eo crudelitas: ut irã suã usq ad
tciã & quartã extendat generationẽ. Quib nos
respondemꝰ: & in hoc dĩ creatoris clem̃tiã demon¬
strari
Non enim truculentiȩ ẽ. & seueritatis mnĩ tenere usq
ad terciã & quartã generationẽ. s signũ misedie¬

Expanded text:
alius puniatur. Sed ex eo quod sequitur, « his qui me oderunt » alius puniatur. Sed ex eo quod sequitur, « his qui me oderunt » comminationis sive praecepti scandalum solvitur. Non enim ideo puniuntur in tertia et quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres potius, qui fuerunt peccatores puniri debuerint, sed quia patrum exstiterunt aemulatores et oderunt Deum, haereditario malo et impietate in ramos quoque de radice crescente. Solent in hoc loco haeretici, qui vetus non suscipiunt Instrumentum contra creatorem dicere: Quam bonus et justus Deus Legis et Prophetarum, qui quiescens, et silens ad peccata patrum, reddit his qui non peccaverunt; immo quanta in eo crudelitas, ut iram suam usque ad tertiam et quartam extendat generationem! Quibus nos respondebimus, et in hoc Dei Creatoris clementiam demonstrari. Non enim truculentiae est, et severitatis, iram tenere usque ad tertiam et quartam generationem, sed signum miseri
Abbreviated transcription (Latin):
emundabis reũ. reddens iniqͥtates patrũ suꝑ filios
& suꝑ filios filioꝵ in t̾ciã & quartã gn̾ãtionẽ.
sic accipi debere quasi parabolã & ꝓuerbiũ : ut
aliud in uerbis son&. alud in sensu teneat. Qđ
in parabolis osmeũ. loqͣr ꝓpositiones abinitio. & in
euangłio parabolã sementis & lolii. & sinapis. qđ
cũ sĩt minimũ om̃ium seminũ in magna̾ confur¬
git arborẽ: ita ꝓponit ut aliud p̾sent& in uer¬
bis. aliud in sensib teneat. Et nos usq in p̃sentẽ
diẽ. putabamꝰ duo testimonia exodi que supra po¬
suimꝰ. ñ eẽ. parbolã si simplice̾ explicare sententiã :¬
& quãꝗͣ non auderemꝰ qͥppiã dicere nec uas fictile
loqͥ contra figulũ quare ita uł ita me fecisti: tam̃
scandalũ patiebamur occultũ qđ imusticia uide¬
retur dĩ aliũ peccare. & aliũ luere peccata. Si
enim reddit peccata patrũ suꝑ filios in t̾ciã & qͣr¬
tã generationẽ : iniustũ uidet᷑ ut aliꝰ peccet. &¬

Expanded text:
eddens iniquitates patrum super filios et super filios filiorum, in tertiam et quartam generationem ; » sic accipi debere, quasi parabolam et proverbium, ut aliud in verbis sonet, aliud in sensu teneat, quod in parabola os meum, loquar propositiones ab initio. » Et in Evangelio parabolam sementis et lolii et sinapis, quod cum sit minimum omnium seminum, in magnam consurgit arborem, ita proponit, ut aliud praetendat in verbis, aliud in sensibus teneat. Et nos usque in praesentem diem putabamus duo testimonia Exodi, quae supra posuimus non esse parabolam, sed simplicem explicare sententiam. Et quanquam non auderemus quippiam dicere nec vas fictile loqui contra figulum, quare ita vel ita me fecisti, tamen scandalum patiebamur occultum, quod injustitia videret Dei, alium peccare et alium luere peccata. Si enim reddit peccata Patrum super filios, in tertiam et quartam generationem, injustum videretur ut alius peccet,
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ & filiarũ syon. & sanguinẽ mundabit
de medio eoꝵ: sp̃ũ iudicii. & sp̃ũ combustio
ms. Cũ autẽ lauerit & mundauerit fanguinẽ.
quo & araaor eoycan. que duodeci annis cru¬
ore manabat. fimbrie sanauit attactu: ñ suffi¬
cit ei lauare aqͣ & mundare sanguine : nͥ oleo
qͦq unxerit: uxxta qđ samaritanꝰ qͥ int̾p̾tat᷑ cu¬
stos. seminecis uulnera. pͥmũ olei infusione le¬
niuit : deinde uim austeritate cõpestuit. Dñs
autẽ nr̃ alio unctꝰ ẽ. oleo. qđ ñ dolorẽ uulnerũ

Expanded text:
filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum spiritu judicii et spiritu conbustio. » Cum autem laverit et mundaverit sanguinem, sicut hemorrhoissam, quae duodecim annis cruore manabat , fimbriae sanavit attactu, non sufficit ei lavare aqua, et mundare sanguine, nisi oleo quoque unxerit, juxta quod Samaritanus, qui interpretatur custos, seminecis vulnera, primum olei infusione linivit, deinde vini austeritate compescuit, Dominus autem noster alio u
Abbreviated transcription (Latin):
dita bominũ. Et rursũ. Ecce homo & oꝑa eiꝰ. an¬
te faciẽ illiꝰ: & uidebunt om̃s turpitudinẽ eiꝰ.
qͥ prius cũ ea fuerant forncati: & dabit eã dr̃
in sanguine furoris & reli. Plenus ẽ. enĩ furor
uiri contra uxorẽ adulterã : & nullo p̃tio potest
redimi. Sanguis autẽ filiorũ sic intelligi potest:
cogitationes bonas. quȩ a deo hominib infite surs:
quos int̾ficit adultera qͣndo ad mala oꝑa declina¬
rit. oP dest qͦq ierłm. ut suffodiatur iupanar eius.
& om̃e fornicationis seminariũ destruatur. Cũ enĩ
hoc factũ fuerit. mercedes ultra ñ dabit: & reqͥes¬
cae dĩ indignatio. & neqͣ̃quã eã relabit᷑ de illius
castitate securus: uidelic& uixta eos qͥ m bonã par¬
tẽ accipiunt que dicuntur. Alii uͦ ut supͣ aiximꝰ¬
ad contrariã partẽ referunt: ut magnȩ irȩ dĩ ñ
sit irasci. cũ semel contempserit fornicantẽ: & de
safute illius desperarit. Sin autẽ herecici qͥ uetꝰ

Expanded text:
Et rursum: Ecce homo, et opera ejus ante faciem illius. Et videbunt omnes turpitudinem ejus qui prius cum ea fuerant fornicati, et dabit eam Deus in sanguine furoris et zeli. Plenus est enim furor viri contra uxorem adulteram, et nullo pretio potest redimi. Sanguis autem filiorum sic intelligi potest, est, cogitationes bonas, quae a Deo hominibus insitae sunt; quos interficit adultera, quando ad mala opera declinaverit. Prodest quoque Jerusalem, ut suffodiatur lupanar ejus, et omnis fornicationis ejus seminarium destruatur. Cum enim hoc factum fuerit, mercedes ultra non dabit, et requiescet Dei indignatio, et nequaquam eam zelabitur, de illius castitate securus: videlicet juxta eos qui in bonam partem accipiunt quae dicuntur. Alii vero, 178 ut supra diximad contrariam partem referunt, ut magnae irae Dei sit, non irasci, cum semel contempserit fornicantem, et de salute illius desperarit. Sin autem haeretici, qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ tuã: quia ꝑfecta eras in decore meo. quẽ po¬
sui suꝑ te dic̃ dñs ds. Lxeceͣ. Exxiuit nom̃ tuũ in
gentes in sp̾ecie tua : qr completũ erat in pulchri¬
tudine quã posui suꝑte dicit dñs ds̃. Hunc locũ
manifestius intͥp̃tatus ẽ. simmachus. Et egressur̃
ẽ. nom̃ tuũ in gentes qđ ꝑfectũ erat ꝓpt̾ digni¬
tatẽ meã quã posui suꝑ te : dic̃ dñs ds. Et ẽ. seus.
Meis beneficiis. meaq meredibili largitate ad regi¬
ne uocabulũ ꝑuenisti: ita ut de te omĩum gen¬
tiũ sermo loqueret᷑: & eẽs. ñ titis meritis atq
uirtutib. s mea liberalitate ꝓfecta. Nisi enĩ dũs
edi ficauerit domũ: inuanũ laborauert᷑ qͥ edificars
eam. Nisi añs custodierit ciuitatẽ: frustra uigila¬

Expanded text:
 tuam, quia perfecta eras in decore meo quem posui super te, dicit Dominus Deus. LXX: Et exivit nomen tuum in gentes in specie tua: quia completum erat in pulchritudine quam posui 160 super te, dicit Dominus Deus. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus: Et egressum est nomen tuum in gentes, quod perfectum erat propter dignitatem meam, quam posueram super te, dicit Dominus Deus. Et est sensus: Meis beneficiis meaque incredibili largitate ad reginae vocabulum pervenisti, ita ut de te omnium gentium sermo loqueretur, et esses non tuis meritis atque virtutibus, sed mea liberalitate perfecta. Nisi enim Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitate
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. Ds iudiciũ tuũ regi da & iusticiã tu¬
ã filio regis. Et in apocalipsi iohannis. Ierłm qͦsi
sponsa ornata atq composita describitur uiro
suo. In psalmis qͦq de eadẽ dr̃. Astitit regina a
dextris tius in uestitu deaurato. circũdata uarie¬
tate. Om̃e autẽ qđ dicimus de ierłm: ne in singu¬
lis hereamꝰ. & librorũ magnitudo tediũ legentib
faciat: referamꝰ ad eccłiã. Si enĩ ierłm iuxta

Expanded text:
scriptum est: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuscriptum est: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Et in Apocalypsi Joannis Jerusalem quasi sponsa ornata atque composita describitur viro suo . In Psalmis quoque de eadem dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Omne autem quod dicimus de Jerusalem, ne in singulis haereamus, et librorum magnitudo taedium legentibus faciat, referamos ad Ecclesiam. Si enim Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. Et diuisiones ministerioꝵ: unus autẽ dñs.
Et diuisiones oꝑationũ: unus autẽ & idẽ ds̃. Qui
tale comederit cibũ. & hoc duleissimo & suauis¬
simo pane oleiq splendore fulgente pastus fue¬
rit ac nutritꝰ: uertetur in decorẽ & fi& pul¬
cherrimus : ñ semel s repetito nimis. Duplicatũ
enĩ aduerbiũ pondus facit orationis: quo ad
pulchritudinis magnitudinẽ addi ultra nil
possit. Et ꝓfecisti in regnũ. Hoc in lxix. ñ habe¬
tur: qͥ forsitan alexandriȩ in grecũ sermonẽ seri¬
pturas ex hebraica ueritate uertentes. timuert᷑
hoc edere. ne regẽ egipti uiderent᷑ offendere :
dũ a deo ierłm debitũ regnũ eẽ. comiemorant :
quã quã eruditi solos qͥnq libros moysi ab eis int̾¬
p̾tatos ꝓbent. Post ornatũ gͦ multiplicẽ. post co¬
ronã.pꝰ auri & argenti abundantiã. pꝰ indum̃ta
palliaq pulcherrima. pꝰ decorẽ incredibile ꝓfi¬
cit in reginã : qr ciuitas ẽ. magni regis de quo

Expanded text:
divisiones ministeriorum, unus autem Dominus, et divisiones operationum, unus autem et idem Deus . Qui talem comederit cibum, et hoc dulcissimo, et suavissimo pane oleique splendore fulgente pastus fuerit ac nutritus, vertetur in decorem, et fiet pulcherrimus: non semel, sed repetito, nimis, nimis. Duplicatum enim adverbium pondus facit orationis: quo ad pulchritudinis magnitudinem addi ultra nihil possit. Et profecisti in regnum. Hoc in Septuaginta non habetur, qui forsitan Alexandriae in Graecum sermonem Scripturas ex Hebraica veritate vertentes, timuerunt hoc edere, ne regem Aegypti viderentur offendere, dum a Deo Jerusalem debitum regnum esse commemorarent: quamquam eruditi solos quinque libros Moysi ab eis interpretatos probent . Post ornatum ergo multiplicem, post coronam, post auri et argenti abundantiam, post indumenta palliaque pulcherrima, post decorem incredibilem proficit in reginam, quia civitas est magni regis, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
nes contrariasq fortitudines intelligimꝰ. reuelat᷑
ignominia ierłm: uł in die iudicii uł in tẽpre̾ pe¬
nitentie qͣndo corripiuntur. Et prius qͥde solus
omp̃s dsꝰ cernit occulta. dicente sermone etian¬
głico. & pat̾ qͥ uid& in abscondito: & in alio loco
scrutans corda & renes ds: & in regũ uolumine.
tu solus nosti corda cunctoꝵ hominũ. Quando

Expanded text:
es intelligimus, revelatur ignominia Jerusalem, vel in die judicii, vel in tempore poenitentiae quando corripiuntur. Et prius quidem solus omnipotens Deus cernit occulta, dicente sermone Evangelico: Et Pater qui videt in abscondito . Et in alio loco: Scrutans corda et renes Deus . Et in Regum volumine: Tu solus nosti corda cunctorum filio
Abbreviated transcription (Latin):
cundiã ꝓ uocasti siue cõtristasti me: quẽ bonis
oꝑib debueras ad gaudia ꝓuocare. ꝓpterea ego
redd̃idi tͥ oꝑa tuas in caput tuũ. & cũ te sub¬
uertero o adultera: tam̃ minus irȩ meȩ in te ex¬
ercebo quã meruisti : qͦ & in hoc diuina clem̃tia
de monstret᷑: ut maiora sint peccata quã penȩ
uxeta tropologiã omĩs anima accipit adõ pecet¬

Expanded text:
cundiam provocasti, sive contristasti me, quem bonis cundiam provocasti, sive contristasti me, quem bonis operibus debueras ad gaudia provocare. Propterea, et ego reddidi tibi opera tua in caput tuum. Et cum te subvertero, o adultera, tamen minus in te irae meae exercebo, quam meruisti: quo et in hoc divina clementia demonstretur, ut majora sint peccata quam poenae. Juxta tropologiam, 177 omnis anima accipit a Deo pec
Abbreviated transcription (Latin):
ea remaneat. Qsic̾ solent contra adulterã om̃s
lapides iacere & trucidare meretricẽ ut singu¬
lorũ uulnerib occidat᷑.: ita ut om̃s mulieres
penã uideant fornicariȩ: sic inconspectu aliarũ
incircuitu ciuitatũ. & omĩũ nationũ deferendã
ierłm. & hoc fieri ut desinat fornicari. ut non
d& ultra mercedes amatorib suis. & reqͥeseat
ĩdignatio dĩ: nec irascat᷑ ei quã amare desierit.
Ex quo ꝓspicimꝰ grandẽ offensaͬ eẽ. nequaquam
curȩ haberi adeo : s ꝑmitti hominẽ scelerib
sius atq peccatis. Auferetur inqͥt zelus meus
ate & reqͥescã: nec irascar amplus. quasi ali¬
enȩ & quȩ ame recesserit. & quã et̾nȩ tradi¬
derĩ nuditati. Sin autẽ hoc passa ẽ. ierłm qͥa
eũ idolis fornicata ẽ. quid eã passurã putamus.
qͣndo dĩ filiũ trucidarit: & hec ait uinuersa
fecisti oblita beneficioꝵ p̾stinoꝵ. & me ad ira¬

Expanded text:
ea remaneat. Et sicut solent contra adulteram omnes ea remaneat. Et sicut solent contra adulteram omnes lapides jacere, et trucidare meretricem, ut singulorum vulneribus occidatur: ita ut omnes mulieres poenam videant fornicariae: sic in conspectu aliarum in circuitu civitatum, et omnium nationum deserendam Jerusalem. Et hoc fieri, ut desinat fornicari, et non det ultra mercedes amatoribus suis, et requiescat indignatio Dei, nec irascatur ei quam amare desierit. Ex quo perspicimus grandem offensam esse, nequaquam curae haberi a Deo, sed permitti hominem sceleribus suis atque peccatis. Auferetur, inquit, zelus meus a te, et requiescam, nec irascar amplius, quasi alienae, et quae a me recesserit, et quam aeternae tradiderim nuditati. Si autem hoc passa est Jerusalem, quia cum idolis fornicata est, quid eam passuram putamus, quando Dei Filium trucidarit? Et haec, ait, universa fecisti, oblita beneficiorum pristinorum, et me ad ira
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc & illa fecisti quȩ suꝑior sermo cõphendit: ireir¬
co audi meretrix quȩ feceris. quę passura sis. Ef-¬
fudisti es tiũ qđ ame acceperas. & dedisti mer¬
cedẽ amatorib tuis quȩ acciꝑe debueras: & int̾¬
fecisti filios tuos dũ eos offers idolis tuif. ut ñ
solũ adultera s & parricida extiteris. iccirco
congregabo suꝑ te om̃s amatores tuos cũ qͥb
fornicata es. tã illos quos dilexisti quã illos qͦs
oderas:: & adulterarũ te lege nudabo: ut om̃s
uideant turpitudinẽ tuã. & genitalia ꝓpter
quȩ pͥus amoris am̃tia ferebantur. Hȩc autẽ omã
ꝑ metaphorã mulieris adulterȩ & homicide quȩ
nͣ̃ solũ contra uirũ suũ forncata sit. s & filios
sint uniuerse gentes aduersus eã. quarũ adora¬
uerit idola. & omĩa dĩ munera in cultũ eorũ
conuerterit : & destruat᷑ tẽplũ bahal. & are
omĩs ciuitatis. incendio subuertant᷑: nichilq in

Expanded text:
haec et illa fecisti, quae 176 superior sermo comprehendit: idcirhaec et illa fecisti, quae 176 superior sermo comprehendit: idcirco audi, meretrix, quae feceris, et quae passura sis. Effudisti aes tuum quod a me acceperas, et dedisti mercedem amatoribus tuis, quae accipere debueras, et interfecisti filios tuos, dum eos offerres idolis: ut non solum adultera, sed et parricida exstiteris. Idcirco congregabo super te omnes amatores tuos, cum quibus fornicata es, tam eos quos dilexisti, quam illos quos oderas, et adulterarum te lege nudabo, ut omnes videant turpitudinem tuam, et genitalia propter quae prius amoris amentia ferebantur. Haec autem omnia per metaphoram mulieris adulterae et homicidae, quae non solum contra sint universae gentes adversum eam, quarum adoraverit idola, et omnia Dei munera in cultum eorum converterit, et destruatur templum Baal, et arae omnis civitatis incendio subvertantur, nihilque in
Abbreviated transcription (Latin):
ciscar te ultione adulterarũ : & effundentiũ san¬
giinẽ. Et ponã te in sanguinẽ furoris & zeli:
& tradã te in manus eoꝵ. Et suffodient lupanar
tuũ : & destruent basim tuã. & nudabunt de ue¬
stim̃tis tuis . & tollent uasa głiationis tue &
derelinquent te nudã & plenã ignominiȩ. Et ad¬
ducent suꝑ te multitudinẽ : & lapidabunt de lapi¬
dibꝰ: & truncabunt te gladiis suis. Et succenders
domos tuas igni : & facient in te ultiones coram
mulierib plurimis. &auertã te a formaatiorie :¬
& mercedes ultra ñ dabis. Et immmittã furore̾ me¬
ũ suꝑ te: & auferet᷑ zelus meus ate. & reqͥescã
Eñ ero ultra sollicitꝰ. qͥa ñ es recordata dierum
infantie tuȩ : & contristabas me in his om̃ib. Et
ecce ego uias tuas in caput tuũ dabo dicit ado¬
nai dñs: sic̃ fecisti iniqͥtatẽ suꝑ cunetis iniqͥtatibꝰ
tuis. Primũ hystorie fundam̃ta iaciamꝰ. Quia ⁊¬

Expanded text:
ciscar te ultione adulterarum et effundentium sanciscar te ultione adulterarum et effundentium sanguinem, et ponam te in sanguine furoris et zeli, et tradam te in manus dabunt te vestimentis tuis, et tollent vasa gloriationis tuae, et derelinquent te nudam et plenam ignominiae, et adducent super te multitudinem, et lapidabunt te lapidibus, et truncabunt te gladiis suis. Et succendent domos tuas igni, et facient in te ultiones coram mulieribus plurimis: et avertam te a fornicatione, et mercedes ultra non dabis: et immittam furorem meum super te, et auferetur zelus meus a te, et requiescam, et non ero ultra sollicitus: quia non es recordata diei infantiae tuae, et contristabas me in his omnibus. Et ecce ego vias tuas in caput tuum dabo, dicit Adonai Dominus: et sic fecisti iniquitatem super cunctis iniquitatibus tuis. Primum historiae fundamenta jacimus. Quia