comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u ambulare. & timorẽ dñi
ñ derelinquere. Dicere ñ possũ
in quanta amaritudine anime meȩ
tionib meis ꝓficcre nichil: qͥa ñ capit
in te sermo meus. Scripsi semel & de¬
nuo nͥ fallor: & exigentib pecatis mesᷤ.
in nullo adhuc respondet mͥ labor ms.
Ecce t̾cio iacto semen: dm om̃i potentẽ
dep̾cans ut ñ reu̾tat᷑ ad me uacuum: si
ꝓsꝑetur & faciat ad quod illud mitto:
letificans nos tandem aliqͣndo. de fructu
tuȩ obedientiȩ. & salutis. Si audieris me.
mmo si exaudierit me d̾s. Lucratꝰ sũ fi¬
lium meũ. Si ñ: conu̾tam me denũo ad
arma consueta orationes uidelicet et
lacrimas ñ quidẽ contra te. s ꝓ te. Luxi
& lugebo: & anxia traham suspiria
ex imis uiscerib ꝓ meis uiscerib. Quis
det te mͥ fiẽm meũ: sugentẽ ubera ma¬
tris meȩ: Quis reuocet te mͥ in illam
quietem animi. concordiam moꝵ. soci¬
etatem sp̃c. serenitatẽ conscientiȩ: in qͣ
te aliquando tenui &e possedi: Et ne

Expanded text:
in spiritu ambulare, et timorem Domini non derelinquere. 1. Dicere non possum in quanta amaritudine animae meaetionibus meis proficere nihil, quia non capit in te sermo meus. Scripsi semel et denuo, nisi fallor: et exigentibus peccatis meis in nullo adhuc respondet mihi labor meus. Ecce tertio jacto semen, Deum omnipotentem deprecans ut non revertatur ad me vacuum, sed prosperetur, et faciat ad quod illud mitto, laetificans nos tandem aliquando de fructu tuae obedientiae et salutis. Si audieris me, imo si exaudierit me Deus, lucratus sum filium meum: si non, convertam me denuo ad arma consueta, orationes videlicet et lacrymas, non quidem contra te, sed pro te. Luxi, et lugebo, et anxia traham suspiria ex imis visceribus pro meis visceribus. Quis det te mihi fratrem meum sugentem ubera matris meae? quis revocet te mihi in illam quietem animi, concordiam morum, societatem spiritus, serenitatem conscientiae, in qua te aliquando tenui et possedi? 2. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
dixit in nos uł seripsit qͦd non
decuit. aut quomͦ ñ decuit: ñ
tam nos lesit quã scipsum. Magis
namq ita scribendo suam ꝓdidit
leuitatẽ: quã nr̃m dep̾hendit errorẽ.
Quãquã & si lesisset in aliquo: nr̃m
tam̃ ñ erat reponere malum. Atten¬
dens ꝓinde ñ quid ille mereatur. s qͥd
me decet. donari iuueni etiã a uob̾ hanc
culpam rogo & supplico. que magis
głolam quã maliciã redolere uidet᷑:
ita tam̃. ut manũ deinceps inhibeat
a scribendis tractandisue. quȩ supra
ipsum eẽ constiterit. Nam ut liqui¬
do satis apparet: in hoc exiguo quod
p̾sumpsit. opꝰ erat stilo & animo ma¬
turiori. Certum sit enĩ uob̾ hominẽ li¬
cet in breui pagina. aut ñ scripsisse
ut sensit: aut ñ sensisse ut debuit.

Expanded text:
dixit in nos vel scripsit quod non decuit, vel quomodo non decuit, non tam nos laesit, quam se ipsum. Magis namque ita scribendo suam prodidit levitatem, quam nostrum deprehendit errorem. Quanquam etsi laesisset in aliquo, nostrum tamen non erat reponere malum. Attendens proinde non quod ille meretur, sed quod me decet, donari juveni etiam a vobis hanc culpam rogo et supplico, quae magis gloriolam quam malitiam redolere videtur: ita tamen, ut manum deinceps inhibeat a scribendis tractandisve quae supra ipsum esse constiterit. Nam, ut liquido satis apparet, in hoc exiguo quod praesumpsit, opus erat stilo et animo maturiori. Certum enim sit vobis, hominem, licet in brevi pagina, aut non scripsisse ut sensit, aut non sensis
Abbreviated transcription (Latin):
ualle seruus: claritate ꝑfundi mon¬
tium et̾noꝵ. Quantũ uob̾ honoris
ur̃a laudabil̃ uita: tantũ affert et
oneris laudantis fama. Ecce enĩ is
paucos exꝑimini. motus & ipse bono
odore ur̃i quẽ delonge sensit. tam cõ¬
munẽ cum fiducia pietatẽ requirit:
spe utiq ductus inueniendi ñ sołu
consiliũ quid agere debeat: s & auxi¬
lium quo ꝑficere ualeat. Est aut̃ hȩc
causa eiꝰ. Quondam se in cella ꝓ amo¬
re di ex ꝓposito incluserat. E gressioniͤ
atq transgressionis sue: uob̾ ipse cau¬
sas exponet. Et qͥdem ad ꝓpositũ recdi¬
recupit: s ꝑ uos implere ꝓposuit: si
curauit. optinere potuerit. facite gͦ
morẽ ur̃m. ferte opem misero: immo
quia uos sapientib & insipientib de¬
bitorẽ agnoscitiᷤᷤ erroneam xp̃i ouicula
de faucib lupi festinate eripere: & ad
pastum reducendo pͥorem. iuixta ali¬
quod ouilium ur̃oꝵ quacunq in cel¬
lula iubete recludi: nͥ forte aliud qͥd
ei magis expedire ꝑspexeritis. & lic̾e

Expanded text:
-Valle servus, claritate perfundi montium aeternorum. Quantum vobis honoris vestra laudabilis vita, tantum affert et oneris laudans fama. Ecce enim 60 paucos experimini, motus et ipse bono odore vestri, quem de longe sensit, tam communem cum fiducia pietatem requirit, spe utique ductus inveniendi non solum consilium quid agere debeat, sed et auxilium quo perficere valeat. Est autem haec causa ejus. Quadam se cella pro amore Dei ex proposito incluserat. Egressionis atque transgressionis suae vobis ipse causas exponet. Et quidem ad propositum redire cupit; sed per vos implere proposuit, si curavit, obtinere potuerit. Facite ergo morem vestrum: ferte opequia vos sapientibus et insipientibus debitorem agnoscitis, erroneam Christi oviculam de faucibus lupi festinate eripere; et ad pastum reducendo priorem, juxta aliquod ovilium vestrorum quacunque in cellula jubete recludi: nisi forte aliud quid ei magis expedire perspexeritis, et licere
Abbreviated transcription (Latin):
d hoc uos d̾s in sublimitate posunit:
ut tanto maiori ȩccłie sue utilitate¬
uiuatis: quanto in ea emmentiori au¬
ctoritate p̾estis. Alioquin deponet ille
parfamilias potentes de sede: qui ꝓ aq¬
cepta potestate inuenti fuerint suis uti¬
litatib defuisse. Quanta sustineat spõ¬
sa xp̃i damna in ep̃atu metensi. & si noᷤᷤ
amplius horremus quia uiciniores su¬
mus: tam̃ & uos arbitror ñ latere. En
quantꝰ lupus illud ouile xp̃i tum in¬
sidiis. tum manifestis assultib cotidie
molitur irrumꝑe: & disꝑdere oues xp̃i
sanguine congregatas. Idq ñ ab heri &
nudius t̾cius: s ex quo adhuc fuerat
lupicellus. ñ cessat illum dominicũ
giregem quib pot̾ uirib infestare: &
uastare rapinis incendiis homicidi¬
is. Ego itaq qͦd in me ẽ demonstro lu¬
pum᷑. instigo canes: iam quid intersit
ur̃a uos uid̾itis: incũ ñ ẽ docere doctoreᷤᷤ¬

Expanded text:
d hoc vos Deus in sublimitate posuit, ut tanto majori Ecclesiae suae utilitatvivatis, quanto in ea eminentiori auctoritate praeestis. Alioquin deponet ille 226 Paterfamilias potentes de sede, qui pro accepta potestate inventi fuerint suis utilitatibus defuisse. Quanta sustineat sponsa Christi damna in episcopatu Metensi, etsi nos amplius horremus, quia viciniores sumus, tamen et vos arbitror non latere. En quantus lupus illud ovile Christi tum insidiis, tum manifestis assultibus quotidie molitur irrumpere, et disperdere oves Christi sanguine congregatas. Idque non ab heri et nudiustertius, sed ex quo adhuc fuerat lupicellus, non cessat illum dominicum gregem quibus potest viribus infestare, et vastare rapinis, incendiis, homicidiis. Ego itaque, quod in me est, demonstro lupum, instigo canes: jam quid intersit vestra, vos videritis; meum non est docere doctore
Abbreviated transcription (Latin):
diruperit: sed extant littere inte¬
gre & bullate: nec ui eas sic̃ m̃titur
amisit: s sponte dimisit. consilio uti¬
q comitis theobaldi & nr̃o. Dicit᷑ qͦq:
qͥd quoscła monachos in captionem
posuerit. Atq id quide falsum. S
si quosdam turbatores & conspirato¬
ies in diu̾sa clauistra diuisit. ne simł
positi plus nocerent: quis hoc recte
iudicans rep̾hendat: Iam de terriˢ
& bonis ȩccłiȩ qͣsi distractis & aliena¬
tis. & datis ab eo cognatis sins. corã ue¬
nerabilib ep̃is. suessionensi & authisi¬
odorensi. comiteq theobaldo aduoca¬
to utiq monast̾ii. satis responsum ẽ. &
adhuc ⁊ espondet᷑. sic illum dedisse suiᷤᷤ
quom alienis. idest ad eunde censum
uł consuetudinẽ. Porro autt̃ a scl̃o ñ
ẽ auditum: qd monachus rebellis. su¬
ꝑb ambitiosus. pͥuilegium ꝓpͥe lib̾ta¬
tis ex apłica auctoritate meruerit. A
tempore iude scariothis ñ ẽ inuentus

Expanded text:
diruperit. Sed exstant litterae intediruperit. Sed exstant litterae integrae et bullatae: nec vi eas, sicut mentitur, amisit, sed sponte dimisit, consilio 227 utique comitis Theobaldi, et nostro. Dicitur quoque quod quosdam monachos in captionem posuerit. Atque id quidem falsum. Sed si quosdam turbatores et conspiratores in diversa claustra divisit, ne simul positi plus nocerent, quis hoc recte judicantes reprehendat? Jam de terris et bonis ecclesiae quasi distractis et alienatis, et datis ab eo cognatis suis, coram venerabilibus episcopis Suessionensi et Autissiodorensi, comiteque Theobaldo, advocato utique monasterii, satis responsum est, et adhuc respondetur, sic illum dedisse suis, quomodo alienis, id est ad eumdem censum vel consuetudinem. 3. Porro autem a saeculo non est auditum quod monachus rebellis, superbus, ambitiosus, privilegium propriae libertatis ex apostolica auctoritate meruerit. A tempore Judae Iscariotis non est inventus
Abbreviated transcription (Latin):
niacensis: An qͦd bonus monachus
& melior abbas: qͦd bonȩ opinionis
& melioris ẽ uitȩ: An quia monasti¬
um eui p̾est & decorauit religione. &
bonis temporalib ampliauit: & bo¬
noꝵ fr̃m numero cumulauit: En¬
sanguis iste de manu eiꝰ exquirit᷑. Si
crimen ẽ acceptũ eẽ do & hominib
tollatur & crucifigat᷑. Negari enĩ
ñ potest hoc illum ẽe: celo & terra
testib. Si crimen ẽ eẽ hospitalem be¬
nignum. sobrium. castum: decidat mi
cium dñi mei. Prorsus graui ᷤs osfen¬
sa: si ita ẽ. Non negat abbas hominẽ
qui mittebat᷑ in angliam. cum eẽt
honorifice susceptus hospicio. querere
cum eo loqui: s paranti exire int̾ue¬
nit humb̾tus p̾positus. dicens se potiꝰ
exiturum. & homini uice ipsiꝰ satiᷤ¬
facturũ. Si quominꝰ qͦd oportuit a¬
ctum fuit cum uiro: cuiꝰ eulpa fuerit.
uob relinquimus iudicandu. Ae¬
cusatur item. qͦd litteras dñi pape p̾¬
dicto humb̾to uiolent̾ abstulerit &¬

Expanded text:
niacensis? An quod bonus monachus, niacensis? An quod bonus monachus, et melior abbas? quod bonae opinionis, et melioris est vitae? An quia monasterium, cui praeest, et decoravit religione, et bonis temporalibus ampliavit, et bonorum fratrum numero cumulamanu ejus exquiritur. Si crimen est acceptum esse Deo et hominibus; tollatur, et crucifigatur. Negari enim non potest hoc illum esse, coelo et terra testibus. Si crimen est esse hospitalem, benignum, sobrium, castum, humilem; detium domini mei. Prorsus gravis offensa, si ita est. Non negat abbas, hominem qui mittebatur in Angliam, cum esset honorifice susceptus hospitio, quaerere loqui cum eo; sed paranti exire intervenit Humbertus praepositus, dicens se potius exiturum, et homini vice ipsius satisfacturum. Si quo minus quod oportuit, actum fuit cum viro; cujus culpa fuerit, vobis relinquimus judicandum. Accusatur item quod litteras domini Papae praedicto Humberto violenter abstulerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
obis audeo loqui: quicqͥd in buc¬
cam uenerit. Nam & si opor¬
tuerit sustineri modicũ quid
insipientiȩ meȩ: geret mͥ morẽ ꝓcul
dubio beniuolentia ur̃a. que sapien¬
tib & insipientib debitrix ẽ. Et hoc
dico. ñ qͥa cogitem p̾cipitare u̾bum qͦd
ad rem ñ ꝑtinet. aut leuitate uti int̾ẽ¬
dam. aut nugari delecter. p̾sertim
apud uos qui uidemini columne ex¬
clesiȩ: s ex abundantia cordis os loqͥt᷑:
& ueritas dolore urgente intͥnseco. taci¬
turnitatis impatiens ꝓrumpit in me¬
dium. M ei enĩ dico uob̃ pene mo¬
ti sunt pedes: pene esfusi sunt gres¬
sus mei: quia execranda ut uidetur
conu̾sione. tam frequent᷑ sapientiã
uincit malicia. Addunt᷑ ubiq cor¬
nua impiis: & exarmat᷑ iusticie ⁊ eluᷤ.
& ñ ẽ qui facere bonum ñ dico uelit
s possit. Suꝑbi inique agunt usq¬
quaq: & nemo audet mutire contͣ.
Et utinam uł innocentia tuta eẽt:
& iusticia ipsa suiet sufficeret de¬
fensioni. Quid peccauit abbas lati¬

Expanded text:
obis audeo loqui quidquid in buccam venerit. Nam etsi oportuerit sustineri modicum quid insipientiae meae, geret mihi procul dubio morem benevolentia vestra, quae sapientibus et insipientibus debitrix est. Et hoc dico, non quia cogitem praecipitare verbum quod ad rem non pertinet, aut levitate uti intendam, aut nugari delectet, praesertim apud vos, qui videmini columnae Ecclesiae: sed ex abundantia cordis os loquitur, et veritas, dolore urgente intrinseco, taciturnitatis impatiens, prorumpit in medium. Mei enim, dico vobis, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quod exsecranda, ut videtur, conversione tam frequenter sapientiam vincit malitia. Adduntur ubique cornua impiis, et exarmatur justitiae zelus: et non est qui facere bonum, non dico velit, sed possit. Superbi inique agunt usquequaque, et nemo audet mutire contra. Et utinam vel innocentia tuta esset, et justitia ipsa suimet sufficeret defensioni. Quid peccavit abbas Lati
Abbreviated transcription (Latin):
minabamini fidei totiꝰ orbis. At nc̃
nouũ aliquid ad didistis. usurpanteᷤᷤ
amplius & in ipsam religionẽ. Qd
restatͥ. nͥ ut adiciatis & ipsis sc̃is ange¬
lis dominariꝰ Nisi qͦd in hoc postĩ¬
or udas. pͥorem uicisse u̾sutia et
fraude uidetur: qͦd cum illiꝰ facinꝰ
condiscipuli horruerint uniu̾si. iste
callidior potuit ad comiuendu immo
ad fauendu suȩ maliciȩ. ñ quoslibet
s ipsos apłoꝵ pͥncipes curũ uenire. Nõ
imputo dño meo. eui tanquã homi¬
ni subripi potuit. et hoc oro ne d̃s
imputet. Absit autẽ uͥ u̾itatem agno¬
uerit: ut p̾ualeat tam execrabilis ma¬
ligni huiꝰ sacrilegiisq conatꝰ. Et ego
de hac ie ad ipsum quoq solito ausu
scͥꝑsissem: si ñ sensissem ipsum quic¬
quid scribimꝰ minꝰ solito acceptare.
Queso dolete uos. qui monachi estis.
uiẽe magistri ur̃i beati benediti: eui
iam ut uidetis ꝓpe ẽ. ut ubiq contra¬
diratur: & ꝑeat om̃is uigor monasti¬
ce disciplinȩimonachis aduersuᷤ

Expanded text:
minabamini fidei totius orbis : at nunc novum aliquid addidistis, usurpantes amplius et in ipsam religionem. Quid restat, nisi ut adjiciatis et ipsis Angelis sanctis dominari? Nisi quod in hoc posterior Judas priorem vicisse versutia et fraude videtur: quod cum illius facinus condiscipuli horruerint universi; iste callidior potuit ad connivendum, imo ad favendum suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum principes circumvenire. Non imputo domino meo, cui, tanquam homini, subripi potuit; et hoc oro, ne Deus imputet. Absit autem, ubi veritatem agnoverit, ut praevaleat tam exsecrabilis maligni hujus sacrilegusque conatus! Et ego de hac re ad ipsum quoque solito ausu scripsissem, si non sensissem ipsum, quidquid scribimus, minus solito acceptare. Quaeso, dolete vos, qui monachi estis, vicem magistri vestri beati Benedicti: cui jam, ut videtis, prope est ut ubique contradicatur, et pereat omnis vigor monasticae disciplinae, monachis adversus
Abbreviated transcription (Latin):
sem cõmendare soletis. ego post. modu
ipsi frequent̾ testatꝰ sum. en a uob̾ exi¬
gitur ñ u̾bo aut lingua. s oꝑe &e
ueritate ꝓbare. nec me fuisse falla¬
cem. nec uos mendacẽ. sic ur̃a inter¬

Expanded text:
sem commendare soletis, ego postmodum ipsi frequenter testatus sum. En a vobis exigitur non verbo aut lingua, sed opere et veritate probare, nec me fuisse fallacem, nec vos mendacem. Sic vestra inter
Abbreviated transcription (Latin):
saluberrime. qͦd edificationis sp̃ualiᷤ
ẽ dep̾hendĩ. temerario damnare iudi¬
cio: Excepto quia int̾ amicos. contra
ueritatẽ nulla debet ẽẽ meticulosa
cum sit ꝑicłosa palpatio: & quod hoc
me fateor mouit & mouet. quod illam
int̾ nos iam ante habitam de sacram̃¬
tis collationẽ in pͥncipio p̃dicti opus¬
culi defendere &e astriiere conatus estiᷤ.
In qua utiq collatione. si ur̃ȩ summã
sententiȩ bene meministis: an assensui
conueniat uł congruat eccliastico uos
uideritis. Ur̃e autẽ ingenuȩ humilita¬
tis ẽ. ñ erubescere corrigi: siquid aliq̃n
aliter sapuistis. Ual.¬

Expanded text:
saluberrimae, quod aedificationis spiritualis saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in principio praedicti opusculi defendere et astruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene meministis, an sensui conveniat  al. congruat ecclesiastico, vos videritis. Vestrae autem ingenuae humilitatis est non erubescere corrigi, si quid aliquando aliter sapuistis. Val
Abbreviated transcription (Latin):
m̃õ frĩ &e coabb̃i suo hugoni:
fr̾ bernardus debitum sinceris¬
simȩ dilectionis affectũ. Hun¬
bertum istum iniuste ut auint exhere¬
datum. cuiꝰ nos pro di amore apud ue¬
strum comitẽ causam tueri suscepimꝰ.
de ur̃a confidentes caritate ur̃o patro¬
cinio cõmittimus: ꝑ uos ut fideliter
speramus. t̾rȩ pͥncipi celi dño cooꝑante
reconciliandu: patriȩ. uxori. filiis. rebꝰ.
& amicis suis restituendũ. Hoc autẽ
satagendo &e egenũ de manui peccatoris
lib̾abitis: & opp̾ssoris ipsius nichilomi¬
nus saluti consuletis: nob̃ quoq uos
ñ mediocrit̾ officiosum exhibebitis:
s ce officium implendo. pacificoꝵ. uob̃
int̾ filios sedem in excelso collocabitis.
De cȩtero epłam illam quã ad me iam
olim scribere scĩtas ur̃a dignata ẽ. ñ me
sicut uos audisse audiui incendio
tradidisse: s penes me adhuc seruare
nou̾itis. Quid enim hoc luioris immo
furoris fuisset. opus utile & laudabile
uͥ nichil nͥ quod sane fidei. qͦd dotrine

Expanded text:
mo fratri et coabbati suo HUGONI, frater BERNARDUS, debitum sincerissimae dilectionis affectum. Humbertum istum, injuste, ut aiunt, exhaeredatum, cujus nos pro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committimus, per vos, ut fideliter speramus, terrae principi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ suspicer falsitatẽ. hoc me certiᷤ¬
sime scire confido. & uos indubitantꝰ
credere uolõ. nemini me suꝑ nomine
ur̃o. rep̾hensioniᷤᷤ aliquando uł accu¬
sationis u̾ba fecisse uł inuinxisse. Ab¬
sit hec a nr̃a pusillitate temeritas: ut
contra ep̃os &e absentes loqui que ad
nos ñ attment audeamꝰ: p̃sertim quȩ
ñ ꝓbauimus. Deinde qͦd nr̃i noticiã
dignant̾ expetitis gratant̾ accipimus:
abundantiuᷤᷤ nos & innotescere. uob̃.
& uos noscere cupientes. Qua ĩã sane
fiducia p̾stantiȩ ur̃ẽ supplicamꝰ: mm
mo urãm fident̾ commonemꝰ beniuo¬
lentiã. de loco illo quẽ sub tutela ur̃a.
uĩo ut auint hortatu frat̾ reuerenduˢ
&e coabbas nr̃. dñs Guido de trib fon¬
tib construere suscepit. In illo nob̾
quantũ nos curatis ostendite: & qͥc¬
quid ei feceritis nob̃ factũ reputate.

Expanded text:
loquitur, suspicer falsitatem: hoc me certisloquitur, suspicer falsitatem: hoc me certissime scire confido, et vos indubitanter credere volo, nemini me super nomine vestro reprehensionis aliquando vel accusationis verba fecisse, vel injunxisse. Absit haec a nostra pusillitate temeritas, ut contra episcopos, et absentes, loqui quae ad nos non attinent, audeamus, praesertim quae non probavimus! Deinde quod nostri notitiam dignanter expetitis, gratanter accipimus, abundantius nos et innotescere vobis, et vos noscere cupientes. Qua jam sane fiducia Praestantiae vestrae supplicamus, imo vestram fidenter commonemus benevolentiam, de loco illo quem sub tutela vestra, vestro, ut aiunt, hortatu, frater reverendus et coabbas noster domnus Guido de Tribus-Fontibus construere suscepit. In illo nobis quantum nos curatis, ostendite; et quidquid ei feceritis, nobis factum reputate.
Abbreviated transcription (Latin):
No henraco di gr̃a uirdu
tis annis. multis & pplexis peccatoꝵ
nodis sathanas alligauit. suꝑ sta¬
tu salutis suȩ nr̃e paruitatis ꝯsiliũ
expetiit: & tale accepit. ut pꝰt mul¬
tum uidelicet ac diut᷑num erratũ.
ad ꝓpͥi pastoris sinum ꝓfuga ouicłã
fidenter recurreret: qui utiq eo citiꝰ
ac sollicitiꝰ mopi ferret opem: quo se
certius scit atq districtius de sibi cõ¬
missa. agno qui ꝓ ipsa mortuus ẽ red¬
diturũ rationẽ. Nr̃m fuit deuiantem
coerigere: ur̃m sit peccatͥcem ñ despiceit:
mimo penitentẽ susciꝑe: & si uera ẽ sue
quã nobis exposuit infelicitatis hẏsto¬
ria. aut uiro suo pͥori si adhuc uiuit
reconciliare: aut si ille noluerit. sicut
hanc innuptã. sic illum cogere absq
uxore manere. Ualt.
yꝑhis que a nob uĩe excellen¬
tiȩ placuit sciscitari: aut nos
fallimur:aut ille qui uob̃ ea
retulit fallit. Siquid tam̃ fuit: suspe¬
ctam quippe habeo meã quã noui la¬
bilem memoriã. ne tantã in frẽ qͥ hec

Expanded text:
NO HENRICO, Dei gratia Virduntis annis, multis et perplexis peccatorum nodis Satanas alligavit, super statu salutis suae, nostrae parvitatis consilium expetiit: et tale accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, ad proprii pastoris sinum profuga ovicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, quo se certius scit atque districtius de sibi commissa, Agno qui pro ipsa mortuus est, redditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non despicere, imo poenitentem suscipere: et si vera est suae, quam nobis exposuit, infelicitatis historia; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore manere. Valete. his quae a nobis vestrae excellentiae placuit sciscitari, aut nos fallimur, aut ille qui ea vobis retulit, fallit. Si quid tamen fuit suspectam quippe habeo meam, quam novi, labilem memoriam, ne tantam in fratre qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
sticum ordinẽ deseuire. Hoc scientes.
nescio an melius salubruisue in tanto
discrimine ierũ agere ualeatis: quam
iuxta apłi monitũ auferre malum ex
uob̃: quãquã amicus sponsi ligare po¬
tius quã fugare curabit᷑. ne iam disc̾¬
iere & eo nocere plus possit. Hoc enĩ
&e dñs papa dum adhuc eẽt apud noᷤ.
ob mala quȩ de illo audiebat. fieri scri¬
bendo mandauit: s ñ fuit qui fac̾e̾t
bonum. Deniq si capi uulpes pusillaᷤ
demolientes uineã scͥptura salubriter
monetꝰ. nũ multomagis lupus magnuᷤ
& ferus religandꝰ ẽ. ne xp̃i irrumpat
donem legatum de eodem: ceu.

Expanded text:
sticum ordinem desaevire. Hoc scientes, sticum ordinem desaevire. Hoc scientes, nescio an melius salubriusve in tanto discrimine rerum agere valeatis, quam juxta Apostoli monitum, auferre malum ex vobis . Quanquam amicus sponsi ligare potius, quam fugare curabit, ne jam discurrere et eo nocere plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum adhuc esset apud nos, ob mala quae de illo audiebat, fieri scribendo mandavit; sed non fuit qui faceret bonum. Denique si capi vulpes pusillas demolientes vineam Scriptura salubriter monet , num multo magis lupus magnus et ferus religandus est, ne Christi irrumpat DONEM LEGATUM DE EODEM. C
Abbreviated transcription (Latin):
giens enruiens &e querens quos deuo¬
ret: & nunc apud uos sicut accepimꝰ
oꝑatur iniquitatẽ:& deuorat pleb̾e
urãm sicut escam panis. Cuiꝰ os ma¬
ledictione & amaritudine plenum
ẽ: ueloces pedes eiꝰ ad effundendi san¬
gumẽ. Contritio & infelicitas in uips
eiꝰ. & uiam pacis ñ cognouit. Inimicꝰ
cruicis xp̃i:. seminator discordiȩ: fabri¬
cator scismatũ: turbator pacis. unita¬
tis diuisor. Cuiꝰ dentes arma &e sagit¬
te. & lingua eiꝰ gladius acutus. M ol¬
liti sunt sermones eiꝰ suꝑ oleum: et
ipsi sunt iacula. Unde & solet sibi alli¬
cere blandis sermonib. & simulatione
iurtutũ diuites & potentes: iuxta il¬
lud. Sedet in insidiis cũ diuitib in
occultis: ut intficiat innocentẽ. Demũ
cum fuerit de illorum captata beni¬
uolentia & familiaritate securus: ui¬
debitis hõinẽ aꝑte insuigere in elerum:
fretum tẏrannidȩ militari insurgere
in ipsos ep̃os: & in omnẽ passim eccł̃ia¬

Expanded text:
giens, circuiens et quaerens quem devogiens, circuiens et quaerens quem devoret. Et nunc apud vos, sicut accepimus, operatur iniquitatem, et devorat plebem vestram, sicut escam panis. Cujus maledictione et amaritudine os plenum est, veloces pedes ejus ad effundendum sanguinem: contritio et infelicitas in viis ejus, et viam pacis non cognovit. Inimicus crucis Christi, seminator discordiae, fabricator schismatum, turbator pacis, unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius acutus. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et psi sunt jacula. Unde et solet sibi allicere blandis sermonibus et simulatione virtutum divites et potentes, juxta illud: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem . Demum cum fuerit de illorum captata benevolentia et familiaritate securus, videbitis hominem aperte insurgere in clerum, fretum tyrannide militari, insurgere in ipsos episcopos, et in omnem passim ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
paces. Ie gͦ usq ad hanc etatẽ uͥcũꝙ
conu̾satus ẽ. tam feda post se & tan
seua reliquit uestigia: ut uͥ semel firg¬
rit pedem᷑. illuc ultra omĩno redire ñ
audeat. Deniq ipsam in qua natus ẽ
ualde atrocit̾ cõmouit t̾ram: & contur¬
bauit eã. Lnde & accusatꝰ apd̾ dñm
papam scismate pessimo. natali solo
pulsus ẽ: etiã & abiurare compulsus
reu̾sionẽ: nͥ ad ipsius aplici ꝑmissionẽ.
ꝑ simili deinde causa: & a regno fran¬
coꝵ exturbatꝰ ẽ scismaticꝰ insignis. Ex¬
eciatus quippe a petio apło adheserat
petro abailardo: cuiꝰ om̃s errores ab
eccłia iam cdep̾hensos atq dampnatoᷤ.
eum illo etiã & pre illo defendere acrit̾
&e ꝑtinacit̾ conabatur. Et in his om̃ib
ñ ẽ au̾sus furoe eiꝰ. s adhuc manus eiꝰ
extenta. Nam etiã ita uagus &e ꝓfugꝰ
suꝑ t̾ram: quod iam ñ licet int̾ suos.
ñ cessat apud alienos. tanquã leo ru¬

Expanded text:
paces . Is ergo usque ad hanc aetatem, ubicumque paces . Is ergo usque ad hanc aetatem, ubicumque conversatus est, tam foeda post se, et tam saeva reliquit vestigia, ut ubi semel fixerit pedem, illuc ultra redire omnino non audeat. Denique ipsam, in qua natus est, valde atrociter commovit terram, et conturbavit eam. Unde et accusatus apud dominum Papam schismate pessimo, natali solo pulsus est; etiam et abjurare compulsus reversionem, nisi ad ipsius Apostolici permissionem. Pro simili deinde causa et a regno Francorum exturbatus est schismaticus insignis. Exsecratus quippe a Petro apostolo, 188 adhaeserat Petro Abaelardo: cujus omnes errores, ab Ecclesia jam deprehensos atque damnatos, cum illo etiam et prae illo defendere acriter et pertinaciter conabatur. 2. Et in his omnibus non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Nam etiam ita vagus et profugus super terram, quod jam non licet inter suos, non cessat apud alienos, tanquam leo ru
Abbreviated transcription (Latin):
isciret pat̾familias
qua hora fur ueniret: uigilaret. ec¬
utiq & ñ sinciet ꝑfodi domum
suã. Scitis quia fur de nocte irruꝑit
apud uos fit: qͣndo id usq ad nos utiꝙ
tã remotos potuit ꝑuenire. Nec mirt̃
si ñ horam p̾uidere. ac nocturnũ furiᷤ
ingiessum obseruare quiustis: mirũ
autẽ si dep̾hensum iam ñ agnoscitis
ñ tenetis. ñ ꝓhibetis exportare spolia
ur̃a immo p̾tiosissimas xp̃i exuuias:
animas uidelicet quas sua imagine
p̾signiuit. suo cruore redemit. Aahuc
fcesitan heretis: & miramini quȩ nã
dicere uelim. Arnaldum loquor de
brixa: qui utinã tam sane eẽt doctri¬
nȩ : quã districte ẽ uite. Et si uultis sci¬
re. homo ẽ neq manducans nap bibenᷤ:
solo cum diabolo esuriens & sitiens
sanguinẽ animarũ. Unus de numeio
illoꝵ quos apłica uigilantia notat.
habentes formã pietatis. uirtute illiꝰ
penitus abnegantes: & ipse dñs. ue¬
nient inquit ad uos in uestimentiᷤᷤ
ouiumꝰ. intͥnsecus autẽ sunt lupi ra¬

Expanded text:
sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam . Scitis quia fur de nocte irruperiapud vos fit, quando id usque ad nos utique tam remotos potuit pervenire. Nec mirum, si non horam praevidere, aut nocturnum furis ingressum observare quivistis. Mirum autem, si deprehensum jam non agnoscitis, non tenetis, non prohibetis exportare spolia vestra, imo pretiosissimas Christi exuvias, animas videlicet, quas sua imagine praesignivit, suo cruore redemit. Adhuc forsan haeretis, et miramini, quemnam dicere velim. Arnaldum loquor de Brixia, qui utinam tam sanae esset doctrinae, quam districtae est vitae. Et si vultis scire, homo est neque manducans, neque bibens, solo cum diabolo esuriens et sitiens sanguinem animarum. Unus de numero illorum quos apostolica vigilantia notat, habentes formam pietatis, virtutem illius penitus abnegantes : et ipse Dominus, Venient, inquiens, ad vos in vestimupi ra
Abbreviated transcription (Latin):
bbas de castellione uir religiosꝰ
romã ꝓficiscens: in di & nr̃a cu¬
stodia sua omĩa dereliquit.
symonis: abstulerunt porcos eoꝵ. Ma¬
luissem dico uob̃: ut nr̃os ꝓprios ra¬
puissent. A uob̃ irquirimus illos. Ad
hoc te constituit pͥncipem suꝑ t̾ram
pͥnceps regum terre: ut sub eo & ꝓ
eo bonos foueas. malos coherceas:
pauꝑes defendas: facias iudiciũ in¬
iuriam patientib. Si hoc facis. opꝰ
pͥncipis facis: & spes ẽ. ut tuũ ds dila¬
tare ce roborare debeat pͥncipatum. Si
ñ: timendum tͥ. ne hoc ipsum qͣd ui¬
deris habere maioris potestatis: aufe¬
ratur qͦd absit a te.

Expanded text:
bbas de Castellione, vir religiosus, Romam proficiscens, in Dei et nostri custodia sua omnia dereliquit:  abstulerunt porcos eorum. Maluissem, dico vobis, ut nostros proprios rapuissent. A vobis requirimus illos. Ad hoc te constituit principem super terram Princeps regum terrae, ut sub eo et pro eo bonos foveas, malos coerceas, pauperes defendas, facias judicium injuriam patientibus. Si haec facis, opus principis facis: et spes est ut tuum Deus dilatare et roborare debeat principatum. Si non, timendum est tibi, ne hoc ipsum quod videris habere honoris et potestatis, auferatur quod absit! a te.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃i fumus. Si hoc ce¬
scitis. immo qͥa ñ ignoratis: la¬
aliis om̃ĩb quos offendisse uidetur.
efficacit̾ firmit̾q irconciliet᷑. Alio qͥn
offenditis ꝗͣ ur̃m ñ negatis: qͦd om̃i¬
no facere ñ audetis. Ex quo ep̃ari ce

Expanded text:
ri sumus. Si hoc scitis, imo quia non ignoratis, laaliis omnibus, quos offendisse videtur, efficaciter firmiterque reconcilietur. Alioquin offenditis, quem vestrum non negatis: quod omnino facere non audeti
Abbreviated transcription (Latin):
de claraualle. qͦd amico lm̃o. Et
tarde notꝰ &e cito es mͥ sublatus:
rob̾te kmĩe. S consolor. qͦd solo de corpo¬
re patiar hoc: nã spu semꝑ es mecũ. Qd̃
tam̃ uł ipsũ qͣndo ego ȩquanimit̾ tole¬
rare̾: si solus ñ eẽt in causa ds: Erit erit
qͣndo reddem᷑ nob̾: qͣndo &e quisq de se
& ut̾q de inuicẽ plene gaudebimꝰ: p̾sen¬
tes nob̾ in utraq portione nri. in neut᷑
deinceps ab alterutro diuidendi. Glu¬
tinũ erit tantȩ comunctioniᷤ qͥ causa
nc̃ ẽ tantillȩ separationis: p̾sens ꝑpetuo
futurꝰ nob: p̾sentes nos nob̃ ꝑpetuo ser¬
rogamus ut orent ꝓ nobis: Itẽ ad eui¬

Expanded text:
de Clara-Valle, quod amico charissimo. Et tarde notus, et cito es mihi sublatus, Roberte charissime. Sed consolor, quod solo de corpore patiar hoc: nam spiritu semper es mecum. Quod tamen vel ipsum quando ego aequanimiter tolerarem, si solus non esset in causa Deus? Erit, erit, quando reddemur nobis, quando et quisque de se, et uterque de invicem plene gaudebimus, praesentes nobis in utraque portione nostri, in neutra deinceps ab alterutro dividendi. Glutinum erit tantae conjunctionis, qui causa nunc est tantillae separationis, praesens perpetuo futurus nobis, praesentes nos nobis perpetuo serrogamus ut orent pro nobis. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis incidisse dicebat pacis uideł
intuitu. Et intulit quia qͥeqͥd hacte¬
nus egerit. iam ꝓ nr̃o deinceps arbito
se facturũ. Tum ego grãs agens absit
inquã tam̃: non nr̃a s dĩ potius uolu¬
tas fiat. Quȩ ita forsitan cognoscetur:

Expanded text:
bilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet bilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet intuitu. Et intulit, quia quidquid hactenus egerit, jam pro nostro deinceps arbitrio se facturum. Tum ego gratias agens: Absit! inquam; tamen non nostra, sed Dei potius voluntas fiat: quae ita forsitan cognoscetur,
Abbreviated transcription (Latin):
atq lassitudini corporis: p̾sertĩ qͦd ñ
liquido fateor credebam rumorib. Qͥs
enĩ crederet tantũ uirũ tanta uti le¬
uitate: ut post posita tam recente pro¬
missione sua. insuꝑ dñi sui mandato.
ꝑsonȩ notabili manũ imponere nou
timeret: Itaq consilio religiosoꝵ ac¬
quiescentes. lugdunũ iter direximuᷤ.
& ꝑuenientes om̃mo sicut audiuimꝰ
sic &e uidimus. Parabantur illa ñ fe¬
sta. s infausta sollemnia. Decanus ta¬
men &e maxima ni fallor pars lugdu¬
nensium canonicoꝵ: constant a ꝑte¬
q coutradicebant. S & rumor ꝓude¬
dus dolendusq passim crebrescens
& inualescens: ciuitatẽ repleuerat.
Quid facerẽ: E onieni archiep̃m. re¬
uerent̾ quide suꝑ pacto qͦd fecerat.
& suꝑ mandato qͥd acceꝑat: & nichil
hoꝵ negauit. Causam uͦ p̾uaricatio¬
nis referens in filiũ ducis. qͥ a ꝯstituto re¬
silierat: ne ille turbaret᷑. in id se muta¬

Expanded text:
et lassitudini corporis, praesertim quod non et lassitudini corporis, praesertim quod non liquido, fateor, credebam rumoribus. Quis enim crederet tantum virum tanta uti levitate, ut postposita tam recente promissione sua, insuper domini sui mandato, personae notabili manum imponere non timeret? Itaque consilio religiosorum acquiescentes, Lugdunum iter direximus, et pervenientes, omnino sicut audivimus, sic vidimus. Parabantur illa, non festa, sed infausta solemnia. Decanus tamen, et maxima, ni fallor, pars Lugdunensium canonicorum constanter aperteque contradicebant. Sed et rumor pudendus dolendusque passim crebrescens et invalescens civitatem repleverat. 3. Quid facerem? Conveni archiepiscopum, reverenter quidem, super pacto quod fecerat, et super mandato quod acceperat: et nihil horum negavit. Causam vero praevaricationis referens in filium ducis, qui a constituto resilierat; ne ille turbaretur, in id se muta
Abbreviated transcription (Latin):
mutua ac diuturna. suꝑfacienda ele¬
ctione: & de multis ꝑsonis quarum
ibi mentio facta ẽ. duab tandem no¬
minatis: a quib nullus nr̃m penitꝰ
dissentiret quãlibet illarũ eligi placu¬
isset. Itaq qͦd nob̾ complacuit dñs pa¬
ꝑa immutabilit̾ obseruari p̾cepit: &¬
tam archiep̃c quã elici firmit̾ ꝓmise¬
runt. Illis abeuntib ego post eoꝵ dis
cessum dies paucos in urbe faciens
uͥ a dño meo impetraie potui faculta¬
tem redeundi ad fratres: iter arripui¬
mꝰ. Et transalpmantes comꝑimꝰ instare
diem. qua foret sacrandus homo in
ep̃m lingonensem: de quo utmã meliora
atq honestiora audiuissemꝰ. Nolo autẽ
dicere: que inuitꝰ audiui. Quid plura:
A religiosis uiris ñ paucis qui nobis salu¬
tandi gr̃a occurrerant. ꝑsuasi sumus
diu̾tere ꝑ lugdunũ: quatinus si fieri
posset. nefariam rem ne fieret ꝓhibere¬
mus. Nam ego aliunde obiuȩ cõpen¬
dium ire statuerã. ꝯsulens ualitudin:

Expanded text:
mutua ac diuturna super facienda elemutua ac diuturna super facienda electione, et de multis personis, quarum ibi mentio facta est, duabus tandem nominatis, a quibus nullus nostrum penitus dissentiret, quamlibet illarum eligi placuisset. Itaque quod nobis complacuit, dominus papa immutabiliter observari praecepit: et tam archiepiscopus, quam clerici firmiter promiserunt. 162 Illis abeuntibus, ego post discessum eorum dies paucos in Urbe faciens, ubi a domino meo impetrare potui facultatem redeundi, ad fratres iter arripuimus. 2. Et transalpinantes comperimus instare diem, qua foret sacrandus homo in episcopum Lingonensem: de quo utinam meliora atque honestiora audivissemus! Nolo autem dicere quae invitus audivi. Quid plura? A religiosis viris non paucis, qui nobis salutandi gratia occurrerant, persuasi sumus divertere per Lugdunum, quatenus, si fieri posset, rem nefariam, ne fieret, prohiberemus. Nam ego aliunde ob viae compendium ire statueram, consulens valetudini
Abbreviated transcription (Latin):
lugdunensem. Uenerunt & cũ eo
rob̾tus decanus eccłiȩ lingonensi ᷤ¬
& olnicꝰ canonicꝰ. querentes licere sͥ
e capitulo lingonensi eligere sͥ ep̃m.
Mandatum siquidẽ a dño papa acce¬
pant nequaquã p̾sumere hoc: nisi
ad consiliũ religiosoꝵ uiroꝵ. Quod
dum ꝑ me cuꝑent &e peterent obti¬
nere: absit inquã. nͥ sciam & certꝰ sim
qd bonam idoneãq ꝑsonam inten¬
datis eligere. Responderunt ꝓpositũ
suum. atq intentionẽ de nr̃o pende¬
re arbitrio: nec aliud se facturos. nͥ qͣd
ego consulerẽ. Et spoponderunt. Ue¬
rum me ñ satis fidem accomodante.
accessit ad ꝑsuadendi archiep̃c. pol¬
licens firmit̾ id ipsum. Et addidit.:
qͦd si secus cłici facere molirent᷑. qͥcqͥd
aliud facerent minime se confirma¬
turum. nec ratum habiturũ. Addu¬
ctꝰ ẽ etiã dñs cancellariꝰ in testimoniũ.
Nec contenti audiuimꝰ etiã p̾sentiam
qͣd int̾ nos conuenerat ꝯfirmaretur:
pus tam̃ habita mt̾ nos collatione

Expanded text:
Lugdunensem. Venerunt et cum eo Robertus decanus Ecclesiae Lingonensis et Olricus canonicus, quaerentes licere sibi et capitulo Lingonensi eligere sibi episcopum. Mandatum siquidem a domino papa acceperant, nequaquam praesumere hoc, nisi ad consilium religiosorum virorum. Quod dum per me cuperent et peterent obtinere: Absit, inquam, nisi sciam et certus sim quod bonam idoneamque personam intendatis eligere! Responderunt propositum suum atque intentionem de nostro pendere arbitrio, nec aliud se facturos, nisi quod ego consulerem. Et spoponderunt. Verum me non satis fidem accommodante, accessit ad persuadendum archiepiscopus, pollicens firmiter idipsum. Et addidit, quod si secus clerici agere molirentur, quidquid aliud facerent, minime se confirmaturum, nec ratum habiturum. Adductus est et dominus cancellarius in testimonium. Nec contenti, adivimus etiam praesentiam quod inter nos convenerat confirmaretur: prius tamen habita inter nos collatione
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: & tam ꝯsecrandu qu̾a consecra¬
turos ad sedem aplicam appellauit.
Et ipse erat lingonensis canonicus.
Ueritatẽ dico ñ mentior:. nichil a me
dictum hie ꝑsone odio: s solo uerita¬
tis amore ueracit omĩa. posita teste
ipsa ueritate:¬

Expanded text:
dixit, et tam consecrandum quam consecradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad Sedem apostolicam appellavit. Et ipse erat Lingonensis canonicus. Veritatem dico, non mentior: nihil a me hic dictum personae odio, sed solo veritatis amore veraciter omnia posita, teste ipsa veritate
Abbreviated transcription (Latin):
& locus qui assignatus fuerat ẽ muta¬
tus. & diesanticipatꝰ. ut loci temporis¬
q oportunitate subtracta &e copia
agendi parit̾ subtrahat᷑ ꝯtradicturiᷤ:
&e ꝯsecrationis dies subripiat᷑ appellatu¬
ris. Ceterum ñ ẽ consiliũ contra consi¬
lium dñi: cuiꝰ ꝓuidentia factum est.
ut nec contradictores defuerint ñ appel¬
latores. Appellatum ẽ a faleone deca¬
no lugdunensis ȩccłiȩ: appellatum ẽ¬
& a pontio archidiacono lingonensi.
appellatũ a bono amico sacerdote &
canonieo eque lingonensi: appella
gaufrido. ignorantib qͥdem his
om̃ib p̾parationẽ cordis eoꝵ᷑ s casu
suꝑuenientib hauddubiũ qͥndi
ꝓuida uoluntate. Tanta siquid̃ẽ
fuit breuitas t̾mini: ut uix ex quo re¬
scuumus diem. quatuor spacio die¬
rum nunciꝰ nr̃ cum litteris accurre¬
re potuerit. quatinus p̾ueniret qͦd
parabatur. ñ sacramentũ s sacrile¬
gium. Et is qͦq nichilominꝰ contra¬

Expanded text:
et locus qui assignatus fuerat, est mutaet locus qui assignatus fuerat, est mutatus, et dies anticipatus: ut loci temporisque opportunitate subtracta, et copia agendi pariter subtrahatur contradicturis, et consecrationis dies subripiatur appellaturis. Caeterum non est consilium contra consilium Domini, cujus providentia factum est ut nec contradictores defuerint, nec appellatores. Appellatum est a Falcone decano Lugdunensis Ecclesiae; appellatum et a Pontio archidiacono Lingonensi; appellatum a Bono-Amico sacerdote et canonico aeque Lingonensi; appellat atque Gaufrido, ignorantibus quidem omnibus his praeparationem cordis eorum, sed casu supervenientibus, haud dubium quin Dei provida voluntate. Tanta si quidem fuit brevitas termini, ut vix, ex quo rescivimus diem, spatio quatuor dierum nuntius noster cum litteris accurrere potuerit, quatenus praeveniret quod parabatur, non sacramentum, sed sacrilegium. Et is quoque nihilominus contra
Abbreviated transcription (Latin):
nia contrariȩ illis: asserentos utiq
consecrationẽ dilatã ñ dimissam: as¬
signantes diem & locũ & causam de¬
cidendam: quã litterȩ pͥores nuncia¬
bant decisã. Putares in litteris ñ mͦ di
demq imago imp̾ssa ceris. unũ iđeq
nom̃ p̾signatum in scedulis. manife¬
ste de uno fonte dulce &e amarũ il¬
lud manare. cunctis qui ad erant mi
rantib declarabant. Tenentur in
manib contradictorie lutere. utris
libet obedire decreueris in obediens
necesse ẽ tenearis. Aut enĩ pͥorem te
recipientẽ epłam postior condẽna¬
bit aut si postiorẽ sequi eligas. pͥor
tere contra litteras. mandatũ adu̾su
mandatũ: ita ut ñ iam quẽadmodu
in ꝓph̃a manda remandas manda de¬
manda potius inculcet᷑ Interĩ nẽpe ħo
qui & consecrationẽ fugerat. & electio¬
nem refutarat. festinauit ad regem:
regaliũ inuestiturã obtinuit. quib
m̾itis ipse uiderit. Mox duectis epłis

Expanded text:
nia contrariae illis, asserentes utique nia contrariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non dimissam; assignantes diem et locum ad causam decidendam, quam litterae priores nuntiabant decisam. Putares in litteris non modo demque imago impressa ceris, unum idemque nomen praesignatum in schedulis, manifeste de uno fonte dulce et amarum illud manare cunctis qui aderant 163 mirantibus declarabant. Tenentur in manibus contradictoriae litterae: utris libet obedire decreveris, inobediens necesse est tenearis. Aut enim priorem te recipientem epistolam posterior condemnabit: aut si posteriorem sequi eligas prior terae contra litteras, mandatum adversus mandatum: ita ut non jam, quemadmodum in propheta, Manda, remanda , sed Manda, demanda, potius inculcetur. 5. Interim nempe homo qui et consecrationem fugerat, et electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtinuit; quibus meritis, ipse viderit. Mox directis epistolis,
Abbreviated transcription (Latin):
consensus omniũ uos ad ꝓcedendum
in cepto oꝑe ammauerit: ꝓcedite ut
cepistis. Sin autẽ: acqui escendii apło
dicenti. Nemini cito manũ imponaᷤᷤ.
Uisum ẽ consiliũ placuisse. Interi
homo ille uenisse nunciat᷑. s in hos¬
pitium. ñ in palaciũ. U esꝑe sexte fe¬
riȩ uenit: sabato mane recessit. Non
uoluerit. ad quã ei cure fuit longo iti¬
nere ꝑuenire: nisi qͦd uerecundia mo¬
nachalis honorisq contemptꝰ forsan
putari posset:. si ñ aliud alia que secuta
fr̃ indicarent. Et reuera quid aliud
tt̃ suspicari debuimꝰ. qnͣdo archiep̾e
rediens ab illo. testatus ẽ coram om̃ib
nullo mͦ eum uoluisse acquiescere: s qͥc¬
quid de eo factum fuerat penitus re¬
futare: Deniq &e mandauit mox ele¬
ctionem fieri. hoc ꝑ quosdłã lingonen¬
ses canonico ᷤᷤ tune p̾sentes: hoc oe ꝑ lit¬
teras quȩ adhuc exstant. Quib in ca¬
pitulo lingonensi oblatis ce lectis. ꝓh
pudor incontinenti legunt᷑ aliȩ ꝑ om¬

Expanded text:
s omnium vos ad procedendum in coepto opere animaverit procedite ut coepisti: sin autem, acquiescendum Apostolo dicenti, Nemini cito manum imponas . Visum est consilium placuisse. Interim homo ille venisse nuntiatur, sed in hospitium, non in palatium. Vespere sextae feriae venit; sabbato mane recessit. Non voluerit, ad quam ei curae fuit longo itinere pervenire: nisi quod verecundia monachalis, honorisque contemptus forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta sunt, indicarent. Et revera quid aliud tunc suspicari debuimus, quando archiepiscopus rediens ab illo testatus est coram omnibus, nullo modo eum voluisse acquiescere, sed quidquid de eo factum fuerat, penitus refutare? 4. Denique et mandavit mox electionem fieri. Hoc per quosdam Lingonenses canonicos tunc praesentes, hoc et per litteras, quae adhuc exstant. Quibus in capitulo Lingonensi oblatis et lectis, proh pudor! incontinenti leguntur aliae per om
Abbreviated transcription (Latin):
isset auctoritati. ut in ur̃i p̾sen¬
tia causa dñi senonensis discuteretur.
ne infensus uidelicet regi. in regis pre¬
sentia &e potentia suis pro se adu̾sari¬
is responsurꝰ traditus homo uideret᷑
nendum ir refragabilit̃ quicqͥd p̾cipi¬
tis. sic sꝑandum indubitant᷑ bonum.
de om̃i re quã dec̃nitis: id solum a ur̃a
pat̾ pietate deposcit omniũ qͥ apud noᷤ
uultum forte potentis ut assolet sen¬
serit p̃grauari. ꝯfugere liceat ad uiscera
patͥs: quod utiq hactenus oppresso ne¬
uideat ioseph uir iustus. quid sibi nc̃¬
etiam faciendum sit de puero &e ma¬
tre eius: qͥa etiã nunc in senonensi ꝓ¬
ut quod uerum est manifestius ꝓfe¬
ramus: rex in archiep̃o ex eo aꝑte no¬
uam ꝑsequi religionẽ dinoscit᷑: quod

Expanded text:
isset auctoritati, ut in vestri praesentia causa domini Senonensis discuteretur; ne infensus videlicet regi, in regis praesentia et potentia suis pro se adversariis, responsurus, traditus homo videreturnendum irrefragabiliter quidquid praecipitis, sic sperandum indubitanter bonum de omni re quam decernitis: id solum a vestra, Pater, pietate deposcit omnium, qui apud novultum forte potentis ut assolet senserit praegravari, confugere sibi liceat ad viscera Patris, quod utique hactenus oppresso nevideat Joseph vir justus, quid sibi etiam nunc faciendum sit de puero et matre ejus, quia ecce etiam nunc in Senonensi put quod verum est, manifestius 58 proferamus, rex in archiepiscopo ex eo aperte novam persequi religionem dignoscitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
romde ut uidetis &e ñ frustra
erronea ouicula ur̃a contra morẽ
tenta ẽ: cum tali circũuentione im¬
mo utili subuentione. & fratͥ proar¬
tioris uitȩ desidio. & pro frĩs reditu
uĩe tandẽ nichilominꝰ uoluntati satᷤ¬
factum sit. Hȩc autẽ dico. ñ ut nr̃am
erga uos in hoc uelim cõmendare be¬
niuolentiam: quã ꝑ quicqͥd facere
possũ uix sufficerẽ sicut est demonstrare:
s ut certũ habeatis. qͦd ante uobis
dixisse me memini. quia sepe inqͥe¬
tos animos quib sua in qua sunt
uita ñ sufficit. districtioe exꝑta com¬
pescit. Consiliũ nr̃m suꝑ ipso fratre
reconciliato uelle uos scͥpsistis audi¬
re: s ñ putaui necesse fore: cũ paratꝰ
sus quã ualde timet. ꝓ ipso & cũ ipso
supplicamꝰ pie temperari: &e aliquanto
mitiꝰ cum eo agi. quã cum cet̾is solet
fugitiuis. In similib enim factis. cau¬
sa dissimilis simile recusat iudiciũ.
Multum quippe differunt a seis qui
tumore aut odio religionis de mona¬

Expanded text:
rovide, ut videtis, et non frustra erronea ovicula vestra contra morem tenta est, cum tali circumventione, imo utili subventione, ut fratri pro arctioris vitae desiderio, et pro fratris reditu vestrae tandem nihilominus voluntati satisfactum sit. Haec autem dico non ut nostram erga vos in hoc velim commendare benevolentiam, quam per quidquid facere possum, vix sufficerem, sicut est, demonstrare: sed ut certum nunc habeatis, quod et ante vobis dixisse me memini, quia saepe inquietos animos, quibus sua, in qua sunt, vita non sufficit, districtior experta compescit. Consilium nostrum super ipso fratre reconciliato velle vos scripsistis audire: sed non putavi necesse fore, cum paratussus, quam valde timet, pro ipso et cum ipso supplicamus pie temperari, et aliquanto mitius cum eo agi, quam cum caeteris solet fugitivis. In similibus enim factis causa dissimilis simile recusat judicium. Multum quippe differunt a se, qui timore aut odio religionis de mona