comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
racha: reus erit coneilio. Qui aũ dix¬
erit fatue: reus erit gehennȩ igiiꝰ. Qd
tam paruũ in peccatis. quã fr̃i dicere
fatue: Qd tam magnũ in suppliciis.
quã gehenua ignis: Si in lege uł ꝓpbis
fatue lapidari uissũ fuisse diuinitꝰ:
quantȩ dm̃ crudelitatis argueret:
Q sͥ non aũt ñ dico lapidari. s ꝑ singłos
artus. immo &e ꝑ singula corꝑis frusta
paulatim atq minutatim uiuens &
sentiens. dilaniari consumiq maluᷤ¬
s: quã gehennȩ ignib mancipari:
Absit tam̃. ut crudeliorẽ quisquã dicat
ȩugłii dm quã legis dm̃. intelligens
utriusq ẽẽ unũ eundemq dm̃: in lege
terrentem carnalib. in engłio sp̃uialib
pęnis: & ibi ce hic fidelem: nusquã cru
cerbius &e amarius exagitaret᷑. quam
qd̃ iste de obsonio sacrificii p̾gustato.
corporalem tẽporalemq pęnã ꝓ sacri¬
legio sic indignat᷑ ingestam: ubi se uen¬
turum dñs. & ad sinistrã positis genti¬

Expanded text:
s erit concilio; qui autem dixerit, Fatue, reus erit gehennae ignis . Quid tam parvum in peccatis, quam fratri dicere, Fatue? Quid tam magnum in suppliciis, quam gehenna ignis? Si in Lege vel ProphFatue, lapidari jussum fuisse divinitus, quantae Deum crudelitatis argueret? Quis non autem, non dico lapidari, sed per singulos artus, imo per singula corporis frusta, paulatim atque minutatim, vivens et sentiens dilaniari consumique maluisset, quam gehennae ignibus mancipari? Absit tamen ut crudeliorem quisquam dicat Evangelii Deum quam Legis Deum, intelligens utriusque esse unum et eumdem Deum, in Lege terrentem carnalibus, in Evangelio spiritualibus poenis; et ibi et hic fidelem, nusquam crudacerbius et amarius exagitaretur, quam quod iste de obsonio sacrificii praegustato, corporalem temporalemque poenam pro sacrilegio sic indignatur ingestam; ubi venturum se Dominus, et ad sinistram positis genti
Abbreviated transcription (Latin):
li lacte nutriunt᷑: aut tanquã palea
ꝑseuerans. futuris ignib p̾parantur.
Sicut aũt d̾s unus ce uerus creator
bonoꝵ ẽ & temporaliũ & eternoꝵ:
ita idem auctor ẽ amboꝵ testam̃toꝵ:
quia & nouũ ex uetere ẽ figuratum:
&e uetus in nouo ẽ reuelatũ. Ignos¬
cendi aũt misericors mansuetudo.
ꝓpt̾ quã dictũ est. non solũ septies.
s etiam septuagies septies fr̃ĩ remit.¬
tenda ẽẽ peccata. non ad hoc ualae
ut sit mniquitas impunita: aut. tor¬
pens aut dormiens disciplina qͦl
potiꝰ obsit quã diligens uigilans ꝙ
uindicta. Claues qͥppe regni cȩloꝵ. sic
dedit xp̃c ȩccliȩ. ut non solũ diceret.¬

Expanded text:
li lacte nutriuntur, aut tanquam palea li lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est, et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum, quia et Novum in Veteri est figuratum, et Vetus in Novo est revelatum. Ignoscendi autem misericors mansuetudo, propter quam dictum est: Non solum septies, sed etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata : non ad hoc valet, ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coelorum sic dedit C
Abbreviated transcription (Latin):
aut ut decipiat imꝑitos se scire diͤ¬
simulans: A quo tam̃ si querat᷑ utr̃u
non reddat malũ ꝓ malo. qͥ ꝓ ciboñ
accepto in ignẽ mittit ȩt̾̃num: ꝓfec¬
to turbabitur & ammonebit᷑. incõpa¬
rabiliter ẽẽ mitius ocułu ꝓ oculo
dentem ꝓdente homini auferre. uͥ
mensura uindictȩ modũ ñ transit
iniuriȩ. quã qd ꝓpt̃ non exhibitã bu¬
manitatem. tantã rependere seuerita¬
tem. ubi transitoria ẽ culpa. & finem
non habet pena: atq ita discet si ꝑ¬
uicax ñ est. in utroq dĩ unius testa¬
mento & amanda bonitatẽ: & tim̃d̃a
seueritatẽ. Quãuis enĩ in ueteri testa¬
mento ꝓpt̃ temporaliũ bonoꝵ ꝓmissi
onem. maloꝵꝙ cõminationem. seruoᷤ
pariat temporalis iherłm. in nouo
aũt ubi fides impetat caritatẽ qua
occidebat. littera iubens. s uiuifica¬
bat. sp̃c uiuens: unde &e fides uentu
ciunt. ñ intelligendo seripturas. uł
in ipsa catholica aut adhuc pariui¬

Expanded text:
aut ut decipiat imaut ut decipiat imsimulans? A quo tamen si quaeratur, utrum non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum; profecto turbabitur, et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre , ubi mensura vindictae modum non transit injuriae, quam propter non exhibitam humanitatem, tantam rependere severitatem, ubi transitoria est culpa, et finem non habet poena: atque ita discet, si pervicax non est, in utroque Dei unius Testamento et amandam bonitatem et timendam severitatem. Quamvis enim in Vetere Testamento propter temporonem malorumque comminationem servos pariat temporalis Hierusalem: in Novo autem, ubi fides imperat charitatem, qua occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans. Unde et fides venturi ciunt, non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvu
Abbreviated transcription (Latin):
nit unũ dm. & eiꝰdẽ uniꝰ di inutͦq dili¬
git bonitatẽ: in utroq metuit seue¬
ritatem: in illo intelligens ꝓmissum
xp̃m. in isto accipiens redditũ xp̃m:
nonne prius in illis ueterib libris
lectũ est. ñ reddendũ malũ ꝓmalo.
ubi p̾cipitur. ut si iumentũ mimici
sui errare qͥsq inuenerit reuocet
dño eiꝰ e si cecidisse in uia. ñ ꝑtnͣseat
s leuet. cũ illo: Nonne ibi seriptũ est
mieus tuus ciba illũ: si sitit potũ da
illi: Nonne ibi prius homo di. do suo
mĩs si feci istud. si est iniquitas in ma¬
nib meis: si reddidi retribuentib mͥ
mala: Nonne ibi priꝰ iheremias ꝓpha
describit scĩ pacientiã: p̾bentis ꝑcu¬
cienti se maxillam: Nonne ibi priꝰ
ꝑ alium ꝓpħam p̾cipitur: ut malieiã
unusquisq fratͥs sui ñ reminiscat᷑.
Qdͥ est gͦ qd̾ iste blasphemꝰ. hȩc tanquã
contraria ueteri testam̃to de nouo
colligit: aut utrasq litteras nesciess

Expanded text:
nit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque dilinit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem, in illo intelligens promissum Christum, in isto accipiens redditum Christum. Nonne ibi prius in illis veteribus libris lectum est non reddendum malum pro malo, ubi praecipitur, ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet Domino ejus, et si cecidisset in via, non pertranseat, sed levet cum illo? Nonne ibi prius scriptumicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi? Nonne ibi prius homo Dei Deo suo meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala? Nonne ibi prius Jeremias propheta describit sancti patientiam praebentis percutienti se maxillam? Nonne ibi prius per alium prophetam praecipitur ut malitiae unusquisque fratris sui non remi niscatur? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colligit, aut utrasque litteras nesciens,
Abbreviated transcription (Latin):
didit talentum qd̵ acceꝑat tantũ. qͥa
ampliꝰ ñ acquisiuit. ligatis manib
& pedib ꝓici iussit in tenebras exte¬
riores. ubi eẽt ei fletus aestridor denti¬
um: & qui hominẽ ñ habentẽ uestem
nuptialem de conuiio suo tollit. & si¬
militer alligatũ. simili supplicio ꝑunit:
& qui uenientib ad se & pulsantib ce
infunderent suis lampadib ñ tule¬
runt: &e qui ꝓpt̃ unũ contumeliosũ
uerbũ mittit in gehennã: ce qͥ corpo¬
rali cibo ñ accepto. igne dãpnat ȩt̾̃no
Hȩc atq huimodi si quis uesana m̃te
sacrilegus. inde lenia hinc asꝑa col¬
ligat. ac sic homines utraxq lingua¬
rum imꝑitos. a xp̃o tanquã seuo et
crudeli conetur auertere. & ad deum
ꝓpharum miscde̾m mitemq conu̾tere:
nonne & huio ipsi qͥ hoc facit ueteri
testam̃to. qd̃ ab homine similit̾ saeri¬
lego poss fieri nouo. impurus atq
impius apparebit. Qui aũt recte colit.
d̾m. & ꝓfecto utriusq testam̃ti inue¬

Expanded text:
tantum quia non amplius acquisivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit : et qui venientibus ad se, et pulsantibus, et infunderent suis lampadibus, non tulerunt; et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam, et qui pro temporali cibo non accepto, igne damnat aeterno . Haec atque hujusmodi si quis vesana mente sacrilegus inde lenia, hinc aspera colligat, ac sic homines utrarumque litterarum imperitos a Christo tanquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum prophetarum misericordem mitemque convertere, nonne et huic ipsi qui hoc facit, Veteri Testamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti inve
Abbreviated transcription (Latin):
terio sibi habere uideat᷑. quã pt᷑ pͥo¬
ris adulteriũ tanquã hinc soluto
matrimonii uinculo alta̾m duxit.
Qd qͥdem si fuerit machinat᷑: ce uxor̃e
suam mecham faciet. & ipse. qũauis pꝰ
adulteriũ conuigis aliam ducendo
mechus erit: nichilq illi ꝑderit qd̾
tͥ credidit: & ñ ei potiꝰ qui nullo ex¬
cepto ait. omĩs qͥ relinquerit uxor̃e
suã &e aliã duxerit mechat᷑. Quib
omib consideratis atq tractatis: re¬
stat ut ab eis qͥ hec fidelit̾ audiunt.
dicat᷑ nob̃ qd̃ dño dictũ ẽ: si talis est
causa cũ uxore. ñ expedit nubere.
Quib & nos qͥd respondeamꝰ: insi qd ip¬
se respondit. Non om̃s capiunt uer¬
bum hoc: s quib datũ ẽ. Sunt enim
eunuchi: qui de matris utero sie na¬
di st̃. Et sunt eunuchi: qͥ facti sunt ab
hominib. Et sunt eunuehi: qͥ seipsoᷤ¬

Expanded text:
terio sibi habere uideatur, quam post prioterio sibi habere uideatur, quam post prioris adulterium tamquam hinc soluto matrimonii uinculo alteram duxit. quod quidem si fuerit machinatus, et uxorem suam moecham faciet et ipse quamuis post adulterium coniugis aliam ducendo moechus erit nihilque illi proderit, quod tibi. credidit et non ei potius, qui nullo excepto ait: omnis qui reliquerit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur. Quibus omnibus consideratis atque tractatis restat, ut ab eis, qui haec fideliter audiunt, dicatur nobis, quod domino dictum est: si talis est causa cum uxore, non expedit nubere. quibus et nos quid respondeamus, nisi quod ipse respondit? non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum est. sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt; et sunt. eunuchi. qui facti sunt ab hominibus; et sunt eunuchi, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum in ipso ẽ facere cõpulit: et
hoc ei ds peccatũ etiã si illa casta ꝑ¬
maneat imputabit. S qͥs nesciat ꝙͣ.
sint rarissiȩ quȩ ita pudice uiuanͭ
cũ uiris: ut etiã si ab eis dimittant᷑
alios ñ reqͥrant: Incõparabilit̃ qͥppe
numerus ẽ amplior feminarũ: quȩ
cũ pudice adhereant maritis: tam̃ si
dimissȩ fuerint a maritis. ñ differ̃t
nubere. Cũ gͦ crediderint homines
do dicenti. omĩs qͥ dimiserit uxorẽ
suã pret̾ causam fornicationis facit
eam mechari: si crediderint & tͥ dicen¬
ti. muliere fornicante licere uiro en
alterã ducere: qͥs quis uoluerit ꝓpt̃ qͣs
libet alias molestias carere uxore
cui unctus ẽ. priꝰ eã mechari facit
sine fornicatione dimittendo: ut tẽ
ducat alterã cũ fuerit illa mecha nu¬
bendo: ac sic a priore. peccato qͦ eam
mechari fecit. siue ꝑ baptismũ. siue
ꝑpenitentiã liberatus. sine suo adul¬

Expanded text:
quantum in ipso est, facere conpulit; et quantum in ipso est, facere conpulit; et hoc ei deus peccatum, etiamsi illa casta permaneat, inputabit. sed quis nesciat, quam sint rarissimae, quae ita pudice uiuant cum uiris, ut, etiamsi ab eis dimittantur, alios non quaerant? incomparabiliter quippe numerus est amplior feminarum, quae cum pudice adhaereant maritis, tamen, si dimissae fuerint a maritis, non differunt nubere. cum ergo crediderint homines domino dicenti: omnis qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis facit eam moechari, si crediderint et tibi dicenti muliere fornicante licere uiro eius alteram ducere, quisquis uoluerit propter alias quaslisbet molestias carere uxore, cui iunctus est, prius eam moechari faciat sine fornicatione dimittendo, ut tunc ducat alteram, cum fuerit illa moecha nubendo, ac sic a priore peccato, quo eam moechari fecit, siue per baptismum siue per paenitentiam liberatus sine suo adul
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uͦ ex hoc qd̾ sapis ñ ẽẽ adulteriũ.
si uir uxorem causa fornicationis ab¬
iecerit & alterã duxer it: ñne arbitra¬
ris cauendũ ne discant uiri uxores.
quas ꝓpt̾ alias innumerabiles causas
ferre ñ possint mechari cogere. ut ab
eis uinculo comugali ꝑ fornicationẽ
sicut putas soluto liceat eis alteras
ducere. & ex hoc qd illas mechari co¬
egerunt. aut baptismate ablui aut
penitendo sanari: qm̃ illis ce gr̃a et
medicina negabitur quãdiu cũ ad¬
ulteris uiuent. si priorib p̃t̃ causam
fornicationis repudiatis. alteras dux¬
erint. isi forte qͥs dicat neminem
posse uxorem suã mechari facere: si
pudica ẽ. Et tam̃ dñs. omĩs qͥ dimise.¬
rit inquit uxorem suã pret̃ causam
forncationis: facit eã mechari Utiq
ꝓpt̾ea quia cũ eẽt pudica cũ uiro: tñ
dimissa cogit᷑ ꝑ incontinentiã uiuo
priore alteri copulari. Et hoc ẽ me¬
chari. Qd̃ si hoc ista ñ fecerit. tam̃ ille

Expanded text:
Iam uero ex hoc, quod sapis non esse adulterium, Iam uero ex hoc, quod sapis non esse adulterium, si uir uxorem causa fornicationis abiecerit et alteram duxerit, nonne arbitraris cauendum, ne discant uiri uxores suas, quas propter alias innumerabiles causas ferre non possunt, moechari cogere, ut ab eis uinculo coniugali per fornicationem, sicut putas, soluto liceat eis alteras ducere, et ex eo, quod illas moechari coegerunt, aut baptismate ablui aut paenitendo sanari, quoniam illis et gratia et medicina negabitur, quamdiu cum adulteris uiuent, si prioribus praeter causam fornicationis repudiatis alteras duxerint? nisi forte quis dicat neminem posse uxorem suam moechari facere, si pudica est. et tamen dominus, omnis qui dimiserit, inquit, uxorem suam praeter causam fornicationis facit eam moechari. utique propterea, quia cum esset pudica cum uiro, tamen dimissa cogitur per incontinentiam uiuo priore alteri copulari, et hoc est moechari. quodsi hoc ista non fecerit. tamen ille,
Abbreviated transcription (Latin):
& sana. dura ae inhumana dicat᷑. Sic
itaq ñ tͥ debet uideri idõ negandum
ẽẽ adulteriũ. qͣndo uxore adultera ui
gi adulterã occidere. dũ cupit s̃ licere
illa extincta alterã ducere. si hoc ea
uiuente ñ licet facere. Qd̾ si enĩ ce illd̾
dicant xꝑianȩ ficl̃i detractores. cogi ho¬
mines occidere uxores suas insidiaꝵ
scelerib quas molestas ferre ñ possun.
siue diuturno labore. laborantes. & pa¬
ti concubitũ ñ ualentes. siue pauꝑes.
siue steriles. siue deformes. aliarum
spe ducendarũ. sauarũ. opulentaꝵ.
fecundarũ. pulcherrimarũ: qͥa eas
quas ꝑpeti nolunt pret̾ causã forni¬
cationis. repudiare ñ licet & alteras
ducere. ne ꝑpetuo deuincti adult̾io.
nec baptizari possint. nec penitendo
sanari.  Nũqͥd ꝓꝑt̾ea ne. ista homieidi¬
oꝵ scelera ꝑpetrent᷑. dicturi sumꝰ ñ eẽ
adulti̾a: repudiatis pret̃ causã forn¬
cationis uxorib sibi alteras copulare:

Expanded text:
et sana, dura et inhumana dicatur. sic et sana, dura et inhumana dicatur. sic itaque non tibi debet uideri ideo negandum esse adulterium, quando uxore adultera uiugi adulteram occidere, dum cupit sibi licere illa extincta alteram ducere, si hoc ea uiuente non licet facere. quid? si enim et illud dicant christianae fidei detractores, cogi homines occidere uxores suas insidiarum sceleribus, quas molestas ferre non possunt, siue diuturno languore laborantes et pati concubitum non ualentes siue pauperes siue steriles siue deformes, aliarum spe ducendarum, sanarum, opulentarum, fecundarum, pulcherrimarum, quia eas, quas perpeti nolunt, praeter causam fornicationis repudiare non licet et alteras ducere, ne perpetuo deuincti adulterio nec baptizari possint nec paenitendo sanari, numquid propterea, ne ista homicidiorum scelera perpetrentur, dicturi sumus non esse adulteria repudiatis. praeter causam forncationis uxoribus sibi alteras copulare?
Abbreviated transcription (Latin):
tur hominib homicidia ꝑpetrare. &
earũ maritos quas eo mͦ repudiatas
duxerint. uł insidiis quib potuerm
uł calũpniis appetere. ul aliquibꝰ ue¬
ris criminib accusare & occidere. ut
eis mortuis possint ẽẽ coniugia. quȩ
uiuis fuerant adulteria: ñne id exag¬
gerando tͥ dicturus ẽ. ñ mͥ uidetur
amantissime fr̃ hic diuinus ẽẽ sensꝰ.
ubi ñ solũ benignitas & pietas excludi¬
tur. s etiã ingens malignitas & impi¬
etas excitat᷑. q̃ndoqͥdem multo ẽ leurꝰ
&e tolerabili ut adulteras mariti. quam
ut maritos adulteri occidant: Placet ne
accusemꝰ. dicentes ñ debere adulterium
uindicari. etiã si pret̃ causã formeationis
repudiata a iuro alteri coniungat᷑: ne
maritũ er a quo dimissa ẽ cõpellatur
occidere. dum adulteriũ in conubium
cupit uiri pͥoris morte. conu̾tere. Scio
tͥ hoc ñ placere: ut ꝓꝑt̃ hane uanissimã
inuuidiam. lexxꝑi cũ uera inueniatur

Expanded text:
tur hominibus homicidia perpetrare et tur hominibus homicidia perpetrare et earum maritos, quas eo modo repudiatas duxerint, uel insidiis, quibus potuerint, uel calumniis adpetere uel aliquibus ueris criminibus accusare et occidere, ut eis mortuis possint esse coniugia, quae uiuis fuerant adulteria, nonne id exaggerando tibi dicturus est: non mihi uidetur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi non solum benignitas et pietas excluditur, sed etiam ingens malignitas et inpietas excitatur?\' quandoquidem multo est leuius et tolerabilius, ut adulteras mariti, quam ut maritos adulteri occidant. placetne taccusemus, dicentes non debere adulterium iudicari, etiamsi praeter causam fornicationis repudiata a uiro alteri coniugetur, ne maritum eius, a quo dimissa est, conpellatur occidere, dum adulterium in conubium cupit uiri prioris morte conuertere? scio tibi hoc non placere, ut propter hanc uanissimam inuidiam lex Christi, cum uera inueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
liere a lege uiri ptͦ mortẽ uiri. s de
transacto qd̵ factũ est ꝑpenitentiã sateͤ
fiat uł regeneratione deleat᷑. nunqͥd
ꝓꝑte̾a ẽ causanda lex rꝑi. tanquã cõpu¬
lerit fieri homicidiũ. cũ sine crimine
fornicationis repudiatã ducere dicit
ẽẽ adulteriũ⁊ Hic enĩ si parũ qd̾ loqͣ¬
mur attendimꝰ: multũ grauiora di¬
ci possunt. quã ipse dixisti. Nam tu
dum ñ uis ẽẽ adulteria. si aliȩ ducant᷑
dimissis adulteriis hoc inuenisti. qm̃
si hȩc adulteria dixerimꝰ. cogent᷑ mari¬
ti occidere adulteras. quarũ uita im¬
pediunt᷑ adulteras ducere: atq hoc ex¬
aggerare dixisti. Non mͥ uidet᷑ aman¬
tissime pat̾ hic diuinus ẽẽ sensus: ubi
benignitas &e pietas excludit᷑. Si gͦ qͥs¬
piam nolens eredere ẽẽ adulterium.
qnͣdo a marito sine fornicationis cri¬
mine repudiata ab altero ducit᷑. & hoc
contra te inueniat qͥa ista ratione suade¬

Expanded text:
liere a lege viri post mortem viri, sed de liere a lege viri post mortem viri, sed de transacto quod actum est poenifiat, vel regeneratione deleatur; numquid propterea est accusanda lex Christi, tanquam compulerit fieri homicidium, cum sine crimine fornicationis repudiatam ducere, dicit esse adulterium? 17. Hic enim, si parum quid loquamur attendimus, multo graviora dici possunt quam ipse dixisti. Nam tu dum non vis esse adulteria, si aliae ducantur dimissis adulteris, hoc invenisti: Quoniam si haec adulteria dixerimus, cogentur mariti occidere adulteras, quarum vita impediuntur alteras ducere. Atque ut hoc exaggerares, dixisti: Non mihi videtur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi benignitas et pietas excluditur\'. si ergo quispiam nolens credere esse adulterium. quando a marito sine fornicationis crimine repudiata ab altero ducitur, et hoc contra te inueniat, quia ista ratione suade
Abbreviated transcription (Latin):
rans. Si aũt accusando adulterã occide¬
rit:. hoc peccatũ q̃m̃ transactum ẽ. et
in eo ñ ꝑmanet. &e si a cathecumino fac¬
tum ẽ. baptismate abluit᷑: &e si abaptira¬
to. pęnitentia & reconciliatione sanat᷑.
S nunqͥd ꝓꝑt̾ea dicturi sumꝰ adulterit̃
non ẽẽ adulteriũ: qd̾ sine dubio cõmit¬
titur. si coniuge adultera uiuente. alt̾a
ducit᷑. Si hoc adulterii genere excepto.
nempe ñ dubites eẽ adulteriũ si qͥsꝙͣ.
ducat uiuentis uxorem. a uiro suo ꝑ
libellũ repudii sine ulla mulieris for¬
nicatione dimissam: qͥd gͦ cũ uiderit
se nec ad baptismũ admitti si cathecu¬
minus. nec utiliter agere penitentiã
si baptizatꝰ hoc fecit. ñ corrigendo &e re¬
linquendo qd fecit. si eũ uoluerit et
potuerit occidere cuiꝰ duxit uxorem.
& hoc scelus uł baptismate diluat᷑ ul
penitentia soluat᷑. atq ita etiã illud ad¬
ulterium ñ ꝑmaneat. euacuata mu¬

Expanded text:
rans: si autem accusando adulteram occiderans: si autem accusando adulteram occiderit, hoc peccatum, quoniam transactum est et in eo non permanetur, et, si a catechumeno factum est, baptismate abluitur et, si a baptizato, paenitentia et reconciliatione sanatur. sed numquid propterea dicturi sumus adulterium non esse adulterium, quod sine dubio committitur, si coniuge adultera uiuente altera ducitur? sed hoc adulterii genere excepto nempe non dubitas esse adulterium, si quisquam ducat uiuentis uxorem a uiro suo per libellum repudii sine ulla mulieris fornicatione dimissam. quid ergo? cum uiderit se nec ad baptismum admitti, si catechumenus est, nec utiliter agere paenitentiam, si baptizatus hoc fecit, non corrigendo et relinquendo quod fecit, si eum uolupotuerit occidere, cujus duxit uxorem, ut hoc scelus vel baptismate diluatur, vel poenitendo solvatur, atque ita etiam illud adulterium non permaneat, evacuata mu
Abbreviated transcription (Latin):
occidere. s tantũ dimittere: qͥs ẽ tam
demens qͥ ei dicat fac qd ñ licet. ut tͥ
liceat. qd̃ ñ licet: Cum enĩ utrũq sed̾m
legem xꝑi illicitũ sit. siue adulterã ocei¬
dere. siue illa uiuente alta̾m ducere:
ab utroq ẽ abstinendu: ñ illicitũ ꝓ illi¬
cito faciendũ. Si enĩ facturus ẽ qd ñ
licet᷑. iam faciat adulteriũ. & ñ faciat ho¬
micidium: ut uiuente uxore alteram
ducat. & ñ humanũ sanguinẽ fundat.
Qd̃ si ẽ utrũq nefarum: ñ debet altu̾m
ꝓ altero ppetrare. s utrũq uitare. Hic
uideo qͥd dici ab incontinentib possit:
qd̃ uidelicet qͥ dimittit & uiuere ꝑmit¬
tit adulterã. si alterã duxerit. quãdiu
prior illa uiuat ꝑpetuus adulter est.
nec agit penitentiã fructuosam a fla¬
gitio ñ recedens: nec si cathecuminꝰ ẽ
ad baptismũ ammittit᷑. qm̃ ab eo qͦd
impedit ñ mutat᷑: nec reconciliari pe¬
nitens potest. in eadem nequitia ꝑseue¬

Expanded text:
occidere, sed tantum dimittere, quis est tam occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui ei dicat: fac, quod non licet, ut tibi liceat quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum sanguinem fundat. quodsi est utrumque nefarium, non debet alterum pro altero pevideo quid dici ab incontinentibus possit: quod videlicet qui dimittit et vivere permittit adulteram, si alteram duxerit, quamdiu prior illa vivit, perpetuus adulter est, nec agit poenitentiam fructuosam a flagitio non recedens; nec si catechumenus est, ad baptismum admittitur, quoniam ab eo quod inpedit non mutatur; nec reconciliari paenitens potest in eadem nequitia perseue
Abbreviated transcription (Latin):
etiam istis uiuentib cũ liceat alia uo¬
bis matrimonia ꝓuidere. qͥd eas tan¬
toꝑe uultis occidere. Hȩc sidicimꝰ. ñ
attendis quã nr̃a suasio longe sit a ca¬
ritate xꝑiana. qͥa &e falsum dicimꝰ eis
licere qd̾ ñ licet. hoc ẽ istis uiuentib
ut aliis copulent᷑: ae si ꝑꝑt̾ ea illis peꝑ¬
cerint. ñ parcent ꝓpt̾ pietatẽ. s ꝑꝑter
aliarũ nuptiarũ liberam potestatẽ.
Postremo quero abs te: utrũ marito xͥ¬
ano liceat. uł scd̾m ueterem dĩ legem
uł romanis legibi adulterã oecidere.
Si licet: melius ẽ ut ab utroq se temꝑet.
id ẽ & a licito illa peccante supplitio: &
ab illicito illa uiuente coniugio. Qͦd¬
si alterutrũ eligere ꝑseuerat: satius
ẽ ei facere qd̾ licet. ut adultera puni¬
atur: quã id qd ñ licet. ut ipsa uiua il¬
le mechetur. Si aũt qd̾ ueriꝰ dicit᷑. noi
licet homini xꝑiano adulterã ꝯiugem

Expanded text:
etiam istis uiuentibus cum liceat alia uoetiam istis uiuentibus cum liceat alia uobis matrimonia prouidere, quid eas tantopere uultis occidere? haec si dicimus, nonne adtendis, quam nostra suasio longe sit a charactere christiano? qui et falsum dicimus eis licere, quod non licet, hoc est istis uiuentibus, ut aliis copulentur, et si propterea illis pepercerint, non parcunt propter pietatem, sed propter aliarum nuptiarum liberam potestatem. postremo quaero abs te, utrum marito christiano liceat uel secundum ueterem dei legem uel romanis legibus adulteram occidere. si licet, melius est, ut ab utroque se temperet, id est et a licito illa peccante supplicio et ab inlicito illa uiuente coniugio. quodsi alterutrum eligere perseuerat, satius est ei facere quod licet, ut adultera puniatur, quam id quod non licet, ut ipsa uiua ille moechetur. si autem, quod uerius dicitur, non licet homini christiano adulteram coniugem
Abbreviated transcription (Latin):
guini uxoꝵ qd̾ scͥptum ẽ eis dicimꝰ. dunit¬
de iniusticiã ꝓximo tuo. & tc̃ p̾canti tͥ
peccata soluent᷑: homo homini conser¬
uat iram. & a dño querit medelam:
suꝑ hominẽ similem sibi ñ habet miscdiã.
&e de peccatis suis dep̃cat᷑ cum ipse
caro sit conseruat iracundiã. qͥs ꝓpitia¬
bitur peccatis illiꝰ: ce de. eũagłio dimit.¬
tite & dimittet᷑ uob̾. ut possimꝰ dicere
nr ĩs: & de apło. nulli malũ ꝓ malo red¬
dentes: &e si qua st̃ huiusmodi in scͥpturiᷤ
scĩs. quib adulciscendũ qñto humanꝰ
animꝰ excitat᷑. qͥa xꝑianus ẽ mitigat᷑:
qͣñto in quã meliꝰ ista dieimꝰ quã ut
dicamus tantũ adulteras istas dimitti¬
te. & earũ nolite sanguinẽ querere. qͥc¬
qͥd doloris ex earũ flagitiis habetis. cor¬
solabunt᷑ uos aliȩ quas duxeritis. Me¬
rito enĩ uelletis istas de uiuentiũ nu¬
mero auferre. si earũ uita impedim̃to
eẽt quo minus alias duceretis: nẽ uͦ

Expanded text:
uod scriptum est eis dicimus, Dimitte injustitiam proximo tuo, et tunc precanti tibi peccata solventur. Homo homini conservat iram, et a Domino quaerit medelam? Super hominem similem sibi non habet misericordiam, et de peccatis suis deprecatur? Cum ipse caro sit, conservat iracundiam? quis propitiabitur peccatis illius ; et de Evangelio, Dimittite, et dimittetur vobis ; ut possimus dicere, — et de apostolo: nulli malum pro malo reddentes et si qua sunt huius modi in scripturis sanctis, quibus ad ulciscendum quando humanus animus excitatur, quia christianus est, mitigatur. Quanto, inquam, ista melius dicimus, quam ut dicamus: tantum adulteras istas dimittite, et earum nolite sanguinem quaerere; quidquid doloris ex earum flagitiis habetis, consolabuntur uos aliae, quas duxeritis; merito enim uelletis istas de uiuentium numero auferre, si earum uita inpedimento esset, quominus alias duceretis. nunc uero
Abbreviated transcription (Latin):
tionis iusti iudicii dĩ: ñ ei remittet᷑
neq in hoc scło neq in futuro. Isti aut̃
cũ quib agimꝰ uł de quib agimꝰ: ñ st̃
desꝑandi. Adhuc enĩ sint in corpore:
ipsam ñ tenent intus. cuiꝰ illud ẽ sacͣ¬
mentũ: &e idõ sibi iudiciũ manducañ
&e bibunt. Unus enĩ panis saeram̃tũ
est unitatis: qm̃ sicut apłs dicit. unꝰᷤ
cli̾a catholica sola corpꝰ est. xp̃i: cuius
ille caput. ẽ saluator corꝑis sui. Extra
hoc corpꝰ neminẽ uiuificat sp̃e sẽs: qͥa¬

Expanded text:
remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et ideo sibi iudicium manducant et bibunt. unus enim panis sacramentum est unitatis, quoniam, sicut apostolus ia catholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est salvator corporis sui. Extra hoc corpus neminem vivificat Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
de spiritali corꝑe qd̾ erit in re¬
surrectione scõꝵ inquisitionẽ diligen¬
questionẽ sane difficillimã: in nouissi¬
mo idẽ inuicesimo & scdo libro de ciui¬
tate cłi. satis qnͣtum arbitror explicaui.
Inueni etiã in quodã nr̃o codice in quo
& iste liber ẽ. quodda cõmonitoriũ a
me factũ de hacre ad ep̃m siccensem for¬
tunatianũ: qd̃ in opusculoꝵ meoꝵ in¬
diculo. nec int̾ libros nec int̾ ȩplas est
notatũ. Hic liber sic incipit. Memor
debiti. Illud aũt sic. Sicut presens ro¬
gaui te &e nunc commoneo¬

Expanded text:
de spiritali corpore, quod erit in resurrectione sanctorum, inquisitionem diligenquaestionem sane difficillimam in nouissimo, id est in uicensimo et secundo libro de ciuitate dei, satis, quantum arbitror, explicaui. inueni etiam in quodam nostro codice, in quo et iste liber est, quoddam commonitorium a me factum de hac re ad episcopum Siccensem Fortunatianum, quod in opusculorum meorum indiculo nec inter libros nec inter epistulas est notatum. Hic liber sic incipit: Memor debiti, illud autem: Sicut praesens rogaui et nunc commoneo
Abbreviated transcription (Latin):
ibri duo quoꝵ est titulus
ad inquisitiones ianuarii. multa
de sacram̃tis continent disputata:
siue. que uniu̾saliter. siue quȩ par¬
ticłariter. id est ñ ꝑeque in om̃ib
locis obseruat eccłia: nec tñ cõme¬
morari omĩa potuerunt: s satis ad
inqͥsita responsũ est. Quoꝵ libroꝵ
pͥor epła est: habet quippe in capi¬
te quis ad quẽ scribat. s idõ int̾
libros annumerat᷑ hoc opꝰ. qm̃ se¬
quens qui nomina nr̃a ñ habet.
multo ẽ ꝓlixior: & in eo multo plu¬
ra tractantur. In pͥmo gͦ qd̾ de man¬
na dixi. quia uniciuq scdm ꝓpriã
uoluntatẽ in ore sapiebat: non mͥ
occurrit unde possit probari. nͥ ex
libro sapientiȩ: quẽ iudei ñ recipi¬
unt in auctoritatẽ canonicã. Qd̾
tam̃ fidelib potuit ꝓuenire:. ñ illis
adu̾sus d̾̃m murmuratorib: qui ꝓ¬
fecto alias ȩscas ñ desiderarent. s
hoc eis saꝑet manna qd uellent.
Hoc opus sic incipit. Ad ea q̃ me
int̾rogasti.

Expanded text:
ibri duo, quorum est titulus, Ad Inquisitiones Januarii, multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia: nec tamen commemorari omnia potuerunt; sed satis ad inquisita responsum est. Quorum librorum prior, epistola est; habet quippe in capite, quis, ad quem scribat: sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam sequens qui nomina nostra non habet, multo est prolixior, et in eo multo plura tractantur. In primo igitur quod de manna dixi, Quia unicuique secundum propriam voluntatem in ore sapiebat , non mihi occurrit unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recipiunt in auctoritatem canonicam; quod tamen fidelibus potuit provenire, non illis adversus Deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna quod vellent. Hoc opus sic incipit: Ad ea quae me interrogasti.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds. ñ ea specie qua & in isto scło qͥbdã
uoluit. apparere: qñdo ñ solũ cũ abra¬
ham aliisq iustis. uerũetiam cũ cain
fratricida locutꝰ est: s quomͦ uideat᷑
in illo regno uͥ eum filii erꝰ uideb̃t. si¬
euti ẽ. Tunc qͥppe satiabit᷑ in bonis desi¬
deriũ eoꝵ. Quo desiderio flagrabat
moyses. cui loqͥ ad d̾m facie ad faciẽ ñ
sufficiebat: & dicebat. ostende mͥ temae
ipsũ manifeste ut uideã te: tanquã di¬
ceret. qd̃ in p̾almo ex eodẽ desiderio ea¬
nit᷑. Satiabor dũ manifestabit᷑ gła tua.
Quo desiderio ardebat & philippꝰ e sic
satiari cupiebat dicens. Ostende nob̾
patrẽ: & sufficit nobis. De hac uisio¬
ne loquens eiꝰ etiam ipse amator
et desiderator ambrosius: non in
loco inqͥt d̾s uidetur. sicut ad ilicẽ
mambrȩ. sicut in monte syna: s mũ¬
do corde. Et sequitur sciens quid de¬
sideret: quid estuet. quid speret.

Expanded text:
deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam ipse amator et desiderator Ambrosius: \'Non in loco.., inquit, \'deus uidetur sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina sed mundo corde\'; et sequitur sciens, quid desideret et quid aestuet et quid speret:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ẽ qd̾ eũ sic facit exceptũ: nͥ forte qͥa
illa contemplatione dignũ. etiã tunc
habuit ppł sui talem rectorẽ &e minis¬
trũ in tota domo sua fidełe. quẽ admo¬
dum concupierat uidere dm̃ sicuti ẽ:
Que contẽplatio: cunctis filiis in fine ꝓ¬
mittit᷑. Ista credo considerans uir ille
Ut aũt ꝓbaret qd̾ dixit. qͥa ñ om̃s uideban:
continuo subiecit. Et id̾o ait. tanto tpr̃e
uobiscũ sũ: & adhuc me ñ cognouistis De-¬
inde subiungens a qualib ds̃ uideat᷑
illa contẽplatione sicuti ẽ: qͥ enĩ cogno¬
uit inqͥt quȩ sit latitudo. longitudo.¬

Expanded text:
ergo est, quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia ergo est, quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia illa contemplatione dignum etiam tunc habuit populi sui talem rectorem et ministrum in tota domo sua fidelem, ut, quem ad modum concupiuerat, uideret deum, sicuti est, quae contemplatio cunctis filiis in fine promittitur ? Ista credo considerans uir ille ut autem probaret, quod dixit, quia non omnes uidebant, continuo subiecit: \'Et ideo ait: Tanto tempore uobiscum sum et adhuc me non cognouistis\'. deinde subiungens, a qualibus deus uideatur illa contemplatione, sicuti est: Qui enim cognouit\', inquit, quae sit latitudo et longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ adhuc in hac t̾ra laboraturo. ppłmq
ilłu adhuc recturo concessũ ẽ qd̃ petiuit.
ut claritatẽ dĩ uideret: cui dixerat. si in¬
ueni grãm ante. te ostende mͥ temet. ipsũ
manifeste. Accepit eñi in p̾sentia ꝯgru¬
um responsũ. qd̃ faciẽ di uidere ñ poss
ꝙͣ nemo uideret & uiueret: hoc mͦ dõ
significante alt̾ius potioris uitȩ ilła ẽẽ
dituri: ido illi dictũ ẽ Cũ tnͣfiero posti¬
ora mea uidebis. & ex̧tã quȩ ibi dicuit᷑
mirabili saeram̃to p̃nuntiante eccłiã ptꝰ
futurã. unde mͦ longũ ẽ disputare. Qͦd
aũt dicere instituerã. desiderio erꝰ etiã
illud qd̾ petierat fuisse concessũ: in libro
numeroꝵ postea declaratũ ẽ uͥ dñs argu¬
it contumatiã sororis illiꝰ & dicit aliis se¬
ꝓpħis in uisione apparere &e in somnio:
moysi aũt̃ in specie ñ ꝑ enigniataᷤ ubi etiã
addidit dicens. Et głam dñi uidit. Qd̃

Expanded text:
nisi in hac terra laboraturo populumque nisi in hac terra laboraturo populumque illum adhuc recturo concessum est, quod petiuit, ut claritatem domini uideret, cui dixerat: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum manifeste. accepit enim in praesentia congruum responsum, quod faciem dei uidere non posset, quam nemo uideret et uiueret, hoc modo deo significante alterius potioris uitae illam essedituri; ideo illi dictum est: Cum transiero, posteriora mea uidebis et cetera, quae ibi dicuntur, mirabili Ii sacramento praenuntiante ecclesiam post futuram, unde modo longum est disputare. quod autem dicere institueram, desiderio eius etiam illud, quod petierat, fuisse concessum, in libro numerorum postea demonstratum est, ubi dominus arguit contumaciam sororis ipsius et dicit aliis prophetis in uisione M se apparere et in somno, Moysi autem per speciem, non per aenigmata, ubi etiam addidit dicens: Et gloriam domini uidit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
da intentionis au̾sio: ut siue in corꝑe
siue ext᷑ eorpꝰ fuerit.idẽ utrũ sic̃ solet¬
fieri in uehem̃tiore extasi. menᷤ ab hac
uita in illa uitã fuerit alienata. manen¬
de corꝑis uincło. an õĩno resolutio fac̃¬
da fuerit. qͣlis in plena morte contingit:
nescire se diceret. Ita fit ut & illud uerũ
sit qd̃ dictũ ẽ. nemopotest faciẽ meã ui¬
dere &e uiuere: qͥa necesse ẽ abstrahi ab
hac uita mentẽ qnͣdo in illiꝰ in effabili¬
tatẽ iusionis adsumit᷑: & ñ sit incre¬
dibile. qͥbd̃a scĩs ñdum ita defunctis
ut sepelienda cad auera remanerent.
etiã istã excellentiã reuelationis fuisse
concessã. Qd̾̃ existimo cogitasse illũ qͥ
qͥbda eoꝵ diuinitatis qͦ ipsiꝰ uisionem
de qua loquebat᷑ etiã tc̃ posse donari:
certe ꝓpt̃ beatũ paulũ. qͥa ce ipse quãuis
nouissimꝰ. utiq apłs erat: qͥ de sua illa
ineffabili reuelatione ñ tacuit. Quãꝙͣ
& illi antiqͦ fidelissimo di moysi. mirũ

Expanded text:
dam intentionis auersio, ut, siue corpore siue extra corpus fuerit, id est utrum, sicut solet in uehementiore extasi, mens ab hac uita in illam uitam fuerit alienata manente corporis uinculo, an omnino resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, nescire se diceret. ita fit, ut et illud uerum sit, quod dictum est: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, quia necesse est abstrahi ab hac uita mentem, quando in illius ineffabilitatem uisionis adsumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda cadauera remanerent, etiam istam excellentiam reuelationis fuisse concessam. quod existimo cogitasse illum, qui quibusdam eorum diuinitatis quoque ipsius uisionem, de qua loquebatur, etiam tunc potuisse donari certe propter beatum Paulum. quia et ipse quamuis nouissimus utique apostolus erat, qui de sua illa ineffabili reuelatione non tacuit. Quamquam et illi antiquo fidelissimo famulo dei Moysi mirum
Abbreviated transcription (Latin):
eam uͦ uisionẽ qua uidebimꝰ dm fi¬
cuti est: mundanda corda cõmonuit.
Q uia enĩ corꝑa consuetudine loquendi
uisibilia nominant᷑ ꝓꝑt̾ea d̾s ĩuisibiliᷤ
dicit᷑. ne corpꝰ ẽẽ credat᷑: ñ qͥa corda
munda sue substantie contẽplatione.
fraudabit: cũ hec magna &e sũma mer¬
ces dm̃ colentib e diligentib ꝓmittat᷑
dicente. ipso dño. qñdo corporalib ocħs

Expanded text:
eam uero uisionem, qua uidebimus . deum, sieam uero uisionem, qua uidebimus . deum, sicuti est, mundanda corda commonuit. quia enim corpora consuetudine loquendi uisibilia nominantur, propterea deus inuisibilis dicitur, ne corpus esse credatur, non quia corda munda suae substantiae contemplatione fraudabit, cum haec magna et summa merces deum colentibus et diligentibus promittatur dicente ipso domino, quando corpor
Abbreviated transcription (Latin):
sentitur incessu ynde qͥa &e inuisibilis
in scripturis scĩs eiꝰ substantia cõmen¬
datur. &e uisus ẽẽ a plurimis ꝑ corpꝰ et
corporalib locis. in eisdẽ auctoritatib
inuenit᷑ aut spũ quo corporales cer¬
nuntur imagines ꝑ aliquã licet incor¬
poream. tam̃ similitudinẽ corꝑis sic̃
in somnis uł in extasi: secreuit ille uii.
sc̃s dĩ naturã ab huiꝰmodi uisionibꝰ. eaᷤ¬
ꝙ dixit ẽẽ quas dĩ uoluntas elegiss.
ñ quas natura formass. facit enĩ istaᷤᷤ
uult appareat: sua latente. atq in se
in cõmutabilit̾̃ manente substantia.
Si enĩ uoluntas nr̃a apud se manen e
latens. sine. ulla sui cõmutatione. ꝑ qͣs
se utcũq ostendat. exprimit uoces: qnͣ¬
to faciliꝰ ds̃ omp̃e sua latente atq in¬
cõmutabilit̾ manente natura. in qͣ
uoluerit specie potest cui uoluerit
apparere. qui ex nichilo creauit oĩa:
atq in se manens innouat omĩa: Ad

Expanded text:
sentitur incessu\'. unde quia et inuisibilis sentitur incessu\'. unde quia et inuisibilis in scripturis sanctis eius substantia commendatur et uisus esse a . plurimis per corpus et corporalibus locis in eisdem auctoritatibus inuenitur ant spiritu, quo corporales cernuntur imagines, per aliquam licet incorpoream tamen similitudinem corporis sicut »I in somnis uel in extasi, secreuit ille uir sanctus a dei natura huius modi uisiones easque dixit esse, quas dei uoluntas : elegisset, non quas natura formasset. facit enim istas uult, appareat sua latente atque in se incommutabiliter manente substantia. si enim uoluntas nostra apud se manens et latens sine ulla sui commutatione, per quas se utcumque ostendat, exprimit uoces, quanto facilius deus omnipotens sua latente atque incommutabiliter manente natura, in qua uoluerit specie, potest, cui uoluerit, apparere, qui ex nihilo creauit omnia atque in se manens innouat omnia! Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ulla diu̾sitate & separatione. nature:
&e qd̾ mundicordes eũ uidebunt: qd̃
mus. sine qua nemo poterit uidere
dm᷑ ce qd̾ corruptibile hoc ac mortale
corpꝰ nr̃m. in resurrectione cõmutabit᷑.¬
& induet incorruptionẽ atq immor¬
talitatẽ: et qͥa seminat᷑ corpꝰ animale.
resurget corpꝰ spiritale. transfiguran¬
te dño corpꝰ humilitatis nr̃e. ut con¬
nos. In his atq huiꝰmodi scripturaꝵ
scãꝵ auctoritatib. ꝑfide̾ ambulanteᷤ.
qͥ dato uł adiuto diuinitꝰ intellectu
spiritalit̾ ꝓfecert̃. e spiritalia spirita¬
lib cõparare potuer̃t: uidert̃ meliꝰ
uideri mente quã corꝑe: & ea uideri
mente que ñ continerent᷑ locis. nec
int̾ se locoꝵ int̃uallis separarent᷑: nec
minora essent in parte quã in toto.
Hinc est qd̃ fiducialit̾ ille dixit. qd̃ nec in
loco ds̃ uidet᷑. s mundo corde: nec corpo¬
ralib ocłis querit᷑. nec circũseribit᷑ uisu.
nec tenetur tactu. nec audit᷑ affatu. nec

Expanded text:
ulla diuersitate et separatione naturae et quod mundi corde eum uidebunt et quod smus, sine qua nemo poterit uidere deum, et quod corruptibile hoc ac mortale corpus nostrum in resurrectione commutabitur et induet incorruptionem atque inmortalitatem et quia seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale transfigurante domino corpus humilitatis nostrae, ut connos. in his atque huius modi scripturarum sanctarum auctoritatibus per fidem ambulantes qui dato uel adiuto diuinitus intellectu spiritaliter profecerunt et spiritalia spiritalibus comparare potuerunt, uiderunt melius uideri mente quam corpore et ea uideri mente, quae non continerentur locis nec inter se locorum interuallis separarentur nec minora essent in parte quam in toto. Hinc est. quod fiducialiter ille dixit, quod Cnec in loco deus uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis qunec tactu tenetur nec auditur affatu nec
Abbreviated transcription (Latin):
spetie ꝙͣ uoluntas eiꝰ fecerit: latente ĩiusi¬
bili & apũd se incõmutabili manente nat᷑a.
Si q̃ris utrũ etiã sicut ẽ. aliqndo possit ui¬
Deri: respondeo filiis hoc ẽẽ ꝓmissũ. de qͥb
dictũ ẽ. Scimꝰ qͥa cũ apparuerit. similes
ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Si queris

Expanded text:
specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisispecie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ queris utrũ possit ds̃ uideri:
respondeo potest. Si q̃ris unde seiam:
respondeo. Qͥa iueracissima scͥptura legit᷑.
beati mundo corde qm̃ ipsi dm uideb̾t: &
cȩtã talia. Si queris quomͦ dictꝰ sit inui¬
sibilis. si uideri potest: respondeo. inuisi¬
biłe ẽẽ natura: uideri aũt cũ uult. sieut
uult. Purimis aũt uisus ẽ ñ sicuti ẽ: s
quali specie illi placuit apparere. Si gͣris
quomͦ dm̃ uidit uł cain sceleratꝰ. qnͣdo de
suo scelere ab illo int̾rogatꝰ &e iudicatꝰ
ẽ. uł etiã ipse diabolus qnͣdo uenit cũ
angłis ut corã illo assisterent. si beati
mundicordes qͥa ipsi dm uidebt̃: re¬
spondeo ñ quidẽ eẽ consequens. ut etiã
uideant dm̃ qͥ uoces ab eo factas aliqͣndo
audiunt: neq enĩ uidert̃ eũ qͥ audie¬
runt qnͣdo dixit ad filiũ &eclarificaui
& itũm clarificabo: uerũtam̃ ñ ẽẽ mirandui.
si aliqͥ etiã ñ mundicordes uident d̃m in

Expanded text:
Si enim quaeris utrum possit Deus videri; Si enim quaeris utrum possit Deus videri; respondeo: potest. Si quaeris unde sciam; respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in
Abbreviated transcription (Latin):
nos in omnẽ plenitudinẽ dĩ misedĩa sua
implere dignet᷑. ut uideri possit a nob̃.
Hanc plenitudinẽ d̃ĩ qͥdam insermo¬
ne apli sic intellexert̃: ut putarent nos
hoc futuros om̃ino qd̾ ds ẽ. Hȩc enĩ u̾ba
sicut recognoscis apłs posuit ita loquens.
cognoscere etiã suꝑeminentẽ scientiȩ cari¬
tatẽ. xp̃i: ut impleamini in omñe plenitu¬
dinẽ dĩ. Quaꝑpt̃ si aliqͥd inquiunt minꝰ
quã d̾s habebimꝰ. & in aliqͦ minores erimꝰ :
quomͦ implebim᷑ in omnẽ plenitudinẽ di:
S qũ implebin᷑: ꝓfecto erimꝰ ȩquales Ad¬
uersaris utiq istũ &e detestaris humanȩ
m̃tis errorẽ scio. & recte facis. S quomͦ
intelligenda sit ista plenitudo qua dic¬
tum ẽ. implendos nos ẽẽ in omnẽ pleni¬
tudinẽ dĩ: postea si d̾s uoluerit ꝓ uiri¬
b quas dederit disseremꝰ. Nunc aũt
qd̃ mͥ ꝓposueras & ad explicandũ diffi¬
cile uidebat᷑: utrũ explicitũ sit dili¬
gent̃ attende. recolendo quȩ dicta st̃.

Expanded text:
em plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis\'. Hanc plenitudinem dei quidam in sermone apostoli sic intellexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino, quod deus est. haec enim uerba, sicut recognoscis, apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem dei? sed, quoniam implebimur, profecto erimus aequales. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. sed quo modo intellegenda sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem plenitudinem dei, postea, si deus uoluerit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. Nunc autquod mihi proposueras, et ad explicandum difficile videbatur, utrum explicatum sit, diligenter attende recolendo quae dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sciebat quid eẽt in homine. Nã
hoc apostolus planius explicans: qũe
nemo inquit hominũ uidit. nec ui¬
dere potest. Si gͦ ita dictũ est. dm̃ ne¬
mo uidit unquã. acsi diceretur ne¬
mo hominum: hactenꝰ illa questio so¬
luta uidebitur: ut ñ sit huic sententiȩ
contrarium qd̾ dñs ait. angłi eoꝵ sẽꝑ
uident faciẽ patris mei: ut scilicet an¬
głos dm uidisse credamꝰ quẽ nenio
uidit unquã. s hominũ. Quomͦ gͦ dm
uidit abrahã. ysaas. iacob. iob. moyses.
micheas ysaias. & siqͥ alii st̃ de qͥb uera¬
eissima scͥptura testatur. qd̾ dm uiderint:
minũ uidit nec uidere potest: Qũãꝙͣ
ñnulli uolentes ꝓbare. etiã impios usu¬
ros d̾m: a diabolo qͦꝙ ipso dm uisũ pu¬
tant. sic accipientes qd̃ scͥptũ est in libro
iob uenisse eũ angłis & diabołu in con¬
spectu di: ut ĩa &e illud ueniat in q̃stio

Expanded text:
ipse sciebat, quid esset in homine; nam ipse sciebat, quid esset in homine; nam hoc apostolus planius explicans: Quem nemo. inquit, hominum uidit nec uidere potest — si ergo ita dictum est: Deum nemo uidit umquam, ac si diceretur: Nemo hominum\', hactenus illa quaestio soluta uidebitur, ut non sit huic sententiae contrarium, quod dominus ait: Angeli eorum semper uident faciem patris mei, ut scilicet angelos deum uidere credamus, quem nemo uidit umquam sed hominum. quo modo ergo deum uidit Abraham, Isaac, Iacob, Iob, Moyses, Michaeas, Esaias et si qui alii sunt, de quibus ueracissima scriptura testatur, quod deum uiderint, minum uidit nec uidere potest? Quamquam nonnulli uolentes probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum putant sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et i