comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tium finiret᷑. uel nulla potius o¬
rirctur:ͦ Quod ergo ait quis qͥd
tolleret quaniloquulem hoc sor¬
ti ileputatur. non al om̃a que di¬
uisa sunt uestimenta referendũ
est. Sors enum missa est quis il¬
lam tunicam tolleret. De qͣ qm
narrare pretermisit qualis fu¬
erit. et quemadmodum equalib
factis partib sola remanserit que
ne conseuuleretur ueniret in sor¬
tem: ꝓpterea positum est qił ait qͥs
quul tolleret. idest quis eam tol¬
leret. tanqͣ si totum ita diceretur
diuiserunt uestimenta eius mit¬
tentes sortem super eis. quis tum¬
cam que partib equalib suꝑfue¬
rat tolleret. querat forte aliquis
quul significet in tot partibz ues¬
timentorum facta diuisio. et de tu¬
nica illa sortitio. Quaidlripertita
titam figurauit eius ecclesiã. to¬
to scilicet que quatuor partibus
constat terrarum orbe diffusam¬
et omnib eisdem partibz equa¬
liter idest concorditer distributã.
ꝓpter qđ alibi dicit missurum

Expanded text:
tium finiretur, vel nulla potius otium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait: Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est. Sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret, de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, venit in sortem, pro ea positum est quod ait: Quis quid tolleret, id est: Quis eam tolleret, tanquam si totum ita diceretur: Diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes super eis, quis tunicam, quae partibus aequalibus superfuerat, tolieret. Quaerat forte aliquis, quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadripartita vetitam figuravit ejus Ecclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum
Abbreviated transcription (Latin):
ut iiter eos unuiersa uestimen¬
torum eius diuisio complererur.
Quid autem interest utrum di¬
catur diuidentes miserunt sortes
quł ait lucas an liuiserunt sortẽ
mittentes qił ait matheus nisi qil̃
lucas dicendo sortes. pluralemq
pro singulari numero posuit Qͤ
locutio scripturis sc̃is insolita nõ
est quamius nonnulli codices sor¬
tem repperiantur habere nou sor-¬
is. Marcus itaq solus uidetur
aliquam intulisse questionẽ. Oi¬
cendo enim mittentes sortem suꝑ
uis quis quid tolleret. tamqͣ suꝑ
omuib uestimentis non super so¬
la tunica sors missa sit locutus ui¬
letur. s etiam hic breuitas obscu¬
ritatem facit. Sic enun dictum ẽ
niutentes sortem super eis. ac si ili¬
ceretur mittentes sortem cum di¬
uiderentur qđ et factum ẽ. Om̃i¬
um quippe uestimentorũ eiꝰ diui¬
sio completa non esset. nisi sorte cla¬
ruisset. Quis etiam illam tunic̃a
tolleret. ut sic contentio diuiden¬

Expanded text:
ut inter eos universa vestimenut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur: Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors sit missa, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur. Quod et factum est; omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividen
Abbreviated transcription (Latin):
ne ialuerunt. Quius euuant¬
liste narrationi. consonat etrap
pbeticum testimontum. Qcen
se continuo subungens. ut scrp
tem meam miserunt sortem. Din
enim ait sortiti. s partiti. nec ait
sortientes partiti sunt. s in cetra
uestimentis sortem omutno non
nomians. postea cdixit et inues¬
tem meam miserunt sortem ꝓprer
illam reliquam tunicam. Oe qua
re dicam quł ipse donauerit. cum
prius eam que oboriri potest ter¬
quain cwangeliste uiter se disti¬
pent calumpniam propulsaueia.
demonstrans nulltus ceterorum
uerba uarrationi iohannes esseĩ¬
traria. Matheus enun dicendo l¬
uiserunt uestimenta etus sortẽ
mittentes. ad totam diutsionem
nestimentorum uoluit intelligi
etam illam tunicam pertiuere
de qua sortem miserunt. quia u¬
tiq: omnes uestes diuidendo in
quib et illa fuit de ipsa sortiti st̃.
Tale est qił ait etiam lucas diui¬
dentes uestimenta eius miser̃t
sortes. Uuudentes cium uener̃t
ad tuuicam de qua est facta sortio.

Expanded text:
itione maluerunt. Hujus evangitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod et ipse continuo subjungens, Ut scriptem meam miserunt sortem. Non enim, ait, sortiti; sed, partiti: nec ait, sortientes partiti sunt; sed in caeteris vestimentis sortem omnino non nominans, postea dixit, et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam Evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. 3. Matthaeus enim dicendo, Diviserunt vestimenta emittentes , ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam illam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio,
Abbreviated transcription (Latin):
cifigendo presidi paruer̃t. Mam¬
feste quippe ait. MMilites ergo cũ
crucifixissent eum. acceper̃t ues¬
timenta eius et fecerunt quatu¬
or partes unicuiq miliu partem
et tunicam. Subaudiendum est
acceperunt. ut iste sit sensus. ac¬
ceperunt uestimenta eius et fece¬
runt quatuor partes unicuiq int¬
liti partem. acceperunt et tirnc̃a:
et sie locutus est ut de ceteris ues
tumentis nullam sortem missam
esse iudeamus. s de tunica quam
simul cum ceteris acceperunt. s
entm sequit᷑ exponens. Erat au¬
tem titnica inconsutilis. desuper
contexta per totum. Our autẽ de
illa sortem miserunt narrano
erunt ergo inquit adinuiẽ n
scuulamus eam. s sortiamur
illa cuius sit. Apparet itaspii
liis uestib equales eos habuis
partes. ut sortiri necesse non fu:¬
rit in illa uero una non eos has¬
re potuisse singulas partes nis
scinderetur ut pannos eius in¬
tiliter tollerent. Quoil ne facr
ad unum eam peruenire sorm¬

Expanded text:
cifigendo praesidi paruerunt. Manicifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuet tunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus: acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est ut de caeteris 631 vestimentis nullam sortem missam esse videamus: sed de tunica quam simul cum caeteris acceperunt, sedenim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem mDixerunt ergo, inquit, ad invicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam pervenire sort
Abbreviated transcription (Latin):
Ut scriptura impleretur dicens.
partiti sunt uestimenta mea sibi.
et in uestem meam miserunt sortẽ.
Tactũ ẽ qđ uoluerunt iudei. Non
ipsi s milites qui parebant pilato
iudicante ipso crucifixerunt ihm.
et tamen si uoluntates. si insidias.
si operam. si traditionẽ. postremo
si extorquentes clamores eorum co¬
gitemus. magis utiq iudei cruci¬
fixerunt ihesum. S de particio¬
ne et sortitione uestimentoꝵ eius.
non est preteunter loquendum.
Quainuis enim omnes ewangelis¬
te quatuor huius rei meminerĩt.
ceteri tamen breuius quam ioh̾es
et clause illi. iste uero aptissune.
Nam matheus ait. postquam au¬
tem crucifixerunt eum. liuise¬
runt uestimenta eius sortẽ mit¬
tentes. Marcus et crucifigentes
eum diuiserunt uestimenta eiꝰ.
mittentes sortem supereis quis
quid tolleret. Lucas. diuudentes
uero uestimenta eus miserunt
sortes. Lohannes autem et quot
partes de uestientis eius fece¬
ruit dixit. idest quatuor ut sin¬
gulas tollerent: uude apparet qͣ¬

Expanded text:
ens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. » Factum est quod voluerunt Judaei: non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae quatuor hujus rei meminerint, caeteri tamen brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est quatuor, ut singulas tollerent. Unde apparet qu
Abbreviated transcription (Latin):
uales erant disci-¬
puli xp̃i quando
cum eis ante pas¬
sionem loqueba¬
tur magna cum
parius. s sicut oportebat ut mag¬
na dicerentur et parius qͥa nõdũ
accepto spiritu sancto quemasi¬
dum eum post resurrectionem
ipso insufflante uel desuper an¬
perunt humana magis quam i¬
uina sapiebant. multis indicis.
totum ewangeliũ declaratur ans
et hoc est q in ista lectione ddnm
Ait enu ewangelista. Dicunt si
cipuli eius. Ecce nunc palam lo¬
queris. et prouerbium nullumci

Expanded text:
uales erant discipuli Christi, quando cum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem, vel ipso insufflante, vel desuper, acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, ut multis indiciis per totum Evangelium declaratur. Unde et hoc est, quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium null
Abbreviated transcription (Latin):
me relinquatis. Tamqͣ diceret. Tc̃
ita perturbabimini. ut etiam ql̃
modo creditis relinquatis. Uene¬
runt enum ad tantam desperatio¬
nem. et sue pristine fidei ut ita dix¬
crim mortem. quanta apparuit in
ilo cleopha. qui post eius resurrec¬
tionem cum illo se loqui nesciens
et quil ei contigerit narrans. nos
inquit sperabamus qił ip̃e fuerat
redempturus israel. Ecce quomo¬
do eum reliquerant. deserendo
etiam ipsam fudem qua in eum
ante creiluderant. In ea uero pres¬
sura quam post eius glorificatio¬
nem accepto sc̃o spiritu pertuler̃t.
non eum reliquerunt. Et qͣmitis
fugerent de ciuitate in ciuitatem
ab ipso non refugerunt. s ut ha¬
bentes pressuram in mundo in
illo pacem tenerent. non ab ipso
refugerunt. s ipsum refugium¬
illis sc̃o spiritu. factum est in eis
qł nunc ilictum est eis. confidite
ego uici munilum. Confiderunt
et uicerunt. In quo nisi in illo s
Non enim uicisset ille munlum.
si membra eius uinceret munlꝰ.

Expanded text:
me relinquatis: tanquam diceret, Tunc me relinquatis: tanquam diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, quanta apparuit in illo Cleopha, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem qua in eum ante crediderant. In ea vero pressura quam post ejus glorificationem accepto Spiritu sancto pertulerunt, non eum reliquerunt: et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sillis Spiritu sancto, factum est in eis quod nunc dictum est eis: Confidite, ego vici mundum. « Confiderunt et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si membra ejus vinceret mundus.
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde sermonem istum magũ
prolixumq: concludens. hec inq̃
locutus sum uobis ut in me par̃
habeatis. In mundo pressurã ha¬
bebitis. s confidite ego uici miis¬
dum. Uum illud mnitium fusda
habitura ista pressura quo sups¬
rius ut eos ostenderet pariuils
quib adhuc non intelligentib
et alud pro alio sentientib. pro¬
uerbia quodaminodo essent que¬
cumq magna ⁊ diutna dixisset
ait. Molo creditis. Lece uenit
hora et iam uenit. ut lispergami-¬
n unusquisq in ꝓpria. Ecce ini¬
num pressure.s non eo modo per¬
seuerature. Quod enim adiuux¬
it et me solum relinquatis. non
uult eos tales esse inconsequente
pressura quam post eius ascensio¬
nem in mundo fuerant habituri
ut relinquant eum. s ut in illo pa¬
cem habeant permanentes in eo.
Non enum quando comprehensus
est tantum modo carne sua eius
carnem. uerum etiam mente reli¬
querunt fidem. Ad hoc pertinet
qđ ait modo creditis ecce uenit
hora ut lispergamni in ꝓpria et

Expanded text:
Deinde sermonem istum magnum Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit, et me solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in propria, et
Abbreviated transcription (Latin):
dum est nouerimus. Illi autẽ ne
ul quidem opus erat qui omnia
nouerat. nec opus habebat quł ab
eo quisq scire uellet ꝑ eiꝰ cognoscere
interrogationem. qui a prius qu
interrogaret᷑ interrogaturi nop¬
rat uoluntatem. s ideo se patiebes
interrogari. ut ueleis qui tun¬
aderant uel qui hec siue dictasi¬
erant audituri siue scripta leds¬
ri quales essent aquib interne¬
batur ostenderet. eoq modo nosi¬
mus uel quibz non cireumuent¬
tur fraudib. uel quibz apual enis
proficeret᷑ accessib. Preuidere ni¬
tem cogitationes hominum. et iu
non opus habere ut eum quis iu¬
terrogaret magnum deo non ere
s magnum paruulis erat qui ei
dicebãt. in hoc credimus quia a
deo existi. Multo autem maius
erat ad quł intelligendum eos io¬
lebat extendi et crescere. qđ eum
illi dixissent uerũq dixissent.
deo existi. at ille. pater mecum esꝰ
ne sic a patre filium cogitarent te¬
isse ut putarent etiam recessisse

Expanded text:
dum est, noverimus. Illi autem ne dum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scire velit per ejus cognoscere interrogationem, quia priusquam interrogaretur interrogatoris noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interrogari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant nosse omnia. cum dice¬
re debuisse uideantur non opus
est tibi ut quemquam interrogeᷤᷤ.
dicendum potius putauerunt ñ
opus est tibi ut quis te interro¬
get Quil qd̃ utrumq legimus
factum. et interrogasse scilicet do¬
minum et interrogatum fuisse d
S hoc cito soluitur. quia hoc nõ
ei s illis potius opus erat quos in¬
terrogabat. uel aquib interroga¬
bat᷑. Neq enim aliquos ille inter¬
rogabat ut ab eis aliquid dicerer
s eos potius ut doceret qui inter¬
rogabant eum. uolentes ab illo a¬
liquid discere. Illis profecto id o¬
pus erat. ut scirent aliqua ab il¬
lo qui nouerat omnia. Himirũ
ergo ꝓpterea non opus erat ut eñ
quis interrogaret. qm̃ nos quan¬
do interrogamur ab eis qui uost
aliquid a nobis scire. ex ipsis int̾¬
rogationib eorum eognoscimus
quid uelint discere. Opus est er¬
go nobis ab eis interrogari quos
docere aliquid uolumus. ut inqͥ¬
sitiones eorum quib responden¬

Expanded text:
sciebant nosse omnia, cum dicesciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur: Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur, quia hoc non ei, sed illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum, quibus responden
Abbreviated transcription (Latin):
iam uenit. ut dispergamini unꝰ¬
quisq in ꝓpria. et me solum relin¬
quatis. Et non sum solus. quia
pater mecum est. Pauloante dix¬
erat relinquo mundum et uado
al patrem. nunc dicit pater mẽc
est. Quis uadit ad eum qui cum
illo est ;Sel hoc intelligenti est
uerbum. non intelligenti prouer¬
bium. sic tamen quomodo a par-¬
uulis non intelligit᷑ ut cumq su¬
gitur. et eis etiam si non prebet
quia nondum eum capiunt so¬
lidum cibum. lacteum non lene¬
get alimentum. Ex hoc alimento
est qd sciebant eum nosse omnia.
nec opus ei esse ut eum quis int̾¬
roget. Quol quidem cur dixerĩt
queri potest. Uidetur enim poti¬
us fuisse dicendum. non opus ẽ
tibi ut queniquam interroges.
nou ut quis te interroget. Oixe¬
rant quippe scimus quia nosti
omnia. et utiq: qui nouit omnia
magis anescientib interrogari
solet. ut interrogantes audiant
qł uolunt ab eo qui nouit omĩa
non ut ipse interroget tanqͣ uolẽs
aliquid scire qui nouit omnia.
Quid sibi ergo uult qł ei quem

Expanded text:
am venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis; et tamen non sum solus, quia Pater mecum est. Paulo ante dixerat: Relinquo mundum, et vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum, qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbium; sic tamen quomodo a parvulis non intelligitur, utcunque fugitur, et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget. Quod quidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerant quippe: Scimus quia nosti omnia; et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant, quod volunt, ab eo qui novit omnia, non ipse interrogare tanquam volens aliquid scire, qui novit omnia. Quid sibi ergo vult quod ei quem
Abbreviated transcription (Latin):
tetis. Et non dico uobis. quia ehs
rogabo patrem de uobis. Ip̃e enil
parer amat uos: quia uos me amã¬
s et credidistis quia ego a deo ex¬
nu. Exiui apatre et ueni in mun¬
aum. Iterum relinquo mundũ
et ualo al patrem. Cum perhec
tit horam qua non iam tn ꝓuer¬
biis loquetur s palam de patre
annuntiabit eis. in qua hora di¬
cit eos in suo nomine petituros
nec se patrem de illis rogaturum
eo ql ipse pater amet eos quia ip̃i
amauerunt xp̃m et crediderunt
qł a patre exierit et uenerit in mũ¬
sum. iterum relicturus mundũ
et tturus ad patrem: cum ergo ad¬
huc promittatur illa in qua sine
prouerbiis locuturus est:cur isti
dicunt ecce nunc palam loqueris
et prouerbium nullum dicis. ni¬
si quia illa que seit ipse non intel¬
ligentib esse prouerbiaͤ Illi usq
adeo non intelligunt. ut nec saltẽ
non se intelligere intelligãt. Par¬
uuli enun erant. et nondum spi-¬
ritualiter diiudicabant que reb
non al corpus s ad spiritum per-¬

Expanded text:
bis quia ego rogabo Patrem de vobis; ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis, et credidistis quia ego a Deo exivi. Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem » . Cum per haec tat horam qua non jam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo nomine petituros, nec se Patrem de illis rogaturum, eo quod ipse Pater amet eos, quia et ipsi amaverunt Christum, et crediderunt quod a Patre exierit et venerit in mundum, iterum relicturus mundum et iturus ad Patrem: cum ergo adhuc promittatur hora illa in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis; nisi quia illa quae scit ipse non intelligentibus esse proverbia, illi usque adeo non intelligunt, ut nec saltem non se intelligere intelligant? Parvuli enim erant, et nondum spiritualiter dijudicabant, quae de rebus non ad corpus, sed ad spiritum per
Abbreviated transcription (Latin):
ieunt ei discipuli eiꝰ. Ee¬
ce ñc palam loqueris. et
prouerbium nullum dicis. Nẽ
scimꝰ qͥa scis omnia. et non opꝰ est
tibi ut qͥs te interroget. In hoc cre¬
dimus. quia a deo existi. R es¬
pondit eis ihc. Modo creditis.
Eece uenit hora: et iam uenit. ut
disperganunt unusqͥsq in ꝓpria.

Expanded text:
icunt ei discipuli eius ecce nunc palam loqueris et proverbium nullum dicis nunc scimus quia scis omnia et non opus est tibi ut quis te interroget in hoc credimus quia a Deo existi respondit eis Iesus modo creditis ecce venit hora et iam venit ut dispergamini unusquisque in pr
Abbreviated transcription (Latin):
git et dieit. Si deus clarificatus
est i eo. et deus clarificauit eũ
in semetipso. Hoc est si deus cla¬
nficatus est in eo quia non ue¬
int facere uoluntatem suam s
uoluntatem eius qui misit eũ:
et deus clarificauit eum in se
metipso. ut natura humana in
qua est filius hominis que a uer¬
bo eterno suscepta est etiam in¬
mortali eternitate donetur. Et
mntinuo inquit elarificauit eũ
resurrectionem scilicet suam ñ
seut nr̃am in fine scłi s continu
futuram hac attestatione pre¬
liens. Ipsa est enu clarificatio
le qua ewangelista iam dixerat
is paulo ante commemoraui qͥa
ꝓterea nonlum erat spiritꝰ datꝰ.
Ils itaq uouo modo in eis quib
fuerat eo modo post resurrectio¬
nem credentib dandus. quia ihe
nondum erat clarificatus. idest
nondum fuerat mortalitas in mor
ta clarificatione dictum iuderi.
nunc clarificatus est filius homi¬
nis: ut quoil ait nunc non ad un¬
minentem passionem. s ad uiemã

Expanded text:
git, et dicit: Si Deus clarificatus git, et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso. Hoc est, Si Deus clarificatus est in eo, quia non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum; et metipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur; et continuo, inquit, clarificabit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum erat spiritus datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, nondum fuerat mortalitas immortata clarificatione dictum videri: Nunc clarificatus est Filius hominis, ut quod ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam
Abbreviated transcription (Latin):
clarificatus est filius hominis.
quemadmodum non est lictũ
petra significabat xp̃m. s petra
erat xpistus. Nec ilictũ ẽ bonũ si¬
men filios regni. aut ⁊irania sig¬
nificabant filios maligni. s dictũ
est bonum semen hii sunt filii reg¬
ii. ⁊ irania autem filii malignidi¬
cut ergo solet loqui scriptura res
significantes tanquam illas que
significantur appellans ita locutꝰ
est dñs dicens munc clarificatus
est filius homuus. postea quam
separato uide nequissimo et secũ
remanentib sc̃is significata est
lorificatio eius quando separa¬
as iniquis manebit in eternita¬
te cum sc̃is. Oun autem dixis¬
set nunc clarificatus est filius ho¬
minis. adiunxit et deus clarifi¬
atus est in eo. Ipsa est enun clari¬
fiatio filii hominis. si deus clari¬
fiatur in eo. Si enun non ip̃e in
sceipso s deus in illo clarificat᷑. tr̃
ilum deus in se clarificabit. De¬
mq: tanꝙͣ ista exponens adiun¬

Expanded text:
clarificatus est Filius hominis: clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum, Petra significabat Christum; sed, Petra erat Christus . Nec dictum est, Bonum semen nificabant filios maligni, sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita locutus est Dominus dicens, Nunc clarificatus est Filius hominis: posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est glorificatio ejus, quando separatis iniquis manebit in aeternitate cum sanctis. 3. Cum autem dixisset, Nunc clarificatus est Filius hominis; adjunxit, Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Si enim non ipse in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
deo hic aliquid qđ prefiguret mag¬
num aliqͥd. Eriit iudas et clarifi¬
catꝰ ẽ iħc. Exiit filiꝰ ꝑditionis. ⁊ clart¬
ficatꝰ ẽ filiꝰ hõis. Alle qͥppe exierat ꝓpt̾
qũe dictũ eis erat. et uos mundi
estis s non omnes. Exeunte itaq un¬
mundo. õs mundi remanser̃t. ⁊ cũ
suo mundatore mauserunt. Tale ali
quid erit cum uictus a xͦ tͣnsierit
hic mundus. et nemo in ppło xp̃i
remanebit inmundus. eum: ua¬
niis a tritico separatis iusti fulge¬
bunt sicut sol in regno patris sui.
Hoc futurum preuidens dñs et
nunc significatum esse contestãs.
discedente uida tanꝙͣ ⁊ iraniis se¬
paratis remanentib tanqũa tri¬
tico apłis scĩs. nunc inquit clari¬
ficatus est filius hominis. Tanq̃
diceret. Ecce sum in illa mea cla¬
rificatione que erit ubi malorũ
nullus erit. ubi bonoꝵ nullus
perit. Sic autem non est dictũ
nunc significata est clarificatio
filii hominis. s dictum est nunc

Expanded text:
deo hic aliquid quod praefiguret magdeo hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit catus est Jesus: exiit filius perditionis, et clarificatus est filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum eis erat, et vos mundi estis, sed non omnes. Exeunte itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. Tale alquid erit cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus; cum zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico Apostolis sanctis, Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est, Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Munc inquit clarificatus est fili¬
us hominis. Quare nunc: Mum¬
quid quia exiit qui tradebat. qͥa
unminent qui teneant et occidãt:
Itane nunc clarificatus est quia
iam impendet ut alliget᷑ ut iudi¬
cetur ut condempnetur ut irride¬
atur ut crucifigatur ut interima¬
tur: Heccine est clarificatio. an
potius humiliatio: Honne quan¬
do miracula faciebat ait tam̃ ile
illo iste ipse iohannes. spiritus ñ
erat datus. quia ihesus nondum
erat glorificatus: Tunc ergo non¬
dum erat glorificatus cum mortu¬
os suscitaret. et nunc est glorifica¬
tus cum mortius ꝓpinqͣret: Non¬
dum erat glorificatus faciens di¬
uina. et glorificatus est passurus
humana: Mirum si hoc deus il¬
lorum magister significabat ⁊ do¬
cebat. Hiis uerbis altius est per¬
scrutandum altissimi dictũ. qui
se aliquantũ manifestat ut inueni¬
amus. et iterum occultat ut inqͥ¬
ramus. et de inuentis ad inuem¬
enda tanꝗͣ passib innitamur. Ui¬

Expanded text:
Nunc, inquit, clarificatus est FiliNunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Numquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occident? Itane nunc clarificatus est, quia am impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est claripotius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste ipse Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deus ille magister significabat, et dicebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passibus innitamur. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ientes. Sic eñi diclũ est semꝑ cliscen¬
b it ail ueritatis scraitĩ numiqũa
peruenientes tanqũa diceret᷑. semꝑ
aibulantes et numꝙͣ ad uiam per¬
uenientes. Nos autem semper am¬
bulemus iiuia. donec eo ueniamꝰ
quo ducit uia. nusqũa in ea rema¬
neamus donec perilucat ubi ma¬
neamus: atq ita et querendo ten¬
dimus et inueniendo adaliquid
peruenimus. et ad id qł restat q̃¬
rendo et inueniendo transimꝰ. quo¬
usq ibi fiat finis querendi. ubi ꝑ¬
fectioni non superest intentio pro¬
ficieudi. H ec prelocutio dilectissi¬
mi intentam fecerit urãm carita
tem ad istum dñi sermonẽ quem
ad discipulos habuit ante passio¬
nem. Profundus est enim. et utiq
ubi multum laboraturus est dis¬
putator. non remissus debet esse
auditor. Quud ergo ait dñs post¬
ea quam uudas exiit ut citius fa¬
ceret qł erat facturus hoc est do¬
minum traditurus: Quid ait di¬
es cum exisset nox: Quid ait re-¬
demptor eum exisset uenditor:S

Expanded text:
dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes, tanquam diceretur, semper ambulantes, et nunquam ad viam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via. Nusquam remaneamus in ea donec perducat ubi maneamus; atque ita et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat, quaerendo et inveniendo transeamus, quousque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, intentam fecerit Charitatem vestram ad istum Domini sermonem, quem ad discipulos habuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo ait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est, Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor?
Abbreviated transcription (Latin):
its s potiꝰ sic̃ ille ait cũ cõsuminaue¬
nit ħio. tẽ incipit ilouec ad illã uitã
urniamꝰ. ubi sic impleam. ut capati¬
sus non efficiam᷑. qͥa ita perfecti eri¬
mus. ut iam ñ ꝓficiamꝰ. Tune enem
ostendetur nobis. quod sufficit no¬
lis Hic autem semper queramus.
it fructus inuentionis non sit finis
inquisitionis. Neq enum propter ea
non semper quia hic tantum s uło
li semper dicimꝰ esse querendũ. ni
aliquando hic putemus ab inqͥsui¬
me cessandum. Narn et cle quibus
hitum est semꝑ discerites. ⁊ ail ueri¬
aus screutiam numis ꝓtienientes.
he sunt utiq semꝑ idiscentes. cum

Expanded text:
; sed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum: sed ideo hic dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes, hi sunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
patre et spiritus sanctus afilio.
qͥhilã gradib naturarum. Absit
hoc credere. absit hoc dicere. ab¬
sit a xp̃ianis cordib cogitare. De¬
mq continuo soluit ipse questio¬
em. et cur hoc dixerit explaua-¬
uit. Omnia inquit quecumq: ha¬
bet pater mea sunt. ꝓpterea dixi
quia de meo accipiet et annunti-¬
abit uobis. Quid uultis ampliꝰᷤ
Ergo ile patre accipit spiritꝰ sc̃s.
unde accipit filius. quia in hac
trinitate de patre natus est filiꝰ.
de patre ꝓcedit spiritꝰ sc̃s. Qui
autem de nullo natus sit de nul¬
autem dixerit filius unigenitus
omnia que habet pater mea sunt:
quia utiq non sic quemadmodũ
dictum est filio non unigenito s
ex duob maiori. tu mecum es sem¬
per et omnia mea tua sunt: eo lo
co si dñs uoluerit diligenti consi¬
deratione tractabitur ubi dicit pa¬
tri unigenitus. et mea om̃ia tua
sunt et tua mea sunt: ut hic iste
sermo claulatur. qm̃ que sequn¬
tur aliud poscunt quo discernan¬

Expanded text:
Patre, et Spiritus sanctus a Filio Patre, et Spiritus sanctus a Filio quibusdam gradibus naturarum. Absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecumque habet Pater, mea sunt: propterea dixi quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. QuiErgo de Patre accepit Spiritus sanctus, unde accepit Filius, quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus; qui autem de nullo natus sit, de nulautem dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tuco, si Dominus voluerit, diligenti consideratione tractabitur, ubi dicit Unigenitus Patri, Et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt : ut hic iste sermo claudatur; quoniam quae sequuntur, aliud poscunt, quo disseran
Abbreviated transcription (Latin):
cantes glorie mee per totum mun¬
dum labitis odorem commendla¬
bitis houorem. Quod enim facti¬
ri fuerant de spiritu sancto. hos
eundem spiritum dixit esse fadl¬
rum. quale est etiam illud. Nons
Merbum quippe grecum quod
est doxasis: alius clarificabit. a¬
uus glorificabit. latini interpre¬
ies in sua quisq translatione po¬
suerunt. qm̃ ipsa que grece dicit᷑
aoxa unde dictum est uerbum
et gloria. Uera ergo eius gloria in
ecclesia catholica sic aꝓpħa cami¬
tur. Exaltare super celos ds. et
super omnem terrain gloria tua.
Quia itaq post eius exaltationẽ
uenturus erat spiritus sanctus
et eum glorificaturus. hoc sacer
psalmus. hoc ipse unigenitus ꝓ¬
misit futurum qił uidemus im¬
pletum. Quod autem ait de me¬
o accipiet et annuntiabit uobis.
catholicis audite aurib. catholi¬
cis percipite mentib. Non enum
ꝓpterea sicut quidam hereticipu-¬
tauerunt minor est filio spiritus
sanctus. quia filius accipiat a

Expanded text:
cantes, gloriae meae per totum muncantes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi fuerant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum: quale est etiam illud, Non e vobis . Verbum quippe graecum quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt: quoniam ipsa quae graece dicitur δόξα, unde dictum est verbum  laude. Vera ergo ejus gloria in Ecclesia catholica sic a propheta cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Quia itaque post ejus exaltationem venturus erat Spiritus sanctus, et eum glorificaturus, hoc sacer Psalmus, hoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabit vobis, catholicis audite auribus, catholicis percipite mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putaverunt, minor est Filio Spiritus sanctus: quasi Filius accipiat a
Abbreviated transcription (Latin):
um promuteret
dñs uenturum
spiritum sanctũ
docebit inquit¬
uos omnem ue¬
ritatem. uel qł in nonnullis co¬
dicib legitur deducet uos in õi
ueritate. non enim loquetur a se¬
metipso sed quecumq audiet lo¬
quetur. De quibz ewangelicis
uerbis iam qł donauit dñs dis¬
putauimus. nunc ea que sequũ¬
tur attendite. Et quecumq uen¬
tura sunt annuntiabit uobis
inmorandum. nichil enun habe
questionis cuuis a nobis exposm¬
o flagitetur. S quol acliungit
ille me clarificabit quia de mes
accipiet et annuntiabit uobis.
non negligenter est transeundu.
Quoil enun ait ille me clarifica¬
bit. potest intelligi quia diffun
esset equalis quem sed̾m carnen
prius tantum modo nouerant et
hominem sicut homines cogita¬
bant uel certe quia per ipsam ca¬
ritatem fuducia repleti et tunore
depulso annuntiauerunt homi¬
est in toto orbe terrarum. ut sieisti¬
erit ille me clarificabit tanquan
diceret ille uobis auferet tunor̃e
et labit amorem. quo me predi¬

Expanded text:
um promitteret Dominus venturum Spiritum sanctum, Docebit vos, inquit, omnem veritatem; vel, quod in nonnullis codicibus legitur, Deducet vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evangelicis verbis jam quod donavit Dominus disputavimus: nunc ea quae sequuntur attendite. Et quae ventura sunt, inquit, annuntiabit vobis. immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundesset aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant. Vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaverunt homiest toto orbe terrarum. Ut sic dixerit, Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, quo me ardentius praedi
Abbreviated transcription (Latin):
alia et alia dicere. illuc facit redi¬
tum. et ad ipsam caritatem om̃ia
uult referre quecumq ilixerit. Ii¬
deamus si et hic hoc facit. Attende
Omnis qui natus est ex deo: non
facit peccatum. Querimus quos
peccatum. quia si omne intellexe¬
ris. contrarium erit illi loco. si dre¬
erimus quia pecratum non habe¬
mus. nos ipsos seducimus. et uer¬
tas in nobis non est. Ergo dicarqt
peccatum doceat nos: ne forte egs¬
fratre. peccatum hoc esse uiolatis¬
nem caritatis. quia sieut supͣlit¬

Expanded text:
alia et alia dicere, illuc facit redialia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum. Quaerimus quod peccatum: quia si omne intellexeris, contrarius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte egxerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
one. ut ceteri uos unitentur. Sed
hec ut diximus fratres perfecta ca¬
ritas est. Qui natus est ex ileo. ha¬
bet illam. Intendat caritas uestra.
uidete quid dicam. Eece accepit sa¬
cramentum natiuitatis. homo bap¬
tizatus. Sacramentum habet. et
magnum sacramentum. diuinũ.
sc̃m. Ineffabile. Considera quale.
Ut nouum hominem faciat. dimiᷤ¬
sione omnium peccatoꝵ. Attenlat
tamen ui cor si perfectum est ibra
factum est in corꝑe. Uideat si hah
caritatem. et tunc dicat natus si
ex deo. Si autem non habet. sara¬
terem quidem impositum habit
s desertor uagatur. Habeat cars¬
tem. aliter non se dicat natum ex
deo. S habeo inquit sacramentũ
Audi apłm. Si sciam omnia sacre¬
menta et habeam omẽm fulem in
ut montes transferam. caritat̃ au¬
tem non habeam. nichil sum. Hiu
si menuustis commendauimus.
cum istam epłam legere inciperu
Nichil nobis in ea sic commendatd
quomodo caritatem. Et si uidetue

Expanded text:
one, ut caeteri vos imitentur. 6. Sed one, ut caeteri vos imitentur. 6. Sed haec, ut diximus, fratres, perfecta charitas est; qui natus est ex Deo, habet illam. Intendat Charitas vestra, videte quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus sum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat charitatem; aliter non se dicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, nihil in ea nobis sic commendari, quomodo charitatem. Et si videtur
Abbreviated transcription (Latin):
enun angłi ministrabant. horum
obsequium requirebat. Nec hely¬
as seruus ipsius hoc necessarium
habebat aliquando. cui panem et
carnem per coruum ministrabat.
Et tamen ut uulua religiosa bene¬
diceretur. mittitur seruus dĩ pas¬
cit᷑ a. iudua quem łs in secreto
corum indigentiam consulerant
ꝓpter illam merceilem a dño in e¬
uuangelio manifestissime posi¬
tam. qui suscipit iustum in noie
iusti merceilem iusti accipiet. ⁊ qͥ
suscipit ꝓphetam in noie ꝓphete
mercedem ꝓphete accipiet. et qui
dederit calicem aque frigide uni
ex minimis tantum in nomine diꝰ¬
cipulz amen dico uobis non ꝑdet
mercedem suam. quamius sibi preᷤ¬
tent qui hoc faciunt: tamen nec
hoc poterat prebere ascensuro in
celum. Quid illi poterat retribu¬
Iere petrus. quia amabat illũ ͤ Au¬
di quidͤ Pasce oues meas. ulest
fac pro fratrib quoil pro te feci.õs
sanguine meo redemi. Nolite du¬
bitari mori. pro ueritatis confessi¬

Expanded text:
enim Angeli ministrabant, horum enim Angeli ministrabant, horum obsequium requirebat? Nec Elias servus illius hoc necessarium habebat aliquando, cui panem et carnem per corvum mittebat; et tamen ut vidua religiosa benediceretur, mittitur servus Dei, pascitur a vidua quem Deus in secreto eorum indigentiam considerant, propter illam mercedem a Domino in Evangelio manifestissime positam, Qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet; et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas; id est, Fac pro fratribus quod pro te feci. Omnes sanguine meo redemi: nolite dubitare mori pro veritatis confessi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis quia ipsa est perfecta cari¬
tas quam non iuolat et inquam
non peccat qui natus est ex clo. hoc
sĩis ilixit petro. Petre amas meͤ¬
tille. amo. Non ait si amas me:
absequere mͥ. Quando enim erat
dũs in carne mortali. esuruut. si¬
tiuit. Eo tempore quo esuriebat et
sitiebat. susceptus est hospitio. Ni¬
instrauerunt illi qui habuerunt
de substantia sua sicut leginius
in ewangelio. Suscepit eum hos¬
pitio ⁊ acheus. saluus factus ẽ a
morbo suscepto medico. Quo mor¬
bo ͤ Auaritie. Erat enum iditissimꝰ
et princeps publicanorum. Atten¬
dite sanatum a morbo auaritie. Di¬
midium inquit bonorum meorũ
do pauperib. et sicui aliquid tu¬
li redlam quadruplũ. Lideo serua¬
uit alterum dimidium. non quo
Suscepit ergo tunc medicum hos¬
pitio. quia erat infirmitas carnis
in dño. cui hoc obsequium prebe¬
rent homines. Et hoc quia uolu¬
it prestare obsequentib. obsequen¬
tib enim proderat non illi. Qui

Expanded text:
veritis quia ipsa est perfecta chariveritis quia ipsa est perfecta charitas, quam non violat, et in quam non peccat qui natus est ex Deo; hoc Dominus dicit Petro: Petre, amas me! Et ille: Amo. Non ait, Si amas me, obsequere mihi. Quando enim erat Dominus in carne mortali, esurivit, sitivit: eo tempore quo esuriebat et sitiebat, susceptus est hospitio; ministrarunt illi qui habuerunt, de substantia sua, sicut legimus in Evangelio . Suscepit eum hospitio Zacchaeus: salvus factus est a morbo, suscepto medico. Quo morbo? Avaritiae. Erat enim ditissimus, et princeps publicanorum. Attendite sanatum a morbo avaritiae. Dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus; et si cui aliquid tuli, quadruplum reddam . Ideo servavit alterum dimidium, non quo Suscepit ergo tunc medicum hospitio, quia erat infirmitas carnis in Domino, cui hoc obsequium praeberent homines: et hoc, quia voluit praestare obsequentibus; obsequentibus enim proderat, non illi. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
los non habebat. Secuti discipull.
hoc fecerunt. Lapudabat᷑ Stphal.
enu flexo ait. Oñe ne statuas il¬
us hoc delictum. Amabat a qui¬
hus occidebatur. quia et pro ip̃is
mortebatur. Auili et apłm pau¬
lum. Et tpse inquit impendar ꝓ
animab ur̃is. Inter illos enim
erat. pro quib stephanus depre¬
cabatur. quando eorum manib
mortebatur. Perfecta ergo caritaᷤᷤ
hec est. Si quis tantam habuerit
caritatem ut paratus sit pro fra¬
trib etiam mori. perfecta est in
ilo caritas. S nuiqͥd mox ut nas¬
citur. iam prorsus perfecta ẽ. Ut
perficiatur. nascitur. Cum fuerit
nata nutritur. cum fuerit nutri¬
ta roboratur. cum fuerit roborata
perficitur. Cum ad perfectionẽ
uenerit quid dicitͤ. Nichi uiue¬
re xp̃e est: et mori lucrum. Opta¬
bam lissolui. et essecum xp̃o. mul¬
toenim magis optimum. manere
incarne necessartum propt̾ uos.
Propter eos uolebat uiuere. pro
quib paratus erat mori. Et ut no-¬

Expanded text:
los non habebat. Secuti discipuli los non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si quis tantam habuerit charitatem, ut paratus sit pro fratribus etiam mori, perfecta est in illo charitas. Sed numquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: cum fuerit nata, nutritur; cum fuerit nutrita roboratur; cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit, quid dicit? Mihi vivere Christus est, et mori lucrum. Optabam dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere in carne necessarium propter vos . Propter eos volebat vivere, pro quibus paratus erat mori. 5. Et ut no