comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
megetiȩ poterant attemptare: frustra om̃i-¬
no atq inanit̾ desudabant. Sed error infe-¬
lix. qͥd saluti humanȩ crederes te posse confer-¬
re: quã studusti semꝑ auferre: Refellit te
uox ueritatis in sacratissimis psalmis: conte-¬
stans generalit̾ & breuit̾ a qͦ uere sit om̃is salꝰ
animȩ corporisq dicens: dñ ẽ salus. Soli enĩ
deo recte cantatur: homines & iumenta saluoᷤ
facies dñe. Qui dignatꝰ ẽ creare: ipse prorsus
dignatur & sanare. Proinde illis memoratis ꝑso-¬
nis diu in talib frustra laborantib & ñ corpo-¬
re s corde dormitantib: ecce ds̃ ille magister
qͥ ñ dormit neq dormitat qͥ custodit isrł. ip-
se inquã ds cui cura ẽ pro om̃ib religiosam
uitulam megetiȩ matr̃e fidei calore succendit:
atq ad domni amici sui stephani suffragiũ ac-¬
curreret inspirauit. Quã uͥ benedicta femina
in sacratarũ reliquiarũ loco de cartaginiensi ur-¬

Expanded text:
Megetiae poterant attentare, frustra omniMegetiae poterant attentare, frustra omnino atque inaniter desudabant. Sed error infelix, quid saluti humanae te crederes posse conferre, quam studuisti semper auferre? Refellit te vox veritatis in sacratissimis Psalmis, contestans generaliter et breviter, a quo vere sit omnis Salus animae corporisque, dicens: Domini est salus . Soli enim Deo recte cantatur, Homines et jumenta salvos facies, Domine . Qui dignatus est creare, ipse prorsus dignatus est et sanare. 2. Proinde illis memoratis personis diu in talibus frustra laborantibus, et non corpore, sed corde dormitantibus, ecce Deus ille magister qui non dormit neque dormitat, qui custodit Israel ; ipse Deus, inquam, cui cura est pro omnibus , religiosam Vitulam, Megetiae matrem, fideli calore succendit, atque ut ad domini Amici sui Stephani suffragium accurreret, inspiravit. Quam, ubi benedicta femina in sacratarum reliquiarum loco de Carthaginensi ur
Abbreviated transcription (Latin):
camentoꝵ ullo adiuta leuamine: fere iam sex-¬
to mense tabefactũ fuerat. delicatȩ corpꝰ ani-¬
musq puellȩ. Ob quã rem & iam illud qͦd
gestabat a uitali spũ iam destitutũ: intra
septa uiscerũ retinebat e mortuũ. Ita cũ priꝰ
sub uno paralysi uitio iam ipsa uita horrerae:
accessit aliud grauiꝰ & ꝑicłosiꝰ: unde nec ipsa qͥ¬
dem uiuendi possibilitas remaneret. Nam si-
puella sic defecerat sub uitiosi oris labore: qͦmͦ
posset uiuere. cũ morttioꝵ uiscerũ collapsione:
Septimꝰ m̃sis incesserat: ñ uultꝰ pestifer a praui-¬
tate exuebat᷑: ñ aluius onere mortuo exuebat᷑.
Pontiꝰ uͦ megetiȩ pat̾. socer autẽ auitianꝰ. & ma-¬
ritꝰ audentiꝰ utpote ad huc errorib gentilitateᷤ
asstrict: qͥcqͥd non solũ ꝑ industͥam medicoꝵ
uerũetiam ꝑ artes demonioꝵ ac suꝑstiosarũ
figmenta uanitatũ. qͣsi ꝓ uita int̾ morientis

Expanded text:
camentorum ullo adjuta levamine, fere jam sexcamentorum ullo adjuta levamine, fere jam sexto mense, tabefactum fuerat delicatae corpus animusque puellae. Ob quam rem etiam illud quod gestabat a vitali spiritu jam destitutum, intra septa viscerum retinebat emortuum. Ita cum prius sub uno paralysis vitio jam ipsa vita horreret, accessit aliud gravius et periculosius, unde nec ipsa quidem vivendi possibilitas remaneret. Nam si puella sic defecerat sub vitiosi oris labore, quomodo posset vivere cum mortuorum viscerum collapsione? Septimus mensis incesserat, non vultus pestifer a pravitate exuebatur, non alvus onere mortuo exuebatur. Pontius vero, Megetiae pater, socer autem Avitianus, et maritus Adventius, utpote adhuc gentilndustriam medicorum, verum etiam per artes daemoniorum ac superstitiosarum figmenta vanitatum, quasi pro vita intermorientis
Abbreviated transcription (Latin):
Ceteroꝵ namq membroꝵ cũ aliquo uitio offitra
p̃pediunt᷑: nonnulla industria rubori subtͣ¬
hunt᷑. At uͦ cũ ipse hominis uultꝰ aliqua fu-¬
erit feditate turpatꝰ: qͥcqͥd ꝓpt̾ uerecundiã
tegiminis ad hibet᷑. ipsa uerecundia magis
augetur. Quid gͦ faceret nobilis matrona
uelam̃to abscondens ora uitiata. du uenien¬
tib salutatũ ad se equȩ aliis nabilib femi¬
nis. aut osculũ dare. aut sermonẽ conferre
ipsiꝰ uitȩ societas atq humanitas cõpuliss:
ut taceam de cybo & potu qͦd uix egre poterat
poterat: uerũ etiam unideteriꝰ cotidie causa ꝑ¬
gebat. Nec immerito. Abillo enĩ conditore &
redemptore om̃is naturȩ dõ. nondu in illa
reformabat᷑: qͦd ñ nͥ eiꝰ uirtute format᷑. Cuiꝰ
censura om̃e hominis corpꝰ e disciplina costͥn¬
git᷑: & medicina laxat᷑. Tali gͥ confecta mero-¬
re ac dolore. nec quoꝵq remedioꝵ aut medi-¬

Expanded text:
Caeterorum namque membrorum cum aliquo vitio officia Caeterorum namque membrorum cum aliquo vitio officia praepediuntur, nonnulla industria rubori subtrahuntur. At vero cum ipse vultus aliqua fuerit foeditate turpatus, quidquid propter verecundiam tegminis adhibetur, ipsa verecundia magis augetur. Quid ergo faceret nobilis matrona, velamento abscondens ora vitiata, dum venientibus salutatum ad se aeque aliis nobilibus feminis, aut osculum dare, aut sermonem conferre, ipsius vitae societas atque humanitas compulisset, ut taceam de cibo et potu, quod vix aegre poterat poterat, verum etiam in deterius causa pergebat. Nec immerito: ab illo enim conditore et redemptore omnis naturae Deo nondum in illa reformabatur, quod nonnisi ejus virtute formatur, cujus censura omne hominis corpus et disciplina constringitur, et medicina laxatur. Tali igitur confecta moerore ac dolore, nec quorumcumque remediorum aut medi
Abbreviated transcription (Latin):
artaginiensis ciuitatis femina qͣdam
fuit nobilis genere. nobilior xpĩ fide.
mregetia nomine: diues in scło. ditior in deo.
Cui xp̃iana mat̾ erat nomine uitula. Pagani
haberet. quarto mense conceptꝰ sui. nescio un-¬
de nausiando priꝰ ac resciendo. dũ frequentiꝰ
pateret᷑ stomachi concussionẽ. orisq distensio¬
nem. & uomitꝰ ꝓuocationẽ: in prauitatẽ pe-¬
stemq paralysis causa ꝑducta ẽ: ita ut exclu-¬
sis a locis suis ipsis cardinib dentiũ & arterio¬
rũ. nequaꝗͣ posset dilapsa ora constringere:
neq ꝑiios atip integros motꝰ palati atq lin-¬
gnȩ ad aliqͥd uł ore emittendũ. uł m os reci¬
p̾iendũ potuisset habere. Remanserat in femi¬
na pia ae pudorata deformis qͥdam atq adu̾san-¬
dus aspectus: & ibi ũtii macula corpori erat
infixa: uͥ utiq nequaquã posset eẽ celata. E aci¬
es quippe erat de qua qͥdam dixerat: frons
hominẽ p̃fert. quȩ tegi sine dedecore ñ potest.

Expanded text:
arthaginensis civitatis quaedam fuit, nobilis genere, nobilior Christi fide, Megetia nomine, dives in saeculo, ditior ni Deo: cui christiana mater erat nomine Vitula: pagani haberet, quarto mense conceptus sui, nescio unde nauseando prius ac rejiciendo, dum frequentius pateretur stomachi concussionem orisque distensionem et vomitus provocationem, in pravitatem pestemque paralysis causa perducta est, ita ut exclusis a locis suis ipsis cardinibus dentium et arteriarum, nequaquam posset dilapsa ora constringere, neque pervios atque integros palati motus ac linguae ad aliquid vel ore emittendum, vel in os recipiendum habere. Remanserat in femina pia et pudorata deformis quidam et aversandus aspectus, et ibi vitii macula corpori erat infixa, ubi utique nequaquam posset esse celata: facies quippe erat, de qua quidam dixerat, Frons hominem praefert, quae tegi sine dedecore non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ cõmutat᷑. Et qͥd quantũq fides in xp̃o.
eiusq głosissimo amico ualeat reperit᷑: cunctisq
audientib mirantibq succendit᷑. Deniꝙ illa ꝓ-¬
batissima uina: condigno p̃cio emptorib distri-¬
buunt᷑. E ece qualit̾ digna ꝓuidentia utilitati-¬
b hominũ deseruit᷑: & qͥd tandẽ dõ pro es tantiᷤ
beneficiis exhibet᷑ aut reddit᷑U

Expanded text:
gaudium commutatur, et quid quantumque fides in Christo gaudium commutatur, et quid quantumque fides in Christo ejusque gloriosissimo Amico valeat reperitur, cunctisque audientibus mirantibusque succeditur: denique illa probatissima vina condigno pretio emptoribus distribuuntur. Ecce qualiter divina providentia utilitatibus hominum deservit: et quid tandem Deo pro tantis ejus beneficiis exhibetur aut redditur
Abbreviated transcription (Latin):
onĩa benigne faciens ꝓpt̾ hominẽ: qͥ ꝑ scõs tuo sᷤ
olim aqͣs amaras & infecundas. ligno inmisso.
& uase salis miecto sanasti. ac ꝑ te ipsũ dñe aquã
in uiũ conu̾tisti: ipse nunc & ꝑ amicũ tuũ ste-¬
phanũ scm̃ reparast in statũ pͥstinũ uina ꝑdita:
uersa amaritudine in suauitatẽ: ingredine in
candorẽ: merore in exultationẽ. Propere gͥ fide-
lia dñi sui uissa: minister ille fidelis exequitur:
Lagenam ut fuerat p̃ceptũ hauxit. ꝑrexit. appo-¬
suit. reportauit: uasisq singulis ꝑ modicũ quid
contribuit. & abiit. Altera die memor fidei man-¬
datiq sui. surgit pat̾familias matutinꝰ minist̾ii
consciũ ministrũq conuenit: unaq secũ ad apo¬
thecam comitẽ ducit: inspiciunt᷑ denuo cuncta
ꝑ ordinẽ uasa. Uinũ haurit᷑: ntor. in colore
conspicitur. sapor in gustu approbat᷑: tͥsticia in

Expanded text:
omnia benigne faciens propter hominem, qui per sanctos tuos omnia benigne faciens propter hominem, qui per sanctos tuos olim aquas amaras et infecundas, ligno immisso et vase salis injecto sanasti , ac per te ipsum, Domine, aquam in vinum convertisti , ipse nunc et per amicum tuum Stephanum sanctum, reparasti in statum pristinum vina perdita, versa amaritudine in suavitatem, nigredine in candorem, moerore in exsultationem! Propere igitur domini sui jussa minister ille fidelis exsequitur: lagenam, ut fuerat praeceptum, hausit, perrexit, apposuit, reportavit, vasisque singulis permodicum quid contribuit, et abiit. Altera die, memor fidei mandatique sui, surgit paterfamilias matutinus, ministerii conscium ministrumque convenit, una secum ad apothecam comitem ducit: inspiciuntur denuo cuncta per ordinem vasa: vinum hauritur, nitor in colore conspicitur, sapor in gustu approbatur, tristitia in
Abbreviated transcription (Latin):
licũq abiectissimo p̃cio uendidisset: Sed qͥs
tam fatuus emptor ad rem fatuã accessisset:
an saltẽ effunderet atq ꝓiceret: Sed qͥs ita obli¬
tꝰ laboꝵ suoꝵ eẽt: ut qualescũq anni fructꝰ ꝓcul¬
candos hominib beliusq facile exponeret. C an¬
dem fluctuabunda in talib merorib anima.
diuinȩ aspurationis aura ꝑflata: in portũ fidissi-¬
mũ stationẽq tutissimã uelificante deducta
ẽ gr̃a. Nam multa secũ agitanti. hȩc potior sen¬
tentia animo insedit possessoris: confugiendũ
eẽ ad amicũ dĩ stephanũ scm̃ pͥmũ martyrẽ
xp̃i. Proinde iubet illi ꝓgustatori ium sur: ut
unã laguncułã ex qͦlibet uasoꝵ illoꝵ adimplerae :
eamq ad beati memoriã benedicendã diluculo de-¬
portaret. atq ex inde scĩficatã continuo referrae:
tuncq ex illa ꝑ omĩa uasa parũ qͥd suꝑfunderet.
atq discederet. Odñe dñe cui cura ẽ ꝓ homine.

Expanded text:
licumque abjectissimo pretio vendidisset? Sed quis licumque abjectissimo pretio vendidisset? Sed quis tam fatuus emptor ad rem fatuam accessisset? An saltem effunderet atque projiceret? Sed quis ita oblitus laborum suorum esset, ut qualescumque anni fructus proculcandos hominibus belluisque facile exponeret? Tandem fluctuabunda in talibus moeroribus anima divinae aspirationis aura perflata in portum fidissimum stationemque tutissimam velificante deducta est gratia. Nam multa secum agitanti haec potior sententia animo insedit possessoris, confugiendum esse ad Amicum Dei Stephanum sanctum, primum martyrem Christi. Proinde jubet illi praegustatori vini sui, ut unam lagunculam ex quolibet vasorum suorum adimpleret, eamque ad Beati Memoriam, benedicendam diluculo deportaret, atque exinde sanctificatam continuo referret, tuncque ex illa per omnia vasa parum quid superfunderet atque discederet. O Domine, Domine, cui cura est pro homine,
Abbreviated transcription (Latin):
malũ in uno tantũ uase consistere. putaret᷑:
ñ tam molestante dampnũ iactura patͥfamili-¬
as habebat᷑. At uͥ ꝑ singula uasa ceptũ ẽ curu-¬
iri. omniũq uasoꝵ idest ferme ducentoꝵ nu-¬
merꝰ examiinatꝰ similit̾ degenerasse ac deꝑisse
reꝑtꝰ est: qͥs tunc ibidẽ fuerit possessoris animꝰ.
qͥs ipsiꝰ apotbecarii luctus: puto qͦd ignorare ñ
possit oinĩs cõpatiens animꝰ humanꝰ. Non enĩ
reuera minimũ & contẽpnendũ detrim̃tum.
dampnũuie contigerat: s ducenta ut dixi fe-¬
re quȩ putabant᷑ uasa suauissimo uino pleniᷤ¬
sima. eadẽ econtrario reꝑiebant᷑. nec aceti sed
cuiꝰdam corruptissimi & feculentissimmi liqͦris
squalore adimpleta. Quid ageret ita rei suȩ¬
labefactȩ dñs: uindemiȩ suȩ interitũ ñ adhuc
Quid inquã ageret: qͥd tam corrupto. nec iam di-¬
cendo uino facere potuisset. An forsitan qua-¬

Expanded text:
malum in uno tantum vase consistere putaretur, malum in uno tantum vase consistere putaretur, non tam molestante damnum jactura patrisfamilias habebatur. At ubi per singula vasa coeptum est circuiri, omniumque vasorum, id est ferme ducentorum, numerus examinatus similiter degenerasse ac deperisse repertus est; quis tunc ibidem fuerit possessoris animus, quis ipsius apothecarii luctus, puto quod ignorare non possit omnis compatiens animus humanus. Non enim revera minimum et contemnendum detrimentum damnumve contigerat, sed ducenta, ut dixi, fere quae putabantur vasa vino suavissimo plenissima, eadem e contrario reperiebantur nec aceti, sed cujusdam corruptissimi et faeculentissimi liquoris squalore adimpleta. Quid ageret ita rei labefactae suae dominus, vindemiae suae interitum non adhuc quid, inquam, ageret? quid tam corrupto nec jam dicendo vino facere potuisset? An forsitan qua
Abbreviated transcription (Latin):
onatrs qͥdam dicit᷑ homo: sane hone-¬
stissimi qͦq filii nomine rustici p̾fecto¬
rũ numerarii cunctis bene notissimi
pat̾. Hic in fundo suo suburbano cũ loco & no-¬
mine uocitato: probi generis uina qͦt annis
condere & conseruare consueuerat. Interea ut
possessorib mos ẽ cõmodoꝵ questuũ causa qͦs-¬
libet terrȩ repositos fructꝰ tunc malle uenales
emptorib publicare. cũ uotis exoptatoꝵ lucroꝵ
auariora concurrunt p̾cia tempoꝵ: uisũ ẽ me¬
morati dño p̾dii. cũ qͦdam homine suo. uini
scilicet gustatore ꝑitissimo. apothecã suã pͥmitꝰ
intrare: ac ꝑ singula uasa examinando uina
approbare. Quo facto: mox ut degustator hau-¬
stũ uasis merũ applicuit uidicio labioꝵ: conti-¬
nuo stupefacta in homine ora uultꝰq palluere.
Nam p̃ter qͦd uini teterrimꝰ color uersandũ ocłis
ex se offerebat aspectũ: etiã tristissimꝰ sapor la-¬
biis merendũ ingerebat gustũ. Uerum cũ hõc

Expanded text:
onatus quidam dicitur homo, sane honestissimi quoque filii, nomine Rustici, praefectorum numerarii cunctis bene notissimi, pater. Hic in fundo suo suburbano cum loco et nomine vocitato probi generis vina quotannis condere et conservare consueverat. Interea, ut possessoribus mos est, commodorum quaestuum causa, quoslibet terrae repositos fructus tunc malle venales emptoribus publicare, cum votis exoptatorum lucrorum avariora concurrunt pretia temporum, visum est memorato domino praedii, cum quodam homine suo, vini scilicet gustatore peritissimo, apothecam suam primitus intrare, ac per singula vasa examinando vina approbare. Quo facto, mox ut degustator haustum vasis merum applicuit judicio labiorum, continuo stupefacta in homine ora vultusque palluere. Nam praeter quod vini teterrimus color aversandum oculis ex se offerebat aspectum, etiam tristissimus sapor labiis moerendum ingerebat gustum. Verum cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pacis minist᷑. Nec tantũ clericos calumpnia qͣs¬
sos recuꝑauit: s omnẽ flandiciȩ regionẽ dia-¬
bolico furore insemet seuientẽ ad pacis & qͥetis
placidam confederationẽ reduxit. Deinde
consilio & uoluntate. domni radbodi tornacen-
Iii b̾to & flagitante conone nobili uiro edifican¬
dam & usib abbatiȩ aptandã suscepit: uͥ deo
ordinante dormitionẽ requiei accepit. uͥ diui-¬
nitꝰ ⁊ͥ antea ꝓuisam sepulturã subiit: &e uͥ pꝰt
obitũ scm̃ anno tricesimo quarto. de traslati¬
one sacri corporis sui sollempnia gaudiosa p̃¬
buit: p̃stante dño & saluatore nr̃o iħu xp̃o. qͥ¬

Expanded text:
pacis minister. Nec tantum clericos calumpnia quaspacis minister. Nec tantum clericos calumpnia quassatos recuperavit, sed omnem Flandrie regionem diabolico furore in semet sevientem, ad pacis et quietis placidam confederationem reduxit. Deinde consilio et voluntate domni Radbodi, Tornacensberto, et flagitante Conone nobile viro, edificandam et usibus abbatie aptandam suscepit, ubi Deo ordinante, dormitionem requiei accepit, ubi divinitus sibi antea previsam sepulturam subiit, et ubi post obitum, anno tricesimo quarto, de translatione sacri corporis sui solempnia gaudiosa prebuit, prestante Domino et salvatore nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓflua turba illum gregatim ambiente. T. ẽ
benedicens paucos panes qͥdem numero. s ed
multos numeri mysterio: iussit om̃ib qͥ undi¬
q confidebant distribui: uinũ qͦq ad satis ꝓpi-¬
nari. Mirant᷑ ministri pane ñ deficere: mirã¬
tur & illud tantilłu uim tot sumentib ha-¬
bundare. Nã excepto p̾sule cũ suo comitatu:
manducamtiũ turba septingentoꝵ numerũ
febrib & dissenteria fatigatũ. suȩ manꝰ imposi¬
tione sanauit: in hoc bauilũ rapine diabołu
gestare uidit: in hoc ꝓphiam de morte sua uł
sepultura reuelante dõ cognouit. Causa aũt
aduentꝰ sui caritas fr̃na & obedientia extitit:
qͣndo domnꝰ papa imꝑio suo eũ coegit ut ele-¬
ricos qͥ de ꝓditione sui comitis fuerant impeti¬
ti. eidem comiti reconciliaret: & contra sacros
canones nil ab eis extorqueri consentiret. Pa¬
ruit sacris mandatis apłici auctoritate sibi in¬
iunctis: rediit in flandiiam: fecit pacẽ uerus

Expanded text:
proflua turba illum gregatim ambiente. Tunc proflua turba illum gregatim ambiente. Tunc benedicens panes paucos quidem numero, sed multos numeri misterio, jussit omnibus qui undique considebant distribui, vinum quoque ad satis propinare. Mirantur ministri panetur et illud tantillum vini tot sumentibus abundare. Nam excepto praesule cum suo comitatu, manducantium turba septingentorum numerufebribus et dyssenteria fatigatum, suae manus impositione sanavit; bajulum rapinae diabolum gestare vidit, in hoc prophetiam de morte sua vel sepultura, revelante Deo, cognovit. Causa autem adventus sui caritas fraterna et obedientia extitit, quando dominus papa imperio suo eum coegit, ut clericos, qui de proditione sui comitis fuerant impetiti, eidem comiti reconsiliaret et contra sacros canones nil ab eis extorqueri consentiret. Paruit sacris mandatis, apostolica auctoritate sibi injunctis, rediit in Flandriam; fecit pacem verus
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ conuenientib p̃latis & nobilib plebis ȩccłi-¬
astica causa diligent̾ tractabat᷑: cleri ac ppłi
utilitas ad ungũe santiebat᷑: animarũ salua-¬
tio exercebatur:
ȩccłiam dedicaturelientib suis dix̃. Ta-¬
li rogo semita ad ȩccłiam nos conducite: ut
lateat ppłos qua nos debeamꝰ uia uenire. Et
aliqͥd alim̃toꝵ uobiscũ comportate: ut corpo-¬
rũ fatigationẽ ualeamus uł ad modicũ rele-¬
uare. Itaq semita remotior ac deuia arripi-¬
tur: nec tam̃ feruor ppłi hoc argum̃to seda-¬
tur: s sub om̃i celeritate copiosa cõmeanti-¬
ũ hinc inde turma adunat᷑. Quod cerneis
dei seruus. in laudẽ conditoris erupit acde-¬
inde suis familiarib dixit. Quicqͥd alim̃to¬
rũ hic habetis ꝓferte: ut pꝰt laborem iures
ualeamꝰ reparare. Nec mora ꝓferunt᷑ qͥnq
parimatia: fundunt᷑ & uini eminȩ qͥnꝙ ĩ c̃
lectis in terram tapetib uir dñi suꝑsedit:

Expanded text:
ubi convenientibus prelatis et nobilibus plebis, ecclesiubi convenientibus prelatis et nobilibus plebis, ecclesiastica causa diligenter tractabatur, cleri et populi utilitas ad unguem sanciebatur, animarum salvatio exercebatur. ecclesiam dedicaturus clientibus suis dixit: « Tali rogo, semita ad ecclesiam illam nos conducite, ut lateat populos qua nos debeamus via venire, et aliquid alimentorum vobiscum comportate, ut corporum fatigationem valeamus vel ad modicum relevare. » Itaque semita remotior ac devia arripitur; nec tamen fervor populi hoc argumento sedatior; sed sub omni celeritate copiosa commeantium hinc inde turma adunatur. Quod cernens Dei servus in laudem Conditoris erupit, ac deinde suis familiaribus dixit: « Quidquid alimentorum hic habetis proferte, ut post laborem vires valeamus reparare. » Nec mora, proferuntur quinque paximatia; funduntur et vini emine quinque. Tunc jectis in terram tapetibus, vir Domini supersedit;
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ diensem ep̃m romanȩ sedis tunc le-¬
gatũ adiret. reginȩ francoꝵ longa iam sterili¬
tate mestissimȩ misit nuntiũ: denuntians
ei qͦd uentris gremio portaret filiũ. uitali
flatu nondu uiuidii. s post paucos dies sp̃m
uitȩ a dño accepturũ: cuiꝰ & nom̃ p̾dixit
hludouicꝰ & qͦd post decessum patris rex fu-¬
turus & abundantiori pace potiturꝰ foret aꝑ-¬
te ꝓpħauit. Mense decembrio quartodecimo
ułarũ ianuarii. ꝑfunctꝰ est sacra pontificali be¬
nedictione: & rediens uix euasit uiennensis
cleri uł ppłi deuotã uiolentiã: qͥ illũ raꝑent
sibi in ep̃m si caꝑe potuissent. Aduenienti
deniq in sede suessonicã. fit obiua regiȩ domꝰ
militia: & beatũ ȩp̃m interimere satagebant:
s pauebant ne uiuos absorberet terra. Uix-
aũ dñi cessit obsistentib: & solatio comitis ted¬
baldi mansionẽ accepit. in castro ultiacensi:

Expanded text:
nem Diensem episcopum, Romane sedis tunc lenem Diensem episcopum, Romane sedis tunc legatum, adiret, regine Francorum, longa jam sterilitate mestissime, misit nuntium, denuntians ei quod ventris gremio portaret filium vitali flatu nondum vividum, sed post paucos dies spiritum vite a Domino accepturum cujus et nomen predixit, Ludovicus; et quod post decessum patris rex futurus, et abundantiori pace potiturus foret aperte prophetavit. Mense decembri, quarto decimo Kalendarum januarii, perfunctus est sacra pontificali benedictione, et rediens vix evasit Viennensis cleri vel populi devotam violentiam, qui illum raperent sibi in episcopum, si capere potuissent. Advenienti denique in sedem Suessonicam fit obvia regie domus militia, et beatum episcopum interimere satagebant. Sed pavebant ne vivos absorberet terra. Vir autem Domini cessit obsistentibus, et solatio comitis Tedbaldi mansionem accepit in castro Ulciacensi,
Abbreviated transcription (Latin):
formidauit: Nec solum offensam regis in-¬
currere s & curam abbatiȩ ex toto dimitte-¬
re maluit: timens uidelicet ne postqua ma-¬
num in aratrũ posuerat. si retro respexisset.
ta constituit᷑: ut saluo altiori intellectu. oĩ¬
um uitioꝵ turbas. omniũq peccatoꝵ in se¬
ipso metas compesceret: & uirtutũ copia cu¬
mulatꝰ. dõ & bonis hominib complaceret.
Glorificauit enĩ eum dñs in conspectu regũ
& ꝓcerũ regni. in conscientia dñi papȩ roma¬
in oregorii. & totiꝰ cleri: adeo ut languent
ȩccłi̾ȩ suessonice ursionis in curia. nil reme¬
dii occurreret: ñ ut hic beatꝰ. xp̃i seruus ip¬
siꝰ eccłiȩ pastorałe curã consultu papȩ sus¬
ciꝑet. Rennuente gͥ curiȩ francoꝵ publica
sententia. s: cogente romani pontificis au¬
ctoritate aplica: consecrat᷑ ep̃c p̾eunte electione
canonica: ut lucerna gr̃ȩ di ñ iam lateret in
angulo: s om̃ib posset lucere aptata candela-

Expanded text:
formidavit; nec solum offensam regis informidavit; nec solum offensam regis incurrere, sed et curam abbatie ex toto dimittere maluit, timens videlicet, ne postquam manum in aratrum posuerat, si retro respexisset, ta constituitur, ut salvo altiori intellectu, omnium vitiorum turbas, omniumque peccatorum in seipso metas compesceret, et virtutum copia cumulatus Deo et bonis hominibus complaceret. Glorificavit enim eum Dominus in conspectu regum et procerum regni, conscientia domini pape romani Gregorii, et totius cleri, adeo ut languenti ecclesie Suessonice Ursionis incuria, nil remedii occurreret, nisi ut hic beatus Christi servus ipsius ecclesie pastoralem curam consultu pape susciperet. Rennuente igitur curie Francorum publica sententia, sed congente romani pontificis auctoritate apostolica, consecratur episcopus, preeunte electione canonica, ut lucerna gratiae Dei non jam lateret in angulo, sed omnibus posset lucere aptata candelabr
Abbreviated transcription (Latin):
taria reclusione feruent̾ exhibuit:
Ixinde defuncto abbate rainaldo in
abbatẽ eligit᷑: & hoc negotio se cre¬
dens inferiorẽ. nocturna fuga declinare.
molitur. Itaq uniꝰ diei fuga dilapsus. dũ
sequenti nocte remotiorẽ latebrã quęrit.
lupi comitatu ad ciuitatẽ redicit᷑. & ma¬
ne comprehensꝰ. sedi quã fugerat ȩposco¬
li auctoritate nolens inuehit᷑. Tunc diut᷑¬
na silentia quȩ trib annis & mensib sex.
tenuerat resoluit: & p̾̃co dñi constitutꝰ u̾bo
&e oꝑe om̃ib prodesse studuit. In offitio gͥ
regiminis desidans plura miracła fecit: re-¬
belles &e incredulos domuit:. infirmos do¬
no grẽ dĩ sanauit: cęcis uisum reddidit:
pꝰ rex francoꝵ uoluit eum uenire in aułã
regalem. ut regni negotiis disponendis int̾¬
eẽt: uoluit etiam ut armatȩ expeditioni
suȩ officere sentiens abnuit: & ne dm̃ offen-¬
deret. regem terrenũ circa hoc offendere ñ

Expanded text:
taria reclusione ferventer exhibuit. taria reclusione ferventer exhibuit. Exinde defuncto abbate Rainaldo, in abbatem eligitur, et hoc negotio se credens inferiorem, nocturna fuga declinare molitur. Itaque unius diei fuga dilapsus, dum sequenti nocte remotiorem latebram quaerit, lupi comitatu ad civitatem reducitur; et mane comprehensus, sedi quam fugerat episcopali auctoritate nolens invehitur. Tunc diuturna silentia, quae tribus annis et mensibus sex tenuerat, resolvit: et praeco Domini constitutus, verbo et opere omnibus prodesse studuit. In officio igitur regiminis desudans, plura miracula fecit; rebelles et incredulos domuit, infirmos dono gratiae Dei sanavit, caecis visum reddidit, pus rex Francorum voluit eum venire in aulam regalem, ut regni negotiis disponendis interesset; voluit etiam ut armatae expeditioni suae officere sentiens, abnuit, et ne Deum offenderet, regem terrenum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptõ oracło. a somno euigilans: eũ ingenti
gaudio uisionẽ enarrauit marito. Acdȩmũ
ut cõpbaret rei fidẽ: assumpsit famulos cũ
fossorio. & uelut cõmonita fuerat fodere faci-¬
ens. laterẽ quadrũ inuenit. altis litteris exa¬
ratũ: habentẽ ita. Xp̃oforus. Quo reꝑto ma¬
iori lȩticia afflata ẽ: & iam secura de ꝓlis sci¬
tate quã antea nesciebat se concepisse. letabũ¬
da expectauit diuinȩ oꝑationis munꝰ repro-¬
missum. Deniq adultꝰ cȩꝑit eẽ blandꝰ alloqͥo:
acutꝰ ingenio: ꝓmptꝰ obsequio: alacer in oꝑes
efficax &e fortissimꝰ in corporis robore. Exin-¬
de tyrocinii tempore alacrit̾ suꝑato. miliciȩ
cingułu sumpsit: & om̃i humana uirtute
p̾stantior in reb militarib fuit. Patre autẽ
defuncto se ad monasticũ ordinẽ contulit:
& in ȩccłia sc̃i medardi suessionis. ꝓbatũ
se monach̾u ñ solũ claustrali ꝯtubermo. s & soli

Expanded text:
ercepto oraculo, a sompno evigilans cum ingenti ercepto oraculo, a sompno evigilans cum ingenti gaudio visionem enarravit marito. Ac demum, ut comprobaret rei fidem, assumpsit famulos cum fossario, et, velut commonita fuerat, fodere faciens laterem quadrum invenit altis litteris exaratum, habentem ita: Christoforus. Quo reperto, majori laetitia afflata est et jam secura de prolis sanctitate, quam antea nesciebat se concepisse, letabunda exspectavit divine operationis munus repromissum. Denique adultus cepit esse blandus alloquio, acutus ingenio promptus obsequio, alacer in opere, efficax et fortissimus in corporis robore. Exinde tyrocinii tempore alacriter superato, militie cingulum sumpsit, et omni humana virtute praestantior in rebus militaribus fuit. Patre autem defuncto, se ad monasticum ordinem contulit, et in ecclesia sancti Medardi Suessionis probatum se monachum, non solum claustr
Abbreviated transcription (Latin):
iam adultũ formȩ elegantia & miliciȩ actib
p̾cipuũ: quẽ repente mors immatura diripu-¬
it: & genitoꝵ corda irremediabili tristiciȩ an-¬
gore contriuit. Maternus tam̃ affectꝰ ꝓ amiᷤ¬
ruit uir speciosꝰ & luce micanti. fulgi¬
d: dicens ad eani. Quid te ipsam merore asfi-¬
cis: ꝓ filio tam utilit̾ mortuo: Qui si diutiꝰ
uiueret. reuera lubricꝰ & predo & prauoꝵ ho¬
minũ conuena foret. Proinde morte subtra-¬
ctus iam tͥ ñ sit dolori: immo potiꝰ grandi lȩ-¬
tare gaudio: qm̃ in utero gestas filiũ quem
suꝑna electio p̃destinauit magnũ futurum.
tabis: qm̃ reuera idem puer oꝑib & uerbi ᷤ
suo axp̃m in pectore feret. Et ut certo scias
hȩc ita diuinitꝰ p̾ordinata: uadens ad ȩccłiam
in eo loco uͥ orare solita es. fodere fac: & fossa
humo inuenies lapicłe magnis litti̾s sculp-¬
tũ: quȩ litterȩ tibi prodent tui partus no

Expanded text:
jam adultum forme elegantia ac militie actibus jam adultum forme elegantia ac militie actibus precipuum, quem repente mors immatura diripuit, et genitorum corda irremediabili tristicie angore contrivit. Maternus tamen affectus pro amisruit vir speciosus et luce micante fulgidus, dicens ad eam: « Quid te ipsam merore afficis pro filio tam utiliter mortuo? qui si diutius viveret revera lubricus et predo et pravorum hominum convena foret. Proinde morte subtractus jam tibi non sit dolori; immo potius grandi letare gaudio, que in utero gestas filium, quem superna electio predestinavit magnum futurum. tabis, quum revera idem puer operibus et verbis suo Christum in pectore feret. Et ut certo scias hec ita divinitus preordinata, vadens ad ecclesiam in eo loco ubi orare solita es, fodere fac, et fossa humo invenies lapidem magnis litteris sculptum, que littere tibi prodent tui partus nom
Abbreviated transcription (Latin):
illis pacem stabiłe obseruare. Sic exosis grãme
sic odientib beniuolentrã: sic beato arnulfo
honoris reuerentiã: sic xp̃c ds̃ nr̃ nomini suo
laudẽ & głam ꝓuenisse dedit in scła scłoꝵ am̃.
uamuis
brabantia litiũ ac rapinarũ olim
fuerit altͥx & magistra. ueridico¬
q ꝑoemate dictũ sit. frantia qͦt
uites. tot habetꝰ brabantia lites: sub tẽpore ta¬
m̃ comitis balduini & adelȩ comitisse suꝑno
dono irradiari meruit: dũ sc̃ȩ recordationis iii.¬
rũ annulsum futurũ ep̃m. ad illuminationẽ
hominũ ñ paucoꝵ. suo sinu ꝓgenitũ ceu radi¬
um sole iusticiȩ illustratũ meruit ꝓcreare. Huiꝰ
genitor fulb̾tꝰ godelef mr̃is consobrinꝰ clara
nobilitate refulsit: & mat̾ nomine. mainsindiᷤᷤ
teuthonicoꝵ ꝓcerũ stẏrpe edita. ingenuitate
spectabili claruit. Hi gͦ mneliti genitores car¬
nali & spũali ꝓle florentes. habuerant filiũ

Expanded text:
illis pacem stabilem observare. Sic exosis gratiam, illis pacem stabilem observare. Sic exosis gratiam, sic odientibus benevolentiam, sic beato Arnulfo honoris reverentiam, sic Christus Deus noster nomini suo laudem et gloriam provenisse dedit in saecula uamvis Brabantia litium ac rapinarum olim fuerit altrix et magistra, veridicoque poemate dictum sit: Francia quot vites, tot habet Brabantia lites, sub tempore tamen comitis Balduini et Adele comitisse superno dono irradiari meruit, dum sancte recordationis virum Arnulphum futurum episcopum, ad illuminationem hominum non paucorum suo sinu progenitum, ceu radium sole justicie illustratum, meruit procreare. Hujus genitor Fulbertus Godelef, martiris consobrinus, clara nobilitate refulsit, et mater nominis Mainsidis Teuthonicorum procerum stirpe edita, ingenuitate spectabili claruit. Hy ergo inclyti genitores carnali et spirituali prole florentes, habuerant filium
Abbreviated transcription (Latin):
ua. ocłi torui. & totiꝰ corporis motꝰ dissimiles
illum amentẽ ꝓdiderunt: & morti iam indi¬
tum amici defleuert̃. T̃ unc iunior fr̃ deuo¬
uit dicens. Sc̃e arnulfe miserere mei. & redde
mͥ uitam fuĩs mei: & ecce uoueo & promitto.
quoniam si euaserit fr̃ m̃s: & ꝓ amore tui istiᷤ
inimicis efficiar amicꝰ: & ipsum uelit nolit
ꝑtraham ut faciat cũ eis ꝑpetuȩ pacis fȩdus.
Monachi p̾sentes hȩc audientes gauisi sunt: &
accepta aqua humectauert̃ pedes lectice: ip-¬
samq agu̾a resumentes infuderunt ori es &
faciei totȩ. Tunc ille qͣsi de graui somno exꝑ¬
giscens continuit se:dein uocans fr̃em fortit᷑
eiulantẽ ait. G aude fr̃. qͥa reuixi: orationib
sc̃i arnulfi me ds uiuere ꝑmisit. Et consur¬
gens adorauit eũ magna deuotione: deuide
fu̾is sui occisores cũ magno affectu accepit in
amicos: & sub firmanĩto iuram̃ti pollicitꝰ est

Expanded text:
rva, oculi torvi, et totius corporis motus dissimiles, rva, oculi torvi, et totius corporis motus dissimiles, illum amentem prodiderunt, et morti jam inditum amici defleverunt. Tunc junior frater devovit dicens: Sancte Arnulfe, miserere mei, et redde mihi vitam fratris mei; et ecce voveo et promitto quoniam si evaserit frater meus et pro amore tui istis inimicis efficiar amicus, et ipsum, velit nolit, pertraham ut faciat cum eis perpetuae pacis foedus. Monachi praesentes haec audientes gavisi sunt, et accepta aqua humectaverunt pedes lecticae, ipsamque aquam resumentes infuderunt ori ejus et faciei totae. Tunc ille quasi de gravi somno expergiscens, continuit se; dein vocans fratrem fortiter ejulantem ait: Gaude, frater, quia revixi, orationibus sancti Arnulfi me Deus vivere permisit. Et consurgens adoravit cum magna devotione. Deinde fratris sui occisores cum magno affectu accepit in amicos, et sub firmamento juramenti pollicitus est
Abbreviated transcription (Latin):
tres milites germanos fr̃s. & duos alios seor¬
sum frr̃s milites illis trib inimicantes: qm̃ il¬
li tres nuꝑ int̾fecerant germanũ illoꝵ duoꝵ
frẽm milit̾ẽ. Illi uͦ tres alioꝵ fr̃is int̾fectores
conuenerunt abbatẽ & monachos eiꝰ loci: &
rogauert̾̃ nimis supplices ut ferrent auxiliũ.
laborando ꝓ reconciliatione eoꝵ. Ad qͦd ab¬
bas & monachi satis uoluntarii reqͥrentes uͥ
eeũt illi duo fr̃e orbati: tulerunt secũ lectic̃a
beati arnulfi: & uenert̾̃ ex imꝑuiso uͥ illi fe¬
debant. & prandere inceꝑant. Senior fr̃
uenire ad sese cogendu. Statim ꝓiectis dapibꝰ
& poculis. uoluit exurgens effugere: s uirtute
dñi & meritis scĩ arnulfi. nates eiꝰ adheseruit
scamno: pedes eiꝰ adheserunt scabello suppeda¬
neo: & ita compeditꝰ. & constrictꝰ resedit inuitꝰ.
Amonachis postulatꝰ indulgentĩa: respondit u̾ba
stulticiȩ. Quid multis differamꝰ. ingua ꝓt̾¬

Expanded text:
tres milites germanos fratres, et duos alios seortres milites germanos fratres, et duos alios seorsum fratres milites, illis tribus inimicantes, quoniam illi tres nuper interfecerant germanum illorum duorum fratrem militem. Illi vero tres aliorum fratris interfectores, convenerunt abbatem et monachos ejus loci, et rogaverunt nimis supplices, ut ferrent auxilium, laborando pro reconciliatione eorum. Ad quos abbas et monachi satis voluntarii requirentes ubi essent illi duo fratres orbati, tulerunt secum lecticam beati Arnulfi, et venerunt ex improviso ubi illi sedebant, et prandere incoeperant. Senior frater, venire ad sese cogendum. Statim, projectis dapibus et poculis, voluit exsurgens effugere; sed virtute Domini et meritis sancti Arnulfi, nates ejus adhaeserunt scamno, pedes ejus adhaeserunt scabello suppedaneo; et ita compeditus et constrictus resedit invitus. A monachis postulatus indulgentiam, respondit verba stultitiae. Quid multis differamus? Lingua prote
Abbreviated transcription (Latin):
nos iam.xui. Animaduersũ ẽ aũ cũ beati
uiri eleuatione regioni flandrensiũ adueniˢ¬
se frugumi fecunditatẽ: corpoꝵ sanitatẽ: aura-¬
rũ salubritatẽ: quȩ antea ꝑ annos .uii. plu-¬
uiarũ intindatione. & agroꝵ sterilitate. ani-¬
maliũ qͦq peste & hominũ crebra mortalita-
itꝰ missarũ cantat᷑. iubilate dõ om̃is tͣ¬
ra alła. facta ẽ nob̾ beata sc̃ĩ annulfi corporal
eleuatio: a qua dominica dein octaua deci-¬
ma die euenit p̾clara sollempiitas de ascen¬
sione dñi: quȩ ẽ quadragesima dies a scõ die
resurrectionis. Hȩc uͦ ascensionis sollempnitaᷤ
in oppido aldenborgensi ab aliis sollempnita¬
tib magis frequentior fit: eo qͦd in illa die sol¬
lempnes niindinȩ in eodẽ loco ducunt᷑: & ido
ppłi ab oꝑib uacantes. solito plꝰ confluunt.
Hac uͦ oportunitate ꝓmiscuis turbis undiq ir¬
ruentib. contigit conuenisse de una uicina

Expanded text:
nos jam sexdecim. Animadversum est autem, cum beati nos jam sexdecim. Animadversum est autem, cum beati viri elevatione regioni Flandrensium advenisse frugum fecunditatem, corporum sanitatem, aurarum salubritatem: quae antea per annos septem pluviarum inundatione, et agrorum sterilitate, animalium quoque peste, et hominum crebra mortalitateitus missarum cantatur, Jubilate Deo, omnis terra, alleluia, facta est nobis beata sancti Arnulfi corporalis elevatio, a qua Dominica, dein octava decima die, evenit praeclara solemnitas de Ascensione Domini, quae est quadragesima dies a sancta die Resurrectionis. Haec vero Ascensionis solemnitas in oppido Aldenborgensi ab aliis solemnitatibus magis frequentior fit, eo quod in illa die solemnes nundinae in eodem loco ducuntur, et ideo populi ab operibus vacantes, solito plus confluunt. Hac vero opportunitate, promiscuis turbis undique irruentibus, contigit convenisse de una vicinia
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ fallit ꝓpħa. qͥ dicit. In memoria ȩterna
erit iustꝰ. Spera gͥ quȩ in cęlo apparuit. fi¬
gurauit latitudine bonȩ famȩ: flamineus
aspectus ardorem caritatis internȩ. Crux
significat martyriũ: aureus splendor diuins
caritatis misticũ intellectũ: longitudo crucĩ
suꝑans speram. intimat scãm beatȩ mortif¬
cationis ꝑseuerantiã. Potuit dicere beatꝰ
& sc̃s arnulsus: mea conu̾satio incelis e̾. Po¬
tuit dicere: onĩia mundi amabilia uł deleo¬
tabilia quȩ reliqui. arbitror ut stercora. Ta¬
lis uͦ. talib debuit declarari: xxiii.
die mensis maii. indictione .xiiii. suban¬
nõ dominicȩ incarnationis millesimo cente¬
simo ꝯ igesimo pͥmo: francoꝵ ceptra tenente
hludouico filio philippi annis.xiiii. flandrie
comitatũ agente carolo filio regis danoꝵ cuiꝰ
mat̾ fuerat filia rodb̾ti comitis: cenobiũ al-¬
denborgense regente hariulfo abbate ꝑ an-¬

Expanded text:
enim fallit Propheta qui dicit: In memoria aeterna enim fallit Propheta qui dicit: In memoria aeterna erit justus . Sphaera igitur quae in coelo apparuit, figuravit latitudinem bonae famae; flammeus aspectus, ardorem charitatis internae. Crux significat martyrium; aureus splendor divinae charitatis mysticum intellectum; longitudo crucis, superans sphaeram, intimat sanctam beatae mortificationis perseverantiam. Potuit dicere beatus et sanctus Arnulfus: Mea conversatio in coelis est; potuit dicere: Omnia mundi amabilia vel delectabilia quae reliqui, arbitror ut stercora. Talis vero, talibus debuit declarari. CAPITULdie mensis Maii, indictione XIV, sub anno Dominicae Incarnationis millesimo centesimo vicesimo primo, Francorum sceptra tenente Ludovico filio Philippi annis XIV, Flandriae comitatum agente Carolo filio regis Danorum, cujus mater fuerat filia Rodberti comitis, coenobium Aldenborgense regente Hariulfo abbate per an
Abbreviated transcription (Latin):
enim ab hora pͥma usq ad sextam plenã. uisa
ẽ in cȩlo sꝑa ardens qͣsi flamina ignis: quȩ
uersum uͦ ipsiꝰ sperȩ radiabat uelut aurum
purissimũ in camino ꝓbatũ. signũ sõȩ cru¬
cis: quȩ crux suo splendore uincebat omnẽ
solis decorẽ: sua etiam longitudine suꝑabat
amplitudinẽ p̃dictȩ spere. ꝑ quatuor cor-¬
nua ultra tendens: & nimio fulgore uelut
aurum riitilans. Hoc certe signũ ingelo ui¬
sum: uidet᷑ signare cȩleste mist̾ium. Q uid
enĩ sꝑa figurat: nͥ orbis terrarũ latitudinẽ:
Et qͥd uisio crucis: nͥ terren mortificationẽ
designat corporis: Quid aũ aurũ uł auri
splendor indicat. ñ ȩternȩ sapientiȩ claritatẽ:
& int̾nam diuini luminis contemplationẽ:
In spera uͦ apparuit flamina: qm̃ ꝑ orben
scit᷑. inmo sciet᷑ qm̃ caritas dĩ diffusa ẽ in cor
Arnulfum qͥs nouerit: Nos dicimꝰ. qm̃ opti¬
me notꝰ ẽ: qui ure cęli dignꝰ ẽ nosci. Nec

Expanded text:
enim ab hora prima usque ad sextam plenam, visa enim ab hora prima usque ad sextam plenam, visa est in celo spera ardens, quasi flamma ignis, que iversum vero spere radiabat, velud aurum purissimum in camino probatum, signum sancte crucis, que crux suo splendore vincebat omnem solis decorem, sua eciam longitudine superabat amplitudinem predicte spere, per IIIor cornua ultra tendens et in uno fulgore velut aurum rutilans. Hoc certe signum in celo visum videtur signare celeste misterium. Quid enim spera figurat nisi orbis terrarum latitudinem? Et quid visio crucis, nisi terreni mortificationem designat corporis? Quid autem vel auri set internam divini luminis contemplationem? In sphaera vero apparuit flamma, quoniam per orbem scitur, imo scietur quia charitas Dei diffusa est in cordArnulfum quis noverit? Nos dicimus quoniam optime notus est, qui jure coeli dignus est nosci. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sideriũ metas rationis abiecerat: ut abba uł
monachi. ad scm̃ ꝓpinquare nulla ratione ua-¬
xui.
ane diuina ñ defuerunt miracula:s
uenꝰ ds̃ in trinitate unꝰ. cui pure seruie¬
rat annulfus. trinũ miracłm ibidẽ exhibuit.
Nam qͥdam iuuenis inimica ui possessus. &
ob id in insaniam longo dudu tempore ac¬
tus. ibi ab ininico liberatꝰ: & sospitati corporiᷤᷤ.
ce libertatisensus sui ẽ donatꝰ. Duȩ q̃ꝙ se¬
minę paralisi ꝑcussȩ. ac membroꝵ officio
penitꝰ destitute: plenariȩ sanitati st̃ restitute
Hec uͦ tria signa intra eccliam facta ad notici¬
am ppłi ꝑ plateas uł agros diffusi ñ satis pa¬
lam deuenerunt: qͥa densa plebiũ multitu¬
do stipatim bafilicam adeo impleuerat: ut
nemo ibi palam loqui. nemo ibi qͦquã se
uertere. nemo ibi nͥ fremitꝰ tu multuantis
ppłi tunc posset audire:xui¬
s̃ de celo complacens sͥ in suo sc̃o arnul¬
fo: dedit tunc signũ etiam e celo. Et¬

Expanded text:
siderium metas rationis abjecerat, ut abba vel siderium metas rationis abjecerat, ut abba vel monachi ad sanctum propinquare nulla ratione vaXVI. Sane divina non defuerunt miracula, sed Deus verus in Trinitate unus, cui pure servierat Arnulfus, trinum miraculum ibidem exhibuit. Nam quidam juvenis inimica vi possessus, et ob id in insariam longo dudum tempore auctus, ibi ab inimico liberatus, et sospitati corporis, et libertati sensus sui est donatus. Due quoque femine paralisi percusse, 48 ac membrorum officio penitus destitute, plenarie sanitati sunt restitute. Hec vero tria signa intra ecclesiam facta ad noticiam populi per plateas vel agros diffusi, non satis palam devenerunt quia densa plebium multitudo stipatim basilicam adeo impleverat, ut nemo ibi palam loqui, nemo ibi quoquam se vertere, nemo ibi nisi fremitus tumultuantis populi tunc posset audire. Deus de celo complacens sibi in suo sancto Arnulpho, dedit tunc signum eciam e celo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ser in uas oleo plenũ. Ecce corã dõ qͥa uerũ
ẽ: & uerũ fuit qͦd dicit᷑. O dor qͦq magnȩ sua-¬
uitatis ibidem diffusus ẽ. Nec immerito ssã
qͥ in uita mortali in om̃i loco xp̃i bonꝰ odor
existere studuit: ñ mirũ si iam coronatꝰ a dõ.
ipso largiente cui seruiuit cȩlesti odore meru-¬
it honorari. Interim reboat eccłiȩ sinꝰ almȩ
trinitatis laudib: & usq dum beata oesa dig¬
no cultu amicta scrinio conderent᷑. tam ȩp̃c
quam clerus diuinis u̾bis oꝑam dabant. Qui-¬
b scrimo illatis: mox ep̃c imposuit ymnũ. te
d̾m laudamꝰ. te dñm confitemur:. Hocuͦ ymno
usq ad nubes coniubilato. effert᷑ sc̃s extra ec-¬
clesiam ad stationẽ condictã: manu siqͥdem
militari. Tanta etenim ad scm irruit homi¬
num multitudo: ut nimirũ sese conculcarrit.
impingerent. contiinderent: & nemo p̃ amore
scĩ uł sͣ uł alt̾i parceret. Ita deuotio scĩq de-¬

Expanded text:
set in vas oleo plenum. Ecce coram Deo, quia verum set in vas oleo plenum. Ecce coram Deo, quia verum est, et verum fuit quod dicitur. Odor quoque magne suavitatis ibidem diffusus est, nec immerito: nam qui in vita mortali in omni loco Christi bonus odor existere studuit, non mirum, si jam coronatus a Deo ipso largiente, cui servivit, celesti odore meruit hTrinitatis laudibus, et usque dum beata ossa digno cultu amicta scrinio conderentur, tam episcopus quam clerus divinis verbis operam dabant. Quibus scrinio illatis, mox episcopus imposuit hymnum Te Deum laudamus, te Dominum confitemur. Hoc vero hymno usque ad millies conjubilato, effertur sanctus extra ecclesiam ad stationem condictam, manu siquidem militari. Tanta etenim ad sanctum irruit hominum multitudo ut nimium sese conculcarent, impingerent, contunderent; et nemo prae amore sancti vel sibi vel alteri parceret. Ita devotio sanctique de
Abbreviated transcription (Latin):
bea tabula sub calice p̃ pectore eiꝰ: quȩ tabula
scͥpta tenebat nom̃. pat̾am. genꝰ militĩa conũ-¬
sionẽ: in abbatẽ ꝓmotionẽ: diem ordinationiᷤ
eiꝰ in ep̃m: diem transitꝰ eiꝰ de scło isto ad xp̃m.
Kȩc tabula a pectore sc̃i eleuata. & ep̃o astanti re-¬
lecta. fecit illi gaudia magna: q̃m foemidabat
ne errore aliquo aucti. ñ scm̃ arnulfum sed
qu̾elibet indignũ fr̃s sub nomine sc̃i eleuareit.
Similit̾ & pastorałe petalum cũ ep̃o demonstͣs¬
sent: gauisus ẽ plurimũ. Ad ultimũ cũ sanda¬
lia auro intexta extracta uidisset: in lacrimas
resolutꝰ est. Ad suscipienda ossa. & de sepulchro
leuanda. fuerunt electi tres presbiterio functi.
monachꝰ. Cumq abba caluariam capitis e tͥ-¬
ra eleuasset. & in capsam ad hoc paratã posu-¬
isset: ecce manꝰ eiꝰ pingues. & liquore olei in¬
fusȩ reꝑtȩ sunt: tanquã si manꝰ suas intinxis-¬

Expanded text:
bea tabula sub calice prae pectore ejus; quae tabula bea tabula sub calice prae pectore ejus; quae tabula scripta tenebat nomen, patriam, genus, militiam, conversionem, in abbatem promotionem, diem ordinationis ejus in episcopum, diem transitus ejus de saeculo isto ad Christum. Haec tabula a pectore sancti elevata, et episcopo astanti relicta, fecit illi gaudia magna, quoniam formidabat ne errore aliquo aucti, non sanctum Arnulfum, sed quemlibet indignum, fratres sub nomine sancti elevarent. Similiter et pastoralem petalum cum episcopo demonstrassent, et gavisus plurimum. Ad ultimum cum sandalia auro intexta extracta vidisset, in lacrimas resolutus est. Ad suscipienda ossa et de sepulcro levanda fuerunt electi tres presbiterio functi, monachus. Cumque abba calvariam capitis e terra elevasset et in capsam ad hoc paratam posuisset, ecce manus ejus pingues et liquore olei infuse sunt reperta, tanquam si manus suas intinxis
Abbreviated transcription (Latin):
aldenborg conueniret. idest lł mai: & uiri dĩ
corpꝰ sc̃m̃ de humo leuatũ. uixta morẽ galli¬
canȩ eccłiȩ ceu reuera scm̃ reponeret. Dedit¬
etiam literas cum sigillo quib omnẽ torna.¬
censis diocesis ppłm ad tã scm̃ officiũ ꝯuocaret.
Hama uolans celeri currente meatu. diuersos
ppłos has sedes uisere fecit. Taceamꝰ de flan-¬
dria: wala chrenses. scoldanii. beuelandenseᷤ.
auturpenses. texandriani. wasiani. braban¬
tini. menapenses. mormenses. bolonienses.
uł ceterarũ regionũ. plebes ub̾tim affuert᷑.
Tempore itaq prestitiito aduenit ȩp̃c cũ tur-¬
nacensi archidiacono honorabili rodb̃to: &
magna copia cleri. Et p̾lato crucis tropheo.
allato qͦq sacͥ euangłii corpore cũ cereis & odo¬
rib: concinente cdero. aꝑitur tumulꝰ uiri scĩ:
eligunt᷑ de pulueris fitui ossa beata. Stabat
calix consepultꝰ suꝑ pectꝰ eiꝰ: iacebat & plum-¬

Expanded text:
Aldenborgh conveniret, id est kl. Maii, et viri Dei Aldenborgh conveniret, id est kl. Maii, et viri Dei corpus sanctum de humo levatum juxta morem gallicane ecclesie ceu revera setiam litteras cum sigillo, quibus omnem Tornacensis dioecesis populum ad tam sanctum officium convocaret. Fama volans celeri currente meatu, Diversos populos has sedes visere fecit. Taceamus de Flandria: Walachrenses, Scoldanii, Bevelandenses, Antuerpenses, Texandriani, Wasiani, Brabantini, Menapenses, Morinenses, Bolonienses, vel caeterarum regionum plebes ubertim adfuerunt. Tempore itaque praestituto advenit episcopus cum Tornacensi archidiacono honorabili Rodberto, et magna copia cleri; et praelato crucis trophaeo, allato quoque sacri Evangelii corpore, cum cereis et odoribus concinente clero, aperitur tumulus viri sancti, eriguntur de pulveris situ ossa beata. Stabat calix consepultus super pectus ejus, jacebat et plum