comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eis. Et dabo te inderisum
et in obprobrium gentibus
que in circuitu tuo sunt. in
conspectu omnis pretereũtis.
et eris opprobrium et blas¬
phemia. exemplum et stu¬
por in gentib que incircui¬
tu tuo sunt. cum fecero in
te iudicia infurore. et in in¬
dignatione et in increpatio¬
nibus ire. ego dominus locu¬
tus sum. Quando misero sa
mittam ut disperdam uos.
Et famem congregabo suꝑ
lum panis. Et immittam
in uos famem et bestias
pessimas. usq ad internitio¬
nem: et pestilentia ⁊ sangͥs
transibunt ꝑ te. et gladium
inducam super te. Ego dñs
locutus sum.

Expanded text:
in eis. Et dabo te in desertum in eis. Et dabo te in desertum et in opprobrium gentibus, quae in circuitu tuo sunt, in conspectu omnis praetereuntis. Et eris opprobrium, et blasphemia, exemplum, et stupor in gentibus quae in circuitu tuo sunt, cum fecero in te judicia in furore, et in indignatione, et in increpationibus irae. Ego Dominus locutus sum: Quando misero sagmittam ut disperdam vos: Et famem congregabo supelum panis. Et immittam in vos famem, et bestias pessimas usque ad internecionem: Et pestilentia et sanguis transibunt per te, et gladium inducam super te. Ego Dominus locutus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
non fecistis et urxta indicla
gentim que intireuitit nr̃o
sunt uos estis oꝑati. ideo hec
dicit dominus deus. Etce ego
ad te. et ip̃e ego faciam in me¬
dio tui iudicia in oculis gen¬
tium et faciam inte que ñ
feci. et quibus similia ultra
non faciam. propter omnes
abhominationes tuas. Ideo
patres comedent filios in me¬
dio tui: et filii comedent pa¬
tres suos. Et faciam in te iu¬
dicia et uentilabo uniu̾sas
reliquias tuas in omnẽ uen¬
tum. Idcirco uiuo ego dicit
dominus deus. Nisi pro eo
quod sc̃m meum iuolasti in¬
in omnibus offensionibus
tuis. et in omnib abhomi¬
meus. et non miserebor. Ter¬
cia tui pars peste moriet᷑. et
fame consumetur in medio
tui: et tercia pars tui gladio
cadet in circuitu tuo. Gerciã
uero ꝑtem tuam in omnem
uentum disꝑgam: et gladiũ
euaginabo post eos. Et cemple¬
bo furorem meum: et reqͥesc̾e
faciam in dignationem meã
in eis. et cosolabor. Et scient
quia ego dominus locutus
sum in zelo meo: cum imple¬
uero indignationem meam

Expanded text:
t juxta judicia gentium, quae in circuitu vestro sunt, non estis operati; Ideo haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ad te, et ipse ego faciam in medio tui judicia in oculis gentium. Et faciam in te quod non feci, et quibus similia ultra non faciam, propter omnes abominationes tuas. Ideo patres comedent filios in medio tui, et filii comedent patres suos, et faciam in te judicia, et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum. Idcirco vivo ego, dicit Dominus Deus: Nisi pro eo quod sanctum meum violasti in omnibus offensionibus tuis, et in omnibus abomimeus, et non miserebor. Tertia tui pars peste morietur, et fame consumetur in medio tui: Et tertia pars tui in gladio cadet in circuitu tuo: tertiam vero partem tuam in omnem ventum dispergam, et gladium evaginabo post eos. Et complebo furorem meum; et requiescere faciam indignationem meam in eis, et consolabor: Et scient quia ego Dominus locutus sum in zelo meo, cum implevero indignationem meam
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eius non faciet
iniquitatem. Oane ma¬
ne iudicium suum dabit
in lucem: et non abscondet᷑.
Nesciuit autem iniquus̃
confusionem. Bisꝑdidi gen¬
tes et dissipati sunt anguli
earum desertas feci uias
earum. dum non est qͥ tran¬
seat. Sesolate sunt ciuita¬
tes earum: non remanente
uiro nec ullo habitatore. Ag¬

Expanded text:
in medio ejus non faciet in medio ejus non faciet iniquitatem: mane, mane judicium suum dabit in lucem, et non abscondetur: Nescivit autem iniquus confusionem. Disperdidi gentes, et dissipati sunt anguli earum; desertas feci vias eorum, dum non est qui transeat: desolatae sunt civitates eorum, non remanente viro, nec ullo habitatore.
Abbreviated transcription (Latin):
opes: interfecti gladio meo
eritis. Et extendet manum
suam suꝑ aquilonem: et ꝑ¬
det assur. Et ponet speciosa
in solitudinem et ininuiũ.
et quasi desertum. Et accu¬
babunt in medio euis greges:
omnes bestie gentium et
onocrotalus et ericius in li¬
minib eius morabuntur.
Uox cantantis infenestra:
coruus insuꝑliminarr. qm̃
attenuabo robur eius. Hec
est ciuitas głosa habitans
in confidentia: que dicebat
in corde suo. Ego sum: et extͣ
me non est alia ampluis.
Quomodo facta est indeser¬
tum. cubile bestieꝰ Omnis
qui transit per eam sibila¬
bit: et mouebit manũ suã.
ue prouocatrix. et redemp¬
ta ciuitas. columba non au¬
suscepit disciplinam. In dño
non est confisa. ad dm̃ suũ
non appropiauit. Srincipes
eus in medio eius:. quasi le¬
ones rugientes. Iudices euis
lupi uespere: non relinque
bant in mane. Erophete eiꝰ
uesant: uiri infideles. Sa¬
cerdotes eius polluerunt
sanctum: in uiste egerunt
contra legem. Sominꝰ ustꝰ.

Expanded text:
opes interfecti gladio meo opes interfecti gladio meo eritis et extendet manum suam super aquilonem et perdet Assur et ponet speciosam in solitudinem et in invium et quasi desertum et accubabunt in medio eius greges omnes bestiae gentium et onocrotalus et ericius in liminibus eius morabuntur vox cantantis in fenestra corvus in superliminari quoniam adtenuabo robur eius haec est civitas gloriosa habitans in confidentia quae dicebat in corde suo ego sum et extra me non est alia amplius quomodo facta est in desertum cubile bestiae omnis qui transit per eam sibilabit et movebit manum suam vae provocatrix et redempta civitas columba non aususcepit disciplinam in Domino non est confisa ad Deum suum non adpropiavit principes eius in medio eius quasi leones rugientes iudices eius lubant in mane. Prophetae ejus vesani, viri infideles: Sacerdotes ejus polluerunt sanctum, injuste egerunt contra legem. Dominus justus
Abbreviated transcription (Latin):
et disꝑdam te ita ut non sit
habitator. Et erit funculus
maris. requies pastorum:
et caule pecorum. Et erit fu¬
niculus eius qui remanserit
de domo iuda ibi pascentur.
In domibus ascalonis adues¬
peram requiescent: quia ui¬
sitabit eos dominus deus
deorum: et auercet captiui¬
tatem eorum: Audiui obpro¬
brium moab. et blasphemi-¬
as filiorum ammon. que ex¬
probrauerunt popło meo:
et magnificati sunt super
terminos eoꝵ. Propterea ui¬
uo ego dicit dominus exer¬
cituum deus isrl. qͥa moab
ut sodoma erit: et filii am¬
mon quasi gomorra. Sicci¬
tas spinarum et acerui salis:
et desertum usq ineternũ.
Reliquie populi mei diri¬
pient illos. residui gentis
mee possidebunt eos. Hoc
eis ueniet pro suꝑbia sua qͥa
blasphemauerunt. et magni¬
ficati sunt super popłm dñi
exercituum. Horribilis dñs
suꝑ eos: et attenuabit omnes
deos terre. Et adorabunt eum
uiri de loco suo. omnes insu¬
le gentium. Sed et uos ethi¬

Expanded text:
et disperdam te ita ut non sit et disperdam te ita ut non sit inhabitator et erit funiculus maris requies pastorum et caulae pecorum et erit funiculus eius qui remanserit de domo Iuda ibi pascentur in domibus Ascalonis ad vesperam requiescent quia visitabit eos Dominus Deus eorum et avertet captivitatem eorum audivi obprobrium Moab et blasphemias filiorum Ammon quae exprobraverunt populo meo et magnificati sunt super terminos eorum propterea vivo ego dicit Dominus exercituum Deus Israhel quia Moab ut Sodoma erit et filii Ammon quasi Gomorra siccitas spinarum et acervi salis et desertum usque in aeternum reliquiae populi mei diripient illos residui gentis meae possidebunt eos hoc eis eveniet pro superbia sua quia blasphemaverunt et magnificati sunt super populum Domini exercituum horribilis Dominus super eos et adtenuabit omnes deos terrae et adorabunt eum vir de loco suo omnes insulae gentium sed et vos Aethi
Abbreviated transcription (Latin):
nitas et super angulos excel
sos. Et tribulabo homines.⁊
ambulauer̃t uͭ ceci: qͥa dño pͦ¬
cauer̃t. Et effundet᷑ sangͥs eoꝵ
sic̃ humus: et corpus eoꝵ sicut
stercora. Sed et argentum
eorum et aurum eoꝵ ñ po¬
terit liberare eos: in die ire
domini. In igne zeli illius
deuorabitur omnis terra:
quia consummatione cum
festinatione faciet cunctis
habitantibus terram. lc̃o.iͣ.¬
ouueniente congrega¬
mini gens non ama¬
bilis pͥusquam pariat ius¬
sio quasi puluerem transe¬
untem diem: antequam ue¬
niat suꝑ uos ira furoris
domini: antequam ueniat¬
nis eius. Querite dominũ
omnes mansueti terre. qui
iudicium eius estis oꝑati.
Querite uistum. querite
mansuetum: si quomodo
abscondamini in die furoris
domini: quia gara destructa
erit. et ascalon indesertum.
Azotum in meridie eicient:
et accaron eradicabitur. Ue
qui habitatis funculum
maris gens perditorũ. Ter¬
bum domini super uos cha¬
naan terra philistinorum.

Expanded text:
nitas et super angulos excelnitas et super angulos excelsos et tribulabo homines et ambulabunt ut caeci quia Domino peccaverunt et effundetur sanguis eorum sicut humus et corpus eorum sicut stercora sed et argentum eorum et aurum eorum non poterit liberare eos in die irae Domini in igne zeli eius devorabitur omnis terra quia consummationem cum festinatione faciet cunctis habitantibus terram convenite congregamini gens non amabilis priusquam pariat iussio quasi pulverem transeuntem diem antequam veniat super vos ira furoris Domini antequam veniatris Domini quaerite Dominum omnes mansueti terrae qui iudicium eius estis operati quaerite iustum quaerite mansuetum si quo modo abscondamini in die furoris Domini quia Gaza destructa erit et Ascalon in desertum Azotum in meridie eicient et Accaron eradicabitur vae qui habitatis funiculum maris gens perditorum verbum Domini super vos Chanaan terra Philisthinorum
Abbreviated transcription (Latin):
ter ingreditur suꝑ limen in
die illa: qui complent domũ
domini dei dei sui iniquitate
et dolo. Et erit in die illa dic̃
dominus. uox clamoris apor¬
ta piscium: et ululatuᷤ a scła.
et contricio magna a collib.
Ululate habitatores pile: cõ¬
ticuit omnis populus cha¬
naan disperierunt omnes
iuoluti argento. Et erit ĩ
tempore illo scrutabor ierłm
in lucernis: et uisitabo suꝑ
uiros defixos in fecibus sus.
Qui dicunt in cordib suis.
non faciet bene dominus.
et non faciet male. Et erit
fortitudo eorum in direptie¬
nenr: et domus eoꝵ indeser¬
tum. Et edificabunt domos:
et non habitabunt. Et plan¬
tabunt uineas: et non bibẽt
uinum earum. Iuxta ẽ dies
dñi magnus:. uixta et uelox
nimĩs. Uox diei domini amara:
tribulabitur ibi fortil. Sies
ire. dies illa: dies tribulatio¬
nis et angustie: dies calami¬
tatis et miserie: dies tenebra
rum et caliginis. dies nebu¬
le et turbinis: dies tube et
clangoris:. super ciuitates mu¬

Expanded text:
ter ingreditur super limen in ter ingreditur super limen in die illa qui conplent domum Domini Dei sui iniquitate et dolo et erit in die illa dicit Dominus vox clamoris a porta Piscium et ululatus a secunda et contritio magna a collibus ululate habitatores pilae conticuit omnis populus Chanaan disperierunt omnes involuti argento et erit in tempore illo scrutabor Hierusalem in lucernis et visitabo super viros defixos in fecibus suis qui dicunt in cordibus suis non faciet bene Dominus et non faciet male et erit fortitudo eorum in direptionem et domus eorum in desertum et aedificabunt domos et non habitabunt et plantabunt vineas et non bibent vinum earum iuxta est dies Domini magnus iuxta et velox nimis vox diei Domini amara tribulabitur ibi fortis dies irae dies illa dies tribulationis et angustiae dies calamitatis etrum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubę et clangoris super ciuitates mu
Abbreviated transcription (Latin):
domini quod factũ
est ad sophoniam
filium chusi. filium godolie.
filii amarie. filii ezechie: in
diebus iosie. filii amon regis
iuda. Congregans congregabo
omnia a facie terre. dicit do¬
minus: congregans hominẽ
et pecus:. congregans uolatile
celi et pisces maris: et ruine
impiorum erunt. Et disꝑdã
homines a facie terre dicit do¬
minus: et extendam manũ
meam super iudam. et suꝑ
omnes habitantes ierłm. Et
disperdam de loco hoc reliqͥas
baal. et nomina edituorum
cum sacerdotib. et eos qui
adorant super tecta militiã
celi. et adorant et iurant in
domino. et iurant ĩ melchõ.
et qui auertuntur de poster¬
gum dñi. et qui ñ quelier̃t
dominum nec inuestigauerũt
eum. Silete a facie domini dĩ.
quia uxta est dies dñ. quia
preparauit dominus hostiã.
sanctificauit uocatos suos. Et
erit in die hostie domini uisi¬
tabo super pͥncipes. et suꝑ
filios regis: et suꝑ omnes qͥ
induti sunt ueste peregrina.
Et uisitabo omnem qͥ arogan¬

Expanded text:
Domini quod factum est ad Sofoniam filium Chusi filium Godoliae filii Amariae filii Ezechiae in diebus Iosiae filii Amon regis Iuda congregans congregabo omnia a facie terrae dicit Dominus congregans hominem et pecus congregans volatile caeli et pisces maris et ruinae impiorum erunt et disperdam homines a facie terrae dicit Dominus et extendam manum meam super Iudam et super omnes habitantes Hierusalem et disperdam de loco hoc reliquias Baal et nomina aedituorum cum sacerdotibus et eos qui adorant super tecta militiam caeli et adorant et iurant in Domino et iurant in Melchom et qui avertuntur de post tergum Domini et qui non quaesierunt Dominum nec investigaverunt eum silete a facie Domini Dei quia iuxta est dies Domini quia praeparavit Dominus hostiam sanctificavit vocatos suos et erit in die hostiae Domini visitabo super principes et super filios regis et super omnes qui induti sunt veste peregrina et visitabo omnem qui arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
ma et quarta. noni mensis.
sa die qua fundamenta iacta
sunt templi domini: ponite
super cor ur̃m. Hunquid iã
somen ingermine est: et ad¬
huc uinea et ficus ⁊ malo¬
granatum et lignũ oliue
non floruit. Ex die ista bene¬
dicam. Et factum est uerbũ
domini sccło ad aggeum: in
uigesima et quarta mensis
dicens. Loquere ad zoroba¬
bel ducem iuda dicens. Ego
mouebo celum parit̾ ⁊ t̾rã
et subuertam solum reg¬
noꝵ. Et conteram fortitudi¬
nem regni gentium: et sub¬
uertam quadrigam et ascẽ¬
sorem eius. Et cadent equi
et ascensores eoꝵ: uir ĩ gladio
fratris sui. In die illa dicit
dominus exercituũ. assumã
te zorobabel filii salathiel
serue meus. dicit dominus:
et ponam te sicut signa¬
culum: quia te elegi. dicit
dominus exercituum.¬

Expanded text:
ma et quarta noni mensis ma et quarta noni mensis a die qua fundamenta iacta sunt templi Domini ponite super cor vestrum numquid iam semen in germine est et adhuc vinea et ficus et malogranatum et lignum olivae non floruit ex die ista benedicam et factum est verbum Domini secundo ad Aggeum in vicesima edicens: “Loquere ad Zorobabel ducem Iuda dicens: Ego movebo cęlum pariter et terram, et subvertam solium regnorum et cunctam fortitudinem regni gentium, et subvertam quadrigam et ascensorem eius, et descendent equi et ascensores eorum, vir in gladio fratris sui. In die illa, dicit Dominus exercituum, assumam te, Zorobabel fili Salathiel, serve meus, dicit Dominus, et ponam te quasi signaculum, quia te elegi” dicit Dominus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
tetigerit de summitate euis
panem. aut pulmentum. aut
uinum. aut oleum. aut om̃e
cibum: nunqͥd sanctificabit᷑:
Respondentes autem sacerdo¬
tes. dixerunt. Non. Et dixit
aggeus. Si tetigerit pollutꝰ
in anuna ex omnib hiis: nũ¬
quid contaminabitur: Et res¬
ponderunt sacerdotes: ⁊ dixe¬
runt. Contaminabitur. Et
respondit aggeus: et dix̃. Sic
populus iste. et sic gens ista
ante faciem meam: dicit
dominus. Et sic omne opꝰ
manuum eoꝵ et omĩa que
optulerint ibi contaminata
erunt. Et nunc ponite corda
ur̃a: a die hac et supra. Ante¬
quam poneretur lapis super
lapidem in templo domini.
cum accederetis ad aceruum
uiginti modioꝵ. et fierent
decem intraretis ad torcular
ut expͥmeretis quinquagin¬
ta lagenas. et fiebant iugin¬
ti: ꝑcussi uos uento urente
et aurugine et grandine. et¬
omnia opera manuũ ur̃aꝵx:
et non fuit inuobis qui re¬
uerteretur ad me. dicit dñs.
Ponite corda ur̃a a die ista
et infuturumr: a die uigesi¬

Expanded text:
tetigerit de summitate ejus tetigerit de summitate ejus panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum: numquid sanctificabitur? Respondentes autem sacerdotes, dixerunt: Non. Et dixit Aggaeus: Si tetigerit pollutus in anima ex omnibus his, numquid contaminabitur? Et responderunt sacerdotes, et dixerunt: Contaminabitur. Et respondit Aggaeus, et dixit: Sic populus iste, et sic gens ista ante faciem meam, dicit Dominus, et sic omne opus manuum eorum: Et omnia quae obtulerint ibi, contaminata erunt. Et nunc ponite corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini. Cum accederetis ad acervum viginti modiorum, et fierent decem: intraretis ad torcular, ut exprimeretis quinquaginta lagenas, et fiebant viginti. Percussi vos veet aurugine et grandine omnia opera manuum uestrarum. Et non fuit in uobis qui reerteretur ad me dicit Dominus ponite corda vestra ex die ista et in futurum a die vicesi
Abbreviated transcription (Latin):
tare zorobabel dicit dominꝰ.
et confortare ihu fili iosedech.
sacerlos magne. et confortare
cũ sũ dic̃ dñs exerciturĩ. Uerbũ
quod placui uobiscũ cum egre¬
dimini de terra egypti: ⁊ sp̃c
meus erit in medio uestrũ.
Nolite timere: quia hec dic̃
dominus exercituum. Adhͤ
unum modicum est: et ego
commouebo celum. et terrã.
et mare. et aridam. Et mo¬
uebo omnes gentes. ⁊ ueniet
desideratus cunctis gentib.
et implebo domum istam
gła. dicit dominus exercituũ.
¶eum est argentum. ⁊ meũ
est aurum. dicit dñs exerci¬
tuum. Magna erit gloria
domus istis nouissume plus
quam pͥme: dicit dominus
exercituũ. Et in loco isto da¬
bo pacem: dicit dñs exerci¬
tuũ. In ugesima et quarta
noni mensis in anno scd̃o
cdarii regis: factum est uerbũ
domini. ad aggeum ꝓpħ̾am
dicens. Hec dicit dominus
exercituum. Interroga sacer¬
dotes legem: dicens. Si tu¬
lerit homo carnem sanctifica
tam in ora uestimenti sui. ⁊

Expanded text:
tare, Zorobabel, dicit Dominus; tare, Zorobabel, dicit Dominus; et confortare, Jesu, fili Josedec, sacerdos magne, et confortare, cum sum dicit Dominus exercituum verbum quod placui vobiscum cum egrederemini de terra Aegypti et spiritus meus erit in medio vestrum nolite timere quia haec dicit Dominus exercituum adhuc unum modicum est et ego commovebo caelum et terram et mare et aridam et movebo omnes gentes et veniet desideratus cunctis gentibus et implebo domum istam gloria dicit Dominus exercituum meum est argentum et meum est aurum dicit Dominus exercituum magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae dicit Dominus exercituum et in loco isto dabo pacem dicit Dominus exercituum in vicesima et quarta noni mensis in anno secundo Darii factum est verbum Domini ad Aggeum prophetam dicens haec dicit Dominus exercituum interroga sacerdotes legem dicens si tulerit homo carnem sanctitam in ora vestimenti sui, et
Abbreviated transcription (Latin):
et quecumq profert humus.
et super homines. et super
iumenta. et super omnem
laborem manuum. Et au¬
diuit zorobabel filius sa¬
lathiel. et ihus filius iose¬
dech sacerdos magnus. et
deus eoꝵ ad ip̃os: et timuit
populus a facie dñi. Et clix̃
aggeus nuntius domini de
nuntiis domini populo
dicens. Ego uobiscum sum:
dicit dominus. Et suscita¬
uit dñs sp̃m zorobabel filii
salathiel ducis uida. ⁊ sp̃m
ih̾u filii iosedech sacerdotis
magni. et sp̃m reliquorũ
de omni populo: et ingres¬
in anno secundo darii regis.
In septimo mense. ugesima
et pͥma mensis. factum est
uerbum domini in manu
aggei ꝓph̾e dicens. Loquere
ad zorobabel filium salathi¬
el ducem iuda. et ad iesum
filium iosedech sacerdotem ma¬
gnum: et ad reliquos populi
dicens. Quis inuobis ẽ dere¬
lictus: qui uidit domũ istã
in gła sua pͥma: Et quid uos
uidetis hanc nunc: Nũqͥd
non ita est: quasi non sit in
oculis ur̃is. Et nunc confor¬

Expanded text:
et quaecumque profert humus, et quaecumque profert humus, et super homines, et super jumenta, et super omnem laborem manuum. Et audivit Zorobabel filius Salathiel, et Jesus filius Josedec sacerdos magnus, et Deus eorum ad ipsos; et timuit populus a facie Domini: Et dixit Aggaeus nuntius Domini de nuntiis Domini, populo dicens: Ego vobiscum sum, dicit Dominus. Et suscitavit Dominus spiritum Zorobabel filii Salathiel, ducis Juda, et spiritum Jesu filii Josedec sacerdotis magni, et spiritum reliquorum de omni populo: et ingresin anno secundo Darii regis. In septimo mense, vigesima et prima mensis, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Loquere ad Zorobabel filium Salathiel ducem Juda, et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum, et ad reliquos populi, dicens: Quis in vobis est derelictus, qui vidit domum istam in gloria sua prima? et quid vos videtis hanc nunc? numquid non ita est, quasi non sit in oculis vestris? Et nunc confor
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uobis est ut habite¬
tis in domib laqueatis: et
domus ista deserta estꝰ Et
nunc hec dicit dominus ex¬
ercituum. Ponite corda ur̃a.
super uias uestras. Semi¬
nastis multum: et intulistis
parum. Comedistis: et ñ
estis saciati. Bibistis: et ñ
estis in ebriati. Operuistis
uos: et non estis calefacti.
Et qui mercedes congregauit:
misit eas in sacculum per¬
tusum. Hec dicit dominus
exercituum. Ponite corda ue¬
stra: super uias ur̃as: Ascẽ¬
dite in montẽ portate lignũ
et edificate domum. et ac-¬
ceptabilis michi erit: et glo¬
rificabor. dicit dominus. Re¬
spexistis ad ampluis: ⁊ ecce
factum est minus. Et intu¬
listis in domum: et ex suf¬
flaui illud. Quam obcausã.
dicit dominus exercituum.
quia domus mea deserta ẽ.
et uos festinatis unusqͥsq
in domum suam: propter
hoc super uos probibiti sũt
celi: ne darent rorem: et
germen suum. Et uocauz sic¬
citatem super terrã: et
super montes. et super trities̃.
et super uinum. et suꝑ oleũ.

Expanded text:
tempus vobis est ut habitetis in domibus laqueatis, et domus ista deserta? Et nunc haec dicit Dominus exercituum: Ponite corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum; comedistis, et non estis satiati; bibistis, et non estis inebriati; operuistis vos, et non estis calefacti; et qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum. Haec dicit Dominus exercituum: Ponite corda vestra super vias vestras: Ascendite in montem, portate lignum, et aedificate domum: et acceptabilis mihi erit, et glorificabor, dicit Dominus. Respexistis ad amplius, et ecce factum est minus: et intulistis in domum, et exsufflavi illud: Quam ob causam? dicit Dominus exercituum; quia domus mea deserta est, et vos festinatis unusquisque in domum suam. Propter hoc super vos prohibiti sunt coeli, ne darent rorem, et germen suum: Et vocavi siccitatem super terram, et super montes, et super triticum, et super vinum, et super oleum,
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum comprehenderetur. Qu
cum fuisset artatus. et hic tercio
appensus. tercio auditus in con¬
fessione domini ꝑseuerans. missꝰ
est infoueam et dirissa est suꝑ
eum massa arenaria: et ip̃e cũ
palma martyrii migͣ t ad xp̃m.¬

Expanded text:
Sanctorum, comprehenderetur: qui Sanctorum, comprehenderetur: qui cum fuisset arctatus, et hic tertio appensus, tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam et dimissa est super eum massa arenaria, et ipse cum palma martyrii migravit ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
est deus. quem confitemur crea¬
turis omnib dominari. ¶itte
tu si potes innomine iouis tui
manum in calidam aquã: et si
potest ioius tuus faciat te non
sentire furorem ardoris. Nam
michi in nomine domini mei
ihu xp̃i iudetur. quod super
flores roseos gradiar: quia creataͣ¬
ip̃a crecitoris famulatur imꝑio.
sabianus dixit. Quis ignorat
mogicam uos docuisse xp̃m ue
strum. Tyburtius respondit.
Onutesce infelix: et noli aurib
mei hanc inuiriam facere. ut
audiam te rabido ore latrantẽ
mellifluum nomen et sãctum
nominare. Tunc iratus fabia-¬
nus: dictauit sententiam dicẽs.
Blasphemator deoꝵ. et reus atro¬
cium iniuriarum: gladio aduer¬
tatur. Suctus est autem ĩuia
lauicana tercio miliario ab ur¬
be roma et effundens orationẽ
ad dominum. uno ictu gladii
uerberatus abscessit. In eodem
loco apparente quodam xp̃ian
In quo loco multa beneficia sẽꝑ
prestitit xp̃c ad laudem nominis
castulus detarius palatii hos peᷤ

Expanded text:
est Deus, quem confitemur creaest Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non sentire fervorem ardoris. Nam mihi in nomine Domini mei Jesu Christi videtur, quod super roseos flores gradior, quia creatura Creatoris sui famulatur imperio. 82. Fabianus dixit: Quis ignorat magicam vos docuisse Christum vestrum? S. Tiburtius dixit: Obmutesce, infelix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluum nomen ejus sanctum nominare. Tunc iratus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvertatur. Ductus est autem via Lavicana tertio milliario ab Urbe, et effundens orationem ad Dominum uno ictu gladii verberatus abscessit. Et in eodem loco a parente quodam Christiano n quo loco multa beneficia semper praestitit Christus ad laudem nominis Castulus zetarius palatii, hospes
Abbreviated transcription (Latin):
tus es fecẽ: ut possis supplicium
simul et infamiam subire et
mortem. Tyburtus respondit.
Oprudentissimum uirorum.⁊
romanũ iudicem constitutũ:
quia meretricem ueneiem. et ĩ¬
cestum iouem et mercuriũ fal¬
lacem. et saturnum filioꝵ occi¬
sorem colere nolo: infamiam ge¬
nerositatis incurroꝰ Et qͥa unũ
et uetum dm̃ qui in celis regnat
adoro. et ueneror: supplicus me
macerandum ẽẽ minaris. Non
negamus xp̃m filium dei adhoc
de celo descendisse ad terras: ut
a terris homo ad celos possit ascen¬
pas quas colitis sine causa ꝓcul¬
cans pedib meis: dõ me orm̃ipo¬
tenti subieci. Tunc fabiauꝰ uissit
ante pedes carbones ardentes
effundi: et ait ad eum. Elige tͥ
unum eduobus. aut tura ĩ istis
carbonib proice: aut pedibus
suꝑ eos nudis ircede. Tunc bea¬
tus tyburtius faciens signum
crucis: constanter nuda suꝑ eos
ingressus est planta. Et cepit
prefecto dicere. Sepone infide¬
litatem: et disce quia hic solus

Expanded text:
tus es faecem, ut velis et supplicium tus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dixit: O prudentissimum virorum, et Romanis judicem constitutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppliciis me macerandum esse minaris. Non negamus; Christum Filium Dei ad hoc de coelo descendisse ad terras, ut a terris homo ad coelum posset ascenigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede. Tunc B. Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus
Abbreviated transcription (Latin):
a suis amatorib usurpatu ide¬
uera enuim uir illustrisime hoc
xp̃ianũ uocabulum diuine
qui uere philosophati sunt .
qui uere xp̃iani dicti sunt. qui
ad obterrendas libidines fortił
militaruit. C redis ne iuir illus¬
trisime hunc ẽẽ xp̃ianum. qui
in lenocinio sui nolr endo capitiᷤ
fibras omittit. q. ii tonsorẽ diligit:
Qii scapulas molliter. gestat.
qui flexu gressum in probo nisu
distendit. Qui uiros neglegent
agit. feminas diligentuis intuet᷑:
bere dignatus est seruõi. uerũ
quoniam me hic se imitaturũ
asseruit: hic intuo probabis eũ
conspectu mentitum. Hic enĩ
qualis semꝑ fuerit: nuni eudẽt
ostendet. fabianus dixit. Con¬
sultius facies: si saluti tue con¬
sulas. et pͥncipum decreta nõ
contempnas. Sc̃s tyburtius
dixit. Ego saluti me melui non
consulo: quam ut deos deasq cõ¬
tempnens. unum dñm ihesum
xp̃m deum meuin eẽ confitear
tue te generi tuo: et hoc esto.
quod te natura dictauit. Nobil
enim natus. ad tantam cleuolu¬

Expanded text:
a suis amatoribus usurpari. Revera enim, vir illustrissime, hoc Christianum vocabulum, divinae qui vere philosophati sunt, qui vere Christiani dicti sunt, qui ad obterendas libidines fortiter dimicarunt. Credisne, vir illustrissime, hunc esse Christianum, qui in lenocinio sui moliendo capitis fimbrias committit, qui tonsorem diligit, qui scapulas molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligentius intuetur. bere dignatus est servos. Verum quoniam me hic se imitaturum asseruit, hic in tuo conspectu probabis eum esse mentitum. Hic enim qualis semper fuerit nunc evidenter ostendet. 79. Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulas, et principum decreta non contemnas. S. Tiburtius dixit: Ego saluti meae melius non consulo, quam ut deos deasque contemnas, unum Dominum Jesum Christum Deum meum esse confiteartue te generi tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolu
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea dum scõ gaio ep̃o qͥdã
se sumulata fide sotiasset dicẽs
se cẽ xp̃ianum: porro hic aposta¬
ia extiterat. et erat fraudulen¬
tus inecnni sermone ⁊ callidus
in om̃i commnisso. Quid multa:
Dum a beato tyburtio uiro sco-¬
lastieissimo et nobili et sancto
freq uenter argueretur. quod ca¬
pillos super apicem frontis ton¬
soris arte componeret: et quod
assidue pasteret. et ludendo pͣn
tib noctes. dum ꝓhrie ut dixi¬
quatus acrius argueretur. si¬
mulat sȩ equanunt̃ monentẽ
acciꝑe: et : git artem. quatinus
orantem c̃m tyburtiũ compre¬
henderent infideles. In qua cq̃¬
prehensione seipsum teneti fẽc
et simul ad secretarium ꝑduci
uidicis seuientis. At ubi intro¬
Aucti sunt. fabianus prefectus
dixit ad eum. qui se arte tradi
Ignoras quod nisserunt inuictiꝰ¬
sumi pͥncipes: ut qui sacrificare
diis noluerint. d̃mersis suppli¬
ciis macerentur: Gorquatꝰ ait.
Hic magister meus est: et ip̃e
me semꝑ docuit. Quod hũc uide¬

Expanded text:
nterea dum S. Caio episcopo quidam se simulata fide sociasset, dicens se esse Christianum; porro hic apostata exstiterat et erat fraudulentus in omni sermone, et callidus in omni commisso. Quid multa? dum a B. Tiburtio viro scholasticissimo et nobili et sancto frequenter argueretur, quod capillos super apicem frontis tonsoris arte componeret, et quod assidue pasceretur et ludendo prantibus noctes; dum pro his, ut dixi acrius argueretur, simulat se aequanimiter monentem accipere: et egit arte quatenus orantem S. Tiburtium comprehenderent infideles. In qua comprehensione seipsum teneri fecit, et simul ad secretarium perduci judicis saevientis. At ubi introducti sunt, Fabianus praefectus dixit ad eum, qui se arte tradiIgnoras quod jusserunt invictissimi principes, ut qui sacrificare diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus ait: Hic magime semper docuit: quod hunc vide
Abbreviated transcription (Latin):
commendant. Oꝑta est terra¬
illic ꝓcumbentib in morte
corporib iustorum. Fluxerũt
preciosi sanguinis riiii. que
unquam rabies absq bello
tantam bumanoꝵ corporũ
stragem dedit: qui contemp¬
sit rem presentiũ obsp̃e futu¬
rorum. Sic interfecta est illa
plane angelica legio: que ut
credimus cum illis angelorũ
in celis. Pacta tandem cede ĩt̾
ditur. Namq maximi nus
facultatem dederat. ut quisꝙ
legionis illius militem nigulas¬
set: interempti spolus uteret᷑.
Diuisa igitur igitur omniũ
preda: aduescendũ epulandñ¬
q iuctrix turba consedit. Inte¬
rea ueteranus quidam ul¬
time etatis senio fatigatus
nomine uictor: ad contamina¬
tum cedib locum. itineris
necessitate deductus est. Sũ
ad epulas pro etatis uenera¬
tione ab omnib rogaretur.
requirere cepit que nam cau¬
sa ẽẽt leticie. quod inter tot cor¬
pora interemptorum. gauden¬
tes exultantesq possent mili¬
tes epulari. Dictum a quodã

Expanded text:
commendant. Pecommendant. Peillic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxeruntque pretiosi sanguinis rivi. Quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? qusit rem praesentium ob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum . Per| acta tandem cede . intditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tuebant. Requirunt itaq:
quid maximianus cesar ira
dictante mandasset. Sictum
ab hiis est: quod cesar usserat
milites omnes immolasse hosti¬
as. libasse saci ificia. ⁊ sacͣmenta
fanatici ordinis prebuisse: iub̃e
cesarem. ut legio festinanter
reuertens. ad cum militonũ
leprepararet exemplum. Tũc
hii qui pteerant legioni: miti
affatu dederunt responsum.
quia iam fama ad eos sacͥfici¬
uisum ẽẽ. ne demonum aras
tali more religionem usq ad
diem uite phennit̾ cułtodire.
Ad bellorum usum paratam
legionis uirtutem ẽẽ: ad com¬
mittenda uero sacrilegia sic̃
cesar p̃cepit. octodorum non
redire.Reuersus itaq satelles
nuntiat obstinatos ẽẽ animoᷤͤ
legionis: nec uelle preceptis
imperatoris obedire. lc̃o .iii.¬
oꝯperator uero irepropere exer¬
citum iubet: et circumfundi
imperat legionem. Nullumq
atam legionem turba carni¬
ficum. omnis etas sine cascre¬
tione punitur: lanianturꝙ
beata corpora. et deuotas d̃o
animas fideli mortis ꝓfessiõe

Expanded text:
ent. Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere responsum quia dum fama ad eos sacrificiuisum esse ne demonum aras tali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maxiperpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumqueatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione
Abbreviated transcription (Latin):
epulis ur̃is horum funerum
consortium p̃tulissem. s etiã
me uel post ꝓfessionem meam
transire ulterus ꝑ beata fu¬
nera non sinatis. Hec eun lo¬
quentem subita ꝑcussoris ob¬
truncat in sania. Ita uir sc̃s
ꝓmeruit ceterisq martyrib ĩ
eo loco sicut morte ita est hono¬
re coniunctus. Sec nobis tan¬
tudine martẏrum comperta
sunt nomina bi tissimorũ
mauricii. ex suꝑii. candidi. atq
uictoris. Cetera uero nomina¬
nobis quidem in cognita. sed
in libro uite sunt scripta.¬

Expanded text:
epulis uestres horum funerum| epulis uestres horum funerum| consorcium praetullissem. Sed eciam me uel post| professionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtruncat insania. Ita uir sanest ceterisque martyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tanlo martyrum conperta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candidi atque Uictoris, cetera uero nobis quidem incognita, sed in libro uitae scripta
Abbreviated transcription (Latin):
ad hanc legionem militare ñ
merui: quam bene inter tales
gloriose mortis honore donatꝰ.
sinem uite inuenire potuissẽ.
Saltim si commilito in digniis
eram. uel me ante acte ore uian¬
di necessitas detulisset: ut sem¬
lis pectoris cruor tantorum
uirorum uictimis misceretur.
Obtulerunt corpus hoc neci.
dum modo tante laudis cõsor¬
tio non carerem. Talia dicẽtẽ
profanoꝵ statim turba uulla
pondere minacit iubet. At
ille paululum oculos ad cel ũ
erigens: tali ꝑcunct. itib ier¬
mone respondit. Longus me
uiuendi usus adhanc quam
uidetis ꝑduxit etatem: quecũ¬
ꝙ in hoc mundo agunturant
studium repperit. aut rerũ
uolubilitas ⟦a. ⟧ uarius
semꝑ casus infestat. Quoscũq
uolumus optamus. scimꝰ aut
cupimus. totus mundus cali¬
gine submersus tenebris cir¬
cumfluentib latet: nisi uobis
fideli mente ꝑpendens: utinã
ultimo contester affectu. Quod
si me ad tempus paulo ante tru¬
cidate legionis itineris neces¬
sitas detulisset: conuiuus uł

Expanded text:
in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallausset. Respondere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet nisi nobis fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel
Abbreviated transcription (Latin):
alpibus maximianꝰ
cesar octo doꝵ uenit:
ibiq sacrificaturus
idolis suis conuenire exercitũ
iussit atroc proposita iussiõe
ut peraras demonib ꝯsecratas.
iurarent coequalib sibi ani¬
mis contra bagaudarũ tbas
esse pugnandum. xp̃ianos uͦ
uel ut inimicos diis suis ab
omnib ꝑsequendos. Quod uͭ
primum ꝑuenit ad noticiã
thebaide legionis. preteriens
octodorense oppidum ad locũ
cui agauno nomen est celerit̾
properauit: in octo milium
spacio ab octodoro separata.
necessitatem committendi sa
ita uastis rupibus rodani flu¬
minis cursus artatur: ut cõ
meandi facultate subtracta.
constratis pontibus uiam fie¬
eri itineris necessitas ĩperaret.
Undiq tamen ĩminentibus
saxis. paruus quidem s am
enus inriguis fontib campꝰ
includitur: ubi fessi milites le¬
gionis thebee post laborem
tanti itineris resederãt. O¬

Expanded text:
alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt|
Abbreviated transcription (Latin):
Aximianus cesar dum
ad sacramenta suꝑuis
memorata cunctos in exercitu
suo cogeret: agnouit p̾tergres¬
sam ut diximus legionei. Su¬
bito iracundie furore completꝰ.
satellites mittit: ut hii legionẽ
ad sacramentoꝵ suoꝵ sacͥlegia
reuocarent. Erat in eadem legio¬
ne pͥmicerius mauricius. et
signifer ex superius: et candidꝰ
senator. Qui ita cum milito¬
nib suis preerant: ut amore
potius diuinitatis quam ter¬
rore militari obedienda pre-¬
ciperent. Uiri in rebr bellicis
strenui. et uirtute nobiles: s¬
fide in deo nobiliores. Erga ĩ¬
peratorem foritudine. erga
xp̃m deuotione certabant.
Euangelici precepti sub armis

Expanded text:
aximianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeerant, uiri in rebus bellicis strenui et uirtute nobiles, sed nobiliores fide; erga imperatorem fortitudine, erga Christum deuotione certabant. euangelici praecepti etiam s
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare uidisti. Tum demũ
nules confusus erubuit. gr̃as
agens errori suo se non fuisse
ꝑmissum: nec aspera incre¬
patione uerborum. sed uema
et rationabili scđ̃m ꝑsonam
militis comꝑatione correctũ.
Martinus autem conu̾sus
ad nos. sicut eum freqͣns fr̃i
turba uallauerat. mulier ĩ¬
quid uirorum castra ñ adeat.
acies muilitum separata con¬
sistat. Procui femina ĩ suo
degens tabernaculo. sit remo¬
ta. Contemptibilem enĩ red¬
dit exercitum. si uirorum co¬
hortib turba feminea mis¬
ceatur. Miles in acie. miles
puguet in campo. mulier se
intra muroꝵ munimenta
contineat. Habet et illa glo¬
riam suam. si pudicitiã uiro
absente seruauerit. Hec pri¬
ma uirtus. et consummata
uictorra est non uideri. De suõ¬

Expanded text:
pugnare vidisti? Tunc demum pugnare vidisti? Tunc demum miles confusus erubuit, gratias agens, errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione verborum, sed vera et rationabili secundum personam militis comparatione correctum. Martinus autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illu
Abbreviated transcription (Latin):
secum potius uellet habita¬
re. sadut ergo martinũ for¬
tis heremita. quid haberet
animi confitetur. Ille uero
uehementer abnuere. femi¬
nam uero rursus iam mo¬
nacho non marito ĩ congrua
ratione misceri. Postremo cum
miles instaret. affirmans nich
hoc proposito ẽẽ nociturum.
se solo conuigis uti uelle sola¬
tio. porro ne rursus se in sua
reuoluerent non ẽẽ metuen¬
cdum. se ẽẽ militem xp̃i. illam
quoq ineadem eusdem mi¬
litie sacramenta uirasse. pa¬
teretur ep̃c sc̃s. et sexum suũ
fidei merito nescientes parit̾
militare. Tum martinus. ũ¬
ba uobis ip̃a dicturus sum:
dic michi inquid. si unquã
in bello fuisti: si in acie cõsti¬
tisti. set ille respondens. fre¬
quenter inquid in acie steti.
et bello frequenter utt̾fui.
Adhec martinus. Dic mͥ gͦ.
nunquid in illa acie que ar¬
mata in prelio parabatur.
arit iam aduersus hostilem
exercitum collocato cõminus
pede districto ense pugnabas.
ullam feminam stare aut

Expanded text:
secum potius uellet habitasecum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dictuDic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti? At ille respondens, Frequenter, inquit, in acie steti, et bello frequenter interfui. Ad haec Martinus: Dic mihi ergo, numquid in illa acie quae armata in praelio parabatur, aut jam adversus hostilem exercitum collato cominus pede, districto ense pugnabat, ullam feminam stare aut
Abbreviated transcription (Latin):
terum illa portio que nullã
sensit in iuriam. głam urgi¬
nitatis ostendit. herbis fecũ¬
da luxuriat. semine fructu
exuberat. Et ultra omnem
speciem distincta florib. qua¬
si genmis micantib ornata
radiauit. Beata species ⁊ d̾o
digna. nichil enim uirgini¬
tati est. comparandum. Ita
et illi qui conuigia fornica¬
tioni comparant. uehement
errant. et illi qui conuigia
uirginitati equanda estimãt.
miseri penitus et stulti sũt.
Uerum hec a sapientib tenen¬
da distinctio est. ut cõiugiũ
ꝑtineat adueniam. uirgini¬
tas spectet ad głam. Fornica¬
tio deputetur ad penam: nͥ
satisfactione purgetur. sc Ui.¬
iles quidam cingulũ
in eccłia mona chum
professus abiecerat. cellulã
sibi eminus in remoto. qua¬
si heremita uicturus erexẽat.
Interea astutus inimicus ua¬
riis cogitationib brutum
pectus agitabat. ut conuigẽ
suam quam martinus ĩmo¬
nasterio puellarum esse pre¬
ceperat. uoluntate mutata

Expanded text:
terum illa portio, quae nullam terum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Iamq multo spacio uicta
bestiola cum undiq campis¬
late patentib nullum eẽt
effugium. morte imminente
iamq capienda. crebris flexi¬
bus differebat. Cuius ꝑicłm
uir beatus pia mente misera¬
tus. imperat canib ut desi¬
sterent sequi. et sinerent ab¬
ire fugientem. Qui cõtinuo
ad pͥmum sermonis imꝑiũ
constiterunt. Crederes uine¬
tos. immo potuis affixos in
sius herere uestigus. Ita le¬
pusculus ꝑsecutorib alliga¬
tis in colimis euasit. Epere
preciũ autem est etiam fa¬
miliaria illius uerba. spiri¬
taliter sale condita memora¬
re. Boues ex ꝑte prata de pa¬
uerant. porci etiam ñ nulla
suffoderant. pars cetera q
manebat illesa. ciuersis
florib quasi picta uernabat.
tinus gerit pars illa cõiugii.
que pecore de pasta. et si non
penitus gr̃am amisit herba¬
rum nullam tamen florum
retinet dignitatẽ. Illa uero
quam porci pecora immunda
foderunt. fornicationis ima¬
ginem fedam pretendit. Ce¬

Expanded text:
tur: iamque multo spatio uicta tur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undiqlate patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memora. boues ex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. gerit pars illa coniugii, quae a pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa uero, quam porci pecora inmunda foderunt, fornicationis imaginem foedam protendit: ce