comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feste precipitur cum oblata ei pec catri¬
cemuliere siquis inquid sinepec cato ÷
primus in illam lapidem mittat
Et sic eam a crimine quod pararat sub
condicione amplius non pec candi miser
tus ab soluit CORISIDERAUIT SEMI¬
TAS POMUS SUE ETPANẼ OCIOSATIORI
coMebit. Otiosa pane non comedit
quia hoc quod desacro eloquio intelle¬
gendo ꝑcepit ante aeterne iudicis ocu¬
los ex hibendo operibus ostendit: Item
domus mulieris fortis habitatio est pa¬
triae cȩlestis semitȩ domus illius prę¬
cepta iustitiȩ quibus ad aeternȩ uitȩ
mansionẽ ꝑuenitur Quas profecto
semi tas anima bene considerat
cum et diligenter quibus actibus ad
superna ꝑuenire debeant inspicit
& quȩ agendadidicit sed ulla exerce¬
renon desinit Panem quoq: otio sa
non comedit cum sacrificium dñici
corporis percipiens studet̃ immittari
actu qđ in minis terio celebrat
Multũ sollicita ne in dignapanẽ dñi
comedendo et calicem bi bendo iudi¬

Expanded text:
feste praecipitur, cum oblata ei peccatrifeste praecipitur, cum oblata ei peccatrice muliere: Si quis, inquit, sine peccato est, primus in illam lapidem mittat , et sic eam a crimine, quod patratur, sub conditione amplius non peccandi, tus absolvit. Consideravit semitas domus suae, et panem otiosa non comedit. Otiosa panem non comedit, quia hoc quod de sacro eloquio intelligendo perceperit, ante aeterni judicis oculos exhibendo operibus ostendit. Item domus mulieris fortis, habitatio est patriae coelestis: semitae domus illius praecepta justitiae, quibus ad aeternam vitae mansionem pervenitur. Quas profecto semitas anima bene considerat, cum et diligenter quibus actibus ad superna pervenire debeat inspicit, et quae agenda didicit, sedula exercere non desinat. Panem quoque otiosa non comedit, cum sacrificium dominici corporis percipiens, studet imitari actu, quod in ministerio celebrat, multum sollicita, ne indigne panem Domini comedendo et calicem bibendo, judi
Abbreviated transcription (Latin):
VISSIMO Ridebit idẽ gaudebit in
retributione regni caelestis quȩ dole¬
bat incertamine uitae praesentis: Mos
et enimscripturȩ est progaudi orisum
ponere sicut et dñs ait. Beatiqui nuno
flitis quiaridebitis et beatus iob osaut̃
ueracium replebiturrisu. OSSVṼ APERV¬
IT SΑΡΙENTIΑE Ad hac tantum loquens
os a peruit ut sapientiam doceret iux ta
illud a postoli. Om̃is sermomalus ex
oreurõ non procedat sed siquis bonus
ad ȩdificationem fidȩ i ut det gratiam
audientibus Vel certe os̃ cordis ape¬
ruit addiscendum ab ipsa sapientia
interius ueritatem quam alios foras
doceret Utrique aut̃ sensui quia
utrumq: facit ȩcdẽ conuenit apte qđ
sequitur ET LEX CLEMENTIAE IN
LIΗOUA EĨ Lex iudelicet illa quae
nos statim mortem legis mosaice pec¬
cantespuniret sed miseri corditer ad
poenitentiae remedia reuocaret
Cuius exemplum dȩmentiȩ ab ipsa
dĩ sapientia dño et saluatore nrõ mani¬

Expanded text:
vissimo. Ridebit, id est, gaudebit in vissimo. Ridebit, id est, gaudebit in retributione regni coelestis, quae dolebat in certamine vitae praesentis. Mos etenim scripturae est, pro gaudio risum ponere. Sicut et Dominus ait: Beati qui nunc fletis, quia ridebitis . Et beatus Job: Os autem veracium replebitur risu. Os suum aperuit sapientiae. Ad hoc tantum loquens, os aperuit, ut sapientiam doceret, juxta illud Apostoli: Omnis sermo malus ex ore vestro non procedat, sed si quis bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus , vel certe os cordis aperuit ad discendam ab ipsa sapientia interius veritatem, quam alios foras doceret, utrique autem sensui, quia utrumque facit ecclesia, convenit apte quod sequitur: Et lex clementiae in lingua ejus. Lex videlicet illa, quae non statim more legis Mosaicae peccantes puniret, sed misericorditer ad poenitentiae remedia revocaret, cujus exemplum clementiae ab ipso Dei sapientia Domino et salvatore nostro mani
Abbreviated transcription (Latin):
Audifilia et uide et inclina auremtuam
et obliuis cerepopulumtuum. idẽ uitia
et pec cata et domumpa tristui idẽ hos¬
tis antiqui et sic concupiscet xp̃srex deco¬
remtuum PORTITUDO ET DECOR IN¬
ΟUMENT̃ EIVS Portitudo ad tolerapi
de ꝑuersorum imꝓbitatem decora ad
exercendam uirtutum gratiam Forti¬
tudo quia ꝑ secutionem patiuatur propt̃
iustitiam. de quor qui a operatus iusti¬
tiam similem huic sententiam psalmis¬
tadedño posuit di cens Dñs regnauit
decorem induit induit dñs fortitudinẽ
Cum enim prȩdicaret dñs euuangeliũ
regni aliis placebat aliis displicebat
aliibene loquebantur alii de trahebant
lacerabant mordebant conuiciaban¬
tur ad eos ergo quibus placebant deco¬
rem induit ad eos ergo quibus displice¬
bat fortitudinem. Immittare ergo
ec tudnm̃ tuum ut possis esse uestis ip¬
sius estocum decore adeos quibus placent
bonao peratua esto fortis aduersum
detractores ETRIDEBIT INDIENO¬

Expanded text:
Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam et obliviscere populum tuum, id est, vitia et peccata, et domum patris tui , id est, hostis antiqui, et sic concupiscet Chrrem tuum. Fortitudo et decor indumentum ejus. Fortitudo ad tolerandam perversorum improbitatem. Decor ad exercendam virtutum gratiam. Fortitudo, quia persecutionem patitur propter justitiam. Decor quia operatur justitiam. Similem huic sententiam Psalmista de Domino posuit dicens, Dominus regnavit, decorem induit: induit Dominus fortitudinem . Cum enim praedicaret Dominus Evangelium regni, aliis placebat, aliis displicebat; alii bene loquebantur, alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo, quibus placebat, decorem induit. Ad eos ergo quibus displicebat, fortitudinem. Imitare ergo tu dominum, ut possis esse vestis ipsius, esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua, esto fortis adversum detractores. Et ridebit in die no
Abbreviated transcription (Latin):
scaẽ praedicationis in qua molliter qui¬
escitur quia mons in illa fidelium spe
superna refouetur. Vnde et petro ani¬
malia in linteo de monstrãtur quia per¬
catorum animȩ misericor diter aggre¬
gatȩ in blanda fidei quiete continentur
hancergo sindonemfecit eo desia et uendidit
quia fidem quamcredendo texuerat loquen¬
dodedit et ab infidelibus uitam recte con¬
uersationis accepit: ETCINGULĨ TRADI¬
DITCTIΑΝΑΝEΟ Chananeo cingulum
tradidit ec desia qui a peruigorem dẽ mops¬
trate iustitiae fuxao pera gentilitatis
asstrinxit ut hoc quod uerbo prȩcipit᷑
uiuendo teneatur ut illud Sintlũ¬
bi urĩ praecinti. et lucernȩ ardentes.
Bene et eni nomine chana anqui et genti¬
lium est populo procreatus et interprȩ¬
tatur commutatus conuersa ad fidẽ
gentilitas designat᷑ quȩ felicis sima
commutatione auitus aduirtutes
diabolo trans mi grauit ad xp̃m et im¬
pletum est illud uaticinium psalmi

Expanded text:
sanctae praedicationis, in qua molliter quisanctae praedicationis, in qua molliter quiescitur, quia mens in illa fidelium spe superna refovetur. Unde et Petro animalia in linteo demonstrantur , quia peccatorum animae misericorditer aggregatae, in blanda fidei quiete continentur. Hanc ergo sindonem ecclesia fecit et vendidit, quia fidem, quam credendo texuerat, loquendo dedit, et ab infidelibus vitam rectae conversationis accepit. Et cingulum tradidit Chananaeo. Chananaeo cingulum tradidit ecclesia, quia per vigorem demonstratae justitiae fluxa opera gentilitatis astringit. Ut hoc quod verbo praecipitur, vivendo teneatur, ut illud: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Bene etenim nomine Chanaan, qui et in gentilium est populo procreatus, et interpretatur commutatus, conversa ad fidem gentilitas designatur. Quae felicissima commutatione a vitiis ad virtutes, a diabolo transmigravit ad Christum, et impletum est illud vaticinium psalmi:
Abbreviated transcription (Latin):
lorosas. Brsso ergo induitur ecdesi a
cum castigant corporasua electi ec serui¬
tuti subiciunt. Purpura cumeandem
continentiam non obfauorem uulgi sed
ꝓ ad quirenda beatitu dine regni perhen nei¬
nis exercent: NOBILIS INPORTIS UIR
ante tribunal praȩsidis staret iudicandus
tate ec oms angelicumeo It tunc con¬
gregabuntur ante eum om̃s gentes
QUAN DOSEDERIT CŨSENATORIB
TERRE Ipseenim qui nuno contemp¬
nendus putatur amultis paga nis uide¬
licet iudaeis hereticis siue praue uiuen¬
tibus xp̃i anis ubi scđi finis ad fuerit
ubi in gressum patriae caelestis apparu¬
ruerit electis cunctis parebit Nobilis etsab¬
limis sedens cum senatoribus terrȩ. Illis iu¬
delicet quibus ipsepromittit dicens. Am̃
dico uobis quia uos qui secutiestis me in rege¬
neratione cum sederit filius hominis in
duo decim sedes iudicantes duodecim tri¬
bus isrł SINDONE FECIT ET UE NOIT
In linteo sindonis subtilis intextio signat᷑

Expanded text:
lo rosas. Bysso ergo induitur ecclesia, lo rosas. Bysso ergo induitur ecclesia, cum castigant corpora sua electi, et servituti subjiciunt, purpura cum eamdem continentiam non ob favorem vulgi, sed pro acquirenda beatitudine regni perennis exercent. Nobilis in portis virante tribunal praesidis staret inclinandus, uitate, et omnes angeli ejus cum eogregabuntur ante eum omnes gentes . Quando sederit cum senatoribus terrae. Ipse enim qui nunc contemnendus putatur a multis, paganis videlicet, Judaeis, haereticis, sive prave viventibus Christianis, ubi saeculi finis adfuerit, ubi ingressum patriae coelestis aperuerit, electis cunctis patebit, nobilis et sublimis, sedens cum senatoribus terrae, illis videlicet, quibus ipse promittit dicens: Amen dico vobis, quia vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit filius hominis iduodecim judicantes duodecim triel . Sindonem fecit et vendidit. In linteo sindonis subtilis intextio signatur
Abbreviated transcription (Latin):
tium pugnas Si ue induti sunt domestici
ȩc desiȩ duplici ueste un a operis alteramentis
Id est fidei et operationis et sacramentis uide¬
licet siure demptoris imbuti et in formati ex¬
emplis. Velcerte uestiti sunt du plicibus qr
ꝓmis si oñe m habent uitae prȩsenti se futurȩ
Nunc in peregrinatione temporali adiuti
Tunc in patria ꝑpetua ubi sẽ ꝑfelicesiuuant gra¬
tia diuina alleuati SIRAOUANTÃ UES IE PECIT¬
Stragula¬
tauestis quaeuariante cextura soletfirmis¬
sima confici fortia ȩc de sie opera et diuersa
uirtutum eius ornamenta significat. De
quibus psalmista in laudem sumi regis ce¬
cinit dicens. Asstitit regina ad dextris
tius inuestitu de aurato circum amicta ua¬
rietate. Orssuset purpura indumentũ
eius. Brssus incastitate purae conuer¬
sationis. Purpura in effusione praetiosi
sanguinis hinc enimpul chrȩdictum
est a patribus quia scã et desia electorũ
floribus uernas in pacg habet lilia in bel¬

Expanded text:
tium pugnas. Sive induti sunt domestici tium pugnas. Sive induti sunt domestici ecclesiae duplici veste, una operis, altera mentis, id est, fidei et operationis, et sacramentis videlicet sui redemptoris imbuti, et informati exemplis, vel certe vestiti sunt duplicibus, quia promissionem habent vitae praesentis et futurae. Nunc in peregrinatione temporali adjuti, tunc in patria perpetua, ubi semper felices vivant gratia divina allevati. Stragulatam vestem fecitStragulata vestis quae variante textura solet firmissima confici, fortia ecclesiae opera et diversa virtutum ornamenta significat. De quibus Psalmista in laudem summi regis cecinit dicens: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate . Byssus et purpura indumentum ejus. Byssus in castitate purae conversationis, purpura in effusione pretiosi sanguinis. Hinc enim pulchre dictum est a patribus, quia sancta ecclesia electorum floribus vernans in pace habet lilia, in bel
Abbreviated transcription (Latin):
głae caelestis ac uestem caritatis et nup¬
tialem facimus Digitinamq quibus
apprebendere fu sumdicitur ipsam in¬
tentionem dis cretionis quaquisq: ope¬
ratur insinuat MANŨ SUÃ APERU¬
elemosinarum quae necraliter fiunt
in pauperes accipipo test sed melius de
uerbodĩ quod in dumentue salutis ani¬
mabus confert intellegitur : a peruit aec¬
desie manum inopi cum mrsteria fidei
ignorantibus ꝑoperarios ueritatis reue¬
lauit. Palmas extendit a pauperem cum
late longeque praedicatores atterne sa¬
Trigora niius corda sunt reproborum perfidie
suae tempore rigentia quibus habundat ini¬
quitas etrefriges cit caritas Nonti mebiter¬
go eedesi a domui suae a frigoribus niuis quia
dño pollicente credit quia porte inferi non prȩ¬
ualebunt aduersus eam OMS ENI POMES¬
TICITIUS OSTITIDUPLICIDUS. Uestiasa¬
pientia ad refellendas hereticorum doctrinas
Vestitisapientia ad tollerandas prauorum hos¬

Expanded text:
gloriae coelestis ac vestem charitatis et nupgloriae coelestis ac vestem charitatis et nuptialem facimus. Digiti namque quibus apprehendere fusum dicitur, ipsam intentionem discretionis quam ratur insinuant. Manum suaeleemosynarum quae generaliter fiunt in pauperes accipi potest. Sed melius de verbo Dei, quod indumentum salutis animabus confert, intelligitur. Aperuit ecclesia manum inopi, cum mysteria fidei ignorantibus per operarios veritatis revelavit. Palmas extendit ad pauperem, cum late longeque praedicatores aeternae saFrigora nivis corda sunt reproborum perfidiae suae corpore rigentia, quibus abundat iniquitas, et refrigescit charitas. Non timebit ergo ecclesia domui suae a frigoribus nivis, quia domino pollicente credit, quia portae inferni non praevalebunt adversus eam . Omnes enim domestici ejus vestiti duplicibus. Vestiti sapientia ad repellendas haereticorum doctrinas. Vestiti sapientia ad tolerandas pravorum hos
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ contemplationis MANṼ SUA MISIT
ADEORtia Fortiadicit perfecta in xp̃i
caritate opera ut ipse dñs ait Diligite
inmicos uestros bene facite his quioderum
tibus uos et illud. Siuis perfectus esse uade
uende om̃a quȩ habes ecda pau peribus
Nam et de eius fortitudine alibi dixit:
Regnum caelorum uimpatitur et uiolen¬
tirapiunt illud ETDIDITIFIUS AEROE¬
HIΝΟERVΗT IUSŨ Solent feminȩ
nentes fu sum indextera colum tenere
insinistra. In colo enim: lana in uoluta:
quae fila ducendo mendo transit infu su
Pex trauitamperpetuam leua praesentia
didona significat id est opulenti am rerũ
pacem temporum sospitatem corporum
scientiam scripturarum. haec et similia
bona cumdño largiente percipimus qua¬
silanam colo in uolutam in leuagestam:
Atcum ea proamore catlestium exerce¬
reincipimus Iam lanam agni in macu¬
lati decolo in fusum. idẽ: index tram tra¬
icimus qui adedonis nostri redemptoris
de exemplis operum eius stolam nobis

Expanded text:
e contemplationis. Manum suam misit ad fortia. Fortia dicit perfecta in Christi charitate opera, ut ipse Dominus ait: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt tibus vos . Et illud: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus . Nam et de ejus fortitudine alibi dicit: Regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Et digiti ejus apprehenderunt fusum. Solent feminae nentes fusum in dextera, colum tenere in sinistra. In colo enim lana involuta est, quae filo ducenda, nendo transit in fusum. Dextra vitam perpetuam, laeva praesentia Dei dona significat, hoc est, opulentiam rerum, pacem temporum, sospitatem corporum, scientiam scripturarum. Haec et similia bona cum Deo largiente percipimus, quasi lanam colo involutam in laeva gestamus. At cum ea pro amore coelestium exercere incipimus, jam lanam agni immaculati de colo in fusum, id est, de laeva in dextram trajicimus, quia de donis nostri redemptoris, de exemplis operum ejus, stolam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑpatientiã iusti corporis in firmitate
grauantur. ut boatus iob & tobias : aut ad
custodiã uirtutũ proceptorũ nesuꝑbia tẽp¬
tanto desporeant. sicut apłs paulus : cuine
magnitudo rouolationũ extolloretur. datꝰ
est stimulus carnis : aut ad intellogonda &
corrigienda peccata nrã. sicut paralrticus
iste dequo tractamus qui non nisi dimissis
primo peccatis. potuit ab infirmitate cura¬
ri: aut ad gloriã dĩ saluantis siue ꝑ soipsũ.
siuo ꝑ famulos suos sicut cȩcus natus in cuagło
sicutlatarus cuius infirmitas non fuitad
nis &ernȩ qđ reꝓborũ est : sicut antio chus
& herodes: Qui quod tormentorũ in gehen¬
na ꝑ p&ua passuriessent : praosentiũ afflic¬
tionũ miseria cunctis ostondebat: Quib
congruit illud proph&, et du plici
contritione contereeos Vnde neces scest ut
inomnibus quaetem poraliter aduer sapatim̃
cum humilitate dño gratias agamus din firmi¬

Expanded text:
da per patientiam justi corporis infirmitate da per patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beatus Job et Tobias. Aut ad custodiam virtutum, praeceptorum, ne superbia tentante dispereant sicut apostolus Paulus, cui, ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis . Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut paralyticus iste, de quo tractamus, qui non nisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvandis, sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit adnis aeternae, quod reproborum est, sicut Antiochus et Herodes, qui quod tormentorum in gehenna perpetua passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant, quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione contere eos , unde necesse est in omnibus quae temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
tem : &ideo xp̃s uero ds̃esseꝓpbatur quiadi¬
mittere peccata quasi ds̃potost : EtCVAA¬
UIDISS& IH̃S COGITATIONES EOR̃DEX:
VT QUID COGITATIS MALA IN CORDIB: VRIS
Ostendit sedm̃ qui potost cordis occulta
cognoscore : & quodammodo tacens loquit᷑:
eadem maiestate & potoncia qua cogitatio¬
nes uras intueor possũ & hominibus dolicta
dimit toro : Exuobis intollegite . quid para¬
liticus consequatur: Quidest facilius
DICERE DIAITTUNTURTIBI PECCATATUA.
AΝDΙCEΛE SVRBE ET AMBVLΑ Iptor
dicere et facoro multa distancia est : Vtrũ
sint paraliti co pec cata dimissa. solus no¬
uerat qui dimittebat: surgo aut̃ &ambu¬
la. tam ille qui s urgebat quã hi qui sur¬
gen tom uidobant approlare poterant:
fitigitur carnalo sigiũ ut ꝓb&ur spiritalo:¬
Datur nobis intellogentia propt᷑ peccata
ploras que eueniro corporũ dobilita es:
quinque enĩ sunt difforentig causarũ
proquibus in hacuita molesti is corporali¬

Expanded text:
tem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia ditem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Vvidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus vestris? Ostendit se Deum, qui potest cordis occulta cognoscere, et quodammodo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere: Dimittuntur tibi peccata, an dicere: surge et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritualdatur nobis intelligentia, propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Quinque enim sunt differentiae causarum pro quibus in hac vita molestiis corporali
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas des pectũ & dobilõ totis quomẽ¬
brorũ cõpagibus dissolutũ filiũ uocat quẽ
sacor dotes non dignabantur at tingore : aut
certei deofiliũ qui a dimittuntur ei pecca¬
tasua : Iuxta trophologiã. Interdũ anima
iacens in corpore tocis membrorũ uirtutibus
dissolutis aꝑfecto doctore offertur curan¬
dadnõ : quacsi miscricordia eius sanata
fuerit tantũ roboris accipit : ut porta
statim lectũ suũ: Curaturus hominem
a paralxsi dñi primo poc catorũ iuincula
dissoluit : ut ostendor&s eũ obnexus culpa¬
rũ artuum dissolutione fuis se dã pnatum:
nec nisi his relaxatisoẽ birorũ posserecu¬
perationẽ sanari : ET ECCE QVIBAMDESCRV¬
BIS DIXERVNT INTRASE: HICBLAS¬
ENE MAXT:U SC̃D MARCVMA: QUISPOTIST
DIMITTERE PECCATA NISISOLVSDS̃
Verũ dicunt scribȩ qui a nemo dimittere
poccata nisi dĩ potest: qui ꝑ eos quo que di¬
mittit quibus dimittendi tribuit potesta¬

Expanded text:
humilitas, despectum et debilem totisque memhumilitas, despectum et debilem totisque membrorum compagibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere, aut certe ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Juxta tropologiam interdum anima jacens in corpore sub totis membrorum virtutibus dissolutis, a perfecto doctore offertur curanda Domino, quasi misericordia ejus sanata fuerit, tantum roboris accepit, ut portet statim lectum suum. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum obnoxiis culparum actuum dissolutione fuisse damnatum, nec nisi his relaxatis, membrorum posse recuperatione sanari. Et ecce quidam de scribis dixerunt intra se. Hic blasphemat, vel secundum Marcum: Quis potest dimittere pecverum dicebant, quia nemo dimittere peccata, nisi Deus, potest: qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi dedit potesta
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ bonis doctoribus qui spem sanationis opom¬
que intercessionis suggerant indigas : Quibene
marconarrapite quattuor fuisse roperiun¬
tur: siue quia quat tuor euan golii libris
om̃ĩs praedicantiũ uirtus omĩs sermo fir¬
matur seu quia quattuor sunt uirtutes:
quibus ad ꝓmerendã sospitatẽ fiducramen¬
tis erigitur : Dequibus in adornȩ sapientiȩ
laude dicitur : sobri&atõ enĩ & sapientiam
doc& itiustitiã & uirtutem quibus utilius B¬
nihil est inuita hominis : Quas non nulli uer¬
sis nominibus. prudentiã fortitudinem
DENS FI DEM ILLOR DIXIT PARALITICO
Inituendũ sane quanti propria cuius que
fides apud dm̃ ualeat ubi tanti ualuit ali¬
ena ut totus homo repente. hoc est exterius
interius queiam saluatus ex surger&
alio rum quo merito aliis relaxarentur
errata: Non enim ait euangolium uidens
ilis̃ fidem eius qui offerebatur : sed eorum
qui offerobant : CONFIOEFILI REMIT¬
TVNTURTIBI PECCATATUA: Omira

Expanded text:
id est bonis doctoribus, qui spem sanationis opemid est bonis doctoribus, qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangeliis omnis praedicantium virtus et omnis sermo firmatur, sive quia quatuor sunt virtutes quibus ad remerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. Quas nonnulli versis nominibus prudentiam, fortitudinem et dens fidem illorum dixit paralytico. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur errata. Non enim ait Evangelium: Videns Jesus fidem ejus qui offerebatur, sed eorum qui offerebant. Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus non hocciuitate eiꝰ quaena harah
uocatur dicit factũ sed in capharnaũ : nisi
forte poterit dici totagali lȩa ciuitas xp̃i.
in quocũ quȩ in ea õppido ess& xp̃s: Irgalilȩa
enim nazar& ha capharnaũ habent᷑: siue
ita legendũ : & ascendens innauiculã trans¬
fr&auit etuenit inciuitatẽ suã idẽ nas ar&h:
& qui d ibi gestũ sit in atheus pra&ermi sit :
Mare qđ dñstrans fr&auit : scłm istũ signi¬
ficat: Nauis uero inquã ascendit. ali quoti¬
ens corpuseius : aliquotiens crucẽ aliquo¬
tiens uero animã scam̃ s pecialit̃ uł genera¬
liter totã sigriificat eccłam : Ciuitas uoro
sua quena⁊arah uocatur ad quã mi soricor¬
diteruenit que munda si ue custodita int̃¬
pr&atur idem ipsam generalitertotam
significat eccłam : ET ECCEOFEEREB AVEIEA
Curanoparaliticihuius. animȩ postdiu¬
turnã illo cebrȩ carnalis inertiã ad xpm̃sus
pirantis indicat saluationẽ : quȩ primo omni¬
um ministris qui eã subleuent & xpõ afferã E

Expanded text:
Marcus non hoc in civitate ejus, quae Nazareth vocatur, dicit factum, sed in Capharnaum, nisi forte poterit dici tota Galilaea civitas Christi, in quocunque in ea oppido esset Christus. In Galilaea enim Nazareth et Capharnaum habentur. Sive ita legendum: Et ascendens in naviculam, transfretavit, et venit in civitatem suam, id est, Nazareth; et quid ibi gestum sit, Matthaeus praetermisit. Mare quod Dominus transfretavit, saeculum istud significat. Navis vero, in quam ascendit, aliquoties corpus ejus, aliquoties crucem, aliquoties vero animam sanctam specialiter vel generaliter totam significat Ecclesiam. Civitas vero sua, quae Nazareth vocatur, ad quam misericorditer venit, quae munda sive custodita interpretatur, ipsam generaliter totam significat Ecclesiam. Et ecce offerunt, etc. Curatio paralytici hujus animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis, salvationem indicat. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant,
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia conseruo suocentũ sibi denarius
debenti debitũ non demi sit & hoc ẽ iussus
exigit qđ ei fueratiã dimissũ. Ex quib:
ui dolic& dictis constat. quasi hoc qđ in
nos delinquitur ex corde ñ dimittimi.
& illudrursus a nobis exigitur qđ nobis
iã ꝑpenitentiã dimissũ fuisse gaude¬
bamus Igitur dũ ꝑindulti tẽporis spa¬
cium lic& dũ iudexfestina dũ conuer¬
sationõ nram̃ his quiculpas examinat
expectat. Conflomus in lacrimis du¬
riciã mentis formemus in ꝓximis gra¬
tiã benignitatis & sidenterdico quia
salutari ostia postmertẽ ñ indige¬
bimus si ante mortẽ dõ ostia ipsi fuerunt¬

Expanded text:
Sed quia conservo suo centum sibi denarios Sed quia conservo suo centum sibi denarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. Igitur dum per indultum temporis spacium licet, dum iudex sustinet, dum conversionem nostram is, qui culpas examinat, expectat, conflemus in lacrimis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico, quia salutari hostia post mortem non indigebimus, si ante mortem deo hostia ipsi fuer
Abbreviated transcription (Latin):
Ced interhaec sciendũ est quia illerio
Dte delico sui ueniã postulat qui prius
hoc quod in eo delinquiturrelaxat.
aaunus enĩ non accipitur nisi ante dis
cordia ab animo pellat᷑. Dicente ueritate
Sienim offersmunustuũ ad altare & re¬
cordatus fueris quiahab& aliquidad¬
uersumte frãttuus. Relin que ibi mu¬
nus tuum ante altare &uadeprius re¬
conciliari fratrituo & tunc ueniens of¬
fersmunustuũ. Quia in repensandũ est
cũ omnisculpamunerȩ soluatur quam
grauis ẽculpa discordia proquanec mu¬
nus accipitur debemus itaque ad ꝓximũ
quãuis longe positũ longe que disiunc¬
tũ mento ire ei animũ subdore humilita¬
te illũ hamiuo lentia placare. Scili¬
o& conditornrt̃ dũ tale placitũ nraemen¬
ris aspexerit a pec cato nos soluit qui amu¬
nus ꝓculpa sumit. Veritatis aut̃ uoce ad¬
tes tante didicimus qui a soruus qui de¬
cẽmiliata lenta debeat cũpęnitentiã
ager& absalutionẽ debiti adnõ accepit.

Expanded text:
ed inter haec sciendum est quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc quod in ipso delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente Veritate: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris, quia habet aliquid adversum te frater tuus, relinque ibi munus tuum ante altare; et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum quamvis longe positum, longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare, ut scilicet Conditor noster dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat, qui munus pro culpa sumit . Veritatis autem voce attestante, didicimus quia servus qui decem milia talenta debebat, cum paenitentiam ageret, absolutionem debiti a domino accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
interrogant. sed aꝑtissime conp̃hensum roma¬
nȩtradunt potestati: Ex quo intellegimus ue¬
nena inuidie posse quidem superari. seddificile
conquies cere : IUNC IF̃S LOCVIS ESTAOT̃¬
BASTIADDISCBVLOS SUOS DICTTIS SUPER
CAIHEDRAMORSI SEDERUNT SCRIBEIT
PNARISEI:OMA PRGO QUECVA DIXEAIN
UOBIS: SERUAIE EIPACITE: SCDMVERO
OPERAEORU NOLITEPACERE : DICVNEÑ
ΗI NΟΝIΛCΙVNI : Quid mansuetius quid
benignius dñõ temptat᷑ apharis sȩis confrin¬
gunt in si die eorum et secundum psalmistã
Sagate paruu lorum facte sunt plageeorum:
nitacem. hortatur populus ut subiciant᷑ eis
no nopera sed dostinam considerantes : Quod
aũt a it suꝑcathedtã morsi sederunt scribes
pharisei ꝑcathe drã. doctrinã logis osten

Expanded text:
interrogant, sed apertissime comprehensum, Romainterrogant, sed apertissime comprehensum, Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Tunc Jesus locutus est ad turbas et ad discipulos suos, dicens: Super cathedram Moysi sederunt Scrique dixerint vobis, servate et facite: secundum opera vero eorum nolite facere. Dicunt enim, et non faciunt. Quid mansuetius, quid benignius Domino? Tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et secundum Psalmistam: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , nitatem, hortatur populos ut subjiciantur eis, non opera, sed doctrinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: per cathedram do
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filium non credunt : si quidem ipse &
dñs dauidẽ dĩ ante temporamanendo:
&s filius dauid apparuit homo initẽ po¬
rum fine nascendo : quod aut̃ a patre su¬
biciuntur in imici : nĩ in firmitatem
filii sed unitatẽ paturar qua in altero
alteroperatur significat : Nã & filius
subicit in imi cospatri: quia patirẽcla¬
rificat suꝑ terrã: SEDEADEXTRIS & c&e
Hic sessio seabilitatẽ si gpisicao : apte
enimfilio post passionis laborem dicit᷑
sede idẽ uictor ingloria : ADextis:
Non locũ sede qualita tẽ patris significat :
DΟΝEC Prosemꝑ infinitũ significat
ut illud: Donec senes catis ego sum: acsi
dicer& : tusem ꝑ sede : quia semꝑ in imi¬
ci subpedibustuis subiciontur : Pedes
enimdni : uł in carnatio. uł ipsi a płi intel¬
guntur. EINE MOBOTERAIHRES PONPIRE
Pharisa et saducei. querentes oc casionẽ calum nȩ
et uerbum aliquod inuenire quod pateret in sidi¬
is. quia in sermonibus confutatisunt ultra non

Expanded text:
Dei Filium eum esse non credunt: siquidem ipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in terum fine nascendo. Quod autem a patre subjiciuntur inimici, non infirmitatem filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et filius subjicit inimicos patri, quia patrem clarificat super terram. Sede a dextris meis, etc. Hic sessio stabilitatem significat. Apte enim filio post passionis laborem dicitur: Sede, id est victor in gloria; a dextris, non locum, sed aequalitatem patris significat. Donec pro semper infinitum significat, ut illud: donec senescatis ego sum, ac si diceret: Tu semper sede, quia semper inimici sub pedibus tuis subjicientur, pedes enim Domini vel incarnatio vel ipsi apostoli intelguntur. Et nemo poterat respondere Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire, quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
septies fatigatur ac ꝑ scriptione. seue¬
ritas disciplinȩ dormitrepressa disci¬
plina. seuit in punita nequitia quid
ergo faciendum est: corripiamus uer¬
bis & siopus est & uerberibus dilectione
hoc faciamus : Dimittamusculpa acor¬
de abi gamus quod noc& a fratre. Ideo
enĩ dñs subdidit decordibus urĩs. ut si
ꝑ caritatẽ in ponitur disciplina. de
corde lenitas non recedit : Sicergo ista
mouerimus fr̃s̃ mei ut frĩ nros qui pec¬
cauerint omnino diligamus decorde
nr̃o caritatẽ in eos non dimittamus &
disciplinã cũ opus est demus ne ꝑ solu¬
crescat pequitia. & inicipiamur
sropter hoc dõ accusari quia rectatũ est nobis
eccantem corã omnib: argue : ut aeteritimorẽ
habeant. Certe solus cũ solouerũ est difuin¬
guetem pora et solius questionẽ : uerũ est
si peccatum in secreto est in secreto corripe
Sipeccatum publicum: et a ꝑtum publicetor¬
ripe ut illeemendet᷑ et ceteritimeant Sic

Expanded text:
septies fatigatur ac perscriptione sevesepties fatigatur ac perscriptione severitas disciplinae dormit, repressa disciplina saevit impunita nequitia. Quid ergo faciendum est? Corripiamus verbis, et si opus est et verberibus, dilectione hoc faciamus. Dimittamus culpam, a corde abigamus quod nocet a fratre. Ideo enim Dominus subdidit: De cordibus vestris, ut si per charitatem imponitur disciplina de corde, lenitas non recedat. Sic ergo ista noverimus, fratres mei, ut fratres nostros, qui peccaverint, omnimodo diligamus de corde nostro, charitatem in eos non dimittamus, et disciplinam, cum opus est, debemus, ne per solucrescat nequitia, et incipiamus propter hoc Deo accusari, quia recitatum est nobis: Peccantem coram omnibus argue, ut caeteri timorem habeant . Certe solus cum solo verum est, distingue tempora, et solvis quaestionem, verum est, si peccatum in secreto est, in secreto corripe, si peccatum publicum est, et apertum publice corripe, ut ille emendetur, et caeteri timeant. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
aut fallitur xp̃s qui subiecit & ait: Sic &
uobis faci& pateruester qui est incȩlis :
Inuenisti patrẽ : Imitare patrẽ : Si enĩ
Faci &ergo ista uobis lnquid pater uestor
cȩlestis : sin on remi seritis unusquis quae fra¬
trisuo decordibus urĩs : Nec dicas inlin¬
gua ignosco & corde differas supplicium:
minando uindictã : Nouit ds̃ ubi dicas
uocẽ tuã homo audit : conscientiã tuam
ds̃ inspicit . Si dicis dimitto dimittite :
melius clamas ore & dimittes incorde.
quã blandiaris orecrudeliscorde : Iaer¬
go obseruant pueri in disciplinati: &
disciplina pueris danda & nolunt uapu¬
lare: Quisic ꝑscribunt nobis: quando uo¬
lumus dare desciplinam : Pec caui ig¬
noscemihi ignoui : Etiterũ peccat ignos¬
ceignoui: Peccat & tertio ignosce ecce
tertio ignoui. Iã quarto uapul& : & ille
ignosce ignoui: & quarto ignoui &
quinto ignoui & sexto ignoui & sep¬
timo iam uapul&: Stille septuagies

Expanded text:
aut fallitur Christus, qui subjecit, et ait: Sic et aut fallitur Christus, qui subjecit, et ait: Sic et vobis faciet Pater vester, qui est in coelis. Invenisti patrem, imitare patrem. Si enim Faciet ergo ista vobis, ait, pater vester coelestis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Ne dicas in lingua: Ignosco, et corde differas supplicium minando vindictam, novit Deus, ubi dicas, vocem tuam, homo, audit, conscientiam tuam Deus inspicit. Si dices: Dimitto, dimitte. Melius clamas ore, et dimittes in corde, quam blandiaris ore crudelis corde. Jam ergo observant pueri indisciplinati, et disciplina est pueris danda, et nolunt vapulare, qui sic perscribunt nobis, quando volumus dare disciplinam, peccavi, ignosce mihi, ignovi: Et iterum peccat, ignosce, ignovi: Peccat tertio, ignosce, ecce tertio, ignovi, jam quarto, vapulet: et ille ignosce, ignovi, et quarto ignovi, et quinto ignovi, et sexto ignovi et septimo, jam vapulet. Et ille num septuagies
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ Obseru& ergo ipsũ peccatum¬
rii est ut uenies adundenarium: Iplege¬
aut̃ modus fixus est : Transgressus es
pec casti. lã ubi trangre deris denarium
adundenarium uenis . Ideo magnum
mysteriũ. Quando ius sum est taberna¬
culum fabri cari : multa ibi numerosa
dicta sunt in magno sacramento intor
c&era uelacili cinauissa sunt fieri Ñ¬
p&rus : in terrogat quotiens fratriin se
peccanti dimittere debeat. & cũ interro¬
gatione profert sententiã usque septies :
Cui res pondit dñs: Ñus que septies sedus¬
que septuagies septies : Idẽ qua dringen¬
tis non aginta sex uicibus ut tociens pec¬
catũ frĩ dimitter& indio : quotiens ille
peccare nom possa. Quod aut̃ amplius
tua gesi mo septimonu mero praesigna uit
Nemo e contra seteneat : non ignoscendo
ne contraillũ teneatur quando orat:
Nã si non dimiseris reuo cabote : Et quic¬
quid tibi dimiseram : replicabotibi :
Non enĩ mentitur ueritas : ñenim fallit

Expanded text:
debitorem. Observet ergo ipsum peccatumdebitorem. Observet ergo ipsum peccatumrii est, ut eas ad undenarium. In legeautem modus fixus est: transgpeccasti. Jam ubi transgrederis denarium, ad undenarium venis. Ideo magnum mysterium, quando jussum est tabernaculum fabricari, multa ibi numerosa dicta sunt in magno sacramento, inter caetera, vel ex cilicina jussa sunt fieri, nPetrus interrogat, quoties fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam, usque septies? Cui respondit Jesus: Non usque septies, sed usque septuagies septies, id est, quadringentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non possit. Ideo assimilatum tuagesimo septimo numero praesignavit. Nemo contra se teneat non ignoscendo, ne contra illum teneatur, quando orat. nam si non dimiseris revocabo te, et quidquid tibi dimiseram replicabo tibi. Non enim mentitur Veritas, non enim fallit,
Abbreviated transcription (Latin):
gonerationes enu merauit . quẽ numerũ
dns inpeccatorũ remissionẽ cõmenda uit
qm̃ ab aptis mo coepit numerare ubi omã
peccata soluuntur. Deinde paulo dili¬
gencius interroga ipsius numeri secr&ũ
late brasq eius inquire. Pulsa diligen¬
cius ut aperia turtibi iustitia . Lege cons¬
tat : lex indecem preceptis cõmendauit
rabilis decalogus scriptus digito dĩ tra¬
ditus populo ꝑmorsen samulũ di. Debe¬
batergo ille decẽtalentorũ : om̃ã peccata
significat p̃pnumerũ legis. Debebat a
ille decõdonarios : Non aborr& ab eodem
denicentũ & ille decẽtalentorũ & ille
decies decima. Legitimoergonumero
non reces sum est in quo utroque inuenies
utraque pec cata uterque debitor & uterq
uenio deplorator & imparator Sedille
seruus malus seruus in gratus in iquus
noluit rependere quod accepit. noluit
prestare quodilli in digno prestitum fuit
Vi dete ergo friquis que incipit ab aptis mo

Expanded text:
generationes enumeravit, quem numerum generationes enumeravit, quem numerum Dominus in peccatorum remissionem commendavit, quoniam a baptismo coepit numerare, ubi omnia peccata solvuntur, deinde paulo diligentius interroga ipsius numeri secretum, latebrasque ejus inquire, pulsa diligentius, ut aperiatur tibi justitia quae lege constat. Lex in decem praeceptis commendatur,rabilis decalogus scriptus digito Dei, qui traditus populo per Mosen famulum Dei. Debitor ergo ille decem talentorum omnia peccata significat, propter numerum legis. Debebat et ille decem denarios, non abhorret ab eodem deni centum, et ille decem talentorum, et ille decies decem. Legitimo ergo numero non recessum est, in quo utroque invenies utraque peccata, uterque debitor, et uterque veniae deplorator et impetrator, sed ille servus malus, servus ingratus, iniquus noluit rependere quod accepit, noluit praestare quod illi indigno praestitum fuit. Videte ergo, fratres, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Hancergo regulã ponis. hac conditione
loqueris hoc pacto & placito cũ dõ obligaris.
Magnũ mysteriũ mirabilesa cramentum :
Mat heus coepit ab habrabam & ꝑuenitusq
adio seph descendendo. Lucas aut̃ ascen¬
dendo cocpit numerare. Curille descen¬
dendo ille ascendendo Matheus genera¬
tionem xpi cõmendabat. quad escendit ad
nos Ideo quandonatus est xp̃s. coepit nu¬
merare descendens. Lu cas aut̃ qui atunc
Vbi est initiũ as censionis. ascendendo nu¬
merare coepit. Numerando aut̃ cõple¬
uit generationes Lxxiii. a quo numera¬
bat. Inten ditehodie a quo exorsus est
numerare : usque ad ipsũ adã qui primꝗ
pet cauit & nos cũ peccati obligatione ge¬
nerauit. Peruenitusquȩ ad adam & nu¬
merantur generationes . LxxVII. axpõ
usque ad adã lxxuii. ab adamus que
ad xpm̃ lxxuii. Siergo nulla generatio
pretermis saest pulla culpa preteritur
ubinon deb& ignosci. Nã ideo ipse lxxuii

Expanded text:
Hanc ergo regulam ponis, hac conditione Hanc ergo regulam ponis, hac conditione loqueris, hoc pacto et placito cum Deo obligaris. magnum mysterium, mirabile sacramentum. Matthaeus coepit ab Abraham, et pervenit usque ad Joseph descendendo. Lucas autem ascendendo coepit numerare, cur ille descendendo, ille ascendendo? Matthaeus generationem Christi commendabat, qua descendit ad nos, ideo quando natus est Christus, coepit numerare descendens. Lucas autem, quia tunc istus. Ubi est initium ascensionis, ascendendo numerare coepit. Numerando autem complevit generationes 77 a quo numerabat, intendite hodie a quo exortus est numerare, usque ad ipsum Adam, qui primus peccavit, et nos cum peccati obligatione generavit, pervenit usque ad Adam, et numerantur generationes 77; a Christo usque Adam 77; ab Adam usque ad Christum 77. Si ergo nulla generatio praetermissa est, nulla culpa praeteritur, ubi non debeat ignosci. Nam ideo ipse 77
Abbreviated transcription (Latin):
& silxxiiii. peccauerit : ignosco Etsi
centios pec cauerit ignosce & quid dicã
totiens & totiens omnino quotiens pocca¬
dixit cum omnino nulla culpasit quã
non dobeamus ignoscore. Ecco illt ipseser¬
uus cuius debiti inuentus ost debitor .x.
talentorũ debebat. Puto qui a de comta¬
lentorũ ut parũ sit xpeccatorum sunt¬
Nolo enim dicere unũ talentũ quod peccata
concludat. Seruus aut̃ ille quantũ debebat
centũ denarios debebat. Iã pluiscst quam sep¬
tuaginta .uii. & tamen iratus est dnĩ quia ei
non dimi sit Ñsolũ enĩ centũ plussunt quã
lxxiii. Sed centũ denarii fortẽ ille asso sunt
Sed quid ad decẽtalentorũ. hacꝑ hoc om̃scul¬
pas quae in nos cõmittuntur paratisimus ig¬
noscero sinobis desideramus ignosci. Cotidie
nos prosternimus & dicimus. Dimittenobis
debita nrã sicut & nos dimittimus debitorib:
nrĩs . Quae debita om̃a an aliquã partẽ res¬
pondebis om̃a. Sicergo & tu debitorituo

Expanded text:
: Et si 490 peccaverit, ignosce: et si : Et si 490 peccaverit, ignosce: et si centies peccaverit, ignosce. Et quid dicam toties, et toties, omnino quoties peccadixit, cum omnino nulla culpa sit, quam non debeamus ignoscere. Ecce ille ipse servus, cujus debiti inventus est debitor? decem talentorum debebat puto, quia decem talentorum, ut parum sit, decem peccatorum suntNolo enim dicere unum talentum, quod peccata concludat. Servus autem ille quantum debebat? centum denarios debebat. Jam plus est quam 490, et tamen iratus est Dominus, quia ei non dimisit. Non solum enim centum plus sunt quam 490, sed centum denarii forte 1000 asses sunt. Sed quid ad decem talentorum? At per hoc omnes culpas, quae in nos committuntur parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Quotidie nos prosternimur et dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quae debita? omnia, an aliquam partem? respondebimus omnia. Sic ergo et tu debitori tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. pisi in quonullũ potest in uonir pec¬
catum : Quis aut qui non haboat dobitor̃
fratrõ suũ nisiinquẽ nemopoccauit De¬
bitorest ergo Omnis homo. habens debito¬
rem. Et ds̃iustus constituit regulã indo¬
bitoretuo qđ facit & ipse cũ suo. Duoergo
sunt operami seri cordiȩ quaenos liberant
que brtuitor ipse dñ posuit quo dam loco
ineuangolio. Dimittito & dimuttecur uobis
Dato sdabitur uobis. Dimittite & dimit¬
tauruobis adignos cendũ ꝑtine. Batoa
dabrituruobis adprestandũ boneficium
uel elemosi na ꝑtin&. Igposciuobis uul¬
tis ignoscite. Remittite & remitto turuo
bis. Accipero uultis date & dabitur uobis
Sod hoc potost mouoro qđ & parũ mouit
quotiens debeo in quidigpioscore sufficit
us que uii. non sufficit ait dus. Ñ dico sop¬
tos sed septuagios septios. Iã tue numera
quotios into pec cauerit frat̃tuus. si potu
reita sehab& ut si peccauent. lxxuii
igrios cas. Si aut̃ pec cauerit . lxxxvIii.
iã licrattibi non ignoscere Audeo dicere¬

Expanded text:
ossit inveniri peccatum. Quis est autem qui non habeat debitorem fratrem suum, nisi in quem nemo peccavit? Debitor est ergo omnis homo habens debitorem, et Deus justus constituit regulam in debitore tuo, quod facit et ipse cum suo. Duo ergo sunt opera misericordiae, quae nos liberant, quae breviter ipse Dominus posuit quodam loco in Evangelio: Dimittite et dimittetur vobis: date et dabitur vobis. Dimittite et dimittetur vobis, ad ignoscendum pertinet. Date et dabitur vobis, ad praestandum beneficium, vel eleemosynam pertinet. Ignosci vobis vultibis; accipere vultis, date, et dabitur vobis. Sed hoc potest movere, quod et Petrum movit: Quoties debeo, inquit, ignoscere? Sufficit usque septies? Non sufficit, ait Dominus: non dico septies, sed usque septuagies septies. Jam tu enumera quoties in te peccaverit frater tuus; si potuere ita se habet, ut si peccaverit 490 ignoscas. Si autem peccaverit 560, jam liceat tibi non ignoscere. Audeo dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tablem demonstrarent : qui a mmirum si solus
caderet : ut quumq hunc tolerabilius infernipoe po
cruciaret VEMVNDO ABSSCANDAUS : NeCES¬
Non quo necesse sit uenire scandala alioqui absq.
culpa essent quis canda la faciunt : sed cum neces¬
se sit in istomundo fieri scandala unusquis que suo
uitio scandalis patet: Simulq ꝑ gneralem sen¬
tentiam ꝑcutit᷑ iuidas : qui ꝓditiom animũ p̃para¬
uerat SI AŨT MANUS IUA UELPESIUUS SCAT¬
DAITATIE ABSCIDE EŨ ET PNOICEANS TT BOnu¬

Expanded text:
tabilem demonstrarent. Quia nimirum si solus tabilem demonstrarent. Quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. Vae mundo ab scandalis, necesNon quo necesse sit venire scandala, alioquin absque culpa essent, qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet, simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditione animum praeparaverat. Si autem manus tua, vel pes tuus scandalizat
Abbreviated transcription (Latin):
retipiunt: Notandum sane : quod in nr̃obono
opere aliquando cauendumẽ scandalũ ꝓximi:
aliquando uero ꝓnibilo contempnendum In
quantũ enim si ne peccato possumus: uitare ꝓxi¬
morũ scandalum debemus: Si aut̃ deueritate
scandalum sumitur. ut illius ꝑmittitur scanda¬
lum nasciquam ueritas relinquat᷑: Ex et bIT
ritumꝓ uintieloquit : quo ma iorum criminũ ista
apuduiteres iudeospena fuerit. ut in ꝓfundũ liga¬
tosaxo demergerentur: Expeditautei : quiamul¬
tomelius est ꝓculpa breuem recipere penã. qua et¬
nis seruare cruciatibus : Non epim uidicabit dns
brsinidipsum ltem ꝑ molam asinariã secula¬
ris uite circuitus aclabor exprimitur : It ꝑ ꝓfun¬
dummaris. extremadam pnatio de signatur: Qui
ergo ad scitatis speciem dedultus uel uerbo ceteros
destruit uł exemplo: Melius pfecto erat ut hunc
ad mortem sub ex teriori habitu terrena acta con¬
stringerent quamsa cra officia inculpa ceteris imi¬

Expanded text:
recipiunt. Notandum sane quod in nostro bono recipiunt. Notandum sane quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Expedit ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servire cruciatibus. Non enim judicabit Dominus bis in idipsum. Item per molam asinariam saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo, melius profecto erat, ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imi