comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pło libros artis oratorie ut eos
ederet concessiss: moleste fe¬
iens postea tantũ laudis ꝙ
głe titulum se alii cessisse. ꝓpͥo
uolumine qͥb dam reb insis¬
tens: planius ÷ͥ de his irtheo¬
doctis libris dictũ adiecit. Nñ
uałius maximꝰ. Nisi me tam
late ꝙ tam patentis scĩe uere¬
tioris animi philosopho tͣdent᷑.
b noĩa sua diligenter adiciũt.
ut qd̾ ꝓfessione leuant. usurpa¬
tione memorie asseqͣntur. Hic
est cuiꝰ disputationib effectũ
⁊ ut achadennia moueat᷑: ma¬
gis rõnum quã colli sione uen¬
toꝵ. Licet enĩ ꝑipatheticus ñ
achademicus censeatur. eo tñ
sollicitante de singłis. maxi¬
me ceperunt platonici qͥ re¬
licti erãt fere de om̃ib du¬
bitare. Siqͥdem post mortẽ
platonis eusippus sororis eiꝰ filiꝰ.
& xenocͣtes dilectus eius discipłs.
demici apellant᷑. a loco. sicut
platonici a magistro. Ex qͥb
ualde nobilitati ft̃ g̾ei. plo¬

Expanded text:
pulo libros artis oratoriae ut eos pulo libros artis oratoriae ut eos ederet concessisset, moleste ferens postea, tantum laudis et gloriae titulum se alii cessisse, proprio volumine quibusdam rebus insistens, planius sibi de his in Theodoctis libris dictum adjecit. Unde Valerius Maximus: Nisi me tam latae et tam patentis scientiae veretioris animi philosopho traderentbus nomina sua diligenter adjiciunt, ut quod professione levant, usurpatione memoriae assequantur. Hic est cujus disputationibus effectum est, ut Academia moveatur magis rationum quam collisione ventorum. Licet enim Peripateticus non Academicus censeatur, eo tamen sollicitante, de singulis maxime coeperunt Platonici, qui relicti erant, fere de omnibus dubitare. Siquidem post mortem Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates, dilectus eius discipulus, demici vocabantur a loco, sicut Platonici a magistro. Ex quibus valde nobilitati sunt Graeci, Plo
Abbreviated transcription (Latin):
admittebantur in agͦatica. Exo¬
therica uͦ. ñ mͦ extraneis. s hospi¬
tib patebant ꝙ ꝓegͥnis. fuerunt
qͥ eũ incubi demonis filiũ ccł̾ent:
ꝓpter agilitatem corporis ꝑ spi¬
catiã ingenii. ꝙ głe appetitũ. ꝙͣ
multiplici industria om̃ib p̃¬
riꝑe consueuerat. Testat᷑ de eo
uałius maximus qi sup̃me ui¬
te reliquias senilib ac rugosis
menbris in sũmo lit̾arũ ocio
uix custodiens. adeo ualent̾ ꝓ
salute patrie incubuit: ut eã ab
hostib armis solo eqͣtam. in lec¬
tulo atheniensi iacens qͥdem.
macedonũ manib qͥb abiecta
erat eriꝑet. Ita urbe strata atq
eu̾sa alexandriꝙ familiaritate
qua restituta ẽ. Aristotił notũ est
opus. Licet autẽ nominũ ꝙ uer¬
boꝵ turbator habeat᷑: ñ mͦ sub¬
tilitate qua cunctis celebris ẽ.
s mira suauitate dicendi eua-¬
luit. adeo qͥdem ut platoni n̾to
ꝓximus fuisse uideat᷑ eũ lau¬
dis fuisse auidissimũ ł ex eo
constat. qd̾ cũ theodocti disci¬

Expanded text:
atica; exoterica vero non modo extraneis, sed hospitibus patebant, et peregrinis. Fuerunt qui eum Incubi daemonis filium crederent, propter agilitatem corporis, perspicaciam ingenii, et gloriae appetitum, quam multiplici industria omnibus praeripere consueverat. Testatur de eo Valerius Maximus, quia supremae vitae reliquias senilibus ac rugosis membris in summo litterarum otio vix custodiens, adeo valenter pro salute patriae incubuit, ut eam ab hostilibus armis solo aequatam, in lectulo Atheniensi jacens, Macedonum de manibus, quibus objecta erat, eriperet. Ita urbe strata atque eversa, Alexandrique familiaritate qua restituta est, Aristotelis notum est opus. Licet autem nominum et verborum turbator habeatur, non modo subtilitate, qua cunctis celebris est, sed mira suavitate dicendi evaluit, adeo quidem, ut Platoni merito proximus fuisse videatur. Eum laudis fuisse avidissimum, vel ex eo constat, quod cum Theodocti disci
Abbreviated transcription (Latin):
S cum ei aristotiles discipłs uir
excellentiꝰ ingenii ꝙ platomi
impar eloquio. s multos facile
suꝑans indocendi officiũ succes¬
siss: quasi matutinĩ sidus ef¬
riis sapĩe radiis illustrauit or¬
bem ꝙ tanquã ocłoꝵ de tersa
caligine: ad contuendam ueri¬
tatis sp̃em m̃tes hominũ repa¬
rauit. Sectam hic ꝑipatheticã
condidit. sic utiq dictam. qd̃ de¬
ambulans disputare consueue¬
rat. płimosq discipłos p̃clara
fama excellens. ꝙ arte suaden¬
di uiuo adhuc p̃ceptore in
suam heresincongregauit. Trac¬
tauit qͥdem om̃s philosophie
partes. & p̃cepta dedit in singłaᷤᷤ
s p̃cet̾is sic rõnalem recdegit in
ius suũ. ut apossessione illius
uideat᷑ om̃s alios exclusisse. Ita
tũ in aliis iuguit. ut cõmune
meruerit. Sicut enĩ nrbs romã.
placito: contractũ ẽ. fuit autꝰ
facundus eloquio. s ub̃ior sen¬
sib: ꝙ doctus omĩum senten¬
ciis obuiare. Hic ẽ qͥ pͥmus stu

Expanded text:
 cum ei Aristoteles discipulus, vir excellentis ingenii, et Platoni impar eloquio, sed multos facile superans, in docendi officium successisset, quasi matutinum sidus efriis sapientiae radiis illustravit orbem, et tanquam oculorum detersa caligine, ad contuendam veritatis speciem, mentes hominum reparavit. Sectam hic Peripateticam condidit, sic utique dictam, quod deambulans disputare consueverat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens et arte suadendi, vivo adhuc praeceptore in suam haeresim congregavit. Tractavit quidem omnes philosophiae partes, et praecepta dedit in singulas, sed prae caeteris sic rationalem redegit in jus suum, ut a possessione illius videatur omnes alios exclusisse. Ita tamen in aliis viguit, ut commune meruerit. Sicut enim urbs Romam, placito contractum est. Fuit autem facundus eloquio, sed uberior sensibus, et doctus omnium sententiis obviare. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
hañt rõnes. humor siqͥdem de
intimis terre iuscerib ab arbo¬
rumł uinearum radicib ap¬
petitiua quadam uirtute attͣ¬
hitur. deinde quadam distri¬
butione nature digeritur per
plantarũ m̃bra ꝙ cũ sua decoc¬
tione ꝓfec̾it: turgesc̾ insurcłos.
ꝙ quo ad sustentationẽ sui non
indiget: in folia & fructus emit¬
tit qui c̃ maturuerint. in musta
despumant. & sic ꝑ int̾ualla
tempoꝵ consueto usu uina par¬
turnint. Si uͦ occulta dispositiõe
dei qͥbdam nature cunicłis diges¬
tus ꝙ maturatus humor absq
temꝑis intersticio in opinatum
u̾tatur inuinum: miracłm
qͥdem ẽ. quia altitudo diuine
dispensationis nr̃m tͣnscendit
intellectũ. S ut ait sapiens cedat
inscicie nubilus error cessent ꝓfec¬
to mira inderi. Nontñ mirabiliũ
dei fidem uł auctoritatẽ infrm¬
go. s altitudinẽ diuiciarum sa¬
pientie ꝙ scientie sue plena humi¬
litate ueneror ꝙ ad miror. sciens
qr qd stultum ÷ dei: sapientus

Expanded text:
ationes. Humor siquidem de intimis terrae visceribus, ab arborum vel vinearum radicibus, appetitiva quadam virtute attrahitur, deinde quadam distributione naturae, digeritur per plantarum membra, et cum de sua decoctione profecerit, turgescit in surculos, et quo ad sustentationem sui non indiget, in folia et fructus emittit, qui cum maturuerint, in musta despumant, et sic per intervalla temporum consueto usu vina parturiunt. Si vero occulta dispositione Dei, quibusdam naturae cuniculis, digestus et maturatus humor absque temporis interstitio, inopinatum vertatur in vinum, miraculum quidem est, quia altitudo divinae dispensationis nostrum transcendit intellectum. « Sed, ut ait Sapiens, cadat inscitiae nubilus error, cessent profecto mira videri. » Non tamen mirabilium Dei fidem vel auctoritatem infringo; sed altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae suae, plena humilitate veneror et admiror, sciens quia quod stultum est Dei, sapientius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone. ꝙ cause p̃missa inspectio.
que omr̾am negotioꝵ faciem de¬
cora uenustate cõmenclat. aut
tͣpitudinis condemnat obꝓbrio.
Est gͦ in singłis płium habenda
ratio ꝑsonarum. cũ natura. con¬
ditio. fortuna. suis singłe homi¬
nem induant ꝑsonis. ex quibus
quid se deceat: erit uniuscuiꝰq col¬
ligere. Decorum siqͥdem aliunde
non ꝑuenit. Chilon lacedemoni¬
iis iungende societaticausa mis¬
sus corinthum: duces ꝙ seniores
popłi ludentes inuenit in alea.
Infecto itaq negotio reu̾sus est:
dicens se nolle głam sparchanoꝵ.
quorum uirtus constructo bissan¬
tio clarescebat hac macłare infa¬
mia. ut dicerent᷑ cum aleatorib
contraxisse societatẽ. Regi quoq
demetrio in obꝓbrium ꝓuerilis
leuitatis. tali aurei arege partho¬
rum dati sunt. Co siqͥdem mu¬
nere ex honoranda uisa est adoles¬
centia senił. ꝙ que in maiestate
regni. leuia cõmitt̾e minime

Expanded text:
personae et causae praemissa inspectio, personae et causae praemissa inspectio, quae omnium negotiorum faciem decora venustate commendat, aut turpitudinis condemnat opprobrio. Est ergo in singulis plurimum habenda ratio personarum, cum natura, conditio, fortuna, suis singulae hominem induant personis, ex quibus quid se deceat, uniuscujusque erit colligere. Decorum siquidem aliunde non provenit. Chilon Lacedaemonius jungendae societatis causa missus Corinthum, duces et seniores populi ludentes invenit in alea. Infecto itaque negotio reversus est, dicens se nolle gloriam Spartanorum, quorum virtus constructo Byzantio clarescebat, hac maculare infamia, ut dicerentur cum aleatoribus contraxisse societatem. Regi quoque Demetrio in opprobrium puerilis levitatis, tali aurei a rege Parthorum dati sunt. Eo siquidem munere exhonoranda visa est adolescentia senilis, et quae in majestate regni levia committere minime
Abbreviated transcription (Latin):
inutilia ad qͥrunt᷑. ꝙ querendi in¬
anis ÷ diligentia: cum inuenisse
nõ ꝓderit. Posset utiq motus ani¬
mi ⁊ mentis agitatio que ibi frus¬
tra distrahitur: reb puleriorib
& meliorib accõmodari. Aleam
uero a regione morum illius auc¬
toritas prorsus ext̾minat. qui uni¬
uersum orbem docens infilio. eam
denuntiat omnib fugiendam.
Ab ea siqͥdem armantur ad lites
homines. incurrunt inimi¬
cicias. inmiseram & si non mise¬
rabilem incidunt egestatem. Si
denuntiationis queris auctorem:
illum agnosce. qui nõ sͥ s toti geni¬
tum se credidit orbi. Est tñ cum
in aliqua sp̃e sui licent̾ admittit᷑.
si absq uitio curarum gͣuium
pondus alleuiet. & sine uirtutis
dispendio. iocundam int̾polationẽ
afferat gaudioꝵ. Om̃is uͦ licencia
mod̾ationis suffragio conualescit.
ꝙ solide uirturis usus: ab intemꝑ¬
antia deformatur. Tocius uͦ licen¬
tie mod̾atrix est. loci. temꝑis .mͦi.

Expanded text:
inutilia acquiruntur, et quaerendi ininutilia acquiruntur, et quaerendi inanis est diligentia, cum invenisse non proderit. Posset itaque motus animi, et mentis agitatio, quae ibi frustra distrahitur, rebus pulchrioribus, et melioribus accommodari. Aleam vero a regione morum illius auctoritas prorsus exterminat, qui universum orbem docens in filio, eam denuntiat omnibus fugiendam. Ab ea siquidem armantur ad lites homines, incurrunt inimicitias, in miseram, etsi non miserabilem, incidunt egestatem. Si denuntiationis quaeris auctorem, illum agnosce, qui Non sibi, sed toti genitum se credidit orbi. Est tamen cum in aliqua specie sui licenter admittitur, si absque vitio curarum gravium pondus alleviet, et sine virtutis dispendio jucundam interpolationem afferat gaudiorum. Omnis vero licentia derationis suffragio convalescit, et solidae virtutis usus ab intemperantia deformatur. Totius vero licentiae moderatrix est loci, temporis, modi,
Abbreviated transcription (Latin):
ra. calculus. tabula. urio. uel dar¬
dana pugna. tͥcolus. senio. monar¬
cus. orbicłi. taliorchus. uulpes.
quoꝵ artem utilius ẽ de discere:
quam docere. Quis enim nõ eru¬
bescat. si sortis sue grãm non uir¬
tuti debeat s taxillis: Quis fre¬
tilli cautelam sue prudentie non
doleat añ ferri: Nonne satis im¬
ꝓbata ÷ cuiꝰq artis ex̾citatio. qua
quanto quisq doctior tanto neqͥ¬
ore Aleator quidem omĩs hic est.
Mendaciorum siqͥdem & ꝑiuri¬
orum mater est alea. & ex alieni
concupiscentia sua ꝓdigit. & nul¬
lam hñs patͥmonii reuerentiam.
cum illud effuderit: sen sim in
furta dilabit᷑ ꝙ rapinas. Illam
uero non nulli p̾ferunt in qua ulix¬
eslusisse legitur. eo qd̃ ingenii aliqͣ¬
tenus multa meditatione ex citare
uideatur acumen.S ex eo mͥ uide¬
tur ꝑditior. cum nicħ infelicius sit:
qͣm ineo inquo minimũ ꝓficias.
plurimum laborare. Est enim in¬
utilis importunitas dep̃cantis qua

Expanded text:
ra, calculus, tabula, urio vel darra, calculus, tabula, urio vel dardana pugna, tricolus, senio, monarchus, orbiculi, taliorchus, vulpes, quorum artem utilius est dediscere quam docere. Quis enim non erubescat, si sortis suae gratiam, non virtuti debeat, sed taxillis? Quis fritilli cautelam suae prudentiae non doleat anteferri? Nonne satis improbata est cujusque artis exercitatio, qua quanto quisque doctior, tanto nequior? Aleator quidem omnis hic est. Mendaciorum siquidem et perjuriorum mater est alea, et ex aliena concupiscentia sua prodigit, et nullam habens patrimonii reverentiam, cum iliud effuderit, sensim in furta dilabitur et rapinas. Illam vero nonnulli praeferunt, in qua Ulysses lusisse legitur, eo quod ingenii aliquatenus multa meditatione excitare videatur acumen. Sed ex eo mihi videtur perditior, cum nihil infelicius sit, quam in eo, in quo minimum proficias, plurimum laborare. Est enim inutilis importunitas deprecantis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
inquo plene uicisse est: ad denũ¬
tiatum calculum incampis ad¬
u̾sarii constititisse ꝑfectam ꝙ
maximã armoniam. Cum uͦ
in eisdem armonica. arismethi¬
ca uł geometͥca. tͥum t̾minor
medietate exultat: semi plena
nictoria ẽ. Quenis aliarum ꝙ¬
sicontingant: citra tͥumphi
głamr aut ludentis felicitatem.
aut artis ꝑitiam ꝓtestant᷑. Io¬
cundum quidem & fructuo¬
sum ẽ. numi̾orum nosse c̾tami¬
na.qͥ dep̾dationi inueniantur
obnoxii. ꝙ quaratione ĩ castͥs¬
sint alii tutiores omnium ꝑiculoꝵ
ignari. nͥ forte circiuienti ab hosti¬
bus captiuentur. Huius uolupta¬
te c̾taminis tholomeũ. alexan¬
drum. cesarem. catonem. iꝑsum
quoq samiũ gͣuiores oꝑas legimꝰ
temꝑasse. quo etiam inter luden¬
dum id agerent: uñ eẽnt philo¬
sophicis negociis aptiores. Alea uͦ
exciso regno asie inter manubias
euerse urbis non subuna tantũ
sp̃e migͣuit ad grecos. Hinc thesa¬

Expanded text:
in quo plene vicisse est, ad denunin quo plene vicisse est, ad denuntiatum calculum, in campis adversarii constituisse perfectam et maximam harmoniam. Cum vero in eisdem harmonica arithmetica, vel geometrica trium terminorum medietate exsultat, semiplena victoria est. Quaevis alearum, etsi contingant citra triumphi gloriam, aut ludentis felicitatem, aut artis peritiam protestantur. Jucundum quidem et fructuosum est, numerorum nosse certamina, qui depraedationi inveniantur obnoxii, et qua ratione in castsint alii tutiores, omnium periculorum ignari, nisi forte circumventi ab hostibus captiventur. Hujus voluptate certaminis, Ptolomaeum, Alexandrum, Caesarem, Catonem, ipsum quoque Samium graviores operas legimus temperasse quo etiam inter ludendum id agerent, unde essent philosophicis negotiis aptiores. Alea vero exciso regno Asiae, inter manubias eversae urbis non sub una tantum specie, migravit ad Graecos. Hinc tesse
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bium ẽ. Qui lepores agitat: n̾ba
consunit. At si alios diligentius
intueris: consumunt ꝙ uitam.
que inineptiis ꝙ factionib aut
flagitiis tota uersatur. Nonne tͥ
uidetur aleator ineptus. qui thes¬
sararum non tam uiuit qͣm ꝑit
ex grã. ꝙ omnẽ iactum sortis sue
p̾sulem facit: Est ne ars accõmo¬
da rationi. cuius qͣnto quisq stu¬
centior tanto erit ex studiosiore
Atchalus asiaticus si gentilium
historiis creditur: hanc ludendi
lasciuiam dr inuenisse. ab ex̃ci¬
cio numorum paululũ deflexa
mat̾ia. Cum enĩ antiqͥores illud
ex̃cicium dum taxat approba¬
rent qd̾ ad inuestigationẽ ueri
disciplinasq lib̾ales ꝓficeret. uł
recte uiuendi instrueret usum:
hic subtili quidem licet infrue¬
tuosa inuentione uet̾is ex̃cicii
duriciã nõ temꝑauit s emolli¬
uit. multis adhuc inpͥstina ma¬
nentibꝰ gͣuitate. A manib nãq
g̾corum ab acus nõdum excidit.
aut ratio calculandi. aut ludus

Expanded text:
roverbium est: « Qui lepores agitat, verba roverbium est: « Qui lepores agitat, verba consumit. » At si alios diligentius intueris, consumunt et vitam, quae in ineptiis et factionibus aut flagitiis tota versatur. Nonne tibi videtur aleator ineptus, qui tesserarum non tam vivit, quam perit ex gratia, et omnem jactum sortis suae praesulem facit? estne ars accommoda rationi, cujus quanto quisque studentior, tanto erit exstudiosior? Attalus Asiaticus, si gentilium historiis creditur, hanc ludendi lasciviam dicitur invenisse, ab exercitio numerorum paululum deflexa materia. Cum enim antiquiores illud exercitium duntaxat approbarent, quod ad investigationem veri disciplinasque liberales proficeret, vel recte vivendi instrueret usum, hic subtili quidem, licet infructuosa inventione, veteris exercitii duritiam non temperavit, sed emollivit, multis adhuc in pristina manentibus gravitate. A manibus namque Graecorum abacus nondum excidit, aut ratio calculandi, aut ludus
Abbreviated transcription (Latin):
ex dispensatione etatis ꝑmittunt᷑
aliquid subtrahere grauitati. ꝙ
in se clementiores ẽẽ. qd̾ maturita¬
tis ꝓcessu: rei publice utilitate
compensent. Hec ille. ꝙ utinam
audiret᷑ aur̃is. ut saltẽ inꝓuecti.¬
ori etate nugis suis rei pͥmblice
seria añferrent. Lunc ꝙ enim
totũ rei publice corpus roboris
sui integritate uigebit. tc̃ opti¬
me compositionis sp̃e uen̾tabit᷑.
ꝙ elegantis pulcritudinis decorẽ
induet. si singła queq locum te¬
neant sortita decenter. si fuerit
officioꝵ. non ꝯfusio. s distributi¬
o.Hocita. si optimã uiuendi dn¬
cem nat᷑am seqͥmur. S nunc qd̾
medicoꝵ. est ꝓmittunt fabri.
medici fabrilia tractant. ꝙ offi¬
ciũ p̃sidendi a uenatorib ⁊ humi¬
liorib officiis aut etiam malefi¬
ciis mutuatur. & pͥuatoꝵ tem̾i¬
tas aut discipline ignorantia:
se audet publicis officiis immis
Aitur: alie & si taciturniores ꝑstre¬
punt nuge. Tritum siqͥdem ꝓ¬

Expanded text:
ex dispensatione aetatis permittuntur ex dispensatione aetatis permittuntur aliquid subtrahere gravitati, et in se clementiores esse, quod maturitatis processu, reipublicae utilitati compensent Haec ille: « Et utinam audiretur a nostris, ut saltem in provectiori aetate, nugis suis reipublicae seria anteferrent! » Tunc etenim totum reipublicae corpus roboris sui integritate vigebit, tunc optimae compositionis specie venustabitur, et elegantis pulchritudinis decorem induet, si Singula quaeque locum teneant sortita decenter si fuerit officiorum non confusio, sed distributio. Hoc ita si optimam vivendi ducem naturam sequimur. Sed nunc quod medicorum est Promittunt fabri, medici fabrilia tractant, et officium praesidendi a venatoribus et humilioribus officiis aut etiam maleficiis mutuatur; et privatorum temeritas aut disciplinae ignorantia, se audet publicis officiis immiscditur, aliae, etsi taciturniores, perstrepunt nugae. Tritum siquidem p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposito nehem̃tius insistis arti
qͣm nescias. ut si linguam qͣm
nõ noris facetus attemptes¶ St̃
uͦ ꝑsone que non mͦ ab hoc s ab
aliis quibꝰdam ut pote leuiorib
ꝙ noluptuosis studiis inꝑpetu¬
um submouent᷑. ut in sacris ordi¬
nibus constituti. & qui g̾unt am¬
plissimos magistratus. Qd̾ enim
in aliis fitͣum erat leuioris culpe:
hocin istis sepe fit cͥminis. Et qui¬
dem semꝑ maiora sunt que cele¬
bratos contractus rescindunt. qm
que impediunt contrahendos.
Porro deuirtite ꝙ u̾itate canonũ.
uenatica lienculis suis non modo
claudit ascensum. s sũmi etiam¬
sac̾docii gradum. adimit iam ad¬
eptum. Preclare illud ut multa fer¬
tur dixisse themistoles. Magistra¬
tus aludis & quib cumq leuiorib
ẽẽ arcendos. ne res publica ludere
uideat᷑. defectumq sui relicta gͣ¬
uitate ꝓnuntiet. Si tñ maiorib
qd̾ qͥdem rarũ est eos ex occupari
contigerit: in annis ad olescentie

Expanded text:
proposito, vehementius insistis arti, proposito, vehementius insistis arti, quam nescias, ut si linguam quam non noveris, facetus attentes. Sunt vero personae, quae non modo ab hoc, sed ab aliis quibusdam, utpote levioribus et voluptuosis studiis, in perpetuum submoventur, ut qui in sacris ordinibus constituti, et qui gerunt amplissimos magistratus. Quod enim in aliis futurum erat levioris culpae, hoc in istis saepe fit criminis. Et quidem semper majora sunt quae celebratos contractus rescindunt, quam quae impediunt contrahendos. Porro de virtute, et veritate canonum, venatica clientulis suis non modo claudit ascensum; sed summi sacerdotii gradum adimit jam adeptum. Praeclare illud ut multa fertur dixisse Themistocles: « Magistratus a ludis et quibuscunque levioribus esse arcendos, ne respublica ludere videatur, defectumque sui, relicta gravitate, pronuntiet. » Si tamen majoribus, quod quidem rarum est, eos exoccupari contigerit, in annis adolescentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm płib inuenitur: ex eo oportu¬
nitas gerendoꝵ. fit gͦ intempes¬
tiua uenatio. uł ex religionis cul¬
tu. uł ex natura rerum. uł ex
debito officii. qd̾ uł p̃termitti. aił
aliis occupationib postponi non
debet. S de his hactentis. qͥa nõ
uenaticam tradere. s de curiali¬
um nugis nugari propositum
eloci qͦ ratio habenda ẽ. scł ut
in suo uł cõmuni ł publicolici¬
ta ex̾ceat᷑ uenatio. dum tñ consor¬
tib non irrogetur iniuria. ꝙ
locus celebritate sui aut reu̾en¬
tia ab his inqͥetationib non exi¬
matur. Qui enim in aliena te¬
m̾aria usurpatione irruit. la¬
queis iuris tenet᷑ ad penam. Is
uero modus laudabilis ẽ. cum
mod̾atione ad hibita prudenter.
ꝙ si fieri potest utiliter exercet᷑.
ut mandato comici ad qͥescas.
Neqͥd nimis. Nam & insani sa
piens nomen feret. equis iniqͥ.
ultra qͣm satis est uͥtutem si
ns ẽ. qm iiirisum contuentiũ
ora laxare. dum non discendi

Expanded text:
quam pluribus invenitur, ex eo opportuquam pluribus invenitur, ex eo opportunitas gerendorum. Fit ergo intempestiva venatio, vel ex religionis cultu, vel ex natura rerum, vel ex debito officii, quod vel praetermitti, vel aliis occupationibus postponi non debet. Sed de his hactenus quia non venaticam tradere, sed de curialium nugis nugari propositum est. Loci quoque ratio habenda est, scilicet ut in suo, vel communi, vel publico, licita exerceatur venatio, dum tamen consortibus non irrogetur, injuria, et locus celebritate sui aut reverentia ab his inquietationibus non eximatur. Qui enim in aliena temeraria usurpatione irruit, laqueis juris tenetur ad poenam. Is vero modus laudabilis est, cum moderatione adhibita prudenter, et si fieri potest, utiliter exercetur, ut mandato comici acquiescas: quid nimis. » Nam piens nomen ferat, aequus iniqui, Ultra quam satis est virtutem si us est quam in risum contuentium ora laxare, dum non discendi
Abbreviated transcription (Latin):
turN ulla u̾satur inculpa qui¬
urgente stimulo necessitatis nõ re¬
ꝓbati studii ex̾cicio. uitã cogitur
exhibere. Qui ocii inertiam uitãt.
qui gerendis negociis disponunt
menbra dum laborib assuescunt.
qͥ uiciosam corporis fugiunt mo¬
lem seruata in omnib dignita¬
te ꝑsone. iuste rep̾hensionis nõ
patiunt᷑ aculeos. Opus ꝙ enim
ñ ex se. s ex causa fit crimen. Nec
aliqua uirtutis ostentatione cla¬
rescit. cui uoluptas originẽ pre¬
bet. Nou̾ca siqͥdem uirtutis est.
Non illam dico qͣm parit pax.
patientia. benignitas. longani¬
mitas. gaudium in sp̾uscõ. s
que amica epulis. potationibꝰ.
conuiuiis. modulationib. ⁊ilu¬
dis. cultib oꝑosius exqͥsitis. stupͥs.
ꝙ uariis inmundiciis animosꝙ̃
gͣuiores effeminat. ꝙ quodã na¬
ture ludibrio molliores ꝙ corrup¬
tiores facit eẽ uiros qͣm feminas.
Tempꝰ quoq uenandi culpam
extenuat. actum ue ꝯmendat.
Sit autẽ hic tempꝰ ut in locis

Expanded text:
tur. Nulla tamen versatur in culpa qtur. Nulla tamen versatur in culpa qurgente stimulo necessitatis, non reprobati studii exercitio vitam cogitur exhibere. Qui otii inertiam vitant, qui gerendis negotiis disponunt membra dum laboribus assuescunt, qui vitiosam corporis fugiunt molem, servata in omnibus dignitate personae, justae reprehensionis non patiuntur aculeos. Opus enim non ex se, sed ex causa fit crimen. Nec aliqua virtutis ostentatione clarescit, cui voluptas originem praebet: noverca siquidem virtutis est. Non illam dico quam parit pax, patientia, benignitas, longanimitas, gaudium in Spiritu sancto; sed quae amica epulis, potationibus, conviviis, modulationibus et ludis, cultibus operosius exquisitis, stupris et variis immunditiis, animos etiam graviores effeminat, et quodam naturae ludibrio molliores et corruptiores facit esse viros quam feminas. Tempus quoque venandi culpam extenuat, actumve commendat. Sit autem hic tempus ut in locis
Abbreviated transcription (Latin):
nator aspiret: E quidem indig¬
mus ẽ. si ab alt̾utro fastigio ad
uenatoris carnificium ł sordes
ꝓ labaris. Innatus ꝙ enim a¬
mor boni semꝑ querit ascensñ.
econtra fomes nicii sponte sua
u̾git ad casum. Cansa quoq ac¬
tum pot̾it decorare. si ant neces¬
sitate subsistat. aut uigeat uti¬
litate. aut honestate splendescat.
cum ex affectu mentistora uale¬
at sub̾a oꝑis colorari. Affectus
ꝙ enim tuus ut ait sapiens. oꝑi
tuo nom̃ imponit. Inculpabili¬
ter ex sancti patris mandato
uenatũ ꝓfectus est esau ut ⁊ pa¬
tris saciaret esuriem. & ꝓmissã
benedictionẽ impensi m̃ito ob¬
sequii obtineret. Si enim sine
culpa ex̾ceri non posset nequa¬
quã tantus patͥarcha ad opus
illius misisset filium. quẽ be¬
nedictionis grã incaput genti¬
um constituere disponebat.
S forte mora traxit ad seperi¬
culum. quia diutius licito in
oꝑe tñ licito ex pͣua consuetudi¬
ne ꝙ inmodato amore moraba¬

Expanded text:
nator aspiret? Equidem indignator aspiret? Equidem indignius est, si ab alterutro fastigio ad venatoris carnificium vel sordes prolabaris. Innatus etenim amor boni semper quaerit ascensum; econtra fomes vitii sponte sua vergit ad casum. Causa quoque actum poterit decorare, si aut necessitate subsistat, aut vigeat utilitate, aut honestate splendescat, cum ex affectu mentis, tota valeat substantia operis colorari. « Affectus etenim tuus, ut ait sapiens, operi tuo nomen imponit. » Inculpabiliter ex sancti patris mandato venatum profectus est Esau, ut et patris satiaret esuriem, et promissam benedictionem impensi merito obsequii obtineret. Si enim sine culpa exerceri non posset, nequaquam tantus patriarcha ad opus illius misisset filium, quem benedictionis gratia in caput gentium constituere disponebat. Sed forte mora traxit ad se periculum, quia diutius licito, in opere tamen licito, ex prava consuetudine et immoderato amore moraba
Abbreviated transcription (Latin):
alienum. Nec est qd̾ qmquam
magis deceat. qͣm qd officio cuiꝰ¬
q magis accõmodũ est. Precla¬
re siqͥdem ait ethicus singłarũ
ꝑsonarũ decora descͥbens. Id u¬
nũ qmq decet maxime. qd̾ est
cũ uenatoris ꝓfessione: Sua nã¬
q neglecta: turpissimũ ẽ. q̃mq
studiosius in aliena u̾sari. Quid
ei cũ pͥuato & rusticano fortas¬
se studio. qͥ publice auctoritatis
in signib fulgi: Ducem seqͥtur
popłs. doctor seminet discipli¬
nam. iudex coerceat delinquẽ¬
tes. stucdiosos remun̾et indul¬
gentia potestatis. pͥuati mino¬
rib occupent᷑. honestioribus
ingenui. uiliorib seruilis condi¬
tio mancipet᷑. Nam qd̾ turpe
bonis seio thicioq decebit cris¬
pinũ. Sic utiq cum multa
sint eiusdẽ corporis menbra:
nõ omĩa eidem actui seruiũt.
s sua sunt officia singłorum.
Qui ergo tuum uenatori non
cedis. cur illius usurpas offici¬
um: Nonne reputab ĩ dignum.
si ad regnum uł pontificium ue¬

Expanded text:
alienum. Nec est quod quemquam alienum. Nec est quod quemquam magis deceat, quam quod officio cujusque magis accommodum est. Praeclare siquidem ait ethicus, singularum personarum decora describens: « Id unumquemque decet maxime, quod est cum venatoris professione? Sua namque neglecta turpissimum est, quemque studiosius in aliena versari. Quid ei cum privato et rusticano fortasse studio, qui publicae auctoritatis insignibus fulget? Ducem sequatur populus, doctor seminet disciplinam, judex coerceat delinquentes, studiosos remuneret indulgentia potestatis, privati minoribus occupentur; honestioribus ingenui, vilioribus servilis conditio mancipetur; Nam quod turpe bonis Seio Titioque, decebit Crispinum. Sic utique cum multa sint ejusdem corporis membra, non omnia eidem actui serviunt, sed sua sunt officia singulorum. Qui ergo tuum venatori non cedis, cur illius usurpas officium? Nonne reputabis indignum, si ad regnum vel ad pontificium ve
Abbreviated transcription (Latin):
ei que domi habes incunctanter
ꝙ reuerent̾ expone. qd̾q domi ñ
est. & ht̃ uicinus. inusus illius
eme. ne exedicti licentia. tua
auferat uł inuito.  de irreue¬
rentia & contemptu cogaris in
centuria aut foro p̾sidis uł ꝓcon¬
sulis aut fortasse inconcilio: lese
maiestatis reddere rõnem. Eten¬
dit᷑ ꝙ enĩ patͥmoniũ fisci. dũ de
alieno qͥcumq rõne familia sũp¬
tum facit. ¶Uerum ne uenaticã
ꝙ alias curalium nugas ñ tam
iudicio qͣm odiostilus ꝑsequi ui¬
deatur: eam indifferentib ꝯnu¬
m̾andã facile libẽsq ꝯsentio. nͥqr
ĩmod̾ato uoluptatiᷤ ĩ csu: uirilẽ
aĩum ꝯcutit ⁊ fundam̃tũ subu̾tit rõis.
cũ & uinũ qd̾ inebriat. sub u̾si¬
onis culpam retorqueat inbiben¬
tem. & senex sepe non tam eratis
qͣm suo uicio: sensum ꝓferat
puerilem. Potest gͥ uenatica ẽẽ
utilis & honesta. s ex loco. tem¬
namq uenustat studium dum
suo insistit officio. ꝙ nõ p̃ripit

Expanded text:
ei, quae domi habes, incunctanter ei, quae domi habes, incunctanter et reverenter expone, quodque domi non est, et habet vicinus, in usus illius eme, ne ex edicti licentia tua auferat vel invito, et de irreverentia et contemptu cogaris in centuria aut foro praesidis vel proconsulis, aut fortasse in concilio, laesae majestatis reddere rationem. Protenditur etenim patrimonium fisci, dum de alieno quacunque ratione familia sumptum facit. Verum ne venaticam et alias curialium nugas, non tam judicio quam odio stylus persequi videatur, eam indifferentibus connumerandam facile libensque consentio, nisi quia immoderato voluptatis incursu, virilem animum concutit, et fundamentum subvertit rationis. cum et vinum, quod inebriat, subversionis culpam retorqueat in bibentem, et senex saepe non tam aetatis, quam suo vitio, sensum proferat puerilem. Potest igitur venatica esse utilis et honesta; sed ex loco, temnamque venustat studium, dum suo insistit officio et non praeripit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes eẽ audieras. s hee fisci
sunt. quas uenatica exigit ubi¬
cũq uolant. Manũ contine. is¬
tarum abstine. ne ꝙ tu ĩpenã
lese maiestatis: uenantib ce¬
das inp̃dam. Anoualib suis ar¬
cent᷑ agͥcole. dum fere hãnt
uagandi lib̾tatem. Illis ut pas¬
cua augeant᷑. p̃dia subtrahun¬
tur agricoł sationalia. insitiua
colonis. c̃pascua armentariis
& gregariis. aluearia aflorali-¬
bus exdudunt᷑. ipsis quoq api¬
bus uix naturali lib̾tate uti ꝑ¬
missum est. Ds̃ bone qd̾ oestrũ
& cet̾as pestes que ñ feras s deli¬
cias potentum  exa¬
gitant: toto potentatu suo nõ
possunt abigere. cũ ꝙ culex in
ultionẽ hõis armatus: acͥmonie
sue aculeos inferas recte ex̾ceat.
Sic si hic fueris iniannos cog̾is
sata redimere ł amitt̾e. Elige
utrum mauis. de equissimo iure
quiritum. rerum ł salutis utro¬
biq dispendium inminet.Si ue¬
natoꝵ qͥspiam ꝑtͣnseat fines tuos:

Expanded text:
communes esse audieras, sed haec fisci communes esse audieras, sed haec fisci sunt, quas venatica exigit ubicunque volant. Manum contine, istarum abstine, ne et tu in poenam laesae majestatis, venantibus cadas in praedam. A novalibus suis arcentur agricolae, dum ferae habeant vagandi libertatem. Illis ut pascua augeantur, praedia subtrahuntur agricolis sationalia, insitiva colonis, compascua armentariis et gregariis, alvearia a floralibus excluduntur, ipsis quoque apibus vix naturali libertate uti permissum est. Deus bone, quod oestrum, et caeteras pestes, quae non feras, sed delicias potentum exagitant, toto potentatu suo non possunt abigere, cum et culex in ultionem hominis armatus, acrimoniae suae aculeos in feras recte exorceat. Sic si hic fueris, in annos cogeris sata redimere vel amittere. Elige utrum mavis de aequissimo jure Quiritum, rerum vel salutis utrobique dispendium imminet. Si venatorum quispiam pertranseat fines tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
derato dolore sauciatas. recenti¬
ui refricatiõe uuln̾um gͣnius
ulceremꝰ. Domestica namq st̃
exempla qͣm plurimis. In tantã
uͦ qͥdam huiꝰ uanitatis instinc¬
tu eruꝑe uesaniam: ut hostes
nat᷑e fierent conditionis sue in¬
memores diuini iudicii contem¬
ptores. dum inuindictã ferarũ
imaginem dei exqͥsitis suppliciis
subiugarent. Nec u̾iti sunt ho¬
minẽ ꝓbestiola ꝑdere. quẽ unige¬
nitus dei redemit sanguine suo.
Que fere uature sunt. & de iure
occupãtium fiunt. sͥ audet hu¬
mana temitas inspiciente dño
uendicare. ⁊ idem iuris in om̃ib
uͥcumq sint statuit: ac si clau¬
stri sui indagine nniu̾sacinxis¬
set. Adq magis mirere. pedicas
parare auibus. laqueos texere. al¬
licere modis uł fistula aut quib̾¬
cumq insidiis supplantare: ex
edicto sepe fit cͥminis. & uł ꝓscͥp¬
tione bonorum multatur: uel
m̃brorum punit᷑ salutisq dispẽ¬
dio. Uolucres celi & piscesmaris

Expanded text:
derato dolore sauciatas, recentiderato dolore sauciatas, recentium refricatione vulnerum, gravius ulceremus. Domestica namque sunt exempla quam plurimis. In tantam vero quidam hujus vanitatis instinctu erupere vesaniam, ut hostes naturae fierent conditionis suae immemores, divini judicii contemptores, dum in vindictam ferarum, imaginem Dei exquisitis suppliciis subjugarent. Nec veriti sunt hominem pro bestiola perdere, quem Unigenitus redemit sanguine suo. Quae ferrae naturae sunt, et de jure occupantium fiunt, sibi audet humana temeritas, inspiciente Domino, vindicare, et idem juris in omnibus ubicunque sint statuit, ac si claustri sui indagine universa cinxisset. Quodque magis mirere, pedicas parare avibus, laqueos texere, allicere modis, vel fistula, ac quibuscunque insidiis supplantare, ex edicto saepe fit criminis, et vel proscriptione bonorum mulctatur, vel membrorum punitur salutisque dispendio. Volucres coeli et pisces maris
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui sapientes inpopło: Lũ
soranus. aut qui tociꝰ nõ nrbis
s orbis euacuauit miracła om̃i¬
um ĩ se aminirationẽ sapientia
& uirtute conu̾tens archita ta¬
rentinus: Ut redeamꝰ ad nr̃os
qui ꝙ ueritate doctͥne. uirtutis
exemplo. & fidei auctoritate p̃¬
cellunt: quos augustinos. Iero¬
nimos. laurentios. uincentios.
quos deniq de toto cetu patrũ.
uexationis huius agitauit in¬
sania: Nrõrum quoq tempoꝵ
luctuosis instruim᷑ exemplis ab
huiꝰ mͦi inquietudine temꝑare.
cum ꝓceres nr̃os interuenãdũ
ueris uariisq miracłis ĩ dignatio
diuina ꝑeusserit. bestialemq sepe
inuenerint exitum uite qͥ dum
licuit bestialiter uixerant. Regi¬
bus quoq ipsis manus dñi non
peꝑcit. & in maliciam eorũ con¬
dignã & głosam ex̾c̃uit ultionẽ.
Non eqͥdem eorum noia uł exẽ¬
pla ex inopia reticentur. nisi ex
ea forte quam parit copia: s ne
mentes lu gentium adhuc ĩmo¬

Expanded text:
aliqui sapientes in populo? Nualiqui sapientes in populo? NuSoranus, aut qui totius non urbis, sed orbis evacuavit miracula, omnium in se admirationem sapientia et virtute convertens, Archytas Tarentinus? Ut redeamus ad nostros, qui et veritate doctrinae, virtutis exemplo, et fidei auctoritate praecellunt, quos Augustinos, Hieronymos, Laurentios, Vincentios, quos denique de toto coetu Patrum vexationis hujus agitavit insania? Nostrorum quoque temporum luctuosis instruimur exemplis, ab hujusmodi inquietudine temperare, cum proceres nostros inter venandum veris variisque miraculis, indignatio divina percusserit, bestialemque saepe invenerint exitum vitae, qui dum licuit bestialiter vixerant. Regibus quoque ipsis manus Domini non pepercit, et in malitiam eorum condignam et gloriosam exercuit ultionem. Non equidem eorum nomina, vel exempla ex inopia reticentur, nisi ex ea forte quam parit copia, sed ne mentes lugentium adhuc immo
Abbreviated transcription (Latin):
ydumeos ꝙ ismaelitas. & gentes
que dnĩm nesciebant. Ubi sunt
inquit ꝓpħ̾a. aut si mauis
dum tam̃ in sp̃u. notarius
ꝓpħe. qui in auibus celiludũt:
Acsi tacita subiectione ꝓnun¬
tiet eos quoꝵ uita iocus ẽ suis
euanuisse cum auib. eosq sub¬
iecta ꝑnuntiatiõe adinferos des¬
cendisse cõmemorat. Interroga
patres tuos ꝙ annuntiabt̃ tͥ.
maiores tuos & dicent se nusqͣm
surum dñs pollicet᷑. qͥ de um-¬
brosis & excelsis uenent᷑ errone-¬
os: bestialiũ uitã nou̾is incre¬
pari. nõ cõmendari uenantiũ
uanitatem. Nec te placidus uel
eustachius martir qͥdem insignis.
que de pia non tam̃ canonica
scͥptura nenantem asseris adño
uisitatum. nimis demulceat:
nͥ forte ꝑsecutoꝵ eccłie rabiem
laudas. eo qd̃ iñ ad apłatum
nocatus ẽ panlus. & inter alios
factus egregius euangłii p̃dica¬
tor. S fuerint uiri illustres alex¬
andri forte uł cesares uenatui
dediti. nũquid philosophi aut

Expanded text:
Idumaeos, et Ismaelitas, et gentes Idumaeos, et Ismaelitas, et gentes quae Dominum nesciebant. Ubi sunt inquit propheta, aut si mavis, dum tamen in spiritu, notarius prophetae qui in avibus coeli ludunt? Ac si tacita subjectione pronuntiet eos, quorum vita jocus est. Suis evanuisse cum avibus, eosque subjecta pronuntiatione ad inferos descendisse commemorat. Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi, majores tuos, et dicent se nusquamsurum Dominus pollicetur, qui de umbrosis et excelsis venentur erroneos, bestialium vitam noveris increpari, non commendari venantium vanitatem. Nec te Placidus, vel Eustachius martyr quidem insignis, quem de pia, non tamen canonica scriptura venantem asseris a Domino visitatum, nimis demulceat, nisi forte persecutorum Ecclesiae rabiem laudas, eo quod inde ad apostolatum vocatus est Paulus, et inter alios factus est egregius Evangelii praedicator. Sed fuerint viri illustres, Alexandri forte, vel Caesares, venatui dediti; nunquid philosophi, aut
Abbreviated transcription (Latin):
indum̃tum. frat̾num sãgni¬
nem sitiebat. ꝙ se ab eo qu̾e ÷ͥ
diuina grã depat̾na benecdic¬
tione p̾latum nouerat: placatꝰ dmñ
munerib nõ÷ u̾itus adorari.¬
¶ Uenationis aerie anctorem
iactitant fuisse machabeum.
qui maioribꝰ occupatus: huiꝰ
uoluptatis ut credit᷑ uitam
duxit exortem. Egregie siqͥ dem
bella gessit. fr̃ib restituit liber¬
tatem. leges erexit. cerimonias
innouauit. mundauit scã.
templi faciem uñ sͥ credebat
ꝓuenisse uictoriam: coronis
aureis decorauit. nullosq illiꝰ
inactus surrepsit partẽq tulit
pͥ nata uoluptas. Postremo ꝓ¬
salute frum fusus inacie: germa-¬
nos legittimi belli reliquit ħe¬
des. Abetate pͥma cui rationis
legem natura p̾scͥpserat inspi¬
ce patͥarchas. data lege transi
ad duces ꝓcede ad iudices. ad
reges ꝓgredere. ꝑcurre seriem
ꝓpħarum. fidelis popłi officia
ꝙ studia ꝑscrutare. quos in
serie net̾is instrumenti legis
excuisse uenaticam: Nempe

Expanded text:
indumentum. Fraternum sanguiindumentum. Fraternum sanguinem sitiebat, et se ab eo, quem sibi divina gratia de paterna benedictione praelatum noverat, placatus ante muneribus, non est veritus adorari. Venationis aeriae auctorem actitant fuisse Machabaeum, qui majoribus occupatus hujus voluptatis, ut creditur, vitam duxit exortem. Egregie siquidem bella gessit, fratribus restituit libertatem, leges erexit, caeremonias innovavit, inundavit sancta, templi faciem, unde sibi credebat provenisse victoriam, coronis aureis decoravit, nullosque illius in actus subrepsit, partemque tulit sibi nata voluptas. Postremo salute fratrum fusus in acie, germanos legitimi belli reliquit haeredes. Ab aetate prima cui rationis legem natura praescripserat, inspice patriarchas, data lege transi ad duces, procede ad judices, ad reges progredere, percurre seriem prophetarum, fidelis populi officia et studia perscrutare, quos in serie Veteris Instrumenti legis exercuisse venaticam? Nempe
Abbreviated transcription (Latin):
sa linguarum succidit unitatem.
& pͥma confusionem m̾uit. que
inse qͣm indño maluit głari.
Exiuit ab hoc ꝓuerbium: quasi
nembroth robustus uenator co¬
ram dño. forte quia tante elati¬
onis inse extitit: nt nec recentis
pena diluuii posset instrin. qͥn
Qd̾ ab homine dño debebat᷑ s con¬
tumaciter usur par&. c̃ ꝯstet qd ꝯfusio¬
nẽ lingrũdiluuiũ antecessit. Babilõ
maledictione damnat᷑. ¶ E sau
quoq uenationẽ ex̃cuit. ꝙ bene¬
dictioẽ pat̾na m̾uit defrauda¬
pi. Insilnis collegit esuriem uit
inmod̾ato estu lenticłam con¬
cupiscens. p̃rogatiuã pͥmoge¬
nitoꝵ exiguo p̃cio ꝙ uili distra¬
heret ꝙ iugum seruitutis here¬
ditarie tͣnͣsmisit inpost̾os. ut
ditioni minoris qͥ domi dege¬
bat colla fuppon̾ent. frutican¬
tib pilis horrebãt maiis. nec
enim lenis ẽẽ poterat actu. sil¬
uestris morib cultũq uestis p̃ci¬
ose domi reliquerat: qui assi¬
duo uenatu uirtutis abiec̾at

Expanded text:
sa, linguarum succidit unitatem, sa, linguarum succidit unitatem, et prima confusionem meruit, quae in se quam in Deo maluit gloriari. Exivit ab hoc proverbium. Quasi Nemrod robustus venator coram Domino, forte quia tantae elationis in se exstitit, ut nec recentis poena diluvii posset instrui, quin quod ab homine Domino debebatur, sibi contumaciter usurparet; cum constet quod confusionem linguarum diluvium antecessit. Babylon, maledictione damnatur Esau quoque venationem exercuit, et benedictione paterna meruit defraudari. In silvis collegit esuriem, ut immoderato aestu lenticulam concupiscens, praerogativam primogenitorum exiguo pretio et vili distraheret: et jugum servitutis haereditariae transmisit in posteros, ut ditioni minoris, qui domi degebat, colla supponerent. Fruticantibus pilis horrebant manus, nec enim lenis esse poterat tactu, silvestris moribus, cultumque vestis pretiosae domi reliquerat, qui assiduo venatu virtutis abjecerat
Abbreviated transcription (Latin):
Primus gͥ ponitur nembroth ro¬
bustus uenator contra dñm. Eum
rȩpbum fuisse non ambigis. quẽ
omniũ doctorum turba condem¬
nat. Traditur hic intantam ela¬
tionis erupisse uecordiam: ut
non uereret᷑ iura temerare na¬
ture. cum consortes conditionis
& gn̾is quos ingenuos illa crea¬
uerat: hic addic̾et seruituti.
Lirannidis ergo fastigium incon¬
tumeliam creatoris auenatore
incipiens alium non inuenit
auctorem qͣm eum qui incede
ferarum & uolutabro sanguiniᷤ.
dni contemptum didicisset. Cep̃
enim potens eẽ interra. Sic nam¬
q scͥptum ẽ: eo qd̾ non expectau̾it.
ut acciꝑet a dño potestatem.
Principium regni eiꝰ babi lon. dilata¬
tusq est interram sennar: ubi cum
tota terra esset unius labii corum¬
deniq sermonum: incelum eree¬
ta est turris babel. habens lateres
infundam̃to petram. cuius sin¬
głari soliditate structa: omnis
edificatio indomino conualescit.
At imꝓba temitas abunitate p̾ci¬

Expanded text:
Primus ergo ponitur Nemrod roPrimus ergo ponitur Nemrod robustus venator contra Dominum. Eum reprobum fuisse non ambigis, quem omnium doctorum turba condemnat. Traditur hic in tantam elationis erupisse vecordiam, ut non vereretur jura temerare naturae, cum consortes conditionis et generis, quos ingenuos illa creaverat, hic addiceret servituti. Tyrannidis ergo fastigium in contumeliam Creatoris a venatore incipiens, alium non invenit auctorem, quam eum qui in caede ferarum, et volutabro sanguinis, Domini contemptum didicisset. Coepit enim potens esse in terra. Sic namque scriptum est: Eo quod non exspectaverit, ut acciperet a Domino potestatem. Principium regni ejus Babylon, dilatatusque est in terram Sennaar, ubi cum tota terra esset unius labii, eorumdemque sermonum, in coelum erecta est turris Babel, habens lateres in fundamento petram; cujus singulari soliditate structa, omnis aedificatio in Domino convalescit. At improba temeritas ab unitate praeci
Abbreviated transcription (Latin):
tritorem: slempe qui his studi¬
is aut desidiis insistunt: semife¬
q̃ri sunt. & abiecta potiore huma¬
nitatisparte: ratione morum ꝓ¬
digiis conformant᷑. A leuitate
siquidẽ ad lasciuiam. a lasciuia
ad uoluptatem. & cum induru¬
erint: ad flagitia & que uis illi¬
cita ꝑtrahuntur. Queruntur
ocia pꝰ labores. fomes hilaritatis
gratior est: si dura p̃cesserint.
reficiunt᷑ auidins: que ex ina-¬
nita fuerant plurimũ. Uena¬
tores omnes: adhuc institutionẽ
redolent centaurorum. Raro in¬
uenitur quisqͣm eorum modes¬
tus aut gͣuis. raro continens. &
ut credo sobrius nuinquam. Do¬
mi quippe chironis habuerunt:
unde hec disc̾e̾nt. Cau̾i namq
iubentur conuiuia centaurorũ.
a quib sine cicatͥce neno reuerti¬
tur. ¶ Qd̃ si historiis quas suis po¬
ete decolorauere figmentis fides
subtrahit᷑. illi utiq credi necesse
est: que ex eo quod scripta ⁊ digito
dei. irrefragabilem apud omnes
gentes sortita est auctoritatem.

Expanded text:
tritorem? Nempe qui his studitritorem? Nempe qui his studiis aut desidiis insistunt, semiferi sunt, et abjecta potiore humanitatis parte, ratione morum prodigiis conformantur. A levitate siquidem ad lasciviam, a lascivia ad voluptatem, et cum induruerint, ad flagitia et quaevis illicita pertrahuntur. Quaeruntur otia post labores, fomes hilaritatis gratior est, si dura praecesserint, reficiuntur avidius quae exinanita fuerint plurimum. Venatores omnes adhuc institutionem redolent Centaurorum. Raro invenitur quisquam eorum modestus aut gravis, raro continens, et, ut credo, sobrius nunquam. Domi quippe Chironis habuerunt, unde haec discerent. Caveri namque jubentur conviva Centaurorum, a quibus sine cicatrice nemo revertitur. Quod si historiis, quas suis poetae decoloravere figmentis, fides subtrahitur: illi utique credi necesse est, quae ex eo quod scripta est Dei digito, irrefragabilem apud omnes gentes sortita est auctoritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Eo deniq tempore pͥmum
captiuant᷑ athene: quo interdic¬
te uenationis edictum censuert
eẽ soluendum. & artem utͥusq
uenationis cum ex̾cicio publi¬
ce admittendam. fertur uates
mantuanus interrogasse marcel¬
lum. c̃ dꝑopłationi auium ue¬
hementius oꝑam cdaret: an auẽ
mallet instrui incapturam aui¬
um. an muscam formari ĩ exter¬
minationẽ muscarũ. Cum uͦ
questionẽ ad auuncłm retulis¬
set augustum: consilio eiꝰ p̃ele¬
git ut fieret musca q̃ ab nea¬
poli muscas abig̾et. ꝙ ciuitatem
apeste insanabili liberaret. Optio
qͥdem impleta ẽ. Uñ liquet pͥua¬
te noluptati cuius uis p̃ferendã
eẽ iultoꝵ utilitatem. In semi¬
uirichironis antro si grecis per
omĩa creditur: est institutus a¬
chilles lire modos & cithare. &
inde traductus ad siluas instrage
ferarum. cedibis & fedo uictui
assuescens: reuerentiam nature
timoremq mortis abiecit. Qͥ a
quod bachus eundem hu̾it nu¬

Expanded text:
tur. Eo denique tempore primum tur. Eo denique tempore primum captivantur Athenae, quo interdictae venationis edictum censuerunt esse solvendum, et artem utriusque venationis cum exercitio publice admittendam. Fertur vates Mantuanus interrogasse Marcellum, cum depopulationi avium vehementius operam daret, an avem mallet instrui in capturam avium, an muscam informari in exterminationem muscarum. Cum vero quaestionem ad avunculum retulisset Augustum, consilio ejus praeelegit ut fieret musca, quae ab Neapoli muscas abigeret, et civitatem a peste insanabili liberaret. Optio quidem impleta est; unde liquet privatae voluptati cujusvis praeferendam esse multorum utilitatem. In semiri Chironis antro si Graecis per omnia creditur est institutus Achilles lyrae modis et citharae, et inde traductus ad silvas in strage ferarum, caedibus et foedo victui assuescens, reverentiam naturae timoremque mortis abjecit. Quid quod Bacchus eumdem habuit nu
Abbreviated transcription (Latin):
machum suum uiuere p̃cepit
exꝑtem. illis solis dicens allata ẽẽ
noue uoluptatis solatia: qͥ am¬
missis parentib. troiani belli
damna sentirent. Unde ꝙ artẽ
infructuosam ẽẽ conicio. quam
ab unico filio tantus uirstuduit
sequestrare. Qd̃ uł ex eo mecũ conici¬
es qd̾ de terior sexus in auiũ uena¬
tione potior est. In quo poteras
naturam arguere. nisi nossesq
deteriora semꝑ ꝓniora sunt ad
rapinam. Inanis & enim est ꝙ¬
ad modum laboriosa. ꝙ que dam¬
na sumptuum nunqͣm succes¬
suñ utilitate compenset. Licet
plimi uenationẽ ex̾ceant: ut
sub eo p̃textu sumptꝰ faciant par¬
ciores. domi rarius. sepius in m̃sa
aliena multitudinẽ uitant dũ
siluas saltus lacusq cͥcũeunt pan¬
nis inditi uiliorib. frugaliorib
contenti cibis. dum consortes &
famulos quos mat̾at ieiunioꝵ
inedia. ꝙ tormenta nuditatis
affligunt. quosq labor inmoda¬
tus exhaurit. uoluptatis auspo¬
ciꝰ uanitatis imagine consolen¬

Expanded text:
machum suum vivere praecepit machum suum vivere praecepit expertem, illis solis dicens allata esse novae voluptatis solatia, qui amissis parentibus Trojani belli damna sentirent. Unde et artem infructuosam esse conjicio, quam ab unico filio tantus vir studuit sequestrare. Quod vel ex eo mecum conjicies, quod deterior sexus in avium venatione potior est. In quo poteras naturam arguere, nisi nosces quia deteriora semper proniora sunt ad rapinam. Inanis etenim est admodum laboriosa, et quae damna sumptuum, nunquam successuum utilitate compenset. Licet plurimi venationem exerceant, ut sub eo praetextu sumptus faciant parciores, domi rarius, saepius in mensa aliena, multitudinem vitant, dum silvas, saltus, lacusque circumeunt, pannis induti vilioribus, frugalioribus contenti cibis, dum consortes et famulos, quos macerat jejuniorum inedia, et tormenta nuditatis affligunt, quosque labor immoderatus exhaurit, voluptatis aut potius vanitatis imagine consolen