comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contenta ẽ: s ꝑueni& usq ad austrũ luce ple¬
nissima. Suꝑ qͦ dudũ exposuimꝰ & nunc usq re¬
ticemus. ne eadẽ sepiꝰ inculcantes lectori simus
fastidio. & exaltabit᷑ ȩccła quȩ cepit a collibꝰ
& ꝑuenit ad meridiẽ: & habitabit in loco suo.
de qͦ scriptũ ẽ. In loco pascue ibi me colloca¬
uit. Aporta beniamin qͥ int̾pretat᷑ filiꝰ dextẽ.¬

Expanded text:
contenta; sed perveniet usque ad Austrum in luce plenissima, super quo dudum exposuimus. et nunc idcirco reticemus, ne eadem saepius inculcantes, lectori simus fastidio. Et exaltabitur Ecclesia quae coepit a collibus, et pervenit ad meridiem; et habitabit in loco suo, de quo scriptum est: In loco 924 pascuae ibi me collocavit . A porta Benjamin, qui interpretatur filius dexte
Abbreviated transcription (Latin):
nominis gła ipse ds̃ loqͥt᷑. Absq me ñ scies
om̃s. Te reuertet᷑ omĩs terra in qͣ habitauere
udei usq addesertũ : id ẽ. usq ad popłm gen¬
tiũ qͥ pͥus desertus erat. & legis noticiã ñ ba¬
bebat. Agabaa usq ad remmon. hoc ẽ. a colle
usq ad excelst̃ĩ qr de terra & de deserto ad
colles. & de collibꝰ ad montaua consendimus.
Unde & sponsus in cantieo canticoꝵ tͣnfilit col¬
les qͥ minores funt. & salit suꝑ montes excel¬
sos. de qͥb scriptũ ẽ. Montes excelsi cerius.
Sin autẽ reminon malo granatũ acciꝑe uolu¬
mus. utrũq enĩ apd̃ hebreos int̾ptat᷑ : hoc di¬
camus qđ finis eccłe de collib incipiat.
Utom̃is ordo eccłastieꝰ construat᷑ de qͦ supra

Expanded text:
eus loquitur: Absque me non scies omnes . Tunc revertetur omnis terra, in qua habitavere Judaei usque ad desertum, id est, usque ad populum gentium, qui prius desertus erat, et Legis notitiam non habebat: a Gabaa usque ad Remmon, hoc est, a colle usque ad excelsum, quia de terra et de deserto ad colles, et de collibus ad montana consurgimus. Unde et sponsus in Cantico canticorum transilit colles qui minores sunt, et salit super montes excelsos , de quibus scriptum est: Montes excelsi cervis . Sin autem Remmon, malogranatum accipere volumus utrumque enim apud Hebraeos interpretatur, hoc dicamus, quod fines Ecclesiae de collibus incipiant, ut omnis ordo E
Abbreviated transcription (Latin):
domũ isrł. Nos qͥ pͥmi estis diuiciis pͥmi captiuitatis
sustinebitis iugũ. scđ̾m illud quod in iezechiel scrip¬
tũ ẽ. a seũario meo incipite: Non ascis ut pleriq
estimant : sed subuersione templi qđ scm̃ fuit: Poten¬
tes enĩ : potent̾ tormenta patientur: & cui plus
creditur : plus exigitur ab eo. Et auferetur in qͥt
factio lasciuientiũ : qͥ in capiendis uoluptatatibus
unũ habuere consensũ .: & comessationes exercuere
ac simbola. Hi pariter auferentur : ut quorũ una
fuit luxuria: uira sit pena:  qͦ. locxo. int̾pretati fc̃
auferetur himitꝰ eqͥ de ephraim. Qđ in hebraico
non habetur: & ex suꝑ fluo disseretur a nobis: cũ

Expanded text:
iis, primi captivitatis sustinebitis jugum, secundum illud quod in Ezechiele scriptum est: A sanctuario meo incipite . Non a sanctis, ut plerique aestimant; sed a subversione templi, quod sanctum fuit. Potentes enim potenter tormenta patientur , et cui plus creditur, plus exigetur ab eo . Et auferetur, inquit, factio lascivientium, qui in capiendis voluptatibus unum habuere consensum, et comessationes exercuere ac symbola: hi pariter auferentur, ut quorum una fuit luxuria, una sit poena. Pro quo LXX interpretati sunt, auferetur hinnitus equi de Ephraim: quod in Hebraico non habetur, et ex superfluo disseretur a nobis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cam.: Qui bene qͥdẽ unũ deum colunt & recte offe¬
runt: sed in eo non recipiuntur: quia non diuidunt
pieit as sicut respexit quondã sacrificia abel. Aufer
ame tumultũ carminũ tuorũ: & cantica lirȩ tuȩ non
audiã: Lxxx.Tranffer a me sonitũ carminũ tuorũ:
& psalmum organorũ non audiã: Pulchrȩ cantiea
leuitarũ qͥbuis laudabant dñm tumultũ uocat soni¬
tũ confusum: quia non ẽ. pulchra laudatio inore
peccatoris & hec eadẽ. idolis quoq offerre consueue¬
rant. Iudeorũ qͦ oratio & psalmi qͦs in sinagogis ca¬
nunt. & hereticorũ composita laudatio: tumultus
ẽ. dño. & ut ita dicã grinnitus suis & elamor asinoꝵ¬
quorũ magis carmimbꝰ isrsis oꝑa cõparant᷑: Psalmũ autẽ.
& organa. lira & carmina. uł iuxta litterã accipe in
popło isrł que olim fiebant in imagine faturoꝵ uł
aures suas & impiorũ cantica non dignatur audire.

Expanded text:
Cain . Qui bene quidem unum Deum colunt, et recte offeCain . Qui bene quidem unum Deum colunt, et recte offerunt; sed in eo non respiciuntur, quia non dividunt picit Deus, sicut respexit quondam sacrificia Abel. 304 Aufer a me tumultum carminum tuorum, et cantica lyrae tuae non audiam. LXX: Transfer a me sonitum carminum tuorum, et psalmum organorum tuorum non audiam. Pulchra cantica Levitarum, quibus laudabant Deum, tumultum vocat, sonitumque confusum; quia non est pulchra laudatio in ore peccatoris, et haec eadem idolis offerre quoque consueverant . Judaeorum quoque oratio et psalmi, quos in snunt, et haereticorum composita laudatio, tumultus est Domino, et ut ita dicam grunnitus suis, et clamor asinoum magis cantibus Israelis opera comparantur. Psalmum autem et carmina, lyram et organa, vel juxta litteram accipe in populo Israel, quae olim fiebant in imagine futurorum, aures suas, impiorum cantica non dignatur audire.
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ia contẽplare p̃cipueq optima regna uel optimas
ciuitates de omĩbus regnis: & considera si plures firs
t̾mini eorũ quã urĩ. Si enim uoluerimꝰ mente tractare

Expanded text:
Et omnia contemplare, praecipueque optima regna, vel optimas Et omnia contemplare, praecipueque optima regna, vel optimas civitates de omnibus regnis: et considera si plures sint termini eorum quam vestri. Si enim voluerimus mente tractare
Abbreviated transcription (Latin):
animũ.  ungemini. ñ adlabores corporis mitigandos.
oleo purifsimo: sed unguentis p̃ciosissimis. Cũq his de
licus affiuatis: si qͦs uideritis ꝑire de popło nulla
misedia suꝑ eorũ int̾fectione flectimini. sed contenini¬
tis quasi bruta animalia: & in suo bestias eruore pere¬
ponit exemplo. Qui comedunt lac de oiuibꝰ & uestiunt᷑
lanis & qͥeqͥd pͥnũ ẽ. deuorant & uulnerata non sarian:
confracta non solidant. pereuntia non reqͥrunt. Cunctaquȩ
iuxta hystorie diximꝰ ueritatẽ scđ̾m septuaginta in-¬
t̃pretes ad allegorie nubilũ transferamus: Domus is¬
rael quȩ ame recessisti. quȩ confidis inmonte samariȩ.
quȩ uindemiasti pͥmitias nationũ. transi & uide & ꝑge
ad muros plurimos. Hoc enim interpretatur emath. ra¬
ba: Atq inde descende clem̃ter intoreular eorũ: qui
cadent bibentes. Beth. enĩ & philistum hoc resonant.

Expanded text:
animum. Et ungimini, non ad labores 312 corporis mitigandos, animum. Et ungimini, non ad labores 312 corporis mitigandos, oleo purissimo, sed unguentis pretiosissimis. Cumque his affluatis, si quos videritis perire de populo, nulla misericordia super inferfectione eorum flectimini, sed contemnitis quasi bruta animalia, et in suo bestias cruore pereponit exemplo: Qui comedunt lac de ovibus, et vestiuntur lanis, et quidquid primum est devorant, et vulnerata non sanant, confracta non solidant, pereuntia non requirunt . Cuncta quae juxta historiae diximus veritatem, secundum Septuaginta interpretes, ad allegoriae nubilum transferamus. Domus Israel, quae a me recessisti, quae confidis in monte Samariae, quae vindemiasti primitias nationum, transi, et vide, et perge ad muros plurimos, hoc enim interpretatur Emath Rabba: atque inde clementer descende in torcular eorum, qui cadunt bibentes: Geth enim et Philistiim hoc resonant.
Abbreviated transcription (Latin):
an illi maiores obtineatis ꝓuincias. Nos inquã uos de
popło ifrł qͥ separati estis in diẽ malũ. in diẽ uidelic&
captiuitatis & apppinqͣtis solio iniqͥtatis ad miquum
uidicẽ ꝑgentes regẽ babiloniũ Qui cũ hec passuri sias.
nunc dormitis in lectulis eburneis & lasciuitis instra¬
tis uris mollibꝰ. ut̾ somno libidinẽ copuletis: Qͥ comedi¬
tis ñ ad repellandũ famẽ. & ad sustendũ corpꝰ humanũ
sed ad delicias atq luxuriã: ut quicqͥa in gregibꝰ
& in armentis tenerũ & pingue ẽ. urẽ gule paretis.:
Quibꝰ non sufficit libido penis & gutturis & estuans
cibis aqualiculꝰ insi tibiarũ & psalterii & lirȩ can¬
ticis aures ur̃as muleeatis Ut quod daitid fecit in¬
cultũ dei. leuitarũ ordines & organoꝵ repperiens uarie¬
tatis: uos ad uoluptatẽ & luxiriã conferatis. & bibi¬
tis uinũ in plnalis: ñ ad satiandã sitĩ sea ad opprim̃dũ

Expanded text:
an illi, majores obtineatis provincias: vos, inquam, vos de an illi, majores obtineatis provincias: vos, inquam, vos de populo Israel, qui separati estis in diem malum, in diem captivitatis, et appropinquatis solio iniquitatis, ad iniquum judicem pergentes regem Babylonium. Qui cum haec passuri sitis, nunc dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis mollibus, ut somno libidinem copuletis. Qui comeditis non ad repellendam famem, et ad sustentandum corpus humanum; sed ad delicias atque luxuriam, ut quidquid in gregibus et in armentis tenerum atque pingue est, vestrae gulae paretis: quibus non sufficit libido penis, et gutturis, et aestuantis cibis aqualiculi, nisi et tibiarum et psalterii et lyrae canticis aures vestras mulceatis, ut quod David fecit incultum Dei , Levitarum ordines, et organorum reperiens varietates, vos ad voluptatem et luxuriam conferatis. Et bibitis in phialis vinum, non ad satiandam sitim, sed ad opprimendum
Abbreviated transcription (Latin):
estis in syon. & confiditis in monte samarie. Nos igit᷑
transite in ꝑsidis ciuitatẽ: diligenter adtendite. &
inde ꝑgite in emath magnã. quę nunc antio chia no-¬
minatur: Mlagnã autẽ uocat ad distinetionẽ minoris
emath. q̃ appellatur epiphania Unde usq hodie ꝑgen-¬
tibꝰ mesopotamiã. pͥma mansio uocat᷑ emmaus corrup¬
to qͥdem uocabulo: sed pristim nominis uestigia retmen:
Ciuus regio appellatur reblatha. in qua p̃sente nabucho¬
donosor regis uidee sedechie. int̾fecti sunt filii & oclĩ
eius excecati. & descendite in geth inquit cuitatem
palestinorũ. Uos qͥ habitatis in monte sion. & inmonte
samariȩ. descendite ad palestinos qͥ morant᷑ in cãpestribꝰ
& ad optima queq horũ regna. quȩ diuersis eiuitatibꝰ
subiacent. gaze. & ascalonis: : azoti. accharon. & geth.
& uidete si latior t̾minꝰ eorũ t̾mino urõ sit: utrũ uos

Expanded text:
confiditis in monte Samariae. Vos igitur confiditis in monte Samariae. Vos igitur transite in Persidis civitatem, et diligenter attendite, et inde pergite in Emath magnam, quae nunc Antiochia nominatur. Magnam autem vocat, ad distinctionem minoris Emath, quae appellatur Epiphania. Unde usque hodie pergentibus Mesopotamiam prima mansio vocatur Emmas, corrupto quidem vocabulo; sed pristini nominis vestigia retinens, cujus regio appellatur Reblatha, in qua praesente Nabuchodonosor, regis Judaeae Sedechiae interfecti sunt filii, et oculi illius excaecati. Et descendite, inquit, in Geth Palaestinorum . Vos qui habitatis in monte Sion, et in monte Samariae, descendite ad Palaestinos, qui morantur in campestribus, et ad optima quaeque regna horum, quae diversis civitatibus subjacent, Gazae et Ascaloni, Azoto, Accaron, et Geth, et videte si latior terminus eorum termino vestro sit, utrum vos,
Abbreviated transcription (Latin):
Q qͣ dormitis in lectis eburneis: & lasciuitis in stratis uri
Qu comeditis agnũ de grege: & uitulos degrege ar¬
menti. Qe canitis ad uocẽ psatterii: sicut dauid. Pu¬
tauerunt se habere uocẽ cantici: bibentes infialis
uinũ. & optimo unguento delibuti: & nichil patieban¬
tur suꝑ contricione ioseph. domus isrł. Laeaxe:. Iransite¬
om̃s & uidete & ꝑtransite inde in emath rabba. & des¬
cendite in geth alienigenarũ optimas ex om̃ibꝰ regnis
hns: si ampliores sunt termim eorũ t̾minis uris: Qui
uenitis in diem malum: qͥ apppinquatis & tangitis sab¬
bata mendatia Q dormitis in lectis eburneis: & afflu¬
itis in deliciis instratis uris & comeditis edos de gre¬
gibus: & iaetantes uttulos de medio armentoꝵ: Qui
conerepatis ad uocẽ organorũ : quasi stantia putaue¬
runt & non quasi fugientia Qui bibitis uimĩ defecca¬
Et transite om̃s: Qui sunt isti om̃s: Utiq illi de qͥbus
supra dixerat. obtimates capita populoꝵ. & qͥ opulenti

Expanded text:
s in stratis vestris qui comeditis agnum de grege et vitulos de medio armenti qui canitis ad vocem psalterii sicut David putaverunt se habere vasa cantici bibentes in fialis vinum et optimo unguento delibuti et nihil patiebantur super contritione Ioseph quaproptem, et pertransite inde in Emath Rabba, et descendite in Geth alienigenarum optimas ex omnibus regnis his, si ampliores sunt termini eorum terminis vestris, qui venitis in diem malum, qui appropinquatis et tangitis sabbata mendacia. Qui dormitis in lectis eburneis, et affluitis deliciis in stratis vestris, et comeditis haedos de gregibus, et lactentes vitulos de medio armentorum, qui concrepatis ad vocem organorum: quasi stantia putaverunt, et non quasi fugientia; qui bibitis vinum defaecaet transite omnes. Qui sunt isti omnes? utrique illi de quibus supra dixerat: Optimates, capita 311 populorum, et qui opulent
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ut qr illa & illa quȩ ussa sunt facere noluerurs.
sit in omibꝰ plateis eorũ planctus Lata enĩ & spaciosa
uia : quȩ ducit ad mortẽ. Singuliq hereticorũ & gen¬
tiũ in fabulis suis atq figñtis habent plateas Qͥb
consequenter infertur & in cunctis que foris sunt
dicetur ue ue Qui enim in ęcclia fuerint non audiens
ue qđ penarũ ultimũ ẽ: s si forte peccauerint sume¬
tur suꝑ eos lam̃tum. deo foris siue in omibꝰ uiis dice¬
tur ue. ue. qr non habent unã uiã quȩ ducit ad uitã.
& que uia recta ẽ: sed prauas atq ꝑuersas & deli¬
nantes ad dexterã ac sinstrã. dũ ñ audiunt dnm̃ di

Expanded text:
ut quia illa et illa quae justa sunt, facere noluerunt, ut quia illa et illa quae justa sunt, facere noluerunt, sit in omnibus plateis eorum luctus. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : singulique haereticorum et gentilium in sabulis suis atque figmentis habent plateas, quibus consequenter infertur: Et in cunctis quae foris sunt dicetur, vae, vae. Qui enim in Ecclesia fuerint, non audient vae, quod poenarum ultimum est; sed si forte peccaverint, sumetur super eos lamentum. Ideo autem foris sive in omnibus viis dicetur, vae, vae: quia non habent unam viam quae ducit ad vitam, et quae via regia est, sed pravas atque perversas, et declinantes ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
n cunetis plateis planctus: & in omĩb iuis dicetur
tie ue. Uocabitur agricola ad luetũ: & ad planctũ
I qͥ sciunt lamentationẽ: & in om̃bꝰ uiis planetus.
qr ꝑtransibo ꝑmediꝰ tui dicit dñs Erecepi ut quere¬
biscum Et iterũ intuli ne semel tanto uos monitos
cere noluistis mea p̾cepta calcantes & uertistis ad me
tur adluctũ : qͥ sciunt more ꝓuincię p̾cinere. ad conci¬
tandas lacrimas uocabuntur Ut neqꝗͣ in omibꝰ plate¬
is sic̃ supradictũ ẽ. sed in uineis sit planetus & luctꝰ.¬
ut ubi quondã fuit materia leticie. sit origo lacrima¬
rum. & hec omĩa fient qr ꝑtransibo inquit in medio
tui. Nerbũ hebraicũ ꝑtransibo qđ lingua eorũ dicit᷑
ehesoR. quotiens in seripturis scis ex ꝑsona dei ponit᷑
ꝓpena accipiendũ: ut nequaꝗͣ apud eos maneat. sed ꝑ¬
transeat ac delinquat. Unde & in aliis locis scđm int̾p̃-¬
tationẽ aquilȩ quando irascitur ds̃ furore suũ & irã¬

Expanded text:
n cunctis plateis planctus: et in omnibus viis dicetur vae, vae. Vocabitur agricola ad luctum, et ad planctum hi qui sciunt lamentationem, 298 et in omnibus viis planctus: quia pertransibo per medium tui, dicit Dominus. Praecepi ut quaerebiscum. Et iterum intuli ne semel tantum vos monitos  facere noluistis, mea praecepta calcantes, et vertistis ad me tur ad luctum, et qui sciunt more provinciae praecinere ad concitandas lacrymas vocabuntur, ut nequaquam in omnibus plateis, sicut supra dictum est, sed in vineis sit planctus atque luctus; ubi quondam fuit materia laetitiae, sit origo lacrymarum. Et haec omnia fient, quia pertransibo, inquit, in medio tui. Verbum Hebraicum, pertransibo, quo eorum lingua dicitur EEBOR  , quoties in Scripturis sanctis ex persona Dei ponitur, pro poena accipiendum, ut nequaquam apud eos maneat; sed pertranseat ac relinquat. Unde et in aliis locis secundum interpretationem Aquilae, quando irascitur D
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ: abdiã. & ionã. tͥ imꝑanti edisserui. psenti anno. qͥ
.uͣI. consulatus arehadii augusti. & anici ꝓbi: fastis
nomen imposuit: Exsuperio tolosanȩ ȩccłię pontifi¬
ci zachariã. & eiusdẽ urbis mineruio & alexandro
monachis. malachiã ꝓpħã interpretatꝰ sum Statĩq
recurrens ad principtũ uoluminis: osee. & ioheb &
amos tͥ negare non potui & pꝰ grauissimã corporis
egrotationẽ: dictandi celeritate ostendi temerita¬
tẽ meã. Ut quod alii stilũ sepe uertendo non au¬
dent scribere : ego committerẽ casui qͥ sẽꝑ dictantes
sequit᷑ : & de ingenio atq doctrina : audacie ꝑielm
facit Qm̃ ut sepe testatus sum laborẽ ꝓpͥe scribendi
manu ferre non ualeo. & in explanatione scãrũ serip¬
turarũ ñ uerba composita. & oratoriis floribꝰ adorna-¬
ta. sed erudicio & simplicitas querit᷑ ueritatis.. Tran-
site in calamne & uidete: &ite inde in emath magnã.¬
& aescendite ingeth palestinorũ & ad optima queq

Expanded text:
tibi  Pammachio  imperanti edisserui: praesenti anno, qui sexti consulatus Arcadii Augusti, et Anitii Probi fastis nomen imposuit, Exsuperio Tolosanae Ecclesiae pontifici Zachariam, et ejusdem urbis Minervio et Alexandro monachis Malachiam prophetam interpretatus sum. Statimque recurrens ad principium voluminis, Osee et Joel, et Amos, tibi negare non potui. Et post gravissimam corporis aegrotationem, dictandi celeritate ostendi temeritatem meam: ut quod alii stylum saepe vertendo non audent scribere, ego committerem casui, qui semper dictantes sequitur, et de ingenio atque doctrina, audaciae periculum facit: quoniam, ut saepe testatus sum, laborem propria scribendi manu ferre non valeo, in explanatione sanctarum Scripturarum, non verba composita, et oratoriis floribus adornata, sed eruditio et simplicitas quaeritur veritatisite in Chalane, et videte, et ite inde in Emath magnamt descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
syon & confidunt in monte samarie Uindemiatieruns
pͥmicias genciũ: & ingressi sunt sibi domũ israel Ad
sion ut supradiximꝰ & ad montẽ samarię id ẽ. ad duas
tribus quȩ appellabatur uida. & ad decẽq isrłis nomi¬
ne uocabantur. ꝓpħȩ sermo confertur Q maxime rn
eos qͥ in utroq popło obtimates sunt & principes: et
uacant deliciis in exemplũ illius diuitis purpurati qͥ
letabatur in coniuiuo: & intantã erigebat᷑ suꝑbiã ut
lazarũ ante ostiũ suũ plenũ ulceribꝰ non dignaretur
& opulenti sunt in sion. & habent fiduciã in monte
samariȩ: & ingrediuntur po̾patice domũ istł. ut
tuniorẽ anmi corpꝰ ostendat: & põparũ fereulis

Expanded text:
confidunt in monte Samariae: vindemiarunt primitias gentium, et ingressi sunt sibi. Ad Sion, ut supra diximus, et ad montem Samariae, id est, ad duas tribus, quae appellabantur Juda, et ad decem, quae Israelis nomine vocabantur, prophetae sermo confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribus indignaretur et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomp
Abbreviated transcription (Latin):
dat fortia & stulta: ut ꝑdat sapientiã sapientiũ.
& intelligentiã prudentiũ reꝓb& Isti uindemiaue¬
runt pͥmitias gentiũ : ut fu̾b nomine xp̃iano in¬
troducerent eos in torcularia sua. ubi non caleatur
uua sed ꝑditur. ubi ñ mustũ expͥmitur sed uenenũ.
Et ingressi sunt sibi. Pulchre dix̃ sibi. Nlon enĩ ingres¬
si sunt deo sed sibi ingressi sunt: Alioquin deo magis
legendũ ẽ. uxta hebreos in fine huiꝰ qđ exposiumus:
REPOSTERO ordine atq confuso: duodecĩ¬
complemꝰ. Non enĩ apͥmo usq ad nouis¬
simũ uixta ordinẽ quo leguntur: sed
ut potumꝰ & ut rogati sumus ita eos
disseruimus.: Naum. micheã. sophoniã. & aggeum:

Expanded text:
ntium, et intelligentiam prudentium reprobet . Isti vindemiaverunt primitias gentium, ut sub nomine Christiano introducerent eos in torcularia sua, ubi non calcatur uva, sed perditur: ubi non mustum exprimitur, sed venenum. Et ingressi sunt sibi. Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis legendum est; juxta Hebraeos, in fine hujus, quod exposuimus. aepostero ordine atque confuso duodecicomplebimus. Non enim a primo usque ad novissimum, juxta ordinem quo leguntur, sed ut potuimus, et ut rogati sumus, ita eos disseruimus. Naum, Michaeam, Sophoniam, et Aggaeum,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. donec ꝑtranseat ira dnĩ. & eẽ. qͣsi in domo nr̃a. &¬
quasi in inferno requiescere : tune mordebit nos co¬
luber qui in presenti loco naas. in iob appellatur le¬
uiatban: de cuius natura & t̾rore multiplici pleniꝰ
in ipso uolumine discimus.: In caligine autẽ & tene¬
bris quȩ contraria sunt splendori & luci: tormentoꝵ
diuersitas explicatur: Odi & ꝓieci festiuitates ur̃as:
ñ capiã odorẽ cetuũ urorũ. Quod si obtuleritis

Expanded text:
llum donec transeat ira Domini , et esse quasi in domo nostra, llum donec transeat ira Domini , et esse quasi in domo nostra, quasi in inferno requiescere: tunc mordebit nos coluber qui in praesenti loco Nahas, in Job appellatur Leviathan. De cujus 302 natura et terrore multiplici plenius in ipso volumine discimus. In caligine autem et tenebris quae contraria sunt luci et splendori, tormentorum diversitas explicatur. Odi et projeci festivitates vestras, et non capiam odorem coeluum vestrorum. Quod si attuleritis
Abbreviated transcription (Latin):
der&: debuerant imitari paulũ dicentẽ. Quis seau¬
dali zatur & ego non uror: & ꝓom̃ib eẽ. solliciti: ne
liceat exire de corpore : & seculi hinꝰ miseriis libera¬
ri Nescientes quod quãdiu in hac carne uersamur ha-¬
bemis locũ penitencie Si autẽ recesserimus. audiniꝰ
illud ꝓpħȩ. In inferno autẽ quis consitebitur tibi:
uult ꝑire eũ qͥcũ patris uxore fuerat foinicatus.:
Qua ꝓpt̾ uidas periit infelix: qͥ abundantiori absor¬
tus ẽ. tristicia. ꝓdicioni homiridiũ copulauit:
& homicidiũ om̃ib penis homierdiis. Ut ubi puta¬
bat remediũ & morte fuspendii finẽ malorũ: ibi le¬
onẽ & ursũ & colubrũ reꝑir&. Qbꝰ nominibꝰ uiden-¬
tur mͥ figniflcari uel diuersa supplicia. uel ipse dia¬
bolus qͥ recte & leo & ursus & coluber appellatin. sñq
nos putauerimus audire esaiã dicentẽ. uade popłs meus
intra in cubieula tua claude hostiũ. abscondere pusu¬

Expanded text:
deret, debuerant imitari Paulum dicentem: Quis scanderet, debuerant imitari Paulum dicentem: Quis scandalizatur, et ego non uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, audiemus illud Prophetae: In inferno autem quis confitebitur tibi ? ult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantiori absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum, ibi leonem et ursum et colubrum reperiret. Quibus nominibus videntur mihi significari vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et leo et ursus et coluber appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicentem: Vade, populus meus, intra cubicula tua: claude ostium, abscondere pusi
Abbreviated transcription (Latin):
uideorũ opinionẽ relinqueremus intactã: ceterum
nulli dubiũ ẽ. om̃s nros diẽ tenebrarũ diẽ intei¬
ligere iudicii. de qͣ seribit & sophonias: Iuxta ẽ. dies¬
uenit furoris & irȩ : ponere orbẽ terrarũ desertũ
& peccatores ꝑdere ex eo Simulq ꝑcutitur confiden¬
tia suꝑborũ qͥ ut apud homines iusti appareant so¬
lent diẽ specture udicii: & dicere. Utinã uemat
no bis in sabbato : decimas do onniũ que possideo:
Ex hoc enim ipso quod diẽ dñi desiderant & non ꝑ¬
timescunt: digni supplicio uidicantur. Quia nul¬
lus hominũ absq peccato: & astra iminunda surs
corã eo. & conclusit omĩa sub peccato: ut in om̃i¬
bus misereatur: Cum igitur nemo possit de dei ui-
hostias. nequid forte ꝑuersum contra dim̃ cogitareñ.
que temeritas ẽ. audire cũ counthiis sine nobis re
gnaremus.: Certe si etiã eos ꝓpͥa conscientia non mor-¬

Expanded text:
Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem tenebrarum, diem intelligere judicii, de qua scribit et Sophonias: Juxta evenit, furoris et irae, ponere orbem terrarum desertum, et peccatores perdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat no bis in sabbato: decimas do omnium quae possideo. Ex hoc enim ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni supplicio judicantur, quia nullus hominum absque peccato est, et astra immunda sunt coram eo . Et conclusit om misereatur . Cum igitur nemo possit de Dei judihostias, ne quid forte perversum contra Dominum cogitarent , quae temeritas est audire cum Corinthiis: Sine nobis reggnaremus . Certe si eos etiam propria conscientia non remor
Abbreviated transcription (Latin):
etiã restitucio consequatur Non ẽ. enm tantũ iali in
captiuitatis iuiria: ꝗͣtũ boni in his quę pꝰ captiuita¬
tẽ dñs pollicetur. Qbꝰ ꝓpħa respondit: frustra eos qđ
longo tempr̃e pꝰ futurũ ẽ. in aduentu filii dei :pꝰ.lxxͣ.
atq pauꝑies & umumerabiles miseriȩ consequentur:
Fugientib enim inquit a facie nabuchodonosor leonis õc¬
curr& assuerus. sub quo hester narrat᷑ hystoria. Siue
destructo assiriorũ & chaldeorũ imꝑio: medi ꝑseq con-¬
surgent Cũq regnante ciro fueritis reuersi. & p̃cipi¬
ente dario ceꝑitis ȩdificare  dnĩ. domũ & omem fidu¬
eiã habueritis in templo ita ut reqͥescatis in eo. & las¬
sas manus suꝑ parietes inelmetis: timnc uemi&
alexander rex macedonũ. siue antiochus cognonito
egi fanes. qͥ moretur in templo. & uos instar colubri
mordeat. nequaꝗͣ foris in babilone. & insusis. sed intͣ
sticie. Hec iuxta historiã breuiter dixiiꝰ: ne penitꝰ

Expanded text:
is tempus consequatur. Non est enim tantum mali in captivitatis injuria, quantum boni in his quae post captivitatem Dominus pollicetur: quibus propheta respondit, frustra eos quod longo tempore post futurum est, in adventu Filii Dei post septuatque pauperies et innumerabiles miseriae consequentur. Fugientibus enim, inquit, a facie Nabuchodonosor leonis, occurret Assuerus sub quo Esther narratur historia, sive, destructo Assyriorum et Chaldaeorum imperio, Medi, Persaeque consurgent. Cumque, regnante Cyro, fueritis reversi, et praecipiente Dario, coeperitis aedificare domum Domini, et omnem fiduciam habueritis in templo: ita ut requiescatis in eo, et lassas manus super parietes inclinetis: tunc veniet Alexander rex Macedonum, sive Antiochus cognomento Ἐπιφανὴς, qui moretur in templo, et vos instar colubri mordeat, nequaquam foris in Babylone, et in Susis, sed intrastitiae. Haec juxta historiam breviter diximus, ne penitus
Abbreviated transcription (Latin):
Si adhite ẽ. apud te: Et dic&. nequaꝗͣ. & dicet
tace. ne nomines nomine dnĩ Propt̾ stiꝑiores causas
quas ꝓpħicꝰ sermo descripsit. eorũ qͥ dormiunt in
lectis eburneis. & lascuuunt instratis. & comedurs
agnos de grege. & uitulos de medio arm̃ti. & ca¬
nent ad uocẽ psalterii. &bibunt in phialis. & ob¬
timo unguento delibuti sunt. & in suꝑ nichil pati
fecerunt : nunc nugrabunt in capite transmigran¬
tiũ . Et ẽ. sensus: Nleqͥꝗͣ in futurũ pęna differtur
nec de longis post scłis ꝓph̃atur: quod nune ingru¬
it Nunc uenturũ ẽ. qđ meus sermo p̾dicit: ⁊tu
ros eos eẽ. in pͥncipio transmigͣntiũ. pͥncipes uidelic&
& potentes qͥbus sup̃dixerat: audite uerbũ hoc uac¬
ce pingues que estis in monte samarie &rursum.

Expanded text:
Si adhuc est apud te? et dicet, nequaquam; et dicet, Si adhuc est apud te? et dicet, nequaquam; et dicet, Tace, nec nomines nomen Domini. Propter superiores causas quas propheticus sermo describit eorum qui dormiunt in lectis eburneis, et lasciviunt in stratis, et comedunt agnos de grege, et vitulos de medio armenti, et canunt ad vocem psalterii et bibunt in phialis, et optimo unguento delibuti sunt, et insuper nihil patiuQuia ista et ista fecerunt, nunc migrabunt in capite transmigrantium. Et est sensus: Nequaquam in futurum poena differtur, nec de longis post saeculis prophetatur: quod nunc ingruit, nunc venturum est, meus sermo praedicit, eos ituros esse in principio transmigrantium, principes videlicet et potentes, quibus supra dixerat: Audite verbum hoc, vaccae pingues, quae estis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds in anima sua : dic̃ dñs ds̃ exercituũ Detestor
ego suꝑbiã iacob: & domus eius odi. Et tradã ciuita¬
tẽ : cũ habitatoribꝰ suis. Quod si reliqͥ fuerint decẽ
uiri in domo una : & ipsi morient̃: E toll& eum
ꝓpinquus suus & combur& eũ: ut efferat ossa de
domo E diẽ ei qͥ i penitralibꝰ domus ẽ. Nũquia
adhiç ẽ. apud te: Et respondebit: finis ẽ. Et dicit
ei. Iace : non recorderis nomuii dm̃. Loca oł pterea
nunc captiui erunt abinitio fortiũ: & auferetur
humnitꝰ equorũ ex ephraim Quia iurauit dñs
semetipsũ dic̃ dñs ds uirtutũ: qr abhominabor ego
omẽm contumeliã iacob. & regiones eius odi & au¬
ferã ciuitatẽ cũ habitatoribꝰ suis.: Et erit si reman¬
serĩt.xͤ. uri in domo una & mortui fueruit: &¬
tollent domestici eius & conabuntur ut auferant
ossa eorũ de domo. Edic̃ bis qͥ presunt domui.

Expanded text:
Dominus Deus in anima sua, dicit Dominus Deus exercituum: Detestor Dominus Deus in anima sua, dicit Dominus Deus exercituum: Detestor ego superbiam Jacob, et domos ejus odi, et tradam civitatem cum habitatoribus suis: quod si reliqui fuerint decem viri in domo una, et ipsi morientur; et tollet eum propinquus suus, et comburet eum, ut efferat ossa de domo; et dicet ei qui in penetralibus domus est: Numquid adhuc apud te est? et respondebit, finis est; et dicet ei: Tace, et non recorderis nominis Domini. LXX: Propterea nunc captivi erunt ab initio fortium, et auferetur hinnitus equorum ex Ephraim; quia juravit Dominus per semetipsum, dicit Dominus Deus virtutum: quiaomnem contumeliam Jacob, et regiones ejus odi, et auferam civitatem cum omnibus habitatoribus suis. 315 Et erit, si remanserint decem viri in domo una, et mortui fuerint; et tollent domestici ejus, et conabuntur ut auferant ossa eorum de domo; et dicent his qui praesunt domui:
Abbreviated transcription (Latin):
fecatũ. ꝓpͥe ad hereticos referri potest: qͥ quasdam
in scis scripturis nichil turbidũ sit atq cenosũ: sed
totũ de suꝑiori unda purissimũ. sti: pͥmis ungunt᷑
unguentis: Qui non habentes artẽ unguentariã absq
dñ ẽẽ. se dicunt. oleũq purissimũ sensus sui fece
contaminant: Cũq hec faciant: in int̾fectionẽ eorum
qͦs deceꝑunt nullo dolore eruciantur: sed gaudent in
aliens mortibꝰ. & miserorũ sanguine delectantur. Sen¬
sus iste pulcherrimus in quo dicitur. quasi staneia pu¬
tauerunt. & ñ qͣsi fugientia : in hebraico non habetur.
Sed ꝓeo scriptũ ẽ. sic̃ dauid putauerunt se habere ua-¬
sa cantici Unde mͥ uidetur ab interp̃tibꝰ additus: qui
in se descriptione luxurie contra uicia & uoluptates
huius modi sententiã ꝓtulerunt. & ñ uerterunt quod
scriptũ erat. sed de suo quod s uideretur adderent
iimo mutarent: Q ꝓpt̾ nẽ migͣbt̾ in cap̃ transmi¬
granciũ: & auferetur factio lasciuientiũ. Iurauit

Expanded text:
ferri ad haereticos potest, qui quasdam in sanctis Scripturis nihil turbidum atque coenosum sit, sed totum de superiori unda purissimum. Isti primis unguntur unguentis, qui non habentes artem unguentariam, absquDomini dicunt se esse: oleumque purissimum sensus sui faece contaminant. Cumque haec faciant in interfectionem eorum quos deceperunt, nullo dolore cruciantur; sed gaudent in alienis mortibus, et miserorum sanguine delectantur. Sensus iste pulcherrimus in quo dicitur: quasi stantia putaverunt, et non quasi fugientia, in Hebraico non habetur; sed pro eo scriptum est: sicut David putaverunt se habere vasa cantici. Unde videtur mihi ab interpretibus additum, qui in descriptione luxuriae, contra vitia et voluptates hujusmodi sententiam protulerunt, ut non verterent quod scriptum erat, sed de suo, quod sibi videretur, adderent, immo mutarent. Quapropter nunc migrabunt in capite transmigrantium, et auferetur factio lascivientium. Juravit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : apłos & apłicos uiros imponendis testimoniis de
ueteri testam̃to. non uerba confiderare sed sensũ. nec
eadẽ sermonũ calcare uestigia : dũ mͦ asentencus ñ re¬
cedant. Quicqͥd autẽ iuxta litterã dicitur contra po¬
pulũ uideorũ hoc omẽ referunt adeos. qͥ sub nomine
cepĩ uenerantur idola. & praua sibi dognata confingen
tes portant tabernaculũ regis sui diaboli: & maginẽ
statuarũ & idolorũ suorũ. Non enim unũ colunt idolũ:
sed ꝓuarietate doctrinarũ diuersos adorant deos. Et
de migrare eos faci& dñs tͣnsdamascũ. ut ñ bibant
sanguine dnĩ. s tͣnseant in babilonẽ. & audiant ꝑ ꝑ
pħam calix aureus babilon in ebrians om̃s gentes. Di¬
mascus enĩ ut crebro diximꝰ int̾pretatur sangunẽ bibenꝰ.
siue sangus cilicii ut ꝑpenitenciã ad bibendũ sanguinẽ
dnĩ ꝓuocem̃. Ue qͥ oͦpulenti estis in syon & confiditis in
monte samarie Optimates capita populorũ ingredi

Expanded text:
et apostolicos viros in ponendis testimoniis de veteri Testamento, non verba considerare, sed sensum: nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedant. Quidquid autem juxta litteram dicitur contra populum Judaeorum, hoc omne refer ad eos qui sub nomine Christi venerantur 307 idola, et prava sibi dogmatates, portant tabernaculum regis sui diaboli, et imaginem statuarum et idolorum suorum. Non enim unum colunt idolum; sed pro varietate doctrinae diversos adorant deos, et de migrare eos faciet Dominus trans Damascum, ut non bibant sanguinem Domini; sed transeant in Babylonem, et audiant per prophetam: Calix aureus Babylon, inebrians omnes gentes . Damascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibendum Domini sanguinem provocemur. Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in mo
Abbreviated transcription (Latin):
as exercituũ nomen euis Lxtax.. umqͥd hostias & ui¬
sistis tabernaculũ molchom. Repham. figuras eorũ¬
damascũ : dic̃ dominus ds̃ omp̃s nomen eius. Ex h
loco discimꝰ om̃s hostias & sacrificia quȩ in deserto
obtulit ifrł non deo obtulisse sed molocb regi suo. cuiꝰ
portauerunt tabernacula & imaginẽ idolorũ suoꝵ
statuarũq uenerati sunt. & quȩ sit ipsa imago uel
id olorũ: sequenti sermone demonstrat. Sidus dei
urĩ quod hebraice dicitur chochab. id ẽ. luciferi:
quẽ sarraceni hue usq uenerantur.: Quam ob eausa
migrare eos fecit dñs transdamascũ. id .ẽ. in assiri¬
os atq daffa scos.: Cuius omm̃potentia: ex eo qđ dñs
as exercituũ ẽ. demonstratur. Querimꝰ qͦmͦ hostias &
facrifieiũ non deo obtulerint indeserto sed regi suo
quẽ luciferũ noncupant. Ex eo tempore qͦ aurũ in
cap̃ uituli transformarunt dicentes. isti sunt dii tui
isrł qͥ te eduxerunt de terra egipti. omĩa que fece¬

Expanded text:
s exercituum nomen ejus. LXX: Numquid hostias et visistis tabernaculum Melchom, et sidus Dei vestri Repham, figuras eoruDamascum, dicit Dominus: Deus omnipotens nomen ejus. Ex hoc loco discimus, omnes hostias et sacrificia quae in desloch regi suo, cujus portaverunt tabernacula, et imaginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, quem Sarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod Dominus Deus exercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto; sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti , omnia quae fece
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat uir a facie leonis. & occurrat ei ursus. & ingre¬
diat᷑ domũ & initat᷑ manu sua suꝑ parietẽ & morde¬
at eũ coluber Num qͥd non tenebre dies dnĩ & ñ lux:¬
Q caligo & non splendor in ea: Loexe. Uae deside¬
tenebrȩ & ñ lux. Quomͦ si fugiat homo a facie leonis
& incidat in eũ ursus. & introeat in domũ & initat᷑
ne tenebre dies adñ & non lux. & caligo non habens
homines tribus sue negligere uideretur. & ad decẽ
tantũ tribus conferre sermonẽ: ad utrũq regnum
epulenti estis insion. & confiditis inmonte samariȩ: i¬
telligi potest Ue gͥ ude israeliq dicentibꝰ. uenat dies

Expanded text:
cie leonis, et occurrat ei ursus, et ingrediatur domum, et innitatur manu sua super parietem, et mordeat eum coluber. Numquid non tenebrae dies Domini, et non lux? caligo, et non splendor in ea? LXX: Vae desidetenebrae, et non lux.et incurrat in ursum: et introeat in domum suam, et rne tenebrae dies Domini, non lux: et caligo non habens homines tribus suae negligere videretur, et ad decem tantum tribus conferre sermonem, ad utrumque regnum; opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, intelligi potest: Vae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scłi & omĩa corpora : scđ̾m epicurũ ꝑmomenta
fluunt & abeunt. & nichil in suo consistit statur sed
uel creseunt omĩa uel decrescunt. & aquarũ more tor¬
rentiũ labuntur in p̃ceps. Unde & in seculari littera¬
tura legimus: sed fugit interea. fugit irreparabile

Expanded text:
enim saeculi, et omnia corpora, secundum Epicurum, per momenta enim saeculi, et omnia corpora, secundum Epicurum, per momenta fluunt et abeunt, et nihil in suo consistit statu, sed vel crescunt omnia, vel decrescunt, et aquarum more torrentium labuntur in praeceps. Unde et in saeculari litteratura legimus : Sed fugit interea, fugit irreparabile
Abbreviated transcription (Latin):
humo initans iacob & ponit sibi lapide ad caput. quẽ
reꝓbauerunt edificantes: & factus ẽ. in capud angłi.
Qui uͦ deliciis uacant atq luxurie & omĩa causa uen¬
tris faciunt : dormiunt in lectis eburneis mortui ani-¬
malis : & immundis herent ossibus Et qr pulera uiden¬
tur uicia. & p̾senti nitore letantur: reqͥescunt in eoꝵ
lectulis & sopore grauissimo sopiuntur: Isti non come¬
dunt solidũ cibũ & athleticũ de quo roborentur ui¬
res luctanciũ. & mollẽ & tenerũ & sinistrarũ par¬
tiũ. quales sunt bedi de gregibꝰ & uttuli saginati
& tenelli : iimo adhuc lacte nutriti.: Hoc enĩ signifi¬
ad uocẽ organorũ & sonitũ. ut omĩa oꝑa eorũ specters
uoluptatẽ. & nichil faciant nisi qđ uentri ꝓcura
& libidini.: Nec statĩ nobis illud prudens iector oppo¬
nat qͦmͦ scriptũ ẽ. flumina conerepent manibus. &
stantia putauerunt. & non quasi fugientia Res

Expanded text:
humo imitans Jacob ; et ponit sibi lapidem ad caput, quem humo imitans Jacob ; et ponit sibi lapidem ad caput, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . Qui vero deliciis vacant atque luxuriae, et omnia causa ventris faciunt, dormiunt in lectis eburneis mortui animalis, et immundis haerent ossibus; et quia pulchra videntur vitia, et praesenti nitore delectant, requiescunt in eorum lectulis, et sopore gravissimo deprimuntur. Isti non comedunt solidum cibum et athleticum, de quo roborantur vires luctantium, sed mollem, et tenerum et sinistrarum partium: quales sunt haedi de gregibus et vituli saginati, et tenelli, immo adhuc lacte nutriti: hoc enim signifiad vocem organorum et sonitum, ut omnia opera eorum exspectent voluptatem: nihilque faciunt nisi quod ventri procurant et libidini. Nec statim nobis illud prudens lector opponat, et quomodo scriptum est: Flumina concrepent manibus . Estantia putaverunt, et non quasi fugientia. Res
Abbreviated transcription (Latin):
nus eorũ: & infines orbis terrȩ uerba eorũ: Isti qͥb su¬
pra dixerat domꝰ isrł transite om̃s & uidete aqͣlibꝰ ui-¬
ciis ad meliora transire uideat᷑ sequens sermo describit.:
Qui uemunt indiẽ malũ parantes sibi uicio suo diẽ ma¬
lũ. ñ qͦ dies ullus sit maltis. sed qͦ unusquisq par&e sibi
malũ: tuxta illud quod in eccłiaste legimꝰ: Ne dixeris
dies pͥores meliores erant mͥ quã isti. qm̃ non in sapiencia
tuterrogas suꝑ hoc. Stuitũ ẽ. enĩ referre ad tempora:
cia. Quomͦ enim concisio carnis & cireumcisio cordis ap¬
pellatur: & funt manifesto iudei. & iocculto: quorũ
alterũ abicit᷑ alterũ comꝑbatur: ita sunt sabbata
anĩ Sc̃ã & ueritate fubnixa. & alia ñ scã atq men¬
datia : qͥ occidentis litterȩ sequuntur otiũ.: Quodq
seqͥtur qͥ dormitis suꝑ lectos eburneos: sic int̾pretari
possumꝰ. Qui athleta ẽ. dñi & exercetur ad luctã & p̾-¬
parat se contra aduersarias potestates: dormit in mida

Expanded text:
es orbis terrae verba eorum . Isti quibus supra dixerat: Domus Israel, transite omnes, et videte, a qualibus vitiis ad meliora transire jubeantur, sequens sermo describit: Qui veniunt in diem malum, parantes sibi vitio suo diem malum: non quo dies ullus sit malus; sed quo unusquisque paret sibi malum, juxta illud quod in Ecclesiaste legimus: Ne dixeris, dies priores meliores erant mihi quam isti: quoniam non in sapientia interrogas super hoc : stultum est enim referre ad tempora, cia. Quomodo enim circumcisio carnis, et circumcisio cordis apellatur, et sunt in manifesto Judaei, et in occulto, quorum alterum abjicitur, et alterum comprobatur: ita sunt sabbata Domini sancta, et veritate subnixa, et alia non sancta atque mendacia, quae occidentis litterae sequuntur otium. Quodque sequitur: qui dormitis super lectos eburneos, sic interpretari possumus: Qui athleta est Domini, et exercetur ad luctam, et praeparat se contra adversarias potestates, dormit in nuda
Abbreviated transcription (Latin):
erit planctus : qr uineȩ sodomorũ uineȩ eorũ Et ꝓ
uino leticie qđ letificat cor hominis. attulerunt
uinũ draconũ & furorẽ aspidũ insanabilẽ & hoc
uniuersa patientur qr non transiut ꝑmediũ eorũ
añs ut non habit& inter eos nec dicat habitabo in eis
& in ambulabo Ecce ego uobiseũ sum om̃ibꝰ diebꝰ usq
ad consũmationẽ scli. Ue desiderantibꝰ diẽ adnĩ. Ut qͥd

Expanded text:
erit planctus, quia vineae Sodomorum vineae eorum. Et pro vino laetitiae, quod laetificat cor hominis, attulerunt vinum draconum et furorem aspidum insanabilem. Et haec universa patientur; quia pertransibit per medium eorum Dominus, ut non habitet inter eos, nec dicat: Habitabo in eis, et inambulabo. Et: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Vae desideran
Abbreviated transcription (Latin):
dere qͥuernit Iuxta i xaͣ. autẽ orame committato. sic
manfestior leccio p̾sentis capłi readi potest Quomͦ di
aeistis odio habumꝰ mala & dileximus bona. sic queri¬
te bonũ & non malũ ut uiuatis: ut sit dñs omp̃s uo¬

Expanded text:
dere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic dere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic manifestior lectio praesentis capituli reddi potest: Quomodo dixistis, odio habuimus mala, et dileximus bona, sic quaerite bonum et non malum, ut vivatis, et sicut Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uiuetis in eo qͥ dicit ego sum uia Bonũ querit
qͥ credit in eũ : qͥ in euangłio loqͥtur Ego sũ pastor
bonus Repellit malũ: qͥ fugit eum de qͦ scriptũ ẽ:
Mlundus in maligno positus ẽ. & in oratione dnĩca
uũ uobiscũ. sic̃ dixeratis ideo eũ ẽẽ. uobiscũ. qr nati
estis de abraham. Nec sufficit bonũ querere. malũq
oderitis malum dem diligatis d̃ bonũ Odit malũ qui
non solũ uoluptate ñ iuncitur. sed odit oꝑa uolupta¬
tis . & diligit bonũ qui non inuitus ac necessitate
omĩs elemosina plac& deo nisi que cũ hilaritate
ꝓfertur: Cumq oderitis malũ & dilexeritis bonũ
constituite in portis iudiciũ De qͦ supra dictũ ẽ. Ut
miqͥtate pulsa : ueritas redeat & si hec feceritis
coaptari : ut deseserto errore quẽ fixerint redeaN
ad eccłiã. Et oderint priora dogmata diligantq in
uiciorũ atq uirtutũ. relmquentes illas & ad has tͥnse¬
untes: & sperent miscdiam: qͥ ex faucibus diaboli eua¬

Expanded text:
etis in eo qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scriptum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica uum vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque oderitis malum, deinde diligatis bonum. Odit malum, qui non solum voluptate non vincitur, sed odit opera voluptatis: et diligit bonum, qui non invitus, aut necessitate, omnis eleemosyna placet Deo, nisi quae cum hilaritate profertur. Cumque oderitis malum, et dilexeritis bonum, constituite in portis judicium, de quo supra dictum est, ut, iniquitate expulsa, veritas redeat. Et si feceritis coaptari, ut deserto errore, quem finxerunt, redeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantque in vitiorum et virtutum, relinquentes illas, et ad has transeuntes, et sperent misericordiam qui ex faucibus diaboli eva
Abbreviated transcription (Latin):
cliastici gaudete: & it̾i dico gaudete: Sed & agͥcola
uocat᷑ ad luctũ. Habent enĩ & heretici agͥcolas suos.
in qͥb aruis tribuli nascuntur & spinȩ. & ad planetũ
uocantur: qͥ non seunt plangere uel sua uel aliena
peccata. Quamꝗͣ hoc & inbonã partẽ possimus accipe:
ut uir eccłiasticus & potens. ad penitentiã ꝓuocare¬

Expanded text:
iant: Gaudete, iterum dico, gaudete . Sed et agricola vocatur ad luctum habent enim haeretici agricolas suos, in quorum arvis tribuli nascuntur et spinae, et ad planctum vocantur qui norunt plangere, vel sua, vel aliena peccata; quanquam et haec in bonam partem possimus accipere, ut vir ecclesiasticus et potens ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ om̃s qͥ induti sunt uestim̃tis alienis : et
uleiscar suꝑ om̃s manifeste qui sunt in uestibu¬
lis. in die illa qui complent domũ dei sui impi¬
etate & dolo. Indie captiuitatis iudaice quando
regis uł om̃s de stirpe regia. uł certe ꝓprie
filios iosie. quos uł occisos uł captos legimus
& suꝑ om̃s qͥ induti sunt ueste ꝑegrina: hoc
ẽ qͥ ꝙ dei cultu uenerati sunt idola: & suꝑ
om̃s qui arrogantes ingrediuntur suꝑ limen
lumen ascendunt. Porro qͥa in eo ubi nos inter¬
p̃tati sumus qͥ arrogant̾ ingrediuntur suꝑ lim̃.
potest legi scdm hebraicũ qͥ transiliunt limen.
& hoc historice sentiendũ ẽ. iundicabo suꝑ eos
qͥ uxta regnorũ pͥmũ librum ñ calcant limen
qͥtate & scelere & om̃i mendatio. ut ad errorẽ
religionis iniqͥtas quoq insubiectos & ad ꝓxi¬
mos mendatiũ iungeretur. S quia semel &
tropologie exponere cepimus: uisitabit dñs

Expanded text:
 super omnes qui induti sunt vestimentis alienis: et  super omnes qui induti sunt vestimentis alienis: et ulciscar super omnes manifeste, qui sunt in vestibulis in die illa, qui complent domum Domini Dei sui impietate et dolo. In die Judaicae captivitatis, quando regis, vel omnes de stirpe regia, vel certe proprie filios Josiae, quos vel occisos vel captos legimus, et super omnes qui induti sunt veste peregrina, hoc est, qui pro Dei cultu venerati sunt idola. Et super omnes qui arroganter ingrediuntur super limen limen ascendunt. Porro quia in eo ubi nos interpretati sumus, qui arroganter ingrediuntur super limen, potest intelligi secundum Hebraicum, qui transiliunt limen: et hoc historice sentiendum est, vindicabo super eos, qui juxta Regnorum primum librum non calcant limen quitate et scelere et omni mendacio, ut ad errorem religionis iniquitas quoque in subjectos et in proximos mendacium jungeretur. Sed quia semel et tropologice exponere coepimus: Visitabit Dominus