comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i possemus aliter ꝑuenire ad xꝑ̃m. idẽ
ad uitam ȩt̾nam: quis uellet morie
Naturam quipꝑe nr̃am. idest consortium
quoddam anime & corporis. & quandam
in his duob familiaritatẽ conglutinatio¬
nis atq comꝑaginis. exponens quodã loco
apłs. ait habere nos domũ non manufac̃¬
tam ȩternam in cęlis: idest immortalita¬
tem preparatam nob̾. quã induendi sumꝰ¬
in fine cum resurrexerimus a mortuis. Et
ait. In quo nolumus expoliari s suꝑuestin:
ut absorbeatur mortale a uita. Si fieri pos¬
iet. sic uellemus fieri immortales. ut iam
ueniret ipsa immortalitas. & mͦ sieut sumꝰ
mutaret nos: ut mortale hoc nr̃m a uita
absorberetur: ñ ꝑ mortẽ corpus poneretur
ut in fine it̾um reciꝑetur. Quamuis gͦ
a malis ad bona transeamus. tñ ipse tran¬
situs aliquantum amarus ẽ. & ħt fel qd
dederunt dño in passione iudei: habet
aere quiddam tolerandum. qͦ ostendunt᷑

Expanded text:
i possemus aliter pervenire ad Christum, id est ad vitam aeternam, quis vellet mori? Naturam quippe nostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familiaritatem conglutinationis atque compaginis exponens quodam loco Apostolus, ait habere nos domum non manufactam, aeternam in coelis; id est immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumin fine, cum resurrexerimus a mortuis, Et ait: In quo nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita, si fieri potest; sic vellemus fieri immortales ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo sicut sumus mutaret nos, ut mortale hoc nostrum a vita absorberetur, non per mortem corpus poneretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus; tamen ipse transitus aliquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei, habet acre quiddam tolerandum, quo ostenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
itende te hic habere labo¬
rem: s attende qualẽ ille requiẽ polli¬
cetur. Numquid cogitare potes: si iliã posseᷤᷤ
cogitare: uideres te nicħ laborare ad com¬
pensationẽ. Audi eum qui ulud ex parte
cernebat. qui dixit nunc scio ex parte. q̃d
ait apłs. Et enim quod ẽ ad p̃sens. tẽporale
&e leue tribulationis nr̃e: uixta incredibilẽ¬

Expanded text:
tendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tribulationis nostrae, juxta incredibile
Abbreviated transcription (Latin):
de muliere cuius uir mortuus fuerit
beatior aũ erit si sic ꝑmanserit. scdm meum
consilium: ne quis hoc consilium tamqͣm
humanũ. & ñ diuinum contempnendum
suadent᷑. eodem dño inspirante suaderi.
Absit enim ut quisꝙͣ catholicus dixerit. qͣn
sit. & insẽparabilia sint oꝑa trinitatis. F¬

Expanded text:
de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam catholicus dixerit. quansit et inseparabilia sint opera trinitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem int̾ dei munera repperiri: quȩ
dantur in eodem sꝑu. Utrumq gͦ nr̃m est:
sola caritas: s sicut seriptum ẽ. caritas cum
fide. a deo patre. & dño iħuxꝑo. Alii discre¬
lignus quasi tranquillus agit. ac si ne
uexatione aliqua corporis. assumpto huma no
sꝑu. dicit quod potest: quando etiam uera di¬
cit & utilia predicat. transfigiirans se sic̃ scͥp¬
tum ẽ. uelut angłm lucis: ad hoc. ut cum
diicat ad sua. Hunc discerni ñ arbitror. nisi
dono illo dequo ait apłs. cum de diuersis
dei munerib loqueretur: alii diiudicatio
sꝑuum. Non enim magnum ẽ tunc eum
dinoscere: cum ad aliqua ꝑuenerit. uł ꝑduxe¬
rit. que sunt contra bonos mores. uł regulã
fidei. Tunc enim amultis discernitur. Iuo
aũ dono. in ipso primordio quo multis ad¬
huc bonus apparet: continuo diiudicatur

Expanded text:
fidem inter dei munera reperiri, quae dantur in eodem spiritu. utrumque ergo nostrum est sola caritas, sed, sicut scriptum est, caritas cum fide a deo patre et domilignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corporis adsumto humano spiritu dicit quod potest. quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum itum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓcedat. Neq enim frustra ide sꝑc:
cum sensu corporalit̾ tangendi ꝓcedens
ex corpore substantia sp̃i sei fuit: s demonstra¬
tio ꝑ congruam significationẽ. non tantũ a
mentissimus dixerit alium fuisse sꝑm quẽ suf¬
flans dedit: & alium quẽ post ascensionẽ suã

Expanded text:
non procedat; nec enim frustra idem spircum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit: sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a mentissimus dixerit, alium fuisse Spiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ: & dare gr̃am suam oĩb in¬
telligentib: quia gr̃a illiꝰ ẽ. & ñ merita eoꝵ.
Et ne quelibet ꝑsona głetur in carne: infir¬
mos elegit. Nam inde ñ ẽ electus cẽ ille na¬
thanael. Quid enĩ tͥ uidetur ut publicanũ
in theloneo sedentem eligeret matheũ: & ñ
eliget natanahelem. cui ꝑhibuit testimoni
um dicens. ecte uere isrłita in qͦ dolus ñ est
Intelligitur iste natanahel doctꝰ fuisse in
lege: ñ quia doctos ñ erat electurꝰ s si psos
pͥmo elegisset. doctrine merito se electos pu¬
tarent. Ita illoꝵ scientia laudaret᷑: &e laus

Expanded text:
re gratiam suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimoni dicens: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est? Intelligitur ergo Nathanael iste doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus
Abbreviated transcription (Latin):
enient legati ex egypto: ethiopia p̾ue¬
niet manus eiꝰ deo. Egipti uł ethiopiȩ
nomine. omnium gentium fidem signifi¬
cauit. a parte totum: legatos appellans
reconciliationis predicatores. A xꝑo enĩ lega¬

Expanded text:
enient legati ex Aegypto; Aethiopia praeveniet manus ejus. Aegypti, vel Aethiopiae nomine, omnium gentium fidem significavit, a parte totum; legatos appellans reconciliationis praedicatores. Pro Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ gͦ tollitur uelamen dicit ipse apb̃.
Cum aũ transieris ad dñm: auferetur
uelamen. Iudeus gͦ non transiens ad dnm̃
ñ ꝑtendit aciem mentis in finem: quomo¬
do illo tempore. in hac figura filii isrł non
ꝑtendebant aciem ocłoꝵ suoꝵ in finẽ: id est
in faciem moysi. Facies enim moysi splendi¬
da. figuram habebat ueritatis. Interposi¬
tum est uelamen: quia ñ poterant inten¬
dere ad hunc splendorem uultus eiꝰ. filii isrł.
Quȩ figura euatuatur. Sic enim dix̃ apłs.
quȩ euacuant᷑. Quare euatuant᷑: Quia ue¬
niente imꝑatore. imagines tolluntur de
medio. Ibi spectatur imago: ubi imꝑator
p̃sens ñ ẽ. Ubi est aũ ille cuiꝰ imago est:
imago remouet᷑. Imagines gͦ p̾̃ferebant᷑.
anteꝙͣ ueniret imꝑator nr̃. dñs iħc xꝑc.
Imaginib sublatis: fulget presentia imꝑa¬
toris. Ergo cũ transierit qͥsq ad dñm: aufe¬
retur uelamen. Sonabat enim uox moysi
ꝑ uelam̃: & facies moysi ñ apparebat. Sic &&

Expanded text:
o ergo tollitur velamen, dicit ipse Apostolus: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Judaeus ergo non transiens ad Dominum, non pertendit aciem mentis in finem. Quomodo illo tempore in hac figura filii Israel non pertendebant aciem oculorum suorum in finem, id est, in faciem Moysi. Facies enim Moysi splendida figuram habebat veritatis: interpositum est velamen, quia non poterant intendere adhuc splendorem vultus ejus filii Israel. Quae figura evacuatur. Sic enim dixit Apostolus: Quae evacuantur . Quare evacuantur? Quia veniente imperatore imagines tolluntur de medio. Ibi spectatur imago, ubi imperator praesens non est: ubi est autem ille cujus est imago, imago removetur. Imagines ergo praeferebantur, anImaginibus sublatis fulget praesentia imperatoris. Ergo cum transierit quisque ad Dominum, auferetur velamen. Sonabat enim vox Moysi per velum, et facies Moysi non apparebat. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
bsorta ẽ mors in uictoria. Ubi ẽ mors¬
tuus: Modo enim in choatis in nob̾ pͥmitiis
mentis. unde desideramus iherłm. mnulta
ex carne corruptibili contendunt ad uersũ
nos: quȩ non contendunt cum fu̾it mors
absorta in uictoria. Uincet pax: & finietur
bellum. Quando aũ uincet pax: uncet
& ula ciuitas quȩ dr uisio pacis. Nulla gͦ
erit a morte contentio. Modo cum morte
quanta contendimus: Inde sunt enim¬
delectationes carnales: quȩ nobis etiam
ulicite multȩ suggeruntur. Quib non
consentim us: sedtam̃ ñ consentiendo conten¬
dimus. Primo gͦ concupiscentia carnis se¬
quentes duxit nos: postea renitentes tra¬
xit nos. Deinde accepta gr̃a cepit nos nec
diicere nec trahere: s adhuc contendere
nobiscum. Post contentionẽ erit & uicto¬
ria. Modo te ce si obpugnat: ñ expugnet.
Postea cum absorta fu̾it mors in uictoria:
obpugnare cessabit. Quod dictum ẽ no¬
uissima inimica destruetur mors. Arripi
amus ardere caritate. donec totũ morta¬

Expanded text:
st: Absorpta est mors in victoriam. Ubi estuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica destrueamus ardere charitate, donec totum morta
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Non sunt illis isti coequandi: qͦs omĩno
ab eccłia scisma p̃cidit. Istos qͥppe idem apłs
escam ualentes caꝑe. lacte nutrit tam̃. Illi
aũ ñ in filiis paruulis. s in mortuis. & ꝑditaiᷤ
computandi sunt: ut siquis eoꝵ correctus
eccłie fu̾it copulatus: recte de illo dicipossit
mortuus erat & reuixit: ꝑierat &e inuentꝰ ẽ.¬
t enim nos. & om̃s anime rationaleᷤᷤ
scdm ueritatem de inferiorib recte
iudicam us: sic de nob̃ quando eidem cohe¬
remus. ipsa sola ueritas uidicat. De ipsa
uͦ nec pat̃. Non enim minꝰ ẽ quã ipse. ce
ideo quȩ pat̃ iudicat. ꝑ ipsam iudicat. Omĩa
enim que appetunt unitatem. hanc habent
regulam. uł formã. uł exemplũ. uł si quo alio
u̾bo dici se sinit. qm̃ sola eius similitudinẽ il¬
la aquo ẽẽ accepit impleuit: si tñ acceꝑit. ñ
in congrue d̾r ꝓ ea significatione qua filius
appellatur: qr ñ deipso ẽ. s de pͥmo sũmoq
principio qui pat̃ d̾r: ex quo omĩs pat̾nitas

Expanded text:
dei, non sunt isti illis coaequandi, quos omnino ab ecclesia scisma praecidit. istos quippe idem apostolus ondum escam ualentes capere lacte nutrit tamen, illi autem non in filiis paruulis, sed in mortuis et perditis conputandi sunt, ut, si quis eorum correctus ecclesiae fuerit copulatus, recte de illo dici possit: mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus eUt enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime dictum ẽ. oportet nos om̃s exhi¬
beri ante tribunal xꝑi. Omĩa gͦ iudicat.
quando purissime intelligit: & tota cari¬
tate quod intelligit diligit: ita cẽ quantũ
potest lex ipsa etiam ipse fit. scdm qmͣ iu¬
dicat omĩa. &e de qua udicare nullus pot̃:¬
sicut in his temꝑalib legib quãquã de hi ˢ
homines iudicent cũ eas instituunt: tam̃
cum fuerint institute atq firmatȩ. ñ lice¬
bit iudici de ipsis iudicare. s scdm ipsas.
Conditor tam̃ legum temporaliũ siuir bonꝰ
ẽ & sapiens. illam ipsam consulit ȩt̃nã. de
qua nulli anime iudicare datum ẽ: ut
scđm eiꝰ in cõmutabiles regulas qͥd sit pro
tempore iubendum uenerandũq discernat.
ft̾nam gͥ legem mundis animis fas ẽ cog¬
noscere: iudicare ñ fas ẽ¬

Expanded text:
s exhiberi ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quando purissime intelligit, et tota charitate quod intelligit diligit. Ita etiam quantum potest lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia. De qua judicare nullus potSicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas e
Abbreviated transcription (Latin):
ernitiosũ autem ẽ consilium hominis
ipsi homini. quo ea querit quȩ sua st̃
non quȩ dei: in cuius hereditate quod ipse
nob̾ ẽ. cum ad fruendum se prebere dignat᷑.
nullas patiemur cũ scĩs societatis angustiaᷤ
dilectione rei nr̃ȩ. quasi priuate. Glosissima
quippe illa ciuitas ad epta ꝓmissam heredi¬
tatem. in qua nullus morietur. oriet᷑. non
habebit ciues qui. singuli gaudeant suis
reb: quia ds erit omnia in omib. Cuius so¬
cietatem quisquis in hac ꝑ egrinatione. fidelit̃.
& flagranter desiderauerit. assuescit pͥuatis
p̃ferre cominunia. non sua querendo. s quȩ
iħu xꝑi: ne sibi sapiens & sibi consulens. ex¬
acerbet dnm̃ consilio suo: s sꝑans qd̾ ñ ui¬
det. non festinet fieri de his que uident᷑
beatus: atq illud ȩternum quod ñ uidet᷑
cxpectans. eius in ꝓmissionib sequatur con¬
silium:. cuius in temptationib precatur au¬
xilium̃. Ita erit & humilis in confessionib

Expanded text:
erniciosum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quae sua sunt, non quae Dei sunt . In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illudpectans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ec quisquam ita existimet de patre in¬
telligendum. quod subiecit omĩa filio:
ut ipsum filium sibi omĩa subiecisse ñ putet.
In separabilis enim ẽ oꝑatio patris & filii. Al
oquin nec ipse pater sibi subiecit omĩa. sed
filius ei subiecit qui ei regnum tradidit. &¬
euacuat omnem principatũ & omnem
potestatẽ. & uirtutem. De filio quippe ista
dicta st̾ cũ tradiderit in quit regnum do
&̃ patri. cum euacuauerit omnẽ pͥncipatum.
&e omnẽ potestatem & uirtutem. Ipse enim

Expanded text:
ec quisquam ita existimet de Patre intelligendum, quod subjecerit omnia Filio, ut ipsum Filium sibi omnia subjecisse non putet. Insepoquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
erit ipse qui uirtutem dedit: & qui se
ipsum quo melius & mauis nicħ possit esse.
ꝓmisit. Quid ẽ enim aliud quod ꝑ ꝓpħam
dixit: ero illoꝵ ds. & ipsi erunt mͥ plebs. nisi
ego ero unde satientur: Ego ero quecumq ab
& omnia bona. Sic enim & illud recte intel¬
ugitur. qd̃ ait apłs: ut sit deus omĩa in oĩb
Ipse finis erit desiderioꝵ nrõꝵ: qui sine fine
uidebitur. sine fastidio amabitur. sine fa¬
tigatione laudabitur. Hoc munus. hic affect.
hic actus: ꝓfecto erit omnib sicut ipsa uita¬

Expanded text:
erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud quod per prophetam dixit: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi: \'Ego ero unde satientur, ego et omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut ipsa ui
Abbreviated transcription (Latin):
parcendo infirmitati. non p̾iudicando
uissioni. Unde sidixit non ut confunda
uos hec scribo. s ut filios meos km̃os mo¬
neo: quid h̃t questionis ubi ñ ait. ego dico.
ñ dñs: Item ubi ait. ecce ego paulꝰ dico uo
Don sunt itaq ista similia: quia etiã illa qͦ
iubet dñs: non ẽ indignum. neq contrarix᷑.
si eadem monet apłs. Mlonemo enĩ qͦs ka¬
ros habemus.: ut faciant dni precepta. uł
iussa. Cum uͦ ait. egodico ñ dñs: satis osten¬
dit dñm ñ ꝓhibere. qd̃ ipse ꝓhibebat. P hi¬
buisset autem dñs: si ẽẽt illicitum. Ergo scdm
que supra diu diximus. multũq uersa¬
iumꝰ. licitum erat ꝑ iusticiam. s &̃ licitũ ñ
erat faciendũ. ꝓpter liberam beniuolentiã.

Expanded text:
parcendo infirmitati, non praejudicando parcendo infirmitati, non praejudicando jussioni. Unde si dixit, Non ut confundam vos haec scribo, sed ut filios meos charissimos moneo ; quid habet quaestionis, ubi ait, Ego dico, non Dominus? Item ubi ait, Ecce ego Paulus dico voNon sunt itaque ista similia, quia etiam illa quae jubet Dominus, non est indignum neque contrarium, si eadem monet Apostolus. Monemus enim quos charos habemus, ut faciant Domini praecepta, vel jussa. Cum vero ait, Ego dico, non Dominus; satis ostendit Dominum non prohibere quod ipse prohibebat. Prohibuisset autem Dominus, si esset illicitum. Ergo secundum ea quae supra diu diximus, multumque versavimus, licitum erat per justitiam; sed etiam licitum non erat faciendum propter liberam benevolentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Exquib si ñ ambo crederent. s unꝰ aut una.
& infidelis cum fideli consentiret habitare:
nec ꝓhiberi a dño debuit fidelis infidelem
dimittere: nec iuberi. Ideo scilicet ñ ꝓbiberi
qͥa iusticia ꝑmittit a fornicante discedere: &
infidelis hominis fornicatio ẽ. maior incor¬
de. Nec uera eiꝰ pudicitia cum coniuge dici
potest. qr omne quod ñ ẽ ex fide. peccatũ est:
quãius ueram fidelis habeat pudicitiam¬
&̃ cum infideli coniuge. qͥ ñ habet uerã. Ideo
aũ nec iuberi debuerunt. fideles ab infide¬
lib separari: qͥa ñ contra iussionẽ dni gen¬
tiles fuerunt ambo coniuncti. Qm̃ gͦ ab
infideli fidelem discedẽ ñ ꝓhibet nec iubet
dele consilium. Qd̃ utiq id̾o monendum¬
ñ ubendũ fuit: quia tanto ponde ꝓhi¬
bendi sunt homines facere licita qͣmuis
ñ expediant: quanto pond̾e ꝓ hiberentur
ulicita. Si aũ alicubi apłs illa etiam que
ubenda sunt monere dignat᷑: hoc fecit

Expanded text:
ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infideli coniuge, qui non habet ueram. ideo autem nec iuberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem discedere nec prohibet nec iubet dele consilium. unde cum dnon jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamvis non expediant, quanto pondere prohibentur illicita. Si autem alicubi Apostolus etiam illa quae jubenda sunt, monere dignatus est, hoc fecit
Abbreviated transcription (Latin):
nultꝰ ẽet locus consilio monentis apłi. ne
hoc fieret. Nullomͦ enĩ qd̾ dñs iubet: ser¬
uus bonꝰ fieri ꝓhibet. Nã quia aliq̃n hoc
dñs ꝑ hesdram ꝓpħam uissit. e factum est.
Dimiserunt isrłite uxores alienigenas qͥc̃q
tunc habere potuerunt. ꝑ quas fiebat ut
&e ipsi ad alienos seducerentur deos: ñ ut
tanta gra saluatoris illuxerat. &e ꝓmissis
tẽporalib uet̾is testamenti. adhuc in hiabat
illius populi multitudo. Et ꝓpt̾ea cũ bona
trena que ꝓmagno expectabant a dñõ. ui¬
Derent etiam his abundare. qui multos colebãt¬
falsos deos blandiciis uxoꝵ priꝰ eos uerebant᷑
offendere: deinde inducebant᷑ & colere. Unde
uisserat dñs ꝑscm̃ moysen. nequis uxorẽ alie¬
nigenam ducet. Merito gͦ quas duxerant dño
ꝓhibente: dño iubente dimiserant. Cum gͦ
cepisset gentib euangłium predicari: iam
coniunctos gentiles gentilib cõꝑit ꝯuiges.

Expanded text:
nullus locus esset consilio monentis apostoli, ne nullus locus esset consilio monentis apostoli, ne hoc fieret. nullo modo enim quod dominus iubet, seruus bonus fieri prohiberet. Namque aliquando hoc dominus per Esdram prophetam iussit et factum est; dimiserunt Israhelitae uxores alienigenas, quicumque tunc habere potuerunt, et ipsi ad alienos seducerentur deos, non ut tanta gratia Salvatoris illuxerat, et promissis temporalibus Veteris Testamenti adhuc inhiabat illius populi multitudo. Et propterea cum bona terrena, quae pro magno exspectabant a Domino, viderent etiam his abundare qui multos  deos, blanditiis uxorum prius eos reuerebantur offendere, deinde inducebantur et colere. unde iusserat dominus per sanctum Moysen, ne quis uxorem alienigenam duceret. merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cum uero coepisset gentibus euangelium praedicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges:
Abbreviated transcription (Latin):
uia enim coniunx fidelis relinquere
coniugẽ licite potuit infidelem.:
gͦ apłs quod potuit ẽẽ multoꝵ occasio lu¬
crandoꝵ: ut fideles conuiges. in relinq̃n¬
dis infidelib. ꝑmissa licentia ñ utantur
Si enim dimittere infidelẽ coniugem ñ
bens diceret. ego dico ñ dñs. Nam si ꝓꝑter
fornicationẽ carnis ꝑmittit᷑ hõ a ꝯuige
separari. quantomagis in conuige m̃tis
fornicatio detestanda ẽ. id est infidelitas
de qua scͥptum ẽ. qm̃ ecce qui elongant se
a te ꝑibunt. ꝑdidisti omnẽ qui fornicatur
abs te: s qr ita licitum ẽ ut ñ expediat. ne
ꝓpt̾ conuigum seꝑationes offensi homines.
tur exhorreant. ac sic peiores atq ꝑituri in
eadem infidelitate remaneant: int̾cedit
apłs. & monendo fieri uetat: qd̃ ita licitũ
ẽ. ut ñ expediat. Sic enim reced̾e̾ abinfide¬
lib uxorib. uł maritis. fideles uiri uł femi¬
nȩ ñ ꝓhibent᷑ adño: ut neq iubeantur.
Dam si dimittere tales coniuges iub̾ent᷑:

Expanded text:
uia enim conjunx fidelis relinquere conjugem licite potuit infidelem, ergo Apostolus, quo possit esse multorum occasio lucrandorum, ut fideles conjuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utanturItem: Dimittere infidelem conjugem si non bens diceret, Ego dico, non Dominus . Nam si propter fornicationem carnis permittitur homo a conjuge separari; quanto magis in conjuge mentis fornicatio detestanda est? id est, infidelitas, de qua scriptum est, Quoniam ecce qui longe sea te, peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te! Sed quia ita licitum est, ut non expediat, ne propter coniugum separationes offensi homines tur, exhorreant ac sic peiores atque perituri in eadem infidelitate remaneant, intercedit apostolus et monendo fieri uetat, quod ita licitum est, ut non expediat. sic enim recedere ab infidelibus uxoribus uel maritis fideles uiri uel feminae non prohibentur a domino, ut neque iubeantur. nam si dimittere tales coniuges iuberentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Scdđm aũ ipsus substantie corporisq origi¬
nem. eadem caro erit: quia ipsa resurget &¬
ipsa mutabitur. Quia & illud uerũ ẽ. q̃d
ait dñs postea quã resurrexit. palpate &
uidete quia sꝑc carnẽ & ossa ñ ħt. sicut me
uidetis habere: & hoc uerũ ẽ qd̾ ait apłs.
caro & sanguis regnum di possidere ñ posst̃
Illud enim dictum ẽ scđm ipsam substantia.
que etiã tunc erit. quia ipsa mutabit᷑: hoc
aũ dictum ẽ scđ̾m carnalem corruptionis
qualitatẽ quȩ iam tunc ñ erit: qr mutata
caro non corrumpetur. Noueramus gͦ ipm
antequam resurgeret. S iam nunc ñ nouimꝰ:

Expanded text:
secundum autem ipsius substantiae corporisque origisecundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud verum est quod ait Dominus, posteaquam resurrexit, Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me uidetis habere, et hoc uerum est, quod ait apostolus: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt. illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur. noueramus ergo Chantequam resurgeret; sed nunc iam non nouimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nouimus. Certe iam nc̃ cuiuis apparet.
ꝓpt̃ resurrectionẽ xꝑi hoc dixisse apłm: qͣn¬
doquidem ista uerba illud precessit. ut qui
uiiunt iam ñ sibi uiuant. s ei qui ꝓ ipsis
mortiuis ẽ. & resurrexit. Quid ẽ enĩ aliud
ñ sibi s illi uiuant: nͥ ut ñ scđm carnem
iam non sibi s illi uiuunt. neminẽ scdm
carnẽ apłs nouerat: ꝓpt̃ spem future im¬
mortalitatis. in cuiꝰ expestatione iiue

Expanded text:
n nouimus. certe iam nunc cuiuis apparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando quidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant, nisi ut non secundum carnem iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae immortalitatis, in cuius expectatione bene
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm scđm carnẽ. s iam nc̃ ñ nouimus:
ea ipsa circumstantia scͥpture loci eiꝰ satis
ostendit. qͥd loquatur apłs. Suo quippe more
uitam nr̃am futuram quȩ iã in ipso hoĩe me¬
diatore. xꝑo iħu. capite nr̃o resurgente cõ¬
pleta ẽ. ita spe certa meditat᷑ : tamꝙͣ iam¬

Expanded text:
m carnem, sed iam nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑitissimus non intelligit. quod scriptum
ẽ. primum apłos. deinde ꝓphas. Putat enĩ
ante apłos non fuisse ꝓpħas: nesciens eos pro¬
xꝑi aduentum fuerunt. Quos qui uult nosse.
actus apłoꝵ legat: & illud qd ait ad corithi¬
os. ꝓpħe autem duo uel tres loquant᷑. Si aũ

Expanded text:
itissimus non intelligit, quod scriptum est: Primum Apostolos, deinde Prophetas . Putat enim ante Apostolos non fuisse Prophetas, nesciens eos Propost Christi adventum fuerunt. Quos qui vult nosse, Actus Apostolorum legat, et illud quod ait ad Corinthios, Prophetae autem duo aut tres loquantur . Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Omnes aũ nos dñs consolatur. qui & hȩc
temporalia mala predixit. & post hȩc ȩterna
bona ꝓmisit: nec debet cum preliatur infrin¬
giꝰ qui uult post prelium coronari. Uires
il le subministrat certantib: qui preparat in¬
effabilia dona uictorib. Et quosdam quidem¬

Expanded text:
est. omnes autem nos dominus consolatur, qui et haec est. omnes autem nos dominus consolatur, qui et haec temporalia mala praedixit et post haec bona aeterna promisit. nec debet, cum proeliatur, infringi, qui uult post proelium coronari, uiret illo subministrante certantibus, qui praeparat ineffabilia dona uictoribus. Re
Abbreviated transcription (Latin):
miratus sum. quod nec tanta occasione
tua quicquam nobis de tantis tribulationib
ur̃is insinuauerit. que uitiq ꝑ uiscera carita¬
tis. nr̃ȩ sunt: nisi forte faciendum non putasti
quod nicħ ꝓdesse duxisti: aut nos litteris tuis
mestificari nolusti. Prodest aliquid quantũ
ego arbitror: etam ista cognoscere. Primo qͥa
iniustum est gaudere nolle cum gaudenti¬
b & flere non uelle cum flentib. deinde qͥa
tͥbulatio patientiam tuam oꝑatur. patientia
ꝓbationem ꝓbatio spem. Spes aũ non confũ
sꝑm sc̃m qui datus ẽ nobis. Absit itaq. ut recu¬
semus audire. etiam que amara & tristia sunt
erga kmõs nr̃os. Nescio quo enim mͦ minꝰ fit
qd̃ patitur unum menbrum: si compatiunt᷑
alia menbra. Nec ipsa mali releuatio fit ꝑ
communionẽ cladis. s ꝑ solatium caritatis.
ut quamuis alii ferendo patiant᷑. alii cognos¬
cendo compatiant᷑: cõmiinis tamen sit tribula¬
tio: quib ꝓbatio. spes. dilectio. sp̃cq cõmiinis

Expanded text:
miratus sum, quod nec tanta occasione tua quicquam nobis de tantis tribulationibus uestris insinuauerit, quae utique per uiscera caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere uelle cum gaudentibus et flere non uelle cum flentibus, deinde quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non cosanctum, qui datus est nobis. Absit itaque, ut recusemus audire, etiam quae amara et tristia sunt erga carissimos nostros. nescio quo enim modo minus fit, quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. nec ipsa mali releuatio fit per communionem cladis sed per solatium caritatis, ut, quamuis alii ferendo patiuntur, alii cognoscendo compatiuntur, communis sit tamen tribulatio, quibus probatio, spes, dilectio spiritusque communis
Abbreviated transcription (Latin):
rꝑm facta ẽ. Ex cuius aduentu iam regnum
iohannem: lex ut reos faceret qui desiderarent
rum ꝓpħas alios extitisse iam in eccłia post
ascensionẽ xpiͥ quis nesciat: De quib paulus
dicit. Et quosdam constituit in ęccłia primũ
apłos. deinde ꝓpħas. tertio doctores: & cetera:
Non itaq de illis dictum ẽ. lex & ꝓpħȩ usq ad
iohannem: s de his qui primum xꝑi ad uen¬
tum ꝓphetauerunt: qui aduentus impletus.
non itiq ad huc posset prophetari. Ex libro

Expanded text:
m facta est. ex cuius aduentu iam regnum  usque ad Iohannem: lex, ut reos faceret, qui desiderarent em. ceterum prophetas alios extitisse iam in ecclesia post ascensionem Christi quis nesciat ? de quibus Paulus dicit: et quosdam constituit in ecclesia, primum apostolos. deinde prophetas. tertio doctores et cetera. non itaque de illis dictum est: lex et prophetae usque ad Iohannem. sed de iis. qui primum Christi aduentum prophetauerunt; qui aduentus inpletus non utique adhuc posset prophetari. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
espice ad munera ipsius eccłiȩ. Munus
sacramentoꝵ in baptismo. in eucharistia.
in cȩteris scĩs sacramentis: quale munus est:
hoc munts adeptus ẽ & simon magus. Pro¬
queretur. Non segͦ iactent qui forte sine cari¬
tate habuerunt hoc munus di scm̃. sicut scm̃
baptismũ: s uideant qualem rationem habi
turi sunt cum deo. qui scĩs non scẽ utunt᷑. Ex
his erunt qui dicturi sunt. in nomine tuo pro¬
phauimus: non illis dr. mentimini: s dr ñ
non habeam: nichil sum. ꝓph̾auit & saul: sed
oꝑabatur iniquitatem. Quis aũ oꝑat᷑ iniqͥtatẽ.
nͥ qui non habuerit caritatem: Penitudo enĩ
tissimam uiam. suꝑ eminentissimum locũ
caritas optinet: non ad eam aspirant nͥ boniͥ
hanc nobiscum non communicant mali.
Possunt communicare baptismũ mali. posst̃
communicare cȩtera sacramenta: possunt com¬
municare orationem: possũt communicare istoᷤᷤ
parietes. & istam coniunctionẽ: caritatẽ nob̾c̃
ñ communicãt. Ipse est enim fons ꝓpͥu bonoꝵ.

Expanded text:
espice ad munera ipsius Ecclesiae, munus sacramentorum in baptismo, in eucharistia, in caeteris sanctis sacramentis, quale munus est? hoc munus adeptus est et Simon magus. Proqueretur. Non ergo se jactent qui forte sine charitate habent sanctum munus Dei, sicut sanctum baptismum: sed videant qualem rationem sint habituri cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: In nomine tuo prophetavimus . Non illis dnon habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniquitatem. Quis autem operatur iniquitatem, nisi qui non habuerit charitatem? Plenitudo enim tissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bon
Abbreviated transcription (Latin):
rꝑc ꝑ quẽ omĩa. ce nos ꝑ ipsum. Quis dii¬
bitet eum omĩa quȩ creata sunt dic̾e: sicut
ioħes. oĩa ꝑ ipsũ facta st̃: Quero itaq de qͦ
& filio & sꝑu scõ. ut singłis ꝑsonis singula
tbuant᷑ ex ipso patre ꝑ ipsum ꝑfilium. in¬

Expanded text:
r quem omnia, et nos per ipsum ; quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Joannes, Omnia per ipsum facta sunt? Quaero itaque de quo et Filio et Spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur; Ex ipso, ex Patre; per ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
ineugłio ioħes omĩa ꝑ ipsum facta st̃. Si enĩ
alia ꝑ patrem. alia ꝑfuliũ. iam ñ omĩa ꝑ pa¬
trem. nec omĩa ꝑ filium: si aũ ꝑ patrẽ oĩa.
patris &e filii.: quãquam nec abipso u̾bõ ta¬
cuerit apłs. & aꝑtissime omĩno dixerit. qͥ
cum in forma d̾i eẽt. ñ rapinam arbitratus
trem. sicut alibi. caput aũ xp̃i deus. Esca
aũ nos ñ cõmendat deo. Neq si non mandu¬
cauerimꝰ deficiemus: neq si manducauerimꝰ
abũdabimꝰ¬

Expanded text:
io Iohannis: omnia per ipsum facta sunt? si enim alia per patrem, alia per filium, iam non omnia per patrem nec omnia per filium; si autem omnia a sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus trautem nos non commendat Deo. Neque enim, si non manducaverimus, deficiemus, neque, si manducaverimus, abundabimu
Abbreviated transcription (Latin):
aũ paulus potest uideri de crastino
cogitare. cum dicit: de collectis aũ quȩ fi¬
unt in scõs. sicut ordinaui ȩccłiis galathiȩ.
ita & uos facite. scdm unam sabbati unus¬
qͥsq ur̃m apud se reponat. thesaurizans qd̃
ei placuerit. ut non cũ uenero tunc collecte
fiant. his & huiusmodi scripturaꝵ locis.
satis apparet dnm̃ nr̃m ñ hoc imꝑbare. si
quis humano more ista ꝓcuret: s si quis
ꝓꝓter ista deo militet: ut in oꝑib suis non
regnum dei. s istoꝵ adquisitionẽ intueatur.
Ad hanc gͦ regulam hoc totum preceptum re
digitur. ut etiam in istoꝵ ꝓuisione regnũ
dĩ cogitemus: in milicia uͦ regnum di. ista
ñ cogitemus. Ita enim cẽ si aliquando de¬
fuerint. quod plerumq ꝓpter exercitatio¬
nem nr̃am d̾̃s smit. non solum ñ debilitart
ꝓpositum nrm. s etiã examinatũ ꝓbatũq

Expanded text:
us Paulus potest videri de crastino cogitare, cum dicit: De collectis autem in sanctos, sicut ordinavi Ecclesiis Galatiae, ita et vos facite, secundum unam Sabbati. Unusquisque vestrum apud se ponat, thesaurizans quod e placuerit, ut non, cum venero, tunc collectae fiant. His et hujusmodi Scripturarum locis satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret, sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intueatur. Ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum redigitur dirigitur, ut etiam in istorum provisione regnum Dei cogitemus, in militia vero regni Dei ista non cogitemus. Ista enim etiamsi aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram Deus sinit, non solum non debilitant propositum nostrum, sed etiam exami
Abbreviated transcription (Latin):
ac fidentes scirent eũ eẽ dm̃ suũ qͥ dictus est
ds̃ deoꝵ: quia &e si appellent᷑ dii. immor-¬
tales illi ce beati qui incelis st̃. non tñ dic̾tist̃
dii doꝵ. id est dii hominũ inppło di constitu¬
tutoꝵ: quib dictum ẽ: ego dixi dii estis. & fi¬
lii excelsi om̃s. Hinc ẽ qͦd apłs ait. Et si sunt¬

Expanded text:
ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est Deus deorum. Quia etsi appellantur dii immortales illi, et beati, qui in coelis sunt, non tamen dicti sunt dii deorum, id est, dii hominum in populo Dei constitutorum, quibus dictum est: Ego dixi: dii estis, et filii excelsi omnes. Hinc est q
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ rex magnus suꝑ omĩa demonia.S¬
& homines quoq in ppło dĩ eadem scͥpt᷑a
deos appellat: ego inqͥt dixi diiestis. &e filii
excelsi om̃s. Potest itaq intelligi hors
deoꝵ d̾s. qui dictus ẽ ds̃ deoꝵ: & suꝑ hos
dõs rex magnus. qui dictꝰ est rex magnꝰ suꝑ
omnes deos. Uerumptam̃ cum a nob̃ querit᷑.
si homines dicti sunt dii. qd̃ in ppło dĩ ft̃. quẽ
ꝑ angłos uł ꝑhomines alloquitur ds̃. quã¬
tomagis immortales eo nomine digni ft̃.
qͥ ea fruuntur beatitudine. ad quã dm̃ co¬
lendo cupiunt homines ꝑuenire: qͥd respon¬
debimꝰ. nisi ñ frustra in scͥpturis scĩs exp̃s¬
suis homines nuncupatos deos. quã illos
immortales & beatos quib nos equales
fut᷑os in resurrectione ꝓmittit᷑. ne scilicet ꝓp̃t
illoꝵ excellentiam. aliquẽ eoꝵ constituere
robis dm̃ infidelis auderet infirmitas: qd
inhoĩe facile ẽ euitare: Et euidentiꝰ dici
debuerunt homines dii in ppło di. ut certi

Expanded text:
dicatur Rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum Deus, qui dictus est Deus deorum: et super hos deos Rex magnus, qui dictus est Rex magnus super omnes deos. 2. Verumtamen cum a nobis quaeritur, si homines dicti sunt dii, quod in populo Dei sunt, quem per Angelos vel per homines alloquitur Deus; quanto magis immortales eo nomine digni sunt, qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire? quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales futuros in resurrectione promittitur; ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere Deum infidelis auderet infirmitas. Quod in homine facile est evitare. Et evidentius dici debuerunt homines dii in populo Dei, ut certi
Abbreviated transcription (Latin):
In hac diffusione latitudo est: in qua sine
angustiis uia quoq ambulatur angusta:
donante illo cui dictum ẽ. Dilatasti gressus
meos subtus me: & non sunt infirmata ue¬
stigia mea.

Expanded text:
In hac diffusione latitudo est, in qua sine angustiis via quoque ambulatur angusta, donante illo cui dictum est, «Dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata vestigia mea»
Abbreviated transcription (Latin):
mnis consummationis uidi finem:
latum mandatum tuum nimis. In¬
trauerat quippe in sanctuarium dei: & in¬
tellexerat in nouissima. Omnis consum¬
matio autem mͥ uidetur hoc loco intelligẽ¬
da usq ad mortem ꝓ ueritate certare. & pro
uero ac summo bono mala omĩa tolerare:
cuius consummationis finis ẽ. excellere in
regno xꝑi quod non habet finem: & habere
ibi sine morte. sine dolore. & cum magno ho¬
nore uitam: morte huius uitȩ ac doloribus
& obꝓbriis. ad quisitam. Quod aũ addidit
latum mandatum tuum ualde: ñ intelligo
nͥ caritatẽ. Quid enĩ ꝓfuisset quac̃q morte
imminente. & inter quantac̃q tormenta
illa martyria confiteri: si caritas in confitẽ¬
te ñ eẽt : Audiamus apłm. Et si tradidero

Expanded text:
mnis consummationis vidi finem; latum mandatum tuum valde.» Intraverat quippe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, quod non habet finem; et habere ibi sine morte, sine dolore, et cum magno honore vitam, morte hujus vitae ac doloribus et opprobriis acquisitam. Quod autem addidit, «Latum mandatum tuum valde;» non intelligo nisi charitatem. Quid enim profuisset quacumque morte imminente, et inter quantacumque tormenta illa martyria confiteri, si charitas in confitente non esset? Audiamus Apostolum: «Etsi tradidero
Abbreviated transcription (Latin):
unt quidam qui facilius omnia sua
pauꝑib distribuunt: quã ipsi pau¬
ꝑes dei fiunt. Inflati sunt enim iactantia
qua putant sibi ẽẽ tribuendum. ñ gr̃e der:
quod bene uiuunt. Et ideoiam nec bene
ununt: quantacumq oꝑa facere uideant᷑.
De suo quippe habere se putant. & głant᷑
quasi non acceꝑint: diuites sibi. ñ pauꝑes
dei: abundantes sibi. non egentes deo. S
ait apłs. Si distribuero omnia mea pauꝑi¬
b. & tradidero corpus meum ut ardeam: ca¬
ritatem autem non habeam: nicħ mͥ ꝓdest.
Tamquã si diceret. Si distribuero omĩa mea
pauꝑib & pauꝑ dei non fuero: nicħ mͥ ꝓdest.
Caritas enim non inflatur: nec ẽ uera dei ca¬
ritas in eo qui ingratus ẽ scõ sp̃ui eius: ꝑ qͣ
diffunditur in cordib nr̃is caritas eius. Et
ideo tales non ꝑtinent ad popłm dĩ: quia
non sunt pauꝑes dei. Pauꝑes quippe dei

Expanded text:
unt quidam qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt; et ideo jam nec bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. De suo quippe habere se putant, et gloriantur quasi non acceperint : divites sui, non pauperes Dei; abundantes sibi, non egentes Deo. Sed ait Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Tanquam si diceret: Si distribuero omnia mea pauperibus, et pauper Dei non fuero, nihil mihi prodest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei charitas in eo qui ingratus est sancto Spiritui ejus, per quem diffunditur in cordibus nostris charitas ejus . Et ideo tales non pertinent ad populum Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei
Abbreviated transcription (Latin):
non eurat dõ. Nescitis inquit quia
templum dĩ estis: & sꝑc dĩ habitat in uob̃:
Nemo se fallat. S forte ait. aliquis. Templũ
dei animus meus est: non corpus meum
Dicit etiam testimonium. Omĩs caro fenum:
& omĩs claritas eius flos feni. Infelix inter¬
pretatio: punienda cogitatio. fenum dicta
est caro. quia moritur. S quod ad tempus
moritur: non resurgat cum crimine. Uis
nosse aꝑtam etiam inde sententiã: Nescitiᷤᷤ
inquit idem apłs. quia corpora ur̃a tẽplũ¬

Expanded text:
 quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Nemo se fallat. Sed forte ait aliquis, Templum Dei animus meus est, non corpus meum: adjecit etiam testimonium, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . Infelix interpretatio! punienda cogitatio! Fenum dicta est caro, quia moritur: sed quod ad tempus moritur, non resurgat cum crimine. Vis nosse apertam etiam inde sententiam? Nescitis, inquit idem apostolus, quia corpora vestra templu
Abbreviated transcription (Latin):
&e optinenda fac elemosinas. funde oratio¬
nes. exerce ieiunia: quãtum sine lesione tui
corporis potes. Bona uͦ illa t̾rena noli di¬
ligere. quantalibet tͥ abundent: sic eis ittẽ.
ut bona multa ex illis: nullũ aũ malum
facias ꝓpt̾ illa. Omnia quippe talia ꝑib̃t.
s bona oꝑa non ꝑeunt: etiam que bonis

Expanded text:
et obtinenda fac elemosynas, funde oratioet obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
gitur mundus. Ora fortit̃. ce dic deo. qd̃ ba¬
bes inpsalmo. De necessitatib meis erue me.
Ipse te exaudiet ut int̾iores & inuisibiles
hostes. idest ipsas cupiditates inuisibilit̃
&e sꝑualiter uincas: & sic utaris hoc mũdo
tanquam ñ utens: ut ex bonis eiꝰ bona fa¬
cias. ñ malus fias: quia & ipsa bona sunt:
nec dantur hominib. nͥ ab illo qui habet
omnium celestium & t̾restrium potestatẽ.
Si ne putent᷑ mala. dantur & bonis: ne pu¬
tentur magna. uł sũma. dantur & malis.
Itemq auferunt᷑ ista & bonis ut ꝓbentur:
ce malis ut crucientur. Quis enim nesciat.
qͥs ita sit stultus. ut non uideat qd̾ salus huꝰ
mortalis corꝑis. & membroꝵ corruptibiliũ
uirtus. & uictoria de hominib inimicis.
oe honor atq potentia tẽporalis. oe cet̾a huiꝰ¬
modi bona t̾rena. & bonis dent᷑ e malis.
&e bonis auferantur & malis: Salus uͦ aĩe
cum immortalitate corꝑis. uirtusq iusticie.
modis quere. Propter hec ad quirenda.

Expanded text:
licatus. Ora fortiter, et dic Deo quod habes in Psalmo, De necessitatibus meis erue me ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis itemque auferuntur ista et bonis, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae omnibus quaere. propter haec adquirenda
Abbreviated transcription (Latin):
gines. & sapientes &e stulte & aptant lam¬
pades suas id est rationem preparant red¬
dere de oꝑib suis.S tunc illius clamoris
euidentia & resurrectione mortuoꝵ quia
nulla erit dubitatio iam instantis p̃sentisq
iudicii: subtrahetur omne solatiũ laudis
humane. Neq enim uacabit de alio dis¬
ceptare. uł de alio iudicare. aut gratificari.
atq suffragari alteri: quando unusquisq
ꝓprium onus portabit. & de suoꝵ factoꝵ
reddenda ratione cogitabit. Cum autẽ¬

Expanded text:
gines et sapientes et stultae et aptant lamgines et sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac pe