comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si deri. quia postea uira pana fc̃a sunt om̃i credi¬
torũ: qui non hñt pignora. uł ypotecas. uł nõ
sunt priulegiate ꝑsone ¶Item si utroq credi¬
tore instante debitor uni nolũit gratificare: d
illis oĩbus cõicare. uł eadem portõ: singuł q̃ri.
Item si unus creditor demĩtiat alt̾i ne accipiat
a debitore. infraude uidetur u̾san ille si accipiat
Ubi aut̃ nõ iugilauit creditor exigñdo debitũ.
non uidetur ꝙ debitor tr̃atur ei gratificare. In¬
re tñ poli. ⁊ si non uire fori excusaretur ut tre¬
do debitor si pietate motus gͣtificar ppłm in¬
digenti creditori. Nec credo ꝙ aliud pͥuilegiũ
res in qmͣ: ut soluatur eis: qnͣtum ualz piguꝰ.
Iut̾ ypotecanos at̃ creditores: qui prior ẽ tpre
potior ẽ in iure nͥ in quibusd̾a casib sp̃alib. qͥ
bus ¶Item ex cã. quia acc̃o tutele: ⁊ accõ depoĩti
et siłes: priuilegiati sũt: ut pͥus soluat᷑. ꝙ de¬
betur ex eis: qmͣ ꝙ debetur ex aluis accõnib. ñ¬

Expanded text:
a iura paria facta sunt omnium creditorum qui non habent pignora vel hypothecas vel non sunt privilegiate persone. Item si utroque creditore instante,debitor uni voluerit gratificare, debet illis omnibus communicari vel eadem portio singulis queri. Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in fraudem versari videtur ille si accipiat. Ubi autem non vigilaverit creditor exigendo debitum, non videtur quod debitor debeat ei gratificare. Iure tamen polit, etsi non iure fori excusaretur, ut credo, si pietate motus gratificaret plurimum indigenti creditori. Nec credo quod aliquod privilegium res, inquam, ut solvatur eis quantum valet pignus. Inter hypothecarios autem creditores, qui prior est tempore, potior est et iure, nisi in quibusdam casibus specialibus, qui bus. Item ex causa, quia actio tutele et actio depositi et similes privilegiate sunt, ut prius quod debetur ex eis, quam quod debetur ex aliis actionibus n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si nõ ducit in cõsuetudinẽ: nõ sustinebit
duxit in ꝯsuetudinẽ: deb amoũ. Et li amoitꝰ
uult cessare eutabit periam p̾dcãm. deb tñ
in utroque cau ag̃e pniam de pcco. Ex duob
ultimis colligitur ꝙ tale pcc̃m sit morle. et
cum tales pene nõ sint ĩporiende ꝑlem cule

Expanded text:
quod si non duxit in consuetudinem, non sustinebit duxit in consuetudinem debet admoneri, et si admonitus vult cessare, evitabit penam predictam. Debet tamen in utroque casu agere penitentiam de peccato. Ex duobus ultimis colligitur, quod tale peccatum sit mortale et cum tales pene non sunt imponende pro le
Abbreviated transcription (Latin):
iu dõ distinguend̃ utr̾ aliquis uoluntariꝰ. ⁊ ex
cupiditate lusit. ⁊ tũc si amisit: nõ pt repet̾ẽ. Si
luctus ẽ tenet᷑ ad restitutom. saltem in iudicio
alt̾ius int portunitatẽ. Et tũc si amisit p̃t repet̾e.
trogare. Idem credo de illo qui in firmꝰ uł debi¬
lis cã rec̾atõnis modicũ lusit. dũ mõ aliũ ad

Expanded text:
ur distinguendum utrum aliquis voluntarius et ex cupiditate lusit, et tunc si amisit, non potest repetere; si lucratus est, tenetur ad restitutionem, saltem in iudicio alterius importunitatem, et tunc si amisit potest repetet debet pauperibus erogare. Idem credo in illo qui infirmus vel debilis causa recreationis modicum lusit, dummodo alium ad
Abbreviated transcription (Latin):
potat equitas reuocare ¶Iniirians ł uł spo¬
liator. uł aplices eoꝵ: sꝑ debent hunułr pos¬
tulare ueniam ab hus quos offendnt ne
te ¶ tem q̃ dcã sunt de raptorib cum tirtustã¬
tus suis: intlłas de incendiars. p̾domb et

Expanded text:
r iniurians vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne em que dicta sunt de raptoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno ħedũ legauit c̃ditori hereditario ⁊¬
pensandi aĩs. Tũc .ii. heres ille usq ad qnͣ̃t¬
tatẽ legati: horiꝰ debiti illiꝰ sustinebit. st del¬
uxoris: que ñ tm̃ astincit hedes ꝓ heditans̃
portõnibꝰ. S etiam iurũ ꝓ portõe que ꝑueci
ãd eum: de dote uxoris sue. ut puta si ad cũ
ꝓuen̾unt .s. st in heditate sunt.et. I pe ur tt̃¬

Expanded text:
ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebituxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portionibus, sed etiam virum pro portione que pervenit ad ipsum de dote uxoris sive, ut puta ad eum venerunt centum et in hereditate sunt CC, ipse vir t
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ne quis presumat ecc̃m sibi ꝯmissam
pro aliens gͣuare debitis aut lr̃as alicm
sen sigilla ꝯ ced̾e quib possent ecce obligari
dec̾nentes si secus fu̾it attemptatũ ad sołom
taliũ debitorũ ecc̃as non teñ. Si quis ant¬

Expanded text:
bemus, ne quis presumat ecclesiam sibi commissam pro alienis gravare debitis, aut literas alicui seu sigilla concedere, quibus possent ecclesie obligari decernentes, si secus fuerit attentatum, ad solutionem talium debitorum ecclesias non teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ esse dubitatõ. de iure aut de fc̃o. Non cre¬
do simpͥ esse denegandã absolutom. s fa¬
tienda est cũ quadam tñ dubitatõne ⁊ ꝓ¬
testatõne sic. absoluo te de ħ inqnͣtũ possum
S timeo uł credo ꝙ nõ sufficit tibi ad salute
nͥ te alit̾ hũis in ħ cãu. a¬

Expanded text:
 non credo simpliciter denegandam esse absolutionem, sed facienda est, cum quadam tamen dubitatione et protestatione sic: Absolvo te de hoc inquantum possum, sed timeo vel credo quod non sufficiet tibi ad salutem, nisi te aliter habueris in hoc casu.
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuo certos redditus pro prebendis: hx modo.
ꝙ liceat eis qmͣ du uicerint eos hr̃e pro p̃tendis
et ꝙ sic admittantur ad canonicatũ. Quitam ⁊
retmient potestarem conferendi illam p̃ bendam:
alii ꝑsone: si ꝯtingat eos cedere. uł tecedere. Nũ¬
instituit in aliqua ecc̃a de consensu ep̃i. In ip̃a ꝯ¬
stitutõne de consensu eius et frm̃: si ibi sint ali¬
qui: p̃t reti̾ie ius patronatus: uł in ꝑpetuũ. ur
ad tempus. De assignatõne at reddituũ pro p̃¬
renda. et optinenda canonia: dic ut supͣ.q. xluiii.¬

Expanded text:
perpetuo certos redditus pro prebendis, hoc modo quod liceat eis quamdiu vixerint illos habere pro prebendis et sic admittantur ad canonicatum? Quidam etiam retinent potestatem conferendi illam prebendam alii persone, si contingat eos cedere vel decedere, nuninstituit in aliqua ecclesia de consensu episcopi, in ipsa constitutione de consensu eius et fratrum, si ibi sunt aliqui, potest retinere ius patronatus vel in perpetuum vel ad tempus. De assignatione autem reddituum pro prebenda et obtinenda canonica, dic secu
Abbreviated transcription (Latin):
quirant diligent᷑ ⁊ cante si ille spuriꝰ uł sup¬
poĩtus su homo spͥuł ⁊ timens deum. Quo
niuento: uotem eum secreto ⁊ coram młre
fãt se ad longiꝙͣ regionẽ ut sic nicħ ꝓcipiat
de bonis illiᷤ ꝙ tredebat ẽẽ prem suũ. Id̃ uͦl .c.¬

Expanded text:
quirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto et coram muliere ferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ culdubio reprobanda sunt nec ꝑtanda st̾.
Et pcr̃ant qui scribt ea Aut ꝑtãt. aut dout̾it
Aut uendũt. aut ꝑtanda decent. nisi a d̾o fi¬
unt simplices: ꝙ ignorantia debent eos
extusare: que nõ extusat: si suꝑ ħ fl̾unt ame¬
niti uel instructi. q̃o.xiiii.¬

Expanded text:
proculdudio reprobanda sunt nec portanda. Et peccant qui scribunt ea aut portant aut donant aut vendunt aut portanda docent, nisi adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super hoc fuerint admoniti vel instructi. DE SORTI
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua colligit herbam medicinałe cum sym¬
bolo diuino. uł or̃one diuca. uł scribit ĩ carta
symbolũ uł or̃onẽ diucã. ut ponat suꝑ aliꝙ̃
honoretur. non reprobatur. dũ modo nulla
alia suꝑstitiosa obseruantia misceat᷑. xxui.q.¬

Expanded text:
aliqua colligit herbam medicinalem cum symbolo divino vel oratione dominica vel scribit in charta symbolum vel orationem dominicam, ut ponat super aliquem ium et dominus honoretur, non reprobatur, dummodo nulla alia superstitiosa observantia misceatur. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
Se dubio in fide qui equałr se hc̃ ad utmq ꝑtem
contradictõis. Secus ẽ de illo qui ꝑ sp̃m blasphe¬
mie temptatur de fide: cũ dolore cordis ⁊ anciete¬
te. cui si bñ pugnau̾it: ced ͭ ad ꝓfectũ hiꝰ tempta¬
cio. cum nulla sit ibi libido .i. inproba uoluntas¬

Expanded text:
e dicitur, qui equaliter se habet ad utramque partem contradictionis; secus de illo qui per spiritum blasphemie tentatur de fide, cum dolore cordis et anxietate, cui si bene pugnaverit, cedit ad profectum huiusmodi tentatio, cum nulla sit ibi libido, id est improba voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
uł de reb illis: de quibz non consueuert decĩe
so lui de nouo aliquid exig̾e. Nec dñi p̾dioꝵ
fiat: ex certa scĩa reuocantis ꝯpositom pre¬
dc̃am. uł ꝯsuetudinem. Derũ est tñ quod so¬
la ꝯsuetudo nõ lib̾at debitorẽ decimaꝵ in pre
deis casib. s ꝯp̃o. uł remissio. siue quictatio
fc̃a ab ecc̃a: expiesse uł tacite. uł p̾simipte: ex
hoc quod ꝑtĩn tempꝰ pacifice sustimut: quod
aut nicħ ꝑro decima. solu̾etur: aut minꝰ qmͣ

Expanded text:
 de quibus non consueverunt decime solvi, de novo aliquid exigere, nec domini prediorum fiat ex certa scientia revocantis compositionem predictam vel consuetudinem. Verum est tamen, quod sola consuetudo remissio sive quitatio facta ab ecclesia expresse vel tacite sive presumptive, ex hoc quod per tantum tempus pacifice sustinuit, quod aut nihil pro decima solveretur aut minus quam
Abbreviated transcription (Latin):
solui: fc̃a est cum illis qui debent decimas: de
minon ꝑte soluenda qmͣ decima. uł si ita op¬
tentum est a teꝑe cuiꝰ non extat memoria: ex¬
cusantur qui miꝰ soluũt qmͣ decima sit.
Net possũt aucte ꝓpria illi qui fererc ꝯpositõ
aut sine ꝯtradcre sustimeit hiꝰ ꝯsuetudinẽ¬

Expanded text:
solvi, facta est cum illis qui debent decimas de minori parte solvenda quam decima vel si ita obtentum est a tempore cuius non extat memoria, excusantur qui minus solvunt quam decimam. Nec possunt auctoritate propria illi, qui fecerunt compositionem aut sine contradictione su
Abbreviated transcription (Latin):
Did si aliquis impellit me in alii. uł
alũ in me. et ille moritur. mniquid teneoꝵ
tem̃ aliquis nult me ꝑcute. ⁊ dum decłino
ictum: ꝑcutit aliũ et moritur. ¶ Item aliquis
moritur. ¶ Item aliquis ferrat ungulam en¬
et ille qui esi in equo: tadit et moritur. Nñꝙͥ
in hus casib icurut nregulantatẽ is p̃t
tuius uolutate homicidiũ acuidit .R. ẜm.¬

Expanded text:
id si aliquis impellit me in alium vel alium in me et ille moritur; numquid teneor? Item aliquis vult me percutere et dum declino ictum, percutit alium et moritur. Itemoritur. Item aliquis ferit ungulam equi, ille qui est in quo equo cadit et moritur; numquid in his casibus incurrit irregularitatem ille preter cuius voluntatem homicidium accidit?
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ex quib postea processert canonice sanctiones
erat. apud drim sũ quasi dissipasset bona illius
audunt ab illo. Quid hoc audio de te: redde rõ¬
nem uillicatõis tue. Iam .n. amplius non pot̾is
Descendam ⁊ udelo. litrũ clamorem qui uenit-
inteste ꝓbatur. ꝙ non solũ cũ sb̾ditus: u̾m etiaz
clamorem ⁊ famam ad aures sñoris ꝑuen̾it: non
quid̾e a maliuolis ⁊ maledicis: lz a prouidis et
u̾itatẽ diligentiꝰ ꝑscrutari. ut si rei posc̃n qua¬
litas canonica districtio fericit delinqr̃itis culpã.¬
¶ Non tanqm idẽ sit actor ⁊ uidex. S quasi te¬
nũciante fama. uł teferente clamore officu sui

Expanded text:
uper hoc postea processerunt canonicae sanctiones.erat apud dominum suum, quasi dissipasset bona ipsius, audivit ab illo: Quid haec audio de te? redde rationem villicationis tuae, jam enim non poteris Descendam et videbo, utrum clamorem qui venit  non solum cum subditus, verum etiam clamorem et famam, ad aures superioris advenerit, non quidem a malevolis et maledicis, sed a providis et itatem diligentius perscrutari, ut si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis. Non tanquam idem sit actor et iudex, sed quasi denunciante fama vel deferente clamore, officii sui
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locum an Rabamis. de .xe. di .iiii. Confi¬
derandum est. ꝙ dicit. uniu̾sũ debitũ. Quia
non solum pcc̃a que post bap̃m h̃o egit repu-¬
tabuntur ei ad penam. rerũ etiam pcca origina¬
lia que in hap̃mo ei dimissa tũi. Et scd̾mgho.

Expanded text:
Considerandum est, quod dicit: universum debitum, quia non solum peccata, quae post baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, verum etiam peccata originalia, quae in baptismo ei dimissa sunt. C. II.
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferã ⁊ odibilem balistanoꝵ et sagntario¬
rñ adu̾sus xp̃ianos et tatholicos excercen de ce¬
t̾o: sb̃ anathemate ꝓhibemꝰ. ¶ Dicunt tñ qͥdã:¬
lum suscepit utrũ aꝑte pugnet aut ex insidus
nicħ ad iusticiã int̾est. Dñs ⁊ iussit ih̾m naue.
ut pr Iosue .uiii. ut ꝯstitueret sibi retrorsũ in¬

Expanded text:
mortiferam et odibilem balistariorum et sagittariorum adversus christianos et catholicos exerceri de cetero sub anathemate prohibemus . lum susceperit, utrum aperte pugnet an ex insidiis, nihil ad iustitiat Iesum Nave, ut constitueret sibi retrorsum in
Abbreviated transcription (Latin):
casum indistincte. dico qd̃ non p̃t redire ad scłm.
ex quo fecit ibi profcem. s utrũ cogatur ibi man̾e.
distingue. aut erat iurꝑitus. aut ignarꝰ In pri¬
mo casu. non pt̃ recet̾e. quia intlłigitur se obli-¬
gasse. non ad id ꝙ fiebat. S ad illud ꝙ fĩ debebat
In scdo casu. sub distingne. auc fuit ei explana-¬
ta aspitas rle. et tunc idem qd̃ in iut̾ꝑito aut nõ
et tũc si credebat eos rlarit uiu̾e et ad illam aspi-¬
tatem se roluit obligare non ad maiorem et ħ ex¬
p̾ssit non cogetur ibi man̾e. s tnͣssire ad alium
ordinem. ꝙ ualeat sustine. Si u̾o non exp̃ssit. c̾¬
do ꝙ debeat reman̾e. nec pot allegare dolum. nec

Expanded text:
 Indistincte dico quod non potest redire ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia intelligitur se obligasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos regulariter vivere et ad illam asperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere n
Abbreviated transcription (Latin):
de fiito. quia ⁊ trectaner̃t decuam: inuito do¬
uimio. In foro autẽ piũali: tutu est. quod
si emptor ꝑ solit decimam: uendiror sibi re¬
stituat. nisi forte in casu .s. li emptor non in¬
uenitur deceptus in re. quia bñ ualet ad huc
datũ soluta decima: nicħoꝰ in foro piuali uen

Expanded text:
 furto, quia contrectaverunt decimam invito domino. In foro tamen penitentiali tutum est, quod si emptor persolvit decimam, sibi restituatur nisi forte ex casu, scilicet si emptor non invenitur deceptus in re, quia bene valet adhuc da
Abbreviated transcription (Latin):
sup. Si alias p̃t res suas recuꝑare: non d
eum cape uł ligare uł indici tradere. ar .exͣ. de¬
fugiat cũ reb sus quas alias recuꝑare nõ
p̃t. donec exhuibeat eũ iudici uł inuocet aicili¬
ui eius. Ad res illas recuꝑandas tredo q
non efficitur irregulans si talis fur postea
corporalit̾ punuatur a iudice. dum tam nõ
sit corrupta intentio ip̃ius cleriti ¶ Nota ⁊¬

Expanded text:
as recuperare, non debet eum capere vel ligare aut iudici tradere. fugiat cum rebus suis, quas aliter recuperare non potest, donec exhibeat eum iudici, vel invocet auxilium eius ad res illas recuperandas, credo quod non efficitur irregularis, si talis fur postea corporaliter puniatur a iudice, dum tamen non sit corrupta intentio ipsius clerici. Summa
Abbreviated transcription (Latin):
libent ⁊ defendant. Et terram ab infidelib
occupatam: redigant ad cultum fidei xͥa¬
ne. Et suꝑ ħ facit ecc̃a cotidie remissiones
magnas. Et l hinc inde aliqui occidantur
non est ł p̾lato uł ecc̃e imputandum
Iunmo pcc̃aret: nisi se opponerz comtͣ tales

Expanded text:
liberent ac defendant et terram ab infidelibus occupatam reducant ad cultum fidei christiane et super hoc facit ecclesia quotidie remissiones magnas. Et licet ibi hinc inde aliqui occidantur, non est hoc prelato sive ecclesie imputandum; immo peccaret nisi opponeret se contra tales.
Abbreviated transcription (Latin):
qui mouent arma contͣ tales pp̃ obedĩam¬
et iusticiam ⁊ zelum fidei certum ẽ ꝙ me¬
rentur. Inmo pcc̃arent alit̾. ⁊ possint cogi
Nec nou ⁊ mr̃em suam ecc̃ãm: defenden¬
dam cum pp̃ ħ ip̃m contuler eis dominꝰ

Expanded text:
qui movent arma contra tales propter obedientiam, iustitiam et zelum fidei, certum est quod merentur, immo peccarent aliter. Et possent cogi necnon et ad matrem suam ecclesiam defendendam, cum propter hoc ipsum contulerit eis dominus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipiant balis suis ꝙ faciant iustitiam: ĩ
tali uł in tali tã: quia intali gn̾ali mandato
nou intll̾r aliquio mandare de duellis iu¬
dicandis offerendis uł sb̾eu̾dis. Et in hiꝰ ca-
lib. si rex uł alius pͥnceps uelit ꝑsonã ecc̃a¬
sticã ꝯpellere ad duellũ aut pp̃ recusatũ duel¬
lũ auferre ei bona etce sue ur sua: debent ep̃i

Expanded text:
cipiant balivis suis quod faciant iustitiam in tali vel tali causa, quia in tali generali mandato, non intelligitur aliquid mandare de duellis iudicandis, offerendis vel subeundis. Et in huiusmodi casibus, si rex vel alius princeps velit personam ecclesiasticam compellere ad duellum, aut propter recusatum duellum auferre ei bona ecclesie sue vel sua, debent i
Abbreviated transcription (Latin):
licis p̾dicatõib p̃i ħ intiman laytis secula¬
tib nisticis ⁊ plebib. dũ tñ mature ⁊ mõdeste
et qͣi ꝑ modũ cõpassionis dicatur eis ꝙ qͥ
ħ faciñt non sunt in statu saluandoꝵ. Et li
psertm in huis losis. ubi suꝑ h credũtur i¬
uus igͦrantia laborare. que ignorantia ĩ ep̃is

Expanded text:
licis predicationibus potest hoc insinuari secularibus, rusticis et plebibus, dum tamen mature et modeste et quasi per modum compassionis dicatur eis, quod qui hoc faciunt, non sunt in statu salvandorum. Et hoc presertim in his locis, ubi super hoc creduntur iuris ignorantia laborare, que ignorantia, in episc
Abbreviated transcription (Latin):
primo cãu licitũ sit susciꝑe duellũ. ñ offre
In scd̾o cãu nec offre nec suscipe l cũ in tẽ¬
palibr de beat quis poꝰ quodlib dampnũ pa¬
ti ꝙͣ sic duellũ suscipe. S cũ res suas liceat
armis de fend̾e: easq defendendo: raprorẽ eci¬
dere. si asr defende nõ possit. q̃re non pt eas
defend̾e in duello. ñ ꝙ ip̃e offerrat. s ꝙ ei a
Indice offertur. uł potius infertur. pp̾ħ cdo
nare qui se defendũt in duellis uł res suas
lũ suscipe uł offre nec in tã criminali. nec
in cã ciuili. nec ꝯsułe ꝙ offeratur uł susci¬

Expanded text:
primo casu licitum sit suscipere duellum, non offerre. In secundo casu nec offerre nec suscipere licet, cum in temporalibus debeat quis potius quodlibet damnum pati quam sic duellum suscipere. Sed cum res suas liceat laico armis defendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat, sed dum ei a iudice offertur vel potius infertur? Propter hllos qui se defendunt in duellis vel res suaslum suscipere vel offerre, nec in causa criminali, nec in causa civili, nec consulere quod offeratur vel susci
Abbreviated transcription (Latin):
Uid de illis qui a cõitatib cuiita. xciz.¬
redditus uł certos modios ammos: ad iutã¬
.u̾. Paratus em̃e. xon ẽ usura ex forma cõtractꝰ.
Cum tam̃ hiꝰ redditus anmus: ꝑsonał sit
sine bursalis: nõ p̾dialis: credo lic qͥdam le¬
giste dicant contͣnũ. ꝙ illicitus ẽ ꝯtractus tũ
quia nenditor facille possit desid̾are mortẽ ẽp¬
toris: ut sit lib̾atus ess. tũ qr nulłm ẽ empto¬
ris piełm desterilitate t̾re. aut tempestatib q̃
solent frctus terre ian ꝑatos ad messem:

Expanded text:
uid de illis, qui a communitatibus civitaredditus vel certos modios annuos ad vitasuam? Respondeo: non est usura ex forma contractus, cum tamen huiusmodi redditus annuus personalis sit sive bursalis, non predialis. Credo, licet quidam legiste dicant contrarium, quod illicitus est contractus, tum quia venditor facile posset desiderare mortem emptoris, ut sic liberatus esset, tum quia nullum est emptoris periculum de sterilitate terre aut tempestatibus, que solent fructus terre iam paratos ad messem a
Abbreviated transcription (Latin):
in mutuo tnͣsfertur ꝑicsm in accipientẽ. s ecus
in locato. Scd̃a. quia pecuma non decioratur
ꝑ usum. Secus in domo uł equo uł alia re lo¬
cata. Tercia. quia usus pecunie nullũ fructũ
uł utilitatem pit utenti. Secus in usu agn.
us domus. uł cqui. uł alt̾ius rei locate. Licet
ergo in p̃dc̃o sasu: tess prima rõ differentie:
ñ tn cessant due ultime Gales ⁊ semꝑ facuã¬

Expanded text:
in mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cesset prima ratio differentie, non tamen cessant due ultime. Et ideo tu
Abbreviated transcription (Latin):
receptuis aliquid ultra sortẽ ꝓ eo .ꝙ. suscipit
mi se ꝑielm. Id est si pecinam uł mces inde eꝑ¬
tas: portaun saluas. Elicis: nõ teneatur sibi
stam de sorte. ¶ Item aliquis mutuat ĩ tali
centũ aurei. ⁊ scit uł credit dcos aureos ibi pls

Expanded text:
recepturus aliquid ultra sortem, pro eo quod suscipit in se periculum, id est si pecuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliquis mutuat Bart. centum aurei et sc
Abbreviated transcription (Latin):
excogitari casus in quo non ess usura ultra
sortem acciꝑe. puta. dun ego em̾em. uł essem ꝑa¬
tus cm̃e t̾ras m̃ces de pecunia. ⁊ tu pp̃ nuniam
instantiam: fecisti me cessare a tali emptione.
si eas illuc deferrem. recipio tñ in me ꝑid̃m. ut
supͣdc̃m est. Et łi ido: quia illud recipet tanqm

Expanded text:
excogitari casus in quo non esset usura ultra sortem accipere, puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, Si eas illuc deferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra dictum est, et hoc ideo, quia iste recipiet tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
pendit obsequiũ sp̃uale pro aliquo sp̃nalr: li.
pro. non notat cãm finase. aut app̃ciatõm: s
aminiculacõm. cumiste non possit cantare lo-¬
co alt̾ius: nisi et ille canter loco ip̃ins. cum du¬
as missas cantare non debeat. xiiii.¬

Expanded text:
le, pro alio spirituali, ly pro non notat causam finalem et appretiationem, sed adminiculationem, eo quod iste non possit cantare loco alterius, nisi ille cantaret loco ipsius, cum duas missas cantare non debeat. I
Abbreviated transcription (Latin):
sicio pro. ¶Si autẽ dubitetrr utrũ gratis. uł ex
pactõne. uł excorrupta intentõne datũ sit: tria
recipientis qualitas. indelicet an apauꝑe diuiti.
ui si magni uł minoris p̾cui res data existai. Et
donatõis tempus. an .ẜ. instante nc̃itate seu
alio temꝑe conferatur. et ẜm. ħ est hñta pre

Expanded text:
gratis vel ex pactione vel corrupta voluntate datum sit, tria recipientis qualitas, videlicet an a paupere divit si magni vel minoris pretii res data existat. Et donationis tempus, an scilicet instante necessitate seu alio tempore conferatur, et secundum hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ttiam de hus: qui ementes: hiꝰ hebãt ami indift̃¬
sciebãt. Uł. ꝓbabilit credebant esse de iusto: sipłr
non tenentur in aliquo duraute .s. bona fide:
debant uł ignorabant ignorantia crassa ⁊ su-
cogitabant tenent᷑ ad restitutõm. Dicit ħ. glo¬

Expanded text:
ebant animum indiffesciebant vel probabiliter credebant esse de iusto, simpliciter non tenentur in aliquo, quamdiu scilicet debant vel ignorabant ignorantia que dicitur ccogitabant, tenentur ad restitutionem. G
Abbreviated transcription (Latin):
quid si res. Utiq quia fuit in mora restituendi
Item non lib̾atur: reddendo rem det̾iorẽ. Item te¬
netur restitũe rem cũ oĩb frutib. Et si melio¬
rauit eam. pascendo forte equũ. uł portũ. nł rap¬
tum. nł siłie. non pt pet̾e uł retin̾e expensas. Itẽ

Expanded text:
fur? Utique, quia fuit in mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem cum omnibus fructibus et si melioravit eam, pascendo forte equum, vel porcum furtivum, vel simile, non potest petere vel retinere expensas. Item
Abbreviated transcription (Latin):
dum mo sua inĩsit ex cã honesta: rem non esse
subreptam. ut puta. quia hẽbat in re uis pig¬
ip̃e fur esset uł raptor: non sibi. s dño eẽt restitu¬
enda. Uł illi cui prius fur. uł raptor subripũat
si sua int̾erat: ut dcm̃ ẽ: ex cã honesta: rẽ ñ sb̾rpi.
fiat restitutõ ꝑ mediũ pn̾iale. uł aliam religio

Expanded text:
dummodo sua intersit ex causa honesta rem non esse surreptam, utputa quia habebat in re ius pigipse esset fur, non sibi, sed domino esset restituenda vel illi cui prius fur surripuerat, si sua intererat, ut dictum est, ex causa honesta rem non surripi fia
Abbreviated transcription (Latin):
die passionis. aut apłoꝵ petri et pauli taua
liccant fi. ¶ De tet̾is aut festiuitarib et die¬
b fenarũ. pasche. et pentħ. quo ad lox credo
ꝙ liceat sequi consuetudiẽ regionis qmͣ
sut ep̃s loci et non reprobait. si ant dubite¬
ui ntr̃ epx scias talia et sustineat returr̾e
ab eo. ad ħ ã qd̃ talia licite sustineant᷑ aut
fiant licite. d qd̃ pro hiꝰ labore non reuotẽt
laborantes ab audiendis dms que tenentꝰ
andire. et qd̃ principalit talia ficint pp̃ dñi ñ¬

Expanded text:
a liceat fieri. De ceteris autem festivitatibus et diebus feriatorum Pasche et Penthecostes quoad hoc credo quod liceat sequi consuetudinem regionis, quam scit episcopus loci et non reprobat. Si autem dubitetur utrum episcopus talia sciat et sustineat, recurrere ab eo. Ad hoc autem quod talia licite sustineantur aut fiant, oportet quod pro huiusmodi labore non revocentur laborantes ab audiendis divinis, que tenentur audire et quod principaliter talia fiant propter
Abbreviated transcription (Latin):
uineci aut agro aliquod modicũ qd̃ remansit
purgand̃ ꝑ incuriam aut repet sepem que in
quatam sui ꝑte mpta uł incłiata est. ¶ Qntũ
tũ lalors aut oꝑis siu possit quis sñ pcco fa¬
cere die fencido non est det̾iatum s ad arbi-¬
truim bom uri recurrend̃ est¬

Expanded text:
vinea aliquid modicum quod remansit purgandum per incuriam aut repararet sepem, que in quadam sui parte rupta et inclinata est. Quantum tamen laboris aut operis possit quis sine peccato facere die feriando, non est determinatum, sed ad arbitrium boni viri recurrend
Abbreviated transcription (Latin):
dieb hiꝰ lc̃ones tñ suas quas sñ scriptura
non possũt memorie ꝯm̃dare uł sermones qͦs
stilo uł plũbo nõuer̃t scribere. credo qd̃ possũt
et lctones libroꝵ quos audierũt corng̾e. loca¬
re a aut ꝯduce opas suas uł alienas pp̃ corri¬

Expanded text:
di. Lectiones tamen suas, quas sine scriptura non possent memorie commendare, vel sermones quos stilo aut plumbo notaverunt, scribere credo possunt et lectiones librorum quos audiunt corrigere. Locare etiam aut conducere operas suas vel alienas p
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in uigilus festitatum feriandaꝵ mictũt qͣ¬
nec ante poterant suꝑ hus affendis sibi ꝓ¬
nid̾e̾ excusari possũt ꝑ ncc̃itatem albas non.
maxime si ħ faciant. die festo ut uelucula. s.
mota ⁊ umoꝵ que tnͣsportantur ad loca re
mota cum sine gͣui in ꝯmodo non possũt
diebr festuus uacare abeundo et quadrigãdo¬
ꝑ egͥuoꝵ in uehcłis sins aut inm̃tis et de
ferratorib equoꝵ. credo qd̾ possũt excusan
si in festis feriandis ħ faciant principaliter
quo debeant extusa. Illi aũt qui faciũt radi
barbas suas aut equos ferreru in hiꝰ festis
non audeo ꝯdempnare. Si ħ faciant ĩ fes¬

Expanded text:
autem in vigiliis festivitatum feriendarum mittunt qunec ante potuerunt super his afferendis sibi providere, excusari possunt per necessitatem; alias non maxime si hoc faciant die festo, ut vehicula suamota et vinorum que transportantur ad remota loca, cum sine gravi incommodo, non possint diebus festis vacare ab eundo et quadrigandoperegrinorum in vehiculis suis aut iumentis et de ferratoribus equorum, credo quod possunt excusari, si in festis feriandis hoc faciant, principaliterquomodo debeant excusari. Illi etiam qui faciunt radi barbas suas aut equos ferrari in festis huiunon audeo condemnare si hoc faciant in fes
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa sominis offim hꝰ i molendinorm
poslit ex pleri tredo euandam esse consuetu¬
pmem regionis nõ ꝓhitam a prelatis E
tenato nem atalib infestis fenaudis ¶ De
molendinis aũt que trahĩtur ꝑ ium̃ita. credo
ꝙ debent quiesc̾e d̃ieb fenandis sũ scd̾m le¬
em non solũ homines s etiam iunienta
id de illis qui dieb festiius tm̃n pro
deo arant agros ponperiu iue alias labo¬
ant ad opus eoꝵ uł quadriganto uł alio

Expanded text:
a hominis officium huiusmodi molendinorum expleri possit, credo servandam esse consuetudinem regionis, non prohibitam a prelatis circa feriationem a talibus in festis feriandis. De molendinis autem que trahuntur per iumenta, credo quod debent quiescere diebus feriandis, cum secundum legem non solum homines, sed etiam iumenta id de illis qui in diebus festis tantum pro deo arant agros pauperum vel alias laborant ad opus eorum, vel quadrigando vel alio
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine loci ꝯͣrium: liceai aliquid oꝑati
cc edificacõm eccicoꝵ et sanctoꝵ locoꝵ et edi¬
ficatonem ad opus nustroꝵ ecc̃e pauperũ.
presertim eoꝵ qui redditus non hñt ut si
oꝑteat trahi currũ ad ferendos lapides uł
in qͥdrigis afferri ligna que ał ꝯmode fer¬
re non possent et siłia ut si oꝑteat tnͣsfrrci

Expanded text:
uid operari ad edificationem ecclesiarum et sacrorum locorum et edificiorum, ad opus ministrorum ecclesie pauperum, presertim eorum qui redditus non habent, ut si oporteat trahi carrum ad ferendos lapides vel in quadrigis afferri ligna, que alias commode ferri non possunt et similia. Ut si oporteat mundari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si iacentib segrtib in agris aut fenis in
pͣtis si ĩmmeat tempestas ant pluina que cor¬
pat ant dẽtioret multũ talia sic asole seꝑata.
non sunt prohũdi dũi reꝵ iliaꝵ ea remon̾e ⁊
indempnitati sue p̾cau̾e. Carnifices etiam et
piscne qui in dieb festuus p̾pant ea que debẽt
rendere in crastinũ in m̾cato uł instatõib
sus. et cet̾i qui p̾ꝑant uictualia indiebus
festinis si die p̾cecenti non potunt ꝯmode p̃¬
pare aut ppaita Euare sñ picillo non credo qͥd¬
pelluntur oꝑari in dieb festis si iusto metu

Expanded text:
quod si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separata, non sunt prohibendi domini rerum illarum ea removere et idemnitati sue precavere. Marcellarii etiam et pincerne, qui diebus festis preparant ea que debent vendere in crastinum in mercato vel in stationibus suis et ceteri qui preparant victualia in diebus festis, si die precedenti non potuerunt commode preparare aut parata servare sine periculo, non credo pelluntur operari in festis, si iusto metu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i et .i. Quem ergo sero peniter oz non solum ti-¬
m̾e deum iudicem. s dilig̾e. quia sũ caritate neo
alicui etiam in fine: desꝑandũ non est de enis
sio trnendũ est de peitente sero. maxime cũ fi-¬
li quos illicite dilexit sĩt p̾sentes. uxor ⁊ nũdus
ad se uocent multos. sol serotiua pñia deciꝑe. S

Expanded text:
 malum. Quem sero poenitet, oportet non solum timere judicem, sed diligere, quia sine charitate nemo alicui etiam in fine, desperandum non est de ejus versio, timendum est de poenitente sero, maxime cum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet serotina poenitentia decipere.
Abbreviated transcription (Latin):
quia pp̃ timore eoꝵ orns fuger̃t custodes non in¬
tidunt in canonẽ: licet intrent ⁊ aliquid asportent
pati uim infre: si aliqui resisfent. Et credo quod ef¬
fractor ecc̃e. iudicandus est: qui dolo malo: aut
ꝑ niuriam molent. ꝑietem fodit aut suffodit.
aut iutream freg̾n. aut fraturã. aut hostia. aut car¬
dines. aut uectes. dum tenent hostia firmata. a i
ip̃m tectum ecce. ¶ De fure aũt pdc̃o. licet poss dici¬

Expanded text:
quia propter timorem eorum inde effugerint custodes, non incidunt in canonem, licet intrent et aliquid asportent, parati vim inferre si aliqui resisterent. Et credo quod effractor ecclesie iudicandus est, qui dolo malo aut per iniuriam violenter parietem foderit aut suffoderit aut vitream aut seraturam aut ostia aut cardines aut vectes, dum tenent ostia firmata aut ipsum tectum ecclesie. Porro de fure, qui pacto facto
Abbreviated transcription (Latin):
incendia. uł effracturas. uł arboꝵ. aut ui¬
necoꝵ exstirpatõnes int̾ra propria adu̾saru sui.
uł hominũ eius. Numquid ꝓ hais tenebitur
to. De illis dampnis non tenebitur que bona
tulit. cum alias posset sibi ꝯmode ꝯsulere. tene¬
bitur. et ꝯpensabũtur illa dampna: tũ dapnis
sibi datis ⁊ hoĩb suis. us ad currentes qnͣ¬
ritates. Et de eo ꝙ suꝑ excreu̾it tenebit᷑ satis¬

Expanded text:
 arborum aut vinearum extirpationes, in terra proprii adversarii sui, vel hominum eius; numquid pro his tenebitur o: De illis damnis non tenebitur, que bona tulit, cum alias posset sibi commode consulere, tenebitur et compensabuntur illa damna cum damnis sibi datis et hominibus suis usque ad concurrentes quantitates et de eo quod super excreverit, tenebitur satis
Abbreviated transcription (Latin):
post modicũ ¶ Nobilis aut̃̾ ille: qui iuste
pugͣt non tenetur hoibz suis de dapius que
passi sunt ab adũsatiis cum ip̃i ⁊ se ⁊ sua ꝓ
dño suo teneant᷑ expon̾e. Non tener in qmͣr insi
fuit inculpa negligent defendendo eos. Idem uͦl.¬

Expanded text:
t actionem. Nobilis autem ille qui iuste pugnat, non tenetur hominibus suis de damnis que passi sunt ab adversariis, cum passi et se et sua pro domino suo teneantur exponere. Non tenentur, inquam, nisi fuerit in culpa, negligenter defendendo eos. ADHU
Abbreviated transcription (Latin):
comoto ꝑatis. uł inuurrere belloꝵ ꝑicula. Et
cum in ħ cru: principes ictilit̾ gerant nego¬
ciũ sb̃ditoꝵ. talit̾ ꝯpondo: tenentur subditi
sicõ nisi refusis sibi dampnis: Si ex usta cã bi¬
derint expe dire: possũt a bellando desiste qͥ iuis
forte non possint illata dampna quitare in
quia sicut auͣctas mouendi bellũ: penes sales
printipes ẽ: ita ⁊ auͣctas desistendi ⁊ arma d

Expanded text:
rrere bellorum pericula. Et cum in hoc casu principes gerant utiliter negotium subditorum, taliter componendo, tenentur subditi sitio nisi refusis sibi damnis, si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quamvis forte non possint illata damna quitare. Sicut enim auctoritas movendi bellum penes solos principes est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
denũtiare debitori ut soluat ⁊ si cessau̾it:
pot̾it postea uende. alias si añ trinã dem̃¬
tiatom uend̾et: furti tenetur. In tertio u̾o
calu .s. cum nicħ ꝯuenit: sufficit una ĩe¬
nuntitccõ ⁊ postea elapso biemno: pot̾it

Expanded text:
denunciare debitori ut solvat si cessaverit. Poterit postea vendere, aliter, si ante trinam denunciationem venderet, furti teneretur. In tertio vero, scilicet cum nihil convenit, sufficit una denunciatio et postea elapso biennio poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibenda distinctõ. quia aut c̾ca pacta
fũnt int̾ creditorẽ ⁊ debitorem firmata sr̃
uendicõne pignoris in c̾to t̾mino uł loco
uł certe ꝑsone. uł siłi mõ facienda aut
ullomo facienda. aut nichil suꝑ ħ ꝯuer̃t
int̾ eos. In primo casu: tenetur creditor
prius not̾ificare debitori. ⁊ postea pot̾it nẽ¬

Expanded text:
adhibenda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione pignoris in certo tempore vel loco vel certe persone speciali modo facienda aut nullo modo facienda aut nihil super hoc convenit inter eos. In primo casu debet creditor prius notificare debitori et postea poterit ven
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia sibi mutuata obliget rem aliqmͣ:
tuniam acciꝑpet ꝓ mutuo. qd̃ est usurarium
Nisi forte ess talis res: cuiꝰ nsus sñ p̾cio
soleat concedi int̾ amicos. sic̃ p de libͦ aco¬
om̃s fructus pignoris ꝑceptos bona

Expanded text:
pecunia sibi mutuata obliget rem aliquam cuniam acciperet pro mutuo, quod est usurarium, nisi forte esset talis res cuius usus sive pretio soleat concedi inter amicos, sicut patet de libroomnes fructus perceptos bona
Abbreviated transcription (Latin):
.i. Si u̾o licite rei dabat op̃a: ut quia magist̾
cã discipline uͥbabat discipuiũ nẽ qr deponema
aliquis fenĩ de curru uł arborem ꝓpriam sibi
necessariam incidebat et si sia. hic si adhibuit
diligentiam qmͣ potuit uidelz respitiendo et
ꝓclamando non inis tarde. uł remisse S
temꝑe congruo et alte. itr ꝙ sis aliquis erat
gist. non excedendo mod̾ in u̾bando discipu¬
ingant alias. Si dabat oꝑam rei licite: et
non adhibuit diligentiam debitã ut dc̃m ẽ

Expanded text:
 Si vero licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fenum de curru vel arborem propriam sibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ; vel magister non excedendo modum in verberando discipu Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Un citta penam corꝑalis homicidu insistamus
pena hoĩcidi cõmissi lĩgua .i p̾cepto in iusto ⁊¬
silio: uł defensione: ut puta: si dissnadei. et¬
sic disuadendo rethit a bono ꝓposito hõiem
uolentem alium lib̾are amorte. et sic quo¬
dãmo indirecte fit homicida. Pena in qmͣ ẽ¬

Expanded text:
 circa penam corporalem insistamus. Pena homicidii commissi lingua, id est precepto, iniusto consilio vel defensione, utputa hic dissuadeic dissuadendo, retrahit a bono proposito hominem volentem alium liberare a morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam e
Abbreviated transcription (Latin):
Itrm assessor. official. testis. notariꝰ sm̾am scri¬
bens. uł ꝓferẽs ⁊ idem credo in alus actib. ui¬
puta: siscribat atrestatõnes: uł legat in exãi¬
natõne cãe. I tem qui scripserit. uł dictau̾it
litt̾as ꝓ uindicta sangͥnis destinãdas. Om̃s
tales efficiũtur urͣes. ut domn est et ꝓbatur ĩ¬

Expanded text:
item assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui scripserit vel tractaverit literas pro vindicta sanguinis destinandas. Omnes tales efficiuntur irregulares, ut habetur
Abbreviated transcription (Latin):
fidiuͦ: ut aliquis cũ ꝓicit lapidẽ ad auem. nł
aĩal. et alius tnͣsiens exinsꝑato ꝑtutitur ⁊ mo¬
ritur. uł incidit arborem. et casu arboris aliqͥs
opprimitur et silia. Hic distingine qr aut da¬
bat oꝑam illicite rei. ant licite. Si illicite: ut¬
puta proitiebat lepidẽ u̾sus loca ubi consue¬
uerũt hom̃es tnͣsitũ facere. uł dum furabat᷑

Expanded text:
um aliquis proiicit lapidem ad avem, vel alias et alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimitur et similia. Sed hic distingue, quod aut dabat operam illicite rei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tur uł ipĩs eisdem metuit ne det̾iores ex ħ
efficiantur uł ad bonã uitam ⁊ piam eru-¬
diendos ipediant alios infirmos ⁊ pͥma̾t
atq aũtant a fine nõ urͣ esse cuꝑiditatis oc¬
casio. s consiliũ caritatis ¶ Auo modo p̾t̃

Expanded text:
t uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Glo. cum non hẽat ius mouendi bellum
alienũ tñ. Si .ii. aliorus ꝓpriam suã dom̃¬
aut segetẽ incenderz: lz pectarz re sua ab¬
ntendo nou tñ tenetur pena intendiari. nͥ
aliena bona incenderẽtur. Item ul. li .ui. tt¬

Expanded text:
propria, cum non habeat ius movendi bellum alienuaut segetem incenderet, licet peccaret re sua abutendo, non teneretur pena incendiarii, nialiena bona incenderentur. DE PENA I
Abbreviated transcription (Latin):
iurũ ꝓdigũ. celat aliquid de reb cõi
ut de rebr ilł sibi ⁊ uiro loco ⁊ tp̃re ꝓuideat qͥ
eas male cõsumet si eas hrẽt non credo quod
peccet. nec tenetur o bedire p̾cipiendi uiro ꝙ oĩa
ei tradat cum tradendo eũ ad pcc̃m iuuaret. dã¬
de. quasi gladiũ in manu furiosi. questio. xx¬

Expanded text:
rum prodigum, celat aliquid de rebus commut de rebus illis sibi et viro, loco et tempore provideat, qui eas male consumeret si eas haberet, non credo quod peccet. Nec tenetur obedire viro precipienti quod omnia ei tradat, cum eum tradendo ad peccatum adiuvaret, dando quasi gladium in manum furiosi. UT
Abbreviated transcription (Latin):
nõ displiceat marito in corde. l forte alũ ꝓ
hibuerit ore. Solent .ii. manti fac̾e talem ꝓ¬
hibitõnẽ uxorib absolute. ut sic tẽpent eas
nõ atoto: S ab excessu qm̃ suspicant᷑ pt sͤ¬
⁊ formare ꝯscĩam ex qͣlitate ⁊ miẜia pauꝑis
cogitans. ꝙ si maritus illũ uid̾et om̃ib mo¬

Expanded text:
non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur.  formare conscientiam ex qualitate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus illum videret, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
auo uiro. Nũquid pt eis ꝓuid̾e de
reb cõib sibi ⁊ marito . ẜ0. cũ ip̃e de eisdẽ
bonis cõibz ꝓuideat filiis quos hr̃ de alia
dis. uł quia tenetur eos alere. eo ꝙ ĩ pu¬
beres sunt. uł qr ip̃a ⁊ mantus suus hñt
bona eoꝵ. uł ex alia iusta cã: tenetur ma
ritus ꝑ uidicẽ alere eos. Si a filu nullam
lñt act̃onẽ contͣ mr̃em nõ tenetur maritꝰ

Expanded text:
ro; numquid potest eis providere de rebus communibus sibi et marito secundo, cum et ipse de eisdem bonis communibus provideat filiis quos habebat ex alia dis vel quia tenetur eos alere, eo quod impuberes sunt, vel quia ipsa et maritus suus habent bona eorum, vel ex alia iusta causa, tenetur marritus per iudicem alere eos. Si autem filii nullam habent actionem contra matrem, non tenetur maritus,
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem. om̃ia que h̃e uxor accipit in dotẽ. Ec
licz forte om̃ia mobłia que hr̃ in specta u̾ita¬
te sint cõminua quicꝙͣ sit de fictione uins: uir
ꝯsuetudine aut exp̃ssa. uł tacita uoluntate
uiri conced̾e ircori. Bñ illa si tp̃re ꝯcͣti mat̾mo¬

Expanded text:
uxorem, omnia que habet uxor, accipit in dotem. Et licet forte omnia mobilia que habent, inspecta veritate, sint communia, quicquid sit de fictione iuris, virconsuetudine, aut expressa aut tacita voluntate viri, conceditur uxori. Unde illa, si tempore contracti matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
Sid si plures int̾ se ricati sunt. uł in cõ¬
flictu fiunt. et aliquis est ibi int̾fectus.
nes appet. a quo. uł ex cuiꝰ nuln̾e. Numquid
om̃s iudicabuntur homicide et irregulares.
qnͣtum ad pccm. diciuitur om̃s homicide: qui

Expanded text:
id si plures inter se rixati sunt vel in conflictu fuerunt et aliquis est ibi interfectus, nec apparet a quo vel cuius vulnere; numquid omnes iudicabuntur homicide vel irregulares antum ad
Abbreviated transcription (Latin):
et aaron sacerdotes. uos potte. Glo .i. inuocate
Nomen nieum super filios isrł. fego doꝰ bñdi¬
cam eos. ut gr̃am tradicio ꝑ nũstm̃ ordinati
tnsfũdat horninb. nec uoluntas sacerdotis ꝓ¬
desse uł obẽe possit. s m̃itũ bũdcom poscentis ..¬

Expanded text:
et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis.
Abbreviated transcription (Latin):
uł int̾dc̃a cõuigia mire p̾sumpserint in gradu
ꝓhito et ignorant̾: soboles de tali ꝯuĩctione
suscepta proisus illegitima ẽ censenda. de ꝑen¬
tum ignorantia nullũ hĩtura sb̃sidiũ cum illi
censenda. si ambo ꝑentes impedim̃tũ scientes

Expanded text:
uel interdicta coniugia inire presumpserit in gradu prohibito etiam ignoranter. soboles de talj coniunctione suscepta prorsus illegitima censeatur. de parentum ignorantia nullum habitura subsidium. cum illj censeatur si ambo parentes impedimentum scientes
Abbreviated transcription (Latin):
bid de ulis qui post mortem illorũ:
quos custodiert infirmantes. scrupu¬
ad peticom eoꝵ: uocau̾nt mimitorem qui
minuit eis uł dederint eis unium aut
carnes. uł minis chpartaunt eos: ad ꝓno¬
reut seruare: dimiserũt eos. Et sic bileri
uinũ uł discooꝑientes se: uł exeuntes de
lecto: cum essent frenetiq: p̾cipitaunt seĩ
fut. si non sit ibi lata et eiudens culpa. aͥ
negłia dissoluca que ꝓpe dolũ est. Et hiꝰ
sctupulositatem: ad consiliũ bom um si
egritudinis. qn ad huc nesciebatur cuiꝰmo

Expanded text:
uid de illis, qui post mortem illorum quos custodierunt infirmantes scrupuad petitionem eorum vocaverunt minutorem, qui minuit eis vel dederunt eis vinum vel carnes aut nimis coarctaverunt eos ad prorunt servare eos, dimiserunt et sic biberunt vinum, vel discooperientes se et exeuntes de lecto vel cum essent phrenetici precipitaverunt se in fuerit, si non sit ibi lata et evidens culpa aut negligentia dissoluta, que prope dolum est et huiusmodi scrupulositatem, ad consilium boni viri,egritudinis, quando adhuc nesciebatur cuiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
qu solent bacere. Uł ninis coartauit ad
situe de dit ei a quam bibere aut etiã unimi
si cum granatus ingilus: obdormiuit: nõ
p̃r ebuetatem aut crapulam: exilut patiẽs
e p̾cipitans se: mortuus est. Si autem la¬
ta fuerit culpa us negłia dissoluta ⁊ cer¬
tum est: qd̾ inde mors ꝓuen̾it: quia pati¬
misit eum ut iret lud̾e in platram. uł
alias daret oꝑam rei illicite. aut ex nini¬
a ehͥetate uł crapula: ingilare non po¬
tuit. maxime cum solus ess deputatus
ad custodiam. Si autem non ess certum
pͥmo cãn abstinendũ ẽ ab offõ ⁊ a ꝓmot̾oe
In lcd̾o: deposita erronea ꝯscĩa si p̃t: poterit

Expanded text:
coarctavit ad si tunc dedit ei bibere aquam aut etiam vinum si congravatus vigiliis obdormivit, non propter ebrietatem aut crapulam, exilitque patiens et precipitans se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa aut negligentia dissoluta et certum est quod inde mors provenerit, quia patimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam. Si autem non est certum qprimo casu abstinendum est ab officio et a promotione; in secundo, deposita erronea conscientia, si potest
Abbreviated transcription (Latin):
ħ durimꝰ distinguend̾. Quod si tp̃re deñtia-¬
tionis p̾misse is qui iam ꝯuinctos ĩ petit cẽ
dyoc̃. eristebat uł alias ubi denũtiatio non po-¬
tuit ad eius noticiam ꝑuenire. ut puta si m¬
nic infirmitatis frmore laborans sane nitis
patiebatur exiliũ. uł in annus trm teius ꝯsti¬
tutus ꝙ ad ꝯp̃hentionẽ taliũ eius etas suffi-¬
cere non ualebat seu alia causa sima fint in¬
peditus euis accusatio d audiri. alioqͥn cũ
lice. idem existens in ip̃a dyoc̃. mimine ignor¬
au̾it tamꝙͣ suspectus est ꝓculdubio repellenoꝰ
insi ꝓprio firmauerit iuram̃to ꝙ postes didic̃¬

Expanded text:
i tempore denuntiationis praemissae is qui jam conjunctos impetit extra dioecesim existebat, vel alias denuntiatio non potuit ad ejus notitiam pervenire, ut puta si nimiae infirmitatis fervore laborans, sanae mentis patiebatur exsilium, vel in annis erat ttutus quod ad comprehensionem talium ejus aetas sufficere non calebat, seu alia causa legitima fuerat impeditus, ejus accusatio debet audiri. Alioquin, cum lice factam idem existens in ipsa dioecesi minime ignorarit, tanquam suspectus est procul dubio repellendus, nisi proprio firmaverit juram