comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundã suꝑ caput euis. ꝓ cidarim in hebreole¬
gius anipħ. quȩ mitra a plerisq dicit᷑. Ꝙ in
hac intelligi uolunt sacerdotii dignitatẽ: qđ
ablatis sordib peccatoꝵ mundũ habłerit facer¬
dotiũ. Hec udei. Nrĩ autẽ ita disserunt: sa¬
cerdotẽ eẽ. magnũ ad quẽ dicitur. Tu es sa¬
cerdos in ȩt̾nũ sedm ordinẽ melchis edech. Qͥ qm̃
ꝑ se uideri non potest: a dño ꝓpħȩ ostenditur
stans corã angło dnĩ. Quẽ uolunt magni cõ¬
filii eẽ. angłm: ñ qđ̃ alter & alter sit aut
duas ꝑsonas recipiamus in fuio. s qđ idẽ atq
unus & quasi homo sordidatꝰ ostenditur. & qͣsi
angłs mediator hominũ & dei apparere dicat᷑.
Non autẽ eẽ. iłimn filiũ iosedech ex hoc conant᷑
ostende: qđ ñ sit appositũ in p̃senti loco fuius
thanstans a dextris eius ut aduersaret᷑ ei.
Temptatꝰ enim ẽ. ꝓ omem̃ modũ absq peccato.

Expanded text:
mundam super caput ejus, pro cidari in Hebraeo legimus SANIPH  , quae mitra a plerisque dicitur, et in hac volunt intelligi sacerdotii dignitatem, quod, ablatis sordibus peccatorum, mundum habuerit sacerdotium. Haec Judaei. Nostri autem ita disserunt, sacerdotem esse magnum, ad quem dicitur: Tu es Sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedec . Qui quoniam per se videri non potest, a Domino prophetae ostenditur stans coram angelo Domini, quem volunt magni consilii esse angelum, non quod alter et alter sit, aut duas personas recipiamus in Filio; sed quod idem atque unus, et quasi homo sordidatus ostenditur, et quasi angelus mediator hominum et Dei apparere dicatur. Non autem esse Jesum filium Josedec, ex hoc conantur ostendere, quod non sit appositum in praesenti loco, filiutan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Tentatus enim est per omnem modum absque peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
liũ iosedech. xpm dicant eẽ. uenturũ. Hoc enĩ
eẽ. corã ib̃u id ẽ. inconspectu eius: & ante faciẽ
ut futura signific&. & appellari eu ꝓ fortitu
etiã in damel de monte sine manib p̾cisũ le¬
gimꝰ. Ecce ego celabo sculpturã eiꝰ dic̃ dñs exer-¬
cituũ: & auferã iniqͥtatẽ t̾rȩ illius in die
una. In die illa dic̃ dñs exercituũ : uocabit
uir amicũ suũ subt̃ uineã & subt̃ ficũ. Lxͣͫx.
Ecce ego fodio foueã dic̃ dñs omp̃s uoeabit᷑¬
unusqͥsq ꝓximũ suũ subt̾ uitẽ & subt̃ ficũ.
Supra dixerat ecce lapis quẽ dedi corã iħu suꝑ
lapide̾ unũ septẽ ocłi sunt: nunc consequent᷑
metaforã seruata lapide. ut dicat celabo scui¬
pturã eius. suie sculpã celaturã illiꝰ. Qđ enĩ

Expanded text:
osedec Christum dicant venturum. Hoc enim esse coram Jesu, id est, in conspectu ejus, et ante faciem, ut futura significet, et appellari eum lapidem petiam in Daniele de monte sine manibus praecisum legimus . Ecce ego caelabo sculpturam ejus, dicit Dominus exercituum, et auferam iniquitatem terrae illius in die una. In die illa dicit Dominus exercituum, vocabit vir amicum suum, subter vineam, et subter ficum. LXX: Ecce ego fodiam foveam, dicit Dominus omniunusquisque proximum suum subter vitem et subter ficum. Supra dixerat: ecce lapis quem dedi coram Jesu, super lapidem unum septem oculi sunt. Nunc consequenter μεταφοράν servat a lapide, et dicit: Caelabo sculpturam ejus; sive sculpam caelaturam illius.
Abbreviated transcription (Latin):
medio tui & scies qr dñs exercituũ misit me adte.
Et possidebit dñs iudã partẽ suã. in t̾ra scĩficata: et
eliga adhuc ierłm. Lxxͣ. Letare & gaude filia syon:
qͥa ecce ego ueniã & habitabo in medio ti dic̃
añs. & confugient gentes multe ad dnm in die
illa : & erunt ei in popłm. & habitabunt in medio
ierłm. & hec adhuc ex ꝑsona dnĩ intelligenda:
qđ horcetur populũ suũ de captiuitate ad sede
pͥstinã restitutũ. Gaudere atq letari quod ipse
añs ueniat & habit& in medio eius: & multe
gentes crediture sint in eũ de qͥb dieit᷑. Postula
ame & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã & posses¬
sionẽ tuã t̾̃minos terrȩ. & habit& in medio eiꝰ
loquens ad discipulos: ecce ego uobiscũ sũ om̃ib
dieb usq ad consummationẽ scli. Et possideat
dñs partẽ suã confitentẽ & credentẽ nomini
suo. & ñ alibi possideat nisi in terra scoꝵ quȩ
interp̾tat᷑ ȩccła. & elig& adhuc ierłm: quã

Expanded text:
dio tui, et scies quia Dominus exercituum misit me ad te. Et possidebit Dominus Judam partem suam in terra sanctificata, et eliget adhuc Jerusalem. LXX Laetare et gaude, filia Sion, quia ecce veniam, et 798 habitabo in medio tui, dicit Dominus: et confugient gentes multae ad Dominum in die illa, et erunt ei in populum, et habitabunt in medio i intelligenda: quod hortetur populum suum de captivitate in sedem pristinam restitutum gaudere atque laetari, quod ipse Dominus veniat, et habitet in medio ejus, et multae gentes crediturae sint in eum, de quibus dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : et habitet in medio ejus loquens ad discipulos: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Et possideat Dominus Judam partem suam confitentem, et credentem nomini suo, et non alibi possideat, nisi in terra sancta, quae interpretatur Ecclesia, et eligat adhuc Jerusalem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
de dmnp̃s. Neq enĩ fieri potest. ut quoꝵ una nat᷑a
ẽ: dniersa sit głia. Alissus ẽ. gͦ post głam diui¬
ne maiestatis ad gc̃s quȩ spoliauert̃ popłi dĩ.
ut qͥ eos fuerant ante p̃dati p̃de sint seruienttib
omp̃sꝰ miserit eũ. Q aut̃ dic̃ qͥ tetigerit uos.
tangit pupillã ocłi mei. tactũ ꝓ uexatione &
iniuiria accipe. Iuxta illud qdđ leginus. Nolite
tangere xpõs meos. & in ꝓpħis meis noltte mali¬
gnari. Q enĩ scõs diũ tetigerit. sic ẽ. qͣsi uexa¬
re cupiat pupillã ocłi eiꝰ.: & ulũ nitat᷑ clara lu¬
ce pͥuare de qua loqͥtur in euangłio. Uos estis
lux mundi. Ei euat autẽ ds̃ manũ suã ut ꝓcu¬
tiat gentes aduersarias. & popłm suũ uł ierłm¬
reducat in eccłiã. Gentes aduersarias iuxta tro¬
pologiã. cont̾rias accipe fortitudines: que quo¬
tidie peceatores sue subiciant potestati. & sibi
eos seruire compellunt. Lauda & letare filia
fyon. qr ecce ego uenio & habitabo in medio tu

Expanded text:
neque enim fieri potest, ut quorum una natura est, diversa sit gloria. Missus est ergo post gloriam divinae majestatis ad gentes, quae spoliaverunt populum Dei, ut qui eos fuerant ante praedati, praedae sint servientibus tetigerit vos, tangit pupillam oculi ejus; tactum pro vexatione et injuria accipe, juxta illud quod legimus: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Qui enim sanctos Domini tetigerit, sic est quasi vexare cupiat pupillam oculi ejus, et illum nitatur clara luce privare, de qua loquitur in Evangelio: Vos estis lux mundi . Elevat autem Deus manum suam, ut percutiat gentes adversarias, et populum suum, vereducat, vel in Ecclesiam. Gentes adversarias juxta tropologiam, contrarias accipe fortitudines, quae quotidie peccatores suae subjiciunt potestati, et sibi eos servire compellunt. Lauda et laetare, filia Sion, quia ecce ego venio, et habitabo in medio tui,
Abbreviated transcription (Latin):
ue frugũ omĩum abundantia. Quidã homines
gentiliũ : qđ illi qͥdẽ qͥ in lege uersati uenerint
ad fidẽ xpi: homines appellati sunt : nos autẽ
qͥ post idolatriã qͣsi in deserto legis & solitudine
fuimꝰ ꝓpħarũ & eius recipimus passionẽ: ium̃ta
dici debeamus. Alii autẽ rationales quosq &
scripturarũ eruditos scientia. homines intelligi
uolunt: ium̃ta uͦ simplices quosq credentium.
& de his dici homines & uim̃ta saluos facies
dnẽ. Hec ium̃ta & hec animantia. audiunt
boni pastores uocẽ & cognoscunt: & sequunt᷑
eũ. qr ipse ͤ & pastor qͥa regit nos: & ostiũ quia
ꝑ illũ uł in eccłiã. uł ad patrẽ ingredim̃. Et
mirꝰ igniis incircuitu : ut credentes & habitan¬
tes in medio calefiant qͥ prius frigore carita¬
tis intepuerant. ut possint spũ ee. feruentes
Lupos autẽ & seuissimas bestias de quib scriptũ
ẽ. ne tradas bestiis animã confitentẽ tͥ: & qͦ
rũ fructus ẽ.fenũ. ligna. stipula. & afferuNs

Expanded text:
ines Gentilium, quod illi qui in Lege versati venerint ad fidem Christi, homines appellati sint: nos autem qui post idololatriam quasi in deserto Legis et solitudine fuimus prophetarum, et ejus recepimus passionem, jumenta dici debeamus. Alii autem rationabiles quosque et Scripturarum eruditos scientia, homines intelligi volunt: jumenta vero simplices quosque credentium, et de his dici: Homines et jumenta salvos facies , Domine . Haec jumenta, et haec animantia audiunt boni pastoris vocem, et cognoscunt, et sequuntur eum: qui ipse est et pastor, quia regit nos; et ostium, quia per illum in Ecclesiam, et ad Patrem ingredimur ; et murus ignis in circuitu, ut credentes et habitantes in medio calefaciat , qui prius frigore charitatis intepuerant, et possint spiritu esse ferventes. Lupos autem et saevissimas bestias de quibus scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi : et quorum fructus est, fenum, ligna, stipula
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ. Ut dimetiar ierłm & udeã qͣnta sit latitudo
eiꝰ & qͣnta longitudo. Qui pͥus ocłis eleuatis in qͣitu¬
or cornib tristiciã uiderat: nunc rursũ ocłos leuat
ut uideat utrũ de qͦ scriptũ ẽ. Ecce uir oriens nom̃
eius. De quo & supra legimꝰ. ecce uir ascendens suꝑ¬

Expanded text:
ad me, ut dimetiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo. Qui prius oculis elevatis in quatuor cornibus tristia viderat, nunc rursum oculos levat, ut videat virum, de quo scriptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus ; de quo et supra legim
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iuxta spiritalẽ sensũ hȩc omã int̾pretam̃
in ȩccła: quȩ absq muro siue ut loeoc. transtule¬
habitetur. & habeat multitudinẽ hominũ ac u
medio eius uersat̃ in gła. Ista ẽ. ciuitas de qua
alibi legimꝰ. Głosa dicta sunt de te. ciuitas dĩ.
& rursũ. Mlagnus dñs & laudabilis mmis. inciui¬
tate di nr̃i in monte scõ eiꝰ. In hac qͥcũq habi

Expanded text:
pretemur in Ecclesia, quae absque muro, sive ut Septuaginta transtulehabitetur, et habeat multitudinem hominum, ac jmedio illius versetur in gloria. Ista est civitas de qua alibi legimus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et rursum: Magnus Dominus et laudabilis nimis, in civitate Dei
Abbreviated transcription (Latin):
& conditor d̃ ẽ. Hic & ab iezechiel cernit᷑ habens
funculũ in manu. & calamũ ad mensurã cubiti
uirilis. Ut metiat᷑ ierłm: cuius descriptionẽ. id ẽ.
latitudinẽ & longitudinẽ idẽ ꝓpħa mystico sermo¬
ne ꝓsequitur. Quidã putant hoc ex parte comple¬
tũ. sub rorobabel. & iħu. & ezra. & neemia. & ce¬
teris ducib siue regibꝰ. qͥ usq ad aduentũ dñi sai¬
uatoris popłm rexerunt isrł. Alii uͦ & maxime
uidei in mille annoꝵ regno int̾pretant: corpora¬
les corporalia reqͥrentes. Iroꝵ autẽ pleriq refe¬
runt a dcelestẽ ierłm: & hanc dicunt iterũ ex¬
truendã. quȩ ruinã animarũ peccatriciũ fuerat
destituta. Hoc heretici suspicent᷑. Ceterũ nos mon¬

Expanded text:
 conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus descriptionem, id est, latitudinem, et longitudinem, idem propheta mystico sermone prosequitur . Quidam putant hoc ex parte completum sub Zorobabel, et Jesu, et Esdra, et Nehemia, et caeteris ducibus sive regibus, qui usque ad adventum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel. Alii vero, et maxime Judaei in mille annorum regno interpretantur, corporales corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, et hanc dicunt iterum exstruendam, quae ruina animarum peccatricum fuerat destituta. Hoc haeretici suspicentur. Caeterum nos mon
Abbreviated transcription (Latin):
is ambulaueris. & p̾cepta mea custodieris &
tu iudicabis domũ meã. & dabo tibi qͥ con¬
iosedech ab angło hec dieta intelligunt: quod
post ablationẽ uestiũ sordidarũ. & restitutam
mundi sacerdotii dignitatẽ pcipiat᷑ ei: iuxta
illud qđ in euangłio scriptũ ẽ. ecce sanus factꝰ
repmittit᷑ ei p̃miũ si in uiis dñi ambulauerit.
& eiꝰ p̃cepta seruauerit: qđ & ipse uidex sit
domus eiꝰ: id ẽ. pontifex ꝑseuer& in templo.
conspectũ eius. quoꝵ eircũuallet᷑ auxilio: & ab
om̃i hostiũ fraude securus sit. Iuxta nrõs qͥ hec
om̃a referunt ad dnm̃ saluatorẽ hoc uidet᷑ eẽ.
difficile: qđ iħu ab angło dicit̾. Si ambulauerit¬
in uiis dnĩ & eius p̾cepta seruauerit: ipse quoq
iudic& domũ eius. & custodiat atria illiꝰ. & d&
ei dns ambulantes de his qui adsistant ei. Qđ
facile soluitur: si consideremꝰ eũ qͥ formã serui
ẽ. dignatꝰ assumere. ⁊tt cũ diues eet. ꝓnobis pauꝑ¬

Expanded text:
is ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam, et dabo tibi qui cono Domini haec dicta intelligunt: quod post ablationem vestium sordidarum, et restitutam mundi sacerdotii dignitatem, praecipiatur ei juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Ecce sanus factus repromittitur ei praemium, si in viis Domini ambulaverit, et ejus praecepta servaverit, quod et ipse judex sit domus ejus, id est, pontifex perseveret in templo, conspectum ejus quorum circumvalletur auxilio, et ab omni hostium fraude securus sit. Juxta nostros, qui haec omnia referunt ad Dominum Salvatorem, hoc videtur esse difficile, quod Jesu ab angin viis Domini, et ejus praecepta servaverit, ipse quoque judicet domum ejus, et custodiat atria illius, et det ei Dominus ambulantes de his qui assistant ei. Quod facile solvitur, si consideremus eum, qui formam servi est dignatus assumere . Et cum dives esset,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs miserabilẽ domũ isrł toto orbe disꝑsit: & con¬
cussit in cribro. & uentilabit pala Lapillisq & cal¬
culis suꝑ terrã non cadentibꝰ. morient᷑ in gladio Qi¬

Expanded text:
Dominus miserabilem domum Israel toto orbe dispersit, et conDominus miserabilem domum Israel toto orbe dispersit, et concussit in cribro et ventilavit pala: lapillisque et calculis super terram non cadentibus, morientur in gladio, q
Abbreviated transcription (Latin):
ecce p̾cipio & uentilabo in cunctis gentibꝰ domũ
isrł. sic̃ uentilatur in uentilabro: & ñ cad& contri¬
cio suꝑ t̾ram Ingladio morient᷑ om̃s peccatores po¬
płi mei Q dicunt ñ appropinquabunt. neq ueniens
suꝑ nos mala. Ds qͥ mensꝰ ẽ. aquas manu & celũ palmo.
& omẽm terrã chidit pugillo: ipse ꝓ magnitudine sua
uttaq manu tenens margines. terre: quasi cribrum
huc illucq concitia&: ut paleis ac sordibꝰ peccatorum
in terrã cadentibꝰ pitrũ frum̃tũ remaneat. quod con¬
datur in horreo Siue ut. lacoc. transtulert uentila¬
brũ tenebit in manu & purgabit areã suã. & triticũ
cond& in horreis: paleas autẽ combur& igni in ex-¬
tinguibili : de quib ioqͥt᷑ pieremiã Quid paleis ad
frumentũ dicit dñis: De hoc eodẽ sub figura atte¬
rius parabolȩ. sagena illa demonstrat: quȩ mitaitur
in mare huius scłi. & extrahit pisces om̃iũ generũ
Piectisq malis piscibꝰ: boni tantũ reseruabant᷑. Ita &

Expanded text:
ecipio et ventilabo in cunctis gentibus domum Israel, sicut ventilatur in ventilabro, et non cadet contritio super terram. In gladio morientur omnes peccatores populi mei, qui dicuntsuper nos mala. Deus qui mensus est aquas manu, et coelum palmo, et omnem terram concludit pugillo , ipse pro magnitudine sua, utraque manu tenens margines terrae, quasi cribrum huc illucque concutiet: ut paleis ac sordibus peccatorum in terram cadentibus, purum frumentum remaneat, quod condatur in horrea: sive ut LXX transtulerunt, ventilabrum tenebit in manu, et purgabit aream suam, et triticum condet in horreis, paleas autem comburet igni inexstinguibili; de quibus loquitur per Jeremiam: Quid paleis ad frumentum, dicit Dominus ? De hoc eodem sub figura alterius parabolae, sagena illa demonstrat, quae mittitur in mare hujus saeculi, et extrahit pisces omnium generum, projectisque malis piscibus, boni tantummodo reservantur : ita et
Abbreviated transcription (Latin):
sentire tudiciũ. Sẏros qͦq id ẽ. ex celsos atq subli¬
mes. qͥ dicuntur arã tͣnstulit de cirene. infirmo pari¬
ete fue que imminebat amarissimo mari. & iucnna
sẏrtibꝰ erat. & uxta .lxxc. in fouea tenebatur: mu¬
tauit inbonã partẽ ut excelsos facera& Oculi enim
dño. & de qͥbus apłs dicit. Non regn& peccatum in
ur̃o mortali corpore: ad obediendũ desideriis eiuf
Uerumptamen cum in uirga uisitae peccatores. & con¬
terat eos atq ꝑcutiat qͥ ꝑmanserint in peccato: eas
animas quȩ appellantur domꝰ iaeob & suppͥantuss
peccatũ. & in certamine superant. & plantã cruenti
fris inuadunt: in et̾nũ ꝑire ñ patitur Ecce enĩ ego¬

Expanded text:
sentire judicium. Syros quoque, id est, excelsos atque sublisentire judicium. Syros quoque, id est, excelsos atque sublimes, qui dicuntur ARAM transtulit de Cyrene, infirmo pariete, sive quae imminebat amarissimo mari, et vicina Syrtibus erat, et juxta LXX in fovea tenebatur, mutavit in bonam partem, ut excelsos faceret. Oculi enim Domino , et de quibus Apostolus dicit: Non regnet peccatum in mortali vestro corpore, ad obediendum desideriis ejus . Verumtamen cum in virga visitet peccatores, et conterat eos atque percutiat, qui permanserint in peccato: eas animas, quae appellantur domus Jacob, et supplantant peccatum, et in certamine superant, et plantam cruenti fratris invadunt, in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
& impletur in eo quod scriptũ ẽ: ethiopia p̾ueni&
manus eius deo. Cũq eũ adorauerit dicetur de illo:
inconspectu eius ꝓcident ethiopes Qͥ eũ ꝓciderint:
& tians flumina ethiopie. inde detulerinit uictimas
dnõ : dicere p oterunt Nigra sum & speciosa: qm̃ de¬
colorauit me sol: Corpora enĩ umbris ocioq marcentia:
temptationes & estus scli ferre non possunt Que autẽ
ad luctã & ad certamina p̾parantur: sole siccata su¬
perant mundi iniurias. & benedictionẽ scĩ spf conse¬
quuntur dicentis ad iustũ ꝑdiẽ sol non ur& te. neq
luna ꝑ noctẽ & ethiopes uertentur in filios dei si e¬¬
gerint penitentiã: & filios dei transeunt in ethiopes
si in ꝓfundũ uenerint peccatorũ Ipse enĩ omĩum crea-
tor deus: capadocas uertio in palestinos Cos qͥ uersa¬
hantur in fidei frigore & aqͥloniuento durissimo sub¬
iacebant fecit bibentes cadere: & deposita suꝑbia diñ

Expanded text:
et impletur in eo quod scriptum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . Cumque eum adoraverit, dicetur de illo: In conspectu ejus procident Aethiopes . Qui cum prociderint, et trans flumina Aethiopiae inde detulerint victimas Domino, dicere poterunt: Nigra sum et speciosa, quoniam decoloravit me sol . Corpora enim umbris otioque marcentia, tentationes et aestus saeculi ferre non possunt: quae autem ad luctam et ad certamina praeparantur, sole siccata superant mundi injurias, et benedictionem sancti Spiritus consequuntur, dicentis ad justum: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Aethiopes ergo vertuntur in filios Dei, si egerint poenitentiam, et filii Dei transeunt in Aethiopes, si in profundum venerint peccatorum. Ipse enim Creator omnium Deus Cappadoces vertit in Palaestinos, et eos qui versabantur in frigore fidei, et Aquiloni vento durissimo subjacebant, fecit bibentes cadere, et deposita superbia, Domini
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ meũ : ꝑcutiã in uirga. & usitabo peceata urã:
dabo & eligam. Ut qui lapillus fuerit & ꝑ penitenciã
criboratus: de cribro meo non excidat Qͥ autẽ instar
pulueris coͣnciderit in terrã ꝑcutiatur gladio. &
moriantur peccatores popłi mei: non qr ante pecca¬
uerunt: sed qr usq ad mortẽ ꝑseuerauerint in pecca¬
tis Omĩs autẽ qui ẽ. ifrł & pͥus deũ mente conspici

Expanded text:
filium meum , percutiam in virga, et visitabo peccata vestra; sfilium meum , percutiam in virga, et visitabo peccata vestra; sdabo et eligam, ut qui lapillus fuerit, et per poenitentiam roboratus, de cribro meo non excidat: qui autem instar pulveris ceciderit in terram, percutiatur gladio, ut moriantur peccatores populi mei: non quia ante peccaverint; sed quia usque ad mortem perseveraverint in peccatis. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ne concludã. usq ad eum locũ in quo scriptũ ẽ. qͥ di¬
eunt ñ appropniqͣuit & ñ ueni& suꝑ nos malũ ut
possimꝰ nosse quod dicitur Ego dñs as omp̃s quẽ
qͥ edifico in celũ ascensionẽ meã: qͥ uoco aquas maris
siros atq uideos. distantes locis atq corporibꝰ. morta¬
litatis lege sociaui: & ꝓ arbitrio meo seruos meos¬
huc illucq cõmuto: & in uniuersas ꝓuincias trans-¬
fero. Nec erigamint in suꝑbiã. qđ uos de egipto edu¬
xerim: & quasi peculiarẽ popłm meũ pharaoni serui-¬
aliengenas transtulerunt. qͥ hebraice appellantur cap¬
taũ. ut tͥnsferrẽ eos de capadotia. & in palestine re-¬
gionibꝰ collocarẽ Syros qͦq id .ẽ. arã : tnstuli de cirene:
Eoc qͦ qr eqͣli conditione funt facti ęquali iudicii mei
sententia pument̾: & om̃a absq discretione ꝑsonarũ
impia regna subuertã Uos autẽ ofilii isrł. de qͥbus
dixi. pͥmogenitus filius meus isrł. & ex egipto uocaui

Expanded text:
 ad eum locum in quo scriptum est: Qui dicunt, non appropinquabit, et non veniet super nos malum, ut possimus nosse quod dicitur: Ego Dominus Deus omnipoqui aedifico in coelo ascensionem meam: qui voco aquas maris, s, Syros atque Judaeos, distantes locis atque corporibus, mortalitatis lege sociavi, et pro arbitrio meo serhuc illucque commuto, et universas provincias transfero, nec erigimini in superbiam, quod vos de Aegypto eduxerim, et quasi peculiarem populum meum Pharaoni serviaginta alienigenas transtulerunt, qui Hebraice appellantur ut transferrem eos de Cappadocia et in Palaestinae regioniex quo qui aequali conditione sunt facti, aequali judicii mei sententia punientur, et omnia absque discretione personarum, impia regna subvertam. Vos autem, o filii Israel, de quibus dixi: Primogenitus filius meus Israel . Et: Ex Aegypto vocavi
Abbreviated transcription (Latin):
cos. dicit dñs faciens hȩe Lxoe In die illa suscitabo ta¬
bernaculũ dauid qđ ceciderat: & reedificabo ea quę
corruerant & quȩ suffossa sunt suscitabo. & instaurabo
& ia cobi. quaͦs columnas ȩccłiȩ uas electionis uocat. ibi omĩs
uarie explanationis tollenda suspicio.ẽ. & qđ a tantis
uiris exponitur : hoc sequendũ In actibꝰ apłorũ questi¬
one int̾ apłos suscitata. cur homines ex gentib paulus
& barnabas absq circũ cisione & obseruantia sabbati sus¬
cepissent : petrus respondit ut debuit Cuiꝰ sentenciã
ꝓbans iacobus sic loqutus ẽ Uiri frs̃: audite me Si¬
mon narrauit quẽ ad modũ pͥmũ ds uisitauit sumere
ex gentibꝰ popłm nomini suo: & huic concordant uerba

Expanded text:
eos, dicit Dominus faciens haec. LXX: In die illa suscitabo tabernaculum David quod ceciderat, et reaedificabo ea quae corruerant, et quae suffossa sunt suscitabo, et instaurabo et Jacobi, quos columnas Ecclesiae Vas electionis vocat , ibi omnis variae explanationis tollenda suspicio est, et quod a tantis viris exponitur, hoc sequendum. In Actibus apostolorum quaestione inter apostolos suscitata, cur homines ex gentibus, 355 Paulus et Barnabas absque circumcisione et observantia sabbati susceprobans Jacobus haec locutus est: « Viri fratres, audite me. » Simon narravit, quemadmodum primum Deus visitabit sumere ex gentibus populum nomine suo, et huic concordant verba
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. uentura quȩ ꝑ eos ans comminatur Cũq sibi ꝓspa
reꝓmittant: mala postea sustinebunt Cregione seif
timentibꝰ & non peccantibꝰ. & iccirco nequaquã morientibꝰ
gladio: qr dixerunt apppinquabunt nobis mala: & ue¬
nient suꝑ nos supplicia: quȩ nr̃a pecata meruerunt
De qͦ pleniꝰ in ieremia loqͥtur ds Loquar suꝑ gentẽ et

Expanded text:
esse ventura quae per eos Dominus comminatur. Cumque sibi prospera repromittant, mala postea sustinebunt, e regione sanctis timentibus, et non peccantibus, et idcirco nequaquam morientibus gladio, quia dixerunt: Appropinquabunt nobis mala, et venient super nos supplicia, quae peccata nostra meruerunt, de quo plenius in Jeremia loquitur Deus: Assumam, et
Abbreviated transcription (Latin):
rit: uere ad tactũ eius emorousa sanata sit. uere in ad¬
uentu dm̃ ceci uiderint. claudi cucurrerint. contracte
alligati : de sepulehro scelerũ suort̃ iubeant᷑ exire:
quotidie sangiunis oꝑa constringantur: ceci in infi¬
delitate xpiꝰ lum̃ aspiciant Ciaudicantes pͥus fide
currant inuia dñi: & aridę manꝰ auaricia extendant᷑
ad elemosinã & lepra marie quȩ contaminat quicqͥd
amaras aquas. ut dulces faciat: & educat uentos de
thesauris sus. & graues salsugine aquas sua in altũ ius-¬
sione suspendat: eliquansq eas. & etherio calore de quo¬
quens. dispens& in plu̾as: & mittat suꝑ faciẽ terrę.
ut arentia queq irrigent᷑ imbribꝰ: & ubi abundauit
dere feci de terra egipti. & palestinos de capadocia.
& sirios de cirenen: Ecce ocli dñ dei suꝑ regnũ peccans

Expanded text:
rit, vere ad tactum ejus αἱμοῤῥοῦσα sanata sit, vere in adventu Domini caeci viderint, claudi cucurrerint, contractaealligati, de sepulcro scelerum suorum jubeantur exire, quotidie sanguinis opera constringantur, caeci in fidelitate Christi lumen aspiciant, claudicantes prius fide, currant in via Domini, et aridae manus avaritia, extendantur ad eleemosynam, et lepra Mariae, quae contaminat quidquid amaras aquas, ut dulces faciat, et educat ventos de thesauris suis, et graves salsugine aquas sua in altum jussione suspendat, eliquansque eas, et aethereo calore decoquens, dispenset in pluvias, et emittat super faciem terrae, ut arentia quaeque rigentur imbribus, et ubi abundavit  Israel ascendere feci de terra Aegypti, et Palaestinos de Cappadocia, et Syros de Cyrene? Ecce oculi Domini Dei super regnum peccans
Abbreviated transcription (Latin):
gens illa amalis suis: & ego agã penitentiã de his
quę cogitauerã facere eis : Non gͦ as mutatur qͥ seꝑ
.ẽ. immutabilis : sed nos eũ nrã conuersione mutamus:
Deuit. irascitur: comminatur: & dicit se illaturũ eẽ.
supplicia. Si agamus penitenciã : ipsũ qͦq sue penitelit
sententiȩ Rursus uxta eundẽ ieremiã : ꝓmittit ꝓspa.
Si negligentia dissoluamur: & illũ pęnitebit sponsionis
sue. ꝓmissaq mutabit Cuiꝰ rei exẽplũ nimuitas & ie¬
rusalẽ habere possumꝰ : quorũ alii de imminentibꝰ sup¬
pliciis liberati sunt : alii quę patribꝰ ꝓmissa fuerans

Expanded text:
uis, et ego agam poenitentiam de his quae cogitaveram facere ei . Non ergo Deus mutatur, qui semper est immutabilis; sed nos eum nostra conversione mutamus. Saevit, irascitur, comminatur, et dicit se illaturum esse supplicia: si agamus poenitentiam, ipsum quoque suae poenitebit sententiae. Rursum juxta eumdem Jeremiam promittit prospera: si negligentia dissolvamur, et illum poenitebit sponsionis suae, promissaque mutabit. Cujus rei exemplum Ninivitas et Jerusalem habere possumus, quorum alii de imminentibus suppliciis liberati sunt: alii quae patribus promissa fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
s utiai ce. sic̃ in actibꝰ apłoꝵ stephanus martirio
coronatꝰ: ita hic seruus appellatꝰ ẽ. dnĩ. Porro quod
c̃tra idumeã ceruens ñ oniis id ẽ. ANMCI. & pon¬
dus idumee uid&. scdn regłam & distinctionẽ ꝗͣ
in naũ scripsimꝰ. illud in causa ẽ. qđ uł edõ. id. ẽ. esau
ñ de extraneis gentibꝰ cõputat᷑ filius ysaac. & st̃
iacob Vnde & t̾ra illius non datur inpossessionẽ
istł nec dimittit᷑ bellare contra eũ. & aduersus
frẽm armari ꝓhibentur. Uel certe uisio ẽ. ñ idu

Expanded text:
sicut in Actis Apostolorum Stephanus martyrio coronatus , ita et hic servus appellatus est Domini. Porro quod contra Idumaeam cernens, non onus, id est, λήμμα, et pondus Idumaeae videt secundum regulam et distinctionem, quam in Nahum scripsimus, illud in causa est, quod vel Edom, id est, Esau , non de extraneis gentibus computatur, filius Isaac et frater Jacob: unde et terra illius non datur in possessionem Israel, nec dimittitur bellare contra eam, et adversus fratrem armari prohibetur : vel certe visio
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ: s abdiȩ ia ẽ. serui dnĩ. Quã uid& gentibꝰ
ad q̃s legatũ mittit añs: & qͥbꝰ dicit᷑. Surgite &
consurgamus aduersus eã in p̃siũ Destructio enĩ idu¬
mes: uisio nationũ ẽ Sin autẽ queritur quare pona¬
tur intitulo uisio abdiȩ. & nichii postea qđ uisũ ẽ.
demonstretur. scđm illua ysaiȩ. Sidi dnm sabaoth
sedentẽ suꝑ thronũ excelsũ & eleuatũ. & iezechiel.

Expanded text:
gentibus, ad quas legatum misit Dominus. Et quibus dicitur: Surgite, et consurgamus adversus eam in praelium. Destructio enim Idumaeae, visio Nahum est. Sin autem quaeritur quare ponatur in titulo, Visio Abdiae; et nihil postea quod visum est demonstretur, secundum illud Isaiae: Vidi Dominum sabaoth s
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͥbꝰ ꝑspicue ostendit᷑ unã quãq etatẽ in suo sen¬
Sed iã tempꝰ ẽ. ꝓponere exordium abdiȩ: & orationum
tuarũ auxilio eui hoc uolumen seribitur confrago¬
sũ mare & seli retortos gurgites transfretare
ISIO ASDIE Hunc eẽ. aunt hebrei
qͥ sub rege samariȩ achab. e impiis¬
sima ie zabel. pauit centũ ꝓpbas in
specubꝰ qͥ ñ curuauerunt genu baal
R de .uII. milibꝰ erant qͦs helias ar¬
soleo helisei ꝓpħȩ & baptiste iohannis in sebaste
ueneratiomi habetur: quȩ olim samaria dicebatur:
Hanc herodes rex iudee. antipatri filius in honorẽ
augusti cesaris greco sermone uocaũ augustã G¬

Expanded text:
namquamque aetatem in suo esSed jam tempus est proponere exordium Abdiae, et orationum tuarum auxilio, cui volumen hoc scribitur, confragosum mare, et saeculi recurvos gurgites transfretare. Visio Abdiae. Hunc aiunt esse Hebraei, qui sub rege Samariae Achab, et impiissima Jezabel pavit centum prophetas in specubus, qui non curvaverunt genu Baal, et de septem millibus erant, quos Elias arophetae 363 et Baptistae Joannis in Sebaste venerationi habetur, quae olim Samaria dicebatur. Hanc Herodes rex Judaeae Antipatri filius, in honorem Augusti Caesaris Graeco sermone vocavit Augustam.
Abbreviated transcription (Latin):
ti putant iuxta int̾pretationẽ nominis qđ serutis
iste sit dni. cui dicitur in ysaia MLagnũ tͥ ẽ. uo¬
cari puerũ meũ: qͥ se exinaniuit formã serui acci¬
piens. Si hoc ita intellexerimꝰ: aliꝰ nobis querenaꝰ
erit legatꝰ qui ẽ. missus ad gentes &dũ tropolo¬
giã sequimꝰ: ꝑdimꝰ manifestissimã ꝓpb̃iã Querimꝰ gͦ
qͥs sit iste edom uł idumea: ad ꝗͣ nc̃ ꝑ abdiã dñs lo

Expanded text:
ti putant juxta interpretationem nominis, quod servus ti putant juxta interpretationem nominis, quod servus iste sit Domini, cui dicitur in Isaia: Magnum tibi est vocari te puerum meum , qui se exinanivit formam servi accipiens . Sed si hoc ita intellexerimus, alius nobis quaerendus erit legatus, qui est missus ad gentes. Et dum tropologiam sequimur, perdimus manifestissimam prophetiam. Quaerimus ergo quis sit iste Edom, vel Idumaea, ad quam nunc per Abdiam Dominus lo
Abbreviated transcription (Latin):
ad edom. E iterũ. Ecce paruulũ te dedi ingentibꝰ¬
De deuteronomio sumamꝰ exemplũ. in qͦ non res sea
uerba cernunt᷑ Adtende inquit tibi. & conserua am¬
mã tuã uehementer: ne forte obliuiscaris sermonũ
eum loquebatur: uidisse se dicit Si gͦ pꝰ uisionẽ¬
quȩ inferunt᷑ & quȩ dicta sunt uidentur mentis
ocłis quȩ auribꝰ ꝑcipi solent. recte uidens qr ꝓpħe
antea uocabant᷑ uidentes. titulo p̃notat uisionem.
Hȩc dicit ans as ad edom.: Paruus ꝓpħa: uersuum
supputacione non sensuũ Alioqͥn ñ in tribꝰ uolumi¬
nibꝰ salomonis. cantica canticoꝵ quanto breuius ẽ:
tanto difficilius Et epła ad philemonẽ quẽ sensũ
haber& expressimus.: Euangłi cꝰ qͦq sermo breuiatus
latiosis legis oꝑibꝰ angustior ẽ: ita hic qͦq ꝓpħa
quasi seruus dm̃ uixta abrabã ysaac. & iacob. &
moisen famulũ dnĩ. & apłm sertum xpĩ. ea uid&
ea audit : quȩ ꝓpħali digna sunt seruitute. Mui-¬

Expanded text:
ad Edom: « Ecce parvulum te dedi in gentibde Deuteronomio sumemus exemplum, in quo non res, sed verba cernuntur: Attende, inquit, tibi, et conserva animam tuam vehementer, ne forte obliviscaris sermonum,eum loquebatur, vidisse se dicit . Si ergo post visionem inferuntur quae dicta sunt, et videntur mentis oculis quae auribus percipi solent, recte videns, quia prophetae antea vocabantur videntes, titulo praenotat visionem. Haec dicit Dominus Deus ad Edom: Parvus propheta, versuum supputatione, non sensuum. Alioquin ut in tribus voluminibus Salomonis, Canticum canticorum quanto brevius est, tanto difficilius. Et Epistola ad Philemonem quem sensum haberet, expressimus. Evangelicus quoque sermo breviatus, laciniosis Legis operibus angustior est. Ita hic quoque propheta quasi servus Domini juxta Abraham, Isaac, et Jacob, et Moysen famulea audit, quae prophetali digna sunt servitute. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ ingrediar : emendans si fieri potest curuos
apices ut terarũ: Infans enĩ erã. neodũ scribere
nouerã: titubabat manus. tremebant articuli: nẽ
ut nichil aliud ꝓfecerĩ: saltĩ socraticũ illud habeo.
scio qdđ nesciã dic̃ & tullius tulliꝰ titus adolescentu¬
lo sibi uichoata quedã & crudia ex eidisse. Si hoo ille
tã de libris adherenniũ ꝗͣ de rethoricis qͦs ego uel
ꝑfectissimos puto. ad comparationẽ senilis puericiȩ
dicere poterit. qͣnto magis ego libere ꝓfitebor. &
illud fuisse puerilis ingenii. & hoc mature senectu¬
tis: In libris quoq contra marcionẽ septimus tertui¬

Expanded text:
rursum ingrediar, emendans, si fieri potest, curvos rursum ingrediar, emendans, si fieri potest, curvos apices litterarum. Infans eram, necdum scribere noveram: titubabat manus, tremebant articuli. Nunc, ut nihil aliud profecerim, saltem Socraticum illud habeo: Scio, quod nescio. Dicit et Tullius tuus, adolescentulo sibi inchoata quaedam et rudia excidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herennium, quam de Rhetoricis, quos ego vel perfectissimos puto, ad comparationem senilis peritiae dicere potuit: quanto magis ego libere profitebor, et illud fuisse puerilis ingenii, et hoc maturae senectutis! In libris quoque contra Marcionem Septimius Tertul
Abbreviated transcription (Latin):
ceba: Iile qͣsi misticos intellectus ferebat in cęlũ:
ego demisso captte constteri meũ pudorẽ ꝓhibebar:
Quid igit᷑: Condemnamꝰ in qͥbꝰ pueri lusimꝰ : Alimme.:
Seimꝰ enim in tabernaculũ dĩ &aurũ & pilos capͣrũ
similiter oblatos:: Legimꝰ in euanglio uidue pauꝑis
ꝓficimꝰ.: dño suũ readdimꝰ.: Grã enĩ eius sũ qđ sum. lec
diffiteor ꝑhoseȩ.xxxx. annos in eius ope me & labore
sudasse. Alemens ẽ. pater eito reuertentẽ filiũ fusci¬
pit. nec expeetat donec qͥs aꝑiat hostiũ: Ipse egredit᷑
obiuã. Amilũ &stolã parat: lic& germanꝰ inuideat :¬
& scortatorẽ ac nepotẽ uoc& De salute illiꝰ simpho¬
niã atq anglicȩ leticie cunctarũq uirtutũ in cele¬
stibꝰ ꝑsonat. Hoc ẽ. illud tempus mi pãmachi. hac
luce dulcior. quo egressi seolã rethorũ diuerso stu¬
dio ferebamur: q̃ndo ego & heliodorus carissimus

Expanded text:
cebam: ille quasi mysticos intellectus ferebat ad coelum, cebam: ille quasi mysticos intellectus ferebat ad coelum, ego demisso capite confiteri meum pudorem prohibebar. Quid igitur? condemnamus in quibus pueri lusimus? minime. Scimus enim in tabernaculum Dei, et aurum, et pilos caprarum similiter oblatos. Legimus in Evangelio , viduae pauperis profecimus, Domino suum reddimus. Gratia enim ejus sum quod sum . Nec diffiteor per hosce triginta annos in ejus opere me ac labore sudasse. Clemens est pater: cito revertentem filium suscipit, nec exspectat donec quis aperiat ostium: ipse egreditur obviam, annulum et stolam parat; licet germanus invideat, et scortatorem ac nepotem vocet, de salute illius symphonia Angelicae laetitiae cunctarumque virtutum in coelestibus personat . Hoc est illud tempus, mi Pammachi, hac luce dulcius, quo egressi scholam Rhetorum, diverso studio ferebamur, quando ego et Heliodorus charissimus
Abbreviated transcription (Latin):
Um eẽm paruulus loquebar ut par¬
uulus. sapiebã ut paruutꝰ. cogitabani¬
ac scđm p̾ceptũ dnĩ saluatoris stiuã tenens post
tergũ non respic̃: qͣntomagis ego qͥ necdũ ad etatẽ
ꝑfecti uiri & in mensurã xepĩ ueni mereri debeo ue¬
niã. qđ in adolescentia mea ꝓuocatꝰ ardore & studio
mystica. & qr legerã omiã possibilia credentibꝰ. igno¬
rabã diuersa eẽ. Karismata. Litterulas scłi nouerã
& obid putabã me librũ legere posse signatũ. Stul¬
tus ego. Niginti quattuor seniores habentes in ma-
agno canunt. & uirgę de radice iesse: & putabam
possenosse me qd̃ eredeba Cuius in manu ñ fiebat sermo
dei. nec dicere poterã amandatis tiuis intellȩxi.
ti mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: ecdũ de al¬
tari carbo sublatus labia mea purgauerat. nec dũ
de italia affert᷑ exemplar a qͦdã iuuene tot annis
teor miratꝰ sũ qđ quã uis aliqͥs male seripserit. in¬
uenit lectorẽ similẽ sui Ile p̃dicabat: ego erubes¬

Expanded text:
us loquebar, ut parvulus sapiebam, ut parvulus cogitabaac secundum praeceptum Domini Salvatoris, stivam tenens, post tergum non respicit : quanto magis ego, qui necdum ad aetatem perfecti viri, et in mensuram Christi veni, mereri debeo veniam, quod in adolescentia mea provocatus ardore et studio mystica, et quia legeram omnia possibilia credentibus, ignorabam diversa esse charismata: litteras saeculi noveram, et ob id putabam me librum legere posse signatum. Stultus ego, viginti quatuor seniores habentes in maniAgno canunt , et virgae de radice Jesse, et putabam posse me, quod credebam: cujus in manu non fiebat sermo Dei, nec dicere poteram: A mandatis tuis intellexi : ti mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Necdum de altari carbo sublatus, labia mea purgaverat . Necdum de Italia affertur exemplar a quodam juvene tot annis,teor miratus sum, quod quantumvis aliquis male scripserit, invenit similem lectorem sui. Ille praedicabat, ego erubes
Abbreviated transcription (Latin):
formeabit᷑ t̾ra p̾dñm. Uerbum hebraicũ. ean nim. nõ
fornicariam & fornicationẽ ut pleriq ęstimant.: sea
multas fornicationes sonat Ex quo ostendit᷑ mulier
ista quam ꝓpħa sumit in coniugem. non semel. s fre¬
quentiꝰ fornicata: ut quanto illa sordidiorᷤ. tanto sit
ꝓpħa patientior qui talem uxorẽ duxerit qđq addit᷑.¬

Expanded text:
tionis. Verbum Hebraicum ZANUNIM  , non fornicariam et fornicationem, ut plerique aestimant, sed multas fornicationes sonat. Ex quo ostenditur mulier ista, quam propheta sumit in conjugem, non semel, sed frequentius fornicatam, ut quanto illa 4 sordidior est, tanto sit propheta patientior, qui talem uxorem duxerit. Quodque addit
Abbreviated transcription (Latin):
iosue filius nun. ante qua eiꝰ dd̃ uocabulũ mutara᷑:
Non enĩ ut male ut male ingrecis cõdicibꝰ legitur
& latinis auseᷤ clictꝰ est qđ nihil omnino intellegit᷑.
s osee idest saluator. & additũ est eiꝰ nomini dñs ut
saldator dni dicẽt᷑. Iste gͦ saluator filiꝰ est beeri. id est
putei mei: quos puteos fodit abraham isaac &e iacob.
teum &e lacum idest cistornam. hoc inter est. ꝙ
puteus ꝑperuas aquas habet & deuiuo fonte ma¬
nantes cisterna que refrigerat aquas suas exter¬
nas &e acluenticias possȩdet Unde ꝑpropħam¬
loquit᷑ ds̃ me dereli quer̃ fontẽ aquę uiuȩ: & fo¬
derunt sibi cisternas.aa dm quȩ aquas non ua¬
lent continere de hoc fonte psalmista ꝓclamat:
Unde quidam putant beeri interp̃tari lum̃ meũ.
sed suꝑior uera translatio est:
NdiCEUS otiȩ ioatham. ahar. erechiȩ regum uida.
& in diebꝰ hieroboam filii iohar regis ifrael Lxx. simi¬
lit̾. atarias qui uocatur & orias destirpe dauid reg¬

Expanded text:
osue filius Nun , antequam ei a Deo vocabulum mutaretur. Non enim ut male in Graecis codicibus legitur et Latinis Ause dictus est, quod nihil omnino intelligitur; sed Osee, id est, salvator; et additum est ejus nomini Dominus, ut salvator Domini diceretur. Iste ergo salvator filius est Beeri, id est, putei mei, quos puteos fodit Abraham, Isaac, et Jacob, teum et lacum, id est, cisternam, hoc interest, quod puteus perpetuas aquas habet, et de vivo fonte manantes. Cisterna, quae refrigerat, aquas suas externas et adventitias possidet. Unde ploquitur Deus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas, quae aquas non valent continere . De hoc fonte ad Deum psalmista proclamat: Unde quidam putant Beeri, interpretari, lumen meum; sed superior vera translatio est. In diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae regum Juda; et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel. LXX similiter. Azarias, qui vocatur et Ozias, de stirpe David reg
Abbreviated transcription (Latin):
Co autẽ tempore quo orias regnare cępit
hieroboam ꝓnepos hieu. Cui diis reꝑmiserat u̾sq ad
quartã gen̾ationẽ sobolem illiꝰ regnat̾am eo qđ per¬
cussissec duos reges impios uida & isrł: hoc dicimꝰ:
ut tibi breuit̾ ostendamꝰ osee ꝓpħam. & ante captiui¬
tatem isrł & pꝰcaptiuitatem eius uaticinatũ. & tam ui¬
p̃teritã. qđ in ipso ꝓpħa uixta historiam conabim᷑ ad ꝓ¬
bare Orias int̾pͣtat᷑ fortitudo clñi. Ioatham dñi cõ¬
summatio atq ꝑfectio Ahat uirtꝰ. Erechias. imꝑium
dñi. Hi regnabant inpopło uida :cuiꝰ nom̃ confessio est.
idest temporalitas siue mora. qđ mundũ amauerit.¬
& in ipso diu morari uitam putauerit sempit̃̾nam.
nequaquã futuris s presentibꝰ delectatꝰ.¬

Expanded text:
Ozias regnare coepit Jeroboam pronepos Jehu, cui Dominus repromiserat usque ad quartam generationem sobolem illius regnaturam: eo quod percussisset duos reges impios, 3 Juda et Israel. Hoc dicimus ut tibi breviter ostendamus, Osee prophetam, et ante captivitatem Israel, et post captivitatem ejus vaticinatum, et tam vipraeterita; quod in ipso propheta juxta historiam conabimur approbare. Ozias interpretatur fortitudo Domini: Joatham, Domini consummatio, atque perfectio; Achaz, virtus: Ezechias, imperium Domini. Hi regnabant in populo Juda, cujus nomen, conftatur temporalitas sive mora, quod mundum amaverit et in ipso diu morari vitam putaverit sempiternam, nequaquam futuris, sed praesentibus delectat
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie. & acdalescentẽ turpissimum mutauit insipi¬
entissimum philosophorũ. Cur socratem adcelũ leuent:
qui phedonẽ excuuis nomine platonis liber est. delupanari
obcrudelitatem & auaritiam dnĩ multorũ libidini seruiẽtẽ
machademiã transtulerit Et quicqͥd illi dephilosophiȩ
magistris responderint: nos ad ꝓpħȩ defensionẽ referimꝰ:
hac aduersum hereticos & eos qui ethnicoꝵ similes sũt
dixerimꝰ. Ceterum nostris qui tamen uolunt suscipere
ueritatem: Illud breuit̾ ostendamꝰ exeo qͦ dicit᷑ quia for¬
nicans forncabitur terra adñõ. Non tam ꝓpħam iunctũ
.ẽẽ. meretrici quã omne genus hominũ asocietate diñ
recessisse. Potest qͦ exeo quod non est additum om̃is terra:
Nc̃ uidea accipi uel propͥe samaria &e isrł. Id est dectin
tribꝰ quȩ eo tempore quo hȩc dicebant᷑. ad nõ recesserant:¬

Expanded text:
sapientiae, et adolescentem turpissimum mutavit in sapisapientiae, et adolescentem turpissimum mutavit in sapientissimum philosophorum. Cur Socratem ad coelum levent, qui Phaedonem, ex cujus nomine Platonis liber est, de lupanari, ob crudelitatem et avaritiam domini, multorum libidini servientem, in Academiam transtulerit? Et quidquid illi de philosophiae magistris responderint, nos ad Prophetae defensionem referimus. Haec adversum ethnicos et eos, qui Ethnicorum sunt similes, dixerimus. Caeterum nostris, qui tamen volunt suscipere veritatem, illud breviter ostendamus, ex eo quod dicitur: Quia fornicans, fornicabitur terra a Domino, non tam prophetam junctum esse meretrici, quam omne hominum genus a societate Domini recessisse. Potest quoque ex eo quod non est additum, omnis terra, nunc Judaea accipi, vel proprie Samaria et Israel, id est, decem tribus, quae eo tempore quo h
Abbreviated transcription (Latin):
mammȩ eus. & uolutabatur insanguinẽ. Et fuerat
dñs pallio & suis iunxit amplexibꝰ: dedit ei mel & oleũ
& similam manducare. Et induit eam uestibꝰ preciofissi¬
mis: Losuit incollo ornamenta gemmarum. Aures
ornauit auro &e lapide p̾ciosissimo. Armillas qͦ brachiis
p̾buit. ut bonis oꝑibꝰ uteretur Et Nichil ominus hȩc
contempta largitateᷤͤ &e bonitate uiri. Et prioris in memor
turpitudinis. amatores chaldeos. & assirios. & egyptͥos. qui
magnarũ sunt carniũ sequuta est desaluatoris & eccłesi ȩ
typo inprefatiũcła diximꝰ. quod sumpserit sibi uxorem for¬
nicariam quȩ priꝰ idolis seruiebat Siquis autẽ cõtẽtiosus
laudare grecia. cephilosophoꝵ scole concinuns. qua ratiõe
predicent uirum eruditissimũ xenocraten qui palemonẽ
luxuriosissimũ iuuenẽ & inter psaltrias atq tibicines
& inpudicas mulieres ebrium & coronatũ. fecit obedire

Expanded text:
mammae ejus ; et volutabatur in sanguine, et fuerat mammae ejus ; et volutabatur in sanguine, et fuerat Dominus pallio, et suis junxit amplexibus, dedit ei mel et oleum et similam manducare, et induit eam vestibus pretiosissimis, posuit in collo ornamenta gemmarum, aures ornavit auro et lapide pretiosissimo, armillas quoque brachiis praebuit ut bonis uteretur operibus. Et nihilominus haec contempta largitate et bonitate viri, prioris immemor turpitudinis, 5 amatores Chaldaeos et Assyrios et Aegyptios, qui magnarum sunt carnium, secuta est. De Salvatoris et Ecclesiae typo in praefatiuncula diximus, quod sumpserit sibi uxorem fornicariam, quae prius idolis serviebat. Si quis autem contentiosus, laudare Graecia, et philosophorum scholae concinunt. Qua ratione praedicent virum eruditissimum Xenocratem, qui Polemonem luxuriosissimum juvenem inter psaltrias atque tibicines et impudicas mulieres ebrium et hedera coronatum fecit obedire
Abbreviated transcription (Latin):
audit᷑. Sume tͥ uxorem fornicatioñ. & sume tibi
& ipse & meretrice generet lib̾os. qui idcieo fornicatiõis
appellandi sint filii qđ sint demeret̾ce gn̾at Nȩc culpã¬
dus ꝓpħa imterim ut sequamꝰ historiam simeretricẽ
conuertit adpudicitiam. s̃ potꝰ laudandꝰ qđ exmala bonã
fecerit. Non enĩ qͥbonꝰ ꝑmanet ipse polluit᷑ si societur
malo. s qͥmalꝰ est inboñ uerat᷑: siboni exempla sectetur.
Ex qͦ intellegimꝰ non ꝓpħam ꝑdidisse pudiciciam forni¬
carie copulatũ s̃ fornicariam adsumpsisse pudicitiã quã
antea non habebat. Presertim beatꝰ oseȩ non hoc causa
luxoriȩ Non libidims. non ꝓpͥa fecerit uoluntate: sed
di paruerit imꝑio. Ut qͣ inisto carnalit̾ legimus.
ndõ factũ spiritalit̾ ꝓbaremꝰ: qͥ suscepit
synagogam hoc est popłm uideorũ fornicatioĩ &e libi¬
dini seruientẽ. ad qu̾a dñs loquitꝰ ꝑ hiezechiel Et
tu meretrix audi uerbũ dñi fracte enĩ sut inegypto

Expanded text:
auditur: Sume tibi uxorem fornicationum, et sume tibi et ipse ex meretrice generet filios, qui idcirco fornicationis appellandi sunt filii, quod sint de meretrice generati. Nec culpandus propheta, interim ut sequamur historiam, si meretricem converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet, ipse polluitur, si societur malo; sed qui malus est, in bonum vertitur, si boni exempla sectetur. Ex quo intelligimus non prophetam perdidisse pudicitiam fornicariae copulatum; sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam antea non habebat: praesertim cum beatus Osee, non ob causam luxuriae, non libidinis, non propria fecerit voluntate, sed Dei paruerit imperio, ut quod in isto carnaliter legimus, Deo factum spiritualiter probaremus. Qui suscepit Synagogam, hoc est, populum Judaeorum fornicationi et libidini servientem. Ad quam Dominus loquitur per Ezechielem: Et tu, meretrix, audi verbum Domini: Fractae enim sunt in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ regnantibꝰ ꝓphauert̃. Id curo nc̃ dicit quod int̾
om̃s hos pͥmum mos ee dñs sit loquutꝰ. &e postea ad ce¬
teros.Aliud est autẽ loqui dnm̃ in os ee.: aliud ados&
inos ee non ipsi loqͥt᷑ osee s ꝑ os eȩ adalios: Ad oseȩ u̾
loqñs: ad ipsũ significat᷑ conferre sermonẽ: Ilii autem
pium loqñdi dnm̃ mos eȩ. s ostendi quod h&̧ quȩ se¬
quunt᷑ pͥmũ adoseȩ dnis sit loquutꝰ.
t dixit dñs adosce. Uade sume tͥ uxorem form¬
cationum: fac filios fornicationũ. quia fornicans

Expanded text:
antibus prophetaverunt: idcirco nunc dicit quod inter omnes hos primum in Osee Dominus sit locutus, et postea ad caeteros. Aliud est autem loqui Dominum in Osee, aliud ad Osee. In Osee, non ipsi loquitur Osee, sed per Osee ad alios; ad Osee vero loquens, ad ipsum significatur conferre sermonem. Alii autem pium loquendi Domini in Osee: sed ostendi quod haec quae sequuntur, primum ad Osee Dominus sit locutus. Et dixit Dominus ad Osee: Vade, sume tibi uxorem fornica
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ istarũ. aduersus spiritalia neqͥciȩ in
cęlestib. Hos quattuor aduersarios qͥ contra scõs
sẽꝑ dimicabant : xp̃c oppressit adueniens. & de
his psalmista congeminat. Suꝑ aspidẽ & basiliscũ
ambulabis. & conculcabis leonẽ & draconẽ. Possumꝰ
quattuor cornua quȩ regnauerant contra popłm

Expanded text:
spiritualia nequitiae in coelestibus . Hos quatuor adversarios, qui contra Sanctos semper dimicabant, Christus oppressit adveniens. Et de his Psalmista congeminat: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Possumus quatuor cornua, quae re