comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& paulus dicit. Lac uobis potũ dedi non escã: necdũ
enĩ pboteratis. Electioq uide & saulis unctio:
non arguunt dm̃ ignorantie futurorũ : s p̾senti¬
um monstrant eẽ. iudicẽ. Unde & apłis p̾cipitur.
ut si indignã domũ salutatione ꝑspexerint. ex¬
cutiant pͥus pedes & pax ꝗͣ domui dederant reuer¬
tat᷑ ad eos. Carbones autẽ ignis ardentis. & lãpadeᷤᷤ
in medio animaliũ discurrentes : de illo loco int̾pre¬
tande sunt ysaiȩ. & comed& ignis sic̃ fenũ ma¬
teriã. & scĩficabo eos in igne ardente. De quib
& alibi seriptũ ẽ. Cadent suꝑ eos carbones ignis.
Et contra labia dolosa in alio psalmo dieitur qͥd
detur tibi aut qͥd apponatur tibi ad linguã dolo¬
sam. sagitte potentis acute cũ carbonib desolato

Expanded text:
et Paulus dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, necdum et Paulus dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, necdum enim capere poteratis . Electioque Judae, et Saulis unctio non arguunt Deum ignorantiae futurorum, sed praesentium monstrant esse judicem . Unde et Apostolis praecipitur, ut si indignam domum salutatione perspexerint, excutiant prius pedes; et pax quam domui dederant, revertatur ad eos. Carbones autem ignis ardentis et lampades in medio animalium discurrentes, de illo loco interpretatae sunt Isaiae: Et comedet ignis sicut foenum materiam, et sanctificabo eos in igne ardente . De quibus et alibi scriptum est: Cadent super eos carbones ignis . Et contra labia dolosa, in alio psalmo dicitur: Quod detur tibi aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Sagittae potentis acutae, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ teporu duuorsitate concordat: dũ & stuitus
conteninit᷑ quia non recipit sapientiã. & stulta
loco debere nos querere quare supͣ seđo dictũ.
sit. Non reuertebant᷑ animalia cũ incederent:¬
&̾ nunc semel animalia carrebant & reuerteban¬
tir. Esseqr questio nisi sequeret᷑ in similitudinẽ
fulgoris. chortiscantis : qđ hebraico sermone dr̃
berec. & int̃pͣtatꝰ ẽ. simmachus quasi species ra-¬
dii fulgoris. Quomͦ gͥ crebris mieat ignib aether.
& in ictu ocłi atq momento discurrunt fulgora
& reuertunt᷑ ñ amittentia matricẽ. & ut ita di¬
cã fontẽ ignis atq materiã: ita & hec animalia
eũ moffenso ꝑgant pede. ad pͥora festinant. Sin
autẽ conatui suo aliquid oppositũ uiderint. non
tã reuertunt̾ ꝗͣ contrahunt se extendenda rur¬
sũ & p̾bitura lumen qdđ parũꝑ abseonderant. ut
dent seruis cibaria in tẽpore suo: ne tribuant sem̃
eanib. nec mittant margaritas ante porcos. Unde

Expanded text:
rum diversitate concordat, dum et stultus contemnitur, quia non recipit sapientiam, et stulta loco debere nos quaerere, quare supra secundo dictum sit, « non revertebantur animalia cum incederent, » et nunc semel, « animalia currebant et revertebantur, » essetque quaestio, nisi sequeretur, « in similitudinem fulgoris coruscantis, » quod hebraico sermone dicitur et interpretatus est Symmachus, quasi species radii fulguris. Quomodo igitur crebris micat ignibus aether; et in ictu oculi atque momento discurrunt fulgura et revertuntur, non amittentia matricem, et, ut ita dicam, fontem ignis atque materiam: ita et haec animalia cum inoffenso pergant pede, ad priora festinant. Sin autem conati 16 suo aliquid obsitum viderint, non tam revertuntur, quam contrahunt se, extendenda rursum, et praebitura lumen quod parumper absconderant, ut dent servis cibaria in tempore suo, nec tribuant sanctum canibus, nec mittant margaritas ante porcos . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
& ut inutilis non colligitur: ꝑ quę ostendere uult
tantã in ierłm & circa urbẽ cedẽ futurã: ut
nullus sit qui sepeliat corruentes. Hȩc dic̃ dñs.
Non glietur sapiens in sapientia sua. & non glie¬
tur fortis in fortitudine sua. & ñ glietur in ar

Expanded text:
 ut inutilis non colligitur. per quae ostendere uult tantam in Hierusalem et circa urbem caedem futuram, ut nullus sit, qui sepeliat corruentes. Haec dicit dominus: non glorietur sapiens in sapientia sua et non glorietur fortis in lortitudine sua et n
Abbreviated transcription (Latin):
Abindignatione eius commouebitur terra: & ñ susti¬
nebunt gentes cõminationẽ eiꝰ. Hec in lace. non
habentur. s de theodotionis editione inplerisq
addita sunt. & eũ uixta litterã uideant᷑ ꝓspieua:
iuxta anagogen magnã habent difficultatẽ. Nui¬
lus ẽ. enim similis deo uero: eorũ doꝵ qui hereti¬
ca arte finguntur. Om̃s timebunt eũ qui rex gen-¬
tium ẽ. Principiũ enim sapientie timor dñi: &
de eo ꝓficimus ad caritatẽ. Tuũ e. inquit decꝰ.
Inueritate decor: in mendatio. tarpitudo. Quã

Expanded text:
terra, et non sustinebunt gentes comminationem ejus. Haec in LXX non habentur, sed de Theodotionis Editione in plerisque addita sunt, et cum juxta litteram videantur perspicua, juxta anagogen magnam habent difficultatem. Nullus enim similis est Deo vero, eorum deorum qui haeretica arte finguntur. Omnes timebunt eum, quia rex gentium est. Principium enim sapientiae timor Domini : et de eo proficimus ad charitatem veram. Tuum est, inquit, decus. In veritate decor, in mendacio turpitudo: qua
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ. utilitas: & quorũ cultura ꝓpͥe gentiũ ẽ. &
eorũ qͥ ignorant am̃. Non ẽ. similis tui dnẽ: magn
tii & magnũ nom̃ tuũ in fortitudine. Quis non
timebit te orex gentiũ : tuũ ẽ. enim decꝰ inter
cunctos sapientes gentiũ: & in onuersis regnis
eorũ nullus ẽ. similis tui pariter sapientes &
fatui ꝓbabuntur. Doctrina uanitatis eorũ lignũ
ẽ. Argentũ enim inuolutũ siue ꝓductũ de thar¬
sis affertur. & aurũ de ofar: opꝰ artificis & ma¬

Expanded text:
la est utila est utieorum, qui ignorant deum. Non est similis tui, domine; magnus tu et magnum nomen tuum in fortitudine. quis non timebit te, o rex gentium? tuum est enim decus, inter cunctos sapientes gentium et in uniuersis regnis eorum nullus est similis tui. pariter sapientes ei fatui probabuntur; doctrina uanitatis eorum lignum est: argentum inuolutum — siue productum — de Tharsis affertur et auru
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ñ possident quȩ prebeat aliquos fruetus ar¬
tifici. & non loquentur: nichil in se uitale habers
de quib scriptũ ẽ. Os habent & non loquentur.
aures habent & ñ audient. portata tollentur.
Fortior ille qͥ portur: quã illa quę portantur.
Immo in illo sensus ẽ : in hoc figura sine sensti.
Nolite gͦ timere ea: quia nec bene possunt facere
nec male. Solent pleriq gentiliũ demones colere
ne noceant: & alios exorare ut prestent benefi¬
cia. Unde & illud uirgilianũ ẽ. Nigrã hiemi pe¬
cudẽ : rephiris felicib alba. Quicquia de idolis
diximus : ad omĩa dogmata que sunt contraria
ueritati referri potest. Et ipsi enĩ ingentia pol¬
licentur: & simulachrũ uani cultus de suo corde
confingunt. Iactant grandia: & ad decipiendos
simplices quosq quasi aureis sensib. & eloquiis
argenti splendore fulgentib imꝑitoꝵ obstringurs
aciẽ. & a suis auditorib sublimant᷑. In qͥb nul¬

Expanded text:
tem non possident, qua praebeant aliquos fructus artem non possident, qua praebeant aliquos fructus artifici. Et non loquentur. Nihil enim in se vitale habent. De quibus scriptum est: Os habent, et non loquentur; aures habent, et non audient. Portata fortior ille, qui portat, quam illa, quae portantur; immo in illo sensus est, in hoc figura sine sensu. nolite ergo timere ea, quia nec bene possunt facere nec male. solent enim plerique gentilium daemones colere, ne noceant, et alios exorare, ut praestent beneficia; unde et illud Uergilianum est: nigram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam. quidquid de idolis diximus, ad omnia dogmata, quae sunt contraria ueritati, referri potest. et ipsi enim ingentia pollicentur et simulacrum uani cultus de suo corde confingunt; iactant grandia et ad decipiendos simplices quosque quasi aureis sensibus et eloquiis argenti splendore fulgentibus inperitorum obstringunt aciem et a suis inuentoribus sublimantur, in quibus nul
Abbreviated transcription (Latin):
lignĩ de saltu p̃cidit opꝰ manuũ artificis in ascia:
argento & auro decorauit illud. Clauis & malle¬
is cõpegit ut non dissoluat᷑ siue non moueatur:
in similitudinẽ palme fabricate sunt & non loquen
Nolite gͦ timere ea: quia nec male possunt face¬
re: nec bene. Descriptio idolorũ que uenerantur
gentes. Lignũ inqͥt de saltu: p̾eidit. Materia gͦ
idolorũ uilis & corruptibilis. opus manuũ arti¬
ficis. Cum artifex mortalis sit: mortalia gͦ & il
illud: ut fulgore utruisq materiȩ decipiat sim¬
plicis. Qui qͥdẽ error ad nos usq transiuit : ut
religionẽ in diuitiis arbitrem᷑. Ctauis & malleis
cõpegit ut non dissoluatur. siuie ut non motieat᷑
Quanta idoloꝵ potentia quę stare ꝑse nequeunt.
nͥ claius & malleis compingantur : in similitudinẽ
palme fabricate sunt habent pulcritudinẽ me¬
tallortĩ & pieture arte decorata sunt: s utilita¬

Expanded text:
lignum delignum deargento et auro decoravit illud, clavis et malleis compegit, ut non dissolvatur sive non moveatur. In similitudinem palmae fabricata sunt, et non loquentNolite ergo timere ea, quia nec male facere possunt, nec bene. Descriptio idolorum quae venerantur gentes. Lignum, inquit, de saltu praecidit. Materia ergo idolorum vilis atque corruptibilis: Opus manuum artificis. Cum artifex mortalis sit, mortalia ergo et illud, ut fulgore utriusque materiae decipiat simplices. Qui quidem error ad nos usque transivit, ut religionem in divitiis arbitremur. Clavis et malleis compegit, ut non dissolvatur, sive ut non moveatur. Quanta idolorum potentia, quae stare per se nequeunt, nisi clavis et malleis compingantur! In similitudinem palmae fabricata, habent pulchritudinem metallorum et picturae arte decorata sunt: sed utilita
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ p̃ter egiptios. idumeos. ammanitas. & moabitas
ifinaelitas in folitudine commorantes. qͦrũ plerũq
pars circumcisa ẽ. om̃s alienationes in toto orbe
ineircũcise sunt carne : omĩs doniꝰ ifrł ineircũcisa ẽ.
corde non carne. Que metreũcisio: duc̃ ad mortẽ.
lla enĩ cartuis: hec fp̃s ẽ. Auarte uerbũ qđ logiu¬
tus ẽ. dñs suꝑ uos domus isrł. Hec dicit dñs. Iux
ta uias gentiũ nolite discere. & asignis cęli no¬
lite metuere que timent gentes : qr leges popłoꝵ
uane sunt. ꝓprie aduersus eos loquitur qͥ uene¬
rantur celestia: & quȩ in signa sitit posita anno¬
rũ. tẽporũ. mensiũ. & dierũ. abhis estimant re¬
gi humanũ genus. & ex causis cȩlestiũ terrena
moderari. Qdq ait. Leges siue legitima popłoꝵ
uana sunt: omẽm humanã sapientiã fictilẽ eẽ.
demonstrat. & millã in se habere ittilitatẽ. Qͥa

Expanded text:
cum praeter Aegyptios, Idumaeos, Ammanitas et Moabitas, cum praeter Aegyptios, Idumaeos, Ammanitas et Moabitas, Ismaelitas in solitudine commorantes, quorum plerumque pars circumcisa est, omnes aliae nationes in toto orbe incircumcisae sint carne, omnis domus Israhel incircumcisa est corde. non carne, quae incircumcisio ducit ad mortem: illa enim carnis, haec spiritus est. Audite uerbum, quod locutus eta uias gentium nolite discere et a signis caeli nolite metuere, quae timent gentes, quia leges populorum uanae sunt! Proprie aduersum eos loquitur, qui uenerantur caelestia et, quae in signa sunt posita annorum, temporum, mensuum et dierum, ab his aestimant regi humanum genus et ex causis caelestium terrena moderari. quodque ait: leges siue legitima populorum uana sunt. omnem humanam sapientiam futilem esse demonstrat et nullam in se habere utilitatem. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ moab. & suꝑ oñs qui attonsis in comã: ha¬
bitantes in deserto: quia om̃s gentes habent p̃puttũ.
Omĩs autẽ domus isrł incircũcisi sunt corde. Mul¬
tarũ ex parte quadã gentiũ & maxime que uidee
palestineq confines sunt usq hodie popłi circun¬
cidunt᷑: & p̃cipue egiptii & idumei. Ammanitȩ
& moabite. & omĩs regio sarracenorũ. que habi¬
głiari iuda qͥ mixtus ẽ. eũ gentib supra seri¬
ptis. eo qdđ p̃putiũ non habeat. s ex lege dĩ circũ¬
cisus sit: cũ & alii hec faciant qͥ legis mandata
non seruant. & ignorant dm̃ issł. Nec ꝓdest circũ¬
cisio que insignum data ẽ. nisi p̾cepta dñi com¬
pleantur: sic̃ & comȩ quȩ gentẽ significant. ñ
robora corporũ & fortitudiẽ pugnatorũ. Qđq sqr̃¬
om̃s gentes habent p̾putiũ. omĩs autẽ domusis¬
rael incircũcisi sunt corde : hunc hab& sensũ.

Expanded text:
et super Moab, et super omnes qui attonsi sunt in comam, haet super Moab, et super omnes qui attonsi sunt in comam, habitantes in deserto, quia omnes gentes habent praeputium. Omnis autem domus Israel incircumcisi sunt corde. Multarum ex quadam parte gentium, et mxime quae Judaeae Palaestinaeque confines sunt, usque hodie populi circumciduntur, et praecipue Aegyptii, et Idumaei, Ammonitae, et Moabitae, et omnis regio Sarracenorum, quae habi Juda, qui mixtus est cum gentibus suprascriptis, eo quod praeputium non habeat, sed ex Lege Dei circumcisus sit, cum et alii haec faciant qui Legis mandata non servant, et ignorant Deum Israel. Nec prodest circumcisio, quae in signum data est, nisi mandata Domini compleantur; sicut et comae, quae gentem significant, non robora corporum et fortitudinem pugnatorum. Quodqomnes gentes habent praeputium, omnis autem domus Israhel incircumcisi sunt corde, hunc habet sensum:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere & nosse me qͥa ego sũ diĩs. qͥ facio misedĩã
& iudiciũ & iusticiã in terra. Hec eñ placent mͥ.
siue quia in istis ẽ. uoluntas mea diẽ dñs. Om̃is
hominũ aufertur suꝑbia. dũ & sapientia & for¬
titudo & opes eorũ reputant᷑ in mehilũ. Et
ista ẽ. sola głiatio: ut sciat & intelligat qđ¬
ipse sit dnis qͥ facit miscdiã & iudiciũ & tusticiã
nentur. & quę nobis non uidentur ^ hab̾e rationẽ
iusticie plena sint atq rationis. Hec enĩ sola
placent do: & in his uoluntas illius ẽ. Ubi sunt
gͦ qͥ dicunt ꝓpͥo hominẽ regi arbitrio. & sic da¬
tã liberi arbitrii potestatẽ. ut dĩ misedia tolle¬
retur atq iusticia : Unde & apłs assumens boc
testimoniũ : ponit exemplũ. Qui głatur: in anõ
glietur. Ecce dies ueniunt dicit dñs: & uisitabo
suꝑ omẽm qͥ circumcisum hab& p̃putiũ suꝑ egip¬
tũ. & suꝑ uidã & suꝑ edom. & suꝑ filios ammon.

Expanded text:
osse me, quia ego sum dominus, qui facio misericordiam et iudicium et iustitiam in terra! haec enim placent mihi — siue quia in istis est uoluntas mea —, dicit dominus. Omnis hominum aufertur superbia, dum et sapientia et fortitudo et opes eorum reputantur in nihilum et ista est sola gloriatio, ut sciat et intellegat, qipse sit dominus, qui facit misericordiam et iudicium et iustitiam nentur, et quae nobis videntur non habere rationem, justitiae plena sint atque rationis: haec enim sola placent Deo, et in his voluntas ejus est. Ubi sunt ergo qui dicunt, proprio hominem regi arbitrio, et sic datam liberi arbitrii potestatem, ut Dei misericordia tolleretur atque justitia? Unde et Apostolus assumens hoc testimonium, ponit exemplum: Qui gloriatur, in Domino glorietur . Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et visitabo super omnem qui circumcisum habet praeputium, super Aegyptum, et super Judam, et super Edom, et super filios Ammon,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretari possumus. Unde elegauter ñ dyxit
melius mͥ ẽ. incidere in manus iniquorũ pres¬
biterorũ quã peceare inconspectu dm̃. ne uide¬
retur comparatione peocati qđ erat bonũ hoc
appellare melius. Sedbonũ ẽ. inquit mͥ ñ face¬
re malũ & incidere in manus urãs ne peccem

Expanded text:
interpretari possumus. Unde eleganter non dixit: Melius mihi est incidere in manus iniquorum presbyterorum, quam peccare in conspectu Domini: ne videretur comparatione peccati, quod non erat bonum, hoc appellare melius. Sed bonum est, inquit, mihi non facere malum, et incidere in manus vestras, ne peccem
Abbreviated transcription (Latin):
tura nune dic̃ clamauit uoce magna qͥa de
idolatra & ignorante dm̃ dicitur. uidetur ob¬
seruationẽ nram subuertere : qua dudũ as¬
seruimꝰ uocẽ magnã in seis tantũ repiri.
Quod soluet facile qͥ hane historiã in libro da

Expanded text:
tura nunc dicit: Exclamavit voce magna, quia de tura nunc dicit: Exclamavit voce magna, quia de idololatra et ignorante Deum, dicitur, videtur observationem nostram subvertere, qua dudum asseruimus vocem magnam in sanctis tantum reperiri. Quod solvet facile qui hanc historiam in libro D
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tant᷑ si sint apud hebreos. & quã habe¬
sectio suie serratio dicatur lingua eorũ. Quod
si non fuerit inuentũ : necessitate eogemur
& nos eorũ adquiescere sententie. qͥ greci tan¬
quę grecã tantũ habeat ethimologiã. & hebra¬
icã ñ habeat. Quod siquis ostenderit duarũ
istarũ arborũ scissionis. & sectionis & in hebreo
stare ethunologiã .: tunc poterimus etiã hano
fecit eos omĩs sinagoga. uidetur illa opinio re¬
futari de qua supra diximus scđm ieremiam.
quod ipsi eent p̾sbiteri. achias & sedechias.
Sicut & nos dieimus quod uidei int̾fecerunt
saluatorẽ. ñ quo ipsi ꝑcusserunt. s quo tra¬
diderunt occidendũ. & subclamantes dixert̃
xor eius laudauerunt deum ꝓfilia sua susan¬
na. cum ioachim marito eius. & cognatis om̃ib
quia non eẽt. inuenta in ea res turpis. Digne¬
quasi scĩ laudant deũ: non qr liberata ẽ. de
mensã clamauit uoce magna. Magnus es bel:
& ñ ẽ. apud te ullis dolus. Hoc quoa scrip¬

Expanded text:
 si sint apud Hebraeos, et quam habesectio, sive serratio dicatur lingua eorum. Quod si non fuerit inventum, necessitate cogemur et nos eorum acquiescere sententiae, qui Graeci tanquae Graecam habeat tantum etymologiam, et Hebraicam non habeat. Quod si quis ostenderit duarum istarum arborum scissionis et sectionis in Hebraeo stare etymologiam: tunc poterimus etiam hanc fecit eos omnis synagoga, videtur illa opinio refutari, de qua supra diximus, secundum Jeremiam , quod ipsi essent presbyteri Abab et Sedecias: Sicut et nos dicimus, quod Judaei interfecerint Salvatorem: non quo ipsi percusserint, sed quo tradidxor ejus laudaverunt Deum pro filia sua Susanna, cum Joacim marito ejus, et cognatis omnibus, quia non esset inventa in ea res turpis. Danquasi sancti laudant Deum: non quia liberata est de mensam, exclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te ullus dolus. Hoc quod Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
re: data oceasione ꝓ scã femina adño suscitatũ
& exclamauit uoce magna. Aundus ego sum
a sanguine huius. Suscitato in se spũ sco. &
que puer deber& . uggerente : uox eius magna
erat. & notandũ. si cubi in scripturis scis pecea
uideris eos loquentes sibi. Qui ait. Sub schino.
Di xitq damel. Recte mentitus es in caput tuũ.
Eece enĩ angłs dĩ accepta sententia abeo. scind&
te mediũ. Et post modicũ alt̾ senoꝵ ait. Sub

Expanded text:
casione pro sancta femina a Domino suscitatum. Et exclamavit voce magna: Mundus ego sum a sanguine hujus, etc. Suscitato in se Spiritu sancto, et quae puer deberet dicere suggerente, vox ejus magna erat. Et notandum sicubi in Scripturis sanctis, pe734 Dic sub qua arbore videris eos loquentes sibi. Qui ait sub schino, dixitque ei Daniel: Recte mentitus es in caput tuum; ecce enim Angelus Dei accepta sententia ab eo scindet te m
Abbreviated transcription (Latin):
& cupido libidins titillauit immo ꝑcussit cor¬
da senioꝵ. Sed ut in anmuis eorũ iacer& fun¬
dam̃tũ. & cogitarent desideriũ complere ipsi
euerterunt sensũ suũ. Quo subuerso ocli eoꝵ
inclinati sunt ut cęlestia ñ uiderent. nec re¬
cordarent᷑ iudiciorũ iustorũ. siue dĩ. siue ho¬
nestatis. siue naturę que om̃ib ad bonũ insita
ẽ. Q ecce susanna de ambulabat: iuxta con¬
suetudinẽ. Ante iã dictũ ẽ: qdđ facto mane
mambular& susarna. Nec in congruũ ẽ. ad pla¬
candos eos qͥ omĩũ quȩ gerimus de seripturis
scis querunt exempla hunc inambulandi locũ
assumere. qđ recte quis ad uegetandũ corpus¬
culũ deambul&. Quẽ locũ inquit de .lxxͫ. editi¬
one mine posui. Quo dicto origenes ostendit cȩ¬
tera se ñ iuxta. l xtxx. int̃pretes disserusse. Inge¬
muitq susanna & ait. Angustie mͥ undiq Sĩ¬

Expanded text:
et cupido libidinis titillavit, immo percussit corda seniorum. Sed ut in animis eorum jaceret fundamentum, et cogitarent desiderata complere, ipsi everterunt sensum suum: quo subverso, oculi eorum inclinati sunt, ut coelestia non viderent, nec recordarentur judiciorum justorum, sive Dei, sive honestatis, sive naturae: quae omnibus ad bonum insita est. Et ecce Susanna inambulabat, juxta consuetudinem. Ante jam dictum est quod facto mane inambularet Susanna. Nec incongruum est ad placandos eos 732 qui omnium quae gerimus de Scripturis sanctis quaerunt exempla, hunc inambulandi locum assumere: quod recte quis ad vegetandum corpusculum deambulet. Quem locum, inquit, de Septuaginta editione nunc posui: quo dicto Origenes ostendit caetera se non juxta Septuaginta interpretes disseruisse. Ingemuitque Susanna et ait: Angustiae mihi s
Abbreviated transcription (Latin):
effugia manus urãs. N ad sũmitatẽ ꝑfecte
uirtutis uenerit : nũ quã sibi diẽ imminere
aiscrimꝰ. si adutceroꝵ manꝰ non effugerit dicen¬
tiũ. Assentire nobis: & cõmiscere nobiseũ. Au¬
oqͥn si nolueris: dicemus testimoniũ contra te
quod fueret tecu iuuenis & hac causa dimise¬
iis puellas ate. Humanȩ qͥppe fragilitatis ẽ
s orybris & ignomimiȩ qͣ ꝑfundenda erat il¬
lis adeusantib atq dicentib Fuit cũ illa iu¬
uenis: & iccireo dimisit puellas. Si emm hoc
egers mors michi ẽ. Si autẽ non egero non eFl¬
manus ur̃as. Peccatum mortẽ uocat. Sic̃ gͥ ᷤ qͥ facit
adulteriũ mors ẽ. adulteriũ: sic omẽ peccatũ
qđ ducit ad mortẽ mors ẽ appellandũ. & totiens
mori credim̃: quotiens peccamus ad mortem.
Unde econtrario dotiens resurgimus & uuificam᷑:
quotiens uttȩ digna oꝑa facimus. S melius
michi ẽ. absq oꝑe incidere in mamis uras ꝗͣ¬

Expanded text:
ad summitatem perfectae virtutis venerit, numquam dicit sibi imminere discrimen, si adulterorum manus non effugerit, dicentium: Assentire nobis, et commiscere nobiscum. Alioquin, et si nolueris, dicemus testimonium contra te, quod fuerit tecum juvenis, et hac de causa dimiseris puellas a te. Humanae quippe fragilitatis estsed opprobrii et ignominiae, qua perfundenda erat illis accusantibus atque dicentibus: Fuit cum illa juvenis, et idcirco dimisit puellas. Si enim hoc egero, mors mihi est: si autem, non, etc. Peccatum mortem vocat. Sicut ergo ei qui facit adulterium, mors est adulterium: sic omne peccatum quod ducit ad mortem, mors appellandum est. Et toties mori credimur, quoties peccamus ad mortem. Unde econtrario toties resurgimus et vivificamur, quoties vitae digna opera facimus. Sed melius mihi est absq
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ẽ celũ detur popło s altissimi: cuius regnũ
regnũ sempiternum ẽ. & om̃s reges seruient
ei & obedient. Si itaq suꝑiora quȩ ꝑspicue de
antixp̃o seripta sunt refero porphirius ad an¬
tiochũ. & tres & semis annos quib templum
bedient. deb& ꝓbare suꝑ antiocho uel ut ipse
putat : suꝑ popło iudeorũ. Qd̃ nequaquã stare
manifestũ ẽ. ut legimus in macbabeoꝵ libris.
Iosephus quoq in eandẽ consentit opinionẽ. qđ̃
trib annis templũ pollutũ fuerit in ierłm.
& in eo iouis idolũ steterit sub antiocho epi¬
phane centesimo quadragesimo quinto anno re¬
gni macedonũ. a seleuco mense eiusdẽ anm norͦ
usq ad m̃sẽ nonũ centesimm quadragesim octa¬
ui anni. qui faciunt annos tres. Sub anti-¬
xp̃o autẽ: ñ tres anni s tres & semis hoc ẽ.
mille ducenti nonaginta dies desolationis tem
pli & euersionis futuri eẽ. dicunt᷑. Et cũ com¬
pleta fuerit disꝑsio manus popłi scĩ: cõplebunt᷑

Expanded text:
omne coelum, detur populo sanctorum Altissimi, cujus regnum, regnum sempiternum est, et omnes reges servient ei, et obedient. Si itaque superiora quae perspicue de Antichristo scripta sunt, refert Porphyrius ad Antiochum, et ad tres et semis annos, quibust emplum bedient, debet probare super Antiocho, vel ut ipse putat, super populo Judaeorum: quod nequaquam stare manifestum est. Legimus in Machabaeorum libris, Josephus quoque in eamdem consentit opinionem , quod tribus annis templum pollutum fuerit in Jerusalem, et in eo Jovis idolum steterit sub Antiocho Epiphane, centesimo quadragesimo quinto anno regni Macedonum, a Casleu mense ejusdem anni nono, usque ad mensem nonum centesimi quadragesimi octavi anni, qui faciunt annos tres. Sub Antichristo autem non tres anni; sed tres et semis, hoc est, mille ducenti nonaginta dies, desolationis templi sancti et eversionis futurae esse dicuntur. Et cum completa fuerit dispersio manus 729 populi sanc
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽ ineternum: qͥa in tempꝰ & tẽprã & dimi¬
diũ tẽpris. Tempꝰ & tẽprã & dimidiũ tẽpis.
tres & semis annos int̾pretatur porphirius. Qđ
& nos uxta scripturarũ scãrũ idioma non nega¬
mus. Nam & fupra legimus qđ septẽ tẽprã trã¬
sierunt suꝑ nabuebodonosor id ẽ. septẽ anni ef
cius nom̃ tacetur. Que regnũ significat ro¬
manũ. & postea de antixp̃o: qd̃ tres reges hu¬
mili&. et sermones contra excelsũ loquatur
& scõs altissum conterat. & putabit ait qđ
possit mutare tẽprã.: & leges. & tradentur
i manus eius usq ad tẽpꝰ & temprã & dimidi¬
um tẽpris & udiciũ sedebit: ut auferatur

Expanded text:
 aeternum, quia in tempus, et tempora, et dimidium temporis. Tempus, et tempora, et dimidium temporis, tres et semis annos interpretatur Porphyrius, quod et nos juxta Scripturarum sanctarum idioma, non negamus. Nam et supra legimus, quod septem tempora transierint super Nabuchodonosor, id est, septem anni effcujus nomen tacetur, quae regnum significat Romanorum, et postea de Antichristo, quod reges humiliet, et sermones contra Excelsum loquatur, et sanctos Altissimi conterat, et putabit, ait, quod possit mutare tempora et leges. Et tradentur in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et dimidium te
Abbreviated transcription (Latin):
erat indutus uestib lineis siue bissins. quod he¬
braice dicitur badlim. & hic ipse angłs stabat
suꝑ aquas fluminis babilonis: suo eas calcans
pede. Exqͦ intelligimus suꝑiores duos angłos qͦs
uid& stantes suꝑ ripã. & ñ interrogat. nee pu¬
tat sciscitatione condignos angelos eẽ. ꝑsarum
atq grecorũ : hunc autẽ ẽẽ. angłorũ clemen¬
tissimũ. qͥ orationes danielis in conspectu dĩ obtu¬
lerat quando ei uiginti & una die ꝑsarũ angłs
resistebat. Interrogat autẽ hȩc mirabilia quȩ in
p̃senti uisione dicuntur. qͦ complenda sint temprẽ
Qđ porphirius more suo de antiocho: nos de anti¬
xp̃o int̾pretam̃. Et audiui uirũ qͥ indittus erat
lineis. qͥstabat suꝑ aquas fluminis. cũ leuass&¬

Expanded text:
 indutus erat vestibus lineis sive byssinis, quod He indutus erat vestibus lineis sive byssinis, quod Hebraice dicitur BADDIM  . Et hic ipse Angelus stabat super aquas fluminis Babylonii, suo eas calcans pede. Ex quo intelligimus superiores duos angelos, quos vidit stantes super ripam, et non interrogat, nec putat sciscitatione, condignos angelos esse Persarum atque Graecorum. Hunc autem esse angelum clementissimum, qui orationes Danielis in conspectu Dei obtulerat , quando ei viginti et uno diebus Persarum angelus resistebat. Interrogabat autem haec mirabilia quae in praesenti Visione dicuntur, quo complenda sint tempore, quod Porphyrius more suo de Antiocho, nos de Antichristo interpretamur. Et audivi virum qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
soluere: ait ioħs. Et ego flebã nimis. & uenit
add me uox dicens. Ne plores. Eece uicit leo de
tribu uida radix dauia aꝑire librũ & soluere
signacula euis. Librũ autẽ istũ potest soluere
qͥ scripturarũ sacram̃ta cognouit. & intelligit
enigmata. & uerba tenebrosa ꝓpt̾ misterioꝵ
magnitudinẽ. & interp̃tatur parabolas. & occi¬
dentẽ litterã tranffert ad spm̃ uiuificantẽ.
Et uidi ego damel: & ecce quasi duo alii stabant
unus hinc suꝑ ripã fluminis. & alius inde ex
altera ripa fluminis. & dixi iuro qͥ inditꝰ erat
lineis. & qͥ stabat suꝑ aquas fluminis. Usq qͦ fi¬
nis horũ mirabiliũ : Uid & damel duos angelos
stantes ex utraq parte suꝑ ripã flumus babi
lonis. Qͥ cũ hic ponatur absq nomine sođm p̾te¬
ritã uisionẽ puto eũ eẽ. tigrin qͥ hebraice dr̃
ed decel : & tam̃ non iuiterrogat eos qͥ stabant suꝑ
utrãq partẽ : s eum quẽ inpͥncipio uiderat qui¬

Expanded text:
solvere, ait Joannes: Flebam nimis. Et venit solvere, ait Joannes: Flebam nimis. Et venit ad me vox dicens: Ne plores: Ecce vicit teo de tribu Juda radix David, aperire librum, et solvere signacula ejus . Librum autem illum potest solvere qui Scripturarum sacramenta cognovit, et intelligit aenigmata, et verba tenebrosa propter mysteriorum magnitudinem, et interpretatur parabolas, et occidentem litteram transfert in spiritum vivificantem. Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo alii stabant: unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. Et dixi viro qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis: usquequo finis istorum mirabilium? Vidit Daniel duos angelos stantes ex utraque parte super ripam Babylonii fluminis, qui cum hic ponatur absque nomine, secundum praeteritam visionem puto eum esse Tigrim, qui Hebraice dicitur EDDECEL  , et tamen non interam, sed eum quem in principio viderat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iusti stellarũ fulgori comparent̾. tantũq sit in¬
ter eruditã sapientiã. & scam̃ rusticitatẽ. qͣntũ
çelũ dist& et stelle. Tu autẽ daniel claude ser¬
mones & signa librũ usq ad tempus statutũ. Per¬
transibunt plurimi: & multiplex erit scientia.
Qui dameli multiplicẽ reuelauerat ueritatẽ. ipse
occulta significans quȩ loquutus ẽ. p̃̾cipit ut in¬
uoluat sermones. & sign& librũ. ut legant plu¬
rimi. & querant historie ueritatẽ : & ꝓpt̾ obscu¬
ritatis magnitudinẽ diuersa opinentur. Quod
ꝑcucurri librũ. & transiui historiã. Quod qͥdẽ
& ysaias de obscuritate sui uoluminis loquitur.
&erunt sermones libri istius: quasi uerba uolumi¬
ins signati. Quod si dederint homini nescienti
litteras dicentes ei lege: respondebit. Nescio lit¬
teras. Sin autẽ dederint illud homini scienti
litteras. & drcerint lege librũ respondebit. N
& foris. Cumq nullus poss& signacula ipsius

Expanded text:
justi, stellarum fulgori comparentur: tantumque sit injusti, stellarum fulgori comparentur: tantumque sit inter eruditam sanctitatem et sanctam rusticitatem, quantum coelum distat et stellae. Tu autem, Daniel, claude sermones, et signa librum usque ad tempus statutum. Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientiaritatem, ipsa occulta esse significans quae locutus est, praecepit ut involvat sermones, et signet librum, ut legant plurimi, et quaerant historiae veritatem, et propter obscuritatis magnitudinem diversa opinentur. Quod percurri librum, pertransivi historiam. Quod quidem et Isaias de obscuritate sui voluminis loquitur: Et erunt sermones libri istius, quasi verba voluminis signati, quod si dederint homini nescienti litteras, dicentes ei, lege: respondebit, 727 nescio litteras. Sin autem dederint illud homini scienti litteras, et dixerint. Lege librum: Respondebit, non  foris. Cumque nullus posset signacula illius
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃i tribulationẽ talẽ fore qualis nũquã
fuit ex eo quo gentes eẽ. cęperunt uerus
intelligitur. Ponamus enim uicisse lisiã qui
Nũquid fuit tanta tribulatio quanta eo tep̃rẽ
qͦ ierłm capta ẽ. ababiloniis templũq subuer¬
sum ẽ. & omĩs popłs ductus in captiuitatẽ : Op¬
& ꝓdiuersitate meritoꝵ alii resurgent in uitã
ȩt̾nam. alii in oppbriũ sempiternũ. Magistri
habebunt stmilitudinẽ celi : & qui alios ertidie¬
rint stellarum fulgori comparabuntur. Nlon emmn
sufficit seire sapientiã : nisi & alios erudias. La¬
citusq sermo doctrine aliũ non edificans : mer¬
cede recipere non potest. Quẽ locũ theodocio.¬
id̃ ẽ. uulgata editio ita expressit. & intelligentes
fulgebunt quasi splendor firmam̃ti : & de iustis
plures quasi stelle iet̾nũ & ultra. Solent que¬
eandẽ mercedẽ habeant : & unã in celestib man¬
sionẽ. Unde nunc iuxta theodotionẽ dr̃. qđ do¬
cti similitudinẽ celi habeant. & absq doctrina

Expanded text:
alem tribulationem fore, qualis numquam fuit ex eo quo gentes esse coeperunt, verius intelligitur. Ponamus enim vicisse Lysiam qui numquid fuit talis tribulatio qualis eo tempore quo Jerusalem capta est a Babyloniis, templumque subversum, et omnis populus ductus in captivitatem? Oppro diversitate meritorum, alii resurgent in vitam aeternam, et alii in opprobrium sempiternum. Mhabebunt similitudinem coeli; et qui aliquos erudiunt, stellarum fulgori comparabantur. Non enim sufficit scire sapientiam, nisi et alios erudias; tacitoque sermone doctrinae alium non aedificans, mercedem otiosus recipere non potest. » Quem et deinde locum Theodotio ita expressit: « Et intelligentes fulgebunt, quasi splendor firmamenti; et, devictis plurimis, quasi in aeternum et ultra. » Solent eamdem mercedem habeant, et unam in Coelestibus mansionem. Unde nunc juxta Theodotionem dicitur, quod docti similitudinem coeli habeant, et absque doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
desolationẽ : dies mille ducenti nonaginta. Hos
mille ducentos nonaginta dies porphirius uult¬
in temprẽ antiochi. & in desolatione templi
eẽ. completos: quã & iosephus & machabeoꝵ ut
diximꝰ liber trib tantũ annis fuisse cõmemo¬
rant. Ex quo ꝑspicuũ ẽ.tres istos & semis
annos de anti xp̃i dici temꝑib qͥ trib & semiᷤᷤ
annis hoc ẽ. mille & ducentis & nonagnita

Expanded text:
desolationem, dies mille ducenti nonaginta. Hos desolationem, dies mille ducenti nonaginta. Hos mille ducentos nonaginta dies Porphyrius in tempore Antiochi, et in desolatione templi dicit completos, quam et Josephus et Machabaeorum ut diximus liber, tribus tantum annis fuisse commemorant. Ex quo perspicuum est tres istos, et semis, annos de Antichristi dici temporibus, qui tribus et semis annis, hoc est mille ducentis nonaginta
Abbreviated transcription (Latin):
damel quia clausi signatiq sunt sermones usq
Iad tempus consummationis. Eligentur & de¬
albabuntur. & quasi ignis ꝓbabunt᷑ multi. &
impie agent impii neq intelligent om̃s impii.
Porro docti intelligent. Uuit ꝓpħa intelligere
quod uderat inmo quod audierat : & cupit fu-
turorũ cognoscere ueritatẽ. Audierat enĩ regũ
bella diuersa & int̾ se pͣlia. & multiplicẽ hi¬
storiã: ẜ nomina ñ audierat singulorũ. Si autẽ
ꝓpħa audiuit & non intellexit. quid facient
hii qui signatũ librũ & usq ad tẽpus con¬
summationis multis obscuritatib inuolutum
p̃sumptione mentis edisserunt : Cũ autẽ inqͥt
finis aduenerit impii non intelligent : & qui
docti fuerint disciplina dei. ipsi intelligere po¬
terunt. In ꝑuersa enim anima ñ introibit sapi¬
entia: nec potest se infundere corpori quod pec¬
catis subditũ ẽ. Et a tempore quo ablatũ fuerit¬
iuge sacrificiũ. & posita fuerit ab hominatio in

Expanded text:
c? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi signatique sunt sermones usque ad tempus consummationis. Eligentur et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi, et impie agent impii: neque intelligent omnes impii: porro docti intelligent. Vult propheta intelligere quod viderat, immo quod audierat, et futurorum cupit cognoscere veritatem. Audierat enim regum bella diversa, et inter se praelia, et multiplicem historiam: sed nomina non audierat singulorum. Si autem propheta audivit, et non intellexit, quid facient hi qui signatum librum, et usque ad tempus consummationis, multis obscuritatibus involutum, praesumptione mentis edisserunt? Cum autem, inquit, finis advenerit, impii non intelligent, et qui docti fuerint disciplina Dei, intelligere poterunt. In perversam enim animam non introibit sapientia: nec potest se infundere corpori, quod peccatis subditum est. Et a tempore quo Vulg. cujuge sacrificium, et posita fuerit abominatio in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stolatur quib ẽ. dñs atq saluator in sua ma¬
iestate uenturus. Quare autẽ pꝰ int̾fectionẽ an¬
scientie ẽ. nͥ fõite dicamus dilatio regni scorum
ta sunt uictorie contra duces antiochi tẽpus
obtulit in templo dĩ. Quoa recte dicer&: si ma¬
chabeorũ liber trib & semis annis templũ seri¬
ber& fuisse pollutũ & non trib. Iu autẽ ua

Expanded text:
stolatur, quibus est Dominus atque Salvator in sua majestate venturus. Quare autem post interfectionem Anscientiae est, nisi forte dicamus: Dilatio regni sanctorta sunt, victoriae contra duces Antiochi tempus it, et victimas obtulit in templo Dei. Quod recte diceret, si Machabaeorum liber, tribus et semis annis templum scriberet fuisse pollu
Abbreviated transcription (Latin):
de antixp̃o dicta sunt. uelle omĩa referri ad
antiochũ. Cuius calũne ut diximꝰ plenius res¬
ponderunt eusebius cesariensis. & apollinaris
laodi cenus: & exparte dissertissimꝰ uir metho¬
dius. Que qͥ scire uoluerit: in ipsorũ libris pote¬
rit iuenire.
ponã breuiter quq̃d origenes in de¬
cimo stromatũ suorũ libro de susanne & belis
fabulis aixerit. Cuius hec uerba sunt. & paren
moysi. Hoc utendũ ẽ. testimonio ad exhortatio¬
nem parentũ : ut doceant uixta lege̾ dĩ sermo¬
nẽq diuinũ. non solũ filios. sed & filtassuas.
sic̃ achiã & sedecbiã quos frixit rex babilonis
in igne ꝓpt̾ iniqͥtatẽ quã fecerant in isrł et
tus c̃. dñs qͥa egressa ẽ. iniqͥtas de babilone. a
senib iudicib qͥ udebantur regero popłm. Ba¬
chre de p̾sbiteris peccatorib ñ ait qͥ regebant
popłin s qͥ uidebant regere. Q enim bene p̃surs
popło: regunt popłin. Qi autẽ tantũ nomen
habent iudicũ: & imuste p̾sunt popło: regere¬

Expanded text:
ferre ad Antiochum. Cujus calumniae ut diximus plenius responderunt Eusebius Caesariensis, et Apollinarius Laodicenus, et ex parte disertissimus vir martyr Methodius, quae qui scire voluerit, in ipsorum libris poterit invenire.ponam breviter quid Origenes in decimo Stromatum suorum libro de Susannae et 731 Belis fabulis dixerit. Cujus haec verba sunt, quae Moysi. Hoc utendum est testimonio ad exhortationem parentum, ut doceant juxta legem Dei, sermonemque divinum non solum filios, sed et filias suas. sicut Ahab et Sedeciam, quos frixit rex Babylonis in igne, propter iniquitatem quam fecerant in Israel, tus est Dominus: quia egressa est iniquitas de Babylone a senibus judicibchre de presbyteris peccatoribus non ait: Qui regebant populum: sed, qui videbantur regere. Qui enim bene praesunt populo, regunt populum: qui autem tantum nomen habent judicum, et injuste praesunt populo, regere
Abbreviated transcription (Latin):
minatoris tenebrarũ suꝑ om̃s gentes. & eũ
qui dñabatur cunctis populis. & iunotionẽ
pore autẽ illo consurg& michael priaceps ma¬
gnus: qͥ stat ꝓfiliis populi tui. & ueniet
tempꝰ: quale non fuit ex eo quo gentes eẽ.
ceperunt usq ad tempus illud. Et intem¬
pore illo saluabitur popłs tuus: omĩs qui

Expanded text:
minatoris tenebrarum super omnes gentes, et eum minatoris tenebrarum super omnes gentes, et eum qui dominatur cunctis populis, et unctionem pore, inquit , illo consurget Michael princeps magnus, qui stat pro filiis populi tui, et veniet tempus quale non fuit ab eo quo gentes esse coeperunt, usque ad tempus illud. Et in tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ montẽ fortitudinis sem̃ .: & ueni& usq ad
fig& tabernaculũ suũ epadno int̾ maria in
ni& usq ad finẽ eius. Soli hexͥ omi seno¬
minis questione liberantes: interp̾tati st̃.
& statu& tabernaculũ suũ tunc int̾ maria
& montẽ uoluntatis scm̃. & ueni& hora con¬
suminationis eius. Quos apollinaris secutꝰ:
de nomine apedno omnino contieuit. Hec om¬
nino ideo ꝓlixius posui : ut & porphirii
ostendam calumnuã qͥ hec oma ignorauit.
aut nescire se fueit. & scripture scẽ diffi¬
tiã absq dĩ grã & doctrina maioꝵ sibi im¬
ꝑitissimi uel maxime uindicant. Notandũ au¬
tẽ. quod cum litterã.p. hebreus sermo non
habeat. sed ꝓipsa utatur phe. cuiꝰ ium grecũ
q̃ sonat: in isto tantũ loco apua hebreos scri¬
batur qͥdẽ phe.sed legatur .p. Qđ autẽ an¬
tixp̃c ueniat usq ad summitatẽ montis sci
&̾ incliti : & ibi pereat : Ysaias plenius loqͥ¬
tur. Precipitabit dñs in monte sco faciẽ do¬

Expanded text:
super montem fortitudinis sanctum, et veniet usque ad figet tabernaculum suum in Aphedano inter maria in niet usque ad finem ejus. Soli Septuaginta omni se nominis quaestione liberantes interpretati sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus. Quos Apollinarius secutus, de nomine Apedno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius posui, ut et Porphyrii ostendam calumniam qui haec omnia ignoravit, aut nescire se finxit, et Scripturae sanctae diffitiam absque Dei gratia et doctrina majorum sibi imperitissimi vel maxime vindicant. Notandum autem, quod P litteram Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur PHE, cujus vim Graecum φ sonat. In isto tantum loco apud Hebraeos scribatur quidem PHE, sed legatur P. Quod autem Antichristus veniat usque ad summitatem montis sancti et inclyti, et ibi pereat, Isaias plenius loquitur: Praecipitabit Dominus in monte sancto faciem do
Abbreviated transcription (Latin):
consurgere. Quo ueniens cũ magna multi¬
tudine ut conterat. & int̾ficiat plurimos.
figet tabernaculũ suũ in apedno iuxta
nichopolĩ que pͥus emmats uocabatur : ubi
incipiunt uidee ꝓuintiȩ montana consurgere.
Deniq inde se erigens usq ad montẽ oliueti
ierusolimoꝵ: regio ascenditur. & hoc eẽ. qdđ
scriptura nunc dicit. Et cũ fixerit taber
maria mare uidelica& quod nunc appellatur
mortuũ aboriente. & mare magnũ in ciuus
littore cesaria ioppe. ascalon & gaza site st̃
tunc ueni& usq ad summitatẽ montis eius¬

Expanded text:
consurgere, quod veniens cum magna multiconsurgere, quod veniens cum magna multitudine, ut conterat et interficiat plurimos, figat tabernaculum suum in Apedno juxta Nicopolim, quae prius Emmaus vocabatur: ubi incipiunt Judaeae provinciae montana consurgere. Denique inde se erigens usque ad montem Oliveti, Jerosolymorum regio ascenditur; et hoc esse quod nunc Scriptura dicit: Et cum fixerit tabernmaria, mare videlicet quod nunc appellatur Mortuum ab Oriente, et mare Magnum in cujus littore Caesarea, Joppe, Ascalon, et Gazae sitae sunt. Tunc veniet usq
Abbreviated transcription (Latin):
creuerit in montẽ magnũ. & orbẽ impleuerit.¬
& quadriformẽ imaginẽ contriuerit. Qui sit
ille filius hominis qͥ cũ nibib uenturus sit¬
& staturus ante uetustũ dierũ. & dandũ sit¬
ei regnũ quod nullo fine claudetur om̃sq po¬
płi trib & lingue ipsi seruituri suit. Hec
que manifesta sunt p̾terit. & de iudeis asse¬
rit ꝓpħari. quos usq hodie seruire cognosei¬
mus. & dic̃ eũ qͥ sub nomine danielis scripsit
librũ ad refocilandã spẽ suorũ fuisse men¬
titũ: ñ quod omẽm historiã futurã nosse po¬
tuerit s quo iã facta memorarit & in ulti¬
mis uisionis calũniis immoratur. flumina po¬
nens ꝓ mari. & montẽ inclitũ & sem̃ apedno
quẽ ubi legerit nullã potest ꝓferre historiã.
tiocho sic exponunt. quod pugnans contra
egiptios libiasq & ethiopas. & tria cornua
de decẽ cornib conterens. auditurus fit de
aqͥlonis & orientis partib aduersũ se bella

Expanded text:
creverit in montem magnum, et orbem impleverit, etcreverit in montem magnum, et orbem impleverit, et quadriformem imaginem contriverit: qui sit ille filius hominis, qui cum nubibus venturus sit, et staturus ante vetustum dierum, et dandum ei regnum quod nullo fine claudatur: omnesque populi, tribus ac linguae, ipsi servituri sint. 723 Haec quae manifesta sunt praeterit, et de Judaeis asserit prophetari, quos usque hodie servire cognoscimus. Et dicit eum qui sub nomine Danielis scripsit librum, ad refocillandam spem suorum fuisse mentitum. Non quo omnem historiam futuram nosse potuerit, sed quo jam facta memoraret; et in ultimae visionis calumniis immoratur, flumina ponens pro mari, et montem inclytum et sanctum Apedno, quem ubi legerit, nullam potest proferre historiam. super Antichristo sic exponunt, quod pugnans contra Aegyptios Libyasque, et Aethiopias, et tria cornua de decem cornibus conterens, auditurus sit de Aquilonis et de Orientis partibus adversum se bella
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ : qͥ ait. Int̾ media maria suꝑ montẽ saba
scm̃. Cuiq saba nom̃ montis uł armenie uł
mesopotamie put&: quare sc̃s sit dicere ñ
potest. & hac licentia mentiendi possumꝰ
dicere qđ ille conticuit: scm̃ dici montẽ qͥa
uxta errorẽ armenioꝵ sit idolis consecratuᷤ.
Et ueni& inquit usq ad summitatẽ ipsuis mon¬
tis. in elimaide ꝓuntia. que ẽ. ultima regio¬
ꝑsarũ ad orientẽ : ibiq uolens tẽplũ dianę
suscipiebant. & mortius ẽ. merore consumpt᷑.
in tabes oppido ꝑsidis. Hec ille in sugillationẽ
potuerit approbare non de antixpo dicta s
de antiocho. quid ad nos qͥ non ex omĩb scri¬
m̃datui : Posse enĩ heo diei de antiocho. qͥ a¬
ad nos & religionẽ nram: Numqͥd & in su¬
ꝑiori uisione ubi in antiochũ ꝓpħia consum¬
mata ẽ. aliqͥa de antixp̃o dicitur:. Dimittat
ille lapis qͥ de monte abscisus sine manib.

Expanded text:
nem, qui ait: inter media maria super montem Saba nem, qui ait: inter media maria super montem Saba sanctum. Cumque Saba nomen montis, vel Armeniae, vel Mesopotamiae putet, quare sit sanctus dicere non potest: etiam hac licentia mentiendi, possumus nos addere quod ille conticuit: sanctum dici montem, quia juxta errorem Armeniorum sit idolis consecratus. Et veniet, inquit, usque ad summitatem ipsius montis, in Elimaide provincia, quae est ultima Persarum ad Orientem regio; ibique volens templum Dianae ssuspiciebant, et mortuus est moerore consumptus in Tabes, oppido Persidis. Haec ille in suggillationeme etiamsi potuerit approbare, non de Antichristo dicta, sed de Antiocho, quid ad nos, qui non ex omnibus Scrimendacium? Pone enim haec dici de Antiocho, quid nocet religioni nostrae? Numquid et in superiori Visione, ubi in Antiocho prophetia consummata est, aliquid de Antichristo dicitur? Dimittat ille lapis, qui de monte abscissus sine manibus,
Abbreviated transcription (Latin):
biã ethiopiamq transierit. Et fama turbabit
cũ : ab oriente & ab aqͥlone. Queni & in multitu¬
ame magna : ut conterat & int̾ficiat plurimos.
Et fig& tabernaculũ suũ apeduo int̾ maria:
loco porphirius tale nescio quid de antiocho
somniat. Pugnans inquit contra egiptios et
libias. ethyopasq ꝑtransiens : audi&e sibi aba¬
qͥlone & aboriente p̃lia concitari. Unde regre¬
diens capi& arabios resistentes: & om̃em inlit¬
tor phenicis uastabit ꝓuiciã. Confestĩq ꝑg&
ad artaxiã regẽ armeniȩ qͥ de orientis partib
mouebantur: & int̾fectis plurimis de eius exer¬
eitu pon & tabernaculũ suũ in loco apedno.
phraten. Cũq huc usq ꝓcefserit inqͦ monte i¬
eltto sederit & scõ dicere ñ potest. Quãquã &¬
int᷑ duo maria eũ sedisse ꝓbare non possit:
& stultũ sit duo mesopotamiae flumma duo
maria int̾pretari. Montẽ autẽ inclitũ iccirco
p̃teriit. qr sequiitus ẽ. theodotionis int̾p̾tatio¬

Expanded text:
Aethiopiam transibit. Et fama turbabit eam ab oriente et ab aquilone: et veniet in multitudine magna, ut conterat et interficiat plurimos. Et figet tabernaculum suum Apedno inter maria, loco Porphyrius tale nescio quid de Antiocho somniat: Pugnans, inquit, contra Aegyptios, et Libyas Aethiopiasque pertransiens, audiet sibi ab Aquilone et ab Oriente praelia concitari, unde et regrediens capiet Aradios resistentes, et omnem in littore Phoenicis vastabit provinciam. 722 Confestimque perget ad Artaxiam regem Armeniae, qui de Orientis partibus movebitur, et interfectis plurimis de ejus exercitu, ponet tabernaculum suum in loco Apedno, ratem. Cumque hucusque processerit, in quo monte inclyto sederit et sancto, dicere non potest: quamquam inter duo maria eum sedisse, probare non potest, et stultum sit duo Mesopotamiae flumina, duo maria interpretari. Montem autem inclytum idcirco praeteriit, quia secutus est Theodotionis interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit ad patrẽ & nullus antixp̃o poterit
auxiliari. contra se dño seuiente. & asserunt
ibi antixpm eẽ. periturũ. unde dñs ascendit
in celũ. Apedno uerbũ compositũ ẽ. Qđ si di-¬
uidas intelligi potest sensus. & figa taber

Expanded text:
ascendit ad Patrem, et nullus Antichristo poterit auxiliari, contra se Domino saeviente. Et asserunt ibi Antichristum esse periturum, unde Dominus ascendit ad coelos. Apedno verbum compositum est, quod si dividas, inte