comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ummisereatur. &cũ ad tendisi& quid dixerit. ad miranssententiae suȩ certã qui¬
de ueritatẽ sedmagnã profunditatẽ quomodo conduseritd som̃s ininfidelitate
ut om̃ium misereatur quasi faciensinala ut uenirent bona. mox exclamauit & at
Altitudo diuitiarũ sapientiae & scientiae dĩ quã inscrutabilia sunt iudiciae ius&c in¬
uestigabilesuiae eius. Hȩcenĩ udicia iscrutabilia & inuestigabilesiuas. ꝑuersi ho¬
mines noncogitantes. et prodiues ad reprehendendũ nonidone i ad intelligendũ
putabantet iactitabant apłos dicere faciamus malaut ueni antbona qđ ab sit ut apłi
dicerent sed homines non intellegentes hoc put abant dici. quando audiebant quod
diit apłs Lex autẽ subintrauit ut habundaret delictũ. ubi autẽ habundauit edelic¬
tũ suꝑ habunda uit gratia. Sedutiq: gratia idagit ut iã fiant bona ab hisquifece¬
cerant mala. non ut ꝑ sẽuerent in malis & red disibiexistiment bona. Nonitaq debent

Expanded text:
tam quidem ueritatem, sed magnam profunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atque ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq inregnoeiusess& iusserat trucidare . orauit addm̃. Cogebat enĩeam¬
magnanetesitas ut prȩteriussũ regis & pret̃ ordinẽ suũ adillũ auder& intrare. Et

Expanded text:
ubicumque in regno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum: cogebat enim eamubicumque in regno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum: cogebat enim eammagna necessitas, ut praeter jussum regis et praeter ordinem suum ad illum auderet intrare . Et
Abbreviated transcription (Latin):
& interraomĩ a quȩcũq uoluit fecit &iã in hominũ cordib: operatur : Legimꝰ
illo Nã postaliquadixit. Nunc sede indomotua. quid puoca sin malũ & cadastu
& uidatecũ : Deinde scriptura subiunxit. Et ñ audiuit a masias qm̃adõ erat
ut iraderet᷑minanũ qm̃quȩsierunt deosȩ dom. Eccedm̃ idolatriae uolens
uindicarehoc operatus est incorde eiuscuiutiq: iuste irascebatur. ut ad moni¬
tionẽ salubrẽ non audir& sed ea contẽptair & mnbellũ ubicũ suo exercitucade¬
r& Periexechielẽ ꝓphetã dicit ds̃. Et ꝓphetasierrauerit & locutusfuerit
ego dñsse duxiꝓphetã illũ & extendã manũ meã suꝑeũ & ex terminabo eum
de medio populimeiisrł. In libro hesterstriptũest. quia muliex depopulo isr ł
interracaptiuitatis factaerat uxor alienigenȩ regis assueri Ergo ineius li¬
broscriptũ est qđ cũ haber& necessitatẽ inue nien dipropopulosuo quẽ rex

Expanded text:
et in terra omnia quaecumque voluit fecit , etiam in cordibus hominum operatur? Legimus et in terra omnia quaecumque voluit fecit , etiam in cordibus hominum operatur? Legimus are cum illo. Nam post aliqua dixit: Nunc sede in domo tua. Quid provocas in malum, et cadis tu et Juda tecum ? Deinde Scriptura subjunxit: Et non audivit Amessias; quoniam a Deo erat ut tradecatum volens vindicare, hoc operatus est in ejus corde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed ea contempta iret in bellum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Deus, Et propheta si erraverit et locutus fuerit, ego Dominus seduxi prophetam illum, et extendam manum meam super eum, et exterminabo eum de medio populi mei Israel . In libro Esther scriptum est, quae mulier ex populo Israel in terra captivitatis facta erat uxor alienigenae regis Assueri: ergo in ejus libro scriptum est, quod cum haberet necessitatem interveniendi pro populo suo, quem rex,
Abbreviated transcription (Latin):
qnisinitimierant et hiopib & ascenderunt interrã uidã & dissi pauerunteã &
corfenrut omnẽ substantia quȩ indomoregis inuenta est hic ostenditur dm̃ suscitare
hostescsterrisi astandis quastalipoena iudicat dignas. Nũ quid tam̃ filistum
& arabes interrã iudeã dissipandã sine sua uoluntate uenerunt aut sicue¬
ncrunt sua uoluntate ut mendaciter scriptũ sit qđ dñs ad hoc faciendũ eo¬
rũ spmsuscitauit : Immo utrũq uerũ est quia & sua uoluntate uenerunt &ta¬
mensp̃meorũtbĩs suscitauit. Qđ & iã sicdicipotest & eorũ sp̃m̃dñs suscitauit
&e tamensua uoluntate uenerunt : Agit eñ omni potens in cordib hominũ. &iã
ris optinere te in illis infugã conuertated s̃ ante inimicos quoniã est uitusdõ
uel a diuuare uel infugã uerterẽ : Quomodorurtusdĩ alios adiuuat inbello
dando eisfiduciã. aliosminissotimore uertit infugã: husiquia ille qui incȩlo

Expanded text:
 ascenderunt in terram Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quae in domo regis inventa est . Hic ostenditur, Deum suscitare hostes eis terris vastandis, quas tali poena judicat dignas. Numquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit quod Dominus ad hoc faciendum eorum spiritum suscitavit? Imo utrumque verum est, quia et sua minus suscitavit. Quod etiam sic dici potest, eorum spiritum Dominus suscitavit, et tamen sua voluntate venerunt. Agit enim omnia potens in cordibus hominum etiamrem: quoniam si putaveris obtinere te in illis, in fugam convertet te Deus ante inimicos, quoniam est virtus Deo vel adjuvare vel in fugam vertere? » Quomodo virtus Dei alios adjuvat in bello dando eis fiduciam, alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia ille « qui in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
uelmalos siue quocũq aliomodo operari&iã incordib malorũ ꝓmeritiseorũ quo¬
rũ maliciã nonipsefecit sed aut originalit̃ tracta est ab adã aut creuit ꝑ propri¬
na qui operatus est ut ipsa corda essent exmalis bona : Sed suspicent᷑ homines quȩ¬
libđ merialona quȩ putant prȩcedereutiustificent᷑ ꝑ dĩ gram non intellegen¬
tescũ hocdicunt nihilaliud quã negare sede gratia. Sedut dixiquoduoliose de
maiorib suspicentur depariuilis certe nonbiueniunt pelagiani qui dresponde
& diuna sicranenta ꝑcipiunt qđ eis ad magnũ impietatis percatũ imputaret᷑
suã iberoutep ert᷑ arbitrio & tamenheret etiã in seluitantib gr̃a aptisĩ

Expanded text:
siue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quosiue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit per proprina qui operatus est, ut ipsa corda essent ex malis bona? Sed suspicentur homines quaelibet opera bona, quae putant praecedere, ut iustificentur per dei gratiam, non intellegentes, cum hoc dicunt, nihil aliud quam negare se gratiam; sed, ut dixi, quod uolunt de maioribus suspicentur. de paruulis certe Pelagiani quid respondeaet diuina sacramenta percipiunt, quod eis ad magnum impietatis peccatum imputaretur, si iam libero uterentur arbitrio. et tamen haeret etiam in reluctantibus g
Abbreviated transcription (Latin):
operationẽ erroris ut credant mendacio. & iudicentur om̃s quiñ credide¬
runt ueritati sed consenserunt iniquitati. His& talib: testimoniss ebuinorũ
ae loquiorũ quȩ omĩa cõmemorarenimis longũ est satisquantũ existimio mans¬
festatur operar idm̃ incordib: hominũ ad inclinandas eorũ uoluntate quocuq
uoluerit siue adbona ꝓsua misericordia siue ad mala ꝓmeritis eo ũ iudicio
utiq: suo aliquandoaꝑto. aliquando occulto : semꝑtamen iusto. Fixuinenĩ
deb&esse &immobile incorde uro quia non est iniquitas apud dm̃ Ac ꝑ hoc
quandolegitisin litteris ueritatis adõ sedua homines aut obtundi uel obdura¬
ricordaeorũ nolite dubitare precesse malamertaeorũ ut iusteistapaterent᷑
Nec in curratisinillud ꝓuerbiũ salomonis. Insipient iaiuriuiolat uia sei dm̃ autẽ cau¬
que ideo grã uocatur quia gratis datur. Siautẽ potens est siue ꝑangelosuelbonos

Expanded text:
tionem erroris, ut credant mendacio, ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati. His et talibus testimoniis divinorum eloquiorum, quae omnia commemorare nimis perlongum est, satis quantum existimo manifestatur, operari Deum in cordibus hominum, ad inclinandas eorum voluntates quocunque uoluerit, siue ad bona pro sua misericordia siue ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, iusto. fixum enim debet esse et immobile in corde uestro, quia non est iniquitas apud deum. ac per hoc, quando legitis in litteris ueritatis a deo seduci homines aut obtundi uel indurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut iuste ista paterentur, ne incurratis in illud prouerbium Salomonis: insipientia uiri uiolat uiam eius, deum autem cauest gratia, quia ideo gratia uocatur, quia gratis datur. si autem potens est siue per angelos bonos
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo iuda tradente xp̃m. sic usus est iude iscruci sigentibus xp̃m:
Et quan tabon ainde prȩstitit populiscredituris qui& ipsodiaboloutĩt᷑
pessimo: Sedoptime ad ex ercendã & ꝓbandã fidẽ & pietatẽ bonorũ non
sibi qui omĩ a scit ante quã fiant sed nobis quuib: erat necessariũ ut e o mo¬
dotangeretur nobiscũ. NNũ quid nonsua uoluntate absalon elegit consiliũ
qđ sibioberat. & tamenide ofecit quia ex audieratdĩs eius pat̾rẽ drantẽ
ut hocfier& : propt̃ qđ ait scriptura. Et dñs mandauit dissipare consilum
achitofelbonũ ut inducat dñs suꝑ absalon mala om̃a. Bonũ consiliũ dixit
qđ ad tẽpus proderat cause quia proipsoerat contrapatrẽ eius. c̃tra
quẽ rebellauerat ut eũ poss& opprimere nisi dñs consilũ dissipasset
qđ dederat achitosel a ge nao in corde absilon ut tale conslũrereuedia du aliud

Expanded text:
est Juda tradente Christum; sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. est Juda tradente Christum; sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. Et quanta inde bona praestitit populis credituris! Qui et ipso diabolo utitur pessimo, sed optime, ad exercendam et probandam fidem et pietatem bonorum, non sibi, qui omnia scit antequam fiant, sed nobis, quibus erat necessarium ut eo modo ageretur nobiscum. Nunquid non sua voluntate Absalom elegit consilium quod sibi oberat? Et tamen ideo fecit, quia exaudierat Dominus ejus patrem orantem ut hoc fieret. Propter quod ait Scriptura: « Et Dominus mandavit dissipare consilium Achitophel bonum, ut inducat Dominus super Absalom mala omnia . » « Bonum consilium » dixit, quod ad tempus proderat causae, quia pro ipso erat contra patrem ejus, contra quem rebellaverat, ut eum posset opprimere, nisi Dominus consilium dissipasset quod dederat Achitophel, agendo in corde Absalom, ut tale consilium repudiaret, et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ssai& ad om̃s pueroseuis Ecce filius meus quiexiit deiteromeo quȩrit animã meã
& adhucmodo filusiemini. Siniceillũ ut maledicat qm̃ dixit illidñs ut uideat
dĩs humilitatẽ meã & retribua nuhibona ꝓmale dicto eius indie isto. Quo modo¬
dixeratdũs huic hominimale diceredauid : Quissapiens & intellegens : Nonenĩ
iubendodixit ubi oboedientia laudaretur. sed qđ eius cluntatẽ propriosuo
iuciomalũ in hoc peccatũ iudiciosuolusto & a culto inclinauit. ideodictũ est
dexit ei dñs Nã s uibentiobtẽ perass& dõ. laudandus potius quã pune nđ
cureidñ s istomodo dixerit maledicere dauid: hoc estcor eius malũin
hoc peccatũ miserit uel dimiserit. ut uide at inquit dñs humilitatẽ meã
& retribu& mihibona ꝓmaledicto eiu sindie isto. Ecce quomodo probatur
dm̃ uticordib: malorũ ad laudẽ atq: ad augmentũ bonorũ. Sicusus

Expanded text:
essa et ad omnes pueros ejus: Ecce filius meus qui exiit de utero meo; quaerit animam meam, essa et ad omnes pueros ejus: Ecce filius meus qui exiit de utero meo; quaerit animam meam, et adhuc modo filius Gemini? Sinite illum, maledicat, quoniam dixit illi Dominus, ut videat Dominus humilitatem meam, et retribuadixerit Dominus homini huic maledicere David, quis sapiens et intelliget? Non enim jubendo dixit Deus, ubi obedientia laudaretur; sed quod ejus voluntatem proprio suo vitio malam in hoc peccatum judicio suo justo et occulto inclinavit, ideo dictum est, « dixit ei Dominus. » Nam si jubenti obtemperasset Deo, laudandus potius quam puniendus cur ei Dominus isto modo dixerit maledicere David; hoc est cor ejus malum in hoc peccatum miserit vel dimiserit: « ut videat, inquit, Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto. » Ecce quomodo probatur Deum uti cordibus et malorum ad laudem atque adjumentum bonorum. Sic usus
Abbreviated transcription (Latin):
israel sibsistere ante faciẽ in imicorũ suorũ. Quid ÷ ñ poterant subsistere:
Quare non subsistebant ꝑ liberũ arbitriũ sed ꝑtimorẽ turbatauoluntat e
fugiebant nisi qui adsdominatur uoluntatib: hominũ & quosuult infor¬
midinẽ conuertit iratus : Numquid non hostesisraelitarũ ad uersus popu¬
lũdĩquẽ ducebatie susnauesua uoluntatepugnauerunt: & tam̃ dicit scrip¬
tura quia ꝑ dm̃ factũ est confortari coreorũ ut obuiã irent adbellũ ad isrł
ut exterminarentur : Num quid non sua uoliuitate homoimꝓb filius
sapientia : quid ait illi quimaledicentẽ ꝑcutere uolueratꝰ Quidmihi inqͥt
& uobisfilii saruiaȩ. Simittite eũ & maledicat quia dñs dixit illimaledicet¬
redauid & quis dicet ei quare fecisti: Sic deinde scriptura diuinaplenã sen¬
tentiã regis uelut abaliobitiore pendo cõmendans & dixit inquit dauidad ab¬

Expanded text:
Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Quare non subsistebant per liberum arbitrium, sed per timorem turbata voluntate fugiebant; nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei, quem ducebat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? Et tamen dicit Scriptura, quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur . Numquid non sua voluntate homo improbus filius alta et pia sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, et maledicat; quia Dominus dixit illi maledicere David. Et quis dicet ei, Quare fecisti sic? Deinde Scriptura divina plenam sententiam regis velut ab alio initio repetendo commendans: Et dixit, inquit, David ad Ab
Abbreviated transcription (Latin):
minũ quasipsefacit exmalis & asefactas bonas in actus bonos & inaeternã di¬
rigit uitã Verũ etiã illasquȩ conseruant scłi creaturã . Ita esse in dĩpotes¬
tate : ut eas quouoluerit quando uoluerit faciat inclinari. uel ad bene ficia
quib: dã prestanda uel ad poenas quib: dã ingerendas. sicut ipse iudicat occul¬
tissimo quidẽ iudicio sed sine ulla dubitatione iustissimo : Nã inuenimus aliqua
petcata etiã poenasesse aliorũ peccatorũ sicut sunt uasa irȩ quȩ ꝑfectadicit apłs
inꝑditionẽ sicut est induratiopharaonis cuius &ccausadicitur ostendã in illo
iurtutẽ meã sicut est fuga israhelitarũ a facie hostiũ deciuitate. In animo
enĩ factus esttimor ut fugerent & hoc factũ est ut uindicaretur peccatũ eo
modo quo fuerat iundicandũ. Vnde dicit dñs adiesũ naue. Non poterant filii

Expanded text:
tates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam ditates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam dirigit vitam, verum etiam illas quae conservant saeculi creaturam, ita esse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam invenimus aliqua peccata etiam poenas esse aliorum peccatorum: sicut sunt vasa irae, quae perfecta dicit Apostolus in perditionem : sicut est induratio Pharaonis, cujus et causa dicitur, ad ostendendam in illo virtutem Dei : sicut est fuga Israelitarum a facie hostium de civitate Gai; in animo enim factus est timor ut fugerent, et hoc factum est ut vindicaretur peccatum et modo, quo fuerat vindicandum: unde dicit Dominus ad Jesum Nave, Non poterunt filii
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsis habere sedicunt. Etcũ scientiã legis ex dõ nobisesse fateamur cari¬
tatẽ ex nobis ipsiuo lunt esse nec audiunt apłm dicentẽ. Stientia iflat: ca¬
ritasedificat. Quid est ineptius immouero quid est amentius & ab ipsa scĩta¬
te caritaris alienius quã confiteri ex dõ esse scientiã quȩ sine caritate in flat¬
tiã quȩ subdenda est caritati & ex hominib: caritatẽ quȩ suꝑ enun& scientiaeꝰ
Fidesautẽ uera & doctrinasana. ambasdicit esse exdõ. quia scriptũ est. a facieeiꝰ
scientie & pietatis. Legimus spm̃uirtutis & caritatis & continentie sed maiꝰ
donũ caritatis quã scientiae Nã scientia qundo est in homine caritasestne
nant qua uoluntas humana ñ tollitur. sedex malamutatur inbonam
&ccũ bona fuerit adiuuatur : & sic disputasse ut ñ magis ego. quã diuina
ipsa uobiscũ scriptura locuta sit eudentissimis testimonus ueritatis quȩ diui¬
nascriptura sidiligenter inspiciatur ostendit. non solas bonasuoluntates ho¬

Expanded text:
semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, ettiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum scientiae et pietatis, legimus spiritum virtutis et charitatis, et continentiae. Sed majus est donum charitatis, quam scientiae. Nam scientia, quando est in homine, charinant, qua voluntas humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse, ut non magis ego, quam divina ipsa Scriptura vobiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis: quae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum volun
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eius inlenitatẽ Scriptũ est &mpuerbiis salomonis. Sicut impetus a quȩ sto
corregisima nud̃ quocũq uoluerit declinabit illud Etmpsalmocente simo
quartolegitur dictũ de cegiptus & conuertit coreorũ ut odissent populues
idolũ facerent in seruoseiꝰ In litteris &iã apłi cis uidete quȩ seriptasiuet hecta
pauli apłiadromanos proptereatradidit illoseds inde siderta cordiscorũ inorta
muidiciã itẽ paulo post. propt̃ hoc tradiditillos di mpassio nesignominitittum¬

Expanded text:
nem ejus in lenitatem . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis: Sicut impetus aquae, sic cor regis in manu Dei; quocumque voluerit, declinabit illud . Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Aegyptiis, quid eis ut dolum facerent in seruos eius. in litteris etiam apostolicis uidete quae scripta sunt. in epistula Pauli apomunditiam. Item paulo post: Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignomini
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ diligeremus quilegẽ dederat ut inuicẽ diligamꝰ. Deniq: aliolocoadeosdẽ
quiasine dubio inquib: dã eorũ iã erat qđ ei sut esset optauerat gratia sinquit
bono ꝗdex dõ habebant tãquã ex se ipsisidhabentes extollerentur. Quod
ergosuꝑcrescit fides ur̃ainquit & habundat carita suniusciuusq ib min
inuicẽ gr̃as ageredebemus dõ de uobis nonitauos laudare tã quã hochabe

Expanded text:
cem diligeremus, qui legem dederat ut invicem diligamus. Denique alio loco ad eosdem, cem diligeremus, qui legem dederat ut invicem diligamus. Denique alio loco ad eosdem, quia sine dubio in quibusdam eorum jam erat, quod eis ut esset optaverat: Gratias, inquit,bono quod ex Deo habebant, tanquam ex se ipsis id habentes extollerentur. Quod ergo supercrescit fides vestra, inquit, et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem, gratias agere debemus Deo de
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uosme none legistis. sedego uoselegi nihilaliud indicat nobis. Sienĩ
nos prius dileximꝰ ut hocmeritonos ipsediliger&. priusillũ noselegimꝰ. ut ab
illo eligimereremur. Sedipsequiuerita s est aliud dicit. et hucuanitatibomi¬
nũ aꝑtissime contradicit. Non uosme elegisti sinquit : Siergonone legistis si ne
dubio nec dilexistis. Quomodo enĩ eũ eligerent: quẽ ñ dilegerent: sedego
inquit uoselegi. Nũ quid ñ et ipsipostea elegerunt eũ & om̃ib bonishuius
scłi pretulerunt: Sed quia electi sunt elegerunt ñ quia elegerant electi
Eligentiũ hominũ meritũ nullũ ess& nisi eo seligentis dĩgrã prȩueniret
Vnde & apłs paulus benedicens colosenses uos inquit dñs multiplicot et habunda¬
refaciet incaritate in inuicẽ & inom̃s. Hanc benedictionẽ dedit ut nosinui¬

Expanded text:
Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; nihil aliud indicat nobis. Si enim Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; nihil aliud indicat nobis. Si enim nos prius dileximus, ut hoc merito nos ipse diligeret; prius illum nos elegimus, ut ab illo eligi mereremur. Sed ipse qui veritas est, aliud dicit, et huic vanitati hominum apertissime contradicit: Non vos me elegistis inquit. Si ergo non elegistis, sine dubio nec dilexistis: quomodo enim eum eligerent, quem non diligerent? Sed ego, inquit, vos elegi. Numquid non et ipsi postea elegerunt eum, et omnibus bonis hujus saeculi praetulerunt? Sed quia electi sunt, elegerunt: non quia elegerunt, electi sunt. Eligentium hominum meritum nullum esset, nisi eos eligentis gratia Dei praeveniret. Unde et apostolus Paulus benedicens Thessalonicenses: Vos, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Hanc benedictionem dedit ut nos invi
Abbreviated transcription (Latin):
Uonitaq ex nobissed ex dõ est. Cũ ergodictũ est dlegamꝰ in uicẽ quia dilectio
exdõ est : nisi quia pcepto ad monitũ est liberũ arbitriũ ut querer& dĩdo¬
nũ : Qđ quidẽ sine suo fruetuprorsus ã moneretur. nisi prius acciper& aliquid
dilectionis ut addiquȩrer& unde qđ iubebatur impleri&. Cũ dicitur dili¬
gamus inuicẽ lex est : cũ dicit᷑ quia dilectio ex dõ est grati est. Sapientia
quippedĩ lege & miseri cordiã in linguaportat Vnde scriptũ est &mpsalmo
Et enĩ benedictionẽ dabit quilegẽ dedit. Ne moergo uos fallat sr̃ smei. quia ñ
dilegeremus dm̃ nisinos prior ipsẽ diliger&. Idẽ iohannes aꝑtissime ostendit¬
& dicit Nosdiligimꝰ quia prior ipsedilexit nos. Gratia nosfacit legis dilecto¬
res lexuero ipsasine gr̃a ñnsi prȩuaricatoresfacit. Et qđ disipulis susdixit

Expanded text:
Non itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus invicem, quia dilectio Non itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; nisi quia praecepto admonitum est liberum arbitrium, ut quaereret Dei donum? Quod quidem sine suo fructu prorsus admoneretur, nisi prius acciperet aliquid dilectionis, ut addi sibi quaereret unde quod jubebatur impleret. Cum dicitur, Diligamus invicem, lex est: cum dicitur, quia dilectio ex Deo est, gratia est. Sapientia quippe Dei legem et miseEtenim benedictionem dabit qui legem dedit . 38. Nemo ergo vos fallat, fratres mei: quia nos non diligeremus Deum, nisi nos prior ipse diligeret. Idem Joannes apertissime hoc ostendit, et dicit, Nos diligamus, quia ipse prior dilexit nos . Gratia nos facit legis dilectores, lex vero ipsa sine gratia nonnisi praevaricatores facit. Et quod discipulis suis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis id ÷ caritatis quȩ tanta actalia sunt : ut quicquid seputa uerithomo
facerebene sifiat sine caritate nullo modo fiatbene. Hȩcergo pͣcepta cari¬
tatis in aniter darentur hominib: ñ habentib: liberũ uoluntatis arbitri¬
ũ. sed quia ꝑlegẽ dantur &ueterẽ & nouã : quã uss innoua uenerit gr̃a
quȩ promittebatur inuetere. Lex autẽ sine gratia littera est occidens in gr̃a
uero sp̃siuiuificans Vnde est in hominib: caritas dĩ & proximi nisi exipsodõ
Nãsinonexdõ sed ex hominib uicerunt pelagiani. Si autẽ ex dõ. uicimuspe¬
lagianos. Sedeat ergo internos iudexa postolus iohannes & dicat nobis
Carissimi diligamꝰ inuicẽ In bis uerbisio hannis cũ seilli extollere cȩperint & dice¬
re ut quid nobis hoc prȩcipitur. nisi quia ex nobis habeniꝰ ut inuicẽ diligamꝰ: sequ¬
tur continuo idẽ iohannes confundens eos & dicens quia dilectio exdõ est.

Expanded text:
lectionis, id est charitatis, quae tanta et talia sunt, ut quidquid se putaverit homo facere bene, si fiat sine charitate, nullo modo fiat bene; haec ergo praecepta charitatis inaniter darentur hominibus, non habentibus liberum voluntatis arbitrium: sed quia per legem dantur et veterem et novam quamvis in nova venerit gratia quae promittebatur in vetere, lex autem sine gratia littera est occidens, in gratia vero spiritus vivificans, unde est in hominibus charitas Dei et proximi, nisi ex ipso Deo? Nam si non ex Deo, sed ex hominibus, vicerunt Pelagiani: si autem ex Deo, vicimus Pelagianos. Sedeat ergo inter nos judex apostolus Joannes, et dicat nobis: Charissimi, diligamus invicem. In his verbis Joannis cum se illi extollere coeperint et dicere, Utquid nobis hoc praecipitur, nisi quia ex nobis habemus ut invicem diligamus? sequitur continuo idem Joannes, confundens eos et dicens, quia dilectio ex Deo est .
Abbreviated transcription (Latin):
tutis sed caritatis & continentiȩ. In quosine apłitestimonio cauere debemꝰ
nenos arbitremur non accepisse sp̃mtimorisdĩ qđ sine dubio magnũ estdĩ
quotimore petrus x p̃m ne gauit sedillius timoris spm̃ ac cepimus de quodiat ipse xp̃c̃
tiriete hocautẽ dixi. ne illotimore negaremuseũ quo turbatus est petrus
Nunc enĩ auferriuoliuita nobis cũ priusdixit. Nolitetimere eos qui corpis occidunt.
qm tribulatiopacientiã operatur. pacientia uutẽ ꝓbationẽ ꝓbatiospẽ spesautã¬

Expanded text:
tutis et charitatis et continentiae . In quo sane Apostoli testimonio cavere debemus, ne nos arbitremur non accepisse spiritum timoris Dei, quod sine dubio magnum est Dei quo timore Petrus Christum negavit, sed illius timoris spiritum accepimus, de quo dicit ipse Chr dico vobis, hunc timete. Hoc autem dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobis, cum prius dixit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spe
Abbreviated transcription (Latin):
inflatur ñ dehonestat᷑ ñ quȩ rit quȩ sua sunt : Noni itatur ñ cogitatmalĩ
ñ gaud& suꝑ iniquitatẽ : c̃gaudet autẽ ueritatꝰ: Vmia tolerat onuia credit
omĩa sperat emĩa suffert carita snũ quã cadit : & paulo post man& in quit¬
sides spes caritas tria hȩc: Maior autẽ horũ caritas : Sectamini caritatẽ:
Itẽ dicit adgalat has. Uosenĩ in libertatẽ uocati estis fr̃s tantũ nelibertatẽ
in occasionẽ carnisdetis. sedꝑ caritatẽ seruite in uicẽ Omnis enĩ lex in
uno sermone impletur in eo qđ diliges proximũ tuũ tam quã te ipsum
Hoc est qđ ad romanosait quidiligit alterutrũ legẽ impleuit. Itẽ
dicit ad colosenses: Suꝑ omnia autẽhȩc caritatẽ. quȩ est uinculũ ꝑfec¬

Expanded text:
t quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem ueritati, omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert. caritas numquam cadit. quanta est ista ? anifides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitas: sectamini charitatem . Item dicit ad Galatas: Vos enim in libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem. Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Hoc est quod ad Romanos ait, Qui diligit alterum, legem implevit . Item dicit ad Colossenses: Super omnia autem haec charitatem, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
la cobus. Sitam̃legẽ ꝑficitis regalẽ scđ mscripturas diliges proximũtuũ
tã quã te ipsũ benefacis. Itẽ iohanne sapłs quidiligit in quit fratrẽ suũ
inlumine manet. &alio loco quinon est iustusnon est exdõ & qui non
diligit fratrẽ siũ : quia hȩcest annuntiatio quã audiuimus abinitio. ut diliga¬
nus iuicẽ. Itẽq: alibi. hocest inquit mandatũ illius. ut credamus in nomi
mus ab ipso ut quidiligit dm̃ diligat & fratrẽ suũ: & pulo post. in hoc in qͥt
cognoscimus quia diligimus filiosdi cũ dm̃ diligimus: & prȩcepta eiꝰ facimus
Hȩc est enĩ dilectio dĩ ut prȩcepta eius seruemꝰ. & precepta ei. grauia non sunt

Expanded text:
regalem, secundum Scripturas, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, bene facitis . Item Joannes apostolus: Qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet . Et alio loco: Qui non est justus, non est ex Deo, et qui non diligit fratrem suum: quia haec est annuntiatio quam audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Itemque alibi: Hoc est, inquit, mandatum illius, ut credamus nomini Fmus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . Et paulo post: In hoc, inquit, cognoscimus, quia diligimus filios Dei, cum Deum diligimus, et praecepta ejus facimus: Haec est enim dilectio Dei, ut praecepta ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nobis operatur. Cum autẽ uolumus & sic uolumus ut faciamus nobi scũ coopera
Tamen si ne illo uel operente ut uelimus. u& coopenente cũ uolumus adbona pir¬
tatis opera uelemus. Deo penente illo ut uelimus dictũ ẽ. ds̃ est eni quioperatu
inuobis. &uelle. De cooperante illo cũiam uolumus & uolendo facimus. scinus inq
scieuasq passiones : Sarcina quippe illa quae in firmitatigrauis ẽ. leuis efficitur
caritati. Talib eñi dns dixit eẽ suam sartinã leuem. qualis petrus fuit quando
passus ẽ. proxp̃o. Nonqualis fuit quando negauit xpm̃. Istam caritatem id est
diuino amore ardentissimã uoluntatẽ. commendars a postolus dicit . Quis nos
sepa nebit̃ a caritate xp̃i. tribulatio anangustia᷑ ꝑsecitio anfames annuditu¬

Expanded text:
nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. de operante illo, ut uelimus, dictum est: deus est enim, qui operatur in nobis et uelle; de cooperante illo, cum iam uolumus et uolendo facimus: scimus, inqsaeuasque passiones? sarcina quippe illa, quae infirmitati grauis est, leuis efficitur caritati. talibus enim dominus dixit esse suam sarcinam leuem, qualis Petrus fuit, quando passus est pro Christo, non qualis fuit, quando negauit Christum. istam caritatem, id est dinino amore ardentissimam uoluntatem, commendans apostolus dicit: quis nos separabit a caritate Christi
Abbreviated transcription (Latin):
mae ascendunt adlucidas naues. quae sibi adeuetta tionemiatque
ad suae patriae trans fr&ationem sunt prae paratie Iduero quod
adhuc aduersi generis maculas portat pera estus atoie calorespar¬
ticulatim descendit. at que arboribus ceterisque planatonibus
acsatis oninibus miscitur. & coloribus diuersis infigit Etqu
pacto existamagna &edarissima naui figurae pun
quidemsuero uirginum Hac uero mutati ne  dusritit
nus hon ferat: quis hoc credat Nondicort aesre seduel dio pr¬
tuissoo E teequod docentem timent anadbe piã ri ꝑ ia ⁊ nlieum.
auona ment uode e haersa csentem hiaec petientemdm̃ Per¬

Expanded text:
mae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque mae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. id uero, quod adhuc aduersi generis maculas portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur et coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puermasculis uero uirginum. hac uero mutatione et diuersiQuis hoc ferat? quis hoc credat, non dico ita esse, sed vel dici potuisse? Ecce qui docentem timent anathemare Manichaeum, et non timent credere haec facientem et haec patientem De
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idemesse quod etiam suae uirtutes. quas obneessariã
causam trans format in puerorum & uirginum n temeratã
similitudmem. Vtitur autem his tamquãm propriis armis.
atque pertas suam compl& uoluntatem: Harim uero
uirtutum diuinarum quae adinstar coniugii conrtra infer¬
na genera statiuntur quaeque alacritate ac faplitate.
id quod cogitauerint momento eodem efficiunt. planae
sunt lucidae naues:. Itaque cumratio poposcent ut mas¬
culi appareant eaedem scãe uirtutes. ilico etim suam
effigiem uirginum pulcherri marum habitum demonstrant
ur suscum adfeminas uentum fuerit. post ponentes species uirgi¬
num puerorum in uestium speciẽ ostendunt. Hoc autemuisodeco¬
ro illarum ardore & concupiscentia crescit. at quehoc modo uin¬
culum pessimarum cogitationum earum soluitur. Uiua que ani¬
ma quae eorundem membris tenebatur hacoccasione laxatar
euad&: & suo purissimo aerimiseetur. Vbi prnitus ablittaeam¬

Expanded text:
hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet uoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id, quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursus, cum ad feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uiuaque anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae ani
Abbreviated transcription (Latin):
sant ita pontumestard mebeatus ille pater quilucidas naues
hiba diuersoria & habita cula seuniatpdines proinsita sibide¬
mentia fertopem qua exsuitur & liberatur &guinsit. S en¬
culis x ingustus atque angoribus suae uitalis substantiae
aque inusibili suo nutu illas suasuirtutes quaein clarissima
hac naui habentur trans figurat. easque parerefacit aduer¬
sis potestatibus quae in singulis caelorum tractibus ordiaatae suNt
Quae qm̃ exutroque sexũ masculorum acfeminarum consistunt.
ideo praedictas uirtutes partim speciem puerorum inuestiũ
parere iub& generi aduerso feminarum. partimui ginũ
lucidarum forma generi contrario masculorum. Sciens eas
omnes hostiles potestates propter ingenitam sibili talem
& spurcissimam concupiscentiam facillime capi: A que isdẽ
speciebus pulcherrimis quae apparent mancipari. hoc que mo¬
dodissolui. Sciatis autem hunc eundem nr̃m beatim patrum

Expanded text:
sunt — ita positum est: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues sunt — ita positum est: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem. qua exuitur et liberatur ab inpiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae uitalis substantiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas uirtutes. quae in clarissima hac naui habentur, transfigurat easque parere facit aduersis potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ei utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tsolum per discursum solis & lunae & uirtutes lucis. uerum
namperelectos suos Hoc genus nefandis simierroris quam
siligas & incredibiles turpitudines eis suadeat. etiam sinon
pursudeat herribile est dicere: Dicunt enim uirtutes lucis
rans figurari inmasculos pulchros. & opponifeminis gentis
nebrarum. Et easdem rursus uirtutes lucis transfigu¬
ririin seminas pulchras. & opponimasculis gentis tenebra¬
pum. ut perpul chritudinem suam inflamment spurcissi¬
mnamlicibinem principum tenebrarum. Eeo modo uita¬
lis subistuia hocest dĩnatura quam dicunt in eorum corpo¬
pilus angatam teneri ex eorum membris per illam concupiscen¬
namrda catis soluta fũgiat. & suscepta uel purgata liberetur
Hoc infelices legunt. hoc dicunt. hoc audiunt. hoc credunt.
hoc in libro septimo thesauri eorum. Sic enim appellant scrip¬
turam quandam manichei. ubi istaeblas phemiae conseriptae

Expanded text:
non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum etiam per electos suos: hoc genus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. dicunt enim uirtutes lucis transfigurari in masculos pulchros et obponi feminis gentis tenebrarum, et easdem rursus uirtutes lucis transfigurari in feminas pulchras et obponi masculis gentis tenebrarum, ut per pulchritudinem suam inflamment spurcissimam libidinem principum tenebrarum et eo modo uitalis substantia, hoc est dei natura, quam dicunt in eorum corporibus ligatam teneri, ex eorum membris per illam concupiscentiam relaxatis soluta fugiat et suscepta uel purgata liberetur. hoc infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum — sic enim appellant scripturam quandam Manichaei, ubi istae blasphemiae conscriptae
Abbreviated transcription (Latin):
adtem pisposs& esse non ina & ernum. Nunc uero &uillamin
ꝗ lobo tesebrarum confixionem dicunt a&ernam. & non cuius¬
querei sesnatureci Et utique iiquissimum & ex secrabile ee
in effabilter sacrilegum gaudiumerat sidĩ natura gaudebat se
tenebras qlecturam & lucis seae in imicam futurae. Vndeboo
taminmaie & scelestummalum antequam ullum ixgente con¬
traria inscer&ur malum: Quis tam peruersam &etam impram
ferat inainiam sum momodo tribuere tantabona. & summo
bono quo ids est tanta mala : Iam uero quodipsam parabm
natu aełĩ dicunt ubi que permixtam. in caelis interris subter¬
ris in onnibus corporibus siccis & humidis. inomnibuscurm¬
bus inonnibus seminibus arborum. herbarum hominum.
incorruptibi liter omnibus rebus amminis trandis
idsque praesentem quod nos dedõ dicimus. sed ligatam
ressm pollutam. quam solui liberari. purgarique dicunT

Expanded text:
ad tempus posset esse, non in aeternum. nunc uero et illam in ad tempus posset esse, non in aeternum. nunc uero et illam in globo tenebrarum confixionem dicunt aeternam et non cuiusque rei, sed naturae dei. et utique iniquissimum et execrabile et ineffabiliter sacrilegum gaudium erat, si dei natura gaudebat se tenebras dilecturam et lucis sanctae inimicam futuram. unde hoc tam inmane et scelestum malum, antequam ullum ex gente contraria misceretur malum ? quis tam peruersam et tam inpiam ferat insaniam summo malo tribuere tanta bona et summo bono, quod deus est. tanta mala ? Iam uero quod ipsam partem naturae dei dicunt ubique permixtam in caelis, in terris, sub terris, in omnibus corporibus, siccis et humidis, in omnibus carnibus, in . omnibus seminibus arborum, herbarum, hominum,abiliter, incorruptibiliter omnibus rebus administrandis regendisque praesentem, quod nos de deo dicimus, sed ligatam, obpressam, pollutam, quam solui, liberari purgarique dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cer&ur malum. Si autem futurum hoc seiebatan sempitern
in illo erat crudelitas si desuae naturae futura contaminano¬
ne &damnatio nihildolebat. aut sempiterna miseria sidoe¬
bat  Vnde & hoctantum malum  Im boni uestriam
commixto millius globi a&erno uinculo configitur. si hoc sibi
inminere nesciebat etiam sicerat natura dĩ sempicernaigo¬
rantia. Si autem sciebat sempiterna miseria inde hoc tan um
malum antequam illum degente contraria misceretur malun
Anfore magna caritate gaudebat quia pereius poenam perpe¬
tua quis c&eris lucis in colis parabatur hoc quamne fassit diu¬
renaturaedĩ natura dĩ sic subueniri. quiuidit anathem&S
sihoc salim ita facer& ut ipsa luci inimica nonfierae. poss& for¬
tasse noitam quam dinatura. sed tamquam aliquis homo laudari
quia proatria sua uell& malialiquid pati. quod quidem malum

Expanded text:
traria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna traria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna in illo erat crudelitas, si de suae naturae futura contaminatione et damnatione nihil dolebat, aut sempiterna miseria, si dolebat. unde et hoc tantum malum summi boni uestri an ipsius, quae in illius globi aeterno uinculo configitur, si hoc sibi imminere nesciebat, etiam sic erat in natura dei sempiterna ignorantia; si autem sciebat, sempiterna miseria. unde hoc tantum malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum ? an forte magna caritate gaudebat, quia per eius poenam perpetua quies ceteris lucis incolis parabatur? hoc quam nefas sit dicere naturae dei natura dei sic subueniri qui uidet, anathemet. sed si hoc saltem ita faceret, ut ipsa luci inimica non fieret, posset fortasse non tamquam dei natura, sed tamquam aliquis homo laudari, qui pro patria sua uellet mali aliquid pati, quod quidem malum
Abbreviated transcription (Latin):
Siuoluntart quidia iniseridubitant pscuar dieso unt e moninedit¬
Quid si etiam oftendimus ante commixtionem maliquan fabulose
confictam dementissime crediderunt in ipsalucis naturquimdcun
magna mala fuisse. Quid adistas blasphemias addiposs uide s
llic enim fuit antequam pugnaretur dura & ineuitabilis pugm¬
dinecessitas. Ecceiam magnum malum. antequam honomisc¬
tur malum. Dicanthoc. unde cumadhuc nulliess& futaro¬
mixtio: Si autem necessitas nonerat. uolunta sergo erat. Vnde
hoc tam magnummalum ut ds̃ ipse naturae suae nocont ualla
cui noceri ab hoste non poterat mit tendo eam criu
dam turpiter purgandam inique damnandame qrit
ullum malum degente contraria miscer&ur. Anfate nesce
hoc euenturum membrissuis ut diligerent tenimmi
sed etiam patri dequo erant. Vnde ergo hoc indẽtamn
ignorantiae malum. antequam illum deginte con

Expanded text:
si uoluntate, quid iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribu, quam genuit? Quid? si etiam ostendimus ante commixtionem mali, quam fabulose confictam dementissime crediderunt, in ipsa lucis natura, quam dicunt, magna mala fuisse, quid ad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic enim fuit, antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis pugnandi necessitas. ecce iam magnum malum, antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat, uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae suae nocere uellet, cui noceri ab hoste non poterat, mittendo eam crudeliter miscendam, turpiter purgandam, inique damnandam ? ecceuntatis, antequam ullum malum de gente contraria misceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis, ut diligerent tenebrassed etiam patri, de quo erant? unde ergo hoc in deo tam magnum ignorantiae malum, antequam ullum de gente con
Abbreviated transcription (Latin):
silentium est ubiuox nulla est. Quod tamensilentum eo ipso
quod uox nuilla est : tamquam contrarium uocisolatappo n. sio
& lucida obscura tamquam duo contraria dicuntur. babent
tamen & obscura aliquid locis quod sipenitus cirant ata sunt
tenebrae lucis absentia. sicut silentium uobis absonuaqua
tamen etiam priuationes rerum sic in uniuersitate natrae
ordinantur ut sapienter considerantibus. nonmuetuataui¬
ces suas habeant Nam & ds̃certaloca & tempora nomnliut¬
nando tenebras fecit tam decenter quam  oueuo nos
comonendo uocem decenter interponimus inlo quegdos nt¬
triumꝑlimbene considerantium cordibus pariunt onero
nest nquintumnisi minuibono. Quo dsiminuendo aeisum¬
nostr sicut nul umbonum. itanulla natura reliquerour

Expanded text:
silentium est, ubi uox nulla est: quod tamen silentium eo ipso, silentium est, ubi uox nulla est: quod tamen silentium eo ipso, quod uox nulla est. tamquam contrarium uoci solet obponi. sic et lucida et obscura tamquam duo contraria dicuntur; habent tamen et obscura aliquid lucis, quod si penitus careant, ita sunt tenebrae lucis absentia sicut silentium uocis absentia. Quae tamen etiam priuationes rerum sic in uniuersitate naturae ordinantur, ut sapienter considerantibus non indecenter uices suas habeant. nam et deus certa loca et tempora non inluminando tenebras fecit tam decenter quam dies. si enim nos continendo uocem decenter interponimus in loquendo silentlaudem bene considerantium cordibus pariunt. Non ergo aturae non est malum nisi minui bono. quod si minuendo absumeretur, sicut nullum bonum, ita nulla natura relinqueretu
Abbreviated transcription (Latin):
contoralia toois modusomnis species omnis prdo & magnus
parius a dño dõ sunt  Quibiis boniomnibiso ruone mign¬
nom omnino fuerit. nulla natura remaniebiti segiuiblu n he
ontraris nomnibus appellantur. ait in ompas foronie¬
quiamalor est pulehritudo in eius conparatiosse simiae
pore smniae modum proprium parilitatemutuer dunt incor¬
reqenbro rum concordiam pactium incolomi teis cuscodã
per tissimaȩ ueritati repugnunts coguenturt podueauis est
confiteri. interrugentur utrum corporisimiae possit nocere
corruptio. quod si potest ut fedius fiat quid minuit isipulba¬
tudinis bo num & unde tam diu aliquid rema nebit quamat
corporisnatura subsistit. Proinde si consumptobonenaturt
consumitur. bona est ergo natura. Sic & tardum dicimusuo¬
loci contrarium. sed tamen quise omnino non mou& uectairrius
dicipotest: Si acute uoci erntrariam uocem grauem dicini
uel canore asperam. Sedsi omnem speciemuocis penitts adim

Expanded text:
corporalia, omnis modus, omnis species, omnis ordo et magnus corporalia, omnis modus, omnis species, omnis ordo et magnus et paruus, a domino deo sunt. quibhorum omnino fuerit, nulla natura remanebit. CAPUT XIV. contrariquia major est pulchritudo, in ejus comparatione simiae pore simiae modum proprium, parilitatem ex utroque latere membrorum, concordiam partium, incolumitatis custodiam, apertissime ueritati repugnantes cogantur quod uerum est confiteri, interrogentur, utrum corpori simiae possit nocere corruptio. quod si potest, ut foedius fiat, quid minuit nisi pulchritudinis bonum ? unde tamdiu aliquid remanebit, quamdiu corporis natura subsistit proinde si consumpto bono natura consumitur, bona est ergo natura. sic et tardum dicimus ueloci contrarium; sed tamen . qui se omnino non monet, nec tardus dici potest. sic acutae. uoci contrariam uocem dicimus grauem uel canorae asperam; sed si omnem speciem uocis penitus adimas,