comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libidim ac saluti oĩm ꝯsulitur D. hic
luto hic pulu̾e turbor. ħ nubibꝰ ħ uẽ
tis ac tonitru. Rõ At qui terre uai̾etas
celi ualetatẽ se quitur huidꝰ aer lutũ
parit sic puluerez. Sic de motu ae¬
ris uenti de uapoi̾bꝰ nubes de uẽtis
ac nubibꝰ tempestates ac fulmia ꝓ¬
deut. Qui reruz cãs nouit et natue
se p̃buit obsequẽtẽ ꝯsequẽciã effectu¬
un non deflebit et de uentis licet a¬
pud quosdi fit magna questio. nõne
cñ tibi aer õm carens uento pene sẽ¬
mianimis uideat᷑ ut non ĩepte quidẽ
uentũ aĩam dicant siue spm̃ puluerẽ
t̾re apud multos uiris fortibsꝰ dulcem
uides. Idq ut de luto et̃ credi possit
diu̾soru oꝑm una uirta efficiet. Tom¬
trua uero et ꝯcitacõnes celi motꝰ. qͥd
nͥ cõminationes et moiitꝰ miẜant
dei sũt. qui certe nõ minaretur insi
amaret hommnẽ s feriret cũ multe
ac gͣues nũꝙͣ desint feriende cause

Expanded text:
libidini, at saluti omnium consulitur. Hic libidini, at saluti omnium consulitur. Hic luto, hic pulvere turbor, hic nubibus, hic ventis ac tonitru. Atqui terre varietas, celi varietatem sequitur: udus aer lutum parit, siccus pulverem, sic de motu aeris venti, de vaporibus nubes, de ventis ac nubibus tempestates ac fulmina prodeunt. Qui rerum causas novit et nature se prebuit, obsequentem consequentiam effectuum non deflebit. Et de ventis licet apud quosdam magna sit questio, nonne tamen tibi aer omni carens vento, pene semianimis videatur, ut non inepte quidam, ventum animam dicant sive spiritum? pulverem certe apud multos viris fortibus dulcem vides, idque ut de luto etiam credi possit, diversorum operum una virtus efficiet. Tonitrua vero et concitatiores celi motus, quid nisi comminationes et monitus miserantis Dei sunt? qui certe non minaretur, nisi amaret hominem sed feriret, cum multe et graves nunquam desint feriendi cause.
Abbreviated transcription (Latin):
cati et iocũdi fastidiũt. at qui muẽ snĩ
uentis descendentẽ quidẽ int̾ pulch¬
rima r̾ru ponũt. porro si quid ẽ ni¬
ue pulchrius nil certe candidius D
Nuc estubꝰ nũc frigoi̾bꝰ nmiis nũc
siccitate nũc ymbribꝰ angim᷑ Riõ Im¬
paciẽtissimũ caloru alex audrũ ferũt
nẽpe qui et uini et ire et prosꝑe fuit
ĩpaciens fortune contͣ uero caloi̾s et
frigoris paciẽtiã dant hanibali Cur.
non tu aliꝙͣ tibi uel dissimilas ꝑtem
laudis arripias eque ille utrũq potu¬
it ꝑ ferre tu neutrũ. hoc uobis pͥmũ t̾¬
buit uoluptas emollit enaruatq et ut
uẽ dicã castrat aĩmos ut nõ hostiles
tiñ gladios aut mortez. s ĩpressiones
aereas formidetis. Clamo aut̃ sepe
frustra quid qm̃ surdꝰ clamo linquite
suũ officiũ nature nichil sine et̾nis a¬
git illa cõsiliis stulti et ingͣti ne uia
prorsus aque stillula plꝰ minꝰ ue ꝙͣ
expedit in t̾ra cadit et si non singłoꝵ

Expanded text:
iam iucunda fastidiunt: atqui nivem sine ventis descendentem, quidam inter pulcherrima rerum ponunt; porro si quid est nive pulchrius, nil certe candidius. Nunc estibus, nunc frigoribus nimiis, nunc siccitate, nunc imbribus angimur. Impatientissimum caloris Alexandrum ferunt, nempe qui et vini et ire et prospere fuit impatiens fortune; contra vero caloris ac frigoris patientiam parem dant Hannibali. Cur non tu aliquam tibi vel dissimilis partem laudis arripias? eque ille utrunque potuit ferre, tu neutrum. Hoc vobis primum tribuit voluptas que emollit enervatque, et, ut vere dicam, castrat animos, ut non hostiles tantum gladios aut mortem, sed impressiones aerias formidetis. Clamo autem sepe; frustra quidem, quoniam surdis clamo. Linquite suum officium nature: nichil sine eternis agit illa consiliis. Stulti et ingrati, ne una prorsus aque stillula plus minusve quam expedit in terram cadit, etsi non singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
in gni̾s caritas quedã trahit est ꝙ ad lau¬
dem Nichil enĩ magis hom̃s ꝙͣ huãna ĩ¬
ꝯmoda miẜeri. Sm tui tm̃ est ꝙ arguã
Nam quid pestis nocitura mortali smi ut
facias quod facturꝰ es nͥ iᵈ int̾ dampna
ꝯnumeres nõ lugeri. qd̾ in talibꝰ accidit
et feliciores censes qui multũ fleti ad su¬
peros apud uirgiliũ memorãtur..
Nistis sum Rõ Riefert qͣ ex cã

Expanded text:
ni generis caritas quedam trahit, est quod launi generis caritas quedam trahit, est quod laudem: nichil est enim magis hominis, quam humana incommoda miserari; sin tui tantum, est quod arguam. nam quid pestis nocitura mortali, ni ut facias quod facturus es? nisi illud inter damna connumeres, non lugeri, quod in talibus accidit, et feliciores censes, qui multum fleti ad superos apud Virgilium memoratur. 93 istis sum. Refert qua ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
admissꝯ quid esse debet nam ꝙͥ menꝰ ue
est ꝙͣ horrrẽ coĩa O Pestem tumeo Rõ
At qui aliud tibi si morieris ad usitatũ mo
riendi genꝰ pestis addiderit ꝙͣ ut comi¬
tacior moriaris. sin euaseris ut dulcior
uita sit tot circũfusis erepta ꝑiculis si
mori ꝑiculã non na est neq enĩ õnesi
pestis ꝑmis. Alioqͣn ex hac peste nouis¬
sima cui par a seculis non fuit mulꝰ hoĩz
euasiss. Euaserũt multi qui meliꝰ obiis¬
sent. Hnic tu uides fece solita nũc ecia
mũdꝰ exuberat ꝙͣ nulla umꝙͣ pestis uł¬
la mortis manꝰ exhauriet tam concreata
est. O Pestem metuo. Rõ Dic ꝙ ẽ ueriꝰ
mori times de quo nobis ut de te uideo
in querulas pronũ añꝙͣ res desinat dis¬
ceptandu reor preter hoc enĩ quid est
ꝙ pestis nomẽ exhorreas cu pocius ut
dictu est solacii genꝰ sit perire cũ płimis.
Pestem horreo. Nõ Sdi te ad hͦ hũa¬

Expanded text:
admissus quidem esse debet. Nam quid minus viri admissus quidem esse debet. Nam quid minus viri est quam horrere comunia? Pestem timeo. At quid aliud tibi, si morieris ad usitatum genus moriendi, pestis addiderit, quam ut comitatior moriare, sin evaseris, ut dulcior vita sit, tot circumfusis erepta periculis si mori periculum non natura est? neque enim omnes pestis perimit, alioquin ex hac peste novissima, cui par a seculis non fuit, nullus hominum evasisset. Evaserunt multi, qui melius obiissent; hinc, ut vides, fece solita nunc etiam mundus exuberat, quam nulla unquam pestis, nulla mortis manus exhauriet, tam concreta est. Pestem metuo. Dic quod est verius: mori times. De quo nobis, ut te video in querelas pronum, antequam res desinat disceptandum reor. Preter hoc enim, quid est quod pestis nomen exhorreas, cum potius, ut est dictum, solatii genus sit perire cum plurimis? Pestem horreo. Si ad hoc te huma
Abbreviated transcription (Latin):
q odiu accessit utiq fie̾i nequit Deni
q non celũ mõ qd̾ in ꝯtinuo motu ẽ et e¬
lemẽta undiq cõminẽtur.s et t̾ra cui ĩ¬
sistitis et que ꝑiculoꝵ õm firmissi mũ p̃¬
sidiũ sꝑabatur ip̃a ꝙͦ ꝯcutitur incolasq su¬
os fallit ac t̾ritat ad celu cũ uolatilibꝰ
ascendend. int̾q hos reru metꝰ atq
hom̃ õẽ in illo spem habenda qui r̾spi¬
cit t̾raz et facit treme̾ de quo sc̾ptũ est
Egi dñs et non mutor. Quisqͥs in ⁊ illo
uestigia deuote ments affixerit iaz in
solido et ĩtuto erit neq amplius ã ipẽ
mouebitur aut ullos metuet t̾remotꝰ.
Non possũ t̾remotibꝰ non moueri.¬
ẽ Potes aũt̃ a t̾ra om̃ez spem et oẽ
defideriu remou̾e hoc fac ut securus
uiuas. eaq uel tremente. uel ruẽte ꝯfistas
Otultũ ẽ finã m re tremula spẽ hr̃e
hoc qͦ nil amplius ꝙͣ mortis est metus qͦ
deposito plena secitas parta erit. Em̃uo
is magnis aĩs non depositꝰ modo s ne

Expanded text:
que odium accesserit, utique fieri nequit. Denique quando non celum modo, quod in continuo motu est, et elementa undique comminantur, sed et terra cui insistitis, et que periculorum omnium firmissimum presidium sperabatur, ipsa quoque concutitur, incolas que suos fallit ac territat, ad celum animi volatibus ascendendum, interque hos rerum motus atque hominum, omnem in illo spem habendam, qui respicit terram, et facit eam tremere, de quo scriptum est: “Ego dominus et non mutor”. Quisquis in illo vestigia devote mentis affixerit, iam in solido et in tuto erit, neque amplius aut ipse movebitur, aut ullos metuet terremotus. Non possum terremotibus non moveri. Potes autem a terra omnem spem atque omne desiderium removere. Hoc fac ut securus vivas, eaque vel tremente vel ruente consistas: stultum est firmam in re tremula spem haberhic quoque nil amplius, quam mortis est metus, quo deposito, plena securitas parta erit. Enimvero is magnis animis, non depositus modo, sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
perre no renuat qͣui tos ĩsolencias. nat
senan na tes nioim tot tedia tot rapieas
paa sobate didiisse debuit ꝙ inque nd¬
torqueor calore. Rõ Expecta hyẽps
tediũ hos pulsare festinat D prugo¬
retuicior ĩportuno Riõ Ecte tibi e¬
stas actelerat. huiꝰ ip̃us allatua de¬
si dernĩ T frigoibus urgeorRaguix
scomod ĩuenies ciui non ĩueneit naͣ
niulta sunt. Arcent frigus tectũ ue¬
smotibus labor ex̾citus Raroquis¬
qͣ frigos unicitur nͥ uictus inertia
pufet igue int remedia nuĩare nĩg̃
mortalis ignauie argamẽtũ nõ ta
facat uni edulio ĩ mix̃ aqua manẽte

Expanded text:
erre non renuat qui, tot insolentias, tot immanitates hominum, tot tedia, tot rapinas pati solitus, didicisse debuit quam inique natorqueor calore. Expecta: hiems tedium hoc pulsura festinat. Frigore crucior importuno. Ecce: tibi estas accelerat, huius ipsius allatura desiderium. Frigoribus urgeor. Vix incommodum invenies, cui non invenerit natura ulta sunt. Arcent frigus tectum, vestis, cibus, labor, exercitium; raro quisquam frigore vincitur, nisi victus inertia. Piget ignem inter remedia numerare, magnum mortalis ignavie argumentum: non tam facile vini e dolio immixta aqua, linte
Abbreviated transcription (Latin):
sene fiigus euto nec calorẽ pati pote
uerbũ malũ forsitan. s ꝯstantis solũ
q aĩ digniũq quo illesus est e uase
mortifero prosiliet. Cet̾u nris nunc
adolescẽtibus ꝯueĩentissimũ quibus
nichil effeminacius enaruacius n ł¬
est estate solõ execrãtibꝰ ut athlãtes
solent ignẽ hyeme adorãtibꝰ ut cal

Expanded text:
nec frigus igitur nec calorem pati potes?” verbum mali, forsitan, sed constantis solidique animi, dignumque quo illesus e vase mortifero prosiliret, ceterum vestris nunc adolescentibus convenientissimum, quibus nichil effeminatius, nichil enervatius est, estatem solem execrantibus, ut Athlantes solent, <hieme> ignem adorantibus ut Cal
Abbreviated transcription (Latin):
aicrenso igne mertes a fortibꝰ segre¬
gant soes eo ꝯfuguit quibꝰ mchilsa¬
sins neruoru ꝙ aĩ est uide̾ licet s
non libet iuuenes uros ut formosi
uideatur deformatos abscisosꝙ pu¬
uedeatnsepe ignibꝰ ingerẽtes quato
erat honestꝰ pudenda ꝯrege̾ ꝙ semi¬
entio natibꝯ in amenũ in naribꝰ in¬
estuo rberedo id facile mores no¬
eslet te loquẽte quid occurrit dicam
receus as preuis hystoria est uaster
ratꝰ ciñforte igitur ĩ aquã hyemo ge¬
lida nudrat unicti parit᷑ descẽdissi
copit adolescens treme et frigusa
niognã denciũ collisioẽ testari rbisi¬
iectis ignibꝰ. cepit aqua feruesce̾ R
le lainetio ac gennita ĩpatiẽciã ca

Expanded text:
ertes a fortibus segregantur. Omnes eo confugiunt, quibus nichil sanguinis nervorumque animi est. Videre licet, si non libet, iuvenes vestros ut formosi videantur, deformatos abscissosque pube tenus sese ignibus ingerentes; quanto erat honestius pudenda contegere, quam semiustis natibus, inamenum naribus nestuo. Credo id facillime: mores novi, et te loquente quid occurrit dicam. Recens ac brevis historia est: pater rat, cum forte igitur in aquam hieme gelidam nudi ac vincti pariter descendissent, cepit adolescens tremere, et frigus magna dentium collisione testari; ubi subiectis ignibus cepit aqua fervescere, ille lame
Abbreviated transcription (Latin):
Urbidos urbiũ clamores odio Rõ¬
Nuris gͦ silentiu. siluasq ama.
que ferri fugariq nequeũt fugienda st̃
Uulgi ꝯtẽcioĩbus fessus su. Re¬
Uulgo aures duz p̃bueris non qͥesar.
Uulgi strepitu fatigor Ro Uulgi uᵃ
despicito pene eñ ꝙͥꝙͥ uulgꝰ loquitur.
alr̾ ꝙͣ mugitꝰ bont̃ aut balatꝰ pecudu
aut uasoru murmur. q̃ nisi beluaru
uotes sũt uel merciũ uel feraꝵ. D
Uulgi fragore ꝑturbor. Rẽ finge aĩo
te aquaꝵ mũdãciũ. escopulis illisaꝵ
somtã audie ꝑsuade tibi eẽ uel ad fon̾¬
tẽ sorgie ubi ĩgenti screpitu/ ex horrẽ¬
do specu lucidissimis ãnis emanat uel
ubi reatũ gurgites quos naͣ in tybe¬
rum ꝯuehit alto de colle descendunt
uel ubi ad ea que catha dupla noĩan᷑:
ut ait cycero nlus si ex altissimis
mõtibꝰ p̃cipitat uel ubĩ silr̾ ut ferũt

Expanded text:
urbidos urbium clamores odi. Ruris ergo silentium silvasque ama: que ferri fugarique nequeunt fugienda sunt. Vulgi contentionibus fessus sum. Vulgo aures dum prebueris non quiesces. Vulgi strepitu fatigor. Vulgi verba despicito: pene enim quicquid vulgus loquitur aliter, quam mugitus boum aut balatus pecudum aut ursorum murmur. Quid enim nisi beluarum voces sunt vel inertium vel ferarum? Vulgi fragore perturbor. Finge animo te aquarum exundantium ac scopulis allisarum sonitum audire; persuade tibi esse vel ad fontem Sorgie, ubi, ingenti strepitu, exhorrendo specu, lucidissimus amnis emanat; vel ubi Reatini gurgites, quos Nar in Tiberim convehit, alto de colle descendunt; vel ubi ad ea que Catadupa nominantur ut ait Cicero Nilus se, ex altissimis montibus, precipitat; vel ubi similiter, ut ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturã. Ita quos se quebãtur p̃cesserũt
malorũq oĩm pessum facti sut
Asperrim ꝯ uillicus est mͥ R̃ U̾bi ueri¬
E tas dixit ꝙ t̾ra honĩspinas et tͥbulos
gͥmĩaret sub ĩtelligend fuit rusticos
tribulis cũctis asperiores. D Uillicꝰ
est mͥ ne quissimꝰ. Aut uillici neqͥciã
tollerãe ꝯdisce aut famẽ ꝑpeti mutae᷑
enĩ uillicu non prodeit ad unũ mo¬
dũ ferme omĩs fcĩ sunt nͥ ꝙ semꝑ p e¬
ior est ultimꝰ D Uillicꝰ fur est mͥ¬
õ Dixisti tandem ꝙ dicturũ postola¬
bar ita enĩ furtis addicti sũt ut eis a¬
liqñ sit sulcius id modicũ quod fura᷑.
qͣm quidꝙ ex d̃ni iusto labore ꝑcipiũt
ut si poeta rusticos ultimos a iusticiã
delictos fateatur ut bis dixi apud nos
tũ hõme pͥmũ hũano semñẽ genitũ
et agricolã fuisse constat et fratritidã
ut fuisse semꝑ pessimi uideãtur dũq
id nͥcolis non mireris fures. D Uilli¬

Expanded text:
perturam: ita quos sequebantur precesserunt, perturam: ita quos sequebantur precesserunt, maiorumque omnium pessimi facti sunt. Asperrimus villicus est michi. Ubi veritas dixit quod terra homini spinas et tribulos germinaret, subintelligendum fuit et rusticos tribulis cunctis asperiores. Villicus est michi nequissimus. Aut villici nequitiam tolerare condisce, aut famem perpeti; mutare enim villicum non proderit: ad unum modum ferme omnes facti sunt, nisi quod semper peior est ultimus. Villicus fur est michi. Dixisti tandem quod dicturum prestolabar; ita enim furtis addicti sunt, ut eis aliquanto sit dulcius, id modicum quod furantur, quam quicquid ex omni iusto labore percipiunune. Profecto autem etsi Poeta rusticos ultimos a iustitia derelictos faciat, ut bis dixi, apud vos tamen hominem primum humano semine genitum, et agricolam fuisse constat et parricidam, ut fuisse semper pessimi videantur, dumque id recolis non mireris fures. Villi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsolente tm̃ et non furẽ lũ tecũ
agitur..
Uillicus malus est michi¬
Nõ Malũ fer eqͣnimis uillicꝰ nõ pes¬
simꝰ bonꝯ est D. Billicũ durũ egre
fero. Riõ mollem delicatãq ferres e¬
grius duricies rusticoꝵ epytecũ est
duris cũ bobus cũ stiua et uome̾ cu
ligoĩbꝰ et rastris dura demiq cũ tel¬
lue̾ luctant᷑ ꝙͥ si ip̃i eciã duri sunt si
uil aᵈ est ꝙͣ durꝮ bonꝯ est uillico E
Rusticũ ĩportunũ ferre nequeo. Ro
Atqui uel feras uillicũ uel ip̃e uillic.
sis oportet uel ĩcultũ rus elige dura
sũt õma. D: Rusticꝰ ĩtractabilis et
idigestꝰ est iͥ Rõ Na horũ ĩp̃me¬
ditatu tibi esse debuerat mox ut
tram hũisti labores uarios p̃sagire
stellitatem et uillici fastidia debuisti
dixi dũ rue̾ gloriareris exculto rusti¬
cos uitimos hom̃ t̾ris. ab eũtẽ iusticiã
reliquisse si umꝙͣ genꝰ hũanũ reui¬
nistẽt eosdem illos puto ultimos re¬

Expanded text:
Insolentem tantum et non furem? Bene tecum agitur. Villicus malus est michi. Malum fer equanimis: villicus, nisi pessimus, bonus est. Villicum durum egre fero. Mollem delicatumque ferres grius: durities rusticorum epitheton est, duris cum bobus, cum stiva et vomere, cum ligonibus et rastris, dura denique cum tellure lucrantur, quid ni ipsi etiam duri sint? Si nil aliud est quam durus, bonus est villicus. RusAtqui vel feras villicum, vel ipse villicus sis oportet, vel incultum rus; elige: dura sunt omnia. Rusticus intractabilis, indigestus est michi. Nil horum impremeditatum tibi esse debuerat: mox, ut terram habuisti, labores varios presagire, sterilitatem et villici fastidia debuisti. Dixi, dum rure gloriareris, excultos rusticos, ultimos hominum, terris abeuntem iustitiam reliquisse; si unquam genus humanum revivisceret, eosdem illos puto ultimos re
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ añꝙͣ asse quamĩ pudeas sepissime
idẽ uobis audiendũ nec audisse satis
est sepissime et uidendũ et expediẽ¬
du dicã ꝓpͥe ut discatꝭ aliquid sepis¬
sime baiulandũ est B Bellũ pax
sequit᷑ Rõ Melius p̃cessiss bello iter
obstructura nichil ĩsantus ꝙͣ spe re¬
medii. ultͦ uulneri sese offerre aux¬
iliu non tñ dant fomẽta uulnei̾ba
ergo salutẽ optare uera est. sano egri¬
tudinez spes salutꝭ ĩsama m Pax
futura est Rõ Solet pax urbibꝰ mu¬
tacionẽ rerũ afferre pestiferã optiã
siquidẽ ip̃a s pessimis circũuallata
comitibꝰ iniquis legibꝰ fluxis moĩ¬
bus occultꝭ odiis aꝑta tyrãinde r̾cor¬
dare quid cunli olim bello p̾sagus
ille dixit nec fefellit superos quid
ꝓdest poscere pacẽ cũ dno pax ista ue¬
nit melior est autẽ bellicosa lib̾tas
uiris fortibꝰ ꝙͣ pacifica fmitas
Pacem habebo Rõ Int̾nũ bellã ha¬

Expanded text:
quod antequam assequamini pudeat. Sepissime quod antequam assequamini pudeat. Sepissime idem vobis audiendum; nec audisse sat est, sepissime videndum et experiendum; dicam proprie: ut discatis aliquid, sepissime vapulandum est. Bellum pax sequetur. Melius precessisset bello iter obstructura: nichil insanius quam spe remedii ultro vulneri sese offerre. Auxilium, non causam dant fomenta vulneribus: egro salutem optare natura est, sano egritudinem spe salutis insania. Pax futura est. Solet pax urbibus mutationem rerum afferre pestiferam: optima quidem ipsa, sed pessimis circumvallata comitibus, iniquis legibus, fluxis moribus, occultis odiis, aperta tyrannide. Recordare quid civili olim bello presagus ille dixit, nec fefellit: Superos quid prodest poscere finem? Cum domino pax ista venit. Melior est autem bellicosa libertas viris fortibus quam pacifica servitus. Pacem habeo. Interim bellum ha
Abbreviated transcription (Latin):
ubũ gestꝰ faciles ꝯpoĩtã sepe turbãt
pacẽ ip̃i tractatus pacificiq sermo¬
nes ferro sepe frangũt᷑ anmosqz
acuit bellũq asꝑatꝰ pacis spes sͨ
amicitie mentionẽ irrita ꝙiͣ cotẽ
dixeris odioru E De pace agitur
pax erit Rõ De pace trebro ne qͥd¬
pace agebant atq egerãt ut gallo¬
rũ ac penorũ duces qñ illos gallos
camillud opp̃ssit hos scipio. G. Post
belli finem pax firmabit᷑ Rõ Qto
firmata eẽt utilius añ belli pn̾cipi¬
um ꝙ dampnis ac mortibꝰ tẽpesti¬
ua pace eẽt occursuz Sed uos puei
ꝯtumaces ac discoli siue uberibus
non sapitis in pace uellũ In bello pa¬
cem queritꝭ neq umꝙͣ nisi bello af¬
flicti pacem uł nosc̾e̾ ĩcipitis ł amae
Eamq ut ꝑditam fletꝭ sic mox red¬
ditam pari leuitate ꝯtẽpnnit dõnec
uos iterũ atq iteꝵ amissa ꝑdoceat
bona brã non sꝑnere mala urã nõ
cuꝑe demq nõ meptire non furere

Expanded text:
verbum, gestus facilis compositam sepe turbavit verbum, gestus facilis compositam sepe turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe franguntur animosque acuit bellumque asperat pacis spes. Sic amicitie mentionem irritam quasi cotem dixeris odiorum. De pace agitur, pax erit. De pace crebro nequipace agebant atque egerant et Gallorum et Penorum duces, quando illos Camillus oppressit, hoc Scipio. Post belli finem pax firmabitur. Quanto firmata esset utilius ante belli principium! Quot damnis ac mortibus tempestiva pace esset occursum! Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus non sapitis; in pace bellum, in bello pacem queritis neque unquam nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque ut perditam fletis, sic mox redditam pari levitate contemnitis, donec vos iterum atque iterum amissa perdoceat bona vestra non spernere, mala vestra non cupere, denique non ineptire, non furere;
Abbreviated transcription (Latin):
Pero pacem. Rõ Melius ẽ pa¬
cem sernare ꝙͣ sperare stulti est
fastidire res. çertas ambiguas res ã¬
plecti G Pacem spero Nõ Tenuisses
eam arcius nec abire sineres ꝙͣ sꝑa-¬
res Quid enĩ si ad hanc spem ĩ pa¬
ciẽ ͣ te ꝑduxit tua ut sperãdo augi
eligeres quo gaudẽdo uti poteras S
Pacem spero RõSpes pacis multos
ꝑdidit sꝑateq paq succedens ĩspera¬
ta q calamitas ĩ cautos obruit. sopi¬
tosq quos exꝑrectos ĩueniens non¬
feless lesisset. B. Spero pacem Rõ
Quid tam diusperas quod mox as¬
sequi potes ĩ tuasitũ manu ẽ Rari
sunt qui pacem non ĩueniant si bona
fide uelle seperint. Sed hiis ipĩs qͥbꝰ
dulçe nomen pac pax amara est pa¬
cem itaq petentes paci obstant Qua¬
tuor uobiscũ habitant pacis hostes a¬
uaricia ĩuidia ira suꝑbia has etem̃
ĩ ex iliũ pessite pax et̾na erit. Q¬
Spes pacis haud dubia est Raiͦ st̃¬
patꝭ et ac pacem multa ĩtidũt leue

Expanded text:
pero pacem. Melius est pacem servare quam sperare; stulti enim est fastidire res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem spero. Tenuisses eam artius nec abire sineres quam sperares; quid enim si ad hanc spem impatientia te duxit tua ut sperando angi eligeres, quo gaudendo uti poteras? Pacem spero. Spes pacis multos perdidit sperateque paci succedens insperata calamitas incautos obruit sopitosque, quos experrectos inveniens non lesisset. Spero pacem. Quid tamdiu speras quod mox assequi in tua situm manu est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona fide velle ceperint. Sed hi ipsi quibus dulce nomen pacis, pax amara est; pacem itaque petentes paci obstant. Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, ira, superbia; has eternum in exilium pellite, pax eterna erit. Spes pacis haud dubia est. pacis et pacem multa incidunt: lene
Abbreviated transcription (Latin):
Ratrem ꝑdidi hrõ Nũdũ audio.
iacturã rem malã boni noĩs ꝑdidisseDd
la qui te ꝑditũ optabat qui rebꝯ obstabat
tuis multis quidã magne laudis aditu
fr̃nꝯ obstruxit liuor D Amisi fratrẽ¬
Rõ filioꝵ fortassis et herde qd̾ sepe ui¬
obicẽ id quod ꝯstat prĩmonii ꝑticipem¬
amisisti frẽ impio nullꝰ hostis ĩfestior.
Sed morͣlem non tutela corꝑis uirtꝰ¬
est uerũ añm oi uamẽtũ illo gła ĩmor¬
talẽ p̃stat corpusculã in ortis ĩxio nõ
exiunt ymo quidã sepe illud rite tẽ¬
pus ĩmortem trudit ꝙ si nẽ sue lĩqͥt᷑
eque bom ꝑ emit maliq quĩ et uul¬
go ĩbecilles bonos et uiuates malos

Expanded text:
ratrem perdidi. Nondum audio iactura: rem malam boni nominis perdidisse. n, qui te perditum optabat, quique in rebus obstabat tuis, multis quidem magne laudis aditum fraternus obstruxit livor. Amisi fratrem. Filiorum fortassis etatule, quod sepe viobicem, id quod amisisti. Fratre impio nullus hostis infestior. Sed mortalem: non tutela corporis est virtus, verum animi ornamentum: illi gloriam immortalem prestat; corpusculum mortis imperio non eximit, immo quidem sepe illud ante tempus in mortem trudit, quod si nature sue linquitur, eque boni pereunt malique, quin et vulgo imbecilles bonos, et vivaces malos
Abbreviated transcription (Latin):
qñ et sub t̾ram quesite et effosse. tarta¬
reos exagitant manes. utq ait Naso
Itũ est in uisce̾a terre quasq r̾condide¬
rat sugisq admonerat umbris effodi¬
ũtur opes irritamẽta maloꝵ ¶ Auxi¬
fodinã ĩueni Rõ Uetus est uerbũ Sepe
unꝯ leporem mouet alter capit Inueĩ¬
sti predam quã płimi cõcupiscant unꝰ
rapiat et tu ille unꝯ forsitan non sis
circa optabilia fit cõtursus. et ꝑiculu
est ĩueĩsse unũ quod cupiant multi
nullꝰ partiri uelit hec est causa cur
cu ytalia. ut ait plinius metallorũ
or̃m fertilitate nullus cedat t̾ris ĩter¬
dictu id uet̾e ꝯsulto patrũ atq occul¬
tatu est ut ytalie parc̾etur B Auri¬
ferã t̾ram fodio Rlabor certus euẽtꝰ
abiguus quid si multũ fodias nichil
ĩueĩas qͥd si młtu ĩueĩas sed nõ tibi
Qu̾ si tibi ĩueĩsse peiꝰ sit et nichil ĩ¬
ueĩsse erat meliꝰ hũano sepe gaudio

Expanded text:
quando et sub terra quesite et effosse tartaquando et sub terra quesite et effosse tartareos exagitant manes utque ait Naso: Itum est in viscera terre, quasque recondiderat Stygiisque admoveat umbris, effodiuntur opes, irritamenta malorum? Aurifodinam inveni. Vetus est verbum: sepe unus leporem movet, alter capit. Invenisti predam quam plurimi concupiscant, unus rapiat; et tu ille unus forsitan non sis. Circum optabilia fit concursus et periculum est invenisse unum, quod cupiant multi, nullus partiri velit. Hec est causa cur cum Italia, ut ait Plinius, metallorum omnium fertilitate nullis cedat terris, interdictum id vetere consulto patrum atque occultatum est, ut Italie parceretur. Auriferam terram fodio. Labor certus, eventus ambiguus: quid si multum fodias, nichil invenias? Quid si multum invenias, sed non tibi? Quid si tibi invenisse peius sit et nichil invenisse erat melius? Humano sepe gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
opũ multis ĩopie. nõ nullis exi¬
cii cã fuit dũ neglectis õmbus aliiscu¬
riis huic uni deditis et laboris płimũ
et lucri moditu res habuit duz adhͨ
auri cupidĩe celo et sole delictis in te¬
nebris enũ ag̾e didicerũt ceco et nox¬
io ante tempus uapore cõsupti Walu¬
rifodinã casus obtulit Riõ ut au̾sus a
ꝯtẽplacõne celestrũ t̾restribus ĩhes n
tãtũ ͦ humi accliuis sed sub t̾rã mersꝯ
ĩfelicius uiuas et breuius B Aurifo¬
dinã ingredior Rõ Nero cesar sup̃ma
illa sua nocte t̾ribili et misera sed sibi
debita ut ĩ quo ddã spetus ĩgrediens ig¬
nomimosam mortem et ludibria ppłi
perse quẽtis euade̾t a suis admoĩtꝰ ne¬
gauit. uiuũ sub t̾ram se ituru Tu nul¬
lo metu ĩpellente s auaĩcia rapiente
uiuus is sub t̾ram neq te hinc almũ
celi lumen retinet illinc atre telluris
horror excludit. Quid miꝵ si ꝑ oẽs
terras querende diuitie hoĩes fatigãt

Expanded text:
opum multis inopie, nonnullis exitii causa fuit, dum neglectis omnibus aliis curis, huic uni deditis et laboris plurimum et lucri modicum res habuit, dum ad hanc auri cupidinem celo et sole derelicto in tenebris evum agere didicerunt, ceco et noxio ante tempus vapore consumpti. Aurifodinam casus obtulit. Ut aversus a contemplatione celestium terrestributantummodo humi acclivis sed sub terra mersus infelicius vivas et brevius. Aurifodinam ingredior. Nero Cesar suprema illa sua nocte terribili et misera sed sibi debita, ut in quoddam specus ingrediens ignominiosam mortem et ludibria populi persequentis evaderet a suis admonitus, negavit vivum sub terram se iturum: tu, nullo metu impellente sed avaritia rapiente, vivus is sub terram, neque te hinc almum celi lumen retinet, illinc atre telluris horror excludit! Quid mirum si per omnes terras querende divitie homines fatigant,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uulturibus se cernẽti iã cadauer
mente captãtibus D Extra patriã
egroto Mõ Quid scis forsitan nũc ĩ
prĩa redis rectu et breue iter ĩ prĩa
est mori. D Extra prĩam eger sum¬
Rõ O suꝑuacue semꝑ et manes hoĩm
querele quas uero ardençior extra pa¬
tria febris aut durior sit podagͣ ma¬
luz hoc omne quod ui detur uolãtanuz
est atq in urã positu potestate ut pe¬
Orior extra pũos fiẽs.

Expanded text:
hinc vulturibus, se cernenti, iam cadaver hinc vulturibus, se cernenti, iam cadaver mente captantibus. Extra patriam egroto. Quid scis? forsitan nunc in patriam redis. Rectum et breve iter in patriam est mori. Extra patriam eger sum. O supervacue semper et inanes hominum querele, quasi vero ardentior extra patriam febris aut durior sit podagra; malum hoc omne, quod videtur, voluntarium est atque in vestra positum potestate, ut peorior extra patrios fines.
Abbreviated transcription (Latin):
refert cuiꝰ fit patria egritudo u¬
tiq tua est. Dludis me ego extͣ prĩa
egroto. Rõ Quid extra unã est prĩa
intra aliam sit oport. extra ome prĩ¬
am nec egrotare nec sanus eẽ quisq
potest. D. Diu̾ticula uerboru quers
extra meã patria egroto. Aõ Dnũ hͦ
bonu mest huic malo nemo grabatulũ
tuũ p̃met non ĩportuna uxor ã filius
sui uterq sollicitus negligens tui. Qͦ¬
ciens putas uiro uxor prĩ filius frat᷑
frat᷑ ĩ ultimis laberãti puluiner mie¬
cerit et mori adiuuerit qd̾ aliem ue
tuissẽt seꝑe ibi maior est cai̾tas ibi
niõr cͦ. D. certe nullus astanciũn
morbo tuo gaudebit nullꝰ tibi mortẽ op¬
tabit queris causa Nullꝰ h̾editatem
expectabit oẽ in facinꝰ spes et cupidi¬
tas ĩpellũt hec tuͣquillitas non facile
tibi in prĩa contigiss multi stratũ cir¬
cũsisterent sub officio specio fune̾i̾ ĩ hy¬
antes que cogitacio egrotãti egͥtudo
ni fallor altera est. obcessũ hinc lupis

Expanded text:
refert cuius sit patria? egritudo utique tua est. Ludis me; ego extra patriam egroto. Quid extra unam patriam est, intra aliam sit oportet; extra omnem patriam nec egrotare nec sanus esse quisquam potest. Diverticula verborum queris, extra meam patriam egroto. Unum hoc bonum huic inest malo: nemo grabatulum tuum premet, non importuna uxor aut filius, sui uterque sollicitus, negligens tui. Quotiens putas viro uxor, patri filius, fratri frater, in ultimis laboranti pulvinar iniecerint, et mori adiuverint, quem alienigene vetuissent? sepe ibi maior est caritas, ubi minor creditur. Certe nullus astantium morbo tuo gaudebit, nullus tibi mortem optabit. Queris causam? nullus hereditatem tuam expectabit. Omne in facinus spes et cupiditas impellunt; hec tranquillitas non facile tibi in patria contigisset: multi stratum circumsisterent sub officii specie funeri inhiantes, que cogitatio egrotanti egritudo, nisi fallor, altera est obsessum hinc lupis,
Abbreviated transcription (Latin):
lustribus alt̾nacio hec originis ac sepul¬
chri. D Scio sic ẽẽ extra prĩam tamẽ
mestus morior. Rõ Nichilo lecior ĩ ea
ip̃a quã tuã dicis prĩa morieris s ĩdulges
docteq simul ac diserte pauꝑtatis exẽ¬
pla noy aduuãt fortunatoibꝰ agaz si qd̃
doles regibus ac cesaribꝰ accidisse mõ¬
strauero ducũq clarissimis maximo¬
ru ue hom̃ fortunã sis r̾cusaturꝰ ri¬
deto D Quid dicturꝰ quos ue ĩ me¬
diũ peolaturꝰ sis sencio. Sed quid opꝰ
est uerbis doleo extra prĩam mortisq

Expanded text:
lustribus, alternatio hec originis ac sepullustribus, alternatio hec originis ac sepulcri. Scio sic esse; extra patriam tamen mestus morior. Nichilo letior in ea ipsa quam tuam dicis patria morereris. Sed indulgetis docteque simul ac diserte paupertatis exempla non adiuvant, fortunatioribus agam: si quod doles regibus ac Cesaribus accidisse monstravero, ducumque clarissimis, maximorumne hominum fortunam sis recusaturus videro. Quid dictura quosve in medium prolatura sis sentio. Sed quid opus est verbis? doleo extra patriam mori, mortisque
Abbreviated transcription (Latin):
roma docuit archadia sepeliuit flaccu
horaciu apulia eninũ calabria staciũ ꝓ¬
iũtia narbonẽsis ansomũ uasconia tres
ainicos siue ut alii uolũt quatuor du¬
os senecas uidelz gallionez et lucanuz
misit corduba et hos omes et plantũ ar¬
pinatẽ et luciliũ armicũ et pantumũ et¬
brũdusinũ et iuuenalem aqͥnatẽ et parci¬
ũ nubrũ et ualeriũ auciatem et catuslũ
ueronẽsem et uarrũ cremonẽsem et gal¬
lũ ferouilliẽse et actiũ pisamẽsẽ et cassi¬
nũ ꝑmẽsem et claudicinũ florentinũ et
ꝑsiũ uulteransĩ et mille alios roma r̾ti¬
nuit ac magna ex parte humo ꝯdidit
ead genuit alibi morituros orbis terre
quasi domꝯ angusta est et que quadrã¬
gularis cuiꝰ ab extremo ad extremũ tͣn¬
situs et hic uiu̾e et illic mori non pluris
est fortibus aĩmis ꝙͣ pro uario usu bal¬
neũ triclimo sen brumali ał estiuũ thala¬
mũ mutare trita est omĩbꝰ maxiẽq il¬

Expanded text:
Roma docuit, Archadia sepelivit; Flaccum Roma docuit, Archadia sepelivit; Flaccum Horatium Apulia, Ennium Calabria, Statium provincia Narbonensis, Ausonium Vasconia, tres Anneos, sive, ut alii volunt, quattuor, duos Senecas videlicet, Gallionem et Lucanum misit Corduba; et hos omnes, et Plautum Arpinatem, et Lucilium Aruncum, et Pacuvium Brundusinum, et Iuvenalem Aquinatem, et Propertium Umbrum, et Valerium Antiatem, et Catullum Veronensem, et Varum Cremonensem, et Gallum Foroiuliensem, et Actium Pisaurensem, et Cassium Parmensem, et Claudianum Florentinum, et Persium Volateranum, et mille alios, Roma retinuit, ac magna ex parte humo condidit,multos Roma eadem genuit alibi morituros, Orbis terre quasi domus angusta est, et ipse quadrangularis, cuius ab extremo ad extremum transitus, et hic vivere, illic mori, non pluris est fortibus animis quam pro vario usu balneum triclinio, seu brumali estivum thalamum mutare . Trita est omnibus, maximeque il
Abbreviated transcription (Latin):
tis iuc̃ta aĩs uicina corꝑibꝰ qui sũt de
quibꝰ loquor ĩtelligis atq ideo multa
festinãs tnͣseo s ne t̾cii ordinis ex eno¬
plu desit illu pͣalestine cypries tulit illũ
singula s adhuc ĩuitus ꝓcul a prĩã
morior Rõ Et ego plane cam̃ huiꝰ
celoq semꝑ herentibꝰ nulłã f̾renȩ pa¬
trie cura ess que nondu tibi disposita
s mͥ crede. si celo inhyas deponenda est
Attingam tamen de huic alios uirtutis
amicos celi memores et nũdi tñ celi scu¬
dio tre oblitos. Sami ossa pictagoras
metha põtꝰ texit Ciceronẽ arpim ortũ
romie alitũ cͤariẽte sinꝰ exanimẽ uidit
plimũ quẽ ĩfantẽ lauit athenis grãde¬
nũ ueseius extinxit uirgiliũ mũdo ded ͭ
mãtua brũdusiũ siue alii ꝑhibent tarẽ¬
tũ rapuit nũc neapolis tenet ouidũ su¬
liuo ꝯpedit ponticũ soluit ex iliũ terẽci¬
u comicũ ut fama est carthago genuit

Expanded text:
tis, iuncta animis, vicina corporibus; qui sint de tis, iuncta animis, vicina corporibus; qui sint de quibus loquor intelligis, atque ideo multa festinans transeo: sed ne tertii ordinis exemplum desit: illum Palestine Cyprus tulit, illum singula, sed adhuc invitus procul a patria morior. Et ego plane causam reiceloque semper herentibus nulla iam terrene patrie cura esset, que nondum tibi deposita, sed, michi crede, si celo inhias, deponenda est. Attingam tamen dehinc alios virtutis amicos, celi memores, nondum tamen, celi studio, terre oblitos. Samii ossa Pythagore Metapontus texit; Ciceronem, Arpini ortum, Rome altum, Caiete sinus exanimem vidifantem lavit Athesis, grandevum Vesevi cinis extinxit. Virgilium mundo dedit Mantua, Brundusium sive, ut alii perhibent, Tarentum rapuit, nunc Neapolis tenet; Ovidium Sulmo compegit, Ponticum solvit exilium; Terentium comicum, ut fama est, Carthago genuit,
Abbreviated transcription (Latin):
stringet disce hanc t̾ram pati que te
ortu alibi tisformabit ĩse D ꝓcul
a pisa mors me mouet et sepulchruz¬
Rõ Et celestes illi dim qͣ hoĩes quos
etas una et eadem media mũdi parte
genuerat toto orbe disparsi sũt morti¬
bus atq sepulchris illũ ephesꝰ illã sy¬
ria Illũ ꝑsis illu habet armenia illũ
ethiopes illũ indi illu achaia illos ro¬
ma illã ultima ẜuat hyspama quosdi
tñ ex hiis locis mortis oblatos esse nc̃
in ytalicis urbibꝰ fama est ea ꝑte qua
t̾rem erant ꝑs quid etherea p̾dem haud
dubie celũ tenet D Extra pr̃a moi̾
oportet Nõ Quid secũdi ordines ui¬
ros loquar illũ stridom bethleem pͥus
et post roma illũ gallia pãnonie atq
illu athenis abstulit piscos hũc grecie
asq huc̃ hyspanie rapuit ronia hunc
mediolanũ rome unũ hime defectum
affrice sardina mox sardime ticinuĩ oc¬
cidentis id duo lucida sydera equa mei¬

Expanded text:
stringet; disce hanc terram pati, que te stringet; disce hanc terram pati, que te ortum alibi transformabit in se. Procul a patria mors me manet et sepulcrum. Et celestes illi divinique homines, quos una etas, una et eadem media mundi parte, genuerat, toto orbe dispersi sunt mortibus ac sepulcris. Illum Ephesus, illum Syria, illum Persis, illum habet Armenia, illum Ethiopes, illum Indi, illum Achaia, illos Roma, illum ultima servat Hispania, quosdam tamen ex his loco mortis ablatos esse, nunc in Italie urbibus fama est, qua terreni erant; pars quidem etherea pridem haud dubie celum tenet. Extra patriam mori oportet. Quid secundi ordinis viros loquar? Illum Stridoni Bethleem prius et post Roma, illum Gallia Pannonie, atque illum Athenis abstulit Parisius, hunc Grecie atque hunc Hispanie rapuit Roma, hunc Mediolanum Rome vivum, hunc defunctum Africe Sardinia, mox Sardinie Ticinum, occidentis duo lucida sidera, equa meri
Abbreviated transcription (Latin):
insꝑate redditꝰ saluti Et tyrãnꝰ a
cognatis esset occisus. atq ita uera
ꝑ õma uisione ratus ꝓmisso tẽpod
reditu in patriã expectaret qͥnti ã¬
n ad finẽ pugnãs syracus occubuit
eo ꝙ illo miodo in prĩam rediisse sõp¬
moruz int̾pretes dixere ne qua peĩ¬
tus ꝑs sompnii faisa eẽt. Ego ꝙ de
sõpmiis sentirem dixi alibi de hoc in
prĩam reditu qd̾ occurrit non mõ dix¬
erim. A.Extra prĩam mori cogor.¬
Rõ Dixi duz de exilio loque̾mur et
repeto nemo extra prĩa morit᷑ aũt
õnes. Doctis quid uiris placuit õnẽ
amor astrinxerit Aliis eam tñ ubi be¬
ne esset ꝯtra nullã hic ẽẽ hõm prĩam
quibusda uisu est illa coĩs ħ altior phi¬
loz ophia est D Morior ꝓcul apria
in quasum .Rõ Ubi morieris ille de¬
mũ uerior patria tua est illa te diu¬
cius possidebit, nec uagari sinet et ꝓ¬
pͥu ꝑpetuũq in colam suũ amplexa ꝯ¬

Expanded text:
insperate redditus saluti, et tyrannus a insperate redditus saluti, et tyrannus a cognatis esset occisus, atque ita veram per omnia visionem ratus, promisso tempore reditum in patriam expectaret, quinti anni ad finem pugnans Syracusis occubuit; eoque illum modo in patriam suam rediisse somniorum interpretes dixere, ne qua penitus pars somnii falsa esset. Ego quid de somnis sentirem dixi alibi; de hoc in patriam reditu, quid occurrerit modo dixerim. Extra patriam mori cogor. Dixi dum de exilio loqueremur et repeto, aut nemo extra patriam moritur, aut omnes; doctis quidem viris placuit omnem amor astrinxerit; aliis eam tantum ubi bene esset. Contra nullam hic esse homini patriam quibusdam visum est. Illa communis, hec altior philosophia est. Morior procul a patria in qua natus sum. Ubi moreris, illa demum verior patria tua est, illa te diutius possidebit, nec vagari sinet, et proprium perpetuumque incolam sinu amplexa con
Abbreviated transcription (Latin):
An ꝑeg̾no id accidit an exu¬
l Iam te in t̾ris hiis uiscendi discẽdi¬
q studiu seu religiosa deuocio detine¬
bat et gaudendy ꝙ honesto te mors
repperit in actu seu iusta siña et fe¬
rendũ nõ mõ fortiter s libent᷑ nullo
euĩ meliꝰ modo ĩiusti scelus hoĩs ꝙͣ
iusti supplicii spontanea ac tnͣquilla
ꝑpessione diluitur sin potencioris in¬
iuria neq id tñ non ideo dolend s
satis ut arbitror de exilio dispuͣtũ
est.D. Extra prĩam morior Rod¬
cebã modo hoc est in prĩa redie̾ nullꝰ
rectior trames erat nullꝰ bieuior An
tibi eudenr ꝯ ille cipriꝰ familiaris. A¬
ristotilis e meõria lapsus est de quo
Aristotiles idem scribit et cicero qui
cu grauiter in thesalia egrotaret
uidit in sompnis se ꝙͣ pͥmũ egtudine
liberandu et post qnͥquẽmu ĩ prĩa
r̾uersuru tyrãnu uero urbis illius
ubi tũc erat alexandru ferro illico
ꝑ ituru. Cũq ip̃e paucis post diebꝰ

Expanded text:
An peregrino id accidit an exuli? Iam seu te in his terris visendi discendique studium, seu religiosa devotio detinebat et gaudendum quod honesto te mors reperit in actu, seu iusta sententia et ferendum non modo fortiter sed libenter: nullo enim melius modo iniusti scelus hominis, quam iusti supplicii spontanea ac tranquilla perpessione, diluitur; sin potentioris iniuria, neque id tamen ideo dolendum. Sed satis, ut arbitror, de exilio disputatum est. Extra patriam morior. Dicebam modo “hoc est in patriam redire”; nullus rectior trames erat, nullus brevior. An tibi Eudemus ille Cyprius, familiaris Aristotelis, e memoria lapsus est, de quo et Aristoteles idem scribit et Cicero? qui cum graviter in Thessalia egrotaret, vidit in somnis se quamprimum egritudine liberandum, post quinquennium in patriam reversurum, tyrannum vero urbis illius ubi tunc erat Alexandrum Phereum illico periturum; cunque ipse paucis post diebus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus nichil ncc̃e inquit et adiecit cã
forsitan alibi optares sic enĩ habe et
qd uiuẽs debueras disce uel moriẽs
ꝑ difficile est uobis o mortales morẽ
gere delicati et queruli quibꝰ quod
habeti om̃e uilissimuz est semꝑ, et so¬
lũ id optimũ quo caretis DO si do¬
mi morerer Rõ Multa ibi forsitan
uide̾s que mortem tibi efficerent gͣui¬
orem. Unde ideo tibi submotũ crede ut
reiectis curis õnbus deũ solũ atq aĩa
cogitares
De moriente in pec̾¬

Expanded text:
tibus, “nichil necesse est”, inquit, et adiecit causatibus, “nichil necesse est”, inquit, et adiecit causaforsan alibi esse optares. Sic enim habe, et quod vivens debueras, disce vel moriens; perdifficile est vobis, o mortales, morem gerere, delicati et queruli, quibus quod habetis omne vilissimum est semper et solum id optimum quo caretis. O si domi morerer! Multa ibi forsitan videres, que mortem tibi efficerent graviorem, unde ideo te submotum crede, ut reiectis curis omnibus, Deum solum atque animam cogitares. 126 DE MORIENTE IN PEC
Abbreviated transcription (Latin):
defunctos fateor. s uolentes nego
ꝑegre uiue mori aut̃ malũ cũ utrũq
pocius bonũ fit modo bñ fiat longaĩ¬
miter atq honeste malũ utrũq si ma¬
le si flebilit̾ si ignaue dicam ꝙ mire¬
ris qd̾q ꝓuerbio penitꝰ sit adu̾sũ si
qua locoruz querimoma iusta est. hãc
ego facilius uiuẽti ꝑmiserim cuiꝰ u¬
trũq forsitan ie̾sit ꝙͣ moriẽti cui
õnis loci cura suꝑuacua est locis õn¬
bus abituro D Tangis ciãm adhuc
tamẽ in prĩa mori mallẽ Nõ Uolũtas
huãna nisi uirtus ac sapiẽͣ illã fer¬
uẽt ꝑ se ip̃ãm indomita et effrens ẽ.
Qd̃ si alcius attendas totũ hoc ad
te nil ꝑtine̾ fateberis qñ nec hic am¬
plius ẽẽ pot̃ neq ossibꝰ tuis suꝑesse
sensus aliquis quid discernãt ubi du¬
nus aut mollius cubent neq qͦ tẽdis
aliũde facilius ꝑuenisses aut breuiꝰ
elegãt᷑ anaxagoras pegre moriẽs an
ĩ priãm referri uellet amitis ĩtrogã¬

Expanded text:
defunctos fateor; sed volentes nego,peregre vivere, mori malum”, cum utrunque potius bonum sit, modo bene fiat, longanimiter atque honeste; malum utrunque, si male, si flebiliter atque ignave. Dicam quod mireris, quodque proverbio penitus sit adversum: si qua locorum querimonia iusta est, hanc ego facilius viventi permiserim, cuius utcunque forsan intersit, quam morienti, cui omnis loci cura supervacua est, iam locis omnibus abituro. Tangis animum; adhuc tamen, in patria mori mallem. Voluntas humana, nisi virtus ac sapientia illam frenet, per se ipsam indomita et effrenis est; quod si altius attendas, totum hoc ad te nichil pertinere fatebere, quando neque hic amplius esse potes, neque ossibus tuis superesse sensus aliquis, quo discernant ubi durius aut mollius cubent, neque quo tendis aliunde facilius pervenisses aut brevius. Eleganter Anaxagoras peregre moriens, an in patriam referri vellet amicis interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
quor augustꝰ cesar pr̃ prĩe ext̾ pat̾¬
am obiit apud cãpane nola. Tiberiꝰ
dispar moibꝰ imperio par apud cam¬
paniã misenũ uespasianꝰ ac titꝰ op¬
timi pn̾cipes ut pr̃em et filiũ de cebt
una et eade uilla ꝙuis prope extͣ tñ
urbem obierũt. At trasanꝰ in ocridẽ¬
te natus in oriente de fũctꝰ est sep¬
tim ꝰ seuerꝰ ĩ affrica huilem habuit
origiẽ rome suꝑbũ ĩꝑiu eboratii
aut̃ in britama sepultura. Theodo¬
siu in hyspania ortũ defũctũq me¬
diolam constãtinopolis accepit qͥ iã
pͥus aliũde editũ sui nõis possidebt
auictore. Quid de aliis dica ligur¬
gũ sperta prosusũ creta suscepit. ead̾
creta saturnã regem pulsũ a filio.
abeũtem uidit. ytalicis finibus abdi¬
tu humatũq audiuit affrice lumẽ
hambalem tegit̾ urna luthinica these¬
ũ themistodẽ ac solonez tres atheni¬
morãtem neq nec te hystoriis ob¬

Expanded text:
quor? Augustus Cesar, pater patrie, extra patriquor? Augustus Cesar, pater patrie, extra patriam obiit apud Campanie Nolam, Tiberius, dispar moribus, imperio par, apud Campanie Misenum, Vespasianus ac Titus optimi principes, ut patrem et filium decebat, una et eadem villa, quamvis prope, extra urbem tamen obiere. At Traianus in occidente natus, in oriente defunctus est. Septimius Severus in Africa humilem habuit originem, Rome superbum imperium, Eboraci aut in Britannia sepulturam. Theodosium in Hispaniis ortum, defunctumque Mediolani, Constantinopolis accepit. Que iam prius aliunde editum sui nominis possidebat auctorem. Quid de aliis dicam? Lycurgum, Sparta profugum, Creta suscepit; eadem Creta Saturnum regem pulsum a filio abeuntem vidit, Italis finibus abditum humatumque audivit. Africe lumen, Hannibalem, tegit urna Bithynica. Theseum, Themistoclem ac Solonem, tres Athenimorantem, neque te historiis ob
Abbreviated transcription (Latin):
canꝰ Iumor rome iaceant meliꝰ quo¬
lib in exilio sacituri. Ille carce̾ multatꝰ
Tres decii et si duos tantũ fama cele¬
bret extra prĩam aĩosissime ceciderunt
cũ latins pugnãs pater ca etruscis filiꝰ
addit cicero et cũ pirro nepos. Q̾d nũc
ex ordine occurrentes eximios duces
sequar/ õnes rome genitos s gxtictos
alibi Altiliũ regulũ pro ẜuãda pat̾e
simul atq hostuã fide quo crudelius e¬
o gloriosius morientez uidit affrica
et sequẽti bello gaiũ flamimũ. tortu¬
ua emiliũ paulũ cãne claudiũ mar¬
cellũ nemisia tyberiũ gracthũ luca¬
na procũbentẽ uidit nulli horũ romȩ
mori contigit. due spes ingẽtes im¬
perii romani in ipõ etatis flore suc¬
cise sicut drusꝰ et marcellinꝰ et si am¬
ĩ g̾mania obiit hic bariõe. Quid nc̃
tu ne tarquimo suꝑbior tu ne potẽcior
illo es at qui ille cuiꝰ exul hic dñs
puteolis expirauit. Quid mĩores lo¬

Expanded text:
canus minor Rome iaceant, melius quocanus minor Rome iaceant, melius quolibet in exilio iacituri, ille carcere mulctatus, Tres Decii, etsi duos tantum fama celebret, extra patriam animosissime ceciderunt, cum latinis pugnans pater, cum Etruscis filius, addidit Cicero, et cum Pirrho nepos. Quid nunc ex ordine occurrentes eximios duces sequar, omnes Rome genitos, sed extinctos alibi? Attilium Regulum pro servanda patrie simul atque hosti fide, quo crudelius eo gloriosius morientem vidit Africa; et sequenti bello Gaium Flaminium Cortona, Emilium Paulum Canne, Claudium Marcellum Venusia, Tiberium Gracchum Lucania procumbentem vidit. Nulli horum Rome mori contigit. Due spes ingentes imperii Romani in ipso etatis flore succise Drusus et Marcellinus, etsi amin Germania obiit, hic Baione. Quid nunc, tune Tarquinio superbior, tune potentior Silla es? atqui ille Cumis exul, hic dominus Puteolis expiravit. Quid minores lo
Abbreviated transcription (Latin):
deliter monuisse sat fuei̾t. Alexandruz
pella genuit babilon perimit. Alexandria
conditoris sui nomen ac tinerem custodi¬
uit alt̾m alexandiũ eꝑiri r̾gma pauea̾t
lucanꝰ amicꝰ obt̾uit. ¶ Crrũ ꝑsis regẽ
tulerat siria trucũ tulit. Marcũ crassũ
magnũq pompeiũ roma et romanũ ĩ¬
periuz õne suspexerat. que uiuorũ mag̾¬
tudinẽ tollerass utiq mortuoꝵ si sors
smeret suffectura cineribꝰ s alterã tnͣs
en fr̾atẽ tellus pressit assyria. alterũ e¬
gyptiaci gurtis. Unda contor sit catho¬
ni huic ultimo roma pu̾cipiũ ac nomẽ.¬
agnomẽ finẽ cognomẽq dedit utitaꝰ
genuit nobilissua et rei pub ͨ ͤ salub̾rĩã
gͥmina quibꝰ ẜuãda sepe eẽt et ornãda.
hos sic sua sors distribuit ut duo illi qui
dicũtur magni hyspania et tellu̾e obruti
suꝑior affricanꝰ lic̾ni nasica ꝑgami lẽtu¬
lus intra a siciliã seiũctis habitent sepł¬
chrũ soli ex hoc mio assiaticꝰ atq affri¬

Expanded text:
deliter monuisse, sat fuerit. Alexandrum Pella genuit, Babylon peremit, Alexandria conditoris sui nomen ac cinerem custodivit. Alterum Alexandrum Epiri regia paverat, Lucanus amnis obruit. Cyrum Persis regem tulerat. Scythia truncum tulit: Marcum Crassum Magnumque Pompeium Roma et Romanum imperium omne suspexerat: que vivorum magnitudinem tolerasset, utique mortuorum, si sors sineret, suffectura cineribus; sed alterum trans Euphraten tellus pressit Assyria, alterum Egyptiaci gurgitis unda contorsit. Catoni huic ultimo Roma principium ac nomen, finem cognomenque dedit Utica. genuit, nobilissima et Reipublice saluberrima germina, quibus servanda sepe esset et ornanda: hos sic sua sors distribuit, ut duo hi qui dicuntur magni, Hispana tellure obruti, superior Africanus Literni, Nasica Pergami, Lentulus intra Siciliam, seiunctis habitent sepulcris; soli ex hoc numero Asiaticus atque Afri