comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueterũ p̃ceptoꝵ. usu euangelicae lib̾tatis absti¬
neat. dicatq Ecce qđ tuumꝰ. ẽ: uelut i his
quȩ a dño p̃ceptas̃ fuerit inmoratus. Int̾ram uͦ
głam sub obtrectatione cor poret passionis occulere.
sit abnuere: nã & aduentus & passio eiꝰ exlege ẽ : ob¬
temꝑare tam̃ euangeliis ipse noluerit. Ait enĩ. Scio
qr homodurus es : metis ubi ñ semmnasti. & colligis
ubi nonsparsisti. Perũ p̃sentiũ natura ñ fert messem
eẽ. sine semine: & colligi quȩ sparsa ñ fuerint.
Sed totus sp̃italis hic sermoẽ. Diximusenĩ hunc po¬
pł m ẽẽ delege ñ ignorantẽ dñi aduentũ & gentium
salutẽ: sed iñfidelẽ: quippe cũ sciat metendos illic
iustitie fructus ubilex sata ñsit. & colligendos ex
gentib qͥ ñ exabrahȩ sint stirpe disꝑsi᷑ Et id cireo
durus hic homo sit : scilicet sine lege iustificaturꝰ.
sine disꝑsione collecturus. & sine sãtione messurus.

Expanded text:
veterum praeceptorum, usu evangelicae libertatis abstiveterum praeceptorum, usu evangelicae libertatis abstineat dicatque: Ecce quod tuum est, velut in his quae a Domino praecepta sunt fuerit immoratus. 10. In tionis gloriam sub obtrectatione corporeae passionis occulere. sit abnuere nam et adventus et passio ejus ex lege est, obtemperare tamen Evangeliis ipse noluerit. Ait enim: Scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti . Rerum praesentium natura non fert messem esse sine semine, et colligi quae sparsa non fuerint: sed totus spiritalis hic sermo est. Diximus enim hunc populum esse de lege, non ignorantem Domini adventum et gentium salutem; sed infidelem: quippe cum sciat metendos illic justitiae fructus, ubi lex sata non sit, et colligendos ex gentibus, qui non ex Abrahae sint stirpe dispersi: et idcirco durus hic homo sit, scilicet sine lege justificaturus, sine dispersione collecturus, et sine satione messurus.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ & spũ & carne confessus Nam & cor de fides: & ore
confessio.ẽ. hacergo huic sunt duotalenta cõmissa.
Sedut prior ille om̃e sacram̃tã inquinq talentis idẽ
in legecognouerat idque ipsum fide euangelu
duplicauerat : ita iste increm̃to duũ talentorũ in
tellectũ atq oꝑationẽ ꝓmeruit. Natione ac reditu
Ham collaudatione eadẽ iubet᷑ ingaudiũ dñi introire.
Estaut̃ duplicatio sũptȩ pecuniȩ: oꝑationem fidĩ
addidisse: &quȩ opinione crediderant. reb factisq
didit: popłse. in lege ꝑsistens. totus carnał & stupi-¬
dus. & nichil sp̃itale intelligens & quẽ uirtus p̃di¬
cationis euangelicae ñ sub eat: sed ꝓpt̃ inuidiam
saluandarũ gentiũ int̾ra acceptũ talentũ abs¬
conderit: neq ipse utens neq utendũ aliis
dispenset : sed sufficere sibilegem existimet
ad salutẽ. Atq iclõ cũ abeo ratio expostularet᷑:
ita ait. timuite. tanꝗ ꝑ reuerentiam ac metũ

Expanded text:
hominem et Spiritu et carne confessus. Nam et corde fides, et ore confessio est. Haec ergo huic sunt duo talenta commissa. Sed ut prior ille omne sacramentum in quinque talentis, id est, in lege cognoverat, idque ipsum fide Evangelii duplicaverit: ita iste incremento duum talentorum, idque operatione promeruit. Ratione ac reditu Nam collaudatione eadem jubetur in gaudium Domini introire . Est autem duplicatio sumptae pecuniae, operationem fidei addidisse, et quae opinione crediderant, rebus factisqudidit , populus est in lege persistens, totus carnalis et stupidus, et nihil spiritale intelligens, et quem virtus praedicationis evangelicae non subeat, sed propter invidiam salvandarum gentium, in terra acceptum talentum absconderit; neque ipse utens, neque utendum aliis dispenset, sed sufficere sibi legem existimet ad salutem. Atque ideo cum ab eo ratio expostularetur, ita ait: Timui te , tamquam per reverentiam ac metum
Abbreviated transcription (Latin):
erũ ꝑet. Mulier hac inp̃figuratione gentiũ pleb ẽ:
quȩ in passione xp̃i głam do reddidit. Capud enĩ
bonioꝑis: fructus : & ꝓpt̃ corporis curam̃ mulierũ
sexui maxime gratũ ẽ. Igit᷑ omẽm curam corporis
sui & totũ p̃ciose mentis affectũ in honorẽ di lau¬
dẽq trans fudit. Sed discipłi fauore saluandi isra¬
helis ut sepenumero cõmouent᷑: uendihoc inusum
pauꝑum dicunt debisseꝰ sed neq mulier haecuenale
unguentũ circumferebat: & pauꝑes fidĩ indigos in¬
stinctu ꝓphetico ñcupant: atq hanc geñtiũ ficlẽ
emipotiꝰ ad salutẽ egem huiꝰ popłi debuisse.
Quib dñs ait plurimũ eẽ. tẽꝑis quo hab̾e curam pauꝑum
possent : ce̾terũ ñnsi exp̃cepto suo salutem gentib
posse prȩstari. quȩ secũ in fuso mulieris hius
unguento sint consepultȩ : qr regeneratio ñ nisi
cõmmortuis inbaptisini ꝓfessione redibetur
Et ideireo ubi p̃dicabit᷑ hoc euangelium. narrabit᷑

Expanded text:
 --Mulier haec in praefiguratione gentium plebis est, quae in passione Christi gloriam Deo reddidit. Caput enim boni operis est fructus. Et propter corporis curam mulierum sexui maxime gratum est. Igitur omnem curam corporis sui, et totum pretiosae mentis affectum in honorem Dei laudemque transfudit. Sed discipuli favore salvandi Israelis, ut saepe numero, commoventur: vendi hoc in usum pauperum debuisse. Sed neque mulier haec venale unguentum circumferebat. Et pauperes, fidei indigos instinctu prophetico nuncupaverunt. Atque hanc gentium fidem emi potius ad salutem egeni hujus populi debuisse. Quibus Dominus ait, plurimum esse temporis, quo habere curam pauperum possent; caeterum non nisi ex praecepto suo salutem gentibus posse praestari, quae secum infuso mulieris hujus unguento sint consepultae : quia regeneratio non nisi commortuis in baptismi professione redhibetur. Et idcirco ubi praedicabitur hoc Evangelium, narrabitur
Abbreviated transcription (Latin):
nneq introchtiũ comitatui adhȩserant: sed moran¬
tes & indignȩ introeundi ad nuptias tempus amise¬
uossuos: & tradidit illis substantiam suam.
& rłqͣ. Diuisio pecumȩ in ȩquał ẽ : sed ñ addiundentem
referenda diuersitasẽ. Ait enĩ unũ qũd̃q scđm uirtutẽ
suã accepisse. Ergo inquantũ qͥs capax ceẽt accepit :¬
& extra moderantis arbitriũ. ẽ qđ erat iniure sum̃tis.
Patrẽ familias se ipsũ eẽ significit. Peregrinationis
tẽpus : poenitentia spatiũẽ: quo incȩł a dextrisdĩ¬

Expanded text:
neque introeuntium comitatui adhaeserant: sed morantes et indignae, introeundi ad nuptias tempus amisevos suos, et tradidit illis substantiam suam, et reliqua . Divisio pecuniae inaequalis est: sed non ad dividentem referenda diversitas est; ait enim, unumquemque secundum virtutem suam accepisse. Ergo in quantum quis capax esset accepit: et extra moderantis arbitrium est, quod erat in jure sumentis. Patremfamilias, 796 se ipsum esse significat. Peregrinationis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
recte ꝓbeq ꝑfectȩ ꝑfunctȩ euangelicȩ ficdi oꝑatione
duplicaũ. Inratione aut̃ ponendã udicu exam̃ est.
qđq caelestis uerbi usus & reditus dispensatitalenti
postulat᷑. Igit᷑ cui erant quinq: cõmissa ađo : re¬
uerso dequinq decẽ obtulit. talisscilicet infide
reꝑtus. qualisinlege : quidecẽ uerboꝵ quinq libris
morsi p̃ceptoꝵ oboedientiã ꝑ grãm euangelicae
iustificationis expleuerit:Igit iubetur in
gaudiũ dñi introire : idẽ inhonorẽ glae
xp̃i rec̃ipit. Ille uero seruiis cui duo talentã cõmis-¬
sasunt. gentiũ popłsẽ : fideatq confessione & filii

Expanded text:
icae fidei operatione duplicavit. In ratione autem ponenda, judicii examen est, quo coelestis verbi usus atque reditus dispensati talenti postulatur. Igitur cui erant quinque commissa, domino reverso de quinque decem obtulit, talis scilicet in fide repertus qualis in lege, qui decem verborum quinque libris Moysi praeceptorum obedientiam, per gratiam evangelicae justificationis expleverit. Igitur jubetur in gaudium domini introire, id est, in honorem gloriae Christi recipitur. Ille vero servus cui duo talenta commissa sunt, gentium populus est, fide atque confessione et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
uit : quȩ in sđm uemiens sine scłi damno habitantes intra
scłm congregauit. modo retis qđ mare penitrans ita
agit᷑ deprofundo. ut ꝑ om̃e elem̃ti illiꝰ corpꝰ eua dexis
clausos intra habitũ suum extrahat: nosq ex scło in lu¬
m̃ uerisoł educat: bonoꝵ electione & maloꝵ abiectione.
futurini dicu exam̃ ostendens. Intellexistis hac om̃ia.
Dicunt ei. Utiq Et ait ilł. Idõ om̃is scriba doctus in regno
caeloꝵ. Et rłqͣ. Non turb̵ sed discipłisẽ. locutus: & in¬
telligentib parabolas dignũ testimoniũ reddidit.
ipsos salicet subpatris faniliae nomine sibi cõꝑans.
qđ doctrinã de thȩsauro suo nouoꝵ sp̃ssc̃i acuete¬
rum sint ad epti. Iuosq scribas ꝓpt̃ scientiam ñ cs.¬
pat : qđ intellexerint ea quȩ illenoua & uetera. idẽ.
ineuangeliis & in legeꝓtulerit. & e usdẽ patris familias
& unꝰiꝰ utraq thesauri. Et factũ ẽ. cũ consũmasset iħc

Expanded text:
it, quae in saeculum veniens, sine saeculi damno habitantes intra saeculum congregavit, modo retis, quod mare penetrans ita agitur de profundo, ut per omne elementi illius corpus evadens, clausos intra ambitum suum extrahat, nosque ex saeculo in lumen veri solis educat: in bonorum electione, et malorum abjectione, futuri judicii examen ostendeis scriba doctus in regno coelorum, etc. . Non turbis, sed discipulis est locutus; et intelligentibus parabolas dignum testimonium reddit, ipsos scilicet sub patris familiae nomine sibi comparans, quod doctrinam de thesauro suo novorum ac veterum sint adepti: quosque scribas propter scientiam nuncupat, quod intellexerint ea, quae ille nova et vetera, id est, in Evangeliis et in lege protulerit, et ejusdem patrisfamilias, et unius utra
Abbreviated transcription (Latin):
cũutiq qͥ inuenit & secreto & tpr̃ quo absc̃dit auferre
potuisset. & auferens emendi necessitatẽ caruisset.
Sedut rei : ita & dicti fuerat ratio explicanda. Idõ enĩ
absconsus ÷ thesaurus : q & agrũ emi o portebat. Chesaurꝰ
enĩ magro ut diximꝰ xp̃c intelligit᷑ in cirne: quẽ inuenisse
ẽ. gratũ. Euangelioꝵ em̃ p̃dicatio: in absoluto ẽ. Sed utendi
& possidendi huiꝰ the sauri cũ a gro potestas. ñ potest eẽ. sine
p̃tio: quia caelestes duntiȩ ñ sine dã noscłi possidentuꝵ¬
Etde margarita parratioẽ. Sed ad negotiatorẽ iam diu in
lege ũ santẽ ꝓficiens hic sermo ẽ. qͥ longo ac diutino
labore ad margitritae scientiã ꝑuenerit. & ea quae sub
onere legis adeptus sit derelinquat. Du enĩ ẽ. negotiatꝰ:
& margaritã aliquando qualẽ optabat inuenit. Cui &
unius: desiderata lapis. lapidis p̃tiũ: reliqui laboris

Expanded text:
cum utique qui invenit, et secreto et tempore quo abscondit auferre cum utique qui invenit, et secreto et tempore quo abscondit auferre potuisset, et auferens emendi necessitate caruisset. Sed ut rei, ita et dicti fuerit ratio explicanda. Ideo enim absconsus est thesaurus, quia et agrum emi oportebat. Thesaurus enim in agro, ut diximus, Christus intelligitur in carne, quem invenisse est gratuitum. Evangeliorum enim praedicatio in absoluto est, sed utendi et possidendi hujus thesauri cum agro potestas non potest esse sine pretio; quia coelestes divitiae non nisi damno saeculi possidentuEt de margarita par ratio est . Sed ad negotiatorem jamdiu in lege versantem proficiens hic sermo est, qui longo ac diutino labore ad margaritae scientiam pervenerit, et ea quae sub onere legis adeptus sit, derelinquat. Diu enim est negotiatus, et margaritam aliquando qualem optabat invenit: cui et unius hujus desiderati lapidis pretium, reliqui laboris
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtutis & sensus : nichilq aliud abalio m̃suris equa¬
lib ferm̃tatum dissentiens reꝑietur Iuanꝗ ad fidei sacra¬
m̃tũ. idẽ. ad patris & filii & sp̃s sc̃ĩ unitatẽ. sed & atrium
gentium uocationẽ. exsem. cham. & iafet. tresm̃ furas
farinaẽ eẽ. referendas. sensisse multos memini. Sed
nescio anhoc ita opmari ratio ꝑmittat: cũtam & si om̃iũ
gentiũ uocatiosit. &que tam̃ in hisxp̃c. ñ absconsus sit sed
osten sꝰ & intanta infideliũ multitu dine ñ fermentatũ.
trinsecus ferm̃ti necessitate. inxp̃o omĩa unũ fint. Iterũ¬
simileest. regnũ caeloꝵ thesauro abscondito. Et rł qͣ.
Persimilitudinẽ thesaurd in agro. spei nraẽ opes intrase
positas. ostendit quia ds̃ in homine sit reꝑtus: in cuiꝰ p̃ciũ
om̃s scłi uendendȩs facultates. ut uestitu cibo potuq
indigentiũ aternas caelestis thesauri diuitias cõꝑͥemꝰ.
Sed c̃tuendũ ẽ. inuentũ thesaurum & absconsum fuisse:

Expanded text:
 virtutis et sensus: nihilque aliud ab alio mensuris aequalibus fermentatum dissentiens reperietur. 6. Ad Trinitaatris et Filii et Spiritus sancti unitatem, sed et ad trium gentium vocationem, ex Sem, Cham et Japhet, tres mensuras farinae esse referendas, sensisse multos meminerim. Sed nescio an hoc ita opinari ratio permittat: cum tametsi omnium gentium vocatio sit aeque, tamen in his Christus non absconsus sit, sed ostensus; et in tanta infidelium multitudine non fermentatum trinsecus fermenti necessitate in Christo, omnia unum sint. simile est regnum coelorum thesauro abscondito, et reliqua . Per similitudinem thesauri in agro, spei nostrae opes intra se positas ostendit: quia Deus in homine sit repertus, in cujus pretium omnes saeculi vendendae sunt facultates, ut vestitu, cibo, potuque indigentium, aeternas coelestis thesauri divitias comparemus. Sed contuendum est, inventum thesaurum et absconsum fuisse;
Abbreviated transcription (Latin):
Hinuutȩ enĩ iona p̃dicante p̃die pęntentiam egerunt : & ado
ueniam paenitendi c̃fessione muruer̃. Sed & austri regina nc̃
inexẽplũ ecđ ae p̃sumpta. sapientiã admirata salomonis. exul
ultimis t̃̾rae partib uenit. audire ꝗerat ad mirati sapientiã.
Cumulat igit᷑ muidiam cõꝑatio. & iudaeos sidie excusatione fac̃
fidesgentiũ: ut cũ illi ꝓpħis. idẽ. ionaesalomonisq credi

Expanded text:
Ninivitae enim Jona praedicante poenitentiam egerunt, et a Deo Ninivitae enim Jona praedicante poenitentiam egerunt, et a Deo veniam poenitendi confessione meruerunt. Sed et Austri regina nunc in exemplum Ecclesiae praesumpta, sapientiam admirata Salomonis, ex ultimis terrae partibus venit audire quam erat admirata sapientiam . Cumulat igitur invidiam comparatio, et Judaeos sine excusatione facit fides gentium: ut cum illi prophetis, id est, Jonae Sa
Abbreviated transcription (Latin):
arboris opinionẽ. sub secreto indulgentiȩ dĩ reposita fit
uenia q om̃e peccatũ sit remittendũ. in bonȩ confessione
fructꝰ aeternussit: ne incidentes mediam int̃ utrũq ser¬
tentiã. cũ constituere malũ ñ audeamus c̃fiteribonũ noli¬
mus in dissolubili corruptȩ de se opimonis iudicio relin¬
quam̃. Omẽm aut̃ ita sentiendi corruptelã exnaturȩ
uitio ꝓficisci docuit dicens demalothesauro ñ nisi quae malas
possȩꝓferri & omis potiosi idẽ. in epti & inutilis dictirati¬
onẽ dõ et̃ reddendam : q deconfessiones nraẽ uerbis aut coo¬
denmnandi simꝰ aut iudicandi. talẽ futuri udicu bemuolenti¬
am recepturi. qualcm decaȩlestis gł ae dño sententiã tenuerimꝰ.¬
respondit : ut sicuttriduo & totidem noctib lonas in coeti
uentre detentꝰ sit. itase intra in teriora t̾rae paritẽporis spatio
demoraturũ. Sed maiorẽ futurã gentium fidẽ monstrat.

Expanded text:
arboris opinione sub secreto, indulgentiae Dei reposita sit arboris opinione sub secreto, indulgentiae Dei reposita sit venia; quia omne peccatum sit remittendum; in bonae confessione fructus aeternus sit: ne incidentes mediam inter utrumque sententiam, cum constituere malum non audeamus; confiteri bonum nolimus, indissolubili corruptae de se opinionis judicio relinquamur. 19. Omnem autem ita sentiendi corruptelam, ex naturae vitio proficisci docuit, dicens: De malo thesauro non nisi quae mala sunt posse proferri, et omnis otiosi, id est, inepti et inutilis dicti rationem Deo esse reddendam : quia de confessionis nostrae verbis aut condemnandi simus, aut justificandi; talem futuri judicii benevolentiam recepturi, qualem de coelestis gloriae Domino sententiam tenuerimurespondit : et sicut triduo et totidem noctibus Jonas in ceti ventre detentus sit, ita se intra interiora terrae pari temporis spatio demoraturum. Sed majorem futuram gentium fidem monstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
exeat ubertis om̃is in fructus Igit᷑ aut arborbona faci-¬
enda cumboni fructib ẽ. aut mala constituenda cũ malis
frugib: qi exfructib suis desearbor ipsatestabitur.
Noñ scdm arborũ naturam arbor mala possit constitui quae
bona sit aut eadem ipsa cũ ramis suis bona ẽẽ. simala sit.
sed ut ꝑhanc significantiam intelligeremus xp̃m aut tanꝗ¬
mutile reliꝗdũ. auttanꝗ bonũ bonoꝵ fruetuũ utilitate
retinendũ :q aduersũfiliũ hominis dicta fubuenia sint.
blasphemia aut̃ sp̃s careat uenia. Cȩterũ mediumseage-
re. & xp̃o aliqui deferre negare quae maximas. uenerari
ꝗ confiteri escoactus in homine. ab negata pat̾nae substan¬
tre cõmunione decerpas. Atq idõ etiam in eodñs bonitatis
sua munꝰ extendit. dicens aut malam arborẽ cũ malis frue-¬
tib autbonã cũbonis fructib ẽẽ. faciendã: ꝙ inmalȩ

Expanded text:
exeat ubertas omnis in fructus. Igitur aut arbor bona faciexeat ubertas omnis in fructus. Igitur aut arbor bona facienda cum bonis fructibus est, aut mala constituenda cum malis fructibus; quia ex fructibus suis de se arbor ipsa testabitur: non quod secundum arborum naturam arbor mala possit constitui quae bona sit, aut eadem ipsa cum ramis suis bona esse si mala sit; sed ut per hanc significantiam intelligeremus, Christum aut tainquendum, aut tamquam bonum bonorum fructuum utilitate retinendum: quia adversum filium hominis dicta sub venia sint, blasphemia autem Spiritus careat venia. Caeterum medium se agere, et Christo aliqua deferre, negare quae maxima sunt; venerari quam confiteri es coactus in nomine, abnegata paternae substantiae communione decerpas. Atque ideo etiam in eo Dominus bonitatis suae munus extendit, dicens aut malam arborem cum malis fructibus, aut bonam cum 732 bonis fructibus esse faciendam: quia in malae
Abbreviated transcription (Latin):
miȩ sp̃s indulgentiã abnegans. Nã cũ cȩtera dicta ges¬
ratȩ ad monitionis impendit omino peccata cuiꝰq gene-¬
ris remittenda. blasphemiã in sp̃m scm̃ ñ remittendam.
opus om̃e co̾sũmet & ipse sit regnũ caeloꝵ. & in eo ds
sit mundũ reconcilianssibi. Ergo quicquid contumeliȩ
xpͣc indõ sit. Aut facite arborẽbonã & fructꝰ eiꝰ bonos:
refellit: qͥcũ intelligeront xp̃ioꝑa ultrahumanã ẽẽ.
uirtutẽ. nolunt tam̃ qđ dĩs int confiteri. Futurã uero
omẽm fidi ꝑũsitatẽ co arguit: eoꝵ scilic& qͥ diuinitatem
& cõmunonẽ pat̾nae substantiae dño detrahentes indiũ¬
sa hereseos studia efferbuer̃. neutrũ facientes: nec
mt̃ gentes subuenia ignorationis habita rites.
nec inieritatis cognitione uersantes. Arbor ẽ seincorpore
positũ significat: quia ꝑ inceriorẽ uirtutissua fȩcunditatẽ

Expanded text:
miae Spiritus indulgentiam abnegans . Nam cum caetera dicta gesmiae Spiritus indulgentiam abnegans . Nam cum caetera dicta gesratae admonitionis impendit: omnino peccata cujusque generis remittenda, blasphemiam in Spiritum 731 sanctum non remittendam. opus omne consummet, et ipse sit regnum coelorum, et in eo Deus sit mundum reconcilians sibi ? Ergo quidquid contumeliae nt. -- Aut facite arborem bonam, et fructus ejus bonos: refellit, qui cum intelligerent Christi opera ultra humanam esse virtutem, nollent tamen quod Dei sint confiteri. In futurum vero omnem fidei perversitatem coarguit, eorum scilicet, qui divinitatem et communionem paternae substantiae Domino detrahentes, in diversa haereseos studia efferbuerunt: neutrum facientes, nec inter gentes sub venia ignorationis habitantes, nec in veritatis cognitione versantes. Arborem se in corpore positum significat: quia per interiorem virtutis suae fecunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & tunc domũ ȩeius diripiat. & necesseẽ. haec agers
illo forte sit fortior. Ligatusẽ. ergotũ. cũ sathanas adño
nuncupat᷑. ipsa nequitiae suae ñ cupatione constrictus est.
Cui ita uincto spolia detraxit: & domũ abstulit. Nosscili¬
cet. quondã arma eiꝰ regniq. militiã. miussuũ redegit.
uictoq atq uinto domũ sibi ex nob uacuã & utilem
cõꝑauit. Longe aut̃ a se ẽẽ. ⁊ ut aliquid ab eo mutuat᷑
sit potestatis. ostendit: quando qui secũ nonẽ. aduer¬
sũ sec̃. & qͥ secũ non c̃greg&. disꝑgłt. Ex quo ingentis
ꝑiculi resintelligit maledeeo opinari: cũ quoñ eẽ. ĩdipsum
ẽ. qđ contraeẽ. & non congregare disꝑgere sit. Om̃e pecci¬
mia ñ remittetur. Etrłqͣ Epharisȩorũ sententiuã & eoꝵ
qͥita cũ hissenciunt ꝑuersitatẽ seuerissima definitione.
c̃dennat: peccitoꝵ omĩũ ueniam ꝓmittens & blasphe¬

Expanded text:
rit, et tunc domum ejus diripiet: et necesse est haec agens rit, et tunc domum ejus diripiet: et necesse est haec agens illo forte sit fortior. Ligatus est ergo tum, cum satanas a Domino nuncupatus, ipsa nequitiae suae nuncupatione constrictus est : cui ita vincto spolia detraxit, et domum abstulit, nos scilicet quondam arma ejus, regnique militiam in jus suum redegit, victoque atque vincto domum sibi ex nobis vacuam et utilem comparavit. Longe autem a se esse, ut aliquid ab eo mutuatus sit potestatis ostendit: quando qui secum non est, adversum se sit; et qui secum non congregat, dispergat . Ex quo ingentis iculi res intelligitur, male de eo opinari, cum quo non esse, idipsum est quod contra esse: et non congregare, dispergere sit. mia non remittetur . Pharisaeorum sententiam, et eorum qui ita cum his sentiunt perversitatem severissima definitione condemnat; peccatorum omnium veniam promittens, et blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
Dicti suꝑioris maliuolentiam quo eũ inbeel zebub
haec agereloquebant᷑: eo ipso quolocitis genere
c̃demnant: ñ intelligentes confessosse fuisse beel ze¬
bub eẽ. diuisũ Et si ad diuisionẽ suã co actusẽ. ut dae¬
mone daemones ꝓturbaret. & adũ sus se diusio ipsa c̃siste:¬
adũ suse coactusẽ : regnũq eiꝰ diuisione taliẽ. dissolutũ. Iđ si
inuirtute beel zebub xp̾̃c daemones eicit: filu eoꝵ idẽ. apłi¬
in cuus nomimneeicient: Atq id orto dignes in cos iudices
constituti: quib id dedissexp̃c aduersus dae mones potesta-¬
tis reperiet᷑ qđ ipse sit negatꝰ habuisse. Ergo si discipli
posse xpͣc arguitur : ds̃ blasfemat᷑ inxp̃o. atq itadm̃ in
expiabił conuicu contumelia ꝑpharisȩos inbeel zebub
nomine cõꝑatur. Iuomodo potest intrare qͥs indomũ
prima omẽm zabuli indicat potestatẽ :q nemo domũ
fortis introeat eiꝰq uasa diripiat. nisi fortẽ alligaue¬

Expanded text:
. Dicti superioris malevolentiam, quo cum in Beelzebub . Dicti superioris malevolentiam, quo cum in Beelzebub haec agere loquebantur, eo ipso quo locuti sunt genere condemnant: non intelligentes confessos se fuisse, Beelzebub esse divisum: et si ad divisionem suam coactus est, ut daemon daemones proturbaret, et adversus se divisio ipsa consisteadversum se coactus est, regnumque ejus divisione tali est dissolutum. Quod si in virtute Beelzebub Christus daemones ejicit, filii eorum, id est apin cujus nomine ejiciunt ? Atque idcirco digne sunt in eos judices constituti, quibus id dedisse Christus adversus daemones potestatis reperietur, quod ipse sit negatus habuisse. Ergo si discipuliposse Christus arguitur, Deus blasphematur in Christo: atque ita inexpiabilis convicii contumelia per Pharisaeos in Beelzebub nomine comparatur. 16. Quomodo potest intrare quis in domuprima omnem diaboli indicat potestatem, quia nemo domum fortis introeat ejusque vasa diripiat, nisi fortem alligave
Abbreviated transcription (Latin):
uł inspectus interꝰ ad omẽm ꝓfectũ ẽ. necessarnis.
Sedrelictis hisquae ad cõmunẽ intelligentiã patent:
causis interiorib inmorem᷑. Om̃e regnũ diuisum¬
contrase: de solabit᷑. Responsurus adid qđ de beelze¬
bub eratdictũ : in eos ipsos qͥb respondebat responsio¬
nis ipsius conditionẽ retorsit. Lexenĩ adõẽ. & regni
isrł pollicitatio exlege ẽ : & xpͣi ortus & aduentus ex
lege ẽ. Si regnũ legis contrase diuidit᷑: dissoluatuꝵ
necesseẽ. & potestas om̃ĩs diuisione detrahit᷑: & regni
uirtꝰ adũsũse separata consumit᷑. Acsic regnũ isrł
amisit exlege : cũ ꝗdo ad ĩpletionem legis in xpͣo
n. Sed ciuitas hic hierłm indicat᷑ gentiũ semꝑ gloriosa
dominatu. nc̃ postea ꝗ in dñmsuum furore plebͥs
ꝑhanc diuisionẽ ciuitatisilliꝰ deñtiat᷑ excidiũ. Si enim¬
sathanas sathanan eicit : aduersussẽ diuisus est

Expanded text:
vel inspectus interius, ad omnem profectum est necessarius. vel inspectus interius, ad omnem profectum est necessarius. Sed relictis his, quae ad communem intelligentiam patent, causis interioribus immoremur. 13. Praedicitucontra se desolabitur. Responsurus ad id quod de Beelzebub erat dictum, in eos ipsos, quibus respondebat, responsionis ipsius conditionem retorsit. Lex enim a Deo est, et regni Israel pollicitatio ex lege est, et Christi ortus et adventus ex lege est. Si regnum legis contra se dividitur, dissolvatur necesse est. Et potestas omnis divisione detrahitur, et regni virtus adversum se separata consumitur: ac sic regnum Israel amisit ex lege, cum quando adimpletionem legis in Christo ni. Sed civitas hic Jerusalem indicatur, gentium semper gloriosa dominatu. Nunc posteaquam in Dominum suum furore plebis per hanc divisionem, civitatis illius denuntiatur excidium. 15. Visatanas satanam ejicit, adversus se divisus est
Abbreviated transcription (Latin):
pharisȩi arguebant. misericordia suꝑ sacrificiũ p̃dica¬
bat᷑ manꝰ aridȩ homo oblatus insynagoga curabatur :
atq haec ad conũtendũ isrł ñ solũ nichił ꝓficiunt. uerũ
etiã pharisei consiliũ necis ineunt. Oportebat igitur
ut post haec inuniꝰ huiꝰ forma gentiũ salus fieret̃ : ut qͥ
erat habitatio dȩmonis & cȩcui & mutꝰ. dõ capax pararet᷑.
daret. Stupuer̃ facti istiꝰ opusturbȩ: sed pha
suae maiore ꝑfidiae scelerae dedinant: utq haec
oꝑa ẽẽ existimarehominis ñ possent. c̃fiteridi
nollent omẽmq hanc eius. exbeelzebub principe
daemonũ eẽ. dicerent indaemonas potestatem.¬
ħs aut̃ sciens cogitationes eoꝵ : dixit ilł. Om̃ẽ
regnũ diuisũ cõntrase: de solabitur. Sermodĩ
diues ẽ. &ad argum̃tũ positus intelligentiae pluriũ
deseexẽplorũ copiamp̃ bet : & uel simplicit̃ intellectꝰ

Expanded text:
Pharisaei arguebant, misericordia 729 super sacrificium praedicaPharisaei arguebant, misericordia 729 super sacrificium praedicabatur, manus aridae homo oblatus in synagoga curabatur: atque haec ad convertendum Israel non solum nihil proficiunt, verum etiam Pharisaei consilium necis ineunt. Oportebat igitur, ut post haec in unius hujus forma gentium salus fieret: ut qui erat habitatio daemonis et caecus et mutus, Deo capax pararetur, daret. Stupuerunt facti istius opus turbae; sed Pharisuae majore perfidiae scelere declinant: ut quia haec opera esse existimare hominis non possent, confiteri Dei nollent, omnemque hanc ejus ex Beelzebub principe daemonum esse dicerent in daemonas potestatems autem sciens cogitationes eorum dixit illis: Omne regnum divisum contra se desolabitur . Sermo Dei dives est, et ad argumentum positus intelligentiae, plurimam de se exemplorum copiam praebet: et vel simpliciter intellectus,
Abbreviated transcription (Latin):
udiciũ gentib ñciari. & harundinẽquȩ quassatti sit
ñ eẽ. c̃fractã. & linũ fumigans ñ extinctũ. idẽ. caduca
& quassata gentiũ corporã non fuisse contrita. sed insalutẽ
potiꝰ reseruata. neq exiguitatẽ ignis. tantũ iam in lino
funngantis extinctã. exsronisrł & exreliqui is ueteris
grã sp̃m ñ ablatũ : q resum̃di totius luminis intẽ pr̃
paenitentiȩ sit facultas. Sed istud intra certitẽporis
statuta p̃scribitur. donec cũ eiciat uictoriã adiudicium :
scilicet mortis potestate iudiciũ claritatissuȩ reditu
T uncoblatus ẽ. eihomo daemoniũ habens. cȩcus & mutus
& rłqͣ. Sequit᷑ demoniaci & cȩci& muti. oportuna curatio.
Non enĩ sineratione cũ turbas om̃s curatas in cõmune dixis¬
set. nsc extrinsecꝰ daemoniũ habens catus & mutꝰ offertur:
ut sinae ambiguitate aliqua idem intelligentiȩ ordo seque¬
retur. Spicas uellere. idẽ. hominesscłi prȩce̾pere apłos

Expanded text:
ri, et arundinem quae quassata sit non esse confractam, et linum fumigans non exstinctum: id est, caduca et quassata gentium corpora non fuisse contrita, sed in salutem potius reservata: neque exiguitatem ignis tantum jam in lino fumigantis exstinctam, exiguum Israel ex reliquiis veteris gratiae spiritum non ablatum; quia resumendi totius luminis in tempore poenitentiae sit facultas. Sed istud intra certi temporis statuta praescribitur, donec cum ejiciat victoriam ad judicium , sublata scilicet mortis potestate judicium claritatis suae reditu Tunc oblatus est ei homo daemonium habens caecus et mutus, et reliqua . Sequitur daemoniaci et caeci et muti opportuna curatio. Non enim sine ratione, cum turbas omnes curatas in commune dixisset, nunc extrinsecus daemonium habens caecus et mutus offertur: ut sine ambiguitate aliqua idem intelligentiae ordo sequeretur. Spicas vellere, id est, homines saeculi praecerpere, apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq reddita : erat sibi ipsatestis. Sediubendo
secretũ. & głandi dese iactantiã declinat. & nichil¬
ominꝰ cognitionẽ sui prȩstat in eoipsodũ ad monet
desetacerꝗ: q obseruantia silenti exre quaesit silen-¬
da ꝓficiscitur. Quin aetiam phanctacendi de se uolun¬
tatẽ dictorũ ꝑ isaiam effectus inpletur. Decuiꝰ ꝓphetia
illud nunc tantũ ad monemꝰ : hunc & dilectũ adõ. & pa¬

Expanded text:
unicuique reddita, erat sibi ipsa testis. Sed jubendo unicuique reddita, erat sibi ipsa testis. Sed jubendo secretum, et gloriandi de se jactantiam declinat, et nihilominus cognitionem sui praestat in eo ipso, dum admonet de se taceri; quia observantia silentii ex re quae sit silenda proficiscitur. 10. Qui tatem, dictorum per Esaiam effectus impletur : de cujus prophetia illud nunc tantum admonemus, hunc et dilectum a
Abbreviated transcription (Latin):
am ñ habebant : & manꝰ officiũ cessabat. & ministeri¬
ũ corꝑis quo aliquid agit᷑ atq in ꝑtitur arueb̾at.
Dñsigit᷑ manũ eũ iussit extendere. Iue restituta ẽ. ei
sic̃ altera. Curatio omĩs inũboẽ : & manꝰ sic̃ altera red¬
dit᷑. idẽ si mił ministerio apłoꝵ in officiũ dandae salu¬
tis efficit᷑. Docetq pharisȩosȩgre ferre ñ oportere
oꝑationẽ humanȩ salutis in apłis: cũ ipsis ad officn
eiusdẽ ministeriũ manussit reformanda si credant.
Sedinuidia facti pharisȩo scõ mouet. & aduersus eũ
in eunt c̃silium: quia c̃tuentes hominẽ in corpore.
dm̃ in oꝑib ñ intelligebant. Sciensq eorũ consilia
secessit. Ac̃ silus malignantiũ ꝓcula futurꝰ cognos¬
ceret᷑. Pluresq eũ turbae secutȩ s̃. Ab infidelib ui¬
delicet recedenti fideliũ comitatus assistit. Hisuͦ
nis taciturnitas iubebat᷑ Nonutiq Namsalus

Expanded text:
am non habebant, et manus officium cessabat. Ministeriam non habebant, et manus officium cessabat. Ministerium corporis, quo aliquid agitur atque impertitur, aruerat. Dominus igitur manum eum jussit extendere, quae restituta est ei sicut altera . Curatio omnis in verbo est, et manus sicut altera redditur, id est, similis ministerio apostolorum in officium dandae salutis efficitur: docetque Pharisaeos aegre ferre non oportere erationem humanae salutis in apostolis; cum ipsis ad officii ejusdem ministerium manus sit reformanda, si credant. 8. Sed invidia facti Pharisaeos commovet, et adversus eum ineunt consilium : quia contuentes hominem in corpore, Deum in operibus non intelligebant. Sciensque eorum consilia secessit ; ut a consiliis malignantium procul affuturus cognosceretur. Pluresque turbae eum secutae sunt: ab infidelibus videlicet recedenti, fidelium comitatus assistit. 9. Curnis taciturnitas jubebatur? Non utique; nam salus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝗ condẽ nassetis innocentes. Opussalutis nr̃ȩ ñ insa¬
mͣ. Cuius reidonũ si intellexissent. nũꝗ condẽnasseñ
innocentes. idẽ. apłos. quo sinsimulaturi erant trans gressȩ
legisimudia: cũ sacrificioꝵ uetaistate cessante. unũ-
sent sabbatip̃scriptio dñms abbati contineri. Haec in
hominẽ aridae manus offer̃. int̾rogantes ancurare
sabbatis liceret: occasionẽ arguendieũ exrespon¬
sione quaerentes. Iuos decidentis infoueã ouis concdu¬
sit exemplo. ꝗ sine crimine sabbato extrahere sint so¬
liti : rectiꝰq homini qͥcui prestet medendũ ẽẽ. neq in
ministerio salutis humane existimandũ sabbatũ pos.¬
se uiolari: qđ extrahendae de fouea ouis sollicitudo ñ
reditũ de segete. exqua iã apłi fructꝰ sationis acceꝑanĩ.
adsynagogã uenit: & iam illinc messis suae oꝑarios
paraturus qͥ plures postmodũ una cũ apłisextiter̃ :

Expanded text:
numquam condemnassetis innocentes . Opus salutis nostrae non in sanumquam condemnassetis innocentes . Opus salutis nostrae non in samur. Cujus rei donum si intellexissent, numquam condemnassent innocentes, id est, apostolos: quos insimulaturi erant transgressae legis invidia, cum sacrificiorum vetustate cessante universsent sabbati praescripto Dominum sabbati contineri. Haec in hominem aridae manus offerunt, interrogantes an curare sabbatis liceret : occasionem arguendi eum ex responsione quaerentes. Quos decidentis in foveam ovis conclusit exemplo, quam sine crimine sabbato extrahere sint solliciti : rectiusque homini, qui ovi praestet, medendum esse; neque ministerio salutis humanae existimandum sabbatum posse violari, quod extrahendae de fovea ovis sollicitudo non reditum de segete, ex qua jam apostoli fructus sationis acceperant, ad synagogam venit: etiam illinc messis suae operarios paraturus, qui plures postmodum una 728 cum apostolis ex
Abbreviated transcription (Latin):
clauẽ caelorũ eẽ existimarent : illicita agere discipłos
coarguunt. Iuos dñs factieꝰi inquo subrerũ argum̃to
ꝓphetiȩ ratio ẽtinet᷑ ad monuit : dauid una cũ his quisȩcũ
aderant esurientẽ panib illicitis expletũ fuisse. Ine.
Neq enĩ siñ licebat fieri : dđ creditus fuit fecisse sine crimi-¬
Uerũ sine criminis piaculo factis ꝓpħat in lege. ut ipse cũ
cȩteris panib ꝓpositionis expletussit: ita ostendens
mari inse om̃ia qu&e anteriꝰ sunt dicta cognoscerent in
lege. Sabbatũ intẽplo sacerdotes uiolant sine crimine.
tẽplũ se ipsũ scilicet indicans. in quo ꝑ apłicam do ctrinã
popłolegis infidelit̃ orante. salus gentib dat᷑:q maior
ipsesit sabbato. & absq uolatȩ legis culpa. euangelica
fides oꝑet᷑ inxp̃o. Atq ut ostenderet omẽm rerũ
efficientiam. hanc spetiem futuri oꝑis cont̾inere:

Expanded text:
clavem coelorum esse existimarent, illicita agere discipulos clavem coelorum esse existimarent, illicita agere discipulos coarguunt : quos Dominus facti ejus, in quo sub rerum argumento prophetiae ratio continetur, admonuit David una cum his qui secum aderant esurientem panibus illicitis expletum fuisse . Neque enim si non licebat fieri, David creditus fuisset fecisse sine crimine. Verum sine criminis piaculo factis prophetat in lege; ut ipse cum caeteris, panibus propositionis expletus sit: ita ostendens mari in se omnia, quae anterius sunt dicta, cognoscerent in lege; sabbatum in templo sacerdotes violare sine crimine ; templum se ipsum scilicet indicans, in quo per apostolicam doctrinam, populo legis infideliter otiante, salus gentibus datur: quia major ipse sit sabbato, et absque violatae legis culpa, evangfides operetur in Christo. Atque ut ostenderet omnem rerum efficientiam speciem futuri operis continere,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritates in ipsis illis gestoꝵ effectib sui similem
atq ex se intelligendã futurȩ ueritatis imaginẽ cor¬
sequut᷑: Ac principio c̃tuendũ : sermonẽ hũnc ita
quopatridõ grãmdata gentib salute confessusẽ : ut
idem sensus & suꝑiora & consequentia contineret.
Ergo ꝑreliqua curramꝰ. Ager : mundusẽ. Sabbatũ
otũ ẽ. Seges: credituroꝵ ꝓfectus inmessẽ ẽ. Ergo
sabbato in agrũ profectis in legis otio dñipro¬
gressus ihunc mundũ est. Segetẽ eã idẽ. satiorẽ¬
humani generis inuisens. & esuritio. famesẽ. salutis huma¬
nȩ. Spicas p̃cepere acuellere. scilicet scõrũ se salute satia¬
re. discipłi festinant. Neq em̃ homini c̃gruit cib spicȩ :
neq p̃cerptarũ esusẽ. utilis aristarũ. Sed futuri fidẽ.
factispeties exeqͥtur . & uirtꝰ int̃iecta uerboꝵ. sacram̃tũ
& esuritionis & satietatis absoluit. Epharisȩs qͥ penesse

Expanded text:
veritates, in ipsis illis gestorum effectibus sui similem veritates, in ipsis illis gestorum effectibus sui similem atque ex se intelligendam futurae veritatis imaginem cour. --Ac principio contuendum, sermonem hunc ita quo patri Deo gratiam de data gentibus salute confessus est: ut idem sensus et superiora et consequentia contineret. Ergo per reliqua curramus. Ager mundus est, sabbatum otium est, seges crediturorum profectus in messem est. Ergo sabbato in agrum profectus, in legis otio Domini progressus in hunc mundum est, segetem eam, id est, sationehumani generis invisens. Et quia esuritio fames est salutis humanae; 727 spicas praecerpere ac vellere, scilicet sanctorum se salute satiare discipuli festinant. Neque enim homini congruit cibus spicae, neque praecerptarum esus est utilis aristarum: sed futuri fidem facti species exsequitur, et virtus interjecta verborum sacramentum et esuritionis et satietatis absolvit. 3. Pharisaei, qui penes se
Abbreviated transcription (Latin):
onusq ꝓmitt it. simodo eiꝰ iugum tollant. manda¬
toꝵ scilicet suoꝵ p̃cepta suscĩpiant. eumq sacram̃¬
to erucis adeant. quia cor de humilis. & mitissit. & in
hisanimab suis requiem inueniant: iugi suauis & leuis
oneris blandim̃ta ꝓponens ut credentib eiꝰboniscien¬
entiam prȩstet qđ solus ipse nouit inpatre. Et quidiugo
ipsius suainus quid onere leuius ꝓbabilem fieri.
scelere abstinere. bonũ uelle malũ nolle. a mare
om̃s. odisse nullũ. & terna conseqͥ. p̃sentib non capi.
nolle inferri alteri qđ ipsi sibi ꝑpeti sit molestũ:¬
Niłł tpr Abuit iħc ꝑ segetes sabbatis. discipłi
aut̃ eiuse surientes coeꝑunt uellere spicas & mandu¬
care. Et egressus insegetẽ. & diessabati. & discipłoꝵ
esuritio: et spicarũ p̃cerptio. & phariseoꝵ insimulatio.
& dñi responsio : habent ut cȩtera subiacentẽ interio¬
ris causa intelligentiã. Om̃s em̃ ut diximus factoꝵ

Expanded text:
onusque promittit, si modo ejus jugum tollant, mandaonusque promittit, si modo ejus jugum tollant, mandatorum scilicet suorum praecepta suscipiant, eumque sacramento crucis adeant: quia corde humilis et mitis sit, et in his animabus suis requiem inveniant : jugi suavis et levis oneris blandimenta proponens, ut credentibus ejus boni scientiam praestet, quod solus ipse novit in Patre. Et quid jugo ipsius suavius, quid onere levius, probabilem fieri, scelere abstinere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, odisse nullum, aeterna consequi, praesentibus non capi, nolle inferre alteri, quod ipsi sibi perpeti sit molestuit Jesus per segetes sabbatis: discipuli autem ejus esurientes coeperunt vellere spicas, et manducare . Et egressus in segetem, et dies sabbati, et discipulorum esuritio, et spicarum praecerptio, et Pharisaeorum insimulatio, et Domini responsio habent, ut caetera, subjacentem interioris causae intelligentiam. Omnes enim, ut diximus, factorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ extragaudiũ dño erat. p̃dicata olim fidesgeritium.
Caelestiũ enĩ uerboꝵ archana atq uirtutes sapientib
absc̃dimt᷑ & paruulis reuelant᷑. Paruuł malitia ñ sensu:
sapientib uero stultitiae suae p̃sũptione. ñ prudentiae
causis. Factiq huiꝰ &eqͥtatẽ dñs pat̾̃nȩ uoluntatis iudicio
confirmat : ut qui dedignant᷑ paruuli indõ fieristul¬
minꝰ qt iã qđ indõ ẽ estimaretur : onũa sibi a patresue
aittradita ẽẽ. soliq sẽpatricognitũ. patrẽq soli sibi
notũ. uel cin ipse reuelare. uoluisset: reuelaturus ei
a quo ut reuelare uelitoret᷑. Iu a reuelatione eandem
utriusq inmutua cognitione eẽ. substantiam docet:
cũ qͥfiliũ cognosceret patrẽquoq cognituruseẽt infi¬
lio qͥa omiã ei apatre sint tradita. Tradita aut̃ ñ alias
sunt. Atq ita in hoc mutuae cogntionis intelligituꝵ
ñ aliud infilio quã qđ inpatre ignor abile sit extitis
scłioneratos ad se aduocat : dep̃turũq. se laborẽ

Expanded text:
non extra gaudium Domini erat praedicata olim fides gentium. Coelestium enim verborum arcana atque virtutes sapientibus absconduntur, et parvulis revelantur: parvulis malitia, non sensu; sapientibus vero stultitiae suae praesumptione, non prudentiae causis. Factique hujus aequitatem Dominus paternae voluntatis judicio confirmat : ut qui dedignantur parvuli in Deo fieri, stulminus, quam quod in Deo est, existimaretur; omnia sibi a Patre ait tradita esse, solique se Patri cognitum, Patremque soli sibi notum, vel cui ipse revelare voluisset : revelaturus ei, a quo ut revelare velit oretur. Qua revelatione eamdem utriusque in mutua cognitione esse substantiam docet, 726 cum qui Filium cognosceret, Patrem quoque cogniturus esset in Filio: quia omnia ei a Patre sint tradita. Tradita autem non alia sunt, sunt. Atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto intelligitur, non aliud in Filio, quam quod in Patre ignorabile sit, exstitisaeculi oneratos ad se advocat : dempturumque se laborem
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli sp̃u flatuq uexatae. tanꝗ in ramnis arboris ad¬
mulier abscondit infarinae m̃suris trib donec ferm̃ta¬
tũ ẽ. totũ. Ferm̃tũ de farinaẽ: qđ uirtutẽ acceptã aceruo
mulier. srnagoga scilicet ꝑ iudicũ mortis abscondit:
arguens legẽ & ꝓpħas euangeliis dissolutos. hocaũ¬
in farmnae m̃suris trib: idẽ legis. propħarum
euangelioꝵ aequalitatae cooꝑtũ. omĩa unũ facit: ut qđ

Expanded text:
diaboli spiritu flatuque vexatae, tamquam in ramis arboris acdiaboli spiritu flatuque vexatae, tamquam in ramis arboris acfarinae mensuris tribus, donec fermentatum est totum . Fermentum de farina est, quod virtutem acceptam acervo ceptum mulier, synagoga scilicet, per judicium mortis abscondit, arguens legem et prophetas evangeliis dissolvi. Hoc autem farinae mensuris tribus, id est, legis, prophetarum, evangeliorum aequalitate coopertum, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
b uidere & audire in plenitudinem tempoꝵ destinatũ.
& expectationis istius gaudiũ apłis reseratum
Simile est regnũ caeloꝵ granosinapis. Etrłqͣ. Granosina-¬
pis seipsũ dñs conparauit acri semini & omĩũ seminũ mi-¬
mmo : cuiꝰ uirtꝰ ac potestas tribulationib et prȩssuris
accenditur Pranũ hoc igit᷑ postꝗ in agro satũ fueriit
idẽ ubi apopło conp̃hensus & traditꝰ morti. tanq in a gro
satione quadã fuit corporis consepultus: ultram̃ suram
om̃iũ olerũ excrescit. & uniũ sam ꝓpħarũ głam excedit.
Oleris enĩ uicȩ tanꝗ aegroto isrł data ẽ. p̃dicatio ꝓpħarũ :
sediam exramis arboris exsolo insublime ꝓlatae. cali uo¬
lucrȩs in habitant. Apłos scilicet ex xp̃i uirtute ꝓten¬
sos& mundũ inumbrantes. in ramis intelligimꝰ : in quos
gentes inspẽ uita aduolabunt. & aurarũ turbine. idẽ.

Expanded text:
us videre et audire in plenitudinem temporum destinatorum, us videre et audire in plenitudinem temporum destinatorum, et exspectationis istius gaudium Apostolis reservatumSimile est regnum coelorum grano sinapis, et reliqua . Grano sinapis se ipsum Dominus comparavit, acri maxime, et omnium seminum minimo, cujus virtus ac potestas tribulationibus et pressuris accenditur. Granum hoc igitur postquam in agro satum fuerit, id est, ubi a populo comprehensus et traditus morti, tamquam in agro, satione quadam fuit corporis consepultus; ultra mensuram omnium olerum excrescit, et universam prophetarum gloriam excedit. Oleris enim vice, tamquam aegroto, Israeli data est praedicatio prophetarum. Sed jam ex ramis arboris ex solo in sublime prolatae, coeli volucres inhabitant. Apostolos scilicet, et Christi virtute protensos, et mundum inumbrantes, in ramis intelligemus: in quos gentes in spem vitae advolabunt, et aurarum turbine, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
nere significat eos quiextra ȩcłam positis. nullã sibi¬
dium sermonis caꝑe posse intelligentiam. Nauisenĩ
ȩcde typũ p̃fert. Intraꝗ uerbũ uitae positũ & p̃dicatũ.
Huiqͥ extras̃ & arenae modo steriles atq inutiles adia-¬
cent: intelligere ñ poss̃. De parabolis aut̃ iam ad ño
dabit : qͥ aut̃ ñ habet. & qđ habet auferetuꝵ abeo
Regni młsteria fidesꝑcipit. Haec in quib fuerit ꝓficiet
& incrementis ꝓfectus sui abundabit: in quib uͦ non fue¬
rit. etiã qđ habent aures auferet᷑ ab his. Damnũ scili¬
cet legis exfidei in opia declarat: quia fidem iudaei
cepta. nouisfructib ditat repudiata uͦ etiã ueteris
Substantiae opes detrahit. Uri aut̃ beati oculi
quiuident: & aures quȩ audiuñ. Apłici tẽporis
beatitudinẽ docet. quoꝵ oculis atq aurib contigit dĩ
salutare uisere & audire : propħis atq austis cupienti.¬

Expanded text:
nere significat eos, qui extra Ecclesiam positi sunt, nullam divinere significat eos, qui extra Ecclesiam positi sunt, nullam divini sermonis capere posse intelligentiam. Navis enim Ecclesiae typum praefert: intra quam verbum vitae positum et praedicatum hi, qui extra sunt, et arenae modo steriles atque inutiles adjacent, intelligere non possunt. De parabolis autem jam a Domino dabit: qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo . Regni mysteria fides percipit. Haec in quibus fuerit proficiet, et incrementis profectus sui abundabit: in quibus vero non fuerit, etiam quod habent auferetur ab eis. Damnum scilicet legis ex fidei inopia declarat: quam fidem Judaei cepta novis fructibus ditat, repudiata vero etiam veteris substantiae opes detrahit. 3. Vestri autem beati oculi qui vident, et aures quae audiunt . Apostoloci temporis beatitudinem docet, quorum oculis atque auribus contigit Dei Salutare visere et audire: prophetis atque justis cupientib
Abbreviated transcription (Latin):
istud inpat̾nae maiestatis uirtuteloquęret᷑: ñcianti sibi
qđ foris amatreatq a fr̃ĩb expectaret᷑. manũ in dispłos
formã seipsũ uniũsis agendi sentiendiq constituens.
ꝓpinqͥtatẽi om̃iũ ius atq nom̃ iã non deconditione nas¬
tendi. sed dȩ ȩcłe commuione retinendum. Cx̧terũ
non fastidiose dematre sua sensisse existimandusest:
cui in passione positꝰ maximȩ sollicitudims tribuerit af¬
fectũ. Est aut̃ etiã in eotypica ratioseruataẽ. ut mat̾ ens
& fr̃s foris starent : cũ utiq in grediendi ad eũ haberent:
uttȩteri potestatẽ. Sedq insuauenit. & sin eũ non rece¬
punt : inmatreeiꝰ ac frĩb srnagoga & israhelitȩ p̃fi¬
gurant᷑. ingressueiꝰ atq aditu abstinentes: x III.
adeũ turbȩ : ita ut innauiculã ascenderet. Sedisse
dñm innaui & turbas foris stetisse : ex subiectis reb ẽ.
ratio. Inparaboł enĩ erat locuturus & facti istius ge-¬

Expanded text:
istud in paternae majestatis virtute loqueretur; nuntianti sibi quod foris a matre atque a fratribus exspectaretur, manum in discipulos formam se ipsum universis agendi sentiendique constituens, propinquitatum omnium jus atque nomen, jam non de conditione nascendi, sed de Ecclesiae communione retinendum. Caeterum non fastidiose de matre sua sensisse existimandus est, cui in passione positus maximae sollicitudinis tribuerit affectum . Est autem etiam in eo typica ratio servata, ut mater ejus et fratres foris starent, cum utuiqe ingrediendi ad eum haberent ut caeteri potestatem. Sed quia in sua venit, et sui eum non receperunt; in matre ejus ac fratribus Synagoga et Israelitae praefigurantur, ingressu ejus atque aditu abstinentes. ad eum turbae, ita ut in naviculam ascenderet : Sedisse Dominum in navi, et turbas foris stetisse, ex subjectis rebus est ratio. In parabolis enim erat locuturus: et facti istius ge
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Qui illinc exiens circũ gentes desertas atq aridas
oberrauit. domũ ueterẽrelinquens: ut in hisusq indiẽ
uidicii ñ inquietita habitatione reqͥesceret. Sedrursũ¬
efflux̃ : habitandi cũ his locis nullusẽ. Etaĩ iã inhis re¬
qͥem ñ habebit : intra sereputans optimũ credit regredi
in eamexqua profectus ẽ. domũ. Haec emundata ꝑlegẽ
om̃ĩs lexusq ad iohannẽ ẽ. & adhabitandũ ñ receptussit
xp̃c: Atq ita & habitatore uacuaẽ. & deserta custodib:
cũ tam̃ uenienti habitatori p̃euntum sollicitudine. &
mundata sit & ornata. Septẽ igit᷑ sp̃s neqͥores assumuNͣ:
q toterant gr̃ãrũ inunera destinata cũ xp̃o quȩ in eo
multiformis illa di saꝑientia septiformmi grã collocainit:
Atq ita nouissima hominis illiꝰ peiora er̃ priorib: q ex-

Expanded text:
sit. Qui illinc exiens, circum gentes desertas atque aridas sit. Qui illinc exiens, circum gentes desertas atque aridas oberravit, domum veterem derelinquens: ut in his usque in diem judicii non inquietata habitatione requiesceret. 23. Geneffluxit, habitandi cum his locus nullus est: et cum jam in his requiem non haberet, intra se reputans, optimum credit regredi in eam ex qua profectus est domum. Haec emundata per legomnis lex usque ad Joannem est , et ad habitandum non receptus sit Christus. Atque ita et habitatore vacua est, et deserta custodibus: cum tamen veniente habitatore, praeeuntium sollicitudine, et mundata sit et ornata. Septem igitur spiritus nequiores assumuntur; quia tot erant gratiarum munera destinata cum Christo, quae in eo multiformis illa Dei sapientia septiformi gloria collocavit: Atque ita novissima hominis illius pejora erunt prioribus: quia ex