comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domine uoluntate & iussione com¬
perta: festinant̃ quod eis praccep¬
tum fuerat exequntur. Furtumq
laudabile quod nemini dampnũ
intulit. & omnibus pie credentibus
lucrũ maximũ contulit. sexto
Amrmorata urbe lapide insulcis
autumnalibus quos tunc seminib
iaciendis praescripta matrona in
habundantia parabat arantiũ spe-¬
tiem agricolarũ praetendentrs.
uelut quiddã ruralis operis la¬
borantes abscondunt: locũ &iã
certo notamine ad signare pro¬
curant. ex quo tadẽ dĩ futura
femina. ac sibi college xp̃iani
int̃ nocturna secreta silentia.
praescripta martyrũ tollentes
corpora. & beati dr̃ onisi corpori
ninxerunt: & ueneratione quã
int̾ persecutoꝵ rabiẽ poterant.
deuotissime frequentabant.
Pacta deinceps satione. nec suũ
seges negauit obsequiũ: quae
tali est fecundata pinguedine.
Atq sic sẽ in eadẽ beneficiũ uber¬
tatis infudit: ut centuplicatos
fructus deuotissima cultrix

Expanded text:
dominae voluntate et jussione comdominae voluntate et jussione comperta, festinanter, quod eis praeceptum fuerat exsequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix
Abbreviated transcription (Latin):
i ddiporo rustioi e eleuthieiri
Somnonte ubi ipsi una cũ beatis.¬
no dronsio fuerant martrrirati
aad isit profutura sibi adpatrocimnũ
aligerent & tumularent : inito
oilio eligunt tetris sc̃quanȩ pro¬
sdsq gurgitibus martrrũ corpo
oberdenda committere. Quŗ
npesti nauibus: ad prouisũ gur¬
qte ministros iubent di mergen¬
ai prrferre. Sed ds om̃ps prascius
sturorũ. qui mutat tempus. &
ned praedestinauit non mutat
osiliũ. qui malũ olofernis concep¬
am prudentia beni uolentis fe¬
anymmutauit: iniquorũ consilia
paganorũ adhuc erroribus ne-¬
cessitate potius quã uoluntate
appetiuit: atq ad conuiuiũ ueni-¬
e postulat sc̃oꝵ corporũ perditores.
Etdum eis copiã oblatȩ humanita¬
tis expendit: a memoria eorũ
que susceperant agenda discussit:
fidelibusq suis & familiaribus uoti
conscns secrita ordinatione cõ¬
mittit: ut sub tracta furto prae-¬¬
uosa corpora bratoꝵ diligens ela¬
boret occultare prouisio. Qui

Expanded text:
 corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio, eligunt terris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere. Quae imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent demergenda perferre; sed Deus omnipotens praescius futurorum, qui mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia paganorum adhuc erroribus necessitate potius quam voluntate,appetivit, atque ad convivium venire postulat sanctorum corporum perditores. Et dum eis copiam oblatae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda, discussit, fidelibusque suis et familiaris voti consciis secreta ordinatione committit, ut subtracto furto pretiosa corpora beatorum diligens laboret occultare provisio. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
& ad absentes directa institutio.¬
num praecepta dominica mis¬
sarũ sollempnia. ut confirmaren¬
tur participatione corporis &
les uelut iam in cęlis positus cęle¬¬
brar&: hora qua frangebatur
panis sc̃s quõ ipse & populus com¬
municare debebant. resplenduit
huuis modi lux decęlo suꝑ eum
& om̃s qui ibi aderant: qualẽ ne.¬
mo eorũ antra uiderat. In qua¬
luce ueniens apparuit ei dñs

Expanded text:
et ad absentes directa institutioet ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et les, velut jam in coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant, resplenduit hujus modi lux de coelo super eum et omnes qui ibi aderant, qualem nemo eorum antea viderat: in qua veniens apparu
Abbreviated transcription (Latin):
clibani incendia: & inea uir dĩn
sc̃s dronisius uexillo sce crucis
armatus proicitur. Et hic in qui¬
menti imaginaria concrrmatio¬
ne egredur : roreq tui scĩ sp̃s
hos fidei mex sedes rogos. qui
rum pheã ignitã incustodia paradr¬
si cruoris tui latice fidelibus tiuis
tissimo properantes. uincti diffe-¬
runtur: nondimittuntur. Cumq
eaetincto ad orationẽ eius fornacis
incendio beatus dñi pontifex dy-¬
onisius fuiss& splendidior auro
eductus : patibulo cruciare
stipitis tormentaliũ instru¬
mentorũ confixiont appendit᷑.
dm̃ cimctis spectantibus praedi-¬
cans. diutius tortus nec mortuus
deponitur: & incarcerr glaucini
tres simul electi dñi cum fideliũ
multitudine recluduntur. Duce.¬
bantursane adelicto obligatiẽ.
iusti inuinculis. condempnandi
a dampnatis : & in nocentes ano¬¬
centibus exponuntur. Ubi cum
post multas & pernecessarias
populi qui eum sequendo car-¬
cerẽ inruperat ex ortationes.

Expanded text:
clibani incendia, et in ea vir Domini clibani incendia, et in ea vir Domini S. Dionysius, vexillo sanctae crucis armatus, projicitur, et hic, inquimenti imaginaria concrematione egrediar: roreque tui sancti Spiritus, hos fidei meae sedes rogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam paradisi, cruoris tui latice, fidelibus tuis tissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibulo cruciarii stipitis, tormentalium instrumentorum confixione appenditur.  cunctis spectantibus praedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes,
Abbreviated transcription (Latin):
catastis extensi & flagellati. dño
gratias referebant. Qunc beatis¬
simus & acceptabilis xp̃o hostia.
dionisius. in oculis suorũ suꝑ leo¬
tum ferrrũ sub positis flaminis
midus extensus est: & cantabat
dicens. Ignitũ eloquiũ tuũ dñe
urehement: & seruus tuus dilexit
sieris perignr̃ flamme non
nocebunt tẽ. & dedisti mibi
periculosiorẽ ignẽ incupiditatib
uncert: fac & ad nominis tui
gloriã hano adustionẽ mesupera¬
re. Et siccũ ambusto toto cor¬
pore fuiss& leuatus: ad bestias
ferocissimis in rabrẽ multo ieiunio
excitatas proiectus subrigitur.
Quas cum impetu ualidissimo con¬
spexiss& accurrere: contra cas
faciens signũ crucis. & suspici¬
ens incęlum ait. Ti dñe qui
semꝑ idem es: Adesto nunc
mibi eandem potentiã exer¬
cendo: quã in lacuseruo tuo
danibeli misericordit contulisti.
Perurnientes autẽ adeũ bestiȩ:
mansuetissime procidebant ei.
Praeparantur quoq ingentia

Expanded text:
catastis extensi et flagellati, Domino catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, dicens: Ignitum eloquium tuum, Domine, vehementer, et servus tuus dilexit sieris per ignem, flammae non nocebunt te: et dedisti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum crucis, et suspiciens in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto nunc mihi, eamdem potentiam exerendo, quam in lacu servo tuo Danieli misericorditer contulisti. Pervenientes autem ad eum bestiae, mansuetissime procidebant ei. Praeparantur quoque ingentia
Abbreviated transcription (Latin):
dnconspectu sc̃orũ rustici &
deutheri. ut tormentorũ ipsius
aemore ab intentione sua resipis¬
cerent. prȩtiosus campi doctor
corũ & fortissimus achleta dro
nsius expoliatur : & toto corpo¬
renudus aternis militũ ternio¬
nibus uicissim flagellatur. nec
umcitur: quin int᷑ crepitus uer¬
berũ dĩ gloriã collaudare. &
anmilitones suos ut ad hȩc sẽ in¬
ictos prȩpararent commonẽre.
nsq fideles ut hinc in dominica
sde corroborarentur. non desi¬
nebat praedicare dicens.
haudẽ dñi loquatur osmeũ : &
benedicat omnis caro nomen
scm̃ eius: qm̃ stignata passionis
xp̃i perferre dignus habitus
sum: pro confessione eius incor¬
porrmeo: quod est gloria ur̃a
ouiri fideles & dilectissimi fr̃s.
dõq uidete nedeficiatis intri¬
bulatiomibus meis : sed magis
armentur corda ur̃a. & adsimi
rime : & inmenso catenarũ pon¬
dere simulscĩ dñi onerantur:
& mergastulũ tenebrosissimi
carceris retruduntur. Indeq
ad prȩfecti auditionẽ reducti: m

Expanded text:
in conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum ejus: quoniam stigmata passionis Christi perferre dignus habitus sum pro confessione ejus in corpore meo: quod est gloria vestra, o viri fideles, et dilectissimi fratres. Ideoque videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, sed magis armentur corda vestra, et ad similrime, et immenso catenarum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in
Abbreviated transcription (Latin):
obstrictȩ auriũ iamiae. reciper
merentur auditũ. Sed nec ullus
silendũ est: quod inmundorũ
spirituũ infestatione uexati. di
admemoratorũ xp̃i testiũ tum¬
los ex aminandi uirtute diuna
ducuntur. sc̃oꝵ ipsoꝵ coguntir
imperio : quoquisq sit in artm
positus loco. designatis non¬
bus indicare. Quoꝵ memoral.¬
da & gloriosissima passio. eregu¬
ne urbis parisioꝵ in colle quidi¬
tea mons mercurii. qm̃ inibi idu¬
lũ ipsius principalit̃ colebatir
agallis. nunc uero mons mart¬
rũ uocatur sc̃oꝵ dñi gratia. qd
ibidẽ triumphale martrriũ pa¬
petrarunt. cȩlebrata estoctine
idus octobris: anno ab incarnll¬

Expanded text:
e merentur auditum. Sed nec illud silendum est, quod immundorum spirituum infestatione vexati, dum ad memoratorum Christi testium tumulos examinandi virtute divina ducuntur, sanctorum ipsorum coguntur imperio, quo quisque martyrum sit positus loco, designatis nominibus indicare. Quorum memoranda et gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui antea mons Mercurii, quoniam inibi idolum ipsius principaliter colebatur a Gallis, nunc vero mons Martyrum vocatur, sanctorum Domini gratia, qui ibidem triumphale martyrium perpetrarunt, celebrata est VII Idus Octobris, anno ab incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
ru quoq domiciamꝰ crudelises
Quẽ ultio diuina ut & teronsꝰ
qls lic portio furrat postuecẽ
pafolor suit ulla est proerastina¬
f secuta: quã percussus uitã cũ
sico principatu miserabilit̾ ut
uadt amist Regnantednonio¬

Expanded text:
 quoque Domitiani crudelissimi Quem ultio divina, ut et Neronem, cujus hic portio fuerat, post necem apostolorum, sine ulla est procrastinatione secuta, qua percussus, vitam cum tyrannico principatu miserabiliter, ut par erat, amisit: regnante Domi
Abbreviated transcription (Latin):
bulo dñi saluatoris uti illũ causa
poposcerit: benignũ cũ appellat
Quam & iam siquis intente perlege¬
intuebitur: & qua fiducia post
lapsum si contigerit ad benigniu
recurrere. quisq debeat periude¬
bit. Ministroꝵ &iam aecclesias¬
ticorũ ordinẽ & excellentia as
Auctoritatẽ sacerdotũ: mea pl¬
nissime satis ostendit. Cui hus¬

Expanded text:
bulo Domini Salvatoris uti illum causa bulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegeintuebitur, et qua fiducia post lapsum, si contigerit, ad benignum recurrere quisque debeat, pervidebit. Ministrorum etiam ecclesiasticorum ordinem et excellentiam atque auctoritatem sacerdotum, in ea plenissime satis ostendit. Cui h
Abbreviated transcription (Latin):
intȩ: cũ abdicasti mortẽ. Cuiq¬
benefacies inherendo: cum bio
nobis arcius iunctus eris. Isenq
illud est. cuius me fulgore oba¬
brans. eras solitus hinc inde fues
multi coloriis & multi plicibus &
intra penetralia infuliginare &
minatis spiculis terebrarr. On
fatebare illius notitia sãpida noso
in hiabas mentali palato se resilti¬
bat: & dedignans inuentre tult
notitie sedẽ sumere abnuebat. Se
sic modo cognoscentia & prõuidi
corda gerens. suspice: ne pro his qu
non sunt est uerũ remutes. & pr¬
tinacior ad falsa temptantibus eho
quam aduerũ est suggerentibis
nr̃is uotis extiteras. Naminihi ta
esse & uita mea letus iammorur.¬
nihilominus deproprio actu hom¬
bilit̃ increpans. qm̃ eũ quia fidt
apostatauerat prohibuit recipi.
ualde utilẽ scripsit epłam. exen¬
plis ac scripturarũ testimoniis in
mõdũ serti deagro plenosc̃ȩ scnp¬
ture cui benedixit dñs collecti
redolentẽ. Inqua ubicumq uocl.¬

Expanded text:
vitae, cum abdicasti mortem, cuiqvitae, cum abdicasti mortem, cuiqbene facies inhaerendo, cum hinc nobis arctius junctus eris. Is inest illud est, cujus me fulgore obtenebrans, eras solitus hinc inde fucis multicolis et multiplicibus, etiam intra penetralia infuliginare, et accuminatis spiculis tenebrare. Quoniam, ut fatebare, illius notitia sapida nosci, ut inhiabas, mentali palato se resultabat, et dedignans, in ventre tuae notitiae sedem sumere abnuebat. Sic, si modo cognoscentia et provida corda gerens, suscipe, ne pro his qui non sunt, est verum temutes: et pertinacior ad falsa tentatibus esto, quam ad verum est suggerentibus nostris votis exstiteras. Ita nam in Jesu esse et vita meanihilominus de proprio actu horribiliter increpans, quoniam eum, qui a fide apostataverat prohibuit recipi, valde utilem scripsit epistolam, exemplis ac Scripturarum testimoniis in modum serti, de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque voca
Abbreviated transcription (Latin):
& thyõpicis ob ducentẽ. solere inoc¬
cidua ora captare perfugia. Tunc
autẽ lucigenos thesauros caligines
minos ut putauiius proferentes
recondere occidentes: praesertim
cum lunȩ de ess&. & nec conuentus
tempus propinquar&: Aio ad cẽ
peritie uaste sacrariũ. ad huc nẽs¬
cius tante rei mysteriũ. Quid
in quã speculũ doctrina apollo¬
fani his secretis adscribis. & Atq
mihi tũ inquiens hominẽ diuo. &
non humani sensus sermone. Ista
obonedyonisii. diuinarũ retribu¬
tiones suntrerũ : Deniq notatũ
feriȩ diem & annũ ad nuntia¬
tioni quã paulus ñr auribus
sus pensis intonuit. signis acclaman¬
tibus concordari expertus. dedi
ueritati manus. & falsitatis sum
neibus absolutus. Quã mesfabilit̃
effero. tibiq infero. quȩ est & uia.
acuita. & uerũ lum. quod in lumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ in
mundum. cui tũ tandẽ ut uere
prudens cessisti. Cessisti nempe

Expanded text:
Aethiopicis obducentem, solere in ocAethiopicis obducentem, solere in occidua ora captare perfugia, tunc autem lucigenos thesauros caligines, minos, ut putavimus, proferentes recondere Occidentis, praesertim cum lunae deesset, et nec conventus tempus propinquaret, aio ad te peritiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium: Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophani, his secretis ascribis? ad quae mihi tu inquiens omine divo, et non humani sensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi, quam Paulus auribus nostris suspensis insonuit, signis acclamantibus, concordare expertus, dedi veritati manus, et falsitatis sum nexibus absolutus: quam ineffabiliter effero, tibique infero, quae est et via ac vita, et verum lumen est, quod illuminat omnem hominem venientem in mundum , cui tu tandem, ut vere prudens, cessisti; cessisti; nempe
Abbreviated transcription (Latin):
mihi sufficere. & non numina
Utautẽ lux superna paternȩ gloriȩ
splendorẽ intue mentis tenebras
radiare suo proposito destinauit.
penetrabilibus cordis mei infudit.
ut tibi memoriale pussimũ recor¬
darer. qualit miliõpoli penę
ti annorũ fere tempus euoluens
parit̃ morabamur. cũ feria
quadĩ sexta. ferme hora &iã
sol est horribilit obscuratus.
quia non ds̃ sed creatura dĩ lucis
suȩ occubitu lucere nequiuit.
Questusq sum apudte: quid hinc
tibi prudentissime uideretur.
Ex quo prudentia tua respondit. qd
adeo tenacit cordi mentis mec̨
inhesit : ut nulla oblitteratione ab¬¬
rãdi. nulla mortis imagine ualrat
aboleri. Obfusi namq orbe unifor¬¬
mit tenebrarũ caligine tabescente.
ut purgatu rediit solis diamrtrũ.
regulã philippiaridẽi assumpsimus.
Cumq reperimus quod & erat notis¬
simum eoteniis fatigatione eclỹpti¬
ca solem pati molestias non debere:
lunã aboriente solarẽ fulgorẽ uelis

Expanded text:
mihi sufficere, et non numina mihi sufficere, et non numina Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter in Heliopoli pene cti annorum fere tempus exsolvens, pariter morabamur: cum feria quodam sexta ferme hora etiam sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis diametrum, regulam Philippi Aridei Arridei assumpsimus; cumque reperimus quod et erat notissimum, eo tenus fagitatione ecliptica solem pati molestias non debere, et lunam ab oriente solarem fulgorem velis
Abbreviated transcription (Latin):
iterati commendẽ. quorũ pridẽ
contempseras notionẽ. Frequen¬
tissime quidem & diligent sacris
dilucidaui tibi dictis morse pro-¬
dente adño hominẽ limo factũ.
& trans gressionis eius cataclismo¬
piatas. Sequent quoq r̃ũ iamici¬
tia sumptũ: multaq inaegypto
& egressionis suar itinere proeo
& in eo fecisse magnalia. Atq thro¬
logos multimodos effecisse. quoꝵ
prȩnoscentia ds̃ humanatus fieri
ex uirgine est dignatus. Un demihi
responsalia multotres remisisti.
non solũ tehȩc ẽe. uera funditus
ignorare : uerũ & quis idem mor¬
ses fuerit pernescire: Euangeli
quod meũ uocabas rennuere.
Paulũ uero hominẽ mundi circui¬
torẽ & srmini uerbũ. de materia¬
libus ad inmaterialia non uelle
suscipere. immo me refellendo.
qͣm paterna religionis iura dege¬
ner omittens. insacrilega nefaria
me trans fuderim hortabaris.
aut ea quibus innitebar dedisce¬
re. aut his delectis paterer mea

Expanded text:
iterato commendem, quorum pridem iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmopiatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernescire; Evangeliuquod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea
Abbreviated transcription (Latin):
pras. designo tenebrarũ insalua¬
prs crucifiocione facto. earundẽq
anebrarũ accessionẽ ee recessionẽ.
iboriente inorientẽ extitisse mira¬
blẽ sicut miliopoli ciuitate parit᷑
constituti uiderunt: Addens & uer¬
si queei tunc sepe fatus apollo fani¬
s dixerit: uti plenius inepła ad
nsum directa infra docebitur.
m obpleniorẽ gestarũ rerum
cognitionẽ hinc subnectere
udicauimus: habentẽ sȩ in hec
Ipollo fanio. concreto & con¬
pulosopho. Nunc nunc mihi
idte mi sermo dirigitur prȩcor¬
dialis amor. multos tibi sollici¬
tidinũ iearũ angõres dete re¬
plicans. teq miti mente suꝑ ue¬
cordi note tibi friuolitatis dniti¬
ni. pertinatia arguens. & detẽ
fanatica in lusionũ fantasmata in-¬
sultans. supernalẽ modificationẽ
benignitatis dĩ inagnificentissime
& diligrntissime adorando tibi
bene resipiscenti pars animȩ
mee con iubilo. tuisq tẽ despec¬
tonibus compellabo: ut illa tibi

Expanded text:
petit de signo tenebrarum, in Salvapetit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi
Abbreviated transcription (Latin):
habitare ds̃ dicitur. & inqua fit
omnis qui eum scire & uidere
dignus in hoc corpore furrit.
Sosi patrẽ autr̃ sacerdotẽ breuidi¬
plomate monuit: nebona sua no
manifesta iudicet. ẽe. neglecta
& ut careat contentione uerborĩ¬
Poli carpo &iam smirneorũ ep̃o. bra
uidelicet iohannis apłi discigulo.
geticã misit. in miens quod pera¬
naces contra dictores ueritatis
sepius correpti. aliquantulũ sin
declinandi. Simul & grecos ac¬
cusans. quod sapientiã adõ accs¬
tã. non sc̃e diuinis indiuina uten¬
tes. diuinũ eicere temptent
cultũ & permultã uanã gloria
poetarũ. seruitutẽ inducere
studeant creaturȩ potius quĩ
creatoris. Unde & apollosanii
sophistȩ cultoris scilicet solis
o suidens. acti in sole sub exechia
Sicili recordatur. cui fidẽ accom¬
dire isdẽ apollo fanius detreeta¬
M atq ut ei nom possit monenti
Atre beatũ polycarpũ instruit.
esrmemorari eum apollo famo

Expanded text:
habitare Deus dicitur, et in qua sit habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentione verborPolycarpo etiam Smyrneorum episcopo, beati videlicet Joannis apostoli discipulo, geticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis,ycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio
Abbreviated transcription (Latin):
logiȩ. & quę sunt apofatice id est
negatiur. In quarto. quia nihil est
sensibiliũ. quod omnis intelli gibi
persententias differentẽ. quomo¬
do quadã ignorantia cognoscat᷑
ds̃ & quomodo uisus sit ab his qui
eum uidisse leguntur. & quod
benignifico & deifico munere
Aliquo modo intelligatur. Et qd
non solum diuinitatis. sed & hu¬
manitatis xep̃i misteriũ. & dic¬
tu archanũ maneat. & intellix¬
suꝑ omnia. hominibus est subr¬
tialit̃ constitutus. Et quod sep
hominẽ de hominũ substantus
stantialit̃ est substantiatus. N
ostendit uirgo suꝑ ex dellent i
ens. & aqua in stabilis materiale
& trrrestrẽ grauitatẽ sustiuens
Et quod non diuise scđm dm̃ tanũ
diuia egit benignus iħc. neq hi¬
mana tantũ scđm hominẽ sedin
ds̃ factus. nouã quandã dĩ urile
oprrationẽ nobis percunlitaut.
Oorotheo quoq ministro dirrait
litteras. in notes cens quod diuina
caligo sit lux maccessibilis. Inqu

Expanded text:
logiae, et quae sunt apophaticae, id est, logiae, et quae sunt apophaticae, id est, negativae. In quarto, quia nihil est sensibilium, qper sententias disserentem, quomodo quadam ignorantia cognoscatur Deus, et quomodo visus sit ab his, qui eum vidisse leguntur: et quod benignifico et deifico munere aliquo modo intelligatur, et quod non solum divinitatis, sed et humanitatis Christi ministerium, et dictu arcnia, hominibus est substantialiter constitutus, et quod secundum homines, de hominum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter pariens, et aqua instabilis, materialem et terrestrem gravitatem sustinens: et quod non divise secundum Deum tantum divina egit benignus Jesus, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
sensu transcedens. ac pro ut morta¬
li possibile est. atq licitũ. usq ad
ipsius diuinitatis sacrariũ pem tratꝰ.
Qua propt̃ a grecorũ sapientibus ex
plicat ala cęli uocatur. quia illuc
spiritali intelligentia. & reuerentis¬
simȩ reuelationis gratia euolans.
non solũ illa multimoda. & magnifi
ca mysteria. ac ministeria sc̃orũ
spirituũ. uerũ & sempiterne ditatis
saporẽ palato cordis degustans.
didicit unde hȩc humane notitię
litteris eructauit. Incuius libri ca¬
pitulo primo dicit intimatũ sibi
abeato bartholomeo apostolo. qua¬
lit̃ theo logiã scm̃q euangelium
deburrit intelli gere. Quod & ar¬
gute cȩpit. & breuibus sed profu¬
dissimis uerbis eius dẽ apostoli. scrip¬
tissuis ea inserendo definiuit.
Inscđo autr̃ capitulo tradidit.
quomodo o porteat coadunari
& hymnos reponere. omniũ cause
& suꝑ omnia. Intertio uero. quȩ ft̃
lata fatice idest adfirmatiue theo¬

Expanded text:
sensu transcendens, ac prout mortasensu transcendens, ac prout mortali possibile est atque licitum, usque ad ipsius divinitatis sacrarium penetrans. Quapropter a Graecorum sapientibus ex plicat, ala coeli, vocatur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae Deitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholomeo aposto o, qualiter theologiam, sanctumque Evangelium debuerit intelligere: quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, quae sunt kataphaticae, id est, affirmativae theo
Abbreviated transcription (Latin):
Oruita. & inhoc amentiã refellit¬
magi symonis. & contentiosos eius
sermones adiuino chororepellit.
O esapientia. demente. de uerbo.
deueritate. defide.
O euirtute deiustitia. desalute.
de redemptione. & de inaequali¬
tate. Ubi elimã magũ ancipi¬
ti gladio percutit dicentem.
paulũ calumpnantẽ silla gistico
spiculo terebrat. & corcerebrũ¬
q enis. idest intellectũ & sensũ
perfodit. atq comminuit.
statu & demotu. & deaequalita¬
te : Deommpotente. deantiquo
dierum. & descło. & tempore.
Oepace & quid uult ipsũ quod ip¬
sum dicitur. & quȩ est ipsa uita.¬
& que est ipsa uirtus. & quȩ fic
dicuntur: Descõ scõrũ. rege
regũ. domino dominorũ. dõ
theo composuit capitulatun
demystica theologia. per katafa¬
sin id est ad firmationẽ. & per
a pofasin id est negationẽ. Atq
per ypothẽticos idest conditio¬
nales silogismos. omnia sensibi¬
lia & intelli gibilia. & que
interra sunt. & quȩ incęlo

Expanded text:
De vita, et in hoc amentiam refellDe vita, et in hoc amentiam refellMagi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipti gladio percutit dicentem: Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et perfodit atque comminuit. statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum, quod ipsum dicitur, et quae est ipsa vita et ipsa virtus, et quae sic dicuntur: De sancto sanctorum, Rege regum, Domino dominorum. De Deo theo composuit capitulatim, de mystica Theologia per cataphasin, id est affirmationem, et per apophasin, id est negationem, atque per hypotheticos, id est, conditionales syllogismos, omnia sensibilia et intelligibilia, et quae in terra sunt, et quae in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
qum plurimis sc̃is fratribus audis¬
st disputationẽ & fidei sacramen¬
ñ. quomodo ab omnibus teneba¬
ar theo logis dediuinitate & hu¬
ainitate dñi saluatoris. Sedet
r consequentibus. sub presso no¬
mie beatũ paulũ his int fuisse
demonstrat.
ebenigno deluce. debono. & cupidi¬
tate. et extasi. & dezelo. & quia
malũ nec est. nec de existente.
nrq in ex istentibus est. In quo
capitulo. brati ignatii cupidita¬
te ętiã in bono accipi debere
asserens. cum uenerationis laude
commemorat. scribentis in quodã
loco sic. Mea cupiditas inquit
crucifixa est. dnm̃ iħm uolens
intelli gi.
Sed & capitula supra scripti
herothei. contra philõsophos
non pauca interserit. In quibus
i perstrophatos sillogismos de
malo disputans constringit eos.
ut inneutrã partẽ deflectere.
neq postergũ regredi. sed &¬
nec alio seipsos possent dirigere.
nisi quo ipse eos cogitinpingere.
Deest & de paradigiis. in quosensũ
lymis philosophi acute redar

Expanded text:
quam plurimis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed enec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit.
Abbreviated transcription (Latin):
carpus. cum se inclinasseto¬
sum: uidit terrã horibilih¬
a pertã. & tenebrosũ baritr̃
hiscens . & eosdẽ uiros dequlis
temptabatur ante sẽ. in maro
lubrico tenebrosissimi bari
stare. trementes & miscros un
non dum tamen deiectos abnst¬
bilitate lubricationis. inqua aa¬
lantes collabebantur. Deorsi
repere. & circa pedes eorũ sẽũb¬
cere. atq interdũ illos tribere.
in uoluentes se eis simul & crucis¬
tes eos. Aliquando &iã dentibi
trahebant: & uellebant idem
serpentes eosdẽ uiros. Quiceli¬
igne consumebantur: & conaban
illos trahere inbaratrũ unde ips
exierant. Uidit quoq & esse un
quos dã in medio serpentiũ cĩ
tumultu personantes & peru.¬
entes: atq impellentes inbartn
sisse adillos: qui uolebant ut
ipsi miseri inbreui cruciarents
& satis facerent. Sed hi qui per¬
cutiebant. & impellebant eos
nolebant. Cumq his quȩ deoss
conspexerat carpus intender&.
& superna qua prius uiderat

Expanded text:
Carpus, cum se inclinasset deoCarpus, cum se inclinasset deorsum, vidit terram horribili hiatu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de quibus tentabatur, ante se in margine lubrico tenebrosissimi barathri, stare trementes et miseros nimis, nondum tamen dejectos ab instabilitate lubricationis in qua vacillantes collabebantur. De deorrepere, et circa pedes eorum se subjicere, atque interdum illos trahere, involventes se eis, simul et cruciantes eos. Aliquando etiam dentibus trahebant, et vellebant iidem serpentes eosdem viros, qui coeligne consumebantur, et conabantur illos trahere in barathrum, unde ipsi exierant. Vidit quoque et esse viros quosdam in medio serpentium, cum tumultu personantes et percutientes, atque impellentes in baratsisse ad illos; qui volebant, ut ipsi miseri in brevi cruciarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nolebant. Cumque his, quae deorsum conspexerat, Carpus intenderet, et superna, quae prius viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
male habens: uesperi enim
erat. Circa mediã autẽ noctẽ
sollicitus namq erat isto intem¬
pore ad diuinos hymnos euigila¬
re : surrexit ex somnis. Et turba¬
tione nimia anxians: stecit ad
orationẽ non bene ducte.
Tristabatur eñĩ & grauabatur
ultra modũ. dicens non. ẽe. iustũ
utiuuerent uiri qui erantsine
dõ: & peruertebant uias dñi
rectas. Et hȩc dicens: postulauit
dm̃. ut igni celesti ambo simul
in misericordit̃ ammitterent
uitã. Quod cũ dixiss&. statim
est raptus inspũ: & uisũ sibi fuis.¬
se dixit. uidisse sẽ repente
domĩi in qua stabat concussã.
& aculmine in mediũ perduas
partes diuisã. & ita sẽsubdiuo
remansisse: Quendã & iam
rogũ multo igne flammantẽ
usq ad ipsũ descendentẽ: Ce¬
lum autem ipsum totũ acceiisũ.
atq in parte australi iħm be¬
nignũ inthrono sedentẽ. & ad
stantẽ ei in hominũ spitie
in aestimabilẽ angłorũ nin
Haec uidens dẽsuꝑ & admima

Expanded text:
male habens vespere enim male habens vespere enim erat. Circa mediam autem noctem solitus namque erat isto in tempore ad divinos hymnos evigilare, surrexit ex somnis, et turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non benedicens. Tristabatur enim et gravabatur ultra modum, dicens non esse justum ut viverent viri, qui erant sine Deo, et pervertebant vias Domini rectas. Et haec dicens postulavit Dominum, ut igne coelesti ambo simul immisericorditer amitterent vitam. Quod cum dixisset, statim est raptus in spiritu, et visum sibi fuisse dixit, vidisse se repente domum, in qua stabat, concussam, et a culmine per medium in duas partes divisam, et ita se sub dio remansisse. Quemdam etiam rogum multo igne flammantem, usque ad ipsum descendentem; coelum autem ipsum totum accensum, atque in parte Australi, Jesum benignum in throno sedentem, et stantem ei in hominum speciebus inaestimabilem angelorum numerum. Haec videns desuper, et admirans
Abbreviated transcription (Latin):
setus crrtã. hospitio me suscepit
sc̃s carpus uir: & si aliquis alius
inchoabat sc̃as mysteriorũ
consecrationes: nisi prius ei
ostenderetur desupernis pro¬¬
pitia usio oranti. ante oblatio.¬
nem sc̃issimi sacrificii. Confe¬
rentibus namq nobis quȩdã
ad inuicẽ: retulit mihi sẽnimis
contristatũ a quodã infideliũ.
Causa aut̃ erat ipsius tristitiae.
qm̃ isdẽ infidelis dũ cȩlebra¬
rentur dies festi eorũ: aber¬
rare fecit quendã fidelẽ a
benigno iħu dño nr̃o. Qut̃ con¬
solans suasi ei oportunũ esse. ut
pro illis diumã dementiã peter& :
& adõ saluatore opitulationẽ ac¬
cipiens. infidelẽ quidem conuer¬¬
ter&. apostatã aute bringnitate
uincer&. & hortando eos conirer¬
ti donec est hodie non deficeret:
sicq illos indiuinã scientiã duce¬
r&. Sed his hoc patient̃ non
sufferens. & nescio quomodo
multa quadã infestationr &
a maritudine tabescens.
dormitũ perrexit. ex hoc

Expanded text:
secus Cretam, hospitio me suscepit secus Cretam, hospitio me suscepit S. Carpus, vir et si aliquis alius,inchoabat sanctas mysteriorum consecrationes, nisi prius ei ostenderetur de supernis propitia visio, oranti ante oblationem sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se nimis contristatum a quodam infidelium. Causa autem erat ipsius tristitiae, quoniam isdem infidelis, dum celebrarentur dies festi eorum, aberrare fecit quemdam fidelem a benigno Jesu Domino nostro. Quem consolans suasi ei opportunum esse, ut pro illis divinam clementiam peteret, et a Deo Salvatore opitulationem accipiens, infidelem quidem converteret, apostatam autem benignitate vinceret, et hortando eos converti, donec est hodie, non deficeret, sicque illos in divinam scientiam duceret. Sed is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo multa quadam infestinatione et amaritudine tabescens, dormitum perrexit, ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
perat eis priora eorũ : sed diligit
praesentia & diẽ festũ agit. &
conuocatamicos benignos uide.¬
licet angelos: ut sit omniũ de.¬
lectantiuꝰ habitatio. Quicumq
igitur imiq agere aut bent facere
incipiunt: illos sibi sp̃s benignita.¬
te aut malitia sociant : quorum
uoluntatẽ facere inchoant.
Ethi quidẽ benignorũ angelorũ
discipuli accomites. ad semꝑ exis.¬
tens scłm bratissimas suas dele¬
gant terminationes: ubi semꝑ
cum dõ erunt: quod est bonoꝵ
omniũ madximũ Isti autẽ & hic
decident a diuina simul & per¬
petua pace: postmortemque
cum domesticis suis erunt¬
demonibus. Non
ergo oportet nos multa
festinatione cum đo benigno
permultã benignitatẽ & miseri-¬
cordiã fieri. & semꝑ manere
cum eo. & segregari demalis
iniustificationibus nos. Atq
post pauca. Et siuis ait: diuinã
uisionẽ sc̃i ciuusdã uiri referã
tibi. quã non deridebis. Uera
eñi dicã. Cum essẽ aliquando

Expanded text:
perat eis priora eorum; sed diligit perat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit, et convocat amicos, benignos videlicet angelos, ut sit omnium delectantium habitatio. Quicunque igitur inique agere aut benefacere incipiunt, illos spiritus benignitate aut malitia sociant, quorum voluntatem facere inchoant. Et hi quidem benignorum angelorum discipuli ac comites, ad semper existens speculum beatas suas delegant terminationes, ubi semper cum Deo erunt: quod est bonorum omnium maximum: isti autem et hic decident a divina simul et perpetua pace, et post mortem cum domesticis suis daemonibus erunt. Non ergo oportet nos multa festinatione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos? atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum essem aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
t ensummus. At eni post mulu
xiit alia. Non habrmus inqut
otefice qui non possit com̃pati
onrintatibus nr̃is. sed ipse in no¬
ons &emisericors non erump&.
n clamabit. Mitis em̃ est.
rqropiciatio propeccatis nr̃is.
a propt̃ non recipiemus õ dimo¬
e tuos ⁊elantes impetus. &ĩã
decies milies resumas fineem̃
udliã : cũ audierimus illa que
dicebant & displicebant bring
uoihu ac discipulis eius. qui fuert̃
ncarnis commoratione partici¬
s mansueti & benigni ipsius
Docere eñi noncruciari
portet ignorantes. sicut & cȩ¬
os non cruciamus. sed manu
ducimus. Benignus namq erran¬
tẽ inquirit: & refugientẽ uocat:
atq uix inuentũ inhumeris tol-¬
lit. Qui & fugientibi cũpide
iungitur: & non dedignatur de¬
dignari asẽ rricientibus. & sine
clusa prouocantes se tollerat¬
& ipse excus at: immo promittit
mederi eos. Et ad propinquanti.¬
bus sibi prȩoccurrit. & obuiat. &¬
totus totos complectens deos cu¬¬
latur & non accusat. aut in pro-¬

Expanded text:
suimus. Ait enim post multa et inter alia: « Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque clamabit. Mitis enim est, et propitiatio pro peccatis nostris. Quapropter non recipiemus, o Demophile, tuos zelantes impetus, etiam si decies millies resumas Phineem et Eliam, cum audierimus illa, quae placebant et displicebant benigno Jesu a discipulis ejus, qui fuere in carnis commoratione participes mansueti et benigni ipsius spiritus. Docere enim, non cruciare, oportet ignorantes, sicut et caecos non cruciamus, sed manu ducimus. Benignus namque errantem inquirit, et refugientem vocat, atque vix inventum in humeris tollit. Qui et refugientibus cupide jungitur, et non dedignatur dedignari a se rejicientibus, et sine causa provocantes se tolerat, et ipse excusat. Imo promittit mederi eos, et appropinquantibus sibi praeoccurrit et obviat, et totus totos complectens deosculatur, et non accusat aut impro
Abbreviated transcription (Latin):
redimer& suo sanguine. quos
diabolus aprima mundi origue
astrictos tenebat captiuitati sic
Cęlebrato tandẽ passionis mystri
destructoq mortis imprrio.
inuens surrexit die tertio: rre¬
dens nobis priuilegiũ naturie
quod in primo perdi dimus pa¬
rente. Sicq qua draginta dichi
suis discipulis manifestatus. es¬
dẽ adultimũ recumbentibus
apparuit. & in uniuersũ orbẽ
ire mandauit: ut remissionẽ
peccator praedicarent. & qul
didicerant cunctis gentibus
Annuntiarent: ac demũ illis
cernentibus cęlos rediit. & ns¬
tor mortis ad dexterã assedit
patris. Qui sp̃s sc̃i carismate
ferti. incunctis finibus orbis si
disꝑsi: & hanc fidẽ adnuntias
omnibus. quã nos indubitante

Expanded text:
redimeret suo sanguine, quos redimeret suo sanguine, quos diabolus a prima mundi origine astrictos tenebat captivitati suae. Celebrato tandem passionis mysterio, destructoque mortis imperio, vivens die surrexit tertio, reddens nobis privilegium naturae, quod in primo perdidimus parente. Sicque quadraginta diebus suis discipulis manifestatus, eisdem ad ultimum recumbentibus apparuit, et in universum orbem ire mandavit, ut remissionem peccatorum praedicarent, et quod didicerant, cunctis gentibus annuntiarent. Ac demum illis cernentibus, coelos rediit, et victor mortis ad dexteram assedit Patris. Qui Spiritus sancti charismate refecti in cunctis finibus orbis sunt dispersi, et hanc fidem annuntiarunt omnibus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
aparadyso eiectuis. Nec solus meri¬
tã praesumptor senserat ira: sed
secũ omne sui generis traxit pro-¬
paginẽ & inmortiferi facinoris
inuexit acerbitat᷑t. Hinc mundi
princeps homines sibi subdidit
om̃s: donec is qui egit carnẽ de
uirgine sumpsit. qua hominẽ
redimeret areatu praeuaricatio¬
nis: quẽ pro infirmitate carnis
malities callidi seduxerat hostis.
Quẽ uero expatre natũ didi sine
tempore. ex intemerata genitri-¬
ce maria uidelicet semꝑ uirgine
natus est intempore: & adelec¬
tri similitudinẽ unus inutroq &
ex utraq natura. & ds̃ ꝑmansit
cum patre: & ad redemptionẽ ̃
homo mortalis factus est ex uigm
matre. Quiuerus ds̃ & homomr¬
diens ex uirginis utero. mortali
more est circumcisus: & ab ioham
iniordane baptizatus: Dẽinde
discipulos elegit plurima uirtmꝰ
signa peregit: & quod urraciter
erat mundo palã declarauit. A
ultimũ suae uoluntatis potesta
animã suã posuit incruce. ut nos

Expanded text:
a paradiso est ejectus. Nec solus meria paradiso est ejectus. Nec solus meritam praesumptor senserat iram, sed secum omnem generis sui traxit propaginem, et in mortiferi facinoris invexit acerbitatem. Hinc mundi princeps homines sibi subdidit omnes, donec is, qui egit, carnem de Virgine sumpsit, qua homines redimeret a reatu praevaricationis, quem pro infirmitate carnis malitia callidi seduxerat hostis. Quem vero ex Patre natum dixi sine tempore, ex intemerata genitrice, Maria videlicet semper Virgine, natus est in tempore, et ad electri similitudinem unus in utraque et ex utraque natura, et Deus permansit cum Patre, et ad redemptionem nostram homo mortalis factus est ex Virgine matre. Qui verus Deus et homo prodiens ex Virginis utero, mortalium more est circumcisus, et ab Joanne in Jordane baptizatus. Deinde discipulos elegit; plurima virtutum signa peregit, et quod veraciter erat, mundo palam declaravit. 30. Ad ultimum suae voluntatis potestate animam suam posuit in cruce, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nec pat̃ anterior: nec natꝰ
posterior. est. Nam exhis duab
personis seduna indiuidua
& in comprehensibili essentia proce.¬
dit sp̃s sc̃s: patri & filio similis. maues¬
tatis & consubstantialis in discreta
deitate. Hȩc inpersonis trinitas.
& inessentia una. & coequalis diui¬
nitas. postquã exnihilo creauit
uniuersũ orbẽ: compegit exlimo
terrae primũ hominẽ: cui dormi¬
enti costã abstulit. & dcea mulie¬¬
rẽ formauit: ut ex eoꝵ inmaculata
sobole. apostatarũ sarcirentur
angłor ruine. Quos in paradrso
deliciarũ posuit. & exomni lig¬
no comedere iussit : tantumq
aligno scientie boni & mali abstine¬¬
remandauit: ut perobȩdientiã
sine carnis morte ad cęlestr ange¬
loꝵ patriã quandoq potuissent
transire:.si sc̃ astringerent caritatis
uinculo perobedientiã creatori suo.
Sed prodolor inuidia serpentis ho-¬
mo cupiditatũ illectus est in lece¬
bris: sicq perhoc morti obnoxius

Expanded text:
mus. Nec Pater anterior, nec Natus mus. Nec Pater anterior, nec Natus posterior est. Nam ex his duabus personis, sed una individua et incomprehensibili essentia, procedit Spiritus sanctus, Patri et Filio similis majestate, et consubstantialis indiscreta deitate. Haec in personis Trinitas et in essentia una et coaequalis divinitas, postquam ex nihilo creavit universum orbem, compegit ex limo terrae primum hominem; cui dormienti costam abstulit, et de ea mulierem formavit , ut ex eorum immaculata sobole apostatarum sarcirentur angelorum ruinae. 29. Quos in paradiso Deliciarum posuit, et ex omni ligno comedere jussit, tantumque a ligno Scientiae boni et mali abstinere mandavit, ut per obedientiam, sine carnis morte, ad coelestem angelorum patriam quandoque potuissent transire, si se astringerent charitatis vinculo per obedientiam Creatori suo. Sed proh dolor! invidia serpentis, homo cupiditatum illectus est illecebris, sicque per hoc morti obnoxius,