comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciatoriũ qđ erat suꝑ archam. Salomon
autẽ addidit alios duos multo maiores
qͦs in tẽploponeret. sub quoꝵ alis archã in
medio poneret.cũ ꝓpitiatorio & cherubym
priorib Sicq factũ est. ut in tab̾naculo
quidẽ essent cherubr̃m duo. in templo
autẽ quattuor: ad unã uͦ eandẽqꝙ signi¬
ficationẽ utriq ꝑtinent. S repetitam
est opꝰ atq augustiꝰ factũ ꝑ salomonem
ut typice doceret᷑. qͥa multiplicata post
incarnationẽ dñicam ȩccłia. latiꝰ esset
gentib sublimitas cęli ciuiũ pandenda
qͥa sic conditorẽ de collato sibi munere
beatitudinis collaudant. ut de nr̃a qͦ
ereptione atq de eadem beatitudinis
introductione congaudeant. Extendt
enĩ alas adinuicẽ suꝑ archã. cũ ad laudẽ
oraculi. cũ scõs etiã homines secũ uidere
lȩtant᷑: eosq uolunt alarũ suarũ sũmi¬
tatib tangere. qͦs consortes atq unita¬

Expanded text:
tiatorio, quod erat super arcam, Salomon tiatorio, quod erat super arcam, Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus . Sicque factum est ut in tabernaculo quidem essent cherubim duo, in templo autem quatuor; ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent. Sed repetitum est opus atque augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur quod, multiplicata post incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pandenda, qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant. Extendunt enim alas adinvicem super arcam, cum ad laudem oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque quo volunt alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imita
Abbreviated transcription (Latin):
Alȩ autẽ alterȩ in medio parietũ templi
se inuicem contingebant.
Uanifestũ est ex his quȩ p̾dicta st̃ quare
cherubym in medio tẽpli interioriᷤᷤsint
positi. quoꝵ habitatio est semꝑ in celis
Extendebant autẽ alas cherubỹm qͣsi ad
uolandũ. qͥa sp̃s angłici semꝑ habent ani¬
mũ ad obsequiũ diuinȩ uoluntatis para-¬
tum. Qđ uͦ ala una tangebat parietẽ.
& ala cherub scdi alterũ parietẽ. ad illã
caritatis amministrationẽ ꝗͣ nob̾ ex bi-¬
bent angłi ꝑtinent. Nđ alȩ alterȩ in
medio tẽpli se inuicẽ contingebant. eã
dilectionis grãm qua se alterutrũ cõple-¬
ctuntur exprimit. Bene autẽ sequitur.
texit qͦ cherubym auro. qͥa & naturã eoꝵ
conditor immortali claritate sublima.¬
uit. & mentes uera dilectionis atq hu-¬
militatis luce repleuit. Notandũ sanẽ
qd moyses dũ tab̾naculũ faceret fecit
& duos cherubym aureos. qͦs posuit in ꝓpi-¬

Expanded text:
Alae autem alterae in medio pariete templi Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. » Manifestum est ex his quae praedicta sunt quare cherubim in medio templi interioris sunt positi, quorum habitatio est semper in coelis. Extendebant autem alas cherubim, quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod vero ala una tangebat parietem, et ala cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrationem quam nobis exhibent angeli pertinet. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur exprimit. Bene autem sequitur: « Texit quoque cherubim auro. » Quia et naturam eorum Conditor immortali claritate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quod Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubim aureos, quos posuit in propi
Abbreviated transcription (Latin):
simul alȩ decẽ cubitos cõplent. cũ ingemi¬
na caritatis exhibitione angłi de condito¬
ris sui prȩsentia lȩtantur.
ecem qͦ cubitoꝵ erat cherub scđm men¬
sura pari. & opꝰ unũ erat in duob cherubym.
uo erant facta cherubym ꝓpt̾ consor-¬
tium eiꝰdem de qͣloquim᷑ caritatis signi-
ficandũ. qͥa minꝰ ꝗͣ int̾ duos caritas sta-¬
re ñ poterit. Unde & saluator binos ad
p̃dicandum discipłos mittere curauit.
ut tacite doceret ab eis qͥ uerbũ fidei
p̾dicarent uirtutẽ dilectionis ante om̃ia
essc tenendã: Uniꝰq mensurȩ & oꝑis erant
duo cherubym. qͥa disparilitas uolunta¬
tum siue cogitatuũ in suꝑna patria nulla
est. ubi una omnes eademq prȩsentis di¬
uisione & gloria illustrantur:
Dosuitq cherubym in medio tẽpli inte¬
rioris. Extendebant autẽ alas suas cheru-
bym⁊ tangebat ala una parietẽ. & ala
cherub scd̃i tangebat parietem alterũ.

Expanded text:
simul alae decem cubitos complent, cum in gemisimul alae decem cubitos complent, cum in gemina charitatis exhibitione angeli de Conditoris praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat Cherub unum, mensura parietis, et opus unum erat in duobus Cherubin. Duo erant facti Cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquficandum, quia minus quam inter duos charitas stare non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum discipulos mittere curavit, ut tacite doceret eos qui verbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante omnia esse tenendam. Uniusque mensurae et operis erant duo cherubim, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna patria nulla est: ubi una omnes eademque Dei praesentis visione et gloria illustrantur. « Posuitque cherubim in medio templi interioris. Extenet tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd aptiꝰ quã grãm demonstrant ꝑpetuȩ &
indefectiuȩ felicitatis eoꝵ. qͥ semꝑin celesti¬
b in ministerio sui ꝑsistunt auctoris:
Uel certe qͥa leuitate. sꝑualis nat᷑ȩ sunt p̃diti.
ita ut ubicũq uoluerint statĩ qͣsi uolando
ꝑueniant. & hic cũ alis figurati. & ꝓpħis st̃
cũ alis ostensi. Bene autẽ dicit᷑ qđ quinq
cubitoꝵ fuerit ala cherub una. & qnq cubi¬
toꝵ ala cherub altera. qm̃ uirtutes angłicȩ
legẽ dĩ quȩ in qͥnq libris descripta ẽ inde¬
fessa deuotione custodiunt. diligendo ui-¬
delicet dñm dm̃ suũ ex om̃ib uirib suis.
diligendo & ꝓximos tanꝗͣ seipsos. Pleni¬
tudo enĩ legis. caritas est. Proximi autẽ eoꝵ
& ipsi adinuicẽ st̃ angłici sp̃s. & homines
lecti eoꝵ ȩque conciues cherubym. Unde
uidelicet eadẽ ipsa deuotione neq solum
sese alterutrũ in dõ diligunt. nrãm qͦ ad
se ascendentiũ societatẽ desiderant. Sicq

Expanded text:
d apertius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe, quia levitate spiritalis naturae sunt praediti, ita ut ubicunque voluerint, statim quasi volando praeveniant; et hic cum alis figurati, et prophetis cum alis ostensi. Bene autem dicitur, quod quinque cubitorum ala cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quoniam virtuteslegem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videlicet Dominum Deum suum ex omnibus viribus suis, diligendo et proximos tanquam seipsos. « Plenitudo enim legis charitas est. » Proximi autem eorum et ipsi adinvicem sunt angelici Spiritus, et homines electi, eorum aeque concives. Unde videlicet eadem ipsa devotione, qua se alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant; sicque
Abbreviated transcription (Latin):
alii dat᷑ ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ. alii sermo
scientiȩ. scd̾m eundẽ sp̃m. alteri fides in
alii oꝑatio uirtutũ. alii ꝓphetiȩ. alii discre¬
tio sꝑuum. alii genera linguarũ. alii int̾.¬
pretatio sermonũ. Et ut ad illas ueniamꝰ
qͣs om̃s habere ualemꝰ uirtutes. caritas.
gaudiũ. pax. longanimitas. patientia.
benignitas. bonitas modestia. c̃tmnentia.¬

Expanded text:
alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fides in rtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Et ut ad illas veniamus, quas omnes habere valemus virtutes, « charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitas, bonitas, fides, modestia, continentia
Abbreviated transcription (Latin):
parietẽ ille alterũ contingebant. qͥa uetꝰ
testamentũ ꝓprie antiqͦ dĩ ppło ẽ scriptũ:
nouũ uͦ nob̾ qͥpost incarnationẽ dnicam
ad fidẽ uenimꝰ. Et scd̾o parieti hoc ẽ septen¬
trionali recte comꝑamur. qͥb post frigora
ac tenebras ydolatriȩ lucẽ ueritatis agno¬
scere datũ est. Uersas habent facies cheru-¬
prm ad exteriorẽ domũ. qͥa nr̃i grã qͥ adhuc
foris stamꝰ. neq re ipsa s spe salui facti sumꝰ
diuini st̃ libri conditi. qͥa scriptores eoꝵ iã
regnantes cũ dõ illũ collaudantes in cęlis
curã nr̃e gerunt salutis. ꝓq nrĩs erratib
ap̃ eiꝰ pietatẽ int̾pellant. XUIIII.¬
t om̃s parietes tẽpli ꝑ circũitum scul
ppłi st̃. quib suꝑ fundamentũ xp̃i loca¬
tis totiꝰ ambitũ orbis repleuit. ceptũq
fidi edificiũ cotidie noua menbroꝵ suoꝵ
ꝓgenie qͣsi lapidũ p̾ciosoꝵ appositione¬
suꝑaugmentare ñ desistit. Quinimirũ
parietes uariis celaturis sculpunt᷑. cum

Expanded text:
gebat, quia vetus testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum, novum vero nobis, qui post incarnationem Dominicam ad fidem venimus, et secundo parieti, hoc est, septentrionali recte comparamur, quibus, post frigora ac tenebras idololatriae, lucem veritatis cognoscere datum est. Versas habent facies cherubim ad exteriorem domum, quia nostri gratia, qui adhuc foris stamus, neque re ipsa, sed « spe salvi facti sumus » , divini sunt libri conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, curam nostrae gerunt salutis, proque nostris erratibus apud ejus pietatem interpellant. « Et omnes parietes templi per circuitum sculpspopuli sunt, quibus super fundamentum Christi locatis totius ambitum orbis replevit, coeptumque fidei aedificium quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum psuperaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ & figurȩ regni cȩlestis aptissime
congruit. ubi & angłi scĩ in imagine
sui conditoris ad quã facti st̃ semper
manent. & electi homines imaginẽ qua
entes a sũmitate. alȩ usq ad alȩ alteriꝰ
sumitatem. Aiȩ cũ in scõꝵ hominũ fi

Expanded text:
ropter et figurae regni coelestis aptissime ropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti imaginem sui conditoris ad quam facti sunt, semper retinent, et electi homi nes imaginem ejus, quam bens a summitate alae usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in sanctorum hominum f
Abbreviated transcription (Latin):
toris significat. iuxta illud psabmilti
abscondes eos in abscondito uultꝰ a
⁊ conturbatione hominũ: ita qus¬
sedens q̃ sursũ st̾ sapite. ñ que suꝑ terrã.¬
t fecit in oraculo duo che .xUIII.¬
rubym de lignis oliuarũ decẽ cubi¬
toꝵ altitudinis. E herubrm sicut
ꝓsu ier echiel apte declarat. angłicȩ
aignitatis uocabulũ est. Numeroq
singulari cherub dicit᷑. plurali cherubỹ.¬
Unde apte in figuris cherubym q̃ erant
ioraculo factȩ. angłica ministeria q̃
conditori suo in cęlis semꝑ a̾sistunt
posst̾ intelligi. Quȩ recte de lignis oli¬
uarũ facta esse ꝑbibentur. qͥa nimirum
amnore di arescant unctȩ st̃. Decẽ autẽ
st̃ cubitoꝵ altitudinis. qͥa denario uitȩ
it̾nȩ fruunt᷑. habentes inuiolatã in se
sui conditoris imaginẽ. seruata ppetuo
scĩtate & iusticia & ueritate qu̾a pͥma
conditione ꝑceperunt. Denariꝰ nãq
decẽ obolis constat. & continere in se no¬
men regis & imaginẽ consueuit. ua-¬

Expanded text:
nificat, juxta illud Psalmistae: Abscondes eos in abdito vultus tui a conturbatione hominum ; ita coenasedens. Quae sursum sunt sapite, n» « Et fecit in oraculo duos cherubim de lignis olivarum decem cubitorum altitudinis. » Cherubim, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignitatis vocabulum est, numeroque singulari cherub dicitUnde apte in figuris cherubim, quae erant in oraculo factae, angelica ministeria, quae conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis olivarum facti esse perhibentur, quia nimirum e sunt. Decem autem sunt cubitorum altitudinis, quia denario vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui conditoris imaginem, servata perpetuo sanctitate et justitia et veritate quam prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se nomen Regis et imaginem consuevit Quap
Abbreviated transcription (Latin):
sdulam. U̾nde bene de cisdem cherubỹm
n libro paralipomenon scriptũ est. ipsi
nut stabant erectis pedib. & facies eoꝵ
uer sȩ erant ad exteriorẽ domũ. quianoᷤ
abhuiꝰ erumna ꝑegrinationis ereptos.
aa suũ desiderant puenire consortiũ
Sic ꝙ pedib stant erectis. sicalas suas auro
tictas ad oraculi parietes extendunt. ut
facies habeant ad domũ uersas exteriorẽ.
qͥi sic angłi suã ꝑpetuo innocentiã con¬
squant. sic de anmarũ scãrum in cȩlis
beatitudine congaudent. ut eisqͦ quos
in t̾ris adhuc ꝑegrinari conspiciunt
dectis opem ferre ñ desinant. donec &
ilos ad celestẽ patriã introducant Om̃s
anĩ st̃ amministratorii sp̃s in ministe¬
rium missi. ꝓpt̾ eos qͥ hereditatẽ capiuÑ
silutis. Posst̃ etiã duo cherubym duo
tstam̃ta figurari. qͥa nimirũ cherubym
in oraculo st̃ facti. qͥa in consilio diuinȩ
ꝓuisionis nob̾ utiq maccessibilis atq in¬
comp̃hensibilis ante scła dispositũ est.

Expanded text:
herubim in libro Paralipomenon scriptum est: « Ipsi autem stabant erectis pedibus et facies eorum versae erant ad exteriorem domum. » Quia nos ab hujus aerumna peregrinationis ereptos, ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant erectis: sic alas suas auro tectas ad oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia sicut angeli suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quos in terris adhuc peregrinari conspiciunt electis opem ferre non desinant: donec et illos ad coelestem patriam introducant. Omnes enim sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis . Possunt etiam per duos cherubim duo Testamenta figurari: qui nimirum cherubim in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis, nobis utique inaccessibili atque incomprehensibili, ante saecula dispositum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Pauimentũ domꝰ texit auro intrinsecꝰ
& extrinsecus. In trinsecus & extrinsetꝰ
in oraculo & in ipso templo significat
Texit gͦ salomon pauimentũ domꝰ auit
intrinsecꝰ & extrinsecꝰ. qͥa rex nir paci¬
ficus & angłos atq animas iustoꝵ in
celis ꝑfecte ac plenarie dono dilech¬
onis a cȩt̾oꝵ mortaliũ uisitatione secitus
t in ingressu oraculi fecit
ostiola de lignis oliuarũ. postess
anguloꝵ qͥnq. & duo ostia de lignis
oliuarũ. Qđ pͥmo dixerat fecit oslio¬
la de lignis oliuarũ. hoc ipsũ uidetis
aꝑtiꝰ explicare uoluisse. cũ adiuinli
duob ostiis claudebat᷑. rursũꝙ iee¬
ratis eisdem apiebatur. sicut etia ton¬
plum. sicut porticꝰ ante templũ. uas
ñ ampliꝰ babebat introitu. era aas

Expanded text:
pavimentum domus texit auro intrinsecus et extrinsecus. Intrinsecus et extrinsecus, in oraculo et in ipso templo significattum domus auro intrinsecus et extrinsecus, quia Rex noster pacificus et angelos atque animas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis a caeterorum mortalium vilitate secrevit « Et in ingressu oraculi fecit ostiola de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, « fecit ostiola de lignis olivarum, » hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse, cum adjunduobus ostiis claudebatur. Rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum. Sicut porticus ante templum, unum non amplius habebat introitum. Certi utique
Abbreviated transcription (Latin):
idest nec dũ palã patrẽ uidere queunt.
fidẽ & opꝰ iusticiȩ diuino ornant amore.
ꝑ quẽ plenã dĩ cognitionẽ mereantur
oꝑationes st̃ multifariȩ pietatis. quas
in obsequiũ uł sui creatoris ł fr̾nȩ ne-
cessitatis amor castꝰ exhibet. Claui au¬
rei qͥb erant affixȩ lãminȩ. ipsa sunt
p̾cepta caritatis siue ꝓmissa ȩt̾nȩ clari¬
tatis. ꝑ quȩ in exercitio studioq uirtu¬
tutũ ne deficiamꝰ donante xp̃i gr̃a con¬
tinemur. Unde bene de eisdẽ clauis in
clauos fecit aureos. ita ut singuli claui
siclos qͥnquagenos appenderent. Quin
lãminȩ auri affigebant᷑ in parietib do¬
mꝰ dñi. qͥa nimirũ uerba celestia qͥb in
amore bonoꝵ oꝑum ꝓficimꝰ & conser-¬
uam᷑. ueniã nob̾ ꝓmittunt peccatoꝵ¬

Expanded text:
id est necdum palam Patrem videre queunt, id est necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore: per quem plenam Dei cognitionem mereantur operationes sunt multifariae pietatis, quas in obsequium vel sui creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutum ne deficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent; coenalaminae auri affigebantur in parietibus domus Domini, quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bono operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccato
Abbreviated transcription (Latin):
impendunt. Unde bene in hoc altari ñ
carnes uictimarũ. s sola incendebantur
thimiamata. qͥa tales ñ adhuc peccata
carnis & illecebras cogitationũ in se ma¬
ctare opꝰ habent. s tantũ orationũ sꝑualiũ
& cȩlestiũ desiderioꝵ odoram̃ta ꝑ ignem
int̾ni amoris in conspectu sui conditoris
omũ autẽ oraculi p̾sentis ȩccłiȩ typũ
tenere diximꝰ. ubi ita redẽptoris nr̃i amo¬
re flagramꝰ ut necdũ ipsũ uidere facie
auro qͥdem purissimo coopta. s int̾posito
erat medio pariete ab oraculo secreta.
Oraculũ namq uocat᷑. cũ uel diuina ho¬
minib uł angłica allocutio cũ secretoꝵ
quoꝵq reuelatione concedit᷑. Unde be¬
ne oraculũ in aditis hoc est in interiori
domo factũ est. qͥa in suꝑna patria & an¬
geloꝵ nob̃ uisio atq allocutio & ipsa ddi
auro tecta ẽ. qͥa ꝑfecti quiq iusti in hac
uita ubi necdũ palã de patre audire

Expanded text:
impendunt. Unde bene in hoc altari, non impendunt. Unde bene in hoc altari, non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata, quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras cogitationum in se mactare opus habent; sed tantum orationum spiritalium et coelestium desideriorum odoramenta, per ignem amoris in conspectu sui Conditoris Domum ante oraculum praesentis ecclesiae typum tenere diximus, ubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum videre facie auro quidem optimo cooperta, sed interposito erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in abditis, hoc est, in interiore domo factum est, quia in superna patria et angelorum nobis visio et allocutio, ipsaque Dei auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire,
Abbreviated transcription (Latin):
gitudinis & uiginti cubitos latitudi
nis. & uiginti cubitos altitudinis.
bat. sicut & supͣdiximꝰ. Oraculũ uꝰ
ibi erat archa habebat uicenos cubitoᷤ.
in longitudine & latitudine & altitudine
idest ꝑ quadrũ. qͥa in suꝑna illa patria
ubi regẽ in decore suo uident oculi sc̃õꝵ.
sola caritatis diuinȩ ac fr̾na negocia ꝑ
om̃ia fulgent. Qd in sequentib qͦ uer¬
bis astruit᷑. cũ dicit᷑. Et opuit illud atq
uestiuit auro purissimo.
ciuitatis gr̃a caritatis impleuit AUII.¬
ed & altare uestiuit cedro. Altare
dicit᷑ thimiamatis. qđ erat ante ora¬
culũ. De quo paulopost subinfert᷑: sed
& totũ altare oraculi texit auro. Unde &¬
intelligi dat᷑. qd idem altare de lapide qͥdem
fuerit factũ & cedro uestitũ ac deinde auro
cooꝑtum. Significat autẽ tyrpice ꝑfectoꝵ
uitã iustoꝵ. qui qͣsi in uicinia oraculi st̃
positi. qͥa desertis infimis delectationib
de solo regni celestis ingressu curã omnẽ

Expanded text:
bitos latitudinis, et viginti cubitos altitudinis. bat, sicut et supra diximus. Oraculum vero ubi erat arca habebat vicenos cubitos in longitudine, et latitudine et altitudine, id est, per quadrum: quia in superna illa patria ubi regem in decore suo vident oculi sanctorum, sola charitatis divinae ac fraterna negotia per omnia fulgent: quod sequentibus quoque verbis astruitur, cum dicitur: « Et operuit illud atque vestivit auro purissimo. civitatis gratia charitatis implevit. « Sed et altare vestivit cedro. » Altare dicit thymiamatis quod erat ante oraculum. De quo paulo post subinfertur: « Sed et totum altare oraculi texit auro. » Unde intelligi datur, quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum: significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi, quia desertis infimis delectationibus de solo regni coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑuenientes. illecebras uicioꝵ cami¬
lesq uoluptates mortificant. illi uide¬
licet sermones ueritatis quoꝵ instituti¬
one carnẽ nrãm crucifigere cũ uicus
& concupiscentiis docemur. Quos hi¬
bere desiderabat ꝓpħa cũ ait: confige
clauis a timore tuo carnesmeas. a ii¬
diciis enĩ tuis timui. Qui rursũ ad
ꝑfectiora ꝑueniens. dicit de clauis
dilectionis: mͥ autẽ adherere d̾o bonũc̾¬
N ichilq erat in tẽplo qd ñ auro tegerit᷑.
sed & totũ altare oraculi texit auro.
Deaurata ẽ quippe porticꝰ ante tẽplum.
quia patres ueteris testam̃ti do ꝑ cari¬
tatẽ placuerunt. Deauratũ ẽ ipsum
Sed ibi eo ueriꝰ & securiꝰ. qͦ p̃sens ipse
d̾s qͥ est caritas uidet᷑. Ibi eo certiꝰ.
qͦ ipse mediator dĩ & hominũ qͥ solus
paternoꝵ c̃ consciꝰ secritoꝵ uelut arcdis
testam̃ti semꝑ aspicit᷑. Qđ autẽ cena¬
cula ꝙͦ tecta st̃ auro. ad eundẽ sensũ

Expanded text:
 illecebras vitiorum carnaliumque voluptatum mortificant. Illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis docemur: quas habere desiderabat Propheta, cum ait: « Confige clavis a timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . » Qui rursum ad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis: « Mihi autem adhaerere Deo bonuNihilque erat in templo quod non auro tegeretur. Sed et totum altare oraculi texit auro. » Deaurata est quippe porticus ante templum, quia Patres Veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt. Deauratum est ipsumSed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur. Ibi eo certius, quo ipse mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca Testamenti semper aspicitur. Quod autem coenacula quoque tecta sunt auro,
Abbreviated transcription (Latin):
singularit᷑ excellentẽ ñ in congrue de-¬
monstrat: Auri autẽ lãminȩ quȩ mar̃¬
mori ac tabulis abiegnis st̃ suppositȩ.
ipsa ẽ latitudo caritatis de corde puro
& conscientia bona & fide ñ ficta: quȩ
sicut aurũ aliis prȩciosiꝰ est metallis. ita
cęt̾is eximior uirtutib in templo dĩ
singulari luce refulget.u.¬

Expanded text:
singulariter excellentem, non incongrue desingulariter excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo « charitatis, » decoet conscientia bona, et fide non ficta; quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus, in templo Dei singulari luce refulget.
Abbreviated transcription (Latin):
met ꝑ tẽpora uaria succedentes significat.
ita ȩqualitas pauimenti concordẽ eoꝵdẽ
humilitatẽ qua in tẽporali adhuc uita
positi socialit̾ inuicẽ caritate dicante con¬
uersant᷑ ñ immerito demonstrat. d
uidelicet pauimentũ p̾ciosissimo erat
marmore stratũ decore multo. idemq
marmor mox tabulis tectũ abiegnis.
qͥa nimirũ uita iustoꝵ pͥmo fidĩ firmita¬
te p̾munienda in corde. ac deinde sꝑualiũ
uirtutũ latitudine est adornanda in oꝑe.
Alioquin qͥd utilitatis habebat decor mar¬
moris p̾ciosissimi lignoꝵ tabulis obtectꝰ.
si ñ mysticũ aliqͥd tacite signabat. hoc ẽ¬
bonoꝵ amplitudinẽ oꝑum. fortitudine
sidi intemeratȩ subfulciendã docebat:
Abies uͦ ꝓpt̾ altitudinẽ & robur diu dura¬
bile. mentẽ electoꝵ infima quęq desi¬
deria spernentẽ. & celestiũ contẽplatio¬
ni semꝑ intentã. uirtute qͦ patientię

Expanded text:
met per tempora variantia succedentes significat, met per tempora variantia succedentes significat, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spirituum virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
netũ & usq ad laquearia. cũ electi pͥmis
sidi rudim̃tis usq ad ꝑfectionem bonȩ
actionis &usq ad ingressũ patriȩ cele-¬
stis bonis insudare ñ desistunt oꝑib.
cũ a pͥmis iustis usq ad ultimos in con-¬
sumatione scłi om̃s uirtutib student.
quarũ merito uere ualeant ꝓtestari. qͥa¬
dorit pauimentũ tabulis abiegnis
oc quomͦ factũ sit. pleniꝰ in libro parali¬
pomenon explicat᷑ ubi scriptũ est: strauit
qͦ pauimentũ templi p̾ciosissimo marmo¬
re decore multo. Unde patet qͥa tabulas
abiegnas quib pauimentũ tegeret. nequaꝗͣ
in t̾ra posuit. s pͥmo illud marmore ꝓte¬
xit. ac deinde tabulas marmori supposuit.
ac terciũ his duob auro uestitũ suꝑad.¬
didit ut in sequentib legit᷑. Sicut autẽ
latitudo parietis in altũ exurgens atq
usq ad laquearia pueniens. ꝓfectus uir¬
tutũ quib electi ad regnũ cȩleste pue¬
niunt. uł certe ipsos electoꝵ choros sibi¬

Expanded text:
ria, cum electi a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos, in consummationem saeculi omnes virtutibus student, quorum merito jure valeant protestari, q« Et texit pavimentum tabulis abiegnis. » Hoc quomodo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicatur ubi scriptum est: « Stravit quoque pavimentum pretiosissimo marmore decore multo . » Unde patet quod tabulas abiegnas, quibus pavimentum texerat, nequaquam in terra posuit; sed primum illud marmore praetexit, ac deinde tabulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Interior uͦ domꝰ quȩ ad posteriorẽ par¬
tem tẽpli erat facta. ipsa ẽ ꝓmissa nos
uita in cęlis. Interior qͥdem ẽ conuersi¬
ppes ibi beatoꝵ & angłoꝵ & hominũ
sollemnitas agit᷑. unde de ea bene me¬
rito seruo dicit᷑. intra in gaudiũ am̃
tui. s posterior tẽpore. qͥa post huiꝰ
scłi labores ad illiꝰ ingressũ ꝑducimꝰ.
Tabulata autẽ quȩ utramq domũ ab
inuicẽ diuidunt. ipsa st̃ claustra celi
quoꝵ nob̾ aꝑtionem cotidie suspiramꝰ.
& quantũ dñs donauerit pia semper
instantia donec aꝑiantur & intrare
liceat pulsamꝰ. Ubi & si necdũ ante
solutionẽ corpoꝵ intrare ꝑmittimur.

Expanded text:
Interior vero domus quae ad posteriorem parInterior vero domus quae ad posteriorem partem templi erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Exterior quidem haec conversaperpes, ubi beatorum et angelorum et hominum solemnitas agitur: unde de ea bene merito servo dicitur, Intra in gaudium Domini tui . Sed posterior, tempus quo post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum nobis apertionem quotidie suspiramus, et quantum Dominus donaverit, pia semper instantia, donec aperiantur, ut intrare liceat, pulsamus. Ubi, etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittimur,
Abbreviated transcription (Latin):
Posteriorẽ partẽ templi occidentalẽ
dicit. Ab ortu enĩ solis ingressũ habebat
templũ. & ab occasu domum interiorẽ.
teriorẽ domũ ab exteriore seꝑabant. a
pauim̾̃to usq ad suꝑiora esse dicunt᷑
ȩdificata. ñ usq ad laquearia significat.
quȩ triginta cubitis erant in sublime
a pauim̃to suspensa ut supͣiam dictũ¬
est: s tantũ usq ad cubitos uiginiti altitu¬
usq ad laquearia. cubitoꝵ inginti altitu¬
dinis. & cubitoꝵ uiginti longitudinis.
iuxta latitudinẽ domꝰ. Per quã nimirũ
ianuã fumꝰ incensoꝵ de altari thimiama¬
tis solebat in scascõꝵ ascendere. atq ad
archã dñi opiendam penetrare: In qua
distinctione domꝰ dñi. patet figura my-¬
sterii. Et apło exponente luce clarior
est. qͥa prior domꝰ in qͣ semꝑ introibant
sacerdotes sacrificioꝵ officia cõsumanteᷤᷤ
p̾sens ẽ ȩccłia. ubi cotidie piis insistenteᷤᷤ
oꝑib dño sacrificia laudis offerim.

Expanded text:
Posteriorem partem templi, occidentalem dicit: ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum interiorem, teriorem domum ab exteriore separabant, a pavimento usque ad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia significat, quae triginta cubitis erant in sublime a pavimest, sed tantum usque ad cubitos viginti altituusque ad laquearia, cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum ascendere atque ad arcam Domini operiendam penetrare. In qua distinctione domus Domini patet figura mysterii: et Apostolo exponente luce clarior est, quia prior domus in quam semper introibant sacerdotes sacrificiorum officia consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecꝰ tabulatis cedrinis. a pa
uimento domꝰ usq ad supremũ parie¬
tum. & usq ad laquearia opuit lignis
cedrinis intrinsecꝰ Intrinsecꝰ quidẽ
domꝰ cedro erat uestita. Nam forinsecꝰ
tanto nitore lapis ipse de qͦ facta fue¬
rat fulgebat. ac si calculo ẽẽt candido
tecta: luxta sens uͦ mysticos parietes
tẽpli st̃ fideliũ ppłi. ex quib scã uniua¬
salis constat ȩcełia. quoꝵ dilatatione
orbẽ latitudo designat parietũ spemi
& intentionẽ omnẽ ad cȩlestia ereclan
longitudo. Uel certe altitudo parici

Expanded text:
intrinsecus tabulatis cedrinis, a intrinsecus tabulatis cedrinis, a vimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis cedrinis intrinsecus. » Intrinsecus quidem domus cedro erat vestita: nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset candido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia: quorum dilatationem per Orbem latitudo designat parietum, spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam longitudo: vel certe altitudo parietis,
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dñi qͥnq cubitos altũ eẽ memorat᷑.
qͥa nimirũ ita nos in illa patria diuinȩ
p̾sentiȩ claritas adimplet. ut nichil aliud
uisus nr̃. nichil auditꝰ. nichil olfactus.
nichil gustꝰ nichil tactꝰ. dulce habeat:
nͥ diligere dñm dm̃ nr̃m ex toto cordetot
anima. tota uirtute. diligere & pximũ
tanꝗͣ nosipsos Et oꝑuit domũ lignis
nec tabernaculũ. s erat eqͣle qͦmͦ om̃ib
in palestina & egypto domꝰ ȩdificanti¬
b facere moris ẽ. Idipsũ autẽ hoc ta¬
bulatũ qͦ oꝑta est domꝰ qđ & laquearu¬
dicit᷑. designat eximios qͦsq in resurre¬
ctionis gła uiros & singulari scitate ad
ipsũ uirtutis apicem ꝑuenientes. De
quoꝵ uno dicit᷑. int̾ natos mulierũ ñ
surrexit maior ioh̾e baptista. Canꝰ si
comparẽ magnitudinis scire uis. audi
quid patri ipsiꝰ angłs ait: & ipse p̾ce¬
det ante dnm̃ in sp̃u & uirtute heliȩ.
t ȩdificauit parietes domꝰ XIlll

Expanded text:
domus Domini quinque cubitis altum esse memoratur, domus Domini quinque cubitis altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae praesentia claritatis adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil factus dulce habeat, nisi, Diligere Dominum Deum nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute et proximum tamquam nos ipsos . Et operuit domum lignis nec tabernaculum; sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domos aedificantibus facere moris est. Idipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus et laquearia, designat eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate ad ipsum virtutis apicem pervenientes; de quorum uno dicitur: Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri ipsius Angelus ait: Et ipse praecedet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae . Et aedificavit parietes domus
Abbreviated transcription (Latin):
domũ quinq cubitis altitudinis.
d̾ luriculas significat. quȩ in sup̾mo
domꝰ tecto ꝑcircũitum erant factȩ. neqͥs
ad altiora ꝑueniens repente laberet᷑ ad
nna. Qd in om̃i domo ꝗͣ qͥsq ȩdificaret
mroyses fieri p̾cepit. cũ edificaueris inqui¬
ens domũ nouã. facies murũ tecti ꝑ cir¬
cu̾̃itum. ne sundat᷑ sanguis in domo
tua. & sis reus labente aliqͦ & in p̾ceps ru
ente Hec autẽ tabulata siue luriculȩ
supͣ st̃ latera uocata. Ubi cũ dictũ eẽt
& ȩdificauit suꝑ parietẽ templi tabula-¬
ta ꝑ grrũ in parietib domꝰ ꝑ circũitum
tẽpli & oraculi. continuo subiunctũ ẽ.
& fecit latera in circu̾itu: In qͥb nimirũ
laterib intelleximꝰ diuina eẽ p̾sidia
designata. quȩ nos in hoc adhuc scło
laborantes. ac ꝓ captu nr̃o ad superiora
nitentes cotidie ne deficiamꝰ adiuuant
Bene autẽ hoc supremũ tabulatũ in tecto

Expanded text:
domum quinque cubitis altitudinis. domum quinque cubitis altitudinis. » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo quam quisque aedificaret Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua et sis reus labente aliente . » Haec autem tabulata sive loriculae supra sunt latera vocata: ubi, cum dictum esset, « Et aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum, in parietibus domus per circuitum templi et oraculi. » Continuo subjunctum est, « Et fecit latera in circuitu, » in quibus nimirum lateribus intelligimus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant. Bene autem hoc supremum tabulatum
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinis domꝰ dñi facta erat. terna
nimirũ habebat laquearia. Gđ autem
aptiꝰ ꝑ laquearia ꝗ̃ sublimiores qͦsq in
in scã ȩccłia iustos significari credamꝰ.
quoꝵ opꝰ & doctrina cunctis in exemplo
ꝓposita qͣsi longiꝰ in alto p̾minet. quiq
suis int̾cessionib & exhortationib ani-¬
mos infirmoꝵ ne in tẽptationib defi-¬
ciant ꝓtegunt: Quȩ nimirũ laquea¬
ria recte cedrina ẽẽ describunt᷑. Cedrꝰ
nãq arbor ẽ imputribilis om̃ino na¬
turȩ. odoris iocundi. aspectus nitidi.
serpentes accensa nidore fugans acꝑimeis.
Quȩ uniuersa ꝑfectis quibq conueniunt.
quoꝵ in suꝑabilis est patientia. fama
uirtutũ eximia. p̾sentia cunctis gratis¬
sima bonis. auctoritas ad reuincendos
confutandosq eos qͥ ueritati resistunt
constantissima. qͥ in hac uita & in fut᷑aᷤ
singulari p̾ cęt̾is scis eminentia fulgent
t ȩdificauit tabernaculũ suꝑ omnẽ

Expanded text:
altitudinis domus Domini facta erat, terna altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem apertius per laquearia, quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos significari credamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminet, quique suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laquearia recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima, qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris eminentia fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qd̾ & in pͥmitiua in ierosolimis
ȩccłia post passionẽ resurrectionẽ & ascen-¬
sionẽ dñi in cęlos. in hoc numero uiroꝵ
ex septẽ & octo constant. solent ñnunꝗͣ
in sabbatismo gerit᷑ animarũ fideliũ.
ꝑficietur autẽ in fine scłi resurrectione
corpoꝵ immortaliũ. Ipsa aut̃ qͥndecim¬
in trigonũ ducta idest cum omnibus
suis partib annumerata. centũ uiginti
efficiunt. Quaꝓpt̾ apte numero cente¬
nario & uicenario. magna electoꝵ bea.¬
titudo in futura uita designat᷑. Apte
in hoc terciũ domꝰ dñi cęnaculũ consũ¬
matur. quia post p̾sentes fideliũ laboreᷤ.
post acceptã in futuro requiẽ animarũ.
plena totiꝰ ȩccłȩ in resurrectioniꝰ gła cõplebit᷑.¬
t ȩdificauit domũ & consũmauit eã.
texit qͦ domum laquearib cedrinis
La quearia st̃ tabulata. quȩ magno de¬
core cõposita & ornata ab inferiore par-¬
te trabib affigunt᷑. Et qͥa ter geminȩ

Expanded text:
it: quod et primitiva in Hierosolymis Ecclesia post passionem, resurrectionem et ascensionem Domini in coelos, in hoc numero viroruex septem et octo constant, solent nonnunquin sabbatismo geritur animarum fidelium, perficietur autem in fine saeculi, resurrectione corporum immortalium. Ipsa autem qin trigonum ducta, id est cum omnibus suis partibus annumerata, centum viginti efficiunt: quapropter apte numero e centenario et vicenario, magna electorum beatitudo in futura vita designatur. Apte etiam in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur: quia post praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum, plena totius Ecclesi« Aedificavit domum et consummavit eam. Texit quoque domum laquearibus cedrinis, etc. » Laquearia sunt tabulata, quae magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur. Et quia ter geminae
Abbreviated transcription (Latin):
uersis reb carũdem repetitio figurati
S & hoc dicendũ qͥa fuert᷑ & in lege aan
scriptã legẽ pluruni qͥ legalit̃ dño de¬
seruirent. ñ occidentes. ñ fornicantes.
& diligentes ꝓximos sicut serpsos hi
ad parietes & porticus lapideos ꝑtine¬
bant. Euerunt alii qͥ maiori ꝑfectione
relictis mundi negociis. & assũpta cru¬

Expanded text:
versis rebus earumdem repetitio figurarum. versis rebus earumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et in lege et ante scriptam legem: plurimi qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, et diligentes proximos sicut seipsos, hi ad parietes porticus lapideos pertinebant. Fuerunt alii, qui majori perfectione relictis mundi negotiis, et assumpta cru
Abbreviated transcription (Latin):
tenere. tabulȩ uͦ cedrinȩ siue abiegnȩ
noui testam̃ti iustos indicare. qͥ uolen¬
tes post dñm uenire. ab negant semet¬
ipsos. & sũpta quce sua cotidie sequunt᷑
illũ. Et qm̃ utriꝰq tẽporis iustos cõmu¬
nis gła suꝑnȩ manet retributionis. la¬
pidib ac lignis p̾ciosis tercia est species
aurearũ adiuncta lãminarum. Nec
contrariũ debet uideri qđ supͣdiximus.
porticũ quȩ erat ante templũ antiquoꝵ
figurã gestare fideliũ. ipsũ uͦ templũ coꝵ
qͥ post incarnationis dnicȩ tẽplũ ĩmundũ
uenerunt. porro domũ interiorẽ regni cȩ¬
lestis gaudia quȩ utriꝰq iustis dant᷑ figu¬
rare. nunc autẽ dicamꝰ parietes lapideos
antiquũ ppłm di. tabulata cedrina nouũ.
aureas lãminas utriꝰq in cęlis premia
designare: cum idem parietes tempi
pari fuerint modo de lapidib & ligns
& auro cõpacti. Multiplex nãq est indi¬

Expanded text:
tenere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, tenere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Testamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie, sequuntur illum. Et quo utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lapidibus ac lignis pretiosis tertia est species aurearum adjuncta laminarum. Nec contrarium debet videri, quod supra diximus, porticum quae erat ante templum, antiquorum figuram gestare fidelium: ipsum vero templum, eorum qui post incarnationis Dominicae tempus in mundum venerunt. Porro domum interiorem, regni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur figurare. Nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas utriusque in coelis praemia designare: cum idem parietes templictis sanctorum pari fuerint modo, de lapidibus et lignis et auro compacti. Multiplex namque est in di
Abbreviated transcription (Latin):
abiegnȩ st̃ scĩ. latitudine uariarũ uir¬
tutũ scđ̃m donationes sp̃s scĩ. in una eadẽq¬
fidĩ focietate sibimet alterutrũ conexi.
Auri lãmine st̃ scĩ suꝑeminentẽ scientiȩ
caritatẽ habentes. huiꝰq fulgore. gratis¬
simo adinuicẽ se congregantes. Quȩ
tria beatꝰ apłs una sententia complexus
ẽ dicens: nam in xp̃o uiu neq circũcisio
aliqͥd ualet neq prȩputiũ. s fides quȩ ꝑ
dilectionẽ oꝑatur. Fidei namq inuicte¬
lapis figurã tenuit. cedrus actionis odo¬
riferȩ. aurũ transcendentis omĩa dilecti¬
onis: Uestiturq lapideꝰ paries tabulis
cedrinis. cũ ꝓfessio fidi bonis ornatur
oꝑib. ne ociosa iudicet᷑ eẽ aut mortua:
mata. unde & ppłs ille lapide circũcideba¬
tur in prȩputiũ. nos signo crucis conse¬
cramur in fronte. posst᷑ ñ in congrue
parietes tẽpli lapidei. siue pauimentũ
p̃ciosissimo marmore stratũ. eoꝵ qͥ in
lege fidelit̾ ac ꝑfecte uixerunt tẏpum

Expanded text:
 sancti, latitudine variarum virtutum secundum donationem Spiritus sancti in una eademque fide sibimet alterutrum connexi; auri laminae sint sancti supereminentem scientiae charitatem habentes, hocque fulgore gratissimo ad invicem congaudentes. Quae tria beatus Apostolus una scientia complexus est, dicens: Nam in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem olapis figuram tenuit: cedrus actionis odoriferae: aurum, transcendentis omne dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei bonis ornatur operibus, ne otiosa judicetur esse, aut mortua. mata: unde et populus ille lapide circumcidebatur in praeputio, nos signo crucis consecramur in fronte. Possunt non incongrue parietes templi lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum
Abbreviated transcription (Latin):
extra atriũ sacerdotũ in circũitu tẽpli
fecit mentionẽ. cũ ꝓtinꝰ adiunxit. nec
N & omniũ quȩ cogitauerat atrioꝵ
& exedrarũ ꝑ circũitum in thesauris
domꝰ dñi & in thesauris sc̃oꝵ. Sđ aut̃¬

Expanded text:
extra atrium sacerdotum in circuitu templi, extra atrium sacerdotum in circuitu templi, fecit mentionem, cum protinus adjunxit.: « Nec non et omnium quae cogitaverat, atriorum, et exedrarum per circuitum in thesauris domus Domini, et in thesauris sanctorum. » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
año duce ad cȩlestia scandit agnoscit
Qui enĩ dicit se nosse dm̃ & mandata
ꝙ ñ eustodit. mendax est Notandũ
sine qdđ triginta cubiti altitudinis
ac quib suplegit᷑ usq ad mediũ cȩna¬
culũ addebant᷑. quȩ usq porticũ quȩ
erat cirta tẽplum ab austro & aquilone
& occasu tectũ ꝑueniebat. ut iosepho
narrante didicimꝰ. deinde usq ad su¬
yremũ tẽpli tectũ alii sexaginta cubiti
numerabant᷑. & sic tota altitudo domꝰ
uxta librũ paralipomenon in centũ
uginti cubitis consũmata ẽ. Porticꝰ
qͦ quȩ erat ante frontẽ tẽpli ad orien¬
tt̃. iuxta fidẽ p̾fati uoluminis eandẽ
cubitoꝵ summã in altitudine habebat᷑
Iui uidelicet liber illas de qͥb p̾diximꝰ
porticꝰ circa tẽplum. cellaria uocat &¬
cubicula:. Dedit autẽ in qͥt dauid sa¬
lomoni filio suo descriptionẽ porticꝰ
tẽpli & cellarioꝵ & cęnaculi & cubicu
loꝵ mabditis. & domꝰ ꝓpitiationis.
Ubi etiã exterioꝵ domoꝵ quȩ erant

Expanded text:
no duce ad coelestia scandit agnoscit. « Qui enim dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . » Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum addebantur, quousque porticus quae erat circa templum ab austro, et aquilone, et occasu, tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Denique usque ad supremum templi tectum, alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in centum viginti cubitos consummata est. Porticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat: qui videlicet liber, illas de quibus praediximus porticus circa templum, cellaria vocat et cubicula. « Dedit autem, inquit, David Salomoni filio suo descriptionem porticus templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubic adytis, et domus propitiationis . » Ubi etiam exteriorum domorum, quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
pus dñicum qđ de uirgine sũpsit respi¬
cit. Ostiũ namq lateris medii in parte
erat domꝰ dextrȩ. qͥa defuncto in quce
dño unꝰ militũ lancea latus eyꝰ apuit.
Et bene in parte domꝰ dextrȩ. qͥa dextrũ
ei latus a milite aꝑtum scã credit ȩccla
Ubi apto etiã uerbo usus est eugłista.
ut ñ diceret ꝑcussit latus eiꝰ aut uul
lateris medii. ꝑ qđ nob̃ iter ad celestia
panderet᷑. Deniq ita subiunxit: et
continuo exiuit sanguis & aquã A qua
scilicet qua abluimur in baptismo. &
sanguis qͦ consecramur in calice scõ
Per hoc namq ostiũ nob̾ est ascensus
in mediũ cęnaculũ. & a medio in ter¬
cium. qͥa ꝑ fidẽ & mỹsteria nr̃i redẽ¬
ptoris de p̾senti ȩccłiȩ conuersatione.
ad requiẽ animarũ post mortt̃ ascen¬
dimꝰ. rursũq de requie animarum
adueniente die iudicii ad immorta¬
litatẽ qͦ corpoꝵ qͣsi in terciũ cȩnaculũ

Expanded text:
rpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respirpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respicit. Ostium namque lateris medii in parte erat domus dextrae, quia, defuncto in cruce Domino, « unus militum lancea laEt bene in parte domus dextrae, quia ad dextrum ejus, latus a milite apertum sancta credit Ecclesia. Ubi apto etiam verbo usus est Evangelista , ut non diceret, « percussit latus ejus, » aut lateris medii, per quod nobis iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit: « Et continuo exivit sanguis et aqua. » Aqua scilicet, qua abluimur in baptismo, et sanguis quo consecramur in calice sancto. Per hoc namque ostium nobis est ascensus in medium coenaculum, et a medio in tertium, quia per fidem et mysteria nostri Redemptoris, de praesenti Ecclesiae conversatione, ad requiem animarum post mortem ascendimus, rursumque de requie animarum adveniente die judicii ad immortalitatem quoque corporum, quasi in tertium coenaculum,