comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pia ẽ ꝓmissio: que scelere ad im¬
pietur. Idem non ẽ obẜuandũ
sacramentũ: quo malum ĩ cau¬
te ꝓmittit᷑ ut siquis ad ult̾e ꝑ
pe̾tuam fidem cum ea ꝑmaneu¬
di polliceat᷑. tollerabiliꝰ enini ñ
implere sa crament: qmͣ ꝑma¬
n̾e instupro. It beda. si quid noc
in cautiꝰ iurare ⁊tig̾it qd̾ obser¬
uatum peiorem u̾gat mexitũ:
lib̾e illud salubriori ⁊ silio mu
tand̾ nou̾smus ac mag̾ instan¬
te nocitate peierand̾ eẽ nobis: ꝙͣ¬
ꝓuitando ꝑucio maliud crim̃ẽ
uit dd̾ ꝑ deuin occidere nabal
dentit: remisit minas. reuoca¬

Expanded text:
adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori tandum novimus, ac magis instante necessitate peierandum nobis, itando perjurio in aliud crimen vit David per Dominum occidere Nabal udentis, mox remisit minas, revoca
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ẜmi humanũ affectum de
poͣ prĩs dubitasse sic dicens. in
li .iii. detͥ. Dequo dubitat:. de se an
de pr̃e de eo utiq curdicit mͣffer¬
a me: clubitat hominis affectu.
Nain d̾s de prẽ ñ dubitat. nec de
rit. Num ĩfra hoĩes ꝯstrcutes de¬
um. ꝓpħa non dubitat ⁊ filium
dubitatere tu creclis: uit homo gͦ
dubitat. ut homo locutꝰ ẽ. hus

Expanded text:
m humanum affectum de Patris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de it. Num infra homines constitues Deum? Propheta non dubitat, et Filium dubitare tu credis? Ut homo ergo dubitat, ut homo locutus est. His
Abbreviated transcription (Latin):
ilud enim sinc̾a ⁊ catbolica fides
tenet ac p̾dicat ut istd̾.¬
uare gͦ ait clicamus ueriꝰ.
cum utrumq panter sit
uerum. nͥ forte uolebat intelligi
h ad maiorem intelligentiam ⁊ ex¬
p̾ssionem u̾itatis dici. qmͣ uid̾. ħ is
⁊ enim u̾bis omĩs calũpmiandi
n̾ sutis ħeticis obstruitur aditus

Expanded text:
illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud.uare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis obstruitur aditus
Abbreviated transcription (Latin):
possumus drẽ semꝑ nascitur. Non
ad explanatõm u̾itatis. tñ pot dici.
si sane intelugatur semꝑ enu n¬
ascr̃ filius de pr̃e. ut ait orig̾. non
qd̾ ꝙ cotidie itetur illa generatõ
natiuitas eis sempit̾na ẽ. ¶

Expanded text:
possumus dicere, semper nascitur. Non, ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, nativitas ejus sempiterna est.
Abbreviated transcription (Latin):
eucharistie sacrament. ꝑ bap̃mtis.
mundam᷑: ꝑ euchanstiam in bono
cellent̾ eucharistia dr .i. bone gr̃a¬
u̾ͥtutis ⁊ gr̃e. s ille totꝰ sumit᷑ qui
ẽ fons ⁊ origo totiꝰ grẽ. cuiꝰ sig᷑a pͥ¬
cessit qñ mãnͣa pluit deus prĩb
indeserto: qui cotidia nocte celi pas¬
panem illũ manducau̾nt mor¬
tui sunt. Iste u̾o panis uiuus qͥ
de celo desçendit: uitam mundo
tribuit. maimna illd̾ de celo. ł sr̃

Expanded text:
Eucharistiae sacramentum. Per Baptismum mundamur, per Eucharistiam in bono cellenter Eucharistia diciturvirtutis et gratiae, sed ille totus sumitur, qui est fons et origo totius gratiae. Cujus figura praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli paspanem illum manducaverunt, mortui sunt. Iste vero panis vivus, qui de coelo descendit, vitam mundo tribuit. Manna illud de coelo; hoc super
Abbreviated transcription (Latin):
les hui scłi desertũ tnͣseuntes: in
celo subuehit. uĩ recte maticũ ap¬
pellatur. qr inuia nos reficiens usz
inpr̃iam deducit. sicut gͦ in mari
pͥcessit: ita inmanna sc̃ĩficato dni¬
ci corꝑis. ẜ duo satramenta sigca¬
ta sunt: uͥ de lat̾e xͥ sanguis ⁊ aqͣ¬
tonis ⁊ aqmͣ ablutonis nos redi¬
mere uenit: a diabło ⁊ apcco sicut
ursitas ꝑ sanguiem agni pascha¬
lis ab ext̾minatorie ⁊ ꝑ aqmͣ ma

Expanded text:
ertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mari praecessit, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo sacramenta demonstrata sunt ubi de latere Christi sanguis et aqionis, et aquam ablutionis nos redimere venit a diabolo et a peccato; sicut Israelitas per sanguinem agni paschalis ab exterminatore, et per a
Abbreviated transcription (Latin):
llo erat pͥus.⁊ nou erat qñ noue¬
rat. Aliis quo plib moĩs iui sẽ¬
tentie pͭopponi quib srsecemus
exͥcitatdius studiũ lectori relm¬
qñtes. ⁊ ad aliam ꝓperantes. Hic
explanati scclam sententiam ⁊ea

Expanded text:
vero erat prius, et non erat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes. 2. Hic explanat secundam sententiam, e
Abbreviated transcription (Latin):
nri fit nͥ dei uoluntate. s płicq ñ
apparet. Iõz placuit uanitati phi¬
losopboꝵ ⁊̃ cansis aliis ea tribu¬
ere cum omumo uidere non pꝰsẽt
luntatẽ dei. Itaq non nͥdei uolũ¬
tas causa pͥma ẽ sauitatis. egͥtu

Expanded text:
nisi Dei voluntate, sed plerisque non apparet. Ideoque placuit vanitati philosophorum etiam causis aliis ea tribuere, cum omnino videre non possent voluntatem Dei. Itaque non nisi voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
deuc ⁊ sũme beatus alt̾utrius in
tur eo. cui seruire regnare ẽ. miz
uitur.
uitur sicut fcũs ẽ hõ ut deo ser

Expanded text:
Deus et summe beatus alterutrius indtur eo, cui servire regnare est. in rvitur. 8. Sicut factus est homo ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b non exp̾sserant. postea sͥo ex¬
serunt. Eonsensit gͦ maria ĩma¬
ritalem societatems non incar¬
nalem copulam. nͥ de eadem sp̃a¬
siuo inmaritalem ⁊sen sit copu¬
am qr uͥgmitatem seruare uo¬
galemsocietatem. nͥ familiare
seruaturam uotum uͥgiitatis
incorde s ip̾m uotum non exp̃s¬
sit more subiecit se diuine dis¬
positioniꝓposuit se ꝑseu̾aturã
uirgiem. ñ deus al̾r renelaret.

Expanded text:
 non expresserant, postea vero exserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem speciasilio in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare vogalem societatem, nisi familiare servaturam votum virginitatis in corde, sed ipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divinae dispositioni; proposuit se perseveraturam virginem, nisi Deus aliter ei revelaret
Abbreviated transcription (Latin):
remissis aliquid addendum
ẽ de modo illius ⁊sensus qͥ ĩ¬
e mariam ⁊ ioseph int̾cessit. Saẽ
crecli põt non solum mariam s ⁊̃
ioseph apud se disposuisse uͥgi
lem societatem ut ut̾q de alt̾o re¬

Expanded text:
emissis aliquid addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virgilem societatem, ut uterque de altero, re
Abbreviated transcription (Latin):
no manducari a nob̃. Q errandi er¬
casionem sumũt aub̃u̾itatis. uni
pͥma besis fc̃a ẽ indiscipłiexͥ. Eũ¬
tũ in tlłngentes dixunt durus ẽ
hͥ sermo. Qͥs pͭ eum audire: Et hĩ¬
erunt retro. illis deͥscendentib instx¬
it .xii. qui remanserant. Sp̃c ẽ inꝙͥ¬

Expanded text:
no manducari a nobis. Qui errandi occasionem sumunt a verbis Veritatis, unde prima haeresis facta est in discipunon intelligentes dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum audire? et abierunt retro, illis discedentibus instruxit duodecim qui remanserant. Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ẽ totus fructus iusibilium
sacramentoꝵ.sine hac scifica¬
t̾one uisibilia sacramenta nil
ꝓsunt siquis ħ meliꝰ aꝑire po¬
Quib liceat bap

Expanded text:
 est totus fructus visibilium sacramentorum. Sine hac sanctificatione visibilia sacramenta nil prosunt. Si quis hoc melius aperire poQUIBUS LICEAT BAP
Abbreviated transcription (Latin):
lunt potestas dimittendi pec̾a in
bap̃õ. si potestas dimittendi pcc̃a
que indeo est: deus ẽ. Iõ alii dñt hãe
potestatem non potuisse dare ali¬
cui seruoꝵ qr nuui potuit dareut
tentiam alicuidare potuit. potu¬
it ei dare: creare creaturas. qr non
ẽ h maioris potentie qmͣ uld̾. Ad
qd̾ dici pͣ qr potuit eis dare pomͣ cli
qua seruus pꝰs dimitt̾e pcc̃a ñ
tñ ut auctor remissionis. s ut

Expanded text:
lunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut tentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiamqua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
uideturꝰ.   deum inculpabilit᷑ añ
peccatum mexordio ⁊ ditouis hõĩ
potuisse incere ut eeñt ei natura¬
lia. Ita in li. retractonum inquiẽs
Ignorantia ⁊ difficłtas ⁊ sieẽnt po¬
minis pͥmordia naturalia nec sic
culpandus d̾s sz laudandꝰ eẽt s
nũquid eeñt meo defectus ⁊ pene:
si defectus uł pena ei inclita fuiss
añ pocm̃ in uiste cum eo agi uid̾e¬
t᷑ si ante cłpam sentiret penam.
oblꝰ sane diñs nlam non fuisse de
sicut non fuit hõi añ pcc̃m nond̾
grãm adepto defectꝰ sine pena nõ
eaiq culpa sua post amisit. sirͤ ꝓ
ficiendi facłtatem ꝑ didit. defectus
fuit ei ⁊ pena non pꝰse ꝓficͥe .s. ama¬

Expanded text:
icet, Deum inculpabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defsicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non posse proficere,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt acncc̃itatem eueniendi
fac̾e eis qr nec aliqua futura
fuissent. nͥ ea deus psciss necͣpͣ¬
sunt non euenue cum d̃ ea p̾¬
sci̾iit. si aũt inp̾sibile ẽ ea nõ
eueuiendi. In pꝰse ẽ aũt ea non
euenire cum pͣscita sint qr si
nou euenirent cum p̾scita sĩt:
falleretur d̾i p̾scĩa. at d̾i p̾scĩã
faui non põt. Inpossibile ẽ gͦ ea

Expanded text:
sunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea noeveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Imposs
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ sciuit creata: qmͣ creanda.
Non enum eius sapĩe aliquid ac¬
cessit ab eis: s uł existemtib sicut
crearentur omnia nota sunt illi
sic ⁊ postqmͣ ⁊ sũmata sunt. Q cce¬

Expanded text:
aliter sciuit ea creata quam creanda. Non enim eius sapientiae aliquid abscessit ab eis, sed illis existentibus, sicut equam crearentur omnia nota sunt illi, sic et postquam consummata sunt; sic
Abbreviated transcription (Latin):
omuis ab electis abscidef᷑ corrup
ma cuius cumq ineum creden
ori gr̃a accumulatum. Ibi enim
pcc̃a solum dimittaebant᷑. s nec
gr̃a ad bñ oꝑandum adiuttix.
nec uirtutũ possessio. ł auginẽ¬
augentur. uñ aqua refectonis
dr que aridos fecundat ⁊ iam
frustrificantes ampliori ub̾ta¬
te donat. qui a qnͣtincumq ꝑ
fidem ⁊ caritatem añ hĩtam as
ustꝰ ad bap̃m accedat: uberiorẽ
ibi retipit grãm. s non ita ĩ cir¬
cumcisione. uñ abrahe ꝑfidem
lam iustificato. signaculum tã¬
tũ fuit. nͥl enim erintus ⁊tulit.

Expanded text:
omnis ab electis abscindetur corruma cujusque in eum credentori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augmenaugentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo institita fuit cir ⁊ cã¬
cumcisio. ⁊ quare ⁊cur mutata
ꝑbap̃m abraham pͥmus man¬
datum circũcisionis hũit: ad
ꝓbatom obeclientie. nec ei soli p̃¬
cepta fuit cͥcum cisio: s ⁊ semi¬
deo cuitro incarnem pͥpucii. Da¬
erat. data ⁊̃ fuit insignum i¬
agne fidei abhe qui credident se
h̾itutũ filium in quo fierẽt᷑ bñ¬
dictõ omium. deinde ħ signo ut
aceteris nat̾onib disc̾neretur
populus pp̾łs ille. Incarne uo p̾¬
cisio: qr in remedium instituta

Expanded text:
quo instituta fuerit circumcisio, et quare, et cur mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praecepta fuit circumcisio, sed et semideo cultro in carne praeputii. Daerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero prcisio, quia in remedium instituta
Abbreviated transcription (Latin):
enim recipit ordinẽ sac̾dotalẽ:
sunr ⁊ has claues recipit ssz non
ur᷑ qd omnes. ł soli sac̾dotes
has claues hẽant. qr płiq añ
sacrã orcdinat̾oe sciãm discer¬
nencli hñt plures post ꝯsecra¬
tõm̃ ea carent. Sane põt dici ꝙ
dotes. uñ dolend̾ est atq lugẽ¬
dũ. Multi enim licet in liscre¬
dos exhortes. sacerdotii gradũ
reciꝑe p̾sumunt. uita ⁊ scĩa eoͣ
in cligni qui nec añ sac̾dotiũ.
nec post. scĩam hñt lisceruẽ¬
di quiligandi sint ł soluer¬
di. Iõ iuam cdiuem in consecͣ¬
tonem nõ recipunt. qr semꝑ
scĩa carent. Qͥ u̾ͥo ante sac̃doci¬
uniscĩa discͥnendi p̾diti sunt.
cauis. qr non ualent ea claudere

Expanded text:
enim recipit ordinem sacerdotalem, simul et has claves recipit. Sed non videtur quod omnes vel soli sacerdotes has claves habeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent. Sane dici potest dotes, unde dolendum est atque lugendum. Multi enim, licet indiscrent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt, vita et scientia eo indigni; qui nec ante sacerdotium, nec post, scientiam habent discernendi qui ligandi sint vel solvendi. Ideoque illam clavem in consecratione non recipiunt, quia semper scientia carent. Qui vero ante sacerdotium scientia discernendi praediti sunt, clavis
Abbreviated transcription (Latin):
cua non fuit. et ne ip̃a uoluntae
sñ gr̃adei putetur aͥd bom pꝰse: sb̾¬
dit. Non a ego solue: s sine gra d̾i
ta fu̾it grã incipiunt eẽ nr̃a m̾ita
bona. ꝑ illam tñ qr si illa defu̾it:
cadit homo.

Expanded text:
cua non fuit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non autem ego solus, scilicet, sita fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tamen, quia si illa defuerit, cadit homo.
Abbreviated transcription (Latin):
bono cuiꝰ ꝑticipatone cet̾a bona
gunt. quo tanto mag̾ pͥuatur:
qnͣto mag̾ se ab eo elongant¬
Qualt homo se e

Expanded text:
bono, cujus participatione caetera bona sunt; quo tanto magis privatur, quanto magis se ab eo elongatQualiter homo se e
Abbreviated transcription (Latin):
uite añ ꝑcc̃m comederit hõ de
Rette ꝑfecto intelligunt᷑ pͥmi ho¬
mines añ malignã diaboli ꝑsu¬
asionem. absimiusse a cibo ueti¬
to: atqusi fuisse ⁊cessis. hnc uͥb̾
sũpserint. quib p̾cept̾ erat ut

Expanded text:
e Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis sumpserint, quibus praeceptum erat ut
Abbreviated transcription (Latin):
atur. uñ rabanꝰ añ bap̃m. cathe¬
ricandi d in homine p̾uenire offi¬
cium. uͭfidei cathecuminꝰ accipiat
t̃. ⁊ exorirant᷑ ut ab eis pellatur
põttas di ᷝ ͥ ne iam ⁊tendat eos sb̃¬

Expanded text:
atur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat tur et exorcizantur, ut ab eis pellatur potestas diaboli, ne jam contendat eos sub
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ adiuratõ. catherismꝰ in¬
structõ cathensare ẽ instruere.
ut de simbolo acrudimentic fi¬
dei exoreitare ẽ aduirare. ut exiabͣ
eo sp̃c ĩmunde. Simbolum cłr sig¬

Expanded text:
tinum adjuratio; catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est sig
Abbreviated transcription (Latin):
iitate pͤcare qmͣ iguorantia. gͣ¬
uiusq industͥa: qm̃ infirmitate
eua aũt uidetur ex ignorantia pec¬
casse: qr seclucta fuit. Ad am uo ex
industria. qr non fuit secductus.
maudatum. ⁊ pcc̃m eẽ. ⁊tra agere
⁊ iõ extusari apcc̃o ꝑignorantiã
non potuit.
Q ignorantia alia

Expanded text:
mitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia non fuit seductus, mandatum, et peccatum esse contra agere. Et ideo excusari a peccato per ignorantiam non potuit. 9. Quod ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
illa sũma gr̾a ẽ: qd̾ hõ munitatẽ
ꝑsone ꝯuinctus ẽ deo. potuit gͥ
deus aliam aĩaur. ⁊ aliam car¬
nem sumere. ⁊ carnem utiq a
nem aliunde susciꝑe in quo eẽt
mecliator dei ⁊ hoĩnũ non de gn̾e
illiꝰ adam qui pecõ suo obligaũ
genus humauũ. sic̃ ip̃m quemi
pͥmo cauit nou degn̾e alicus
creauit. pot̾at gͦ l sic. ur auo¬

Expanded text:
illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo. Potuit ergo Deus aliam animam et aliam carnem assumere, et carnem utique anem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo obligavit genus humanum; sicut ipsum quem primo creavit, non de genere alicujus creavit. Poterat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ed uehement nos mouet ꝙ
nũ. qui asserebat patrem potẽ
cis filio eo qd̾ finum genuit dñi
catorem.filuis aũt non. dicebat¬
q prẽm potuissegignere fuiũ.¬
⁊ iõ potentiorẽ ẽẽ filio. Ad qd̾ res¬
pondens au. drẽ uidetur qd filiꝰ
potuit ⁊ gignere. uolons oñdere
patrem non ẽẽ potentiorem filio.
hus u̾bis. ab sit ut iõ p̾r sit potẽ¬
cior filio sicut putas qr creatorẽ
genuit pr. filiꝰ aut̃ non genuit
creatorem. n eium non potuit:
s non poͬtuit. uide eniui qs ⁊ di

Expanded text:
ed vehementer nos movet quod num, qui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignered quod respondens Aug. dicere videtur quod Filius etiam potuit gignere, volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et di
Abbreviated transcription (Latin):
gigneret patri qr ⁊ ip̃e nepos nisi
auo suo ꝓnepotem gigneret: ẜ ues¬
tram mirabilem sapĩamimpotes
ex altero nasc̾etur. Nec eam ꝑfi¬
ceret ullus: sinon suffic̾et unꝰ
omp̃s. itaq omĩpotentẽ genuit
filium prĩs natura. non fecit
Opponit᷑ preclictis u̾bis aug̃i.

Expanded text:
gigneret Patri, quia et ipse nepos, nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilem sapientiam, impex altero nasceretur. Nec enim ceret ullus, si non sufficeret unus omnipotens. Itaque omnipotentem genuit Filium Patris natura, non fecit. 3. Opponitur praedictis verbis Aug
Abbreviated transcription (Latin):
uarto loco succedunt acoliti.
a coliti u̾og̾ce: latine cerofera¬
rũ clͣr. a deportandis cereis: qũ le¬
gendum ẽ euugliũ ⁊ sacrificiũ
offerend̾ Tũnc .n. accendunt᷑
lumiuaria: ⁊ deportant᷑ ab eis.
non ad effugandas aeric tenebͣs
cum sol eo temꝑe rutuet: s ad
signum leticie demonstͣnͣdũ ut

Expanded text:
uarto loco succedunt acolyti; acolyti vero Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum vel sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria et deportantur ab eis non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum leticie demonstrandum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑtinent p̾par̃õ luminatiũ
in sacrario. Ipe cereum portat. ip¬
se urceolum cum uino ⁊ aquasug¬
gesta ꝓ encharistia subdiaconis
p̾ꝑat. hii cum ordinant᷑ cume¬
docti fu̾int ab ep̃o quałr in offõ
suo age̾ debeant.ab archidiaco¬
no accipiunt candelabrum cũ
cereo ⁊ urceolum uacuum. H of¬
su lux mundi qui sequit me
non ambulat intenebͥs. h officu
⁊ accendebant igne celesti. ad illu¬
minandas tenebras aquilonares

Expanded text:
tum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc ofsum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Huius officii et accendebant igne celesti ad illuminandas tenebras aquilonares
Abbreviated transcription (Latin):
.n.xͨ uon sacerdos animam resu¬
citat. ac puisis tenebͣs̃ int̾iori¬
mundat qui anime faciem
lauat Sebitum uo et̾ne pene
solu̾e ꝯcessit saceidotib qd̾ in
ligatum solue apłis p̾cepit. qr
ut aiunt ip̃e int̾iꝰ aĩam acali¬
gine maculaq pocĩ enunclit.
uilicium et̾ne mortis solu̾e.
Alii uo lut solum deum non sa¬
cerdotem debitũ et̾ne mortis di¬
mittere: sicut ⁊ auimam int̾iꝰ
ꝑ se uiuificat. nec tñcliffitent᷑
sac̾dotib traditam pottatẽ pec¬
cata remittendi ⁊ rennendi. qͥ¬

Expanded text:
non sacerdos, animam resuscitat, ac, pulsis tenebris interiorimundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in ligatum solvere apostolis praecepit; quia, ut aiunt, ipse interius animam a caligine maculaque peccati emundat, ulum aeternae mortis solvere. Alii vero dicunt solum Deum; non sacerdotem, debitum aeternae mortis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec tamen diffitentur sacerdotibus traditam potestatem peccata dimittendi et retinendi, q
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m. ł ꝑ scõs suos ⁊ sõ remissione
couiibe membra: quib ait. si
cui climiseritis cumittentur. Ee¬
quid tenend. sħ sane clrẽ ac sen¬
tire possumꝰ: qd̾ solus deus dimͣ¬
tit peccata ⁊ retinet ⁊ tñ eccĩe cõ¬
tulit po̾tatem ligandi ⁊ souien¬
di s ałr ip̃e soluit ł ligat ⁊ ałr

Expanded text:
per sanctos suos. Et ideo remissionem columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecquid tenendum? Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retinet; et tamen Ecclesiae contulit potestatem ligandi et solvendi, sed aliter ipse solvit vel
Abbreviated transcription (Latin):
ec ideo tñ ne¬
gamus sac̾dotib ꝯ¬
cessam pot̾tatem dimittẽ¬
di ⁊ retinendi pcc̃a. cuinħ u̾i¬
tas in eunͣgłio a ꝑteͫ doceat. hinc
ritum scm̃ diffundit᷑ incordib
coꝵ qui ꝑticipes sui sunt: pec¬
cata dimittit. eoꝵ qͥ non sunt:
tenet. Idem. sac̾dotes p̾sunt ⁊ fi¬
tentib ꝑcere. Qͥb .n. remittunt:
remĩtit deus. lararum .n. demo¬
numente᷑ suscitarũt: optulit

Expanded text:
ec ideo tamen negamus sacerdotibus concessam potestatem dimittendi et retinendi peccata, cum hoc Veritas in Evangelio aperte doceat Hinc ritum sanctum diffunditur in cordibus eorum qui participes sui sunt, peccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus. Lazarum enim de monumento suscitatum obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
simł dignus ẽ uita ⁊ morte. Nõ
est gͥ tunc ligatꝰ debito et̾ne mor¬
tis. filius eniinͣ ire ẽẽ desit. exquo
mod̾ ꝑsac̾dotem cui confitet᷑ ab
cata popłi. Item ambr̃. u̾bum
dei dunitrit peccata: sacerdos
⁊ uidex. Sacerdos quidem officiũ
suum exhibẽt. s nuillius potta¬

Expanded text:
on est ergo tunc ligatus debito aeternae mortis. Filius enim irae esse desiit ex quo modum per sacerdotem cui confitetur abcata populi. Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potesta
Abbreviated transcription (French):
cos a .i. a culpa. u̾cl̾pe maculam
abst̃ gat. ł debitum et ne mortis
solue ualeat. Qͥ dam arbitrati
sunt cumpeccator duppłr liga
alterum solui ꝑ sacerdotem. pa¬
rit᷑ .ii. ꝑ pcc̾m quasdam tenebͣs
int̾iores ⁊ macilas. aquib insi

Expanded text:
dos, id est, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatalterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus ni
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a ÷ cooꝑta ⁊ abolita. si. enĩ
texit pecc̃a: uoluit adu̾tere.
Sinoluit adu̾te: noluit aĩad¬
u̾itere .i. penit̾e punire s ignoscere
Ita gͦ dicit a deo tecta: nt deus nõ
enum dei pcc̃a ẽ ad penam impu¬
tare. Au̾tere autẽ faciem apec¬
catiȩ. ħ est ea ad penam non re¬

Expanded text:
perta et abolita. Si enim texit Deus peccata, noluit advertere; si noluit advertere, noluit animadvertere, id est, punire, sed ignoscere. Ita ergo dicit a Deo tecta, ut Deus non ere Dei peccata, est ad poenam imputare ea: avertere autem faciem a peccatis, est ea ad poenam non re
Abbreviated transcription (Latin):
runt pͥmi hoĩnes mꝑadiso filios
gigne non ut morientib prĩb
succed̾ent fuii. s in aliquo forute
statũ mauentib prĩb ⁊ deligno
uite uigorẽ sumentib. ⁊ filii ad

Expanded text:
runt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sum
Abbreviated transcription (Latin):
tura non traclit. ⁊ iõ ambiguũ
ẽ: utrũꝑentes genitis filus. ꝑtͦ¬
taq humaui officii iusticia. ad
meliorem statum tnffe̾ntur. nõ
au pr̃es ĩn anͣquo statn iute ma¬
nerent: ligno uite utentes. douͦ
fuii adeundem statum ꝑuenirẽt.
⁊ sic impleto nu̾o oẽs sunꝑ adme¬
liora trst ent᷑ ut eeñt sicut᷑ an

Expanded text:
tura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sic
Abbreviated transcription (Latin):
porei iꝑ ipõꝵ ymagines quas me¬
tamꝰ. nec sicut ea que uon iu¬
demus ⁊ ex hus que uidemꝰ co¬
gitatõnẽ ut cũz formamꝰ ⁊ me¬
morie ⁊mend ains nec sicut hoĩ¬
nem cuiꝰ aĩam ⁊ si non uidemꝰ.
corpeis hoĩem sicut udendo didi

Expanded text:
per ipsorum imagines quas metamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, corporis hominem sicut videndo did
Abbreviated transcription (Latin):
cogͣnoscamꝯ: non cognoscumꝯ
ut credamꝰ. Qͥd est .n. fides nͥ
credere qd non uides: fices gͦẽ:
qd̾ non uides credere ueritas
qd̃ creclidisti uidere. uñ recte¬

Expanded text:
cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quid est enim fides, nisi credere quod non uides? Fides ergo est quod non uides credere, ueritas quod credidisti uidere. Veritas e
Abbreviated transcription (Latin):
nisut intelligamus sollun dm̃
sapientem. solum potentẽ. prẽm
nitas solus deus. cum ip̃a sit cũ
spĩb ⁊ animabus sãctis.

Expanded text:
nis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potentem, Patremomodo dicitur Trinitas solus Deus, cum ipsa sit cum spiritibus et animabus sanctis.
Abbreviated transcription (Latin):
at deus tota tͥuitas et ħ trinitas
ut ait auꝰ. ⁊tra maximinũ in¬
telligitur cum apłs dicit. b̃s ⁊¬
⁊ ibi inuisibui soli deo. Non enim¬
ħ de solo pre accipienda sunt ut
ꝯtendebat: maximiuue ⁊ alũ ħ¬

Expanded text:
at tota Trinitas. Et haec Trinitas, ut ait Aug. contra Maximinum, intelligitur cum Apostolus  1: Invisibili soli Deo. Non enim de solo Patre haec accipienda sunt, ut contendebat Maximinus et al
Abbreviated transcription (Latin):
bulam sicut cinerem sꝑgit. s q̃
ẽ macła pct̃ĩ: aqua aĩam lauat:
ecce enim quis uoluit fac̾e hoĩ¬
cidium ⁊ patrauit. quo patra¬
to:desinit tani uelle quam fa¬
cere non clum tñ u̾e ⁊ humuilit̾
penitz nec confiti ꝓponit. Que
gͦ reman sit manima illiꝯ ma

Expanded text:
bulam sicut cinerem spargit. Sed quae est macula peccati, a qua animam lavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Quae ergo remansit in anima illius ma
Abbreviated transcription (Latin):
poslutaqͥ ẽ anima quousq pe¬
niteat sicut erat clum mea pͣ¬
ua erit uoluntas. Sicͥ enĩ qui
tangit morticinũ .ł aliud ñm̃¬
dũ. ita posluitꝰ ẽ post tactũ quo¬
usq lauat᷑. sicut fuit dum tã¬
g̾et. ita post actum pccĩ ita pol¬
uita remanet anima. sicut fu¬
it in põ actu pcc̃. qr ita est lon¬
ge a dco ꝑdissimilitudinẽ: qͥ ẽ
uita ⁊ mundiciamentis. sicut
fuit dum pccm̃ ag̾et. Ip̾a ⁊̃ dis¬

Expanded text:
Polluta quidem est anima, quousque poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dis
Abbreviated transcription (Latin):
solus deus facit: qui solꝰ suscitat
asam ⁊ illuinat. qd̾ sac̾dotes ne¬
q̃unt. quitñ medici sunt aĩaꝵ.
res recte mettici lr: qui uin¬
tntes curare mĩstio possunt s
non mortuos suscitare. sola

Expanded text:
solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen medici sunt animarures recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. Sola
Abbreviated transcription (Latin):
tutĩs pͥuat᷑ siqua p̾cessit ⁊ natura¬
luni bonoꝵ cleuonem patitur.
uñ ⁊intenectus obstĩdit᷑ ⁊ totꝰ
homo int̾ior obtenebrat᷑. ⁊ ita qiͣ
caligine quadam mens obuol¬
uitur. Que caligo. pcci pena est.
hanc u̾o deus pellit: cum pñã

Expanded text:
ua praecessit, et naturalium bonorum elisionem patitur. Unde et intellectus obtunditur, et homo interior obtenebratur; et ita quasi caligine quadam mens obvolvitur, quae caligo peccati poena est. Hanc vero Deus pellit, cum poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
patus ⁊ portates tnͣscendunt
pͥncipatus durͣ: qͥ sibi subiectis
q̃ sunt agenda disponũt. eisq
ad explenda diuina mist̾ia pͥn¬
cipantur. pottates noĩant᷑ hii
qui ⁊ cet̾is potentiꝰ insuo ordie
acceꝑunt. ut uͥtutes adu̾seeis
subiecte eoꝵ restenent᷑ pot̾tate.
ne hoĩnes temptare tm̃ ualea¬
nt: qnͣtũ desiderant. uͥtutes no

Expanded text:
unt. Principatus dicuntur, qui sibi subiectis, que sunt agenda, disponunt eisque ad explenda divina misteria principantur. Potestates nominantur hii, qui hoc ceteris potencius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adverse eis subiecte eorum refrenentur potestate, ne homines tantum temptare valeant, quantum desiderant. Unde do
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝙ non corruerunt. Nos ã m̾tũ
est aliqũ simalum non facimus:
s resistunꝰ. Ibi dum taxat: uͥ cau¬
sa sub est q̃ uoli id face mouet qi
expcc̃i corruptela ꝓui sunt ad lap¬
sum gressꝰ nr̃. ubi aũt non ĩtue¬
nit cã uos admalũ inpelleus. ñ
m̾et᷑ si ab eo declinamꝰ. Decliuare
euumn a malo: semꝑ ustat penani
s non semꝑmiet᷑ palmain de.¬
i de ad

Expanded text:
od non corruerunt. Nobis autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. 4. De ad
Abbreviated transcription (Latin):
que diu̾sa sunt. aAlienamq fu̾¬
unt legittune aũlegem. Alie sb̃
lege. alie intempore grẽ. Item ĩ
pͥmitiua eccĩa quedam erant
legittime: que mõ non sunt. Caꝵ
n̾o q̃ mõ legittime sunt ł illegi¬
time. q̃dam sunt plene legitti

Expanded text:
Aliae namque fuerunt legitimae ante legem, aliae sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt. Earum vero quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legiti
Abbreviated transcription (Latin):
dehus requisistis qui ob cãm f̾¬
gide nature dñt se non posse tu
uicem oꝑain carnis dantes en¬
isceri. Iste u̾o sinon põt eauti
ꝓuxore. heat eam qĩ sororem.
Ꝙ si retinacuiũ rigale nolu̾
si huic non potuit naturałr
si uir aliam uxorem nult ac

Expanded text:
De his requisitis, qui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse in invicem operam carnis dantes commisceri: Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale voluntsi huic non potuit naturaliter si vir aliam vult ac
Abbreviated transcription (Latin):
quo qmͣuis nondum sint ł fũĩt¬
iustificati digni effitiantur ius¬
tificone ⁊ item p̾ceclit ad maliis
pcc̾orib quo cligni sunt obtusso¬
ne. Sccͣe hic uidetur auꝰ dre qd ĩ⁊
ip̃a dei uoluntas qua alios elig̾̃.
alios repbat. ex iu̾stis uenit. s oc¬

Expanded text:
quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua alios eligit, alios reprobat, ex meritis proveniat, sed oc
Abbreviated transcription (Latin):
ficõnis. aliic non. uñ obtundũt᷑
s quid intellig̾e uolu̾it ignorat᷑
nisi forte dicatur ħ intellexisse
qd supͣdiximꝰ am retractasse.
Nam ibidem ⁊ q̃dam alia ⁊ tinue
tractat qͣd̾ utrimq legenti pate
forte dcm̃. non qi aliquis p̾desti¬
netur ꝓm̾itis r iustificonis gr̾ã
meatur aliquinon adeo mali st̃¬
ut m̾eantur sͥ grãm noninꝑtiri.
Nullus enim dei grãm m̾eri pͭ ꝑ
qͥdem aliqui in tm̃ ꝓfundum
miquitatis deuenet᷑ ut ħͥ meant᷑.
ut ħ digni sint. Alii ulo ĩ uiuũtut
si non meant᷑ grãm iustificõnie
non tã m̃ent᷑ omnino tepelli et
grãm sibi subtrahi. Iõ dix̃mĩ qui¬

Expanded text:
unde obtunduntur. Sed quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue tractat; quod utrumque legenti patebfore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereaturut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri poquidem aliqui in tantum profundum iniquitatis devenerunt, ut hoc mereantur, ut hoc digni sint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et gratiam sibi s
Abbreviated transcription (Latin):
lohem. Quidẽ fides: credere qd ct̃
ñ uides. crede a motus mentis est.
tatẽ aũt uoco motũ aĩ. si u̾o cari¬
tas ⁊ fides motus aĩ sũt: uͥtutes
gͦ motus aĩ sũt. Qͥbus alii sen¬
genda fore inquiunt. fides ẽ cre
creditur. qd̾ nõ uidet᷑. It̃ caritas

Expanded text:
em: Quid est fides? Credere quod non vides. Credere autem motus mentis est. tatem autem voco motum animi. Si vero charitas et fides motus animi sunt, virtutes ergo motus animi sunt. Quibus alii respongenda fore inquiunt: Fides est crecreditur quod non videtur. Item: Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad h opponitur O¬
sic. si uoluit deue ut xp̾c pate¬
retur. uoluit itaz ut pateret᷑ a iude¬
ise non. siuoluit ut non patͥetur
aiudeis cum passꝰ sit fc̃m ẽ uaiz
itaq qd̃ uoluit deus non fieri. Si
iit eum occidi auideis. uoluit
itaq ut uidei aocciderent eum. ad
qd̾ s̾ndentes dnis simplicit᷑ ꝯce¬
dend̾ eẽ qd̾ deus uoluit xp̃m pati
acmori. qr euis passõ bonum fuit.

Expanded text:
d hoc opponitur sic: Si voluit Deus ut Christus pateretur, voluit utique ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si luit eum occidi a Judaeis: voluit itaque ut Judaei occiderent eum. Ad quod respondentes, dicimus simpliciter concedendum esse quod Deus voluit Christum pati et mori; quia ejus passio bonu
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃esiue crucifixiõm auideis illatã
u̾us e sensus. Siu̾o intelligitur sie
uolebat ut iudei occiderent eum
almest Non enun nolebat deus ac¬
ciõm uideorum q̃ mala erat. s
uoluntas ꝑmalas x. uideoꝵ
uoluntates impleta ẽ. uñ auꝰ
maloꝵ hominũ uoluntates ma
ab ip̃o qui occisuc ẽ drẽtur. Ecce ma¬
infeste habes magnum bonũ fuis¬

Expanded text:
eis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed voluntas per malas Judaeorum voluntates impleta est, unde Aumalorum hominum voluntates malab ipso qui occisus est diceretur. Ecce manifeste habes magnum bonum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
ambiginu mnem human elo¬
quii sermont: calumpnie atq con¬
tiadictoui enaloꝵ semꝑ fuisse obn¬
oxium. qr disencientib uolunta¬
tun motib. senciens quoz fit aĩ¬
morum seus fut cum omne dictũ¬

Expanded text:
ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ingerentes qui ⁊tent̾oni studentes¬
ꝯtra utatem sine federe bellaut. In
t̃ uanq uͥi assertõnẽ ⁊ placiti defen¬
sionen. ꝑtinax pugna ẽ. dum se⁊
ueritas teuet ⁊ seuoluntas ettoris
tuetur Horum gͥ ⁊ deo odibuem
eschami euerte atq ora opuare. ne
mrũs nequicie malos uꝑ tͣstũd̾e

Expanded text:
ui contentioni studentesveritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defeninax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum igitur et Deo odibilem ecclesiam evertere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effunde
Abbreviated transcription (Latin):
ecclam euerte atq ora opuare. ne
mirus nequicie malios uł tnͣcfũd̾e
sudore uolumen deo pstante ⁊ pegi¬
nnis extestimoniĩs u̾itatis met̾nũ.
fundatic inun᷑ libris distuictum. In.
quo maioꝵ exempla doctnamq re¬
ꝑꝑies. In quo ꝑ dominice fidi suic̾am
ꝑfesiionemiuꝑee doctrine fraudulẽ
ciam ꝓ didimus aditum demnistnͣ¬
de uitatis copiexi. nec ꝑicło impis
ꝓfessionis inserti. temꝑato nt̾ utr̃q
moderamine utentes. Sic uomero
hic labor cuiqmͣ pigro. ur nultum
docto. uideri suꝑfluus cum nultiᷤᷤ
eorum cestrmoniis ut nonlit ne¬
cesse querenti libroꝵ numeosita¬
tem euoluere cui breuitas ollee¬
ta ꝙ queritur offert sine labre.
pum lectorem s ⁊ libum ourrec¬
torem desidero. maxime ubi ꝯfim¬
da u̾satur u̾itatis q̃stio quiuti
loꝵ librorum capitula distngũ¬
tur premisimus.

Expanded text:
ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae frauduimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi ver debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert sine labore pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinlorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dax ut sit ur inu̾bis pictas qmͣ ami¬
serat ⁊sciencia. ip̃amq simulatã
pietateur dñm u̾borum menclatio
impiam rectlunt. fse doctrine instim¬
tis:. fid̾̃i scĩtatem corrumpere moli¬
entes auriumq pruriginem sub
nouello siidesideru doginate aliis
ingerentes. qui ⁊tent̾oni studentes
⁊trauitatem sine federe bellaut. In

Expanded text:
 ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bella
Abbreviated transcription (Latin):
non uͥi s placici rõnem sectautes. qͦs
iniqua uoluntas non ad intesuigẽti¬
am uitatis. s ad defensionem pla¬
cencium incitat. mon desiderantes
doceri ueritatem: s ab ea ad fabu¬
las ꝯutentes auditum quorum ꝓ¬
fessio est mag placita quidocenda ⁊¬
ꝯuirere. nec dofenda de siderare. s de¬
lideranc doctriuom coap̾tare. Hñt
ronem sapientie msrstitone quia

Expanded text:
n veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent r
Abbreviated transcription (Latin):
ambignnus omneni humani eio¬
quii sermonen: calumpnie atq con¬
tradictoui enuioꝵ semꝑ fuisse obn¬
oxiu. qr difentientib uolunta¬
tum motib ⁊issenciens quoz fit aĩ¬
morum seus ¶ut cum omne dictũ¬

Expanded text:
ani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictu
Abbreviated transcription (Latin):
di. s de horat᷑ infirmitae desiciendi
qmͣ uincit⁊ clus domus deisQuom
ardescente. fidemuiani aduersus
errores carialiun atqz animalum
honunum. aintice turtis clipeis nii¬
nire. uł potus munitam ostendere.
ac theologietui inquisitonum ab¬
dita aꝑire. te non ⁊ sacramentorũ
eccł̾iasticorim ꝓ modico intelligenti

Expanded text:
sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo
Abbreviated transcription (Latin):
fius qui non rom uolimtatem su¬
biciunt uec doctrme studium im¬
pendunt. s hus que sompuiarũt
non uis placiti rõnem sectantes. qͦs¬
miqua uoluntas non ad intesugẽti

Expanded text:
tatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt  placiti rationem sectantes, quoniqua voluntas non ad intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
las iu̾tentes auditimi quorum ꝑ¬
fessłꝰ est inag placita qm docenda a¬
quuere. nec docenda de siderare. s de¬
sideratis doctrinam coap̾tare. Hñt¬
ronen sapientie msrstitone quia
fidei defectõm sequitur ypocrisis nĩe

Expanded text:
tentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docendarere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habonem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis me
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ext̾ior facta subforma uer¬
boꝵ p̾sccipta . si .n. abluto fiat sũ
u̾bo: non est ibͥtatrament̃. s acce¬
dente u̾bo ad elementum. fit sacͣ¬
ment̃. ĩ utiz ip̃m element sit sacͥ¬
ment̾: s ablutõ facta melemẽto.

Expanded text:
corporis exterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum, fit sacramentum, non utique ipsum elementum fit sacramentum, sed ablutio facta in elemento.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ mpõ u̾bo aliudẽ sonus tnͣsi¬
ens: aliud ẽ uͥtus intus manens.
Induob gͦ esistit sacramentũ
desint q̃ ad decorem sacram̃ti ĩ sti¬
tuta sunt. ñ iõ mius ẽ u̾m sacra¬
mentum ⁊ scm̃: si u̾bum sit ibi ⁊
⁊ honestatẽ satramenti quedam
ad sub̃̾am ⁊ cãm sacramenti ꝑti¬
nentia. De sub̾a hꝰ satramenti: st̃
u̾bum ⁊ elementũ. cetera ad sol¬
lempnitatem eius ꝑtinent.

Expanded text:
n ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In duobus ergo consistit sacramentum desint quae ad decorem sacramenti instituta sunt, non ideo minus est verum sacramentum et sanctum, si verbum sit ibi etet honestatem sacramenti, quaedam ad substantiam et causam sacramenti pertinentia. De substantia hujus sacramenti sunt verbum et elementum, caetera ad solemnitatem ejus pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ quib moĩs aliquid ceca¬
dicatur. Illd gͦ p̾cipue tencamus.
q̃dam ẽẽ nomina distincte ad
singulas ꝑsonas ꝑtinentia. ut
tia sunt q̃ ⁊ desiugur singiliatĩ
u̾o sunt que tnͣsiatiue ac ꝑsisitu¬

Expanded text:
dum est quibus modis de ea aliquid dicatur. Illud ergo praecipue teneamus, quaedam esse nomina distincte ad singulas personas pertinentia, ut tia sunt, quae et de singulis sigillatim, vero sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
nita est ciciistisio inppło
dei que erat tunc signacłm
iuistine fidei: ad pͤgatõm uale¬
bat magnis ⁊ ꝑuul orignnał
lere cepit ad innouatom hoĩs.
ex quo nstitutꝰ est. It beda. Idẽ
salutifere curatõnis auxiliũ
cͥcumcisio inlege ccͣ originał p̾¬
cati uulnꝰ agebat qd̃ bap̃s a
excepto. qd̃ regni celestis ianu¬
aui nõ dũ intrare pot̾ant. tñ ĩ
sinu abrahe pꝰ mortem requie
beata ⁊solan: sĩne patis ing̾s¬
sum spe felici expͣbant. hiis aꝑ¬
te traditur ꝑ circumcisionẽ ex
quo instituta fuit. remissiõm

Expanded text:
tuta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis lere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod Baptismus excepto quod regni coelestis januam nondum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
toris se reu̾tendo subicit ex hac
huilitate ⁊ obedienti a deo ma¬
gis placetat ⁊ ap̃ eũ m̃eatur.
cuiꝰ imꝑio salutem quenit ĩ
inferioribib se. ⁊ sinon ab ara:¬
stituta sunt ut ꝑid qd̾ foris in
sp̃e insibili cetuit᷑ ad inuisibi¬
lem uͥtutem quemtꝰ est agnos¬
cendam mens erudiat᷑. ho eñĩ
qui añ pccm̃sme medio deũ
indebat ꝑ pcc̃m adeo hebuit. ut
ẽẽ non p̾sit: ꝓponit᷑ eiutił. ⁊ sa¬
iub̾s exc̾itato insacramentis.
qua ilauam ⁊noxiam declinet
occupat̾om. Non .n. capit᷑ facile
atemptatore: qui bono uacat

Expanded text:
toris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat
Abbreviated transcription (Latin):
gradus: truncum int̾ gradus
tant᷑ gradus cognat᷑onis. alii
.n. prem inpͥmo gradu filios
in ẜo ponunt. alui pͥmum gra¬
duni filios appellant negau¬
tes gradum cognatonis int̾
prẽm ⁊filum eẽ: cum una ca¬
ro sint p̾r ⁊ filius. aut ᷤ gͦ q̃¬

Expanded text:
 truncum inter gradus tantur gradus consanguinitatis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoĩs status finit᷑. ita ppinqui¬
tas gn̾is tot gradib t̾minetur.
Inhiis ui. gradib omĩa ꝓpin¬
qͥtatum nomina ꝯtinentur. ult
quos nec affinitas rueniri. nec
ut ita post .uii. gradus sponsus
sponse iungatur. sic̃ pꝰ hnͣc uitã¬

Expanded text:
 hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur. » In his vero gradibus omnia propinquitatis nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec ut ita post septem gradus sponsus sponsae jungatur, sicut post hanc vita