comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is cirto uerũ dissimulas ut tibi totũ
sit cũ uolueris fulsa defendere. hui
sut fumihaee caliginis. quib exo¬
culis homi conaris lumiẽ aufeire.
Anstippus nr̃i tꝑrĩs qui plenã cũcta¬
rũ merciũ nauẽ romano iuuehis
portu: et sella publice positũ ago¬
rã nobis et gorgiũ exhibes leonti¬
mĩ dũ nauigare festinas unius que¬
stuicule mercimoniũ moriente o¬
tur utrũ deus an diabolus aiãs fe¬
cerit. et nõ utꝵ anime aute cor¬
pora fuerint. qd̾ uult origenes et
rorpentes cõ sopiteq dormieruit:
Het taces que omies flagittant. et
ad illa ⁊ espondis que uullus inqui¬
rit fuinusquoq meos frequẽter
quẽdo fulmina et flãmas ore cõcep¬
tus teliere nõ potes atq ut ille bor¬
chochabas auctor seditionis iuda¬
ice stipulã more suctensa anheli¬
tu uentilabat ut flãmas euomiere
putnretur. Ita ut nobisalter salmio¬
neus diuĩa per que incedis illustras.

Expanded text:
idcirco verum dissimulas, ut tibi tutum idcirco verum dissimulas, ut tibi tutum sit, cum volueris, falsa defendere? Hi sunt fumi, hae caligines, quibus ex oculis hominum conaris lumen auferre. Aristippus nostri temporis, qui plenam cunctarum mercium navem Romano invehis portui, et sella publice posita, Hermagoram nobis, et Gorgiam exhibes Leontinum; dum navigare festinas, unius quaestiunculae mercimonium in oriente otur, utrum Deus, an diabolus animas fecerit; et non utrum animae ante corpora fuerint, quod vult Origenes, etm glirium torpentes consopitaeque dormierint. Haec taces, quae omnes flagitant: et ad illa respondes, quae nullus inquirit. 31. Fumos quoque meos frequenter quendo fulminas, et flammas ore conceptas tenere non potes, atque ut ille Bar-Chochabas, auctor seditionis Judaicae, stipulam in ore succensam anhelitu ventilabat, ut flammas evomere putaretur: ita et tu nobis, alter Salmoneus, omnia per quae incedis illustras,
Abbreviated transcription (Latin):
es uuus nõbis stubendo ⁊estituis ⁊em
Ergo insi de oriente uenisses erudi¬
tissimus uir.hererent adhut iuter
Merito a me queris de astrologia
et celi ac siderũ cursu qui plenã
teor pauꝑtatem : nõ sum ita ut tu
in oriente diccitus. Temulto tpr̃e
clesiasticos tructatores tres de aia¬
libus esse sententias. Unã quam
sequatur origones alteram quam
tercullianis et lactantius: licet de lac¬
tantio apertissune mentiaris. Terciam
quiã nos simplices et futii hoĩes qui nõ
intelligemns. Quod si Ira sit: miu¬
stusa nobis arguatur deus. Et post
hec uiras te nestire ꝙ uerũ sit. Dic
oro te: ꝓutas ne extra hec tria esse cli¬
quid in quoueritas sit. et nn trbus istis
mendatiũ. an de tribus uinĩ esse qd̃
uerũ sit. ⁊di est aliud cur disputãtiũ
libertatẽ augusto fine cõcludis. et cũ
nendatia protuleris de ueritate taces
ranialtẽ et tribus uuũ ueꝵ esse. et
reliqua duo falsa cur simili igno¬
ratione honoras falsa cũ ueris. An

Expanded text:
es, Unus, qui nobis scribendo restituis rem. Ergo nisi de oriente venisses, eruditissimus vir haereret adhuc inter Merito a me quaeris de astrologia, et coeli ac siderum cursu, qui tantarteor paupertatem, non sum ita ut tu in oriente ditatus. Te multo tempore clesiasticos tractatores, tres de animabus esse sententias. Unam, quam sequitur Origenes. Alteram, quam Tertullianus et Lactantius licet de Lactantio apertissime mentiaris; tertiam, quam nos simplices et fatui homines, qui non intelligimus, quod si ita sit, injustus a nobis arguatur Deus. Et post haec juras te nescire quid sit verum. Dic, oro te: putasne, extra haec 559 tria esse aliquid in quo veritas sit? et in tribus istis mendacium? An de tribus unum esse quod verum sit? Si est aliquid, cur disputantium libertatem angusto fine concludis; et cum mendacia protuleris, de veritate taces? Sin autem e tribus unum verum est, et reliqua duo falsa sunt: cur simili ignorantia ignoras falsa cum veris? An
Abbreviated transcription (Latin):
dos indeos etiã ipã exemplania
uertere que uerissima cõfitoutur.
ut si quãdo aduersus eos xpiãns
dispucatio est nõ habent subter¬
fugiendi diuerticula. sed suimet
potissimũ mucrone feriautur.
Plenius suꝑ hoc et in multis a¬
lus locis. et in fine stdĩ libri ubi
accusationi tui ⁊ espondi stripsisse
uie memiini et prop maritatẽ
tuã qua michi muidiã apud sĩ¬

Expanded text:
mplaria vertere, quae ipsi verissima confitentur, ut si quando adversum eos Christianis disputatio est, non habeant subterfugiendi diverticula, sed suomet potissimum mucrone feriantur? Plenius super hoc et in multis aliis locis, et in fine secundi libri, ubi accusationi tuae respondi, scripsisse me memini; et popularitatem tuam, qua mihi invidiam apud si
Abbreviated transcription (Latin):
buis est. et illoni ꝑsalmo ubi legimus
laudate dumi qm̃ bonus est psalmus
apud hebreos legitur alleluia. cil
noseaaiaitr. Amen uero aquila
deliter possiumus dicere ductũ aduer¬
biuĩ ex uoiẽ fidei aHiNa. Septuagĩ¬
tu se Noiło idest fiat. Unde et m
fine libroꝵ in quĩq sĩquidẽ uolumi¬
na psalteriĩ apud hebreos diuisũ est.
fiat fiat transtulerũt quod in hebreo
legitur amen amen. Quod stilicet
ca uore dicta que supra sunt cõfirmẽ¬
t̾ur. Uñde et paulus asserit nõ posse
ailiquẽ ⁊espondere amen. idest cõfir¬
mare que predicta sunt nisi iutelle¬
rrrit predicationẽ. Maranatha ma¬
ma et in ilło cõpleto deinceps infer
sit aduersuĩ eũ odiis pertinacib uelle
cõtendere quẽ iaan uenisse cõstet
Uellem tibi aliquid et de diapsal¬
mate scubere quod apud hebreos
stubitur sela et de ephod. et de eo
caracteris excederẽ et tibi aiuidita¬
temꝰ magis dilate deberent fatere

Expanded text:
ibus est. Et in illo Psalmo ubi legimus: « ibus est. Et in illo Psalmo ubi legimus: « Laudate Dominum, quoniam bonus est Psalmus ; apud Hebraeos legitur, ALLELUIA CHI TOB ZAMMER. 4. AMEN vero Aquila fideliter, possumus dicere, ductum adverbium ex nomine fidei Amen Septuaginta γένοιτο, id est, fiat. Unde et in fine librorum in quinque siquidem volumina, Psalterium apud Hebraeos divisum est fiat, fiat transtulerunt: quod in Hebraico legitur, AMEN AMEN, quo scilicet eo vere dicta quae sunt supra, confirmentur. Unde et Paulus asserit, non posse aliquem respondere Amen, id est, confirmare, quae praedicta sunt, nisi intellexerit praedicationem. maran atha mama, et illo conpleto deinceps inferasit aduersus eum odiis pertinacibus uelle contendere, quem uenisse iam constet. Vellem tibi aliquid et de diapsalmate scribere, quod apud Hebraeos dicitur sela, et de ephod et de eo, characteris excederem et tibi auiditatem magis dilatae deberent facere
Abbreviated transcription (Latin):
uper cum pariter essemus
nõ per eplami ut aute con¬
sueueras. sed pͥ sẽ sis ipsa
quesisti quidea uerba que eyhebreo in
latimũ nõ habenius expressa apuduos
souarent ci uu sine interpretatione sint
posita ut est illud
et cet᷑a. que stuptuns resꝑsa meniorasti.
As quos nos quia dictaudi angustia coar¬
tanuir breuiter respondemꝰ diue septu¬
agnita interpretes siue aplũs idcurasse.
ut quomꝰ pͥma eccliã ex uideis fuerat cõ¬
gregata nichil ad credentiũ scandalu
innouarent sedita ut aparuo ibibe¬
rant traderent. Postea uero quã inu¬
latatus est sermo nõ potuisse seme su¬
scepta inutari licet et illud in libris suis
quos zeteticos uocant. Origeues asse¬
usq idioma nõ pesse itas aptidalioi lo¬
nare ut apud suos dicta sunt. et mul¬
to esse melius nõ interpretata ponere
quã num interp̃tatione tenuare. Igit᷑
Aleluia expͥmitur laudate dĩ. ia
quippe apud hebreos unũ de detẽ noĩ¬

Expanded text:
uper, cum pariter essemus, non per epistulam, ut ante consueueras, sed praesens ipsa quaesisti, quid ea uerba. quae ex Hebraeo in Latinum non habemus expressa, apud suos sonarent curque sine interpretatione sint posita, ut est illudet caetera, quae in Scripturis respersa memorasti. 2. Ad quod nos, quia dictandi angustia coarctamur, breviter respondemus, sive Septuaginta Interpretes, sive Apostolos id curasse, ut quoniam prima Ecclesia ex Judaeis fuerat congregata, nihil ad credentium scandalum innovarent: sed ita ut a parvo imbiberant, traderent. Postea vero quam in ulatatus est sermo, non potuisse semel suscepta mutari. Licet et illud in libris suis, quos ἐξηγητικοὺς vocant, Origenes asseusque idioma, non posse ita apud alios sonare, ut apud suos dicta sunt; et multo melius esse non interpretata ponere, quam vim eorum interpretatione tenuare. 3. Igitur ALLELUIA exprimitur, Laudate Dominum, JA quippe apud hebraeos unum de decem Dei nomin
Abbreviated transcription (Latin):
que ouna in corruptionẽ et initeritũ
sunt ipo usu et scercore digerũt᷑. Esca
eunientu. et uenter escis et ouĩe qd̃
mnat per os nõ coiquinat honiuies
sedea que denobis exeunt. Sedrã pren¬
qd esaias loquitur. populus hic labus
me houorat. tor uero eius longe est a me.
srustraoute colunt mie docentes doctis¬
dato dei ut rraditionos urãs staturretis
Seus oũ dixit. Honora patiẽ et iuatiẽ¬

Expanded text:
quae omnia in corruptione et interitu quae omnia in corruptione et interitu sunt ipso usu et stercore degeruntur ? esca enim uentri et uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praesecundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius longe est a me. frustra autem colunt me docentes doctridatum Dei, ut traditiones vestras statueretis. Deus enim dixit: Honora patrem, et matre
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ habentia sapientie ni supstit̾io¬
ue et hiilitate et nõ ad par tendun
corpori. nõ in honorẽ aliquẽ ad satu¬
ritatẽ caruis. hunc nobis habero sen¬
siuu iudetur. Curranius ꝑ singiia
et obsturitatẽ seusuũ atꝙ uer boguba
xpõ reserante pandaniꝰ.Si baptixa¬
ti estis in xp̃o et cũ xpõ inbcipt isiate
cõsepulti. mortui A utẽ ab elemẽtis mũ¬
di pro co quod est elementis. tur mecũ
nõ dicitis mnichi autẽ absit gloriari
uisi in cruce diũ mei ihũ xp̃i per
quẽ michi nũdus crucifixus est et
ego mũdo. Hec audistis dumũ dicẽtẽ
ad patrẽ demũdo nõ sũt sicut et ego
nõ sũ deniũdo. sed econtrario quasi ui¬
uentes in mũdo decernitis. ne tengeri¬
tis corpus hoĩs mortui uet uestinsẽ¬
tũ et scabellũ in quo sedorit mulier
mẽstaiata neq gustauoritis siultã
curnẽ. et lepoꝵ et sepiaꝵ et lolligi¬
nũ. Mureue et anguisle et nuuisoꝵ
pisciũ qui scauias et penniilas uõ habẽt

Expanded text:
superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante pandamus. si baptizati estis in Christo et cum Christo in baptismate mortui, mortui autem \'ab elementis\' mundi — pro eo, quod est \'elementis\' —, cur mecum non dicitis: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu Christi, per quem ego mundo ? » nec auditis Dominum dicentem ad Patrem: « De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo ; » sed e contrario quasi viventes in mundo, decernitis: Ne tetigeritis corpus hominis mortui, nec vestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\',
Abbreviated transcription (Latin):
Uude et supra paulus ait. Pcmoe
uos iudicet dehis qui magĩstratosde¬
gis se esse iactant i cibo et potui qd̾
alia mũda sint alia ĩuinda ⁊ iut m
parte diei festi. aut alios dies resto
hoc est kalendaꝵ et monsis nomi an
decrestens luua finitur et uoctis inu¬
Aut in parte sabbatoꝵ ut dio fatiatua cop̃¬
seruile et onera nõ portent qr nos sceñ
xpĩ libertate donati et onerđ pebs funt̃

Expanded text:
unde et supra Paulus ait:nemo uos iudicet — de his, qui magistros legis esse se iactant — in cibo et potu, quod alia munda sint, alia inmunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos hoc est kalendarum et mensis noui, quando decrescens luna finitur et noctis umaut in parte sabbatorum, ut non faciant servile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati, et onera peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
plici uestianiur fide. uõ caltianiẽtoꝵ
pellib mortis uidel operib pregraue
auxiluĩ. nõ pariter et xp̃m habere
uelimꝰ et sclmũ sed pro orenib et
caducis eterna succedant. Et cũ quot
tidie stdiũ corpus loquor prembri¬
amur in ceteris nõ uos ꝑꝑetuos esti¬
menius ut possimus esse perpetui

Expanded text:
plici uestiamur fide, non calciamentorum plici uestiamur fide, non calciamentorum pellibus, mortuis uidelicet operibus, praegrauemauxilium, non pariter et Christum habere uelimus et saeculum, sed pro breuibus et cadutidie secundum corpus loquor praemoriamur, IN CAETERIS NON nos perpetuos existimemus, ut possimus esse perpetui
Abbreviated transcription (Latin):
na beatitudine fruitur. excipit᷑
angeloꝵ choris abrahe simbus cõ¬
fonetur. et cũ pauꝑe quõdã lazaro
diuitẽ purpuratũ et nõ palinatũ cõsulẽ
sed sacratũ stillã digiti iuinoris cerint
inquirere. Orerũ quãta nntatio illẽ
quẽ aute paucos dies dignitatũ om̃ius
culmina precedũt qui quasi de subiec¬
tis hostib trimpharet. capitolinas a¬
scendit arces quẽ plausu quodã et tri¬
pudio pplũs ⁊omanus excepit. Ad cuius
interitũ urbs umuersa cõmota est. nuc̃
desolatus est. Nudus nõ i lacteo celi pa¬
latio ut uxor eũ inentitur in felix. sed
in sordentib tenebris cõtinet᷑. Hec u̾o
quã unius cubituli secreta uallabant
ita putabatur amentia ꝓpm̃ sequit᷑ꝰ
et dicit. Quecũꝙ audiuimꝰ et uidi¬
mus in ciuitate dei nĩ et reliqua.
Qua ꝓpter admoneo et flens gemens¬
q cõtestor ut dũ huiꝰ nuidi niam
currumis nõ duabus tumicis idest du¬

Expanded text:
na beatitudine fruitur: excipitur na beatitudine fruitur: excipitur angelorum choris, Abrahae sinibus confouetur et cum paupere quondam Lazaro diuitem purpuratum et non palmatum consulem, sed sacratum, stillam digiti minoris cernit inquirere. o rerum quanta mutatio! ille, quem ante paucos dies dignitatum omnium culmina praecedebant, qui, quasi de subiectis hostibus triumpharet, Capitolinas ascendit arces, quem plausu quodam et tripudio populus Romanus excepit, ad cuius interitum urbs uninersa commota est, nunc desolatus est, nudus, non in lacteo caeli palatio, ut uxor conmentitur infelix, sed in sordentibus tenebris continetur. haec uero, quam unius cubiculi secreta uallabant, uita putabatur amentia, Christum sequitur et dicit: quaecumque audiuimus, et uidimus in ciuitate dei nostri et reliqua. Quapropter moneo et flens gemensque contestor, ut, dum huius mundi uhm currimus, non duabus tunicis, id est du
Abbreviated transcription (Latin):
ista replitatio. ⁊ esponidebotibi uerbis
apłi uuultũ per ome modũ. pͥmũ
qd umiuersoꝵ gaudiis proseꝙ̃da sit
que calcato diabolo coronã iaui secu¬
utatis accepit. scdõ ut eius iita bre
tũ cõsulem de sius scłis detrahẽtes esse
doceamus in tartaro. Et quidẽ con¬
uersationẽ Iee nr̃e quis possit digno
eleuare precomo. Ita eam totã ad
dmñi fuisse cõuersami ut monasteru
princeps mater uirginũ fieret post
mollitiem nestiũ saccomẽbra triuis¬
se. Oratiombus duxisse noctes. et
comites suas plus exemplo docuisse
quã uerbis. Humilitatis tante tã¬
que subiecte ut quondã dñã plu¬
⁊imoꝵ aucilla homiuis putaretur
nisi quod eo magis xpĩ esset aucilla
duĩ dnã hom̃ũ nõ putatur. Incul¬
ta uestis. iilis cibus neglectũ caput
ita tamẽ ut cũ omĩa faceret ostẽ¬
tatioi iẽ fugeret singuloꝵ ne recipe¬
ret in presenti scło iuercedem suã
Nut̃ igitur probreui labore eter¬

Expanded text:
ista replicatio? respondebo tibi uerbis ista replicatio? respondebo tibi uerbis apostoli: multum per omnem modum. primum, quod uniuersorum gaudiis prosequenda sit, quae calcato diabolo coronam iam securitatis accepit; secundo, ut eius uita bretum consulem de suis saeculis detrahentes esse doceamus in tartaro. equidem conuersationem Leae nostrae quis possit digno eleuare praeconio? ita eam totam ad dominum fuisse conuersam, ut monasterii princeps, mater uirginum fieret; post mollitiem uestium sacco membra triuisse; orationibus duxisse noctes et comites suas plus exemplo docuisse quam uerbis. humilitatis tantae tamque subiectae, ut quondam domina plurimorum ancilla hominis putaretur, nisi quod eo Christi magis esse ancilla, dum domina hominum non putatur. inculta uestis, nilis cibus, neglectum caput, ita tamen, ut, cum omnia faceret, ostentationem fugeret singulorum, ne reciperet in praesenti saeculo mercedem suam. Nunc igitur pro breui labore aeter
Abbreviated transcription (Latin):
um hora ferme tercia hodier¬
ne diei sĩptuagesiiũ stdnĩ
psaluiũ idest tercii libri pͥn¬
cipiũ legere cepissemus et do¬
cere cogerem tituli ip̃ius partẽ ad fine
stdĩ libri partẽ ad pͥncipiũ tercii libri ꝑ¬
tinere. Quod scil et defecerũt hrmm
dauid filii iesse fuis esset prioris ꝑsaluꝰ
uero a saph pͥncipiũ sequẽtis. et usq ad
eũ locũ peruenis senns quo iustus loꝗt
dicebam. si narrauero sic etce generatio¬
nẽ filioꝵ tuoꝵ preuaricatussũ. Qd̃
in latinis codicibus nõ ita habemus ex¬
pressũ repente nobis inuitatũ ẽ stũ¬
sĩmã Ieã exisse de corpore ibiq ita te
pallius se cõspexi. ut uere aut pauca
aut milla sit anima que fracto uase
testatio uõ tristis erũpat. Et tu quidẽ
nõ quod futuri incerta esses dolebam
sed quod triste fimeri obsequiũ nõ dedis¬
ses. Deniq in mediis fabulis rursum
didicimiꝰ reliquias eius iaui hostias
fusse delacas. Queras quo ꝑtineat

Expanded text:
um hora ferme tertia hodierae diei septuagesimum secundum psalmum, id est tertii libri principium, legere coepissemus et docere cogeremur tituli ipsius partem ad finem secundi libri, partem ad principium tertii libri pertinere quod scilicet \'defecerunt hymni Dauid, filii Jesse,\' finis esset prioris, \'psalmus\' uero \'Asaph\' principium sequentis - et usque ad eum locum peruenissemus, in quo iustus loquitur: dicebam: si narrauero sic, ecce generationem filiorum tuorum praeuaricatus sum, quod in Latinis codicibus non ita habemus expressum, repente nobis nuntiatum est sanctissimam Leam exisse de corpore. ibique ita te palluisse conspexi, ut uere ant pauca aut nulla sit anima, quae fracto uase testaceo non tristis erumpat. et tu quidem, non quod futuri incerta esses, dolebas, sed quo triste funeri obsequium non dedisses. denique in mediis fabulis rursum didicimus reliquias eius iam Ostia fuisse delatas. Quaeras, quo pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
que orrorẽ cõfusione incitatierat
Quod et de latronib itelligi potest
cũ alius enuãgelista utrũq blasphe¬
masse alius uaret alterũ esse cõfes¬
Ictrema cedula cõtinebat¬
utrũ post resurrectionem
quadraginta diebus cũ disci¬
pulis cõuersatus sit dñs ot nũꝙͣ alibĩ
fuorit au latenter ad celũ ascendorit
atq de scenderit. et nichilonimꝰ apłis
suã presentiã uõ negarit. Si deu dei
filiũ consideres de quo seruo est et illũ
esse qui loquit᷑: nõue celũ et terrau
ego sit impleo dicit dñs et dequoalius
ꝓphã testatur. celũ iuichi throuus ẽ

Expanded text:
quae errorem confessione mutaverat, quae errorem confessione mutaverat, quod et de latronibus intelligi potest, cum alius Evangelista utrumque blasphemasse, alius narret alterum esse confesxtrema schedula continebatutrum post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis dominus conuersatus sit et numquam alibi fuerit an latenter ad caelum ascenderit atque descenderit et nihilominus apostolis sui praesentiam non negarit. si deum dei filium consideres, de quo sermo est, et illum esse, qui loquitur: nonne caelum et terram ego repleo, dicit dominus, et de quo alius propheta testatur: caelum mihi thronus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uartũ est quod quesisti quo¬
modo in ioħis euuãgelio post
resiuirctionẽ dicatur ad ma¬
riaui magdalene. noli me tungere.
nõdũ eiũ asteudi ad patrẽ meñ cet
rursũ in matheo scriptũ sit quod ad
uestigia saluatoris mulieres corene¬
rint. cũ utiq nõ sit idipiũ tangore
post resuectiouẽ pedeseius et non
tungere. Maria magdalene tpãce
a qua septem demonia expulort
ut ubi habundauerat pcti supha
batur et querebat uiuẽtõ cũ mos q¬
tuis ⁊ecte audiuit noli me tantere
Et est sensus. Nou mereris iueis he¬
rere uestiguis nec adorare quasi deũ
nec eius tenere pedes. quẽ nõ estimas
surexisse. Tibi enĩ nec dũ astendi
ad patrẽ meñ. Cetereuero muie¬
res que pedes tragũt dñ cõsitẽt
et relierent᷑ euis herere uestigur.
quẽ ad patrẽ astẽdisse cõfidũt quã¬
quã etiã sic eadẽ niulier indussis
enuãgeliis et temusse pedes et non
tenusse referatur fricilis sotutio sit
credula et postea nõ repelli quasi ea

Expanded text:
uartum est, quod quaesisti, quomodo in Iohannis euangelio post resurrectionem dicatur ad Mariam Magdalenen: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum, et rursum in Matheo scriptum sit, quod ad uestigia saluatoris mulieres corruerint, cum utique non sit id ipsum tangere post resurrectionem pedes eius et non tangere. Maria Magdalene ipsa est, a qua septem daemonia expulerat, ut, ubi abundauerat peccatum, sebatur et quaerebat uiuentem cum mortuis, recte audit: noli me tangere, et est sensus: \'non mereris meis haerere uestigiis nec adorare quasi dominum et eius tenere pedes, quem non aestimas surrexisse. tibi enim necdum ascendi ad patrem meum.\' ceterae uero mulieres, quae pedes tangunt, dominum confitentur et merenquem ad Patrem ascendisse confidunt. Quanquam etiamsi eadem mulier diversis in Evangeliis et tenuisse pedes, et non tenuisse referatur, facilis solutio sit, ncredula, et postea non repelli, quasi ea
Abbreviated transcription (Latin):
iactet : quasi oies latrones et diuer¬
soꝵ cinnũ rri diserti sinte fttu¬
tos gladios philosophoꝵ uoluminib
et uõ arboꝵ tuicis octulant. Ex¬
cessi mensurã epłe. sed nõ excessi do¬
loris modiẽ. Nam qui falsarius uo¬
cor et inter mulrerculaꝵ radios et
textrina dilamior contentus sun
ab miere nõ referre. Unde arbitrio
tuo cuncta peruntto. ut legas ip̃as
epistolam tam grecam ꝙͣ latiuama
et illico intelligas accusatoꝵ mcoꝵ
nenas. et obprobriosas quere lacoꝵ
Porro iuichi sufficit amicũ i¬
struxisse carissimũ. etm cellula
latitantem diem tantũ expectare
iudicii. Oꝑtoq ñ fieri potest. et
aduersari si uincerint. cõmentari¬
os potius scripturarũ quã demostem
egtullin pllppicos i tuberr¬

Expanded text:
jactet: QUASI OMNES latrones, et diverjactet: QUASI OMNES latrones, et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladios, Philosophorum voluminibus, ac non arborum truncis occulant. 13. Excessi mensuram epistolae, sed non excessi doloris modum. Nam qui falsarius vocor; et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non referre. Unde arbitrio tuo cuncta permitto; ut legas ipsam epistolam, tam Graecam quam Latinam: et illico intelliges accusatorum meorum naenias, et probrosas querelas. Porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum: et in cellula latitantem diem tantum exspectare judicii. Optoque, si fieri potest, et si adversarii siverint, Commentarios potius Scripturarum, quam Demosthenis et Tullii Philippicas tib
Abbreviated transcription (Latin):
de ucibo ox puins. Debuerais inqux̃
di corebo portebat nõs dilecte nõ est¬
matione dericor ferri. Hoc est plau¬
tiua eloquentia. Hic lepos atticus. et
nuisaꝵ ut dicunt eloquio cõparan¬
dus. Complenur i metutũ iuagi
serione prouerbirĩ Oleũ perdit. et
impensas. qui boues ittit ad ceroma.
Hec nõ est illius cuiꝰ sub persona ali
agit tragocdiam. sed magistroꝵ eñis
qui illũ magna mercede ichił sc̃no
docuerunt. Nec reprehendo in quos¬
libet xpĩauo scrinonis impericiã atq
utiuam sõcraticũ illud habereiius. Sci¬
o qd̾ uescio et alterius sa pientis te ip̃in
intellige. Uenerationi michi semper
fuit nõ uerbosa rustictas sed scã sumpli¬
citas. Qui u serione unitari se dicit
aplos prius iittetur uirtutes nuita
illoꝵ in loquendi simplecitate. Ecu¬
sabat sainctimonie magnitudo et silo¬
gismos aristotelis coutorta q cussĩpi
acumina resurgens mortuus cõfura¬
bat. Ceterũ ndiculũ si quis e nobiꝰ
palli delicias. de sola ainsticitate se

Expanded text:
de uerbo exprime. \'debueras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus et Musarum, ut dicunt, eloquio. conparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sed magistrorum eius, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius imitetur in uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis pali delicias, de sola rusticitate se
Abbreviated transcription (Latin):
inquit adeos. Sibonũ est in oculis
uestris. afferte mercedẽ in eã ersi uõ
quie scito Et appenderũt mmercedẽ meã
tuginta argenteos. Et dixit dũsado
me. Proice illud ad statuariũ deco¬
rie preciũ quodappreciatus suabeis
Et tuli triginta argenteos et proie
hebraico nec cĩ septuagira concor¬
dat nãs laroubus. et quod his uauis
ost enreti noĩe prozacharia quip¬
pe hiercunã posuit. Sed absit hoc
de pedissequo xpĩ dicere cu curer
fuit nõ uoilu et sillabas aucupari
sed sententias dogiatũ ponereaeie¬
emiauius ad alind eiusdez zacharie
testimonuĩ quod iohes euuãgelista

Expanded text:
inquit, ad eos: si bonum est in oculis inquit, ad eos: si bonum est in oculis uestris, adferte mercedem meam; et si non, quiescite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. et dixit dominus ad me: proice illud ad statuarium, decorum pretium, quod adpretiatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et proiecnec cum Hebraico nec cum septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista
Abbreviated transcription (Latin):
redditis a proditore uida trignita
Argenteis et empto ex eis agro figuli
scabitur. tuc̃ ipletũ est quod scap¬
tum est per hierennam ꝓphetami di¬
centem et acceperũt triginta argẽ¬
teos preciũ appreciati quẽ apprecia¬
uerut a filiis isrł et dederũt rosin¬
agrũ figuli sicut cõstituit michi
dũs. Hoc i ierenna penitus nõ
inuenitur. sed ingacharia. aliis mł¬
rouerbis ac toto ordinedisclẽpan¬
te. Uulgata quippe editioita se
habet Et dicam ad cos. Sibonũ
est coraui uobis date mercedem
nuichi aut reuuite. Et appenderũt
mercedẽ meã trigita argenteos. Di¬
xit ꝙ dñs adue. Pone illos icon¬
Fatorio et considera si probatũ sit si¬
cut probatus sum ab eis. Et tuli tri¬
guita aegenteos et unsi eos in douio
diũ iu cõflatorio. Quãtũ distet ab
enuangeliste testimonio septuagiuta
translatio perspituuĩ est. Sed etir
hebreo cũ seusus idem sit uerba prepo¬
stera sunt et pene diuersa. Et dixi

Expanded text:
redditis a proditore Iuda triginta redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli, scribitur: “Tunc impletum est quod scriptum est per Hieremiam prophetam dicentem: ‘Et acceperunt triginta argenteos pretium appretiati, quod appretiaverunt agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba praepostera sunt et paene diuersa: et dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
strangulat Hun em̃ casibus et
figuris seruit oratio. qd breui pote¬
cat indicare serinone. longo ambitu
circuacta iuix explicato utẽ
ego uitaus ita beatũ autoiu. tepe¬
tente trausposiu. ut nichil desĩt ee
sensu cũ aliquid desit exuerbis. Aũ¬
sillabas aucupentur et literas. ti
quere seutentias. Hiesiuichi defic¬
et si uoluero om̃ũ qui adsensum
rirerpretati sunt testimonia repli¬
care. Susficit in presc̃uti noinuuaslẽ
hylariũ confessoreut qui onelias ne
iobet in psalios tractatus pburimo
m latinũ uertit egreco. Nsec ai pedis
littere dormitauti. et pitida udsti¬
coꝵ int̾preratione sẽ torũt. sed qua¬
si captiuos sensus in suai harquã
uictoris iure transposuit. Neca
hoc mirũ in ceteris scłi aude̾l aut
ecclie iuris. cũ septuagiuta ni fei pre
tibi dico surge. Arguit eunange¬
listam mendatũ quare addiderit
tibi dico. cũ in hebreo tantũ modo
et impetrautis exprimeret. addi¬
dit tibi dico. Rursum in matheo

Expanded text:
strangulat.dum enim casibus et strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae uiris, cum septuaginta interprettibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum et imperantis exprimeret, addidit: «Tibi dico». 63 «Rursus in Mattheo,
Abbreviated transcription (Latin):
consuno. Accediuit hi perbatonꝰ
aufractus dissimilifudines tasiuĩ.
uarietas figuraꝵ. ipm̃ postremo suũ¬
et ut ita dicã ueru aculũ lingue se¬
nus si aduerbũ interpretot absurde
resouant. Si ob necessitatem aliꝗd¬
in ordine uel nisermone mutau̾o.
ab interpixtis iudebor officio ⁊ecessis¬
se. Et post multa que nũc porsequi
otiosũ est etiã hoc addidi qd sĩ du
nõ uidetur liugue gram̃ niterpreta¬
tione niitare homerũ ad uerbum
ex priuat inlatiusi. Pliis aliquid dicã
terpretetur. Uidebit ordinẽ ridicillũ
et poctam eloquẽtissiuũ uiloquedi¬
sit auchortas. quãquã hoc tautu pro¬
bare uolierim ie semꝑ abadolesce¬
tia nõ uerba sed sentencias t austũ¬
lisse qualis suꝑ hoc genere prefati¬
uncula sĩt in lebro quo beati autouu
uita destribitur i pũis lectione a¬
gnosce Ex alia ni aliam lingua ded
uerbũ ex pressã traus latio sẽusus o¬
perit. et ueluti leto gramine sata

Expanded text:
consumo. Accedunt yperbatorum consumo. Accedunt yperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietas figurarum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resoin ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam terpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquensit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata
Abbreviated transcription (Latin):
et doctus hoc idem marte poetutus
erudito a uterpreti precepit. lec
uerbo uerbũ curabis ixddere fidus in¬
terpres. Ter tius iuenaudriis plautꝰ
et cicilius ueteres comicos in teppao¬
tati sunt. Nunquid herent in uerbis
ac nõ decorẽ magis et elegantiã nirãs¬
latione cõseruaut. qũauis ueritatem
iuterpretanionis hauc eruditi. ħa¬
ko Naian. nuĩcupauit. Unde et
ego doctusa talibus ante annoscũt¬
citer uigniti et simili uũc quoq er¬
dore deceptus. certe hoc nuchi a no¬
bis obiciendũ uestiens cũ eiis ebĩ cuo¬
in kon in latinũ uerterẽ tali interce¬
tera prefatione usussimi. Difficile
est alieuas liueas ui sequẽtem nõ ali¬
cubi ex cedere ardiuĩ. ut que ni alia
lingua benedicta sunt endem deco¬
reui nitrans latione conseruent. Si¬
gnificatũ est aliquid imius uerbi ꝓ¬
prietatem nõ habeo. icã quodid effe¬
ram. et dũ quero implere sentẽciam
longo ambitu iux breuisine sp̃atia

Expanded text:
et doctus, hoc idem in 309 Arte Poetica et doctus, hoc idem in 309 Arte Poetica erudito interpreti praecipit: Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Cecilius veteres comicos interpretati sunt. Numquid haerent in verbis: ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum longo ambitu vix brevis vie spatia
Abbreviated transcription (Latin):
uent qua pro prietatẽ alterues l ingese
ssplo rebatib explicaret nõ est
huius tpris dicere. uufficit michi
ipsus trauslatoris auctoritas qui ita i
prologo ea ꝵdeui or̃onũ loqutus est¬
borem utilem studiosis nuchi quidem
ip̃i nõ necessariũ. Conuerti eni exat¬
ticis duoꝵ eloquẽtissimoꝵ nobilissi¬
mas orõnes intersẽ contrarias. techinuis
et deuiostonis. Nec conuierti it irer¬
prouerbo uerbũ. uecesse habiu redde
sed genius ounũ uerboꝵ uimq serdia¬
ui. Nou em̃ me ea annierre lec¬
tori pietaui oportere. sẽd tauiq̃ aspeu¬
dere. Rursũq in calce sẽrmonir.
Quoꝵ ego ait orõnes sicur spero
ita expressero. Uirtutibis utens il¬
loꝵ om̃ib id est seutẽciis et eaꝵ figͥn¬
ris et rerũ ordiuem uerbo por sequei
catenus ea nõ aborreant amore nr̃o.
Que si agrecis ouña cõuersanõ erũt
tamen ut generis eiusdem sint etabo¬
rauimus. Sedet oratius iur acutus

Expanded text:
uerit, ut proprietates alterius linguae uerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus estborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium. conuerti eniticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, Aeschini et Demostheni; nec converti ut interpro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abQuae si e Graecis omnia conversa non erunt: tamen ut generis ejusdem sint, elaboravimus. » Sed et Horatius vir acutus
Abbreviated transcription (Latin):
co qd fe hereticũ noueriu. sciat
ille qui accusanit. nouerit ille q
scrupsit. Scoquod stultissimũ sit ac¬
cũsatũ ab alio aliũ crinimari. et cõ¬
fosso uudiq corpore de dormientes¬
iuluere solatiũ querere. Iactenꝰ
nt loqutus sum quasi aliquid dee
pistola cõnuitauerini. et sunplixe
translano possit errorẽ habere lacor
nes ⁊esaibditas uec aliqo degria co¬
fictũ. fatũt ue intelligendo ut ui¬
chil intelligant: Et du alienaum
pcritiam uolunt ⁊ edarguere suauo
prodiuant. Et ego enĩ nõ solũ fateor
ped libera noce profiteor ie mincer¬
pretatione grecoꝵ absq scriptinas
faciotis ubiset uerboꝵ ordo miyste¬
uuest. nõuerbũ euerbo sed sensũ
expriuiere de sensũ. Habeoq huĩ
tei magistrũ tulluĩ. qui pytago¬
ramplasois et econdincũ reno¬
Rontis et teschinis et de moscenes
duas contra se oiõnes pulcherarmas
transtulit. quãta in illis ꝓreterini¬
serit quara addiderit quata muta¬

Expanded text:
co, quo te hereticum nouerim — sciat co, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undiqvulnere solatium quaerere. 5. Hactenus sic locutus sum quasi aliquid de Epistola commutaverim, et simplex translatio possit errorem habere, non cnec res additas, nec aliquod dogma confictum, « Faciunt nae intelligendo ut nihil intelligant : et dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta muta
Abbreviated transcription (Latin):
cartulis incis quaslibet in eptias scea¬
bere. cõmentari de scripturis remor¬
dore ledentes. digerere stomachũ iu
locis mce exercere cõmunib et quasi
lumatas ad pugnandũ sagittas repo¬
nere. Quãdiu nõ profero cogitata.
uraledicta nõ crimna siuit. immo
nec mabedicta quidem que aures
publice uestiaut. Tu coriũpas ser¬
ruilos. sollicites dientos. et urinera¬
bnlus leginius auro addanaen pene¬
ties dissimulatoq quod feceris meie
faisariũ uoces cõmicto peuis cruuẽ
accus ando inte cõfitearis quã inie
acguis̃ Alus te hereticũ. aliusm
siuulat doqmnatũ peruersorẽ. taces
ip̃e respondere nõ audes. Interpre¬
reui laceras: de sillabis calũpiaris.
et rotã de fensionẽ tui putas si tatẽ¬
do detrahas. Finge intransferenr¬
do ut enasse uel niterinisisse meꝗy¬
piani: Hic totus negotu tius aldo
puo satur. hec tua est defensio. lliẽ
iotncotu uõ hercricuses: Siego
uialus interpres sim Nec hocdi¬

Expanded text:
chartulis meis quaslibet ineptias scrichartulis meis quaslibet ineptias scribere; commentari de Scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus, et quasi limatas ad pugnandum sagittas reponere. Quamdiu non profero cogitata, maledicta, non crimina sunt: imo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciant. Tu corrumpas servulos, sollicites clientes: et, ut in fabulis legimus , auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
mudibias. ⁊heodosus priuceps capi¬
redanipuauit quod sollicitato nota
rio cartas illius iuasisser. legibus
iueteribus hi storiis ludi magistiũ
qui falissoꝵ libros prodiderat. anetã
pͥueras traditũ et ad eos quo sprodide¬
pat renrissii. nec sceleratam populũ
romanũ suscepisse uictoriam. Par¬
ris epirotarũ rex cũ in castrisee
uuluere curaretur. medici sin ꝑror¬
diione interfici nefas duxit fabi¬
tuno quin potius uictũ reiisit
ad dominũ ut scelus nec maduer¬
sario comiprobaret. Quod legese
publice. quod hostes tuentur. quod
puter bella et gladios scm̃ est. hoc
dam exreis adducto suꝑcilio et cõ¬
crepantibus digitis eructuareet
dicxro. Quid eiñ si redemit. si sol¬
dicirauit. fecit quod sibi profiureꝰ
Mira sceleris defeusio. quasi nõ et latro¬
ues et fures et pirate faciũt quod sibi
prodest. Certe anuas et caiphas sedu¬
centes infelicem udam. fecerũt quod
sibi utile existumabant. Uolo et i

Expanded text:
micitias Theodosius princeps capimicitias Theodosius princeps capite damnavit, quod solrio chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc dam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defenes et fures et piratae faciant, quod sibi prodest. Certe Annas et Caiphas seducentes infelicem Judam fecerunt quod sibi utile existimabant. 4. Volo in
Abbreviated transcription (Latin):
cassũ corruptor intitur persuad̾e.
comipilatis cartis eius et simptiba
iuda factus est proditor. Hedit ꝙ¬
tioncutier tue fallariũ uerbri nõ
ex prentisse de uerbo. prohonorabi¬
di dixisse carissiniũ. et magnaui¬
terpretanone quod nefas dictum
uoluisse trausferre. hec et istius
noddi suige criinina mea surne¬
No prinu auteꝙͣ de trausla noneres¬
pondeam nolo interrogare eosqui
malitiam pridentiam uocartiu
unde apud nos exemplar eple qias
dedit qua fronte profertis quosce¬
lero redemistis. Quid apud horen
tutuerir si nec parietibus qruderta
e scienis nrã nõ possiimus secreta
celare. Si ante tribunaliatadar¬
cũ hoc nobis crien impingerem.
deos legibiis subiugarem que etam
pro utilitate fisci noxiis delatorib
penas st atiuuit. et cũ suscipiant
proditionem dampnant proditorẽ
bucrũ indel placet uoluntas dis¬
plicet. Hudũ esichiũ urũ cõsu¬
Paremi contra quem patriarcha ga¬
malihel grauissimas exercuit mi¬

Expanded text:
ncassum corruptor nititur persuadere, ncassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor dedittionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas dictu uisse transferre. haec et istius modi nugae crimina mea sun3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. Lucrum videlicet placet: voluntas displicet. Dudum Hesychium 307 virum Consularem contra quem Patriarcha Gamaliel gravissimas exercuit ini
Abbreviated transcription (Latin):
papa epiphanius litt̾as. arguens
cum in quibusdam dogianbus.
sed postea clementerad peintẽciã
prouocans. Haꝵ exemplaria certa¬
tuu palestine ⁊ apiebantur. uł ob
auctoris meritũ uł ob elegantiam
pistola per multoꝵ or a uolitaret
et in docti cepit uãq ame obuixe
petere ut sibi eam in latinũ uerterẽ
et propter intelligendi facilitatẽ
aportius explicarem. Greci enim
eloquii penitus iguarus erat. fẽci
quod uoluit ac citoq notario ⁊ aptim
celeriterq dictaui ex latere in pa¬
gniã breuiter annotans quẽ mtͥn¬
secus sensũ singula capitula con¬
tiuerẽt Si quidem et hoc ut sibi
soli facerem oppido flagitauerat
Postulamq ab eo mutuo ut domi
Haberet oxeiuplar nec facile uiule¬
gus proderet. Rosita anno et sox uiẽ¬
sibis trausut. douec su pradicta iut̾¬
portatio de serimisenis nouo p̃stigio
hrero sobiua cõinigrauit. Aauqui¬
dampsendo monachus uel accepta
pecciuiia ut perspicue intelligi

Expanded text:
papa Epiphanius litteras arguens papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam pistula per multorum ora uolitaret et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina breuiter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagitarat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
aultis aplũs presente agrip¬
pa rege de crimiubus res¬
ponsurus quo possit intel¬
ligere qui auditurus erat
securus de causa iictorie statim ĩ
principio gratulatur dicens. De
ouubus quibus accusator a iudeis¬
rex agrippa estimo uie beatũ fore.
iudeis sunt cõsuetudineset questio
ues. legerat enũ illud esare. Bca¬
tus qui in aures loquitur audiẽtis.
et nouerat tiũ oratoris uerba pro
in hoc dũtaxat negotio iudico
qd̾ apud eruditas aures ĩmperite
liugue ⁊esponsurus sum que obit᷑
michi uel ignorancia uel mẽda¬
tiũ. Si aut nesciui alienas literas
uere iuterprctari aut nolui. quor
alteꝵ eror. alteꝵ crimen est. At
ne forsitaui accusator ieus faci¬
litate qua cuncta loquitur et in¬
punitate qua sibi licere onnã putat
me quoq apuduos argueret nt
papam epiphaniũ criminatus cst.
Hanc eplañi misi que te et ꝑte alios
qui uos amare diguantur rei ordiẽz
doccat. Aute hoc feriue bienni¬
ui miserat iohanini ep̃o sup̃dicstꝰ

Expanded text:
aulus apostolus praesente Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusrex Agrippa, estimo me beatum, udeos sunt, consuetudines et questiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba profin hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epistulam misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohanni episcopo supra dictus
Abbreviated transcription (Latin):
Iraem̃ uertenunt. deusdens meussti
⁊ espicomme quare me deueliqu isti
dedesiaꝵ sc̃atũ. si celeritate dic tã¬
tis aliqua uerba dimiserm. Lsrr
cuaginta de suo addidertt quãta
duuiserint que in exemplaribus
dalie obeli sasteriscisq di stinctast
fugientia. Eeuera seusus rethori¬
quid̃ facieuuis ad autenticos libros
Porro quauta dimisoriit uł astorisciut
diximus testes sunt uel ur̃a interp̃tatio.
si a diligenti lecbore translatiom uetͥs
conferatur. et tamẽ uire septuaginta
e ditio obtunuit in eccłus. uel quia ꝑͥma
est. et aute xpĩ fertur aduentũ ułga
ab aplis in quibus taineu ab hebreo di
sc e panr ii surpata. Aquila autẽ prose¬
situs et contenciosus interpres quia uon
soluiuerba sed ethnuologias quoquuier¬
borũ transforre conatus est sure proici¬
turanobis Quis em̃ profrunẽto ui
noctroldo possit uel legere uel intelli¬
not nta quod nos possunins ditere fu¬

Expanded text:
im verterunt: « Deus Deus meus, respice me, quare me dereliquisti? Ecclesiarum statum, si celeritate dictandi, aliqua verba dimiserim. 11. tuaginta de suo addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus Ecclesiae, obelis, asteriscisque distincta sunt. fugientia. re uera sensus rhetoriquid faciemus ad authenticos libros,porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi ueteri conferatur: et tamen iure Septuaginta editio obtinuit in ecclesiis, uel quia prima est et ante Christi fertur aduentum uel quia ab apostolis, in quibus tamen ab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquila autem, proselytus et contentiosus interpres, qui non solum uerba, sed etymologias uerborum transferre conatus est, iure proicitur a nobis. quis enim pro frumento et uino et oleo possit uel legpre uel intelleνότητα, quod nos possumus dicere \'fu