comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse. qđ uideo: ne tam̃ uullomodo obedire existimes.
facio qd̃ iubes. Susceptꝰ itaq in monasterio est Cum
non post multos dies istłe đi famulus ꝓ exortandis
ad desideria suꝑna fidelib paulo longius a cellola
digressus est. Quo descendente contigit. ut in mo¬
nasterio uirginũ. in quo eiusde patris cura uigi¬
labat: una eaꝵ qͣ iuxta carnis huiꝰ putredinẽ speti¬
osa uidebat᷑. febritare inciper& uehement᷑ anxi¬
argͥ magͥisq non iã uocib: sed stridorib clamare. Mori¬
tura sum modo. nisi basilius monachus ad me ueniat:
& ipse mihi ꝑ suȩ curationis studiũ salutẽ reddat.
Sed in tanti patris absentia accedere quispiam mo¬
nachoꝵ in congregarione uirginũ minime audebat.
Quanto minꝰ ille. quinous aduenerat: e uisq adhuc
uitã. fratrũ congregatio nesciebat. Missum repen¬
te est. & di famulo equitio nuntiatũ: q̵ scĩmonia¬
lis illa ummensis febrib ȩstuare. & basilii monachi

Expanded text:
 video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella digressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non audebat; quanto minus ille qui novus advenerat, cujusque adhuc vitam congregatio fratrum nesciebat. Missum repente est, et Dei famulo Equitio nuntiatum, quod sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ fortasse nescira. salutatꝰ etiã. resalutare des¬
picera Et quo ens ad alia tendebat loca. iumento
sedere consueuerat: quod essꝗ  despicabilius ium¬
tis om̃ib in cella potuiss&e repperiri. inquo etiã ca¬
pistro ꝓ freno. & uerue cũ pellib ꝓ sella utebatur
Suꝑ semeripsũ sacros codices in pelliciis saccrilis
prata m̃tiũ. Huiꝰ quoq oppinio p̃dicationis ad ro¬
manȩ urbis noticiã ꝑuenit: atq ut ẽ lingua ad¬
blantiũ auditoris sui animũ amplectendo necanꝰ
Eo tepore clerici huiꝰ apostolicȩ sedis antistiri adot¬
lando questisunt. dicentes. Quis ẽ iste uir rustic
qui auctoritatẽ sibi p̃dicationis arripuit. & of¬
ficiũ aplici nr̃i añi sibim& usur parȩ indocł p̃sumu

Expanded text:
 resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus pro sella utebatur. Super semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans, eodem tempore clerici hujus apostolicae sedis antistiti adulando questi sunt, dicentes: Quis est iste vir rusticus, qui auctoritatem sibi praedicationis arripuit, et officium apostolici n
Abbreviated transcription (Latin):
raum fecit: atq omi illa tẽptatione carnis funditus
caruit. tudeum uero. cuiꝰ uisione. atq in creparione
saluatus ẽ: ad ȩt̃nam salutẽ traxit. Nam sacramentis
fidei inbutũ. atq aqua baptismatis emundatũ : ad
scȩ̃ eccłiȩ gremiũ ꝑduxit. Sicq factũ est: ut hebre¬
us idem. dũ saluti alienȩ c̃sulit: ꝑueniretad suam
& om̃ps deus in de alterũ ad bonã uitam ꝑducer&: unde
in bona uita alterũ custodiss&. PET RUS. Res hec
gesta. quã audiui: & netũ mihi p̃b&.& spẽ. GREGORI
Utiq sic oportae : & de dĩ nos semꝑ miseratione confiretr
& de nr̃a infirmitate formidare. Ecce enĩ para dysi
cȩdrum concussã audiuimꝰ. sed noneuulsam: quatenus
infirmis nobis. & de eiꝰ concussione nascatur timor: &

Expanded text:
rium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus rium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR. Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et
Abbreviated transcription (Latin):
qua tẽptatione urgueret᷑. in quisiuit. Cui confiteri
ep̃s temptationẽ suam uerecundatꝰ noluit. Cum uero
ille dicer&. qđ in illa tali dĩ famula praui amoris oculos
in ieciss&. atq adhuc ep̃s negar&: adiunxit. dicens. Quare
negas. qd̾ inquireris: qui ad hoc usq uespere hesterno ꝑ¬
ductus es: ut posteriora illius alapa ferires. Ad quȩ
nimirũ uerba. dep̃hensũ se ep̃s intuens humilit̾ con¬
fessus ẽ: qd̾ prius ꝑtinacit̾ negauit. Cuiꝰ ruinȩ. & uerecun¬
diȩ idem iudeus consulens: qualit̾ hoc cogno uiss&. uel
quȩ in conuentu malignoꝵ spiritux̃ de eo audisset.
indicauit. Qđ ille cognoscens: sese in terram ꝓtinos
in orationẽ dedit: mexq de suo habitaculo non solũ
eandẽ di famuła. sed & om̃en quoq femin᷑a quȩ in
eius illic obsequio habitabat expulit. In eođe uero
templo apollinis. beati andreȩ apostoli repente orato¬

Expanded text:
qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, se ad terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente orato
Abbreviated transcription (Latin):
Quia usq ad hoc quoq p̾terito uespertina hora eiꝰ m̃tẽ
traxerit: ut in terga eiꝰde sc̃ȩmonialis fermȩ blandi¬
ens alapam dare. Tunc malignꝰ sp̃s. atq humani gene¬
ris antiquus inimicus exortatꝰ hunc blande ẽ. ut ꝑfice¬
r& qd̵ cepisse: quatenus ruinȩ illius singularẽ inter
ceteros palmam tener&. Cũq iudeus. qui aduenerat
hoc uigisans cerner&. & magnę formidinis anxietare
palpitarae : ab eođẽ sp̃u. qui cunctis illic obsequentib pe¬
rat. iussum ẽ. ut requirerent. quisnã ess& ille: qui
iacere in tẽplo eođe p̃sũpsiss& Eł quẽ maligni spiritꝰ
ꝑgentes. & subtilius intuentes crucis mysterio signatũ
uideriait : mirantesq dixerunt. Wae uae uas uacuũ:
fed signatũ. Quib hoc renuntiantibus: cuncta illa
malignoꝵ spũum turba disparuit. Iudeus uero qui hȩc
uiderat. ilico surrexit: atq ad ep̃m sub festinatione
ꝑuenit. Quẽ in ȩccłia sua repperiens. seorsũ tulit:

Expanded text:
quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit,
Abbreviated transcription (Latin):
signo tam̃ se crucis munire curauit. Nocte aut̃ media
ipso soli tudinis pauore turbatus. ꝑuigil iacebat &
repente conspicians. uidit malignoꝵ spu um turbam
quasi in obsequium cuiusdã potestatis p̾ire: eum uero
qui ceteris perat in eiꝰ gremio loci consedisse &ui cępit
singuloꝵ spũ um obsequi ũ sibi causas. actusq discutere:
quatenus unꝰquisq quantũ nequitiȩ egiss&. inuenirae.
Cumq singuli sp̃s ad inquisitionẽ eius exponerent. quid
operati contra bonos fuissent. unus in mediũ ꝓsiliuit:
qui in andreȩ ep̃i animũ ꝓ specie scȩ monialis feminȩ
quȩ in episcopio eiꝰ habitabat. quantã tẽptationem

Expanded text:
signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
in ea testes sunt: quanti & eiꝰdẽ loci habitatores existunt.
hic nãq uenerabilis uir cũ uitam multis plenã uirtuti¬
bus ducer&. seq sub sacerdotali custodia in continentiȩ
arte custodir&: quandã scꝗ monialẽ feminã. quam secũ
prius habuerat. noluit ab episcopii sui cura repellere:
sed certꝰ de sua eiusq continentia secũ hanc ꝑmisit.
habitare: Ex quare actum ẽ : ut antiquus hostis apuo¬
eius animum aditum temptationis exquirer&.
Nam cȩpit spetiem illiusoculis mentis eiꝰ in primere:
ut il lectus nefanda cogitaret. Quada uero die iu¬
deus quidam ex cãpaniȩ partib romam ueniens. apie
carpebat iter. sui ad fundanã cliuũ ꝑueniens. cum
iam diem uesperescere cernerae. & quo declinare poss&
minime repperir&e: iuxta apollinis tẽplum fuit. ibiq
se ad manenđũ contulit. Qui ipsũ loci illius sacrile¬
gium ꝑtimescens. quãuis fidẽ crucis minime haber&:

Expanded text:
in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apuejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
tu eius spathariũ in uasit: eumq uexare crudelit᷑
cȩpit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum
uirũ cassium fuiss& adductꝰ. hunc ab eo uir domini
oratione facta. signo crucis expulit Iui in eũ ingre¬
di ulterius non p̾sumpsit. Sicq factũ est: ut rex
barbarus seruũ di ab illo iã die ueneraret᷑ ex corde.
quẽ despectũ ualde iudicabat ex facie. Nam quia
uirũ tantȩ uirtutis uidit: erga eũ illa mens effera
ab elatione . fastu detumuit Sed ecce dum facta¬
fortiũ uirorum narro. repente ad memoriã uenit:
quid erga andream fundanȩ ciuitatis ep̃m diuina
misericordia fecerit. Quod tam̃ ad hoc legentibus
ut ualeant exopto: quatinus qui corpus suũ continen¬
tiȩ dedicant habitare cũ feminis ñ pͣsumant: ne rui¬
na m̃ti tanto repentina subrtptat. quanto ad hoc quod
male concupiscit᷑: etiã p̾senria concupitȩ forine famu¬
la tur. Nec res est dubia. quã narro: quia pene tanti

Expanded text:
tu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter tu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detumuit, fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civitatis episcopum divina misericordia fecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti
Abbreviated transcription (Latin):
aconi uiscera illa uenena transissent. Cui tamen
ad inferendã mortẽ uenenum quidẽ corporale defuit.
sed hunc in conspectu ȩt̾ni iudicis uenenũ suȩ ma¬
litiȩ occidit. PetRUS. Mira sunt hȩc. & nr̃is ual¬
de stupenda tẽporibus: sed talis eiusdẽ uiri uita
ꝑhibet᷑ : ut qui conuersationẽ eiꝰ agnoueriit. uirtu¬
tem non debeant mirari. GREGORIUS.
eque hoc petre sileam: quod multi nunc qui hic de
narniensi ciuitate assunt mihi sedule testificant᷑.
Codem namq gothorũ tempore cum p̾fatꝰ rex totila
narnies ueniss&: ei uir uitȩ uenerabilis cassius eius
urbis ep̃s occurrit. Cui quia ex conspersione semꝑ
facies rubere consueuerat: hoc rex totila non con¬
spersionis esse credidit. sed assiduę potationis: eũq
omnimodo despexit. Sed omĩps deus. ut quantus
uir ess&. qui despiciebat᷑ ostender&. ĩ arniensi cãpo.
quo rex aduenerat. malignꝰ sp̃s coram omni exerci¬

Expanded text:
 archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen  archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirari. ΚΕΦΑΛ. eque hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Nar- niensi ciuitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Gothorum nam- que tempore, cum impius rex Totila Narniam uenisset, ei uir uitae uenerabilis Cassius eiusdem urbis episcopus occurrit. Cui quia ex conspersione semper eius facies rubere consueuerat, hoc rex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, eum- que omnimodo despexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exerci
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ sequentiũ. in longum seniꝰ it uita traheretur:
eius archidia conus ambicione adipiscendi episcopatꝰ
accensus. eum ex tinguere ueneno molitus est.
Qui cum uini fuseris eiꝰ animũ corrupisse. ut mixtẽ¬
uino ei ueneni pocułũ p̃ber&. refectionis hora. cũ
iam uir dĩ ad edendũ discũber&: ei premiis corruptꝰ
puer hoc qđ ab archidiacono eius acceperat. ueneni
pocułũ obtulit. Cui statim uenerabilis ep̃s dixit.
Bibe tu hoc. qđ mihi ad bibendũ p̾bes. Tremefactꝰ puer
dep̃hensum se esse sentiens. maluit moriturus
bibere : quam penas ꝓ illa tanti homicidii culpato¬
lerare. Cumq sibi ados calicem ducer&: uir dñi
cõpescuit. dicens. Noñ bibas. da mihi ego bibo: sed uade.
dic ei. qͥ tibi illud dedit. Ego quidẽ uenenũ bibo:
sed tu ep̃s non eris. Facto gͥ signo crucis: uenenum
ep̃s bibit securus: fademq hora. in loco alio. quo ĩerat

Expanded text:
vitae sequentium in longum senium vita traheretur, vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistvino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat a
Abbreviated transcription (Latin):
&enim religiosi uiri. apeliȩ ꝓiuntiȩ partib cogniti.
hoc qd̾ apud multoꝵ noticiã longe. lateq ꝑcrebuit:
de sabino canusinȩ urbis ep̃o testarisolent: quia isđe
uir longo iam senio oculoꝵ lum̃ amiserat. ita ut om̃i¬
modo nihil uider&. Quẽ rex gothorũ totila ꝓphetiȩ
habere sp̃m audiens. minime credidit: sed ꝓbare
studuit. quod audiuit. Qui cũ in isdem partib deue¬
niss&: hunc uir dñi ad prandiũ rogauit. Cumq iam
uentũ ess& ad mensam. rex discũbere noluit: sed ad
sabini uenerabilis uiri dexteram sedit. Cum uͦ erđe
patri puer ex more uini poculũ prȩber&. rex silent᷑
manũ tetendit. calicẽ abstulit : eumq ꝑse episcopo
uice pueri p̾buit : ut uider&e. an spũ ꝓphetie discer¬
ner&. quis ei poculũ prebere. Tunc uir dĩ accipiens
calicem. sed tam̃ ministrũ non uidens. dixit. Uiuat
ipsa manus. De quo uerbo. rex lȩtus erubuit: quia
quãuis ipse depͣhensus. in uiro tam̃ dĩ qđ querebat in¬

Expanded text:
enim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret, an spiritu providente discerneret, quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: 'Vivat ipsa manus'. De quo verbo rex laetus erubuit, quia, quamvis ipse depraehensus est, in viro tamen Dei quod quaerebat in
Abbreviated transcription (Latin):
bentis: ego habito. Pollutionẽ namq labiorũ habere se
doluit. sed unde hanc contraxerit. indicauit: cũ in me-¬
dio popłi polluta labia habentis. se habitare ꝑhibuit.
Ualde enĩ difficile est: ut lingua seculariũ mentẽ non

Expanded text:
bentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se bentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non
Abbreviated transcription (Latin):
atq simplicitas ual&. Hoc ipsũ nãq quod eiꝰ famuli a t̾re¬
nis accionib segregati otiosa loqui nesciunt: & m̃tem
ꝑ uerba .spargere. atq in quinare deuitant. auctoris
suiferet p̃ceteris exauditionẽ impetrant. cui
inquantũ est possibile ipsa puritate. ac simplicitare
cogitationis: quasi ex quađã iã similitudine cͥcordãt.
Nos aut̃ turbis popularib ãmixti. dũ frequent᷑ ociosa. ñ¬
nũquam uero etiã grauit᷑. noxia loquimꝰ.: os nr̃m om̃i¬
potenti do.tantũ longinquũ: quantũ huic mundo
ꝓximũ. Multũ quippe deorsũ ducimꝰ: dũ locutione
continua secularib ammiscemur. Quod bene isaias.
postquã regẽ dñm exercituũ uidit: sem& ipsũ rep̃hen¬
dit: & penituit. dicens. Uae mihi. quia tacui: quia uir
pollutus labus ego sum. Qui cur polluta labia haber&:
aperuit. cũ subiunxit. In medio populi polluta labia ha¬

Expanded text:
atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terreatque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia ha
Abbreviated transcription (Latin):
Issentio. GRE G ORIUC. I sdem uirdĩ egit aliud:
qdđ silere non debeam. Cum enĩ magna eiꝰ opinio
ut eius se orationib cõmendar&. Qui ad eiꝰ celloła ue¬
niens: om̃em locũ ꝑ circuitũ inuenit innumeris serpen¬
tib plenũ. Cumq uehem̃ter expauisset : clama uit. dicens.
Serue dr̃: ora ꝓme. Erat aut̃ tunc mira serenitas. E gres¬
sus uero florentius. oculos ad cęlũ. & palmas tetendit: ut
allam pestẽ sicut scire. dñs auferr&. Ad cuiꝰ uoc̾e subito
cęlũ intonuit: arq isde tonitruus om̃es illos. qui eundẽ
locũ occupauerant. serpentes int̾emit. Quos du uirdi
florentius interemtos aspicera: dixit. Ecce occidisti eos¬
dne : quis eos huic leuat: Moxq ad eiꝰ uocẽ tantȩ aues
uenerunt. quanti serpentes occisi fuerant: quȩ
asportantes singulos. & longius ꝓicientes. locũ habitatio¬
Pet &US. Quid uirtutis. quid fuisse meriti dicimꝰ:

Expanded text:
Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitatioPETR. Quid virtutis, quid fuisse meriti dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
flebat: quia exauditꝰ fuerat. se crudelẽ in eorũ mor¬
te clamabat homicid ã: Q đ idcirco omĩpotentẽ dm̃
fecisse credimꝰ: ne uir mirȩ simplicitatis quantolib&
dolore cõmotꝰ. intorquere ultra p̾sumer& iaculũ male¬
dictionis. PeT RUS. Nũ quidnã ualde graue esse cre¬
dimus: si fortasse cuilib& exagitanti ira cundi&m ale¬
dicamus: MRE GORIUS. De hoc peccato. cur me
ꝑcunctaris. an graue sit: cũ paulus dicat: neq male¬
dici regnũ di possidebunt. Pensa itaq quã grauis cul¬
pa est : quȩ separat a regno uitȩ. Pet RUS. Quid
si homo non fortasse ex malitia: sed ex linguȩ incuria.
maledictionis. in ꝓximũ iaculat᷑ uerbũ: GREGORI
Si apud districtũ iudicẽ petre otiosus im sermo
rep̾hendit᷑: quantomagis noxius: Pensa ergo quantũ
sit danabilis. qui a malitia non uacat : si. & ille sermo
pęnalis ẽ: qui a bonitate utilitatis uacat. Pet RUS

Expanded text:
flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morflebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. De hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verbum jaculatur in proximum? GREGOR. Si apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
reuerteret᷑: die uero altera ꝑrexit ad agrũ: ursum
parit᷑.ouesq quesi turus Quẽ occisũ repperit. sed
sollicite inquirens. citius a quib fuerat occisus. in ue¬
nit. Tunc sese in lam̃tis dedit: fratrũ magis malitiã
quã ursi mortẽ deplorans. Quẽ uenerandus uir eu¬
thicius ad se deductũ : consolari studuit. Sed isdem
uir dñi corã eo dolori magni stimulis accensuꝰ inp̃ca¬
tus est. dicens. Spero in onũpotenti dõ. quia in hac uita
ante oculos om̃ium ex malitia sua uindictã recipiant:
qui nihil se ledentẽ ursũ meũ occiderunt. Cuiꝰ uocẽ: ꝓrinꝰ
ultio diuina secuta ẽ. Nam quattuor uirt monachi.
qui eunde ursũ occiderant: starim elefantino morbo
ꝑcussist᷑: ut membris putrescentib interirent. Quod
factũ. uirdi florentius uehement᷑ expauit: seq ira
fr̃ib maledixisse ꝑtimuit Omni enĩ uitȩ suȩ tẽpore

Expanded text:
reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore
Abbreviated transcription (Latin):
uir dñi ieiunare uoluiss& ad nonã. p̃cipiebat urso hora¬
eadẽ cũ ouibus reuerti: cũ uero uoluiss& ad sextã. Atq
ita in om̃ib uiri di mandato obtẽperabat ursus: ut neq
ad sextam iuss redir& ad nona. neq: ad nonã iussꝰ redir& ad sextã.
ũq diu hoc ageretur cepit in. loco eodem tantȩ uirtutis longe. lateq:¬
fama crebescere. Sed quia antiquus hostis. unde bonos
cernit enitescere ad głam. inde ꝑuersos ꝑ inuidiam
rapit adpęnã : quaituor uiri ex discipulis uenerabilis
euthicu uehem̃ter inuidentes. qđ eoꝵ magister signa
non facer&: & is qui solus ab eo relictꝰ fuerat. tanto hoc
miraculo clarꝰ apparer&. eundẽ ursũ insidiantes. occi¬
derunt. Cũq hora. qua ussus fuerat non rediret: uir
dei florenrius suspicatꝰ ẽ rediturũ. Quẽ usq ad horam
uesperi expectans. affligi cȩpit. qd̾ is. quẽ ex simplicita¬
te multa fratrẽ uocare consueuerat. ursus mini me

Expanded text:
vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat ursovir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ conuersationis exercuit. acne oratoriũ. in quo prius
habitauerat solũ remanere potuisset. illic uenerabilem
uirũ florentiũ reliquit. In quo du solus habitaret. die
quada sese in orationẽ ꝓstrauit. atq ab omĩpotente dñ o
petiit: ut ei illic ad habitandũ aliquod solatiũ donare
dignaret᷑. Qui mox ut cõpleuit orationẽ: oratorium
egressus. ante fores ursum repperit stantẽ. Qui dũ
ad t̾ram caput deprimer&. nihilq feritatis in suis morib
dem onstrar&: aꝑte dabat intelligi. qd ad uiri dĩ obse¬
quiũ ueniss&. Quod uir quoq dñi ꝓtinꝰ agnouit.
& quia in eadẽ cella pecudes quattuor. uł quinq
remanserant. quas omnino deerat. qui pascer&. & custo¬
air&: eidem urso p̃cȩpit. dicens. Uade. atq oues has ad pas¬
in desinent agere. Iniungebat᷑ urso cura pastoralis: & quas
manducare consueuerat. pascebat oues bestia ieiuna. Cũ

Expanded text:
sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quia in eadem cella quatuor vel quinque remanserant, quas omnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pasindesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
anima agitur. ut in humilitatis custodiã aliquando
ad lucra maxima ex minimo dãno seruet᷑. Pet RUC
Placa. qd dicis. G RE G̃. Neque hoc sileã qd̃ ex regio¬
ne eade uenerabilis uiri sanctali prb̃ti narratione
cognoui: de cuiꝰ uerbis ipse ñ dubitas. quia eiꝰ uitam.
fidẽq minune ignoras. E odem quoq tẽpore in nur-¬
sinȩ partib ꝓuintiȩ. duo uiri in uita. atq habitu sc̃ę
conuersationis habitabant: quorũ unus eurhicius: alt̾
uero florentius dicebat᷑. Sed isde euthicius. in spũali
telo. arq in feruore uirtutis excreuerat: multoꝵq
animas ad dm̃ ꝑducere exortando satagebat. Florentiꝰ
uero: simplicitati. atq orationi. deditã ducebat uitam.
Non longe aut̃ erat monasteriũ. quod rectoris sui fuerat
morte destitutũ: ex quo sibi monachi e unde euthic iũ
preesse uoluerunt. Qui eoꝵ p̾cib ad quiescens. multis
annis monasteriũ rexit: discipuloꝵ ꝙ animas in studio

Expanded text:
anima agitur ut in humilitatis custodia aliquando anima agitur ut in humilitatis custodia aliquando ad lucra maxima ex nimio» sive «ex minimo» «damno servetur». Petrus:  Dei. GREGORIUS. Neque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in Nursiae provinciae partibus duo viri in vita atque habitu sanctae conversationis habitabant, quorum unus Eutychius, alter vero Florentius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio
Abbreviated transcription (Latin):
dona tribuit. parua quȩdã rep̃hensibilia relinquit.
ut seꝑ habeant. contra qd̾ bellũ gerant. & deuictis mag¬
nis hostib. mentẽ non erigant: quando eos adhuc aduer¬
sarii. etiã minii fatigant. Fit itaq ut miro modo
una eadẽq mens. & uirtute polleat. & ex infirmitate.
lascescat: quatinus & ex parte constructa sit: & ex par¬
te se conspiciat esse destructã: ut ꝑ bonũ qđ gerit.
& habere non ual&: illud seruae humilit᷑ qd haba. Sed
quid mirũ. qđ hoc de homine dicimꝰ: quando illa suꝑna
regio in ciuib suis ex parte damna ꝑtulit. & ex parte
fortit᷑ stetit. Ut electi angłoꝵ sp̃s. dũ alios ꝑ suꝑbiã
cetidisse conspicerent: ipsi tanto robustius. quanto
humilius starent. Illi gͦ ꝑ regionis suȩ etiã
detrim̃ta ꝓfecerunt: quȩ ad ȩt̾nitatis
statũ ex parte suȩ̨ destructionis. est
solidius structa. Sic gͦ & in una quaque

Expanded text:
dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robhumilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, que ad eternitatis statum ex parte sue destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque
Abbreviated transcription (Latin):
Queso te. quidnã est. qđ esse dicimꝰ. sponte sibi letitiȩ
frena laxabat : an tot uirtutib pollens. aliquando
ad p̃sens gaudiu &iam renitens eiꝰ animꝰ trahebat᷑ .
GRE GORIUS. Magna est petre om̃ipo
tentis dei dispensatio: & plerũq conti̾git.
ut quib maiora bona prestat. quȩđa minora
non tribuat : ut sẽꝑ eoꝵ animꝰ habeat. unde se ipse
rep̾hendat: quatinꝰ dũ ap̃petunt ꝑfecti esse. nec possunt.¬
& laborant in hoc qđ non acceperunt : nec tam̃ elaborando
p̾ualent. in his quȩ accepta habent se minime extollant:
sed discant. quia ex sem& ipsis maiora bona non habent.
qui in sem& ipsis uincere parua uitia. atq extrema
non possunt. Hinc ẽ enĩ quod ꝑducto đns ad t̾ram rep¬
missionis popło. cunctos fortes. atq p̃potentes aduersari¬
os eiꝰ extinguens. phylisteos. atq cͥananeos diutius re¬
seruauit: ut sicut scriptũ est: in eis experiret᷑ isrł.
quia non nũquam ut dictũ est eis. etiã quib magna

Expanded text:
quaeso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi laetitiae frena laxabat, an tot virtutibus pollens, aliquando ad praesens gaudium etiam renitens ejus animus trahebatur? GREGtentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semet ipsis maiora bona non haqui in semetipsis vincere parva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram repromissionis populo, cunctos fortes atque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna
Abbreviated transcription (Latin):
le ad esum contingere ꝓ abstinentiȩ amore recusa¬
r&: cȩperunt ei parentes irridere a. dicere. Comede:

Expanded text:
le ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede
Abbreviated transcription (Latin):
sacrũ ordinẽ accedere audere. GREGORIUS. Quare
diuinitatis secreta non noss&e: qui diuinitatis p̃cepta serua¬
ret cũ scriptũ sit. Qui adhere dño: unus sp̃s est. Pȩt RUX

Expanded text:
sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. Quare sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. Quare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit, cum scriptum sit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
famulum benedictum. Iui ihu xp̃o dño preces fundens
antiquũ hostem de obsesso homine ꝓtinꝰ expulit. Cui sana¬
to p̃cepit. dicens. Uade. & post hȩc carnẽ non comedas:
ad sacrũ uͦ ordinẽ numq accedere p̃sumas. Quacũq
aut̃ die sacrũ ordinẽ temerare p̃sumpseris: statĩ iurꝰ
diaboli iterũ mancipgris. discessit gͥ dericus sanus: & sicut
trere solo animum pęna recens. ea quȩ uirdi pceperat
interim eustodiuit. Cũ uͦ post annos multos om̃s priores
ilius de hac luce migrassent. & minores suos sibim& suꝑ¬
poni in sacris ordinibus cerner&. uerba uiri di quasi
ex longo tẽpore oblitꝰ post po suit: atq ad sacrũ ordinem
accessit. Quem mox is qui reliquerat. diabolus tenuit.
eĩq uexari quousq animã eiꝰ excutere. ñ cessauit. Pet¬
Iste uir dĩ diuinitatis. ut uideo etiã secreta penetrauit.
qui ꝑspexit hunc clericũ id circo diabolo traditũ. ne ad

Expanded text:
famulum Benedictum, qui Jesu Christo Domino preces fundens, famulum Benedictum, qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas. Quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris, statim juri diaboli iterum manciparis. Discessit itaque clericus sanus ac sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praecepit interim custodivit. Cum ergo post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit. Quem mox is qui reliquit diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad
Abbreviated transcription (Latin):
urbis ꝑditione collo quium haberae. dixit. ꝑhunc regem
ciuitas ista destruetur. ut iam amplius non habitetur.
Cui uir dñi respondit. Roma agentib non exterminabit᷑:
sed tẽpestatib coruscis. & turbinib ac t̾remotu fatigata
marcesc& in sem&e ipsa. Cuiꝰ ꝓphetiȩ mysteria nobis iam
facta sunt luce clario: qui in hac urbe dissoluta moe¬
nia. euersas domos. destructas ȩccłas turbine cernimus:
eiꝰq ȩdificia longo senio lassata. quia ruinis crebrescentib
ꝓsternant᷑. uidemus: quamuis hoc honoratus eiusde disci¬
pulus. cuius mihi relatione cõꝑtum est nequaquã ex illiꝰ¬
ore audisse se ꝑhibe: sed quiꝰ hoc dixerit. dictũ sibi a fr̃ibus
tio ȩccłe eius antistite. ꝑ multa fuerat martyrũ loca
transmissus. ut sanari potuissae. Sed sc̃i di martyres noluei
ei sanitatis donũ tribuere: ut quanta e̾et in benedicto
gr̃a. demonstrarent. Ductus itaq ẽ ad omĩporentis dei

Expanded text:
urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus tio Ecclesiae ejus anstistite per multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quem cum longe sedentem cernero. non ausus accede
se in terram dedit. Cui cũ uir di bis. ac ter deree.
surge sed ipse ante eũ de terra erigi non audema
Benedictus iħu xp̃i dni famulus ꝑ semetipsũ dignatꝰ ẽ
accedere ad rege ꝓstratũ: quem de terra leuauis.
de suis actibus increpauit: atq in pau cis ser monib
cuncta quȩ illi ferant uentura p̃nuntiauit. dicens
M ulta mala facis. multa fecisti. iam aliquando ab maudiore
copescere : &equide romam ingressurus es mare transitu¬
us noilem annis regnab oecumo morieris. Q uibues
Tuditis rex uehem̃ter territꝰ. oratione petita recessit.
iti ex illo iam tẽpore. minꝰ erudelis fui. cum non
ultop ost romam adut: a ad siciliam perrex urelnno
uit regni sui decimo: om̃ipotentis di iudie eregno
cum uita ꝑdidit. P reterea antistes cariusins ge cda ser¬
quemuis dt ꝓ uitȩ suȩ merito ualde diligebat
Quc du cum illo de ingressu regis totile a ronans

Expanded text:
quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere sese in terram dedit. Cui cum vir Dei bis terve diceret: Surge, sed ipse ante eum de terra erigi non auderet, Benedictus Christi Jesu famulus per semetipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea Canusinae antistes EcclesQuem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
quam ante deridebant Sicq a dĩ homine irrisionuis &¬
sit obꝓbria piscis de monte. Qui cũ magnis uirturib¬
ac crescera. a p̃dicto domino suo libertati donatus est:

Expanded text:
quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad terrã. causãq an ita essetacta ꝑscrutantes. illo
die inuenerunt obisse dĩ famułu quo hunc ad regna
positꝰ cuiꝰda ualde uenerabilis uiri relatione cognoui.
qđ dico. Aiebat enĩ quia uenerabilis pater nomine
spes. monasteria construxit in loco. cui uocabułũ cãple
est. qui sexti fermemiliarii int̾iacente spatio. a uetꝰ ta
nursie urbe disiungit̾. Hunc omps. e misericors as. ab

Expanded text:
tes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo tes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab
Abbreviated transcription (Latin):
terracinensẽ urbe construxerat: fecit habitare.
Qui multas quidẽ pecunias in hoc mundo possederant.
sed cuncta pauperib ꝓ animarũ suarũ red̾eptione
largitisunt: & in eođe monasterio ꝑmanserunt.
Ꝙ uorũ unꝰ. scilic& speciosus. dũ ꝓ utilitate monas¬
terii iuxta capuanã urbẽ missus fuissa : dio
quađa fi eiꝰ gregorius. cũ frĩb ad mensã sebensi
atq conuescens. ꝑ spm̃ subleuatꝰ aspexit uidit speciosi
germani sui animã tam longe a se positi de corpore exire.
Q đ mox fr̃ib indicauit. & cucurrit: iãq eundẽ fratrem
sicũ sepultũ rep̾erit. quẽ tam̃ ea hora. qua uiderat. exisse
fidelissimꝰ uir. adhuc mihi in monasterio posito. narrauit.
qđ aliqui de sicilię partib naiugio romã petentes. in
mari medio positi. cuiꝰda serui dĩ. qui in samnio. fuerat
inclusus. ad cȩlũ ferri animã iuderunt. Qui descenden¬

Expanded text:
Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hfidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descenden
Abbreviated transcription (Latin):
egredientes ẽ carne animas frequent̃ uiderunt.
Unde mihi nunc necesse ẽ. uel qualit̾ egredientes
animȩ uisȩ sunt: uł quantȩ ipse dũ egrederent᷑.
uid erent᷑. enarrare : quatinꝰ fluctuanti animo. qđ
plene ratio non ual&. exẽpla suadeant In sec undo
namq huiꝰ operis libro iãsfatussũ: qđ uir uenera¬
bilis benedictꝰ. sicut a fidelib eiꝰ discipulis agnoui:
longe a capuana urbe positꝰ. germani eiꝰdẽ urbis
ep̃i animã nocte media in globo igneo ad cę̧łu fer¬
ri ab angłis aspexit. Qui eandẽ quoq ascendentẽ
animã intuens: m̃tis laxato sinu. quasi sub uno solis
radio. cunctũ in suis oculis mundũ collectũ uidit.
duo nobiles uiri. atq exteriorib studiis eruditi.
germani fratres. quoꝵ unꝰ speciosus. alter gregoriꝰ
dicebat᷑ : eius se regulȩ in scã conuersatione Fdiden
Quos isde uenerabilis pat in monasterio. qđ iuxta

Expanded text:
egredientes e carne animas frequenter viderunt. egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu quasi sub uno soradio, cunctum in suis oculis mundum collectum vidit. duo nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta