comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iliũ destinato incubabat. acceli
cum populis ad seditione inpeal¬
do epo ess&q illi cura sc̃ dindͦ
seditionis. ne populus ciuitauꝰ
inpericulũ. sui conuerteretu
perrexit. Ad aeccłam.Ibiq cus
Alloqueretur plebe subio &
fertur infantis inpopulo sot¬
inbrosum ep̃m. ita ut qui antea turbu
us alterutris ordmari. repente in hunc
inum mirabili & incredibili concordia
consenserunt. Quo ille cognito. aegres¬
sis aeccłam tribunal sibi parari prae¬
cepit. Quippe mox futurus episcopiis.
altiora conscendit. Tunc contra consu¬
etudinẽ suam. tormenta personis iussit
adhiberi. Quod cum facer&. populus
nhil ominus acclamabat. peccatum
tuum supernos. Sed non similit his po¬
pulus tunc clamabat sicut populus iu¬
dedrum. Illi enim uocibus suis sangumẽ
dominicum effuderunt. dicentes. san¬
guis huius suꝑ nos. Istȩ uero catecuminũ
scientes. fideli uoce repromissionem.
illi peccatorũ omnium perbaptisma¬
tismatis gratiam promittebant. Tunc

Expanded text:
exsilium destinato, incubabat Ecclesiam exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditioneopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo soiscopum; ita qui antea turbultis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius nobis generauit fauos. qui
caelestia dona annuntiarent.
& mentes hominu deterris adel
erigerent. Postea uero cum ado¬
uiss&. & ess& murbae roma co¬
stitutus. cum matre uidua & sor¬
re quae uirgmitatem fuerat u¬
professa. comite alia uirgine cu
uirginis soror candida. & ipsa eus¬
dem professionis. quȩ nunc cart¬
ginem deg& iam anus. cum ui¬
der& sacerdotibus adomestica
sororis uel matris manus osculam.
ipse ludens. offerrebat dexteram
& crescentẽ. quid dicer& respue¬
bati Sed postquã edoctus liben¬
liblsn chisciplinis ieN urber egres¬
sus est. professusq mnauditorio
praefectoriae praetorii ita splen¬
dide causas per orauit ut elige¬
retur Auiro illustri probo. Tus
praefecto praetorii ad consilums
tribuendum. Post hȩc consulan¬
tatis suscepit insignia. ut regers
liguria emiliamq prouintus.
uenitq mediolanũ. Peridemt¬
pus mortuo auxentio. arriant
perfidiae ep̃o. qui dionisio ha¬
tae memoriae confessori ado

Expanded text:
ipsius nobis generabat favos, qui ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram,et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad
Abbreviated transcription (Latin):
bulis quae fuerit agnoscatur . Igit᷑
posito inamministratione praefec¬
turae galliarũ patre eius ambro¬
sio. natus ambrosius est. Qui in¬
fans marea praetori incuna posi¬
tus cum dormir&. aperto ore
subito examen apii adueniens. fa¬
ciem eius atq hora compleuit. ita
ut ingrediendi mnos egrediendiq
frequentarent uices. Quae pater
qui propterea cum matre uel fili
a Ambulabat. ne abigerentur ab
ancilla quae curam nutriendi
infantis susceperat prohibes.
sollicita enim erat neinfanti no¬
cerent. Expectabat enim patrio
affectu. quo fine illud miraculu
clauderetur. Atille post aliquam¬
diu euolantes. intantã aeris al¬
titudinẽ subleuate sunt ut hu¬
manis oculis minime cernerent᷑.
Quo facto. territus pat̾ ait. Si uixe¬
rit infantulus iste. aliquid mag¬
ni erit. Operabatur enim iam
tunc dñs inseruuli sui infantia.
ut impleretus quod scriptu est
faui melli sermones boni. Illud
enim examen apu̾. scriptorũ

Expanded text:
bulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur bulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ spectare conueniat. Si quidẽ
nouerimus uiatores gratiorem
habere aquam breui uente stil¬
lantem fonte cum situint. quam
profluentes fontis riuos. quorũ
copiam sitis tempore repperire
non possunt. Etordeacius panis
dulcis soleat esse. &iam his qui
centenis uicibus ferculorum.
cotidian conuiui copias ructa¬
re consuerunt. Sed & hortoꝵ
amoena mirantibus herbe
agrestes placere consuerunt
Quam obrem obsecro uos omnes
in quorũ manibus liber iste
uersabitur : ut credatis uera
esse que scripsimus: nec me quis¬
quam put& studio amoris ali¬
quid quod fide careat posuisse
Quando quidẽ melius sit penitꝰ¬
nhil dicere. quam aliquid falsi
proferre. cum sciamus nos omnium
sermonũ nrorum reddituros esse
rationem. Nec dubite & si non ab
omnibus. omia tamen adiuersis
diuersari sciri. & ea cognita non¬
nullis esse. quȩ etiam ipse minus
aut audire aut uidere potui. Un
adie natiuitatis eius narrandi initi¬
um suma. ut gratia uiri ab cuna¬

Expanded text:
sancti spectare conveniat. Siquidem sancti spectare conveniat. Siquidem noverimus viatores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penithil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incuna
Abbreviated transcription (Latin):
ORTARIS UENERA¬
bilis pater augustine
ut sicuti beati uiri atha
sicut &iam martini uenerabilis
quar stilo: sed ego ut meritis tan¬
torum uirorũ qui muri aeccła¬
rum sunt & eloquentia fontes.
ta & iam sermone me imparem
noui. Tamen quia absurdũ esse
opmor quod praccipis declina¬
ndia quae a probatissimis uiris
qu illi ante me asfaterunt
& maxime asorore ipsius uenerabi¬
li marcellma didici. uel quae ipse
udicũ illi asstarem. uel que abhis
cognoui qui illi diuersis pro¬
uincus post obitũ ipsius se uidis¬
se narrarunt. uel que adipsum
scripta sunt. cum adhuc obisse
nesciretur adutus orationibus
tuis & meritis tanti uiri. licet
inculto sermone breuit̃ stric¬
timq describã: ut lectoris ani¬
mum & si sermo offendit. tam̃
Nec uerborum fucis ueritatem ob¬
ducam: ne dum scriptor eligan¬
tiae põpã requirit. lector tanta¬
rum uirtutum Amittat scienti¬
am : que non magis uerborum¬
faleras pompasq Sermonum. quã
uirtutem rerum gratiamq sp̃s

Expanded text:
ortaris, venerabilis pater Augustine, ut sicut beati viri Athansicut etiam Martini venerabilis quar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri Ecclesiarum sunt, et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, breocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non magis phaleras, pompasque verborum, quam virtutem rerum, gratiamque Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uero pius praedicator & sc̃s di
sacerdos meritis maturus &a
nis. pracmia sui laboris dõ dis¬
pensante accipere debuit: mei¬
dẽ atrebatũ ciuitate ualidae
infirmitatis febre correptus et
Diuina praeuidente miscđia. ili
inde ad palmã xterne beatnu¬
dinis peruenir&: & int̾ carisime
manus filiorũ. animã suo redde¬
r& creatori. Utuero sui obitun
famuli ds̃ designar&. uisa estnos¬
te quadã clarissime columpil
lucis. aculmine domus. in qua sil
iacebat sacerdos. usq ad sumni
cęli horarũ ferme spatio duarĩ
stare fastigium. Quod cũ uis
dĩ diceretur. intellexit staan
hoc signũ suũ demonstrare o¬
corũ praccibus suã fidelios¬
ditori cominendar& aniel

Expanded text:
uero pius praedicator et sanctus Dei uero pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis praemia sui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabate ciuitate ualidae infirmitatis febre correptus est, diuina praeuidente misericordia,inde ad palmam aeternae beatitudinis perueniret et inter carissimorum manus filiorum animam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare oeorum precibus suam fideli conditor
Abbreviated transcription (Latin):
gratia ad redemptionẽ conuertit.
plurimorũ:
dĩ sacerdos aeccłam
xp̃i. diuina auxilian¬
Ute gratia annis cir¬
citrr qua draginta. submag¬
na çuangelice praedicatio¬
nis deuotione. sub magno pieta
tis amore. Ac per id temporis
multitudinẽ populi catholico
doginate. adxp̃iane fidei con¬
uertit scĩtatẽ. Claruit ubiq
diuinę cognitio legis. scissimũ
xp̃i nomen. cunctorũ audie¬
batur inore. floruit inmorib
castissimȩ uitę honestas. arde
diebus adeccłam concurrebi
festa cũ magno gaudio mris¬
toris oportunis cȩlebrabantur d
Elemosinȩ circa domos uberrin
pauperibus dispertiebantur: u¬
bũ dĩ cotidie perloca singula
pulis praedi cabantur ẏmnics
laudes dõ horis canonicis ders
cantabat in accclesis. Beatũ qͥ¬
erunt populũ cui hȩc sunt. be¬
tus populus cuius est dnsdscr
qui escebant. in agnitione urmi¬
tis gaudebant. inscĩtate axpiair
religionis laetati sunt. Postqus

Expanded text:
gratia ad redemptionem conuertit gratia ad redemptionem conuertit plurimorum. ei sacerdos Ecclesiam hristi, divina auxiliante gratia, annis circiter quadraginta, sub magna evanlicae praedicationis devotione, sub magno pietatis amore, ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad christianae fidei conuertit sanctitatem. Claruit ubique diuinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore. Floruit in moribus castissimae uitae honestas, ardebdiebus ad ecclesiam concurrebat. Festa cum magno gaudio Nostri Saluatoris oportunis celebrabantur diebus. Elimosinae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur. Verbum Dei cotidie per loca singula populis praedicabatur; hymnicas laudes Deo horis canonicis clerus cantabat in ecclesiis. «Beatum dixerunt populum, cui haec sunt: beatus populus cuius est Dominus quiescebant, in agnitione ueritatis gaudebant, in sanctitate christianae religionis laetati sunt. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã scẽ crucis destructa. cre¬
puerunt & quiquid liquoris
habuerunt interrã effuderunt
Terricus uero rex xoptimates illius
huius uisione miraculi sciscitabatur
pontificẽ causã repentim prodign.
Cu sc̃s respondit episcopus. Perquas¬
dã maleficiorũ incantationes ad
decipiendas conuiuarũ animas.
diabolica in his latuit liquorib
potentia. S ed uirtute crucis xp̃r
territa. sic inuisibilit̃ dedomo effũ¬
git ista. sicut uisibilit̃ considerastis
liquorẽ effundi interrã. Hȩc uero
res. multis proficiebat insalutem.
Nam multi occultis diabolice frau¬
dis catenis absoluti. Auguriarum
uanitate spreta. in cantationũ con¬
suetudine relicta. aduerȩ reli¬
gionis conuolauerunt puritatẽ.
Intelligentes diuinę potentiae.
efficaciã in suo famulo facere sig¬
na. nihil contra enis scĩtatẽ in¬
antiqui serpentis ualere machina¬
menta. Et quod ille ad perditionẽ
parauerat aliquorũ. hoc xp̃i

Expanded text:
tentiam sanctae crucis destructa cretentiam sanctae crucis destructa crepuerunt et quicquid liquoris habuerunt in terram effuderunt. Territus uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, sciscitabatur pontificem causam repentini prodigii. Cui sanctus respondit episcopus: «Per quasdam maleficiorum incantationes ad decipiendas conuiuarum animas diabolica in his latuit liquoribus potentia, sed uirtute crucis Christi territa, sic inuisibiliter de domo effugit ista, sicut uisibiliter considerastis liquorem effundi in terram». Haec uero res multis proficiebat in salutem. Nam plurimi occultis diabolicae fraudis catenis absoluti, auguriarum uanitate spreta, incantationum consuetudine relicta ad uerae religionis conuolauerunt puritatem, intellegentes diuinae potentiae efficaciam in suo famulo facere signa, nihil contra eius sanctitatem antiqui serpentis ualere machinamenta. Et quod ille ad perditionem parauerat aliquorum, hoc Christi
Abbreviated transcription (Latin):
plo. omnia omnib factus est. ut
om̃s lucrificar&. seniores honorib
praeueniens. iuniores paterna dilec¬
tione admonens ubiq perofficia
caritatis non sua quęrens. sed que
dĩ sunt. Xp̃i secutus uestigia. po¬
tentiũ conunuia. non contempsit.
non luxurie causa. sed prȩdicationis
obtentu utfamiliaritate concordię
facilius uerbũ dĩ conuiuantiũ in¬
funder& cordibus Igitur quidã
nobilis francus potentia clarus
hõ cinus nomine. regẽ hlothariũ
prȩdicti regis hludoin filium.
qui tunc temporis francorũ regn
nobilit̾ rexerat scẽptra. uocauit
adprandiũ. Quod magno appara¬
tu indomo sua regi & suis paraue¬
rat optimatibus: rogatus quoq est
sc̃s ad conuiuiũ uedastus. Qui domũ
intransmore sibi solito dextera ex¬
tenta. omnia scẽ crucis uexillo
signauit. Quędã uero uascula ibi
ceruisia stabant impleta. sed male
gentili errore demonicis incanta¬
tionibus infecta. Quȩ mox obpo¬

Expanded text:
plo, omnia omnibus factus ut plo, omnia omnibus factus ut omnes lucri faceret, seniores honoribus praeueniens, iuniores paterna dilectione ammonens, ubique per officia caritatis non sua quaerens sed quae Dei sunt, Christi secutus uestigia, potentium conuiuia non contempsit, non luxuriae causa sed praedicationis obtentu, ut familiaritate concordiae facilius uerbum Dei conuiuantium infunderet cordibus. Igitur quidam nobilis Francus, potentiae clarus, Hocinus nomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Francorum regni nobiliter rexerat sceptra, uocauit ad prandium. Quod magno apparatu in domo sua regi et suis parauerat optimatibus. Rogatus quoque est sanctus ad conuiuium Vedastus. Qui domum intrans, more sibi solito, dextera extenta, omnia sanctae crucis uexillo signauit. Quaedam uero uascula ibi ceruisa stabant impleta, sed male gentili errore daemonicis incantationibus infecta. Quae mox ob po
Abbreviated transcription (Latin):
ratione praeditus. honorẽ suũ
non intelligens. comparatus est
iumentis insipientibus. & similis
factus est illis
sertas. cor populi
idolatriȩ erroribus
Ainfrctũ. ignorantię trne¬
bris obcȩcatũ. geminose pietatis
subdidit labori. Populũ sedula in¬
tentione adagnitionẽ ueri luminis
perduxit. aeccłas adculmen sum¬
mi decoris erexit. Prȩs biteros &
diaconos. sibi madiutoriũ perdi¬
uersa ȩccłarũ disposuit loca.
tibi prius speluncȩ fuerunt latro¬
nũ. ibi orationũ domos construxerat.
Magisq diuinis intendit eas ornare lau¬
dibus. quã pompaticis diuitus scłi cõ¬
mere. fuit enĩ pauperibus largus. di¬
uitib affabilis. quatenus omnes uel
largitate mimerũ. uel io cunditate.
uerborũ miuã deducer& ueritatis.
Sciens itaq nullatenus superba sȩcu¬
laris potentie colla. adxp̃ianę reli¬
gionis humilitatẽ inclinari posse.
nisi persuauissimas pietatis ad moni¬
tiones: apostolico instructus exem¬

Expanded text:
ratione praeditus, honorem suum ratione praeditus, honorem suum non intelligens, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis sertas, cor populi idololatriae erroribus infectum, ignorantiae tenebris obcaecatum, gemino se pietatis subdidit labori. Populum sedula intentione ad agnitionem veri luminis perduxit, ecclesias ad culmen summi decoris erexit, praesbiteros et diaconos sibi in adiutorium per diuersa ecclesiarum disposuit loca. Et ubi prius speluncae fuerunt latronum, ibi orationum domos construxerat, magisque intendit eas diuinis ornare laudibus, quam pompaticis saeculi diuitiis comere. Fuit uero pauperibus largus, diuitibus affabilis, quatenus omnes uel largitate munerum uel iocunditate uerborum in uiam deduceret ueritatis, sciens itaque nullatenus superba saecularis potentiae colla ad christianae religionis humilitatem inclinari posse nisi per suauissimas pietatis ammonitiones, apostolico instructus exem
Abbreviated transcription (Latin):
psallentiũ chori. ibi lustra &li¬
bula ferarũ uisa sunt stercorib
& inmundiciis omnia plena a
ut uix uestigiũ aliquod remii¬
siss& murorũ. Hȩc cernens inas
cordis. dolore ingemuit dico
nos. quia peccauimus cũ pagis
nr̃is. in iuste egimus iniques
obluuscaris pauperũ tuorũ in
fue Dum hȩc itaq lacrimosis mur¬
miaree querelis. ecce subito exru
mnosis speluncis ursus prosiluit. Qui
iutdi cũ indignatione prȩcepit.
querer& habitacula. nec ultra illius
summis ripas transir&. Qui mox
ali territus minatione fugit. nec
unquã postea millis uisus est parci¬
hus. Omira omnipotentis dĩ inscĩs
suis potentia. quib bestiȩ ferocissi¬
ne obedire scuint. Omiscrabilis
hominũ audatia. qui salutiferę
prȩdicationis uerba. ascis prolata
doctoribus contempnere non me¬
tuunt. Inrationabilis bestia. in ob¬
temperando scõrũ prȩceptis quo¬
dammodo ratione utitur humana.
Homo uero ad imaginẽ dĩ conditus

Expanded text:
psallentium chori ibi lustra et latipsallentium chori ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia plena ita ut uix uestigium aliquod remansisset murorum. Haec cernens intimo cordis dolore ingemuit dicenrunt super nos quia peccauimus cum patribus nostris, iniuste egimus, iniquitatem obliuiscaris pauperum tuorum in finem». Dum haec itaque lacrimosis murmuraret quaerelis, ecce subito ex ruinosis speluncis ursus prosiluit. Cui vir Dei cum indignatione praecepit, quaereret habitacula, nec ultra illius fluminis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione fugit, nec unquam postea illis visus est in partibus. O mira omnipotentis Dei in sanctis suis potentia, quibus bestiae ferocissimae obedire sciunt! O miserabilis hominum audacia, qui salutiferae praedicationis verba, a sanctis prolata doctoribus contemnere 169 non metuunt. Irrationabilis bestia, in obtemperando sanctorum praeceptis quodammodo ratione utitur humana: homo vero ad imaginem Dei conditus,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ signũ inueniri ualuisset
antiquis ferme temporibus sie
millis locis fidei floruisse rels¬
nẽ cognouit. sed propt̃ pecctꝰ
habitatorũ terrę illius. occula
dĩ iuditio sediustissimo. trãdit
cũ cęteris gallie uel germania
ciuitatis: pagano & perfido hug¬
rũ regi atalo. urbs quoq illa e¬
praedanda. Qui propt̃ nimũ
mi sui seuitiã. nec sacerdotibus
dĩ honorẽ. nec ecclesus xp̃i rex¬
rentiã inpendere sciebat. sede
quasi tempestas in manissima fin
uastauit & igne. Tunc insimilt¬
dinẽ hierosolimitane uastations
quȩ abimpio babylome rege
facta est. uenerunt gentesin
reditatẽ dĩ. & pollutis manibis
profanauerunt. sacraria di e
fundentes sanguinẽ seruorum
xp̃i. circa altaria altissimirti
Non hȩc paganorũ fecit fortitulo
sed populi xp̃r̃ani promeruerit
peccata. Inuenit uero famulus
xp̃i. Antique ruinas eccłe in
murorumq fragmenta uepriun
crescere densitates. Ubi quondi

Expanded text:
ecclesiae signum inuenire ualuisset. ecclesiae signum inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme temporibus sacrae in illis locis fidei floruisse religionem agnouit. Sed propter peccata habitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iustissimo tradita est cum ceteris Galliae uel Germaniae ciuitatibus pagano et perfido Hunorum regi Attilo urbs quoque illa depraedanda. Qui propter nimiam animi sui saeuitiam nec sacerdotibus Dei honorem nec ecclesiis Christi reuerentiam inpendere sciebat, sed omnia quasi tempestas inmanissima ferro uastauit et igne; tum in similitudine Hierusolimitanae uastationis quae ab impio Babiloniae rege facta est, uenerunt gentes in hereditatem Dei et pollutis manibus profanauerunt sacraria Christi, effundentes sanguinem seruorum Dei circa altaria altissimi regis. Non haec paganorum fecit fortitudo sed populi christiani promeruerunt peccata. Inuenit uero famulus Christi antiquae ruinas ecclesiae inter murorumque fragmenta ueprium crescere densitates; ubi quondam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. miseria & cũ fidei puritate
opẽ illis poscebat diuinã. uel pro
illorũ corporali. uel propopuli
presentis spiritali salutr. Nec tam
pie & tã necessarię pręces ineffi¬
caces esse potuerunt. sed abillo
qui perisaiã in quit prophetã: tem¬
pore oportuno exaudiuite. &
in die salutis adiuui tẽ: mox am¬
bo inconspectu multitudinis op¬
tatã. receperunt sanitatt̃. Hic
luminis claritate ditatus. ille
pedũ uelocitate lȩtatus: ambo
superne gratias agentes pietati.
maiora quã sperauerunt mune¬
ra portantes domũ reuersi sunt.
Sed & hoc miraculũ sanitatis in illis.
plurimis fuit causa salutis aeternę.
Uidentes cȩlestẽ uirtutẽ uerba coñ¬
sequi sacerdotis dĩ. relictis idola¬
triȩ sordibus. in xpm̃ credentes
uiuo sacri baptismatis fonte purga¬
tisuN
Ratfati uero miraculi
testificatione. uir dĩ fauo¬
re̾ populi suffultus. singula ciui¬
tatis loca peragrans. que suut ino
rumas aedificiorũ. si quodlibe

Expanded text:
dit miseria et cum fidei puritate dit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum corporali uel pro populi praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse potuerunt. Sed ab illo qui per Isaiam inquit prophetam: «Tempore oportuno exaudiui te et in die salutis adiuui te» mox ambo in conspectu multitudinis optatam receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora quam sperauerunt munera portantes, domum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum sanitatis in illis plurimis fuit causa salutis aeternae. Videntes caelestem uirtutem uerba consequi sacerdotis Dei, relictis idolatriae sordibus in Christum credentes, uiuo sacri baptismatis fonte purgati sunraefati uero miraculi testificatione uir Dei fauore populi suffultus, singula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiorum si quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
inuiã ueritatis &ad agnitionẽ
filii dĩ deduceretur. Qui ponti¬
ficatus gradu. & praedicationis
officio suscepto. concitus ad prȩfa¬
tã sẽ iam direxerat urbẽ. Sed
in auspitiũ future prosperitatis
& salutis. ds cuiusdã miraculi
testificatione. eius ciuibus pate¬
fecit introitum. Igitur inipsa
ciuitatis porta duos habuit sibi
obiuã egenos & infirmos. cȩcũ
scilic& & claudũ miserabilĩ auiro¬
di uoce stipendia postolantes. Oox
sacerdos xp̃i illorũ condolens mise¬
riȩ. secũ tractans quid illis sola cu
prastare potuisset. Etdũ apostolicꝰ
prȩdicator pecuniã in sacculis sẽ non
habiusse scir&. indiuina confidens
clementia. & scorũ apostolorũ petri
& iohannis confortatus exemploait.
Aurũ & argentũ non est mecũ. quod
autẽ habeo idest caritatis officia.
& pietate orationis addm̃ hoc
uobis pręstare non differo. Et in
hec uerba. seuirdĩ exintimo cor¬
dis affectu pro illorũ lacrimas effu¬

Expanded text:
in uiam ueritatis et agnitionem in uiam ueritatis et agnitionem filii Dei deduceretur; qui pontificatus gradu et praedicationis officio suscepto concitus ad praefatam iam perrexerat urbem sed in auspicium futurae prosperitatis et salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius ciuibus patefecit introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta duos habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, secum tractans quid illis solacii praestare potuisset. Et dum apostolicus praedicator pecuniam in sacculis se non habuisse sciret, in diuina confidens clementia et sanctorum apostolorum Petri et Iohannis confortatus exemplo ait: «Aurum et argentum non est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fu
Abbreviated transcription (Latin):
cognitus esse cupiens. quã hominib
Certissime sciens esse omniũ uirtutũ.
ueram inhumilitate custodiam.
& hanc esse quȩ caritatis gradib
altissima caeli regna conscendit.
ipsa dicente ueritate. Omnis qui
sẽ humiliat exaltabitur.
ma uulgaretur fama
& caritatis ineo mum¬
ficentia. & religio uitae
& uerbi dĩ instantia. longelateq
ab omnibus cęlebraretur. uisũ
est beatissimo pontifici remigio.
tã praclarã xp̃i lucernã meluas
esse super candelabrũ ponere.
ut splendidissimo. sue sc̃itatis
fulgore latius ad salutẽ lucer&
multorũ. quã sub unius loci lã¬
tebris prope modũ abscondita
latuiss&. Diuma dispensatione
& salubri sacerdotũ consilio ordi¬
nauit eum ep̃m. & ad praedican¬
dũ uerbũ uitę. atrebatũ eũ di¬
rexerat. urbi. quatenus populus
dñĩ inantiquis male consuetu¬
dinis erroribus iacens. dõ auxi¬
liante perassiduã sacre praedi¬
cationis instantiã. per illum

Expanded text:
cognitus esse cupiens quam hominibus, cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum ueram in humilitate custodiam et hanc esse qui caritatis gradibus altissima caeli regna conscendat. Ipsa dicente ueritate: «Omnis qui se humiliat exaltabitur». ma uulgaretur fama et caritatis in eo munificentia et religio uitae et uerbi Dei instantia longe lateque ab omnibus celebraretur uisum est beatissimo pontifici Remedio tam praeclaram Christi lucernam melius esse supra candelabrum ponere ut splendidissimo suae sanctitatis fulgore latius ad salutem luceret multorum quam sub unius loci latebris propemodum abscondita latuisset. Diuina dispensatione et salubri sacerdotum consilio ordinauit eum episcopum et ad praedicandum uerbum uitae Atrabate eum direxerat urbi quatenus populus diu in antiquis malae consuetudinis erroribus iacens, Deo auxiliante, per assiduam sacrae praedicationis instantiam per illum
Abbreviated transcription (Latin):
t. hoc ipsũ puer paternis intima¬
ut iuribus. Qui uerecundie ru¬
bore perfusus. caritatis tamen
dulcedine habundans corde.
indiuina confisus suffragia taci
Nil dediumo dubitans auxilio. nil
desuac petitionis hȩsitans effec¬
n. totus in eius credens clementia.
qui dearida petra sitienti populo
fontẽ aquȩ uiuę produxit. uel
inchana galileȩ aquã inmirabilis
umi conuertit saporẽ. dixit
puero. Uade indĩ confidens boni¬
tite. & quodcumq inueneris
inuasculo. non tricare nobis affer¬
re. Quiceler pat̾no obȩdiens
precepto cucurrit. & uas umo
optimo suꝑ affluens inuenit.
ratias agens dõ alacri animo ue¬
nienti & suis sociis propinauit
amico. Qui duplici roboratus
caritate. remeauit in propria
Sed famulus xp̃i. neuanis iactan¬
de uerbis uel rumĩgero popu¬
licelebraretur. fauore. sub mag¬
M ad testatione praccepit. pur¬
ro. omnibus uitae sua diebus ta
eere hoc miraculũ. Plus dõ soli

Expanded text:
re hoc ipsum puer paternis intimare hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitnihil de diuino dubitans auxilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aquam in mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit. Gratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fauore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli
Abbreviated transcription (Latin):
re om̃s diligebat. omnibusse
affabilẽ praestabat. Aliorũ si¬
lutẽ suũ deputans lucrũ. ne
dominica talentũ pecimiae.
pigritiȩ. obruit humo. sedo¬
tidiano caritatis sudore muti¬
plicare studebat. ne uacuus it¬
ueniente dño suo in conspecti
apparẽra& illius. Igitur quidi
uir nobilis. & religiosus. inter
alios famulũ uenit uisitare
xp̃i. ut per eũ caelestis docdi¬
nae reficerrtur melle. Et di
sermo dulcissime allocutionis
in longũ traheretur. & sol ne¬
diũ caeli transiens centrũ ens¬
centes dupplicare umbras. nos¬
bat uir dĩ hospitẽ suũ absꝗ
ritatis dimittere iatico. Qu¬
Auit pucro. ut siquid illeͥ reman¬
iss& uno caro pocula portar&.
umico. quatenus utrumq urelani¬
N refectus uel corpore confor¬
tus domũ redir&. Sed propter
sospitũ frequentiã & uiri dĩ largã
hominibus mimificentiã. non aridi
pitris caritate. aridũ inurnit
asculũ in quo umũ seruari sole¬
bA. Mox tristis tacito murmu¬

Expanded text:
re omnes diligebat, omnibus se re omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum nec dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo sed cotidiano caritatis sudore multiplicare studebat, ne uacuus, reueniente Domino suo, in conspectu appareret illius. Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitare Christi ut per eum caelestis doctrinae reficeretur melle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula portaret amico, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmu
Abbreviated transcription (Latin):
assiduus. sermone modestus. cor¬
pore castus. ieiunio sobrius. mise¬
rorũ consolator. Non decrastino
cogitans. sed semꝑ dedĩ confidess
clementia. Om̃s ad sc̃ uenientes.
eternę ute pane pascebat. Nullũ
in sua despiciebat. angustia. sed
pię consolationis uerbo reficiebat
mestos. Nemini uel uerbo nocuit.
sed fraterno amore cunctis po¬
desse satagebat. Unde & aquio
rimis in lustribus frequentabn
uiris. ut illeus sacratissimo ala¬
quio. uel intristitia cuius lbe
sollicitudinis susciperent con¬
lationẽ. uel in religione aeccls¬
asticȩ exercitationis. ab eo pur
audirent ueritatẽ. Unde x ils
pia deuotione multi adiaboli
la queis liberati sunt. & uias utt
perpetuȩ suꝑna ad iuuante pẽ
diximus obcȩleberrim¬
sc̃itatis famã nobiliũ ud
pleb aliũ uirũ dĩ uisitare sole¬
bant. ut consolarentur pergran
que habundabat in labiis illus
Et quia habundantia cordis os
loquitur. & quia fraterno ami¬

Expanded text:
adsiduus, sermone modestus, coradsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae uitae pane pascebat. Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis prodesse satagebat. Unde et a quam plurimis inlustribus frequentabatur uiris, ut illius sacratissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae perpetuae, superna adiuuante pietadiximus, ob celeberrimsanctitatis famam nobilium uel plebialium uirum Dei uisitare solebant ut consolarentur per gratiam quae habundabat in labiis illius. Et quia ex habundantia cordis os loquitur et quia fraterno amo
Abbreviated transcription (Latin):
nomme sc̃e triitatis cęlestis myste¬
rii baptisma susciper&. Sciens uero
beatus pontifex apostolũ dicere pau¬
lũ: omnia ur̃a honesta cum ordine
fiant. statuit diem quo rex ȩccłam
intrar&. Ad suscipienda diuinę pie¬
tatis sacramenta. Quale fuit tunc
ue ad prȩdicationẽ ione desolio
maiestatis suȩ descendisse. & inci¬
nere gedisse penitentiae. & sub
piadĩ sacerdotis dextra. suȩ ex¬
cellentię caput humiliare. Hap¬
tizatus est itaq rex cũ optimati¬
bus suis. & populo. qui diuia
praeueniente gratia. salutaris
lauacri gaudebat suscipere sacra¬
mentũ. Utrumq & uictoria ex
hostibus & suę salutis uoti compos.
Adsceptra regni regenda reuersus
est: scm̃q uedastũ beato pontifi¬
ci. commendauit remigio. Qui
ibi moratus. uite meritis uirtutũ
claruit exemplis. Omibus ama¬
bilis. & uenerabilis factus est. Fuit
enĩ morũ dignitate religiosus.
caritate praecipuus. fraterna di¬
lectione iocundus. humili pieta¬
te eximius. orationũ uigilantia

Expanded text:
nomine sanctae Trinitatis caelestis misterii baptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc ue ad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia
Abbreviated transcription (Latin):
torũ nobilitate clarescit. Iotusq
pro eius sc̃itatis intercessione gau¬
deat populus. omna potentiq dõ
aeternas referat laudes qui tam
clarũ illis perdonauit doctorẽ.
Cunis praedicatione uã agnouit.
ueritatis. cuius praecibus si infidci
firmitate & uitę scĩtate consistit.
abomni ad uersitate secura per¬
manebit. & usq ad perfectã beati¬
tudinis gloriã perueni& Obut

Expanded text:
torum nobilitate clarescit. Totusque torum nobilitate clarescit. Totusque pro ejus sanctitatis intercessione gaudeat populus, omnipotentique Deo aeternas referat laudes, qui tam clarum illi perdonavit doctorem, cujus praedicatione viam agnovit veritatis. Cujus precibus, si in fidei firmitate et vitae sanctitate consistit, ab omni adversitate secura permanebit, et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perveniet
Abbreviated transcription (Latin):
lumen ciuiũ meruit supem&
Porro autẽ miracula. que & tus
gesta perhibentur. & quȩ un
per annos ferme centũ sexigis
permerita beati uedasti ploa¬
ta sunt. nullo sunt stilo mea¬
rie tradita. excepto quod
cibus cantorũ huiusmodi
tur Antiphona. Hic est beas
usu est hominib Est autẽ locus
Samon longe abcidẽ urebe. qui
parnobiliate sui nobiliacus primo
s appellatus. Sed̃ procedente tem¬
prertam insignis effectus. ut urbis
smnine quȩ iam ruinis crebriorib
e oboleuerit uocitetur. Est
omq & largitione fideliũ subli¬
matus. & agmine monachorum
elliorũ do deuotorũ grege refe¬
ntusꝰ. Ubi incessant̃ cotidiẽ diui¬
n celebrantur. praeconia. & fte¬
dient̃ celestia facta sunt. & fiunt
nraculorũ signa. Quȩ iam magis
aemnentiũ ore narrantur. quã dicꝰ¬
tantis ftlo scribantur. felix equi¬
dẽ a trebatũ ciuitatẽ tã excellen¬
ti munita patrono. & si murorũ
rumis uilescat. illius tamen meri¬

Expanded text:
lumen ciuium meruit supernorum. lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: «Hic est beatus iussum est hominibus.» Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus: sed procedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae jam ruinis crebrioribus pene obsoleverat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus, et agmine monachorum, et aliorum Deo devotorum grege refertus: ubi incessanter quotidie divina celebrantur praeconia, et frequenter coelestia facta sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis cernentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. Felix equidem Atrebatum civitas, tam excellenti munita patrono, etsi murorum ruinis vilescat, illius tamen meri
Abbreviated transcription (Latin):
der& uidit eminus trans fluui¬
olũ qui crientio uocatur in
praefulgidũ. uirgam manu cr
nentẽ. basilicȩ locũ metiri. Q
ille cernens reuelante dõ in
cognouit anglicã. Ostensuno:
reuelatione certior factus m¬
uit adtantũ opus beatũ aun¬
ruii. qui ea tempestate tirn
morinorũ urbis ep̃s. indi rebs
magnificus habebatur. Quiba
iam seni opressus. & amissione lus
uideretur debilior factus. an
tamen ut arcũ habras spirtali
studio intentũ. ilico prompais
xp̃o gressus regente. festinisid
uenerabilẽ peruenit autberu
Atille quid animo gerer&. &p
sibi diuinitus es subftensũ re¬
rens. pari uoto. communiq en¬
silio. cũ magno populorũ gai
qui undiq confluxerant. adlac
designatũ beatissimũ transtiulet
uedastũ. Inqua translatione.
perhibetur beatus AU DOuIII
lumen recepisse oculorii. sed
ilico praecibus eandẽ quami
troneus ferebat re impetrist
cecitatr̃. Parui pendebat quiit
lumen carnaliũ oculorũ. ql

Expanded text:
deret, vidit eminus trans fluvideret, vidit eminus trans fluviolum qui Crientio vocatur virum praefulgidum, nentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumquereuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tificalis cathedrę fungebatur
officio. nobilẽ terrę condientes
thesaurũ. Inquo loco perali¬
quod iacuit tem t̃ pis. quo usq
dño. reuelante adlocũ ubi nunc
fulg& eius memoria esta uiris
sc̃is. autberto & audomaro ep̃is.
felici mutatione translatus. Nunc
autẽ quid meodẽ episcopio post
enis excessũ uisũ est. dignũ me¬
morie referatur. Suꝑ urniente
mis arrepta ardere cȩpit. Sed ui¬
dente quadã religiosa femina
abita nomine. sc̃s adueniens uedas¬
tus. flammas ad omo discussit. &
ita in colomis remansit cũ lectu¬
lo. in qua uir dñi scãm ad cęlestia
regna animã emifit: ut omnes
agnoscerent. quanta illius esset
beatitudo in celis. cuiiis lectuli
domiciliũ interris ardere Non
potuit.
septimus ei insede pontificali
successit ep̃s. Is autem ut ma¬
Siorũ relatione cognouimus.
M& ut innumerabiliũ hominũ.
ore uersatur. & quod oculis & iã
factũ probamus. dũ quadã die
post ymnos matutinos in menia¬
nis consistens. rubente aurora.

Expanded text:
tificalis cathedrae fungebatur officio, nobilem terrae abscondentes thesaurum. In quo loco per aliquod jacuit tempus, quousque Domino revelante ad locum, ubi nunc fulget ejus memoria, est a viris sanctis Autberto et Audomaro episcopis felici mutatione trautem, quid in eodem episcopio post eius excessum visum est dignum memoria, referatur. Supervemis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remansit cum lectulo, in quo vir Domini sanctam ad coelestia regna animam emisit: ut omnes agnoscerent quanta illius esset beatitudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardere non potuit. septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem, ut maiorum relatione cognovimus, et ut in innumerabilium hominum ore versatur, et quod oculis etiam factum probamus, dum quadam die post ymnos matutinos in menianis consistens, rubente aurora,
Abbreviated transcription (Latin):
tos hortans ad prȩcẽ. ipse prior
in lacrimans. suꝑ corpus sacra¬
dissimũ incumbens orationi in
hA uocẽ merore cordis affec¬
tus crupit. heu mihi in quit
obeatissime pat̃. quiduis ut
faciã qm̃ & dies inuesperum¬
sẽ declinat. & om̃s qui ad tuas
exequias conuenerant. ad pro¬
priaiam remeare festinant. Ø¬
Permitte obsecro te perferri
adlocũ. qui tibi filiorũ cura
pracparatus existit. Ethis dic¬
tis. accipientes capulũ in quo
scĩ uiri corpus iacebat exani¬
me nulũ onus sentientes.¬
portaurrunt eũ sub icctis humeris.
cũ alacritate animi ad sepulturȩ
locũ. Sepelieruntq eñ miã dicta¬

Expanded text:
tos hortans ad precem, ipse prior tos hortans ad precem, ipse prior illacrymans, super corpus sacratissimum incumbens orationi, in hanc vocem, moerore cordis affectus, erupit: Heu mihi, inquit, o beatissime Pater! quid vis, ut faciam, quoniam et dies in vesperum declinat, et omnes qui ad tuas exsequias convenerunt, ad propria jam remeare festinant? Permitte, obsecro, te perferri ad locum, qui tibi filiorum cura praeparatus existit. Et his dictis, accipientes capulum, in quo sancti viri corpus jacebat exanime, nullum onus sentientes,portaverunt eum subjectis humeris cum alacritate animi ad sepulturae locum. Sepelieruntque eum in ec
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ. quod nullus intra
muros ciuitatis sepeliri debiuiss&
quia omnis ciuitas locus deb&
esse uiuorũ non mortuorum.¬
debant si quidẽ illũ indeccła.¬
beate semꝑ uirgiis mariac. ubi
sede pontificali praesiderat tumu¬
lari. Ipse uero sepultura suar
locũ. in oratorio quod paupere
sumptu id est ligneis tabulis.
propt̃ litus crientionis fliniioli
adificauerat. fieri disposuisse cog¬
noscitur. Quod lic& ipse
pro humilitate qua semꝑ usus
est fieri uoluiss&. om̃s tamen
qui aderant adtendentes meri¬
torũ ens insignia. indignum
ducebant tanti uiri corpus in
loco humili debere sepeliri.
Prȩsertim cũ nec locus ipsebabilis
esset tanto monumento. nec pa¬
lude obsitus for& accessabilis po¬
pulo. Dum talia int̾ sẽ quȩreren¬
tur. uenerabilis uir scopilio doc¬
tus uirtute prarcũ. adsolita
sibi credidit arma currendum.
ut uidelic& oratio fidei obtine¬
r&. quod multa hominũ manus.
uiribus nequiuiss&. Unde cunc¬

Expanded text:
dicedicemuros ciuitatis sepeliri debuisset quia omnis ciuitas locus debet esse uiuoruVolebant siquidem illum in eccbeatae semper virginis Mariae, ubi sedi pontificali praesederat, tumulari. Ipse vero sepulturae suae locum in oratorio, quod paupere sumptu, 171 id est, ligneis tabulis, prope littus Crientionis fluvioli aedificaverat, fieri disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse pro humilitate, qua semper usus est, fieri voluisset; omnes tamen qui aderant, attendentes meritorum ejus insignia, indignum ducebant tanti viri corpus in loco humili debere sepeliri: praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monumento, nec, palude obsitus, foret accessibilis populo. XXI. Dum talia inter se quererentur, venerabilis vir Scopilio, doctus virtute precum, ad solita sibi credidit arma currendum: ut videlicet oratio fidei obtineret, quod multa hominum manus viribus nequivisset. Unde cunc
Abbreviated transcription (Latin):
oltusima sacerdoti. sed cuncto
aeusima populo. quẽ tantus su
corporali uita deseruit pastor.
quẽ timen spiritali numquam
Asert intercessione. si saere illius
idmonitionis uerba. & probatissi¬
ne intę uestigia sequi nonsistit.
Gonsuitnerunt itaq adultimas ut¬
nerandi iuri ex equias. clerus. &
populus. copiosus. Aliarumq aec¬
desiarum sacerdotes. prȩsbiteri.
ediaconi. Sed mirũ int̾ lacriman¬
tũ uoces interra. psallentiũ ut
fertur. aquibiisdã religiosis uiris
cetus audiebatur incęlo. Et dũ
digno honoris officio feretrũ in
quo iacebat corpus paratũ star&
inmedio. sed accedentes mouere
illud non ualebant. Quiduero
agerent ambigebant. quo se
uerterent. nesciebant. Scissrita¬
bantur ascopilione archi prȩs
tarius fuerat sermonũ scĩdĩ. si
aliquid desuarũ testari sepul¬
tura memorar& .Timentes ne
forte illis hoc idõ accidisset : quia
intra murũ eiusdẽ ciuitatis illũ
sepeliri disponebant. Quibus ille
respondit. sȩpius cũ se audisse

Expanded text:
sima sacerdoti, sed cuncto maestissima populo, quem tantus subito corporali vita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione, si sacrae illius ammonitionis verba et probatissimae vitae vestigia sequi non desistit! Convenerunt itaque ad ultima venerandi viri exsequia clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diaconi, Sed mirum! inter lacrimantium voces in terra psallentium, ut fertur a quibusdam relegiosis viris, coetus audiebantur in caelo. Et dum digno honoris officio feretrum, in quo iacebat corpus, paratum staret in medio, sed accedentes movere eum non valebant, – quid vero agerent, ambigebant; quo se verterent, nesciebant, – sciscitabantur a Scopilione archipraesbitarius fuerat sermonum sancti Dei, si aliquid de sua eum testare sepultura memoraret: timentes, ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum eiusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, saepius eum audire
Abbreviated transcription (Latin):
& obsecro omnẽ hominẽ qui
hunc librũ legerit: ut imitei
cũ ambrosio in resurrectione
uitȩ. quã cum detrahentibus
superbiȩ suppliciũ quo nullis
sapiens non declinet. Tuamcl
me humillimo & peccatore pal¬
lino cum omnibus scĩs quit
neris : ut quia madipiscendã
grata cũ tanto uiro non sum dignus
Sabere consortiũ: adeptus meorum
ueniã peccatorũ. sit mib prarmium

Expanded text:
et obsecro omnem hominem, qui et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imitetucum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam tine, ut pro me humillimo peccatore Paulino cum omnibus sanctis quineris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi praemium