comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ham die quadam ad uesperũ in ortũ monasteni
fecit iactari ferramenta. que usitato nos nomine
uangas uocamus. Dixit itaq discipulis suis. Tot
uangas in ortum proicite: ⁊ cicius redite. Nocte
uero eadem dum exmore cũ fratrib ad exhiben¬
das dño laudes surrexisset: precepit dicens. Ite et
operarus nostris pulmentũ coquite: ut mane pri¬
mo paratum sit. Facto autem mane deferre fe¬
cit pulmentum quod parari iusserat: atq ortũ
cum fratribus ingressus. quot uangas iactari pre¬
ceperat: tot in eo laborantes inuenit operarios.
Ingressi quippe fures fuerant: sed mutata mente
per spiritum. apprehenderunt uangas quas in ue¬
nerunt: ⁊ ab eahora qua ingressi sunt quousq
uir dñi ad eos ueniret. cuncta orti illius spacia
que inculta fuerant coluerunt. Quibus uir do¬
mini mox ut ingressus est ait. Gaudete fratres.
multum laborastis: iam quiescite. Quib ilico
alimenta que detulerant prebuit:eosq post tã¬
ti laboris fatigatom̃ refecit. Sufficienter autein

Expanded text:
am die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem
Abbreviated transcription (Latin):
quaq cõstructis uerbum uite predicaret admonuit.
quatinus corporis recepto lumine. iusitatis in circui¬
tu fratribus: cordis lumen aperiret. Qui statim ius¬
sis obtemperans. fratrum cenobia circuiuit: mandata
uite que agendo didicerat. predicauit. Quinto deci¬
mo igitur die ad monasterium suum peracta predi¬
catõne reuersus est: ibiq fratrib conuocatis. astans
in medio sacramentũ dominici corporis ⁊ sanguinis
sumpsit. Mox q cũ eis misticos psalmox cantus exor¬
sus est: qui ilłis psallentibus. oratõni intentus: ani¬
main reddidit. Omnes uero fratres qui aderant ex
ore eius exisse columbam uiderunt: que mox aperto
tecto oratorii egressa aspicientib fratrib: penetrauit
celum. Cuius idcuco animam in columbe specie appa¬
ruisse credendum est: ut omnipotens deus ex hac ip̃a
specie ostenderet. ei uir ille quã simplici corde seruiss.¬

Expanded text:
quaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostenderet quam simplici corde ei
Abbreviated transcription (Latin):
tinue cecitatis tenebris pressit: nullum ei lui ien
u el extreme uisionis aperiens sed qr nemo :i uer¬
bere. illius gracia se destituente subsistit. ⁊ insi idẽ
imsericors pater qui penã irrogat. pacienciã pres¬
tet moxper impacienciam pectatum nobis ppsa
auget correpcio. pectatoꝵ. Eitq modo miserabili
ut culpa nostra unde sperare debuit terminũ: inde
sumat augientum. Idcirco nostra deus in firma cõ¬
spiciens flagellis suis custodiam permiscet. atq in
percussione sua electis filiis suis nunc misericordit
iustus est: ut sint quib postea debeat iuste misere¬
ri. unde uenerabilem senem dum exteriorib tene¬
bris premeret eterna. nunꝙͣ luce destituit. Qui
cum flagello fatigaretur corporis: habebat per scĩ
spiritus custodiam consolationem cordis. Cm
ergo iam anni quadragesimi fuisset in cetitate tẽ¬
pus exemptum. ei dñs lumen reddidit: uitinum
suum obitum denunciauit. att ut monasteriis circũ¬

Expanded text:
tinuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen tinuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat per sancti Spiritus custodiam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circum
Abbreviated transcription (Latin):
atq fidelissimus uir. adhuc michi in mona¬
sterio posito narrauit: quod aliqui de sicilie parti¬
bus. nauigio romam petentes: in mari medio
positi. cuius dam serui dei qui in samnio fuerat
inclausus: ad celum ferri animã uderunt. Qui
descendentes ad terram: causa que an ita esset
perscrutantes. illo die inuenerunt obisse dei fa¬
mulum: quo hunc ad regna celestia ascendisse
cognouerunt.
.xi. cap̃. de egressu aĩe sꝑei albatis. Sb̃.¬
dhuc in monasterio meo positus. cuius¬
dam ualde uenerabilis uiri relatione cos¬
noui: quod dico.. Ciebat enim quia uenerabił
pater noĩe spes. monasteria construxit in loco
cui uocabulum campleest: qui existit ferme
miliarii interiacente spacio. auetusta nursye
urbe disumgitur. Hunc omnipotens ⁊ miseri¬
tõnis sue maximã seueritatem seruauit ⁊ graciã.
Quantumq eum prius flagellando diligeret:
postinodum perfecte sanando monstrauit. Eius
naniq oculos per quadraginta annoꝵ spacium cõ¬

Expanded text:
atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoverunt.. CAPUT X. De egressu animae Spei abbatis. Adhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et miseritionis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium con
Abbreviated transcription (Latin):
Tir iste uite uenerabilis inclusionis sue tempore
primo decreuerat: ut mulierem ultra nõ uideret.
Non quia aspernabatur sexum. sed ex contemplatio¬
nis specie temptatõnis inturrere metuebat uicium.
Quod quedã mulier audiens. audacter ascendit¬
in montem: atq ad eius specum impudenter pro¬
rupit. Atq ille paulolongius intuens. ⁊ uenientis
ad se muliebria indumenta conspiciens:sese in ora¬
cionem dedit. in terram faciem depressit. Et eousq
prostratus iacuit. quousq impudens mulier a fe¬
nestra cellule illuis fatigata recederet. Que die ea¬
dem mox ut de monte destendit: uitam finiuit.
ut ex mortis eius sentencia daretur intelligi: qr
ualde omni potenti deo displicuit. quod eius famu¬
lum au su improbo contristauit.

Expanded text:
ir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ost nõ multum uero temporis exigẽte cau¬
sagothorum uir quoq beatissimus agapi¬
tus huius sancte romane ecclesie pontifex. cui deo
dispensante deseruio: ad iustinianum principẽ
accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in greci¬
arum iam partibus. curandus oblatus est claudᷤ
⁊mutus:qui neq ulla uerba prodere. neq ex
terra unꝙͣ furgere ualebat. Cunq hunc propĩ¬
qui illuis flentes obtulissent. uir dñi sollicite
requisiuit. an curacionis illius haberent fidem.
Cui dum in uirtute dei ex auctoritate petri fixã
salutis illius spem habere se dicerent:protinus
uenerandus uir orationi incubuit. ⁊ missarũ
sollempnia exorsus: sacrificium inconspectu dei
omnipotentis immolauit. Quo peracto ab al¬
tari exiens. claudi manũ tenuit:atq assistente
⁊ aspiciente populo. eum mox aterra in propri¬
is gressib erexit. Cũq ei dominicũ corpus in
os mitteret: illa diu muta ad loquendũ lingua
soluta est. Miratiomnes. flere pre gaudio cẽperũt.

Expanded text:
ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut faceret: miratus extremuit factum. Reuersꝰ
ad patrem: rem gestani retulit. uir autem uene¬
rabilis benedictus. hoc non suis meritis: sed obedi¬
encie illius deputare cepit. At contra maurus. pro
solo eius imperio factum dicebat: seq consciũ in
illa uirtute non esse: quam nesciens fecisset. Sed in
hac humilitatis mutue. amicaq contentõne: acces¬
sit arbiter puer qui ereptus est. Nam dicebat. E¬
go cum ex aqua traherer: super caput meum ab¬
batis melotem uidebam. atq ipsum me ex aquis
reducere considerabam. Petrus. Magna sunt
ualde que narras. ⁊ multorum edificatõni profu¬
tura. Ego autẽ boni uiri miracula: quo plus bibo

Expanded text:
ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis benedictus in cella consisteret: predic¬
tus placidus puer sancti uiri mona chus. ad hauri¬
endam aquam de lacu egressus est. Quiuas quod
tenuerat in aquam in caute submittens: ip̃e quoq
cadendo sequtus est. Quem mox unda rapuit. ⁊
pene in linius sagitte cursum aterra introrsus traxit.
Uir autem dei intra cellam positus. hoc protinus ag¬
nouit: ⁊ maurum festine uocauit dicens. Frater
maure curre: quia puer ille quiad hauriendam
aquam perrexerat. in lacum cecidit: iamq eum
longuis unda trahit. Res mira: ⁊ post petrũ apłm
inusitata. Denedictione etenim postulata atq
percepta: ad patris sui imperium concitus perrexit
maurus. atq usq ad eum locum quo ab unda de¬
ducebatur puer: per terram se ire existimans. suꝑ
aquam cucurrit: eumq per capillos tenuit. rapi¬
do quoq cursu rediit. Qui uero mox terrã tetigit.
ad se reuersus post terga respexit.⁊quia super aqͣs
cucurrisset agnouit. Et qd̃ presumere nõ potuisset

Expanded text:
abilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ad maurũ monachũ cucurrit gothus: dampnum
quod fecerat nũciauit. ⁊ reatus sui egit penitenciã.
Quod maurus quoq monachus mox benedicto¬
dei famulo curauit indicare. Uir igitur domini be¬
nedictus hec audiens accessit ad lacum: tulit ce
manu gothi manubrium. ⁊ misit in lacum: ⁊ mox
ferrum de profundo rediit. ad in manubrium intra¬
uit. Qui statim ferramẽtum gotho reddidit dicẽs.
ecce labora noli contristari. Cap̃ septimũ. Depu¬

Expanded text:
ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
niuntur: sed tamen ad aliquid ardebunt. Scilic
ut iusti omnes ⁊ in deo uideant gaudia que ꝑ¬
ceperunt: ⁊ in illis perspiciant supplicia que e¬
uaserunt. Quatinus tantomagis in eternũ
diuine gracie debitores se esse cognoscant: quãto
in eternum mala puniri conspicuint. que eius
adiutorio uicerunt. Petrus Et ubi est quod
sancti sunt: si pro inimicis suis quos tũc ardere
uiderint nõ orabunt. quibus utiq dictũ est: pro
inimicis uestris orate: Gregorius. Orant pro
inimicis suis eotempore quo possunt ad fructu¬
osam penitentiã cor eoꝵ conueitere: atq ip̃a cõ¬
uersione saluare. Quid enim pro inimitis aliud

Expanded text:
niuntur, et tamen ad aliquid ardebunt, scilicet niuntur, et tamen ad aliquid ardebunt, scilicet ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in illis perspiciant supplicia quae evaserunt: quatenus tanto magis in aeternum divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt, quae ejus adjutorio vicerunt. --PETRUS: Et ubi est, quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate .--GREGORIUS: Orant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare: quid enim al
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: sine fine puni atur:
recte dice retur. si districtus iudex nõ corda homi¬
num. sed facta pensaret. Iniqui enim in eo cum
fine deliquerũt: qͥa cũ fine uixerunt. Nam uo¬
luissent utiq si potuissent sine fine uiuere: ut po¬
tuissent sine fine peccare. Ostendunt enĩ qr in p᷑¬
cato semper uiuere cupiunt: qui nũꝙͣ desinunt
peccare dum uiuunt. ⁊d magnam uero iusti¬
ciam iudicantis pertinet. ut nũꝙͣ careant suppli¬
tio: qui in hac uita nunꝙͣ uoluerunt carere pecca¬
to petrus. S ed nullus instus crudelitate pasci¬
di precipitur: ut a nequitia corrigatur. Ad hoc gͦ
uapulat: ut emendari debeat. Iniqui gͦ gehenne
ignibus traditi. s ad correptom nõ perueniunt
quo fine semper ardebunt: Gregorus. O miupo¬
tens dñs quia puis est: miseroꝵ cruciatu nõ pasci¬
tur. Quia autem iustus est: ab iniquox ultione
inperpetuum nõ sedatur. Sed iniqui omnes eter¬
no supplicio deputati. sua quidem iniquitate pu¬

Expanded text:
ta est, sine fine puniatur. --GREGORIUS: Hoc recte diceretur si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt; nam voluissent utique, si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt enim quia in peccato semper vivere cupiunt, qui nunquam desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato.--PETRUS: Sed nullus justus crudelitate pascio idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur. Ad hoc ergo vapulat, ut emendari debeat; iniqui autem gehennae ignibus traditi si ad correctionem non perveniunt, quo fine semper ardebunt?-- GREGORIUS. Omnipotens Deus, quia pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes, aeterno supplicio deputati, sua quidem iniquitate pu
Abbreviated transcription (Latin):
districtõns assorbuit. ut omĩno eis nõ liceat qͥcaͥd
ab illius eterne regule subtilitate discordat. Petrꝰ.
Hon est iam quod responderi debeat: aperte ra¬
tioni. Sed hec nũc questio mouet mentem: qũo
anima inmortalis dicitur. dum constat: qd in per¬

Expanded text:
districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternae regulae subtilitate discordat. PETR. Non est jam quod responderi debeat apertae rationi. Sed haec nunc quaestio mentem movet, quomodo anima immortalis dicitur, dum constet quod in per
Abbreviated transcription (Latin):
illis deus penitentiam ad agnostendam uerita¬
tem. ⁊ resipistant alaqueis dyaboli a quo capti
tenentur ad ipiũs uoluntatem: Et quomodo¬
tunc pro illis orabitur. qui iam nullatenus pos¬
sunt ad iusticie opera ab iniquitate cõmutari:
Eadem itaq causa est: ut non oretur tunc pro ho
minibus eterno igne dampnatis. que nũc etiam
causa est: ut nõ oretur pro dyrabolo angelisq eius
eterno supplicio deputatis. que nũc causa est: ut
nõ orent sancti homines pro hominib infidelibus
imꝑiis q defunctis: nisiquia de eis utiq quos eter¬
iudicis iusti conspectum: orationis sue meritũ
quassari refugiunt. Quod si nũc quoq uiuentes
iusti mortus ⁊ dampnatis iniustis mini me com
sa sese perpeti etiam ip̃i nouerũt. qnͣto districtius
tunc iniquoꝵ tormenta respicunt: quando ab
om̃i uite corruptione exuti: ip̃i iam iusticie uici¬
nius atq artius in herebunt: Sic quippe eoꝵ mẽ¬
tes. per hoc quod iustissimo iudici inherent. uis

Expanded text:
tiam ad cognoscendum veritatem; et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Et quomodo pro illis tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est cur minibus aeterno igne damnatis. Quae nunc etiam causa est, ut non oretur pro diabolo et angelis ejus aeterno supplicio deputatis, quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, nisi quia de eis utique quos aeterjudicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt: quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime comp causa al., carne sese perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. Sic quippe eorum mentes per hoc, quod justissimo judici inhaerent, vis
Abbreviated transcription (Latin):
uadã die matre bonfacii horreum ingressa.
pene omne triticum quod sibi in stipendiũ
tocus anni preparauerat: inuenit afilio suo paupe¬
ribus expensum. Cunq semet ipãm alapis pũgnis q
tonderet. qd̃ quasi anni subsidia perdidisset: superuenit
bonifacuis puer dei. eamq uerbis quibus ualuit. conso¬
eoꝵ tritico parum quid inuentum est remansisse. Puer
autem dei. sese illic protinus in oratõnem de dit. Qui
post paululum egressus. ad horreum matrem reduxit.
quod ita tritico plenũ inuentũ est sicut plenũ ante
nõ fuerat. cũ mater illuis tocuis anni sumptus se con¬
gregasse gaudebat. Quo uiso miraculo cõpuncta
mater. ipsa iam cepit agere ut daret:qui sic celeriter
possit que petisset accipere.

Expanded text:
uae die quadam horreum ingressa, pene omne triticum quod sibi in stipendio totius anni paraverat, invenit a filio suo pauperibus expensum. Cumque semetipsam alapis pugnisque tunderet, quod quasi anni subsidia perdidisset, supervenit Bonifacius puer Dei, eamque verbis quibus valuit consoeorum tritico parum quid inventum est remansisse. Puer autem Dei sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico plenum inventum est, sicut plenum ante non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
um inuenit. Qui uidelicet reparatus ductus ad
loca penarum.dum uidit rediit. narraiit ⁊obiit.
aperte monstratur: quia nobis illa nõ sibi uiderit.
Quibus cum adhuc concessum est uiuere licet
etiam amalis operibus emendare. Rogum uero
construi reparatus uidit: nõ qr apud infernum
ligna ardeant. ut ignis fiat:sed narraturus hec
uiuentibus. illa de incendio penarum uidit: ex qui¬
bus nutriri apud uiuentes corporens ignis solet.
ut per assueta audientes discerent:quid de insue¬
tis timere debuissent.

Expanded text:
um invenit. Qui videlicet Reparatus ductus ad um invenit. Qui videlicet Reparatus ductus ad loca poenarum, dum vidit, rediit, narravit, et obiit, aperte monstratur quia nobis illa, non sibi viderit, quibus dum adhuc concessum est vivere, licet etiam a malis operibus emendare. Rogum vero construi Reparatus vidit, non quod apud infernum ligna ardeant ut ignis fiat; sed narraturus haec viventibus, illa de incendio pravorum vidit, ex quibus nutriri apud viventes corporeus ignis solet, ut per haec assueta audientes discerent quid de insuetis timere debuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
lia lugeret: subito rediit. ⁊ tunctoꝵ plangentiũ
in stuporem uerse sunt la crime. Qui reuersus: ait.
Cicius ad ecclesiam beati laurentii m aityris. que
ex nomine conditoris dama si uocatur: puerum
mutite. ⁊ quid de tyburtio presbitero agatur uide¬
at. ⁊ renuntiare festinet. Qui uidelicet tyburti¬
us carnalibus desideriis subiacere ferebatur. cuius
adhuc uite moꝵq bene quoq floretuis eius nunc
ecclesie presbiter meminit. Cum uero puer per¬
geret: narrauit idem reparatus qui ad se reuersus
fuerat: quid illo ubrductus fuerat agnouit dicens.
Paratus fuerat rogus ingens. deductus autem tybur¬
tius presbiter in eo est. ⁊ superpositus: atq supposito
igne concrematus. Alius autem parabatur rogus.
cuius aterra in celum cacumen tendi uidebatur: qͥ
emissa uoce clamatum est cuius esset. Hus igitur dic¬
tis.statim reparatus defunctus est.Puer uero qui
transmissus ad tyburtium fuerat. iam eum mortu¬

Expanded text:
lia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium lia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait: Citius ad Ecclesiam beati Laurentii martyris, quae ex nomine conditoris Damasi vocatur, puerum mittite, et quid de Tiburtio presbytero agatur videat et renuntiare festinet. Qui videlicet tunc Tiburtius carnalibus desideriis subjacere ferebatur: cujus adhuc vitae morumque bene quoque Florentius ejus nunc Ecclesiae presbyter meminit. Cum vero puer pergeret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuerat, quid de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: Paratus fuerat rogus ingens, deductus autem Tiburtius presbyter in eo est superpositus, atque supposito igne 421 concrematus. Alius autem parabatur rogus, cujus a terra in coelum cacumen tendi videbatur. Cui emissa voce clamatum est cujus esset. His igitur dictis statim Reparatus defunctus est: puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, jam eum mortu
Abbreviated transcription (Latin):
uulcani olla iactatus est. Quod illi audientes. solli¬
cite conscripserunt diem. atq ytaliam reuersi: eod̃
die theodericum regem inuenerũt mortuum quo
eius exitus atq supplicium dei famulo fuerat ostẽ¬
sum. Et quia iohannem papam affligendo in custo¬
dia occidit. Symma chum quoq patricium ferro tru
cidauit: ab illis iuste in ignem nutti apparuit. quos
in hac uita iniuste iudicauit . xxxii. cap̃. de morte re¬
mũ remote uite desideriis anhelabam: quidã
honestus senex deus dedit nomine. ualde huius ur¬
bis nobilis. anucus quoq michi in amiciciis sedule
iungebatur: qui michi narrabat dicens. Gothoꝵ
tempore quidam spectabilis uir reparatus nomine:
uenit ad mortem. Qui cũ diu iam mutus ac rigidꝰ
iaceret: uisum est qd̃ ab eo funditus flatus uitalis
exisset: atq exanime remansisset corpus. Cũq ⁊
multi qui cõuenerant. ⁊ eum iam mor tuũ fami¬

Expanded text:
Vulcani ollam jactatus est. Quod illi audientes, solliVulcani ollam jactatus est. Quod illi audientes, sollicite conscripserunt diem, atque in Italiam reversi, eo die Theodoricum regem invenerunt fuisse mortuum quo ejus exitus atque supplicium Dei famulo fuerat ostensum. Et quia Joannem papam affligendo in custodia occidit, Symdicavit, ab illis iuste in igne mitti apparuit, quos in hac vita iniuste iudicavit. DE APPARITIONE mum remotae vitae desideriis anhelabam, quidam honestus senex, Deusdedit nomine, valde hujus urbis nobilibus amicus, mihi quoque in amicitiis sedule jungebatur, qui mihi narrabat, dicens: Gothorum tempore quidam spectabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu jam mutus ac rigidus jaceret, visum est quod ab eo funditus flatus vitalis exisset, atque exanime remansisset corpus. Cumque et multi qui convenerant, et eum jam mortuum fami
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio positum crebro ueniebat mecum ꝙ¬
colloqui de anime utilitate consueuerat. Hic itaq
quadam die michi narrauit dicens.Theoderici re¬
gis temporib pater soceri mei in sicĩliam exactom̃
canonum egerat. atq iam ad ytaliam redibat. Cu¬
quia illic uir quidam solitarius magne uirtutis ha¬
bitabat. dum naute nais armamenta repararẽt.
uisum est predcõ patri soceri mei ad eundem uirum
dei pergere. seseq eius oratoĩbus cõmendare. Quos
uir dñi cum uidisset: eis inter alia colloquens dixit.
Scitis cuua rex theodericus mortuis est: Cui illi pro¬
tinus responderunt. Absit. Nos enim uiuentẽ dimi¬
simus: ⁊ nichil tale ad nos de eo nuncusq perlatum
est. Quibus dei famulus addidit dicens. Etiã mor¬
tuus est. Nam esterno die hora nona inter iohannẽ
papam ⁊ synmachum patricium discalciatus ⁊ dis¬
cinctus. ⁊ uinctis manibus deductus. in hac uicina

Expanded text:
monasterio positum crebro veniebat, et memonasterio positum crebro veniebat, et mecolloqui de animae utilitate consueverat. Hic itaque mihi quadam die narravit, 420 dicens: Theodorici regis temporibus pater soceri mei in Sicilia exactionem canonis egerat, atque jam ad Italiam redibat. Cuatur. Et quia illic vir quidam solitarius magnae virtutis habitabat, dum nautae navis armamenta repararent, visum est praedicto patri soceri mei ad eumdem virum Dei pergere, seque ejus orationibus commendare. Quos vir Domini cum vidisset, eis inter alia colloquens, dixit: Scitis quia rex Theodoricus mortuus est? Cui illi protinus responderunt: Absit, nos eum viventem dimisimus, et nihil tale ad nos de eo nuncusque perlatum est. Quibus Dei famulus addidit, dicens: Etiam mortuus est: nam hesterno die hora nona inter Joannem papam et Symmachum patricium discinctus atque discalceatus et vinctis manibus deductus, in hanc vicinam
Abbreviated transcription (Latin):
ad rigorem redit. quomodo enim res incorporea a
re corporea teneri: atq affligi possit ignora. Petrus.
Dic queso apostatas spiritus a celesti gloria deiectos
esse corporeos an incorporeos suspicaris:
Quis sanũ sapiens esse spiritus corporeos dixerit:
petrus. Oehenne ignem esse corporeum an incor¬
poreum fateris: Cregoruis. Ignem iehenne
corporeum esse non ambigo. in quo certum est cor¬
pora cruciari. Certe reprobis ueritas in fine dictura
est. Ite in ignem eternum: qui paratus est dyabolo
⁊ angelis eius. Si igitur dyabolus eiisq angeli cũ
sint incorporei. corporeo sunt igne cruciandi: quid
mus debet de hac ulterus questione dubitare. Sg¬
tͥcesunũ pͥmũ cap̃. de morte theoderici regis arax
do. si ea que michi a uiris fidelibus digesta
narrauero. Iulianus namq huius romane ecclesie
cui auctore deo deseruio secundus deffensor: qui añ
septem fere annos deffunctus est. adhuc adme in

Expanded text:
ad rigorem redit. Quomodo enim res incorporea a ad rigorem redit. Quomodo enim res incorporea a re corporea teneri atque affligi possit ignoro. GREGOR. Dic, quaeso te, apostatas spiritus a coelesti gloria dejectos, esse corporeos, an incorporeos suspicaris? PETR. Quis sanum sapiens ess spiritus corporeos dixerit? GREGOR. Gehennae ignem esse incorporeum, an corporeum fateris? PETR. Ignem gehennae corporeum esse non ambigo, in quo certum est corpora cruciari. GREGOR. Certe reprobis Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Si igitur diabolus ejusque angeli, cum sint iet animus de hac ulterius quaestione dubitare.CAPUT XXX. De morte Theodorici regis Ariando, si ea quae mihi a viris fidelibus sunt digesta narravero. Julianus namque hujus Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, secundus defensor, qui ante septem ferme annos defunctus est, ad me adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
i incorporeus spiritus petre in hoc teneri potest
quod uiuificat. quare nõ penaliter ⁊ ibi tene¬
atur ubi mortificatur: Teneri autẽ per ignẽ spiri¬
tum dicumus. ut intormento ignis sit: uidendo atty
sentiendo. Ignem namq ip̃o eo patitur quod uidet.
⁊quia concremari se aspicit: concrematur. Sicq fit
ut rem corpoream exurat. dum ex igne uisibili ardor
ac dolor usibilis trahitur. ut per ignem corporeũ
ligere dictis euuangelicis possimus: quia incendiũ
anima. nõsolum uidendo: seo etiam experiendo pati¬
tur. Ueritatis enim testimonio diues mortuus in
inferno dicitur sepultus.cuius anima quia in igne
cabatur dicens. Mitte lazarum ut intingat extre¬
mum digiti sui in aquam. ut refrigeret linguam
meam: quia crucior in hac flamina. Dum ergo pecca¬
torem diuitem dampnatum ueritas in ignibus per¬
hibet. quis nam sapiens reproboꝵ animas teneri ĩ¬
ete ratõne ac testimonio
ad credulitatem animus flectitur. sed dimissus iterũ

Expanded text:
i incorporeus spiritus, Petre, in hoc teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur ubi mortificatur? Teneri autem spiritum per ignem dicimus, ut in tormento ignis sit videndo atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur, quo videt; et quia concremari se aspicit, concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum ligere ex dictis evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitucatur dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens reproborum animas teneri one ac testimonio ad credulitatem flectitur animus, sed dimissus iterum
Abbreviated transcription (Latin):
nimam reddidit. Et quia ueraciter sanctos aposto¬
los uderit: eos etiam sequendo testatus est. Quod
plerunq contingit iustis. ut in morte sua scõx pre¬
cedencium uisiones aspiciant: nec ipsam mortis su¬
e penalem sentenciam pertimestant. sed dum eoꝵ mẽ¬
tes internoꝵ ciuium societas ostenditur: a carnis su¬
e copula. sine dolore ⁊ formidinis fatigatione sol¬
uantur.

Expanded text:
nimam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostonimam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
te distensum: si quod adhuc ei uitale spiramẽ esset.
naribus eius apposita curauit aure dinoscere. Quod
ille sentiens. cui tenuissimus inerat flatus: quan¬
tulum annisu ualuit ut lociui potuisset inferuescẽ¬
te spiritu. collegit uocem: atq erupit dicens. Rece¬
de a me mulier. ad huc igniculus uiuit: paleã tolle.
Illa igitur recedente. concrescente uirtute corporis:
cũ magna cepit leticia clamare dicens. Beneueniũt
dñi mei. beneueniunt dñi mei. Quid ad tantillũ
seruulum uestrũ dignati estis conuenire: uenio. ue¬
nio. gracias ago gracias ago. Cunq hoc iterata uoce¬
crebro repeteret. quib hoc diceret noti sui qui illũ
circunsteterant: requirebant. Quibus ille admi¬
rando respondit dicens.Nunquid cõuenisse hic scõs
apłos nõ uidetis: Seatum petrum ⁊ paulum primoᷤ
apłoꝵ nõ aspicitis: Ad quos iterum conuersus dice¬
bat. Etce uenio. ecce uenio. Atq inter hec uerba: a¬

Expanded text:
te distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, te distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba a
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc sileam. quod iur uenerabilis albas
Stephanus. qui nõ longe ante hoc quadriẽni¬
um in hac urbe defunctus est: quẽ ip̃e ecrã bene no¬
sti. In eadem prouincia nursie contigisse referebat¬
Aiebat enim. qd illic presbiter quidam cõmissam
ex tempore ordinatõnis accepte presbiteram suam
ut sororem diligens. sed quasi hostem cauens: ad se
propius accedere nunꝙͣ sinebat. eamq sibimet propĩ¬
quare nulla occasione permittens. abea sibi cõmuni¬
onem funditus famil iaritatis absciderat. Habent
quippe sancti uiri hoc proprium. nam ut semper ab
illicitis longe sint: ase plerunq eciam licita absci¬
dunt. Unde idem uir neunqmͣ per eam incurreret
culpam : sibi eciam ministrari per illam recusabat
neccessaria. Hic ergo uenerabilis presbiter. cũ lon¬
gam uite implesset etatem: anno quadragesimo
ordinatõnis sue mardescente graniter febre correp¬
tus. ad extrema deductus est. Sed cum eum presbite¬
ra sua conspiceret solutis iam menbris. quasi ĩ mor¬

Expanded text:
is abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebatAiebat enim quod illic presbyter quidam commissam ex tempore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt. Unde idem vir, ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiam per illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in mor
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius: omnes nos accepimus. Nam dei homines¬
sancti potuerunt a dño uirtutes habere: non eciam
alus tradere. Ille autem signa uirtutis dedit subditis
qui se daturum signum ione promisit inimicis. ut
coram superbis mori dignaretur: corã humilibus re¬
surgere. Quatinus ⁊ illi uiderent quod contẽpne¬
rent:⁊ isti quod ueneranter amare debuissent. Ex qͦ
misterio actum est: ut dum superbi aspicuint des¬
pectum mortis: humiles contra moitem acciperent
gloriam potestatis. Petrus. Queso te post hec ad
que locauir sanctus migrauerit: uelsi aliquas in
eis uirtutes ostenderit innotesce. Bregoruis. q uõ¬

Expanded text:
ne ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei hominene ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, vel si aliquas in eis virtutes postmodum ostenderit, innotesce. Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc aloco eodem uix decem milibus aberat.:
estimauit esse nunciandum dicens. Reuerte¬
re: quia presbiter qui te persequebatur. extĩct¬
est. Quod uir cei benedictus audiens. sese in grauibz
lamentis de dit. uel quia inimicus occubuit: uel quia
de inimici morte discipulus exultauit. Qua de re fac¬
tum est. ut eidem quoq discipulo penitenciam indi¬
ceret. qd̾ mandans talia gaudere de inunici interitu
presumpsisset. Pettus. Mira sunt ualde ⁊ multũ
stupenda que dicis. Nam in aqua expetra producta:
moysen. Inferro uero quod exprofundo aque rediit:
heliseum. In aque itinere petrum. in corui obedien¬
cia helyam: in luctu autẽ mortis inimiti. daiuid ui¬
petre unum spiritum habuit. qui per concessã
redemptoris graciam: electoꝵ corda omnium imple¬
uit: de quo iohannes dicit. Erat lux uera. que illu¬
minat omnem hominem uenientem in hũc mũ¬
dum. Et de quo rursus scriptum est. De plenitudi¬

Expanded text:
adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctest. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David vitre, unius Dei spiritum habuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: se ad extinguendas discipuloꝵ animas
accendit: ita ut orto celle cui benedictus merat.
ante eoꝵ oculos nudas septem puellas nutteret:
que coram eis sibi inuicem manus tenentes.
Quod sanctus uir de cella conspiciens. lapsũ q
adhuc teneriorib discipulis pertimescens: id q
pro sua solius fieri persequtione pertractans. in¬
uidie locum dedit: atq oratoria cuncta que con¬
struxerat sub statutis prepositis adiunctis fratrib¬
preordinauit. ⁊ paucis secum monachis ablatis.
habitacionem mutauit loci. Morq uir dei eius odia
humiliter declinauit. hunc autem omni potens
deus terribiliter pertussit. Nam cum predictus
presbiter stans in solario benedictum discessisse
cognosteret. ⁊ exultaret: perdurante immobili¬
ter tota domius fabrica. hoc ipsum in quo stabat
solarium cecidit: ⁊ benedictihostem conterens
extinxit. Quod uiri dei discipulus maurus no¬
mine. statim uenerabili patribenedicto. qui

Expanded text:
potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit: sed eum que pestis lateret in pane nõ latu¬
it. Ad horam uero refectionis illiuis ex uicina silua cor¬
uus uenire consueuerat: ⁊panem de manu eius acci¬
pere. Qui cũ more solito uenisset. panem quẽ pres¬
biter transmiserat. uir dei ante coruum proiecit
homine possit inueniri. Tunc coruus aperto ore ex¬
pansis alis circacundem panem cepit discurrere: atq¬
crocitare. Ac si aperte diceret. ⁊ obedire se uelle. ⁊ ta¬
men eius iussa implere nõ posse. Cui uir dei iterũ
atq ibi proice. ubi inueniri nõ possit. Quẽ diu de¬
moratus quandoq coruus iomordit: leuauit.⁊
recessit. Post trium uero horarum spacium. abiec¬
to pane redit:⁊de ma nuhominis dei annonam
quam consueuerat accepit. uene rabilis autem
pater contra uitam suã inardestere sacerdotis
animum uidens. illi magis ꝙͣ sibi doluit. Sed pre¬
dictus florencius quia magistri corpus necare nõ

Expanded text:
suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latususcepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei ante corvum projecit,hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir Domini praeatque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non
Abbreviated transcription (Latin):
secularem uitam multi derelinquerent. ⁊ sub le
ui redemptoris iugo ceruicem cordis edomarent:
quod ipsi habere nõ appetunt: uicine eccłe p̾sbit̾
florencius nomine. huius nostri subdiaconi florẽ¬
cii auus. antiqui hostis malicia pertussus. sancti ui¬
ristudiis cepit emulari: eiusq conuersationi dero¬
gare. quos q eciam posset ab illius uisitatõne cõ¬
pescere. Cũq iam se conspiceret eius profectib
obuiare nõ posse. ⁊ conuersatõnis illuis opinio¬
nem crescere: atq multos ad statũ uite melioris.
ip̃o quoq opinionis eius preconio indesinenter uo¬
cari: inuidie facib magis magisq succensus. de¬
terior fiebat: quia conuersatõnis illius habere ap
petebat laudem: sed habere laudabilem uitã nole¬
bat. Qui eiustem inuidie tenebris cecatus: ad
hoc usq perductus est: ut seruo omĩpotentis dñi
infectum ueneno panem quasi pro benedictõe
trans mitteret. Quem uir dei cum graciarum actõe

Expanded text:
saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni iugo redemptoris cervicem cordis edomarent, quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
anctus uir ad alia demigrans loca. locũ nõ
hostem mutauit. Nam tanto post grauiora
prelia pertulit. quanto contra se aperte pugnantẽ.
ipm magistrum malicie inuenit. Castrum quoq
quod cassinum dicitur. in excelsi montis latere sitũ
est. Qui uidelicet mons distenso sini. hoc idem
castrum recipit. Sed per tria milia in altum se sub¬
rigens: uelut ad ethera cacumen tendit. ubi uetu¬
stissimũ fanum fuit: in quo ex antiquoꝵ more
gentilium astulto rusticoꝵ populo. apollo coleba¬
tur. Circunquaq eciam in cultu demonum luci
succreuerant: inquibz ad huc eodem tempore infi
delium insana multitudo sacrificiis sacrilegis in¬

Expanded text:
anctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tedelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis in