comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calore animantis. ipse nunc suꝑfert᷑ aquis bap¬
tismi. ut ingredientes sub grãm suam confo¬
uens. inueram regeneret uitam. expandens alas
suas. ꝙ assumens eos. atq portans in humeris
suis. ꝙ si opusẽ ut amplius appropinquet alicui.
idẽ si aliquis arceat᷑ ab aquis. ut uolens ad illas ꝑue¬
nire si possit. sicut arcebat᷑ cornelius uideis ꝓhiben¬
tione confitentes necdum baptirati. ad aquas ꝑue¬
nire ñ poterant. artati carcerib ꝙ uincłis p̾pediti.
si inqͣm opus sit ꝓpt̾ aliquid hunisim. tunc de¬
mum aduolat mat̾ gr̃a dei. suasq ultra indum
aquarũ alas extendit. sicut adhuc loquente petͦ

Expanded text:
calore animantis ipse nunc superfertur aquis bapcalore animantis ipse nunc superfertur aquis baptismi, ut ingredientes sub gratiam suam confovens, in veram regeneraret vitam expandens alas suas, et assumens eos atque portans in humeris suis . Et si opus est ut amplius appropinquet alicui, id est si ab aquis arceatur aliquis, ut volens ad illas pervenire non possit, sicut arcebatur Cornelius , Judaeis prohibenrsecutione confitentes, necdum baptizati, ad aquas pervenire non poterant, aretati carceribus et vinculis praepediti. Si, inquam, opus sit, propter aliquid hujusmodi, tunc demum advolat mater gratiae Dei, suasque ultra nidum aquarum a
Abbreviated transcription (Latin):
patris s & filii sp̃c ẽ. Potuit autem creatura ra¬
tionalis amittere id qͦd ad similitudinẽ dei facta
est. non potuit uero eo carere qd ad imaginẽ con¬
dita ẽ. Quare: Quia uidelicet diuine bonitatis
imitatio ꝑ quam dei fimilitudo retinet᷑. creat᷑e
quoq uoluntatẽ exigit. rationalitas autẽ que
imp̾ssione unaginis dei humane amme insculp¬
ta est. a sola ereatoris arte ꝓcessit. Igitur ut si¬
militudinẽ dei qͣm nr̃a u̾oluntate ꝑdidimus.
nr̃a nicħominus uoluntate recuꝑare possimꝰ.
bonitas dĩ sp̃c sc̃s illuc usq descendit. quo ꝑue¬
nire facile possumus. dum suꝑfert᷑ aquis que
presto sunt. de nr̃o solam uoluntatẽ postulans.
cet̾a gratis omnia ꝓcurans. Nam & aqͣm illam
que de mortuo xͥ corpe ꝓfluxit ipse creauit. qui¬
corpus ip̃m xͥ de nr̃e aͥqua nature fotu suo con¬
crescere fecit. sicut habenus in simbolo. & incar
ut in p̾senti lectione scr iptumẽ suꝑferebat᷑ aqͥs
in modum uolueris. ut ait ieronius oua sua

Expanded text:
Patris, sed et Filii Spiritus est. Potuit autem creatura rationalis amittere id quod ad similitudinem Dei facta est, non potuit vero eo carere quod ad imaginem Dei condita est. Quare? quia videlicet, divinae bonitatis imitatio, per quam Dei similitudo retinetur, creaturae quoque voluntatem exigit; rationalitas autem, quae impressione imaginis Dei humanae animae insculpta est, a sola Creatoris arte processit. Igitur, ut similitudinem Dei, quam nostra voluntate perdidimus, nostra nihilominus voluntate recuperare possimus, bonitas Dei Spiritus sanctus illuc usque descendit, quo pervenire nos facile possumus, dum superfertur aquis, quae praesto sunt, de nostro solam voluntatem postulans, caetera gratis omnia procurans. Nam et aquam illam, quae de mortuo Chrcorpus ipsum Christi de nostrae aqua naturae fotu suo concrescere fecit, sicut habemus in symbolo: Et incarut in praesenti lectione scriptum est, superferebatur aquis, in modum volucris, ut ait Hieronymus, ova sua
Abbreviated transcription (Latin):
homo factus ẽ. in eo qͦd rationabilis est .iiii.
ad similitudinẽ uero in eo quod diuine bonita¬
tis imitator conditus est. Imago namq dĩ uel
figura substantiae ens sicut apłs ait. filius
est. bonitas autẽ uel caritas dĩ & imaginis

Expanded text:
 in eo quod rationalis est, ad similitudinem vero in eo quod divinae bonitatis imitator conditus est. Imago namque Dei vel figura substantiae ejus , sicut Apostolus ait, filius est: bonitas autem vel charitas Dei et imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s quidẽ meus orat. mens autẽ sine fructu ẽ. ita
quoq de his sentiendũ ẽ. slam qui mystĩa uel sig¬
na eccłiȩ fideliter ꝙ pie frequentãt. quãuis causas
eorũ scire ñ potuerunt. ñ tam̃ sine fructu sunt.
Ideo qͥppe hec instituta sunt: ut miro modo secreta
dei que a paucis possunt intelligi. pene ab om̃bꝰ
possint agi. Nunqͥa quia in oꝑando soli uiderz
ocłi. cetera menbra quȩ ñ uident ꝙ tam̃ oꝑant᷑
sine fructu st̃: s unũ qđq menbrũ suam digni

Expanded text:
spiritus quidem meus orat, mens autem sine fructu est, ita spiritus quidem meus orat, mens autem sine fructu est, ita de his quoque sentiendum est. Nam qui mysteria vel signa Ecclesiae fideliter et pie frequentant, quamvis causas eorum scire non potuerint, non tamen sine fructu sunt. Ideo quippe haec instituta sunt, ut miro modo secreta Dei, quae a paucis possunt intelligi, pene ab omnibus possint agi. Nunquid quia in operando soli vident oculi. caetera membra, quae non vident et tamen operantur, sine fructu sunt? S
Abbreviated transcription (Latin):
gurat. qui auinea sua quan de egipto transtulit
& plantauit mebriatus aceto penarũ. sopitus
somno mortis. idest habitu inuentꝰ ut homo. pa¬
lam qͦd passibilis mortalisq eẽt apparuit: Sed exe¬
at ꝙ foris nuntiet. eumq infirmitatis arguat
cham qui interpretat᷑ callidus. scilicet om̃is he¬
reticus callens ad rycam. contentiosus ꝙ impati¬
ens. Nam inclitus sem ꝙ dilatatus iapheth. uide¬
licet catholici atq apłici patres honesto sacramen¬
torũ pallio ꝓpt̾ nos assumptã ornant ꝙ ueneran¬
tur infirmitatẽ. ꝙ hoc post dorsum suũ. qͥa sane
infirma illa transiert̃. nec ea p̃sentes ipsi uiderunt.
Hec uero sacram̃ta celebrare. et causas eoꝵ ñ intel¬
ligere. loqui. quasi lingua. ẽ. et interp̃tationẽ nes¬
hortatur ut ꝓpħemus. id ẽ ut ea que sp̃u oramus
aut psallimus. mentis qͦ incelligentia capiamus:
Sed non omĩno quemiadmodũ si orem lingua.

Expanded text:
guravit, qui a vinea sua, quam de Aegypto transtulit guravit, qui a vinea sua, quam de Aegypto transtulit et plantavit, inebriatus aceto poenarum , sopitus somno mortis, id est habitu inventus ut homo, palam quod passibilis mortalisque esset, apparuit? Sed exeat et foris nuntiet, eumque infirmitatis arguat Cham, quod interpretatur calidus, scilicet omnis haereticus calens ad rixam, contentiosus et impatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japhet, videlicet catholici atque Apostolici Patres, honesto sacramentorum pallio, propter nos assumptam ornant et venerantur infirmitatem, et hoc post dorsum suum, quia sane infirma illa transierunt, nec ea praesentes ipsi viderunt. Haec vero sacramenta celebrare, et causas eorum non intelligere, quasi lingua loqui est, et interpretationem neshortatur, ut prophetemus, id est, ut ea quae spiritu oramus aut psallimus, mentis quoque intelligentia capiamus. Sed non omnino, quemadmodum si orem lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
a que per anni circulum. ordine
constituto in diuinis agunt᷑ officiis:
et attentum auditorem et eruditũ.
ut bene exponant᷑ expetunt uene¬
rabilium scripturarũ didascalum atꝙ symnisten.
Altissimarũ namq signa sunt rerũ. et maxima
queq continent celestiũ sacram̃ta secretoꝵs. quoꝵ
ad maiestatẽ contẽplandam. non nisi eruditus et
religiosus quisquam aspirare idoneus ẽ. Si quidẽ
ab his uiris ordinata hec atq in obsequiũ dñi nr̃i
sacram̃ta incarnationis. natiuitatis. passionis. re¬
surrectionis. ꝙ ascensionis eius. ꝙ sublumt in¬
tellexerunt. ꝙ p̃dicare uoce. litteris. atq huiꝰmo¬
ui signis. fidelit̾ ꝙ sapienter curauerunt. Uideli¬
cet mutati st̃ hoc pacto benedictos filios noȩ. sem
et iaphech: qui nuditatẽ patris ridente malediẽ¬
to cham. assũpto pallio post dorsũ suũ diligentia
reuerenti contexert. Nam quid alud noe. de
uinea sua quã plantauit ᷑ mebriatus. doriensq¬

Expanded text:
a quae per anni circulum ordine constituto in divinis aguntur officiis, et attentum auditorem, et eruditum, ut bene exponantur, expetunt vernabilium Scripturarum didascalum atque symmistem. Altissimarum namque signa sunt rerum, et maxima quaeque continent coelestium sacramenta secretorum; quorum ad majestatem contemplandam, non nisi eruditus et religiosus quispiam aspirare idoneus est. Siquidem ab his viris ordinata haec, atque in obsequium Domini nativitatis, passionis, resurrectionis et ascensionis ejus, et sublimiter intellexerunt, et praedicare voce, litteris atque hujusmodi signis fideliter et sapienter curaverunt. Videlicet imitati sunt hoc pacto benedictos filios Noe, Sem et Japhet, qui nuditatem patris, ridente maledicto Cham, assumpto pallio post dorsum suum, reverenti diligentia contexerunt . Nam, quid aliud Noe de vinea sua quam plantavit , ips
Abbreviated transcription (Latin):
inuoco sp̃m scm. ut qui ꝑ scõs patres hec ordi¬
nauit. eadem mͥ scd̾m sensum et auctoritatent
seripturarũ aꝑire sua dignet᷑ grã. Clisum est
autem hoc dpuscłm sic ordinari: ut pͥmũ ea qͦ
pene cotidiana sunt. deinde que certis temꝑibꝰ
et causis uariant᷑ digerã. ip̃o aduiuiante xp̃o
cuiꝰ pio sanguine unuersa terra purpurata
est. cuiꝰ uictoriis celũ floret. cuius mysteriis tẽ¬
pora insignita sunt. cuiꝰ memoria dies q hore
ornate sunt. Illud abonis om̃ibꝰ huiꝰcemodi stu¬
dipmeritũ uł dignitas impetrare debebit. ut
quanius uetus cum suauitate unũ bibere as¬
sueti sint: nr̃a tam̃ musta despuenda ñ ruidicent.
Neq enim auctoritati uet̾um quicqͣ detrahimꝰ.
amalaru scilicet ꝙ aliorũ. siqui forte scͥpserunt
de biu̾modi. s licuit semꝑq licebit cuiq dicere
salua fide que senserit. Primũ quidẽ cotidianũ
nr̃e seruitutispensũ. uidelicet septẽ diei hore
quas canonicas. id est regłares dicimꝰ. unde cau¬

Expanded text:
itum sanctum, ut qua per sanctos Patres haec ordinavit, eadem mihi secundum sensum et auctoritatem Scripturarum, aperire dignetur gratia. Visum est autem hoc opusculum sic ordinari, ut primum ea quae pene quotidiana sunt, deinde quae certis temporibus et causis variantur, digeram, ipso adjuvante Christo, cujus pio sanguine universa terra purpurata est, cujus victoriis coelum floret, cujus mysteriis tempora insignita sunt, cujus memoria dies et horae ornatae sunt. Illud a bonis omnibus hujusce studii meritum vel dignitas impetrare debebit, ut, quamvis vetus cum suavitate vinum bibere assueti sint, nostra tamen musta despuenda non judicent. Neque enim auctoritati veterum quidquam detrahimus. Ammalarii scilicet et aliorum, si qui forte scripserunt de hujusmodi, sed licuit, semperque licebit cuique dicere salva fide, quod senserit. Primum quidem quotidianum nostrae servitutis pensum, videlicet septem diei horae, quas canonicas, id est regulares dicimus, unde cau
Abbreviated transcription (Latin):
ficio. gr̃ã. missione. Uulgo aũ usitato uocabulo
ꝓpħe sunt. sic̃ in hoc loco. Scłm qͣm acceptionẽ
dauid ⁊ damiel ⁊ cet̾i qmplures ꝓpħȩ ñ dicunt᷑. s
agiogͣphi. In ordine agiogͣphoꝵ nouẽ uolumina
continent᷑. primũ iob. scd̾m. lib̾ psalmoꝵ. t̾cium.
ꝓuerbia salomonis que grece parabolȩ. hebĩce
masloth dicunt᷑. quartum ȩccłiastes. qd̾ hebraice
coeleth. latine concionator interp̃tat᷑. quintũ sy¬
rasirim. id est cantica canticoꝵ. sextũ daniel. sep¬
timũ paralipomenon. qd̾ latine souat uerba
dierũ. hebraice dabreiami dicit᷑. octauũ esdras.
ciunt iuginti duos. quot litteras etiã alphabetũ
continet hebraicũ. ut totidem libris erudiatur
uita iustoꝵ ad salutẽ. quot litteris lingua discen¬
tiũ ad eloquentiam instruit᷑. Sunt p̃terea in uet̾i
testam̃to alii quidam libri. qͥ leguntur qͥdem.
s in corpore textꝰ uel in canone auctoritatis non
scribuntur. ut est liber tobiȩ ⁊ iudith ⁊ macha¬

Expanded text:
ficio, gratia, missione. Vulgo autem usitato vocabulo  sicut in hoc loco. Secundum quam acceptionem David et Daniel et caeteri complures, prophetae non dicuntur, sed hagiographi. In ordine hagiographorum novem volumina continentur. Primum Job; secundum liber Psalmorum; tertium Proverbia Salomonis quae Graece parabolae, Hebraice , masloth, dicuntur; quartum Ecclesiastes, qui Hebraice , coeleth, Latine concionator interpretatur; quintum , syra syrim, id est Cantica canticorum; sextum Daniel; septimum Paralipomenon, quod Latine sonat verba dierum, Hebraice , dabreniamin, dicitur; octavum Esdras; liter faciunt viginti duos quot litteras etiam alphabetum continet Hebraicum, ut totidem libris erudiatur vita justorum ad salutem, quot litteris lingua discentium ad eloquentiam instruitur. Sunt praeterea in Veteri Testamento alii quidam libri qui leguntur quidem, sed in corpore textus vel in canone auctoritatis non scribuntur. Ut est liber Tobiae et Judith, et Macha
Abbreviated transcription (Latin):
laudũ tuaꝵ argumentũ teneo minimẽ du-¬
biũ. ipsas mei laudat̾ces litteras cuas. In
quib aliũ fortasse delectet eruditionis in¬
signe. sermo suauis ⁊ purꝰ. or̃o luculenta.
gratũ ⁊audabiłeq compendiũ. Michi uͦ p̃
Nis ulla ducit᷑ miranda humilitas. qua tan¬
tilũ tantus p̃uenire curasti: & obsequio
salutandi. & p̃conio p̃dicandi. & p̃candi
reu̾entia. Sane qd̃ ad me attinet. lego
de me in litteris tius. ñ qͦd sum. s qd̾ esse
uellem: & qd̃ ñ esse pudet. uerũptamen
qd̃ sũ tuum ẽ: & si qͥd melius di unqͣ mun̾e
fuero. tuũ fore confidito: reu̾entissime atꝙ
amantissime pateꝵ¬

Expanded text:
laudum tuarum argumentum teneo minime dulaudum tuarum argumentum teneo minime dubium, ipsas mei laudatrices litteras tuas, in quibus alium fortasse delectat eruditionis insigne, sermo suavis et purus, oratio luculenta, gratum laudabileque compendium. Mihi vero prae his illa ducitur humilitas, qua tantillum tantus praevenire curasti, et obsequio salutandi, et praeconio praedicandi, et precandi reverentia. Sane quod ad me attinet, lego de me in litteris tuis, non quod sum, sed quod esse vellem, et quod non esse pudet. Verumtamen quod sum tuum est, et si quid melius Dei unquam munere fuero, tuum fore confidito, reverendissime atque amantissime Pate
Abbreviated transcription (Latin):
sauro cordis sui ꝓfert bonũ. Scͥpta głȩ
tuȩ imino & meȩ satis libent̾ accepi uir to¬
cius reu̾entiȩ: tenens in illis. uñ te ñ ini̾ito
głificem. & ip̃se ñ inm̃ito głer. Siquid̃ gła
nr̃a hec ẽ tue sublimitatis dignatio: tua
nr̃ȩ reputatio praruitatis. Nlempe in alto
ñ altũ saꝑe. s humilib consentire nil cdõ
cariꝰ. nilrarius apd̾ homines. Quis sapiens
ñ qui sapientiȩ consiliis acquiescit᷑ Ait aut̃.
Quanto maior es: tanto humilia te in om̃ib.
Hoc tu m̃ exhibiusti. minori maior. semor
iuniori. Possim ꝓinde & ego tuã ꝓbatã sa¬
pientiã ñ indebitis efferre lauib. & for¬
te iustiorib his quib me dignata ẽ ipsa.
Quippe int̾est ad dandam rerũ certitudinẽ
qͥd incerta iactet opimio: quidq opꝰ euidenᷤ
reddat incdubitatũ. Qd̾ aut̃ certiꝰ ꝓbamus:¬
hoc & p̃dicamꝰ securiꝰ. Que gͦ ad me de me
t̾ scrib̾e placuit. uid̾is tu uñ ꝓbau̾is: ego

Expanded text:
sauro cordis sui profert bonum. Scripta gloriae tuae, imo et meae, satis libenter accepi, vir totius reverentiae, tenens in illis unde te non immerito glorificem, et ipse non immerito glorier. Siquidem gloria nostra haec est, tuae sublimitatis dignatio, tua, nostrae reputatio parvitatis. Nempe in alto non altum sapere, sed humilibus consentire , nil Deo charius, nil rarius apud homines. Quis sapiens, nisi qui sapientiae consiliis acquiescit? Ait autem: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Hoc tu mihi exhibuisti, minori major, senior juniori. Possim proinde et ego tuam probatam sapientiam non indebitis efferre laudibus, et forte justioribus his, quibus me dignata est ipsa. Quippe interest ad dandam rerum certitudinem, quid incerta jactet opinio, quidque opus evidens reddat indubitatum. Quod autem certide me tibi scribere placuit, videris tu unde probaverit; ego
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ angłos dei ascendentes et descendentes supra
filiũ hominis .i. supportante ac subleuante filio
hominis. uidebitis scõs om̃s ascendentes ad deum.
aptis sibi celoꝵ claustris. ꝑ redemptionẽ filui bo¬
minis: & ut post ascendere possint. prius descen¬
dentes ad orationẽ crucis uel passionis eius in spũ
humilitatis. utrumq scilicet ascensũ hunc et
descensũ matheus et lucas innuere uident᷑. dũ
alter eorũ descendendo. alter uero ascendendo
xp̃i generationẽ contexuit. quia uidelicet factus
homo ds dum uagit in cunis. muitat nos ut hu¬
iniliem᷑. exemplo sue humilitatis: baptizatꝰ autẽ
dum celestib incipit choruscare miracłis. humiles
suscitat ad intelligendã sue diuinitatis głam. De¬
a tandem p̃dicta gen̾atione laudib .xxii.

Expanded text:
ntes supra Filium hominis , » id est supportante et sublevante Filio hominis, videbitis sanctos omnes ascendentes ad Deum, apertis sibi coelorum claustris per redemptionem Filii hominis, et ut post ascendere possint, prius descendere ad orationem crucis vel passionis ejus in spiritu humilitatis. Utrumque scilicet ascensum hunc et descensum Matthaeus et Lucas innuere videntur, dum alter eorum descendendo , alter vero ascendendo Christi generationem contexuit , quia videlicet factus homo Deus, dum vagit in cunis, invitat nos, ut humiliemur exemplo suae humilitatis, baptizatus autem dum coelestibus incipit coruscare miraculis, humiles suscitat ad intelligendam gloriam suae divinitatis. Lecta tandem praedicta generatione Christi proti
Abbreviated transcription (Latin):
missaꝵ sollennia. legr̃ nob̃ liber gn̾ationis
iħu xp̃i. qͦd pulchro satis ordine. & mistica scẽ
eccłe traditũ est institutione. Eoce enim ueridi¬
un structores ordinis ꝑ buiꝰ seriẽ lectionis sca¬
lam illam nob̃ rep̃sentant ꝓfundo noctis tem¬
ꝑe. quam nocte dormiens iacob uidit. cui sũmi¬
tate sua celos tangenti. dñs innixus eidẽ iacob
apparuit. ac semini eiꝰ terrã hereditariã reꝑmi-¬
sit. quando ꝓ euisdẽ ꝓpagatione seminis ibat
iussu patͥs sui: ut acciꝑet uxorẽ de domo ac cog¬
natione patris ac matris. Nam ut de moralitate
nunc taceam. qͥd scđm boc qͦd omĩa in figa con¬
tingebant iłł. scala illa p̃figurauit cui dñs¬

Expanded text:
missarum solemnia legitur nobis Liber generationis Jesu Christi , quod pulchro satis ordine et mystica sanctae Ecclesiae traditum est institutione. Ecce enim vere divini structores ordinis, per hujus seriem lectionis, scalam illam nobis repraesentant profundo noctis tempore, quam nocte dormiens Jacob vidit, cui summitate sua coelos tangenti Dominus innixus, eidem Jacob apparuit, et semini ejus terram haereditariam repromisit, quando pro ejusdem propagatione seminis ibat jussu Patris sui, ut acciperet uxorem de domo et cognatione patris et matris. Nam, ut de mortalitate nunc taceam, quo secundum hoc, quod omnia in figura contingebant illis , scala illa praefiguravit, cui D
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis uidaico scilicet & gentili patres ꝓgeniti tan¬
quã duob scale laterib diuersi gradus in deser
to xp̃m dnm sustinent egressũ a summo celi. os̃q
angłi scĩ descendunt et ascendt̃ ꝑ eundẽ .i. om̃s
electi prius ad suscipiendã eius in carnationis
fidẽ humiliant᷑: & postmodũ ad uidendã diui-¬
nitatis eius głam subleuant᷑. Unde et alibi ipse

Expanded text:
populis, Judaico scilicet et gentili, patres progeniti, tanpopulis, Judaico scilicet et gentili, patres progeniti, tanquam duobus scalae lateribus, diversi gradus inserti Christum Dominum sustinent, egressum a summo coeli, omnesque angeli sancti descendunt et ascendunt per eam, et omnes electi prius ad suscipiendam incarnationis ejus fidem humiliantur, ut postmodum ad videndum divinitatis ejus gloriam subl
Abbreviated transcription (Latin):
meretricẽ. & ruth moabitem generatiom huic
nominatĩ inseruit. uidelicet innuens hoc qͦd xꝑc
ñ uideis tantũ s et gentib scđm carnẽ uenerit.
qͥppe qui ex gentib matres habere dignatus est
et qͦd ꝑpħe ante testati sunt dicente dauid. Me¬
mor esto raab et babilonis. scientiũ te .i. latitudi¬
nis confusarũ gentiũ. Raab enĩ latitudo: babilon
sione suꝑ moab. emitte agnũ dñe dñatorẽ terrȩ
de petra deserti ad montẽ filie syon. Ac si aꝑte di¬
ceret. Enitte dñe agnũ tuũ xp̃m. de medio gen¬
cum estimationi enis hoc manifeste repugnet.
qͦd tu eundẽ xꝑm de gentib emittes ad montem
filie syon. Nam ꝑ petram deserti signat᷑ ruht mo¬
abitis. que stans firmit̾ in petra solide fidei patͥ¬
os deos ppłmq suũ oblita. uenit cũ noemi iuncta
uiro boor behtleemite. genuit obeth auũ regisda¬
uid. in quo facta ẽ parens saluatoris. Duob gͥ ex

Expanded text:
meretricem et Ruth Moabitem, generationi huic meretricem et Ruth Moabitem, generationi huic nominatim inseruit; videlicet intuens hoc quod Cn Judaeis tantum, sed et gentibus secundum carnem venerit; quippe qui ex gentibus matres habere dignatus sit, quod et prophetae ante testati sunt, dicente David: « Memor ero Raab et Babylonis , » id est latitudinis confusarum gentium. Raab enim latitudo, Babylon sione super Moab: « Emitte Agnum, Domine, dominatorem terrae de petra deserti, ad montem filiae Sion , » ac si aperte diceret: Emittes, Domine, Agnum tuum Christum de medio gent Christus, cui aestimationi ejus hoc manifeste repugnet, quod tu eumdem Christum de gentibus emittes ad montem filiae Sion. Nam per petram deserti designatur Ruth Moabitis, quae, stans firmiter in petra solidae fidei, patrios deos populumque suum oblita, venit cum Noemi, juncta viro Booz Bethleemitae genuit Obed avum regis David , in quo facta est et parens Salvatoris. Duobus igitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
puerꝑa matre substentari dignatꝰ ẽ : q̾ ut cet̾a
cõmemorẽ. tunc uel maxime illi innixꝰ ẽ. qñ
ne ab inimicis herode uel cet̾ĩs inueniret᷑ qͥ que¬
situri erant animã eiꝰ. in egiptũ ab eodẽ nutͥce
suo deportatꝰ est. iterũq defuncto herode in ter
ꝑnoꝵ ꝯtemplatione dormientes iuxta qͦd sponsa
dicit in canticis. ego dormio et cor meũ uigilat.
cum inqͣm generationẽ illam audimꝰ tunc p̃dic¬
tam scalam. ñ tam somniamꝰ qͣm uigilanti ani¬
mo et ceͬta fid̾ uidemus. et dñm nr̃m paruulũ
ꝓpt̾ nos factum. et portam celi qͣm suppremus
gradus scale scilicet beatꝰ ioseph sponsali digni-¬
uirginẽ egressum dnm̃ nr̃m paruulũ et ua¬
gientẽ. et ẽo modo quo iam dictum ẽ scale in¬
plentẽ. Nam qͦd in illo somno iacob audiuit dicen¬
tem dñm. atq in semine tuo benedicent᷑ omẽs
trib terre. hoc implet᷑ in hac xp̃i generatione.
Qͦa & uere diuinus euangłista respitiens raab

Expanded text:
puerpera matre sustentari dignatus est? Et, ut caetera taceam, nonne tunc vel maxime illi innixus est, quando ne ab inimicis Herode vel caeteris inveniretur, qui quaesituri erant animam ejus, in Aegyptum ab eodem nutritio suo deportatus est, iterumque defuncto Herode in terrupernorum contemplatione dormientes, juxta quod sponsa dicit in Canticis: « Ego dormio, et cor meum vigilat ; » cum, inquam, generationem illam audimus, tunc praedictam scalam non tam somniamus, quam vigilanti animo, et certa fide videmus. Et Dominum nostrum parvulum propter nos factum, et per portam coeli, quam supremus gradus scalae, scilicet beatus Joseph, sponsali digniVirginem egressum Dominum nostrum parvulum et vagientem, et eo modo, quo jam dictum est, scalae inplentem. Nam quod in illo somno Jacob audivit dicentem Dominum: « Atque in semine tuo benedicentur omnes tribus terrae , » hoc impletur in hac Christi generatione. Quod et vere divinus evangelista respiciens, Raab
Abbreviated transcription (Latin):
que mouebat᷑ ppłm iudaicũ qͥ mouebͤat᷑ sedi¬
tionib: descentlente in illo magni eodẽ consi¬
ln angło ꝑ assũptionẽ carnis et ita motꝰ aque
turbatus est ut illũ crucifig̾et. Iue unus qui
descendebat in aquã et sanabat᷑: unã scãm
eccłam catholicã que descendens in baptismũ
xpĩ sanabat᷑ ab infirmitatib suis sig̾cabat:
tem eoꝵ qui grauiorib scelerib languentes
impius ab impietate sua et fecerit iudiciũ
& iusticiã et cet̾a. in qͥac̃q die ingemuerit sal¬
uus erit. murmaant et dicunt. Non ẽ eqͣ uia
dnĩ. Non autẽ ꝑfunctorie siquis ingemuerit.
s si ad baptismũ xp̃i peccator ingemiscens ꝯ¬
tia laboriosa ẽ: nͨe int̾ laborespenitentẽ ad eo
securũ reddit de uenia.¬

Expanded text:
Judaicum, qui motus est seditionibus, descendente in illum eodem magni consilii Angelo per assumptionem carnis , et ita motus aquae turbatus est, ut illum crucifigeret. Ille unus, qui descendebat in aquam, et sanabatur, unam sanctam Ecclesiam catholicam, quae descendens in baptismum Christi, sanatur ab infirmitatibus, figurabat: tem eorum, qui gravibus sceleribus languentes;impius ab impietate sua, et fecerit judicium , et caetera, in quacunque die ingemuerit, salvus erit, murmurant et dicunt: « Non est aequa via Domini . » Non autem perfunctorie, si quis ingemuerit, sed si ad baptismum Christi peccator ingemiscens ctia laboriosa est, nec inter labores poenitentem adeo securum reddit de venia.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebat. Per hoc maxime consonat et cohe¬
ret euangło. qm̃ impletum ẽ hic. qͦd dicitur illic.
hec locutus sum uob̃ apud uos manens. Para
clytus autẽ sp̃s ses̃ quem mittet pater in noie̾
meo. ipse uos docebit omnẽ scientiã. et sug¬
geret uob̃ omnia quecunq dixero uob̃. Eoce
enim missus statim doctorem illum se ꝓfice¬
tur. qui iuxta ꝓmissum sponsi in morte ago¬
nirantis. paraclitus .i. consolator filiis eius
orphanis aduenerit. Noctorem inqͣm qui illos
doceat omnia. se hoc signo ꝓfitetur. dum osten
lingua. simulq omniũ edocet
gentium loquelas. ut omnib eloquerent᷑
hominib eadem quib soli docebant᷑ interius

Expanded text:
veniebat. Per hoc maxime consonat et cohaeveniebat. Per hoc maxime consonat et cohaeret Evangelio, quoniam impletum est hic quod dicitur illic: « Haec locutus sum vobis apud vos manenter in nomine meo, ille vos docebit omnia et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis . » Ecce enim missus statim doctorem illum se profitetur, qui juxta promissum sponsi in morte agonizantis. Paracletus, id est consolator, filiis ejus orphanis advenerit. Doctorem, inquam, qui illos doceat omnia, se hoc signo profitetur, dum ostenditur in lingua, simulque omnium edocet gentium loquelas, ut omnibus eloquerentur hominibus, ea de quibus soli docebantur interius,
Abbreviated transcription (Latin):
randus calamo scribe uelociter seribentis. Qͣ¬
ꝑꝑ congrue uersus hic lingua mea. cum p̾ce¬
denti eructauit cor meũ. in officus qͦ cantat᷑
apłorum. qͣd tamen frequentius ẽ in officus
uirginũ. Et quidem recte. quia uerbũ hoc in
signum uirgͥmnitatis. plenius atq excellenti¬
us eructatum ẽ. uidelicet ita ut inde car nem
assumeret. in cordib autem apłoꝵ ita ut inde
corꝑea uoce sumpta. nobis audibile et intelli-¬
gibile fieret. Igitur quia sp̃c sõ illa dei patͥ
lingua ẽ. qua uelut calamo scribe uelociter
seribentis. bonum uerbũ suũ humane natu¬
re uelociter ut uoluit totum inseripsit. dicẽ.
oꝑa sua regi .i. assumpto homini. ut idem oĩ¬
no qͦd ipse oꝑari sciat et possit. recte suꝑ apłes
ostensus in lingua ẽ. quib eiusdem uerbi et
incarnationis eius noticiam ut eloquent̾ pre-¬
dicare sołm ser ipturas homines bactemis idi¬
ote scirent. candem calami uelocitatẽ inscribe

Expanded text:
randus calamo scribae velociter scribentis. Qurandus calamo scribae velociter scribentis. Quapropter congrue versus hic lingua mea, cum praecedenti, eructavit cor meum, in officiis quoque cantatur apostolorum, quod tamen frequentius est in officiis Virginum. Et recte, quia Verbum hoc in sinum virginitatis plenius atque excellentius eructatum est, videlicet ita, ut inde carnem assumeret: in cordibus autem apostolorum ita ut inde voce corporea sumpta, nobis audibile et intelligibile fieret. Igitur quia Spiritus sanctus illa Dei Patris lingua est, qua, velut calamo scribae velociter scribentis, bonum Verbum suum humanae naturae velociter, ut voluit, totum inscripsit, dicens opera sua regi, id est assumpto homini, ut idem omnino, quod ipse operari sciat et possit, recte super apostolos ostensus est in lingua, quibus ejusdem Verbi et incarnationis ejus notitiam, ut eloquenter praedicare secundum Scripturas homines hactenus idiotae scirent, eadem calami velocitate inscribere
Abbreviated transcription (Latin):
um gͥ constet recte sꝑm sc̾m in igne ap¬
paruisse. eo qd̾ hie de̾ nr̃ ignis consumẽs
sit. querit᷑ et illud cur sic in igne apparuerit.
ut ex eodem igne linguas formare dignatꝰ sit.
Sed etiam hoc signo magnifice nob̃̾ eiusdem
sꝑc sc̃ĩ commendat᷑ oꝑpatio. Sp̃s enim coeternꝰ
patri et filio ꝑ linguam que maximã cͥognati¬
onem cum uerbo. non solum boc expressit qd̵
eiusdem sit substantie cum eodem dĩ
uerbo. s et hoc qd̾ ꝑ ipsum ds̃ pat̾ suum
nob̃ eloquat᷑ uerbum. sicut ipse in psalmo di¬
cit. Lingua mea calamus scribe uelociter seri¬
bentis. Namq ut aduerteremꝰ hunc eundem
spm̃ ꝑ illum psalmi uersiculũ expͥmi. ipse qͥ
incarnationẽ filii di oꝑatus ẽ. cuius incarna¬
tionis ille psalmus epithalamiũ est. ipse in qͣm
qui uerbum bonum de corde patris eructatũ.
inuterũ uirginis humane nature uniuit. nunc
in lingua sp̃s sẽs apparuit. ut idem ipsum u̾bũ
mentib apłorum inscriberet. Sic quoq cõpa¬

Expanded text:
ur constet recte Spiritum sanctum in igne apparuisse , eo quod hic Deus noster ignis consumens sit , quaeritur et illud, cur sic in igne apparuerit, ut ex eodem igne linguas formare dignatus sit. Sed et hoc signo magnifice nobis ejusdem Spiritus sancti commendatur operatio. Spiritus enim coaeternus Patri et Filio per linguam, quae maximam habet cognationem cum verbo, non solum hoc expressit, quod ejusdem sit substantiae, cum eodem Dei Verbo, sed et hoc, quod per ipsum Deus Pater suum nobis eloquatur Verbum, sicut ipse in psalmo dicit: « Lingua mea calamus scribae velociter scribentis . » Namque ut adverteremus, hunc eumdem Spiritum per illum psalmi versiculum exprimi, ipse qui incarnationem Filii Dei operatus est, cujus incarnationis ille psalmus epithalamium est, ipse, inquam, qui Verbum bonum de corde Patris eructatum, in uterum Virginis humanae naturae univit, nunc in lingua Spiritus sanctus apparuit, ut idem ipsum Verbum mentibus apostolorum inscriberet, sic quoque compa
Abbreviated transcription (Latin):
cã deniee angłoꝵ ordinib distinguendam.
dem̃ uisibilem mundihꝰ architecturã. sꝑicã
celi cam̾am. solem &e lunam. lucida celi syd̾a.
aquas suꝑiores ce inferiores. om̃s abissos. ni¬
ues atq grandines. montes & colles. & cunc¬
tam terrȩ areã. aerem. mare. & omĩa que in
eis sunt. quicqd sursũ uolat. quicqͥd deorsũ
repit &e ambulat. bestias & uniu̾sa pecora.
reges terrȩ. & om̃s ppłos. Nam de his om̃ib¬
eingłista. qd̾ factum est inquit in ipso uita
erat. Quid uͦ est qd̾ addidit. &e deliciȩ mȩȩ cũ
filiis hominũ. quid inqͣm nͥ qd̾ iam tunc in ead̾
sapientia ꝓuisum & hoc erat ut in humana
requiesceret natura. & caput hominũ effecta
scõꝵ & sapientiũ sibimet ꝯsociaret in sus de¬
liciis agmina: Hec inꝗͣ uid̾e anteqͣm fierent
ludus erat do &e sapientiȩ eius. ludꝰ festiuus.
ludus iocundus. ludꝰ deliciosus. At uͦ de huiꝰ¬
modi gaud̾e. ħ om̃ia spectare cũ hylaritate in

Expanded text:
elorum ordinibus distinguendam: 134 deinde visibile mundi hujus architecturam, sphaericam coeli cameram, solemque et lunam, lucida sidera, aquas superiores, aquas inferiores, omnes abyssos, nives atque grandines, montes et colles, cunctamque terrae aream, mare et omnia quae in eis sunt, quidquid sursum volat, quidquid deorsum repit aut ambulat, bestias et universa pecora, reges terrae et omnes populos. Nam de his omnib ipso vita erat . » Quid vero est, quod addidit: « Et deliciae meae esse cum filiis hominum? » Quid, inquam, nisi quod jam tunc in eadem Sapientia provisum et hoc erat, ut in humana requiesceret natura, et caput hominum effecta, sanctorum et sapientium sibimet consociaret in suis deliciis agmina? Haec, inquam, videre antequam fierent, ludus erat Deo et sapientiae ejus, ludus festivus, ludus jucundus, ludus deliciosus. At vero de hujusmodi gaudere, haec omnia spectare cum hilaritate, in
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. Porro uox lectoris simplex erit ⁊ clara.
ad om̃e genꝰ pnunciationis accõmodata. ple¬
na suoco uirili. agrestẽ & subrusticũ fugiens
sonũ. ñ humilis. nͨ adeo sublimis. ñ fracta.
uel tenera. nicħq femineũ sonans. neq cũ mo¬

Expanded text:
. Porro vox lectoris simplex erit, clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena virili succo, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta vel tenera, nihilque femineum sonans, neque cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
ignea diuinitatis potentia rursus animauit. et
sicut uere rutilans ignis. gła beate resurrectio¬
nis hac nocte in ꝑpetuũ nob̃ gaudiũ felicit᷑ illux̃.
Item ex eodem igne consecrati cerei. cuncti qͥ in ec¬
cłia sunt illuminari debent cereoli. Qd cum fit.
oportune nobis illud inmente subuenit. qͦd dñs nr̃
eadie qua resurrexit. cum eẽt sero stans in medio
discipłorũ suorũ. manusq & latus ostendens eis.
di. Cur diaconus cereum bñdicit. xxix.

Expanded text:
ignea divinitatis potentia rursus animavit, et ignea divinitatis potentia rursus animavit, et sicut vere rutilans ignis, gloria beatae resurrectionis hac nocte in perpetuum nobis gaudium feliciter illuxit. Item eodem igne consecrati cerei cuncti, qui in Ecclesia sunt, illuminari debent cereoli. Quod, cum fit, opportune nobis illud in mentem subvenit quod Dominus noster ea die, qua resurrexit, cum esset sero, stans in medio discipulorum suorum, manusque et latus ostendens eis,  . CAPUT XXX. Cur diaconus cereum benedicat. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
die ac nocte intuet᷑. nunc celestib doctrinis cõ¬
pluens ut uere columpna nubis. nunc igne
sp̃s sui accendens ut uere columpna ignis. Iã
ergo uere columpne huits mist̾ia nouimus.
Qd autẽ adicit de natura ignis dicens. qui licet
diuisus in partes. mutuati tam̃ luminis detͥmen¬
ta non nouit. multa namq luminaria de uno ui-¬
demus accendi. nec illud unũ ꝓpterea fibimet lu-¬
men diminui. nicħominꝰ ad idẽ argumentũ ꝓfi¬
cit. Nunqͥd enĩ talem rem tali in loco p̾sertĩ om̃ib
notam. ñ ꝓpt̾ aliud qmͣ ꝓpt̾ semet ipsũ docere nos
uoluit : Siquidẽ meptum fuisset. hoc absq tantis
misterio inserere laudib. Dum gͦ columpnã ce¬
ream rutilans ignis accendit. sic de sua naturali
copia laudatus. ꝑ hoc aliud ꝑ pulchrũ piũq spec¬
taculum. nr̃arum mentiũ oculis ingerit᷑. Deniq¬
sic illud innuit᷑. qͦd extinctam in sepulcͦ iacentẽ
humanitatis xp̃i substantiã. de suꝑnis aspirans.

Expanded text:
die ac nocte intuetur » nunc coelestibus doctrinis compluens, ut vere columna nubis, nunc igne sui spiritus accendens, ut vere columna ignis. Jam ergo verae columnae hujus mysteria novimus. Quod autem adjicit de natura ignis dicens: Qui licet divisus in partes, mutuati tamen luminis 78 detrimenta non novit: multa namque luminaria de uno videmus accendi, nec illud unum propterea sibimet lumen diminuit, nihilominus ad idem argumentum proficit. Nunquid enim rem talem tali in loco praesertim omnibus notam, nvoluit? Siquidem ineptum fuisse hoc absque mysterio tantis inserere laudibus. Dum ergo columnam ceream rutilans ignis accendit, sic de sua naturali copia laudatus, per hoc aliud perpulchrum piumque spectaculum nostrarum mentium oculis ingeritur. Denique illud innuitur quod exstinctam in sepulcro jacentem humanitatis Christi substantiam de supernis aspirans
Abbreviated transcription (Latin):
bat autẽ illa colũpna nubis. bene notã nob̵ nubẽ
humanitatis xp̃i. in qua ꝓpͥe thronũ suũ posu¬
it sapientia dĩ. sicut ipsa dicit. thronus ms̃ in
columpna nubis. Siquidẽ nunc illa columpna
nubis. ppłm suũ a diaboli seruitute liberatum.
& rubrũ mare baptisim transeuntẽ p̾cedit. lux

Expanded text:
bat autem illa columna nubis bene notam nobis nubem bat autem illa columna nubis bene notam nobis nubem humanitatis Christi, in qua proprie thronum suum posuit sapientia Dei, sicut ipsa dicit: « Thronus meus in columna nubis . » Siquidem nunc illa columna nubis populum suum a diaboli servitute liberatum et Rubrum mare baptismi transeuntem praecedit du
Abbreviated transcription (Latin):
meritis intra leuitarũ numerũ dignatꝰ ẽ ag¬
gregare. luminis sui grãm infundendo cerei
hiius laudem implere ꝑficiat. Laus enĩ cerei
significaret. presertĩ cum laus eadẽ cerei noctis
huius iocundũ ac p̃dulce p̾conũ sit: & resur¬
gentis grãm atq uictoriã uet̾a cum nouis con¬
ferens. tanqͣm tuba clarissima ꝑsonet. Sed
iam columpne huius inquit p̾coma nouimus.
quam in honorẽ dnĩ rutilans ignis accendit.
qui licet sit diuisus in partes. mutuati tam̃ lu¬
minis detrimenta ñ nouit. Ex his quoq duobs
uersiculis. mag̾ ac mag̃ sepedicta cerei significa¬
tio collucescit. Qd enim colũpne huius p̾coma no-¬
iumus. aꝑte nob̃ innuit. qd illud idẽ ꝑ hanc pre¬
ciosam lampadẽ intelligere debeamꝰ. qͦd ꝑ illam
figurabat᷑ colũpnã. que castra filioꝵ isrł ex egip.¬
to exeuntiũ ꝑ mare rubrũ precedebat. Significaᷤ¬

Expanded text:
meritis, intra levitarum numerum dignatus est comeritis, intra levitarum numerum dignatus est congregare, luminis sui gratiam infundendo, cerei hujus laudem implere praecipiat. Laus enim cerei significaret, praesertim cum laus eadem cerei noctis hujus jucundum ac praedulce praeconium sit, et resurgentis gratiam atque victoriam, vetera cum novis conferens, tanquam tuba clarissima personet. Sed jam columnae hujus, inquit, praeconia novimus quam in honorem Domini rutilans ignis accendit. Qui licet divisus in partes, mutuati tamen luminis detrimenta non novit. Ex his quoque duobus versiculis magis ac magis saepe dicta cerei significatio collucescit. Quod enim ait: Columnae hujus praeconia novimus, aperte nobis innuit quod illud idem per hanc pretiosam lampadem intelligere debeamus, quod per illam praefigurabatur columnam, quae castra filiorum Israel de Aegypto exeuntium per mare Rubrum praecedebat . Significa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ candelas quȩ extincte sunt mortes sig
delam que ad euũgłm ñ maior cet̾is extinguit᷑
ipsum dnm significare. qui euũgłizans occi-¬
ditur. unus ex ꝓpħis reputatꝰ. Constat autem
quia qͥ contemptus & humilis occisus ẽ hunc
ds̃ suscitauit. ac pͥncipẽ ꝙ saluatorẽ exaltauit.
ad danidam penitentiã ꝙ remissionẽ pecc̃orũ.
Bene gͦ signifi cationis ordo ꝓcedit. dum clarã
resurgentis magnitudinẽ. preclari significat
magnitudo cetei. Eo uel maxime cereus ad xͥ¬
similitudinẽ accedit. qͦd paruula que substanti¬
am cere apis mat᷑ educit. absq concubitu conci¬
pit ꝙ parit. Cui recte compatur uirgo maria.
dei genitrix. que inuiolata nobis deum in carne
quasi mel in cera ꝓtulit. Cum gͦ recte humanita¬
crucifixus ẽ. crucis quoq figura congrue nicħ¬
omimis insculpit᷑. Amplius autẽ id qͦd dictum
ẽ eiusdem cerei bñdictio confirmat. primo cũ
i p̃fatione bñdicens rogat. ut qui me ñ meis

Expanded text:
 candelas, quae exstinctae sunt, mortes signdelam, quae ad Evangelium non major caeteris exstinguitur, ipsum Dominum significare, qui evangelizans occiditur, unus ex prophetis reputatus. Constat autem quia qui contemptus et humilis occisus est, hunc Deus suscitavit, ac « principem et Salvatorem exaltavit, ad dandam poenitentiam in remissionem peccatorum . » Bene ergo significationis ordo procedit, dum claram resurgentis magnitudinem praeclari significat magnitudo cerei. Eo vel maxime cereus ad Chsimilitudinem accedit, quod parvula, quae substantiam cerae educit, apis mater absque concubitu concipit et parit, cui recte comparatur virgo Maria Dei genitrix, quae inviolata nobis Deum in carne, quasi mel in cera, protulit. Cum ergo recte humanitacrucifixus est, crucis quoque figura congrue nihilominus insculpitur. Amplius autem, id quod dictum est, ejusdem cerei benedictio confirmat. Primo cum in Praefatione benedicens rogat: Ut qui me, non meis
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩungłio quintȩ dñicȩ narrat᷑ qr laxatis ad im¬
ꝑium dñi retib incapturam. clausaq pisciũ mul¬
titudine copiosa. & retia rumpebantur. & imple-¬
tȩ sunt nauiculȩ ita ut merg̾ent᷑ ꝑhoc illud
sig̾catum est. qr carnaliũ turbis eccłiam cõplen-¬
tĩb ce suꝑ num̃um multiplicatis tumultus & dis

Expanded text:
evangelio quintae Dominicae narratur quia, laxatis ad imperium Domini retibus in capturam conclusaque piscium multitudine copiosa, et retia rumpebantur, et impletae sunt naviculae, ita ut mergerentur . Per hoc illud significatum est quia, carnalium turbis Ecclesiam complentibus et super numerum multipl
Abbreviated transcription (Latin):
cohortantis &e dicentis. Om̃s unanimes estote. pa-¬
tientes. fr̃nitatis amatores. miscłes. modesti. hu¬
miles. ñ reddentes malũ ꝓ malo neq maledictũ
ꝓ maledicto. uidelicet qr ꝑ hoc tumultus crescit &
seditio ꝯualescit. & post pauca. S &e si quid pati¬
mini ppt̃ iusticiam: beati. & cet̾a. In huiusmodi ꝑi¬
cłis ꝯstitutȩ eccłȩ uoces sunt cet̾e partes officii.
Intͦitus. Exaudi dnẽ uocẽ meam. amplius aut̃
gradale. ꝓtector nr̃ aspice ds sensui supradicto ꝯso¬
nat. Sumptũ enĩ est de psalmo habente in titło
ꝓtorcłarib. quo nomine p̃sentem ȩccl̃am desig-¬
nari dubium ñ est. uͥ electi reꝓboꝵ tot scandala
patiunt᷑ iuxta ȩungłicam similitudinẽ quasi
rete tumultu pisciũ rumpi uideat᷑. Quoꝵ sris¬
mata quisq cauens. dicit in offerenda. Bñdicã
Unam petii a dño .i. ñ scissuras mentiũ s unita¬
tem fidei.

Expanded text:
cohortantis, et dicentis: Omnes unanimes estote, patientes, fraternitatis amatores, misericordes, modesti, humiles, non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto , videlicet quia per hoc tumultus crescit, et seditio convalescit. Et post pauca: Sed etsi quid patimini propter justitiam beati , etc. In hujusmodi periculis constitutae Ecclesiae voces sunt caeterae partes officii. Introitus: Exaudi, Domine, vocem meam . Amplius autem Graduale, Protector noster, aspice, Deus , sensui supradicto consonat. Sumptum est enim de psalmo habente in titulo: Pro torcularibus. Quo nomine praesentem Ecclesiam designari dubium non est, ubi electi reproborum tot scandala patiuntur ut, juxta evangelicam similitudinem, quasi rete tumultu piscium rumpi videatur. Quorum schismata quisque cavens, dicit in offerenda: BenedicamUnam petii a Domino , id est non scissuras mentium, sed unitatem fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
tat. breuẽ prius & angustũ. mirabili suoꝵ
meremento eirculoꝵ: futurũ significans in
diuina scientia eius ꝓfectum: tanta ñ nun¬
quam magnitudine inundans. aesi unũ de
paradysi fluminib ꝑ dilatatũ eiusdẽ anime
fluat alueũ. Interea mirat᷑ ipsa suimet am¬
plitudinẽ. uastumq sinus sui deambulatori¬
um. uere t̾q quat̾q beata: que sient scͥptũ ẽ
quia dilexit cordis munditiam. ꝓpt̾ grãm
labiorum suoꝵ babet amicũ regem. uidelicet
xp̃m: a quo tale ꝑcipit donum. Impleta
tandem mensura quam dare uult hic sp̃s.
nam sicut spirat ubi uult. sic et diuidit sin¬
gulis ꝓut uult. ubi miracłm conquiescit. et
recusare quin surgat. et dilecto aꝑiat .i. ad
doctrine ministeriũ se accingat. et ea que
clausa sunt xͦ corda aꝑiat: semꝑ uoce ñnun¬
quam et litteris amouere ꝯtendens pessulũ
incredulitatis: sicq ꝓgrediens ad publicum
p̃ceptun exequit᷑ quod intus audiuit. Diriuẽ¬

Expanded text:
tat, brevem prius et angustum mirabili suorum tat, brevem prius et angustum mirabili suorum incremento circulorum futurum ejus significans in divina scientia profectum, tanta nonnunquam magnitudine inundans, ac si unum de paradisi fluminibus per dilatatum ejusdem animae fluat alveum. Interea miratur ipsa suimet amplitudinem, vastumque sinus sui deambulatorium, vere ter quaterque beata, quae sicut scriptum est, « quia dilexit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum, habet amicum regem , » videlicet Christum, a quo tale percipit donum. Impleta tandem mensura, quam dare vult hic Spiritus, nam sicut spirat ubi vult , sic et dividit singulis prout vult , ubi miraculum conquiescit, et non potest, quin surgat et dilecto aperiat, id est ad doctrinae ministerium se accingat, et ea quae clausa sunt Christo corda aperiat semper voce, nonnunquam et litteris, amovere contendens pessulum incredulitatis, sicque progrediens ad publicum praeceptum exsequitur, quod intus audivit: « Deriven
Abbreviated transcription (Latin):
apłici uiri. & siqui scribendi offitio mag̃ qm
accẽsu uel p̾sentia corꝑis uiuã nob̃ aquam cmi¬
serunt. quã de hoc fonte saluatoris. de huius
scĩ sp̃s habundantia. feliciter hauserunt. In
his magnificentiꝰ tunc illud adimplet᷑. qd̾ in
canticis canticoꝵ dicit᷑. Dilectus meus misit
manũ suam ꝑ foram̃. et uent̾ mõ intremuit
ad tractũ euis. Subito enĩ dũ neseitͦ insilit
sp̃s sc̃s̃. et quasi ꝑ foramen interiꝰ anime elau¬
strum illabit᷑. intremiscente ꝓtinus ad intro¬
itum eius infirmitate humani sp̃e. ob insoli¬
tum uigorẽ quẽ sentit & pondus. At ipse qui
illapsus ẽ pͥmitus familiari dulcedinis sue
blandimento quasi oscło ꝓauitantẽ animã
consolatur. deinde sccdmꝰ ᷤ ad qͦd animã illã ppa¬
rat exurgens. uerbi gr̾a si hoc intendit ut si¬
ẽ dictum ẽ de uentre eius fluant aque uiue.
id ẽ largiora dogmata ite. exurgens in quã
circuit anime uterũ. et circumeundo dila¬

Expanded text:
ici viri, et si qui scribendi officio magis quam accessu vel praesentia corporis vivam nobis aquam emiserunt, quam de hoc fonte Salvatoris, de hujus sancti Spiritus abundantia, feliciter hauserunt . In his magnificentius tunc illud adimpletur, quod in Canticis canticorum dicitur: « Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus . » Subito enim, dum nescitur, insilit Spiritus sanctus et quasi per foramen interius animae claustrum illabitur, intremiscente protinus ad introitum ejus infirmitate humani spiritus, ob insolitum vigorem quem sentit et pondus. At ipse qui illapsus est, primitus familiari dulcedinis suae blandimento, quasi osculo pavitantem animam consolatur. Deinde secundum opus, ad quod animam illam praeparat, exsurgens, verbi gratia, si hoc intendit, ut, sicut dictum est, de ventre ejus fluant aquae vivae, id est largiora dogmata vitae, exsurgens, inquam, circuit animae uterum, et circumeundo dila
Abbreviated transcription (Latin):
comprehensibili substantia et̾nitatis conspic̃.
Uerum ꝑ illũ in helia sibilũ aure tenuẽ. freqͣn¬
tior quoq uisitatio signat᷑. qua diuinitatis sapo¬
rem degustat mens. quotiens in contemplatio¬
nis sublimitate suspendit᷑. De illa mag̾ uisita¬
tione ad presens ꝑtinet opus. qua longe excel¬
lentius tunc mens humana clarificat᷑. qnͣdo
ad publicũ mittendus ẽ qͥs. ut ad salutẽ multoꝵ
flumina de uentre eius fluant aque uiue.
uel sicut alibi scriptum ẽ. ut a timore dñi ꝯ

Expanded text:
comprehensibili substantia aeternitatis conspicit. comprehensibili substantia aeternitatis conspicit. » Verum per illum in Helia sibilum aurae tenuem frequentior visitatio designatur , qua divinitatis saporem degustat mens, quoties in contemplationis sublimitate suspenditur. De illa magis visitatione ad praesens pertinet opus, qua longe excellentius tunc mens humana clarificatur, quando ad publicum quis mittendus est, ut ad salutem multorum flumina de ventre ejus fluant aquae vivae, vel, ut alibi
Abbreviated transcription (Latin):
ni cordis circuit ꝓfundũ. nemo qui¬
dem scit nisi ipse qui accipit. Fumina au¬
tem aque uiue consequent̾ de uentre enis
fluentia qui bibunt. de sapore magnitudi¬
nẽ infusi muneris agnoscunt. Uude dñs
in euangłio. Et uocem inquit eius audis: s
nescis unde ueniat aut quo uadat. flumen
quippe aque uiue .i. affluentia salutaris doc¬
trine. que de uentre fluit in xꝑm credentis.
uox ẽ sp̃s ubi uult spirantis: qui ubicunq spi¬
rauerit circumiens m̃tis uterũ. fontẽ aque
uiue .i. sensum ueritatis efficit. riuũq eius
ad os dirigens corꝑea uoce induit. et in aures
tuas mittit. ꝑ que aures ad animã ꝓfert. Cui
bibenti saporis qualitas uerum phibet. qr
tiam multis ꝓfuturã. in electo uase cõponit.
Siquidẽ nec ipse qui accipit. scit unde ueniat
aut quo uadat: licet sciat et sentiat. quando
uenit aut quo uadit. ꝑacta uisitatione sensi¬
bili. Quasi enim sibilum aure tenuis. ut ait
oregoriuis subito ꝑcipit. atq hoc est qͦd de in¬

Expanded text:
ni cordis circuit profundum, nemo quidem scit, nisi ipse qui accipit. Flumina autem aquae vivae consequenter de ventre ejus fluentia , qui bibunt, de sapore magnitudinem infusi muneris agnoscunt. Unde Dominus in Evangelio: « Et vocem, inquit, ejus audis, sed nescis unde veniat aut quo vadat . » Flumen quippe aquae vivae, id est affluentia salutaris doctrinae, quae de ventre fluit in Christum credentis, vox est Spiritus ubi vult spirantis, qui ubicunque spiraverit circuiens mentis uterum, fontem aquae vivae, id est sensum veritatis efficit, rivumque ejus ad os dirigens, corporea voce induit, et in aures tuas emittit, perque aures ad animam perfert, cui bibenti saporis qualitas verum perhibet, qtiam multis profuturam in electo vase componit. Siquidem nec ipse qui accipit, scit unde veniat aut quo vadat, licet sciat et sentiat quando venit et quando vadit, peracta visitatione sensibili. « Quasi enim sibilum aurae tenuis, ut ait Gregorius, subito percipit, atque hoc est quod de in