comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ in aliqͥb uoluminib: inuenit᷑ ubi isrł &iuda sub unũ rurs inꝑiũ redigant᷑.
Primꝰ itaq peccauit isrł sub hieroboã et ceteris successorib eiꝰ et tanta peccauit
ut adõ traderet᷑ captiuitatĩ et seruire apud assirios usq: ad p̃sentẽ diẽ: Et iuda peccanit

Expanded text:
invenitur ubi Israel et Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus qͥlauatrũ accepit sp̃s scĩ: et ignis lauacro ñ indiget. Miserabilis aut̃ & om̃i
tu dignus. qͥ post lauacrũ sp̃s baptizandus est igne Utrũq: si qͥ¬
iħs Exi & nãq uirga deradice iesse et flos deradice ascendit. Uirga peccatoribus:
flos iustis: sic ds̃ et ignis c̃sumens et lum̃ inscripturis dicitur. Ignis peccatorib lum̃ sc̃ĩs:
Et beatus qͥ habet partẽ in resurrectione pͥma Si qͥs seruauerit lauacrũ sp̃sscĩ: iste
iste peccatorest Qui ignis indiget baptisnti: qͥ c̃bustione purgat᷑. ut qͥcqͥd habuerit
ligiorũ seni et stppule ignis ille c̃sumet : qm obre cũ talia post mortẽ nob̵ residere
uideamꝰ. scripturas diligentissimae rummantes. reponamꝰ eas incordib: nr̃is. et iuti
ear uiuere p̃cepta nitam: ut ante excessionis diem si fieri potest peccatoꝵ sordib
emundati: cũ sc̃ĩs ualeamus adsumi inxp̃o iħu: Cui est gła &imperiũ in scła scłoꝵ am̃:¬

Expanded text:
Beatus qui lavacrum accepit Spiritus sancti, et ignis lavacro non indiget. Miserabilis autem et omni fletu dignus, qui post lavacrum Spiritus baptizandus est igni. Utrumque siqs: Exiit namque virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit ; virga peccatoribus flos justis. Sic Deus et ignis consumens, et lumen in Scripturis dicitur , ignis peccatoribus, lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis servaverit lavacrum Spiritus sancti, iste vatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis consumat. Quamobrem cum talia post mortem nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in cordibus nostris, et juxta earum vivere praecepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati cum Sanctis valeamus assumi, in Christo Jesu, cui est gloria et imperium in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtũ exhuiꝰ cemodi figurarũ adumbrationib edocem᷑: quod siquitales sunt in nob̵. quoꝵ fides hoc tantũ mͦ
tũ quoq altaris uł eccłice aliquid conferant᷑. ñ tam̃ adhibent studiũ ut etiã mores suos excolant. ac-¬
tꝰ em̃dent. uitã dęponant. castitatẽ colant. iracundiã mitigent. auaritiã rẽprimant᷑. rapacitatẽ re

Expanded text:
um ex hujusmodi adumbrationibus edocemur, quod si qui tales sunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet tum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem re
Abbreviated transcription (Latin):
mor ses & helias: & ibi transformandus ingloriã: Nunc ergo uelut nondũ glorificatꝰ extrans¬
formatione iħu: non ascendit in uerticẽ montis. sed ascendit in uerticẽ collis: Et factũ ẽ.

Expanded text:
Moyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glorificatus de transMoyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glorificatus de transformatione Jesu, non ascendit in verticem montis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uobis: & uos tacebitis Est gͦ tẽpꝰ quando dñs pugnat ꝓ nob̾ mec ꝑmittit¬
nos temptari suꝑ id qđ possumus . Nec in pares uirib: strit ad fortes uenire con¬
fectus impleuit Ettu ergo cum coeperis manducare manna. pannẽ cȩlestẽ uerbi
dĩ. & bibere aquã dȩpetrã : Cumq ad interiora doctrinȩ spiritalis accesseris. sperato
tib ipsi uiros Moyses uocat ihm̃. lex inuocat xpm ut eligat sibupsi uiros potentes
qui dixit: Non uos me elegistis: sed ego uos elegi: Ipse enĩ .ẽ. electoꝵ dux. ipse po¬
tentium princeps: ipse.ẽ. qui confligit cum a malech. ipse est enĩ qui antrat m
domum fortis & alligat fortem : & uasa eius disrupit: Ted interim uideamꝰ. quid nun
historia p̃sens retexat: Ascendit inquit moyses non inuerticẽ montis sed in uerticẽ
collis: Peruaba t᷑ enĩ ei tunc ascendere inuerticẽ montis cum ascensurus erat ihs. & cũ eo

Expanded text:
s pugnat pro nobis, nec permittit tentari supra id quod possumus, nec impares viribus sinit ad fortem venire confectus implevit; et tu ergo cum coeperis manducare manna, panem coelestem verbi Dei, et bibere aquam de petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta viros tibi ipsi. Moyses vocat Jesum, lex invocat Christum, ut eligat sibi viros potentes Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . Ipse est electorum dux et potentium princeps. Ipse confligit cum Amalec. Ipse enim intrat in domum fortis, et alligat fortem, et vasa ejus diripit. Ego stabo in vertice collis. Ascendit, inquit, Moyses non in verticem montis, sed in verticem collis. Servabatur enim ei tunc ascendere in verticem montis cum ascensurus erat Jesus, et cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ut non solum absq uitio sint : sed & in aliis oderint uitia: Non hom ines dico
genarios. & de canos. & iudicabunt popłm omni hora: Uerũ tam̃ quod grauius
fuerit refferent adte : Audiant principes populi. & prħri plebis: quia debeNt
omni hora populũ iudicare semꝑ. & sine intermissione sedere in iudicio.
dirimere lites : reconciliare dissidentes : in gratiam reuocare discordes: Discat
unusquisq ex scripturis sc̃is officium suum: Moyses inquit sit in his quȩ adõ sunt
& uerbũ dĩ edisserat populis : Cȩteri aut̃ principes quos appellant tribunos: Ribuni

Expanded text:
st, ut non solum ipsi absque vitio sint, sed in malis oderint vitia: non homines dico, st, ut non solum ipsi absque vitio sint, sed in malis oderint vitia: non homines dico, riones, et indicabunt populum omni hora, verumtamen, quod gravius fuerit referent ad te. Audient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in his quae ad Deum sunt, et verbum Dei edisserat populis. Caeteri vero principes, quos appellavit tribunos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ facite. Omẽ gͦ qđ faciunt scĩ: in conspectu dĩ faciunt: Peccator a conspectudĩ
fugit: Deniq scriptũ ẽ quia adã postquã peccauit fugit a conspectu dĩ : Et
interrogatus respondit : Audiui inquit uocem tuam & abscondime: quia
exit inquit a faciedĩ. & habitauit int̾ra na in: Exit ergo a faciedĩ : qͥ indi¬
nus .ẽ. conspectu dĩ: Scĩ aut̃ & manducant & bibunt in conspectudĩ . & omnia quae᷑
agunt in conspectu dĩ agunt: Ego amplius adhuc locũ p̃sentẽ discutiens : uideo quia
ipleniorẽ scientiã di accipiunt & plenius diuinis inbuti sunt disciplini dsti etiam¬
si malũ faciunt: coram dõ faciunt᷑ & in conspectu dĩ faciunt: sicut ille quidix̃
Tibi soli peccaui & malum corã te feci: Quid ergoꝰplus hab& qui malũ corã dõ
ad morsen: nec frustra manducabit panẽ cum senorib popłi inconspectu dĩol:
consilium morsi ꝓbabile satis & utile: ut eligat uiros & cons

Expanded text:
n conspectu Dei faciunt, peccatores autem a conspectu Dei fugiunt. Denique scriptum est, quia Adam, postquam peccavit, fugit a conspectu Dei, et interrogatus respondit: Audivi vocem tuam, et abscondi me, quiaExiit, inquit, a facie Dei, et habitavit in terra Noim. Exit ergo a facie Dei qui indignus est Dei conspectu. Sancti autem manducant et bibunt in conspectu Dei, et omnia, quae agunt, in conspectu ejus agunt. Ego amplius adhuc locum praesentem discutiens video, quia qui pleniorem scientiam Dei accipiunt, et plenius divinis imbuti sunt disciplinis, isti, etiamsi malum faciunt, coram Deo faciunt, et in conspectu ejus faciunt, sicut ille qui dixit: Tibi soli peccavi, et malum coram te feci. Quid ergo plus habet qui malum coram Deoad Moysen, nec frustra manducavit panem cum senioribus populi in conspectu Dei; dat Moysi consilium probabile et utile, ut eligat viros, et con
Abbreviated transcription (Latin):
aures audiendi : audiat: Haet enĩ omĩa typus. & umbra sunt cȩlestiumĩ& imago futuroꝵ:¬
Uerum sicut in script᷑a legimus: qr ñ satiat᷑ oculus uidendo: nec auris auditu: Nec nos satiari
possumꝰ intuendo & considerando quȩ scripta s̃: q̃ expartib nos ed ficent᷑ quantis nos poꝵ

Expanded text:
aures audiendi, audiat: haec enim omnia umbra sunt coelestium et imago futurorum. Sicut scriptum est Eccle. I: Non satiabitur oculus visu, nec auris auditu, nec nos satiari possumus considerando quae scripta sunt, quibus nos aedificet, quantis nos mo
Abbreviated transcription (Latin):
itagtns: Deisto uentre aitills Auris&nent m̃squasi ut̃ plenꝰ musti allige
reutaim tun alergo dycerint aduos quȩrite uentrilo qͦsaeos qͥ detra elamant
gens si querit iobannẽ ad ꝓpͥũ dm̃ defert qđ que siuit: het eis respondete. Vusa
isfrahelite habentes dm̃ uerũ qͥ .ẽ. suꝑ om̃ia. Cũ quȩrius nolite uentrilo uͦsqu
ego sũ uita Nolite ergo mortuos s̃ scitari : deuius negotus. Legẽ enĩ susc¬
pistis ouos qͥb ꝓsuadere ñ potuit : ut quereretis ista deuengriloqͥs &dein¬

Expanded text:
am. De isto ventre ait ille: Aures et venter meus quasi uter plenus musto ac ligatus . ergo dixerint ad vos, quaerite ventriloquos, et eos gens, si quaerit Jovem, ad proprium Deum refert quod quaesivit. Haec eis respondete. Vos autem Israelitae habentes Deum verum, qui est super omnia, cum quaeritis, nolite ventriloquos qu, quae dicit: Ego sum vita. Nolite ergo mortuos suscitari de vivis negotiis . Legem enim suscepistis. O vos, quibus persuaderi non potuit, ut quaereretis ista de ventriloqui
Abbreviated transcription (Latin):
mnis qui dic̃ contemnere se p̃sens scłm qđ figuralit̃ ȩgyptus appellat᷑ & ꝑũbũ
rum festinat. ac tendit. de huiꝰ modi anima dic̃ ds̃: Ego sum drĩs ds̃tuus qui
eduxi te de terra ȩgẏpti. Non ergo hȩc ad illos tantum dicunt᷑ qui de ȩgypto ꝓfecti
sunt: sed multo magis adte qui nunc audis ista: si tam̃ ꝓficiscaris ex aegyp̾to: & egyptuis
ultra ñ seruias. dic̃ hȩc dñs: Egosũ dñs ds̃ tuus qͥ edux̃i te de t̾ra ȩgypti. de domo seruitutis,
Uide si negotia scłi & act̾ carnis. domꝰ ẽ seruitutis. sic̃ rursus econtrario relinquere sȩ¬
cularia & scđm dm̃ uiuere domꝰ ẽ. lib̵tatis : Sic̃ & dñs in euangeliis dic̃: liꝑmanseritis in uer-¬
bomeo uos agnosca&is ueritat̾e᷑. & ueritas lib̾abit uos Ergo aegẏptꝰ. domꝰ ẽ. seruitutis:

Expanded text:
mnis qui dicit se contemnere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus appellatur, et perva ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicut rursus e contrario, relinquere saecularia et secundum Deum vivere, domus est libertatis, sicut Dominus in Evangeliis dicit: Si permanseritis in verbo meo, vos agnoscetis veritatem, et Veritas liberabit vos . Ergo Aegyptus do
Abbreviated transcription (Latin):
rio data fuerat ꝓnunt̾iantẽ: Quȩ aut̃ sursũ ẽ. inquit hierłm lib̾a ẽ: quȩ .ẽ. mat̾ om̃iũ
nr̃m. Sic̃ gͦ egyptus ista t̾rena ꝓuincia. filiis isrł domꝰ dr̃ seruitutis. ad comparationẽ iudeȩ
tis : Totus hic mundus. & omnia quȩ in hoc mundo sunt: domꝰ ẽ.i

Expanded text:
erat, pronuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae er est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sum uermis: & ñ homo. Sicut enĩ ipse ẽ qui fit aliis in runã. aliis aut̃ in resurrec¬
tionẽ: ita & ipse .ẽ. qui nc̃ in manna fidelib quidem dulcedo mellis in fidelib autem
scripturas : qui dicunt nonne cor nrm̃ erat ardens intranos. cũ ad a¬
qui malignas cogitationes in corde consumit: Et id eo peccatorib quidem neq uer¬
mis arguens um quã moritur neq ignis ex urens aliquando restinguet᷑: Iustis aut̃
& fidełibus ꝑma na dulcis & quauis: Gustate enĩ & uidete qm̃ suauis est dñs. Ipse ds̃ &

Expanded text:
autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrecautem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; ita et ipse est qui nunc in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus autem Scripturas ignis, qui dicunt: Nonne cor nostrum ardens erat st, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et suavis. Unde di
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere: Istud enim manna prout uult quisq saporem talem reddit in ore eiꝰ : Audi enĩ dnm̃
dicentẽ his qui accedunt adse: Fiat tibi scđm fidem tuã. Et tuergo si uerbũ dĩ qđ in eccła p̃di¬
cat᷑ tota fide & tota deuotione suscipias: fiet tibi ipsũ uerbũ qđ cũꝗ desideras. Uerbi
gr̃ã si tribi ris consolat᷑ te dicens: Cor contritũ & humiliatũ ds̃ non sꝑnit: Silȩtaris
ꝓ spe futura : cumulat tͥ gaudia dicens. Lacamini incho: & exultate iusti: Si iracundus es.
mitigat te dicens: Desine ab ira &derelinque indignationẽ: Si indolorib sis: sanat te
dicens: dñs sanat om̃s languores tuos: si pauꝑtate consũmeris: consolat᷑ te dicense
oretuo saporem quẽcũq uolueris: Hõc tam̃ si quis infidelit̃ suscipiat & non comedat
sed abscondat: uermes ex eo ebulliunt: Putasne eo usq deducendum ẽ uerbũ di. ut etiã
uermis sieri putet᷑ : Ñte hic turb& auditꝰ: Audi ꝓpħam exꝑsona dñi dicentẽ: C

Expanded text:
suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Si laetaris prospere, futura cumulat tibi gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicensore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit: Qđ enĩ seminauerit homo. hoc & met&: Quid ergo agimus nos. qui amamus
illud recondere qđ corrũpat᷑ non qđ ꝑmaneat & ꝑduret in crastinum : Diuites huiꝰ scłi
seruãuer̃ inquit de manna : & ebullierunt ex eo uermes & conputruit: Illud aut̃ qđ primo
die sabbati reponebat᷑ non . ẽ. corruptũ. neq uermes ebullier̃ in eo: sed ꝑmansit integrũ:
&̾ tu ergo si ꝓpt̃ p̃sentẽ uitã tantũ modo. & ꝑ ꝑt̾amorẽ scłi thes aurizes. continuo uermes¬
ebulliunt. Audi de peccatorib & his qͥ p̃sens scłm diligunt: quȩ sit ꝓpħe senten¬
quos generat auaricia : isti sunt uermes quos generat diuitiarum cȩca cupiditas
hisqui habent pecunias. & uidentes in necessitate fr̃s suos claudunt ab eis uiscera

Expanded text:
 dicens: Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Quid ergo agimus nos, qui amamus illud recondere quod corrumpatur, non quod permaneat et perduret in crastinum, id est, in futuro sservaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurizes, continuo vermesDenique audi de peccatoribus et his qui praesens saeculum diligunt, quae sit prophetae sentenquos generat avaritia. Isti sunt vermes quos generat divitiarum caeca cupiditas his qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos claudunt ab eis viscera
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ reuolutũ a monum̃tu : terrȩ motum factũ. monum̃ta disrupta: centurionẽ & mili¬
tes qui ad custodiã positi erant dicentes: uere hic filius dĩ erat. Agnitꝰ gͦ. ẽ ꝑ hȩc inuesꝑa¬
dñs quia dñs ipse erat: agnitꝰ ẽ. inuirtute resurrectionis: Led quomodo mane gła eius
uisa est : cum uenissent aliȩ mulieres prima sabbati mane ualde: inuener̃ angłos
cũ ingenti claritate ad sepulcrũ sedente s̃. & dicentes non .ẽ. hic. resurrex̃ amortuis
uenite uidete locũ inquo positꝰ ẽ: Et ite dicite discipulis eiꝰ qr surrex̃. & p̃ced et uos iN¬

Expanded text:
lapidem revolutum a monumento, terrae motum factum, et monumenta aperta esse, et centurionem et custodes sepulcri dicentes: Vere hic Filius Dei erat. Agnitus est in hac vesat: agnitus est in virtute resurrectionis, et mane gloria ejus visa est. Cum venissent aliae mulieres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti claritate sedentes ad sepulcrum, et dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte locu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit᷑. ut aut uespere carnes sine panib comedant᷑. aut mane panes absq pulmenti¬
adiectione manducent : Quid in hoc diuini muneris. quid temperam̃ti grẽ cȩlestis
Nos aut̃ quib. infinẽ scłi & aduesperã mundi uerbũ caro fac
agnosci dicimꝰ dnm quã suscepit ex uirgine.: Istas enĩ uerbidĩ carnes. neq mane aliqͥs
qui decȩlo descendit. & uitã huic mundo: Sed qđ dic̃ mane dari hunc panẽ. cũ ad uentũ¬

Expanded text:
sit, ut vespere carnes sine panibus comedant, aut mane panes sine pulmento? quid in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis nos autem, quibus in fine ad vesperam mundi Verbum est caro facagnosci dicimus Deum, quem suscepit ex Virgine: has enim Verbi Dei carnes neque mane neque qui de coelo descendit, et
Abbreviated transcription (Latin):
& a serpentibus interier̃: M urmurantẽ popłm: uenenatꝰ inheremo serpentũ de¬
pascitur morsus: Uideamus nos qui hȩc audimꝰ: nos inquã ꝓ quib scripta sunt: Il li senĩ
ad correptionẽ facta s̃. scripta s̃ aut̃ ꝓpt̃ nos in quos fines sȩcłoꝵ deuener̃. sinon desinin¬

Expanded text:
et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum deet a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
die qua primũ pascha fit: sed in illa qua scđm Panis enĩ qui decȩlo descendit ñ
uenit ad illos qui primã sollemnitatẽ celebrabant: sed adnos qui secundã suscepin
deamus: qͥd est qđ in hac die gestũ monstrat᷑: Quinta decima inquit die mensis seđi
mur murauit popłs. &dix̃.: quia melus fuerat nos mori in ȩgypto. quando sedebamus
suꝑ ollas carnis: Spopłs ingratꝰ desiderat aegyptũ qui aegyptios uidit extinctas.
s egypti requirit qui egyptioꝵ carnes uidit maris piscibus & cęli alitib datas
Murmur ergo adũ sũ mor̃ sen.immo adũsũ dm̃ leuant: sed hoc primo quidem ignoscit᷑.
ignoscitur & scđo: fortassis & tertio Uerum si non desinant. sed ꝑsistant: audi quid post
hȩc murmurantẽ popłm consequatur: In numerorũ libro refert᷑ quod & in suis scrip¬
is retexuit apłs dicens. Neq murmuraueritis sicut quidã ex ipsis murmurauer̃:

Expanded text:
die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. deamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ : quia murmurauit & ingratus fuerit beneficuis diuinis cũ cęleste mannaa¬
susciper& : Iuid &iã dies scribit᷑ inqua die murmurauerit popłsꝰ: scđo inquit mense
quinta decima die m̃sis: Qđ utiq non absq ratione scribtũ ẽ.: Recordare de legib
non fuer̃ in mundi in anima. uł non longe peregrinabant᷑ : quasta decima die primi
m̃sis pascha fecer̃: Qui aut̃ longe peregrinabant᷑ & inmundi erant: scđm pascha
in hoc tempore faciunt : in hoc tempore : quo & manna de cȩlo descendit. In die quo
pascha fit non descendit manna: sed in hoc quo scđm paschi
pascha : nr̃m est: Nosenĩ fuimꝰ in mundi in anima qͥ colebathus lignum & lapidẽ.
& ignorantes dm̃ his qui natura non erant dii seruiebamus: Nos &iã eramus qui
regrinabam̃: de quib dic̃ apłs: Quia fuimus hospites. & per
dĩ spem non habentes. & sine dõ in hoc mundo Uerũ tam̃ non dat᷑ manna decȩlo in illa

Expanded text:
it beneficiis divinis, cum coeleste mciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum paspascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peri spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. quȩ sunt suꝑ mel & fauũ : sed quid ẽ. qđ dicit . ut in die sexto duplum colligatur
in repositione. quantũ sufficit etiam sabbato: Hoc scđm nr̃am intelligentiã
iustitiȩ. miscłiȩ. & pietatis recondas: hoc tibi infuturo scło erit cibus: Num qͥd ñ ita¬
in euangelio legimꝰ: quia qui adqui sunt hic decẽ talenta ibi ꝗccepit decẽ ciuitates.¬

Expanded text:
Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro si enim acquirit hic decem talenta , ibi accipiet decem civitates
Abbreviated transcription (Latin):
nutũ. nihil subtile. nihil sentiunt spiritale: sed totũ pingue. totũ crassum Incrassatum
ẽ. enĩ cor populi huius. sed mt̃ p̃tatio nominis. hoc idem sonat: Manna enĩ int̾p̃tatur.
quid .ẽ. hoc: Uide si non ipsa nominis uirtꝰ ad discendũ te ꝓuocat: ut cũ audis legem dĩ re¬
citari: inquiras semꝑ & int̾rges. & dicas doctoribus. quid ẽ. hoc: hoc enĩ ẽ qđ indicat
na: Tuergo siuis manducare mannã id .ẽ si cuꝑis suscipere uerbũ dĩ. scito illud
minutũ eẽ & ualde subtil sicut sem̃ toriandri: Hab& enim aliquid in se & holeris
quo nutrire &recreare possit in firmos: quia qͥ in firmꝰ. ẽ olera manducat: hab& aliqͥd
& rigoris &ideo ut pruina est : Candoris aut̃ & dulcedinis hab& plurimũ: Quid enim
candidius quid splendidius eruditione diuina e quid dulcius quidue suauius eloqui is

Expanded text:
nutum, nihil subtile, nihil sentiunt spirituale, sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum nutum, nihil subtile, nihil sentiunt spirituale, sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor populi illius. Sed et interpretatio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat, ut cum audis legem Dei recitari, inquiras semper, et interroges et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est, quod indicat manna. Tu vero si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verba, scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis
Abbreviated transcription (Latin):
iudaico sabbato : iam tunc indicatũ quod insabbato ipsoꝵ gratia dĩ ad eos decelo nulla
descenderit: panis cȩlestis qui ẽ. sermo dĩ ad eos nullus uenerit: Dicit enĩ alibi ꝓpħa:¬
unt filii isrł. sine rege. sine principe. sine propħa. sine hõstia.
sine sacrificio: sine sac̃dote: In nr̃a aut̃ dominica die semꝑ dñs pluit manna decȩlo:
ed & hodie ego dico quia pluit dñs manna decȩlo: Cȩlestia nãq sunt eloquia ista
quȩ nob lecta sunt: & adõ descender̃ uerba quȩ nobis recitata sunt: Et ideo nos
uitale manna suscipimꝰ: semꝑ nobis manna datur decȩlo : Illi infelices dolent. &
suspirant᷑ & se miseros dicunt : quia manna sic̃ acceperunt patresipsoꝵ: ipsi non
merent᷑ accipere. Illi nũꝗ manna manducant: Non enĩ possunt illud manducare
qđ ẽ. minutum sicut sem̃ coriandri: & candidũ sicut pruina: Nihil enĩ in uerbo dĩ mi¬

Expanded text:
Judaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla Judaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus venerit. Dicit enim et alibi punt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, semper nobis manna datur de coelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt illud manducare, quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihil enim in verbo Dei mi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem suꝑ hac scriptura uelim primo cũ iudȩĩs habere sermonẽ quib credita
dicunt᷑ eloquia dĩ. quid illis uideat̃ deeo qđ dicit. sex dieb continuis colligetis.¬
die aut̃ sexto duplo̾m colligetis: Appar& ergo sextã diem nominari illam quȩ
ante sabbatũ ponit᷑: quȩ apud nos parascheue appellat᷑. s abbatũ aut̃ septima
dies: Quaero eg̃o qua die coeperit manna cȩlitꝰ dari. & uolo conparare dominicã
nr̃am cũ sabbato iudaeoꝵ: Exdiuinis nãq scripturis app̃ar&. qđ in die dominica
primo in t̾ris datũ .ẽ. manna: si enim ut scriptura dic̃ sex dieb continuis collectũ est.
septima aut̃ die quȩ.ẽ sabbati cessatum est: sine dubio In tt̾ium eiꝰ adie prima quȩ. est¬
dies dominica fuit : Qđ si ex diuinis scripturis hoc constat. qđ indie dominica ds̃ pluit
manna & insabbato ñ pluit: Intelligant iudȩi iam tunt p̃latam eẽ. domini cam

Expanded text:
uper hanc scripturam cum Judaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis,die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabbadies. Quaero ergo qua die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei jam tum praelatam esse Dominicam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
possit bibi aqua hȩc de myrra : ostendit ds̃ lignũ qđ mittat᷑ in eã: ut qui biberit non
moriat᷑ : non amaritudinẽ sentiat : Unde constat qđ siquis sine ligno uitȩ. id ẽ. sine mrs¬
terio crucis. sine fide xp̃i. sine intelligentia sꝑitali. bibere uoluerit de legis littera.
ꝑ amaritudinẽ nimiam morietur: Haec sciens apłs paulus. dicebat: quia littera
occidit: Hoc. ẽ. aꝑte dicere quia aqua myrre occidit. si non mutata bibat᷑: & it

Expanded text:
possit bibi aqua amara, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam; ut qui ex ea biberit, non moriatur. nec amaritudinem sentiat. Unde constat, quod si quis sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia aqua amara occidit, si non per Spiritum in
Abbreviated transcription (Latin):
ligno aquam dulcem efficereds̃: Aut morses nesciebat lignũ: ut ds̃ ei ostender& sed
uidendum ẽ. quid decoris in his interior habeat sensus: Ego puto. quodlex si secundũ¬
popłs dĩ non ille qui in morsen baptitatus .ẽ. in mari &in nube. se̾d iste qui inspũ
& aqua baptizatus est: non possit bibere de ista aqua: Sed negustare quidem decircũci¬
nis amaritudine potest. neq hostiarũ ferre amaritudinẽ ua
nos cũm dicit de sapientia: Quia lignũ uita ẽ. omnib amplectentibus eã: Siergo lig¬
n sapientię xpĩ missum fuerit in lege: & ostenderit nob
letis conuertitur indulcedinẽ intelligentię spiritalis: & tunc potest bibere popłidĩ:¬

Expanded text:
ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensus. Rupopulus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valnstrat, cum de sapientia dicit, quia lignum vitae est omnibus amplectentibus eam . Si ergo lignum sapientiae Christi missum fuerit in Lege, et ostenderit nobiLegis convertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis; et tunc potest bibere pop
Abbreviated transcription (Latin):
lificat scire adquẽ locũ primo uenerint. adquẽ scđo: Si ueri
latens: inuenimꝰ ordinẽ fidei: Primo enĩ ducit᷑ popłs ad litterã legis. ab hac doneo ꝑman&
in amaritudine sua recedere ñ potest: Cum uero ꝑ lignũ uitȩ dulcis fuerit effecta. &
intelligi lex spiritalit̃ coeꝑit̾. tunc de ueteri testam̃to transitur ad nouũ: & uenitur

Expanded text:
aedificat scire ad quem locum primo venerint, ad quem secundo. Priaedificat scire ad quem locum primo venerint, ad quem secundo. Prilatens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ferat. Non puto qđ hȩc sint quȩ ꝓmittant᷑ diuina mandata seruantibus:
lioquin. inditio nob̵ est iob iustissimus & totius pietatis obseruantissimꝰ. qͥ acapite
usq ad pedes replet̾ ulcere pessimo : Non ergo his carere dicunt᷑ infirmitatibus
qui mandata custodiunt: sed non habebant̾ illas infirmitates quas aegyptii habent
Cegỹptus namq: mundus figuralit̃ appellat᷑: Diligere ergo mundũ. & ea quȩ in mundo
sunt: aegypti us languor est᷑: Dies obseruare. & menses. & tempora. signa requirere.
stellarum cursibus adherere : ȩgyptius languor ẽ: Deseruire carni & luxoͥriȩ uolupta¬
tibus oꝑam darẽ. uacare delicus : egyptius languor est: Caruit gh
ibi duodecim fontes aquarũ: & septuaginta arbores palmarum : Putas. non hab& aliquid
palmarum: sed primo ductus ẽ. ad aquas. salsas & amaras. quibus ꝑlignũ monstratũ ad nõ.
dul cibus effectis: post ea uenitur ad fontes: Si historiam solã sequam᷑. non multũ nos¬

Expanded text:
eque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo his dicuntur carere infirmitatibus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare, vacare deliciis, Aegyptius languor est. Caret namqibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid ma ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid in ipso sacrificio qđ memoriale apellat᷑ qđ offerri dño dr̃ : Ego si possĩ in lege dñi die ac nocte medi¬
tari & om̃s scripturas memoria retinere : memoriale sacrificii mei dñõ obtulissẽ : Certe siñ omĩa possumꝰ:
saltẽ ea quȩ nunc docent᷑ in eccłia quȩ recitant᷑ memoriȩ cõm̃demꝰ ut exeuntes de ecłia.
auditis in eccłii. tãꝗ munda animalia ueluti ruminantes ea reuocetis ad memariã & cũ corde uro quȩdicta
s̃ c̃feratis : Id sialiqͣ memaue sũꝑ fuerit. & intellectũ ur̃m suꝑauerint: facite qđ p̃sentis mandati auctoritas
ipse discutiat ipse exp̃onat sic̃ & a libi idẽ moyses dic̃ : Int̃roga patrestuos & anñtiabt̃ tibi p̃sbiteros tuos & di

Expanded text:
aliquid in ipso sacrificio, quod memoriale appellatur, quod offerri Domino dicitur. Ego si possim in lege Domini meditari, et omnes Scripturas memoria retinere, memoriale sacrificii mei Domino obtulissem. Certe si non omnia possumus, saltem ea quae nunc docentur in Ecclesia, vel quae recitantur, memoriae commendemus, ut exeuntes de Ecclesiauditis in Ecclesia, tanquam munda animalia, velut ruminentes ea, revocetis ad memoriam, et cum corde vestro, quae dicta sunt, conferatis. Quod si aliqua superfuerint, et intellectum vestrum superaverint, facite quod praesentis mandati authoritas ipse discutiat, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annunciabunt tibi: presbyteros tuos et di
Abbreviated transcription (Latin):
b nitens. uł affert. uł seruat plurimũ fructũ : potest &iã ulmꝰ quȩ in fructuosaẽ. necessaria uideri& ut ilis
ex hoc ipso qđ frugifere deseruiat. uiti: Tale aliquid intellige &iã in gabaonitis. quiñ deposuer̃ qͥdẽ uete¬
rẽ hominẽ cũ actib suis. ministrant tam̃ sc̃is & seruiunt. & aliquid utilitatis inpendunt: & aliqui ese
ordine ab iħu salutẽ cũ iuram̃ti int̾positione suscipiunt: Ego nolebã intra gabaonitarũ ordinẽ salute
c̃ sequi : nec inligni cȩsorib ułaquȩ gestatorib nomi nari : sed int̃ ii
dens nͣcã eis in famiȩ &iugũ seruitutis infliger&: Hȩc siaudiat ania. minꝰ instructa in scriptunis diuinis. inf

Expanded text:
ibus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ibus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Icedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, inf
Abbreviated transcription (Latin):
nt : Sed & adornatũ eccłiae uł ministoriũ satisꝓiti p̃ paratiq sunt. Inactib uͦ suis & conũ satione ꝓ¬
pria : obscem satis &uiciis inuoluti : Nec om̃ino deponentes ueerẽ hominẽ cũ actib suis. sed inuoluti u& in¬
tis uicis & obscenitatib: sic̃ & isti pannis & calciam̃tis ueerib obtecti p̃t̃ hoc qđ in dño credunt: &erga ser
dĩ uł eccłiȩ cultũ uident᷑. eẽ. deuoti: nihil adhibent em̃dationis. u¬
dñs nr̃ salutẽ quidẽ c̃cedit. sed quodã modo salus ipsa eoꝵ notã ñ euadit infamite Simił quoq & iam
in libello quiappellat᷑ pastoris: dehis figura describit᷑. Ait enĩ . qr ẽ. arbor quȩdã quȩ ulmꝰ appellat᷑: qucie
fructũ ñ ad fert. Portat tam̃ uitẽ : que ad fert plurimũ fructũ: & exeo qđ ad minicula ẽ. uiti. quȩ eiꝰ uir¬

Expanded text:
nt, sed ad ornatum Ecclesiae vel ministerium satis promti et apti non sunt, in actibus suis et conversatione pnt, sed ad ornatum Ecclesiae vel ministerium satis promti et apti non sunt, in actibus suis et conversatione propria obsceni satis et intus involuti, nec omnino deponentes veterem hominem cum actibus suis: et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultum videntnoster salutem concedit quidem: sed quodammodo salus ipsa eorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus vir
Abbreviated transcription (Latin):
ita & resurretio mortuoꝵ: Multȩ g eoꝵ quiadsalutẽ ueniunt: differentiȩ designant᷑: Unde & nunc ga¬
baonitas stos quoꝵ historia recitataẽ.: arbitror portiunculã quandã eẽ eoꝵ qui saluandisunt :Itatam̃ o
ut ñ absq ali cuius notȩ mustione saluent᷑ : uid es nãq quomꝰ ligni cesores uł aquȩ gestato es fieri c̃dẽpnant᷑: ad obse
quiũ popłi. & altaris dĩ ministeriũ : Im̃ quidẽ cũ eo dolo & calliditate accesser̃ ad filios isrł̃. Pannis calciam̃tisq ue¬
terib induti: & cibũ u&usti panis ferentes Isti gͦ uemunt adiħm cũ omĩb uͤaeustatib suis: &orant abeo hoc
tantũ ut saluent᷑: In quoꝵ figura. tale mͥ aliquid uid& ostendi. Sunt quidã in eccłia credentes quidẽ. &
pentes fidẽ indm̃ & ad quiescentes omt̃ib diuinis p̃ceptas. uuqr aeiã enga seruos đireligiosisentũ sa feoibrer

Expanded text:
a commemorat. Multae ergo eorum qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae ges dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris bella actriũ phos quos egerit contẽplem᷑ quis &ĩ inipso eo uisibilit cernamꝰ expl&a : Conuener̃ enĩ
reges t̃rȩ. senatꝰ popłsq &e principes romani ut expugnarent nom̃ iħu &isrł simul. Decreuer̃ enĩ lgib suis
ut ñ sint xp̃iant om̃s : Om̃is ciuitas om̃ĩs ordo. xp̃ianoꝵ nom̃ in pugnat: Sed sic̃ tunc om̃s illi reges conuenientes
cebant ualde: Confidumꝰ aut̃ qr ñ solut nonnos poter̃ obtinere inuisibiles inimici & adũ sarii nr̃i uerũ &iam
udocit᷑ iħu dño uincente c̃tertt᷑ satanas subpedib seruoꝵ eiꝰ: Illo enĩ duce. sẽꝑumcent milites sui Ita ut & nos

Expanded text:
 etiam in ipso haec visibiliter cernamus expleta. Convenerunt enim reges terrae, senatus populusque et principes Romani, ut expugnarent nomen Jesu et Israel simul. Decreverunt enim legibus suis ut non sint Christiani. Omnis civitas, omnis ordo Christianorum nomen impugnat. Sed sicut tunc omnes illi reges convenientes cebant valde . » Confidimus autem quia non solum non nos poterunt obtinere invisibiles inimici nostri, verum etiamDomino nostro vincente, conteretur Satanas sub pedibus servorum ejus; illo etenim duce nos vincimus milites sui, ita ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc lacte indigent aut & iã uelut infirmi ut s̃ mulieres olerib uescunt᷑. Siuͦ similes om̃s accipi¬
at᷑ eccłia uiriquidẽ intellgentur illi qui in om̃ib ꝑfecti stare uolunt armati aduersus astuitias¬
ipsis quȩ utilia sunt ger̃. sed imitando mulieres & eoꝵ exẽpla sectando ex qͥb & caput hab̾e dicuntur:
Infantes uͦ er̃ quinuꝑ fide suscepta lacte euangłu nutriunt᷑: sseliti aut̃. cati cumini uidebunt᷑. uł hi qui
iã sociareͥ fidelib student Deqͥb singuł similia. &iã ioħs sentiens in ȩpła sua scribit. & singuł qͥbq &atib¬

Expanded text:
s qui adhuc lacte indigent, aut etiam velut infirmi, ut sunt mulieres, oleribus vescuntur. Si vero simul omnis accipiatur Ecclesia, viri quidem intelliguntur esse illi qui in omnibus perfectionem norunt, et armati iipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibus et caput habere dicuntur. Infantes vero erunt qui, nuper fide suscepta, lacte Evangelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua scripsit , et singulis quib
Abbreviated transcription (Latin):
ũ desideriis inflãmant᷑. quã hoc magis habentes in ꝓspectu &dico
tas. hocmͥ designari uid& in hoc loco qđ dimidu illi qui iuxta montẽ garixin incedunt: illum
qui abenedictiones electus ẽ. figura lit̃ indicent. qui ñ m&tu penȩ sed benedictionũ & reꝓmis
sionũ clesiđio uenit ad salutẽ: Illi uͦ dimidii quiuixta montẽ gebal incelunt. in quo maledictione
latȩ sunt : istos alios indicent. qui maloꝵ m&tu & supplitiorũ timore cõplentes quȩ inlege scripta sunt : ꝑ ue¬
niunt ad salutẽ : Hic &iã dĩ solius est nosse : ex om̃ib: filiis isrł . quirẽ quiboni ipsius desiđio suc census.

Expanded text:
um desideriis inflammantur, quam hoc magis habentes in prospectu et dtas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedsionum desiderio veniunt ad salutem; illi vero dimidii, qui juxta montem Gebal, incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicent, qui, malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege scripta sunt, perveniunt ad salutem. Grati
Abbreviated transcription (Latin):
Tu gehennȩ & ȩt̃ni ignis t̾rore tendit adbonũ. & stud& acfestinat implere quȩ
scripta sunt : certũ ẽ . enĩ nobiliores. eẽ illos quiboni ipsuis desicłio &benedictionũ amore qđ bonũ est
agunt : ꝗ illos qui ꝓmali maͣcu bonũ sectantur : Solus gͦo iħs qͣui potest ex om̃i popło hutꝰ modi m̃tes ani¬
mosq discernere : in montẽ gariañ ad benedicti ones. alios uͦ statuere in montẽ gebal ad maledictiones
ialedictttones accipiant: sed ut inuentas p̃scriptas malediction
tas incurrere caueant eas: Post hec refert᷑ qx legit iħs omĩa ũba legis benedictionis & maledictionis¬

Expanded text:
tu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes animosque discernere, hos in monte Garizim ad benedictiones, alios vero statuere in montem Ebal, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones et poenas peccatorum constitutas, incurrere caveant eas. « Post haec legit omnia verba benedictionis et maledictionis
Abbreviated transcription (Latin):
nis ununi paauẽ. Nos aũ tuensure qͥde ipsuis id ẽ substanuȩ nomen uł racionẽ cop hende auc intienire. ñ possumꝰ.:
consuentes tñ patre & filu. unũ faciemꝰ panẽ ex duab decimis. Nonut panis unꝰ ex una decitua fiat. & aliꝰ
ex alia: ut si iꝑsȩ duȩ detiniȩ seꝑare sec ut sint duȩ istȩ decune. una massa & unꝰ panis. Que mͦ duȩ decinȩ uta
massa fiunt: Quia u separo filiũ a patre nec paere a filio.Qui enuĩ uidet mȩ inquit. uidet x patte.fiunt gͦ pa¬
nos singłi exduab decinis & ꝑonunc duab posiouuibe id ẽ duob ordinib. Si cui uua positio fieret: confusus
iꝑnuxtꝰ. ee̾t sermo de pacre ac filio Nuno aũ utꝰ qͥde ẽ pauis. Una euĩ uoluntas ẽ & una substantia. sec
duȩ sunt positiones id ẽ duȩ ꝑsonarũ ꝓpͥeraces. Illũ enĩ ꝑatre̾ q̃ ñ sit filiꝰ. & hunc filiũ dicinꝰ. qͥ ñ pat̾. Et hoc¬

Expanded text:
nem comprehendere aut invenire non possumus: confitentes tamen Patrem et Filium, unum facimus panem ex duabus decimis, non ut panis unus ex una decima fiat, et alius ex alia, ut sint ipsae duae decimae separatae, sed ut sint duae istae decimae una massa et unus panis. Quomodo duae deFiunt ergo panes singuli ex duabus decimis, et proponuntur duabus positionibus, id est, duobus ordinibus. Si enim una positio fieret, confusus et permistus esset sermo de Patre ac Filio, nunc autem unus quidem est panis, una enim est voluntas, et una substantia, sed duae sunt positiones, id est, du
Abbreviated transcription (Latin):
quã sibi dispandit infide. non uult illã ꝑ manere in contaminatione peccati: sed uult
eam cito purgari: uult eam uelocit̃ abicere om̃s in mundicias suas: sic̃ foste subreptũ ẽ:
iuero ꝑman&ꝰ in peccatis. & dicit̾. Non audiemus uocẽ dñi. sed facientes faciemꝰ uolun¬
tates nr̃as. & incendimus reginȩ cęli sicut ex probrabat᷑ ꝑ propħam. tune seruant᷑
etiã ipsi adillam sapientiȩ sententiã quȩ dicit: Qm̃ quidem uocabã & non audiebatis:

Expanded text:
quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et velociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incendemus thura reginae coeli, sicut exprobratur per prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis,