comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. dixit insipiens in corde suo nõ ẽ d̃. s
ñ ex sua ꝑsona. Uidit enini qͣm ȩ̃et inuidio sum
⁊ molestum. td̃oq coactam fecit disputante de has
re aduersus stoicos inlibris de dõꝵ natura: ⁊ ꝓlu¬
cilio balbo cui stoicoꝵ partes defendendas dedit.
maluit ferre sentenciam. qͣm ꝓ cocta qui nullam
diuinam naturã eȩ contendit. In libris uͦ de ds¬
uinatione. ex se ipso aptissimo oppugaat p̃serenas
futuroꝵ. Hoc aut̃ totum fac̾e uidetur. ne facuss
ẽe consentiat : ⁊ ꝑdat lib̾am uoluntatẽ. Putat ens
concessa scientia futuroꝵ. ita ȩẽ consequens facainsl.
negati omiuino non possit. S: quom̃ sehab eant
ue tuosissimȩ concertaciones ⁊ disputaciones philo¬
s. tuoeium. nes ut confitemur summũ ⁊ ueti admi.
⁊i uoluntatem sumimãq potestatem ac p̾seientiam
ru cdonfitebimur. hhet timemus ne iose no uolu
sciuuciam: ⁊istoici ut nõ omnia necessitate fieri di¬
uat qͣniqͥ̃m om̃ia fato fieri contendant. Quid ẽ gͦ

Expanded text:
n corde suo non est Deus . Sed non ex sua persona: Vidit enim quam esset invidiosum et molestum. Ideoque Cottam fecit disputantem de hac re adversus Stoicos, in libris De deorum natura, et pro Lucilio Balbo, cui Stoicorum partes defendendas dedit, maluit ferre sententiam, quam pro Cotta, qui nullam divinam naturam esse contendit. In libris vero De Divinatione, ex se ipso apertissime oppugnat praescientiam futurorum. Hoc autem totum facere videtur, ne fatum esse consentiat, et perdat liberam voluntatem, putat enim, concessa scientia futurorum, ita esse consequens fatum, ut negari omnino non possit. Sed quoquomodo se habeant tortuosissimae concertationes et disputationes philosophorum, nos ut confitemur summum et uerum Deum, ita uoluntatem summamque potestatem ac praescientiam eius confitemur; nec timemus ne ideo non uolupraescientiam, et Stoici, ut non omnia necessitate fieri dicerent, quamuis omnia fato fieri contenderent. Quid est ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
qui non illi uni optimo qui ẽ in cõmutabił ds puri¬
tate casti amoris adheserit.S quia ipsi quoq siue ce¬
dentes uanitati erroriq ppłoꝵ. siue ut ait apłs. eua¬
nescentes in cogitationibꝰ fuis multos dõs colendos
ita putauer̃ uł putari uoluer̃. ut quidã eoꝵ ⁊̃ de¬
monibꝰ diuinos honores sacroꝵ ⁊ sacͥficioꝵ deferẽdos
eẽ censerent. quibꝰ iam ñ parua ex parte respondimꝰ.
ne uidendum ac disserendum ẽ qͣntum ds donat in
bonos demones uł nob̾cum angłos nominant. qͦmͦ
credendi sunt. uelle a nob̾ religionẽ pietateq serua¬
ri. ħ ẽ ut aꝑtius dicam. utrum ętiã sibi an tantii
dõ suo qui ȩtiã nr̃ ẽ placeat eis ut sac̃ faciamꝰ. ⁊ sacͥ¬
ficemus. uł aliqua nr̃a seu nos ipsos religionis rtibꝰ¬

Expanded text:
qui non illi uni optimo, quod est incommutabilis Deus, puriqui non illi uni optimo, quod est incommutabilis Deus, puritate casti amoris adhaeserit. Sed quia ipsi quoque siue cedentes uanitati errorique populorum siue, ut ait apostolus, euanescentes in cogitationibus suis multos deos colendos ita putauerunt uel putari uoluerunt, ut quidam eorum etiam daemonibus diuinos honores sacrorum et sacrificiorum deferendos esse censerent, quibus iam non parua ex parte respondimus: nunc uidendum ac disserendum est, quantum Deus donat, inbonos daemones uel nobiscum angelos nominant, quo modo credendi sint uelle a nobis religionem pietatemque seruari; hoc est, ut apertius dicam, utrum etiam sibi an tantum Deo suo, qui etiam noster est, placeat eis ut sacra faciamus et sacrificemus, uel aliqua nostra seu nos ipsos religionis ritib
Abbreviated transcription (Latin):
est qui ratione quo¬
quomͦ uti possunt bõs
gneq controu̾siȩ cogitatȩ sunt. in quibꝰ philosophi
sua studia ⁊ otia contriuer̃. Quas in medium ad duc̃e
atq discutẽ. ⁊ longum ẽ ⁊ nou necessariũ. Si enim
recolit qui ħ legit. qͥd in libro egerumis octauo in
eligendis philosophis. cum quibꝰ ħ de bã uita que
pꝰ mortem futura ẽ quęstio tractaret᷑. utrum ad eã
uni dõ uero qui ętiam effector ẽ dõꝵ. an płimis diis
religionȩ sacͥsq seruiendo ꝑuenire possimus. ñ ⁊̃ hic
cadem repeti expetat. p̃serti cum possit relegendo
si forte oblitus ẽ adminiculare memoriam. Elegimꝰ
enim platonicas om̃iũ philosophoꝵ merito nobilis¬
simos. ꝓpt̾ea quia saꝑe potuer̃ licet inmortalẽ ac
rationalẽ uł intellectualẽ hominis am̃am. nisi par¬
ticipato humine illius dĩ a quo ⁊ ipsa ⁊ mundus
factus e bãm ẽẽ non posse. Ita illud qd̾ om̃s homineᷤᷤ
appetunt id ẽ uitam bãm. etiã isti assecuturũ negãt.

Expanded text:
est, qui ratione quoquo modo uti possunt, beatersiae concitatae sunt, in quibus philosophi sua studia et otia contriuerunt, quas in medium adducere adque discutere et longum est et non necessarium. Si enim recolit qui haec legit, quid in libro egerimus octauo in eligendis philosophis, cum quibus haec de beata uita, quae post mortem futura est, quaestio tractaretur, utrum ad eam uni Deo uero, qui etiam effector est deorum, an plurimis dis religione sacrisque seruiendo peruenire possimus: non etiam hic eadem repeti expectat, praesertim cum possit relegendo, si forte oblitus est, adminiculari memoriam. Elegimus enim Platonicos omnium philosophorum merito nobilissimos, propterea quia sapere potuerunt licet inmortalem ac rationalem uel intellectualem hominis animam nisi participato lumine illius Dei, a quo et ipsa et mundus factus est, beatam esse non posse; ita illud, quod omnes homines adpetunt, id est uitam beatam, quemquam isti adsecuturum negant,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pꝰ mortẽ fut᷑a ẽ. quod isto uno ętiam illis cooꝑã
theologia respuenda atq uitanda parũ iudeor dis¬
putasse. in aliud uolumen qd̾ huic opitulante dõ
tenebrosis am̃is altius & tenatius duitͦnus huma¬
ni geñis enor infix̃. euellere atq extirpare conantẽ
rio cooꝑante. ingenia cęlsiora atq meliora qͥbꝰ ad hanc
rem suꝑiores libri satis suꝑq sufficiunt pacient̾ ⁊ eqͣn¬
mit̾ feire debebunt.⁊ ꝓpt̾ alios ñ putare suꝑfluũ. qd̾
iã sͥ sentiunt ñ necessarium. Multũ magna res agit᷑

Expanded text:
quae post mortem futura est, quod isto uno etiam illis cooperatheologia respuenda adque uitanda parum uideor disputasse, in aliud uolumen, quod huic opitulante Deo tenebrosis animis altius et tenacius diuturnus humani generis error infixit, euellere adque exstirpare conantem rio cooperantem ingenia celeriora adque meliora, quibus ad hanc rem superiores libri satis superque sufficiunt, patienter et aequanimiter ferre debebunt et propter alios non putare superfluum, quod iam sibi sen
Abbreviated transcription (Latin):
IORE ROBIS
opus es ⁊
animo. multo qͣm
erat insuꝑiorum solu¬
tione questionum.⁊
explicatione librorum.
De theologia quippe qͣm naturalẽ uocant non cum
quibꝰ lib hominibꝰ. ñ enim fabulosa ẽ uł ciuił. ħ ẽ
uel theatrica uł urbana. quaꝵ alt̾a iactat dõꝵ cͥ¬
mina alt̾a indicat dõꝵ desid̾ia cͥminosiora. ac ꝑħ
malignoꝵ potiꝰ demonum qͣm dõꝵ. s cum philoso¬
phis ẽ habenda collatio. Quoꝵ ipsum nom̃ si latine¬
int̾p̃tetur amorem sapientie ꝓfitetur. Poiro si sapĩa¬
ds̃ ẽ ꝑ quem facta sunt omĩa. sic̃ diuna auctoritaᷤᷤ
u̾itasq monstrauit. uerꝰ philosophꝰ ẽ amator dĩ.
S quia res ipsa cuius hoc nomen ẽ non ẽ hominibꝰ
qui hoc nomine gliant᷑. neq enim continuo uere sa¬
sientie suint amacoros quieumds amallaus clile¬

Expanded text:
iore nobis opus est animo multo quam erat in superiorum solutione quaestionum et explicatione librorum. De theologia quippe, quam naturalem uocant, non cum quibuslibet hominibus non enim fabulosa est uel ciuilis, hoc est uel theatrica uel urbana; quarum altera iactitat deorum crimina, altera indicat deorum desideria criminosiora ac per hoc malignorum potius daemonum quam deorum, sed cum philosophis einterpretemur, amorem sapientiae profitetur. Porro si sapiuem facta sunt omnia, sicut diuina auctoritas ueritasque monstrauit, uerus philosophus est amator Dei. Sed quia res ipsa, cuius hoc nomen est, non est in omnibus, qui hoc nomine gloriantur neque enim continuo uerae sapientiae sunt amatores quicumque appellantur phil
Abbreviated transcription (Latin):
uitam bãm quȩ post mortem futura ẽ. nullꝰ medio¬
crit̾ prudens ambigit. S fortasse dicturi sunt dõs
qͥdem ȩẽ om̃s bonos. ⁊ demones aut̃ alios malos. alio
qualȩ sit. iam in uolumine sequenti uidendum ẽ:¬
dõs ȩẽ quidam opinati
sunt. quidam uero de diis meliora sentientes. tantũ
eis honoris laudisq tͥbuerunt. ut ullum d̃oꝵ ma¬
lum cred̾e aud̾ent. S illi qui dõs quosdam bonos.
malos ȩẽ quosdam dixcerunt. demones quoq appel¬
lauerunt nomine doꝵ. qͣmqͣm ⁊ dos s rarius noĩȩ
demonum. ita ut ipsum iouem quẽ uolunt ȩẽ te¬
ge ac pͥnciplem cęt̾oꝵ ab homero fateant᷑ demonẽ
nuncupatum. Hi aut̃ qui om̃s dõs ñ nisi bonos ẽẽ
asserunt. ilonge p̾stantiores eis hominibꝰ qui ꝑhi

Expanded text:
itam beatam quae post mortem futura est, nullus vel mediocriter prudens ambigit. Sed fortasse dicturi sunt, deos quidem esse omnes bonos, daemones autem alios malos, aliosquale sit, jam in volumine sequenti videndum eos esse quidam opinati sunt: quidam vero de diis meliora sentientes, tantum eis honoris laudisque tribuerunt, ut nullum deorum malum credere auderent. Sed illi qui deos quosdam bonos, quosdam malos esse dixerunt, daemones quoque appellaverunt nomine deorum: quanquam et deos, sed rarius, nomine daemonum; ita ut ipsum Jovem, quem volunt esse regem ac principem caeterorum, ab Homero fateantur daemonem nuncupatum. Hi autem, qui omnes deos nonnisi bonos esse asserunt, et longe praestantiores eis hominibus qui boni
Abbreviated transcription (Latin):
Qre ẜacte suntad
abraham cꝰ semini ⁊ gẽm
ifrłiticã sca̾m carnẽ ⁊ om̃s
gentes deb̾i scdm fidem
dõ pollicente didicimus.
queadmodũ compleant᷑.
dĩ ciuitates indicabit. Qm̃ gͦ suꝑioris lib̾¬

Expanded text:
e factae sunt ad Abraham, cuius semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem Deo pollicente didicimus, quem ad modum conpleantur, Dei ciuitas indicabit. Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ifrłitis dĩ domus instauraret᷑ totũ
tp̃s ẽ ꝓpħarum. Quãuis enĩ ⁊ ipsum noȩ patͥar¬
cham in cuiꝰ diebꝰ uniu̾̃sa diluino t̾ra diluta ẽ
⁊ alios supͣ ⁊ infra usq ad hoc tp̃s quo reges ĩdĩ
ppło eẽ ceꝑunt. ꝓpt̾ quedã ꝑ eos futura sine quoqͦmͦ

Expanded text:
Israelitis Dei domus instauraretur, totum tempus est prophetarum. Quamuis enim et ipsum Noe patriarcham, in cuius diebus uniuersa diluuio terra diluta est, et alios supra et infra usque ad hoc tempus, quo reges in Dei populo esse coeperunt, propter quaedam per eos futura siue quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
notacione censoria. De bonis aut̃ carnalibꝰ quibꝰ soł
mali ꝑfriu uolunt. ⁊ de mał carnalibꝰ quȩ sola ꝑpeti
nolunt. qd̃ neq inhis habeant qͣm putant᷑ hab̾e isti
demones potestatem. qͣmqͣm si hab̾ent debemꝰ potiꝰ
ȩtiam ista contempn̾e. qͣm ꝓpt̾ ista illos dos colere.⁊ eoᷤ
colendo ad illam q̃ nob̃ inuident ꝑuenire ñ posse.
tñ nec inistis ħ ualere qd̃ hi putant qui ꝓpt̾ ħ eos coli
oportere contendunt. deinceps uidebimus ut hic sit
huius uoluminis modus.

Expanded text:
notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deberemus potius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui propter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis modus.
Abbreviated transcription (Latin):
infirmus humane eon¬
suetudinis sensus non
auderet obsiste̾. s doe¬
trine salubri langorẽ
suum tanqͣm medicine
subderet donec diuino ad iutorio fid̾e pietatis impe¬
trante sanaret᷑ non multo sermone opus eẽt ad con¬
uincendum quemlibet uanȩ opinionis errorẽ his
qui recte sentiunt. ⁊ sensa uerba sufficientibꝰ ex pli¬
cant. Nunc uero qm ille ẽ maior ⁊ tetrior insipien¬
tium morbꝰ am̃oꝵ. quo irrationabiles motus suos
ȩtiam pꝰ rationem plene redditam quanta homi¬
ni ab hominȩ debetur. siue nunia cecitate qua uec
aꝑta cernuntur siue obstinatissima ꝑuicatiã qua

Expanded text:
infirmus humanae consuetudinis sensus non auderet obsistere, sed doctrinae salubri languorem suum tamquam medicinae subderet, donec diuino adiutorio fide pietatis inpetrante sanaretur, non multo sermone opus esset ad conuincendum quemlibet uanae opinationis errorem his, qui recte sentiunt et sensa uerbis sufficientibus explicant. Nunc uero quoniam ille est maior et taetrior insipientium morbus animorum, quo inrationabiles motus suos, etiam post rationem plene redditam, quanta homini ab homine debetur, siue nimia caecitate, qua nec aperta cernuntur, siue obstinatissima peruicacia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
et ido nullum dm̃ colendum ẽȩ ab hominibꝰ. nͥ
qui pot̾ eos face̾ felicies. unde si ił a dea ȩẽt. sola
colenda merito diceretur: iam corsequent̾ uideamꝰ
qua causa ds̃ qui pot̾ ⁊ illa bona dare quȩ hr̃e poᷤ¬
sunt ȩtiam non boni. ac ꝑ hoc etiam ñ felices ro¬
manum imꝑium tã magnum tãqͣm diuturnũ
ẽẽ uoluerit. Quia enĩ ħ doꝵ falsoꝵ illa qͣm cole¬
bant multitudo ñ fecit. ⁊ multa iam dixximus.
⁊ uͥ uisum fuerit oportunum eẽ dicemus. Causa¬

Expanded text:
nullum deum colendum esse ab hominibus, qui potest eos facere felices unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur: iam consequenter uideamus, qua causa Deus, qui potest et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse uoluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa quam colebant multitudo non fecit, et multa iam diximus, et ubi uisum fuerit opportunum esse dicemus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
natione iustissima. qd̾ etiam in libro suꝑiore iã
bitrio resistebat pudenda tex̾unt. quomͦ eẽnt
filios ꝓpagaturi. sic̃ creati fuerant. si sine p̃ua¬
ricatione mansissent. S quia et lib̾ iste clau¬
dendus ẽ. nec tanta questio in sermonis angu¬
stia coarctanda in eum qui sequit᷑ comodiore
disputatione differtur. E plicit libeꝵ tereuis
lxlmys ia m
insuꝑioribꝰ libris
ad humanũ genus
non solum nature
similitudine sotian¬
dum. uerum ȩtiã
quadam cognatio¬
nis necessitudine
imunitate concordẽ pacis uincło colligandum.
exx homine uno dm̃ uoluisse instituere. homineᷤᷤ¬
neq hoc genus fuisse in singłis quibꝰq morit᷑ũ
ñ duo pͥmi quoꝵ creatus ẽ uns ex nullo alt̾
ex illo id inobedientia meruissent. A quibꝰ ad¬
missum ẽ tam grande peccatum. ut indet̾ius
eo natura humana mutaret᷑. etiam in postõs¬

Expanded text:
natione justissima: quod etiam in libro superiore jam natione justissima: quod etiam in libro superiore jam bitrio resistebat, pudenda texerunt: quomodo essent filios propagaturi, si, ut creati fuerant, sine praevaricatione mansissent. Sed quia et liber iste claudendus est, nec tanta quaestio in sermonis angustias coarctanda, in eum qui sequitur, commodiore dispositione differatur. LIBER QUARTUS ximus iam superioribus libris ad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in post
Abbreviated transcription (Latin):
de institutione
hominis dicam uͥ
duarum ciuitatũ
qͣntum ad rationa¬
lium mortalium
genus attinet ap¬
paret exortus. sic̃
suꝑiore libro appa-¬
ruisse in angłis iam uidet᷑. pͥus mͥ quedam de ipsis
angłis uideo. ẽẽ dicenda. quibꝰ demonstret᷑ qͣntũ
a nob̾ pot̾ qͣm non inconueniens neq incongrna
mines alii malis angłis insupplicio. alii bonis
in p̾mio sociandi. qͣmuis occulto dĩ uidicio. sed
tam̃ iusto. Cum enim scͥptum sit. uniu̾se uie
X PE DITIS DE
nr̃i scłi exortu et de
initio gen̾is humani
difficillimis questio¬
nibꝰ nẽ iam de lapsu
pͥmi hominis inmo
pͥmoꝵ hominũ et
de origine ac ꝓpagine mortis humane. disposi¬
tionem a nob̾ institutã rerum ordo deposcit.
Non enun eo mͦ quo angłos condid̾at ds homines.
ut etiam si peccassent omnino mori nõ possent.
s ita ut ꝑfunetos obedientie mun̾e sine init̾uen¬
tu mortis angłica ĩmutabilitas et bã ęt̾nitas
sequeret᷑. inobedientes aut̃ mors plect̾et damp¬

Expanded text:
de institutione hominis dicam, ubi duarum civitatum, quantum ad rationalium mortalium genus attinet, apparebit exortus, sicut superiore libro apparuisse in Angelis jam videtur; prius mihi quaedam de ipsis Angelis video esse dicenda, quibus demonstretur, quantum a nobis potest, quam non inconveniens neque incongrua mines, alii malis angelis in supplicio, alii bonis in praemio sociandi, quamuis occulto Dei iudicio, sed tamen iusto. Cum enim scriptum sit: Uniuersae uixpeditis de nostri saeculi exortu et de initio generis humani difficillimis quaestionibus, nunc jam de lapsu primi hominis, imo primorum hominum, et de origine ac propagine mortis humanae disputationem a nobis institutam rerum ordo deposcit. Non enim eo modo quo Angelos, condiderat Deus homines; ut etiam si peccassent, mori omnino non possent: sed ita ut perfunctos obedientiae munere sine interventu mortis angelica immortalitas et beata aeternitas sequeretur; inobedientes autem mors plecteret dam
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii dei quod ipse
donau̾it locuturi.
eumq assert᷑i adu̾sus
impios ⁊ incredulos.
tamqͣm in edificii fun¬
damento pͥus poñe testimonia diuina debemꝰ. quibꝰ
betur testimoniũ de litt̾is sacris. aut omnino diuinitꝰ
ẽẽ dictum denegent. Nam nullum existimo ẽẽ morta

Expanded text:
iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus betur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse morta
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror dictum de mo m
malis ⁊ am̃orum quȩ p̃cipuȩ cauenda s̃.
nichil dõs falsos ppło cultori suo quo
minus eoꝵ maloꝵ agg̾e p̾meretur
sub uenire curasse s pocus ut maxi
religioni. dbueret. si temporibꝰ a

Expanded text:
arbitror de morum malis et animorum, quae praecipue cauenda sunt, nihil deos falsos populo cultori suo, quo minus eorum malorum aggere premeretur, subuenire curasse, sed potius, ut maxireligioni tribueret, si temporibus C
Abbreviated transcription (Latin):
Qre ẜacte suntad
abraham cꝰ semini ⁊ gẽm
ifrłiticã sca̾m carnẽ ⁊ om̃s
gentes deb̾i scdm fidem
dõ pollicente didicimus.
queadmodũ compleant᷑.

Expanded text:
e factae sunt ad Abraham, cujus semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem, Deo pollicente, didicimus, quemadmodum compleantur,
Abbreviated transcription (Latin):
CERTA SENEENTIA
est qui ratione quo¬
quomͦ uti possunt bõs
gneq controu̾siȩ cogitate sunt. in quibꝰ philosophi
sua studia ⁊ otia contriuer̃. Quas in medium ad duc̾e
atq discut̾ẽ. ⁊ longum ẽ ⁊ non necessariũ. Si enim
recolit qui ħ legit. qͥd in libro egerumis octauo in
eligendis philosophis. cum quibꝰ ħ de bã uita quȩ
pꝰ mortem futura ẽ quęstio tractaret᷑. utrum ad eã
uni dõ uero qui etiam effector ẽ dõꝵ. an płimis diis
religione sacͥsq seruiendo ꝑuenire possimus. ñ ⁊̃ hic¬
uitȩ huiꝰ dõs colendos putant. qͥnq aut̃ post̾i̾o¬
res adu̾sus eos qui cultum doꝵ ꝓpt̾ uitam quȩ
pꝰ mortem futura ẽ seruandĩ existimant. Dem¬
ceps itaq ut in pͥmo libro pollicrti sumus. d dua¬
rum ciuitatum quas inħ scło ꝑplexas dicimus
inuicẽq ꝑmixtas exortu ⁊ ꝓcursu.⁊ debitis fi

Expanded text:
certa sententia est, qui ratione quoquo modo uti possunt, beatersiae concitatae sunt, in quibus philosophi sua studia et otia contriuerunt, quas in medium adducere adque discutere et longum est et non necessarium. Si enim recolit qui haec legit, quid in libro egerimus octauo in eligendis philosophis, cum quibus haec de beata uita, quae post mortem futura est, quaestio tractaretur, utrum ad eam uni Deo uero, qui etiam effector est deorum, an plurimis dis religione sacrisque seruiendo peruenire possimus: non vitae hujus deos colendos putant; quinque autem posteriores adversus eos qui cultum deorum propter vitam, quae post mortem futura est, servandum existimant. Deinceps itaque, ut in primo libro polliciti sumus, de duarum civitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus invicemque permixtas, exortu et procursu e
Abbreviated transcription (Latin):
sequeret᷑. inobedientes aut̃ mors plect̾et damp¬
natione iustissima. qd̾ etiam in libro suꝑiore iã
bitrio resistebat pudenda tex̾unt. quomͦ eẽnt
filios ꝓpagaturi. sic̃ creati fuerant. si sine p̃ua¬
ricatione mansissent. S quia et lib̾ iste clau¬
dendus ẽ. nec tanta questio in sermonis angu¬
stia coarctanda in eum qui sequit᷑ comodiore
disputatione differtur. E plicit libeꝵ tereuis
lxlmys ia m
insuꝑioribꝰ libris
ad humanũ genus
non solum nature
similitudine sotian¬
dum. uerum ȩtiã
quadam cognatio¬
nis necessitudine
imunitate concordẽ pacis uincło colligandum.
exx homine uno dm̃ uoluisse instituere. homineᷤᷤ¬
neq hoc genus fuisse in singłis quibꝰq morit᷑ũ
ñ duo pͥmi quoꝵ creatus ẽ uns ex nullo alt̾
ex illo id inobedientia meruissent. A quibꝰ ad¬
missum ẽ tam grande peccatum. ut indet̾ius
eo natura humana mutaret᷑. etiam in postõs¬

Expanded text:
sequeretur; inobedientes autem mors plecteret damsequeretur; inobedientes autem mors plecteret damnatione justissima: quod etiam in libro superiore jam bitrio resistebat, pudenda texerunt: quomodo essent filios propagaturi, si, ut creati fuerant, sine praevaricatione mansissent. Sed quia et liber iste claudendus est, nec tanta quaestio in sermonis angustias coarctanda, in eum qui sequitur, commodiore dispositione differatur. LIBER QUARTUS ximus iam superioribus libris ad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in post
Abbreviated transcription (Latin):
de institutione
hominis dicam uͥ
duarum ciuitatũ
qͣntum ad rationa¬
lium mortalium
genus attinet ap¬
paret exortus. sic̃
suꝑiore libro appa-¬
ruisse in angłis iam uidet᷑. pͥus mͥ quedam de ipsis
scił angłoꝵ totidẽq hominum. s due potiꝰ ciuitateᷤᷤ
ħ ẽ societates m̾to eẽ dicantur. una inbonis alt̾a
ciuitates duas. ex illo enim futuri erant ho¬
mines alii malis angłis insupplicio. alii bonis
in p̾mio sociandi. qͣmuis occulto dĩ uidicio. sed
tam̃ iusto. Cum enim scͥptum sit. uniu̾se uie
X PE DITIS DE
nr̃i scłi exortu et de
initio gen̾is humani
difficillimis questio¬
nibꝰ nẽ iam de lapsu
pͥmi hominis inmo
pͥmoꝵ hominũ et
de origine ac ꝓpagine mortis humane. disposi¬
tionem a nob̾ institutã rerum ordo deposcit.
Non enun eo mͦ quo angłos condid̾at ds homines.
ut etiam si peccassent omnino mori nõ possent.
s ita ut ꝑfunetos obedientie mun̾e sine init̾uen¬
tu mortis angłica ĩmutabilitas et bã ęt̾nitas

Expanded text:
de institutione hominis dicam, ubi duarum civitatum, quantum ad rationalium mortalium genus attinet, apparebit exortus, sicut superiore libro apparuisse in Angelis jam videtur; prius mihi quaedam de ipsis scilicet Angelorum totidemque hominum, sed duae potius civitates, hoc est societates, merito esse dicantur; una in bonis, altera ciuitates duas. Ex illo enim futuri erant homines, alii malis angelis in supplicio, alii bonis in praemio sociandi, quamuis occulto Dei iudicio, sed tamen iusto. Cum enim scriptum sit: Uniuersae uixpeditis de nostri saeculi exortu et de initio generis humani difficillimis quaestionibus, nunc jam de lapsu primi hominis, imo primorum hominum, et de origine ac propagine mortis humanae disputationem a nobis institutam rerum ordo deposcit. Non enim eo modo quo Angelos, condiderat Deus homines; ut etiam si peccassent, mori omnino non possent: sed ita ut perfunctos obedientiae munere sine interventu mortis angelica immortalitas et beata aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura testis ẽ quȩ ñ
fortuitis motibꝰ am̃oꝵ
s plane suminȩ dispo¬
sitionȩ ꝓuidentie suꝑ
om̃s om̃iũ gentium
litt̾as. omĩa sibi gen̾a
ingenioꝵ humanoꝵ diuina excellens auctoritate
subiecit. Ibi quippe scͥptum ẽ. Głosa dicta s̃ de te
ciuitas dĩ. & in alio psalmo legit᷑. Magnus dñs
⁊ laudabilis ualde. in ciuitate dĩ nr̃i in monte¬

Expanded text:
testis est, quae non fortuitis motibus animorum, sed plane summae dispositione prouidentiae super omnes omnium gentium litteras omnia sibi genera ingeniorum humanorum diuina excellens auctoritate subiecit. Ibi quippe scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, ciuitas Dei; et in alio psalmo legitur: Magnus Dominus et laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
orarum dei un a.
me scͥpt᷑um eẽ ꝓmisi. eum pͥꝰ inimicos ciuitatis dĩ qͥ
conditori eiꝰ xpo ꝓdõs suos p̃fer̃.⁊ liuore sͥ ꝑniciosis¬
simo at̾cit̾ inuident xxp̃ianis. qͣntum me adiuuaret
eiꝰ gr̃a refellissem. q̃ uoluminibꝰ decẽ pͥoribꝰ feci. De
hac uͦ mã qͣm mͦ cõmemoraui tͥꝑtita ꝓmissione. inde¬
cimũ seq̃ntibꝰ qͣtuor libris ambaꝵ ẽ digestꝰ exortus.
Dem̃ ꝓcursꝰ ab homine pͥmo usq ad diluinũ libro uno

Expanded text:
arum Dei una, sme scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo atrociter inuident Christianis, quantum me adiuuaret eius gratia, refellissem, quod uoluminibus decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primo usque ad diluuium libro uno
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipia nala cocꝑis iue dosoris. ut neutrũ asci cedat.
ħ enim qnõ conting̃ istȩ conflictꝰ. aut dolor uincit ⁊ sẽ¬
sum mors adinit. aut nat᷑a uinc̃.⁊ dolorẽ sanitas tol¬
lit. Ibi aut̃ ⁊ dolor ꝑmanet ut affligat.⁊ nat᷑a ꝑdu¬
rat ut sentiat. Qd̃ utr̃q ĩo ñ defic̃. nec pena deficiat
Ad hos aut̃ fines bonoꝵ ⁊ maloꝵ illos expetendos. istoᷤ
cauendos. qm̃ ꝑuidicium tͣnsibunt ad illos boni. ad
istos mali. de ħ iudicio qͣntum ds̃ donau̾it. ĩ cõseq̃n¬

Expanded text:
cum ipsa natura corporis vis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor vincit, et sensum mors adimit; aut natura vincit, et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet, ut affligat; et natura perdurat, ut sentiat: quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et malorum, illos expetendos, istos cavendos, quoniam per judicium transibunt ad illos boni, ad istos mali; de hoc judicio, quantum Deus donaverit, in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝰ diluuium ꝓciuren¬
tis sc̃ẽ uestigia ciuitatĩ
utrum contimiata sint.
an int̾ ciurentibꝰ impie¬
tis int̾rupta temporibꝰ.
ac tͥbꝰ filiis totidemq nuribꝰ suis meruit
ꝑ archam a uastatione diluuii lib̾ari. nõ
inuemimus usq ad abraham cꝰqͣm pieta¬
tem euidenti diuino eloquio p̾dicatã.
etiam illd̃. ut filium suum mediũ ħ ẽ pͥmogenito

Expanded text:
ost diluuium procurrentis sanctae uestigia ciuitatis utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus,ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito
Abbreviated transcription (Latin):
qui sac̃ꝵ litt̾aꝵ qͣs cominunes hẽmus auctoritatẽ ñ sꝑnunt.
s eas male intelligendo ñ qd̃ ille locunt᷑. s ħ potiꝰ putant
fut᷑um ẽẽ quod ipsi uolunt. hac itaq responsione red¬
dita. librum sic̃ ꝓmisimus t̾minamus:

Expanded text:
um litterarum, quas communes habemus, auctoritatem non spernunt, sed eas male intellegendo non quod illae loquuntur, sed hoc potius putant futurum esse quod ipsi uolunt. Hac itaque responsione reddita librum, sicut promisimus, terminamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cõturbor tristicia: Dic̃ ei senex Nemine̾
ꝓnichilo aspicias. nullũ cõdẽpnes : nulli de¬
trahas: et dabit tibi ds̃ reqͥẽ: Idẽ requisitꝰ
minuto peccato Et cõsumit me cogitacio
ma. et arguit me dicẽs quere peccasti quid
faciã : Respondit senex Quacũq hora ce¬
ciderit homo inculpã ⁊ dixerit excorde.
as tibi peccaui in dulge mͦ. mox cessabit co-¬
gitatio uł tristicia. et illa consũptio
Dicebat aut̃ abba pemen de abbate ysidoro
qr solus ille se cognouisset: Na quotiẽs illi cogi¬
tatio sua dicebat. qr magnꝰ es: timo et ipse res¬
pondebat adse: Nũquid talissũ qued antonius.
aut certe abb pambo. uł reliqͥ patres quidõ
placuer̃ : Quotiẽs gͦ hec cogitabat : requiesce¬
bat: QIuando uͦ inimicꝰ cõturbãs eũ suggere¬
bat ei desꝑatiorẽ et penas dicẽs qm̃ post hec
Quic quãuis eo intoem̃ta mittar: tam̃ uos

Expanded text:
m conturbor a tristitia? Dixit ei senex: Neminem pro nihilo aspicias, nullum condemnes, nulli detrahas, et dabit tibi Dominus requiem minuto peccato, et consumit me cogitatio mea, et arguit me, dicens: Quare peccasti? quid faciam? Respondit senex: Quacunque hora ceciderit homo in culpam, et dixerit ex corde: Domine Deus, peccavi, indulge mihi; mox cessabit cogitationis vel tristitiae illa consumptio. 3. Dicebat autem abbas Pimenius de abbate Isidoro, quia solus ille se cognovisset . Nam quoties illi dicebat cogitatio sua: Quia magnus es, tunc et ipse respondebat sibi: Nunquid talis qualis Antonius, aut certe abbas Piamon, vel reliqui Patres qui Deo placuerunt? Quoties ergo haec cogitabat, requiescebat. Quando vero inimicus, conturbans eum, suggerebat ei desperationem et poenam, dicens: Quoniam post haec Quia quamvi
Abbreviated transcription (Latin):
frs mĩ cogunt me cogitare peccata Respondit
abba pemen de ablute isidoro referens acdices:
Dũ plangeret abba isidorus incella sua: ⁊ discipł
eiꝰ in alt̾a cella sedet. cõtigit ut illa hora discipłs
ad illũ ueniret: qua ille plangebat Et reqͥsiuit
ds̃ manifestaret hominib nõsolũ alii tres et quat¬
tuor sufficerẽt mecũ plangere. sed nec plures¬

Expanded text:
Patres mei cogunt me cogitare peccata. Respondit abbas Pimenion, de abbate Isidoro referens, et dicens: Dum plangeret abbas Isidorus in cella sua, et discipulus ejus in alia cella sederet, contigit ut illa hora idem discipulus ad illum veniret, qua ille plangebat, et requisivit Deus manifestaret hominibus nec tres, nec quatuor sufficerent, sed nec plures
Abbreviated transcription (Latin):
acrilegis monachis emptoribꝰ eccłaru
Composui satirã carm̃ ꝑ scła claru
Q uã qi uir magnꝰ corroborat ugo diensi
N oster amicꝰ eã legat uo suesuorensi
Ordo monasticus eccłasticꝰ ȩę soleba
D ura cibaria cũ ꝑ agrestia rura coleba
N ulla peccunia. nulla negocia p̃pedieban
S obria copia parua colona sufficieban¬
Co et miserabilis ⁊ lacrimabilis ẽ sͥ factu
Post uenialia suaͥ capitalia dãna redactu
Ordo monasticꝰ eccłasticus est uiolente¬
A eccłastica comparat oĩa dona patente
Ordo monasticus eccłasticꝰ est sine fruct

Expanded text:
acrilegis monachis emptoribus ȩcclesiarum Composui satyram, carmen per secula clarum, Quam quia vir magnus corroborat Hugo Diensis, Noster amicus eam legat Hugo Suessionensis. Ordo monasticus ecclesiasticus esse solebat, Dura cybaria dum per agrestia rura colebat. Nulla pecunia, nulla negotia prepediebant; Sobria copia, parva colonia sufficiebant. Sed miserabilis et lacrimabilis est sibi factus, Post venialia sub capitalia dampna redactus. Ordo monasticus ecclesiasticus est violenter, Ecclesiastica comparat omnia dona patenter. Ordo mo
Abbreviated transcription (Latin):
uit passiones: Desiderium ese e genuit inobedientiũ
igustus suauis. expulit adam deparadiso. Multe
esce delectant gulam: nutriunt autem uermẽ for¬
nicationis Uacius uenter: in orationib uigilare facit
ã qͥrepletus ẽ : somnum infert grauissimũ Uigent

Expanded text:
ia mala. Desiderium escae genuit inobedientiam, et gustus suavis expulit de paradiso. Multae escae delectant gulas, nutriunt autem vermem fornicationis. Vacuus venter in orationibus vigilare facit. Nam qui repletus est, somnum infert gravissimum. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Astimat oĩa sp̃ualia diuite cens
Ordo monasticus ȩccłasticꝰ ẽ sine caris¬
P ulsat ad ostia sp̃uała iã sͥ clausa.
Ordo monasticꝰ. ęccłasticꝰ unde uocatu
Q uando tenacibꝰ atq rapacibꝰ assimilatu :
Terra peccunia. tẽpla. palacia magna parãt᷑.
Unde potentia siue suꝑbia magnificantu
Uana suꝑbia. qͥd ꝑ in ania ludificatu¬
R:
Lucifer extulit & ds̃ expulit ⁊ cruciatu a
Set duo nomina ꝑsua nomina nolo notar
Dicere planiꝰ: est inonestiꝰ. Hitro patebia
Ultro qͥs audiet. ultro subaudiet ultro docebi
Spualia q̃rere pascua: ne moriantu¬
La egul aorabilis & renenapilis uõo diensie.
Urã scientia nr̃a suꝑflua rasit ut ensis.
Nir memorabił ut reparabił oĩs honesta.
Ur̃a calũnia corrigat oĩa digna potestas.
Anglia. scocia. gallia. grecia uoᷤᷤ reu̾etu R.
Qd sapientia qd̾ reu̾entia ur̃a meretun.
Carmina metͥoa dicta poetica si placuissẽt.
N rã p̃camina iusta ꝑ oĩa uos monuissen.

Expanded text:
ia spiritualia divite censu. Ordo monasticus ecclesiasticus est sine causa, Clamat ad hostia spiritualia iam sibi clausa. Ordo monasticus ȩcclesiasticus unde vocatur? . Quando tenacibus atque rapacibus assimilatur. Terra, pecunia, templa, palatia magna parantur, Unde potentia sive superbia magnificantur. Vana superbia quid per inania ludificatur? Lucifer extulit et Deus expulit et cruciatur. Sed duo numina per sua nomina nolo notare, Dicere planius est inhonestius, ultro patebit; Ultro quis audiet, ultro subaudiet, ultro docebitSpiritualia querere pascua, ne moriantur. Presul amabilis et venerabilis Hugo Diensis, Vestra scientia nostra superflua radit ut ensis. Vir memorabilis, irreparabilis, omnis honestas Vestra calumpnia corrigit omnia digna potestas. Anglia, Scothya, Gallia, Grecia vos reveretur, Quod sapientia, quod reverentia vestra meretur. Carmina metrica, dicta poetica si placuissent, Nostra precamina iusta per omnia vos monuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ fr̃ ueniens insciti: ut abha Itatur.¬
tem uideret arseniũ postulabat Cũq alis
frs eiut paululũ quiesceret suaderent : res¬
pondit: Nõ gustabo panẽ: nisi illũ uidere me¬
ille qͥ frem̃ deduxerat ait Ego discedo Sed et
is qui ex desiderio uenerat : quia nichil eũ¬
ad locutꝰ abbas fuisset arsenius: pre uereeun.¬
dia tacitꝰ sedẽs respondit Et ego quoq frat̾
tecũ ab cedã Et sic utriq discesser. Postulaũ
aut̃ : ut etic̃t̃ ad abbatẽ moisen qͥ ex latronib
cõuersus fuerat duceret̾ Aqͦ fsceptꝰ. facta
carittite dimissus est: Fr̃ aut̃ qui eũ ad utrosi
ueras uidisti Quistib ex ambob placet :
At ille ait Michi interim hic melior uidet᷑
qui nos utrosq et bene suscepit et pauit Quo
ꝓpt̃ nom̃ tuũ om̃s homines uide aut cõpellige

Expanded text:
uidam frater veniens in Scythi, ut videret abbatem Arsenium postulabat. Cumque alii fratres ei, ut paululum requiesceret, suaderent, respondit: Non manduco panem, nisi illum videre meille, qui fratrem adduxerat, ait: Ego discedo. Sed et is qui ex magno desiderio venerat, videns quia nihil ei locutus fuisset abbas Arsenius, prae verecundia tacitus sedens, dixit: Et ego quoque tecum, frater, abscedo. Ac sic uterque discesserunt. Postulabat autem ut etiam ad abbatem Moysen, qui ex latronibus conversus fuerat, deduceretur. A quo susceptus, facta charitate dimissus est. Frater autem qui ad utrosqubas vidistiquis tibi plus ex ambobus placet? At ille ait: Mihi interea hic melior videtur, qui nos utrosque et bene suscepit, et bene pavit. Quo propter nomen tuum omnes homines videre aut appellare
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset : postꝗ transier̃ illi uocauit eã fr̃
suus dicens Ueni soror: eamꝰ uic̃ nrãm: Illa
aut̃ nõ respondit ei Perquirẽs gͦ ille inue
flens et dulans. nuinciauit seniorib patrib
que facta fuerãt At itli cõtendebant inter
se de salute ei: Manifestaũ aut̃ ds̃ uni seni
de ipsa. eo qđ nulla ei cura fuit dere corpo¬
rali. sed ut uulnꝰ ꝓpriũ sanaret. neglexit
omĩa suc. et suspirauit grauiter ⁊ifleuit

Expanded text:
fecisset, postquam transierunt illi, vocavit eam frater suus, dicens: Veni, soror, eamus viam nostram. Illa autem non respondit ei. Perquirens ergo ille dilflens et ejulans nuntiavit senioribus omnia quae facta fuerant: at illi contendebant inter se de salvatione ejus. Manifestavit autem Deus uni seni de ipsa, quia quod nulla illi cura fuit de rebus corporalibus, sed ut vulnus proprium sanaret, neglexit omnia sua, et suspiravit 533 graviter, et
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ aut̃ ueniret ad locũ: quidã ex notis ui-
ministrabat. capite disco oꝑto ad occurren¬¬
dũ fri egressa ẽ Et cũ uidisset eũ et tẽpta¬
ret illũ cõplecti: dic̃ ille: Soror mã karissi
nisi eito penitere festinabis Illa aut̃ cõtre
uł modo : Cui ille dix̃: Si uolueris: est tibi
ad huc salus Illa aut̃ iactaris se ad pedes fr̃is
sui: petebat ut eã secũ duceret indeserto
Cui fr̃ dix̃. Uade et co oꝑi capd tuũ : ⁊ sequere
me: Cui illa dix̃: Eamꝰ uelocit̾ Oportet enĩ¬
mͥ me de formari. ⁊ int̾ homines nudo
capite ambulare : quã in officina peccati
mĩ iterũ ingredi: Dũ aut̃ parit̃ ambularẽt :
monebat fr̃ eã ad penitentiã Uidẽs autẽ

Expanded text:
veniret ad locum, quidam ex notis eum ministrabat, capite discooperto ad occurendum fratri egressa est. Et dum vidisset eum, tentaretque cum complecti, dixit ei ille: Soror mea charissimnisi cito poenitere festinaveris. Illa autem contremhi salus vel modo? Cui ille dixit: Si volueris, est tibi adhuc salus. Illa autem jactans se ad pedes fratris sui, petebat ut eam secum duceret in desertum. Cui frater dixit: Vade, cooperi caput tuum, et sequere me. Cui illa, Eamus, ait, velociter; oportet enim me deformare, et inter homines nudo capite ambulare, quam in officinam peccati mei iterum ingredi. Dum autem pariter ambularent, monebat eam frater ad p
Abbreviated transcription (Latin):
tib ambulare potes: ⁊ fac annũ integrũ.
ieuinans usq ad noctẽ: Cui ille: Si mortuus
fuero anteꝗͣ annus transeat: quid deme
fiet : Diẽ ei abba pemen: Cõfido in dm̃. quict
sicũ tali pro posito ame fueris egressus ut
hoc ꝑficias: etic̃ simox mortuus fueris. sus
magna humilitate p̃cipuus Habetat uut¬
sororẽ inciuitute meretricem : qri multis
animab ꝑdicio fuerat. frequenter gͦ mone¬

Expanded text:
tibus ambulare potes; et fac annum integrum, jejunans usque ad noctem. Cui ille: Si mortuus fuero antequam unus annus transeat, quid de me fiet? Dixit abbas Pimenius: Confido in Deum quia si tu cum tali proposito a me fueris egressus, ut hoc facias, etiam si mox mortuus fueris, cum magna humilitate praecipuus, et habebat sororem in civitate meretricem, quae multis animabus perditio fuerat . Frequenter autem ins
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ senex infirmanti discipło suo dix̃ Ne
cõtristeris fili ex infirmitate uł plagi corpo
ris. Sũma enĩ uirtꝰe. ut in infirmitate quis
gras agat deo Si enĩ dñs teuult in corpore¬
et roga eũ ut que ipse uult illa concedat:¬

Expanded text:
am senex infirmanti discipulo suo dixit: Ne contristeris, fili, ex infirmitate vel plaga corporis tui . Summa enim religio est ut in infirmitate quis gratias agat Deo. Si ferrum eet roga Deum, ut quae ipse vult, illa concedat
Abbreviated transcription (Latin):
re ei Ille uͦ fecisse culpã de negabat: Inuentꝰ ẽ. aut̃
ibi abbas pafrutius. cui cognom̃ erat cefalas: qui
ulimo demersũ Uenientes aut̃ qͥdã ut eũ porrec.¬
ta manu extraherent: usq ad collũ demerser̃
Tunc abba antonius de abbate pafnutio dix̃ Ec¬

Expanded text:
rare. Ille vero fecisse culpam denegabat. Inventus est ibi abbas Paphnutius, cui cognomen erat Cephalas, qui in limo demersum: venientes autem quidam ut eum porrecta manu extraherent, usque ad collum demerserunt. Tunc beatus Antonius de beato Paphnutio ait: Ec
Abbreviated transcription (Latin):
men. cõt istatꝰ ẽ: idic̃ frib suis: Quid facimꝰ
ꝙ intribulatiorre misernos homines ut illũ
senẽ tã scm̃ relinquerent. et nos nichil sumꝰ
inspicerent : Quẽ ad modũ sanabimꝰ hunc
uirũ magnũ: Uenite ͦ fr̃s faciomꝰ paricas es¬
cas. et porantes ꝑgamꝰ adeũ. et parũ uinũ
ut parit̃ cũ eo gustem: forsitan in hoc possu.¬
mus animũ eiꝰ placare. Profectigͦ. pulsauer
Qui estis uos: At illi dixer̃. Dic abbati duo. qm̃
pemen uenit. ut benedicat᷑ ab eo Qđ cũ
ille ꝑdiscipłm suũ audisset: respondit
cedimꝰ. nisi digni fuerimꝰ adorare eũ Quo.¬
rũ cũ ille humilitatẽ et pacientiã ꝑuidis¬
set: cõpimetꝰ aꝑuit hostiũ ⁊ gustauer̃ pa¬
riter. Dic̃ gͦ eis ipse senex: Inueritate nõst̃
ea sola que audiui de uob: sed centuplũ
oꝑa uidi in uob Et ab illo die amicꝰ eiẽ. factꝰ.¬

Expanded text:
men, contristatus est et dixit fratribus suis: Quid facimus? men, contristatus est et dixit fratribus suis: Quid facimus? quia in tribulationem miserunt nos homines, ut illum senem tam sanctum relinquerent, et nos qui nihil sumus respicerent? Quomodo sanabimus hunc virum magnum? Venite ergo, faciamus parvas escas, et portantes pergamus ad eum, et parum vini, ac pariter cum eo gustemus, forsitan in hoc possumus animum ejus placare. Profecti ergo pulsaveQui estis? At illi dixerunt: Dic abbati tuo quoniam Poemen venit, ut benedicatur ab eo. Quod cum ille per discipulum suum audisset, respondit acedimus, nisi digni fuerimus adorare eum. Quorum cum ille humilitatem et patientiam pervidisset, compunctus aperuit ostiuriter. Dixit ergo eis ipse senex: In veritate non sunt ea sola quae audivi de vobis, sed et centuplum opera vidi in vobis. Et ab illo die amicus c
Abbreviated transcription (Latin):
de singulis gitationibꝰ sius reqͥrentes. acceper̃
asene responsũ : dicurit ei: Quẽ ad modũ potes
illis ut nõ ita iocent᷑: ⁊ dic̃ eis senex. Inuerita¬
te fr̃s plur imos dies habet coritacio m̃a uo.¬
lens illis aliqͥd dicere : sed redarguo me ipsum
reputans mͥ. Si paruũ hoc nõ porto: quẽ ad¬
modũ simaior mͥ tẽptticio uenerit portaho:
Et idõ niehnl illis dico: ut fiit mͥ cõsuetudo
uli eũ dȩ ppriis cogitacionib inqͥrerent. Etq
ille responsũ om̃ib daret : qͥdã senex ex inuidico
nans semet ipsa. ut congreget sib amatores:
Cui abba ioħis: Uerũ dicis abba ͤ ⁊ nõ ẽ. alit̃: Nã
⁊ hoc ipsũ tͥds̃ reuelaũ: Respondit illi iterum
Cui ille respondit Non : Sedsic̃ sũ deforis ita sũ
et deintꝰ Erat quidã senex inegyptho: et
men de sciti illie subisset: multi relicto illo
sene ueniebãt ad hunc. ⁊ ppt̃̾ hoc cepit ille ei
inudere et detrahere: Ea audices abba pe.¬

Expanded text:
ationibus requirentes, a sene acceperunt responsum, dicunt ei: Quemadmodum potes eis ut non ita vociferentur? Et dicit eis senex: In veritate, fratres, plurimos dies habuit cogitatio mea volens illis aliquid dicere, sed redargui memetipsum, reputans mihi: Si parum hoc non porto, quomodo, si major mihi tentatio advenerit, portabo? Et ideo illis nihil dico, ut fiat mihi consuetudo guli eum de propriis cogitationibus inquirerent, atque ille responsum omnibus daret, quidam senex ex invidia nans semetipsam, ut congreget sibi amatores. Cui abbas Joannes ait: Verum dicis, abba, et non est aliter; nam et hoc ipsum Deus tibi revelavit. Respondit illi iterum Cui ille respondit; Non; sed sicut sum deforis, ita sum deintus. 93. Erat quidam senex in Aegypto, et Scythi illuc subiisset, multi, relicto illo sene, veniebant ad hunc, et propterea coepit illi invidere et detrahere. Quod audiens abbas Poe
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã ex senib de sciti discipłm suũ trãs¬
misit inegiptũ. ut ei camelũ deduceret :
quatenꝰ sportellas quas fecerat portaret
megiptũ: sũ aut̃ deduceret camelũ: alt̃
lũ ad ipsũ dicẽs. qr nec dũ parati sumꝰ cõple
necessittitẽ tuã: et uade cũ ipso usq inegip¬

Expanded text:
Quidam ex senibus de Scythi discipulum suum transmisit in Aegyptum, ut ei camelum deduceret, qui sportellas quas fecerat, portaret in Aegyptum. Cum autem deduceret camelum, alterlum ad illum, dicens ei: Quia necdum parati sumus, comple necessitatem tuam, et vade tu cum ipso came
Abbreviated transcription (Latin):
ci abebat: Propt̃ qđ surrex̃ inde: et adꝓpͥũ
riũ: et reclusit semet ipsũ: Post tẽpꝰ aut̃ ali¬
quantũ cõgregatist̃ senes de illo loco. unde
ibidẽ deliquer̃: ipsi qͦq ꝓfectist̃ ad senem
Et pulsantib illis. aꝑta fenestra respex̃ eos
et cornouit: Et dicit eis Ubi st̃ melotes ur̃e :
At ille responder̃: Eece hic inuicino sunt: una
fuerat cũ secure cõfregit: etegessus cucur¬
rit usq adlocũ ubi erat ille fr̃ Et prior ipse
cepit penitenciã agere apd eũ et amplecti illũ.¬
⁊ introdux̃ illos. incellã suã. Et ꝑtres dies cõ

Expanded text:
buit: propter quod surrexit inde, et ad proprium ulam, et reclusit se in eam. Post tempus autem aliquantulum congregati sunt senes de illo loco unde eibidem dereliquerunt; ipsi vero profecti sunt ad senem, et pulsantibus illis, aperta fenestra respexit eos, et cognovit, et dixit eis: Ubi sunt melotes vestrae? At illi responderunt: Ecce hic in vicino sunt una cfuerat, cum securi confregit, et egrit ad locum ubi erat ille frater, et prior ipse coepit agere poenitentiam apud eum: et amplectens eum, introduxit in cellam suam, et per tres di
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sumꝰ parati. tolle et cõple necessitatẽ
tuã: carricauit senex camelũ et iuit
inegiptũ: Cũ aut̃ discarricasset: iterũ fr̃
Insciti uado: ut etiã nr̃as sportellas: huc
afferã: Qđ cũ audisset senex: cõ punctꝰ

Expanded text:
um parati sumus, tolle et comple necessitatem tuam. Carricavit autem senex camelum, et ivit in Aegyptum. Cum autem discarricasset iterum ille In Scythim vado, ut etiam nostras sportellas huc afferam. Quod cum audisset senex, compunctus
Abbreviated transcription (Latin):
bba siluanꝰ dũ eẽt absens acella sua: discipłs
eiꝰ racharias cũ aliis fr̃ib sepẽ orti de iecit. et fec̃
ortũ maiorẽ: Qđ postꝗ regessus senex agnoũ:
tulit melotẽ suã ut disceđet At illi ꝓicientes
se ad pedes eiꝰ: ꝓpt̾ qͥd hoc faceret. ut diceret pos¬
tulcibãt: Iunc senex: Nõ ingredior inqͥd incellam
hanc: nisi sȩpis in loco suo fuerit reuocata Suo
mox ꝑfecto: itti regressus ẽ: Quidã fr̃ reqͥsiuit
senẽ: Si mͥ debet paucos nũmos fr̃. iubes ut re¬
petã eũ : Cui senex. Senel tantũ mͦ illi dic: cũ
humilitate: At ille Quod si semel ei dxero
et nichil michi dederit. Quid fatiã : T̃unc sene
tuũ ne cõtristes. qr monachus es
Abba agatho uolentib cõparare oꝑa manuũ
suarũ : cũ reqͥe uendebat Preciũ aut̃ erat. cribri
qͥdẽ nĩmi centũ : sportelle uͦ ducenti quinqͣz inta
& uolenti cõparare: dicebat p̃ciũ. & qͥcqͥd illi de¬
disset: suscipiebat dicẽs. nec aliquando dinume.¬

Expanded text:
a, discipulus suus Zacharias cum aliis fratribus sepem horti amovit, et fecit hortum majorem. Quod postquam regressus senex agnovit, tulit melotem suam ut discederet. At illi projicientes se ad pedes ejus, propter quid hoc faceret, ut indicaret, postulabant. Tunc senex ait: Non ingredior, inquit, in cellam hanc, nisi sepes fuerit in locum suum revocata. Quo mox facto, ita regressus est. 2. Quidam frater requisivit senem, petam eos ? Cui senex: Semel tantummodo illi dic cum humilitate. At ille dixit: Quod si semel dixero, et nihil mihi dederit, quid faciam? Tunc senex tuum ne contristeris, quia monachus es. 3. Abbas Agathon volentibus emere opera manuum suarum, cum requie vendebat: pretium autem erat, cribri quidem nummi centum; sportellae vero, ducenti quinquaginta; et volentibus comparare dicebat pretium, et quidquid illi dedissent, suscipiebat tacens, nec aliquando dinume
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝗ int̾ se uł qualẽ cũq paruã cõtentionẽ
habuerãt Dic̃ gͦ unꝰ ad alterũ: faciamꝰ et nos
uł unã litem: sic̃ et alii homines At illȩ alt̃r
dix̃: Nescio quẽ ad modũ fit lis Dic̃ ille Ecce
ego pono laterẽ istũ inmedio: & dico: quia
m̃s ẽ  Wtudic qr nõ ẽ. tuus sed m̃s ẽ. et ex hoc
sit cõtentio etrixa Et dũ posuissẽt laterẽ
inmedio : dicente uno qr m̃s ẽ. ille alt̾ipri¬
mo respondit. ego meũ eẽ.spero Et cũ ille
alten iterũ diceret nõẽ. tuus sed m̃s: tunc

Expanded text:
parvam contentionem habuerant . Dixit ergo unus ad alterum: Faciamus et nos vel unam litem, sicut et alii homines. At ille alter dixit ei: Nescio quemadmodum fit lis. Dixit ei ille: Ecce ego pono laterem in medio, et dico: Quia meus est, et tu dic: Quia non est tuus, sed meus. Et ex hoc fit contentio et rixa. Et cum posuissent laterem in medio, dicente uno: Quia meus est; ille alter primo respondebat: Ego meum esse spero. Cum ille alter iterum diceret: Non