comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis huius eu¬
angelicȩ qͦstio animum
pulsat: quomodo post resurre¬
ctionem corpus dnĩcum uerum
fuit: quod clausis ianuis ad dis¬
cipulos ingredi potuit. Sed sci¬
endum nobis ẽ. quod diuina ope¬
ratio si ratione comprehenditur
non ẽ ammirabilis: nec fides
habet meritum: cui humana ra¬
tio prȩbet exꝑimentum. Sed hȩc
ipsa redemptoris nr̃i oꝑa. quȩ ex
semetipsis comprehendi nequaqͣm
possunt. exc alia eius oꝑatione
pensanda sunt: ut rebus mira-¬
bilibus fidem prebeant facta mi¬
rabiliora. Illud enim dñi corpus
intrauit ad discipulos ianuis
clausis: qđ uidelicet ad humanoᷤ
oculos. ꝑ natiuitatem suam clauso
rum si clausis ianuis post resur¬
rectionem suam. in ęternum iã
uicturus intrauit: qui moritu¬
rus ueniens. non aꝑto ut̾o uir¬
ginis exiuit: Sed quia ad il¬
lud corpꝰ qđ uideri poterat. fi¬
des intuentium dubitabat: os¬
tendit eis ꝓtinus in anus & la¬
tus: palpandam caruem pre.¬
buit. quam clausissanuis intͦduxit.

Expanded text:
lectionis hujus evangelicae quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Sed haec ipsa nostri Redemptoris opera, quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitrum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
metipsum dicat. Ego iam creciidi:
diuis eri. Uerũ dicit: si sidem
oꝑcri tener. Cera etenĩ ades ẽ:
quę hoc quod uerbis dicit. mori¬
hus non contracicit. Hinc ẽ enĩ
ud de quibdam falsis fidelib:
paulus dicit. Qui confitentur se
nosse dm: factis autẽ negant. Hinc
ioħs ait. Qur dicit se nosse din.
mandata eiꝰ non custodit men¬
dax ẽ. Quod cũ ita sit: fidei nr̃ȩ
ueritatẽ. in uitȩ nr̃ȩ considera¬
tione debemꝰ agnoscere. Tunc enĩ
ueracit᷑ fideles sumꝰ. si quod uer¬
bis ꝓmittimꝰ. oꝑib implemꝰ. In die
quippe baptismatis. omnib nos
antiqui hostis oꝑib: atq omnib
pompis abrenuntiare ꝓmisimus.
Itaq unusquisq ur̃m ad conside¬
rationẽ suam mentis oculos redu¬
cat: & si seruat post baptismum
quod ante baptismũ spopondit:
certus iam quia fidelis ẽ gaude
ad corcumscendas mnund pompas.
dilapsus ẽ uiciea.nꝰ si :am scit plan¬
geie quod errauit. Apud misericor¬
dim namq iudicẽ. nec ille salla

Expanded text:
o jam credidi, salvus ero; verum dicit, si fidem operibus tenet: vera etenim fides est quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est. Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus complemus. In die quippe baptismatis, omnibus nos antiqui hostis operibus et omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat, et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est gaudead concupiscendas mundi pompas dilapsus est: videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque Judicem, nec ille fallax
Abbreviated transcription (Latin):
sca eus cecłia adueria munuiom¬
nim formidauit. At osstquã exꝰ
ascensione roborata t̃ aperte p̾̃di¬
cauit. quod occulte credidit. Ele¬
uatus ẽ sol. u luna sterat in ordi¬
ne suo: quia cũ dñs cęũ peciit:
sc̃a eiꝰ eccłia. in auctoritate p̾dica¬
tionis excreuit. Hinc eiusdem
ȩccłiȩ uoce. ꝑ salomonẽ dicitur.
Ecceriste uenit saliens in montib:
&e transsiliens colles. Considerauit
naniq tantorũ oꝑum culmina:
Mait. Ecce iste uenit. saliens in
montib. Ueniendo quippe ad re¬
demptionẽ nrãm: quosdam ut

Expanded text:
s Ecclesia adversa mundi omnimodo formidavit; at postquam ejus Ascensione roborata 1574 est, aperte praedicavit quod occulte credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad reem nostram, quosdam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suntis ũ in liboris corr. tine po¬
iouit: quia ue iste uiei. in per¬
secutop insidebtae iuertet÷ pro
illo de cęlo illius gra pugnauit.
Sequitur. Illi autẽ ꝓfeni piedionie¬
monẽ confirmante. sequentibu:
signis. Quid in his considerandũ
ẽ. quid memoriȩ cõmendancium:
nͥ quod p̃ceptũ obȩdientia. obȩdi¬
entiã uͦ signa secuta sunt . Sed
quia auctore do breuit lectionẽ
eugłicam exponendo transcurri
nato dño apparuerunt angłi: &
tam̃ non legunt᷑ in albis uestib
apparuisse: ascendente autẽ dño.
missi angłi in albis legunt᷑ uestibꝰ
apparuisse. Sic etenĩ scriptũ est.
U identib illis eleuatus ẽ: & nubes

Expanded text:
rtamine pohabuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Sequitur: Illi autem profecti praedicavemonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimnato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes
Abbreviated transcription (Latin):
ir. cȩi Sed :l. id÷ cęlũ arreum:
aliud thereĩ Cęlĩ quippe aer ũ
ci cimis: quia eas uolitare in ae¬
re uidemꝰ. In cęlũ itaq aerei
helyas subleuatus c̃: ut in se
quaclar tttrę regione repente
ducererr¬

Expanded text:
aereum, aliud aethereum: coelum quippe aereum dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente ducere
Abbreviated transcription (Latin):
ntus suę testimoniũ suꝑba rcis u¬
iuset. Sed cũ idiscinlos ad predi¬
candũ ueritas mitrat. quid aliud
ii mundo facit. nͥ grana seminis
asꝑgit:c pauca grana mittit in se¬
mine. ut multarũ messiũ fruges
reciprat ex nr̃a fide: Neq etenim
in uniuersũ munddũ tanta sideli¬
um messis ex suirgeret si de manu
dñi supei raticialem terrã illa
eiecta grana p̃uieratiũ non uenis¬
sent. Sequit᷑. Qui credidderit c
baptratus fucrit: saluus erit. Ꝙ
enim non crediderit: condempna

Expanded text:
e testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non cr
Abbreviated transcription (Latin):
ec ꝑ incrementa temporũ
uirtiis castitatis excresceret. In ipsa
quoq eorũ translatione. qui ascen¬
su tĩc dñicam ui indelicet famu¬
li designauer aint: & seipso qui ad
celũ ascendit dñs ostendit. Nam
c iacn quidem uxorẽ & filios ha¬
buit: heyas uͦ neq uxorẽ neq
filios legit᷑ habuisse. Pensate gͦ qͦ¬
mͦ ꝑ incrementa creuerit mundi¬
cia scĩtatis: quod & ꝑ translatos
famulos. & ꝑ ascendentis dñi ꝑso¬
nam patenter ostendit᷑. Translatus
namq ẽ enoch: & ꝑ coitũ genitus.
&r ꝑ coitũ generans. Raptus ẽ hely¬
as: per cõitũ genitus: s non iam
ꝑ coitũ generans. Assũptus uͦ est¬

Expanded text:
er incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem Dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, et in se ipso, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum generans; assumptus est
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ cũ celr̃ ds homo peuer¬
tauu . Quia aa cente dũo uide¬
batur diunitas h imiliata: ascen
tata. Albę ctenĩ uestes: exaltat.o¬
ni magis congruunt. quã humi¬
Iatiem. In assu̾ptione gͦ etꝰ angłi
in albis rescib  deri debuerurit.

Expanded text:
facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendtata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus, angeli in albis vestibus videri debu
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃s mei. quia ista signa non facitis:
saria in exordio ȩccũȩ iuc unt. It
enĩ ad fidem cresceret. miraculis
fuerat nutrienda: quia ce nos cũ
arbusta plantaniꝰ. taindiu eis . q iã
fundimꝰ. quousq ea in terra coalu¬
isse uideamꝰ. At si semel radicem
fixerint: irrigatio cessabit Hinc ẽ
etenĩ quod paulus dicit. Lingiȩ
in signũ sunt: non fidelib s infide¬
lib. An habemꝰ de his signis atq
uirtutib: quȩ adhuc subtiliꝰ con
siderare. debeamꝰ: Scã quippe ȩccłia.
cotidie sp̃ualit᷑ facit: quod tunc ꝑ
apłos corporalit̾ faciebat. Nam sa-¬
cerdotes eius. cũ ꝑ exorcismi grãm
manũ credentib imponunt. & ha¬
bitare malignos sp̃c in eoꝵ mente
contradicunt: quid aliud faciunt.
nͥ demonia eiciunt.Et fideles
quiq. qui iam uitȩ ueteris scła¬
ria uerba derelinquunt. sc̃a aut̃¬

Expanded text:
uid quod ista signa non facimus, saria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adsiderare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta aut
Abbreviated transcription (Latin):
trandi concedere grãm. Multum autem
uel tempore nos ab actib temperenius ilii¬
citis: si semꝑ ab ociosis sermorinationib
auditum pariter castigemus ⁊ linguam. s
in lege dñi ambulare. ⁊ testimonia eius
ad suescamus toto corde scrutari. Quetũq
enim sepius agere. loqui uel audire solemꝰ:
eadem necesse ẽ sepius ad animum. quasi
solitam ꝓpriamq recurrant ad sedem. Et
sicut uolutabra sues palustria. columbe
limpida solent frequentare fluenta: ita
cogitationes impure mentem imminidã
ꝑturbant. castam spũales scĩficant. Sane
si ad exemplum chananee mulicris orando
ꝑstamus. fixiq maneinus ͥ aderit gr̃a con¬
ditoris nr̃i: que cuncta in nobis errata cor¬
rigat: inmunda scĩficet: turbulenta serenet.
fidelis namq ÷ uistus est ut remittat nobis
peccata nr̃a.⁊ mundet nos ab om̃i iniqui¬
tate si ad illum sedula mentis uoce cła¬
memus: qui uiuit ⁊ regnat cum patre in

Expanded text:
trandi concedere gratiam. Multum autem trandi concedere gratiam. Multum autem  si in omni loco vel tempore nos ab actibus temperamus illicitis; si semper ab otiosis sermocinationibus auditum pariter castigemus et linguam; si in lege Dei ambulare, et testimonia ejus assuescamus toto corde scrutari. Quaecunque enim saepius agere, loqui vel audire solemus, eadem necesse est saepius ad animum quasi solitam propriamque recurrant ad sedem; et sicut volutabra sues palustria, columbae limpida solent frequentare fluenta, ita cogitationes impurae mentem immundam perturbant, castam spirituales sanctificant. Sane si ad exemplum Chananaeae mulieris, in orando perstamus, fixique manemus, aderit gratia Conditoris nostri, quae cuncta in nobis errata corrigat, immunda sanctificet, turbulenta serenet. Fidelis namque et justus est, ut remittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate, si ad illum sedula mentis voce clamemus, qui vivit et regnat cum Patre in
Abbreviated transcription (Latin):
neq alio clamo iabioꝵ quam cogitationum
scindatur intiunus. Sunt enim qui intͣn¬
tes eccł̃iam. multis psalmodiam uel oratio
intendendo. nec ipsi quid dicant recolunt:
ore quidem orantes. s mentem foris uagan¬
tem omni orationis fructu priuantes: pu
qui fundunt audiunt. Quod antiqui ho¬
stis instinctu ficri: nemo qui animadutere
nequeat. Sciens enim utilitatẽ orandi.
⁊ inuidens hominib grãm impetrandi:
immitut orationib multimoda cogitatio¬
num leuium. ⁊ aliquando etiam turpiũ
nocentiumq phantasmata. quib orationẽ
impediat : adco ut ñ runquam tales tantõq
discurrentium cogitationum fluctus. ꝓstrati
in oratione toleremus: quales nec in lecto
resupini iacentes tolerarȩ nouerimus. Un
li curemus superare malitiam: ⁊ ipsi ude¬
licet animum ab̃ huiusmodi nebulis qͣs
hostis asꝑgere gaudet. in quantũ possumꝰ
do p̃sidium: qui potens est quamlibet indig

Expanded text:
neque alio clamore labiorum quam cogitationum neque alio clamore labiorum quam cogitationum scindatur intuitus. Sunt enim qui intrantes ecclesiam multis psalmodiam vel orationintendentes  Al., intendendo, nec ipsi quid dicant recolunt: ore quidem orantes, sed mente foris vagantes, omni se orationis fructu privant  Al.,qui fundunt, audiunt, quod antiqui hostis instinctu fieri, nemo est qui animadvertere nequeat. Sciens enim utilitatem orandi, et invidens hominibus gratiam impetrandi, immittit hominibus multimoda cogitationum levium, et aliquando etiam turpium nocentiumque phantasmata, quibus orationem impediat, adeo ut nonnunquam tales tantosque discurrentium cogitationum fluctus prostrati in oratione toleremus, quales nec in lecto resupini jacentes tolerare noverimus. Undli curemus superare malitiam; et ipsi videlicet animum ab hujusmodi nebulis quas hostis aspergere gaudet, in quantum possumusdo praesidium, qui potens est quamvis indign
Abbreviated transcription (Latin):
escat instantia: s indubia mente de largi¬
toris summi bonitate confidat: ut qui de
latrone confessorem. de ꝑsecutore apłm.
de publicano euangelistam. de lapidib
potuit facere filios abrahe. ipsc etiam ca¬
nem impudentissuum conuertere isra¬
heliticam possit in ouem: cui merito do¬
nate castitatis etiam uite em̃e pascua
largiatur: id ẽ peccatorem conuersum
a uia sua mala. iustum facere dignetur:
quem merito bone actionis ad regnum ce¬
leste ꝑducat. Uidensq dominus tantum
nr̃e fidei ardorem. tam ꝑtinacẽ orandi ꝑse¬
uerantiam: tandem miserebit᷑. ⁊ nobis qͦq
sicut uolumus fieri concedet: ut uidelicet
expusis uitiorum tumuitib ⁊ cogitationũ:
dimissis peccatoꝵ nexib. ⁊ pura nobis sere¬
nitas mentis: ⁊ ꝑfectio boni redintegretur
oꝑis. Notandum interea quod hec drandi ꝑ¬
tinatia ita solum merctur eẽ fructifera: si qd̾
ore p̃camur. hoc etiam mente meditemur:

Expanded text:
escat instantia, sed indubia mente de largiescat instantia, sed indubia mente de largitoris summi bonitate confidat, / quia qui de latrone confessorem, de persecutore apostolum, de publicano evangelistam, de lapidibus potuit facere filios Abrahę, ipse etiam canem impudentissimum convertere Israheliticam possit in onatae castitatis etiam vitae aeternae pascua largiatur, id est, peccatorem conversum a via sua mala justum facere dignetur, quem merito bonae actionis ad regnum coeleste perducat. Vidensque Dominus tantum fidei nostrae ardorem, tam pertinacem orandi perseverantiam, tandem miserebitur, et nobis quoque sicut volumus fieri, concedet: ut videlicet expulsis vitiosarum tumultibus cogitationum, dimissis peccatorum nexibus, et pura nobis serenitas mentis, et perfectio boni redintegretur operis. Notandum interea quod haec orandi pertinacia ita solum meretur esse fructifera, si quod ore precamur, hoc etiam mente meditemur,
Abbreviated transcription (Latin):
furti. blasphemie. detractionis. rixe. uel et¬
ani corporalis imnunditie. ceteroꝵ ue hu¬
iusmodi peste fedauit: filiam habet inm̃ũ¬
di sp̃c furiis agitatam: quia udelicet acti¬
onem quambene laborando ediderartĩa
draboli fraudib stulte seruiendo disꝑdidit.
Ideoq necesse c̃ talis ut reatum suum cog¬
nouerit. mox ad preces lacrimasq confu¬
giat: scõꝵ creber intercessiones ⁊ auxilia
querat: qui ꝓ anime euis salute rogan¬
tes dominum dicant. p̃camur dñe mise¬
rator ⁊ misericors. patiens ⁊ multe miscratio¬
nis. dimitte eam: quia clamat post nos.
Dimitte reatuni ⁊ dona grãm: quia nr̃mm
tuno affectu querit ꝓnus suffragum. Talis¬
necesse est debita submissus humilitate.
non iam se ouium israheliticaꝵ. id est
mundarum consortio dignum iudicet
animarum: s potius cani cõparandum:
⁊ celestib indignum arbitretur eẽ mu¬
nerib. Nec tamen desꝑando a p̃candi qui¬

Expanded text:
furti, blasphemiae, detractionis, rixae vel etfurti, blasphemiae, detractionis, rixae vel etiam corporalis inmunditiae ceterorumve huiusmodi peste fedavit, filiam habet inmundi spiritus furiis agitatam, quia videlicet actionem, quam bene laborando ediderat, iam diabolifraudibus stulte serviendo disperdidit. Ideoque necesse est, talis ut reatum suum cognoverit, mox ad preces lacrimasque confugiat, sanctorum creber intercessiones et auxilia quęrat, qui pro animq eius salute rogantes domino dicant: Precamur, domine, miserator et misericors, patiens et multae miserationis, dimitte eam, quia clamatpost nos, dimitte reatum et dona gratiam! Qui nostrum intimo affectu quęrit pronus suffragium, necesse est, debita submissus humilitate non iam se ovium Israheliticarum, id est mundarum consortio, dignum iudicet animarum, sed potius cani comparandum, et caelestibus indignum arbitretur esse muneribus. Nec tamen desperando a praecandi qui
Abbreviated transcription (Latin):
unda desperatio: s tanta potius ꝑseuerandũ
instantia. tantoq frequentandꝰ clamore sal¬
uatoꝵ: tantum ctiam sc̃oꝵ eius inter leta
nias appetenda suffragia: donec ⁊ ipsi de ceł
domino ꝓ audienda supplicent ecclia. Sitq¬
fit: ut simentem ab intennione ꝓposita ñ
mutauerit: nequaquam fructu pie peticio¬
nis fraudetur: sed siue ꝓ sua fragilitate qͥs
seu proaliis interuenit. desiderato potiat᷑
effectu. Nam ⁊ siquis nr̃m conscientiam
habet auaritie. elationis. uane głe. indig¬
nationis. iracundie. ues inuidie. ceterorum¬
ue uitiorum sorde pollutam: filiam ꝓfecto¬
habet male a demonio uexatam. Pro cuius
sanatione supplex ad dominum currat: qr
nimirum cogitationem suo corde progenitã
diabolicam tolerat arte dementatam: cuius
emundationem a pio conditore crebris. immo
continius debeat flagitare lamentis acp̃¬
cib. Si quis bona que gessit. forte ꝑuirii.

Expanded text:
unda desperatio, sed tanta potius perseverandum unda desperatio, sed tanta potius perseverandum instantia, tam obstinato frequentandus amore Salvator, tantum etiam sanctorum ejus inter lenias appetenda suffragia, donec et ipsi de coelis Domino pro audienda supplicent Ecclesia. Sicqfit ut si mentem ab intentione proposita non mutaverit, nequaquam fructu petitionis fraudetur; sed sive pro sua fragilitate quis, seu pro aliis intervenerit, desiderato potiatur effectu. Nam etsi quis nostrum conscientiam habet avaritiae, elationis, vanae gloriae, indignationis, iracundiae vel invidiae, caeterorumve vitiorum sorde pollutam, filiam habet male a dęmonio vexatam, pro cuius sanatione supplex ad dominum currat, quia nimirum cogitationem suo de corde progenitam diabolica tolerat arte dementatam, cuius emundationem a pio conditore crebris, immo continuis debeat flagitare lamentis ac precibus. Si qui bona, quae gessit, forte periurii,
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Ubi manifeste p̃figuratur: quod pꝰ
passionem resurrectionemq suam. dñs in
p̃dicatorib suis uideoꝵ ꝑfida corda relictu¬
rus ÷ ⁊ ui partes gentium exterarum esset
secessurus. Tyrus quippe ⁊ sydon que ciui¬
tates fuere gentilium: monimenta doctri¬
ne ac uite gentilis in quib stulti confidt̃.
indicant. Unde bene mulier que dñm cre
dula precatur. a finib illis egressa ꝑhibet᷑:
quia nisi pristine conuersationis habita¬
cula uana reliquiss: ad xp̃m eccłia nunqͣm
ueniret. Nisi antiqui doginata anathema¬
tizasset erroris: nequaquam nouam fidei
quam conditoris sui mancipata preceptis.
terpellet: ut quam ipsa foris monendo. ob
inspirando corrigat : atq ab erroꝵ tenebris
conuersam. ad agnitionem uere lucis exci
lacrimas dñs respondere. id est postulatã
errantib sospitatem mentis dare distulerit:
nec sic quidem a petendo. querendo. pulsan¬
do desistendum est. neq impetrandi sube¬

Expanded text:
nis. Ubi manifeste praefiguratur quod post nis. Ubi manifeste praefiguratur quod post passionem resurrectionemque suam Dominus in praedicatoribus suis, Judaeorum perfida corda relicturus, et in partes gentium exterarum esset secessurus. Tyrus quippe et Sidon, quae civitates fuere gentilium, monumenta doctrinae ac vitae gentilis, in quibus stulti confidunt, indicant. Unde dula precatur, a finibus illis egressa perhibetur, quia nisi priscae conversationis habitacula vana reliquisset, ad Christum Ecclesia nunquam veniret, nisi prius antiqui dogmata anathematizasset erroris, nequaquam novam fidei quam conditoris sui mancipata praeceptis:cite interpellet, ut quam ipsa foris monendo, obsaspirando corrigat, atque ab errorum tenebris conversam, ad agnitionem verae lucis exerlacrymas Dominus respondere, id est, postulatam errantibus sospitatem mentis dare distnec sic quidem appetendo, quaerendo, pulsando, desistendum est, neque impetrandi sube
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fides tua: fiat tib sicut uis. Magnam
quippe satis habebat fidem: que nec ꝓpħaꝵ
antiqua. nec recentia ipsius domini miracula.
p̃cepta uel ꝑmissa cognoscens. insuꝑ a dño
totiens contempta. ꝑscuerat in precib: &
quem fama tantum uulgante didicerat sai¬
uatorem: rogando pulsare non omittit.
ꝓpt̾ quod ⁊ magnum sue postulationis con¬
sequitur effectum: cum dño dicente fiat tibi
sicut uis. sanata ẽ filia eius ex illa hora. Me¬
rito autem hec mulier natura quidem gen¬
tilis. s corde constans ⁊ credula congregate
uerbo simul ⁊ mysteriis gr̃e celestis imbu¬
erunt. Relegamus namq suꝑiorem scĩ e¬
uangelii lectionem: ⁊ inueniemꝰ quia ue¬
nientes ab iherososimis scribe ⁊ pharisei.
grauissimis dominũ ⁊ discipulos eius ꝑ¬
fidie sue pulsauere tumultib: quos ipse
mox digna inuectione cohercitos reliquit:
⁊ egressus inde secessit in partes tyri ⁊ sydo¬

Expanded text:
est fides tua, fiat tibi sicut vis. Magnam est fides tua, fiat tibi sicut vis. Magnam quippe satis habebat fidem, quae nec prophetarum antiqua, nec recentia ipsius Domini miracula, praecepta vel promissa cognoscens, insuper a Domino toties contempta perseverat in precibus: et quem fama tantum vulgante didicerat Salvatorem, rogando pulsare non omittit. Propter quod et magnum suae postulationis consequitur effectum, cum Domino dicente, Fiat tibi sicut vis, sanata est filia ejus ex illa hora. Merito autem haec mulier, natura quidem gentilis, sed corde constans et credula, congregataverbo simul et mysteriis gratiae coelestis imbuerunt. Relegamus namque superiorem sancti Evangelii lectionem, et inveniemus quia venientes ab Jerosolymis Scribae et Pharisaei, gravissimis Dominum et discipulos ejus perfidiae suae pulsavere tumultibus, quos ipse mox digna invectione coercitos reliquit. Et egressus inde, secessit in partes Tyri et Sido
Abbreviated transcription (Latin):
muntre mentem reuocat: s susceptam
libent̃ amplexata contumeliam. ñ solum
canib se sumilem non negat: s ⁊ catellis
se ipsam equiperandam adiungit. Pruden¬
tiq argumento dñi quidem sententiam
confirniat: nec a sue tamen peticionis im¬
ꝓbitate quiescit. Confirmat namq senten¬
tiam dommni: cui dicenti ñ ẽ bonũ sume¬
re panem filiorum ⁊ mutere canib. respon¬
dit etiam domine. id ẽ ueraciter ut asseris
ita est: quia non ẽ bonum sumere salutẽ
tilib. S cum addit. nam ⁊ catelli edunt
de micis que cadunt de mensa dũoꝵ suoꝵ i
prudentissime demonstrat quantã humili¬
tatem. qualem intus gerat pectoris firmi¬
constantiam: que indigna quidem sit inte¬
foret imꝑtita gr̃a. hanc sibi ad salutem suf¬
ficere posse credebat. Unde recte a pio salua¬
tore qui preces uuus non suꝑba dedigna¬
tione. sed dispensatione ꝓuida ad tempus
distulit: audire meruit. O mulier magna

Expanded text:
munere mentem revocat, sed susceptam munere mentem revocat, sed susceptam libenter complexata contumeliam, non solum canibus se similem non negat, sed et catellis seipsa aequiparandam adjungit, prudentique argumento Domini sententiam confirmat, nec coeptae a se tamen petitionis improbitate quiescit. Confirmat namque sententiam Domini, cui dicenti: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus, respondit: Etiam, Domine. Id est, veraciter ut asseris, ita est: quia non est bonum sumere salutem tibus; sed cum addit: Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Prudentissime demonstrat quantam humilitatem, quantam intus gerat pectoris constantiam, quae indigna quidem sit inteforet impartita gratia, hanc sibi ad salutem proficere posse putaverit. Unde recte a pio Salvatore, qui preces illius non superba dedignatione, sed dispensatione provida ad tempus distulit, audire meruit: O mulier, magna
Abbreviated transcription (Latin):
ut discipuioꝵ quoq suoꝵ misericordes osten¬
dat animos: qui quasi homines ad clami¬
rem mislicris publice eos ꝑsequentis eru
stulit. ne daretur occasio uideis calump¬
mandi. quod gentiles eis in docendo uel sa¬
cipere iuste recusa uerrt. & hoc ẽ quod ait.
non sum missus nisi ad oues que ꝑierum
domus isrł̃: quia ꝑ se ipsum solus docebet
uideos: qui ꝑ suos discipulos etiam genti¬
les ad fidei grãm uocauit. De quib diit
alibi. Et alias oues habeo que ñ sunt ex
noc ouili: illas oporiet me adducere. ⁊ uo¬
cem meam audient: ⁊ fiet unum oiule.
⁊ unus pastor. Hinc est enim quod unam
ꝑse in corpore gentilem sanaturꝰ puellam:
non hoc antequam ꝓbata fuiss omnib
incomparabilis matris fides ꝑfecit. Habet
eadem mater etram constantie ⁊ humilitatiꝰ
insigne p̃cipuum÷ que canib comparata
a domino. nec sic quidem ab instantia
predicandi desistit. uel a sꝑando pietatis

Expanded text:
ut discipulorum quoque suorum misericordes ut discipulorum quoque suorum misericordes animos qui quasi homines ad clamorem mulieris publice eos persequentis erubstulit, ne daretur occasio Judaeis calumniandi, quod gentiles in docendo vel sacipere juste recusaverint. Et hoc est quod ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Quia per se ipse solus docebat Judaeos, qui per suos discipulos etiam gentibus ad fidei gratiam vocavit, de quibus alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile, et unus pastor . Hinc est quod unam per se in corpore gentilem sanaturus puellam, non hoc, antequam probata omnibus incomparabili fide matris perficit. Habet autem eadem mater etiam constantiae et humilitatis insigne praecipuum, quae canibus comparata a Domino, nec sic quidem ab instantia precandi desistit, vel a sperando pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
enun cundem dñm quem filium dauid ap¬
peliat: patet ꝓfecto quia uerum hc̃ homine:
uerum credit ⁊ dm̃. Cum ꝑ filia rogans. ñ
illam sccum adducit. non dm̃ ad eam ue¬
nire precatur: constat aꝑtissime quod eũ
uerbo salutem posse dare confidit: cuius
p̃sentiam corporis nullam requirit. Scd
tandem prostrata adorat dicens. domini
adiuua me: nequaquam se de eius diui¬
na maiestate ambiguam docet: cuius ado¬
randam ut dĩ didicit ẽẽ potentiam. Ha¬
bet patientiam uirtutem non exiguam:
que domino ad primam peticionẽ eius ñ
respondente uerbum. nequaquã a precib
cessat: s ampliori instantia auxilium
quod ceperat pietatis eius implorat. Respõ¬
dere autem illi differt dominus: non quia
misericors meditus miseroꝵ p̃ces despicit.
de quo ueracissime scriptum est. desideriũ
pauperum exaudiuit dominus: s ut ꝑ¬
seuerantiam mulieris nobis semꝑ imi¬
tabilem demonstret:que quo magis con¬
tempta uidebatur a domino: eo ardentiꝰ

Expanded text:
dem Dominum filium David appellat, profecto patet quia verum hunc hominem, verum credit et Deum. Cum pro filia rogans, non illam secum adducit, non Dominum ad eam venire precatur, constat apertissime quod eum verbo salutem posse dare confidit, cujus praesentiam corporis nullam requirit. Sed tandem prostrata adorat, dicens: Domine, adjuva me, nequaquam se de ejus divina majestate ambiguam docet, cujus adorandam ut Dei didicit esse potentiam. Habet patientiae virtutem non exiguam, quae Domino ad primam petitionem ejus non respondente verbum, nequaquam a precibus cessat, sed ampliori instantia auxilium, quod coeperat, pietatis ejus implorat. Respondere autem ei differt Dominus, non quia misericors medicus miserorum preces despicit, de quo veracissime scriptum est: Desiderium pauperum exaudivit Dominus , sed ut perseverantiam mulieris nobis semper imitabilem demonstret, quae quo magis contempta videbatur a Domino, eo ardentius
Abbreviated transcription (Latin):
qiuti: ⁊ occiderunt eos qui p̃nuntiabant
de aduentu iusti. Et hi autem multa de
eius uince sterilitate dixerunt: s unius
ieremie planctum ponere sufficiat. Ego
autem inquit plantaui te iuncam electã.
om̃e semen uerum: quomodo gͦ conuersa es
in prauum uinee aliene: Pro cuius uinee
tuitione. ne uidelicet in ea siue ꝓea fragilis
⁊ infime citoq ꝑiture suauitatis olus nasce¬
retur: naboth iezraheliten non modo uul¬
neratum: uerum etiam legimus extinctũ.
Cuius ⁊ si nullum ꝓpħi cum dictum: accipimꝰ
tanen ꝓpħicum factum: quia multos pro
hac unta futuros mir̃es ꝓprio sanguine
ꝓph̾auit. His sanc trib seruoꝵ gradibus.
omnium sub lege doctoꝵ figuram posse
comp̃hendi: dominus alib manifeste ꝓ¬
nuntiat dicens. Qm̃ necesse ẽ impleri oĩa:¬

Expanded text:
cuti? et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi . Et hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum. Quomodo ergo conversa es in pravum, vinea aliena ? Pro cujutuitione, ne, videlicet, in ea, sive pro ea, fragilis et infirmae citoque periturae suavitatis olus nasceretur, Naboth Jezraheliten non modo vulneratum, verum etiam legimus exstinctum si nullum propheticum dictum accipimus, tamen propheticum factum, quia multos pro hac vinea, futuros martyres proprio sanguine prophetavit. His sane tribus servorum gradibus, omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste prodit dicens: Quoniam necesse est impleri o
Abbreviated transcription (Latin):
adecina luna usq ad quartam deci¬
In: agnum sibi hedum ꝙ immolari sex¬
parat÷ quia licet euam tunc eius sang
sitirent nemo tamen in eum misit
us: quia necdum uentrat hora eius.
uin seruabant: qui libenter eius didis
sarent eum. At uero quenta detima die
nplcta. id est declinata in uesꝑam. post¬
m corporis ⁊ sanguinis celebranda
supulis sacramenta contradidit: uenien
qui cum comp̃hensum iuncirent. cepit
pscri quod sequitur: ⁊ immolabit eum
mis multitudo filioꝵ isrł ad uesꝑam.
otibant enim uixta irucem domini. non
dum impii qui mortem cius deriderent:
tam scĩ qui lugerent. Hec paucis ꝑ¬
fuxisse libuit: quo monirem lectorem
om̃ib que deinceps ad passionẽ usc
mini sequuitur. ad agni in domo re¬
ii : ad occisionem parati ꝑtniere figurã.

Expanded text:
una usque ad quartam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter ejus dictisut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declinata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui celebranda discipulis sacramenta contradidit, venientibus qui eum compquitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed etiam sancti qui lugerent. Haec paucis perstrinxisse libuit, quo moneremus lectorem omnia quae deinceps ad passionem usque Domini sequuntur, ad agni in domo retenti et ad occisionem parati pertinere figuram.
Abbreviated transcription (Latin):
catur: cum plures aute moysen
fuisse legamus: qui & uerbis et
exemplis eus passionẽ ac resur¬
rectionẽ ꝓpħauerint. Sed ad hoc
dicendum est: quia licet. ante. mo¬
ysen plures patres fuerint: tam̃
eors actionem moyse describente
cognouimus: quem ueracis hysto¬
riȩ scͥptorem pͥmum fuisse non
dubitamus. A quo libro illors¬
dns scͥpturas int̾pretari cȩꝑat id
ut diximus primꝰ moyses scͥbit.
Inde enim scripsit homo: quan¬
do non erat homo. Et appropin¬
quanerunt castello qͦ ibant: &
ipse. se finxit longuis ire. Cũ
fingere solet ẽẽ hẏpocritarum:
quid ẽ qd̃ dñs se finxisse dicit᷑:
Ad qd̾ rationalis patet responsio:
quia ñ semꝑ fingere simulare.
dicimꝰ seo aliquando etiã cõpone¬
re: unde & compositores luti fi¬
gulos uocamus: et eos qͥ carmina
dictant fictores. io ẽ composito¬
res carminum. Quibꝰ exemplis
discimus. quia simplex ueritas
nichil ꝑ duplicitatẽ egit: sed ta¬
lem se coram discipłoꝵ oculis

Expanded text:
 patres ante Moysen fuisse legamus, qui et verbis et exemplis ejus passionem et resurrectionem prophetaverint. Sed ad hoc dicendum est quia, licet ante Moysen plures patres fuerint, tamen eorum actionem Moyse scribente cognovimus, quem veracis historiae scriptorem primum fuisse non dubitamus. A quo libro ers Scripturas interpretari coepit? A ut diximus primus Moyses scripsit. Inde enim scripsit homo, quando non erat homo. « Et appropinquaverunt castello quo ibant, et ipse se finxit longius ire. » Cum fingere soleat esse hypocritarum, quid est quod Dominus se finxisse dicitur? Ad quod rationabilis patet responsio, quia non semper fingere simulare dicimus, sed aliquando etiam componere. Unde et compositores luti figulos vocamus, et eos qui carmina dictant, fictores, id est compositores carminum. Quibus exemplis discimus, quia simplex veritas nihil per duplicitatem egit, sed talem se coram discipulorum oculis
Abbreviated transcription (Latin):
grini & hospites ñ solum cũ adst̃
recipiendi sunt: sed etiã cũ desunt
uocandi atq cogendi. Nã quan¬
tum hospitalitatis uirtꝰ ualeat:
ipse coiꝓbat. qui se in iuditio fi¬
delibus dicturum reꝓmisit. Hos¬
pes fui: & collegistis me. Et quã¬
diu fecistis uni de minimis meis:
michi fecistis. Qd̃ etiam in opere
abrahe & loth discunus: qui fre¬
quent̃ hospites suscipiendo. aliqnͣ¬
Do angłos susceꝑunt. Unde et¬

Expanded text:
grini et hospites non solum cum adsunt recipiendi sunt, sed etiam cum desunt vocandi atque cogendi. Nam quantum hospitalitatis virtus valeat, et ipse comprobat, qui se in judicio fidelibus dicturum repromisit: « Hospes fui, et collegistis me. Et quandiu fecistis uni de minimis meis, mihi fecistis . » Quod etiam in opere Abrahae et Loth discimus, qui frequenter hospites suscipiendo, aliquando angelos susceperunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
de & casto corpore mysteriũ cor¬
poris & sanguinis eius. cuni digna
reuerentia sumimus. Et ipse e¬
uanuit ab ocułis eor: & dixert̃
ad inuicẽ. Nonne cor nr̃m ardens
erat in nob̾ dum loqueretur in
uia: & aꝑiret nob scripturas:
culis discipłoꝵ euanuit: quo ar¬
dore in uia. eius locutione. accensi
sunt. declarant dicentes. Nonne
Illo enim igne accensi fuerant: de
Hoc igne accensum: se nouerat: qui di¬
cebat. Concaluit cor meũ intra me:
& in meditatione mea exardescet.
ignis. Sed quia omnis qui do do¬
cente bonum discit. ꝑ caritatis mi-¬
nẏst̾ium aliis annuntiare. debet:
ꝓbant hoc isti discipłi de quibꝰ sub¬
ditur: & surgentes eadẽ hora regres¬
si sunt in hierłm. Non enim fati¬
gatione itiucris ꝓhibiti sunt. non
uesꝑtine hore impeduñtum tinui¬
crunt: sed eadẽ hora surgentes re¬
u̾si sunt in hierłm nuntiare apłis.¬
qd̃ de di resurrectione in uia
comꝑerant. Unde & hene subiu¬

Expanded text:
de et casto corpore mysterium corde et casto corpore mysterium corporis et sanguinis ejus cum digna reverentia sumimus. « Et ipse evanuit ab oculis eorum. Et dixerunt ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? culis discipulorum evanuit, quo ardore in via ejus locutione accensi sint, declarant, dicentes: « Nonn » etc. Illo enim igne succensi fuerant, de t ardeat ? » Hoc igne accensum se noverat, qui dicebat: « Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . » Sed quia omnis qui Deo docente bonum discit per charitatis mysterium, aliis annuntiare debet, probant hoc isti discipuli, de quibus subditur: « Et surgentes eadem hora, regressi sunt in Jerusalem. » Non enim fatigatione itineris prohibiti sunt, non vespertinae horae impedimentum timuerunt, sed eadem hora surgentes regressi sunt in Jerusalem nuntiare apostoquod de Domini resurrectione in via compererant. Unde bene subju
Abbreviated transcription (Latin):
obliuisci. Per hanc placuerunt qͥ¬
dam: angłis. hospitio receptis.
Hinc & petrus apłs nos eahortat᷑
dicens. Hospitales inuicẽ: sine mnͣ¬
muratione. Hinc etiam beatꝰ iob
de seipso testatur inquiens. Foris
non mansit ꝑegrinus: & ostium
meum uiatori patuit. Et iutra¬
uit cum illis. Q̾ factum ẽ dum
recumberet cum eis: accepit pa¬
nẽ & benedixit ac fregit: & por¬
rigebat. illis. Et aꝑti sunt ocłi
eors. & cognouerunt illum: qͥa
fides sine oꝑibꝰ mortua ẽ. Hinc
cognoscere possumꝰ. quia đ̾m quẽ
discipłi nec ex uisione nec ex scͥp¬
turarum int̾pretatione cognoue¬
rant: mox ut oꝑe qđ scͥpturę
p̃cipiunt ꝑfecerunt. cogno uer̃t
eum in fractione panis: qũi sicut
apłs ait. non auditores legis iusti
sunt apud din. sed factores legiᷤ
iustificabuntur: & sicut d̃ns di¬
cit. beati qui audiunt ũbum di.
& custodiunt illud. Nos quoq
ꝓ modulo nr̃o. in fractione panis
dnm cognoscimus: si miundo cor¬

Expanded text:
oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio susceptis . » Hinc et Petrus apostolus nos hortatur, dicens: « Hospitales invicem sine murmuratione . » Hinc etiam beatus Job de seipso testatur, inquiens: « Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . » « Et intravit cum illis. Et factum est dum recumberet cum eis, accepit panem, benedixit ac fregit, et porrigebat illis. Et aperti sunt oculi eorum, et cognoverunt illum. » Quia fides sine operibus mortua est, hinc cognoscere possimus, quia Deum, quem discipuli nec ex visione, nec ex Scripturarum interpretatione cognoverant, mox ut opere, quod Scripturae praecipiunt, perfecerunt. « Cognoverunt eum in fractione panis, » Quoniam sicut Apostolus ait: « Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . » Et sicut Dominus dicit: « Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud . » Nos quoque pro modulo nostro in fractione panis Dominum cognoscimus, si mundo cor
Abbreviated transcription (Latin):
nem dubitationẽ ab eors m̃tibus
auferret: & ad credendam resur¬
rectionem animios eoꝵ confirma¬
ret: quale ẽ illud. Foderunt manꝰ
meas & peles ineos: & diuiserunt
sibi uestim̃ta meał & suꝑ uestẽ me¬
am miserunt sortem: et insurrexe¬
runt in me testes unqui: et cetera
talia. Sed forte mouet aliquẽ. qua¬
re cum dñs interp̃tabatur scͥpturaᷤ
discipulis. a moyse cȩpisse dicat᷑:
cum plures patres ante moysen
fuisse legamus: qui & u̾bis et exẽ¬
plis cius passionem & resurrectio¬
nem ꝓpħauerint. Quid enim mors
abel. nisi passionẽ dñi significauit:
Q uia sicut ipse a fratre inuiste occi¬
sus ẽ: ita quoq & dñs in nocenter
a uideis ꝯccisus est. Quid enim ꝑ
translationẽ enoch. nisi ascensio do¬

Expanded text:
nem dubitationem ab eorum mentibus auferret, et ad credendum resurrectionem animos eorum confirmaret, quale est illud: « Foderunt manus meas et pedes meos . » Et: « Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem . » Et: « Insurrexerunt in me testes iniqui , » et caetera talia. Sed forte movet aliquem quare Dominus, cum interpretabatur Scripturas discipulis, a Moyse coepisse dicatpatres ante Moysen fuisse legamus, qui et verbis et exemplis ejus passionem et resurrectionem prophetaverint. Quid enim mors Abel , nisi passionem Christi significavit? Sicut enim ipse a fratre injuste occisus est, ita quoque et Dominus innocenter a Judaeis occisus est. Quid enim per translationem
Abbreviated transcription (Latin):
qndo factum sit euangłista non
declarat: tam̃ qͥa factũ sit indicat
dicens: quia surrexit dñs uere &
apparuit sẏmoni id ẽ petro. teste
apło qui ait: quia uisus ẽ cȩphe.
& post hȩc undecim. Primum enĩ
omnium uirors. petro apparuisse
dns post resurrectionẽ creditur:
ĩ solum. ut apłatus ens ordinem
consolidaret: seo etiã ut mentem
cius quȩ inpassione titubauerat
reformar&.

Expanded text:
quando factum sit, evangelista non declarat, tamen quia factum sit non tacet, dicens: « Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni, » id est Petro, teste Apostolo, qui ait: « Qui visus est Cephae, et post haec undecim . » Primum enim omnium virorum, Petro apparuisse Dominus post resurrectionem creditur, non solum ut apostolatus ejus ordinem consolidaret, sed etiam ut mentem ejus, quae in passione titubaverat, reformaret.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia caput est eccłiȩ: Et qͥd
ꝑ abraham qui filium immolauit.
nisi ds pat̾ accipitur: qui ꝓprio fili¬
o suo non peꝑcit: Sic quoq un¬
molatio ysaac: passionis xp̃i ty¬
pum tenuit. Nam & iacob pastor

Expanded text:
ur, qui caput est Ecclesiae? Et quid per Abraham, qui filium immolavit , nisi Deus Pater accipitur, qui proprio Filio suo non pepercit? Sic quoque immolatio Isaac passionis Christi typum tenuit. Nam et Jacob pastor
Abbreviated transcription (Latin):
bona non tantum coram dõ: s etiã
coram omnibus hominibus. Et ire¬
rum. Placete om̃ibus. sicut & ego
ꝑ omnia om̃ibus placeo: ñ quereus
qd̃ mͥ utile ẽ seo qd multis: ut salui
fiaut. Sequitur. Et quomodo
tradiderunt eun suinmi sacerdo¬
tes. & principes nr̃i. in dampnatio¬
nẽ mortis: & crucifixerunt eum
Hic illuo discipłi comineinorant. qd̃
suꝑius textus euangłii declarat:
qualiter scilicet a suininis sacer¬
dotibꝰ ꝓpt̃ inuidiam traditꝰ sit. ad
crucifigendum. Seo illuo querendu
ẽ: quare dicant cum a principibus
sacerdotũ traditum: eun legamus
qd̾ cum uidas tradiderit dicens.
Q uid uultis michi dare÷ & ego uobis
eum tradam: Sed ex hac questione
iterũ alia oritur questio: quomodo
iudas uel iudei eum tradidisse di¬
cantur: cũ leganus qd̾ pater eun
tradiderit dicente apło. Proprio
filio suo ñ peꝑcit ds: seo ꝓnobis oim̃i
łtrididit illũ. Hami & ipse filiꝰ se¬
metipsum tradidit: sicut iłe apło

Expanded text:
bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus . » Et iterum: « Placete omnibus, sicut et ego per omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi est utile, sed quod multis, ut salvi fiant . » « Et quomodo tradiderunt eum summi sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis, et crucifixerunt eum. » Hic illud discipuli commemorant, quod superius textus Evangelii declarat, qualiter scilicet a summis sacerdotibus propter invidiam traditus sit ad crucifigendum. Sed illud quaerendum est, quare dicant eum a principibus sacerdotum traditum, cum legamus quod eum Judas tradiderit, dicens: « Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam? » Sed ex hac quaestione iterum oritur alia quaestio: quomodo Judas vel Judaei eum tradidisse dicantur, cum legamus quod Pater eum tradiderit, dicente Apostolo: « Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Nam et ipse filius semetipsum tradidit, s
Abbreviated transcription (Latin):
ut impleret᷑. in illis qd̃ alibi dicẽ
A ut ex ore tuo iustificaberis: aut
ex ore tuo condempnaberis. Merito
autẽ tristes ambulabant: quos fi¬
des resurrectionis nondi lȩtificaue¬
rat. Nondum enim impletũ erat¬
in illis qd̃ dñs reꝓmiserat dicens:
tristicia ur̃a uertetur in gaudiũ:
sed adhuc in illa sententia tene.¬
bantur qua ait: mundꝰ autem
gaudebit. uos uͦ contristabimini.
Nam cuius rei gr̃a tristes incederẽt:
unus eoꝵs cui nomen cleophas o¬
stendit cum ait. Tu solus ꝑegri¬
nus es in hierłm. & non cognoiusti
que facta sunt in illa his diebus:
Re si diceret. Quomͦ ex om̃ibus tu
solus remanere potiusti: ut igno¬
res ea quȩ facta sunt his diebꝰ:
ꝓpt̾ magnitudinem suam nulli ẽẽ
incognita possint. Sed illuo p̃ter¬
inittendum non ẽ: qd̃ in ꝑegrini
spetiȩ dus post suam passionẽ
discipłis apparere uoluit. Pere¬
mortalitate. longe distabat. Siue
certe. in ꝑegrini spetie apparuit:

Expanded text:
ut impleretur in illis quod alibi dicit: ut impleretur in illis quod alibi dicit: « Aut ex ore tuo justificaberis, aut ex ore tuo condemnaberis . » Merito autem tristes ambulabant, quos fides resurrectionis nondum laetificaverat. Nondum enim erat impletum in illis quod Dominus repromiserat, dicens: « Tristitia vestra vertetur in gaudium : » sed adhuc in illa sententia tenebantur, quae ait: « Mundus autem gaudebit, vos vero tristabimini : » Nam cujus rei gratia tristes incederent, unus eorum, cui nomen Cleophas, ostendit, cum ait: « Tu solus peregrinus es in Jerusalem, et non cognovisti quae facta sunt in illa his diebus? » Ac si diceret: Quomodo ex omnibus tu solus remanere potuisti, ut ignorares ea quae facta sunt his diebus propter magnitudinem suam nulli esse incognita possint? Sed illud praetermittendum non est, quod in peregrini specie Dominus post suam resurrectionem discipulis apparere voluit. Peremortalitate longe distabat. Sive certe in peregrini specie apparuit,
Abbreviated transcription (Latin):
corde đm amabant: sed de eius re¬
surrectione. dubitabant. Diis autẽ
eis in corpore apparebat: sed quis
c̃ẽt non demonstrabat. Quia ergo¬
quem amabant uidebant: quia uͦ
de eius resurrectione dubitabant:
eum quem uidebant ñ agnoscebãt.
¶Sed quia ipsa dubitatio in illorum
mentibus ex antiqui hostis insidi¬
is nata fuerat: recte. subiungitur.
Oculi autẽ illors tenebantur: ne eũ
aguoscerent. Tenebantur enĩ eoꝵ
oculi siue ab ipsa dubitatione.
siue antiqui hostis temptatione:
nẽ eum quem uidebant cognosce¬
re possent. Qui enim ꝓpria uirtu¬
te a mortuis resurrexit: in qua
spetiȩ uoluit discipłis apparere.¬
potuit. Unde. bene alius euange¬
lista dicit. Post hȩc apparuit duo¬
bus ex illis in alia effigie: & ait
ad illos. Qui sunt hi sermones qͦs
confertis adinuicem ambulante
& estis tristes: Non ignorans do¬
minus int̾rogauit quio discipłi
loquerentur: sed ex eoꝵ locutiõe
cordis requisuut confessionem:

Expanded text:
corde Dominum amabant, sed de ejus recorde Dominum amabant, sed de ejus resurrectione dubitabant. Dominus autem eis in corpore apparebat, sed quis esset non demonstrabat. Quia ergo amabant videbant: quia vero de ejus resurrectione dubitabant, eum quem videbant, non agnoscebant. Sed quia ipsa dubitatio in illorum mentibus ex antiqui hostis insidiis nata fuerat, recte subjungitur: « Oculi autem illorum tenebantur, ne eum agnoscerent. » Tenebantur enim illorum oculi, sive ab ipsa dubitatione, sive ab antiqui hostis tentatione, ne eum quem videbant cognoscere possent. Qui enim propria virtute a mortuis resurrexit, in qua specie voluit, discipulis apparuit. Unde bene alius evangelista dicit: « Post haec apparuit duobus ex illis in alia effigie . » « Et ait ad illos: Qui sunt hi sermones quos confertis ad invicem ambulantes, et estis tristes? » Non ignorans Dominus interrogavit quod discipuli loquerentur, sed ex eorum locutione cordis requisivit confessionem,