comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui lęnitate ꝓspiciens. aggredit᷑
primo sensim refrenare lapsantes.
& integro adhuc ec cłȩ statu con¬
grega uonibusq manentibus.
indulget interim eos qui iN
militia sunt. tantũ gentiliũ ꝑ¬
secutione pulsari Sed cunt
nullus ex hoc clementiȩ eiꝰ intel¬
lectus popłis redderetur: quiN
potius uelut ignorantes dm̃ absq
diuina ꝓuidentia resagi duce¬
rent. & ꝑ hoc eo magis ꝑsisterent
in malis suis. atq ipsi qui du¬
ces populi uidebantur & princi¬
pes: diuini mandati im memo¬
res effecti. aduersũ se inuicem
contentionib. telo. liuore. su¬
ꝑbia. inimicici is atq odiis in¬
flãmarentur: ita ut tyrannidẽ
potius quã sacerdotiũ tenere
se crederent. xp̃iane humilita¬
tis & sinceritatis obliti. sacra
mysteria ꝓfanis mentib cele¬
brarent: tunc demũ scđm uo
cem ieremiȩ ꝓpħȩ obscurauit
dñs in ira filiȩ sion. & deiecit
de cȩlo głam isrł. nec rememo¬
Fratus

Expanded text:
sui lenitate perspiciens, aggreditur sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrenare lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, congregationibusque manentibus, indulget interim eos qui erant in militia tantum gentilium persecutione pulsari. Sed cum nullus ex hoc clementiae ejus intellectus populis redderetur, quin potius, velut ignorantes Deum, absque divina Providentia res agi ducerent, et per hoc eo magis persisterent in malis suis, atque ipsi, qui duces populi videbantur, et principes divini mandati immemores effecti, adversus se invicem contentionibus, zelo, livore, superbia, inimicitiis, atque odiis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis et sinceritatis obliti, sacra mysteria profanis mentibus celebrarent, tunc demum, secundum vocem Jeremiae prophetae , obscuravit Dominus in ira filiam Sion; et dejecit de coelo gloriam Israel, nec rememoratus
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ. ec cłarũ status increm̃¬
tis ꝓsperiorib augebatur. &
gła earũ terris excedens. & cu ne¬
ta supeminens. festinare uideba¬
tur ad cȩlũ. Nulla enĩ occurre¬
bat iniudia. nullus liuor neqͥs¬
simi dȩmonis obuiabat. qm̃quidẽ
cȩlestis dexterȩ fulciebatur auxilio
popłs etiã tum bene de dõ ꝓ pie-¬
tatis cultu & iusticię ob seruatio¬
ne ꝓmeritꝰ. Uerũ ubi ex multa
libertate multaq indulgentia
uitiati sunt mores. & disciplina cor¬
rupta est. dũ alt̃ alteri inuidemꝰ.
& alter alteri derogamus. dumq
nos inuicem mordemus & incu¬
intestina proelia cõmouemus. dũ
uerborũ iaculis ꝓximorũ corda
terebramꝰ. dũ principes cũ prin¬
cipibus. popłi cũ populis seditio¬
nes & certamina concitamus. dũ
simulatio in uultu. dolus in cor¬
de. fallacia ꝓfertur in uerbis. &
malorum ꝑ singula cumulus
intumescit : diuina ꝓuidentia
iacturam disciplinȩ pͥopło suo
illatã ex plurima pace & nimia

Expanded text:
plurimum Ecclesiarum status incrementis prosperis augebatur, et gloria earum terris excedens, et cuncta supereminens, festinare videbatur ad coelum. Nulla enim occurrebat invidia, nullus livor nequissimi daemonis obviabat, quandoquidem coelestis dexterae fulciebatur auxilio. Populus etiam tunc bene de Deo pro pietatis cultu et justitiae observatione promerebatur. Verum ubi ex multa libertate multaque indulgentia vitiati sunt mores, et disciplina corrupta est, dum alter alteri invidet, et alter alteri derogat, dum se invicem mordent et incuintestina praelia commovent, dum verborum jaculis proximorum corda terebrant, dum principes cum principibus, populi cum populis, seditiones et certamina commovent, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, et malorum per singula cumulus intumescit, divina Providentia jacturam disciplinae populo suo illatam ex plurima pace et nimia
Abbreviated transcription (Latin):
annos in episcõpatu illius urbis
exegit. Quorũ tres ante ꝑsecuti¬
onem. reliquos uͦ nouẽ diuersis¬
in temptationũ generib duxit.
Cũq se semꝑ in om̃i agone ꝑsecuti¬
onũ positus artiorib uinculis
continentiȩ distringer&. & ad uti¬
litatẽ atq instructionẽ eccłȩ iN
uerbo dĩ nobilit̃ insisteret. satisq
uigilant̃ ergaomẽm sacerdoti i
curam dieb sudaret ac noctib :
nono ꝑsecutionis anno. episcopa
tꝰ uͦsui duodecimo. marty rii
coronã capitis obtruncatione ꝓ¬

Expanded text:
annos in episcopatu illius verbis exigit: quorum tres ante persecutionem, reliquos vero novem sub diversis tentationum generibus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac noctibus, nono persecutionis anno, episcopatus vero sui duodecimo, martyrii coronam capitis obtruncatione
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis scripturis nobiliter
eruditus. uita purissimus.
atq ad xp̃ianã philosophiã nudus
& penitus expeditus. doctor eccłȩ
incõparabilis. priuati & publi

Expanded text:
divinis Scripturis nobiliter eruditus, vita purissima, ad Christianam philosophiam nudus et penitus expeditus, doctor Ecclesiae incomparabilis fuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Simul ut ille orandi finem fecit.
statim se unda subducens. &cur¬
su uelociore refugiens. a conspectu
suꝑno iussa discedere. abyssis
suis redditur: & arentẽ campum
germanis iã concordib dereliqͥt.
Sed & inhodiernũ frugũ ferax. e̾e̾.
dicit᷑ solũ. qđ ante fũerat nauiũ
ferax. Memorat᷑ etiã aliud illu
posceret eccłam fieri: rupesquȩ¬
dã uicini montis ex parte orien¬
tis obiecta. ex alia uero prȩter¬
fluens fluuius spaciũ quantũ
ȩccłȩ sufficer&e denegabat: Et cũ
alius omĩno non esset locus. om̃sq
mesti agerent qͦd solũ ad constru¬
endam eccłam non haberent:
ille fide plenꝰ ꝑ noctasse in oratione
beretis fidẽ sicut granũ sinapis. di¬
ceretis monti huic tolle te & micte
te inmare. & fieret utiq: Cũq hȩc
plena fide acdeuotione deposceret:
adlucẽ coeuntib popłis inuenta ÷
rupes importuna secessisse tantũ.
quantũ spacii ad condendã querȩ¬

Expanded text:
Simul ut orandi finem fecit, statim se unda subducens, et cursu velociore refugiens, a conspectu superno jussa discedere, abyssis suis redditur: et arentem campum germanis jam concordibus derelinquit. Sed et in hodiernum frugum ferax esse d Memoratur etiam aliud illusposceret ecclesiam construi, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclesiae sufficeret, denegabat. II 143 Et cum alius omnino non esset locus, omnesque mesti aierent, quod solum ad construendam ecclesiam non haberent, ille fide plenus pernoctasse in orationemberetis fidem ut granum sinapis”, “Diceretis monti huic ‘Tolle te et mitte te in mare’; et fieret”. II 144 Cumque hoc plena fide ac devotione confideret, orta luce coeuntibus populis, inventa est rupes importuna secessisse tantum, quantum spatii ad condendum quere
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles alii non inferiore
gła tam uiri quã feminȩ. sedͥ
dinẽ quȩ siuere. Quĩdam ex ipsis
post flagella. aliosq diuersi
generis horribiles cruciatus.
flaminis traditi sunt: alii
in mare precipitati. nonnulli
ceruices suas securib darent.
nonnulli in edia consumpti.
alii patibulis affixi. in quib
deorsum presso & pedib
in sullime sublatis

Expanded text:
merabiles alii non inferiori gloria tam viri quam feminae, sed dinem quaesivere: quidam ex ipsis post flagella, aliosque diversi generis horribiles cruciatus, flammis traditi sunt, alii in mare praecipitati, nonnulli cervices suas securibus darent; nonnulli inedia consumpti, alii patibulis affixi, nonnulli deorsum presso, et pedibus in sublime sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
dicebantur. cessare fecit uelut
neotericos & nuꝑ inuentos
n semet ipsũ uͦ compositos dieb
paschȩ in medio ȩccłȩ canere.
garet descendisse de cȩlo sed a

Expanded text:
dicebantur, cessare fecisset, velut neotericos, et nuper inventos: per semetipsum vero compositos, diebus Paschae in medio Ecclesiae canere garet descendisse de coelo, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
die mensis primi sit statuta
solennitas post uesperam
quando luna soli opposita e
regione dep̃henditur. sicut
etiã oculis ꝓbare licet: inue¬
nitur utiq uernalis ȩ̨quinoctii
partẽ sol obtinens. luna uero
e contrario autumnalis legi¬

Expanded text:
mi mensis sit statuta solemnitas post vesperam, quando luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet, invenitur utique vernalis aequinoctii partem sol obtinens, luna vero e contrario autumnalis. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Hic arte quidẽ medicuis fuit. sed ad
animarũ a dũo translatus est
medicinam. Uere incõparabilis.
qui suꝑ om̃s poene homines fide¬
& misericordia. studio. uigilan¬
cia. atꝙ om̃ib optimis instt̾cutio¬
nibꝰ claruit. Inscripturis quoq
diuinis laborem quam plur imũ

Expanded text:
Hic arte medicus quidem fuit, sed ad animarum a Domino translatus est medicinam. Vere incomparabilis, qui super omnes pene homines fide, misericordia, studio, vigilantia, atque omnibus optimis institutionibus claruit. In Scripturis quoque divinis laborem quamplurimum
Abbreviated transcription (Latin):
Et gͦ inquit in primo anno
initiũ primi mensis qđ est de
cipiũ. scđmȩgyptios quidẽ men¬
Inqua die inuenitur sol ñsolũ
id est in prima ex duodecim partibꝰ.:
Hȩc aut̃ particula prima ex
duodecim. uernale est ȩqui¬
noctiũ. & ipsa est initiũ men¬
siũ & caput circuli. & ab solu¬
tio cursus stellarũ quȩ plane¬
tȩ id ÷ uagę dicuntur: ac fi-¬
nis duodecimȩ particulȩ. &
totius circuli terminus Et¬
ideo ñ parũ delinquere dicimꝰ
eos qui ante initiũ hoc noui
anui. pascha putant. ẽẽ cele-¬

Expanded text:
t ergo in primo anno initium primi mensis, quod cipium, secundum Aegyptios quidem menin qua die invenitur sol non solum id est, in prima ex XII partibus. Haec autem particula prima ex duodecim vernale est aequinoctium, et ipsa est initium mensium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius circuli terminusideo non parum delinquere dicimus eos qui ante initium hoc novi anni Pascha putant esse cele
Abbreviated transcription (Latin):
sides. Unus ds̃ pat̾ uerbi uiuentis. sa¬
pientiȩ subsistentis & uirtutis suȩ &
sigurȩ. ꝑfectus ꝑfectigenitor. pater
filii unigeniti. Unus dñs. solus ex
solo dõ. figura & imago deitatis.
uerbũ pẽnetrans. sãpientia com¬
prehendens om̃ĩa. & uirtus qua to¬
ta creatura fieri potuit. filius ue¬
rus ueri. & inuisibilis ex inuisi¬
bili. & incorruptibilis ex incor¬
ruptibili. & immortalis exim¬
mortali & sempit̾nus ex sempit̃¬
no. Unus sp̃s sc̃s. ex dõ substantiã
habens. & qui ꝑ filiũ apparuit
imago filii ꝑfecti. ꝑfecta uiuenti¬
um causa. sanctitas scĩficationis
om̃s. Trinitas ꝑfecta. maiestate
& sempit̃nitate & regno minime
diuidit᷑ neq ab alienatur. Igitur
neq factũ quid aut seruiens it
trinitate. neq suꝑ inductũ tanqͣm
antea quidẽ non subsistens. postea
uͦ suꝑ ingressũ Neq itaq defuit
unquã filius patri neq filio sp̃s
sc̃s. sed inconuertibilis & immu¬
tabilis eadẽ trinitas semꝑ. Sed de

Expanded text:
fides: Unus Deus Pater Verbi viventis, sapientiae subsistentis, et virtutis suae, et figurae, perfectus perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Unus Dominus, solus ex solo Deo, figura et imago deitatis, Verbum perpetrans, sapientia comprehendens omnia, et virtus qua tota creatura fieri potuit. Filius verus veri, et invisibilis ex invisibili, et incorruptibilis ex incorruptibili, et immortalis ex immortali, et sempiternus ex sempiterno. Unus Spiritus sanctus, ex Deo substantiam habens, et qui per Filium apparuit, imago Filii perfecti, perfecta viventium causa, sanctitas sanctificationis s ista perfecta majestate, et sempiternitate, et regno minime dividitur, neque abalienatur. Igitur neque factum quid aut serviens in Trinitate, neque superinductum, tanquam antehac quidem non subsistens, postea vero superingressum. Neque ita defuit unquam Filius Patri, neque Filio Spiritus sanctus, sed inconvertibilis, incommutabilis eadem Trinitas semper. Hacte
Abbreviated transcription (Latin):
le cũ ꝓhonore aduentꝰ sui utrȩq
partes paululũ siluissent: nolite
inqͥt o filioli rationabiles animas
ꝓ mutis animantib uiolare. frat̃¬
nã pacẽ quȩstus cupiditate dis¬
soluere. dĩ leges & naturȩ parit̃
us temerare. & una mecũ ad
orã stagni exitialis accedite
E go iã uos ꝑ uirtutẽ dñĩ om̃i cer¬
tamine cruentȩ contentionis
absoluã. Et cum hȩc dixisset : in
conspectu om̃ium uirgã quam
tenebat in manu. ad p̾rimas li¬
toris undas defigit. & ipse positis
genib palmas tendit ad cȩlũ. atq¬
his uerbis excelso supplicat deo

Expanded text:
e honore adventus sui utraeque partes paulum siluissent, Nolite, inquit, o filioli, rationabiles animas pro mutis animantibus violare, fraternam pacem quaestus cupiditate dissolvere, Dei leges et naturae pariter jura temerare: et una mecum ad oram stagni exitialis accedite, et ego jam vos per virtutem Domini ab omni certamine cruentae contentionis absolvam. Et cum haec dixisset, in conspectu omnium virgam quam tenebat in manu ad primas littoris undas defigit, et ipse positis genibus palmas tendit ad coelum, atque excelso supplicat Deo
Abbreviated transcription (Latin):
si antequã hȩreȩ fimbriȩ sũmitatẽ
crescendo contigerit decerpatur.
Hanc statuam ad similitudinẽ uultꝰ
iħu formatã tradebant. quȩ ꝑman¬
sit ad nra usq tẽpota sicut ipsi nrĩs
oculis inspeximꝰ Et nichil mirum
si ii qui exgentib crediderant. ꝓ
beneficiis quȩ a saluatore fuerant
consecuti. huiusmodi uelut munꝰ
uidebantur offerre: cũ uideamus
etiã nunc & apłorũ petri uł pauli
& ipsius saluatoris imagines desi¬
gnari. tabulisq depingi Sed &
antiquas eorũ imagines a quibusdã
conseruatas nos uidimꝰ. Qđ michi
uidet᷑ ex gentili consuetudine in¬
differenter ob seruatũ. quod ita
soleant honorare. quos honore
dignos duxerint. Insignia enĩ
ueterũ reseruari ad poͬsterorũ
memoriã. illorũ honoris. horũ
uͦ amoris indiciũ est. DegiQUE
& iacobi cathedra qui primus in
t̃ris ep̃s ab ipso saluatore & aba¬
płis in ierusolimis est electus.
quemq fratrẽ.xp̃i uolumina diui¬

Expanded text:
si antequam aereae fimbriae summitatem si antequam aereae fimbriae summitatem crescendo contigerit, decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesu formatam tradebant: quae permansit ad nostra usque tempora, sicut oculis nostris ipsi inspeximus. Et nihil mirum, si hi qui ex gentibus crediderant pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre; cum videamus etiam nunc et apostolorum Petri vel Pauli et ipsius Salvatoris imagines designari, tabulasque depingi; sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est. Denique et Jacobi cathedra, qui primus in terris episcopus ab ipso Salvatore et ab apostolis in Hierosolymis est electus, quemque fratrem Christi volumina d
Abbreviated transcription (Latin):
urbis huiꝰ fecimꝰ mentionẽ. iu¬
stũ uidetur com memorare etiã
duximꝰ. Mulierem quã sangui¬
nis fluuio laborantẽ a saluato re
curatã euangłia tradiderunt.
huius urbis ciuẽ constat fuisse.
domꝰq eiꝰ in ea etiã nunc osten¬
ditur. Pro forib uero domus
ipsius. basis quȩdã in loco edici¬
ore collocata monstratur. i
qua mulieris ipsius uelut geni¬
b ꝓ uolutȩ palmasq supplicit᷑
tendentis imago hȩre uidetur
expressa Astat uͦ alia hȩre ni¬
chilominus fusa statua. habitu
uiri stola compte circundati.
& dexterã mulieri porrigentis
Huius ad pedẽ statue e basi her¬
ba quȩdã noua specie nascitur.
Quȩcũ exorta fuerit. ex crescere
usq ad stolȩ illius hȩrei indum̃¬
ti fimbriam solet. Quã cũ sũmo
uertice crescens herba contige¬
rit. uires inde ad depellet¬
dos om̃s
morbos lan¬
guoresq
conquirit. ita
ut quȩ¬
cunq illa fue¬
PRIT
infirmitas corporis. haustu exiguo
madefacti salutaris graminis depel¬

Expanded text:
urbis hujus fecimus mentionem, justum videtur commemorare etiam duximus. Mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem constat fuisse; domusque ejus in ea etiam nunc ostenditur. Pro foribus vero domus ipsius basis quaedam in loco editiori collocata monstratur, in qua mulieris ipsius veluti genibus provolutae palmasque suppliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua, habitu viri, stola compte circumdati, et dexteram mulieri porrigentis. Hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur; quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet; quam cum summo vertice crescens herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit; ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depel
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciȩ & magnanimitatis ꝑdei
grãm datum. ut cum ad eos qui
incarcere tenebantur fratres. ne¬
mo ꝓrsus humanitatis & mini¬
sterii causa ꝑmitteretur accede
cresceret. uigulando alios. alios
supplici is & diuersis cruciatuũ
generib affligendo. squalore
carceris & catenarũ ponderib
enecando. & suꝑ om̃ia p̾cipien¬
do nequis ad eos ꝓrsus accede
r& ut & in edia qͥuasi aliud
tormenti genus adhiberetur:
concessit tam̃ d̃s supradictis di¬

Expanded text:
fiduciae et magnanimitatis per Dei gratiam datum est, ut cum ad eos qui in carcere tenebantur fratres nemo prorsus humanitatis et ministerii causa permitteretur accedercresceret, jugulando alios, alios suppliciis et diversis cruciatuum generibus affligendo, squalore carceris et catenarum ponderibus enecando, et super omnia praecipiendo ne quis ad eos prorsus accederet, ut et inedia quasi aliud tormenti genus adhiberetur; concessit tamen Deus huic di
Abbreviated transcription (Latin):
de eo iudico qͦd excedant atq emi¬
neant quȩ in eo scripta sunt: hu¬
manȩ auditionis modũ. & sit in
eo archanꝰ quidã & reconditꝰ atq
admirandus om̃ib sensus. quem
& ego admiror ac ueneror etiã
si non intelligu. Et ita sentio qđ
diuina aliquã sacramenta ser¬
monib contegant᷑ humanis. ñ
tã iudicio meõ discernens quam
fide credens Et ideo ñ reꝓbo quȩ
non intelligo. sed tantomagis ad¬
miror: quantominꝰ assequor. Post
hȩc uͦ totius libelli disserens corpꝰ.
& singula quȩq discutiens. atq
euident᷑ ostendens nullomͦ fieri
posse ut scđm litterã dignus in
eo incellectus appareat᷑: addit
etiã hȩc dicens. Consũ mata gͥ om̃ĩ
ꝓphetia. beatos dicit ꝓpħa eos qui
hȩc custodiunt. Sed & semet ip¬
sũ beatũ dicit. Ait enĩ Beatus &ͥ
seruat uerbũ ꝓphetiȩ libri huiꝰ.

Expanded text:
de eo judico quod excedant atque emineant quae in eo scripta sunt, humanae auditionis modum, et sit in eo arcanus quidam et reconditus atque admirandus omnibus sensus, quem et ego admiror ac veneror, etiam si non intelligo, et ita sentio, quod divina aliqua sacramenta sermonibus contegantur humanis, non tam judicio meo discernens quam fide credens. Et ideo non reprobo quae non intelligo, sed tanto magis admiror, quanto minus assequor. Post haec vero totius libelli disserens corpus, et singula quaeque discutiens atque evidenter ostendens, nullo modo fieri posse, ut secundum litteram dignus in eo intellectus appareat. Addit etiam haec dicens: « Consummata igitur omni prophetia, beatos dicit eos qui haec custodiunt. Sed et semetipsum beatum dicit. » Ait enim: « Beatus qui servat verbu
Abbreviated transcription (Latin):
nobilibꝰ. honore & dignitate scłi¬
illustris. simul ut uidit aduer¬
sũ cultores dĩ in foro crudelia
edicta pendere: calore fidei ĩgni¬
tus. nĩmio publice populõ in¬
spectante in iecta manu. librũ
iniquȩ legis detrahit. ac minu
stituto. Ad quos cũ relatũ esset
religiosi & illustris uirifactũ:
continuo om̃i in eũ crudelitatis
genere deseuientes. ne hoc qͥdẽ
solũ efficere quiuerunt. ut
eũ mestũ aliquis uideret it⁊
poenis sed lȩto atq hilari
uultu cũ iã uiscera insuppli¬
ciis defecissent: sp̃s tame
lȩtabatur in uultu Ex quo
tortores sui grauius cruciaban¬
qd om̃ia suppliciorũ genera con¬
sumebant in eũ. quẽ nec tristẽ
quidẽ ex iis reddere poterant.

Expanded text:
nobilibus ortus honore et dignitate illustris, ut vidit adversus cultores Dei in foro crudelia edicta pendere, calore nimis fidei ignitus, publice populo inspectante injecta manu, librum iniquae legis detraxit, ac minutesare constituto. Ad quos cum relatum esset religiosi et illustris viri factum, continuo omni in eum crudelitatis genere desaevientes, ne hoc quidem solum efficere quiverunt, ut eum moestum aliquis videret in poenis: sed laeto atque hilari vultu, cum jam viscera in suppliciis defecissent, spiritus tamen laetabatur in vultu. Ex quo tortores sui gravius cruciabanod omnia suppliciorum genera consumebant in eum, quem ne tristem quidem ex his reddere poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
onus decimus agebatur annꝰ
imperii diocletiani. mensis
bantur. ut cuncte quȩ usquã
sunt ecclesie ad solum usq¬
destruerentur:. scripturȩ sacrȩ
igni exurerentur. Siqui int̾

Expanded text:
us igitur agebatur annus imperii Diocletiani, mensis  proponebantur ut cunctae quae usquam erant ecclesiae usque ad solum destruerentur, Scripturae sacrae igni exurerentur. Post non
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteros qui ante se fuerunt. hic
& humanus & benignus extitit
erga famulos dĩ. ita ut ininitus
multo tempore etiã illis benigni¬
or uideretur: qui nomine salt̾e
xp̃iani dicebantur. In tantum
uenerabat᷑ seruos dñi. ut omĩs
domꝰ eiꝰ esset eccła dĩ Deprauatꝰ

Expanded text:
caeteros qui ante se fuerunt, hic et humanus et benignus exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini, ut omnis domus ejus esset ecclesia Dei. Depravat
Abbreviated transcription (Latin):
bis Scito aut̃ frat om̃s eccłas. N
oriente quȩ prius conturbabant᷑
nunc redisse in concordiã. & om̃s
sibi unanimit̃ cohȩrere. gauderi¬
tes & exultantes de pace. quȩ ultra
spem eccłȩ reddita est. id ÷ de me¬

Expanded text:
 Scito autem, frater, omnes ęcclesias in oriente, quae prius conturbabantur, nunc redisse in concordiam et omnes sibi unanimiter coherere gaudentes et exultantes de pace, quae ultra spem ecclesiae reddita est. His die
Abbreviated transcription (Latin):
At ne gallus inquit malũ decii
aut uidere potuit aut cauere.
sed in eundẽ lapidẽ offensionis
impegit. Cuius cũ regnũ florere
ininttio. & cuncta ei ex senten¬
tia cederent: scõs uiros qui ꝓ pa¬
ce regni eiꝰ dõ sũmo supplicabant.
uã partt̃ fugauit & pacem
ꝗ urbe uͦ roma cornelio ep̃atum
regente. & apud cartaginem ci¬
priano. ambob fide. uirtute.
pietate prȩstantib. quęstio ex orta
est in affricȩ magis partib. si
oporter& hereticos rebaptitari
Cũq id a cipriano & cȩteris pę¬
ne om̃ib ꝑ affricã sacerdotibus
oportere fieri decerneretur :¬
cornelius & cęteri om̃s ꝑ italiam
sacerdotes. huiusmodi decrecum
refutarunt. statuentes antiquitꝰ
a patrib suꝑ hoc traditã regulã
debere seruari. quȩ continebat
post abiectionẽ praui. & confessio¬
nẽ recti dogmatis. sola eos manus
impositione purgandos
ed post corneli i consũmationẽ
functus est. episcopatus sedem
lucius suscepit. Cui octo solis¬

Expanded text:
At ne Gallus quidem malum Decii aut videre potuit aut cavere, sed in eundem lapidem offensimpegit. Cuius cum regnum floreret ab inicio et cuncta ei ex sentencia cederent, sanctos viros, qui pro pace regni eius Domino supplicabant, suam pariter fugavit et pacem urbe vere Romae, Cornelio episcopo tunc regente et apud Carthaginem Cypriano, ambobus fide virtute praestantibus, quaestio exorta est in Africae majoris partibus, si oporteat haereticos rebaptizari. Cumque id a Cypriani et caeteris pene omnibus per Africam sacerdotibus oportere fieri deCornelius et caeteri omnes per Italiam sacerdotes hujusmodi decretum, refutarunt, statuentes antiquitus a patribus super hoc traditam regulam debere servari: quae continebat, post abjectionem pravi et confessionem recti dogmatis, sola eos manus imposicione purgandos. Sed post consummacionem functus est, episcopatus sedem Lucius suscepit. XXI
Abbreviated transcription (Latin):
ne scripturarũ atq abiciendũ
putarunt. singula quȩq eiꝰ capi¬
tula arguentes. & dixerunt prȩ¬
titulationẽ libri non. eẽ. ueram.
sed alienȩ scripturȩ ioħis tantũ
nom̃ impositũ Unde neq ioħis
hunc c̾e̾. librũ nec reuelationẽ
uideri posse. quȩ crasso quodam

Expanded text:
ne Scripturarum atque abjiciendum putarunt, singula quaeque ejus capitula arguentes, et dixerunt, praetitulationem libri non esse veram, sed alienae scripturae Joannis tantum nomen impositum, unde neque Joannis hunc esse librum, nec revelationem vide
Abbreviated transcription (Latin):
quendã doctorẽ pessimũ. ma¬
gistrum & principẽ egiptioꝵ
magorum. ut iustos & scõs
uiros ꝑsequi & interimere iube¬
ret. tanquã qui aduersarentur
magicis artib quib se ipse sub¬
didẽrat. Frant enĩ re uera &
sunt etiã nunc. qui possint uirtute
meritorũ suorũ restinguere fał¬

Expanded text:
rem pessimum magistrum et principem Aegyptiorum magorum ut justos et sanctos viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum suorum restinguere fal
Abbreviated transcription (Latin):
matronẽ urm̃ iusta cõmonitio¬
ne salari. Qm̃ quidẽ comperi
qđ in huiuscemodi reb ad illoꝵ
inuidiã cõmunes casus transfer-¬
tis. in quo illi quidẽ maiorẽ
fiduciã accipiunt apud dm̃.
os aut̃ in om̃i tẽpore quo de
talib ignoratis. cȩteros quidẽ
deos neglegitis. cultũ uͦ immor¬
talis diꝰ quẽ xp̃iani colunt. ex¬
pellitis & decurbatis. usq ad
mortẽ cultores illius ꝑsequentes.
nrõ scripserant. Quib rescri¬
Aptũ
huiꝰcemodi hominib gererent.
niforte arguerent᷑ aliqͥd aduer¬
sũ romaniꝰ regni statũ moliri.
Sed & mͥ ipsi dẽ iis quã plurimi
retulerunt. Quib ego patͬnam
secutꝰ sententiã. pari moderacio¬
ne scripsi. qđ siquis ꝑ sistit huiꝰ¬
cemodi hominib absq ullo cri¬
mine mouere negotͤia: ille qͥdẽ
qui delatus ꝓ hoc nomine fuerit
absoluat᷑. etiã si ꝓbet᷑ id. e̾ẽ. qđ
ei obicitur. xp̃ianus. ls aũt qui
crimen obtendit. reus poetȩ ip¬
sius quã obiecit existat. Proposita

Expanded text:
um justa commonitione solari. Quoniam quidem comperi, quod in hujuscemodi rebus ad illorum invidiam communes casus transfertis. In quo illi quidem majorem fiduciam accipiunt apud Deum. Vos autem in omni tempore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos negligitis, cultum vero immortalis Dei, quem Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque ad mortem cultores illius observantiaenostro scripserant. Quibus rescriptum hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de his quamplurimi retulerunt, quibus ego paternam secutus sententiam pari moderatione rescripsi. Quod si quis persistit hujuscemodi hominibus absque ullo crimine movere negotia, ille quidem qui delatus pro hoc nomine fuerit, absolvatur, etiamsi probetur id esse, quod ei objicitur, Christianus. Is autem qui crimen obtendit, reus poenae ipsius quam objecit existat. » Proposita
Abbreviated transcription (Latin):
digna pio impetore nec sapientis¬
sim̾o puero filio eiꝰ nec sacro sena¬
tu quȩ agis o urbici At ille ni¬
chil aliud inquirens. ait ad
Cũq lucius respondisset. hoc pla¬
parit̾ iussit ad mortẽ. At ille
grãs inqͥt ago. qđ me nequissimis
dominis ab solutũ. adbonũ & op¬
timũ patrẽ & regẽ om̃iũ dm̃ re¬
mutis. Sed & t̾cius quidã pari
mͦ libertate usus. pari quoq

Expanded text:
digna pio imperatore, nec sapientisdigna pio imperatore, nec sapientissimo puero filio ejus, neque sacro senatu quae agis, Urbici. At ille nihil aliud inquirens, ait ad s esse. Cumque Lucius respondisset: Hoc plai jussit ad mortem. Ille, gratias, inquit, ago, quod me nequissimis dominis absolutum ad bonum et optimum Patrem, et Regem omnium Dominum remittis. Sed et tertius quidam, pari modo libertate
Abbreviated transcription (Latin):
lomeus tanqͣm amator ueritatiᷤ.
nequaquã głam suȩ ꝓfessionis
occultans. ꝑ̃ cunctanti. xp̃ianũ
se. eẽ. confessus est. Hunc con¬
tinuo centurio in uincla con¬
iecit. & multo tẽpore squalore
carceris maceratũ. ad ultimũ
urbicio iudici obtulit. Aquo si¬
mili modo hoc solũ int̾rogatꝰ est.
Qui rursũ tantiboni sibi consci¬
us. diuinã religionẽ prȩ se tũ¬
lit. & de xp̃i magisterio ac totiꝰ
boni institutionib. publica
confessione testatꝰ est. Qui enĩ
negat qđ est: sine dubio culpa¬
bile iudicat. eẽ. qđ negat. Con¬
tinuo
gͥ post confessionẽ aburbicioduci
iubet᷑ ad mortẽ: lucius aut̃ quidã
xp̃ianꝰ uir: uidens tã temere latã
sententiã : ait ad urbiciũ. Quid
quȩso causȩ est. qđ neq adulterũ.
neq corruptorẽ aut homicidã uł
latronẽ raptorẽq̃ aut alterius cuiꝰ¬
libet facinoris reũ. sed tantũ ꝓ nõe
est nuncupari. ad mortẽ duci ho
minẽ prȩcepisti: Non sunt hȩc

Expanded text:
m amator veritatis, nequaquam gloriam suae professionis occultans, percontanti Christianum se esse confessus est. Hunc continuo centurio in vincula conjecit, et multo tempore squalore carceris maceratum ad ultimum Urbicio judici obtulit. A quo simili modo hoc solum interrogatus qui rursum tanti boni sibi conscius, divinam religionem prae se tulit, et de Christi magisterio ac totius boni institutionibus publica confessione testatus est. Qui enim negat quod est sine dubio culpabile judicat esse quod negat. Continuo ergo post confessionem ab Urbicio duci jubetur. Lucius autem quidam Christianus vir, videns tam temere latam sententiam, ait ad Urbicium: Quid, quaeso, causae est, quod neque adulterum, neque corruptorem, aut homicidam, vel latronem, raptoremve, aut alterius cujuslibet facinoris reum, sed tantum pro nomest nuncupari, ad mortem hominem duci praecepisti? Non sunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
pleta : subiciunt ignẽ homi¬
nes ignis ȩt̃ni Cũq flãma in¬
gens reluxisset: uidimꝰ mira¬
cula om̃s nos. quib ead̃s̃ uide¬
dũ camerȩ curuata. specie quasi
ueli nauis. uento sinuati. supͣ
corpꝰ martyris stecit. Qđ corpꝰ
inmedio positũ ñ erat ut caro
ardens: sed tanquã si aurũ aut
argentũ in fornace candescerre
Tũ prȩterea odorẽ narib hausi
Ad ultimũ uidentes scelerũ mi¬
nistri. igni corpus ñ posse con¬
sumi: iusserunt ꝓpius accede¬
re confectorem. & corpus cui
ignis cesserat. mucrone trans¬
fodere. Quo facto tã largus ꝓ¬
fusus est sanguis. ut restingue¬
ret rogũ. Populusaut̃ miracu¬
li stupore discessit atconitus.¬

Expanded text:
plevit subjiciunt ignem homines ignis aeterni. Cumque flamma ingens reluxisset, viderunt miracula omnes quibus ea Deus vide camerae, curvata specie, quasi velum navis vento sinuatum supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tunc praeterea odorem naribus circuAd ultimum videntes scelerum ministri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi stupore discessit. S
Abbreviated transcription (Latin):
tam obstinatã iudeorũ contenti¬
onẽ : positũ in medio ipsorũ.
corpus ex ussit. & ita nos post¬
modũ abusta ossa p̃ciosissimis
gẽmis cariora. & om̃i auro ꝓba¬
biliora ꝑignẽ facta collegimus
ac sicut conueniebat ex moRe
condidimꝰ. Quo in loco etiã nc̃
prestante dño solennes agimus
celebresq conuentꝰ. maxime
quidẽ in die passionis eiꝰ. Sed &¬
cũ eo eorũ memorias qui prius
suscitentur. Hactenꝰ de beato

Expanded text:
tam obstinatam Judaeorum contentitam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum eorum memorias, qui prius suscitentur. » Haec de Histo
Abbreviated transcription (Latin):
boni & aduersariꝰ om̃iũ iustorũ
post quã uidit qđ & ꝓ martiri i gła.
oe ꝓ uitȩ egregiȩ uirtutib coronatꝰ
est. & ꝑ morte premia im morta¬
litatis indeptꝰ : satis agere coepit
ut reliquias eiꝰ ad sepulturã nrĩs
desiderantib nemo concederet.
Instigabat᷑ gͦ niceta herodis pat̾.
fr̃ aut̃ dalcȩ. adire iudicẽ. & pete¬
re abeo ne humandũ concederet
corpus Ne forte inqͥt relinquen¬
tes illũ qͥ crucifixus est: xp̃iani
hunc colere incipiant ludeis
maxime ista machinantib. qui
& nros intentis oculis obseruart̃.
ne eũ e flãmis ad huc ardentib
rapent. ignorantes miserrimni
qr neq xp̃m aliquando possumꝰ
derelinquere. qͥ mortẽ ꝓtotius
mundi salute sustinuit. neq aliũ
ty res uͦ tanquã discipłos dñi di¬
ligamꝰ & uenerem᷑. quasi integre
fidẽ magistro seruantes & dño:
quoꝵ nos quoq in fide & ꝑseue¬
rantia cariratis optamꝰ. ẽe. par¬
ticipes. Ubi aut̃ uidit centurio

Expanded text:
torum, postquam vidit quod et per martyrii gloriam et pro vitae egregiae virtutibus coronatus est, et per mortem praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem pro totius mundi salute sustinuit, neque aliumtyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio
Abbreviated transcription (Latin):
grã quã habebat in uerbo dĩ fru¬
ebant᷑ non ii popłi solũ quos regen¬
dos acceꝑat. sed & ꝓcul positĩ.
monios scripta de catholica fide:
dulitatẽ inuitat & concitat
segniores. simul & arguit quosdã
uelut pęne ꝓlapsos a fide. cũ ep̃s¬
eorũ publius fuisset martyrio con¬
sũmatꝰ. Sed & quadrati qͥ publio
marti: ri successerat in sacerdotiũ.
meminit. simul & memorat quod
labo re eiꝰ & industria rediuiuus
quidã in eis calor fidei reparatꝰ sit
Et illud in eadẽ designat epła. qđ
dionisius ariopagites qui abapło
paulo instructus credidit xp̃o.
gnant᷑. pͥmꝰ apud athenas ab eodẽ

Expanded text:
gratia, quam habebat in verbo Dei, fruebantur non hi populi tantum, quos regendos acceperat, sed et procul positi, monios scripta de Catholica fide, dulitatem invitat et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episeorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo instructus, credidit Christo, gnantur, primus apud Athenas ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicto citius gererentur: ip¬
sis popłis ligna uł de balne is ł
de publicis quibq locis & sar¬
menta congregantib. pixcipue
iudeis ardentius in hȩc ex more
feruentib. cũ omi uelocitate
extructus est rogus: Tũ deposi¬
tis senior indumentis actona
resoluta. calciam̃ta quoq de pe¬
dib tẽptabat educere. quȩ nunq
nisi a religiosis quibq fide &
deuotione sem& ipsos inuicẽ
pͣuenientib resolui consueuerant
tananq in omĩ etiã reliqua ui¬
ta sua uenerabilit᷑ ab om̃ib cole¬
bat᷑. Ut gͦ expedita sunt quȩ ad
ignẽ ꝑtinebant. cũ eũ uellent
rõgo impositũ etiã clauis affigere:
ait̃. Sinite me. Qui enĩ dedĩt mͥ
ignis ferre suppliciũ: dabit ut
& sine clauorũ affixionib flã¬
masimmobilit̃ ꝑferã. Tunc illi
omissis clauis. uinculis usi sunt
solis. Quib post tergũ manib
reuinctis. uelut electus aries ex
magno grege assũptus. accepta¬
bilẽ holo caustũ omĩpotenti ob

Expanded text:
cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita namque in omni reliqua vita sua venerabiliter etiam ab omnibus colebatur. Ut ergo expedita sunt quae ad ignem pertinebant, cum eum vellent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti ob
Abbreviated transcription (Latin):
garet᷑ si ipse esset policarpꝰ: se. eẽ.
conficetur. Ergo inquit habeto
ȩtatis tuȩ reuerentiã. & parcens
ulti mȩ senectuti tuȩ. iura forcu¬
nã cȩsaris. gerens de priorib pę¬
sacrilegos. Tunc policar pꝰ cernuo
uultu ad popłm qͥ instadio resi¬
debat aspiciens. eleuata ad cęlũ
dextera cũ gemitu ꝓclamauit &¬
dixit. Tolle sacrilegos Sed insi
seruio ei : & nichil me lȩsit unqͣm
phemare regẽ meũ. qui salutẽ
mͥ dedit: Cũq rursus uehe¬
mentius urgeretur. ut for-¬
tunã cȩsaris uiraret: si hanc¬
inquit iactantiã quęris. ut ego
fortunã cȩsaris iurem. & qui s
sim ignorare te simulas: cum
om̃i libertate audi a me. qr xp̃ia

Expanded text:
e, si ipse esset Polycarpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poesacrilegos. Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insisservio ei, et nihil me laesit unquam: phemare Regem meum, qui salutem mihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesaris juraret, ait: Si hanc jactantiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me, quia
Abbreviated transcription (Latin):
responsionũq constantiã ꝓcon¬
sul maximo stupore mira ret᷑
Missogͥ curione ad popłm: iub&
uoce maxima ꝓtestari. policarꝰ¬
pũ tcio confessũ xp̃ianũ se. ẽe.
Quo audito uniuersa multitudo tã
gentiliũ quã ideorũ smirnen¬
siũ ciuitatis. cũ ingenti furore
acclamabant. Hic ÷ totius asiȩ
aut̃ subuer sor deorũ Ipse est
qͥ multos docet ne immolent.

Expanded text:
responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce magna protestari Polycarpum tertio confessum Christianum se esse. Quo audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae autem subversor deorum. Ipse est qui multos docet ne immolent,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc: qui audierunt abipso.
qͦd ioħs discipłs dñi apud ephe¬
sum cũ balneas lauandigrã
fuisset ingressus. & uidisset ibi
cherinthum: exiluisset conci¬
nuo. & discessisset ñ lotꝰ. dicens
Fugiamꝰ hinc: ne & balneȩ ipsȩ
corruant. in quib cherintus
lauat ueritatis in imicꝰ. Idẽ etiã
policarpus marcioni aliquan¬
do cũ occurrisset dicenti sibi.
agnosce nos: respondit. Agnos¬
cõ. agnosco primogenitum
sachanȩ. Tanta tunc apłiatq
eorũ discipłi in religione caute¬
la utebantur. ut nẽ uerbi qͥdẽ
cõmunionẽ cũ aliquo eorũ qui
ã ueritate deuiauerant. habere
paterent᷑. sicut & paulus dicit.¬

Expanded text:
nunc qui audierunt ab ipso, quod Joannes discipulus Domini, apud Ephesum cum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum; exsiluisset continuo, et discessisset non lotus, dicens: Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat veritatis inimicus. Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: Agnoscis nos, respondit: Agnosco, agnosco primogenitum Satanae. Tanta tunc apostoli, atque eorum discipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum, qui a veritate deviaverant, habere paterentur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
popłos ꝓmulgauit mperator
cȩsar. marcus. aurelius. antoninꝰ.
augustus. armenicus. pontifex
maximꝰ. tribuniciȩ potestatis qͥn¬
decies. consul t̃c̃io. uniuersis si¬
mul plebib asiȩ. salutẽ. Ego qͥdẽ
ñ ambigo etiã ipsis diis cũrȩ. ẽẽ:
ne qͥ noxius lateat. Multo enim
magis ipsis conuenit punire eos
qͥ sibi immolare nolunt. quã uo¬
bis Sed uos confirmatis eorũ qͦs
ꝑsequimini sententiã. quã de uo¬
bis habent. dicentes uos impios
& sine dõ. e̾e̾. Unde & optabilius
habent animã ponere ꝓ dõ suo.
religionis iura concedere. De

Expanded text:
omulgavit: Imperator cesar Marcus Aurelius Antoninus augustus, Armenicus, pontifex maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul plebibus Asiae salutem. Ego quidem non ambigo etiam ipsis diis curae esse, ne quis noxius lateat. Multo emagis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius habent animam ponere pro Deo suo, religion
Abbreviated transcription (Latin):
di celebrant genꝰ. tanquã secretis
quibusdã carminib ac uerbis
ñ tam sacris quã execrabilib
eũ qͥ introducit᷑ uł inducit᷑ con¬
secrantes. S p̃uales nuptias ai¬
unt. ẽẽ. qđ faciunt. instar ui¬
delicet suꝑnarũ coniugationũ¬

Expanded text:
is quibusdam carminibus ac verbis non tam sacratis quam execrabilibus eum, qui introducitur vel inducitur, consecrantes; spiritales nuptias aiunt esse quod faciunt, instar videlicet supernarum congregationu
Abbreviated transcription (Latin):
ro. & ñ placet mͥ relationẽ silen¬
tio p̃terire. ne & in noxii ꝑtur¬
bent᷑. & calũ miatorib latroci¬
nandi tribuatur occasio Itaq
si euident̾ ꝓuinciales huic pe¬
titioni suȩ ad.e̾ẽ. ualent aduer¬
sũ xp̃ianos. ut ꝓtribunali eos
inaliquo arguant: hoc eis ex¬
equi ñ ꝓhibeo Precib aut̃ iN
hoc solis & acclamationib uti
eis ñ ꝑmitto Et enĩ multo ȩqui¬
us est̾. siquis uolet accusare te.
cognoscere de obiectis Siquis
gͥ accusat & ꝓbat aduersũ le¬
ges quicquã agere memoratos
homines: ꝓ merito peccatorũ.
etiã supplicia statues Iilud
me hercule magnoꝑe curab.
ut siqͥs calũniȩ grã quenquã
horũ postulauerit reum: in
hunc ꝓ sui nequicia suppliciis
seueriorib uindices.

Expanded text:
ro, et non placet michi relationem silentio preterire, ne et innoxii perturbentur et calumpniatoribus latrocinandi tribuatur occasio. Itaque si evidenter provinciales huic peticioni suae adesse valent adversum Christianos, ut pro tribunali eos in aliquo arguant, hoc eis exequi non prohibeo. Precibus autem in hoc solis et adclamationibus uti eis non permitto. Etenim multo equius est, si quis volet accusare, te cognoscere de obiectis. Si quis igitur accusat et probat adversum leges quicquam agere memoratos homines, pro merito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercule magnopere curabis, ut, si quis calumpniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia suppliciis severioribus vindices.
Abbreviated transcription (Latin):
siones. ẽẽ. decur sas. Quos om̃s
auunt hȩbreos antiquȩ originis
extitisse. & scientiã. xp̃i fidelit̃
recepisse: & ideo incunctant᷑ ab
iisqͥ poterant de fidei merito iu¬
dicare sacerdotio quoq uisos. ẽe.
dignissimos Quippe cũ om̃is tc̃
eccła ex hȩbreis fidelib coaceruã¬
ta firmataq uideret᷑: incipientibꝰ
usq ad illud tẽpus excidii. quo
iudei iterũ deficientes a roma¬
nis. magnis rursũ proeliis sub:¬
assumere. ep̃os ex circuncisione
cessatũ est: necessariũ uidet᷑ om̃s a
pͥmo usq ad id tẽporis enumerare
Si meon electus est. t̃cus iustus.
acheus quartꝰ. deinde tobias
qͥntꝰ. & beniamin sextus. ac septi¬
mus ioħs Tum mathias quẽ philip¬
pus excepit. cui decimꝰ seneca sub¬
rogatꝰ est. lustus ex inde. ac duo¬
decimꝰ leui. Post hunc effrem. &
um udas. Isti sunt fere om̃s qͥ
ieru solimis ep̃i ab apłis ad illa
usq tẽpora quȩ suꝑius de signa¬
plebi illi ex circuncisione pͣfuert̃¬

Expanded text:
. Quos omnes aiunt Hebraeos antiquae originis exstitisse, et scientiam fideliter recepisse, et ideo incunctanter ab his qui poterant de fidei merito judicare sacerdotio quoque visos esse dignissimos, quippe cum omnis tunc Ecclesia ex Hebraeis fidelibus coacervata firmataque videretur, incipientibus usque ad hoc tempus excidii, quo Judaei iterum deficientes, a Romanis magnis rursum praeliis subassumi episcopos ex circumcisione cessatum est, necessarium videtur omnes a primo usque ad id tempus enumerare Simeon electus est; tertius Justus; Zachaeus quartus; deinde Tobias quintus; et Benjamin sextus; ac septimus Joannes; tum Matthias, quem Philippus excepit; cui decimus Seneca subrogatus est; Justus exinde; ac duodecimus Levi; post hunc Ephrem; ins omnium Judas. Isti sunt fere omnes qui Hierosolymis episcopi ab apostolis ad illa usque tempora quae superius designaplebi illi ex circumcisione praefuer
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & ego ipse in quit sectis
platonicis insticutus. audiens
infamari xp̃ianos & uidens
eos impauidos ad suscipien¬
dã mortẽ atq om̃e suppliciũ
tolerandũ. considerabam qͦd
impossibile esset in malicia
eos & libidine conuersari.

Expanded text:
nam et ego ipse, inquit, sectis Platonicis institutus, audiens infamari Christianos, et videns eos impavidos ad suscipiendam mortem atque omne supplicium tolerandum, considerabam quod impossibile esset, in malitia atque in libidine eos conversari.
Abbreviated transcription (Latin):
omẽm locũ. ⁊ iramoꝵ modo. pu¬
ra uerbi dĩ semina maculantib.
& areas apłicȩ doctrinȩ adul¬
terina admixtione fedantib :
ex om̃i parte sacerdotes dñĩ ue¬
lut ingilantes agricolȩ. excute re
eorũ & expurgare mala semina
nitebantur: & tanquã solliciti
pastores insidiantes luposgregib
xp̃i. clamorib simul in secta¬
tionibq repellere. cõmonendo
fr̃s instruendo. scribendo etiã
sicubi corã dep̃hendissent iN
cõminꝰ purguendo. & uerborũ
lucta ac disputationũ certa¬
mine ꝓsternendo: alii etiã po¬
steris consulentes. questiones
eorũ & ꝑuersas ob iectiones.
editis commentariis confu¬

Expanded text:
omnem locum zizaniorum modo pura verbi Dei semina maculantibus et areas apostolicae doctrinae adulterina admistione polluentibus, ex omni parte sacerdotes Domini, velut vigilantes agricolae, excutere et expurgare eorum mala semina nitebantur et tanquam solliciti pastores insidiantes lupos gregibus Christi clamoribus simul insectationibusque repellere, commonendo fratres, instruendo, scribendo etiam sicubi coram deprehendissent, in communi perurgendo et verborum luctamine ac disputationum certamine prosternendo, alii etiam posteris consulendo, quaestiones eorum et perversas obiectiones editis commentariis confu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ conferentib occupatꝰ: omissis
quȩ uidebant᷑ suꝑflua. hi storiȩ si
quid habuit. nono coniunximꝰ libro.
& in ipso eusebii narrationis dedimꝰ
finẽ. Decimũ uͦ ł undecimũ librũ
nos conscripsimꝰ. partĩ ex maiorũ
traditionib : partĩ ex his quȩ nr̃a iã
memoria cõphenderat. & eos uelut
duos pisciculos supͣscriptis panib
addidimꝰ Qđ si tu uł ꝓbaueris uł
benedixeris: ꝓcerto confidã quod
sufficient turbis Continet aut̃ om̃e
opus res inȩccła gestas a saluatoris
ascensione & deinceps Prĩ uͦ duo li¬
helli a tẽporib constantini post ꝑ¬
secutionẽ usq ad obitũ theodosii
augusti:

Expanded text:
rum conferentibus occupatus, omissis rum conferentibus occupatus, omissis quae videbantur superflua, historiae si quid habuit, nono conjunximus libro, et in ipso Eusebii narrationi Al. narrationis dedimus finem. Decimum vero et undecimum librum nos conscripsimus partim ex majorum traditionibus, partim ex his quae nostra jam memoria comprehenderat; et eos velut duos pisciculos supra scriptis panibus addidimus. Quos si tu probaveris, vel benedixeris, pro certo confidam quod sufficient turbis. Continet autem idem omne opus res in Ecclesia gestas a Salvatoris Ascensione, et deinceps. Nostri vero duo libelli a temporibus Constantini post persecutionem, usque ad obitum Theodosii Augusti.