comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eitus in ꝓceliũ accendisset tot ancipites tausas uis utispne pecetes¬
set quid rastrũ atq aratiũ fastidiret quod illa toiuphaliontꝙ peral
manus actugẽt que insignẽs de tot hostibus uictorias peperiss tõt
de rebus optimis pclaros libros scripsissi suie ad p̃suam siue ad hieto
riam siue ad usum uite spectatibue qualeo sũt quos de hot ip̃o quõd
nũt loguimur scripsit pͥmus equidem apũs uos colendi arur p̃apt̃
collegit in formã arcꝭ at redegit in trãs sequuti ꝙ illũ multi ali
qudiũ quid hule illud ac deptessum arotificur̃ icobilissimug atq altissi¬
mis uersibus extulerũt quor nũt memoras nẽc hũane ĩmienior ne¬
cessitat agaculturã certe nõ improbo nũqͣ en aut sanptorũ ncitase

Expanded text:
citus in prelium accendisset, tot ancipites causas disertissime perorasset? Quis rastrum atque aratrum fastidiret quod illa triumphalis ac philosophica manus attingeret que insignes de tot hostibus victorias peperisset, tot de rebus optimis preclaros libros scripsisset, sive ad philoriam sive ad usum vite spectantibus, quales sunt quos de hoc ipso quod nunc loquimur scripsit? Primus equidem apud vos colendi arvi precepta collegit in formam artis ac redegit in literas secutique illum multi alii quorum quidam humile illud ac depressum artificium nobilissimis atque altissimis versibus extulerunt, quos tunc memorans nec humane immemor necessitatis, agriculturam certe non improbo. Nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
lare non ualeo  Doleo si superbe aliquid dixi aut si fac¬
torũ dictorũ ue moderator est anmꝰ nchil me arrogãs dixis
q maluissem ceteros magni faiceres te ꝙͣꝙͣ ceteris anteferres
ꝙ talcatis om̃ibus ex alieno cõtemptu superbissime tibi clipe¬
um hũilitat assumeres f ut uoles accipe ego nec michi
nec aliis multum tribuo/ piget ieferre quid de maiore par¬
te hominiũ sentiã expertus. Se iꝑ̃m speruere tutissin
est alios uero periculo sum atq uanissimũ¬

Expanded text:
lare non valeo. Doleo si superbe aliquid dixi; at si faclare non valeo. Doleo si superbe aliquid dixi; at si factorum dictorum ve moderator est animus, nichil me arrogans dixissque maluissem ceteros magnificares, te quanquam ceteris anteferres, quam, calcatis omnibus, ex alieno contemptu superbissime tibi clipeum humilitatis assumeres. Ut voles accipe. Ego nec michi nec aliis multum tribuo; piget referre quid de maiore parte hominum sentiam expertus. Se ipsum spernere tutissimum est; alios vero periculosissimum atque vanissimu
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ ꝙͣtũ po le fuerit ab onĩ parietum et soli contagione serua¬
bit et iaiam ingressurꝰ intentis auyibus liberatoris sui expec¬
tabit aduentũ. Ꝙ si hiis curis abiectis cenoq et horrore car¬
ceris delibutꝰ exire metuat ac purgendis ornãdisq circa se
menbus omine curã studiosus impendat loci stillantis naturã
frustra superate meditans mĩquid non merito in sanus uide¬
atur et miser. Nempe nos et carcerẽ ur̃m nostis et amatie
ha miseri et mox uel educendi certe uel exhendi heretis in co
exornando solliciti quod odisse decuerat sicut tu ip̃e in affrica
tua scipionis illius magni patrẽ loquẽtẽ indux isti Odimiꝰ
et laqueos et unicula nota tuemus libertat omis quod
nũc sumꝰ illud amamiꝰ preclare quidẽ modo quod alios dicere
facis̃ ip̃e tibi diceres unũ uero quod ex om̃i sermone tuo tibi for¬
cassis huilliiũ michi autẽ arrogantissimũ uidetur dissimu¬

Expanded text:
se, quam possibile fuerit, ab omni parietum et soli contagione servase, quam possibile fuerit, ab omni parietum et soli contagione servabit et, iamiam egressurus, intentis auribus liberatoris sui expectabit adventum? Quodsi, his curis abiectis cenoque et horrore carceris delibutus, exire metuat, ac pingendis ornandisque circa se menibus omnem curam studiosus impendat, loci stillantis naturam frustra superare meditans, nunquid non merito insanus videatur et miser? Nempe vos carcerem vestrum et nostis et amatis, ah miseri! et mox vel educendi certe vel extrahendi heretis in eo exornando soliciti quem odisse decuerat. Sicut tu ipse in Africa tua Scipionis illius magni patrem loquentem induxisti: odimus et laqueos et vincula nota timemus libertatis onus: quod nunc sumus illud amamus. Preclare quidem, modo quod alios dicere facis ipse tibi diceres. Unum vero, quod ex omni sermone tuo tibi fortassis humillimum michi autem arrogantissimum videtur, dissimu
Abbreviated transcription (Latin):
malo tamere tibi conscientia tua ꝙͣ serma meus incutiat pu¬
dorem. Nou agam ꝑtinaciter neq tormẽtis uerũ extorquebo
quod generosi solent ultores simplici negatione concentus pre¬
cabor. ut post hac om̃i studio declines qd hacterius te nõ ad¬
misesse contendis Si quando ante uultus tui spẽs tempture
ammũ forte ceperit occurrat qualia mox eadem futura sĩt
mẽbra que nũt placent ꝙͣ feda ꝙͣ tristia ꝙͣ tibi ip̃i si reuidere
possis horrenda teq cũq hec inter p̃ħicũ illũd frequẽter inge¬
mina ad maiora sum genitus ꝙͣ ut sim mancipiũ corporis
mei. profecto eñ sũma insania est hominũ sẽse negligẽtiũ
corpus aut et in quibus habitãt mẽbra cõmensurãtiũ si¬
quis in carcerẽ tenebrosum atq humẽtẽ olẽtẽq pestifere ad
breue tempus intrusus sit nõne et si nõ desipiat intactun

Expanded text:
malo tamen tibi conscientia tua quam sermo meus incutiat pumalo tamen tibi conscientia tua quam sermo meus incutiat pudorem. Non agam pertinaciter, neque tormentis verum extorquebo; quod generosi solent ultores, simplici negatione contentus precabor ut post hac omni studio declines quod hactenus te non admisisse contendis. Siquando autem vultus tui species tentare animum forte ceperit, occurrat qualia mox eadem futura sint membra que nunc placent, quam feda, quam tristia, quam tibi ipsi, si revidere possis, horrenda; tecumque hec inter philosophicum illud frequenter ingemina "Ad maiora sum genitus quam ut sim mancipium corporis mei". Profecto enim summa insania est hominum, se se negligentium, corpus autem et, in quibus habitant, membra comentium. Siquis in carcerem tenebrosum atque humentem olentemque pestifere ad breve tempus intrusus sit, nonne, si non desipiat, intactum
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatũ ticeronib dictũ potius aliorũ imbetillitate ꝙͣ nr̃a
Untute ualeamꝰ Quid autẽ et si habũdo contigissent ista que nar¬
ras quid michi tam magnificũ contulissent ista que narras qͥd¬
sum tam mei ipiũs ñuenior neq tam leius ut hiis me curis
agitandũ prebẽã. Quãtulũ em̃ uel ingeniũ uel sc̃iẽtia uel clo¬
quẽtia profuerit nullũ lacerantibus animũ morbis fuit affe
cõmemini¬
Am quod de corporeis bonis quasi sorio dixisti perie
in risum excitauit me in hoc mortali et cãduco
corpusculo spem posuisse cotidianas eus ruinas
sentientẽ deus melior fuit hec puero cura fate
or pectendi capitis ac uultus ornandi uerũ hec cũ primis an¬
nis fil euanuit. Req ip̃a nũc experior illud domitiani principis
qui in epła ad amicũ de se ip̃o scribens querensq corporee pul¬
Copiose possem aduer sus ista disserere

Expanded text:
vulgatum Ciceronis dictum, potius "aliorum imbecillitate" quam "nostra vulgatum Ciceronis dictum, potius "aliorum imbecillitate" quam "nostra irtute valeamus". Quid autem, etsi abunde contigissent ista que narras, quid michi tam magnificum contulissent, usum tam mei ipsius immemor, neque tam levis, ut his me auris agitandum prebeam. Quantulum enim vel ingenium vel scientia, vel eloquentia profuerit, nullum lacerantibus animum morbis affercommemini. Iam quod de corporeis bonis quasi serio dixisti pene in risum excitavit. Me ne in hoc mortali et caduco corpusculo spem posuisse, quotidianas eius ruinas sentientem? Deus meliora. Fuit hec puero, fateor, cura plectendi capitis, vultus ornandi; verum hoc cum primis annis simul evanuit, reque ipsa nunc experior illud Domitiani principis, qui in epystola ad amicum de se ipso scribens querensque corporee pulecore, nil brevius". Copiose possem adversus ista disserere;
Abbreviated transcription (Latin):
mortisq nõ remim sci Sũt et alia que iã huit exequi fert
aminꝯ Bubsiite paululũ queso ne tata mole reru obri¬
tus ne quea responsirous assurgere a. dic age subsistab
libens in ad mirations̃ me non mõdicã coegisti multa michi
obitiens que nũꝙͣ in amimũ me̾ũ descendisẜe sum cdscius
ꝙe ne fisum ais ingenio. at ꝑro fecto nuillũ in gemole moi
signũ est insi hoc unũ. nullã me in eo posuisse fidutiam
Ego ne librorũ ex lectione suꝑerior fierem quel michi sit
scie moditũ muexit sit curarũ materiam multarũ an
sinque qloriã sectatus dicor que ut tu ip̃e memorasti nchil
magis indigner ꝙͣ concoptibus illam meis non posse suf¬
fitere nisi temptandi ꝓpositũ tibi sit Ecis me parutatis
Mee michi consciũ semper fuiss: et si quid michi forte ui
sus potuit hoc interdũ aliene ruditatis confideratione cõ¬
tingere e go em̃ qd sepe ditere soleo ꝑeruentum est ut ud

Expanded text:
mortisque reminisci. Sunt etiam alia, que iam hinc exequi fert mortisque reminisci. Sunt etiam alia, que iam hinc exequi fert animus. Subsiste paululum, queso, ne tanta mole rerum obrutus nequeam responsurus assurgere. Dic age: subsistam libens. In admirationem me non modicam coegisti, multa michi obiciens, que nunquam in animum meum descendisse sum conscius. Me ne fisum ais ingenio? At profecto nullum ingenioli mei signum est, nisi hoc unum, nullam me in eo posuisse fidutiam. Ego ne librorum ex lectione superbior fiam, que michi sicut scientie modicum invexit, sic curarum materiam multarum? An lingue gloriam sectatus dicor qui, ut tu ipse memorasti, nichil magis indigner, quam conceptibus illam meis non posse sufficere? Nisi tentandi propositum tibi sit, scis me parvitatis mee michi conscium semper fuisse, et siquid michi forte visus sum, potuit hoc interdum aliene ruditatis consideratione contingere. Eo enim, quod sepe dicere soleo, perventum est ut, iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
an forme forsan fulgore. deciperis et proprii uultꝰ colorẽ
seu lineamenta conspctiens habes cui inhies qd mireris
qd mulceat quo delectet neq te narcisi cerme fabella .nͨ.
quid esset intror sus uirilis consideratio corporee feditat / ãmo¬
uit exterioris cutis contentus aspectu oculos mentit oltro
non porripis atꝙ huiꝰ quoq cadutũ fore precipitẽq flostulũ
et si alia que minĩabilia sũt argunienta cessarent ip̃e ti¬
bi etatis irrequiet/ cursus per singulos aliꝗuid deserpens
dies lute clarius ostendere bebuisset Et fi forte quod dicẽ
non audebis aduersus etatem de morbos formã corporis
ta subruentis non decuit obliuisa fixũq alta sub mente ge¬
ei debuit illud satiritum. mors sola fatetur quãtula suit
hominũ corpuscula. hec insi fallor sũt que te superbis fla¬
tibus elatũ hũilitatem conditionis tue. consuerare perhibent

Expanded text:
An forme forsan fulgore deciperis, et proprii vultus colorem An forme forsan fulgore deciperis, et proprii vultus colorem seu lineamenta conspiciens, habes cui inhies, quod mireris, quod mulciat, quod delectet? Neque te Narcissi terruit fabella, nec quid esses introrsus virilis consideratio corporee feditatis admonuit? Exterioris cutis contentus aspectu, oculos mentis ultra non porrigis. Atqui huius quoque caducum fore precipitemque flosculum, etsi alia, que innumerabilia sunt, argumenta cessarent, ipse tibi etatis irrequietus cursus, per singulos aliquid decerpens dies, luce clarius ostendere debuisset. Etsi forte quod dicere non audebis adversus etatem et morbos ceteraque formamta subruentis extremi non decuit oblivisci, fixumque alta sub mente geri debuit illud satyricum: ... Mors sola fatetur quantula sint hominum corpuscula... Hec, nisi fallor, sunt que te superbis flatibus elatum humilitatem conditionis tue considerare prohibent,
Abbreviated transcription (Latin):
quii in Reliquis tamen gretie palmã defert Cueroni contra¬
riũ uidetur ec̃di uero meũ dehiis iuditiũ expectas utrũq ueridi¬
cum proĩtio et qui gretiam et qui y taliam uerborũ dixit mopẽ
Qsi de hiis duabus tam famosis regiombus recte dicitur quĩd
pñt sperare alie Quaterius tibi pretorea in hacre fiendũ uiri¬
bus tuis sit ubi toti proiĩtie cuiꝰ perexigua prouintiũtula
es hant sermoris uides esse penuriã tecũ ip̃e considera epude¬
bit tantum temporis consũpsisse in eam rem quã et assequi
uero iam huic oed alia pertractanda troddisgre¬
Diar Corporis huiꝰ bonis extolleris nec que te cie¬
custent deinde pericula cernis Quid autẽ tuo
dtibi placet in corpore: Robur ne an ualitudo pro¬
perior at inchil mibecillius. fatigatio ex leuibus causis
obrepens et insultꝰ morborũ uarni et uermiculorũ morsus
seu leuissimꝰ asflatus. Atq huiꝰ generis multa cõfirmãt

Expanded text:
qui, in reliquis tamen Grecie palmam defert. Ciceroni contraqui, in reliquis tamen Grecie palmam defert. Ciceroni contrarium videtur. Si vero meum his de rebus iudicium expectas, utrunque veridicum pronuntio, et qui Greciam et qui Italiam verborum dixit inopem. Quod si de his duabus tam famosis regionibus recte dicitur, quid possunt sperare alie? Quatenus tibi preterea in hac re fidendum viribus tuis sit, ubi toti provincie, cuius perexigua portiuncula es, hanc sermonis vides esse penuriam, tecum ipse considera. Pudebit tantum temporis consumpsisse in eam rem, quam et assequi vero iam hinc ad alia pertractanda transgrediar: corporis huius bonis extolleris? Nec que te circumstent deinde pericula cernis? Quid autem tuo tibi placet in corpore? robur ne an valitudo prosperior? At nichil imbecillius. Fatigatio ex levibus causis obrepens, et insultus morborum varii, et vermiculorum morsus, seu levissimus afflatus, atque huius generis multa consternant.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit mirari non queo. unde hoc sit tam in solens domesti¬
carũ cerũ fastidiũ nõ est omo hic docendi locus sed ista sen¬
tio et seꝑe disserui latinã hnguã nõ modo mopem ut uulgo
habundare te semper putas gretia dixit hec uir ille fidentis¬
sime ut qui se latine eloquẽtie sciret peicipẽ audiretq dum
huiꝰ rei glorla iam tunc bellũ gretie mouere iuxta id quod ab
Quidquid habet inquit romana facundia ꝙ insolenti gretie
aui opponat aut pre ferat circa citeronẽ effloruit magria laꝰ
Ez sine ulla dubitatione uerissima. Est orgo ut uides de eloꝙ¬
tie principatu non tãtũniter nos et graios scd inter mrorũ
etiam doctissimos magna contentio Inq his castris est qui
illis faueat sicut in illis forsitan qui nobis quõd de plutar¬
cho illu stri pħo quidam re ferut. Demꝙ seneca noster et si ci¬
cerom de ferat ut dixi coactus maiestate tam predulcis elo¬

Expanded text:
inquit "satis mirari non queo unde hoc sit tam insolens domestiinquit "satis mirari non queo unde hoc sit tam insolens domesticarum rerum fastidium. Non est omnino hic docendi locus, sed ita sentio et sepe disserui, latinam linguam non modo non inopem, ut vulgo abundare te semper putas, Grecia". Dixit hec vir ille fidentissime, ut qui se latine eloquentie principem sciret, auderetque de huius rei gloria iam tunc bellum Grecie movere; iuxta id quod ab ptum est. "Quicquid habet" inquit "romana facundia, quod insolenti Grecie aut opponat aut preferat, circa Ciceronem effloruit". Magna laus, sed sine ulla dubitatione verissima. Est ergo, ut vides, de eloquentie principatu non tantum inter nos et Graios, sed inter nostrorum etiam doctissimos magna contentio; inque his castris est qui illis faveat, sicut in illis forsitan qui nobis; quod de Plutarcho, illustri philosopho, quidam referunt. Denique Seneca noster, etsi Ciceroni deferat, ut dixi, coactus maiestate tam predulcis elo
Abbreviated transcription (Latin):
descãri Et hoc quod sepe contingit in rebus cotidianis atꝙ uul¬
garibus quo magis erubesceres, quas tuo inferiores arbitraba¬
ris eloquio eas te uerbis equare. nequiuisse ꝙͣ multa sũt ãt
in rerũ natura quibus nomi nandis proprie uoces desunt ꝙͣ
multa preterea q̃ ꝙͣ suis uocabulis disternãtur tu ad earũ dig¬
ullam experientia sentis eloquentia nõ peruenire mortaliũ
Quotiẽns egote querẽte audiui quotiens cacitũ indignãtẽq̃
consperi ꝙ que clarissima cognituq clarifsima facillima eẽnt
aĩo cogitanti ea nec lingua nec calamus sufficienter expͣmeret
Quare est ergo ista eloquẽtia tam angusta tam fragilĩs que
nec cũcta complectitur et que fuerit complexa non stringit
Greci uobis uos uicissim grecis uerborũ penuriã soletis obicere
Seneca quidem illos uerbis ditiores estimat. At marcus tulli
in premordio operis ꝙ de bonorũ ac malorũ finibus edidit Ego

Expanded text:
delectari? Et hoc quidem sepe tibi contigit in rebus quotidianis atque vuldelectari? Et hoc quidem sepe tibi contigit in rebus quotidianis atque vulgaribus, quo magis erubesceres, quas tuo inferiores arbitrabaris eloquio eas te verbis equare nequivisse. Quam multa sunt autem in rerum natura, quibus nominandis proprie voces desunt; quam multa preterea que, quanquam suis vocabulis discernantur, tamen ad eorum digullam experientiam sentis eloquentiam non pervenire mortalium. Quotiens ego te querentem audivi, quotiens tacitum indignantemque conspexi, quod que clarissima cognituque facillima essent animo cogitanti, ea nec lingua nec calamus sufficienter exprimeret. Que est igitur ista eloquentia, tam angusta, tam fragilis, que nec cunta complectitur et que fuerit complexa non stringit? Greci vobis, vos vicissim Grecis, verborum penuriam soletis obicere. Seneca quidem illos verbis ditiores extimat; at M. Tullius in primordio operis quod De bonorum et malorum finibus edidit: "Ego"
Abbreviated transcription (Latin):
quud dicam insi qd tu ip̃e Iateboris seꝑe tu quidẽ eius fidutia
fuisse delusum Quid aute actinet audientes forsan aꝑprobasse
quediceres si te iudice dampnabãtur/ Quis cm̃ audiẽtiũ plau¬
sus nõ spernẽdus loquẽtie fructus uidebatur t tamen ip¬
sus oratoris plaufus interior desit aliqͣtulum uoluptatꝰ pres¬
tare potest str̃e pitꝯ ille uusgaris. Quo autẽ alios loquẽdo mub¬
cebis insi te primũ ipe permulteris. Idcirco nõnũꝙͣ sperata elo¬
quẽtie gloria frustratus es ut facili a gnosceres argumẽto ꝙͣ
uentosa fuperbires meptiã. Quĩd eñ queso puerilius ꝑmo uero
quid insamus ꝙͣ in cantã rerũ ominũ incuria tãtaq sẽgnitiẽ
uerborũ studio tempub impendere et lippis oculis niꝙ fua pros
cernẽtẽ tantã uoluptatẽ ex sermone percipere quarũdẽ auitula¬
rũ in more quas auĩt usq in pornntĩe ꝓprii cartus dulcẽdine

Expanded text:
quid dicam, nisi quod tu ipse fateberis; sepe te quidem eius fidutia quid dicam, nisi quod tu ipse fateberis; sepe te quidem eius fidutia fuisse delusum? Quid autem attinet audientes forsitan approbasse que diceres, si te iudice damnabantur? Quamvis enim audientium plausus non spernendus eloquentie fructus esse videatur, si tamen ipsius oratoris plausus interior desit, quantulum voluptatis prestare potest strepitus ille vulgaris? Quomodo autem alios loquendo mulcebis, nisi te primum ipse permulseris? Idcirco sane nonnunquam sperata eloquentie gloria frustratus es, ut facili cognosceres argumento quam ventosa ineptia superbires. Quid enim, queso, puerilius imo vero quid insanius quam, in tanta rerum omnium incuria tantaque segnitie, verborum studio tempus impendere et lippis oculis nunquam sua probra cernentem, tantam voluptatem ex sermone percipere, quarundam avicolarum in morem, quas aiunt usque in perniciem proprii cantus dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
non poteris mmꝰ dixi anmalia ignobilia et pusilla reperies
quorũ opera millo stũdio queas initari .I. nũc et ingeno glo¬
nare Lettio autẽ ista quid profuit ex multis em̃ que legisti ꝙ¬
tũ est quod inheserit aĩo quod radites egerit quod fruitũ profe¬
rat tempestinũ Excute pectus tuũ acriter Inuemes cũita q
nosti si ud ignorata referantur eam ꝓportionẽ obtinere quã tol¬
latus occeano riuulꝰ estrius siccandus ardoribus. ꝙꝙͣ uel mul¬
ta noste quid roleuat si cum celi torreq ambitũ si cũ maris
spatĩ et astrorũ cursus herbar ũq uirtutes ac lapidũ et na¬
fure scereta didicerit uobis estis incogniti Si cũ uec tam un¬
tuts ardue semita scripturis ducibus agnoueritꝭ obliquo calle
transuersõs agit furor di cũ om̃is eui clarorũ hominũ gesta
meminert Quod uos cotidie agitis nõ curatis De eloquio

Expanded text:
non poteris. Minus dixi: animalia ignobilia et pusilla reperies, non poteris. Minus dixi: animalia ignobilia et pusilla reperies, quorum opera nullo studio queas imitari. I nunc, et ingenio gloriare! Lectio autem ista quid profuit? Ex multis enim, que legisti, quantum est quod inheserit animo, quod radices egerit, quod fructum proferat tempestivum? Excute pectus tuum acriter; invenies cunta que nosti, si ad ignorata referantur, eam proportionem obtinere quam collatus Occeano rivolus estivis siccandus ardoribus. Quanquam vel multa nosse quid relevat si, cum celi terreque ambitum, si, cum maris spatium et astrorum cursus herbarumque virtutes ac lapidum et nature secreta didiceritis, vobis estis incogniti? Si, cum rectam virtutis ardue semitam scripturis ducibus agnoveritis, obliquo calle transversos agit furor? Si, cum omnis evi clarorum hominum gesta memineritis, quid vos quotidie agitis non curatis? De eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitat obtentu totiens experte fragilitatꝭ ĩniemore fatig̾at oc¬
cupat cirtuuoluũt aliud cogitare non siũt superbiente fidẽtemꝙ
suis uiribus et usq ad creatoris odiũ placentẽ sibi q̃ ꝙͣ ꝙͣ grandia
Et qualia tibi fuigis essent nõ i superbiã tamẽ sed in huilitate
mducere debuissent momorante nuillis tius meritis illa tibi
sigularia contigisse. Quidem̃ ne dicam eterno sed temporali
domino obsequentiores fecerit subiectorũ aĩos ꝙͣ in illo liberali
tas spectata nitlis suoru merit᷑ excitata. student em̃ benefat¬
tis subsequi p̃uenre debuerant Nr̃et uero facillime licebit ꝙ
pusila sũt quibus superbis intelligere / fidis ingemo et librorũ
lectione multorũ gloriaris eloquio et forma morituri corꝑoris
delcaris E inuero sentis ingemum in ꝙͣ multis te sepe destituat
quot sut arciũ spẽe in quibus uilissimorũ acumen hominiũ eqͣre

Expanded text:
nobilitatis obtentu, totiens experte fragilitatis immemorem fatigant, ocnobilitatis obtentu, totiens experte fragilitatis immemorem fatigant, occupant, circumvolvunt, aliud cogitare non sinunt, superbientem fidentemque suis viribus, et usque ad Creatoris odium placentem sibi! Que, quanquam grandia et qualia tibi fingis essent, non in superbiam tamen sed in humilitatem inducere debuissent, memorantem nullis tuis meritis illa tibi singularia contigisse. Quid enim ne dicam eterno, sed temporali domino obsequentiores fecerit subiectorum animos, quam in illo spectata liberalitas nullis suorum meritis excitata? Student enim benefactis subsequi quem prevenire debuerant. Nunc vero facillime licebit quam pusilla sunt, quibus superbis, intelligere. Fidis ingenio et librorum lectione multorum; gloriaris eloquio, et forma morituri corporis delectaris. Enimvero sentis ingenium in quam multis sepe destituat, quot sunt artium species, in quibus vilissimorum acumen hominum equare
Abbreviated transcription (Latin):
uicta sit perhorresco grauiter qm̃ si ꝑiculũ meũ magnũ
semper agnoui tuq illud tuꝙ illud tantũ super esse estima¬
tionẽ nr̃am esse ais ut resptũ eius quodemiere debui nchil
pene tunuerim quid iam speireliquũ est a ultimũ maloru
eñi desperatio est ad quẽ nemo umꝙͣ insi ante tempus access
ideoq hoc in primuis scias uelim inchił esse defperandũ
Ocrebam sced memora terror abstulerat a mũc ad me oculos
annitiq conuerte et ut ut familiarissumm tibi uatis uerbõ utar
Aspue quot coeat ppłi que menia clausis ferrũ acuãt portis in
te eocidiuq tuorii. Uide quos tibi mũdus saqueos tendit quot mants
spes circũ uolat quot superuatue premũt cuie. Prmiũ quidẽ ut
nde mitiũ faciđ unde ab mitio treaturarũ õmũ illi nobilissumi
spũs corruerut tibiq ne post illos corruas sumopere unendil ese¬
ꝙ multa sũt que aminũ tuũ fimestis aliis extellũt et sub infice

Expanded text:
victa sit. Perhorresco graviter; quoniam si periculum meum magnum victa sit. Perhorresco graviter; quoniam si periculum meum magnum semper agnovi tuque illud tanto super extimationem meam esse ais ut respectu eius quod timere debui nil pene timuerim, quid iam spei reliquum est? Ultimum malorum  desperatio est, ad quam nemo unquam nisi ante tempus accessit; ideoque hoc in primis scias velim: nichil esse desperandum. Sciebam, sed memoriam terror abstulerat. Nunc ad me oculos animumque converte, et ut familiarissimi tibi vatis verbo utar: aspice qui coeant populi, que menia clausis ferrum acuant portis in te excidiumque tuorum. Vide quos tibi mundus laqueos tendit, quot inanes spes circumvolant, quot supervacue premunt cure. Primum quidem, ut inde initium faciam unde ab initio creaturarum omnium illi nobilissimi spiritus corruerunt, tibique ne post illos corruas summo opere provide multa sunt que animum tuum funestis alis extollunt et sub insite
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ut libet qͥ¬
dem. Quid tibi nũc amini est ꝙͣ¬
tum ue fidutie prefert eni non leue
de me sperem nõ habeo spes deus est
Sapienter nũt ad rem redeo
nulta te obfident multa te obstre¬
put tuq ip̃e quot adhuc aut ꝙͣ uali¬
dis hostibus circũsedearis ignoros
Quid ergo euenire solet condensam procul atiem ceruẽti insi
Ut contemptus pancitatis hostiũ fallat que uero propius at¬
cesserunt quocũq distinctius subiette oculis cohortes effulxx¬
rũt̾ prestringente oculos fulgore metus crescat et inims de¬
bito tenuisse peniteat. Idem tibi euenturũ reor si ante oculos
tuos hĩic illuit p̃mentia teq circũuallantia mala cõiecero pu¬
debit te minꝰ doluisIe minus ue mecuisse ꝙͣ decuit partius q
miraberis ammuĩ trm multis obsessum per medios hostes iũ
cuneos erũpere nequisse uidehis profecto an cogitatio illa salu¬
bris ad quã te intor actollere quot aduersantibꝰ cogitationib

Expanded text:
sumus? Ut libet quidem. Quid tibi nunc animi est quantum ve fidutie? Prefert enim non levede me sperem non habeo: spes mea Deus est. Sapienter. Nunc ad rem redeo. Multa te obsident, multa circumstrepunt, tuque ipse quot adhuc aut quam validis hostibus circumsidearis ignoras. Quod igitur evenire solet condensam procul aciem cernenti, ut contemptus paucitatis hostium fallat; quo vero propius accesserint, quoque distinctius subiecte oculis cohortes effulxerint, prestringente oculos fulgore, metus crescat et minus debito timuisse peniteat, idem tibi eventurum reor. Ubi ante oculos tuos hinc illinc prementia teque circumvallantia, mala coniecero, pudebit te minus doluisse minus ve metuisse quam decuit, parciusque miraberis animum, tam multis obsessum, per medios hostium cuneos erumpere nequivisse. Videbis profecto cogitatio illa salubris, ad quam te nitor attollere, quot adversantibus cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
bus urgeor Ra . Omis hic contra ña motus
plus habet impetus ꝙͣ diuturintatis et sepe duorũ facit al¬
terũ aut corpus expurgat aut anima absoluit Dõ febribus
teneor Re Non longum temporis expecta creo te uel samĩ oz
esse uel liberũ utoũq optimũ doͤ Rebribus laboro Ia Illicõ
requiescer nacura cũ morte confligit oꝑrre exitu duelli ꝓꝑe
est hora uel hinc te morbo uel omibus exempara exepcut¬
do Rebribus ardeo Ra Minus mali est corpus ardere ꝙͣ an
uite mala breui gustu ꝑens ꝑhemus admonere supplim
ut infinitas amaritudines declinare studeat tam grauit̾
paucis horis amariuscula tollerãt atq hiis angustiĩs discãt
illas euadere quibus nec phisicus nec herba medebieur n ͨ
dies creticus nec mors quidenidoͬ febribus uror rãuerimũ
cibus excoquitur fer te aliiͣs ur̃i cui totiens alia usta sũt et
de supplitro ꝯsilĩ cape ex quibuss malis remedia ꝯflont¬

Expanded text:
bus urgeor. Omnis hic contra naturam motus, plus habet impetus quam diuturnitatis, et sepe duorum facit alterum: aut corpus expurgat, aut animam absolvit. Febribus teneor. Non longum teneberis. Expecta: cito te vel sanum oportet esse vel liberum, utrunque optimum. Febribus laboro. Illico requiesces. Natura cum morte confligit: operire exitum duelli; prope est hora, vel huic te morbo, vel omnibus exemptura. Febribus ardeo. Minus mali est corpus ardere quam animum, vite mala, brevi gustu, perennis admonere supplicii, ut infinitas amaritudines declinare studeant, qui tam graviter paucis horis amariuscula tolerant, atque his angustiis discant illas evadere, quibus nec Physicus, nec herba medebitur, nec dies criticus nec mors quidem. Febribus uror. Vermium cibus excoquitur; fer te aliis uri, cui totiens alia usta sunt, et de supplicio consilium cape, ex quibusdam malis remedia con
Abbreviated transcription (Latin):
latebras et tranquillu uite fine huit
Etrus nuĩt occurrit ille qui damiani cogno¬
men habet. quis de hoc ip̃o et de uitã robus¬
q uiri huiꝰ agentiũ discordia multa sit ꝙ eũ
alii e solitudinis otio ad ecclesiastici negocii
curas, contra alii ex ip̃a curarũ area strepituq ne gotio¬
rũ ad otiosi silencii partem trahunt. utraq uite huiꝰ cõ¬
mendatio seu tanto illũ offitio dignũ fecit seu ip̃a digno
uisa est que tanto fastrgio prefereretur. Alii rem permis¬

Expanded text:
latebras et tranquillum vite finem habuitlatebras et tranquillum vite finem habuitetrus nunc occurrit ille, qui Damiani cognomen habet, quamvis et de hoc ipso et de vita rebusue viri huius agentium discordia multa sit, quod eum alii e solitudinis otio ad ecclesiastici negotii curas, contra alii ex ipsa curarum area strepituque negotiorum ad otiosi silentii pacem trahunt: utraque vite huius commendatio, seu tanto illum officio dignum fecit, seu ipsa digna visa est que tanto fastigio preferretur. Alii rem permis
Abbreviated transcription (Latin):
illa post reiecta notior xpristi nuiles, apud nicheã bithinie
solitariam uitam nõ fanctitate tantũ. sed miraculis clayã
egit. Rediam satis externas solitudines circuiuimus
ad italicas redeundũ est
Uis nõ eus quẽ magnũ uocãt faroli patruũ
karlomãnũ nouit: qui cũ pipino fre regni
particeps et regno simul et regiis curis cedes
romã adiit ociandi ꝓpoĩto atq ibi monastico
habitu assumpto. siluestri latibulũ soractis montẽ peciit
ubi cũ uotiua requie bienniũ exegisset tandemq crebro et
minis honorifus peregrinorũ sue patrie concuesu locus is
ut qui ronã petentibus secus iter longeq notus atq conspectꝰ
est minꝰ indies solitarius uotoq suo cõueniemẽs uifus erat
ad secretiorẽ atq semotiorẽ benedicti domũ cassinenss ce¬
nobiũ cõmigrauit. ibiq quod optabat et querebat fratre
interim ac nepote pro caduca sede laborantibus et quietas

Expanded text:
illa post reiecta, notior Cristi miles, apud Niceam Bithinie illa post reiecta, notior Cristi miles, apud Niceam Bithinie solitariam vitam, non sanctitate tantum sed miraculis claram, egit. Sed iam satis exteras solitudines circumivimus, ad italicas redeundum est. 8 Quis non eius, quem Magnum vocant, Caroli patruum Carlomanum novit? Qui cum Pipino fratre regni particeps, et regno simul et regiis curis cedens, Romam adiit otiandi proposito, atque ibi, monastico habitu assumpto, Silvestri latibulum Soractis montem petiit. Ubi cum votiva requie biennium exegisset, tandem quia crebro et nimis honorifico peregrinorum sue patrie concursu locus is, ut qui Romam petentibus secus iter longeque notus atque conspectus est, minus in dies solitarius votoque suo conveniens visus erat, ad secretiorem atque semotiorem Benedicti domum, Casinense cenobium, commigravit; ibique quod optabat et querebat, fratre interim ac nepote pro caduca sede laborantibus, et quietas
Abbreviated transcription (Latin):
ideo libenter refero. quia si quidem et michi nosse datum ess
idem de me uere dicere et in si fallor possem
ure ut arbitror hunc locũ occupauerit arnlphꝰ
territorn metensis hermicola nobilis atq eiusd¬
urbis epus Nec mius eu̾cherus. qui pͥmã¬
claritate sanguinis et senatorii ordinis dignita
spicuus multũ postea religione ac solitudine clarior
spelũte horride perseueratissimꝰ iicola fuit in territorio lug¬
dunẽsi ad cuius uebis epatũ. et hic demũ nõ suo ambitu
neq hũãno suffeagio, sed cogentibus meritis et angelica glo¬
riose ad modũ reuelatione ad modũ cõscendit
Utq fera¬
tem sanctarũ solitudinũ terrã scias husdem in finibus et ro¬
manꝰ et dõmitianꝰ primũ solitarii heremite post abbates
celeberrimi claruere. Atq ut transmarmas solitudines tns¬
alpinis misceã. ursatius seculari primũ cognitus militia

Expanded text:
ideo libenter refero, quia siquid et michi nosse datum esset, ideo libenter refero, quia siquid et michi nosse datum esset, idem de me vere dicere vellem, et nisi fallor possem. Iure, ut arbitror, hunc locum occupaverit Arnulphus, territorii Metensis heremicola nobilis atque eiusdurbis epyscopus. Nec minus Eucherius, qui pclaritate sanguinis et senatorii ordinis dignitate conspicuus, multum postea religione ac solitudine clarior, spelunce horride perseverantissimus incola fuit, in territorio Lugdunensi, ad cuius urbis epyscopatum et hic demum non suo ambitu, neque humano suffragio, sed cogentibus meritis et angelica gloriose admodum revelatione conscendit. Utque feracem sanctarum solitudinum terram scias, iisdem in finibus et Romanus et Domitianus primum solitarii heremite, post abbates celeberrimi claruere. Atque ut transmarinas solitudines transalpinis misceam, Ursatius seculari primum cognitus militia,
Abbreviated transcription (Latin):
exciperat hiis moribus hiis domesticis institutis creuit sil¬
legitima matri proles uere nobilis ac sancta familia ac
fecunde uitis genrerosi palmnites etiam si alibi ꝙͣ inter allo¬
broges germinassent. Sane cũ om̃es feruidi promptiq
omnes ad patree celestis asceusum. unus tamen ommiu
dux bernardus qui nascendi ordine tertius in renascendi
ꝓposito primꝰ fuit. Ad postremũ et annosũ patrẽ et sororẽ
unicã post se trahens huiꝰ ego facundie abstmnẽtieq lau¬
dibꝰ obmissis quomiã omibus nõte sũt. Illud egregĩ ac
preclarũ dictũ et hiis que inter manꝰ habeo ualde cõsenta¬
neũ nõ silebo. Solebat eñi dice̾ omes quas sciret lrãs qͣꝵ
nescio an illius sua etate copiosior fuerit in siliuis et ne
agris didicisse. non hominũ disciplinis. Sed mẽditando et orãdo
nec se ullos umꝙͣ magr̃os habuisse preter quercus et fagos. qd

Expanded text:
exciperet. His moribus, his domesticis institutis crevit siexciperet. His moribus, his domesticis institutis crevit simillima matri proles, vere nobilis ac sancta familia, et fecunde vitis generosi palmites, etiam si alibi quam inter Allobroges germinassent. Sane cum omnes fervidi promptique omnes ad patrie celestis ascensum, unus tamen omnium dux Bernardus, qui nascendi ordine tertius, in renascendi proposito primus fuit, ad postremum et annosum patrem et sororem unicam post se trahens; huius ego, facundie abstinentieque laudibus omissis, quoniam omnibus note sunt, illud egregium ac preclarum dictum, et his que inter manus habeo valde consentaneum, non silebo. Solebat enim dicere: omnes se quas sciret literas, quarum nescio an alius sua etate copiosior fuerit, in silvis et in agris didicisse, non hominum disciplinis sed meditando et orando, nec se ullos unquam magistros habuisse preter quercus et fagos. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lis accersito militaris asperitas in monachalẽ mansuetũdi¬
nẽ flex a est. ut mox ultro quod antea irridebat appeteret. et
froeteũ alternatu minimꝰ cum fr̃es om̃es in solitũdinẽ pergẽ¬
tes cerneret forte tũc puerilibꝰ intentus ludis. eiq pͥmogẽitꝰ
ualefacies inter blanditias diceret. ad te iuuoorde frater
I em̃ erat puero nomẽ totius terre que omũ fuerat peruẽ¬
tura possessio est ille suꝑͣ etatem inquit minime inquit
equa diuisio. uos celũ omes habebitis ego terram. quod res¬
ponsu breui robus ip̃is impleuit. Et ip̃e nouissimꝰ fratrũ gr̃ã¬
diens iter et tellure dimissa per solitudinẽ celũ petens/ ita
nullis õmũ penitus terris hesit Quorũ profectuũ pia ma¬
ter. haud du bie particeps uideri debet que ab infanrtia su
natos instituit ut uictu tenuissimo contentos et solitarie
religioseq uite ꝙͣ urbanis uoluptatibus aꝑtiores uilis etas

Expanded text:
lis exercito, militaris asperitas in monachalem mansuetudilis exercito, militaris asperitas in monachalem mansuetudinem flexa est, ut mox ultro quod antea irridebat appeteret. Et fratrum alter natu minimus, cum fratres omnes in solitudinem pergentes cerneret forte tunc puerilibus intentus ludis, eique primogenitus valefaciens inter blanditias diceret: «Ad te, Iunarde frater,» — id enim erat puero nomen — «totius terre, que omnium fuerat, perventura possessio est», ille supra etatem: «Minime» inquit «equa divisio; vos celum omnes habebitis, ego terram?». Quod responsum brevi rebus ipsis implevit, et ipse novissimus fratrum iter gradiens, et tellure dimissa per solitudinem celum petens. Ita nullus omnium penitus terris hesit. Quorum profectuum pia mater hauddubie particeps videri debet, que ab infantia sic natos instituit, ut victu tenuissimo contentos et solitarie religioseque vite quam urbanis voluptatibus aptiores virilis etas
Abbreviated transcription (Latin):
tus uie magnificus m scło ut uere de illo scribit quidam. sed mag¬
nificentior in seculi fuga
Uid bernardum cuiꝰ recentiora et notiora sunt
omnia. qui et forma corporis clarus et hereere in
ip̃o flore adolescentie fructũ amme sue cogitas
solitudinẽ adnit. Sed non solus. Si quidem quĩq
germanos in eiusdem propositi uiam traxit. ubi illa relatu dig¬
na narzantur. Nam et cũ gerardus unus fratrũ sed arma¬
te studiã militie a fraternis studiis consiliis abhorrẽs me¬
liõribus et illuderet et obstaret. Ille celesti zelo concitus pre¬
dixit fore ut post non longũ tempus. prẽdurũ illud et diui¬
nis monitis imperuiũ latus hostilis hasta perfemgeret. Ad¬
moto insuper ad locum digito ubi uuluꝰ instaret. hic hic
inquiẽs ferieris. et cũ dolore saltem corporis subintrabit sa-¬
lus amine. quod ut uatirinatus est accidit et intellectu ma¬

Expanded text:
tus, vir magnificus in seculo, ut vere de illo scribit quidam, sed magtus, vir magnificus in seculo, ut vere de illo scribit quidam, sed magnificentior in seculi fuga. Quid Bernardum, cuius et recentiora et notiora sunt omnia? Qui et forma corporis clarus et genere, in ipso adolescentie flore fructum anime sue cogitans, solitudinem adiit; sed non solus, siquidem quinque germanos in eiusdem propositi viam traxit. Ubi illa relatu digna narrantur. Nam et cum Gerardus, unus fratrum sed armate studio militie a fraternis consiliis abhorrens, melioribus ceptis et illuderet et obstaret, ille celesti zelo concitus predixit fore ut, post non longum tempus, predurum illud et divinis monitis impervium latus hostilis hasta perfringeret, admoto insuper ad locum digito ubi vulnus instaret, «Hic, hic» inquiens «ferieris, et cum dolore saltem corporis subintrabit salus anime». Quod ut vaticinatus est accidit et, intellectu ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis ascenderat. quidnarcifũ Quid narcisũ iherosoli¬
morũ ep̃m uirũ clarũ atq mirabilẽ. quem et persecutionis
indignitas et secrete uite desideriũ in solitudines egere ubi
multos annos desertis in locis degens nõ modo por sequuto
calũpmas declinauit. sed ueri pħi sũmũ munꝰ impleuit
Quid guillermũ denq uirũ fortem et uetuste prosapie
qui etatis florẽ ip̃m cũ terrene militie dedicassit in deserto
senestere maliit et mori. ultimis uite fructibus celesti mili¬
tie consecratis. Quid aliũ eiusdem et ꝓpositi et status
et nominis guilłm seculari primũ fastu post autem monas¬
tica humilita te conspicuũ. qui derelicto spretoq oppido opulẽ¬
to. solitudinem paupertatẽ et silentiũ exoptauit montis em̃
pessulam dominus cum esset grandis silue monachus fc̃q̃ est
Inq isso cenodio tanꝙ̃ portu iecit Aichoiã uite tempestatibus crep¬

Expanded text:
tis ascenderat? Quid Narcissum Ierosolitis ascenderat? Quid Narcissum Ierosolimorum epyscopum, virum clarum atque mirabilem, quem et persecutionis indignitas et secrete vite desiderium in solitudines egere, ubi multos annos, desertis in locis degens, non modo persecutorum calumnias declinavit, sed veri philosophi summum munus implevit? Quid Guillelmum denique virum fortem et vetuste prosapie, qui etatis florem ipsum cum terrene militie dedicasset, in deserto senescere maluit et mori, ultimis vite fructibus celesti militie consecratis? Quid alium eiusdem et propositi et status et nominis Guillelmum, seculari primum fastu post autem monastica humilitate conspicuum, qui derelicto spretoque opulento oppido, solitudinem, paupertatem et silentium exoptavit? Montis enim Pessulani dominus cum esset, Grandis Silve monachus factus est, inque illo cenobio tanquam portu iecit anchoram, vite tempestatibus erep
Abbreviated transcription (Latin):
senis effigie et iuxta señe accubantis spectaculo ꝑmotus altre¬
cis. submotis om̃ibus ad eum solo quodam cũ presule rex acces¬
sit et talem uirie repporit. ut magins ei muneribus oblatis
in agnificeq contemptis. Inq uersus alios uerti iussis tandẽ
et cenobiũ consilio eius extrueret. illis in locis usq nĩc celebre
et deinceps adeum uisitandũ sepe submisso fastu regio. ueni¬
ret. quẽ sibi honore non orignus splendore ac paritas sed so¬
litarie uite decor ac sanctitas peperere:
uid remugiũ loquar: qui ad illã fame claritatẽ
que in maturo eui pontificale pondus imposu¬
it. quod amplius ꝙͣ septuaginta annos sũma
uirtute et industria gessisse traditur. qua frã¬
corum et regem et gentem. ad xpristi fidem primꝰ ip̃e conuertit
illic solennitas in seculũ nr̃m durat. Adhec inquã et ad hanc
altitudinẽ unde oro nisi ab ip̃is huilibꝰ uite solitarie rudimẽ¬

Expanded text:
senis effigie et iuxta senem accubantis spectaculo permotus altrisenis effigie et iuxta senem accubantis spectaculo permotus altricis, submotis omnibus ad eum solo quodam cum presule rex accessit, et talem virum repperit ut, magnis ei muneribus oblatis magnificeque contemptis inque usus alios verti iussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque nunc celebre, et deinceps ad eum visitandum sepe, submisso fastu regio, veniret. Quem sibi honorem non originis splendor ac paritas, sed solitarie vite decor ac sanctitas peperere. Quid Remigium loquar? qui ad illam fame claritatem, que immaturo evi pontificale pondus imposuit, quod amplius quam septuaginta annos summa virtute et industria gessisse traditur, qua Francorum et regem et gentem ad Cristi fidem primus iste convertit, c regum nata solemnitas in seculum nostrum durat; ad hec, inquam, et ad hanc altitudinem unde, oro, nisi ab ipsis humilibus vite solitarie rudimen
Abbreviated transcription (Latin):
acutissimũ. et ad alta disposotos solicitauit amicos. IIta.¬
q duẽ loctitant mundiq gloeiam spermnt totos ille orbe
notissimos atque clarissimos fecit: Septimum capitulum
dus est blasus martir quẽ speluncis abditũ. et ui¬
sitatũ a feris et ab auibus pastũ ferũt Nec
leonardus et liffardus frẽs ambo, ambo mona¬
chi ambo solitarii Nec uerẽdimꝰ heremita clarissimꝰ
comes eius pretereudus egidius qui athenis regis genere ortus
ut perhibent et genus et patriam. et opes. et lrãs grecas quibꝰ
habunde pollebat. gallicare pꝰhuit paupertati studio solitudi¬
nis uniuersa cõtempnẽs. ubi et miraculis enuant et inter ce¬
tera blandientis cerue lacte nutritus alũpnã suã uenatorũ
canibus inuiolabilem p̃sti. Ita ut mira culo tactus galliaꝵ
rex ad sꝑeluncã uiri sentibus obsitam penetraret nõ sine nul¬
tõ militũ labore. ferro aditũ pandentĩi. ueneranda deiq in si

Expanded text:
acutissimum, et ad alta dispositos solicitavit animos; itaqacutissimum, et ad alta dispositos solicitavit animos; itaque dum latitant mundique gloriam spernunt, toto illos orbe notissimos atque clarissimos fecit. 7 Inter dus est Blasius martir, quem speluncis abditum et visitatum a feris et ab avibus pastum ferunt, nec Leonardus et Liffardus fratres, ambo monaci, ambo solitarii, nec Veridimius heremita clarissimus. Nec comes eius pretereundus Egidius, qui Athenis regio genere ortus, ut perhibent, et genus et patriam, et opes et literas grecas, quibus abunde pollebat, gallicane posthabuit paupertati, studio solitudinis universa contemnens. Ubi et miraculis emicuit et inter cetera, blandientis cerve lacte nutritus, alumnam suam venatorum canibus inviolabilem prestitit; ita ut miraculo rei tactus Galliarum rex ad speluncam viri sentibus obsitam penetraret, non sine multo militum labore ferro aditum pandentium. Veneranda denique visi
Abbreviated transcription (Latin):
facilius in aliis pressumebat. Sic illã in iuditio ceterorũ ꝓpria
fallebat humilitas. Quod ut sic opiner. opinio illa me cogit.
quã de se uir sanctus habauit. peccatore se maxinũ ex õmbꝰ
quod culdam e fratribus percũctanti quid de se ille sentiret
respondisse legitur. Et quãius hec ita sint sepe tamen audi¬
ui religiore scientiaq preditos successores suos. si patris
sita permitterent. solitaria uitam ex ymis p̃cordiis suspirã¬
tes. Sp̃e etiam ut dixi ꝙͣtum semper solitudinem Amauerit
testis est uita eius litteris edita. testis uite regula quã sibi
primũ et posteris in monte dictauit. mox perditam non nist
in solitudine reformauit. testis demũ uite regula sua pecu¬
laris habitatio Nam ut benẽdicti sit huiꝰ quoq locus ostẽ¬
ditur unus ex multis quo nõ alius foro uspĩa remotior. Al¬
uerna loço nomen utriq ergo folĩs solitudo calcar incussit

Expanded text:
facilius in aliis presumebat; sic illum in iudicio ceterorum propria facilius in aliis presumebat; sic illum in iudicio ceterorum propria fallebat humilitas. Quod ut sic opiner, opinio illa me cogit, quam de se vir sanctus habuit, peccatorem se maximum ex omnibus, quod cuidam e fratribus percontanti quid de se ille sentiret respondisse legitur. Et quamvis hec ita sint, sepe tamen audivi religione scientiaque preditos successores suos, si patris scita permitterent solitariam vitam ex imis precordiis suspirantes. Ipse etiam, ut dixi, quantum solitudinem semper amaverit testis est vita eius literis edita, testis vite regula quam sibi primum et posteris in monte dictavit, mox perditam nonnisi in solitudine reformavit. Testis demum sua peculiaris habitatio; nam ut Benedicti, sic huius quoque locus ostenditur, unus ex multis, quo non alius fere uspiam remotior: Alverna loco nomen. Utrique igitur solitudo calcar incussit
Abbreviated transcription (Latin):
ti fors quid illic geratur nescuit. qui quotiens et ubitũq uo¬
luerint soli sunt has quidem simul õnes solitudinũ spẽs
nulli ꝙͣͣ francisco magis freꝙ̃tatas uideo. Illustrabat heremos
In temples sepe sennirutis pernoctabat. sepe per diem inter tur¬
mas a presentiũ rerũ sensu capiebatur. et pulso huc illuc cor¬
pusculo. collisionẽ hominũ. celestibus mens affixa erat. huit
illa securitas in quã talib hominũ frequentia. quã sibi feruẽ¬
tissimꝰ xp̃ri amor. et caro mirũ in modũ spũ subiecta pres¬
tabat. unde arbitror effectum. ut sibi et suis stationem in popu¬
lis acceptaret. Ratus facile futuru omiribus. qd possibile sibi
esset. quia eñ aĩa illa sese deiciendo sublimis et illunis ac
defecata ab omni colluuiione terrestriũ nullis tumultibus a
xpristo separari poterat quod in se experiebatur id uel multo

Expanded text:
ti foro quid illic geratur nesciunt, qui quotiens et ubicunque voti foro quid illic geratur nesciunt, qui quotiens et ubicunque voluerint soli sunt. Has quidem simul omnes solitudinum species nulli quam Francisco magis frequentatas video: lustrabat heremos, in templis sepe semirutis pernoctabat, sepe per diem inter turbas a presentium rerum sensu rapiebatur et, pulso huc illuc corpuscolo collisione hominum, celestibus mens affixa erat. Hinc illa securitas in quantalibet hominum frequentia, quam sibi ferventissimus Cristi amor et caro mirum in modum spiritui subiecta prestabat. Unde arbitror effectum, ut sibi et suis stationem in populis accepisset, ratus facile futurum omnibus quod possibile sibi esset. Quia enim anima illa se se deiciendo sublimis et illimis, ac defecata ab omni colluvione terrestrium, nullis tumultibus a Cristo separari poterat, quod in se experiebatur id vel multo