comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝗb dam uidetur. qrͥ quiꝰd est
inhac causa. impossibile ẽ qued
ꝓmittit᷑. sino ẽ fustra ẽ. S ego
puto uenꝰ. hanc sciplationẽ fu¬
horum fuit ad iecͣtum p̃ stari ali¬
quid multo mag ualere stipłati¬
onẽ alioquĩd stipłatio que abe¬
dilib ꝓponitur mutilis ent. Ꝙu¬

Expanded text:
tio quibusdam uidetur, quia si quis est in hac causa, impossibile est quod promittitur, si non est, frustra est. sed ego puto uerius hanc stipulationem 'fuhorum fuerit adiectum 'praestari', multo magis ualere stipulationem: alioquin stipulatio quae ab aedilib
Abbreviated transcription (Latin):
uetator quam nointͦ dici pot̃.
S uetatore non spãtio ẜuiedi
s gnẽ excausa extimandũ celĩait.
Nam quicũq ex uenalio nouitio¬
rum emptus alicui ministĩo p̾¬
poĩtus sit statin eũ uetanori¬

Expanded text:
ueterator quam nouicius dici potest. sed ueteratorem non spatio seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ duple stipłatio. id curco placu
it ⁊ exemp̃to agiposse. si duplam
ueditor mancipiinõ caueat. Ea
enĩ que sunt moris ⁊ ꝯsuetudi¬
ins. inbonefideuudicus debẽt ue¬
nire. ¶Qui mancipia uẽdũt. na¬
tiõne cuiusq inuẽditioẽ ꝓnũtia¬
re debẽt. Plenĩq cm̃ natio ẜui au̾

Expanded text:
est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam venditor mancipii non caveat: ea enim, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent venire. Qui mancipia vendunt, nationem cuiusque in venditione pronuntiare debent: plerumque enim natio servi aut
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃tori p̃stare debet qntieius int̾¬
ẽ hominẽ uenditoris suisse. Qr
siue pͣm̃us ancille. siũ hr̃ditas q̃
ẜuus iussu emptoris adierit eui¬
cͣra fui̾t. agiexẽpto pot. ⁊ sic̃ obli¬
gatus ẽ uenditor ut p̃stet lice hre
noĩem quem uec̃oidit.ita ea quo¬
q que ꝑeumacquin potuer̃ pres¬
care debet emptoriut hãt.¬

Expanded text:
stare debet, quanti eius interest hominem venditoris fuisse. quare sive partus ancillae sive hereditas, quam servus iussu emptoris adierit, evicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est venditor, ut praestet licere habere hominem quem vendidit, ita ea quoque quae per eum adquiri potuerunt praestare debet emptori, ut ha
Abbreviated transcription (Latin):
passus inuine egĩt. nonreddet
uenditori ałr forsan. atq silori̾
anquo ceso aut q̃one de eo habita
Nam si adeo nullius sit p̾tuut
pretium recipiatur. ¶ Siquis

Expanded text:
ae nomine egerit, non reddet uenditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita nam si adeo nullius sit pretii,pretium recipiatur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
tius quam corporis uĩtiu ẽ. ułu¬
ti siludos assidue uelit specrare
uitus teneatur. ¶Quotiens
morb sontic̾ noratur eũ sig̾can
cassiait. qui nooeat. Nocere añt
incelligitur quippetuus ẽ. ñqui
tp̃r fimatur. S morbũ sonticu
eum uderi quuinciit inboie¬

Expanded text:
tius quam corporis uitium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare uitiis teneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum uideri, qui inci
Abbreviated transcription (Latin):
quoq senbit. no om̃a aĩalia ca¬
sum. Idem refeit offiliũ existiãs¬
se equum castratũ sanũ eẽ sicuti
spado quoq sanus ẽ. G siempten
ignorauit. uenditorscit. exempto
ẽẽ actionem. ⁊ uenimẽ quod ofili̾¬
sit ut transiniginõpossit ansana
sit. ⁊ait pompomĩ sanameẽ. Ple¬
rasq: demq camicanas tales eẽ
ut nõ possint tñsiungi. Idẽ ait.
Sinata sit eo ingemo aut corꝑe¬

Expanded text:
quoque scribit non omnia animalia casum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum espado quoque sanus est, sed si emptor ignoravit, venditor scit, ex empto esse actionem: et verum est quod Ofilisit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucharias tales esse, ut non possi‹n›t transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut cor
Abbreviated transcription (Latin):
q̃mo anfideuissoriemptoris redibi¬
tat marcellus posse eifideisorire
ria agat. nõ alit eiuenditor datur
ẽ quam sio mia prestitit que ihac
actione ꝯtiñetur. ⁊quidẽ solida
nõ peculiotenus. namꝰ siexẽpto
dñs agat insip̃tium totũ soliũt.
nchilꝯ seqͥuitur. Ꝙ nĩẜuus uel
filius undid̾it. redibitoria ĩ peculi

Expanded text:
 an fideiussori emptionis redhitat Marcellus posse ei fideiussoriria agat, non aliter ei uenditor daturus est, quam si omnia praestiter‹i›t quae huic actioni continentur et quidem solida, non peculio tenus: nam et si ex empto dominus agat, nisi pretium totum soluerit, nihil consequitur. Quod si seruus uel filius uendiderit, r
Abbreviated transcription (Latin):
ueri est dre si qua si ples rei fueit
uenditores. singulis insolidũ
redibendum. si tam̃ parces ẽpte
sint. a singłis. recce clicet᷑ alten
ꝗdposse redibi. cumalto̾ aũt agi
qͣnto minoris. ⁊temsi p̾les fĩ
parte quisq eorum expiet̾. s sun
toris uł famine eius ułꝓcurato¬
ns. homo demortusit. Pamsi
culpa eius decessit. ꝓuiuo hñdus
ẽ.Quamcũq eccasionẽ mortis
ẽptor p̃stitit debere cum ⁊ siñ ad¬
hibuit medicũnt sanaripossit. ł
malum adhibuit. s culpa suas
hoc dicemus si aniudicũ accepe¬
dicium acceptum decessisse ꝓpoã¬
tur. tũc marbitrum iudicisue¬

Expanded text:
uerius est dicere, si quasi plures rei fuerunt uenditores, singulis in solidum redhibendum: si tamen partes emptae sint a singulis, recte dicetur alteri quidem posse redhiberi, cum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partetoris uel familiae eius uel procuratoris homo demortuus sit: nam si culpa eius decessit, pro uiuo habendus est, quamcumque occasionem morti emptor praestitit, debere eum: etiam si non adhibuit medicum, ut sanari possit, uel malum adhibuit, sed culpa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium accepdicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis ue
Abbreviated transcription (Latin):
tiora ⁊ dociliora. ⁊ ad om̃e ministĩ¬
igitur uenaliaani scuit facile
id e̾co int̾polant uetatores ⁊ ꝓno
uitus uẽdunt. S nefiat hoc edicto
palam recte dñt quid mnunoqq
eorũ morbiniti sit. utĩqͣ optiẽ
ornãt᷑a uẽcendicã fuĩnt. ita ẽp¬
torib tradantur. Siquidita fac
tum fuit de ornam̃tis restituen
sex m̃sib uł quo minoris c̃ueni¬

Expanded text:
tiora et dociliora et ad omne ministeriigitur uenaliciarii sciunt facileidcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod ne fiat, hoc edicto palam recte dicunto, quid in quoque eorum morbi uitiique sit, utique optime ornata uendendi causa fuerint, ita emptoribus ttum non erit, de ornamentis restituendsex mensibus, vel quo minoris cu
Abbreviated transcription (Latin):
co eloguim hinc edicto subiectũ
pe pecore onniueclitores facuit.
Snde dubitari desnt. an hocedie¬
to boues quoq ꝯtuiẽtur. ⁊enim
ium̃torũ appellatitẽ non ꝯtineĩ
eos ueriẽ.Oz pecoris appellanoe
ꝯtinebũtur. S em̃ sunt q̃dam

Expanded text:
co elogium huic edicto subiectum oque pecore omni uenditores faciunto'. Unde dubitari desiit, an hoc edicto boues quoque contineantur: etenim iumentorum appellatione non contineri eos uerius est, sed pecoris appellatione continebuntur
Abbreviated transcription (Latin):
to minoris dubnmnõ ẽ.Sr a¬
it uilanus. adagẽdum eẽ ne lu¬
crum ẽptor faciat. ⁊ bis eiꝰdẽ rei
extimationẽ consequatur. ¶Ii
factum actio ꝯpetit adp̃tium re

Expanded text:
to minoris dubium non est, sed ait Iulianus id agendum esse, ne lucrum emptor faciat et bis eiusdem rei aestimationem consequatur. In factum actio competit ad pretium re
Abbreviated transcription (Latin):
reuerratur. nõ dum fu̾gĩtiũ ẽ qr
nõ solumꝯ silu s ⁊ factifugẽ ẽ.¬
Qui ꝑsuasu altius ad nõ recessit
fugitiuus ẽ. licet id nõ fuit fac¬
turus atra ꝯ silium eius qui per¬
siasit. ¶Giẜuus meus bona
fide tibi suens fũgit. uł sciẽs sec
meumeẽ. uł ignorans. fugitiũẽ
isi aĩ admereuẽtendi id fecit.
qui ꝑꝑnequitias malosq: moẽs
flagitium ne aliquid admissu
mortem sibiꝯscire uoluit. ñ sido¬
lorem corpis nosustinendo id fe¬

Expanded text:
reuertatur, nondum fugitiuus est, quia non solum consilii, sed et facti fugaeQui persuasu alterius a domino recessit, fugitivus est, licet id non fuerit facturus citra consilium eius qui persuasit. Si servus meus bona fide tibi serviens fugerit vel sciens se meum esse vel ignorans, fugitivus est, nisi animo ad me revertendi id fecit. qui propter nequitiam malosque mores flagitiumve aliquod admissum mortem sibi consciscere voluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fe
Abbreviated transcription (Latin):
nonut iactentuͣr. Iuud scien¬
dumẽ. siquis aitificem ꝓmiseĩt
uł dixit. nõ utiq ꝑfectum eũ pres¬
tare debet. sadaliquẽ modum pe¬
cium. ¶Sufficit igitur talẽ eẽ
quales uulgo artifices dicunt᷑
¶De inauin̾t ediles emptori oĩb¬
que ad quos eares ꝑtinet iudi¬
cium dabimus. pollicenturactio

Expanded text:
sciendum est: si quis artificem promiserit uel dixerit, non utique perfectum eum praestare debet, sed ad aliquem modum pecium: sufficiet igitur talem esse, quales uolgo artifices dicuntur. Deinde aiunt aediles: 'emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus'. pollicentur
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩ maior pars. aut nulla ꝑ te
minor ẽẽt edilitias actionesꝯ pe¬
tere. necoge̾tur emptor cũ młtis
litigare. quaius accio exempto
cum siñgu̾lis sit ꝓportioẽ quaso¬
cu fuerunt. Pami id gñs hoĩum
aduicium potius uł tupit̾ facien¬
dum ꝓnius ẽ. ¶ Inredibitoria
uł extimatoria põt dubiran. an
qui alienũ ẜuum uẽdidit. ⁊ obe
iuictionẽ ⁊ ꝑꝑ morbũ forte ul fu¬
gam simul tem̃ põt. Pam potest
dicunchilint ẽẽ emptoris sanũ
õẽ. fugitiuũ nonẽẽ eum qui euic¬
tus sit. S int̾ fuit emptoris sa¬
facto dec̾rescit obligatio. Statim
tio quantiniter ẽ emptoris.

Expanded text:
cuius maior pars aut nulla parte minor esset, aedilicias actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius uel turpiter faciendum pronius est. In redhibitoria uel aestimatoria potest dubitari, an, quia alienum seruum uendidit, et ob euictionem et propter morbum forte uel fugam simul teneri potest: nam potest dici nihil interesse emptoris sanum esse, fugitiuum non esse eum, qui euictus sit. sed interfuit emptoris saue ex postfacto decrescat obligatio: statim tio quanti interest emptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃ta uenieñt non omĩa ciunt
rectibenda ꝑꝑ unius ornam̃tum. Ram
forte iugummularũ sit quarum
altã uitiosa c̃. non exp̃tio cr̃iuiti¬
ose. s exutrĩq erit ꝯponendũ quã¬
timinoris fit. Cum eñiuno pretio
utreq uenierĩt non ẽ sepandũm
p̃tu. s quantominons cũue
ꝯsiuitur. dumuim̃ta ñ sepant̃.¬
redibeatur. Es siduo pariamula¬
iumsint. ⁊ unamula uitlosasit.
uł par souim par redirebitit᷑r alceꝵ
nõ. Sitñ nondum sint paras
stituta. s simplicit quattuor mu
si polia uenĩt dicemus unume¬
quum qui uitiosus ẽ. noncẽm
poliam redibioportẽ. hoc ⁊ ĩoĩb
dicemus płib uno p̃tio distracci

Expanded text:
iumenta uenierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornamentum: nam tur. Si forte iugum mularum sit, quarum altera uitiosa est, non ex pretio tantum uitiosae, sed ex utriusque erit componendum, quanti minoris sit: cum enim uno pretio utraeque uenierint, non est separandum pretium, sed quanto minoris cum uenconsulitur, dum iumenta non separedhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria constituta, sed simpliciter quattuor mulsi polia uenierit, dicemus unum equum qui uitiosus est, non omnem poliam redhiberi oportere. haec et in hominibus dicemus pluribus uno pretio distracti
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti cõmedi ułc horus. referre
ait. anmnuniusos aninsigłos
p̃tum ꝯstituatur. ut scł int̾lũ
una int̾dum ples uẽditiones
octe intelligãtur. q nłeo quenꝑ

Expanded text:
ueluti comoedi uel chorus, referre ait, in uniuersos an in singulos pretium constituatur, ut scilicet interdum una, interdum plures uenditiones contractae intellegantur: quod uel
Abbreviated transcription (Latin):
rediber potĩt queadmodũmin¬
ciumpot. Ium̃torum aũt appł¬
latione. an om̃e pecus ꝯtineat
uideamꝰ. ⁊ clifficile ẽ ut ꝯtineat᷑
Nam aliud sig̾ficat ium̃ta. aliud
sigcatur pecoris appellatłoẽ. Id cuͦ¬

Expanded text:
redhiberi poterit, quemadmodum mancipium potest. Iumentorum autem appellatione an omne pecus contineatur, uideamus. et difficile est, ut contineatur: nam aliud significant iumenta, aliud significatur pecoris appellatione. Idc
Abbreviated transcription (Latin):
onc sunt. queinfamise. Quod
si denatione ita ꝓnutiatum ñ er̃.
iudiciũemptori omĩb ꝙ ad qͦs
eares ꝑtinebit dabitur. ꝑ q̃d̾ emp¬
tor redibet mãcip̃ium. ¶Siqd

Expanded text:
s infamis est. quod si de natione ita pronuntiatum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uecius factum sit. quomiñ ꝑue¬
nret. id recdat. ¶ Quas ipẽ¬
sas necio incurandum ẜuũ post
litem ꝯ testatam ẽptor fecit mi¬
putabit. pcedentes mpensas no¬
minatĩ ꝯ prehendendas pechusait.
S cybana seruodata nõ eẽ impu¬
tãn̾da anstoait. Ram nec ahipo ex¬
furemñtm eum qui extraneo.s
⁊ eum qui dño suores subtraxit.
intelligedumẽ. ¶ Siancilla
relibeatur qͥ ex ea post uẽditionẽ
natum ent recdetur suĩ imuspar¬
tus sit. siue plures. O ꝯsi forte
ususfructus ꝓprietati accreint. idu¬
bitate hͥ quoq restituetur. Si pe¬
culium q̃ sut apud ẽptorem. quid
de ħ̾ dicemus. ⁊ siquidẽ exre ẽpto¬
ris accresnt. dicendum ẽ apdipm
relĩquendum. Si aliũde accrenit
uẽditõn restituẽdumẽ. ¶ Siplu¬
res heredes sint emptoris anos ad
redibendum ꝯ sentire debeant uu¬
deamus. ⁊ait pomponĩonisꝯ se¬
tire cebere adredibendũ. darẽcs u¬
recipit homnis alunonmnpar¬
cem pretu cepnabitur.s quanti

Expanded text:
eius factum sit quo minus perueniret, id reddat. Quas impensas necessario in curandum seruum post litem contestatam emptor fecerit, imputabit: praecedentes impensas nominatim comprehendendas Pedius: sed cibaria seruo data non esse imputanda Aristo, nam nec ab ipso exfurem non tantum eum, qui extraneo, sed et eum, qui domino suo res subtraxit, intellegendum est. Si ancilla redhibeatur, et quod ex ea post uenditionem natum erit reddetur, siue unus partus sit siue plures. Sed et si forte usus fructus proprietati adcreuerit, indubitate hic quoque restituetur. Si peculium quaesiit apud emptorem, quid de hoc dicemus? et si quidem ex re emptoris accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde creuit, uenditori restituendum est. Si plures heredes sint emptoris, an omnes ad redhibendum consentire debeant, uideamus. et ait Pomponius omnes consentire debere ad redhibendum darerecipit hominis, alii in partem pretii condemnatur, quanti
Abbreviated transcription (Latin):
forte tale sit qͥ diuonem nõ reci¬
unũ exdm̃s ꝓ parre sua redibẽ ser¬
uũ ñposse. non magis inquit
q̃ cumemptori płes hr̃des exstite¬
rnt nec om̃s ad redibendum cõ¬
señtiuĩt. Idemmarcellus ait. no
posse altm exdnis ꝯsequi actioe
exempto ut sibi ꝓparte ueditor
tradar. si ꝓportione p̃tiumdab
it. ⁊ hocinemptõrib ẜuanopor¬
tere ait. Nam uendicoris pig̾¬
ns loco ꝙ uendidit recͣmet quo¬
ad eptor satisfaciat. ¶Romp̃
ait. Sumus ex hr̃dibs ułfami¬

Expanded text:
forte tale sit, quod diuisionem non reciunum ex dominis pro parte sua redhibere seruum non posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt. Idem Marcellus ait non posse alterum ex dominis consequi actione ex empto, ut sibi pro parte uenditor tradat, si pro portione pretium dabit: et hoc in emptoribus seruari oportere ait: nam uenditor pignoris loco quod uendidit retinet, quoad emptor satisfaciat. Pomponius ait, si unus ex heredibus u
Abbreviated transcription (Latin):
ninq ꝑꝑmorosa mancipia ⁊ ñ
morrosa redibentur siseꝑariñ pos¬
sint sine magno ĩ ꝯmoco. uł ad
pietatis rom offensam. Quid ẽ
sifilio retento parentes redibere

Expanded text:
 morbosa mancipia etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo uel ad pietatis rationem offensam. quid enim, si filio retento parentes redhibere
Abbreviated transcription (Latin):
set. huc non ee sugitiuũ. nectã¬
debem̃ priuatas hocẽ eas quecũq
omittũtur exdelictis. ñ publicis
cͥminib exquib agitur indicus
noxalib. Demq spaliter cauet̃
infra de capitalib frandib. Ex
priuatis aũt noxiis. oritur danp¬
nũ pecunianũ. siquis forte noxe
decere nonũt. s: litis extimationẽ
suffere. ¶Siquis talis sit ser¬
uus qui oio manumitti nõ pos¬
sit ex ꝯstitutioib adño uł abali¬
qua potestate dãpnatus si expõtã¬
dus. equissimũerit ⁊ hoc predici.
Siquis affinnaiñt alquid ad er
seruo nec adsit. ułab eẽ. ⁊ adsit.

Expanded text:
sset, hunc non esse fugitiuum: nec edebemus priuatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cauetur infra de capitalibus fraudibus. ex priuatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre. Si quis talis sit seruus, qui omnino manumitti non possit ex constitutionibus, uqua potestate damnatus uel si exportandus: aequissimum erit etiam hoc praedici. Si quis adfirmauerit aliquid adesse seruo nec adsit, uel abesse et adsit,
Abbreviated transcription (Latin):
optim̾um cocum dixit. optimum
meo artificiũ prestarecebint. Qui
uõ simplicit̃ cocum eẽ dixit. satis
facẽ uidetur ⁊ simediocrem cocum
p̃stet. Idẽ ⁊ incetĩs gnib arificio¬
nim. eque siquis simplicit dixĩt
peciiuatum eẽ ẜuum sufficit sussim

Expanded text:
 optimum in eo artificio praestare debet: qui uero simpliciter cocum esse dixerit, satis facere uidetur, etiamsi mediocrem cocum praestet. idem et in ceteris generibus artificiorum. Aeque si quis simpliciter dixerit peculiatum esse seruum, sufficit, si is
Abbreviated transcription (Latin):
eo concedi emptori serm fui no¬
xededitione. ⁊ exeo inquit qd̾
ꝓcurator ꝯmisit solumaction¬
num prescandarui necĩtatem
eunuiñgi. Quid ergo siculpac
nõ ⁊ dolo emptoris ẜuus detĩor
factus sit. eque xenpnabitur
ħ antẽ quoo detĩor factus ẽ ẜnus

Expanded text:
eo concedi emptori serui sui noxae deditionem et ex eo, inquit, quod procurator commisit, solum actionum praestandarum necessitatem ei iniungi. Quid ergo, si culpa, non etiam dolo emptoris seruus deterior factus sit? aeque condemnabitur. Hoc autem, quod deterior factus est seruus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. mcħ res nocebit. Pedius ꝗdẽ
⁊̃ illut ñputat eẽ spectandum. cuĩ
otem᷑platicẽ testator ẜuumi hide
scripsent uł eilegaiĩt. quia ⁊ sinẽ¬
ptorem nõ debere uẽditori. si nol¬
let eum redibere.

Expanded text:
c res nocebit. Pedius quidem etiam illud non putat esse spectandum, cuius contemplatione testator seruum heredem scribserit uel ei legauerit, quia et si uenptorem non debere uenditori, si nollet eum redhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Biinfugaẽ homo sine curpa
ẽproris. ⁊ nchiloinus ꝯdẽpna¬
bitur uẽditor.tũ enm cauẽop¬
tere ut emptor hoĩem ꝑseq̃tur.
⁊ insua potestate redactũ uendi

Expanded text:
in fuga est homo sine culpa emptoris et nihilo minus condemnatur uenditor: tum enim cauere oportere, ut emptor hominem persequatur et in sua potestate redactum uendi
Abbreviated transcription (Latin):
edilium p̃stare eumdebe. siañ
iudicium acceptum srã fit. dc¬
siquid eorum añ litem ꝯtesta¬
iudicium acceptum tota ca adhe¬
minem restituẽdum iniudicio
uersatur. ⁊ tam fructus uẽĩunt
rerum officium ĩ cumbit. q̃cũq
in iudicio ũsantur. Eaaũt que
ꝑtiriẽt. nisi fuint emnoiãtim in¬
iuncca. ¶Pptẽa in edicto adi¬
citur sic.⁊ quanta pecunia ꝓeoho¬
mine souita accestioins ne noĩe
daraent nõ reccetur. cuiꝰ ne peciuẽ
quis eo noiẽ obligatus ent nõ
ubabit᷑ur. ¶ Grdinem feceñt
ediles ut añ uenditori ẽptor ea c¬
omĩa que supra scripta sunt p̃s¬
tẽt. sic de inde pretium ꝯsequatur.

Expanded text:
dilium, praestare eum debere, si ante iudicium acceptum facta sint: idcsi quid eorum ante litem contestaiudicium acceptum tota causa ad hominem restituendum in iudicio uersatur, et tam fructus ueniunt rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio uersantur: ea autem quae pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta. Praeterea in edicto adicitur sic: 'et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisue nomine data erit, non reddetur: cuiusue pecuniae quis eo nomine obligatus erit, non liberabitur'. Ordine fecerunt aediles, ut ante uenditori emptor ea omnia, quae supra scripta sunt, praestet, sic deinde pretium consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Tum redditur ap ẽptore manayi¬
um ueditori. decolo maio ꝓmitti
oportere cum pomporiait. ⁊o ca¬
utionẽ neciam eẽ. ne forte aut pi¬
gnoridatus sit seruus ab emptoe.
aut iussu eius funtum sũidãp¬
num cuidatum sit. dem pom¬
tiones. int̾ponidehere. alias in

Expanded text:
emptore mancipium uenditori, de dolo malo promitti oportere e‹i› Pomponius ait et ideo cautiones necessarias esse, ne forte aut pignori datus sit seruus ab emptore aut iussu eius furtum siue damnum cui datum sit. Idem Pomtiones interponi debere, alias in
Abbreviated transcription (Latin):
uenditionis tempus dictum mi¬
cessent. de iñ post anquot dies ĩ¬
t̃posita fuit stipulatio. celius sabi¬
nus scribit ex priore cã que statĩ
inquit ut uenit ad mãcrpium eo
noiẽ posse agerecepit.

Expanded text:
uenditionis tempus dictum intercesserit, deinde post aliquot dies interposita fuerit stipulatio, Caelius Sabinus scribit ex priore causa, quae statim, inquit, ut ueniit id mancipium, eo nomine posse agere coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
sundenpne eum p̃stitit. Quider¬
go in quit uilianus sinount uẽ¬
ditor hominẽ reciꝑe. neẽ cogendũ
eait quicꝗ̃ prestare. nec ampliu̾
quã pretio ꝯtenpnabitur. ⁊ hocde¬
tum̃tum suaculpa emptorẽ passu

Expanded text:
si indemnem eum praestiterit. quid ergo, inquit Iulianus, si noluerit uenditor hominem recipere? non esse cogendum ait quicquam praestare, nec amplius quam pretio condemnabitur: et hoc detrimentum sua culpa emptorem passu
Abbreviated transcription (Latin):
atumẽ ħ itademum deducit. si ex
uoluntate ueditoris datur. Cecm̃
siquid sua sponte datum ẽẽ ꝓpona¬
tur nimputabitur. Neq enĩde¬
ret ꝗcquid suo arbitno dedie auẽ¬
ditore exigẽ. Quid ergo si forte ue¬
ctigaus noie datume. quod emp¬
torem forte seqͣuetur. dicemus
quoꝵ restituẽdum. In denpius
em̃ emiptor debet discedere.
his que edicro elilium ꝯtinetur
ñ caueat pollicetur aduers eumc
eruẽditorẽ ꝯdẽpnari. Siaũt emp¬
tori uenditor it̾anõ prãt. ꝯ denp¬
nabiturei. Item emptorip stan¬
dumẽ. ut pecuie cnus nõie obli¬
gatus erit libetur siue ip̃iuendit¬
ori obligatus sit. siue etiã aluocẽp¬
natio aut fit quantieares ẽ ergo
utrum excedat p̃tium anñuide¬
amus ⁊ ꝗdemotinet ꝯdenpnati

Expanded text:
autem ita demum deducitur, si ex uoluntate uenditoris datur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet quod quis suo arbitrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque restituendum: indemnis enim emptor debet discedere. his quae edicto aedilium continentur non caueat, pollicentur aduersus eum uenditorem condemnari: si autem emptori uenditor ista non praestat, condemnabitur ei. Item emptori praestandum est, ut pecuniae, cuius nomine obligatus erit, liberetur, siue ipsi uenditori obligatus sit siue etiam alii. Condemnatio autem fit, quanti ea res erit: ergo excedet pretium an non, uideam
Abbreviated transcription (Latin):
rompomiꝰ ut exquacũq causa detĩ
actessionẽs ipe pͣrestitit. ut utq
resoluta uenditioe nichampli
ꝯ sequatur quam hateret siuediti¬
o factanoneẽt. ¶ Excpiturat
ille quicapitalem fraudem admi¬
sit. Capitalem fraudem admuttẽ
e sale auquid delinquẽ ꝓꝑquode
capite pumend̾ sit. Setẽs enim

Expanded text:
Pomponius, ut ex quacumque causa deterius accessiones ipse praestiterit, ut uterque resoluta emptione nihil amplius consequatur, quam non haberet, si uenditio facta non esset. Excipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinquere, propter quod capite puniendus sit: ueteres enim
Abbreviated transcription (Latin):
iulianus ⁊ si seuer cumeoageb¬
at. hocita sieos sugiss. ⁊addñm
set sine ulladubitatione fugiti¬
uum uidi. ⁊ demait intro gatũ
ꝓulus de eo qui comilatiniset.
hoc scilicet ut fuge nactus cocasi¬
onem se subtrahe̾tait. tamꝰ si
fugere nõ posset.quidomimã¬
niset. tñ eum fugitiuũ fuisse.
Sin aũt in hoc tm̃latuuss quo¬
ad iracundia dnõrum effemesce¬
micum quẽ ad precandum ꝑdu¬
cẽt. noc eum ꝗdem sugituuum cẽ¬

Expanded text:
 cum eo agebat. haec ita, si eos fugisset et ad dominum set, sine ulla dubitatione fugitiuum uideri ait. Idem ait interrogatus Proculus de eo, qui domi latuisset in hoc scilicet, ut fugae nactus occasionem se subtraheret: ait, tametsi fugere non posset uideri, qui domi mansisset, tamen eum fugitiuum fuisse: sin autem in hoc tantum latuisset, quoad iracundia domini efferuescemicum, quem ad precandum perduceret. ne eum quidem fugitiuum e
Abbreviated transcription (Latin):
causa quid fecit. Malus ẜuus
c̃ditus ẽ. qui aliquid facit ma¬
gis se reb humanis extrahatũ
puta laqueum torsit. siue me¬
dicam̃tumꝓueneno bibit. preci¬
pitemue sese. exalto mienͣt. ali¬
ud quid fecit. Quo ꝑacto sꝑauit.
mortemꝓuentam. tanquanin
nicħ inauum ausiris qui hoc
adueis se ausus ẽ. ¶ Si fuus c

Expanded text:
causa quid fecerit. malus seruus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue quid fecerit, quo facto sperauit mortem peruenturam, tamquam non nihil in alium ausurus, qui hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
tino tempore uidet. neq uesperti
ubi homolumme ad hibito nl
uidet. quesitumẽ anralbus et
loquitur. ⁊ uanis ⁊ uaticus san̾¬
sani sumus donecdentes hnĩs.¬

Expanded text:
tino tempore uidet neque uespertinubi homo lumine adhibito nihil uidet. Quaesitum est, an balbus et loquitur et uarus et uatius sansani sumus donec dentes h
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ꝑuenĩt ademptorẽ ut
ea omiarestituat. ⁊temsiquas
accessiones ipe p̃stitĩt ut recipiat
Item siquidem mãcipium capit
arenam depugnandicã ad bes¬
tias intromissus fuĩt. ⁊ omĩa
inuẽditioẽ ꝓnuntiat. Exhis eñi
cais iudicium dabimꝰ. ħampli
siquais aduers eascies doloma¬
lo uẽdidisse dicetur. iudicũda¬
hĩmꝰ. ¶Causa hiũedicti ꝓponẽ¬
di ẽ. ut ocuratur fallacus uendẽti¬
um ⁊ ẽptorib suocurrat᷑. ꝗcunq¬

Expanded text:
fructus peruenerit ad emptorem, ut ea omnia restituat. item si quas accessiones ipse praestiterit, ut recipiat. item si quod mancipium capitait, inue harenam depugnandi causa ad bestias intromissus fuerit, ea omnia in uenditione pronuntianto: ex his enim causis iudicium dabimus. hoc amplius si quis aduersus ea sciens dolo malo uendidisse dicetur, iudicium dabimus'. Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis uendentium et emptoribus succurratur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uidi. Apud labeonẽ ⁊celuiqr
ce facere licere arbitratur. nec eñ
liud o fugit. qr nõ fugiendi aĩo
hoc fecit. sitamen añfugit ⁊pea
se ꝯtulit nõ iõ magis fugitumꝰ
gis illum fugitiuum eẽ qui io
se ꝯferat uñ abdũci nõ possit. ¶¬
ronem ita diffunt labeo. Pusil¬
lum fugitiuũ eẽ. ⁊ediu̾so fugiti¬
uum magnum. eronẽ eẽ. S ppͥe
erronẽ sicdiffimus. Qumno ꝗdẽ¬
⁊temporibinres migatoriasꝯ
sũptis senus adũm redit. Apud

Expanded text:
uideri. Apud Labeonem et Caeliuce facere licere arbitratur. ne eum liud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuusgis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possit. Erronem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erronem esse. sed proprie erronem sic definimus: qui temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
gẽt. ⁊ qͣiuis eñ priusquã exfundo
tuo exiss conp̃hendiss. fugituw̃
uidi. Aĩum eni fugituui facẽ idẽ
ait. nec eum qui ad fugã gradr̃
unũ alterũ ue ꝓmouit uł ⁊ cutrẽ
cepit. si dnm sequẽtem no pote
uadere ñ eẽ fugitiuũ. dem recte:

Expanded text:
et quis eum, priusquam ex fundo tuo exisset, comprehendisset, fugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere. Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumue promouit uel etiam currere coepit, si dominum sequentem non potest euadere, non esse fugitiu
Abbreviated transcription (Latin):
÷ pigntia surgendiunnam facit
Sinaut intio uesice collectũ hu¬
morem ꝯtinere nõ pot. nonqr
uimam inlecto facit.ẜ qruitio¬
sam uesicã habet rediben posse.
⁊ ueri ẽ quod pedius ait. ¶ Idem
ait. Suma aliciũ ngutture preci¬
sa sit tollere mag quam p̃starere¬
dibitionem q morbus minuitur.
tis nascatur. nouidetur san esse
s itacemum si inꝯmocatur adu¬
sum mãn. ¶Mulicrẽmitaar¬
tam ut mulier fienno possit sa¬
nam nõ incłiostat. ¶ Siquis
qui iam discuti nõ possĩt fauciũ¬

Expanded text:
etiam pigritia surgendi urinam faciat: etiam pigritia surgendi urinam faciat: sin autem vitio vesicae collectum umorem continere non potest, non quia urinam in lecto facit, sed quia vitiosam vesicam habet, redhiberi posse: et verius est quod Pedius. Idem ait, si uva alicuius praecisa sit, tollere magis quam praestare redhibitionem, quod morbus minuitur: tis nascatur, non videtur sanus esse, sed ita demum, si incommodatur ad usum manus. Mulierem ita artam, ut mulier fieri non possit, sanam non videri constat. Si quis qui iam discuti non possint fauciu
Abbreviated transcription (Latin):
tam maxiuam maiore habet.
si recte utatur sanũ uidi peliũ
scribit. ait em̃ inequalitatem
maxillarũ oculorũ brachiorũ.
¶ Suncħ ex mimstĩo prestando e¬
subtrait ext̃ redibitionẽ eẽ. S. ⁊ la¬
tus ulcrus brem põt afferre ĩpe¬
dim̃tum. Ergo ⁊ h erit rediben¬
dus. Siquis natã guttorõs̾ sit.
aut aculos emmieces hãt. sanus
uidetur. Item sciẽdum ẽ sceuãñ
ẽẽ morbosum uł uitiosum p̃t̃¬
quam sumbecillitate dextre ua¬
lidius sinistrautatur. s hũc nõ
seuam ỹ mancumeẽ. Iscuios
oleat an sanus sit. q̃ nitumẽ tre¬
batiait. nõ eẽmorbosum osalic̾
dit ueluti qͥ iecur uł pulmo ay̾
rit. an morbosa sit. ⁊ ait sabim
Sinulue uitio ħ ꝯtigit mobo¬
samec. ¶Sunulier pregnãs
uenient int̾ omĩs ꝯuenit sanã
ualitudinẽ inmittẽt. ¶ Peste
ut si natura sterilis sit. sanasit.
urinam facit.qr̾. ⁊ peclius ait. ñ
obeamrem sanum nõ eẽ qd̃ in
lecto sõpno uinoꝙ p̃ssus. aut

Expanded text:
am maxillam maiorem habet, si recte iis utatur, sanum uideri Pedius scribit: ait enim inaequalitatem maxillarum oculorum bracchiorum, si nihil ex ministerio praestando subtrahit, extra redhibitionem esse. sed et latus uel crus breuius potest adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus. Si quis natura gutturosus sit aut oculos eminentes habeat, sanus uidetur. Item sciendum est scaeuam non esse morbosum uel uitiosum, praeterquam si inbecillitate dextrae ualidius sinistra utitur: sed hunc non scaeuam, sed mancum esse. Is cui os oleat an sanus sit quaesitum est: Trebatius ait non esse morbosum os alicudit, ueluti quod iecur, quod pulmo aut rit, an morbosa sit: et ait Sabinus, si uuluae uitio hoc contingit, morbosam esse. Si mulier praegnas uenierit, inter omnes conuenit sanam ualetudinem immitteret. De steut, si natura sterilis sit, sana sit,urinam facit quaeritur. et Pedius ait non ob eam rem sanum non esse, quod in lecto somno vinoque pressus aut
Abbreviated transcription (Latin):
forte si ꝓꝑ febrem lo quatur ali
dit. rediberiposie. ¶tem ale¬
atores ⁊ inanos nonotineri
edicto. quosdam respondisse
pomponiꝰ ait. quẽad medũ nec
gulosos. necmnpostores. au̾m̃¬
daces. aut litigiosos. Idẽ pomp̃
ait. quãius noualde sapiẽtem
ẜuum uẽditor prãre debeat. tam̃
suta fatuum. ul morionẽ uẽdi¬
dent. ut in consus nullus sit.
uiłiutium. ꝯudem̃ hoc iure u¬
tiit intumõrbiq appellatio ñ
uideatur ꝑtinẽ. nisi ad corpa.

Expanded text:
forte si propter febrem loquantur aliedit, redhiberi posse. Item aleatores et uinarios non contineri edicto quosdam respondisse Pomponius ait, quemadmodum nec gulosos nec impostores aut mendaces aut litigiosos. Idem Pomponius ait, quamuis non ualide sapientem seruum uenditor praestare debeat, tamen, si ita fatuum uel morionem uendiderit, ut in eo usus nullus sit, uideri uitium. et uidemur hoc iure uti, ut uitii morbique appellatio non uideatur pertinere nisi ad corpora
Abbreviated transcription (Latin):
lium acquirentem affrauit ⁊ is
exdinersoleins. prot̾uus. desidi¬
osus sõpniculos. piger tarus.
ꝯmessor inueniatur. Hec om̃iani¬
dentur eo ꝑtinẽ. ne id quod fuma

Expanded text:
lium adquirentem adfirmauerit, et is ex diuerso leuis proteruus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inueniatur. haec omnia uidentur eo pertinere, ne id quod a
Abbreviated transcription (Latin):
OSi sit fugiuiꝰ¬
cdiffinit offilius. Iugitui qͣ in ex¬
tra diũ domum fuge cã quo se
ad nõ celaret masit. ¶Leluis at
sugitiuũ eẽ ut eum quieam̃te
discedit ne ad dum receat. tã ⁊ si
mutato ꝯ silio ad eum reuertatũ.
nemo enim tan fcõinquit peni¬
tentia sua nocẽs eẽdesunt. ¶E¬
sius quoꝵ sqwit fugitiuũ esse
qui cto pponto dum relinq̃t. Itẽ
apud ulpianũ relatumẽ fugiti¬
uum fere ab effectu aũintelligẽ¬
dum eẽ. nonutiq afuga. Nam
eum qui hostemaut latronẽ in¬
cendium nunam ue fugẽt. ꝗ̃e¬

Expanded text:
 sit fugitidefinit Ofilius: fugitiuus est, qui extra domini domum fugae causa, quo se a domino celaret, mansit. Caelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens esse desinit. Cassius quoque scribit fugitiuum esse qui certo proposito dominum relinquat. Item apud Uiuianum relatum est fugitiuum fere ab affectu animi intellegendum esse, non utique a fuga: nam eum, qui hostem aut latronem, incendium ruinamue fugeret, q
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. anuõ prãturum se ꝓmisent.
qͣdixit. Plane si dixit aleatorẽ nõ
eẽ furem non eẽ. ad statuã nũqua
ꝯfugisse. oportet eum id p̾stare.
Dictum aꝓmisso sic discemitur
dictum accipim̾. ꝙ uerbo teñpro¬
nũtiatum ẽ. nuccq ẜ̃mone fim¬
cur. Pmissumaũt põt refem et
ad uudam ꝓmissionẽ siue pollici¬

Expanded text:
dixerit, an uero praestaturum se promiserit quod dixit. Plane si dixerit aleatorem non esse, furem non esse, ad statuam numquam confugisse, oportet eum id praestare. Dictum a promisso sic discernitur: dictum accipimus, quod uerbo tenus pronuntiatum est nudoque sermone finitur: promissum autem potest referri et ad nudam
Abbreviated transcription (Latin):
uit enieanota habere unditor.
tum h̃ non ꝑtinere aduẽditicẽs
fiscales. Sitñres publica aliq̃
faciat uẽditionem. edictũ b̃loc̃
habebit inpupillanb quaim
ditionib ent edicto locus. ¶ Sũ¬
telligatur uitiũ morbue manci¬
pirnt plenĩq signis quibdam
soiẽt manifestariuitia. põt dici
edictum cessare. hoc cnĩtantũ in¬
tuẽdumẽ. neemptordecipiatur.
B sciẽdumẽ morbum apd̃ sa¬
pinum sic definitum ẽẽ. Habitũ
eius ad id faciat detĩorem. cuĩ cã
natura ob̃ ẽ corporis sanitate
delit. Io aũt alias intoto cor pre
allas in parte accide. Lamꝙ: to
natꝰ sit. Titrũq amorbo młtu
differre. ut puta siquis balbus
sitͣ. Nam hunc uitiosum mag̃
cẽ quam morbosum. egoputo
biratio suꝑeẽt. ꝓinde siquit ta

Expanded text:
uit enim ea nota habere uenditor: tum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit. In pupillaribus quoque uenditionibus erit edicto locus. Si intellegatur uitium morbusue mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare uitia, potest dici edictum cessare: hoc enim tantum intuendum est, ne emptor decipiatur. Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic defeius ad id facit deteriorem, cuius causa natura nobis eius corporis sanitatem dedit: id autem alias in toto corpore, alias in parte accidere namque natus sit: uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. ego putobitatio superesset. Proinde si quid ta
Abbreviated transcription (Latin):
fabricula. aut uetus quartana
deliccũ quasiꝓnutiatũ nonsit cõ¬
rẽpni enĩrec potuert. ¶ Erempli
itaq .u. gratia refexamus quimd̃¬
bosiuitiosiq sunt. apd̾ unuanũ¬
capud iactaret ⁊ anqua ꝓfat̾ eẽt
mus. ut putalenem suꝑstitioc¬
sum iracundum. ꝯtumacem. et
siqua similia sũt aĩuitia.Magis
uitiũ corꝑale usq ad aĩumꝑneĩ¬
nit. Quid ergo ẽ siquidsitan¬
mi iutrũtale ut id auenditore ex¬
apioportẽt. neq idueclitor cum
sciret ꝓmutiasset. exẽp̃to eum te¬
nen. Idẽ uiuanus ait.quaius a

Expanded text:
febricula aut uetus quartana delictum, quasi pronuntiatum non sit: contemni enim haec potuerunt. exempli itaque gratia referamus, qui morbosi uitiosique sunt. Apud Uiuianucaput iactaret et aliqua profatus esset, mus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magisuitium corporale usque ad animum perurit. quid ergo est? si quid sit animi uitium tale, ut id a uenditore excipi oporteret neque id uenditor cum sciret pronuntiasset, ex empto eum teneri. Idem Uiuianus ai
Abbreviated transcription (Latin):
tñmorbo sit qui om̃ib potuit.
apparere. ut puta sicecus homo
ueniebat. aut qui cicatrioẽ euidẽ¬
tem⁊ ꝑiculosam habebat ulica¬
pite uł mana partẽ corꝑis eĩnoe
morb exceptus fuiss. ad eos mõ
bos intiaq ꝑtinẽ edictum ediliũ
ꝓbandume quequis ignorauit
ul ignorare potuit.
purgatur sana none. Itẽ que nõ¬

Expanded text:
n morbus sit, qui omnibus potuit apparere ut puta caecus homo uen‹i›bat, aut qui cicatricem euidentem et periculosam habebat uel in capite uel in alia parte corporis, eius morbus exceptus fuisset: ad eos enim morbos uitiaque pertinere edictum aedilium probandum est, quae quis ignorauit uel ignorare potuit. purgatur, sana non est, item quae no
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnͣto morbo. nec mirii hoc iuderi
darc locum redibitiom. Ut puta
leius lippitudo. aut leus dentis¬
auncule uedolor. aut mediocre
ulc̾. nondemq: febriculã quan

Expanded text:
tico morbo, nec mirum hoc uideri dare locum redhibitioni, ut puta leuis lippitudo aut leuis dentisulaeue dolor aut mediocre ulcus: non denique febriculam quan
Abbreviated transcription (Latin):
¶Abeo scribit edictum edilium
cufuliũ de uenditioĩb renm eẽ
tã eaium que solisint. q̃ earum
que mobiles aut semoueres.
Qunt ediles qui macipiauen¬
dunt c̾tiores faciant ẽptores. c¬
quid mõrbi uituue iuq fsit a¬
ꝗs fugitius ẽroue sit. noxaue
solutus nõ sit. eadẽꝙ omia cũ
ea niacipia ueniũt paiam᷑ recce
ꝓnuntiando. Quod si mancipiũ
aduersus eamuemiss. Siue ad¬
uersus quod dictum ꝓmissum¬
ue fuĩt cumueniret. qeius p̃s

Expanded text:
abeo scribit edictum aedilium curulium de uenditionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset, siue aduersus quod dictum promissumue fuerit cum ueniret, fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
rit. standumẽ eo qͥ ꝯuenit. Re¬
mutentib emactiones suas no
ẽ regressus dandus. nisi suiens
uenditor morbum ꝯ sulto reticu¬
it. Tunc emieẽ dandam dedolo e¬
malo replicationẽ. ¶ Sinoĩatĩ
morbus exceptus nonsit talis

Expanded text:
rit, standum est eo quod conuenit remittentibus enim actiones suas non est regressus dandus, nisi sciens uenditor morbum consulto reticuit: tunc enim dandam esse de dolo malo replicationem. Si nominatim morbus exceptus non sit, talis
Abbreviated transcription (Latin):
neq uitiosum. ueriꝰ michiuide¬
tur. s sanum eẽ. sicutulrũ qui
unum testiculũ habet quietiã
eipenitus absit. morbos est.
⁊ exstat hec questio apud offili¬
um ielatamapud eum inequo
ẽẽ sisme uoce ẽẽ apparet.S ꝗgra¬
iuit̃ loquitur. morposus nõ sne

Expanded text:
neque uitiosum uerius mihi uidetur, sed sanum esse, sicuti illum, qui unum testiculum het penitus absit, morbosus estt exstat haec quaestio apud Ofilium relata apud eum in equo:esse sine voce esse apparet. sed qui graviter loquitur, morbosus non e
Abbreviated transcription (Latin):
Ad̾ si abinitio ꝯsiiumcepit
fraudandic̾ditoris. ⁊ hoc speci¬
alit non ẽxp̃ssent ꝙ adnaius
causam accipit õ ẽẽ. quam dis¬
tinctionẽ. peclius ꝓbat. Ger
fefellit magr̃. exercitoris ent
dãpnum. non creditoris. Ser
si ab auo mucuatꝰ libuit eu
qui inuauis refectionẽ credi¬
derat.puto ⁊ huicdandamas¬
tionem:qĩnnauem creditit.¬
Igitur ppositio cerc̃a legẽ dat
ꝯtrabentib. qua re si eu ppos
naui ad hoc solum ut uectuãs
locauent. nõ tenebitur exerci

Expanded text:
d si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresserit, quod ad nauis causam accipit, contra esse: quam distinctionem Pedius probat.Sed fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris.Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit.Igitur praepositio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas locauerat, non tenebitur exerci
Abbreviated transcription (Latin):
altm̃. ꝙ ñ ꝯstituit. solue̾ põsit
quesitumẽ.dixino eẽ audiẽ¬
dum. si uelitꝰ odie fidem ꝯsti¬
tute rei frañge̾. ¶Sixurein¬
rando delaro deblfibi iuraũe¬
ns. cum hãs eo noĩe actionẽ¬

Expanded text:
 constituit soluere possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere.Si iureiurando delato deberi tibi iuraueris, cum habeas eo nomine actione
Abbreviated transcription (Latin):
Supillus aũt sinauẽ excrdeat.
exiguius tutoris ancroritat¬
em. Est aũt nobelectio. utrũ
ex̾cibͣrẽm. anmagrm̃ouenire
quia nõ eccẽ auxilio inligeba.

Expanded text:
pupillus autem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire quia non eodem auxilio indigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum erit notem̃. que¬
damenun naues onerane q̃¬
i sunt ⁊plerosq mandare scio.
ne uectores recipiant. ⁊ uit
ceitaregione⁊ certo maringo¬
tiẽtur. ut ecce sunt naues que
biundesium ac cassio pamuel
adclirac hiũ uectores trahicĩt
ad oneramabiles. Item que¬
dam flumi caꝑacesadmare ñ
sufficientes. ¶Siples sut ma¬
gist ñ dui isis officus. qͥcunq¬

Expanded text:
dicendum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quὶ sunt: et plerosque mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes.Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumqu
Abbreviated transcription (Latin):
s a pͦsi . ¶S qui cõmodatũ
accepit. nõn apparentis reio¬
mine como dati ꝯdẽpnegur
cauendum eicut repertãdͣns
erprẽt. ¶Si quẽ quesitũ fe¬
cit is qui expiendum ꝗdaccep̃.
ueluti siuim̃ta fiuñt ca q̃ loca¬
ta sint id ip̃m pr̃abit ei qui
neq eñi anteeam rẽ questui
cuq eẽ oportet. priusqͣ piculo
eĩ sit ¶ Silibo romin quim
uona fide ẜuiebar. qĩ seruore
ꝯmodauo. idamus anhabe¬
amomodati agtione.nam et
celsus filius agͥebat. ¶Suus¬
sissem cum anquid facere uel
mandãti cũ eouł prescriptis u̾¬
modato ent dicẽduni nec obsta
indebiti soluencli eausa datur.

Expanded text:
Sabinum.Is qui commodatum accepit si non apparentis rei nomine commodati condemnetur, cauendum ei est, ut repertam dominus ei praestet.Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui neque enim ante eam rem quaestui cuique esse oportet, priusquam periculo eius sit. Si libero homini, qui mihi bona fide serviebat, quasi servo rem commodavero, videamus, an habeam commodati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum aliquid facere, vel mandati cum eo vel praescriptis modato erit dicendum. nec obstat, indebitum soluendi causa datur.
Abbreviated transcription (Latin):
recunia ẽdita fiũt. quam adeã
rem ẽẽt neccessana. nõ debe iso¬
lidum ad uers dum nauis ac¬
cionemdarc. Incdum etiã illd
extimandum. anmneo loco pecu¬
mna credita sit. in quo sꝑ ꝙ crede
inquit si aduelum em̃dum ĩ
euistuõĩ insulam pecuniãquis
c̃diderit in qua omino uelum

Expanded text:
ad eam rem esset ‹ne›cessaria, non debere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari.Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, propterinquit, si ad uelum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum
Abbreviated transcription (Latin):
auquam diligentiã. incarec
c̃ditorem debere prãre. eadem
fere dicenda ait. ut side instico¬
na actione queratur. nam tue
quoꝙ creditorẽ scurr cebe accio¬
nem neccessanam eẽ mercisꝰ

Expanded text:
quam diligentiam in ea creditorem debere praestare.Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere necessariam esse mercis
Abbreviated transcription (Latin):
te exercut. insolctũ ic benebi¬
tur. ⁊ ideo puto ⁊ insup̃iore ca¬
su. ĩ solidum omĩs teneri. Siẜ¬
uus sit qui nauẽ exert nolũ¬
oĩnus isqui eum alienaint te¬

Expanded text:
te exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri.Si seruus sit, qui nauem exercuit uolunminus is qui eum alienauit te
Abbreviated transcription (Latin):
otrahi cumeis ꝓmittit. s cui¬
hoc noie obligat exeratorem.¬
Cuuius aut ꝯditionis sirma¬
gister iste. nichil interẽ ntru
liberan ẜuus. ⁊utrũ exertito¬
ris an auerius. sedneccuĩcta

Expanded text:
trahi cum eis permittit, sed culhoc nomine obligat exercitorem.Cuius autem condicionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber an seruus, et utrum exerris an alienus: sed nec cuius
Abbreviated transcription (Latin):
sittuit se soluturũ tenebitur.
siue ad iecit cerram quãtitatẽ
siuc nõ. Si quis ꝯstituit se
pignus daturum. cum utili¬
cas pignoru mn repsit. debet
⁊̃ hoc ostitutum admiti. ¶

Expanded text:
stituit se soluturum, tenetur, siue adiecit certam quantitatem siue non.Si quis constituerit se pignus daturum: cum utilitas pignorum inrepserit, debet etiam hoc constitutum admitti.Sed
Abbreviated transcription (Latin):
oms uł quales cum magns ꝓ
pter nauigandi neccessitatẽ
ꝯtrahamus. cquir fuit eũqui
magrm nauumposuit teneĩ.
ior necitas contra hendi cũ ma¬
gr̃õ: quam insuitore. qppe res
patitur ut deꝯditione ꝗs insti¬
toris cespiciat. ⁊ si ꝯtrabat. in
naius magrõ nonita. Nam
int̾dum locus ⁊ tempus non
patitur plemus delibindio si¬
ere debemusͣ autotius nauis
cura mandata ẽ. sed sicũ quo¬
libet nautarum sit ͣtum. ñda¬
turaccio iex̾citorem. quamq̃¬

Expanded text:
nis uel quales, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consiere debemus, cui totius nauis cura mandata est.Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamq
Abbreviated transcription (Latin):
eiuccumeet. in hat ꝯtrariã pig¬
uoranitiã. ⁊ uidetur finitata eẽ
pignoris obligatio.⁊ aꝯtu re¬
cessum. imo utilis exemptoa toꝰ¬
adcõmodada ẽ. que admodum fi
ꝑsoiuto eires data fiñt ut ĩ qñ¬
titatem debiti ei satisfiat. uł in
quãntũ eius int̾sit: ⁊ ꝯpesa̾tioe
habere pot creditor. si forte pig¬
neratitia ur exalia eausa cumeo
age̾tur. ¶Qui reꝓbos ninio
souut creditori. an habet pigre¬
ratitiamactionẽ. qĩ soluta pocu
ratitia eumage. neq ubanas
posse. quia reꝓba pecuma ñ libe.¬
rat soluentẽ. ixꝓbis indelicet c¬
numis rredẽdis. ¶ Siuendide¬
nt quidem creditor pign̾plis

Expanded text:
euictum esset, an habeat contrariam pigneraticiam. et uidetur finita esse pignoris obligatio et a contractu recessum. immo utilis ex empto accommodata est, quemadmodum si pro soluto ei res data fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat uel in quantum eius intersit, et compensationem habere potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur.Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam actionem quasi soluta pecuraticia eum agere neque liberari posse, quia ‹re›proba pecunia non liberat soluentem, reprobis uidelicet nummis reddendis.Si uendiderit quidem creditor pignus