comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dito ⁊ hi qͥ p̃̾sunt minu⁊ quã ipsi sunt sapiente arbitrant̃. rursumq
qui subiecti sunt rectoꝵ suoꝵ actiones iudicant. si ipsos regiminis
curã agere c̃tigerit. se potuisse agere meliꝰ putant. Unde pleꝵq fit. ut¬
⁊ rectore minꝰ prudent̾ ea quȩ agenda sunt uideant. quia eoꝵ oculo s ip¬
sa nebula elationis obseurat. Et ñ numquã hic qui subiectꝰ est. hoc eu
p̃latꝰ fuerit faciat. quod dudũ fieri subiectꝰ arguebat.⁊. ꝓ eo qͦd illa que
iudicauerit ꝑpetrat.saltim quia iudicauit crubescat.Si aut magistroꝵ¬
appetas. aut que imitari despieis uenerari contepnas. Subtilis
enim uia tenenda ẽ rectitudinis y humilitatis: ut sie rep̾hensibi
lia magistroꝵ faicta displiceant. quatinꝰ subditoꝵ mene aseruanda
magisterii reuerentia ñ recedat. Qd bene noe debriato expͥmit̃. cuiꝰ nudata

Expanded text:
ditos hi, qui praesunt, minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur: et rursum ditos hi, qui praesunt, minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur: et rursum qui subjecti sunt, Rectorum suorum actiones judicant: et si ipsos regimen tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit, ut rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt, videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat, et nonunquam is qui subjectus est, hoc cum praelatus fuerit, faciat, quod dudum fieri subjectus arguebat. Et pro eo, quod illa, quae judicaverat, perpetrat, saltim quia judicavit, erubescat. Igitappetas, aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis & humilitatis, vt reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Quod bene in Noe debriato exprimitur, cujus nudata
Abbreviated transcription (Latin):
pe exoulpa pastoꝵ detior fiat uita plebiũ.⁊ sepe exmerito plebium
mutet uita pastoꝵ. et: quia rectore habent iudicẽ suũ. magna cau¬
tela subditoꝵ ẽ. ñ temere iudicare uitã regentiũ. Neq enĩ frustra ꝑsemet ipsũ¬
dñs es nũmularioꝵ fudit. ⁊ chathedras uendentiũ colũbas euertit. Nimi¬
rum significans. quia ꝑmagistros quidẽ uitã udicat plebiũ. s ꝑsemet¬
magistrũ quieq despiciat. quẽ fortasse contigit. ut ĩ aliqua actione rep̾hen¬
dat. Cont hunc tumorẽ suꝑbie subditoꝵ mene ad custodiã humilitati:
edomat̃. si ĩ firmitas ꝓpria in cessant᷑ attendit᷑. Nã uire nr̃as ueracit̃ ex¬
lati sunt districte iudicamꝰ.quia nos met ipso s minꝰ agnoscimꝰ. ⁊ illo s
qͦs rep̃hend̾e nitim̃.plus uidemꝰ. Cõmunia mala sunt quę sepe asubdi¬
tie ĩ p̃latos.⁊ sepe asubditi ⁊  p̃latis ĩ subdito s cõmitunt᷑: quia ⁊ onĩs sub

Expanded text:
pe ex culpa rectorum deterior fiat vita plebium, et sepe ex merito plebium mutetur vita rectorum. Sed quia rectores habent iudicem Deum, magna cautela subditorum est non temere iudicare vitam regentium. Haec Gregorii verba aguDominus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas evertit ; nimirum significans quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetraeesse quisque despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae, subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Nam vires nostras veraciter exaelati sunt districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos quos reprehendere nitimur plus videmus. Singula haec mala sunt, quae saepe a subditis
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib donis pleni sunt. eoꝵ infirmitati c̃descend̃e: trenisq illoꝵ neces¬
sitatib in quantũ decent ualent. caritatis condescensione seruire. Nec ted̾e
aumũ debet. si sensus eiꝰ contemplacioni spiritaliũ semꝑ intentꝰ. aliquan¬
do ꝓ dispensandis reb minimis. quasi minorat᷑ infelt̾it᷑: quando illud u̾bũ
ꝑ qͦd constant omĩa creata. ut ꝓdesset hominib assumpta umanitate uoluit
paulominꝰ ab angłre minorari. Q d gͦ mirum si homo se ꝓpt̾ hominẽ atra¬
hit. dũ creator hominum ⁊ angłoꝵ formã hominis ꝓꝑter hominẽ susce¬
pit :. Nec tam̃ minorat᷑. sensus cum sic atrahit᷑: quia tanto subtiliꝰ suꝑiora
penetrat: quanto humiliꝰ ꝓ amore conditoris nec ĩ feriora contempnit.
Qͥd sic̃ ni temere credenda sunt altiꝰ crimina absq diligenti ext¬

Expanded text:
spiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescendere terrenisque illorum necesspiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescendere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit.d sicut non temere credenda sunt alterius crimina absque diligenti ex
Abbreviated transcription (Latin):
git. cũ suscipiendũ t̾rȩ pulu̾em ñ refugit. Quȩ tam̃ corporis m̃bra. uicissim sibi
sua officia imꝑtiendo copulant: ut pes oceulis currat. ⁊ occulus pedi ꝓspiciat.¬
ut sũmi uiri eoꝵ uitã ꝓuideant. qui in t̾renis negociis uacantꝰ. quatenꝰ uelut
adlum̃ occuloꝵ pes ambulet. ⁊ rursum quic qͥd t̾renis negoeii ⁊ implicati
agunt hoc ad maioꝵ utilitatẽ referant. ut pes ciiꝰ uita ꝓspicit᷑. ñ sibi tantũmͦ
s aiã oculis gradiat᷑. Dũ itaq sibi ĩuicẽ alterna amministracione ẽueniunt:
miro mͦ agit᷑ ut quia electi quiq uicissim sibi met impendendo qͦd ualent fa¬
ciunt. eoꝵ fiant oꝑa. ȩtiã quȩ fac̾e ipsi ñ possunt. S int̾ hec sciendum ẽ. quia
eũ ꝓximoꝵ causis ext̾iorib qui apte deseruiant desunt. debent hi qͦq qui

Expanded text:
git, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi git, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus pedi prospiciat.is negotiis vacant, quatenus velut ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem referant, ut pes cujus via prospicitur, non sibi tantummodo, sed etiam oculis gradiatur. Dum itaque sibi invicem alterna administratione conveniunt, miro modo agitur, ut quia electi quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere ipsi non possunt. 45. Necessitate suacum proximorum causis exterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuite ad indicandum. Aesi aꝑte dicat. Qt minorie meriti sunt ĩ eccłia. ⁊ nul¬
lis magnoꝵ donoꝵ uirtutib pollent. ipsi deterrenis negociis iudieent.
quatenꝰ ꝑquo ⁊ magna nequeunt. bona minora suppleant. Hine est &iam¬
qd moyses populo uiros ꝓse septuaginta constituit: ut quanto se abexti¬
orib causis abscond̾et᷑. tanto ardentius int̾na penetraret. Sieq fit. ut et¬
summi uiri magis ad spiritalia dona ꝓficiant: dum eoꝵ mentẽ res infimȩ
ñ conculeant. Arursũ uiri ĩ eccłia ultimi sine bono oꝑe ñ uiuant. dũ inreb
ext̾iorib ĩueniunt recta quȩ agant. Scã quippe eccłia sic ẽsistit unitate
fideliũ. sic̃ corpꝰ nr̃m unitũ ẽ cõpage m̃broꝵ. Alia nãq sunt m̃bra ĩ corpore
quȩ intuende luci deseruiunt: alia quȩ atactu trȩ disiungunt᷑. Oeulꝰ quippe lu
ei intendit:⁊ ne cecari ualeat apulu̾e eustodit᷑. Pes uͦ tunc suũ officiũ recte ꝑa¬

Expanded text:
tuite ad judicandum. Hoc est dicere: Qui minoris meriti sunt in ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt bona, minora suppleantur, et quoque ac populum viros pro se septuaginta constituit, ut quanto se ab exterioribus causis absconderet, tanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut summi viri magis ad spiritalia dona proficiant, dum eorum mentes res infimae non conculcant; et rursum viri in Ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus inveniunt recta quae agant. Sancta quippe Ecclesia sic consistit unitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque sunt membra in corpore quae intuendae ri valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte pera
Abbreviated transcription (Latin):
Nle beneagit que pia sunt qui scit priꝰ seruare uł ꝓdormis nris mi¬
debuerant iuste uiuendo misereri. Unde scriptũ e. Miserert anime pripsa¬
cene dẽ. Q gͦ misereri uult ꝓximo:a se trabat necosse ẽ origine niscrenoia
teriptum namq ẽ. dilige ꝓximũ tuumtsicut tẽ ipsum. Qtomodo g
alti miserendo pius ẽ. qui adhuc in iustȩ uiiendo fit impiꝰ sibimetipsi S
dã appe misediã ut in digentib plene exteriꝰ ualeat imꝑendi. duo sib ue¬
cessariat eougeuunt adt̃ homo qui prebeat ⁊res quȩ prebeat. S donge
in coparabilit est homo melior quã res. Qui itaq indigenti ꝓyeimno orte¬
terior ẽ substantiã p̃bet. s uitã suami anequicia non eustodit ⁊. eni sua dotri¬

Expanded text:
le bene agit quae pia sunt, qui scit prius servare qdebuerant prius juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? dam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Qui itaque in indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferat᷑. Sepe uͦ ⁊ qͦd leniꝰ dr̃: conuentu temporie c̃gruentie animat᷑. Ille gͦ seit
recte dice: qui ⁊ ordinate nouit tacere. Qi d enĩ ꝓdest eo tempore irascentẽ corri¬
ꝑe:ͥ quando alienata iñte ñ potest aliena uerba ꝑciꝑe. set semet ipsum uix ua¬
imponit. Doctrina itaq ut ꝑuenire ad cor audientis ualeat: que sibi sint con¬
tiũ in cogitacionib retinent: quasi ĩ speluncis latent. & uelut ĩ antris se con¬
tegunt. quia ĩ sui cordib occultant᷑. S cũ oportunum tempus in uenerint
repente ꝓsiliunt. nulla quȩ dicenda sunt retinent. ⁊ ceruicẽ su ꝑbientiũ mor¬
su asꝑe in crepationis tenent.¬

Expanded text:
entu temporis congruentis animatur. Ille ergo sit recte docere qui ordinate novit tacere. Quid enim prodest eo tempore irascentem corripere, quo anenata mente non solum aliena verba percipere, sed semetipsum vix vaimponit. Doctrina itaque ut pervenire ad cor audientis valeat, quae sibi sunt contium in cogitationibus retinent, quasi in specubus latent; et velut in antris se contegunt, quia in suis cordibus occultantur, sed cum importunum tempus invenerint, repente prosiliunt. Nulla quae dicenda sunt, reticent et cervicem superbientium mox per increpationem terrent.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod caro infirmetur cũ m̃s roborat᷑
Quis sit exactor quẽ uisti exaudire ꝯtẽpnunt.
Quod sc̃i uiri occulta dei metuentes udicia. magis appetant sub adu̾si tate
Quod abscondita sit homini uia sua etiam in hac uita bene agenti
De flagellis iustoꝵ..
De his qui potestate huiꝰ scłi p̃minent aliqͣ qͣlit̃ eis ꝯueniat agere
De refrenatione lingue
De timore dñi qui fortitudiem grgnit. Iin eosultũ iri decernat.
Quare dñs inique agentes aliquando ꝓsꝑari sinat. uł aliquando hĩscło
Contͣ qͦs sit diabolu fortis uł debilis.
Quid sit sp̃ualit̃ uiglare uł dormire. uł qͦt modis in scriptura appellet᷑ somꝰ
Quanta de trim̃ta anime sue paciantur qͥm huiꝰ scł̃i illecebris uoluptuose
ũsant᷑. quando.⁊ ipsi p̃dicator es in suo iusticia instabiles fore noscanit᷑

Expanded text:
Quod caro infirmetur cum mens roboratur XXXII. Quis sit exactor quem iusti exaudire contempnuntm ◊XXXIIII. Quod sancti viri occulta Dei metuentes iudicia magis appetant sub adversitate Quod abscondita sit homini via sua etiam in hac vita bene agenti XXXVII. De flagellis iustorum ◊XXXVIII. De his qui potestate huius seculi praeminent aliqua qualiter eis conveniat agere De refrenatione linguae XLII. De timore Domini qui fortitudinem gignit ◊XLIII. Quare Dominus inique agentes aliquando prosperari sinat vel al quos sit diabolus fortis vel debilis XLV. Quid sit spiritaliter vigilare vel dormire vel quot modis in scriptura appelletur somnQuanta detrimenta animae suæ patiuntur qui in huius seculi inlecebris voluptuose versantur quando et ipsi predicatores i
Abbreviated transcription (Latin):
XIIII Cur sanctos suos deus quos imperpetuum remunerare decernit. ħin
XUI Quare dñs creare se mala in dic&e.
II Qis sit orao consolationis
xUIIIDe discretionis cautela etiam in bono opere
Uib modis scriptura sacra maledictum narret
Ur misericors ds hominem ꝑditum reꝑarare pꝰ lapsum disposuit. & apostatam an¬
geium in sue iniquitatis uoragine sponte immersum deroliquit.
XXIII. Quot modis in scriptura sacra homo nuncupetur.
De cauendis peccati delectationib
Quod culpam suã quisq defendendo multiplic&e
Quod illi antiquum hostẽ ꝯtͣ se suscitant qͥ deo seruire desid̾ant.
Quare quoꝵdã m̃tes qͥb dam uiciis plene resit̾e nequeant.
Quib modis peccatũ generet᷑ in corde uł in qͥb expleat᷑ in oꝑe

Expanded text:
XIIII. Cur sanctos suos Deus quos in perpetuum remunerari decernit hoc iXVI. Quare Dominus creare se mala indicet I. Qui sit ordo consolationis ◊XVIII. De discretionis cautela etiam in bono opere gat ◊XXI. Quibus modis scriptura sacra maledictum narret ◊XXII. Cur misericors Deus hominem perditum reparare post lapsum disposuit et apostatam angelum in suæ iniquitatis voragine sponte mersum dereliquit XXIII. Quot modis in scriptura sacra homo nuncupetur XXIIII. De cavendis peccati delectationibus XXV. Quod culpam suam quisque defendendo multiplicet XXVI. Quod illi antiquum hostem contra se suscitant qui Deo servire desiderant ◊XXVII. Quare quorundam mentes quibusdam vitiis plene resistere nequeant XXVIII. Quibus modis peccatum generetur in corde vel quibus expleatur in ope
Abbreviated transcription (Latin):
II Quid sit dm̃ timere uel a malo recedere.
Quid sit sp̃ualit̃ possidere oues uł boues camelos uł asinas. multãq famibiã
IIII Qualit̾ possimꝰ magni esse int̾ omnes orientales
De ñ iudicandis temere occultis cordis alieni.
UI De consulto et̃ ne uite qđ elesti appetunt. ⁊ reꝑbi coni tẽpnunt.
uIIII De porseuerantia boni operis.
XDe speculo diuinarum scripturarum
RI Quod diabolus nemini nocere p̃ualeat. nisi dspermittat.
Quodantiquus hostis tui subditos ad peccandũ ualidius instigat. quand
prelatos in opte leticie seu uoluptati seruire cognoscit.

Expanded text:
II. Quid sit deum timere vel a malo recedere III. Quid sit spiritaliter possidere oves vel boves camelos vel asinas multamque familiam IIII. Qualiter possimus magni esse inter omnes orientales V. De non iudicandis temere occultis cordis alieni VI. De consulto æternæ vitæ quod electi appetunt et reprobi contempnunt r IX. De perseverantia boni operis X. De speculo scripturarum divinarum XI. Quod diabolus nemini nocere prevaleat nisi Deus permittat ◊XII. Quod antiquus hostis tunc subditos ad peccandum validius instigat quando prelatos inepte letitiæ seu voluptati servire cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
res quos puleriores inspexi babere colores. Ao perplurima p̃uidi balxe medicamina
decerpere studerem: quatinꝰ peritũ quenq ac diuine uoluntatis emulũ tam decoro¬
sitas fioꝵ illiceat quam & remediũ salutare ad amorẽ sui impellat siue accen¬
dat. Si qͥs aut̃ ueneno inuidiȩ in p̃cordiis serpente fuerit maculatus. acden¬
te maliuolo maluerit de rogare ac deridere. quã congratulari. siue emendare
hoc nr̃m qualecunq opusculũ: cauendum est ei nesimul cum antiquo hoste
illa quod absit sententia uulneretur. Inuidia diaboli mors introiuit in orbẽ
terrarum: imitantur aut̃ illum qui sunt ex parte eius. En offero int̾ mag¬
na & preciosa diuitũ inunera hoc paruitatis meȩ munusculum. & hoc supplex
imploro. ut si nequeo gratiã obtinere cum potentib merear saltim partẽ ha¬
bere cum muliere illa pauꝑcula que quondã ꝓmpto animo in gacophilatio

Expanded text:
res quos pulchriores inspexi habere colores, et perplurima praevidi habere medicamina, res quos pulchriores inspexi habere colores, et perplurima praevidi habere medicamina, decerpere studerem, quatenus peritum quemque ac divinae voluntatis aemulum tam decorositas florum illiceat, quam et remedium salutare ad amorem suum pellat sive accendat. Si quis autem veneno invidiae in praecordiis serpente fuerit maculatus, ac dente malevolo maluerit derogare ac deridere quam congratulari sive emendare hoc nostrum qualecunque opusculum, cavendum est ei ne simul cum antiquo hoste, illa, quod absit, sententia vulneretur. Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum. Imitantur autem illum qui sunt ex parte ejus. En offerro inter magna et pretiosa divitum munera hoc parvitatis meae munusculum, et hoc supplex exoro, ut si nequeo gratiam obtinere cum potentibus, merear saltem partem habere cum muliere illa paupercula, quae quondam prompto animo in gazophylacio
Abbreviated transcription (Latin):
sategi. Interea hoc opusculum ob respirandi grãm lectoris. in quatuor
decreui distinguere libris. Et quia ibidem humani generis uita multi.¬
moda uarietate depingitur: eius libuit uocabulũ appellare speculum
Mmnores deniq sententias. quarũ ub̃tate in seusu & sonoritate seu in u̾ł
usq quaq delectatus sum. que aut duas uel tres aut paulo amplius
ꝓtendũtur in lineas: nec tam̃ adeo ꝓlixe sunt ut capitula in digeant¬
seorsum in alio codice collegi. Harum tantũ capita discernendi causa rubeo
placuit inchoari colore. Ecce per prata cucurri amenissima ac floꝵ diuersitate
uernantia. ommiq iocunditate plenissima: quib tanta sum aiditate illectus.
cũ sint cuncta flagrantia. cuncta redolentia. ut penitus ominia concupiueriꝰ. S qͥa
uniuersa concupita ȩxili p̃ditus industria mecũ ferre ñ ualui sedit animo ur fid¬

Expanded text:
sategi  al. satagui. Interim hoc opusculum ob respirandi gratiam lectoris, in quatuor sategi  al. satagui. Interim hoc opusculum ob respirandi gratiam lectoris, in quatuor decrevi distinguere libris; et quia ibidem humani generis vita multimoda varietate distinguitur, ejus libuit vocabulum appellare Speculum. Minores denique sententias, quarum ubertate in sensu et sonoritate seu in verbis usquequaque delectatus sum, quae aut duas aut tres, aut paulo amplius protenduntur in lineas, nec tamen adeo prolixae sunt, ut capitulis indigeantseorsum in alio codice collegi. Harum tantum capita discernendi causa rubro placuit inchoari colore. Ecce per prata cucurri amoenissima, ac florum diversitate vernantia, omnique jucunditate plenissima; quibus tanta sum aviditate illectus, cum sint cuncta fragrantia, cuncta redolentia, ut penitus omnia concupiverim. Sed quia universa concupita exili praeditus industria mecum ferre non valui, sedit animo ut flo
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb libet rebus magis necessaria repperissem. codice sub uno ag¬
gregata colligerem: atq singulas sententias capitulis p̃notarẽ.
Quod qͥdẽ ñ ut debui. s prout quiui opere patraui. Non temerario
siqͥdem ut mͥ uidet᷑ ausu id temptaui peragere: s reuera eomagis
studio. ut tã ego quã & mei si forte sunt similes quos ñ multũ uacat
legere. aut etiam si uacat desidia ñ sinit multa legendo percurrere.
aut si studiũ adsit. forsan copia ut plerisq in locis assolet deesse libroꝵ
hoc nr̃m si tam̃ libuerit excerptionis opusculũ cõpendio percu rere
queant: & fastidiũ ꝓlixitatis pati om̃imodo nesciant. Sed & ħ scirele¬
gentes uolo. quia p̾ter capitula uel in qͥb dã locis ꝯgruentiã inchoatio¬
nis in exordio sententiarum nichil ex pͥo inserui: excepto dũ taxat
quod ea que male soriptoꝵ uicio deprauata repperi. ꝓut potui emendare

Expanded text:
de quibuslibet rebus magis necessaria reperissem, codice sub uno agde quibuslibet rebus magis necessaria reperissem, codice sub uno aggregata colligerem, atque singulas sententias capitulis praenotarem. Quod quidem non ut debui, sed prout potui opere perpetravi. Non temerario si quidem, ut mihi videtur, ausu id tentavi peragere, sed revera eo magis studio, ut tam ego quam et mei, si forte sunt similes, quos non multum vacat legere, aut etiam si vacat, desidia non sinit multa legendo percurrere, aut si studium adsit, forsitan copia, ut plerisque in locis assolet, deest librorum; hoc nostrum, si tamen libuerit excerptionis opusculum compendio percurrere queant, et fastidium prolixitatis pati omni modo nesciant. Sed etiam hoc scire legentes volo, quia praeter capitula vel in quibusdam locis congruentiam inchoationis in exordio sententiarum, nihil ex proprio inserui, excepto duntaxat quod ea quae male scriptorum vitio depravata reperi, prout potui emendare
Abbreviated transcription (Latin):
Nect issimo u xp̃o ac uenerabili
patri hairmanno prb̃ro ad albertus humillimus
leuitarum sempiternam in dño felicitatem. Me¬
cum sepius retracto reuerende pater creberrima circa me be¬
ignitatis caritatisq ur̃e impensa beneficia : necnon etiã sua¬
uiã atq satis admodum mͥ delectabilia exhortationũ ur̃arum
colloquia. int̾ cetera tamen paternitatis ur̃e solamina illa non
minꝰ heserunt animo quȩ de beatissimi gregorii papę libris fre¬
quent̃ mirantes siue congaudentes parit᷑q timentes. uicaria relati¬
one contulimus. Inter eos demnempe libros moralia in beato iobedita.
dulcedine dictor allecti. subinde reuoluentes. quedam tuo uissu teq
p̃sente pͥma ex parte tͥ excerpsi. Unde tam tuo ꝓuocatꝰ studio quã etiã
fultus consilio. quod prius sub archano pectoris mei latebat. tali sũ
ordine conatus perficere. uidelicet ut .xxxͣx. libros memorabilis pape
gregorii diligentia qua possem transcurrerem: & queq in eisdẽ lib̾s

Expanded text:
ectissimo in Christo ac venerabili Patri HARIMANO presbytero ADALBERTUS humillimus levitarum sempiternam in Domino felicitatem. Mecum saepius retracto, reverende Pater. creberrima circa me benignitatis charitatisque vestrae impensa beneficia, nec non etiam suavia atque satis admodum mihi delectabilia exhortationum vestrarum colloquia. Inter caetera tamen paternitatis vestrae solamina, illa non minus haeserunt animo quae de beatissimi Gregorii papae libris frequenter mirantes sive congaudentes pariterque timentes vicaria relatione contulimus. Inter eosdem nempe libros Moralia in beato Job edita, dulcedine dictorum allecti, subinde revolventes, quaedam tuo jussu teque praesente prima ex parte tibi excerpsi: unde tuo tam provocatus studio, quam etiam fultus consilio, quod prius sub arcano pectoris mei latebat, tali sum ordine conatus perficere, videlicet ut triginta quinque libros memorabilis papae Gregorii diligentia qua possem transcurrerem, et quaeque in eisdem libris
Abbreviated transcription (Latin):
Uideo aut̃. cuio alios quib ꝑ locũ magisterii exhortandi sunt officia
arguendiq cõmissa: quia ident aliquid illicitũ admitti. ⁊ ram̃ dũ quoꝵ dã
potentũ offend̾e gr̃am metuunt. arguere ñ p̃sumunt. Qt qͥs iste ẽ quiꝰ ali.¬
ud facit. nͥ uidet lupũ uenientẽ ⁊ fugit: Fugit quia tacuit: tacuit. quia
despecta ȩt̾na grã. tẽporalẽ głam plus amauit. E ece ante potentis faciem
ĩtra sui latebra ⁊ silentii abscondit: sic̃ ꝑsequtioni publice.sic occulto lo¬
cũ dedit timori. Bene de talib dr̃. Dilexerunt głiã hominũ magis quã
tam̃ tacendo xꝑm negauit. Nõ gͦ de sunt in paee eccłiȩ antixp̃i tẽptam̃ta.
Nenro itaq illa ꝑsequutionis extremȩ tẽpora. quasi sola ꝑhorrescat. Apud in¬

Expanded text:
ideo alios quibus per locum magisterii exhortandi sunt officia arguendique commissa, quia vident aliquid illicitum admitti, et tamen dum quorumdam potentum offendere gratiam metuunt, arguere non praesumunt. Quisquis iste est, quid aliud facit, nisi videt 563 lupum venientem et fugit? Fugit, quia tacuit; tacuit, quia, despecta aeterna gratia, temporalem gloriam plus amavit. Ecce ante potentis faciem intra sui se latebras silentii abscondit, et sicut persecutioni publice, sic occulte locum dedit timori. Bene de talibus dtamen tacendo Christum negavit. Non ergo desunt, vel in pace Ecclesiae Antichristi tentamenta. Nemo itaque illa persecutionis extremae tempora quasi sola perhorrescat. Apud in
Abbreviated transcription (Latin):
rauũ corpus
c̃iuncti sunt. mores more unum faciunt: eiã si hoc loca ⁊ tẽpora
scindunt. Unde fit ut ĩ ꝑuersis immitatorib ⁊ĩiquus quieq maneat.
hinc paulu s ait. Ut reuelet̃ ĩ suo tẽpore. Nã myͣsteriũ iã oꝑat̃ ĩ iquitatis.
Acsi diceret. Tunc antixp̃c manifestꝰ uidebit᷑. nã ĩ cordib ĩiquoꝵ secreta sua

Expanded text:
ravum corpus conjuncti mores unum faciunt: etiamsi hoc loca vel tempora scindunt. Unde fit ut in perversis suis imitatoribus, et iniquus quisque maneat Hinc Paulus ait: Ut reveletur in suo tempore. Nam mysterium jam operatur iniquitatis . Ac si diceret: Tunc Antichristus manifestus videbitur: nam in cordibus iniquorum secreta sua
Abbreviated transcription (Latin):
ta nobis ĩ sit uł de sit pacientia ostenditꝰ: aut cũ quedã quę nolumꝰ
p̃cipit.⁊ nr̃am nob̾ obedientiã.uł in obędientiã patefacit: aut cũ aliqua nob̾
occulta aꝑit. ⁊ aliqua abscondit.⁊ mensurã nobis nr̃e humilitatis ĩ notes¬
cit. Flagello nãq int̾rogat. cũ intẽ bene sibi ꝑtranquillitatẽ subditã. afflic¬
tionib pulsat.: sic̃ beatꝰ iob. ⁊ laudat̃ at testacione iudicis. ⁊ tam̃ ictib ẽcedit᷑
ꝑcussoris : ut eiꝰ pacientia. tanto ueriꝰ claresceret. quant o ĩ quisita duriꝰ fuis¬
set. Precipiendo aut dura nos ĩ t̾rogat: sic̃ abrabã tram suã iubet̾ egredi ⁊ ꝑgere
quo nesciebat. Et ĩ montẽ unicũ filiũ ducere:⁊ quẽ ad e̾solationẽ acceꝑat ĩ molare.
Cui nimirũ adĩtrogacionẽ bene respondenti. id ẽ. ad iussionẽ obedienti dr̃. Nluuc
cognoui qͦd timea dmn. Uel siẽ scriptũ ẽ. ⁊ep̃tat uoe dñs dẽ ur̃ ut sciat si¬

Expanded text:
atientia ostendit: aut quaedam quae nolumus praecipit, et nostram nobis obedientiam vel inobedientiam patefacit; aut aliqua nobis occulta aperit, et aliqua abscondit, et nobis mensuram humilitatis nostrae innotescit. Flagello namque interrogat cum mentem bene sibi per tranquillitatem subditam afflictionibus pulsat, sicut idem Job et laudatur attestatione judicis, et tamen ictibus conceditur percussoris , ut ejus patientia tanto verius claresceret quanto inquisita durius fuisset. Praecipiendo autem dura nos interrogat, sicut Abraham terram suam jubetur egredi et pergere quo nesciebat , in montem unicum filium ducere, et quem ad consolationem senex acceperat immolare . Cui nimirum ad interrogationem bene respondenti, id est ad jussionem obedienti dicitur: Nunc cognovi quia times Deum . Vel sicut scriptum est: Tentat vos D
Abbreviated transcription (Latin):
brũ ẽ.nͥ de quo scͥptũ ẽ. quia dix̃. sed ebo ĩ monte testam̃ti ĩlatib aquilo¬
nis. ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ simili⁊ ero altissimo: Solus quippe
altissimꝰ ita dominat suꝑ omĩt alt̾i sub ẽe̾ ñ possit. Quẽ diabolus
imitari ꝑu̾se uoluit: cũ suũ dnm querens ei sub ȩȩ̃ recusauit. Imitat᷑ gͦ di¬
abolũ. qͥs qͥ idcirco potestatẽ appetit. quia ei qui sibi suꝑna ordinacione
c̃ p̃positꝰ. sub eeꝰ fastidit. Sunt p̃terea plurima: quę quosdã ĩ ipsa pace eccłiȩ
ẽstitutos. ĩ fidele eẽ ꝓnuntiant. Uideo nãq ñ nullo ita ꝑsonã potentis
acciꝑe ut requisiti ab eo ꝓfauore eiꝰ ñ dubitent. ĩ causa ꝓximi uerũ negare.
& qͥs ẽ uerita s : nisi ille qͥdix̃. ego sũ uia ⁊ ueritas ⁊ uita: Neq eni baptista¬
Ponamꝰ gͦ ante oculos qͦs aliqͥs ꝑcontatꝰ ꝑsonã potentis accepit: ne uerbi
saltim ĩuriã pateret᷑. ueritatẽ negauit. Qd rogo iste faceret ĩ dolore penaꝵ ͥ

Expanded text:
it, sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium: similis ero Altissimo ? Solus quippe Altissimus ita dominatur super omnia, ut alteri subesse non possit. Quem diabolus imitari perverse voluit cum suum dominium quaerens, ei subesse recusavit. Imitatur ergo diabolum quisquis idcirco potestatem suam appetit, quia ei qui sibi est superna ordinatione praepositus, subesse fastidit. Sunt praeterea plurima quae quosdam in ipsa pace Ecclesiae constitutos infideles esse renuntient. Video namque nonnullos ita personam potentis accipere, ut requisiti ab eo, pro favore ejus non dubitent in causa proximi verum negare. Et quis est veritas nisi ille qui dixit: Ego sum Via, Veritas et Vita ? Neque enim Joannes BaPonamus ergo ante oculos quod aliquis percunctatus personam potentis accepit, et ne verbi saltem injuriam pateretur, veritatem negavit. Quid rogo iste faceret in dolore poenarum,
Abbreviated transcription (Latin):
uxta aliquid reserant᷑. ut homines qui se nesciunt. sibi met ipsi ⁊ ĩ notescant:
Quatenꝰ dũ quedã in telligendo cõp̃hendunt. quȩ uͦ cognoscere omino ñ possunt
eoꝵ corda sese latent᷑ ĩ quirant. si illo ⁊ diuina iudicia uł clausa ñ stimulant.
uł a ꝑta ñ inflant. hac enĩ ĩ t̾rogacione paulus ꝓbatꝰ ẽ : qui post ꝑceptã in¬
t̃̾nã sapientiã. post aꝑta claustra paradysi. post ascensũ celi t̾eii. post suꝑne
locucionis mysteria ad huc dicit. Ego me ñ arbitror cõp̾hendisse. Aꝑti gͦ¬
palpebris dĩ.ĩ t̾rogatꝰ paulue recte respondit: qui ⁊ suꝑna secreta attigit.
⁊ tam̃ in humilitate cordis sublimit᷑ stetit. Q lit̾ p̾ui quiq &iã nune

Expanded text:
notescant, quatenus dum quaedam intelligendo comprehendunt, quaedam vero cognoscere omnino non possunt, eorum corda sese latenter inquirant, si illos divina judicia vel clausa non stimulant, vel aperta non inflant. Hac enim interrogatione Paulus probatus est, qui post perceptam internam sapientiam, post aperta claustra paradisi, post ascensum tertii coeli, post supernae locutionis mysteria, adhuc dicit: Ego me non arbitror comprehendisse . Et palpebris Dei interrogatus recte respondit, qui et superna secreta attigit, et tamen in humilitate cordis sublimiter stetit. Rursum cum secreta De
Abbreviated transcription (Latin):
dĩo iungit᷑. Et ĩ ꝓsꝑis tanto sit uerior. quanto ap̃senti ipsa quã diunitꝰ ꝑ¬
tarũ multitudini pesset: qͥa apud se m̃te humił extitit. oblatã ꝓtinꝰ
tanti regimini głam expauit: moxq ad ĩfirmitatis  patrociniũ re¬
currit dicens. Obsecro dnẽ. ñ sũ eloquens. Ab heri ⁊ nudius enĩ tercius.
ex quo cepisti loqui adseruũ tuũ: tardioris ⁊ ĩpedicioris linguę factꝰ
sũ. Et se pꝰ posito: aliũ de poseit dicen. Mitte quẽ missurus e ł cce

Expanded text:
derio jungitur, et in prosperis tanto sit vilior, quanto aderio jungitur, et in prosperis tanto sit vilior, quanto atarum multitudini praeesset. Sed quia apud se mente humilis exstitit, oblatam protinus tanti regiminis gloriam expavit, moxque ad infirmitatis patrocinium recurrit, dicens: Obsecro, Domine, non sum eloquens; ab heri enim et nudius tertius, ex quo coepisti loqui ad servum tuum, tardioris et impeditioris linguae factus sum ; et se postposito alium deposcit, dicens: Mitte
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑcipienda hȩc obedit. obȩdientiȩ sibi uirtutẽ euacuat: si ad hec &iã ex
ꝓprio desidio anhelat. Neq enĩ se subobȩdientiã dirigit: qui ad ꝑcipi¬
enda huiꝰ uitȩ ꝓsꝑa. libidini ꝓpͥe ambicionis seruit. Rursum eũ¬
mundi despectꝰ pcipit᷑. cũ ꝓbra adipisei ⁊ c̃tumeliȩ inbent᷑: nisi hȩc ⁊¬
exsemet ipso animꝰ appetat. obedientię sibi meritũ minuit: quia ad
ea quȩ ĩ hac uita despecta sunt. ĩuitꝰ nolensq descendit. Addetrimentũ
quippe obędientia ducit᷑: cũ m̃tẽ adsuscipienda ꝓbra huiꝰ scłi. nequaquã
ex parte aliqua & iã sua uota comi tant᷑. Debet gͦ obędiencia ⁊ ĩ ad uer¬
sie exsuo aliquid hab̾e. ⁊ rursũ ĩ ꝓsꝑis exsuo aliquid non habere:¬
Quatenꝰ ⁊ ĩ aduersis tanto sit gloriosior. quanto diuino ordini &iã exdesi¬

Expanded text:
ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Cum mundi despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientiae meritum sibi minuit, quia ad ea quae in hac vita despecta sunt, invitus nolensque descendit. Ad detrimentum quippe obedientia ducitur, cum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi nequaquam ex parte aliqua, etiam sua vota comitantur. Debet ergo obedientia et in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in quatenus et in adversis tanto sit gloriosior, quanto divino ordini etiam ex desi
Abbreviated transcription (Latin):
to ueriꝰ hoc qͦd ageret uirtꝰ esset. quanto ⁊abono cessans auetori suo se sub¬
ditũ humiliꝰ exhib̾et. S notandũ qͦd illic dr̃. exomi ligno paradysi ędite.
deligno aut̃ scientię boni ⁊ mali ne tengeritis. Qͥ enĩ ab uno qͦs libet
subiecto ⁊̃ uetat. necesse ẽ ut multa concedat. ne obedientis mens fundit᷑
ĩtererat. si abonis omĩb penitꝰ repulsa ieiunat. Omnes aut̃ paradysi
arbores adhesũ dnẽ c̃cessit. cũ abuna ꝓhibuit . ut creaturã suã quã nole¬
bat extingui.s ꝓ uei. tanto faciliꝰ abuna restringeret. quanto adeune¬
ta latiꝰ relaxaret.S quia ñ numquã nobie huiꝰ mundi ꝓsꝑa. ñnum¬
quã iubent aduersa: sciendũ sũmoꝑe est. qͦd obedientia aliquando si de
suo aliquid habeat nulla ẽ: aliquando aut̃ si desuo aliqͥd ñ habeat mim¬
ma. Nam cũ huiꝰ mundi successus p̾cipit. cũ locꝰ suꝑior imꝑatͥn qui¬

Expanded text:
ono cessans auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunet. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam nobis hujus mundi prospera, nonnun jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando autem, si de suo aliquid non habeat, minima . Nam cum hujus mundi successus praecipitu
Abbreviated transcription (Latin):
dẽp̃tor nr̃ ĩdicat. quia hane ce iã cũ iudex uenerit seruat. Qͥd gͦ mirũ si
peccator homo obȩdientie ĩ p̾sentis uitȩ breuitate se subicit. quando han
mediator dĩ ⁊ hominũ ⁊ cũ obediente⁊ remunerat. ñ relinquit: Sciendũ

Expanded text:
demptor noster indicat quia hanc etiam cum judex venerit servat. Non ergo mirum si demptor noster indicat quia hanc etiam cum judex venerit servat. Non ergo mirum si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc Mediator Dei et hominum et cum obedientes
Abbreviated transcription (Latin):
decelo ũ ut faciã uoluntatẽ meã s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Q d enĩ
si suã faceret. eo s qui ad se ueniunt repulisset: Q e aut̃ nesciat qͦd uo¬
lunta ⁊ filii apatris uoluntate non discrepet: qui primꝰ homo
qui suã fac̾e̾ uoluntatẽ uoluit. a paradisi gaudio exiuit. scd̾e ad redẽp¬
tionẽ ueniens. dũ auoluntatẽ se patris.⁊ non suã facere ostendit. ꝑman̾e
nos ĩtꝰ docuit. Cũ gͥ ñ suã s patri uoluntatẽ facit. eos qui ad se ueniunt
foras ñ eicit. qͥa dum exẽplo suo nos obedientie subicit. uiã nob̾ egressio¬
ma claudit.hinc rursum ait. Non possum ego ameipso facere quicquã.
s sic̃ audio uidico. Nobie quippe obędientia usq ad mortẽ seruanda p̾ci
pit᷑. Ipse aut̃ si sic̃ audit iudicat. tuno quoq obedit eũ uidex uenit. Ne
gͥ nobis usq ad p̾senti uitȩ t̾minũ obedientia laboriosa appareat. re¬

Expanded text:
, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me ; quid enim , non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me ; quid enim si suam faceret, eos qui ad eum veniunt repulisset? Quis autem nesciat quod voluntas Filii a Patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, qui suam facere voluntatem voluit, a paradisi gaudio exivit, secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se Patris et non suam facere ostendit, permannos intus docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: « Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico . » Nobis quippe obedientia usque ad mortem ssicut audit, judicat, tunc quoque obedit cum judex venit. Ne igitur nobis usque ad praesentis vitae terminum obedientia laboriosa appareat, Re
Abbreviated transcription (Latin):
Obedientia quippe uictimis uire p̾ponit᷑: quia ꝑuictuna⁊ aliena caro.
ꝑ obedientiã uͦ aliena uoluntas ꝓpͥa mactat᷑. Tanto gͥ quisq din ciciꝰ placat
quanto cante eiꝰ oculos rep̃ssa arbitrii sui suꝑbia gladio p̾cepti se immo¬
lat. Qͦ contͣ ariolandi peccatum ĩ obȩdientia dr̃. ut quanta sit uirtꝰ obȩdi¬
entiȩ demonstrẽt᷑. Ex aduerso gͦ meliꝰ ostendit᷑. quid de eiꝰ laude sentiat᷑.
Si enĩ quasi peccatũ ariolandi ẽ repugnare. ⁊ quasi scelus idolatrie nolle
ad quiescere. sola ẽ quę fidei meritum possidet. sine qua quisq ĩfidelis con
uincit᷑. & iã si fidelis ẽę uideat᷑. H inc ꝑsalonionẽ ĩ ostensione obędientie dr̃
Uir obediens loquit inctoria. Uir qͥppe obędiens uictoria⁊ loquit᷑: qͥa
dũ alienę uoci humilit subdim̃. not in et ipsos ĩ corde suꝑamꝰ. hinc ĩ eu¬
uangelio uerita⁊ dicit. Cum qui uenit ad me ñeiciã foras. quia descendi¬

Expanded text:
 uictimas aliena caro, per obedientiam uero uoluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat quanto ante eius oculos, repressa arbitrii sua superbia, gladio precepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur ut quanta sit uirtus obedientie demonstretur. Ex aduerso igitur melius ostenditur quid de eius laude sentiatur. Si enim "quasi ariolandi peccatum est repugnare et quasi scelus ydolatrie nolle acquiescere," sola est que fidei meritum posvincitur, etiamsi fidelis esse videatur; hinc per Salomonem in ostensione obedientiae dicitur: Vir obediens loquitur victorias: vir quippe obediens victorias loquitur, quia dum alienae  descendi
Abbreviated transcription (Latin):
daendã uirtutẽ obȩdientiȩ occasio oportuna se p̾buit. libet hane paulo ui¬
gilantiꝰ solliciciꝰq discutẽ. ⁊ quanti sit meriti demonstrare.ola nãq uir¬
tu⁊ ẽ quę uirtutes cẽtat m̃ti ĩserit. ĩsertasq eustodit. Unde ꝯ pͥmue
homo ⁊ p̾ceptũ quod seruaret accepit. eui si se uellet obediens subdere. ad
et̾nã beatitudinẽ sine labore ꝑueniret. Hinc samuel ait. Melior ẽ obedien¬
tia quã uictimę. ⁊ auscultare magis quã offerre ad ipẽ arietum. Qñ quã¬

Expanded text:
dendam virtutem obedientiae occasio opportuna se praebuit, libet hanc paulo vigilantius sollicitiusque discutere, et quanti sit meriti demonstrare. Sola namque virtus est, quae virtutes caeteras menti inserit, insertasque custodit: unde, et primus homo praeceptum quod servaret, accepit, cui se si vellet obediens subdere, ad aeternam beatitudinem sine labore perveniret. Hinc Samuel ait: Melior est obedientia quam victimae, et auscultare magis quam offerre adipem arietum .
Abbreviated transcription (Latin):
quasi maiꝰ aliqͥd tribuen⁊.ñ cũ adsimilitudinẽ dĩ conditum. s ipsum sig¬
naculũ dĩ similitudinis dicit. Ut quo subtilior ẽ natura: eo in illum simili¬
parii⁊.⁊ iaspis. crisolitꝰ. ⁊ onix. ⁊ berillus: saphirꝰ. carbunculꝰ.⁊ smarag¬
dus. Nouẽ dixit genera lapidũ: quia nimirũ nouem sunt ordines angłoꝵ
Nã cũ ꝑsaera eloquia angłi. archangłi. throni. dnãtiones. uirtutes. princi¬
patus. potestates. cherubin. atq seraphin. aꝑta narratione memorantur:¬

Expanded text:
quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum sigquasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum Dei similitudinis dicit, ut quo subtilior est in natura, eo in illo similipazius, et jaspis, chrysolithus, onyx, et berillus, sapphirus, carbunculus et smaragdus . Novem dixit genera lapidum, quia nimirum novem sunt ordines angelorum. Nam cum per ipsa sacra eloquia angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim atque seraphim a
Abbreviated transcription (Latin):
illo. ĩ paradiso dĩ.abietez non ad equauerunt summitatẽ eiꝰ.: platam ñ¬
fuerunt eque frondib illiꝰ. Omẽ lignum paradysi ñ e̾ assimilatũ illi. &
pulchritudini eiꝰ qmi speciosum fecit eũ imultis condensisq frondib
Qͥ nãq accipi ĩ cedris abietib ꝯplatanis possunt. nisi illa celestiũ
Quę quaui⁊ excelsa sunt c̃dita. huic tam̃ nec prelata sunt. nec equata.
głoꝵ multitudo decorauit. Ista arbor ĩ paradẏso dĩ.tot quasi condensa ÷
fronde⁊ habuit. quot subse posita ⁊ suꝑnoꝵ spuum legiones attendit.
Q⁊ id circo peccans sine uenia dampnatꝰ ẽ: quia magnue sine cõparaci¬
similitudinis. plenꝰ sapientia.⁊ ꝑfectꝰ decore i delicie paradysi dĩ fuisti.
Oulta enĩ de eiꝰ magnitudine loquuturꝰ: primo uerbo cuncta cõplexus ẽ.
Qͥd nãq boni ñ habuit:. si signaoulũ dĩ similitudins fuit: De sigillo
essentialit̾ habet̃. Et licet homo adsimilitudinẽ dĩ ereatꝰ sit: angło tamen

Expanded text:
illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem ejus , erunt aequales frondibus illius; omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus. Qui namque accipi in cedris et abietibus et platanis possunt, nisi illa virtutum cQuae quamvis excelsa sunt condita, huic tamen nec praelata sunt, nec aequata, gelorum multitudo decoravit. Ista arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui idcirco peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatit perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Multa enim de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus est. Quid namque boni non habuit, si signaculum Dei similitudinis fuit? De signaculessentialiter habetur. Et licet homo ad similitudinem Dei creatus sit, angelo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ipsã pretendit iusticiã. uenundare minime ueretur. Iuste gͦ uustũ exequi. ẽ nas¬
sertione iustieiȩ. eandẽ ipsa iusticiã querere. Sepe recta agimꝰ: ⁊ neq̃quã p̃mia. ne¬
quaquã laudes ab hominib expectamꝰ. S: tam̃ mens i sui fiducia erecta: his aqͥt
nil expetit. plac̾e c̃tepnit. eoꝵ iudicia despicit: seq male lib̾am ꝑ abruta elati¬
onie rapit. Et ĩ de subincio peiꝰ obruit : unde quasi deuictis uicus nullis se ap¬

Expanded text:
uitur, qui ipsam, quam praetendit, iustitiam venundare minime veretur. Iuste ergo iustum exequi est, in aduitur, qui ipsam, quam praetendit, iustitiam venundare minime veretur. Iuste ergo iustum exequi est, in adsertione iustitiae eandem ipsam iustitiam quaerere. Sępe recta agimus, ut nequaquam praemia, nequaquam laudes ab hominibus / expetamus; sed tamen mens in sui fiducia erecta his, a quibus nil expetit, placere contempnit, eorum iudicia despicit seque male libera per abrupta elationis rapit, et inde sub vitio peius obruitur, unde quasi devictis vi
Abbreviated transcription (Latin):
to gladio gradientib uita trueidet᷑. Cũq ꝓposite utilitatis intenero ad studia pͥuata
deducit. horrendo mͦ unũ idẽq opus culpa ꝑagit. qͦd urtꝰ inchoauit ⁊sepe & ab ipsie
exordiie aliud eogitacio expetit: aliud actio ostendit.⁊ epe se fidelẽ sibi nec ipsa cogi¬
tacio exibet: qͥa aliud ante oculo⁊ mñtis uersat. & longe ad aliud ex intencione fes¬
tinat. Nã pleꝵq non nulli t̾rena premia appetunt. & iusticiã defendunt: eq mno¬
center estimant: & ex̧ defensores rectitudinis exultant. Qͥb si spee num mi subtrahit᷑.
adefensione iustieiȩ ꝓtinus cessat. Et tam̃ defensores se iusticiȩ cogitant: sibiq se rectoe
asserunt: qͥ nequaquã rectitudinẽ s nũmos querunt. Cont᷑ quo bene ꝑmoysen dr̃.¬
Iuste qͦd iustũ est exequerie. In iuste qͥppe qͦd uistum ẽ exequit. qͥ ad defensionẽ iusticie

Expanded text:
to gladio gradientium vita trucidetur. Cumque propositę utilitatis intentio ad studia privata to gladio gradientium vita trucidetur. Cumque propositę utilitatis intentio ad studia privata deducitur, horrendo modo unum idemque opus culpa peragit, quod virtus inchoavit. Sępe et ab ipsis exordiis aliud cogitatio expetit, aliud actio ostendit. Sępe etiam fidem sibi nec ipsa cogitatio exhibet, / quia aliud ante oculos mentis versat et longe ad aliud ex intentione festinat. Nam plerumque nonnulli terrena praemia appetunt et iustitiam defendunt seque innocentes aestimant et esse defensores rectitudinis exultant. Quibus si spes nummi subtrahitur, a defensione protinus iustitię cessatur. Et tamen defensores se iustitię cogitant sibique se rectos adserunt, qui nequaquam rectitudinem, sed nummos quaerunt. Contra quos bene per Moysen dIniuste quippe, quod iustum est, exequitur, qui ad defensionem iustitię
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ignorat: cont̾ ut̾q quid suꝑ ẽ nͥ ut recta quȩ agimꝰ sciendo nesciamꝰ. ut hȩc
&e recta estimemꝰ ⁊ minima. quatinꝰ ad custodiã sensificet animũ scientia rectitudi¬
mies. ⁊ itumorẽ ne eleuet estimatio imorationis: S sunt ñ nulla que sciri a nob̾
facile nequeunt: &e iã cum gerunt᷑. Nam sepe recto studio cont᷑ delinquentiũ eulpas
accendim : & eũ ult ȩquitatis metas ꝑiram rapim̃. hoc zelũ iuste districtionis esti¬
mamꝰ. Sepe officiũ p̃dicationis assuminiꝰ: ut ꝑhoc fr̃ne utilitati seruiamue.
S nͥ placeamꝰ quib loqͥm: nequaquã libent accipit̾ quod p̃dicamꝰ. Cũq plaẽe
mene utilit̾ studet. ad amorẽ laudis ꝓpͥȩ turpit defluit : & quȩ acaptiuitate uicioꝵ alio
curabat eruere. ipsa siunie fauorib incipit capta seruire. Qs latrunenss qͥppe est ap¬
petitꝰ humanȩ laudis: qͥ recto itinere gradientib ex latere uingit᷑. ut ex oeultie edue¬

Expanded text:
orat; sed contra utraque quid superest, nisi ut recta quae agimus sciendo nesciamus, ut haec et recta aestimemus, et minima, quatenus et ad custodiam sensificet animum scientia rectitudinis, et in tumorem non elevet aestimatio minorationis? Sed sunt nonnulla quae sciri a nobis facile nequeunt, etiam cum geruntur. Nam saepe recto studio contra delinquentium culpas accendimur; et cum ultra aequitatis metas per iram rapimur, hoc zelum justae districtionis aestimamus. Saepe officium praedicationis assumimus, ut per hoc fraternae utilitati serviamus; sed nisi placeamus cui loquimur, nequaquam mens utiliter studet, ad amorem laudis propriae turpiter defluit; et quae a captivitate vitiorum alias curabat eruere, ipsa suis favoribus incipit capta servire. Quasi latrunculus quippe est apis humanę, qui recto itinere gradientibus ex latere iungitur, ut ex occultis educ
Abbreviated transcription (Latin):
de monstrare: Qa quanto ad illũ ueriꝰ  ꝑbona oꝑa surgimiꝰ: tanto sub¬
tiliꝰ uite nr̃ȩ sorde⁊ agnoscimꝰ: quib ab eiꝰ inundicia discordamꝰ. Subdit᷑ etiã.
Et ab hominabunt᷑ me. uestim̃ta mea. Qd enĩ uestim̃ti nomine.nͥ hoc t̾renum
corpue expͥmit .ͥ qͦd indutũ aĩa tegit᷑. ne insubtilitatiͦs suȩ substantie nuda uide¬
at :. Hinc ⁊ enĩ salomon ait. Omi tẽpore sint uestiñta tua candida: id ẽ mbra cor¬
poris asordidis actib munda. hinc esayas dicit. Uestimentũ mixtũ sanguine
erit in cõbustionẽ. Sanguini qͥppe uestim̃tum miscere ẽ: desid̾iis carnalib corpꝰ

Expanded text:
demonstrare, quia quanto ad illum verius per bona opera surgimus, tanto subtilius vitae nostrae sordes agnoscimus, quibus ab ejus munditia d vestimenta mea. Quid enim vestimenti nomine nisi hoc terrenum corpus exprimitur, quo induta anima tegitur, ne in subtilitate suae substantiae nuda videatur? Hinc etenim Salomon ait: Omni tempore sint vestimenta tua candida ; id est, membra corporis a sordidis actibus munda. Hinc Isaias ait: Vestimentum mistum sanguine erit in combustionem . Sanguine quippe vestim