comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
zaniis c̾cico admixt᷑ dicente dñõ. iimicꝰ homo hoc feat
hoĩe ip̃m dya ᷝ ͥ ̃ uocans. et ex noĩe corꝑ caput designab
quia dya ᷝ ͥ corpus fuit alpostata quippe anᷝꝰ om̃ caput
est miquoꝵ et huiꝰ capit corpus sunt omẽs iniqui siq
cũ mẽb̾r suis unꝰ est et sepe qd corꝑi eiꝰ dicit᷑: ad eum
pociꝰ rͥferat᷑ Rursũq ꝙ ilłi ad meb̾ra ipiꝰ itoꝵ deriuet᷑

Expanded text:
zaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designansquia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque cum membris suis unus est, ut saepe quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur. Rursum quod illi ad
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝙ̃ cta mã dest̾psimꝰ lectoi̾ et eas s̾pturas q̃ addi¬
aliquid dicamꝰ quatq̃ ex hys q̃ dicta sunt agnoscat au
sit intelligimꝰ si pꝰ qd nõ sit faciendꝰ agnouerimꝰ iaer
dus ẽ pͥmũ quid cau̾e̾ dẽat ac deinde informãdꝰ qualitꝰ
ea q̃ sunt agenda ꝑficiat Dicendũ quoq quid sit ꝙ er
tanta turba discenciũ . quoꝵ młti et ingenio pollent e
et tardi ad intelligẽd̃ h ͦ maxime mouet: et nõ indignã
q̃snone uidet᷑ uñ h ͦ accidat ꝙ duo pari ingenio et qull
studio uni lectiomi intendũt nec tñ sili effitũ eiq inedi¬

Expanded text:
materiam praescripsimus lectori, et eas scripturas, quae ad dialiquid dicamus, quatenus ex his quae dicta sunt, agnoscat, csit intelligimus, si prius quid non sit faciendum agnoverimus; dus est primum quid cavere debeat, ac deinde informandus qualiter ea quae sunt agenda, perficiat. Dicendumque est quid sit, quod ex tanta turba discentium, quorum multi et ingenio pollent, eet tardi ad intelligendum, hoc maxime me movet, et dignum quaestione videtur, unde hoc accidit, quod duo pari ingenio, et aequali studio uni lectioni intendunt, nec tamen simili effectu ejus intell
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbis uero oris sui illaqueatꝰ est. at ꝓp̾ys sermonibꝰ captus. quia
dũ ꝯmissis sibi cogit᷑ bona dicere. ipsũ prius necesse est que dixe¬
rit custodire Illaqueat᷑ igit uerbis oris sui.dũ raicione exigẽte
constringitur. ne eiquita ad aluid quã ãmonet r̾laxetur: Unde
apud disirictu iudice cogit᷑ tanta in opere exsolue̾ quanta¬
cum consat a liis roce p̃cepissez uobi et bene mox ex horta¬

Expanded text:
Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quantaeum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
nequiuerint. faltim dese. isti ne subditoꝵ erratibꝰ iudicent᷑ ecia¬
si se iã dese securos inueniũt: illi ut tanto cirta se solliciciꝰ iuuãt
quanto eos aliena cura non implicat. isti uero ut sit alioꝵ curas
expleant. quatenꝰ et sua agere non desistant. et sit in propria solli¬
citudine ferueant. ut a cõmissoꝵ custodia minime torpescant:
qlli enĩ sibi met uacanti dicit᷑. uade ad formitã o piger. et consi¬
dera uias eiꝰ et disce sapienciã. iste aũt terribilit̾ ãmonet᷑ cum
dicit᷑: gili mi si spoponderis ꝓ amito tuo. defioisti apud extrri
neũ manũ. et laq̃atꝰ es uerb̃ oris tui. et captus pp̃iis sermo¬
nibus: Spondere namss ꝓ amico est. aliena animã in piculo
sue quersacionis accipe Unde et aput extraneũ manꝰ defigi¬
tir. quia aput curã sollicitudinis que ante deerat. mens ligat᷑.

Expanded text:
nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamnequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
liter aotionendi sũt subditi.atq alit̾ płati: qllos ne subiet¬
cio conterat. istos ne locus supior extollat. illi ne minus
que iubent᷑ impleant isti ne plus iusto iubeant que ꝯpleant᷑.
illi ut humiliter subiaceant. isti ut temꝑant᷑ p̃sint: nam qd ĩ¬
telligi et siguralit᷑ potest. illis dicit᷑ fily obedite parentibꝰ ue¬
stris in dño. Isas uero p̃cipnt᷑. Et patres nolitead iracũdiã ꝓuo
care filios ur̃os: illi distant quomõ ante occulti arbitris ocu¬
los sua intiora ꝯponãt. isti eciã quomͦ cõmissis sibi exempla bñ
uiuendi exteriꝰ p̃beant: Gaire etenĩ p̃lati debent: quia si ꝑuersa
umquã ꝑ petrant. tot mortibꝰ digni sũt quot ad subditos suos
ꝑdicionis exempla transmittũt: Unde necesse est ut tanto se
caucius a culpa custodiant.quanto ꝑ piua que faciĩt nõ soli mo¬
riunt᷑. s alioꝵ anime rei sunt. quas prauis exempẜ destruxerũt¬
ammonendi illi sũt ne distrctius pumant. si absoluti repperiri

Expanded text:
liter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam quod intelligi et figuraliter potest, illis dicitur: Filii, obedite parentibus vestrvocare filios vestros . Illi 38 discant quomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxeruntadmonendi sunt illi; ne districtius puniantur si absoluti reperiri
Abbreviated transcription (Latin):
circuitu et intꝰ oculis plena destribunt᷑: dignũq est ut cuncti
qui p̃sunt intus atq in circuitu oculos habeant: quatenꝰ et in¬
t̾no iudici in semetipsis placere studeant. et oxempla uite exte¬
riꝯ p̃bentes. ea eciã que in aliis sunt corrigenda dep̃hendant: Am¬
monendi sut subditi. ne prepositoꝵ suoꝵ uitã temere uidicent.si qͥd
eos fortasse agere xͥpħensibilitꝰ uident. ne unde recte mala edar¬
guunt. inde ꝑ elacionis ipulsũ in ꝓfrĩdiora mergant᷑ Anmo.¬
nendi sũt ne cũ culpas ip̃ositoꝵ considerant contra eos audacio¬
tamen diuino timore constriti. ferre sub eis iugũ r̾u̾encie non
recusent: Qs̃ meliꝰ ostendimꝰ. si dauid factũ in mediũ dediucai¬
mub Baul quippe ꝑsecutor cũ ad pͥgandũ uentre speliuicã fuis¬
set ingressus. illic cũ uiris suis dauid in erat. qui in tam longo

Expanded text:
circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde mala recte redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciotamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deduca Saul quippe persecutor, cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo
Abbreviated transcription (Latin):
iugilare bene uiuẽdo non sufficit. si nõ et illũ cui pre est a
pectati corpore disiungit: Bene aũt dicit: Ne dederis sompul
oculis tiuib. nec dormitent palpebre tue. Compnũ quippe oci¬
lis dare est. intencione cessante subditoꝵ curã omnino negligõ
Palpebre uõ dormitant. cũ cogitaciones nr̃e.eaq in subdi¬
tis arguenda cognoscunt. pgredine deprimẽte dissimulant
polene enĩ dormire est. cõmissoꝵ acta. nec scire nec corrigere
mon aũt dormire. s dormitare Ẽque quide rphendenda sunt
cognosce̾. s tamen ꝓpt̾ mentis tedium. dignis ea intrepaconib
nõ emiẽdare: Dormitãdo uͦ oculꝰ ad plenissimũ sompnũ ducit᷑
quia dũ plecũq qui p̃est malũ quod̾ cognostit non r̾secat. Ad
hoc quandoq negli gentie sue merito ꝑͥuenit. ut qd a subiectis
cuspectionis studiũ oculos ꝑ uigiles intus et in circuitu habeãt
celi animalia fieri contendant: Ostensa quippe teli aminalia in

Expanded text:
vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis cumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in
Abbreviated transcription (Latin):
ut in se semꝑ humilitate condicionis aspiciãt. domini uͦ
ut nature sue qua equalit̾ sunt cũ serius conditi memoriã nõ a
illius suꝑbiendo condicũt. Domini quoq ãmonẽdi sũt quia ꝯ¬
ira deum de munere eiꝰ supbiũt. si cos quos ꝑ condicionẽ tenẽt
subditos equales sibi ꝑ nature ꝯsorciũ nõ agnoscũt Isti am

Expanded text:
in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae qua aequaliter sunt cum servis conditi, memoriam non aillius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscu
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙ̃ debitũ r̾ddat p̃miũ bene oꝑandi aipsa libertas aud̾iat cũ¬
dez grẽ p̃cone dicente. Deus est enĩ qͥ oꝑat᷑ in uob̾ et uelle
ris. neq currentis s miserẽtis ẽ dei cum ꝓcul dubio si homo
eius etatis est. ut racione non utat.non possit crede̾. spera̾e̾. di¬
ligere. nisi uelit nec ꝑuenĩe ad palmã suꝑne uocacion dei. insi¬

Expanded text:
tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumtanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem dicentem, Deus est enim qui operatur in vobis et velle tis neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare et diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supe
Abbreviated transcription (Latin):
nõdũ est liber ad oꝑandũ bene. n̾ se uana suꝑbia inflatꝰ ex¬
tollat: Quã cohibet apłꝰ dicens. Grã salui facti estis ꝑ fidẽ
Et neipsam sibi saltem fidem sic arrogarent. ut nõ intelli¬
gerent diuinitꝰ esse donatã. sic ide aplus alio loco se dicit ut
nõ ex uos. s dei donũ est. nõ ex opibꝰ ne forte qͥs extollatur
Et ne putarent᷑ fidelib bona opera de futu̾a. rursũ adiecit. sp¬
sius enĩ sumꝰ sigmẽtũ. creati in xp̃o iħũ in oꝑibꝰ bonis. quep
parauit deus ut in illis ambulemꝰ. Tunc go uere efficim lideri
cum deus nos fingit. iõ format et creat. nõ ut homines ꝙ iam
fecit. ẜ ut bomi gõmines sumꝰ. ꝙ nũc grã sua facit. ut simus
us. Neq eni cor eiꝰ qnͣtũ ꝑtinet ad natiã cordis humani:
ñ iam creau̾at deus. Ite ne quisꝙͣ et si nõ de oꝑibꝰ de ipso glo

Expanded text:
nondum est liber ad operandum bene, nisi se vana superbia inflatus exnondum est liber ad operandum bene, nisi se vana superbia inflatus extollat? quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem . Et ne ipsam sibi saltem fidem sic homines arrogarent, ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco dicit se, ut non ex vobis sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursum adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Hinc ergo efficimur vere liberi cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, ut simus us . Neque enim cor ejus, quantum pertinet ad naturam cordis humani, ntas a Deo. Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glor
Abbreviated transcription (Latin):
utens homo: et se ꝑdidit et ipsũ. Sicit qui ocidit. uti¬
q non nͥ uiuendo se occidit. s se occidendo nõ uiuit. nec seip̃m
pot̾i̾t resustitare cũ ocaderit. ita cũ libero arbitrio pettaretur.
uictore peccato amissũ ẽ libeꝵ arbitũ. si quo enĩ q̃s deuictꝰ
est. hiuiꝰ et seruꝰ addictꝰ est. Petri certe ẽ ista sentẽtia. Que
cũ uera sit.qualis queso põt serui addicti esse libertas. nͥ quan¬
do eũ pectare delectat. Liberalitꝰ enĩ seruit. qui sui dñi uolũ¬
tate libent̾ facit : at ꝑ h̃oc ad pectandũ liber est qui pectati
seruus est. Unde ad iuste faciendũ liber nõ erit. nͥ a peccato
liberatꝰ. esse iusticie ceꝑit seruus. Ipã ẽ uemi libertas ꝓptꝰ recte
faciendi licenciã. simul et pia seruitꝰ ꝓpt̾ pcepti obedientiã. E
ad benefaciendũ ista libertas unde erit homini addicto et
tunc uere liberi eritis: Qd antequã fieri in homine incipi¬
at. quomͦ quisquã de libero arbito in bono glat᷑ oꝑe. qui

Expanded text:
utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et tunc vere liberi eritis . Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in qua quaĩ quodã p̃cedẽtiũ fructu in h̃it uita etiã q̃ sit bo¬
cr̃ d̾ iudiciis dei loq̃tet᷑ ꝯmẽdãs ea statĩ subuxoit in custo¬
diendis illis r̾tribucio multa/ De hys qn̾q gdibus p̾mꝰ
Et de mediis quide qnͣto quis plues ascenderit. tarito ꝑfecti¬
or erits uĩ grã p̾ma lectio intelligenciã dat. Ecd̃i medi¬
tacio ꝯsiliũ p̃stat Tercia ot̃o petit. Er̃ta oꝑacio q̃rit Quli

Expanded text:
in hac vita, etiam quae sit bocum de judiciis Dei loqueretur, commendans ea, statim subjunxit: In custodiendis illis retributio multa . De his quinque gradibus: primus perfectorum; Et de mediis quidem quanto plures quis ascenderit, tanto perfectior erit; verbi gratia: Prima lectio intelligentiam dat, secunda meditatio consilium praestat, tertia oratio petit, quarta operatio quaerit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
perbiã nõ ecũpat. nedũ fortasse in moderatiꝰ lingue eis liber¬
tas concedit᷑ iute ab hys humilitas amittat᷑ Eciend̃ quoq qd
oporceat. ut rectores boni placere homibꝰ appetãt. s ut sue esti¬
macionis duliedine ꝓximos maffectũ recitatis crahant. nõ
ut se amari desidec̾ent s ut dilectione suã quasi quãdã uiã
faciant. ꝑ quã corda audienciũ ad amore conditoꝵ introdu¬
cant adifficile quiipe est : ut qualib recta denũciatis pdicator
qui non diligit᷑ libent audiat᷑ Debet ergo qui pest studere
se diligi. quatenꝰ possit audiri. et camẽ amore suuĩ ꝓ semet¬
ip̃o nõ querẽ. ne inueniat᷑ ei cui seriire ꝑ officiũ cernitur
cũ sur nobis srridii occulta manifestat dicens Sĩc et ego per
oiã omibꝰ placeo: qui tameri ruesus dicit: Si ad hũt homi¬
ꝯuo platere. xpi seruus nõ essem pplacet paulꝰ.et nõ placet

Expanded text:
perbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis liberperbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amfaciant per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est ut quantumlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur libenter audiatur. Debet ergo qui praeest studere se diligi, quatenus possit audiri; et tamen eorum amorem pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem : Placet ergo Paulus et non placet,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝓbe de tẽꝑali pt̃ãte głant. libet ut licent᷑ et illicita faciante
⁊ subditoꝵ nemo ꝯtradicat: Qui ergo praua studet agere ⁊
tamen adhec ceteros tacere. ipse sibi met testis est. quia plus
reritate se appetit diligi. quã contra se nõ uult defendi: Memo
quippe est qui ita iuuat: ut aliquaten ꝰ nõ delinquat: Ille gͦ¬
seipso ampłiꝰ uitatem desiderat agari: qui sibi a nullo uult
contra ueritate parti: Ihnic etem̃ petrꝰ increpacionẽ pauli li¬
benitꝰ accepit. Hhinc dauiod correpcione subditi quilitꝰ audiuit
quia rectores boni dũ pͥuato diligere amore se nescuĩt libere
puritatis uerbũ a subditis ꝑ obsequiũ humilitas ĩredũt: Bed
int᷑ hec necesse est ut cura regimitus. tãte moderacioꝵ arte
tempet᷑ quatenꝯ subditoꝵ mens ai queda recte sentie potue¬
rit sic in uocis libertate de ꝓdeat ut tamen libertas in su¬

Expanded text:
improbe de temporali potestate gloriantur, libet ut licenter illicita faciant, improbe de temporali potestate gloriantur, libet ut licenter illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere, et tamen ad haec vult caeteros tacere, ipse sibimet testis everitate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille eipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in su
Abbreviated transcription (Latin):
tacione recłinãtes. blanda adulacione iefouere: quãi em̃ puliul¬
lo aibitũ : iuteruitasisꝰ caput iacentis excipit. cũ correption
durritia pectanti subtrahit᷑ eiq mollicies fauoris adhibet᷑ ut ĩ
errore mollitꝰ iacet. quẽ missa asperitas q̃dictionis pulsat:
an hec rectores qui semetipsos diligũt.his ꝓcuł dubio exhibent
a quib se noceri posse in studio gle temꝑal timent. Mara
quos nichil contra se ualere conspiciũt. hos miniꝵ asperitate
semp regide inuectionis p̃riũt. Nũquã clemeritet ãmonent.ẜ
pastoras mansuctudims obliti iure dominacionis terrent : Quos
recte ꝑ ꝓphia diuina uox increpat dicens. uosaut cũ asperita¬
re imꝑabutis eis. et cũ potencia plus enĩ se suo auctore diligẽ¬
tes iactantꝰ erga subiectos erigũt. nec quid agere debeant. sed̃
quid ualeant᷑ adtendũt. nich̃il de subseguenti iudicio metĩt.

Expanded text:
tatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulviltatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitate rigidae semper invectionis premunt, nunquam clementer admopastoralis mansuetudinis obliti jure dominationis terrent, quos recte per Prophetam divina vox increpat, dicens: « Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia , » plus se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt, nihil de subsequenti judicio metuunt
Abbreviated transcription (Latin):
studiose interiom penetrat. cũ ꝓuide exteriora submimgrat.
se magis a subditis diligi quã ueritatem querat.ne cũbon
atio ꝯ fuliꝯ amũdo uidet alienus hunc auctori reddat ex¬
traneu amor siub Hostis̃ nãq r̾demptoris est qui ꝑ rectaro¬
pera que facit ei ꝯ uite ab̾ ecclia amari ꝯcuipisat. quia adulti̾ne
pogitarionis reus est.si plaie̾ puer sponse oculis appetit ꝑ spe
sponsus dona eransinisit: Qui nimiꝵ amor ꝓpriꝰ cũ rectoris mẽ¬
fe nperit aliquãdo hãt mordinate ad mollicie asiqñ uero ad
asperitate rapit Eo amore etem̃ suo mens rectot ĩ mollicienp
pertit ᷑ quia cũ pectãtes subditos rspicit. ne erga hunc coꝵ diset¬
rio torpeat oripere nõ psumit ilõnuꝙͣ uero errata sabto
pus ot futiũt ceruitalia sub capit uniuse etatib ad capiendais
animas: Puluillos quippe sub om̃i cubito manꝰ est ponere.
audentos a sua rectitudine animas. atq in huiꝰ mũdi se delec¬

Expanded text:
studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditnus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delec
Abbreviated transcription (Latin):
Lerũq uͦ qui p̃esse ꝯcupiscũt. adusũ sue libidinis instru¬
mentũ aplĩci sermonib arripiũt quo ait: Si quis epãtũ
desiderat. bonũ opus desiderat: Qui tñ laudans desideriũ in
pauorem uertit protinꝰ qđ laudauit. cũ r̾pente subiengit
saria subsequent᷑ enumerat. que sit irrpq̃esibilitas ipsa
manifestat: et fauet ergo desiderio. et terret ex p̃cepto Ac
silapte dicat. Laudo qd queritis. ẜ pͥus discite quid q̃ratis.
nedũ uos metipõs metrei negligitis. tanto fedior urã re¬
p̃hensibilitas appareat. quanto et a cũctis conspiti in hono¬
ris arce fescinat Magnꝰ enĩ r̾gendi artifex fauoribꝰ impes¬
lit. terroribꝰ i̾trahit. ut auditores suos et descripto irrep̃hensi¬
bilitatis culmine estaigat a suꝑbia et officiũ laudãdo qd̃ q̃rit᷑

Expanded text:
lerumque vero qui praeesse concupiscunt, ad usum suae libidinis instrumentum Apostolici sermonis arripiunt, quo ait: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat ; qui tamen laudans desiderium, in pavorem vertit protinus quod laudavit, cum repente subjungit: tum necessaria subsequenter enumerat, quae sit irreprehensibilitas ipsa manifestat. Et favet ergo ex desiderio, et terret ex praecepto, ac si aperte dicat: Laudo quod quaeritis, sed prius discite quid quaeratis; ne dum vosmetipsos metiri negligitis, tanto foedior vestra reprehensibilitas appareat, quanto et a cunctis conspici in honoris arce festinat. 9 Magnus enim regendi artifex favoribus impellit, terroribus retrahit, ut auditores suos et descripto irreprehensibilitatis culmine restringat a superbia, et officium laudando quod quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
magistri uoce nec ipĩ mtrant nec alios intrare prittũt Qu ꝯ¬
siderandũ quoq est. quia cũ iausã populi electus p̃sul suscipit.
quasi ad egrũ medicus accedit Gi ergo ad huc in eiꝰ oꝑe passio¬
nes riuũt: qua p̃sumpcione ꝑcussũ mederi properat. qui in

Expanded text:
vocem Magistri, nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt . Convocem Magistri, nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt . Cononsiderandum quoque est, quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc in ejus opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
q inueniat: ne in appetitu se culmminis imago cogitationis illu¬
dat: Quãiuis plerũq in occupacione r̾giminis ipẽ quoq boni
opis usus ꝑdit᷑ qui in tnͣquillitate tenebat᷑  quia quieto mari
recte nauim et imꝑitꝰ nauta dirigit. turbatis aũt tẽpestatũ
se cõfundit: Quid nãq ẽ potestas culminis. n tempestas m̃¬
tis: In qua cogitacionũ semꝑ ꝓcellis nauis cordis quatit᷑. quc
illucq incessantꝰ impellit᷑. ũt ꝑ r̾pentinos excessus oris et o¬
ueniat uirtutibꝰ uacuus. nec coactus acced̾at. Ille si omnino
renitit᷑ : taueat ne acceptã peccuniã in sudariũ ligans de eius
occultacione iudicet᷑: ppetumã quippe in sudariũ ligare. ẽ per¬
cepta dona sub ocio lenti corpis abscondere At contra iste cũ
regimen appetit adtendat. ne ꝑ exemplũ praui oꝑis phariseoꝵ
more ad ingressũ regni tendentibꝰ obstaculũ fiat: qui iuxta

Expanded text:
que inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illuque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Plerumque in occupatione regiminis, ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquillitate tenebatur: quia quieto mari recte navem et imperitus nauta dirigit, turbato autem tempestatum confundit. Quid est potestas culminis, nisi tempestas mentis, in qua dum cogitationum semper procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et oveniat; virtutibus vacuus, nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudario ligans,de ejus occultatione judicetur. Pecuniam quippe in sudario ligare, est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. At contra iste, cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis, pharisaeorum more, ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat. Qui juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc pauida cũ querit. audax cũ ꝑuenent: Timens enim
ue non ꝑueniat. trepidat: Gz r̾pente ꝑueniens. iure sibi hoc de¬
bitũ ad qd̾ ꝑuenerit putat Cumq ꝑcepti pn̾cipatꝰ officio ꝑ¬
frui secularitꝰ ceꝑit. libent᷑ obliiscit᷑: quid quid r̾ligiose cogi
tauit. Unde necesse est. ut cũ cogitatio extra usũ ducit᷑ ꝓtinꝰ
mentis oculus ad opera mnͣsacta reuocet᷑ Ac penset quisqͣ quid
subiectus egerit. et repente agnoscet. si płatus bona age̾ que ꝓ¬
posuerat possit. quia ne quaqͣuã ualet in culmine humilitatẽ dis¬
cere. qui in imis positꝰ non desiit suꝑbire: Nescit laude cũ sup¬
petit fugere : qui ad hant didicit cũ deesset anhelare: Me q̃quã
unicere potest auaritiã. quãdo ad multoꝵ sustẽtatione tendit.
is. cui sufficere ꝓpi̾a net soli potuerũt Ex ante acta gͦ uita se q̃s¬

Expanded text:
ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitavit. Necesse est enim ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur, ac penset quisque quid subjectus egerit. Et repente cognoscit si praelatus bona agere, quae proposuerit, possit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit, fugere, qui ad hanc didicit, cum deesset, anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tendit is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex ante acta ergo vita se quis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ opus desiderat Ipse sibi restis est qui epãtũ appetit: qr
nõ ꝑhunt. boni oꝑis ministeriũ s honoris głam q̃rit Qare
quippe officiũ nõ solũ nõ diligit omnino s nescit. qui ad cul¬
men regiminis anhelans. in occulta meditacione cogitacion
ceteroꝵ subiectione pascit᷑.laude ꝓp̾ia letat᷑. Ad honore cor eleuat.
reꝵ affiuenciũ habũdãcia exultat: Mũdi ergo luꝵ t̃rit᷑ sub̃
huiꝯ honor specie quo mũdi destrui lucra debuerũt: Cumq
mens humilitatis culmẽ arriꝑe ad elacione cogitat. qd foras
appetit intus inmutat.u
nõnulla quoq tona opera anmo ꝓponunt. et quãuis hͦ
etacionis intẽcione appetant. oꝑaturos tamen se magna per¬
tractant. fitq ut aliud inimis intencio supprimat. aliud trac¬
tantis anmo suꝑficies cogitacionis ostendat: Mam sepe sibi de
se ipsa mens mentit᷑ et fingit se de bono oꝑe amare qd nõ amat
de mũdi aũt glia ñ amare qd amat. Que pn̾cipaiꝰ appetens fit

Expanded text:
tit, qui non per hunc boni operis ministerium, sed honoris gloriam quaerit. Sacrum quippe officium non solum non diligit omnino, sed nescit, qui ad culmen regiminis anhelans, in occulta meditatione cogitationis caeterorum subjectione pascitur, laude propria laetatur, ad honorem cor elevat, rerum affluentium abundantia exsultat. Mundi ergo lucrum quaeritur sub ejus honoris specie quo mundi destrui lucra debuerunt. Cumque mens humilitatis culmen arripere ad elationem cogitat, quod foris appetit, intus immutat. nonnulla quoque bona opera animo proponunt; et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant; fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens ipsa mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat: quae principari appetens, fit
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. et suꝑ excelsos angulos uenit. quia ira extremi iudicis
humana corda et defensiomibꝰ ctra ueritate claustra destruet
et duplicitatisꝰinuoluta dissoluet Tũnc emi̾ munite ciuita¬
tes cadunt. quia mẽtes deo mpenetrate dampnabũt᷑: tunt ex¬
celi anguli corruũt: quia corda que se ꝑmpuritatis pdenciã

Expanded text:
nitas, et super omnes angulos excelsos , quia ira extremi judicii ira humana corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involuta dissolvit. Tunc enim civitates munitae cadunt, quia mentes Deo impenetratae damnabuntur. Tunc excelsi anguli corruunt, quia corda quae per puritatis prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ debitoribꝰ nr̃is. ueꝵ eciã ne peccemꝰ. ut regat ꝓpt̾ qd
dicim.i. ne nos inferas inteptacione. Ille rogañdus ẽ
cui di in ꝓsalimo. Dñs illuiacio mea. et salus mea. ut
ut agat᷑ pleꝵ q infirmitate nõ agit᷑. quia timor et pu¬
dor est displicendi dũ plus delectat hominũ existima¬
cio quã iusticie. qua se quisq humiliat penitendo. uñ
non solũ cũ agit penitencia. ueri eciã ut agat᷑ dei mise¬
ricordia necessaria est. Alioquin nõ diceret apłꝰ de irbus¬
dam ne forte. det illis deus penilẽtiã. Et ut petin amare
fleret p̃misit euagelista et ait respexit eũ dñs. Qui uͦ
uini muneꝵ largitate.et in hac obstinatione mentis diem
daudit extremũ. reus ẽ illo in remissibili pctõ in spm̃ sitmm
proptꝰ hoc solũ constripto libello enucleantissime ꝙnti ̃po¬
tui disputaui

Expanded text:
us debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, et ait: Respexit eum Dominus . vini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiritum propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quantum potui, disputavi
Abbreviated transcription (Latin):
sit quedã uita et occulta que nõdũ motibꝰ riuentis appa¬
reat. Mã negare uixisse puerperia. que ꝓpt̾ea mẽbratim
secant᷑iut eicicait᷑ ex uter p̃gnãnũ ne matres quoq si
mortua ibi rlinquant mẽbra occidant impudencia minia
uidet᷑. Ex quo aũt incipit homo uiu̾e̾ ex illo iã mori põt.
Mortuus u̾o ubicũq illi mors potuit euenire quomodo

Expanded text:
sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appasit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi
Abbreviated transcription (Latin):
bet dubitare xpĩanꝰ. Wnde pͥmo occurrit de abortiuis feti¬
bus questio qui iam quide nati sut in uteris matꝵ ẜ nõ¬
dũ ita ut euã possint renasa. Si enĩ r̾surrecturos eos dix¬
orimꝰ dehys qui iam formati sunt coleraiꝰ pot̾ rtꝵq qđ
domina que ꝯcepta non fuerait. Sz guis negare audeat
et si affirma̾e non audeat. id acturã r̾surrectione ut q̾t¬
quid forme defuerit impleat᷑. atq ita nõ desit ꝑfectio que
accessura erat tempore. quemadmod̾ nõ etũt uitia. que
accesserãt temꝑe. ut neq in eo ꝙ aptũ et ꝯgruũ dies alla¬
niri fuerãt natura fraudet᷑. neq in eo qd̃ aduersũ atq con¬
trariũ dies actulerant natura turpet. neq in eo qd adu¬
sum s integret᷑. qd nõdũ erat integrum. sic̃ in staurabĩt᷑
qd fuerat uiciatũ. Nc ꝑ hoc scrupulosissime quidẽ int̾ doc
tissimos queri ac disputai potest. qd utꝵ ab homine inue¬
niri possit ignoro quãdo incipiat homo iiutero uiu̾e. utꝵ

Expanded text:
eodem . Unde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest utcunqusemina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quidquid formae defuit impleatur? Atque ita jam non desit perfectio quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiattissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum
Abbreviated transcription (Latin):
puanta ussumadiq uiocmt : qñdo sic̃ spti et caudat
pertator in desideris anime sue ⁊ qui miqua qerit uene¬
dicit. Fasis m diumȩ sibris iniquitas dlamos rotaiten¬
sic̃ habes apud ysaiam ꝓphãm de rinea mala. Expectaui in¬
quit ut faceret iudiciũ. fecit aut̃ iniq̃ͥtate et non iusticrã
s damore. Uñ est et illud̾ in genesi. Clamor sodomoꝵ et go¬
morreoꝵ multiplicatꝰ est. qr nõ solũ iam nõ apud eos
pumebuant ulla flagiaa. reꝵeciã publice uelut lege frequẽ¬
tabant¬
Ic nr̃is tempibꝰ tam multa mala et si nõ talia. in
aꝑtam ꝯsuetudine iã renerũt. ut ꝓ hys nõ solũ ex¬
mnunica̾e aliquẽ laicũ nõ audeamꝰ .s n ͨ clicũ degda̾e. Uñ

Expanded text:
 scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Talis in divinis libris iniquitas clamor vocats apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice velut lege frequentabantibus ita multa mala, etsi non talia in apertam consuetudinem jam venerunt ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non au
Abbreviated transcription (Latin):
la inusitata ex horrescimꝰ. Wsitata uero ꝓ quibꝰ abluendis
filis dei sangius effusꝰ est. quãius tam magria sunt ut om¬
nino claudi ꝯtra se faciant regnũ dei. sepe indendo omia
collera̾e sepe tolerundo nñuilla eciã facere cogim atq utina
o dñe nõ oiã que nõ potuerimꝰ ꝓhibere faciamꝰ. s uidero¬
nũt dicã. ꝙ quidẽ et aliis opusculoꝵ meoꝵ locis sepe iam
dyoi. ⁊uabꝰ excausis peccamꝰ aut nõdũ uidendo qͥd facere de¬
beamꝰ. aut nõdũ faciendo qd debe̾ fiei̾ nõ uidem ꝯ. Quoꝵduo

Expanded text:
la inusitata exhorrescimus, usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae potuerimus prohibere faciamus! Nullnunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi: Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nicacionis suce adulterii siue cuiꝰꝙͣ alti̾ꝰ ĩniudicie morti¬
ferũ malũ ꝙ turpe est eciã dice̾ quo pot tẽptate satana
libido ꝑtrahere in continẽciũ deuitet infirmitas. Posseter¬
go ut dixi hoc putai nõ esse peccatũ. nͥ addidisset. hoc au¬
esse peccatũ. cum dari remã facientibꝰ apłĩta auctoritate fa¬
lopost Decularia igit iudicia si habueritis inquit eos q sunt¬
ꝯtemptibiles in ecclesia hos collocate Ndruencra uob dico. Mic

Expanded text:
e adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc auesse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, falo post: Saecularia igitur judicia si habueritis, inquit, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate. Ad reverentiam vobis dic
Abbreviated transcription (Latin):
marcus gͥrece st̃psit Tercia lucas int̾ ewãgelistas gretĩ
sermõ eruditissimꝰ quippe. ut medicꝰ in grecia euãgelũ
st̾psit theophilo epo. Ad quẽ etiã actꝰ apłoꝵ idq siripsit
Quartꝰ ⁊ ultimꝰ iohãnes eiran ᷑ stpsit. Paulꝰ xmi ip¬
sit epłas .x. ad ectlesias .iiii. ad ꝑsonas. ultima autem
due petri tres iohis una iude apokalipsim st̃psit iohẽs
apłã in bathimos insula. in exilio rlegatꝰ Ꝙalia p̃cer hec¬

Expanded text:
Marcus Graece; tertius Lucas inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus, in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, ad quem etiam Actus apostolorum idem scripsit; quartus et ultimus Joannes Evangelium scripsit. Paulus s, decem ad Ecclesias, quatuor ad personas. Ultimam autem duae Petri, tres Joannis, una Judae. Apocalypsim scripsit Joannes apostolus in Pathmos insulam exsilio relegatus. C
Abbreviated transcription (Latin):
tulisset: uir itaq sc̃ũs. et pctõre ꝯsiderãs et r̾gem . miro oidi¬
ne audace reus prius ꝑ ꝯfessionẽ ligare studuit. et postinodũ ꝑ
inuectione secare Celauit paululũ quẽ quesiuit. s ꝑcussit re¬
pente quem tenuit: pigrius enĩ fortasse incideret.s ab ipõ ser¬
monis exordio apte culpã ferire uoluisset. ẜ p̃missa similitudi¬
ne. eã quã occultabat ex acuit increpacionẽ: Adegrũ medicus
uenerat. secandũ uulnꝰ iud̾ebat.ẜ de paciencia egri dubitabat:
Abscondit igi ferrũ medicinale sub ueste. qd eductũ subito fuit
in iuilnere. ut secante gladiũ sentiret eger añquã cerneret:¬

Expanded text:
tulisset. Vir itaque sanctus et peccatorem considerans et regem, miro orditulisset. Vir itaque sanctus et peccatorem considerans et regem, miro ordine audacem reum prius per confessionem ligare studuit, et postmodum per invectionem secare. Celavit paululum quem quaesivit, sed percussit repente quem tenuit. Pigrius enim fortasse incideret, si ab ipso sermonis exordio aperte culpam ferire voluisset; sed praemissa similitudine, eam quam occultabat exacuit increpationem. Ad aegrum medicus venerat, secandum vulnus videbat, sed de patientia aegri dubitabat. Abscondit igitur ferrum medicinale sub veste, quod eductum subito fixit in vulnere, ut secantem gladium sentiret aeger antequam cerneret
Abbreviated transcription (Latin):
Cum g saul abinmũdo spũ arripit᷑. dauid canẽte eiꝰmsania
temꝑat. quia cũ sensus potẽciũ ꝑ elacionẽ in furorẽ uertit. dig¬
nũ est ut ad salute mentis quasi dulcedine cychare locution
nr̃e nĩquillitate reuotet: Aliquãdo aute cũ huiꝰ scl̃i potentes ar¬
guut᷑ prius ꝑ quasdam similitudines uelud̾ de alieno negocio
requirendi sunt. et cũ rectã sentẽtiã quasi in alteꝵ ꝓtulerint tũc
modis ꝯgͣentibꝰ de ꝓp̾io reatu feriendi sunt. ut meñs temꝑali po¬
tencia tumida contra corripiente nequas̾s se erigat. que suo sibi
iudicio suꝑbie ceruice calcat. et ĩnulla sui defensione se exerceat.
quã sentẽcia pp̾o oris ligat: In est eñĩ qd̃ nath̃an prħ̃a arguere
regem uenerat. et quasi de causa paupis contra diuite iudiciũ q̃¬
rebat. ut prius rex sentẽciã diceret et reatũ suũ pꝰmod̾ audi¬
ret. quatenꝰ nequaquã iusticie cont̾diceret. quã in seipse pro¬

Expanded text:
 David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliquando autem cum hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut 37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum rectam sententiam quasi in alterum protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligat. Hinc est enim quod Nathan propheta arguere regem venerat, et quasi de causa pauperis contra divitem judicium quaerebat ; ut prius rex sententiam diceret, et reatum suum postmodum audiret, quatenus nequaquam justitiae contradiceret, quam ipse in se pro
Abbreviated transcription (Latin):
et plerũq ꝯura iuilnera ꝑ leuia fomẽta mollescunt. Et furo
insanoꝵ. sepe ad salutẽ medico błandiẽte reducit. Cumq eis
in dulcedine condescendit᷑. sanguor insanie mitigat: Meq em
negligentꝰ intuendũ est. qd cũ saule spũs aduersus inuaderet.
appħensa dauid cithara eiꝰ insamã sedabat. Quid enĩ ꝑ saulem.

Expanded text:
et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur; cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est, quod cum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David
Abbreviated transcription (Latin):
dine cogitacionis intumescũt: Dehys in euãgelio dñs dicit
Ue nob̃ diuitibꝰ qui hẽtis ꝯsolacionẽ urã quia em̃ que sunt
eterna gaudia nesciũt exp̃sentis uite hũndãcia consolantur
Offerenda ẽ ergo eis consolacio. quos caminus pauꝑtatis ex¬
coquit. atq illis inferendus ẽ timor. quos ꝯsolatio glorie¬
temporalis extollit. ut et illi discant. quia diuicias quas nõ
ꝯspiciũt possid̾ent et isti cognoscant. quia eas quas conspitiũt te
qualitas. moꝵ. ut sit diues humilis. sit pauꝑ elatus unde mox
p̃dicantis lngua cũ audientis debet rita cõponi. ut tanto distrit¬
cius in pauꝑe elacionẽ feriat. quanto eũ nec illata pauꝑtas in¬
dinat. et canto lenius humilitate diuitũ mulceat. quanto eos
net habũdancia que subleuat exaltat: Nõnũquã tamẽ eiã
suꝑbus diues. exhortacionis blandimẽto placandus est. quia

Expanded text:
dine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: dine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Quia enim quae sunt aeterna gaudia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis inferendus est timor, quos consolatio gloremporalis extollit; ut et illi discant quia divitias quas non conspiciunt possident, et isti cognoscant quia eas quas conspiciunt neqqualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem feriat, quanto eam nec illata paupertas inclinat; et tanto lenius humilitatem divitum mulceat, quanto eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
¶Liter iuienes. at alit̾ senes. quia illos plerũq seueritas
ãmonicionis ad ꝑfectũ dirigit. istos uͦ ad melioni opera
liter iopes atq alit̾ locupletes Illis nãq offerre conso¬
lacionis solaciũ contra tribulaci oñẽ: istis uero inferre
metu contra elacionẽ debemq Inopi quippe a dño ꝑ ꝓphetã
dicit᷑: Noli timere. quia nõ ꝯfũderis: Cui non longe post
blandiens dicit: pauꝑcula tẽpestate cõuulsa. fursũq cõ
solat᷑ hanc dicens: Eligi te ĩ tamino pauꝑtatis. Ale contra
paulꝰ discipulo de diuitibꝰ dicit: Diitibꝰ huiꝰ secułi p̃cipe
nõ suꝑbe sapere: neq sperare in incerto diuitiaꝵ suaꝵ ubi
noñd̃ uald̾e est qd humilitatis doctor memoria dĩuitũ faci¬
ens nõ ait roga. s p̃cipe. quia et si ĩpẽdenda est pietas infirmi¬
tati. honor tamen nõ debet elacioni: Talibꝰ ergo rectũ qd
dicit᷑. tanto rectiꝰ iubet᷑. quãto et in rebus transitoriis altitu¬

Expanded text:
liter juvenes, atque aliter senes: quia illos plerumque severitas commonitionis ad perfectum dirigit; istos vero ad meliora opera inopes, atque aliter locupletes; illis namque offerre consolationis solatium contra tribulationem, istis vero inferre metum contra elationem debemus. Inopi quippe a Domino per prophetam dicitur: Noli timere, quia non confunderis . Cui non longe post blandiens, dicit: Paupercula tempestate convulsa . Rursumque banc consolatur, dicens: Elegi te in camino paupertatis . At coni praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum suarum . Ubi notandum valde est, quod humilitatis doctor memoriam divitum faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitu