comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
argenteis: inuento tam̃ agro
empto. admoneatur lector u¬
tiumq conferre. ⁊ inde sen¬
impletum ẽ. Nam illud qd̾
subiec huic testimonio matħs
cum ait. quẽ app̾ciauerunt
filii isrł.⁊ dederunt eos in a¬
grum figuli sic̃ constituit mͥ
dñs: nec apud zachariam nͦ
apud iheceniam reꝑitur. uͥ
magis ex ꝑsona ipsiꝰ eugłis¬
te accipiendum ẽ: elogantꝰ
⁊ mistice insertum. qr hoc
ex dñi reuelatione cognoue¬
rit: ad hanc reni ꝙͣ de xp̃i pre¬
cio facta ẽ: huuismodi ꝑti¬
nere ꝓphetiam. Lib̾ quippe
empti agri apud iheremiam
iubetur nutti inuas fictilis.¬
⁊ emitur hic demp̾tio dñi a¬
ger figuli. ⁊ hoc ad sepulturã
nem quietis eoꝵ: qui in hoc
scło ꝑegrinantes. cõsepeliun¬
tur xp̃o. ꝑ baptismũ. Nam
⁊ illam emptionẽ agri ħ sig¬
nificare iheremie dicit dñs.

Expanded text:
argenteis, inuento tamen agro argenteis, inuento tamen agro emto, admoneatur lector utrumque conferre et inde senimpletum est. nam illud quod subiecit huic testimonio Mattheus, cum ait: quem adpretiauerunt filii Israhel et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus, nec aput Zachariam nec aput Hieremiam repperitur. unde magis ex persona ipsius euangelistae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia hoc ex domini reuelatione cognouerit ad hanc rem, quae de Christi pretio facta est, huius modi pertinere prophetiam. liber quippe emti agri aput Hieremiam iubetur mitti in uas fictile et emitur hic de pretio domini ager figuli, et hoc ad sepulturam nem quietis eorum qui in hoc saeculo peregrinantes consepeliuntur Christo per baptismum. nam et illam emtionem agri hoc significare Hieremiae dicit dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
ab suide ymo congruentissi¬
me etiam iheremie deputa¬
remꝰ: qd̾ ꝑ zachariam dic¬
tum reꝑiennus: Est alia cau
que mͥ uidetur alio tp̃re di¬
ligentiꝰ ꝑtractanda: non am¬
plius ẜmonẽ ꝓtendamus.
qmͣ huiꝰ oꝑis t̾minandi ne¬
cessitas flagitat : cur hoc no¬
m̃ iheremie intestimonio se¬
manere ꝑmissum. uł potuis
sc̃i sp̃s auctoritate p̾ceptum
sit. Est apud iheremiã. qd̾
emerit agrũ a filio frĩs sui. ⁊
dederit ei argentũ. non quidẽ
sub hoc noĩe p̾cii qd̾ positum
ẽ apud zacharam. qd̾ aũt¬
ꝓpħiani de .xxͣx. argenteiᷤ ad
hoc int̾pretatus sit eugłista
qđ modo de dño completum
est: ut hoc eẽt eius p̾cium mͣ¬
nifestum e̾. S ad hoc ꝑtin̾e
etiam illud de agro empto q̃
iheremias dic̃. Hinc potu¬
it nistice significari. ut nõ
hic zacharie nom̃ poneret᷑
qui dixit .xxx. argenteis: s
iheremie qui dixit de agro
empto. ut lecto eugłio atq
inuenco nomine iheremie:

Expanded text:
absurde, imo congruentissiabsurde, imo congruentissime etiam Jeremiae deputaremus quod per Zachariam dictarum. Est alia causa, quae mihi uidetur alio tempore diligentius pertractanda, ne amplius sermonem protendamus, quam huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae in testimonio manere permissum, vel potius sancti Spiritus auctoritate praeceptum sit. Est apud Jeremiam, quod emerit agrum a filio fratris sui, et dederit ei argentum; non quidem sub hoc nomine pretii quod positum est apud Zachariam, tiam de triginta argenteis ad hoc interpretatus sit euangelista, quod modo de domino conpletum est, ut hoc esset eius pretium, manifestum est; sed ad hoc pertinere etiam illud de agro emto quod Hieremias dicit hinc potuit mystice significari, ut non hic Zachariae nomen poneretur, qui dixit triginta argenteis, sed Hieremiae, qui dixit de agro emto, ut lecto euangelio adque inuento nomine Hieremiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ zacharia ihetenuas occur¬
rit. ut fieri solet. Qd̃ tamẽ
sine ulla adubitatione emẽ¬
daret. saltun ab aliis amoni¬
tus. qui ipso ad huc in car¬
ne uiuente hoc legere potu¬
crũt: nisi cogitaret recorda
tur nõ frustra occuruisse a
it. Cur aũt ita constitue¬
rit dñs. pͥma illa causa util¬
lissima debet facillime cogi¬
tari : etiã sic eẽ in sinuatũ
locutos. mirabili int̾ se cõ¬
sensione constare: ut hoc
multo ampsiꝰ sit quasi oĩ¬
hominis ore dicerentur. ⁊
ideo indubitanter acciꝑe
reiie. ⁊ que dicta sũt per
za chariam. tam sint ihete¬
mie ꝙͣ zacharie: quid opꝰ
erat ut emendaret marchꝰ
cum aliud ꝓ alio ibi nomi̾e
occurtens a se scriptum rele¬
gisl. ac nõ potiꝰ sequens
auctoritatem sp̃s scĩ a quo m̃¬
teni suam regi plus nobis ille
utiq sentieb̾at: ita hoc scrip¬
tum relinqueret. sic̃ cũ am
monendo constituerat ei do¬
minus ad informandaͦs nos
tanta uerboꝵ suoꝵ int̾ pto¬
pħas eẽ concordiam. ut non

Expanded text:
 Zacharia Jeremias occurreret ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne vivente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordattur, non frustra occurrisse alit. Cur autem ita constituerit Dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari, etiam sic esse insinuatum, locutos, mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sic, quam si omnno unius ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi remiae, et quae dicta sunt per Zachariam, tam sint Jeremiae quam Zachariae, quid opus erat ut emendaret Matthaeus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset, et non potius sequens auctoritatem Spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut etiam admonendo constituerat ei Dominus, ad informandos nos tantam verborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam tradidissent eũ.
Igitur causa crucis mani
tus mundꝰ pꝰ eũ uadit. si
dimittimꝰ eum sic: omneᷤ
Sedente aũt illo ꝓ tribu¬
nali: misit ad illum uxor

Expanded text:
invidiam traditum. Igitur causa crucis maniftus mundus post eum vadit; si dimittamus eum, sic omnes Sedente autem illo pro tribunali, misit ad illum uxor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sententie qͥ hictacuit mar¬
chus de barraba: hoc solũ
uolens dic̾e qd ad dm̃ ꝑ
tinebat. qͣndo quidẽ ineo¬
rum responsione satis ⁊
ipse ostendit. quẽ sibi di¬
mittere uoluerĩt. Pon¬
tifices inquit concitauer̃
turbam. ut magis batrabã
dimitteret eis.Congre¬

Expanded text:
 sententiae, quod hic tacuit Marcus de Barabba hoc solum uolens dicere quod ad dominum pertinebat, quando quidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti uoluerint: pontifices, inquit, concitauerunt turbam, ut magis Barabban dimitteret eis. seq
Abbreviated transcription (Latin):
phetie sacram̃tum. ⁊ in factis
inquitatis. miracłi plena me¬
ditatio. Eiguli opus ẽ de luco
uasa formare : cuiꝰ intanu
sit ex luto eodem ilas: ut ad
ipsum aut pulctiꝰ reforma
eiꝰ acquiritur: insopultur¬
am ꝑegrinoꝵ atq in opum
doputatur. Nichil hinc ꝑ¬
emptiusus alienꝰ ẽ. his uide¬
licet qui in p̾cio xp̃i sangii
nis sepeliuntur: quo unui¬
sa sũt empta. Omĩa enim
a patre accepit q̃ in celis et
ger figuli ẽ: qr dĩ onĩia sũt
cuiꝰ in manu sit. nos ut uelit
tamꝙͣ reformare. In hoc gͥ
agro xp̃o ẽ mortui ⁊ c̃sepul¬
ti: huiꝰ ꝑegrinationis nr̃e
ct̾uam requiem sorciem᷑.¬

Expanded text:
prophetiae sacramentum, et in factis iniquitatis miraculi plena meditatio. Figuli opus est de luto vasa formare cujus in manu sit ex luto eodem, vas aut ad ipsum opus, aut pulchrius reformarejus acquiritur in sepulturam peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pempti usus alienus est, his videlicet qui in pretio sanguinis Christi sepeliuntur, quo universa sunt empta: omnia enim a Patre accepit quae in coelis et ager figuli est, quia Dei omnia sunt cujus in manu sit nos ut velit tanquam reformare. In hoc igitur agro Christo commortui et sepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiem
Abbreviated transcription (Latin):
entia tua. punctiones tibi
⁊ aculeos uicioꝵ ꝓcreare nõ
desistet. Quod uero iuxta
eugłium luche. dñs apud
herodem alba ueste induit᷑.
in ceteris nͦ eugłistis amiliti¬
bꝯ pilati sub coccino siue pur¬
pureo habitu illusꝰ cẽ ꝑhibe¬
tur: collata utraq narrati¬
one. iiuno iinocentia ⁊ cas¬
titas assumpte humauita¬
tis: in alt̾o aũt ueritas pas¬
sionis. ꝑ quã ad głam regni
in mortalis eẽt ꝑuentus
expͥmitur. Sicut enĩ pur¬
pura colorẽ sanguius qui
ꝓ nobis effusꝰ ẽ unitat᷑᷑ ita
⁊ habitum regni qd̾ post
passionẽ intrauit nobisq
intranclum patefecit : in¬
sinuat. Ueꝵ qr dixit apłs.
quot qͦt enĩ in xp̃o baptizati
pocest in hoc utroq dñiha¬
bitu. inimicoꝵ quidẽ dñi¬
sententia ꝓbroso. s ipsius
dĩ electione głosissimo õis
electoꝵ eiꝰ mu̾ltitudo.q ĩ
mres uenerandos ⁊ cete¬
ram fideliũ plebem distin¬
guitur. aptissune designa¬
ri. Alba enun ueste uidu¬

Expanded text:
entia tua punctiones tibi, entia tua punctiones tibi, et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis, per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis qui pro nobis effusus est imitatur, ita et habitum regni quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. Verum quia dixit Apostolus: Quotquot enim in Christo baptizati , potest in hoc utroque Domini habitu inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domini electione gloriosissimo omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste indu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ opp̾ssa: hoc significat qͥ
ab illis duobꝰ dic̾tum ẽ in
tecto uł suꝑ tectum. ut quͦd
iste ait discedant idẽ nõ iã
ute huiꝰ desiderio capiant᷑.
s inaliam uitam migrare
parati sint: hoc illi duo dixe¬
rint nõ descendant tollere
aliquio de domo. id ẽ nullo
affectu in dinetur incarnẽ:
canꝙͣ aliquid inde cõmodi
ꝑcepturus. Et qͥ iste ait. qui
in regionibꝰ nõ intrent in
cam. idest qui iam bono cor¬
dis ꝓposito extra illam facti
sunt. nõ eam tursus carnali
cupiditate desid̾e̾nt : hoc illi
dixerint. Et qui in agro ẽ
nõ reuertatur retro tollere
uestum̃tum suũ: tamꝙͣ ite¬
rum inuolui curis quibus

Expanded text:
ta et oppressa, hoc significat quod ta et oppressa, hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam aliquid inde commodi percepturus, et quod iste ait: qui in s regionibus, non intrent in eam, id est qui iam bono cordis proposito extra illam facti sunt non eam rursus carnali cupiditate desiderent, hoc illi dixerint: et qui in agro est non reuertatur retro tollere uestimentum suum, tamquam iterum inuolui curis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
intrẽt ineam: qr dies ultioĩs
hi sũt. ut impleantur om̃ia q̃
scripta sũt. Satis diu̾sum uid¬
cur quo illi dixer̃. ⁊ qui super
tectũ nõ descendat tollere ali¬
quid de domo: ⁊ qd̾ iste dicit
⁊ qui in medio eiꝰ sunt disce¬
dãt: nͥ forte qr ꝑturbatio mag¬
na ent tam magno instantẽ
ꝑicło. illi quod inclusiss obsi¬
dio. qd̾ significat dicendo qui
in medio eiꝰ in tecto erunt at¬
toiti. ⁊ uolentes uidere qͥd
impediat uł qua euadendum
sit. S quomodo ait discedãt.
qñ supͣ dixit. cum aũt uideri¬
tis circũ dari ab exercitu ihrł:
Nam illud qd̾ sequit᷑. qui ii
regionibꝰ nõ intrent in eam:
uidetur ad congniam ꝑtin̾e
ammonitionẽ. ⁊ post obser¬
uari ut qui extra sunt nõ in
eam intrent: qui aũt inme
citii iam ciuitate circũdata:
An hoc ẽ eẽ in medio eus pul
gebit. ut tp̃ralit̾ ad p̾sente
uitam tuendam nõ possit e¬
uadi : Et qm̃tunc parata
debet eẽ auima ac liba. nec
carualibꝰ desideriis occupa¬

Expanded text:
es ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. satis diuersum uidetur quod illi dixerunt: et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo, et quod iste dicit: et qui in medio eius, discedant, nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo: qui in medio eius, in tecto erunt adtoniti et uolentes uidere. quid inpendeat uel qua euadendum sit. sed quomodo ait: discedant, quando supra dixit: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem? nam illud quod sequitur: qui in regionibus, non intrent in eam, uidetur ad congruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in mcitu iam ciuitate circumdata? an hoc est esse in medio eius, guebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non possit euadi, et quoniam tunc parata debet esse anima ac libera nec carnalibus desideriis occupa
Abbreviated transcription (Latin):
xͥani longis discesset᷑. ut ec¬
clesiastica narat hytoria. ⁊ tnͣ
iordanẽ secedentes. manebãt
ad tempꝰ inciuitate pellam
ronianoꝵ imꝑio subditos age¬
uiderimꝰ ab hominationẽ de¬
solationis stare ubino debet.
hoc ẽ hereses ⁊ flagitia regna¬
re int̾ eos qui celestibꝰ miste¬
riis uidebantur eẽ conseerati.
cum oꝑantes iniquitatẽ. loꝙͣ¬
tes m̃datium. uiros sangͥnũ
⁊ dolosos qͦs abhominabitur
dñs pacem fidelium turbare
ꝑꝑenderimꝰ: tunc quicũq in
uidea hoc ẽ inconfessione u̾e
fidei ꝑsistimus. ñ terrenis in fi¬
misq actibꝰ mancipari. s tan¬
to altius uitutũ culm̃ debemꝰ
ascendere: qnͣto plures ampla
⁊ errabunda uitioꝵ seqͥ itin̾a
uidemꝰ. Tunc qui suꝑ tectũ
c̃. hoc ẽ qui excedens anĩo car¬
nalia tanꝙͣ in aura lib̾a sp̃ua¬
lit̾ uuit. ne descendat ad in¬
fimos actus pͥstine conu̾sacio¬
nis. neq ea que reliquerat
mundi: carnis sue desidia re¬
petat. Domꝰ namq nr̃a uł

Expanded text:
ani, longius discesserunt, ut ecclesiastica narrat Historia, et trans Jordanem sedentes manebant ad tempus in civitate Pella, Romanorum imperio subditus ageviderimus abominationem desolationis stare ubi non decet, hoc est, haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est in confessione verae fidei persistimus, non terrenis infirmisque actibus mancipari, sed tanto altius virtutum eulmen debemus ascendere, quanto plures ampla et errabunda vitiorum sequi itinera videmus. Tunc qui super tectum est, hoc est qui excedens animo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, ne descendat ad infimos actus pristinae conversationis, neque ea quae reliquerat mundi carnisve desideria repetat. Domus namque nostra, vel
Abbreviated transcription (Latin):
id est qui oꝑatur ineccłia ac.
sic̃ paulus ⁊ a pollo plantat ⁊
rigat: nõ respiciat spem scła¬
rem cui renuntiauit. nec reti¬
nacula uite labentis quibꝰ se
retur exuerat: resumere ĩ cau¬

Expanded text:
 Et qui operatur in Ecclesia, ac sicut Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit, nec retinacula vitae labentis, quibus sretur, exuerat, resumere incau
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ⁊ de antixp̃o accipi. aut
de ymagine cesaris quã pila¬
tus posuit intemplo: aut
de adriam equestris statua
que in ipso scõ scõꝵ loco mul¬
ita dic̃. Cum aũt uideritis
ab hominationẽ desolationis
stantẽ ubi nõ deb: qui legit
intelligat. In qua mutatio¬
ne u̾bi. exposuit eandem sen¬
tentiã. Ideo quippe ubi non
deb: qr in loco scõ stare non

Expanded text:
aut de Antichristo accipi, aut de imagine Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, quae in ipso sancto sanctorum loco mulit ita, Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat: in qua mutatione verbi exposuit eamdem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non
Abbreviated transcription (Latin):
piscem qui pͥmus ascenderit
tolle. ⁊ aꝑto ore eiꝯ iuenies
staterẽ. Illum sumẽs: da eis
mirer in hoc loco nescio: utrũ
p̾scientiam an magnitudinẽ
saluatoris. Prescientiã qd̾
nouerat habere piscẽ in ore
eẽt. Magnitudinẽ atq uir¬
tutẽ. si ad uerbũ erꝰ statim sta¬
tet inore piscis creatus est:
⁊ qd̾ futurum erat ipse loqñdo
fecerit. Uidetur aũt mͥ scadm
misticos intellectus. iste esse
piscis qui pͥmus captus est:
qui in ꝓfundo maris erat. qͥ
infalsis a marisq gurgitibꝰ
retur p̾mus adam. ⁊ id quod
in ore eiꝰ hoc ẽ in confessione
fuerat inuentum: ꝓpetro &

Expanded text:
primus ascenderit, tolle. Et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis mirer in hoc loco, nescio, utrum praescientiam an magnitudinem Salvatoris? Praescientiam, quod noverat habere piscem in ore esset. Magnitudinem atque virtutem, si ad verbum ejus statim stater in ore piscis creatus est, et quod futurum erat, ipse loquendo fecerit. Videtur autem mihi secundum mysticos intellectus, iste esse piscis qui primus captus est, qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus retur primus Adam: et id quod in ore ejus, hoc est in confessione fuerat inventum, pro Petro et
Abbreviated transcription (Latin):
aũt nr̃ pecratum nõ fecerat. nͦ
inuentus ẽ dolus in ore eius.
Stater qui dr̃. qui duo habet
didragina: ut ostenderetꝰ simi¬
licudo carnis. dũ codem ⁊ ser¬
simplicit̾ incellectum edificat
audicorẽ. dum tante dñs fue¬
rit pauꝑtatis. ut unde tͥbuta
pse ⁊ aplo redderet nõ habue¬
rit. Quod siquis obicere uolu¬
rit. ⁊ quomͦ uidas in loculiᷤ por¬

Expanded text:
ter peccatum non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus . Stater dicitur, qui duo habet didrachmata, ut ostenderetur similitudo carnis, dum eodem et sersimpliciter intellectum aedificat auditorem: dum tantae Dominus fuerit paupertatis, ut unde tributa pro se et apostolo redderet, non habuerit. Quod si quis objicere voluerit: et quomodo Judas in loculis por
Abbreviated transcription (Latin):
filius regis erat. uł ex dauid
quasi filiꝰ regis nõ debebat.
s qui humilita tẽ assũpserat.
debuit adimplere omnẽ iusta¬
tiam. nosq in felices qui xp̃i
censem᷑ nomine. ⁊ ncħ dignũ
tante facimꝰ magestati: ille¬

Expanded text:
filius regis erat, vel ex David quasi regum filius non debebat, sed qui humilitatem carnis assumpserat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices qui Christi censemur nomine, et nihil dignum tanta facimus majestat
Abbreviated transcription (Latin):
filii. In om̃i regno in telligendũ
ẽ liberos ẽẽ filios: Idẽ non esse
uectigales. Multo gͦ magis
liberi ẽẽ debent in quolib reg¬
no t̾reno filii regni illiꝰ sub qͦ
sunt om̃ia regna t̾rena. Ut¬

Expanded text:
filii: in omni regno intelligendum est liberos esse filios, id est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena.
Abbreviated transcription (Latin):
Qtiam. Id ost augustũ cesa¬
rem. uidea facta tributaria:
⁊ om̃s censi capite ferebant᷑
Unde ⁊ ioseph cum maria
cognata sua. professus ẽ in
bethleẽ. Nursum qmͣ nutͣ¬
cus erat innazarech qd̾ est
opidum galilee. capharnaũ
urbi subiacens: reposcitur tͥ¬
buta.⁊ ꝓsignoꝵ magnitudi¬
ne hi qui exigebant. non au¬
dent ipsum repetere: s disci¬
pulũ conueniunt siue mali¬
ciose int̾rogant. utrũ reddat
intrass domũ: p̾uenit eum
iħs dicens. Qui didragna
accipiebant: seorsum p̾uene¬
rant petrũ. Cumq utrass
domum: anteꝙͣ efs petrus
ne scandalizentur discipuli
ad postulationẽ tributi: cum
uideant eum nosse que absẽ¬
te eo gesta sũt. Quid tͥ uide¬
cur sy mõ: Reges t̾re aquibꝰ

Expanded text:
Etiam. Post Augustum Caesarem Judaea est facta tributaria, et omnes censi capite ferebantur. Unde et Joseph cum Maria cognata sua profectus est in Bethleem. Rursum quoniam nutritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Capharnaum urbis, ibi a censore poscuntur tributa, et pro signorum magnitudine hi qui exigebant non audent ipsum repetere, sed discipulum conveniunt; sive malitiose interrogant, utrum reddat intrasset in domum, praevenit eum Jesus, dicens. Qui didrachma exigebant, seorsum convenerant Petrum. Cumque intrasset domum, antequam Petrus  ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi; cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi videtur, Simon? Reges
Abbreviated transcription (Latin):
istius modi ẽ. Numqͥd pot
ds̃ sibi eẽ contrariꝰ ut alind
ante iussent. ⁊ sententiam
sitam nouo frangat imꝑio.
Non ita sentiendũ ẽ. Seel
moyses cum uideret ꝓpt̾ de¬
sideriũ scdaꝵ cõiugnum. q̃
uel ditiores uł iuuen ioros ul
pulcriores eeñt pͥmas uxoreᷤ
int̾ fici. aut malã uitamdu¬
cere. maluit mdulgere dis¬
cordiam. quã odia ⁊ homici¬
cedens. s auferens homicidi¬
um. multo meliꝰ ẽẽ uidicãs
lugubrẽ euenire discordiã.
quã ꝑ odiũ sanguinẽ funde¬

Expanded text:
istiusmodi est. Nunquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam, quam odia, et homiciconcedens, sed auferens homicidium. Multo enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fund
Abbreviated transcription (Latin):
castitas blanda ẽ.⁊ quẽlib
ad se allitiens. s consid̾ande
capiat. quasiꝰ ortantis uox
dñi ẽ.⁊ milites suos ad pudi¬
cicie p̾miũ concitantis. qui
potest caꝑe capiat. qui potest
pugnare pugnet: suꝑet atq
tuuim phet.

Expanded text:
castitas blanda est, et quemlibet ad se alliciens. Sed considerandae capiat. Quasi hortantis vox Domini est, et milites suos ad pudicitiae praemium concitantis. Qui potest capere, capiat; qui potest pugnare, pugnet, superet ac triumphet.
Abbreviated transcription (Latin):
ritui: unꝰ efficitur spiritus.
caro. Om̃pocentis clĩ actu
est et̾no ⁊ salubri consilio: ut
portionẽ sui corporis uir am¬
plecteretur infeminã. noc a
se putaret eẽ diu̾sum: qd̾ de
se cognosceret fabricatũ. Qd̾
gͦ deus conumxit. hoõ ñ seꝑet.

Expanded text:
ritui, unus efficitur spiritus.ritui, unus efficitur spiritus.itus. Omnipotentis Dei actum est aeterno ac salubri consilio, ut portionem sui corporis vir amplecteretur in femina, nec a se putaret esse diversum, quod de se cognosceret fabricatum. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicator sibi uidebitur doce¬
re contraria. Sinaũt respõ¬
derit nõ omnẽ obcausã debe¬
re dimitti: q̃si sacrilegii reuꝰ
tenebitur. ⁊ adu̾sus doct̾nã
moy si. ac ꝑ moysen dĩ facere.
Igitur dñs sic responsionem
te̾mꝑat. ut decipulam transe¬
at. scripturam eaufam scãm
adducens incestimoniũ: ⁊
naturalẽ legem p̾mamq dĩ
sententiã sc̃do opponens. que
nõ uoluntate dĩ s poccantiũ
necessitate concessa ẽ. Qui
respondens. ait eis. Non le¬
gistis qr qui fecit abinitio. maᷤᷤ¬
culũ ⁊ feminã fecit cos: H
in exordio genescos scriptũ
est. Dicendo aũt masculũ
⁊ feminã. ostendit scđa ui¬
tanda cõiugia. Non enim
masculum ⁊ feminam. ut
uniꝰ conuigii consortia nec¬
hoc dimuitet homo patrẽ ⁊¬
matrẽ.⁊ adherebit uxori fue.
Similit̾ ait. adherebit ad u¬
xorẽ suã. non ad uxores. Et
erunt duo incarne una. Pe¬
miũ nuptiaꝵ. eduabꝰ unam
carnẽ fieri. castitas iuncta spi¬

Expanded text:
praedicator sibi praedicator sibi re contraria. Sin autem responderit non omnem ob causam debere dimitti quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi, ac per Moysen, Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat, ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem primamque Dei sententiam. Secundo opponens quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Qui respondens ait eis: Non legistis quia qui fecit, ab initio masculum et feminam fecit eos? Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim masculum et feminam, ut unius conjugis consortio nechoc dimittet homo patrem m, et adhaerebit uxori suae . Similiter ait: Et adhaerebit uxori suae, non uxoribus. Et erunt duo in carne una. Praemium nuptiarum est e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spi
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ ꝓuintia generaliter
ad distinctionẽ aliaꝵ gentiũ
udea dicta sit: specialiꝰ tam̃
merͥdiana eiꝰ plaga appellatꝰ
iudea. ad distinetionẽ sama¬
rie. galileaᷤ. decapolis: ⁊ cete¬
raꝵ inȩadem ꝓuincia regioñ.
ꝵ turbas nõ fatigare: ⁊ intra
ipsã galileã opem ferre debi¬
libꝰ. s tipica ratio etiã locoꝵ
erat explenda priuilegiis. ut
peccata gentiũ in eani ueniã
que uidee parabatur admit¬
teret. E c accesserũt ad cum
phansei temptantes eu̾: ⁊
dicentes. si licet homini di¬
mutere uxorẽ suã quacũq
ex causa: Et hic notanda m̃¬
tium distantia in turbis et
phariseis. hee conueniũt ut
doceantur ⁊ sui sanentꝰ in¬
stimulus adduxit liuoris.¬
Iħ Interrogant utrũ gͦ lice¬
at hominiꝰ dimittere uxorẽ
suã qualib ᷤ causa. ut quasi
cornuato ceneant sillogism᷑.
⁊ quocũq respond̾it. captionẽ
patiatur. Si dixerit dimit¬
tendã eẽ uxorẽ qualib excã.
⁊ ducendas alias: pudicicie

Expanded text:
ia quamvis generaliter ad distinctionem aliarum gentium Judaea dicta sit, specialius tamen meridiana ejus plaga appellabatur Judaea, ad distinctionem Samariae, Galilaeae, Decapolis et caeterarum in eadem provincia regionum.rum turbas non fatigare, et intra ipsam Galilaeam opem ferre debilibus, sed typica ratio etiam locorum erat explenda privilegiis ut peccata gentium in eam veniam quae Judaeae parabatur, admitteret. Et accesserunt ad eum Pharisaei tentantes eum et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam, quacunque ex causa? Et hic notanda mentium distantia in turbis et Pharisaeis: hae conveniunt ut doceantur, et sui sanentur instimulus adduxit livoris. Interrogant ergo, utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto eum teneant syllogismo, et quodcunque responderit captioni pateat. Si dixerit dimittendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae
Abbreviated transcription (Latin):
pondus uxoꝵ est. si excepta
causa fornicationis eas di¬
mutere nõ licet. Quid eni
si temulenta fuerit. si iracũ¬
da. si malis moribꝰ. si luxuri

Expanded text:
pondus uxorum est, si excepta causa fornicationis, eas dimittere non licet. Quid enim si temulenta fuerit, si iracuda, si malis moribus, si luxurio
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq dimiserit uxorẽ
suã nisi ab fornicationẽ. ⁊ a¬
liam duxerit: mechat᷑. Et
qui dimissam duxent: me¬
chatur. Sola fornitatio ẽ
que uxoris iuncat affectum.
Ymino cũ illa unã canem ĩ
aliam diuiserit: ⁊ se fornica¬
tionis separauenit a marito.
nõ debet teneri. ne uit quoq
sub maledictione fiat. dicen¬
te scriptura. Qui tenet ad¬
ulteram: stultus ⁊ impiꝰ ẽ.¬
fornicationis suspicio: libere
uxor dimittitur. Et qr po¬
terat accedere ut aliquis ca¬
lũpniam faceret innocenti.
⁊ob sccłam copłam nuptiaꝵ
ueteri crim̃ inpingeret: sic
uxorem: ut scđam pͥma uue¬
te nõ habeat. Quod enĩ diẽ.
tale est. si non ꝓpter libidinẽ.
s ꝓpt̾ inuiriam dimittis u¬
xorem. Quare exꝑtus infe¬
licis pͥores nuptias. nouaꝵ
inmittis te ꝑiculo. nec nõ qr
poterat cuenire ut iuxta ean¬
dem legẽ uxor qͦq marito da¬
ret repudiũ. Eadem caute¬
la p̾cipitur ne scđmn accipiat
uirũ. ⁊ qr meretrix ⁊ que se¬

Expanded text:
 dimiserit uxorem suam nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, maechatur, et qui dimissam duxerit, maechatur. Sola fornicatio est quae uxoris vincat affectum. Imo cum illa unam carnem in alteram dimiserit, et se fornicatione separaverit a marito, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente scriptura: Qui tenet adulteram, stultus et impius efornicationis suspicio est, libere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum veteri crimen impingeret, sic uxorem, ut secundam prima vivente non habeat. Quod enim dicit tale est: si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem, quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Nec non quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium, eadem cautela praecipitur ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix et quae se
Abbreviated transcription (Latin):
usq eugłista ea narrauit de
dño que ingalea fecit ⁊ docu¬
it. hinic incipit ea narrare q̃
in iuidea fecit docuit siune pas¬
sus ẽ. ⁊ pͥmo quidem cransior¬
danẽ ad orientẽ: deinde etiã

Expanded text:
us evangelista ea narravit de Domino quae in Galilaea fecit et docuit. Hic incipit ea narrare quae in Judaea fecit et docuit, sive passus est. Et primo quidem trans Jordanem ad orientem, deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłium regni in uniu̾so or¬
be. intestimoniũ om̃ibꝰ gẽ¬
tibus. ⁊ tũc ueniet consum¬
miatio. Etiã marchꝰ eodẽ or¬
dine ita cõmemorat. In õs
gentes pͥmũ oportet p̾dica¬
re eu̾głium. Non dixit et
tunc ueniet ꝯsũmatio: s ħ
⁊ in om̃is gentes pͥmũ oport
p̾dicare eugłmn: qr illi de fine
sũmatio.

Expanded text:
i in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine summatio.
Abbreviated transcription (Latin):
G. Ultima enĩ tribulatio
multis tribulationibꝰ p̾ueni¬
tur. ⁊ ꝑ crebra mala que p̾ue¬
niunt. indicantur mala ꝑ¬
petua que subset̾untur. Et
ideo post bella ⁊ seditiones non
statim finis. qr multa debent
mala p̾curre: ut malũ ualcãt
sine fine nuntiare. S cũ tot.
signa ꝑturbationis dicta sint:
oportẽt ut eoꝵ consid̾ationem
breuit̾ ꝑ singła ꝑstringamꝰ.
qr necesse ẽ ut alia ecelo. alia
turbatio hominũ. Erũt t̾te
motus magni ꝑ loca. Ecce reᷤ¬
pectus ire desuꝑ. Erunt pes¬
tilentie. Ecce in equalitas
corpoꝵ. E rit fames. Ecce
sterilitas terre. Tenoresq
de celo ⁊ tempestates. E cce
inequalitas aeris. Quia gͦ
om̃ia consũmanda sunt: añ
consũmationẽ om̃ia ꝑturbã¬
tur: ⁊ qui in cunctis deliquiꝰ
incunctis ferimͣ: ut impleat᷑
qd̾ scriptum ẽ. Pugnabis
ꝓ eo orbis t̾raꝵ: cont̾ra in sen¬
satos. Hec aũt om̃ia: uutia

Expanded text:
. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia turbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos
Abbreviated transcription (Latin):
imminente iħosolunoꝵ ex¬
cidio principes extitere. qui
iamiamq appropinquare
refeirent. SSulti in eccłia ip
rima ueritati contraria. diẽ
dñi instare p̾dicarent. quos
pͥmus ẽ symõ magus: cui si
maria erant a minimo usq
ad maximũ dicentes. hec ẽ
uirtus dĩ que uocatur mag¬
na: eo quod multo tp̃re magi¬
cis suis dementass eos. Nec

Expanded text:
imminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, qui jamjamque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsrima veritati contraria, diem Domini instare praedicarent. Quos primus est Simon Magus, cui, simaria erant, a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna . Eo quod multo tempore magicis suis dementasset. C
Abbreviated transcription (Latin):
R Hoc ita fuisse impletũ. eccłia¬
stice testant᷑ ystorie. in quibꝰ
refertur qd̾ apłi om̃s mnulto
ante excidiũ iudee ꝓuintie.
ad p̾dicandum eũgłium to¬
to fuerint orbe disꝑsi. excepto
iacobo zebedei ⁊ iacobo fratre

Expanded text:
 Hoc ita fuisse completum Ecclesiasticae testantur historiae, in quibus refertur quod apostoli omnes multo ante excidium Judaeae provinciae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre
Abbreviated transcription (Latin):
chariam qui occisus ẽ a io¬
hystoria. S obẜuandũ qd̃
ille zachanas nõ fit filiꝰ ba¬
rachie. s filuis ioiade sacer¬
dotis. Unde ⁊ scriptura referͭ.
nõ fuit recordatꝰ ioas patus
eius ioiade. que sibi feciss bẽt.
Cumgͥ zachariam teneamꝰ
⁊ occisionis consentiat locus:
querunꝰ quare barachie dr̃
filiꝰ. ⁊ nõ ioiade. Barachias ĩ
lingua nr̃a benedictus dñi

Expanded text:
qui occisus est a Johistoria. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joadae sacerdotis, unde Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo Zachariam teneamus et occisioni consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius et non Joadae. Barachias in lingua nostra benedictus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nouerat dñs corda discip¬
uloꝵ de excidio ac ꝑditione
suegentis cẽ contustanda.
hec cos consolatio alleuat. ut
nossent sibietiã uideis abioc¬
tis. socios nõ defore gaudii
regniq celestis. ymmo plu¬
res multo ꝙͣ de iudea ꝑirẽt:
ex om̃ibꝰ toto orbe nationi¬
bus ẽẽ colligendos. Quod¬

Expanded text:
go noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in monte oliuaꝵ contͣ
templum. cũ de runa tem¬
pli ⁊ excidio gentis disputat.
ut etiã ipso ͤ corporis situᷤ u̾¬
bis que loquitur congruat.
mistice designans qd quietꝰ
manens inscĩs. suꝑboꝵ deteᷤ¬
tatur amentiam. Quis cĩ
nõ uideat qͦd mons oliueti
frucriferã designet sc̃ẽ eccłie
celsitudinem. qͦuã dñs semꝑ
inhabitare delectatur: Oe
indelicet mons ille nõ in fruc¬
tuosas arbores habere ⁊ silũa
sterilem. s oluieta gignere
solebat. quibꝰ ad repellen¬
das noctiũ umbras lum̃ a¬
litur. soluuntur infirmi¬
tates ⁊ requies lassis tribu¬
itur: que cuncta specialit̾
in eccłia fieri ꝓbat ipsaͤ cũ
dicit. E go aũt sic̃ oliua frͣ¬
ti fera in domo dñi. sꝑaru in

Expanded text:
Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis quae loquitur congruat, mystice designans quia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus semper inhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini sperabo in
Abbreviated transcription (Latin):
amsuam multiplicari de¬
sid̾ans. om̃ia illa subuerti fe¬
cit ac penitus aufecri. quati¬
nꝰ umbra ⁊ typo cessante ue¬
roꝵ. ipsa iam ueritas ꝑ orbẽ
declarata palinam teneret.

Expanded text:
am suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante, veriorem ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret.
Abbreviated transcription (Latin):
de tẽplo. om̃ia legis edificia
⁊ cõpositio mandatoꝵ ita
possit impleri. ⁊ capite subla¬
to. uniu̾sa int̾ se membra Ø¬
pugnent. Et qr fundata
nas erat luitura. E gredit᷑
futurã. atq edificia tunc
ammiranda: nõ multo pꝰt᷑
complananda cẽ p̾dixit.
ẽ. ut patefacta ꝑ orbem fi¬
dei eu̾głice gr̃a. templum
ipsum qn̾dam augustum
cum ss cerimoniis tolleret.
nequiᷤ forte ad huc paruulꝰ
ac lactans in fide si uideret
illa ꝑmanere que a ꝓpħis scĩs
facta. que adño sunt institu¬
ta. ammuirando scm̃ scłare.

Expanded text:
omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et quia fundata nas erat luitura, apte Dominfuturam atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit. est ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, templum ipsum qcum suis caeremoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactans in fide, si videret illa permanere quae a prophetis sanctis facta, quae a Domino sunt instituta, admirando sanctum sae
Abbreviated transcription (Latin):
laudantibꝰ quibam edifi¬
cationes templi. dñs palam
responderat hec eẽ omnia
destruenda. discipłi secreto
ip̃s ⁊ signa p̾dicte destrue¬
tionis int̾rogant. quo tp̃re

Expanded text:
laudantibus quibusdam aedificationes templi, Dominus palam responderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Sedet
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt bñdictus qui ue¬
nit in nõie dñi osanna in
excelsis. sumꝑsit de centesi
si penitentiã egeritis. ⁊ confeᷤ¬
si fueritis ipsum ẽẽ me de quͦ
ꝓpħe cecinerunt filiũ om̃pis
patris. meã faciem nõ uidebi¬
tis. Hñt iudei datum sibi
tempꝰ penitentie. Confi¬

Expanded text:
dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis, ipsum me esse, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei, datum sibi tempus poenitentiae, confi
Abbreviated transcription (Latin):
nidum uocau̾at: nũc domũ
iudeoꝵ appellat. que nõ ĩ me¬
rito dñi auxilio nudata sue
dicioni relinquit᷑. qr nõ so¬
lum aiuis illiꝰ pocentis qmͣ
eũgłista gallinã numcupat
alis se ꝓtegi despexit. s ⁊ eã¬
dem aueni se ꝓtegere uolen¬
teni uulpibꝰ deuorandam.
idest herodi ⁊ pilato cucifi¬
gendum tradidit xp̃m. Oc

Expanded text:
nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat. Quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis quam Matthaeus gallinam nuncupat , alis protegi despexit, sed et eamdem avem se protegere volentem vulpibus devorandam, id est, Herodi et Pilato crucifigendum tradidit C
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. mnirum nõ est. s quare
usq ad sanguinẽ Beda. Sa¬
charie. querendũ est. cum
⁊ multi pꝰ eum usq ad na¬
tuntatẽ xp̃i. ⁊ ipso mox na¬
to innocentes in bethlee̾ pu¬
eri sint ab hac generatione
ꝑ hempti: iusi forte qr abel
pastor ouium. zacharias sa¬
cerdos fuit. ⁊ hic uicampo. il¬
le in atrio rempli necatus ẽ:
utriusq gradus mr̃es ⁊ laici
scł ⁊ altaris officio mancipa¬
ti. sub eoꝵ uoluit intimare

Expanded text:
re usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato, innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ DOe abel nulla est am
genesis testimonio cõꝓbat᷑.
ubi accepta eius a dõ nairã¬
tur muera. Querimus
quiᷤ sit iste z acharias filius
barachie: qr multos legimꝰ
zacharias. Et ne liba nob
tribuatur eiroris facultas.
additum est. quẽ occidistis
uit̾ templũ ⁊ altare. In diu̾¬
sis diu̾sa legi. et debeo singu¬
loꝵ opiniones exponere I¬
lii zachariam filiũ barachie
nom̃ ꝯcordat. s ubi occisus
ẽ int̾ templũ et altare scrip¬
tura nõ loquitur: maxime
cum t̾pribus euis uix rune
templi fuerint. Alii zacha¬
riam patrẽ ioħis intelligi
uolunt. ex quibꝰdam apocͥ¬
qd̾ ꝓpt̾e̾a occisus sit: quia
saluatorᷤ p̾dicaret aduentũ
Et ħ qr de scripturis nõ ha¬
bet auctoritatẽ. cadem faci¬
le contempnitur qua ꝓba

Expanded text:
190 De Abel nulla est ambGenesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum est: quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae nsentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocrquod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
uidaice genti uel sola uł ma¬
xima causa erat exicii: quia
post occisionẽ dnĩ saluatoriᷤᷤ.
nominis quoq ac fidei p̾co¬
nes simł ⁊ confessores. impia
crudelitate uexabat. Si aũt

Expanded text:
Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat exitii, quia post occisionem Domini Salvatoris, nominis quoque ac fidei ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexabat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
heretici xp̃o exungine prin¬
cipiumi dare. omittant. ali¬
um legis ⁊ ꝓpħaꝵ: aliũ noui
testamenti dñi p̾dicare. Ꝙͣ¬
ius etiam aplica scriptura. ꝓ¬
pħas nõ cos solum qui futurã
xp̃i incarnationẽ: s ⁊ cos qͥ
futura celestis regni gaudia
p̾dicent appellat᷑. P̾ rophe
inquit duo aut tres dicant.
⁊ cecen diiidicent. S neqͣ¬
quam hos crederum apłis ĩ

Expanded text:
haeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare,  etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. nũc conclusit qd̾
noluerant. ⁊ qͣsi extrema
sillogismi partẽ ponit. ⁊ uoꝰ
a. qd̾ illis defuit: uos imple¬
te. Illi int̾fecerunt seruos.
uos dñm crucifigite. Illi
ꝓpħas. uos illum qui a ꝓphe¬
qd̾ eent facturi. Serpe̾tes.
nascuntur: sic de homicidiᷤᷤ
patribꝰ uos inquit nati estiꝰ
homiaide. Quomodo fugie¬
tis a uidicio gehenne:
Num qͥd sepulcra scõꝵ edifi¬
cantes. an potus a malicia
corda ur̃a mundantes: Nũ¬
quid sic iudicat quomͦ iu¬
de. Que ẽ aũt ista iusticia.
scõs colere. ⁊ contempuere
scĩtatem: Primꝰ gradus
ẽ pietatis. scĩtatem dilig̾e:
deinde scõs. qr non scĩ ante
scĩtatem fuerunt: s sci̾tas
ante scõs. Sine causa gͦ
ustos honorat . qui iustici¬
am sꝑnit. Quomͦ fugietis:
quoꝵ monum̃ta ornatis:
Non possunt scĩ amici esse
illoꝵ. quibꝰ deus ẽ ininicꝰ.
deo. ce¬
E cce ego mitto aduos
ꝓpħas. et sapientes ⁊ scribaᷤ.
⁊ex illis occidetis ⁊ crucifige

Expanded text:
dissent, nunc concludit quod voluerat, et quasi extremam syllogismi partem ponit. Et vosum. 189 Quod illis defuit, vos adimplete. Illi interfecerunt servos: vos Dominum crucifigite. Illi prophetas: vos eum qui a prophequod essent facturi. Serpentes, nascuntur viperae, sic de homicidis patribus vos, inquit, nati estis homicidae. Quomodo fugietis a judicio gehennae? Nunquid sepulcra sanctorum aedificantes, an potius a malitia corda vestra mundantes; nquid sic judicat Deus, quomodo jude. Quae est autem ista justitia sanctos colere, et contemnere sanctitatem? Primus gradus est pietatis sanctitatem diligere, deinde sanctos, quia non sancti ante sanctitatem fuerunt, sed sanctitas ante sanctos. Sine causa ergo justos honorat, qui justitiam spernit. Quomodo fugietis? quorum monumenta ornatis? Non possunt sancti amici esse illorum, quibus Deus est inimicus. Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum. Itaq testimonio
estis uobis metipsis. qr filii
estis eoꝵ qui ꝓpħas occider̃.
Prudentissimo sillogismo qͦ¬
arguit eos filios ee̾ homici¬
darũ. dum ipsi opinione bo
maiores eoꝵ interfecerunt.
⁊dicunt. Si fuissemꝰ mil¬
lo tp̃r. non fecissemꝰ ea que
fecerunt patres nr̃i. Hoc ãt
etiam si ẜmone nõ dicant.
bitioise ⁊ magnifice edifi¬
cant memorias occisoꝵ. qͦs
a patribꝰ suis ẽẽ iugulatos
re. s intͥ fectores ꝓpħarum
iitare sceleris ẽ. Iudei
gͦ ꝓpħarum monum̃ta edi¬
ficando. patrũ suoꝵ facta qͥ
hos occiderunt arguebant.
s pat̾na facinora emulan
tentiã retorquebant. cadẽ
uidelicz ipsi que in parenti¬
bꝰ dampnabant agentes.

Expanded text:
testimonio estis vobismetipsis: quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt. Prudentissimo syllogismo coarguit eos filios esse homicidarum, dum ipsi opinione bonmajores eorum interfecerunt, et dicunt: Si fuissemus tempore illo, non fecissemus ea quae fecerunt patres nostri. Hoc autem etiamsi sermone non dicant, bitiose et magnifice aedificant memorias occisorum, quos a patribus suis esse jugulatos re, sed interfectores prophetarum imitari, sceleris est. Judaei ergo prophetarum monumenta aedificando, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sed paterna facinora aemulandtentiam retorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Se pulcris quoq eos compa¬
rauit. que humano oꝑe cul¬
tuq splendentia. mortuoꝵ
ossibꝰ ⁊ cadauerũ inmũdituᷤᷤ
interiꝰ sordescant. Preferat
scilicet inanibꝰ uerbis iustici¬
e speciositatẽ. Hñt uͦ intra se
conscientie sue m̃tisq fetorẽ.
monstrauerat. eo qd̾ foris lo¬
ci eent. ⁊ intrinsecus sordidi
ħ nunc ꝑ exemplũ sepulcro¬
tũ replicat. qd̾ quomͦ sepulc̃
formsecus lita sũt calce. et
ornata marmoribꝰ ⁊ auro
coloribꝰq distincta. intus
aũt plena sũt ossibꝰ mortu¬
oꝵ: Sic ⁊ ꝑuersi magn̾i qui
alia docent. ⁊ alia facuint.
munditiã abit̾a uestis ⁊ uer¬
boꝵ humilitate demonstra¬
rent. in tus aũt pleni sunt
⁊ libidine. Deniq manifes¬
tius ħ ipsum expͥmit in fe¬
rens. sic ⁊ uos a foris quidẽ
paretis hominibꝰ iusti. in tꝰ
aũt pleni estis ypocrisi ⁊ in¬
iquitate.ccxxxuiii. ⁊ Ie¬

Expanded text:
Sepulcris quoque eos comparavit, quae humano opere cultuque 786 splendentia, mortuorum ossibus et cadaverum immunditiis interius sordescant : praeferant scilicet inanibus verbis justitiae speciositatem, habeant vero intra se conscientiae suae mentisque foetorem. monstrarat, eo quod foris loti essent, et intrinsecus sordidi, hoc nunc per exemplum sepulcrorum replicat: quod quomodo sepulcra forinsecus lita sunt calce, et ornata marmoribus et auro coloribusque distincta, intus autem plena sunt ossibus mortuorum: sic et perversi magistri, qui alia docent, et alia faciunt, munditiam habitu vestis, et verborum humilitate demonstrant: intus autem pleni sunt t libidine. Denique manifestius hoc ipsum exprimit, inferens: Sic et vos a foris quidem paretis hominibus justi: intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ro ostenditur captuutatis
nr̃e p̾ciosa redẽptio. In chu¬
reaũt ostenditur demonio
ꝵsuꝑsticio cessatura.⁊ futu¬
rus uere religionis culcus aꝑi¬
tur. In mirca uͦ qua ex animͣ¬
ta solent corpora conseruari p̾¬
figurat᷑ carnis nr̃e reparatio.
⁊ sesurrectio mortuoꝵ. fulg̾.

Expanded text:
res, ostenditur captivitatis nostrae pretiosa redemptio; in thure autem, et daemoniorum superstitio cessatura, et futurus verae religionis cultus aperitur; in myrrha vero, qua exanimata solent corpora conservari, praefiguratur carnis nostrae reparatio et resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
spec̾tu illiꝰ claritate suꝑne sa¬
pientie resplendemꝰ. Thus
offerimꝰ. si cogitationes carnis
ꝑ scã orationũ studia. in aracor¬
dis incendimꝰ: ⁊ suaue aliqͥd
deo ꝑ celeste desideriũ redole¬
re ualeamꝰ. Sdirram offeri¬
mꝰ. si carnis utia ꝑ abstinen

Expanded text:
spectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus; thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus; myrrham offerimus, si