comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsidrm arabiã pontũ ⁊ utrãq armenã et
galaciã et capadociã et maurũ litꝰ ⁊ ety¬
opitas arenas Ego libie cãpos et hyspamĩe
Ego aquas sexias Tycinum Trebriã Trã¬
simenũ cãnas et claras ꝑsico cruore Tre¬
mophilas Ego damibiũ et ⁊ henũ indum
et pdaspẽ Redanũ ⁊ hyberũ Eufratem
Tygrim Sangẽ nilũ hebrũ tanaym et a¬
raxam Ego thaurũ et olimpũ Ego tanca¬
sũ ⁊ aclanta Ego Iomũ et egeũ stichicũ atq
carpaciũ mare ego hellespontiatum sinũ et
en boitas anguscias Ego adriaticũ ⁊ thirre¬
nũ demq ꝑdomitũ nr̃is classibus occeanum
hostiũ siil ⁊ natorũ sangne cruentã ut rã¬
tam s. bellorũ seriẽ pax etna seq̃ret᷑ et per
miltorũ mamis ad te uenturũ stabiliret᷑ mni
pium Ne mea me fefellit intentio uoti cõpos
onĩa sub pedibꝰ meis uidi inde sensim nestio
quonãmõ nisi qr mortaliũ oꝑa decet esse

Expanded text:
Persidem Arabiam Pontum et utranque Armeniam ePersidem Arabiam Pontum et utranque Armeniam eadotiam et Trachiam et maurum litus et ethiopicas arenas; ego Lybie campos et Hispanie; ego Aquas Sextias Ticinum Trebiam Transimenum Cannas et claras persico cruore Termophilas; 18 ego Danubium et Rhenum, Indum et Hydaspem, Rodanum et Hiberum, Eufratem Tigrim Gangem Nilum et Hebrum, Tanaim et Araxem; ego Taurum et Olimpum; ego Caucasum et Atlanta; ego Ionium et Egeum scithicum atque carpathium mare; ego hellespontiacum sinum et euboicas angustias; ego Adriaticum ac Thirrenum, denique perdomitum nostris classibus occeanum, hostium simul et natorum sanguine cruentavi, ut tantam scilicet bellorum seriem pax eterna sequeretur et per multorum ma19 Nec mea me fefellit intentio; voti compos, omnia sub pedibus meis vidi. Inde sensim nescio quonammodo, nisi quia mortalium opera decet esse
Abbreviated transcription (Latin):
pam totũ demq t̾rarũ orbem bellis et uicto¬
riis pagiu młto sudore ilto sangne mlteq
tem uulueriba aspexi Ego natantes arma¬
tũ uarũ et mermẽ puellam scupui E ge
pm̃ camulli exiliũ ut cursoris laboriosa im¬
litiã et in cõptu curii caput et electũ ab ara¬
tro cõsulem et ruricolã dictatorẽ et regiã
fabritu pauꝑtatẽ et plublitele claꝵ friu et
in solitã uniẽtis Curcii sepulturã ⁊ gliosũ
rarcem atilii et insigni deuotõis hĩtu ꝓtu¬
brntes decios Et eorũ spectabile duellã et
nutẽ pr̃i durũ filio torquatũ ⁊ ꝓfusum una
fabrorũ sangne et actoritũ p̾sonã ⁊ sumã¬
tem gn̾osam nũci dextͣm uidi Ego senonũ
flãmas et pyrrhi elephantes et opes anti¬
oci et ꝑtinaciã mitridatis et sifacis amẽ¬
ciã ⁊ ligurꝰ difficultates/ et bella sanuutira
et simbrorũ motus et macedonũ minas s
punichas frandes ꝑtuli dge tarras egixtũ

Expanded text:
pam totum denique terrarum orbem bellis et victopam totum denique terrarum orbem bellis et victoriis peragravi, multo sudore multo sanguine multoque tem vulneribus aspexi; ego natantes armatum virum et inermem puellam stupui; ego pium Camilli exilium et Cursoris laboriosam militiam et incomptum Curii caput et electum ab aratro consulem et ruricolam dictatorem et regiam Fabritii paupertatem et Publicole clarum funus et insolitam viventis Curtii sepulturam et gloriosum carcerem Atilii et insigni devotionis habitu procumbentes Decios et Corvini spectabile duellum et mitem patri durum filio Torquatum et profusum una Fabiorum sanguinem et attonitum Porsennam et fumantem generosam Mutii dextram vidi; 17 ego Senonum flammas et Pyrri elephantes et opes Antiochi et pertinaciam Mithridatis et Siphacis amentiam et Ligurum difficultates et bella samnitica et Cimbrorum motus et Macedonum minas et punicas fraudes pertuli; ego Carras Egiptum
Abbreviated transcription (Latin):
surge age et yquus magnorũ ponderũ dis¬
tributor guiora quelibet etati pualide et
fortioribꝰ humeris ĩpone Inuentꝰ labori
apta ocio senectus ꝓfc̃o aũt ex onũbꝰ opti¬
mis ac scĩssinus turis tuis nulla gͣnior ꝙͣ
Ut ytalicũ orbem tnquilla pace ꝯponas.
tur hoc igit᷑ pͥmũ fat Reliqͣ suũ tẽpus ĩue¬
ment ꝙͣꝙͣ placata ad plenũ et ꝯpoĩta yta¬
lia nicħil aut modicũ putẽ negocii suꝑesse.
singe nũt aĩo alieuante Rõne urbis effigrem
uidere Sogita matronã eno gͣnem sparsã tam¬
tis ainictu lacero pallore miserabili. st in frac¬
to am̃o et excelso p̾stine nõ ñnemorẽ maiesta¬
tis ita tecũ loqui ego tesar ne despexis etatez
meã młta olim potu młta gessi ego leges
condidi Ego añũ ꝓcita sum E go docui nlicie
distiplinã Ego qͥngentis anis in italia con¬
sumptis ducentis ordine seq̃ntibꝰ cuiꝰ rei fi¬
dedignissim testes sũt asiam affricã Curo¬

Expanded text:
surge, age, et equus magnorum ponderum dissurge, age, et equus magnorum ponderum distributor, graviora quelibet etati prevalide et fortioribus humeris impone; iuventus labori apta, otio senectus; profecto autem ex omnibus optimis ac sanctissimis curis tuis nulla gravior quam ut italicum orbem tranquilla pace componas; tur. 14 Hoc igitur primum fac, reliqua suum tempus invenient, quanquam placata ad plenum et composita Italia, nichil aut modicum putem negotii superesse. Finge nunc animo almam te Romane urbis effigiem videre; cogita matronam evo gravem, sparsa canitie, amictu lacero, pallore miserabili, sed infracto animo et excelso, pristine non immemorem maiestatis, ita tecum loqui: 15 ‘Ego, Cesar, — ne despexeris etatem meam — multa olim potui, multa gessi; ego leges condidi, ego annum partita sum, ego docui militie disciplinam, ego quingentis annis in Italia consumptis, ducentis ordine sequentibus — cuius rei fide dignissimi testes sunt— Asiam Africam Euro
Abbreviated transcription (Latin):
Uidente te ꝓbare posse ꝯ fido. Miro quidẽ dei
fanore nũc pͥmũ inte nob post tot scła mos
patrius ⁊ augustus nr̃ est redditus te rñ
Ut libet sibi gmani uendicẽt nos te italicũ
cesarios nec ĩmerito cesar es atq pͥmꝰ ille
opifex imperii tante celeritatis fuisse dicit᷑
Ut ip̃e sexe aduẽtus sui mĩcios p̃ueniret.
Idem fac quẽ titulus equasti rebꝯ equare
satacte Roli amplius bñ mi̾tam ytaliam
tui desidio fatigare Noli ardorẽ nr̃m nũciis
et exprctatõe restugere et unũ postim tui
sidere uultus intiram postulanꝰ Si u̾tutis
amicꝰ es si głie scudiosus cuiꝰ ut sic ego
barolũ nr̃m alloquar sicut Iuliũ cesarem
marchus tulliꝰ alloquit᷑. Aiidissimũq te
ꝙͣus sis sapieus nõ negabis Noli obsetro
laborẽ fuge̾ nã qui laborẽ fugit fugit et
głiam ⁊ u̾tute ad quas nũꝙͣ nisi arduo et
laboris et u̾e laudis appetentissimũ stimꝰ.

Expanded text:
iudice te probari posse confido? miro quidem Dei iudice te probari posse confido? miro quidem Dei favore nunc primum in te nobis post tot secula mos patrius et Augustus noster est redditus; te enim utlibet sibi Germani vendicent, nos te italicum cesareos, nec immerito: Cesar es. Atqui primus ille opifex imperii tante “celeritatis” fuisse dicitur, ut ipse sepe adventus sui “nuntios preveniret”. Idem fac et quem titulis equasti, rebus equari satage. 12 Noli amplius benemeritam Italiam tui desiderio fatigare; noli ardorem nostrum nuntiis et expectatione restinguere; te unum poscimus, tui siderei veltus intuitum postulamus. Si virtutis amicus es, si glorie studiosus, cuius — ut sic ego Carolum nostrum alloquar, sicut Iulium Cesarem Marcus Tullius alloquitur — «avidissimum te, quamvis sis sapiens, non negabis», noli, obsecro, laborem fugere; nam qui laborem fugit, fugit et gloriam et virtutem, ad quas nunquam nisi arduo et laboris et vere laudis appetentissimum scimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cedaut magnũ fuit tantarũ rerũ fragiẽ¬
ta collige̾ Sencio quidẽ nouitatẽ rerũ om̃i
ex̃ suspecta ped ad noua non traheris neq
tibi aliter italia ꝙͣ germania nõta est ab
infantia eiũ tua nob dĩitate ꝓpicia repro¬
missus altus incliti pr̃is iter mira indole pro¬
secutꝰ sub eo ⁊ ytalicas urbes ⁊ mores hõm
et trarũ situs ⁊ głiose rudimẽta milicie didi¬
cisti qm̃ et̃ adhus puer qd plusꝙͣ huãne uir¬
tutis fu̾it p̃claras hic sepe uictorias meruis¬
ti sub quibꝰ et si magna erant q̃ gerebas.
maiora tñ pu̾lis expeditõis misterio uelabã¬
tur. ne sc ram pr̃iam uir timeres q̃ tibi pu̾o
tantarũ uictoriarũ mat̾iam p̃buiss ⁊ quid
huic spare debeas imꝑator pͥmeni tyrotumi
pͥncipis aduẽtũ letiꝰ expectauit ytalia ut
que nõ alumide remediũ uulneribꝰ suis sꝑat
nec tuũ tamꝙͣ aliengene iugũ timet hoc
suigulare si nescrs habet apud nos maiestas
tua ꝙ eñ uerear loqui qd sencio et quod

Expanded text:
 fuerit tantarum rerum fragmenta colligere. 8 Sentio quidem novitatem rerum omnium esse suspectam; sed ad nova non traheris, neque tibi aliter Italia quam Germania nota est. Ab infantia enim tua, nobis divinitate propitia repromissus, altum incliti patris iter mira indole prosecutus, sub eo et italicas urbes et mores hominum et terrarum situs et gloriose rudimenta militie didicisti. 9 Quin etiam adhuc puer — quod plusquam humane virtutis fuerit — preclaras hic sepe victorias meruisti, sub quibus, etsi magna erant que gerebas, maiora tamen puerilis expeditionis mysterio velabantur, ne scilicet eam patriam vir timeres, que tibi puero tantarum victoriarum materiam prebuisset, et quid hinc sperare debeas imperator, primevi tyrociprincipis adventum letius expectavit Italia ut que nec aliunde remedium vulneribus suis sperat nec tuum tanquam alienigene iugum timet. Hoc singulare, si nescis, habet apud nos maiestas tua; quid enim verear loqui quod sentio et quod
Abbreviated transcription (Latin):
mor mens ut mĩme ntilis. sit ĩme ẽẽ im¬
portunꝰ debebit neq eiũ tyro ut olim sed
xũi iam mles es longa militia ꝓbatus. gtͣi¬
as illi qui tanto te honore dignatus ẽ ⁊ ut
sepe alias ex agunẽ medio adu̾sarũ ꝑtiũ
rere deiceps securũ te seturus ip̃e ꝯpel¬
lo incipientibꝰ formidosa sũt omña multa
q̃ tinumꝰ pneri adolescentes risiꝰ nulitẽ
mexptũ strepitus or̃ĩs examũat duratus
bellis mallo fragore ꝯtutitur. Rudis nauta
pͥnio uertorũ murmure t̾retut Gubernator
antiquꝰ qui totiens fatiscentẽ et ex armatuꝵ
puppuis ꝓduxit in portũ ex alto despitit iratũ
mare dpero aũt in illo qui te ab uto matris
tiẽ ad hoc laboriosũ tte sed gliosũ assũpsit
Ut per uarias difficultates tutus in prĩam ꝑ¬
uenires ꝙ nulla te amplius rerũ facres mone¬
bit nõ luctus nõ cure non morbi nõ senee¬
tus non metus nõ fames nõ egestas terribi

Expanded text:
mor meus ut minime utilis, sic minime immor meus ut minime utilis, sic minime importunus esse debebit. Neque enim tyro ut olim, sed Cristi iam miles es longa militia probatus gratias Illi qui tanto te honore dignatus est et ut sepe alias, ex agmine medio adversarum partium rere; deinceps securum te securus ipse compello. Incipientibus formidolosa sunt omnia; multa que timuimus pueri, adolescentes risimus; militem inexpertum strepitus omnis exanimat, duratus bellis nullo fragore concutitur; rudis nauta primo ventorum murmure terretur, gubernator antiquus qui totiens fatiscentem et exarmatam puppim perduxit in portum, ex alto despicit iratum mare. 5 Spero autem in Illo qui te ab utero matris tue ad hoc laboriosum certe sed gloriosum iter assumpsit, ut per varias difficultates tutus in patriam pervenires, quod nulla te amplius rerum facies movebit, non “luctus” non “cure” non “morbi” non “senectus” non “metus” non “fames” non “egestas”, Terri
Abbreviated transcription (Latin):
Ubit ãnũ Ince carior gmane lon¬
geuo silentio finem ponere quod si
forsan obliniosi añi indiciũ arbitris falleris.
non prius te ꝙp menretip̃m oblnuistar tumm
hactenꝰ tirotimii tui quietẽ int̾rũpere fug̾e
testrepitũ amare silentiũ stiebã me u̾o si
senel niciꝑem hand fatile desiturũ is amor
tui esti. ea rerũ tuarũ admiratõ eduobꝰ igit̾
extruis non qd michi g̾cure sed qd tͥ tran¬
uillius eligebã Nũt ut u̾i fatear nõ tibi
qr m ꝯsulturꝰ ad scribendũ ueris quid enĩ tu
fermũtłis uieio oges qui celeste iter ingressa
anglicis assiduis collogniis recrearis felix
anmi fortuna tusq ꝓpositi qui mundũ tũ
maxĩe blandientẽ medio etatis flore sic
sperne uotiusti. interdũq sirenũ uoces ob¬
strinta tntꝰ aure tͣnsire dũ ergo te alloquor
ip̃e res meas ago si forte uel sic satͦ ardori
to ad motũ torpens et longo zelatũ situ
prctustulũ nirũ in talesceret. Tibi antẽ cla¬

Expanded text:
uce michi carior germane, longevo silentio finem ponere, quodsi forsan obliviosi animi indicium arbitraris, falleris; non prius te quam memet ipsum obliviscar. Timui hactenus tyrocinii tui quietem interrumpere; fugere te strepitum, amare silentium sciebam; me vero si semel inciperem, haud facile desiturum; is amor tui est, ea rerum tuarum admiratio. E duobus igitur extremis non quod michi gratius, sed quod tibi tranquillius elige consulturus ad scribendum venio. 2 Quid enim tu sermunculis meis eges, qui celeste iter ingressus angelicis assidue colloquiis recrearis? felix animi fortunatusque propositi, qui mundum tum maxime blandientem medio etatis flore sic spernere potuisti interque Sirenum voces obstructa tutus aure transire. 3 Dum ergo te alloquor, ipse res meas ago, si forte vel sic sacro ardori tuo admotum torpens et longo gelatum situ pectusculum meum incalesceret; tibi autem cla
Abbreviated transcription (Latin):
mabilis res ẽ tempus et cuiꝯ soluis auari ͣ
docterũ hõm cõmendat auctoritas pelle mo-¬
ras igit. et qd̵ gͣnde aliquid ag̾ssis utilissinũ
est Eingulos dies magni extima ea tecogi¬
tatio partũ tp̃ris efficiet ea te coget ut ueni¬
as et int̾ adu̾sitatũ nr̃arũ nibila sꝑatũ nob
augustissime tue frontis lumẽ oñdas Non
te tusalpnarũ soliciᵈ ͦ rerũ Non te natalis
solii dulcedo detineat qͥciens giiauiã respex¬
eris Italiã cogita illie natus ħ mitritꝰ illic
regnũ hꝰ regnũ hẽs ⁊impiũ et qd nationũ

Expanded text:
mabilis res est tempus et cuius solius avaritiam mabilis res est tempus et cuius solius avaritiam doctorum hominum commendat autoritas. Pelle moras igitur, et quod grande aliquid aggressis utilissimum est, singulos dies magni extima; ea te cogitasti parcum temporis efficiet, ea te coget ut venias et inter adversitatum nostratum nubila speratum nobis augustissime tue frontis lumen ostendas. 7 Non te transalpinarum solicitudo rerum, non te natalis soli dulcedo detineat; quotiens Germaniam respexeris, Italiam cogita. Illic natus, hic nutritus; illic regnu
Abbreviated transcription (Latin):
liis expendis Nescis inꝙͥ breui spacio maxĩa¬
rum rerũ momẽta uersent᷑. que młtis elabo.¬
rata sũt scłis Sexe dies unꝰ cõficit isrede m
si famã ꝓpriã si rei publice statũ ternis uide¬
bilio assidueq uolat ac rapit᷑ Itaq nõ sen¬
cientẽ oĩs te in semũ dies trudit dñ circũ¬
spicis dũ cunctaris iꝓnisa furtĩ aderit ta¬
inties An forte dubitas ne añ tp̃o ĩceꝑit
co qd pagendũ uix huane inte longissimũ
tempus intelligis suffecturũ neq euĩ uulga¬
ris aut mediocris tibi negotii cura ẽ Romanũ
imꝑiũ multis diu iactatũ tempestatib sepe
Delusã et pene iã prectam spem salutis ĩ tua
tandẽ u̾tute reposuit et pꝰ in uũtis caꝰ sub
umbraculo tui nõĩs uttũq respirat sed solem
curarũ sarcinã suscepisti ꝑfer ad exitũ p̾cam᷑
idq ꝙͣ pͥmũ facito. p̃ciosissima ỹmo u̾o inexti¬

Expanded text:
liis expendis? Nescis in quam brevi spatio maximaliis expendis? Nescis in quam brevi spatio maximarum rerum momenta versentur; que multis elaborata sunt seculis, sepe dies unus conficit; crede michi, si famam propriam, si reipublice statum cernis, videbilis assidueque volat ac rapitur? itaque non sentientem omnis te in senium dies trudit; dum circumspicis, dum cuntaris, improvisa furtim aderit canities. An forte dubitas ne ante tempus inceperis ad quod peragendum vix humane vite longissimum tempus intelligis suffecturum? neque enim vulgaris aut mediocris tibi negotii cura est. 5 Romanum imperium multis diu iactatum tempestatibus sepe delusam et pene iam proiectam spem salutis in tua tandem virtute reposuit, et post innumeros casus sub umbraculo tui nominis utcunque respirat; sed sola curarum sarcinam suscepisti; perfer ad exitum, precamur, idque quamprimum facito. 6 Preciosissima, imo vero inexti
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatio ad tnsitũ in Italiam
Recipiciũ horret ep̃la serenissime
cesar auctoris sͥ ꝯscia dũ cogitat
uñ digrediens quo uentura sit Iy
tenebris enĩ orta quid mirũ si clarissim
tui nõis splendore ꝯfundit᷑ ⁊ ed qm̃ õem pano¬
rem amor excutit. in lucem ueniet. tũt simch
aluid ac saltem fidelis affectus mei nunciã.
ꝑlege oro detus nr̃m ꝑlege neu q̃s odiosas tͤ
ac molestas audio ex me blandicias ue̾aris
pubͨͣ regũ xestem lamentis potiꝰ aurẽ para
non tam blanda ꝙͣ querula or̃one pulsaberis.
qͥuid enĩ nr̃i et si dici fas est tuux̃ius ĩremor
fc̃us es qm̃ abiit ytalie tue cura Nos equidẽ
sperabamꝰ te celitus nõb missũ libertatis
nr̃e ꝓmxtissimũ assitorem tu refugis et ubi
facto opus est longissimis ꝯsultationiba tẽ¬
pus tͣhis uade cesar ꝙ fiducialit᷑ tecum ago.
homo pusillus incegnitus lũ queso ne liberti
mee succensas s nat̾e moribꝯq tuis gratũ

Expanded text:
exhortatio ad transitum in Italiam. 1 Precipitium horret epystola, serenissime Cesar, auctoris sibi conscia, dum cogitat unde digrediens quo ventura sit; in tenebris enim orta, quid mirum si clarissimi tui nominis splendore confunditur? sed quoniam omnem pavorem amor excutit, in lucem veniet etsi nichil aliud, at saltem fidelis affectus mei nuntia. Perlege, oro, decus nostrum, perlege, neu quas odiosas tibi ac molestas audio, ex me blanditias verearis, publicam regum pestem, lamentis potius aurem para; non tam blanda quam querula oratione pulsaberis. 2 Quid enim nostri et, si dici fas est, tui ipsius immemor factus es? quonam abiit Italie tue cura? Nos equidem sperabamus te, celitus nobis missum, libertatis nostre promptissimum assertorem; tu refugis et ubi facto opus est, longissimis consultationibus tempus trahis. Vide, Cesar, quam fidutialiter tecum ago, homo pusillus et incognitus. Tu, queso, ne libertati mee succenseas, sed nature moribusque tuis gratula
Abbreviated transcription (Latin):
hora solita ꝯsuetudinẽ meã nosti duniq
cotidianis laudibꝰ deo dc̃is ex more manũ
calamo applicuissem hoc pͥmũ qd sopitu
ex̾cuerat sese optulit exꝑrecto huiꝰ gͦ
sentẽtie te ꝑticipem fcĩo qui ꝑticeps sõpmi
uidebaris ualent sis felix suꝑuacuas pel¬
le cupidines .xix. kl. februarii ad amorã
¶ Ad Ioħens Xricastrinũ Epm theolo

Expanded text:
hora solita — consuetudinem meam nosti — dumque hora solita — consuetudinem meam nosti — dumque quotidianis laudibus Deo dictis, ex more manum calamo applicuissem, hoc primum quod sopitum exercuerat, se se obtulit experrecto. Huius ergo sententie te participem facio, qui particeps somnii videbaris. Vale, et ut sis felix supervacuas pelle cupidines. XIX Kal. Februarias ad auroram. 4 Ad Iohannem Tricastrinum epysco
Abbreviated transcription (Latin):
diẽtes spe pr̃ie melioris om̃ia ꝓrsa mor¬
talia ꝯtempserũt Cet̾m quo plura huia
gni̾s ingerebant᷑ exempla eo grauius
dolebamꝰ ea non uidisse nos in temꝑe
sed in tergõ ut aiint oculos hũisse deni¬
q sic eranus ut iam ne cepto uellemus
ab siste̾ solus cedendi pudor obsistẽt et
iam sup̃mi c̾tanuĩs instabat alea cũ repẽ¬
te medio noctis ira metuqz auxius ex¬
ꝑgistor gelidus sudor corpus om̃e ꝑfude¬
rat Ita me di̾nitas saluũ uelit ut ego
ꝑuide fessus añi fessusq mẽbrorũ erã.
at si gue durũq negotiũ nõ sompniãs
s uigilans agitassem/ n̾et facile dici p̃t
ꝙͣ letus fui ubi sensi me thesauro sinuil
et solliatudine libatũ. et tm̃ habere qͣntũ
alit non iptũ augit ꝙͣntũq u̾̃te sufficit nõ
qͣntũ afficit ꝙͣq ꝑ sompnũ in ea sententia
radicatus sum ꝙͣtum michi uigilans ꝑsua¬
deo ẽẽ uissimã plus mali ꝙͣ boni cupidis

Expanded text:
dientes, spe patrie melioris omnia prorsus mordientes, spe patrie melioris omnia prorsus mortalia contempserunt. 9 Ceterum, quo plura huius generis ingerebantur exempla, eo gravius dolebamus ea non vidisse nos in tempore, sed in tergo, ut aiunt, oculos habuisse. Denique sic eramus, ut iam, ne cepto vellemus absistere, solus cedendi pudor obsisteret; et iam supremi certaminis instabat alea, cum repente, medio noctis, ira metuque anxius expergiscor: gelidus sudor corpus omne perfuderat. Ita me divinitas salvum velit, ut ego perinde fessus animi fessusque membrorum eram, ac si grave durumque negotium non somnians sed vigilans agitassem. 10 Nec facile dici potest quam letus fui, ubi sensi me thesauro simul et solicitudine liberatum, et tantum habere quantum alit, non quantum angit; quantumque vite sufficit, non quantum afficit; quamque per somnum in ea sententia radicatus sum, quam michi vigilans persuadeo esse verissimam, plus mali quam boni cupidis
Abbreviated transcription (Latin):
rat ita mutata morum status et sexe re¬
ꝑti auri penetebat philosoxhabamuur in
sompnis ubi uitam serenã atq tnquilla
liqͥmus quis nobis harũ curarũ suꝑ induxͭ
nubes quis in las ꝓcellas nos impegit
an ignorabama in auro speciosã erũpna
et splendidã esse miseriã nc̃citas cũ diuis¬
ciis crescit et fugit cũ medi ocritate felicitas
Sccurrebãt aceruatĩ exemxla eorũ qui
uel in diuiciis infelices uł in pauꝑtate fe.¬
licissimi fuissent. Eꝑuebant᷑ mũtiles o¬
pes cresi et fumescũ nnde aurũ ⁊ dionisu
crassyq spolia templis auulsã laudatur
Cincinati reguli lurii fabrici felix et
gliosa pauꝑies accedebat acies hõm nr̃oꝵ
qui mudi in solitudine solibusq̃ ⁊ frigori.¬
bus adusti radicibus herbarũ ⁊ siluestri
brictio pasti pro tecto celũ t̾ram hũtes ꝓ
cubitulo cũ uoluptate torrente turbidũ
hauserũt asperoq et angusto calle gra¬

Expanded text:
rat. Ita mutatus animorum status, et sepe rerat. Ita mutatus animorum status, et sepe reperti auri penitebat. Philosophabamur in somnis: 6 ‘Ubi vitam serenam atque tranquillam liquimus? quis nobis has curarum superinduxit nubes, quis in has procellas nos impegit? an ignorabamus in auro speciosam erumnam et splendidam esse miseriam? necessitas cum divitiis crescit et fugit cum mediocritate felicitas’. 7 Occurrebant acervatim exempla eorum, qui vel indivitiis infelices vel in paupertate felicissimi fuissent; spernebantur inutiles opes Cresi et funestum Mide aurum et Dyonisii Crassique spolia templis avulsa; laudabatur Cincinnati Reguli Curii Fabritii felix et gloriosa pauperies. 8 Accedebat acies hominum nostrorum, qui nudi, in solitudine, solibusque et frigoribus adusti, radicibus herbarum et silvestribus baccis pasti, pro tecto celum, terram habentes pro cubiculo, cum voluptate torrentem turbidum hauserunt, asperoque et angusto calle gra
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ h cũ peciũa sollicitudo cupiditasq¬
crescebant ferit autes int̾iinurm᷑ in¬
uisũq secretũ nr̃m nulli lic creditũ spõ¬
te sua in uulgus eruꝑat nec ita młto pat
nestio quis maior dñs locorũ aderat uen¬
dicans iure thaurũ ubnntime᷑ huit pͥmũ
longa ⁊ amena colloquia inde lis mine¬
q. et semꝑ litibus iũcta ꝯuitia illo ncrit̾
urgente nob indignãtibꝰ in nr̃o reꝑta
nob̾ eripi ꝓpicie dona fortune mille subm̃
rerũ metus et mlle ꝯsilia ñt matura ⁊
canta nĩt temeraria et acerba cũ iam ad
resistendũ nos non tam nr̃a cupiditas ꝙͣ
mexorabilis aduersa ry suꝑba duricies ĩflã¬
maret iam ab ocio ruris ad urbana nego¬
cia iam astudiis ad arma tͣnslati n ouis
curarũ turbinibus agebam᷑. Iam ꝓ inten¬
tõe puigili et in quisitõe pulcerrima noua¬
rũ rerũ ꝑ nox odiũ atq irã successiant
postremo iam res a litigio ad bellũ uerte¬

Expanded text:
rerum hrerum hur invisum; secretum nostrum, nulli licet creditum, sponte sua in vulgus eruperat. Nec ita multo post nescio quis maior dominus locorum aderat, vendicans iure thesaurum. Obnitimur. Hinc primum longa et inamena colloquia, inde lis mineque et semper litibus iuncta convitia, illo acriter urgente, nobis indignantibus in nostro reperta nobis eripi propitie dona fortune. 5 Mille subinde rerum motus et mille consilia, nunc matura et cauta nunc temeraria et acerba, cum iam ad resistendum nos non tam nostra cupiditas, quam inexorabilis adversarii superba durities inflammaret. Iam ab otio ruris ad urbana negotia, iam a studiis ad arma translati, novis curarum turbinibus agebamur; iam pro intentione pervigili et inquisitione pulcerrima novarum rerum, pernox odium atque ira successerant; postremo iam res a litigio ad bellum verte
Abbreviated transcription (Latin):
Esterue noctis somꝑniũ referã
Dubi uidebar nichi m̃ctum unde
nictal enĩ tłe uł ꝯ cogitare sũ solicitus
uel loqui uideban mꝙͣ in agello meo ꝙ̃
ad fontẽ sorgie hẽo thesaucũ muenisse
monete ꝑuetuste auree nõ mediocrez
cumulũ una spaciabam᷑ soli ut nrr est
mos le itaq ꝯfestim euocãs digito rem
designo ambos ut fit gaudiũ scuporq de¬
fixerat michi quidẽ ut erã menũ enimi
occurrebat illud annei uitate quetũq
uulgo placent/ que tribuit casus ad om̃e
fortuitũ bonũ suspitio si et pauidi subsis¬
tite et fera et piscis spe aliqͣ oblectante
decipit᷑ mun̾a ista fortune que putatis
hesitanimꝰ leti trexidiq Guid inulta
Ultime insanie uisũ est ꝙ ꝑ t̾ras ac ma¬
ria tantis laboribus tantisq ꝑiculis q̃ri
solet id oblatũ ultro ꝯtempne Mox cer¬
tati onerant᷑ auro domũq clam taciti
te non pot̾ant, hoc srmel hoc it̾m ⁊ it̾m
facunꝰ et semꝑ auidius semꝑ enĩ ut nͣa

Expanded text:
esterne noctis somnium referam tibi. Videbar michi — incertum unde, nichil enim tale vel cogitare sum solitus vel loqui — videbar, inquam, in agello meo, quem ad fontem Sorgie habeo, thesaurum invenisse: monete pervetuste auree non mediocrem cumulum. 2 Una spatiabamur soli, ut noster est mos; te itaque confestim evocans, digito rem designo: ambos, ut fit, gaudium stuporque defixerat. Michi quidem, ut eram — memini enim —, occurrebat illud Annei: «Vitate quecunque vulgo placent, que tribuit casus; ad omne fortuitum bonum suspitiosi et pavidi subsistite: et fera et piscis spe aliqua oblectante decipitur; munera ista fortune que putatis,hesitavimus leti trepidique. Quid multa? ultime insanie visum est, quod per terras ac maria tantis laboribus tantisque periculis queri solet, id oblatum ultro contemnere. Mox certatim honeramur auro domumque clam taciti ce non poterant; hoc semel, hoc iterum et iterum facimus, et semper avidius; semper enim, ut natura
Abbreviated transcription (Latin):
no in ppło satis est Cito luxuris dat ter¬
ga frugalitas aisi cogitationũ nr̃aꝵ aciẽ
rõ muicta firmamit docens sequi u̾a bona.
fucata ꝯtempnere. Guid ñt uiani tui
purpureũ latus atq int̾iicantes crebͣ
iaspide digitulos miraris phaleata feli¬
citas est exue hõiem infelicissimũ nõ ne¬
gabis latet sub auro calamitas et qd̾
extremũ maligenꝰ arbitror inuidiosus
simul ⁊ miser est ꝯcludam alit̾ ꝙͣ ꝯclusit
planctꝰ exidicũ suũ hic inqͥt ille est homo
qui lib̾tate malitia muenit sua ymo u̾o
hic malitia opes potentiã et regũ am¬
citias inuenit se suamq lib̾tatem ꝑdidit
hẽat sibi sine muidia multa illa ⁊ uulgi
indicio ꝑinagna tu tuis bonis eo p̃cipus
ad̾ ille perdidi̾t felix ac cr̃tentꝰ uiuito
et uale ⁊¬
¶ Ad amicũ Rex̃hensoria
Ibi quidẽ amicus nõ moribꝰ tuis
sum Guid aũt de te mͥ deq tua¬

Expanded text:
no in populo satis est; cito luxurie dat terno in populo satis est; cito luxurie dat terga frugalitas, nisi cogitationum nostrarum aciem ratio invicta firmaverit, docens sequi vera bona, fucata contemnere. Quid nunc vicini tui purpureum latus atque intermicantes crebra yaspide digitulos miraris? phalerata felicitas est; exue hominem, infelicissimum non negabis. Latet sub auro calamitas, et, quod extremum mali genus arbitror, invidiosus simul et miser est. 4 Concludam aliter quam conclusit Plautus Epydichum suum: Hic, inquit, is est homo qui libertatem malitia invenit sua; imo vero hic malitia opes potentiam et regum amicitias invenit, se suamque libertatem perdidit. Habeat sibi sine invidia multa illa et vulgi iudicio permagna; tu tuis bonis, eoque precipue quod ille perdidit, felix ac contentus vivito, et Vale. 18 Ad amicum reprehensoria. 1 Tibi quidem amicus, non moribus tuis sum; quid au
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝙ bononiã uidi et ꝙ non inhesi uale
¶ Uictũ ꝑro facultatibꝰ temꝑandũ
et nil magis ad lancearũ studiũ
impellere ꝙͣ exempla
Electari te lanciis non miror.
pancarũ hec domorũ pestis olĩ
hospita nũt om̃i iugis incola ẽ nͥ quaꝵ
pariꝑtas lumen obstruit Siua in re nõ
nat᷑a paucis longe iocundius uictura ꝙpͣ
nnimiis/ s consuetudo multũ młtoq ma¬
gis peccat iitatio Guis enĩ tã frenate
modestie est cuiꝰ nõ interdũ oculos ad¬
uertat uicimi sũptus nitor ac głia S ed
utile ꝯsilium est plantini senis in aulula¬
ria pro renitorem et głiam pro copia
miꝯ si mem̃ossenti homĩes et profusis
sũxtibus et magnis lucris clanderet᷑ uia.
et multo t̾nqualliꝰ uiueret᷑ Nũc cecitatẽ
cupiditas inuexit et frenũ rõnis fregͭ
enite̾ ut rõnis ꝓpris sectator pocius ꝙͣ alie¬
ne libidinis enmulator appareas, fuge ex¬
empla pestifera ninis maloꝵ dociles aĩ¬
mos hẽmꝰ magr̃ unus uoluptatis mag¬

Expanded text:
quod Bononiam vidi et quod non inhesi. Vale. 17 Victum pro facultatibus temperandum et nil magis ad lautiarum studium impellere quam exempla. 1 Delectari te lautiis non miror; paucarum hec domorum pestis olim hospita, nunc omnium iugis incola est, nisi quarum paupertas limen obstruit; qua in re non natura, paucis longe iocundius victura quam nimiis, sed consuetudo multum, multoque magis peccat imitatio. Quis enim tam frenate modestie est, cuius non interdum oculos avertat vicini sumptus, nitor ac gloria? 2 Sed utile consilium est plautini senis in Aulularia: Pro re nitorem et gloriam pro copia; cuius si meminissent homines, et profusis sumptibus et iniquis lucris clauderetur via et multo tranquillius viveretur. Nunc cecitatem cupiditas invexit et frenum rationis fregenitere, ut rationis proprie sectator potius quam aliene libidinis emulator appareas; fuge exempla pestifera; nimis malorum dociles animos habemus. Magister unus voluptatis mag
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe florere incipem studiũ iuris bono¬
mãq dimissim expedita responsio est ꝙͣ¬
nis tibi et ciuitatem illam ⁊ studiũ singlari¬
ter illustranti mĩme ut arbitror placit᷑a.
Qui itaq satis exagitaui ad totũ silebo
quo fc̃m meũ tueri soleo fuit enĩ hͨ michi
questio sepe cũ multis p̃cipueq cũ aldraco
landensi iur̾ ꝯsulto nr̃a etate clarissimo.
hoc unũ est ꝙ salua ꝯcordia dici pt̃ nicħ¬

Expanded text:
maxime florere inciperem, studium iuris Bonomaxime florere inciperem, studium iuris Bononiamque dimiserim, expedita responsio est, quamvis tibi et civitatem illam et studium singulariter illustranti, minime, ut arbitror, placitura. Quoniam itaque satis exagitavi, id totum silebo quo factum meum tueri soleo; fuit enim hec michi questio sepe cum multis, precipueque cum Oldrado Laudensi iurisconsulto nostra etate clarissimo. 14 Hoc unum est quod salva concordia dici potest: nic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ titon lib̾tus eiis de patroni iocis librum
scrixsit, cur non pistatores il remiges
aut tale aliqͥd qui forsan aut hami iactu aꝰ
remi tctu in solitudine positi nm̃ relaxa¬
rũt uisue tu michi castrensẽ morẽ stolis
inferre ut sicut unũ duellum torquatos
atqz coruinos fecit sic una or̃o poetam
faciat ꝓseu̾antia requirit᷑ unus actus
hĩtum non inducit, hec hactenꝰ nã de
Ennio ac statio in ultima exła nulla mẽ¬
tio erat credo amnoꝵ numerũ in digitos
reduxisti. postremo ad illã longum atq
ꝯtimiũ or̃onis tus textũ om̃ibꝰ moĩs efficẽ
studes ut ĩuiste monuisse uidear qd̾ inge¬
indicio felicem ¶ utinã hñc me artẽ et
docere possis doceas qͣ tlia ip̃e mͥ de me
nouim et ꝯflare iudicia nescio eũ an me-¬
lius sit interdũ de errore gandẽ ꝙͣ sẽꝑ
de ueritate dolere ad id uero ꝙ me uelut
iurare milicie et des̾ tõe arguis qũ cum

Expanded text:
et Tiro libertus eius de patroni iocis librum et Tiro libertus eius de patroni iocis librum scripserit? cur non piscatores aut remiges aut tale aliquid, quia forsan aut hami iactu aut remi tractu in solitudine positi animum relaxarunt? Vis ne tu michi castrensem morem scolis inferre, ut sicut unum duellum Torquatos atque Corvinos fecit, sic una oratio poetam faciat? perseverantia requiritur, unus actus habitum non inducit. 11 Hec hactenus, nam de Ennio ac Statio in ultima epystola nulla mentio erat; credo, annorum numerum in digitos reduxisti. 12 Postremo ad illum longum atque continuum orationis tue textum, ubi omnibus modis efficere studes ut iniuste monuisse videar, quod ingeiudicio felicem! o utinam hanc me artem et docere possis et doceas, qua talia ipse michi de me noverim conflare iudicia! Nescio enim an melius sit interdum de errore gaudere, quam semper de veritate dolere. 13 Ad id vero quod me velut iurate militie desertorem arguis, quoniam cum
Abbreviated transcription (Latin):
nari sacrilegio siliũ reor itaq tacere iam
de hiis ꝯsulciꝰ fuit nã p̃ciosarũ rerũ con¬
fricatio atqz collisio ꝑiculo sa est. Ad plato¬
nem ac Cic̾onem tͥnseo quos tu si obduas fa¬
bulas moꝵ doctͥna/ et ut de altera matͦbiꝰ
testatur triꝑtite phie in teg̾tate perst̃as.
ac ꝓcul ab om̃i metroꝵ lege in mediis pol¬
litice at rerũ publicarũ libris insertas
sat aduersus insultantes non debere fabu
tullio dici poss mã et aristotiles poet̾a
at de poetis et uarro satirarũ ac de poetꝭ
libros edidit de Iasone insuꝑ atq amro
uelle̾ porma nõ ignobile texuit Seneca
aut tragedias q̃ apud me ꝓfecto a̾ pͥmũ
Uel pͥmo ꝑximũ locũ tenent s cun quess
non et ystriones fecisti qm̃ aliquid forsã
in uita ludicrũ dixerunt aut fecerant
p̃stim Aullius cuĩꝰ tam multa que risum
moueant scripta sunt in sat̾nalibus cũ

Expanded text:
nari, sacrilegio simillimum reor; itaque tacere iam nari, sacrilegio simillimum reor; itaque tacere iam de his consultius fuerit, nam preciosarum rerum confricatio atque collisio periculosa est. 8 Ad Platonem ac Ciceronem transeo, quos tu ob duas fabulas, morum doctrina et, ut de altera Macrobius testatur, tripartite philosophie integritate perfectas ac procul ab omni metrorum lege in mediis politice ac rerum publicarum libris insertas, sat adversus insultantes non debere fabulTullio dici posset. 9 Nam et Aristotiles poetriam ac de poetis, et Varro satyrarum ac de poetis quoque libros edidit; de Iasone insuper atque aureo vellere poema non ignobile texuit; Seneca autem tragedias, que apud poetas profecto vel primum vel primo proximum locum tenent. 10 Sed cur, queso, non et histriones fecisti, quoniam aliquid forsan in vita ludicrum dixerunt aut fecerunt, presertim Tullius, cuius tam multa que risum moveant, scripta sunt in Saturnalibus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
didicisse nõ negat Nam apud oratiũ
flactũ nullius iirare in u̾ba magr̃i pn
ualde didiceram Siuãti aũt ista sint ip̃e
non dissuilas qui de fensionis ꝑte de serta
mox ad aliam euadis dicens om̃iobꝰ excla¬
sis omino nichil esse qd te in hanc opinio¬
nem trax̾it nisi indignã quãdam et singu¬
larem erga ioninũ ingtitudinen Italoꝵ
hoc illud unicũ procitũ cãe tue hoc est
inꝙͣ illud in nulla ex ꝑte intelłcm aut in¬
telligibile argunientũ Quenã eñĩ ingͣti¬
tudo est sumus fateor nõ erga scõs tñ s
erga scõrum dñm ingͣti Quenã Io̾nimo
singularior qͣm ceteris q̃rimonie cã est
Int q̃ nam potiꝰ italorũ culpa ꝙͣ hominũ
Tum nec ip̃e italus origine ⁊ sepius in
oriente uerfatus sit uersa te pater hac
illac Ratio ut arbitror nõ erit sufficiens
pbare qd̵ intendis n forte qui rõnis inre
fungit᷑ instinctus añi tacitus et pia ma¬
gis ex amussim trutinata deuotio uerũ

Expanded text:
se non negat; nam apud Horatium Flaccum “nullius iurare in verba magistri” puer valde didiceram. 6 Quanti autem ista sint ipse non dissimulas, qui hac defensionis parte deserta, mox ad aliam evadis, dicens, omnibus excussis, omnino nichil esse quod te in hanc opinionem traxerit, nisi indignam quandam et singularem erga Ieronimum ingratitudinem Italorum. Hoc est illud unicum patrocinium cause tue; hoc est, inquam, illud michi nulla ex parte intellectum aut intelligibile argumentum. Quenam enim hec ingratitudo est? sumus, fateor, non erga sanctos tantum, sed erga sanctorum dominum ingrati; quenam Ieronimo singularior quam ceteris querimonie causa est? aut quenam potius Italorum culpa quam hominum, cum nec ipse italus origine et sepius in Oriente versatus sit? 7 Versa te, pater, hac illac; ratio, ut arbitror, non erit sufficiens probare quod intendis, nisi forte, qui rationis vice fungitur instinctus animi tacitus, et pia magis quam examussim trutinata devotio. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ nõ in placet. amor tuus ar̃e pou¬
dus infaustũ obscens igne ꝑureris Sro
aũt ex te ut plantinꝰ fiiis in asmaria
Ram fumus est h mulier quã amplexa¬
ris Si cur q̃sierun int̾roges qr oculi tui
semꝑ lacͥmantes sunt hec tibi młiercuł
tuis hoc unũ qd̾ in ea cõmedis cui gurgu¬
lio nomen ẽ legisse postea młieres duas
peiores ẽe ꝙ unã Sermo aũt illud eiusdẽ
poete in epidico minis doctus ille ad male¬
faciendũ hoc ex me addito niuis tu facil
ad credeudũ minis ꝑuꝰ ad obsrq̃ndum
hec amice si fla sunt dictũ meũ argue si
uera mores tuos corrige ⁊ uale.
¶. Ad eundem¬
uod obiectũ ab anico crimen non
negas facis ingenne. magnã eme¬
Daitionis uite spem prefert erroris ꝓprii
uerecunda ꝯfessio Quod aũt de seruo tuo
taces caute quidẽ quippe quẽ uccusare nõ
Uis excusare non potes ac ꝙ muliercłas
tuas excusas urbanitatis inepte uel ceci
indicii dixerius tu uideris quid de illis sen¬

Expanded text:
amor tuus, anime pondus infaustum; obsceno igne perureris. Quero autem ex te, ut plautinus servus in Asinaria, num fumus est hec mulier quam amplexaris? Si cur quesierim interroges: quia oculi tui semper lacrimantes sunt. 3 Hec tibi; mulierculis tuis, hoc unum quod in ea comedia, cui Gurgulio nomen est, legisse potes: mulieres duas peiores esse quam unam; servo autem, illud eiusdem poete in Epydicho: nimis doctus ille ad malefaciendum. Hoc ex me addito: nimis tu facilis ad credendum, nimis pronus ad obsequendum. Hec, amice, si falsa sunt, dictum meum argue; sin vera, mores tuos corrige, et Vale. 19 Ad eundemuod obiectum ab amico crimen non negas, facis ingenue; magnam emendationis vite spem prefert erroris proprii verecunda confessio. Quod autem de servo tuo taces, caute quidem; quippe quem accusare non vis, excusare non potes. At quod mulierculas tuas excusas, urbanitatis inepte vel ceci iudicii dixerim; tu videris quid de illis sen
Abbreviated transcription (Latin):
Ic est ut putabam libertas yram
peꝑit ueritas odiũ admonitio fasti¬
dium sed quid agam u̾ba non redeunt
blandior fuissem si te blandiciis delectari
crede̾m ymo u̾o seuerior et hñc ip̃m affec¬
tũ in uiro forti femineũ liberius arguissẽ.
nũt qm̃ ut uideo amititie munici libertas
est forte ꝯsultiꝰ age̾m si tatem s id quo
ꝑuetuo Est ubi silenciũ ilem monet lo-¬
quar ergo ne rursus offendam Sz tam
breniter ut coactã noueris pͥmũ ergo te
iidicem feti om̃ que dixi aut dicãe tu siña
breuem fers errasse me in quibusdãi
multis in omiba gaudeo equidẽ me potis.
errasse ꝙ te es ꝙ apparentior est omĩs ĩ
luce de formitas et error in sene desꝑatior
s tamen ẽ aliquid quidẽ amplius requi¬
ram Ades ergo ad tribunal tuã puoco
nullius assessoribus opus est solus sede
s eam quã tiffers indicii ratõem ꝓfiteor
me non intellige̾ Quid enũ queso sibi
uult qd̾ ais non te illũ ꝓpterea p̃tulisse

Expanded text:
ic est ut putabam; libertas iram peperit, veritas odium, admonitio fastidium. Sed quid agam? verba non redeunt. Blandior fuissem, si te blanditiis delectari crederem; imo vero severior, et hunc ipsum affectum in viro forti femineum liberius arguissem. Nunc quoniam, ut video, amicitie inimica libertas est, forte consultius agerem si tacerem; sed id quoque permetuo: est ubi silentium bilem movet. Loquar ergo ne rursus offendam, sed tam breviter ut coactum noveris. 2 Primum, ego te iudicem feci omnium que dixi aut dicam; tu sententiam brevem fers: ‘errasse me in quibusdam, in multis, in omnibus’. Gaudeo equidem me potius errasse quam te, eo quod apparentior est omnis in luce deformitas et error in sene desperatior. Sed tamen est aliquid quod amplius requiram. Ades; ergo ad tribunal tuum provoco; nullis assessoribus opus est, solus sede. sed eam quam affers, iudicii rationem profiteor me non intelligere. Quid enim, queso, sibi vult quod ais, non te illum propterea pretulisse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fentis Guis non uidet quid ad hec dici
debeat. hoc nuꝙͣ unũ esti in quo illĩꝯ sacra¬
tissime testimonio anĩe non starem cui in¬
scitũ scro ut de aliis glose de se aũt hũlit
et loquat᷑ et sẽciat Ego quidẽ fructuo si
nec secte nec honũ usq adeo sum adrectꝰ
Ut abire nõ possum uitate ꝯꝑta ħͦ apd̾¬

Expanded text:
entis?’ Quis non videt quid ad hec dici debeat? hoc, inquam, unum est, in quo illius sacratissime anime testimonio non starem, cui insistum scio, ut de aliis gloriose, de se autem humiliter et loquatur et sentiat. 5 Ego quidem fructuosi nec secte nec homini usque adeo sum addictus, ut abire non possim veritate comp
Abbreviated transcription (Latin):
uitas ingerit ꝓuide ut reliqͣ sperui possĩt
que quidẽ sꝑn tłi ingemo tanꝙͣ incorrup¬
to iudicio nõ pñt an in ea ip̃a saltẽ quam
imꝑn tui annũ agi Quid ta igit᷑ an sex¬
tũ forsan et qͥn quagesiiõi expectabit᷑
Angusto cesari dũtaxat id ꝯtigit nestio
post exhortatões illas meas ad italiaz
mĩosũ quoq cõpedem caltar impellit.
uenisti iꝙͣ atq ut tibi de celesti ope cõ¬
fisus reꝑmiserã. inuenisti aꝑta ⁊ ꝓna
omia que obtrusa et ardua uidebantur
Int̾sti mediolanũ inde romã in quibus
geminũ diadema sortitꝰ erectis ĩ spem
magnã ppłis atq urbibꝰ subito in ger
seu qͥs horror ꝑtulit an forte quorũdam
sediciosorũ mociũtulas tinusti at hoc
affixũ aĩs ẽẽ debet ut quisqͥs nanigatu
tibꝰ defertos suis iͥ tũi pfidã nũt pdi¬
toꝵ nũs q̃ñ ita res tulit ꝓpria ẽt mort̾ez
uincentes Alexandrũ tateo suor seditides

Expanded text:
veritas ingerit. 21 Proinde ut reliqua sperni possint, veritas ingerit. 21 Proinde ut reliqua sperni possint, que quidem sperni tali ingenio tamque incorrupto iudicio non possunt, an in ea ipsa saltem, quam imperii tui annum agi? Quid tu igitur? An sextum forsan et quinquagesimum expectas? Augusto Cesari duntaxat id contigit; nescpost exhortationes illas meas ad Italiam, animosum quoque cornipedem calcar impellit; venisti, inquam, atque ut tibi de celesti ope confisus repromiseram, invenisti aperta et prona omnia que obstrusa et ardua videbantur. Intrasti Mediolanum, inde Romam, in quibus geminum dyadema sortitus, erectis in spem magnam populis atque urbibus, subito in Germseu quis horror perculit? an forte quorundam seditiosorum motiunculas timuisti? at hoc affixum animis esse debet, ut quisque navigaturtibus desertos suis militumque perfidiam, nunc proditorum nunc quando ita res tulit, propria etiam morte, vincentes; Alexandrum taceo suorum seditiones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ qrͣ magnũ nẽpe diem donas s cum
harũ altera uenit iam tras hesternũ cõ¬
supsumꝰ ette aliud cras egerit hoc ñnos
et semꝑ paulũ erit ult / nã ꝙnis prope te
ꝙͣnis cemone sub uno uertentẽ se frustra
sectab̾e̾ tm̃ cũ rota postior curras et ĩaxe
secundo quid igit᷑ an etate ꝑsuis mex ꝑta
et acerba publicã cecitatẽ funditꝰ intro¬
spexit nr̃m id etas matior non uidebit a¬
ꝑire oculos et fige̾ aĩm oꝑtet ne fallan᷑
et errore qui corrigi nequeat implicem ᷑
quid u̾o nũs hostiatĩ portarũ domos ambio
insi ut quẽ forsitan mea uox aucͣtis in ops
non moniss tantorũ testuuono moueare.
nemo poetarũ aut phorum fuit qui non
idrm et dice̾t et sentiret discordes ĩ mltis
hic queniũt qͥd si om̃s taceãt aͥ negent
cte ut dici solet ip̃a res loquit᷑. et si dissiła¬
re quisꝙͣ uelit senciet ul muitus sic ĩ fore¬
bus exꝑientia est seq uel cõnur̃tibus

Expanded text:
quasi magnum, Nempe diem donas?’. Sed cum lux altera venit, Iam cras hesternum consumpsimus; ecce aliud cras, Egerit hoc annos, et semper paulum erit ultra; Nam quamvis prope te, quamvis temone sub uno Vertentem se se frustra sectabere tantum, Cum rota posterior curras et in axe secundo. Quid igitur? An etate Persius inexperta et acerba publicam cecitatem funditus introspexit, nostra id etas maturior non videbit? Aperire oculos et figere animos oportet ne fallamur, et errore qui corrigi nequeat, implicemur. 20 Quid vero nunc ostiatim poetarum domos ambio, nisi ut quem forsitan mea vox autoritatis inops non movisset, tantorum testimonio moveare? Nemo poetarum aut philosophorum fuit, qui non idem et diceret et sentiret; discordes in multis, hic conveniunt. Quodsi omnes taceant aut negent, certe, ut dici solet, ipsa res loquitur, et si dissimulare quisquam velit, sentiet vel invitus; sic in foribus experientia est, seque vel conniventibus
Abbreviated transcription (Latin):
defixit et seꝙ̃tibo scł̃is quoꝵ et diutur¬
niora erũt ⁊ libiora indicia demũ et ĩ¬
ꝑatori illi et̾no. qui huic tp̃rali imꝑio
te p̃fecit non ut solũ non ut septrũ nõ
Ut imꝑii nudũ noũẽ occupes s ut reg¬
nes ut imꝑes ut afflictis opem rebus
feras qͥd te subtͣhis ꝙ in crastinũ pii¬
nens hodiernũ ꝑdigis nullus in hodier¬
na nc̃citate crastino locus est fac tu ho¬
Die qd̾ incũbit etas si qͥs emerfit uel
tu facres ul alius non deerũt temꝑibꝰ
sui duces et ut desint nunꝙͣ aliene ig¬
nauie rens fies tu ne tp̃ri tuo desis cu¬
ra porro cras istud qd suspensas tenet
et merces facit qd̾ q qi uenturũ expec¬
taris iam p̃teriit nullus enũ pͥmũ dies nõ¬

Expanded text:
defixit, et sequentibus seculis, quorum et diuturdefixit, et sequentibus seculis, quorum et diuturniora erunt et liberiora iudicia, demum et Imperatori illi eterno, qui huic temporali imperio te prefecit, non ut solium non ut sceptrum non ut imperii nudum nomen occupes, sed ut regnes ut imperes ut afflictis opem rebus feras. 18 Quid te subtrahis, quid in crastinum prominens hodiernum prodigis? Nullus in hodierna necessitate crastino locus est; fac tu hodie quod incumbit; cras siquid emerserit, vel tu facies vel alius; non deerunt temporibus sui duces, et ut desint, nunquam aliene ignavie reus fies. Tu ne tempori tuo desis, cura; porro cras istud quod suspensos tenet et inertes facit, quodque quasi venturum expectatur, iam preteriit; nullus enim,
Abbreviated transcription (Latin):
longior et brenior dies, Ecce nũc cesar
sencio xĩ huic quid ibi agit᷑. magnus
quidẽ explorator amorẽ et magua extu¬
bitor in consiliis intareis cõsilia uo nisi
in actũ ꝓdeant nudi sũt cogitatus et ma¬
nes cure Eras incipias postridie mouebor
Cur nõ queso hodie ĩta ne semꝑ lux uen
memoriã iul hẽmꝰ neq impossibiliũ con¬
sultatio nulla est ut fut̾is nthil preter
auguriũ et spri fallacis illecebras ut sunt
pares in reliquis hec et seq̃ns dies mei
non saltem ista pñtior eoq certior negaĩ
nequit et illa quidẽ uentura utiqr nos
an inuentura siti dubiũ doec c̾te cũ abierit
industria seu u̾tute rõnariũ iuperu
non absoluas et cui inquies rõirez im¬
ꝑn redditurus sum Tibi cesar ip̃i quã
nõ dubitẽ qñ ad te sepe exigas parũ
increpatio acrior nulla salubrior qñ ⁊
huis etati que te susxicit in te unũ ocłos

Expanded text:
longior et brevior dies. 14 Ecce nunc, Cesar, longior et brevior dies. 14 Ecce nunc, Cesar, — sentio enim hinc quid ibi agitur: magnus quidem explorator amor est, et magnus excubitor — in consiliis vitam teris. Consilia vero nisi in actum prodeant, nudi sunt cogitatus et inanes cure. ‘Cras incipiam, postridie movebor’. Cur non, queso, hodie? ita ne semper lux ventmemoriam nil habemus, neque impossibilium consultatio ulla est; in futuris nichil preter augurium et spei fallacis illecebras. Ut sint pares in reliquis hec et sequens dies, num saltem ista presentior eoque certior negari nequit? et illa quidem ventura utique nos an inventura sit dubium; hec certe cum abierit industria seu virtute “rationarium imperii” non absolvas. ‘Et cui’ inquies, ‘rationem imperii redditurus sum?’. 17 Tibi, Cesar, ipsi, quam non dubitem quin a te sepe exigas — parum increpatio acrior, nulla salubrior —; quin et huic etati, que te suspicit, in te unum oculos