comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
motheũ. paulꝰ tytũ. Sed de illis suꝑioribiis
uideniꝰ diuisa officia. ut semores cõsilio p̃ua¬
lerent. inuiores ministerio. Plerũq ctiam
u̾tutibꝰ pares. dispares etatibꝰ. su delectãtir
copula. sicut delectabãtur petrus ⁊ iohãnes.
Nã adolescentẽ legimiꝰ in enuãgłio iohãnẽ.
⁊ sua uoce. licet meritis ⁊ sapiẽtia milli
fuerit semonĩ scd̃̾s. Erat enuĩ in eo senec¬
tus uen̾abilis morũ. ⁊ incana prudentia.
uita eni ĩmacłata. bone senectutis scipẽdiũẽ.¬
Adiuuat hoc quoq ad profectũ bone existima¬
tionis. si de potẽtis manibꝰ eripias ĩopẽ. De
morte dãpnatũ. quãtũ sine ꝑturbatione fieri
potest. ne uidramur iactãtie̾ magis causa fa¬
cere ꝙͣ missicordie. ⁊ grauiora inferte uulnera
dũ lenioribꝰ mederi desidaniꝰ. Iã si opp̃ssũ opi¬
bus potẽtis. ⁊ factione magis. ꝙͣ sceleris sui
p̾tio granatũ libanerio. egregie cõualescit.
opimonio testr̃oniũ. Cõmendat plerosq etiã

Expanded text:
motheum, Paulus Titum . 101. Sed illis superioribus videmus divisa officia, ut seniores consilio praevalerent, juniores ministerio. Plerumque etiam virtutibus pares, dispares aetatibus, sui delectantur copula, sicut delectabantur Petrus et Joannes. Nam adolescentem legimus in Evangelio Joannem et sua voce, licet meritis et sapientia nulli fuerit seniorum secundus, erat enim in eo senectus venerabilis morum et cana prudentia. Vita enim immaculata bonae senectutis stipendiuAdjuvat hoc quoque ad profectum bonae existimationis, si de potentis 95 manibus eripias inopem, de morte damnatum eruas, quantum sine perturbatione fieri potest; ne videamur jactantiae magis causa facere, quam misericordiae, et graviora inferre vulnera, dum levioribus mederi desideramus. Jam si oppressum opibus potentis, et factione magis quam sceleris sui pretio gravatum liberaveris, egregae convalescit opinionis testimonium. 103. Commendat plerosque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mittunꝰ.i ab eo cõsiliũ prõptiꝰ ꝙͣ a cet̾is posci¬
mus. prestat tamẽ fidele iusti cõsiliũ uiri.
⁊ sapiẽtissum ingemo freꝙͣter ppondat. Uti¬
lia enĩ uuhzia amici. ꝙͣ alioꝵ oscula. Deniq
quia uisti iudiciũ ẽ.sapiẽtis aũt arguniẽtũ.
ĩuentionis. Quod si utrũq cõnectas. ent mag¬
na cõsilioꝵ salubritas. q̃ ab uniu̾sis petatur
adiuiratione sapĩe ⁊ amore iusticie. ut om̃s
prant audire sapiẽtiã eius uizi. in quo utͥusi¬

Expanded text:
mittimus, et ab eo consilium promptius quam a caeteris poscimittimus, et ab eo consilium promptius quam a caeteris poscimus. Praestat tamen fidele justi consilium viri, et sapientissimi ingenio frequenter praeponderat. Utilia enim vulnera amici, quam aliorum ascula . Deinde quia justi judicium est, sapientis autem argumentum: inventionis. Quod si utrumque connectas, erit magna consiliorum salubritas, quae ab universis spectatur admiratione sapientiae, et amore justitiae: ut omnes quaerant audire sapientiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gationis udicio fraudulẽte accusationis
Sep̃hendir mendatiũ. ut calũpiatoꝵ sibi
uspõsio nõ cõueniret. Prudẽtie igitiir fuit
uocis sue testionio reos prodere. nsticie
quoq nocẽtes supplicio dare. ĩnocentẽ sub¬
ducere. Est ergo ĩdiuiduũ sapĩe atq iusta¬
cie cõtubinũ. s uulgi usu diuiditut una q̃¬
dã forma u̾tutũ. ut tẽꝑantia sit in despia¬
endis uoluptatibꝰ. fortitudo spectetiaa ⁊̃ labo¬
tib  pitulis. prudẽtia uy dilecto bonotũ¬
saicus cõmoda i adusa distĩgnere. iusticia
q̃ sit bona custos uitrs alieni. ⁊ uindex pro¬
pͥetatis. suũ cuiq cõsernãs. Sit ergo nobio
cõmunis opinionis grã. quadriꝑtita hec
facta diuisio. ut ab illa subtili disputatõẽ
causa. quasi ex adita quodã eruitur retra¬
hẽtis pedẽ forensẽ ac populatẽ sensĩ seqͣmur
hac igitur diuisione ẜuata. ut reuitamur ad
propositũ. prudẽtissimo cuiq causã nr̃am cõ¬

Expanded text:
gatione fraudulentae accusationis deprehendit mendacium, ut calumniatorum sibi responsio non conveniret! Prudentiae igitur fuit vocis suae testimonio reos prodere: justitiae quoque, nocentes supplicio dare, innocentem subducere . 49. Est ergo individuum sapientiae atque justitiae conturbernium: sed vulgi usu dividitur una quaedam forma virtutum, ut temperantia sit in despiciendis voluptatibus: fortitudo spectetur in laboribus et periculis: prudentia in delectu bonorumsciens commoda et adversa distinguere: justitia quae sit bona custos juris alieni, et vindex proprietatis, suum cuique conservans. Sit ergo nobis communis opinionis gratia quadripartita haec facta divisio, ut ab illa subtili disputatione causa quasi ex adyto quodam eruitur, retrahentes pedem, forensem usum ac popularem sensum sequamur. Hac igitur divisione . Prudentissimo cuique causam nostram com
Abbreviated transcription (Latin):
uni nec scoe cõ iugis soitiri cõiũctionẽ. qd̾
plerisq mirũ uidetur. tur etiã ante baptis¬
nũ it̾ati cõiugii. ad electionẽ muneris ⁊
ordinatõs p̃rogatiuã. ĩpedimẽta gene̾ntur
cũ etiã delicta obeẽ nõ soleãt si lanacroreuus

Expanded text:
e conjugis sortiri conjunctionem, quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativa impedimenta generentur, cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remis
Abbreviated transcription (Latin):
endꝰ cõsiliariꝰ Quẽ propitiꝰ dd̾ pr̃ĩbus dedit.of¬
fensꝰ abstulit. huiꝰ imutator debet eẽ qui pt
cõsiliũ dare. ⁊ alienã a uitiis custodire prudẽ¬
tiã. quĩ nichil inquinatũ in illã ĩcurrit. Qo¬
ugitur tãꝙͣ uultu spẽm p̃ferat pulchritudinis
⁊ beluinis post̾ioribꝰ ac ferinis ungnibꝰ forẽ
suꝑioris dehonestet grãm. cũ tã admirabilis
⁊ p̾clara forma u̾tutũ sit. ⁊ spetialit̾ pulchri¬
tudo sapĩe. sicut series sc̾pture ĩdicat: Est enĩ

Expanded text:
endus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus dedit, ofendus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus dedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui potest consilium dare, et alienam a vitiis custodire prudentiam, quoniam nihil inquinatum in illam incurrit. gitur tanquam vultu speciem praeferat pulchritudinis, et belluinis posterioribus ac ferinis unguibus formae superioris dehonestet gratiam; cum tam admirabilis et praeclara forma virtutum sit, et specialiter pulchritudo sapientiae, sicut series Scripturae indicat? Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
giat. ⁊ ad nocendũ ꝑatũ. quio nõ oĩ studio
declinet: Quis uo̾ ꝙͣms ĩstructũ ad cõsilii
opẽ/ difficilẽ tamẽ accessu ãbiat: In quo sit
illud tãꝙͣ si quis aque fontẽ p̃cludat. Quid
quĩ prodest. habere sapĩam.si cõsiliũ neges:
Si cõsulẽdi int̾cludas copiã. clausisti fontẽ
ut nec aliis ĩfluat. nec tibi prosit . pulchre¬
aũt ⁊ de illo cõuenit. qui hñs prudentiã.¬
⁊ innilat eã uitioꝵ sordibꝰ. eo qd̾ aque exitũ conta¬
minet. Degenes aiõs. uita arguit. Quomodo
ciũ potes eũ iudicare cõsilio suꝑiorẽ. quẽ uide¬
as inferiorẽ moribꝰe Bupra me debet eẽ. cui
me cõmitte̾ paro. An uo̾ eũ ydoneũ putabo qͥ
mͥ det cõsiliũ. qd̾ nõ det sibi. si inͥ cũ uacaretre¬
dã. qui sibi nõ uacit. cuiꝰ aĩmi uoluptates occu¬
pent. libido deuĩcat. auaritia subiuget. cupidi¬
tas ꝑturbet. quatiat metꝰl Quomõ hic consi¬

Expanded text:
giat, et ad nocendum paratum? quis non eum omni studio giat, et ad nocendum paratum? quis non eum omni studio declinet? Quis vero quamvis instructum ad consilii opem, difficilem tamen accessu ambiat, in quo sit illud, tanquam si quis aquae fontem praecludat? Quid enim prodest habere sapientiam, si consilium neges? Si consulendi intercludas copiam, clausisti fontem, ut nec aliis influat, nec tibi prosit. Admirillo convenit, qui habens prudentiaulat eam vitiorum sordibus, eo quod aquae exitum contaminet. Degeneres animos vita arguit. Quomodo enim eum potes judicare consilio superiorem, quem videas inferiorem moribus? Supra me debet esse, cui me committere paro. An vero idoneum eum putabo, qui mihi det consilium quod non det sibi, et mihi eum vacare credam, qui sibi non vacet? cujus animum voluptates occupent, libido devincat, avaritia subjuget, cupiditas perturbet, quatiat metus? Quomodo hic consi
Abbreviated transcription (Latin):
citiis. auzũ nõ requirebat. nec delatũ sibi ho¬
norẽ plus faciebat ꝙͣ fidẽ. Quin etiã ꝑrditaii¬
inalebat pro legediuĩ.ꝙͣ pro gr̃a hõĩs inflecti.
Nã de scꝯioseph quẽ pene p̃t̾ierã castimonia
⁊ iusticia quiddicã. Quaꝵ altera illecebras dñi at pueiles¬
cas despuit ⁊efutauit pima. altera morteni
cõtempsit metũ reppulit. carcerẽ p̃optauit
Quis hũc p̾uate cause ad cõsulendũ ydoneũ
nõ iudicaret. cuiꝰ feraȩ aĩmꝰ.⁊ mẽs fertilis
tẽporis sterilitatẽ. quodã cõsiliorũ ⁊ cardis u¬
giã. Quis enĩ in ceno fontẽ requirat: Quis
curbida aqua potũ petat: Itaq ubi luxuria ẽ.¬
ubi intẽꝑantia. ubi uitioꝵ cõfusio. quis inde
sibi aliquid hauriendũ existimet. quis nõ des¬
pitiat moꝵ collunionẽ: Quis utilẽ cause alie¬
ne iudicet. quẽ uidet ĩntilẽ sue uite: Quis
iterũ ĩprobũ maliuolũ cõtumeliosũ nõ fu¬

Expanded text:
citiis, aurum non quaerebat, nec delatum sibi hocitiis, aurum non quaerebat, nec delatum sibi honorem pluris faciebat quam fidem. Quin etiam periclimalebat pro lege Domini, quam pro gratia hominis inflecti. 59. Nam de sancti Joseph quem pene praeterieram castimonia et justitia quid dicam; quarum altera illecebras beriles respuit, refutavit praemia: altera mortem contempsit, metum repulit, carcerem praeoptavit ? Quis hunc privatae causae ad consulendum idoneum non judicaret, cujus ferax animus et mens fertilis, temporis sterilitatem quodam consiliorum et cordis udit: "Quis enim in ceno fontem requirat? quis ex turbida aqua potum petat? itaqubi intemperantia, ubi vitiorum confusio, quis inde sibi aliquid hauriendum existimet? Quis non despiciat morum colluvionem, quis utilem causae alienae judicet, quem videt inutilem vitae suae? Quis iterum improbum, malevolum, contumeliosum non fu
Abbreviated transcription (Latin):
S ctiã t̾cius locus. de hus qui adiuiaatione
digni esti marẽtur. ioseph i salo monis ⁊ da¬
niedis exẽplo decursus uidetur.
Ain quid de moyse loquar¬
relecotidie cõsilia p̃stolabatur. quoͦꝵ uita fidẽ
faciebat prudẽtie. adinirationẽq eiꝰ augrbat :
Quis se nõ cõmittet cõsilio moysi. cui seniores
si qua supra suũ intellectũ. s⁊ u̾tutẽ eẽ arbitra¬
rẽtur.diiuidicãda ẜuabãt: Quis damelis consi¬
luũ refugit. de quo do ipẽ dixit. Quis dame¬
le sapiẽtior: Aut quorõ hoĩes de corũ dubi¬
tare mẽtibꝰ possent. quibꝰ d̾o tautã cõfebat
grãm: apioysi cõsilio bella cõficiebãtur. moysi
meritis de cello affluebat alimonia. potud
e petra. Qͣ purꝰ danielio aĩmiꝰ ut mulceret
barbaros mores. mitigaret leones: q̃ ni illo tẽ¬
ꝑantia. ꝙͣta aĩmi ⁊ corꝑis cõtinẽtia. Nec ĩ¬
merito mirabilis factũs oĩbus. ꝙͣdo qd̾ uehe¬
mẽter admmirãtur hoĩes. regalibꝰ fultꝰ amii¬

Expanded text:
 etiam tertius locus de his qui admiratione digni aestimarentur, Joseph, Salomonis et Danielis exemplo decursus videtur. Nam quid de Moyse loquarquotidie consilia praestolabatur, quorum vita fidem faciebat prudentiae, admirationemque ejus augebat? Quis se non committeret consilio Moysi, cui seniores, si qua supra suum intellectum et virtutem esse arbitrarentur, dijudicanda servabant? 57. Quis Danielis consilium refug Aut quomodo homines de eorum dubitare mentibus possent, quibus Deus tantam conferebat gratiam? Moysi consilio bella conficiebantur: Moysi meritis de coelo affluebat alimonia, potus e petra. 58. Quam purus Danielis animus, ut mulceret barbaros mores, mitigaret leones ! Quae in illo temperantia! Quanta animi et corporis 84 continentia! Nec immerito mirabilis factus omnibus, quando quod vehementer admirantur homines regalibus fultus ami
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊̃ uno habitãtes cubiculo ante diẽ t̾tiũ
ptu edito. singłos filios suscepiniei erauri
una. arbit᷑ nullꝰ domi. nec ulla alia nobis¬
cũ femĩa inisi nos sole. Et mortuꝰ ẽ filiꝰ
cius hac nocte. ut obdormniuit suꝑ euin
e siritexit media nocte. s accepit filiũ ine¬
u de sinu meo. ⁊ collocauit eñ ĩ grenuio
suo. ⁊ filiũ suũ mortuũ posuit ĩ sinu

Expanded text:
er in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium er in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium partu edito, singulos filios suscepimus, et erramus una, arbiter nullus domi, nec ulla alia nobiscum femina, nisi nos solae: et mortuus est filius ejus hac nocte, ut obdormivit super eum: et surrexit media nocte, et accepit filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, et filium suum mortuum po
Abbreviated transcription (Latin):
cia. arguniẽtũ eȩpediat. remediũ ferat ĩ
tẽpore. ꝑatus sit nõ solũ ad cõsulendũ. sed
etiã ad subueniendũ. huit ita fides habet᷑
ut dicat qui cõsiliũ petit. Et si mala inͥ
cuemãt ꝑ illũ. sustinco. Huiꝰ modi igitiri
uiro salutẽ nrãm ⁊ eꝑistimationẽ cõmitti¬
mus. qui sit ut supra dixiniꝰ. iistus ⁊
prudens. Facit enĩ iustitia. ut nullꝰ sit
fraudis metꝰ. facit etiã prudẽtia ut nul¬
la erroris suspitio.
romptiꝰ tamẽ.
nos iusto uizo
quar. Eeterũ sapientiũ diffinitõe. ini quo
una u̾tus ẽ. cõcirirũt cet̾e̾. nec potest sine
uistitia cẽ prudẽtia. Quod etiã in nrĩs in¬
nemimꝰ. Dicit enĩ dauid. Iustꝰ misietur
⁊ fenerat. Quid fene̾t iust i.alibi dicit Io¬
cũdus uir qui misetur ⁊ fen̾at disponit
smones suos in indicio. Ipñz illud nobile
ĩ cõspectu regis salomonis steterũt. ⁊ dixit
una ad eũ. Audi me dñe. Ego ⁊ hec młi¬

Expanded text:
tia, argumentum expediat, remedium ferat in tia, argumentum expediat, remedium ferat in tempore, paratus sit non solum ad consulendum, sed etiam ad subveniendum; huic ita fides habetur, ut dicat qui consilium petit: Etsi mala mihi evenerint per illum, sustineo . Hujusmodi igitur viro salutem nostram et existimationem committimus, qui sit, ut supra diximus, justus et prudens. Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: facit etiam prudentia, ut nulla erroris suspicio sit. romptius tamen nos justo viro quar. Caeterum sapientum definitione, in quo una virtus est, concurrunt caeterae, nec potest sine justitia esse prudentia. Quod etiam in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, alibi dicit: Jucundus vir qui miseretur et fenerat, disponet sermones suos in judicio . 44. Ipsum illud nobile in conspectu regis Salomonis steterunt, et dixit una ad eum: Audi me, domine. Ego et 81 haec muli
Abbreviated transcription (Latin):
aĩos uniu̾soꝵ. ⁊ oĩni adꝯuirat grãui. Duo
uritur hec ad cõmendationẽ nrĩ płimũ ope¬
rãtur caritas si fides. ⁊ t̾ciũ hoc. si habras qd̾
inte admiratõe dignũ pleriq existimẽt .s
nire honorandũ putĩt. Et quia cõsiliorũ
usus maxime cõcilrat hoĩes. ideo prudẽtia ⁊
iustitia in uno quoq desid̾atur. ⁊ ea spectat᷑
a pluribꝰ. ut in quo ea sint illi def̾atur
fides quo possit utile cõsiliũ uel fidele desi¬
d̾anci dare. Quis enĩ se cõmittat quẽ nor
putet plus saꝑe ꝙͣ ip̃e sapiat. qui q̃dit cõsi¬
liũe Necesse ẽ igitur ut p̃stantior sit a quo
cõsiliũ petitur. ꝙ ille ẽ qui petit. Quid eĩ
cõsulas hoĩem quẽ nõ arbitieris posse me¬
lius aliquid repꝑire qs ip̃e intenigioꝰ Qd
si cũ ĩueneris. qui uiuacitatẽ ĩgenii mẽ¬
tis uigore atq auctoritate p̾stet. ⁊ accedat¬
eo ut exẽplo ⁊ usu ꝑatior sit p̾sentiasoluat
ꝑicula. prospiciat futura. de nũtiet ĩminẽ¬

Expanded text:
Duo igitur haec ad commendationem nostri plurimum operantur, charitas et fides; et tertium hoc, si habeas quod in te admiratione dignum plerique existiment, et jure honorandum putent. 41. Et quia consiliorum usus maxime conciliat homines, ideo prudentia et justitia in unoquoque desideratur, et ea exspectantur a pluribus; ut in quo ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem non putet plus sapere, quam ipse sapiat qui quaerit consilium? Necesse est igitur ut praestantior sit a quo consilium petitur, quam ille est qui petit. Quid enim consulas hominem, quem non arbitreris posse melius aliquid reperire, quam ipse intelligis? 42. Quod si eum inveneris qui vivacitate ingenii, mentis vigore atqeo, ut exemplo et usu paratior sit, praesentia solvat pericula, prospiciat futura, denuntiet imminen
Abbreviated transcription (Latin):
lare subsidiũ necessitatis. nõ tamẽ ut illi di¬
tiores eo fieri uelit. qd̾ tu potes cõferre ĩopib
Iansa enĩ p̾stat. nõ grã. Neq enĩ ꝓptea
te dño dicasti. ut tuos diuites facias. s ut
uitã tibi et̾ͥnã fructu boni oꝑis ad quiras.
⁊⁊ p̃tio misationis pc̃ta redimas tua. putãt
se parũ posce̾. p̾tiũ tuũ querũs. uite tre
fructũ adimere cõtendũt. ⁊⁊ putãt iuste
facere. Et accusat qd̾ eũ diuitẽ nõ fet̾is.

Expanded text:
lare subsidium necessitati: non tamen ut illi dilare subsidium necessitati: non tamen ut illi ditiores eo fieri velint, quod tu potes conferre inopibus; causa enim praestat, non gratia. Neque enim propterea te Domino dicasti, ut tuos divites facias: sed ut vitam tibi perpetuam fructu boni operis acquiras, et pretio miserationis peccata redimas tua. Putant se parum poscere? Pretium tuum quaerunt, vitae tuae fructum adimere contendunt, et se juste fac
Abbreviated transcription (Latin):
tur. tẽpus uiget. largiꝰ se debet profũdere
mĩa. Nõ enĩ auatꝰ dñs c̃. ut płi̾mũ querat
beatꝰ quidẽ qui dimictit oĩa ⁊i sequitur eũ.
s ⁊ ille bts ẽ. qui qd̾ habet. ee affectu facit.
Deniq duo era uidue illis diuitũ muneribꝰ
p̃tulit. quia totũ illa qd̾ habuit cõtulit. illi
aũt ex habũdanti ꝑten exiguã cõtulerunt
Affectus igitur dĩuitẽ. collatio aũt paupẽ
facit. ⁊ p̃tiũ rebꝰ ĩponis. Cet̾ũ dñs nõn
uult simul effr̃di oꝑpes. s dispẽsari. nisi forte
Ut heliseus bones suos occidit. ⁊ pauit pauꝑes
⁊ co id̾ habint. ut nulla cura teneturr domestica
s relictis oĩbus indiscipliuã se prophĩcã daret.
Est etiã illa probãda liba̾litas. ut proxinios
semĩs tui nõ despicias. si ege cognoscas. ae¬
lius ẽ enĩ ut ip̃e subuenias tuis. quibꝰ pu¬
dor ẽ ab alus sũptũ deposce̾. aut alicui postu¬

Expanded text:
tur, tempus urget, largius se debet profunderetur, tempus urget, largius se debet profundereimum quaerat. Beatus quidem qui dimittit omnia, et sequitur eum: sed et ille beatus est, qui quod habet, ex affectu facit. Denique duo aera viduae illius divitum muneribus praetulit ; quia totum illa quod habuit, contulit: illi autem ex abundantia partem exiguam contulerunt. Affectus igitur divitem collationem aut pauperem facit, et pretium rebus imponit. Caeterum Dominus non vult simul effundi opes, sed dispensari : nisi forte ut Elisaeus boves suos occidit, et pavit pauperes ex eo quod habuit ; ut nulla cura teneretur domestica, sed relictis omnibus, in disciplinam se propheticam daret. 150. Est etiam illa probanda liberalitas , ut proximos seminis tui non despicias, si egere cognoscas. Melius est enim ut ipse subvenias tuis, quibus pudor est ab aliis sumptum deposcere, aut alicui postu
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatibꝰ singłorũ occulte subuenit. quẽ
laudat os panꝑu. ⁊ nõ labia sua. Deĩde
ꝑfecta libalitas. fide. causa. loco. tẽpore
cõmendatur. ut pmũ oꝑeris cta doẽsticos
fider. Grãdis culpa si sciẽte te fidelis egrat. sisci¬
as eũ sine sũptri eẽ. famẽ tołire. exũpuã per¬
petii qui p̾sertĩ egere etubestat. ẜi ĩ causa
cecidit. aut captiuitatis suoꝵ aut calũpnit.
⁊ nõ adiunes.si sit ni carcere ⁊ penis ⁊ suꝑ¬
pliciis propt̾ debitũ aliꝯd̾ instꝰ excriltictiu
Nã ⁊ si õĩbus debetur mĩa. tamẽ iusto am¬
plius. Si tẽpore afflictõis sur nichil a te ĩpe¬
tret. si tẽpore ꝑiculi. quo rapitur ad mortẽ
plus apud te pecunia tua ualeat. quã uitã
morituri. De quo pulchre iob dixit. Bñdic¬
tio ꝑituri ĩ me ueniat. Personaꝵ quidẽ deꝰ
accẽptor nõ ẽ. quia nouit oĩa. Nos antẽ
ideo ubi causa manifestatur. ꝑsona cognosci¬

Expanded text:
cessitatibus singulorum occulte subvenit: quem cessitatibus singulorum occulte subvenit: quem laudat os pauperis, et non labia sua. 148. Deinde perfecta liberalitas fide, causa, loco, tempore commendatur; ut primum opereris circa domesticos fidei. Grandis culpa si, sciente te, fidelis egeat: si scias eum sine sumptu esse, famem tolerare, aerumnam perpeti, qui praesertim egere erubescat: si in causam ceciderit aut captivitatis suorum, aut calumniae, et non adjuves: si sit in carcere, et poenis, et suppliciis propter debitum aliquod justus excrucietur nam etsi omnibus debetur misericordia, tamen justo amplius si tempore afflictionis suae nihil a te impetret: si tempore periculi quo rapitur ad mortem, plus apud te pecunia tua valeat, quam vita morituri. De quo pulchre Job dixit: Benedictio perituri in me veniat . 149. Personarum quidem Deus acceptor non est, quia novit omnia. Nos autem ideo ubi causa manifestatur, persona cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ fide cõferas. fiaudẽ nõ facias oblatis.
ne dicas te plus cõferre. ⁊ minꝰ cõfas. Qd
enĩ opus ẽ dicere: fraus promissi ẽ. ĩ tua
pt̾ate ẽ. largiri qd̾ uelis. Fraꝰ fũdamentũ
soluit ⁊ opuõ corruit. Nũquid petrus ita
ĩdignatõe efferbuit. ut ananiã extĩgui uel¬
let. uel ueorẽ ciꝰ: S exẽplo coꝵ noluit
pire ceteros. Nec illa ꝑfecta ẽ libalitas. si
Affectꝰ tuus. nomẽ ponit oꝑi tuo. Quoniõ
a te proficiciscitur. sic estim̃atur. Bideo qͦs
nnialẽ indicẽ habeas : Te cõsuilit. quomiõ
opus suscipiat tuũ. mentẽ tuã p̾us int̾ro¬
gat. Nesciat inquit sinistra tria. qd̾ faciat
dext̾a tua. Nõ de corpe loquitur. S etiaui
unanimꝰ tuus. fr̃ tuuis. qd̾ facio nesciat.
ne dũ hic mercedẽ q̾tis iactãtie. illic remu¬
n̾ationis fructũ amittas. ꝑfecta aũt ẽ lib̾a¬
litas. ubi silẽtio quis tegit opus suũ. ⁊ ne¬

Expanded text:
ut cum fide conferas, fraudem non facias oblatis; ut cum fide conferas, fraudem non facias oblatis; ne dicas te plus conferre, et minus conferas. Quid enim opus est dicere? Fraus promissi est: in tua potestate est largiri quod velis. Fraus fundamentum solvit, et opus corruit. Numquid Petrus ita indignatione efferbuit, ut Ananiam exstingui vellet, vel uxorem ejus ? Sed exemplo eorum noluit perire caeteros. 147. Nec illa perfecta est liberaliAffectus tuus nomen imponit operi tuo: quomodo a te proficiscitur, sic aestimatur. Vides quam moralem judicem habeas. Te consulit, quomodo opus tuum suscipiat, mentem tuam prius interrogat. Nesciat, inquit, sinistra tua, quid faciat dextera tua . Non de corpore loquitur, sed etiam unanimus tuus, frater tuus quod facis nesciat; ne dum hic mercedem quaeris jactantiae, illic remunerationis fructum amittas. Perfecta autem est liberalitas, ubi silentio quis tegit opus suum, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
Iu euuãglio quoq niltas disciplinas accepĩ¬
mꝰ iuste lib̾alitatis. Pulchrũ ẽ igitu bñ uelle.
u eo largiri cõsilio ut prosis. nõ ut noccas.
Nã si luxurioso ad luxurie effrsionẽ. adulto
d mercedẽ adult̾i largiendũ putes. nõ ẽ bũ¬
ficiẽtia ista. ubi mulla ẽ beniuolẽtia. Officeꝰ
enĩ istud ẽ. nõ prodesse alti. Si largiatis ci
qui cõspirat adu̾sus prĩani. qui cõgregare
cupiat tuo sũptu ꝑditos qui ĩpugnẽt et¬
desiã. nõ ẽ hec probabilis libalitas. Si adiu
ues eñ. qui adu̾sũ uiduas ⁊ pupillos graui
deceruit iurgio. aut ĩ aliqua possessoc̃s coꝵ
enꝑe conatur. nõ probatur largitas. G. qdꝰ
alteri largitur. alteri quis extorq̃at. si ĩuistr
q̃dat. ⁊ iuste dispensandũ putet. insi forte
ut ille zacheꝰ reddas prius ei quadruplũ.
quẽ fraudau̾as. ⁊ gr̃tilitatis uicia. fidei stu¬
dio ⁊ credẽtis opatione. cõpenses. Fũdamen¬
tũ igitur hẽ at lib̾alitas tua. Hoc p̾mũ q̃rit᷑.

Expanded text:
In Evangelio quoque multas disciplinas accepimus justae liberalitatis. 144. Pulchrum est igitur bene velle, et eo largiri consilio, ut prosis, non ut noceas. Nam si luxurioso ad luxuriae effusionem, adultero ad mercedem adulterii largiendum putes; non est beneficentia ista, ubi nulla est benevolentia. Officere enim istud est, non prodesse alteri, si 39 largiaris ei qui conspiret adversus patriam, qui congregare cupiat tuo sumptu perditos, qui impugnent Ecclesiam. Non est haec probabilis libves eum qui adversus viduam et pupillos gravi decernit jurgio, aut vi aliqua possessiones eorum eripere conatur, non probatur largitas, si quod alteri largitur, alteri quis extorqueat, si injuste quaerat, et juste dispensandum putet: nisi forte, ut ille Zachaeus , reddas prius ei quadruplum quem fraudaveris, et gentilitatis vitia fidei studio, et credentis operatione compenses. Fundamentum igitur habeat liberalitas tua. Hoc primum quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
mui cũ inchil deest. Cõsid̾anda etrã in largiẽdo
itas at debilitas nõnũꝙͣ etiã uerecũdia. q̃
ĩgenuos prodit natales ut senibꝰ plꝯlar¬
giaris. qui sibi labore iã nõ queñt uictũ q̃¬
dere. Siliter ⁊ debilitas corpis. ⁊ hec iiuãda
prõptius. Tũc si quis eẽ diuite cecidit in
egestatẽ. ⁊ maxĩe si nõ uitio suo. s aut latro¬
cinus. aut proscͥptione. a ut talũpiuis q̃
hẽbat amisit. Bed forte dicat aliqͥs. Eec
uno loco sedet ⁊ p̃teritur. ⁊ inuenis ualidꝰ
faꝙͣter accipit. Et uerũ est. quia obrepu
ꝑ ĩportuntatẽ. Nõ ẽ illud iudicii. s tedii.
Nã ⁊ dñs ait ni enãglio. de eo qui iani
dausat ostiũ suũ. si quis ostiũ eiꝰ proca¬
cius pulset. quia surgit ⁊ dat ei proptꝰ

Expanded text:
 inferius. Consideranda est etiam in largiendo aetas atque debilitas, nonnunquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit natales, ut senibus plus largiaris, qui sibi labore jam non queunt victum quaerere. Similiter et debilitas corporis, et haec juvanda promptius; tum si quiaut latrociniis, aut proscriptione, aut calumniis, quae habebat, amisit. 159. Sed forte dicat aliquis: Caecus uno loco sedet et praeteritur, et juvenis validus frequenter accipit. Et verum est, quia obrepit per importunitatem. Non est illud judicii, sed taedii. Nam et Dominus ait in Evangelio de eo qui jam clauserat ostium suum, si quis ostium ejus procacius pulset, quia surgit et dat illi propter
Abbreviated transcription (Latin):
nõ caducꝰ ⁊ tẽꝑalis. s stabilis. at et̾ne salutis ẽ.
Cole gͦ possessõem tuã. ut sint tibi agni Alliga alaga
simonẽ tuũ. ne luģnuct. ne listiuiat . n nuilti¬
lo quio pcc̃a sibi colligat. Pit rest̾ctior ⁊⁊ ripis suis
coerceatur. Cito lutũ colligit annus cȩũdans. ꝓ¬
liga sensũ tuũ. Nõ sit remissus at deflinis. ne
dicatur de te. nõ ẽ malagnia apponere. neq o¬
eũ. neq alligaturã. Sabet suas habenas iuẽtis so¬
brietas. quibꝰ degitur si gub̾natur.Sit ori tuo ostꝰ¬
ñ. ut daudatur uli oportet. ⁊ obsetut diligẽtius.
ne quis in uacũdiã ex̧citet uocem tuã. ⁊ cõtu¬
meliã rependas cõtumelie. Andisti hodie lectũ ẽ.
Prascinuĩ ⁊ nolite pc̃are. Ergo ⁊ si irascinuib. quia
affictus nature ẽ. nõ potestatis. malũ ẜmo¬
nẽ nõ profamꝰ. de ore nr̃o. ne in culpã ruaniꝰ
s iugũ sit u̾bis tuis. ⁊⁊ statera. hoc ẽ hiuilitas
at mẽsura. ut lingua. tua mẽti subdita sit.

Expanded text:
non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit.
Abbreviated transcription (Latin):
mare plꝰ põdis ĩ alieno eẽ cõuicio ꝙͣ ĩ suo testio
mo. Ita fit. ut etiã hiuilitatẽ custodiat. Sĩ
aut nolit hiũlior uideri talia tͣcͣtat. ⁊ dicit ipe.
secũ. hic gͦ ut me cõtempnat.  ĩ ꝯspc̃u meo
lo quat᷑ talia ad u̾sũ me. quasi nõ possĩ egoci
aꝑite os ineũ. Qur nõ etiã ego dicã ĩ qͥbꝰ eũ mesti¬
ficare possi: Io ergo ut mͥ ĩuruas faciat qͣi uir
nõ sim. qͣiͣ uĩdicare me nõ possĩ. Iic ut me erũp c̾¬
net᷑. qiͣ ego nõ posss gͣuiora ĩ eũ cõponere. Qui
talia dicit nõ ẽ mitis at hũilis. nõ ẽ sũ tẽpta¬
tõe. Teptator enĩ exagitat. ip̃e ei tales opiõties

Expanded text:
mare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. mare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones
Abbreviated transcription (Latin):
aut libidinis suggit. Quãdo ergo aliquis nobis cõ¬
uicatuir. lacessit. ad uiolentiã prouocat. ad uirgiũ
uocat. tũc silentiũ ex̧̾ceamꝰ. tũc muti ficni nõ
erubesca mus. Pectator ẽ enĩ qui nos prouocat
qui miuriã facit. ⁊ nos similes sui fien desidat.
Deniq si taceas. si dissiniles. solet dicere. gͥd tnces
lo quere si audes. Si. nõ audes. mutꝰ es ⁊ elu¬
guẽ te feci.Bi gͦ taceas. plꝰ ⁊ũpitur. uictũ se pu¬
suꝑiorẽ se factũ arbitrat᷑. quia parẽ ĩuenit. Si
eñi taceas. dicctur. Ille cõuiciatꝰ ẽ huic. cõtẽpsit
iste. Si ref̾a̾s cõtumeliã dicetur. Ambo cõuiciati
sũt. Uterq cõdẽpnatur. nemo absoluit᷑. Ergo
illiꝰ ẽ studiũ. ut itritet. ut sinuilia illi loquar.
similia agã.Iusti ẽ aũt dissi młare. nchil loqui.
ꝙͣ criminãtis ĩsolentie. contẽtũ eẽ grauitate
moꝵ suoꝵ. Hoc ẽ enĩ silere a bonis. Iuia bñ
sibi cõscius falsis nõ debet noueri. nec esti¬

Expanded text:
aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese puem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aesti
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Tace ergo p̾ns ⁊ audi. ut nõ deluiquas
in lingua tua ¶rane malũ ut aliquis ote
suo cõdempnetur. E teñ si pro ocioso u̾bo red¬
det unusquisq rationẽ. ꝙ tomiagis pro uerbo
ĩpuritatis ⁊ tupitudinis brmora sũt cinĩ
uerba p̃cipitationis. ꝙ ociosa. Ergo sipro oci

Expanded text:
Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora enim sunt verba praecipitation
Abbreviated transcription (Latin):
cis nr̃e u̾bere. cũ loquiniur ea quoꝵ sono ce¬
ditur aĩmꝰ nr̃. ⁊ mẽs cõsantiatur. Quid an¬
ten est. qui mundũ cor a peccatorũ ha¬
beat colluuione. aut nõ delinquat in liu¬
gua sua. Et ideo quia nenunẽ uidebat cas¬
tũ os seruare posse ab ĩmundicia sermonis.
ipse sibi silentio legeni ĩposuit ĩnocentie.
ut tatendo culpã declinaret. quã uix esfuge
posses loquẽdo. Audiamꝰ ergo cautionis ma¬
gistrũ. Dixi custodiã uias meas. Hoc est ta
todirẽ uias meas. Alie sũt qͣuas debenius
sequi. alie quas custodire. sequi uias diñ.
custodire nr̃as. ne in culpã dirigãt. Potes
aũt custodire. si nõ cito loquaris. Sex dicit.
ludi isil dñm deũ tuũ. Nõ dixit loquere. s
audi. Ieo eua lapsa ẽ. quia locuta ẽ uito d̾
nõ audierat ⁊ dño deo suo .prinia uor deidi¬
at tibi. Audi. Di audias custodis uias trad
At si lapsus es cito coragas. In quo enĩ corai¬
git iumor uiã suã. nisi ĩ custodiendo ueba

Expanded text:
cis nostrae verbere, cum loquimur ea quorum sono caeditur animus noster, et mens consauciatur. Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, ditodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẜiuone post̾mo qui cõmẽdare int̾iora debet.
uiciũ auod eẽ in moribꝰ aꝑiat i prodat. Tũc
eni maxĩe ĩ sidiat᷑ aduͭsariꝰ. q̃uãdo uidet nobis passi¬
ones aquas gn̾ari. Tũc fonutes mouet. laqueos
pat. Bñ nõ ĩmerito sicut audistis hodie legi pro¬
pħa dicit. qr ip̃e lib̾abit me de laqueo uenãtiũ. ⁊
a u̾bo aspo. Fyiachꝰ mitatoĩs u̾bũ dixit. alii ꝑtur¬
batoĩs.Piq̃us adu̾sarii ẽ smo nr̃. s etiã ip̃e nõ mi¬
uiꝰ adu̾sarius nobis. Ioquiui̾ plerũq qd̾ excipiat
iimiciꝰ. ei quasi nr̃o gladio nos uulnet. Qͣto
tolłabilius ẽ alieno gladio.q nr̃o perite. Eȩplo¬
dat ergo ad u̾sarius nr̃a arma. ⁊ cõcutit sua te¬
la. Si uiderit moueri me. ĩseris aculeos suos. ut
seĩaria iurgiorũ excitet. Si emisio u̾bũ ĩdecotũ.
laqueũ suũ st̾ngit. Int̾dũ mͥ quasi escã propo¬
ut. uiudicte possibilitatẽ. ut dũ uiudicare cupio.

Expanded text:
ora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladio, quam nostro perire! 16. Explorat ergo adversarius nostra arma, et concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitate
Abbreviated transcription (Latin):
pũctus sũ. quia cũ sĩ hõ. ⁊ ĩmiũda labia habeani.
Si proph̾a dũi ĩmũda hẽbat labia. quo̾ nos mũ¬
da hẽmꝰ: Et cui nisi unicuiq nr̃m scptũ ẽ. Se
gũ ⁊ stat̾a: Iossessio tua.mẽs tua ẽ.Iuꝵ tuũcor
niũ ẽ. drgentũ tuũ eloqͥũ tuũ ẽ. Elogͥa dñi eloqͥa
casta. argentũ igne exaĩatũ. Bonactiã possessio
mẽs bona. Deniq possessio p̃tiosa. homo inũdus.
Bepi ergo hãc possessoeiii. ⁊ circãuallato cogitatio¬
nibꝰ. munito piis sollicitudinibꝰ. ne incã raruãt
⁊ captiuã ducãt itrõnabiles corꝑis passiones ne

Expanded text:
punctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam : punctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam : si propheta Domini immunda habebat labia, quomodo nos munda habemus? 11. Et cui, nisi unicuique nostrum scriptum est: Sepgum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum est: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passi
Abbreviated transcription (Latin):
tos nos ẽẽ oportet: arinime. Est enĩ tẽpus
tacendi. ⁊ ẽ tẽpus loquẽdi. Deinde si pro ocio¬
so ubo reddiuiꝰ rationẽ. uidramꝰ ne reddamꝰ
⁊ pro ocioso silẽtio. Est enĩ ⁊ negotiosũ silẽ¬
tus. ut erat susãne. q̃ plus egit tacendo
ꝙͣ si cẽt locuta. Tacĩdo enĩ apud hoĩes. lo¬
cuta ẽ deo. Nec ullũ maiꝰ ĩdiciũ sue castita¬
tis ĩuenit ꝙͣ silentiũ. Constĩa loq̃batut. ubi
uoe nõ audiebatirr. nec q̃rebat prose hoñii n
diciũ.q̃ hẽbat dnĩ testĩonũ. Ab illo itr᷑ uolebat
absolui. quẽ sciebat posse m illoniõ falli Ipse
te gꝰ dauid nõ silentiũ sibi indieit ꝑpetruũ. sed
custodiã. Eustodianiꝰ ergo cor nr̃ini. custodianil
os nr̃n. Utrũq enĩ scͥptũ est. Nic ut os custo¬
diani. alibi tibi dicitur. dĩ custodia ẜua cortuũ.
Si custodiebat dauid. tu nõ crstodies: Ti ĩmũda
labia hẽbat ysapas. qui dixit. o miser ego qnĩ cõ¬

Expanded text:
tos nos esse oportet? Minime. Est enim tempus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro otioso verbo reddimus rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse etuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: O miser ego, quoniam com
Abbreviated transcription (Latin):
castra sprie. aut cõpendiũ pene erit. aut
salutis renediũ. perrexerũt itaq ⁊ ĩtrauerũt
ĩ castra sẏrie. Ecte oĩa nuda hostiũ. Ing̾ssi¬
tab̾nacula. p̾mo reꝑtis alimẽtis. lenauetut¬
fuguuerũt
qui id honestũ arbitrabãtur.ꝙͣ rep̃sso iudicio
facere fraudis rapinã. Quo indicio egressusẽ
populs. ⁊ diripuit castra sprie. ⁊ cõmeatu hos¬
tiũ habũdantiã fecit ãnone utͣitat᷑e reddidit

Expanded text:
castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut salutis remedium. Perrexerunt itaque, et intraverunt in castra: et ecce omnia nuda hostium. Ingressitabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt quia id honestum arbitrabantur, quam represso indicio re fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abundantiam fecit, annonae vilitatem reddid
Abbreviated transcription (Latin):
darior. Qͣto illustaus abrahã captũ armis uictri¬
cibꝰ recepit nepotẽ. ꝙͣ si redemisset e Qͣ to utiliꝰ
regẽ pharao sc̃s ioseph cõsilio prouidẽtie inuit
ꝙͣ si cõtulisset petumã: Pecunia em̃ uniꝰ ciui
tatis nõ rediunt ub̾tatẽ. prospicuẽtia totiꝰ egipti
ꝑ quiquẽniũ famẽ reppulit. facile aũt pecu¬
ma cõsumitur. cõsilia ex hauriri nesciũt. Hec usu
angentur. pecunia iuchitur ⁊ cito deficit atq
ipãm destituit benignitatẽ. ut quo pluribꝰ
laritiri uolu̾is. eo pauciores adiuues. s sepe
tibi desit. qd̾ aliis cõfe̾ndũ putauis. Consilia
aũt oꝑisq collatio. quo nn plures diffũditur
co redũdantior manet. ⁊ in suũ fontẽ recur¬
rit. In se enĩ refluit ub̾tas prudẽtie.⁊⁊ quo
pluribꝰ flux̾it. co excitatius fit õẽ qd̾ renianet

Expanded text:
clarior. 74. Quanto illustrius Abraham captum armis victriclarior. 74. Quanto illustrius Abraham captum armis victricibus recepit nepotem , quam si redemisset! Quanto utilius regem Pharaonem sanctus Joseph consilio providentiae juvit, quam si contultatem: prospicientia totius Aegypti per quinquennium famem repulit . 75. Facile autem pecunia consumitur, consilia exhauriri nesciunt. Haec usu augentur: pecunia minuitur, et cito deficit, atque ipsam destituit benignitatem; tatem; ut quo pluribus largiri volueris, eo pauciores adjuves, et saepe tibi desit quod aliis conferendum putaveris. Consilii 88 autem operisque collatio, quo in plures diffunditur, eo redundantior manet, et in suum fontem recurrit. In se enim refluit ubertas prudentiae: et quo pluribus fluxerit, eo exercitius fit omne quod remanet
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ. Es alienũ subire si debitor soluẽde noui
sit. atq arcetuu ad solutionẽ. q̃ sit iure debita
⁊ ĩopie destitutus mitride ꝑuulos. pupillos tu
en. Sũt etiã qui u̾ginẽs orbatas ꝑentibꝰ tut̃¬
de pudiatie grã. conubro locẽt. nẽc solũ stu¬
dio. s etiã sũptu adiuuẽt. Est etiã illud geuꝰ
lib̾alitatis ꝗd̾ apłs docet. ut si quis fidelis ht̃
uiduas sub mistret illis. ut caꝵ alimosiiiͦs ec¬
desia nõ grauetur. ut hiis q̃ uere uidue sunt
sufficiat. Btilis igitur huiꝰ modi lib̾alitas. s
nõ cõmunis oĩbꝰ. Sũt enĩ pleriq etiã urra bo¬
ii. qui tenues sũt censu. cõtenti quidem
exigno ad sui usũ. s nõ ydonci ad subsidũ le¬
uãde pauptatis aliene. Tamẽ suppetit aliud
beneficiẽtie genꝰ. quod iuuaro possit inferio¬
rẽ. E st enĩ duplex lib̾alitas. Una q̃ subsidio rei
adiuuat. id ẽ usu petume. alt̾a q̃ oꝑũ collectioẽ
impenditur. iultoq frequẽter splendidior multoq

Expanded text:
tor solvendo non sit, atque arctetur ad solutionem, quae sit jure debita, et inopia destituta: enutrire parvulos, pupillos tueri. 72. Sunt etiam qui virgines orbatas parentibus tuendae pudicitiae gratia connubio locent, nec solum studio, sed etiam sumptu adjuvent. Est etiam genus illud liberalitatis quod Apostolus docet: Ut si quis fidelis habet viduas, subministret illis, ut earum alimoniis Ecclesia non gravetur, ut his quae vere viduae sunt, sufficiat . 73. Utilis igitur hujusmodi liberalitas, sed non communis omnibus. Sunt enim plerique etiam viri boni, qui tenues sunt censu, contenti quidem exiguo ad sui usum, sed non idonei ad subsidium levandae paupertatis alienae; tamen suppetit aliud beneficentiae genus, quo juvare possint inferiorem. Est enim duplex liberalitas: una quae subsidio rei adjuvat, id est, usu pecuniae; altera quae operum collatione impenditur, multo frequenter splendidior, multoque
Abbreviated transcription (Latin):
etiã q̃ putruit ꝑs
corpis. ⁊ diu tractatir᷑i. si potest sanari medicam̃¬
tis. Si nõ potest. tũc a medico bono absciditur.
Dic exĩ affectꝰ bomi ẽ. ut optet sanare ĩfirmos
serpẽtia anferre ulcera adure aliqua nõ absci¬
dere. postͥmo quod sanari nõ potest. cũ dolore
abscĩdere. Unde pulcherrimũ illud p̾ceptũ ma¬
gis eminet. ut cogitemiꝰ nõ que nrã sũtis q̃
alioꝵ. Hoc eiũ modo. iuchil ent quod uel uati
nrõ indulgramꝰaffectui. uel fauẽtes nt̃e plus

Expanded text:
etiam quae putruit pars etiam quae putruit pars corporis, et diu tractatur, si potest sanari medicamentis: si non potest, tunc a medico bono absciditur. Sic episcopi affectus boni est, ut optet sanare infirmos, serpentia auferre ulcera, adurere aliqua, non abscidere: postremo quod sanari non potest, cum dolore abscidere. Unde pulcherrimum illud praeceptum magis eminet, ut cogitemus non quae nostra sunt, sed quae aliorum . Hoc enim modo nihil erit, quod vel irati nostro indulgeamus affectui
Abbreviated transcription (Latin):
desidat. qui nõ requirit. qui auxilio ciꝰ non
indiget. studio nõ flectitut. quid ad alios: Sit
Ie copiosior ꝗui habet. Nũquid id circo honestior
qui habet: honestas plerũq amittitur. quia hs
quod custodiat magis ꝙͣ qd̾ possideat. silud crã
possideniꝰ. quo utimur. Quod aũt ultra usũ ẽt
nõ utiq habet possessionis fructũ. s custodie
pitulũ. Ad sũmã. nonimꝰ. quod petume cõtẽp¬
tus iustitie forma sit. Et ideo auaritiã dedi¬
nare debeniꝰ.⁊ oĩ scudio intende̾. ne quid facia¬
cnstodiamꝰ eã. si uolumꝰ cõmendare nos dẽo
Cartate habeam. unanimes simꝰ huilitatuẽ
sequamur. alter alterũ existimãtes suꝑiorẽ sibi.
Hec ẽ enĩ hũilitas. si nichil sibi quis arroget.
s inferiorẽ se eẽ existimet Ep̃s añt ut mẽbris
suis utatur dericis. ⁊ maxime mĩstris. qui sũt
uere filii. Qñe cuiq uidit aptũ mun̾i. ei deputet.
Uni dolore ãputatur

Expanded text:
desiderat, qui non requirit, qui auxilio ejus non desiderat, qui non requirit, qui auxilio ejus non indiget, studio non flectitur? Quid ad alios, si sit ille copiosior qui habet? Numquid idcirco honestior; quia habet quo honestas plerumque amittitur, quia habet quod custodiat magis quam quod possideat? Illud enim possidemus quo utimur: 102 quod autem ultra usum est, non utique habet poss. Ad summam novimus quod pecuniae contemptus justitiae forma sit; et ideo avaritiam declinare debemus, et omni studio intendere, ne quid faciacustodiamus eam. 134. Si volumus commendare nos Deo, charitatem habeamus, unanimes simus, humilitatem sequamur, alterutrum existimantes superiorem sibi. Haec est enim humilitas, si nihil sibi quis arroget, et inferiorem se esse existimet. Episcopus ut membris suis utatur clericis, et maxime ministris qui sunt vere filii; quem cuique viderit aptum muneri, ei deputet. 135. Cum dolore amputatur
Abbreviated transcription (Latin):
procederet. auantie hoñu nõ potuit resistere.
ne prosperet. Ad uoce eiꝰ sol stetit. auaritici
nõ stetit. Gole igitur stante cõfecit iesꝰ trium¬
phũ. auaritia añt procedẽte. pene amisit uie¬
toriã. Quid fortissimũ om̃i sanson. nõne dalide
mulieris anaritia decepit: Itaq ille qui ⁊ugi¬
entẽ leonẽ mambꝰ discerpsit sus. qui uinctꝰ ⁊
alie nigenis traditꝰ. sine ullo adiutore solꝰ. disso¬
litis uinculis. mille ex hiis ꝑemit uiros. qui
funes intextos neruis. uelut mollia sꝑti fila.
dirupit. io suꝑ genua mulicris inflee cetuite
trũcatꝰ ĩuicti cunis ornatu᷑ p̃rogatiuã sue
u̾tutis amisit. Influxis pecunia ĩ gremium
mulieris. ⁊ a uiro discessit grãsferalis. Igitur
auaritia illecebrosa ẽ. pecuniãq habẽtes cõta¬
minat. nõ habentes nõ adiuuat. Esto tamẽ
ut aliꝙͣdo adiuuet pecunia inferiorẽ tamẽ¬
⁊ amiã ipsã desida̾ntẽ. quid ad eũ qui nois

Expanded text:
procederet , avaritiam hominum non potuit sistere, procederet , avaritiam hominum non potuit sistere, ne serperet. Ad vocem ejus sol stetit, avaritia non stetit. Sole itaque stante, confecit Jesus triumphum: avaritia autem procedente, pene amisit victoriam. 131. Quid fortissimum omnium Samson, nonne Dalilae mulieris avaritia decepit? Itaque ille qui rugientem leonem manibus discerpsit suis, qui vinctus et alienigenis traditus, sine ullo adjutore solus dissolutis vinculis, mille ex his peremit viros: qui funes intextis nervis velut mollia sparti fila disrupit; is super genua mulieris inflexa cervice truncatus, invicti crinis ornatum, praerogativam suae virtutis amisit. Influxit pecunia in gremium mulieris, et a viro discessit gratia . 132. Feralis igitur avaritia, illecebrosa pecunia, quae habentes contaminat, non habentes non juvat. Esto tamen ut aliquando adjuvet pecunia, inferiorem tamen et ipsam desiderantem. Quid ad eum qui non
Abbreviated transcription (Latin):
honore dignꝰ putetur: Mec hic recens usus. s
iã dudũ ꝯd̾ peis ẽ. ĩoleuit hoc uitiũ hũanis
niẽtibus. Si quidẽ cũ iherico magna cinitas.
tubarũ sacerdotaliũ sono corruisset pi resno na¬
ne potiretur uictoria. cognouit ĩfumatã cẽ
u̾tutẽ popłi. ꝑ auaritiã atq auri cupiditatem.
Nã cũ de spoliis uibis incẽse sustulisset achar ue¬
stẽ aureã. ⁊ ducenta argẽti didraginata. ⁊ lm¬
cuã aureã. oblatꝰ dũo negare nõ potuit. sed ꝓ¬
didit furtũ. Betꝰ igitur ⁊ antiqua auatitia ẽ.
q̃ cũ ip̃is diuine legis cepit oraculis. p̃uio propt
ipsã rep̾iuendã lex dei data ẽ. propt auaritiã. ba¬
lac putauit balciã pmiis posse tẽptari ut male¬
dicet populo patrũ. Et uicisset auaritia. insi
d̾s maledicto eũ abstinere uetiuisset. Propt̾ aua¬
ritiã p̃cipitationis. achar in exitiũ dedux̾at totã
plebẽ ꝑentũ. Itaq iesq qui potuit solẽ sistere ne

Expanded text:
us: sed jamdudum, quod pejus est, inolevit hoc vitium humanis mentibus. Siquidem cum Hiericho magna civitas tubarum sacerdotalium sono corruisset, et Jesus Nave potiretur victoria, cognovit infirmatam esse virtutem populi per avaritiam, atque auri cupiditatem. Nam cum de spoliis urbis incensae sustulisset Achar vestem auream, et ducenta argenti didrachmata, et linguam auream, oblatus Domino negare non potuit, sed prodidit furtum . 130. Vetus igitur et antiqua avaritia est, quae cum ipsius divinae legis coepit oraculis, immo propter ipsam reprimendam lex delata est. Propter avaritiam Balach putavit Balaam praemiis posse tentari, ut malediceret populum patrum: et vicisset avaritia, nisi Dominus a maledicto eum abstinere jussisset . Propter avaritiam praecipitatus Achar, in exitium deduxerat totam plebem parentum. Itaque Jesus Nave, qui potuit solem statuere, ne