comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nicas ẽẽ demonstrat. Sit ergo talis uxor
tua ut uenus: & cu ut iupiter: ut & uos
possitis in deoꝵ numero comptitari. Q¬
cianus dixit. Apparet te hoc elegisse ut
diuersa torm̃ta sustineas:. quȩ mͦ repetenᷤ
meas iniurias. tuoꝵ sermonũ exaggeras¬
uerbis. Agatha dixit. Miror te uirum pru¬
dentẽ. ad cantam stulticiã deuolutũ: ut il¬
am fieri. si eorum uiuas exemplo. Si enĩ
execraris eoꝵ consortiũ: mͥ consentis. Die
gͦ eos tam pessimos eẽ. tamq sordidis-¬
simos: ut qui maledicere uoluerit ali¬
quẽ: talem illũ optet eẽ. qualis fuit exe¬
crabilis uita eoꝵ. Quintianꝰ dixit. Quid
tantũ uerboꝵ suꝑfluoꝵ cursũ mͥ affers:¬
Aut sacrifica diis: aut uariis te suppli-¬
ciis faciam interire. Agatha dixit. Si fe¬
suescunt. Si ignẽ adhibeas: de celo mͥ ro-
rem saluificũ angłi ministrabunt. Si pla¬
gas & uerbera. habeo intra me sꝑm sc̃m:¬
quintianꝰ agitans caput. iussit eam in car¬

Expanded text:
uinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor uinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos possitis in deorum numero con| putari. Quincianus dixit appare te hoc elegire ut di| uersa tormenta susteneas. Qui repetitis meis iniuriis “tuorum”| sermonum exagetas. Agathe dixit miror te urum pruden| tem . ad tantam stulticiam deuolutum ut ilam fieri. Si| eorum uiuas exemplo . si enimexecraris eorum consortia m sentis. Dic ergo| tam pessimos esse tamque sordedissimos+ ut qui male| dicere uoluerit aliquem talem illum optit esse qualis| fuit execrabilis  uita eorum. Quintianus dixit quid| tantum uerborum superfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si fesuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo intra me squintianus agitans| caput . iussit eam in car
Abbreviated transcription (Latin):
la mea testat᷑. Quintianꝰ dixit. Et si inge¬
nua ꝓbaris & nobilis: cur te morib serui¬
lem ꝑsonam ostendis: Scã agatha dixit.
tantam captiuitatẽ deuenit. ut ñ solum
Qteqͥd furioso ore blasphemaueris: pe-¬
nȩ poterunt uindicare. Dic tam̃ anteꝗͣ
ad tom̃ta uenias:. cur deoꝵ scã contemp-
nis. Agatha dixit. Noli dicere deoꝵ. sed
dic demonũ. Demonia enĩ sunt. quoꝵ
effigies in eramentũ conu̾titis: quoꝵ mar-¬
moreas & gypseas facies in auratis. Quin-¬
ris consiliũ: aut diuersis penis int̾ dampna-¬
ticios quasi stulta interire: aut quasi sa-¬
piens & nobilis quod te natura dictauit.
sacrifica diis om̃ipotentib: quos uera
diuinitas deos eẽ demonstrat. Beata aga-¬
tha dixit. Sit talis uxor cua. qualiᷤᷤ dea
d̾s tuus extitit. Quintianꝰ audien
iussit eam alapis cedi: & dixit. Inuria
dicis: noli demerario ore garrire. Aga
dixit. Dixisti deos tuos ẽẽ. quos uera a.¬

Expanded text:
lla mea testatur Quintianus dixit et si ingella mea testatur Quintianus dixit et si ingenua| probaris et nobiles . cur moribus seruilem te personam| ostendis. Sancta agathe dixit qtantam captiuitatem deuinit . ut non solum quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies inauratis.| Quinris consilium ut+ diuersus poenus inter torticios+ qua| si stulta in . aut quasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea ut ioues deus tuus extitit. Quintianus audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera di
Abbreviated transcription (Latin):
rii coronam attingere. & ꝓmissa ꝓ xꝑi no
mine supplicia sustinere. Uidens igitur
a frodisia mentẽ eiꝰ immobilem ꝑmanẽ¬
re: abiit ad quintianũ. & dixit ei. Fãciliꝰ
possunt sara molliri. & ferrũ in plumbũ
conu̾ti: quã ab intentione. xp̃iana mens
istius puellȩ reuocari. Ego enĩ & filiȩ meȩ.
sine cessatione nobis inuicem successimꝰ :
&e ꝑ diem &e noctẽ nichil aliud gessimus:
nisi ut ageremꝰ. qualit̃ eiꝰ animũ ad consensũ
boni consilii inclinaremꝰ. Ego etiam & gem¬
mas & ornam̃ta insignia. & uestim̃ta auro tex¬
lias diuersi sexus e etatis exhibui. Sed ista
om̃ia. quasi t̾ram quã pedib suis conculeat.
ꝓ nichilo cõputauit. Tunc iratꝰ qͥntianus
iussit eam ad secretariũ addiici: & sedens
ꝓ tͥbunali. hoc initium sermonis qͥntiantiᷤ
consularis arripuit. Cuiꝰ conditionis es:
Agatha respondit. Non solũ ingenua sum.
sed expectabilis genere: ut om̃s parente¬

Expanded text:
rii coro| nam adtingere . et promissa prorii coro| nam adtingere . et promissa promine supplicia| sustinere. Videns igitur . afrodisia mentem eius inmobilem| permanere. Abiit ad quintianum et dixit ei facilius pos| sunt saxa molliri et ferro in plumbo conuerti quam ab in| tentione christianae mens istius puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae sine cessationibus nobis inuicem suc| cessimus . et per diem et noctem nihil aliud gessimus| nisi ut ageremus qualiter eius animum ad consensum boni| consilii inclinaremus. Ego etiam et gemmas et ornamen| ta insinia et uestimenta auro texlias diuersi sexus  etates exhibui.| Sed ista omnia quasi terra quam pedibus suis concul| cat . pro nihilum conputauit. Tunc iratus quintia| nus . iussit eam ad secretarium adduci . et sedens in tri| bunali . hoc inicium sermonis quintinus consularis ad| ripuit. Cuius conditionis es. Agathe respondit non so| lum ingenua . sed et spectabilis genere . ut omnes paren| te
Abbreviated transcription (Latin):
multifaria inten-¬
tione querebat ut ad eam ꝑtingeret. Per
singula enĩ crimina m̃tis suȩ. singuloꝵ in
se uitioꝵ exagitabat affectus. utpote pro
gła scłi. cupiens suã opinionẽ extendere :
fortissimis ortam natalib dĩ famulã fecit
artari. ut qui erat degener & ignot᷑. ꝑ hoc
sonaret apud aures uulgi. qđ tantus eẽt ac
talis: qui posset etiam exspectabiliũ sibi sub¬
iugare ꝑsonas. Ut libidinosus leno ad aspe¬
fecit apparitorib coartari. Et fecit eã ciu¬
dam matronȩ tradi. nomine a frodisiȩ: quȩ
habebat nouem filias spurcissimas. sicut
fuit mat̾ earũ. Hȩc autẽ fecit. ut ꝑ dies
tͥginta cotidie blandirent᷑ ei: & ut muta¬
rent ammũ eiꝰ: & modo ꝓmutendo leta. mͦ
nes ur̃ȩ pluuȩ sunt: t̾rores ur̃i flumina
st̃. Qͤ qͣntumuis impingant: fundamentũ
domꝰ meȩ ñ poterit cadere: fundatũ ẽ enĩ suꝑ
petrã. Hec autẽ dicens flebat cotidie & orabat:
um concupiscit: ita desiderabat ad marty.¬

Expanded text:
multefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitabat affectus·et utpote| pro gloria saeculi cupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus autem . adspefecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae tradi . nomine afrodisię| quae habebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die blandirentur ei . ut mutarent animum eius . et modo| promittendo laeta modo uestrae pluuiae| sunt terrores flumina sunt quae quantum uis inpin| gant stat fundamentus domus meę non poterit cadere| fundata enim est super petram. Haec autem dicens| flebat cotidie et orabat um concupiscit. Ita desiderat ad marty
Abbreviated transcription (Latin):
rat firmaret᷑ : post anni circulũ circa
diem natalis eius. mons ethua eructa¬
uit incendiũ: & quasi fluuius correns.
ita ignis uehemens saxa & t̾ram lique¬
faciens. ueniebat ad cathanensiũ euuta¬
tẽ. Tunc paganoꝵ multitudo fagienᷤ
de monte descendit: & uenertint ad se¬
i.e. ipsa hora stetit ignis dituinitꝰ. Cepit
ignis pridie kalendas februarii: & ces¬
sauit die nonarũ earundem. qui ẽ dies
sepulture eiꝰ: ut comꝓbaret dñs nr̃ iħc

Expanded text:
rat firmaretur Post anni circulum| circa rat firmaretur Post anni circulum| circa diem natalis eius . mons ethenus eructauit| incendium. Et quasi fluuius torrens . ita ignis uehemens| de xasa et terra liquefaciens . ueniebat ad cathenensium| ciuitatem. Tunc paganorum multitudo fugiens de mon| te discendit . et uenerunt ad seet stetit ignis diuinus . coepit ignis pridiae. kalendas| Febroarias et cessauit diae nonarum earumdem . qui| est dies sepu
Abbreviated transcription (Latin):
stetit: quandiu cũ omĩ dili-¬
gend uauderet᷑. Clauso gͥ sepulchro.
abscessit. Et ut diximꝰ. ñ ẽ ultra nec ui-¬
sus nec auditus in regione illa: aut in
tota ꝓuintia siculoꝵ. Unde suspicati su-¬
tio. Et hanc scripturã diuulgantes qͥ
uiderant: om̃s siculos sollicitos reddi¬
derunt. Et tam iudei quã etiam genti¬
les una cũ rꝑianis: cõmuniter ceꝑunt
uenerari sepulchrũ eiꝰ. Tunc qͥntianus
arripuit iter cũ officio suo ad iuestigan-¬
das facultates eiꝰ : & ut teneret om̃s de
parentela eius: qui dĩ iudicio in medio
flamine interiit. Deniq dũ transiret
flum̃ ꝑ nauim: duo equi fremitũ circa
se dantes & caloes. unus equus eũ mor¬
su uastabat. & alius eum calcib tundenᷤ
deiecit in flumine semetro: & non ẽ in¬
uentũ corpꝰ eius. usq in presentẽ diem.
Gnde creuit timor & ueneratio circa be¬
atam agathen: & nullus umquã mo¬
lestus fuit generi eiꝰ. Ut autẽ euilen¬
ter scriptura illa quã angłs deposue¬

Expanded text:
stetit quamdiu cum omni| diligentia cludiretur. Clauso igitur sepulchro absces| sit et ut diximus. non est ulterius nec uisus . nec auditus| in regionem . uel in totam prouinciam saeculorum.| Vnde suspicati sut. Et| hanc scripturam deuulgantis . qui uiderant . omnes| saeculus sullegitus reddederunt . et tam iudei qu\a/m| etiam gentiles . una cum christianis communiter coe| perunt uenerare sepulchro eius. Tunc quintianus . ad| ripuit iter cum officio suo . ad inuistigandas facul| tatis eius . et teneret omnes . de parentella eius qui dei| iudicio in medio flumine interiit Denique dum tran| siret flumen per nauem duo equi fremitum circa se dan| tes et calces unus equus “e”um morsum uastabat . et| alius eum calcibus . tundens deiecet in flumine .  et non est inuentus corp eius usque ad praesentem| diem. Vnde creuit timor et ueneracio circa beatam| agathe et nullus umquam molestus fuit generi eius| Vt autem euidenter scripturam illam quam an| gelus deposue
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cũ aromatib condirent corpus. et
cũ nimia diligentia collocarent illud:
uenit quidam iuuenis sericis uestib in¬
dutus. quẽ sequebant᷑ amplius quam
centũ pueri om̃s ornati & pulchri:
quẽ ante umquã nemo uiderat in ciui-¬
tate catanensiũ: nec postea aliqͥs uidit:
nec inuentus ẽ aliquis qui diceret hẽ
se scire. Hic gͦ ueniens intrauit ad lo¬
cũ ubi condiebat᷑ corpus eiꝰ: & posuit
it ergo hanc scripturam ut

Expanded text:
m cum aro| matibus condiretur corpus eius . et cum nimia diligen| tia conlocarent eum. Venit quidam iuuenis siricis| uestibus indutus . quem sequebantur amplius quam| centum pueri omnes ornati . et pulchri . quem numquam| nemo uiderat in ciuitate cathenensium . nec postea| eum aliquis uidit . nec inuentus est aliquis qui diceret| hunc se scire. Hic ergo ueniens intrauit ad locum ubi| condebatur corpus eius . et posuit em . posuit ergo| hanc scripturam ut
Abbreviated transcription (Latin):
ciatib ageret: & id circo om̃s ꝑiculum
sustinerent. Tunc qͥntianus fugiens.
ex uno latere t̾rȩmotũ metuebat: ex
alio autẽ latere seditionẽ ppłi forim¬
dabat. Igit᷑ iussit eam in carcerẽ reci
pi: ipse autẽ ꝑ posterulam secretarii
fugiens. ppłm in ianuis dereliqͥt. Sc̃a uͦ
me creasti. & docusti me a uiuentute
mea uiriliter agere: qui tulisti a me
amorẽ scłi. qui corpus meũ a pollutio
ne separasti: qui fecisti me uincere tor¬
m̃ta carnificũ. ferrũ ignẽ & ungulas.
qui mͥ int̾ torquentes uirtutẽ patientie
um: quia tempus ẽ ut me iubeas istud
scłm derelinquere: & ad tuã miscdiam

Expanded text:
ciatibus ageret Et idcirco omnes periculum sus| stinerent. Tunc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio autem latere . seditionem| populi formidabat. Igitur iussit eam in carcirem reci| pi. Ipsi autem a postera secretarii fugiens . populum| in ianuis dereliquid. Sancme creasti . et custodisti me ab inmea uiriliter agere| Qui tulisti a me moram saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta carni| ficis. Ferrum igni et uincola qui mihi inter torquentes| uirtutem pacienciae modo quia tempus est, ut me jubeas istud saeculum derelinquere, et ad tuam misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
consolatꝰ ẽ me. Factum ẽ autẽ post qua-¬
tuor dies: iussit eam iterũ qͥntianus ante
stiũ tͥbimal astare. Cui & dixit. Quousq fu¬
riariᷤᷤ cont᷑ decͤta pͥncipũ inuictoꝵ: Immo-¬
la diis. Sin autẽ: scito te acriorib torm̃tis
aptandam. Scã agatha respondit. Omĩa
uerba tua uana & uacua. & iniqua pre-¬
cepta tua. aerem ipsũ maculant: & sine
sensu sunt & sine intellectu: quȩ uolunt
ad auxiliũ suũ lapidem inuocare: & ñ
ut etiam mamillam meã integerrimam
meo corpori restituerit. Dixit ei qͥnti-¬
anus. Et quis ẽ qui te curauit: Aga-
Quintianꝰ dixit. Nunc uidebo. si .rꝑe
tuus curet de te.Tunc testas acutas
iussit asꝑgi: & sub testas carbones uiuoᷤ
immitti: & in eisdem ipsam nudo corpo-¬
to locus in quo sẽm corpus uolutaba-¬
tur cõmotus ẽ: & pars parietis ceci-¬
dit. & oppressit consiliariũ iudicis no-
conũ: quoꝵ consilio ꝑpetrauerat hec¬

Expanded text:
consolatus est me.| Factum est autem post quatconsolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum tribunal adstare . cui . et| dixit quousque furiaris contra decreta principum in| uictorum. Immola diis. Sin autem. scito te acrioribus| tormentis aptandam. Sancta . agathe . respondit om| nia uerba tua . uacua et uana+ . et iniqua praecepta| tua aerem ipsum maculant et sine sinsu est . et sine in| tellectu qui uult ad auxilium suum lapidem inuocare . | etut etiam| mammillam meam integerrimam sanam meo corpori| restituerit . dicit ei quintianus . et quis est qui te curauit| AgathQuintianus dixit nunc| uidibo si christus tuus curauit te. Tunc testos acutos iussit| aspargi . et sub testos carbones uiuos inmitti . et in eisdem| nudo corpoto locus in| quo sanctum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . noconium . quorum consi| lium perpetrauerat
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meũ medicam̃ta ab homine facta
numquã accedent. Dixit ad eam ille sen¬
or. Quare ñ ꝑmittis ut curem te: Beata
sermone solo restaurat uiu̾sa. Hic si uult.
potest me saluam facere. Tunc subridens
senior dixit. Et meipsũ misit ad te. Nam¬
& ego apłs eiꝰ sum : & in nomine eiꝰ scias
te ẽẽ saluandam. Et cũ hec dixisset: ab
oculis eiꝰ sublatus ẽ. Tunc ꝓiciens se in
orationẽ scã agatha dixit. Grãs tͥ ago dñe¬
iħu xꝑe. quia memor es mei: & misisti
apłm tuũ qui me confortauit: & sana
uit uiscera mea. Et dũ complesset oratio¬
nem: respiciens ad om̃s maculas corpo-¬
totam noctem lux exuberaret in carce¬
re: & pre pauore custodes fugerunt: et
carcerem aꝑtum reliquert̃. Tunc dicebais
sc̃e agathȩ ꝑsonȩ quȩ ibi erant clausȩ: ut
abiret. Illa autẽ dixit. Abfit ame. ut ego
coronam meã ꝑdam : et eos qui custodes
confessione eiꝰ: qui me saluam fecit et

Expanded text:
corpus meum medicamenta ab homine facta| corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Beata sermo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tunc proiciens se in oracionem sancta agate| dixit . gracias tibi ago diste. quia memor es mei·| et misisti apostolum tuum qui me confortauit et sana| uit uiscera mea. Et dum conplisset oraciosuam| respiciens ad omnes maculas corpoa  per totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. Tunc dicebant sanctae Agathe| personae qui ibi erant clausae . ut habieret. Illa au| tem . dixit absit a me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes confessione| eius . qui me saluam fecit et
Abbreviated transcription (Latin):
am noctẽ uenit quidam senex. quẽ ante¬
cedebat puer luminis portitor. ferens di¬
uersa medicam̃ta in manti sua. qui se me¬
dicum eẽ cõmemorans. cepit eam his uer¬
bis alloqui. Licet te nimiis corporalib pe¬
nis. afflixerit consularis insanus. tu eum
grauiorib suppliciis extorsisti responsioni¬
b tuis. Et licet ubera tua extorserit. & exci
di fecerit: sed illius manimȩ in fellis amari¬
tudinẽ conu̾tentur: & in ninio cruciatu¬
erit anima illiꝰ in ȩt̾num. Tam̃ qͥa ibi eram
qͣndo hȩc patiebaris: consideraui & uidi.
qm̃ potest curam salutis tua mamilla sus¬
carnalem meo corpori numquã exhibui:
mea ante te eẽ. cũ tu sis senior & maior na¬
tu: ego uͦ sim puella: Ita totũ corpꝰ meum
laceratũ ẽ: ut uulnera ipsa ñ ꝑmutant te
aliquid stimulare in carne mea. unde pos¬
sit uerecundia excitari. Sed ego t gr̃as ago¬
dñe pat̾: quia dignatꝰ es mͥ sollicitudinem
tuã impendere. Hoc tamen scias: quia in

Expanded text:
a nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum| esse commemorans coepit eam his uerbis adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit et excita| re fecerit . sed illius mammas in felle et amaretudi| ne conuertetur . et in nimio cruciat anima illi| us in aeternum+ tamen quia ibi eram qua hora haec| paciebaris . consideraui et uidi quia potest cura sa| lutis tua mammellas sus carnale meo corpore numquam exhibui .mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non permittant te| aliquid stimulare in mentem meam . unde possit uerecun| dia excitari. Sed ago tibi gracias domine pater . quia dig| natus es mihi sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
corpus eiꝰ tot uͥtutũ docum̃ta teneamꝰ: Cecis
quippe lum̃ reddere. claudis gressũ restituere. e¬
gros curare. quoties ex fide petitur ut uiuens
consueuerat hoc indesinent̃ facere & apud
mortua sua ossa ꝑseuerat. Non ẽ mirum si
in uita sua multa facere mirabilit̾ potuit:
suscepta ab angl̃is. deducta in celestib ha¬
equata uirginib. sociata confessorib. Hanc gͦ
nos quib possumus p̃cib ⁊ laudib ꝓsequam᷑:
orantes ut nr̃i memor ẽẽ dignet᷑: ut nobis ille
tribuat indulgentiã peccatoꝵ: quihuic labo
nor ⁊ gła laus ⁊ potestas cũ patre & sp̃u scõ¬

Expanded text:
corpus ejus tot virtutum documenta? Caecis corpus ejus tot virtutum documenta? Caecis quippe lumen reddere, claudis gressum restituere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivens consueverat, hoc indesinenter facere etiam apud mortua sua ossa perseverat. Non est ergo mirum si in vita sua multa facere mirabiliter potuit, suscepta ab angelis, deducta in coelestia haequa virginibus, socia confessoribus. Hanc ergo nos, quibus possumus, precibus ac laudibus prosequamur, orantes ut nostri memor esse dignetur, ut nobis ille tribuat indulgentiam peccatorum, qui huic omnor et gloria, laus et potestas cum Patre et S
Abbreviated transcription (Latin):
t̾na solito more suxit ubera: cum iã transactis
hinc oblatus ẽ ei alter ꝑuer paruulꝰ iã semi¬
uiuus. ⁊ necdũ baptismatis unda ꝑfusꝰ. ꝓ qͦ
mereret᷑. Cui mox xꝑi famula diuino auxilio
freta: manus imposuit. Et cũ signũ crucis capi.¬
ti ipsuis impressiss: ilico om̃e pueri corpuscłm
miro mͦ contremuit. ⁊ uotẽ emisit ocłosꝙ quos
ante clausos habebat aꝑuit: ⁊ ex illa hora sanꝰ
effectus. ⁊ post hec sacerdos ordinatus. usꝙ
ad senectutẽ in uita ꝑseuerauit. Sunt ⁊ alia¬
multa iurtutũ oꝑa ab ea mirabilit̃ gesta: quȩ
nequiuimꝰ partim cõpendio breuitatis tͣn scri-¬
bere negleximus: ne ꝓlixa scilicet lestio fasti¬
dium gigneret. cũ possint legentib hec pauca
que diximus. ⁊ que cõtidie ad sacratissimas
illiꝯ reliquias fieri cernimus. ad testimonium
uitȩ eiꝰ abunde sufficere. Quid enĩ opus est
de uita illius multa narrare: cũ nunc usq ad

Expanded text:
terna ubera, more solito, suxit, cum jam transactis terna ubera, more solito, suxit, cum jam transactis hinc oblatus est ei alter puer parvulus etiam semivivus et necdum baptismatis unda perfusus. Pro quo mereretur. Cui mox Christi famula, divino auxilio freta, manus imposuit, et cum signum crucis capiti illius impressisset, illico omne pueri corpusculum miro modo, contremuit, et vocem emisit, oculosque, quos ante clausos habebat, aperuit, et ex illa hora sanus effectus, et post haec sacerdos ordinatus usque ad senectutem in vita perseveravit. CAPUT XXVImulta virtutum opera ab ea mirabiliter gesta, quae nequivimus, partim compendio brevitatis transcribere non voluimus, ne prolixa scilicet lectio fastidium gigneret, cum possint legentibus haec pauca quae diximus, et quae quotidie ad sacratissimas illius reliquias fieri cernimus, ad testimonium vitae ejus abunde sufficere. Quid enim opus est de vita illius multa narrare, cum nunc usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ meritis ⁊ orationib ad uiuaret᷑: repente de
niens emisit Tunc is qui aderant magnopere
suggessit. ut ante presentiã xpi famule walde¬
trudis deportari debuiss. Qd cum impetrasset.
atꝙ positꝰ in cathedra ante eam delatus fuiss:
mox xꝑifamula ut eũ nimia macie ⁊ defectio-¬
ne afflictum uidit: miscdia mota. manus in o-¬
rationẽ extendens. suꝑ caput eiꝰ posuit. Et sig¬
no crucis edito. omnẽ langorem quo detinebat᷑
ꝑtinus fugauit: ita ut sanitati pͥstine restitutꝰ
de cathedra qua illic euestus ẽ. surgeret ⁊ am¬
bularet. cibumq solito more sumeret qͥa iã
ꝑtriginta dies ut asserebant hi qui huno deuere¬
rant. nullum omnino cibũ ore tetigerat ¶ ie
paruulo graui egritudine oppressa uenit ad eã:
magnisq precib ab ea deposcens. ut egrotantẽ
filium manu sua dangere dignaret᷑. Xp̃i autẽ
luit. cibum potũꝙ de eiꝰ mensa accepit: & ma¬

Expanded text:
earum meritis et orationibus adjuvaretur, repente de earum meritis et orationibus adjuvaretur, repente de niens emisit. Tunc his qui aderant, magnopere suggessit, ut ante praesentiam Christi famulae Waldetrudis deportari posset. Quod cum impetrasset, atque in cathedra positus ante eam delatus fuisset, mox Christi famula, ut eum nimia macie et defectione afflictum vidit, misericordia mota, manus in oratione extendens super caput ejus posuit, et signo crucis edito, omnem languorem, quo detinebatur, protinus fugavit, ita ut sanitati pristinae restitutus, statim de cathedra qua illic devectus est, surgeret et ambularet, cibumque solito more sumeret, qui jam triginta diebus ut asserebant hi qui hunc deduxerant nullum omnino cibum ore tetigerat. CAPUparvulo, gravi aegritudine oppresso, ad eam venit magnis precibus ab ea deposcens, ut aegrotantem filium manu sua tangere dignaretur. Christi autem luit, cibum potumque de mensa ejus accepit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
unde foris hominib magna apparet: exemplũ
&ẽ magistri sequens. qͥut nos aduiã humilitatis
instrueret. de seipso discipłis p̃cepit dicens. ut ea
quȩ uidissent nemini dicerent. quousꝙ amor¬
tuis resurgeret. ¶lio ꝙͦ tempore cũ predista
xp̃i famula Waldetͥrudis ad refectionẽ deciibu¬
iss. una ex puellis cellariũ ex more ingressa uas¬
culum impleuit potu. ut xꝑi famule pͣndenti
deportaret. S cum incaute ambulans redude:
subito pes eius lapsus ẽ. Quȩ cũ ipso uasculo
corruens cecidit: & potũ omnẽ quẽ gerebat in
t̾ram fudit. Surgens aũ tremefacta ad cellariũ
S cũ repente ocłos ad uascłm reuocass: ita in
manu sua plenũ inuenit. ac si ex eo nec gutta
afflictus. contigit ut quadã die in mentis excessũ
deueniret. ⁊ ecce uidit quasi a demonib trahere¬
tur. Cumq mumia uociferatione ad beatã alde¬
gundẽ ac sororẽ eio scãm waldetrudẽ clamaret: ut

Expanded text:
unde foris hominibus magna appareret: exemplum unde foris hominibus magna appareret: exemplum etiam magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrueret, de se ipso discipulis praecepit, dicens: Ut ea quae vidissent, nemini dicerent, quousit repletus. Alio quoque tempore cum praedicta Christi famula Waldetrudis ad refectionem discubuisset, una ex puellis cellarium ex more ingressa, vasculum implevit potu, ut Christi famulae prandenti deportaret; sed cum incaute ambulans rediret, subito pes ejus lapsus est. Quae cum ipso vasculo corruens cecidit, et potum omnem quem gerebat, in terram fudit: surgens autem tremefacta, ad cellarium Sed cum repente oculos ad vasculum revocasset, ita in manu sua plenum invenit, ac si ex eo nec gutta afflictus, contigit ut quadam die in mentis excessu deveniret. Et ecce vidit quasi ipse a daemonibus traheretur. Cumque nimia vociferatione beatam Aldegundem ac sororem ejus sanctam Waldetrudem inclamaret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
riti signis acmiraculis dignatus ẽ declarare: ut.
posita suꝑ candelabrum lucerna claresceret qͣtinꝰ
uͥtutum bona que ad memoriam redeunt narra¬
bimus: ut ex his pautis ualeant eiꝰ multa pensari.
ardenter quereret. qualit̾ sibi lucra pietatis auge.¬
re potuss: occurrit animo ut aliquos captiuos
redimere debuisset. Uocato itaq uno ꝑuero ex
ministris suis. tulit pecuniã de qua ipsos caꝑtiuos
redimeie cogitabat: ⁊ instaterã posuit. ut cognos¬
cere posset an sufficeret ad hoc qd uolebat. S sĩt¬
siriptũ ẽ. omi habenti dabit̃ et abundabit ce¬
pit ipsa pecunia in statera posita miro mo-¬
do crescere ⁊ preponderare. Quod cũ tremebun-¬
dus puer aspiceret: ualde ammiratus ẽ. Cui il¬
la statim tertibilit̾ precepit dicens. ut dũ ipsa
in corꝑe uiueret. hoc miracłm nulli indicaret:
uidelicet ꝑtimescens. ne in uirtute facti huma¬
no pulsata fauore fauore. inde intꝰ inanesceret.

Expanded text:
riti, signis ac miraculis dignatus est declarare, ut riti, signis ac miraculis dignatus est declarare, ut posita super candelabrum lucerna claresceret, et mulvirtutum bona quae ad memoriam redeunt narrabimus, ut ex his paucis valeant alia plurima, quae ardenter quaereret qualiter sibi lucra pietatis augere potuisset, occurrit in animo ut aliquos captivos redimere debuisset. Vocato itaque uno puero ex ministris suis tulit pecuniam, de qua ipsos captivos redimere cogitabat, et in stateram posuit, ut cognoscere posset, an sufficeret ad hoc quod voluntati suffiscriptum est: « Omni habenti dabitur, et abundabit , » ci coepit ipsa pecunia in statera posita miro modo crescere et praeponderare. Quod cum tremebundus puer aspiceret, valde admiratus est. Cui illa statim terribiliter praecepit, dicens, ut dum ipse in corpore viveret, hoc miraculum nulli indicaret, videlicet pertimescens, ne in virtute facti humano pulsata favore, inde in tuo marcesceret
Abbreviated transcription (Latin):
pectus grãm aliquantulũ mererent᷑ ab eo humi-¬
liter sciscitari curauit. Quam angls blande con-¬
fortans edocuit. quod semꝑ suꝑ eas dñs sereno pie¬
tatis suȩ intuitu respiceret: sicut ipse ꝑ ꝓpham ait.
Ad quẽ respiciam: ñ ad humilẽ ⁊ quietũ ⁊ trem̃tẽ
sermones meos .d Unde psalmista ait. Oculi dñi
fuit es diuinitus reuelatum. qd̵ ipsa ⁊ germana sua
beata scilicet aldegundis unam mansionẽ ⁊ ean¬
dem beatitudinẽ. in regno dĩ ꝓmerito laboris sui
nib om̃ipotentis dĩ famula instructa. ñ inani
iactantia mentẽ in suꝑbiam eleuat: s sese in arce
humilitatis custodiens. tanto post deuotior ad
referendas creatori suo grãs extitit. quanto ergga
se eiꝰ beneficia maiora cognouit. Et facta ẽ eo
instantior in bono oꝑe: quo certior de ꝓmissio¬
ne. Int̾ea omp̃s ds̃ famulã suã diutuis intra
seipsam satere noluit: s quanti eẽt apud se me¬

Expanded text:
pectus gratiam aliquantulum mererentur, ab eo humipectus gratiam aliquantulum mererentur, ab eo humiliter sciscitari curavit. Quam angelus blande confortans, edocuit quod semper super eas Dominus sereno pietatis suae intuitu respiceret, sicut ipse per prophetam ait: « Ad quem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem sermones meos? » Unde et Psalmista dicit: « Oculi Domifuit ei divinitus revelatum quod ipsa et germana sua, beata scilicet Aldegundis unam mansionem et eamdem beatitudinem in regno Dei pro merito laboris sui nibus omnipotentis Dei famula instructa, non inani jactantia mentem in superbiam elevat, sed sese in arce humilitatis custodiens, tanto post devotior ad referendas Creatori suo gratias exstitit, quanto erga se ejus beneficia majora cognovit. Et facta est eo instantior in bono opere, quo certior de promissione. Interea omnipotens Deus famulam suam divitius intra se ipsam latere noluit, sed quanti esset apud se me
Abbreviated transcription (Latin):
securitatẽ ꝑdere: sicut auari diuites solent diui¬
omp̃s ds̃ erga famulas suas ostendere dignatꝰ
ẽ miracłm. Quadã nãꝙ die. cũ ex more ad ȩterne
uite colloquia ꝑfruenda in inuicẽ conuenissent.
repente causa extitit. ob quã ꝓ utilitate mo¬
nasterii paululum extra claustra ꝓcedere coge¬
bant᷑. Funtes itaq ⁊ omĩb ꝓ quib ierant rite
sente ostiaria omĩa ostia clausa &e seris p̃mu¬
nita repperunt. S mira res mox contigit. Nã
ut famule xp̃i ad aditum basilice ꝑuenerunt:
statim ostia diuinitꝰ concussa ita sũma celerita-¬
te patuerunt: ac si orationẽ eaꝵ impedire ꝑ¬
horrescerent. Ne hinc uenerabilis xp̃i famisla wal¬
detrudis relictis mundi illecebris. celestis regis serui¬
tuti ñ rennuit humilit̃ subdi: denuo ad contẽpla
mefacta qͥd de se uł germana sua indiuino examine
dispositũ eẽt ꝑcunctari studuit: ⁊ an diuini res¬

Expanded text:
securitatem perdere, sicut avari divites solent perisecuritatem perdere, sicut avari divites solent periignatus est miraculum. Quadam namque die, cum ex more ad aeternae vitae colloquia perfruenda invicem convenissent, repente causa exstitit ob quam pro utilitate monasterii paululum, extra claustra procedere cogebantur. Euntes itaque et omnibus pro quibus ierant rite sente ostiaria, omnia ostia clausa et seris munita repererunt. Sed mira res mox contigit. Nam ut famulae Christi ad aditum basilicae pervenerunt, statim ostia divinitus concussa ita summa celeritate patuerunt, ac si orationem earum impedire rrogat. Dehinc venerabilis Christi famula Waldetrudis, quia relictis mundi illecebris coelestis regis servituti non renuit humiliter subdi, denuo ad contemplatmefacta, quid de se vel germana sua in divino examine dispositum esset, percunctari studuit, et an divini res
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra uberius fructũ dedit. Nam cũ eximie conu̾sa¬
tionis illuis fama longe lateq crebresceret: ceꝑũt
non nulle nobilioris generis femine ad eus ma¬
gisterium concurrere: & dño dedicata castitate ser¬
uire. Libera namq a tẽptatione uire facta est
ce scĩssima aldlegundis. cuius suꝑiꝰ mentionem
fecimus. iusitationis grã ex monast̾io suo cer¬
tissimis dieb ad eam uenire consueuerat: ut
dulcia sibi inuicẽ uite u̾ba transfunderent: &
suauem cibũ cȩlestis patͥe. quia ad huc ꝑfecte gau¬
dendo non poterant. saltim suspirando gusta¬
rent. Quȩ cũ loci paruitatẽ cerneret. paucasꝙ
ad huc sc̃ĩmoniales in obsequio sororis inesse ui¬
diss. humano pulsata affectu. qͣsi cõpatiens pau¬
la plus appetens laborib ꝓ deo fatigari. quam
transitoriis huius uite honorib ꝑfrui: nulla¬
tenus consensit. Sic ꝙͦ metuebat pauꝑtatis sue

Expanded text:
terra, uberius fructum dedit. Nam cum eximiae conversaterra, uberius fructum dedit. Nam cum eximiae conversationis illius fama longe lateque crebresceret, coeperunt nonnullae nobiliores genere feminae ad ejus magisterium concurrere, et Domino dedicata castitate servire. Libera namque a tentatione jure facta est cet sanctissima Aldegundis, cujus superius mentionem fecimus, visitationis gratia ex monasterio suo certis diebus ad eam venire consuerat, ut dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Quae cum loci parvitatem cerneret, paucasque adhuc sanctimoniales in obsequio sororis inesse vidisset, humano pulsata affectu, quasi compatiens paula, plus appetens laboribus pro Deo fatigari, quam transitoriis hujus vitae honoribus perfrui, nullatenus consensit: sic quippe metuebat paupertatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
causa in oratione ꝑnoctaret. Et ecce subito ide
antiquus hostis in effigie hominis. quasi
celeriter inuocas: statim hostis fugã petiit.
Quẽ illa intrepida angłico uidelicet roborata
suffragio. huc illucq fugitantẽ. cũ uituꝑatio¬
nib & dignis obꝓbriis audacter ꝑsequebat᷑.
Bene inquiens tͥ contigit miser: bene tͥ contigit.
Tues ille qui dicebas in corde tuo. suꝑ astra celi
exaltabosoliũ meũ: similis ero altissimo. fcce
ꝓpt̾ suꝑbiam tuam a sede celi pulsus. intar¬
humano generi suo sanguine redempto re¬
parauit. his auditis deiectionẽ suã bostis
erubescens. mox quasi fumus euanuit: m̃tẽꝙ
famule xꝑi hac tẽptatione fatigare ulterus
ñ presumpsit: & cui uolens certamina intulit.
uͥtute oĩpotentis dĩ compulsus ẽ. occasiones uic¬
torie inuitus ministrare: N ecedente: gͥ tẽpta¬
tione waldetrudis. spinis erutis. uelut exculta

Expanded text:
causa in oratione pernoctaret. Et ecce subito idem causa in oratione pernoctaret. Et ecce subito idem antiquus hostis in effigie hominis quasi iceleriter invocasset, statim hostis fugam petiit. Quem illa intrepida, angelico videlicet roborata suffragio, huc illucque fugitantem cum vituperationibus et dignis opprobriis audacter persequebatur. « Bene, inquiens, tibi contigit miser, bene tibi contigit, qui es ille, qui dicebas in corde tuo: Super astra coeli exaltabo solium meum, similis ero Altissimo . Ecce propter superbiam tuam a sede coeli pulsus, et tarhumano generi suo sanguine redempto reparavit. » His auditis, dejectionem suam hostis erubescens, mox quasi fumus evanuit, mentemque famulae Christi hac tentatione fatigare ulterius non praesumpsit; et cui volens certamina intulit, virtute omnipotentis Dei compulsus est occasiones victoriae invitus ministrare. Cta Waldetrudis spinis erutis, velut exculta
Abbreviated transcription (Latin):
de fide ⁊ speque ẽ in xp̃o iħu. temptatione sub¬
dola mentẽ illius imꝓbe pulsare: cogitatione ꝙͦ.
uarias ⁊ illicitas cordi eiꝰ importune ingerere.
Et pͥmo quidẽ immittens ei memoriã possessi¬
onum. generis nobilitatẽ. familie defensionẽ.
amorẽ rerũ. suꝑfluam scłigłam. esce uariã de¬
lectationẽ. ⁊ reliqua uite remissioris blandim̃¬
laborem: necñ ⁊ corꝑis fragilitatẽ. etatis spacia¬
mã ei cogitationũ caliginẽ suscitabat: temp¬
tans si quo mͦ poss hanc a ꝓposito scõ auocare.
S ualida omĩpotentis di manus: hec pestifera
diaboli molimina facile destruxit. N espectꝰ
nãꝙ diuine grẽ ad ipsam citius rediit: ⁊ inter
cateruas satane se in acie stare deprehendens. ad
sua mox arma cucurrit. Nam sese ꝓtinus in la-¬
mentũ dedit. cũ gemitu ⁊ lacrimis dñm exo¬
rans. ut in huiusmodi certamine ne succũbe
dium flagitaret: contigit aliquando ut de hac

Expanded text:
de fide et spe, quae est in Christi Jesu, tentatione subde fide et spe, quae est in Christi Jesu, tentatione subdola, mentem illius improbe pulsare: cogitationes quoque varias et illicitas cordi ejus importune ingerere, et primo quidem immittens ei memoriam possessionum, generis nobilitatem, familiae defensationem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimelaborem, nec non et corporis fragilitatem smam ei cogitationum caliginem suscitabat, tentans si quo modo posset hanc a sancto proposito avocare. Sed valida omnipotentis Dei manus haec pestifera diaboli molimina facile frustravit. Respectu namque divinae gratiae ad se ipsam citius rediit, et inter catervas Satanae se in acie stare deprehendens, ad sua mox arma cucurrit. Nam sese protinus in lamentum dedit, cum gemitu et lacrymis Dominum exorans, ut in hujusmodi certamine, ne succumbedium flagitaret, contigit aliquando, ut hac de
Abbreviated transcription (Latin):
ut uelamen sacrũ acciꝑe mereret᷑ petiit: ⁊ citiꝰ
impetrauit. Acceptis itaq ab eo scĩmonialib in¬
dumentis. statim se suaq omĩa deo omipotenti
tradidit.: atq in cellula quã sibi construi fecerat
se reclusit: ibiq eximie conu̾sationis exẽpla cir¬
cũ quaꝙ dedit. Erat enim moꝵ grauitate. m̃tis
sobrietate. mansuetudinis lenitate. uerboꝵ mo-¬
deratione incõparabilit̾̃ predita: caritate aũ erga
dm̃ ⁊ ꝑximũ ꝑfecta. curis pauꝑũ ac pegrinoꝵs
ꝓuida: uigiliis qͦ ⁊ orationib ac ieiuniis dedita.
Studebat inter hec toto m̃tis nisu cruciare carnẽ:
uoluntates ꝓpͥas frangere. tumultusꝙ hominũ
deuitare ⁊ cotidianis se lacrimis in ara cordis
generis inumicus: qui ab inicio bonis oꝑib
resistere contendit: inuidie facib accensꝰ. contra
hanc totis uirib se intẽptationẽ erexit. Deniꝙ
ta sese certamina iterũ reparauit. Cepit nãꝙ

Expanded text:
um velamen accipere mereretur, petiit, et hoc citius um velamen accipere mereretur, petiit, et hoc citius impetravit. Acceptis itaque ab eo sanctimonialibus indumentis, statim se suaque omnia omnipotenti Deo tradidit, atque in cellula sua, quam sibi construi fecerat, se reclusit, ibique eximiae conversationis exempla circumquaque dedit. Erat enim morum gravitate, mentis sobrietate, mansuetudinis lenitate, verborum moderatione incomparabiliter praedita, charitate autem erga Deum et proximum perfecta, curis pauperum ac peregrinorum provida, vigiliis quoque et orationibus ac jejuniis dedita. Studebat inter haec toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, tumultusque hominum devitate, et quotidianis se lacrymis in ara cordis generis inimicus, qui ab initio bonis actibus resistere contendit, invidiae facibus accensus, contra hanc totis viribus se in tentationem erexit. Deniqueta sese certamina iterum reparavit. Concepit namque
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dẏruncula. ad domũ sibi p̃paratã accessisset.
hanc latam ⁊ spaciosam atꝙ sublimẽ intuens¬
ocłis abhorruit: ⁊ ex ipsa sui magnitudine o¬
culis eius ualde displicuit: humili scilicet m̃te.
humilem atq remotũ ab asꝑpectib humanis
querens habitaculũ in t̾ris: ut celsũ atq subli¬
mem int̾ frequentiã angłoꝵ meretẽt᷑ habere in
celis. Alira res ⁊ uehem̃ter stupenda. mox secuta ẽ.
Nam recedente xp̃i famula. eadem nocte totius
domus fabrica subito turbine a fundamentis e
huldulfus. in eiusdem montis latere ei paruum
& scẽ religioni congruũ habitacłm simul & ora¬
torium in honore scĩ pet̾ apłi dedicatũ uͭ ipsa
illi designauerat restruxit. st̾ea dilectissima
magisq celesti desiderio anhelans. iuxta uiri dĩ
gisseni cuiꝰ suꝑius mentionẽ fecimus ammoni-¬
tionẽ ad beatissimũ autbertũ ep̃m accessit: &¬

Expanded text:
Christi tyruncula ad domum sibi praeparatam accessisset, Christi tyruncula ad domum sibi praeparatam accessisset, hanc latam et spatiosam atque sublimem intuens, obhorruit, et ex ipsa sui magnitudine, oculis ejus valde displicuit: humili scilicet mente humile, atque remotum ab aspectibus humanis quaerens erat habitaculum in terris, ut celsum atque sublime inter frequentias angelorum mereretur habere in coelis. Mira res, et vehementer stupenda mox secuta est. Nam recedente Christi famula, eadem nocte totius domus fabrica subito turbine a fundamentis evtus vir Hildulfus in ejusdem montis latere, ei parvum et sanctae religioni congruum habitaculum, simul et oratorium in honore sancti Petri apostoli dedicatum, ubi ipsa illi designaverat, restruxit. CAPUT magisque coelesti desiderio anhelans, juxta viri Dei Gisleni, cujus superius mentionem fecimus, admonitionem, ad beatissimum virum Autbertum ep
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uidelicet mons a predicti uiri dĩ gisieni cel¬
lula quatuor fere milib distans: in suꝑiori parte
monitionẽ uiri dĩ libent̃ gratant̃q̃ suscipiens.
ñ distulit oꝑe ꝑficere. qd̾ sibi ꝑ famulũ suũ omꝑs
d̃s dignatus est imꝑare: s statim misit ad quendã
illustrem uirũ hildulfum nomine. qͥ ꝑ idem tẽpꝰ
ualde inclitus ac nobilis. ⁊ scd̾m tẽporalẽ huiꝰ
scł̃i dignitatẽ potentissimꝰ erat: ⁊ ꝑ coniugẽ suã
gͦ sollicite postulauit. ut supradictũ locũ quẽ
sibi diuina clem̃tia ꝑ famulũ suũ designau̾at.
a suis possessorib dato precio emere debuiss. il¬
licq habitacłm sibi ad dño seruiendũ p̃parare ñ
negaret. Ciuꝯ pretib mox ille libenter ad qͥesctens.
locum quẽ xꝑi famula poposcerat emere cura¬
b radicitus abscisis. domum ad habitandũ ma-¬
positi tẏrotinio exhibuit. Nam cũ religiosissima

Expanded text:
Qui videlicet mons a praedicti viri Dei Gisleni celQui videlicet mons a praedicti viri Dei Gisleni cellula quatuor fere millibus, in superiori parte monitionem viri Dei libenter gratanterque suscipiens, non distulit opere perficere, quod sibi per famulum suum omnipotens Deus dignatus est demonstrare: sed statim misit ad quemdam illustrem virum, Hildulfum nomine, qui per idem tempus valde inclytus ac nobilis, et secundum temporalem hujus saeculi dignitatem potentissimus erat, et per conjugem suam ergo sollicite postulavit, ut supradictum locum, quem sibi divina clementia per famulum suum designaverat, a suis possessoribus, dato pretio emere debuisset, illicque habitaculum sibi ad Domino serviendum praeparare, non negaret. Cujus precibus mox ille libenter acquiescens, locum, quem Christi famula poposcerat, emere curaibus radicitus abscissis, domum ad habitandum mapositi tyrocinio exhibuit. Nam cum religiosissima
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ⁊ huiusmodi sermocinationib ⁊ scͥpturaꝵ testi¬
moniis confortata. inutilem tristari cordis merorẽ:⁊
quẽ diabolica fraus suggerebat. sp̃uali gaudio su¬
ꝑueniente statim repressit. Oquã dilectam sibi hãc
dñs ostendit: quã nec ad modicũ contͥstari ꝑmisit.¬
Nt̾ea erat quidã sacerdos gissenus noĩe. habitans
in locis deserti circa fliuiĩ cuiꝰ uocabulũ est
hagna. qui habitum monachi quẽ pretendebat
specie morib demonstrabat: quiq ꝓscĩtatis sue
merito. a cunctis qui bunc nosse poterant ual¬
de colebatur. hic itaq diuina monitus uisione.
ad p̃dictam xꝑi famulam w aldetrudẽ exortationiᷤᷤ
grã crebro uenire consueuerat: ⁊ uerbi dĩ pabulo
illiꝯ mentẽ reficere eurabat. Quam cũ uir dñi
ab huiꝰ mundi cupiditate frigescere. ⁊ cȩlesti de¬
pr̃ designauit: & ut sacro uelamine accepto. in
eo sibi cellulam ad omĩpotenti deo seriuendum
construi faceret. sollicita ammonitione ꝑsuasit.

Expanded text:
 hujusmodi sermocinationibus, et Scripturarum testimoniis confortata, inutilem tristati cordis moerorem, quem diabolica fraus suggerebat, spiritali gaudio superveniente, statim repressit. O quam dilectam hanc Dominus attendit, quam nec ad modicum contristari permisitnterea erat quidam sacerdos, Gislenus nomine, habitans in locis desertis circa fluvium, cujus vocabulum est Hayna, qui habitum monachi, quem praetendebat in specie, moribus demonstrabat, quique pro sanctitatis suae merito, a cunctis, qui hunc nosse poterant, valde colebatur. Hic itaque, divina monitus jussione, ad praedictam Christi famulam Waldetrudem, exhortationis gratia, crebro venire consueverat, et verbi Dei pabulo illius mentem reficere curabat. Quam cum vir Domini ab hujus mundi illecebris frigescere, et coelesti dedicitur, designavit; et ut, sacro velamine accepto, in eo sibi cellulam, ad omnipotenti Deo serviendum, conficeret, sollicita admonitione persuasit.
Abbreviated transcription (Latin):
iss amplexus. Cet̾um eo tẽpore qͦ ab officio relin¬
quebatur. a cunctis sꝑnebat᷑. a suis &̃ lugebatur :
mens in eo sanaerat: s soli ocłieiꝰ tenebant᷑ a sata-¬
na. De quib in currerat damnũ infelix cum dei
orantes atq psallentes. iussit eas expoliari ut nu
da corpora eoꝵ aspiceret. Cũꝙ missa fuiss manus
ut expoliarent᷑ ita fixe erant uestes ad eaꝵ carnẽ.
ut putarent᷑ ipsa uestim̃ta eẽ coria corpoꝵ eaꝵ.
miuit sedens ꝓ tͥbunalib. ⁊ ita dormiebat ster¬
tens. ut &̃ apulsantib excitari ñ poss. Qui subla¬
tus inde in sella dormiens: tunc exꝑgefactꝰ ẽ cũ
in suã domũ fuiss introdustus. Audiens aũ imꝑa¬
tor uniu̾sa quȩ acciderant: dedit comitẽ sisinniũ
qui eas audiret. Cui cũ fuissent p̃sentate:. uocauit
ad se unã ⁊ dix̃ ei. Qd tͥ nom̃ ẽu Quȩ respondit¬
hẏrenis dicor. Sisinniꝰ dix̃. Consentis regali iussi

Expanded text:
is| sit amplexus . ceterum . eo tempore quo ab officium re| linis| sit amplexus . ceterum . eo tempore quo ab officium re| linquebatur . a cunctis spernebatur . ad suis lugiba| tur . mens in eum sana erat . sed suli oculi tenebantur| a satana. De quibus incurrerat infilex cum dei orantes atque psallentis . iussit eas expoliare . ut nu| da corpora earum aspiceret. Cumque missa fuisset| manus ut expoliarentur . ita fixe erant res earum| ad carnem . ut putarentur ipsa uestimenta esse coria| corporum miuit . sedens pro tribuna| libus . et itam dormiebat stertens . ut etiam a pulsanti| bus excitare non possit qui sublatus inde . in sella dormi| ens. Tunc expergefactus est . cum in sua domum fuis| sit introductus. Audiens autem imperatur uniuersa| quę acciderunt . dedit comitem . Sisinium . qui eas au| diret. Cui cum fuisset praesentate . uocauit ad se| unam . et dixit ei quod tibi nomen est. Quae respondit| erene dicor. Sisenius dixit . consenti . regale iussi
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ire dicens. ꝓsternam me inuictissimis im¬
ꝑatorib. ⁊ dicam me ab officio meo contẽptũ
ita ludibrio habitũ: atq cũ irrisione ⁊ clamo¬
rib derelistũ. Cũꝙ pͥmo mane aꝑtũ eẽt pala-¬
tiũ. ⁊ cũ ille caccabatus ⁊ scissus ante regem¬
apparuiss. atq intꝰ uellet intrare. alii uir¬
gis. alii pugnis. alii ex sufflantes in faciẽ eiꝰ
eũ impingebant: ⁊ alii irridentes. alii iras¬
centes eum expellebant. Et uix potuert̃ eũ
ad domũ suã serui eiꝰ ꝑducere: dicentes ei
recede. Clauserat enĩ diabolꝰ ocłos eiꝰ ⁊ ñ
poterat se ipsũ attendere. Uidebat᷑ en i illi:
qd̾ totus mundus incedens. niueis eẽt uestim̃tis in¬
ditus. Om̃s aũ sui siue uxor siue ancille excapilla¬
te: in occursũ eus uenerunt. Dicebat᷑ enĩ a demone
collisꝰ. in mente sua ñ eẽ. Ille aũ tãdiu inm̃te sua ni
fuerat: quãdiu intus positus. ollas ⁊ sartagines fu¬

Expanded text:
cium dicens . prosternam me| inuictissimis imcium dicens . prosternam me| inuictissimis imperatoribus . et dicam me ab officio meo| Ita ludibrio habitum . atquo cum inrisionem et clamore| bus derelictum. Cumque primo mane apertum esset| palacium . et ille caccauatus et scissus ante regiam| paruisset . atque intus uellit intrare . alii uirgis .| alii pugnis . alii exsufflantes in facie eius eum inpinge| bant . et alii inridentes . alii . irascentes . eum inpingebant| et uix potuerunt eum ad domo suam serui eius perduci| re dicentes . recepi te . clauserat enim diabolus ocu| lus eius. Et enim seipsum atendire ui| debatur enim illi quod totus montus incidens . niueis| esset uestimentis indutus. Omnis autem sui . siue uxor .| siue ancillae . expedite in occursum eius uenerunt .| dicebatur enim ad demonem conlisus . mente sua non| esse. Ille autem tamdium mente suam non fuerat .| quamdium intus positus . ollas . et sartaginis fu
Abbreviated transcription (Latin):
nissimꝰ preses ausus ẽ nocturno silentio ꝑ
gere. ⁊ cellulam ingredi uͥ illȩ orantes noctẽ
xp̃o ꝑuigilẽ exhibebant. In quo loco. clausa
omia utensilia coquine reposita habebantur.
git᷑ cũ fuiss ingressꝰ. ⁊ uellet ire uͥ eũ uox psal¬
moꝵ t̃plicib stimulis impellebat: mens eus
in alienationẽ conu̾sa. ollas cepit amplecti.
⁊ saitagines osculari. In quib dui ludificatꝰ
niger totus ⁊ caccabatus effectus. talis cepit
inuestib ⁊ in facie eẽ: qualis a diabolo possi¬
debat᷑ in mente. Egressus tandẽ ad suos qͥ eũ
cũ luminarib expestabant: uiso eo fugert̃
om̃s. uidentes eũ caccabatũ totũ ⁊ scissum. ⁊
nullam partẽ penitꝰ in uestim̃tis habentẽ.
que ñ eẽt inqͥnata ⁊ ꝑ partes scissa. Stantib
enĩ dĩ ancillis ⁊ psallentib: nullũ penitꝰ ꝑ
eũ potuit diabolꝰ imꝑedim̃tũ afferrẽ. Uidẽs

Expanded text:
nissimus preses ausus est nocturno silen| cium nissimus preses ausus est nocturno silen| cium pergire . et cellola ingredi . ubi illę orantes noctem| christo peruigile exhibibant . in quo loco clausa omnia uteusilia| coquinae reposita habibantur . igitur cum fuessit ingres| sus et uellit ire ubi eum uox psalmorum triplicibus stimolis| inpellibat . mens eius in alienationem conuersa . ullas . coe| pit ampleti . et sartagines oscolari . in quibus diu ludifeca| tus . neger totus et caccabatus effectus . tales coepit in| uestibus et in faciae esse . quales ad diabolo possidebatur| in mentem. Egressus tandem ad suos qui eum cum lu| minaribus expectabant . uiso eo fugerunt omnes . uidentis| eum caccauatum totum et scissum . et nulla partem| poenitus in uestimentis eius . quę non esset inquinata et| in partibus missa. Stantibus enim dei ancellas et psal| lentibus . nullum penitus per eum potuit diabolus inpe| dimentum afferrere. Videns