comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ nocere: qͣnto maiꝰ est. cum qͥs
scõs di offend̾it. siue leserit. & quasi
uile mancipiũ. ꝓ libitu sue uolupta¬
tis eos tractare non timuerit. Quomͦ
quadraginta uiri in actib apłoꝵ de¬
uouert se ñ manducaturos neq bibi¬
turos: donec occid̾ent paulũ. Et pa¬
gani sepe ut legimus: diis suis xpĩa¬
noꝵ deuouere sanguinẽ. Hunc uer¬
sicłm antiqͣ edicio uixta aliũ sensỹ
posuit: dicens. Muscipła est iuro
citato. aliquid de suis consecrare:
postea aũ qͣm uotum fecit peniten¬
tiã agit. Et qr utrosq. & eos uideli¬
cet qui sua uota contemnunt. & eos
qͥ ut sua uota cõpleant scõs ꝑse¬
quunt᷑. damnatio restat ȩterna:
recte subditur. Dissipat impios
rex sapiens: & curuat suꝑ eos
fornicẽ. Moris aũ fuisse antiqͦꝵ.
ut adepta de hoste uictoria. forni¬
ces s̃ erig̾ent. in quib uirtutum
suaꝵ laudes describerent: in saulis
pioꝵ destruit in fine maliciã: s & ma¬
gnã cũ electis suis eiusde triumphi

Expanded text:
e, quanto magis est, cum quis sanctos Dei offenderit sive laeserit, et quasi vile mancipium pro libitu suae voluptatis eos tractare non timuerit. Quomodo quadraginta viri in actibus Apount, se non manducaturos. neque bibituros donec occiderent Paulum, et Pagani saepe ut legimus diis suis Christianorum devorare sanguinem. Hunc versiculum antiqua editio juxta alium sensum posuit dicens: Muscipula est viro citato aliquid de suis conservare. Postea autem quam votum fecit poenitentiam agit: et quia utrisque, et eis videlicet qui sua vota contemnunt, et eis qui ut sua vota compleant sanctos persequuntur, damnatio restat aeterna, recte subditur: Dissipat impios rex sapiens et curvat super eos fornicem. Moris autem fuisse antiquorum ut adepta de hoste victoria fornices sibi erigerent, in quibus virtutum suarum laudes describerent, in Saulis mpiorum destruit in fine malitiam, sed et magnam cum electis suis ejusdem triumphi
Abbreviated transcription (Latin):
dictionis. que bonis rectorib debet᷑.
carebit. Qui ad mysteriũ altaris in¬
doctus & temerariꝰ accessit: & ipse
in die nouissima gr̃am remunatiõis.
quȩ bene ministnͣtib reꝑmitcit᷑. ꝑdet.
Pot̃ & ita accipi: qr qui in presenti su¬
as ulcisci uult inuirias: hic corona pa¬
tientiȩ infuturo carebit. Cui sensui
minũ. & liberabit te. Quod etiã uer¬
sicłoseq̃nti astruit cũ dic̃. Abominatio
qui dum peccau̾it ipse ueniã petit
a dno: & nichilominꝰ peccanti in se
homini ac penitenti. quod peccauit
dimutere ñ uult. Eum quid̾s est flec¬
tere ad miserandu precib satagit:
cũ ipse hõ existens. nullis hominũ
precib flecti admiscdiam possit.
Qui iure quasi iniquus ponderator
abominat᷑ a dno: qr suas iniurias
gͣuiores qͣm domini mensurat᷑: ubi
grã. nolens indulgere ei qui suam
ux orẽ polluit. & postulans sͥ indul¬
geri. cum forte desponsatã xp̃i uir¬

Expanded text:
dictionis, quae bonis rectoribus debetur, dictionis, quae bonis rectoribus debetur, carebit. Qui ad ministerium altaris indoctus et temerarius accesserit, et ipse in die novissima gratiam remunerationis, quae bene ministrantibus repromittitur, perdet. Potest et ita accipi, quia qui in praesenti suas ulcisci vult injurias, hic corona patientiae in futuro carebit. Cui sensui  Dominum et liberabit te. Quod etiam versiculo sequenti astruit cum dicit: Abominatio qui dum peccaverit, ipse veniam petit a Domino, et nihilominus peccanti in se homini ac poenitenti quod peccavit, dimittere non vult. Eum, qui Deus est, flectere ad miserandum precibus satagit; cum ipse homo existens, nullis hominum precibus flecti ad misericordiam possit, qui jure quasi iniquus ponderator abominabitur a Domino, quia suas injurias graviores quam Domini mensuratur: verbi gratia, nolens indulgere ei qui suam uxorem polluit, et postulans sibi indulgere, cum forte desponsatam Christo vir
Abbreviated transcription (Latin):
in ea plus arsurꝰ ẽẽ ꝑhibetur: dũ os
eius calcło qui est lapis ignitꝰ implen¬
dũ ẽẽ refertur. Qd̃ accidisse constat di¬
uiti illi. qui epulabatur cotidie splen¬
dide: cũ in inferno ardens refrigerari
sͥ a lazaro linguã petebat. Nam quia
in uerb̾ suꝑuacius in epulando deflu¬
xerat: in lingua amplius ardebat.
Ei qͥ reuelat myst̾ia. & ambulat frau¬
dulent̾. & dilatat labia sua: ne com¬
miscearis. Siquis uoluerit tuis misceri
amicitiis. & hunc uideris pͥoris amici
pandentẽ secreta. hunc uelut ꝑfidum
caue. Hereditas ad quã festinat᷑ in
pͥncipio: in nouissimo benedictione
carebit. Qui ꝑ auariciȩ nequiciã in
hac uita multiplicari appetunt: in
futo ab ęt̾no patrimonio exheredes
fiunt. Aliter. Hereditas ad quã festi¬
nat᷑ in pͥncipio. in nouissimo benedi¬
ctione carebit: qr qui gradũ regiminis
pͥusqͣm subesse didicerit. preposterus
accipit: in nouissimo mercede bene¬

Expanded text:
in ea plus arsurus esse perhibetur, dum os in ea plus arsurus esse perhibetur, dum os ejus calculo, qui est lapis ignitus, replendum esse refertur, quod accidisse constat diviti illi qui epulabatur quotidie splendide, cum in inferno ardens refrigerari sibi a Lazaro linguam petebat. Nam qui in verbis semper vacuis in epulando defluxerat, in lingua magis ardebat. Et qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter, et dilatat labia sua, ne commiscearis. Si quis voluerit tuis misceri amicitiis et hunc videris prioris amici pandentem secreta, hunc velut perfidum cave. Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Qui per avaritiae nequitiam in hac vita multiplicari appetunt, in futuro ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Aliter: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Qui gradum regiminis priusquam subesse didicerit, praeposterus accipit, in novissimo mercede bene
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ glabitur. Ergo & is qui ȩt̾na incȩł
p̃mia cõparare desiderat. malũ est
qd̾ in presenti debet sustinere: ut cũ
recesserit de mundo tc̃ głetur: aꝑte
ꝑspiciens. qr ñ sunt condigne passi¬
ones huiꝰ temporis. ad futurã głam
q̃ reuelabitur in nob̃. Aurũ & mul¬
titudo gẽmaꝵ. & uas preciosum:. la¬
bia scientie. Hȩc est głatio sapientis
emptoris: qui qͣmdiu emerit. malũ eẽ
dicit quod secum agitur: cũ aũ reces¬
serit. letabitur se sapient̾ emisse. Sic
etenĩ etiã cęlestis regni emptor. ubi
hinc recesserit exultabit: cõꝑiens
labia scientiȩ. id est doctrinȩ spĩtał.
qua usꝰ est incomparatione cȩlestiũ.
auro. gẽmis. & uasis ẽẽ assimilanda
p̃ciosis. Suauis ẽ hoi panis m̃dacii:¬
& postea implebit᷑ os eiꝰ calculo. In qͦ¬
cunq m̃bro quis amplius peccau̾it: in eo
ampliora in ultione patietur torm̃ta.
Unde recte qui in lingua mag̃ delinqͥt.

Expanded text:
tunc gloriabitur. Ergo et is qui aeterna in coelis tunc gloriabitur. Ergo et is qui aeterna in coelis praemia comparare desiderat, malum est, quod in praesenti debet sustinere, ut cum recesserit de mundo tunc glorietur, aperte perspiciens, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Aurum et multitudo gemmarum, et vas pretiosum labia scientiae. Haec est gloriatio sapientis emptoris, qui, quandiu emerit, malum esse dicit quod secum agitur; cum autem recesserit, laetabitur se sapienter emisse. Sic etenim etiam coelestis regni emptor, ubi hinc recesserit exsultabit, comperiens labia scientiae, id est, doctrinae spiritalis, qua usus est in comparatione coelestium, auro, gemmis et vasis esse assimilanda pretiosis. Suavis est homini panis mendacit postea implebitur os ejus calculo. In quocunque membro quis amplius peccaverit, in eo ampliora in ultione patietur tormenta. Unde recte qui in lingua magis delinquit,
Abbreviated transcription (Latin):
doctorẽ eruditũ. Nemo gͦ cum se
scͥpturaꝵ scientia institutũ. & ad
despiciat simplicitatẽ frĩs: qui &¬
siminꝰ doctus ad predicandũ.
ñ tam̃ minꝰ est ꝓmptus ad dis¬
cenđu. uł adimplendum bona quȩ
didicit: s recolat q qui sͥ maiorem
scientie grãm dedit. ipse frĩ quȩ ht̃
sp̃italia dona tribuit: nec sͥ propt̾
se solũmodo. s etiã ꝓpter fris com¬
moda tribuit dona quȩ uoluit:
dans unicuiq gr̃am sca̾m m̃surã dona¬
tionis suȩ. Noli diligere somnũ: ne
te egestas oppͥmat. Aꝑi ocłos tuos.
& saturare panib. Noli diligere som¬
nũ peccati & inertie: de qͦ apłs ait
Hora est iam nos de somno surgere: ne
te si ñc bene uigilare ñ uis. egestas in
futo illa gͣuissima. uͥ nec stillã aqͦ unã
inuenire sitiens queas. occupet. Aꝑi
ocłos cordis tui ad uigilias scãs: & sa¬
turitatẽ tͥ gaudioꝵ cęlestiũ bene ui¬
uendo conqͥre. Malum ẽ malum ẽ¬
dicit omĩs emptor: & cum recesserit

Expanded text:
em eruditum. Nemo ergo cum se Scripturarum scientia institutum et ad despiciat simplicitatem fratris, qui etsi minus doctus ad praedicandum, non tamen minus est promptus ad discendum vel ad implendum bona quae didicit; sed recolat, quia qui sibi majorem scientiae gratiam dedit, ipse fratri quae habet spiritualia dona tribuit. Nec sibi propter se solummodo, sed etiam propter fratris commoda tribuit dona quae voluit, dans unicuique gratiam secundum mensuram donationis suae. Noli diligere somnium ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos et saturare panibus. Noli diligere somnium peccati et inertiae, de quo Apostolus ait: Hora est jam nos de somno surgere . Ne te si nunc bene vigilare non vis, egestas in futuro illa gravissima, ubi nec stillam aquae unam sitiens invenire queas occupet. Aperi oculos tui cordis ad vigilias sacras, et saturitatem tibi gaudiorum coelestium bene vivendo conqdicit omnis emptor, et cum recesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
magistii cȩlestis iure precipit. Qui
seminat iniqͥtatẽ: metet mala. Cer¬
tũ est: qr is qui uł u̾bo uł exemplo
docet inquitatẽ : recipiet uindictã.
S qr sequitur. & uirga ire suȩ con¬
sumabit᷑ : illã maxime iniquitatẽ
uidet᷑ dicere. q̃ immiti & impia m̃te
ꝑagitur: ut ẽ. latͦcinia exercere: ho¬
mines seruitio p̾mere: torm̃tis lam¬
are: morte ꝑimere: bouem uidue
ꝓ pignore auferre: ipsã de adu̾sario
cũ possit uindicare ñ uelle. Talis ete¬
nĩ m̾ito uͥga irȩ suȩ ꝯsuminabitur:
qr sicut dñs ait. om̃is qui acceꝑit gla¬
diũ. gladio ꝑibit: id ẽ qui inuste in
alios seuiunt. ip̃a seuitia sibimet
interitũ ꝯsciscunt. Uerum qr dixe¬
rat de impio: sequitur econtͣ de pio.
de panib enĩ suis dedit pauꝑi. Huic
simile ẽ illud uidicis eius dẽ: qui mi¬
sericordes ab impiis discernens. ait
Uenite benedicti patͥs mei. posside¬
te paratũ uob̃ regnũ a ꝯstitutione

Expanded text:
magisterii coelestis jure praecipit. Qui magisterii coelestis jure praecipit. Qui seminat iniquitatem metet mala. Certum est quia is qui vel verbo vel exemplo docet iniquitatem, recipiet vindictam. Sed quia sequitur: Et virga irae suae consummabitur, illam maxime iniquitatem videtur dicere quae immiti et impia mente peragitur, ut est, latrocinia exercere, homines servitio premere, tormentis laniare, morte perimere, bovem viduae pro pignore auferre, ipsam de adversario, cum possit, vindicare non velle: talis etenim merito virga irae suae consummabitur, quia, sicut Dominus ait, omnes qui acceperint gladium gladio peribunt, id est, qui injuste in alios saeviunt, ipsa saevitia sibimet interitum consciscunt, verum quia dixerat de impio sequitur e contra de piode panibus suis dedit pauperi. Huic simile est illud judicis ejusdem, qui misericordes ab impiis discernens ait: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
um eẽ dicit: qr qd̾ in adolescentia qͥsq
ceꝑit. in senecta ñ mutauĩt: ñ tam̃
ip̃e semꝑ ita euenire ꝯfiriat. Iccirro
aũ huiusmodi ꝓuerbiũ ponit: ut au¬
ditores suos aprima ȩtate uirtutib
studere ꝑsuadeat: ne forte in senectu¬
te ñ possint discere studia. quib in
tenera ȩtate mancipari despexerant.
Nam & quo semel est imbuta recens
seruabit odorem testa dui. Et greca
narrat hẏstoria: alexandrũ poten¬
tissimũ regem. orbisq d̾natorẽ. & in
morib & in incessu leonidis pedago¬
gi sui ñ potuisse carere uitiis: quib
paruulꝰ adhuc fuerat infectꝰ. Diues
pauꝑib imꝑat: & qui accipit mutu-¬
ũ. seruus ẽ fenerantis. Patet iuxta
literã. S & diuites uirtutib in ui¬
dicio occulti inspectoris pͥncipant᷑
eis: unmo eoꝵ in futuro uidices exi¬
stunt. qͥ uirtutũ diuitiis carent. Et
a doctore seruus ẽ eiusdẽ doctoris:
id e debitor implendi omĩa. quȩ illi

Expanded text:
um esse dicit, quia quod adolescens quisque um esse dicit, quia quod adolescens quisque coeperit, in senecta non mutaverit, non tamen ipse semper ita evenire confirmat: idcirco autem hujusmodi proverbium ponit, ut auditores suos a prima aetate virtutibus studere persuadeat, ne forte in serectute non possint discere studia, quibus in tenera aetate mancipari despexerant: nam et Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu, et Graeca narrat historia Alexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moribus et in incessu Leonidis paedagogi sui non potuisse carere vitiis, quibus parvulus adhuc fuerat infectus. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mutuum, servus est fenerantis. Patet juxta litteram, sed et divites virtutibus in judicio occulti inspectoris principantur eis, imo eorum in futuro judices existunt, qui virtutum divitiis carent. Et a doctore, servus est ejusdem doctoris, id est, debitor implendi omnia quae ille
Abbreviated transcription (Latin):
bitis leticia menarrabili & głifica¬
ta: reportantes finẽ fidei ur̃e. salutẽ
animaꝵ ur̃aꝵ. Arma & gladii in uia
ꝑu̾si: custos animȩ suȩ longe recedit
ab eis. Duplicit̾ intelligendũ: qͥa ꝑu̾si
& armati sunt semꝑ ad nocendũ pro¬
ximis. u̾bo uł oꝑe scelesto: & ipsos pa¬
rata semꝑ expectat ultio duumi exa¬
minis. Qui uͦ animã suã ineternum
saluari ꝓcurat: longe refugit ab
huiꝰmodi armis & gladiis: qr & m̃tem
manũq suã a ꝓximoꝵ lesione refre¬
nat: & ne animadu̾sione districti
uidicis ip̃e feriatur. intenta mente
p̃cauet. Prou̾biũ est. adolescens iux¬
ta uiã suã: etiamcũ senuerit ñ rece¬
det ab ea. Constat plerosq in senec¬
tute d̾no donante nutari a uiciis.
q̃ adolescentes habuerant: & econtͣ
ñnullos illo se deserente deserere cir¬
ca seniũ uirtutes. quib in adolescen¬
tia udebant᷑ illustrari. S q mul¬
to sepiꝰ quisq mores. quib ab ado
lescentia imbutꝰ est. in reliquum

Expanded text:
narrabili et glorificata, reportantes finem fidei vestrae salutem animarum vestrarum. Arma et gladii in via perversi custos animae suae, longe recedit ab eis. Dupliciter intelligendum, quia perversi et armati sunt semper ad nocendum proximis, verbo vel opere scelesto, et ipsos semper parata exspectat ultio divini examinis Qui vero animam suam in aeternum salvari procurat, longe refugit ab hujusmodi armis et gladiis, quia et mentem manumque suam, a proximorum laesione refrenat, et ne animadversione districti judicis ipse feriatur, intenta mente praecavet. Proverbium est: Adolescens juxta viam; etiam cum senuerit, non recedit ab ea. Constat plerosque senectute Domino donante mutari a vitiis, quae adolescentes habuerant, et a contra nonnullos illo se deserente, deserere circa senium virtutes quibus in adolescentia videbantur illustrari, sed quia multo saepius quisque mores quibus ab at, in reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
corde. qͥ nicħ suis oꝑib fidit: qͣm¬
dũ suꝑbiendo ꝑdidit bona quȩ ges¬
sit. Abscondit piger manũ suam
sub ascella: nec ad os suũ applicat
eam. Nemo ita piger est: ut ad os
manũ uł comedendo reducere. laborẽ
putet: s pigro labor est manũ ad os
porrigere: ꝙ desidiosꝰ quisq p̃dica¬
tor nec hoc uult oꝑari qd̃ dicit. Manũ
qͥppe ad os porrigere ẽ: uoci oꝑe con¬
cordare. Testis iniquus deridet uidi¬
ciũ: illud udelicet quod dicit᷑. ñ fal¬
sum testimoniũ dices: uł certe uen¬
turũ de quo sup̃ dicitur. testis falsꝰ
ñ erit impunitus: & qui loquitur
iñdacia ꝑibit. Et os impioꝵ deuorat
iniqͥtatẽ. Sic̃ famelicꝰ refici cybis deside¬
rat. ita impiꝰ ut inqͥtatis executio¬
ne sacietur. ardent̾ exquirit. Para
derident: parata tam̃ eos expectant
iudicia damnationis: quȩ ut mal¬
lei ferrũ candens. ita eos in fornace
gehennȩ sine fine uerberent. Prop

Expanded text:
corde, qui nihil suis fidit corde, qui nihil suis fidit dum superbiendo perdidit bona quae gessit Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Nemo ita piger est, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet, sed pigro labor est manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator ne hoc vult operari quod dicit Manum quippe ad os porrigere est voci opere concordare. Testis iniquus deridet judicium. Illud videlicet quo dicitur: Non falsum testimonium dices; et certe futurum, de quo supra dicitur: Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia peribit. Et os impiorum devorat iniquitatem. Sicut famelicus refici cibis desiderat, ita impius ut iniquitatis exsecutione satietur, ardenter exquirit. Paratderident, parata tamen eos exspectant judicia damnationis, quae ut mallei ferrum candens, ita eos in fornace gehennae sine fine verberent. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto tuȩ uirtutis incurris. Et cũ illi
durius forte increpando spem ꝓme¬
rende salutis. agendeq penitentiȩ
quã habuerat rapueris: rationẽ ꝓeo
qd frẽm scandaliz asti. districto uidi¬
ci reddes. Patet literȩ sensꝰ: qr qui ꝑ
impatientiã inopiȩ. furto seruit aut
rapinis: damnũ suȩ animȩ facit.
Et cũ rem ꝓximi tollit: & si ñ hõi
ꝓ hoc. certe et̾no iudici rationẽ red¬
dere habet. Unde alia edicio: hunc
u̾sum ita tͣnstulit. Male cogitans
hõ multo damno affliget᷑: & si ꝑ¬
niciosꝰ fu̾it. animã suam apponet:
qͥa nimirũ cũ pecunia uiolentus
abstulerit: ꝓ hac animã inuitus
dabit. Homo indigens: misericorᷤ
ẽ. Indigentẽ dicit humilẽ: qui se
ꝑpetius bonis egere sine cessatiõe
recolit. Talis nanq ut miscd̃iam
consequat᷑ a dño: nunꝗͣ proximo
misereri recusat. De qͥ & subseq̃nt᷑
adnectit. Et melior pauꝑ. qm uir
m̃dax. Melior est nanq humilis

Expanded text:
profecto tuae virtutis incurris. Et cum profecto tuae virtutis incurris. Et cum durius forte increpando spem promerendae salutis, agendaeque poenitentiae, quam habuerat, rapueris, rationem pro eo, quod fratrem scandalizasti, districto judici reddes. Patet litterae sensus, quia qui per impatientiam inopiae furto servit aut rapinis, damnum suae animae facit, et cum rem proximi tollit; et si non homini per hoc, certe aeterno judici rationem reddere habet. Unde editio alia ita hunc versum transtulit, Male cogitans homo, multo damno affligetur; et si perniciosus fuerit, et animam suam apponet, quia nimirum, cum pecuniam violentus abstulerit, pro hac animam invitus dabit.-- Homo indigens misericors est. Indigentem dicit humilem, qui se perpetuis bonis egere sine cessatione recolit. Talis namque, ut misericordiam consequatur a Domino, nunquam proximo misereri recusat. De quo et subsequenter annectit:-- Et melior est pauper, quam vir mendax. Melior est namque humilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ desideria expandit. Et du studioꝵ
subtiliũ uigore ñ constringit᷑: cupi¬
ditatis infimȩ fame sauciat᷑: ut quo
ꝑ disciplinã ligari dissimulat: eo se
esuriens ꝑ uoluptatũ desideria spar¬
gat. Feneratur adño qui miseretur
Hiuus sententie iurtutẽ ꝓbat ipse
dñs: cum se elemosina facientib di¬
cturũ ẽẽ predicit. Qmͣdiu fecistis uni
de his minimis meis: mͥ fecistis. Eru¬
di filiũ tuũ ne desꝑes: ad int̾fectionẽ
aũ euis ne ponas animã tuã. Subiec¬
tum tͥ quelibet si errare conspicis:
diligent̾ castigare curato. Qd̃ si curari
renuit: ita ergaillũ circũspecte & tẽ¬
ꝑant̾ age: ne quid omĩno in tuis
uerb̾ ut actib unde ampliꝰ peccet.
inueniat. Cui sensui opitulat᷑ illud
qd sequitur. Qui impatiens ẽ. sustine¬
bit damnũ: & cũ rapuerit. aliud ap¬
ponet. Si enim duricia contͣdicenti
fr̃is quẽ erudire cepisti ꝓuocatꝰ ipse
in impatientiȩ uitiũ labaris:. damnũ

Expanded text:
per desideria expandit. Et dum studiorum per desideria expandit. Et dum studiorum subtilium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur, ut quo per disciplinam ligari dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat.-- Feneratur Domino, qui miseretur Hujus sententiae veritatem probat ipcum eleemosynam facientibus dicturum se esse praedicit: Quandiu fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis . Erudi filium tuum, ne desperes; ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Subjectum tibi quemlibet, si errare conspicis, diligenter crenuit, ita erga illum circumspecte et temperanter age, ne quid omnino in tuis verbis vel actibus unde amplius peccet inveniat. Cui sensui opitulatur illud quod sequitur: Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Si enim duritia contradicentis fratris quem erudire coepisti, provocatus ipse in impatientiae vitium labaris, damnum
Abbreviated transcription (Latin):
tia pluuiã quid̃e de cęlo suscipiunt.
nec tam̃ hanc ad utilitatẽ aliquã
disꝑtiunt: s ad molestiã potius in¬
habitantiũ deriuiant: ita nmrũ
hereticoꝵ eccłia celestiũ dona u̾boꝵ
ñ ad salutẽ animaꝵ. s ad suȩ usum
nequiciȩ male int̾pretando. & contͣ
catholicos litigando conu̾tit. Tecta
etenĩ ꝑstillantia mundas quidem
pluuie guitas accipiunt. s subiec¬
tis in domo sordidas reddunt: & he¬
reticꝰ limpidissima cȩlestis oraculi
u̾ba auditu corporis haurit: at ubi
hec corde polluto attigerit. suis au¬
ditorib sorde mixta ministrat. Pigre¬
do immittit soporem. Piger appella¬
tur. qui recte sentiendo qͣsi uigllat:
qͣmius nicħ oꝑando torpescit. S pigͤ¬
doimictit soporem: q paulisꝑ etiã
recte sentiendi ui gilantia amit¬
tit᷑: dum bñoꝑandi studio cessatur.
Recte aũ subditur. Et anima disso¬
luta esuriet. Nam qr se ad suꝑiora
stͥngendo ñ dirigit: neglecta infery

Expanded text:
tia pluviam quidem de coelo suscipiunt, tia pluviam quidem de coelo suscipiunt, non tamen hanc ad utilitatem aliquam dispertiunt, sed ad molestiam potius inhabitantium derivant: ita nimirum haereticorum Ecclesia coelestium dona verborum, non ad salutem animarum, sed ad usum suae nequitiae male interpretando, et contra catholicos litigando convertit. Tecta enim perstillantia, mundas quidem pluviae guttas accipiunt, sed subjectos in domo sordidos reddunt, et haereticus limpidissima coelestis oraculi verba auditu corporis haurit; at ubi haec corde polluto attigerit, auditoribus suis sorde mista ministrat.-- Pigredo immittit soporem. Piger appellatur, qui recte sentiendo quasi vigilat, nihil operando torpescit. Sed pigredo immittit soporem, quia paulisper etiam recte sentiendo vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Recte autem subditur: Et anima dissoluta esuriet. Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius
Abbreviated transcription (Latin):
tem nouerit ab iniqua actione sol¬
lert̾ obseruare. Neq enĩ aut mun¬
dicia ꝓpͥe conu̾sationis sine toleran¬
tia sufficit ext̾nȩ ꝑturbationis: aut
si is qui fortiter adu̾sa foris sustinet.
intꝰ adhuc eneruit̾ iniqͥs motib fa¬
uet. Sicut fremitꝰ leonis. ita & regis
ira: & sicut ros suꝑ herbam. ita
hilaritas eius. De d̾no rege dicit: qui
in uidicio & hilaris ac blandꝰ iustis:
& terribił apparebit inustis. Dolor
patͥs filius stultꝰ. Ds̃ qui in sua nat᷑a
impassibił est semꝑ & placidꝰ: dolere
tam̃ nr̃o more dicitur: cum homine ᷤᷤ
qͦs ad se credendu laudanduq creauit:
hosti potius maligno qͣm sͥ seruire
considerat. Unde & moyses de illo. pe¬
nituit inqͥt eum quia hominẽ fecis¬
set in t̾ra: & tactus dolore cordis intͥn¬
secꝰ. delebo inqͥt hominẽ quẽ creaui
a facie t̾rȩ. Et tecta uigiter ꝑstillantia:
litigiosa mulier. Sicut tecta ꝑstillã¬

Expanded text:
tem no verit ab iniqua actione sotem no verit ab iniqua actione solerter observare. Neque enim aut munditia propriae conversationis sine tolerantia sufficit externae perturbationis, aut si is, qui fortiter adversa foris sustinet, intus adhuc enerviter iniquis motibus favet. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. De Domino rege dicit, qui in judicio et hilaris ac blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Dolor patris filius stultus. Deus qui in sua natura impassibilis semper est et placidus, dolere tamen nostro more dicitur: cum homines quos ad se credendum laudandumque creavit, hosti potius maligno, quam sibi servire considerat; unde et Moyses de illo: Poenituit, inquit, eum quod hominem fecisset in terra, et tactus dolore cordis intrinsecus: Delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae . Et tecta jugiter perstillantia litigiosa mulier. Sicut recta perstillan
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ dñari pͥncipib. Non decent
hereticũ deliciȩ scͥpturaꝵ: quia his
bene uti ñ nouit: neq iłlum qͥseruus
ad huc peccati eẽ ꝓbatur. preferri iu¬
stis in regimine eccłiȩ. Doctrina uiri:
ꝑ patientiã noscitur. Doctrina eccłia-¬
stica ꝑ patientiã doctoꝵ qͣm sit ꝑfec¬
ta monstrat᷑: ꝙ du mag̃ afflictiõib
ac morti corpꝰ subdere. qͣm a docendi
officio cessare uoluert: ostendebant
utiq quantũ eẽt salutaris: quã tan¬
ta instantia defensare curarunt.
Aliter. Doctrina uiri ꝑ patientiã nos¬
citur: ꝙ tanto quisq minꝰ ostendit᷑
doctus: qͣnto conuincit᷑ minꝰ paciens.
Neq enĩ potest ueracit̾ bona docendo
impendere: si uiuendo nescit ȩqua¬
nimit̾ aliena mala tolerare. Recte
aũ subditur. Et gła eius est iniqua
pret̾gredi. quia nimirũ ꝑfecti doc¬
toris est. sic alioꝵ imꝓbitatẽ patiẽ¬
ter sufferre: ut suã quoq fragilita¬

Expanded text:
servum dominari principibus. Non decent servum dominari principibus. Non decent haereticum deliciae Scripturarum, quia his bene uti non novit: Neque illum qui servus adhuc peccati esse probatur, praeferri justis in regimine Ecclesiae. Doctrina viri per patientiam noscitur. Doctrina ecclesiastica per patientiam doctorum, quam sit perfecta monstratur. Quia dum magis afflictionibus ac morti corpus subdere quam a docendi officio cessare voluerunt, ostendebant utique quantum esset salutaris quam tanta instantia defensare curarunt. Aliter, Doctrina viri per patientiam noscitur, quia tanto quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens, neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala tolerare. Recte autem subditur: Et gloria ejus est iniqua praetergredi. Quia nimirum perfectio doctoris est sic aliorum improbitatem patienter sufferre, ut suam quoque fragilita
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ scõs doctores fidelib tͥbuendo
predicant᷑: multos amicos & eisdem
predicatorib & earũ largitori dño as¬
sciscunt. A phylosophis aũ cȩterisq
gentiũ magistris. qr nil certe beatitu¬
dinis in futurũ norunt ꝓmutere: &
hi qͦs habuere separantur: uidelicet
conu̾si ad fidem. spemq d̾nice ꝓmis¬
sionis certissimã. Qui tantũ uerba
sectatur. nicħ habebit: qui autẽ pos¬
sessor est m̃tis. diligit animã suam.
Et apłs ait. Non auditores legis iusti¬
ficabunt᷑ apud dm: s factores legis
iustificabuntur. Testis falsꝰ ñ erit
impunitꝰ: & qui loquit᷑ mñdacia ꝑibit.
Redarguerat eum qui u̾ba tantum
scientiȩ absq oꝑationis efficatia
sectatur: redarguit nẽ illũ qui ipsa
u̾ba diuinȩ auctoritatis male inter¬
p̃tando corrumpit. Qd̃ aũ multa
sepius iterantur. firmitatis indiciũ
est: ut ioseph somniũ regis int̾p̃tans
ait. & qd̾ sit sermo di. & ueracit̾ implea¬
tur. Non decent stultũ delicie: nec¬

Expanded text:
ctores fidelibus tribuendae praedicantur, multos amicos et iisdem praedicatoribus et earum largitori Domino asciscunt; a philosophis autem et caeteris gentium magistris, quia certe beatitudinis in futurum norunt promittere, et hi quos habuerunt, separantur; videlicet conversi ad fidem spemque Dominicae promissionis certissimam. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam. Et Apostolus ait: Non auditores legis justificabuntur apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Testis falsus non erit impunitus, et qui loquitur mendacia peribit. Redarguerat eum qui verba tantum scientiae absque operationis efficacia sectatur; redarguit nunc illum, qui ipsa verba divinae auctoritatis male interpretando corrumpit. Quod autem multa saepius iterantur firmitatis indicium est, ut Joseph somnium regis interpretans ait, eo quod sit sermo Dei et veraciter impleatur. Non decent stultum deliciae, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Suo. Stultoꝵ moris est. ut cũ peccan¬
do uiam ueritatis deserunt. non se
errasse fateant᷑: s ad culpã condito¬
ris sui reatus originem referant.
quasi ipse occasionẽ peccandi tribu¬
erit: qui uł fragilem fecerit hoĩem:
uel ad temptationẽ eius hostem uer¬
sutũ admiserit. Unde & primus
nr̃i gnis parens pꝰpreuaricationis
excessũ increpatus a domino: ad de¬
fensionẽ mox excus andi refugit.
dicens. Mulier quã dedisti michi
sociam dedit mͥ de ligno: & conie¬
di. Et ipsa mulier: serpens inqͥt dece¬
pit me. Ambo nanq in creatorem
qd̾ peccauerant retorquebant: ille
qͦd mulierẽ ꝑ quam periret. a dño
sociam accepiss: illa qd̃ dñs ser¬
pentẽ qui se deciꝑet in paradyso
ꝯstituisset. Quo contͣ sapiens dñm
p̃cat᷑. ut non declinet cor suum in
uerbum malũ: ad excusandas ex¬
cusationes in peccatis. Sed et ille
suos supplantans gressꝰ contͣ d̃m
feruet animo: qui diuina imꝑia per

Expanded text:
suo. Stultorum moris est et cum peccansuo. Stultorum moris est et cum peccando viam veritatis deserunt, non se errasse fateantur, sed ad culpam conditoris sui reatus originem referant, quasi ipse occasionem peccandi tribuerit, qui vel fragilem fecerit hominem, vel ad tentationem ejus hostem versutum admiserit: Unde et primus nostri generis parens post praevaricationis excessum increpatus a Domino ad defensionem mox excusandi refugit dicens: Mulier quam dedisti sociam mihi, dedit mihi de ligno, et comedi , et ipsa mulier inquit: Serpens decepit me. Ambo namque in Creatorem quod peccaverant retorquebant: ille quod mulierem, per quam periret a Domino sociam accepisset; illa quod Dominus serpentem, qui se deciperet, in paradiso constituisset. Quo contra sapiens Dominum precatur ut non declinet cor suum in verbum malum, ad excusandas excusationes in peccatis. Sed et ille, suos supplantans gressus contra Deum, fervet animo, qui divina imperia per
Abbreviated transcription (Latin):
in credulos. Melior ẽ pauꝑ qͥ ambu¬
lat in simplicitate sua: quã diueᷤ tor¬
quens labia insipiens. Melior est
simplex auditor uerbi di. si ea quȩ
intelligere in scͥpturis potuit. ope¬
rando ꝑficit: qͣm eruditus quisq
siin illis quȩ acute intellexit. ad
heresim predicanda labia retorqͤt.
Ubi ñ est scientia anime. ñ est bonũ:
& qui festinꝰ est. pedib offendit. Am¬
mȩ quiðe humanȩ scientia uite
celesti est necessaria: qr nimirum
sine hac beata in ꝑpetuũ esse ñ
pot̾. Aitam̃ qui effrenatis sensib
m̃tis. plus appetit saꝑe qͣm decet:
plerunq offensionẽ hereticȩ stul¬
ticiȩ temerariis tractatib incur-¬
rit. Qd̾ in pͥmis humani gñis parẽ¬
tib mystice signatũ est: qui du appe¬
titu scientiȩ maioris uetitũ contin¬
gere ꝓperabant: a statu beatitudi-¬
nis in qua conditi sunt deuiantes.
in penã miseriȩ & mortalitatis inci¬
dert̃. Stulticia hominis supplantat
gressꝰ eius: & contͣ dm feruet animo

Expanded text:
 XIX. Melior est pauper qui ambulat in simplicitate sua, quam dives torquens labia insipiens. Melior est simplex auditor verbi Dei, si ea quae intelligere in Scripturis potuit, operando perficit, quam eruditus quisque si in illis quae acute intellexit ad haeresin praedicandam labia retorquet. Ubi non est scientia animae, non est bonum; et qui festinus est pedibus offendit. Animae quidem humanae scientia vitae coelestis est necessaria, quia nimirum sine hac beata in perpetuum esse non potest. Attamen qui effrenatis sensibus mentis plus appetit sapere quam decet, plerumque offensionem haereticae stultitiae temerariis tractatibus incurrit, quod in primis humani generis parentibus mystice signatum est, qui dum appetitu scientiae majoris vetitum contingere properabant, a statu beatitudinis in qua conditi sunt, deviantes in poenam miseriae et mortalitatis inciderunt. Stultitia hominis supplantat gressus ejus, et contra Deum fervet animo
Abbreviated transcription (Latin):
Melius est gͦ. ut seruato timore dei.
egeas opib. uel etiam iuctu cotidia¬
no: qͣm ut desiderio plura acqͥrendi
dei timorẽ deseras. Melius ẽ uocare
ad holera cũ caritate: qͣm ad uitułu
saginatũ cum odio. Om̃is qui oꝑũ bo¬
noꝵ exempla ꝓximis que imitentur

Expanded text:
Melius est ergo ut servato timore Dei Melius est ergo ut servato timore Dei egeas opibus, vel etiam victu quotidiano, quam ut desiderio plura acquirendi Dei timorem deseras. Melius est vocari ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio. Omnis qui bonorum operum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
moriet᷑. Mala est doctrina eoꝵ qͥ uiã
deserunt ui̾tatis: de quib dns ait.
Quigͦ soluerit unũ de mandatis istis
minimis. & docuerit sic homines:
minimꝰ uocabit᷑ in regno cęloꝵ. S
tales adhuc si correpti penituerint
patet reditus ad ueniam: sinautẽ
nec correptionib eccłiasticis annu¬
erint. iam certus eis restat interitꝰ.
Om̃s dies pauꝑis mali: secura mẽs
quasi iuge coniuuiũ. Omẽ tempꝰ
ppłi di. qmdu in presenti pauꝑ est.
afflictionib abundat & erumnis:
qr necdũ ad diuitias suꝑnȩ bonita¬
tis. & ꝑpetuȩ mansionis ꝑuenit. Uñ
monet apłs dicens. Redim̃tes tempꝰ:
qm̃ dies mali sunt. At uͦ repbi qͥ metu
carentes diuino. securi mundo utun¬
tur: quasi iugib stulti reficiuntur
epulis. Unde recte subiungit. Meliꝰ
est parũ cum timore domini: qͣm the¬
sauri magni & insaciabiles. Quale
est in psalmo. Melius est modicum
iusto: suꝑ diuitias peccatoꝵ multas.

Expanded text:
morietur. Mala est doctrina et eorum qui viam morietur. Mala est doctrina et eorum qui viam deserunt veritatis, de quibus Dominus ait: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum , sed tales adhuc, si correpti poenituerint, patet reditus ad veniam; sin autem nec correctionibus ecclesiasticis annuerint, jam certus eis restat interitus, omnes dies pauperis mali, secura mens quasi juge sacrificium. Omne tempus populi Dei quandiu in praesent aerumnis, quia necdum ad divitias supernae bonitatis et perpetuae mansionis pervenit, unde monet Apostolus dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt , at vero reprobi, qui metu carentes divino, securi mundo utuntur, quasi jugibus stulti reficiuntur epulis. Unde recte subjungitur. Melius est parum cum timore Domini, quam thesauri magni et insatiabiles. Quale est in psalmo: Melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas .
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut pluuia. uentis. fluminib. tẽp¬
tationũ freq̃ntiis. nequaꝙͣ possit di¬
rui. Et in oꝑib diaboli conturbatio
feruet assidua: qua eand̾e xp̃i domũ
disseminabt̃ scientiã: cor stultorũ
dissimile erit. Labia catholicoꝵ dis¬
seminabt̃ predicando scientiã rectȩ
fidei: cor hereticoꝵ dissimile erit. qr
ꝑfidiam ꝓ scientia concipit. ut do¬
ceat. Potest & ita intelligi: quia cor
stultoꝵ etiam sibimet ipsi dissimi
le erit: du mutabilitate se diu̾saꝵ
cogitationũ uariũ exhibet: & nũ¬
qͣm idem qd̾ fuerat manet. Quoꝯtͣ
de anna cum d̾no intenta m̃te sup¬
plicaret. dicitur: uultꝰ eius ñ sunt
amplius in diu̾sa mutati. Uictimȩ
impioꝵ abominabiles domino: uo¬
ta iustoꝵ placabilia. Orationes.
oꝑa. & sacrificia hereticoꝵ abhomi¬
nabitur dominꝰ: & uota eoꝵ accep¬
ta habet. qui fidem catholicã iusti
oꝑib affirmant. Doctrina mala dese.¬
rentiũ uiam: qui increpationes odit

Expanded text:
ita ut pluvia, ventis, fluminibus tenita ut pluvia, ventis, fluminibus tentationum frequentium nequaquam pos sit dirui; et in operibus diaboli conturbatio fervet assidua, qua eamdem Christi domdisseminabunt scientiam, cor stultorum dissimile erit. Labia catholicorum disseminabunt praedicando scientiam rectae fidei, cor haereticorum dissimile erit, quia perfidiam pro scientia concipit ut doceat. Potest et ita intelligi, quia cor stultorum et sibimetipsi dissle erit, dum mutabilitate se diversarum cogitationum varium exhibet, et nunquam idem quod fuerat manet. Cui contra de Anna, cum Domino intenta mente supplicaret, dicitur: Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati .-- Victimae impiorum, abominabiles Domino, ta justorum placabilia. Orationes, opera et sacrificia haereticorum abominatur Dominus, et vota eorum accepta habet, qui fidem catholicam justis operibus affirmant. Doctrina mala deserentium viam: qui increpationes odit,
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiã. lingua catholicoꝵ patrũ
ornat scientiam diuinoꝵ eloquioꝵ:
latius exponendo quȩ scͥptura cano¬
nica aut obscure posuit: aut hysto¬
rica tantũ ratione scͥpta reliquit.
Et os hereticoꝵ ebullit stulticiam:
dicta sacre scͥpturȩ ꝑuerse intelligẽ¬
do: suosq sensus euis auctoritati
p̃ponendo. Potest & de paganorum
phylosophys intelligi quod ait. os
fatuoꝵ ebullit stulticiã: quales fuere
porphyrius & ulianꝰ: qui contͣ eccłiȩ
uoctores. stulticiȩ suȩ fluenta funde.¬
bant. Lingua placabilis lignũ uite:
quȩ aũ immoderata ẽ. conterit sp̃m
Lingua catholici doctoris. ad fructũ
uitȩ ducit sempiternũ: quȩ aũ immo¬
d̾ata ẽ. modu eccłiasticȩ normȩ igno¬
rat: & suũ sp̃m & eoꝵ qui se audiunt
male loq̃ndo conterit. Domꝰ iusti.
plurima fortitudo: & in fructibus
impii conturbatio. Domus xp̃i idest
eccłia plurimã habet fortitudinẽ:

Expanded text:
stultitiam. Lingua catholicorum Patrum stultitiam. Lingua catholicorum Patrum ornat scientiam divinorum eloquiorum, latius exponendo quae Scriptura canonica, aut obscura posuit, aut historica tantum ratione scripta reliquit.-- Et os haereticorum ebullit stultitiam. Dicta sacrae Scripturae perverse intelligendo, suosque sensus ejus auctoritati praeponendo. Potest et de paganorum philosophis intellifatuorum ebullit stultitiam, quales fuere Porphyrius et Julianus, qui contra Ecclesiae doctores stultitiae suae fluenta fundebant. Lingua placabilis lignum vitae, quae autem immoderata est conteret spiritum. Lingua catholici doctoris ad fructum vitae ducit sempiternum, qui autem modum ecclesiasticae normae ignorat, et suum spiritum et eorum qui se audiunt male loquendo conteret. Domus justi plurima fortitudo, et in fructibus impii conturbatio. Domus Christi, id est Ecclesia, plurimam habet fortitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
tenera: ꝑ ossa. fortia acta signantur.
Bene gͦ dicitur: uita carniũ sanitas
cordis. Qd̾ si m̃tis innocentia custodi¬
tur: & siqua foris infirma sunt. q̃nq
roborantur. Et recte subditur. putre¬
do ossuũ inuidia: qi ꝑ liuoris uitiũ
ante di ocłos ꝑeunt. & quȩ humanis
ocłis fortia uidentur. Ossa quippe
ꝑ inidiã putrescere ẽ . quedã etiam¬
.M. robusta deꝑire. Acceptus est regi. mi¬
nister intelligens. Ille uidelicet cui
dicit᷑. qr suꝑ pauca fuisti fideł. supra
multa te ꝯstituã: intͣ in gaudium
dͦm tui. Iracundiã eius: inutił susti.¬
nebit. Ille utiq de quo idem ait: & in¬
utilem seruũ eicite in tenebras exte.¬
riores. Responsio mollis frangit irã.
u̾ba increpantis humilit̾ suscipit:
iam ꝓpinquat ueniȩ reatus quem
gesiit. At qui suꝑbus arguenti re¬
sultat: maiorẽ contͣ se iram distͥcti
iudicis ꝓuocat. Lingua sapientiũ
ornat scientiã: os fatuoꝵ ebullit

Expanded text:
tenera; per ossa, fortia acta signantur. tenera; per ossa, fortia acta signantur. Bene ergo dicitur, Vita carnium, sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, et si qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur, Putredo ossium, invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt ea quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire.-- Acceptus est regni minister intelligens. Ille videlicet cui dicitur, Quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui .-- Iracundiam ejus inutilis sustinebit. Ille utique de quo idem ait: Et inutilem servum ejicite in tenebras exteriores CAPUT XV. Responsio mollis frangit iram, verba increpantis humiliter recipit, jam propinquat veniae reatus quem gessit; at qui superbus arguenti resultat, majorem contra se iram districti judicis provocat. Lingua sapientium ornat scientiam, os fatuorum ebullit
Abbreviated transcription (Latin):
na mortis. ꝑuenire mereant᷑ ad eum
qͥ dicit. Egosum uia u̾itas. & uita. Di¬
ut declinet a ruina mortis : & nc̃ dicit᷑
timor domini fons uitȩ. ut declinet aru¬
ina mortis. Ex quopatet. qr nulla pͥor
est lex sapientis. qua mortem uitare.
uitã acquirere debeat ȩternã: qͣm ha¬
bere timorem dni. Unde & alibi dic¬
tum ẽ. Inicium sapĩe: timordomini.
In multitudine popłi dignitas regis:
& in paucitate plebis ignominia pͥn¬
cipis. Ubi multitudo seruientiũ deo:
ibi specialit̾ xp̃i gła. Ubi soli cathecu¬
mini uł competentes. uł recens nati
infantes. sub regno adhuc tenent᷑
diaboli: & ipsi tempore congruofesti¬
nantes in xp̃o renasci: ignominia ibi
manifesta principis mundi Uel certe
in conuenticłis hereticoꝵ quȩ semꝑ
sunt pauciora eccłiis catholicoꝵ. ig¬
nominia patet eoꝵ: qui hec ab eccłi¬
astica unitate segregart̃. Uita carni.¬
um sanitas cordis: putredo ossuum

Expanded text:
na mortis, pervenire mereantur ad eum na mortis, pervenire mereantur ad eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita . Diut declinet a ruina mortis; et nunc dicitur, Timor Domini fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Ex quo patet quia nulla prior est lex sapientis qua mortem vitare, et vitam acquirere debeat aeternam, quam habere timorem Domini; unde et alibi dictum est: Initium sapientiae timor Domini . In multitudine populi dignitas regis, et in paucitate plebis ignominia principis. Ubi multitudo servientium Deo, ibi specialiter meni, vel competentes, vel recens nati infantes sub regno adhuc tenentur diaboli, et ipsi tempore congruo festinantes in Christo renasci, ibi manifesta ignominia principis mundi. Vel certe in conventiculis haereticorum, quae semper sunt pauciora ecclesiis catholicorum, ignominia patet eorum qui haec ab ecclesiastica unitate segregarunt.-- Vita carnium, sanitas cordis, etc. Per
Abbreviated transcription (Latin):
ta p̃parat. Item liberat animas ca-¬
tholicus doctor. qui testimonia scͥp¬
turaꝵ fidelit̾ id est recte predicat: & ꝓ¬
fert m̃dacia hereticus. Uel sicut alia
editio manifeste tͣnstulit. incendit
au̾ m̃dacio dolosꝰ: subaudit᷑ aĩas eoꝵ
qͦs suo errore decipit. In tuore d̾ni¬
fiducia fortitudinis : & filiis eiꝰ erit
spes. Timor domini fiduciã fortitu¬
dinis prestat: ꝙ nimirũ mens nr̃a
tanto ualentiꝰ terrores rerũ tpralium
despicit: qnto se auctori eaꝵ ueraciꝰ
ꝑ formidinem subdit. Filii aũ cimo¬
ris dni dicuntur. qui diuino timo¬
re regunt᷑: sicut filii uirtutis & filii
resurrectionis qui uirtutib student.
uł qui ad gaudia resurrectionis ꝑti¬
nent: quib erit spes iuxta illud psal¬
mistȩ. Qui timent d̾nm: sꝑent in
dño. De qua spe consequent̾ adiungit.
Timor domini fons uitȩ: ut delinent
a ruina mortis. Hec est ergo spes eoꝵ
qͥ timent dͥnm: ut declinantes ariui¬

Expanded text:
nta praeparat. Item liberat animas canta praeparat. Item liberat animas catholicus doctor, qui testimonia Scripturarum fideliter, id est, recte praedicat, et profert mendacia haereticus, vel sicut alia editio manifeste transtulit, incendit autem mendacio dolosus, subauditur, animas eorum, quos suo errore decipit. In timore Domifiducia fortitudinis et filiis ejus erit spes. Timor Domini fiduciam fortitudinis praestat, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium dispicit, quanto se auctori earum veracius per formidinem subdidit, filii autem timoris Domini dicuntur, qui divino timore reguntur, sicut filii virtutis et filii resurrectionis, qui virtutibus student, vel qui ad gaudia resurrectionis pertinent. Quibus erit spes juxta illud Psalmistae: Qui timent Dominum, sperent in Domino ; de qua spe consequenter adjungit: Timor Domini fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Haec est ergo spes eorum qui timent Dominum, ut declinantes a rui
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ñ extinguet᷑: & erunt usq ad
satietatẽ uisionis omĩ carni. Qd̃ ait
egredientur. ñ pedum ꝓcessum. s
ocłoꝵ significat intuitũ: quẽ intꝰ
in regno positi. ad iudenda pͣuoꝵ
supplicia. foras cum uolunt emit¬
tunt. Corona sapientiũ duntiȩ
eoꝵ: fatuitas stultoꝵ ĩprudentia.
m̃ti ꝓ diuitiis hñt: s coronã so¬
lũmõdo quã ꝓ uircutib in fut᷑o
ꝑcipiant. At stultoꝵ fatuitas
maxima hec est: qr imꝓuidi et̾¬
noꝵ. de presentib tantũ cõmodis
gaudent. Imprudentia enĩ quasi
imꝓuidentia dicitur. Liberat
animas testis fidelis: & ꝓfert
m̃dacia uersipellis. Liberat ani¬
mas xp̃c qui est testis fidelis. ut
in apocalypsi legimꝰ: &e sicut apłs
ait. testimoniũ reddit sub pontio
pilato bonã ꝯfessionẽ. Et profert m̃¬
dacia diabolus. qͥ recte appellat᷑ uer¬
sipellis: qr mala que facienda sugge¬
rit. bona eẽ ꝓnunciat: & gaudia pro¬
mittit ȩt̾na eis quos ad inferni torm̃¬

Expanded text:
erunt usque ad satietatem visionis omni carni . Quod autem ait, egredientur, non pedum processum, sed oculorum significat intuitum, quem intus in regno positi ad videnda pravorum supplicia foras cum volunt emittunt. Corona sapientium, divitiae eorum; fatuitas stultorum, imprudentia. menti pro divitiis habent, sed coronam solummodo, quam pro virtutibus in futuro percipiant: at stultorum fatuitas maxima haec est, quia improvidi aeternorum de praesentibus tantum commodis gaudent, imprudentia enim quasi improvidentia dicitur. Liberat animas testis fidelis et profert mendacia versipellis. Liberat animas Christus, qui est testis fidelis, ut in Apocalypsi legimus, et sicut Apostolus ait: Testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem . Et profert mendacia diabolus, qui recte appellatur versipellis, quia mala quae facienda suggerit, bona esse pronuntiat, et gaudia promittit aeterna iis quos ad inferni torme
Abbreviated transcription (Latin):
actus & sermones. s cogitatus ange¬
lis deferentib in cęlo patere cognoui¬
mꝰ: pinguedinẽ dilectionis & fidei.
nr̃is uirtutib ne deficiendo arescant.
exhibet. Quanto enim certiꝰ tenemꝰ
diuinis patere conspectib: tantoma¬
gis fortitudinẽ ñr̃e bone actionis
oleo caritatis eius ne lassescat. impĩ¬
guare sat agimꝰ. Auris que audit
increpationes uitȩ: in medio sapien¬
tiũ cõmorabit᷑. Discipłs qui b incre¬
pationib docentiũ obedient̾ annuit:
plerunq ꝓficiendo ad cathedr̃ã usq
doctoris ascendit. Deniq paulꝰ qui
increpationi sui conditoris sese hu¬
militer substrauit: ad sedem post¬
modũ apostolice dignitatis subli

Expanded text:
actus, et sermones, sed et cogitatus Angeactus, et sermones, sed et cogitatus Angelis descendentibus, in coelo patere cognovimus, pinguedinem dilectionis et fidei nostris virtutibus, ne deficiendo arescant, exhibet. Quanto enim certius tenemus divinis patere conspectibus, tanto magis fortitudinem nostrae bonae actionis oleo charitatis ejus, ne lassescat, impinguare satagimus. Auris quae audit increpationes vitae, in medio sapientium commoratur. Discipulus qui increpationibus docentium obedienter annuit, plerumque proficiendo ad cathedram usque doctoris ascendit. Denique Paulus, qui increpationi sui conditoris sese humiliter substravit, ad sedem postmodum apostolicae dignitatis subli
Abbreviated transcription (Latin):
pietati contͣrias: & purus sermo
recte fidei firmabitur ab eo. qͣndo
in iudicio ñ solum factis. s & u̾bis
om̃ib digna p̃mia reddet. Abomina¬
tus est cogitationes malas eoꝵ qui di¬
cebant. quis est hic qui etiã peccata
dimittit: & purũ sermonẽ eius qui
dixit. tu es xp̃c filius di uiui. pulcher¬
rimũ eẽ firmauit: cum respondit
Beatꝰ es symon bariona: qr caro ce san¬
guis ñ reuelauit tͥ. s paterms qui
in cȩlis est. Lux ocłoꝵ letificat ani¬
mã: fama bona impinguat ossa.
Iure mentẽ delectat humanã: cũ se
lucẽ cęlestiũ archanoꝵ domino reue¬
lante ꝑcepisse cognoscit. Qd̃ alia
editio manifestius dicit. Uidens
bona ocłs. oblectat cor: bona utiq
domini in t̾ra uiuentiũ. Que quicũq
m̃tis ocło contẽplat᷑. m̾ito in corde
oblectatur: tametsi extrinsecꝰ tristis
incedere inimico affligente uideat᷑.
fama qͦ illa felicissima qua nr̃os ñsobũ

Expanded text:
pietati contrarias, et purus sermo pietati contrarias, et purus sermo rectae fidei firmabitur ab eo, quando in judicio non solum factis, sed et verbis omnibus digna praemia reddet. Abominatus est cogitationes malas eorum qui dicebant: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? et purum sermonem ejus qui dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi , pulcherrimum esse firmavit cum respondit: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Lux oculorum laetificat animam, fama bona impinguat ossa. Jure mentem delectat humanam, cum se lucem coelestium arcanorum Domino revelante percepisse cognoscit, quod alia editio manifestius dicit, videns bona oculus oblectat cor, bona utique Domini in terra viventium, quae quicunque mentis oculo contemplatur, merito in corde oblectatur, tametsi extrinsecus tristis incedere inimico affligente videtur. Fama quippe illa felicissima, qua nostros non solum