comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis debita nr̃a sic̃ ce nos dimittimꝰ
debitorib nrissut ꝑ hoc inqͥunt
qͦd dicerent nr̃a in uno ẽẽ corpo¬
re demonstrarent. os illos adhuc
habentes peccata: & se ipsos qͥ iam
carebant om̃i ex parte peccato.
In damele certe hoc ñ potest di¬
ci:. qui ut credo tanqͣm ꝓpħa p̃iu-¬
dens hanc aliqͣndo p̃sũptionem
futurã. cũ in oratione sepe dixis¬
set peccammꝰ. ñ ita nobis exposu-¬
it cũ hoc dixerit. ut ab illo audi¬
remꝰ cũ orarẽ & confiterer pecca¬
ta popłi mei dño deo meo.nec ad¬
huc distinctione confusa. ut eẽt
incertũ ꝓpter umꝰ corporis societa¬
tẽ. si diceret cũ peccata nr̃a confi¬
terer dño deo nr̃o: s om̃ino tam
distincte tanqͣm de ip̃a distincti¬
one satagens.eãq maxime uehe-¬
ment̾q cõmendans. peccata in qͥt
mea os peccata popłi. Quis hic
euidentiȩ contͣdicit̾. nnsi quem
plus delectat defensare qͦd sen¬
tit. qͣm qͥd sentiendũ sit iueni¬

Expanded text:
imittimus debitoribus nostris, ut per hoc, inquiunt, quod dicerent \'nostra\', in uno esse corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tamquam propheta praeuidens hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus: \'cum orarem et confiterer peccata populi mei domino deo meo\', nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum propter unius corporis societatem. si diceret: \'cum peccata nostra confiterer domino deo meo\', sed omnino 2J tam distincte, tam quam de se ipsa distinetione satagens eamque maxime uehementerque commendans: peccata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit quam quid sentiendum sit inueni
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ñ sine aliqua laude posui.
qͥa uita eius a multis p̃dicabat᷑. & eiꝰ
illa redarguiquȩ in suis posuit scͥp¬
ret᷑ exposuit: que tñ postea iã here¬
ticus ꝑtinacissima animositate defen¬
dit. Celestius uͦ discipłs eiꝰ. iam ꝓpt̾
tales assertiones apud carthaginem
in episcopali iudicio ubi ego int̾ fui:
exxcõmuncationẽ meruerat. In scło
libro quoda loco hoc quibꝰdam inqͣm
etiã in fine largiet᷑. ut mortẽ repen¬
tina cõmutatione ñ sentiant: seruanᷤ
locũ diligentiori de hac re inquisiti¬
oni. Aut enĩñ morient᷑ aut de ista
uita in mortẽ. & de morte in eternã
uitã. celerrima cõmutatione tanqͣm
in ictu oculi tͣnseundo. mortẽ ñ sentiẽt.

Expanded text:
nomen non sine aliqua laude posui, nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scripretur exposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro quodam loco: hoc quibusdam, inquam, etiam in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient.
Abbreviated transcription (Latin):
enit etiã necessitas. quȩ
me cogeret aduersus no¬
uã pelagianã heresiꝰ scri¬
bere.contͣ quã prius cũ
opus erat. ñ scriptis sed
sermonib &e collocutionib agebamꝰ:
ut quisq nr̃m poterat aut debebat.
Missis gͦ mͥ a cartagine questionib
eoꝵ quas rescribendo dissoluerem.
scripsi primũ tres libros. quors ti¬
tulus ẽ de peccatoꝵ meritis cs remiᷤ¬
sione: ubi maxime de baptismate¬
disputat᷑ paruulors ꝓpter origina¬
le peccatũ. & de gr̃a dei qua iustifica¬
m̃. hoc est iusti efficimur: quãuis
in hac uita nemo ita seruet manda¬
ta iusticiȩ. ut ñ sit ei necessarĩ ꝓ
suis peccatis orando dicere: dimit¬
te nobis debita nr̃a. contͣ que om̃a
sentientes illi. nouã heresim condi¬
dert̃. In bis autẽ libris tacenda ad¬
huc arbitratus sũ nomina eors. sic
eos facilius posse corrigi sperans ĩm¬
mo etiã in tercio libro que est epła.
s in libris habita ꝓpter duos quib
eã connectenda putaui. pelagii ipsiꝰ

Expanded text:
enit etiam necessitas, quae me cogeret adversus novam Pelagianam haeresim scribere; contra quam prius, cum opus erat, non scriptis, sed sermonibus et collocutionibus agebamus, ut quisque nostrum poterat aut debebat. Missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum quas rescribendo dissolverem, scripsi primum libros tres, quorum titulus est, de Peccatorum Meritis et Remissione: ubi maxime disput paruulorum propter originale peccatum et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
parari:  Unde fit conseqͣns. ut
qm̃ nichil agit᷑ aliuo cũ paruuli
baptizant᷑. nisi ut incorporent᷑ ec¬
cłiȩ. id ẽ xxp̃i corpori membrisq so¬
cient᷑: manifestũ sit eos ad dãnati¬
onẽ nisi eis collatũ fuerit ꝑtinere.
Non autẽ dãnari possent. si pecea-¬
tũ utiq ñ haberent. Hoc qͥa illaetaᷤᷤ
nulla in uita ꝓpria contrabere po¬
tuit. restat intelligere. uł si hoc ñ¬
dũ possumus saltẽ credere. trahe¬
re paruulos originale peceatũ. Ac
ꝑ hoc si ambigui aliqͥd habent apłi
peccatũ in trauit in mundũ. ce ꝑ pec¬
catũ mors. o ita in om̃s hõmes ꝑtͣnᷤ

Expanded text:
parari? unde fit consequens, ut, parari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, nisi ut incorporentur ecclesiae, id est Christi corpori membrisque socientur, manifestum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis conlatum fuerit, pertinere. non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc quia illa aetas nullum in uita propria contrahere potuit, restat intellegere uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos originale peccatum. Ac per hoc si ambigui aliquid habent uerba peccatum intrauit in mundum et per peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino ñ sentiat. S fieri potest. ut
etiã istors argum̃tis qui contͣ pecca¬
ti tradueẽ sentiut. ad huc fortasse
ita moueat᷑. ut audire uł nosse quid
contͣ eos dicat᷑ expectet. Et ideo qͥd
illi dicant qui contͣ peccati traducẽ
sentiunt nec tacere uoluit. ut que-¬
stio discutienda insinuaret᷑. & aꝑso¬
na sua remoint. ne hoc etiã ip̃e sen¬
tire iudicaret᷑. Ego autẽ os si reffel-¬
lere istors argumenta ñ ualẽa. ii¬
deo tñ inherendũ ẽẽ his que in scͥp¬
turis st̃ aꝑtissima. ut ex his reue¬
lent᷑ obscura. aut si mens ñdũ est
idonea que possit ea uł demonstra¬
ta cernere uł abstrusa inuestigare:
sine ulla hesitatione credant᷑. Qͥd au-¬
tẽ aꝑtius tot tantisq testimoniis di¬
uinoꝵ eloquioꝵ. quib dilucidissi¬
me apparet. nec p̾ter xcp̃i societate
ad uitã salutẽq ȩternã posse quẽ¬
quã hominũ ꝑuenire: nec diuino
iudicio innste aliquẽ posse dãna¬
riͬ hoc est ab illa uita oe salute se¬

Expanded text:
 sentiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute se
Abbreviated transcription (Latin):
puncti & uenenati sumus. ut etiã
in nr̃is corporib figeres: ce eã tam
longo tẽpore possideres: S Aculenᷤ
autẽ mortis est peccatũ. uirtus uͦ pec¬
cati lex. Peccauimus in uno om̃s:
ut morerem᷑ in uno om̃s. Accepi-¬
mus legẽ ñ ut emendatione fini¬
remus peccatũ: s ut transgressio¬
ne augeremus. Lede enĩ subit᷑¬
uit ut abundaret peccatũ: &e con¬
clusit scriptura om̃ia sub pecca¬
to. S deo gr̃as qui dedit nobis in-¬

Expanded text:
puncti et uenenati sumus, ut etiam puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo possideres? aculeus autem -mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abundaret peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato. sed deo gra
Abbreviated transcription (Latin):
t̃c̃ fiet sermo qui scriptus est. Ab¬
sorta est mors minctoria.Ubi ẽ morͤ
uictoria tua:ᷤ Ubi est mors aculeuᷤ
tuus. ᷤ Aculens autẽ mortis: pecca¬
tũ & irtus uͦ peccati lex. De resur-¬
rectione corporis agebat. qͦd ab sor¬
bebit᷑ mors in uictoria. cũ mortale
hoc induerit immortalitatẽ: tc̃ ip̃i
morti insultabit᷑. que in uctoriã
resurrectione corporis absorbebit᷑.
Tunc ei dicet᷑. Uoi est mors conten¬
tio tua. ubi ẽ mors aculeus tuus:ᷤ
Morti gͦ corporis hoc dicet᷑. Hane
enĩ absorbebit uictoriosa immorta¬
litas: cũ mortale hoc induet᷑ ĩ mor
ut etiã dei filius tecũ confligeret:
teq ñ uitã donando s suscipien-¬
do suꝑaret. Uicisti in morienti¬
b: uicta es in resurgentib & icto¬
ria tua qua ab sorbueras corpora
morientiũ tẽporalis fuit. uictoria
nr̃a qua in corporib absorta es re-¬
surgentiũ ȩterna constabit. bi
ẽ aculeus tuus. hoc est peccatũ qͦ

Expanded text:
tunc fiet sermo qui scriptus est, Abtunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale hoc inmortalitate ut etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
leũ fuisse peccatũ. Aculeũ autẽ. qͦ
mors facta est. ñ quẽ mors fecit.
Deccato enĩ morimur. ñ morte pec¬
camus. Sic itaq dictũ ẽ aculeus
mortis. quomͦ lignũ uitȩ: ñ quo ho¬
minis uitã faceret. s quo hominis¬
uita fieret : quomͦ lignũ scientiȩ.
ꝑ qͦd scientia fieret hominis. ñ qͦd ꝑ
suã scientiã fecerit homoͬ. sic gͦ oe a¬
culeus mortis quo mors facta est. ñ
quẽ mors fecit. Sic enĩ dic imus os
poculũ mortis quo aliquis mortuus
sit uł mori possit: ñ qͦd moriens mor¬
tuus ue confecerit. Aculeus itaq
mortis peccatũ est. Peccati puncto:
mortificatũ est genus humanũ. Qd
adhuc querimus cuiꝰ mortis. utrũ a¬
nimȩ an corporis. utrũ prime qua
nẽ om̃s morimur. an scdȩ qua tc̃ im¬
pii morient᷑. S Nulla causa est exagi¬
tandi questionẽ:nullus tergiũsandi
locus. Apłi uerba quib id agebat in¬
terrogata respondent. Cũ mortale
hoc inqͥt induerit immortalitatẽ:

Expanded text:
um fuisse peccatum, aculeum autem, quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit homo. sic ergo et aculeus mortis, , quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non qtuusve confecerit. Aculeus itaque mortis peccatum est, peccati punctu mortificatum est genus humanum. Quid adhuc quaerimus cujus mortis, utrum animae, an corporis? utrum primae qua nunc omnes morimur, an secundae qua tunc impii morientur? Nulla causa est exagitandi quaestionem, nullus tergiversandi locus; Apostoli verba quibus id agebat, interrogata respondent: Cum mortale hoc, inquit, induerit immortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
rare debemus.qui destitutiores ce mi¬
seriores pupillis. etiã sub parentib
remanebunt. si eis cep̃i gr̃a denega-¬
bit᷑: quã ꝑ se ip̃i flagitare ñ posst̃. ᷤ
Iilud autẽ qͦd dicunt. sine ullo pec¬
cato aliquos homines iã ratione
utentes. in hoc scl̃o uxisse uł uiue¬
re:optandũ est ut fiat. conandũ
est ut fiat. supplicandũ ẽ ut fiat:
ñ tñ quasi factũ fuerit confiden¬
dũ. hoc enĩ optantib os conantib
os digna supplicatione dep̃cantib.

Expanded text:
rare debemus, qui destitutiores et mirare debemus, qui destitutiores et miseriores pupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt? 23. Illud autem quod dicunt, sine ullo peccato aliquos homines jam ratione utentes, in hoc saeculo vixisse vel vivere: optandum est ut fiat, conandum est ut fiat, supplicandum est ut fiat; non tamen quasi factum fuerit confidendum. Hoc enim optantibus et conantibus et digna supplicatione deprecantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubitatione tenendũ est. que¬
cũq illa scĩficatio sit. ñ ualere ad
xp̃ianos faciendos atq dimitten¬
da peccata. nisi xxp̃iana os eccłiasti¬
ca institutione sacram̃tis effician¬
t᷑ fideles. Nã nec comuges infide¬
les quãlibet scĩs os iustis coniugi¬
b hereant. ab iniquitate mundan¬
t᷑ que a regno dei separatos in d̾ã-¬
nationẽ uenire cõpellit.nec par¬
uuli de quibꝰlibet scĩs iustisq ꝓcre-¬
ati. onginalis peccati reatu absoluim¬
tur: nͥ in xxp̃o fuerint baptrrati ꝓ
quib tanto impensius loqui de¬
bemus. qͣnto ꝓ se ip̃i minus posst̃.
Id enĩ agit ista disputatio. contͣ cuiꝰ
nouitatẽ antiqua ueritate inten¬
dũ est: ut infantes om̃mo sꝑͣfluo
baptizari udeantur. S aꝑte hoc
ñ dicit᷑. ne tã firma salubrit̾ eccłiȩ
consuetudo molatores suos ferre¬
ñ possit. S si pupillis opem ferre
p̃cipimur.: qͣntomagis ꝓ istis labo¬

Expanded text:
ne dubitatione tenendum est, quaene dubitatione tenendum est, quaecunque illa sanctificatio sit, non valere ad Christianos faciendos atque ad dimittenda peccata, nisi Christiana et ecclesiastica institutione et sacramentis efficiantur fideles. nam nec coniuges infideles, quamlibet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua ueritate nitendum est, ut infantes omnino superfluo baptizari uideantur. sed aperte hoc non dicitur. ne tam firmata salubriter ecclesiae consuetudo non possit. Sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis labo
Abbreviated transcription (Latin):
delis in uocoie. oe seĩficata est mu¬
uier infidelis in fratre. alioqͥn filii
di st̾. aut sic est accipiendũ. quẽ¬
ad modũ ce nos alibi. ce pelagius
cũ eande ad corithios epłam tra¬
ctaret exposuit: qͦd ercempla iã
p̃cesserant & uirors quos uacores.
&s feminarũ quas mariti lucrifece¬
rant xxp̃o. ce paruulors ad quos fa¬
ciendos xcp̃ianos uoluntas ap̃iana
etiã unius parentis euicerat: aut
si qͦd magis uerba apł̃i uident᷑ sona¬
re. & quotłamͦ cogere: aliqua illic
intelligenda est scĩficatio. qua scĩ¬
ficabant᷑ uir or mulier infidelis in
comuge fideli. & qua scĩficabant᷑
filii fideliũ: siue qͥa in menstruo
cruore mulieris a concubitu conti¬
nebat. quicũq uir uł femina id in
lege didicerat. nã hoc ihezechiel
int̾ illa p̃cepta ponit que ñ figura¬
te accipienda st̃: siue ꝓpter aliã ꝙͣ¬
libet que ibi aꝑte posita ñ est. ex
ip̃a necessitudine comugioꝵ atq
filioꝵ sc̃ĩtatis asꝑginẽ: illud tñsi¬

Expanded text:
sanctificata est mulier infidelis in fratre: alioquin filii cti sunt : aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos alibi , et Pelagius cum eamdem ad Corinthios Epistolam tractaret exposuit, quod exempla jam praecesserant, et virorum quos uxores, et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo, et parvulorum ad quos faciendos christianos voluntas christiana etiam unius parentis evicerat: aut si, quod magis verba Apostoli videntur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intelligenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt — siue propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine coniugfiliorum sanctitatis asperginem. Illud tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
Quã oracionẽ quisqͥs cuilibet ho
mini sc̃o. & dei uoluntatẽ seienti
atq facienti. p̾ter unũ scm̃ scõꝵs
dicit in hac uita necessariã ñ fuis¬
se. multũ errat. nec potest illi om̃i
no placere quẽ laudat. Sic cũ se
ip̃m tale putat. ip̃e se decipit. ce ue¬
ritas in eo ñ est: ñ ob aliud insi qͥa
falsũ putat. Nouit gͦ ille medicus
qui ñ est opus sanis s egrotantib.
quẽ admodũ nos curando ꝑficiat
in et̾nam salutẽ. Qui os ip̃sã mortẽ
quãuis peccati merito inflicta sit.
ñ aufert in hoc scło eis quib pec¬
cata dimittit: ut etiã enus timorẽ
suꝑando. su scipiant ꝓ fidi since¬
ritate certamen:os in quibꝰitam
etiã iustos suos q̃m adhue extol¬
li posst̾. ñ adiuuat ad ꝑficiendã
insticiã. ut dũ ñ iustificat᷑ in con¬
spectu eis om̃is inuens. actionẽ
gr̃arũ semꝑ indulgentie iysius
debeamus: os sic ab illa prima cau¬
sa omnũ uitiorũ hoc ẽ atumore
suꝑbiȩ.sc̃a humilitate sanemur.¬

Expanded text:
onem quisquis cuilibet, etiam homini sancto et dei uoluntatem scienti atque facienti, praeter unum sanctum sanctorum dicit in hac uita necessariam non fuisse, multum errat nec potest omnino illi ipsi placere quem laudat; si autem se ipsum talem putat, ipse sc decipit et ueritas in eo nonest, non ob aliud, nisi quia falsum putat. nouit ergo ille medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, quemadmodum nos curando perficiat in aeternam salutem, qui et ipsam mortem, quamuis peccati merito inflicta sit, non aufert in hoc saeculo eis quibus peccata dimittit, ut etiam cum eius timore superando suscipiant pro fidei sinceritate certamen, et in quibusdam etiam iustos suos, quoniam adhuc extolli possunt, non adiuuat ad perficiendam iustitiam, ut, dum non iustificatur in conspectu eius omnis uiuens, actionem gratiarum semper indulgentiae ipsius debeamus et sic ab illa prima causa omnium uitiorum, hoc est a tumore superbiae, sancta humilitate sanemu
Abbreviated transcription (Latin):
ceremꝰ mortẽ ꝑ immortale resur¬
rectionẽ: & aculeũ ens peccatũ
ꝑ gratuitã iustificationẽ. Nemo
itaq de hac re fallat᷑ & fallat. Os
adimit atq aufert iste sc̃e serip¬
turȩ sensus manifestus ambage ᷤᷤ.
Quẽ admodũ ab origine trahitur
mors in corpore mortis huiꝰ. sic ab o¬
rigine tractũ est peccatũ in hac
carne peccati. Propt̾ qͦd sanandũ &e
ꝓpagine attͣctum oe uoluntate au-¬
ctũ. atq ad ipsã carnẽ resuscitan¬
dã medicus uenit in similitudine
carnis peceati: qui ñ ẽ opus sanis
s egrotantib. nec uenit uocare
iustos s peccatores. Promde qͦd

Expanded text:
mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem\'. Nemo itaque de hac re fallatur et fallat. omnes adimit atque aufert iste sanctae scripturae sensus manifestus ambages. quemadmodum ab origine trahitur mors in corpore mortis huius, sic ab origine tractum est et peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum et propagine adtractum et uoluntate auctum atque ipsam carnem resuscitandam medicus uenit in similitudine carnis peccati, qui non est opus sanis. sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed pecc
Abbreviated transcription (Latin):
re de xp̃ianis ñ xp̃ianus nascatur :
nisi qͥa ñ facit generatio s regenera¬
tio xp̃ianos: Hanc gͥ uobis reddite
rationẽ: qͥa similit̾ a peccatis nemo
nascendo s om̃s renascendo mu¬
dant᷑: ac ꝑ hoc de hominib ideo mun¬
datis q̃m renatis. homo qui nascitur
renascat᷑: ut etiã ip̃e mundet᷑. Potu¬
erunt enĩ parentes ad pꝰteros tͣns¬
mittere. qͦd ip̃i minime habuert̃:
ñ sotũ sic̃ frum̃ta paleã os p̃putiũ
errcũcisus: s etiã q̃d es uos dieitis

Expanded text:
are de Christianis non Christianus nascatur, are de Christianis non Christianus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta paleam et praeputium circumcisu
Abbreviated transcription (Latin):
xxp̃ianis parentib natũ est. s ñ ccp̃i¬
anã animã accepit: ᷤ Hoc uͦ multo
est mirabilius. N̾aq utrũlibet de
anima sentiatis. qͥa ꝓfecto cũ aplo
ñ eam creditis anteqͣm nasceretur.
aliqͥd egisse bom aut mali. aut de
traduce attͣcta est. os similit̾ ut
corpus de xp̃ianis xp̃ianũ. anima
etiã xp̃iana ẽẽ debuit. aut a xp̃o
creata uł in xxp̃iano corpore uł ꝓpt̾
seu ereari seu mitti: nisi forte dice¬
retis xp̃ianos homines xpianũ cor¬
pus gignere potuisse: & ipsũ xep̃m
animã xp̃ianam ñ potuisse ꝓcrea¬
re. Credite itaq ueritati os uidete¬
qͥa sic̃ fieri potuit qͦd os uos fatemi¬
ni. ut de xp̃ianis ñ xp̃ianus. de mẽ¬
curramus etiã om̃ib qui licet falso
tñ quocũq religionis nomine de¬
tinent᷑. de consecratis ñ consecratꝰ:
ita etiã fieri. ut de mundatis ñ mim¬
datus nascatur. Qͥd respondebitis qͣ¬

Expanded text:
christianis parentibus natum est, sed non christichristianis parentibus natum est, sed non christianam animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo n eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de Christianis christianum anima etiam christiana esse debuit aut a Christo creata, uel in christiano corpore uel propseu creari seu mitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere potuisse et ipsum Christum animam christianam non potuisse procreare. cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non Christianus, de memcurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. quid respondebitis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfluo filiis mundators crederent
adhiberi. quã recto consilio bapti¬
zators paruili baptizarent᷑: quãq
fieri posse. ut homini habenti u¬
trũq semen & mortis in carne &
mmortalitatis in sp̃u. ñ obsit regene¬
raro ꝑ sp̃m. qͦd obest eius filio gene¬
rato ꝑ carnẽ:. sitq in isto remissio¬
ne mundatũ: qͦd sit etiã in illo sim-¬
li remissione. uelut circũcisione: ue¬
lut trituratione ac uentilatione
filios baptrrandos. qͣnto melius sic
agimus. ut dieamus uos qui asseri¬
tis de hominib a peccati labe mun¬
datis. sine peccato nasci filios debuis¬
se:cur ñ attenditis eo modo uobis
posse dici de xp̃ianis parentib. acp̃i¬
anos nasci filios debuisse. S Cur gͦ
eos xp̃ianos fieri debere censetis:
N umqͥd in eors parentib corpus
xp̃ianum ñ erat: quib dictũ est. ne-¬
scitis qͥa corpora ur̃a membra st̃. xpicᷤ
An forte corpus quidem xp̃ianũ ex

Expanded text:
perfluo filiis mundatorum crederent perfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos Christianos fieri debere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? an forte corpus quidem christianum de
Abbreviated transcription (Latin):
baptizari ꝓhibent aut suꝑfluo
baptizari contendunt. dicentes eoᷤ
ex fidelib natos parentũ meritũ ne¬
cessario consequi: t̾e deberẽ ad hanc
opinionẽ conuincenda. laboriosius
fortassis os oꝑosius exccitari. Tẽ si
mͥ apud obtusos os contentiosos. ꝓp¬
ter rerũ nature obscuritatẽ. diffi¬
cultas refellendi falsa os ꝑsuaden¬
di uera resisteret: ad hec forte que
in usu atq in ꝓmptu ẽẽnt eccẽpla
confugerẽ: uicissimq in t̾rogarẽ.
ut qͥa eos moueret. quomͦ pecca-¬
tũ qͦd mundat᷑ ꝑ baptismum. ma-¬
neat in eis quos genuerint bapti-¬
zati. ipsi explicarent. quom p̃pu-¬
ciũ qͦd ꝑ circũcisionẽ aufertur. ma¬
neat in eis qͦs genuerint circũcisi:
quomͦ etiã palea que oꝑe humano
tanta diligentia separatur. maneat
in fructu qui de purgato tritico
nascit᷑. His oe talib forsitan utcũ¬
q conarer exẽplis ꝑsuadere hõi¬
nib qui mundationis sacram̃ta su¬

Expanded text:
baptizari prohibent, aut superfluo baptizari prohibent, aut superfluo baptizari contendunt, dicentes eos ex fidelibus natos, parentum meritum necessario consequi: tunc deberem ad hanc opinionem convincendam laboriosius fortassis et operosius excitari. Tunc si mihi apud obtusos et contentiosos, propter rerum naturae obscuritatem, difficultas refellendi falsa et persuadendi vera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem: vicissimque interrogarem, ut quia eos moveret quomodo peccatum quod mundatur per Baptismum, maneat in eis quos genuerint baptizati; ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur, maneat in eis quos genuerint circumcisi; quomodo etiam palea quae opere humano tanta diliin fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta su
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ uͦ carnali generatione iã eoꝵ st̃.
quib ñ dũ sp̃nali regeneratione di¬
missa st̃. S si baptismus inqͥunt
mundat antiquũ illud delictũ. qui
de duob baptizatis nati fuerint de
bent hoc carere peccato. Non enim
potuert̃ ad pꝰteros tͣnsmitere. qͦd
ipsi miime habuerunt. Ecce un¬
de plerũq conualescit error cum
hommes idonei st̃ his reb int̾rogan¬
dis. quib intelligendis ñ sr̃ idonei.
Cin enĩ auditori uł quib explicem
uerbis. quomͦ mortaliũ uitiosa pri¬
mordia ñ obsint eis qͥ aliis primor-¬
diis immortalib inchoati st̃. ett̃n ob¬
sint eis. quos idem ipsi quib iam
ñ obst̃ ex eisdẽ uitiosis primordi¬
is generauer̃t: quomͦ id ñ intelligat
homo. cuiꝰ tardiuscula mentẽ. im¬
pedit etiã suȩ sententiȩ p̾iudiciũ.
&s ꝑuicatiȩ grauissimȩ uinculũ:
Werũt̾n si adu̾sus eos mͥ eẽt causa
ista suscepta. qui om̃mo paruuloᷤ

Expanded text:
nunc vero carnali generatione jam eorum sunt, nunc vero carnali generatione jam eorum sunt, quibus nondum spirituali regeneratione dimissa sunt. 16. Sed si Baptismus, inquiunt, mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptibent hoc carere peccato: non enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculuVerumtamen si adversus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino parvulos
Abbreviated transcription (Latin):
nissima auctoritas. Clamat apls.
Der unũ hominẽ peccatũ intrauit
in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita
in om̃s hommnes ꝑtransut. in quo õs
peccauerunt &nde nec illud liqui¬
de dici potest. qͦd pecccatũ ade etiã
ñ peccantib nocuit. cũ seriptura
dicat in quo om̃s peccauert̃. Nec
sic dicunt᷑ ista aliena peccata tan¬
quã om̃mo ad paruulos ñ ꝑtineãt.
Siquidem in adam om̃s t̾e peccaue-¬
runt qͣndo in eius natura illa in-¬
sita est uis in qua eos gignere po¬
terat. ad huc om̃s ille uus fuerunt.
s dicunt᷑ aliena qͥa ñdum ip̃i age¬
bant uitas ꝓprias. s quicqͥd erat in
futura ꝓpagine. uita unius homi-¬
nis continebat. Nulla inqͥunt rati¬
one concedit᷑: ut ds̃ qͥ ꝓpria pecca-¬
ta remittit. imputet aliena. Remit
tit in sp̃u regeneratis ñ carne gene¬
ratis: imputat uͦ ñ iã aliena s ꝓpria.
Aliena quippe erant. qͣndo hi qui
ea ꝓpagata portarent ñdum erant.

Expanded text:
nissima auctoritas. clamat apostolus: nissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut deus, qui propria peccata remittit, inputit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis: imputat vero non jam aliena, sed propria. Aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant:
Abbreviated transcription (Latin):
di istius: oe iuenit in eo mehil .Qͥ
cũ peccatũ ñ fecisset ꝓ nobis pecca¬
tũ eũ fecit ds̃. Nos autẽ iuxta epłã
iacobi multa peccamus om̃s: & nemo
mundus a peccatis: nec si uniꝰ qͥdem
diei fuerit uita eius. Quis enĩ gl̾abi¬
t᷑ castũ se habere cor. aut quis con¬
fidet mundũ se ẽẽ a peccatis: Tene¬
murq rei. in similitudine p̃uarica¬
tionis adȩnde &e dauid dicit. Ecce
in iniqͥtatib conceptus sũ & in deli¬
ctis concepit me mater mea. Hec ñ
ido cõmemorami. qͦd disputators quo¬
rũlibet sententiis tanquã canonica
auctoritate nitamur: s ut appareat
ab initio usq ad p̃sens tẽpus. quo ista
nouitas orta est. hoc de originali perca¬
to apud eccłiȩ fide tanta constantia
enstoditũ: ut ab eis qui dm̃ca tͣrtarẽt
eloqͥa. magis certissimũ ꝓferret᷑ ad
talia falsa refutanda: quã id tanqͣm
falsum refutari ab aliquo tẽptare-¬
t̃. Ceterũ in sc̃is canomeis libris. in¬
get huiꝰ sententiȩ clarissima ce ple¬

Expanded text:
it in eo nihil ; qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus . Nos autem, juxta Epistolam Jacobi, « multa peccamus omnes » , et nemo mundus a peccatis, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Quis enim gloriabitur castum se habere cor, aut quis confidet mundum se esse a peccatis ? Tenemurque rei in similitudinem praevaricationis Adam. Unde et David dicit, « Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea.\' Haec non ideo commemoraui, quod disputatorum quorumlibet sententiis tamquam canonica auctoritate nitamur, sed ut appareat ab initio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et ple
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̾cipiti assertiom respondeo. Si
anima ñ est ex traduce: gͦ que ista
iusticia est. ut recens ereata ce ab
om̃i delicto ꝓrsus immunis ab om
ni contagione peccati penitꝰ libe¬
ra passiones carnis diu̾sos q eru¬
ciatus. ce qͦd est horribilius etiam
demonũ incursus in paruulis
sustinere cogat᷑. Neq enĩ aliqͥd
hoꝵ caro sic patit᷑: ut ñ ibi anima
potius que uuuit ac sentit penas
luat. Hoc enĩ si iustũ ostendit᷑. sic e¬
tiã ostendi potest. qua iusticia in
carne quoq pectati subeat origina-¬
le peccatũ. baptismatis sacramen¬
tis & gr̃e miseratione mundandũ.
Si autẽ illud ostendi ñ potest: ne¬
q hoc posse arbitror aut gͦ utrũ¬
q occultũ feramus. o nos homi¬
nes ẽẽ meminermiꝰ aut alias ali¬
ud de anima opus si necesse inde¬
bit᷑ cautela sobria disputando mo¬
nũ hominẽ peccatũ intrauit in mũ¬
dũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s

Expanded text:
non praecipiti assertione respondeo: \'si non praecipiti assertione respondeo: \'si anima non est ex traduce, ergo quae ista iustitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus inmunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando mounum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et it
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt: qͦd ñ est iam illors ꝑ sp̃m re¬
generators: s qͦd in carne gene rati
st̃ mortale seminis uiciũ. sła uties
quos paruulos ꝑ sacramentũ fide¬
nũ fideles faciendos ẽe iudicatis:
infideles natos ex parentib fidelib
ñ negatis. At eñ si anima ñ est
ex traduce. s sola caro ipsat̃m ha-¬
beat traducẽ peccati & ipsa sola pę¬
nã meret᷑. Hoc enĩ sentiunt. imustu
ẽẽ dicentes. ut hodie nata anima ñ
ex massa adȩ.tam antiquũ peccatũ
portet alienũ. Attende obsecro te.
quẽad modũ uir circũspectus pela¬
gius. nã ex eius libro hec que mͦ po¬
sui uerba tnscripsi sensit. quã indif¬
ficili de anima questione uersetur.
Non enĩ ait qͥa anima ñ est ex tra-¬
ducet s si anma ñ est ex traduce: re¬
ctissime faciens de re tã obscura de
qua mnilla in scripturis scĩs. certa
ce aꝑta testimoma possumus inue¬
nire: aut difficillime possumus
cunctant̾ loqui potius quã fident̾.
Quapter ego quoq huic ꝓpositiom

Expanded text:
st iam illorum per spiritum regeneratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te, quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec quae modo posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione uersetur. non enim ait, quia anima non est ex traduce, sed \'si anima uon est ex traduce\', rectissime faciens de re tam obscura, de qua nulla in scripturis sanctis certa et aperta testimonia possumus inuenire aut difficillime possumus, cunctanter loqui potius quam fidenter. quapropter ego quoque huic propositioni
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Absorta est mors in uictoria.
Ubi est mors contentio tua:ͤ Noiẽ
mors aculeus tuus: Ueinde sub ie¬
cit. Aculeus autẽ mortis ẽ pecccatũ.
absorbebit᷑ mors in uictoria. quo
corruptibile &s mortale hoc. indu¬
et incorruptionẽ os immortalita¬
tẽ. id est qͦd uinficabit d̃s̃ & morta

Expanded text:
st, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde subjecit, Aculeus autem mortis est peccatum; absorbebitur mors in victoriam, quo corruptibile et mortale hoc induet incorruptionem et immortalitatem; i
Abbreviated transcription (Latin):
q aꝑtissimis diuinarũ scripturarũ
testimoniis. quib docemur. p̃ter xp̃i
societatẽ quȩ in illo os cũ illo fit cũ
sacram̃tis eius imbuimur. os eius̃
membris incorporamur. uitã salu¬
tẽq ȩternã adipisci neminẽ posse.
nimis insipienter atq infeliciter
repugnare iudicemur. Neq emm
alio sensu dictũ est ad romanosꝑ u
nũ hominẽ peccatũ intraiit in

Expanded text:
rum testimoniis, quibus docemur praeter Christi societatem, quae in illo et cum illo fit, cum Sacramentis ejus imbuimur, et ejus membris incorporamur, vitam salutemque aeternam adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare judicemur. Neque enim alio sensu dictum est ad Romanos, Per unum hominem peccatum in mundum in
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uenite bñdicti patris mei ꝑci-¬
pite regnũ qͦd uobis paratũ ẽ ab in¬
itio mundi. manifestauerit etiã qͥd
sit ip̃m regnũ qͦd dicebat. ita conclu¬
dens: sic ibunt illi in ambustionẽ et̾¬
nã iusti autẽ in uitã et̾nam. Hec gͦ &
alia que istũ secunt᷑ errorẽ. nimiũ
ꝑuersa ce xp̃ianȩ repugnantia u̾nta

Expanded text:
sit: ucnitc, benedicti patris mei, percisit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur errorem, nimium peruersa
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ñ exx sua s exc alioꝵ ꝑsona in¬
diderit scriptis suis: usq adeo sci-¬
ens hanc nescio quã nouitatẽ ẽẽ qͦ
contͣ antiquã eccłiȩ insitã opino¬
nẽ sonare nẽ cȩperit. ut eã ip̃e con¬
fiteri aut uererundatꝰ aut ueritꝰ
fueritꝰ. Et forte hoc ip̃e ñ sentit. qͦd
sine peccato nascat᷑ homo. cui fate¬
tur necessariũ ẽẽ baptismũ. in quo
fit remissio peccators. qͦd sine pecca¬
to dãnetur homo. quẽ necesse est
ñ baptiratũ in ñ credentib depu¬
tari. qͥa utiq scriptura euangłica
fallere ñ potest̾.in qua aꝑtissime
legit᷑. qui ñ crediderit condẽnabi¬
t᷑. pꝰtremo qͦd sine peccato imago dĩ
ñ admittat᷑ ad regnũ dei q̃m nͥ qͥs
renatꝰ fuerit eac aqua ce sp̃um̃ po-
test introire in regñu dei : atq ita
uł in et̾nam mortẽ sine peccato
p̃cipitetur: uł qͦd ẽ absurdiꝰ eoctͣ reg¬
nũ dĩ habeat uitã et̾nã.cũ dñs
p̃dicens qͥd suis in fine dicturus

Expanded text:
non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
mo ad id qͦd intellectu ꝑspicacissimo
assequi ñ ualemus. auctoritate diui¬
na consentire cogamur. Bene qͦd
ip̃i nos ammonent. iusticiã xep̃i nͥ
credentib ꝓdesse ñ posse. ce ꝓdesse
aliqͥd paruulis confitent᷑. Uñ ut dicei¬
mꝰ necẽẽ ẽ: eos baptizatos in cͤdentiũ
numero sine ulla tergiu̾satione con¬
stituant. Conseqͤnter gͥ si ñ baptiren¬
t᷑ int̾ eos qui ñ credunt ert̃. ac ꝑ hoc
nec utã habebunt. s ira dei manet
suꝑ eos: q̃m qui ñ credit filio ñ ha-¬
bebit uit̾ã. s ira dei manet suꝑ

Expanded text:
mo ad id quod intellectu perspicacissimo mo ad id quod intellectu perspicacissimo adsequi non ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos admonent, iustitiam Christi nisi credentibus prodesse non posse et prodesse aliquid paruulis confitentur. unde, ut diximus, necesse est eos baptizatos in credentium numero sine ulla tergiuersatione constituant. consequenter igitur, si non baptizentur, inter eos qui non credunt erunt ac per hoc nec uitam habebunt, sed ira dei manet per eos, quoniam qui non credit filio, non habebi
Abbreviated transcription (Latin):
Q dlibet gͥ ꝓsit: ꝓdesse sic̃ etiã ip̃i
asserunt ñ credentib ñ potest. Sn¬
de cogunt᷑ parmuilas baptrratos in
credentiũ numero deputare: oe au¬
ctoritati sc̃ꝑ ubiq eccłiȩ consenti¬
re: que fideliũ eos nomine ñ cen¬
set indignos: quib iusticia xp̃i eti-¬
ã scdm̃ istos ꝓdesse ñ nisi credentib
posset. Sic̃ gͦ eoꝵ ꝑ quos renascunt᷑.
iusticiȩ sp̃s responsione sua traicit
eos in fidem.quã uoluntate ꝓpria
ñdũ habere potuerunt. sic eore ꝑ
quos nascunt᷑. caro peccati tͣicit in
eos noxã quã ñdum uita ꝓpria con¬
tͣcerunt. Et sic̃ eos uitȩ sp̃c in xẽp̃o
regenerat fideles: sic eos corpus mor-¬
tis in adam generauerat pecratores.
Ina enĩ carnalis generatio ẽ. hec sp̃u¬
alis. Illa facit fllios carnis: hec sp̃s.
Illa filios mortis: hec filios resurre¬
ctionis. Ila filios scłi hec filios dei.
illa peccato originali obligatos. ista
om̃i peccati uincło liberatos. Postre¬

Expanded text:
 etiam ipsi adserunt, non credentibus non potest. unde coguntur paruulos baptizatos in credentium numero deputare et auctoritati sanctae ubique ecclesiae consentire, quae fidelium eos nomine non censet indignos, quibus iustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi credentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum habere potuerunt, sic eorum per quos nascuntur caro peccati traicit in eos noxam, quam nondum uita propria contraxerunt. et sicut eos uitae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis generatio est. haec spiritalis; illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, haec filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa peccato originali obligatos, ista omnis peccati uinculo liberatos. Postre
Abbreviated transcription (Latin):
si ade inqͥunt peccatũ etiã ñ pec-¬
cantib nocuit. gͦ ce aep̃i iusticia eti¬
ã ñ credentib ꝓdest qͣd in his respon¬
di cernis quã ñ solũ ñ expugnent
qͦd dicimus. s etiã nos admoneant
qͥd dicamus secutꝰ adiuncit. Dem̃
aiunt. Si baptismus mundat anti¬
quũ illud delictũ: qui de duob bap¬
trratis nati fuerint. debent hoc ca-¬
rere peccato. Non enĩ potuert̃ ad

Expanded text:
si Adae, inquiunt, peccatum etiam non pecsi Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest — quod in his quae respondi cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed etiarn nos admoneat quid dicamus -, secutus adiunxit: deinde aiunt: si baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccato; non eni
Abbreviated transcription (Latin):
eos dicere qui contͣ origmale pec¬
catũ disputãt insinuat: in illis du-¬
ob ꝓlixi mei oꝑis libris satis qͣntũ
arbitror dilucideq respondi. Qd¬
os si quibꝰda uł parũ uł obscurũ in¬
debit᷑ dent ueniã. & cõponant cũ
eis. qui fortasse illud ñ qͥa parũ ẽ
s qͥa nimiũ rep̃hendunt. Et qͥ ea
que ponunt᷑ qͤstionũ qͤ dilucide
dicta exxistimo ad huc ñ intelligint:
ñ mͥ calũment᷑ ꝓ negligentia uł
ꝓ meȩ facultatis indigentia. s dm̃
potius ꝓ accipienda intelligentia
dep̃centur. Ꝙ erũtñ nos ñ negligen¬
ter oportet attendere istũ. Sic enĩ
eũ qͥ nouert̃ locunt᷑ p̃dicandũ ui
rũ. hãc argumentationẽ contͣ pec¬
cati ꝓpaginẽ ñ eae ꝓpria intuliss̃e ꝑ¬
sona. s qͥd illi dicant qͥ eã ñ appro¬
bant intimasse. nec solũ hoc qͦd mͦ
ꝓposui eiq respondi: uerũenã cete¬
ra quib me in illis libris iã re¬
spondisse recolui. Na cũ dixeisset.

Expanded text:
eos dicere, qui contra originale peccatum disputant, in illis duobus prolixi mei operis libris satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. quod etsi quibusdam uel parum uel obscurum uidebitur, dent ueniam et conponant cum eis, qui fortasse illud non quia parum est, sed quia nimium reprehendunt; et qui ea, quae pro natura quaestionum dilucide dicta existimo, adhuc non intellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia deprecentur. Verum tamen nos non neglegenter oportet aduertere istum, sicut cum qui nouerrum hanc argumentationem contra peccati propaginem non ex propria intulisse persona, sed quid illi dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
illud attende. quẽ ad modũ cũ di¬
cunt si ade peccatũ etiã ñ peccan-¬
tib nocet. gͦ & rep̃i iusticia etiã
ñ credentib ꝓdest absurdissimũ
utiq ce falsissimũ iudicant. ut xͥ
iusticia etiã ñ credentib ꝓsit. Un¬
de putant confici. nec primi hõi-¬
nis peccatũ pariuilis ñ peccan¬
tib nocere potuisse: siẽ or xp̃i iu
sticia ꝓdesse nullis ñ credentibꝰ pot̾.¬

Expanded text:
illud attende, quemadmodum cum diillud attende, quemadmodum cum dicunt, Si Adae peccatum etiam non peccantibus nocet, et Christi justitia etiam non credentibus prodest, absurdissimum utique et falsissimum judicant, ut Christi justitia etiam non credentibus prosit; unde putant confici, nec primi hominis peccatum parvulis non peccantibus nocere potuisse, sicut et Christi justitia prodesse ullis n
Abbreviated transcription (Latin):
nisset locũ uͥ dicit apłs ꝑ unũ hõi¬
nẽ peccatũ intrasse in mumdũ. &
ꝑ peccatũ mortẽ. atq ita in om̃s ho-¬
mines ꝑtransisse qͣndam eoꝵs argu-¬
mentationẽ. qui negant paruulos
teor in illis tã longis uoluminib me¬
is ñ refelli: qͥa in mentẽ mͥ om̃mo
ñ uenerat. quẽquã posse talia co-
addere uolui: oe ipsã eisc̾e uerbis
quib eã legios qͥd mͥ contͣ uideat᷑
huic epłȩ inserendũ putaui. Sic
gͦ illa argumentatio posita est.
Hi autẽ inqͥr qui cont᷑ tradneem
peccati st̃: ita ilła impugnare ni¬
tunt᷑. Si ade in qͥunt peccatũ etiã
ñ peccantib nocint: gͦ ce xep̃i iusti-¬
cia etiã ñ credentib ꝓdest. qͥa simi¬
lit̾ immo os magis dicit ꝑ unũ sal¬
uari. quã ꝑ unũ ante perier̃t. Hu¬
ic gͦ ut dixxi argum̃to. in illis duo¬
b libris quos ad te scripsi nichil
respondi. neq iã mͥ ꝓrsus redar-¬
guendũ ꝓposu. Nunc gͦ prius

Expanded text:
nisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominem peccatum intrasse in mundum et per peccatum mortem atque ita in omnes homines pertransisse, quandam eorum argumentationem qui negant paruulos teor, in illis tam longis uoluminibus meis non refelli, quia in mentem mihi omnino non uenerat quemquam posse talia cogiaddere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi contra uideatur huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo illa argumentatio posita est: hi autem, inquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae, inquiunt, peccatum etustitia etiam non credentibus prodest; quia similiter, imo et magis dicit per unum salvari, quam per unum ante perierunt. Huic ergo, ut dixi, argumento in illis duobus libris quos ad te scripsi, nihil respondi, neque id mihi prorsus redarguendum proposui. Nunc ergo prius