comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carmen. quo mortis metꝰ excantatꝰ
effugiat: & antiqua glacie duratꝰ
animȩ stupor rigorq pellat᷑. Sed
interim dum ista ꝓueniunt. quȩ in
nr̃a potestate ñ sunt. ñ ne turpissi¬
mum ẽ ꝑire ocium nr̃m: & totum
ipsum animũ ex incerto arbitrio
rogauimꝰ & rogamꝰ. ut nobis ñ diui-¬
tias. ñ corpori ᷤᷤ uoluptates. ñ popula¬
res suggestus atq honores. s animã
nr̃am seq ipsum querentib iter
aꝑiat: Itane nos deseret : ut a no¬
bis deserit᷑: RoAlienissimũ qͥdem
ab ipso ẽ. ut eos qui talia desiderant
deserat: unde a nobis quoꝙ alienũ
ẽẽ debet. ut tantũ ducẽ deseramus.
Qua re si placet repetamꝰ breuiter.
unde illa duo confecta st̃. aut semꝑ
manere ueritatẽ: aut ueritatẽ eẽ dis¬
putandi rationẽ. Hȩc enim uacillare
dixisti: quo minus nos faciat totiꝰ rei
summa securos. An potiꝰ illud que¬
rimꝰ quomͦ eẽ possit in imꝑito animo

Expanded text:
carmen quo mortis metus excantatus carmen quo mortis metus excantatus effugiat, et antiqua glacie duratus animae stupor frigusque pellatur. Sed interim dum ista proveniunt, quae in nostra potestate non sunt, nonne turpissimum est perire otium nostrum, et totum ipsum animum ex incerto arbitrio rogavimus et rogamus, ut nobis non divitias, non corporis voluptates, non populares suggestus atque honores, sed animam nostram seque ipsum quaerentibus, iter aperiat? Itane nos deseret, aut a nobis deseretur? R. Alienissimum quidem ab ipso est ut eos qui talia desiderant deserat: unde a nobis quoque alienum esse debet ut tantum ducem deseramus. Quare, si placet, repetamus breviter unde illa duo confecta sint, aut semper manere veritatem, aut veritatem esse disputandi rationem. Haec enim vacillare dixisti, quo minus nos faciat totius rei summa securos. An potius illud quaeremus, quomodo esse possit in imperito animo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare ñ possimus: presertim cũ hic ante
oculos nrõs sit ille. in quo ipsam elo¬
quentiã quã mortuã dolebamus. ꝑ¬
fectam reuixisse cognoiumꝰ. Ille ne
nos sinet: cũ scͥptis suis conuiuendi
modũ docuerit uiuendi ignorare
naturã : au Non arbitror equide:
&e multũ inde spero. S unũ doleo. qͦd
uł erga se uł erga sapientiam. stu¬
dium nr̃m ñ ei ut uolumꝰ ualemꝰ
aꝑire. Nam ꝓfecto ille miseraret᷑
sitim nrr̃m: & exundaret multo citiꝰ
quã nunc. Securus enĩ ẽ. qͦd sibi iã
totũ de animȩ immortalitate per¬
suasit. Nscit aliqͦs eẽ fortasse. qui huiꝰ
ignorationis miseriam satis cogno¬
uerint: &e quib p̾sertim rogantib
ñ subuenire crudele sit. Ille autem
aliꝰ nouit qͥdem ꝓ familiaritate ar¬
dorem nr̃m: s ita longe abest. ae ita
nunc constituti sumꝰ. ut uix ad eũ
uł epłe mittendȩ facultas sit. Quẽ
iam ocio credo transalpino ꝑfecisse

Expanded text:
perare non possimus: praesertim cum hic ante perare non possimus: praesertim cum hic ante oculos nostros sit ille, in quo ipsam eloquentiam quam mortuam dolebamus, perfectam revixisse cognovimus. Illene nos sinet, cum scriptis suis vivendi modum docuerit, vivendi ignorare naturam? A. Non arbitror equidem et multum inde spero, sed unum doleo quod vel erga se, vel erga sapientiam studium nostrum non ei ut volumus, valemus aperire. Nam profecto ille misereretur sitim nostram, et exundaret multo citius quam nunc Securus enim est, quod sibi jam totum de animae immortalitate persuasit, nec scit aliquos esse fortasse, qui hujus ignorationis miseriam satis cognoverunt, et quibus praesertim rogantibus non subvenire crudele sit. Ille autem alius novit quidem pro familiaritate ardorem nostrum; sed ita longe abest, et ita nunc constituti sumus, ut vix ad eum vel epistolae mittendae facultas sit. Quem credo jam otio Transalpino perfecisse
Abbreviated transcription (Latin):
tum facit. qͦd tandiu quasi ad insi¬
diandum obambulauit oratio. De¬
inde ñ uideo. quomͦ in animo semꝑ
sit disciplina p̾sertim disputandi:
cum &e tam pauci eiꝰ gnari sint: et
quisquis eam nouit. tanto ab infan¬
tia tempore fuerit indoctus. Non
enim possumus dicere aut imꝑito¬
rum animos ñ eẽ animos: aut ẽẽ in
animo eam quã nesciant disciplinã.
Quod si uehem̾ter absurdum ẽ. restat
plina illa ueritas ñ sit. Rõ Uides. ꝗͣ
ñ frustra tantos circitus egerit nr̃a
timus: & expectamꝰ hic: Quid nob̃
libroꝵ alienoꝵ in manus incidat:
qͦd huic questioni satis faciat: Nã
& multos ante nrãm etatẽ scͥptos ẽẽ
arbitror. qͦs ñ leginus:. & nc̃ ut nicħ
qͦd nescimꝰ opinem᷑. in anifestũ ha¬
bemꝰ. & carmine de hac re scribi &e¬
soluta oratione. & ab his uiris quoꝵ
nec scripta latere nos possunt. & eoꝵ
ingenia talia nouimꝰ. ut nos in eoꝵ
litieris qͦd uolumus inuenturos des¬

Expanded text:
tum facit quod tam diu quasi ad insitum facit quod tam diu quasi ad insidiandum obambulavit oratio. Deinde non video quomodo in animo semper sit disciplina, praesertim disputandi, cum et tam pauci ejus gnari sint, et quisquis eam novit, tanto ab infantia tempore fuerit indoctus. Non enim possumus dicere aut imperitorum animos non esse animos, aut esse in animo eam quam nesciant disciplinam. Quod si vehementer absurdum est, restat plina illa veritas non sit. 26. R. Vides quam non frustra tantos circuitus egerit nostra rtimus, et exspectamus ecquid nobis librorum alienorum in manus incidat, quod huic quaestioni satisfaciat? Nam et multos ante nostram aetatem scriptos esse arbitror, quos non legimus: et nunc, ut nihil quod nescimus opinemur, manifestum habemus, et carmine de hac re scribi, esoluta oratione; et ab iis viris quorum nec scripta latere nos possunt, et eorum ingenia talia novimus, ut nos in eorum litteris quod volumus, inventuros des
Abbreviated transcription (Latin):
si: quonã rursus responsio mea defe¬
ratur: anut moras gaudioꝵ mͥ fru¬
stra inferam. siqͥd fortasse boni confe¬
cimꝰ: Rõ faciam qͦd te uelle uideo: s
attende diligentissime. aulo quere
iam. quid enecas: Rõ Om̃e qͦd in sub¬
iecto ẽ si semꝑ manet: ipsum etiã sub¬
iectum maneat semꝑ necesse ẽ. e omĩs
in subiecto ẽ animo disciplina. Nece ᷤᷤ
maneat disciplina. Est autẽ discipli¬
na ueritas: &e sẽꝑ ut in initio libri
huiꝰ ratio ꝑsuasit ueritas manet. Sẽ
ꝑ gͥ animꝰ manet: nec animus mor¬
tuus dicit᷑. Immortałe gͥ animũ so¬
lus ñ absurde negat: qui suꝑioꝵ
aliqͥd ñ recte concessũ ẽẽ conuincit.
sed duab aliqͣntũ reuocor causis. Nã
pͥmũ me mouet. qͦd circiuitu tanto
usi sumus. nescio quã rationũ catenã
sequentes: cum tam breuit᷑ totũ de.
quo agebat᷑ demonstrari potuit. ꝗͣ
nunc demonstratũ ẽ. Qua re me sollici¬

Expanded text:
si, quonam rursus responsio mea desidesi, quonam rursus responsio mea desideratur? An ut moras gaudiorum mihi frustra inferas, si quid boni forte confecimus? R. Faciam quod te velle video, sed attende dim; quid enecas? R. Omne quod in subjecto est, si semper manet, ipsum etiam subjectum maneat semper necesse est. Et omnis in subjecto est animo disciplina. Necesse manet disciplina. Est autem disciplina veritas, et semper, ut in initio libri hujus ratio persuasit, veritas manet. Semper igitur animus manet, nec animus mortuus dicitur. Immortalem igitur animum solus non absurde negat, qui superiorum aliquid non recte concessum esse convincit. sed duabus aliquantum revocor causis. Nam primum me movet quod circuitu tanto usi sumus, nescio quam ratiocinationum catenam sequentes, cum tam breviter totum de quo agebatur, demonstrari potuerit, quam nunc demonstratum est. Quare, me sollici
Abbreviated transcription (Latin):
ne hoc qͥdem potest. atq in ipso corpo¬
ie anima qͣsi lum̃ accendit᷑. nec alibi
potest durare: omĩsq mors ẽ extinctio
queda in corpore animȩ uł uite:aliqͦd
genus eligendũ ẽ qͣntũ homo sinitiur
qͦd ipsum quo uiuit᷑ cũ securitate ac
tranquillitate uiuat᷑: quãquã nesci¬
o quomͦ istud possit. si anima morit᷑.
Omultũ beatos: quib siue ab istis si¬
ue abs quolibet. ñ eẽ metuenda mor¬
tem. etiamsi anima intereat ꝑsuasũ
ẽ. At mͥ misero: nulle adhuc ratio¬
nes. nulli libri ꝑsuadere potuerunt.
R Noli gemere. immortalis ẽ animus
humanus. au Unde hoc ꝓbas: Rõ
Ex his quȩ cum magna cautione
ut arbitror suꝑus concessisti. Nichil
qͥdem me minus uigilant̾ int̾rogan¬
ti tͥ memini dedisse: s collige iam
ipsam summã. au Oro te uideamꝰ:
quo tantis ambagib ꝑuenerimus.
Nec iam me int̾roges uolo. Si enĩ ea
breuit̾ enumeraturus es. quȩ conces¬

Expanded text:
ne hoc quidem potest, atque in ipso corpone hoc quidem potest, atque in ipso corpore anima quasi lumen accenditur, nec alibi potest durare, omnisque mors est exstinctio quaedam animae in corpore vel vitae; aliquod genus eligendum est quantum homo sinitur, quo idipsum quod vivitur, cum securitate ac tranquillitate vivatur, quanquam nescio quomodo istud possit fieri si anima moritur. O multum beatos, quibus sive ab ipsis, sive abs quolibet, non esse metuendam mortem, etiamsi anima intereat, persuasum est! At mihi misero nullae adhuc rationes, nulli libri persuadere potuerunt. 24. R. Noli gemere, immortalis est animus humanus. A. Unde hoc probas? R. Ex iis quae cum magna cautione, ut arbitror, superius concessisti. A. Nihil quidem me minus vigilanter interroganti tibi memini dedisse: sed collige jam ipsam summam, oro te; videamus quo tantis ambagibus pervenerimus, nec me jam interroges volo. Si enim ea breviter enumeraturus es quae conces
Abbreviated transcription (Latin):
dicis etiam si moriat᷑ animũ eẽ. ausiũ¬
quam eqͥdem hoc dixerim. sed eo ipso
quo interit. fieri ut animus ñ sit dico.
Nec me ab hac sententia reuocat qͦda
magnis philosophis dictum ẽ. eam rem
mittere in se ñ posse. Quamuis enĩ lum̃
quocunq intrare potuerit. faciat id lu¬
cere. tenebrasq in se ꝓpter me morabile
illam uim contrarioꝵ ñ possit admit¬
tere: tam̃ extinguit᷑. locusq ille extinc-¬
to lumine tenebrat᷑. Ita illud quod tene¬
bris resistebat. neq ullomͦ in se tenebraᷤˢ
admisit: & sic eis intereundo locum fe¬
cit: ut poterat etiã discedendo. Iamq ti¬
mea ne mors ita ꝯtingat corpori ut tenebre
loco aliqñdiscedente aĩo ut lumĩe aliqñ aũ
ibidẽ extincto ut iã de oĩmorte corporis securi¬
tas sit: s aliquod genus mortis sit optan¬
dum. quo anima ex corpore incolumis
educatur: ꝑducat᷑q ad locum. si ẽ ulluᷤ
talis locus. uͥ ñ possit extingui. Aur si

Expanded text:
dicis, etiamsi moriatur, animum esse. A. Nundicis, etiamsi moriatur, animum esse. A. Nunquam equidem hoc dixerim; sed eo ipso quo interit, fieri ut animus non sit, dico. Nec me ab hac sententia revocat, quod a magnis philosophis dictum est, eam rem admittere non posse. Quamvis enim lumen quocumque intrare potuerit, faciat id lucere, tenebrasque in se propter memorabilem illam vim contrariorum non possit admittere; tamen exstinguitur, locusque ille exstincto lumine tenebratur. Ita illud quod tenebris resistebat, neque ullo modo in se tenebras admisit, et sic eis intereundo locum fecit, ut poterat etiam discedendo. Itaque timeo ne mors ita contingat corpori, ut tenebrae loco, aliquando discedente animo ut lumine, aliquando autem ibidem exstincto; ut jam non de omni morte corporis securitas sit, sed aliquod genus mortis sit optandum, quo anima ex corpore incolumis educatur, perducaturque ad locum, si est ullus talis locus, ubi non possit exstingui. Aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
uł ualitudinis ratione. uł etate ĩmu¬
tari: cũ ipsum corpꝰ necdum int̾ierit.
Et hoc ñ ꝑ ȩque in omĩb ualet. sed in
his in quib ñ ut sĩt ipsa subiecta ea qͦ
in subiectis st̃ eo qͦexisturt. Non enĩ ut
sit iste paries paries. hoc colore fit. quẽ
in eo uidemꝰ cũ cẽ si quo casu nigrescat.
aut albescat. uł alium aliquẽ mutet
colorem. nichilominꝰ tam̃ maneat pa¬
ries ac dicat᷑. At uͦ ignis si calore careat:
nec ignis qͥdem erit. Nec niuem uo¬
cui posse fieri uideat᷑. ut id qͦd in sub¬
iecto ẽ maneat. ipso intereunte sub¬
iecto. Monstruosum enĩ. & a ueritate
alienissimũͤ ut id qͦd ñ eẽt. nͥ in ipso eẽt.
etiam cum ipsum ñ fuerit possit eẽ.
Rõ Illud gͥ quod querebamꝰ inuentũ
ẽ. au Quid narras: RõId qͦdaudis.
au Iam ne gͣ liquido constat animũ
ẽẽ immortalẽ R. Si ea quȩ concessisti ue¬
ra sunt. liquidissime: nisi forte animũ

Expanded text:
vel valetudinis ratione vel aetate immuvel valetudinis ratione vel aetate immutari, cum ipsum corpus necdum interierit. Et hoc non peraeque in omnibus valet, sed in his in quibus, non ut sint ipsa subjecta, ea quae in subjectis sunt coexistunt. Non enim ut sit iste paries, paries hoc colore fit, quem in eo videmus; cum etiam si quo casu nigrescat aut albescat, vel aliquem alium mutet colorem, nihilominus tamen maneat paries ac dicatur. At vero ignis si calore careat, ne ignis quidem erit; nec nivem vocui posse fieri videatur, ut id quod in subjecto est, maneat ipso intereunte subjecto? Monstruosum enim et a veritate alienissimum est, ut id quod non esset nisi in ipso esset, etiam cum ipsum non fuerit possit esse. R. Illud igitur quod quaerebamus inventum est. A. Quid narras? R. Id quod audis. A. Jamne ergo liquido constat animum esse immortalem? R. Si ea quae concessisti vera sint, liquidissime: nisi forte animum
Abbreviated transcription (Latin):
fer siqͥd habes. mͦ tale sit qͦd intelligã. li¬
bentq̃ ꝯced̾a. R Esse aliqͥd in aliq̃. ñ nõ fu¬
git duobꝰ modẽ dici. Uno quoita ẽ ut etiã
seiuingi atq alibi esse possit. ut hoc lig¬
num in hoc loco. ut sol in oriente. Altero
aut̾e quo ita ẽ aliqͥd in subiecto. ut ab
eo nequeat separari.ut in hoc ligno foe¬
ma & species quã uidemꝰ ut insole lux.
ut in igne calor. ut in animo discipli¬
na: & siqua sunt alia similia. An tͥ alit̾
uidetur: au Ista qͥdem uetustissima
st̾ nobis: & ab incunte adolescentia stu¬
diosissime ꝑcepta & cognita. Qua re ñ
possum de his int̾rogatꝰ. quin ea sine
ulla deliberatione concedam. Cõ Qd
illud. nonne concedis qͦd in subiecto ẽ
inseparabilit̾. si subiectũ ipsum ñ ma¬
neat. manere ñ posseꝰ au Hoc quoq
uideo necessariũ. Nam manente sub¬
iecto posse id qͦd in subiecto ẽ ñ mane¬
re:quisqͥs res diligent̾ adu̾tit intelli¬
git. Si qͥdem huiꝰ corporis color. potest

Expanded text:
es, modo tale sit quod intelligam, libenterque concedam. R. Esse aliquid in aliquo, non nos fugit duobus modis dici. Uno quo ita est, ut etiam sejungi atque alibi esse possit, ut hoc lignum in hoc loco, ut sol in oriente: altero autem quo ita est aliquid in subjecto, ut ab eo nequeat separari, ut in hoc ligno forma et species quam videmus, ut in sole lux, ut in igne calor, ut in animo disciplina, et si qua sunt alia similia. An tibi aliter videtur? A. Ista quidem vetustissima sunt nobis, et ab ineunte adolescentia studiosissime percepta et cognita: quare non possum de his interrogatus, quin ea sine ulla deliberatione concedam. R. Quid illud? nonne concedis, quod in subjecto est inseparabiliter, si subjectum ipsum non maneat, manere non posse? A. Hoc quoque video necessarium; nam manente subjecto, posse id quod in subjecto est non manere, quisquis diligenter res advertit, intelligit. Siquidem hujus corporis color potest
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine imaginũ eo deteriore qͦ
inaniore decipim᷑ : au llerũ dicis. Rõ
Ergo apparet nos in omĩb sensib siue
equalib suie in deteriorib reb aut si¬
militudine lenocinante falli: aut etiã¬
si ñ fallamur. suspendentes consensio¬
nem. seu differentiã dinoscentes. tam̃ eaᷤᷤ
res falsas nominare quas ueri similes de
requiremꝰ quo fiat aꝑtius qͦd conam᷑.
ostendere. au hec cũ me loquere qͦd ue
lis. Nam ego circuitũ istũ semel sta¬
tui tolerare: neq in eo defeciscar. spe
tanta ꝑueniendi. quo nos tendere
sentio. Rõ Bene facis. S attende utrỹ
tͥ uideat᷑ cũ oua similia uidemꝰ aliqͦd
eoꝵ falsum eẽ recte ñ posse dicere. Aũ.¬

Expanded text:
similitudine imaginum eo deteriore quo similitudine imaginum eo deteriore quo inaniore decipimur? A. Verum dicis. R. Ergo apparet nos in omnibus sensibus sive aequalibus, sive in deterioribus rebus, aut similitudine lenocinante falli; aut etiamsi non fallimur suspendentes consensionem, seu differentiam dignoscentes, tamen eas res falsas nominare quas verisimiles deprecurrimus, quo fiat apertius quod conamur ostendere. A. Eccum, loquere quod vis. Nam ego circumitum istum semel statui tolerare, neque in eo defatiscar spe tanta perveniendi quo nos tendere sentio. R. Bene facis. Sed attende utrum tibi videatur, cum ova similia videmus, aliquod eorum falsum esse recte n
Abbreviated transcription (Latin):
nobis &e cȩteri sensus renuntient. in
ueri similitudine habitare falsitatẽ.
Nam &e in ipso auditu totidẽ fere ge¬
nera eueniunt similitudinũ. uelut
cũ loquentis uocem quẽ ñ uidemuᷤ
audientes. putamꝰ aliũ quẽprã. cui uo¬
ce similis ẽ. At in deteriorib uel
echo testis ẽ. uł tinnitus ille ipsaꝵ au¬
riumt̾uł in horologiis merule aut cor¬
ui quedã mntatio. uł que sibi somni¬
antes aut furentes uident᷑ audire. fal¬
seautẽ uoces que dicunt᷑ a miisicis. in¬
credibile ẽ quantũ attestant᷑ ueritati.
dine quas ueras uocant. Sequeris hec:
Au Et libentissime:nã nichil laboro
ut intelligam. Rd̃ Ergo ne moremur.
uidet᷑ne tͥ aut lilium a lilio posse odo¬
rari:aut mel tbiminũ a melle thimi¬
no. de diu̾sis alueariis saporari. aut
mollitudo plumaꝵ cigni ab anseri¬
no actu facile iudicari . au Non uide¬
tur. Rõ Quid cũ talia nos uł olfacere.
uł gustare. uł tangere somniam. ñ ne

Expanded text:
nobis caeteri sensus renuntient in nobis caeteri sensus renuntient in veri similitudine habitare falsitatem. Nam et in ipso auditu totidem fere genera veniunt similitudinum: veluti cum loquentis vocem, quem non videmus, audientes, putamus alium quempiam, cui voce similis est; atque in deterioribus vel echo testis est, vel tinnitus ille ipsarum aurium, vel in horologiis merulae aut corvi quaedam imitatio, vel quae sibi somniantes aut furentes videntur audire. Falsae autem voculae quae dicuntur a musicis, incredibile est quantum attestantur veritati, dine quas veras vocant. Sequeris haec? A. Et libentissime. Nam nihil laboro ut intelligam. R. Ergo, ne moremur, videturne tibi aut lilium a lilio posse odore, aut mel thyminum a melle thymino de diversis alveariis sapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile dijudicari? A. Non videtur. R. Quid, cum talia nos vel olfacere, vel gustare, vel tangere somniamus? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmunt᷑ atq fingunt᷑. Natura gignen¬
do. uł resultando similitudines dete¬
riores facit: gignendo. cũ parentib
similes nascunt᷑. resultando. ut despe¬
culis cuiꝰcemodi. Quamuis enĩ plera¬
q specła homines faciant: ñ tam̃ ip¬
si effingunt eas. quȩ reddunt᷑ imagi¬
nes. Iam uͦ animantiũ oꝑa sunt in pi¬
cturis: & huiꝰcemodi quibq figm̃tis.
In quo genere meludi etiã illa posst̃
si tam̃ fiunt: quȩ demones faciunt.
Umnbre autẽ corpoꝵ qͥa ñ nimis ab re
abest ut corporib similes. & quasi fal¬
sa corpora dicantur. nec ad oculorũ
iudiciũ ꝑtinere negandȩ st̃. in illo eaᷤ
genere poni licet. qͦd resultando a na¬
tura fit. resultat enĩ omẽ corpꝰ lumini
obiectũ & in contrariã partẽ umbrã
reddit. An tͥ aliquid contradicendũ
uidetur: au Michi uͦ nichil. S qͦnam
ista tendant: uehem̃ter expecto. Rõ
Atqui oportet patient̾ feramꝰ. donec

Expanded text:
primuntur atque finguntur. Natura gignenprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resultando similitudines deteriores facit. Gignendo, cum parentibus similes nascuntur; resultando, ut de speculis cujuscemodi. Quamvis enim pleraque specula homines faciant, non tamen ipsi effingunt eas quae redduntur imagines. Jam vero animantium opera sunt in picturis, et hujuscemodi quibusque figmentis: in quo genere includi etiam illa possunt, si tamen fiunt, quae daemones faciunt. Umbrae autem corporum, quia non nimis ab re abest ut corporibus similes et quasi falsa corpora dicantur, nec ad oculorum judicium pertinere negandae sunt; in illo eas genere poni placet, quod resultando a natura fit. Resultat enim omne corpus lumini objectum, et in contrariam partem umbram reddit. An tibi aliquid contradicendum videtur? A. Mihi vero nihil. Sed quonam ista tendant, vehementer exspecto. 12. R. Atqui oportet patienter feramus, donec
Abbreviated transcription (Latin):
milia sint: au fateor. RõIta in gem¬
mis fallimur. ita in oius: ita in sin¬
gulis sigillis uno anulo impressis:
diuidi potest. Nam partĩ equalib
in reb partĩ uero in deteriorib est.¬
Rõ ł qualia sunt. qͣndo tam hoc illi¬
quã illud huic simile eẽ dicimꝰ. ut de
gemmis dictum ẽ. uł de imp̾ssionib
anuli. In deteriorib autẽ quando il¬
lud qͦd deteriꝰ ẽ. simile dicimꝰ ẽẽ melio¬
ris. Ouis enĩ in speculũ attendat. &
recte dicat se eẽ illiꝰ imaginis simiłẽ:
at ñ potiꝰ illam sibi: Hoc autẽ genuᷤ
partim ẽ in eo qͦd anima patitur: par¬
tim uͦ in his reb quȩ uident᷑. S ipsũ
qͦd anima patit᷑. aut in sensu patit᷑.
ut turris motũ. qui nullus ẽ aut a¬
pud seipsam ex eo qͦd accipit a sensi¬
b. qualia sunt uisa somniantiũ: ce
fortasse etiam furentiũ. Porro illa qͦ
in ipsis reb quas uidemꝰ apparent. a¬
lia a natura. cetera ab animantib ex¬

Expanded text:
milia sunt. A. Fateor. R. Ita et in gemmilia sunt. A. Fateor. R. Ita et in geminis fallimur, ita in ovis, ita in singulis sigillis uno annulo impressis, dividi potest. Nam partim aequalibus in rebus, partim vero in deterioribus est. Aequalia sunt, quando tam hoc illiquam illud huic simile esse dicimus, ut de geminis dictum est, vel de impressionibus annuli. In deterioribus autem, quando illud quod deterius est, simile esse dicimus meliori. Quis enim in speculum attendat, et recte dicat se esse illi imagini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis rebus quae videntur. Sed ipsum quod anima patitur, aut in sensu patitur, ut turris motum qui nullus est; aut apud seipsam ex eo quod accepit a sensibus, qualia sunt visa somniantium, et fortassis etiam furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas videmus apparent, alia a natura, caetera ab animantibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
si quicquã aliud erit. quã qͦd ñ ita ẽ
ut uidetur. Rõ Attende potius: &
ipsos sensus prius interrogemꝰ. Nã
certe qͦd ocłi uident ñ dicit᷑ falsum.
nͥ habeat aliquã similitudinẽ ueri:
ut uerbi causa homo quẽ uidemꝰ
in sominis. ñ ẽ utiq uerus homo: s
falsus eo ipso. quo habet ueri simi¬
litudinẽ. Quis enim canem uideat:
&e recte se dicat hominẽ somniasseꝰ
Ergo &e ille falsus canis ex eo qͦd si¬
milis uͦ ẽiau Ita ẽ ut dicis. Rõ Qd
uigilans quisq si uiso equo putet
se hominẽ uidereñne eo fallit᷑ qͦd
ei apparet aliqua hominis simili¬
tudo: Nam si nichil ei appareat nisi
equi species: ñ potest se arbitrari ho
minem uidere: Au Prorsꝰ cedo. Rõ
Dicimꝰ item falsam arborẽ quã pictã
uidemꝰ. & falsam faciem quȩ de spe-¬
culo reddit᷑ & falsum turriũ motũ
nauigantib. falsamq infractionẽ
remi nichil ob aliud nisi qͦd ueri si¬

Expanded text:
si quidquam aliud erit, quam quod non ita est si quidquam aliud erit, quam quod non ita est ut videtur. R. Attende potius, et ipsos sensus prius interrogemus. Nam certe quod oculi vident, non dicitur falsum, nisi habeat aliquam similitudinem veri. Ut verbi causa, homo quem videmus in somnis, non est utique verus homo, sed falsus, eo ipso quod habet veri similitudinem. Quis enim canem videat, et recte se dicat hominem somniasse? Ergo et ille falsus canis est, ex eo quod similis vero est. A. Ita est ut dicis. R. Quid, vigilans quisque si viso equo putet se hominem videre? nonne eo fallitur quod ei appareat aliqua hominis similitudo? Nam si nihil ei appareat, nisi equi species, non potest arbitrari sese hominem videre. A. Prorsus cedo. R. Dicimus item falsam arborem quam pictam videmus, et falsam faciem quae de speculo redditur, et falsum turrium motum navigantibus, falsamque infractionem remi, ob aliud nihil nisi quod verisi
Abbreviated transcription (Latin):
uerum mͥ uidet᷑ eẽ id qͦd est. Nichil gͦ
erit falsum: qͥa quicqͥd ẽ uerũ ẽ. Aũ In
magnas angustias me coniecisti: nec
inuenio ꝓrsus quid respondeam. Ita
fit. ut cum aliter doceri nolim quã
istis int̾rogationib uerear iam tam̃
introgari. Rõ D s̃ cui nos cõmisimꝰ.
sine dubitatione fert opem: & de his
angustuis liberat nos: modo credamꝰ.
& eum rogemꝰ deuotissime. au Nicħ
plane libentiꝰ hoc loco fecerim. Nam
nusquã tantam caliginẽ ꝑtuli. Ds̃
pater nr̃ qui ut oremus hortaris:
qui & hoc qͦd rogaris p̾stas: siqͥdem
cum te rogamꝰ. melius uiuimꝰ meli¬
oresq sumus. exaudi me palpitan-¬
tem in his tenebris: &e mͥ dexteram
poerige. P retende lum̃ tuum: reuoca
me ab errorib: te duce in me redeam
& in te. a men. RcH ic esto quantũ
potes: & uigilantissime attende. au
aliud agentem. Priꝰ quid sit falsũ:
etiam atq etiã uentilemꝰ. au Miror

Expanded text:
verum mihi videtur esse id quod est. R. Nihil ergo verum mihi videtur esse id quod est. R. Nihil ergo erit falsum, quia quidquid est, verum est. A. In magnas angustias me conjecisti, nec invenio prorsus quid respondeam. Ita fit ut cum aliter doceri nolim quam istis interrogationibus, verear jam tamen interrogari. CAPUT sine dubitatione fert opem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime. A. Nihil plane libentius hoc loco fecerim; nam nusquam tantam caliginem pertuli. Deus, Pater noster, qui ut oremus hortaris, qui et hoc quod rogaris praestas; siquidem cum te rogamus, melius vivimus, melioresque sumus: exaudi me palpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige. Praetende mihi lumen tuum, revoca me ab erroribus; te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic esto quantum potes, et vigilantissime attende. A. aliud agentem. 10. R. Prius quid sit falsum, etiam atque etiam ventilemus. A. Miror
Abbreviated transcription (Latin):
re nͥ aminã. an eẽ lapidem uł qͥd aliud.
s uerũ ñ eẽ an ipsum uerũ aliter eẽ de¬
finiendu. au Istuc ipsum oro te ultimũ
lit possitq cognoscere. au Non gͥ erit
uerũ qͦd nemo potest cognoscere: dem¬
de si falsũ ẽ qͦd aliter quam est ui¬
detur. Rõ Quid si alteri uideat᷑ hic la
pis alt̾i lignũ: eadem res &e falsa & ue¬
ra erit: auIllud me magis suꝑiꝰ mo¬
uet: qͦm si qͥd cognosci ñ potest. eo fiat ut
uerũ ñ sit. Nam qͦd simul una res &e
uera & falsa ẽ: ñ nimis curo. E tenĩ
uideo unam rem diu̾sis comparatã.
simul &e maiorẽ ce minorẽ eẽ. S ex eo
istue contingit. qͦd niebil ꝑ se maius
aut minꝰ ẽ. Comparatiõis it ista st̃ noĩa.
Nec fieri potest ut ꝑ seipsum id est
sine cognitore lignũ sit: & uerũ lignũ
ñ sit. Rõ Ergo illud dico &e sic definio:
nec uereor ne definitio mea ob hoc
imꝓbetur. qͦd nimis breuis ẽ. Nã

Expanded text:
re nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, re nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, sed verum non esse, an ipsum verum aliter esse definiendum. A. Isthuc ipsum, oro te, ultimumlit possitque cognoscere. R. Non erit igitur verum quod nemo potest cognoscere? Deinde, si falsum est quod aliter quam est, videtur; quid, si alteri videatur hic lapis, lapis; alteri lignum? eadem res et falsa et vera erit? A. Illud me magis superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat ut verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo. Etenim video unam rem diversis comparatam, simul et majorem et minorem esse. Sed ex eo istud contingit, quod nihil per se majus aut minus est. Comparationis enim sunt ista nomina. Nec fieri potest ut per seipsum, id est sine cognitore lignum sit, et verum lignum non sit. A. Ergo illud dico et sic definio, nec vereor ne definitio mea ob hoc improbetur, quod nimis brevis est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ se habet aliter aeͣ uidet᷑. de lapis
ñ ẽ si uerus ñ ẽ. & ñ nͥ sensib uideri
potest. au Etiam. Rõ Non st̃ gͥ lapi¬
des mabditissimo terre gremio: au.¬
Nec omĩno: uͥ ñ sunt qui sentiant.
Nec iste lapis exͣ se eẽt nͥ eũ uideremꝰ:
nec lapis erit cũ discesserimꝰ. nemo¬
q alius eũ p̾sens uidebit: neq si o¬
culis bene claudas. quãuis multa
in eis incluseris. aliquid habebunt.
nec ꝓrsus ipsum lignũ intrinsecus
lignũ ẽ. fugit enim omĩs sensus qͥe¬
quid in altitudine ẽ corporis minime
ꝑlucentis: qͦd ñ eẽ om̃ino cogit᷑. Eteñ
sieẽt uerũ eẽt: nec uerũ quicquã ẽ. nisi
qͦd ita ẽ ut uidet᷑ illud autẽ ñ uidet᷑.
hoc natũ ẽẽ uideo. S absurdum ita ẽ:
ut quicqͥd uis illoꝵ faciliꝰ negem: quã
hoc uerũ eẽ concedam. Aũ Nichil re¬
pugno. Rõ Yide gͦ qͥd dicere uelis. cor¬
porea nͥ sensib uidere posse: an senti¬

Expanded text:
si non se habet aliter ac videtur; et lapis si non se habet aliter ac videtur; et lapis non est, si verus non est; et non nisi sensibus videri potest. A. Etiam. R. Non sunt igitur lapides in abditissimo terrae gremio, nec omnino ubi non sunt qui sentiant: nec iste lapis esset, nisi eum videremus; nec lapis erit cum discesserimus, nemoque alius eum praesens videbit. Nec, si loculos bene claudas, quamvis multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim omnes sensus quidquid in altitudine est corporis minime perlucentis, quod non esse omnino cogitur. Etenim si esset, verum esset; nec verum quidquam est, nisi quod itahoc natum esse video; sed absurdum ita est, ut quidquid vis illorum facilius negem, quam hoc verum esse concedam. R. Nihil repugno. Vide ergo quid dicere velis: corporea nisi sensibus videri posse, an senti
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ immortalitate s successione ꝓ¬
ra. id est sensibilia. intellectu posse cõ¬
p̾hendi: au Non uident᷑. Rõ Quid
illud. uidet᷑ tͥ sensib uti dm ad res co¬
gnoscendas: au Nichil audeo de hac
re temere affirmare.S qͣntum conice¬
re datur nullomͦ ds utit᷑ sensib. Rõ
Ergo concludimus ñ sentire posse. nͥ
animã. au Conclude interim: qͣntũ
ꝓbabilit̾ licet. Rõ Quid illud. das ne
istum parietẽ si uerus paries non sit.
ñ eẽ parietẽ: aũ Nichil hoc facilius
dederim. Rõileq qͥcꝗͣ si uerũ corpꝰ ñ sit
corpꝰ eẽs au Tale etiam hoc ẽ. Rõ Ergo
si nichil uerũ ẽ nͥ ita eͣ ut uidet᷑: nec
quicquã corporeũ uideri nͥ sensib
potest.nec sentire nͥ anima:.nec si ue¬
rũ corpꝰ ñ sit corpꝰ eẽ: restat ut corpꝰ
ẽẽ ñ possit. nͥ anima fuerit. auslimis
tende in ista diligentius. Au En ad¬
sum. Rõ Certe hic lapis &e ita uerus ẽ.

Expanded text:
earum immortalitate, sed successione pearum immortalitate, sed successione prea, id est sensibilia, intellectu posse comprehendi? A. Non videntur. R. Quid illud? videtur tibi sensibus uti Deus ad res cognoscendas? A. Nihil audeo de hac re temere affirmare; sed quantum conjicere datur, nullo modo Deus utitur sensibus. R. Ergo concludimus non sentire posse nisi animam. A. Conclude interim quantum probabiliter licet. R. Quid illud? dasne istum parietem, si verus paries non sit, non esse parietem? A. Nihil hoc facilius dederim. R. Neque quidquam, si verum corpus non sit, corpus esse? A. Tale etiam hoc est. R. Ergo si nihil verum est, nisi ita sit ut videtur; nec quidquam corporeum videri nisi sensibus potest; nec sentire, nisi anima; nec, si verum corpus non sit, corpus esse: restat ut corpus esse non possit, nisi anima fuerit. A. Nimis tende in ista diligentius. A. En Adsum. R. Certe hic lapis est; et ita verus est,
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ immortalitatẽ factũ ẽẽ uideo.
Rõ Satisne considerasti. neqͥd temere
dederis: au. Satis qͥdem: s nichil uideo
qͦd me arguã temeritatis. Rõ Ergo con¬
fectum ẽ rerũ naturã sine anima uiuiã
ẽẽ ñ posse: au Confectum hactenus: ut
possint uicissim aliȩ nasci aliȩ mori.
Rõ Quid si de natura rerũ falsitas au¬
feratur: nonne fiet ut uera sint omĩa:
au Consequi uideo. Rõ Responde. un¬
De tͥ uideatur paries iste uerus ẽẽ. au
Quia ñ eiꝰ fallor aspectu. Rõ Ergo qͥa ira
cui uidet᷑. nec falsum quicquã nec ue¬
rũ c̃. RAtsi falsitas in rerum natura
ñ sit. uera sunt omĩa: nec uideri qͥcꝗͣ
nͥ uiuenti ammȩ potest. Manet gͥani¬
ma in rerũ natura si auferri falsitas
clusum erat. s nichil hac adiectione ꝓ¬
mouimꝰ. Nichilominꝰ enĩ manet illdͥ.
qͦd me plurimũ mouet. nasci animã
& interire: atq ut ñ desint mundo ñ

Expanded text:
animae immortalitatem factum esse video. animae immortalitatem factum esse video. R. Satisne considerasti, ne quid temere dederis? A. Satis quidem, sed nihil video quo me arguam temeritatis. R. Ergo confectum est rerum naturam sine anima viva esse non posse. A. Confectum hactenus, ut possint vicissim aliae nasci, aliae mori. R. Quid, si de natura rerum falsitas auferatur? nonne fiet ut vera sint omnia? A. Consequi video. R. Responde unde tibi videatur paries iste verus esse. A. Quia ejus non fallor aspectu. R. Ergo quia ita cui videtur, nec falsum quidquam, nec verum est. At si falsitas in rerum natura non sit, vera sunt omnia. Nec videri quidquam nisi viventi animae potest. Manet igitur anima in rerum natura, si auferri falsitas clusum erat; sed nihil hac adjectione promovimus. Nihilominus enim manet illud quod plurimum me movet, nasci animas et interire, atque ut non desint mundo, non
Abbreviated transcription (Latin):
test fieri. Rõ Confectũ ẽ. animã semꝑ
uiuere: au Nuis cito urges me in
gaudia: pedetẽptim queso. Rõ At qͥ
si recte illa concessa sunt: nichil de
hac re dubitandũ uideo. au Nimiˢ
cito ẽ inquã. Itaq facilius addiicor.
ut me temere aliquid concessisse arbi¬
trer: quã ut iam securus de immorta¬
litate anime fiam. Tam̃ euolue istam
conelusionẽ: & quomͦ id effectum fit
ostende. Rõ falsitatẽ dixisti sine sensu
plumbeum pugionẽ: posses enĩ con¬
cludere hominẽ eẽ immortałe. si tͥ con-¬
clusissem nunquã istũ mundu ẽẽ si¬
ne homine posse: eumq mundũ ẽẽ
sempit̾num. Rõb ene qͥdem uigilas.
S tam̃ ñ paruũ ẽ qͦd confecim᷑. rerum
semn forte in rerũ natura falsitas ali¬
qͣndo ñ erit. au Istud qͥdem conse¬
quens eẽ confiteor. S ampliuᷤᷤ delibe¬
randu censeo: utrũ suꝑius concessa
nutent. Non enĩ paruũ gradum ad

Expanded text:
test fieri. R. Confectum est animam semper test fieri. R. Confectum est animam semper vivere. A. Nimis cito urges me in gaudia: pedetentim, quaeso. R. Atqui, si recte illa concessa sunt, nihil de hac re dubitandum video. A. Nimis cito est, inquam. Itaque facilius adducor ut me temere aliquid concessisse arbitrer, quam ut jam securus de immortalitate animae fiam. Tamen evolve istam conclusionem, et quomodo id effectum sit ostende. R. Falsitatem dixisti sine sensu plumbeum pugionem! Posses enim concludere hominem esse immortalem, si tibi concessissem nunquam istum mundum esse posse sine homine, eumque mundum esse sempiternum. R. Bene quidem vigilas. Sed tamen non parum est quod confecimus, rerum se, nisi forte in rerum natura falsitas aliquando non erit. A. Istud quidem consequens esse confiteor. Sed jam amplius deliberandum censeo, utrum superius concessa non nutent. Non enim parvum gradum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Au Qd̾ alit̾ sese habetiquã uidet᷑. Rõ
Si gͦ ñ sint quib uideat᷑ nichil ẽ falsũ:
au Sequit᷑. Rõ Non gͥ ẽ in reb falsitaᷤᷤ
s in sensu: ñ autẽ fallit᷑. qͥ falsis ñ as¬
sentit᷑. Conficit᷑ ut aliud simꝰ nos ali¬
ud sensus. Siqͥdem cum ipse fallitur:
possumꝰ ñ falli: au Nichil habeo: qͣd
contradicam. R̃S nunqͥd cũ anima
fallit᷑: audes te dicere ñ eẽ falsum: au
Quo pacto istud audeo: Rõ Aut nul¬
lus sensus sine anima: aut nulla fal¬
sitas sine sensu. Aut oꝑat᷑ gͥ anima:
aut cooꝑat᷑ falsitati. au Trahunt p̾ce¬
dentia consensionẽ. Rõ Illud nunc re-¬
sponde. utrũ tͥ uideat᷑ posse fieri. ut
aliquando falsitas ñ sit. Aũ Quom mͥ
hoc uideri potest. cũ tanta sit difficul¬
tas inueniendȩ ueritatis: ut absur¬
dius dicat᷑ falsitatẽ quã ueritatẽ eẽ ñ
posse: Rõ Nunqͥdnam arbitraris eũ
qui ñ uiuit᷑ posse sentire: au Non po¬

Expanded text:
A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. Si ergo non sint quibus videatur, nihil est falsum. A. Sequitur. R. Non igitur est in rebus falsitas, sed in sensu: non autem fallitur qui falsis non assentitur. Conficitur ut aliud simus nos, aliud sensus; siquidem, cum ipse fallitur, possumus nos non falli. A. Nihil habeo quod contradicam. R. Sed numquid, cum anima fallitur, audes te dicere non esse falsum? A. Quo pacto istud audeam? R. At nullus sensus sine anima, nulla falsitas sine sensu. Aut operatur igitur anima, aut cooperatur falsitati. A. Trahunt praecedentia consensionem. 4. R. Illud nunc responde, utrum tibi videatur posse fieri ut aliquando falsitas non sit. A. Quomodo mihi hoc videri potest, cum tanta sit difficultas inveniendae veritatis, ut absurdius dicatur falsitatem quam veritatem esse non posse? R. Numquidnam arbitraris eum qui non vivit, posse sentire? A. Non po
Abbreviated transcription (Latin):
animã nͥ dm: uͥ intellectũ ẽẽ credam.
Rõ Iam illud uideamꝰ. Si tͥ quispiã
istum parietẽ ñ eẽ parietẽ s arborem
diceret: qͥd putares: au Aut eiꝰ sensũ
aut meũ falli: aut hoc nomine ab eo
parietẽ uocari. Rõ Quid si ce illi spe¬
cies arboris in eo appareat &e tͥ parie¬
tis: ñne poterit utrũq uerũ eẽ: au
Nullomͦ: qͥa una eademq res. arbor
& paries eẽ ñ potest. Quamuis enim
singulis nobis. singula eẽ uideant᷑: ne¬
cesse ẽ unũ nr̃m imaginationẽ falsã
pati. Rõ Quid. si nec arbor nec paries
est. & ambo fallimini: au sotest id
qͥdem. Rõ hoc gͦ unũ suꝑius pret̾mi¬
seras. Au fateor. Rõ Quid si agnosca¬
tis aliud uobis uideri quã ẽ. nunqͥd¬
nam fallimini: au Non. Rõ Potest
gͥ & falsum eẽ qͦd uidet᷑ e ñ falli cui
uidet᷑: au Potest. Rõ Confitendu est
ñ eum falli. qui falsa uidet: s eũ qͥ
assentit᷑ falsis: au Plane confitendũ.
Rõ Quid ipsũ falsũ. quare falsum ẽ

Expanded text:
 intellectum esse credam. R. Jam illud videamus. Si tibi quispiam istum parietem non esse parietem, sed arborem diceret, quid putares? A. Aut ejus sensum, aut meum falli, aut hoc nomine ab eo parietem vocari. R. Quid, si et illi species arboris in eo appareat, et tibi parietis? nonne poterit utrumque verum esse? A. Nullo modo; quia una eademque res, et arbor et paries esse non potest. Quamvis enim singulis nobis singula esse videantur, necesse est unum nostrum imaginationem falsam pati. R. Quid, si nec paries nec arbor est, et ambo fallimini? A. Potest id quidem. R. Hoc ergo unum superius praetermiseras. A. Fateor. R. Quid, si agnoscatis aliud vobis videri quam est? numquidnam fallimini? A. Non. R. Potest igitur et falsum esse quod videtur, et non falli cui videtur. A. Potest. R. Confitendum esn eum falli qui falsa videt, sed eum qui assentitur falsis. A. Plane confitendum. R. Quid ipsum falsum? quare falsum est?
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã ẽẽ potuisse: nͥ omĩa in ea definita
eẽnt & distributa: au Nichil aliud ha¬
beo qͦd dicã. Rõ Atsi ad eã ꝑtinet hoc of¬
ficiũ: ꝑ seipsam disciplina uera ẽ: Qs quã

Expanded text:
ciplinam esse potuisse, nisi omnia in ea definita ciplinam esse potuisse, nisi omnia in ea definita essent et distributa? A. Nihil aliud habeo quod dicam. R. At, si ad eam pertinet hoc officium, per seipsam disciplina vera est. Quisqua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut disciplina. & ut uera eẽt: que est
abs te suꝑuis a falsitate defensa. Quod
ñ de una grammatica mͥ licet con¬
cludere. s ꝓrsus de omĩb discipliniꝰ.
Nam dixisti uereq dixisti. nullã dis¬
ciplinam tͥ occurrere. in qua ñ diffi¬
niendi uis atq distribuendi id ipsũ
ut disciplina sit fecerit. At si eo uere
st̾ quo sunt disciplinȩ. negabit ne qͥs¬
piam ueritatẽ ipsam eẽꝑ quã om̃s
uere sunt discipline: aulꝰ rope ẽ om̃i¬
no ut assentiar. s illud me mouet qͣd
etiã rationẽ disputandi int̾ easdem
disciplinas numeramus. Qua re il¬
lam potius eẽ existimo ueritatẽ.: qua
& ista ipsa ratio uera ẽ. Rõ Optime
ac uigilantissime. s ñ negas ut opi¬
nor eo ueram ẽẽ quo disciplina ẽ. Au
Immo id ipsum ẽ. quod me mouet. Aa¬
uerti enĩ etiã ipsam disciplinã eẽ: & ob
hoc uerã dici. Rõ Qͥd gͦ. istã puta ᷤ alit̾ di ᷤ¬

Expanded text:
est, ut disciplina, et ut vera esset, quae est est, ut disciplina, et ut vera esset, quae est abs te superius a falsitate defensa. Quod non de una grammatica mihi licet concludere, sed prorsus de omnibus disciplinis. Nam dixisti, vereque dixisti, nullam disciplinam tibi occurrere, in qua non definiendi jus atque distribuendi idipsum, ut disciplina sit, fecerit. At, si eo verae sunt quo sunt disciplinae, negabitne quispiam, veritatem ipsam esse per quam omnes verae sunt disciplinae? A. Prope est omnino ut assentiar: sed illud me movet, quod etiam rationem disputandi inter easdem disciplinas numeramus. Quare illam potius existimo esse veritatem, qua et ista ipsa ratio vera est. R. Optime omnino ac vigilantissime: sed non negas, ut opinor, eo veram esse quo disciplina est. A. Imo idipsum est quod me movet. Adverti enim etiam disciplinam esse, et ob hoc veram dici. R. Quid ergo? istam putas aliter dis
Abbreviated transcription (Latin):
Rõ Quia uolo dicas mͥ: uñ sit uera diᷤ¬
ciplina grammatica. Inde enĩ ẽ uera:
unde disciplina ẽ. au Nescio qͥd tͥ re¬
spondeam. Rõ Nonne tͥ uidetur si
nichil in ea definitũ eẽt. nichil in gẽ¬
nera & partes distributum atq distia¬
ctum: nullomͦ disciplinã ẽẽ potuisse:
au Iam intelligo quid dicas. nec ulla
mͥ occurrit cuiusuis facies disciplinȩ.
in qua ñ diffinitiones ac diuisiones
& ratiocinationes. dum quicqͥd quȩ sit
declarat᷑. sine confusiõe partes suȩ cuiq red¬
duntur. dum nich p̾t̾ mittit᷑ ꝓpriũ.
nichil adnumerat᷑ alienũ. totu hoc ipsũ
qͦd disciplina dicitur egerint. Rõ Er¬
go et totum ipsum: quo uera đr. au ui¬
d eo conseqͥ. RõR esponde nunc: quȩ di ᷤ¬
ciplina contineat diffinionũ. diui¬
sionũ. particionũq rationes. Au Iam
supradictũ ẽ. hȩc disputandi reguł ꝯtine¬
ri. Rõ Grammatica gͥ eadẽ arte cieata

Expanded text:
R. Quia volo dicas mihi unde sit disR. Quia volo dicas mihi unde sit disciplina grammatica: inde enim vera est, unde disciplina est. A. Nescio quid tibi respondeam. R. Nonne tibi videtur, si nihil in ea definitum esset, et nihil in genera et partes distributum atque distinctum, eam nullo modo disciplinam esse potuisse? A. Jam intelligo quid dicas; nec ulla mihi occurrit cujusvis facies disciplinae, in qua non definitiones ac divisiones et ratiocinationes, dum quid quidque sit declaratur, dum sine confusione partium sua cuique redduntur, dum nihil praetermittitur proprium, nihil annumeratur alienum, totum hoc ipsum quo disciplina dicitur egerint. R. Ergo et totum ipsum quo vera dicitur. A. Video consequi. 21. R. Responde nunc quae disciplina contineat definitionum, divisionum, partitionumque rationes. A. Jam superius dictum est haec disputandi regulis contineri. R. Grammatica igitur eadem arte creata
Abbreviated transcription (Latin):
nolebat nos credere q̃ docebat &e nosse:
AuImino uehem̃ter ut nossemꝰ insta¬
bat. RõNũqͥd aliq̃n institit. ut deda¬
lum uolasse crederemꝰ :Au Hoc qͥdem
nunquã. s plane nͥ teneremꝰ fabulam:
uix nos posse aliqͥd manib tenere fa¬
ciebat. R̃õ Tu gͦ negas uerũ eẽ. qͦd ista
fabula sit. & quod ita sit dedalus dif¬
famatus: au hoc ñ nego uerũ eẽ. Rõ
Non negas te gͦ didicisse uerũ: cum
ista didiceris: Nam si uolasse dedalu
uerũ eẽtta hoc pueri ꝓ ficta fabula
acciꝑent atq redderent. eo ipso falsa
retinerent. quo uera eent illa quȩ red¬
derent. Hinc enim extitit illud qͦd
suꝑius mirabam᷑ de uolatu dedali ue¬
re fabulam eẽ ñ potuisse: nͥ dedalum
uolasse falsũ eẽt. au Iam teneo istud:s
quid ex eo ꝓficiamꝰ expecto. Rõ Quid
nisi ñ eẽ falsam illam rationem: qua col¬
legimus disciplinã nͥ uera doceat. disci¬
plinam eẽ ñ posse: auEt hoc qͥd ad rẽ

Expanded text:
nolebat nos credere quae docebat, et nosse? nolebat nos credere quae docebat, et nosse? A. Imo vehementer ut nossemus instabat. R. Numquid aliquando institit ut Daedalum volasse crederemus? A. Hoc quidem nunquam. Sed plane nisi teneremus fabulam, vix nos posse aliquid manibus tenere faciebat. R. Tu ergo negas verum esse quod ista fabula sit, et quod ita sit Daedalus diffamatus? A. Hoc non nego verum esse. R. Non negas ergo te didicisse verum, cum ista didiceris. Nam si volasse Daedalum verum est, et hoc pueri pro ficta fabula acciperent atque redderent, eo ipso falsa retinerent, quo vera essent illa quae redderent. Hinc enim exstitit illud quod superius mirabamur, de volatu Daedali veram fabulam esse non potuisse, nisi Daedalum volasse falsum esset. A. Jam teneo istud; sed quid ex eo proficiamus exspecto. R. Quid, nisi non esse falsam illam rationem, qua collegimus disciplinam, nisi vera doceat, disciplinam esse non posse? A. Et hoc quid ad rem?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessionis necessitatẽ. cogit᷑ humane
linguȩ omĩa etiã figm̃ta colligere: qͦ
memorie litterisq mandata sunt:
non ea falsa faciens: sed de his ueram
quandam docens. asserensq rationẽ.
Rõ Recte. Sane nichil nunc euro. utrũ
abs te bene ista definita atq distin¬
cta sint: s illud quero. utrũ hoc ita
ẽẽ ipsa graminatica. an uͦ illa discipli¬
na disputationis ostendat. Au Non
ne ego ium ꝑiciamq definiendi qua
nunc ego ista separare conatus sum. diᷤ¬
putatorie arti tribui: R Quid ipsa gͣm¬
matica. ñne si uera ẽ. eo uera ẽ. quo dis¬
ciplina ẽ: Disciplina enim a discen¬
do dicta ẽ. Nemo aut̃e quȩ tenet ac
didicit: nescire dici potest. Et nemo
scit falsa. Ergo omĩs uera ẽ disciplina.
au Non uideo qͥdem. qͥd in ista ratiun¬
cula temere concedat᷑. Mouet me tam̃:
ne ꝑ istam cuipiam uideat᷑ etiã illas
fabulas ueras eẽ. Nam &e has didicimꝰ:
&e tenemꝰ. Rõ Nũqͥdnã magister nr̃

Expanded text:
onis necessitate cogitur humanae linguae omnia etiam figmenta colligere, quae memoriae litterisque mandata sunt, non ea falsa faciens, sed de his veram quamdam docens asserensque rationem. R. Recte sane: nihil nunc curo, utrum abs te ista bene definita atque distincta sint; sed illud quaero, utrum hoc ita esse ipsa grammatica, an vero illa disciplina disputationis ostendat. A. Non nego vim peritiamque definiendi, qua nunc ego ista separare conatus sum, disputatoriae arti tribui. 20. R. Quid ipsa grammatica? nonne si vera est, eo vera est quo disciplina est? Disciplina enim a discendo dicta est: nemo autem quae didicit ac tenet, nescire dici potest; et nemo scit falsa. Omnis ergo vera est disciplina. A. Non video quidem quid in ista ratiuncula temere concedatur. Movet me tamen ne per istam cuipiam videatur etiam illas fabulas veras esse; nam et has discimus et tenemus. R. Numquidnam magister noster
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ falsus hector falsa andromacha.
falsus hercules. & alia innumera:
Aut unde uera pictura eẽt. si falsus
equus ñ eẽt: Unde in specło uera.
hominis imago: si ñ falsus homo:
Qua re si quibdam ut uerũ aliqͥd
sint. ꝓdest ut sint aliqͥd falsum: cur
tantoꝑe falsitates formidamꝰ. et pro
magno bono appetimꝰ ueritatẽ: au.
Nescio & multũ miror: nͥ quia in ex¬
emplis istis nichil imitatione di¬
gnum uideo. Non enĩ tanquã istri¬
ones aut de speculis queq relucentia.
aut tanquã mironis bucula ex ere.
ita etiã nos ut in nr̃o qͦdam habitu
ueri sumꝰ ad alienũ habitũ adumbra¬
ti atq assimilati. & ob hoc falsi eẽ de¬
bemus: s illud uerũ querere. qͦd ñ qͣsi
bifronti ratione sibiq adu̾santi. ut
ex alia parte uerũ sit. ex alia falsũ sit.

Expanded text:
esse falsus Hector, falsa Andromache, esse falsus Hector, falsa Andromache, falsus Hercules, et alia innumera? aut unde vera pictura esset, si falsus equus non esset? unde in speculo vera hominis imago, si non falsus homo? Quare, si quibusdam, ut verum aliquid sint, prodest ut sint aliquid falsum; cur tantopere falsitates formidamus, et pro magno bono appetimus veritatem? A. Nescio, et multum miror, nisi quia in exemplis istis nihil imitatione dignum video. Non enim tanquam histriones, aut de speculis quaeque relucentia, aut tanquam Myronis buculae ex aere, ita etiam nos ut in nostro quodam habitu veri simus, ad alienum habitum adumbrati atque assimilati, et ob hoc falsi esse debemus; sed illud verum quaerere, quod non quasi bifronte ratione sibique adversanti, ut ex aliqua pa