comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
De lib̾ationis officiũ p̃cipitur: seu etiã comm̃datur cum ꝑsapi¬
entem dictt᷑. Om̃ia fac cum consilio: & in et̾num non penttebis.
Quis aũ non uideat hoꝵ officia uere utiq deuotiom quã sint
necessaria. Quis enĩ unqm intime ⁊ deuote orare potuit: sim
tam suam circũspicere. discutere dispon̾e postposuit. Quotiens
gͥ necessitas urget deuote orationi uehem̃tius incombere. opor¬
tet nosad circũ spectionis ⁊ discretionis. seu etiã delib̾ationis offi¬
cia recur rere: et eiꝰmodi studiosis nego sq meditationib ani¬
mum nr̃m ad deuotionem in flãmare. et hoc ẽ damelem socioꝵ¬
ꝙ suoꝵ suffragia in orationis sue usũ a ascere. Damel itaq qͣsi
ad domꝰ sue penetralia recurrit ⁊ ad orõnis sue negotia ꝑfectĩ ex¬
plenda uelut cooꝑatores querit. quando instante iam orationis
temꝑe seu etiã urgente necessitatis articło deuota mens solttam.

Expanded text:
Deliberationis officium praecipitur, seu etiam commendatur cum per sapiDeliberationis officium praecipitur, seu etiam commendatur cum per sapientem dicitur: Omnia fac cum consilio, et in aeternum non poenitebis . Quis autem non videat horum officia verae utique devotioni quam sint necessaria? Quis enim unquam intime et devote orare potuit, si vitam suam circumspicere, discutere, disponere postposuit? Quoties igitur necessitas urget devotae orationi vehementius incumbere, oportet nos ad circumspectionis, et discretionis, seu etiam deliberationis officia recurrere, et ejusmodi studiis negotiosisque meditationibus animum nostrum ad devotionem inflammare, et hoc est Danielem sociorum suorum suffragia in orationis suae usum asciscere. Daniel itaque quasi ad domus suae penetralia recurrit, et ad orationis suae negotia perfectius explenda velut cooperatores quaerit, quando, instante jam orationis tempore, seu etiam urgentis necessitatis articulo, devota mens solitam
Abbreviated transcription (Latin):
secernere: ut sciamꝰ ꝓ quib debeamꝰ dño supplicare. seu etiam gr̃as
agere. Cõgnitis autẽ seu bonis. seu malis nr̃is: restat adhuc ꝓuida
deliberatione ꝑquirere. qua occupatione uł sollicitudine possimꝰ.
et ꝓ p̃teritis malis satisfacere. et de p̃centib explicare. et de futuris
dum in consid̾ationem adducere: discretionis ẽ. in his om̃ib iudicium
facere: delib̾ationis aũ consilium querere ⁊ inuenire. Circuispec¬
tio dicit. Recogitabo tͥ om̃s annos ineos. in amaritudine aĩe mee.
Discretio fatetur. feci iudicium ⁊ iusticiam. Delib̾atioloquitur.
Quid retribuam dño. ꝓ om̃ib que retribuit mͥ. Ad circũspectio¬
nis studiũ reuocatur tui dicit᷑. Leua incircuitu ocłos tuos ⁊ uide.
ubi nc̃ ꝓstrata sis meretrix. Addiscretionis exam̃ animare nos
uoluit qui dixit. Si nos ipsos iudicaremꝰ. non utiq iudicaremur.

Expanded text:
secernere, ut sciamus pro quibus debeamus Domino supplicare, seu etiam gratias secernere, ut sciamus pro quibus debeamus Domino supplicare, seu etiam gratias agere? Cognitis autem seu bonis, seu malis nostris, restat adhuc provida deliberatione perquirere qua occupatione vel sollicitudine possimus, et pro praeteritis malis satisfacere, et de praesentibus se explicare, et de futuris morum nostrorum modum in considerationem adducere; discretionis est in omnibus judicium facere; deliberatio autem consilium quaerere, et invenire. Circumspectio dicit: Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae meae . Discretio fatetur: Feci judicium et justitiam . Deliberatio loquitur: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Ad circumspectionis studium revocatur, cui dicitur: Leva in circuitu oculos tuos , et vide tunc ubi prostrata sis, meretrix. Ad discretionis examen animare nos voluit, qui dixit: Si nos ipsos dijudicaremus, non utique judicaremur .
Abbreviated transcription (Latin):
ed uideamꝰ quid post hec daniel fecerit. uł quid de eo
scͥptum sit. Et ingressus ẽ domũ suam: ananieq
misahel ⁊ azarie sociis suis indicauit negotiũ ut q̃¬
rerẽt miscłiam a facie dei celi suꝑ satram̃to isto:
et ñ ꝑirent damel et socii eiꝰ cum cet̾is sapientib babylonis.
Ptres istos danielis socios induuduos et comites inseꝑabiles.
crtũspectionem. discretionem. deliberationem. intelligimus:
sine quib uere deuotionis officium utło mͦ posse expleri co¬
tidrano exꝑim̃to ꝓbamꝰ. Si enĩ intime ⁊ deuote orare uolumꝰ.
pͥmum ẽ. ut uitam nr̃am circũspiciamꝰ. Uideamꝰ quib studi¬
is uł exertitiis occupari ꝯsueuimus. ilł quib adhũc occupati
sumꝰ. uł quale ꝓpositum inhis defuturo habemꝰ. Sed qͥd ista uiuat in
considerationem adducere. nͥ eadem sollicitudine satagamꝰ singula
queq forti examinatione discutere. et bona a malis uigili sagatitate

Expanded text:
ed videamus quid post haec Daniel fecerit, vel quid de eo scriptum sit: Et ingressus domum suam, Ananiae, Misaeli, Azariae sociis suis indicavit negotium, ut quaererent miseriet non perirent Daniel, et socii ejus, cum caeteris sapientibus Babylonis . Per tres istos, Danielis socios individuos, et comites inseparabiles, circumspectionem, discretionem, deliberationem intelligimus, sine quibus verae devotionis officium nullo modo posse expleri quotidiano experimento probamus. Si enim intime et devote orare volumus, primum est ut vitam nostram circumspiciamus. Videamus quibus studiis vel exercitiis occupari consuevimus, vel quibus adhuc occupari sumus, vel quale propositum in his de futuro habemus. Sed quid ista juvat in considerationem adducere, nisi eadem sollicitudine satagamus singula quaeque forti examinatione discernere, et bona a malis vigili sagacitate
Abbreviated transcription (Latin):
iis. Quid ergo mirum: si iacob in huiꝰ modi sꝑonse amore flagrabat si tas
ignis. si tante dilectionis flammas temꝑare non poterat: Oqͣntũ amabat
o qͣlit̾ in eiꝰ amore flagrabat. qͥ aixit. Super sał. & oẽm pulchritutiem
ailexi sapientiam. Nichil enim hac ut diximꝰ sapientia ardentius
ailigitur. nil dulcius possi det᷑. Hinc est: q sapientes uolunt esse.
omines. pauci tamen ad modum: esse sapientes possunt:¬

Expanded text:
illius . Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis illius . Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis ignis, si tantae dilectionis flammas temperare non poterat? O quantum amabat, o qualiter in ejus amore flagrabat, qui dixit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam! Nihil enim hac, ut diximus, sapientia, ardentius diligitur, nil dulcius possidetur. Hinc est enim quod sapientes omnes esse volunt, pauci tamen admodum sapientes ess
Abbreviated transcription (Latin):
stiudium sapientie. lya desulerium iusticie. S scimꝰ iacob seꝑtẽ annuis
pro rachel seruisse. & tamen uidebant᷑ ei dies pauci: ꝑre amioris magni¬
tudine. Quid miraris : Sccłm magnitudinem pulchritudinis erat ma¬
gnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientie aliquid temptare uo¬
luero: minꝰ erit qͣntũ cumq adixero. Quid enim sapientia arddentiꝰ adiligitꝰ
auieiꝰ possidetur:. Etꝰ decor oẽm suꝑerat pulchrituilinem: eꝰ ałoor omnẽ
excedit suauitatem. Est enim ut ait quidam: speciosior sole. & suꝑ oẽm
stellarum dispositionem. luci compata: inuenit᷑ prior. Iui enim suctedit
nox. sapientiam autẽ: non uincit malicia. Actigit ergo a fine usq aã finẽ
fortiter & disponit omĩa suauit̾. Hanc amaui inquit &s exquisiui auuien
tute mea & quesiui sponsam mͥ eam assumere & amator factus sũ forme

Expanded text:
studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel servisse, et tamen videbantur ei dies pauci, prae amoris magnitudine. Quid miraris? Secundum magnitudinem pulchritudinis erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientiae aliquid tentare voluero, minus erit quantumcunque dixero. Quid enim sapientia ardentius diligitur, dulcius possidetur? Ejus decor omnem superat pulchritudinem, ejus dulcor omnem excedit suavitatem. Est enim, ut ait quidam, speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem: Luci comparata, invenitur prior . Illi enim succedit nox, sapientiam autem non vincit malitia: Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suavit eam assumere, et amator factus sum formae
Abbreviated transcription (Latin):
etua Min adolescentulus: in mentis excessu. audi¬
ant adolescentuli sermonem de alolescente. Eiuigilent
min iste: multi nouerunt. Alii: ꝑscientiam ali
ꝑ expientiam. Qui ꝑ doctruam nouerunt: auliant
patienter. Qui ꝑ exꝑientiam dilicerunt: auadiant
libenter. Qui enim experientie magisterio semel eum nosse potuit:
fideliter loquor. sermo dde eo quamuis prolixꝰ illum saciare non po¬
terit. Sed quis de eo digne loqui sufficiet: Est enim spetiosus forma
pre filiis omnib iacob. & qualem rachel generare decuit. Nam lya
quidem: quamuis plures: pulebriores tamen liberos habere non po¬
tuit. Duas namq ut legitis uxores iacob habuisse oognoscit᷑. Una
lya altera rachel dicebatur. lya fecundior. rachel: formosior. lya: se¬
cunda ẜ lipꝑa. Rachel fere sterilis. s forma singularis. Sed nunc que
sinit iste due uxores iacob uideamꝰ. ut qui sint earum filii: facilius
intelligamꝰ. Nachel. doctrina ueritatis. lya: lisciplina uirtutis. Rache

Expanded text:
enjamin adolescentulus in mentis excessu . Audiant adolescentuli sermonem de adolescente, evigilent amin iste, multi noverunt, alii per scientiam, alii per experientiam. Qui per doctrinam noverunt audiant patienter; qui per experientiam didicerunt, audiant libenter. Qui enim eum experientiae magisterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, illum satiare non poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiat? Est enim speciosus forma prae omnibus filiis Jacob, et qualem Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamen liberos habere non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fere sterilis, sed forma singularis. Sed jam, quae sint istae duae uxores Jacob, videamus, ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel, doctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel,
Abbreviated transcription (Latin):
liter plura nescio qͣm scio: quia gͥ timor ceceris affectib latꝰ ilistu¬
c̃itur. recde ruben frẽm cõꝑatõe imꝑio maior eẽ ꝑhibetur. ꝙ ne cres¬
cat. a pr̃e suo ꝑhibet᷑. S eo iulelicet temꝑe quo sicut aqua cliffuisus
erat q̃ndo iam prĩs cubile ascenderat. stratũq eiꝰ iam macłauerat

Expanded text:
liter plura nescio quam scio? Quia igitur timor caeteris affectibus latius diffuliter plura nescio quam scio? Quia igitur timor caeteris affectibus latius diffunditur, recte Ruben fratrum comparatione imperio major esse perhibetur. Et ne crescat a patre suo prohibetur, sed eo videlicet tempore quo sicut aqua diffusus erat, quando jam patris cubile ascenderat, stratumque ejus jam maculaverat:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que debemꝰ diligere. qͣm que audeamꝰ sꝑare. S constat nichilomi¬
nus coprosiorem eẽ materiam sꝑandi qͣm gaudendi: qͥa habita de qͥb
gaulemꝰ pauca sunt ail ea que habenda sꝑamꝰ Iudas itaq & zabulon
mꝑii sui magnitudine ceteros frẽs untunt. uerumptamen ad men¬
suram ruben exteusere se minime possunt. Om̃s itaq ruben autecedit
quia ceteros preuios post se longe relinquit. Om̃a enĩ que constat
homines amare. sperare. odlisse.ꝓ quib gaudere & dlolere solent. solent¬
tot timoris acasiones dlare potest. Multũ itaq regniĩ suũ ruben iste di¬
iatat. s iures ei administrat ñ solũ mustiplicitas occultoꝵ. setiã mu¬
tabilitas apparentiũ. De qͦ enim securꝰ esse possum. qͥ nal habeo qͣti paẽ
n possũ: Quando hic ad scĩe certinidinẽ ꝑtingendo qui iniume rabi¬

Expanded text:
sunt quae debemus diligere, quam quae audeamus sperare. Sed constat nihilomisunt quae debemus diligere, quam quae audeamus sperare. Sed constat nihilominus copiosiorem esse materiam sperandi quam gaudendi, quia habita de quibus gaudemus pauca sunt ad ea quae habenda speramus. Judas itaque et Zabulon imperii sui magnitudine caeteros fratres vincunt, verumtamen ad mensuram Ruben extendere se minime possunt. Omnes itaque Ruben antecedit, qui caeteros primus longe post se relinquit. Omnia enim quae constat homines amare, sperare, odisse, pro quibus dolere, vel gaudere solent, tot timoris occasiones dare potest. Multum itaque regnum suum Ruben iste dilatat, sed vires ei administrat, non solum multiplicitas occultorum, sed etiam mutabilitas apparentium. De quo enim securus esse possum, qui nil habeo quod perdere non possum? Quando hic ad scientiae certitudinem pertingo, qui innumerabi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ conspectum: leuy ceclit. quia suꝑueniente tumore: spes cacdit. Ail eiꝰ
imꝑuim: seꝑe uidas celit: ⁊ abulon acceilit. quia cogente timore. sepe
caritas refrigescit. odiũ exͣgit. Ad nutũ eiꝰ ysachar egredit᷑. & symeon
ingredit᷑ quia sub intͣnte timore : sepe & gaudiũ excludit᷑ & d̃olor ad¬
mitit᷑. uidimꝰ quomͦ ruben qͣndoq fr̃ib suis etiam imꝑare consueuit.
iuleamꝰ quomͦ imꝑiũ suũ ꝑre ceteris latiꝰ extenilit. Cerce alia sunt
que amamꝰ alia que odio habemꝰ. S ꝓutͥsꝙ timere solemꝰ. dũ sepe ista a¬
mutere: illa formidamꝰ incurrere. diuidunt itaq nudas & r̃abulon int̾
se regnum. s ruben se extendit ad totũ. qͥa uerꝰ amor: ad sola bona.
rabulon in partis sue sortem frẽm suũ admitat symeonẽ. ꝓaduersis
siquidem. dolemus. S ñ ꝑ omĩb: qͥa ñ omĩa sustiuemꝰ. Leuy qͣm iudas
imꝑio est minor. multo tñ qͣm ysachar est maior imꝑio. Plura enĩ

Expanded text:
ejus conspectum Levi cedit, quia superveniente timore spes cadit, ad ejus imperium saepe Judas secedit. Zabulon accedit quia, cogente timore, saepe charitas refrigescit, odium exsurgit. Ad nutum ipsius Issachar egreditur, et Simeon ingreditmittitur. Vidimus quomodo Ruben quandoque fratribus suis etiam imperare consuevit, videamus quomodo imperium suum prae caeteris latius extendit. Certe alia sunt quae amamus, alia sunt quae odio habemus, sed pro utrisque timere solemus, dum saepe ista amittere, illa formidamus incurrere. Dividunt itaque Judas, et Zabulon inter se regnum, sed Ruben se extendit ad totum, quia verus amor ad sola bona, Zabulon in partis suae partem fratrem suum admittit Simeonem. Pro adversis siquidem dolemus, sed non pro omnibus, quia non omnia sustinemus. Levi quam Judas imperio est minor, multo tamen quam Issachar imperio est major. Plura enim
Abbreviated transcription (Latin):
uult magnũ illua mirałm uidere. situt illi inuti aerecti. aa lauden
quudem lei. qͣmuis ael nullam utilitatẽ sui. Fit gͦ in iortlane tantum
iaescensione eoꝵ. in descensione descendentium. in humiliatione
humiliantium tam celebre fcm̃ a. celeste miraculum. Qnto gͦ maior
es: humilia te in omnib. & tenes ripas i ort̾anis dignus cũi ior aauiꝰ

Expanded text:
vult magnum illud miraculum videre, non sicut illi inviti dejecti, ad laudem vult magnum illud miraculum videre, non sicut illi inviti dejecti, ad laudem quidem Dei, quamvis ad nullam utilitatem sui. Fit ergo in Jordane tantum in descensione eorum, in descensione descendentium, in humiliatione humiliantium tam celebre factum et coeleste miraculum. Quanto ergo major es, humilia te in omnibus, et tenes ripas Jordanis: dignus cui Jordanis c
Abbreviated transcription (Latin):
ire &. aq̃ altiora ascendere &s illiua irudem primũ cohibere udelicet excessum.
u si ti magnum ñ tñ mirum. s ad montana cuisũ reflectere mirabile
spectatulum & spoctabile miraculũ. Omnino & abste alubio aliua est e¬
morem sui temꝑare. & aluid ẽ suspendere atq defle ctere. aliud ẽ molat
amor sui & aliud magnꝰ contemptꝰ sui. Puto non sine causa ñ nisi
in iordane celebratum est tale miraculum: qͦd interpretat᷑ descensio
eoꝵ ess que ẽ uta ddescensio nisi cordis humiliatio: helquoꝵ eoꝵ ñ nͥps
ñ est in ip̃is quilem ẽ. s eoꝵ quodam mͦ ñ ẽ quia ip̃is ñ proslest. Cpy¬
ret g̾ ut spontanea sit. ut eis ꝑrosit: & eoꝵ ueraciter dici possit᷑
NIum quia sponte descendisse uel in hoc quitq̃m profecise crecluntur
de nuib legitur. tleiecisti eos lum alleuarent᷑: Oportet g̃ ab omni
mentis elatione descenlere & humiliari spontanea uoluntate qui

Expanded text:
ire et ad altiora ascendere. Et illud quidem primum, cohibere videlicet excessum ire et ad altiora ascendere. Et illud quidem primum, cohibere videlicet excessum etsi magnum, non tamen mirum; sed ad montana cursum reflectere, mirabile spectaculum et spectabile miraculum. Omnino et absque dubio aliud est amorem sui temperare, et aliud est suspendere atque deflectere. Aliud est moderatus amor sui, et aliud magnus contemptus sui. Puto non sine causa nonnisi in Jordane celebratum est tale miraculum, quod interpretatur descensio eorum. Sed quae est ista descensio nisi cordis humiliatio? Vel quorum eorum, ninon est, in ipsis quidem est, sed eorum quodammodo non est; quia ipsis non prodest. Oportet ergo ut spontanea sit, ut eis prosit, et eorum veraciter dici possit. Nunquid sponte descendisse, vel in hoc quidquam profecisse ereduntur de quibus legitur: Dejecisti eos dum allevarentur? Oportet ergo ab omni mentis elatione descendere, et humiliari spontanea voluntate qui
Abbreviated transcription (Latin):
malitie frigꝰ & nimios concupiscentie estꝰ sibi ip̃i uilescere. & qͣmuis muita
infirmitatem suã raognoscere. & a sua de se estimatione ñ modicũ detumescere.
Quis queso tam immane desipiat gui sibiip̃i int̾ scelera ⁊ flagicia qͣnidloq
ñ lispliceat. S illud magnum erit si in tempore messis & inter uirtutum
successus possit iordanis undas intra aluei sui ripas includere. & amoris
priuati impetum intra modestie metas cohibere. Magnũ erit siñ erumpat
ad illicita: uł effluat aclinutilia. Magnum erit si nͨ sẽ ip̃m diligit nͥ qͣntum
conuenit uel expecdit. Iorlanis autẽ inquit scriptura ripas aluei sui tp̃r mes-¬
sis impleuerat. Impleuerat inquit ñ excesserat. Noxium gͦ ut ꝑuto ñ erit
postmolum mereatur & magnum illud stupendũ miraculum uidẽ.
iordanẽ uidelicet pͥmo qͥdem cͦsum fig̾e̾. deide intumescere. tandem retro

Expanded text:
malitiae frigus et nimios concupiscentiae aestus sibi ipsi vilescere, et, quamvis invita, malitiae frigus et nimios concupiscentiae aestus sibi ipsi vilescere, et, quamvis invita, infirmitatem suam recognoscere, et a sua de se aestimatione non modicum detumescere. Quis, quaeso, tam immane desipiat, qui sibi ipsi inter scelera et flagitia quandoque non displiceat? Sed illud magnum erit, si in tempore messis, et inter virtutum successus possit Jordanis undas intra alvei sui ripas includere, et amoris privati impetum intra modestiae metas cohibere. Magnum erit si non erumpat ad illicita, vel effluat ad inutilia. Magnum erit si nec seipsum diligit nisi quantum convenit, vel expedit. Jordanis autem, inquit Scriptura, ripas alvei sui tempore messis impleverat . Impleverat inquit, non excesserat. Noxium ergo, ut puto, non erit m mereatur etiam magnum illud et stupendum miraculum videre, Jordanem videlicet primo quidem cursum figere, deinde intumescere, tandem retro
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd cetulit in t̾ram bonam ꝓducere fle se fructũ aliud tricesimum. aliu
exagesimum. aliud centesimum. solet ni mirum eotemꝑe iordanis unda
altiꝰ intumescere. & ut ẽ humani animi magna de se estimare. magirũ se aliq̃
credere. cũ uiderit se mł̃tũ fructũ facere. & ail maturitatis messem ꝑuenire.
T̃unc nͨ mirum quo maiora de se pp̃o estimat. eo maiori dilectione dignũ se
ẽẽ milicat. magnumq ẽ ualde siñ usꝙ ad suꝑfluitatis in ima effluat. & iuste
equitats metas humilitatis ꝙ ripas ñ excedat. Qnͣtũ gͦ putas qͣm magñ
miracłm estimas tibi ip̃i iulescere. tibi ip̃i magis magisq displicere. eo pre¬
apue tẽpore cũ incipis ueratit᷑ magnꝰ ẽẽ magnusq omnib apparere: Solent
sane s neq hoc mirum ẽ tẽpore glatialis frigoris seu etiã estiui feruoris
siccitate. iordanis aque minui atq decrescere. & qͣmlibet elata mens int̾

Expanded text:
quod cecidit in terram bonam producere de se fructum, aliud tricesimum, aliud quod cecidit in terram bonam producere de se fructum, aliud tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum, solet nimirum eo tempore Jordanis unda altius intumescere, et ut est humani animi, magna de se aestimare, magnum se aliquem credere, cum viderit se multum fructum facere, et ad maturitatis messem pervenire. Tunc, non mirum, quo majora de seipso aestimat, eo majori dilectione dignum se esse judicat, magnumque est valde si non usque ad superfluitatis in ima effluat, et justae aequitatis metas utilitatisque ripas non excedat. Quantum ergo putas, quam magnum miraculum existimas tibi ipsi vilescere, tibi ipsi magis magisque displicere, eo praecipue tempore, cum incipis veraciter magnus esse, magnusque omnibus apparere? Solent sane, sed neque hoc mirum est, tempore glacialis frigoris, seu etiam aestivi fervoris siccitate Jordanis aquae minui atque decrescere: et quamlibet elata mens, inter
Abbreviated transcription (Latin):
felix anima que digna es ꝓ qua dignat᷑ dñs tam gͣnde mirađm xii
facere. cuiliceat tale spectacłm uidere. aquas que inferiores sunt
& quelibet desiderioꝵ fluenta que adima tendunt alecurrere. attꝑ defie
aquas que desuꝑ ueniunt desideria que de sursũ sunt in una mole
consistere ita ut ueraciter possit psallere. Nnã petis a dño hãc regqͥram
ut in habitẽ indomo diñ omnib aieb uite mee. O infelix anima q̃ tardaᷤᷤ
q̃ ñ festinas q̃ ml̃tũ ñ hanelas currere & uidere. mirari & obstupescere fluen-¬
ta iordanis primo cursum figere. & in uno loco stare. & in uno eternitatis
lesiderio immobilider inherere. post ea in inferiorib penitus deficere. & in su¬
periorib paulatim crescere. Quid putas obsecro miraculi. qͥd ẽe ꝓiligii iord̾a¬
nem retro agi. & tm̃ fluminis impetũ in suꝑiora reuerti. presertĩ si tẽpore
messis fui̾t quo solet implere ripas aluei sui: Cum enĩ ceperit semen illucd

Expanded text:
felix anima quae digna es pro qua dignatur Dominus tam grande miraculum facere; cui liceat tale spectaculum videre, aquas quae inferiores sunt, et quaelibet desideriorum fluenta quae ad ima tendunt decurrere, atque deficere aquas quae desuper veniunt, desideria quae desursum sunt in una mole consistere, ita ut veraciter possit psallere: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . O infelix anima quae tardas, quae non festinas, quae multum non anhelas currere et videre mirari, et obstupescere fluenta Jordanis primo cursum figere, in uno loco stare; et in uno aeternitatis desiderio immobiliter inhaerere, postea in inferioribus penitus deficere, et in superioribus paulatim crescere. Quid putas, obsecro, miraculi, quid esse prodigii Jordanem retroagi, et tantum fluminis impetum in superiora reverti, praesertim si tempore messis fiat, quo solet implere ripas alvei sui? Cum enim coeperit semen illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quib eũ trepidare cogit.  si ñ sua suoꝵ saltim infirmitas subilitoꝵ
& quis ñ uicdeat qͣm sit difficile: immo qͣm pene impossibile uiste
formiclinis metam nũ qͣm excelere: Inde fit seꝑe. ut qͣnto quis pru
dentior. tanto inueniat᷑ & sollicittor. & qͣnto quisq nouit ꝑspicatiꝰ
arcustantium ꝑiłoꝵ casus anciꝑites prospicere: tanco cogit᷑ tinide
sollicitutlinis sue habenas multipliciꝰ relaxare. De qͦ: & illud conuenien¬
cer intlłigit᷑. qͦd ad ruben ꝑ iacob dicit᷑. Effusus es .s.a. nͥ .c. Solet enim¬

Expanded text:
pro quibus eum trepidare cogit et si non sua, suorum saltem infirmitas subjectorum? pro quibus eum trepidare cogit et si non sua, suorum saltem infirmitas subjectorum? Et quis non videat quam sit difficile, imo quam pene impossibile justae formidinis metas nunqentior, tanto inveniatur et sollicitior; et quanto quisque novit perspicacius circumstantium periculorum casus ancipites prospicere, tanto cogitur timidae sollicitudinis suae habenas multiplicius relaxare. De quo et illud convenienter intelligitur quod a Ruben per Jacob dicitur: Effusus es sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uob aut̃ modis hic filiꝰ ecͥtatis mensuram seꝑe suꝑgreditur
aut qͥa cirra unum aliquid nimnis excenit᷑ aut quia aclin¬
numera uł etiam mutilia passim dilatat᷑. Quis uiclam ne¬
get post ꝓditõis scelus iure timere debuisse: S illua ieo qͥs non
uideat suꝑͣ omĩa execrabile fuisse: qͣd cdum isuo timore mocdum
seruare noluit uel nesciuit. semetip̃m cdesꝑancdo malum qͦd corti¬
gere potuit detestabiliore exitu qͣm exordio cumulauit. S illa i¬
moris nimietas que ꝑassim ad rerũ młtiplicia effundit facilius
decipit. perfectis eteni uiris qͣndoq subreꝑit. quis namq prelatoꝵ
qͣnilibet ꝑfectꝰ dum subiectis suis uite necessaria ꝓuidet ita sollici¬
tudlinis sue curas temꝑat: lit ꝓ auluiersis rerum casib nũqͣm plus
iusto formidet : ꝑtinet autẽ aił ruben tunc tantũ timor huiꝰmodi
rare sufficiat om̃s ancipites incõmodoꝵ casus. hinc inde sigentiũ

Expanded text:
uobus autem modis hic filius aequitatis mensuram saepe supergreditur, aut quia circa unum aliquid minus extenditur, aut quia ad innumera, vel etiam inutilia passim dilatatur. Quis neget Judam post proditionis scelus jure timere debuisse? Sed illud in eo quis non videat supra omnia exsecrabile fuisse, quod, dum in suo timore modum servare noluit vel nescivit, semetipsum desperando malum quod corrigere potuit, detestabiliori exitu quam exordio cumulavit? Sed illa timoris nimietas quae se passim ad multiplicia rerum effundit facilius decipit: perfectis etenim viris quandoque subrepit. Quis namque praelatorum quamlibet perfectus dum subjectis suis vitae necessaria providet, ita sollicitudinis suae curas temperet, ut pro adversis rerum casibus nunquam plus justo formidet? Pertinet autem ad Ruben tunc tantum timor hujusmodirare sufficiat omnes ancipites incommodorum casus hinc indeque surgentium,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo sũt ñ solũ ordinati: s etiã moderati. Seꝑe namq cũ
discretionis moderam̃ excetlunt: iurtutis nom̃ amittunt.
S hoc fortassis: meliꝰ per exemplum ostendimꝰ. quaꝑt̾ de ip̃o frũm
pͥmogenito eremplũ sumamꝰ. Certe si timo ĩmocleratꝰ ꝑicłosus ñ eẽt
iacob ad ruben loquens minime dixiss. Effusus es sicut aqua. ñ cree¬
cas. quia ascendisti cubile ꝑatris tui. & maculasti stratũ enis. Si per
riben debemꝰ cedia tũ timorem intelligere. cur queso iubet eũ iacob
non crescere nͥ qͥa malĩ ĩ qͣmlibet ordiato timiore modũ eqͥtatis
excelere

Expanded text:
ndo sunt non solum ordinati, sed etiam moderati. Saepe namque cum discretionis moderamen excedunt, virtutis nomen amittunt. Sed hoc fortassis melius per exemplum ostendemus, si de ipso fratrum primogenito exempla sumamus. Certe si timor immoderatus periculosus non esset, Jacob ad Ruben loquens minime dixisset: Effusus es sicut aqua; non crescas, quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus . Si per Ruben debemus ordinatum timorem intelligere, cur, quaeso, jubet eum Jacob non crescere, nisi quia malum est in quolibet ordinato timore modum aequitatis excedere
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia sp̃ualis. hec aqua tune in uinum tiuq uertitur. qͣndo
aspirante deo per exterioris scientie scalam ad miusibiliũ intelligñ¬
tiam subleuatur. qͣndo in uisibilia dei .a . cͦ. ꝑ.e. q̃. f.s. ĩ .ꝯ. hec aqua:¬
cuiq eo ampliꝰ habundat quo eiꝰ animꝰ in exc̾ioꝵ scientia copiosiꝰ se
ailatat. hec utu aqua qͣnto uberiꝰ excrescit dum omĩa caute circumi¬
spiat: tanto qͦ procul dubio formidolose sollicitudinis filuam deu¬
siorem gignit & latiꝰ exꝑandit. unde recte hic dicit᷑. Effusus es .s. a: ñ
crescas. Cauendũ itaq siue oꝑe. cum mundane scientie aqua habun¬
dat: ne multipliciꝰ sollitudinis timor ultra mensuram excrescat.

Expanded text:
intelligentia. Haec aqua cuique tunc in vinum vertitur, quando aspirante Deo, per exterioris scientiae scalam ad invisibilium intelligentiam sublevatur, quando invisibilia Dei a creatura mundi per ea quaua eo amplius abundat, quo ejus animus in exteriorum scientia copiosius se dilatat. Haec utique aqua quanto uberius excrescit, dum omnia caute circumspicit, tanto procul dubio formidolosae sollicitudinis silvam densiorem gignit, et latius expandit, unde recte hic dicitur: Effusus es sicut aqua, non crescas. Cavendum itaque summopere est, cum mundanae scientiae aqua abundat, ne multiplicis sollicitudinis timor ultra mensuram excrescat.
Abbreviated transcription (Latin):
uiciuim s q̃llibet insilians malũ ⁊ latens aidhue ꝓuuile cutum¬
spiceie. caute. ꝓuidere. calide de prehendere. citiꝰ detegere. acerbs
anguere. Ad officiũ ioseph spectat cura & custotlia omium fr̃um sun
aũ ip̃m spectat desciplina singłoꝵ: ac ip̃n dlispositio gerendox. Aus
ip̃m ꝓuidentia futuroꝵ. Ad eius officium ꝑtinet diligenter atte ułot
frequent̾ discutere qͣntum animꝰ cotidie ꝓficiat: uel qͣntũ forte aefica
debet non solum uicia cordis: uerũetiam inualitudines corporis per¬
fecte cognoscere. & scd̃m qđ unũ quodq exigit: salutis remeilia queree
quesita ailhibere. Ip̃m nosse oporcet non solum uicia sua s et graciaꝵ
munera: & uirtutũ merita. S & ip̃a diligen uter clistinguere & q̃ sint¬

Expanded text:
itium sed quodlibet insidians malum, et latens adhuc provide circumspicere, caute praevidere, callide deprehendere, citius detegere, acerbius arguere. Ad officium Joseph spectat cura, et custodia omnium fratrum suorum, ad ipsum spectat disciplina singulorum, ad ipsum dispositio gerendorum, ad ipsum providentia futurorum. Ad ejus officium pertinet diligenter attendere, frequenter discutere, quantum animus quotidie proficiat, vel quantum forte deficiat, . Ipse Joseph debet non solum vitia cordis, verum etiam invalitudines corporis perfecte cognoscere, et secundum quod unumquodque exigit, salutis remedia quaerere, quaesita adhibere. Ipsum nosse oportet non solum vitia sua, sed et gratiarum munera
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u sap̃ie. nc̃ sp̃u intellectꝰ. nc̃ sp̃u consilii. uel aliis quib libet eꝰ afte¬
ctib replet᷑. & ut totũ breuit̾ concludam: debet hic nr̃ ioseꝑh tocumn
interioris & ext̾ioriꝰᷤ hominis statum & habrtum in qͣntũ possibile est
plene cognoscere. nͨ solũ qͣlis sit uerũetiam qͣlis esse deleat. subtilit̾ qe¬
rere. diligent̾ muestigare.¬

Expanded text:
u intellectus, nunc spiritu consilii, vel aliis quibuslibet ejus affectibus repletur. Et ut totum breviter concludam, debet hic noster Joseph totum interioris et exterioris hominis statum et habitum inquantum possibile est, plene cognoscere, nec solum qualis sit, verum etiam qualis esse debeat subtiliter quaerere, diligenter investigare
Abbreviated transcription (Latin):
ris: Doceamꝰ itaq occultoꝵ ꝑscutatͥtes subtilissimas illas uide¬
licet. nr̃as cogitationes. ut in om̃i nr̃o stũdio in om̃i negotio.
hoc pͥmum. hoc p̃cipue satagant. hanc nobis sollicitudinem.
pͥmo ingerant. ut studeamꝰ totum qͦd ꝓponimꝰ. de gr̃a p̃sume¬
re: totum qͦd efficimꝰ gr̃e diuine ascribere. et hoc ꝑtinet ad sem
pit̾num uiuere.
se uł eneruit̾ deiciunt uel manit̃ extollunt.

Expanded text:
ris? Doceamus itaque occultorum perscrutatrices subtilissimas, illas videris? Doceamus itaque occultorum perscrutatrices subtilissimas, illas videlicet nostras cogitationes, ut in omni nostro studio, in omni negotio hoc primum, hoc praecipue satagant, hanc nobis sollicitudinem primo ingenerant, ut studeamus totum quod proponimus de gratia praesumere, totum quod efficimus gratiae divinae ascribere, et hoc pertinet ad sempiternum vivere. se, vel enerviter dejiciunt, vel inaniter extollunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quieqͥd disponas. ñ de tua industria s de gr̃a diuina p̃sumas. Quic¬
qd ꝑagas. illi non tibi ascribas. Hoc utiq regi illi et eo maxime qũe
dicendum erat. quo illud qͦd diuinitꝰ acceꝑat humanitꝰ querebat.
et ad illud qͦd sꝑabatur. humane potiꝰ industrie qmͣ diuine gr̃e
inuicebatur. S illud ẽ ualde mirũ. immo supͣ omnem huma¬
num modũ stupendum: quod sepe eũ hec apud nosmetipsos ta¬
cite loquim᷑. et intime sentimꝰ. nichilominꝰ inde ⁊ sub eodem tẽ¬
pore ꝓprie incdustrie innitim᷑: ac si cooꝑantẽ gr̃am penitus ug¬
noremus. Sepe cũ cliuine gr̃e comm̃datione subtiliter aliqͥd apud
ꝓximos loquim᷑. de nr̃e locutionis subtilitate apud nosmetipsos
głamur. Omfinita hominis stulticia. Et recte quidem dicis. ho¬
minem nichil posse sine gr̾a. S si ueritatẽ loqueris: unde gła¬

Expanded text:
Quidquid disponas non de tua industria, sed de divina gratia praesumas. QuidQuidquid disponas non de tua industria, sed de divina gratia praesumas. Quidquid peragas, illi, non tibi ascribas hoc utique regi illi, et eo maxime tempore dicendum erat, quod illud quod divinitus acceperat humanitus quaerebat, et ad aliud quod sperabaturinnitebatur. Sed illud est valde mirum imo supra humanum modum stupendum quod saepe cum haec apud nosmetipsos tacite loquimur, et intime sentimus, nihilominus tamen, et sub eodem tempore propriae industriae innitimur, ac si cooperantem gratiam penitus ignoremus. Saepe cum de divinae gratiae commendatione, subtiliter aliquid apud proximos loquimur de nostrae locutionis subtilitate apud nosmetipsos gloriamur. O infinita hominis stultitia, et recte quidem dicis hominem nil posse sine gratia? Sed si veritatem loqueris, unde gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͥ erit in sempit̾num uiuere: nͥ inom̃i oꝑe bons inten-¬
tione bona hr̃e : Utinam ad omnẽ conatum nr̃m ad om̃e incep¬
tum bonũ. hec nobis responsio pͥmo occurrat: in hoc om̃is nr̃a
cogitatio suspiret. ⁊ satagat: ut inet̾num uiuamꝰ. Quod tunc
qͥdem fiet: si nichil nͥ bonum. ⁊ nͥ bona intentione agamꝰ. Ut
enĩ de cet̾is taceamꝰ. O quotiens ipsam ueritatẽ non ꝓ ueritate.
s ꝓ uanitate q̃rimꝰ: & inueritam ueritatẽ non inueritate. sẽd
ad uanitatẽ diligimꝰ. ⁊ quod miserrimũ est in uerbis uite.
ad mortis lucra negociamur. Ut certe int̾ioris hominis uitã:
reste intelligimꝰ gr̃am diuinam. Sicut. enĩ corpꝰ nichil potest
sine uita sua. id÷ sine aĩa. sic int̾ior homo nr̃ nichil boni po¬
ueritas ipsa de se. sine me nichil potestis facere. Quid gͦ est
dicere. insempit̾num uiue. nͥ indesinenter gr̃e quid̃ habere.

Expanded text:
Quid igitur erit in sempiternum vivere, nisi in omni opere bono intenQuid igitur erit in sempiternum vivere, nisi in omni opere bono intentionem bonam habere? Utinam ad omnem conatum nostrum, ad omne incoeptum bonum, haec nobis responsio primo occurrat, in hoc omnis nostra cogitatio suspiret, et satagat, ut in aeternum vivamus, quod tunc quidem fiet, si nihil nisi bonum, et sine bona intentione agamus. Ut enim de caeteris taceamus, o quoties ipsam veritatem, non pro veritate, sed pro vanitate quaerimus, et inventam veritatem, non in veritate, sed ad vanitatem diligimus, et quod miserrimum est, in verbis vitae ad mortis lucra negotiamur, vel certe interioris hominis vitam recte intelligimus gratiam divinam! Sicut enim corpus nihil potest sine vita sua, id est sine anima, sic interior homo noster nihil boni pod quod sum . Et Veritas ipsa de se: Sine me nihil potestis facere . Quid ergo est dicere, in sempiternum vivere, nisi indesinenter gratiae adhaerere?
Abbreviated transcription (Latin):
uiue. Ut itaq ad inuicem conferamꝰ exterioriora cum
interiorib: corpalla cum sp̃ualib. ut inam int̾nam
illam familiam tam disciplinatam habeamꝰ. quam
disciplinatam istam ext̾iorem agnouimꝰ. Audiuimꝰ quid pͥma
fronte suo regi respondeant.⁊ forte hoc ipsum eos ipse docuerat
Doceamꝰ et nrãm. in om̃i uidelicet nr̃o conamine. similia respon¬
dere. Rex insempit̾num uiue. Quid tam̃ hoc erit queso: exopta¬
tio. an admonitio: Exoptatio ut hoc ualeat: an admonitio. ut
in hoc ipsum om̃e studium impendat: Que ẽ aũ uita illius in¬
term pͥncipis. et int̾ne illiꝰ familie dñatoris: Que inquam ẽ il¬
lius pͥncipalis in aĩa. humane uidelicet m̃tis uita: nͥ intentio
bona. Quicqͥd homo agat. etiã sibonũ sit. mutile tam̃ erte nͥ
bona intentione fiat. Tunc aũ mens hominis etiã int̾ bona o¬
ꝑa moritur: qndo intentio depͣuatur. Ueritatis attestatio est.
quia si ocłs tuus fu̾it neqm: totum corpꝰ tuũ tenebrosum erte.

Expanded text:
ive . Ut itaque ad invicem conferamus exteriora cum interioribus, corporalia cum spiritualibus, utinam internam illam familiam, tam disciplinatam habeamus quam disciplinatam, istam exteriorem agnovimus. Audivimus quid prima fronte suo regi respondeant, et forte hoc ipsum eos ipse docuerat, doceamus et nostram in omni videlicet nostro conamine simillima respondere: Rex, in sempiternum vive. Quid tamen hoc erit, quaeso, exoptatio, an admonitio? Exoptatio, ut hoc valeat, an admonitio, ut in hoc ipsum omne studium impendat? Quae est autem vita illius interni principis, et internae illius familiae dominatoris? Quae, inquam, est illius principalis in anima humanae videlicet mentis vita, nisi intentio bona? Quidquid homo agat, etiamsi bonum sit, inutile tamen erit, nisi bona intentione fiat. Tunc autem mens hominis etiam inter bona opera moritur, quando intentio depravatur. Veritatis attestatio est: Quia, si oculus tuus fuerit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit .
Abbreviated transcription (Latin):
lambonam cõmutat᷑. Cur itaq primus in donis non sit: qͥ pͥmum
& pͥnciꝑale donũ accepit: primũ.: quia abona uoluntate bonũ esse
inchoat᷑. pͥncipale: quia bona uoluntate hominib nichil utiliꝰ ilatͣ.¬
Ne pͥntipalitate timoris et cle aliis affectib que quib principentur

Expanded text:
in bonam commutatur. Cur itaque primus in donis non sit qui primum in bonam commutatur. Cur itaque primus in donis non sit qui primum et principale donum accipit? Primum quia a bona voluntate bonum omne inchoatur; principale, quia bona voluntate hominibus utilie principalitate timoris, et aliis affectibus qui quibus principentur
Abbreviated transcription (Latin):
inchoatur. Recte fortitudo dicit᷑: qͥa ꝑtimorẽ añi cor contra concupi¬
scentias suas roborat᷑. Recte principiũ doloris sui. quia tunorẽ di
utilis dolor comitatur. ut enĩ animi ddolor cuiq suus sit & sibi uti¬
lis existat. necc̃e ẽ ut eũ timor dñi precedat. ꝓrimꝰ inquit.ĩ d. mei
Inter omĩa dei bona que ad salutẽ hominis spectare uitlent᷑ pͥmũ
& pͥncipale bonũ bona uoluntas esse cognoscit᷑. ꝑ qͣm in nobis
aiune similitudinis ymago reꝑat᷑ quicquia gͥ homo agat bonum
eẽ ii potest nͥ ex sona uoluntatẽ ꝓcedat. Quieqͥd ex bona uolun¬
tate fit: malũ eẽ ñ pot̾it Siune bona uoluntate omnino saluari ñ
potes cũ bona uoluntate omĩno perire ñ potes. O donũ mirabile. o
conii singłare. Hoc est illui pͥmũ & pͥncipale donũ: qͦd pͥmogenito
auten tribuit᷑. quia absq dubio ꝑ timorem dñi: uoluntas ma

Expanded text:
inchoatur, recte fortitudo dicitur, quia per timorem Domini cor contra concupiinchoatur, recte fortitudo dicitur, quia per timorem Domini cor contra concupiscentias suas roboratur, recte principium doloris sui, quia timorem Domini utilis dolor comitatur. Ut enim animi dolor cuique suus sit, et sibi utilis existat, necesse est ut eum timor Domini praecedat. CAPUT LXV. De priInter omnia Dei dona quae ad salutem hominis spectare videntur primum et principale donum bona voluntas esse cognoscitur, per quam in nobis divinae similitudinis imago reparatur. Quidquid homo agat, bonum esse non potest, nisi ex bona voluntate procedat. Quidquid ex bona voluntate fit, malum esse non poterit. Sine bona voluntate omnino salvari non potes, cum bona voluntate omnino perire non potes. O donum mirabile! o donum singulare! Hoc est illud primum, vel principale donum quod primogenito Ruben tribuitur, quia absque dubio per timorem Domini voluntas mala
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem pre ceteris siue ad bonũ siue ad malũ efficatiã hr̃e
iudetur. Si quidem: ab illo frequenter a suo mens rectitudiniꝰ
statu deiat᷑. S quolibet modo deiecta: sine illo nunqͣm reꝑat̃. Quis
enu de quo uis ꝑeccato qͣmlibet paruo siue timore liberat᷑. Sine timo¬
re: mala nr̃a nũqͣm deserimꝰ. Sine timore bona operari nͨ salcẽ inchainꝰ
ubi dr̃. Ruben pͥmaenitꝰ meꝰ. tu fortitudo mea. pͥncipiũ tioloris mei
primꝰ in donis maior imperiet ¶bi & illud sequit᷑: de quo aliqua iam
qͦmͦ sit pͥncipiũ doloris: ex suꝑiꝰ iam ilictis: satis ut arbitror manifes¬
tum est. Quomͦ autẽ sit fortitudo & cet̾a que de eo dicunt᷑. facile osten¬
di potest. lu inquit fortitudo mea. Quis enĩ umqͣm in illo prelio uictor
extitit. ubi sp̃x aduersus carnem: caro aduersus sp̃m concupiscit. quiꝰ
inqͣm tam numerosuĩ concupiscentiaꝵ suaꝵ ex̾citũ lebellauit. si sine
timore puguauit: Recte gͦ pͥmogenitꝰ: quia atimore añt om̃e bonũ

Expanded text:
majorem prae caeteris sive ad bonum, sive ad malum efficaciam habere videtur. Siquidem ab illo frequenter a suo mens rectitudinis statu dejicitur, sed quolibet modo dejecta sine illo nunquam reparatur. Quis enim de quovis peccato quamlibet parvo sine timore liberatur? Sine timore mala nostra nunquam deserimus; sine timore bona operari, nec saltem inchoamubi dicitur: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, principium doloris mei, primus in donis, major imperio . Ubi et illud sequitur, de quo aliqua jam quomodo sit principium doloris ex superius jam dictis satis, ut arbitror, manifestum est; quomodo autem sit ejus fortitudo, et caetera quae de eo dicuntur, facile ostendi potest: Tu, inquit, fortitudo mea. Quis enim in illo unquam praelio victor exstitit, ubi spiritus adversus carnem, caro adversus spiritum concupiscit? Quis, inquam, tam numerosum concupiscentiarum suarum exercitum debellavit, si sine timore pugnavit? Recte ergo primogenitus, quia a timore Domini omne bonum
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate prepedit᷑. Solo consensu ꝑatati culꝑa consũmat᷑. Etce iam alistinci¬
mos quid̃ a se distent utium & pecratũ scc̃m quem diftintionis modum
ostendimiꝰ triplex utiũ ⁊ melex reccatum fastidium toni. desiclerium mali:
abigintas uteuis ꝙ̃ aliscernendi. Ete triplex uitium ale quib est supenus
iam dicdum. In sanguore enim capitis ostensum est homo qͣm sit torpens
mmo t̃m sit impotens adbonum. in infirinitate corporis qͣm sit feruens &s
mqiuetꝰ au inalum. In meiore coecdis. q̃m sit hebes & lipus aclutrumq sus

Expanded text:
necessitate praepeditur, solo consensu peccati culpa consummatur. Ecce jam distinxinecessitate praepeditur, solo consensu peccati culpa consummatur. Ecce jam distinximus quid a se distent vitium et peccatum, secundum quem distinctionis modum ostendimus, triplex vitium, et triplex peccatum. Fastidium boni, desiderium mali, ambiguitas utriusque discernendi. Ecce triplex vitium, de quibus est superius jam dictum. In languore etenim capitis ostensum est homo quam sit torpens imo quam sit impotens ad bonum; in infirmitate corporis quam sit fervens, et inquietus ad malum; in moerore cordis quam sit hebes et lippus a
Abbreviated transcription (Latin):
uitium itaqꝑ est in sensu & inaffectu. ꝑcem uͦ est: in solo consensu seu etiam¬
effectri. Eñdo autẽ qd̃ uerum est nobis uidet᷑ falsum. & qđ fassum uidet
ẽẽ uerum: uicum eit in sensu. qͣnclo qd̃ iustum est uidet᷑ nobis amarum &
qũ inuistum est uidet᷑ esse iocundum: uitium est in affectu. S cum false
opinioni fidem adibemus iam sensus nr̃i uitium transit in pect̾m. Sic cũ pͣue
pecrata tͣnseunt. & consentientẽ: reum constituunt. hitium itaq sensuum: fit
origo. erroꝵ. uicium uͦ affectuum: radix iniquitatum. Sensum autẽ ñ corꝑiᷤ
s corilis hĩc intelligimꝰ. uncle & sententiam sdici non ambigimꝰ. Hebes itap
sensus a. exoelinat᷑ ꝓffectus: omniũ origo maloꝵ sunt. ut iliximꝰ In hũetcas
dum transit fit causa peccati. eonsensum autẽ ñ semꝑ essect consequit᷑. s cũ

Expanded text:
Vitium itaque est in sensu, et in affectu; peVitium itaque est in sensu, et in affectu; penobis falsum, et quod falsum videtur esse verum, vitium est in sensu. Quando quod justum est videtur nobis amarum, et quod injustum est videtur esse jucundum, vitium est in affectu. Sed cum falsae opinioni fidem adhibemus, jam sensus nostri vitium transit in peccatum. Sic cum prapeccata transeunt, et consentientem reum constituunt. Vitium itaque sensuum fit origo errorum, vitium vero affectuum radix iniquitatum. Sensum autem non corporis, sed cordis hic intelligimus, unde et sententiam dici non ambigimus, hebes itaque sensus et exordinatus affectus omnium malorum origo sunt, ut diximus. In hunc onsequitur; sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯua alius ẽ ex oculto procliens interna corruptio atq aliud extrinserus in fli¬
cta manifesta contricio Sic aliua est qͣnlo malum in sola cogitatione etiã
ab inuito sentit᷑. att aliud̃ qđ nuitu spontaneo ex deliberationẽ commictitur
illucs quasi abitus nascit᷑. istuã quasi extrinsetꝰ nifigit᷑. Uicium ita q est ip̃a
nsrmita naturali arruptionis. pecatum u̾ ẽt: ipa praua asentatio
temꝑtãtis infirmitatis. uicium est quasi quelam ꝑassio nature peccatũ
uẽ. quas spontanea queilam actio industrie. uitium ẽ ip̃e appetitꝰ mali
qui solet sepe precedere uel prouocare consensum. Pecẽm autem ip̃e est comn¬
sensus maui: quii solee sepe sub sequi uł comittari appetitum. ꝓfecto alus
est prauum motum incorde sentire aliud ẽ prauo motui consentire. Qđ
puum motum sentimus. uitium est. qtđ prauo motui consentimꝰ pecc̃m est

Expanded text:
quia aliud est ex occulto prodiens interna corruptio, atque aliud extrinsecus infliquia aliud est ex occulto prodiens interna corruptio, atque aliud extrinsecus inflicta manifesta contritio. Sic aliud est quando malum in sola cogitatione, etiam ab initio sentitur, atque aliud quod nutu spontaneo ex deliberatione committitur. Illud quasi ab intus nascitur, istud quasi extrinsecus infligitur. Vitium itaque est ipsa infirmitas naturalis corruptionis, peccatum vero est ipsa prava assentatio tentantis infirmitatis. Vitium est quasi quaedam passio naturae, peccatum vero est spontanea quaedam actio industriae. Vitium est ipse appetitus mali, qui solet praecedere vel provocare consensum, peccatum autem ipse est consensus mali, qui solet saepe subsequi vel comitari appetitum. Profecto aliud est pravum motum in corde sentire, atque aliud pravo motui consentire. Quod pravum motum sentimus, vitium est; quod pravo motui consentimus, peccatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
corrumꝑitur. nͥ tñ ad uulneris similitudinẽ exterĩ aperit᷑. Plaga autem
tumens est uͥ &̾ latiꝰ conterit᷑ intrinsetus & tn uulneris more in parteape¬
rit᷑ extrinsetus. Hilent᷑ autẽ singl̾a ꝓprias differentias hr̃e. quib tũ constat¬
ẽẽ cõmune extrinsetus infligi. ex superuenienti contricione sicut ilis pͥmis
abintus surgere in externa corrupt̃e. Recte itaq tria illa que in primo
loco posita sunt generaliter referimus ad omnia. ⁊ sola uitia. Tria ista qͦmͦ
anuinguntur añsola peccata sicuit tria illa que ultimo loco ponunt᷑ ad utro¬
tumq remelia. Per languorem itaq capitis. per merorem aydis. per infir¬
mitatẽ corporis: intelligimꝰ triplex uitium. ꝑer uulnꝰ liuorem. ⁊ plagam
ane sicui
aluiel est morb atq aliud est uulnus: sic proculdubio aliuã uitiũ

Expanded text:
corrumpitur, nec tamen ad vulneris similitudinem exterius aperitur. Plaga autem corrumpitur, nec tamen ad vulneris similitudinem exterius aperitur. Plaga autem tumens est, ubi et latius conteritur intrinsecus, et tamen vulneris more in parte aperitur extrinsecus. Videntur autem singula proprias differentias habere, quibus tamen constat commune extrinsecus infligi ex supervenienti contritione, sicut illis primis ab intus surgere ex interna corruptione. Recte itaque tria illa quae primo loco posita sunt, generaliter referimus ad omnia, et sola vitia tria ista quae modo adjunguntur ad sola peccata, sicut tria illa quae ultimo loco ponuntur ad utrorumque remedia. Per languorem itaque capitis, per moerorem cordis, per infirmitatem corporis, intelligamus triplex vitium; per vulnus, livorem et plagam ane sicut aliud est morbus atque aliud est vulnus, sic procul dubio aliud est vit