comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uirili etaits erã gladio ꝑiiiũ. mulieres uero er
ꝑmuilos captintatis ingo abduciũ. Romildã
uero que tociꝰ malitit caput extitit Rex auarorũ
proxder insimandũ is ł oi spopondereu nocte una
quasi in mrimorno habuit. nonissume uero Diro¬
Docim auaribus tradidit. qui cam per totam
noctem uicibus is succodontes libidinc uexarõo
Pꝰmodũ qͦ palũ in medio campo ꝯfigi ppir̃s
eandõ in oiꝰ atimne inseri mandanu. hoc
pis. que amplis suc libidim qriã cunũ et
qsanguniror saluli prospexit filie uero enis
non matris libidinẽ socute sed castitatis amoristu¬
Sentes ur ab auaribus cõtammnarẽtur crudorũ
pullorũ carnes sibi inter mãmas sub fascia po¬
suerunt que ex calore putrefacte odore fetidum
uxalaban Ennoq eas uellont auarea cõtingero
nõ sustinentes fotorẽ prtabant eas natriralites
ita sfolere. procul abqis cũ exocrationr rocedõtes
at ꝙ diceniles oõs langobardao fetidas eẽ. hat

Expanded text:
adio perimunt, mulieres vero et parvulos captivitatis iugo addicunt. Romildam vero, quae totius malitiae caput extitit, rex Avarum propter iusiurandum, sicut ei spoponderat, nocte una quasi in matrimonio habuit, novissime vero duodecim Avaribus tradidit, qui eam per totam noctem vicibus sibi succedentes libidine vexarent. Postmodum quoque palum in medio campo configi praecipiens, eamdem in ejus acumine inseri mandavit, haec periit, quae amplius suae libidini, quam civium et consanguineorum saluti prospexit. Filiae vero ejus non matris libidinem secutae, sed castitatis amori studentes, ne ab Avaribus contaminarentur, crudorum pullorum carnes sibi inter mammas sub fascia posuerunt, quae ex calore putrefactae odorem foetidum exhalabant. Cumque eas vellent Avares contingere, non sustinentes foetorem, putabant eas naturaliter ita foetere, procul ab eis cum exsecratione recedentes, atque dicentes omnes Langobardas foetidas esse. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
et arinatos milites super fasone enisq socios
misit Qnod taso cum suis comꝑrens.
audacter se ad preliũ preꝑauit uhtimũq
data pace ualedicentes per singulas cunᵗ
platdas hac illac q dispasi quostũq obitios
hro poterãt tricidantes cũ magnã strago
de romannis focissent ad extremũ eciã ipsi
ꝑempti sumt. Gregoriꝰ uero prĩcnis propter
insiuraridũ quõd dederat. capir tasonis
sibi deferu iuboris euris barban sicut puuiscrar
pinous abscidit.
is ita ꝑomptis dux forouilianꝰ uragus¬
fus gisubfi germanꝰ constitutuo.
Radoaedus nero a grimoaldus dospectin
diccentes sub pr̃m sin gragulsi pt̃ate degere

Expanded text:
et armatos milites super Tasonem eiusque socios misit. Quod Taso cum suis conperiens, audacter se ad proelium praeparavit; ultimumque sibi data pace valedicentes, per singulas civitatis plateas hac illacque dispersi, quoscumque obvios habere poterant trucidantes, cum magnam stragem de Romanis fecissent, ad extremum etiam ipsi perempti sunt. Gregorius vero patricius propter iusiurandum quod dederat caput Tasonis sibi deferri iubens, eius barbam, sicut promiserat, periurus abscidit. 39. His ita peremptis, dux Foroiulanis Grasulfus, Gisulfi germanus, constituitur. Radoald vero et Grimoald despectui ducentes su
Abbreviated transcription (Latin):
regorier uenicutes sclam cũ młt ĩ nauiũ
Rongo a cunͭͦ sepontõ coistra posucir
Qui ocultas fontas cuca sua caistra faciẽtes
eum aio suꝑ eos absentibus iadoaldo et gumo¬
aldo uenisser. eos q debollare uellet equꝰ
enib an una de eipdẽ foricis cecidit. atq nen¬
Locus ꝰ ẽ Cnmiq propter / hoc sogniores
ad bollũ roddidisser mox suꝑ eos irouens
magriaq oos strage prosternr̃s. et mionis
mortem ultus ost. Iet de illis fimibꝰ eos
qui remansorant hostos fugã petere coegit

Expanded text:
um longe a civitate Seponto castra posuerunt. Qui occultas foveas circa sua castra facientes, cum Aio super eos absentibus Radoaldo et Grimoaldo venisset, eosque debellare vellet, equus ejus in unam de eisdem foveis cecidit, atque irrCumque eos propter hoc segniores ad bellum reddidisset, mox super eos inruens magnaque eos strage prosternens, et Aionis mortem ultus est et de illis finibus eos qui remanserant hostes fugam petere coegit
Abbreviated transcription (Latin):
su lubri supplica ͫ Rox ꝑmotub. et gatholitã
gitrs ẽ: asq epos qui in dopressionr enabiet᷑
erant ad dignitꝭ solite honorẽ roduxit.
is diebus tassilo ab childeberto rego
francorũ apudbaioariã rex ordinatꝰd
Qui iioꝵ cum cepcercitu in sclaliotũ pm̃tiã
introreno: patrata uictoria ad solum prop̾ũ
cum maxłã preda remrauit
CDic otidi tempostato Romanꝰ pr̃icins
Det cexharcꝰ iauc̃ur romã properauit
Dui dũ Raue̾nam duertit᷑ tenint cimitates
que a langobardis terrebantur quarũ ista sũc
nõia. et utriũ polimartiũ hortostudes.
ameria. perusia. liceolib. et ałs quasdam
cuntates Quõd factum eñ regi agilulso nri¬
ciatum eẽi. stalim ticino ogressus cñ ualido
exercitu ciuitate᷑ perusium potit. ibiq per
dires aliquot maursionẽ ducem langobardorum
qui se iomanorũ partibus tradidorat obsõdit
et sine mora captum inta priuauit. Hinꝰ
regis aduẽtu infantum bcłis gregorius papa
extertitus est. ut ab expõne templi De quo

Expanded text:
ltas gitus est atque episcopos, qui in depressione et abiectione erant, ad dignitatis solitae honorem reduxit. 7. His diebus Tassilo a Childeperto rege Francorum aput Baioariam rex ordinatus est. Qui mox cum exercitu in Sclaborum provinciam introiens, patrata victoria, ad solum proprium cum maxima praeda remeavit. 8. Hac etiam tempestate Romanus patricius et exharchus Ravennae Romam proQui dum Ravennam revertitur, retenuit civitates quae a Langobardis tenebantur, quarum ista sunt nomina: Sutrium, Polimartium, Hortas, Tuder, Ameria, Perusia, Luceolis, et alias quasdam civitates. Quod factum cum regi Agilulfo nuntiatum esset, statim Ticino egressus cum valido exercitu civitatem Perusium petiit, ibique per dies aliquot Maurisionem ducem Langobardorum, qui se Romanorum partibus tradiderat, obsedit, et sine mora captum, vita privavit. Hujus regis adventu in tantum beatus Gregorius papa exterritus est, ut ab expositione templi, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent semꝑ studonte. atq ubi tã mercodib
oim̃ipotontis dei oculos comendotib
profufuia esł de uobis ꝓfideritiã huĩmꝰ ordi¬
Inastis Rx quare excelleulit ur̃e pruderitiam
et bõnitatom ualde laudamꝰ. qui pacẽ diligedo
Soũ. nos qui auctor ipius est amiare mõstratis
Nã si quod absu fca non fuisset quid agti
huu inisi ut cũ pct̃o et ꝑitrilo ꝑtiũ miserorũ
iussicorũ sanguis quorũ labor utrisq ꝑficit
fundereturꝰ Cocd ut prodẽo nob̃ candõ pacem
quẽ adiriodũ a nobis facta õ sentiamꝰ pr̃na
tausate salutantes. petimꝰ ut quotirt occasio
so Sederis ducibus/ brĩs per diuersa loca/ et
inaxĩr in his ꝑtibus constitutib. brio p̾cipiatꝭ

Expanded text:
inent semper studete atque, ubi causa mercedis omnipotentis Dei oculos commendetisprofutura, sicut de vobis confidentiam habuimus, ordinastis. Ex qua re excellentiae vestrae prudentiam et bonitatem valde laudamus, quia pacem diligendo, Deum vos, qui auctor ipsius est, amare, monstratis. Nam si, quod absit, facta non fuisset, quid agi habuit, nisi ut cum peccato et periculo partium miserorum rusticorum sanguis, quorum labor utrisque proficit, funderetur? Sed ut prodesset nobis eandem pacem, quemadmodum a vobis facta est, sentiamus, paterna caritate salutantes petimus, ut, quotiens occasio se dederit, ducibus vestris per diversa loca et maxime in his partibus constitu
Abbreviated transcription (Latin):
prior hibisset residuũ agilulfo ad libendũ
tribrt. ꝓs cum regine accepto poculo
manũ honorabilõ obsculatus / oẽt. regnra
cũ iubore subridens. non dẽr s manũ
ostulari ait quẽ ostulũ is ad os mgere
oporterot. Mox q cũ ad suũ basiũ origeris
e suis imptirs deq regni digni ͭ ͤ aperuit
Nuid pluraꝰ Colebrantur cũ magna leticia
imptte. sus cepit agilulphus qui futrat
cognatus regis aucharis nrchoante iam
mcnse nouembrio regiam dignitatẽ et
tamen congregatis in uinĩ langobardis
pꝰea mense maio ab omibus in regnũ
apud mediolanũ lenatus est:

Expanded text:
prior bibisset, residuum Agilulfo ad bibendum prior bibisset, residuum Agilulfo ad bibendum tribuit. Is cum reginae, accepto poculo, manum honorabiliter osculatus esset, regina cum rubore subridens, non deberi sibi manum osculari, ait, quem osculum ad os, iungere oporteret. Moxque eum ad suum basium erigens, ei de suis nuptiis deque regni dQuid plura? Celebrantur cum magna laeticia nuptiae; suscepit Agilulf, qui fuerat cognatus regis Authari, incoante iam mense Novembrio regiam dignitatem. Sed tamen, congregatis in unum Langobardis, postea mense Maio ab omnibus in regnum aput Mediolanum levatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
an francia morarentus Rex aucharibap
lticina nonas septenib ueneno ut fradĩri accepto
morti paꝙͣ sex rognauerat ãnos. Ebtatimq
a langobardis legatio ad chidebertum regem
Prantorĩ missa ost que antharis regis mortoᷤᷤ
eide m̾iciaret et patem ab eo cexpeteret.
Auõd ill audietis legatos quidem suscepit
pate᷑ nero in postorĩ se datirũ promisit
Aintr pfatos legatos pt aliqͥt dies promissa
part abisselit Rognia uero thendolinda que
satis placebar langobardis ꝑmiseriu cã i tegia
talem s qͥm regnũ regore utilites possetil
Iała nelo tonsiliũ cum prudontib haberis
Rgilulfii ducẽ tanrinatium et sibi unũ
et sangobardond genti regem elogit Aerateñ
sdem ñr stienuꝰ et bellicosus. et tam forma
quã aio d regui gubernatula coaptatus
Quẽ statim rognia ad se uorure mandauir.
ip̃a q ei obma ad laminellũ oppidũ prope¬
laiui Qui cr̃ ad cam uenisset ip̃a edi pa
aliqͣs uerba unũ propinari focit Que cũ

Expanded text:
in Francia morarentur, rex Authari apud in Francia morarentur, rex Authari apud Ticinum Nonas Septembris veneno, ut tradunt, accepto moritur, postquam sex regnaverat annos. Statimque a Langobardis legatio ad Childebertum regem Francorum missa est, quae Authari regis mortem eidem nuntiaret, et pacem ab eo expetQuod ille audiens, legatos quidem suscepit, pacem vero in posterum se daturum promisit. Qui tamen praefatos legatos post aliquod dies, promissa pace, absolvit. Regina vero Theudelinda quia satis placebat Langobardis, permiserunt eam in regia talem scilicet qui regnum regere utiliter possit. Illa vero consilium cum prudentibus habens, Agilulfum ducem Taurinatium, et sibi virum, et Langobardorum genti regem elegit. Erat enim isdem vir strenuus, et bellicosus, et tam forma quam animo ad regni gubernacula coaptatus. Quem statim regina ad se venire mandavit, ipsaque ei obviam ad Laumellum oppidum properavit. Qui cum adaliqua verba vinum propinari fecit. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
spalam p̾fatũ ruulid transueasset iuesum in
ob giniframin. de quo exierat intrount.
apparinsse in somns quod fluũ queme
p̾er pontem ferrcũ transisset. et sub monte qͦdã
Ilroisser ubi multa auri pondera aspexisse
ꝑs uero in cꝰ grenno caput tenuerat᷑ eũ dor¬
misses quid do eo iuderat ͤ por ordinẽ dtulit
Quñ plura: Rffossus ost locus illo. et mesti
mabiles thesana qui ibidõ antiquitꝰ positĩ futrãi
sunt reꝑtĩ. De quo anro ip̃e rex pͦmpdũ cyboriũ
solidũ mire magnntũduris et magni põderib
focit. multis q illud p̾ciosissimis gõmis do¬
toratum ad sepulidrũ dñ Ierosolimam
transmittere noluit. ebed cum numine po¬
tuisset. emudem supra corput bti marcell
martiris quõd in cuntate cabillonis sepul¬
tum ẽ ubi se des regmi illius erat pomi focit
et est ibi usq in pr̃tem dĩe Not est usqͥuã
ueelo opus ex anro effoctĩ quod ei naleat
gomparari. eted nos his brenter que relatu

Expanded text:
spatham praefatum rivulum transmeasset, rursum in spatham praefatum rivulum transmeasset, rursum in os Gunthramni, de quo exierat, introivit. apparuisse sibi in somnis quod fluvium quemdam per pontem ferreum transisset, et sub monte quodam introisset, ubi multa auri pondera aspexisset. Is vero in cujus gremio caput tenuerat, cum dormisset, quid de eo viderat ei per ordinem retulit. Quid plura? Effossus est locus ille, ntiquitus positi fuerant, sunt reperti. De quo auro ipse rex postmodum ciborium solidum mirae magnitudinis et magni ponderis fecit, multisque illud pretiosissimis gemmis decoratum ad sepulcrum Domini Hierosolymam transmittere voluit. Sed cum minime potuisset, idem supra corpus beati Marcelli martyris, quod in civitate Cavallonno sepultum est, ubi sedes regni illius erat, poni fecit, et est ibi usque in praesentem diem. Nec est usquam ullum opus ex auro effectum, quod ei valeat comparari. Sed nos his breviter quae relatu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei ipos ex frẽ eiar duroctĩ sunh. ue per
eiib iisũ pax cum gonte langobardortum
fromarotus. Erat aiĩ gũtraminꝰ iste de
luo Diximꝰ rex pacificus, et oĩ bonitato
tonsplenꝰ. Cmꝰ unłi factum saty ad mirabile
Libet nos huic nro historie breuiter inserere
presertim cũ hoc francorũ historia nonerimiꝰ
muuine cõtineri. Is cum uenatũ qͦdã tpo
in silua isses. et ut solet furi hac illac qs
disturiõsibus socuis ip̃o cũ uno tñ fidolissimo
suo diansisser graiussimo somno deprossa
caput in gomibus euisdẽ fidolibsui dclmãs
obdorinunt. Do cꝰ oro ꝑuñ aĩal in modum
reptilib egressio temur rymilũ qui propo discd¬
rebat ut transue posset satagere cepit. Cune
isdem in cꝰ gremio quiestebat spatrim suam
uagina exemptam suꝑ eundõ riuulũ posiut
suꝑ quã illud reptiłe de quo diximꝰ / ad paotiᵈ
alia ransinranit. Quod cũ non longe/ exm̃
in quoddã foramt montis ingressum fuisser
et ipꝰ aliquãtulid spatii regressum saꝑ candõ

Expanded text:
r ejus nutum pax cum gente Langobardorum firmaretur. Erat autem Guntramnus iste, de quo diximus, rex pacificus, et omni bonitate conspicuus. Cujus unum factum satis admirabile, libet nos huic nostrae historiae breviter inserere, praesertim cum hoc Francorum Historia noverimus minime contineri. Is cum venatum quodam tempore in silvam isset, et, ut solet fieri, hac illacque discurrentibus sociis, ipse cum uno fidelissimo tantum suo remansisset, gravissimo somno depressus, caobdormivit. De cuius ore parvum animal in modum reptilis egressum, tenuem rivulum, qui propter discurrebat, ut transire possit, satagere coepit. Tunc isdem in cuius gremio quiescebat spatham suam vagina exemptam super eundem rivulum posuit; super quam illud reptile, de quo diximus, ad partem aliam transmeavit. Quod cum non longe exinde in quoddam foramen montis ingressum fuisset, et post aliquantum spatii regressum super eandem
Abbreviated transcription (Latin):
la quileia uotere/ cum consonsa dggis et gistlfi
diltis. In grados q ordinatus ost romanis
candidianꝰ antistos. Bursum meuseno¬
nembuo ot decobrio stella cometis apparine
Candidiano dofiuicto aprd grados / ordinatr
ptĩarcha epiphamꝰ. qui fucrar p̾rncerius
nofatiorũ ab epĩs qui fuerant sub iomanio. e
ex illo tp̃o copinil duo ẽõ pricirche

Expanded text:
in Aquileia vetere, cum consensu regis et Gisulfi dus quoque ordinatus est Romanis Candidianus antistis. Rursum mense Novembrio et Decembrio stella cometis apparuit. Candidiano quoque defuncto, aput Grados ordinatur patriarcha Epiphanius, qui fuerat primicerius notariorum, ab episcopis qui erant P sub Romanis. Et ex illo tempore coeperunt duo e
Abbreviated transcription (Latin):
i castro luceolis a militibris interfechiis est
capiu q enus constantinopolim omꝑatoti
dollatrm est.
at oti tompostate misie rex agilulfus¬
stablicianũ notariũ suũ toristans¬
nopolim ad fotã imꝑatorem. Qui ddirnb
ruim logatis impris fra pace añniali agi¬
lulfo regi idom lugasi impalia munera
manritio Ionisq filiio romanorũ
sregnũ muaidõs. pes octo ãnorũ curricula
prinapatus est. Hic rogante papabontfanio
statut sedẽ rorane et apłrce lecqłir capiu¬
piã se oĩm occĩarum stribebat ꝑdõ alio
pp bourfacio petente. inssit in ueteri fano
qlios pantheop uorabant liblatis idolatrir sor¬
Aubus ecc̃iam bte semꝑ uirgnus marr en
oi inciotirũ firri ut ubi quondã om̃m non
Srorũ sed demomiorũ cultꝰ agebatuo.
ibi Soincepo oñn firret memoria sanctorũ¬

Expanded text:
s est, caputque eius Constantinopolim imperatori delatum est. 35. Hac etiam tempestate misit rex AgilulfStablicianum notarium suum Constantinopolim ad Focatem imperatorem. Qui rediens cum legatis imperatoris, facta pace annuali, Agilulfo regi idem legati imperialia munera Mauricio eiusque filiis, Romanorum regnum invadens, per octo annorum curricula principatus est. Hic rogante papa Bonifacio statuit, sedem Romanae et apostolicaprima se omnium ecclesiarum scribebat. Idem alio papa Bonifacio petente iussit, in veteri fano quod pantheum vocabatur, ablatis idolatriae sordibus, ecclesiam beatae semper virginis Mariae et omnium martyrum fieri, ut, ubi quondam omnium non deorum, sed demoniorum cultus agebatur, ibi deinceps omnium fieret memoria sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
afflictiont bed dit qua cam dixit ei
aductus est iestiente me: a boicfatio
uio iste fuir. qui cũ cõr sõꝰ doi pontifoꝵ
se sernũ hoi noĩanit. d cce ꝙͣte innocõtie
qui nec in morte langobardorũ. qui utiq
et mereduli erant. et oĩa denastabant sese
noliit admistere

Expanded text:
afflictione, sed die qua causam dixit, et addictus est, nesciente me, a Bonifacio vir iste fuit, qui, cum esset summus Dei pontifex, se servum hominum nominavit? Ecce quantae innocentiae, qui nec in morte Langobardorum, qui utique et increduli erant, et omnia devastabant, sese voluit admiscere
Abbreviated transcription (Latin):
Ri etiã pͥrefata regina suũ palatiũ condidir
an quio alipnd et de langobardotũ gestis
Sepingi fecis ꝑn quia piclũra main feste osten¬
Sitrro quło langobardi eo tp̃e cornã capitis
tondebant uel qualis illis uostitus qualib us
habituberat ibiquidõ terunce usq ad occipitiũ
radentes nudabant capillos a facir usq ad
os duuissos habentos. quos in beramqs ꝑlem
in frontis disciine duudobant uestimẽta
nero eio erant laxa. et mapre liura qualia
anisi saxones hr̃o solent ornata nstitis
Latioribus uario colore contextis Caltei uero
cis erãr usq ad sidmũ politem pent aperfi.¬
et alternatim laqueis corrigiarũ retenti Postea
uero ceporũr hosis uti suꝑ quas equitantes
tubrugos biirteos mittobant. sed hoc do Roma¬
noru ꝯsuetudine traxerumis.¬
rebollauit eb tandom unecto igni tota flamus¬
uoraritibus concrerata est Et inssu regis
agiluulfi ad solum usq dostriita ost. orilites
tamo qui in ea fuerant. rauenam dicate
pormissi sunt

Expanded text:
Ibi etiam praefata regina suum palatium condidit, in quo aliquid et de Langobardorum gestis depingi fecit. In qua pictura manifeste ostenditur, quomodo Langobardi eo tempore comam capitis tondebant, vel qualis illis vestitus, qualisve habitus erat. Siquidem cervicem usque ad occipitium radentes nudabant, capillos a facie usque ad os dimissos habentes, quos in utramque partem in frontis discrimine dividebant. Vestimenta vero eis erant laxa, et maxime linea, qualia Angli Saxones habere solent, ornata institis latioribus, vario colore contextis. Calcei vero eis erant usque ad summum pollicem pene aperet alternatim laqueis corrigiarum retenti. Postea vero coeperunt hosis uti, super quas equitantes tubrugos birreos mittebant, sed hoc de Romanorum consuetudine traxerurebellavit. Sed tandem injecto igne tota flamvorantibus concremata est, et jussu regis Agilulfi ad solum usque destructa est; milites tamen qui in ea fuerant Ravennam remeare permissi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iiles pent sn oibus locis. Messos qͦ ꝑtim bastate
sinu a muribus ꝑtĩm ꝑcrisse uredint euanuert
Dobu̾it etom̃ trint muduis famẽ sitim q pati
qñ recedente tanto doctore aĩas hor spulhalis
Alimorie penuria. sitis q ariditas nnasit.
Libet sant me panca de omisdõ bt̃i gregorn ppo¬
scriptis quandã epłam huic opustulo inscroro:
ue possit liquidius agnosti quã biĩlis isto
sanctitatis. Lhic domq cũ accrisatꝰ apnd
mauritiũ augustum, cisq filios fuisser
ꝓ malcum quendã epm̃s in custodia pro solidib
occidisset scriberis pro hac io opłam Bauimano
suo aproctsauio qui erar apudi constantinopolim
intes totera sit alt. uiit ost quod brenites
suggeras serenissimis dins ntĩo. qr si eggo¬

Expanded text:
cis. Messes quoque partim vastatae sunt a muribus, partim percussae uredine evanuerunt. Debuit etenim tunc mundus fame sitimque pati, quando recedente tanto doctore animas hominum spiritalis alimoniae penuria sitisque ariditas invasit. Libet sane me pauca de eiusdem beati Gregorii papae quadam epistola huic opusculo inserere, ut possit liquidius agnosci, quam humilis iste tatis. Hic denique cum accusatus aput Mauritium augustum et eius filios fuisset, quod Malcum quendam episcopum in custodia pro solidis occidisset, scribens pro hac re epistulam Saviniano suo apochrisario, qui erat apud Constantinopolim, inter cetera sic ait: "Unum est quod breviter suggeras serenissimis dominis nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
tibub ip̃e pitturas enisdo basiligo muari cepit
am cũ figurã bt̃i martrus sabiui depictam
conspexisset mox cum uiraͭ afficiiarut
Sicens talt omĩnio eumiurũ qui se in bello
protexerat formã habitumq habrisse
in p̾lio adintoriũ contulisse: Egd morluo
auirieso Duo filii foroaldi suporis dirgo mlto
se propter ducatum decertantes. unꝰay ipĩs
qrsi tum unctoriã conatus est. noĩt thendola¬
bardis noctu inuaditur Qui uninerst diri¬
pirntes nec unũ quidõ de monagꝭ terrero
potueriũ / ut prophotia ueg lis prĩs bene̾dã¬

Expanded text:
tibus, ipse picturas eiusdem basilicae mirari coepit. tibus, ipse picturas eiusdem basilicae mirari coepit. Qui cum figuram beati martyris Savini depictam conspexisset, mox cum iuramento affirmavit dicens, talem omnino eum virum qui se in bello protexerat formam habitumque habuisse. in proelio adiutorium contulisse. Igitur mortuo Ariulfo, duo filii Faroald superioris ducis inter se propter ducatum decertantes, unus ex ipsis, qui cum victoriam coronatus est, nomine Teudelabardis noctu invaditur. Qui universa diripientes, nec unum ex monachis tenere potuerunt, ut prophetia venerabilis Bened
Abbreviated transcription (Latin):
Thondebortus rex franconrũ yo tp̃o cũ Lothatio
patruele suo bollum gerenis eiris exercitum
Iuehementer afflixit
⁊ quẽti anno Ariulphus dux qui foroaldo
apud spoletum sutcesserat inoritur
Hic aruulphuls cũ bellum cortia iomianos in
cantermo gessisset uictoriã q patrasset. dqui¬
rero a sus hoĩbus cepit. quis uro ille fucri
quõ ip̃e in illo bella quod gesserat tam ftre̾tine
pugnantem indisset. Cin cnm sin uiri inderorit
so ibi nillũ alique fortius facirntẽ quã ip̃m
Aduonisses: interroganur eꝰ ht tam ompla
Somus cẽi. Rñsum est ei a inris fidelibꝰ Ibabinũ
abi marturẽ requiestert : quẽ xp̃iani quotiens
in bollum contra hostes irent solitum haberẽt
in suũ augiliũ iuocare. Arilsus uero cũ
dbnc cẽi gentilis ita rñdur. Et potost fieri
ui hõ mortuꝰ / aliquod iiue̾ti aupiluũ presterꝰ
ami cũ hoc dixisset. equo desiliens eandẽ
basilica conspecturus inbiauit. Eñt aliib orã¬

Expanded text:
Theudepertus rex Francorum eo tempore cum Clothario Theudepertus rex Francorum eo tempore cum Clothario patruele suo bellum gerens, eius exercitum vehementer adflixit. 16. Sequenti anno Ariulfus dux, qui Farualdo aput Spoletium successerat, moritur. Hic Ariulfus cum bello contra Romanos in Camerino gessisset victoriamque patrasset, requirere a suis hominibus coepit, quis vir ille fuerit, quem ipse in illo bello quod gesserat tam strenue pugnantem vidisset. Cui cum sui viri responderent, se ibi nullum aliquem fortius facientem quam ipsumadvenisset, interrogavit, cuius haec tam ampla domus esset. Responsum est ei a viris fidelibus, Savinum ibi martyrem requiescere, quem christiani, quotiens in bellum contra hostes irent, solitum haberent in suum auxilium invocare. Ariulfus vero, cum adhuc esset gentilis, ita respondit: "Et potest fieri, ut homo mortuus aliquot viventi auxilium praestet?". Qui cum hoc dixisset, equo desiliens eandem basilicam conspecturus intravit. Tunc aliis oran
Abbreviated transcription (Latin):
francis gessem̃t. Brunichildio tũt regrna
tum icpotibus ad huc puerulis thendeb̃to
et Chendorico regebar gallias. a quibus
accipta hum pocumia duertintur ad propa
Mortuꝰ q est midtiãnꝰ rex frantorũ Rognũ¬
q illis beuntichildis rognia suscepit cum
Irepotibus adhuc parinilis filiis childebettĩ
es idẽ tps cacanꝰ rox huorũ logalos
ad agilulsum nrididlanũ aittoris¬
pacem cũ eo fecit Romanꝰ qͦ prĩciris moritus
Cin gallicinꝰ succossit. et cum agilulforege
pacis concordiã miftit.
francoꝵ rege patom perpetuã fecit.
post ht agilulphus rex rebellantem sibi zan¬
grulfum ueronensem duce cextiuxit. Gaidulfũ
pͦ ꝑgamensem ducẽ cui iã bis peꝑterat penur
ibsẽquẽti tpo iuosum raue̾nam et eos
qui tirca otra maris erant granissima¬
postis liastanit. Ctequeriti qͦ anno mortalitas
ualida ppłos ueronnisiũ attrunt¬
unc ecia signĩ sanguineũ in celo ap¬
pariusse insum ost et quasi hasto san¬
ginicee. et lux clarma per totam noctel

Expanded text:
a cum Francis gesserunt. Brunichildis tunc regina cum nepotibus adhuc puerulis Theudeperto et Theuderico regebat Gallias, a quibus accepta Hunni pecunia revertuntur ad propria. Mortuus quoque est Gunthramnus rex Francorum, regnumque illius Brunichildis regina suscepit cum nepotibus adhuc parvulis, filiis Childeperti. 12. Per idem tempus cacanus rex Hunnorum legatos ad Agilulfum Mediolanum mittenspacem cum eo fecit. Romanus quoque patricius moritur; cui Gallicinus successit et cum Agilulfo rege pacis concordiam iniit. 1Francorum rege pacem perpetuam fecit. Post haec Ago rex rebellantem sibi Zangrulfum Veronensium ducem extinxit. Gaidulfum quoque Pergamensem ducem, cui iam bis pepercerat, peremit. ubsequenti tempore rursus Ravennam, et eos, qui circa oram maris erant, pestis gravissima vastavit. Sequenti quoque anno mortalitas valida populos Veronensium attr15. Tunc etiam signum sanguineum in caelo apparuisse visum est et quasi hastae sanguineae et lux clarissima per totam noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
nissotꝰ thondelinda euis filia cũ suo gormano
nõi gundoaldo a italia confugit̃. st q
Aduentare autbari sponso nĩciauit. Cin statim
obina cum magno apparatu / nptias cele¬
Braturus in campo sardis qui suppͣ ueronã est
occurrẽs. eando cinietꝭ lotantibis in coigiũ
idus maias accepit Erat aui tune ibi inter ceteros
Langobardorũ duces Agilulphus dux taurinr¬
Lignũ quoddã quod in ⁊ggus soptis situm erat¬
enm irtegus magno toritiuorũ fragore ui ful¬
minis ictum fuisset. hẽbar tunt agilulphus
quẽdã de suis arinspice puerũ . qui arte diaboͭ ͣ
quid futurũ porton̾derei ittus fulimmũ intelligebat

Expanded text:
sset, Theudelinda ejus filia cum suo germano, nomine Gundoald, ad Italiam confugit, seque adventare Authari sponso nuntiavit. Cui statim ille obviam cum magno apparatu nuptias celebraturus in campo Sardis, qui supra Veronam est, occurrens, eamdem cunctis laetantibus in conjugium Idus Maias accepit. Erat autem tunc ibi inter caeteros Langobardorum duces, Agilulf dux Taurinelignum quoddam, quod in regiis septis situm erat, cum magno tonitruorum fragore vi fulminis ictum fuisset, habebat tunc Agilulf quendam de suis aruspicem puerum, qui per artem diabolicam, quid futurum po
Abbreviated transcription (Latin):
giluilso qͦ regi tunc nasaluro filiub de
chondolinda rogia an modicie palatio
qui adaloaldus seu adroaldus aꝑpellatus est
Beqnõti spo/ langobardi / castrũ montꝭ silicis
muasorisi Per idõ tempꝰ dpulso apud rauõriã
gallicino Rodiit eomaragdꝰ l qui pris fuerar
Rauẽne pricuis¬

Expanded text:
Agilulfo quoque regi tunc nascitur filius de Theudelinda regina, in Modiciae palatio, qui Adaloaldus est appellatus. Sequenti tempore, Langobardi castrum montis Silicis invaserunt. Per idem tempus repulso apud Ravennam Gallicino, rediit Smaragdus, qui prius fuerat Ravennae patrici
Abbreviated transcription (Latin):
sante cte qiã pfatus pr composuerat
et quedam alia scripta/. neco pondus pans
et quensiurã nm Et quicqͥd cry suppellecsil¬
subripere poterant defendentes. iquidem
gatione ip̃am rexir. sub quo he doscriptio
facta est.
Ootuo g goctoue beneuẽtorum Dute
arigis in loco ipñs a roge agilulxho
missus successit. qui ortris in forouili fuerat
et gisulphi fbroniliam ducꝭ filios oducarar
a nobis aliqua fiducialiter prouotamd. arbi¬
trantes ꝙ nrmine nos patianum costristart
maxit in talire. uñ nr̃a m̃a multum poterir
adilinari. Indicamus aiũi propteo eccłias
htorum potri et pauli aliq̃tas nõb trabes ncͣniab¬
in usq ad maro in locũ aptrm trabere doct
iũs qui in loco sunt depritetꝭ ut hõies qui
sub eis sunt cum bobus in onis transinttero
solatĩ Sobeant. qtũs nõb̃ concurõtibus
meluis quod ei miliximꝰ possit ꝑficere sros¬

Expanded text:
ae, quam praefatus Pater composuerat, et quaedam alia scripta, nec non pondus panis, et mensuram vini, et quidquid ex supellectisubripere poterant, deferentes. Caeterumgationem ipsam rexit, sub quo haec destructio facta est.tur Zottone Beneventanorum duce, Arigis in loco ipsius a rege Agilulfo missus successit; qui ortus in Foroiulii fuerat et Gisulfi Foroiulani ducis filios educarat a vobis aliqua fiducialiter provocamur, arbitrantes, quod minime nos patiamini contristari, maxime in tali re, unde vestra anima multum poterit adiuvari. Indicamus autem, propter ecclesias beatorum Petri ac Pauli aliquantas nobis trabes necessaut usque ad mare in locum aptum trahere debeat. vestris, qui in loco sunt deputetis, ut homines, qui sub eis sunt, cum bobus suis in ejus transmittere solatium debeant, quatinus vobis concurrentibus, melius quod ei injunxim
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃atis: ii ot nos possimꝰ nob eẽ pro prestito
Benofitio debitores. et nos mercodõ pro sc̃oꝵ
is diebus capta ẽ filia regis agilulsi
cum uiro sus godestalto nõit/ do cimͭ
pniensi ab exercitũ gallicim prigii. ot ad
uibe rauõnatiũ simir doducti. Hoc qͦ tpo
misit agilulfus rex cacano regi anarorĩ
artifices ad faciendas nauos. tũ quibus
isodmn tacanus insulam quandã in tbratia
expugnarnit

Expanded text:
obis possimus esse pro praestito beneficio debitores, et vos mercedem pro sanctorum His diebus capta est filia regis Agilulfi cum viro suo Gudescalco nomine de civitate Parmensi ab exercitu Gallicini patricii, et ad urbem Ravennatium sunt deducti. Hoc quoque tempore misit Agilulf rex cacano regi Avarorum artifices ad faciendas naves, cum quibus isdem cacanus insulam quandam in Thracia expugnavit.
Abbreviated transcription (Latin):
iterato tum impre pacem / composint
Pͥccisus q est his Piebus thendebertus rex
francondle ol facta est pugna gͣnissima
intes cos, Grndualdus otꝭ thondolindo roguie
garmanꝰ qui erat dux in cin ͭͤ astensi nemĩr
scientẽ auctord mortis ip̃iũs hoc ipo in tp̃ẽ
Rgittã ictus intorit.
suo adroaldo didhuna puero theudelinda matre¬
oub hiis ecc̾ie rostauzate sunt. et ml̃te dona¬
tiones per lota uonerabilla largite. Chod dum
Secẽ rognanerai annib do regno pectus est.
Et a langobardis in enis loco substitutuis est arioals.¬
docꝰ regis gestis. ad nr̃ãm noticiã iunum
ex scoctorũ gn̾e oriuudꝰ. pꝰꝙͣ in gallia in
Loco qui luxomiꝰ do motiasteriũ costruxerar
in italiã nemẽs a langobardorũ rege gͣtanter
exceptus ost. Cenobiũq qd bobiũ appellatur
et mł̃te possqnes a singulis principibus
sino langobardis largito sum et magnaibi
facta est congrogatio monachod¬

Expanded text:
iterato pacem composuit. Occisus quoque est hiis diebus Theudebertus rex Francorum, et facta est pugna gravissima inter eos. Gundualdus etiam Theudelindae reginae germanus, qui erat dux in civitate Astensi, nemine sciente auctorem mortis ipsius, hoc ipso in tempore sagitta ictus interiit.suo Adaloaldo admodum pueroSub his ecclesiae restauratae sunt et multae dationes per loca venerabilia largitae. Sed dum ecem regnaverat annis, de regno eiectus est, et a Langobardis in eius loco Arioald substitutus est. De cuius regis gestis ad nostram notitiam ex Scottorum genere oriundus, postquam in Gallia in loco qui Luxovium dicitur monasterium construxerat, in Italiam veniens, a Langobardorum rege gratanter exceptus est, coenobiumque quod Bobium appellatur et multae possessiones a singulis principibus sive Langobardis largitae sunt, et magna ibi facta est congregatio monacho
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe ethendelinda regia sua cõnige. sicut
eã utis papa grogorius sus epłis sepiꝰ admo¬
nut cum eodo uiro is mo pp gregorio atq
romanis pacom frrmissitnã pepigit. cidoq
regine ido uontrabilis sacerdos pro gr̃arũ
actiont hanc eplam direxnt.
Fudiosius et bomgne se siau solet imponderit
ronutiante filio nr̃o probo albo cogrigmimis

Expanded text:
da regina sua coniuge, sicut eam beatus papa Gregorius suis epistulis saepius ammonuit, cum eodem viro sanctissimo papa Gregorio atque Romanis pacem firmissimam pepigit. Eidemque reginae idem venerabilis sacerdos pro gratiarum actione hanc epistulam direxit: e pacem studiosius et benigne, sicut solet, impenderit, renu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ midũ equi dorsio postut: enuidom q ut
sesa continoret hortatus est. Pueruero fremũ
equi arupiens fugientes germanos et ipe
secutus sest. Quo compto auaros mox astensis
equuis oos ꝑsecuti scmi: bod dliquis nelori fuga
oncdontibus. grimoaldus puerulus ab uno
corũ qui uelocius encuriorat capitiro. n tñ
onm sus comp̾hensor gladio fetire. propter
ꝑulatom etatis dignatus est. sos sibi cundõ
potius seruiturum dscouanit. Cumq eũ
ad castra duertens/ app̃benso eiisdõ equi
frono dduceret. deq itam nobili preda exul¬
Itaret. erat rnũ ip̃o pucrulus cleganti forma
micantibus oculibi lacteo crine ꝑfusus
qui cum se captiutĩ tralu doleret negentes aĩos
angusto in pectoro uersans. ensem qualõ in illa
etate hre poterat uagina cexennt ibeq trabentẽ
anarem ꝙͣtulo ãinisu ualiut capitis in uertĩce

Expanded text:
nudum equi dorsum posuit, eumdemque ut nudum equi dorsum posuit, eumdemque ut se contineret hortatus est. Puer vero, frenum equi manu arripiens, fugientes germanos et ipse secutus est. Quo comperto Avares, mox ascensis equis, eos persecuti sunt, et reliquis veloci fuga evadentibus, Grimoaldus puerulus ab uno eorum qui velocius cucurrerat capitur, nec tamen eum suus comprehensor gladio ferire propter parvitatem aetatis dignatus est, sed sibi eumdem potius serviturum reservavit. Cumque eum ad castra revertens apprehenso ejusdem equi freno reduceret, deque tam nobili praeda exsultaret erat enim ipse puerulus eleganti forma, micantibus oculis, lacteo crine perfusus, qui cum se captivum trahi doleret, ingentes animos angusto in pectore versans, ensem qualem in illa aetate habere poterat vagina exemit, seque trahentem Avarem, quantulo annisu valuit, capitis
Abbreviated transcription (Latin):
mantes uinuersos quos reperorant captinos¬
ibducum fallaciter tñ els promittepites qͦd
cos undo digressi fuerant pãnonie in fimibus
collocarõi. Qui cum prĩam Duertertes et¬
d campũ quẽ sacrũ nõĩani ꝑuenissent:
dt qui liam in maiori etate constituserant
Sangobardos gladio ꝑmiere statiuua. Muilieres
ueroet ꝑnulos. captinitatis sorte duindi
Taso uero et tares sen radoaldus fili gisalfi
er ronuedo cũ hanc auarorũ mnalitiam
cognonissam statim astonsis equis fugam
ampuui ⁊ quibus unꝰ grimoaldũ pritrulũ
ficrs sind dum epistimaret uepote ꝑiuilus
supos equid gurrentos se tenera non posse
uiclius durcẽs euudõ gladio ꝑnuere quam
captiiitatis ingĩ sustinero : eũ occidere uoliui.
Cum gͣ ut eũ ꝑcuteret lanceã olenasser. pueo
Lachrumians eexclamaint dicens Noli me
pungere. qo possum ant suꝑ equũ tenere
Qui mrecta manu eũ per brachiũ apprebo dẽs

Expanded text:
mantes, unmantes, unadducunt, fallaciter tamen eis promittentes, quod eos, unde digressi fuerant, Pannoniae in finibus conlocarent. Qui cum patriam revertentes ad campum quem Sacrum nominant pervenissent, omnes qui iam in maiori aetate constituti erant Langobardos gladio perimere statuunt, mulieres vero et parvulos captivitatis sorte dividunt. Taso vero et Cacco seu Raduald, filii Gisulfi et Romildae, cum hanc Avarorum malitiam cognovissent, statim ascensis equis fugam arripiunt. E quibus unus Grimoaldum puerulum fratrem suum, dum existimaret utpote parvulum super equum currentem se tenere non posse, melius ducens eundem gladio perimere quam captivitatis iugum sustinere, eum occidere voluit. Cum igitur ut eum percuteret lanceam elevasset, puer lacrimans exclamavit, dicens: "Noli me pungere, quia possum me super equum tenere". Qui iniecta manu eum per brachium adprehendens
Abbreviated transcription (Latin):
uero ꝑ oẽs forouilianor fues distiẽtes omña
incendirs et rapinis nastantes foromilanũ
opidum obsĩdions clandint. et totis iribus
Ixpugnare moliũͬ Horã rex idem racaniꝰ
diam cuca muros armatus cũ magno equi¬
tatu ꝑambularer. utq ex ꝑto mbẽ facilurt
expugnare posset inquiroret. hune romilda
do muris prospitiens cum eum cermeret in¬
uenili etato florentem merctux nepbaria
cõcupunt. eiq mox per nõciũ mandauit
ui sd̃ tam in nlidiriontũ sumeret: ip̃a adem
tuatatẽ cũ om̃ib qui aderant tradierer Qd
rex barbarus audiens oidom malignitatis dolo
qridd mandanerat se facturũ promisa camq
in mumoniũ spopondit acciꝑe. Illa uero inł
morata portas foromilerisis castri aperuit:
et ad sua cuuctorĩq qui aderant ꝑconistem
hostem introduxit pgressi uero liuares cũ
rege suo foronilii uniuersa que muerire potord̃
rapit diripnũ ꝑpãm q mbem flãmus cõtre¬

Expanded text:
vero per omnes Forojulianorum fines discurrentes, omnia vero per omnes Forojulianorum fines discurrentes, omnia incendiis et rapinis vastantes, Forojulianum oppidum obsidione claudunt, et totis viribus expugnare moliuntur. Horum rex, id est, Cacanus, dum circa muros armatus cum magno equitatu perambularet, ut qua ex parte urbem facilius expugnare posset inquireret, hunc Romilda de muris prospiciens, cum eum cerneret juvenili aetate florentem, meretrix nefaria concupivit, eique mox per nuntium mandavit, ut si se in matrimonium sumeret, ipsa eidem civitatem cum omnibus qui aderant traderet. Quod rex barbarus audiens, eidem malignitatis dolo, quod mandaverat se facturum promisit, eamque in matrimonium spopondit accipere. Illa vero nihil morata, portas Forojuliensis castri aperuit, et ad suam cunctorumque qui aderant perniciem hostem introduxit. Ingressi vero Avares cum rege suo Forum-Julii, universa quae invenire poterant rapinis diripiunt. Ipsamque urbem flammis concre
Abbreviated transcription (Latin):
mlanre uerẽs uenetiarũ fures ingressub ost
Lunc Gisulfus forouilianꝰ sux cum langobar¬
Sis quos hr̃e poterat audacter occutrit. D ꝙͣnis
Forti nõsitate contra numẽsam młtitudinem
Bellum cum pancis gererer. undiq tñ circũ¬
septus cum omibus pene suis ext̾ictus est
Sor uero eiuisdem gisulsi nõie ronpilda
mum oĩbus Langobardis qui enaserant siue eorid
uxoribus et filiis qui in bello ꝑteranit intra mu¬
rorũ forouiliam castri mununt septa. Huig
eran fili tasso et hacco iã adolestentes. Ra¬
Soaldus uero et grumoaldus/ ad huc in pucrili
etate constituti. Habebat uero et filias Iii
quarũ una appa. altera gaila uocabatus.
Suaud uero noĩa non dtucemnꝰ Cõderant se
Bitina erant hoc est in cormoneo. ne inasopopo
Sertenia. Reunia. glemona. uł ecꝭ in ibagone
cuꝰ positio õmo mexpngnabilis existit
Pari etꝭ mõ et in dliquis castellis / ne hums
hoc est auaribus preda frerent so codore CAuares

Expanded text:
ne veniens, Venetiarum fines ingressus est. Huic Gisulfus Foroiulanus dux cum Langobardis, quos habere poterat, audacter occurrit; sed quamvis forti animositate contra inmensam multitudinem bellum cum paucis gereret, undique tamen circumseptus, cum omnibus pene suis extinctus est. Uxor vero eiusdem Gisulfi nomine Romilda cum Langobardis qui evaserant sive eorum uxoribus et filiis qui in bello perierant, intra murorum Foroiulani castri muniit septa. Huic erant filii Taso, et Caco, jam adolescentes, Radoaldus vero et Grimoaldus adhuc in puerili aetate erant constituti. Habebat vero et filias quatuor, quarum una Appa, alia Gaila vocabatur, duarum vero nomina non tenemus. Communierant se vicina erant, hoc est in Cormones, Nemas, Osopo, Artenia, Reunia, Glemona, vel etiam in Ibligine, cuius positio omnino inexpugnabilis existit. Pari etiam modo et in reliquis castellis, ne Hunnis, hoc est Avaribus, praeda fierent, se communivere. Avares
Abbreviated transcription (Latin):
is Diebꝰ agilulfus rex occidit oynulfũ
Sero ꝑgamensis / dux in cim ͭ sua ꝑganio
rebollans conra regõ se cõdint. sed datꝭ obiidib
pacẽ cum rege focit. Ruiscun se gadulsus
i insula cõmacina delausit. Agilulsus
uero rex in eandõ comacinã insulã ingressus
hones gaidulfi exinde exprilit. et thesaurã
quẽ ibidõ a romanis po tum inuenerat.
dicinũ traustulit uluduilfris uero / iterato
ꝑgraniũ ꝯfuigiẽs ibi ab agilulẜo rego ob tpr̃is
kusus in gra receptus ost. Rebellauit qͦ¬

Expanded text:
His diebus Agilulfus rex occidit Minulfum vero Pergamensis dux in civitate sua Pergamo rebellans contra regem se communivit; sed datis obsidibus pacem cum eo fecit. Rursum se Gaidulfus in insula Comacina reclusit. Agilulfus vero rex in eamdem Comacinam insulam ingressus, homines Gaidulfi exinde expulit, et thesaurum, quem ibidem a Romanis positum invenerat, Ticinum transtulit, Gaidulfus vero iterato Pergamum confugiens, ibique ab Agilulfo rege obtentus, rursus in gratiam receptus est. Rebellavit q
Abbreviated transcription (Latin):
Contomipsis taros duu nos amar ille parõtes
hãt prĩam reputans õẽ rant̃nci sarã
Cuꝰ pͥma finit brexilli gloria capti
Quo resedens cunctis hostibils horror erat
Quni Bomana potens ualuiat post signamuate
Aexillũ Ipͥmu xpr̃is habere dedir
Inde etꝭ dtinet dũ classem fraude feroaldub
uindicet ut classem classibus arma parat
Puppibus exignis decertans anine badrino
Bardorũ minuntias uicit et ip̃s manub
Brirsiis et in fertis auarem suꝑamt eois
Conquirens dñis maxĩa palma sius
Martiris auxilio uitalis fuleris ad istos
Cuꝰ et an templis petiit sua menbra iaccte
hec loca pꝰimortẽ bristis habere uinat
ꝓpẽ sacerdofom moriẽs potit ista iohannr
Hub rediit taris ciliꝰ amore pro

Expanded text:
Contempsit caros, dum nos amat ille, parentes, Hanc patriam reputans esse Ravenna suam. Huius prima fuit Brexilli gloria capti; Quo residens cunctis hostibus horror erat. Quo Romana potens valuit post signa iubare, Vexillum primum Christus habere dedit. Inde etiam, retinet dum Classem fraude Faroaldus, Vindicet ut Classem, classibus arma parat. Puppibus exiguis decertans amne Badrino, Bardorum innumeras vicit et ipse manus. Rursus et in terris Avarem superavit eois, Conquirens dominis maxima palma suis. Martyris auxilio Vitalis fultus, ad istos Cuius et in templis petiit sua membra iacere, Haec loca post mortem bustis habere iubat. Ipse sacerdotem moriens petit ista Iohannem, His rediit terris cuius amore pio
Abbreviated transcription (Latin):
Dufirmata igo agilulsi qui ethago
Scns est Regia diginte cã corũ qui oy
castellis tridentinis captin a fiarcis Ducti
ẜutiant. agnellũ ep̃m tridõtinũ in francia
inusa. Qmi cexinde redĩes secũ aliꝙͣtos captinos
quos brunchildis regina francorã ex propo
Iudõtmorũ/ ad optinendã pacẽ ad gallias
perrexit. qua est impetiata regressus est
De anno fuit siccitas mimiũ grarib. a
merse panuario usq ad mense septembrĩ
et facsa õ magna pemilia famis uenit q et
magna Locustaꝵ młttudo in ferritorũ lu¬
Sonbiĩ. que maiores erant quã celere locristo
hee mitũ dcu/ herbas q paludes q depasto
sumi. chegotos uero agroꝵ exigut hõligoriũ

Expanded text:
firmata igitur Agilulf, qui et Ago dictus est, regia dignitate, causa eorum qui ex castellis Tridentinis captivi a Francis ducti fuerant, Agnellum episcopum Tridentinum in Francia misit. Qui exinde rediens, secum aliquantos captivos, quos Brunihilde regina Francorum ex proprio identorum ad optinendam pacem ad Gallias perrexit; qua impetrata, regressus est. 2. Hoc anno fuit siccitas nimium gravis a mense Ianuario usque ad mensem Septembrium; et facta est magna penuria famis. Venit quoque et magna locustarum magnitudo in territorium Tridentinum, quae maiores erant quam ceterae locustae; et mirum dictum, herbas paludesque depastae sunt, segetes vero agrorum exi
Abbreviated transcription (Latin):
Do morte Badoaldi durꝭ et q ei sin ducatu
gromoaldus eius germaniꝰ succossit
Do morto Bothari rogis. et regno Badoaldi
De morto Radoaldi regis. et rogno ariꝑti
Dt morte heracli angusti et constantim
qui ei successit. Et regno altoruis ꝯstãtimi
De cesara Regina ꝑsarum
De morte ariꝑti et bodoberti filii enib. qui
ei succossit Et Regno uiinoabdi. et
interitu Garibaldi ducib.

Expanded text:
ei in ducato Grimoald, eius germanus, successit. 47. De morte Rothari regis et regno Radoaldi. 48. De morte Radoaldi regis et regno Ariperti. 49. De morte Eraclii augusti et Constantini, qui ei successit, et regno alterius Constantini. 50. De Cesara regina Persarum. 51. De morte Ariperti et Godiperti, filii eius, qui ei successit, et regno Grimoaldi et interitu Garipaldi ducis.
Abbreviated transcription (Latin):
fuir taptinntatis repperit contra langobardorũ
illico arma sicrepit ⁊ Duersus quĩ lango¬
bardi grania bella gesseriu Tando q enin
cũ militibus qos innabat᷑ exsuperantes
raue̾nam cedore cõpulorũt Logexilluib capta

Expanded text:
suae captivitatis repperit, contra Langobardorum suae captivitatis repperit, contra Langobardorum illico arma surrexit. Adversus quem Longobardi gravia bella gesserunt, tandemque eum cum militibus quos juvabat exsuperantes, Ravennam cedere compulerunt. Brexillus capta
Abbreviated transcription (Latin):
gatos suos ob hoc direxit ut c̃ũ epercitu suꝑ
Langobardos urrueret cos q de italia cexfermi¬
naret. Qui cũ mini᷑ͦ francorũ młtitũdine
in italia subito intrount. Lan gobardi uero
in cuuitatibus se cõmuniẽtes interciurẽtibus
legatis olatis q muneribus pacẽ cũ childo¬
berto fecerut Dii cũ ad gallias dicassor.
cogiito imꝑatos manritius qo cũ langobar¬
dis fedus mnierit. solidos quos ei ob langobas¬
Soꝵ dofrimentũ doderat repotere repit
pod ille suarũ uitiũ potoritia fretus. pro hat
re nec responsum reddere noluit.
is ita gostis autharis rex brexillũ cum¬
tate supra padi margint potam expu¬
gnaro atriessus est in quã dioctuhpbus
dux/ a langobardis confugerar se q ꝑtibus
impatons frãdõs sociatus militibus langobar¬
dous exeoritin fortiter resistobat ꝓste i suanoꝵ
hot dala manorũ gõte oriũdus. intes lango¬
bardos treuerar et qo erat forma idoueꝰ dutarꝰ
honored mtruorar chod cũ occasionẽ ulristendo

Expanded text:
gatos suos direxit, ut cum exercitu super Langobardos inrueret eosque de Italia exterminaret. Qui cum innumera Francorum multitudine in Italiam subito introivit. Langobardi vero in civitatibus se communientes, intercurrentibus legatis oblatisque muneribus, pacem cum Childeperto fecerunt. Qui cum ad Gallias remeasset, cognito imperator Mauricius, quia cum Langobardis foedus inierit, solidos, quos ei ob Langobardorum detrimentum dederat, repetere coepit. Sed ille suarum virium potentia fretus, pro hac re nec responsum reddere voluit. 18. His ita gestis, Authari rex Brexillum civitatem super Padi marginem positam expugnare adgressus est. In qua Droctulft dux a Langobardis confugerat, seque partibus imperatoris tradens, sociatus militibus, Langobardorum exercitui fortiter resistebat. Iste ex Suavorum, hoc est Alamannorum, gente oriundus, inter Langobardos creverat et, quia erat forma idoneus, ducatus honorem meruerat; sed cum occasione ulciscendae
Abbreviated transcription (Latin):
gnossimabella gerentes, multas romanor
prounncias. et ipam iherosolimã anferiũ
eraclianꝰ qui affircã regebat rebellait. atq
cum exercitu uenrẽs eum regno unta q p̾na¬
ur Remq pucaͣm rornanã de raclius eiuisdẽ
filus regen dam suscepit.

Expanded text:
ssima bella gerentes, multas Romanorum provincias et ipsam Hierusolimam auferunt. Eraclianus, qui Africam regebat, rebellavit, atque cum exercitu veniens, eum regno vitaque privavit remque publicam Romanam Eraclius, eiusdem filius, regendam suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
spromitteres. ⁊uisum q filio suo filiã eiub expeterer
qbod h res quã ob cam nestio ad offectũ ami¬
nuint ꝑuoͭ. huiꝰ exercitus abeo directꝰ persas
potentissime dobollauir. uictor q rogredirno
Fantam moli prede tũ uignns ꝑiteo elephãtis

Expanded text:
promitteret rursumque filio suo filiam ei expeteret; promitteret rursumque filio suo filiam ei expeteret; sed hec res, quam ob causam nescio, ad effectum minime pervenit. Huius exercitus, ab eo directus, Persas potentissime debellavit, victorque regrediens, tantam molem prede cum viginti pariter elephantis