comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toris ñ usq quaq uideretur cassatum. qͦd
fuerat inchoatum: unũ pedem eius leuit̾
lesit: ẜ ueniens ad głosi domni martini tẽ¬
ꝑlum. orationi incumbens. omñe ium dolo-¬
habere suꝑfluum si mserat᷑ lectioni:
qualiter inuocatio nominis eius uitã p̾sti¬
terit morituro. Quocda loco unus ꝑpt̃ furti
scelera comp̃hensus. atq grauiter uerberi¬
b actus: ductus ẽ ad patibulũ. ut condem¬
naretur suspendio. Cumq in hoc exitu mor¬
te iam ꝓpinquante uenisset: orandi spaciũ
petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergũ ma¬
nib iactauit se ꝓnus in t̾ram: & cȩpit cũ la¬
crimis inuocare nom̃ beati martini ut si in
hac necessitate ñ succurreret: uel a culpis
eũ in posterũ absolueret. Cumq cõpleta
oratione suspensus fuisset: recesser̃t mili¬
tes a loco illo. Ipse aut̃e ore semiaꝑto parũ¬
ꝑ labia mouens: scĩ martini semꝑ nitebat᷑

Expanded text:
toris non usquequaque videretur cassatum, quod toris non usquequaque videretur cassatum, quod fuerat inchoatum, unum pedem ejus leviter laedit. Sed veniens ad gloriosi domni Martini templum, orationi incumbens, omnem vim dolhaberi superfluum, si inseratur lectioni, qualiter invocatio nominis eius vita praestiterit morituro. Quodam loco unus propter furti scelera conprehensus atque graviter verberibus actus, ductus est ad patibulum, ut condemnaretur suspendio. Cumque in hoc exitu, morte iam adpropinquante, venisset, orandi spatium petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergum manibus, iactavit se pronus in terram et coepit cum lacrimis invocare nomen beati Martini, ut, etsi in hac necessitate non succurreret, vel a culpis eum in posterum excusaret. Cumque, completa oratione, suspensus fuisset, recesserunt milites a loco illo; ipse autem ore semiaperto parumper labia movens, sancti Martini semper nitebatur
Abbreviated transcription (Latin):
alio ꝑducente: cecis affatim dux futura re¬
gressa est. Que postea uirũ accipiens ce fili¬
os generans: recuꝑatori grãs rependit in
inuocatione & uirtutes factas. & ꝑicula se¬
data narrauimus: qualiter cuidã ꝑeunti
in ipso mortis p̃cipicio beatus pontifex in¬
uocatus. sustentaculũ p̾buisset euoluam.
Ammonius quida iter faciens. secꝰ basilicã
dum de cena madefactus uino ueniret: de
excelsa rupe quȩ uiȩ conungitur. inimico
impellente p̾cipitatur. Erat autẽ ꝓfundũ
loci illius: fere ducentoꝵ pedũ. Cumq per
ꝓfunditatem p̾cipitii illius rotaretur. et
deoesũ sine alarũ remigio uolitaret: sc̃i mar¬
tini auxilium ꝑ singula descensionis suȩ mo¬
menta clamabat. Tunc quasi manibe alioꝵ
de iumento suo excussus. suꝑ arbores quȩ
ualli inerant deicitur: &e sic paulatim ꝑ sin¬
gulos ramos descendens: sine. mortis ꝑiculo
ad t̾ram usq ꝑuenit. Tam̃ ut optis insicdia¬

Expanded text:
alio perducente, caecis affatim dux futura realio perducente, caecis affatim dux futura regressa sit. Quae postea virum accipiens, et filios generans, recuperatori gratias rependit incinvocatione, et virtutes factas, et pericula sedata narravimus, qualiter cuidam pereunti in ipso mortis praecipitio beatus Pontifex invocatus sustentaculum praebuisset, evolvam. Ammonius quidam agens sanctae basilicae, dum de coena madefactus vino veniret, de rupe excelsa, quae viae conjungitur, inimico impingente, praecipitatur. Erat autem profundum loci illius fere ducentorum pedum. Cumque per profunditatem 1021 praecipitii illius rotaretur, et deorsum sine alarum remigio volitaret, sancti Martini auxilium per singula descensionis suae momenta clamabat. Tunc quasi manibus aliorum de jumento suo excussus, super arbores, quae valli inerant, dejicitur. Et sic paulatim per singulos ramos descendens, sine mortis periculo ad terram usque pervenit. Tamen ut opus insidia
Abbreviated transcription (Latin):
ic & apud sirorialense oratorium cuius
altare scĩ confessoris manus alma sacrauit:
dum pleriq beneficia expetita mererentur: qui
dam paraliticus adueniens. & cereum instatꝰ
sui altitudine nocte tota uigilans retinuisset:
mane facto ut lux reddita est mundo. ipse
absolutis gressib ppło teste incolumis exiliuit.
tulerit: cum ad beati sepulebrũ deuo-¬
ta mulier expetisset. Quedã de turonico t̾ri-¬
torio femina bella nomine: amissa ocłorum
lumine grauiter laborabat. Et cũ die noctu¬
q incessabilib doloribe urgeretur: dicit suis.
Si ad basilicam domni martini ducta fuissem:
continuo recepissem salutem. Cõnfido etenĩ.
quod possit ocłis meis lumen infundere: qͥ
potuit pauꝑis lepram osculo libante sanare.
Dehinc adminiculo deducente uenit ad
scm̃ locum: ibiq ieiuniis & orationib cre¬
bris insistens. uisum quẽ admiserat. reciꝑe
mu̾it: & ita sanata est. ut que ceca uenerat

Expanded text:
Sic et apud Siroialensim oratorium, cuius Sic et apud Siroialensim oratorium, cuius altare sancti confessoris manus alma sacravit, dum plerique beneficia expetita mererentudam paralyticus adveniens, et cereum 1020 in status sui altitudinem nocte tota vigilans retinuisset, mane facto, ut lux reddita est mundo, ipse absolutis gressibus, populo teste, incolumis exsilivit.tulerit, cum beati sepulcrum devota mulier expetisset. Quaedam de Turonico territorio femina, Bella nomine, amisso oculorum lumine graviter laborabat. Et cum die noctuque incessabilibus doloribus urgeretur, dicit suis: Si ad basilicam domni Martini ducta fuissem, continuo sanitatem recepissem. Confido etenim, quod possit oculis meis lumen infundere, qui potuit pauperis lepram osculo libante sanare. Deinde, adminiculo deducente, venit ad sanctum locum, ibique jejuniis et orationibus crebris insistens, visum quem amiserat recipere meruit. Et ita sanata est, ut quae caeca venerat
Abbreviated transcription (Latin):
puelle religiose deseruiunt scĩ antistitis ob
honorem. parumꝑ facultatis habentes: nisi qd̃
eas deuotoꝵ alit sepe deuotio. Erant tam̃ eis
quoda tempore pauca apii in aluearia: quȩ
cum quida inuidus conspexisset ait infra se.
Utinam aliquid de his uasis possem auferre.
Secuta autẽ nocte instigatus a demone. ab-¬
latis trib uasis nauim onerat: ut scilicet tͣn¬
sito amne facilius que abstulerat uendicaret.
Ex credo ei impedim̃tum fuisse. hoc furtum:
sicut postea manifeste. ꝓbatum est. Igit᷑ cũ sole
oriente ad portum fluminis causa tnͣsmeandi
homines ꝓparent: naium ad litus conspiciunt.
apesq ex alueariis cateruatim emergere: ho-¬
minẽq seorsum iacere ꝓstratum. Se putantes
eum occupatum somno sicut iam didicerañ
dum eum. S accedentes mortuũ repiunt:
statimq puellis notum factum quod fuerat.
furatum cellule restituunt: ammirantes tam
uelocem in hominem diuine ultionis accessis¬
se sententiam.

Expanded text:
puellae religiosae deserviunt, sancti antestitis ob puellae religiosae deserviunt, sancti antestitis ob honorem parumper facultatis habentis, nisi quod eas devotorum alit saepe devotio. Erant tamen eis quodam tempore pauca apium alvearia, quae cum quidam invidus conspexisset, ait infra se: 'Utinam aliqua de his vasis possim auferre'. Secuta autem nocte instigatus a daemone, ablatis tribus vasis navem onerat, ut scilicet, transito amne, facilius quae abstulerat vindicaret. Sed credo, inpedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navem ad litus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant dum eum; sed accedentes, mortuum repperiunt. Statimque puellis notum factum, quod furatum fuerat cellulae restituunt; admirantes, tam velocem in homine divinae ultionis accessisse sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quoq rauenne. atq in rethorica so¬
cio suo felici. ex oleo quod sub imagine.
picture beati martini in cicendili ardebat.
dum sibi tetigerunt ocłos: lumen redisse con-
tus a medicis. ad alium puellarum oratoriũ
sibi uicinum confugeret: & in atrio decuba¬
ret: uenit noctu abbatisse beatus martinus
ꝑ somniũ. requirit quid faceret. Que ait se
requiescere. Dicit sẽs ad illam. In gallias habui
lam redire: s ꝓꝑter istum qui foris iacet in a¬
trio. me remoratum ꝑfiteor. Tunc exurgens ab¬
batissa referens uisionem. fidem fecit homi¬
ni de ꝑiculo liberari: quod certe meruit obti
rabilius in locis italie martini glam honori-¬
ficari: quã scilicet ibi quo pia membra recu¬
bant tumulata: intantũ ut frequentia mi-¬
racula nec sparsa colligantur in uerbis. nec
tam infinita recondantur in paginis.xxuiii.¬
ꝯ porta ambianensi. in qua quondã uir beat᷑
pauꝑem algentem clamide decisa contexit:
oratorium est a fidelib edificatum. in quo nc̃

Expanded text:
ibi quoque in Ravenna atque in rhetorica socio suo Felici, ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendili ardebat, dum tetigerunt oculos, lumen rediisse Fortus a medicis, ad aliud puellarum oratorium sibi vicinum confugeret, et in atrio recubaret, venit noctu ad abbatissam beatus Martinus per somnium, quam requirens quid faceret, ait, se requiescere. Dicit Sanctus ad illam: In Gallias habui jam redire, sed propter istum, qui foris jacet in atrio, me remoratum batissa, referens visionem, fidem fecit homini de periculo liberari, quod certe meruit obtenrabilius in locis Italis Martini gloriam venerari, quam, si licet dici, quo pia membra recubant tumulati; in tantum ut frequentia miracula nec sparsa colligantur in verbis nec tam infinita recondantur in paginis. 17. In portam Ambianensi, in qua quondam vir beatus pauperem algentem clamide decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dintegraret. Hanc antiqũa miscdiam exer-¬
cens. se a celest munere ñ abdicaret. Gunc
int̃ mesta suspiria & fluentes lacrimas. cȩlos
Grãs deinde refert om̃ipotenti. qui sibi ranu¬
as cȩli aꝑtas monstraret: quas post paulułu
corporis membris anima exuta penetratura
frat̾. eadem die retulit. Hanc qͥppe. consola¬
tionem famulo suo xp̃c ostendit: ut extre¬
mos alitus. securus de futura uenia immo
liusset: si supradictus blidimundus abdi¬
de post eius dorsũ ñ remansisset. Altera uͦ
ut ceptũ iter ñ relinquerent: s in meliorib
actib roborati. cotidie. ꝑseuerando firma¬
rent. Consolatus gͦ cunctos. uite p̃sentis ne¬
xib absolutus. anim̾a cęlo reddidit . ui. idꝰ¬
martii. Merito enĩ rerũ reꝑtor scõs suos uir¬
tutum copia adornat. sicut scͥptum ẽ: sp̃c.
eius ornauit celos. Quia illi ad celestẽ uitã
anhelantes eius p̾ceptis parere student:

Expanded text:
dintegraret, hancque antiquam misericordiam exerdintegraret, hancque antiquam misericordiam exercens se coelesti munere non abdicaret. Tum inter moesta suspiria et fluentes lacrymas coelos Gratias deinde refert Omnipotenti, qui sibi januas coeli apertas monstraret, quas post paululum corporis membris anima exuta penetratura frater eadem die retulit. Hanc quippe consolationem famulo suo Christus ostendit, ut extremos halitus securus de futura venia, imo ltare voluisset, si supradictus Blidemundus abdite post ejus dorsum non remansisset. Altera verut coeptum iter non relinquerent, sed in melioribus actibus roborati quotidie perseverando firmarentur. Consolatus ergo cunctos, vitae praesentis nexibus absolutus, animam coelo reddidit. Merito enim rerum Reparator sanctos suos virtutum copia adornat sicut scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos ; quia illi ad coelestem vitam anhelantes, ejus praeceptis parere student,
Abbreviated transcription (Latin):
stentantib undiq fr̾ib. foras celluła ẽ. ꝓgͦs¬
sus. Accipiens crucem quam ipse in eodẽ
loco poni p̃ceꝑat. ut egrediens ingrediensq
cellulam tactu enus suam frontẽ muniret:
cepit immensas lacrimas fundere: ac tro¬
listi: tu cruore eius mcsita es. qui ut huma¬
num genus saluaret. e celo in hanc lacͥmaꝵ¬
uallem descendit. Qui in te pͥmi adȩ ruga
om̃s ut abeant. seseq cellule reddant: sibiq
paulisꝑ locũ quietum p̃beant. Abeuntib g
om̃ib. unus tantumm᷑ nomine blidemundꝰ.
post tergum uiri dĩ tacito anhelitu stetit:
cogitans ut. si ipsius poplites pre lassitudine
fractis conatib casum indidissent: se ad sus-¬
cipiendum eũ paratum fore. Cum gͦ nulłu
suꝑẽe putaret: cepit conditoris clementiam
cum lacrimaꝵ ubertate conquirere: ut lar¬
gitatis sue sibi ac si indigno dona largiret᷑:
& ueteres maculas delens omĩa saluti re¬

Expanded text:
stentantibus undique fratribus, foris cellulam est progresstentantibus undique fratribus, foris cellulam est progressus. Aspiciens crucem, quam ipse in eodem loco poni praeceperat, ut egrediens ingrediensque cellulam tactu eius suo fronte muniret, coepit maestus lacrimas fundere ac trolisti, tu cruore eius inlita es, qui, ut humanum genus salvaret, e caelo in hanc lacrimaruomnes ut abeant seseque cellulae reddant, sibique paulisper locum quietum praebeant. Abeuntibus ergo omnibus, unus tantummodo nomine Blidemundus post tergum viri Dei tacito anhelitu stetit, cogitans viri Dei poplites fessi ut erant, fractis conatibus casum si incidissent, se ad suscipiendum eum paratum fore. Cum ergo nullum superesse putaret, coepit Conditoris clementiam cum lacrymarum ubertate conquirere ut largitatis suae sibi ac si indigno dona largiri dignaretur, et veteres maculas delens, omnia saluti re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cib torqueri. ne inibi contra int̾dictum
quantisꝑ morarer: si ñ me cito moueant.¬
quocũq potuissem conamine ad monaste¬
rium repedare. me cito morte p̾uentũ. Mat̃
ad hec. Melius mͥ ẽ fili te imbi sanũ scire:
qmͣ bic mortuũ deflere. fateor longũ fuit
diei expectare aduentũ: uix erumpente au¬
rora retro repedare studumꝰ. Nec quicqͣm
cibi ꝑ triduum capiens: donec medii pene
itineris loca ꝑtingeremus. festinantib gͦ ac¬
iter urgentibe sospitatẽ rursũ recepiᷤ ueni¬
entesq ad monast̾ium. patre iam febrib de¬
dentum reppimus. ac morti ꝓximũ: quibe ui¬
sis gratulatus ẽ. Sicq aꝑte cognouimꝰ uiri
di in hoc p̾ualuisse preces: ut me uis febriũ
urgeret. cito ad monast̾i̾um ante en exitum¬
horis fungeretur: cũ adhuc uigens alitus
suꝑeẽt. se foras cellulam ꝑtrahi iubet.Sur¬
gensq de stratu quo ualebat conamine: su¬

Expanded text:
precibus torqueri, ne inibi contra interdictum precibus torqueri, ne inibi contra interdictum quantisquocumque potuissem conamine, ad monasterium repedare, me cito morte preventum. Mater ad haec: 'Melius mihi esse, fili, te inibi sanum scire, quam hic mortuum deflere'. Fateor, longum fuit diei expectare adventum. Vix erumpente aurora, retro repedare studuimus, nec quicquam cibi per triduum capiens, donec medii paene itineris loca iter urgentibus sospitatem rursum recepi, venientesque ad monasterium Patrem jam febribus detentum reperimus ac morti proximum: quibus visis gratulatus est. Sicque aperte cognovimus viri Dei in hoc praevaluisse preces, ut me vis febrium urgeret cito ad monasterium ante ehoras fungeretur, cum adhuc vigens alitus superesset, se foris cellulam protrahi iubet, surgensque de strato quo valebat conamine, su
Abbreviated transcription (Latin):
afficit: ut nunquã antea sic in oratione
uisus fuisset desudare. Et necui ridiculum
uideatur: referam qͥd isdem uir in me ege¬
rit. Cum iam nouem annoꝵ ꝑ circułu in
monasterio conuersatus fuissem: &e sepe a¬
parentib postulantib ut eos ex ꝑmissu suo
uiserem ñ impetrauissent: nullo ex inde
mentionem faciente ait. Uade festinus fili.
& matre fratrẽq uisita. mone: & nulla mo.¬
ra p̾pediente reuertere. Cumq differrem.
& temporis oportunitatẽ euenire in ꝓxi-¬
mo dicerem: erat enĩ tempus nimii frigoris.
di iter quod dixi tibi: nescis utrũ in ptmocłu
liceat agere. Datis gͦ comitib. blidulfo prb̃o.
& hermenoaldo diacono. de quoꝵ religione
nicħ dubitabatur: ad destinatum ꝑuenimꝰ
locũ. Erat enĩ locus sigusia. urbs nobilis qͦn¬
dam taurina. tum colonia: a monasterio di
fruitur dono: nam eadem nocte febre correp¬
tus int̾ incendia clamare cepi. me uiri di

Expanded text:
afficit, ita ut numquam inteafficit, ita ut numquam intevisus fuisset desudare. Et ne cui ridiculum videatur, referam quid in me isdem vir egerit. Cum jam novem annorum per circulum in monasterio conversatus fuissem, et saepe parentibus postulantibus ut eos ex permissu suo viserem, nec impetravissent; nullo exinde mentionem faciente ait: Vade festinus, fili, et matrem fratremque visita, et nulla mora praepediente revertere. Cumque differrem et temporis opportunitatem evenire in proximo dicerem erat enim tempus nimii frigoris, di iter quod tibi dixi. Nescis utrum in postmodum liceat agere. Datis ergo comitibus Blidulfo presbytero et Hermenoaldo diacono, de quorum religione nihil dubitabatur, ad destinatum pervenimus locum. Erat enim locus Sigusia, urbs nobilis, quondam Taurinatum colonia, a monasterio disfruitur dono. Nam eadem nocte febre correptus inter incendia clamare coepi, me viri Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tib condigna rependere: & simplicib my¬
stica aꝑire. In soluendis ac opponendis
questionib sagax: adu̾sus hereticoꝵ ꝑcellaᷤ
uigens ac solidus. Fortis in aduersis:
sobrius in ꝑsꝑis. Gemꝑatus in om̃ibr. diᷤ¬
cretus in cunctis: redundabat amor
& timor in subditis: redolebat doct᷑na
in discipłis. Nullus iuxta eũ uel mero
berare uellet: monstrare ꝑuisionẽ uolu¬
it. ut de mundo egressurus. paratũ in
omĩb iter haberet. Quinquaginta di¬
erum spacium datur. quo iter pararet
uenturũ: s ñ aꝑte uiri cdĩ animus co-¬
qꝑ uir cdłi p̾parat: septa monasterũ densat.
tegumenta renouat. omĩa roborat: ut si abe¬
at. nicħ imbecille dimittat. Uehicula qui¬
ete fouet. libros ligaminib firmat: suppel¬
lectilia ablui. dissuta adsui. corrupta cõponi.
calciam̃ta parari. ut omĩa p̾̃sto sint iubet.
Ipse uͦ ieiuniis &e uigiluĩs &e orationib corpꝰ

Expanded text:
tibus condigna rependere et simplicibus mytibus condigna rependere et simplicibus mystica aperire; in solvendis ac opponendis questionibus sagax, adversus hereticorum procella.s vigens ac solidus, fortis in adversis, sobrius in prosperis, temperatus in omnibus, discretus in cunctis. Redundabat amor et timor in subditis, redolebat doctrina in discipulis; nullus iuxta eum vel merorberare vellet, monstrare ei per visionem voluit ut de mundo egressurus paratum in omnibus iter haberet, quinquaginta dierum spatio suspenso, quo iter pararet venturum: sed non aperte viri Dei animus coue vir Dei praeparat. Septa monastirii densat, tegumenta renovat, omnia roborat, ut, si abeat, nihil inbecille dimittat; vehicula quiete fovet, libros ligaminibus firmat; suppellectilia ablui, dissuta adsui, corrupta conponi, calciamenta parari, ut omnia praesto sint, iubet. Ipse vero ieiunio et vigiliis et orationibus corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑant cursu: eumq p̾cantur ut illis sub¬
ueniat. Quod cũ uir di dissimulare uo-¬
luisset:. fletib ac terribilib sacramentis
eum compellant: ut prius ñ eat. qm no¬
Anxius gͦ & popularis fauoris rumores
fugiens: ite inquit. ego ut potuero uos ꝓ¬
sequar. Ueniens gͦ. basilicas ce scoꝵ loca
circuit: ꝓ infirmo precatur. ut ꝑtinus sa
nitati reddatur. Deinde. ut ꝓmisse. fidei
impleret effectũ: ad infirmũ festinus ue¬
nit. Nequis largitori muneris preco
existeret: domũ latenter ingressus infir¬
mũ attigit. Moxq uirtus diuina scĩs
p̃cib fauens. sospitati pͥstine egrũ reddit:
grates simul parentes conditori referũt:
qui sic suoꝵ ad petitiones famuloꝵ. pie¬
tatis sue accommnodat aures. Erat enĩ
his uir gratus omnibꝵ singulariᷤ feruoris.
singłaris alacritatis. singłaris caritatis.
in ꝑegrinis. in pauꝑib: nouerat &e suꝑbis
resistere. & humilib subditus ẽẽ. Sapien¬

Expanded text:
erant cursu eumque perant cursu eumque pveniat. Quod cum vir Dei dissimulare voluisset, fletibus ac terribilibus sacramentis eum compellant, ut prius non eat quam noAnxius ergo et popularis favoris tumores fugiens: Ite, inquit, ego ut potero vos prosequar. Veniens ergo basilicas et sanctorum loca circuit, spitate reddatur. Deinde, ut promisse fidei impleret effectum, ad infirmum festinus venit; ne quis largitori muneris praeco existeret, domum latenter ingressus, infirmum adtigit, moxque virtus divina sanctis precibus favens sospitati pristinae egrum reddit. Grates simul parentes conditori referunt, qui sic suorum ad petitiones famulorum pietatis suae accommodat aures. Erat enim his vir gratus omnibus, singularis fervoris, singularis alacritatis, singularis caritatis in peregrinis, in pauperibus; noverat et superbis resistere et humilibus subditus esse, sapien
Abbreviated transcription (Latin):
scisi pollicis: At ille fatetur eẽ t̾re conditũ:
sulcoq sepultum. Male ille ait fecisti: cur
mͥ ñ detulistis Concito gͦ gradu nulli cau¬
sam indicans ꝑge: sumptoq eo huc depor¬
ta. Ille itaq egressus ꝑgit: impetratumq
pollicis damnũ deportat. Erat enĩ spaciũ
ꝑ ardui montis dorsa flexuoso itiere ten¬
dentia:. uel int̃fluentis triuie alueus. qͤsi
millarium unũ. Porro uir dĩ suscipiens fru¬
sta pollicis. suis saliuis illitum manui iun-¬
xit: coniunctusq pollex carnis glutino ue.¬
lut antea fuerat adhesit. Gacitoq silentio
ut abeat imꝑat. O mira uirtus om̃ipoten¬
tis di. ut sic suos in terris glorificet: ut frigi¬
da abscisaq membra eoꝵ int̾uentu pͥstino
mediolanũ urbem uenisset: ibi quidã pu¬
erulus in extremis febriũ anxietatib posit᷑
uite tantũ expectabat exitum. Cuiꝰ parentes
audito beati atthale aduentu festimo ad eũ

Expanded text:
scisi pollicis?' At ille fatetur, se terre conditum scisi pollicis?' At ille fatetur, se terre conditum sulcoque sepultum. 'Male', ille ait, 'fecisti; quur mihi non detulisti? Concito ergo gradu nulli causam indicans perge, sumptoque eo, huc deporta'. Ille itaque egressus pergit imperatumque pollicis damnum deportat. Erat enim spatium per ardui montis dorsa flexuoso itinere tendentia vel interfluentes Triveae alveum quasi miliarium unum. Porro vir Dei suscipiens frustra pollicis, suis salivis inlitum manui iunxit, coniunctusque pollex carnis glutino, velut antea fuerat, adhaesit, tacitoque silentio, ut abeat, imperat. O mira virtus omnipotentis, ut sic suos in terris glorificet, ut frigida abscisaque membra eorum interventu pristino Mediolanum urbem venisset, ibi quidam puerolus in extremis febrium anxietatibus positus, vitae tantum expectabat exitum; cuius parentes, audito beati Athale adventum, festino ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
latenus hoc me inqͥt in scło uiuente. ulli ch
cere p̾sumas. Proculdubio ut ne fauor ad¬
ulatorum. corda plena uirtutib macula¬
ret. Quod uitium quãuis diuersis sint uir¬
tutib ditati: ab omib est studiose scĩs fugi¬
endum. Nam hoc callidus hostis maliciose
studet: ut dum in maiorib ac certisculpiᷤ
scõs di maculare ñ ualet. saltem uel moccul¬
actumq est deinceps. cũ aliquo in tẽ¬
pore unus monachoꝵ nomine frai¬¬
merus. ad frum̃ta suscipienda uomere t̾rã
excoleret: subito stiuȩ firmitatẽ durs gle¬
be asꝑitas ꝑemit atq confregit. Quod cũ
supradictus frater componere conaretur:
subito inopinato ictu ferram̃ti pollicem
ex leua p̃cidit: soloq conditum suꝑposi¬
ta gleba uelut funus sepulturȩ tradit.
Relictoq uomere ad monasterium ꝑgit:
patriq ꝑconfessionem humo ꝑstrat᷑ ꝓdit.
Quod uidens uir di. ubi ẽ inquit pars ab¬

Expanded text:
latenus, me', inquit, 'in latenus, me', inquit, 'in cere praesumas. Procul dubio ut ne favor adulatorum cor plenum virtutibus macularet. Quod vitium quamvis diversis sint virtutibus ditati, ab omnibus est sanctis studiose fugiendum. Nam hoc callidus hostis malitiose studet ut dum in majoribus ac certis culpis sanctos Dei maculare non valet, saltem vel in occulactumque est deinceps, cum aliquo in tempore unus monachorum nomine Fraimeris ad frumenta suscipienda vomere tellus excoleret, subito stifae firmitatem durae glebae asperitas peremit atque confregit. Quod cum supradictus frater conponere conaretur, subito inopinatu ictu ferramenti pollicem ex leva precidit, soloque conditum, superposita gleba, velut funus sepulturae tradit, relictoque vomere, ad monasterium pergit patrique per confessionem humo prostratus prodit. Quod videns vir Dei: 'Ubi est', inquid, 'pars ab
Abbreviated transcription (Latin):
sinat illesa: imꝑiisq se noscat dñi recessu¬
rum. Suꝑ qͦ uiri di imꝑio supradictus uir
obediens. cũ fidĩ amminiculo ꝑgit: imposi¬
toq ripe baculo imꝑat ex uiri di p̃ceptis. qͣtinꝰ¬
annuente diuina potentia illum locum
deserat: aliaq collis latera uiolento conatu
cedat. Moxq obediens fluuius relicto al¬
ueo collis latera cedens. fluenta ꝑ ardua col¬
lis latera. uelut ales strictis laticib susten¬
tabat: quo adusq concaua aluei paterent. qͦ
adusq liquido fluerent. Itaq ꝑrumpenᷤ au¬
rora. mundo ut lumen panderet surgebat.
Cepit semet ipsũ intra cogitans sinoaldus:
uadam & uideam si uiro dĩ uiolenti fluctꝰ
obedierint. Uenitq ad ripam aluei: uacuũ
cernens spectabat. qualiter alt̾ius collis la-¬
tera cederet: ut sibi alueum quo flueret aꝑi¬
ret. festinusq ad uirũ dĩ uenit: parte uic¬
torie tͥumphum nunciauit. Cui uir cłi nul¬

Expanded text:
sinat inlesa imperiisque se noscat Domini recessusinat inlesa imperiisque se noscat Domini recessurum'. Quod vir Dei imperium supradictus vir oboediens cum fidei adminiculo pergit; inposito ripe baculo, imperat, se ex viri Dei praeceptis, annuente divina potentia, illo prom aliaque colles latera violento conatu cedat. Moxque oboediens fluvius, relicto alveo, collis latera cedens fluenta, per ardua collis latera, velut alis strictis, latices sustentabat, quoadusque concava alvei pateret, quo sustentate liquido fluerent. Iamque prorumpens aurora, mundo ut lumen panderet, surgebat, coepit semet ipsum intra cogitans Sinoaldus dicere: 'Vadam et videam, si viro Dei violenti fluctus oboedire', venitque ad ripam alvei; vacuum cernens, expectabat, qualiter alterius collis latera cederet, ut sibi alveum, quo flueret, aperiret. Festinusque ad virum Dei venit, partae victoriae tropheum nuntiavit. Cui vir Dei: 'Nul
Abbreviated transcription (Latin):
aceruaret: molinumq monasterii rapido
cursu suffodere. ac totam officinam quaci¬
ens demergere nitebatur. Quo fragore audi¬
do custos molini nomine agibodus. ad moli¬
num ꝑgit: ut uideret. si tanti fragoris mo¬
les inibi dispendii damna generaret. Ubi
cum uenisset: uidit nisi celeri auxilio sub¬
uenirent cuncta diripi. festinus qꝙ patri
nuncianda credit. ut solamen p̾beat: qui
oportuna necessitate ex aquarũ fluctib libe¬
rarent. Ad quem uir dĩ ait. Uade inqͥt uo¬
ca mͥ sonoalcłu diaconũ: tu uͦ stratui recep¬
tus somnũ cape: nec metu aliquo detentꝰ
merori corda subdas. Erat enĩ mane: pͥusqͣm
aurora fuinderet grata lumina t̾ris. Uenit.
gͦ sonoaldus ad uirum di: cui beatus atta¬
la ait. App̃henso baculo quo sustentor ua¬
de ad bobium: imꝑantis q uoce digito si¬
gno dñice crucis prelato. dic ut istas desi¬
nat ꝑfodere ripas. Nec p̃sumpte audacie.
modos suppleat: s alia cedens latera ista

Expanded text:
acervabat molinumque monasterii rapido acervabat molinumque monasterii rapido cursu subfodere hac totam iam officinam quatiens dimergere nitebatur. Quo fragore auditu, custos molini nomine Agibodus ad molinum pergit, ut videret, si tanti fragores moles inibi dispendii damna generaret. Ubi cum venisset, vidit, nisi celeri auxilio subvenirent, cuncta diripi, festinusque patri nuntianda credit, ut solamen praebeat, qui oportuna necessitati ex aquarum fluctibus liberarent. Ad quem vir Dei ait: 'Vade', inquit, 'voca mihi Sinoaldum diaconum; tu vero stratui receptus somnum cape nec metu aliquo detentus merori corda subdas'. Erat enim mane, priusquam aurora funderet grata lumina terris. Venit ergo Sinoaldus ad virum Dei, cui beatus Athala ait: 'Adprehenso baculo quo sustentor, vade ad Bobium imperantisque voce dicito, signo dominicae crucis praelato, ut istas desinat perfodere ripas nec praesumpte audacie modo suppleat, sed alia cedens latera, ista
Abbreviated transcription (Latin):
turos pollicentur. Quos uir sẽs miro gaudio
acsi e lupoeum ore ereptas oues recepit: suisq
locis suas culpas agnoscentes restituit. At uͦ
alii qui uerecundia p̃ueniente. uel temerita¬
te ac arrogantiȩ uitio maculati redire nolue
manifeste daretur intelligi socios eos fuisse
ñ meruisse. Nam unus eoꝵ theudemundus¬
nomine. securi ꝑcussus interiit. Alius dũ
parui fluminis alueum transmearet: irre
est. Uidentes hȩc qui adhuc suꝑerant. uere¬
cundia submota. post socios ad beatũ attała
dicto monasterio fr̃m testimonio appro¬
bantur. Inter quos ego positus. & beati uiri mi¬
nisterio deputatus tenebar: cũ quodã tẽpore
fluuiolus cuiuis suꝑius mentionẽ fecimꝰ bobi¬
us nomine. turgidis aquarũ molib uiolen.¬
ter ac rapaci cursu defluens. ut solent. tor¬
rentes ex alpium cacuminib dilapsi. & ym¬
brium effusione aucti. ita iste saxoꝵ rupes
&e arboꝵ congeries nimia tumescens ui co¬

Expanded text:
turos pollicentur. Quos vir sanctus miro gaudio turos pollicentur. Quos vir sanctus miro gaudio ac si e luporum ore ereptas oves recepit suisque locis suas agnoscentes culpas restituit. At vero alii qui verecundia praeveniente vel temeritate ac arrogantiae vitio maculati redire noluermanifeste daretur intelligi, socios eos fuisse eris veniam non meruisse. Nam unus eonomine secure percussus interiit; alius, dum parvi fluminis alveum transmearet, inretest. Videntes haec qui adhuc supererant, verecundia submota, post socios ad beatum Athalam adicto monasterio fratrum testimonio adprobatur, inter quos ego positus et beati viri ministerio deputatus tenebar. Cum quodam in tempore fluviolus, cuius superius mentionem fecimus, Bobius nomine, turgidis aquarum molibus violenter ac rapaci cursu defluens, ut solent torrentes ex Alpium cacuminibus dilapsi et imbrium effusione aucti, ita iste saxorum rupes et arborum congeries nimia vim tumiscens co
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ possidere. Cum nicħ ĩã se ꝓficere cer¬
neret: nec alibi tendentes animos suȩ soci¬
etatis habenis irretire posse uidisset: ꝑti¬
naces ire sinit. Qui postqmͣ segregati sunt¬
alii locũ heremi oblibertatẽ habencdam
petiere. Qui temeritatis ac ignorantiȩ ini¬
bi positi. mox obrecti cdamna sensere. Nam
cum his in locis morarentur. & uirũ cli su¬
is detractionib laniarent: unꝰ eoꝵ qui roc¬
colenus dicebatur. qui & iurgioꝵ ut credeba¬
tur incrementa ministrabat. subito ictu
igne febrium accensus. inter pene incendia
clamare cepit: se si ualuisset ad beatũ aitała
uenire uelle. & admissi criminis damna pe¬
nitentie medicam̃to lenire. Nec mora uix hȩc
dicere ualens obmutuit: ac extremũ alitum
dimisit. At hi qui aderant uidentes uiri cdĩ
iniurias diuina ultione iundicari: pluri¬
mi eoꝵ ad uirum di remeant. suasq noxas
confitent᷑: seq inomĩb si recipiantur em̃cda¬

Expanded text:
caelorum possidere. Cum nihil iam proficere cercaelorum possidere. Cum nihil iam proficere cerneret nec alibi trahentes animos suae societatis abenis inretiri posse vidisset, pertinaces ire sinit; qui postquam segregati alii locum heremi ob libertatem habendam petiere. Qui temeritatis hac arrogantiae inibi positi mox intentu damna sensere. Nam cum his in locis morarentur et virum Dei suis detractionibus laniarent, unum eorum qui Roccolenus dicebatur, qui et iurgiorum, ut credebatur, incrementa ministrabat, subito ictu igne febrium accensus, inter poene incendia clamare coepit, se, si valuisset, ad beatum Athalam venire velle et amissi criminis damna paenitentiae medicamento lenire. Nec mora, vix haec dicere licuit, obmutuit ac extremum dimisit. At hi qui aderant, videntes viri Dei injurias divina ultione vindicari, plurimi eorum ad virum Dei remeant, suasque noxas confitentes se in omnibus si recipiantur emenda
Abbreviated transcription (Latin):
sagacis sollertem ẽẽ cerneret. suo minist̾ĩo
iunxit: ac in omnib diuinis monitis eru¬
dire temptauit.
rgo cum egregie post beatũ colum¬
banum. supradictum cenobiũ rege¬
ret. & in omni clisciplina regularis teno¬
ris erudiret: contra eũ antiqui anguis
uersutia. letiferũ discordiȩ uirus. noxiis
ictib laxare cepit. excitans aliquoꝵ contͣ
eum corda subditoꝵ: qui se aiebant ni¬
mii feruoris auctoritatẽ ferre ñ posse . et
ardue discipline pondera portare ñ ua-¬
lere. At ille sagaci ut erat animo pia
fomenta p̃bere. & salutaris antidoti quo
sanies putrefacta abscideretur. potũ dare
studens. mollire tumentia corda nitebat᷑:
diuq castigatos cũ secũ tenere ñ ualeret.
merore animi turbabatur: multis precib
cum pietatis obsequio ꝓsequebat᷑. ut se ñ
relinquerent. & arcdui itineris calle ñ deui¬
arent. Memorarent᷑q patrem ꝑ mortifica¬
tionem & contemptũ presentis uite regna

Expanded text:
sagacis sollertem esse cerneret, suo ministerio sagacis sollertem esse cerneret, suo ministerio iunxit hac in omnibus divinis monitis erudire temptavit. Ergo cum egregię post beatum Columbanum supradictum coenubium regeret et in omni disciplina regularis tenoris erudiret, contra eum antiqui anguis versutia loetiferum discordiae virus noxiis ictibus laxare coepit, excitans aliquorum contra eum corda subditorum, qui se aiebant nimii fervoris austeritatem ferre non posse et arduae disciplinae pondera portare non valere. At ille, sagaci ut erat animo, pia fomenta praebere et salutaris antidoti, quo sanies putrefacta abscideretur, potum dare studens, mollire tumentia corda nitebatur. Diuque castigatos cum secum tenere non valeret, merore animi turbatus, multis precibus cum pietatis obsequio prosequebatur, ut se non relinquerent et ardui iteneris calle non deviarent meminiscerentque, patres per mortificationem et contemptum praesentis vitae regna
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ uenerabi¬
lis columba de
hac luce migras¬
attala suffectꝰ ẽ.
omni religione
laudabilis: cur
post magist̾ium
uirtutes clare fulserunt: &e burgundionũ
genere nobilis natione: s nobilior scĩtate
ꝑ uestigia magistri secutus. S qualiter
rudimenta illius in ipsa pͥmordia ube¬
rem ꝓfectum quesiere: p̃termittendu ñ ẽ.
Itaq dum patris studio liberalib litt̾is
imbutus fuisset: arigio quondã pontifici
a genitore commñdatus ẽ. S cũ nicħ util¬
tatis agi cerneret: cepit. rudis affectꝰ poti¬
ora anbelare: dedit oꝑam. ut pposiutyꝰ fale¬
ramentiᷤᷤ scł̃i. monachorũ uingeret᷑ cohorti.
Ciam gͦ a sodalib ꝓgressus: duob pueris
contentus. ad lirenense cenobium uenit.
Quo diu uitam degens. cũ nequaqm cerne-
ret regularis discipline habenis ceto̾s colla
submittere: cepit anxio animo trutinare.
quo potioris consilii aditus uiam panderet.
ꝑgressus gͦ inde: ad beatũ columbanũ luxo¬
uiotenus uenit. Qũẽ uir sc̃s cũ ingenii

Expanded text:
um ergo venerabilis Columbanus de hac luce migrasAttala affectus est omni religione laudabilis: cujus post magistrum virtutes clarae fulserunt. Hic ex Burgundionum genere nobilis natione fuit, sed nobilior sanctitate per vestigia magistrum secutus. Sed qualiter rudimenta illius inter ipsa primordia uberem profectum acquisierint, praetermittendum non est. Itaque cum patris studio nobili liberalibus litteris imbutus fuisset, Arigio cuidam pontifici a genitore commendatus est. Sed cum se nihil utilitatis agere cerneret, coepit rudis affectus ad potiora anhelare, deditque operam ut, postpositis phaleramentis saeculi, monachorum jungeretur cohorti. Clam ergo a sodalibus progressus duobus pueris contentus ad Lirinense coenobium venit, quo diu vitam degens cum nequaqret regularis disciplinae abenis ceteros colla submittere, coepit anxio animo trutinare, quo potioris consilii aditus viam panderet. Progressus ergo inde, ad beatum Columbanum Luxovio tenus venit. Quem vir sanctus cum ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
lensem urbem. domus una ignib app̃¬
hensa: uehementer cepit exuri. Cũq fłamis
binc & inde crepitantib alie domus huic
discrimini subiacerent: nec eẽt dubiũ eascłẽ
huius fomitis calore concremari: congͥgatꝰ
in circuitu ppłs. nom̃ beati martini cepit at¬
tentius inuocare: ce ut ne uicinas domos
uirtus eius exuri ꝑmitteret. cũ lacrimis de¬
p̃cari. Sicq ad eleuatam uocẽ deflentium.
cepit crepitus fłame decedere: atq illis ela¬
mantibe ad celũ. aduenit subito antistite
imꝑtiente p̃sidium: consopitumq oratione
supplici incendium restrinxit plebs ꝑ lacͥmas:
quod nequiuerat suꝑare ꝑundas. Eo tempo¬
re puer nr lannoualdus. cũ grauiter a dissin-¬
deria fatigaretur: ut de puluere sepulchri
accepit: ꝑtinus morbo caruit.
Explicit li¬
bex .iiii. de uirtutib & miraculis beati
martini ep̃i de confessoris.

Expanded text:
lensim urbem domus una ignibus conprlensim urbem domus una ignibus conprehensa vehementer coepit exuri. Cumque, flammis hinc et inde spatiantibus, aliae domus huic discrimini subiacerent, nec esset dubium, easdem huius fomitis calore depasci, congregatus in circuitu populus nomen beati Martini coepit attentius invocare et, ne vicinas domos virtus eius exuri permitteret, cum lacrimis deprecare; sicque ad elevatam vocem deflentium coepit crepitus flammae decedere. Atque illis clamantibus ad caelum, advenit subito, antistite inpertiente, praesidium; conlisumque orationi supplici incendium, restinxit plebs per lacrimas, quod nequiverat superare per undas. Eo tempore puer noster Launovaldus, cum graviter a disenteria fatigaretur, ut de pulvere sepulchri accepit, protinus morbo caruit. EXPLICIT LIBER IV. DE VIRTUTIBUS ET MIRACULIS BEATI MARTINI CONFESSORIS
Abbreviated transcription (Latin):
statim ocłi eius. quasi a quibdã aculeis pun¬
integrũ incecitate ꝓͥmanens. ad festiuiratẽ
scĩ antistitis deuotus aduenit. Cuius post
diem terciam beneficio: luce quã ꝑdiderat.
restauratus ẽ. Co tempore & alius con¬
tractus adueniens. uirtute sc̃i directus:
ꝓpriis gressib ad urbem suã regressus ẽ.
duenerat quidam ex britan xlui.¬
nia nomine paternianus. qui cecus.
mutus. ac surcdus. manib contractus ꝑ qd̃¬
dam contagium fuerat: & confectis om̃ibr
membris a morbo. soli tantũ pedes p̃bebant
sustentaculum. Patroni p̃potentis hic expe¬
tiit basilicam: & orationem fundens. aꝑtiᷤ
ocłis lucem ꝑditam cernit. Manꝰ ad usum
pristinum recepit: & se sanatũ beati anti¬
stitis uirtute admirans: sospitati sue grãm
ppłis declarauit. Ob cuius miraculi grãm
a multis munera capit: de. quibe ñnullos
A iugo captiuitatis emit. el uii¬
resenti quoq tempore. apud burdega.¬

Expanded text:
statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis punstatim oculi eius quasi a quibusdam aculeis punintegrum in caecitate permanens, ad festivitatem ncti antistitis devotus advenit, cuius post diem tertiam beneficio lucis, quam perdiderat, restauratus est. Eo tempore et alius contractus adveniens, virtute sancti directus, propriis gressibus ad urbem suam regressus est. 46. Advenerat quidam ex Brittania nomine Paternianus, qui caecus, mutus ac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum. Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis lucem perditam cernit, manus ad usum pristinum recepit, et se salvatum beati antistitis virtute demirans, sospitatis suae gratiam populis declaravit. Ob huius miraculi gratiam a multis munera capit, de quibus nonnullos a iugo captivitatis exemit. 47. Praesenti quoque tempore apud Burdega
Abbreviated transcription (Latin):
rincipius quida uir bonus petrocorice
urbis ciuis. amentiam nescio quã in¬
currisse putabatur: & tam grauiter eũ age¬
bat interdum. ut sensũ uideretur excedere.
Quod cũ multis meisib ꝑferret: beati anti¬
stitis basilicam expetiuit: ibiq ut arbitror
quatuor menses residens. abstinens se acibo
carnium ac iuno. adiutus beati confessoris
ꝑresidio. incolumis domui suȩ restitutus ẽ.¬
t quia rusticitas hominum. xliiiii.¬
dum parũ p̃dicationem sacerdotalem
sequitur. ipsa se di p̃parat ad offensam: quod
nuꝑ gestum fuit edicam. Leodulfus quidam
bituricȩ urbis homo. cũ senum secuisset. me¬
& laborem suũ ꝑderet: die dĩico mane iunctoᷤ
boues ad pratum duxit: ac suꝑ plaustru fenũ
agglomerare cepit: statiq pes eius unus
quasi ardens ei uisus ẽ: regressusq ad ho¬
spitium. quieuit ab oꝑe. Post missarũ sol-
lemnia celebrata: iterum iunctis bobx opus
ceptũ ꝑgit explere. Impletoq plaustro feno:

Expanded text:
rincipius quidam vir bonus, Petrocoricae urbis civis, amentiam nescio quam incurrisse putabatur, et tam graviter agebat interdum, ut de sensu videretur excedere. Quod cum multis mensibus perferret, beati antestitis basilicam expetivit; ibique, ut arbitror, quattuor resedens menses, abstenens se a cibo carnium ac vino, adiutus confessoris beati praesidio, incolomis domui suae restitutus est. 45. Et quia rusticitas hominum, dum parum praedicationem sacerdotalem sequitur, ipsa se Dei praeparat ad offensam, quae nuper gestum fuit edicam. Leodulfus quidam Biturigae urbis homo, cum fenum secuisset, meet laborem suum perderet, die dominico, mane iunctis bubus, ad pratum direxit ac super plaustrum fenum adglomerare coepit; statimque pes eius unus quasi ardens ei visus est, regressusque ad hospitium suum, quievit ab opere. Post missarum vero solemnia celebrata, iterum iunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu,
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis inimico. ce gaudium mul¬
tiplicetur in cęlo. Aliqnͣto post. homo regres¬
sus in patriam: quicquid ex uiri di relatione
didicerat. beato patri odiloni. ce sc̃e congre¬
gationi fideliter narrat. Tunc uenerabilis
le decretum instituit: ut sicut primo die
mensis nouembris. iuxta uniuersalis eccłie
regulam. scõrum om̃ium sollemnitas agit᷑::
ita sequenti die in psalmis ce elemosinis. c
p̾cipue missarum sollemniis. om̃ium in
xp̃o quiescentium memoria celebretur.
Qui ritus ad multas eccłias transiens: fide¬
lium defunctorum memoriam sollemni¬

Expanded text:
generis humani inimico et gaudium mulgeneris humani inimico et gaudium multiplicetur in coelo. Aliquanto post homo regressus in patriam, quidquid ex viri Dei relatione didicerat, beato patri et sanctae congregationi fideliter narrat. Tunc venerabilis le decretum ut, sicut primo die mensis Novembris, juxta universalis Ecclesiae regulam, omnium Sanctorum solemnitas agitur, ita sequenti die in psalmis et eleemosynis et praecipue missarum solemniis omnium in Christo quiescentium memoria celeQui ritus ad multas Ecclesias transiens, fidelium defunctorum memoriam solemni
Abbreviated transcription (Latin):
ritorum qualitate tormerta. Ad quoꝵ
semꝑ exaggeranda supplici innumera-¬
biles sunt demones deputa: qui intole¬
rabiles eoꝵ penas cotidie repuent: & eoᷤ
ad rediuiua supplicia indesient̃ instau¬
rent. Quos tam̃ ego frequerer audiui
querulis lamentationib ulantes. et
lacrimabil uociferatione dientes: quod
orationib ce elemosins quoꝵdã aduersus
eos infederabiliter concertantium. frequen¬
der ex eorum manib eriperentur anime
damnatoꝵ. Inter cetera quoq ꝑmaximam
decluniacensium cetu. & eoꝵ abbate queri¬
moniam faciunt: quia qm sepe ꝑ eos sui
iuris uernaculos amutunt. Quamobrem
ꝑ terribile te omnipotentis nomen obtestor.
ut scĩs frĩb illis. hȩc que tibi dixi fidelit̃
referas: ce ex nr̃a quoq illis parte denunci¬
es. ut elemosinis ce orationib magis magis¬
intuitu. ut de manib dȩmonum eos qui
ab illis cruciantur ediicant: quatinus de
cotidianis eoꝵ rapinis. & luctus inferatur

Expanded text:
ritorum qualitate tormenta. Ad quorum ritorum qualitate tormenta. Ad quorum semper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad rediuiua supplicia indesinenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiulantes, & lachrymabili vociferatione deflentes, quod orationibus & eleemosynis quorumdam aduersus eos infœderabiliter concertantium, frequenter ex eorum manibus eriperentur animæ damnatorum. Inter cętera quoque, permaximam de Cluniacensium cœtu, & eorum Abbate, querimjuris vernaculo perdunt. Quamobrem per terribile Dei nomen obtestor, ut sanctis fratribus illic haec quae tibi dixi fideliter referas, et ex nostra quoque illis parte denunties ut eleemosynis et orationibus magis ac magisintuitu ut de manibus daemonum eos qui ab illis cruciantur educant quatenus de quotidianis eorum rapinis et luctus inferatur
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosus quid̾a uir
oriundus de pago
batur abiherosoli¬
mis. Qui dũ mare
transiret. qd̃ a sicilia
uersus thessalonicã.
ꝑ plurima flu.¬
ctuum ꝑiculosa loca ꝑtenditur. eũq cum
aliis multis furentum uentorũ horror
impelleret: applicuerunt ad insuła qͣnd̃a
siue. rupem. ubi sẽs quidam seruus d̃i ma-¬
nebat inclusus. Rotenensis itaq uir. il¬
lic aliquandui cõmorans. &e tranquilli¬
tatem sedandi maris expectans: delecta¬
batur cum seruo d̃i frequenter habere
colloquium. S cum hĩe non nulla dicun¬
tur. illinc plurima referuntur: ꝑquisitus¬
Aquitanum se ẽe respondit Requisitꝰ
insuꝑ utrum cenobium illuc quod dicit᷑
cluniacum. & odilonem eusdem loci
noss abbatem: optime qd̃ qurebat se noᷤ¬
se ꝑhibuit. Seiscitatur hono: eur hoc
ab eo seruus di inquirat. d quem ille.
Sunt inquit uicina loca nbis. ex qͥbr
grauissima fłamarum furatium euo¬
muntur incendia: in quib etiam locis
anime repborum. diuersalunt ꝑ me¬

Expanded text:
eligiosus quidam vir oriundus de pago batur ab Hierosolymis, qui dum mare transiret, quod a Sicilia versus Thessalonicam per plurima fluctuum periculosa loca protenditur, eumque cum multis aliis furentium ventorum horror impelleret, applicuerunt ad insulam quamdam, sive rupem, ubi sanctus quidam servus Dei manebat inclusus. Rotenensis itaque vir, illic aliquandiu commorans et tranquillitatem sedandi maris exspectans, delectabatur cum servo Dei frequenter habere colloquium. Sed dum hinc nonnulla dicuntur, illinc plurima referuntur, perquisituoriginaliter Aquitanum se esse respondit. Requisitus insuper utrum coenobium illud, quod dicitur Cluniacum, & Odilonem eiusdem loci nosset Abbatem, optime quod quærebat se nosse perhibuit. Sciscitatur homo, cur hoc ab eo Dei seruus inquirat. Ad quem ille. Sunt, inquit, vicina nobis loca, ex quibus grauissima flammarum furentium euomuntur incendia, in quibus etiam locis animæ reproborum diuersa luunt pro me
Abbreviated transcription (Latin):
ei potuit subueniri. Tunc compulsus de¬
mon. ꝑ os ꝑuelle clamare. cȩꝑit. Oimꝑator¬
quid inuacuũ laboras. Deficiant male¬
cantationes tue: donec ex partib gallie ser¬
uus xp̃i maturinus nomine accitus ueni¬
at: qui meritis ce precib suis nobis eiectis.
filiam &e ppłm tuũ. saluti restituet. Nũqͥdña¬

Expanded text:
etur inmundo. Tunc compulsus daemon per os puellȩ clamare cepit: "O imperator, in vacuum laboras, deficiant maletuae donec ex partibus Galliae servus Christi, Maturinus nomine, accitus veniet qui meritis et precibus suis nobis ejectis filiam et populum tuum saluti restituet. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
natus in uico cuius uocabułu s̃ liricantus.
Parentib quidem ñ ignobilis: attam̃ gentili
adhuc ritu detentis. Pater er marinus. mat̾
uͦ eufemia dicebat᷑. Si quidem genitor eius
adeo nobilitate p̾minebat temporali: ut ab
impatore maximiano ꝑsecutore scilicet xp̃i¬
anoꝵ atrocissimo ad deuastandos ꝓficisceret᷑
occidendosq. xp̃ianos. Sc̃s uͦ maturinus a¬

Expanded text:
NATUS IN VICO CUJUS EST vocabulum Liricantus, parentibus quidem non ignobilis attamen gentili adhuc ritu detentis. Pater ejus Marinus, mater vero Eufemia dicebatur. Siquidem genitor ejus adeo nobilitate preminebat temporali, ut ab imperatore Maximiano, persecutore silicet Christianorum adtrocissimo, ad devastandos profiteretur, occidendosque Christianos. Beatus autem Maturinus
Abbreviated transcription (Latin):
disti ex modico in magnũ creuisse. filius ẽ
quẽ ea nocte concepisti: qui luce ueritatis
caliginosos tenebrarũ errores discutiet:
& quocũq ꝑrexerit comitante suꝑni lumi¬
nis splendore. plenũ sue ꝑfectionis ostendeis
globum. choruscanteq rumoris er candore

Expanded text:
modico uidisti in magnam creuisse filius est, modico uidisti in magnam creuisse filius est, quem in ea nocte concepisti; qui luce ueritatis caliginosos tenebrarum errores discutit et quocumque perrexerit, comitante superni luminis splendore, plenum suae perfectionis ostenderit globum, coruscanteque rumoris eius cando