comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num iusticie: ut sese potiuᷤ leserit. qͥ uoluit
ꝓ rimũ. Appellasse inique iniquũ ẽ: inique
oe impune. iniquaꝵ appellationum fomes
Iniqua autẽ omĩs appellatio: ad quã iusti¬
cie mopia ñ coegit. Appellare ñ ut graues.
ẜ si graueris licet. Appellandu a sententia. An-¬
te sententiã imꝑbe om̃ino: nͥ ob manifestũ
grauam̃ p̾sumit᷑ appellatio. Qui gͥ ñ gͣuatuᷤ
appellat. liquet qͥa aut grauare intendit: aut
tempus redimere. Non ẽ autẽ suffugiũ appel¬
latio. s refugium. Quantos nouimus appella ᷤ¬
se pulsatos: quo int̾im lic̾et. qͦd nunquã licet.
Nonnullis etiã quo adiuxerunt licuisse ap¬
pellationis suffragio nefaria scimus: uerbi
gr̃a. incestum. adult̾ium. Quale ẽ hoc turpi¬
tudini patrocinari: qͦd uł maxime formida¬
ri a turpib oportebat: Quousq murmur
uniu̾sȩ t̾re aut dissimulas: aut ñ adi̾tis:
Quousq dormitas: quousq ñ euigilat ꝯfide¬

Expanded text:
num justitiae, ut sese potius laeserit, qui voluit num justitiae, ut sese potius laeserit, qui voluit proximum? Appellasse inique, iniquum est; inique et impune, iniquarum appellationum fomes. Iniqua autem omnis appellatio, ad quam justitiae inopia non coegit. Appellare, non ut graves, d si graveris, licet. Appellandum a sententia. Ante sententiam improbe omnino, nisi ob manifestum gravamen, praesumitur appellatio. Qui igitur non gravatus appellat, liquet quia aut gravare intendit, aut tempus redimere. Non est autem suffugium appellatio, sed refugium. Quantos novimus appellasse pulsatos, quo interim liceret, quod nunquam licet? Nonnullis etiam, quoad vixerunt, licuisse appellationis suffragio nefaria scimus, verbi gratia, incestum, adulterium. Quale est hoc, turpitudini patrocinari, quod vel maxime formidari a turpibus oportebat? Quousque murmur universae terrae aut dissimulas, aut non advertis? Quousque dormitas? quousque non evigilat conside
Abbreviated transcription (Latin):
qui tulit inanit̾ fatiget᷑: In humanissime
ñ moueris erga hominẽ: eui illatȩ iniurie
cumulau̾e dolorem: & labor itineris. & dam¬
na expensaꝵ. S nichilominꝰ ignauissime in
illum ñ mou̾is: qui huic tot calamitatum
partim auctor. partim extitit. causa. E uigi¬
la homo di. cũ hec ꝯtingunt:. moueat᷑ mise¬
ratio: moueatur & indignatio tua. Alterã
leso: alterã ledenti debes. Consolet᷑ ille dam¬
norũ resaicitu suoꝵ. satisfactione iniuriarum:
fine calumniaꝵ. Cum isto ita agatur. ut pe¬
niteat fecisse qͦd ñ timuit facere: & ñ de penis
innocentis rideat. Arbitror idem debere pati
illum: qui sine causa forte appellauit. for¬
muła hanc iusticiȩ p̾figit tͥ. & diuine in cõmu¬
tabił ratio equitatis: & ni fallor ipsa appella-¬
tionum lex: ut illicite ufurpata appellatio
nec ꝓsit appellanti. nec appellato obsit. Ut¬
qͥd enĩ frustra fatigatus sit homo: Quã ple¬

Expanded text:
qui tulit, inaniter fatigetur? Inhumanissime qui tulit, inaniter fatigetur? Inhumanissime non moveris erga hominem, cui illatae injuriae cumulavere dolorem et labor itineris, et damna expensarum: sed nihilominus ignavissime in illum non moveris, qui huic tot calamitatum partim auctor, partim exstitit causa. Evigila, homo Dei, cum haec contingunt: moveatur miseratio, moveatur et indignatio tua. Alteram laeso, alteram laedenti debes. Consoletur ille damnorum resarcitu suorum, satisfactione injuriarum, fine calumniarum: cum isto ita agatur, ut poeniteat fecisse quod non timuit facere, et non de poenis innocentis rideat. 7. Arbitror idem debere pati illum, qui sine causa forte appellavit. Formulam hanc justitiae praefigit tibi et divinae incommutabilis ratio aequitatis, et, ni fallor, ipsa appellationum lex, ut illicite usurpata appellatio nec prosit appellanti, nec appellato obsit. Utquid enim frustra fatigatus sit homo? Quam ple
Abbreviated transcription (Latin):
illis: nec huic aliquatenꝰ assentire oportet. Quã
uͦ inique fonet᷑ illa: sꝑnunt᷑ illi. L trisq tam̃
debitor es illis ut erigas. istis ut rẽpͥmas. Et
tenus ñ erit ab re. Magno in his &e pio opuᷤᷤ
sum: male utendo reddat᷑ mutile. Alichi
uidet᷑ & in multam posse eas deuenire per¬
ꝑniciem: si ñ summo moderamine actitent᷑.
Appellat᷑ de toto mundo ad te: id quidẽ in
testimoniũ singłaris pͥmatus tui. At tu si
sapis: ñ pͥmatu gaudebis s fructu. A płis di¬
ctum ẽ. In hoc nolite gaudere: qͦd sp̃c subici¬
unt᷑ uob̃. Appellat᷑ ad te ut dixi:. & utinã t̃a
fructuose quã necessarie. Utinã cũ oppressus
clamat. sentiat opp̾ssor: & ñ suꝑbiat impiuᷤ.
unde incendit᷑ pauꝑ. Quid tam decoꝵ. ut ad
inuocationẽ tui nominis opp̾ssi effugiant:
u̾suti ñ refugiant. Quid e regione tã ꝑu̾sum.
tam recti alienũ: ut letet᷑ qui mału fecit. et

Expanded text:
illis, nec huic aliquatenus assentire oportet. Quam illis, nec huic aliquatenus assentire oportet. Quam vero inique fovetur illa, spernuntur illi! utrisque tamen debitor es, illis ut erigas, istis ut reprimas. CAPtenus non erit ab re. Magno in his et pio opus sum, male utendo reddatur inutile. Mihi videtur et in multam posse eas devenire perniciem, si non summo moderamine actitentur. Appellatur de toto mundo ad te. Id quidem in testimonium singularis primatus tui. At tu, si sapis, non primatu gaudebis, sed fructu. Apostolis dictum est: In hoc nolite gaudere, quod spiritus subjiciuntur vobis . Appellatur ad te, ut dixi: et utinam tam fructuose, quam necessarie. Utinam cum oppressus clamat, sentiat oppressor, et non superbiat impius unde incenditur pauper. Quid tam decorum, ut ad invocationem tui nominis oppressi effugiant, versuti non refugiant? Quid e regione tam perversum, tam recti alienum, ut laetetur qui malum fecit; et
Abbreviated transcription (Latin):
rumpamꝰ ad maledicta: oppͥmamur a forti¬
orib. oppͥmamꝰ infirmiores. Quã digne &
laudabilit̾ occupat᷑ meditatio cordis tui.
adu̾sus tam pestilens insipientiȩ genus: qͣd
corpꝰ ipsum xp̃i quȩ ẽ multitudo creden-¬
tium. occupasse ꝯsideras. O ambicio ambi-¬
entium crux. qͣm om̃s torquens om̃ib pla-¬
ces : Nil acerbius cruciat: nil molestiꝰ inqͥetat:
nil tam̃ apud miseros mortales celebriꝰ nego¬
ciis eiꝰ. An ñ limina apłoꝵ plus iam ambi¬
tio quã deuotio terit: An ñ uocib eiꝰ ur̃m
tota die resultat palaciũ : An ñ questib eiꝰ
tota legum canonũq disciplina insudat.
An ñ spoliis eius omĩs italica inhiat inexple¬
bili auiditate rapacitas: Quid ita tua ipsiꝰ
Quociens scã ac fecunda tua abhortiri ocia
fecit inquietũ & inquietans mału. Aliud ẽ qͦd
ab opp̾ssis appellatur ad te: aliud autẽ quod
ambitio in eccłia regnare molit᷑. Nec deess e

Expanded text:
rorumpamus ad maledicta, opprimamur a fortirorumpamus ad maledicta, opprimamur a fortioribus, opprimamus infirmiores. Quam digne et laudabiliter occupatur meditatio cordis tui adversus tam pestilens insipientiae genus, quod corpus ipsum Christi, quae est multitudo credentium, occupasse consideras? O ambitio ambientium crux! quomodo omnes torquens, omnibus places? Nil acerbius cruciat, nil molestius inquietat; nil tamen apud miseros mortales celebrius negotiis ejus. An non limina Apostolorum plus jam ambitio, quam devotio terit? At non vocibus ejus vestrum tota die resultat palatium? An non quaestibus ejus tota legum canonumque disciplina insudat? An non spoliis ejus omnis Italica inhiat inexplebili aviditate rapacitas? Quid ita, imo quid Quoties sancta ac fecunda tua abortiri otia fecit inquietum et inquietans malum? Aliud est quod ab oppressis 428 appellatur ad te, aliud autem quod ambitio in Ecclesia per te regnare molitur. Nec deesse
Abbreviated transcription (Latin):
dere anglis. Et de his tu ita tecũ. Ego addo
ipsa: claudicauert̃ a semitis rectis. Et item
de heresi quȩ clam pene ubiꝙ serpit. apud
aliquos seuit palam. Nam paruulos ȩccłie
passim & publice deglutire. festinat. Queris
uisitant. ecce hi sciunt: & possunt dicere tibi.
Eunt & redeunt ꝑ mediũ illoꝵ aut transe¬
unt secus: s quid boni adhuc cũ illis eg̾iiit.
necdum audiuimꝰ. Et forsitan audiuisse¬
mus: ñͥ pre auro hẏspaniȩ salus ppłi uiluis¬
set. Tuũ ẽ &e plage huic remediũ ꝓuidere.
S ẽ insipientia: que ipsam quoq iam ꝓpe¬
modũ stultam fecit sapientiã fidi. Quomͦ
& ipsam catholicã pene totã hoc uirus in¬
fecit. Nam dum & in ipsa quiq quȩ nr̃a
sunt querimꝰ. fit ut inuicẽ inuidentes. in¬
uicẽ ꝓuocantes. exerceam᷑ ad odia: anime-¬
mur ad iniurias: armemur ad lites: cauil¬
lemus ad dolos:. feriemur ad detractiones: ꝓ¬

Expanded text:
didit Anglis. Et de his tu ita tecum. Ego addo didit Anglis. Et de his tu ita tecum. Ego addo ipsa claudicaverint a semitis rectis. Et item de haeresi, quae clam pene ubique serpit; apud aliquos saevit palam. Nam parvulos Ecclesiae passim et publice deglutire festinat. Quaeris visitant, ecce hi sciunt et possunt dicere tibi. Eunt et redeunt per medium illorum, aut transeunt secus: sed quid boni adhuc cum illis egerint, necdum audivimus. Et forsitan audissemus, nisi prae auro Hispaniae salus populi viluisset. Tuum est et plagae huic remedium providere. 5. Sed est insipientia, quae ipsam quoque jam propemodum stultam fecit sapientiam fidei. Quomodo et ipsam Catholicam pene totam hoc virus infecit? Nam dum et in ipsa quique quae nostra sunt quaerimus, fit ut invicem invidentes, invicem provocantes, exerceamur ad odia, animemur ad injurias, armemur ad lites, cavillemur ad dolos, feramur ad detractiones, p
Abbreviated transcription (Latin):
terit. Plenitudinẽ gentiũ preire oporter.s
de ipsis gentib qͥd respondes: Immo quid
tua ꝯsideratio respondet tͥ ꝑcunctanti fic:
Quid usum ẽ patrib ponere euangłio me¬
tam: u̾bum suspendere fidei. donec infide¬
litas durat: Qua ratione putamꝰ substiut
uelocit̾ currens sermo: Quis pͥmus inhi¬
buit hunc salutarẽ cursum: Et illis causa
forte quã nescimus: aut necessitas potuit
obstitisse. Nob̃ quȩ dissimulandi ẽ ratio:
Qua fiducia. qua ꝯscientia. xp̃m ñ uł offe¬
rimus eis: qui ñ habent. An ueritatẽ di
in iniusticia detinemꝰ: Et qͥdem qͣnq ꝑueni¬
at gentiũ plenitudo: necesse ẽ. Expectamuᷤᷤ
in eas incidat fides: Cui credere casu con¬
tigit: Quom credent: sine p̾dicante : Petriꝰ
ad corneliũ philippꝰ ad eunuchũ missi sunt.
Et si exemplũ recentius querimꝰ augustinꝰ a
beato gregorio destinatꝰ ẽ. formami fidei tra¬

Expanded text:
terit. Plenitudinem gentium praeire oportet. Sed terit. Plenitudinem gentium praeire oportet. Sed de ipsis gentibus quid respondes? Imo quid tua consideratio respondet tibi percunctanti sic? Quid visum est patribus ponere metam Evangelio, verbum suspendere fidei, donec infidelitas durat? Qua ratione, putamus, substitit velociter currens sermo? quis primus inhibuit hunc salutarem cursum? Et illis causa forte quam nescimus, aut necessitas potuit obstitisse. 4. Nobis quae dissimulandi ratio est? Qua fiducia, qua conscientia Christum non vel offerimus eis qui non habent? An veritatem Dei in injustitia detinemus? Et quidem quandoque perveniat gentium plenitudo necesse est. Exspectamus ut in eas incidat fides? Cui credere casu contigit? Quomodo credent sine praedicante? Petrus ad Cornelium, Philippus ad eunuchum missi sunt , et, si exemplum recentius quaeremus, Augustinus a beato Gregorio destinatus, formam fidei tra
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝯsideranłii. quom̃ & qui ñ sapiunt sapi-¬
ere resipiscant. At nulłu genus insipien¬
tiȩ: infidelitate ut sic loquar insipientiꝰ.
Ergo & infidelib debitor es:. iudeis & gen¬
tib. Int̾est ꝓinde tua. dare oꝑam quã poᷤ¬
sis. ut inereduli ꝯu̾tant᷑ ad fidem: ou̾si ñ
au̾tant᷑: au̾si reu̾tant᷑. Porro ꝑu̾si ordinent᷑¬
ad rectitudinẽ. subu̾si ad u̾itatẽ reuocent᷑
Subu̾sores inuictis rationib ꝯuincant᷑. ut
uł emendent᷑ ipsi si fieri potest: uł si ñ. per¬
dant auctoritatẽ facultatẽq alios subu̾ten¬
di. Non om̃ino & ab hoc insipientiũ genere
pessimo. tͥ dissimulandu. Dico autẽ here¬
ticos scismaticosq hi nam st̃ subu̾si et
subu̾sores: canes ad scissionẽ: uulpes ad frau¬
dem. Erunt in quã eiusmodi maxime tuo
studio aut corrigendi ne peant: aut ne ꝑi¬
mant coherrendi. Esto. de nideis excusat te

Expanded text:
tia considerandum, quomodo et qui non sapiunt sapitia considerandum, quomodo et qui non sapiunt sapiiscant. At nullum genus insipientiae infidelitate, ut sic loquar, insipientius. ens: Infidelibus debitor es, Iudeis et gentibus. Interest proinde tua dare operam quam possis, ut increduli convertantur ad fidem, conversi non avertantur, aversi revertantur, porro ectitudinem, subversi ad veritatem revocentur: subversores invictis rationibus convincantur, ut vel emendentur ipsi, si fieri potest; vel si non, perdant auctoritatem facultatemque alios subvertendi. Non omnino et ab hoc insipientium genere pessimo tibi dissimulandum. Dico autem haereticos schismaticosque: nam hi sunt subversi, et subversores; canes ad scissionem, vulpes ad fraudem. Erunt, inquam, hujusmodi maxime tuo studio aut corrigendi, ne pereant; aut ne perimant, coercendi. Esto, de Judaeis excusat te
Abbreviated transcription (Latin):
sis. ut ꝑsis. Presis ut fidelis seruus & prudeis:
quẽ ꝯstituit dñs suꝑ familiã suam. Ad qͥd:
Ut des illis escam in tp̃r: hoc ẽ ut dispenses
ñ imꝑes. Hoc fac & dominari ne affectes ho¬
minũ homo: ut ñ dominet᷑ tui omĩs in iusti¬
cia. At satis suꝑq id intimatũ supra: cum
quis sis disputaret᷑. Addo tam̃ & hoc: nam
nullũ tͥ uenenũ nullũ gladiũ plus formido.
quã libidinẽ dominandi. Certe ut multũ
tibi tͥbuas. si multũ deceptꝰ ñ es: nil te existi¬
mas plus accepisse a magnis apłis. Recor¬
dare nunc uocis illiꝰ. sapientib & insipienti¬
b debitor sum. Et si ñ indebitã ipsam tͥ cen¬
ses: hoc quoq simul memento debitoris
molestũ nom̃. seruienti potius qͣm domi¬
nanti ꝯgriiere. Seruus in ȩuangłio audit.
Quantũ debes dño meo: Ergo si te agnosciᷤ
sapientib & insipientib ñ dominatorẽ s
debitorẽ. curandũ sũmoꝑe tͥ & tota uigilan¬

Expanded text:
sis ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, sis ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. Ad quid? Ut des illis escam in tempore ; hoc est, ut dispenses, non imperes. Hoc fac et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. At satis superque id intimatum supra, cum, quis sis, disputaretur. Addo tamen et hoc: nam nullum tibi venenum, nullum gladium plus formido, quam libidinem dominandi. Certe ut multum tibi tribuas, si multum deceptus non es, nil te existimas plus accepisse a magnis Apostolis. Recordare nunc vocis illius: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Et si non indebitam tibi ipsam censes, hoc quoque simul memento, debitoris molestum nomen servienti potius, quam dominanti congruere. Servus in Evangelio audit: Quantum debes domino meo? Ergo si te agnoscis sapientibus et insipientibus non dominatorem, sed debitorem, curandum summopere tibi et tota vigilan
Abbreviated transcription (Latin):
s sane qͣdamtenus. Ut mͥ uidet᷑ dispensa¬
tio tͥ. suꝑ illum credita ẽ ñ data possessio.
ẜi ꝑgis usurpare & hanc ꝯtradicit tͥ qͥ dicit.
Meus ẽ orbis t̾rȩ &e plenitudo eiꝰ. Non tu
ille. de quo ꝓpħa. Et erit omĩs t̾ra possessio
eius. Xp̃c hic ẽ. qui possessionẽ sibi uendi¬
cat & uire crrationis: & m̾to redẽptionis. ce¬
dono patris. Cui enĩ alteri dictum ẽ. postu
la a me &e dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã. &
possessionẽ tuã t̾minos terre: Possessionẽ
& dominiũ cede huic: tu curã illiꝰ habe.
Pars tua hȩc: ultra ne extendas manum.
Quid inquis: Non negas p̾esse: & domina¬
ri uetas: Plane sic. Quasi ñ bñ p̾sit: qͥ p̾est
in sollicitudie. Nunqͥd ñ & uilla uillico:
& paruulus dñs subiectus ẽ pedagogoꝰ Nec
tam̃ uillȩ illȩ. neis sui dñi dñs ẽ. Ita &e tu p̾si̾ut
ꝑuideas: ut ꝯsulas. ut ꝓcures. ut serues. Pre¬

Expanded text:
sed sane quodam tenus ut mihi videtur dispensased sane quodam tenus ut mihi videtur dispensatio tibi super illum credita est, non data possessio. Si pergis usurpare et hanc, contradicit tibi qui dicit: Meus est orbis terrae et plenitudino ejus . Non tu ille de quo propheta: Et erit omnis terra possessio ejus . Christus hic est, qui possessionem sibi vindicat, et jureeras. Orbe exead tuam pertinent curam. Parentes tui destinati a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Possessionem et dominium cede huic: tu curam illius habe. Pars tua haec: ultra ne extendas manum. 2. Quid, inquis? non negas praeesse et dominari vetas? Plane sic. Quasi non bene praesit, qui praeest in sollicitudine. Numquid non et villa villico et parvus dominus subjectus est paedagogo? Nec tamen villae ille, nec is sui domini dominus est. Ita et tu praesis ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
non sint queras. O rbe exe¬
undum ei: qui forte uolet explorare quȩ nõ
ad tuam ꝑtinẽt curã. Parentes tui destinati
sunt.ñ aliquas regiones. s ipsum debellatur
orbem. Ite in orbem uniu̾sum: dictum ẽ illis
Ipsi uͦ uendentes tunicas emere gladios. ig¬
nitum eloquium. & sp̃m uehementẽ: arma
potentia do. Quo ñ ꝑuenere uictores. incliti
filii excussoꝵ: Quo ñ sagittȩ potentũ acutȩ:
cum carbonib desolatoriis: Et qͥdem in
omnẽ t̾ram exiuit sonus eoꝵ: &e in fines or¬
bis terrȩ u̾ba eoꝵ. Penetrabant & incende¬
bant uerba illa:. incensa igni. quẽ dñs mi¬
sit in t̾ram. Occunbebant strenussimi bel¬
latores. s ñ succũbebant: tumphabant &e
mortui. Nimis ꝯfortatus ẽ pͥncipatus eoꝵ:
ꝯstituti st̃ pͥncipes suꝑ omnẽ t̾ram. Eis tii suc¬
cessisti in hereditatẽ. Ita tu heres: & orbis he¬
reditas. At quatenus hec portio te ꝯtingit.
aut ꝯtigerit illos: id sobria ꝯsideratione
pensandũ. Non enim ꝑ omnẽ ieor modu:

Expanded text:
non sint quaeras. Orbe exeundum ei qui forte volet explorare quae non ad tuam pertinent curam. Parentes tui destinati sunt non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem: Ite in orbem universum , dictum est illis. Ipsi vero vendentes tunicas, emere gladios, ignitum eloquium et spiritum vehementem, arma potentia Deo. Quo non pervenerunt victores inclyti, filii excussorum? Quo non sagittae potentium acutae cum carbonibus desolatoriis? Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Penetrabant et incendebant verba illa incensa igni, quem Dominus misit in terram . Occumbebant strenuissimi bellatores, sed non succumbebant: triumphabant et mortui. Nimis confortatus est principatus eorum : constituti sunt principes super omnem terram . Eis tu successisti in haereditatem. Ita tu haeres et orbis haereditas. At quatenus haec portio te contingit, aut contigerit illos, id sobria consideratione pensandum. Non enim per omnem reor modum,
Abbreviated transcription (Latin):
eum negaret. At uero post resurrectio¬
nem ⁊ ascensionem. dato desuꝑ sꝑu. tc̃
demum tota uirtute dilexit. ꝓ quo õ
horrendum crucis supplicium postmo
dum subire non expauit. Erga caritatẽ
cetur ipsa caritas ubi non ẽ. uł augeat᷑
ubi est:uł certe caueamus ne ꝑeat. uł
minuatur ubi ẽ. Quisquis aũ hanc
puro affectu erga ꝓximum oꝑabitur:
illam ꝓculdubio que dĩ ẽ uberius pro
cetera. Que excelsa sunt maiorẽ
habent intelligentiam: quȩ humili¬

Expanded text:
eum negaret. At vero post resurrectioeum negaret. At vero post resurrectionem et ascensionem, dato desuper Spiritu, tunc demum tota virtute dilexit, pro quo etiam horrendum crucis suppldum subire non expavit. Erga charitatemcetur ipsa charitas, ubi non est; vel augeatur ubi est; vel certe caveamus ne pereat, aut minuatur ubi est. Quisquis autem hanc puro affectu erga proximum operabitur, illam procul dubio, quae Dei est uberius pro» Ea enim quae excelsa sunt, majorem habent intelligentiam; quae humili
Abbreviated transcription (Latin):
te ds̃. Et item. Concupiscit ⁊ deficit a¬
numa mea in atria domini. Hoc exhi¬
bebat apls romanis: quib scribebat.
Desidero enim uidere uosut aliquid
imꝑtiar uobis gr̃e spũalis. Et dominꝰ
inexgłio discipulis suis. Desid̾io desid̾a¬
ui hoc pascha manducare uobiscũ: ante¬
quam patiar. Et notandum quod ad il¬
lud excitatur mens humana specialiter
trib affectionib. ac ꝓuehitur. Unde etiã
dm̃idiligere. toto corde. tota anima. tota
uirtute iubetur. Et prima quidem dulcis:
scda prudens:. tercia ẽ fortis. Primam habe¬
bat petrus: cum dñomori dissuaderet.
onem ex pauescebat. S cum audiret ua¬
de retro sathanas. ñ sapis quȩ dĩ st̃. s quȩ
hominis his uerbis correptus. & intelli¬
gens qͥd boni haberet mors xꝑi. cepit
tota anima prudenter diligere quem
prius diligebat tantum dulciter toto
corde. Necdum uͦ diligebat dota iurtute.
Quod si faceret: nec ꝓꝑter mortis discrim̃

Expanded text:
te, Deus ; et item: Concupiscit, et deficit ate, Deus ; et item: Concupiscit, et deficit anima mea in atria Domini . Hoc exhibebat Paulus Romanis, quibus scribebat: Desidero enim videre vos, aliquid ut impertiar vobis gratiae spiritualis . Et Dominus in Evangelio discipulis suis: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Et notandum quod ad illud excitatur mens humana spiritualiter tribus affectionibus, ac provehitur. Unde etiam Deum diligere toto corde, tota anima, tota virtute jubetur, et quidem prima dulcis, secunda prudens, tertia est fortis. Primam habebat Petrus, cum Domino mori dissuaderet, onem expavescebat. Sed cum audiret, Vade retro, Satana, non sapis quae Dei sunt, sed quae hominis : his verbis eruditus, et intelligens quid boni haberet mors Christi, coepit tota anima prudenter diligere, quem prius tantum diligebat dulciter toto corde, necdum vero diligebat tota virtute. Quod si faceret, nec propter mortis discrimen
Abbreviated transcription (Latin):
quia iam de fonte caritatis bib̾e potiꝰꝙͣ
scribere inhianter desidero. Adhunc
fontem inuitamur redemptoris nr̃i
uoce dicentis. Si quis sitit ueniat ⁊
bibat: & deuentre eius fluent aque
uiue. Et secutus euangłista exposuit.
ad quẽ potum nos in uitaret dicens.
hoc autem dixit de sp̃u quẽ accept᷑i
erant credentes in eum. Quem nͥ sꝑm
cipe s soli accipiunt qui uere credunt
ineum: Ex hoc ergo fonte hauriamꝰ
nobis aquas desiderioꝵ:ipsas partia¬
mur ingeminos riuulos: ut sicut u¬
nius eiuisdẽq caritatis duo sunt pre¬
cepta:ͥ ita sunt & gemina desideria
quib impleant᷑ ipsa precepta. Aliud
est enim desiderium quo d̃s ꝓꝑter se¬
ipsum: aliud quo ꝓximus diligit᷑
in deo uł ꝓpter dm̃i. In illo nullus mo¬
dus. s extoto corde. tota anima. tota
uirtute. diligitur ds̃: in hoc autem
diceret. Sicut ceriuis desiderat ad fon¬
tes aquaꝵ: ita desiderat angma mea ad

Expanded text:
quia jam de fonte Charitatis bibere potius, quam quia jam de fonte Charitatis bibere potius, quam scribere, inhianter desidero. Ad hunc enim fontem invitamur Redemptoris nostri voce dicentis: Si quis sitit, veniat, et bibat, et de ventre ejus fluent aquae vivae . Et secutus evangelista exposuit, ad quem potum nos invitaret, dicens: Hoc autem dixit de spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Quem, nisi potest accipere, sed soli accipiunt qui vere credunt in eum? Ex hoc ergo fonte hauriamus nobis aquas desideriorum, ipsasque partiamur in geminos rivulos; ut, sicut unius ejusdemque charitatis sunt duo praecepta, ita sint et gemina desideria, quibus impleantur ipsa praecepta. Aliud est enim desiderium, quo Deus propter seipsum, aliud quo proximus diligitur in Deo, vel propter Deum. In illo nullus modus, sed ex toto corde, tota anima, tota virtute diligatur Deus: in hoc autem diceret: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad
Abbreviated transcription (Latin):
de fili. remittuntur tibi peccã tud.
Itaꝙ sanata conscientia. consequen¬
ter etiam sanatur corpus. cum dr̃.
Surge tolle lectum tuum: ⁊ uade
in domum tuam. Sic gͦ ⁊ huius
modi cor mulieris prius abluit
intus ꝑ donum fidei: ꝑ quã meru¬
it exterius impetrare salutem cor¬
poris. hoc enim innuit iꝑse dñfcum
dicit. filia fides tua te saluam fecit᷑ ua¬
de inꝑace. Quod autem de hocipso
fonte uirtutis. hauriantur aquȩ p̃si¬
dii intormentis. oftendunt ⁊ illitres
pueri in fornacis estuantis incendio
positi. quib ipsa flamma friguit. ⁊ p̃¬
cipue inclitus ille martyr uincentius.
qui cum grauiter torqueret᷑. non solũ
tolerasse. s & tortorẽ suũ constant̃ ꝓuocasse
fertur his uerbis. Insurge inquit. ⁊
toto malignitatis sꝑu debachare iu¬
debis me dei uirtute plus posse qui tor¬
queor: quam potes ipse qui torques.
fossent plura de hocfonte uirtutis copi¬
osius dici: s eum succincte pretereo

Expanded text:
de, fili, remittuntur tibi peccata tua . de, fili, remittuntur tibi peccata tua . Itaque sanata conscientia, consequenter etiam sanatur corpus, cum dicitur: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam . Sic ergo et ejus cor mulieris prius abluit intus donum fidei, per quam meruit exterius impetrare salutem corporis. Hoc enim innuit ipse Dominus cum dicit: Filia, fides tua te salvam fecit, vade in pace . Quod autem de hoc ipso fonte virtutis hauriantur aquae praesidii in tormentis, ostendunt et illi tres pueri in fornacis aestuantis incendio positi, quibus ipsa flamma friguit : et praecipue ille inclytus martyr Vincentius, qui cum graviter torqueretur, non solum tolerasse, verum etiam tortorem suum constanter provocasse fertur his verbis: Insurge, inquit, et toto malignitatis spiritu debacchare, videbis me Dei virtute plus posse dum torqueor, quam possis ipse qui torques. Possent plura de hoc fonte virtutis copiosius dici, sed eum succincte praetereo:
Abbreviated transcription (Latin):
minime curari potuisset. accesserit
retro. detigeritq fimbriam uestim̃ti
eiuis. & confestim steterit fluxus san¬
guinis: iħm uero dixisse quis me teti¬
git. Cunq discipuli responderent.
durbe te comprimunt ⁊ affligunt.⁊
dicis quis me tetigit: rursum repetis¬
se tetigit me aliquis: nam & ego no¬
uii uirtutem de me exisse. Ecce quas
aquas presidii. hauserit mulier il¬
la defonte uirtutis saluatoris. quib
abluta ẽ a ꝓffuiuo sanguinis: quȩ
nulla medicoꝵ arte poterat sanari
Quodsiquis obiciat. ꝓlatum testimo¬
nium nichil ad rem presentis opis
ꝑtinere. eo quod illa mulier nequa¬
quam abluta ẽẽ iudeatur aculpis.
s tantum ab egritudine carnis. no¬
uerit moris eẽ diumȩ uirtutis. pͥus
cordi mederi quam corpori. Unde ⁊
alibi. cum quidam ei paralitus of¬
ferretur curandus. tanquam bonꝰ
⁊ ꝑius medicus. uolens sanare pͥꝰ
quod erat potius. idest mentẽ quã
carnem: ait eidem paralitico. Confi¬

Expanded text:
minime curari potuisset, accminime curari potuisset, accretro, et tetigerit fimbriam vestimenti Domini, et confestim steterit fluxus sanguinis: Jesum vero dixisse: Quis me tetigit? Cumque discipuli responderent: Turbae te comprimunt et affligunt, et dicis: Quis me tetigit? rursum repetiisse: Tetigit me aliquis; nam et ego novi virtutem de me exisse . Ecce quas aquas praesidii hauserit mulier la de fonte virtutis Salvatoris; quibus abluta est a profluvio sanguinis, quae nulla medicorum arte poterat sanari. Quod si quis objiciat prolatum testimonium nihil ad rem praesentis operis pertinere, eo quod illa mulier nequaquam abluta esse videatur a culpis, sed tantum ab aegritudine carnis; noverit moris esse Divinae virtutis prius cordi mederi quam corpori. Unde et alibi cum quidam ei paralyticus offerretur curandus, tanquam bonus et pius medicus, volens sanare prius quod erat potius, id est mentem quam carnem, ait eidem paralytico: Confi
Abbreviated transcription (Latin):
mee calamum in eius fonte possẽ
intingere. quo idoneus ẽẽm ea que
restant de duob fontib. idest uir¬
tutis & caritatis. utiliter exarare.
ft qm̃ quatuor isti fontes ita sibi
inuicem saporem transfundunt.
ut qui de unobiberit. quadam in¬
effabili dilectionis dulcedine. inui¬
tetur ad alium: libet iam de sapi¬
entia ad uirtutem transire: ⁊ qua¬
liter illinc hauriant᷑ aque presi¬
dioꝵ. quantum ab ipsa uirtute
adiuuor ostendere. Sicut aũ suꝑiꝰ
dixi gemina ẽẽ uirtutis uidicia.
quia scilicet decernunt quidlice¬
at uł non liceat: itidemq sapien¬
diȩ consilia duo docere. hoc ẽ quid
expediat uł non expediat: ita ⁊
hic agnoscamus defonte uirttis.
hauriendas duplices presidioꝵ a
quas. que uł abluant electos aculpis:
uł refrigerent intormentis. Deutris¬
ꝙ sumamus exemplum. Refert lucaᷤ
euangłista. quod quedam mulier quȩ
fluxum sanguinis patiebatur. eroga¬
ta in medicis tota substantia sua. cũ

Expanded text:
meae calamum in ejus fonte possem meae calamum in ejus fonte possem intingere, quo idoneus essem ea quae restant de duobus fontibus, id est virtutis et charitatis, utiliter exarare Et quoniam quatuor isti fontes ita sibi invicem saporem suum transfundunt, ut qui de uno biberit, quadam ineffabili dilectionis dulcedine invitetur ad alium, libet jam de Sapientia ad virtutem transire, et qualiter illinc hauriantur aquae praesidiorum, quantum ab ipsa virtute adjuvor, ostendere. Sicut autem superius dixi, gemina esse veritatis judicia: quia scilicet decernunt quid liceat vel non liceat; itidemque sapientiae consilia duo docere, hoc est quid expediat vel non expediat, ita et hic agnoscimus de fonte virtutis hauriendas duplices aquas praesidiorum, quae vel abluant electos a culpis, vel refrigerent in tormentis. De utrisque sumamus exemplum. Refert Lucas evangelista quod quaedam mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, erogata in medicis tota substantia sua, cum
Abbreviated transcription (Latin):
potuis de fonte sapientiȩ uideretur
hoc ipsum deprompsisse. subiecit di
cens. Puto aũ quod ⁊ ego spiritum
dei habeo. S curego paucis immo¬
ror exemplis: cum in eius uerbis
omnis sexus. omnis etas. omnis con¬
ditio consilium inueniat. si diligen¬
ter querat salutis: Quod siquis
curiosius uelit ꝑspicere. utrum ue¬
rum sit quod dictum est. de sapienti¬
a consilia manare: legat libros qui
inscribuntur sapientie: ubi totus
orationis contextꝰ consilia uidẽt spe¬
rare. Si uͦ consultius ⁊ utilius stude¬
at inde uitam elicere. audiat ip¬
sam salubriter inuitantem sapien¬
tiam. Siuis inquit ad uitam ueni¬
re serua mandata. Queris cuius:
Dm̃ inquit time & mandata eius
obserua. Audiat inquam eandem
ipsam materno affectu inclaman¬
tem. Da micbi cortuum. Oquantũ
uellem ⁊ ego cor meum in eius uer¬
bum suspendere: de cuuis ore mi¬
rifico tam dulcia uitȩ consilia au¬
dio ꝑsonare. O utinam & lingue

Expanded text:
potius de fonte Sapientiae videretur potius de fonte Sapientiae videretur hoc ipsum consilium deprompsisse, subjecit dcens: Puto autem quod et ego spiritum Dei habeo . Sed cur ego paucis immoror exemplis? cum in ejus verbis omnis sexus, omnis aetas, omnis conditio consilium inveniat, si diligenter quaerat, salutis? Quod si quis curiosius velit prospicere utrum verum sit quod dictum est de sapientia consilia manare, legat libros qui inscribuntur Sapientiae, ubi totus orationis contextus consilia videtur spirare. Si vero consultius et utilius studeat inde vitam elicere, audiat ipsam salubriter invitantem Sapientiam: Si vis, inquit, ad vitam venire, serva mandata . Quaeris cujus? Deum, inquit, time, et mandata ejus observa . Audiat, inquam, eamdem ipsam materno affectu inclamantem: Da mihi, fili, cor tuum . O quantum vellem et ego cor meum in ejus verbum suspendere, de cujus ore mirifico tam dulcia vitae consilia audio personare! O utinam et linguae
Abbreviated transcription (Latin):
dota uerboꝵ series. nltã quã sapienti¬
am redoleat: Froferat igitur consilia:
⁊ ꝑ ipsa nos doceat. quid pegrinantibꝰ
& ad celestem patriam festinantibus
expediat. De uirginib inquit pre¬
ceptum domini non habeo. consiliũ
autem do. tanquam miscd̃iam conse¬
cutus adomino. ut sim fidelis. Existi¬
mo gͦ hoc bonum ẽẽ ꝓpter instantem
necessitatem: qm̃ bonum ẽ homini sic
ẽẽ. Si de uirginib preceptũ haberet nil
aliud quam quod precipetur liceret.
Nunc uͦ cum utrũq liceat. uel nubere
nł non nubere: quid compendiosius
dici potuit. quam bonum ẽẽ hoĩ sic
ẽẽ. hoc est in uirginitate manere: p̃ser¬
tm cum ⁊ necessitatis instantia freq̃n¬
ter oppͥmere soleat. ⁊ cito mori ipsa tẽ¬
poris breuitas urgeat. totiusq mun¬
di figura pretereat: Item cum de ui¬
dua loqueretur: beatior ait erit si sic¬
idest innupta ꝑmanserit. scd̃m consi¬
lium meum. Ac ne de ꝓprio corde.⁊ ñ

Expanded text:
tota verborum series nil aliud quam sapientitota verborum series nil aliud quam sapientiam redoleat? Proferat igitur consilia, et per ipsa nos doceat, quid peregrinantibus et ad coelestem patriam festinantibus expediat. De virginibus, inquit, praeceptum Domini non habeo, consilium autem do, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quoniam bonum est homini sic esse . Si de virginibus praeceptum haberet, nihil aliud quam quod praeciperetur ficeret. Nunc vero cum utrumque liceat, vel nubere vel non nubere, quid compendiosius dici potuit, quam bonum est homini sic esse, hoc est in virginitate manere; praesertim cum et necessitatis instantia frequenter opprimere soleat; et cito mori ipsa temporis brevitas urgeat, totiusque mundi figura praetereat? Item cum de vidua loqueretur: Beatiorid est innupta, permanserit secundum consilium meum. Ac ne de proprio corde, et non
Abbreviated transcription (Latin):
hec mysteria diuini iudicii reserabat
celestis regni olauiculanius: cum dicẽt.
Tempus est. ut incipiat iudicium de
domo dei Si autem primum a nob̾:
quis finis eoꝵ qui non credunt eugł̃io¬
dĩ. Et hoc de electis dictum ẽ. Ceterum ẽ
aliud de reꝑhis iudicium: quod nichil¬
ominus abipsaueritate ꝓcedit. Unde
& ꝑ paulum dieitur. Scimus enĩqͥa¬
iudicium dei est scdm ueritatem
in eos quitalia agunt. Et utrũq qͥ¬
dem uidicium complectitur ipsa ue¬
ritas dicens. In iudicium ego ueni in
hunc mundum: ut qui non uident
uideant: & qui uident ceci fiant. U¬
trumq autem discernit: cum itẽ dicit
Et ibunt hi insupplicium eternum:
iusti autem inuitam eternam. Si ui¬
dimus quomͦ defonte ueritatis hau¬
riantur iudicia. ⁊ uideamus quomͦ
de fonte sapientie ꝓpinentur consilia.
Quis dubitet apłm paulum ẽẽ sapien¬
tem. cum ⁊ petrus eius coapłs sapien¬
tiam ei datã ẽẽ astruat: ⁊ eiusdẽ aplĩ

Expanded text:
Haec mysteria divini judicii reserabat Haec mysteria divini judicii reserabat coelestis regni clavicularius, cum diceret: Tempus est ut judicium incipiat de domo Dei . Si autem primum a nobis quis finis illorum qui non credunt Dei Evangelio? et hoc de electis dictum est. Caeterum est aliud de reprobis judicium, quod nihilominus ab ipsa veritate procedit; unde et per Paulum dicitur: Scimus enim qujudicium Dei est secundum veritatem in eos qui talia agunt . Et utrumque quidem judicium complectitur ipsa Verihunc mundum, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Utrumque autem discernit, cum item dicit: Et ibunt hi in supplicium aeternum; justi autem, in vitam aeternam . 3. Si vidimus quomodo de fonte veritatis hauriuntur judicia, videamus quomodo de fonte sapientiae propinentur consilia. Quis dubitet apostolum Paulum esse sapientem, cum et Petrus ejus coapostolus sapientiam ei datam esse astruat , et ejusdem apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ilos fontes depectore iħu manare. nul¬
lum arbitror ambigere. Quomodo aũ
ex eisdem fontib hauriunt᷑ predicte
aquȩ: id elaborandum est. Ueniat gͦ
dauid & dicat: quod ex fonte ueritatiᷤᷤ
ꝑcedant iudicia. Hoc certe uidetur
sensisse: cum diceret. De uultu tuo iu¬
diciũmeũ ꝓdeat. Neq enim uir sc̃s iudi¬
tium suum diceret quod de uultu dei
id est de ueritate non ꝓdiret. Nouerat
enim electos d̃i ueritatis iudiciis tanꝙͣ
uirga ferrea regi. Et quia subeoꝵ re¬
gimine se ẽe sentiebat. exultans psal¬
lebat. Iudicia domini uera. iustifica¬
ta insemetipsa. Desiderabilia suꝑ au¬
rum & lapidem preciosum multum:
& dulciora suꝑ mel ⁊ fauum. Aquib
ne forte ꝑ incuriam deuient audiant
uocem ꝑatris. ꝑ eundem ꝓpħam com¬
minantis. Si in iudiciis inquit meis
ñ ambulauerĩt & mandata mea non
custodierint uisitabo in uirga iniqui¬
tates eoꝵ: & in uerberib peccata eoꝵ.

Expanded text:
illos fontes de pectore Jesu manare, nulillos fontes de pectore Jesu manare, nullum arbitror ambigere. Quomodo autem ex eisdem fontibus hauriantur praedictae aquae, id elaborandum est. Veniat ergo David, et dicat quod ex fonte veritatis procedant judicia. Hoc certe videtur sensisse cum diceret: De vultu tuo judicium meum prodeat . Neque enim vir sanctus judicium suum diceret, quod de vultu Dei, id est de veritate, non prodiret. Noverat enim electos Dei veritatis judiciis, tanquam virga ferrea regi, et quia sub eorum regimine se esse sentiebat, exsultans psallebat: Judicia Dei vera, justificata in semetipsa; desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum, et dulciora super mel et favum . A quibus ne forte per incuriam devient, audiant vocem Patris per eumdem prophetam comminantis: Si in judiciis, inquit, meis non ambulaverint, et mandata mea non custodierint, visitabo in virga iniquitates eorum, et in verberibus peccata eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
sunt contraterrores presidiis diui¬
nȩ iurtutis: contrablandim̃ta deside¬
riis suꝑne caritatis. Desideriis enim
melioꝵ suꝑantur ut ait quidã sc̃s
desideria deterioꝵ. Uel sic possumꝰ
ꝓcedere. Quid ꝓdest nosse quid lice¬
at o expediat. quod utiq docent
iudicia atq consilia. si posse ꝑfici
minime contingat: Idcirco post
aquas iudicioꝵ & consilioꝵ querẽ¬
de sunt aquȩ presidioꝵ. Rursum
& posse & nosse quid ualeat᷑ si hoꝵ¬
omnium non sit finis caritas:
Recte itaꝙ p̾t iudicia. post consilia.
post presidia. hauriuntur de fonte
caritatis desideria: ut uidelicet qͥe¬
quid sapimus aut loquimur. quicqͥd
oꝑamur aut patimur. eterne uite fi¬
nis concludat. S ut hec quȩ dicta st̃
defontib ⁊ aquis clarius eluceant:
scripturaꝵ destimoniis ẽẽ comꝓbanda¬
puto: auriq similitudines quas ꝓtu¬
limus uermiculandas argento Ac qd̃¬
pͥmum quidem dictum est: quatuoꝵ

Expanded text:
sunt contra terrores praesidiis divisunt contra terrores praesidiis divinae virtutis contra blandimenta desideriis supremae charitatis. Desideriis enim meliorum superantur, ut ait quidam sanctus, desideria deteriorum; vel sic possumus procedere. Quid prodest nosse quid liceat et expediat, quod utique docent judicia atque consilia, si posse perfici minime contingat? Idcirco post aquas judiciorum et consiliorum quaerendae sunt aquae praesidiorum. Rursum et nosse et posse quid valeat, si hoomnium non sit finis charitas? Recte itaque post judicia, post consilia, post praesidia, hauriuntur de fonte charitatis desideria, ut videlicet quidquid sapimus aut loquimur, quidquid operamur aut patimur, aeternae vitae finis concludat. 2. Sed ut haec quae dicta sunt de fontibus et aquis clarius eluceant, Scripturarum testimoniis reor esse comprobanda, aurique similitudines, quas protulimus, vermiculandas argento. Ac primum quod dictum est, quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
aurietis aquas ingaudio de fon¬
tib saluatoris. ꝓ paradyso quẽ ꝑ¬
Didimus:. restitutus est nobis xꝑcsaluator.
Sicut gͦ de uno fonte paradysi diriuant᷑
quatuor flumina ad irrigandum para¬
dẏsum: ita de pectoris eius archano ꝓ¬
cedunt quaduor fontes. exquib hau¬
riuntur quatuor aquaꝵ genera: unde
tota ꝑ uniuersum mundum irrigat᷑
eccłia. Sunt autemquatuor fontes:
ueritas. sapientia. uirtus. & caritas
Ex his ergo fontib hauriunt᷑ aquȩ:
ex singulis scilicet singule. Hamde fon¬
de ueritatis. sumuntur aque iudicioꝵ:
defonte sapientiȩ aque consilioꝵ. de
fonte uirtutis aquȩ presidioꝵ de fon¬
de caritatis aquȩ desiderioꝵ. In aqͥs
iudicioꝵ cognoscimus quid liceat
uł non liceat: in consiliis discernimꝰ
quid expediat. uł non expediat. S
quia electis uiris recte ꝑ hecgradienti¬
b non desunt temptationes. temꝑ¬
tantur autem de duob. aut enim
terrorib concutiuntur. aut blandi¬
mentis seducuntur:. idcirco armandi

Expanded text:
aurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris . Pro paradiso quem perdidimus, restitutus est nobis Christus Salvator. Sicut ergo de uno fonte paradisi derivantur quatuor flumina ad irrigandum paradisum: ita de pectoris ejus arcano procedunt quatuor fontes, ex quibus hauriuntur quatuor aquarum genera, unde tota per universEcclesia. Sunt autem quatuor fontes veritas, sapientia, virtus, et charitas. Ex his ergo fontibus hauriuntur aquae, ex singulis scilicet singulae. Nam de fonte veritatis sumuntur aquae judiciorum; de fonte sapientiae, aquae consiliorum; de fonte virtutis, aquae praesidiorum; de fonte charitatis, aquae desideriorum. In aquis judiciorum cognoscimus quid liceat vel non liceat; in consiliis discernimus quid expediat vel non expediat. Sed quia electis viris recte per haec gradientibus non desunt tentationes: tentantur autem de duobus: aut enim terroribus concutiuntur, aut blandimentis seducuntur. Idcirco armandi
Abbreviated transcription (Latin):
Laborat & requiescit anima inconsci¬
entia: quia conscientia alia bona ⁊ tranqͥl¬
la:alia tranquilla & non bona: alia nec tran¬
Tranquilla & nonbona eoꝵ est qui inspe
peccant & dicunt incorde suo quod ds̃

Expanded text:
Laborat et requiescit anima in conscientia, quia conscientia alia bona, et non tranquilla; alia tranquilla et non bona; alia nec tranTranquilla et non bona, eorum est qui in spe peccant, et dicunt in corde suo quod D
Abbreviated transcription (Latin):
redit qͦd audit: laudat qͦd agit: & qͥd
intendat ñ attendit: obliuiscit᷑ intentionẽ:
dum amplectit᷑ opinionẽ. Quiq de omĩ alia
re plus sibi credit quã aliis.: De se solo plus
aliis credit quã sibi: ut iam ñ uerbotenꝰ aut so¬
la oꝑum ostentatione. suam p̾ferat religio¬
nẽ: s intimo cordis credat affectu se omĩb
sanctiorẽ. Et quicqͥd de se laudatũ agnou̾it.
ñ ignorantiȩ aut beniuolentiȩ laudatoris.
s suis meritis arrogant̾ ascribit. Unde post
singularitatẽ: sextũ sibi gradũ iure arrogã¬
tia uendicauit. Post hanc p̾sumptio inuenit᷑:
in qua septimus gradus constitiut᷑¬
ui enĩ alios se p̾cellere putat:
quomͦ plus de se quã de aliis ñ p̾stimat:
Primꝰ in conuentib residet: in consiliis pͥmꝰ
respondet: ñ uocatꝰ accedit: ñ iussus se intro-¬
mittit: reordinat ordinata : reficit facta. Qͥe¬
quid ipse ñ fecerit aut ordinau̾it: ñ recte fac¬
tum. nec pulchre estimat ordinatũ. Iudicat.

Expanded text:
redit quod audit, laudat quod agit, et quod intendat non attendit. Obliviscitur intentionem dum amplectitur opinionem. Quique de omni alia re plus sibi credit, quam aliis, de se solo plus aliis credit, quam sibi: ut non jam verbo tenus, aut sola operum ostentatione suam praeferat religionem, sed intimo cordis credat affectu omnibus se sanctiorem: et quidquid de se laudatum agnoverit, non ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed suis meritis arroganter ascribit. Unde post singularitatem, sextum sibi gradum jure arrogantia vindicat. Post hanc praesumptio invenitur, in qua septimus gradus constituui enim alios se praecellere putat, quomodo non plus de se, quam de aliis praesumat? Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, nec pulchre existimat ordinatum, Judicat
Abbreviated transcription (Latin):
na ipsa nec oꝑa qued̾a eo ordine scͥpta q̃ facta
sunt. s int̾dum aliqua ꝓut occurrere locis opor¬
tuniorib uidebant᷑ inserta. Firmior enĩ uide¬
tur. & haberi acceptior solet oratio. quȩ suiꝰ in¬
nitit᷑ & illustratur exemplis. uelut fabrica q̃¬
dam idoneis fulta columnis. Nonnulla quo¬
ꝙ transposita sunt. ut similib aliis iungerent᷑.
& quȩ erant eiusde gn̾is. sibi aptius cohererent
Uerum hec in duob qͥdem libellis pͥorib: nam
in t̾cio pene ꝑ om̃ia. ordini ipsi temporis. series
narrationis obsequitur

Expanded text:
na ipsa, nec opera quaedam eo ordine scripta quo facta na ipsa, nec opera quaedam eo ordine scripta quo facta sunt; sed interdum aliqua, prout occurrere locis opportunioribus videbantur, inserta. Firmior enim videtur, et haberi acceptior solet oratio, quae suis innititur et illustratur exemplis, velut fabrica quaedam idoneis fulta columnis. Nonnulla quoque transposita sunt, ut similibus aliis jungerentur, et quae erant ejusdem generis, sibi aptius cohaererent. Verum haec in duobus quidem libellis prioribus: nam in tertio pene per omnia ordini ipsi ipsius temporis series narrationis obsequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ confestim repleu̾it uena scaturiens: quã qͦ
ex riuo tollitur longius iam ꝓgresso: uł ex flu¬
mine etiã copioso. Inde ẽ qͦd intactis eoꝵ libris
qui de eiusde beatissimi patris nr̃i initiis seu etiã
mediis conscͥpserunt. ne tanquã suꝑ alienum
edificasse uidear fundamentũ. cura ea potissi¬
mũ nr̃ sermo u̾satur: quib pene om̃ib p̾sens
affui. int̾dum etiã licet pauca int̾serens. quȩ fi¬
delissima fratrũ qui aderant relatione cognoui
Uerumptam̃ opus istud libellis tͥb partitũ: lector
inueniet. Quoꝵ pͥmꝰ qͥdem: ea maxime quȩ ad
habitum. mons atq doctrinã huiꝰ beati patris
uident᷑ ꝑtinere. ꝓsequit᷑. Sc̾̃s autẽ: uirtutes mł¬
tas ꝑ eum factas eloquit᷑. Tercius: in eiꝰdem bono
fine completur: Illud etiã ad monendu in rerũ
narratione gestaꝵ. coherentiã similitudinis
mag̃ quã temporis obseruari. Siq̃dem nec sig¬

Expanded text:
quem confestim repleverit vena scaturiens, quam quae quem confestim repleverit vena scaturiens, quam quae ex rivo tollitur longius jam progresso, vel ex flumine etiam copioso. Inde est quod intactis eorum libris, qui de ejusdem beatissimi Patris nostri initiis, seu etiam mediis conscripserunt ne tanquam super alienum aedificasse videar fundamentum, circa ea potissimum noster sermo versatur, quibus pene omnibus praesens adfui: interdum etiam, licet pauca interserens, quae fidelissima 1116 fratrum, qui aderant, relatione cognovi. Verumtamen opus istud libellis tribus partitum lector inveniet. Quorum primus quidem ea maxime quae ad habitum, mores, atque doctrinam hujus beati Patris videntur pertinere, prosequitur. Secundus autem virtutes multas per eum factas eloquitur. Tertius in ejusdem bono fine completur. Illud etiam admonendum, in rerum narratione gestarum cohaerentiam similitudinis magis, quam temporis observari: siquidem nec sig
Abbreviated transcription (Latin):
le etiam tulit obsequiũ. s ñ rapuit fidem p̾sentiᷤ
etiam nunc opitulationis: ñ absorbuit spem futȩ
aliqͣndo uisiomis.: ñ deniq in p̾t̾itoꝵ memoria al¬
tiꝰ radicatum. filialis absumpsit deuotionis
affectũ. Ceterũ mͥ qͥdem. ut optime noui. p̾ser¬
tim tanto idonea oꝑi. nec scientia nec eloquẽ¬
tia suppetit. S tua sane magnalia. & tuas dig¬
ne eloqui laudes: ñ origenis ingeniũ.ñ eiceroniᷤ
lingua sufficeret. Nec desꝑandu tam̃. quod tuoꝵ
magis oꝑum fructus carpere prudens lector qͣ
u̾borũ nr̃oꝵ. folia indigna debebit: ut illoꝵ ma¬
gis suauitate gustata. quã istorũ ariditate cul¬
pata. ñ tam nequit̾ ista mordeatꝰ. quã illos de¬
lectabilit̾ edat. Nam &e securiꝰ &e sinceriꝰ uisa so¬
lent quã audita narrari: & in t̾cium uas trans¬
fusa facilius coacescunt. S & dulcius ea bibit᷑
aqua quȩ ab eriguo licet alueo fontis haurit᷑.

Expanded text:
le etiam tulit obsequium: sed non rapuit fidem praesentis le etiam tulit obsequium: sed non rapuit fidem praesentis etiam nunc opitulationis, non absorbuit spem futurae aliquando visionis, non denique in praeteritorum memoria altius radicatum filialis assumpsit devotionis affectum. Caeterum mihi quidem, ut optime novi, praesertim tanto idonea operi, nec scientia, nec eloquentia suppetit. Sed tua sane magnalia, et tuas digne eloqui laudes, non Origenis ingenium, non Ciceronis lingua sufficeret, nec desperandum tamen, quod tuorum magis operum fructus carpere prudens lector, quam verborum nostrorum folia indigna debebit: ut illorum magis suavitate gustata, quam istorum ariditate culpata, non tam nequiter ista mordeat, quam illos delectabiliter edat. Nam et securius et sincerius visa solent, quam audita narrari; et in tertium vas transfusa facilius coacescunt. Sed et dulcius ea bibitur aqua, quae ab exiguo licet alveo fontis hauritur,