comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortui in xp̃o resurgent pͥmi. de¬
nnde nos qui uinimus qui residui
siuiiuis sinil cũ illis ⁊ apieniur ĩ
nubibus obuiam dnõ inaerem. et
sic semꝑ cũ dnõ erimus. Et ex
his dictis probare conãtur pau¬
lũ et qui cũ eo scribebant eplanĩ
putasse se nõ esse morituros sedre¬
periendos die rõsũmationis in cor¬
pore. Quod si ueꝵ est err auit pau¬
lus et huãna estunatione decept᷑
est ut arbitraretur se ĩ uẽĩ endũ in
corpore. qd̾ falsũ ⁊ eꝵ exitus appro¬
bauit. Hoc intellexerant er ipĩthes¬
salonicenses: sacrauiẽta sermomis
mistyci nescientes. et cõiecturis
nariis fluctuabant. Dicebant qr
Si paulus inueniendus incorpore
est. proximus est dies iudicii. Unde
corrigit eos sc̃damũ eplãm scubens
Rogo uos fratres ꝑ aduẽtũ dm̃¬
in ipm̃ ut nõ cito moueaumi mẽ¬
te nec terreamini neq per sp̃m̃ ne¬
per nos missam quasi instet dies dnĩ
Ne quisuos seducat illo mͦ. quĩ
nisi discessiouenerit pͥmũ et re¬

Expanded text:
nt primum, deinde nos, qui uiuimus, qui residui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obuiam domino in aerem et sic semper cum domino erimus u s. et ex his dictis probare conantur Paulum et, qui cum eo scribebant epistulam, putasse se non esse morituros, sed repperiendos die consummationis in corpore. quod si uerum est, errauit Paulus et humana aestimatione deceptus est, ut arbitraretur se inueniendum in corpore; quod falsum rerum exitus adprobauit. hoc intellexerant et ipsi Thessalonicenses sacramenta sermonis mystici nescientes et coniecturis uariis fluctuabant dicebantque: \'si Paulus inueniendus in corpore est, proximus est dies iudicii\'. unde corrigit eos secundam epistulam scribens: rogamus uos, fratres, per aduentum domiin ipsum, ut non cito moveamini mente, nec terreamini, neque per spiritum, neper nos missam, quasi instet dies Domini: ne quis vos seducat ullo modo; quoniam nisi discessio venerit primum, et re
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternã. Alia eiuĩ caro nolati¬
sui falia pistiũ. Alia nimẽtoꝵ. et
corpora celestia. et corpora terrena
Sit niquit erit et resurrectio uior¬
tuoꝵr Qui sentencie magis adquie¬
sciceiłm. ut omes cõmum uiorte
moriamur. et uõ om̃es mutem᷑ ne
igloramuixta illuo quod damel

Expanded text:
a autem caro uolatilium, alia piscium, alia iumentorum et corpora caelestia et corpora terrena. s i c, inquit, erit et resurrectio mortuorum. Icui sententiae magis adquiescit ecclesia, ut omnes commune morte moriamur et non omnes mutemur in gloria iuxta illud, quod Danihel
Abbreviated transcription (Latin):
omes moriũtur. sic in xpõ omes uiui¬
fit abiuitur. Cum ergo om̃es mori¬
tun sin audite sacramẽta que dico.
Onnes quidem moriemͣ. sed nõomẽs
innitabim᷑. Canet enĩ tuba haut
duibiũ qumm augelus septinius et
mortiu/ resurgent incorrupti. Sdi
mett incorrupri erunt mortui quo¬
modo nõ imitabuntur. cũnicor¬
mptio ip̃a nutatio sit. Sed hic
conuitatio qua paulus niutandus
et ser sinit glorificatio intelligitun
In corruptio autẽ idciroo cẽnauis
est onnumi. quia ieo miserabilio

Expanded text:
omnes moriuntur, sic in Christo omnes uiuiomnes moriuntur, sic in Christo omnes uiuificantur. cumergo omnes morituri sint, audite sacramenta, quae dico: omnes quidem moriemur, sed non omnes inmutabimur. canet enim tuba — haud dubium, quin angelus septimus — et mortui resurgent incorrupti. si autem incorrupti erunt mortui, quomodo non inmutabuntur, cum incorruptio ipsa mutatio sit ? sed hic commutatio, qua Paulus mutandus et sancti sunt, glorificatio intellegitur. incorruptio autem idcirco communis est omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
pora que carent auima. et tanien
nõ sunt mortalia. quia nũꝙͣ habiue¬
re uitam que ꝓprie animãtiũ est.
Unde signanter aplũs corruptioni
nncorruptionẽ et mortali immorta
litatẽ ⁊esũrrectionis futurã iprẽ co¬
pulauint. Acatius cesarie que prius
turris stracoiuis uocabatur post euse¬
biũ pamphili epũs in quatto. Er na¬
nenssibi hanc eandẽ qoem̃ latius dis¬
putauit et utrũq suscipiens quod int̾
se uidetur esse cõtrariũ. post principi¬
nin quod omisimus sic loqutus est.
Uicanius pͥmiuĩ de eo quod magis in
plurimis codicibus muenitur. Et ce
puterui dicoi obis. Om̃es quidemdor¬
nne̾nẽ. nõ omes autẽ inimutabiinur.
Anstrrui dixit ut attentiores faceret
anditores. de resurrectione plenius
dissertunis. Noriuitio autẽ mortẽ
istani que cõmunis est om̃iũ signi¬
ficat. Uude rectissimepesuit qd̾
om̃os dorniatnus idest morianu
sicut supra dixerat. Quomͦ madam

Expanded text:
pora quae carent anima, et tamen pora quae carent anima, et tamen non sunt mortalia, quia nunquam habuere vitam, quae proprie animantium est. Unde nunc signanter Apostolus corruptioni incorruptionem, etnis futuram tempore copulauit\'. Acacius, Caesareae, quae prius Turris Stratonis uocabatur, post Eusebium Pamphili episcopus, in quarto nens sibi hanc eandem quaestionem latius disputauit et utrumque suscipiens, quod inter se uidetur esse contrarium, post principium, quod omisimus, sic locutus est: \'dicamus primum de eo, quod magis in plurimis codicibus inuenitur: ecce mysterium dico uobis: omnes quidem dormiemus, non omnes autem inmutabiMysterium dixit, ut attentos faceret auditores, de resurrectione plenius disserturus. Dormitio autem mortem istam, quae communis est omnium, significat. unde rectissime posuit, quod omnes dormiamus, id est moriamur, sicut supra dixerat: quomodo in A dam
Abbreviated transcription (Latin):
nos aliũ se et eos qui secũ sũt preter
mortuos esse siginficat. Ad quod
itelligendũ. Sunt qui dicant mor¬
tuosqui resurgaut in cormupti esse cor¬
poia mortuoꝵ ⁊ Eos autẽ qui dicãt᷑
essẽ mut andi auinas debere accipi
quando m maiorẽ gloriã fuerut cõ¬
iuitate et peruenerint in uirũ per¬
fectũ inmensurã etatis plenitudi¬
nis xpĩ. Aluuero asserunt mortuos
debere intelligi pctõres qui resur¬
guit in cormpti ut possint eterua
sustuore supplitia. eos autẽ qui con¬
muutantur esse sanctos qui deuin¬
tute in uirtutẽ. et de gloria trauste¬
runtur ingloriã. Unde et adincor¬
ruptionẽ mortuorũ intulit. oportet
eni corruptiuũ hoc niduere incor¬
euptionẽ. Ad id autẽ quod dixerat
nos iniutabiniur illudadiũxit
ot imortule Moc induet in mortali¬
tateu. Aliud est em̃ in mortalitas.
aliud incorruptio. sicut aliud mor
autẽ mortale est et cormuptiuis est.
Sed nõ quod corruptinũ statim et
mortale. Corruptua quippe sinit cor¬

Expanded text:
praeter mortuos esse significat. ad quod intellegendum sunt qui dicant mortuos, qui resurgant incorrupti, esse corpora mortuorum, I eos autem, qui dicantur esse mutandi, animas debere accipi, quando I in maiorem gloriam fuerint commutatae et peruenerint in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. alii uero adserunt mortuos debere intellegi peccatores, qui resurgant incorrupti, ut possint aeterna sustinere supplicia, eos. autem, qui commutantur, esse sanctos, qui de uirtute in uirtutem et de gloria transferuntur in gloriam. unde ad incorruptionem mortuorum intulit: oportet enim corruptiuum hoc induere incorruptionem. ad id autem, quod dixerat: nos inmutabimur, illud adiunxit: et mortale hoc induere inmortalitatem. aliud est enim inmortalitas, alienim mortale est, corruptibile est; sed non quod corruptibile, statim et mortale est. Corruptibilia quippe sunt cor
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ ⁊esurrectionẽ iuxta id quod
i enuãgelio leginus. Tu autem
quãdo facis e lemosinã noli tuba
camore antete. hoc est abscondite
fuc mihicordiã et in secreto ne ui¬
trans de alteruis inseria gloriari
Querimus autẽ cur ad nouissimã
tubami mortuos scripserit resurrec¬
turos. uando eñ nouissima di¬
citur utiq alie precesserunt. In
apocalipsi iohĩs septem angeli de¬
scribuntur cũtubis et imoquoq clã¬
gente pͥnio nidel et scdo et tercio qͣr¬
to et quĩto et sexto. quid ꝑ singulos

Expanded text:
resurrectionem iuxta id, quod in euangelio legimus: tu autem, quando facis elemosynam, noli tuba canere ante te, hoc est: abscondite fac misericordiam et in secreto, ne uidearis de alterius miseria gloriari. quaerimus autem, cur ad nouissimam tubam mortuos scripserit resurrecturos. quando enim nouissima dicitur, utique aliae praecesserunt. in Apocalypsi Iohannis septem angeli describuntur cum tubis et unoquoque clangente, primo uidelicet, secundo et tertio et quarto et quinto et sexto, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat. Uorũ quia in plerisq codi¬
cibusꝓ pcocit. idest ictu uel mo¬
tu. pitic ti legitur. hoc sentire
debenius qd̾ quo ͦ leuis pluma uel
lũ et admitũ dei om̃iũ tnortuoꝵ
corpora mouebinitur parata ad
aduentum iudicis. Qd̾q iungitet

Expanded text:
fugiat. uerum quia in plerisque codicibus pro Qortfj, id est ictu uel motu, QiTcfj legitur, hoc sentire debemus, quod, quomodo leuis pluma uel lum uel motum dei omnium mortuorum corpora mouebuntur parata ad aduentum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
aut uocis indicet magnitudinẽ iuxta
illud quod scriptũ est. si cut tuba exal¬
ta uocẽ tuã. aut apertã omĩ resur¬
rechonẽ uixta id quod in euũagelio
legimus. Tu autem quãdo facis ele¬
mosiuã noli fuba canere aute te. hoc
est abstondite fac misicordiã et ni secre¬
to. ne uidearis de alterius gloriari mi¬
seria. Querimus autẽ cur ad nonis¬
simã tubã mortuos scripserit resur¬
recturos. Quãdo enĩ nouissima tu
ba dicitur utiq alie precesserũt
In apocalipsi ioħis septẽ argeli de¬
stribuntur cũ tubis. et imoquoq clã¬
gente. primo iudeh et scdo̾ et tercio
quarto et quĩto et sexto. quid per sin¬
gulos actum sit indicatur. Nouis¬
simo autẽ id est septimo claro rube
strepitu porsonãte. mortui sustitãt᷑¬
et corpora que prius habuerant cor

Expanded text:
 iuxta illud, quod scriptum est: sicut tuba exalta uocem tuam, aut apertam omnium resurrectionem iuxta id, quod in euangelio legimus: tu autem, quando facis elemosynam, noli tuba canere ante te, hoc est: abscondite fac misericordiam et in secreto, ne uidearis de alterius miseria gloriari. quaerimus autem, cur ad nouissimam tubam mortuos scripserit resurrecturos. utique aliae praecesserunt. in Apocalypsi Iohannis septem angeli describuntur cum tubis et unoquoque clangente, primo uidelicet, secundo et tertio et quarto et quinto et sexto, quid per singulos actum sit, indicatur. nouissimo autem, id est septimo, claro tubae strepitu personante mortui suscitantur corpora, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inunutabiui᷑. Quãdo dicit nos
aliũ dicit se et eos qui secũ sunt pre¬
ter mortuos esse significat. Ad quod
intelligendũ. sunt qui dicant mor¬
tuos qui resurgaut incorrupta esse
corpora mortuoꝵ. Eos autẽ qui di¬
cantur esse nuitandi aiãs debere ac¬
cipi quãdo in maiorẽ gloriã suer̃t¬

Expanded text:
em immutabimur. Quando dicit, nos, alium se, et eos, qui secum sunt, praeter mortuos esse significat. Ad quod intelligendum, sunt qui dicant mortuos, qui resurgant incorrupti, esse corpora mortuorum; eos autem qui dicantur esse mutandi, animas debere accipi, quando in majorem gloriam fuer
Abbreviated transcription (Latin):
sed nos dixit pro eo quod est iustus
de quor et ego sum numero. Ipĩ
erĩ rapientur obuiam xp̃o et nõ
pctores. Uiuentes autẽ nõ iuxta
tropologiani scõs accipimus qui
pcto nõ mortui sunt sed omẽs qͣ
nicorpore adueniens xpũs inuene¬
rit. Qd̃q sequitur nõ preuenie¬
mus eos qui doruuerunt. nequaqͣ
ad pctores refenre debemus. Neqe¬

Expanded text:
sed \'nos\' dixit pro eo, quod est \'iustos, sed \'nos\' dixit pro eo, quod est \'iustos, de quorum et ego sum numero\'. ipsi enim rapientur obuiam Christo et non peccatores. \'uiuentes\' autem non iuxta tropologiam sanctos accipimus, qui peccato mortui sunt, sed omnes, quos in corpore adueniens Christus inuenerit. quodque sequitur: non praeueniemus eos, qui dormiunt, nequaquam ad peccatores refe
Abbreviated transcription (Latin):
iapientur obuiam xpo. sed eos quosmiors
dissoluerit Uerũquid ista perquiro et
mus in aduentu dĩ. Qui sint autez
nubebant. et repente uenit di luiũ
et tulit omes. sic erit aduentus filii
homiuis. Quibus sermombus appro¬
batur in fine mũdi multos iuuos et
adhuc nicorporibus reperiendos. Se¬
quitur in iussu etin uoce archãgeli.
et mortui resurgent primi. Et hoc
due molentes una assimetur et alia
relinquetur. Quibus dictis ostẽdi¬
tur medio noctis securis om̃ibus cõ¬
siũuationẽ mũdi esse uenturam.
Origenes in tercio uolumine e zeteti.¬
demde nos qui uinimus qui reliqui
simus. sinul cũ ilłis rapieniur m
nubibus obuiã xp̃o in aeremi. et ita
uentilarit. tamen dicendũ est quid
uideatur aliis. theodoro uideli. ap
polliuari. et diodoro. qui unã se¬
quũtur sententiã. Quorũ diodorꝰ
hec scripuĩt Residuosatq uiuẽtes
paulus aplũs uotat. nõ quo uelit
intelligi et se et alios resurrectio¬
nis tempore ncorpore repiendos.

Expanded text:
apientur obuiam Christo —, sed eos, quos mors dissoluerit. uerum quid ista perquiro et mus in aduentum domini? qui sint autem nubebant et repente uenit diluuium et tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. quibus sermonibus adprobatur in fine mundi multos uiuos et adhuc in corporibus repperiendos. sequitur: in iussu, in uoce archangeli et mortui resurgent primi. et hoc duae molentes, una adsumetur et alia relinquetur. quibus\' dictis ostenditur medio noctis securis omnibus consummationem mundi esse uenturam\'. Origenes in tertio uolumine e nos, qui uiuimus, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obuiam Christo in aera et ita uentilarit, tamen dicendum est, quid uideatur aliis, Theodoro uidelicet, Apollinari et Diodoro, qui unam sequuntur sententiam. quorum Diodorus haec scripsit: \'residuos atque uiuentes Paulus apostolus uocat, non quo uelit intellegi et se et alios resurrectionis tempore in corpore repperiendos,
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃i. Alu uero ⁊ sserut̃ mortuos dob̾e
intelligipctõres. qui resurgãt incor¬
rupti ut postint eterna sustinere
supplicia. eosautẽ qui cõnuitantur
esse sauctos. qui de uirtute n uirtu¬
tem et de gloria trãsferũtur inglo¬
riam. Unde et adincorruptionem
mortuoꝵ nitulit. oportet eiũ tor¬
ruptunũ hoc induere incorrnptioẽ
Adidautẽ quod dixerat nos ĩmuta

Expanded text:
ti . Alii vero asserunt, mortuos deberi intelligi peccatores, qui resurgent incorrupti, ut possint aeterna sustinere supplicia: eos autem qui commutantur, esse sanctos, qui de virtute in virtutem, et de gloria transferuntur in gloriam. Unde et ad incorruptionem mortuorum intulit: Oportet enim corruptivum hoc induere incorruptionem. Ad id autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
tui ⁊esiirgent n corrupti. et nos imi¬
nuitabimur. Oportet enĩ corrupti¬
bile istud induere incormuptionẽ. et.
mortale induere inmortalitatẽ. ut
possit mutrãq parrẽ uel i penis uel
ni celoꝵ regiro manere perpetuũ.
Diodorus tharsensis epũs pret̾ito
hoc cupło in cõseꝙ̃tibus breuiter an¬
notauit in eo quod scriptuĩ est et mor¬
tui resurgent nicorrupti et nos mi
nuitabunur. Si inquit ni corrup

Expanded text:
ncorrupti et nos inmutabimur. oportet enim corruptibile istud induere incorruptionem et mortale induere inmortalitatem, ut possint in utramque partem uel in poenis uel in caelorum regno manere perpetuum\'. Diodorus, Tarsensis episcopus, praeterito hoc capitulo in consequentibus breuiter adnotauit in eo, quod scriptum est: et mortui resurgent incorrupti et nos in mutabimur. \'si\', inquit, \'incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
quid michi de est ur̃o texatur elb¬
quio. Prudẽtes estis et eruditi. et
de canina utait appicius facundia
ad xp̃i disertitudiut trãsinigrastis
Nec magno michi apud uos labo¬
re opus est qd̾ phylosophũ quẽdã
nnsuadendo rustico esse ꝑpessum
narrant fabule. Uix dum diun¬
diũ inquit dixeram iam intelle

Expanded text:
icquid mihi deest, uestro texatur eloicquid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudentes estis et eruditi et de canina, ut ait Appius, facundia ad Christi disertitudinem transmigrastis. nec magno mihi apud uos labore opus est; quod philosophorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intelle
Abbreviated transcription (Latin):
articulo scĩ frĩs nr̃i sisinim qui urã
scripta michi detulerat. hec qualia¬
cunq sunt dictare cõpellor. nec
possũ uram̃ celare prudẽtiam. Et
obsecro ne hoc dictũ referatis ad
gloriã. quin potius ad plenã necessi
cudinẽ dũ ita uobis quasi nuchi
loquor. Multas scõꝵ fratrũ ac so¬
roꝵ de ur̃a proiĩcia ad me detu¬
lit questiones ad quasusq ad diem
eplphamoꝵ largissimo spatio me
responsuꝵ prtabam Cumq fartiuis
noctiũ lucubrãtiũculis ad plerasꝙ
dictarẽ et expletis alis ad ura me
quasi ad difficilliuia reseruarẽ subi¬
to suꝑuenit asserens se illico profet¬
furũ. Cũq eũ rogarẽ ut differret
iter libere cepit michi famẽ obtẽ¬
dere monasterioꝵ egrpti necessita¬
tes. nili nõ plenas aquas. multoꝵ me¬
diam. ut prope offense esset in diũ
illũ ulterius uelle retinere. Itaq sũb¬
temen atq scamina liciaq. et telas
que nuchi aduerã timitã paraue¬
ram uobis cõfecta transmisi. ut ꝗt¬

Expanded text:
articulo fratris nostri Sisinnii, qui uestra mihi scripta detulerat, haec, qualiacumque sunt, dictare conpellor. nec possum uestram celare prudentiam et obsecro hoc dic-J1 tum referatis ad gloriam, quitudinem, dum ita vobis, quasi mihi loquor. Multas sanctorum fratrum, ac sororum de vestra provincia ad me detulit quaestiones, ad quas usque ad diem Epiphaniorum, largissimo spatio me responsurum putabam. Cumque furtivis noctium lucubratiunculis ad plerasque dictarem; et expletis aliis, me ad vestram quasi ad difficillimam reservarem, subito supervenit, asserens se illico profecturum. Cumque eum rogarem ut differret iter, Libyae mihi coepit famem obtendere, monasteriorum Aegypti necessitates, Nilo non plenas aquas, multorum inediam, ut prope offensa esset in dominum illum ultra uelle retinere. itaque subtegmen et stamina liciaque et telas, quae mihi ad uestram tunicam paraueram, uobis confecta transmisi, ut, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dam exemplaria nõ ouiẽs dormie¬
mus omẽs autẽ mnunutabinur:
utrũq enĩ ingrecis coditib iuue¬
uitur. Super quo theodorus hera¬
cleotes que urbs olim perintusuo¬
cabatur. incõmentariolis apłi sit
loqutus est. Omẽs quidẽ nõ dormie¬
mus. omẽsautẽ imiutabiniur.
Enoch om̃ et heliasmortis necessi¬
tate suꝑata. ita ut erant incorpo¬
ribus de terrena cõuersatione ad
celestia regna trãslati sunt. Un¬
de et saucti qui die cõsumationis
atq iudicii in corporib reperiendi
sunt icũ aliis sauctis qui exniorꝰ¬
cuis resurrecturi sũt.⁊apientur
innubibus obuiã xpõ maerem. et

Expanded text:
exemplaria: non omnes dormiemus, omnes autem inmutabimur; utrumque enim in Graecis codicibus inuenitur. super quo Theodorus Heracleotes, quae urbs olim Perinthus uocabatur, in commentariolis apostoli sic locutus est: omnes quidem non dormiemus. omnes autem inmutabimur. Enoch enim et Helias mortis necessitate superata ita, ut erant in corporibus, de terrena conuersatione ad caelestia regna translati sunt. unde et sancti, qui die consummationis atque iudicii in corporibus repperiendi sunt, cum aliis sanctis, qui ex mortuis resurrecturi sunt, rapientur in nubibus obu
Abbreviated transcription (Latin):
tes rapti fuerint trãsibũt ĩ coriuptiõ
et mortalitatẽ numor tlitate nuita¬
bunt : nõ in tẽpore nõ saltem inbreui
spatio. sed in atomo et inpuncto tprĩs
atq moniento quo palpebra oculi mo¬
ueri potest. in nouissima tuba. Tauta
enĩ fiet celeritate resurrectio inor¬
tuoꝵ ut niui quosin corporib siuscõ¬

Expanded text:
uerint, transibunt ad incorruptionem et mortalitatem inmortalitate mutabunt non in tempore, non saltim in breui spatio, sed in atomo et in puncto temporis atque momento, quo palpebra oculi mouere potest, in nouissima tuba. tanta enim fiet celeritate resurrectio mortuorum, ut uiui, quos in corporibus suis con
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ. cũctã pͥme et sedẽ
resurrectionis excludit fabula
alii ut pͥmi. alu nouissimi resur¬
recturi esse credantur. Atomus
autẽ punctũ tpũs est. quod secari
et diuidi nõ potest. Unde et epicu¬
riis ex siis atoniis mũdũ struit.
et inuuersa cõ format. Ictusq o¬
culi siue motus qui grece dicitur
potiti tanta uelbcitate transcurrit.¬

Expanded text:
ctam primae et secundae resurrectionis excludit fabulam; ut alii primi, alii novissimi resurrecturi esse credantur. Atomus autem punctum temporis est, quod secari, et dividi non potest. Unde et Epicurus ex suis atomis mundum struit, et universa conformat. Ictusque oculi sive motus, qui Graece dicitur ῥοπὴ, tanta velocitate transcurrit
Abbreviated transcription (Latin):
segitur. hoc seutur debemus qd qͦmͦ
leuis pliuua ueb stipula aut tenne
siccũq foliũ uento flatuq raptatur.¬
et de terra ad subliuie transfertur
sic ad oculũ et mitũ dei om̃iũ mor¬
tuoꝵ corpora mouebũtur parata ad
aduentut̃ iudicis. Quodq i ũgit
et dicit in nouissiua tuba. canet
enĩ tuba et mortui resurgent ni cor¬
rupti et nos ininuitabiuiur. Opor¬
tet enĩ hoc corruptuũ hoc indue

Expanded text:
legitur, hoc sentire debemus, quod, quomodo leuis pluma uel stipula aut tenue uel siccum folium uento flatuque raptat uret de terra ad sublime transfertur, sic ad oculum uel motum dei omnium mortuorum corpora mouebuntur parata ad aduentum iudicis. quodque iungit et dicit: in nouissima tuba; canet enim et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. oportet e
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ phñi quẽdam in suadendo rusti¬
co esse ꝑpessũnairant fabule. Uix¬
dum dimidiũ inquit dixerã iam
intellexerat. Itaq et ego tprẽ cyar¬
tatus. singuloꝵ uobis qui in sacram
scripturã cõmentariolos reliquerũt
sententias protuli. et aduerbũ plu¬
ra q interpretatus sũ ut et me libe¬
rem questione. et uobis ueterũ tras¬
catoꝵ nuttatur auctoritas qui su
legendis singulis ac probandis non
mee uolũtati sẽd uro ad quiescatis
arbitrio. Queritis quo sensu dictĩ
sit et quomi᷑ in pͥma ad cornithios
epła pauli apłi sit legendũ om̃es qui

Expanded text:
phorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intellexerat. itaque et ego tempore coartatus singulorum uobis, qui in sacram scripturam commentariolos reliquerunt, sententias protuli et ad uerbum pleraque interpretatus sum, ut et me liberem quaestione et nobis ueterum tractatorum mittatur auctoritas, quo in legendis singulis ac probandis non meae uoluntati, sed uestro adquiescatis arbitrio. Quaeritis, quo sensu dictum sit et quomodo in prima ad Corinthios epistula Pauli apostol
Abbreviated transcription (Latin):
ti resurgent mortui haut dubiũ
quin et ip̃i ad meliora mutati quid
necesse fuit dicere et nos iniminta¬
bimur. In hoc uoluit intelligi
qd̾ in corruptio cõmunis sit om̃iu.
inuutatio autẽ ꝓprie iustoꝵ dñ
nõ solũ in corruptionẽ et imimor¬
talitatem.sedet gloriã cõsequũ¬

Expanded text:
ti resurgent mortui, haud dubium, quin et ipsi ad meliora mutati. quid necesse fuit dicere: et nos inmutabimur? an hoc uoluit intellegi, quod incorruptio communis sit omnium, inmutatio autem proprie iustorum, dum non solum incorruptionem et inmortalitatem, sed et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
idtirco susteptus est nõ ut culũp̃¬
uiosos quod fieri nõ potest. licet
forte etiã hoc deus futiet clau¬
deremus. sedut proficere adsciẽ¬
nã reꝵ uolentib mat̾iã p̾bere¬
mius. Illud saue om̃e qui hos
libros uel destripturus est uel
lecturus in cõspectu dei patris
et filii et spũs scĩ cõtestor atq
cõnenio per fucuri regui fide̾-
por resur rectionis ex mortius
sacrauẽtũ. per illũ qui preꝑa¬
ratus est diabolo et angelis suis
etuĩ ignẽ si nõ illũ locũ eterna
herediate possideat ubi est fletꝯ
et stridor deutiũ: et ubi ignis eoꝵ nõ
extinguetur et ueriuis eoꝵ nõ morie¬
tur: ne addat ciliquid huic striptire
nec auferat. Ne inferat uel inuuitet.
sed cõferat cũ exemplaribus unde st̾p¬
serit: et emendet ad licterã et distnu¬
guat. et in emendatũ uel nõ distint¬
tũ codicẽ nõ habeat ne sensuũ diffi¬
cultus si distiuctus codex nõ sit ma¬

Expanded text:
idcirco susceptus est, non ut calumniidcirco susceptus est, non ut calumniosis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos libros uel descripturus est uel lecturus, m conspectu dei patris et filii et spiritus sancti contestor atque conuenio per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, aeternum ignem: sic non illum locum aeterna hereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium et ubi ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem non habeat, ne sensuum difficultas, si distinctus codex non sit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
et creaturarũ rationẽ quã illi ad
impietatẽ traxerũt ad impietatem
iste cõuerteret. Edicubi ergo uos in
libris eius aliquid contra id inueni¬
mus quod ab eo inceteris locis pie
detrinitate fuerat definitũ. ue¬
lut adulteratũ hoc et alienĩ aut
pretermisinus cuit stdm̃ eã ⁊ egu¬
lam protulimus quã ab ip̃o freꝙ¬
ter iuueuinius affirinatã. Si
qua sane uelut peritis iam et sti¬
entibus loqueus: dũ breuiter trã¬
sire uult obsturius protulit. Nos
ut manifestior fieret locus. ea q̃
de ipãre n aliis eius libris aper¬
tuis legeramus adiecimus expla¬
natiomi studentes. Nichil tam̃
nriũ diximus. scil in aluis locis
dicta sua tamẽ sibi reddidimus.
Nec autẽ idcirto in presutione
cõmoniu. ne forte calũpmatores
iteꝵ se cͥminãdi putent inuenis¬
se mat̾iam. Sed uderis quid per¬
uersi et cõtẽtiosi hoĩes agant. no¬
bis interim tantꝰ labor si tamẽ
orantib nobis deus adiuuerit.

Expanded text:
et creaturarum rationem, quam illi ad et creaturarum rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praetermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum breuiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent inuenisse materiam. sed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquãta offendicula iueniãt᷑
ingroto. ita eliminauit onnã in¬
terpretando atq purgauit: ut
nichil in ilłis qd a fide urã distre¬
pet lucinus lector inuemiat.
Hunc ergo etiã nos licet non
eloquẽtie iuribus distipliue tam̃
reglilis inꝙͥtũ possumꝰ sequiuiut
Obseruantes scilicz ne ea que in libris
origenis a se ip̃o distrepantia mueniũ¬
tur atq contraria profercunis. Cu¬
ius diuersitatis causam plenius tibi
in apologetico qi iẽ paiuphilus prolibris
ip̃ius origenis stupsĩt edidinius: bre¬
uissiuo libello suꝑ addito. in quo eui¬
dentibus ut arbitior probamẽtis cor¬
ruptos esse inquã pliinis ab heretitis
et maliuolis libros eius ostendimus. et
pretipue istos quos nũc̃ exigis ut iu¬
uel de priucipiis uel de principatibus
dici potest. qui sunt reuera alias et
obstiuissum et difficillimi. De reb
eiũ ibi talib disputat. in quib pħi
potuit idegit. ut creatoris fidem:

Expanded text:
aliquanta offendicula inueniantur aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possumus, sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam in Apologetico, quem Pamphilus pro libris ipsius Origenis scripsit, edidimus, brevissimo libello superaddito, in quo evidentibus, ut arbitror, probamentis, corruptos esse in quamplurimis ab haereticis et malevolis libros ejus, ostendimus, et praecipue istos quos nunc exigis, ut invel de Principiis, vel de Principatibus dici poobscurissimi et difficillimi. de rebus enim ibi talibus disputat, in quibus phipotuit, id egit, ut creatoris fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo rem ab illo quidẽ ceptã seꝗ¬
mur et probatã. sed nõ equis elo¬
quẽtie uirib tanti uiri ornare
possunnus dicta. Uude uercor
ne uiciomeo id actid̾at. ut isuir
quẽ ilłe alterũ post apłos eccłie
doctorẽ stieutie ac sapiẽtie me
ur̃i longe se inferior uideatur.
Quod eg̾o sepe cõsiderans ⁊eticeba
nec deprecãtib ine freꝙ̃ter in hoc
opus frutrbus ãnuebam. Sed tua
iuis fidelissime frater machari tã¬
ta est: cii obsistere ne imperitia
quidem potest. Propter quod ne
re ultra tam grauẽ paterer ex¬
actorẽ etiã contra propositum
meũ cessi. Ea tamiẽ lege atq ordi¬
ue ut quãtũ fieri potest interpre¬
taudo sequar regulã precessorũ.
et eius precipue uiri cuiꝰ suꝑius
fecinius mẽtionẽ: qui cũ ultras
septuaginta lbellos origenis qͦs
omeliaticos appellauit aliquãtos
etiã de thomisin aplm̃ stuptis trã¬
stulisset in latimĩ. In quibus cum

Expanded text:
ergo rem ab illo quidem coeptam sequiergo rem ab illo quidem coeptam sequimur et probatam, sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus dicta. unde uereor, ne uitio meo id accidat, ut is uir, quem ille alterum post apostolos ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae meri longe se inferior uideatur. Quod ego saepe considerans reticebam nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus adnuebam. sed tua uis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne inperitia quidem potest; propter quod, ne te ultra tam grauem paterer exactorem, etiam contra propositum meum cessi, ea tamen lege atque ordine, ut, quantum fieri potest, in interpretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
scio quã plurinios fratrũ sci¬
entie scripturarũ desiderio
prouocatos popostisse ab ali¬
quantis eruditis uiris. et gre¬
cauĩ litteraꝵ poritis. ut origenem
ronianũ fecerũt et latinis auribus
eũ donarent. In quod etiã frater et
collega nr̃ abep̃o dauiaso deprecatꝰ.
cũ onielias duais de cantico canti¬
coꝵ nilatinuĩ trãstulisset ex greco.
Ita in illo opore ornate magnifice¬
ꝙ prefutus est. ut cuiꝰ uis legendi
origenẽ et auidissime perquirẽdi
desiderũ cõmoneret. dicens ilłiꝰ
ainure cõuenire quod dictũ est
Qiua introduxit me rex incubi¬
culũ siuĩ. asserens eũ quod cũ in
ceteris libus om̃es nĩcat. intãticis
cauticoꝵ etiã ipẽ se nĩcerit. Pol¬
licetur saue in ipã prefatione se-
et ip̃os incantica cauticoꝵ libros
et alios ꝙ̃plurimos origenis ⁊oma¬
nis auribus largituꝵ. Sed illeut
uideo in stilo ꝓprio placens. ⁊ ẽ ma¬
ioris glorie sequitur: ut pater
uerbi sit potius ꝙ̃ interpres. Nos

Expanded text:
Scio quam plurimos fratrum scientiae scripturarum desiderio prouocatos poposcisse ab aliquantis eruditis uiris et Graecarum peritis, ut Origenem Romanum facerent et Latinis auribus  eum donarent. in quod etiam cum frater et collega noster ab episcopo Damaso deprecatus homilias duas de Cantico canticorum in Latinum transtulisset ex Graeco, ita in illo opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuiuis legendi Origenem et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod dictum est, quia introduxit me rex inulum suum, adserens eum, quod, cum in ceteris libris omnes uincat, in Canticis canticorum etiam ipse se uicerit. pollicetur sane in ipsa praefatione se et ipsos in Cantica canticorum libros et alios quam plurimos Origenis Romanis auribus largiturum; sed ille, ut uideo, in stilo proprio placens rem maioris gloriae sequitur, ut pater uerbi sit potius quam interpres. nos
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. multa et genesis et pro¬
phetarũ libri et eccłiastes nobis
de huiustemodi questiomibus sug¬
gerunt. Aut si hec ignorauus
quomͦ et de animaꝵ statu debue¬
reis in apologia tua omiu ierũi¬
gnorãtiã cõficeri. et acalisp̃iia¬
toribus querere. Cur a te uuũ mi¬
pudenter ex peterent cũ ipĩ tũta
nestirent. Otrerem locupletis¬
simã que orientalib et egiptuis¬

Expanded text:
veritatis, multa et Genesis et Proveritatis, multa et Genesis et Prophetarum libri ac Ecclesiastes nobis de hujusce modi quaestionibus suggerunt. Aut si haec ignoramus, quomodo de animarum statu, debueras in Apologia tua omnium rerum ignorantiam confiteri, et a calumniatoribus quaerere, cur a te unum impudenter expeterent, cum ipsi tanta nescirent? O triremem locupletissimam, quae Orientalib
Abbreviated transcription (Latin):
nascentibus animas largiaturꝰ
Ergo croperator est maloꝵ homĩ
et adulteris seminãtib corporad ipã
fubricabirur m̃as. Quasi uitiũ se¬
mentis intricico sit quod furto dici¬
tur esse sublatũ. et nõ n eoquod
furatus est. Idcirroq terra nõ debea
gremiosuo semina cõfouere quia
sator mnimũda ea proiecerit manu
hinc est et illa tua archana iuter¬
rogntio quare moriãtur infũtes
cũ ꝓpter ꝓctã corpora acceperint.
Ectat liber didinii. d cequostĩ¬
stitanti tibi ⁊espendit. nõ bosiuł¬
ta pertasse et ideo corpoꝵ carceres
tiuitũ eis tetigisse sufficere. Magi¬
ster meus et tuus eo tẽpore quotu
ab eo ista querebas tres explanatio¬
uũ in osee prophetã libros ad ie
reꝵ. Si esset lotus possem tibi uł
lucrecii opiniones suxtu epicurũ
uel aristotilis iuxta pcripateticos.
uel platonis atii zenouis Scdmũ
achademicos et stoicos dicere et ut
ad eccliã transeã ubi norma est

Expanded text:
nascentibus animas largiatur? nascentibus animas largiatur? Ergo cooperator est malorum hominum, et adulteris seminantibus corpora, ipse fabricatur animas? quasi vitium sementis in tritico sit quod furto dicitur esse sublatum, et non in eo qui frumenta furatus est; idcircoque terra non debeat gremio suo semina confovere, quia sator immunda ea projecerit manu. Hinc est et illa tua arcana interrogatio, 558 quare moriantur infantes; cum propter peccata, corpora acceperint. Exstat liber Didymi ad te, quo sciscitanti tibi respondit, non eos multa peccasse, et ideo corporum carceres tantum eis tetigisse sufficere. Magister meus et tuus eo tempore, quo tu ab eo ista quaerebas, tres explanationum in Osee prophetam libros ad me, rerum. Si esset locus, possem tibi vel Lucretii opiniones juxta Epicurum, vel Aristotelis juxta Peripateticos, vel Platonis atque Zenonis secundum Academicos et Stoicos dicere. Et ut ad Ecclesiam transeam, ubi norma est
Abbreviated transcription (Latin):
cia. quid uubes aut ruibres. fulgura
singulas paginas finuos meos uenti¬
las. nõ uitelligis indere nos caligines
tuas et turbines. Nam ut tibi stio¬
lus esse iudearis: et apud calpurin¬
nos discipulos doctrine gloriam
teneas. Totam michi phisicam op¬
ponis. ut frustra sotrates ad ethicã
kansieus dixerit : que supͣ nosin¬
chil ad nos. Ergo nisi tibi rationẽ
reddidero quare formica parũ a¬
nimal et purirtũ ut ita dicã cor¬
poris sec pedes habeat. cũ elephã¬
tis truita moles quatuor pedibus
incedat. cur serpentes et colubri
uentre labantur et pertore: cum
uermiculus quẽ uulgus nullẽpedia̾
uocat trnco pedũ aginine scateat
De auimaꝵ statu stire nõ potero.
Queris a me quid ipẽ de aĩab sen
das. et si dixero illud eccliãsticũ quet¬
tidie deus operatur a uimas et ĩ corpa
cas mittit nascentiũ. Ilico magistri
tendiculas proferas et ubi est iu¬
sticia dei ut de adult̾io incerto qr

Expanded text:
cia? quid nubes, aut imbres, fulgura, cia? quid nubes, aut imbres, fulgura, singulas paginas, fumos meos ventilas, non intelligis videre nos caligines tuas et turbines? Nam ut tibi sciolus esse videaris, et apud Calpurnianos discipulos doctrinae gloriam teneas, totam mihi Physicam opponis ut frustra Socrates ad ethicam transiens dixerit: Quae supra nos, nihil ad nos. Ergo nisi tibi rationem reddidero: quare formica parvum animal, et punctum, ut ita dicam, corporis, sex pedes habeat, cum elephantis tanta moles quatuor pedibus incedat: cur serpentes et colubri ventre labantur et pectore: cur vermiculus quem vulgus millepedam vocat, tanto pedum agmine scateat, de animarum statu scire non potero? Quaeris a me quid ipse de animabus sedas. Et si dixero illud Ecclesiasticum, Quotidie Deus operatur animas, et in corpore eas mittit nascentium, illico magistri tendiculas proferas: et ubi est justitia Dei, ut de adulterio incestuque
Abbreviated transcription (Latin):
ut tibi liceat ignorare quod consulto te
stire dissimulas. Querisa me pͥmũ
de celestibus: quomͦ angeli. quoniꝰ
archangeli sint. que eis uel qualis
habitatio. que ue inter ipos differen¬
tia aut sit milla otm̃o. que solissir
itio. Unde auguiẽta lue. unde
defectus. qui uel qualis sit siderum
cursus. A iror quomiꝰ oblitus sis illos
uersiculos ponere. Uude tremor t̾as.
qua ui maria alta tumescant. Obi¬
cibus iuptĩs. ⁊ursusq in se ipã residẽt.
Defectus solis. uarios luneq labores.
Unde hom̃i gerius et pecudũ. unde
imber et ignis. Arcturũ paliadasq
hyadas. gemiuosq triones. Quidtã¬
tũ oceano. properent se tiugere soles.¬
Hyberui et que tardis mora noctibus
obstent. Demi celestia deserens. et
ad terieua descendens. In minorib
phi losopharis. In terrogas eñ me.
Dic nobis que fontiũ ratio. que uõ¬
torũ. quid grando. quid plunie.
quid mare salsũ. quid flurina dul¬

Expanded text:
ut tibi liceat ignorare, quod consulto te ut tibi liceat ignorare, quod consulto te scire dissimulas, quaeris a me primum de coelestibus, quomodo Angeli, quomodo Archangeli sint? quae eis, vel qualis habitatio? quaeve inter ipsos differentia, aut si nulla omnino? quae solis sit ratio; unde augmenta lunae, unde defectus; quis vel qualis sit siderum cursus? Miror quomodo oblitus sis illos versiculos ponere: Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residant: Defectus Solis varios, Lunaeque laUnde hominum genus, et pecudes, unde imber, et ignis: Arcturum, Pleiadasque Hyadas, geminosque triones. Quid tantum oceano properent se tiHiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. Deinde coelestia deserens, et ad terrena descendens, in minoribus philosopharis. Interrogas enim me: « Dic nobis quae fontium ratio? quae ventorum? Quid grando? quid pluviae? quid mare salsum? quid flumina dul
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo retrahimus. Magistroꝵ oñ
nõ uicia imitanda sũt sed uirtutes
Gramaticũ quidã afrum rome ha
buit nirũ erudicissimũ et meo sẽ
euulũ preceptoris putabat. si stri¬
dorõ lingue eius et uicia trartũ
oris expriuieret. In prefatiuncu-¬
minas et collegam dicis eloquẽtis¬
simũ fidei me predicas ueritate
his tribus detrahere nõ poteris ce¬
tera. Carpe ut libet uenidecaris tuo
deme testimonio repugnare
Tum fratrem et collegam dicis
cunicicia tua dignũ fateris. Cũ
eloquẽte ꝓredicas imperitie ult̾
nõ arguis. Cũ catholicũ iu om̃b
proficeris. hero seos michi nõ pot̾is
trinien inpingere. Ectra hec
tria si quid u me ⁊epreheuderis
nõ tibi uideberis esse coutrarius. Ex
qua sub putatione illa sũma nascit.
et te crrare ea ni me reprehendente
que prius laudauemas: et me nõ cẽ
inicio si in eiusdemi honũs uira et lau¬
danda predicem et utuperanda repre
et prolixius fuuros meos increpus atq

Expanded text:
ab eo retrahimus. Magistrorum enim ab eo retrahimus. Magistrorum enim non vitia imitanda sunt, sed virtutes. Grammaticum quidam Afrum habuit Romae virum eruditissimum; et in eo se aemulum praeceptoris putabat, si stridorem linguae ejus et vitia tantum oris exprimeret. In Praefatiuncuminas, et collegam dicis eloquentissimum, fidei meae praedicas veritatem. His tribus detrahere non poteris; caetera carpe ut libet, ne videaris tuo de me testimonio repugnare. Cum fratrem et collegam dicis, amicitia tua dignum fateris. Cum eloquentem praedicas, imperitiae ultra non arguis. Cum catholicum in omnibus profiteris, haereseos non poteris mihi crimen impingere. Extra haec tria si quid in me reprehenderis, non tibi videberis esse contrarius. Ex qua supputatione illa summa nascitur, et te errare ea in me reprehendentem, quae prius laudaveras; et me non esse in vitio, si in eisdem hominibus et laudanda praedicem, et vituperanda reprehet prolixius fumos meos increpas; atque
Abbreviated transcription (Latin):
msi fucta coutraria deprehenderẽ
Quasi si fullo et coriarius mone¬
aut pignientaxiũ. ut narib obdu¬
ratis tubernas suas pret̾eat. Futiã
ergo quod precipis: claudã nares
mneas ue ueritatis et benedictionũ
tuaꝵ suauissimo odore crucientur
uarius extitisti iuiro acumuine ar¬
gunẽtatus est. Sic tibi licere de
ne et bene et male dicere quomͦ
et michi licuerit origenẽ et didi¬
niũ reprehendere quosante lau¬
dauermi. Audi ergonir scipien¬
tissiie et r omaue dialectice ca-
put nõ est uicii uuũ hoiem̃ leut
esed eandeui rem et probare et
inprobare ponã exempłũ. et quod
non intelligis prudenter cũ lector
intelligat. Intertulliauo laudams
ingeniũ : sed dampncnus heresĩ
In origene miramiur scientiã stap¬
furaꝵ: et truuẽ doginatũ nõ re¬
cipimiꝰ falsitaterm. In didimo uero
et memoriã pre diccnus:. et suꝑ
triuitate fidei puritatẽ: sed in ce¬
teris que origen inale credidit nos

Expanded text:
nisi facta contraria deprehenderem, nisi facta contraria deprehenderem, quasi si fullo et coriarius moneant pigmentarium, ut naribus obturatis, tabernas suas praetereat. Faciam ergo, quod praecipis, claudam nares meas, ne veritatis et benedictionum tuarum suavissimo odore crucientur.varius exstitisti, miro acumine argumentatus es, sic tibi licere de me, 556 et bene et male dicere, quomodo et mihi licuerit Origenem et Didymum reprehendere, quos ante laudaverim. Audi ergo, vir sapientissime, et Romanae diput, non esse vitii hominem unum sed eamdem rem probare et improbare. Ponam exemplum; ut quod non intelligis, prudens mecum lector intelligat. In Tertulliano laudamus ingenium, sed damnamus haeresim. In Origene miramur scientiam Scripturarum, et tamen dogmatum non recipimus falsitatem. In Didymo vero et memoriam praedicamus, et super Trinitate fidei puritatem; sed in caeteris quae Origeni male credidit, nos
Abbreviated transcription (Latin):
puto.  Hoc intactũ prot̾ire nõ
patiar ne do leas falscitorẽ ste du¬
lar iĩ tuaꝵ cõfessoris apud me
gloriã possidere. cũ tu eiusdem
c̾riminuis reus post alexa driuũ
exiliũ et tenebrosos carceres acũc¬
tisorigenis sertatorib martir
et cipłus nomineris suꝑ excusa¬
tione imperitie tue iam tibi res¬
pondi Sed quia eadem repetis
et quasi suꝑioris cue defensionis
oblitus rursiĩ anemones ut stiamꝰ
teper triginta annos grecis uolu¬
minib deuoratis latiua nestire
Paulisper attende me nõ pauca
in te uerba reprehendere. alioꝗn
omis tua staiptura deleuda est
Sed noluisse ostendere distipulis tuis
quos magno studio uil stire docuisti
ut intelligerent cuius sit uerecũdie
docore quod nescias. stribere quodi¬
gnores et eaudẽ magistri sapiẽtiam
eriam in sensibus que ferrerent
Quodq addis pc̃ta puttre nõ uer¬
ba mendatiũ. caliip̃mã. detractionẽ
falsũ cestimoniũ. et nnumersa con-¬
res ineas penetret. Crederem dicẽti.

Expanded text:
uis. --Hoc intactum praeteriri non patiar, ne doleas falsatorem schedularum tuarum, confessoris apud me gloriam possidere, cum tu ejusdem criminis reus, post Alexandrinum exsilium et tenebrosos carceres, a cunctis Origenis sectatoribus martyr et apostolus nomineris. Super excusatione imperitiae tuae, jam tibi respondi. Sed quia eadem repetis, et quasi superioris tuae defensionis oblitus, rursum admones, ut sciamus te per triginta annos Graecis voluminibus devoratis, Latina nescire: paulisper attende, me non pauca in te verba reprehendere, alioquin omnis tibi Scriptura delenda est; sed voluisse ostendere discipulis tuis, quos magno studio nihil scire docuisti, ut intelligerent, cujus verecundiae sit, docere quod nescias, scribere quod ignores, et eamdem magistri sapientiam etiam in sensibus quaererent. Quodque addis, « peccata putere, non verba, mendacium, calumniam, detractionem, falsum testimonium, et universa conor nares meas penetret, » crederem dicenti,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbosos hoiẽs sub eodẽ tecto non
quendos. Et quia prthagonca
doginata legisse me dixerã. audi
quid apud grecos prthagoras pri¬
inus inuenerit. numortales esse
animas. et de aliis corporib trãsrre
ad cilia. Quod quidẽ et uirgiliusĩ
sexto eneidũ uolinẽ sequens loquit᷑
Has om̃es nulle rotã uoluere ꝑãnos
lecheũ ad fluuiũ deus enotat᷑ ag̃¬
mine magno. Scil ĩmeuiores super¬
aut cõnexa reuisant Rursus et inci¬
piant in corpora uelle reuerti. Se¬

Expanded text:
verbosos homines sub eodem tecto non verbosos homines sub eodem tecto non quendos. Et quia Pythagorica dogmata legisse me dixeram: audi quid apud Graecos Pythagoras primus invenerit. Immortales esse animas, et de aliis corporibus transire in alia. Quod quidem et Virgilius in sexto Aeneidos volumine sequens loquitur: Has omnes, ubi mille rotam volvere per annos, Lethaeum ad fluvium Deus evocat agmine magno; Scilicet immemores supera ut convexa revisant, Rursus et incipiant in corpora velle reverti.
Abbreviated transcription (Latin):
ita possuus uertere. Fiiganda sũt
omibus modis et abscidenda laugor
a corpore. Inperitia ab aninio. luxu¬
ria auentre. a ciuitate seditio ado¬
mo discordia. et in cõuine a cũctis
rebus intẽperãtia. Pithagorica et
illa precepta sũt. amicoꝵ onuã ẽẽ
cõmunia. Et amicũ se ipiũ esse al¬
terũ duoꝵ tpoꝵ quia maxime habẽ¬
acturi sumus et eoꝵ que gesserimꝰ
Postea diũueritatẽ colendã que so¬
la hoiẽs deo proxinos futiat. Illa¬
q enigniacta que diligẽtissinie ari¬
scotiles in sius libris per sequit᷑. Sta¬
terã ne transilias. idest ue pretergͤ¬
diare iustitiã. Ignem gladio ne fo¬
dias. natũ iudel et tirudũ animũ
uerbis maledicis ne lacessas. Coronã
niĩne carpendam. id est leges in¬
biũ cõseruandas. Cor nõ comedeu¬
dumi. idest merorẽ de animo proi¬
tiendũ. Cũ profectus inquit fue¬
ris ne redeas. idest post mortent
uitã istã ne desideres. Por uã pu¬
blicã ne ambules. idest ue nuiltoꝵ

Expanded text:
ita possumus vertere: Fuganda sunt omnibus modis et abscindenda, languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria a ventre, a civitate seditio, a domo discordia, et in commune a cunctis rebus intemperantia. 566 Pythagorica et illa praecepta sunt: Amicorum omnia esse coterum. Duorum temporum maxime habenacturi sumus, et eorum quae gessimus. Post Deum veritatem colendam, quae sola homines diis proximos facit.que aenigmata, quae diligentissime Aristoteles in suis libris prosequitur: Stateram ne transilias, id est, ne praetergrediare justitiam. Ignem gladio ne fodias. Iratum videlicet et tumidum animum verbis maledicis ne lacessas. Coronam minime carpendam, id est, leges urbium conservandas. Cor non comedendum, id est, moerorem de animo projiciendum. Cum profectus fueris, inquit, ne redeas; id est, post mortem vitam istam ne desideres. Per viam publicam ne ambules; id est, ne multorum
Abbreviated transcription (Latin):
se epłam nõ stripsisse ad affros sub
noĩe mes inqua cõfitrar inductũ
nie a nideis mendatia trãstulisse. Et
mitet libros cadem cõtinẽtes que
nestisse se uirat. Et miror quoniͦ
prudentia eius alterius uequitia
cõuenerit. ut qd̾ alius in affrica
mentitus est. hic concordie uerũ
Diteret. stiliq eius elegantiam
nestio quis niperitus possit inu¬
tait. Tibi soli licet hereticorũ ue
neua transferre et decalice babilo¬
nis cuuctis gentibus propinare
Tũ lutinas scripturas de greco emẽ¬
dabis et aliud eccłuis tradis legẽdũ
quã quod semel ab cipłis susceper̃t
Aichi uõ licer post septuaguita
editionẽ quã diligẽtissime emiẽ¬
dcitã ante anuos plurimos mee

Expanded text:
se epistolam non scripsisse ad Afros sub se epistolam non scripsisse ad Afros sub nomine meo, in qua confitear inductum me a Judaeis, mendacia transtulisse; et mittit libros eadem omnia continentes, quae nescisse se jurat. Et miror quomodo prudentia ejus cum alterius nequitia convenerit, ut quod alius in Africa mentitus est, hic concorditer verum diceret, stylique ejus elegantiam, nescio quis imperitus posset imitari. Tibi soli licet haereticorum 555 venena transferre; et de calice Babylonis, cunctis gentibus propinare. Tu Latinas Scripturas de Graeco emendabis; et aliud Ecclesiis trades legendum, quam quod semel ab Apostolis susceperunt; mihi non licebit post Septuaginta editionem, quam diligentissime emendatam, ant