comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
braico nec apud aliũ inuenit᷑ int̾p̃tẽ. & si de ue¬
teribꝰ libris erasũ sit malicia iudeorũ ne xpe
de tribu iuda ortus uideret᷑. siue a.lxxx. aditũ.¬
bro iudicũ hoc ipsũ possumꝰ approbare. qđ beth¬
leẽ in tribu uida sit Scriptũ ẽ. enĩ & fuit uir
cepit sibi mulierẽ concubinã de behleẽ iuda
& irata ẽ. ei concubina sua. & abiit in domũ
patris sui. & in qͥomũ uda. Pulchre autẽ dicit᷑¬
bethleẽ uida: addistinetionẽ eiꝰ bethleẽ que in
galilea sita ẽ. sic̃ in eodẽ iħu uolumine repperi
Potest ephrata in lingua nr̃a sonare leapa o ꝙ oron
uberẽ atq frugiferã. & id ipsũ ostendere in mi¬
sterio qđ & domus panis ꝓpt̃ dabit eos usq ad¬
in carne ẽ.s. abinicio & et̾nitatis. siue abmicio¬

Expanded text:
braico, nec apud alium invenitur interpretem. Et sive de veteribus libris erasum sit malitia Judaeorum, ne Christus de tribu Juda ortus videretur, sive a Septubro Judicum hoc ipsum possumus approbare, quod Bethleem in tribu Juda sit, scriptum est enim: Et fuit vir Ephraim, et accepit sibi mulierem concubinam de Bethleem Juda, et irata est ei concubina sua, et abiit in domum patris sui in Bethleem Juda . Pulchre autem dicituBethleem Juda, ad distinctionem ejus Bethleem, quae in Galilaea sita est, sicut in eodem Jesu volumine reperi. Potest Ephratha in lingua nostra sonare, καρποφόρον, uberem atque frugiferam, et id ipsum ostendere in mysterio, qin carne est, sed ab initio aeternitatis, sive ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
uere & tu de popło es captiuorũ : & tu dicis
nondũ uenit tempꝰ domus dm̃ edificande.
Qui semel decreuit instaurare templũ dni omẽ
ei tempꝰ aptũ ẽ. ad edificandũ. nec rex potest
impedire. nec hostes ꝑ circuitũ nec piecas simu¬
lata parentũ affinũ. liberorũ. statĩ ut mcla¬

Expanded text:
Vere et tu populo es captivorum, et tu dicis: Vere et tu populo es captivorum, et tu dicis: nondum venit tempus domus Domini aedifacandae. Qui semel decrevit instaurare templum Dei, huic omne tempus aptum est ad aedificandum: nec rex diabolus potest impedire, nec hostes per circuitum, nec pietas simulata parentum, affinium, liberorum: statim ut c
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ iustum uocant asserunt dnm saluatorẽ.
Q uere ẽ. iħe magnus sacerdos cuius om̃s dei
antistites cemparati parui funt & nichili.
Si enĩ iste magnus sacerdos dicitur. utiq ad di¬
stinetionẽ eorũ dr̃ qui minores sunt. Almores
autẽ sunt om̃s qͥ extra eũ & post eũ sunt:
ut quomͦ pͥmogenitꝰ ẽ. om̃ĩs creature. & pͥmo¬
genitus ex mortuis: sic & pͥnceps & magnus
sit in umuersis sacerdotibꝰ. Hec ait dñs exerci¬
tuum dicens. Popłs iste dic̃ nondũ uenit tempꝰ
domus dñi edificande. Biligenter attende qđ
non xrobabel non iħe dicat. nondũ uenit tẽpꝰ
domus dnĩ ȩdificande. sed populus qui adhuc
sub rege dario constitutus. necdũ uigũ seruitu¬
tis excusserat semꝑ qͥ captiuitate retinent᷑
& egressi sunt de ierłm differunt & morantur
edificare templũ dei & dicunt nondũ uenit
tempꝰ domus dñi edificande. Ꝙ cu quando
uideris aliquẽ egressũ de eccła. qui traditꝰ

Expanded text:
quem justum vocant, asserunt Dominum Salvatorem. quem justum vocant, asserunt Dominum Salvatorem. Et vere est Jesus magnus Sacerdos, cui omnes Dei antistites comparati, parvi sunt et nihil. Si enim iste magnus dicitur Sacerdos, utique ad distinctionem eorum dicitur, qui minores sunt. Minores autem sunt omnes qui extra eum et post eum sunt, ut quomodo primogenitus est omnis creaturae, et primogenitus ex mortuis: sic princeps et magnus sit in universis sacerdotibus. Haec ait Dominus exercituum, dicens: Populus iste dicit, nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Diligenter attende quod non Zorobabel vel Jesus dicant: nondum venit tempus domus Domini aedificandae; sed populus qui adhuc sub Dario rege constitutus, necdum jugum servitutis excusserat. Semperque qui captivitate retinentur, et egressi sunt de Jerusalem, differunt et morantur aedificare templum Dei, et dicunt: nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et tu quando videris aliquem egressum de Ecclesia, qui traditus
Abbreviated transcription (Latin):
popłm in terrã repmissionis induxit: sic & iste
reꝓmissionis de qua captiui ducti fuerant. & his
qui erant in iunculis dicer& exite. & qui sede¬
bant in tenebris illuminamini. Sermo uͦ dm̃
qui factus ẽ. in manu aggei non solũ ad zoro¬
babel dirigitur filiũ salathiel de quo iã diximꝰ.
sed & ad iłm filiũ iosedech sacerdotẽ magnũ.
Quantũ ad bistoriã ꝑtin& alter ẽ. zorobabel de
tribu regia. & alter iħc de tribu sacerdotali
quantũ uͦ ad intelligentiã spiritalẽ : inius atq¬
idẽ dñs nr̃ atq saluator rex & magnus sacer¬
dos cuius typũ scđm idaͣ qͣuod rex erat por¬
tabat zorobabel: scđ̾m id autẽ quod pontifex
portabat omonimus eius iħe qui int̾ptatur
iao salus. id ẽ. dnĩ salus. & ẽ. filius iosedech.
Qđ & ipsum in linguã nram uertitur ĩão ustꝰ.
sum marcionẽ. & ceteros hereticos qͥ alterius
bon nescio cuius dei filiũ & non creatoris.

Expanded text:
populum in terra repromissionis induxit: sic et iste populum in terra repromissionis induxit: sic et iste romissionis, de qua captivi abducti fuerant, et his qui erant in vinculis diceret: Exite. Et qui sedebant in tenebris: Illuminamini . Sermo vero Domini, qui factus est in manu Aggaei, non solum ad Zorobabel dirigitur filium Salathiel, de quo jam diximus; sed et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum. Quantum ad historiam pertinet, alter est Zorobabel de tribu regia, et alter Jesus de tribu sacerdotali. Quantum vero ad intelligentiam spiritualem unus atqinus noster atque Salvator, rex et magnus sacerdos, cujus typum secundum id quod rex erat, portabat Zorobabel: secundum id autem quod Pontifex erat, portabat homonymus ejus Jesus, qui interpretatur JAO salus, id est, Domini salus  , et est filius Josedec, quod et ipsum in linguam nostram vertitur JAO justus, arcionem et caeteros haereticos, qui alterius boni, nescio cujus Dei filium, et non Creatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
tio dei: & nemo uenit ad iħm nͥ eũ addixerit pat̾.
Nascetur gͦ nobis fluxus expositus ꝑ obseeratio¬
nem dei. & erit de tribu uida regia scilic&
& confitente uel laudante deum. quia iudas
utrũq sonat. Porro ortus in babilone scđm hi¬
storiã quidẽ uere de zorobabel dicitur : quia
ibi natus ẽ. Sed & uixta altiorẽ intelligen
gnã illã uisionẽ quã sub typo eius ezechi¬
ei in uoluminis sui cernit exordio. Quod autẽ
arxi interp̃tari zorobabel principẽ de babilone
non quo uere princeps interp̾tetur. hoc dixi
siquidẽ apud hebreos ex tribus integris nom̃
ster siue maior. Babel ꝓpͥe babiloniũ sonat. & ef¬
fietcur nomen zorob iste magister de babilone.
Sed ad compendiũ intelligentiȩ ꝓ supradictis
minutis pͥncipẽ uolui interp̾tare de babilone
siue in babisone. ut quomͦ iħe filius naue qui
& ipse in tipo saluatoris fuit. & de solitudine

Expanded text:
tio Dei. Et nemo venit ad Jesum, nisi eum adduxerit Pater . tio Dei. Et nemo venit ad Jesum, nisi eum adduxerit Pater . Nascetur ergo nobis fluxus, expositus 741 per obsecrationem Dei, et erit de tribu Juda, regia scilicet, et confitente vel laudante Deum, quia Judas utrumque sonat. Porro ortus in Babylone, secundum historiam quidem vere de Zorobabel dicitur, quia ibi natus est. Sed et juxta altiorem intelligentgnam visionem illam quam sub typo ejus Ezechiel in voluminis sui cernit exordio. Quod autem dixi interpretari Zorobabel, principem de Babylone, non quod vere princeps interpretetur, hoc dixi: siquidem apud Hebraeos ex tribus integris nomenster, sive major: BABEL proprie Babylonium sonat, et efficitur nomen Zorobabel  , iste magister de Babylone. Sed ad compendium intelligentiae pro supradictis minutis, principem volui interpretari de Babylone, sive in Babylone. Ut quomodo Jesus filius Nave, qui et ipse in typo Salvatoris fuit, de solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
rorobabel de tribu iuda hoc ẽ. de dauid stirpe
captiuitate. & tam de ueteris templi lapidibꝰ
id ẽ. & de reliquiis popli iudaici & de gentili¬
um multitudine deo patri extriyxit habitacu¬
lũ. Int̾p̃tatur autẽ scđm multiplices hebraici
ne uł pͥnceps de babilone. Prime interp̾tationi ille
fiuxus contrarius ẽ. qui significatur in uocabu¬
lo iezabel id ẽ. fluxu uano. uł fluxu menstruate
qͥ utiq manifeste immundiciã sonat. s& et zabu¬
lon fluxus noctis expͥmitur. Relinquentes gͦ huiꝰ
mundi uanũ & sordidũ fluxũ atq tenebrosum.
sequamur fluxũ tħu qui nobis expositus ẽ. adbi¬
bendũ. & largissimo fonte se p̾b& uyeta illud qđ
dicitur in euuangłio. stabat iħc in templo & cla¬
mabat dicens. siquis sitit ueniat adme & bibat.
& hunc ipsum tunc poterimus bibere. cum petieri¬
mus a deo patre iuxta quod legimus petite &
dabitur uobis. Salathiel qͥppe interp̾tatur peti¬

Expanded text:
Zorobabel de tribu Juda, hoc est de David stirpe Zorobabel de tribu Juda, hoc est de David stirpe captivitate. Et tam de veteris templi lapidibusid est, et de reliquiis populi Judaici, et de gentium multitudine, Deo Patri exstruxit tabernaculum. Interpretatur autem secundum multiplices Hebraici , vel princeps de Babylone. Primae interpretationi ille fluxus contrarius est, qui significatur in vocabulo Jezabel, id est, fluxus vanus, vel fluxus menstruatae, qui utique manifeste immunditiam sonat. Sed et Zabulon, fluxus noctis exprimitur. Relinquentes ergo hujus mundi vanum et sordidum fluxum atque tenebrosum, sequamur fluxum Jesu, qui nobis expositus est ad bibendum, et largissimo fonte se praebet, juxta illud quod dicitur in Evangelio: Stabat Jesus in templo, et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Et huc ipsum tunc poterimus bibere, cum petierimus a Deo Patre, juxta quod legimus: Petite, et dabitur vobis . Salathiel quippe interpretatur, peti
Abbreviated transcription (Latin):
tamus uitã ęternã. ut celebremꝰ & solemmitatẽ
consummationis in exitu agri in congregationẽ
oꝑm tuoꝵ. de agro solemnitatẽ pͥmitiuoꝵ. de oꝑi¬
b nr̃is quęcunq seminauerimus in agro cui be¬
nedixit dnĩ. Simus quoq aggei. & ꝑ omem uitã
nrãm usq ad consumnationẽ. anni id ẽ. usq ad
exitum de scło isto cel ebremus festa. in oꝑibꝰ nr̃is
quȩ nobis orta sunt de agro ur̃o. Multa sunt
& non huius temporis que de solemnitate di¬
cantur. quibꝰ potest de omĩ scriptura lector di¬
ligens coaptare intelligentiã spiritalẽ. Ad zoro¬
babel filiũ salathiel ducẽ uida. & ad iħm filiũ
iosedech sacerdotẽ magnum dicens. Legimus in
paralipomenon iechõne qͥ in babilone ductꝰ est.
filiũ fuisse salathiel de quo natus ẽ. ⁊ orobabel
uatoris: ait. Post transmigrationẽ autẽ babilo¬
nis
iechonias genuit salathiel. Salathiel autẽ. geñ
rorobabel. Torobabel autẽ genuit abiud. Hic

Expanded text:
am vitam; ut celebremus solemnitatem consummationis in exitu anni, id est, congregationem operum nostrorum de agro, solemnitatem primitivorum de operibus nostris, quaecumque seminaverimus in agro cui benedixit Dominus. Simus quoque Aggaei, et per omnem vitam nostram usque ad consummationem anni, id est, usque ad exitum 740 de saeculo isto, celebremus festa in operibus nostris, quae nobis orta sunt in agro nostro. Multa sunt, et non hujus temporis, quae de solemnitate dicantur, quibus potest de omni Scriptura lector diligens coaptare intelligentiam spiritualem. Ad Zorobabel, filium Salathiel, ducem Juda: et ad Jesum filium Josedec, sacerdotem magnum, dicens. Legimus in Paralipomenon, Jeconiae qui in Babylonem ductus est, filium fuisse Salathiel, de quo natus est Zorobabel umerans, ait: Post transmigrationem autem Babylonis, Jeconias genuit Salathiel: Salathiel autem genuit Zorobabel: Zorobabel autem genuit Abiud . Hic
Abbreviated transcription (Latin):
Lon enĩ dignitas & nomina dignitatũ. s. opꝰ digni¬
tatis. & pͥncipes. & iudices. & ꝓpħas. & sacerdotes.
opus desiderat. Opus non dignitatẽ. Si autẽ des¬
pecto oꝑe solã aspexerit dignitatẽ. cito corruit.
& erecta ceruix frangitur. & eignus extento
collo & in sublime se tendens. int̾ immundas
uolucres computatur. Porro quod exposumꝰ uix¬
ta hebraicũ uerumtamen diluculo surgentes
corruperunt om̃s cogitationes suas:: ꝓ quo in .lxx.¬
seribitur preparare consurge diluculo. dissipata
ẽ.omĩs frondositas eorũ. quia multũ abhebraico
discrepat. & magis uidetur urxta laexͣ. cũ poste¬
rioubꝰ concordare. in sequentibꝰ exponemus. Qua¬

Expanded text:
Non enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus digniNon enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus dignitatis, et principes, et judices, et prophetas, et sacerdotes sopus desiderat, Opus non dignitatem. Si autem, despecto opere, solam aspexerit dignitatem, cito corruit t erecta cervix frangitur, et cygnus, extento collo, et in sublime se tendens, inter immundas volucres computatur. Porro quod exposuimus juxta Hebraicum: Verumtamen diluculo surgentes corruperunt omnes cogitationes suas, pro quo in scribitur: praeparare, consurge diluculo, dissipata est omnis frondositas eorum, quia multum ab Hebraico discrepat, et magis videtur juxta LXX cum posterioribus concordare, in sequentibus exponemus. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħã post quã dixerat in samaria altare altare
hec dicit dñs : ecce filiꝰ nascetur dauid & cetera
quia contẽpserit uerbũ dnĩ. & comederit apd̃
pseudo ꝓpħ̃am. sic enĩ locũ istũ exponens iosephus
int̃ptatꝰ ẽ. int̾fectũ eẽ. aleone. Q ne putaret᷑
casus & non uidiciũ dñ. & pseudo ꝓpħa qͥ eim
deceperat hoc futurũ eẽ. p̃dixit: & ipse leo con¬
temptorẽ puniens asinũ reseruauit. Non gͦ mi¬
rũ si doctores qͥ scõ spũ plem fuerar̃ possinit
fieri contemptores. cũ apud negligentes & ñ
omi custodia seruantes cor suũ. hec ipsa causa
multam bonitatẽ eius quã abscondit timentibꝰ
se. & contempnant diuitias bonitatis eius. thes¬
aurizantes sibi irã in die ire. Sacerdotes quoq
unt. leuitas & alios constituunt. Sacerdotes ñ
tã indignent᷑ nobis hec exponentibꝰ & ꝓpħis ua¬
tiemantibꝰ quam dnñ dep̾centur. & studiose agars
ne de sacerdotibꝰ qͥ uiolant scã dnĩ eẽ. mereant᷑.

Expanded text:
ad altare dixerat in Samaria: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur 721 David , et caetera; quia contempserit verba Domini, et comederit apud pseudoprophetam sic enim locum istum exponens Josephus interpretatus est, interfectum esse a leone. Et ne putaretur casus et non judicium Domini, et pseudopropheta qui eum deceperat, hoc futurum esse praedixit, et ipse leo contemptorem puniens, asinum reservavit. Non ergo mirum si doctores qui sancto Spiritu pleni fuerant, possint fieri contemptores, cum apud negligentes et non omni custodia conservantes cor suum, haec ipsa causa multam bonitatem ejus, quam abscondit timentibus se, et contemnant divitias bonitatis ejus thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis. unt: Levitas et alios constituunt sacerdotes non tam indignentur nobis haec exponentibus et prophetis vaticinantibus, quam Dominum deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus qui violant sancta Domini, esse mereantur,
Abbreviated transcription (Latin):
n igne enim zeli mei deuorabit᷑ omĩs t̾ra. Ben¬
tibꝰ quippe in iudiciũ congregatis. & regibus ad
suppliciũ ut effundat᷑ suꝑ eos ira. & non ex parte.
sed tota a furore sociato. consummatur in toto
mei uorabit incendiũ. & tunc conuertã suꝑ po¬
pulos linguã ingenerationẽ suã. & unusquisq er¬
rore depostto ad antiquũ confessionis dei eloqͥũ
reuertatur: & in nomine iħu omei flectatur cele

Expanded text:
In igne enim zeli mei consumetur omnis terra. GenIn igne enim zeli mei consumetur omnis terra. Gentibus quippe ad judicium congregatis, et regibus ad supplicium, ut effundatur super eos ira, et non ex parte, et ira ac furore sociato, consumatur in toto mei vorabit incendium. Et tunc convertam super populos linguam in generationem suam, ut unusquisque errore deposito ad antiquum confessionis Domini eloquium revertatur: et in nomine Jesu omne genu flectatur, coele
Abbreviated transcription (Latin):
cata ds̃ resurgit in nobis. iuxta hoc qđ in alio lo¬
eo p̃cipit. estote mͥ testes & ego testis dicit dñs
ds̃. & puer quẽ elegi testis ẽ. nobis pat̾ cũ fi¬
lio & cũ sp̃u scõ. ut in ore duorũ & triũ testiũ
stet omẽ uerbũ. & magis uidetur mͥ sic stare
tra susamiã. & contra ipsũ dnm̃n saluatorẽ. & ta¬
men non stetit uerbũ in ore eorũ. Contra nabu¬
the quoq tota pene ciuitas dixit testimoniũ.
consensusq testiũ pessimorũ. non firmitatẽ ha¬
buit ueritatis : sed sceleris coniurationẽ. Quia
effundã suꝑ eos irã meã. omem irã furoris mei.
Unde gentes & gentiũ multitudo congregatur
ad iudiciũ. reges autẽ id ẽ. pͥncipes dogmatoꝵ
ꝑuersorũ adducuntur ad penã. ut effundat᷑
suꝑ eos omĩs ira furoris dnĩ. & hoc non erude¬
litate fit aliqua. ut arbitrant᷑ sanguinarii ui¬
dei : sed miscdia & consilio iudicantis. Seqͥt᷑ enĩ.

Expanded text:
cata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio locata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio loco praecipit: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus: et puer quem elegi : testis est nobis Pater cum Filio et Spiritu sancto, ut in ore duorum vel trium testium, stet omne verbum . Et magis mihi videtur sic stare tra Susannam , et contra ipsum Dominum Salvatorem , et tamen non stetit verbum in ore eorum. Contra Naboth quoque pene tota civitas dixit testimonium, consensusque testium pessimorum non firmitatem habuit veritatis, sed sceleris conjurationem III Reffundam super eos iram meam, omnem iram furoris mei. Unde gentes et gentium multitudo congregatur ad judicium; reges autem, id est, principes dogmatum perversorum adducentur in poenam, ut effundatur super eos omnis ira furoris Domini. Et hoc non crudelitate fit aliqua, ut arbitrantur sanguinarii Judaei. sed misericordia, et consilio medicantis. Sequitur enim:
Abbreviated transcription (Latin):
in egressu oꝑa tua. & illud quod in leuitico dr̃.
ubi septimo mense decima mensis offert aaron
ꝓpopulo hircũ emissariũ atq uiuentẽ & ponenᷤᷤ
manus suꝑ caput eius inp̾catur ei cuncta pecca¬
ta popłi isrł. traditq eum in manus hominis pre¬
parati & mittit in heremũ: intelligimus in nobis
& p̃parantes nos ueri imꝑio sacerdotis. tollimus
malũ de medio ȩccłiȩ. Cũq hoc fecerimꝰ : nox p̃te¬
rit. appropinqͣt dies: & quasi in die honeste am¬
bulantes. dicimus ds ds̃ meus ad te de luce ui¬
gilo. Statimq inferimꝰ. mane & exaudieis ora¬
tionẽ meã. mane assistã tibi & uidebo. Iisi enĩ
to autẽ sole om̃s racemi de uinea sodomorum
dissipant᷑ & pereunt : ut ñ solũ grandes botri
s etiã quod parũ eẽ. uidebatur in nobis aepĩ
luce radiante desper&. & ꝓhis omĩbꝰ mercedẽ
onis meȩ in testimoniũ. Post uitia enĩ atq pec¬

Expanded text:
in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque viventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum in manus hominis praeparati, et mittit in eremum intelligimus in nobis et praeparantes nos veri imperio sacerdotis, tollimus malum de medio Ecclesiae. Cumque haec fecerimus, nox praeterit, appropinquat dies, et quasi in die honeste ambulantes, dicimus: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Statimque inferimus: Mane exaudies orationem meam, mane assistam tibi, et videbo . Nisi enim to autem sole, omnes racemi de vinea Sodomorum dissipantur et pereunt, ut non solum grandes botri, sed etiam quod parvum esse videbatur in nobis, Christi lucerna radiante, dispereat. Et pro his omnibus mercedem  in testimonium: post vitia enim atque pec
Abbreviated transcription (Latin):
mi eorũ. Propterea expecta me dicit dñs in die
resurrectionis mee in testimoniũ. qͥa iudicium
meũ in congregatione gentiũ. ut susciprã re¬
ges. ut effundã suꝑ eos irã meã. omẽm irã fu¬
roris mei. qͥa in igne zeli mei consumetur omĩs
terra. quia tunc conuertã in popłis linguã.
in generationes eius. ut inuocent om̃s nom̃ dni
ut seruiant ei sub iugo uno. Hec iudei interpre
eas furore dñi in igne zeli eius terrã deuoran¬
dã : & sic̃ antea in edificatione turris fuit qͣn¬
do una lingua om̃s populi loquebantur: ita con¬
uersis omĩb ad cultũ ueri dei loquuturos he¬
braice. & totũ orbẽ dño seruiturũ. Nos autẽ
qͥ non seqͥm̃ occidentẽ litterã s spm̃ inuifican¬
nec uidaicas fabulas audimꝰ a dnõ. Preparare con¬
surge diluculo. dissipati sunt om̃s racemi eoꝵ
& p̃parati dicimus paratũ eor meũ ds̃. paratum
cor meũ. audiuimusq in ꝓuerbiis imꝑatũ. p̃para

Expanded text:
in die resurrectionis meae in testimonium: quia judicium meum in congregationes gentium, ut suscipiam reges, ut effundam super eos iram meam omnem, iram furoris mei; quia in igne zeli mei consumetur omnis terra, quia tunc convertam super populos linguam et progenies eius, ut inuocent omnes nomen Domini et seruiant ei sub iugo uno; a finibus eas furore Domini, in igne zeli ejus terram devorandam. Et sicut ante aedificationem turris fuit, quando una lingua omnes populi loquebantur, ita conversis omnibus ad cultum veri Dei, locuturos Hebraice, et totum orbem Domino serviturum. Nos autem qui non sequimur occidentem litteram, sed spiritum vivificannec Judaicas fabulas, audimus a Domino: Praeparare, consurge diluculo: dissipati sunt omnes racemi eorum; et praeparati dicimus: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Audimusque in Proverbiis imperatum: Praepara
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipiat nolite contristare spm̃ scm̃ dei in quo
signati estis in die redemptionis. & dauid loqͣ¬
re consueuiss& prius hospiciũ. & dimittere
habitaculũ suum: nunꝗͣ & paulus p̾cepiss& qđ
supͣ diximus. & dauid post adulteriũ formidar&
ne ꝑder& qđ acceperat de quo & adhebreos scri¬
bitur. Quanto arbitramini deteriora mereri
supplicia. eũ qͥ filiũ dei conculcauerit. & sangui¬
nẽ testamenti dixerit in quo scificatꝰ ẽ. & sp̃ui

Expanded text:
cipiat: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in die redemptionis . Et David loqure consuevisset prius hospitium, et dimittere habitaculum suum, numquam et Paulus praecepisset quod supra dixi; et David post adulterium formidaret, ne perderet quod acceperat, de quo et ad Hebraeos scribitur: Quanto arbitramini deteriora mereri supplicia eum, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti immundum duxerit, in quo sanctific
Abbreviated transcription (Latin):
spiritales. & hoc yronice legendũ: sunt uiri con¬
temptores. Non enĩ docere s facere in ȩcclia con¬
uenit nec factis uerba destruere. Ceterũ cũ tu
aliũ doceas. & ipse non facias: non tam doctor
quã contẽptor uocatus es. De quo & in abbacue
scribitur. Uidete contẽptores. & respicite: & mi¬

Expanded text:
spirituales et hoc εἰρωνικῶς legendum sunt viri conspirituales et hoc εἰρωνικῶς legendum sunt viri contemptores: non enim docere, sed facere in Ecclesia convenit, non factis verba destruere. Caeterum tu cum alium doceas, et ipse non facias, non tam doctor quam contemptor vocandus es, de quo et in Habacuc scribitur: Videte contemptores et respicite
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia intelligitur. quę & uocatur columba ꝓpt̾
simplicitatẽ multitudinis in ea credentium. Hec
non audiuit uocẽ dnĩ. neq susciꝑe uoluit disci¬
audire se dic̃ & confidere in deo: quando oꝑib
fidẽ oꝑuit. & magis maminone iungit᷑ quã
dño suo. & dupplici corde accedit ad eũ: & du¬
obus dñis scło & deo militare posse se credit.
Huius pͥncipes sicut leones rugientes. Non ambige¬
rannica rabidisq conuiciis plebẽ conterere.
ut non pastorẽ in grege. sed leonẽ int̾ ouiculas
putes. Iudices quoq eius quasi lupi arabiȩ. oc
s morantes semꝑ in tenebris possessiunculas
ecdiȩ. & ea que in dei donaria conferunt᷑ uer¬
tentes in luerũ suum ut non habeant pauperes
quod mane comedant quasi in nocte & nullo
uidente populantur. & cum luporũ more cun¬
eta diripiant: ne paruos quidẽ cibos indigenti¬
hus derelinquant. ꝓpħe etia id ẽ. magistri qͥ se
putant docere populos & de scripturis sermoci

Expanded text:
esia intelligitur, quae et vocatur columba, propter simplicitatem multitudinis in ea credentium. Haec non audivit vocem Domini, neque suscipere voluit disciaudire se dicit, et confidere in Domino, quando operibus fidem destruit, et magis mammonae jungitur quam Domino Deo suo, et duplici corde accedit ad eum, et duobus Dominis, saeculo et Deo militare posse se credit. Hujus principes sunt sicut leones rugientes. Non ambigirannica rabidisque conviciis plebem conterere, ut non pastorem in grege, 718 sed leonem inter oviculas putes frendere. Judices quoque ejus quasi lupi Arabiae, occsed morantes semper in tenebris, et possessiunculas Ecclesiae, et ea quae in Dei donaria conferuntur, vertentes in lucrum suum, ut non habeant pauperes quod mane comedant, qui quasi in nocte, et nullo vidente, omnia populantur; et cum luporum more cuncta diripiant, ne parvos quidem cibos indigentibus derelinquunt. Prophetae etiam, id est magistri qui se putant docere populo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & prb̃i mali qͥ susannã uiolare cupieruns.
ceteros prb̃os qui bene uixerint non condenmeNs:
& mali pͥncipes quos deseribit sermo ꝓpħicus
non sit bonis pͥncipibꝰ contumeliȩ. Stulto enim
flagellato: insipiens sapientior erit. Si autem
insipiens sapientior fit. quantomagis ille qͥ
ne rapiunt & ad uesperũ dant escã. sed lupi
uesꝑtini quoil noctibꝰ comedant & nchil re¬

Expanded text:
cum et presbyteri mali, qui Susannam violare cupierunt, caeteros presbyteros qui bene vixerint, non condemnent. Et mali principes, quos describit sermo propheticus, non sint bonis principibus contumeliae: Stulto enim flagellato, insipiens sapientior erit : si autem insipiens sapientior fit, quanto magis ille qune rapiunt, et ad vesperam dant escam ; sed lupi vespertini, qui noctibus comedunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
quã nunc. Animaduerte qđ nisi clause fuissent
uie & obseta itinera & nisi destruxiss& dñs se
mitas eius. nunquã dicere potuiss& anima for¬
meũ priorẽ. Dissipantur gͦ itinera suꝑborũ &
anguli eorũ. & ambulent in suꝑbia & in praui
tateł destruantur: ne subsistant & habeant ha¬
bitatores pessimos. Ac ne putet quis nos uim fa¬
cere scripture discat ex consequentibꝰ. Hoc aut̃
inquit feci. ut dicerem eis. ecce destructa sunt.
itinera malicie. De cetero timete me & suscipite
disciplinã. ne & disciplina mea pereat fructũ
i uobis conuersionis non inueniens. & omĩa ir¬
rita sint ꝑ que uos uolui corripere. & illȩ uobis
qui in ieremia seriptus ẽ. possit aptati. Sine
causa ꝑcussi filios ur̃os: isciplinã non recepistis.
U el certe timete me. & recipite disciplinã. ut ñ
pereant omĩa de conspectu ierłm: ne penitus
ad solitudinẽ deducatur. suꝑ his malis in quibꝰ¬

Expanded text:
 7. Animadverte quod nisi clausae fuissent viae, et obsepta itinera, et nisi destruxisset Dominus vias ejus, numquam dicere potuisset anima formeum priorem. Dissipantur ergo itinera superborum et angula, destruuntur, ne subsistant et habeant habitatores pessimos. Ac ne quis putet nos vim facere Scripturae, discat ex consequentibus: Haec autem, inquit, feci, ut dicerem eis: Ecce destructa sunt itinera malitiae, de caetero timete me, et discite  Al. suscipite disciplinam, ne et disciplina mea pereat, fructum in vobis conversionis non inveniens; et omnia irrita sint, per quae vos volui corripere, et lle vobis sermo qui in Jeremia scriptus est, possit aptari: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis . Vel certe: timete me, et recipite disciplinam, ut non pereant omnia de conspectu Jerusalem, nec penitus ad solitudinem deducatur super his malis, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
contempto. Puto autẽ quod & suꝑbis possit de¬
trahi eos de arrogantia sua. & dissipari angi
sequitur. & desertas faciã uias eorũ. eo quod
non sit qui ꝑtranseat seđm illud quod in pͥmo
psalmo scriptũ ẽ. Et iter impioꝵ ꝑibit. Nec ñ
& in osee ubi de ierłm dicitur fornieante. Ecce
ego claudã uias eius spmis. & obstruã itinera

Expanded text:
contempto. Puto autem quod et superbis prosit decontempto. Puto autem quod et superbis prosit detrahi eos de arrogantia sua, et dissipari angipsequitur: Et desertas faciam vias eorum, eo quod non sit qui pertranseat: secundum illud quod in primo psalmo scriptum est: Et iter impiorum peribit . Necnon et in Osee, ubi de Jerusalem dicitur fornicante: Ecce ego claudam vias ejus spinis, et obstruam itinera
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃cantes facere uerba non uitã. & necessariã eẽ.
tantũ solemnẽ orationẽ. & non sacerdotũ meri¬
ta. de quibꝰ dr̃. & sacerdos in quacunq fuerit
macula non acçed& offerre oblationes dño.
Cũ hȩc faciant pͥncipes. iudices. ꝓpħe. sacerdo¬
tes ierłm. nichilominus clemens & iustus ẽ.
ans. Clemens in eo quod asua ȩccłia non recedit.
iustus in eo qđ reddit unicuiq scđ̃m merita sua.
Post quã enĩ aduenerit mane. & nox hiuius seli
ꝑtransierit dabit in luce iudiciũ suũ. & non abscõ¬
detur. uel ipse uel iudiciũ suũ & ceperit a singu¬
lis exigere peccuniã quã eis commiserat non
erit inustus. nec faci& in ꝑpetuũ ualere iniu¬
sticiã. s suꝑbos pͥncipes quibꝰ resistit dñs detra¬
h& de catenis suis. & de culmine quod teneban.
Et dissipabuntur anguli eorũ id ẽ. praue uolunta¬
tes. & a recto itinere declinantes. in quibꝰ semꝑ &
pharisei orare confueuerant angulari lapide

Expanded text:
imprecantis facere verba, non vitam, et necessariam esse tantum solemnem orationem, et non sacerdotum merita, de quibus dicitur: Et sacerdos in quo fuerit macula, non accedet offerre oblationes Domino . Cum haec faciant principes, judices, prophetae, sacerdotes Jerusalem, nihilominus clemens et justus est Dominus. Clemens, in eo quod a sua Ecclesia non recedit: justus, in eo quod reddit unicuique quod meretur. Postquam enim advenerit mane, et nox hujus saeculi pertransierit, dabit in luce judicium suum, et non abscondetur vel ipse, vel judicium ejus. Et cum coeperit a singulis exigere pecuniam quam eis commiserat, non erit injustus, nec faciet in perpetuum valere injustitiam; sed superbos principes, quibus resistit Deus, detrahet de cathedris suis, et de culmine quod tenebant, et dissipabuntur anguli eorum, id est pravae voluntates, et a recto itinere declinantes, in quibus semper et Pharisaei orare consueverant, angulari 719 lapide
Abbreviated transcription (Latin):
ma fluenta sorbebã. Nec impiũ tͥ eẽ. uideatur si nẽ
dñs dicat. Proiecisti me in ꝓfundũ : qͥ loqͥtur inpsai¬
mo Qm̃ quẽ tu ꝑcussisti ꝑsequiti funt. Scd̾in illud

Expanded text:
ma fluenta sorbebam. Nec impium tibi esse videatur, si nunc ma fluenta sorbebam. Nec impium tibi esse videatur, si nunc Dominus dicat: Projecisti me in profundum , qui loquitur in psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m tuum. Subuertisti testam̃tũ serui tui: contami¬
nasti in terra scũariũ eius Destruxisti om̃s mace¬
rias eius: & cętera Ad comparationẽ enĩ cȩlestis be¬
atitudinis. & eius loci de quo scriptũ ẽ. in pace scã
locꝰ ens. omĩs t̾rena babitatio plena ẽ. fluctibꝰ: ple¬
ua tempestatibꝰ Porro cor maris significatur infernꝰ.
ꝓ quo in euangłio leginus in corde terre Quomͦ aut̃
cor animalis in medio ẽ: ita & infernꝰ in medio t̾re eẽ.
ꝑhibet᷑. Uel certe uxta anagogen in corde maris: iime
diis tẽptationibꝰ se eẽ. memorat. Ꝙ tam̃ cũ int̾ ama¬
ras aquas fuerit. & temptatꝰ sit iuxta omĩa absq
peceato: non sensit amaras aquas Sed flumine circũ¬
datus ẽ : de quo & in alio loco legimꝰ. Huminis impe¬
tus lȩtificat ciuitatẽ dei. Aliis bibentibꝰ salsos flu¬
ctus. ego in mediis fluctibꝰ id ẽ. temptationibꝰ dulcissi¬

Expanded text:
Christum tuum: subvertisti testamentum servi tui, contamiChristum tuum: subvertisti testamentum servi tui, contaminasti in terra sanctuarium ejus, destruxisti omnes macerias ejus , et reliqua. Ad comparationem enim coelestis beatitudinis, et ejus loci, de quo scriptum est: In pace sancta locus ejus , omnis terrena habitatio plena est fluctibus, 408 plena tempestatibus. Porro per cor maris significatur infernus, pro quo in Evangelio legimus: In corde terrae . Quomodo autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Vel certe juxta ἀναγωγὴν, in corde maris, id est, in mediis tentationibus esse se memorat. Et tamen cum inter amaras aquas fuerit, et tentatus sit juxta omnia absque peccato, non sensit amaras aquas: sed flumine circumdatus est, de quo et in alio loco legimus: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei : aliis bibentibus salsos fluctus, ego in mediis tentationibus dulcissi
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ ceti intelligamus: que tante fuit magnitudi¬
nis. ut instar obtiner& inferni. Sed melius ad ꝑsonã
xp̃i referri potest: qui sub nomine dauia cantat in
psalmo. Non derelinques animã meã in inferno:
nec dabis sem tuũ uidere corruptionẽ Qui fuit
in inferno uiuens. int̾ mortuos liber & piecisti
me in ꝓfundũ: & cor maris. & flumen circũdedit
me. Lxͣx. Proiecisti me in ꝓfundũ eordis maris:
& flumina me circũ dedert̃. Ontũ ad ꝑsonã ionȩ ñ
ẽ. difficilis interp̃tatio: qͥ ceti clausus aluo: in ꝓ¬
fundissimũ. & tu medio maris fuerit. flummibꝰq ual¬
iatus sit. Quantũ ad dnm saluatorẽ: sexagesimi
octaui psalmi sumamꝰ exemplũ in qͦ loqͥt᷑. Infixus sũ
in limo ꝓfundi: & non ẽ. substantia Ueni in ꝓfundum
maris : & tempestas demersit me. De quo malio psai¬
mo dicitur. Tu autẽ abiecisti & despexisti: distulisti

Expanded text:
alvum ceti intelligamus, quae tantae fuit magnitudialvum ceti intelligamus, quae tantae fuit magnitudinis, ut instar obtineret inferni. Sed melius ad personam Christi referri potest, qui sub nomine David cantat in psalmo: Non derelinques animam meam in inferno: nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Qui fuit in inferno vivens, inter mortuos liber. Et projecisti me in profundum in corde maris, et flumen circumdedit me. LXX: Projecisti me in profundum cordis maris, et flumina me circumdederunt. Quantum ad personam Jonae non est difficilis interpretatio: quod ceti clausus alvo in profundissimo et in medio maris fuerit, fluminibusque vallatus sit. Quantum ad Dominum Salvatorem sexagesimi octavi psalmi sumamus exemplum in quo loquitur: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia: Veni in profundum maris, et tempestas demersit me; de quo et in alio psalmo dicitur: Tu autem abjecisti et despexisti, distulisti
Abbreviated transcription (Latin):
mea ad dnm & exaudiuit me: de uentre inferi ela¬
maui. & exaudisti uocẽ meã Ixaͣc. similiter. Hoc tan¬
tũmꝰ cõmutato: de uentre inferis clamoris mei. Non
dixit clamo. sed clamaui. Nec de futuro p̾catur sea
de p̃terito grãs agit: indicans nobis quod eo tẽpo¬
re quo p̃cipitatus ẽ. inmare uidiss& cetũ. & tantã
corporis molẽ. & immanes rictus aꝑto ore se sorbe¬
re. diũi recordatus sit & clamauerit: uel aquis ce¬
dentib & clamore inueniente locũ: uel toto cordis
affectu. scđm illud quod apłs dicit: clamantes in
cordib ur̃is. abba pater &clamauerit ei qͥ solus
nouit corda hominũ: & loqͥtur ad moysen. quid
clamas ad me: cũ utiq nichil ante hanc uocẽ cla-¬
masse moysen seriptura cõmemor& Hoc ẽ. illud qđ¬
& in primo graduũ psalmo legimꝰ. Aa dñm cũ tribula¬
rer clamaui : & ex audiuit me Uentrẽ autẽ inferi

Expanded text:
mea ad Dominum, et exaudivit me, de ventre inferni clamea ad Dominum, et exaudivit me, de ventre inferni clamavi, et exaudisti vocem meam. Septuaginta similiter, hoc tantummodo commutato: de ventre inferi clamoris mei audisti vocem meam. Non dixit, clamo, sed clamavi: nec de futuro precatur, sed de praeterito gratias agit: indicans nobis quod ex eo tempore quo praecipitatus in mare vidisset cetum, et tantam corporis molem, et immanes rictus aperto se ore sorbere, Domini recordatus sit, et clamaverit, vel aquis cedentibus, et clamore inveniente locum, vel toto cordis affectu, secundum illud quod Apostolus dicit: Clamantes in cordibus vestris, abba, pater . Et clamaverit ei qui solus novit corda hominum, et loquitur ad Moysen: Quid clamas ad me ? Cum utique nihil ante hanc vocem clamasse Moysen Scriptura commemoret. Hoc est illud quod in primo graduum psalmo legimus: Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me . Ventrem autem inferi,
Abbreviated transcription (Latin):
multa huiuscemodi. Sin autẽ infideles erunt: le¬
gant quindecĩ libros nasonis methamorphoseon. et
oiẽm grecã latinãq historiã : & ibi cernent uł dap¬
nẽ in laurũ: uł phetontis sorores in popłos arbores
fuisse conuersas Quomͦ iuppit̾ eorũ sublimissimus
ds̃ sit mutatus in cignũ : in auro fluxerit: in tau¬
ro rapuerit: & cetera inqͥbꝰ ipsa turpitudo fabula¬
rũ diuinitatis denegat scitatẽ Iuis credunt. & di et
dõ euncta possibilia Q& cum turpibus credant poten¬
eiaq dei unuiersa defendant. eandẽ uirtutẽ non tri¬
buunt & honestis Qd̃ autẽ scriptũ ẽ. & orauit io¬
nas ad dñm dm̃ suũ de utero piscis. & dixit. intel¬
ligimus eũ pꝰ quã in utero ceti sospitẽ eẽ. se sense¬
ipso sum in tribulatione: & cũ inuocauerit me dicã
assum : affuit ei. &dicere potuit qͥ exauditus ẽ.: in
tribulatione dilatasti me. Clamaui de tribulatione

Expanded text:
multa hujuscemodi. Sin autem infideles erunt, lemulta hujuscemodi. Sin autem infideles erunt, legant quindecim libros Nasonis Metamorphoseos, et omnem Graecam, Latinamque historiam, ibique cernent vel Daphnen in laurum, vel Phaetontis sorores in populos arbores fuisse conversas: quomodo Jupiter eorum sublimissimus deus, sit mutatus in cygnum, in auro fluxerit, in tauro rapuerit, et caetera, in quibus ipsa turpitudo fabularum, divinitatis denegat sanctitatem. Illis credunt, et dicunt Deo cuncta possibilia: et cum turpibus credant, potentiaque Dei universa defendant, eamdem virtutem non tribuunt et honestis. Quod autem scriptum est: Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de utero piscis, et dixit, intelligimus eum postquam in utero ceti sospitem esse se senseipso sum in tribulatione . Et: Cum invocaverit me, dicam: adsum, affuit ei, et dicere potest qui exauditus est: In tribulatione dilatasti mihi . 407 Clamavi de tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
liori sensu potest loci huiꝰ exponere. sacram̃tũ: illius
magis sequenda sentencia ẽ. & orauit ionas ad dñm
am̃ suũ de utero piscis. & dixit Lacx. similiter: tan¬
tũ ordine commutato. Si ionas refertur ad dñm: ⁊ ex
eo qđ tribꝰ diebꝰ ac noctibꝰ in utero ceti fuit. passionem
indicat saluatoris: deb& et oratio illius tipus eẽ.
orationis hnĩce Nec ignoro quosdã fore quibꝰ mere¬
dibile uideat᷑. tribꝰ diebꝰ ac noctibꝰ in utero ceti in qͦ
naufragia digerebantur hominẽ potusse seruari:
Qui utiq aut infideles erunt aut fideles. Si fideles.
multo maiora credere cogent᷑: quomͦ tres pueri mis¬
si in caminũ estuantis incendii. intantũ illesi fue¬
rint ut ne uestimenta quidẽ eorũ ignis odor attige¬
rit Quomͦ recesserit mare & adinstar murorũ eius
hinc mde rigidũ steterit: ut p̃ber& uiã popło tran¬
scunti. Qua humana ratione aucta

Expanded text:
liori sensu potest loci hujus exponere sacramentum, illius liori sensu potest loci hujus exponere sacramentum, illius magis sequenda est sententia. Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de utero piscis: et dixit: LXX similiter, tantum ordine commutato. Si Jonas refertur ad Dominum, et ex eo quod tribus diebus ac noctibus in utero ceti fuit, passionem indicat Salvatoris, debet et oratio illius typus esse orationis Dominicae. Nec ignoro, quosdam fore, quibus incredibile videatur, tribus diebus ac noctibus in utero ceti, in quo naufragia dirigebantur, hominem potuisse servari, qui utique aut fideles erunt, aut infideles: si fideles, multo majora credere cogentur: Quomodo tres pueri missi in caminum aestuantis incendii, intantum illaesi fuerint, ut ne vestimenta quidem eorum odor ignis attigerit : Quomodo recesserit mare, et ad instar murorum hinc inde rigidum steterit, ut praeberet viam populo transeunti : Quomodo humana ratione, aucta
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłiũ dñs exponit: & suꝑfluũ ẽ. uel idipsũ
horam nonã nox successit diei. in duas dies & noctes
diuidunt. & apponentes sabbatũ tres dies & tres
noctes estimant supputandas Nos uͦ. cincha oxik ue
totũ intelligamus aparte. ut ex eo quod in tiꝑacae¬
sabbati atterã Tec̃iã uͦ noctẽ quȩ diei dnic̃e man¬
cipatur: referamꝰ ad exordiũ diei alterius Nam &
in genesi nox non p̾cedentis diei ẽ sed sequentis. Iaẽ.
pͥncipiũ futuri non finis p̃teriti Hoc ut intelligi pos¬
sit : dicã simplicius Finge aliquẽ hora nona egres¬
sũ eẽ. de mansione : & alterius diei hora tercia ad
mansionẽ alterã ꝑuenisse Si dixero bidui eum
fecisse iter: non stati rep̃bendar mendatii. Quia il¬
le qͥ ambulauit non omt horas utriusq diei: s
qͣn dã partẽ in ttinere consumpsorit Certe michi
hec uidetur int̾p̃tatio Siqͥs autẽ istã ñ recipit & me¬

Expanded text:
in Evangelio Dominus exponit , et superfluum est, vel id ipsum, in Evangelio Dominus exponit , et superfluum est, vel id ipsum, horam nonam, nox successit diei, in duos dies et noctes dividunt, et apponentes sabbatum, tres dies et tres noctes aestimant supputandas: nos vero συνεκδοχικῶς totum intelligamus a parte: ut ex eo quod εἰν παραsabbati alteram: tertiam vero noctem, quae diei Dominicae mancipatur, referamus ad exordium diei alterius: nam et in Genesi nox non praecedentis diei est , sed sequentis, id est, principium futuri, non finis praeteriti. Hoc ut intelligi possit, dicam simplicius. Finge aliquem hora nona egressum esse de mansione, et alterius diei hora tertia ad mansionem alteram pervenisse: si dixero bidui eum fecisse iter, non statim reprehendar mendacii, quia ille qui ambulavit, non omnes horas utriusque diei, sed quamdam partem 406 itinere consumpserit. Certe mihi haec videtur interpretatio. Si quis autem istam non receperit, et me
Abbreviated transcription (Latin):
putans. qͣntũ in deuoratione lȩtata ẽ. tantũ luxit
in uomitu: Iuncq completũ ẽ. illud quod legimꝰ
in oseȩ: Ero mors tua omors.: ero morsus tuus infer¬
Sne.
In hebraico autẽ piscẽ grandẽ legimus: ꝓ qͦ. locae. int̾¬
pretes & dñs in euangłio cetũ uocant re ipsã breuius
explicantes. In hebraeo enim dicitur daggadol: qđ
interp̃tatur piscis grandis. haud dubiuĩ quin cȩtum
signific&. & ammaduertendũ : quod ubi putabat᷑
interitus ibi custodia sit Porro quod ait p̾parauit:
uł abinicio cũ conder& de quo & in psalmo seribi¬
tur. draco iste que formasti ad illudendũ ei : uel
certe iuxta nauẽ fecit uenire: ut p̾cipitẽ ionam
in suos susciper& sinus: & ꝓmorte p̃ber& habitacu¬
lũ. Ut qui in naue iratũ senserat deũ. ꝓpiciũ in
morte sentir& &erat ionas in uentre piscis tribꝰ
diebꝰ & tribꝰ noctibꝰ. Leͫx. Et erat ionas iuentre
ceti tribꝰ diebꝰ & tribꝰ noctibꝰ. Nuius loci misterium

Expanded text:
s, quantum in devoratione laetata est, tantum luxit in vomitu. Tuncque completum est illud quod legitur in Osee: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne . In Hebraico autem piscem grandem legimus, pro quo LXX interpretes, et Dominus in Evangelio cetum vocant, rem ipsam brevius explicantes. In Hebraico enim dicitur DAG GADOL,   quod interpretatur, piscis grandis: haud dubium quin cetum significet. Et animadvertendum, quod ubi putabatur interitus, ibi custodia sit. Porro quod ait, praeparavit, vel ab initio cum conderet, de quo et in psalmo scribitur: Draco iste quem formasti ad illudendum ei : vel certe juxta navem fecit venire, ut praecipitem Jonam in suos reciperet sinus, et pro morte praeberet habitaculum: ut qui in navi iratum senserat Deum, propitium in morte sentiret. Et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus et tribus noctibus. LXX: Et erat Jonas in ventre ceti t
Abbreviated transcription (Latin):
gata editio putas Interp̾tari potest igitur ut sit qͣsi
ppositionis. & assumptionis confirmationisq ac sillogis¬
mi extrema conclusio: nĩ ex ambigentis incerto sed
ex fiducia comꝓbantis Ero quo nos int̾pretati sumꝰ. Ue¬
rumptamen rursum uidebo templũ scm tuũ. Scdm
illud qđ exꝑsona eius in alio psalmo dicitur. Dñe dile¬
xi decorẽ domis tuę. & locũ tabernaculi głie tuȩ
& euangłicã lectionẽ in qua scriptũ ẽ Pater głifica
me apud te ea gloria: quã habui prius quã mundꝰ
fier&. Et respondit de cęlo pater. & glorificaui. & glo¬
rificabo Uel certe qr leigitur pater in me & ego in
patre: sicut templũ patris filius ẽ. ita tẽplũ filii
pater Ipse enim dicit Ego de patre exiui & ueni:
& uerbũ erat apud deũ. & ds̃ erat uerbũ:. Aut unꝰ
idemq saluator quasi homo postulat: quasi dñs pol¬
licetur : & de sua quã semꝑ habuit possessione securꝰ
ẽ. Exx ione uero ꝑsona uł optantis uł confitentis ef¬

Expanded text:
gata editio, putas, interpretari potest, igitur, ut sit quasi propositionis et assumptionis, confirmationisque ac syllogismi extrema conclusio, non ex ambigentis incerto, sed ex fiducia comprobantis: pro quo nos interpretati sumus: Verumtamen rursum videbo templum sanctum tuum, secundum illud quod ex persona ejus in alio psalmo dicitur: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum tabernaculi gloriae tuae . Et Evangelicam lectionem in qua scriptum est: Pater, glorifica me apud te ea gloria, quam habui priusquam mundus fieret . Et respondit de coelo Pater: Et glorificavi, et glorificabo . Vel certe quia legitur: Pater in me, et ego in Patre , sicut templum Patris Filius est, ita templum Filii Pater. Ipse enim dicit: Ego de Patre exivi, et veni . Et: Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Aut unus idemque Salvator quasi homo postulat: quasi Deus pollicetur; et de sua quam semper habuit, possessione securus est. Ex Jonae vero persona, vel optantis, vel confidentis af
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. quę scli subtraxerant libertatẽ. quos a¬
bissus ambiebat. qui se adei sciderant maiestate
& postea etiã ad inferna penitrarit. ad quę lo¬
ca quasi in extremo limo peccatorũ animę trahe¬
bantur. dicente psalmographo. intrabunt in inferi¬
ora terrę partes uulpiũ erunt. Isti sunt uectes
terre. & quasi quedã serrȩ. extremi carceris ac
suppliciorũ uolentes abinferis animas exire cap
semel inuaserant Sed dñs nr̃ de quo sub ꝑsona
ciri in ssaia legimus portas eneas conterã & uerces
ferreos confringã. ad montiũ extͥema descendit. ⁊
eternis conclusus ẽ. uectibꝰ. ut om̃s qͥ clausi fu¬
erant liberar& & subleuabis de corruptione ui¬
tã meã dñe ds meus Locte & ascendat de cor¬
ruptione uita mea dñe ds meus Propͥe dixit sub

Expanded text:
bantur, qui se a coeli subtraxerant libertate, quos abantur, qui se a coeli subtraxerant libertate, quos abyssus ambiebat, qui se a Dei sciderant 411 majestate, et postea etiam ad inferna penetrarit: ad quae loca quasi in extremo limo peccatorum, animae trahebantur, dicente Psalmographo: Intrabunt in inferiora terrae, partes vulpium erunt . Isti sunt vectes terrae, et quasi quaedam serae extremi carceris ac suppliciorum, nolentes ab inferis animas exire captsemel invaserant. Sed Dominus noster, de quo sub persona Cyri in Isaia legimus: Fores aeneas conteram, et vectes ferreos confringam , ad montium extrema descendit, et aeternis conclusus est vectibus, ut omnes qui clausi fuerant, liberaret. Et sublevabis de corruptione vitam meam, Domine Deus meus. LXX: Et ascendat de corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
Interdũ abissus accipitur. & ꝓsacramentis ac ꝓfundis¬
simis sensibus ac udicus dei : iudicia diũ abissus
multa. & abissus abissum inuocat. in uoce catara¬
ctarũ tuarũ Pelagus operuit caput meũ. Aa ex¬
trema montiũ descendi: terrȩ uectes coneluserunt
me ineternũ. Leoe Intrauit caput meũ in scissu¬
ras montiũ : descendi in terrã cuius uectes sunt
retinacula sempiterna Quod ionȩ caput pelagꝰ
operuerit. & ad montiũ extrema descenderit. & ue¬
nerit usq ad ꝓfunda terrarũ quibꝰ quasi uectibꝰ
& columnis dei uoluntate teͬre globus sustentat᷑.
nulli dubiũ ẽ de qua & alibi dicitur. Ego firma¬
ui columnas eius. De dño autẽ & saluatore iux¬
ta utrãq edicionẽ. uidetur michi sic posse intel¬
ligi quod principale ẽ. caput eius id ẽ. amma
quã cum corpore ꝓsalute nr̃a dignanter assumpsit:
descenderit in scissuras montiũ qui fluctibꝰ oꝑie¬

Expanded text:
Interdum abyssus accipitur et pro sacramentis ac profundisInterdum abyssus accipitur et pro sacramentis ac profundissimismulta . Et: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum . Pelagus operuit caput meum, ad extrema montium descendi, terrae vectes concluserunt me in aeternum. LXX: Intravit caput meum ad scissuras montium: descendi in terram, cujus vectes sunt retinacula sempiterna. Quod Jonae caput pelagus operuerit, et ad montium extrema descenderit, et venerit usque ad profunda terrarum, quibus quasi vectibus et columnis Dei voluntate globus terrae sustentatur, nulli dubium est, de qua et alibi dicitur: Ego confirmavi columnas ejus . De Domino autem Salvatore juxta utramque editionem videtur mihi sic posse intelligi, quod principale et caput ejus, id est, anima quam cum corpore pro salute nostra dignanter assumpsit, descenderint in scissuras montium, qui fluctibus operie