comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D uo ubera duo sunt popłi ex circumcisione uenientes
⁊ gentilitate. qui ꝑ humilitatẽ qͥdẽ paruos se intel¬
ligunt ⁊ peccatores. s caritate currentes omnia ob¬
stacula mundi tͦnseunt. Qui pascunt᷑ in lilũs. hocc̃.
litatis umbras ȩterno die aspirante transeant. Ua
dam ad montem myrrȩ.⁊ ad collẽ thuris. Lota¬
ra mortisicatio carnis. in tͥure deuotio orationis ex¬
pͥmit᷑. Quasi diceret sponsus. Frequentabo ⁊ pia ꝓpi
ciꝰ illustratione glorisicabo. qͦs in passionis siue orati¬
onis uirtute sullimes. e̾e̾. conspicio. Ueni de libano
sponsa mea. ueni de libanoueni. Lilmꝰ candor intero
p̃tati idẽ anima bonis actib canclidata. quam t̾cio
hortat᷑ sponsus ut ueniat. Priio uiuentẽ ineat¬
ne ꝑ bona oꝑa scdo absolutã carne ad ꝑcipiendã
uitã beatã. tercio recepto corpore ad fruenda post
resurrectionẽ gaulia ꝑfecta. Coronaberis de capite
amana. de uertice sanir ⁊ hermon. de cubilib le¬

Expanded text:
venientes, et gentilitate; qui per humilitatem quidem parvos se intelligunt, et peccatores, sed charitate currentes, omnia obstacula mundi transeunt, qui pascuntur in liliis, hoc eslitatis umbras aeterno die aspirante transeamus. 6. Vadam ad montem myrrhae, et ad collem thuris. rha mortificatio carnis, in thure devotio orationis exprimitur; quasi diceret sponsus: Frequentabo eos, et pia propitius illustratione glorificabo, quos in passionis, sive orationis virtute sublimes esse perspicio. 7. Veni de Libano, sponsretatur, id est anima bonis actibus candidata, quam tertio hortatur sponsus ut veniat. Primo adveniens in carne per bona opera, secundo absoluta carne ad percipiendam vitam aeternam, tertio recepto corpore ad perfruenda post resurrectionem gaudia perfecta. « Coronaberis, de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus le
Abbreviated transcription (Latin):
edisicata ẽ. cũ pugnaculis. Propugnacula autẽ eiꝰ ciuti¬
tis. scͥpturarũ scãrũ mimimina sunt. ł patrũ pre¬
cedentiũ exempla. Mille clipei pendent ex ex. Quia
qͦt in diunis libris precepta sunt. tot sunt nr̃i pecto¬
ris munimina. qͥb nos contra insidias om̃s defendimꝰ.
Om̃is armatura fortiũ. Om̃is instructio ẽ ł. oꝑatiõis
ł doctͥne cȩlestis. ꝑ qͣm ñ solũ euadimꝰ s etiã suꝑamꝰ¬

Expanded text:
dique inexpugnabilis. Propugnacula autem ejusdem civitatis Scripturarum sacrarum munimina sunt, vel patrum precedentium exempla. « Mille clypei pendent ex ea. » Quia quot in divinis libris praecepta sunt, tot sunt nostri pectoris munimina, quibus contra insidias omnes defendimur. « Omnis armatura fortium. » Omnis instructio est, vel operationis, vel doctrinae coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑe diuidet spolia. Quibꝰ dictis apłs paulꝰ
designatur. beniamin strrpe ꝓgenitꝰ. Q ui mane
rapuit p̃dam. idẽ. inp̾mordiis fideles quos po¬
tuit deuastauit. uesꝑe aut̃ spolia diuidit: quia
fidelis postmodũ factus. saera eloquia audiena¬
ħꝰ discretione mirifica dispensauit. Legimꝰ quen¬
dam exdoctoribꝰ ad urbem iersin ea qu̾ȩ de ben¬
umin scripta ft̃ referentem. Beniamin inqte
fiis dolons intytat᷑. hic sorte heredtrat s eu¬

Expanded text:
ere dividet spolia. Quibus dictis Paulus apostolus designatur, de Benjamin stirpe progenitus; qui mane rapuit praedam, id est, in primordiis fideles, quos potuit, devastavit. Vespere autem spolia divisit, quia fidelis postmodum factus, sacra eloquia audientibus, discretione mirifica dispensavit. Legimus quemdam ex doctoribus ad urbem Jerusalem ea quae de Benjamin scripta sunt referentem. Benjamin, inquit, filius doloris int
Abbreviated transcription (Latin):
unim infiluis suis subꝑsona beniamim desig̾at᷑.
Ham sic beniamin istam̾am consequit benedictt¬
onem. ita qe idem popłs ultimꝰ est saͥbande. postea¬
quam plenitudo gentiũ introierit. Dictti enim
beniimin lupus rapax. lupus scilicet. quia ipse
popłs esfudit sanguinem ꝓpħarũ at iustorꝵ.
rapar aut̃ ꝓpt̃ auiditatẽ dicit᷑. Ex mułta enim
fame uerbi dĩ & inedia uenit rapax. qͥa & ipse
uiolent᷑ diripit regnitm dĩ. hic aut̃ mane come¬
det predam. Manẽ illud tẽpus credit̾ quo legem
accepit. Tunc enĩ prima quidẽ illuminatio sci¬
entiȩ data est. Comedit aut̃ mane. quia legem
quam accepit edit adhuc & mȩditatur. licet sequenꝰ
legem iusticiȩ in legem fidei ñ ꝑuenerit. hesꝑe

Expanded text:
gnatur. Nam sicut Benjamin ultimam consequitur benedictionem, ita et idem populus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introisset . Dicitur enim Benjamin lupus rapax. Lupus scilicet, quia ipse populus effudit sanguinem prophetarum atque justorum; rapax autem, propter aviditatem dicitur. Ex multa enim fame verbi Dei, et inedia venit rapax, quia et ipsi violenter diripiunt regnum Dei: Hic autem mane comedit praedam; mane illud tempus creditur, quo Legem accepit. Tunc enim mundo prima quidem illuminatio scientiae data est; comedit autem mane quia Legem, quam mane accepit, edit, adhuc meditatur, licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenerit; ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̃ cordis sun occłm ꝑ elationis tenebras extinguit.
qui cum recta agit. considare melior merita neglegit.
At contra magnõ humilitatis radio semet ipsum illumi¬
nat: qui aliorũ bona subtilit̾ pensat. Quia dũ ea quę
głaritate intus ȩerunꝑe nicitur suꝑbiȩ tumorem p̾mit
inc ẽ. quod uoce dĩ adheliam solum se estimantẽ dicit᷑.
Reliqui mͥ septem milia uitorũ qui ñ curuauer᷑ genua
ante baal: ut dũ ñ solũ se remansisse cognosceret. el ta¬
onis głam que ei de singłaritate surgebat indinaret.
Propħa nempe erat : & sepe misteria suꝑna cognouerat.
Qͥd gͦ difficile fuit agnoscere in hoc mundo fideles dõ
famulos. & alios remansisse : S hinc sollert̃ intuendũ
est: occłm cordis elatio quam nequit̾ claudat. quia
qui humił. & occulta dĩ nouerat: elatꝰ & aꝑta nescieba

Expanded text:
est quod cordis sui oculum per elationis tenebras exstinguit, qui cum recta agit, considerare meliorum merita negligit. At contra, magnae humilitatis radio semetipsum illuminat, qui aliorum bona subtiliter pensat, quia dum ea, quae gularitate intus erumpere nititur superbiae tumorem premit. Hinc est quod voce Dei ad Eliam solum se aestimantem, dicitur: « Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal : » ut eum non solum se remansisse cognosceret, elationis gloriam quae ei de singularitate surgebat, inclinaret. Propheta nempe erat, et saepe mysteria superna cognoverat: quid ergo difficile fuit agnoscere in hfamulos et alios remansisse? Sed hinc solerter intuendum est; oculum cordis elatio quam nequiter claudat, quia qui humiliter et occulta Dei noverat, elatus et aperta nescieba
Abbreviated transcription (Latin):
missionis t̾ra partiret᷑ : epham tamen tribui
chananeus om̃is gentilis. popłs ñ occisus s factus
uit chananeus in medio ephraim tributarius. Qb
enim tributariꝰ. qͥd chananens gentilis uidelicet po¬
pulus. nisi uitium significat: Sepe enim in mag¬
nis uirtutibꝰ positi t̾ram reꝓmissionis in gredĩnͣ
quia spe intima de et̾uitate roboram᷑. S dum

Expanded text:
missionis terra partiretur, Ephraim tamen tribui Chananaeus gentilis populus non occisus, sed factus vit Chananaeus in medio Ephraim tributarius . Quid enim tributarius, quid Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Saepe enim in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aeternitate roboramur. Sed dum
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. s iterum armem̃ ad proelium. Potest enim¬
fieri ut uincamꝰ ubi uicti sumꝰ. & in eodem loco tri
nȩ ñ inueniunt᷑. Inhis mortuo aaron. murmurant
ifraelitici popłi contra dm̃ &r moysen & manna fasti
diunt. & aserpentibꝰ uulnerant᷑. S quid illud signi¬
ficat qd morsus mortifer serpentiũ. exaltato ꝙ respecto
ȩneo serpente sanabant᷑: nͥ quia nune intypo salua¬
toris qui uerum antiquũq serpentem inpatibuło
triũphauit diaboli uenena suꝑant᷑. ita ut qui uere
expresseq imagniem filii dĩ passionemꝙ consperetit
conseruetur  hoc enĩ signisicant & uerba ĩpsius
dñ dicentis. sic̃ exaltauit morses serpentem in deserto.
sic opoetet cxaltar filium hominis. ut omĩs qͥ cr̃e

Expanded text:
salutem, sed iterum armemur ad praelium. Potest salutem, sed iterum armemur ad praelium. Potest fieri ut vincamus ubi victi sumus, et in eodem loco triuriae non inveniuntur: in his, mortuo Aaron, murmurant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fadiunt, a serpentibus vulnerantur. Sed quid illud significat quod morsus mortiferi serpentium, exaltato et respecto aeneo serpente, sanabantur, nisi quod nunc in typo Salvatoris, qui ferreum antiquumque serpentem in patibulo triumphavit, diaboli venena superantur, ita ut qui vere expresseque imaginem Filii Dei passionemque ejus conspexerit, conservetur. Hoc enim significant et verba ipsius Domini dicentis: Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, sic oportet exaltari Filium hominis, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
xicesima quarta mansio ẽ.¬
in monte hor. inextremis sinibꝰ edom. In quo ascendit
aaron iuxta p̃ceptum dñi & mortiuus ẽ. anno qua¬
dragesimo egressionis exȩgypto. eo scilicet anno quo
nouus ꝓopłs reꝓmissionis t̾ram intraturꝰ erat. Et
quanqͣm in monde sacerdotiũ eleazaro filio derelique¬
rit. lexq eos qͥ eam impleuerint ꝑducat adsũmũ:
tam̃ ipsa sullimitas ñ est tranffluenta iordanis. sed
inertremis t̾renoꝵ oꝑum finibꝰ. Et plangit eũ popłs.
xxͣx. diebꝰ. daron plangit᷑. iħc ñ plangit᷑. In lege descens
ad inferos. in euangłio ad paradrsũ transinigratio. du
diuit quoq chananeus qd̾ uenisset isrł iñ locũ explo¬
rator. ubi quondam offendisse ꝑopłm nouerunt. in¬
eunt proelium & captiuũ ducunt isrł. rursumq
in eodem loco pugnatur. eruoto uictor uincit᷑. uica
suꝑant. Per qd̾ intelligamꝰ. ut cũ nos dĩ auxilio destitu¬
tos hostes inuaserint. duxerintq captiuos. ñ desꝑemꝰ

Expanded text:
icesima quarta mansio in monte Hor, in extremis finibus Edon. 453 In quem ascendit Aaron juxta praeceptum Domini, et mortuus est anno quadragesimo egressionis ex Aegypto, eo scilicet anno quo novus populus repromissionis terram intraturus erat. Et quanquam in monte sacerdotium Eleazaro filio dereliquerit, lexque eos qui eam impleverint perducat ad summum, tamen ipsa sublimitas non est trans fluenta Jordanis, sed in extremis terrenorum operum finibus. Et planxit eum populus triginta diebus. Aaron plangitur, Jesus non plangitur. In lege descensus ad inferos, in evangelio ad paradisum transmigratio. 2. Audit quoque Chananaeus quod venisset Israel, et in locum exploratorum, ubi quondam populum offendisse noverant, ineunt praelium, et captivum ducunt Israel. Rursusque in eodem loco pugnatur ex voto, victor vincitur, victi superant, per quod intelligimus ut cum nos Dei auxilio destitutos hostes invaserint, duxerintque captivos, non desperemus
Abbreviated transcription (Latin):
quippe. metallis &teris durabiliꝰ esse solet. Et apte
eneus serpens in ligno suspensꝰ est. ut dñs inserpen¬
te mortiuis. ꝙͫ aẽre significarent᷑ ęt̾nus. uidelicet
ut & indicaretur mortuus ꝑhumanitatẽ. & tam̃
esset. quasi ęneus ꝑdiuinitatẽ. Pulchrȩ aut̃ pͥma
mansio selcnona int̾ptat᷑ imaguncula. qͥa nimirũ
ibi imago expressa ẽ. saluatoris ꝑserpentem ȩneũ qui
os. quia postea quam passionem filii dĩ cognoscimꝰ. quȩ
credimꝰ corde. ore ꝓnunciamꝰ. legentes illud apłi. corde
credit᷑ adiusticiam. ore aut̃ confessio fit ad saluten.¬
Tricesima septima mansio ẽ. in obod. quȩ uertitur in-
magos. siue phytones. Unde demonstrat᷑. quia post
imagnẽ dĩ quȩ in cordis ratione monstrat᷑. & confessi¬
onẽ sidei quȩ ore ꝓfert᷑: consurgunt serpentes &
artes maleficȩ. & ad bella nos ꝓuocant. S nos custodia
circundantes cor nr̃m obturamꝰ aures nr̃as. ne au¬
diamꝰ uoces incantantiũ. & sirenarũ carmina negle

Expanded text:
quippe metallis caeteris durabilius esse solet. Et apte aeneus serpens ligno suspensus est, ut Dominus et in serpente mortalis, et in aere significaretur aeternus; videlicet, ut indicaretur mortuus per humilitatem, et tamen esset quasi aeneus per divinitatem. Pulchre autem prima mansio Selmona interpretatur imaguncula, quia nimirum ibi imago expressa est Salvatoris per serpentem aeneum, os, quia postea quam passionem filii Dei cognoscimus, quod corde credimus ore pronuntiamus, legentes illud Apostoli: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad saluteTricesima septima mansio est in Oboth, quae vertitur in Magos, sive Pythones; unde demonstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obturemus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et sirenarum carmina neglig
Abbreviated transcription (Latin):
star p̃riorũ prȩcisis. S qͥd significauerunt.
ģedem tabulȩ quas pͥmum moyses adnõ accepit. ꝙ sine
mora confregit: Tabulȩ imaginem demonstrabant
priscȩ legis. ñ post longum int̾uallum ꝓpopłi peccato
cessantis. Aliȩ uero ad instar prioꝵ iterato incise non fran¬
gunt᷑ : ut noui testam̃ti eloquia ꝑmansura eẽnt. Unde
& merito decem uerbis legenda signant᷑: ut ꝓeundem
numerũ figura crucis expͥmeret᷑. Huiꝰ enim formę
decus .x. littera est. Nam recto uno ãpice a sũmo in
imũ ducit᷑. rursus alio ñ dispari ꝑtransuersa brachi¬
orũ cõponit᷑. Unde & ipse ait. Honueni soluere legem
s implere. utiq ꝑpassionem crucis. cuius imago fuit
intabulis.
Xli. de qͥdraginta dieb qͥs itiunauit ooy sos.

Expanded text:
orum praecisis. Sed quid significaverunt eaedem tabulae, quas primo Moyses a Domino accepit, et sine mora confregit. Tabulae imaginem demonstrabant priscae legis, non post longo intervallo pro populi peccato cessantis, aliae vero ad instar priorum iteratim incisae Nontur Novi Testamenti eloquia permansura. 3. Unde et merito decem verbis legenda signantur, ut per eumdem numerum figura crucis exprimeretur. Hujus enim formae in decem X littera est. Nam recto uno apice a summo usque ad imum ducitur. Rursum alio non dispari per transversa brachiorum componitur. Unde et ipse ait: Non veni legem solvere, sed implere , utique per passionem crucis, cujus imago fuit in tabulis. CAPUT XLI. De quadraginta diebus quos jejunavit Moyses.
Abbreviated transcription (Latin):
De filio su namitis quẽ purr abheliseo missus cũ bacolo nͦ
resuscitat. ꝑsemet ipsũ uͦ heliseus ueniens se ꝙ suꝑ moituũ
sternens atꝙ ad eiꝰ menbra recolligens.¬
uod ꝓpħarũ filu dũ in iordane ligna cederent. un corũ secu¬
ris ex manubrio in ꝓfundũ lapsa disparuit in quo ictatũ
ꝑ heliseũ manubrii lignũ ad eũ fertũ rediit.

Expanded text:
de filio Sunamitis, quem puer ab Helisaeo missus cum baculo, non resuscitavit. Per semetipsum vero Helisaeus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligensophetarum filii cum in Jordane ligna caederent, uni eorum securis ex manubrio in profundum per Elisaeum manubrii ligno, ad eum ferrum rediit
Abbreviated transcription (Latin):
recicemꝰ. quia contra nos insurgere derisoris odia for¬
midamꝰ: ñ lucra dei s nr̃a requirimꝰ. Qua inre scien¬
dum ẽ: qd ñ nunquam cũ redarguunt᷑ praui. dete¬
riores existunt. Ipsis gͦ. & ñ nob̃ paremꝰ. si abeorum
redargutione ꝓ eor amore cessamꝰ. Unde necesse ẽ. ut
aliquando toleremꝰ tacendo qd ft̃. quatinꝰ in nobis

Expanded text:
reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendum est quod nonnunquam, cum redarguuntur pravi, deteriores existunt. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro corum amore cessamus. Unde necesse est ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uidet. ꝓeo qd̾ ẽ. dñs uideri se fecit. utiꝙ
ꝑ incarnationem. Deinde morit᷑ sara centesi¬
empto agro abephron sepeliuit eam. S qd
sibi uuit quod sara in sepulchro duplici sepe
uiuat. geminata requiȩ suscipit᷑. idẽ. in actione
boni õꝑis & contẽplatione diuinitatis:¬

Expanded text:
det, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesiempto agro ab Ephron, 314 sepelivit eam. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro dvivat, geminata requie suscipitur, id est, in actione boni operis et in contemplatione Divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
płs hic. Alii hunc arietem obligatũ inuepribus
spinis aiudeis coronatũ. Pacto gͥ sacrificio dr᷑ ab
rahe. Insemine tuo benedicentur om̃s gentes.
uando enĩ hoc factũ est. n qnͣdo dicit ille aries.
foderunt maniis ineas & pedes meos & dinume¬
rauerunt om̃ia ossa mea᷑ Hoç enĩ qnͣdo ꝑ actũ
est illud inpsalmis sacrificiũ. tunc in ipso psal¬
ad dñm unuiersi fines t̾re. & adorabunt incon¬
spectu eiꝰ om̃s patriȩ gentiũ. qm dõminiẽ. reg¬

Expanded text:
pulus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus pulus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas, et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea ? Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu e
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad moysen. Sublege.a moyse usq ad ioħem. Inde
qua t̾cia ȩtate. quasi post triduũ sacram̃tũ sacri¬
ficii xp̃i cõpletũ est. Deinde isaac ligatis pedibꝰ altari
suꝑ ponit᷑. & dñs in ligno suspensus cruci affigitur.
S illud qd̾̃ figuratũ ẽ. in isaac. transgestum est ad
arietem. Curs Quia ap̃c oius. Ipse enĩ filiꝰ. ipse
agnus. filiꝰ qui natꝰ. aries quia immolatꝰ. Si qͥd
est qd̾ inueprib hęrebat aries ille: Eniti cornua
habet: Sic enĩ duo ligna cõpingunt᷑ inse. cum
speciem crucis reddunt. Unde & scriptũ est. deco
Cornua in manibꝰ eiꝰ sunt. Cornibꝰ gͦ hȩretis aries
crucifixũ dñm significat. Uepres aut̃ spine ft̃.
Spine. iniquos & peccatores significant. qui sus¬
pendert̃ dnm ineruce. Int̾ sp̃inas itaq peccatoꝵ
iudaicorum suspensus ẽ. dñs. sic̃ ꝑ ieremiam idẽ
dicit. Sꝑinis peccatoꝵ suorũ circundedit me po¬

Expanded text:
usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde , in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipse enim filius, ipse agnus; filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum compaginantur, in se speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me po
Abbreviated transcription (Latin):
crificii: iudeos significabant. qui cũ seruilit̃ uiue¬
rent & carnalit̾ saꝑent. ñ intelligebant humi
ꝑuenerunt ad locũ sacrificii. Cur aut̃ duo serui.
nͥ qͥa popłi ipse induas partes diuidendꝰ erat: Qd
factũ ẽ. salomone peccante. qͣndo diuisus ẽ. idem
aduersatrix isrł. & p̃uaricatiir nida. Asinus aut̃
ille insensata ẽ. stulticia uideorũ. Ista insensata stul¬
tieia portabat omĩa sacram̃ta. & quod fereliat
nesciebat. Iam quod dictũ ẽ. eis expectate hic cũ
hic cũ asino. ut plenitudo inquit gentiũ. intra
ret. Hoc ẽ. postquam adorauerimꝰ. ubi sacrificiũ
crucis dnĩcȩ impletũ ꝑgentes fuerit p̾dicatum.
hoc ẽ. ut plenitudo gentiũ intraret. qd̾ est & re¬
uertem᷑ ad uos. & sic om̃is isił saluus fiet. Triduũ
aut̃ illud in quo uenerunt ad locum i molationiᷤ
tres mundi etates significat. unam ante legem.
aliam sublege.t̾ciam sub gra. Ante legem. ab adam

Expanded text:
crificii Judaeos significabant, qui cum serviliter vivecrificii Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humilrvenerunt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem Adversatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis, Exspectate hic cum  cum asino, ut plenitret; hoc est, postquam adoraverimus, ubi sacrificium crucis dominicae impletum, per gentes fuerit praedicatum: hoc est, ut plenitudo gentium intraret. Quid est revertimur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiet. Triduum autem illud, in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝓnunciatio de xp̃o ram quodã mͦ senuerat.
ȩtatȩ scłi. Quȩ senecta significat᷑ ad abraham.
quia ipsum sacram̃tũ dei iam longeuũ erat.
Et senectus sarę inplebe dĩ hoc ẽ. in multitudi¬
ne ꝓpħarum hoc idem significat. qd infine tẽ¬
porum exipsa plebe scarum animarũ natus
est a p̃c Sterilitas aut̃ eiꝰ intimat. qd inhoc scło
spe salui facti sumꝰ. & inxp̃o tanqͣm inysaac om̃s
nati sumꝰ. Quem partũ eccłia in fine tẽporum
mirabili dĩ grã ñ naturali fecũditate ꝓcreatuit
Iam deinde sequentis hystorię sacram̃tum. quid
imaginarie p̃tendebat inspiciendũ est. Quigͦ
obtulit ita ds unigenitũ filiũ suũ ꝓ nob̾ om̃ib
tradidit. Et sicut ysaac ipse sibi ligna portauit.
quibꝰ erat imponendꝰ : ita & xp̃c gestauit in huo¬
meris lignũ crucis suȩ in quo erat crucifigendꝰ.
Duo aut̃ serui illic dimissi & ñ ꝑducti ad locum sa¬

Expanded text:
ipsa praenuntiatio de Christo jam quodammodo senuerat qipsa praenuntiatio de Christo jam quodammodo senuerat qaetate saeculi, quae senecta significatur Abrahae, quia ipsum sacramentum Dei jam longaevum erat; et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, in multitudine prophetarum hoc idem significat, quia in fine temporum ex ipsa plebe sanctarum animarum natus est Christus. Sterilitas autem ejus intimat quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tamquam in Isaac omnes nati sumus, quem parmirabili Dei gratia, non naturali fecunditate procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo obtulit, ita Dominus unigenitum filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sa
Abbreviated transcription (Latin):
Desimctus ẽ. gͦ moy¬
ses. defuncta est lex.¬
& legalia p̃cepta iam
cessant. Et obanet
ihe. idest saluator xp̃e filius dei principatum.
Introducit popłm int̾ram dequa dñs dicit. beati
mites qm̃ ipsi possidebunt t̾ram.¬

Expanded text:
Defunctus est ergo Moyses, defuncta est lex: legalia praecepta jam cessant, et obtinet Jesus, id est, Salvator Christus, Filius Dei, principatum, introducit populum in terram, de qua dicit Dominus: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram
Abbreviated transcription (Latin):
nauiũ. Tabulon qd̾ int̾p̃tat᷑ habitacu¬
lum fortitudinis. ȩccłiam significat forassima
ad om̃em tolerantiã passionis. Hȩc inlittore
maris habitabit & instatione nauiũ. ut cre¬
dentibꝰ sit refugiũ. & ꝑiclitantibꝰ demonstret
fidei portum. Hȩc contra om̃s turbines scłum
mobili & inconcussa firmͣate solidata. expectat
naufragiũ iudeorũ & hereticor ꝓcellas qui
cireu̾ferunt᷑ om̃ĩ uento doctrine. Quoꝵ & si
tundit᷑. fluctibꝰ. frangit tam̃ ipsa fluctus. ñ
frangit᷑. nec ullis heresũ tẽpestatibꝰ cedit. nec
ulli uento scismatũ cõmota succũbit. Per dendit
aut̃ usꝙ ad sydonem. hoc ẽ. usq ad gentes ꝑuenit.

Expanded text:
nterpretatur habitaculum fortitudinis, Ecclesiam significat fortissimam ad omnem tolerantiam passionis. Haec in littore maris habitat, et in statione navium, ut credentibus sit refugium, et periclitantibus demonstret fidei portum. 31. Haec, contra omnes turbines saeculi immobili et inconcussa firmitate solidata, spectat naufragium Judaeorum et haereticorum procellas, qui circumferuntur omni vento doctrinae, quorum etsi tunditur fluctibus, frangit tamen ipsa fluctus, non frangitur, nec ullis haeresum tempestatibus cedit, nec ulli vento schismatum commota succumbit. 32. Pertendit autem usque ad Sidonem, hoc est, usque ad gentes pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
cadere ẽ. in hac uita suas unũquẽq culpas co¬
gnoseere. easq penitendo deflere. Retro uero
quo ñ uidetur cadere ẽ: ex hac uita repente
decidere. & ad que supplicia ducat᷑ ignorare.
Et quia udea erroris sui laqueis capta ꝓip̃o
repente ielectorũ uocẽ conuersus ẽ. dicens
salutare tuum expectabo dne̾. Id ẽ. ñ sic̃ infi¬
deles antirpm. s eũ qui in redemptionẽ nram
uenturꝰ est uerum credo fidelit᷑ xp̃m¬

Expanded text:
cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas cocadere, est in hac vita suas unumquemque culpas cognoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero quod non videtur cadere, est ex hac vita repente decedere, et ad quae supplicia ducatur ignorare. Et quia Judaea, erroris sui laqueis capta, pro Crepente in electorum voce conversus est dicens: Salutare tuum exspectabo, Domine, id est, non sicut infideles Antichristum, sed eum qui in redemptionem nostram venturus est, verum credo fidelit
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat semitam angustiorem. ẽẽ. quam uiam᷑
fit gͦ coluber inuia: quia inp̃sentis uitȩ latitudi¬
tribuit. erroris sui ueneno consiit. fit iterũ
cerastes insemita. quia quos fideles reꝑerit. & sese ad
p̃cepti cęlestis angustia itenera constringentes. non
solũ nequitie callidę ꝑsuasionis impetit. s etiam
t̃rore potestatis p̃mit. & inꝑsecutionis angore post
beneficia fictȩ dulcedinis exercet cornua potestatis
Quo in loco equus hunc mundũ insinuat. qui pela¬
tionẽ suam cͦursu labentiũ tempoꝵ spumat.
Et quia antxp̃e extrema mundi app̃hendere
nitit᷑: cerastes iste equi ungulas mordere phi¬
betur. Ungulam qͥppe equi mordere ẽ. ertre¬
ma scłi feriendo contingere. ut cadat ascensor
eiꝰ retro. Ascensor equi ẽ. qͥsqͥs ertollit᷑ indigni¬
tatibꝰ mundi. Qui retro cadere dr̃. & ñ infaci¬
em: sic̃ saulus cecidisse memorat᷑. Infaciem eiũ

Expanded text:
nesciat semitam angustiorem esse quam viam? nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo coluber in via, quia in praesentis vitae latituditribuit erroris sui veneno consumit. Fit iterum cerastes in semita, quia quos fideles reperit, et sese ad coelestis praecepti angusta itinera constringentes, non solum nequitia callidae persuasionis impedit, sed etiam terrore potestatis premit, et in persecutionis angore, post beneficia fictae dulcedinis, exercet cornua potestatis. Quo in loco equus hunc mundum insinuat, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat. Et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur, cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur. Ungulas quippe equi mordere est extrema saeculi feriendo contingere. Ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est quisquis extollitur in dignitatibus mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem, sicut Saulus cecidisse memoratur. In facie enim
Abbreviated transcription (Latin):
misrł. fia̾tit dan coluber ininia. cerastes in
semita. & cȩtera: Dicunt antixp̃m ꝑ hec uerba
prȩdici. de ista tribu futurũ. Alii de uda a quo traditꝰ
est xp̃c. hec seripta ꝓnunciant. & equitẽ & equum.
dum̃ cũ carne suscepta designare uolunt. Retrorsuẽ
Alii uͦ hanc ꝓpheciam ad antixp̃m transfert. De tribu
enĩ dan uenire antixpm̃ ferunt. ꝓeo quod hoc loco
dan & coluber ascribit᷑ & mordens. Unde & ñ in me
sciicet signans. qui incorde suo dixerat. Sedebo in
monte testam̃ti. in lateribꝰ aquilonis. ascendam suꝑ
altitudinem nubiũ. similis ero altissimo. De quo &¬
ꝓ ꝓpħam dr̃. Adan auditꝰ ẽ. fremitꝰ equorũ eius.
Quii ñ solũ coluber. s etiam cerastes uocat᷑. Cerasta enĩ
grece. cornua dicunt᷑. Serpens qͥ hic cornutꝰ. ẽẽ. ꝑ¬
hibet᷑ ꝑ quem digne aduentꝰ antixpĩ asserit̃. quia
contrã uitam fideliũ cũ morsu pestiferę p̾dicati¬
onis armabit᷑ etiam cornibꝰ potestatis. Quis aut̃

Expanded text:
Israel. Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita, etc. Alii dicunt Antichristum per haec verba praedici de ista tribu futurum. Alii de Juda, a quo traditus est Christus, haec scripta pronuntiant, et equitem atque equum Dominum cum carne suscepta designare volunt. Retrorsum Alii vero hanc prophetiam ad Antichristum transferunt. De tribu enim Dan venire Antichristum ferunt, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde et non immescilicet signans qui in corde suo dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubiu dicitur: A Dan auditus est fremitus equorum ejus ; qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur, κέρατα enim Graece cornua dicuntur; serpensque hic cornutus esse perhibetur, per quem digne adventus Antichristi asseritur. Quia contra vitam fidelium, cum morsu pestiferae praedicationis, armabitur etiam cornibus potestatis. Quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
egyptꝰ plagis afflicta est in quibꝰ exteriori ꝑcussione ꝑ¬
mota dolensq ꝑpenderet. quȩ de uastationis dam na
interiꝰ neglegens doleraret. Ut dum foras ꝑire mini¬
ma s ampliꝰ dilecta cerueret. ꝑ eorum speciem & quȩ
intꝰ ꝓtusetat grauiora sentiret. Qd aut̃ ꝑsignificatio¬
nem locuste portendunt que plusquam cetera mi¬
nuta queꝵ animantia hutuatus ftugibꝰ nocent nͥ
linguas adulantium que t̾renorum hominũ mentes si
quando bona aliqua ꝓferre conspiciunt. hec immoderatiꝰ
Quam locusta xc̃minat: dũ adulantes lingue ad ap¬
petendas laudes transitorias cor oꝑantis inclinant.
herbam uͦ locuste comedunt: quando adulatores quaꝙ
deuorant: quando uanis laudibꝰ quorundam iam
quasi fortiũ oꝑa eneruant.

Expanded text:
egyptus plagis affecta est, in quibus exteriore percussione commota dolensque perpenderet, quae devastationis damna interius negligens toleraret; ut dum foris perire minima, sed amplius dilecta cerneret, per eorum speciem quae intus pertulerat, graviora sentiret. Quid ergo per significationem locustae portendunt, quae plusquam caetera minuta quaeque animantia humanis frugibus nocent, nisi linguas adulantium quae terrenorum hominum mentes, si quando bona aliqua proferre conspiciunt, haec immoderatius atio cenodoxorum, quam locustae exterminant, dum adulantes linguae ad appetendas laudes transitorias cor operantis inclinant. Herbam vero locustae comedunt, quando adulatores quiqudevorant, quando vanis laudibus quorumdam jam quasi fortium et opera enervant.
Abbreviated transcription (Latin):
in septima. & gła excipiat in octaua. hinc ꝑsalomonem dr̃.
Da partes septem necñ x octo. quia ignoras quid mali futurũ
sit suꝑ t̾ram. Partẽ & enĩ simul .uii. & occo damꝰ. quando
sic ea quę septem diebꝰ euoluunt᷑ disponimꝰ. ut ꝑ hȩc ad bona
ȩt̃na ueniamꝰ. Ut dum uͦxaute agitur: post modũ uenien¬
tis tremendi iudicuĩ ira deuitetur

Expanded text:
in septima, et gloria excipiat in octava. Hinc per Salomonem dicitur: « in septima, et gloria excipiat in octava. Hinc per Salomonem dicitur: « Da partes septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram . » Partem etenim simul septem et octo damus quando sic ea quae septem diebus evolvuntur, disponimus, ut per haec ad bona aeterna veniamus: ut dum modo caute agitur, postmodum venientes tremendi judicii ira devitetur
Abbreviated transcription (Latin):
non et octo. quia ignoras quid mali futurum sit suꝑ t̾ram.
Qͥsquis mͦ ꝑflagella corripit̃. & correptionibꝰ emendatur: in
mansuetudine corripitut. ñ intra. In ilło aut̃ districto erami¬
ne om̃ĩs argutio atq correptio furor & tra est : quia ue¬
dñica aconditione dierum numerat᷑ octauus qͥa septimum
sequit᷑. Unde & ipse uera redemptoris nr̃i passio & uera resur-¬
rectio: figurauit aliquid de suo corpore indiebꝰ passionis suȩ.
Sexta enĩ fena passus ẽ. sabbato quieuit insepulchro. dnĩco
aut̃ die resitrrerit amorte. Presens & enĩ uita nob̾ ad huc secta¬
feria est: quia indoloribꝰ ducit᷑. & inangustiis cruciat᷑. S sabbato
quasi in sepulchro quiescimꝰ: quia requiem animȩ post corpꝰ
inuenimꝰ. Dnĩco uͦ die uidelicet apassione t̾cio. a conditione
cũ carne gaudemꝰ. Qd̃ gͦ mire saluator nr̃ fecit inse: hoc
ueract̃ significauit in nob̾: ut nos & dolor insexta. & requies

Expanded text:
non et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram; squis per flagella corripitur, et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur, non in ira. In districto autem illo examine omnis argutio atque correptio furor et ira est, quia venica, a conditione dierum numeratur octavus, quia septimum sequitur. Unde et ipsa vera Redemptoris nostri passio, et vera resurrectio, figuravit aliquid de suo corpore in diebus passionis suae. Sexta enim feria passus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominico autem die resurreest feria, quia in doloribus ducitur, et in angustiis cruciatur, sed sabbato, quasi in sepulcro quiescimus, quia requiem animae post corpus invenimus. Dominico vero die, videlicet a passione tertio; a conditione cum carne gaudemus. Quod ergo mire Salvator noster fecit in se, hoc veraciter signavit in nobis: ut nos et dolor in sexta, et requies
Abbreviated transcription (Latin):
frugum. cunctarũq pͥmitias rerum offerre dñõ.
Spualit̾ qͥppe pͥmitię frugum uł pͥmogenitorũ
pͥncipia honorũ oꝑum ostendunt. uł ipsam bonã
uoluntatẽ quȩ p̾or est oꝑe quam pelagiani sibi
tribuendo offendunt. Dsꝰ aut̃ dũ illa sibi a nobis
iubet offerri: indicat nos ad ipsius grãm ꝑtinere.
Indecimis itaq dño offerendis denariꝰ numerꝰ ꝑfec¬
tionem significat. quia usq adipsum numerꝰ crescit.
Ideoq sicut inpͥmitiis pͥncipia uoluntatũ: ita inde¬
cimis consu̾mationes nr̃orũ oꝑum addm̃ referri
p̃cipiunt᷑. ã quo & boni oꝑis initiũ. & ꝑfectionis do¬
tabis oue: ꝑ asinũ qͥppe hoc loco immundicia. ꝑ ouẽ
uͦ in nocentia designatur. Asini gͦ pͥmogenita oue
mutare est : immundȩ uitȩ p̾mordia ad innocen¬
tiȩ simplicitatem conuertere. ut postquam illa
peccator egit quȩ ut immunda dñs respuit: ea
iam agendo ꝓferat quȩ di sacrificio munda im¬

Expanded text:
frugum cunctarumque primitias rerum offerre Deo. Spiritualiter quippe primitiae frugum vel primogenitorum, principia operum bonorum ostendunt; vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam pelagiani sibi tribuendo offendunt. Deus autem dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad ipsius gratiam pertinere. In decimis itaque Deo offerendis, denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit; ideo sicut in primitiis primitia voluntatum, ita in decimis, consummationes nostrorum operum ad Deum referre praecipimur, a quo et boni operis initium, et perfectionis dotabis ove . Per asinum quippe hoc loco immunditia; per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae primordia ad innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat, quae Dei sacrificio ut munda im
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Ubi uxorem suam dix̃. eẽ. sororem nec men¬
titus est quia ꝓpinqua erat sanguine. Quã tam̃
pharao rer exypti uxorem uolens acciꝑe. grauis¬
festim illesam cũ honore restituit. Reuerso gͦ. hoc
itaq cũ de abimelehe dicere ceꝑimꝰ exponennus.
uitans discordiam. quia diuites facti erant. & pasto¬
res eorũ inuicem rixabant. ꝑmansit aut̃ abrahã
int̾ram ca̾naam. habitauitq uxta quercũ mami

Expanded text:
tum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia propinqua erat sanguine. 5. Quam tamen Pharao rex Aegypti volens accipere, gravisfestim illaesum cum honore restituit. Hoc itaque, cum de Abimelech dicere coeperimus, expontate secessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambr
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renis. & de cognatione nr̃a. idẽ de conuersatione
& moribꝰ uitusq pͥoribus. que nobis anatiuitate
coherentia. uelut affinitate quadam & consan¬
guinitate coniuncta eͣst. Siue de domo patris
nr̃i. id est. om̃i meinoria mundi. ut ei renuncian.¬
tes possimꝰ inpopłis dĩ dilatari. & in t̾ram cęlestis
repiissionis cum tẽpus aduenerit introduci. Duȩ
autem reꝓmissiones abrahȩ dant᷑. una ꝑquam
t̾ra chanaan possessura semini eiꝰꝓmittit᷑. dum
dicit d̃s. uade intram quã monstrauero tͥ. faciamp
te ingentẽ magnam. alia uͦ longe prestantior
ñ de carnali s de sp̃uali semine. ꝑ qd pat̃ est ñ
uniꝰ gentis isrłitice. s om̃iũ gentiũ que fidei eiꝰ
uestĩgia consequunt᷑. Qꝰ ꝓmit̾ti ceꝑit his uerbis.
Et benedicent᷑ inte uniu̾se cognationes t̾rȩ. Egres¬
ceptoq scd̃o oraculo deꝓmissione t̾rȩ ipsius ȩdi¬
ficauit altare. & ꝓfectus inde habitauit in remo.
atq inde famis inopia cõpulsus descendit in egy¬

Expanded text:
ognatione nostra, id est de conversatione et moribus vitiisque prioribus, quae nobis a nostra nativitate cohaerentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam demonstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior est, non de carnali, sed de spirituali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egresceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectus inde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
uł de his quȩ iłli repinsit dñs exponen¬
dum est. Loquit᷑ enim ei dñs. Egredere de t̾ra tua
& de cognatione tua & de domo patris tui. Quis
enĩ alus exiuit in abrahẽ de t̾ra sua & de cogna¬
tione sua ut apud exteros locupletaret᷑ & essẽt
tione iudẽoꝵ.p̃pollet nunc ut uidemꝰ in põpłis
gentiũ : S & nobis ad exemplũ xp̃i exeundũ est

Expanded text:
nus, exponendum. Locutus est enim ei Dominus: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. Quis autem alius exiit in Abraham de terra, et de cognatione sua, ut apud exteros locupletaretur, et esset in gtione Judaeorum, praepollet nunc, ut videmus, in gentibus? 2. Sed et nobis ad exemplum Christi exeundum de t
Abbreviated transcription (Latin):
adretributionem soe ȩccłiȩ salomon ꝓpinquare conspice¬
ret dirit. hobisis inportis uir euis. quando sederit cũ
senatoribꝰ tie. Sir qͥppe ẽ. eccłĩe humani generis redẽptor
Qͥ in potis se nobilem ostendit: quia despectꝰ pͥus in con¬
teeluis ertitit: s in ingressu regni sublimis appa.¬
rebit. Qͥ cũ senataribꝰ terrȩ refidet: quia iudicĩi senten¬

Expanded text:
ad retributionem sanctae Ecclesiae Salomon appropinquare conspiceret, dixit: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Vir quippe est Ecclesiae humani generis Redemptor, qui in portis se nobilem ostendit, qui despectus prius in contumeliis exstitit, sed in ingressu regni sublimis apparebit. Qui cum terrae senatoribus residet, quia judicii senten
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ eccłie demonstrauit. Inuenit aut̃ eũ eccłia
ad puteũ usionis. Idẽ. in contẽplatione & intel¬
ligentia ueritatis. ubi intellectũ accipiat. aba¬
o̾em. siue lauacrũ aquę ubi purificetur. sicꝙ
de hinc copulat᷑ sponso suo xp̃o ad hȩrens illi
Xx. de cethura siue de morte abia

Expanded text:
tibus Ecclesiae demonstravit. Invenit autem eum Ecclesia tibus Ecclesiae demonstravit. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritatis, ubi intellectum percipiat altiorem, sive lavacrum aquae, ubi purificetur; sicque dehinc copulatur sponso suo Christo, adhaerens illi gegno. CAPUT XX. De Cethura, sive de morte Abra
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid sibi uult. qd̾ abraham seruo suo dixit
postulans uire iurando fidem. pone inqͥt ma-
antiquitatẽ senior nuncupat᷑. Abiit itaq puer
in mesopotamiã inciuitatem nabor. Stecitq
circa fontẽ quęrens sponsam filio dñi sui. Sĩc
& lex que ꝑfidem ẽ. uenit ad fontẽ baptisinatis.
& ibi orans occurrit ei uirgo rebecca. idẽ. eccłia.
Iidit aut̃ rebecea puerũ. idẽ. sermonẽ ꝓpħicum.
deponit de humero hidriam. utiꝙ elatam scłi
facundiam. & ad humilẽ sermonẽ ꝓpħicũ se
&e clarũ argenti eloquiũ. Sicq secuta ꝑuerũ
citur. quia ad xp̃m exgentilitate eccłia ꝓpans intoras
uitiosisq uitȩ ueteris conuersationib inuenitur.
sũa gentilitas deseruit. & abelationẽ celsitudinis
imã hrimilitatis petiit. Quȩ etiam & uerecun¬
data pallio uelatur: quia coram eo de errorilẽ
prioris uttȩ confundit᷑. Qd̃ uͦ inclinato iam die
egressus ẽ. in agro ysaac. hoc designabat. qͥa erure¬
se tam̃ uisibilem in hoc mundo uenienti exgen¬

Expanded text:
d quid sibi vult, quod Abraham servo suo dixit postulans jurejurando fidem: Pone, inquit, mantiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi adorans, occurrit ei virgo Rebecca, id est, Ecclesia. 4. Vidit autem Rebecca puerum, id est, sermonem propheticum, deponit de humero hydriam, utique elatam saeculi facundiam, et ad humilem propheticum se et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum citur, quia, ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitsua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam humilitatis petivit. Quae etiam et verecundata pallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agrum Isaac, hoc significabat quod extrese tamen visibilem in hoc mundo venienti exigen
Abbreviated transcription (Latin):
cipim᷑: ita intelligitur. habet enĩ unumqd̾q uitiũ
incorde nr̃o ꝓpͥam stationem. S si cũ isrłitico popło
idẽ. uirtutib contra se dimicantibꝰ fuerint uitia
suꝑata : locum quem sibi incorde nr̃o concupiscentiȩ
uł fornicationis sp̃s retentabat. deinceps castitas obti¬
nebit. Quẽ furor ceꝑat: patientia uindicabit. Quem
tristicia morte oꝑante occupauerat: salutaris & plena
gaudio lȩticia possidebit. Quem acidia uastabat:
incipit ereolere fortitudo. Quẽ suꝑbia conculcabat.
incipit excolere humilitas. Et ita singulis uitus ex¬
pulsis: eorũ loca idẽ. affectus contiarios possidebunt
filii isrł. idẽ animȩ iudentes dm̃¬
Lutod cũ abrahã dñs

Expanded text:
ecipimur, ita intelligitur. Habet enim unumquodcunque vitium ecipimur, ita intelligitur. Habet enim unumquodcunque vitium in corde nostro statioid est, virtutibus contra se dimicantibus fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit; quem furor ceperat patientia vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, salutaris et plena gaudio laetitia possidebit; quem acedia vastabat, incipit excolere fortitudo; quem superbia conculcabat, incipit excolere humilitas, et ita singulis vitiis expulsis eorum loca, id est, affectus contrarios possidebunt filii Israel, id est, animae videntes Deuquod cum Abraham d
Abbreviated transcription (Latin):
cia: rancor. pusillanimitas. amaritudo. desꝑatio.
De acidia: ociositas. sõnolentia. importunitas. inqui¬
etudo. ꝑuagatio & instabilitas mentis & corporis.
uerbositas & curiositas. De cȩnodoxia: contentiones.
hereses iactantia ac p̃sũptio nouitatũ. De suꝑbia:
contemtus. in uidia. in obedientia. blasphemia. mur-¬
muratio. detractio. aliaq: quam plurima similia.
Quȩ cũ sint multo maioris numeri quã uirtutes:
deuictis tam̃ illis septem pͥncipalibꝰ uitiis exquor
natura ista ꝓcedunt. om̃s passiones ꝓtinus con-¬
quiescunt. ac ꝑpetua parit̃ cũ his int̾nectione
delentur. Qd̃ autẽ hȩ pestes etiam robustiores sunt:
manifesta naturȩ ipsius impugnatione sentimus.
fortius enĩ militat in menbris nr̃is delectatio carna¬
liũ passionum quam studia uirtutũ. que nͥ sũma
contricione cordis & corporis ad quirunt᷑. Qd̃ uͦ istarũ
ꝑniciosarum gentiũ regiones salubrit̃ possidere p̃-¬

Expanded text:
tia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio. tia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio. De acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, praevaricatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas. De cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia ac praesumptio novitatum. De superbia, contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque quam plurima similia. Quae cum sint multo majoris numeri quam virtutes, devictis tamen illis septem principalibus vitiis, ex quorum natura ista procedunt, omnes protinus conquiescunt, ac pariter perpetua cum his intentione delentur. Quod autem hae pestes etiam robustiores sunt, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus. Fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum quam studia virtutum: quae nisi summa contritione cordis et corporis non acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentium regiones salubriter possidere pra
Abbreviated transcription (Latin):
UM introduxerit te dñs deus tuus int̾ram
quam possessurus ingredieris. & deleuerit
gentes multas coram te. ietheum. & ger-¬
geseum. &e amorreum. ꝙ chananeũ. & fererrum. &
eueum. & iebuseum. septem gentes miato maioris
numeri quam tues & robustiores tradideritq eos
iste genteb. septem sunt pͥncipalia uitia. quȩ ꝑgram
dĩ unusqͥsq spũalis miles eruꝑans ext̃minate pe¬
intꝰ admonet᷑. Qd uͦ maioris numeri. eẽ. dicunt᷑ hec
est ratio qd plurima st̃ uitia quam uirtutes. Et
idõ inchathalogo quidem dinumerant᷑ septem na¬
tiones. in expũgnatione uͦ earum. sine numeras¬
popłs. qui de hoc septenario fomite uttiorũ ac radice
ꝓcedit. De gastrimargia nanq: nascunt᷑ comesatio-¬
nes. ebrietates. De forncatione: turpiloquia. scurili¬
tas ludicra. atq stułtiloquia. De phylargiria: men
falsa testimonia. uiolentię. inhumanitas ac rapaci¬
tas: De ira: homidiũ. clamor & indignatio. De tristi¬

Expanded text:
um introduxerit te Dominus Deus tuus in terram, quam possessurus ingrederis, et deleverit gentes multas coram te, Hetthaeum, et Gergezaeum, et Amorrhaeum, Chananaeum, et Pherezaeum, et Evaeum, et Jebusaeum, septem gentes multo majoris numeri quam tu es, et robistae gentes, septem sunt spiritualia vitia, quae per gratiam Dei unusquisque spiritualis miles exsuperans, exterminare penitus admonetur. Quod vero majoris numeri esse dicuntur, haec est ratio: quia plura sunt vitia, quam virtutes. Et ideo in catalogo quidem dinumeranttiones: in expugnatione vero earum, sine numeri aspopulus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates. De fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludicra atque stultiloquia. De philargyria, mendfalsa testimonia, violentiae, immanitas ac rapacitas. De ira, homicidia, clamor et indignatio. De tristi
Abbreviated transcription (Latin):
dãt incȩłum. ꝑdiuinitatẽ suam. & t̾ram parit̃ contiuebat
& cȩlum. Sic̃ aut̃ ioseph afrĩbꝰ uenditꝰ. uenditionẽ redẽptoris
nr̃i figurauit : fic enoch translatꝰ. atq ad cȩlum aerium
helias subleuatꝰ. ascensionem dnĩcam designauit. Ascensionis
gͦ suȩ dñs p̾nuntios. & testes habuit  iuuite lante legem.
alium sub lege: ut quandoq: ueniret ipse qui ueraciter
cȩlos penetrare potusset. Unde & ipse ordo ineorũ quoq utraq
subleuatione. ꝑ quedam increm̃ta distinguit᷑. Nam enoch
modũ qui nec translatꝰ. nec subuectꝰ celum echereum sua
uirtute penetraret. qui nobis in se credentibꝰ carnis qͦq
castitatis ereresceret. In ipsa quoq eoꝵ translatione qui
ascensionem dñicã iudelicet famuli designauer̃: ꝙ in
ipsos sequi ad gelum ascendi dñs dñs ostendit. Ham enoch

Expanded text:
 continebat et coelum. 6. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. et postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carniscastitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui ascensionem dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, et in se ipso, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch