comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Re¬
tenti suam utilitatẽ.U tile nẽpe tp̃i
est. seruire do ⁊ frui eo. Factus ergo
digu̾it officio. qui bonorum nr̃orum
eo. ciii seruire. regnare est. In ħ enĩ
ꝓficit seruiens. nõ ille cui seruitur. Qa
ret. Positus ẽgͦ homo in medio. ut np̃i
seruiret:⁊ ip̃e seruiret. ut acciꝑet
utrisq ⁊ refflueret totumn: ad bonum
lominis. ⁊ quod acceꝑit obsequiumi
quod impendit. Ita enim uoluit ds̃ sͥ
ab homine seruiri. ut ea seruitute.
nõ d̾s. seo homo seruiens iuuaretur.
⁊ uoluit ut mundus seruiret homini.
bonum homnus erat.⁊ quod factum ẽ¬

Expanded text:
retem, et suam utilitatem. Utile nempe ipsi est servire Deo, et frui eo. Factus ergo diguerit officio, qui bonorum nostrorueo, cui servire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8. Sicut ret. Positus est ergo homo in medio ut et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus serviret homini, bonum hominis erat, et quod factum e
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iterũ q̃r de alio mediocter bono qͥ
talibus indigens suffragiis. ii ipso
sũmacionis scłi articło cum reliquis
nugrabit. si saluus fu̾it. Pro eo nõ of¬
fertur ulternus sacͥficrũ. uł or̃o. uł ele¬
mosina. nec habebat tante ꝑfeccionis
m̃ita. que his suffragiis non egent. Nũ¬
quid gͣ saluabitur: E stimo eum quasi ꝑ
ignẽ transeuntẽ saluari. m̃itis ⁊ in ter¬
cessionib celestis eccłe. que profideli¬
bus semꝑ int̾cedit. uoto ⁊ m̃nto. donec
impleatur xp̃s

Expanded text:
Sed iterum quaeritur de aliquo mediocriter bono, qui talibus indigens suffragiis in ipso consummationis articulo cum reliquis migrabit, si salvus fuerit: pro eo non offertur ulterius sacrificium, vel oratio, vel eleemosyna; nec habebat tantae perfectionis merita, quae his suffragiis non egerent, numquid ergo salvabitur? Existimo eum quasi per ignem transeuntem, salvari meritis et intercessionibus coelestis Ecclesiae, quae pro fidelibus semper intercedit voto et merito, donec impleatur Chris
Abbreviated transcription (Latin):
primo homine omne qd̃ inhumanis se¬
corꝑibus naturalit̾ ẽ. descenditq apͥmo
parente lege ꝓpagationis. ⁊ inse auctũ
⁊ multiplicatum ẽ. nulla ext̾ĩori fub a
in io transeunte.⁊ ipsum infuto resur
u ñ formatum corpꝰ filii. suiq multipli¬
catione sine rei extrinsece ad iectione
auctum ẽ. & đ illo ita aucm̾tato aliqͥd
itidem seꝑatur. uñ formanir postõrum
corꝑa: uita ꝓg̾ditur. ꝓcãtõĩs ordo.lege.¬

Expanded text:
primo homine omne quod in humanis corporibus naturaliter est, descenditque a primo parente lege propagationis, et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte, et ipsum in futuro resurget inde formatum corpus filii, suique multiplicatione sine rei extrinsecae adjectione, auctum est; et de illo ita augmentato aliquid inde separatur, unde formantur posterorum corpora: et ita progreditur
Abbreviated transcription (Latin):
lictum. R dlictum fortasse ẽ. ut au. ag̾¬
peccatum ẽ: facẽ malum. aliud ẽ eñ
sertio boni. Qd etiam ip̃m nomen ostẽ¬
dit. Quid enuim aliud sonat delictum
num: Uł delictum ẽ. qͣd ignoranter
sit peccatum q̃d scient̃ comutitur. In¬
different̃ tn ⁊ pecẽm nomine delicti:
idlictum nomine peccati appellatur

Expanded text:
lictum. Et delictum fortasse epeccatum est, facere malum. Aliud est enim sertio boni, quod et ipsum ostendit nomen. Quid enim aliud sonat delictum,num? Vel delictum est quod ignoranter fit, peccatum quod scienter committitur. Indifferenter tamen et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appellitur
Abbreviated transcription (Latin):
natus. ⁊ iõ non sit filius. aug̃ ostend̃
dretur. amboꝵ utiq filius dr̃etur. qd̾
absurdissimũ est. Filius quippe nulluᷤ
est duoꝵ nisi pat̾s. ⁊ mat̾s. Absit aut̃ ut
inter dm patrẽ.⁊ dm filium. tale aliqͥd
suspicemur. absurdissime gͦ filius dr̃e
orretur. ab onĩũ sanoꝵ sensib. Non gͥ
abutroq est genitus. s ꝓced̾ ab utroq

Expanded text:
natus, et ideo non sit Filius, Aug. ostendit diceretur, amborum utique Filius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime ergo Filius dichorret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
hõ aliqͥd qd̾ ds ñ uult. bona młto ampliꝰ.
mltoq c̃cius uolũtate. Nam illius mala
uolũtas eẽ nũquã pot̃. tanquã si bonus
filius patrẽ uelit uiu̾e. quẽ ds bona uo¬
lũtate: uuilt mori. Et rursus fĩ pot̾ ut ħ
uelit hõ. uoluntate mala qd̃ ds nult
bona. uelut si malus filius ułit mori
pairẽ. uelit hoc ⁊ ds. Nempe ille uult
qd̃ non uult ds. iste u̾o id uult qd uult
⁊ ds. ⁊ tñ bone di uoluntati. pietas illi.
ponus ꝯsonat. quãins aliud uolentis:
quã huius id uoletis: ĩpietas. Multũ
n. intẽ quid uelle hoĩ. quid do ꝯgritat.¬

Expanded text:
vult aliquid quod Deus non vult bona multo amplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit etiam hoc Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus; iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Multum enim interest quid velle homini, quid
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. ad sixtum pbꝵ. Quid ẽ m̾itum hoĩs
ante gr̾am. cum om̃e bonum mĩtum ur̃m
nõ in nob facit insi gr̾a: Ex gr̃a enimut
dictum ẽ q̃ p̃uenit. i sanat arbitum hoĩs
bonum hominis mĩtum. Sic̃ u̾bi gr̃a exfi¬
de uirtute ⁊ ħominis arbit̾o g̾natur in
mente motus quidam bonus i remunãbi

Expanded text:
Quid est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum nostrum meritum non in nobis facit nisi gratia? Ex gratia enim, ut dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, bonum hominis meritum. Sicut, verbi gratia, ex fidei virtute et hominis arbitrio generatur in mente motus quidam bonus et remunerab
Abbreviated transcription (Latin):
minis. ⁊impletionẽ diuine uolũtatis. s ñ
uoluer̃ delectacione ip̃ius afflictionis. B̾
eod gͦ letabantur. ⁊ ꝯtristabantur. s ob
de morte ipfus diuĩfis de causis. corda e¬
oꝵ uarie mouebantur.

Expanded text:
luntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
concept̃onẽ ⁊ natiuitatẽ in effabił in se
Ista auetoritate uidr̃ insinuari.ꝙ natu
diuina sit nata: ⁊ concepra d uirgine.S
si diligent̃ notñtur ũba pocius d pꝰͥ agi.
intelligr̃. q̃ sñ dubitõne. ide patre ⁊ de¬

Expanded text:
conceptionem et nativitatem ineffabilis in se Ista auctoritate videtur insinuari quod natura divina sit nata et concepta de Virgine. Sed si diligenter notentur verba, potius de persona agi intelligitur, quae sine dubit
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̾oieta in quiri debt. d uirgi
utrum d il diuina conceoendum sit
ꝙ de uirgine sit nata. sic̃ dr̃ in uirgi¬
ne in carnata. R iuidr̃ utiq nõ deb̾e dici
nata d uirgine. ẽ ñ sit natad patre. Qͤ
enĩ res nõ est de patre genita. nõ udr̃
d matre nata. ne res aliqua filiacõnis
nom̃ ħat in humanitate.ꝙ illud nõ te¬
neat indiuinitate. Uidr̃ tñ posse ꝓba¬
riq sit nata de uirgine. quia siħ ẽ dm

Expanded text:
ost praedicta inquiri debet utrum de natura divina concedendum sit uod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse probari quod sit nata d
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit simpłr mala eẽ indeo. siue eẽ ĩdo
tã bona quã mala. ⁊̃ antequã fierẽt. ⁊ p̾¬
sciuit ab etno ea futura. iõq cũ omnia
bona dix̃imus ẽẽ indeo ꝑꝑ p̃sentiam
gnocionis. ead rõne uid̾r dicendũ. oĩa
mala eẽ in eo. cũ ea semꝑ nou̾̃it. ⁊ ꝑ ꝯgni¬

Expanded text:
ter mala esse in Deo, sive esse in Deo tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper no
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Cũ gͦ pecc̃a om̃iũ sciat. numqͥd in¬
telligend̃ ẽ ea includi in illa gen̾alitate
locutionis: qua dieit apłs oĩa ẽẽ indeo:
Ex ipso inqͥti ⁊ ꝑ ipsũ. ⁊ impso s̃ omnia.
¶S.. quis nisi insanus. dixerit mala eꝰ¬
se indo: Illa .ii. ẽẽ indeo intelliguntur.
que ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ funt. Ca uero per
non est aueror nisi bonoꝵ. Non gͦ ex
ipso uł ꝑ ipsum s̃: nisi bona. Ita gͦ. uec
in ipso s̃ nisi bona Non gͦ mala in deo
sunt. qr licet ea noscat non tñ ita oĩo
uenter eoꝵ. Qd̃ exponens aug̃ abscõdita
inquid: peccata fut. que alumine tue ĩn¬
tatis abscõduntur. S quomͦ pecc̃a alu¬
mine u̾itatis diuine abscondiitur cũ
a do sciantur: Si .ii. non sciret quomͦ de
illis iudicaret. ⁊ ꝓ illis malos cdapnar..
atibi ꝓpħa dicit. qr neq ab oriente. ueq
ad occidente. de ẽ. Qd̾ exponens cassiodorꝰ
inqͥd. Neq a bonis neq amal de ẽ ds.
s om̃ib presens ⁊ cognitor ẽ. Cognoseit

Expanded text:
it. Cum ergo peccata omnium sciat, nunquid intelligendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus omnia esse in Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum et in ipso sunt omnia . Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso et per ipsum sunt; ea vero per non est auctor nisi bonorum: non ergo ex ipso vel per ipsum sunt nisi bona. Ita ergo nec in ipso sunt, nisi bona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea noscat, non tamen ita omnino venter eorum. Quod exponens Aug.: Abscondita, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor e
Abbreviated transcription (Latin):
git nos añ mundi ꝯstitucionẽ. Quis suffi¬
cit hoc explicare: eligñr: qui non siuit.
uer errat qui eligit. nec uane qui eligit.
Eligit tn. ⁊ ht̃ elecros. quos c̃aturus ẽ eli¬
gendos. quos h̃t ap̃ semeripsũ. non inna
tura sua. s in presencia sua. Nondũ erãt
quibus ꝓmutebatur regnũ. s ⁊ ipsi ꝓ¬
iissi s̃: quib ꝓmittebatur. Ecce hic aꝑte
ad electos referri: cũ ait innatura sua .i.
illoꝵ. Illos quippe habu̾it ab et̾̃no ap̃ se ñ

Expanded text:
git nos ante mundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos quos creaturus est eligtura sua, sed in praescientia sua. Nondum erant quibus promittebatur; sed et ipsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic apertt tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe habuit ab aeterno apud se, non
Abbreviated transcription (Latin):
la uero non uñ cassiodorus supra psalm̃
dicit. Pecea abscondita deo s̃. qr nõ nouit
scondi alumine ddi. qd̾ ⁊̃ in .l.ad eliudiũ
insiniat. ꝯgnitionẽ dei. uariis modis
accipiendã inquiens. Si ad scĩam refe¬
ras non ignorat ds aliqͦs. uł aliqua.
qui t̃n inuidicio quibusctã die nõ no¬
ui uos. s eoꝵ imꝓbatio. hoc uerbo in¬
sinuata ẽ. Ecce ñ ꝯgnoscere ds dr: que
non aꝓbat. que ei non placẽt. Apparet
noscit mala. Parit̾ quid̃ utraq eod̃q
m̾ noscit. quãt ad noticiã. s boua etiã
aꝓbatione.:⁊ bñplacito: ꝯgnoseit. ħ aꝑit¬

Expanded text:
la vero non. Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata abscondita Deo sunt, quia non noscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparet noscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ inalio liqͦre. ut xp̃s ait. Nisi quis re¬
g̾natus fu̾it exaqͣ ⁊c̃. Id̾o uniformiter
id fĩ in aqͣ p̃cipit᷑ ut uitelligat᷑ ꝙ sicut
aqua sordes corꝑis ac uestes abluit. ita
dando ab stgit. uł id̾o ut nullũ in opia
excufaret. ꝙ posset fĩ si inuino ⁊ oło fi¬
eret łb̃mꝰ. ⁊ ut coĩs mat̾i̾a babtizandi ĩ¬
ueniret᷑ ap̃ om̃s. ꝙ aqͣ sig̃tauit q̃ de latẽ

Expanded text:
non in alio liquore, ut ait Christus: Nisi quis renatus, etc. Ideoque uniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita dando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud o
Abbreviated transcription (Latin):
qr dñs ait. date elemosinã.⁊ oĩa. in .s.¬
ub. hoc .ii. quã late pateat non intelligũt.
Multa.ii.s geña elemosinarũ. q̃ cũ faci¬
mus adiuuamur. nõ solum qui dat e¬
surienti cibũ. sicienti pot̾ ⁊ huiusm̃i:
s ⁊̃ qui dat ueniam petenti: elemosinã
dat. ⁊ qui em̃dat ũbe. iuq̃m potestas da¬
tur. ł cohercet aliqua discipła.uił orat
uoluntati. Sed ea maior est qua excor
de dimitimus. ꝙ in nb̃ quis peccaũ.
Minus .ni. magnũ est erga eum esse
nõ credentib in xp̃m. m̃da sĩt omĩa
si elemosinas istas dedint: Qui uult
ordinate elemosinã dare. a se debet
primo inciꝑe ⁊ eã pͥmũ sibi dare.
st .ii. elemosina: opus
tue placẽs do. Non gͦ se fallant. qui
ꝑelemofinas largissimas. fructuum
suoꝵ . ł pecume. inpunitatẽ se emere
existimãt in pecc̃is ꝑmanẽtes. que ita
dit eam scđm dm. Si gͦ uult ei dare
elemosinã ꝑ quã fit munda. odiat eã.
hac elemosina quã sibi homo primitꝰ

Expanded text:
vitam moresque corrigere, et inter ipsa fa. Hoc enim quam late pateat non intelligunt. Multa enim sunt genera eleemosynarum: quae cum facimus, adjuvamur. Non solum qui dat esurienti cibum, sitienti potum et hujusmodi, sed etiam qui dat veniam petenti, eleemosynam dat, et quem emendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat voluntati; sed ea major est qde dimittimus quod in nos quis peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi dare. Est enim eleemosyna opus tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita dit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam sHac eleemosyna, quam sibi homo primitus
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ. nisi peniteat eum uet̾is uite. qͦ¬
modo ad nouitatẽ indulgẽcie ꝑueniet.
qui odiitistustatẽ non deposuit: Illud
credr indm. s de ꝯsciencia debiti. de¬
ẽ. Nam cũ delieta omĩa nemo intelli¬

Expanded text:
us, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii vetustatem non deposuit? Illud creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest. Nam cum deli
Abbreviated transcription (Latin):
erant mortua. qr hi peccãdo pͥora dõa
irrita fec̃unt. ħ sicuti peccãdo fu̾u̾tir¬
rita. ita ꝑ penitẽciã reuiuiscũt. ⁊ ad
in peccante. in illo .s. qui poffilld boñ
peccauit: ñ simł peccans.: ⁊ bñ oꝑans
extitit. quia talis hoĩs opus. nõ dili¬
geret deus ad remuñacionẽ. Potest
etiam accipi de oꝑibus bonis. que
ab aliqͦ fuint. dum malus est. ⁊ ĩpec¬
cato mortali ꝑsistit. uł ad tp̃s. uel us
non dari obliuioni. ñ qͥa ꝓficiant ad
tremi uidicii suppliciũ senciend. sicut
de fide.⁊ cet̾is: que sine caritate hñtur.
ꝑtinet ad unitatẽ sp̃s ⁊ unncłm pacis
quo eccłia conectitur. in aliquo scisma¬
te ꝯstitutus. ne xp̃m neget patitur tri¬
bułones. famẽ. ꝑsecutionẽ. ł flammas
ul bestias. uł ipsam crucem timore ge¬
henne. nullomͦ ista culpanda s̃: immo
⁊ hic laudanda ẽ paciẽcia.Non.N. dic̃e
pot̾imus melius ei fuisse. ut xp̃m negã¬
do nich eoꝵ patẽtur. que passus est ꝯfi¬

Expanded text:
erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec, sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad in peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis operibus quae ab aliquo fiunt dum malus est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus, vel usnon dari oblivioni, non quia proficiant ad tremi judicii supplicium sentiendum; sicut de fide et caeteris quae sine charitate habentur pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis quo Ecclesia connectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget patitur tribulationes, famem, persecutionem, vel flammas, vel bestias, vel ipsam crucem, timore gehennae, nullo modo ista culpanda sunt, imo et haec laudanda est patientia. Non enim dicere poterimus melius ei fuisse ut Christum negando nihil horum pateretur, quae passus est confi
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetracione maloꝵ. nulla debet ẽẽ
fiducia bonoꝵ p̃teritoꝵ. Intelligendũ
est hic ad uitã ꝑcipiendã bona pret̾ita.
non dare fiduciam.⁊ si adiniciorẽ pe¬
nam. Alioquin: premisse auctoritati a¬
ugustini obuiar. Et bõna gͥ sũ caritate
tatur mortał culpa quã non delet seq̃nᷤᷤ
penitẽcia. ad sensum micioris pene pro¬
ficiũt: non ad uite fruetũ.¬

Expanded text:
alorum nulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Intelligendum est hoc, ad vitam percipiendam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Augustini obviaret. Et bona ergo sine tatur mortalis culpa, quam non delet sequens poenitentia, ad sensum mitioris poenae proficiunt, non ad vitae fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
omittẽ .i. elemosinas fruetuũ t̾renoꝵ
¶Ex his datur intelligi. ꝙ in pecc̾o
mortali ꝑ manẽtes. ⁊ si elemosinas lar¬
gas faciant. non ꝑ eas t̃n satisfacuit.
quia in ordinate agunt. dũ ase nõ in
dum sͥ ipsi crudeles existunt. ñ placẽ¬
tes do. Non gͥ dicenda ẽ illa satisfactio¬
pecc̃i. quã quis ag̃ ꝓuno pecc̃o. dum
ꝑdurat in altõ. qͣr nicħ ꝓdest ieiunare lnis¬
⁊ orare. ⁊ alia bona agere. nisi mẽs te¬
imponẽda ei satisfactio. quia de pͥmo
dũ in pecc̃o alt̾o ꝑsistit. ꝑcipietur tñ¬
eius fructus incipietq ꝓficere. ẽ pecẽi
altius penitũit. Tunc.ii. utr̃q dimit¬
titur pecẽm: ⁊ satsfactio p̃cedens u¬
uificatur. que fu̾at mortua. sic̃ łb̃mꝰ il¬
li. qui ficte accedit tẽ primitus ualet
c̃ ficcio amente recedit ꝑ penitẽciam.
⁊ in hiniis opinionis munim̃t᷑ aucto¬
ritates inducunt. Ait .ni. aug̃. Piu̾m ẽ

Expanded text:
 eleemosynas fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non indum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens reimponenda est ei satisfactio, quia de primodum in peccato altero persistit; percipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentum auctoritates inducunt. Ait enim Aug., lib. de
Abbreviated transcription (Latin):
at. nõ ꝙ eius ueniã hãt. Uocaturq p¬
luuia illa.tał ꝯtinẽcia qua ab oꝑe pec¬
cati reuocatur. Qa exfonte gr̃e dei id
cordi instillatur. ut uł sic paulatim ad
penitenciã ueniat. ł eo minus adeo p¬
uniatur. qui diuturniori delectaciõe
⁊ actu pecẽi. mauis sͥ accumulasset
torm̃tum. Si uero ad indulgẽciã reatꝰ
pluiua referatur euangelice sentẽcie.

Expanded text:
at, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad oenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur, evangelicae sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
uari: ita inquiẽs. querat hic aliquis
si fideł deprehensus madulterio decol¬
letur. quid de eo postea fiat. Aut .ii. pu¬
nietur. ⁊ falsum est ꝙ đr. non iudica¬
bit d̾s bis in idipsum. aut nõ puniet᷑.
⁊ obtandũ est adult̾is. ut hic breui pe¬
na puniantur ut frustrent᷑ incrucia¬
tus et̾̃nos. Ad qd̾ respondemꝰ d̾m ut oĩ¬
um rerũ. ita supplicioꝵ qͦ scire m̃su
ras.⁊ nõ preueniri sentẽcia uidicis. nͨ
illi inpeccorẽ ex̾cende. de hiic pene
auferri potestatẽ.⁊ magnũ peccatum
magnis diuturnisq lui eruciatib. Si
quis punitꝰ sit ut ille qui isrłite male¬
dixerat. ⁊ qui in sabbo ligna collegãt.
tales pea non puniri. quia culpa leuiᷤ
presenti supplicio ꝯpensata sit. Leuis
.N. culpa: lein supplicio ꝯpẽsatur. ħ satis¬

Expanded text:
vari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, vari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et falsum est quod dicitur: Non judicabit Deus bis in idipsum; aut non punietur, et optandum est adulteris ut hic brevi poena puniantur, ut frustrentur in cruciatus aeternos. Ad quod respondemus, Deum ut omnium rerum, ita suppliciorum quoque scire mensuram; et non praeueniri sententiam iudicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem; et magnum peccatum magnis diuersisque lui cruciatibus. Si quis uero punitus sit, ut ille qui Israelitae maledixerat et qui in sabbato ligna collegerat, tales postea non puniri, quia culpa leuis praesenti supplicio compensata sit; leuis enim culpa leui supplicio compensatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ. ne suꝑbra tẽptet: ut paulosuł ad
corrigenda peccã: ut marie lepͣ uel
ad głiam di. ut de ceco nato suł ad ini¬
ciũ pene. ut herodi. quatinus ħ uide¬
atur ꝙͥ in inferno sequatur. ẜ illud.
q̃ tp̃ralr puniuntur. nõ ult̾ius ad eo
tñ de om̃ib gen̾alit̃ intelligendũ. de¬
genus hũanũ: diluiuossodomitas: ig
se: ne inet̾num puniret. qr iudicabit
ds bis.in.i.i. qui gͦ piniti s̃. postea ñ
punientur. Alioquin m̃titur scripta
ꝙ nefas est dicere. Attende lector hi
uerbis. ⁊ caue ne de omnib geñalit᷑
intelligas. s de his tm̃. qui inter ip̃a
flagella penitẽciã egerunt. credentes
ind̾m hebreoꝵ. quã ⁊ si breuẽ.⁊ mom̃¬
taneã. tñ non respint ds. Qd̃ aut̃ qui
ꝑ tp̃rale flagellũ nõ corrigunt᷑. postea¬
de fideli deprehenso madultĩo. qui de¬
collatur. ubi ostendit leura pecc̃a bre
in ⁊ tp̃rali supplicio purgari. magna
ũo: diuturnis et̾̃nisq suppliciis reser¬

Expanded text:
ut Paulo; vel ad corrigenda peccata, ut Mariae lepra; vel ad gloriam Dei, ut de caeco nato; vel ad judicium poenae, ut Herodi, quatenus hic videatur quid in inferno sequatur, secundum illud: quae temporaliter puniuntur non ulterius a Deo tamen de omnibus generaliter intelligendum. Agenus humanum se, ne in aeternum puniret, quia non judicabit Deus bis in idipsum. Qui ergo puniti sunt, postea non punientur; alioquin mentitur Scriptura, quod nefas est dicere. 2. Qua sit iverbis, et cave ne de omnibus generaliter intelligas; sed de his tantum, qui inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus. Quod autem qui per temporale flagellum non corriguntur, post ade fideli deprehenso in adulterio, qui decollatur. Ubi ostendit levia peccata brevi et temporali supplicio purgari, magna vero diuturnis aeternisque suppliciis reser
Abbreviated transcription (Latin):
parte aridã relinqͥt. Cũ ille qui ꝓximũ
odit ab aliis uiciis se corrig̃. una eãdẽq
ciuitas exparte ꝯp̾intur. ex parte arida
in aliis grauiter ꝑdurãt. It̃ amb̃r. pͥm̾a
ds. scda ꝑ punicionẽ. ubi ⁊ si fides desit.
pena fatisfacit. ⁊ releuatꝰ. Rõne quoq
utuntur dicẽtes. Si is qui unũ pecẽm
ꝯfitetur. altero tacito satisfaccionẽ a sa¬
c̃dote inuictã expleuerit: numqͥd si ⁊¬
utroq ei penitẽcia imponetur: Longe
mnponit. Fuit gͦ illa pecẽi ꝯdigna fatis¬
factio. tunc ⁊ pece̾m deletũ uiđr. his r

Expanded text:
ille qui proximum odit ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida in aliis graviter perdurant. Ad quod Deus; secunda, per punitionem, ubi etsi fides desit, poena satisfacit et relevat. Ratione quoque utuntur dicentes: Si is qui unum peccatum confitetur, altero tacito, satisfactionem a sacerdote injunctam expleverit; numquid et utroque ei poenitentia imponetur? Longe imponit. Fuit ergo illa peccati condigna satisfactio, unde et peccatum deletum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
t sic̃ predictis auctoritatibus illoꝵ er
resurgẽ diffitentur. ita eisdẽ illoꝵ opi¬
mo eliditur. qui płib irretitũ pece̾is as¬
serũt de uno ũe penitẽ. eiusdẽq ueni¬
am dño ꝯsequi posse: sũ alt̾ius penitẽ¬
cia. ꝙ ⁊̃ auetoritatibus astruere conã
get duplex tribulacio. Si gͦ inquiũt
illi aliquis fac̃doti fu̾it ꝯfessus. unũ
de duobus. uł płib pecrĩs. ⁊ de illo in

Expanded text:
t sicut praedictis auctoritatibus illorum er surgere diffitentur, ita eisdem illorum oppositio eliditur, qui pluribus irretitum peccatis asserunt de uno vere poenitere, ejusdemque veniam a Domino consequi posse sine alterius poenitentia. Quod etiam auctoritatibus astruere conantget duplex tribulatio. Si ergo, inquiunt illi, aliquis sacerdoti fuerit confessus unum d
Abbreviated transcription (Latin):
inter flagella. leuia ũo que hic pum¬
untur. leui pena ꝯpensacionẽ recipere
ꝙ inbonis fĩ non ambigimus. ⁊ ĩ mał
forte ⁊̃ fit ita. Satis iam apparet.⁊ qd̾
illi de ꝓpħtia induxer̃t. non fac̃e ꝓeis
qui dicut̃ ei .s. qui cͥmen reseruat: de
alio ueniã prãri ꝑ penitẽcã. Alias quoq

Expanded text:
o quae hic puniuntur, levi poena compensationem recipere, quod in bonis fieri non ambigimus, et in malis forte etiam fit ita. Satis jam apparet quod illi de prophetia induxerunt, non facere pro eis qui dicunt ei qui crimen sibi reservat, de alio veniam praestari per poenitentiam. Alias
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. qui p̃sentib suppliciis ꝯmutã¬
tur inbonũ. ⁊ sic ꝑseuerant. suꝑ quos
nõ ꝯsurget duplex tͥbuło. qui uero ĩt̃
flagella duriores ⁊ det̾iores fuit. ut
faraho. p̃sentib et̾̃na ꝯnectunt. ut tẽ
la. quia quidã hic flagellis em̃dantur.
alii hic.⁊ inet̾nũ puniũtur. Be¬
gunt suł ut iustis m̃ita ꝑ paciẽciamla

Expanded text:
uppliciis commutantur in bonum, et sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectunt, ut templa, quia quidam hic flagellis emendantur, alii hic et in aeternum puniuntur. Qgunt, vel ut justis per
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ oscienciã. uñ apłs.nicħ michi ꝯsciꝰ
sũ. s non in hoc ustificatꝰ sũ. Cum gͥ
flagellatur quis ꝓpecc̃o cuiꝰ non ẽ o¬
scius.si pacienter fert penã.⁊ humiłr
pena illa satisfac̾.⁊ releuat grauatum.
Ad hoc aut̃ ꝙ obicitur de fatisfactione
illa. si fatis factio nõ fuit. iterũ ĩponẽ

Expanded text:
scius sum, sed non in hoc justificatus sum. Cum ergo quis flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humiliter poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, i
Abbreviated transcription (Latin):
eas mare comemorat apłs. in epła ad
romañ. ⁊ enum̃at inulta. q̃ peccata st̃.
⁊ pene peccato. Int̾ primum enim
peccatum apostasie.⁊ ultimam penã
ignis et̾m̃ media q̃ sunt. ⁊ pecc̃a sunt
⁊ pena peccati. Gr̃g. qͦ suꝑ ezechielẽ
ait. Contempnẽti qui nõ uult pem¬
tẽ. pomit ds̃ offendiculum. ut.s. gͣuiꝰ
tentiam eicius nõ deletur. aũ pecca¬
tum ẽ:icã peccati. aut peccatum ⁊ ꝑ
pena peccati. aut peccatum simul

Expanded text:
eas maxime commemorat Apostolus in Epistola ad Romanos, et enumerat multa quae peccata sunt, et poena peccati. Inter primum enim peccatum apostasiae et ultimam poenam ignis aeterni, media quae sunt, et peccata sunt, et poena peccati. Gregor. quoque super Ezech. ait: Contemnenti qui non vult poenitere ponit Deus offendiculum, ut scilicet tentiam citius non deletur, aut peccatum est et causa peccati; aut peccatum et poena pe
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet.cum ab aliquo ꝑpetrato
uoluntate pecc̃o uoluntas id agendi:⁊
accio transierit. nõ dum tñ u̾a ħita
penitentia utr illd pec̃em usq̃qͣ peni¬
actu ẽ maliquo. dum ip̃m quod pec¬
catum ẽ. ut accio. uł uoluntas. in peccã
ta. totusq homo supplicuis obligatus
ꝑpetuis. Nec uniquam ẽ in aliquo.
peccatum actu p̃ter originale. quin

Expanded text:
quaeri, cum ab aliquo perpetrato voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniActu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccantpta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin
Abbreviated transcription (Latin):
habuint. d supiore aeris ꝑte formata ad
faciendum abilia animi  ad paciendũ.
.⁊ angłis bonis qui ꝑstiterunt. talia
conseruata sunt corꝑa. ut ineis pꝰ fint
fac̾e ⁊ nõ pati. q̃ tante sunt tenuitatis.
ut amortalib uidĩ nõ ualeant. nͥ suꝑ¬
uestita aliqua gͦssiori forma. q̃ assũta.
iudĩn: depositaq uid̃i desinunt. angłi
uͦ malis mutata sunt in casu corꝑa. in
d̾t̾iorẽ qualitatẽ spissioris aeris. Sic̃
enim a loco digniori. in inferiorem loc̃.
possunt pati asuꝑiori elemento .i. igne.¬

Expanded text:
i ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, possint a superiori elemento, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aũt alii astruunt ñ ita sentiendo. seo
opinionẽ aliorum referendo. ꝙ ex ip̃iꝰ ub
diuidicari uolunt: quibus ait. Demones
dñr aeria anunalia. nõ ait sunt. ita eñi
dicebant quidam. De habitatione ue¬
ro caliginosi aeris. inꝗͣ detrusi sunt. nõ
opuiando. set rei u̾itatem asserendo eũ
tradioisse dnit. quod ipsius distinctio¬

Expanded text:
 dixisse astruunt non ita sentiendo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutio
Abbreviated transcription (Latin):
.qr corꝑm aereorum nata iugẽt. nec ꝑ
mortẽ dissoluunt᷑. qr p̾ualet i eis elemẽ¬
tum aptiꝰ ad faciendum: ꝙͣ ad patiendũ.
ad patiendum enimħumor ihumus.
ad faciendum aer iignis: aptitudinem
p̾bent. Trang̾ssores uero angłi cũ pͥncipe
suo nũc diabolo tunc archangło. nõ mi¬
rũ si p̾t peccatum in hanc caliginem d¬
trusi sunt. Neq ⁊̃ ħi mirum ẽsi c̾o̾usi sũt
ex pena maeriam qualitatẽ. q̃ possit̾ ab
igire pati. Caliginosa tñ aeris. ten̾e tm̃ ꝑ
missi sunt.ꝙ eis qͣi carcer sit. usq ad tp̃s
iudicii. Ecce his u̾bis iudr̾ aug̾ id đ tradẽ.¬

Expanded text:
ent; nec per mortem dissolvuntur, quia praevalet in eis elementum aptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt, qui eis carcer sit usque ad tempus judicii. Ecce his verbis videtur Augustinus ita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectionis pͥa m̃sura ꝯpleatur. Ecce hic¬
datur: uł accipitur.⁊ homini datus
uerius. ⁊ mag̃ ꝓprie loquar: hõ mea
tũ millo ꝓfecĩt caritas.uł pocius quã¬
tũ ipse incaritate ꝓfec̾it. Nam si caritaᷤ
do est. nec ꝓficit nec deficit. Sic gͦ dr
ꝓficere inte caritas. qr tu inea ꝓficis.
Ecce quomodo intelligend̾ fit cũ dr sp̃s¬

Expanded text:
perfectionis propria mensura compleatur. Ecce datur vel accipitur, et homini datus verius et magis proprie loquar, homo tum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit, nec deficit. Sic ergo dicitur proficere in te charitas, quia tu ea proficis. Ecce quomodo intelligendum sit cum d
Abbreviated transcription (Latin):
fidei pietas: non admittit. Ut aut̃ ẽ¬
cius fiat qd̃ diximus. auctoritate fir
ti detur. ⁊ hñti ut plus habeatur. Au
agere. tanto minus. quanto illum ꝑ
cipimus minus. tãto ũo aniplius. qͣn¬
to illum ꝑcipimus amplius. Iõq non
cassum ꝓmittitur. nõ hñti quidẽ: ut
Nam si abalio minus.⁊ ab alio ampliꝰ¬
nõ habetur. sc̃s eliseus scõ elye nõ di

Expanded text:
fidei pietas non admittit. Ut autem certius fiat quod diximus, auctoritate confenti detur, et habenti ut plus habeatur, beaagere tanto miercipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non cassum promittitur: non habenti quidem, ut beatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non di
Abbreviated transcription (Latin):
caritas est: ⁊ non hñti datur ut hãt.
⁊ hñti ut plenius hãt. S quomodo
datur non hñti. cum ipse ut ds. sit
ubiq. ⁊ in omnibus creaturis totus. et
quomodo plenius datur. uł habetur.
inmutabilis est. nec inse augetur uł
minuitur. nec inse recipit maus uel
minus. s in hoĩe. uł pocius homini a¬
ugetur ⁊ minuitur. ⁊ mag̃ ul minus
datur uł hẽtur. fic̃ d̾s dr magnifica¬
ri ⁊ exaltari innb̃. qui tñ inse nec in¬
agnificatur. nec ex altatur. Uñ ꝓpħa¬
accedat homo ad cor altũ. ⁊ ex altabit᷑
as. Suꝑ quẽ locũ ait auctoritas. Deus
ubiq sit.⁊ in onini c̃atura totus. sunt
t̃n multi qui eum nõ hñt. Non .ii. õs

Expanded text:
aritas, et non habenti datur ut habeat, et habenti ut plenius habeat; quomodo datur non habenti, cum ipse, ut Deus, sit ubique et in omnibus creaturis totus, et quomodo plenius datur vel habetur simmutabilis est, nec in se augetur vel minuitur, nec in se recipit magis vel minus; sed in homine vel potius homini augetur et minuitur et magis vel minus datur vel habetur, sicut Deus dicitur magnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magnificatur nec exaltatur. Unde PAccedat homo ad cor altum, et exaltabitur Deus . Super quem locum sic ait auctoritas: Deus ubique sit, et in omni creatura totus, sunt tamen multi, qui eum non habent. Non enim omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ongͦ post confirmationẽ angłi fiẽ añ¬
de natura sic̃ ante peccare potuerunt
gr̃am.s ita potius confirmatũ. ut iam
ꝑ illud nõ poisit bonus angłs peccare.ꝙ
utiq nõ ẽ ex ip̃o libo arbito. s exgr̃a di.¬

Expanded text:
go post confirmationem angeli de natura sicut ante peccare potuerunt;gratiam, sed ita potius confirmatum, ut jam per illud non possit bonus angelus peccare; quod utique non est ex libero arbitrio, sed ex grati
Abbreviated transcription (Latin):
s pꝰ ꝑgr̾am itabono addicti sunt: ut mñ
mutari nequeant. Adħ enĩ repugnat
gr̃a. nõ natura.

Expanded text:
st per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura.
Abbreviated transcription (Latin):
unc de ꝓͥetatibꝰ ꝑso
naꝵ. quas frequẽter in hoc tractatu cõ¬
memorauimus. aliqͥd loqui nos oꝑtet.
S primum audiamꝰ. qͥd de hoc noĩe .s.¬
ypostasis ierx dic̃. Ait .ni. sub hoc noĩe:
uenenũ latẽ. S hoc dicit scđm ꝙ hect¬

Expanded text:
unc de proprietatibus narum, quas frequenter in hoc tractatu commemoravimus, aliquid loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: ait enim sub hoc nomine venenum latere; sed hoc dicit s
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec aliquid ẽ qd̾ ei adpaciend̃ corr¬
uptionẽ infere̾ ualeat. nec aliqͥd ad fa¬
ciendum impedim̃tũ afferre. Manifes
lederetur. eiusq excellentie derogaret᷑
In quo tñ non ẽ minus op̃s. hoc .ii. ñ pos¬
se non eẽt posse. s non posse. Nemo gͦ
d̾m impotẽtẽ in aliquo dr̃e presumat ꝗ
omĩa pot̾. que posse potencie ẽ. ⁊ inde

Expanded text:
quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestlaederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia potest quae posse potentiae est; et inde
Abbreviated transcription (Latin):
d̾etur comede. Uñ putant quidam eos
cibis nõ indiguisse añ peccatum qͥa nõ
pot̾ant esurire. si nõ peccarẽt. do quod
dici pot̾. quod fames u̾e de fectus est.
⁊ pena peccati. E enim ĩmoderatus ap¬
pentus edendi. eͥ nõ subia cuisset homo
sinõ peccasset. sed ꝓculdubio peccarẽt
nisi hunc defectum cibo p̾ueniret hab̾¬
bant enĩ nat᷑alem appetitum ⁊ mod̾atũ.
cͥ ita satis faciendum erat ne defectum
famis sentiret. Sic gͥ non ex uitio s exna¬
ture conditione erat. quod ante peccatũ
homo cibis indigebat. ita nõ exuitio erat
s d natura si hominis condicio in pͥncipio
suo.i. in pͥmo parente apfecto inchoata
in subseq̃nti ꝓpagatione. amooico adma¬

Expanded text:
deretur comedere: unde putant quidam eos deretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret. Sicut ergo non ex vitio, sed ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
His u̾bis iud̾r insinuari. qd filũ etiã
paruuli officiis m̾brorum ual uti. Sed¬
cum aug̾ sub asẜtione dhis nicͥ tradat. ñ
irr̾onabilr quibusoam placuit. pͥmoꝵ
parentum filios nascit᷑os paruulos acd¬
iñ ꝑ int̾ualla tẽꝑorum ead̾ lege qua ⁊ ñc
natiuitatẽ humanam ordinatam c̾nimꝰ.
stature in c̾m̃tum ⁊ m̃brorum ufũ recep¬
turos. ut in illis expectaretim etas ad am
ni nat᷑e. sic̃ acibo nõ penitus abstm̾e ua¬
lebant. nec t̃n illud erat exiutio s ex nat᷑a
peccarent nõ morerentur s nõ peccarẽt
si nõ comeo erẽt pot̾ant gͥ sine alimonia
caret̃. si deligno uetito edet. seo etiam si¬
tum nõ illo ligno uesci. ita aliis uesci. Pre¬
terea contͣ nat᷑alem rõnem fac̾ent. qua ĩ
intelligebant d illis ẽẽ edendum. qͣd ⁊
nat᷑ałr appetebant. Itẽ opponit᷑. Cum fa¬
mes sit pena peccati. si nõ peccarẽt famẽ
nõ sentirent. seo sine fame suꝑ fluum ui¬

Expanded text:
His verbis videtur insinuari quod filii etiam His verbis videtur insinuari quod filii etiam parvuli officiis membrorum valerent uti. cum Augustinus sub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambni naturae: sicut a cibo abstinere penitus non valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura peccarent, non morerentur; non autem peccarent si non comederent, quia poterant sine alimonia carent de vetito edentes, sed etiam ci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod et naturaliter appetebant. §. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum vi
Abbreviated transcription (Latin):
i uero qr̃̾. quales si nõ peccasset homo
filios genuisset. utr̾̃ uideł sic̃ ip̃ pͥmꝰ¬
ta face̾ posset. responđdi pot̾. ꝗ filios
berẽt. an paruulr⁊ in minori etate
constituti. uti possent mẽbrorum of¬
ficiis. an ꝑ int̾ualla tp̃orum. eo mo¬
do quo nũc fit. ꝑfectionem stature
i usum membroꝵ recept᷑i eẽnt de
auctoritatib diffinitum nõ habemꝰ¬
& suꝑ ħ aug̾̃ ambigue loquitur. Mo¬
uet nos inqͦuit si pͥmi homines non
peccasset. utr̃ tales filios ee̾tͣ habituri
pot̾at omnipotẽtia c̾atoris mox natos
grandes fac̾e. S ut ħ omittam pot̾at
c̾te eis p̾stare quod multis ammalib
p̾stitit. quorum pulli quam ius sint
paruuli. tñ mox ut nascunt᷑ eunt ⁊ ma¬
tres secuntur. Eccͣ homini nato nec ad
in cessum pedes idonei. nec manus saltẽ
ad scalpendum habiles. ⁊ uxͣ se manus
positis nascentes mag̾ possunt esurien¬
tes flere ꝙͣ suggẽ. Propͥe quoq infirmi¬
tati m̃tis cõgruit. ħ infirmitas carnis.

Expanded text:
itur quales, si non peccasset, homo filios genuisset; utrum videlicet ta facere possent, responderi potest quod filios berent, an parvuli et in minore aetate constituti uti possent membrorum officiis, an per intervalla temporum eo modo quo nunc fit perfectionem staturae et usum membrorum recepturi essent, de auctoritatibus definitum non habemstinus ambigue loquitur. Movet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus estitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ tͥsticiam. innꝰ hominis seo non.
sic̃ nos qui sumus m̃bra eius. De ꝓpasio¬
Dos enim¬
cã pecc̾i nr̃i his defectib necessario
subiacemꝰ. ⁊ in ub sunt isti dfectus scđ
ꝗpassionem ⁊ passionẽ. s in xͥnõ. uisi¬

Expanded text:
t tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enia peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassionem et passionem, sed in Chris
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñi nõ tͥstis fuit. cum euangłium di¬
sane me̾ relinquitur. ut dicatur ĩ.qr
corpus nõ erat uerum. Quicqͥd gͦd̾ illo
scͥptum ẽ. uerum ẽ ⁊ factum ẽ. G̃ t̾stis
fuit. s uoluntate iͥsticiam suscep̃ u̾am.
quomodo uoluntate carnẽ uam. Aꝑ¬
te noscis eund̾ sͥ in his u̾bis contradicẽ.
nͥ uarias dictorum disc̾nẽt cãs ex quibꝰ
intelligentia u̾borum assum̃da ẽ Si
enim disc̾nat᷑ intelligentie cã. p̃dicto¬
rum u̾borum nicͥ occurrit ꝯtradictio

Expanded text:
Si enim tristis non fuit, cum Evangelium dinihil sanum relinquitur, ut dicatur etiam, corpus non erat verum. Quidquid ergo de illo scriptum est, verum est, et factum est. Ergo tristis fuit; sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verborum assumenda est. Si enim discernatur intelligentiae causa praedictorum verborum, nihil occurrit contradictio
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis. p̃t̾ peccatum. S forte aliqͥs
dicet illa ecce peccatum. cui obuiat.
nis homini potuisse uid̾e. ut essent
ei nat᷑alia. ita ł. retractacionum inqͥens
Ignorantia ⁊ difficultas: ĩ si eẽnt homi¬
nis pͥmordia nat᷑alia. nͨ sic culpandꝰ ds.¬
seo laudandꝰ eẽt. S si ħ homo in pͥmor¬
dio natałr. habusset. nuniquid eẽt¬
in eo defectus ⁊ pen᷑ : Si defectus ueł
pena ei indita fuisset. ante peccatum.
in iuste cum eo agi ud̾etur. si ante cul¬
pam: sentiret penam. Ob ħ sane dici¬
mus illa nõ fuisse defectus. uł penas.
si uatałr homini infiussent. sic̃ nõ fuit
homini añ peccatum. nõ dum gr̃am
adempto: defectus sñ pena nõ posse ꝓ¬
ficẽ. set pꝰquam grãm recep̃ ꝑ quam
ꝓficẽ potuit:i ad tempus ⁊̃ ꝓfecit. eãq

Expanded text:
tas non sit peccatum. Sed forte aliquis dicet illa esse peccatum. Cui obviat inis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia natprimordio naturaliter habuisset, numquid ein eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ miles. quam imꝑator. Miles gͦ co¬
ronandꝰ gauoet morri dominꝰ corona¬
turus timet mortẽ. S infirmitatem
urãm rep̃sentans ꝓsiuis infirmis qͥ
timẽt mori. ħ dix̃ uox illorum erat
pauore dixisse transeat ame calix is¬

Expanded text:
est miles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timent mori, haec dixit: Vox illorum erat,pavore dixisse: Transeat a me calix is
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ mhis penalib affectionib afficit᷑
i quis int̾o um timore uł tristicia. ita
ut m̃tis intellectus nõ iñ moueatur
arectitudine. uł di cõtemplacione.⁊
tunc ꝓpassio ẽ.aliqñ nõ mouetur et
ut arectitudine. ułdi contẽplatione
aliquatenꝰ declinaret. scđm quẽ mo¬
dum intelligr̾ cum dr̃. nõ timuisse ut

Expanded text:
libus effectibus. Afficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemplatione, et tunc propassio est. Aliquando vero movetur et ut a rectitudine vel a Dei contemplatione aliquatenus declinaret; secundum quem modum intelligitur, cum dicitur vel timuis
Abbreviated transcription (Latin):
it. nͨ dedecuit: falsum eẽ ꝓbabitur. Nõ
enim assumpsit ignorantiam aliquã.
cum sit ignorantia q̃dam q̃ defectus
Nͣ ẽ. nͨ peccatum ẽ .s. ignorantia. inuici¬
bił. nam uncibił: peccatum ẽ. si tñ d̾
his ẽ: q̃ nb̃ expedit scire. Sunt enim
lium rer̃ ignorantia de fectus ñẽ. Conꝰ¬
tat aũt in ub̃ ẽẽ ignorantiam. atq
difficultatẽ uolendi. ⁊ faciendi bonũ.
ꝓu̾is ut erret in uitus: iresistente at¬
q torquente dolore carnał iunculi.
nõ posse alibidinosis oꝑib. temꝑare:
nõ ẽ nat᷑a instituti hominis. s pena
dampnati. Ex qua miseria peccantib
ustissime inflicta. lib̾at di gr̃a. quia
sponte homo lib̾o ar. cad̾e potuit nõ ⁊ĩ
surgẽ.ad ꝙͣ miseriã ꝑtinet ignorantia
.⁊ difficultas. quam patit᷑ omnis hõo.
ab exordio natiuitatis sue. nec ab isto
malo quisquam. nͥ gr̃a di libatur. Ecce.
euident̾ dic̃ hic aug̃. ignorantiam. qͣ

Expanded text:
it, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorantiam aliquam, cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum est, scilicet ignorantia invincibilis; nam vincibilis peccatum est, si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim lium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua