comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueris. sima et uocabula quae abste inposita sunt
congrualii hiuidentur conmemoraendis eis rebus
quas in telleximus & huius origo nominis ꝙnunc ex¬
plicasti non est absorda. &iamsi forte non easit
quam secutus est qui hoc nomen instituit.
neom nes istos ractionabiles motus id .ẽ. qui ad sese
habent aliꝗ̃numerorum demensionem in infinitum
pos seꝑ numeros pergerenisirur sus eos certarrtio co¬
ercuerit et adquendam modum formamq: reuoca¬
uerit. Nãut pͥmo deipsis ȩqualibus dicam unum adunũ.
duo ad duo. tria adtria quat tuo ad quat tuor ac de¬
inceps si ꝑsequar qui finis erit cum ipsius numeri
nullus sit namq: ista uis numero in est ut omnis
dictus fini tus sit non dictus autem infinitus. et qđ
ȩqualib: euenit hoc &iam inaequalibus euenire
potes. anim aduertere si ue complicatisiue sesquatisiuede

Expanded text:
erissima; et vocabula quae abs te imposita sunt, congrua mihi videntur commemorandis eis rebus quas intelleximus: et hujus origo nominis quam nunc explicasti, non est absurda, etiamsi forte non ea sit quam secutus est qui hoc nomen instituit. ne omnes istos rationabiles motus, id est qui ad sese habent aliquam numerorum dimensionem, in infinitum posse per numeros pergere, nisi rursus eos certa ratio coercuerit, et ad quemdam modum formamque revocaverit? Nam ut primo de ipsis aequalibus dicam; unum ad unum, duo ad duo, tria ad tria, quatuor ad quatuor, ac deinceps si persequar, quis finis erit, cum ipsius numeri finis nullus sit? Namque ista vis numero inest, ut omnis dictus finitus sit, non dictus autem infinitus. Et quod aequalibus evenit, hoc etiam inaequalibus evenire potes animadvertere, sive complicatis, sive sesquatis
Abbreviated transcription (Latin):
occurritnã induobus quo modo pos sunt tria
illa inuenire ꝑ quȩ totus est numerus idẽ princi¬
pium medium et finis. Ac̃ Id ipsum omnino
absteres ponsum est quoduo lebam & quod ipsa
stctio cogit fater in qe p&eitaq ab ipso uno

Expanded text:
occurrit. Nam in duobus quomodo possunt tria illa inveniri, per quae totus est numerus, id est principium, medium et finis? M. Idipsum omnino abs te responsum est quod volebam, et quod ipsa ratio cogit fateri. Repete itaque ab ipso uno
Abbreviated transcription (Latin):
ars rctioẽẽ q dam et hi qui arte utuntur ractione
utimaliter putas. Li uidetur. Aẽ quis quis igitur
ratione uti nonptest arte ñ uti tur. Li Et hoc
concedo. Aq̃ Censes nemuta animalia quȩ &iam
in rationalia dicuntur uti pos se ractione.
Lĩ Nullomodo A q̃ut igitur picas et psitacos et cor¬
uos rationalia dictlrus es animalia aut imitatio¬
nem nomine artis temere uocasti uidemus enim
has habes & multa canere ac sonarehumano quodecusu & ũ

Expanded text:
ars ratio esse quaedam, et ii qui arte utuntur, ratione uti: an aliter putas? D. Videtur. M. Quisquis igitur ratione uti non potest, arte non utitur. D. Et hoc concedo. M. Censesne muta animalia, quae etiam irrationalia dicuntur, uti posse ratione? D. Nullo modo. M. Aut igitur picas et psittacos et corvos rationalia esse dicturus es animalia, aut imitationem nomine artis temere vocasti. Videmus enim has aves et multa canere ac sonare quodam hu
Abbreviated transcription (Latin):
mis ceantur recte appellatus est rilmus idẽ numerus s
qͥa ipsac prouolutio ñ habet modumnͣ statutũ ẽ ĩ qͦto

Expanded text:
misceantur, recte appelatus est rhythmus, id est numerus: sed quia ipsa provolutio non habet modum, nec statutum est in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sitione partes pedes sibimet confert p dactilus
et anapestus et spondeus ñ solum a equaliũ t̃porũ
sunt sed &ic̃ ꝑcutiuntur aequalit̃ in õib Ni t̾antũ

Expanded text:
sitione partes pedis sibimet confert. Nam dactylus et anapaestus et spondeus non solum aequalium temporum sunt, sed etiam percutiuntur aequaliter: in omnibus enim tantu
Abbreviated transcription (Latin):
tesensũ tuum quid distathoc et siadderẽ ad finẽ
huiꝰ breuẽ aliꝗͣ syllabam & itẽ istac eodem modo
repeterẽ q canitis sub antrisu e. Ht̃ utrumq
mi hi illabitur iucunde auribus. hoctamen posterius
cuisyllabã ad didisti breuem plus tenere spatu

Expanded text:
te sensum tuum; quid distat inter hoc, et si adderem ad finem hujus brevem aliquam syllabam, et item istud eodem modo repeterem, Quae canitis sub antrisve? D. Utrumque mihi jucunde illabitur auribus: hoc tamen posterius, cui syllabam addidisti brevem, plus tenere spat
Abbreviated transcription (Latin):
posuidentes a ĩ unsimplam ex qualib& parte & alteram
duplã idẽmaior uth abeat bisminore m & eomꝰ ab illa diui¬
datur aequadit duob: t̃poribus quattuor t̃pora inbina
demetiente ac secante quidilliqͥnũ septenumq: t̃porũ pedesun¬
desolutae ort̃niquã uersib: uidentur aptio resnisiquod

Expanded text:
possidentes, aut in unam simplam ex aequalibus partem, et alteram duplam, id est, ut major habeat bis minorem, et eo modo ab illa dividatur aequaliter, duobus temporibus quatuor tempora in bina demetiente ac secante? Quid illi quinum septenumque temporum pedes? unde solutae orationi, quam versibus videntur aptiores, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
sidisciplinȩ lege proibentur nisi contradicere aliquid paras
Li Parosane &iã faciam Nͣ qͥdĩ pedibat usque adoc¬
tonarium numerum syllabarum progredi pedem

Expanded text:
disciplinae lege prohibentur. Nisi contradicere aliquid paras. 13. D. Paro sane, et jam faciam. Nam quid impediebat usque ad octonarium numerum syllabarum progredi pedem
Abbreviated transcription (Latin):
i his fieri uideo eadẽ ratioẽ. etͥ his quat tuor in qͥb una
longa c̃ettres breues qͥ quat tuor peanes exordine
nominantur reliqͥ sunt quat tuor epetriti similit̃
ex ordine nuncupati quorum leuationẽ ac positionẽ
ses ql tertius numerus continet. AG̃ Num igitꝰ parum
ius tatibi causa udetur ẽẽ curiste pes adseriẽ numero¬
sam uocum ñ ãmitaiur qđ solius parte t᷑aongȩ ase
differ̃ ut una simpba sit alia tͥpla uicimtus iiq dam
partitum tanto ẽ. approbatione dignior quanto ẽ.

Expanded text:
is fieri video. Eadem ratio est et in iis quatuor, in quibus una longa est et tres breves, qui quatuor paeones ex ordine nominantur. Reliqui sunt quatuor epitriti similiter ex ordine nuncupati, quorum levationem ac positionem sesquitertius numerus continet. 19. M. Num igitur parum tibi justa causa videtur esse, cur iste pes ad seriem numerosam vocum non admittatur, quod solius partes tam longe a se differant, ut una simpla sit, alia tripla? Vicinitas enim quaedam partium tanto est approbatione dignior, quanto e
Abbreviated transcription (Latin):
cere. lĩ. Agram maticis haec audire soleo et ibi
eadidici. sed utrum hoc eius demartis propriũ sit
anali unde usur patum nescio. Ac̃. Post ista¬
uidebimus: nunc illud quaero utrum si timpanum
uel cordam bis percuterem tamraptim et uelociter.
quam cum enuntiamus bonus aut modus agnosceres
et ibi eadem temporaesse annon. Li. Ac noscerem.
AC uocares ergo pedem pyrridium. Li uocarem
&C nomen huius pedis a quo nisi grammatico didicisti

Expanded text:
cere? D. A grammaticis haec audire soleo, et ibi ea didici; sed utrum hoc ejusdem artis sit proprium, an aliunde usurpatum, nescio. M. Post istaidebimus: nunc illud quaero, utrum si tympanum vel chordam his percuterem tam raptim et velociter quam cum enuntiamus modus, aut bonus; agnosceres et tibi eadem tempora esse, an non. D. Agnoscerem. M. Vocares ergo pedem pyrrhichium. D. Vocarem. M. Nomen hujus pedis a quo, nisi a grammatico, didicisti
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ordestẽneriten & ordinem scipsa totadiligens
quod sesupra .e. id .ẽ. dm̃ socias aut̃ animas tã quã seipscĩ
ac quippe dilectionis urttoli id÷ ordinat Nđ omnis ornatus in ordine¬
hac quippe dilectionis uirtute inferiora orat ne
ab inferiorib: sordidatur quod aut̃ illam sordidat¬

Expanded text:
aliud ordine teneri. Tenet ordinem, seipsa tota diligens quod supra se est, id est Deum, socias autem animas tanquam seipsam. Hac quippe dilectionis virtute inferiora ordinat, nec ab inferiHac quippe dilectionis virtute inferiora ordinat, nec ab inferioribus sordidatur. Quod autem illam sordidat
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ maxime ut &icm pinguia corda concedunt  sta¬
que uerbi gratia cum dixeris canoũ inuersuforte
posueris it autu tu pronuntians producas huius
uerbi llabam pͥmamũ inuersu eo loco ponas
ubi eẽ productam oportebat rep̃hendet graem¬
maticus custos illeui delica historiae nłi aliud

Expanded text:
 maxime, ut etiam pinguia corda concedunt. Itaque verbi gratia cum dixeris, cano, vel in versu forte posueris, ita ut vel tu pronuntians producas hujus verbi syllabam primam, vel in versu eo loco ponas, ubi esse productam oportebat; reprehendet grammaticus, custos ille videlicet historiae, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ba nonsiletur ĩ hocautem osilemus numcen sis
unius breuis syllabae spatio tantõmͦ silere oporterean

Expanded text:
ba non siletur: in hoc autem cum silemus, num censes unius brevis syllabae spatio tantummodo sileri oportere
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictum est habent aliquam numero sum dimen¬
sionem his qui em non habent ante ponendi sunit
L̃ & hoc manifestumest atq: consequens. Aq̃ Illos enim
certds quidam motus adque mensurte quȩ innumeris
ẽ simet copulat qua qui carent Ñutique sibi aliqua
ractione iunguntur: appellemus ergo siplac& illos
qui inter sedimensi sunt rationabi les: illos autem qui ea
dimensione. tarent in ractionabiles. Ĩ plac& uero
AC̃ Iamillud ad tendeutrum tibi uidectur maior con¬
cordia in motibus ractionabilibus eorum quiȩ quales
sunt inter se.ꝗ eorum qui sunt in ȩquades. Li Cuihoc
nonuidetur. AC̃ porro inaequalium nonne alii sunt
in quib: possumus dicere quođ apͣte suamaior aut aeque¬
tur minona ut eum excedat. aliicutm in quibus non idẽ¬
et octo cernis profecto in illis duob: superioribus dimi¬
dia partum maiorem minori coȩquari. inhisrur sum
quos posterius diximinorem amaiore quarta parte

Expanded text:
ut dictum est, habent aliquam numerosam dimensionem, iis qui eam non habent anteponendi sunt. D. Et hoc manifestum est atque consequens: illos enim certus quidam modus, atque mensura quae in numeris est, sibimet copulat; qua qui carent, non utique sibi aliqua ratione junguntur. M. Appellemus ergo, si placet, illos qui inter se dimensi sunt, rationabiles; illos autem qui ea dimensione carent, irrationabiles. D. Placet vero. M. Jam illud attende, utrum tibi videatur major concordia in motibus rationabilibus eorum qui aequales sunt inter se, quam eorum qui sunt inaequales. D. Cui hoc non videatur? M. Porro inaequalium, nonne alii sunt in quibus possumus dicere, quota parte sua major aut coaequetur minori, aut eum excedat, ut duo et quatuecim? Cernis profecto in illis duobus numeris superioribus dimidia parte majorem minori coaequari; in iis rursum quos posterius dixi, minorem a majore quarta parte
Abbreviated transcription (Latin):
nos delectat in corporum formis quid ergo aliud
inluce & coloribus nisi q̃d nĩs oculis congruitap¬
p&imꝰ &enim animio fulgore auensa mur &nimis

Expanded text:
nos delectat in corporum formis; quid ergo aliud in luce et coloribus, nisi quod nostris oculis congruit, appetimus? Etenim a nimio fulgore aversamur, et nimis
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Li. A gram maticis haec audire soleo
ui debimus: nunc illud quaero utrum si tim p
uel cordam bis percuterem tamraptimi
cis¬
li fateor Ac̃ergo deomnibus huius modi sonis gram¬
maticus iudicabit anperte ipsum istos pulsus didi¬
cisti sed nomen quod inponeres a gram matico audi¬
erts. li. Ita est. ac̃: et ausus es nomen quod te gr̃a¬
matica docuit transferreadeandẽ rem quam non per¬
tinere ad gram maticam confiteris. Li. uideo non ob
aliud ped inomen impositum. quam propter tempo¬
rum demensionem quam ubi cumque cognouero eo

Expanded text:
cere? D. A grammaticis haec audire soleo, et ibi ost ista videbimus: nunc illud quaero, utrum si tympanum vel chordam his percuterem tam raptim cisD. Fateor. M. Ergo de omnibus hujusmodi sonis grammaticus judicabit; an per teipsum istos pulsus didicisti, sed nomen quod imponeres, a grammatico audieras? D. Ita est. M. Et ausus es nomen quod te grammatica docuit, transferre ad eam rem, quam non pertinere ad grammaticam confiteris? D. Video non ob aliud pedi nomen impositum, quam propter temporum dimensionem; quam ubicumque cognovero, eo
Abbreviated transcription (Latin):
dicenda etiam si quadam imitatione id faciunt
lĩ cur nĩnã uideo tantum ualere in artibus imitati¬
onem ut ea sublata omnes paene perimantur
p̃bent enim semagistri adimitandum et hac
ipsum est qđ uocant docere. Aẽ uid&ur tibiili

Expanded text:
dicenda, etiamsi quadam imitatione id faciunt? D. Cur non? Nam video tantum valere in artibus imitationem, ut, ea sublata, omnes pene perimantur. Praebent enim se magistri ad imitandum, et hoc ipsum est quod vocant docere. M. Videtur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
untur ñ pleni pedesunus ĩ capite alt̃ infine qualqs iste ẽ
& tantundem ĩ fines il dũ ẽdũ reditꝰ ad capud sinisi hoc
m&rum adlegem sext̃porũ m&icris erit tibi pͥmus
spondeus secundus molos sus t̃tius choriãb quartus

Expanded text:
untur non pleni pedes, unus in capite, alter in fine, qualis iste est, et tantumdem in fine silendum est, dum reditur ad caput. Si enim hoc metrum ad legem sex temporum metiaris; erit tibi primus spondeus, secundus molossus, tertius choriambus, quartus
Abbreviated transcription (Latin):
quan damfiunt origo autem complicationis et ad¬
iunctionis duali numero recte tribuitur: fit ut illud
primum principium a quo numeri omnes. hoc autem
alterum ꝑ quod numeri omnes eẽ inueniantur: nisi

Expanded text:
quamdam fiunt, origo autem complicationis et adjunctionis duali numero recte tribuitur: fit ut illud primum principium a quo numeri omnes; hoc autem alterum per quod numeri omnes, esse inveniantur. Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nem uertas & hoc modo pronunties troi ae
qui primus ab oris armauirumq cano alios
pedes metirinecessesit. Li Intellego AC̃ acuede

Expanded text:
nem vertas, et hoc modo pronunties, Trojae qui primus ab oris, arma virumque cano, alios pedes metiri necesse sit. D. Intelligo. M. At vide
Abbreviated transcription (Latin):
ł uallum reditur ad caput siibi quiescitur donec
spatium prrricii pedis hic donec longe syllabae
ĩpleatur. itu in utraque parmoro ẽ qu aposi ta
reme amusMG Nigitur absusde illi ultimam
syllabam metris eu longa seubreuis sit nihil adrem.

Expanded text:
allum reditur ad caput. Sed ibi quiescitur donec spatium pyrrhichii pedis, hic donec longae syllabae impleatur. Ita in utroque par mora est, qua interposita remeamus. M. Non igitur absurde illi ultimam syllabam metri, seu longa seu brevis sit, nihil ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
illud superius quod in omnib: etiam praeter musicam
factis modus seruandus est tamen inmusica modolatio
Non te moue at nisi forte ignoras
dictionem oraxtores. propriae nominari. Li Non igno

Expanded text:
Illud superius, quod in omnibus etiam praeter musicam factis modus servandus est, et tamen in musica modulatio dicitur, non te moveat; nisi forte ignoras dictionem oratoris proprie nominari. D. Non igno
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ qͥd adnos ꝑtin& uidereutrum hoctrib
dactilis constet & prrridio ultimo ut pleriq: musi cȩ

Expanded text:
disciplinae, quod ad nos pertinet; videre utrum hoc tribus dactylis constet et pyrrhichio ultimo, ut plerique music
Abbreviated transcription (Latin):
in eis intellȩgere principium et medium cum medi um
ẽẽ non possit nisi ubi finis est aut principium.
et finem cum adfinem nisiꝑ medium non que at
peruenire Hi urgͥet ractio confiteri et quid dehoc
numero respondeam prorsus incertus sum.
Ac̃. Uide neiste quoq: numerus possit principium ẽẽ¬
nu merorũ namsi medio caret et fine qđ ut dixisticogit
ratio confiteri quidrestat ni siut sit hoc quoq prin¬
cipium andubitas duo principia constit uere.
Iĩ. uehementer dubito. AC̃ Benefaceres si ex aduri
sibi consti tuerentur duo principia nunc aute

Expanded text:
in eis intelligere principium et medium, cum medium esse non possit, nisi ubi finis est; aut principium et finem, cum ad finem nisi per medium non queat perveniri? D. Urget ratio confiteri; et quid de hoc numero respondeam, prorsus incertus sum. . Vide ne iste quoque numerus possit principium numerorum. Nam si medio caret et fine, quod, ut dixisti, cogit ratio confiteri; quid restat, nisi ut sit hoc quoque principium? An dubitas duo principia constituere? D. Vehementer dubito. M. Bene faceres, si ex adverso sibi constituerentur duo principia: nunc aute
Abbreviated transcription (Latin):
sum appellari haberi que fecerunt antibi alit̃
uidetur. Iĩ Ita uero ẽ ut dicis et ꝓssus assentior
rx tione potius ꝗͫ auc toritate uersũ ẽẽ generae

Expanded text:
sum appellari haberique fecerunt. An tibi aliter videtur? D. Ita vero est ut dicis, et prorsus assentior, ratione potius quam auctoritate versum esse generatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur et cũ demuntur breues longaequidem subdatur
quas uari&ates faciant et qͦt pedes gignu̾nt
considertendũ ea scilic& syllaba pͥcipatum ordinis
retꝑnente q̃ una fuerit inc&eras ũ longa uͭ breuis
ĩ his enĩ oñb: iã superius es exercitus ubi autẽ duȩbreuis
sunt et duae longae qđ in p̃cedentib ñ eraet quascen¬
ses pcipatum habere debere
Ht̃ Iã hoc quoq
manifestum est desuperib: si qͥidẽ magis tene uni¬
tatẽ breuis syllaba q̃ unũ habet t̃pus ꝙlonga q:
duo et propt̃ea in omni capiteatq: principio cum pedẽ
constituimus qͥ ex breuib: constat.

Expanded text:
tur; et cum demuntur breves, longaeque subduntur, quas varietates faciant, et quot pedes gignant, considerandi; ea scilicet syllaba principatum ordinis retinente, quae una fuerit inter caeteras vel longa vel brevis: in his enim omnibus jam superius es exercitatus. Ubi autem duae breves sunt et duae longae, quod in praecedentibus non erat, quas censes principatum habere debere? D. Jam hoc quoque manifestum est de superioribus. Siquidem magis tenet unitatem brevis syllaba quae unum habet tempus, quam longa quae duo. Et propterea in omni capite atque principio eum pedem constituimus qui ex brevibus constat.
Abbreviated transcription (Latin):
quauticur quiuersus faciunt putas nehabere aliquos
nu meros scđm quos fabrica tꝰ uersus. Li Nihil aliud
pos sumic existimare. AC̃ Quicumq isti sunt numeri
p̃teri retbi uidentur qꝰuensib: anmanere. U maneresane
Ac Consenciendum eͫ  ab ali quib manentib numeris
p̃tereuntes aliquos fabricari: Li cogit meratio
consentire. AG. Quidhanc artem num aliud putas

Expanded text:
qua utuntur qui versus faciunt, purasne habere aliquos numeros, secundum quos fabricant versus? D. Nihil alliud possum existimare. M. Quicumque isti sunt numeri, praeterire tibi videntur cum versibus, an manere? D. Manere sane. M. Consentiendum est ergo, ab aliquibus manentibus numeris praetereuntes aliquos fabricari? D. Cogit me ratio consentire. M. Quid? hanc artem num aliud putas
Abbreviated transcription (Latin):
quid est multum nosse desidero. Ac̃ definfergo musicã
l̃ non audeo. Ac̃ potes saltem difinitionem me ã ꝓbate.
Li experibor sidixeris. Ac̃ musicaẽ scientia benemodu¬
landi antibi non uidetur. Li uideretur fortas se simihi liques¬
cene quid sit ipsa modolatio. Ac̃ Num quid namhoc uer

Expanded text:
quid est, multum nosse desidero. M. Defini ergo musicam. D. Non audeo. M. Potes saltem definitionem meam probare? D. Experibor, si dixeris. M. Musica est scientia bene modulandi. An tibi non videtur? D. Videretur fortasse, si mihi liqueret quid sit ipsa modulatio. M. Numquidnam hoc ver
Abbreviated transcription (Latin):
nelongius quam oportet excurrat nõꝑtin& niss ad t̃¬
poris modum.
Harbitror aliunde istã nõta
deberesumi ꝗͣ ex tempore antibi aliqͥd plac&. Lã
Immo assenior. AG. Uides ne &iam illud cũt̃pis

Expanded text:
ne longius quam oportet excurrat, non pertinet nisi ad temporis modum; non arbitror aliunde istam notam debere sumi quam ex tempore. An tibi aliud placet? D. Imo assentior. M. Videsne etiam illud, cum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tuor scilic& & tres semipedes. AC Duc ergo in legẽ
qͣdrati haspartes singulas & uide qͥd faciunt quat tuor
quater. Lĩ. Sedecim. Ag quidtriater. Lĩ. Nouẽ
membris suis ad qͥdratorum rannẽ relatis uiginti
quinq: numerum ĩ sũmã faciunt & Euna pars
uersus heroici. Lĩ Ita ẽ AG̃ Altera igitur pars
q̃: hab& quinq: semi pedes qñ ñ potest. ĩ duomẽbra
diuidi & deb& aliqua aequalitate conciner e. ñ netota

Expanded text:
tuor scilicet, et tres semipedes. M. Duc ergo in legem quadrati has partes singulas, et vide quid faciant quatuor quater. D. Sexdecim. M. Quid tria ter? D. Novem. membris suis ad quadratorum rationem relatis, vigesimum quintum numerum in summa faciunt; et est una pars versus heroici. D. Ita est. M. Altera igitur pars quae habet quinque semipedes, quoniam non potest in duo membra dividi, et debet aliqua aequalitate concinere, nonne tota
Abbreviated transcription (Latin):
quareiam qm comperitras uersuum. eẽ. duo genera
unumin quo idem numerus semipedum aliud ĩ quodis¬
par in membrissit diligenter considerem siplac&
quonam modo imparilitas se mipedũ ad quandem pa¬
rilitatem referatur obscuriore aliquantũ sĩsane
subtilissima ras nenumerorum᷑ quȩro exte c̃duo &
tria dicam quod numeras dicam. Li. Duossclic&¬
AG̃. ergo & duo unus &tria unus ẽ numerus & quẽ

Expanded text:
quare jam quoniam comperit ratio versuum esse duo genera, unum in quo idem numerus semipedum, aliud in quo dispar in membris sit; diligenter consideremus, si placet, quonam modo ista imparilitas semipedum ad quamdam parilitatem referatur, obscuriore aliquantum, sed sane subtilissima ratione numerorum. Nam quaero ex te, cum duo et tria dicam, quot numeros dicam. D. Duos scilicet. M. Ergo et duo un
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓbo AE lam ergo tria reliqua ĩ tuere & eorũ quo¬
q: q̃d sit optimum & c&eris p̃fer̃ dumedis sere
LI. Nẽ hoc facile Nͣ exilla regula q factis facientes

Expanded text:
 7. M. Jam ergo tria reliqua intuere, et eorum quoque quod sit optimum et caeteris praeferendum, edissere. D. Non est hoc facile. Nam ex illa regula qua factis facientes
Abbreviated transcription (Latin):
siue ĩ quolibet ioni co neutri ut ĩcretico siue ĩ peanibus secdo
&t̃ : siue ĩ diãbo dicorio antis pasto piqͥ pedes ĩtres aequa:¬
les partes diuidipossm̃edia pars i his conuenit cumpͥma
expecto AC̃ quo tandem putus nisi ut uide assambums
pidichorium ideo maleponi cisilen, qͥa medium eius est
n pͥmae partiae quaden extreme et idcirco aleuatione
acpositione discordat hoc &iam depondeo intellegi

Expanded text:
sive in quolibet ionico: neutri, ut in cretico, sive in paeonibus secundo et tertio, sive in diiambo, dichorio, antispasto. Nam qui pedes in tres aequales partes dividi possunt, media pars in his convenit cum pecto. M. Quo tandem putas, nisi ut videas iambum post dichorium ideo male poni cum silentio, quia medium ejus est, nec primae parti aequale nec extremae, et idcirco a levatione ac positione discordat? Hoc etiam de spondeo intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
quia unum et duo principia sunt et quasi semina
nu merorum eqͥbus ternarius conficitur utiam
sint̃ res numeri qͥsibidũ panadogiaꝓpostione confesonel eseualio

Expanded text:
quia unum et duo principia sunt, et quasi semina numerorum, e quibus ternarius conficitur, ut sint jam tres numeri; qui sibi dum proportione conferuntur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
gtudium q̃: imitã tur aequalitatẽ utrũ impleant conp̃hen inpia
derep sumus immo qđ ñ impleant fortas secon p̃hedim̃ ur
& t amenĩ quantumi mitã turpulchra eẽ inse genere

Expanded text:
gaudium, quae imitantur aequalitatem, et utrum impleant, comprehendere non possumus: imo quod non impleant fortasse comprehendimus; et tamen in quantum imitantur, pulchra esse in suo genere
Abbreviated transcription (Latin):
membris in eo qđ manu acferrofiat ab imperitioribus
antecedi qđ genus curandi chirargiam nominant
quo uo cabulo satis significatur operteria quȩdam in ma¬
nibus medendi consu&udõ ꝑgeitaque adceter etium

Expanded text:
membris, in eo quod manu ac ferro fiat, ab imperitioribus antecedi: quod genus curandi chirurgiam nominant, quo vocabulo satis significatur operaria quaedam in manibus medendi consuetudo. Perge itaque ad caetera, et
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗ qͥnũ t̃porũ pessed pͥs̃ istiusq ad sex ꝑuenire bac¬
chius ergo &qui ei parẽ ñ modo t̃porib: s &iã diuisione
peansecundus aduob pedib:
usq ad sex ꝓcedentes cñ tegriordinantur sine sil qͥna met

Expanded text:
quisquam quinum temporum pes; sed possunt isti usque ad sex pervenire. Bachius ergo et qui ei par est, non modo temporibus, sed etiam divisione paeon secundus, a duobus pedibus usque ad sex procedentes cum integri ordinantur sine silentio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& manifesta sunt ACattendenꝰ ut r̃sit aliqua t̃poris
longitudo. Li. Quis dubitauerit nullum eẽ tẽpus
sine aliqua longitudine NE. Quid uersus potest¬
ne non obtinere aliquã t̃poris longitudinem. Lĩ
Immo necesse ẽ obtineat. AG̃ qͥ dinsti longitu dine
ꝓcalculis melius conlocamus pedes nequiduas ĩ par¬
tes idẽ leuainẽ & posi inẽ necessario tͥbuuntur
an ipsos semipedes pocius qͥ singulas leuationes
posi nes que obtinent. Lĩ Semipedes congruentius
iudico ꝓillis calculis poni. ACi A genunc commemora
membrum uersus heroici breuil qͣd semipedes habeat
Li. quinque .AẼ. Dic exemplum. Lĩ. Armauirũq
cano. AC̃ Numigitur aliud desideras nisi ut alii
sept̃ semi pedes cum istis quinq: aliqua aequalita te
conueniant
L̃. Nihil prorsus aliud. AG̃ quid sept̃ semipedes
possunt nealiquem uersum complereꝑse. Lĩ. possur
u N  tot semi pedes hab& pͥmus acminimus uersus ad nu

Expanded text:
 manifesta sunt. M. Attende nunc utrum sit aliqua temporis longitudo. D. Quis dubitaverit nullum esse tempus sine aliqua longitudine? M. Quid? versus potestne non obtinere aliquam temporis longitudinem? D. Imo necesse est obtineat. M. Quid in ea longitudine pro calculis melius collocamus? pedesne, qui duas in partes, id est levationem et positionem necessario distribuuntur ; an ipsos semipedes potius, qui singulas levationes positionesque obtinent? D. Semipedes congruentius udico pro illis calculis poni. 26. M. Age, nunc commemora membrum versus heroici brevius, quot semipedes habeat. D. Quinque. M. Dic exemplum. D. Arma virumque cano. M. Num igitur aliud desideras, nisi ut alii septem semipedes cum istis quinque aliqua aequalitate conveniant? D. Nihil prorsus aliud. M. Quid? septem semipedes possuntne aliquem versum complere per se? D. Possunt vero: nam tot semipedes habet primus ac minimus versus, annu
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓchorium & ꝑtribrachum quia oẽs t̃nat̃pora pisi¬
dent nullomꝰ do eaꝑ horiũ reddisensus ipseꝑmittit inquo
porest logasilluba breuis pͥnerior idrisi pͥus sonare

Expanded text:
 chorium, et per tribrachum, quia omnes terna tempora possent; nullo modo ea per chorium reddi sensus ipse permittit, in quo prior est longa syllaba, brevis posterior: id enim prius sonare
Abbreviated transcription (Latin):
ut unus alium scientia precedat cum ille imperitior
multo facilius et expeditius digitos moueatłi. Censeo
Aq̃ atsimotus celer& expeditior digitorum scientiae
tribuendus esset tanto in eo quis qͣa exceler& quanto ess&
stior. Ii conc edo Aq̃ ad tende etiam stadnam opi¬
n or nonnum quã teciduertisse fabros uel huiuscemodi

Expanded text:
ut unus alium scientia praecedat, cum ille imperitior multo facilius et expeditius digitos moveat? D. Censeo. M. At si motus celer et expeditior digitorum scientiae tribuendus esset, tanto in eo quisque excelleret, quanto esset scientior. D. Concedo. M. Attende etiam istud. Nam opinor nonnunquam te animadvertisse fabros, vel hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
remus: quis enim ferat sienodareotum it auelis : musicaẽ.
scientia bene mouendi sed quia benemoueri iam dici
potest quic quid numerositatis q̃ temporum

Expanded text:
remus. D. Quis enim ferat, si enodare totum ita velis? M. Musica est scientia bene movendi. Sed quia bene moveri jam dici potest, quidquid numerose servatis temporum
Abbreviated transcription (Latin):
fefellit pollicita᷑ imea uel pocius ipsa nosꝗͣ uterq: nm̃
mus aliquando c̃nis c̃tecum sint m&ra paeͣinnume¬
rabilia uers um tamen eẽ ñ pise te duob mebris
sibiin& concinatas tõtidem semi pedib: si ñ conuer

Expanded text:
fefellit pollicitatio mea, vel potius ipsa nos, quam uterquemus aliquando, cernis certe cum sint metra pene innumerabilia, versum tamen esse non posse, nisi duobus membris sibimet concinnatis, aut totidem semipedibus, sed non conver
Abbreviated transcription (Latin):
E
saluatore supplicipie.¬
tate confugiant. et qđ
in illa factũ legunt. e¬
tiã sibi necessariũ eẽ
fateant᷑ : Ad ulterioꝵ
suorũ medicinã suscipi¬
ant : Adulterareiãde
sinant. Laud eNt inse
dĩpatientiã. Agant
penitentiã. sumant
Indulgentiã : muteNt
depoena feminarũ.
& desua inpunitate

Expanded text:
et saluatorem supplici pietate confugiant et quod in illa factum legunt etiam sibi necessarium esse fateantur, adulteriorum suorum medicinam suscipiant, adulterare iam sinant, laudent in se dei patientiam, agant paenitentiam, sumant indulgentiam, mutent de poena feminarum et de sua inpunitate
Abbreviated transcription (Latin):
tis lieiuniato leretis.⁊
Mare transeatis: uentis
& fluctib: uos cõmittatis
Habeo undeeligã qđ a me¬
tis: sed non habeo qđ ad¬
dã admorẽ quo amatis.
Sic amate: plus nolo me
amari : Aitds̃ : in ꝓbis
loquor. auaris loquor:
ꝓecuniã diligitis : tantũ¬

Expanded text:
tis, jejunia toleretis, mare transeatis, ventis et fluctibus vos committatis. Habeo unde eligam quod ametis, sed non habeo quod addam ad amorem quo amatis. Sic me amate, plus nolo me amari, ait Deus. Improbis loquor, avaris loquor: Pecuniam diligitis, tantu
Abbreviated transcription (Latin):
uides: Ama & uidebis:
Amas pecuniã. Ocȩce
quã num quã uidebis:
cȩcus possides : Cuecus
moriturus es: qđ possi¬
des hoc relicturus es:
Ñtenebas. & quando
uiuebas qr ñ uidebas qđ
Dedõ quidti

Expanded text:
ides: ama, et videbis. Amas pecuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides hic relicturus es. Non tenebas et quando vivebas; quia non videbas quod Deo quid ti
Abbreviated transcription (Latin):
saluatore supplicipie.¬
tate confugiant. et qđ
in illa factũ legunt. e¬
tiã sibi necessariũ eẽ
fateant᷑ : Ad ulterioꝵ
suorũ medicinã suscipi¬
ant : Adulterareiãde
sinant. Laud eNt inse
dĩpatientiã. Agant
penitentiã. sumant
Indulgentiã : muteNt
depoena feminarũ.
& desua inpunitate

Expanded text:
Salvatorem supplici pietate confugiant; et quod in illa factum legunt, etiam sibi necessarium esse fateantur, adulteriorum suorum medicinam suscipiant, adulterare iam sinant, laudent in se dei patientiam, agant paenitentiam, sumant indulgentiam, mutent de poena feminarum et de sua inpunitate
Abbreviated transcription (Latin):
lia quidimissã a uiro
duxerit moechat᷑ : V.¬
biputo qđ uideas nihil
intereẽ adunã eandemq:
sententiã: quãuis illud
ultimũ id est quidimissa
auiroduxerit moechat᷑.
In eo sermonequẽ dñs fecit
Inmonte non nulli codi¬
ces & greci& latiniñ habe¬
ant. Credo propterea.
qr & ibi explicatꝰ hic sensus
putari potuit. qđ superi¬
usdictũ ẽ faciteã moecha¬
ri: Quomodo enĩ di¬
missa fitmoecha. nisi
fiat quieã duxerit moe¬
chus: Verba uero quȩ
ipseposuisti. unde tibi
uisũ ẽ non moecharie
um qui ꝓpt̃ causã for¬
nicationis ux orẽ dimi¬
serit & aliã duxerit.
obscure quidem posita
sunt: unde ñ minor in
telligendis his labor¬
.ẽ. lectori : sed ñ sunt dif¬
ficilia in eo sermonedñ.
quitunc ame tracta¬
bat᷑ quando illa conscrip¬
si. quȩ cũ legeres temo¬
uerunł: Alibi quippe
idẽ matheus ea dnm̃.
dixissenarrauit: non
cũ illũ ꝓlixũ facer&
in monte sermonẽ sed
cũ interrogatus e& u

Expanded text:
lia: qui dimissam a uiro lia: qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. ubi puto quod uideas nihil interesse ad unam eandemque sententiam. quamuis illud ultimum, id est qui dimissam a uiro duxerit, moechatur, in eo sermone, quem dominus fecit in monte, nonnulli codices et graeci et latini non habeant. credo propterea, quia et ibi explicatus hic sensus putari potuit, quod superius dictum est: facit eam moechari; quomodo enim dimissa fit moecha, nisi fiat qui eam duxerit moechus? Verba uero, quae ipse posuisti, unde tibi uisum est noum qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam duxerit, obscure quidem posita sunt. Unde non miror in eis intelligendis laborare lectorem: sed non sunt in eo sermone Domini, qui tunc a me tractabatur, quando illa conscripsi, quae cum legeres te moverunt. Alibi quippe idem Matthaeus ea Dominum dixisse narravit, non cum illum prolixum faceret in monte sermonem, sed cum interrogatus esset a
Abbreviated transcription (Latin):
: & qui ꝓpt̃ causa fornicationis
causa fornicationis di¬
mittit uxorẽ : hoc
enĩ quicũq dimiserit.
hoc ẽ omnis quidimit¬
tit: Non aut̃ẽ sicutnes¬
uerba ꝓferrem. prȩt̃¬
misi qđ scriptũ : &a
liã duxerit. & sic di¬
ximoechat᷑: sed hȩc
uerba posui quȩ inser¬
moneillo ꝓlixolegun¬
t᷑ quẽ dñs habuit in.¬
monte : Hunc enĩ trac¬
tandũ susceperã. quȩ
uerba illicita legunt᷑
ut posui. Id est quicũq:
dimiserit uxorẽ suã
excepta causa fornica¬
tionis. faciteã moecha¬
ri: & qui solutã a uiro
duxerit moechat᷑: ubi
&si non nulla exempla¬
ria uerbis diuersis eun¬¬
dẽ sensũ habent inter¬
p̃tatũ : non tam̃ ab eo
qđ intelligit᷑ discrepan :
Alia quippe habent
quicũq: dimiserit: a¬
lia omnis quidimiserit:
Itẽq: alia excepta cau¬
safornicationis. aliu
pretercausã fornica¬
tionis. alia nisi obcau¬
sã fornicationis: Itẽ
alia qui solutã auiro
duxerit moechat᷑: A¬

Expanded text:
 causam fornicationis causam fornicationiscausam fornicationis dimittit uxorem; hoc est enim: quicumque dimiserit, hoc est: omnis qui dimittit. Non autem — sicut nesuerba proferrem, praetermisi quod scriptum est: et aliam duxerit, et sic dixi: moechatur; sed haec uerba posui, quae in sermone illo prolixo leguntur, quem dominus habuit inmonte; hunc enim tractandum susceperam. quae uerba illic ita leguntur, ut posui, id est: quicumque dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui solutam a uiro duxerit, moechatur. ubi etsi nonnulla exemplaria uerbis diuersis eundem sensum habent interpretatum, non tamen ab eo quod intellegitur discrepant. alia quippe habent: quicumque dimiserit, alia: omnis qui dimiserit; itemque alia: excepta causa fornicationis, alia: praeter causam fornicationis, alia: nisi ob causam fornicationis; item alia: qui solutam a uiro duxerit, moechatur, a
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ex hoc alter moe¬
chus negatussit. quod
alter expressussit.
Sedsi hoc euangelista
matheus quia expres¬
saunaspetie alterãta¬
cuit. fecitad intelli¬
gendũ difficile : Num¬
quid non alii generali¬
teridipsũ it a conplexi
sunt. ut deutroq: pos¬
sit intelligi. Nam se¬
cundũ marcũ scriptu
est: Quicũq: dimiserit
uxorẽ suã & alterã du¬
xerit: adulterium cõ¬
mittit suꝑ eam : Et
siuxor dimiserit ui¬
rũ suum & aliinup¬
serit: moechatur:
Scđm lucã Si comnis
quidimittit uxorẽ su¬
ã & ducit alterã moe¬
chat᷑: & qui dim̃issa
Auiro ducit moechat᷑
Quidergo nossumus
ut dicamus. ẽ qui mot¬
chat᷑ uxoresua dimis¬
saalterã ducens: & ẽ
qui hoc fatiens ñ moe¬
chat᷑ cũ eu angelium
dicat omnẽ moecha¬
riqui hoc facit:. Pro¬
inde siquicũq: hoc fe¬
cerit. id est omnis qui
hoc fecerit. uxore su¬
adimissa alterãdu¬
cat moechatur: sine
dubitatione ibi sunt
ambo & qui praeter¬

Expanded text:
quasi ex hoc alter moequasi ex hoc alter moechus negatus sit, quod alter expressus sit. Sed si hoc euangelista Matthaeus, quia expressa una specie alteram tacuit, fecit ad intellegendum difficile, numquid non alii generaliter id ipsum ita complexi sunt, ut de utroque possit intellegi? nam secundum Marcum sic scriptum est: quicumque dimiserit uxorem suam et alteram xerit, adulterium comittit super eam; et si uxor dimiserit uirum suum et alii nupserit, moechatur; secundum Lucam sic: omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur; et qui dimissam a uiro ducit. moechatur. qui ergo nos sumus, ut dicamus: est, qui moechatur uxore sua dimissa alteram ducens, et est, qui hoc faciens non moechatur, cum euangelium dicat omnem moechari qui hoc facit? proinde\' si quicumque hoc fecerit, id est omnis, qui hoc fecerit, ut uxore sua dimissa alteram ducat, moechatur, sine dubitatione ibi sunt ambo, et qui praeter
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & illã duxerit
moechũ ꝓnunciam̃
pecideo tamen eum
quiꝓptercausã forni¬
cationis dimiserit &
aliã duxerit: ab hui
peccati labe defendi¬
mus: Ambos enĩ li¬
c& alterũ altero gra¬
uius: moechos. tam̃
eẽcognoscimꝰ: Neque
enĩ quis quã itaẽ ab¬
surdus ut moechũ ne¬
g& eẽ quiduxtrit eã
quã maritus ꝓptercau¬
sã fornicationis abie¬
cit: cũ moechũ dicat
eum quiduxerat eã
quae praeter causã for¬
nicationis abiecta ẽ
Si cergo isti ambost
moechi: Vn decũdici¬
mus. quicũq: mulie¬
rẽ pretercausa fornica¬
tionis auiro dimissa
duxerit moechatur.
deuno quidem ipsorũ
dicimꝰ. Nec tamen ide¬
o moechari negamus
eum qui eam duxerit
quã ꝓptercausa forni¬
cationis maritus dimi¬
serit: It acũ ambo siN
moechi. & illescilic&
quidimiserit uxorem
suã preter causã forni¬
cationis & aliã duxerit.
& illequi propter causa
fornicationis uxoredi¬
missa sealteri copulauerit
eorũ legimus: noni¬
ta intelligere debemꝰ.

Expanded text:
rit et aliam duxerit, moechum pronuntiamus nec ideo tamen eum, qui propter causam fornicationis dimiserit et alteram duxerit, ab huius peccati labe defendimus. ambos enim, licet alterum altero grauius, moechos tamen esse cognoscimus. neque enim quisquam ita est absurdus, ut moechum neget esse qui duxerit eam, quam maritus propter causam fornicationis abiecit, cum moechum dicat eum, qui duxerit eam, quae praeter causam fornicationis abiecta est. sicut ergo isti ambo sunt moechi — unde, cum dicimus: quicumque mulierem praeter causam fornicationis a uiro dimissam duxerit, moechatur, de uno quidem ipsorum dicimus nec tamen ideo moechari negamus eum, qui eam duxerit, quam propter causam fornicationis maritus dimiserit — ita, cum ambo sint moechi, et ille scilicet, qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam duet ille qui propter causam fornicationis uxore dimissa se alteri copulaverit, eorum legimus, non ita intelligere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm marcũ responde¬
bitꝰ nob̵. quid quȩritis
utrũ illesit moechus &
ille nonsit : Quicũq
dimiserituxorẽ suã &
alterã duxerit: adul¬
teriũ cõmittit. Non¬
ne &iam scđm lucã di¬
cetur nob. quid ambi¬
gitis utrũ ille quiꝓpt̃
causa fornicationis ur¬
xorẽ dimiserit & aliã
duxerit ñ moechetꝰ: &
omĩs quidimittit uxo

Expanded text:
secundum Marcum respondesecundum Marcum respondebitur nobis: quid quaeritis, utrum ille sit moechus et ille non sit? quicumque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit. nonne etiam secundum Lucam dicetur nobis: quid ambigitis, utrum ille, qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam duxerit, non moechetur? omnis qui dimi
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserit uxorẽ nisiob
fornicationẽ: Aut qđ
magis ingreco legitur
p̃tercausã fornicatio¬
nis. & aliã duxerit
moechat᷑: non debemꝰ¬
continuo putare illũ
ñ moechari. qui ꝓpter
causã fornicationis di¬
miserit & aliã duxerit ::
sed adhuc ambigere do¬
nec euangeliũ scđmali¬
os euangelistas aquib
hoc narratũ ẽ consula¬
mꝰ : Quidsienĩ scđm mat¬
heũ nonquidem qđ ad
hanc rẽ ꝑtin& dictũ ẽto¬
tũ. sed ita pars dicta ẽ. ut
intelligeret᷑ a parte totũ :
Qđ tam quã explanan¬
tes maroꝰ & lucas utcla-¬
rer& plena sententiato¬
tũ dicere maluerunt :
Cũ itaq primũ non dubi¬
tantes uerũ eẽ qđ apud¬
cũq: dimiserituxorẽ
suã ptercausa fornica¬
tionis & aliã duxerit
moechat. quȩ sierimꝰ u¬
trũ tantũ istemoechet᷑
ducendo alterã uxorem
qui p̃tercausã fornicati¬
onis priorẽ dimiserit.
a nomnis quidimissa u¬
xore alterã duxerit. ut
ibi sit &iã illequi forni¬
cantẽ dimiserit : Nonne

Expanded text:
dimiserit uxorem nisi ob fornicationem, aut, quod magis in graeco legitur, praeter causam fornicationis et aliam duxerit, moechatur, non debecontinuo putare illum non moechari, qui propter causam fornicationis dimiserit et aliam duxerit, sed adhuc ambigere, donec euangelium secundum alios euangelistas, a quibus hoc narratum est, consulamus. quid? si enim secundum Matthaeum non quidem quod ad hanc rem pertinet dictum est totum, sed ita pars dicta est, ut intellegeretur a parte totum, quod tamquam explanantes Marcus et Lucas, ut clareret plena sententia, totum dicere maluerunt? cum itaque primum non dubitantes uerum esse, quod apudque dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam duxerit, moechatur, quaesierimus, utrum tantum iste moechetur ducendo alteram uxorem, qui praeter causam fornicationis priorem dimiserit, an omnis, qui dimissa uxore alteram duxerit, ut ibi sit etiam ille qui fornicantem dimiserit, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
cũbit: adultera est.
Vnde autẽ fieri potest
ut adulter &iã ipse non
sit. quẽ constat adulte¬
lã nunc illud uideamꝰ
tẽ egodico non dñs. Ad
imparia scilic&. hoc ẽubi
ñ am boxp̃i ani fuerant
coniugia locuturꝰ: qđ
mihiuisũ est eũ monen¬
do dixisse: Quia enĩ conugx¬
fidelis relinquere coniu¬
gẽ licite potuit infidelẽ
ideo fieri hoc non dñs sed

Expanded text:
cumbit, adultera est. cumbit, adultera est. unde autem fieri potest, ut adulter etiam ipse non sit, quem constat adulteIam nunc illud uideamus, tem ego dico, non dominus, ad inparia scilicet, hoc est, ubi non ambo christiani fuerant, coniugia locuturus. quod mihi uisum est eum monendo dixisse. quia enim confidelis relinquere conjugem licite potuit infidelem, ideo fieri hoc non Dominus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ fas nonẽ ut euange¬
listas quãuis diuersis
uerbis deunareloquen¬
tes. ab uno sensu eadẽq:
sententia dissentiredi¬
issesententiã. ut dimit¬
tensuxore & alterã du¬
cens : non quidã moeche¬
tur id est qui preterfor¬
nicationẽ dimiserit. qu¬
dã uero ñ moechet᷑. id
ẽ qui ꝓpterfornicatio¬
nẽ dimiserit: Sedom¬
nis quidimittit uxorẽ
suã & ducit alterã moe¬
chariminime dubitet᷑.
chatur. nisiqr illa
quã duxit eo uiuente a
quo dimissa ẽ adhuc
uxor aliena ẽ : Sienĩ.
iã suȩ ñ alienȩ miscet᷑
uxori c̃utiq: ñ moecha¬
tur: Moechat᷑ autẽ :¬
si aliena ẽ cuimiscetur :
cessauit: Si autẽ illius
eẽ cessauit: iamhuiꝰ est
cui alterinupsit. & si
huius ẽ: non moechusiu¬
dicandus ẽ. sed maritus.
Sedqr noneũ maritũ di-¬
cit scriptura sed moechũ.
adhuc illa illicis erit. A
quo & iã causa fornicationis
abiecta ẽ: & ideo quã¬
cũq & iã ipse illa di¬
missa ducitux orẽ : qr
cũ alieno marito con¬

Expanded text:
m fas non est ut Evangelistas, quamvis diversis verbis de una re loquentes, ab uno sensu eademque sententia dissentire diisse sententiam, ut dimittens uxorem et alteram ducens, non quidam moechetur, id est qui praeter fornicationem dimiserit, quidam uero non moechetur, id est qui propter fornicationem dimiserit, sed omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechari minime dubitetur.chatur, nisi quia illa, quam duxit, eo uiuente, a quo dimissa est, adhuc uxor aliena est? si enim iam suae, non alienae miscetur uxori, utique non moechatur; moechatur autem. aliena est ergo cui miscetur. cessauit. si autem illius esse cessauit, iam huius est, cui alteri nupsit; et si huius est, non moechus iudicandus est, sed maritus. sed quia non eum maritum dicit scriptura, sed moechum, adhuc illa illius erit, a quo etiam causa fornicationis abiecta est. et ideo quamcumque etiam ipse illa dimissa ducit uxorem, quia cum alieno marito con
Abbreviated transcription (Latin):
a płs qđ possit eẽ multoꝵ
occasio lucrandorũ : ut
fideles coniuges inrelin¬
quendis infidelib ꝑ
missalicentia ñ utant᷑
Tibi a utẽ uidet᷑ infide¬
les quoq: dimittia fi¬
delib: non licere : qui

Expanded text:
 quod possit esse multorum occasio lucrandorum, ut fideles conjunges in relinquendis infidelibus, permissa licentia non utantur. Tibi autem videntur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatẽ eorũ quuistafeceruNT pon ad
eorũ infelicitatẽ quuistaꝑ pessi suNt: quã cuis
enĩ haec inconspectu hominẽ dura & dirauide¬
anur. sed priceciosa inconspectudnũ mors
scõrum eius: proinde istaomma. id est
curt dio funeris. condiuosepulturoce
pompa& sequiarum magis suNt uiuorũ
solatia : quã subsidiamostuorũ : si aliquid
prodest impiosepultura priceci osce.
oberit piouilis autpulld precuras & se¬
quic sine conspectuhominũ pur purato

Expanded text:
crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. Quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio . uilis aut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
qui factis ab hominib:
& sunt eu nuchi qui seip¬
sos castrauer̃ ꝓpt̃regnũ
cȩlorũ. Qui potest ca¬
perecapiat. Ergoqui
potest capiat qđ non
om̃s capiunt: Possunł
aut̃ capere quib: hoc
prȩstat misericordia
occulta : sed ñ iniusta.
Sed in his omnib: qui se
ipsos castrauer̃ ꝓpter
regnũ cȩlorũ: aliis
qui inutroq: sexii con¬
cubitũ nesciuNt. Alii
dem illicite: partim
uero licite ex ꝑti. Por
rohui quilicite exꝑtis.

Expanded text:
qui facti sunt ab hominibus; qui facti sunt ab hominibus; et sunt eunuchi, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. qui potest capere, capiat. ergo qui potest capiat, quod non omnes capiunt. possunt autem capere quibus hoc praestat dei misericordia occulta, sed non iniusta. sed in his omnibus, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. alii sunt, qui in utroque sexu concubitum nedem illicite, partim vero licite experti. Porro in his qui licite ex
Abbreviated transcription (Latin):
charissine fornicatione
dimittendo. ut tuncdu¬¬
catalterã cũ fueritilla
moecha nubendo: Acsic
a priore peccato quo eam
moechari fecit. siue ꝑbap¬
tismũ siue ꝑpęnitentiã li¬
beratꝰ si ne suo adulterio¬
eã sibihabere uideat᷑. quã
postprioris adulteriũ tã¬
quã hinc soluto matrimo¬
nii uinculo alterã duxit :÷¬
Qđ quidem si fuerit machi¬
natꝰ & uxorẽ suã moechã
fatiat: & ipse quã uis post
adulteriũ coniugis aliã
ducendo moechus erit: ni¬
hilq illi ꝓderit qđ tibi cre¬
didit : & ñ ei potius quinul¬
lo excepto ait: Omnisqui
reliquerituxorẽ suam.
& aliã duxerit moechat᷑
Quib: omnib: conside¬
ratis atq: tractatis. res¬
tatut abeis qui hȩc fide¬
lit̃ audiunt. dicat᷑ nob
qđ d nõ dictũ ẽ. Sitalis
ẽ causa cũ uxore. ñ ex¬
pedit nubere: Quib: &
nos quid respondeamꝰ
nisi qđ ipseres pondit:
N om̃s capiuNt uerbũ
hoc sed quib datũ est.
Suntenĩ eunuchi. qui
dematris utero sicnati
sunt: & sunt eunuchi

Expanded text:
ciat sine fornicatione dimittendo, ut tunc ducat alteram, cum fuerit illa moecha nubendo, ac sic a priore peccato, quo eam moechari fecit, siue per baptismum siue per paenitentiam liberatus sine suo adulterio sibi habere uideatur, quam post prioris adulterium tamquam hinc soluto matrimonii uinculo alteram duxit. quod quidem si fuerit machinatus, et uxorem suam moecham faciet et ipse quamuis post adulterium coniugis aliam ducendo moechus erit nihilque illi proderit, quod tibi. credidit et non ei potius, qui nullo excepto ait: omnis qui reliquerit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur. Quibus omnibus consideratis atque tractatis restat, ut ab eis, qui haec fideliter audiunt, dicatur nobis, quod domino dictum est: si talis est causa cum uxore, non expedit nubere. quibus et nos quid respondeamus, nisi quod ipse respondit? non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum est. sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt; et sunt. eunuchi.