comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq ꝓut uult. Horũ om̃ium sp̃u-¬
alium donoꝵ que ꝯmemorauit apłs. cui¬
cũq data est diuidicatio sp̃uum: ip̃e scit
ista sicut scienda sunt. Talem fuisse cre¬
dencłũ est illũ iohem monachu: quẽ de
belli ciuilis euentu. maior theodosiꝰ ꝯsu¬
luit imꝑator. Habebat qͥppe etiã ꝓphe¬
tiam. Neq enĩ singulos singła munerũ
istoꝵ: s etiã plura unũ habere posse ñ
ambigo. Ioh̃es gͦ iste. qͣdam muliere re¬
ligiossima impatient̾ eum uidere cupi¬
ente atq ut hoc impetraret ꝑ maritũ suũ
uehement̾ instantẽ: cũ ille nollet qͣm icd
ñqͣm ꝑmiserat feminis. uade inquit dic
uxori tue. uidebit me nocte ꝓxima. s in
somns. Et factum est. Monuitꝙ illam:
quicqͥd fidelem ꝯiugatã moneri oportebat.
Que cũ eiugil ass. talem se uidisse homi¬
nem dei uiro suo qͣlem ille eũ nouerat. ⁊¬
quid ab illo audierit indicauit. Qui hoc
ab eis comperit retulit mͥ uir grauis et

Expanded text:
uult. horum omnium spiritalium donorum, quae commemorauit apostolus, cuicumque data est diiudicatio spirituum, ipse scit ista sicut scienda sunt. Talem fuisse credendum est illum Iohannem monachum, quem de belli ciuilis euentu maior Theodosius consuluit imperator: habebat quippe etiam prophetiam. neque enim singulos singula munerum istorum, sed etiam plura unum habere posse non ambigo. Iohannes ergo iste ligiosissima impatienter eum videre cupiente, atque ut hoc impetraret per maritum suum vehementer instante, cum ille nollet, quoniam id nunquam permiserat feminis: Vade, inquit, dic uxori tusomnis. et factum est: monuitque illam quidquid fidelem coniugatam moneri oportebat. quae cum euigilasset, talem se uidisse hominem dei uiro suo, qualem ille eum nouerat, et quid ab illo audierit, iudicauit. qui hoc ab eis conperit, retulit mihi, uir grauis et
Abbreviated transcription (Latin):
patet. Pax popłorum est turamen patrie.
mimitas plebis. Munim̃tũ gẽtis cura languoꝵ
gaudiun hominum. Temꝑies aeris. sere¬
nitas maris. Terre fecunditas. solatium
pauꝑum. hereditas filiorum. & sibimet¬
ipsi spes future beatitudinis. At tñ sciat
rex quod sicut in throno hominũ pͥmꝰ¬
est constitut᷑ sic & in penis si ustitiam ñ¬
fecerit pͥmatum ẽ habiturꝰ. Om̃s namꝙ
quoscumq peccatores sub se in p̃senti ha¬
buit. supͣ se modo plagali iilla pena
futura habebit.

Expanded text:
patet. Pax enim populorum est, tutamen patriae, patet. Pax enim populorum est, tutamen patriae, immunitas plebis, munimentum gentis; cura languorum, gaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solatium pauperum, haereditas filiorum, et sibimetipsi spes futurae beatitudinis. Attamen sciat rex quodus constitutus est, sic in penis eternfecerit, primatum habiturus est. Omnes namque, quoscunque peccatores sub se in praesenti habuit, supra se modo implacabili in illa poena futura habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
melioratum ꝑducunt. Qui uͦ regnum
scłm hanc legem ñ dispensat. multaᷤᷤ
nimirum adũsitates tolerabit imꝑii.
Id circo enim pax ppłorum rumpitur.¬
& offendicła etiam de regno suscitan¬
tur. Terrarum quoꝙ fructus diminu¬
unt᷑. & seruitia ppłorum p̃pediunt᷑.
Multi & uarii dolores ꝓsꝑitatem regni
inficunt. carorum & liberorum mor ᷤ¬
tͥstitiam confert. Hostium incursus
ꝓuintias undiꝙ uastans. Bestie arm̃¬
torum & pecorum gregis cdilacerant. Tempe¬
do fulminum ictus segetes & arborum floreᷤ
i panpinos urunt. Suꝑ omnia uͦ regis inius¬
titia ñ solum p̃sentis imꝑũ faciem fuscat.
s etiam filios suos & ne potes ne post se regni
hereditatem tencant obscurat. Propt̾ pia¬
culum enim salomonis regnum domus isrł
dñs demanib filiorum eius disꝑsit. & ꝓpt̾̃
iustitiam dauid regis lucernam de semine
eus semꝑ in hierłm reliquit. Ecce qnͣtum
iustitia regis scło ualet. intuentib ꝑspicue

Expanded text:
meliora perducunt. Qui vero regnum meliora perducunt. Qui vero regnum secundum hanc legem non dispensat, multas nimirum adversitates imperii tolerat. Idcirco enim pax populorum saepe rumpitur, offendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur, et servitia populorum praepediuntur, multi et varii dolores prosperitatem regni inficiunt, charorum et liberorum mortesprovincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempedo fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. Super omnia vero regis injustitia, non solum praesentis imperii faciem fuscat, sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni haereditatem teneant, obscurat. Propter piaculum enim Salomonis regnum domus Israel Dominus de manu filiorum ejus dispersit, et propter justitiam David regis lucernam de semine ejus semper in Jerusalem reliquit . Ecce quantum justitia regis saeculo valet, intuentibus perspicue
Abbreviated transcription (Latin):
alios corrigere pot̾it qui ꝓpͥos mores ne in¬
iqui sint non corrigit: Qm̃ iustitia regis
exaltatur soluim & in ueritate solidantur
gub̾nacula ppłorum. Iustitia uͦ regis est
neminem iniuste ꝑpotentiam opprimere.
ꝓrimum suum iuste iuidicare. ad uenis
& pupillis & iudus defensorem ẽẽ. cohib̾e¬
furta. adulteria puncre. iniquos ñ exalta¬
re. impudicos & histriones ñ nutͥre. impioͤ
de t̾ra ꝑdere. parricidas & ꝑ uirantes uiue¬
re non sinere. ecelias defendere. Pauꝑes ele¬
mosinis alere. iustos suꝑ regni negotia cõ¬
stituere. & sapiẽtes. & sobrios consiliario ᷤ
habere. magorum. & arriolorum phito¬
nissarumq suꝑstitionib non intendere.
iracundiam differre. patͥam fortit̾ & iuste
uare. cuncta aduersa pacienter colerare.
horis orationib in sistere. ante horam cõ¬
gruam cibum ñ gustarẽ. ue emm t̾re
cuius rex puer est. & cuins pͥncipes mane
comedunt. Nec regni ꝓsꝑitatem inp̃¬
senti faciunt. & regem ad celestia regna¬

Expanded text:
alios corrigere poterit qui proprios mores ne iniqui sint non corrigit? quoniam iustitia regis exaltatur solium et ueritate solidantur gubernacula populorum. iustitia uero regis est neminem iniuste per potentiam opprimere, t proximum suum iudicare, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteria punre, impudicos et histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et perjurantes vivere non sinere, Ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, justos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiliarios habere, magorum et hariolorum pythonissarumque superstitionibus non intendere, iracundiam differre, patriam fortiter et juste vare, cuncta adversa patienter tolerare, horis orationibus insistere, ante horas congruas cibum non gustare. Ve enim terre, cuius rex puer est et cuius principes mane commedunt. Hec regni prosperitatem in presenti faciunt et regem ad re
Abbreviated transcription (Latin):
ursus acdeosdem scͥpsi alterum libr̃
quẽ decorreptione & gr̃a p̃notaui. cum
mͥ nuntiatum eẽt dixisse ibi quendam.
neminẽ corripiendum si dei p̃cepta nõ
facit: s ꝓ illo ut fatiat tantummͦ oran¬
dum. hic liber sic incipit. Lectis lutiͤ
ur̃is ualentine fr̃ dilectissime.

Expanded text:
ursus ad eosdem scripsi alterum librum, quem de Correptione et Gratia praenotavi, cum mihi nuntiatum esset dixisse ibi quemdam, neminem corripiendum, si Dei praecepta non facit; sed pro illo, ut faciat, tantummodo orandum. Hic liber sic incipit: Lectis litteris vestris, Valentine frater dilectissime.
Abbreviated transcription (Latin):
luminum. S ñ ideo ẽ euis. qui ñ ꝑse
uerauĩt negligenda correptio: ne for¬
te det ei deus penitentiã. & resipiscat
acliaboli laqueis. Correptiõis qͥppe utilita
tem. diu̾sa sentientes: ne qnͣdo det illiᷤͤ
deus peni tentiam. Nam si cdixerimus
istam ꝑseuerantiam. tam laudabilem
tamꝙ felicem. sic ẽẽ hominis. ut ei non
sit ex deo: illud pͥmitus euacuamus
quod cdixit dñs pet. Ego regaui ꝓte:
ne defitiat fides tua. Quid enim ei ro¬
gauit. nͥ ꝑseuerantiam usq in finem:
Que ꝓfecto si ab homine homini eẽt:
adeo poscenda ñ ẽ. Deinde cum dicit
apħ. oramus autem ad dm̃ ne quid fa¬
tiatiᷤᷤ mali: ꝓculdubio ꝑseuerantiam
eis rogat acddm̃. Neq en̾im nicħ mali
facit. qui bonum deserit: & aquo de¬
clinare non debet. inclinat᷑ inialũ.
ñ ꝑseuerans inbono. Illo etiam loco uͥ
dicit. gr̃as ago deo meo. in ommi me¬
moria ur̃i semꝑ in omni p̾ce mea pro

Expanded text:
luminum luminum veraverit, negligenda correptio, ne forte det illi Deus poenitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis. Correptionis quippe utilitattem diversa sentientes, nequando det illis Deus poenitentiam . Nam si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dominus Petro, Ego rogavi pro te, ne deficiat fides tua . Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non esset. Deinde cum dicit Apostolus, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali ; procul dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. Illo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro
Abbreviated transcription (Latin):
etiam meliora reuertitur: nempe
hic aꝑtissime utilitas correptionis ap¬
paret. S ꝑ hominem correptio siue
nolens corripi potest dicere. quid ego
feci qui ñ accẽpi. quẽ constat accepis¬
se. & sua culpa quod accẽꝑat amisis¬
se: Possum in quit possum omnino
quando me arguis qd exbona uolũ¬
tate in malam uoluntatẽ relapsus
sim. dicere adhũc. Quid ego feci. qui
ñ accepi: Accẽpi enim fidem que per
dilectionem oꝑatur: s i illa usq in
finem ꝑseuerantiam ñ ẽẽ donum dei.
& hoc tam magnũ bonũ ita ẽẽ nr̃m.
ut quisquis id habierit. ñ ez possit
apłs dicere. quid enim hs̃ quod ñ
accepisti. qm̃ hoc sic habet ut ñ acceꝑit:
Ad hec nos negare quidem ñ possumuᷤ
eam ꝑseuerantiam in bono ꝓfitientem
usꝙ infinem. magnum eẽ dei munus:
nec ẽẽ nisi ab illo de quo scͥptum ẽ. om̃e
datum optimum & omne donum ꝑ¬
fectum desursum est descendens apat᷑

Expanded text:
etiam meliora revertitur; nempe etiam meliora revertitur; nempe hic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi.et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem usque in finem, magnum esse Dei munus: nec esse nisi ab illo de quo scriptum est, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
euis ꝓpͥa qui corripit᷑. s cõmunis est
omnib: Immo uero corripiat᷑ & insi̾¬
gulis: quod est omniũ. Non enim ꝓp¬
terea cuuusqmͣ non est: quod ahea nul¬
lus immunis est. Pecc̃a quidem ista origi¬
nalia icleo dicuntur aliena. quod ea sĩgli
de parentibus trahunt: s ñ sine causa
dicuntur & nr̃a. quia in illo uno. om̃s
sicut dicit apłs peccauert. Corripitur
E origo dampnabilis. ut exdolore correp¬
tionis. uoluntas regen̾ationis oriatur si
tam̃ qui corripitur filus est ꝓmissio¬
nis: ut strepitu correptionis formsetus
insonante. ac flagellante. deus inillo
intͥnsecuis occulta inspiratione oꝑet᷑
s uelle. Si autem iam regen̾atus et¬
& iustificatꝰ. in malam uitam sua uo¬
luntate relabitur. certe iste ñ potest
dicere. ñ accepi: quod acceptum gr̃a
dei. suo in malum lib̾o amisit arbito.
Qui si correptione compunctus salub̾t̃
ingemiit. & ad similia bona oꝑa uel

Expanded text:
ejus propria qui corripitur, sed communis est ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis forinsecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere, Non accepi: quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio. Qui si correptione compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona opera vel
Abbreviated transcription (Latin):
alii aliter atꝙ alit̾. diũsis & innumera
bilib modis uocentur ut reforment᷑.
dimur. accusamur e Quid facimus qui
ñ accipimus: Qui hec dicunt. extͣ culpã
se uideri uolunt. in hoc quod ñ obediũt
deo: quia utiq ipsa obedientia munuᷤ
euis est. Que. necesse ẽ. ut sit in eo eui
caritas in est. que sine dubio ex deo ẽ:
& dat eam pat̾ filiis suis. Hanc inqui¬
unt. ñ accepimus. Quid itaq corripi¬
mur:. quasi nos eam nob̾ dare possimꝰ.
& nr̃o arbit̾o dare nolimus: Nec atten¬
dunt si ñdum regenerati sunt. pͥmam
ẽẽ causam cur obuirgati quod sunt
in obedientes deo. sibi debeant displicẽ:
quia fecit deus hominẽ rectum ab in¬
itio humane creature. & ñ est iniqͥtas
apud dm̃. Ac ꝑ hoc pͥma pͣuitas qua
deo ñ obeditur ab homine est. qui ex
rectitudine in qua eum ds pͥmitus
fecit. sua maba uoluntate decidens. pͣ¬
corripiencla ñ est. in homine. quia ñ

Expanded text:
illi aliilli alibilibus modis vocentur ut reformentur,dimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, prcorripienda non est in homine, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
ego ab homine acciͤpi illud nec didi¬
timuit. ne responderetur ei quid nob
molestus es. ut abs te accipiamus atꝙ
discamus. quod tu ñ ab homine acce¬
pisti neq didicisti. potens ẽ ille qui tͥ
dedit. sic & nobis dare quomͦ tͥ: Por¬
ro si hoc non audent dicere. s patiun
mini dari. concedant etiam corripi
se debere ap̃positis siuis aquib xp̃iana
gr̃a p̃dicatur. qmͣuis ñ negetur dm̃
posse quem uelit etiam nullo homĩe
corripiente corrig̾e: & ad dolorem sa¬
lubrem penitentie occultissima et
potentissima medicine sue potestate
ꝑdiicere. Et sicut ñ ẽ ab oratione ces¬
sandum ꝑ eis quos corrigi uolumuᷤ
etiam si nullo hominũ orante ꝓ petͦ.
dñs respexit eum. & fecit eũ fiere¬
siuum pecc̃m: ita non est negligencla cor¬
reptio qmͣuis deus quos uoluerit etiã
ñ correptos fatiat eẽ correctos. Tuncaũ
correptione ꝓ ficit homo: cum miseret᷑
atq adunat qui fecit quos uoluerit ⁊̃
sine correptione ꝓficere. S quare sti sic.

Expanded text:
ego ab homine accepi illud, neque didiJesu : responderetur ei, Quid nobis molestus es, ut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiunmini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic,
Abbreviated transcription (Latin):
diligere. & in eo bono uscy infinem nõ
ꝑmanere: mox addidit. his qui se¬
cundum ꝓpositum uocati sunt. Hi a
ineo quod diligunt dm̃. ꝑmanent
usq infinem: & qui ad tempus inde
deuiant reuertunt᷑. ut usq infinem
ꝑdiicant. quod in bono eẽ ceꝑunt. O¬
stendens autem quid sit sccłm ꝓposi¬
tum uocari. mox addidit ea que iam
supͣ posui: qm̃ quos ante p̃scirit. &
p̃destinauit conformes fieri ymaginiᷤ
filii euis. ut sit ipse pͥmogenitus in

Expanded text:
diligere Deum, et in eo bono usque in finem non diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secundum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad me. nͥ fu̾it ei cdatum a patre meo.
Ex hoc multi discipłorum eius abierunt
retro: & iam cum illo ñ ambulabant. Nũ¬
quid ñ et isti discipłi appellati sunt lo¬
quente euangło. Et tam̃ ñ erant uere
discipłi. quia ñ manserunt inũbo eiꝰ.
sccłm so quod ait. si manseritis inũbo
meo: uere discipłi mei estis. Quia gͦ
ñ habuerunt ꝑseuerantiam sicut ñ
uere discipłi xp̃i. ita nec uere filii dei
fuerunt: etiam quando eẽ uidebantur.
& ita uocabant᷑. Appellamus gͦ eos iu elec¬
tos. & xp̃i discipłos. & dei filos: quia sic
appellandi sunt. quos regeneratos pie
uiuere cernimus. S tunc uere sunt qd̃
appellant᷑: si mansuerint in eoꝓpter
quod sic appellantur. Si uͦ ꝑ seueran¬
tiam ñ habent. id est. in eo quod cepe¬
runt ẽẽ non manent: ñ nere appellan¬
ñ sunt. cui notũ ẽ qd futuri sunt: soẽ
ex bonis mali. Propt̃ quod apłs cum dix
iss. scimus qm̃ diligentibus dm̃ omma
cooꝑant᷑ in bonum. sciens ñnullos dm̃¬

Expanded text:
e, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente Evangelio? Et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id quod ait, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non habuerunt perseverantiam, sicut non vere discipuli Christi, ita nec vere filii Dei fuerunt, etiam quando esse videbantur et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos, et Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt, quos regeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est, in eo quod coeperunt esse non manent, non vere appellannon sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos
Abbreviated transcription (Latin):
monia possumus in uenire: aut
difficillime possumus cunctant loqͥ
potius qmͣ fident̾. Qua ꝓpt̃ ego qͦꝙ
hiuic ꝓpositioni ñ p̃cipiti asserti¬
oni respondeo. Si anrma ñ ẽ ex tͣ¬
duce. ergo que ista iustitia est. ut
recens ereata & ab omni delicto ꝓr¬
sus immunis. ab omni contagio¬
ne peccati penitus ub̃a. passioneᷤᷤ
carnis dũsos q crutlatus. & quod
est horribiluis etiam demonum
incursus in paruilis sustinere
cogatur: Neq enim aliquidbo¬
rum caro sic patitur: ut ñ ibi
anima potius que uiuit ac sen¬
tit penas luat. Hoc enim si ustũ
ostenditur: sic etiam ostendi potest.
qua iuistitia in carne quoq pecc̃i
subeat originale pecc̃m. baptisma¬
tis sacram̃tis & gr̃e miseratione mũ¬
dandum. Si autem illud ostendi
ñ potest. neq hoc posse arbitror:
aut gͦ utrumq occultum feramu.
& nos homines ẽẽ memmerimus.
aut alias aliud de anima opus
si necesse uidebitur. cautela sobria

Expanded text:
monia possumus invenire, aut monia possumus invenire, aut difficillime possumus, cunctanter loqui potius quam fidenter. Quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiti assertione respondeo: Si anima non est ex traduce, ergo quae ista justitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus immunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diversosque cruciatus, et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in parvulis sustinere cogatur? Neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius quae vivit ac sentit, poenas luat. Hoc enim si justum ostenditur, sic etiam ostendi pqua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria
Abbreviated transcription (Latin):
ta paleam & p̃ptium circumcisus
s etiam quod & uos cdicitis fideles
in fidelitatem in posteros traitiũt.
quod ñ ẽ iam illorum ꝑsp̃m rege¬
neratorum: s quod incarne gene¬
rati sunt mortale seminis urtiũ.
Nam utiq quos paruulos ꝑ sacra¬
m̃tum fidelium fideles fatiendos
ẽẽ iudicatis: infideles natos expa¬
rentib fidelib non negatis. At
enim si anima ñ est ex traduce. sed
sola caro ipsa tm̃ habeat trãducẽ
peceati : & ipsa sola penam meret᷑
Hoc enim sentiunt: inuistum ẽẽ
dicentes. ut hodie nata aĩa ñ ex mas¬
sa ade.tam antiquum peccatum
portet alienum. Attende obsecro
te. quemadmodũ uir circumspec¬
tus pelagus. nam ex eius libro ħ
que mͦ posui uerba scripsi sensit:
quam indifficili de anima q̃stiõe
uersetur: Non emim ait quia aĩa
ñ ẽ ex traduce. s si anima non
ẽ ex traduce. rectissime faciens
de retam obscura de qua nulla
in scͥpturis sc̃ĩs certa & aꝑta testi¬

Expanded text:
nta paleam et praeputium circumcisus, nta paleam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traieiunt; quod non est iam illorum per spiritum regeneratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam mehoc enim sentiunt, « injustum esse » dicentes, « ut hodie nata anima non ex massa Adae, tam antiquum peccatum portet alienum. » Attende, obsecro te, quemadmodum circumspectus vir Pelagius nam ex ejus libro haec quae modo posui verba transcripsi sensit quam in difficili de anima quaestione versetur. Non enim ait, quia anima non est ex traduce, sed, « si anima non est ex traduce: » rectissime faciens de re tam obscura, de qua nulla in Scripturis sanctis certa et aperta testi
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃o creata uł inxp̃iano corpore ł
buit seu creari seu mitti. nisi forte di¬
ceritis xpĩanos homines xp̃ianũ cor¬
are. Credite itaꝙ ueritati. & uidere¬
cuua sicut fieri potuit quod & uos
fatemini. ut de xp̃ianis ñ xp̃ianus.
de membris xp̃i ñ membrum xp̃i.
atq ut occurramus etiam omnibus.
qui licet falso tñ quocumꝙ religiõis
nomine detinentur. de consetratis:
ñ cõsecͣtus ita etiã fieri. ut emundatis non
mundatus nascatur. Q uid respon¬
debitis. quare de xp̃ianis ñ xp̃ianus
nascatur. nisi quia non facit gene¬
ratio s regeneratio xp̃ianos: Hanc
gͥ uob̾ redlite rationẽ qr simiłr apecra¬
tis nemo nascẽdo s om̃s renascedo. mim¬
dant᷑: ac ꝑ hoc de hom̃ib ideo mun¬
datis qm̃ renatis. homo qui nascit᷑
renascatur. ut etiam ipse mundet᷑.
Potuerunt enim parentes ad poste¬
ros tͣnsiitt̾e. qirod ipsi minime
habuerunt ñ solum sieut frum̃¬

Expanded text:
a Christo creata, uel in christiano corpore uel a Christo creata, uel in christiano corpore uel buit seu creari seu mitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum coreare. cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non Christianus, de membris Christi non membrum Christi atque — ut occurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. quid respondebitis, quare de Christianis non Christianus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frume
Abbreviated transcription (Latin):
tione mundandũ. Nune gͦ qnͣdo qͥdẽ
cum eis agimus qui confitentur bapti¬
zatorum filios baptizandos. quanto me-¬
luis sic agimus. ut dicamus uos qui as¬
seritis de hominib apeccati labe mun¬
datis. sine peccato nasci filios debuisse.
cur ñ attenditis eo modo uobis posse
dici de xp̃ianis parentib xp̃ianos naᷤ¬
ci filios debuisse: Cur gͦ eos xp̃ianos
fieri debere censetis: Numquid ineoꝵe
parentib corpus xp̃ianum ñerat. qͥ¬
b dict̾um est. nescitis quia corpora
ur̃a membra sunt xp̃i : An forte cor¬
pus quidem xp̃ianum ex xp̃ianis
parentib natum natum est.s non
xp̃ianam animam accepit : Hoc uͦ
multo est mirabiluus. Namq utrũli¬
bet de anima sentiatis. quia ꝓfecto
cum apło ñ eam creditis anteqmͣ naᷤᷤ¬
c̃ẽtur. aliquid egisse boni aut mali.
aut de traduce actͣta est. o similiter
ut corpus de xp̃ianis xp̃ianum. am¬
ma etiam xp̃iana ẽẽ debuit: aut

Expanded text:
tione mundandum. nunc ucro, quando quidem tione mundandum. nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos Christianos fieri debere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? an forte corpus quidem christianum de christianis parentibus natum est, sed non christianam animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de Christianis christianum anima etiam christiana esse debuit aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmpti ẽẽnt exempla confugerem:
uicissimq int̾rogarem. ut quia eos
moueret. quomͦ peccatum quod mũ¬
datur ꝑbaptisium maneat in eis qͦs
genuer̾int baptizati. ipsi explicarẽt.
quomͦ p̃pucium quod᷑ circumcisionem
aufertur. maneat ineis quos genue¬
runt circumtisi: quomͦ etiam palea
que oꝑe humano tanta diligentia sepa¬
ratur. maneat in fructu qui depur¬
gato tͥtico nascitur. His & talib forsi¬
tan ut cumꝙ conarer exemplis ꝑsua¬
dere hominib. qui munclationis sacͤ¬
m̃ta suꝑfluo filiis mundatorum cre¬
derent adhiberi. quam recto consilio
baptitatorum pariuili baptirarent᷑.
qmͣꝙ fieri posse. ut homini habenti
utrumꝙ semen & mortis incarne et
immortalitatis in sp̃i. non obsit re¬
generato ꝑ sỹm. quod obest euis filio
generato ꝑcarnẽ: sitty in isto remissi¬
one munclatum. quod sit etiam in
illo simili remissione. uelut circum¬
cisione. uelut tͥturatione ac uentila¬

Expanded text:
promptu essent exempla confugerem promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentila
Abbreviated transcription (Latin):
sunt his reb int̾rogandis. quib
intelligendis ñ sunt idonei. Ciu
enim auditori uł qͥbꝰ explicem ũb.
quomͦ mortalium uitiosa pͥmor¬
dia ñ obsint eis qui aliis pͥmordi¬
is immortalib inchoati sunt. et tñ
obsint eis. quos idem ip̃i quib iam
ñ obsunt ex eisdem uitiosis pͥmor¬
diis generauer̃t. quom id non intel¬
ligat homo. cuuis tarduisculam mñ¬
tem. impedit etiam sue sententie p̃¬
udinum ⁊ ꝑuicatie grauissime uin¬
culum ⁊ Uer ũtñ si aduersus eos mͥeẽt cai¬
sa ista suscepta. qui omnino paruu¬
los baptitari ꝓhibent aut suꝑfluo
baptizari contendunt. dicentes eos ex
fsdelib natos parentum meritum ne¬
cessario consequi: tunc deberem ad hãc
opinionem conuincendam. laboriosiꝰ
fortassis & oꝑosius excitari. Tunc si mͥ
apud obtuosos & contentiosos. ꝓpter
rerum nature obscuritatem. difficultaᷤᷤ
refellendi faisa & ꝑsuadendi uera resi¬
steret. ad hec forte que in usu atq in

Expanded text:
sunt his rebus interrogandis, quibus sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ad paruulos non ꝑtineant. Si
quuidem mnadam om̃s tunc peccauer̃t:¬
& ciuando in eius natura illa insita ẽ¬
uis in qua eos gignere pot̾at. ad huc
om̃s ille unus fuerunt. s dicuntur
aliena quia nõdum ip̃eͥ agebant ui¬
tas ꝓͥpas. s quicquid erat infutura ꝓ¬
pagine. uita unius hominis contine¬
bat. Nulla inquunt ratione concedi
tur: ut deus qui ꝓpͥa peccata remittit.
imputet aliena. Remittit in sp̃u rege¬
neratis non carne generatis: impu¬
tat uͦ ñ iam aliena s ꝓpria. Aliena
quippe erant: qnͣdo hi qui ea ꝓpa¬
gata portarent ñdum erant. Nũc
uero carnali generatione iam eorũ
sunt: quib ñdum sp̃uali regene¬
ratiõedimissa sunt. S si baptismus
inquiunt mundat antiquum ild̃
delict̾um: qui de duob baptizatis
nati fuerint debent hoc carere pͤ¬
cato. Non enim potuerunt ad p̾te¬
ros tͣnsmittere: quod ipsi minime
habuerunt. Ecce unde plerumꝙ cõ¬
ualescet error: cum homies idonei

Expanded text:
omnino ad paruulos non pertineant — si omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione contur, ut Deus qui propria peccata remittit, imputet aliena. Remittit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis: imputat vero non jam aliena, sed propria. Aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant: nunc vero carnali generatione jam eorum sunt, quibus nondum spirituali regeneratione dimissa sunt. 16. Sed si Baptismus, inquiunt, mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent hoc carere pcato: non enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ecce in iniquitatib conceptꝰ
sum. & indelictis concepit me ma¬
t̾ mea. Hec non ideo cõmemoraui.
qd̾ disputatoꝵ quorumlibet sentẽ¬
tiis tanqmͣ canonica auctoritate
nitamur. s ut appareat abinitio us¬
qr ad p̃sens tempͥus. quã ista noui¬
tas orta est. hoc de ortginali peccato
apud eccłie fidem canta constantia
custoditum: ut abeis qui dñicat᷑e¬
tarent eloquia. magis certissimũ
ꝓferretur ad talia falsa refutanda.
qmͣ so tanqmͣ falsum refutari ab ali¬
quo temptaretur. Cet̾um in scis ca¬
nonicis libris: uiget huuis senten¬
tie clarissima & plenissima auctori¬
tas. Clamat apłs. Per unum hoĩ¬
nem peccatum int̾rauit in mun¬
dũ. & ꝑ peccatum mors. & ita i om̃s
homines ꝑtͣnsiit: in quo om̃is pec¬
cauerunt. Unde nec illud liquide di¬
ci potest. qd̃ peccatum a de etiam ñ
peccantib nocuit: cum scͥptura di¬
cat in quo om̃s peccauerunt. Nec sic
dicuntur ista aliena peccata: tanꝙͣ¬

Expanded text:
cit, « Ecce in iniquitatibus conceptus cit, « Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis concepit me mater mea » . 14. Haec non ideo commemoravi, quod disputatorum quorumlibet sententiis tanquam canonica auctoritate nitamur; sed ut appareat, ab initio usque ad praesens tempus quo ista novitas orta est, hoc de originali peccato apud Ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda, quam id tanquam falsum refutari ab aliquo tentaretur. Caeterum in Sanctis canonicis Libris viget hujus sententiae clarissima et plenissima auctoritas: clamat Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamq
Abbreviated transcription (Latin):
deꝓmpsit. Id agentis hec hec ũba
sunt. Qui dicit se inquit in xp̃o ma¬
nere: debet sieut ille ambulauit et
ipse ambulare. Eligat adũsarius
eduob qd̾ uult. Oꝑtionem ei damꝰ.
Manet in xp̃o. an ñ manet: si ma¬
net: ita gͦ ambulet ut xp̃c. Si aũ
temerarium est similitudinẽ uirtu¬
tum dñi polliceri: ñ manet inxp̃o
quia ñ ingredit᷑ ut xp̃c. Ille pecc̃m
ñ fecit: neq inuentus ẽ dolus more
remaledixit. Et tanqmͣ agirus corã
tondente se: sic ñ aꝑuit os suum.
Ad quem uenit pͥnceps mundi
istuis: & inuenit in eo nicħi. Qui
cum peccatum ñ feciss: ꝓ nobis
pecẽm eum fecit deus. Nos autẽ
uixta epłam iacobi multa peccamꝰ
om̃is. & nemo mundus apeccatis.
nec si uniuis quidem diei fuerit ui¬
ta eus. Quis enim głabitur castũ
se habere cor. aut quis conficiet
mundum se eẽ apeccatis: Tene¬
murq rei: insimilitudine p̃ua¬
ricationis ade. Unde & clauid di¬

Expanded text:
deprompsit. id agentis haec uerba deprompsit. id agentis haec uerba sunt: \'qui dicit se\', inquit, \'in Christo manere, debet sicut ille ambulauit et ipse ambulare\'. eligat aduersarius e duobus quod uult; optionem ei damus. manet in Christo an non manet? si manet, ita ergo ambulet ut Christus. si autem temerarium est similitudinem uirtutum domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. ille peccatum non fecit neque inuentus est dolus in ore remaledixit, et tanquam agnus coram tondente, sic non aperuit os suum ; ad quem venit princeps mundi istius, et invenit in eo nihil ; qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus . Nos autem, juxta Epistolam Jacobi, « multa peccamus omnes » , et nemo mundus a peccatis, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Quis enim gloriabitur castum se habere cor, aut quis confidet mundum se esse a peccatis ? Tenemurque rei in similitudinem praevaricationis Adam. Unde et David di
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad ducit᷑. ut hinc etiam fr̃ibus
consulamus. Ecce contra disputare atꝙi
scribere cogimur. Ante paucos annos
rome quidam ex titit iouinianus qui
sc̃imonialib etiam etate iam ꝓuec¬
tiorib nuptias ꝑsuasisse dicitur. nõ
illiciendo quo earum aliqmͣ ducere
uellet uxorem: s disputando uͥgines
scĩmonio dicatas. nichil ampluis fide¬
lib coniugatis apud dm̃ habere me¬
ritorum. Nũqmͣ ei tñ hoc cõmentũ
uenit inmentem: ut asserere cona¬
retur sine originali peccato nasci hõi¬
num filios. Et utiq si hoc astrneret.
multo ꝓcliuius uellent femine nube¬
re: fetus mundissimos pariture. Su¬
ius sane scͥpta nam ꝙ scribere ausu
est cum fratres ad iherominũ refel¬
lenda misissent. ñ solum meis tale
nichil comperit: uerumetiam ad q̃¬
dam eus uana refutanda. hoc tãqmͣ
certissimum de hominis originali pec¬
cato. unde utiq nec ipsaͣm dubitare
credebat. int̾ multa sua documẽta

Expanded text:
n adducitur, ut hinc etiam a fratribus n adducitur, ut hinc etiam a fratribus consulamur. ecce contra disputare atque scribere cogimur! Ante paucos annos Romae quidam extitit Iouinianus, qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse dicatur non inliciendo, quo earum aliquam ducere uellet uxorem, sed disputando uirgines sanctimonio dicatas nihil amplius fidelibus coniugatis apud deum habere meritorum. numquam tamen hoc ei commentum uenit in mentem, ut asserere conaretur sine originali peccato nasci hominum filios. et utique si hoc astrueret. multo procliuius uellcnt feminae nubere fetus mundissimos pariturae. huius sane scripta — nam et scribere ausus est — cum fratres adHieronymum refellenda misissent, non solum in eis nihil tale conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquam certissimum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua documenta
Abbreviated transcription (Latin):
longe pauciora legerim. ñ memini
aluid audisse a xp̃ianis. qui utrũꝙ
accipunt testam̃tum. ñ solum incat¬
holica eccłia. uerumetiam in qualib&
heresi uł scismate constitutis: ñ me
memini aliud legisse apud eos. quos
de his reb aliquid scͥbentes legere po¬
tui. qui scͥptinas canonicas sequerẽ¬
tur. uł sequi se crederent. crediue
noluissent. Unde nob̾ hoc negociũ
repente emerserit nescio. Nam ante
paruum tempus aquibꝰdam tͣnsitorie
colloquentib. cursum mͥ aures ꝑstͥc¬
te funt. cum illic apud carthaginẽ
eẽmus: ñ ideo paruulos baptizari
ut remissionẽ accipiant pecc̃orum.
s ut sc̃ificentur in xp̃o. Qua noui¬
tate ꝑmotus. & quia opoͬtunum nõ
fuit ut contra aliquid dicerem. & ñ
tales homines erant dequorum eẽm
auctoritate sollicitus: fatile hoc in
tͣnsactis atq ab olitis habui. Et ecce
iam studio flãmante defenditur.
ecce seribendo etiam memorie com¬
mendatur. Eece res in hoc cliscrimi¬

Expanded text:
longe pauciora legerim, non memini me longe pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui utrumque accipiunt testamentum, non solum in catholica ecclesia, uerum etiam in qualibet heresi uel schismate constitutis, non memini me aliud legisse apud eos, quos de his rebus aliquid scribentes legere potui quiscriptura. canonicas sequerentur uel sequi se crederent crediue uoluissent. unde nobis hoc negotium repente emerserit nescio. nam ante paruum tempus a quibusdam transitorie conloquentibus cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem essemus, \'non ideo paruulos baptizari, ut remissionem accipiant peccatorum, sed ut sanctificentur in Christo.\' qua nouitate permotus et quia oportunum non fuit, ut contra aliquid dicerem, et non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in transactis atque abolitis habui. et ecce iam studio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res in hoc discrime
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ litt̃as eccłiasticas tam excellentis
doctrine fama ac labore uersatur:
ad quasclam soluenclas insuis libͥs
questiones. etiam hoc certissimum
ad hibet sine ulla disceptatione docu¬
m̃tum. Nam meo quod in ionam ꝓ¬
ph̃am scͥpsit. cum ad eum ueniss
locum ubi cõmemorant᷑ etiã par¬
iuili ieiunio castigati: maior in quit
etas incipit. usꝙ ad minorem per¬
uenit. Nullus enim absq peccato. nͨ
si unius quidem diei fuerit uita eiꝰ:
& numirabiles anni uite illius. Si
enim stelle munde ñ sunt in tompectu
dei. qnͣtomagis uermis & putredo & hi
qui pectato offendentis adam tenent᷑
ob noxii : Hunc doctissimũ uirum si
facile int̾rogare possemus. qmͣ multos
it ͥtusꝙ lingue diuinarum scͥpturũ
tͣctatores. & xp̃ianarum disputationũ
scͥptores cõmemoraret: qui ñ aluid ex
quo xp̃i eccłia est constituta senserũt.
ñ aliud amoiorib acceꝑunt: ñ alusd
pꝰteris tͣdiderunt. Ego quidem qmuiᷤ

Expanded text:
in litteris ecclesiasticis tam excellentis in litteris ecclesiasticis tam excellentis doctrinae fama ac labore uersatur, ad quasdam soluendas in suis libris quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione documentum. nam in eo quod in Ionam prophetam scripsit, cum ad eum uenisset locum, ubi commemorantur etiam paruuli ieiunio castigati: maior, inquit, aetas incipit, usque ad minorem peruenit. nullus enim absque peccato nec si unius quidem diei fuerit uita eius et numerabiles anni uitae illius. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae diuinarum scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
& si multo facilior qͣm alienorum
s tñ eẽt necessaria remissio pecc̃o¬
rum. His certis. illa in certa de oc¬
tauo die questio dissoluta est: atcr
inconcilio uidicatum. homini na¬
to ne mẽt̾num ꝑeat omni die deb̾e
succurrere. cum etiam deipsa car¬
nali cͥcuncisione ratio redderetur.
qd̾ umbra eẽt futuri. ñ qd intellig̾e¬
mus. etiam baptismum octauo er
quo natus est homo die dari opoe¬
tere: s nos in xp̃i resurrectione sp̃u¬
alit̃ circumcidi. qui t̾cio quidem
p̾t diem passionis. indieb ebdo¬
madarum quib tempora ꝓuoluũ¬
tur. octauo hoc est pꝰt sabbatum pͥ¬
mo die amortius resurrexit. Et nũc
nescio cuius noua disputationis au¬
cdatia. quidam nob̃ facere conantur
incertum: quod maiores nr̃i ad dis
soluenda quedam que ñnullis uile¬
bant᷑ incerta. tanqm certissimum
ꝓ ferebant. Qnͣdo enim pͥmitus hoc
disputari ceperit nescio. Illd̾ tñ scio.
qd̾ etiam sc̃s iherominus qui hodieꝙ

Expanded text:
etsi multo facilior, quod alienorum, etsi multo facilior, quod alienorum, tamen esset necessaria remissio peccatorum. his certis illa incerta de octauo die quaestio dissoluta est atque in concilio iudicatum homini nato, ne in aeternum pereat, omni die licere succurrere, cum etiam de ipsa carnali circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri, non quo intellegeremus etiam baptismum octauo ex quo natus est homo die dari oportere, sed nos in Christi resurrectione spiritaliter circumcidi, qui tertio quidem post diem passionis, in diebus tamen ebdomadum, quibus tempora prouoluuntur, octauo, hoc est post sabbatum primo die, a mortuis resurrexit. Et nunc nescio cuius nouae disputationis audacia quidam nobis facere conantur incertum, quod maiores nsolvenda quaedam quae nonnullis videbantur incerta, tanquam certissimum proferebant. Quando enim primitus hoc disputari coeperit nescio; illud tamen seio quod etiam sanctus Hieronymus, qui hodieque
Abbreviated transcription (Latin):
hec docum̃ta certissima ideo ꝓtulit.
ut illud quod erat incertum unde
consuluerat ille cui rescribit. & un¬
de contilii decretum consentitum eẽ
commnemorat: ut seslicet etiam añ
octauum diem ex quo die natrs eẽt
in fans. eum si afferretur baptizare
nemo dubitaret. ꝑ hec firmamenta
ꝓbaretur. Neꝙ enim hoc tunc quasi
nouum. aut qͣsi aliqua cuiꝰqmͣ con¬
tclictione pulsatum concilio statue¬
batur. sen firmabatur. quod obstri-¬
cti originali peccato tenerentur in¬
fantes: s cum illit alia consultatio
uersaret᷑. & disceptaretur ꝓpt̾ legem
carnalis circumcisionis. utrum eos
ante octauum diem baptitari oportẽt.
ideo ei qui hoc negabat nemo consen¬
sit: quia iam consulendum nͨ dis¬
ceptandum s firmum certumꝙ ha¬
bebatur. animam salutis et̾ne ꝑitͣa.
si hanc uitam sine illuiᷤ sacͣmenti
consecntione finiret. & qmͣuis ab uto
recentissimi paruiili. solo reatu eẽnt
peccati originaus obstricti: qͣre illiᷤᷤ

Expanded text:
haec documenta certissima ideo protulit, haec documenta certissima ideo protulit, ut illud quod erat incertum, unde consuluerat ille cui rescribit et unde concilii decretum constitutum esse commemorat, ut scilicet etiam ante octauum diem, ex quo die natus esset infans, cum, si afferretur, baptizare nemo dubitaret, per haec firmamenta probaretur. neque enim hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione pulsatum concilio statuebatur scu firmabatur, quod ob?tricti originali peccato tenerentur infantes, sed cum illic illa consultatio uersaretur et disceptaretur, propter legem carnalis circumcisionis utrum eos et ante octauum diem baptizari oporteret. ideo ei qui hoc negabatnemo consensit, quia iam non consulendum necdisceptandum, sed firmum certumque habebatur animam saluti aeternae pcrituram, si hanc uitam sine illius sacramenti consecutione finiret, quamuis ab utero recentissimi paruuli solo reatu essent peccati originalis obstricti; quare illis
Abbreviated transcription (Latin):
lutari sacͣmento exire de hac uita ͣ
unde si iam nichil aliud diceret: in¬
telligere nr̃m fuit sine peccato aĩam
ꝑire ñ posse. S usde paulopꝰt defen¬
dens in nocentiam paruuloꝵ quid tñ
de illis aꝑtissime fateatur. Cet̾um si homi¬
nes inquit impedire aliquid ad conseru¬
tionẽ gr̃e posset: magis ad ultos & ꝓuectoᷤ
& maiores natu. possent impedire pecca¬
ta grauiora. Porro autem si etiam gͣ¬
uissimiᷤ delictorib & indm̃ multũ ante
peccantib. cum p̾tea crediderint remiᷤ¬
sa peccatorum datur & abaptismo atq
gr̃a nemo ꝓhibetur. qͣntomagis ꝓhibe¬
ri ñ debet infans. qui recens natus ni¬
chil peccauit. nͥ qiuiod scł̃m acdam car¬
nalit̾ natus. contagium mortis anti¬
que pͥma natiuitate contͣrit. qui ad re¬
millam pecc̃orum accipiendã in hoc ip̃o
facilius accedit. quod illi remutunt᷑
fidutia ex antiqua & indubitata fidei
regula. uir tantus ista loquatur. qͥ

Expanded text:
lutari sacramento exire de hac uita? lutari sacramento exire de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit sine peccato animam perire non posse. sed uide paulo post defendens innocentiam paruulorum quid tamen de illis apertissime fateatur: ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit! qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntus quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula uir tantus ista loquatur. qui