comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita tarẽtia sotirtas coĩoq corporeorũ prouẽtuũ.
Diquidem nasti nutriri crestere cõe ẽ hominibꝰ
cũ cettus. Sentire uero at appetere cõe demũ
homibꝰ it mutis tãtud ac cõe cari̾tibus aialibꝰ.
Cupiditas porro atq iracũdia uel agrestũ uel
tam̃ atq intelligendi sciendiq uerũ appetitꝰ
propriꝰ ẽ homĩs. quia cupiditate seu ꝯcupiã¬
Isl̃a quippe etiã in enutis ammalibꝰ et multo
acriora cerm̃tur. Rõnis aut̃ ꝑfectio et intellc̃ã
propria dei et honũs tatũ. atq int̾ ip̃os homines
non tgut. Compugnat quippe sẽ in hom̃ ꝯmo¬
tiomibꝰ inuitem concupiã iracũdiaq. et ctem
rõ opt̾mnentq aduersum se uicissim. Ergo hec¬
ques utrũ facitnda netne sint deliberamus.
et ad postremũ caꝓͣ lata sentẽtia deteruimus.
quatenis non sunt prop̾a nr̃a: insi forte ideo
quia cõmoti inquit uel deprauati libidine dis¬

Expanded text:
uita carentia societas communioque corporeorum prouentuum, uita carentia societas communioque corporeorum prouentuum, siquidem nasci, nutriri, crescere commune est hominibus cum ceteris, sentire uero et appetere commune demum hominibus et mutis tantum ac ratione carentibus animalibus. Cupiditas porro atque iracundia uel agrestium ueltamen atque intellegendi sciendique uerum appetitus proprius est hominis, qui a cupiditate illa quippe etiam in mutis animalibus, et multo quidem acriora, cernuntur, rationis autem perfectio et intellectus propria dei et hominis tantum. Atque inter ipsos homines non peraeque, compugnant quippe se in hominum commotionibus inuicem cupiditas iracundiaque et item ratio obtinentque aduersum se uicissim: rque utrum facienda necne sint deliberamus et ad postremum tamquam lata sententia decernimus, quatenus non sunt propria nostra? Nisi forte ideo quia, commoti uel deprauati libidine, dis
Abbreviated transcription (Latin):
alteram in dispõe rerũ morͣliũ q̃ prudentia
nonnãtur. Ꝙ si quis ad hũores corporis nalẽq¬
alios porro moderatos homimnes essẽ non sine
fato putat. et intp̃antes quidem ex humorũ
intꝑie laborare. Moderatos aut̾ ex felicitate
cõtretioĩs leuari/ taq omnia decreto fisa putant
uera sent̾it quidem. Est enim naͣ tributũ inquit
Ut mibetilla hõim nat̾io uel laboret in ꝓspera
cõcretiõe uel adiuctur moderata in optentu
honistatis. Ideoq ad ũsũ huiod uitia r̃onis cõ¬
sliiq salubritas appor̃ta ał oppoĩta est pro
delitas ccteras huiusmodi pestes nichil in pue¬
ricia grande designent sed ꝯfirmata iã etate¬
sint nopia tuc opior cũ eciam cõsilii salubri¬
tas confirmat᷑ cui auxiliatur decꝰ studiorũ
honistorũ prodest beniuolorũ ⁊eprcheusio. Me¬
detur ammadũsio. ꝯtraq aduersie rebꝰ obtũdit᷑¬
corporis est inter homines bestiasq et cetera

Expanded text:
alteram in dispositione rerum mortalium, quae prudentia alteram in dispositione rerum mortalium, quae prudentia nominatur. Quod si quis ad humores corporis naalios porro moderatos homines esse non sine fato putat, et intemperantes quidem ex humorum intemperie laborare, moderatos autem ex felicitate concretionis leuari eaque omnia decreto fieri putat, uera sentit quidem — est enim natura tributum ut imbecilla hominum natio uel laboret improspera concretione uel adiuuetur moderata in obtentu honestatis — ideoque aduersum huius modi uitia rationis consiliique salubritas opposita est prouidedelitas ceteraeque huius modi pestes nihil in pueritia grande designent, sed sint confirmata iam aetate noxia, tunc opinor, cum etiam consilii salubritas confirmatur, cui auxiliatur decus studiorum honestiorum, prodest beniuolorum reprehensio, medetur animaduersio; contraque aduersis rebus obtunditcorporis est inter homines bestiasque et cetera
Abbreviated transcription (Latin):
ad facinꝰ. punitur uero inxͣ legem. Rursũl
lex est ut qui fortit̾ bellauerit p̃io afficiã᷑.
hoc iubet lex. nõ tam uictõrẽ aut uctoriã
generaliter iubit omnbꝰ que facienda st̃
prohibetq omnes ab nncouenũtibꝰ. s ns
i. legitĩa uel aĩadu̾siones uel p̃ma ex lege
sc̃a. Talis er̃t opmor in quit eciã lex ista ce¬
lestis q̃ fatũ uocatur. sciscens hom̃ibꝰ hõesta
prohibens contraria. Ecqui porro nr̃m est.¬
tã iuxͣ legim est ꝙͣ iuxta cd̃e iudiciũ. Sĩłr
ergo eciam contraria mentiri quidem et
pessime agere uitã continetur edicto et est
an homũs arbitrio ut precẽdens. Male porro
Uitam disspontre propriũ homiĩs est. ppdeaq
puniri plane ẽ ex ncc̃itatẽ fatali utpote ꝙ
ep arbitrio suo. Optima porro ꝑs aĩe ea est
quã descripsit plato duplicem hr̃e uirtutem.
unã i comp̃hensiõe diuinarũ rerũ q̃ sapiã ẽ

Expanded text:
ad facinus, punitur uero iuxta legem. Rursumque ad facinus, punitur uero iuxta legem. Rursumque lex est ut qui fortiter bellauerit praemio afficiatur; haec lex iubet, non tamen uictorem aut uictoriam generaliter iubet omnibus quae facienda sint prohibetque omnes ab inconuenientibus; s legitima, id est animaduersiones uel praemia, ex lege sancta. Talis est, opinor, etiam lex illa caelestis quae fatum uocatur, sciscens hominibus honesta, prohibens contraria. Sequi porro nostrum esttam iuxta legem quam iuxta commune iudicium, similiter ergo etiam contraria: mentiri quidem et pessime agere uitam continetur edicto et est in hominis arbitrio ut praecedens; male porro uitam disponere proprium hominis proptereaque puniri plane est ex necessitate fatali, utpote qex arbitrio suo. Optima porro pars animae ea est quam descripsit Plato duplicem habere uirtutem, unam in comprehensione diuinarum rerum, quae sapientia est,
Abbreviated transcription (Latin):
iũdentia quã legem sepe dipimus r̃ẽ fatũ
seriem quãdã consẽquentiaro atq ordinũ
santtientem. uolutris ueco cursus imꝑato¬
ris dei aplanes / incelligenda est/ quia it pͣ
decim uero partes extercitus dim̃at hactẽnus.
Stimiã aplanem. deinde septem planetũ. Nonã
etheris sedem quam incolunt etherii demones.
Detunam acriam. Undecimam humecte sbiẽ
anquit ꝙͣius instituto hinõs concinat᷑ ꝙ fa¬
tum sine ui ac sine ulla nc̃c̃itate mexttãbłi
modo salubri atq ordinẽ admĩstretur. Ex
hoc ãt ordine rerũ demanãt illa que ⁊ari
epempli sunt quorum ꝑtim fortuna ptãtem¬
quidem sunt continentur enim edictis fa¬
talibus nec tam̃ sũt nct̾itate uiolenta. ꝑinde
ut q̃ a nobis fuĩt continentur quippe legibꝰ
nr̃is. nrec tam scdm̃ beges proueniũt quibꝰ
utimur. utputa iubet lex interfici pat̾e
proditorem: mĩme. Nam proditor quidẽ sua
mala morte quĩ potiꝰ amẽtia prorupit

Expanded text:
diximus esse fatum serie quadam consequentiarum atque ordinum sancientem. Volucris uero currus imperatoris dei aplanes intellegenda est, quia et prima decim uero partes exercitus dinumerat hactenus: primam aplanem, deinde septem planetum, nonam aetheris sedem quam incolunt aetherei daemones, decimam aeream, undecimam humectae subst, quamuis instituto sermoni concinat, quod fatum sine ui ac sine ulla necessitate inextricabili modo salubri atque ordine administretur. Ex hoc ordine rerum demanant illa quae rari exempli sunt, quorum partim fortuna potequidem sunt, continentur enim edictis fatalibus, nec tamen sunt necessitate uiolenta, perinde ut quae a nobis fiunt; continentur quippe legibus nostris, nec tamen secundum leges proueniunt quibus utimur. Vt puta, iubet lex interfici patriaproditorem? Non, opinor, nam proditor quidem sua mala mente, quin potius amentia, prorumpit
Abbreviated transcription (Latin):
eminentie quã greti noym uocãt. Est aũt
intellictibilis t̃tn. enuila bonitatis pp̃r in¬
deftusam ad sumũ deũ conuersionem. Estq
ei ex illo bonitatis haustus quo tã ipã ex.¬
natur ꝙͣ tetera ꝯ̃ ip̃o auclore honestantur.
currit in udendo atq intelligendo ꝓͣuentus
gendi actus eternus. Requitur inquit hãc
prouidẽciã fatũ lex dĩna. promulgata in¬
telligen ͦ. sapienti modulamĩe ad rerũ om̃¬

Expanded text:
eci uocant; est autem intellegibilis essentia aemulae bonitatis propter indefessam ad summum deum conuersionem, estque ei ex illo bonitatis haustus, quo tam ipsa ornatur quam cetera quae ipso auctore honestantur. currit in uidendo atque intellegendo prouentus gendi aeternus actus. Sequitur hanc prouidentiam fatum, lex diuina promulgata intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
attsibia nalia ppr̃ea quia oriũtur et occidunt
oima que nature lege ꝑueniũt. Bimul quia
ounta tur nͣam arro et disciplina itiã hit que
artibus efficiũtur sunt frequentia proue̾tas
crbu Que uero regtũtur hac lege Rõne. ore¬
dit ac sine ui regũtur. Richil tm̃ rõne et
ordire capens/ non iuolentũ. quod uero fale Et
nondiu ꝑseuenat uepote quod contͣ naͣm suã
distrhatur. Se quidtur ergo deum inꝯuit ꝓp̾a
siiuia. et ut ait plato ⁊ egem imꝑatorẽmq
celi pricipem agminis et ducẽ subłimem uo¬
lutu curtu dispensatim ormĩa et modcrãtem
ligiones celestiũ ãgelicarũ potestatũ in undetõ

Expanded text:
aturalia, propterea quia oriuntur et occidunt omnia quae naturae lege proueniunt; simul quia imitatur naturam ars et disciplina, etiam haec quae artibus efficiuntur sunt frequentia prouentusque crebri. Quae uero reguntur hac lege, ratione, ordine ac sine ui reguntur, nihil enim ratione et ordine carens non uiolentum; quod uero tale est non diu perseuerat, utpote quod contra naturam suam distrahatur. Sequuntur ergo deum proprium singula et, ut ait Plato, «regem imperatoremque caeli, principem agminis et ducem sublimem uolucri curru dispensantem omnia et moderantem, legiones caelestium et angelicarum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sc̃ribit᷑ ꝙ amulius frĩs numitoris¬
fuiam theam nomine q̃ etiã ylia uocabit᷑.
romuli mrem uestalem uirginem fecerat
quam uolunt de marte tteminos ꝯcepisse.
qsto modo stuprum rius honorantes uel
Ccusantes et adhibentes argumentum
o infantes expositos luꝑa nutriuerit. hͦ.
enim gomis bestie ad martem egistimãt
pertinere ut uidel ideo lupa credatur ad¬
suouisse ubera pariuilis quia filios dm̃
sr martis agnouit. Qͣuis non deluit
qui dicant cum expositi uagientes iace¬
rent a nestio qua pͥmũ meretace fuisse
collect᷑os/ et pͥmas eius suxisse mamillas
aeretuices aũt luꝑas uocabant. unde et
nunt ticipia loca earum inpanaria nũtu¬
pantur/ et eos postra ad faustulum per¬
utuissẽ pastorem atq ab eus uxore acca
st ad arguendum hominem regem qui
eos in aquam proiti crudliter iusserat eis
infantibꝰ per quos tanta cuutas ꝯdenda
fuetat de aqua diuinitꝰ liberatis per lac¬
tautem feram deus uoluit subuenire.¬

Expanded text:
um. Porro Amulius fratris sui Numitorisliam, Rheam nomine, quae etiam Ilia uocabatur, Romuli matrem, Vestalem uirginem fecerat, quam uolunt de Marte geminos concepisse, isto modo stuprum eius honorantes uel excusantes, et adhibentes argumentum, quod infantes expositos lupa nutriuerit. Hoc enim genus bestiae ad Martem existimant pertinere, ut uidelicet ideo lupa credatur admouisse ubera paruulis, quia filios domini sui Martis agnouit; quamuis non desint qui dicant, cum expositi uagientes iacerent, a nescio qua primum meretrice fuisse collectos et primas eius suxisse mamillas meretrices autem lupas uocabant, unde etiam nunc turpia loca earum lupanaria nuncupantur, et eos postea ad Faustulum peruenisse pastorem adque ab eius Acca uxore si ad arguendum hominem regem, qui eos in aquam proici crudeliter iusserat, eis infantibus, per quos tanta ciuitas condenda fuerat, de aqua diuinitus liberatis per lactantem feram Deus uoluit subuenire
Abbreviated transcription (Latin):
seu angelos in talibꝰ corporibꝰ ut nõ solum
uideri uerum ec̃ tangi possent uerissima
scriptura testatur. Et qm̃ creberrima fama
est multiq sẽ rxpertos uel ab ris qui experti
sunt de quorum fide dubitandum non eit
audiuisse ꝯfiymant siluanos et fãnnos pa
ac peregisse concubĩtum. Et quosdam de¬
mones quos dusios galli nũcupant assidue
ac ĩmũdiciã et temptare et esficere płesq
tales asseuerant/ ut hoc negare impudt̃¬
utrum aliqui spũs elemẽto acreo corpatũ
Nam hoc elementum eciam cum agitatut
flabello sensu corporis tactuq sentitur
possint hauc eciã pati libidintm ut quon
possunt sentitntibꝰ fẽmis mistrantio¬
panite. latine incubi appellantur siue un
ab ineundo passim tum ammalibꝰ. uñ et
nncubi dicũtur ab incumbendo i. stuprando
nes galli dusios appellant quia assidit
hanc ꝑagunt ĩniũdiciam. Quem autem
inquit nulgo incubonem uocant hunt r̃on
faunũ ficariũ dicũt ad quem horatis di¬

Expanded text:
s angelos in talibus corporibus, ut non solum uideri, uerum etiam tangi possent, eadem ueracissima scriptura testatur. Et quoniam creberrima fama est multique se expertos uel ab eis, qui experti essent, de quorum fide dubitandum non esset, audisse confirmant, Siluanos et Panes, quosac peregisse concubitum; et quosdam daemones, quos Dusios Galli nuncupant, adsidue hanc inmunditiam et tentare et efficere, plures talesque adseuerant, ut hoc negare inpudenutrum aliqui spiritus elemento aerio corporati nam hoc elementum etiam cum agitatur flabello sensu corporis tactuque sentitur possint hanc etiam pati libidinem, ut, quo modo possunt, sentientibus feminis misceantPanitae, Latine Incubi appellantur; sive Invi ab ineundo passim cum animalibus: unde, et Incubi dicuntur ab incumbendo, 395 hoc est, stuprando. nes Galli Dusios nuncupant, quia assidue hanc peragunt immunditiam. 104. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum Ficarium dicunt, ad quem Horatius di
Abbreviated transcription (Latin):
inquit de merlino cuius filius fueris ͤ
utrum iudel solemni lege nature ex uiro
et femina natus an iuxͣ matris eiꝰ con¬
fessionem fautastica alicuius crature
spiritalis oppressione conceptꝰ. Quod ma
rio sancti petri monacha uel confusconi¬
sut confuleret uel amasiũ suũ nõ prõd̾e̾t
nisi me̾ tanta in merlino et pñtiũ stĩa
laudem platonis pictionem mr̃em eiꝰ
fantasimate apollinis pressam / et sic pͥn¬
cipem sapieatie conceptum et genitum.
Quorum quidam ita luxuriosi sunt ut
aliquando in humana effigtie cum mulierib
mistrantur et generẽt. unde et incubi
nũcupantur quos romanĩ faunos fica¬

Expanded text:
etiam de Merlino, cuius filius fuerit, utrum uidelicet sollempni lege nature ex uiro et femina natus, an iuxta matris eius confessionem fantastica alicuius creature spiritualis oppressione conceptus. Quod masia sancti Petri monacha essue consuleret, uel amasium suum non proderet – nisi me tanta in Merlino et presentium scientia elaudem Platonis, Perictionem matrem eius phantasmate Apollinis pressam et sic principem sapientie conceptum et genitum. Quorum quidam ita luxuriosi sunt, ut aliquando in humana effigie cum mulieribus misceantur et generent. Vnde et incubi nuncupantur, quos Romani faunos fica
Abbreviated transcription (Latin):
oros anim eorores et actitatioem aluctibue
qmule a umt altu asigto ex mordinas a inct᷑a¬
fiom ad ordinẽm uedegisse. Corporis etiam
motum nstabilim. salubri gnodera ta aeni¬
tacioni fienasse. et eidem fot̃m et figuram
conguiam et couementem opuatũ dediast uĩt
pe in saꝑioribus digit meliorẽ ordinatorũ
fortunam mordinatis ratus. Quare inquit
cei sensili nuindo comuinens aĩa istituat᷑
ortums sius ex induudua una que mtus nita¬
setturq est et alia que por uniusa corꝑa diudõ
et sc̃mditur prouemre rãq mediam inter m¬
duuduã et indiuuiduam annuas collocatam nũ¬
sil ut ĩumis quidem ab incorporatiõe in mũ¬
do iset᷑ intellig̾ibili sẽmper strrpea mutis at
irm nichil stientibꝰ opituletur. hec u̾o media
quia nct̃e erat᷑ in mundo fore genus aĩalium
quod iõnt uteretur huic eidem gm uitam et
spm ministraret. Interq duas posita naturas
eamdam diutrsamq modo eiusdem nature cõ¬
templarctur diuinitattm attollens aciem ad sb¬

Expanded text:
nimi errores et agitationem fluctibus similem, intellectu assignato, ex inordinata iactatione ad ordinem redegisse, corporis etiam motum instabilem salubri moderataque agitatione frenasse et eidem formam et figuram congruam et conuenientem ornatum dedisse, ut ipse in superioribus dixit meliorem ordinatorum fortunam inordincum sensili mundo conueniens anima instituatur, ortum eius ex indiuidua una, quae mens intellectusque est, et alia, quae per uniuersa corpora diuiditur et scinditur, prouenire, eamque mediam inter indiuiduam et diuiduam animas locatam, scilicet ut immunis quidem ab incorporatione in mundo esset intellegibili semper, stirpea mutis et item nihil sentientibus opitularetur, haec uero media, quia necesse erat in mundo fore genus animalium quod ratione uteretur, huic eidem generi uitam et spiritum ministraret interque duas posita naturas, eandem diuersamque, modo eiusdem naturae contemplaretur diuinitatem attollens aciem ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
competens amiia. illam amniã que tã mũ¬
daret esse uispiam dici a platonẽ nũdum natis
ammalibꝰ nec uero arboribꝰ et cet̾eris quibꝰ
datura uitas foret. pp̃rea q induuduã quidẽ
sbãm mundi intelligibił spc̃m ad cuiꝰ simli¬
cudinem formatus sit sensilis ninidꝰ̃ platõe
cognommasse dicebant. duuuiduã porro siluã¬
corporatione amina item alia insẽꝑabili cor¬
flatum 3 ͫ anime gtenus asserebant .i. cõnãłłe
in superioribꝰ tractatum ẽẽt fiitoq eo trat¬
tatu peruentum foret ad anime geniturã
quẽ unuficaret sensilem mundum rursus
ad priorem tractatum iri ut de silua seuyle mͣa.¬
nendus essent. fuise enim semper tã aĩnte
pecisst omiduu. sed in que erant smne ordĩlã

Expanded text:
competens anima, illam animam, quae tam mucompetens anima, illam animam, quae tam mudaret, esse uspiam dici a Platone, nondum natis animalibus nec uero arboribus et ceteris quibus datura uitas foret, proptereaque indiuiduam quidem substantiam mundi intellegibilis speciem, ad cuius similitudinem formatus sit sensilis mundus, Platonem cognominasse dicebant, diuiduam porro siluacorporatione anima, item alia inseparabili corflatum tertiae animae genus asserebant, id est rationin superioribus tractatum esset, finitoque eo tractatu peruentum foret ad animae genituram quae uiuificaret sensilem mundum, rursum ad priorem tractatum retrorsum iri, ut de silua nondum essent: fuisse enim semper tam animae fecisse mundum, sed ea quae erant sine ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ad cuius similitudinem fors mente ꝯteptub
ad corpora transferebat indiuidua sbamiũ
cupauerit. diumã uero siluã que nesuiũ¬
qua informata fuit tam mundi corpo ꝙ̃ cet̾a
que iundus complectitur corpota .: An potia
indiuiduam plato sbãm censeat enrẽ potĩꝰ
ammã que nulli sit incorporatĩi obuoxia ea
ueneranda puritas nulla corporis ꝯtagioẽ
moletur diuiduã uero sbãm illam amiaon
dicat que non solum cunctis anmaliba sed
etiam stirpibꝰ et arboribꝰ dat uitalẽ iugorẽ.
ut sit ex hũs duabus conflatum aĩe gens
rerent, que iuitam sortirentur corpomi inde
ammalia. sed esset preter ea genus aĩantiũ
huuismodi quod ⁊õms distiplineq et mtaltã
capax diumi operis admirandam cõnem
dispõnem q intelligens uerreraret᷑ mundam¬
intelligibilis nundi ꝙ semꝑ radom sit nec
ĩmutetur unqmͣ putabant a platone indiu¬
diam sb̃am̃ dici. diuiduã porro siluã moga¬
generatio. animãti quasĩ mox futuro q̃rea᷑

Expanded text:
ad cuius similitudinem formas mente conceptas ad corpora transferebat, indiuiduam substantiam nuncupauerit, diuiduam uero siluam, quae uelut exorqua informata sint tam mundi quam cetera quae mundus complectitur corpora, an potius indiuiduam Plato substantiam censeat eminentiorem animam, quae nulli sit incorporationi obnoxia cuiusque ueneranda puritas nulla corporis contagione uioletur, diuiduam uero substantiam illam animam dicat quae non solum cunctis animalibus sed etiam stirpibus et arboribus dat uitalem uigorem, ut sit ex his duabus conflatum tertium anrerent quae uitam sortirentur corpora, uidelicet animalia, sed esset praeterea genus animantium huius modi, quod rationis disciplinaeque et intellectus capax diuini operis admirandam rationem dispointellegibilis mundi, quod semper eadem sit nec immutetur umquam, putabant a Platone indiuiduam substantiam dici, diuiduam porro siluam, negageneratio, animantique quasi mox futuro quaereretur
Abbreviated transcription (Latin):
dua r̃ẽntia que in cunctis corporibꝰ inueit᷑
Que igitur una in multis sinua inuemturi
recte scindere se putatur ⁊c̃eq diuidua. Igitur
ex hus duabus ait opificem deum ͫ gente
eeñcit miscuisse. Id quod medium locasse inter
duabus facit opificis uissu terciũ natire geꝰ
extitisse. quod eque medium positum esset intꝰ
qua quidem omma naturalia uel eadem sĩbi
uel diuersa sunt. eadem genere diuersa specie.
ut puta homo et item equus idem sunt. Nam
atq adimatioi gnm. Rursũq unũ illud ex tribo
concretum diuisit in partes ita ut singule ꝑtes
tres illas proportiones obtinerent / ut idem nõ
solum idem esset sed rtiam sbua et hret aliquid exe¬

Expanded text:
dua essentia, quae in cunctis corporibus inuenitur; dua essentia, quae in cunctis corporibus inuenitur; quae igitur una in multis simul inuenitur, recte scindere se putatur recteque diuidua. Igitur ex his duabus ait opificem deum teae miscuisse idque medium locasse inter x his duabus facit opificis iussu tertium naturae genus extitisse quod aeque medium positum esset inter quit, «naturalia uel eadem sibi uel diuersa sunt»: eadem genere, diuersa specie, ut puta homo et item equus idem sunt nam atque adunationi generum». Rursumque unum illud ex tribus concretum diuisit in partes, ita ut singulae partes tres illas potentias obtinerent, hoc est, ut idem non solum idem esset sed etiam substantia et haberet aliquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
parabilis corporum comes per eadem scuidete
inquit mixtum locauit ie̾dium int̾er utrãq
quitpe cuius pars idem pars diuersum uotet᷑
nter induudua et item coniugatiõe corporea
duuduã sbãm. Triaq hit omĩa in unam spt̃m
permiscuit diuersa illa natura concretioni
atq adiatiõi gn̾m repugnãte. Quibꝰ duolꝰ
Uidelicit cum fba mixtis et ex tribꝰ in umdre¬
dactis rursum totum hoc unũ diuisĩt in ꝑtrs
competenter quo singule partes constarent
ex sbã diuersiq et item ex tiuis quod idẽ uocat
gemina n᷑a diuisionem instaurans. Calcidiꝯ¬
Uero suꝑ hoc ait ꝙ plato docet nos rbãm suue ut
cicoro dicit eẽntiam duplicem esse unam indiui¬
duam alteram per corpora diuduã. Et induu¬
duam quidem eam esse cuiꝰ gnĩs sunt oña
eterna et sie corpore que intelligibilia dicidi
Dundua uero que corporibꝰ roistendi tã est
unũ quodq emm corpꝰ est certe. quod uero ẽ
ht̃ tẽntiã. Et corpora multa sunt. una uers diui¬

Expanded text:
orum comes per eadem corpora scindere enus mixtum lo cau it medium inter u tramquemique natura, quippe cuius pars idem, pars diuersum uoceturinter indiuiduam et item coniugatione corporea diuiduam substantiam triaque haec omnia in unam speciem permiscuit diuersa illa natura concretioni atque adunationi generum repugnante. Quibus cum substantia mixtis et ex tribus in unum redactis rursum totum hoc unum diuisit in partes competenter, quo singulae partes constarent ex substantia diuersi et item eius, quod idem uocatur, gemina natura, diuisionem instaurans hactenest quod ait? Docet nos substantiam siue, ut Cicero dicit, essentiam duplicem esse, unam indiuiduam, alteram per corpora diuiduam. Et indiuiduam quidem esse eam cuius generis sunt omnia aeterna et sine corpore, quae intellegibilia dicuntur, diuiduam uero quae corporibus existendi causa est; unumquodque enim corpus est certe; quod uero est habet essentiam, et corpora multa sunt, una uero diui
Abbreviated transcription (Latin):
añꝙͣ de inspiratiõe amme disputatũ sit cũ
aunuã corpore omni constet antiquiorẽ essẽ
Nec recedit ab iustituto ut quia mundũ a dõ
factum asseruit. ammã quoq eius factam
esse a deo dicat. Quod aũt in hoc solo lib̾ro
ax origine nata nũqͣm p̾ncipatui simni dei¬
derogari putrnt si pari atq radem suit qua
deus antiquitatis prestantia nesciẽtes lõge
aliter dici originem ⁊erum ttirnarũ et item
cadutarum. Si quidem mortalium auctoritas
condicores earum. Atutro dĩnor/ inquit ge¬
nerum cternarimiq gentiũ ougo et arp nõ
in anticipõne temporis sed dignitatꝭ tminẽ.
consideratur. Uel ꝙ effecti operis pontificiũ
aut auctoritatem maĩbꝰ magꝭ̃ ꝙͣ dispõni
mentis soleamus asscribere: uel ꝙ pleriq ex
mortali natura sua diuinã naͣm estimãtes
uasci omma. neq e̾ssẽ quidqm quõd non natũ
sit estimant. Quorum animuis inquit sic
institutis difficile persuadetur esse mũdi aue

Expanded text:
am de inspiratione animae disputatum sit, cum animam corpore omni constet antiquiorem. Nec recedit ab instituto ut, quia mundum a deo factum asseruit, animam quoque eius factam esse a deo dicat. Quod in hoc solo libro fex origine nata numquam, principatui summi deiderogari putent, si pari atque eadem sint qua deus antiquitatis praestantia, nescientes longe aliter dici originem rerum aeternarum et item caducarum — siquidem mortalium auctoritas conditores earum, at uero diuinorum generum aeternarumque gentium origo et arx non in anticipatione temporis sed dignitatis eminentia consideratur — uel quod effecti operis pontificium et auctoritatem manibus magis quam dispositioni mentis soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeatur mundi esse auc
Abbreviated transcription (Latin):
siandemq per õnem globum eqͣlitꝰ porugi
miss̃t quo tritis intenioribꝰ partibus extina
quoq totiꝯ corporis ambitu aĩe circũdaret᷑.
atꝙ orbem fetem in oribem atq in suuĩ ãbitũ
Uoluit querti it moueri. Solum p̃tipuũ qui
untutum prestantia sufficeret conciliationi
proprie/ nec extraordinario tiuiꝰꝙͣ indig̾et
auxdio. amicũq semper sibi ideoq summe
tam̃ eo quo uos ad pñs loquimur ordine ortũ
inquit amme deꝰ ãnuit Iumorẽq posterio¬
remq corporibꝰ eam fecit. Nec enim decebat
rem antiquiorem a postgenita regi. G hõibꝰ
mos est in quit passim prepostereq et sine or¬
quitate ꝙͣ uirtutibꝰ preire ammã nature
corporis iussit. dominãq iam et p̾nci ᷝ . iure
uoluit esse cirra id quod tuetur. Caltidius¬

Expanded text:
andemque per omnem globum aequaliter porrigi iussit, quo tectis interioribus partibus extima quoque totius corporis ambitu animae circumdarentur. Atque ita orbem teretem in orbem atque in suum ambitum uoluit conuerti et moueri solum praecipuum, qui uirtutum praestantia sufficeret conciliationi propriae nec extraordinario cuiusquam indigeret auxilio, amicumque semper sibi; ideoque summe tamen eo quo nos ad praesens loquimur ordine ortum animae deus annuit iunioremque et posteriorem corporibus eam fecit -- neque enim decebat rem antiquiorem a post genita regi -- sed hominibus mos est passim praepostereque et sine obquitate quam uirtutibus praeire animam naturae corporis iussit dominamque eam et principali iure uoluit esse circa id quod tuetur. Itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
designanda non sunt quiba in dem̃ratione
utiniur cum dicimꝰ. hoc uel illud. fugiunt
emi inquit nec exspectant eam appellatãs.
que de hiis cãꝙͣ exñtibus habetur. Igitur
ignem quoq inquit eum essẽ u̾e putandũ
qui semper idem est. et omne similiter: cuig¬

Expanded text:
signanda sunt quibus in demonstratione uti solemus, cum dicimus «hoc» uel «illud»; fugiunt enim nec expectant eam appellationem quae de his tamquam existentibus habetur. Igitur ignem quoque eum esse uere putandum, qui semper idem est, et omne cui
Abbreviated transcription (Latin):
est ut oppenens inꝙͣ arguit. ⁊ꝙͣ ergo n¬
nõ dr̃ album a̾ nonalbum. album enim dr̃
est nõessẽ in hoc et nõesse in hoc totum. Siłt
aũt ẽ et in esse et in nonesse et in aliis q̃tũ
scdm̃ ꝯtradciõem sunt. erit quidẽ em̃ ex nc̃cita¬

Expanded text:
 ergo ncetur album aut non album; album enim diciest non esse que in hoc et non esse in hoc totum. Similiter autem est et in esse et in non esse et aliis que secundum contradictionem sunt; erit quidem enim ex necessita
Abbreviated transcription (Latin):
ultimũ et p̾mũ quõd altera᷑. Quale qũdẽ eĩ
quibꝰ differũt corpora ad semuicẽ ut guitas.
leuitas duxricies auollicies/ sonus/ nõ sonus/
albedo/ nigredo dulçedo/ amaricudo hĩiditas
sictitas densitas raritas / et horum mẽdia.
Emuliter aũt et alia que sub sensũ st̃ gͦrum

Expanded text:
ultimum et primum quod alteratur. Quale enim bus differunt corpora ad invicem, ut gravitas levitas, durities mollities, sonus non sonus, albedo nigredo, dulcedo amaritudo, humiditas siccitas, densitas raritas, et horum media, similiter et alia que sub sensus sunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio et ab hoc moueri quod mouẽtur. sta¬
a quielcentẽ monebitur quod mouet᷑ pͥmũ
aut ip̃m seip̃m mouebit p̾mũ Semq et
si oporteat consĩderare inquit phus utrum
seip̃m mouens/ aut quod est ab alio motũ

Expanded text:
et ab hoc quod moveatur; staa quiescente movebitur quod movetur primum, aut ipsum se ipsum movebit. At vero et si oporteat considerare utrum se ipsum movens aut que est ab
Abbreviated transcription (Latin):
hiis unqm ẽẽ possit sed ꝙ hec ex propria
natura non hẽãt nec possideat potiꝰ ꝙͣ cõi.¬
tetur spẽs et qualitates. Deniq sĩ mentis¬
inquit consideratiõe uolumiꝰ ei hoc adimere
sine quibus nõ est possumꝰ ei non efrectũ
sed possibilitate horum ommũ possessiõem
dare. Possibilitas ãt gẽma rõe intelligit᷑
una et cum dicimꝰ in semine omnem totio
corporis perfectionem intꝰ latere semenq
qualitatum possibilitate dicumꝰ fore
ꝙ nondum est Ut eris uel cere ma sia m¬
formis est añqm ex arte recipiat formas
Q si intra siluam inquit rõ formarum
et qualitatum latet ut scoicis iudet᷑ tut ha¬
bundat opificis moderatio. Sed oꝑinor silue
Opifex igitur silue ut erit informitati cereq
formas insigniet. atq ita ꝯstabit ob necessa¬
gremio silue que est yle generate spẽs flo¬
rescunt ut putant stoiti/. sed extrinsẽtꝰ obue¬
mũt ut in cera sĩgnacula. Nutriculã uero iõ¬

Expanded text:
his umquam esse possit, sed quod haec ex propria his umquam esse possit, sed quod haec ex propria natura non habeat nec possideat potius quam comitetur species et qualitates. Denique si mentis consideratione uolumus ei haec adimere sine quibus non est, possumus ei non effectu sed possibilitate horum omnium possessionem dare. Possibilitas autem gemina ratione intellegitur: una ut cum dicimus in semine omnem totius corporis perfecti rationem intus latere semenquequalitatum, possibilitate dicimus fore quod nondum est, ut aeris ceraeue massa informis, antequam ex arte recipiat formas. Quare si intra siluam ratio formarum et qualitatum latet, ut Stoicis uidetur, abundat opificis moderatio, sed opinor siluae Opifex igitur siluae ut aeris informitati ceraeue formas insigniet atque ita constabit ob necessagremio siluae generatae species florescunt, ut putant Stoici, sed extrinsecus obueniunt ut in cera signacula, «nutriculam» uero id
Abbreviated transcription (Latin):
sauam seu maͣm mutabilem ẽẽ totã et ꝯu̾si¬
bilem. sed ꝯu̾sionẽ et mutatiõem eiꝯ diuerse
interpretantut. Nam alii putant ex sua
rõne propria cõuerti et sum̾e̾ qͣlitates cum
ox cõuersione nichil accidat uariari p̃ter qͣli¬
tatem. quã quidem qualitatem nchilonimꝰ¬
qualitatem. quippe quarum altera sĩt qͣsi
mẽ. que causa ẽ cur silua patibilis ẽẽ pro-¬
betur/. quippe quia suscipiat diuersãs qͣli.¬
tates ex inutatiõe fit porro ꝯuersio iuxta
ea qualitatum. Quippe si ip̃a mutabitur¬
in quit ut aliuid quoddam ꝯuertat᷑ ice est
ac desmat ẽe silua quod iõne certe caret. Niã¬
que ut cera que transsigurata in multas
diuersasq formas non ip̃a uertitur sed fi
sic opinor siluam quoq formis et figuris
uariatam cum de sua conditiõe mĩme rece¬
dat / ⁊cẽ patibilem dici. Et quia cõiter hoc¬
ab om̃ibus pronũciat᷑ siluã sine qualitate
ẽẽ ac sine fictura et sine sp̃e. Non quosine

Expanded text:
 mutabilem totam et conuersibilem, sed conuersionem mutationemque eius diuerse interpretantur. Namque alii putant ex sua propria ratione conuerti et sumere qualitates, cum ex conuersione nihil accidat praeter uariam qualitatem; quam quidem qualitatem nihilo mqualitatem, quippe quarum altera sit quasi materiae. Quae causa est cur silua patibilis esse probetur, quippe quae suscipiat diuersas qualitates ex immutatione. Fit porro conuersio iuxta ea qualitatum. Quippe si ipsa mutabitur, in aliud quiddam conuertatur necesse est ac desinat esse silua, quod ratione certe caret. Namque ut cera, quae transfigurata in multas diuersasque formas non ipsa uertitur sed figsic opinor siluam quoque formis figurisque uariatam, cum de sua condicione minime recedat, recte patibilem dici. Etiam hoc communiter ab omnibus pronuntiatur siluam sine qualitate esse ac sine figura et sine specie, non quo sine
Abbreviated transcription (Latin):
certam definitamq e̾sse. Ded enim sibua seu ͭ¬
yle ma indefmita res ẽ ut pote inforims et
figura carens iuxta naͣm sũã. mime ergto
cum sensũ fit eus ymaginatio. uine sensũ
Igitur fit tãm euainda quedã eiꝰ actrectatio
in silua constitutarum. clarus est. Ip̃iꝰ aũt
silue que spẽbus subiacet obscurꝰ. et ꝯsensꝰ
potiꝰ ẽ ꝙͣ sensus./ ergo quia siluestria quidẽ
fit huiusmodi sensũs incertꝰ. preclareq dc̃m¬
est inquit siluam sine sensu tangentiũ tãgi
quia puro sensu mĩme senciat᷑ ut si quis
dicat cerrebras quoq sme sensu uideri. S¬
quia natura hec est otuli ut colores disce.
tangi putatur cum ea q̃ principalitꝰ cont̾m¬
guntur sub sensibus ueniũt. sed ꝯtact̾ꝰ eiꝯ
prouemit ex accũti. uerum hoc ip̃m sine sspa
quia ip̃a per sẽ neq tactu sentit᷑ neq ce

Expanded text:
certam definitamque esse. Sed enim silua indefinita res est, utpote informis et figura carens iuxta naturam suam; minime igitur cum sensu eius fit imaginatio, «sine sensu» igitur. Fit tamen euanida quaedam eius attrectatio in silua constitutarum clarus est, ipsius autem siluae, quae speciebus subiacet, obscurus et consensus potius quam sensus est. Ergo quia siluestria quidem fit huius modi sensus incertus, praeclareque dictum siluam «sine sensu tangentium tangi», quia puro sensu minime sentiatur, ut si quis dicat tenebras quoque sine sensu uideri. quia natura oculi haec est ut colores discerntingi putatur, cum ea quae principaliter continguntur sub sensus ueniunt, sed contactus eius prouenit ex accidenti, uerum hoc ipsum sine sensu quia ipsa per se neque tactu sentitur neque ce
Abbreviated transcription (Latin):
cuitas formas et figuias ex una sadẽq̃r
auri maͣ factas igiter et sine int̾misiõe
in alias atq alias reformet tũc siquis
elta qualib una figura querat q̃ sit opĩõr
inquit et consumilis rõ difficultas quein
ea naͣ que cuncta recipit corpora reꝑit᷑.
Hec quippe mĩme recedit ex ꝯditiõe ꝓpria
recipit emm cuncca. nec ullam ex hisdem
foriã crahit et cum uelud itra greniũ
eiꝯ formentus q̃ recipiũtur ip̃a inforuus
manet. estq usũs eius sumlis molłi cedentiq
me in qua impmũtur uaria signacula. mo¬
ueturq et ꝯformatut omiõde ab introeũtib /
ip̃a nec formã nec motum hñs ex sua n᷑as.
Que uero ingredĩtur formas nutant.
alias q alia et diu̾sa c̾uũtur. et eademq in-¬
exeñtiũ rerum miro quodam uixq in explica¬
bili modo formata ab hisdem u̾e exñtib reb⁊¬

Expanded text:
cunctas formas figurasque ex una eademque auri materia fictas iugiter et sine intermissione in alias atque alias reformet, tunc, si quis electa qualibet una figura quaerat quae sit, opinor  et consimilis ratio difficultasque in ea natura, quae cuncta recipit corpora, reperitur. Haec quippe minime recedit ex condicione propria; recipit enim cuncta nec ullam ex isdem formam trahit, et cum uelut intra gremium eius formentur quae recipiuntur, ipsa informis manet estque usus eius similis molli cedentique materiae, in quam imprimuntur uaria signacula, moueturque et conformatur omnimode ab introeuntibus, ipsa nec formam nec motum habens ex natura sua. Quae uero ingrediuntur, formas mutant aliasque alia et diuersa cernuntur, eademqentium rerum miro quodam uixque explicabili modo formata ab isdem uere existentibus reb
Abbreviated transcription (Latin):
subsistuns, appellandum est. sed imusibile
potiꝰ sp̃ẽm quãdam et informẽm capãti¬
tatem mira quãdam et incõprehensibili
zõe int̾ nullam it alĩquã sb̃am nec plant
intelligibilem nec plane sẜibilem põitã
sed que ex hus que in ea ꝯmutantur intelli¬
gi tam̃ non posse iudeatur. Adhuc / et loca¬

Expanded text:
subsistunt appellandum, sed inuisibilem potius speciem quandam et informem capacitatem mira quadam et incomprehensibili ratione inter nullam et aliquam substantiam nec plane intellegibilem nec plane sensibilem positam, sed quae ex his quae in ea commutantur intellegi tamen posse uideatur. Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
aptitudinem ne diuiserunt . ał. diiserunt
niter unãqͣmq longitudintm earum que elongã ᷑
sedm̃ optitatem qua nõ sit longitudini earũ q̃ est
longituduns earim infeuoris a ferra aliquid cuiꝰ¬
diuersitas aspectus sĩt mogna quantitas. Geber¬

Expanded text:
aptitudinem nature diviserunt inter unamquamque longitudinum earum que elongantursecundum quantitatem qua non sit longitudini earum que est longitudinis earum inferioris a terra aliquid cudiversitas aspectus sit magna quantitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Et tum illud ita sit inquit et nos sc̃dm̃ modum
alium peruenire possumus ad scĩam harum reꝵ
ueratiter cum nilla stellarum fatiat aliquid̃
sensibile de diuersitate aspectus. et pp̃r illud
solum qñ apparent᷑ inuemiũtur longitudines

Expanded text:
Et cum illud ita sit, et nos secundum alium modum peruenire non possumus ad scientiam rei ueraciter, cum nulla harum stellarum faciat aliquid sensibile de diuersitate aspectus, et propter illud solum quando apparet, inueniuntur longitudines
Abbreviated transcription (Latin):
bem quia est ordo faciens tem magis srmlem rei
nͣaͣli ex hoc ꝙ solem facit mĩdium inter stellas que¬
res .3. et inter stellas qͥue non sunt iba ỹmo semꝑ
currunt in circuitu solis cursũ stil cum quo non
elongantur ab eo usq inferius in longicudinem
ubi pñt facere aliquid de diu̾sitate aspect̾ꝰ cui sit
ꝙͣtitas de qua sit curandum/. Hec ẽ ergo narratõ
ymonis cholomiri in ordins sperarum stellarum. Et¬
sensibilem et ꝙ maior quantitas eius est ⁊. mͣ.¬

Expanded text:
 quia est ordo faciens rem magis similem rei naturali ex hoc, quod solem facit medium inter stellas qu et inter stellas quae non sunt ita, imo semper currunt in circuitu solis cursu cum quo non elongantur ab eo usque inferius longitudine, ut possint facere aliquid de diuersitate aspectus, an sit quantitas de qua sit curandum. Haec est ergo narratio sermonis sensibilem, et quod maior quantitas eius est 2. m
Abbreviated transcription (Latin):
Inuẽtio illius fiut quia sciuit ꝙͣtitatẽ anguloꝵ
quibus subtenduntur dyamet  soł et lũe. et.ꝭ
Umbre apud centrum terre. qm̃ iam sc̾unt lon¬
gitudines lune in applicatiombꝰ. et iudit ꝙ in
ĩuentiõe horum angulorum per illud quod dixẽt
sol contine angulum qui fortusse erit in omni
loco unus et ĩdeni pp̃rea ꝙ egressio centri orbis
eius a centro terre ẽ parua per ꝯparatiõem ad
longitudinem tius ab eos. Et ĩuenis dyametrum
linie subtendi huic eidem augulo cum fuerit̃

Expanded text:
nuentio illius fuit, quia sciuit quantitatem angulorum quibus subtenduntur diametri solis et lunae et umbrae apud centrum terrae, quoniam iam sciuit longitudines lunae in applicationibus, et uidit quod in inuentione horum angulorum per illud quod dixerunt solis continere angulum qui fortasse erit in omni loco unus et idem, propterea quod egressio centri orbis eius a centro terrae est parua per comparationem ad longitudinem eius ab eo, et inuenit diametrum lunae subtendi huic eidem angulo, cum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
in consideratiombus ecipsu luariũ q̃ fuerũt
in illa longitudine maigna fit angulus qui apud
Uisum aspicitntis est equalis angulo solis qui eciã
apud uilum aspicientis. Cum ergo ĩuenerims
quãtitatem anguli qui subtinditur lune tũc exhͦ
Ian ĩuenimꝰ augulum qui subt̾endit᷑ soli Modiãt
lueniendi quod dixiiut̾ inquit demr̃abinꝰ stiãm

Expanded text:
 lunarium que fuerunt in illa longitudine sua magna, fit angulus qui est apud visum aspicientis equalis etiam angulo Solis qui est apud visum aspicientis etiam. Cum ergo invenerimus quantitatem anguli qui subtenditur Lune, tunc ex hoc iam inveniemus angulum qui subtenditur Soli. Modi autem inveniendi quod diximus demonstrabimus scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙtitat̾es instamĩti duarum regularum ĩuenimꝰ d
sed ꝑ quasdam eclipsẽs limares cũ quidẽ subtendt̃
queq duarum dyametrorum angulo t̾quali sc̃ib
ex m̃o partium. Quãte uero ꝙͣtitatis sit angulꝰ:
maĩfestum fuit nobis iã ꝙ dubitatio ẽ magna.
Quomiã apd̾ consid̾ationes nr̃as per ⁊ regłas
erit illud quod obũbrat latitudo in longitudine
regult᷑ ex eo quod eft inter oculos nr̃os et tabellã
miultꝰ nũs. Et ppr̃ hoc nõ est possibile ut sit ħ
Ueritat̾em. Et quia ĩuenimꝰ inquit limã cũ fu̾i̾t

Expanded text:
quantitates instrumenti duarum regularum invenimus illud, sed per quasdam eclypses lunares. Cum quidem subtenduntur queque duarum diametrorum angulo equali, sciliceex numero partium. Quante vero quantitatis sit angulus, manifestum fuit nobis iam quod dubitatio est in eo magna. Quoniam apud considerationes nostras per duas regulas erit illud quod obumbrat latitudo in longitudine regule ex eo quod est inter oculos nostros et tabellam multus numerus. Et propter hoc non est possibile ut sit secundum veritatem. Et quia invenimus Lunam cum
Abbreviated transcription (Latin):
aut instr̃a temporum eleuationũ equalitatis qͣs
estimauimꝰ essẽ longitudines dyametrorum
duorum lumimariũ et sigãnt sũper ea ideo ꝙ nõ
ẽ possibile uenficari illud per capła istis similia
et instrã. Sed nos oꝑati fiumꝰ in eoꝑ instra
duarum regulatũ quas declatauit abrachis
consĩdetrauimꝰ per hoc instrumẽtum ĩuemiius
dyametrum solis continere bnũ augulum fere ĩ
Uero lũe non ꝯtinet illum angulum quẽ ꝯtinet
dyamet᷑ solis isitum fuerit longicudo eius a t̾ra
m̃aior que erit in impletione lune in longitudint̃

Expanded text:
aut instrumenta temporum elevationum equalitatis, quas estimavimus esse longitudinem diametrorum duorum luminarium et significant super ea, ideo quod non est possibile verificari illud per capitula istis similia et instrumenta. Sed nos operati sumus in eo per instrumenta duarum regularum quas declaravit Abrachis consideravimus per hoc instrumentum, invenimus diametrum Solis continere unum angulum fere in vero Lune non continet illum angulum quem continet diameter Solis nisi cum fuerit longitudo eius a terra maxima, que erit in impletione
Abbreviated transcription (Latin):
album ẽe dixerit uel colorem quid ẽ dicit
et quale sigͣt. Snmilitꝰ ãt et bicubitali
magintudine̾ poĩta dixerit quod poĩtum
est bicubitalem ẽẽ magintũdinem et qͥd
est dicit et quãtum sicͣst. Snmliter et¬

Expanded text:
album esse, vel colorem, quid est dicit, et quale significat. Similiter autem et si, cubitali magnitudine posita, dixerit quod positum est cubitalem esse magnitudinem, et quid est dicit et quantum significat. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
quem suscitabo tibi: Qui respondit bamue
ad saul. Quare imposusti michi i simulatõe
decepistime : tu es enim saul. dixitq ei rex
Noli tiere. Quid iudisti᷑ Et ait mulier
ad saul. deos ideo astendentes de terra.
sẽ super faciti suam in terrã et adorauit᷑.
dixitq samua ad saul. Quare in quietasti me
ut suscitarer: Et ait saul. Coartor niiis.
Si quidem philistum pugnant aduersum me
et deus recessit a me et exaudire mẽ noluit n
Et auit samuel. Niuid intenegtas mei tum dñs
recessent a te et transierit ad omulũ tuũ:
faciet enim tibi dominꝯ sicut locutꝰ est in maũ
mea et scindet reguũ de manu tua et dabit
leth. Idcirco quod pat̾is faciet tibi dominꝰ ho¬
die. et dabit domina etiam ifł tecum in mano
philistum. Eras stu et filii tui mecum t̾ris.
Sed et castra isrł tradet dominꝰ in manu

Expanded text:
Quem suscitabo tibi? Qui ait: Samuelem suad Saul: Quare imposuisti mihi h. decepisti me? Tu es enim Saul. Dixitque ei rex: Noli timere: quid vidisti? Et ait mulier ad Saul: Deos vidi ascendentes de terra. se super faciem suam in Dixit autem Samuel ad Saul: Quare inquietasti me ut suscitarer? Et ait Saul: Coarctor nimis: siquidem Philisthiim pugnant adversum me, et Deus recessit a me, et exaudire me noluit, neqet ait Samuhel quid interrogas me cum Dominus recesserit a te et transierit ad aemulum tuum faciet enim Dominus tibi sicut locutus est in manu mea et scindet regnum de manu tua et dabit ledie. Et dabit Dominus etiam Israel tecum in manus Philisthim: cras enim tu et filii tui mecum eritis: sed et castra Israel tradet Dominus in manus
Abbreviated transcription (Latin):
tinctas sumpto moderamine uirge in lucem
reuocasse aminas. Ast alios dampnassẽ
nroci Et post paululũ adiecit murmerẽ
nam magico termes ixcire figuras Atq
sẽpulchralt̃s st̾ire nicantare fauillas. uita
icidem spoliarẽ alios ars noxia nouit.

Expanded text:
tinctas, sumptae moderamine virgae, In lucem tinctas, sumptae moderamine virgae, In lucem revocasse animas . . . . Ast alias damnasse neci . . . . Et post paululum adjecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, Atque sepulc ales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit.
Abbreviated transcription (Latin):
inet mirumi esse de magtorum ꝓrestuhis quorum
in tantum prodire maleficiorum artes ut
etiam moysi similimis signis refisterent
uercentes uirgas in dracones aquas in sau¬
guinem. fertur et maga quedam inquit Ra¬
mosissima crce que sotios ulixis mutauit
in bestias. Eiccum at essẽ prestigiũ int̾m¬
gitur inquit et de sacrificio quod archades de
sus licheo ĩmolabat/. xe quo quicũq sumrerent
in bestiari formas conuertebantur. unde appa¬
ret inquit non esse in totum dubiũ ꝙ nobilisiͤ
potta scupsit de quadam Remina que magicis
artibus ixcellebat. hec inquit carumnibꝰ pro¬
mittit soluere mentes quas uelit aft̃ aliis du.¬
manes mugire uidebis sũb prdibꝰ terram et
descendere montibus ernos. Quid plura:
Si credere fas est ait de phitonissa ut ꝓphẽ
samuelis amiuã de inferni abdicis euocaret
et uinorum pñ̾t̾aret conspectibus si tamen
amnam prophete fuissẽ credamus et non
ysidorus de mercurio sic ait traditur hic ex¬

Expanded text:
Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem. Fertur et quaedam maga famosissima Circe, quae socios Ulixis mutavit in bestias. gitur et de sacrificio, quod Arcades deo suo Lycaeo immolabant, ex quo quicunque sumerent, in bestiarum formas convertebantur. 6. Hinc apparet, non esse in totum dubium quod nobilis ille poeta scripsit de quadam femina quae magicis artibus excellebat: Haec se carminibus promittit solvere mentes, Quas velit, ast aliis dumanes, mugire videbis Sub pedibus terram, et descendere montibus ornos. 7. Quid plura, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesentaret conspectibus, si tamen animam prophetae fuisse credamus, et nonue de Mercurio sic ait: Traditur exs
Abbreviated transcription (Latin):
est sensiio mimidꝰ st per tỹra. Et temporas
eñdem prapriuꝰ est progtaedi. eii ꝓꝑtia man¬
sio semperqs mnidem per seueratio Temporis
sto n partes dies noctes mẽsee apreie ꝓretitũ
aũt ꝓantes milli. Temporis item spẽs pret̾itũ¬

Expanded text:
s scilicet mundus, per tempora. Et temporis quidem proprium progredi, aeui propria mansio semperque in idem perseueratio; temporis item partes, dies et noctes, menses et anni, aeui partes nullae; temporis item species — praeteritu