comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel sitire xꝑin: plenus cotudie siliquis
porcoꝵ: Non potes bibere simul cali¬
cem xp̃i & calicem demonioꝵ. Calix
demoniorũ suꝑbia ẽ. calix demonioꝵ
detractio ẽ. & inuidia. calix demonioꝵ¬
crapula & ebrietas ẽ. quȩ cum imple¬
uerint uel mentem uel uentrem tuñ.
xꝑe in te non inuenit locum. Non mi¬
reris qͥd dico. in domo auunculi non
potes inebriari ab ub̾tate domus dĩ.
Cur inquis. Quia domus delitiarũ.
est. Quomͦ ignis & aqua simul eẽ. ñ
possunt. sic sp̃uales & car uales dilitiȩ
in eodem se ñ patiuntur. Ubi crapu¬
lai ructantis int̾ pocula senserit xp̃c.
uina sua dulcia suꝑ mel & fauũ menti
ꝓpinare ñ dignatur. Ubi curiosa cy¬
boꝵ diu̾sitas ubi diuitis suppellec¬
tis discolor uarietas oculos pascit pari¬
ter & uentrẽ. cȩlestis panis ieuinain
deserit mentẽ. Eya letare iuuenis
in adolescentia tua. ut decedente pa¬
rit cum ȩtate temꝑali etiam leticia.

Expanded text:
vel sitire Christum, plenus quotidie siliquis vel sitire Christum, plenus quotidie siliquis porcorum? Non potes bibere simul calicem Christi, et calicem daemoniorum . Calix daemoniorum superbia est, calix daemoniorum detractio et invidia crapula et ebrietas est; quae cum impleverint vel mentem vel ventrem tuum, Christus in te non invenit locum. Non mireris quod dico. In domo avunculi tui non potes inebriari ab ubertate domus Dei. Cur, inquis? Quia domus deliciarum est. Quomodo ignis et aqua simul esse non possunt, sic spirituales et carnales deliciae in eodem se non patiuntur. Ubi crapulam ructantis inter pocula senserit Christus, vina sua, dulciora super mel et favum, menti propinare non dignatur. Ubi curiosa ciborum diversitas, ubi divitis supellectilis discolor varietas oculos pariter pascit et ventrem, coelestis panis jejunam deserit mentem. Eia laetare, juvenis, in adolescentia tua, ut decedente pariter cum aetate temporali laetitia,
Abbreviated transcription (Latin):
scłarium de tua tͥ forte paulo gͣuiori
continentia blandiaris. cum tͥ dñs di¬
cat. utinam te calidum aut frigidũ
inuenissem. Hic ostenditur aꝑte. qͥa
minus dõ te pidꝰ places. quam si uel
quales illi sunt. frigidꝰ. eẽs. Iulos utiq
d̃s patient᷑ expectat. de frigore quandos
ad calorem ꝓficere. te uͦ indignans ad¬
ũtit de calore iam in teporem defecisse.
Et quia tepidum te inueni. incipiã
inquit te uoinere ex ore meo: & merito.
quia tu ad tuum nomitum redisti. qͥa
tam cito fastidis. & de quo scriptum.ẽ.
mel & lac sub lingua eiꝰ: Miror quod
ad gustum cybi dulcissumi nauseris:
si tain gastasti quam dulcis  ẽ. dñs.
aut certe nondum gustati & nescis quid
sapit xꝑ̃c. ideoq non appetis inexꝑtũ
aut si gustasti & dulce non sapuit. sa¬
num non habes palatum. ipse quippe
ẽ. dĩ sapientia quȩ ait. Qui comedit
me adhue esuriet. & qui bibit me ad¬
huc sitiet. Sed quomͦ potest esurire

Expanded text:
saecularium de tua tibi forte paulo graviori saecularium de tua tibi forte paulo graviori continentia blandiaris, cum tibi Dominus dicat: Utinam te calidum aut frigidum invenissem. Hic ostenditur aperte, quia minus Deo tepidus places, quam si vel quales illi sunt, frigidus esses. Illos utique Deus patienter exspectat de frigore quandoque ad calorem proficere, te vero indignans advertit de calore jam in teporem defecisse. Et quia tepidum te inveni, incipiam, inquit, te evomere ex ore meo . Et merito, quia tu ad tuum vomitum redisti, quiatam cito fastidis de quo scriptum est: Mel et lac sub lingua ejus? Miror, quod ad gustum cibi dulcissimi nausearis; si tamen gustasti quam dulcis est Dominus. Aut certe nondum gustasti, et nescis quid sapit Christus; ideoque non appetis inexpertum: aut si gustasti, et dulce non sapuit, sanum non habes palatum. Ipse quippe Dei est sapientia, quae ait: Qui comedit me, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Sed quomodo potest esurire
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ miseriȩ compassus sum. quatinꝰ
supͣ modum & morem meum. de te
ñ meo me int̾mi serun. grauis lapsꝰ
tuus ac miserabilis cisꝰ. ꝓuocauit me ut
hoc p̃sumserĩ. Quem enim coȩtancoꝵ
tuorum me uides arguere: Cui uel
breuissimas aliquando litteras direxis
dignum inuenerim. Cur gͦ inquis
singularit̃ me rep̃hendis. eum & in
aliis uideas quod iustius forsitan rep̃¬
hendere possis: Ad quod ego. oł pter
singlaritatem erroris tui. ꝓpt̾ imtna¬
nitatem peccati tui. Nam & si pleriq
alii ꝑdite uiuunt & si inordinati &
indiscipliuati sunt ñdũ tñ ordinẽ ait
ciplinã ꝓfessi sunt. sunt quidem pecca¬
tores sed ñ p̾uaricatores. Tn uͦ quantũ.¬
libet modeste uel honeste uiuas. si caste
si sobrie. si om̃ino te religiose babeas.
do tam̃ minus ẽ accepta tua religio:
quam deturpat uoti p̾uaricatio. Iccir¬
co carissie ne te tuis coetaneis compa¬
res. a quib ꝓfessio seꝑat. Nec respectu

Expanded text:
tuae miseriae compassus sum, quatenus tuae miseriae compassus sum, quatenus supra modum et morem meum de te non meo me intromiserim. Gravis lapsus tuus ac miserabilis casus provocavit me ut hoc praesumpserim. Quem enim coaetaneorum tuorum me vidisti arguere? cui vel brevissimas aliquando litteras direxissdignum invenerim. 9. Cur ergo, inquis, singulariter me reprehendis, cum et in aliis videas quod justius forsitan reprehendere possis? Ad quod ego: Propter singularitem erroris tui, propter immanitatem peccati tui. Nam etsi 12 plerique alii perdite vivunt, etsi inordinati et indisciplinati sunt; nondum tamen ordinem aut disciplinam professi sunt. Sunt quidem peccatores, sed non praevaricatores. Tu vero quantumlibet modeste et honeste vivas; si caste, si sobrie, si omnino religiose te habeas: Deo tamen minus accepta est tua religio, quam deturpat voti praevaricatio. Idcirco, charissime, ne te tuis coaetaneis compares, a quibus professio te separat; nec respectu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicent. fugitiuos reuoccut. reuoca¬
tos si ita uoluerint iterum effugent.
disꝑsos colligant. collectos disꝑgant.
Quid ad me: Fateor aliquantum
in illos ꝓpt̾ te mi fulco modum ur̃e
paruitatis excessi. dum tuam de illis
cupio palliare uecindiam. temꝑare
culpam. O mitto gͦ illos ne ñ tam
rep̃hensioni. quam rep̃hensori iuste
indignentur. nec tam de sua cortec¬
tione cogitent. quam mͥ de p̃sumpti¬
oue calumpnientur. Non ecclȩ pͥn¬
cipem sed puerum scolarem obiuir¬
gare suscepi. qui nesciat indignari.
nͨ norit irasci. uisi forte & tu sensu ñ
malitia pariuilus. idipsum mͥ calun¬
puieris & dicas. immo quid ipsi & mͥ:
Quid ad illum de peccato meo: Nuin¬
quid ego sum monachus: Et ad hȩo
fateor quod respondeam ñ habeo. nisi
quod confisus sun tum de tua quam
in te credidi ingenita mansuetudine.
tum de dĩ caritate qua & in pͥncipio
ȩpłȩ excusasse me memini. Cuiꝰ zelo
tantum tui erroris misertus. tantũ

Expanded text:
judicent, fugitivos revocent, revocajudicent, fugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne non tam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correctione cogitent, quam mihi de praesumptione calumnientur. Non Ecclesiae principem, sed puerum scholarem objurgare suscepi, qui nesciat indignari, non norit irasci. Nisi forte et tu sensu, non malitia parvulus, idipsum mihi calumnieris, et dicas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid ego sum monachus? Et ad hoc, fateor, quod respondeam non habeo; nisi quod confisus sum tum de tua, quam in te credidi, ingenita mansuetudine, tum de Dei charitate, qua et in principio epistolae excusasse me memini. Ejus zelo tantum tui erroris misertus, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quem melus habebat amissum. Sic
lugdunum olim studio similit̃ & in¬
dustria sui decani ciusdem decani ne-¬
potem. suum canonicum quem bene
ꝑdiderat male recuꝑauit. Sicut ille
fulconem beato augustino. sic otb̾tum
iste sc̃o benedicto. subripuit. O quã
ordinatuis ipse cum sc̃o sc̃s efficetur.
pulchriꝰ senem scłarem puer religiosꝰ
ad te traheret. & sic uinc̾ẽt uterq quã
religiosum scłaris ad se retraheret. in
quo uictus ẽ. ut̃q. O senem infelicẽ
o auunculum crudelem. qui iam de¬
crepitus statim moriturus. nepotis ani¬
mam prius int̾fłcit. quem ut peccatoꝵ
suoꝵ haberet heredem a xp̃i sorte pͥua¬
uit. Sed qui sͥ nequam ẽ. eui bonus:
Maluit in siuis facultatib babere suc¬
cessorem. quam ꝓ iniquitatib int̃ces¬
sorem. Sed quid ad me de decanis mi¬
gistris nr̃is. qui pͥncipatum meruer̃t
in eccłiis: Clauem scientiȩ tenent.
pͥmas cathedras in conuentib possi¬
dent. Uiderint ipsi qualit subditos

Expanded text:
quem melius habebat amissum. Sic quem melius habebat amissum. Sic Lugdunum olim, studio similiter et industria sui decani, ejusdem decani nepotem, suum canonicum, quem bene perdiderat, male recuperavit. Sicut ille Fulconem beato Augustino, sic Othbertum iste sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficeretur, pulchrius senem saecularem puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uterque, quam religiosum saecularis ad se retraheret, in quo victus est uterque! O senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturus, nepotis animam prius interfecit; quem ut peccatorum suorum haberet haeredem, a Christi sorte privavit! Sed qui sibi nequam est, cui bonus? Maluit in suis facultatibus habere successorem, quam pro iniquitatibus intercessorem. 8. Sed quid ad me de decanis magistris nostris, qui principatum meruerunt in ecclesiis? Clavem scientiae tenent, et primas cathedras in conventibus possident. Viderint ipsi qualiter subditos
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ad hȩc ñ tuneret. timendo resipiscẽt.
nisi qui more aspidis surdȩ & opturantis
aures suas uocem uenefici incantantis
sapient᷑ aut ñ audiret. aut se audire dis¬
simularet: Sed usqueq̃ iam satis uel m¬
mis longam ꝓtͣhimus epłam. dum in¬
uiti loquimur rem silentio dignam:
Cur tantis circuitionib ad u̾itatẽ am¬
bimus. dum pudenda reuelare timemꝰ:
Dicam tam̃. dicam cum pudore quod
multis cognitum. occultare & si uolo ñ
ualeo. Sed quare cum pudore: Ut qͥd
it facere: Si pudeat audire quod im¬
pudent᷑ egerunt. ñ pigeat em̃dare qͦd
libent᷑ ñ audiunt. Prohdolor. Neutrũ
illorũ reuocare potuit. aut illum a se¬
ductione timor & ratio. aut hunc a p̃¬
uaricatione pudor & ꝓfessio. Eo plura:
Uerba p̃cipitationis concinnat lingua
dolosa: concepit dolorem &e ꝑsuasit ini¬
quitatem. Subũtit puersus conũsum.
reu̾titur canis ad uomitum suum.
ȩccła nr̃a suum recipit alumpnum.

Expanded text:
Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. Sed usquequo jam satis vel nimis longam protrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam cum pudore, quod multis cognitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum pudore? Utquid it facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verba praecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit iniquitatem. Subvertit perversus conversum: revertitur canis ad vomitum . Ecclesia vestra suum recepit alumnum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequeris. cui de te ipso inuiriam facis.
Tu si seduxeris animam ꝓ qua mortu¬
us sum. crucis meȩ te constituis inimi¬
cum. qui enim non colligit mecum.
disꝑgit. quantomagis qui collectos dis¬
ꝑgit: Tuuͦ sici consentis. a me dissentis.
quia qui non ẽ mecum contra me. ẽ.
quantomagis qui mecum fuit si me de¬
serit contra me ẽ: Tu si cireumuenis
paruulum qui ad me uenit. seductor
ac sacrilegꝰ iudicaberis. Tu uͦ si quod cili¬
ficau̾as iterum destiuis. p̃uaricatorem
te constituis. Amnbos uos necesse ẽ. meo
udicio p̾sentari. ambos asistere meo tri¬
bunali. alter de ꝓpͥa p̾uarieatione. alt̃
de alterus seductione iudicabitur. &
unde alt̃ iniquitate sua morietur. inde
morientis sanguis de manu alteruis re¬
quiretur. His & hiis similia utriꝰq teste
conscientia. utriq xꝑe inuisibilit̾ sed
tetri. as: bilit̾ intonabas. His sacris
monitis amboꝵ m̃tes pre t̃rendo pulsabas.

Expanded text:
persequeris, cui de te ipso injuriam facis. persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei consentis, a me dissentis; quia qui non est mecum, contra me est Ibid. Quanto magis qui mecum fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanguis de manu alterius requiretur . Haec et his similia, utriusque teste conscientia, utrique, Christe, invisibiliter, sed terribiliter intonabas; his sacris monitis amborum mentes pie terrendo pulsabas.
Abbreviated transcription (Latin):
at carnał amor. Blanditur. sed sub
lingua eiꝰ labor & dolor. Lacrimatur
sed insidiatur. Insidiatur ut rapiat
pauꝑem. raꝑe pauꝑem dum atthit
eum. Caue inquam fili mi ne acqui¬
escas carui & sanguini. nam gladius m̃s
deuorabit carnes. S ꝑne blandunenta.
contempne ꝓmissiones. ꝑmittit magna.
sed ego maiora. offert plura sed ego plu¬
rima. Dimittes gͦ ꝓ terrenis cȩlestia. ꝓ
temꝑalib ȩterna: A uoquin oportet te
solue uota tua quȩ distinxerunt labia tua.
Iuste exigitur ad soluendum. qui ñ cogi.¬
tur ad uouendum. Nam& si cum pul¬
sares ñ reppuli. tam̃ ut intrares ñ com¬
puli. Non licet gͦ dimittere quod spon¬
te ꝓmisisti. ñ ẽ. fas requirere. quȩ ꝑ te
dimisisti. En utrumq ur̃m p̾moneo.
utͥq salubrit̾ consulo. Tu inquam ad
auunculum regłarem ñ reducas ad
scłm. Quod si reducis seducis. quem
apostatare facis. Tu regłaris secłarem
ne sequaris: quia si illum sequeris me

Expanded text:
at carnalis amor. Blanditur, sed sub at carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauperem, rapere pauperem dum attrahit eum . Cave, inquam, fili mi, ne acquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me
Abbreviated transcription (Latin):
manu mea: Non tunes tu futurum
iudicium: An contempnis terrorem
meum: Cui hec facis: Cui bellum u¬
dicis: Terribili ntiq & ei qui aufert
sp̃m pͥncipum. In sane redi ad cor tuũ.
Memorare nouissuna tua & ñ peccabis.
memorare quȩ tua substantia. & utilit᷑
timebis. E tu puer inquid si assenseris
si acquieĩus morte morieris. Mem̃to
uxoris loth de sodoma quidem eiecte.
quia dõ credidit: sed in ua mutatȩ qͥa
retro aspexit. Disce in euanglio quam
ñ liceat ret᷑ aspicere. ei qui seinel manũ¬
misit ad aratrum. Anunculus tuus
querit animam tuam. qui iam ꝑdidit
suam. Uerba oris eiꝰ iniquitas & dolus.
Noli intelligere fili mni ut male agas.
noli intendere in uanitates & insanias
falsas. Ecce in uia qua ambulabas ab¬
scondit laqueos. tendit retia. molliti
sunt sermones ex suꝑ oleum. & ipsi st̃
iacula. U ide fili mi ne capiaris a labiis
iniquis & a lingua dolosa. Configat
carnes tuas diuinꝰ timor. ne te decipi¬

Expanded text:
manu mea? Non times tu futurum manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod non liceat retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Configat carnes tuas divinus timor, ne te decipi
Abbreviated transcription (Latin):
quod auditum ẽ. celatum. eẽ. ñ poterit.
Fulco canonicꝰ regłaris ẽ. si rcũtitur ad
scłm. notabilis erit & infamis. Sed tole¬
rabilius ẽ. hȩc audire de illo. quam uiue
sine illo. Cedat gͦ nunc honestas utili¬
tati. pudor necessitudun. Malo non
parc̾e uerecundiȩ pueri. quam misera¬
bili subiacẽ tristiciȩ. Acquiescens itaq
consilio carnis. rationis oblitus & legis
tanquam leo paratus ad p̃dam. & sicut
lecna rapto catulo rapiens & rugiens.
sacra non ueritꝰ. scorum irrupit habi¬
taculum. in quo tyrunculum suum
xp̃c absconderat a contradictione lin¬
guarum. pꝰmodum aminixturꝰ consor¬
tio angłoꝵ. Querit ac flagitat reddi
sͥ ne potem suum: queritur & clamat
inuiste se ab illo relictum. xp̃o recla¬
mante & dicente. Quid agis miser:
O uid furis: Quid me ꝑsequeris:
Non sufficit tͥ quod tuam tuoq exem¬
plo multoriun mͥ animas tuleris. si non
etiam hunc ausu sacrilego rapias de

Expanded text:
quod auditum est, celatum esse non poterit. quod auditum est, celatum esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens et rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de
Abbreviated transcription (Latin):
silio absq mea licentia fecerit: Quod
ius. quȩ lex. quȩ iusticia. quȩ ratio. ut
quem ex utero nutriendum suscepi: aliꝰ
fruatur adulto: Lam caput asꝑsus ca¬
nis heu uitȩ meȩ. reliquum expendã
cum merore. quia me deseruit baculꝰ
senectutis meȩ. heumͥ. Si hac nocte
expetitur a me anima mea: quȩ para
uicur erunt: Pmptuaria mea plena
eruc tantia ex hoc in illud. oues meȩ fe¬
tosȩ habundantes in egressib sus. boues
meȩ crassȩ cui remanebunt: Predia. pͣta. donx.
argentea uasa & aurea cui congregata
sunt: Ditiores quosq ac questuosiores
ȩccłȩ meȩ honores accquisieram mͥ. reli¬
quos & si non licebat habere. spe tam̃ in
fulcone tenebam. Quid gͥ faciam:
ꝑpt̃ illum unum tot & tanta ꝑdam:
Nam quicquid sine illo possederum.
amisisse me iudico. Quin potiꝰ & ista
retinebo. & illum reuocabo si potero.
Sed quomͦ: Factum ẽ. auditum. ẽ.
Quod factum ẽ. non potest non fieri.

Expanded text:
silio, absque mea licentia fecerit? Quod silio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lex, quae justitia, quae ratio, ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cujus erunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae crassae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non licebat habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igitur faciam? Propter illum unum tot et tanta perdam? Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me judico. Quin potius et ista retinebo, et illum revocabo si potero. Sed quomodo? Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest non fieri:
Abbreviated transcription (Latin):
legerit. iuxta quod aute ꝓmiserat & eũ
qui uenit ad me ñ etiam foras. fulconi
pͥmo pulsanti letus aꝑuit. letis amplexi¬
bus letum exccpit. Quid plura: Uetę¬
rem hominem exuit᷑. nouum induit᷑.
quodq solo nomine extiterat. moribꝰq
& uita canonicum ꝓficetur. Lama uolat
bonus odor xp̃i. rei nouitas circumquaq
diffusa. ꝑuenit ad aures auunculi. Qͥo
gͦ faceret carnalis nutricius. qui carnis
quam nutrierat. quam carnalit᷑ amabat.
solatiuum ꝑdebat: Et si aliis res illa¬
fuit odor uitȩ ad uitam. sed ñ illi. Qie:
Quia animaliss homo ñ ꝑcipit ea.
quȩ sunt sp̃c dĩ. S tulticia enim illi
uidetur. Nam si sp̃m xp̃i haberet. ñ
tam de carne doleret. quam gauderet
de sp̃u. Sed quia terrena non quȩ sur¬
sum sunt sapiebat. turbatuis & tristis¬
tale aliquid secum uoluebat. Quid au¬
dio: Ue mͥ a quanta spe cȩcidi. Sed qͥd:
Debet ne stare quicquid absq meo con¬

Expanded text:
legerit, juxta quod ante promiserat, Et eum legerit, juxta quod ante promiserat, Et eum qui venit ad me, non ejiciam foras , Fulconi primo pulsanti laetus aperuit, laetis amplexibus laetum excepit. Quid plura? veterem hominem exuitur, et novum induitur; quodque solo nomine exstiterat, moribus et vita canonicum profitetur. Fama volat, bonus odor Christo; rei novitas circumquaque diffusa pervenit ad aures avunculi. 5. Quid ergo faceret carnalis nutritius, qui carnis, quam nutrierat, quam carnaliter amabat, solatium perdebat? Etsi aliis fuit res illa odor vitae ad vitam , sed non illi. Qnare? Quia animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim illi videtur . Nam si spiritum Christi haberet, non tam de carne doleret, quam gauderet de spiritu. Sed quia terrena, non quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristitale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne stare quidquid absque meo con
Abbreviated transcription (Latin):
beare amicos: Quos xp̃c uocat secum
inȩt̃num mansuros. auunculꝰ reuocat
secum inȩt̾uum arsuros. Miror si iã
xpe ei ñ irascatur & dicat. Q uociens
uolui congregare nepotes tuos quem¬
admodum gallina congregat pullos
suos sub alas. & noliusti. E cce relin¬
quetur domus tua deserta. Xp̃c dicit
sinite pariilos uenire ad me taliũ
ẽ. enim regnum cȩlorum. Auunculꝰ
ait. sinite nepotes meos ut ardeant
mecum. x ꝑc dicit mei sunt. mͥ de¬
bent seruire: sed oportet inquid
mei sunt. ego illos redemi. sed ego
inquid auunculus eos nutriui. Tu
quidem ait xꝑc illos nutristi. sed pa-¬
ne meo ñ tuo. ego uͦ redemi sanguine
meo ñ tuo. Sic carnalis auunculꝰ
cont᷑ patrem sp̃uum ꝓ nepotib certat.
quos dum bonis cupit onerare terrenis.
cȩlestib exheredat. E ꝑc tam̃ ñ rapinã
arbitratus. si suos quos fecit & rede¬
mit sanguine ꝓpͥo ad se uenientes col¬

Expanded text:
beare amicos? Quos Christus vocat secum beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in aeternum arsuros. Miror si jam Christus ei non irascatur, et dicat: Quoties volui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepotes meos ut ardeant mecum. Christus dicit, Mei sunt, mihi debent servire: Sed oportet, inquitus dicit: Mei sunt, ego illos redemi: Sed ego, inquit avunculus, eos nutrivi. Tu quidem, ait Christus, illos nutristi, sed pane meo, non tuo; ego vero redemi non sanguine tuo, sed meo. Sic carnalis avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare terrenis, coelestibus exhaeredat. Christus tamen non rapinam arbitratus, si suos quos fecit et redemit sanguine proprio, ad se venientes col
Abbreviated transcription (Latin):
se. Ham qui manum ñ retinet a ma
lo. quod potest licet quandoq fruste¬
tur effectus. ñ minus culpatur affec¬
tus. In me certe feruorem nouiciũ
extinguere uoluit. sel dõ grãs non
ualuit. Alteri quoq cognato suo guir
rico multum restrtit. Sed quid no¬
cuit: Inmo plurimum p̃stitit.
Destitit inuitus tandem senex anun¬
culus a ꝑsecutione. extitit inuictus
puer nepos. głosior de temptatione.
Sed heu quomͦ te uicit. qui illum uin¬
cere non potest: Aut quomͦ qui te ui¬
cit abillo suꝑatus ẽ: Nunquid te for¬
tior ille: Hunquid prudentior: Cer¬
te qui utrumq antea nouerant guir¬
rico fuleonem p̾ferebant. At postquã
uentum ẽ. ad bellum. exitus indicat
homuiũ errasse iudicium. Lbi ꝓhpu¬
dor turpit sugit. qui p̃ferebatur. ubi
fortit᷑ uicit qui inferior credebatur. Sed
quid de auunculi dicam malitia. qui
a xp̃i militia retrabit nepotes suos ut
secum trabat ad inferos: Itane solet

Expanded text:
se. Nam qui manum non retinet a malo se. Nam qui manum non retinet a malo quo  al. quod, potest, licet quandoque frustretur effectus, non minus culpatur affectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deo gratias, non valuit. Alteri quoque nepoti suo Guirrico, cognato tuo, multum restitit: sed quid nocuit? Imo plurimum praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet
Abbreviated transcription (Latin):
querat. Quid mirum si te qui saus
eras requirebat: Si agnum de grege.
uitulum de armento cum ꝑdit requi¬
rit. & nemo causatur. te quoq qui mul¬
tis ouib uel uitulis apud eum pluris
es ademptum si repetit. quis inde mi¬
retur: Si quidem ñ usurpat illam sͥ
ꝑfectionem. de qua dr̃. Si quis abstule¬
rit tua. ue repetas. Repetebat gͥ suum
qui sua adhue tenebat. At tu qui iam
scłm spreueras. scłarẽ sequi debebas:
Fugit ouis treme bunda ueniente lu¬
po. ab scondit se columba. tremeus ae¬
cipitre iuso. De cauernula sua mus esu¬
riens exire ũ audet. ambiente catto Et
tu cum uidebas furem currebas cium co:
Ham quid aliua dixerim qui p̃ciosã
xp̃i margaritam id .ẽ. animam tuam
furari ñ dubitauerit: Uolebam si pos¬
semlillius errorem dissunulare. ne odi¬
um & nullum fructum consequerer
ex ueritate. Sed non potui fateor in¬
tactum transire. quem usq ad hanc
dicem comꝑi sp̃iui sc̃o ꝓ uirib restitis¬

Expanded text:
querat; quid mirum si te qui suus querat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui, fateor, intactum transire, quem usque ad hanc diem comperi Spiritui sancto pro viribus restitis
Abbreviated transcription (Latin):
uta sui ruet in amplexus tui. gaudens
quem ꝑdiderat eẽ. inuentum. qui mortu¬
us fuerat uiuum. Sed in quo inquis le¬
si. in quo contempsi: Audi. In eo ꝓcul
dubio quod te quem sinu suo. lacte nu¬
triendum mat̾no susceꝑat. ante tempꝰ
ablactasti. quod exꝑtam lactis dulcedi¬
nem in quo posses crescere in salutem. tã
leuit᷑ tam celerit᷑ exsufflasti. O puer
insensate . o puer magis sensu quam ȩta¬
te. quis te fascinauit a benecepto itinere
tam cito discedere: Auunculus inqui¬
es. Sic alam quonulam uxorem. uxor
serpentem ad excusandas excusationes
culpe dignam excepit sententiam. Holo
decanum accuses. nolo te ꝑ illum excu¬
ses. inexcusabilis enim es. Lilus culpa
tuam cion excusat. Quid nam ille fecit:
Nunquid te rapuit. iunquid uim in¬
tulit: Rogauit non ligauit. B landi¬
endo attraxit. uon uiolent̃ traxit. Quare:¬
Quis te cogebat credere blaudienti assen¬
tire attrahenti: Ille sua noudum reli¬

Expanded text:
lita sui, ruet in amplexum tui; gaudens lita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondam uxorem, uxor serpentem ad excusandas excusationes culpae dignam excepit sententiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reli
Abbreviated transcription (Latin):
caritas quȩ siuie foueat infirmos. siue
exerceat ꝓuectos. siue arguat inquietos.
diũisis diũsa exhibens. sicut filios diligit
uniuersos. Cum te arguit mitis ẽ. cum
blanditur simplex ẽ. Pie solet se uire.
siue dolo mulcere. patient̃ nouit irasci
humilit̾ indignari. Ipsa ẽ. quȩ homi¬
num mat̾ & angłorum. non solum quȩ
interris. sed etiam quȩ in cȩlo sunt pa¬
cificauit. Ipsa ẽ. quȩ dm̃ homini pla¬
caus. hominem dõ reconciliauit. Ipsa ẽ.
mi fulco. quȩ fr̃es illos cum quib olun
dulces capiebas capiebas cybos. habitare
facit unius moris in domo. Hȩc talis
tamq honorabilis inat̃. a te se quęxitur
offensam. ex postulat lȩsam. Lesa taiñ
ñ ꝓuocat sed spreta te reuocat pstendens
tͥ in te de se ueracit scriptum ẽẽ. Caritas.
patiens ẽ. beuigua ẽ. Licct lesa licet offen¬
sa si conũsus fueris ad illam. obuiabit tͥ
quasi mat̾ honorificata. Contemptus ob¬

Expanded text:
charitas, quae sive foveat infirmos, sive charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus ob
Abbreviated transcription (Latin):
ONe indolis adoles¬
centi fulconi. fr̃ sernar¬
dus peccator. inde letari
in adolescentia. unde
in senectute non penite¬
at. Non miror si mireris. sed mitor¬
si non mireris. unde mͥ ut ad te scribere
uellem ciuem rusticus. scolasticum ino¬
nachus. cum nulla huic tͥ occasio neces.¬
saria occurrat. nulla sc ratio patens osten¬
dat. At si attenderis quod scripium le¬
gis. sapientib & insipientib debitor sum:
& illud. caritas non querit quȩ sua sunt.
fortassis intelliges. quicquid illa iusserit
non eẽ. p̃sumptum. Caritas enum ad te
oburgandum me compellit quȩ tͥ con¬
dolet quamus non dolenti. quȩ tͥ mise¬
retur. licet non iniserabili. Et inde ma¬
gis dolet quod cum sis dolendus ñ do¬
les. & inde magis miscretur. quod cum
tͥ compatitur. dum mͦ patient̃ tu audias
unde compatiatur. U ult te tuum senti¬
re dolorem. ut iam non habeas unde do¬
iere. uult te tuam scire miseriam. ut
incipias miser non eẽ. O bona mater

Expanded text:
onae indolis adolescenti FULCONI, frater BERNARDUS peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed mirsi non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater
Abbreviated transcription (Latin):
intentione. ut ob tenorem artioris uitȩ
ab institutionib beati augusti ad ob¬
seruantias sc̃i benedicti dĩ adiutorio
non discedlant. illamq pͥmam fidem quã
apud uos. immo quam pͥmum in baptis¬
ino ꝓmiserunt ĩ irritam faciant. sed sal¬
uam integramq custodiant. Talib itaq
talit᷑ susceptis. absit ut sinceritatem urãt
aut in suscipiendo lȩsam. aut in retinẽ¬
do ledenidam ẽẽ. credamus. dum tam̃ il¬
los si forte infra annum ꝓbationis qui
regularit constitutus.ẽ. cepta descrere.
& ad uos redite uelle contigerit. in uitos
ñ detineamus. Auoquin scissimi fres
ur̃a non refert. ut sp̃m lib̾tatis qui in
eis anathemate inconsulto frustra impe¬
dire nitamini. nisi forte quod ds̃ aũtat.

Expanded text:
intentione, ut ob tenorem arctioris vitae, intentione, ut ob tenorem arctioris vitae, ab institutionibus beati Augustini ad observantias sancti Benedicti Dei adjutorio , non discedant; illamque primam fidem, quam apud vos, imo quam primum in Baptismo promiserunt, non irritam faciant, sed salvam integramque custodiant. Talibus itaque taliter susceptis, absit ut sinceritatem vestram, aut in suscipiendo laesam, aut in retinendo laedendam esse credamus: dum tamen illos, si forte infra annum probationis, qui regulariter constitutus est, coepta deserere, et ad vos redire velle contigerit invitos non detineamus. Alioquin, sanctissimi fratres, vestra non refert, ut spiritum libertatis qui in eis est, anathemate inconsulto frustra impedire nitamini: nisi forte quod Deus avertat
Abbreviated transcription (Latin):
XHORTATIO Illa In
lutteris ur̃is tam salubris
tam compendiosa mag¬
na quidem scientiȩ mi¬
ta caritatis ut̃ȩ indicia
mirantib nob̃ & congra¬
tulantib p̃fert. Sed quod de laudib
tam excellentia p̾misistis. & si ad humi¬
utatis quoq formam quantum ex uob̃ ẽ.
ñ mediocrit᷑ instruere nos potuit consc¬
entias tam̃ nr̃as mnulto inferius iacen¬
tes quantum in nob ẽ. uehement᷑ exter¬
ruit. Quis enun nr̃m suam attendeis
conĩsationem tanta de se & tam indebit
sine magno uel metu uel ꝑiculo. possit
audire: De huiusmodi quippe alieno
seu etiam ꝓpͥo iudicio committẽ secutũ
Ceterum de fr̃ib de quoꝵ salute uram
nimirum caritatẽ sollicitã cẽ. cognoui¬
mus. ut sccuros uos reddamus. noueri¬
tis multoꝵ illustrium uiroꝵ & maxi¬
me clarissimi uiri Wilł cathaulautien¬
sis ep̃i. hortatu & consilio ad nos decli¬
nasse. seq a nob̃ suscipi multis p̃cib as
supplicationib impetrasse. Ea uidelict

Expanded text:
xhortatio illa in litteris vestris tam salubris, tam compendiosa, magna quidem scientiae mira charitatis vestrae indicia, mirantibus nobis et congratulantibus praefert. Sed quod de laudibustam excellentia praemisistis; etsi ad humilitatis quoque formam quantum ex vobis est non mediocriter instruere nos potuit, conscientias tamen nostras multo inferius jacentes, quantum in nobis est, vehementer exterruit. Quis enim nostrum suam attendens conversationem, tanta 14 de se et tam indebita, sine magno vel metu, vel periculo possit audire? De hujusmodi quippe alieno, seu etiam proprio se judicio committere, securut . Caeterum de fratribus, de quorum salute vestram nimirum charitatem sollicitam esse cognovimus, ut securos vos reddamus; noveritis multorum illustrium virorum, et maxime clarissimi viri Willelmi Catalaunensis episcopi, hortatu et consilio ad nos declinasse, seque a nobis suscipi multis precibus ac supplicationibus impetrasse: ea videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
iuera sunt quȩ audistis de
abb̾e scĩ theofredi. non po¬
testis ea dissimulare sine pe¬
conscientiam. Conscientiam di-¬
quod & uera. Uerax est enim qui
testimoniũ ꝑhibet de his: p̃sen¬
tium lator. Unde hoc quoq sciam
queritis. fascem tenes luteraꝵ mis¬
sarum auiris scĩs. quos ego noui
quia scĩ & ueridici sunt: & om̃s il¬
lȩ parit̃ continent. tam laudes ꝙ:
preconia huius. qmͣ illius horrẽ¬
batiam suam reliquerat & abierat

Expanded text:
era sunt quae audistis de abbate Sancti Theofredi, non potestis ea dissimulare sine peconscientiam. Conscientiam diquod et vera. Verax est enim, qui testimonium perhibet de his, praesentium lator. Unde hoc quoque sciam quaeritis? Fascem teneo litterarum missarum a viris sanctis, quos ego novi quia sancti et veridici sunt · et omnes illae pariter continent tam laudes et praeconia hujus, quam illius horrenBATIAM SUAM RELIQUERAT, ET ABIERAT
Abbreviated transcription (Latin):
init & dictator facinoris. siis in qͣm
inpune ferat. quod utiq mira impu¬
Aestia de ur̃a apłica auctoritate pre¬
sumit. qͣnta putamꝰ impunitas ista
n atia parturiet punienda Unũ
duob fore necesse est aut nullum
sasticos. aut passim ad om̃e illicitũ
uti officiis. ne forte si quispiam zelo
di accensus ꝓhib̾e. temptauerit. fer¬
r ilico militari reus iusticiȩ trucidẽt.
metu potentiȩ scłaris nullus mutire
um audeat contͣ in solentiam cłicoꝵ
Quid enim insolentius quidue in di¬
gnius in eccł̃ia esse. potest. qͣm ut sibi
quisq eccłiasticas uendicet dignitateᷤ.
feritate armoꝵ. non morum ꝓbitate.
Qmͣ obrem dñe pater aliquid ut ui¬
detis ut prsus uidetis decernendum
in hominẽ quid eccł̃ie ꝓsit ut salus
facta hoc temꝑe ꝑ uos tͣnfundat᷑ in
posteros. & cognoscat generatio alt̾a
non solum quod fuit p̾sumptũ. s &
qualit̾ ultum. Alioquin si serpat uene¬

Expanded text:
stitit et dictator facinoris: si is, inquam, stitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: aut nulloslesiasticos: aut passim ad omne illicitum uti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in Ecclesia esse potest, quam ut sibi quisque ecclesiasticas vindicet dignitates feritate armorum, non morum probitate? Quamobrem, domine Pater, aliquid, ut videtis, prorsus decernendum est in hominem, quod Ecclesiae prosit, ut salus facta hoc tempore per vos transfundatur in posteros; et cognoscat generatio altera, non solum quod fuit praesumptum, sed et qualiter ultum. Alioquin si serpat vene
Abbreviated transcription (Latin):
lida sub altari clamare & flagitat ũ¬
dictam. eoq instantiꝰ quo recenti
ipsius sanguis effusus est suꝑ terran
S numqͥd ego inquit occidi eum. N
deat ds & iudicet. Si excusabilis tus
cuius dentes arma & sagnte. cuuis
lingua gladius acittus. ꝑinde nec
uid̃i de xp̃i morte culpandi sunt
quippe & ipsi manus continere cam
Ob illicitas exactiones quas sibi ocal¬
one archidiaconat᷑. in p̃sbiteros m¬
nime iam ut consueuerat usurpar
liceret beati thome utiq obuiantt
zelo atq industria. ut pote iufticis
amatoris & defensoris oderat illium
& mortem ei iam ipso odio honiciui
minitari solebat. Multi se audis¬
se nunc ꝑhibent: quib discredi¬
dum non est. Postremo nepotes us
ut impias manus in scm̃ di mite¬
rent. quid aliud umqͣm adu̾sus al
habuerint: ipse certe dicat si polli
Si gͦ iste qui causa. qui mncentor ql
mam ut omĩum pene suspitio est ex¬

Expanded text:
lida sub altari clamare, et flagitare vilida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo recentius ipsius sanguis effusus est super terram. 2. Sed nunquid ego, inquit, occidi eum? Non videat Deus et judicet. Si excusabilis tu es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam, ut omnium pene suspicio est, ex
Abbreviated transcription (Latin):
patͥ & dño innocentio summo
pontifici: B. clareu alłesis ab̃b̃
indignꝰ. minimũ id qd est & quod
potest in dño. Fera pessima quȩ de-¬
uorauit ioseph. canum nr̃oꝵ impor¬
tunitatẽ non ferens. ad ur̃e dr de¬
fensionis auxilium confugisse. In qͣnͣ¬
ta misera deuenit amentiam ut uana
& ꝓfuga & tremens suꝑ terram illuc
potissimũ fugam inierit. ubi plus
timere oportuit. Sceleratissime tu
summȩ equitatis sedem putas esse
speluncam latronũ. aut cubile leo¬
num. Cu filii recentem adhuc cruo¬
rem ore rabido ac ferali spumans
ac masticans fugis ad sinum matris.
pat̾s audes apparere conspectib dTñ
si penitentiam petit: neganda eiñ ẽ.
Qd̃ si audientiam: accipiat illam si
cet qͣm uł moy ses indulsit popło
conflatile. curuanti genu. uł fice
Qmͣ deniq audientiam dedit nego¬
tiantib in templo saluator. Ani¬
noramus quoꝵdam peccata. p̃cediãt
fr̃is tui clamat adu̾sum te de ter
cum cęt̾is animab int̾fectoꝵ uoce ui¬

Expanded text:
t domino INNOCENTIO summo Pontifici, BERNADUS Clarae-Vallis abbas indignus, minimum id quod est, et quod potest in Domino. 1. Fera pessima quae devoravit Joseph, canum nostrorum importunitatem non ferens, ad vestrae dicitur defensionis auxilium confugisse. In quantam misera devenit amentiam, ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees quam denique audientiam dedit negotiantibus in templo Salvator . An ignoramus quorumdam peccata praecedere fratris tui clamat adversum te de terrcum caeteris animabus interfectorum, voce va
Abbreviated transcription (Latin):
estis: & ego reficiam uos. Iugum
enim meum suaue est & onus me¬
um leue. Eredidi propter quod¬
& locutus sum. Confugi libens&e
tente possioent me dñi absq te:
& suo iugo ferreo attritum ur¬
gent itrituram suam: & tuę
ciuitatis ciuem conscriptũ de
luto & latere cogunt egyptiis
ciuitates edificare. Dñs. Pacien¬
tes estote usq ad ad uentum dñi¬
Moyses & aaron ite adonera ur̃a
Et mox ꝓ iectum se sentiens ho¬
mo a conspectu tam felicis bea¬
titudinis. sicut moyses & aaion
his uerbis pro iecti st̃. a conspec¬
tu pharaonis: ad se reuersus cũ
gemitu dixit. Ego dixi in ex
tus es mͥ incredalem: & induri¬
cia manus tuȩ aduersaris michi.
Sicq ponous diei &e estus repete¬
re. luti & latenis iterum se su¬
bire contagia deplorans. quod
reliquum erat uitȩ idoloribus
egit: operiens donec omninoas¬
sumeret᷑. & ingaudium dñi fui
ꝑfete introduceretur.

Expanded text:
estis, et ego reficiam vos. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Credidi, propter quod locutus sum . Confugi libens ettente, possident me, Domine, absque te, et suo jugo ferreo attritum urgent in trituram suam et tuae civitatis civem conscriptum, de luto et latere cogunt Aegyptii civitates aedificare. Dominus: Patientes estote usque ad adventum Moyses et Aaron, ite ad onera vestra . Et projectum se sentiens homo a conspectu tam felicis beatitudinis, sicut Moyses et Aaron his verbis projecti sunt a conspectu Pharaonis, ad se reversus cum gemitu dixit: Ego dixi in exctus es mihi in crudelem, et in duritia manus tuae adversaris mihi . Sicque pondus diei et aestus repetere, luti et lateris iterum se subire contagia deplorans, quod ei reliquum erat vitae in doloribus egit, opperiens donec omnimo assumeretur, et in gaudium Domini sui perfecte introduceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum corpus fatigando ex
tradidi animam meã: & uos de¬
betis ꝓ fribꝰ animas ponere. ho¬
mo. & quare non defendis san¬
guinem nr̃m: Deus. Puer gͦ es.
qui nisi uirgam qua uerb̾atꝰ es.
uerbani ideris. plorare non de¬
sistis. homo. Obsecro dñe. sine
me adhuc loqui ad dñm meum:
cũ sim terra & puluis Secduxisti

Expanded text:
Non solum corpus fatigando excNon solum corpus fatigando exctradidi animam meam, et vos debetis pro fratribus animas ponere. Homo: Et quare non defendis sanguinem nostrum? Dominus: Puer ergo es, qui nisi virgam, qua verberatus es, verberari videris, plorare 787 non desistis. Homo: Obsecro, Domine, sine me adhuc loqui ad Dominum meum, cum sim terra et pulvis. Seduxisti
Abbreviated transcription (Latin):
Iñe bonum ẽ nos
hic eẽ. Quo ibo afacie tua: Dn̾s.
Eri hinc. ⁊ redi adegrotum tuum¬
 corpus tuum. quod t commisi custo¬
diendum & obseruandum. Iamta¬
bescit. homo. Infelix ego homo.
quis me lib̾abit de corpore mortis
huius: Dñe miserere. Egrotus
meus grauis est & intolerabilis.
ad necessaria exigenda improbꝰ.
ad suꝑflua uł noxia anxius & im¬
portunus. Uñs. Uide ut curam
eiꝰ facias. s ñ indesideriis. Sic em̃
expedit infirmitati eiꝰ. homo.
Dura ꝓuidentia. Dñs. Exi hinc.
Si quid ei quod suũẽ tuleris: in
quadruplum restituere. com¬
pelleris. Sed &e pueri iam plorant.¬
& petunt panem: ce non ẽ qui
frangat eis. homo. Michi autẽ
quando: Iñs. Tibi autẽ facies
post ea. homo. Quid dñe. quod
pascere eos non possum. nec cara¬
re. nisi egypto dem manum &
assyriis. ut saturaremr pane :
Dñs. Creatura uanitati sub iecła
est. ñ uolens: s propt̃ eum qͥ
s assur iste nonsolum deuorat
carnes nr̃as: s etiam ex ossa nos.

Expanded text:
ine, bonum est nos hic esse: quo ibo a facie tua? Dominus: Exi hinc, et redi ad aegrotum tuum, corpus tuum, quod tibi commisi custodiendum et observandum; jam tabescit. Homo: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Domine, miserere. Aegrotus meus gravis est et intolerabilis, ad necessaria exigenda improbus, ad superflua vel noxia anxius et importunus. Dominus: Vide ut curam ejus facias; sed non in desideriis: sic enim expedit infirmitati ejus. Homo: Dura providentia. Dominus: Exi hinc. Si quid ei quod suum est tuleris, in quadruplum restituere compelleris. Sed et pueri jam plorant et petunt panem, et non est qui frangat eis. Homo: Mihi autem quando? Dominus: Tibi autem facies postea. Homo: Quid, Domine, quid? pascere eos non possum, nec curare nisi Aegypto dem manum, et Assyriis ut saturentur pane. Dominus: Creatura vanitati subjecta est non volens, sed propter eum ne, Assur iste non solum devorat carnes nostras, sed etiam exossat nos.