comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ci gaudeas ueneno utrũq mox ꝑ ueãs
eiupuerit. B Iudo ꝓspero delectata sũ¬
N Peior est delc̃acio pcc̃i ꝙͣ pcc̃ ip̃m
Sunt qui mala consue ͬ ͤ pene coacti p¬
cant neq post pcr̃in gaudent sed t̾stãt᷑¬
et si fieri posset non p̾casse maluerint
Quosdã uidimꝰ ipãs int᷑ libidinũ flã¬
mas quãdã uelud glaciem dolołs acpe¬
nitentie sentire et si dici li ceat uelle si
ac nolle peiorẽ licet ĩ partem mali u¬
sus quadã ui detortos quos haud ĩpbe
quis speret usu excusso ad meliorẽ se¬
muita posse cõuerti. at qui de pcr̃o ex¬
ultant quid de hiis oro reliquãspei ẽ¬
¶ Delector taxilloꝵ ludo. R Epero fo¬
re ne sꝑ non diu eciã delecteris uohur
cõtinue fũdataꝵ sratus urbiu tustabi¬
les tales putas Crede micho boluẽtr
et secũ in lac̾mas gaudiũ tuũ uoluent
neq enĩ sic uoluẽtur ut uidistitũt ĩ aue
tibi gaudiũ nũc uero gemitus ꝑ abut¬

Expanded text:
lci gaudeas veneno: utrumque mox per venas lci gaudeas veneno: utrumque mox per venas erumpet. Ludo prospero delectatus sum. Peior est delectatio peccati quam peccatum ipsum: sunt qui mala consuetudine pene coacti peccant neque post peccatum gaudent sed tristantur; si fieri possit, non peccasse maluerint. Quosdam vidimus inter ipsas libidinum flammas quandam velut glaciem doloris ac penitentie sentire et, si dici liceat, velle simul ac nolle, peiorem licet in partem mali usus quadam vi detorsos, quos haud improbe quis speret usu excusso ad meliorem semitam posse converti: at qui de peccato exultant, quid de his, oro, reliquum spei est? Delector taxillorum ludo. Spero fore ne semper neu diu etiam delecteris; volvitur assidue fundatarum status urbium: tu stabiles taxillos putas! Crede michi, volventur et secum in lacrimas gaudium tuum volvent. Neque enim sic volventur ut vidisti: tunc inane tibi gaudium, nunc veros gemitus parabunt
Abbreviated transcription (Latin):
uinicis non fit tuũ ac qd̃ ꝑdideris et¬
si nõ fiat alteriꝰ tuũ tñ esse desinit.
Multa sunt undiq que ab hoc ĩsaĩa
bonã mente dehortent᷑ ac retrahat
nͥ uos ĩꝑxtus qͥda auaicia pulsus ui.¬
geret E Rici ĩ ludo taxilloꝵ. R Ecito
te aut̃ ab exactore ĩpio fenus cẽtesi¬
mu accepisse restitues qd̾ uicisa et
de tuo adicies. ut non sit qui repetat
ꝑ se ip̃m euanuit tuq ĩ sompnis felix
esse desieĩs ħ Uici et ditior factꝯ sũ¬
R Cuz nulla sit stabilis petiũa s suã
pociꝰ rotũditate u̾satilis tamen p̃cipu¬
e que taxillis queritur. Taxillorũ
ludus nichil ulli donat corũ maxĩe qͥ
faĩliarius ip̃m colunt Sod mutuat ali¬
quid et extorquet. eo semꝑ ĩmitior qͦ
blandior uisus erat nulli enĩ amarior
est iactura ꝙͣ lucri dedulcedinez degu¬
stare orso D lusi et lucratus sum. R¬
Gaude̾ lucro taxilloru tale est acsi di¬

Expanded text:
vincis non fit tuum; at quod perdis, etvincis non fit tuum; at quod perdis, etsi non fiat alterius, tuum tamen esse desinit. Multa sunt undique que ab hac insania bonam mentem dehortentur ac retrahant, nisi vos impetus quidam avaritia pulsus urgeret. Vici in ludo taxillorum. Scito autem te ab exactore impio fenus centesimum accepisse: restitues quod vicisti et de tuo adicies; ut non sit qui repetat, per se ipsum evanuerit tuque in somnis felix esse desieris. Vici et ditior factus sum. Cum nulla sit stabilis pecunia sed sua potius rotunditate versatilis, tum precipue que taxillis queritur. Taxillorum ludus nichil ulli donat, eorum maxime qui familiarius illum colunt, sed mutuat aliquid et extorquet, eo semper immitior quo blandior visus erat. Nulla enim amarior est iactura quam lucri dulcedinem degustare orso. Lusi et lucratus sum. Gaudere lucro taxillorum tale est ac si du
Abbreviated transcription (Latin):
duat ad taxillos ludẽ R O uo¬
rago ingens ĩex plebilis/ o pa¬
trimonoru fluxus te tristis ac subito
O aĩ tẽpestas et fame mibes et sceleꝵ
scimulꝰ et ad desꝑanduz uia suꝑiores
utrũq ludi sunt hic merus est delor.
DAt michi ꝓsper ludi huiꝰ euẽtꝰ fuit¬
R Caxilloru nullꝰ euẽtꝰ prosꝑ mali
omĩs et miseri. nã et qui ꝑdit affligi᷑
et qui uincit illicitur inq ĩsidias pro¬
trahitur D Prosꝑe lusi R Presens
sepe ꝓsꝑitas future calamitatis auspĩ¬
ciuz fuit et suas ht̃ hec pestis illeceb̾s
Si qui tales ludis̃t om̃s ꝑderẽt nẽs
usꝙͣ lude̾t mĩc lucrãt᷑ aliqui s lucrũ iᵈ
arra est dãpni. E lusi et uici. Ri bene
michi ĩ campũ redis alioqͥn nullꝯ cã¬
pus planior nullo ĩ campo uolubilior:
est fortua. G lusi et uici R ludes ĩ¬
teruz et ꝑdes Qd̾ uiristi aũt̃ hĩc at
hinc mille diripiẽt qd̾ ꝑdideris ncõ
restituet Adde qd̾ si qd̾ est iusticie ꝙ

Expanded text:
at ad taxillos ludere. O vorago ingens inexplebilis, o patrimoniorum fluxus tristis ac subitus, o animi tempestas et fame nubes et scelerum stimulus et ad desperandum via! Superiores utcumque ludi sunt, hic merus est dolor. At michi prosper ludi huius eventus fuit. Taxillorum nullus eventus prosper, mali omnes et miseri; nam et qui perdit affligitur et qui vincit illicitur inque insidias protrahitur. Prospere lusi. Presens sepe prosperitas future calamitatis auspicium fuit et suas habet hec pestis illecebras: si qui talis ludunt omnes perderent, nemo umquam luderet. Nunc lucrantur aliqui, sed lucrum illud arra est damni. Lusi et vici. Bene, nisi in campum redis: alioquin nullus campus planior, nullo in campo volubilior est fortuna. Lusi et vici. Ludes iterum et perdes. Quod vicisti autem hinc atque illinc mille diripient, quod perdideris nemo restituet. Adde quod, si quid est iustitie, quod
Abbreviated transcription (Latin):
laudãtibꝰ nota oĩbꝰ que de hac repan¬
lus tractat aposculus. Certe eciã apd̾
gẽtiles ip̃os quibꝰ laxior taliũ lib̾tas
signũ eẽ nrĩ maiores crediderũt que
misse breuitatis ĩserere. Que ꝙͣ uis
ĩ femnnas non ĩ uiros dici oĩa uideãt
et haud dubie sexus ille maioris sit
debitor castitatis ac pudoris plus tñ
prudẽcie ac ꝯstãnie debent uir. ¶
Secũdis mͥ iptiis est opus RõMi¬
rarer nisi mores urõs noueri nõ tm̃
suꝑuacua s dãpnosa eciã uobis nccia
effecistis, tu uero durissimi oris sis
si ad te frenãdã uxore opus ẽ altera¬
B. Ad secũdas nupcias festino. ri¬
Age age dũ feruor durat cũ refrixe¬
rit dolebis non notasti ꝙͣ dulcis est
sopor in uacuo cubili solũ illũ feduz
et miserũ actũ cogitas qui trãsit et uul¬
nerat De natorum coniugio.

Expanded text:
laudantibus: nota omnibus, que de hac re Paulaudantibus: nota omnibus, que de hac re Paulus tractat apostolus. Certe etiam apud gentiles ipsos, quibus laxior talium libertas, signum esse vestri maiores crediderunt; quemisse brevitatis inserere; que quamvis in feminas, non in viros etiam dici omnia videantur et haud dubie sexus ille maioris sit debitor castitatis ac pudoris, plus tamen prudentie ac constantie debent viri. Secundis michi nuptiis est opus. Mirer, nisi mores vestros noverim: non tantum supervacua, sed damnosa etiam vobis necessaria effecistis. Tu vero durissimi oris sis, si ad te frenandum uxore opus est altera. Ad secundas nuptias festino. Age, age dum fervor durat: cum refrixerit dolebis. Non notasti quam dulcis est sopor in vacuo cubili? Solum illum fedum et miserum actum cogitas, qui transit et vulnerat. 77 DE NATORUM CONIUGIO
Abbreviated transcription (Latin):
Ccundas nuptias celebrabo Rd̃ Si¬
nosses ad liquidũ quid est feĩa
quid ue de illa magni scribũt uiri ne
pͥias qͥdẽ nupcias celebrasses D Se¬
cũdas nuptias celebrare est aĩmꝰ. Rrõ¬
bis et tercias B. Secũdis nupciis
ĩtendo Rõ Qui e pͥmo ꝯuigio ꝓlem
habens nouercã suꝑinducit suis maĩ¬
bus ĩ suã doniũ mietit incendiũ. Si
iuuẽta urget aut libidiõsa uellicat se¬
nectus qua nochilest turpius posset
forsan ut cuulr hoc potiꝰ ꝙͣ honeste
dicam possit ĩꝙ fortassis utiliꝰ nͥ uel
pcti materia. uel dina lege uetitum
e ẽt cõtubinale obsequio subuẽii. ꝙͣ
noue ⁊ calibꝰ odiis domꝰ t̾nquilla tur¬
bari ꝙ cito ac domiciano susceptis fi¬
liis uespasianꝰ piudẽtissimꝰ pu̾ceps
fecit Et etate hac stephanꝰ Colũpnẽ¬
sis haud ĩmeito intͣ pn̾cipes mẽoran¬
dus E Ad secũdas nupcias ĩtendo.¬
nd̃ potes id qͥde ẜ leges hũanas
dĩnis quidẽ legibꝰ paciẽtibꝰ magꝭ ꝙͣ

Expanded text:
cundas nuptias celebrabo. Sinosses ad liquidum quid est femina quidve de illa magni scribant viri, nec primas quidem nuptias celebrasses. Secundas nuptias celebrare est animus. abis et tertias. Secundis nuptiis intendo. Qui ex primo coniugio prolem habens novercam superinducit, suis manibus in suam domum mittit incendium. Si iuventa urget aut libidinosa vellicat senectus, qua nichil est turpius, posset forsan — ut civiliter hoc potius quam honeste dicam — posset, inquam, fortassis utilius, nisi vel peccati materia vel divina lege vetitum esset, concubinali obsequio subveniri quam novercalibus odiis domus tranquilla turbari; quod, Tito ac Domitiano susceptis filiis, Vespasianus prudentissimus princeps fecit et etate hac Stephanus Columnensis, haud immerito inter principes memorandus. Ad secundas nuptias intendo. Potes id quidem secundum leges humanas, divinis quidem legibus patientibus magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
rũt s non optie incredibile forsã
pͥmo auditu at expiẽtie cõprobatõne
uei̾ssi m uix enĩ fertilitas sup̃tũ eqͣt
Estq apud ip̃os ueteres hoĩs atq a¬
gri ꝯꝑacio nõ ĩepta ut uterq si sũp¬
tuosus fuerit ꝙuis et questuosus
reliqui nichil aut modicũ sit neutꝵ
magni igi᷑ extimãdu U. Sũmo
studio t̾ram colo Rõ Tuite malẽ cole¬
res s trestre ał t̾ram amas nec ml

Expanded text:
runt, sed non optime: incredibile primo runt, sed non optime: incredibile primo forsan audito, at experientie comprobatione verissimum; vix enim fertilitas sumptum equat estque apud ipsos veteres hominis atque agri comparatio non inepta, ut utrique, si sumptuosus fuerit, quamvis et questuosus, reliqui nichil aut modicum sit; neutrum magni igitur existimandum. Summo studio terram colo. Tete mallem coleres, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. R̃ ꝓxnnã operie pñs sepe ferti¬
litas uenture steilitatis aira ẽ rara qͥdẽ.
sine ĩtmissione ꝓsperitas W Diligẽt᷑
agrũ colui Rõ bene si nil meliꝰ qd̾ face
res fuit. P Colui uineã exquisite .R.
letam cũ illa forte uindemia pactus.
qu et cũ pruina et cũ grandiie pepi¬
gisci Solito largiꝰ aruũ seui
polures pasces grues rue plures domi
mures uolucrũ hospes ac uermiũ lo¬
hi excussor aree ꝯpactor horrei ar¬
chitectus metẽciu seruꝰ ac terẽcip¬
O Seui agrũ largiter RoEsto ĩspe
bona metes quod seuisti triticũ atq
sollicitudinẽ nisi iᵈ est uerius qd̾ triti¬
cuz plimoꝵ s anxietas tua est et ut
ꝓpe dixerim ager ip̃e est aĩꝰ cultꝰ
ĩtençio semen cura messis labor hãt
ubrnnam ꝑcipies U Rus optĩe co¬
lui Rio Dicam qd̾ mireris ipĩ illi ã¬
tiqui agricole uiri fortes quibꝯ glie
funt agricultura colendu bñ cõsue¬

Expanded text:
fuit. Proximam operire: presens sepe fertifuit. Proximam operire: presens sepe fertilitas venture sterilitatis arra est. Rara quidem sine intermissione prosperitas. Diligenter agrum colui. neam exquisite. Letam cum illa forte vindemiam pactus; an et cum pruina aut etiam cum grandine pepigisti? Solito largius arvum sevi. Plures pasces grues rure, plures domi mures, volucrum hospes ac vermium, lolii excussor, aree compactor, horrei architectus, metentium servus ac terentium. Sevi agrum largiter. Esto in spe bona: metes quod sevisti, triticum atque sollicitudinem, nisi illud est verius quod triticum plurimorum, sed anxietas tua est et, ut proprie dixerim, ager ipse est animus, cultus intentio, semen cura, messis labor: hanc uberrimam percipies. Rus optime colui. Dicam quod mireris: illi ipsi antiqui agricole, viri fortes quibus glorie fuit agricultura, colendum bene censue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiserim utq ĩterdu teneros ramos
pubescẽtibus gẽmis ĩsereᷤ luxuriãcia fo¬
lia curua falçe ꝯpesçe lasciuos paliintes
prolis ni spem scrobibꝰ canis ĩfode siti¬
entibus pratis querulos riuos prono.
calle dite illos sinam. sic fode ꝑtinacit̾
ncñtas cogat indecore atq indecẽs doc¬
to forti atq uiro arbitror cui nobiliois
exc̾citii de ẽẽ mat̾ia uix possit Natura
parens optiã dũ młtas mor talibꝰ artes
daret ip̃a eciã distĩxit ĩgenia ut cui qͥs¬
q erit aptissimꝰ illi ĩsistat uidebis aliꝙ̃¬
qui pro mediotri ĩgenio tam solerter aͥ
arua sultet aut maria. ut hac in re cuius¬
uis acumen phĩ mlla sibi cõferre possit
Idustria stultũ et ĩgloriũ fuit Cũ illo nõ
i tua s illiꝰ arte ꝯtende̾ ubi toto maior
utice miõr appareas et uictor ĩ maxĩs
multis ac paruis ĩ rebus facile um̾ci
queas  Ager hac iͥ estate p̃fertilis

Expanded text:
rnatione permiserim utque interdum teneros ramos rnatione permiserim utque interdum teneros ramos pubescentibus gemmis inserere, luxuriantia folia curva falce compescere, lascivos palmites prolis in spem scrobibus cavis infodere, sitientibus pratis querulos rivos prono calle devertere illos sinam, sic fodere pertinaciter nisi necessitas cogat, indecorum atque indecens docto fortique viro arbitror, cui nobilioris exercitii deesse materia vix possit. Natura parens optima, dum multas mortalibus artes daret, ipsa etiam distinxit ingenia, ut cui quisque erit aptissimus, illi insistat. Videbis aliquem qui mediocri ingenio tam solerter aut arva sulcet aut maria ut hac in re cuiusvis acumen philosophi nulla sibi conferri possit industria: stultum et inglorium fuerit cum alio non in tua sed illius arte contendere, ubi toto maior vertice minor appareas et victor in maximis, multis at parvis in rebus facile vinci queas. Ager hac michi estate prefertilis
Abbreviated transcription (Latin):
torias pepissẽt tot de rebus optimis
p̃claros libros sc̃psisset siue ad pħica
siue ad hystoriã siue ad usũ uite sp̾tã¬
tibus quales sunt quos de hoc ipõ qd̾
nũc loq̃mur sc̾psit pͥmꝰ equidẽ apd̾
uos colendi arui p̃cepͣ collegit ĩ forͣm
artis ac redegit in lrãs sicutiq illũ
multi alii quoꝵ quidã huile illd̾ ac de¬
pssu artificiu nobilissimis atq altis¬
simis uersibus extulerunt quos nunc
mẽorans nec hũane ĩmenor ncc̃itat
ag̾cultura certe non ĩꝓbo Nũꝙͣ tñ c̃
subsc̾ptoꝵ claĩtas aut ĩopie metꝰ cog
Ut libealibꝰ et hoẽstis artibꝰ p̃ferendã
cẽseam nec equãdam quidem. Quis
eniz eosdem duces simul illustres et ag̾¬
colas pͥmũ illud ĩperii tempꝰ hũerit
mutata iamspacio res est Neq ut fra¬
gilior nũc nã est ad res tam uarias in¬
geĩa nr̃a sufficiũt hac etate excellẽtibꝰ
Uiris ag̾culture operã dare non ꝓ arte.

Expanded text:
torias peperisset, tot de rebus optimis torias peperisset, tot de rebus optimis preclaros libros scripsisset, sive ad philosophiam sive ad historiam sive ad usum vite spectantibus, quales sunt quos de hoc ipso quod nunc loquimur scripsit? Primus equidem apud vos colendi arvi precepta collegit in formam artis ac redegit in literas secutique illum multi alii quorum quidam humile illud ac depressum artificium nobilissimis atque altissimis versibus extulerunt, quos tunc memorans nec humane immemor necessitatis, agriculturam certe non improbo. Nunquam tamen aut scriptorum claritas aut inopie metus coget ut liberalibus et honestis artibus preferendam censeam nec equandam quidem, quamvis enim eosdem duces simul illustres et agricolas primum illud imperii tempus habuerit. Mutata iam spatio res est neque, ut fragilior nunc natura est, ad res tam varias ingenia vestra sufficiunt. Hac etate igitur excellentibus viris agriculture operam dare non pro arte
Abbreviated transcription (Latin):
et ad pͥscos mores ĩ hoc ꝙͦ sint ultun.
Nunc ad ip̃a ag̾culture artẽ redio
que magnis olim tractata uiris atq ĩ¬
geniis ĩp̃cio fuit. In qua ut multis
in rebus altũ locu Cato cẽsoriꝰ tenet
de quo cũ ueĩssime scͥptũ eẽt optimꝰ
senator optimꝰ orator optimꝰ ĩꝑa¬
tor. Tandẽ laudis ad cumulũ illd̾ est
additu sine emulo seu sñ exẽplo sui
temporis ag̾rola Quẽ puderet igi᷑.
cu cathone t̾cam cole̾. Quis oĩo turpe
duxisset qui p̃cer corporis atq aĩ ꝟ
tutes reruq gestaru gloriã etia de
hyspania t̾ũphasset. quis sollicitare
atqz hortari bones erubescet/ quos in
sultũ urgeret illa uox. que tot mͣ̃gͦ ᷤ
excitus ĩ p̃liũ actẽdisset tot ancĩpites
causas disertissime porasset: Quis
rastrũ atq aratrũ fastidiret ꝙ illa tri¬
ĩtphalis ac philosophica magnus attĩ¬
geret que ĩsignes de tot hostibꝰ uic¬

Expanded text:
et ad priscos mores, in hoc quoque sint ultimi. et ad priscos mores, in hoc quoque sint ultimi. Nunc ad ipsam agriculture artem redeo, que magnis olim tractata viris atque ingeniis in pretio fuit, in qua ut multis in rebus altum locum Cato censorius tenet, de quo cum verissime scriptum sit, optimus senator, optimus orator, optimus imperator, tandem laudis ad cumulum illud est additum: sine emulo sive sine exemplo sui temporis agricola. Quem puderet igitur cum Catone terram colere, quis omnino sibi turpe duxisset qui, preter corporis atque animi virtutes rerumque gestarum gloriam, etiam de Hispania triumphasset? Quis sollicitare atque hortari boves erubesceret, quos in sulcum urgeret illa vox que tot magnos exercitus in prelium accendisset, tot ancipites causas disertissime perorasset? Quis rastrum atque aratrum fastidiret quod illa triumphalis ac philosophica manus attingeret que insignes de tot hostibus vic
Abbreviated transcription (Latin):
Ertilis ager est michi Rõ Uĩ
fecũdatoris ĩtellige donisq
celestibus sic utere ne displiceas lar¬
gienti. Eꝑ ita demũ rite facies si
et sobetatem et modesciã fertilitas nõ
excludet᷑ et ub̾tates ĩ ꝑtem egeni ue¬
ment atq aĩci nil soli dulce nil sa.¬
pidũ. G Agrũ fertilem ex quisitissiẽ
colo Rõ Non homo t̾re s t̾ra homini
seruire debuerat hoĩm culpis effectũ
est ne t̾ra possessori suo. sũ labore rñ¬
deat ĩculta messem horridam lappas
ac t̾bulos paritura hanc ferro soli¬
citare mirisq blaudiciis mollire mot¬
talis coegit ĩdigencia huic ag̾cul¬
ture fluxit ĩiciu sanctissiẽ atq ĩno¬
cẽtissime quõdã uite nũc uni ex młtꝭ
et prisco labori. et nouis uiciis obnox¬
ĩacressuz rusticas eciã casas urbana
piacula ꝑuasere Certe ultios hom̃
ruestiocos malos fuisse cõuenit Uñ
qui mali fuerant nouissimi pͥmi sĩt
ut si umꝙͣ forte eẽt ad uirtutẽ reditꝰ

Expanded text:
ertilis ager est michi. Vim fecundatoris intellige donisque celestibus sic utere ne displiceas largienti; quod ita demum rite facies, si et sobrietatem et modestiam fertilitas non excludet et ubertas in partem egeni veniet atque amici: nil soli dulce, nil sapidum. Agrum fertilem exquisitissime colo. Non homo terre, sed terra homini servire debuerat; hominum culpis effectum est ne terra possessori suo sine labore respondeat, inculta messem horridam, lappas et tribulos paritura. Hanc ferro sollicitare mirisque blanditiis mollire mortalis coegit indigentia, hinc agriculture fluxit initium, sanctissime et innocentissime quondam vite, nunc uni ex multis, et prisco labori et novis vitiis obnoxinaccessum: rusticas etiam casas urbana piacula pervasere. Certe ultimos hominum rusticos malos fuisse convenit, undqui mali fuerant novissimi primi sint, ut, si unquam forte esset ad virtutem reditus
Abbreviated transcription (Latin):
Uid de me post fata dicet᷑ l
Intempestiua sollicitudo hec a
Iuuẽtute ꝓuisũ esse debuit qualis uita
hoĩm talis est et fama. D Quid de

Expanded text:
uid de me post fata dicent homines? Intempestiva sollicitudo: hoc a iuventute provisum esse debuit. Qualis fere vita hominum, talis est fama. Quid de
Abbreviated transcription (Latin):
miĩ sp̾taculo ppłi expositam sup̃mã
tandẽ ut credibile est mortẽ obiisse-
quod ultimũ falsũ ẽẽ non dubitant
qͥ de pͥmis magni dubitant auctores
Ita cũ om̃s aues habueris mirabilez
pulcħrimãq oĩm non hẽbis dolẽs et
indignãs iocor ut quid enĩsemꝑ pue¬
ri ĩ auibꝰ gaudiis ex ultatis utq aĩt

Expanded text:
omitio spectaculo populi expositam, supremam omitio spectaculo populi expositam, supremam tandem, ut credibile est, mortem obiisse; quod ultimum falsum esse non dubitant qui de primis magni dubitant auctores; ita, cum omnes aves habueris, mirabilem pulcherrimamque omnium non habebis. Dolens et indignans iocor. Quid enim semper pueri inanibus gaudii
Abbreviated transcription (Latin):
seriatim plima uba profentem hũa¬
nis accẽtibꝰ sepe ĩ ip̃iꝰ plini patria
et audie̾ cõtigit et mirari Nãq de
psitaco tam certa res est ut mirabi¬
lis iam esse desient quociens hunc
audisti cibũ unũ atq alteru clara
uoce poscentem quotiens nutritorẽ
deret multa illi gestuũ ac ꝟboru
dulcedine blandientẽ quociẽs si ra¬
dentem ut astãtes in pisũ coge̾t uͨ
oĩo alitis s ueri risus homĩs coge̾t᷑¬
crede̾tur Que ꝙͣuis ita sint tam̃
stris ĩ caueis nisi qr urã cupiditas/ n
extimat nͥ qd̾ sibi ꝓp̾u fecit cũ nata
fecit cũcta coĩa sic ultra suos fines
atq ultra suũ nomen tendit auai̾cia
GAues ĩnumeras cõgregaui
Ut multas siue ut om̃s habeas femix
puto deei̾̃t siue unꝰ siue est nullꝯsi
ue illud ĩ fidem rcepimꝰ quod quidã
tradidere ãno urbis octĩgẽtesimo a¬
uem hauc ex arabia ĩ egyptũ euolas¬
se captãq ibi et romã dilatã atq ĩ ꝯ¬

Expanded text:
seriatim plurima verba proferentem humaseriatim plurima verba proferentem humanis accentibus sepe in ipsius Plinii patria et audire tibi contigit et mirari? Nam de psitaco tam trita res est ut mirabilis iam esse desierit. Quotiens hunc audisti cibos unum atque alterum clara voce poscentem, quotiens nutritorem deret multa illi gestuum ac verborum dulcedine blandientem, quotiens sic ridentem, ut astantes in risum cogeret nec omnino alitis sed veri risus hominis crederetur? Que quamvis ita sint, tamen stris in caveis, nisi quia vestra cupiditas nichil extimat nisi quod sibi proprium fecit, cum natura fecerit cuncta communia. Sic ultra suos fines atque ultra suum nomen tendit avaritia. Aves innumeras congregavi. Ut multas sive ut omnes habeas, phenix, puto, deerit, sive unus sive est nullus, sive illud in fidem recipimus quod quidam tradidere anno urbis DCCC avem hanc ex Arabia in Egyptum evolasse captamque ibi et Romam delatam atque in c
Abbreviated transcription (Latin):
discendiq siudio mira nescio an et¬
uera narrãtur Inud ĩ pͥmis uix cre¬
dibile ꝓpoĩtũ ei ꝟbu s oblita sit augi
illam grauit᷑ et affligi molestiãq aĩ
tacita meditacõne testai᷑ cũ si u̾bu ei
ad memoriã reducatur miris moĩs
hylaresce ac si ꝓrsus seu ubi difficul¬
tate seu mẽorie ĩbecillitate unicatur
p̃dolore eciã mẽdũ mori ut iã nimꝰ
mira homeri mors poete sit habẽda
si tñ illa eciã uera eer̃it neq boͣ picf
om̃ibus hec docilitas datur O hiis
tm̃ que ex glande cibũ nomẽq ꝑci¬
piũt et apud nos uulgo glandarie bo¬
citant᷑ picaꝵ spẽs et formosa ĩsigͥs
et ĩgemo. O Dulçisonã canorãq
luscunã nactus sum Rõ Et hãc qͦ
et sturnũ greci latiniq ẜmonis doci¬
les ĩueĩri. et turdũ insuꝑ sua etate.
ẜmones huãnos ymitantẽ Rome
fuisse auctor est pliuiꝰ secũdus Qd
de sturno nuꝑ publice notã fuit quẽ

Expanded text:
discendique studio mira, nescio an discendique studio mira, nescio an vera, narrantur. Illud in primis vix credibile: propositum ei verbum si oblita sit, angi illam graviter et affligi molestiamque animi tacita meditatione testari; si ipsum ei verbum ad memoriam reducatur, miris modis hilarescere, at si prorsus seu verbi difficultate seu memorie imbecillitate vincatur, pre dolore etiam interdum mori, ut iam minus mira Homeri mors poete sit habenda, si tamen illa etiam vera est. Neque vero picis omnibus hec docilitas datur, sed his tantum que glande cibum nomenque percipiunt et apud vos vulgo glandarie vocitantur, picarum species et forma insignis et ingenio. Dulcisonam canoramque lusciniam nactus sum. Et hanc quoque et sturnum Greci Latinique sermonis dociles inveniri et turdum insuper sua etate sermones humanos imitantem Rome fuisse auctor est Plinius Secundus. Quod de sturno nuper publice notum fuit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
gracior uox coruoꝵ ꝙͣ uirorũ uirtus
illustriũ Reget nũc aliquis tutũ sese
populi cõmisisse iudicio ꝙͣ ꝙͣ ueris
extimatõ̾ibꝰ non sic mirꝰ hic pubꝰ¬
uiroꝵ forciũ ꝯtẽptus cũ ab aliis cor¬
uoꝵ uolucrũq loquaciũ miratõibꝰ et
et dĩne uoces et celestia sꝑuãtur ora
fformosus michi est psitacꝰ¬
R Solus nẽpe oñ torque aureo
ĩsignis inisi femx et ip̃e eẽt auiũ tor¬
quatus et p̃t̾ea sue unitus spẽi uerũ
psitacus saluitator magnꝰ et p̃ẜtĩ pr̃¬
cipu plane qi adulatorẽ illũ fece̾i̾t
nã Unde dictũ illud ĩnotuit ꝑfitacus
a uobis alioꝵ noĩa discam hoc didici
ꝑ me dice̾ cesar auc.  Est mͥ pica
disertissima Rõ Cũ per rarisint hoĩes
diserti tibi disertissima pica est loqͣx
fateor/ et salutatͥx est̃sedula unde et
mlud pica loquax certa dñm te uoce sa¬
Uluto. Si me nonͤ uideas ẽẽ negabis
auem Certe de huiꝰ auis ĩtencõne

Expanded text:
gratior vox corvorum quam virorum virtus gratior vox corvorum quam virorum virtus illustrium. Neget nunc aliquis tutum sese populi commisisse iudicio, quanquam veris extimatoribus non sit mirus pubrorum fortium contemptus, cum ab his corvorum volucrumque loquacium miratoribus et divine voces et celestia spernantur oracula. Formosus est michi psita. Solus nempe omnium torque aureo insignis, nisi phenix et ipse esset avium torquatus et preterea sue unicus speciei. Verum psitacus salutator magnus et presertim principum plane, quasi adulatorem illum fecerit natura. Unde distichon illud innotuit : Psitacus a vobis aliorum nomina discam hoc didici per me dicere: Cesar, ave. Est michi pica disertissima. Cum perrari sint homines diserti, tibi disertissima pica est? Loquax, fateor, et salutrix est sedula, unde et illud : Pica loquax certa dominum te voce saluto, si me non videas, esse negabis avem. Certe de huius avis intentione
Abbreviated transcription (Latin):
li pluris se ꝙ ceteros redimi coegisset
et h ͣ quidẽ ĩ sat̾nalibꝰ legũtur. Qud
ĩ nãli uicini mĩ uero nẽsis hiystoi̾a cor¬
uus ille tam docilis esu t̾na ubi ĩpẽse
elabat᷑ ĩpublicũ euolare solitus et ty¬
beriũ cesarem drusiũq et germaĩtu
tanta plebis gracia tantoq om̃ fauo¬
re ut cũ eũ uicinꝰ uł ĩuidia uel ira
portitus occidisset ĩgenti om̃n merõe
occisor ipẽ ex ea uicima pulsus pͥmũ
denĩ ecia a p̃pło ĩterfectus sit Coriuuis
aut̃ operosis exequiis et solẽpni fu¬
neͣ elatus ac traditus sepulture. O
mneffabilis populoꝵ semꝑ ĩsania. In ia
Urbe fletũ et sepultũ curuũ et eiꝰ ĩter¬
fectorẽ rõnu ciuẽ morte mltatũ. In
quan ͨ affricanꝰ maior sepulchrũ ha¬
buit nec mõr ultorẽ quia si diis pla¬
cebat coruus hie populũ salutabat ut
diximꝰ Illi autẽ non salutabãt s sa¬
lutẽ ppło gloria q cõtulerant a deo

Expanded text:
li pluris se quam ceteros redimi coegisset; li pluris se quam ceteros redimi coegisset; et hec quidem in Saturnalibus leguntur. Quid in naturali vicini nostri Veronensis historia? Corvus ille tam docilis e sutrina ubi impense alebatur in publicum evolare solitus et Tiberium Cesarem Drusumque et Germanicum tanta plebis gratia tantoque omnium favore ut, cum eum vicinus vel invidia vel ira percitus occidisset, ingenti omnium merore occisor ipse ex ea vicinia pulsus primum, deinde etiam a populo interfectus sit: corvus autem operosis exequiis et solenni funere elatus ac traditus sepulture. O ineffabilis populorum semper insania! in illa urbe fletum et sepultum corvum et eius interfectorem Romanum civem morte multatum, in qua nec Africanus Maior sepulchrum habuit nec Minor ultorem! quia, si diis placet, corvus hic populum salutabat ut diximus, illi autem non salutabant, sed salutem populo gloriamque contulerant: adeo
Abbreviated transcription (Latin):
est U Inclusi piugues turdos ac tur¬
tures nõ Sed non tardos tortores
tot illecebris irritata gula supplicia ex¬
igit scomaci laborãtis An non satiri¬
cu illud audisti pena tũ p̃sens cũ tu
deponis a mictus turgidũ et crudũ pa¬
uonez ĩbalea portas de pauone loqͥ¬
et formosa et enĩ et famosa est auis
s non sola que p̃cipitẽ gulã plectat. Gu¬
le quidẽ oblectacõ gustus breuis ip̃e ꝙͦ
mox in nauseam ꝟsurꝰ nisi cohceas
pena autẽ longa cruditas ĩdigestibilis
morbi sepe eciã et mors tu nũc turdis
pinguibus ac turturibꝰ gloriare R̃
Habeo loquates coruos/ ac picas et psi¬
tacos Reõ letatus hiis augustus cesar
eos magnis emit p̃cibus p̃ciis qui uit¬
torem ac t̾ũphatorem cesarem saluta¬
rent. Cũq subinde alii atq alii ĩge̾re¬
tur satis se salutatoꝵ taliũ domi habe
rũdit ponens illi metam uaĩtati nͥ
coruus ip̃e nouissimꝰ ioco illo mirabi¬

Expanded text:
est? Inclusi pingues turdos et turest? Inclusi pingues turdos et turtures. Sed non tardos tortores: tot illecebris irritata gula supplicia exigit stomachi laborantis. An non satyricum illud audisti: Pena tamen presens cum tu deponis amictus, turgidus et crudum pavonem in balnea portas? De pavone loquitur: formosa etenim et famosa est avis, sed non sola que precipitem gulam plectat. Gule quidem oblectatio, gustus brevis, ipse quoque mox in nauseam versurus, ni coerceas; pena autem longa: cruditas, indigestio, bilis, morbi, sepe etiam et mors. I nunc, turdis pinguibus ac turturibus gloriare! Habeo loquaces corvos ac picas et psitacos. Letatus his Augustus Cesar eos magnis emit pretiis, qui victorem ac triumphatorem Cesarem salutarent cumque subinde alii atque alii ingererentur, satis se salutatorum talium domi habere respondit, ponens illi metam vanitati, nisi corvus ipse novissimus ioco illo mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
Ues uarias in amario cõclusi Rõ
Iam pisciũ minꝰ mirer ergastu¬
la sunt et uolucrũ quibꝰ lacior ac liberi¬
or patria celũ erat Inueĩt gula uenati¬
onez iuenit piscationez ĩuemt̃ aucupiũ
nec cepisse satis est quas liberas natu̾a
creauerat nisi ecia asseruẽtur. At ꝙͣto
erat honestiꝰ gulã coge̾ ꝑabilibꝰ atq fa¬
cilibꝰ ꝯtentari et siluas feris maria pa¬
scibus aeraq uolucribꝰ linq̃re. ꝙͣ ecia
ĩ hiis tantũ studii pone̾ ꝙͣtu si captan¬
dis ĩ ꝟ̾tutibꝰ pone̾tur. Illas p̾de nã mi-¬
mine sunt fugates optĩo studio q̃sitas
intͣ aĩ amibitu clausissetis uñ nec effu¬
ge̾ possint nec auferri S Aiubꝰ ama
situ nec miꝰ custodia difficilẽ ꝑuetristã
nos rome auctor fuit lelius/ quidã cog¬
nomẽto strabo uir equester non ille qͣ¬
dem leliꝰ sapiens habitus. qui si auia
ria ĩuenerũt quid aliud ꝙͣ gule studiũ
hũerunt quod u̾tutis cultoibꝰ alienũ

Expanded text:
es varias in aviario conclusi. Iam piscium minus mirer ergastula: sunt et volucrum, quibus latior ac liberior patria celum erat. Invenit gula venationem, invenit piscationem, invenit aucupium nec cepisse satis est quas liberas natura creaverat, nisi etiam asserventur. At quanto erat honestius gulam cogere parabilibus atque facilibus contentari et silvas feris, maria piscibus aeremque volucribus linquere quam in his tantum studii ponere, quantum si captandis in virtutibus poneretur, illas pridem — nam minime sunt fugaces — optimo studio quesitas intra animi habitum clausissetis, unde nec effugere possent nec auferri. Avibus aviasitu nec minus custodia difficilem, pervetustam nos Rome auctor fuit Lelius quidam cognomento Strabo, vir equester, non ille quidem Lelius sapiens habitus, qui si aviaria invenerunt, quid aliud quam gule studium habuerunt, quod virtutis cultoribus alienum
Abbreviated transcription (Latin):
Qil aliqũ ꝯuitimini ad correctione
meã ut idẽ ait siquidẽ ip̃a eadẽ sũ que
loquor. Emite o ceci aues ĩsiliuis a¬
g̾e et indificare et pasci et can̾e et er¬
rare uos ĩertis plumas aĩ ad celu
pandite atq humo uos actollite eniti¬
mini non uolucres captare s uolutres
fieri. Tuq hiis omissis de quibꝰ lo¬
qui pudet si quid habes quo letai ui¬
ruz deceat profer
De conuigii

Expanded text:
ionem meam”, ut idem ait, si quidem ipsa eadem sunt que loquor: sinite, o ceci, aves in silvis agere, nidificare et pasci et canere et errare: vos inertis plumas animi ad celum pandite atque humo vos attollite, enitimini non volucres captare, sed volucres fieri tuque his omissis, de quibus loqui pudet, si quid habes quo letari virum deceat profer. 65 DE CONIUGII
Abbreviated transcription (Latin):
mũ arbitraris. D Regnũ meũ ad aliũ
tñslatũ doleo Rio Non tuũ certe s fortu¬
ne que si donae illud tibi potuerat cur
auferre cũ uelit et tñsferre non possit
Uide aut̃ ne preter tͣnsfeu̾t uolũtatem
q sola sufficiens est alie eciã cause fue¬
rint tnͣsferendi Ille .s. quas quidã sa¬
piens uir exp̃sẜit Regnã inquit agente
ĩ gentem trãsfertur propt̾ ĩnisticias ĩ
iurias et ꝯtumelios et diu̾sos dolos. O
Rex esse desii Rõ humo esse ĩcipis Ea

Expanded text:
mum arbitraris. Regnum meum ad alium mum arbitraris. Regnum meum ad alium translatum doleo. Non tuum certe, sed fortune; que, si donare illud tibi potuerat, cur auferre cum velit et transferre non possit? Vide autem ne preter transferentis voluntatem, que sola sufficiens est, alie etiam cause fuerint transferendi; ille, scilicet, quas quidam sapiens vir expressit: “Regnum, inquit, a gente in gentem transfertur, propter iniustitias et iniurias et contumelias et diversos dolos.” Rex esse desii. Homo esse incipis: ea
Abbreviated transcription (Latin):
proxi mͫ uel coacte quod magnã sirie
rege non p̃teriit anthiorũ qui om̃
questꝭ thaurũ est asia pͥuatꝰ senatui
populoq romano gͣcias agebat ꝙ eũ
magna nimis sollicitudĩe libeatu ad
mediotra r̾digissent facete quidẽ ilł e
si ficte sa pient gͣuiterq si uere. D¬
Regin e solio descendi. Nõ Dicebã su¬
ꝑbie impudentis Addã ut amencie neg¬
ligentis esse conditorũ oblitũ fastidirẽ
quod scis. Esse uelle quod nequeas. Nõ
possũt omes homñes reges esse sit sa¬
tis ẽẽ honnĩes quid non sui regni audis
sua sordet huaĩtas quiescite miẜi bñ
secũ agi putẽt hii. qui reges ẽẽ desierũt
tũ enĩ omi dura mortaliũ tamẽ durissi¬
ma regũ sors quoru et uita ĩnocens la¬
bori et scelerata ĩfamie atq utraq ꝑi¬
culis exposita quocũq se uerterit dĩffi¬
cultatu scopłos rerũq naufragia circa
se uidet huic eripuisse te miẜuz ducis

Expanded text:
proximum vel coacte. Quod magnum illum Syrie proximum vel coacte. Quod magnum illum Syrie regem non preterit Antiochum, qui omni que cis Taurum est Asia privatus, Senatui Populoque Romano gratias agebat, quod eum magna nimis sollicitudine liberatum, ad mediocria redigissent. Facete quidem ille si ficte, sapienter graviterque si vere. Regni e solio descendi. Dicebam superbie impudentis, addam et amentie negligentis esse, conditionis oblitum, fastidire quod sis, esse velle quod nequeas. Non possunt omnes homines reges esse; sit satis esse homines. Quid non sui regni avidis sua sordet humanitas? Quiescite, miseri. Bene secum agi putent hi, qui reges esse desierint. Cum enim dura omnium mortalium, tum durissima regum sors, quorum et vita innocens labori, et scelerata infamie, atque utraque periculis exposita, quocunque se verterit difficultatum scopulos, rerumque naufragia circa se videt. Hinc erupisse tu miserum ducis:
Abbreviated transcription (Latin):
trũq et dyadema crede exꝑtis põdeã¬
tissima rerũ sũt multipłici releuatus
fasce queri desme. D. Regnũ ami¬
si De ymo quid euasisti et nudꝰ ex
ingenti naufragio enatasti solent t̾re
redditi q̃relas ṕme uotaq solue̾
Negni felicitate perdidi Rrõ Seu fal
felicitatem miẜam seu felicẽ miẜiã dice
manis hanc fateor ꝑdidisti seu utͣq
sił falsa felicitatem uerãq miẜiã. D¬
Regnũ sił et potẽ ͣ regiasq opes per¬
didi. Nõ Gandendũ ꝑditis que te ꝑ¬
de̾ potuissent D Regni potestate ca¬
reo. Rõ Et regni curis et casibꝰ qͦꝵ
tedio atq odio quid soleo excide̾ uolu¬
erũt qd et uellet augustũ. Modestia
neronẽ metꝰ ĩpulit nõ nulli ec̃ ex¬
cesserũt ut paulo ante mẽoraui id qui
uelle non pñt Sũt nãq ꝑuicaces
et ĩdomite uolũtates ncrͣti saltẽ uicto¬
riq suo grãs agat ad eũ statũ ui r̾dacta

Expanded text:
trumque et diadema, crede expertis, ponderotrumque et diadema, crede expertis, ponderosissima rerum sunt: multiplici levatus fasce, queri desine. Regnum amisi. Immo quidem evasisti, et nudus ex ingenti fastigio enatasti: solent terre redditi querelas premere, votaque solvere. Regni felicitatem pfelicitatem miseram, seu felicem miseriam dici mavis, hanc fateor perdidisti, seu utranque simul falsam felicitatem veramque miseriam. Regnum simul ac potentiam, regiasque opes perdidi. Gaudendum perditis que te perdere potuissent. Regni potestate careo. Et regni curis et casibus, quorum tedio atque odio quidam solio excedere voluerunt; quod ut vellet Augustum modestia, Neronem metus impulit. Nonnulli etiam excesserunt, ut paulo ante memoravi. Id qui velle non potest sunt namque pervicaces et indomite voluntates, necessitati saltem victorique suo gratias agat, ad eum statum vi redactus,
Abbreviated transcription (Latin):
ab hiis q̃rendũq tantis cedibꝰ rursa
pͥuatꝰ sibi ip̃e plãtauerat post habẽd
censuit A Regia arce detrusꝰ sum.¬
Rõ latenciũ illa disc̾minã plena eãt
int̾ que dudũ cecitas aĩ quibꝯd̾ uelᵈ¬
lit aureis nec minꝰ uigẽtibꝰ ꝙͣ ful¬
gidis manicis atq cõpedibꝰ tene.¬
bars quib ꝯ nũc solutꝰ lum̃e reddito
quod fortica suis auferre sequatibus
solita est ili ꝯ circulatricis ĩstabiles
ludos uides quis auarus adeo. ut nõ au¬
ro uisũ redimat eligatq mopẽ magis
magis ĩtegritate nobilissim sensꝰ ꝙͣ
duntẽ cecitatẽ sine at qui nõ minꝰ no¬
bilis est s sine ꝯꝑacõne nobilior. aĩ uisꝰ
est ꝙ corꝑis illũ gaude regni mutant
ĩpendio redimisse fiem magnã paruo
p̃cio neq enĩ rem unã tantũ non solũ
enĩ cecitas cũ regno abiit s lib̾tas r̃ diit
pubᶜͦ ẜuicõ liberatꝰ est. D Regia ex¬
uor maiestate Rd Clamis regia scep¬

Expanded text:
ab aliis, querendumque tantis cedibus, rursus ab aliis, querendumque tantis cedibus, rursus privatus sibi ipse plantaverat, post habendum censuit. Regia arce detrusus sum. Latentium illa discriminum plena erat, inter que dudum cecus animi, quibusdam velut aureis nec minus urgentibus quia fulgidis manicis atque compedibus, tenebaris; quibus nunc solutus, lumine reddito, quod fortuna suis auferre sequacibus solita est, illius circulatricis instabiles ludos vides. Et quis avarus adeo, ut non auro visum redimat, eligatque inopem magis integritatem nobilissimi sensus, quam divitem cecitatem? Atqui non minus nobilisantis impendio redemisse, rem magnam parvo pretio, neque rem unam tantum: non modo enim cecitas cum regno abiit, sed libertas rediit: publico servitio liberatus es. Regia exuor maiestate. Chlamys regia scep
Abbreviated transcription (Latin):
opibꝰ que opulẽtũ hoĩem facĩt non
hũanũ magꝭ atq ita nec meliorẽ c̾te
nec homĩbꝰ altiorẽ. S hic unꝰ ex
titu quã in sua sede ꝯtemptã ubi nõ ẽ
q̃ritis non uidẽtes consequẽ reru
uerã et causarũ sicut enĩ int diuites
diuiciis int̾ robustos uiribus. Int̾ for¬
mosos forma int̾ diẜtos cloquẽtia s
profecto int̾ hom̃es hisantate p̃celli᷑¬
O Regia de sede cecidi Rõ Si in¬
columis ꝑrarũ. Solent enĩ coĩter õs¬
qui sic decidũt perie regnoq sił atz
aĩo spoliari quibꝰ illa relinqͥtur tñqͥl¬
lior gratiorq si sapiũt uita est quod
illos mĩme latuit qui non collapsi a
depulsi sz et stantes et uolentes a ĩꝑio
cessere aut põtificatũ iam sublimiorẽ
regnis et ĩperiis relinquere. In qͥbꝰ
dyoclecianꝰ clarũ nomen habet qͥ dĩs¬
su ultro ad ĩꝑiũ reuocatꝰ spreuit opes
turbidas ancepsq fastigiũ et quesitũ

Expanded text:
opibus, que opulentum hominem faciunt, non opibus, que opulentum hominem faciunt, non humanum magis, atque ita nec meliorem certe nec hominibus altiorem? Sed hic unus ex titu, quam, in sua sede contentam, ubi non est queritis, non videntes consequentiam rerum veram et causarum; sicut enim inter divites divitiis, inter robustos viribus, inter formosos forma, inter disertos eloquentia, sic profecto inter homines humanitate precellitur. Regia de sede cecidi. Si incolumis, perrarum. Solent enim qui decidunt perire, regnoque simul atque anima spoliari; quibus illa relinquitur, tranquillior gratiorque si sapiunt vita est. Quod illos minime latuit, qui non collapsi aut depulsi sed et stantes et volentes, aut Imperio cessere, aut Pontificatum iam sublimiorem regnis et imperiis reliquere. In quibus Diocletianus clarum nomen habet, qui, dimissum ultro ad Imperium revocatus, sprevit opes turbidas, ancepsque fastigium et quesitum
Abbreviated transcription (Latin):
excidi Rõ U̾tilis casus in p̃cipiti sede¬
bas saluus ĩ plano depositus et ꝑiculo¬
saz altitudinez post terga respiciẽs ui¬
debis te regni solio descendẽtez/ ad pͥua¬
te uite requiẽ ascendisse et si nulla est
sñ secu̾itate io cũditas/ nulla felicitas a¬
liqͣndo/ iocũdius te aliquãto te feliçius
depulsus suz Rẽ Habeto graciã depel¬
lenti: durũ auribꝰ aĩo liquidũ quod
iubeo. Depulsꝯ enĩ es uñ erat abeũdu.¬
et quod sponte debueras coacte facis. op¬
tanda uis equidẽ non deflenda Nlã quis
pudor hoĩem natũ aut regnũ suꝑ hoĩes
optare aut se patrẽ factu hom̃ĩbꝰ ĩdig¬
nari si excelle pulchrũ atq optabile. qͣ
in õm pulchrime rei excellenͣ optãdi
sit non suꝑbie igitur neq licẽcie s
uirtuts ex qua uera dyademata r̾gũ
non ex gẽmis auroq fieri nemo tã
auri cupidꝰ a gẽmaꝵ est qui neget
quis aut queso hom̃ non uidet ĩter
hoĩes prĩcipatũ hũanitati debitũ non

Expanded text:
excidi. Utilis casus: in precipiti sedebas. Salvus, in plano depositus, et periculosam altitudinem post terga respicens, videbis te, regni solio descendentem, ad private vite requiem ascendisse, et, si nulla est sine securitate iucunditas, nulla felicitas, aliquanto iucundius te, aliquantoque felicius anosces. Regno depulsus sum. Habeto gratiam depellenti. Durum auribus, animo liquidum quod iubeo: depulsus enim es unde erat abeundum; quod sponte debueras, coactus facis. Optanda vis, equidem, non deflenda. Nam quis pudor, hominem natum aut regnum super homines optare, aut, se parem factum, hominibus indignari? Si excellere pulchrum atque optabile, quid ni omnium pulcherrime rei excellentia exoptanda sit? non superbie igitur, neque licentie, sed virtutis, ex qua vera diademata regum, non ex gemmis auroque fieri, nemo tam auri cupidus aut gemmarum est qui neget. Quis autem queso hominum non videt, inter homines principatum humanitati debitum, non
Abbreviated transcription (Latin):
et augustũ nũꝙͣ nõ ignoti abibũt cũ
tam nota et tam clara sint nota. Cre¬
de michi spes urẽ magna ex ꝑte du᷑¬
uane sũt qd nec sꝑata ꝓueniũt nͨ ut
prouemant afferũt quod ꝓmittunt
fere enĩ plus in spe sũt hũan a oĩa ꝙͣ
in re mittite ergospes manes et uana
desideria ꝯtemptisq terrestribꝰ iam
tandem et optare discite et sperare ce¬
De gloria ex edificiis spera

Expanded text:
et Augustum, nunquid non ignoti abibunt, cum et Augustum, nunquid non ignoti abibunt, cum tam nota et tam clara sint nomina? Crede michi, spes vestre magna ex parte duane sunt, quod nec sperata proveniunt nec, ut proveniant, afferunt quod promittunt. Fere enim plus in spe sunt humana omnia quam in re. Mittite igitur spes inanes et vana desideria contemptisque terrestribus iam tandem et optare discite et sperare ceDE GLORIA EX EDIFICIIS SPERA
Abbreviated transcription (Latin):
Fania nichil umꝙͣ mortuis ꝓfuit uiuis
sepe nocuit quid enĩ ꝑnitiẽ et mortem
cyceroni et demostem nisi ĩsignis lr̃aꝵ
fama ꝯstituit. Idem de socrate et zeno¬
ne et mille aliis dici pot noti onĩs qͥd̾
uero nisi famascĩe et ĩgenii cã dedit
filio guosii regis audrogeo ut ab athe¬
mensibꝰ mactaret᷑ quid cethe colchorũ
regi. argo nautas actulit dilectionis
ut aiut̃ uiros. uere aut̃ predones. insi
fama deliciaꝵ. nã quid significasse. ad
credimꝰ. famosu illud aureũ ueliꝰ a¬
rietis. insi opes multas. lateq uulgatas
quibꝯ diuites bestiales opũq ĩopes uo¬
rax uelud arietes uelleribꝯ gesmũtur¬
Effamosus ero Riõ Ut si ita qͥd hinc
magnũ concipis esse forte aliquid fama
si noticia comes eẽt ut plerũq accidit
I uiuis nũc ꝙͥ laudari proderit ab hiis
qui te si uideãt nõ agnoscãt dic eĩ q̃so
si homerũ uideris et achillẽ si uirgiĩ

Expanded text:
Fama nil unquam mortuis profuit, vivis Fama nil unquam mortuis profuit, vivis sepe etiam nocuit; quid enim perniciem ac mortem Ciceroni ac Demostheni nisi insignis literarum fama consevit? Idem de Socrate ac Zenone et mille aliis dici potest, noti omnes. Quid vero nisi fama scientie et ingenii dedit causam filio Gnosii regis Androgeo ut ab Atheniensibus mactaretur? Quid Ete Colchorum regi Argonautas attulit delectos, ut aiunt, viros, vere autem predones, nisi fama divitiarum? Nam quid significasse aliud credimus famosum illud aureum vellus arietis, nisi opes multas lateque vulgatas, quibus divites bestiales opumque inopes verarum velut arietis velleribus vestiuntur? Famosus ero. Ut sit ita, quid hinc magnum concipis? Esset aliquid forte fama, si notitia comes esset, ut plerunque accidit in vivis. Nunquid laudari proderit ab his qui te si videant non agnoscant? Dic enim, queso: si Homerum videas et Achillem, si Virgilium
Abbreviated transcription (Latin):
cã rei huiꝰ in promptu est affabilitas
quedã ẜ mo comptꝰ ac lepidꝰ blãdu
suꝑ ciliu clara frons benigna salutacõ
bñficia in uitinos protectio ĩclientes.
hospitalitas ĩ externos ĩ cũctos urbaĩ¬
spicis quõ aũt durarent non ĩ solido ra¬
dicata nale est ut fũdata debilitꝰ leuit᷑¬
q aucta breuit᷑ dilabũt᷑ ut sit fama du¬
rabilis aut uite sanctitas a gestorũ claĩ¬
tas aut ĩsignis sc̃ptorit̃ p̃stabit elegãtia
oRaꝵ decus loquates isti et urbam. qui
togati et gẽmati ppłoꝵ digitis ostendũt᷑
nõ nͥ ꝙͣtũ loqui poterũt aut populo am¬
plius cognoscent᷑ durũ hos aꝑꝑatus tam
celeĩter. et has pompas. hãt scĩe nubem
hec u̾boru tonitrua ĩ tenuẽ fumũ eua¬
nesce̾ durũ fateor. s sic est. nã et ip̃i de
se testimoniũ p̃buerũt ãbitiomi aut lucͦ
aut sompno dediti, nec qui p̃beat meru¬
erũt. E faniã ĩueniã post mortẽ. Rõ¬

Expanded text:
causa rei huius in promptu est, affabilitas causa rei huius in promptu est, affabilitas quedam, sermo comptus ac lepidus, blandum supercilium, clara frons, benigna salutatio, beneficia in vicinos, protectio in clientes, hospitalitas in externos, in cunctos urbanionspicis. Quomodo autem durarent, non in solido radicata? Naturale est ut fundata debiliter leniterque aucta breviter dilabantur. Ut sit fama durabilis, aut vite sanctitas aut gestorum claritas aut insignis scriptorum prestabit elegantia. Rarum decus! Loquaces isti et urbani, qui togati ac gemmati populorum digitis ostenduntur, nonnisi quantum loqui poterunt aut paulo amplius cognoscentur: durum hos apparatus tam celeriter et has pompas, hanc scientie nubem, hec verborum tonitrua in tenuem fumum evanescere: durum, fateor, sed sic est; nam nec ipsi de se testimonium prebuerunt, ambitioni aut lucro aut somno dediti, nec qui prebeat meruerunt. Famam inveniam post mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
Eritis post obitũ famãsꝑo. Rõ
Multi famã se merei sperãt cu
ĩfamiã mereãtur et seu uiatores erro¬
nei dũ accedere extimãt retrocedunt.¬
O Famosus su ĩ uita. famosiorq pꝰ
mortem ero. Nõ Est hoc fateor ĩ nõnl̾¬
lis ueru. bñ et amitꝯ seneca ĩ epła qͣdã
habiturũ se gr̃a apud posteros uaticĩa
Et stacius pãpiniꝰ pũte famã longũ
iter suo oꝑi ad futuros strauisse ait. Et
ouidiꝰ naso sibi nomen indelibile futu¬
rũ. seq ee̾ o̾e populi legendũ ꝑ que õ¬
na secula fama uicturũ p̃sagit neqi
hercle ullus horũ failitur s ꝙͣ multos
putas uide̾ sꝑantes suã fefellisse spem
multi hoc idem de seipĩs credide̾ forsi¬
tan et scͥpserũt nec quod sibi promise¬
rant ĩpleuerũt u Si famosus sũdũ
uiuo cur non famosior sũ post mortẽ.¬
Rõ Quia hos cotidianu et uulgare
est ut multi ĩ uita famosi et p̃clari pꝯ
obitũ sũt ĩcogniti et obscuri miraris.

Expanded text:
eritis post obitum famam spero. Multi famam se mereri sperant, cum infamiam mereantur, et ceu viatores erronei, dum accedere extimant, retrocedunt. Famosus sum in vita famosiorque post mortem ero. Est hoc, fateor, in nonnullis verum, unde et Anneus Seneca in epistola quadam habiturum se gratiam apud posteros vaticinatur et Statius Papinius presentem famam benignum iter suo operi ad futuros stravisse ait et Ovidius Naso sibi nomen indelebile futurum seque ore populi legendum perque omnia secula fama victurum presagit neque hercle ullus horum fallitur. Sed quam multos putas idem sperantes suam fefellisse spem? Multi hoc idem de se ipsis crediderunt, forsitan et scripserunt, nec quod sibi promiserant impleverunt. Si famosus sum dum vivo, cur non famosior sim post mortem? Quia hoc quotidianum et vulgare est, ut multi in vita famosi et clari, post obitum sint incogniti et obscuri; miraris: