comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ illud ingremio ita plena gr̃a con¬
cepit. ut uisibilẽ homm̃e factũ parer&
ĩ ueritate carnis: eodẽ sp̃u sc̃o & ꝑora
ĩ uto uͥginis oꝑante. Qd̃ & ipsũ celitꝰ
significatũ ẽ: in eo qd̾ desupͣdicto man¬
na scͥptũ ẽ. Cũq descendẽt maneros
suꝑ castra: descendebat partẽ &e man¬
tũ ẽ. qd̾ enĩ in ea natũ ẽ de sp̃u scõ ẽ.
manna uͦ ut sepedictũ ẽ ubũ dĩ signi
unitũ ẽ. Et qd ppłs in obediens de eo
qd̾ collegerat reseruauit. nec totĩtut
iussũ erat comedit: hoc illud ẽ ñ totũ
uoluit. Qd̾ autẽ de manna reseruatũ
ẽ. qͣle fuit: Cõputruit inquit: & scat̾e
hodie iudea de manna comedẽ id ẽ de ũ¬
boeredẽ refugit: qr uidelicet putͣdinẽ.
id ẽ carnẽ nr̃am assũpserit. & uere sit u̾¬
mis qd̾ purũ manna fuerat. idẽ homo
uere mortalis factꝰ sit. qͥ ds inmo qͥu̾bũ
di erat. Qd aũ die sabbati ñ cõputruit.
neq uermis inuentꝰ ẽ in eo pulchre illd̾

Expanded text:
Verbum illud ita plena gratia concepit, ut visibilem hominem factum pareret, in veritate carnis, eodem Spiritu sain utero virginis operante. Quod et ipsum coelitus significatum est in eo quod de supradicto manna scriptum est: « Cumque descenderet mane ros supra castra, descendebat pariter et mantum est, quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est, manna vero, ut saepunitum est. Et quod populus inobediens, de eo quod collegerat, reservavit, nec totum, ut jussum erat, comedit, hoc illud est quod nonvoluit. Quod autem de manna reservatum est, quale fuit? « Computruit, inquit, et scatere hodie Judaea de manna comedere, id est de verbo Dei credere refugit: Quod videlicet putredinem, id est carnem nostram assumpserit, et vere sit vermis, quod purum manna fuerat, id est homo vere mortalis sit factus, qui Deus, imo Verbum Dei erat. quod autem die Sabbati non computruit neq
Abbreviated transcription (Latin):
egypti: & mane uidebitis głam eius.
Cũ gͦ nob̾ in expectatione dñce nati¬
uitatis m̃te uigilantib. hoc in intro¬
itu canit᷑ qͦd dictũ ẽ: t̾c panẽ de celo
id ẽ manna suscipientib facile ꝑsen¬
tit chorꝰ eruditꝰ. qͥd innuat pie calli¬
dꝰ intentionis ocłs: id ẽ quo tendat uł
ad quid sensus nr̃os inuitet offitii cõpo¬
sitor. uere sapiens & scriba doctꝰ: mag¬
ni sibi thesauri conscius. Deniq ad hoc
inuitat nos. ut recogitemꝰ manna illd̾̃ qd̾
datũ ẽ filiis isrł de egypto egressis & ten¬
dentib ad t̾ram ꝓmissionis. figur̃a fuis¬
se uerbi dei. qd̾ ꝑ uirginẽ carnẽ assumẽs
nos in se credentes pascere uenit. qͥera¬
mꝰ ad eo ieiuni: solis carnis uitiis tan¬
qͣm carnib egypti distenti atq crapu¬
lati: huiꝰ int̾ pres similitudinis ñ qͥ¬
uis hominũ. s ipse ẽ quidix̃. Ego sũ
panis uite. patͣs ur̃i manducauert̃
manua in deserto. & mortui st̃. Hic

Expanded text:
mane videbitis gloriam ejus . » Cum ergo nobis, in exspectatione Dominicae nativitatis mente vigilantibus, hoc in introitu canitur, quod dictum est, tunc panem de coelo, id est manna suscipientibus, facile persentit chorus eruditus quid innuat piae calidus intentionis oculus, id est quo tendat, vel ad quid sensus nostros invitet officii compositor vere sapiens, et scriba doctus magni sibi thesauri conscius . Denique ad hoc invitat nos, ut recogitemus, manna illud, quod datum est filiis Israel, de Aegypto egressis, et tendentibus ad terram repromissionis, figuram fuisse Verbi Dei, quod per Virginem carnem assumens, nos in se credentes pascere venit, qui eramus a Deo jejuni, solis carnis vitiis, tanquam carnibus Aegypti distenti atque crapulati. Hujus interpres similitudinis, non quivis hominum, sed ipse est, qui dixit: « Ego sum panis vitae: patres vestri manducaverunt manna in
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Ego sũ inqͥt panis uiuus qͥ decelo
descendi. Hoc gͥ intelligentes & mag¬
nifice exultantes. ampliꝰ ad subiuncti¬
oñe psalmi dilatam᷑ in intellectu gau¬
da quoq cũ u̾sib siuis. Cõuenit nãq
diei uł reipsalmꝰ hic ꝑomĩa: quia to¬
tiꝰ hodierni offitii psalmiq huiꝰ una
fere intentio ẽ. Nã & uigilia p̾senti
contẽplari iubem᷑ ñ solũ qd̾ natꝰ sit.

Expanded text:
ur: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Hoc igitur intelligentes, et magnifice exsultantes, amplius ex subjunctione psalmi dilatamur in intellectu gauda quoque cum versibus suis. Convenit namque diei vel rei psalmus hic per omnia, quia totius hodierni officii psalmique hujus una fere intentio est. Nam et in vigilia praesenti contemplari jubemur, non solum quod natus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
hortans fideles. ut tanto regi semet¬
ipsos sic̃ decet p̃parent aduenienti.
tollentes sic̃ inofferenda cantamꝰ por-¬
tas suas. portas mortis id ẽ uitia. ele¬
uantes portas iusticie id ẽ uirtutes:
ut incroeat rex głe dñs uirtutũ. ad
debellandũ fortem armatũ cuiꝰ ẽ orbis
terraꝵ quia ipse suꝑ maria fundauit
eũ: sicut cũ olim diuisit mare rubrũ
nes amaricantiũ ppł̃oꝵ. fundauit
ẽ suꝑ pͥncipes scłi stabiliuit eũ. Nicħ

Expanded text:
hortans fideles, ut tanto regi semetipsos, sicut decet, praeparent advenienti, tollentes, sicut in offertorio cantamus, portas suas, portas mortis, id est vitia, vel elevantes portas justitiae, virtutes, ut introeat rex gloriae Dominus virtutum, ad debellandum fortem armatum, cujus est orbis terrarum, quia ipse super maria fundavit eum , dum sicut olim « divisit mare Rubrum nes amaricantium populorum, fundavit est super principes saeculi stabilivit eum. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
lantẽ ecdificat. Nã psalmꝰ iste oratio ẽ.
ꝓiudeis & gentib qͥ cito apparente
psalmo fideles ut tandẽ ꝯu̾tant᷑: qd̾
ipsi tande futurũ p̃uident. Et insu¬
pͣdicto ũsu sub nomine isrł. uidaicꝰ
ppłs sub nomine ioseph qd̾ int̾preta¬
tur accrescens. gentiũ designat᷑ mul¬
titudo. que illis addita ẽ: iuxta illd̃
Alias oues habeo que ñ st̃ exhoc oui¬
li: & illas oportet me adduce. & cet̾a.¬

Expanded text:
lantem aedificat. Nam psalmus ille oratio est pro Judaeis, et gentibus, qui cito apparente psalmo fideles, ut tandem convertantur, quod ipsi tandem futurum praevident, Et in supradicto versu sub nomine Israel Judaicus populus, sub nomine Joseph, quod interpretatur accrescens, gentium designatur multitudo, quae illis addita est, juxta illud: « Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili
Abbreviated transcription (Latin):
bet: ut uigilant̾ adutamꝰ ea que ĩ offi¬
tio diei huiꝰ congesta sunt. Que cũ ꝑ
spexerimꝰ quib exscͥpturis uł locis
conqͥsita st̃. miranda nob̃ significatio
potiꝰ qͣm exp̃ssio se se offeret ꝓfunde
intentionis. qͣ cõpositor offitii nr̃as ĩ
meditatione diuina mentes occupare
ꝑhuiꝰmodi officiũ intendit. Primũ
itaq de introitu dicendũ ẽ: Hodie sci¬
ne assũptũ ẽ. Nã cũ dixisset dñs filiis
isrł. ecre ego pluã uob̃ panes de celo:

Expanded text:
quae in officio diei hujus congesta sunt. Quae cum 33 perspexerimus, quibus ex Scripturarum locis conquisita sint, miranda nobis significatio potius quam expressio sese offeret profundae intentionis, qua compositor officii nostras in meditatione divina mentes occupare per hujusmodi officium intendit. Primum itaque de introitu dicendune transsumptum, nam cum dixisset Dominus filiis Israel: « Ecce ego pluam vobis panes de coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
nis in qm iuisibilis ostensus ẽ. signũ
nob̾ fuit diuine eiꝰ oꝑationis: ut ꝑef
fectꝰ qͦs nouimꝰ huiꝰ nr̃i ignis. intelli¬
uisibiliũ natura uisibilis ignis ꝯmo¬
ditas. Celũ insole & luna sideribq
miris ornatib illustrat. t̾rã aũ ñ solũ
caloris adgignendu ꝓuocat. & sinu
eius recepta nutrit semina. Pret̾eade
silicũ uenis exceptꝰ. & cõpetentib alim̃¬
tis enutrit᷑. noctẽ nob̃ alleuiat. absen¬
temq diem lux agit emula: & in nu¬
mera mortalib p̃stat cõmoda. quibꝰ
uite p̃sentis iuuat᷑ inopia. Ad de qd̃
tẽ tẽporis ex iussu dñi semꝑ ardebat
in altari. sac̾dote iugit̾ ligna subicien¬
te: qd̃q consumebat holocaustũ: qd̾
sacrificiũ sic dicebat᷑. eo qd̾ totũ esset
incensũ. S int̾ cet̾a naturalia p̾cla¬
p̾clarũ ħhabet ignis: qd̾ diuisꝰ ĩ par¬
tes mutuati nonsentit detrim̃ta lu
litatib assimilari nouer̃t. qͥ scͥpturas

Expanded text:
ignis visibilis ostensus est, signum nobis fuit divinae ejus operationis, ut per effectus, quos novimus, hujus nostri ignis, intellivisibilium natura, visibilis ignis commoditas. Coelum in sole et luna sideribusque miris ornatibus illustrat; terram autem non solum caloris ad gignendum provocat, et sinu ejus recepta nutrit semina. Praeterea de silicum venis exceptus, et competentibus alimentis enutritus, noctem nobis alleviat, absentemque diem lux agit aemula et innumera mortalibus praestat commoda, quibus vitae praesentis juvatur inopia. Adde quod tunc temporis ex jussu Domini semper ardebat in altari, sacerdote jugiter ligna subjiciente, quodque consumebat holocaustum, quodque sacrificium sic dicebatur, eo quod esset totum incensum . Sed inter caetera naturalia praeclarum hoc habet ignis, quod divisus in partes, mutuati non sentit detrimenta lumlitatibus assimilari noverunt, quia Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
inquit sanguinũ tumͥ es: uidelicet
quia tibi despondens sanguinẽ tu¬
ũ indotẽ fudisti̾ & cũ cause articulꝰ
exigit ut ꝓte patiar. sanguinis mei
uicẽ reposcis: & nunc interim carne
meã crucifigã. cũ uitiis & concupiscen¬
tiis. Igit᷑ ut sup̃dictũ ẽ recte hac octa¬
ua die agitur statio ad sc̃m ioħem la¬
teranensẽ: quia mat̾ & apłica sedes

Expanded text:
inquit, sanguinum tu mihi es, » videlicet quia me tibi despondens, sanguinem tuum in dotem fudisti, et cum causae articulus exigit, ut pro te patiar, sanguinis mei vicem reposcis, et nunc interim carnem meam crucifigam cum vitiis et concupiscentiis . Igitur, ut supra dictum est, recte hac octava die agitur statio ad Sanctum Joannem Lateranensem, quia mater et apostolica sedes
Abbreviated transcription (Latin):
putiũ filii sui: tetigitq pedes eiꝰ ceait.
Sponsus sanguinũ tu mͥ es. Et dimisit
eũ postqͣm dixit ei. sponsꝰ sanguinũ tu
mͥ es: obcircũciosionẽ. Moyses namq
in eo qd̾ sephoiã uxorẽ habuit alienige¬
nã. xp̃m significat: qui degentib alie¬
nigen̾a accepit uxorẽ eccłiam. Unde il¬
lud qd̾ aaron & maria locuti sunt con¬
tra moysen. ꝓꝓt̾ uxorẽ eiꝰ ethiopissã.
doctores nr̃i mystice ad hoc referũt:
qd̾ sẏnagoga & uetꝰ sacerdotiũ. inui¬
dendo saluti gentiuĩ: usq hodie xp̃m
blasphemant. Moyses itaq cũ esset
mitinere in diu̾sorio. ñdũ circũcisis
filiis z occurrit ei dñs. & uolebat eũ oc¬
rio ẽ. id ẽ ad eos qui nunc baptirantur
diu̾tit: nisi filii eiꝰ sic circũ cid̾at᷑ ut su¬
pͣdictũ ẽ: fides ipsius in eis citiꝰ mori¬
tura ẽ. Qd̾ ne fiat collit cito sephora
ea circu̾cisione de quasupͣdictũ ẽ in
lectione epistole. petra illa que idem

Expanded text:
putium filii sui, tetigitque pedes ejus, et ait: Sponsus sanguinum tu mihi es. Et dimisit eum, postquam dixit ei: Sponsus sanguinum tu mihi es ob circumcisionem . » Moyses namque, in eo quod Sephoram uxorem habuit alienigenam, Christum significat, qui de gentibus alienigenam accepit uxorem, Ecclesiam. Unde illud quod « Aaron et Maria locuti sunt contra Moysen propter uxorem ejus Aethiopissam , » doctores nostri mystice ad hoc referunt, quod Synagoga et vetus sacerdotium 106, invidendo saluti gentium, usque hodie Christum blasphemat. « Moyses itaque cum esset in itinere in diversorio, » nondum circumcisis filiis, « occurrit ei Dominus et volebat eum ocrio est, id est ad eos qui nunc baptizantur, divertit, nisi illi filii ejus sic circumcidantur, ut supra dictum est, fides ipsius in eis citius moritura est. Quod ne fiat, tollit cito Sephora,ea circumcisione, de qua supra dictum est in lectione Epistolae. Petra illa quae idem
Abbreviated transcription (Latin):
solaq necessaria ẽ circ̃cisio ħ: qͣ nr̃i corpo¬
cidit᷑. Nã sine hac circũtisiõe xꝰ ĩ nob̾
illud. qd̾ in cõmunione gͣculabũdꝰ nob̾
loquit᷑ paulꝰ. Om̃s inquit qui in xp̃o
baptizati estis xp̃m indiustis: sicut &

Expanded text:
ia est circumcisio haec, qua nostri corpociditur. Nam sine hac circumcisione Christus inillud, quod in communione gratulabundus nobis loquitur Paulus: Omnes, inquit, qui in Christo baptizati estis
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥ baptisterii baptisterii concludat
octauas. Est autẽ in honore sc̃i salua¬
toris scĩq ioh̃is baptiste: ab imꝑa¬
tore ꝯstantino ꝯstructa dicente. Sit
ut intͣ palatiũ nr̃m tẽplũ nomini
una nob̾cũ conueniens. diuinitati illic
gr̃as referat. Nomen ipsũ qd̾ dicit᷑ ad late¬
ranas. antiqua ꝓbra spurti neronis ac¬
cusat: q̃ͥ de decorose potionib usus ma¬
leficis. illic ut fert᷑ latensranas euomu¬
it. S ubi habundauit iniquitas. suꝑ¬
habundante gr̃a. nc̃ illic romani imꝑii
mat̾ ẽ ecclłia: que illos quos sabbato
nichilominꝰ hac die octaua spuali cir¬
cũcidit petra: qm petr̃a scandali iu¬
deis. nob̾ autẽ credentib petrã hono¬
ris & caput anguli: m hodierna epła¬

Expanded text:
udat octovas. Est autem in honore sancti Salvatoris sanctique Joannis Baptistae ab imperatore Constantino constructa dicente: « Sit ut intra palatium nostrum templum ejus nomini una nobiscum conveniens, divinitati illic gratias referat. » Nomen ipsum, quod dicitur ad Lateranas, antiqua proba spurci Neronis accusat, qui dedecorose potionibus usus maleficis, illic, ut fertur, latens, ranas evomuit. Sed « ubi abundavit iniquitas, superabundante gratia , » nunc illic Romani imperii mater est Ecclesia, quae illos, quos Sabbato nihilominus hac die octava, spirituali circumcidit petra, quam petram scandali Judaeis, nobis autem credentibus petram honoris et caput anguli, in hodierna ep
Abbreviated transcription (Latin):
non quide ꝑse citius uquet. qͥd ad
p̃sent̾e ꝑtineat sollempnitate: s
que p̾mitut᷑ lectio actuũ apłoꝵ
consid̾ata. confestum quasi luminis
radius causã eiꝰ elucidat. Loquente
les qui audiebant u̾bũ. Et obstu¬
puerunt excircũcisione sideles
qui uenerant cũ petro: quia &¬

Expanded text:
uet quid ad praesentem pertinet solemnitatem, sed quae praemittitur lectio Actuum apostolorum considerata, confestim quasi luminis radius causam ejus elucidat. Loquente,les qui audiebant verbum. Et obstupuerunt ex circumcisione fideles qui venerant cum Petro, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bi d̾i pinguedinẽ nr̃is animab in¬
serit. Cibauit in qͣm eccłiam de gen¬
tib exadipe frum̃ti ut dictũ ẽ.
sat᷑auit &̃ eos melle fluente depit̾
id ẽ de doctrina & sapientia & solu¬
tione archanoꝵ: que ꝓcesser̃t de

Expanded text:
rbi Dei pinguedinem nostris animabus inrbi Dei pinguedinem nostris animabus inserit. Cibavit, inquam, Ecclesiam de gentibus ex adipe frumenti, ut dictum est. Saturavit etiam eos melle fluente de petra, id est doctrina et sapientia et solutione arcanorum, quae processerunt de
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m: tardance foris esau. & oc¬
cupato inuenationib .i. priore
ppło intento cerimoniis carnalibus.
Ingredit᷑ in qm unior ppłs cũ obser¬
uantia decem mandatoꝵ legis. quȩ
indutꝰ ẽ esau: habens circa manꝰ col¬
apłos descendit. sic̃ audiuimꝰ in su¬
pͣdicta lectione: adhuc loquente pe¬
ebant u̾bũ: & erant loquentes lin¬
guis. & magnificantes đm. Magnitt¬
dinẽ tante benedictionis hic intro¬
itꝰ innuit: cibauit eos exadipe fru¬
m̃ti. & de petra melle saturauit eos.
ꝑhoc enĩ felicitas gentiũ innuit᷑.
tantũ ext̾iorẽ ut irrationabilia pe¬
cora sectent᷑ paleã. Sermo namq di¬
uinus frum̃tũ ẽ. in qͦ litt̾e suꝑficieᷤ
palea: sensus uͦ sp̃ualis qui nob̾ que¬
rit᷑ medulla ẽ. Unde liquet qđ sp̃c
sc̃s quasi pinguedo diuine substan¬
tie sit: de quo in psalmo dr. sicut
adipe & pinguedine repleat᷑ aĩa
mea: qr uidelicet eiꝰ inspiratio u̾¬

Expanded text:
ad Christum, tardante foris Esau, et ocad Christum, tardante foris Esau, et occupat in venationibus, id est, priori populo intento caeremoniis carnalibus. Ingreditur, inquam, junior populus cum observatione decem mandatorum legis, quae bonis vestibus Esau, habens circa manus colapostolos descendit, sicut audivimus in supradicta lectione: Adhuc loquente Peebant verbum, et erant loquentes linguis et magnificantes Deum. Magnitudinem tantae benedictionis hic introitus innuit: Cibavit eos ex adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Per hoc enim felicitas gentium innuitur,tantum exteriorem, ut irrationalia pecora, sectentur paleam. Sermo namque divinus frumentum est, in quo litterae superficies palea; sensus vero spiritualis, qui a nobis quaeritur, medulla est. Unde liquet quod Spiritus sanctus quasi pinguedo divinae substantiae sit, de quo in psalmo dicitur: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea , quia videlicet ejus inspiratio Ve
Abbreviated transcription (Latin):
factũ mutabilitate consilii cũ filiꝰ
anteqm pateret᷑ idẽ uoluerit: licet
ꝑseipsũ tunc gentib p̃dicare nolu¬
erit. immo discipłos mitens dixe¬
rit eis. inuiam gentiũ ne abierits.
Nam qd̾ hic ait petrus in ueritate
cõꝑi. quia ñ ẽ ꝑsonarũ acceptor d̃s.
s in omĩ gente qui tim&e dm & oꝑat᷑
iusticiã acceptꝰ ẽ illi. ħ in eũgłio tes¬
tatur filiꝰ dei. dicens missũ se esse
non adiuditiũ s ad salucẽ tociꝰ mun¬
di: & subiungens absq distinctione
iudei atq gentilis. ut omĩs qͥ cre¬
dit in ipso ñ ꝑeat. s habeat uita
et̾nam : & cet̾a que secunt᷑. Ad eo
nicħ quidẽ ꝑ se gentib p̃dicauit
illas głificatione multa p̃dixit.
Sic ẏsaac nicħ quide ꝑseipsũ iuni¬
ori filio suo iacob de afferendis sibi¬
met cibis mandauit. s ꝑ concorpo¬
ralem sibi coniugẽ rebeccã iacobsub¬
introductꝰ ẽ: cũ ille benedictionẽ
esau pͥmogenito suo dare disponẽt.
ũ ppłs. ingredit᷑ ad ysaac uidelicoe

Expanded text:
factum mutabilitate consilii, cum Filius, antequam pateretur, idem voluerit, licet per seipsum tunc gentibus praedicare noluerit, imo discipulos mittens dixit eis: « In viam gentium ne abieritis . » Nam quod hic ait Petrus: In veritate comperi quia non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi . Hoc in Evangelio testatur Filius Dei, dicens missum se esse, non ad judicium, sed ad salutem totius mundi , et subjungens, absque distinctione Judaei atque gentilis: ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam, et caetera quae sequuntur. Adeo nihil quidem per se gentibus praedicavit illas glorificatione multa praedixit. Sic Isaac nihil quidem per seipsum juniori filio suo Jacob de afferendis sibimet cibis mandavit, sed per concorporalem illi Rebeccam Jacob subintroductus est, cum ille benedictionem Esau primogenito suo dare disponeret um populus, ingreditur ad Isaac, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ om̃s quoꝵ cor nẽ ardens ẽ de ihu
inuia. dũ loquit᷑ nob̃̾ ꝑscͥpturas:
cũ illũ cognouerimꝰ infractione pa¬
nis de quo dictũ ẽ. beatꝰ qͥ manduca¬
bit panem in regno dei÷ t̃c et̾na exela¬
matione nos iuicẽ cõmemorabunꝰ
desideriũ quo nunc ardemꝰ: nr̃amq
sacietatẽ que tũc plena sine fastidio
erit ammirabim᷑ : Re ipsa tandẽ exꝑ¬
ti. qd̾ nc̃ suspirantes credimꝰ. C

Expanded text:
 quorum cor nunc ardens est de Jesu in via, dum loquitur nobis per Scripturas, cum illum cognoverimus in fractione panis, de quo dictum est: « Beatus qui manducabit panem in regno Dei , » tunc aeterna exclamatione nos invicem commemorabimus desiderium, quo nunc ardemus, nostramque satietatem, quae tunc plena sine fastidio erit, admirabimur, re ipsa tandem experti, quod nunc suspirantes credimus?
Abbreviated transcription (Latin):
mnꝰ: gregorii sententia ponenda ẽ.
loquebat᷑. cepit magis a sapientia:
& descendit ad timore. S nos quade
terrenis ad celestia tendim᷑: coscde gͣ¬
dus. ascendendo numeremꝰ: ut atuno¬
re ad sapientiam ꝑuenire ualeam.
S ut ad suꝑiora reuertam᷑. qͥd aliud
in eodem offitio ꝑ hoc significat᷑ qd̃ se¬
dit iuuenis in dextris cooꝑtꝰ stolaem¬
dida. nisi qd̃ bͤati pauꝑes sp̃u atimi
re dñi ascendentes regnũ celoꝵ. op¬
tinebunt: & exipsis collecta assisti
regina adextris regis. inuestitu de
causas statio ad scãm mariã &ẽ sc̃m
hec conueniat: exhabundanti ẽ ꝑ
conquisita ꝓbare argum̃ta. Om̃s
enĩ illã humiliũ nouimꝰ eẽ regña.
cuiꝰ aĩa dñm magnificans. cuiꝰ sp̃e
incło salutari suo exultans causam
reddit: quia respexit inquiens hu

Expanded text:
mus , Gregorii sententia ponenda est:mus , Gregorii sententia ponenda est:loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem. Sed nos quia de terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. » Sed ut ad superiora revertamur, quid aliud in eodem officio per hoc significatur, quod sedit juvenis in dextris coopertus stola candida , nisi quod « beati pauperes spirire Domini ascendentes, regnum coelorum obtinebunt, et ex ipsis collecta assistet « regina a dextris ejus in vestitu deacausas, statio ad Sanctam Mariam etiam secundum haec conveniat, ex abundanti est per conquisita probare argumenta. Omnes enim illam humilium novimus esse reginam, cujus anima Dominum magnificans, cujus spiritus in Deo salutari suo exsultans, causam reddit: « Quia respexit, inquiens, hu
Abbreviated transcription (Latin):
idq planis &e sponte occurrentib cõ¬
ꝓbatũ ẽ argum̃tis. maxine offeren
da concurrente rationi: terra tremu¬
it & quieuit. dum resurg̾ẽt inuditio
ds hoc ꝓculdubio xp̃iane fidei mi¬
les exigit fidei: considerantes quia ti¬
mor magnꝰ & tremor erit. qnͣdo dicet
patri rex & udex om̃iũ. resurrexi
ciat quisq nr̃m quis addext̾amr qͥs
tunc statuendus sit ad sinistr̃a. Qͣmuiᷤᷤ
sunt. lactuce agrestes cũ quib come¬
dimꝰ ualde amare sint: & canes ꝑpt̾
qͦs baculos tenentes in manib. & festi¬
nantes comedimꝰ. tota nocte formi¬
dñi. qui infundo cordis. ut fundam̃¬
tũ ponit᷑: quocet̾a que suꝑ edifican¬
da st̃ firmit̾ portentur. hec illa pauꝑ¬
tas. id ẽ regina humilitas. que totiꝰ
secuture beatitudinis cumulũ. ne su¬
ꝑbie uento exsuffletur. p̾posita seriuat
Hic ẽ sept̃e graduum pͥmus: ꝑ quos
iuxta ezechielem ad portam orienta
ordinentur. sp̃c namq timoris que
pͥmũ ponimus. ab ysara ponit᷑ ulti¬

Expanded text:
idque planis et sponte occurrentibus comprobatum est argumentis, maxime Offerenda manifeste concurrente rationi: « Terra tremuit et quievit, dum resurgeret in judicio Deus . » Hoc procul dubio Christianae fidei miles, exigit fieri, considerantes quia timor magnus et tremor erit, quando dicet Patri rex et judex omnium: Resurrexi ciat quisque nostrum, quis ad dexteram, quis tunc statuendus sit ad sinistram. Quamvis sint, lactucae agrestes cum quibus comedimus, valde amarae sunt, et carnes propter quos baculos tenentes in manibus, et festinantes comedimus , tota nocte formiimoris Domini, qui in fundo cordis, ut fundamentum ponitur, quo caetera quae superaedificanda sunt, firmiter portentur. Haec illa paupertas, id est regina humilitas, quae totius secuturae beatitudinis cumulum, ne superbiae vento exsuffletur, praeposita servat. Hic est septem graduum primus, per quos juxta Ezechielem ad portam orientalordinentur, Spiritus namque timoris, quem primum ponimus, ab Isaia ponitur ulti
Abbreviated transcription (Latin):
cor. Uerbũ autẽ dĩi xp̃c ds de corde pa¬
tris eructatũ ẽ: & pacerno cordi quo
eructatũ ẽ ꝑ omĩa simile ẽ. S & in ħ
quasi cor erat id dñs: qd̾ discipłoꝵ cor¬
di sic se confirmauit. ut qui apitose

Expanded text:
cor. Verbum autem Dei Christus Deus, de corde Pacor. Verbum autem Dei Christus Deus, de corde Patris eructatum est , et paterno cordi, quo eructatum est, per omnia simile est. Sed et hoc quasi cor idem erat Dominus, quod discipulorum cordi sic se conformavit,
Abbreviated transcription (Latin):
am appellauissent. Et recte quia cõ¬
punctione lacͥmas excitante. fidelis ani¬
ma tanꝙ̃ bono terre sue frumento re¬
fecta dicit: fuerunt mͥ lacrime meẽ
panes die acnocte. huic anime beatꝰ
Gregoriꝰ. axam filiã caleph elegant̾ as¬
similat: que sedens asmo cũ suspirass
dixisẜq ei pat̾ suus qͥd habesiecee inqͥt
terrã arentẽ dedisti mͥ: da& irriguã
aquis. Deditq ei pat̾ suus irriguũ
sue motib p̾sidens: pͥus timore cõpiui¬
gitur qd̾ ẽ irriguũ inferius: post amo¬
re qd ẽ irriguũ suꝑiꝰ. Et que prius
flebat ne ducet᷑ ad supplicia: pꝰt mo¬
dũ amarissime flere incipit. qr dif.¬
fertur areguo. Et cõpetent̾ similicudlo
hec sese optulit: que cũ insinglis elecͦ¬
de quib loqͥm. uisibilit̾ quoq ꝑ acta
ẽ. Cũ enĩ ambulantes. secũ tͥstes collo¬
querent᷑ de his que acciderant: ꝗd
aliud qͣm anima eoꝵ uelut ara seilẽs
asmo suspirabat: Et cũ iħc accedens

Expanded text:
am appellavissent. Et recte, quia comam appellavissent. Et recte, quia compunctione lacrymas excitante, fidelis anima tanquam bono terrae suae frumento refecta, dicit: « Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . » Huic animae beatus Gregorius Axam filiam Caleph eleganter assimilat, quae sedens asino, cum suspirasset, dixitque ei pater suus: « Quid habes? Ecce, inquit, terram arentem dedisti mihi, da et irriguam aquis. Deditque ei pater suus irriguum suae motibus praesidens, prius timore compungitur, quod est « irriguum inferius; » post amorem, quod est irriguum superius, et quae prius flebat, ne deputetur ad supplicia, postmodum amarissime flere incipit, quia differtur a regno. » Et competenter similitudo haec sese obtulit, quae, cum in singulis elecde quibus loquimur, visibiliter quoque peracta est. Cum enim ambulantes secum tristes colloquerentur de his quae acciderant , quid aliud quam anima eorum velut Axa sedens asino suspirabat? Et cum Jesus accedens
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ euugłm cuiꝰq officii caput ẽẽ: cete.¬
rasq partes illi ut menbra capiti con¬
cordi sensu coherere. Est aut̾e diei
p̃sentis hoc euugłm. qd̾ duo exdis¬
cipulis dm̃ iħu euntes in castellũ
nomine emaus. ostensũ sibi dñm
in uia. s inalia effigie. tandem cog¬
nouerunt infractione panis: & cũ
ip̃e euanuiss ab ocłis eoꝵ⁊ illi adin¬
uuic̃e dixerunt. Nonne cor nr̃m ar¬
dens erat in nob̾ de iħu. dũ loque¬
retur nob̾cum in uia: & aperiret
nob scͥpturas: Primũ gͦ unidendũ
de cet̾is partib offitii quomͦ huic euũ¬
głio consonent: &e maxime de introi.¬
tu ntro duxit uos dñs in t̾ram fluen¬
tẽ lac &e mel & cet̾a: & tunc palam erit
qd̾ beatitudinũ sedẽ. totũ offitiũ cõn¬
sonet sententie. Beati mites: qͣm ipsi
possidebunt terrã. Et quide difficile
hoc eẽt: nisi cõpunctionẽ iacmosam
qua isti cor suũ arsisse dixert̃: doctores
nominati ante nos terrã aquis irrigu¬

Expanded text:
elium cujusque officit caput esse, caeterasque partes illi, ut membra capiti concordi sensu cohaerere. Est autem diei praesentis hoc Evangelium, quod duo ex discipulis Domini Jesu, euntes in castellum nomine Emmaus, ostensum sibi Dominum in via, sed in alia effigie, tandem cognoverunt in fractione panis , « et cum ipse evanuisset ex oculis eorum, illi ad invicem dixerunt: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, de Jesu, « dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? » Primum ergo videndum de caeteris partibus officii, quomodo huic evangelio consonent, et maxime de Introitu: Introduxit vos Dominus in terram fluentem lac et mel , etc., et tunc palam erit, quod beatitudinum secundae totum officium consonet sententiae: « Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et quidem difficile hoc esset, nisi compunctionem lacrymosam, qua isti cor suum arsisse dixerunt, doctores nominati ante nos terram aquis irrigu
Abbreviated transcription (Latin):
set ñ ostenderet. Cũ aũ corda eoꝵ tan¬
ta caritate ditauit. ut magnitudine
diuitiaꝵ eiꝰdẽ caritatis attoniti diẽrẽt.
nonne cor nr̃m ardens erat in nob̾ de¬
iħu dũ loqueret᷑ nob̾ inuita & aꝑuit

Expanded text:
set non responderet. Cum autem corda eorum tanta charitate ditavit, ut magnitudine divitiarum ejusdem charitatis attoniti dicerent: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur nobis in via , quis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥͦs dñm orbem posuisse dicunt: qr
terrã meritis eoꝵ stare autumant.
Nos autem suꝑ fundam̃tũ humiliũ¬
apłoꝵ & ꝓpħaꝵ orbem. id ẽ eccliam
nouimꝰ ẽẽ positam: & scimꝰ quia lapiꝰ
ille qui factus mons magnꝰ hunc im¬
plet orbem & sustinetꝰ de uentre hu¬
militatis marie de qua loquim᷑ assũ¬
ptꝰ ẽ. Et nunc quide offitiũ pͥmedi.¬
ei recapitulauimꝰ. ob continuandas
ut dictũ ẽ octo beatitudines: dẽ in¬
ceps ut earũ mystica series euiden¬
tuis pareat: dabimꝰ oꝑam singula

Expanded text:
quos Dominum orbem posuisse dicunt, quia terra in meritis eorum stare autumant. Nos autem super fundamentum humiliuarum , orbem id est Ecclesiam novimus esse positam, et scimus quia lapis ille, qui factus mons magnus , hunc implet orbem, et sustinet, et de ventre humilitatis Mariae, de qua loquimur, assumptus est. Et nunc quidem officium primi diei recapitulavimus, ob continuandas, ut dictum est, octo beatitudines; deinceps, ut earum mystica series evidentius pateat, dabimus operam, singul
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eiꝰ: om̃s qui credunt in eũ. Cũ
eñĩ dñs sup̃dictos increpasset disci¬
pulos. qd̾ tardi corde essent ad creden
Similit̾ offerenda. angls dñi descrn¬
dit de celo. dictis eiũglicis consonat.
ubi referentes discipuli dño que pe¬
S & mulieres quedã de nr̃is t̾ruer̾t

Expanded text:
 ejus omnes qui credunt in eum . » Cum enim Dominus supradictos increpasset discipulos, quod tardi essent ad credendSimiliter Offerenda: Angelus Domini descendit de coelo, dictis evangelicis consonat, ubi referentes discipuli Domino, quem peSed et mulieres quaedam de nost
Abbreviated transcription (Latin):
uos dñs interrã fluent̾e̾ lac & mel. At
offitio. scd̾am beatitudinũ p̃dicari
sententiam: beati mites qͣm ipsi possi¬
debunt terrã. Mites autẽ sp̃c picta¬
tis efficit: qd̾ & ipsa res indicat. & au¬
gͦtini sententia suꝑuis dicta confirmat.

Expanded text:
fluentem lac et mel, atque officio secundam beatitudinis praedicari sententiam: « Beati mites quoniam ipsi possidebunt terram. » Mites autem spiritus pietatis efficit quod et ipsa res indicat, et Augustini sententia superius dicta confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
mans qd̾ dici potest & de aliquo qͥ acci¬
dentali dono eiꝰdẽ sp̃c participans. scđm
qͣntitatẽ participationis amare incipit:
s ipsa diuini amoris sustantia ẽ. Nec
id̾o caliginẽ nr̃ sensꝰ ullam patiat᷑. quo
minꝰ hunc amore substantiã uerã atq
ꝑfectam arbitrem᷑. q̃m humane sub¬
stantie diuinꝰ hic amor ad eẽ uł abeẽ
potest. pret̾ aliqm̃ eiꝰdẽ substantie nr̃e
assũptionẽ: qm̃ hic amor homini qͥd̾e
accidens. idẽ accidentale donũ ẽ: s in
se ipso uera substantia ẽ. uiuida nat᷑a
ẽ. uerꝰ ds ẽ. Qui iccirco ꝓprie sp̃c sc̃s
sc̃s. & filiꝰ sc̃s sit: quia sicut sp̃c aeruis.
uerbi gr̃a. meridianꝰ auster. hic enĩ
sp̃m sc̃m significat. qr calidꝰ ẽ. sicut
inqͣm meridianꝰ aust̾ aplaga sua in
oppositũ septẽtrionẽ tnsc̾rit. & opor¬
tunos terris arentib imbres aduehit :
rationalẽ. supͣdictã eiꝰ sapientiã inopi
nature ꝓut uult ds ipse ac dñs infun¬

Expanded text:
mans, quod dici potest et de aliquo, qui accidentali dono ejusdem Spiritus participans, secundum quantitatem participationis amare incipit, sed ipsa divini amoris substantia est. Nec ideo caliginem noster sensus ullam patiatur, quo minus hunc amorem substantiam veram atque perfectam arbitremur, quoniam humanae substantiae divinus hic amor adesse, vel abesse potest, praeter aliquam ejusdem substantiae nostrae absumptionem, quoniam hic amor, homini quidem accidens, id est accidentale donum est. Sed in seipso vera substantia est, vivida natura est, verus Deus. Qui idcirco proprie Spiritus sanctus, et Filius sanctus sit. Quia sicut spiritus aereus, verbi gratia, meridianus auster hic enim Spiritum sanctum significabat, quia calidus est sicut, inquam, meridianus auster, a plaga sua in oppositum septentrionem transcurrit, et opportunos arentibus terris imbres advebit, srationalem, supradictam ejus sapientiam inopi naturae, prout vult, Deus ipse ac Dominus infun
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ait dilexerit eũ ante mundicon¬
stitutionẽ: quia satis ꝓbabile immo
. qd̾ talis pat̾ talẽ sẽꝑ
dilexerit filiũ
sapientia. ludens erã corã eo. scilicet
deo in pͥncipio idem sit qd̾ de u̾bo dr.¬

Expanded text:
ipse ait, dilexerit eum ante mundi constitutionem , quia satis probabile, imod talis Pater talem semper dilexerit Filium. Sapientia: « Ludens eram coram eo scilicet Deo in principio, » idem esse quod de Ver
Abbreviated transcription (Latin):
uł caritas. his inqm ad intellectũ ui¬
uam᷑: ut relationẽ q̃ in nomib patis
& filii & sp̃c sc̃i consistit. nullatenꝰ exte¬
pore uł cepisse suspicem᷑. Namcũ pa¬
ter ut dictũ ẽ uita sit. & filiꝰ sapien¬
tia: quisqͥs ex tempore cepisse conten¬
dit nom̃ patͥs. aut generationẽ filii:
consequit᷑ ut d̾m aliqndo sine sapien¬
tia. dm inqm insipientẽ qd̾ dictu qͦ
nefas ẽ fuisse concedat. S ħ abhorret
fides. anathematizat pietas: om̃isde¬
ipsa eade sapientia dicit. Anteqͣm
qͥcqͣm ds̃ faceret. ad eram cũ eo cunc̃¬
ta ꝯponens: ludens corã eo om̃ĩ tẽpo¬
re. ludens in orbe terraꝵ: & delitre

Expanded text:
 charitas; his, inquam, ad intellectum juvamur, ut relationem quae in nominibus Patris et Filii et Spiritus sancti consistit, nullatenus ex tempore coepisse vel suspicemur. Nam cum Pater, ut dictum est, vita sit, et Filius sapientia, quisquis ex tempore coepisse contendit nomen Patris, aut generationem Filii, consequitur, ut Deum aliquando sine sapientia; Deum, inquam, insipientem quod dictu quoque nefas est fuisse concedat. Sed hoc abhorret fides, anathematizat pietas, omnis deipsa eadem Sapientia dicit: « Antequam Deus quidquam faceret aderam, cum eo cuncta componens, ludens cum eo omni tempore, ludens in orbe terrarum. Et deliciae
Abbreviated transcription (Latin):
disse concedimꝰ. Non enĩ ex tẽpore dlo¬
accidisse credimꝰ. ut pat̾ eẽt aut fiui¬
ũ generaret: quẽadmodũ homim
qui longe ante in sua substantia ꝑfes¬
tꝰ ẽ. qm pat̾ sit. aut filtũ generarte
Tnseunda ẽ. tota hec nr̃a mutabili¬
tatis nebula: & purgato cordis ocu¬
lo sicut iã inmitio dictũ ẽ. uidendũ
ẽ saltẽ ꝑspecłm & mnenignnate: quia
longe aliter de deo natꝰ ẽ ds. qͣm de
homine ħo ꝑcarnis fluxũ. tẽporalit̾
& localit̾ nascit᷑: ad qd̾ nicħ ñ aduuat.
si tuc int̾im patr̃e & filiũ & sp̃m sc̃m

Expanded text:
disse concedimus. Non enim ex tempore accidit Deo ut Pater esset, aut Filium generaret, quemadmodum homini, qui longe ante in sua substantia perfectus est quam pater sit, aut filium generet. Transeunda est tota haec nostrae mutabilitatis nebula, et purgato cordis oculo, sicut initio jam dictum est, videndum est saltem per speculum in aenigmate, quia longe aliter de Deo natus est Deus, quam de homine homo per carnis fluxum temporaliter et localiter nascitur. Ad quod non nihil adjuvat, si nunc interim Patrem et Filium et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ conficentes: tñ tres dice dõs iure
ꝓhibemur: & quecũq substantie
nomina sũt. numero plurali p̃di¬
care ñ debemꝰ. Solũmꝰ ꝑsonas tͥplica.
mꝰ: q̃m ad hoc manifesta relatise
.i. relatiis nominib patris ce sili

Expanded text:
 confidentes, tamen tres dicere deos jure prohibemur, et quaecunque substantiae nomina sunt, numero plurali praedicare non debemus. Solummodo personas triplicamus, quoniam ad hoc manifesta relatione, id est relativis nominibus Patris et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
stantia accidens quidẽ ẽ homini: q̃m
potest ad cẽ & ab ẽẽ pret̾ subiecti corrup¬
tionẽ .i. p̾ter humane substantie dimi¬
nutionẽ uł assũptionẽ. S in se ipsa
uere substantia ẽ om̃ib mobilib mo¬
bilior: ubiq aitingens. omĩa oꝑans.
cuncta disponens. spetiosa. suauis.
lucida głosa: locuples. om̃iũ artifex.
Hanc sapientiã dei cẽ filiũ. naturali¬
t̾ ex illo genitũ didicimꝰ: credimꝰ. & con¬
fitem᷑. Naturalit̃ inqͣm ñ imaginarie.
uł ꝑsimilitudinẽ. quomͦ filios beati
naturalit̾ genitũ accipimꝰ ex dõ dm.
ex lumine lumen: genitũ in qͣm ñ
factũ. natũ non adoptatũ. coequalẽ.
coet̾nũ consubstantialẽ. Id̃o ñ conse¬
quit᷑. ut cũ hominidat᷑ hec eadẽ sa¬
pientia filiꝰ cordis eius dicat᷑. nͥ figu

Expanded text:
pientia, accidens quidem est homini, quoniam pientia, accidens quidem est homini, quoniam potest adesse vel abesse praeter subjecti corruptionem, id est praeter humanae substantiae diminutionem vel absumptionem. Sed in seipsa vere substantia est mobilibus omnibus mobilior, ubique attingens, omnia operans, cuncta disponens, speciosa, suavis, lucida, generosa, locuples, omnium artifex . Hanc sapientiam Dei esse Filium, naturaliter ex illo genitum didicimus, credimus et confitemur; naturaliter, inquam, non imaginarie vel per similitudinem, quomodo filios beati naturaliter genitum accipimus ex Deo Deum, ex lumine lumen; genitum, inquam, non factum, natum non adoptatum, coaequalem, coaeternum, consubstantialem. Idcirco non consequitur, ut cum homini datur haec eadem sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
pulenta spirituũ uascula sunt: s
ab hac uita in se uiuente deo capaci
rationabilitate formata eiꝰ capaua
sunt. unde beate scẽq uiuunt. filiꝰ
uͦ item substantialit̾ sapientia ẽ.
ide ñ tantũmꝰ sapiens. qd dici potest
& de aliquo qui accidentali dono
sapientie participat: s ipsa sapien¬
tie substantia. Nec iccirco dialeticoꝵ
uocib utim᷑. qd eoꝵ uanitati scãm
tͥnitatẽ subiciendã ullatenꝰ arbitre¬
mͦ: s ut significanda notis signifi¬
cationib melius &e cõpendiosius
in duo. scilicet in substantiam & acci¬
dens omĩa diuidentib: sid qd̾ ẽ ultͣ
omĩa. extra omĩa. & p̃ter omĩa. iuide¬
licet hanc sapientiã: immo totã bea.¬
tã tͥnitatem eoꝵ de scͥptionib ne qua¬
qͣm sũmittimꝰ. Et enĩ substantia hec
nullatenꝰ contrarioꝵ susceptibilis ẽ:
licet ds more nr̃e locutionis. nunc uras¬
ci. ñc uͦ placari dicat᷑. Et hec dei sub¬

Expanded text:
pulenta spirituum vascula sunt, sed pulenta spirituum vascula sunt, sed ab hac vita in se vivente Deo, capaci rationabilitate formata, ejus capacia sunt, unde et beate sancteque vivunt. Filius vero item substantialiter sapientia est, id est non tantummodo sapiens, quod dici potest et de aliquo qui accidentali dono sapientiae participat, sed ipsa sapientiae substantia. Nec idcirco dialecticorum vocibus utimur, quod eorum vanitati sanctam Trinitatem subjiciendam nullatenus arbitremur, sed ut significanda notis significantioribus melius et compendiosius in duo scilicet, in substantiam et accidens, omnia dividentibus, sed id quod est ultra omnia, extra omnia, et praeter omnia, videlicet hanc sapientiam, imo totam beatam Trinitatem, eorum descriptionibus nequaquam submittimus. Etenim substantia haec nullatenus contrariorum susceptibilis est, licet Deus, more nostrae locutionis, nunc irasci, nunc vero complacari dicatur. Et haec Dei sa
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ẽ: ñ ut aĩa. que cũ sit iuuensñ
ẽ ipsa uita. unde multis ꝑturbatio
mobił. acuta. nullis ut sup̃dictũ ẽ
accidentib subiecta: nullius indigẽs.
omĩ uite rationali capabilis. nullius
ipsa capax. Nam id qd̾ alteriꝰ
capax ẽ. crassius utiq densius atq cor¬
pulentiꝰ ẽ. eo cuiꝰ capax ẽ: ut uascu¬
lũ iccirco aque capax ẽ. quia mat̾ia eiꝰ
terra ẽ. que ꝓfecto densior atq corpu¬
lentior aque elem̃to ẽ. S hec iuta
de qua loquim᷑. adeo cunctis subtilior
atq purior ẽ. ut reb omĩb ex mat̾ia¬
& forma constantib sicut ĩa suꝑiꝰ dic¬
tũ ẽ forma ipsa sine mat̾ia sit: atq
ideo simplex. & id qd̾ ẽ. absq om̃i mu¬
tabilitate ꝑmanens: forma boni. lu¬
men ñ illuminatũ. s tantũ illumi¬
nans: lum̃ in qm uerũ. fonsq & ori¬
go sempit̾ni luminis. Nulliꝰ gͦ hec
uita ẽ capax. s tantũ capabilis: cu¬
ius ad cõꝑationẽ cet̾a densa atq cor¬

Expanded text:
corpus est: non ut anima, quae, cum sit vivens, non est ipsa vita, unde multis perturbatimobilis, acuta, nullius, ut supra dictum est, accidentibus 133 subjecta, nullius indigens, omni vitae rationali capabilis, nullius ipsa capax. Nam id quod alterius capax est, crassius utique densius atque corpulentius est eo, cujus capax est, ut vasculum idcirco aquae capax est, quia materia ejus terra est, quae profecto densior atque corpulentior aquae elemento est. Sed haec vita, de qua loquimur, adeo cunctis subtilior atque purior est, ut rebus omnibus ex materia formaque conflatis, sicut jam superius dictum est, forma ipsa sive materia fit, atque ideo simplex, et id quod est, absque omni mutabilitate permanens, forma bona, lumen non illuminatum, sed tamen illuminans; lumen, inquam, verum, fonsque et origo sempiterni luminis. Nullius ergo haec vita capax est, sed tamen capabilis, cujus ad comparationem caetera densa atque cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hanc spetiem suã nob̃ cõplacuit
dare gr̃am: fructꝰ namq & pingue¬
do ẽ olee. que arbor pacis & luminis
ministra ẽ. ꝯmixto balsamo: cuiꝰ ar¬
bor odorifera una ẽ & p̾cipua arbo¬
rũ aromaticaꝵ. Sc̃s autẽ sp̃c diui¬
ne substantie pinguedo ẽ: ita ut qͥ¬
cũq exeo refectꝰ fuerit. dicat. Impin¬
guasti moleo caput meũ. & balsami
odor moleo suauitatẽ eiꝰdem sp̃c sc̃i
significat: qua cunctos qͥ nasũ id ẽ
uirtutẽ habent disc̃tionis bono o¬
dore allicit: & sumet appetentes ef
omni loco. Bene gͦ sp̃c sc̃s qui ꝑpt̾¬

Expanded text:
per hanc speciem suam nobis complacuit per hanc speciem suam nobis complacuit dare gratiam. Fructus namque et pinguedo est oleae, quae arbor pacis et luminis ministra est, commisto balsamo, cujus arbor odorifera una est et praecipua arborum aromaticarum. Sanctus autem Spiritus divinae substantiae pinguedo est, ita ut quicunque ex eo refectus fuerit, dicat: « Impinguasti in oleo caput meum . » Et balsami odor in oleo suavitatem ejusdem Spiritus sancti significat, qua cunctos qui nasum, id est virtutem habent discretionis, bono odore allicit et suimet appetentes effomni loco . » Bene ergo Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
is deberi: ut consignent & paracly¬
tũ tradant. legit᷑ autẽ ingestis ponti¬
ficalib qd̾ siluester papa constituit.
ut baptizatũ liniat p̾sbit̾ crisma¬
te leuatũ de aqua ꝓpt̾ occasiones tͣn¬
sitꝰ mortis. ne ꝓpt̾ absentiã ep̃i & dif¬
ficultatẽ eũ consequendi sine manꝰ
impositione baptirati migrent. Preᷤ¬
biteris itaq crismate baptizatos un¬
gere licet. s qd̾ ab ep̃o fuerit consecͣ¬
tũ: ñ tam̃ frontẽ. qd̾ solis debet᷑ ep̃is.
ꝓdest post mysteriũ baptismatis:
post fontẽ ad iectione noui generis
fonte suscepimꝰ. Non ita intelligendũ
ẽ. Nam qͥd ꝓdest si quisqͣm paren¬
tũ magnã paruulo conferat here¬
ditatẽ: ñ ꝓuideat illi tutorẽ: Pa¬
raclitꝰ quippe regen̾atis ĩ xp̃o custos.
& consolator & tutor ẽ: qui possent
suadente inimico. sicut pariili fa¬
cultatẽ ꝑdere. scilicet baptismi uti¬
litatẽ si hunc ñ haberent tutore.
tutẽ continet. Et pulchre spiu sc̃õ

Expanded text:
is deberi, ut consignent, et Paracletum tradant. Legitur autem in Gestis pontificalibus quod Sylvester papa constituit ut baptizatum linat presbyter chrismate, levatum de aqua, propter occasiones transitus mortis, ne propter absentiam episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizati migrent. Presbyteris itaque chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem quod solis debetur episcopis prodest post mysterium baptismatis mpost fontem adjectione novi generis fonte suscepimus. Non ita intelligendum est. Nam quid prodest, si quisquam parentum magnam parvulo conferat haereditatem, nisi provideat illi tutorem? Paracletus quippe regeneratis in Christo custos et consolator, et tutor est, qui possent suadente diabolo, sicut parvuli facultatem, perdere baptismi utilitatem, si hunc non haberent tutorem. tutem continet. Et pulchre Spiritui sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
dr unctio: a quo nomine dñs
cõposuit: & eo pͥmũ aaron & filii eiꝰ
uncti sũt. Eratq eo tẽpore mystica
unctio tantũ in regib & sacerdotibꝰ
gurabat᷑. S postqm̃ ꝑse ipsũ ueni

Expanded text:
r unctio, a quo nomine Domincomposuit, et eo primum Aaron et filii ejus uncti sunt . Eratque eo tempore mystica unctio tantum in regibus et sacerdotibus, gurabatur. Sed postquam per seipsum ve
Abbreviated transcription (Latin):
tifices & reges. s omĩs eccłia unctio¬
ne crismatis ꝑimpositionẽ manuũ
consecrat᷑: qd̾ solis debet᷑ ep̃is ut con¬
signent & sp̃m paraclytũ tradant.
Que ñ solũ consuetudo eccłiastica
demonstrat: uerũ & illa lectio ac

Expanded text:
ces et reges, sed et omnis Ecclesia unctione chrismatis per impositionem manuum consecratur. Quod solis debeatur episcopis ut consignent et Spiritum Paracletum tradant, non solum consuetudo Ecclesiae demonstrat, verum et illa lectio Ac
Abbreviated transcription (Latin):
nariꝰ numerꝰ animaꝵ que in archa sal¬
ue facte sunt. qr a pͥmo pari idẽ bina¬
rio ꝓficiscens. solidũ corpꝰ creat. scili¬
cet habens longitudinẽ. latitudin̾e.
atq altitudinẽ: nam bis bina bis octo
sunt. qd apud geometͣs & arith methi¬
cos quoq usitatũ ẽ: ipse inqm octo¬
narius numerus animaꝵ ꝑfectio¬
ne designat. corporis eccłiȩ: qd̾ ꝑeun¬
te mundo infideliũ ꝑ aque iuditi¬
um. quo nunc fideles ab infidelib
seꝑantur: fide sua se saluat. & ligno
crucis suꝑnatat. Et pulcre archa
illa fenestrã habuit inlat̾e. ꝑ qͣm
saluandi illi ingrederent᷑: quia xꝰ
lancea militis in latere ẽ uulneratꝰ:
ꝑcuius uulneris sacm̃tũ. cuncti cre
illa quȩ ȩccłiam figurabat. qͣnd̃ã
humani corporis similitudiuẽ. in
ipsa sua mensura p̾tendebat. Si qui¬
dem humanũ corpꝰ sic ẽ. ut longi¬
tudinis sue. sextã partẽ habeat in
latitudine: decim̃aq eiꝰde longitu¬

Expanded text:
narius numerus animarum, quae in arca salnarius numerus animarum, quae in arca salvae factae sunt, quia a primo 104 pari, id est binario, proficiscens solidum corpus creat, scilicet habens longitudinem, latitudinem atque altitudinem. Nam bis bina bis, octo sunt, quod apud geometras et arithmeticos quoque usitatum est. Ipse, inquam, octonarius numerus animarum, perfectionem designat corporis Ecclesiae, quod praeeunte mundo infidelium per aquae judicium quo nunc fideles ab infidelibus separantur, fide sua se salvat, et in ligno crucis supernatat. Et pulchre arca illa fenestram habuit in latere, per quam salvandi illi ingrederentur, quia Christus lancea militis in latere est vulneratus, per cujus vulneris sacramentum cuncti credilla, quae Ecclesiam figurabat, quemdam humani corporis similitudinem in ipsa forma sua praetendebat. Siquidem humanum corpus sic est, ut longitudinis suae sextam partem habeat in latitudine, decimamque ejusdem longitu
Abbreviated transcription (Latin):
lis forme. saluos fecit baptisma: ñ car¬
nis depositio sordiũ. s conscientie bo¬
ne in t̾rogatio indm. Non quesitu opꝰ
ẽ. in quo lectio hec sup̃dicto eiuũgłio
consonet: quo pͥmum salutaris bap¬
tismi regula tradita ẽ. Notũ quippe
ẽ. & in doctoꝵ scͥptis autenticis usita¬
anime salue facte sũt ꝑaqm in archa.
in dieb noe: xp̃m namq p̃figura¬
uit noe. tam actu qͣm nomine. uide¬
licet quia noe int̾p̾tat᷑ requies: qd̾
nomen illi apatre la mechampositũ
ẽ. dicente. iste consolabitur nos: uł ut
ĩseptuaginta habet᷑. requiescẽ nos fa.¬
ciet aboꝑib & laborib manuũ nr̃a¬
rũ. in terra cui maledixit ds. Xp̃c &
res deleti sunt. & hii qui cũ illo erãt
salui facti sunt ꝑfidem quia cre¬
dentes iusticie dĩ. se se ab incredulis
qui non credunt condẽpnant᷑. qͥ uͦ
credunt & baptizant᷑. cũ ipsosaluan¬
sit colũba. ferens ad archã in ore suo
iurentis oliue ramũ. Ipse auce̾ octo¬

Expanded text:
baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum . Non quaesitu opus est, in quo lectio haec supradicto Evangelio consonet, quo primum salutaris baptismi regula tradita est. Notum quippe est, et in doctorum scriptis authenticis usitaanimae salvae factae sunt per aquam in arca in diebus Noe. Christum namque praefiguravit Noe, tam actu quam nomine, videlicet quia Noe interpretatur requies, quod nomen illi a patre Lamech impositum est, dicente: « Iste consolabitur nos , » vel, ut in Septuaginta habetur: « Requiescere nos faciet ab operibus et laboribus manuum nostrarum in terra cui maledixit Deus. » Chrres deleti sunt, et hi qui cum illo erant, salvi facti sunt per fidem, quia credentes justitiae Dei sese ab incredulis qui non credunt condemnantur: qui vero credunt et baptizantur, cum ipso salvansit columba ferens ad arcam in ore suo virentis olivae ramum . Ipse autem octo