comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri decem. S item cauete: ne uos in¬
philosophia ueritatem aut non cog¬
nituros. aut nullomͦ ita posse cognoᷤ¬
ci arbitremini. Nam mͥ credite. uel
potius illi credite qui ait. querite &
inuenietis: nec cognitionẽ desꝑanda
eẽ: & manifestiorem futuram quã
sunt illi numeri. Hunc ad ꝓpositũ
ueniamus. Iam enim sero cepi metu¬
ere. ne hoc pͥncipium modum excẽ¬
deret: &e ñ ẽ leue. Nam modus ꝓcul
dubio ubiq diuinus ẽ. S fefellerit:
cum dulcit̃ ducit. Ero cautior: cum
sapiens fuero. Post pͥstinum sermo¬
nẽ quẽ in pͥmũ librũ contulim᷑. septẽ
fere dieb a disputando fuinus otio¬
si: cum tres tam̃ uirgilii libros post
primũ recenseremꝰ: atq ut in tempo¬
re congruere uidebat᷑ tractaremus. Qͦ
tam̃ tempore licentius in poete studi¬
um. sic inflaminatus ẽ: ut aliqͣntũ
mͥ etiam repͥmendus uideret᷑. Ita
enim ab hac intentione: ad nullam
se rem deuocari libent̾ ferebat. Tan¬

Expanded text:
fieri decem. sed item cauete, ne uos fieri decem. sed item cauete, ne uos philosophia ueritatem aut non cognituros aut nullo modo ita posse cognosci arbitremini. nam mihi uel potius illi credite, qui ait: quaerite et inuenietis, nec cognitionem desperandam esse et manifestiorem futuram, quam sunt illi numeri. nunc ad propositum ueniamus. iam enim sero coepi metuere, ne hoc principium modum excederet. et non est leue. nam modus procul dubio diuinus est, sed fefellerit, cum dulciter ducit. ero cautior. cum sapiens fuero. Post pristinum sermonem, quem in primum librum contulimus, septem fere diebus a disputando fuimus otiosi, cum tres tamen Uergilii libros post primum recenseremus atque, ut in tempore congruere uidebatur. tractaremus. quo tamen opere Licentius in poeticae studium sic inflammatus est, ut aliquantum mihi etiam reprimendus uideretur. iam enim ab hac intentione ad nullam se rem deuocari libenter ferebat. tan
Abbreviated transcription (Latin):
Illud autẽ alterũ quod te fortasse ali¬
quid inuenisse p̾sumis. quamuis a
nobis iam querens dubitansq dis-¬
cesseris: tam̃ si quid suꝑstitionis in
animũ reuolutũ ẽ eicietur ꝓfecto: uł
cum tͥ aliquam int̾ nos disputatio¬
nem de religione misero: uł cum pre¬
sens tecum multa contulero. Ego enĩ
nunc aliud nichil ago: quã me ip¬
sum purgo.a uanis ꝑnitiosisq opi¬
nionib. Itaq ñ dubito melius mͥ
ẽẽ quã tͥ. Unum tantũ ẽ. unde inui¬
deam fortunȩ tuȩ: quod solus frueriᷤ
luciliano meo. An &e tu inuides: qͥa
uixi meo: S quid dixi aliud quã tuo
& omniũ: quicunq unum sumus:
De q̃ tam̃ ut subuenias desiderio
meo: quid te rogem: Tu te ipse ꝓ me¬
roga quantũ scis: quia debes. S nunc
ambob dico. cauete ne quid uos nos¬
se arbitremini: nisi quod ita didiceri¬
tis saltem ut nostis. unum. duo. tria.
quatuor. simul collecta. in summam

Expanded text:
illud autem alterum, quod te fortasse aliillud autem alterum, quod te fortasse aliquid inuenisse praesumis, quamuis a nobis iam quaerens dubitansque discesseris, tamen, si quid superstitionis in animum reuolutum est, eicietur profecto, uel cum tibi aliquam inter nos disputationem de religione misero uel cum praesens tecum multa contulero. Ego enim nunc aliud nihil ago, quam me ipse purgo a uanis perniciosisque opinionibus. itaque non dubito melius mihi esse quam tibi. unum tantum est, unde inuideam fortunae tuae, quod solus frueris Luciliano meo. an et tu inuides, quia dixi \'meo\' ? sed quid dixi aliud quam tuo et omnium, quicumque unum sumus ? de quo tamen ut subuenias desiderio meo, quid te rogem? aut te ipse promereor? tantum scis, quia debes. sed nunc ambobus dico: cauete, ne quid uos nosse arbitremini, nisi quod ita didiceritis saltem, ut nostis unum duo tria quattuor simul collecta in summa
Abbreviated transcription (Latin):
b. S ad nos redeamus. Nos in quã
romaniane philosophem᷑. Redlam
tibi grãm. Iam filius tuus cepit
philosophari. Ego eum repͥmo: ut
disciplinis necessariis prius excultuᷤ.
uigentior & firmior insurgat. Qua¬
rumte ne metuas exꝑtem: si bene
te noui. auras tͥ liberas tantũ opto.
Nam de indole quid dicam: Utinã
ñ tam rara eẽt in hominib: quam cer
ta in te. Restant duo uitia & impedi-¬
menta inueniendȩ ueritatis: a qͥb
tͥ ñ multũ timeo. Timeo tam̃ ne te
contempnas. atq inuenturũ eẽ des-¬
peres: aut certe ne inuenisse te credas.
Quorum pͥmum si tam̃ in est: ista
tͥ fortasse disputatio detrahet. Sepiꝰ
enim succensuisti achademicis. eo
qͥdem grauius quo minus eruditꝰ
es: s eo libentius. quo ueritatis amo¬
re illiciebaris. Itaq iam cum alypio
te fautore confligam: & tͥ facile per¬
suadebo quod uolo: ꝓbabiliter tam̃.
Nam ipsum uerum ñ uidebis: nisi
in philosophiam totus intraueris.

Expanded text:
us. Sed ad nos redeam. nos, inquam, us. Sed ad nos redeam. nos, inquam, Romaniane, philosophemur; reddam tibi gratiam, filius tuus coepit philosophari. ego eum reprimo, ut disciplinis necessariis prius excultus uigentior et firmior insurgat. quarum te ne metuas expertem, si bene te noui, auras tibi liberas tantum opto. nam de indole quid dicam? utinam non tam rara esset in hominibus, quam certa est in te! restant duo uitia et impedimenta inueniendae ueritatis, a quibus tibi non multum timeo; timeo tamen, ne te contemnas atque inuenturum esse desperes, aut certe, ne inuenisse te credas. quorum primum si tamen inest, ista tibi fortasse disputatio detrahet. saepius enim suscensuisti Academicis eo quidem grauius, quo minus eruditus esses, eo libentius, quod ueritatis amore inliciebaris. itaque iam cum Alypio te fautore confligam et tibi facile persuadebo quod uolo, probabiliter tamen; nam ipsum uerum non uidebis, nisi in philosophiam totus intraueris.
Abbreviated transcription (Latin):
it. ad commonendũ aueupem ne
se contempnat. Hanc gͥ sine penmᷤ
sordidatã & egentem: uolitans libe¬
re soror. sepe agnoscit:s raro liberat.
Non enim filocalia ista unde genꝰ
ducat agnoscit: nͥ philosophiã. Quã to¬
tam fabulam: nam subito es opus
factus sum. licentius tͥ carmine suã¬
uius indicabit. Poeta ẽ enim pene
ꝑfectus. Ergo ille si ueram pulchri-¬
tudinem cuius falso amator est. sa¬
natis renudatisq paululum ocłis
posset intueri: quanta uoluptate.
philosophiȩ gremio se inuolueret:
quom ibi te cognitum sicut uerum
fratrẽ amplecteret᷑. M iraris hec: &
forsitan rides. Quid si hȩc explica¬
rem. ut uolebam: Quid si saltẽ uox
si adhuc facies uideri a te non po¬
test. ipsius philosophiȩ posset au¬
diri: Mirareris ꝓfecto: s ñ rideres
ñ desꝑares. Crede mͥ: de nullo despe¬
randum ẽ. De talib autẽ minime.
Omnino sunt exempla. facile eua¬
dit. facile reuolat. hoc genus auiũ:
multis inclucis. multum nuiranti-¬

Expanded text:
it ad commonendum aucupem, ne illam contemnat. hanc igitur sine pinnis sordidatam et egentem uolitans libere soror saepe agnoscit, sed raro liberat; non enim philocalia ista unde genus ducat, agnoscit nisi philosophia. quam totam fabulam — nam subito Aesopus factus sum — Licentius tibi carmine suauius indicabit; poeta est enim paene perfectus. ergo ille, si ueram pulchritudinem, cuius falsae amator est, sanatis renudatisque paululum oculis possit intueri, quanta uoluptate philosophiae gremio se inuolueret? quomodo ibi te cognitum sicut uerum fratrem amplecteretur? miraris haec et forsitan rides. quid, si haec explicarem, ut uolebam ? quid, si saltem uox, si adhuc facies uideri a te non potest, ipsius philosophiae posset audiri? mirareris profecto, sed non rideres, non desperares. crede mihi, de nullo desperandum est, de talibus autem minime; omnino sunt exempla. facile euadit, facile reuolat hoc genus auium multis inclusis multum mirantib
Abbreviated transcription (Latin):
cessat frondescere: & paucis acute
ac diligent̾ indensa intuentib qͣn¬
tum sinitur eminere. Inde ẽ illa
hospitalitas. inde in conuiuiis
multa humanitatis condim̾ta:
inde ipse elegantiȩ nitor. mundis¬
sima facies rerũ omniũ: & undiq
cuncta ꝑfundens adumbratȩ ue¬
nustatis urbanitas. filocalia ista
uulgo dicit᷑. Ne contẽpnas nom̃
hoc. ex uulgi nomine. Nam philo¬
calia & philosophia ꝓpe similit̾ co¬
gnominatȩ sunt: & quasi germanȩ
int̾ se uideri uolunt. & sunt. Quid
ẽ enim philosophia: Amor sapientiȩ.
Quid filocalia: Amor pulchritudĩ¬
nis. Quere de grecis. Quid gͦ sap̃ia:
Nonne ipsa uera ẽ pulchritudo: Ger¬
manȩ gͥ istȩ sunt prorsus. & eodem
parente ꝓcreatȩ: s illa uisco libidiniᷤ
detracta celo suo. & inelusa cauea
ppłari. uiciniã tam̃ nominis tenu

Expanded text:
cessat frondescere et paucis acute cessat frondescere et paucis acute ac diligenter in densa intuentibus, quantum sinitur, eminere. inde est illa hospitalitas, inde in conuiuiis multa humanitatis condimenta, inde ipsa elegantia nitor mundissima facies rerum omnium et undique cuncta perfundens adumbratae uenustatis urbanitas. Philocalia ista uulgo dicitur. ne contemnas nomen hoc ex uulgi nomine. nam philocalia et philosophia prope similiter cognominatae sunt et quasi gentiles inter se uideri uolunt et sunt. quid est enim philosophia? amor sapientiae. quid philocalia? amor pulchritudinis. quaere de Graecis. quid ergo sapientia ? nonne ipsa uera est pulchritudo ? germanae igitur istae prorsus et eodem parente procreatae; sed illa uisco libidinis detracta caelo suo et inclusa cauea populari uiciniam tamen nominis tenu
Abbreviated transcription (Latin):
isse manifestum ẽ: si eoꝵ. littere atq
rationes. huic tanto bono adu̾saren¬
tur. Plegi totum intentissime. atq
cautissime. Tum uͦ qͣntulocunq ĩa
lumine asꝑso tanta se mͥ philoso¬
phiȩ facies aperuit: ut ñ dicam tibi
qui eiꝰ incognitȩ fama semꝑ arsisti.
s si ipsi adu̾sario tuo a quo nescio
utrum plus exercearis quã ĩpediaris
eam demonstrare potuissem: nc̃ ille
& balas. & amena pomeria. & delica¬
ta nitidaq coniuuia. & domesticos
histriones. postremo quicqͥd eũ acri¬
ter cõmouet in quascunq delicias.
abiciens & relinquens: ad eius pul¬
chritudinem blandus amator et
sc̃s. mirans. anhelans. estuans aduo¬
laret. Habet enim & ille quod con¬
fitendum ẽ qͦ dlam decus animi. uł
potius decoris quasi sementem: qͦd
erumꝑe in ueram pulchritudinẽ
nitens. tortuose ac deformiter inter
scabra uitioꝵ & int̾ opinionũ fal¬
latiũ dumeta frondescit. Tam̃ non

Expanded text:
isse manifestum est, si eorum litterae atque isse manifestum est, si eorum litterae atque rationes huic tanto bono aduersarentur. perlegi totum intentissime atque castissime. Tunc uero quantulocumque iam lumine adsperso tanta se mihi philosophiae facies aperuit, ut non dicam tibi, qui eius incognitae fame semper arsisti, sed si ipsi aduersario tuo, quo nescio utrum plus exercearis quam inpediaris, eam demonstrare potuissem, ne ille et Baias et amoena pomeria et delicata nitidaque conuiuia et domesticos histriones, postremo quidquid eum acriter commouet in quascumque delicias abiciens et relinquens ad huius pulchritudinem blandus amator et sanctus mirans anhelans aestuans aduolaret. habet enim et ille, quod confitendum est, quoddam decus animi uel potius decoris quasi sementem, quod erumpere in ueram pulchritudinem nitens tortuose ac deformiter inter scabra uitiorum et inter opinionum fallacium dumeta frondescit; tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
niam ñdum aderat ea flamina.
quȩ summa nos arreptura erat:illã
qua lenta estuabamus arbitrabam
ẽẽ uł maximam: cum ecce tͥ libri qͥ¬
Dam pleni. ut ait celsinꝰ bonaᷤᷤ rearabicaᷤ
uͥ exalarunt in nos. uͥ illȩ flammulȩ
instillarunt p̾tiosissimi unguenti
guitas paucissimas: in credibile roma¬
niane mncredibile & ultra quam de
me fortasse & tu credis. quid ampliꝰ
dicam: Etiam mͥ ipsi de me ipso:
incredibile incendium concitaruit.
Quis me tunc honor. quȩ hominũ
pompa. quȩ inanis fame cupiditaᷤ:
quod deniq huius mortalis uitȩ
fomentũ. atq retinacłm cõmoue¬
bat.⁊ Ororsus totus in me cursim re¬
dibam. Respexi tam̃ confiteor. qͣsi
de itinere in illam religionẽ quȩ
pueris nobis insita est: & medullitꝰ
implicata. Uerum autẽ me ipsa ad
se nescientẽ rapiebat. Itaq titubais.
ꝓpans. hesitans: arripio apłm paułu.
Neq enim uere inquam isti tanta
potuissent. uixissentq ita. ut eos uix¬

Expanded text:
oniam nondum aderat ea flamma, oniam nondum aderat ea flamma, quae summa nos arreptura erat, illam qualem aestuabamus arbitrabamur esse uel maximam, cum ecce tibi libri quidam pleni, ut ait Celsinus, bonas res Arabicas ubi exhalarunt in nos, ubi illi flammulae instillarunt pretiosissimi unguenti guttas paucissimas, incredibile, Romaniane, incredibile et ultra quam de me fortasse et tu credis — quid amplius dicam? — etiam mihi ipsi de me ipso incredibile incendium concitarunt. quis me tunc honor, quae hominum pompa, quae inanis famae cupiditas, quod denique huius mortalis uitae fomentum atque retinaculum commouebat? prorsus totus in me cursim redibam. respexi tamen, confitebor, quasi de itinere in illam religionem, quae pueris nobis insita est et medullitus inplicata; uerum autem ipsa ad se nescientem rapiebat. itaque titubans properans haesitans arripio apostolum Paulum. neque enim uere, inquam, isti tanta potuissent uixissentque ita, ut eos uix
Abbreviated transcription (Latin):
quam ratione comp̾hendi. Nam cũ
p̾sens p̾senti tͥ exposuissem int̾iores
motus animi mei:. uehement̾q ac se¬
pius assererem. nullam mͥ uideri pro¬
speram fortunam. nisi q̃ ociũ philoso¬
phandi daret. nullam beatam uita
nisi qua in philosophia uiueretur:
s me tanto meoꝵ. onere quoꝵ ex offi¬
cio meo uita penderet. multisq neces¬
sitatibꝰ uł pudoris uani mei. uł inep¬
te meoꝵ miseriȩ refrenari. tam ma¬
gno es elatus gaudio. tam sc̃o huius
uitȩ inflammatꝰ ardore: ut te diceres.
si tu ab illarum importunaꝵ litium
uincłis aliquo modo eximereris. oĩa
mea uincła etiam patrimonii tui me¬
cum participatione rupturũ. Itaq
cum admoto nobis fomite discessisse
nunquã cessauimus inhiantes in phy¬
losophyam. atq illam uitam. quȩ in¬
ter nos placuit atq conuenit: ꝓrsus
nichil aliud cogitare:atq id constan¬
ter qͥdem. s minus acriter agebamꝰ.
Putabamꝰ tam̃ satis nos agere. Et qͦ¬

Expanded text:
quam ratione conprehendi. num cum quam ratione conprehendi. num cum praesens praesenti tibi exposuissem interiores metus animi mei uehementerque ac saepius assererem nullam mihi uideri prosperam fortunam, nisi quae otium philosophandi daret, nullam beatam uitam, nisi qua in philosophia uiueretur, sed me tanto meorum onere, quorum ex officio meo uita penderet, multisque necessitatibus uel pudoris uel ineptae meorum miseriae refrenari, tam magno es elatus gaudio, tam sancto huius uitae inflammatus ardore, ut te diceres, si tu ab illarum importunarum litium uinculis aliquo modo eximereris, omnia mea uincula etiam patrimonii tui mecum participatione rupturum. Itaque cum admoto nobis fomite discessisses, numquam cessauimus inhiantes in philosophiam atque illam uitam, quae inter nos placuit atque conuenit, prorsus nihil aliud cogitare atque id constanter quidem, sed minus acriter agebamus, putabamus tamen satis nos agere. et qu
Abbreviated transcription (Latin):
in adiutorẽ mira beniuolentiȩ mo-¬
deratione conu̾sus es. Tu necessa riiᷤ
omib:. iter adminicłasti meũ. Tu
ibidem rursus qui cunabula & qͣsi
nidum studioꝵ. meoꝵ foueras: iam
uolare audentis sustentasti rudim̃ta.
Tu etiam cum te absente atq ignorã¬
te nauigassem. nichil succensens qͥd
ñ tecum commnunicassẽ ut solerem:
atq aliud quid uis quã contumatiã
suspicans. mansisti concussus in a¬
micitia:. nec plus ante ocłos tuos li¬
beri deserti a magistro. quã nr̃e m̃tiᷤ
penetralia puritasq u̾sata ẽ. Postre¬
mo quicquid de ocio meo mͦ gaudeo.
quod a suꝑfluaꝵ cupiditatũ uincłiᷤ
euolaui. qͦd deposius onerib mortua¬
rum curarum respiro. resipisco redeo
ad me: quod quero intentissimus ue¬
ritatem. quod inuenire iam ingredior.
quod me ad summũ ipsum bonum
ꝑuenturum ẽẽ confido: tu animasti.
tu impulist. tu fecisti. Cuiꝰ autẽ mi¬
nister fueris plus adbuc fide concepi:

Expanded text:
in adiutorem mira beniuolentiae moin adiutorem mira beniuolentiae moderatione conuersus es. tu necessariis omnibus iter adminiculasti meum; tu ibidem rursus, qui cunabula et quasi nidum studiorum meorum foueras, iam uolare audentis sustentasti rudimenta; tu etiam, cum te absente atque ignorante nauigassem, nonnihil suscensens, quod non tecum communicassem, ut solerem, atque aliud quiduis quam contumaciam suspicans mansisti inconcussus in amicitia nec plus ante oculos tuos liberi deserti a magistro quam nostrae mentis penetralia puritasque uersata est. Postremo quidquid de otio meo modo gaudeo, quod a superfluarum cupiditatium uinculis euolaui, quod depositis oneribus mortuarum curarum respiro resipisco redeo ad me, quod quaero intentissimus ueritatem. quod inuenire iam ingredior, quod me ad summum ipsum modum peruenturum esse confido, tu animasti, tu inpulisti, tu fecisti. cuius autem minister fueris, plus adhuc fide concepi
Abbreviated transcription (Latin):
biliter solet mouere. Non enĩ metuo
aut a socordia moꝵ aut a tarditate:¬
ingenio tuo. Quis te quando aliqͣn¬
tum respirare concessum ẽ. in sermo¬
nib nr̃is uigilantior: quis acutior
apparuit: Eĩgone tͥ grãm ñ repensa¬
bo: An fortasse paululum debeo: Tu¬
me adolescentułii pauꝑem. ad ꝑe¬
grina studia ꝑgentẽ. & domo. &
sumptu: & quod plus ẽ animo ex¬
cepisti. Tu patre orbatũ amicitia con-¬
solatus es: Hortatione animasti:ope
adiuuisti. Tu in nr̃o ipso municipi¬
o. fauore. familiaritate. cõmunica¬
tione domus tuȩ: pene tecum cla¬
rum pͥmatẽq fecisti. Tu kartaginẽ
illustrioris ꝓfessionis gr̃a remeantẽ.
cum tͥ soli ce meoꝵ nulli consilium
meum. spemq aꝑuissem. quãuis
aliquantũ illo tͥ insito quia ibi ĩa
docebam patrie amore cunctatus es:
tam̃ uͥ euincere adolescentis cupidi¬
tatẽ. ad ea quȩ uidebant᷑ meliora
tendentis. nequiuisti: ex deortatore

Expanded text:
biliter solet mouere. non enim metuo biliter solet mouere. non enim metuo aut a socordia moingenii tui. Quis enim te quando aliquantum respirare concessum est, in sermonibus nostris vigilantior? quis acutior apparuit? Ergone tibi gratiam non repensabo? an fortasse paululum debeo? Tume adolescentulum pauperem ad peregrina studia pergentem, et domo et sumptu, et, quod plus est, animo excepisti. Tu patre orbatum amicitia consolatus es, hortatione animasti, ope adiuuisti; tu in nostro ipso municipio fauore familiaritate communicatione domus tuae paene tecum clarum primatemque fecisti; tu Karthaginem inlustrioris professionis gratia remeantem, cum tibi et meorum nulli consilium meum spemque aperuissem, quamuis aliquantum illo tibi insito — quia ibi iam docebam — patriae amore cunctatus es, tamen ubi euincere adulescentis cupiditatem ad ea quae uidebantur meliora tendentis nequiuisti, ex dehortatore
Abbreviated transcription (Latin):
tos ac pene om̃s latet. Oeautẽ & aliũ
uł tercium familiarissimos tuos late
ñ potest: qui sepe ñ solum attente au¬
diuimus murmura tua: s etiam non¬
nulla fulgura fulminib ꝓpiora con¬
sperimus. Quis enim ut cetera ꝓ tem¬
pore taceam. & unũ cõmemorem: qͥs
inquã tam subito unquã tantum in¬
tonuit. tantũq lumine mentis emi¬
cuit. ut sub uno fremitu rationis ce
quodam coruscamine temperantie.
uno die illa &e pͥdie seuissima penitꝰ
libido moreret᷑. Ergo ne non erum¬
pet aliquando ista uirtus. & multo¬
rum desꝑantiũ risus in horrorem stu¬
poremq conu̾tet: & locuta in terris
qͣsi quedam futuroꝵ signa. rursus
ꝓiecto totius corporis onere recurret in
celum: Ergo ne augustinus de roma¬
mano frustra ista dixit: Non sinat il¬
le. cui me totũ dedi: quẽ nunc recogno¬
scere aliquantũ cepi. Ergo aggredere
mecũ phylosophiam. Hic e. quicqͥd te
anxium sepe atq dubitantẽ. ad mira¬

Expanded text:
tos ac paene omnes latet, me autem et alium tos ac paene omnes latet, me autem et alium uel tertium familiarissimos tuos latere non potest, qui saepe non solum attente audiuimus murmura tua sed etiam nonnulla fulgora fulminibus propiora conspeximus. quis enim, ut cetera pro tempore taceam et unum commemorem, quis, inquam, tam subito umquam tantum intonuit tantumque lumine mentis emicuit, ut sub uno fremitu rationis et quodam coruscamine temperantiae uno die illa pridie saeuissima penitus libido moreretur? ergo non erumpet aliquando ista uirtus et multorum desperantium risus in horrorem stuporemque conuertet et locuta in terris quasi quaedam futurorum signa rursus proiecto totius corporis onere recurret in caelum? ergone Augustinus de Romaniano frustra ista dixit? non sinet ille. cui me totum dedi, quem nunc recognoscere aliquantum coepi. Ergo adgredere mecum philosophiam; hic est quidquid te anxium saepe atque dubitantem mira
Abbreviated transcription (Latin):
nitendũ sit remis qualiũc̃q uirtu¬
tum᷑: in pͥmis diuinũ auxiliũ om̃i
deuotione atq pietate implorandũ
ẽ: ut intentio constantissima bonoꝵ
studioꝵ teneat cursum suum. a qͦ
eam nullus casus excutiat: qͦminꝰ
illam philosophiȩ tutissimus iocũ¬
dissimusq portus accipiat. Hȩc pri-
ma causa tua ẽ. Hinc tͥ metuo: hinc
te cupio liberari: hinc simͦ dignus
sim qui impetrem. cotidianis uotis
auras tͥ ꝓsperas orare non cesso. Oro
autẽ ipsam summi di uirtutẽ atq
sapientiam. Quid ẽ aliud quẽ mi¬
steria nobis tradunt di filiũ: Mul¬
tum me autẽ adiuuabis ꝓ te depre¬
cantem. si non nos exaudiri posse
desperes: nitarisq nobiscum &e tu ñ
solum uotis. s etiam uoluntate. atq
illa tua naturali mentis altitudine.
ꝓpter quã te quero. qua singulariter¬
delector. quam semꝑ admiror:quȩ in
te ꝓhnefas illis rerum domesticarum
nubib. quasi fulm̃ inuoluit᷑: de mul¬

Expanded text:
nitendum remis qualiumcumque uirtunitendum remis qualiumcumque uirtutum tum in primis diuinum auxilium omni deuotione atque pietate implorandum est, ut intentio constantissima bonorum studiorum teneat cursum suum, a quo eam nullus casus excutiat, quominus illam philosophiae tutissimus iucundissimusque portus accipiat. haec prima tua causa est; hinc tibi metuo, hinc te cupio liberari, hinc, si modo dignus sum, qui impetrem, cotidianis uotis auras tibi prosperas orare non cesso; oro autem ipsam summi dei uirtutem atque sapientiam. quid est enim aliud, quem mysteria nobis tradunt dei filium? Multum me autem adiuuabis pro te deprecantem, si non nos exaudiri posse desperes nitarisque nobiscum et non solum uotis sed etiam uoluntate atque illa tua naturali mentis altitudine, propter quam te quaero, qua singulariterdelector, quam semper admiror, quae in te — pro nefas! — illis rerum domesticarum nubibus quasi fulmen inuoluitur et mul
Abbreviated transcription (Latin):
niri dum querit᷑: omĩs ꝓfecto achade¬
micoꝵ uł calumnia. uł ꝑtinatia uł
ꝑuicatia. uł ut ego int̾dum arbitror
congrua illi tempori ratio. simul cũ
ipso tempore. &e cum ipsiꝰ carneadis
ciceronisq corporib sepulta foret. S
quia siue uitȩ huius multis uariis¬
q iactationib romaniane. ut in eo¬
dem te ꝓbas. siue ingenioꝵ quodam
stupore. uł socordia. uł tarditate tor¬
pentiũ. siue desꝑatione inueniendi.
quia non quã facile oculis ista lux.¬
tam facile mentib sapientiȩ sydus ob¬
oritur. siue etiam qui error omniũ po¬
puloꝵ ẽ falsa opinione muentȩ a se
ueritatis. nec diligenter homines qͣ¬
runt. si qui querunt. & a queren¬
di uoluntate au̾tuntur: euenit ut
scientia raro paucisq ꝓueniat. Co¬
q fit: ut achademicoꝵ arma quan¬
do cum eis ad manus uenit᷑: nec me¬
dioerib uiris s acutis & bene eru¬
ditis inuicta & quasi uulcania ui¬
deantur. Quãobrem contra illos
fluctus ꝓcellasq fortune. cum ob¬

Expanded text:
 dum quaeritur, omnis profecto Academicorum uel calumnia uel pertinacia uel peruicacia uel, ut ego interdum arbitror, congrua illi tempori ratio simul cum ipso tempore et cum ipsius Carneadis Ciceronisque corporibus sepulta foret. sed quia siue uitae huius multis uariisqueiactationibus,Romamaneut in eodem teprobas, siue ingeniorum quodam stupore uel socordia uel tarditate torpentium siue desperatione inueniendi — quia non quam facile oculis ista lux,tam facile mentibus sapientiae sidus oboritur — siue etiam, qui error omnino populorum est, falsa opinione inuentae a se ueritatis nec diligenter homines quaerunt, si qui quaerunt, et a quaerendi uoluntate auertuntur, euenit, ut scientia raro paucisque proueniat, eoque fit, ut Academicorum arma, quando cum eis ad manus uenitur, nec mediocribus uiris sed acutis et bene eruditis inuicta et quasi Uulcania uideantur. quam ob rem contra illos fluctus procellasque fortunae cum ob
Abbreviated transcription (Latin):
gligis querere qͦd ignoras. ⁊ Leq illud
qͦd uulnerata m̃bra ñ colligis. s qͦd
uolentẽ sanare contempnis. ista tua
ꝓpͥa peccata sunt. Nulli enĩ homini
ablatum ẽ scire utilit̾ queri. qͦd utilit̾
ignorat: & humilit̾ confitendam ẽẽ
imbecillitatẽ: ut querenti &e confiten¬
ti ille subueniat. qui nec errat du sub¬
uenit nec laborat:¬

Expanded text:
gligis quaerere quod ignoras; neque illud gligis quaerere quod ignoras; neque illud quod vulnerata membra non colligis, sed quod volentem sanare contemnis: ista tua propria peccata sunt. Nulli enim homini ablatum est scire utiliter quaeri quod inutiliter ignoratur, et humiliter confitendam esse imbecillitatem, ut quaerenti et confitenti ille subveniat, qui nec errat dum subvenit, nec laborat
Abbreviated transcription (Latin):
ic occurrit illa questio. quã int̾ se
murmurantes hommes rodere
consuerunt: qui qͦdlibet aliud in pec¬
cando. quã se accusare parati st̃. Dicũt
enim. Si adam & eua peccauerunt:
quid nos miseri facimus. ut cum igno¬
rantiȩ cecitate & difficultatis crucia¬
tib nasceremur. & pͥmo erraremus
nescientes. quid nobis eẽt faciendũ:
deinde uͥ nobis inciꝑent aꝑiri p̾cepta
iusticiȩ. uellemus ea facere. & reniten¬
te carnalis concupiscentiȩ nescio qua
necessitate ñ ualeremus: Quib bre¬
uit̾ respondetur ut quiescant: & ad¬
u̾sus dm murmurare desistant. Re¬
cte enim fortasse quererent᷑: si erroris
& libidinis nullus hominũ uictor
existeret. Cum uͦ ubiq sit p̾sens. qui
multis modis ꝑ creaturã sibi dño
seruientẽ auersum uocet. doceat cre¬
dentem. consoletur sꝑantẽ diligentẽ
adhortet᷑. conantẽ adiuuet. exaudi¬
at deprecantem: ñ tͥ deputatur ad
culꝑam qͦd inuitus ignoras: s qͦd ne¬

Expanded text:
ic occurrit illa quaestio, quam inter se murmurantes homines rodere consueverunt, qui quodlibet aliud in peccando quam se accusare parati sunt. Dicunt enim: Si Adam et Eva peccaverunt, quid nos miseri fecimus, ut cum ignorantiae caecitate, et difficultatis cruciatibus nasceremur, et primo erraremus nescientes quid nobis esset faciendum; deinde ubi nobis inciperent aperiri praecepta justitiae, vellemus ea facere, et renitente carnalis concupiscentiae nescio qua necessitate non valeremus? Quibus breviter respondetur ut quiescant, et adversus Deum murmurare desistant. Recte enim fortasse quererentur, si erroris et libidinis nullus hominum victor existeret: cum vero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi Domino servientem aversum vocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem adhortetur, conantem adjuvet, exaudiat deprecantem; non tibi deputatur ad culpam quod invitus ignoras, sed quod ne
Abbreviated transcription (Latin):
potiorib subdat. & quȩ paria sibimet
copulet: &e quȩ ꝓpͥa suis quibq distri¬
buat: Ad̾ Non posset. Au Qui gͦ hec
uidet:. num eum negabis sapient̾ ui¬
dere: ad̾ Non nego. Au Quid ille qui
prudenter uiuit᷑. ñne eligit incor-¬
ruptionẽ: & eam corruptioni p̾ponen¬
dam eẽ decernit: ad Manifestissime.
au Cũ gͦ id elig̃ qͦ conu̾tat amimũ. qͦd eligen

Expanded text:
potioribus subdat, et quae paria sibimet potioribus subdat, et quae paria sibimet copulet, et quae propria suis quibusque distribuat? E. Non posset. A. Qui ergo haec videt, num eum negabis sapienter videre? E. Non nego. A. Quid? ille qui prudenter vivit, nonne eligit incorruptionem, et eam corruptioni praeponendam esse decernit? E. Manifestissime. A. Cum ergo id eligit quo con
Abbreviated transcription (Latin):
etiã incõmutabile intelligat: atq
omib mentib id ualentib intueri
simũ ẽ. Au Quid. eam uitã quȩ nul¬
lis adu̾sitatib de certa & honesta sen¬
tentia demouet᷑. dubitabit aliqͥs
ẽẽ meliorẽ: quam eam quȩ facile in¬
cõmodis temporalib frangit᷑ atq
subu̾tit᷑: ad Quis dubitauerit:
Au Iam huiusmodi plura ñ quer̃ã.
Satis ẽ enim. quod istas tanquã re-¬
gulas. & quedam lumina uirtutũ.
&e uera & incõmutabilia. & siue singu¬
la. siue omĩa. cõmunit̾ adesse ad con¬
templandum. eis qui hec ualent sua
quisq ratione ac mente conspicere. pa¬
rit̾ mecũ uides: certissimũq ẽẽ conce¬
dis: s sane quero. utrũ hec tͥ uideant᷑
ad sapientiam ꝑtinere. Nam credo ui¬
deri tͥ: eum qui sapientiã assecutus ẽ
ẽẽ sapientẽ Ad̾ Uidetur om̃ino. Ai
Quid. ille qui iuste uiuit. posset ne ita
iuuere: nͥ uideret quȩ inferiora quibꝰ

Expanded text:
etiam incommutabile intelligat, atque etiam incommutabile intelligat, atque omnibus mentibus id valentibus intueri, simum est. A. Quid? eam vitam quae nullis adversitatibus de certa et honesta sententia demovetur, dubitabit aliquis esse meliorem, quam eam quae facile incommodis temporalibus frangitur atque subvertitur? E. Quis dubitaverit? 29. A. Jam hujusmodi plura non quaeram: satis enim est quod istas tanquam regulas, et quaedam lumina virtutum, et vera et incommutabilia, et sive singula sive omnia communiter adesse ad contemplandum eis qui haec valent sua quisque ratione ac mente conspicere, pariter mecum vides certissimumque esse concedis. Sed sane quaero utrum haec tibi videantur ad sapientiam pertinere. Nam credo videri tibi eum qui sapientiam assecutus est, esse sapientem. E. Videtur omnino. A. Quid? ille qui juste vivit, possetne ita vivere, nisi videret quae inferiora quibus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib conspicientib cõmuniter
pͥsto sitii lunquid negare pot̾imus:
dum. det̾iora meliorib ẽẽ subdenda.
&e paria parib comparanda. & ꝓpria
suis quib q tribuenda. ñne fatebe¬
ris eẽ uerissimũ: & tam mͥ quã tͥat
q omĩb id uidentib p̾sto eẽ cõmuni¬
ter Ad̾ Assentior. Au Quid. incorrup¬
tum melius eẽ corrupto. ȩt̾nũ tem¬
porali. inuiolabile uiolabili: poteriᷤᷤ
negare : ad̾ Quis potest: au hoc gͦ
uerũ. potest quisq suũ ꝓpͥum dicẽ¬
re:cũ incõmutabilit̾ contemplan¬
dum adsit om̃ib qui hoc contẽpla¬
ri ualent: Ad̾ Nullus hoc uere di¬
rerit suũ eẽ ꝓpͥum: cum tam sit unũ
atq omĩb cominune. quã uerũ ẽ.Au.
Item a corruptione au̾tendum ani¬
mũ. atq ad incorruptionẽ conu̾ten¬
dum eẽ. id est ñ corruptionẽ s incor¬
ruptionẽ diligenda ẽẽ qͥs negat:
aut quis eum uerũ eẽ fateat᷑. non

Expanded text:
omnibus conspicientibus communiter omnibus conspicientibus communiter praesto sit, numquid negare poterimus? dum, deteriora melioribus esse subdenda, et paria paribus comparanda, et propria suis quibusque tribuenda, nonne fateberis esse verissimum, et tam mihi quam tibi atque omnibus id videntibus praesto esse communiter? E. Assentior. A. Quid incorruptum melius esse corrupto, aeternum temporali, inviolabile violabili, poteris negare? E. Quis potest? A. Hoc ergo verum potest quisque suum proprium dicere, cum incommutabiliter contemplandum adsit omnibus qui hoc contemplari valent? E. Nullus hoc vere dixerit suum esse proprium, cum tam sit unum atque omnibus commune quam verum est. A. Item a corruptione avertendum animum, atque ad incorruptionem convertendum esse, id est non corruptionem, sed incorruptionem diligendam esse quis negat? Aut quis cum verum esse fateatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
enemus interĩ eẽ sapientiãͥ sed
utrũ sit cõmunis una om̃ĩb an
singuli sapientes. suas habeant. sicu¬
N anmmas uł mentes suas. hoc ñdum
&& beatos eẽ om̃s homines uelle.ui u¬
demus: Nam hoc te uidere & uerũ
eẽ. nullomͦ utiq dubitauerĩ. Hoc gͦ
uerũ sic uides ut cogitationẽ tuam.
quã si mͥ ñ enuncies ego ꝓrsus igno¬
ro:̾an ita. ut intelligas & a me uide¬
ri posse hoc uerũ. tam et si mͥ abs te ñ
dicatur: ad̾ Immo ita. ut abs te qͦq
etiam me inuito uideri posse ñ du¬
bitem. Au Quod gͦ unum uerũ ui¬
demus ambo singulis mentib: ñne utͥ
ꝙ: nr̃m cominune ẽ : Ad̾ Manifestissi¬
me. Au Item credo te ñ negare studẽ¬
dum eẽ sapientiȩ: atq hoc uerũ eẽ
concedere. Ad̾ Prorsus ñ dubito. Au.
Hoc item uerũ &e unum ẽẽ. & omĩb qͥ
hoc sciunt ad uidendum ẽẽ commu¬
ne. quãuis unusquisq id. nec mea
nec tua. nec cuiꝰquã alt̾ius. s sua m̃¬
te conspiciat: cum id qͦd conspicitur.

Expanded text:
enemus interim esse sapientiam: sed utrum sit communis una omnibus, an singuli sapientes suas habeant, sicuti animas vel mentes suas, hoc nondum et beatos esse omnes homines velle, ubi videmus? Nam hoc te videre, et verum esse nullo modo utique dubitaverim. Hoc ergo verum sic vides ut cogitationem tuam, quam si mihi non enunties, ego prorsus ignoro? an ita ut intelligas et a me videri posse hoc verum, tametsi mihi abs te non dicatur? E. Imo ita ut abs te quoque, etiam me invito, videri posse non dubitem. A. Quod ergo unum verum videmus ambo singulis mentibus, nonne utrique nostrum commune est? E. Manifestissime. A. Item credo te non negare studendum esse sapientiae, atque hoc verum esse concedere. E. Prorsus non dubito. A. Hoc item verum, et unum esse, et omnibus qui hoc sciunt, ad videndum esse commune, quamvis unusquisque id nec mea, nec tua, nec cujusquam alterius, sed sua mente conspiciat, cum id quod conspicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& argentũ & cȩtera de quib homineᷤᷤ
dimicant. s ipsi etiam uilescunt sibi.
Nec mueris numeros ido uiluisse ho¬
minib & caram eẽ sapientiam. qͥa
facilius possunt numerare quã saꝑe:
cum uideas cariꝰillos hab̾e aurũ ꝗͣ lu¬
men lucernȩ. eui comparatũ aurũ ri¬
detur: s honorat᷑ ampliꝰ res longe in¬
ferior: quia lucernã sibi ce mẽdicus
accẽditiaurũ uͦ pauci habent. Quã¬
quã sapientia absit ut in cõparatio¬
ne numeri inueniat᷑ inferior. cũ eadẽ
sit: s oculum qͦ idcerni possit inquirat.
S quẽadmodũ in uno igne. consubstã¬
tialis ut ita dicam sentitur fulgor &
calor. nec separari ab inuicẽ possunt:
uentur. fulgor uͦ etiam longiꝰ latiusq
diffunditur: sic intelligentie potentia
quȩ inest sapientiȩ ꝓpinquiora ferues¬
cunt: sicuti sunt animȩ rationales: ea
uͦ quȩ remotiora sunt sicuti corpora.
ñ attingit calore sapiendi. s ꝑfundit

Expanded text:
et argentum, et caetera de quibus homines et argentum, et caetera de quibus homines dimicant, sed ipsi etiam vilescunt sibi. 32. Nec mireris numeros ideo viluisse hominibus, et charam esse sapientiam, quia facilius possunt numerare quam sapere, cum videas charius illos habere aurum quam lumen lucernae, cui comparatum aurum ridetur. Sed honoratur amplius res longe inferior, quia lucernam sibi et mendicus accendit, aurum vero pauci habent: quanquam sapientia absit ut in comparatione numeri inveniatur inferior, cum eadem sit; sed oculum quo cerni possit, inquirit. Sed quemadmodum in uno igne consubstantialis, ut ita dicam, sentitur fulgor et calor, nec separari ab invicem possunt; e admoventur, fulgor vero etiam longius latiusque diffunditur: sic intelligentiae potentia, quae inest sapientiae, propinquiora fervescunt, sicuti sunt animae rationales; ea vero quae remotiora sunt, sicuti corpora, non attingit calore sapiendi, sed perfundit
Abbreviated transcription (Latin):
fine rerũ locatis. & corpora enĩ omĩa¬
quamuis in reb extrema sint. habent
numeros suos. sapere autẽ ñ dedit corpo¬
rib neq animis omĩb. s tantũ ratio¬
ualib tanquã in eis sibi sedem locaue¬
rit. de qua disponat omĩa illa etiã infi¬
ma. quib numeros dedit᷑ itaq qm̃ de
corporib facile uidicamꝰ. tanquã de re¬
b quȩ infra nos ordinatȩ sunt. quib
imp̾ssos numeros infra nos ẽẽ. & eos
ueniemꝰ eos etiam nr̃as mentes transcẽ¬
dere. atq incõmutabiles in ipsa ma¬
nere ueritate: &e quia saꝑe pauci pos¬
sunt. numerare autẽ etiã stultis con¬
cessum ẽ. mirant᷑ homines sapientiã:
numerosq contemnunt. Docti aũ
& studiosi. qͣntum remotiores st̃ a la¬
be terrena. tantomagis & numerũ &
sapientiam in ipsa ueritate contuent᷑:
& utrumq carum habẽt: & in eiꝰ ue¬
ritatis comparatione. ñ eiꝰ aurum

Expanded text:
fine rerum locatis; et corpora enim omfine rerum locatis; et corpora enim omquamvis in rebus extrema sint, habent numeros suos; sapere autem non dedit corporibus, neque animis omnibus, sed tantum rationalibus, tanquam in eis sibi sedem locaverit, de qua disponat omnia illa etiam infima quibus numeros dedit: itaque quoniam de corporibus facile judicamus, tanquam de rebus quae infra nos ordinatae sunt, quibus impressos numeros infra nos esse cernimuvenimus eos etiam nostras mentes transcendere, atque incommutabiles in ipsa manere veritate. Et quia sapere pauci possunt, numerare autem etiam stultis concessum est, mirantur homines sapientiam, numerosque contemnunt. Docti autem et studiosi, quanto remotiores sunt a labe terrena, tanto magis et numerum et sapientiam in ipsa veritate contuentur, et utrumque charum habent: et in ejus veritatis comparatione non eis aurum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ut loqui possim: & ea quȩ ante
oculos sita sunt dico. sicut dici so¬
lent. Hoc mͥ accidit: etiam cũ de sa¬
pientia quantũ ualeo. uigilantissi¬
me atq intentissime cogito. Et ꝓpte¬
rea multũ miror. cũ ħ duo sint in se¬
cretissima certissimaq ueritate. ac¬
cedente etiam testimonio scͥptura.
quo cõmemoraui conuincte illa po¬
sita: plurimũ miror ut dixi. quare
numerus uilis sit multitudini ho¬
minũi &e cara sapientia. S nimirũ
illud ẽ: qͦd una quedã eademq res
ẽ. Uerumptam̃ qm̃ nichilominꝰ in
diuinis libris de sapientia dicitur.
qͦd attingit a fine usq ad finẽ fortir̾.
& disponit omĩa suarut̾: ea potentia
qua fortiter a fine usq ad finẽ attin¬
git. numerus fortasse dicitur: ea uero
qua disponit omĩa suauit̾. sapienti
a ꝓpͥe iam uocat᷑ cum sit utrumq uniꝰ
eiusdemq sapientiȩ: s qͥa dedit nu¬
meros omĩb reb etiam infimis. & ĩ

Expanded text:
nostra, ut loqui possim, et ea quae ante nostra, ut loqui possim, et ea quae ante oculos sita sunt dico, sicut dici solent. Hoc mihi accidit etiam cum de sapientia quantum valeo, vigilantissime atque intentissime cogito. Et propterea multum miror, cum haec duo sint in secretissima certissimaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemoravi conjuncte illa posita; plurimum miror, ut dixi, quare numerus vilis sit multitudini hominum, et chara sapientia. Sed nimirum illud est, quod una quaedam eademque res est; verumtamen quoniam nihilominus in divinis Libris de sapientia dicitur, quod attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter , ea potentia qua fortiter a fine usque ad finem attingit, numerus fortasse dicitur: ea vero qua disponit omnia suaviter, sapientia proprie jam vocatur; cum sit utrumque unius ejusdemque sapientiae. 31. Sed quia dedit numeros omnibus rebus etiam infimis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cõmemorasti: an alterũ existat ab
altero: aut alterum in altero consi¬
stat: ueluti numerus a sapientia uł
in sapientia. Nam sapientiã existe¬
re a numero. aut cõsistere in numero:¬
ñ ausim dicere. Nescio quo enĩ modo.
quia multos noui numerarios aut
numeratores. uł si quo alio nomine
uocandi sunt. qui summe atq mi¬
rabiliter computant:sapientes autẽ
ꝑ paucos. aut forsitan neminẽ longe
uenerabilior mͥ occurrit sapientia
quam numerus. Au Rem dicis: ꝗͣ
ego quoq mirari soleo. Nam cũ incõ¬
mutabiłe ueritatẽ num eroꝵ mecũ ip¬
se considero. & eiꝰ quasi cubile ac pene¬
trale. uł regionẽ quandam. uł si quod
aliud nom̃ aptum inueniri potest qͦ
nominemꝰ. quasi habitaculum quod¬
dam sedemq numeroꝵ longe remo¬
ueor a corpore: & inueniens fortasse ali¬
quid quod cogitare possim. ñ tam̃ ali¬
quid inueniens qͦd uerbis ꝓferre suf¬
ficiam: redeo tanquã lassatus in hȩc

Expanded text:
esse commemorasti; an alterum existat ab esse commemorasti; an alterum existat ab altero, aut alterum in altero consistat, veluti numerus a sapientia, vel in sapientia. Nam sapientiam existere a numero, aut consistere in numero, non ausim dicere: nescio enim quomodo, quia multos novi numerarios aut numeratores, vel si quo alio nomine vocandi sunt, qui summe atque mirabiliter computant, sapientes autem perpaucos, aut forsitan neminem, longe venerabilior mihi occurrit sapientia quam numerus. A. Rem dicis quam ego quoque mirari soleo. Nam cum incommutabilem veritatem numerorum mecum ipse considero, et ejus quasi cubile ac penetrale vel regionem quamdam, vel si quod aliud nomen aptum inveniri potest, quo nominemus quasi habitaculum quoddam sedemque numerorum; longe removeor a corpore: et inveniens fortasse aliquid quod cogitare possim, non tamen aliquid inveniens quod verbis proferre sufficiam, redeo tanquam lassatus in haec
Abbreviated transcription (Latin):
depellit᷑. sapient̾ sine dubio fac̃. ad̾. ꝓrsu
sine dubio. Au Manifestissimũ est.
gͥ om̃s has quas regulas diximus. &
lumina uirtutũ ad sapientiã ꝑtine¬
re: quandoqͥdem qͣnto magis quisq
ad agendam uitam eis utitur. & se¬
cundum hȩc agit uitam: tantoma¬
gis uiuit. facitq sapienter: Omẽ aũ
qͦd sapient̾ fit: ñ potest recte dici a sa¬
pientia ẽẽ separatũ. Ad O mĩno ita ẽ.
Au Quã gͦ uerȩ atq incõmutabiles st̃ re¬
gulȩ numeroꝵ. quoꝵ rationẽ atq ue¬
ritatẽ. incõmutabilit̾ atq cõmunit̾
om̃ib eam cernentib presto eẽ dixi¬
sti:tam sunt uere atq incõmutabi¬
les regulȩ sapientiȩ: de quib paucis
nunc singillatim int̾rogatus. respon¬
disti eẽ ueras. atq manifestas: easq
onũb qui hȩc intueri ualent. com¬
munes ad contemplandũ adeẽ con¬
genere contineant᷑ hec duo.sapi¬
entia scilicet & numerus: quia coniũ¬
cta etiam in scripturiᷤᷤ scĩs hȩc posita

Expanded text:
depellitur, sapienter sine dubio facit. E. Prorsus sine dubio. A. Manifestissimum est igitur omnes has, quas regulas diximus et lumina virtutum, ad sapientiam pertinere: quandoquidem quanto magis quisque ad agendam vitam eis utitur, et secundum haec agit vitam, tanto magis vivit facitque sapienter; omne autem quod sapienter fit, non potest recte dici a sapientia esse separatum. E. Omnino ita est. A. Quam ergo verae atque incommutabiles sunt regulae numerorum, quorum rationem atque veritatem incommutabiliter atque communiter omnibus eam cernentibus, praesto esse dixisti; tam sunt verae atque incommutabiles regulae sapientiae, de quibus paucis nunc singillatim interrogatus respondisti esse veras atque manifestas, easque omnibus qui haec intueri valent, communes ad contemplandum adesse congenere contineantur haec duo, sapientia scilicet et numerus, quia conjuncta etiam in Scripturis sanctis haec posita
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ tue. ad fãteor. negari ñ potest ha¬
bere nos uoluntatẽ. Perge iam. uidea¬
mus quid hinc conficias. au faciam:. s
dic etiam pͥus. utrũ &e bonã uoluntatẽ
habere te sentias. ad Quid ẽ bona uo

Expanded text:
vitae tuae. E. Fateor, negari non potest havitae tuae. E. Fateor, negari non potest habere nos voluntatem: perge jam, videamus quid hinc conficias. A. Faciam: sed dic etiam prius, utrum et bonam voluntatem te habere sentias. E. Quid est bona vo
Abbreviated transcription (Latin):
ferendum eẽ concesserim. Au Ita istue
dicis: quasi liquido comꝑtum habeas.
nunquam nos fuisse sapientes. Atten¬
dis enim tempus. ex quo in hane uitã
nati sumus. S cum sapientia in ani¬
mo sit. utrum ante consortium huiꝰ
corporis. alia quadam uita uixerit a¬
nimus. & an aliquando sapienter uix¬
erit. magna questio ẽ. magnũ secretũ:
& suo considerandum loco. Neq ido
tam̃ hoc qͦd nunc habemꝰ in manib
impedit᷑: quo minus aꝑiat᷑ ut potest.
Nam quero abs te:sit ne aliqua nobis
uoluntas. ad Nescio. au uisne hoc
scire: ad̾ Et hoc nescio. au Nichil gͦ
deinceps me int̾roges. Ad̾ Quare: Au.
Quia roganti tͥ respondere ñ debeo:
nͥ uolenti scire qͦd rogas. Deinde nͥ ueliᷤ
ad sapientiam ꝑuenire: sermo tecum
de huiꝰcemodi reb ñ ẽ habendus. Po¬
stremo amicꝰ meus eẽ ñ poteris: nͥ ueliᷤ
ut bene sit mͥ. Iam uͦ de te tu ipse uide¬
ris: utrum tͥ uoluntas nulla sit beate

Expanded text:
ferendum esse concesserim. A. Ita istuc ferendum esse concesserim. A. Ita istuc dicis, quasi liquido compertum habeas nunquam nos fuisse sapientes: attendis enim tempus ex quo in hanc vitam nati sumus. Sed cum sapientia in animo sit, utrum ante consortium hujus corporis alia quadam vita vixerit animus, et an aliquando sapienter vixerit, magna quaestio est, magnum secretum, et suo considerandum loco: neque ideo tamen hoc quod nunc habemus in manibus impeditur, quominus aperiatur ut potest. 25. Nam quaero abs te, sitne aliqua nobis voluntas. E. Nescio. A. Visne hoc scire? E. Et hoc nescio. A. Nihil ergo deinceps me interroges. E. Quare? A. Quia roganti tibi respondere non debeo, nisi volenti scire quod rogas. Deinde nisi velis ad sapientiam pervenire, sermo tecum de hujusmodi rebus non est habendus. Postremo meus amicus esse non poteris, nisi velis ut bene sit mihi. Jam vero de te tu ipse videris, utrum tibi voluntas nulla sit beatae
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ꝑpeti: ad̾ Magnã qͥdem istã
penã ẽẽ iudico. & om̃ino iustam: siquis
iam in sublimitate sapientiȩ collo catꝰ.
inde descendere ac libidini seruire de¬
legerit. S utrum eẽ quisquã possit. m¬
certũ ẽ. qui hec aut noluerit facere aut
uelit. Quãquã enĩ credamꝰ hominẽ tã
ꝑfecte conditum a do. & in beata uita
constitutũ. ut ad erumpnas mortał
uitȩ ipse inde ꝓpͥa uoluntate delapsꝰ
sit: tam̃ hoc cum firmissima fide teneã.
intelligentia ñdum assecutꝰ sum. Cuiꝰ
rei diligentẽ inquisitionẽ si nunc diffe¬
rendam putas: me inuito facis. Uerũ¬
illud qͦd me maxime mouet. cur huiꝰ¬
cemodi acerbissimas penas patiam̃
nos. qui certe stulti sumus. nec sapienteᷤ
uiquã fuimus. ut merito hȩc dicam᷑ ꝑ¬
peti ꝓpter desertam uirtutis aicem. &
electam sub libidine seruitutẽ.ͥ quin aꝑi¬
as disputando si uales. nullomͦ tͥ dif¬

Expanded text:
necesse est perpeti? 23. E. Magnam quidem istam necesse est perpeti? 23. E. Magnam quidem istam poenam esse judico, et omnino justam, si quis jam in sublimitate sapientiae collocatus, inde descendere ac libidini servire delegerit: sed utrum esse quisquam possit incertum est, qui haec aut voluerit facere, aut velit. Quanquam enim credamus hominem tam perfecte conditum a Deo, et in beata vita constitutum, ut ad aerumnas mortalis vitae ipse inde propria voluntate delapsus sit; tamen hoc cum firmissima fide teneam, intelligentia nondum assecutus sum: cujus rei diligentem inquisitionem, si nunc differendam putas, me invito facis. CAPUillud quod me maxime movet, cur hujuscemodi acerbissimas poenas patiamur nos, qui certe stulti sumus, nec sapientes unquam fuimus, ut merito haec dicamur perpeti propter desertam virtutis arcem, et electam sub libidine servitutem, quin aperias disputando, si vales, nullo modo tibi dif
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ desꝑantẽ de tota inuentione u̾itatiᷤ.¬
ce stulticiȩ tenebris penitus inherentẽ:
nunc conantẽ in lucem intelligendi.
rursusq fatigatione decidentẽ. cum
interea cupiditatũ illud regnũ tyran¬
nicȩ seiuat. & uariis contrariisq tem¬
pestatib totum hominis animum
uitamq ꝑturbet. hinc timore. inde
desiderio. hinc anrietate. inde mani
falsaq leticia: hinc cruciatu rei amis¬
sȩ que diligebat᷑. inde ardore adipis¬
cendȩ quȩ ñ habebat᷑. hinc accepte in¬
uriȩ dolorib inde facib uindicande:
quaqua u̾sum potest coartare auari¬
cia. dissipare lururia. addicere ambi¬
tio. inflare suꝑbia. torquere inuidia.¬
desidia sepelire. ꝑuicatia concitare. af¬
flictare subiectio: & quecunq alia m¬
numerabilia regnum illius libidiis
frequentant & exercent. possumus ne
tande nullã istã penã putare. quam
ut cernis om̃s qͥ ñ inherent sapientiȩ

Expanded text:
nunc desperantem de tota inventione veritatinunc desperantem de tota inventione veritatiet stultitiae tenebris penitus inhaerentem; nunc conantem in lucem intelligendi, rursusque fatigatione decidentem: cum interea cupiditatum illud regnum tyrannice saeviat, et variis contrariisque tempestatibus totum hominis animum vitamque perturbet, hinc timore, inde desiderio; hinc anxietate, inde inani falsaque laetitia; hinc cruciatu rei amissae quae diligebatur, inde ardore adipiscendae quae non habebatur; hinc acceptae injuriae doloribus, inde facibus vindicandae: quaquaversum potest coarctare avaritia dissipare luxuria, addicere ambitio, inflare sudesidia sepelire, pervicacia concitare, afflictare subjectio, et quaecunque alia innumerabilia regnum illius libidinis frequentant et exercent. Possumusne tandem nullam istam poenam putare, quam, ut cernis, omnes, qui non inhaerent sapientiae,