comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in azimis sinceritatis & ueritatis. letus can
ritur: caritas acquirit᷑: generationes sapien¬
tiȩ participant᷑. Deniq sicut finis legis xp̃c:
sic ꝑfectio humilitatis. cognitio ueritatis.
Xp̃c cum uenit attulit grãm: ueritas quib
innotuerit. dat caritatẽ. Innotescit autẽ hu¬
milib humilib gͦ dat gr̃ãm. Dixi ut potui.
quo fructu humilitatis gradus ascendi de¬
beant: dicam ut potero. quo ordine ad ꝓposi¬
tum brauiũ ueritatis ꝑdiicant. S qͥa ipsa qͦq
ueritatis agnitio in trib gradib consistit.:
ipsos breuit̾ si possũ distingo: quatinꝰ ex hoc
clarius innotescat: ad quẽ tͥum ueritatis. duo¬
decimus humilitatis ꝑtingat. In quirimus
namq ueritatẽ in nob̾. in ꝓximis: in sui na¬
tura. In nob̃ nosmet ipsos diiudicando: in
ꝓximis. eorũ malis compatiendo: in sui na¬
tura. mundo corde contemplando. Obser¬
ua sicut numerũ: ita & ordinem. Primo te

Expanded text:
in azymis sinceritatis et veritatis, laetus cantin azymis sinceritatis et veritatis, laetus cantritur, charitas acquiritur, generationes sapientiae participantur. Denique sicut finis legis Christus, sic perfectio humilitatis, cognitio veritatis. Christus cum venit attulit gratiam: Veritas quibus innotuerit, dat charitatem. Innotescit autem humilibus: humilibus ergo dat gratiam. quo fructu humilitatis gradus ascendi debeant: dicam, ut potero, quo ordine ad propositum bravium veritatis perducant. Sed, quia ipsa quoque veritatis agnitio in tribus gradibus consistit, ipsos breviter, si possum, distinguo: quatenus ex hoc clarius innotescat, ad quem trium veritatis, duodecimus humilitatis pertingat. Inquirimus namque veritatem in nobis, in proximis, in sui natura. In nobis, nosmetipsos dijudicando: in proximis, eorum malis compatiendo: in sui natura mundo corde contemplando. Observa sicut numerum, ita et ordinem. Primo te
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedine. Hi adhuc a noriis carnaliũ dele-¬
ctationũ humorib timoris amarissima po¬
tione purgandi. ñdum lactis dulcedinẽ ex¬
ꝑiuntur. illi iam auulsi a lacte. epulari ab
introitu głȩ głosius delectant᷑: solis mediis
idest ꝓficientib. ita iam melleas qͣsdam sor-¬
bitiunculas caritatis exꝑtis: ut ilł int̾m ꝓ
sui tem̾itudine contenti sint. Primꝰ gͦ cib
ẽ humilitatis. purgatoriꝰ cũ amaritu dine:
scd̾s caritatis. consolatorius cũ dulcedine: ⁊¬
cius contemplationis. solidus cũ fortitudi¬
ne. Hei mͥ dñe d̾s uirtutũ. quo usq irascis
suꝑ orationẽ serui tui: cibabis me pane la¬
erimarũ. & potum dabis michim lacrimis:
Quis me muitabit ad illud uł medium ac
dulce caritatis conuiniũ. uͥ iusti epulant᷑
in conspectu dĩ. & delectant᷑ in leticia: ut
iam ñ loquens in amaritudine animȩ mee
dicam dõ. noli me condemnare: s eplando

Expanded text:
dulcedine. Hi adhuc a noxiis carnalium deledulcedine. Hi adhuc a noxiis carnalium delectationum humoribus, timoris amarissima potione purgandi, nondum lactis dulcedinem experiuntur: illi jam avulsi a lacte, epulari ab introitu gloriae gloriosius delectantur: solis mediis, id est proficientibus, ita jam melleas quasdam sorbitiunculas charitatis expertis, ut illis interim pro sui teneritudine contenti sint. 5. Primus ergo cibus est humilitatis, purgatorius cum amaritudine: secundus charitatis, consolatorius cum dulcedine: tertius contemplationis, solidus cum fortitudine. Heu mihi, Domine Deus virtutum! quousque irasceris super orationem servi tui, cibabis me pane lacrymarum, et potum dabis mihi in lacrymis? Quis me invitabit ad illud vel medium ac dulce charitatis convivium: ubi justi epulantur in conspectu Dei, et delectantur in laetitia, ut jam non loquens in amaritudine animae meae, dicam Deo, Noli me condemnare: sed epulando
Abbreviated transcription (Latin):
tas: que media in ferculo salomonis consi¬
stens. diu̾sarũ odore uirtutũ uelut diuersi
generis fraglantia pignentoꝵ. esurientes
leficit: iocundat reficientes. Ibi siquidem.¬
pax apponit̾. patientia. benignitas. longa¬
nimitas. gaudium in sp̃u scõ: & si quȩ suit
aliȩ ueritatis seu sapientiȩ generationes. ap
dem ferculo suas epulaᷤ. panẽ scilicet doloris.
e uinũ compunctionis: qͣs pͥmo u̾itas inci¬
pientib offert: quib utiq dicit᷑. Surgite pͦt¬
quã sederitis: qui manducatis panẽ doloaiᷤͤ.
Habet ibidem contẽplatio ex adipe frum̃ti.
solidum cibum sapientiȩ. cũ uino qͦd letisi¬
cat cor hominis: ad quẽ ueritas ꝑfectos in¬
cibum minus caꝑe possunt: lacte interĩ ca¬
ritatis ꝓ pane. oleo ꝓ uino nutͥendȩ sunt.
Quȩ recte media dicitur: quia eiꝰ suauitas.
nec incipientib p̾sto ẽ ꝓhibente timore. nͨ
ꝑfectis satiᷤ ẽ ꝑ abundantiori contemplationis

Expanded text:
itas, quae media in ferculo Salomonis consiitas, quae media in ferculo Salomonis consistens , diversarum odore virtutum, velut diversi generis fragrantia pigmentorum, esurientes reficit, 561 jucundat reficientes. Ibi siquidem apponitur pax, patientia, benignitas, longanimitas, gaudium in Spiritu sancto: et si quae sunt aliae veritatis seu sapientiae generationes, appdem ferculo suas epulas, panem scilicet doloris et vinum compunctionis, quas primo Veritas incipientibus offert, quibus utique dicitur: Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris . Habet ibidem contemplatio ex adipe frumenti solidum cibum sapientiae, cum vino quod laetificat cor hominis, ad quae Veritas perfectos incibum minus capere possunt, lacte interim charitatis pro pane, oleo pro vino nutriendae sunt. Quae recte media describitur, quia ejus suavitas nec incipientibus praesto est, prohibente timore; nec perfectis satis est, pro abundantiori contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ in tipo humilitatis iacob monstͣ¬
ta ẽ. dñs desuꝑ innixius apparuit. qͥd nob̾
aliud innuit: nͥ qͦd in culmine humilitati
cognitio constitit᷑ ueritatis : Dñs qͥppe
De summitate scale ꝓspiciebat suꝑ filios ho¬
minũ tanquã ueritas:. cuiꝰ ocłi sicut fallere
nolunt. ita falli ñ norunt: ut uideret si
sit intelligens. aut requirens dm. Anñ tͥ
de alto uidetur clamare ac dicere requiren¬
tib se. nouit enĩ qui sunt eius: transite ad
me qui concupiscitis me. & a generationib
meis implemini: Et illud. Uenite ad meqͥ
laboratis & onerati estis: & ego uos reficiã.
Uenite inquit. Quo: Ad me ueritatẽ. Quã
Phumilitatẽ. Quo fructu: Ego uos reficiã.
S quȩ ẽ refectio. quã ueritas ascendentib pro¬
mittit: ꝑuienientib reddit: An forte ipsa ẽ
caritas: Ad hanc quippe ut ait beatꝰ bene¬
rat: mestos letificat. Iugum deniq u̾itatis
facit fuaue: & onus leue. Bonus cib car¬

Expanded text:
illa, quae in typo humilitatis Jacob monstrilla, quae in typo humilitatis Jacob monstrata est, Dominus desuper innixus apparuit , quid nobis aliud innuit, nisi quod in culmine humilitatis constituitur cognitio veritatis? Dominus quippe de summitate scalae prospiciebat super filios hominum tanquam Veritas, cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non norunt, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. An non tibi de alto videtur clamare ac dicere requirentibus se novit enim qui sunt ejus: Transite ad me, omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini? et illud: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Venite, inquit. Quo? Ad me veritatem. Qua? Per humilitatem. Quo fructu? Ego vos reficiam. Sed quae est refectio, quam Veritas ascendentibus promittit, pervenientibus reddit? An forte ipsa est charitas? Ad hanc quippe, ut ait beatus Benerat, moestos laetificat. Jugum denique Veritatis facit suave, et onus leve. 4. Bonus cibus char
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspiciunt. Etenĩ inquit benedictionẽ dabit:
legis lator. Quia qui dedit legem dabit &e be-¬
nedictionẽ: hoc ẽ qui iussit humilitatẽ:
ꝑducet ad u̾itatẽ. Quis uͦ ẽ hic legis lator.
nͥ dulcis & rectus dñs: qui legem dedit de¬
linquentib in uia: In uia quippe delin¬
qunt: qui ueritatẽ derelinqunt. S nunqͥd
uł sic a dulci dño derelinqunt᷑.I psis gͦ dul¬
cis & rectus dñs. legem dat uiã humilitatiˢ.¬
ꝑ quã ad cognitionẽ redeant ueritatis. Dat
occasionẽ recuꝑande salutis. qͥa dulcis est:
ñ tam̃ absq disciplina legis. quia rectus ẽ.
Dulcis. quia ꝑire ñ patitur: rectus. qͥa pu¬
ditur ad u̾itatẽ. beatus benedictus ꝑ duode¬
cim gradus disponit: ut sicut pꝰ decẽ p̾cep¬
ta legis. ac geminã circũcisionẽ. in quo duo¬
denarius numerꝰ impletur. ad xp̃m pueni¬
tur: ita his duodecim gradib ascensis. u̾¬
tas apprehendat᷑. Illud quoq qͦd in scala

Expanded text:
prospiciant. Etenim, inquit, benedictionem dabit prospiciant. Etenim, inquit, benedictionem dabit legislator : quia qui dedit legem, dabit et benedictionem; hoc est, qui jussit humilitatem, perducet ad veritatem. Quis vero est hic legislator, nisi dulcis et rectus Dominus qui legem dedit delinquentibus in via? In via quippe delinquunt, qui veritatem derelinquunt. Sed nunquid vel sic a dulci Domino derelinquuntur? Ipsis ergo dulcis et rectus Dominus legem dat viam humilitati ad cognitionem veritatis. Dat occasionem recuperandae salutis, quia dulcis est; non tamen absque disciplina legis, quia rectus est. Dulcis, quia perire non patitur; rectus, quia puditur ad veritatem, beatus Benedictus per duodecim gradus disponit: ut sicut per decem praecepta legis ac geminam circumcisionem in quo duodenarius numerus adimpletur ad Christum venitur; ita his duodecim gradibus ascensis, veritas apprehendatur. Illud quoque quod in scala
Abbreviated transcription (Latin):
sisti iħm xp̃m. uel sic. Quasi tu dicas. Uiã
considero idest humilitatẽ: fructũ desidero
ueritatẽ. S quid si tantus ẽ labor uiȩ: ut ad
optatum luchrũ ñ possim ꝑuenire: Respõ¬
det. Ego fum uita: id ẽ uiaticũ quo sustentariᷤ
in uia. Clamat gͦ errantib. & uiã ignoran
tib. ego sum uia: dubitantib & ñ credenti¬
b. ego sum ueritas: iam ascendentib sed
lassescentib. ego sum uita. Satis ut reor os¬
tensum ẽ. ex ꝓposito capitulo euangłii: cog¬
nitionẽ ueritatis. fructum ẽẽ humilitatis. Ac-¬
tur: humilib reuelatur. Humilitatis uͭ. tał
potest eẽ diffinitio. Humilitas ẽ uirtꝰ. qua ho¬
mo uerissima sui cognitione. sibi ipse uiles¬
cit. Hȩc autẽ conuenit his. qui ascensioni¬
b in corde suo dispositis. de uirtute in uirtu¬
tem. idest de gradu in gradu ꝓficiunt. donec
ad culm̃ humilitatis ꝑueniant: in quo uelut
m sẏon. idest in speculatione posit. u̾itatẽ

Expanded text:
istum . Vel sic, quasi tu dicas: Viam considero, id est humilitatem: fructum desidero, veritatem. Sed quid si tantus est labor viae, ut ad optatum lucrum non possim pervenire? Respondet: Ego sum via, id est viaticum, quo sustenteris in via. Clamat tibus, Ego sum via: dubitantibus, et non credentibus, Ego sum veritas: jam ascendentibus, sed lassescentibus, Ego sum vita. Satis, ut reor, ostensum est ex proposito capitulo Evangelii, 560 cognitionem veritatis fructum esse humilitatis. Actur, humilibus revelatur. 2. Humilitatis vero talis potest esse definitio: Humilitas est virtus, qua homo verissima sui agnitione sibi ipsi vilescit. Haec autem convenit his qui ascensionibus in corde suo dispositis, de virtute in virtutem, id est de gradu in gradum proficiunt, donec ad culmen humilitatis perveniant, in quo velut in Sion, id est in speculatione, positi, veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
simul fidutiam habens. siquid forte qͦd appro¬
bes dixerim. tuis p̾cib posse ñ supbire: sinautẽ
qͦd magis puto. nil tuo studio dignũ effẽce¬
rim. de nichilo suꝑbire ñ posse:¬
ocuturus gͥ de gradib humilitatis. qͦs
beatus benedictus ñ numerandos. s ascendẽ¬
dos ꝓponit: pͥus ostendo si possum. quo per
illos ꝑueniendu sit: ut audito fructu ꝑuentiõiᷤ.
minus grauet labor ascensionis. Proponat
itaq dñs nobis uiȩ laborem: laboris m̾cede.
Ego sum inquit uia: ueritas &e uita. Uiam
dicit humilitatẽ: quȩ ducit ad ueriatẽ. Ai¬
tera labor: altera fructus laboris ẽ. Unde
sciam inquis: qͦd ibi de humilitate locutus
sit. cum inde t̾minate dixerit ego sũ uia:
Audi aꝑtius. Discite a me: qͥa mitis sum &e
humilis corde. Se gͦ ꝓponit humilitatis ex¬
emplum: mansuetudinis formam. Si imi¬
taris eum. ñ ambulas in tenebris: s habeb̾

Expanded text:
simul fiduciam habens, si quid forte, quod approsimul fiduciam habens, si quid forte, quod approbes, dixerim, tuis precibus posse me non superbire; sin autem quod magis puto nihil tuo studio dignum effecerim, de nihilo superbire non posseocuturus ergo de gradibus humilitatis, quos beatus Benedictus non numerandos, sed ascendendos proponit , prius ostendo, si possum, quo per illos perveniendum sit, ut audito fructu perventionis, minus gravet labor ascensionis. Proponit itaque Dominus nobis viae laborem, laboris mercedem Ego sum, inquit, via, veritas, et vita . Viam dicit humilitatem, quae ducit ad veritatem. Altera labor, altera fructus laboris est. Unde sciam, inquis, quod ibi de humilitate locutus sit, cum indeterminate dixerit: Ego sum via? Audi apertius: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Se ergo proponit humilitatis exemplum, mansuetudinis formam. Si imitaris eum, non ambulas in tenebris, sed habebis
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ Godefride: quatinꝰ ea quȩ
de gradib humilitatis co¬
ram fr̾ib locutus fueram:
pleniori tͥ tractatu dissere¬
rem. Cui petitioni tue. digne ut dignũ erat
& uolens satisfacere. & timens ñ posse: ȩuan¬
gelici consilii memor. ñ pͥus fateor incipere
ausus sum: quã sedens computaui. si suffi¬
cerent sumptus ad ꝑficiendum. Cum autẽ
caritas foras hunc misisset timorẽ. quo mͥ ti¬
mebam illudi de oꝑe ñ consummando: sub¬
intrauit alius timor de contrario: quo cepi
timere grauiꝰ ꝑiculum de gła si ꝑfecissem:
quã de ignominia si defecissem̃. uUnde int̾ ħe
timorẽ & caritatẽ. uelut in qͦdã biuio positus.
diu hesitaui. cui uiaꝵ. tuto me crederem: me¬
tuens aut loquendo utilit̾ de humilitate.
ipse humilis ñ inueniri: aut tacendo humilit̾.
muti is fieri. Cunq neutram tutam. alteru¬
tram tam̃ mͥ tenendam eẽ conspicerẽ: elegi
potius tͥ siquẽ possem ꝯmunicare fructũ ser¬
monis. quã tutari me solum portu silentii:

Expanded text:
r Godefride, ut ea quae de gradibus humilitatis coram fratribus locutus fueram, pleniori tibi tractatu dissererem. Cui tuae petitioni digne, ut dignum erat, et volens satisfacere, et timens non posse, evangelici consilii memor, non prius, fateor, incipere ausus sum, quam sedens computavi, si sufficerent sumptus ad perficiendum . Cum autem charitas hunc foras misisset timorem, quo mihi timebam illudi de opere non consummando, subintravit alius timor de contrario, quo coepi timere gravius periculum de gloria si perfecissem, quam de ignominia si defecissem. Unde inter hunc timorem et charitatem, velut in quodam bivio positus, diu haesitavi, cui viarum tuto me crederem; metuens aut loquendo utiliter de humilitate, ipse humilis non inveniri; aut tacendo humiliter, inutilis fieri. Cumque neutram viam tutam, alterutram tamen mihi tenendam esse conspicerem; elegi potius tibi, si quem possem, communicare fructum sermonis, quam tutari me solum portu silentii:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã loqui. & sp̃ualib sp̃ualia licet
erat: qui usq ad t̾tium celum se raptum fu¬
isse dicebat: s quare raptũ: & ñ potiꝰ ductũ:
Ut uidelicet si tantus apłs raptũ se dicit fu¬
isse. quo nec doctus scruit nec ductus potuit
ire: me qui ꝓculdubio minor sum paulo. ad
t̾cium celum nulla mea uirtute. nullo meo
labore ꝑuenire posse p̾sumam: ne uł de ur¬
tute confidam: uł pro labore diffidam. Qui
enĩ docet᷑ aut ducit᷑. ex hoc ipso qͦd docentem
uł ducentẽ sequit᷑. laborare conuincit᷑: et
aliquid ex se agit. ut ad destinatũ uł locũ.
uł sensum ꝑtrahat᷑: ita ut dicere possit. ñ aũ
ego s grã cłi mecũ. Qui uͦ rapit᷑. ñ fuis uirib
ẜ aliems innixus. tanquã nescius quocũq por¬
tatur: nec de toto in se nec de parte głatur: uͥ
nec ꝑ se nec cũ alio aliquid oꝑatur. Ad pri¬
mum itaq siuie ad mediũ cełu ductꝰ uł adiutꝰ¬

Expanded text:
sapientiam loqui et spiritualibus spiritualia licet sapientiam loqui et spiritualibus spiritualia licet erat, qui usque ad tertium coelum se raptum fuisse testatur? Sed quare raptum, et non potius ductum? Ut videlicet si tantus Apostolus raptum se dicit fuisse, quo nec doctus scivit, nec ductus potuit ire; me, qui procul dubio minor sum Paulo, ad tertium coelum nulla mea virtute, nullo meo labore pervenire posse praesumam: ne vel de virtute confidam, vel pro labore diffidam. Qui enim docetur aut ducitur, ex hoc ipso quod docentem vel ducentem sequitur, laborare convincitur, et aliquitrabatur, ita ut dicere possit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Qui vero rapitur, non suis viribus, sed alienis innixus, tanquam nescius quocunque portatur, nec de toto in se, nec de parte gloriatur, ubi nec per se, nec cum alio aliquid operatur. Ad primum itaque sive ad medium coelum ductus vel adjut
Abbreviated transcription (Latin):
qua pͥmũ sub magistro filio ad seipsã intra¬
re didicit. uixta cõminationẽ ad se factam.
si ignoras te egredere. & pasce hedos tuos:
digna gͦ quȩ de scola humilitatis. illa duce
spũ scõ in cellaria caritatis. que nimirũ ꝓri¬
moꝵ pectora intelligenda sunt. ꝑ affectionẽ
introduceret᷑: unde suffulta florib. ac stipa-¬
ta malis. bonoꝵ scilicet morib & uirtuti¬
b scĩs. ad regis demũ cubicułu qͥa amore
languet admitteret᷑. Ibi modicũ. hora ui¬
delicet quasi dimidia silentio facto in cȩlo.
int̾ desideratos ãplexꝰ suauit̾ qͥescens. ipsa
qͥdem dormit. s cor eius uigilat: quo utiq
interĩ u̾itatis aichana rimat᷑: quoꝵ pꝰtmo¬
dum memoria statim ad se reditura pascat᷑.
Ibi uidet inuisibilia: audit in effabilia. qͦ
ñ licet homini loqui. Excedunt qͥppe om¬
nem illam quã nox nocti indicat. scientiã.
Dies tam̃ diei eructat uerbũ: &e int̾ sapienteᷤᷤ

Expanded text:
qua primum sub magistro Filio ad seipsam intraqua primum sub magistro Filio ad seipsam intrare didicit, juxta comminationem ad se factam, Si ignoras te, egredere et pasce haedos tuos ; digna ergo, quae de schola illa humilitatis duce Spiritu sancto in cellaria charitatis quae nimirum proximorum pectora intelligenda sunt per affectionem introduceretur; unde suffulta floribus, ac stipata malis, bonis scilicet moribus et virtutibus sanctis, ad Regis demum cubiculum, cujus amore languet, admitteretur. Ibi modicum, hora videlicet quasi dimidia, silentio facto in coelo, inter desideratos amplexus suaviter quiescens, ipsa quidem dormit, sed cor ejus vigilat, quo utique interim veritatis arcana rimatur: quorum postmodum memoria statim ad se reditura pascatur. Ibi videt invisibilia, audit ineffabilia, quae non licet homini loqui. Excedunt quippe omnem illam, quam nox nocti indicat, scientiam: dies tamen diei eructat verbum, et inter sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
s iam ratione discussam. sp̃c sc̃s dignanter
uisitans. suauit purgans. ardent̾ afficiens.
miscricorde facit: ita ut more pellis quȩ un¬
cta extendit᷑. ipsa quoq unctione ꝑfusa cele¬
sti. usq ad mimicos ꝑ affectum dilatet᷑: & sic
hac scda coniunctione sp̃c di & uoluntatis
humanȩ. caritas efficit᷑. Utramq uͭ partem.
rationẽ scilicet ac uoluntatẽ. alterã uerbo ue¬
ritatis instructã. alteram sp̃u ueritatis affla¬
tam. illam ysopo humilitatis asꝑsam. hãc
caritatis igne succensam. tandẽ iam ꝑfectã
animã ꝓpter humilitatẽ sine macula. ꝓpter
caritatẽ sine ruga. cũ nec uoluntas rationi re¬
pugnat. nec ratio ueritatẽ dissimulat: glori¬
osam sibi sponsam pat̾ conglutinat: ita ut
nec ratio de se. nec uoluntas de ꝓrimo cogita¬
re sinatur: s hoc solum beata illa anima
dicere delectet᷑. Introdux̃ me rex in cubieułu
suũ. Digna certe. quȩ de scola humilitatis. in

Expanded text:
sed jam ratione discussam, Spiritus sanctus dignanter sed jam ratione discussam, Spiritus sanctus dignanter visitans, suaviter pugnans, ardenter afficiens, misericordem facit: ita ut more pellis, quae uncta extenditur, ipsa quoque unctione perfusa coelesti usque ad inimicos per affectum dilatetur. Et sic ex hac secunda conjunctione Spiritus Dei et voluntatis humanae, charitas efficitur. Utramque vero partem, rationem scilicet et voluntatem, alteram verbo veritatis instructam, alteram spiritu veritatis afflatam; illam hyssopo humilitatis aspersam, hanc igne charitatis succensam; tandem jam perfectam animam, propter humilitatem sine macula, propter charitatem sine ruga; cum nec voluntas rationi repugnat, nec ratio veritatem dissimulat, gloriosam sibi sponsam Pater conglutinat: ita ut nec ratio de se, nec voluntas de proximo cogitare sinatur, sed hoc solum beata illa anima dicere delectetur, Introduxit me Rex in cubiculum suum. Digna certe, quae de schola humilitatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
tat filios. Quia uͦ ñ solum filius. s & pat̾ et
quod una eademq ueritas. seruata ꝓpͥetate
ꝑsonarũ. tria hec in trib gradib oꝑatur.
Primo scilicet instruit ut magist᷑: scdo con¬
solatur ut amicus uł frat̾: trio astringit ut
filios pater. Dei quippe filius. u̾bum scilicet
ac sapientia patris. pͥmũ qͥdem illa anime
nr̃ȩ potentiã. quȩ ratio dicit᷑. cũ reꝑit carne
dep̾ssam. peccato captiuã. ignorantia cecam
exti orib deditam: clement̾ assumens. po¬
tenter erigens. prudent̾ instruens. introrsus
trahens. ac mirabilit̾ utens. tanꝗͣ pro se uicariã
ipsã sͥ iudic̃e statuit: ita ut ꝓ reu̾entia u̾bi euis
iungitur. ipsa sui accusatrix. testis. &e iudex
contra se. ueritatis fungatur officio. Ex qua
pͥma coniunctione uerbi &e rationis. humi¬
litas nascitur. Aliam deinde partẽ que dici¬
tur uoluntas. ueneno qͥdem carnis infectã.

Expanded text:
tat filios. Quia vero non solum Filius, sed et Pater tat filios. Quia vero non solum Filius, sed et Pater quod una eademque Veritas, servata proprietate personarum, tria haec in tribus gradibus operatur. Primo scilicet instruit, ut magister: secundo consolatur, ut amicus vel frater: tertio astringit, ut filios pater. 568 21. Dei quippe Filius, Verbum scilicet ac sapientia Patris, primum quidem illam animae nostrae potentiam, quae ratio dicitur, cum reperit carne depressam, peccato captivam, ignorantia caecam, exterioribus deditam; clementer assumens, potenter erigens, prudenter instruens, introrsum trahens, ac mirabiliter utens tanquam pro se vicaria, ipsam sibi judicem statuit, ita ut pro reverentia Verbi cui conjungitur, ipsa sui accusatrix, testis, et judex, contra se Veritatis fungatur officio. Ex qua prima conjunctione Verbi et rationis humilitas nascitur. Aliam deinde partem, quae dicitur voluntas, veneno quidem carnis infectam,
Abbreviated transcription (Latin):
bris. in effabił illa possit capi cooꝑantiũ sibi
ꝑsonarũ diuisio. In pͥmo siqͥdem gradu filiꝰ.
audire filii oꝑationẽ: Si ego inquit laui uo¬
b̾ pedes dñs &e magist᷑: quantomagis ce uos
debetis alter alt̾ius lauare pedes: Tradebat diᷤ¬
cipulis humilitatis formã ueritatis magist᷑.
qua in pͥmo gradu pͥmũ ueritas innotesc̾et¬
eis. Attende et opus sp̃c sc̃i. Caritas dif
ciplina filii. ꝑ humilitatẽ ad pͥmum usq gra¬
dum ueritatis iam ꝑfecerunt: ad scđm ꝑ cõ¬
bariona: quia caro ce sanguis ñ reuelauit tͥ:
s pat̾ meus qͥ ẽ in ceł. Et illud. Pat̾ filiis no¬
tam facies ueritat̾ẽ tuam. Et confiteor tibi
pater. quia abscondisti hȩc a sapientib et
prudentib: & reuelasti ea paruulis. Uides
quia qͦs uerbo & exemplo priꝰ filius humi
hos tandem in gła pat̾ recepit. filius facit
discipłos: paraclitꝰ consolat᷑ amicos: pat̾ eral¬

Expanded text:
bris ineffabilis illa possit capi cooperantium sibi bris ineffabilis illa possit capi cooperantium sibi personarum divisio. In primo siquidem gradu Filius,audire Filii operationem? Si ego, inquit, lavi vobis pedes Dominus et magister, quanto magis et vos debetis alter alterius lavare pedes? Tradebat discipulis humilitatis formam veritatis Magister, qua in primo gradu primum eis veritas innotesceret. Attende et opus Spiritus sancti: Charitas Dei ciplina Filii per humilitatem ad primum usque gradum veritatis jam profecerunt, ad secundum per comBar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis ; et illud, Pater filiis notam faciet veritatem suam ; et, Confiteor tibi, Pater, quia abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis : Vides quia quos verbo et exemplo prius Filius humilhos tandem in gloria Pater recepit? Filius facit discipulos, Paraclitus consolatur amicos, Pater exal
Abbreviated transcription (Latin):
tute uenientẽ. t̾rentẽ arguentẽ. sero cũ rubo
re cognoscant: frustra cũ tremore respondeart.
quando uidimꝰ te egere: & ñ ministrauimꝰ
tibis Cognoscet᷑ certe dñs iudicia faciens: qͥ
nunc ignorat᷑ miscd̃iam querens. Deniq
uidebunt in quem tranffixerunt. similiter
& auari quẽ contempserunt. Ab om̃i gͦ labe.
infirmitate. ignorantia. studioue contracta.
sistendo. mundatur ocłs cordis: cui se in fui
Cum sint itaq tres gradus seu status u̾ita¬
tis: ad pͥmum ascendimꝰ ꝑ laborẽ humilita¬
tis: ad scdm ꝑ affectum compassionis: ad
t̾cium ꝑ excessum contemplationis. In pͥmo
ueritas reꝑitur seuera: in scd̃o pia: in t̾cio
pura. Ad pͥmũ ratio ducit. qua nos discini¬
mus: ad scdm affectus ꝑducit. quo aliis mi¬
seremur: ad t̾cium puritas rapit. qua ad in¬
uisibilia subleuamur. Intlucet hic mͥ mira
tio: siquo mͦ tam̃ ab homine sedente. in tene¬

Expanded text:
tute venientem, terrentem, argutute venientem, terrentem, arguondeant: Quando te vidimus egere, et non ministravimus tibi? Cognoscetur certe Dominus judicia faciens , qui nunc ignoratur misericordiam quaerens. Denique videbunt in quem transfixerunt : similiter et avari quem contempserunt. Ab omni ergo labe, infirmitate, ignorantia studiove contracta, sistendo, mundatur oculus cordis, cui se in sui Cum sint itaque tres gradus seu status veritatis, ad primum ascendimus per laborem humilitatis, ad secundum per affectum compassionis, ad tertium per excessum contemplationis. In primo veritas reperitur severa; in secundo, pia; in tertio, pura. Ad primum ratio ducit, qua nos discutimus; ad secundum affectus perducit, quo aliis miseremur; ad tertium puritas rapit, qua ad invisibilia sublevamur. CAPUT VII. tio, si quo modo tamen ab homine sedente in tene
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiȩ. si ꝑseuerant: a trib impedimentiᷤᷤ
quȩ aut ignorantia aut infirmitate aut
studio ꝯtrarerunt. cordis aciem munclant.
quo ꝑ contemplationẽ ad t̾ciũ ueritati gͣdu
ac se de infirmitate uł ignorantia tegunt
ad excusandas excusationes in peccatis. S
frust᷑ sͥ de infirmitate łignorantia blandiũt᷑ qͥ
ut liberius peccent. libent̾ ignorant. uł in¬
firmant᷑. Putas pͥmo homini ꝓfuit. licet.
ipse ñ libent peccau̾it: qͦd se ꝑ uxorẽ tanq̃
ꝑ carnis infirmitatẽ defendit: Aut pͥmi
martyris lapidatores qm̃ aurrs suas con¬
tinuerunt: ꝑ ignorantiã excusabiles erunt:
Qͥ ergo studio & amore peccandi. a u̾itate
se sentiunt alienatos. infirmitate & ignorã¬
tia pressos: studiũ in gemitũ. amorẽ in me¬
rorem conu̾tant. infirmitat̾e carnis. feruore
iusticie uincant. ignorantiã liberalitate re¬
pellant: ne si nunc egentẽ. nudam. infirmã
ueritatẽ ignorant: cũ potestate magna & uir¬

Expanded text:
iae si perseverant, a tribus impedimentis, quae 567 aut ignorantia, aut infirmitate, aut studio contraxerunt, cordis aciem mundant, quo per contemplationem ad tertium veritatis gradum ac se de infirmitate vel ignorantia tegunt ad excusandas excusationes in peccatis . Sed frustra sibi de infirmitate, vel ignorantia blandiuntur, qui ut liberius peccent, libenter ignorant, vel infirmantur. Putas, primo homini profuit, licet ipse non libenter peccavit, quod se per uxorem, tanquam per carnis infirmitatem, defendit ? aut primi martyris lapidatores, quoniam aures suas continuerunt , per ignorantiam excusabiles erunt? Qui igitur studio et amore peccandi a veritate se sentiunt alienatos, infirmitate et ignorantia pressos; studium in gemitum, amorem in moerorem convertant, infirmitatem carnis fervore justitiae vincant, ignorantiam liberalitate repellant: ne si nunc egentem, nudam et infirmam veritatem ignorant, cum potestate magna et vir
Abbreviated transcription (Latin):
ygoni militi xp̃i. & magistro militiȩ
xp̃i: bernardus clareualł solo noĩe
abbas. bonũ certam̃ certare. Semel
& scdõ & t̾cio. nͥ fallor petisti a me hugo km̃e.¬
ut tͥ tuisq cõmilitonib scriberẽ exhortatiõiˢ
sermonẽ & adu̾sus hostilẽ tyrannide quia
lanceã ñ liceret. stilum uibrarẽ: asserens nob̾
ñ parũ fore adiutorii. si quos armis ñ possũ.
litteris animarẽ. Distuli sane aliquandiu:
ñ q̃d contẽpnenda uideret᷑ peticio. s ne leuiᷤ
p̾cepsq culparet᷑ assensio: si qͦd meliꝰ melior
implere sufficeret p̾sumerẽ imꝑitꝰ: & res ad mo¬
dum necessaria ꝑ me minus forte cõmoda red¬
deret᷑. Uerum uidens me longa satis huiꝰce¬
modi expectatione frustratũ: ne iam magis
nolle quã ñ posse uiderer. tandẽ ego qͥdem qͦd
potui feci: lector Ei si de rean satis feci. Quã¬
quã e si cui forte. aut minime placeat. aut ñ
sufficiat: ñ tam̃ int̾est mea: qui tue ꝓ meo sa

Expanded text:
GONI militi Christi, et magistro Militiae Christi, BERNARDUS Clarae-Vallis solo nomine abbas, bonum certamen certare. Semel, et secundo, et tertio, ni fallor, petiisti a me, Hugo ut tibi tuisque commilitonibus scriberem exhortationis sermonem; et adversus hostilem tyrannidem, quia lanceam non liceret, stylum vibrarem: asserens vobis non parum fore adjutorii, si quos armis non possum, litteris animarem. Distuli sane aliquandiu: non quod contemnenda videretur petitio, sed ne levis praecepsque culparetur assensio, si quod melius melior implere sufficeret, praesumerem imperitus, et res admodum necessaria per me minus forte commoda redderetur. Verum videns me longa satis hujuscemodi exspectatione frustratum, ne jam magis nolle, quam non posse viderer, tandem ego quidem quod potui feci: lector judicet, an satisfeci. Quanquam etsi cui forte aut minime placeat, aut non sufficiat; non tamen interest mea, qui tuae pro meo sa
Abbreviated transcription (Latin):
subsistere. Quod ne sane de se creat̾᷑a
ignoret ac ꝑ inde sibi quod absit suꝑ¬
be arroget beneficia creatoris: uult
hõinẽ idem conditor alto quidẽ salu¬
briꝙ consilio tribulationib execce¬
riꝰ. ut cum defecerit homo & sub¬
uenerit ds̃. dum homo liberatur
adeo. ds̃ ab homine ut dignum ẽ
honoretur. Hoc enim dicit. In uoca
me indie tribulationis: eruam te.
& honorificabis me. fit itaq hoctali
modo. ut homo aĩalis ⁊ carnalis qui p̃¬
ter se neminem diligere nouerat. &
dm̃ uel ꝓpter se amare incipiat: quod
in ipsonimirum ut sepe exꝑtus ẽ
omnia possit: quȩ posse tam̃ ꝓsit.: &¬
sine ipso possit nichil.:

Expanded text:
subsistere. Quod ne sane de se creatura subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, qui praeter se neminem diligere noverat, etiam Deum vel propter se amare incipiat, quod in ipso nimirum, ut saepe expertus est, omnia possit, quae posse tamen prosit; et sine ipso possit nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
Sponte daturum se pollicet᷑ necessari¬
a. suꝑflua restringenti. ⁊ ꝓximum
diligenti: hoc quippe ẽ querere regnõ
dĩ & aduersus peccati implorare ty¬
rannidem: pudicitiȩ potius ac sobri¬
etatis subire iugum: quã regnare
peccatum in tuo mortali corpore pa¬
tiaris. Porro autẽ ⁊ hoc iusticie est:
cum quo est tibi natura communis.
nature quoq cũ eomunus ñ habere
diuisum. ut tamen ꝑfecta iusticia sit
diligere ꝓximum: dm̃ incausa habe¬
ri necesse ẽ. Alio quin ꝓximũ pure di¬
ligere quom potest qui in dõ non
diligitꝰ. Porro indeo diligere ñ ꝑotest.
qui dm̃ nondiligit. Oportet gͦ dm̃
diligiprius: ut indeo diligi possit &
pximus. facit gͦ etiam se diligi ds̃. qͥ &e
cetera bona facit facit audem sic. Qui
naturam condidit: ipse ⁊ ꝓtegit. Sam
& ita condita fuit. ut habeat iugiter
necessarium ꝓtectorem quem habuit
& conditorẽ: utꝙ nisi ꝑ ipsum non
ualuit eẽ: necsine ipso ualeat omĩno

Expanded text:
Sponte daturum se pollicetur necessariSponte daturum se pollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc quippe est primum quaerere regnum Dei, et adversus peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore patiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tibi est natura communis, naturae quoque cum eo munus non habere divisum. 25. Ut tamen perfecta justitia sit diligere proximum, Deum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi possit et proximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam et ita condita fuit, ut habeat jugiter necessarium protectorem, quem habuit et conditorem: ut quae nisi per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino
Abbreviated transcription (Latin):
communicas illa consorti quã hosti
confilio auoluptatib tius auerteris:
iuxta doctrinam apłi uictu uestituq
contentus. paulisꝑ suspendere non
grauaris amorẽ tuum acarnalibus
desideriis que militant aduersus
animam: sane quod subtrahis hosti
anime tuȩ. consorti nature puto ñ
grauaberis imꝑtiri. Tunc amor tuus
& temꝑans erit & iustus: si quod ꝓ¬
priis subtrahitur uoluptatib: frĩs ne¬
cessitatib non negetur. Sic amor car¬
nalis efficitur & socialis: cum in cõ¬
.mune ꝓtrahitur. Si autem dũ
communicas ꝓximo. forte defuerint
tibi & necessaria. quid facies: Quĩd
enim nisi ut cũ oĩfiducia postules
ab eoqui dat omnib affluenter. &
non imꝓꝑat: qui aꝑit manũ suam.
& implet omne animal benedictio¬
ne. Dubium siquidem non ẽ quod
adsit libenter innecessariis: qui ple¬
risq & insuꝑfluis non deest. Demq
ait. pͥmum querite regnum dĩ ⁊ iusti¬
ciam eius: & hec omnia adicient᷑ uob̃.

Expanded text:
communicas illa consorti, id est procommunicas illa consorti, id est proconsilio a voluptatibus tuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli victu vestituque contentus , paulisper suspendere non gravaris amorem tuum a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ; sane quod subtrahis hosti animae tuae, consorti naturae puto non gravaberis impertiri. Tunc amor tuus et temperans erit, et justus, si quod propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et socialis, cum in commune protrahitur. 24. Si autem dum communicas proximo, forte tibi defuerint etiam necessaria, quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia postules ab eo qui dat omnibus affluenter, et non improperat ; qui aperit manum suam, et implet omne animal benedictione? Dubium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in superfluis non deest. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis .
Abbreviated transcription (Latin):
t est amor carnalis: quo ante oĩa
homo diligit seipsum propt̃ se¬
ipsum: sicut scriptum ẽ. Prius quod
ammale: demnde quod sp̃uale. Nec precep¬
to indicitur. s nature inserit᷑. Quis nẽ¬
pe carnem suam odiohabuit. At uͦ si
me contentus. campos etiam uolup¬
tatis exundans latius uisus fuerit
occupare: statim suꝑfluitas obiiante
mandato cohibetur cum dicitur: dili¬
ges ꝓximum tuum sicut te ipsum.
Iustissime quidem: ut consors nature
non sit exsors & gre: illius presertim
grẽ quȩ nature insita est. Quod si gra¬
uatur homo fr̃nis nondico necessita¬
tib subuenire. s & uoluptatib deser¬
uire: castiget ipse suas. si non uult ẽẽ tͣns¬
gressor. Quantum uult sibi indulgeat:
dumȩque & ꝓximo tantũdem memi¬
nerit exhibendum. frenũ tibi tẽꝑantiȩ
imponit᷑ ohomo ex lege uite & discipli¬
ne: ne post concupiscentias tuas eas: ne
de bonis naturȩ hosti seruias animȩ idẽ
libidim. Quam iustius atꝙ honestiꝰ

Expanded text:
t est amor carnalis, quo ante omnia homo diligit se ipsum proptipsum, sicut scriptum est: Prius quod animale, deinde quod spirituale . Nec praecepto indicitur, sed naturae inseritur: quis nempe carnem suam odio habuit? At vero si me contentus, campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum aeque et proximo tantumdem meminerit exhibendum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de bonis naturae hosti servias animae, hoc libidini. Quam justius atque honestius
Abbreviated transcription (Latin):
cumiuuit: quia ꝑ carnem redemit. Pri¬
mum totum deforis. scd̾m foris ⁊ intus:
dercium totum deintus. Et nota quia qd
eruetuatur. de plenitudine eructuantis.
cum quodam ipsuis substantie sapore ꝓ¬
fertur. ⁊ idcico sapientia incarnatadr̃.
habens in se omnẽ plenitudinẽ. In mira¬
culis cognitionem: in doctrina conu̾sio¬
nem: inpassione uiuificationẽ. Unde
agit ꝓpħa. Uenite reuertamur ad dnm.
quia iꝑse cepit & sanabit nos. ꝑcutiet¬

Expanded text:
cavit; quia per crucem redemit. Primum totum deforis; secundum foris et intus; tertium totum intus. Et nota quia, quod eructatur, de plenitudine cructantis cum quodam ipsius substantiae sapore profertur. Et idcirco Sapientia incarnata dicitur habens in se omnem plenitudinem , in miraculis cognitionem, in doctrina conversionem, in passione vivificationem. Unde ait propheta: Venite et revertamur ad Dominum: quia ipse cepit, et sanabit nos;
Abbreviated transcription (Latin):
precipitur. Pacem diligite & sc̃imo¬
niam sine qua nemo uidebit dm. Paci¬
fici uͦ non solum inse & in aliis eam faci¬
unt: s etiam uolentes auferre diligũt:
sicut scriptum est. Cum his qui odert
pacen eram pacificus. Ecce isti sunt. inqͥb¬
sunt quos sicut filios diligit: & de quib
tanquam uiuis lapidib templum sibi sa¬
pientia construit. De quo edificio neullo
impulsu possint labefactari ipso deo inhs¬
bitante pariter & oꝑante. ad similitudinẽ
lapidis quadrantur quatuor modis: scilicet¬
suꝑuis. inferius: a dextris & a sinistris. Su¬
ꝑus. cum diuine uoluntati suam humi¬
liter & prudenter submittunt: inferius.
cum carnem subditam temꝑanter regt:
adextris. iuste bonos amplectendo a sin¬
stris. malos fortiter tolerando

Expanded text:
praecipitur: Pacem diligite et sanctimopraecipitur: Pacem diligite et sanctimoniam sine qua nemo videt Deum . Pacifici vero qui non solum in se et in aliis eam faciunt, sed etiam volentes auferre diligunt, sicut scriptum est: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus , ecce isti sunt, qsunt, quos sicut filios Deus diligit, et de quibus tanquam vivis lapidibus templum sibi Sapientia construit. De quo aedificio, ne ullo impulsu possint labefactari, ipso Deo in habitante pariter et operante, ad similitudinem lapidis quadrantur quatuor modis, superius, inferius, a dextris, et a sinistris. Superius, cum divinae voluntati suam humiliter et prudenter subjiciunt; inferius, cum carnem subjectam temperanter regunt; a dextris, juste bonos amplectendo; a sinistris, malos fortiter tolerando
Abbreviated transcription (Latin):
pedum nr̃oꝵ suꝑ odientes pacem: ad
dilectores eiusdem pacis nos conferamꝰ
Eoꝵ aliidicunt᷑ recipientes pacem: alii
retinentes pacem: alii facientes pacem.
Possunt & aliis nominib uocari scilicet
pacati patientes. pacifici. Et hec nomi¬
na sortiuntur scd̃m diuersos status pa¬
cis. in quib ꝓficiunt. Nam pacati ꝑ
hanc pacem possident terram corporiᷤᷤ
sui. quia mites sunt: patientes possi¬
dent animam suam quib dicitur. in
patientia ura possidebitis animas uraᷤ:
patifici possident non solum suam. s
etiam alioꝵ in quib pacem faciunt.
unde merito filii dei uocantur. Pacatigͦ
dicuntur qui ꝑacem recipiunt. de qͥb
scriptum est. Si ibi fuerit filius ꝑacis:
reuertetur suꝑ illam pax ur̃a. S quid
pusilli sunt: scandalis exagitati. cito
pacem quam receꝑant ꝑdunt. Patien¬
des autem sunt qui receptã retinent:
nec quauis iniuria exasꝑati leuiter a¬
mittunt. Istis tanquam robustiorib

Expanded text:
pedum nostrorum super odientes pacem, ad pedum nostrorum super odientes pacem, ad dilectorem ejusdem pacis nos conferamus. Eorum alii dicuntur recipientes pacem, alii retinentes pacem, alii facientes. Possunt et aliis nominibus vocari, scilicet pacati, patientes, pacifici. Et haec nomina sortiuntur secundum diversos status pacis, in quibus proficiunt. Nam pacati per hanc pacem possident terram corporis sui, quia mites sunt . Patientes possident animam suam, quibus dicitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Pacifici possident non solum suam, sed etiam aliorum, in quibus faciunt pacem. Unde merito filii Dei vocantur . Pacati ergo dicuntur, qui pacem recipiunt, de quibus scriptum est: Si ibi fuerit filius pacis requiescet super illum pax vestra . Sed quia pusilli sunt, scandalis exagitati, cito pacem quam receperant perdunt. Patientes autem sunt qui receptam retinent, nec quavis injuria exasperati eam amittunt. Istis tanquam robustioribus
Abbreviated transcription (Latin):
bona sua. Aliis in necessitate bonũ ẽ
consilium suum. aliis in ꝓsꝑitate
bonum ẽ gaudium suum. Michi
aũ unum est bonum ad herere deo:
ponere indomino deo spem meã. Si
inundant flumina temptationũ:
bonum est mͥ adherere deo. ne dissol¬
uar. Si flauerint uenti adu̾sitatis:
bonum ẽ mͥ in illo anchoram sꝑei
figere. ne conquasser uel dissipes.
Ilis autem nec in aduersitate bonum
est consilium suum: quia non liberat:
nec inꝓsꝑitate gaudium. quia non
conseruat. Ideo unus consiliũ imꝓba¬
uit: alter gaudium. Uiq quo ponam
consilia in anima mea: Et gaudio dixi.
Quid frustra deciperis:¬
actus est in pace locus eius. Non¬
ꝑax facta ut in iudea est & in ordinata
ut madam & in eua. Haꝵ neutra ẽ lotꝰ
dei. Sola pax xp̃iana quam dominuᷤ
relinquit & dat discipulis suis: ipla so¬
la est inquad̃s requiescit. Hec offertur
ꝑscõs predicatores uniuerso generi hu¬
mano. s eam quidam repellunt: aliqui
recipunt. Nos uero excutientes puluerẽ

Expanded text:
lium suum, aliis in prosperitate bonum est consilium suum, aliis in prosperitate bonum est gaudium suum. Mihi autem unum est bonum, adhaerere Deo, ponere in Domino Deo spem meam. Si inundant flumina tentationum, bonum est mihi adhaerere ne dissolvar. Si flaverint venti adversitatis, bonum mihi est in illo anchoram spei figere, ne conquasser vel dissiper. Illis autem nec in adversitate bonum est consilium suum, quia non liberat, nec in prosperitate gaudium, quia non conservat. Ideo unus consilium improbavit, alter gaudium. Usquequo ponam consilia in anima mea? Et gaudio dixi: Quid frustra deciperisat Deus. Factus est in pace locus ejus pax ficta, ut in Juda; est inordinata, ut in Adam et Eva. Harum neutra est locus Dei. Sola pax christiana, quam Dominus reliquit et dat discipulis suis, ipsa est in qua Dominus requiescit. Haec offertur per sanctos praedicatores universo generi humano: sed eam quidam repellunt, aliqui recipiunt. Nos vero executientes pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
as. Uide domine afflictionem meam: qm̃
erectus ẽ inunicus meus. De hac sinistra in
xi lla: prebeei & alteram. Sinistram quippe
maxillam ꝑcutit. qui exterius nocet: cui
nos dexteram maxillam prebemus:si con¬
tra exteriora damna uirtutes ammȩ op¬
ris ꝑicłm timeamus: quanto certius presi¬
dium intus est in quo confidimus.¬

Expanded text:
s: Vide, Domine, afflictionem meam, quoniam erectus est inimicus meus . De hac etiam sinistra in xillam, praebe ei et alteram . Sinistram quippe maxillam percutit qui exterius nocet. Cui nos dexteram maxillam praebemus, si contra exteriora damna, animae virtutes oplum timeamus, quanto certius praesidium intus est in quo confidimus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a que ꝑ mortem dissoluit᷑.: in p̃sen¬
tiuita non renouat᷑. Sꝑc autem iuuen¬
tutem suam etiam in hac uita renouare
incipit: quando ꝑ grãm dei uirtutib¬
renouatis desideria uetera deponit.
Ds ergo non uetustatem nr̃am s iuuẽ¬
tutem letificat: quia quantomagis
caro foris atteritur. tantomagis meis
interius sp̃uali gaudio consolat᷑. Ideo
inquit confitebor tibi incythara. quia
tu leticiam non uetustatis s iuuentu¬
tis. idest non gaudium carnis. s sp̃c
diligis: ideo & ego carnem affligam.
& laudabo de in maceratione carnis.

Expanded text:
nostra, quae per mortem dissolvitur, in praesennostra, quae per mortem dissolvitur, in praesenti vita non renovatur. Spiritus autem juventutem suam in hac vita renovare incipitenovatis desideria vetusta deponit. Deus ergo non vetustatem nostram, sed juventutem laetificat, quia quanto magis caro foris atteritur, tanto magis mens interius spirituali gaudio consolatur. Ideo inquit, confitebor tibi in cithara. Quia tu laetitiam non vetustatis, sed juventutis, id est non gaudium carnis, sed spiritus diligis, ideo, et ego carnem affligam, et laudabo te in maceratione carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse nos meminimus. Quod utrũq
memoria dicitur: quia hoc it̾ato petimꝰ:
quod ꝓrius accepisse nos recordamur.
ꝑ fidem illumina: ꝑ ueritatẽ fidẽ
remunera. Illuminando misericors:
remunerando uerax. Ipsa duo deduxe¬
runt me amalis meis: & adduxerũt
ad bonatua. Que bona: In montem:
in tabernacula. In montem ductus sũ
ꝑfidem: in tab̾nacula ductus sum ꝑ
õꝑationem: introibo ad altare ꝑdilec¬
tionem. In montem. ut alta crederem:
in tab̾nacula. ut fortia facerem: ad al¬
tare ut me immolem. Alons& taber¬
nacula de presenti: altare de futuro.
ubi plena caritas: ideo ait introibo
ut immoler & contempler: ad altare
idest ad dm̃ qui letificat iuuentutẽ
meam. Et bene iuuentutẽ setificat.
uetustatem enim ñ letificat. s con¬
tristat. Ad d̃m qui letificat iuuen¬
tutem meam. Si exterior nr̃ homo
uetus corrumpitur. s interior ille hõ
nr̃ de die in diem renouat᷑. Caro enĩ

Expanded text:
cepisse meminimus. Quod utrumque cepisse meminimus. Quod utrumque memoria dicitur, quia hoc iterato petimus quod prius accepisse nos recordamur. Per fidem illumina, per veritatem fidem remunera, illuminando misericors, remunerando verax. Ipsa duo deduxerunt me a malis meis, et adduxerunt ad bona tua. Quae bona? In montem, in tabernacula. In montem ductus sum per fidem, in tabernacula ductus sum per operationem. Introibo ad altare per dilectionem. In montem ut alta crederem; in tabernacula, ut fortia facerem; ad altare, ut me immolem. Mons et tabernacula de praesenti, altare de futuro, ubi plena charitas, et ideo ait introibo ut immoler, et contempler ad altare, id est ad Deum, qui laetificat juventutem meam. Et bene juventutem laetificat; vetustatem enim non laetificat, sed contristat. Ad Deum, qui laetificat juventutem meam, Si exterior homo noster vetus corrumpitur, sed interior ille homo noster de die in diem renovatur. Caro enim
Abbreviated transcription (Latin):
meminimus nos ab eo accepisse in a¬
qua. Sequitur. Et hermoniim a monte
modico. Subauditur memor ero tui.
hermoniim interpretat᷑ anathematira¬
tio. In baptismo autẽ diabolum cum
omnib oꝑib & pompis suis anathe-¬
matirauimus: & xꝑo conformes facti.
amenbris diaboli separati sumus. Hõ
igitur ꝑ baptismum adiabolo separatus.
fit hemonii mons ꝑ uirtutem: modicus
ꝑ humilitatem. Quando itaq ꝑpenitẽ¬
tiam. adeo uirtutum dona ꝑ peccatum
amissa requirimus: qua si demodico mõ¬
de hermonii eius memores sumus: qͥa sic
olim adiabolo seꝑatos.⁊ ꝑ uirtutẽ exal¬
tatos. & ꝑ conformitatem xꝑi temꝑatos
meminimus.De terra iordanis eius me¬
mores sumus: quando ei eandem nat᷑ã
quam pͥus ꝑaquam baptismi apecca¬
do abluit. ꝑ penitentiam nunc abluen¬
dam offerimus. De modicomonte her¬
monii euis memores sumus:quando
precamur dona uirtutum cum humi¬
litate nobis restitui. quȩ prius abeo ac¬

Expanded text:
meminimus nos ab eo accepisse in ameminimus nos ab eo accepisse in aqua. Sequitur: Et Hermonii a monte modico. Subauditur memor ero tui. Hermonium interpretatur anathematizatio. In baptismo autem diabolum, cum omnibus operibus et pompis ejus anathematizavimus, et Christo conformes facti a membris diaboli separati sumus. Homo igitur per baptismum a diabolo separatus, fit Hermon mons per virtutem, modicus per humilitatem. Quando itaque per poenitentiam a Deo, virtutum dona per peccatum amissa requirimus, quasi de modico monte Hermonii, ejus memores sumus, quia sic olim nos a diabolo separatos et per virtutem exaltatos, meminimus. De terra Jordanis ejus memores sumus, quando ei eamdem naturam, quam prius per aquam baptismi a peccato abluit, per poenitentiam nunc abluendam offerimus. De modico monte Hermonii ejus memores sumus, quando precamur dona virtutum cum humilitate nobis restitui; quae prius nos ab eo ac