comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uice u̾sa inter bonũ et cõmodũ differre au¬
tũmant et ꝓ fr̃o si unũ est bonũ u̾tus et
nichil est malũ nisi ꝙ om̃i sit u̾tuti ml oĩo
nũ disputare et opiionũ angustias argũ¬
mẽtorũ flexibus ingredi ac sonantia erux¬
tar ꝓblenͭ ͫ Sed fomẽtis non u̾bis dolor tol¬
litur ꝙͣꝙͣ et uerbis mitigat᷑ dolor ⁊ frãgit᷑
Cepe ul amita increpatio uł uirilis ex hor¬
tatio pudore ul ardore sit armarit ammũ
Ut ingestũ suo corꝑi suppliciũ nõ sentiretĩ
rerũ exꝑientiã est adeptus ut qui qsñq
tale aliquid passus qd̾ ab alio exigit in
se ante p̃stiterit tũs aũt maxĩa s ꝯsũma¬
ta qñ dũ loquit᷑ patit᷑ neq eñ arguit
Sed demonstrat et ascipulat᷑ dtis fortibꝰ
pũs doloe et idc̾to ad onniẽ pacĩam effica¬
cissiẽ uotes sũn q̃ ex ip̃is crutiantib ent

Expanded text:
vice versa inter bonum et commodum differre autumant. Et profecto, si unum est bonum virtus et nichil est malum nisi quod oppositum bono num disputare et opinionum angustias argumentorum flexibus ingredi ac sonantia eructare problemata; sed fomentis non verbis dolor tollitur; quanquam et verbis mitigatur dolor et frangitur; sepe vel amica increpatio vel virilis exhortatio pudore vel ardore sic armavit animum, ut ingestum suo corpori supplicium non sentiret. ium experientiam est adeptus, ut qui quandoque tale aliquid passus, quod ab alio exigit, in se ante prestiterit; tunc autem maxima et consummata, quando dum loquitur patitur: neque enim arguit sed demonstrat, et astipulatur dictis fortibus presens dolor; et idcirco ad omnem patientiam efficacissime voces sunt que ex ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mĩores puto ꝙ̃ podagtos dolores ꝑfeno
te allo quor tuis obsessã opp̃ssũd dolonba
si muictũ et magno aĩo resistentẽ ut utãq
fides suul ac docilitas non desit uterq uel
uice̾ assupsi futurꝰ distipłus cũ uoles E quisẽ
de dolore quẽ a cerrimũ sencio dã loqͣt usqre¬
deo ut sepe ꝑ hos dies possidoni memor de
eius or̃one cũ excitanerĩ uarie iactus hũc
illus Nam si u̾a cemplexio ẽ quã superius
audisti cur hec oro itidem u̾a est Ei delec¬
tatio si sanitas si mẽbrorũ integritas bona
sũt et quecũq bonis oppoͭ ͬ mala sint optet
utiqr molestia corꝑis ⁊ morbũ et dolorem
mala ẽẽ qũs est inter hec gͦ uiri cõstanciã
illiuis nõ tam facile assẽquor ꝙ̃ muror est ad
mus hiis difficultatibꝰ scolarũ i liũt abier¬
tis atq sepositis̃ in tp̃us aliud fortasse tran¬
quilliꝰ illud eximuũ int̾ tuos ineosq nunt
angones gandiũ ceꝑim qd̾ in lr̃is tius non

Expanded text:
non minores, puto, quam podagricos dolores perferens te alloquor tuis obsessum oppressumque doloribus sed invictum et magno animo resistentem, ut utrinque fides simul ac docilitas non desit, uterque vel icem assumpsi, futurus discipulus cum voles; equidem de dolore, quem acerrimum sentio dum loquor, usqueadeo ut sepe per hos dies Possidonii memor, de eius opinione tamen hesitaverim, varie actus huc illuc. 11 Nam si vera complexio est quam superius audisti, cur non hec, oro, itidem vera sit? Si delectatio si sanitas si membrorum integritas bona sunt, et quecunque bonis opposita mala sint oportet, utique molestiam corporis et morbum et dolorem mala esse consequens est. Inter hec ergo viri constantiam illius non tam facile assequor quam miror; et ad mus, his difficultatibus scolarum in limine abiectis atque sepositis in tempus aliud fortasse tranquillius, illud eximium inter tuos meosque nunc angores gaudium cepi, quod in literis tuis non
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ et plus gandii actulit eq̃bilitas ar sani¬
cas uigorq aĩmi plus enẽ in hos bomi ꝙp
in illa mali qͥn pociꝰ si stoyce loqui ueli.
młtũ in hoc bomi in illa aut̃ mali ichil. et¬
cet ad quẽ guiter egrotũ magno põpria
tunc et rome uerendus et terribił trarũ
orbi uisendi gr̃a cũ ueniss ac suꝑbus re
tanto iuiro uicẽ ut redde̾t honoris int̾ medi¬
os cruciatus atq aculeos doloꝵ audiẽte et
mirante pompeio de hac ip̃a famosissima
malũ ẽe nͥ uiciũ dũq loq̾nte dolor inter

Expanded text:
m et plus gaudii attulit equabilitas ac sanitas vigorque animi; plus enim in hoc boni est quam in illa mali, quin potius, si stoice loqui velim, multum in hoc boni, in illa autem mali nichil, etcet, ad quem “graviter egrotum” Magnus Pompeius, tunc et Rome verendus et terribilis terrarum orbi, “visendi” gratia cum venisset ac superbus regtanto viro vicem ut redderet honoris, inter medios cruciatus atque aculeos dolorum, audiente et mirante Pompeio, de hac ipsa famosissima malum esse nisi vitium; dumque loquentem dolor
Abbreviated transcription (Latin):
et flecte qͥ iudices qͥ ppłm qui se natũ fando
tociens mouit quẽ saxa moturũ uoce dices
dissiłiũ pr̃i iuuene moue̾ nõ potuet hac
una maxima re infelix et impaꝵ ceteris
quib hunde clarũd obertiq felix fu̾at in
uita E ed nõ omĩa un data sunt mistẽ¬
tur leta tristibus clara obscuris tranquilla
turbidis aduersa felicibus et in magno ac̾uo
rerã hũãnaꝵ si ad cribrũ ueniãt boni mini¬
contẽptis officiis que meis qͦs dixi libris
legerat. que ut credi debz sepius uina uoce
et u̾e uina una ex om̃ibꝰ ut in uidetur et
dierat non uniendi s⁊ bibendi nobilitatis
officio duos uini ꝯgios uno impetu haurirz
qui int̾sc̃orieiꝰ autenis nõ uitã nõ potenꝰͣ
caliginẽ heu marce tullii uir insignis s
infelix pr̃ qͣnto studio laborasti ut ex te al¬
terũ marcũ tulliũ expͥmes O ꝙͣ sepe max¬
norũ artificũ fallunt᷑ ingenia Marcũ

Expanded text:
et flectere, qui iudices qui populum qui senatum fando et flectere, qui iudices qui populum qui senatum fando totiens movit, quem saxa moturum voce diceres, dissimillimum patri iuvenem movere non potuit, hac una maxime re infelix et impar ceteris, quibus abunde clarus ubertimque felix fuerat in vita. Sed non omnia uni data sunt; miscentur leta tristibus, clara obscuris, tranquilla turbidis, adversa felicibus, et in magno acervo rerum humanarum, si ad cribrum veniat, boni minicontemptis officiis, que in eis quos dixi libris legerat, que, ut credi debet, sepius “viva voce” — et vere viva una ex omnibus, ut michi videtur et dierat, non vivendi sed bibendi nobilitatus officio, duos vini “congios” uno impetu “haurirequi “interfectori” eius “Antonio” non vitam non potentiam caliginem! Heu, Marce Tulli, vir insignis sed infelix pater, quanto studio laborasti ut ex te alterum Marcum Tullium exprimeres! O quam sepe maximorum artificum falluntur ingenia! Marcum
Abbreviated transcription (Latin):
eloꝙ̃tia scĩam labores suos illi consecrat.
successorẽq illũ sibi qͣi testamẽtariuã facit
non pui census aut augusti predii Sz ãnn
et iocundũ opus an ag̾colam effecerit u¬
ctũ Certe ꝯstantẽ illũ ac modestũ iurũ nõ
fecit Oracius qui eidẽ utilissimas et sucai
plenissias epłas ẜmonesq guissimos scrip¬
sit nũꝙ oro tot mouitis tantisq consilus
obtinut ut altiꝰ augeret᷑. ut maturius
loq̃ret᷑ ut ꝓspitatem lonẽ am̃ iactantẽ¬
q cõsistent longũ est ire ꝑ singulos a d
suauẽ atq arcificiosam exhortatõe stͥpsit.
nũꝙͣ illiꝰ aĩ ab ea in qua nat᷑alit᷑ promis
erat iracundia retxit aut motus incondi¬
tos or̃oue ꝯpescuit ⁊cripsit idẽ officiales
libros ad ciceronẽ filiũ nicħ pr̃is hũtem p̃¬
ter nomẽ O ꝙͣta refutos elegantia et
gͣuitate oĩa p̃ceptis salubribus plena sũti
iuliũ cesarem scudio ꝑtiũ infestũ et clarĩ
uictoris et offensiõibꝰ irrititũ mollire qͥuit

Expanded text:
eloquentiam labores suos illi consecrat, successoremque illum sibi quasi testamentarium facit non parvi census aut angusti predii sed animi et iocundum opus, quo an agricolam effecerit incertum; certe constantem illum ac modestum virum non fecit Horatius, qui eidem utilissimas et suci plenissimas epystolas sermonesque gravissimos scripsit; nunquid, oro, tot monitis tantisque consiliis obtinuit ut altius cingeretur, ut maturius loqueretur, ut, prosperitate levem animum iactante, consisteret? Longum est ire per singulos; ad suavem atque artificiosam exhortationem scripsit; nunquid illius animum ab ea, in quam naturaliter pronus erat, iracundia retraxit aut motus inconditos oratione compescuit? Scripsit idem officiales libros ad Ciceronem filium, nichil patris habentem preter nomen: o quanta refertos elegantia et gravitate! omnia preceptis salubribus plena sunt, Iulium Cesarem studio partium infestum et elatum victoriis et offensionibus irritatum mollire quivit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutis exꝑimentũ hẽs et licet ut incipies
dicebã optanda patĩa tũ qd̾ rigidissim qͥq¬
ferendus In hoc ergo te laudo huc t̾rentẽ
scripta est ip̃e tũs senẜit Ego enĩ posten
nisi semel hõrem non uidi idqz breuit pre¬
nestiaa subiace et mͥ solito letior atq eqͣ¬
minior iusus erat cũ in cõmodis suis dibꝰ
et cũ senectute luctari inͥ aũt sic gr̃as egͭ¬
Ut dice̾t meũ ẽẽ ꝙ sine lamẽtis in pace qͥ¬
escet senest̾e̾t et t̾ribiles illũ diẽ int̾ritꝰ
expectaret nec ita młto post obiit Quã¬
ꝙͣ illud quoq uulgarissimũ sit utaliis pata
ꝓfuit alus q̃rit o pes filio pater alienꝰ et
qd duriꝰ est hostis ꝑtis fruit᷑ nec in hiis
solũ que fortune ẜuiũt S in quibꝰ nillũ
illa ius hr̃e dicit᷑ Id notani et stupu Esti
enĩ hand dubie res indigna s tõis adeo
Ut sit in tłibus iam admuratio ip̃a miraba¬
lis et qm̃ nec longior ẜmo mens tibi te¬

Expanded text:
virtutis experimentum habes; et licet, ut incipiens virtutis experimentum habes; et licet, ut incipiens dicebam, optanda patientia, tamen, quod rigidissimi q25 In hoc vero te laudo, huc currentem scripta est, ipse tunc senserit. Ego enim postea nisi semel hominem non vidi, idque perbreviter Prenestina sub arce, et michi solito letior atque equanimior visus erat cum incommodis suis omnibus et cum senectute luctari; michi autem sic gratias egut diceret meum esse quod sine lamentis in pace senesceret et terribilem illum diem interritus expectaret; nec ita multo post obiit. 26 Quanquam illud quoque vulgatissimum sit ut aliis parata prosint aliis: querit opes filio pater, alienus et, quod durius, hostis parto fruitur; nec in his solum que fortune serviunt, sed in quibus nullum illa ius habere dicitur, id notavi et stupui. Est enim hauddubie res indigna sed comunis adeo ut sit in talibus iam admiratio ipsa mirabilis. Et quoniam nec longior sermo meus tibi te
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita pueniũt quo ꝑgebant ut nulla
in par uestigia festinatoris emiurant ⁊¬
nos qui feruentibꝰ am̃s a dolescencie pul-¬
uem et iuẽte montana tnsiuiniꝰ iã plano
et solito rediti temꝑenos ardorẽ frenienis in¬
petũ et ad finẽ sic tnquilli et placidi et ĩtre¬
pidi ueniains ut qui nos serõ uidit uix illos
putet qui sub meridie currebamꝰ Ei quid
tatẽ brenitas consolet᷑ hoc te ita ꝑ trip̃m face̾
gandeo ut iux letiꝯ aĩo meo sit/ Si qͥd ego
fortit̾ egim ꝙͣ ꝙ tu et illud ad cumulũ gau¬
dn mei est ꝙ hoc in re utilez tibi ꝓfitens epy¬
stolas unã quã añ tot annos religioso illi se¬
in scripserã qui pressũ se podagra pauꝑͭ ͤ
desid̾io in lr̃is questus erat quorũ tu duobꝰ
tm̃i pͥmo p̃meris atq ultimo qd̾ ego plane
tibi auferã mox ut belli pñs fragor bona
fide quieu̾it puũ utinã sit aufr̾e possem.
pati eiũ te duciꝰ nõ pate̾r satis iam tue

Expanded text:
atque ita perveniunt quo pergebant, ut nulla atque ita perveniunt quo pergebant, ut nulla in parte vestigia festinationis emineant. Et nos qui ferventibus animis adolescentie pulverem et iuvente montana transivimus, iam plano et solido redditi, temperemus ardorem, frenemus impetum et ad finem sic tranquilli et placidi et intrepidi veniamus, ut qui nos sero viderit, vix illos putet qui sub meridiem currebamus. Siquid tas consoletur. 24 Hec te ita per te ipsum facere gaudeo, ut vix letius animo meo sit siquid ego fortiter egerim quam quod tu; et illud ad cumulum gaudii mei est, quod hac in re utilem tibi profiteris epystolam unam quam ante tot annos religioso illi seni scripseram, qui pressum se podagra paupertadesiderio, in literis questus erat. Quorum tu duobus tantum, primo premeris atque ultimo, quod ego plane tibi auferam mox ut belli fragor bona fide quieverit; primum utinam sic auferre possem; pati enim te diutius non paterer: satis iam tue
Abbreviated transcription (Latin):
fuis mĩme recordabis familiarit᷑ ꝯfident
et uẽ dicito id afflicti senis memorabile et
deuotũ uerbũ ẽt si occide̾t me in ip̃o spabo.
Ita dis ita fac ita cogita Ita sꝑa poteris
omĩa si te posse credidis nõ te st in eo qui te.
iter nicħ aũt brens difficile nulla uł pre¬
ceps paucorũ passiũ iũ fatiga tõem elicit.
ꝯtra aũt solo aspectu uia longior fatigat᷑.
et si plana sit et qͥd putas magͣ ꝑs lucis
acta est flis in gaudiis in laboribꝰ ueris
sencientibꝰ nõb respiciamꝰ ad solem fine
adesse indebimꝰ qui et si dissiletur aderit
tũ et qd̾ plerisq uiantibꝰ acciditi hiis p̃ẜtĩ
qui uehunt᷑ ante expectatũ hospes erit
in liũe atq ultima nos domꝰ excipiet.
Eundũ g̾ alacriter et caute ĩictisq aĩs
uiarũ reliquie ꝑagende ac spe quietis ꝑ-¬
pitio ꝓpinqͣntes eunt lencio ut diurno estu
collectus feruor temꝑet᷑ ĩtaq de industria
gradũ tenent fumantesq freuãt equos

Expanded text:
misericordie recordaberis». Familiariter confidenter et vere dicito illud ulcerosi senis memorabile et devotum verbum: «Etiam si occiderit me, in Ipso sperabo». Ita dic ita fac ita cogita ita spera; poteris omnia, si te posse credideris non in te sed «in Eo qui te citer; nichil autem breve difficile; nulla, vel preceps, paucorum passuum via fatigationem elicit; contra autem solo aspectu via longior fatigat etsi plana sit. Et quid putas? Magna pars lucis acta est falsis in gaudiis, in laboribus veris, sentientibus nobis. Respiciamus ad solem: finem adesse videbimus, qui etsi dissimuletur, aderit tamen, et quod plerisque viantibus accidit, his presertim qui vehuntur, ante expectatum hospes erit in limine, atque ultima nos domus excipiet. Eundum igitur alacriter et caute, invictisque animis viarum reliquie peragende ac spe quietis perpitio propinquantes eunt lentius, ut diurno estu collectus fervor temperetur; itaque de industria gradum tenent fumantesque frenant equos,
Abbreviated transcription (Latin):
e mita fronte ꝯtingẽ renuit qua fronte
quo ue aĩo xp̃ianꝰ homo nr̃i t̾p̃ris nõ t̾ra¬
nũ metor illaꝵ s hũilis et trepidans pere¬
grimis aut puluerulentis caltibus¬
Autũ p̃mat Non agã płibus n ͨ oportet
et licet forte ꝙ̃ płimis qui contriũ ul fecer̃t
uel stũri sunt hac diffinitõe displicram
Ego tñ nichil uti diffimã dico s ut ꝯsulã
ceptis abstimusse consiliũ meũ esti tã sa¬
credis ut ad gliam sit nc̃e aureo capulo
gladiũ mbrare auro equũ et frenare et
pungẽ et qd sepe iam dixina caltes au¬
reas hr̃e quas nec scipio hũisse legitur
nec cesar alieͣpto tũ honestius reu̾teris
falleratus uictor ex ace iusta pioq bello
aliquo pro salute pr̃re ad deferisionẽ iusti ͤ
sustepto ꝙ a sepultro xp̃i uñ toga huili
letisq cũ laenus so spes ut redeas malim
¶ Ad Guidonẽ archiep̃m Ianensera
non dolorem ip̃m s paciãm doloris oꝑ¬
ynitilia prodesse aliis

Expanded text:
emerita fronte contingere renuit, qua fronte emerita fronte contingere renuit, qua fronte quo ve animo cristianus homo nostri temporis, non terrarum victor illarum sed humilis et trepidans peregrinus, udis aut pulverulentis calcibuet? 9 Non agam pluribus nec oportet; et licet forte quamplurimis, qui contrarium vel fecerunt vel facturi sunt, hac diffinitione displiceam, ego tamen nichil ut diffiniam dico, sed ut consulam. Ceptis abstinuisse consilium meum est, tam sacredis, ut ad gloriam sit necesse aureo capulo gladium vibrare, auro equum et frenare et pungere, et quod sepe iam diximus, calces aureas habere, quas nec Scipio habuisse legitur nec Cesar, aliquanto tamen honestius reverteris phaleratus victor ex acie iusta pioque bello aliquo pro salute patrie ad defensionem iustitie suscepto, quam a sepulcro Cristi, unde toga humili letisque cum lacrimis sospes ut redeas malim. 2 Ad Guidonem archiepyscopum Ianuensem, non dolorem ipsum sed patientiam doloris opinutilia, prodesse al
Abbreviated transcription (Latin):
E ic ne exemplo careat efficiã et eõdfredꝰ
dux uirq adeo clarus uti et ꝑ ora hõi et ꝑ
aulas u̾e om̃n galliarũ intertriũ sectarũ ter¬
nos ut ꝑhibent excellentes ip̃e quid̃ scͥptus
et pictus xxianorũ circieteneat locũ t̾ram
sc̃am adit expug̾nit donuit ⁊ ad cultum
u̾e fidei reduxit mlto illi nõ feliciꝰ successit
hereditatẽ nr̃am de manu fortissin hostis
eriꝑe ꝙͣ posteris suis eundẽ ab ignauissis
tustodire Eed hec tnseo neq eñi noua mͥ
ne q omio nr̃arũ uiriũ q̃rela est ad id u̾o
qd sequit᷑. cor intende nullo equidẽ pacto
duci illi et regn ãum et uictori ꝑsuaderi qͥ¬
unit ut regis nomẽ purpurã a sun̾et ne¬
gauit enĩ posse ibi se coronã aureã gestare
ubi xp̃s spinrã gestass O p̃clara modesti¬
am o uirũ uł ob hoc unũ añ alios dignũ qͥ
xp̃i miurias uindicaret ꝙ si ille nictor ar¬
matus spiarũ xx̃i menior aurũ metͥci ⁊

Expanded text:
, sic ne exemplo careat efficiam. Gotfredus — , sic ne exemplo careat efficiam. Gotfredus — dux virque adeo clarus ut et per ora hominum et per aulas fere omnium Galliarum inter trium sectarum ternos, ut perhibent, excellentes, ipse quidem scriptus et pietus Cristianorum tertium teneat locum — Terram Sanctam adiit expugnavit domuit et ad cultum vere fidei reduxit, multoque illi felicius successit hereditatem nostram de manu fortissimi hostis eripere, quam posteris suis eandem ab ignavissimis custodire. 7 Sed hec transeo; neque enim noneque omnino nostrarum virium querela est. Ad id vero quod sequitur cor intende: nullo equidem pacto duci illi et regii animi et victori persuaderi quivit ut regis nomen ac purpuram assumeret; negavit enim posse ibi se coronam auream gestare, ubi Cristus spineam gestasset. 8 O preclaram modestiam! o virum vel ob hoc unum ante alios dignum qui Cristi iniurias vindicaret! Quodsi ille, victor, armatus, spinarum Cristi memor aurum victrici et
Abbreviated transcription (Latin):
riges Sant qd̵ de huic fama loquit᷑ non
lando dec̾uisse te s illit aurea que ferunt᷑
caltaria et nulicie in signia titulũq suscipe
moleuit fateor hic mos uñ ortus nestio apͦ
portã enĩ utiq ferrate caltis ẽ mentio au¬
si in caltaribꝰ sint uires eaq nͥ eutilãtia¬
fu̾int nõ possit ẽe un fortis qd ut puto
nõ tam scriptis autẽtitis ꝙͣ mati ⁊ in fal¬
lor breui cõsuetudĩẽ cantũ est Certe si ad
miliciã hant ip̃am de qua loquor qñ ita
fert usus et opinio te nĩs genꝰ etas forma
sollicitat nõ miror Illud hortor añ accũ
cogites an idcirco deceat ut ibi creator ⁊
dñs tuus hũilitate ineffabili ac stupenda
ꝓ tuis tuiq gn̾is pcc̃is coronã spineam
gessit crncez subiit mortẽ tulit Ilie̾ tusti¬
mulis amatis et intido cõspiciare cormxede
Atqs ubi frons illa st̃issuma cuiꝰ tuitu celi uol¬
Ut libet ego ut ne aĩto ꝯsilio res eget p̃stiti¬

Expanded text:
riges? 3 Sane quod dehinc fama loquitur non riges? 3 Sane quod dehinc fama loquitur non laudo, decrevisse te scilicet illic aurea que feruntur calcaria et militie insignia titulumque suscipere. Inolevit, fateor, hic mos, unde ortus nescio; apud poetam enim utique “ferrate calcis” est mentio, aused in e vir fortis; quod, ut puto, non tam scriptis authenticis, quam inani et ni fallor brevi consuetudine cautum est. Certe si ad militiam hanc ipsam, de qua loquor, quando ita fert usus et opinio, te nunc genus etas forma solicitant, non miror. 5 Illud hortor ante actum cogites an idcirco deceat ut ubi creator et dominus tuus humilitate ineffabili ac stupenda pro tuis tuique generis peccatis coronam spineam gessit, crucem subiit, mortem tulit, illic tu stimulis auratis et nitido conspiciare cornipede; atque ubi frons illa sanctissima, cuius nutu celi volutlibet; ego, ut ne amico consilio res egeret prestiti
Abbreviated transcription (Latin):
proposito.
Alo consiliũ ꝙͥ Eatiram meã legas
hoc riũ amore ingenuo plenũ est
lla ut sut mores aĩq hdũ odio nõ uacat
ꝓfecto añt qd̾ non fieri cõsulo si factũ erit
arguã qd̾ ne accidat iam lunc inͥ tibiqr ꝑ¬
udendũ esti mag̾ quidẽ cupio nules te laũ¬
datũ ꝙͣ rex̃hensũ semel idemq te optare
non sũ dubiꝰ solet eiũ ut głia sic et głie
cupiditas u̾tutez sequi Ad hanc ergo ten¬
den tibꝰ uigili sadio opue ust ꝑsurgulos
uite passus nec ubi prs aũn labat aut
demet Andio ego te iõsolmã proficisci
et ꝓbo et lando et qr ualde te amabã uali¬
dius amare hoc tã pio ꝓposito tus toger nã
quid honũ pietate prius quid antiquiꝰ aut
que pietas iustior ꝙ ut ei qui pro te grates
saugnem fu dit aĩam posuit intã dedit ut¬
cũq tanti amoris uitẽ referas ⁊ si maior
oc̃to non assit at loca saltẽ ubi ille te amã¬
do se noglex memori fletu et piis lacͥnuis

Expanded text:
proposito. 1 Malo consilium quam satyram meam legas; hoc enim amore ingenuo plenum est, illa, ut sunt mores animique hominum, odio non vacat. Profecto autem quod non fieri consulo, si factum erit, arguam; quod ne accidat, iam hinc michi tibique providendum est. Magis quidem cupio milies te laudatum quam reprehensum semel, idemque te optare non sum dubius; solet enim ut “gloria”, sic et glorie cupiditas “virtutem sequi”. Ad hanc ergo tendentibus vigili studio opus est per singulos vite passus, necubi pes animi labatur aut deviet. 2 Audio ego te Ierosolimam proficisci et probo et laudo et qui valde te amabam, valdius amare hoc tam pio proposito tuo cogor. Nam quid homini pietate prius, quid antiquius? aut que pietas iustior, quam ut ei qui pro te gratis sanguinem fudit, animam posuit, vitam dedit, utcunque tanti amoris vicem referas? etsi maior occasio non assit, at loca saltem ubi ille te amando se neglexit, memori fletu et piis lacrimis
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ et ad u̾am fidem magno et efficax
hortator fuit qui deiude augustinũ ad se
ut dixi pro ꝯsilio uenientẽ qd̾ utiq mag¬
ne u̾tutis opimione nõ caruit ad hiulita¬
tem xp̃i et spem inte melioris erexit
deniq qui etate extrema om̃ibꝰ aliĩs młtis
quibꝰ et insignibꝰ uiris ad ep̃atũ huius
iam tũc magne urbis obenntis ambrosni
indicio sit p̃latus qui ut tanti suffragats¬
ris siũam honestaret assũptũ miam pasto¬
ralis cure sũma erexit in tegͥtate atq es¬
mia sc̃itate. hec mnͥ hactenꝰ de hoc nouõ
mer bopite nota sũt Crt̾a nouit ethereꝰ
hosprs suus. et tibi dolore corpis cũ am̃o
decertante. intẽpeste noctis sibencio iacẽs
scripsi difficillimo accubitu Cuid ius dicã
om̃ĩa cũ labore uł requies uale.
¶As sołixm de Cyrtaldo purgatio ab

Expanded text:
simus et ad veram fidem magnus et efficax simus et ad veram fidem magnus et efficax hortator fuit; 12 qui deinde Augustinum ad se, ut dixi, pro consilio venientem — quod utique magne virtutis opinione non caruit — ad humilitatem Cristi et spem vite melioris erexit; denique qui etate extrema omnibus aliis multis quidem et insignibus viris ad epyscopatum huius iam tunc magne urbis, obeuntis Ambrosii iudicio, sit prelatus; qui ut tanti suffragatoris sententiam honestaret, assumptum munus pastoralis cure summa rexit integritate atque eximia sanctitate. 13 Hec michi hactenus de hoc novo meo hospite nota sunt; cetera novit ethereus hospes suus. Et hec tibi dolore corporis cum animo decertante intempeste noctis silentio iacens scripsi difficillimo accubitu. Quid vis dicam? omnia cum labore, vel requies. Vale. 15 Ad Iohannem de Certaldo, purgatio ab
Abbreviated transcription (Latin):
eget et si om̃is calaniꝰ iaceti om̃is lingna
taceat omĩs hõm fauor ac recordatõ rua¬
nescat nichilomimꝰ in memoria eterna
erit iustus ac t̾ritrexi ẜrmnonis agustias
sꝑnet celestis głie magnitudo Equidẽ sini¬
plicianus hosxes mens apud dñm magnꝰ
ualde apud hũc suũ historicũ minꝰ famili¬
ariter et moculte hitus limatioris stili oxe¬
ram merebat᷑. ex quo sibi nichil om̃ie
s legentibꝰ mutandi studiũ et denotõis
feruor accedet Esto aũt ut septor ydoneꝰ
non desiti ubi tñ recũ ueritas q̃ret᷑ si ig¬
nota domui sue ẽ constat ip̃m augustini
cestimonio simplicianũ bonũ dei ẜuũ exti¬
tisse in quo luxit gr̃a dĩna et quia imuẽtute
in seniũ deuotissĩe deo uixit uirũ longo
studio dũiceme sectande mlta edoctũ parit᷑
et exptũ qui uictorino claro pͥmũ rethore
urbis rome post pio xp̃i mrͣtiri faĩliaris¬

Expanded text:
eget; et si omnis calamus iaceat, omnis lingua eget; et si omnis calamus iaceat, omnis lingua taceat, omnis hominum favor ac recordatio evanescat, nichilominus in memoria eterna erit iustus et “terricrepi” sermonis angustias spernet celestis glorie magnitudo. 10 Equidem Simplicianus hospes meus apud Dominum magnus valde, apud hunc suum historicum nimis familiariter et inculte habitus, limatioris stili operam merebatur, ex quo sibi nichil omnino, sed legentibus imitandi studium et devotionis fervor accederet. Esto autem; ut scriptor ydoneus non desit, ubi tamen rerum veritas queretur, si ignota domui sue est? 11 Constat ipsius Augustini testimonio Simplicianum “bonum Dei servum” extitisse, in quo “luxit gratia divina” et qui a “iuventute” in senium “devotissime Deo vixit”, virum longo “studio dominice vie sectande multa edoctum” pariter et “expertum”, qui Victorino, claro primum rethori urbis Rome, post pio Cristi martyri, familiaris
Abbreviated transcription (Latin):
terũ non ut ibi s huis noui lr̃atoris arbi¬
trio non nr̃o mornatã s deformata et cõ
scribentis ingemũ s apud omĩa uidentẽ
longe alia unde legentis ad memoriã re¬
diit lr̃ati cuiusdã s non rq hom uiri dc̃m
unũ qui arebat tantã esse gliam sc̃oꝵ ꝙ̃ta
ẽet eloq̃utia scrixtoꝵ uenenatũ plane uer¬
bũ licet ꝯsonũ uł porte dc̃o uł historiti flãt¬
cus eiũ ut ait paulũ sepulte distat mercie
tollere p̃clara ingenia s illorũ euidens
et u̾a/ huiꝰ aũt de quo loquor occulte hõ¬
sis susprcta siña esti illi eũt de hiis agñti
quibꝰ u̾tute głia q̃rit᷑ quibusq sup̃mũ
u̾tutis opus est maioris porte consilio fa¬
mã fc̃is extende̾ que ꝓfecto sine scͥptis
aut nulla eẽt aut breuis, hic u̾o de scĩs
qui nõ in screxitu pplaris aure sed in dño¬
gloriant᷑. quorũ nonẽ in libro ute digito
dei scriptũ mortaliũ scriptoꝵ pr̃ocimo non

Expanded text:
terum non ut ibi, sed huius novi literatoris arbiterum non ut ibi, sed huius novi literatoris arbitrio non modo inornata sed deformata et confscribentis ingenium, sed apud omnia Videntem longe alia. Unde legentis ad memoriam rediit literati cuiusdam sed non eque boni viri dictum unum, qui aiebat tantam esse gloriam sa Venenatum plane verbum, licet consonum vel poete dicto vel historici; Flaccus enim ait: Paulum sepulte distat inertie tollere preclara ingenia». Sed illorum evidens et vera, huius autem de quo loquor, occulte heresis suspecta sententia est; 9 illi enim de his agunt quibus virtute gloria queritur quibusque supremum “virtutis opus” est, maioris poete consilio, “famam factis extendere”, que profecto sine scriptis aut nulla esset aut brevis; hic vero de sanctis qui non in strepitu popularis aure sed in Dogloriantur, quorum nomen in libro vite digito Dei scriptum, mortalium scriptorum patrocinio non
Abbreviated transcription (Latin):
ueris ut ꝑtem agri ardiuis et densior se¬
pes tingãt alt̾am aptã suapte na secretus
et infreqns et herbosos traies secet per
quẽ sexe solus aut uno comitatus nemĩe
obiua nulla nͥ exigno me flexu si apͥcis
et umbrosis locis eã ac redeã Ita ut aͥ me
ꝓsprctus et strepitus intine uebes admone¬
at siluis in mediis ẽẽ in uidear hec me
oꝑtunitas et fuga hõm ex urbe detraxit.
nec sũ ueritus nec egre fr̾et ambrosiũs cũ
ab eo nequaꝙͣ mente discensserimm ꝙ ad pa¬
ep̃i nec tinuuui nec dedecori mͥ ess ad illis
domũ pro quietiore uta ꝑgere. ad quẽ se
hiũ ꝙͣ ut sc̃i huiꝰ hystoriã flagitarẽ noñ
ultimã oblectationũ ratus tanti hospitis
uitã nosse oblatũ est mͥ a monatis nouĩ
qͥd̾dã scolastici nestio cuiꝰ opustulũ suĩs g̾nu¬
tate sine f lepore sine ordine ꝙͣuis ut m¬
tellige erati sũptũ ex augustim ꝯfessiõibꝰ
Ubi illi .s. uiri huiꝰ mrencio inciderat ee¬

Expanded text:
veris, ut partem agger arduus et densior severis, ut partem agger arduus et densior sepes cingant, alteram apertam suapte natura secretus et infrequens et herbosus trames secet, per quem sepe solus aut uno comitatus, nemine obvio, nullo nisi exiguo vie flexu, sed apricis et umbrosis locis eam ac redeam, ita ut, nisi me prospectus et strepitus vicine urbis admoneat, silvis in mediis esse michi videar. 5 Hec me oportunitas et fuga hominum ex urbe detraxit, nec sum veritus ne egre ferret Ambrosius, cum ab eo nequaquam mente discesserim, quod ad paepyscopi» — nec timui ne dedecori michi esset ad illius domum pro quietiore vita pergere, ad quem se habui quam ut sancti huius historiam flagitarem, non ultimam oblectationum ratus tanti hospitis vitam nosse. Oblatum est michi a monachis novum quoddam scolastici nescio cuius opusculum sine gravitate sine lepore sine ordine, quamvis, ut intelligere erat, sumptum ex Augustini Confessionibus, ubi illi scilicet viri huius mentio inciderat; ce
Abbreviated transcription (Latin):
Otuit te in admiratõem trahere
bello extra muros ierim ꝙͣ ꝙͣ fieri possit
ut intra uibem hĩtans extͣ muros scrip¬
serim cau aliquo ut fit ad tp̃us urgente
Urbis tedio egressus s nõ ita ẽ Iraq ut
rem noris scito me ab .iii ͦ. nõs nouẽbris
ex ambrosii domo ac uicima ubi iã michi
septimꝰ ãnus agebat᷑. extra antiquũ cĩ¬
tatis ambitũ ab occidua .s. ad ortheam
plagam ad simpliciani claustrũ ꝯmigsse.
tantus ẽ amor lib̾tatis et solitndinis et
quietis ac si rĩ ut res sũt iux ħ sꝑanda
solicitudo uidrat᷑ ea tñ conditio noue do¬
mus ẽ ut latenti postico salutatoꝵ imꝑ¬
tuna acies facile falli qurat q̃ fatultas
alteri hĩtaculo deerat mille passus et eo
ampluuis indirectũ hẽo secessus anenissi
Nani si ext̾ia tuutatis ambire noluerĩ ml¬
ta sunt nulia intͣ fallũ ubi fere semx uerso
in caberuas et in forũ nulgo solitudo ingẽs
siti hos nille passus Ita in cessisse cocos no¬

Expanded text:
otuit te in admirationem trahere graviter bello extra muros ierim, quanquam fieri possit ut intra urbem habitans extra muros scripserim casu aliquo, ut fit, ad tempus urgente urbis tedio egressus; sed non ita est. 2 Itaque ut rem noris, scito me ad. III° Nonas Novembris ex Ambrosii domo ac vicinia, ubi michi iam septimus annus agebatur, extra antiquum civitatis ambitum, ab occidua scilicet ad arthoam plagam, ad Simpliciani claustrum commigrasse; tantus est amor libertatis et solitudinis et quietis. 3 Etsi enim, ut res sunt, vix hic speranda solitudo videatur, ea tamen conditio nove domus est, ut latenti “postico” salutatorum importuna acies facile “falli” queat, que facultas alteri habitaculo deerat. Mille passus et eo amplius in directum habeo secessus amenissimi; nam si extrema civitatis ambire voluero, multa sunt milia intra vallum, ubi, fere semper verso in tabernas et in forum vulgo, solitudo ingens sit; 4 sed hos mille passus ita michi cessisse totos no
Abbreviated transcription (Latin):
cuium senem. ut enĩ declamãtor ille ait
Adolescens luxuriosus petrat senex luxuri¬
ofus in sanit at ꝓfecto sic ẽut ait plantꝰ
deliramꝰ interdũ senes ĩmo u̾o nõ int̾dũ
s sepissime hoc illa iam tunc etate ceptũ
erat nũt aũt reptamꝰ infantes ludi¬
mus pueri, adolescentes insanimꝰ ꝯflicta¬
mus uiri deliramus senes Ita nullã iite
ꝑtem ꝑdimꝰ sed oñe enũ uaris quidem
errox gradibus uno stulticie tenore tra¬
ducimꝰ nescio ꝙ dicam insi tantis in te¬
nebris aliquid etheree luas afflux̾it. paꝵ

Expanded text:
civum senem; ut enim Declamator ille ait, civum senem; ut enim Declamator ille ait, «adolescens luxuriosus peccat, senex luxuriosus insanit». Ac “profecto” sic est, ut ait Plautus: deliramus interdum senes; imo vero non interdum sed sepissime. 2 Hoc illa iam tunc etate ceptum erat; nunc autem reptamus infantes, ludimus pueri, adolescentes insanimus, conflictamur viri, deliramus senes. Ita nullam vite partem perdimus, sed omne evum variis quidem errorum gradibus, uno stultitie tenore traducimus. Nescio quid dicam: nisi tantis in tenebris aliquid etheree lucis affulserit, parum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe om̃is eosdem ẽẽ qui fu̾i̾nt dũ plantus
ista fingebat quod ab hoc sane trebro iac¬
tari solitũ ais arsisse se quidẽ et amplius
non ardere si id passim p̃dicat signũ in
hoc morbo mortiferũ est scitus ẽ nasonis
Uersiculus qui nimmiũ multis nõ amo dicit
amat non uerbis s oꝑibus credo Isq nõ
statim s ꝑtinaciter instit̾it ꝯt̾ria uita ma¬
culas iute suꝑioris eluere uetustã egritu¬
dinẽ repens medicina nõ adiuuat quod
longo usu didicimꝰ/ longa de suetudine de¬
discendũ est hẽs de adolescente tuo p̃sa¬
giũ meum quõd utinã f ͫ fuisse res doceat
et ite potens est excelsi dexta mutatiõe
illa dauitica dc̃o cicius ab mio miẜiarum
fundo misericorditꝰ attollere sed id raris¬
simũ et ꝑaucissimorum hõmi scito ẽẽ. Nile¬
.nirͦ. idus maias
¶ Ad eundẽ suꝑ statu luxuriosi seris
Issimilem pͥme s iustiorem satyee
mat̾iam affers luxuriosũ ac las¬

Expanded text:
prope omnes eosdem esse qui fuerint, dum Plautus prope omnes eosdem esse qui fuerint, dum Plautus ista fingebat. 9 Quod ab hoc sane crebro iactari solitum ais, arsisse se quidem sed amplius non ardere, si id passim predicat, signum in hoc morbo mortiferum est; scitus est Nasonis versiculus: Qui nimium multis ‘non amo’ dicit, amat. Non verbis sed operibus credo, hisque non statim, sed si pertinaciter institerit contraria vita maculas vite superioris eluere. Vetustam egritudinem repens medicina non adiuvat; quod longo usu didicimus, longa desuetudine dediscendum est. 10 Habes de adolescente tuo presagium meum, quod utinam falsum fuisse res doceat; et certe potens est Excelsi dextera, mutatione illa davitica, dicto citius ab imo miseriarum fundo misericorditer attollere; sed id rarissimum et paucissimorum hominum scito esse. Vale. III Idus Maias. 9 Ad eundem, super statu luxuriosi senis. 1 Dissimilem prime sed iustiorem satyre materiam affers, luxuriosum ac las
Abbreviated transcription (Latin):
bertatẽ asserat Ego si iudex sun ẜͫ mur
portio est Inde ferrũ hinc lutũ iude ignis
hinc stipula inde fuigendi celeritas, huic
facilitas credendi/ Inde una miabiles hĩc
totidẽ ause sunt Nosti omĩa et quãꝙͣ ab
hiis te curis etas abstraxerit iul tibi tamẽ
ignotũ loquor parũ ue hiis fidere plãtina
tibi uidetur ames in asmaria q̃ tunudũ et
minate adolescentem sit alloquit᷑ fixus h
apud nos est animꝰ tuus clauo cupidinis
remigio ueloq ꝙͣtum poteris festina et
fuge ꝙͣ magis te in altũ capestis cũ estus
te in portũ referet Secura erat ualde mu¬
lier uenefica que talibus a dolescenciũ suc¬
cessibus plenã uitam ex ꝑiendo didicerat
Ad hec ego tibi nũc nichil adiecerim nisi
hoc unũ ut togites la ꝓsu tpris ruere q̃d
uibes regna tnfferri uariari hĩtus inno¬
uari leges, que u̾o nat᷑aliten insunt non
mutari et amitos hõi et amicoꝵ morbos

Expanded text:
bertatem asserat, ego si iudex sim, bertatem asserat, ego si iudex sim, roportio est: inde ferrum, hinc lutum; inde ignis, hinc stipula; inde fingendi celeritas, hinc facilitas credendi; inde unci innumerabiles, hinc totidem anse sunt. 7 Nosti omnia, et quanquam ab his te curis etas abstraxerit, nil tibi tamen ignotum loquor. Parum ne his fidere plautina tibi videtur anus in Asinaria? que tumidum et minacem adolescentem sic alloquitur: Fixus hic apud nos est animus tuus clavo Cupidinis; Remigio veloque quantum poteris festina et fuge, Quam magis te in altum capessis, tam estus te in portum referet. Secura erat valde mulier venefica, que talibus adolescentium successibus plenam vitam experiendo didicerat. 8 Ad hec ego tibi nunc nichil adiecerim nisi hoc unum: ut cogites lapsu temporis ruere quidem urbes, regna transferri, variari habitus, innovari leges; que vero naturaliter insunt, non mutari, et animos hominum et animorum morbos
Abbreviated transcription (Latin):
tium ira amoris integtio est/ ħimeo illud
senece ad lucillũ nichil facilius retrudestit
ꝙͣ amor timeo u̾gilianũ illud nuꝓbe amor
ꝙ non mortalia pectora cogis/ timeo ꝙ ꝙͣ
qͣrto die Cicero de hac re i tustulano suo
disputat ad postremũ tiineo cũctorũ hac
Uerũ suꝑ om̃ia lenonũ ac metricã nepha¬
rias artes et menodabiles laq̃os pauesto
horreo sirenũ blandicias et uiscũ tenaas.¬
sime uoluxtatis importunosam hãc ip̃a
horreo quã is nũt nauigat caribdim mł¬
torũ naufragis infane demq inchil
est quod rebus sic euntibus iam tuneã. Nã
quid ille mĩt ul atrociter minat᷑ uł iratꝰ
secũ cogitat. Ego ne illam que illũ q̃ nr̃e
hec omia una me hercle falsa lacͥmula
Ut terenciꝰ idem ait quã oculos terendo
misera ux in exp̃ss̾it restingnet ⁊ se ult ͦ
accufabit ⁊ dabit ei ultro suppliciũ magno
licet clamore de sema seq tumultuose in li¬

Expanded text:
tium ire amoris integratio est; timeo illud tium ire amoris integratio est; timeo illud Senece ad Lucilium: «Nichil facilius recrudescit quam amor»; timeo virgilianum illud: Improbe amor, quid non mortalia pectora cogis? timeo quicquid quarto die Cicero de hac re in Tusculano suo disputat; ad postremum, timeo cuntorum hac erum super omnia lenonum ac meretricum nefarias artes et inenodabiles laqueos pavesco; horreo Sirenum blanditias et viscum tenacissime voluptatis; importuosam hanc ipsam horreo, quam is nunc navigat, Caribdim, multorum naufragiis infamem; denique nichil est quod, rebus sic euntibus, non timeam. 5 Nam quod ille nunc vel atrociter minatur vel “iratus secum cogitat”: Ego ne illam, que illum, que me, imilia, hec omnia una mehercle falsa lacrimula, ut Terrentius idem ait, Quam oculos terendo misere vix vi expresserit, Restinguet, et se ultro accusabit, et dabit Ei ultro supplicium. Magno licet clamore deseviat seque tumultuose in li
Abbreviated transcription (Latin):
uita est. Irascunt᷑ ⁊ litigant et̃ freꝙ̃s bellũ
crebra pace ꝯcludunt ⁊ uixmomento tp̃ris
unis ꝓpositi tenor manet. Nulla quidẽ ex
om̃ibus inte difficultatibus inconstantia
⁊ fluctuatione uehemẽtior est Itaq raris¬
sime letos sepe mestos semꝑ uarios unifor
ter infensũ scribis credo quĩ alit̾ ẽẽ nõ posse
cte scio quis eiũ tam obstinate miser ut nõ
interdũ oculos aꝑiat misias suas dũ ui¬
Det od̾it S tecũ in eo qd sequit᷑. nõ sentio
tu eiũ spem optimã huic elicis posse eũ a
uinclis resilire. Ego ut est etas honũs atq
ãnis nisi potentissimo dei auxilio intͥtatũ
iri magis magisq illum reor Illaq̃ate uo¬
lucris mos est ut exagitando sese artius
implicet meliꝰ sꝑarem si nõ odio amorẽ
ac litigio s obliunione ac silentio finiret
Ilud sane mẽtis hoc lesi amoris indiciũ
est timeo ⁊ illud terencii in andria amã¬

Expanded text:
vita est; irascuntur et litigant et frequens bellum vita est; irascuntur et litigant et frequens bellum crebra pace concludunt et vix momento temporis unus propositi tenor manet. Nulla quidem, ex omnibus vite difficultatibus, inconstantia et fluctuatione vehementior est; itaque rarissime letos, sepe mestos, semper varios, uniformter infensum scribis; credo, quin aliter esse non posse, certe scio. Quis enim tam obstinate miser est, ut non interdum oculos aperiat miseriasque suas dum videt oderit? Sed tecum in eo quod sequitur, non sentio; tu enim spem optimam hinc elicis, posse eum a vinculis resilire; ego, ut est etas hominis atque animus, nisi presentissimo Dei auxilio, intricatum iri magis magisque illum reor. Illaqueate volucris mos est, ut exagitando sese arctius implicet. 3 Melius sperarem, si non odio amorem ac litigio, sed oblivione ac silentio finiret; illud sane mentis, hoc lesi amoris indicium est. Timeo illud Terrentii in Andria: Aman
Abbreviated transcription (Latin):
clamoris audierĩ diem signo. rem omnẽ
pñtibus amicis narro ⁊ absentibꝰ stribo
Dost uicesimũ qͥntũ diem ñcius ad ine
mortis allatus est/ collatis tp̃ribꝰ eo ip̃o
Dre quo uita decessat sit michi illũ apꝑuisse
ꝯperio Reliquie eius qd̾ nec strebam nec
suspicabar quid romã amno demũ tercio
reportate sunt Sp̃us enĩ ut spero ⁊ sem
celo redditus triumphat Red iam satis
sompnatũ est expergistam᷑ hoc audito
sompnus obtulit q neqz quia hic obiit ille
reuxit Cet̾in in utroq ul quod op tabam
uel qd horrebam cerue̾ iunsus sum et cum
uisis meis fortuna coicidit Idcirco somx¬
bagibꝰ ĩplicat᷑. uale .ui. kl.i anuarii.
¶d eundẽ suꝑ statu adolescentis luxuriosi
Eadolescente tuo quid mͥ uideatur
et quid sperem amore noxio ⁊ qd̾
peius est turpi atq omĩo malis rethibus
captus est Eubirasai interdũ p̃t ino uero
sepe cogit᷑. hec nat᷑a amoris. h amãtium

Expanded text:
clamoris audierim. 15 Diem signo, rem omnem et clamoris audierim. 15 Diem signo, rem omnem et presentibus amicis narro et absentibus scribo; post vigesimum quintum diem nuntius ad me mortis allatus est; collatis temporibus, eo ipso die quo vita decesserat, sic michi illum apparuisse comperio. Reliquie eius — quod nec sciebam, nec suspicabar quidem — Romam, anno demum tertio, reportate sunt; spiritus enim, ut spero et cupio, celo redditus triumphat. 16 Sed iam satis somniatum est; expergiscamur. Hoc addito: somnus obtulit, neque quia hic obiit, ille revixit, ceterum in utroque vel quod optabam vel quod horrebam cernere visus sum, et cum visis meis fortuna coincidit, idcirco sombagibus implicatur. Vale. IV Kal. Ianuarias. 8 Ad eundem, super statu adolescentis luxuriosi. 1 De adolescente tuo quid michi videatur et quid sperem? amore noxio et, quod peius est, turpi, atque omnino malis retibus captus est. Subirasci interdum potest, imo vero sepe cogitur. Hec natura amoris, hec amantium
Abbreviated transcription (Latin):
expectarem/ horresco nũc etiã memorans
locus ip̃e sub ocłis est enĩ ubi eũ nocte per
quietez uidi Incomitatus erat. et hunc
ip̃m orti riuulũ tnsibat obiuã ferebar ad¬
mirans et de ml̃tis int̾rogans, unde que
ꝑgeret quid tam ꝓpere qͥd tam solus inte¬
deret Ille nichil ad reliq̃. sut erat in ser¬
morre iocundissimꝰ subridens memmisti
arebat olim dũ tͣnsgarũ mecũ degeres ut
moleste tibi pyrenee tempestatẽs erant
Illis ego mĩt fatigatus et irrediturꝰ abi¬
eus romã peto hoc dicens iã loc̾i ext ͤ¬
mũ festinabundus attig̾at ꝯtͣ ego ut
ducerer instabam Illo me semel et itum
manu appõita suauitꝰ rexpulso. tandẽ alio
et oris hĩtu et uocis sono desine ait/ nolo
te nũt comitem figo oculos atq exangue
pallore mortuũ aguosto ⁊ metu mestici¬
aq tactus exclamo Ita ut eo ip̃o momĩto
tp̃ris exꝑrectus attentus ultimos mei

Expanded text:
expectarem. Horresco nunc etiam memorans; expectarem. Horresco nunc etiam memorans; locus ipse sub oculis est enim, ubi eum nocte per quietem vidi. 13 Incomitatus erat, et hunc ipsum orti rivulum transibat; obviam ferebar admirans et de multis interrogans: unde, quo pergeret, quid tam propere, quid tam solus incederet. Ille nichil ad reliqua, sed ut erat in sermone iocundissimus, subridens: ‘Meministi’ aiebat, ‘olim, dum trans Garumnam mecum degeres, ut moleste tibi Pirenee tempestates erant? illis ego nunc fatigatus, et irrediturus abiens, Romam peto’. 14 Hec dicens, iam loci extremum festinabundus attigerat; contra ego ut ducerer instabam; ille, me semel et iterum manu opposita suaviter repulso, tandem alio et oris habitu et vocis sono: ‘Desine’, ait, ‘nolo te nunc comitem’. Figo oculos, atque exangui pallore mortuum agnosco; et metu mestitiaque tactus, exclamo, ita ut, eo ipso momento temporis experrectus, accentus ultimos mei
Abbreviated transcription (Latin):
ingemorũ solertissims agricola de flore
fructũ cogitans fonisti uirtutẽ mox uirilis
anĩ optime tibi cognitã amasti Tandem
debitos honores dignitati nc sacerdo tio detu¬
listi. postremo de ꝓcursu tantarũ rerũ ⁊ e
mediis nite laboribus ꝙͣuis ad meliora tns¬
latũ. tñ huanitatis afftũ piis lacͥmis pro¬
secutus es dignitate pr̃em etate filiũ fami¬
liaritate germanũ S ad rem redeo ꝓrsus
ille igit᷑ uite mortalis strepitũ uerendum
genitorez et fr̃es ac prĩam fugerat seqz
presul egregius sedem suã repetens ĩ uasto¬
me recessibus abdid̾at Illic cũ reliqͣs ubi¬
q magnifice tũ ꝑtem inte extrenã uelut¬
tusegit Ego aũt nõ ꝑuo t̾raꝵ spacio dis¬
tractus in eĩsalpina gallia/ et hoc ipso in
ortulo unde tibi hec stribo Dulti aũt ocio
fruebar ꝑtulerat ad me fama qͦdã egritu¬
dinis sue rumustalos szita ut inter spem
⁊ metũ fluctuans c̾tiores assidus mincios

Expanded text:
ingeniorum solertissimus agricola, de flore ingeniorum solertissimus agricola, de flore fructum cogitans, fovisti; virtutem mox virilis animi optime tibi cognitam amasti; tandem debitos honores dignitati ac sacerdotio detulisti; postremo, de procursu tantarum rerum et e mediis vite laboribus, quamvis ad meliora, translatum, tamen humanitatis affectu piis lacrimis prosecutus es, dignitate patrem, etate filium, familiaritate germanum. ille igitur vite mortalis strepitum, verendum genitorem et fratres ac patriam fugerat; seque, presul egregius, sedem suam repetens, in Vasconie recessibus abdiderat. Illic, cum reliquas ubique magnifice, tum partem vite extretransegit. Ego autem, non parvo terrarum spatio distractus, in Cisalpina Gallia, et hoc ipso in ortulo unde tibi hec scribo, dulci tunc otio fruebar. Pertulerat ad me fama quosdam egritudinis sue rumusculos, sed ita ut inter spem et metum fluctuans, certiores assidue nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
admirando curandi ⁊ suscitandi scĩam
se professum dixit hoc est medicũ esse
non deum Ego ꝯtra noct̾ius ad huc la-¬
trimis madens qd corpe sobrio licet curis
obrius uidissem exposui affusus opẽ rebus
afflictis pecii Quid młta luctantẽ impuli in ͭ
et mox reu̾sus nestio qͥd spei melioris attulͭ
Iude t̾tatim qͥ deseruerant om̃s redierunt
Sic amitꝰ meus ex ip̃a mͥ morte restituit᷑.
et quãꝙͣ dilcedine captus in rebus ꝓpriis
uis scłis in altus euasuro huic ego dũ uixit
saitis familiariter tarus fu urrũ hãt unã
aspioris fortune lenitate exꝑior ꝑraro
sip̃mis ne doloribꝰ meis int̾esse sustirit
de longiquo notuit et uuluerasse aures
ꝯtenta peꝑeit oculis młta de illo uiro dici
et de moribꝰ quidẽ eius nil tñ nonũ audie
potes/ qui e cunctis ep̃is hunc unũ tibi co¬
lendũ uenꝰandũq delegeras. florẽti etati
geno sissimi adolestentis exinã indolem

Expanded text:
admirari; curandi, non suscitandi scientiam admirari; curandi, non suscitandi scientiam se professum dicere; hoc est medicum esse, non deum. 9 Ego contra, nocturnis adhuc lacrimis madens, quid corpore sobrio, licet curis ebrius, vidissem, exposui; affusus opem rebus afflictis petii. Quid multa? luctantem impuli. Ivit, et mox reversus, nescio quid spei melioris attulit. Inde certatim, qui deseruerant, omnes rediere; sic amicus meus ex ipsa michi morte restituitur. Et quanquam, dulcedine captus, in rebus propriis vis seculis in altum evasuro; huic ego, dum vixit, satis familiariter carus fui. Verum hanc unam asperioris fortune levitatem experior: perraro supremis me doloribus meis interesse sustinuit, de longinquo nocuit et vulnerasse aures contenta, pepercit oculis. 11 Multa de illo viro dici et de moribus quidem eius nil tu novum audire potes, qui e cuntis epyscopis hunc unum tibi colendum venerandumque delegeras. Florenti etate, generosissimi adolescentis eximiam indolem,
Abbreviated transcription (Latin):
ri quã ex fla rausa suscepissem fiuẽ face¬
rem/ Cũd ego dictũ refellere et multa
adirer sus fortunã nrram dicx̾ pararem
intrũpentẽ q̃relas meas audire illũ ui¬
debar et dicentẽ tace Suidꝙ dicturus
es scro wed an adest qui colloquiũ hoc
nr̃m dirimat Illi oro te salutis mex spẽ
restitue et sit hẽto me nequaꝙy ex h mor¬
bo ꝑiturũ esse insi desereor hec int̾ ĩpul¬
sũ cubiculi ostiũ strepuit quo sonitu et
ymago parit᷑ et sõpnus euanuit Respi¬
cio et ian albescente aurora unus ex
medicis amicitior ambobus qui de illo
desꝑans om̃e studiũ ad me solandũ sa¬
nandũq ꝯuerterati añ lectulũ meũ sta-¬
bat aggredicetlarissimũ et indulgentis¬
siniũ michi uirũ multis obsecͣtionibꝰ
Utad amicũ meũ ꝑgeret neue aliqͥd
desparet in homĩe p̃stim tam inuens
duulle sp̃us reliquie suꝑẽent Ille aũt
sub t̾stis mane et moꝑtumã solliciturẽ

Expanded text:
ri, quem ex falsa causa suscepissem, finem faceri, quem ex falsa causa suscepissem, finem facerem. Cumque ego dictum refellere et multa adversus fortunam meam dicere pararem, interrumpentem querelas meas audire illum videbar, et dicentem: ‘Tace; quicquid dicturus es scio; sed en adest qui colloquium hoc nostrum dirimat: illi, oro te, salutis mee spem restitue, et sic habeto, me nequaquam ex hoc morbo periturum esse, nisi deseror’. Hec inter, impulsum cubiculi ostium strepuit; quo sonitu et imago pariter et somnus evanuit. 8 Respicio, et iam albescente aurora, unus ex medicis, amicior ambobus, qui de illo desperans omne studium ad me solandum sanandumque converterat, ante lectulum meum stabat; aggredior carissimum et indulgentissimum michi virum multis obsecrationibus, ut ad amicum meum pergeret, neve aliquid desperaret in homine presertim tam iuvene, dum ulle spiritus reliquie superessent. Ille autem, subtristis, inanem et importunam solicitudinem