comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit eos a turbis: et indica-¬
uit eis ĩtutem nominis xp̃i.
Et uidens animũ eoꝵ fixum
fortiter intimore domini: ꝑdux̃
eos ad papam gaium. et dixit.
Uenerabilis papa ac diuine le-¬
gis antistes. ecce quos per me
hodie lucratus est xp̃e: inqͥb
sẽs̃ gauis ep̃c baptizauit iuue¬

Expanded text:
gregavit eos a turbis, et indicagregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timore Domini, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis antistes, ecce quos per me hodie lucratus est Christus, in S. Caius episcopus baptizavit e
Abbreviated transcription (Latin):
eatus tybuitius occur¬
rit homini. qui de alto
lapsus caput et omĩa
menbra quassauerat: ita ut
de sola sepultura eius agerẽt
hii quorum filius dinoscebat᷑.
Bunc dicit eis flentib. ꝑ mittite
me precantare ei: forsitan recu¬
pabͣ sanitatem. Cumq omnes
oedissent spacium accessit iux-¬
ta eum. dicens suꝑ ulnera eiꝰ
Ate orationem dñicam et sym¬
bolum: et ꝓtinus ita solidata
sunt ossa euis et caput. ⁊ omĩa
uiscera: ut quasi nichil ei euenis¬
set. ita fc̃s est in columis. Hec
itaq cum fecisset: cepit ire. Te¬
rebant autem illum parentes
us dicentes. yeni. et habe eñ
seruum et omnia bona nostra
tibi tradimus: quia ip̃m uni¬
um quem habebamus iam
mortuũ reddidisti nobis uiuũ.
ea que uobis dixero feceritis.
mo gnipendam mercedem sani¬
tatis huius. Sicunt ei parẽtes
eius. Nosmetip̃os si seruos
habere digneris contraire ñ
possumus: quin unmo ⁊ opta-¬
mus si ip̃e udicaueris dignũ.
Tunc app̾hensa manu eoꝵ. se¬

Expanded text:
B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quorum filius esse dignoscebatur. Tunc dicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita factus sit incolumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum parentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum eo, quia ipsum unicum, quem habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehendens manus eorum, se
Abbreviated transcription (Latin):
sedaise. sextum. in regione
gerasenorum a legione de¬
iasse. septimum. in ciuita¬
te sua capharnaum. para¬
liticum curasse: octauo lo¬
co subintrat archisynagogꝰ
pro filia rogaturus. nolens
a misterio circumcisionis
excludi. subintrat etiam ⁊
mulier. a fluxu sanguinis
curata

Expanded text:
sedasse: sextum, in regione Gerasenorum a legione daeasse: septimum, in civitate sua Capharnaum paralyticum sanasse: octavo loco subintrat archisynagogus, pro filia rogaturus, nolens a mysterio circumcisionis excludi. Subintrat etiam et mulier a fluxu sanguinis curata
Abbreviated transcription (Latin):
compuncti. ab ip̃is pect̃is
resipiscunt: seq ip̃os assi¬
dius fletib ⁊ longioribus
ieuiniis macerant: largio¬
res elemosinas tribuunt.
Et ubi habundauit pecca¬
tum suꝑhabundauit gr̃a.
et sicut prompti fuerunt
ad peccandum. sic prompti¬
ores sunt ad penitendum.
pͥnceps uel filia eius
pid qua rogaturus uen̾at.
allegorice significent uideamꝰ.

Expanded text:
compuncti ab ipsis peccatis compuncti ab ipsis peccatis resipiscunt, seque ipsos assiduis fletibus et longioribus jejuniis macerant, largiores eleemosynas tribuunt, et « ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , » et sicut prompti fuerunt ad peccandum, sic promptiores sint ad poenitendum. nceps vel filia ejus, pro qua rogaturus venerat, al
Abbreviated transcription (Latin):
lari etate resuscitata est.
Qui autem manifeste pec¬
cat: quasi extra portam ciui¬
tatis ad sepeliendum mortu¬
us expellitur. Sed cum tales
per diuinam gr̃am. ⁊ alioꝵr
correptionem. ad penitentiũ
cõpunguntur: quasi anteꝙͣ
ad sepulchrum ꝑueniant.
a domino resuscitantur. E
significauit adolescens filiꝰ
longam consuetudinẽ u̾tũt:
quales significauit latarus
quatriduanus mortuus. de
quo bene scriptum est quia iã
fetet: qm̃ dum publice per
consuetudinem peccare non
erubescunt. piis mentibus
fetorem male fame ĩgerũt.
Sed ne de talib desꝑandũ
est: quia dominus etiam
lazarum quatriduanum
mortuum fetentem. solo ius¬
su resuscitauit. Se quo lacri¬
masse legitur. et uoce mag¬
na clamasse. lazare ueni
foras: quia tales. a doctoribꝰ.
non solum exhortationib.
uerum etiam orationibus
sunt instruendi: et cũ ma¬
gna instantia predicatioĩs
uoce magna clamandi. Fre¬
quent̾ hii ꝑ diuinã gr̃am

Expanded text:
lari aetate resuscitata est. lari aetate resuscitata est. Qui autem manifeste peccat, quasi extra portam civitatis ad sepeliendum mortuus expellitur; sed cum tales per divinam gratiam et aliorum, correptionem ad poenitentiam compunguntur, quasi antequam ad sepulcrum perveniant, a Domino resuscitantur: hos significavit adolescens filiuslongam consuetudinem vertunt: quales significavit Lazarus quatriduanus mortuus, de quo bene scriptum est: « Quia jam fetet , » quia dum publice per consuetudinem peccare non erubescunt, piis mentibus fetorem malae famae ingerunt: sed nec de talibus desperandum est, quia Dominus etiam Lazarum quatriduanum mortuum fetentem solo jussu resuscitavit, de quo lacrymasse legitur Jesus, et voce magna clamasse: « Veni foras, » quia tales a doctoribus non solum exhortationibus, verum etiam orationibus sunt instruendi, et cum magna instantia praedicationis voce magna clamandi. Frequenter enim per divinam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omnia miracula que
sum ostendit interris: tͣs
tantum mortuos resusettasse
legitur. Resuscitauit filiam
archisynagogi. in domo iacẽ¬
tem: de qua nunc sermo agit᷑.
Resuscitauit filium uidue.
extra portam ciuitatis ad se¬
peliendum delatum. Resus¬
crtauit nichilominus ⁊ lazaꝵ
quatriduanum mortuum:
iam fetentem in monum̃to.
Qui ergo omnes in se creden¬
tes. uenerat resuscitare ĩ aĩa:
ñ sine causa est. quod tres tan¬
tum mortuos resuscitasse le¬
gitur in corpore: Trina qͦq
mortuoꝵ resuscitatio. uarie¬
tatem significat peccantiũ:
atq peccatum tribus modis
in mente tribus ꝓpetratur
in corpore. In mente agitur
suggestione delectatione
et consensu: in corpore aliqͣn¬
do occulte. aliquando palã.
aliquando consuetudine.
Qui uero occulte peccat: qͣi
infra domum mortius ia¬
cet. Sed cum diuina gr̃a.
eius cor ad penttentiam agen¬
dam inflammat: quasi ĩfra
domum mortuus resusctta¬
tur. Tales significauit filia
archi synagogi:. que in puel¬

Expanded text:
nter omnia miracula quaesum ostendit in terris, tres tantum mortuos resuscitasse legitur. Resuscitavit filiam archisynagogi in domo jacentem, de qua nunc sermo agitur; resuscitavit filium viduae, extra portam civitatis ad sepeliendum delatum; resuscitavit nihilominus et Lazarum quatriduanum mortuum, jam fetentem in monumento. Qui ergo omnes in se credentes venerat resuscitare in anima, non sine causa est, quod tres tantum mortuos resuscitasse legitur in corpore. Trina namque mortuorum resuscitatio varietatem significat peccantium, atque pin mente, tribus perpetratur in corpore: in mente agitur suggestione, delectatione et consensu: in corpore aliquando occulte, aliquando palam, aliquando consuetudine. Qui vero occulte peccat, quasi intra domum mortuus jacet: sed cum divina gratia ejus cor ad poenitentiam agendam inflammat, quasi intra domum mortuus resuscitatur: tales significavit filia archisynagogi, quae in puel
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quare tristis es aĩa
mea. et quare conturbas me:
Spera in deo: qm̃ ad huc con¬
fitebor illi. salutare uultꝰ mei
et deus meus. Geminũ diui¬
ni muneris probabitur in¬
dicium: cum tibi et terrena
reddentur et donabuntur ce¬
lestia. Dominus enĩ bñficiũ
suum. ad hoc extremitatib
ꝑtrahit: ut non sit nobis ui¬
le quod prestat. Uide ne turbe¬
ris in hoc quod pie uiuentib
inferantur aduersa. Non eiuĩ
deciperis sed probaris. Hon ẽ
tuta defensio: quam putas
ꝑhominem posse constare.
Audi scripturam dicentem.
Maledictus homo qͥ spem
suam ponit in homine: et
benedictus homo. qui spem
suam ponit in deo. Caue
fortiter. ugilanter. strenue.
uniuersa peccata: et a deo
solo quere solatium. cuius
uissa conseruas. Cito enim
ad te placitum tempus con¬
uertetur: et quasi noctis pꝰt
tenebras. floridum diei lum̃
accipies. atq post glaciale
frigus hiemis transeuntis.
aurea tibi tempora ⁊ serena
amore affliguntur prebeas

Expanded text:
dicens: Quare tristis es anima dicens: Quare tristis es anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus . Geminum divini muneris probatur indicium, cum tibi et terrena reddentur, et donabuntur coelestia. Deus enim beneficium suum ad hoc extremitatibus protrahit, ut non sit nobis vile quod praestat. Vide ne turberis in hoc quod pie viventi tibi inferantur adversa. Non enim deciperis, sed probaris. Non est tuta defensio quam per hominem putas posse constare. Audi Scripturam dicentem: Maledictus homo qui spem suam ponit in homine; et benedictus homo qui spem suam ponit in Deo . Cave fortiter, vigilanter, strenue universa peccata, et a Deo solo quaere solatium, cujus jussa conservas. Cito enim ad te placidum tempus convertetur, et quasi post noctis tenebras floridum dies lumen aspicies; atque post glaciale frigus hyemis transeuntis, aurea tibi tempora et serena o Christi amore affliguntur, praebeas
Abbreviated transcription (Latin):
exasse deo uoueram. alienis a
deo et turpib inseruiunt. Et
idcuro deprecor te homo dei: ut
iunstanter dñm depreceris. ut
aut ad fidem suam uenturũ
si preuidet publium. sinat
uiuere: aut si preuidet eum
in hac credulitatis ꝑusitarte
man urum. iubeat eu locum
dare suis cultorib. Meluis
est enĩ exalare sp̃m: quam d̾i
filium deuegare. et eum confi¬
tentibus impedire. Etenĩ om̃i¬
potens deus testis est: quoniam
si liberata fuero. scorum uestigus
adherebo. et curas omniũ solli¬
uir dei: et memento mei. lc̃.ii.¬
um hanc epłam legisset
crisogonus: oratiõe fc̃a
cum multis confessorib. ita res¬
cripsit. Fluctuanti tibi inter ꝓ¬
cellas et turbines mundi. cito
suꝑ undas deambulans xp̃c
adueniet: et diaboli aduersũ
te flantem sp̃m. uno ussionis
sue sermone compescet. Pati¬
enter et quasi in medio mari
composita. crede ad te xp̃m ẽẽ
uenturum: et ad temetip̃am
conuersa exclama cũ ꝓpheta

Expanded text:
ex asse Deo voveram, alienis a ex asse Deo voveram, alienis a Deo et turpibus inserviunt. Et idcirco deprecor te, homo Dei, ut instanter Dominum depreceris, ut aut, ad fidem suam venturum si praevidet Publium, sinat vivere; aut, si praevidet eum in hac incredulitatis perversitate mansurum, jubeat eum dare locum suis cultoribus. Melius est enim ei exhalare spiritum quam Dei Filium denegare et eum confitentes impedire. Etenim omnipotens testis est Christus, quoniam, si liberata fuero, sanctorum vestigiis adhaerebo, et curas omnium sollivir Dei, et memento mei. » Cum hanc epistolam legisset Chrysogonus, oratione facta cum multis confessoribus, ita rescripsit: « Fluctuanti tibi inter procellas et turbines mundi, cito super undas deambulans Christus adveniet, et diaboli adversum te flantem spiritum uno jussionis suae sermone compescet. Patienter, et quasi in medio mari posita, crede ad te Christum esse venturum, et ad temetipsam conversa, exclama cum propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
iussu diocletian
coniectus est ĩ uin¬
culis: ubi multa ꝑpessus.
scẽ anastasie alimonus foue¬
batur. Cum igitur beatam
auastasiam zelans uir eus
publius. custodiis adhibitis
ita clausisset. ut nec cuiꝰcũ q
fenestule aditum expectaret:
ad hunc confessorem xp̃i cri
talia scripta dirigit. Sancto
confessori xp̃i crisogono: ana¬
stasia. Licet pater mͥ cultoꝵ
fuerit ydolorum: mater tamen
fausta xp̃ianissima semꝑ uix¬
isse probatur. et casta. Sec me
inter ip̃a cunabula: fecit fieri
xp̃ianam. Post cuius excessũ.
sacrilegi iugum mariti susce¬
pi. Cuius deo miserante tho¬
rum mentita in firmitate
declinans. die noctuq. domini
iste patrimonium meum ex
quo illustratur. cum u dignis
ac turpib ydolatriis exhauri¬
custodie tam grauissime manci¬
pauit. ut uitam me corporal̃
amittere suspicer. Nichil erĩ
superest: nisi ut amisso sp̃u¬
morti succumbam. In qua
morte. licet glorier de confessi
in eo mens mea ualde conteri¬
tur. quia opes mee quas ego

Expanded text:
jussu Diocletiani conjectus est in vincula, ubi multa perpessus, S. Anastasiae alimoniis fovebatur. Cum igitur beatam Anastasiam zelans vir ejus Publius, custodibus adhibitis, ita clausisset, ut nec cujuscunque fenestellae aditum aspectaret, ad hunc confessorem Chrysogontalia scripta dirigit: « Sancto confessori Christi Chrysogono, Anastasia. Licet pater meus cultor fuerit idolorum, mater tamen Fausta Christianissima semper vixisse probatur et casta. Haec me inter ipsa cunabula fecit fieri Christianam. Post cujus excessum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus, Deo miserante, thorum mentita infirmitate declinans, die noctuque Domini estigia. Cum iste patrimonium meum, ex quo illustratur, cum indignis et turpibus idololatris exhauricustodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam me corporalem amittere suspicer. Nihil enim superest, nisi ut, emisso spiritu, succumbam; in qua morte licet glorier de confessioin eo mens mea valde conteritur, quod opes meae, quas ego
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es: que sit hec ui go
tam sc̃a. ad quam sp̃e sanctus
uenire dignatus est. que tam
speciosa quam elegit sponsaie
que tam casta. ut passit nirgo
esse post partum. Hec est cłi-
templum: fons ille signatus.
et porta in domo dñi clausa.
huic uirtus obumbrauit altis¬
suni. ex ea potens uirtutu m

Expanded text:
tres, quae sit haec virgo tam sancta ad quam Spiritus sanctus venire dignatus est; quae tam speciosa quam Dominus elegit sponsam, quae tam casta ut possit virgo esse post partum, hoc est Domini templum, fons ille signatus, et porta in domo Domini clausa. iritus; huic virtus obumbravit Altissimi; ex ea potens virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
surtexerunt ac uenerunt in
scãm ciuitatem scilicet iherłm
et apparuerunt multis. De qͥb
ꝓfecto: nonnulli doctorum sense¬
runt. etiam et in suis reliqueñt
scriptis. quod iam in illis perpe¬
tua sit completa resurrectio. fa¬
tentur enim quod ueri testes
non ẽẽnt. nisi et uera eẽt eorum
resurrectiõ. Unde et beatꝰ petrus
dixisse legitur. cum de dauid
loqueretur in testimonium. et
sepulchrum inquid euis apud
nos est: quasi non sit ausus dice.
quod ip̃e aut orpus eius apõ
nos est. sed tantum sepulchrum.
quo conditus fuerat. Hĩc aiũt
iesurrexisse et ip̃m cũ cet̾is seĩȩ.
et ideo uacuum remansisse mo¬
numentum. ut nunc beate
marie cernitur. Quod sane fr̃m
et de aliis quiblibet locis scrip¬
turarum firmare conantur: qͦd
hii iam cium xp̃o regnent. resusci¬
tati in eterna societate. Quod qͥd
deo nichil est impossibile ue nos
de beata maria factum ab nui¬
mus: quamquam propter cau¬
telam. salua fide. pio magis de¬

Expanded text:
surrexerunt, ac venerunt in surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, scilicet, Jerusalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis de
Abbreviated transcription (Latin):
sed nunc uacuum ẽẽ cernentib
utrum assumpta fuerit simul
cum corꝑe. an obierit relicto cor¬
pore. Quomodo autem uel quo
tempore. aut a guib ꝑsonis scu¬
simum corpus cuis inde ablatũ
fuerit uel ubi transpositũ. utrũ¬
uere surrexerit nescitur: quam¬
uis ñnulli astruere uelinit. eam
iam resuscitatar. et beata cum
xp̃o immortalitate in celestibui
nestiri. Quod et debeato ioh̃e
euangelista eus ministro. cui
uirgini a xp̃o uirgo co unissa
est. plurimi asseuerant: quia
in sepulchro eus ut fertur. ñ¬
nisi nanna inuente᷑. quod ⁊
scaturire cernitiũ. Uerumptamen
quid horum uerius censeatur
elius tamen deo totum
cui nichil inpossibile est
cominittimus. quam aliud tem̾e
definire uelimus auctoritate no¬
stra quod non ꝓbamus: sicuti
et de hiis quos cum domino teste¬
euangelio resurrexisse credimꝰ.
sed utrum redierint in terre¬
puluerem. certum non habemꝰ.
aisi quod legimus quia młta
corpora scõꝵ qui dormierant

Expanded text:
sed uacuum esse cernentibus sed uacuum esse cernentibus utrum assumpta fuerit simul cum corpore an obierit relicto corpore. Quomodo autem uel quo tempore aut a quibus personis sanctissimum corpus eius inde ablatum fuerit uel ubi transpositum utrumue resurrexerit nescitur, quamuis nonnulli astruere uelint eam iam resuscitatam Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plurimi asseverant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, elius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire velimus auctoritate nostra, quod non probemus: sicuti et de his, quos cum Domino Evangelio teste resurrexisse credimus. Sed utrum redierint in pulverem terrae, certum non habemus, nisi quod legimus: Quia multa corpora sanctorum qui dormierant,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis curaui. que absentia pre¬
sens deuotus obtulr: ut habeat
sc̃m collegium ur̃m in die tante
sollempnitatis munus latini
sermonis. in quo discat tenera
infantia lactis exꝑiri dulcedinẽ
et de exiguis eximia cogitare. qͣ¬
liter fauente deo. ꝑ singlõs ãnos
tota hec dies expendatur in lau¬
dem. et cum gaudio celebretur:
ne forte si uenerit ur̃is in mani
b illud apocriphum de transi¬
tu eusdem uirginis. dubia ꝓ
certis recipiatis. quod multi
latinoꝵ pietatis amore. studio le¬
gendi carius amplectuntur.
presertim ex huis cum nichil a li¬
ud experiri potest pro certo. nͥ
quod hodierna die gloriosa mi
onstratur autem sepul¬
chrum eus. cernentib
nobis usq ad yresens. in uallis
iosaphat med .o. que uallis est
iiter montem syon. et montem
oliueti posita: quam et tu o pau
la. oculis aspexisti. Ubi nunc in
euis honore fabricata est ecclia.
miro lapideo tabulatu. in qua
sepulta fuisse. ut scire potestis
ab omnib ibidem predicatuꝵ.

Expanded text:
curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodierna die gloriosa uirtratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti pla, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ibidem praedicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Siuirtutibus nobis facta suf¬
ficere dicitis: scitote quia uo¬
biscum positus. amplius est
quam hic oꝑatus. Nam ut
pretermittamus plurima:.
uobis suscitauit duos mor¬
tuos. nobis unum. Et ut ip̃e
sepe dicebat: maior ei uͥtus
ante episcopatum fuit: ꝙͣ
post episcopatũ. Ergo neces¬
se est: ut quod nobis ñ im¬
pleuit uiuus. expleat uel
defunctus. uobis est enim
ablatus: nobis a deo donatꝰ.
antiquitus institutus ser¬
uabitur: in urbe qua ordina¬
tus est. habebit deo iubente
sepulchrum. Certe si pro mo¬
nasterii priuilegio. cupitis
uendicare: scitote. qͥa pͥmo
ei monasteriũ cum medio¬
lauensib fuit. Hiis ergo
custoditur. futurum. ut ma¬
ne fc̃o a pictauis ꝑ uiolentiã
auferetur. Sed deus omp̃e:
noluit urbem turonicam a
propͥo frustrari patrono. De¬
niq nocte media om̃s picta¬
muntur: nec unus suꝑfuit.
qui ex hac multitudine ugila¬
ret. Igitur ubi turonici eos cõ¬
spiciunt obdormisse: app̃hen

Expanded text:
'Si virtutum nobis facta suf'Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurimum, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante epipost episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictaimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
tinus turonoꝵ ep̃c: plenus
uirtutib et scĩtate. prebens
infirmis multa beneficia.
octogesimo pͥmo etatis sue
anno. episcopatus autem ui¬
gesuo sexto. apud conclaten¬
sem diocesis sue uicum. exce
media nocte. que dominica
habebatur: attico cesareo ꝙ
consulib. Gulti enim in eiꝰ
transitu. psallentium uoces¬
audierunt in celo: quod in
lbro uirtutũ eus pͥmo ple¬
nius exposuimus. Nam cũ
pͥmum sc̃s dei. apud conda¬
tensem ut diximus uicum.
egrotare cepisset:pictaui po¬
puli. ad eius transitum. sic̃
turonici conuenerunt. Quo
migrante: grandis altercatio
inter utrumq surrexit po¬
pulum. Sicebant enim pic¬
tauz. Noster est monachus.
nobis ab as extitit. nos requi¬
rimus commendatumSuf¬
ficiat uobis. qui dum esset
in mundo. usi fuistis eiꝰ collo¬
quio. participastis conuiuio:
firmati fuistis benedictio¬
nib. insuꝑ et uirtutibus
iocundati. Sufficiant uob̃
ista omnia: nobis liceat au¬
ferre uel cadauer exanime.
Adhec turonici respondebãt.

Expanded text:
tinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedemedia nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis, quod, dum esset in mundo episcopus, usi fuistis eius conloquium, participastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia, nobis liciat auferre vel cadaver exanimum'. Ad haec Toronici respondebant:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Omnem palmitem in me
non ferentem fructũ tollet
eum: et omnem qui fert fru
ctum. purgabit eum: ut fruc¬
tum plus afferat. Nuinqͥd
unum sunt agricola et uitis:
pater maior me est: secundum
quod ait. ego et pater unum
sumus. et ip̃e agricola est: nͨ
ut det etiam intͥnsecus ĩcrein¬
tumi. Nam neq qui plantat
est aliqͥd. neq qui rigat: sed
qui incrementum dat deus.
Et utiq deus est xp̃c. qui d̾s
erat uerbum. unde ipse et
pater unum sunt: et si uer¬
bum caro tactum est quod
non erat. manet quod erat.

Expanded text:
est. Omnem palmitem in me est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet ectum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Nunquid unum sunt agricola et vitis? Pater major me est. Secundum id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Necut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . Et utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum , unde ipse et Pater unum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat.
Abbreviated transcription (Latin):
ste locus euangelicus fr̃es¬
uitem. et discipulos suos pal¬
mites. secundum hoc dicit
quod ip̃e est capud ccłie. nos¬
q menbra eius mediator dei
et hominum. homo xp̃c ih̾e.¬
Unius quippe nature sũt:
uitis et palmites. Propter
non sumus. factus est homo.
ut in illo eẽt uitis humana
natura cuius et nos homĩes
palmites ẽẽ possimus. Quid
ergo est. ego sum uitis ueraꝰ
Numquid ut adderet ueram.
hoc ad eam uitem retulit un¬
de ista similiti do transla¬
ta est: Sic enim dicitur ui¬
tis per similitudinem. ñ ꝓ
proprietatem quemadinodũ
dicitur ouis. agnus. leo. petra.
lapis angularis. et cetera hꝰ¬
modi que magis ip̃a st̃ uera.
ex quibus dicuntur ẽẽ simili¬
tudines. non proprietates:
Sed cum dicit ego sum uitis
uera: ab illa se utiq discerit
cui dicitur. quomodo conu̾sa
es in amaritudinem uitis ali¬
ena: Nam quo pacto est uitis
uera. que expectata est ut fa¬
ceret uuam fecit autem spi¬
nas᷑. Ego sum inquid uitis
uera: et pater meus igricola

Expanded text:
ste locus evangelicus, fravitem, et discipulos suos palmites: secundum hoc dicit quod est caput Ecclesiae, nosque membra ejus, mediator Dei et hominum homo ChUnius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera ? Nunquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietatem, quemadmodum dicitur ovis, agnus, leo, aquila, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola
Abbreviated transcription (Latin):
crifica deo herculi. aut carnes
tuas ignibus cremabo. Sisinniꝰ¬
hoc optaui: uerumptam̃ sime¬
ritus fuero ut coronam deside¬
eum laoditio prefecto urbi. Tũc

Expanded text:
crifica deo Herculi, aut carnes tuas ignibus cremabo, responhoc optavi verumtamen si meritus fuero ut desideur Laodicio praefec
Abbreviated transcription (Latin):
tiochus mille octingentis ab¬
latis de templo talentis: ue¬
lociter antiochiam regͦssus ẽ.
Existimans se pre suꝑbia t̾rã
ad nauigandum: pelagus uͦ
aditer agendum deducturũ.
propt̾ mentis elationem. Re¬
liquit autem et prepositos
ad affligendã gentem ieroso¬
lumis quidem philippum
genere frigẽ. morib crudelio¬
rem eo ip̃o aquo constitutus
est. Ingarizim autẽ andro¬
nicum et menelaum. qui
grauius quam ceteri immi¬
nebant quibus. Cumq ap¬
positus ẽẽt contra iudeos mi¬
sit odiosum pͥncipem apollo¬
nium cum exercitu uiginti
et duobus milib. precipiẽs
eisomnes ꝑfecte etatis inter¬
ficere: mulieres ac iuuenes
uendere. Qui cum uenisset
ierosolimam pacẽ simulans
quieuit. usq ad sc̃ãm diem
sabbati. et tunc feriatis uidẽss
arma capre suis precepit. Os¬
q qui ad pectaculum proces¬
serant tracidauit: et ciuitatẽ
cum armatis discurrens. ĩgen¬
tem multitudinem ꝑemit.
Iudas autem machabeus qͥ

Expanded text:
tiochus mille et octingentis abtiochus mille et octingentis ablatis de templo talentis velociter Antiochiam regressus est existimans se prae superbia terram ad navigandum pelagus vero ad iter agendum deducturum propter mentis elationem reliquit autem et praepositos ad adfligendam gentem Hierosolymis quidem Philippum genere Frigem moribus crudeliorem eo ipso a quo constitutus est in Garizin autem Andronicum et Menelaum qui gravius quam ceteri inminebant civibus cumque adpositus esset contra Iudaeos misit odiosum principem Apollonium cum exercitu viginti et duobus milibus praecipiens ei omnes perfectae aetatis interficere mulieres ac iuvenes vendere qui cum venisset Hierosolymam pacem simulans quievit usque ad sanctum diem sabbati et tunc feriatis Iudaeis arma capere suis praecepit omnesque qui ad spectaculum processerant trucidavit et civitatem cum armatis discurrens ingentem multitudinem peremit Iudas autem Macchabeus qui
Abbreviated transcription (Latin):
est intrare templum uniu̾se
terre sanctius menelao duc¬
tore qui legum et patrie
fuit proditor. Et scelestis ma¬
nibus sumens sc̃a uala. que
ab aliis regib et ciuitatib
erant posita ad ornatum
loci et głam. contrectabat in¬
digne. et contaminabat.iii.¬
Ta alienatus mente antiochꝰ.
non considerabat quod ꝓpt̾
peccata habitantiũ ciuitati
modicum dñs fuerat iratꝰ:
propt̾ quod et accidit circa
locum despectio. Alioqum. nͥ
contigisset eos multis peccatiᷤ
ẽẽ inuolutos. sicut heliodorus
qui missus est a seleuco rege.
ad expoliandum erariũ. etiã
hic statim adueniens: fla¬
gellatus et repulsus utiq fu¬
isset ab audaciã. Uerum non
propter locum gentem: sed
propter gentem locum dñs
elegit. Ideoq et ip̃e locus par¬
ticeps factus est populo ma¬
lorum: postea autem fiet sociꝰ
et bonorum. Et qui derelictꝰ
inira dei omnipotentis est.¬
iterum in magni dominz
reconciliatione cum sũma
gloria exaltabitur. Igitur an¬

Expanded text:
est intrare templum universa est intrare templum universa terra sanctius Menelao ductore qui legum et patriae fuit proditor et scelestis manibus sumens sancta vasa quae ab aliis regibus et civitatibus erant posita ad ornatum loci et gloriam contrectabat indigne et contaminabat ita alienatus mente Antiochus non considerabat quod propter peccata habitantium civitatem modicum Dominus fuerat iratus propter quod et accidit circa locum despectio alioquin nisi contigisset eos multis peccatis esse involutos sicut Heliodorus qui missus est a Seleuco rege ad expoliandum aerarium etiam hic statim adveniens flagellatus et repulsus utique fuisset ab audacia verum non propter locum gentem sed propter gentem locum Dominus elegit ideoque et ipse locus particeps factus est populi malorum postea autem fiet socius et bonorum et qui derelictus in ira Dei omnipotentis iterum in magni Domini reconciliatione cum summa gloria exaltabitur igitur An
Abbreviated transcription (Latin):
exitiũ sui conclusus
ab areta arabum tyranno:
fugiens de ciuitate in crui¬
tatem. omnibus odiosus. ut
refuga legum. et exsecrabilis.
ut patrie et ciuium hostis.
in egyptum extrusus est.
Et qui multos de patria ex¬
pulerat. peregre ꝑiit. lacede¬
monas profectus. quasi pro
cognatione ibi refugium ha¬
biturus. Et qui in sepultos
abicerat multos: ip̃e in lam̃¬
tatus et insepultus abicit᷑.
sepultura neq ꝑegrina usus.
neq patrio sepulero partici¬
pans. Hiis ita gestis suspi¬
catus est rex societatem de¬
serturos uideos: et ob hoc ꝓ¬
fectus ex egypto. efferatis ani¬
mis ciuitatem quidem ar¬
mis cepit. Iussit autẽ militib
uterficere. nec parcere occur¬
santib. et per domos ascendẽ¬
tes trucidare. Siebant ergo
cedes iuuenũ et seniorũ mu¬
lierum et natoꝵ exterminia:.
uirginumq et paruulorũ
neces. Erant autẽ toto tͥduo
octoginta milia interfecti.
quadraginta milia uincti: ũ¬
Sed nec ista sufficuint: ausꝰ

Expanded text:
exitium sui conclusus exitium sui conclusus ab Areta Arabum tyranno, fugiens de civitate in civitatem, omnibus odiosus, ut refuga legum et execrabilis ut patriae et civium hostis in Aegyptum extrusus est et qui multos de patria expulerat peregre periit Lacedemonas profectus quasi pro cognatione ibi refugium habiturus et qui insepultos abiecerat multos ipse et inlamentatus et insepultus abicitur sepultura neque peregrina usus neque patrio sepulchro participans his ita gestis suspicatus est rex societatem deserturos Iudaeos et ob hoc profectus ex Aegypto efferatis animis civitatem quidem armis cepit iussit autem militibus interficere nec parcere occursantibus et per domos ascendentes trucidare fiebant ergo caedes iuvenum ac seniorum mulierum et natorum exterminia virginumque et parvulorum neces erant autem toto triduo octoginta milia interfecti quadraginta milia vincsed nec ista sufficiunt ausus
Abbreviated transcription (Latin):
sam ierosolimoꝵ ciuitatem
uideri dieb quadraginta ꝑ
aera equites discurrentes au¬
ratas stolas habentes ⁊ ha¬
stas: quasi cohortes armatas.
Et cursus equorum ꝑ ordines
digestos. et congressiones fierz
cominus. et scutorũ motus.
et galeatorum multitudinẽ
gladiis destrictis. et telorum
iactus. et aureoꝵ armoꝵ splen¬
dorem: omnis q generis lorica¬
rum. Qua propter. omnes ro¬
gabant in bonum monstra cõ¬
uerti. Sed cum falsus rumor
exisset tanquam uita excessis¬
set antiochus. assumptis iason
ñ minus mille uiris: repente
aggressus est ciuitatem. Et
ciuibus admurũ ꝯuolantib.
ad ultimũ ꝯp̃hensa ciuitate.
menelaus fugit inidrcem Iason
uero non parcebat in cede ciui¬
bus suis. nec cogitabat prospe¬
ritatem aduersum cognatos:
malum ẽẽ maximũ arbitͣns
hostium. et non ciium se tro¬
phea capturum. Et pͥncipa¬
tum quidem non optinuit.
finem uero insidrarũ suaꝵ
confusionem cepit: et ꝓfugꝰ
iterum abiit in ammaniten.

Expanded text:
sam Hierosolymorum civitatem videri diebus quadraginta per aera equites discurrentes auratas stolas habentes et hastis quasi cohortes armatas et cursus equorum per ordines digestos et congressiones fieri comminus et scutorum motus et galeatorum multitudinem gladiis destrictis et telorum iactus et aureorum armorum splendorem omnisque generis loricarum quapropter omnes rogabant in bonum monstra converti sed cum falsus rumexisset tanquam vita excessisset Antiochus, assumptis Jason non minus mille viris, repente aggressus est civitatem, et civibus ad murum convolantibus, ad ultimum comprehensa civitate, Menelaus fugit in arcem. Jason vero non parcebat in caede civibus suis, nec cogitabat prosperitatem adversum cognatos malum esse maximum, arbitrans hostium et non civium se tropaea capturum. Et principatum quidem non obtinuit: finem vero insidiarum suarum confusionem coepit, et profugus iterum abiit in Ammanitem.
Abbreviated transcription (Latin):
galaaa.Dentel tun li cut greges
tonsarum que ascenderunt de
lauachro. Omnes gemellis fe¬
tib: et sterilis non est inter eas.
Sicut uitta coccinea labia tua:
et eloquium tuum dulce Sic̃
fragmen mali punici: ita gene
tue. absq eo quod intrinsecus
lacet. Sicut turris dauid collũ
tuuim: cne edificata est cum

Expanded text:
 tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro: Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas. Sicut vitta coccinea, labia tua: et eloquium tuum, dulce. Sicut fragmen mali punici, ita genae tuae, absque eo quod intrinsecus latet. Sicut turris David collum tu
Abbreviated transcription (Latin):
bilib leonum. de montib par¬
doꝵ. Uulnerasti cor meum so¬
ror mea sponsa: uulnerasti cor
meum. in uno oculoꝵ tuorum
et in uno crine colli tui. Quã
pulchre sunt mamine tue: so¬
ror mea sponsa. Pulchriora u
bera tua uino: et odor unguen¬
torum tuorum suꝑ omĩa aro¬
mata. fauus distillans labia
tua ponsa. mel et lac sub lingͣ
tua et ocor uestimentoꝵ tuoꝵr

Expanded text:
num, de montibus Pardorum. Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui. Quam pulchrae sunt mammae tuae, soror mea sponsa! pulchriora sunt ubera tua vino. et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Favus distillans labia tua, sponsa, mel et lac sub lingua tua
Abbreviated transcription (Latin):
per ciuitatem circum duxissẽt.
ꝑ muros precipitauerunt. Alii
uero ad proximas coeuntes
speluncas. et latenter sabb̃i
diem celebrantes. cñ indica¬
ti ẽẽnt philippo flaminis suc¬
censi sunt: eoquod uerebant᷑.
propter religionem et obser¬
uantiã. manu sibimet auxi¬
lium ferre.

Expanded text:
per civitatem circumduxissent per civitatem circumduxissent per muros praecipitaverunt alii vero ad proximas coeuntes speluncas et latenter sabbati diem celebrantes cum indicati essent Philippo flammis succensi sunt eo quod verebantur propter religionem et observantiam manu sibimet auxilium ferre
Abbreviated transcription (Latin):
essima autẽ ⁊ uniu̾sis
grauis maloꝵ erat in¬
crrsio. nam templum luxuria.
et commessationib erat ple-¬
num: et scortantiũ cum me¬
retricib. Sacratisq edibus
mulieres se ultro ingerebant.
intro ferentes ea que ñ licebat.
filtare etiam pinum erat
illicitis. que legib ꝓhibebant᷑.
Neq autem sabbata custodi¬
ebantur: neq dies sollẽpnes
patrii seruabantur. nec sun¬
pliciter se quisquam uideũ
ẽẽ confitebatur. Ducebantur
autem cum amara necessita¬
te in die natalis regis ad sacͥ¬
ficia: et cum liberi sacra ce¬
lebrarentur. cogebantur he¬
dera coronat libero curuire.
ecretum autem łe iii¬
exiit in proximas gen¬
tilium ciuitatis. suggerẽtibꝰ
ptholomeis: ut pari modo
et ip̃i aduersum iudeos age¬
rent. ut sacrificarent. Eos
autem qui nollent transire
ad instituta gentilium. int̾¬
ficerent. Erat ergo uidere mi¬
seriam. Due enim mulieres
delate sunt natos suos cicũ¬
cidisse: quarum infantibus
ad ubera suspensis. cũ publice

Expanded text:
essima autem universis et gravis malorum erat incursio nam templum luxuria et comesationibus erat plenum et scortantium cum meretricibus sacratisque aedibus mulieres se ultro ingerebant intro ferentes ea quae non licebat altare etiam plenum erat inlicitis quae legibus prohibebantur neque autem sabbata custodiebantur neque dies sollemnes patrii servabantur nec simpliciter se quisquam Iudaeum esse confitebatur ducebantur autem cum amara necessitate in die natalis regis ad sacrificia et cum Liberi sacra celebrarentur cogebantur hedera coronati Libero circumire decretum autem exiit in proximas gentilium civitates suggerentibus Ptolomeis ut pari modo et ipsi adversus Iudaeos agerent ut sacrificarent eos autem qui nollent transire ad instituta gentilium interficerent erat ergo videre miseriam duae enim mulieres delatae sunt natos suos circumcidisse quas infantibus ad ubera suspensis cum publice
Abbreviated transcription (Latin):
contra sanguinem suum ĩ¬
sidiantur: et moliuntur
fraudes. contra animas suas.
Sic semite omnis auari:
animas possidentiũ rapiũt.
apientia foris
predicat: in plateis dat
uõcem suam. In capite turba¬
rum clamitat: in forsb por¬
tarum urbis. ꝓfert uerba
sua. dicens. usquequo ꝑuuli
diligitis infantiam. et stulti.
ea que sibi sunt noxia cupiẽt.
et in prudentes odibunt scien¬
tiamꝰ Conuertimini ad cor¬
reptionem meam. En ꝓferam
nobis sp̃m meum: et ostendã
uerba mea. Quia uocaui et
reniustis. extendi manũ meã.
et non fuit qui aspiceret des¬
pexistis om̃e consilui meũ.

Expanded text:
contra sanguinem suum insidiantur et moliuntur fraudes contra animas suas. sic semitae omnis auari animas possidentium rapiunt sapientia foris praedicat in plateis dat vocem suam in capite turbarum clamitat in foribus portarum urbis profert verba sua dicens usquequo parvuli diligitis infantiam et stulti ea quae sibi sunt noxia cupiunt et inprudentes odibunt scientiam convertimini ad correptionem meam en proferam vobis spiritum meum et ostendam verba mea quia vocavi et rennuistis extendi manum meam et non fuit qui aspiceret despexis
Abbreviated transcription (Latin):
Impii uero de terra ꝑdent᷑.
et qui inique agunt. auferẽ
dinem enim dierum. et an¬
nos uite. et pacem. apponent
tibi: miscł̃ia et ueritas ñ te
deserent. Circunda eas guttu¬
ri tuo. et describe in tabulis
cordis tur: et inuenies gr̃am
t disciplinam bonam. coram
deo et hominib. Habe fidu¬
ciam in domino ex toto corde
tuo: et ne initaris prudentie
tue. In omnib uiis tuis cogita
illum: et ip̃e diriget gressus
tuos. Ne sis sapiens apud
temetip̃m: time dominum.
et recede a malo. Santtas qͥp¬
pe erit umbilico tuo: et irri¬
gatio ossium tuorum. Hono¬
ra dominum de tua substan¬
tia. et de pͥmitiis omnium
frugum tuarum: et imple¬
buntur horrea tua saturita¬
te. et uino torcularia redu¬
dabunt. Sisciplinam dñi.
fili mi ina¬

Expanded text:
Impii vero de terra perdentur: Impii vero de terra perdentur: et qui inique agunt, auferentdinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui: Et invenies gratiam, et disciplinam bonam, coram Deo et hominibus. Habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae. In omnibus viis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. Disciplinam Domini, fili mi, n
Abbreviated transcription (Latin):
citer: seruans semitas iusticie
et uias scõꝵ custodiens. Tunc
intelliges insticiam. ⁊ iudiciũ.
et equitatem: et omnem semi¬
tam bonam. lecti¬
i intrauerit sapientia
cor tuum. et scientia
anime tue placuerit: consi¬
lium custodiet te. et pruden¬
tia seruabit te. ut eruaris
de uia mala. ab homie qui
ꝑuersa. loquitur. Qui relin¬
quunt iter rectum: et ambu¬
lant ꝑ uias tenebrosas. Qui
letantur cum male fecerint:
et exiltent in reb pessimis.
Quorum uie ꝑuerse: et ĩfa¬
mes gressus corum. ut erua¬
ris a muliere aliena. et ab ex-
tranea: que mollit sermenes
suos. et relinquit ducem u¬
bertatis sue. et pacti dei sui
oblita est. Inclinata est enim
ad mortem domus euis: et
ad inferos semite ip̃ius. Om̃s
qui ingrediuntur ad eã non
reuertentur: nec apprehendẽt
semitas uitẽ. Ut ambules ĩ
uia bona: et calles iustorum
custodias. Qui enim recti
sunt habitabunt in terra: ⁊
simplices ꝑmanebunt ĩ ea.

Expanded text:
citer: seruans semitas iustitiae citer: seruans semitas iustitiae et uias sanctorum custodiens. tunc intelleges iustitiam et iudicium et aequitatem et omnem semitam bonam. si intrauerit sapientia cor tuum et scientia animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere tranea, quae mollit sermones suos: Et relinquit ducem pubertatis suae, et pacti Dei sui oblita est. Inclinata est enim ad mortem domus ejus, et ad inferos semitae ipsius. Omnes, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabunt me. et ñ exau¬
diam. mane consurgent. et
non inuenient me. eo quod
exosam habuerint disciplinã
et timorem domini ñ suscepe¬
runt. nec acquieuerunt con-¬
silio meo. et detraxeru uni¬
uerse correptioni mee. Come¬
dent igitur fructus ne sue
siusq consiliis saturabrin¬
tur. Auersio paruulorum
interficiet eos: et prosperi
tas. stultorum. percdet illos.
Qui autem me audierit: et¬
absq terrore quiescet. et ha¬
bundantia ꝓfruetur: maloꝵ
timore sublato. fili m. A sus¬
ceꝑis sermones meos et man¬
data mea absconderis penes
te: ut audiat sapientiam. au¬
ris tua. inclina cor tuũ ad
cognoscendam prudentiam.
Si enim sapientiam inuoca-¬
ueris. et inclinaueris cortu-¬
um. prudeutie. si qͣsieris eam
quasi pecuniam. et sicut thes¬
auros effoderis illam: tunc ĩ¬
telliges timorem domini. et
scientiam dei inuenies. Qͥa
dominus dat sapientiam:⁊
ex ore eius. scientia et prudẽ¬
tia. Custodiet rectorum salutẽ:
et proteget gradientes simpli¬

Expanded text:
inuocabunt me et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interfitas stultorum perdet illos: Qui autem me audierit, absque terrore requiescet, et abundantia perfruetur, malorum timore sublato. Fili mi, si susceperis sermones meos, et mandata mea absconderis penes te, ut audiat sapientiam auris tua: inclina cor tuum ad cognoscendum prudentiam. Si enim sapientiam inueris et inclinaueris cor tuum prudentiae, si quaesieris eam quasi pecuniam et sicut thesauros effoderis illam, tunc intelleges timorem domini et scientiam dei inuenies, quia dominus dat sapientiam et ex ore eius scientia et prudentia. custodiet rectorum salutem et proteget gradientes simpli
Abbreviated transcription (Latin):
entia. et intellectus. Audiẽs
sapiens sapientior erit. et in¬
telligens gubernacula pos¬
sidebit. Animaduertit pa¬
rabolam. et interpretatio¬
nem: uerba sapientium
et enigmata eorum. Ti¬
mor domini principiũ
sapientie: sapientiam
atq doctrinam: stulti
despicuint. Audi fili mi
disciplinam patris tui.

Expanded text:
ectus audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum timor Domini principium scientiae sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt audi fili mi disciplinam patris t
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte putanda ẽ uirgo sem̃¬
tiuam sue carnis mat̾iam. nutͥ¬
endo incarne dei filio suggere po¬
tuisse. incarnando autẽ quasi ma-¬
iori et musitato miracło mini¬
me potuisseꝰ S huic opiniõi ob¬
stat apłs dicens: qͥa misit ds fili

Expanded text:
Nisi forte putanda est virgo semeNisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam, nutriendo in carne Dei Filio sug gerere potuisse, incarnando autem, quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus, dicens: Quia mi
Abbreviated transcription (Latin):
agne deuotionis ⁊ fider
hec mulier ostenditur. qͦ¬
et scribis et phariseis dñm tẽp¬
tantib simul et blasphemanti¬
b tauta euis incarnationem p̃
omnib sinceritate cognoscit:
tanta fiducia confitetur. ut et
presentiũ ꝓcerum calumpniã.
et futuroꝵ confundat hereticoꝵ
ꝑfidiam. Nam sicut tũc uidei
filium negabant. sic heretici
postea negando mariã semꝑ
uirginem sancti spiritus ope¬
rante uirtute. nascituro ex hu¬
manuis membris unigenito cdõ
carnis sue materiam ministras¬
se: sed uerum consubstantialẽꝙ
matri filium hominis fateri
non deberi dixerunt. Sed si ca¬
ro uerbi dei secundum carnem
uascentis. a carne uirginis ma¬
tris pronuntiatur extranea:
sine causa uenter qui eam por¬
tasset. et ubera que lactassent
beatificantur. Qua eium con¬
sequentia eius lacte credatim
nutritus: cuiꝰ semine negat᷑ eẽ
conceptus. cum ex uniꝰ eusdem¬
q fontis origine scd̃m phisicos.
uterq liquor emanare probetur:

Expanded text:
agnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei Patris Dei Filium negabant, sic et haeretici postea negando, Mariam semper virginem, sancti Spiritus operante virtute, nascituro ex humanis membris unigenito Deo, carnis suae materiam ministrasse, verum, consubstantialemque matris filium hominis, fateri non debere dixerunt. Sed si caro verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus, cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur.