comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc docuit. dicente moyse ad ppłm. ip̃o quidẽ in¬
iungente. Qͥ est misit me ad uos. Merito qͥdẽ. Nil
cõpetentius et̃nitati: que deus ẽ. Si bonũ. si mag¬
nũ. si beatũ. si sapientẽ. uł quicqͥd tale de deo dyxe¬
ris. in hoc uerbo instaurat᷑. qͦd ẽ. ẽ. Nempe hoc ẽ
ei ẽẽ. qͦd ħ omĩa esse. Siꝙ centũ talia addas. ñ re-¬
cessisti abẽe. Si ea dixeris. nichil addidisti. Si non
dixisti. nicħ minuisti iã. Si uidisti hoc tam singła¬
retam sũmũ ẽẽ. nonne in cõꝑatione huiꝰ quicqͥd
hoc nonẽ: iudicas potius non eẽ. quã cẽ: Quiditem
deus: Sine quo nicħ ẽ. Tam nicl il eẽ sine ipso. quam
nec ipse sine se potest. Ip̃e sibi: ip̃e om̃ib est. Ac ꝑ
hoc quodã mͦ solus ip̃e ẽ. qui suũ ipsius ẽ: ⁊ ominũ
ẽẽ. Qͥd ẽ deus: Principuuĩ: ꝙ ħ ip̃e de se responsũ
dedit. Multa inreb dũr pͥncipia. s respectu pꝰte¬

Expanded text:
hoc docuit, dicente Moyse ad populum, ipso quidem inhoc docuit, dicente Moyse ad populum, ipso quidem injungente: Qui est, misit me ad vos . Merito quidem. Nil competentius aeternitati, quae Deus est. Si bonum, si magnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo dixeris; in hoc verbo instauratur, quod est, Est. Nempe hoc est et esse, quod haec omnia esse. Si et centum talia addas, non recessisti ab esse. Si ea dixeris, nihil addidisti: si non dixeris, nihil minuisti. Jam si vidisti hoc tam singulare, tam summum esse; nonne in comparatione hujus quidquid hoc non est, judicas potius non esse, quam esse? Quid item Deus? Sine quo nihil est. Tam nihil esse sine ipso, quam nec ipse sine se potest. Ipse sibi, ipse omnibus est. Ac per hoc quodammodo ipse solus est, qui suum ipsius est, et omnium esse Quid est Deus? Principium: et hoc ipse de se responsum dedit . Multa in rebus dicuntur principia, sed respectu poste
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ad utilitatẽ. Quis ẽ iste tã cõmunis in uocib.
tam longe in reb: Quomͦ quẽ nr̃is loquim᷑ uer¬
bism sua reconditꝰ maiestate. nros penitꝰ ꝙ aspec-¬
tus refugit ꝙ affectus: Audi ip̃m quid loquat᷑
hominib. Sicut exaltant᷑ celi a terra. sic exaltate
tationib ur̃is. Dicim᷑ amare.ꝙ ds̃. dicim᷑ nosse:
ds̃. ꝙ multa in bune modum. S ds̃ amat ut ea¬
ritas. nouit ut ueritas. sedet ut eqͥtas. dñat᷑ ut
maiestas. regit ut pͥncipiũ. tuet᷑ ut salus. oꝑat᷑ ut
uirtus. reuelat ut lux. assistit ut pietas. Que oĩa
faciunt angłi. facimꝰ et nos. s longe inferiori mͦ.
Non utiq bono qͦd sumꝰ. s quod participamus.¬
unc iam transi sp̃c istos. si forte cũ sponsa dicẽ
possis ꝙ tu. Paulũ cum ꝑtransissẽ eos: inueni
quẽ diligit anmamea. Quis ẽ : Non sane occurrit
melius quã qui ẽ. Hoc ipse de se uoluit responderi.

Expanded text:
spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis in vocibus, spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis in vocibus, tam longe in rebus? quomodo quem nostris loquimur verbis, in sua reconditus majestate, nostros penitus et aspectus effugit, et affectus? Audi ipsum quid loquatur hominibus. Sicut exaltantur coeli a terra, sic exaltatae . Dicimur amare, et Deus: dicimur nosse, et Deus: et multa in hunc modum. Sed Deus amat ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae omnia faciunt et Angeli, facimus et nos: sed longe inferiori modo, non utique bono quod sumunc jam transi spiritus istos, si forte cum sponsa dicere possis et tu: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quis est? Non sane occurrit melius, quam Qui est. Hoc ipse de se voluit responderi,
Abbreviated transcription (Latin):
tione signorũ uirtꝰ uͦ manens in eis ipsa facit oꝑa.
Faciunt & ille. s in cõꝑatione eiꝰ ñ faciunt. Demq
tantũ interẽ. ut quasi singłarit̾ ꝓpħa dicat ad
eũ. Tu es deus qui facis mirabilia. & itẽ deeo. Qui
facis mirabilia magna solus. Assunt angłi et ar¬
mini scͥptũ. & angłs qui loquebat᷑ in me. At qͥ dif¬
ferentiaq in hoc mẽ. angłs suggerens bona: non
ingerens. Inẽ hortans ad bonũ. non bonũ creans.
Ds̃ sic inest ut afficiat. ut infundat. uł potiꝰ in
fundat᷑. ꝙ participet᷑. ita ut unũ ꝑm̃ cũ nr̃o sp̃m
b̃nalis amme mest. d̾s ut uita. Itaq sic̃ aninia
uidet in ocłis. audit in aurib. odorat in narib.
in faucib gustat. tangit in toto reliquo corꝑe. sic
deus diuersa in diuersis sp̃itib oꝑat᷑. uerbi causa.
maliis amantẽ se exhibens. maliis agnoscentẽ. in
aliis alia facientẽ. sicut uincuiq dat᷑ manifestatõ

Expanded text:
tione signorum: virtus vero in eis manens, ipsa facit opera. tione signorum: virtus vero in eis manens, ipsa facit opera. Faciunt et illae, sed in comparatione ejus non faciunt. Denique tantum interest, ut quasi singulariter propheta dicat ad eum, Tu es Deus qui facis mirabilia : et idem de eo, Qui facit mirabilia magna solus . Adsunt Angeli et Armini scriptum: Et angelus qui loquebatur in 450 me . Atqui differentia et in hoc. Inest angelus suggerens bona, non ingerens: inest hortans ad bonum, non bonum creans. Deus sic inest ut afficiat, ut infundat, vel potius ut infundatur et participetur, ita ut unum perinde cumbernalis animae inest, Deus ut vita. Itaque sicut anima videt in oculis, audit in auribus, odorat in naribus, in faucibus gustat, tangit in toto reliquo corpore: sic Deus diversa in diversis spiritibus operatur; verbi gratia, in aliis amantem se exhibens, in aliis agnoscentem, in aliis alia facientem, sicut unicuique datur manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
illos. unus atq idẽ sũmꝰ sp̃c. diuidens singłis pro¬
ut uoluit. Hec oꝑat᷑ in ilł. ħ dedit oꝑari ꝙ illis.
s aliter. Ardent seraphin. s igne dĩ. uł potius ig¬
ne do. Qͦd precipuũ ẽ ineis amant. s ñ quantũ d̾s
nec qͦm᷑. Lucent cherubi et inscientia emment.
s participio ueritatis. ac ꝑ hoc ñ ut ueritas. nec
quantũ. Sedent tͥroni. s insidentis bñficio. Iudi¬
cant ꝙ ip̃i cum tranqͥllitate. s ñ ad mensurã mo¬
dũ ue pacis pacantis. pacis quȩ exuꝑat omnẽ sen¬
unt parit᷑. Quid hoc ad sũmũ. sempit̾nũ. singła¬
re dnĩum: prest̃ pͥncipatꝰ et regunt. s regunt᷑ et
ip̃i. ita ut reg̃e nion nori ut. si regi desierint. Pre¬
cellit in potestatib fortitudo. s cui debent. qͦd fortes
sunt.ꝙ alit̾ ẽ fortis. ꝙ plus. Nec tam fortis quã ip̃a
fortitudo ẽ. Uirtutes ꝓ suo ministerio ꝙ potentatu
satagunt excitare corda torpentia hominũ innoua¬

Expanded text:
atque idem summus Spiritus, dividens singulis prout voluit. Haec operatur in illis, haec dedit operari et illis, sed aliter. Ardent Seraphin, sed igne Dei, vel potius igne Deo. Quod praecipuum est in eis, amant, sed non quantum Deus, nec quomodo. Lucent Cherubin, et scientia eminent, sed participio veritatis; ac per hoc non ut Veritas, nec quantum. Sedent Throni, sed insidentis beneficio. Judicant et ipsi cum tranquillitate, sed non ad mensuram modumve pacis pacantis, pacis quae exsuperat omnem senunt pariter. Quid hoc ad summum, sempiternum, singulareque dominium? Praesunt Principatus et regunt: sed reguntur et ipsi, ita ut regere jam non norint, si regi desierint. Praecellit in Potestatibus fortitudo: sed qui debent quod fortes sunt, et aliter est fortis, et plus; nec tam fortis quam ipsa fortitudo est. Virtutes pro suo ministerio et potentatu satagunt excitare corda torpentia hominum innova
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hoc uis tibi declarari: Idem ẽ semꝑ. ꝙ. uno mͦ. Non
sic unus sol: non sic una luna. Clamat uterq non
c̃ẽ unũ sibi: ille motib. illa ꝙ defectib suis. dsͣ autẽ
ñ modo unus ͥ. ⁊ in se unus ẽ. Nicħ in se. nͥ se habet.
Non ex temꝑe alt̾nationẽ habet. ñ in sub̃a alt̾itatẽ.
Hlinc de coboetius. Hoc uere unũ. in qͦ nullus ẽ nu¬
merꝰ. nullũ in eo aliud. pret̃ id qͦd ẽ. Neq enĩ subiec¬
tum fieri pͭ. forma enĩ ẽ. Comꝑa uni huic. õe qͦduũ¬

Expanded text:
Et hoc vis tibi declarari? Idem est semper, et uno modo, Non Et hoc vis tibi declarari? Idem est semper, et uno modo, Non sic unus sol, non sic una luna. Clamat uterque non esse unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque enim subjectum fieri potest: forma enim est. » Compara huic u
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere potuit. dm̃ tuũ infra qͦmodo collocabis:
Ipse sibi forma. ip̃e sibi eẽntia ẽ. In hoc interim gradu
suspicio illum. ꝙ si alter potior appareret. illum po¬
tius darem. Nunquid uerendũ ne cogitatio transuo¬
let illum: Quantũcunq in altũ ꝓficiat: ultra est.
Infra quod homio cogitare possit. altissimum que¬
rere. ridicłm est: statuere impiũ. ultͣ ñ cit᷑ queren¬
dus est. Ascende huc si potes ad cor altius. & exaltabi¬
tur ds̃. Non ẽ formatꝰ d̾s: forma ẽ. Non ẽ affectꝰ ds:
affectio ẽ. Non ẽ compositꝰ d̾s: merũ simplex ẽ.&
ut liquido scias quid simplex dicam: idem qͦd unũ.
Tam simplex ds ẽ: quã unis est. Est autẽ unꝰ: ꝙ qͦ
modo aliud nicbil. Si dici possit: unissimus ẽ. Unus
ẽ sol quod ñ sit alter. una luna qͦd eque altã ñ sit.
Atq id quidẽ ds̃. s plus. Quid plus: Unis ẽ eciã sͥ.

Expanded text:
ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collocabis? ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collocabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essentia est. In hoc interim gradu suspicio illum: et si alter potior appareret, illum potius darem. Nunquid verendum, ne cogitatio transvolet illum? Quantumcunque in altum proficiat, ultra est. Infra quod homo cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17. Ascende adhuc, si potes, ad cor altius, et exaltabitur Deus. Non est formatus Deus: forma est. Non est affectus Deus: affectio est. Non est compositus Deus: merum simplex est. Et ut liquido noveris, quid simplex dicam: idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, et quo modo aliud nihil. Si dici possit, unissimus est. Unus est sol, quod non sit alter: una luna, quod aeque altera non sit. Atque id quidem Deus, sed plus. Quid plus? Unus est etiam sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
lice ẽ. tam ñ habet hoc & illud. quã ñ ħ &. illa. Est
qui ẽ. ñ que ẽ. Purꝰ. simplex. uiteger ꝑfectus. con¬
stans sibi: nicħ de temꝑib. nicħ de locis. ncħ de re¬
b trahens inse. nicħ ex se deponens in eis. ñ habens
qͦd ad numerũ diuidat. non que colligat ad unũ.
elnũ quippe ẽ. s ñ unitum. Non ꝑtib constat. ut
corpus. ñ affectib distat. ut anima ñ formis substat.
ut om̃e qͦd factum ẽ. S neq forme. ut istis uisũ ẽ.
Magna laus uidelicet do. ut se ab informitate uen¬
dicet. forma una ẽẽ contentũ. Hoc ẽ dicẽ. Cetã płib.
dm̃ ñ nͥ uni debe quod ẽ. Quid: Cuius bñficio st̃
que sunt. ipẽ ꝓ suo eẽ. alt̃i bñficio inclinabit: laus
ista. ut uulgo dr̃. blasphemiã ualet. Anñ pluris
est. nullo egere. quamuno: habe reuerentiã deo.
ut qͦd pluris ẽ illi tribuas. Si cor tuum hucusq

Expanded text:
lice est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est lice est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est qui est, non quae est. Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; non habens quod ad numerum 452 dividat, non quae colligat ad unum. Unum quippe est, sed non unitum. Non partibus constat, ut corpus; non affectibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sed neque formae, ut istis visum est. Magna laus videlicet Deo, ut se ab informitate vindicet, forma una esse contentum. Hoc est dicere, caetera pluribus, Deum nonnisi uni debere quod est. Quid? Cujus beneficio sunt quae sunt, ipse pro suo esse alteri beneficio inclinabit? Laus ista, ut vulgo dicitur, blasphemiam valet. An non pluris est nullo indigere quam uno? Habe reverentiam Deo, ut quod pluris est, illi tribuas. Si cor tuum usque huc
Abbreviated transcription (Latin):
habeniꝰ:. s centinitatẽ. Uerbi causa. Dicimus. mag¬
num. bonũ. iustũ. &. innum̃a talia. s nisi omĩa
unũ in dõ. & cum deo consides. habebis multipli¬
cem dm. Alichi uͦ non deesse qđ cogitem meluis eiꝰ¬
modi deo tuo. Queris quid: Mera simplicitas. ue¬
ro iudicio. natura simplex: multiplici antefertur.
Scio qͦd ad hoc respond̃e solent. Non multa in qui¬
unt. s unam tantum diuinitatem. que omĩa illa
sunt d̾o. ut sit conferre asserimus. Asseritis gͦ et si
ñ multiplicẽ. dm̃ duplicẽ.ꝙ non ad merũ simplex
ꝑuenistis. neq adid qͦ melius cogitari ñ pot̃. Tamñ
est simplex. qđ uel uni fuerit obnoxium. forme. ꝙͣ.
nec uirgo uel uni cognita uiro. Securꝰ loquor. ne is
quidẽ. qui uł dupplex ẽ. erit meus. Habeo enĩ me¬
liorẽ. Esto qͦd hunc numeroso ꝙ multiplici antepo¬
nam. s plane p̃simplici sꝑno. Meus ds ipse catho¬

Expanded text:
habemus, sed centenitatem. Verbi causa, dicimus maghabemus, sed centenitatem. Verbi causa, dicimus magnum, bonum, justum, et innumera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo consideres, habebis multiplicem Deum. 16. Mihi vero non deest quot cogitem melius ejusmodi Deo tuo. Quaeris quid? Mera simplicitas. Vero judicio, natura simplex multiplici antefertur. Scio quod ad haec respondere solent. Non multa, inquiunt, sed unam tantum divinitatem, quae omnia illa sunt, Deo ut sit conferre asserimus. Asseritis ergo, etsi non multiplicem, duplicem Deum; et non ad merum simplex pervenistis, neque ad id, quo melius cogitari non potest. Tam non est simplex, quod vel uni fuerit obnoxium formae, quam nec virgo vel uni cognita viro. Securus loquor, ne is quidem qui vel duplex est, erit meus. Habeo enim meliorem. Esto quod hunc numeroso et multiplici anteponam: sed plane prae simplici sperno. Meus Deus ipse catho
Abbreviated transcription (Latin):
quid qͦd̾s sit: ꝙ quod d̾s ñsic. hoc enĩ sine dubio
melus. Quomͦ ñ melius d̾o. si d̃s ñ est. qͦd dat do
ut sit : At melius illã diuinitatẽ. qua dicunt d̃m
ẽẽ. ñ aliud quam dm eẽ fatemur. Non ẽ in deo nͥ
deus. Quid inquiunt: Negas dm̃ habere diui¬
nitatem : non. s qͦd ħt hoc ẽ. Negas dm̃ diuinita¬
tatem eẽ: Non. s ñ alia quam que ip̃e ẽ. Aut si tu
Aliam iuenisti. adiuuet me crimitas ds. adũsus
illam me tota contumatia erigo. Quat̾uitas orbem dist̾¬
minat. non signat deitatẽ. Os̃ tͥnitas ẽ. d̃s trium sin¬
gła ꝑsonarum. Si quartã diuinitatẽ adicẽ placet: in
to qͦd ꝙ tu. Nempe dñm dm̃ tuũ adorabis .ꝙ. illi so¬
li seruies. Głosa uero diuntas. que sͥ honorẽ ñ au¬
deat arrogare diuinum. At melius quartũ hoc
omĩno respuimꝰ. quam sine honore recipimꝰ. Multa
dñr ẽẽ in dõ: ꝙ quidẽ sane catholiceq. s multa u¬
nũ sunt. Alioqͥn si diuersa putemꝰ. non quat̃nitatẽ

Expanded text:
s sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non melius Deo, si Deus non est, quod dat Deo ut sit? At melius illam divinitatem, qua dicunt Deum esse, non aliud quam Deum esse fatemur. Non est ergo in Deo nisi Deus. Quid? inquiunt: negas Deum habere divinitatem? Non, sed quod habet, hoc est. Negas divinitate Deum esse? Non, sed non alia, quam quae ipse est. Aut si tu aliam invenisti, adjuvet me Trinitas Deus, adversus illam tota me contumacia erigo. Quaternitas orbem disterminat, non signat deitatem. Deus Trinitas est, Deus trium singula personarum. Si quartam divinitatem adjicere placet; inteto quod et tu. Nempe Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Gloriosa vero divinitas, quae sibi honorem non audeat arrogare divinum. At melius quartum hoc omnino respuimus, quam sine honore recipimus. Multa dicuntur esse in Deo, et quidem sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͥ hac eadem die celebrat᷑ baptismi sacramen-¬
tum. quo constant̾ aduersus uicti potestatem
in qͣm eunt sacerdotes nr̃i. legati utiq uictorio¬
cti abrenuntiationẽ. uictorisq ab hominib exi¬
gunt ꝓfessionẽ. De cuius magnitudine sacͣmen-¬
ti aliqua dici debere. tempus & officu eiꝰ ordo nc̃
poscit. atq in pͥmis dicendũ uidet᷑. quomͦ uel qͥd
mors xp̃i ꝑ baptismũ oꝑet᷑. in nob̃ Consequens

Expanded text:
Recte igitur hac eadem nocte celebratur baptismi sacramenRecte igitur hac eadem nocte celebratur baptismi sacramentum, quo constanter adversus victi potestatem iniquam eunt sacerdotes nostri, legati utique victoriocti abrenuntiationem, victorisque ab hominibus exigunt professionem. De cujus magnitudine sacramenti aliqua debere dici, tempus et officii ejus ordo nunc exigit, atque in primis dicendum videtur, quomodo, vel quid mo
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicunq ante bellũ fuerant uicti.
post bellum cedant inius dñationẽq uictoris:
imitant᷑q legati in uniu̾sã uicti potestatẽ. qui
uictũ ẽẽ pͥorem tyrannũ annuntiẽt. titulosq uic¬
toris recipiendos ostendant. & eius uira predicent.
Unde ꝙ dñs qͣui ad debellandũ humani generis
numicũ uenerat. dicit in euangło. Cum fortis ar¬
matus custodit atriũ suũ. in pace sunt omnia
que possidet. Si autẽ fortior illo suꝑueniens uice¬
rit eum. uniuersa eius arma auferet: in quib
confidebat. & spolia eius distribuet. Hac nocte
aduersus fortem illũ armatũ. scilicet diabolũ.
fortior suꝑueniens filius dĩ. crucisq uexillũ atͥo¬
enis bellator inferens. ipsũ cepit. alligauit. arma
enis abstulit. & spolia paradyso reddidit. Ille tã
fortis qui uniu̾sam t̾ram conculeauit. hamo
erucis captus ẽ. quia fragilitatẽ carnas in xp̃i
morte appetiit: diuinitatis aculeo transfixus ẽ

Expanded text:
ut quicunque ante bellum fuerant victi, post bellum cedant in jus dominationemque victoris, mittanturque legati in universam victi potestatem, qui victum esse priorem tyrannum annuntient, titulosque victoris recipiendos ostendant, et ejus jura praedicent. Unde et ipse Dominus, qui ad debellandum humani generis inimicum venerat, dicit in Evangelio: « Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet: si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Hac nocte adversus illum fortem armatum, scilicet diabolum, fortior superveniens Filius Dei, crucisque vexillum ejus bellator inferens, ipsum cepit, alligavit, arma ejus abstulit et spolia paradiso reddidit. Ille tam fortis, qui universam terram conculcavit, hamo crucis captus est, quia, dum fragilitatem carnis in Christo morte appetiit, divinitatis aculeo transfixus est.
Abbreviated transcription (Latin):
est. hec namq duo salutis ministeria mundo sal¬
uator inuexit. qui euangłium quidẽ attulit.
legem uero ñ soluere s adimplere uenit. Isti sunt
duo pedes angłi. qui ut supradictum ẽ descend̃
de celo amictus nube. & posuit pedem suũ dectrũ
supͣ mare. sinstrũ uero super t̾ram. legalis enĩ
mortalitas iohe baptista uel ipso dño docente trã¬
quillius audita ẽ contra euangłicam dignitatẽ
.i. manifestã fidei doctͥnam. Uerbi gr̃a. Cũ dic̃et
ego et pat̾ unũ sumꝰ. et anteqͣm abrahã fieret ego
sum. uelut mirabiles elationes maris. fluxa et sal¬
sa corda tumuert̃. Subdiaconus quoq p̃fert tex¬
tum euangłu. quia ꝓfecto lex testimonia conti
uisset signacła septẽ. clausũ erat in libro legis. sa-¬

Expanded text:
est. Haec namque salutis ministeria Salest. Haec namque salutis ministeria Salvator invexit, qui Evangelium quidem attulit, legem vero non solvere, sed adimplere venit . Isti sunt duo pedes angeli, qui, ut supra dictum est: Descendit de coelo amictus nube, et posuit pedem dextrum suum supra mare, sinistrum super terram . Legalis enim moralitas, Joanne Baptista vel ipso Domino docente, tranquillius audita est contra evangelicam vero dignitatem, id est manifestam fidei doctrinam, verbi gratia cum diceret: « Ego et Pater unum sumus ; » Et: « Antequam Abraham fieret ego sum , veluti mirabiles elationes maris fluxa et falsa corde tumuerunt . Subdiaconus quoque praefert textum Evangelii, quia profecto lex testimonia contineruisset signacula septem, clausum erat in libro legis sa
Abbreviated transcription (Latin):
Altare ingressuro. debet tam ipse sacerdos
quã et tota p̃sens eccła dilatare animã suã. et
amplo fidei sinu tenere memoriã incarnationis.¬
natiuitatis. passionis. resur rectionis. et ascensio¬
ab mitio mundi eum uotis expectauert̃. gestis
p̃figurauert̃. dictisq aut scͥptis ꝓpħauerunt.
et in eoꝵ contẽplatione in uoces erumꝑe p̃cinendo
antiphonã que dicit᷑ ad intͦitum. slam sic̃ introitꝰ sa-¬
cerdotis. ingressum filii dĩ in hunc mundũ. sic an
que significate rei aptissime congruit. Drecedũt
flãmãtes cereoli. uidelicet in signũ gaudu. qͦd in
ortu saluatoris omĩ mundo effulsit. de quo an-¬
głs ad pastores. annuntio uob̾ gaudiũ magnũ
⁊ cetera. Preueniunt sacerdotẽ ministri duo. ñ
pariter neq a latere incedentes.s ante subdiaco-¬
nus. post diaconus. Signant enim hi duo uetus et
nouũ testamentũ. id ẽ legẽ et euangłium. quoꝵ
lex temꝑe pͥor. euan głium uero dignitate maius

Expanded text:
altare ingressuro, debet tam ipse sacerdos quam et tota praesens Ecclesia, dilatare animam suam, et amplo fidei sinu tenere memoriam incarnationis, passionis, resurrectionis et ascensio gestis praefiguraverunt, dictisque aut scriptis prophetaverunt, et in eorum contemplatione in voces erumpere, praecinendo antiphonam, quae dicitur ad introitum. Nam sicut introitus sacerdotis ingressum Filii Dei in hunc mundum, sic antquae significatae rei aptissime congruit. Procedunt flammantes cereoli, videlicet in signum gaudii, quod in ortu Salvatoris omni mundo effulsit, de quo angelus ad pastores: « Annuntio vobis gaudium magnum , » etc. Praecedunt sacerdotem ministri duo, non pariter, neque a latere incedentes, sed ante subdiaconos. Signant enim hi duo Vetus et Novum Testamentum, id est legem et Evangelium, qdignitate majus
Abbreviated transcription (Latin):
unc anteqͣm de ordine uel ratione offitii
disseramus. dicendũ ẽ quot uel quib ex
causis pasche sollemnitas tam illustris tamq ce¬
lebris habeatur. Multi enim solum hoc in il¬
la respiciunt. qͦd in pͥma salbati resurrexit dñs.
unde & dies dnĩce resurrectionis appellatur.
Magna plane sollempnitatis & leticie cordisnr̃i
materia. quia dũ illo resurgente resur rectio¬
nẽ mortuoꝵ credimus. nos quoq resurrecturos
ẽẽ sꝑantes. nire gaudemꝰ. Uerum in huius con¬
templatione sollẽpnitatis. nunqͣm illud gaudi

Expanded text:
unc, antequam de ordine vel ratione officii disseramus, dicendum est, quot vel quibus ex causis Paschae solemnitas tam ilustris tamque celebris habeatur. Multi enim solum hoc in illa respiciunt, quod « in prima Sabbati » resurrexit Dominus , unde et dies Dominicae, resurrectionis appellatur. Magna plane solemnitatis et laetitiae cordis nostri materia; quia, dum illo resurgente resurrectionem mortuorum esse credimus, nos quoque resurrecturos esse sperantes, jure gaudemus. Verum in hujus contemplatione solemnitatis nunq
Abbreviated transcription (Latin):
sequentiũ. ꝯputruit iugum dñantiũ. Pulcͥtu¬
dine noctis huuis. paradysus reflorũit. celũ
purpuratũ ẽ. an głi candidati. homines ex¬
hylarati sunt. Nox ista pascha dr̃. Pascha autẽ
grece. latine dicit᷑ transitus. Quis gͦ transiuit:
mundo ad patrẽ. de morte ad uitã. de ignobilita¬
te adgłiam. de seruitio ad regnũ. de contumeli¬
is ad honorẽ. de fluctib secłi ad portum celi. de
medio latronũ. ad patris consessum. Ransiuimꝰ
transiuimꝰ a duplici ꝑditione. ad duplicẽ corꝑis
q anime salutẽ. de diabolo ad dm. de hoste ad pa-¬
trem. de tyranno qui nec ẽ ds nec homo ad regẽ
nrm̃ qui ẽ ds & homo. Ransiuimꝰ inqͣm de te¬
nebris ad lucẽ. de fatigatione ad requiẽ. de plan-¬
ctu ad canticũ. de nuditate ad tegumentũ. de
pauꝑtate ad opulentisi. de reatu ad grã de pena
nium. qd̾ pͥmũ occurrit post uernũ eqͥnoctiũ.

Expanded text:
ersequentium, computruit jugum dominantium. Pulchrituersequentium, computruit jugum dominantium. Pulchritudine noctis hujus paradisus refloruit, coelum purpuratum est, angeli candidati, homines exhilarati sunt. Nox ista Pascha dicitur. Pascha autem Hebraice, Latine dicitur transitus. Quis ergo transivit? mundo ad Patrem, de morte ad vitam, de ignobilitate ad gloriam, de servitio ad regnum, de contumeliis ad honorem, de fluctibus saeculi ad portum coeli, de medio latronum ad Patris consessum. Transivimus Transivimus a duplici perditione ad duplicem corporis et animae salutem, de diabolo ad Deum, de hoste ad Patrem, de tyranno, qui nec Deus est, et nec homo, ad Regem nostrum, qui Deus est, et homo. Transivimus, inquam, de tenebris ad lucem, de fatigatione ad requiem, de planctu ad canticum, de nuditate ad tegumentum, de paupertate ad opulentiam, de reatu ad gratiam, de pnium, quod primum occurrit post vernum aequinoctium.
Abbreviated transcription (Latin):
magne & ammirabiles cause paschalis festiui¬
tatis. redemptio animarũ. que die parasce¬
ues morte xp̃i parata ẽ. & resurrectio corꝑi
que pͥma sabbati xp̃o refurgente data ẽ atq
confirmata. Additur his tercia necessarii bap¬
tisnatis sollẽpnitas. omnẽ nob̃ illarũ confe¬
rens utilitatẽ uel fructũ. que ꝑ eo qͦd ab illis
exordiũ. totumq sue rationis sũpsit sacramen¬
tum. recte eisdem in paschalib gaudiis addi¬
ta ẽ. Trib gͥ ex causis. nox hec ut dies illumi¬
nata refulget. in delitis nr̃is. Ouere festa
dies. o uere beata nox. Nobilitas anni. men¬
sium decus. arma dierum. splendor horarũ.
nox in qua desertus infernus. aꝑtus parady¬
sus. Nox ista mortis exitus ẽ. uite reditus est.
lux grẽ. splendor głie. suauitatis pocłm. fluuiꝰ
delitiarum. mnundatio pacis. acquisitio forti¬
tudinis. Laus consilii duum. Hac nocte cessa¬
uit exactor. quieuit tributũ. captiui redditi
sunt. lassi respirauerunt. confracta ẽ uirga ꝑ¬

Expanded text:
magnae et innumerabiles causae festivitatis: redemptio animarum, quae die Parasceves morte Christi parta est; et resurrectio corporum, quae prima Sabbati Christo resurgente data atque confirmata est . Additur his tertia necessaria baptismatis solemnitas, omnem nobis illarum conferens utilitatem vel fructum, quae pro eo quod ab illis exordium totumque suae rationis sumpsit sacramentum, recte in eisdem paschalibus gaudiis addita est. Tribus igitur ex causis nox haec ut dies, illuminata refulsit in deliciis nostris. O vere festa dies, vere beata nox, nobilitas anni, mensis decus, arma dierum, splendor horarum, nox in qua desertus infernus, apertus est paradisus. Nox ista, mortis exitus, vitae reditus est. Lux gratiae, splendor gloriae, suavitatis poculum, fluvius deliciarum, inundatio pacis, acquisitio fortitudinis, laus consilii divini. Hac nocte cessavit exactor, quievit tributum, captivi redditi sunt, lassi respiraverunt, confracta est virga p
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit domũ suã & hereditatẽ suam. quia sic̃
scriptum ẽ ascendens suꝑ nubẽ candidã ingressꝰ
ẽ egyptũ: abut ad gentes que antiqui pharaonis
idẽ diaboli fuerant regnũ. Tunc autẽ defunctis
his qui querebant animã pueri. id est sopita mo¬
derne inuidie flamma. qua scõꝵ eius animas qͦ¬
sierunt. sanguinẽq fuder̃t: in terrã suã .i. in
sue gentis noticiã reuertet᷑. Tunc in qͣm uyxta mis¬
ticum euangłi sensũ. illato iħu in templũ. id
ẽ in sinagogã udeoꝵ ꝑ fidẽ: erunt pater eius
ꝙ mater. scilicet om̃is parentela eius carnalis.
in resurrectionẽ in isrł. Cuius aduentus quia
sciri a nobis non pot̃. tempus merito nocti cõ¬
parat᷑. atq in introitu dum mediũ silentiũ
qͦd p̃teritũ est canit᷑. ꝓpt̾ hoc simile futurũ. lc̃
elementis mundi .i. sub litt̾ali sensu seruiens
detinet᷑. Tandẽq obtinebit regnũ & sedẽ dauid.¬
idẽ regnũ patris sui. ipse de quo in gradali

Expanded text:
atem suam , quia sicut scriptum est: Ascendens super nubem candidam, ingressus est Aegyptum, abiit ad gentes quae antiqui Pharaonis, id est diaboli, fuerant regnum . Tunc autem defunctis his, qui quaerebant animam ejus, id est sopita modernae invidiae flamma, qua sanctorum ejus animas quaesierunt et sanguinem fuderunt in terram suam, id est in suae gentis notitiam, revertetur. Tunc, inquam, juxta mysticum Evangelii sensum, illato Jesu in templum, id est in Synagogam Judaeorum per fidem. « Erant pater ejus et mater, » scilicet, omnis parentela ejus carnalis, in resurrectionem in Israel . » Cujus adventus, quia sciri a nobis non potest, tempus merito nocti comparatur, atque ideo in introitu: Dum medium silentium , quod praeteritum est, canitur propter hoc simile futurum. Tunc elementis, id est litterali sensu serviens detinetur. Tandemque obtinebit regnum et sedem David patris sui ipse, de quo in graduali
Abbreviated transcription (Latin):
iei natalis dñi offitiũ. gaudiũ ẽ ut diximꝰuiii.
gentiũ. que om̃s uiderunt salutare dei:
et quarum assũptio uita est ex mortuis. scilicet iu¬
deis. hoc autẽ certe diei sedem ñ habens. et pene
iudeorũ. Non enim głari debet oleaster aduersus
ramos bone oliue. qd̾ ꝓpt̾ incredulitatẽ fracti st̃
et ceciderunt. ipse autẽ contra naturã insertꝰ ẽ¬

Expanded text:
ie Natalis Domini officium gaudium est, ut diximus, gentium, quae omnes viderunt salutare Dei, et quarum assumptio vita est ex mortuis, scilicet Judaeis , hoc autem certae diei sedem non habens, et pene Judaeorum. Non enim gloriari debet oleaster adversus ramos bonae olivae, quod propter incredulitatem fracti sunt et ceciderunt. Ipse autem contra naturam insertus es
Abbreviated transcription (Latin):
illo ꝓpħa p̃dixit: & peccata nr̃a ipse portauit.
Spinȩ namq pecc̃a designant. que animã pun-¬
gunt & lacerant. Nam & ꝓpt̾ pecẽm homini
date sunt. dicente dño ad adam. Cum oꝑatus
fueris t̾ram. ñ dabit fructus suos: s spinas et
tribulos g̾minabit tibi. Cetã quoq omĩa que¬
passus ẽ. quib illusus ẽ. misteria simul & mora¬
lia continent documenta. Nam in eo qͦd facies
eius uelat᷑. ac deinde colaphyrat᷑. uelam̃ illud sig¬
nificat qͦd suꝑ corda iudeoꝵ expandebat᷑. ut ui¬
dere illũ ñ mereant᷑. quẽ nune usq in synago¬
gis suis colaphizabant conuitiis. & exalapant
maledictis. Nobis autẽ fortissimũ in his omĩb
prebet humilitatis exemplũ. Quis enĩ ñ erubes¬
cat collum erigere et pingui armari ceruice.
cum ds̃ & dñs omniũ. ab illudentib sit ꝓ nob̃
colaphiratꝰ: Nam bominis humilitatẽ imitari
suꝑbi dedignarem᷑. humiliato sub tot ꝯuiciis
deo suꝑbire erubescamus.

Expanded text:
 praedixit: « Et peccata nostra ipse portavit . » Spinae namque peccata designant, quae animam pungunt et lacerant. Nam et propter peccatum homini datae sunt, dicente Domino ad Adam: « Cum operatus fueris terram, non dabit fructus suos, sed spinas et tribulos germinabit tibi . » Sed et quopassus est, quibus illusus est, mysteria simul et moralia continent documenta. Nam in eo quod facies ejus velatur, ac deinde colaphizatur, velamen illud significat, quod super corda Judaeorum expandebatur, ut videre illum non mereantur, quem nunc usque in synagogis suis conviciis colaphizant et exalapant maledictis. Nobis autem fortissimum in his omnibus praebet humilitatis exemplum. Quis enim non erubescat collum erigere, et pingui armari cervice , cum Deus et Dominus omnium ab illudentibus sit pro nobis colaphizatus? Nam hominis humilitatem imitari superbi dedignaremur, humiliato sub tot conviciis Deo, superbire erubescamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩungłium. quo dñs fleuisse refertur su¬
ꝑ ciuitatem ierłm. Quice ingressus templũ
cepit eicere uendentes &e ementes in illo. Notũ
est pene cunctis. & tam in scͥpturis qͣm in ore
om̃iũ satis usitatum. ꝑ hoc illud sigc̃atũ esse
qd̾ illos dȩ ȩccła sua dñs eiciat. qui sacͦs ordi¬
nes emunt.aut uendunt. qr uidelicet tales
lia faciunt. Itaq recte ce oportune illa p̃mittit᷑
apłi lectio. que satis aꝑte dicit ñ posse ab hoĩe
dari nedũ uendi doni aliquid sp̃ualis. s a so¬
lo sp̃ũ di diuidente singłis ꝓut uilt darigra¬
tuito alii sermonẽ scientie. alii sermonẽ sa¬
pientiȩ. alii gen̾a linguaꝵ. alii fidem. alii

Expanded text:
nus flevisse refertur super civitatem Hierusalem. Qui et ingressus in templum, coepit ejicere vendentes in illo . Notum est pene cunctis, tam in Scripturis quam in ore omnium satis usitatum per hoc illud significatum esse quod illos de Ecclesia sua Dominus ejiciat, qui sacros ordines emunt aut vendunt, quia videlicet tales lia faciunt. Itaque recte et opportune illa praemittitur Apostoli lectio, quae satis aperte indicat non posse ab homine dari, nedum vendi aliquid doni spiritualis, sed a solo Spiritu Dei, dividente singulis prout vult, dari gratuito, alii sermonem scientiae, alii sermonem sapientiae, alii genera linguarum, alii fidem, alii
Abbreviated transcription (Latin):
magus ille. qui d̃ĩ donũ existimauit pecunia
possidere. Et ipse te enutͥet inquit. dicentẽ sci¬
licet qd̾ in graduali canit᷑. custodi me dñe ut
pupillam ocłi. sub umbra alaꝵ tuaꝵ ꝓtege
me ne suꝑbiendo ce euagando fiam sicut ablac¬
tatus suꝑ matrẽ suam. s potius de uultu tuo
iudiciũ meum .i. electio mea ꝓdeat. ꝗͣ ipse me
cõmendem p̃sumptione mea. Idem in offeren-¬
dadicit. Ad te dñe leuaui animã meam. & e¬
nĩ uniu̾si quite expectant ñ ꝯfundentur.
his aut̃ qui ab hominib expectant uł emunt
dicit sapientia dĩ. Hereditas ad quã festinat᷑
in pͥncipio: innouissimo bñdictione carebit.
& qd̃ taliũ sacerdotũ sacͥficia ñ accipiat ds.
qr sacrificia sunt imusticie monstratur ꝑ op¬
positũ in cõmunione. Acceptabis sacrificiũ

Expanded text:
Magus ille, qui Dei donum existimavit pecunia possideri , et ipse te enutriet, inquit, dicentem scilicet quod in graduali canitur: Custodi me, Domine, ut pupillam oculi, sub umbra alarum tuarum protege me , ne, superbiendo et evagando, fiam sicut ablactatum super matre sua . Potius « de vultu tuo judicium meum, » id est, electio mea, prodeat , quam ipse me commendem praesumptione mea. Idem in offerenda dicit: Ad te, Domine, levavi animam meam, etenim universi qui te exspectant, non confundentur . His autem qui ab hominibus exspectant vel emunt, dicit Sapientia Dei: « Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . » Et quod talium sacerdotum sacrificium non acceptet Deus, quia sacrificia sunt injustitiae, monstratur per oppositum in communione: Acceptabis sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatib tanquã diuersis discreti uultib
&ẽ ad cauendã hereticoꝵ ꝑfidiam. siue ad sub¬
ditoꝵ suamq salutem ꝓuidendã in circuitu
scilicet illustratione sp̃c scĩ fidem sc̃e tͥnitatis
tam in adu̾sis qͣm in ꝓsꝑis p̃dicare ñ cessant.
& inuitare ppłos ad illud mare baptismi. Expl¬

Expanded text:
qualitatibus, tanquam diversis discreti vultibus, qualitatibus, tanquam diversis discreti vultibus, et ad cavendam haereticorum perfidiam, sive ad subditorum, suamque salutem providendam, in circuitscilicet illustratione Spiritus sancti, fidem sanctae Trinitatis, tam in adversis quam in prosperis, praedicare non cessant, et invitare populos ad illud mare baptismi.
Abbreviated transcription (Latin):
N officio enisoem
sc̃ẽ t̾ͥnitatis recte ħ euͣngłii lectio ponit᷑. qua
maxime necessariũ salutaris baptismi reme¬
diũ cõmendat᷑. uidelicet qr sine huius uirtute
nominis quantacũq dicas irritũ est lauacrũ
neq ꝑ aquã potest quisqͣm renasci. nec alit̾¬
hoc nomine signam᷑. nͥ cum illo baptismi sacͣ¬
mentũ suscipiamꝰ. Huic ȩungłio ꝯsonat ea
que p̃mittit᷑ lectio libri apocalypsis. maxime
in eo qd̾ ait. &̾ in circuitu sedis tanqͣm mare ui¬
treũ simile cͥstallo. Mare namq uitreũ cristal¬
lo simile. baptismũ sigc̃at pure ꝯfessionis &e
solide fidei. Et qd̾ in eunͣgłio dictum ẽ. nͥ quis
renatus fuerit ex aqua &e sp̃u scõ ñ potest ui¬
dere regnũ dĩ. hic sigc̃atur ꝑ hoc qd̾ in circuitu
sedis ẽ mare ostendit᷑. Namqͥam circuitu sedis
ẽ mare. ꝓfecto ut ad eandẽ sedem ꝑueniat᷑ ma¬
re necesse est transmeare. Septem qͦ lampades
turꝰ es. catholici doctores sunt. qui meritoꝵ

Expanded text:
n officio ejusdem sanctae Trinitatis, recte haec Evangelii lectio ponitur, qua maxime necessarium salutaris baptismi remedium commendatur , videlicet quia sine virtute hujus nominis quantacunque dicas, irritum est lavacrum, neque per aquam potest quisquam renasci, nec aliter nomine hoc signamur nisi cum illo baptismi sacramentum suscipiamus. Huic Evangelio consonat ea quae praemittitur lectio libri Apocalypsis, maxime in eo quod ait: Et in circuitu sedis tanquam mare vitreum simile crystallo . Mare namque vitreum crystallo simile, baptismum significat purae confessionis et solidae fidei. Et quod in Evangelio dictum est: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei , » hic significatur per hoc, quod in circuitu sedis mare ostenditur. Nam quia in circuitu sedis est mare, profecto ut ad eamdem sedem perveniatur, mare necesse est transmeare. Septem quoque lampaturus es , catholici doctores sunt, qui meritorum
Abbreviated transcription (Latin):
nabunt eum morte. ꝑ hoc autẽ diabolus
hostis nr̃ ⁊ inimicꝰ capiendus et iudicandͦ
erat. Bñ gͦ illa lectio p̃mittit᷑. qua hester ad¬
uersus aman dei implorat auxiliũ. Aman
quippe diaboli typũ gessit. in eo qͦd adorari
affectans ppłm dei morti tradere uoluit: et
mardocheo crucẽ parauit. Qui sicut in ean¬
dẽ crucẽ quam p̃̾parauerat actus ẽ ita diabo
mendat oratio hester. quia totã narrare
historiã. que ut dictum ẽ dñice passionis
typus est. ⁊ nimis longum & onerosũ fuis¬
set. Nobis gͦ diabolũ uincendũ ñ nͥ ꝑ passio¬
nis eiusdẽ ꝯmunionẽ ex occasione duorũ

Expanded text:
olus, hostis noster et inimicus capiendus et judicandus erat. Bene ergo illa lectio praemittitur, qua Esther adversus Aman, Dei implorat auxilium . Aman quippe diaboli typum gessit in eo quod adorari affectans populum Dei morti tradere voluit, et Mardochaeo crucem paravit. Qui sicut in eamdem crucem quam paraverat actus est, ita diabmendatur oratio Esther, quia totam narrare historiam, quae, ut dictum est, Dominicae passionis typus est, nimis longum et onerosum fuisset. Nobis quoque diabolum vincendum, non nisi per passionis ejusdem communicationem, ex oc
Abbreviated transcription (Latin):
in baptismo nr̃a corꝑea mors ñ deleat᷑. Qum potiꝰ
uiro fideli optandum ẽ ut ueniat & tanqͣm mise¬
ricordie ꝓfectus animã miseria uite p̾sentis ab sol¬
uat. Non enim᷑ ẽ quasi homo ut mentiat᷑. neq
ut filius hominis mutet᷑. Unius eiusdẽq grẽ ꝓpo¬
sitũ qͦd tune incepit quando hominẽ immortalẽ
ẽẽ uetuit. nunꝰ in fide baptismatis ostendit. ꝑfici
scõ regnũ d̃i intͦierit. & qd̾ in illa hora qua dñs nr̃
sangumẽ & aquã de lat̾e fudit uniu̾sa eccła que
iã erat uł fuerat ab origine mundi usq ad lat᷑nẽ
qui in eyuce confessus est baptirata sit .xxxiiii.

Expanded text:
in baptismo nostra corporea mors non deleatur, quin potius in baptismo nostra corporea mors non deleatur, quin potius viro fideli, optanda est ut veniat, et tanquam misericordiae profectus, animam a miseria vitae praesentis absolvat. « Non enim est quasi homo ut mentiatur, neque ut filius hominis ut mutetur . » Unius ejusdemque gratiae propositum, quod tunc incoepit, quando hominem immortalem esse vetuit, nunc in fide baptismatis ostendit, perficsancto, regnum Dei introierit, et quod illa hora, qua Dominus noster sanguinem et aquam de latere suo fuderit, universa Ecclesia, quae jam erat vel fuerat ab origine mundi usque ad latronem, qui in cruce confessus est, baptizata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
circunuolantis quedam p̃paratio miscdiȩ. Quid .N.
eẽt iam uiciato homini uita et̾na. nisi et̾na miseria:
Qd plotinus quidã gentiliũ. quidã philosophorũ.
recte augustino teste intellexisse laudat᷑. Nam cũ
de humanis animis ageret. pat̾ inquit misericors
mortalia uincła illis faciebat. Itaq hoc ip̃m ait au¬
gustinus. qd̾ mortales sunt homines corꝑe. ad mi¬
scł̃iam dĩ patris ꝑtinere arbitratꝰ ẽ. ne huiꝰ uite mi¬
seria semꝑ tenerent᷑. Tunc enim a demonib quid
imiseria different: Nunc autẽ longe differunt.
qr cum sit di beata et̾nitas. uel et̾na beatitudo. de-¬
monũ autẽ misera et̾nitas. uel et̾na miseria. homo
cuius ẽ miseria mortalis. uel mortalitas misera. a
dĩ quidẽ beatitudine cecidit. s usq ad demonum
ne sumat de ligno uite. ꝙuiuat in et̾nũ. Nongͦ
cum questione ulla uentilandũ eẽ arbitram᷑. cur

Expanded text:
circumvolantis quaedam praeparatio misericordiae. Quid enim circumvolantis quaedam praeparatio misericordiae. Quid enim esset jam vitiato homini vita aeterna, nisi aeterna miseria? Quod Plotinus quoque gentilium quidam philosophorum recte, Augustino teste, intellexisse laudatur. Nam, cum de humanis animis ageret: « Pater, inquit, misericors mortalia illis vincula faciebat. » Ita hoc ipsum, ait Augustinus, quod mortales sunt homines corpore, ad misericordiam Dei Patris pertinere arbitratus est, ne hujus vitae miseria semper teneunt, quia cum sit Dei beata aeternitas, vel aeterna beatitudo, daemonum autem misera aeternitas, vel aeterna miseria, homo, cujus est miseria mortalis vel mortalitas misera, a Dei quidem beatitudine cecidit, sed usque ad daemonum ne forte sumat de ligno vitae, et vivat in aeternum. » Non ergo conquestione ulla ventilandum arbitramur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt. ꝓcedent in resurrectionẽ iudicii. Nunc
ruptionũ carnis. sic nunc uita uel iustificatio
sp̃c. qua in baptismo reuiuiscimus. causa effici
sibiles simus. De morte uero corꝑis argumentan¬
dũ ñ est. qͦd consequent̃ & ipsam quoq baptismi
uirtus absorbere debuerit. Quaniuis enĩ ꝙ hec ͤ¬
ab originali pecc̃o qͦd in baptismo delet᷑ initt ũ
acceꝑit. modo tamen diuerso mors ut᷑qͣ
peccanti homini accidit. Nam mortẽ
qui pe anime contumax diuinitatis appetitꝰ
intulit. corpi autem mat̾iam semꝑ uuendi subue-¬
niendo potius qͣm ꝑsequendo ds abstulit. ecce inqui¬
ens adam quasi uniis ex nob̃ factus est. sciens bonũ ꝙ
malũ. nunc gͦ uidete ne forte mittat manũ suam ꝙ
sumat de ligno uite. & uiuat in et̾num. uident᷑ hec
iram sonare uel iuindictã. s si recte consid̾ent᷑. uer¬
ba sunt pat̾ne ꝓuidentiȩ. nosq iam tunc alonge

Expanded text:
egerunt, procedent in resurrectionem judicii . » Nuegerunt, procedent in resurrectionem judicii . » Nuruptionum carnis, sic nunc vita vel justificatio spiritus, quo in baptismo reviviscimus, causa efficiepassibiles simus. De morte vero corporis argumentandum non est, quod consequenter et ipsam baptismi virtus absorbere debuerit. Quamvis enim et haec ab originali peccato, quod in baptismo deletur, initium acceperit, modo tamen diverso mors utraque peccanti homini accidit. Nam mortem quidem animae contumax divinitatis appetitus intulit, corpori autem materiam semper vivendi, subveniendo potius quam persequendo Deus abstulit: « Ecce, inquiens, Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum; nunc ergo videte ne forte mittat manum suam, et sumat de ligno vitae, et vivat in aeternum . » Videntur haec iram sonare vel vindictam, sed, si recte considerentur, verba sunt paternae providentiae, nosque jam tunc a longe
Abbreviated transcription (Latin):
saluatrix grã reppulit. aliam uͦ que corꝑis est
iusticie censura reseruauit. Corpus quidẽ inquit
apłs mortuũ ẽ id ẽ certissime moriturũ ẽ ꝓpt̾ pec¬
catum. sp̃c uero uiuit ꝓpt̾ iustificationẽ. S habẽt
spei sue consolationẽ ipsa quoq baptizatoꝵ corꝑa.
quia quoꝵ sp̃c nunc uiuit ꝓpt̾ iustificationẽ. ip¬
sa quoq ĩmutabunt᷑ ꝑ resurrectionẽ .i. fient ini¬
passibilia. quando absorbebit᷑ hoc qͦd mortale ẽ
a uita. Nec hoc dictum ẽ. qͦd iõ resurrectio conse¬
quat᷑. quia baptirati sumus. Alioqͥn quic̾q ñ
baptizant᷑. ñ resurgent. S qr baptirati sumus p̃¬
miũ recipiet fides. ut cum om̃s mortui resurgãt.
solu mmutent᷑ fideles. Om̃s quid̃ resurgemus.
ꝙ mortui resurgent incorrupti .i. immortales ef¬
fecti. ꝙ nos immutabim᷑ .i. impassibilitatẽ qͦq
obtinebimus. que infideliũ ñ erit. Nam qͥ mala

Expanded text:
salvatrix, gratia depulit, aliam vero quae corporis est, salvatrix, gratia depulit, aliam vero quae corporis est, justitiae censura reservavit. « Corpus quidem, inquit apostolus, mortuum, » id est, certissime moriturum est, « propter peccatum, spiritus vero vivit propter justificationem . » Sed habent spei suae consolationem ipsa us nunc vivit propter justificationem, » ipsa quoque immutabuntur per resurrectionem, id est fient impassibilia, quando absorbebitur id quod mortale est a vita . Nec hoc dictum est, quod ideo resurrectio consequatur quia baptizati sumus, alioqui quicunque non baptizantur, non resurgerent, sed quia baptizati sumus, praemium recipiet fides, ut cum omnes mortui resurgant, soli immutentur fideles. « Omnes quidem,  mortui resurgent incorrupti, « id est immortales effecti, » et nos immutabimur , id est impassibilitatem quoque obtinebimus, quae infidelium non erit. Nam « qui mala
Abbreviated transcription (Latin):
a mortuis ꝑ głam patris. ita & nos in nouitate uite
ambulemus. Hic patent̾ ostendit lucrosã ꝯmuta¬
tionẽ factam. eẽ nr̃e duplicis ac sempit̾ne mortis.
cui iuste fueramꝰ addicti. seilicet ut ꝑbaptismũ
cũ xp̃o iuste morti addicto morientes. ultra mo¬
ri ñ debeamus. Iccirco namq mortuus. mo
sue fluuium. scilicet sanguinẽ ꝙ aquã
de latere suo xp̃c effudit. ut ñ cet nob̾ in quo eiꝰdẽ
mortis sue possemus participes existẽ. ꝙ sic a nr̃a lib̾a¬
ri. ualde namq repugnant iusticie ꝙ cum xp̃o
iustomori. & cum peccore diabolo dampnari. S
non eadem iusticia parit̾ ꝙ hoc admittit. ut quic̃¬
q in morte xp̃i iħu baptirati sumus. statim quoꝙ
a morte corꝑis liberi simus. Nam in baptismo
unius simple mortis xp̃i qm suscepit. similitudoẽ.
debentes. baptismi subimus remediũ. Igit᷑ ꝓpt̃
unã xp̃i mortẽ. cuius similitudini complantati
facti sumus. unã a nobis mortẽ que erat anme

Expanded text:
a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Hic patenter ostendit lucrosam commutationem factam esse nostrae duplicis ac sempiternae mortis, cui juste fueramus addicti, scilicet, ut per baptismum cum Christo injustae morti addicto morientes, mori ultra non debeamus. Idcirco namque mortuus mortis suae fluvium, scilicet sanguinem et aquam de latere suo Christus effudit, ut non deesset nobis, in quo ejusdem mortis suae possemus participes fieri, et sic a nostra liberari. Valde namque repugnat justitiae, et cum justo Christo mori et cum peccatore diabolo damnari. Sed non eadem justitia pariter et hoc admittit, ut « quicunque in morte Christi Jesu baptizati sumus, » statim quoque a morte corporis liberi simus. Nam in baptismo unius simplae mortis Christi, quam suscepit, similitudo estdebentes baptismi subimus remedium. Igitur propter unam Christi mortem, cujus similitudini complantati facti sumus , unam a nobis mortem, quae erat animae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eccłe. scd̾m pͥmã etatẽ mundi. Uox inqͣm ho¬
minis spoliati gła uultꝰ dei: et parietẽ inimici¬
ciarũ quo int̾iecto ueri solis faciẽ humanarũ
animarũ specular ia ꝑdidant. dissolui ac dirui
postulantis. hactenus a die natiuitatis anĩce de
nouo testam̃to erant quecunq legebant᷑ in ui¬
gilus nocturnis. congrue seilicet ꝓpt̃ p̃sentem
uitã eiusdẽ noui hominis xͥ. qͣm significant
dies illi. magnusq preco sc̃e nouitatis paulus
cum ueteri lege nouam conferens grãm. legẽ
factoꝵ depͥmebat. & legẽ fidei cum palmauis¬
ticie subleuabat. At nunc uixta rationẽ supͣ
dictam antiqua repetit᷑ hystoria: qua ueteris
uie narrant᷑ miserie: quas in offitio p̃scripto scã
deplorat eccła.¬
uII.

Expanded text:
etatem mundi; vox, inquam, hominis spoliati gloria vultus Dei, et parietem inimicitiarum , quo interjecto, veri solis faciem humanarum animarum specularia perdiderant, dissolvi ac dirui postulantis. Hactenus a die nativitatis Dominicae de Novo Testamento erant, quaecunque legebantur in vigiliis nocturnis, congrue scilicet propter praesentem vitam ejusdem novi hominis Christi, quam significant dies illi, magnusque praeco sanctae novitatis Paulus, cum veteri lege novam conferens gratiam, legem factorum deprimebat, et legem fidei cum palma justitiae sublevabat , At nunc juxta rationem super memoratam, antiqua repetitur historia, qua veteris vitae narrantur miseriae, quas in officio praescripto sancta deplorat EccVII.