comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miratus responditͤ Uideo te minas nras
ñ timuisse: & uerba tua ẽe sicut & oꝑa. Et si
noluisset ueritatis p̾dicatori credere: tamen
ad pippinum ducem francoꝵ cũ honore re¬
misit eum. Qui in enus letatus aduentu.
rogauit eum destinato uerbi di oꝑi insiste¬
re: eradicatisq ydolatrie spinis. uerba dei
p̃dicator haud segniter implere satagebat:
cireuiens om̃s illius t̾re regiones. ꝑ urbes.
uicos. castella. ubi prius euangłizabat:
exhortans om̃s. quatinus bono animi ꝑ-¬
posito in uere fidei ꝑmanerent. firmitate.
Et dum ꝑ dies singulos numerus crescebat.
fideliũ. & maior credentiũ turba ad uerbi
d̃ĩ agnitionem confluebat: ceꝑunt plurum
fidi feruore incitati. patrimonia sua uiro dei
ret. uel salutares audiret admonitiones: uł a
quib sacri baptismatis munera accepisset:
& xp̃iane religionis regulas edisceret. Et ita
uir c̾ magis magisq de die in diem. diuina
donante grã ꝓficiebat. Contigit quada¬

Expanded text:
miratus respondit: «Video te minas nostras miratus respondit: «Video te minas nostras non metuisse et uerba tua esse sicut et opera». Etsi noluisset ueritatis praedicatori credere, tamen ad Pippinum ducem Francorum cum honore remisit eum. 12. Qui in eius laetatus aduentu rogauit eum destinato uerbi Dei opere insistere eradicatisque idolatriae spinis uerbum Dei us praedicator haud segniter implere satagebat, circumiens omnes illius terrae regiones per urbes, uicos, castella ubi prius euangelizabat exhortans omnes quatenus bono animi proposito in uerae fidei permanerent firmitate. Et dum per dies singulos numerus crescebat fidelium et maior credentium turba ad uerbi Dei agnitionem confluebat, coeperunt plurimi, fidei feruore incitati, patrimonia sua uiro Dei ret uel salutares audiret ammonitiones uel a quibus sacri baptismatis munera accepisset et christianae religionis regulas edisceret. Et ita uir Dei magis magisque de die in diem, diuina donante gratia, proficiebat. 13. Contigit au
Abbreviated transcription (Latin):
unus tantũ ex sociis sorte monstratꝰ. marty¬
rio coronatus ẽ. Uocabatur uir sc̃s ad regem:
& multũ ab eo increpatus quare sua sacra
uiolasset: & iniuriam dõ suo fecisset. Cui p̾.¬
co ueritatis: constanti animo respondit.
Non est ds quem colis s diabolus: qui te
nisi unus. qui creauit celum & terram
mare & omĩa que in eis sunt: qũe qͥ uera
fide colit. uit̾a habebit. sempit̾nam. Cuiꝰ ego
seruus hodie tibi testificor. ut ab antiqͥerro¬
ris uanitate. quẽ coluerunt patres tui tan¬
dem aliquando resipiscas: & credens in u-
zatus abluas omĩa peccata tua: & ꝓiecta õĩ
iniquitate & iniusticia. deinceps nouus ho¬
mo uiuas in om̃i sobrietate. iusticia & scĩta¬
te. Hoc faciens cũ dõ & scĩs eius: uitã possi¬
debis sempiternã. Si uͦ me contemnis uiam
salutis tibi ostendentem: scito certissime. qd̾
et̾na supplicia & infernales fłamas tu cũ di¬
abolo cui obtemꝑas sustinebis. Ad hec rex

Expanded text:
unus tantum ex sociis sorte monstratus et martyunus tantum ex sociis sorte monstratus et martyrio coronatus est. Vocabatur uero uir sanctus ad regem et multum ab eo increpatus quare sua sacra uiolasset et iniuriam deo suo fecisset. Cui praeco ueritatis constanti animo respondit: «Non est Deus quem colis sed diabolus qui te nisi unus qui creauit caelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Quem qui uera fide colit uitam habebit sempiternam. Cuius ego seruus hodie tibi testificor ut ab antiqui erroris uanitate quam coluerunt patres tui tandem aliquando resipiscas et credens in unuzatus abluas omnia peccata tua et proiecta omni iniquitate et iniustitia, deinceps nouus homo uiuas in omni sobrietate, iustitia et sanctitate. Hoc faciens cum Deo et sanctis eius gloriam possidebis sempiternam. Si uero me contemnis uiam salutis tibi ostendentem, scito certissime quod aeterna supplicia et infernales flammas tu cum diabolo cui obtemperas sustinebis». Ad haec rex
Abbreviated transcription (Latin):
nec etiam a fonte. qui ibi ebulliebat. aquam
haurire nisi tacens p̾sumebat. Quo cũ uir
dĩ tempestate iactatus ẽ. mansit ibidẽ aliqͦt
dies: quousq sepositis tempestatib oportu¬
num nauigandi tempus adueniret. Se parui
pendens stultã loci illius religionẽ. uł fero¬
cissimũ regis animũ: qui uiolatores sacroꝵ
illi atrocissima morte damnare solebat. Igit᷑
tres homines in eo fonte cũ inuocatione sc̃e
trinitatis baptizauit. S ce animalia in ea
t̾ra pascentia: in cibaria suis mactare p̾cepit.
Quod pagani intuentes. arlutrabant᷑ eos
uel in furorem uerti: uel etiã ueloci morte
ꝑire. Quos cũ nil mali cernebant pati. stupo
in sacerdotẽ di uiuii. suoꝵ iniurias cłoꝵ ulcis¬
si cogitabat. Et̃ ꝑ tres dies semꝑ trib uicib
sortes suo more mittebat: & nũqm damna¬
toꝵ sors dõ uero defendente suos. suꝑ seruũ
dĩ aut aliquem ex suis cadere potuit: nisi

Expanded text:
nec etiam a fonte qui ibi ebulliebat aquam nec etiam a fonte qui ibi ebulliebat aquam haurire nisi tacens praesumebat. Quo cum uir Dei tempestate iactatus est mansit ibidem aliquot dies quousque, sepositis tempestatibus, oportunum nauigandi tempus adueniret. Sed parui pendens stultam loci illius religionem uel ferocissimum regis animum qui uiolatores sacrorum illius atrocissima morte damnare solebat, igitur tres hoTrinitatis baptizavit: sed et animalia in ea terra pascentia, in cibaria suis mactare praecepit. Quod pagani intuentes, arbitrabantur eos vel in furorem verti, vel etiam veloci morte perire. Quos cum nihil mali cernebant pati, furorein sacerdotem Dei uiui suorum iniurias deorum ulcisci cogitabat et per tres dies semper tribus uicibus sortes suo more mittebat et numquam damnatorum sors, Deo uero defendente suos, super seruum Dei uel aliquem ex suis cadere potuit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cissimos danoꝵ ppłos iter euangłii conu̾tit:
Ibi tam̃ ut fertur regnabat ongendus: ho¬
dũ obduratam morib & ydolatrie deditã.
& nulła uie melioris spem habentẽ. offendit:
acceptis tunc triginta eiusdẽ patriȩ. pueris.
ad electos adeo ppłas regni francoꝵ reu̾tere
festinauit. S in eoipso itinere cateriratos eos¬
dem pueros fonte salubri abluit: ne aliqͥd
ꝓpter ꝑicula longioris uiȩ uel ex insidiis
ferocissimoꝵ illius t̾re habitatoꝵ damnũ
pateretur in illis: uolens antiqui hostis p̾¬
uenire insidias: & dñi sacramentis animas
munire adquisitas. Cum gͦ pius u̾bi
dĩ p̾dicator iter agebat: ꝑtienit in confinio
fresonum ce danoꝵ ad quandã insulam. q̃
a quoda dõ suo fosite. ab accolis t̾re fosites¬
land appellabatur: quia in ea eiusdẽ di fana
fuere constructa. Qui locus a paganis in tan¬
ta ueneratione habebatur ut nil in ea uel
animalium ibi pascentiũ uel aliarũ quarũli¬
bet rerũ quisqm gentiliũ tangere audebat:

Expanded text:
cissimos Danorum populos iter euangelizandi conuertit. Ibi tamen, ut fertur, regnabat Ongendus, hodum obduratam moribus et idolatriae deditam et nullam melioris uitae spem habentem offendit, acceptis tunc triginta eiusdem patriae pueris, ad electos a Deo populos regni Francorum reuertere festinauit. Sed in eo ipso itinere catezizatos eosdem pueros uitae fonte abluit ne aliquod propter pericula longissimi nauigii uel ex insidiis ferocissimorum terrae illius habitatorum damnum pateretur in illis, uolens antiqui hostis praeuenire astutias et Domini sacramentis animas munire adquisitas. 10. Et dum pius uerbi Dei praedicator iter agebat, peruenit in confinio Fresonum et Daenorum ad quandam insulam quae a quodam deo suo Fositae ab accolis terrae Fositesland appellabatur quia in ea eiusdem dei fana fuere constructa. Qui locus a paganis in tanta ueneratione habebatur ut nihil in ea uel animalium ibi pascentium uel aliarum quarumlibet rerum quisquam gentilium tangere audebat
Abbreviated transcription (Latin):
cũq ꝑrexerat: u̾bum dĩ cũ om̃i fiducia lo¬
quebatur. Sꝵ p̾fatus fresonum rex. uirũ dĩ
humilitatis gr̃ã benigne suscipiens: nullis
tam̃ uitȩ fomentis saxeum eius cor emollire.
potuit. Et dum apud eũ ñ posse fructificare

Expanded text:
cumque perrexerat uerbum Dei cum omni fiducia locumque perrexerat uerbum Dei cum omni fiducia loquebatur. Sed praefatus Fresonum rex uirum Dei humilitatis gratia benigne suscipiens, nullis tamen uitae fomentis saxeum eius cor emollire potuit. Et dum apud eum uir Dei fructificare
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fatum francoꝵ ducem regressus ẽ. Qui
eũ cum sũma honoris magnificentia recep¬
tum: cũ sue potestatis iussione in opus ȩu¬
angłii direxit. Maxime tam̃ in borealib
regni sui partib. quo eatenus ob raritatẽ
di instantius illis in regionib semina uite
sparserat: quo plus necessariũ antique igno¬
rantie famem ꝑspexerat depellere. Quale
diuina grã adiuuantem in locis illis fruc¬
tum fecisset. testes st̃ usq hodie ppłi ꝑ eiui¬
tates uicos & castella: quos ad ueritatis agni¬
tionem. & ad unius omĩpotentis dĩ cultum
pia admonitione ꝑduxerat. Testes quoq
eccłie. quas ꝑ loca singula construxerat: te¬
stesq dõ famulantiũ congregationes. quaᷤᷤ
aliquib congregauit in locis. Temptauit.
quoq idem uir di ultra francoꝵ regni fi¬
nes celestis uite flumina deriuare. Nã tc̃
temporis regem fresonum radboldum cum
sua gente paganũ:ñ timuit. adire. Et quo¬

Expanded text:
praefatum Francorum ducem regressus est. Qui praefatum Francorum ducem regressus est. Qui eum cum summa honoris magnificentia receptum cum suae potestatis iussione in opus euangelii direxit maxime tamen in borealibus regni sui partibus quo eatenus ob raritatem Dei instantius illis in regionibus semina uitae sparserat, quo plus necessarium antiquam ignorantiae famem depellere perspexerat. Qualem, diuina gratia adiuuante, illis in locis fructum fecisset testes sunt usque hodie populi per ciuitates, uicos et castella quos ad ueritatis agnitionem et ad unius omnipotentis Dei cultum pia ammonitione perduxerat; testes quoque ecclesiae quas per loca singula construxerat, testes et Deo famulantium congregationes quas aliquibus adunauit in locis. 9. Temptauit quoque uir Dei ultra Francorum regni fines caelestis doctrinae flumina diriuare. Nam tunc temporis regem Fresonum Rabbodum cum sua gente paganum non timuit adire et quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcquid petisset. Qua factuis apłicus ammo¬
nitione certus: cũ gaudio & sũmo eũ susce¬
pit honore. Et ut in eo fidĩ agnouit feruo¬
rem. religionis deuotionem. sapientie pleni¬
tudinem: die competenti ppło aduenienti.
aduocatis uenerabilib in societate ministe.¬
rii sacerdotib. publice in eccłia beatissimi pe¬
tri pͥncipis apłoꝵ. cum magna eũ dignitate
more apłico ordinauit archiep̃m: ac ordi-¬
nato nomen ei imposuit clemens. suisꝙ ue¬
stimentis sacerdotalib induit eũ: et scõ
quasi suꝑhumerali aaron pallio dignitatiᷤᷤ
& indumento confirmauit głe: & qd̾cũq
uoluit aut petiuit in patrociniis scoꝵ. aut
in reb eccłiasticis: cũ tota mentis alacrita¬
de tradidit illi. firmatũq benedictione:
donis ditatum cũ salutarib p̾ceptis: it̾m
eũ in opꝰ euangłii remisit. Acceptaq etiã
apłicȩ auctoritatis benedictione: cũ ma¬
iori fiducia deuotus uerbi p̾dicator. ad

Expanded text:
quicquid petisset. Qua factus apostolicus ammoquicquid petisset. Qua factus apostolicus ammonitione certus cum magno gaudio et summo eum suscepit honore et ut in eo fidei agnouit feruorem, religionis deuotionem, sapientiae plenitudinem, die conpetenti populo aduenienti, aduocatis uenerabilibus societatem ministerii sacerdotibus publice in ecclesia beatissimi Petri principis apostolorum cum magna dignitate more apostolico eum ordinauit archiepiscopum ac ordinato nomen imposuit Clemens uestimentisque suis sacerdotalibus induit eum et sancto quasi superhumerali Aaron pallio dignitatis et indumenti confirmauit gloria et quodque uoluit uel petiuit aut in patrociniis sanctorum aut in rebus ecclesiasticis cum tota mentis alacritate tradidit illi firmatumque benedictione, donis ditatum cum salutaribus praeceptis iterum eum in opus euangelii remisit. 8. Accepta etiam apostolicae auctoritatis benedictione cum maiore fidutia deuotus uerbi Dei praedicator ad
Abbreviated transcription (Latin):
apłica benedictione & iussione suscepta.
maiori ab eo missus fiducia roboratus in opꝰ
mũ: nec se tante auc̃toritatis honore dig¬
num ẽẽ referebat. Enumeratisq apłice
sanctionis p̃ceptis. longe se inferiorem hoc
uirtutũ cathalago asserebat: quẽ egregi¬
us xp̃i mundi p̃dicator. filiũ suũ thimothe¬
um erudiens. oportere.episcopũ habere.
censuit. Dux uͦ contra religiose suasit: qd̾
uir di uerecunde. negauit. Tandẽ om̃iũ
unanimitate uictus. & qd̃ maius ẽ dei
dispensatione coactus consentit: magis uo¬
lens plurimoꝵ humilit̾ obedire consiliõ:
qm suã ꝑtinaciter defendere uoluntatẽ.
Et sic cũ honorifica legatione: ce. muneri
S die quarto priusqm̃ illo ueniret. beatis
ne admonitus est: ut ilłu cum sũmo hono¬
re. suscepisset: & quod multarũ animarũ¬
eẽt illuminator futurus. a deoq electus.
& ad hoc uenisset. ut summni ab eo sacerdotii
honorem suscepisset: nichilq ei negandu ẽẽ

Expanded text:
apostolica benedictione et iussione suscepta apostolica benedictione et iussione suscepta maiori ab eo missus fiducia roboratus in opus mum nec se tantae auctoritatis honore dignum esse referebat enumeratisque apostolicae sanctionis praeceptis longe se inferiorem huic uirtutum catalogo asserebat quem egregius mundi praedicator filium suum Timotheum erudiens oportere episcopum habere censuit. Dux uero contra religiose suasit quod uir Dei uerecunde negauit. Tandem omnium unanimitate uictus et quod maius est Dei dispensatione coactus consentit, magis uolens plurimorum humiliter oboedire consilio, quam suam pertinaciter defendere uoluntatem. Et sic cum honorifica legatione et muneribSed die quarta priusquam illo ueniret, beatissne admonitus est ut illum cum summo honore suscepisset et quod multarum esset animarum inluminator futurus a Deoque electus et ad hoc uenisset ut summi ab eo sacerdocii honorem suscepisset nihilque ei negandum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ est uiro dei franciam contendere: ac
ducem illoꝵ adire pippinum triumphis
Qui eum cũ om̃i honore suscipiens. s noleis
tanto doctore se uel suã priuare gentẽ: loca
ei oportuna intra terminos regni sui preui¬
dens potuisset quo ydolatrie spinas exstir¬
pare. & purissima uerbi di semina ꝑ mun-¬
da noualia abundantius spargere: ut
de uobis noualia: & nolite serere suꝑ spi¬
nas. Cumq studiosissime uir di ꝑ
loca singula discurrendo. optatũ euangłi¬
Zandi opus exercuisset. & semina uite su¬
ꝑne grẽ rore irrigante. longe lateq in agriᷤ
multoꝵ cordiũ ad eius p̃dicationem uber-¬
rime pullulassent: congaudens p̃dictus
francoꝵ dux eius scĩssima deuotione. & u̾bi
d̃i clarissima multiplieatione. maioris ꝑfe¬
ctus occasione prudenti cogitabat. consi¬
lio. eũ romam mittere: ut a domno apli-¬
co sergio uiro scĩssimo. tunc temporis in sum¬
mi sacerdotii honorem ordinaret᷑: quatinꝰ

Expanded text:
uisum est uiro Dei Franciam contendere ac uisum est uiro Dei Franciam contendere ac ducem illorum adire Pippinum, uirum strenuum, triumphis Qui eum cum omni honore suscipiens sed nolens tanto doctore se uel suam priuare gentem loca ei oportuna intra terminos regni sui praeuidens quo potuisset idolatriae spinas exstirpare et purissima uerbi Dei semina per munda noualia abundantius spargere ut ite uobis noualia et nolite serere super spinas». 6. Cumque studiosissime uir Dei per loca singula discurrendo optatum euangelizandi opus exercuisset et semina uitae, supernae gratiae rore inrigante, longe lateque in agris multorum cordium ad eius praedicationem uberrime pululassent, congaudens praedictus Francorum dux eius sanctissima deuotione et uerbi Dei clarissima multiplicatione, maioris profectus occasione prudenti cogitabat consilio eum Romam mittere ut a domno apostolico Sergio, uiro sanctissimo tunc temporis, in summi sacerdotii honorem ordinaretur quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
se testatur. suȩ conscius uoluntatis. licet
adhuc diuine dispensationis ignarus illã
in partes nauigare cogitait: & clarissi¬
ma euangłice. p̃dicationsͤ luce torpentes.
longa infidelitate ppłos si di eẽt uoluntas
illustrare. Assumptisq secũ undecĩ fr̾ib. eo fi¬
dei feruore armatis quo & ipse: naium con¬
scendit. Quoꝵ aliqui postea ob ȩuan głice.
ti st̃: aliqui uͦ episcopatꝰ ordinem accipienteᷤ.
Igitur uiro dĩ cum sociis suis sicut p̾diximꝰ
nauiganti. donec ꝓsꝑo cursu‸ ostia reni flu¬
minis uela deposuit: ibiq optata telluris sta-¬
tione refocillati sunt: & mox ad castellum
treiectum. qd̃ in ipsa eiusdẽ fluminis situm
ẽ ripa ꝑuenerunt. In quo etiã post aliqͦt
tempus dõ donante & uerbo fidi crescen¬
de: idem sc̃s willebrordus sedem episcopatꝰ
sui habuit. S quia eadẽ gens fresonum.
in quo idem edificatum ẽ castelłu cũ rege
suo radbodo paganis adhuc ritib sorduit:

Expanded text:
se testatur, suae conscius uoluntatis, licet se testatur, suae conscius uoluntatis, licet adhuc diuinae dispensationis ignarus illas in partes nauigare cogitauit et clarissima euangelicae praedicationis luce torpentes longa infidelitate populos, si Dei esset uoluntas inlustrare. Adsumptisque secum duodecim fratribus, eo fidei feruore armatos quo et ipse, nauem conscendit. Quorum aliqui postea ob praedicationiti sunt, aliqui uero episcopatus ordinem accipientes, Igitur uiro Dei cum sociis, sicut praediximus, nauiganti, donec prospero cursu ostia Hreni fluminis uela deposuit, ibique optata telluris statione refocilati sunt et mox ad castellum Traiectum, quod in ipsa eiusdem fluminis ripa situm est, peruenerunt. In quo etiam post aliquot tempus, Deo donante et uerbo fidei crescente idem sanctus Willibrordus sedem episcopatus sui habuit. Sed quia eadem gens Fresonum in quo idem aedificatum est castellum cum rege suo Rabbodo paganis adhuc ritibus sorduit,
Abbreviated transcription (Latin):
ebat conu̾satione. Hoꝵ beatꝰ adolescens¬
cupiens emulari religionem. cũm coni¬
uentia sui abbatis & fr̃m. in hiberniam ue.¬
loci cursu contendit: p̾dictoꝵq patrũ
se familiaritati conuingens: quatinus
ceu prudentissima apes. eoꝵ ꝓpinqͥtate
mellifluos pietatis carꝑet flores:. & in sui
pectoris alueario dulcissimos uirtutum
fauos construeret: Ibiq duodecĩe annis.
int̾ eximios simul pie religionis &e sacre le¬
ctionis magistros. futurus multoꝵ ppłoꝵ
p̾dicator erudiebat᷑: donec occurreret in
anno. maior egregio uiro ficłi fłama cresce.¬
bat in pectore: ita ut parũ ei uidebatur
sibi soli tantumm᷑ in religionis scĩtate sũdaᷤᷤ¬
se: si ñ & aliis quoq in p̃dicationis ueritate
ꝓdesset. Audiuit inborealib mundi par¬
tib messem quidem ẽe multã:. s oꝑarios
paucos. S ut somnii dõ dispensante im¬
pleretur ueritas. qd̾ mat̃ olim de eose uidiꝰ¬

Expanded text:
ebat conuersatione: horum beatus adolesebat conuersatione: horum beatus adolescens emulari cupiens religionem cum conuenientia sui abbatis et fratrum in Hiberniam ueloci cursu contendit praedictorumque patrum se familiaritate coniungens, quatenus ceu prudentissima apis ex eorum propinquitate mellifluos pietatis carperet flores et in sui pectoris alueario dulcissimos uirtutum fauos construeret. Ibique XII annis inter eximios simul piae religionis et sacrae lectionis magistros futurus multorum populorum praedicator erudiebatur, donec occurreret in anno maior egregio uiro fidei flamma crescebat in pectore ita ut parum ei uidebatur sibi soli tantummodo in religionis sanctitate sudasse si non et aliis quoque in praedicationis ueritate prodesset. Audiuit in borealibus mundi partibus messem quidem multam esse sed operarios paucos. Sed ut somnii, Deo dispensante, impleretur ueritas quod mater olim de eo se uidis
Abbreviated transcription (Latin):
de minor. nullibum ilt tatis officio sccd̃s. nulli
lectionis studio inferior: s sic cotidie bonȩ in¬
dolis puer ꝑficiebat. ut teneros puericiȩ an¬
nos moꝵ grauitate transcenderet. factq
ẽ grandeuus sensu: qui corpusculo fint
modicus & fragilis. Igitur in sacris erudi¬
tionib & inom̃ sobrietate:. moꝵ ꝙ honesta¬
te. beatissimo usq ad uicesimũ etatis sue an¬
num adolescente ꝓficiente: artioris uite. ar
cam erudition̾ẽ uiguisse audiuit. etiã et
quoꝵdã scõꝵ uiroꝵ fama narrante conu̾̃¬
satione incitatus: & p̃cipue beatissimi pa¬
tris & ep̃i hecberti. qui cognom̃to sc̃s uoca¬
batur. necñ &e wicberti uenerabalis uiri
& sacerdotis cdi: quoꝵ uterq ob cȩlestis
patrie amorem. domo. patria. cognatione¬
derelicta. hiberniam secessit: ibiq dulcis¬
simos suꝑnȩ contemplationis fructꝰ. sclo
nudus. dõ plenus. solitaria cotidie hauri¬

Expanded text:
te minor, nulli humilitatis officio secundus, nulli te minor, nulli humilitatis officio secundus, nulli lectionis studio inferior sed sic cotidie boni indolis puer proficiebat ut teneros pueritiae annos morum grauitate transcenderet, factusque est grandeuus sensu qui corpusculo fuit modicus et fragilis. 4. Igitur in sacris eruditionibus et in omni sobrietate morumque honestate beatissimo usque ad uicesimum aetatis suae annum adolescente proficiente, artioris uitae ardocam eruditionem uiguisse audiuit, etiam et quorundam sanctorum uirorum, fama narrante, conuersatione incitatus et praecipue beatissimi patris et episcopi Ecgberti, qui cognomento sanctus uocabatur, necnon et Wictberti uenerabilis uiri et sacerdotis Dei, quorum uterque ob caelestis patriae amorem domo, patria cognationeque relicta, Hiberniam secessit, ibique dulcissimos supernae contemplationis fructus, saeculo nudus, Deo plenus, solitaria cotidie hauri
Abbreviated transcription (Latin):
aspectum. Huius gͦ somnii interp̃tationẽ:
rerũ ueritas subsecuta ẽ. factũ ẽ post. erreu¬
lum dierũ. peꝑit mulier filium: facroq
baptismatis fonte regenerato. imposuit ei
pater nom̃ willebrord. Et statim ablacta¬
tum infantulũ. tradidit pater ripensis ec¬
cłie fr̃̾ib. religiosis studiis & sacris litteris
erudiendu: ut fragilior ȩtas ualidiorib in¬
ualesceret disciplinis: ubi nil uideret nisi ho¬
nesta:. nil audiret nisi sc̃a. Quem diuina mox
grã ab ineunti pueritia & sensu ꝑficere. &e mo¬
rib pollere. qñtum ad tales congruit annoᷤ
concessit: ita ut nr̃is temporib nouĩi samu¬
el nasci putares: de quo dictũ est. Puer autẽ
samuel ꝓficiebat atq crescebat: &e placebat
tam do qm hominib. Ibiq in p̾dicto mo¬
nasterio multis ꝓfuturiis. puer clericatus
accepit tonsuram: & pia ꝓfessione monachũ
se fecit ẽẽ: &. int̾ cȩteros eiusdẽ scĩssimi mona¬
sterii adolescentes enutritus. s nulli alacrita¬

Expanded text:
. Cuius ergo somnii et interpretationem rerum ueritas subsecuta est. 3. Factum est post circulum dierum, peperit mulier filium, sacroque baptismatis fonte regenerato, imposuit ei pater nomen Wilbrord et statim ablactatum infantulum, tradidit eum pater Hrypensis ecclesiae fratribus religiosis studiis et sacris litteris erudiendum ut fragilior aetas ualidioribus inualesceret disciplinis ubi nihil uideret nisi honesta, nihil audiret nisi sancta. Quem diuina mox gratia ab ineunte pueritia et sensu proficere et moribus pollere, quantum ad tales congruit annos concessit ita ut nostris temporibus nouum Samuhel nasci putares de quo dictum est: «Puer autem Samuhel proficiebat atque crescebat et placebat tam Deo quam hominibus». Ibique in praedicto monasterio multis profuturus puer clericatus accepit tonsuram et pia professione monachum se fecit esse et inter ceteros eiusdem sanctissimi monasterii adolescentes enutritus sed nulli alacrita
Abbreviated transcription (Latin):
honestam dõ seruientiũ adunauit. congre¬
gationẽ: in qua &e post multiplices scĩ labo¬
ris agones a do coronatus corpore quies¬
cit: & posteri eius usq hodie ex scĩtatis erꝰ
traditione. possident. Quoꝵ ego meritis et
ordine extremus. eande cella ꝑ successiones
legitimas suscepi gubernancła: qui hanc
hystoriam scissimi patris & summi doctoriᷤᷤ
Willebrordi te iubente beatissime pontifex
beordiade conscripsi: qui tanto patri & sũmi
sacerdotii dignitate & generis posteritate. &
scõꝵ locoꝵ obseruatione. quȩ ab eo in cħ ho¬
norem constructa ẽẽ noscuintur. scd̾m datã
tͥ a do grãm heres dignissimus extitisti.
Et ut eiuscłẽ scĩ patris willebrordi altiꝰ
natiuitatis originẽ. & mox in utero matris
diuine electionis repetam p̾sagia: reuertar
unde egressus sum. Nam sicut p̾cursor scĩssi
ex utero matris scĩficatus. de religiosis pa¬
rentib ut euangłica narrat hẏstoria xp̃m

Expanded text:
honestam Deo seruientium adunauit congrehonestam Deo seruientium adunauit congregationem in qua et post multiplices sancti laboris agones a Deo coronatus corpore requiescit et posteri eius usque hodie ex sanctitatis eius traditione possident. Quorum ego meritis et ordine extremus eandem cellulam per successiones legitimas suscepi gubernandam qui hanc historiam sanctissimi patris et summi doctoris Willibrordi, te iubente, beatissime pontifex Beornrade, conscripsi; qui tanto patri et summi sacerdocii dignitate et generis posteritate et sanctorum locorum obseruatione quae ab eo in Dei honorem constructa esse noscuntur, secundum datam tibi a Deo gratiam heres dignissimus exstitisti. 2. Et ut eiusdem sancti patris Willibrordi altius natiuitatis originem et mox in utero matris diuinae electionis repetam praesagia, reuertar unde egressus sum. Nam sicut sanctissimus praeex utero matris Deo sanctificatus, religiosis parentibus, ut euangelica narrat historia, Christum
Abbreviated transcription (Latin):
littera. ñ unũ ut ueritas habet. foliũ ẽ con¬
sũptum. Ita uirtus diuina custodire dig¬
librũ eius flłama ñ ureret: quem aculeus¬
concupiscentie in hoc scło ñ adussit. S necui
incredibile uideatur: codex ipse hodie nobiᷤ¬

Expanded text:
latera, non unum, ut veritas habet, folium est conlatera, non unum, ut veritas habet, folium est consumptum. Ita virtus divina custodire diglibruconcupiscentiae in hoc saeculo non adussit. Sed ne cui incredibile videatur, Codex ipse apud no
Abbreviated transcription (Latin):
quiddã oꝑaturus accessit: ac ꝓ salute anime
& uite. correctione. librũ uite beati antistitiᷤ
secũ deculit. Adueniente uͦ nocte: in lectum
se diuturno oppletum stramine collocat: li¬
brum ad caput collocans. Cui dormienti ap¬
paruit uir ꝑ somnum dicens. Noli dormire
in his paleis: sanguine enĩ asꝑse sunt. Credo
enim ut mortalitas habet. aliquod in illis fa¬
cinus ꝑpetratum: & ob hoc ñ pateretur uir
beatus. uerba laudis sue inibi uolutari. fã¬
cilis autẽ prima uisio uiro fuit. nec sccła
commonitio ualuit: tercia enĩ terribilit̃
monachũ quatit. At ille surgens ce ad ope¬
ram diluculo ꝓgrediens: puero iubet ut
paleas a lectulo detractas igne consumerce:
nicħ de libro commemorans. Puer uͦ rei ig¬
narus: int̾ paleas app̃hensum foris deporta¬
uit codicem. & ignem accendit. Quibe in fa¬
uillam recdactis: cũ ñ aliũd nisi cineres re¬
mansissent. apparuit liber illesus: de quo ñ

Expanded text:
quiddam operaturus accessit ac pro salute animae quiddam operaturus accessit ac pro salute animae et vitae correctione librum vitae beati antestitis secum detulit. Adveniente vero nocte, in lectulum se diuturno oppletum stramine collocat, librum ad caput locans. Cui dormienti apparuit vir per somnum, dicens: 'Noli dormire iu his paleis, sanguine enim aspersae sunt'. Credo ego, ut mortalitas habet, aliquod in his facinus perpetratum, et ob hoc non pateretur vir beatus, verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit; tertia enim terribiliter monachum quatit. At ille surgens et ad operam diluculo progrediens, puerum iubet, ut paleas a lectulo detractas igni consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas adprehensum foris eiecit et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remansissent, apparuit liber inlaesus, de quo non
Abbreviated transcription (Latin):
is dieb puella queda iam ex liber.¬
tis parentib ꝓcreata: a filiis pat̾m
confractis libertate ad iugum seruitutis
addicitur. Unde factũ est: ut illa ñ adqͥ¬
escente. iniustis dnĩs quicꝙͣ oꝑis exercere.
cathenis & compedib uineiretur. In qua
custodia dum aliis beatã festiuitatẽ expe-¬
dentib resideret. flens &e euilans. eur ñ in¬
dereẽt beate festiuitati: subito trabes in qͥ
pedes eius artati erant scinditur: &e hec qͣsi¬
cippo iam libera. nexa tam̃ cathenis elapsa.
beatam basilicam expetiuit. Uerũ ubi pedeᷤ
eius primũ sacra limina contigerunt: statim
confracte cathene ceciderunt. a collo eiꝰ: ce sic
incolumitati pariter libertatiq donata ẽ.
uid si ad ipsa beate uite.xLii.
scͥpta recurram: nunquid ñ erit ad-¬
mirabile. quod sacer ille huius hystorie liber
circiundatus flaminis. nec consumptus est
nec adustus: Monachus gͥ maioris mona¬
sterii. ex iussu abbatis ad cellulam aliam qͣi

Expanded text:
is diebus puella quaedam iam ex libertis parentibus procreata, a filiis patroni, confracta libertate, ad iugum servitutis addicitur; unde factum est, ut, illa non adquiescente iniustis dominis quicquam operis exercere, catenis et conpedibus vinceretur. In qua custodia dum, aliis beatam festivitatem expetentibus, resederet, flens et heiulans, cur non intereseet beatae festivitati, subito trabis, in qua pedes eius artati erant, scinditur, et haec quasi iam libera, nexa quidem catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primum pedes eius sacra limina contigerunt, statim confractae catenae caeciderunt a collo eius, et sic incolomitate pariter libertatique donata est. 42. Quid si ad ipsa beatae vitae scripta recurram? Numquid non erit admirabile, quod sacer ille huius historiae liber circumdatus flammis, nec consumptus est nec adustus? Monachus igitur Maioris monasterii ex iussu abbatis ad cellulam aliam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
agis beatissime confessor: nec tibi sat. ẽ ꝓpͥam
edem exornare ꝓdigiis: nisi & diu̾sos saltus
quos pede ñ adisti. uirtutib tremendis illu¬
stres. Er & deinceps cecus qͥdam adminiculo
deductus: in occursum earum uelocit᷑ ꝓꝑat.
Adueniens autẽ quando beati pignera in
muta fuerat: ser monis usum recepit.xxxxiii.
is autẽ dieb ad beati uiri basilicam
quidam ex energuminis ueniens. cũ
multos se eruciatus demonũ ꝑferre decla-¬
maret: & ui se eici de adquisito uasculo ꝑbea¬
tum antistitem fateretur: deuolutus t̾̃re. sangͥ¬
nem fetidum ꝑ os cepit eicere. Qui duarũ fe¬
re horarũ spacio iacens: expulso demone pur¬
gatus erectus est.

Expanded text:
agis, beatissime Confessor, nec tibi sat est propriam agis, beatissime Confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare prodigiis, nisi etiam diversos saltus quos pedibus non adiisti virtutibus tremendis illustres. Sed et deinceps caecus quidam, adminiculo deducente, in occursum earum velociter properat. Adveniens autem quando Beati pignora in muta fuerat, sermonis usum recepit. 37. His etenim diebus ad beati viri basilicam quidam ex inerguminis, cum multis se cruciatibus daemonium perferre declamaret et, vi se eici de adquisitum vasculum per beatum antestitem, fateretur, devolutus terrae, sanguinem fetidum per os coepit eicere. Qui duarum fere horarum spatio iacens, expulso daemone, purgatus erectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
trabes. qua pedes eoꝵ conclusi coartabant᷑:
confractisq cathenis liberatos se sentiunt.
Nec morati: ostium petunt. Quo aꝑto: eccłi¬
am scãm nemine ꝓhibente ingressi sunt.
Custodes autẽ intantũ obstupefacti fuert̃.
ut nec uerbis quidẽ eoꝰ t̾rere p̃sumerent: qui
etiã sequentes eos. cũ eisdem se in eccłia ab¬
diderunt. Illi autẽ dõ maximas grãs refe.¬
runt: quod eos obtentu pontificis dignatꝰ
fuerit liberare.
ulti fide pleni reliquias beati uiri
portantes: uirtutes multas ex ꝑiun¬
dur. Nam leodewaldus abrincatine eiui-¬
tatis ep̃c: scĩ domni reliquias ꝑ prb̾rm
suũ deuotus expetiit. Quas acceptas cũ
derminũ antedicte ciuitatis ingressus fu¬
isset: occurrit ei in ahhuc deserta positus
paraliticus. deferentium allatus manib.
Oseulatus uͭ sideliter uelum quo capsa sc̃oꝵ
pignerũ cooꝑta erat. mox in pedes constitit:
ac ꝓpriis gressib domi regressus ẽ. Hȩc enim

Expanded text:
trabis, qua pedes eorum conclusi coartabantur, trabis, qua pedes eorum conclusi coartabantur, confractisque catenis, liberatos se sentiunt. Nec morati ostium petunt; quo aperto, eclesiam sanctam, nemine prohibente, ingressi sunt. Custodes autem in tantum obstupefacti fuerunt, ut nec verbis quidem eos increpare praesumerent; qui etiam sequentes eos, cum eisdem se in eclesia abdiderunt. Illi autem Deo maximas gratias referunt, quod eos obtentu pontificis dignatus fuerit liberare. 36. Multi fide pleni reliquias beati viri portantes virtutes multas experiuntur. Nam Leodovaldus Abrincatinae civitatis episcopus sancti domni reliquias per presbiterum suum devotus expetiit. Quas acceptas, cum terminum antedictae civitatis ingressus fuisset, occurrit ei adhuc paralyticus deferentium illatus manibus; osculatus autem fideliter velum quo capsa sanctorum pignorum cooperta erat, mox in pedes constitit, ac propriis gressibus domum regressus est. Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
que acta sunt ore ꝓprio reserauit: & clericꝰ
factus. incolumis hospitiolum suũ rediit.
eniq eodem anno.cum .xxXU.
festiuitas que in estiuo celebrat᷑ de¬
siderabilis ppłis aduenisset: & clericus qͥda
cuius oculum nubes tetra contexerat. ac lu¬
men ne uidere. posset arcebat: edem beati
confessoris adiit. Nigilata cũ reliquis una¬
nocte. illucescente die. dũ de. basilica ꝑcedit:
uisum quem olim ꝑdiderat. recipe meruit.
In eadem uͦ festiuitate. tres mergumini mul¬
tum se. collidentes. ac beatũ antistitem decla-¬
mantes: fatentes crimina. & ut sibi sc̃s subue¬
niret dep̃cantes: tandem purulenti nescio
id est post terciam a festiuitate. diem: erant
quatuor uincti in carcere. Cumq eos seuicia
iudicis ita constringeret. ut nec uictus ne¬
cessaria ulli p̃beri liceret: antistitis beati p̃¬
sidia corde compuncto p̃cantur. Cũ hec gͥ
deuote agerent: media die subito scinditur

Expanded text:
quae acta sunt ore proprio reseravit: clericus quae acta sunt ore proprio reseravit: clericus factus, incolomis ad hospitiolo suo redivit. 34. Denique eodem anno, cum festivitas, quae in aestivo celebratur, desiderabilis populis advenisset, et clericus quidam, cuius oculum nubs tetra contexerat ac lumen ne videre possit arcebat, aedem beati confessoris adivit. Vigilata cum reliquis nocte, inlucescente caelo, dum de basilica procedit, visum, quem olim perdiderat, recipere meruit. In eadem vero festivitate tres inergumini multum se conlidentes ac beatum antestitem declamantes, fatentes crimina et, ut sibi sanctus parceret, deprecantes, tandem purulentum nescio , id est post tertiam de festivitate diem, erant quattuor vincti in carcere. Cumque eos saevitia iudicis ita constringeret, ut nec victus necessaria nulli praebere liceret, antestitis beati praesidia corde puro precantur. Dum haec igitur devote agerent, media die subito scinditur
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoc unguento simili infirmitate egͦ¬
tum ꝑungens. oleo crescente sanauit: et
allomeris ꝓcedens. contractis pedib ac
manibx. lingua etiã debili. beati confesso¬
ris templũ expetiit. Ubi cũ tota qͣdragesi¬
ma resedisset. assidue orans ac dep̃cans. ut.
eũ uirtus scĩ antistitis uisitaret: aduenit
dies illa dñica ante scm̃ pascha. in qua dñs
nr̃ stratas ab arboꝵ foliis uias incedens. ihe¬
rosolimã uenit. turba ꝓsequente atq cla¬
mante. Osanna. benedictus qui uenit in
nomins dñi. Illa gͦ die cũ iam sero factum
eẽt. & ipse solus aforis ante tumulũ decuba¬
ret: subito factus ẽ in extasi: &e pauore ꝑt̾̃ritꝰ
iacebat ut mortuus. Quicũ ut ipse refert.
spacio duaꝵ horaꝵ aut amplius fuisset opp̃ss
tanqmͣ de somino euigilans. subito ad sensũ
suũ reu̾titur: eleuatusq sursũ sanũ se ẽẽ mi¬
ratur. Ibiꝙ tota nocte iugilans mane nob̃

Expanded text:
ab hoc unguento similem infirmum ab hoc unguento similem infirmum perungens, oleo crescente, sanavit, et procedens cum contractis pedibus ac manibus, lingua etiam debilis, beati confessoris templum expetiit. Ubi cum tota quadragisima resedisset, assidue orans ac depraecans, ut eum virtus sancti antistitis visitaret, advenit dies illa dominica ante sanctum pascha, in qua dominus noster, stratas ab arborum spoliis vias incedens, Hierusolymis venit, turba prosequente atque clamante: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini'. Illa ergo die cum iam sero factum esset, et ipse solus a foris ante tumulum decubaret, subito factus est in extasi et pavore perterritus iacebat ut mortuus. Qui cum, ut ipse refert, per duarum horarum aut amplius fuisset obpressus, tamquam de somno evigilans, subito ad sensum suum revertitur, elevatusque sursum, sanum se esse miratur; ibique tota nocte vigilans, mane nobis
Abbreviated transcription (Latin):
graui suspirio atq miraculo memoramus.
Nam cũ in antedicti diaconis hospitiolo de
pariete penderet: incursante insidia inimi-
q oleũ uelociter tra absorbuit. Tam̃ puer
qui aderat cũ uidisset factũ. accepto uas¬
culo ipsam t̾ram expͥmens. parumꝑ olei e¬
licuit: rosamq que sparsa fuerat. cũ effracto
uitro colligens nobis exhibuit. Qd̃ ego acci¬
piens: diligenter in uascułu alterũ transmu¬
taui. Erat autẽ mensura olei quasi dimidii
calicis paruuli: & tam̃ in uasculo duorum
digitoꝵ tantũ altitudinẽ fecit. In crastino
autẽ ꝓspiciens: erat altitudo olei quasi qua¬
tuor digitoꝵ. Obstupefactus ego ob uirtutẽ
scĩ liquoris: hoc signaculo meo munitũ
atq eooꝑtum reliqui. Post dies autẽ sep¬
tem iterum ꝓspiciens: plus ibi qmͣ unũ se¬
xtarium repꝑi. Aduocans gͦ diaconẽ ce hoc
cerneret: que usq hodie in di nomine be¬
neficiũ petentib p̃stat. Ipse quoq postea

Expanded text:
gravi suspirio atque miraculo memoramus. gravi suspirio atque miraculo memoramus. Nam cum in antedicti diaconis hospitiolo de pariete penderet, incursantibus insidiis inique oleum velociter terra absorbuit. Tamen puer qui aderat, cum vidisset factum, accepto vasculo, ipsam terram exprimens parumper olei elicuit, rosamque quae effusa fuerat, cum effracto vitro colligens, nobis exhibuit. Quod ego accipiens, diligenter in vasculum alterum transmutavi. Erat enim mensura olei quasi dimidii calicis parvuli: et tamen in vasculo duorum digitorum tantum altitudinem fecit. In crastino autem prospiciens, erat altitudo olei quasi quatuor digitorum. Obstupefactus ego ob virtutem sancti liquoris, hoc signaculo meo munitum atque coopertum reliqui. Post dies autem septem iterum prospiciens, plus ibi quam unum sextarium reperi. Advocans autem diaconem, et hoc cerneretur. Quae usque hodie in Dei nomine beneficium petentibus praestat. Ipse quoque postea
Abbreviated transcription (Latin):
pi febre cruciabatur. Quem cũ plerũq argũ¬
erem. cur segnis ad basilicam scĩ ñ ꝓficiscere.¬
tur. nec ex corde oraret. ut ei uirtꝰ pontificis
subueniret: tancdem a nob̃ compunctꝰ. ab bea-¬
tum tumulũ ꝓuoluitur tremens. Dehinc cũ
paulisꝑ ignis febrium quieuisser: rogat sibi
exhiberi ampullam cũ rosatio oleo semiplenã.
Iam enĩ ad ipsam febrem exinde licet parum
ꝓfecisset. multũ tam̃ expenclerat: &e erat ualde
mediata. Runctus ab hoc liquore. frontẽ
& timpora: postulat. ut uasculũ secus beati
tumulum poneretur. Quarta uͦ die cũ eum
febris urgeret: basilicam scĩ uiri petiit: ꝓ¬
uolutusq diutissime orauit. App̃hensam uͦ
ampullam quã reliquerat semiuacuam:¬
oleo inuenit plenam. Admiransq uͥtutẽ
beati antistitis: eam domi cũ timore & ue¬
neratione reportat. Ex qua rursũ ꝑunctus.
ab eodem ultra confractus ẽ. Quid etiã de
eadem ampulla post hec actum sit: ñ sine

Expanded text:
pi febre cruciabatur, quem cum plerumque argupi febre cruciabatur, quem cum plerumque arguerem, cur segnis ad basilicam Sancti non profisceretur, nec ex corde oraret, ut ei virtus Pontificis subveniret; tandem a nobis compunctus, ad beatum tumulum provolvitur tremens. Dehinc cum paulisper ignis febrium quievisset, rogat sibi exhiberi ampullam cum rosaceo oleo semiplenam. Jam enim ad ipsam febrem, exinde licet parum profecisset, multum tamen expenderat, et erat valde media. Perungensque ab hoc liquore frontem et tempora, postulat ut et vasculum secus Beati tumulum poneretur. Quarta vero die eum eum febris urgeret, basilicam petit, provolutusque diutissime oravit. Apprehensam autem ampullam, quam reliquerat mediam, invenit plenam, admiransque virtutem beati Antistitis, eam domum cum timore et veneratione reportat. Ex qua rursus cum essetab eodem ultra confractus est. Quid etiam de eadem ampulla post haec actum sit, non sine
Abbreviated transcription (Latin):
euentus hoc fecerit. Alia uͦ die admonita
ꝑ soporem: ad beatã basilic̃a nicħ retardans
ꝓficiscitur. Nocte autẽ illa: erat uigilia de
transitu beati confessoris. Medie. autẽ noctis
tempore iam transacto. uigilans nescio quo
terrore concuititur: & subito manus eiꝰ contra¬
cta dirigitur. Stupente autẽ ppło cuncta
que pͥus ꝑtulerat enarrabat: cognoscens
ipsius fuisse uirtutẽ pͥus in illa erectione.
cula que scripsimus cotidie cerna¬
mus: quid illi miseri sunt dicturi. qui se¬
uerũ in uita beati antistitis mentitũ ẽẽ
ꝓnuntiant: Nam audiui quencdã neqͣm
ut credo repletum spũ ꝓloquentem. ñ potu-¬
isse fieri. ut oleum sub martini benedictio¬
ne creuisset: s nec hoc qd̃ elapsa ampulla
suꝑ stratũ marmore pauim̃tum corruens.
ꝑstitisset illesa. Quod gͦ nuꝑ actum ẽ: mul¬
tos in testimonium exhibens declarabo. Qui-
dam de diaconib nrĩs: male a quartam ty¬

Expanded text:
casus haec fecerit. Alia vero die admonita casus haec fecerit. Alia vero die admonita per soporem, ad beatam basilicam nihil retardans proficiscitur. Nox autem illa erat vigilia de transitu Confessoris. Mediae autem noctis tempore jam transacto, 1059 vigilans nescio quo terrore concutitur, et subito manus ejus contracta dirigitur. Stupente autem populo, cuncta quae prius pertulerat enarrabat: cognoscens ipsius eamdem fuisse virtutem prius in illa erectione pcula, quae scripsimus, quotidie cernamus, quid illi miseri sunt dicturi qui Severum in vita sancti antestitis mentitum esse pronuntiant? Nam audivi quendam, nequam, ut credo, repletam spiritu, proloquentem, non potuisse fieri, ut oleum sub Martini benedictione crevisset, sed nec hoc, quod elapsa ampulla super stratam marmoris corruens perstetisset inlaesa. Quid ergo nuper actum est, multos in testdam de diaconibus nostris male a quartani ty
Abbreviated transcription (Latin):
fluente. ex ocl̃is sanguins. late iusu patente cun¬
cta cernere meruerunt.. xxx
nimius cũ febre ligauerat. ut nec loqͥ
numi confidentia atria beati confessoris aggrẽ¬
ditur. Ibiq dieb multis residens. & stipem si¬
mul atq oris aꝑtionem postulans: tandem a
scĩ uirtute respicitur. Nam quod̾a dm̃co die
dum missarũ sollemnia celebrarent᷑: hec in
sc̃a basilica cũ reliquo ppło stabat. fãctũ ẽ aũt
autẽ cũ ugo seruitutis haberetur uincta.
reb beati confessoris redempta ẽ: & nc̃ cum
adẽẽ inuocatũ ostendit. Apra quedam
broꝵ. sola tantũ lingua famulante ꝑdiderat.
Hec cũ manib simul ac pedib contractis iacẽ¬
ret: & die noctuq beati flagitaret. auxilium:¬
uisũ est ei quadam nocte. uenisse ad se senem:
qui molli tactu membra eius cuncta tractarce.
Exꝑgefacta mane. sentit pedes cũ una manu
redditos sanitati: & stupens ignorabat qui

Expanded text:
fluente ex oculis sanguine, lateque visu patente, cunfluente ex oculis sanguine, lateque visu patente, cuncta cernere meruerunt. CAPUTnimius cum febre ligaverat, ut nec lingunimi confidentia, atria beati Confessoris aggreditur; ibique multis diebus residens, et stipem simul atque oris apertionem postulans, tandem a Sancti virtute respicitur. Nam quadam die Dominica dum missarum solemnia celebrarentur, haec in sancta basilica cum reliquo populo stabat. Factum est autem autem cum jugo servitutis haberetur vincta, de rebus beati Confessoris redempta est: et nunc cum adesse invocatum ostendit. Apra Al., Abrorum, sola tantum lingua famulante, perdiderat. Nam cum manibus simul ac pedibus contractis iaceret et die noctuqvisum est ei quadam nocte venisse ad se senem, qui molli tactu membra ejus cuncta attractaret. Expergefacta mane sentit pedes cum una manu redditos sanitati, et stupens ignorabat qui
Abbreviated transcription (Latin):
confuso ꝓditore discipulo ȩpulum apł̃is mi¬
nistrauit: cum om̃s ad eccłiam ꝓparent. de.¬
siderabilia do uota soluere: quecła mulier
diuturna cecitate grauata. cũ eẽt in uilla
flere cepit &e dicere. Ne mͥ quȩ cecata pecca¬
tis: ñ mereor hanc festiuitatẽ cũ reliquo
ppło spectare. Tunc. cũ fletu magno solo ꝑstra¬
ta: nom̃ beati inuocat confessoris. Completa
autẽ oratione: luci pͥstine restitiut᷑. Porro
recepto lumine. obreddendas ło grãs: ad
beatam basilic̃a cũ admirabili ocłoꝵ lumi
illa sci uirtute sanatus est. .xxx.¬
uo ceci ex biturica uenientes. arefactis
palpebris. & quasi glutino conunctis:
ad pedes domni beati orantes decubabant.
factum est autẽ in die festiuitatis sue. astante.
ppło. dũ uirtutes de uita illius legerent᷑. factꝰ
est suꝑ illos splendor chorusco similis de confra¬
ctis ligaturis que palpebras obserauerant. cde

Expanded text:
confuso proditore discipulo, epulum apostolis miconfuso proditore discipulo, epulum apostolis ministravit, cum omnes ad ecclesiam properarent desiderabilia Domino vota dissolvere, quaedam mulier diuturna caecitate gravata, cum esset in villa, flere coepit, et dicere: Vae mihi, quia caecata pro peccatis non mereor hanc festivitatem cum reliquo populo spectare. Tunc cum fletu magno solo prostrata, nomen beati invocat Confessoris: completa autem oratione luci pristinae restituitur. Porro recepto lumine, ob reddendas Deo gratias ad beatam basilicam cum admirabili oculorum clilla Sancti virtute curatus est. CAPDuo caeci ex Biturigo venientes, arefactis palpebris et glutino coniunctis, ad pedes beati domni orantes decubabant. Factum est autem in die festivitatis suae, adstante populo, dum virtutes de vita illius legerentur, factus est super illos splendor corrusco similis, et confractis ligaturis, quae p
Abbreviated transcription (Latin):
um uͦ int̾empto sigeb̾to rege. chilpericꝰ
regnũ exemptus ab imminenti mor¬
te cepisset: ruccolenus cũ einomannicis gra¬
uiter ciuitatem turonos oppͥmebat: ita ut cun¬
cta deuastans. nulła spem alimonii in domos
eccłie uel pauꝑum hospitiola relinqueret.
Postera autẽ die legatos ad ciuitatem mittit.
ut homines qui ꝓꝑter culpã minime uobis
incognitam in scĩ basilica residebant. extra
herentur aclericis. Quod si differret᷑ fieri:
uniu̾sa ꝓmittit incendio concremari. ħ
nos audientes mesti ualde basilicam san¬
ctam adimus: & beati auxilia flagitamꝰ. Sta-¬
timq paralitica que ꝑduodecim annos
contracta fuerat dirigitur: ipse uͦ ruccolẽ¬
nus ulteriorem ripam aggressus. morbo con-¬
festim regio sautiatur: atq ab infirmitatib
herodianis quas enarrare longũ uidetur
allisus: & sicut cera a facie ignis guitatim
defluens. qͥnquagesima die abydrope con-¬

Expanded text:
Cum vero, interempto Sigibertho rege, Chilpericus Cum vero, interempto Sigibertho rege, Chilpericus regnum, exemptus ab inminente morte, coepisset, Ruccolenus cum Cinomanicis graviter civitatem Turonus obpremebat, ita ut cuncta devastans nullam spem alimonii in domos eclesiae vel pauperum hospitiola relinqueret. Postera autem die legatos ad civitatem mittit, ut homines, qui propter culpam minime vobis incognitam in sancti basilicam resedebant, extraherentur a clericis: quod si differretur fieri, universa promittit incendio concremare. Et nos haec audientes, moesti valde basilicam sanctam adimus, et Beati auxilia flagitamus. Statimque paralytica, quae per duodecim annos fuerat contracta, dirigitur. Ipse vero Ruccolenus ulteriorem ripam aggressus, morbo confestim regio sauciatur, atque ab infirmitatibus Herodianis, quas enarrare longum videtur, allisus, et sicut cera a facie ignis guttatim defluens, quinquagesima die ab hydrope in