comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tum pnssis paulum Impedimẽtisr at in tumu lo quo¬
dam collocatis. habetis In quid nulites. quã peti stis
facultatom hostem Imxedito. atz iuiquo loto teuetix
presta eandom nobis ducibus uirtutom : quã sepomĩs
Imixatori prestitistis at illum adeẽ. et hoc toram
coruore existunate. Bninl signa ad hostom qu̾ti
acremq dixigi iubet. et pancisr turinis presidio ad
Impedunẽta. diuũssi ⁊ eliquos equitey ad latrra
disponit de loriter mĩ chauiore sublato. pila in hostos
nuttunt. ille ubi p̃trr sprur quos fugere caedebant infestꝭ
siguisi. ad serre uiderunt Impetiur iuo fate nõ potutert
at pomo cõtuosu in fugam tometti propunas seluass ye.¬
tiuort. Quos labienus equitatu consectatus magus
mio interfecto. cõpluribus captis. paucis post diebus
ciuitatem rocepit. Nam guiaui qui aupilio ueniebant
propta treuiroꝵ fuga . sest domũ reueperut. lum¬
hiis propinqua inducioriau: qui de fousionis auctores

Expanded text:
Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quoTum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti protierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trebirorum fuga, sese domum his propinqui Indutiomari, qui defectionis auctores
Abbreviated transcription (Latin):
defodunt᷑ ut ex magno galloꝵ eguitũ mño nõ nullos¬
gallos gallicis ⁊ebiu fauere. natã rogebat. Aabienus
noctu. tribunis nulitũ p̾iuisq ordiuibus cõuocatix
quid sui sit ꝯsilii propouit et quo faciluis hostibus
tuuorist idat suspicõnem: maiore screpitu et tunultu
fuge sumlam profectionem effecit. het quoq pir
exploratores. aute lucem, in tanta propiuquitate
castroꝵp ad hostes deferuntur. uix agurẽ nouissimũ
extra inuĩtiones processerat cum galli cohortati Inr̃
se. ne speratam predam. ex mambus diuuitteront¬
lociuncosse ꝑtrrritis rouianis. g̾manoꝵ aupͥlium
exspectare. neq suam pati dig̾tatem. ut tautus
ropiis. tam exiquam manũ. pẜtun fugie̾tom. atq
Imprditam. adorairi non audeant. flumẽ trãsire
et iniquo loro cõnuttere. p̾liũ non dubitabãt ue
Rore suspitatus labienuer ut ouĩs citra flumẽ eluce̾t
radom usus suiulatione itaieris placide ꝓgiedieta

Expanded text:
deferuntur, et ex magno suorum equitatus numero nonnudeferuntur, et ex magno suorum equitatus numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus nocte tribunis militum primisque ordinibus coactis, quid sit sui consilii proponit, et quo facilius det hostibus timoris suspitionem, majore strepitu et tumultu fugae similem profexploratores ante lucem in tanta propinquitate castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
prditatus equitatusq ropiis labionũ cum una loro
ouo. quo in eorum fubuis hiemauorat adordiri
parabant Iauq ab es non longuis bidiu uia aberat
cum duas uenisse legionesz missu cesaris coguosiñt
Positis castris a nulibus passuũ .xu. auxiͣ g̾uiaõꝵ
exspectare ꝯstituunt Labienus hostiũ cogito ꝯsilio
speraus tomentate eorum. fore aliquã dimitandi
facultatem p̃sidio quinq cohortum impidinẽtis relicto.
proficistitur. et nulle passũ spacio Intermisso castra
ꝯuinuĩt. Erat inter labienũ. et hostem difficili transõ¬
tu. fliẽ. r ixisq p̾ruptus. hoc neq ip̃e transire hr̃oat
In arõ. neq hostes transituros existimabat. Angebre
aupiliorum cotidie spes. Ioquitur in ꝯsilio palã. quõᵉ
gndani. appropinquare ditantur sese suas ex̾citur
Porrimas in dubium non denocaturum. et postero¬
die. p̾ua lure castra moturũ. Celeriter hec ad hostes

Expanded text:
peditatus equpeditatus equone, qui in eorum finibus hiemabat, adoriri parabant; jamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum XV auxilia Germanorum exspectare constituunt. Labienus hostium cognito consilio sperans temeritate eorum fore aliquam dimicandi facultatem praesidio quinque cohortium impedimentis relicto cproficiscitur et mille passuum intermisso spatio castra communit. Erat inter Labienum atque hostem difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire habebat in animo neque hostes transituros existimabat. Augebatur auxiliorum cotidie spes. Loquitur in concilio palam, quoniam Germani appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non dedie prima luce castra moturum. Celeriter haec ad Trebiros
Abbreviated transcription (Latin):
abderet. aut cum traus ⁊ hruãma congredi cogeret᷑
hoc iuito consilio. tocius ex̾citus Impedimẽta ad
labienũ in treiuros mttit. duasq legiones. ad
eum ꝓficisti iubet. Ipse cum legionibus exxeditis
u. in menapios proficistitur. Illinulla coacta ma¬
nu. loci p̃sio freti In siluacs paludesq ꝯfugĩt sua
rod̃ conferunt. Cesar ꝑtitis copiis cum gaio fabio oͦo
legato. et marco crasso questore. celeriterq effectꝭ
pontibus a diit tripartito. Edificia uicosq incendit
magno peccoris atq hoii mio᷑ potitur. Quibus
rebus coacti iuruapii legatos ad eum pacis petode
causa mttunt. Ille obsidibus accepties. hostim se
hĩturum ñs ꝯfiruiat si aut ambiorigẽ aut eus
legatos. finibus suis recepissent. hiis ꝯfirmatis
rebus ꝙ̃i attrebatem cum equitatu custodis loco
in mrenapiis reluiquit. Ipẽ In treuiros prosicistit᷑
dum hec a Cesare gerunt᷑ tremri magnisr coactis

Expanded text:
abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis
Abbreviated transcription (Latin):
usi. de p̾catoribus reuus. quorum erant in clientola
radẽ ferunt ⁊ esponsa. ꝑ ragit consiliũ cesar eqͥtesq
Imꝑat cuntatibus hac ꝑte gallie patata. Iotus
et mente et ar̃o. In bellum treueroꝵ et ambiorigix
Iusistit. Cauariuũ cũ equitatu seuonũ. secũ ꝓfitisti¬
iubet. ne quis aut ex huiq iracundia. aut eproꝙ
meruerat. odio ciuitatur motus existat. hñs rebũs
ꝯstitutis. quod pro explorato hebat amibiorigẽ p̃lio
non rẽ concectaturum. reliqua eius ꝯsilia aĩs t̾nõ
spcob spicrebat. Erant menaxn propiqui eburoꝵ
fuibus ꝑpetius paludibus ꝙ siliis q muĩti qui unt
ex gallia. de pate ad cesarõ legatos nũq muserant
cum hnig hospitiũ ambiorigi screbat item pirtreurrat
uenisse qͥmanos. in auuciciã cognouerat Alit p̾uir
illi detrahenda. auxilia existuuabat ꝙ̃ ip̃m bello
la cesseret. ne desꝑata saluto. aut se in me menaxios

Expanded text:
usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisciiubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios
Abbreviated transcription (Latin):
esse arbitratus ut onuia postponere uideret᷑. Consiᵘͫ¬
In iuteciam parisiorum trausfert. Confines erant
hii. senombus ciitatemq patrum meõria cõmpe¬
rant sed ab hoc consilio abfuisse existunaba̾turhac
re. pro suggestu. prouũtiata. rodem die cũ legiõibꝰ
In souones proficiscitur. maguĩs itiue ribus eo ꝑuet
lognito eius aduentu. achico. qui pnceps eius ꝯsilui
fuerat. Iubet in oppida multitudine cõuemre. tonã¬
tibus p̾usꝙͣͣ id effici posset adeẽ romanos nũtiat᷑
Netessario siuã desistunt. legatosq deprecandi cã
ad cesarẽ nuttunt. ad eum ꝑ hedues. quoꝵ autiqͥtus
erat in fude ciuitas libenter Cesar pũtibus heduis
dat ueniã. excusationemq accipit. quod estiuo
te mpore instante. belli non questiois eẽ arbitͣbat᷑
Mbsidibus q Imꝑatis .C. hos. hedius custodiendoy
trahit. Eodem carmites legatos obsides q mittũt

Expanded text:
esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, conciliesse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt
Abbreviated transcription (Latin):
amororigem sibi societate et federe adiu̾gunt
Quibus rebus cognitis cesar. cum undiq bellum
pari uideret nermos aduaticos et menapios ad/¬
inc̃tos cis Reuanis. om̃ibus h̾maius eẽ in axims
senones ad imꝑatum non uenire. et cum carmitiba
fuiituisq cuutatibus. consilia ꝯ̃icare. a tremiria
q̃mauos. crebris legationibus sollicitari. maturiꝰ
sibi de bello. cogitandꝰ putanit Ĩtaq nondꝰ hieme
ꝯfecta. proxĩs quatuor coattis legionibus de Iupro¬
uiso. in fuies nermoꝵ ꝯtendit. et p̾usꝙͣ illi. aut tõua¬
iuixr. aut profugrre possent. maguo peccoris an¬
atz hom̃i mĩo capto. at ea preda nulitibus ꝯressa
uastatis q agris in deditionẽ uenire. at obsides
dare coegit lo celerit̾ ꝯfectonegoᶜᵒ. ⁊uosus In hibua
legiones reduxit. Consilio gallie p̾mo uere ut iustiz¬
tuerat iudicto cum reliqui p̃ter seuones. carmites
treurosq uenisfent. Inicĩ bellice de fectionis. hoc

Expanded text:
Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
um Reginiũ titum. Sextur̾. legatos dilectũ
hrẽ instituit. Emil ab gueo pompeyx.
dproconsulte petit. qm̃ ix̃e ad urbem cum
lia tousulis sacramento ⁊ ogauisset ad signa cõuẽrre
et ad se proficisti Iuberet. magui interẽe eciam in relesũt̃
tompus. ad opimonem gallie estians. tantas
uideri galtar ytalie facultatesz ut si quãd esse in bello
detriur̃ti acceptum Alon nõ id breui tempore resarta
sed enam maioribus. augrui copiis posset. Ꝙ cum
ꝯfecto ꝑ suos dilecto tribus. aute exactã hie mem
et ꝯstitutis et adductis. legionibus duplicatoq eoꝵ
tohorciũ nuo quad cum uinto titurio. auuserat
at opes possent. Interfecto inducioniaro ut do. oo¬
riumus ad eius propinquos a treueris Imxium
defertur. Ĩlli fuitimos germanos sellicitare et
peciuãm polliceri non desistunt lum ab propiã
Impetrare non possent ulteriores temptant Iuy¬
uentis non nullis crntatier Iuremrando Iutir
se cõfirmant. obsidibusq de prciuã cauent

Expanded text:
 Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum lia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, isciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent:
Abbreviated transcription (Latin):
edocobat Ex illis testes siguatoresq falsose p̾modarr
fodem. fortiias pitula uigiliã uiles hrie pest uli uorꝵ
famã atz pudorẽ attrmerat maiora alia imꝑabat
Sx cansa pritandi in pue mi̾ius suppetebat inhelhoi̾uꝯ
Insontes sicuti sontos c̾cimenire uigillare sez ne prr
ociũ Ioĩposte̾nt manus ut admuy gratiuito pocius

Expanded text:
 falsos commodare; fidem, fortunas, pericula vilia habere, post, ubi eorum famam atque pudorem attriverat, maiora alia imperabat. Si causa peccandi in praesens minus suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvenire, iugulare: scilicet, ne per otium torpescerent manus aut animus, gratuito potius
Abbreviated transcription (Latin):
canlua iiulta iephanda stiupra. cum uirgine molih¬
fetorat / cum satordote dae ueste alia huiustemõi põtrã Ins
fat̃q postremo caxtus amore aureole orestille / cuins
p̃ter formã nchil unq̃ bonus laudauit ꝙ ea illi uubere
dubitabat tiuens p̃uignũ adilaũ etate pror̾to cͣditur
negato filio. uatuam domũ scelestis nptiis fetisse qui¬

Expanded text:
cum virgine nobili, cum sacerdote Vestae, alia huiusce modi contra ius fasque. Postremo captus amore Aureliae Orestillae, cuius praeter formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tario. causa dispoueret. Exntum in duas pte ptis
diuisit. quatuor legioues in feuones. parision¬
q labieuo ducendas dedit sex ixẽ in auernos ad
oppidum griioniam s ͫ fluẽ elauen duxit eq̾tatꝰ
ꝑtem illi actabuit ꝑtem sibi reliquit. QQuare cog̾i¬
ta. uercingecorixi onũbus Intarruptuss eius flunũ
pontibus ab altera flũs ꝑte iter face̾ repit Cur
utirq utr̃q exisset ex̾citus In ꝯspectu fereq ne
regione. castris castra pouebant. dispositia ex¬
płoratoribus uec ubi effecto poute romaui roprast
traduterent. Erat in magnĩt difficultatibius resat¬
qdͦ quon fere aute autumpnnd clauer uado trausto¬

Expanded text:
ntariae causa disponeret, exercitum in duas partes ntariae causa disponeret, exercitum in duas partes divisit: quattuor legiones in Senones Parisiosque Labieno ducendas dedit, sex ipse in Arvernos ad oppidum Gergoviam secundum flumen Elaver duxit; equitatus partem illi attribuit, partem sibi reliquit. Qua re cognita Vercingetorix omnibus interruptis eius fluminis pontibus ab altera fluminis parte iter facere coepit. Cum uterque utrimque exisset exercitus, in conspectu fereque e regione castris castra ponebant dispositis exploratoribus, necubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat in magnis Caesaris difficultatibus res,quod non fere ante autum
Abbreviated transcription (Latin):
idrre ex fuũbuat uon liceret. ur quid de Iure aut
de logibus uorum diuiiuisse. uideret᷑ ix̃e In hrdu/¬
os. profiristi statuit. senatũq ocm̃. et quos iutꝰ tout᷑¬
uersia. effet ad fe eciam euocauit. Cum ꝓpe omia
cuntas eo cõuenisset. docereturq paucis clã rõuo¬
catis. alio loco alio temxe atq oportuerit frem̃
a fre̾ r̾mĩtiatum cum leges due ex una fauulia
un̾o utoq non solum ingrãtus creari uitarent
sed etiã in seuatu. ẽẽ prohiberent. iotum Imꝑpiũ
dexouere corgit. cõnicolitanẽ. qui ꝑ sac̾dotrit more
cuntatis int̾iuissis ingrãtibus esset creatꝰ. ptãtẽ
obtiuere iussit. hoc decreto interposito. rohortatus
heduos. ut cõtrauersiarum ac dissentionis obliuiste¬
rentut. at om̃ibus omiissis hys rebus huit bello
symrent ea que meruissent p̾mia deuicta gallia
.expectarent. equitatiuq orui ac peditum milia
x. sibi celeriter nutteront. que in p̃sidiis rei frĩt¬

Expanded text:
edere ex finibus non liceret, ne quid de iure aut edere ex finibus non liceret, ne quid de iure aut de legibus eorum deminuisse videretur, ipse in Aeduos proficisci statuit senatumque omnem et quos inter controversia esset ad se Decetiam evocavit. Cum prope omnis civitas eo convenisset, docereturque paucis clam convocatis alio loco, alio tempore atque oportuerit fratrem a fratre renuntiatum, cum leges duo ex una familia vivo utroque non solum magistratus creari vetarent, sed etiam in senatu esse prohiberent, Cotum imperium deponere coegit, Convictolitavem, qui per sacerdotes more civitatis intermissis magistratibus esset creatus, potestatem obtinere iussit. Hoc decreto interposito cohortatus Aeduos, ut controversiarum ac dissensionis obliviscerentur atque omnibus omissis his rebus huic bello servirent eaque quae meruissent praemia ab se devicta Gallia exspectarent equitatumque omnem et peditum milia decem sibi celeriter mitterent, quae in praesidiis rei frume
Abbreviated transcription (Latin):
tolitauõ. florontem et Inustrem ad olestontẽ altiꝵ
cotum aut quissima fanulia natum. at ĩm hoĩem
sũme potencio et magur cognationii. cnius frater
ualetiatus proxiuo auuo xnudꝰ iugratum gessrrit
Ciuitatem orm̃ in arius diuisum scuatum diuuisit
populum. suas q cuuisq uorum clientelas. Quod
ẜ diucius alatun cõtrauersia fore. Ut pare tũ ꝑte
cuntatis ꝯ fugat. Idur accidat. positũ in eus
diligencia atz aucte. Cesar et se a bello anz hoste
discedere detrimẽtosum ẽẽ existuabat. Iamen nõ
ignorans. quãta ex dissentiombus intõmoda orroi
ꝯsuessent. netanta et tam cõmucta po. Ro. ciuitay
quam ixe semꝑ aluisset oñibusqz rebus oruasset
ad uini at arma distederent. atz ra pars que ns
nus confideret. auxilia a uerciugecorige accesseret
huic rei puertondiun existiurauit et quod legibuy
haduorum. huis qui su̾uiũ in grãtum obtinorent ex y¬

Expanded text:
tolitavem, florentem et illustrem adulescentem, alterum tolitavem, florentem et illustrem adulescentem, alterum Cotum, antiquissima familia natum atque ipsum hominem summae potentiae et magnae cognationis, cuius frater Valetiacus proximo anno eundem magistratum gesserit. Civitatem esse omnem in armis; divisum senatum, divisum populum, suas cuiusque eorum clientelas. Quod si diutius alatur controversia, fore uti pars cum parte civitatis confligat. Id ne accidat, positum in eius diligentia atque auctoritate. Caesar, etsi a bello atque hoste discedere detrimentosum esse existimabat, tamen non ignorans quanta ex dissensionibus incommoda oriri consuessent, ne tanta et tam coniuncta populo Romano civitas, quam ipse semper aluisset omnibusque rebus ornasset, ad vim atque armsibi confideret auxilia a Vercingetorige arcesseret, huic rei praevertendum existimavit et, quod legibus Aeduorum eis, qui summum magistratum obtinerent, exc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯquiri. et ad se mitti Iubet hiis rebus celeriten
id sauariti deperierat expletur. Inteꝵ tentoma¬
cusallo uitonus felius res inriobrogum. cauꝰ parer
absenatu nr̃o. anutus rrat nppellatus tũ magno
equitũ suorum mĩo ut quos ex aquitania ꝯdup¬
erat ad eum ꝑueuit. Cesar auarico. cõplurrs
dies cõmoratus siduãq illi copiam faimõti et
reliqui cõme atus uactus. xx̾citum exlabore atz
Iuopia refecit Iam prope hieme t̃a fecta cũ ip̃o
aui tempore ad grrend̾ uocaretun bellum et ad
hostem ꝓficisti cõstituissot. siue eũ ex paludibux
siluis qͥs elicere. sine obsidione p̃mere posset
legan ad eum xͥncipes heduorum uenuit oratum
ut maxime necessario tempore cuntati subuer̃at
sũmo desse in ꝑiculo rei. ꝙ cum siguli ing̃ratꝰ
autiquitus cleari. atz regiã xtãtrm ãnũ obtiuere
ꝯ suessent. Duo ingrãtum gerant et se uñq roꝵ
Irgibus creatum esse ditat. horuui ee̾ altũ ꝯuit¬

Expanded text:
conquiri et ad se mitti iubet. His rebus celeriter conquiri et ad se mitti iubet. His rebus celeriter id quod Avarici deperierat expletur. Interim Teutomatus, Olloviconis filius, rex Nitiobrigum, cuius pater ab senatu nostro amicus erat appellatus, cum magno equitum suorum numero et quos ex Aquitania conduxerat ad eum pervenit. Caesar Avarici complures dies commoratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatus nactus exercitum ex labore atque inopia refecit. Iam prope hieme confecta cum ipso anni tempore ad gerendum bellum vocaretur et ad hostem proficisci constituisset, sive eum ex paludibus silvisque elicere sive obsidione premere posset, legati ad eum principes Aeduorum veniunt oratum ut maxime necessario tempore civitati subveniat: summo esse in periculo rem, quod, cum singuli magistratus antiquitus creari atque regiam potestatem annum obtinere consuessent, duo magistratum gerant et se uterque eorum legibus creatum esse dicat. Horum esse alterum Convic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulerat. Itaq ut reliquoꝵ Imꝑatoꝵ res adid̾se
aucͣtem iniuiuit. sit huius ex contraris dignitas
Incõmodo accepto. in dies augebatur.Siiul In
spem uenrebant eiusz affirmatione de reliquus d¬
adiũgendis cuuitatibus Puinũq eo tempore galli
castra niuuire instituert. et sic sunt aĩo ꝯsteruati
hoiẽt iusueti laboris ut om̃a que imxant᷑ sibi
patienda existunarent. Iec minus ꝙͣ est pollicitꝰ
uerciu gocorix. aiõ laborabat. ut ⁊ liquast ciuita tey
adiũgiret. at rati bouis pollicitatiomibii allineb̾at
huit re ydoueos hoĩes deligobat. quoꝵ quisq. aut
orõno. subdola aut a nucitia fatillime posset. qui
auarito expuguato ⁊ ofugerant armandos uesti/¬
eudosqz curat. Siuiul ut diu̾iunte royie reite¬
grarentur Imꝑat. c̾tum nlitũ mio cintatibus
quẽ et quã aute diem in castra duci uelit. saiitta¬
rios q om̃i quorum erat ꝑmaguuss mĩs In gallia

Expanded text:
censuerat. Itaque ut reliquorum imperatorum res adversae censuerat. Itaque ut reliquorum imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic huius ex contrario dignitas incommodo accepto in dies augebatur. Simul in spem veniebant eius adfirmatione de reliquis adiungendis civitatibus; primumque eo tempore Galli castra munire instituerunt et sic sunt animo confirmati, homines insueti laboris, ut omnia quae imperarentur sibi patienda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laboraas donis pollicitationibusque alliciebat. Huic rei idoneos homines deligebat, quorum quisque aut oratione subdola aut amicitia facillime capere posset. Qui Avarico expugnato refugerant, armandos vestiendosque curat; simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, imperat certum numerum militum civitatibus, quem et quam ante diem in castra adduci velit, sagittariosque omnes, quorum erat permagnus numerus in Gallia,
Abbreviated transcription (Latin):
cohortatus ꝙ ust. ne se ad mod  diutterent ne ꝑt᷑
barentur aucõmodo. non uirtute ueq in acie uicisse
iomande. sed artifirio quodam et stiẽtia opxugn
Sibi nũꝙͣ placuisse auaricum defondi cuius rer testes¬
ipoa hret. sed factum imprudencra biturigũ et
Ilam que ux r̾liquis gallis cu̾itates dissentirrũt
has sua diligentia adiũctuꝵ. atz unũ ꝯsilũ tocius
gallie effecturũ. Cuius conseusu ur orbus quidi
terrarum possie obistere idꝙ se ꝓpriam effectũ
hrẽ. Interea equũ esse. ab hiis ꝯĩa salutis causa
impetrarint castra inuuire iustituerẽt. quo faciliꝰ
depentiuoes. hostĩ Impetus susemerent. fuit hec
orõ. nõ iugrata gallis. et maxiue. ꝙ ip̃t aĩo non
defecorat. tanto accepto Incõuodo. neq In occultũ
abdiderat. ut ꝯspectum multitudiu̾s. fugirat. plꝯq
auimo puidrie et p̃sentire existunabatut. ꝙ R
Integra. p̾mo uicendend̾ auaricum. post deieredã

Expanded text:
cohortatusque est ne se admocohortatusque est ne se admorbarentur incommodo; non virtute neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam et scientia oppugnaSibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testesipsos haberet; sed factum imprudentia Biturigum et Nam quae ab reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiuncturum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsistere; idque se prope iam effectum habere. Interea aequum esse ab eis communis salutis causa impetrari ut castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent. Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat; plusque animo providere et praesentire existimabatur, quod re integra primo incendendum Avaricum, post deserendum
Abbreviated transcription (Latin):
puguarent ubi nriuem. in equũ locum fose dimi tre
sed toto undiq mudo. c̾ciuifundi uiderunt. Urati
ne xĩo spos fuge. tolleretur. abiectis aonuĩs ulꝰ¬
turas oppidi ꝑtes cõtiẽti imipetu petuitã pars¬
ꝙ ibi cum angusto exitu portarum se ipi p̾merẽt
a mlitibus pars Iam egressa. portis. as equitibus
est Iud̾fecta nec fuit quisꝙ. qui p̃de. studeret
Sic et gruabi code et labore opis iucitat. non
etate ꝯfectis non miulieribuis. nõn infantibus
xl uix dtit. qui pomo rlamore audito. se uꝑ oppido
Quos ille multa iam uocte si loutio ex fuga exrexit
uratus ne qua in castax ex rorum ꝯcursu. ut miꝰ¬
srucordia uig uulgi suditio oriretur et procie
in uia dispositis fauuliaribus suĩs p̾ncipibus q
ciuitatum disperandos. deducendosq ad suos cur¬
⁊ aret. que cui ciuitati. pars castiorum as Iuitio¬
oͦ obueuerat. Iostero die. ꝯsilio quocato. ꝯsolatur

Expanded text:
pugnarent. Vbi neminem in aequum locum sese demittere, pugnarent. Vbi neminem in aequum locum sese demittere, sed toto undique muro circumfundi viderunt, veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas oppidi partes continenti impetu petiverunt, parsque ibi, cum angusto exitu portarum se ipsi premerent, a militibus, pars iam egressa portis ab equitibus est interfecta; nec fuit quisquam, qui praedae studeret. Sic et Cenabi caede et labore operis incitati non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus XL, vix DCCC, qui primo clamore audito se ex oppido Quos ille multa iam nocte silentio ex fuga excepit, veritus ne qua in castris ex eorum concursu et misericordia vulgi seditio oreretur, ut procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad suos curaret, quae cuique civitati pars castrorum ab initio obvenerat. Postero die concilio convocato consolatus
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt. Quo tunore ꝑterriti galli. ne ab eqͥtatu
iomauoꝵ uie p̃occupare̾tur ꝯsilio destiterunt
ppostero die cesan promata turri directisq exibꝰ
que facere iustiturrat. magno cohorto ymbre iõ
Iuntilem. haut ad capiendum consilue̾ tẽpestatõ
arbitiatus est. quod paulo initancius. custodias in
niuro. dispositas uubbat. suos ꝙ. languidins
in oꝑe uriscrri issit et quid fier uellet ostoudit lygro/¬
nbũs ꝙ ex castra uiueas. in occulto expoditi rohor/¬
tatus. ut aliquando protantis laboris. fruct iu
uictorie ꝑciperent. hiis qui pͥmi murũ astẽdisset
p̾mia proposuit mlitubus ꝙ signũ dedit. q̃lli
subito ex onũbus ꝑtibus euolauerunt nubĩq
celeriter ꝯpleuenerũt hostes re noua ꝑtirritiꝰ
nuoo. turribusq deiecti. In foro ac lotis ꝓ arẽno/¬
ubus riicatim ꝯstiter uut. hoc aĩo ut suxͣ ex
ꝑte obuiã contra. ueniretur. acie instructa dd̾¬

Expanded text:
coeperunt. Quo timore perterriti Galli, ne ab equitatu coeperunt. Quo timore perterriti Galli, ne ab equitatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt. Postero die Caesar promota turri perfectisque operibus quae facere instituerat, magno coorto imbre non inutilem hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est, quod paulo incautius custodias in muro dispositas videbat, suosque languidius in opere versari iussit et quid fieri vellet ostendit. Legionibusque intra vineas in occulto expeditis, cohortatus ut aliquando pro tantis laboribus fructum victoriae perciperent, eis qui primi murum ascendissent praemia proposuit militibusque signum dedit. Illi subito ex omnibus partibus evolaverunt murumque celeriter compleverunt. Hostes re nova perterriti muro turribusque deiecti in foro ac locis patentioribus cuneatim constiterunt, hoc animo ut si qua ex parte obviam contra veniretur acie instructa de
Abbreviated transcription (Latin):
uelictus locus ꝙͣ restiucto aggore atz oĩ ea parte
sũmotis hostibus. fius est puguandi ds factuy
Ouiiã experti galli. ꝙ res nulla successerat ptero
die ꝯsiliũ ceperint. ex opido profugere. hortante
et iubente uercugecorige. Id silencio noctis couati
non magna Iactura suorum sist effecturos sperabat᷑
poropterea ꝙ neq louge. ab oxpido castra uercuge¬
corigis aberant/ et palus que ꝑpetua mt̾cobat
nntercedebat iomanos ad insequend̾ tardrbut Iauiq
hoc facere. uoctu apparebant. cum mr̃iffauulie res¬
pente in publicum procurerunt. flentosq precte
ad pedes suorum. omibus p̃cibun pecierunt ne su
et qeẽd liberos. hostibus ad suppliciũ dederent quͣ.
ad capiendam fugam nature et uiriũ infiruntax
Impediret ubi ros in surã p̃stare uubrunt. quod
plerumq in sũ̾mo ꝑiculo tñuor nnsericordiam
uon r̾cixit. conclamare et siquare de fuga rõis

Expanded text:
relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte summotis hostibus finis est pugnandi factus. Omnia experti Galli, quod res nulla successerat, postero die consilium ceperunt ex oppido profugere hortante et iubente Vercingetorige. Id silentio noctis conati non magna iactura suorum sese effecturos sperabant, propterea quod neque longe ab oppido castra Vercingetorigis aberant, et palus, quae perpetua intercedebat, Romanos ad insequendum tardabat. Iamque hoc facere noctu apparabant, cum matres familiae repente in publicum procurrerunt flentesque proiectae ad pedes suorum omnibus precibus petierunt, ne se et communes liberos hostibus ad supplicium dederent, quos ad capiendam fugam naturae et virium infirmitas impediret. Vbi eos in sententia perstare viderunt, quod plerumque in summo periculo timor misericordiam non recipit, conclamare et significare de fuga Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
turres reducerent. aggeremq interstinderẽt Dis
urio. ex castris multitudo ad restingnend̾ ꝯcuirey¬
ret. Cumn in onuibus lons. cõsumpta Iam reliqua
ꝑte uoctis pugnaret᷑ semꝑ hostibus spes uictorie
remi tegratur eo magis ꝙ deustos turriũ putros
uidobant. nec facile adire axtos ad auxiliandꝰ
aĩadurrtebat. srux q ip̃i recentes defessis succe/¬
dentibus derent oriñq gallie salutem In Illo uestigio
tempis positam arbitrarentur. accidit inpectantibius nobis
quod dignũ mẽoria uisum. p̃tereu̾dum nẽ existiaus¬
luu̾us. Quidam aute portam oppidi gallur ꝑ manq
seui ac pitis traditis. glebas in igne̾ e regione turnig
proitiebat. scerpione ab latire dextrotraiectus exãdua¬
tusq concidit. hunt ex proxims. unus Iacentẽ Rouss¬
gressus eodem illo muuere. fungebat᷑. radem rõue
ictu storpionis exai̾ato alteri successit tercius et gͦ
quartus. Nlec prius ille est a puguatoribus uacur

Expanded text:
turres reducerent aggeremque interscinderent, omnis turres reducerent aggeremque interscinderent, omnis vero ex castris multitudo ad restinguendum concurreret. Cum in omnibus locis consumpta iam reliqua parte noctis pugnaretur, semperque hostibus spes victoriae redintegraretur, eo magis, quod deustos pluteos turrium videbant nec facile adire apertos ad auxiliandum animadvertebant, semperque ipsi recentes defessis succederent omnemque Galliae salutem in illo vestigio temporis positam arbitrarentur, accidit inspectantibus nobis quod dignum memoria visum praetereundum non existimavimus. Quidam ante portam oppidi Gallus per manus sebi ac picis traditas glebas in ignem e regione turris proiciebat: scorpione ab latere dextro traiectus exanimatusque concidit. Hunc ex proximis unus iacentem transgressus eodem illo munere fungebatur; eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertius et tertio quartus, nec prius ille est a propugnatoribus vacuus
Abbreviated transcription (Latin):
cum toto fugore temporis. et assiduis ymbribug
terterentur. tauien. ꝯtiuenti labore ouuã hec suxa¬
ueruus. et diebus .xxu. agyirem latum prdes tit¬
xxx altum. pedes lxxx extruperiunt. Qun hiis
nuirum hostiũq pene ꝯtingeret Cesar ad opꝰ
ꝯsuetudine excubaret nulitesq ephortaret᷑ n
quod aiõ tempus. ab oꝑe Interuutteret᷑ pauloañ
terciã uigiliam. est aĩad uirsum fumare aggree
⁊quem cuniculo hostes succenderent / Eoq tompe
toto niro clauiore sublato. duabus portis a utraq
ꝑtr turriũ uruxtio fiebat. Alii fatos at arid am
materiẽ de muro in aggerem unguꝰ I aciebant
picrm reliquas res quibus iguis eptitari porest
ꝑuudebant. Ut quo pͥmũ curretur. aut cui rei fese feret᷑
aupiliũ. uix iõ iiri posset. Tamen ꝙ iustituto
costrris. semꝑ due legiones. pro castris extubabãt̃
ꝑ luresq ꝑtitis temporilgorant in gpe. celeriter
factun est. ut alii eruptionibus ⁊ esisterẽt. Alii

Expanded text:
cum toto tempore frigore et assiduis imbribus cum toto tempore frigore et assiduis imbribus tardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et diebus XXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum pedes LXXX exstruxerunt. Cum is murum hostium paene contingeret, et Caesar ad opus consuetudine excubaret militesque hortaretur, ne quod omnino tempus ab opere intermitteretur, paulo ante tertiam vigiliam est animadversum fumare aggerem, quem cuniculo hostes succenderant, eodemque tempore toto muro clamore sublato duabus portis ab utroque latere turrium eruptio fiebat. Alii faces atque aridam materiem de muro in aggerem eminus iaciebant, picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant, ut quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset. Tamen, quod instituto Caesaris semper duae legiones pro castris excubabant pluresque partitis temporibus erant in opere, celeriter factum est, ut alii eruptionibus resisterent, alii
Abbreviated transcription (Latin):
Interuallis Distantos. Inter sebiuos pedes In soło
collocantur. Eue uiucuntur extrorsus et nullo.
aggere uestiũtur. Ea autem que dixiuruy Iut̾¬
ualla, graudibus in froute sapis effarcuĩtu
hiis collocatis et coagiuuatis. Alus Insupir ordo
additur. Ut idem illud Interuallum suet᷑ Arq¬
Iuter se ꝯtiugant trabes sed paribus Int̾misse spaz¬
ciis. suigule siugulis. saxis Iutcriectis arte ꝯtiurãt᷑
Snc deu̾iceps om̃e opus contexit᷑. dum iusta murs
altitudo expleatur. hoc cum in spem̃ uarietatemos
opus deforme. nõ est. alterius trabibus aut saxis
qui rectis liueis suos ordin̾es suant. Tum ad utili ͭ
et defonsionẽ urbiũ sũuã ht̃ oportuĩtatem. quod
et ab iuceudio laxis. et ab ariete iaccria de feudit
que ꝑpetuis trabibus pedes. quadraganos ploy¬
⁊iunq Introrsus remicta neꝙ pruupi ueꝙ distͣħi p̃t
hiis tot rebus Impedita oppuguatione nulites

Expanded text:
intervallis, distantes inter se binos pedes, in solo intervallis, distantes inter se binos pedes, in solo collocantur. Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: ea autem, quae diximus, intervalla grandibus in fronte saxis effarciuntur. His collocatis et coagmentatis alius insuper ordo additur, ut idem illud intervallum servetur neqinter se contingant trabes, sed paribus intermissae spatiis singulae singulis saxis interiectis arte contineantur. Sic deinceps omne opus contexitur, dum iusta muri altitudo expleatur. Hoc cum in speciem varietatemque opus deforme non est alternis trabibus ac saxis, quae rectis lineis suos ordines servant, tum ad utilitatem et defensionem urbium summam habet opportunitatem, quod et ab incendio lapis et ab ariete materia defendit, quae perpetuis trabibus pedes quadragenos plerumque introrsus revincta neque perrumpi neque distrahi potest. His tot rebus impedita oppugnatione milites,
Abbreviated transcription (Latin):
Bũmũ esse. uercige corigem ducem aiet de eis
fide dubitandum. nec maiore retione. bellum ady¬
nũstrare posse. Statint ut decem nilia hoñ
delecta ix om̃ibus locis. in oppidium nuttantur
uot solis biturigibus corũ salutem. cõmatendans
censont. ꝙ peues eos si id oppidum ⁊ tuiuissent
sũmam uictorie ꝯstare autelligebant Euigulariꝰ cͦo¬
nulitum urõrum uirtuti consilia cuusq modi
gallorum occur rebant. id est sũme genus solerni
at ad omĩã unitanda. et efficienda, que as quoq
tradunitur aptissumũ. Aain et laqueis faltes auerꝰ¬
tebant. quas cum destuauerant tormẽtis Introrsꝯ
reducebant. et aggerem cuuitulis subtrahobant
eo stiencius. ꝙ apud eos. magne sunt ferarie atq
aut milites occuxatos in opere adoriebantun et
urãrum turriũ altitudinẽ ꝙͣtum has cotidianus
aggru expresserat. cõnissis suarum tuoriũ malis
sunct trabos directe ꝑpetue. In longitudurẽ ꝑibꝰ

Expanded text:
summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse. Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur, nec solis Biturigibus communem salutem committendam censent, quod paene in eo, si id oppidum retinuissent, summam victoriae constare intellegebant. Singulari militum nostrorum virtuti consilia cuiusque modi Gallorum occurrebant, ut est summae genus sollertiae atque ad omnia imitanda et efficienda, quae ab quoque traduntur, aptissimum. Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, et aggerem cuniculis subtrahebant, eo scientius quod apud eos magnae sunt ferrariae atque aut milites occupatos in opere adoriebantur, et nostrarum turrium altitudinem, quantum has cotidianus agger expresserat, commissis suarum turrium malis sunt. Trabes derectae perpetuae in longitudinem paribus
Abbreviated transcription (Latin):
rata. Quĩ eciam ipĩs diuitterot si sibi magia hõr̃
mauos nulites. producit seauos. quos In pabulacõo
paucis aute diebus exceporat. ut fame uinculis exꝰ¬
trutiauerat. hn ian audoctu que Int̾rogati ꝓuũcia¬
rent iuilitos so ẽs legionarios dicunt. faie et ino¬
pia. ad ductos. clam ex tastus exissei si quid fruus¬
ti. aut petorier in agris reꝑire possent Snnili
cuiusꝙ. uet ferre uꝑis laborẽ possu. Itaq statuissi
Imꝑatorom. si inthil in oppugnatione oppidi pron¬
senissont tuduo op̾atum dedicere. hec Inquid a me
uircuigerorx boneficia habetis. quem predicõus
Iusimulatus cuiu̾s oꝑa. sinc ur̃o sangniẽ. tantum
ex̾cituny uictorem fame. cõsuptũ uidetis. ¶uõ
tuopitor. ex fuga. se recipientem. ne qua cuntas
suis fimibus recipiat. a me prouisum est. cõclamat
omĩs multitudo. et suo more ariuis coucre pat q
facero. in eo ꝯsuerunt. cuius orõnem approban

Expanded text:
rata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorerata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honoremanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere. "Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis, quem proditionis insimulatis; cuius opera sine vestro sanguine tantum exercitum victorem fame consumptum videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis finibus recipiat a me provisum est." Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo consuerunt cuius orationem approbant:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hec oña fort uitu ac sine ꝯfilio. accadaꝰ potuisst
Reoniẽ illud gallie malle resarisr consensũ qͣ ip̃oꝵ
hre beneficio. Tali mõ accusatus ad hec ł dit
ixĩs hortantibus. ꝙ propius lõnos accessisset
ꝑsuasum loci oportiĩtatt. qui seipĩ iuĩtione
defendrret. equitum uers oꝑam. neq in loco palust̾ꝰ
desiderari debuisse. et illis fuisse utilem quo suit
ꝓ fecti. sudmã Imxerii se cõ sulto. nulle dustdentẽ
tradidissu. ne is multitudiuis studis. ad dui̾isaud̾
Imipelleretur. Cui rei proptir aĩ molliciẽ studẽ
ouĩs uidriet. ꝙ diucius laborem feno ferie
uon possent. Romani si casidut̾uemrent fortuno
si a̾cuus Iudicio uotati. huic habendam gratiam
ꝙ et paucitatem eorum . ux loco suꝑiore rogno stũ
et u̾tutẽ despicẽ potuerũt. qui d̾nuicare᷑ nõ ausi
turpiter se in castra dceperunt Imperiũ se ab resare
ꝑ proditionẽ nullum desideraro. ꝙhabcre uitoria
posset que Iam esfet sibi. at om̃ibus n allis ixplo/¬

Expanded text:
uito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respoipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae, si alicuius indicio vocati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex loco superiore cognoscere et virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter se in castra receperint. Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explo
Abbreviated transcription (Latin):
uictores hrõ. feda cudeliaq In ciuies facinora
morom maiorum inpuriose uieio li beraliter
habuorat lita amena uoluptaria facile in otio
celata nerari / ea p̾uatun et pus raꝑe/ de lubra
spoliare sacra prophana q ouĩa pollu̾. Iextur hy
malitos postꝙͣ uictoriam adexti sunt nichil dlgnn

Expanded text:
victores habere, foeda, crudeliaque in cives facinora morem maiorum luxuriose nimisque liberaliter habuerat. Loca amoena, voluptaria facile in otio caelata mirari, ea privatim ac publice rapere, delubra spoliare, sacra profanaque omnia polluere. Igitur hi milites, postquam victoriam adepti sunt, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uera uia utitur. huic quia boue artes desunt
dolis atz fallatys contendit / Auaritia peturẽ nõ
studiũm habet / quã nomo sapiens contupissit
Ca quasi uenens Inibuta corpus am̃ q uirilẽ
effomiuat / ẜemꝑ Infuta Iisaciabilie est
neq copia neq Inopia ini̾unt᷑ seed postỹ l.¬

Expanded text:
era via nititur, huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit. avaritia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupivit: ea quasi venenis malis inbuta corpus animumque virilem effeminat, semper infinita et insatiabilis est, neque copia neque inopia minuitur. sed post
Abbreviated transcription (Latin):
gmanos tam facite Imipelti. ut in galliam uoiurẽt
suis quoq rebus eos tunt̾ uoluit. cum Intelligerẽt
Accessit enam ꝙ illa pars eguitatus usipetum et
tentherorum. quã supra mẽoraui predandi frumẽtan¬
diqy tansa. mosam trausisse meq prelio Intri fuisse
post fugam suorum. se traus Renẽ. in fines figabroꝵ
receꝑat seq cum hiis cõmxirat Ad quos cum Cosar
ĩtios musisset qui postularent eos qui sibigallie belz¬
ͦo lum intulissent sibe dederint respoierunt yo. Romain
Imꝑiũ Renũ funroe.i se Iuinto g̾manos in galliam
aut ptãtis trans Renũ postularet ubii aut̾ qui uinꝰ
ex trans ⁊heuaniss ad cesarem. legatos muserũt aĩa
fecerant. obsides dederant in agnoꝑe orabant. Ut sib̃i
temporisr satis futurum. Tantum eẽ nomĩt at oxĩs¬
nem uius uxatu arionisti pulso. et hͦ no uissimo p̃łio
facto. enam ad ultuuas gͥmanorũ nationes un oxiom¬

Expanded text:
Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent Accessit etiam quod illa pars equitatus Usipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui sibi Galliae bellum intulissent sibi dederent, responderunt: populi Romani imperium Rhenum finire; si se invito Germanos in Galliam e imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi autemporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ult
Abbreviated transcription (Latin):
Imxedunẽtaꝙ p̃lud cõuisirunt. It reliͣ multitudo.
purorum mulierũꝙ. Iam cum om̃ibus suie doius extesse¬
⁊ aut. Reuu̾q trãsierant passim fugẽ repit. Ad quos ꝯsit/¬
tandos. Cesar equitatum iuisit Birmani post tergum
audito claniore. cum suos interfici uiderent / ariuis abiectꝭ
siguis ꝙ nulitaribus relictier. se ex castris riecerunt¬
puenissont reliqua fuga despata maguo nũis intorstito
reliqui se in fliẽ pcipitanerunt / at ibi timore at
lassitudino et in filiũs oppressione perierunt Nostiẽ
I. belli tuiiore cum hostiũ ms capitum eect xex
nuliũ fuisset se in castre receperunt. Cesar hniis.
quos in castris retuurrat distedendi ptãtem fent
Ini supplicia truciatus q gallorum uiriti: quoꝵ agros
uexanerunt. remanore se apud tos eum uelle dix¬
exduit. hue cesarlibitatem ꝯressit. Girmanito bolti
fecto multisi de causis cesar statuit sibi Remi eẽ
tranfennd. quarim illa fant instissima ꝙ cũ uidirot

Expanded text:
runt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eieceruntpervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret