comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiꝰ est: & filius miquitatis no
apponet nocere ei. De cetero memost
habuntiȩ suauitatis tuȩ. dulcissime.
pater dum suspiramus p̃sentiam.
aulciter inuicem eructamus. Quia
caremꝰ illa: in ista. consolamur. Hec
sedula cordib: hec. orib frequens.
sal est in om̃i sermone. aures mulcet.
dulcorat ora. corda recreat & inflam-¬
mat. Celeb̾rima est in conuentib sc̃oꝵ.
colloquia condit. impinguat. ad
orandum sollicitat. Oramus & nunc
solliciti ꝓ uobis & ur̃is ut et̃na memo¬
na dignos uos ipsa et̾nitas habeat.
cui & ꝓ qua temporalit laboratis am̃.

Expanded text:
 est, et filius iniquitatis non apponet nocere ei. 4. De caetero memoriam abundantiae suavitatis tuae, dulcissime Pater, dum suspiramus praesentiam, dulciter invicem eructamus: quia caremus illa, in ista consolamur. Haec sedula cordibus, haec oribus frequens, sal est in omni sermone, aures mulcet, dulcorat ora, corda recreat et inflammat: celeberrima est in conventibus sanctorum, colloquia condit, impinguat preces, ad orandum sollicitat. Oramus et nunc solliciti pro vobis et vestris, ut aeterna memoria dignos vos ipsa aeternitas habeat, cui et pro qua temporaliter laboratis. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
nandum. Absit absit ut seua ambi-¬
tio refugium habeat apud innocentiu
defensorem. Hocipsum qnͣtȩ audate
est quod temptat: qͣntȩ dem̃tiȩ qd
sꝑat. Semel & scdo iam apłici conten¬
tor mandati iusticiam subt̾fugit.¬
& nunc impudentiori temeritate ai¬
det denuo nichilominꝰ tante equita.¬
tis uultib p̃sentari. Cui obscurum
est qm ĩpie cogitet in mammonȩ u¬
rib oppugnare turrim fortitudins¬

Expanded text:
nandum! Absit, absit ut saeva ambinandum! Absit, absit ut saeva ambitio refugium habeat apud innocentiae defensorem! Hoc ipsum quantae audaciae est quod tentat, quantae dementiae quod sperat! Semel et secundo jam apostolici contemptor mandati, justitiam subterfugit: et nunc impudentiori temeritate audet denuo nihilominus tantae aequitatis vultibus praesentari! Cui obscurum est quam impie cogitet in mammonae viribus turrim fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
Erubuit. siquid̃e & timuit armari
a p̃m eius. Hinc prorsus eleuata est
magnificentia tua suꝑ cȩlos. tantũ
ut laudabile pͥncipium condignoe¬
itu ꝑornetur. Qd̃ quide uniu̾si qui
uos amant. uehem̃t expectant: idq
fagitant maturari. Sane simils ues
& in manu eque potenti ȩccłiȩ turonci¬
si iamniamq subuenire. necesse est. Ai¬
oqum ꝓpe interitum est & ipsa: nisi
cito feratis auxilium. Reuixit ut aur
& nepote carnis & herede ambitionis
Quanta nempe dñandi cupiditat a
iste iuuenis mardescat. indicat matͥo
atus. quo eam pene euiscerat miser.
ut se parturiat in honorem. Est m̃
auctore do eius t̃giu̾sationib finis
tandem imposit᷑. si tam̃ qd̃ dictante
iusticia & compellente malicia & pact
ꝓuocante. in eo actum est apłicȩ au¬
ctoritati ratum habere placuerit.
Absit autẽ ut confundat fideles suos
benigna maiestas: quib idem nego¬
tium dignum duxit cõmutere t̾mi-¬

Expanded text:
Erubuit siquidem, et timuit armari Erubuit siquidem, et timuit armari ersus Christum ejus. Hinc prorsus elevata est magnificentia tua super coelos: tantum ut laudabile principium condigno exitu perornetur. Quod quidem universi qui vos amant, vehementer exspectant: idque flagitant maturari. 3. Sane simili zelo, et in manu aeque potenti, Ecclesiae Turonensi jamjamque subvenire necesse est. Alioquin prope interitum est et ipsa, nisi cito feratis auxilium. Revixit, ut aiuet nepote carnis, et haerede ambitionis. Quanta nempe dominandi cupiditate et iste juvenis inardescat, indicat matrisiatus, quo pene eam eviscerat miser, ut se parturiat in honorem. Est tamen auctore Deo ejus tergiversationibus finis tandem impositus: si tamen, quod dictante justitia, et compellente malitia, et pace provocante in eum actum est, apostolicae auctoritati ratum habere placuerit. Absit autem ut confundat fideles suos benigna majestas, quibus idem negotium dignum duxit committere termi
Abbreviated transcription (Latin):
manachoꝵ. nec qd̃ his fortius fuit
copiis mãmone cedendum putauit.
uł ad modicũ apłica celsitudo. Qd
apud scm̃ bñdictumNumqͥd re-¬
gia indignatio ꝓhibere potuit. sp̃m
lib̾tatis accensum atq accinctũ ad¬
uersus carnem & sãguinem. SSic
scĩ meminii. sic sc̃i satiri miro mͦ ȩccłiȩ
immutatȩ sunt. & de synagoga satha¬
nȩ restitutȩ sunt in scuarium dĩ. uel¬
lent nollent om̃s iniqua agentes su¬
ꝑ uacue. S nec leodii ceruicib immi¬
nens mucro barbaricꝰ compulit. ac¬
quiescere importunis imꝓbisq po
stulationib. iracundi atq irascen¬
tis regis. Quis uͦ dignis efferat lau-¬
dib qd̾ nouissime dieb istis de ma¬
nu potentis eminꝰ licet emissum est.
mn tͥbatores eccl̃ie aurelianenses.
Reuera nunc sagrita ionathȩ non
In quo tamen uerbo rer quid̾e tur-¬
batus est: s non om̃is iherosolima
cum illo. Magis autem mitigauit
omñẽ iram suam: & ipse tandem.

Expanded text:
monachorum, nec, quod his fortius fuit, monachorum, nec, quod his fortius fuit, copiis mammonae cedendum putavit vel ad modicum apostolica celsitudo. Quid apud Sanctum-Benedictum? numquid regia indignatio prohibere potuit spiritum libertatis, accensum atque accinctum adversus carnem et sanguinem? Sic Sancti Memmii, sic Sancti Satyri, miro modo ecclesiae immutatae sunt, et de synagoga Satanae restitutae sunt in sanctuarium Dei, vellent, nollent omnes iniqua agentes supervacue. Sed nec Leodii cervicibus imminens mucro barbaricus compulit acquiescere importunis improbisque 154 postulationibus iracundi atque irascentis regis. Quis vero dignis efferat laudibus, quod novissime diebus istis de manu potentis, eminus licet, emissum est in turbatores Ecclesiae Aurelianensis? Revera nunc sagitta Jonathae non In quo tamen verbo rex quidem turbatus est: sed non omnis Jerosolyma cum illo. Magis autem mitigavit omnem iram suam et ipse tandem.
Abbreviated transcription (Latin):
anitas capitis: redundet in m̃bͣ.
Ungentum qd descendit in bar¬
bam de capite. extrema quoq
fimbria uestim̃ti participet. Si ꝑcus¬
so pastore diffugerant oues. ualente.
& incolumi secure reu̾tant᷑ ad pastũ.
Qd̾ dicimꝰ:. hoc est. De gle ur̃e crebris
successib creb̾ nuntius letificat ciui¬
tatem dĩ. Iustum ꝓinde est. ut ur̃a.
ꝓsꝑatio ȩccl̃iȩ roboratio sit. & cum
exaltat ds electum de plebe sua. ipsa
quoq se sentiat exaltari. ac de robo¬
ris increm̃to fortiorem agnoscat. Nã
si compassa est: & conregnare debes.
sic dignum uob̃: sic nob necessarium.
Quid enim. siin timore & angustia.
equitatis uigor non languit. non te-¬
puit. feruor. cedimꝰ mͦ cum appropin¬
quamꝰ ad palmam: Quȩ eminuit in
infirmitate. in sublimitatẽ succũbet iurtꝰ.
Qm nempe in manu ualida ordina¬
tum est. nobile illud monast̾ium uir¬
zilia cense. Nec insanis ꝓfecto tumul¬
tibus armate plebis. nec effreni fu-¬
rentium atq obstrepentium uesaniȩ.

Expanded text:
anitas capitis redundet in membra. Unguentum quod descendit in barbam de capite, extrema quoque fimbria vestimenti participet. Si percusso pastore diffugerant oves, valente et incolumi secure revertantur ad pastum. Quod dicimus hoc est. De gloriae vestrae crebris successibus creber nuntius laetificat civitatem Dei. Justum proinde est ut vestra prosperatio Ecclesiae roboratio sit: et cum exaltat Deus electum de plebe sua, ipsa quoque se sentiat exaltari, ac de roboris incremento fortiorem agnoscat. Nam si compassa est, et conregnare debet. Sic dignum vobis, sic nobis necessarium. Quid enim? si in timore et angustia aequitatis vigor non languit, non tepuit fervor, modo cedimus cum appropinquamus ad palmam? quae eminuit in infirmitate, in sublimitate virtus succumbet? 2. Quam nempe in manu valida ordinatum est nobile illud monasterium Virziliacense? Nec insanis profecto tumultibus armatae plebis, nec effreni furentium atque obstrepentium vesaniae
Abbreviated transcription (Latin):
pauli magisterio didicit esse potẽ¬
tior. Didicit eregione & a salomone
quod ꝓsꝑitas stultoꝵ occidit eos: di¬
dicit & stultum firma radice cum
uidit statim maledic̾e pulchritudi¬
ni eius. Ido cum sc̃o dauid. sese in utͦq
consolatur: & hostium uidelicet casu.
& lib̾atiõe sui. Ait siquidem. Hii in
currib & hii in equis. non autem
in nomine dñi di nr̃i inuocabtmꝰ.
Ipsi obligati sunt & ceciderunt:. nos
autem surreximꝰ & erecti sumus. Hec
pauca uob̾ consolandi gr̃a de quib
certus fui fideli attestatione. intimã¬
dum esse putaui. ad reuelandam uł
ex aliqua parte eam quȩ ur̃a uiscera.
incessant affligit sollicitudo om̃iũ
eccłiarum. Hoc quoq addo dñm
regem dõ eum confortante feruere
& accingi ad lib̾ationem ȩccłiȩ. & pa¬
rare sibi exertitum multum niinis.
Nos quoq fideliter adhocipsum ꝓ
uirib laborare exhortari & sollicita¬
re quos posumus & cum tempus ad¬

Expanded text:
Pauli magisterio didicit esse potenPauli magisterio didicit esse potentior . Didicit e regione et a Salomone, quod prosperitas stultorum occidit eos : didicit et stultum firma radice cum viderit, statim maledicere pulchritudini ejus . Ideo cum sancto David sese in utroque consolatur, et hostium videlicet casu, et liberatione sui: ait siquidem, Hi in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Ipsi obligati sunt, et ceciderunt: nos autem surreximus, et erecti sumus . Haec pauca vobis consolandi gratia, de quibus certus fui, fideli attestatione intimanda esse putavi, ad relevandam vel ex aliqua parte eam, quae vestra viscera incessanter affligit, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Hoc quoque addo, dominum Regem, Deo eum confortante, fervere et accingi ad liberationem Ecclesiae, et parare sibi exercitum multum nimis: nos quoque fideliter ad hoc ipsum pro viribus laborare, exhortari, et sollicitare quos possumus: et cum tempus ad
Abbreviated transcription (Latin):
aura secundior adiuina clem̃tia re¬
cens forte. spirau̾it eccliȩ. adu̾susscis¬
maticoꝵ ꝓcacem s mefficacem rabi¬
em desudanti. de his om̃ib pleniꝰ
instrui cupimus & supplicamus.Por
to nrãm citra montanã eccł̃iam tam
i nr̃o qͣm in fnͣcoꝵ regno nou̾itis for¬
um in fide pacificam in unitate. de¬
uotam in ur̃a obedientia. prompt̃a
ad seruitium. Neqͣqm nos bñuenti
non capue non ipsius romȩ terret
cdesie statum non armis estimari s
meritis. Ipsius quippe non alterius
agnoscimꝰ uoces illas in psalmo.Si
cõsistant adu̾sum me castra: non ti¬
mebit cor meum. Si exurgat adu̾sũ
me p̾lium: in hoc ego sꝑabo. Propte.¬
rea & nos quia de eccłia sumus. non
timebimus dum t̾babit᷑ terra. & tͣnͣs¬
ferent᷑ montes in cor maris. Głietur
tyrannus siculus qnͣtum uult. głiet᷑
in malicia qui potens est in iniqui¬
tate: nr̃a autem uirtꝰ in infirmita¬
te ꝑficitur. Eccl̃ia qͣndo infirmatur.

Expanded text:
aura secundior a divina clementia reaura secundior a divina clementia recens forte spiraverit Ecclesiae, adversus schismaticorum procacem, sed inefficacem rabiem desudanti; de his omnibus plenius instrui cupimus, et supplicamus. 2. Porro nostram citramontanam Ecclesiam tam in nostro, quam in Francorum regno noveritis fortem in fide, pacificam in unitate, devotam in vestra obedientia, promptam ad servitium. Nequaquam nos Beneventi, non Capuae, non ipsius Romae terret, Ecclesiae statum non armis aestimari, sed meritis. Ipsius quippe, non alterius agnoscimus voces illas in Psalmo: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: si exsurgat adversum me proelium, in hoc ego sperabo . Propterea et nos quia de Ecclesia sumus, non timebimus dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Glorietur tyrannus Siculus quantum vult, glorietur in malitia quod potens est in iniquitate: nostra autem virtus in infirmitate perficitur. Ecclesia quando infirmatur,
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas cordis mei & desidium
satis inquietum. ad eundi & ui¬
dendi desid̾atam beatitudinis
ũit p̃sentiam. s & cognoscendi cer-¬
tius quȩ cirta uos sunt. rursumq
qͣliter se habeant nr̃a. uob uicissim
diligentius intimandi iam dudũ
mñis ammonet me atq in desinen¬
ter sollicitat. Cęt̾m terrȩ ac diei ma-¬
ltia & preter instantiam meam co-¬
tdianam. etiam non nulla ur̃e ne¬
cessitatis causa impedit᷑. uoto satis
facere. non potui usq adhuc: sed
necdum possum .S. quid.sanum
iustumq ꝓpositum nunqͥd omittẽ¬
dum extoto fuit. quia ex toto ad im¬
pleri non potuit. AEuit gͥasilii per
hunc uen̾abilem. h. tullensis eccłiȩ.
archidiaconem. interim saltim ali¬
qͣtenus consolari conceptum iam
olim desidium curamq reuelare.
qͣm patior. Nec enim fidelior studi¬
osior cautior ue. illo ad manum
isse potuit. siue in ꝑferendo ad uos
quȩ nos illi inungimꝰ. siue in refe¬
placito ur̃o de statu curiȩ. ac ur̃e ꝑ

Expanded text:
oluntas cordis mei et desiderium satis inquietum adeundi et videndi desideratam Beatitudinis vestrae praesentiam; sed et cognoscendi certius quae circa vos sunt, rursumque qualiter se habeant nostra vobis vicissim diligentius intimandi; jamdudum itineris me admonet, atque indesinenter sollicitat. Caeterum terrae ac diei malitia, et praeter instantiam meam quotidianam etiam nonnulla vestrae necessitatis causa impeditus, voto facere satis non potui usque adhuc, sed necdum possum. Sed quid? sanum justumque propositum nunquid omittendum ex toto fuit, quia ex toto adimpleri non potuit? Fuit ergo consilii, per hunc venerabilem Hugonem, Tullensis Ecclesiae archidiaconum, interim saltem aliquatenus consolari conceptum jam olim desiderium, curamque relevare quam patior. Nec enim fidelior, studiosior, cautiorve illo 173 ad manum esse potuit, sive in perferendo ad vos quae nos illi injungimus; sive in refeplacito vestro, de statu curiae, ac vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
e conu̾sionem urãm. de qͣ iam angłis
olletatus sum. & condelectat᷑ dignos
ficere fructꝰ. opto iugiter & oro fre¬
quent. Et nunc maxime ipsos nr̃a
gallicana eccł̃ia mecum expectat.
hredo non in tempestiuos. Int̾est ur̃ȩ
part & meȩ famȩ. ut non confun-¬
dar in uob̃. Sic g̃ clareat. om̃ib zelũ

Expanded text:
sionem vestram, de qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat omnibus, zelu
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͥd qͥa faciunt ut paucis scribã.
facere poterunt ut parum diliga:
Actum excludunt ame: ñ affectum
ille semꝑtecum ẽ. qui sui iuinsẽ. &
tecum erit quam diu fui̾t. om̃i mͥ
amicitiȩ iure colende pie ac reue¬
rentissime pater.

Expanded text:
nunquid quia faciunt vt paucis scribam, nunquid quia faciunt vt paucis scribam, facere poterunt vt parum diligam? Actum excludunt a me non affectum: ille semper tecum est, qui sui iuris est: et tecum erit quandiu fuerit, omni mihi amicitia colende, pie, ac reuerendissime pater.
Abbreviated transcription (Latin):
tis pectoris tui. Refectus sum ꝑnun¬
cium tuum. refectus sũ ꝑ litt̾as tuas
refectus sum ꝑ om̃s qͥ ate usq ad nos
uł pernos euadere possunt. Utinam
mͥ datum eẽt de sup hȩc dice̾. ñ dicta¬
re. ut me potius loquens qͣm scribens
aꝑire ualerem: ꝑ certo acceptior eẽt
sermo uiuus quam scriptus efficatioꝵ
lingua ꝙͣ ltt̾a. Ocłi qͥppe loquentis
fidem facerent dictis. & melius affec¬
tum uultus exprimeret ꝙͣ dĩgitꝰ. S
quia illud absens ꝑ me ñ possum.
ꝑ litt̾as q̃ scd̃m in hmodi locum ob¬
tinent satis facio qͣntum possum.
Nuncium tuum cum magna exul¬
tatione uidimꝰ. & negotium tuũ
qͣntum cũq potuimus muniuimus
ad dñm papam. De secreto aut̃ uer¬
bo illo qđ tam ardenter ascendit
sum audies tanꝙͣ me in negotio isto.
Heu auellor. abrũpor. non licet
ultra. Ad uocat diei malitia. reuo¬
cat turba suꝑ uenientium. & epła
potius rumpunt ꝙͣ finiunt. Sed

Expanded text:
tis pectoris tui. Refectus sum per nuntis pectoris tui. Refectus sum per nuncium tuum, refectus sum per litteras tuas, refectus sum per omnes, qui a te vsque ad nos vel per nos euadere possunt. Vtinam mihi datum esset desuper haec dicere, non dictare, vt me potius loquens quam scribens aperire valerem. Pro certo acceptior esset sermo viuus, quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem facerent dictis, et melius affectum vultus exprimeret quam digitus. Sed quia illud absens per me non possum, per literas quae secundum in huiusmodi locum obtinent, satisfacio quantum possum. Nuncium tuum cum magna exultatione vidimus, et negocium tuum quantumcunque potuimus muniuimus ad Dominum Papam . De secreto autem verbo illo quod tam ardenter ascendit sum audies tanquam me in negocio isto. Heu, auellor, abripior, non licet vltra. Auocat diei malitia, reuocat turba superuenientium, et epistolam potius rumpunt quam finiunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tus abbas. in uero salutari salt. Senp¬
ta &e salutationes ur̃as. immo affec¬
tiones cordis ur̃i. tam libent̃ suscepi.
quam specialiter & diligo uos. & di¬
ugor a uob̃. Inde ẽ quod auditis. tri¬
bu lationibus ur̃is: eas non solum me¬
as feci. s & in ueni. quia non possum
te dolente non dolere dulcissime pat.
nec nͥ molestus & auxius tuas molestias
ce auxietates audire. Tangit & angit
amici. puto & me debere tibi. & mͥ
deben ate. Audax sum. s non m̃dax.
& in hanc audaciam me cõpellit tuȩ
sublimitatis dignatio. Quando enim
id presumerem ego. quando tantam tan¬
tillus & a tanto grãm sꝑare auderem:ͣ
Q si ego retribuere non potero. non est
mortuus retributror meus. quia d̾ns re
tanta nos deuotione complectens: tan¬
ta stringis affectione. Benedictus sc̃s
angłs tuus. qui pio pectori tuo id sug¬
gessit. Bñdictus d̾s nr̃ qui ꝑfuasit.
Głor p̾ui legio amoris tui. Refectus sũ
ꝑ karissimum frẽm nr̃m. filium tuũ
Guillelmum de habundantia suauita¬

Expanded text:
tus abbas, in vero salutari salutem.Scripta et salutationes vestras, immo affectiones cordis vestri tam libenter suscepi, quam specialiter et diligo vos, et diligor a vobis. Inde est quod auditis tribulationibus vestris, eas non solum meas feci, sed et inueni: quia non possum te dolente non dolere, dulcissime pater, nec nisi molestus et anxius tuas molestias et anxietates audire. Tangit et angit amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te. Audax sum, sed non mendax, et in hanc audaciam me compulit tuae sublimitatis dignatio. Quando enim id praesumerem ego? quando tantam tantillus, et a tanto gratiam sperare auderem? Et si ego retribuere non potero, non est mortuus retributor meus, quia Dominus tanta nos deuotione complecteris, tanta stringis affectione. Benedictus sanctus angelus tuus, qui pio pectori tuo id suggessit. Benedictus Deus noster qui persuasit. Glorior priuilegio amoris tui. Refectus sum per charissimum fratrem nostrum filium tuum Guilielmum de abundantia suauita
Abbreviated transcription (Latin):
e dies anticipat᷑. ut loci temꝑisq
oportunitate. subtracta. & copia
agendi pariter subtͣhatur contͣdi¬
turis. & consecͣtionis dies surripi¬
atur. appellaturis. Ceterum non est
consilium contͣ consilium dñi. cuiꝰ
ꝓuidentia factum est. ut nec contͣ¬
dictores defuerint nec appellatores.
appellatum est afalcone. decano lug¬
dimensis eccl̃ie. appellatum est & a
pontio archidiacono lingonensi.
nem cordis eoꝵ s casu suꝑuenientib
hauddubium quin diei ꝓuida uo-¬
luntate. Tanta si quid̃e fuit t̾mini
breuitas. ut uix ex quo resciuimꝰ diẽ.
quatuor spacio dierum nuntius nr
cum litt̾is accurre potuerit. qͣtinus
p̃ueniret quod parabatur non sacͣ¬
mentum. s sacͥlegilium. Et his quoq
nichilominꝰ contͣdixit. & tam conse¬
crandum qm consec̾turos. ad sedem
apłicam appellauit. Et ipse erat lin¬
gonensis canonicꝰ. Teritatem dico
non mentior: nichil ame dictum hic¬

Expanded text:
et dies anticipatus: ut loci temporisque et dies anticipatus: ut loci temporisque opportunitate subtracta, et copia agendi pariter subtrahatur contradicturis, et consecrationis dies subripiatur appellaturis. Caeterum non est consilium contra consilium Domini, cujus providentia factum est ut nec contradictores defuerint, nec appellatores. Appellatum est a Falcone decano Lugdunensis Ecclesiae; appellatum et a Pontio archidiacono Lingonensi; nem cordis eorum, sed casu supervenientibus, haud dubium quin Dei provida voluntate. Tanta si quidem fuit brevitas termini, ut vix, ex quo rescivimus diem, spatio quatuor dierum nuntius noster cum litteris accurrere potuerit, quatenus praeveniret quod parabatur, non sacramentum, sed sacrilegium. Et is quoque nihilominus contradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad Sedem apostolicam appellavit. Et ipse erat Lingonensis canonicus. Veritatem dico, non mentior: nihil a me hic dictum pe
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. illis asserentes utiq consec̾tioñs
dilatam. non dimissam. assignante
diem & locum & causam decidendã.
qm litt̾e priores nunciabant decisan
imago imp̃ssa ceris unum idemq n¬
men p̃signatum in scedulis mantfest
de uno fonte dulce & amarũ illud
manare cunctis qui aderant miran¬
tib declarabant. Cenent᷑ in manib
contͣdictorie. litt̾e utͥslibet obedire de¬
creueris. mobediens necesse est tent¬
aris. Aut enim pͥorem te recipient̃
epłam. posterior condeminabit. ait
si posteriorem sequi eligas: priorn
terȩ contͣ litt̾as. mandatũ adusus
mandatũ. ita ut non iam qũfadus¬
dum in ꝓph̃a. manda remanda. seo
nanda demanda: potius inculcet
Idrion nempe homo qui & consec̃¬
nonem fugerat. & electionem refuta¬
rt. festinauit ad regem. regalium
nuestituram obtinuit. quib m̾itis
ꝓse uiderit. Mox directis epłis &
lcus qui assignat᷑ fuerat est mutat᷑:

Expanded text:
ariae illis, asserentes utique consecrationem ariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non dimissam; assignantes diem et locum ad causam decidendam, quam litterae priores nuntiabant decisam. imago impressa ceris, unum idemque nomen praesignatum in schedulis, manifeste de uno fonte dulce et amarum illud manare cunctis qui aderant 163 mirantibus declarabant. Tenentur in manibus contradictoriae litterae: utris libet obedire decreveris, inobediens necesse est tenearis. Aut enim priorem te recipientem epistolam posterior condemnabit: aut si posteriorem sequi eligas prior tterae contra litteras, mandatum adversus mandatum: ita ut non jam, quemadmodum in propheta, Manda, remanda , sed Manda, demanda, potius inculcetur. 5. Interim nempe homo qui et consecrationem fugerat, et electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtinuit; quibus meritis, ipse viderit. Mox directis epistolis, et locus qui assignatus fuerat, est mutatus,
Abbreviated transcription (Latin):
spũ consensu om̃ium uos ad ꝓce¬
dendum incepto oꝑe animauerit:
ꝓcedite ut cepistis. Sin autem: ac-¬
quiescendum apło dicenti. Nemi¬
ni cito manum imponas. Uisum
est consilium placuisse. Interim ho¬
mo ille uenisse nuntiatur: s in hos¬
pitium. non in palatium. Tesꝑe.
sertȩ feriȩ uenit: sabb̃o mane reces¬
sit. Non est ieum dicere. cur nec
ei curȩ fuit longo itinere ꝑueni
Nisi quod uerecundia monachas
honorisq contemt᷑. forsan puta
posset. si non aliud alia que secim
sunt indicarent. Et reuera quis
aliud tunc suspicari debummꝰ qns
archiep̃c rediens ab illo. testatꝰ sti
ram om̃ib nullomͦ eum uolus.
acquiescere. s quicquid de eo facͥi
fuerat penitus refictare. SDeniqe
mandauit mox electionem fieri he
ꝑ quosdam linguonenses canonios
tunc p̾sentes: hoc & ꝑ litt̾as que al¬
huc exstant. Quib in capitło lingui¬
nensi oblatis & lectis: ꝓhpudor in¬
continenti legunt aliȩ. ꝑ omĩa cnt᷑¬

Expanded text:
u consensus omnium vos ad procedendum in coepto opere animaverit procedite ut coepisti: sin autem, acquiescendum Apostolo dicenti, Nemini cito manum imponas . Visum est consilium placuisse. Interim homo ille venisse nuntiatur, sed in hospitium, non in palatium. Vespere sextae feriae venit; sabbato mane recessit. Non est mecum dicere, cur nec am ei curae fuit longo itinere pervenire: nisi quod verecundia monachalis, honorisque contemptus forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta sunt, indicarent. Et revera quid aliud tunc suspicari debuimus, quando archiepiscopus rediens ab illo testatus est coram omnibus, nullo modo eum voluisse acquiescere, sed quidquid de eo factum fuerat, penitus refutare? 4. Denique et mandavit mox electionem fieri. Hoc per quosdam Lingonenses canonicos tunc praesentes, hoc et per litteras, quae adhuc exstant. Quibus in capitulo Lingonensi oblatis et lectis, proh pudor! incontinenti leguntur aliae per omnia contr
Abbreviated transcription (Latin):
crederet tantum uirum. tanta uti le¬
uitate. ut post posita tam recente. ꝓ¬
missione sua. insuꝑ dñi sui mandato
ꝑsonȩ notabili manum impon̾e ñ
timeret. Itaq consilio religiosoꝵ ac¬
quiescentes. lugdunum iter direximꝰ.
& ꝑuenientes omino sicut audiuimꝰ
sic & uidimꝰ. Parabant᷑ illa non festa:
s infausta sollemnia. Decanus tam̃
& maxima ni fallor pars lugdunẽ¬
sium canonicoꝵ: constant̃ aꝑteq
contͣdicebant. S: rumor pudendꝰ
dolendusq passim creb̾escens. & in¬
ualescens: ciuitatem repleuerat.
rat & suꝑ manciato quod acceꝑat.
& nichil hoꝵ negauit. Causam uͦ
p̃uaricationis referens in filium
ducis. qui aconstituto resilierat ne
ille turbaretur in id se mutabilita¬
tis incidisse dicebat. pacis uidelicet
intuitu. Et intulit. quia quicqͥd
hactenus egerit. iam ꝓ nr̃o deinceps
arbitrio se facturum. Tum ego grãs
agens. absit in qm tam̃ non nr̃a s

Expanded text:
crederet tantum virum tanta uti lecrederet tantum virum tanta uti levitate, ut postposita tam recente promissione sua, insuper domini sui mandato, personae notabili manum imponere non timeret? Itaque consilio religiosorum acquiescentes, Lugdunum iter direximus, et pervenientes, omnino sicut audivimus, sic vidimus. Parabantur illa, non festa, sed infausta solemnia. Decanus tamen, et maxima, ni fallor, pars Lugdunensium canonicorum constanter aperteque contradicebant. Sed et rumor pudendus dolendusque passim crebrescens et invalescens civitatem repleverat. 3. rat, et super mandato quod acceperat: et nihil horum negavit. Causam vero praevaricationis referens in filium ducis, qui a constituto resilierat; ne ille turbaretur, in id se mutabilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet intuitu. Et intulit, quia quidquid hactenus egerit, jam pro nostro deinceps arbitrio se facturum. Tum ego gratias agens: Absit! inquam; tamen non nostra, sed
Abbreviated transcription (Latin):
duttna suꝑfacienda electione. & de
multis ꝑsonis quarum ibi mentio
facta est. duab tandem nominatis
aquib nullus nr̃m penitꝰ dissenti¬
ret. qͣmlibet illarum eligi placuiss.
Itaq qd̃ nob̃ complacuit̃ dñs papa
immutabilit obseruari p̃cepit. & tam
dies paucos in urbe faciens. ubi adño
meo impet᷑re potui facultatem rede¬
undi ad fr̃s. iter arripuimus. Et tͣns¬
alpinantes comꝑimꝰ instare. diem qͣ
foret sacnͣdus homo in ep̃m lingone¬
sem. de quo utinam meliora atq ho¬
nestiora audiuissemus. Nolo autem
dicere. quȩ inuitꝰ audiui. Quid pluraꝰ
Areligiosis uiris non paucis qui nob̾
salutandi gr̃a occurrerant. ꝑsuasi
sumus diu̾tere ꝑ lugdunum. qͣtinus
si fieri posset nefariam rem ne fieret
ꝓhiberemus. Nam ego aliunde ob
uiȩ compendium ire statueram. con¬
sulens ualitudini atq lassitudini
corꝑis. p̃sertim quod non liquido fa¬
teor credebam rumorib. Quis enim

Expanded text:
diuturna super facienda electione, et de diuturna super facienda electione, et de multis personis, quarum ibi mentio facta est, duabus tandem nominatis, a quibus nullus nostrum penitus dissentiret, quamlibet illarum eligi placuisset. Itaque quod nobis complacuit, dominus papa immutabiliter observari praecepit: et tam scessum eorum dies paucos in Urbe faciens, ubi a domino meo impetrare potui facultatem redeundi, ad fratres iter arripuimus. 2. Et transalpinantes comperimus instare diem, qua foret sacrandus homo in episcopum Lingonensem: de quo utinam meliora atque honestiora audivissemus! Nolo autem dicere quae invitus audivi. Quid plura? A religiosis viris non paucis, qui nobis salutandi gratia occurrerant, persuasi sumus divertere per Lugdunum, quatenus, si fieri posset, rem nefariam, ne fieret, prohiberemus. Nam ego aliunde ob viae compendium ire statueram, consulens valetudini et lassitudini corporis, praesertim quod non liquido, fateor, credebam rumoribus. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Uenerunt & cum eo rob̃tus de¬
canus ȩccł̃ie lingonensis. & olricꝰ cano¬
nicꝰ querentes licere sibi & capitulo
lingonensi eligere sibi ep̃m. Manda¬
tum siquidẽ a dño papa acceꝑant ne¬
qͣqͣm p̃sum̾e hoc. nisi ad consilium
& peterent obtin̾e. absit in qͣm nisi
sciam & certus sim quod bonam ido¬
neamq ꝑsonam intendatis eligere.
Responderunt ꝓpositum suum atq
intentioñe de nr̃o pendere arbitrio.
nec aliud se facturos nisi quod ego
consulerem. Et spoponderunt. Ue-¬
rum me non satis fidem accõmodan-¬
ib. accessit ad ꝑsuadendũ archiep̃c:
pollicens firmiter id ipsum. Et ad¬
didit. Qd si secus derici facere moli¬
rentur. quicqͥd aliud facerent mini¬
me se confirmaturũ. nec ratum ha-¬
biturum. Adductꝰ est etiam dñs can-¬
cellarius in testimoniũ. Nec contenti
adiuuimꝰ etiam p̃sentiam dñi pp̃e. ut
enis fauore & auctoritate quod int
nos conuenerat confirmaret᷑. pͥus tñ
habita int̃ nos collatione mutua. ac

Expanded text:
sem. Venerunt et cum eo Robertus decanus Ecclesiae Lingonensis et Olricus canonicus, quaerentes licere sibi et capitulo Lingonensi eligere sibi episcopum. Mandatum siquidem a domino papa acceperant, nequaquam praesumere hoc, nisi ad consilium  peterent obtinere: Absit, inquam, nisi sciam et certus sim quod bonam idoneamque personam intendatis eligere! Responderunt propositum suum atque intentionem de nostro pendere arbitrio, nec aliud se facturos, nisi quod ego consulerem. Et spoponderunt. Verum me non satis fidem accommodante, accessit ad persuadendum archiepiscopus, pollicens firmiter idipsum. Et addidit, quod si secus clerici agere molirentur, quidquid aliud facerent, minime se confirmaturum, nec ratum habiturum. Adductus est et dominus cancellarius in testimonium. Nec contenti, adivimus etiam praesentiam domini papae, ut ejus favore et auctoritate quod inter nos convenerat confirmaretur: prius tamen habita inter nos collatione mutua ac
Abbreviated transcription (Latin):
rem. & adid quidem audendui
ur̃a me armarat benignitas. nos
negabitis. Urgebat de inde
caritas amicoꝵ et enim pet¬
pauca ꝓ me scrtpsi. si bene inemini Sea
nequid ninis. Dabo si potero zelo meo
de ceto temꝑamentum scientam. et
ponam digitum meum suꝑ osmeum.
Tolerabilius enim offendam aliquos
anicoꝵ: quam multis precibus de¬
fatigem xp̃m dñi. Et nunc quoq
nonsum scribere ausus uob de immi¬
nentibus ȩcctȩ ꝑiculis et graui scis¬
mate qd̾ timemus. ac plurimis quȩ
sustinemus. in cõmodis. Scripsi au
bus ab ipsis audire potestis. si scire
placuerit quȩ scripsenm ego. Ad¬

Expanded text:
rem: et ad id quidem audendum rem: et ad id quidem audendum vestra me armarat benignitas, non negabitis. Urgebat deinde charitas amicorum: etenim perpauca pro me scripsi, si bene memini. Sed ne quid nimis. Dabo, si potero, zelo meo de caetero temperamentum, scientiam; et ponam digitum meum super os meum. Tolerabilius enim offendam aliquos amicorum, quam multis precibus defatigem christum Domini. Et nunc quoque non sum ausus scribere vobis de imminentibus Ecclesiae periculis, et gravi schismate quod timemus, ac plurimis quae sustinemus incommodis. Scripsi autbus: ab ipsis audire poteritis, si scire placuerit, quae scripserim ego.
Abbreviated transcription (Latin):
mo et ualde remotꝰ. Audiui aut̃
abhis qui affuerunt quod ipse frce¬
rit suum testamentum & qtͦ fecit
fec̃ &e scribi et de reb suis que uo¬
luit et quib uoluit ipse diusit
quod residuum fuit duobꝰ abbib
assistentib tunc sibi &e mͥ pariter
qui absens eram diuidendum cõ¬
misit. eo qd̃ nota nob̃ eent loca pau¬
ꝑiora scõꝵ. Porro abbates illi do¬
mum uenientes &e non in uemien¬
tes me. detinebar enim tunctem¬
poris ex ur̃o mandato pacis queren¬
de negotiis. nichilominus pecu¬
niam sicut eis uisum ẽ diuiserint
me non solum non conuente sed
& nesciente qͥd fecerint. Eedat ũ
si placet manifeste indignatio ue¬
ritati. nec mͥ de inceps frons ru¬
getur. aut suꝑcilium deponat᷑
s solita redeat serenitas blando e
benigno uultui. ac suo denuo sole
ptitationib meis hoc me iam non
oportebit metuere. qr facile emen¬
dabo. Scio scio presumpsi plus
quam oportuit. parum atten¬
dens quis cui scriptitare p̾sume¬

Expanded text:
mo et valde remotus. Audivi autem mo et valde remotus. Audivi autem ab his qui adfuerunt, quod ipse fecerit suum testamentum; et quod fecit, fecit et scribi: et de rebus suis quae voluit, quibus voluit, ipse divisit: quod residuum fuit, duobus abbatibus assistentibus tunc sibi, et mihi pariter qui absens eram, dividendum commisit; eo quod nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. Porro abbates illi domum venientes, et non invenientes me detinebar enim tunc temporis ex vestro mandato pacis quaerendae negotiis, nihilominus pecuniam, sicut eis visum est, diviserunt, me non solum non connivente, sed et nesciente quid fecerint. Cedat jam, si placet, manifestae indignatio veritati, nec mihi deinceps frons rugetur, aut supercilium deponatur: sed solita redeat serenitas blando et benigno vultui, ac suo denuo sole iptitationibus meis, hoc me jam metuere non oportebit, quoniam facile emendabo. Scio, scio, praesumpsi plus quam oportuit, parum attendens quis cui scriptitare praesume
Abbreviated transcription (Latin):
No &e patri reuerendo in¬
nocentio: seuarors n¬
chilum idqd̃ ẽ. Putabam me aliqͣn¬
do aliqͥd uel modicum e̾e̾ s nunc
ut sentio prorsus ad nichilum re¬
dactus sum ce nesciui. Nec enim
me dixerim om̃ino tunc nichilũ
fuisse. cũ ocłi dñi mei suꝑ puerum
suu̾ essent. & aures eius adp̃ces
meas. cum om̃e quod scriberem.
obuiis manibꝰ accepisser uultu
hilari ꝑ legisset. benigniisime atq
plenissime ad omia postulata res¬
pondens. Modo autem me meri¬
to non modicum dico s nichilum
qm̃ ab heri &e nudius tercius a¬
uertte faciem suam ame. Cur hocs
Quid peccaui: Multum fateor
si pecunia cardinalis yuonis bonȩ
memoriȩ meo arbitrio distribu¬
ta fuit. & non adnutum ipsius. qd̾
utiq ad aures dñi mei fuisse ꝑ la
tam hebes ut ignorem eccl̃ȩ esse.
quicqͥd ille suarum rerum non qe¬
derit. Sed iam audite simplieẽ ue¬
ritatem. Si in uentum fuerit inop
meo mendatium: ipsum os meum
condempnabit me. Quando homo
exuit hominem absens eram: im¬

Expanded text:
no et Patri reverendissimo INNOCENTIO, BERNARDUS, nihilum id quod est. 1. Putabam me aliquando aliquid vel modicum esse: sed nunc, ut sentio, prorsus ad nihilum redactus sum, dum nescivi. Nec enim me dixerim omnino nihilum tunc fuisse, cum oculi domini mei super puerum suum essent, et aures ejus ad preces meas: cum omne quod scriberem, obviis manibus accepisset, et vultu hilari perlegisset, benignissime atque plenissime ad omnia postulata respondens. Modo autem me merito non modicum dico, sed nihilum, quoniam ab heri et nudiustertius avertit faciem suam a me. Cur hoc? quid peccavi? Multum, fateor, si pecunia cardinalis Ivonis bonae memoriae meo arbitrio distributa fuit, et non ad nutum ipsius: quod utique ad aures domini mei fuisse perlatam hebes, ut ignorem Ecclesiae esse quidquid ille rerum suarum non dederit. 2. Sed jam audite simpliciter veritatem. Si inventum fuerit in ore meo mendacium, ipsum os meum condemnabit me. Quando homo exuit hominem, absens eram, i
Abbreviated transcription (Latin):
te & alium quem dicunt sententia
eius. necnon & illum qui inscribit
scito teipsum. & animatutite. qͣnta
& ipsi siluescant segete. saclegioꝵ
atq erroꝵ. quid sentiat de amma
testate ligandi atq soluendi. de
originali pecẽo. de concupiscentia
de pecc̃o delectationis. de pecc̃o infr¬
mitatis. de pecc̃o ignorantiȩ. de oꝑi
pecc̃ĩ. de uoluntate. pectandi. Et si¬
quide iudicatis me iuste. mouer m
uenimi & uos. ae ne frustͣ moucani¬
ni agite ꝓ loco que tenetis. ꝓ digniti¬
te qua polletis. ꝓ potestate qͣm acte¬
pistis. quom qui ascendit usq ado¬
los descendat usq ad inferos. & oꝑa
tenebrarum. ausa ꝓdire in lucem x¬
guant᷑ aluce in luce. ut dum quip
plice peccat puplice arguetur. com¬
mant sese euam alii ponentes tentb̃
lucem. disputantes in tͥuiis de diums
qui locunt᷑ mala in cordib in cora¬
bus suis. & in codicib suis scribuis.
& sic obstruatur os loquentium i

Expanded text:
dicunt Sententiarum ejus; necnon et illum qui inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque errorum: quid sentiat de animaotestate ligandi atque solvendi, de originali peccato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de voluntate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit ad coelos, descendat usque ad inferos: et opera tenebrarum, ausa prodire in lucem, arguantur a luce in lucem: ut dum qui publice peccat, publice arguetur; comprimant sese etiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in cordibus suis, et in codicibus suis scribunt: et sic obstruatur os loquentium i
Abbreviated transcription (Latin):
ore bestiali. Quod residuũ est non
igne comburit s conculcat᷑: ita oĩa
usurpat. sibi humanũ ingenium.
fidi nichil reseruans. Temptat al¬
tiora se. fortiora scrutat᷑. irruit in
diuina. sc̃a temerat magis qmͣ rese-¬
rat. elausa & signata non aꝑit.s
diripit. & quicqͥd sibi non inuenit
ꝑuium. id putat nichilum. crede
dedignat᷑. Legite si placet librum
petͥ abaelardi. quem dicit theologiȩ
ad manum est enim. cum sicut gła¬
tur aplurib lectitet in curia. & ui¬
dete qualia ibi de sca tͥnitate. dic¬
tur. de genitura filii & ꝓcessions

Expanded text:
ore bestiali. Quod residuum est, non ore bestiali. Quod residuum est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi humanum ingenium, fidei nil reservans. Tentat altiora se, fortiora scrutatur, irruit in divina, sancta temerat magis quam reserat; clausa et signata non aperit, sed diripit: et quidquid sibi non invenit pervium id putat nihilum, credere dedignatur. 2. Legite, si placet, librum Petri Abaelardi, quem dicit Theologiae: ad manum est enim; cum, sicut gloriatur, a pluribus lectitetur in curia: et videte qualia ibi de sancta Trinitate dicantur, de genitura Filii, et de processione
Abbreviated transcription (Latin):
& patͥb reu̾ndis ep̃is & cardi¬
nalib qui sunt de curia: puer sc̃i¬
tatis eoꝵ. Nulli dubium quin ad
uos specialit spectet tollere scanda¬
la de regno di surgentes succidere.
spinas. sedare querelas. Sic enim pre¬
cepit moyses. cum montem subut
habetis in quiens aaron & ur uob̃c̃:
si quid natum fuerit questionis re-¬
feretis ad illos. Illum loquor moy¬
sen qui uenit ꝑ aqm & non in aqua
solum solum s in aqua & sanguine.
Et idõ plus qmͣ moyses: quia & in
sanguine uenit. Et q̃m̃ ꝓ ur & aa¬
to referimꝰ non questiones. s lesio¬
nes fidĩ & iniurias xp̃i. patrum ꝓ¬
bra atq contemptꝰ. p̃sentiũ scan¬
dala. ꝑicła posteroꝵ. Irridetur summ¬
pliciũ fides. euiscerant᷑ archana dĩ.
questiones de altissimis reb temera¬
rie uentilant᷑. insultat᷑ patͥb quod
eas magis sopiendas qm soluendas
censuerint. Inde fit quod agnus
paschalis cont᷑ dĩ statutum aut aqͣ
coquit᷑ aut crudꝰ discerpit᷑. more &

Expanded text:
 patribus reverendis episcopis et cardinalibus qui sunt de curia, puer sanctitatis eorum. 1. Nulli dubium, quin ad vos specialiter spectet tollere scandala de regno Dei, surgentes succidere spinas, sedare querelas. Sic enim praecepit Moyses cum montem subiit: Habetis, inquiens, Aaron et Hur vobiscum: si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad ipsos . Illum loquor Moysen, qui venit per aquam, et non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Et ideo plus quam Moyses, quia et in sanguine venit. Et quoniam pro Hur et Aato referimus, non quaestiones, sed laesiones fidei, et injurias Christi; patrum probra atque contemptus; praesentium scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde fit, quod Agnus paschalis, contra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et
Abbreviated transcription (Latin):
comindare silentiũ contra silentiũ
ꝑ multiloquiũ pugno. Guetricũ im̾
de cuiꝰ comĩsatione & penitentia consi¬
lari desideras. quantũ ex fructib eẜꝰ px¬
nos ꝙ penitentiȩ facere fructus. L ibis¬
lum autẽ quẽ a me exigis. penes meñ
telo quo tu flagitas. diu ẽ. quod apua
illum detinet. Sed ne tus benignit
dib uirginis matris tͥ transinito.
Quẽ quia eiꝰ exemplar non teneo. rag
ut quantociꝰ ad me remittas. uel si mꝰ¬
turiꝰ adueneris ipse deferas tecum.

Expanded text:
commendare silentium, contra silentium commendare silentium, contra silentium per multiloquium pugno. Guerricum nostrum, de cujus conversatione et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus peignosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a me exigis, penes me modo non  eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud se illum detinet. Sed ne tuae pietatisudibus Virginis matris, tibi transmitto: quem, quia ejus exemplar non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse deferas tecum.
Abbreviated transcription (Latin):
tius agit. Docere itaq nec indocto ẽ.
in ꝓmptu. nec monacho in ausu. nec
penitenti in affectu. Sed & ꝓpt̾ hoc
elongaui fugiens & maneo in solitu¬
qͥinẽ: & cum ꝓpħa. ꝓposui custodire
uias meas. ut ñ delinquã in lingua
linguosꝰ non diriget᷑ suꝑ terram: &
scđ̾m aliam scripturam mors & uita
in manib linguȩ. Silentium autẽ
dicente ysaia cultus iusticiȩ.ẽ. Et bo¬
salutare dĩ cum silentio. Ad hunc gͦ
iusticiȩ cultum ad hanc omniui uirtu¬
tum matrẽ. nutricẽ eustodẽ. ne penitꝰ
uidear negare quod petisti & te &
quicumq tui similes ꝓficere cupiut
inuirtutib. inuito & ꝓuoco. & si non
uerbo doctrinȩ. certe mei silentii exem¬
plo. ut uel silendo doceam te silere.
qui loquendo ine compellis docere
quod nescio. Sed quid ego facio:
Mirum si non rides quod ego qui
multiloquiũ tantoꝑe dampnare ui¬
deor. in tam multa uerba tam loqua¬
cit᷑ iam ꝓgredior. & dum cupio tibi

Expanded text:
tius agit. Docere itaque nec indocto est tius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc elongavi fugiens, et maneo in solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut non delinquam in lingua linguosus non dirigetur super terram ; et secundum aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bosalutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sententia hoc respondeas. Quantus.
enim tumultus ẽ. in mente dictan¬
tiĩ ubi multitudo ꝑstrepit dictionũ.
orationum uarietas. & diu̾sitas sensu¬
um concurrit. Ubi sepe respuitur.
quod occurrit. & requiritur quod ex¬
cidit. Ubi quid pulchriꝰ scdm lit¬
teram quid consequentiꝰ iuxta sen¬
tentiam. quid planiꝰ ꝓpt intelligen¬
tiam. quid utiliꝰ ad conscientiam.
quid deniq cui uel posti uel ante
ponatur intentissime attenditut.
multiq alri quȩ adocto in huiusmodi
cuiosiꝰ obseruantur. Et in hoc tu dices¬
mͥ eẽ. quietẽ. tu hoc ctiam si lingua sile¬
at silentiũ nominabis: Quamquam
non solum temꝑis. sed nec meę ꝓfessio¬
nis c̃. huic rei oꝑam dare quam postu¬
las. nec possibilitatis adimplere quod
optas. Si quidem uel monachil quod
cẽ. iudeor uel peccatoris quod sum. offi¬
cium non ẽ. docere. sed lugere. Indoctꝰ
quoq quod & uere fateor me. c̃ẽ. si p̃su¬
mat docere quod nescit. nichil indoo¬

Expanded text:
sententia hoc respondeas. Quantus sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit; ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vel post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoc
Abbreviated transcription (Latin):
sine cordis duplicitate mendatiũ putẽ.
nec tam incuriosꝰ tui. ut oblitus sim.
uel quod iam dudũ concepis in affectu.
nel quod ab affectu impedierit.
ndignaris forsitan. Ad eiuidem.
uelut temꝑatiꝰ dicam miraris quod ꝓ
longiore epła quam a nobis sꝑaueras
tam breuem cartulam receꝑis. Sed
memento uixta uirum sapienteᷤ. oia
sub celo tempꝰ habere. & tempꝰ quidẽ
loquendi & tempꝰ eẽ. tacendi. Quando
autẽ suum tempꝰ silentiũ habebit.
si hos etiã sacros dies quadragesimȩ.
nr̃a sibi uendicat confabulatio: Eaq
ipsa tanto occupatior quanto laboti¬
osior. dum non quidem p̃sentes alte¬
rutrum leuit̃ dicere ualemus quȩ uo¬
lumus. sed absentib necesse ẽ. nobis
inuicẽ sliligent dictare. quȩ uel peti¬
mus abinuicẽ uel petimur. Dum uͦ
absens cogito. dictito. scriptito. mittoq
quod p̾sens legas. rogo ubi ociũ ubi
silentis quies: Sed hȩc inquies omnia
facere potes in silentio. Mirum. si ex

Expanded text:
sine cordis duplicitate mendacium putem: sine cordis duplicitate mendacium putem: nec tam incuriosus tui, ut oblitus sim, vel quod jamdudum conceperis in affectu, vel quid ab effectu impedierit. ndignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex
Abbreviated transcription (Latin):
conferatis & corrigatis quȩ corrigenda
sunt. ut in ore duoꝵ testium stet om̃e
uerbum. Et tunc demum an passii
cuilibet. an paucis tantum. an uel ciuꝗͣ.
an forte etiam nulli expediat demon¬
strari. & si illa quoq p̃faciuicula q̃m
de nr̃is aliis litt̾is tucidem co¬
aptasti apte sedeat. anuͦ ap¬
tio̾r queri debeat. ur̃o utriusq iudicio
derelinquo. Sed iam pene mͥ exciderat.
quod in principio epse tuȩ questus es.
quod te arguerim mendatii. Hoc ali¬
quando me locutũ fuisse non satis reco¬
lo. Si quid tñ fu̾it. nam magis me ob¬
litiun quam tuum nuntiũ mentitũ¬
fuisse crediderim. iocando potiꝰ quã
serio dictum fuisse non dubites.
E gone leuitate te usum putauerim.
aut ap̃ te ẽẽ.ẽ.&. nonͦ. Absit a me hȩc
suspicio de te qui iugo u̾itatis beatꝰ
quos portas ab adolescentia lasciuos an¬
nos moꝵ suꝑas grauitate. Hec tam̃
simplex sum. ut simplicẽ oris ꝓlationẽ.

Expanded text:
conferatis, et corrigatis quae corrigenda conferatis, et corrigatis quae corrigenda sunt, ut in ore duorum testium stet omne verbum. Et tunc demum an passim cuilibet, an paucis tantum, an vel cuiquam, an forte etiam nulli expediat demonstrari: et si illa quoque praefatiuncula, quam de nostris aliis litteris eidem coaptasti, apte sedeat, an vero aptior quaeri debeat, vestro utriusque judicio derelinquo. 4. Sed jam pene mihi exciderat quod in principio epistolae tuae questus es, quod te arguerim mendacii. Hoc aliquando me locutum fuisse, non satis recolo. Si quid tamen fuerit nam magis me oblitum, quam tuum nuntium mentitum crediderim, jocando potius quam serio dictum fuisse non dubites. Egone levitate te usum putaverim, aut apud te esse Est et Non? Absit a me haec suscipio de te, qui jugo veritatis beatus quod portas ab adolescentia, lascivos annos morum superas gravitate! Nec tam simplex sum, ut simplicem oris prolationem