comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alis: ñ tam ad głam qua
ad iitutẽ ꝓ uocat om̃s qui
recꝰto sunt corde. Non recꝰti plane s
ꝑuersi ẽ animi ante querere glam.
quam exeicere uirtitem: et uelle coro¬
nati qui legitime ñ certauit. Llanũ
ẽ uob inquit ante lucem surgere.
Ita ẽ. frustra ad celsitudinem nitit᷑
głe: qui prius ñ clariuit iuirtute.
frustra fatue iurgines sponso obuiã
surgunt: quarũ lampades extingun¬
tur. Et ideo fatue. qd uacuis głent᷑.
lampadib: uirtutis oleum ñ haben¬
tes. Absit m̃ gloriari nisi in gła il¬
lorum: quib ꝓpheta congratulans
ait. Dñe in lumine uultꝰ tui ambu¬
labunt. &. in nomine tuo exultabt̃
totadie. & in iusticia tua exaltabun¬
tur. Et infert. Qm̃ gła uirtutis eoꝵ
tues. Pulcre ñ eoꝵ s uirtutis eorum
gła cõmendat᷑. Quȩ enĩ sine untu¬
te ẽ gła. ꝓ fecto in debita uenit. pre¬
pͦe affectatur ꝑiculose captat᷑. llir¬
tus gradus ad głam. uirtus mater
penditur. Sc̃o uictori nec uirtꝰ nec

Expanded text:
alis non tam ad gloriam quam ad virtutem provocat omnes qui recto sunt corde. Non recti plane, sed perversi est animi, ante quaerere gloriam quam exercere virtutem, et velle coronari qui legitime non certaverit. Vanum est vobis, inquit, ante lucem surgere . Ita est. Frustra ad celsitudinem nititur gloriae, qui prius non claruit virtute. Frustra fatuae virgines sponso obviam surgunt, quarum lampades exstinguuntur: et ideo fatuae, quia vacuis gloriantur lampadibus, virtutis oleum non habentes. Absit mihi gloriari nisi in gloria illorum, quibus Propheta congratulans ait: Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur. Et infert: Quoniam gloria virtutis eorum tu es . Pulchre non eorum, sed virtutis eorum gloria commendatur. Quae enim sine virtute est gloria, profecto indebita venit, praepropere affectatur, periculose captatur. Virtus, gradus ad gloriam; virtus, mater penditur. 2. Sancto Victori nec virtus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
orti ac splendide monastici
ordinis immo tocius eccłȩ dĩ
si di dispositio ñ obstaret. si hominis
potestare esset uia eius. maluissẽ kme
herere quã uel principari int̾ mortales
alicubi. uel regnare. Quid enĩ: Non¬
ne regnis om̃ib terrenis preferri ame
deberet grata non solum hominib s
& augłis ipsis cohabitatio tua: Conci¬
uem te illoꝵ si dixero licet ñdum spes
in rem transierit: ꝑ miscdis d̃ĩ grãm
mendar nonero. Si plane mͥ datu
fuisset usq ad ulcimu̾ sp̃m tecũ hic
esse: daret᷑ fortassis post hac ubi et
esses perpetuo etiam esse. Quo enĩ
currerem nisi post te cractus odore
unguentoꝵ tuoꝵ. ate: Quod quia
semꝑ ñ datur: utiã sepe daietur.
Et quia nec iluo ẽ: utinã saltem fre¬
quȩ secreto nota fieri uolo sapientie tue
mandabo pipsum. Scẽ animȩ tue scĩq
sub regimine tuo omĩpotenti dño ser¬
uientib me nostrosq quantis possum
precib quanta possum de uotione c̃¬
mendo.

Expanded text:
orti ac splendidae monastici Ordinis, imo totius Ecclesiae Dsi Dei dispositio non obstaret, si in hominis potestate esset via ejus, maluissem, chahaerere, quam vel principari inter mortales alicubi, vel regnare. Quid enim? Nonne regnis omnibus terrenis praeferri a me deberet grata non solum hominibus, sed et angelis ipsis cohabitatio tua? Concivem te illorum si dixero, licet in rem transierit, per misericordis Dei gratiam mendax non ero. Si plane mihi datum fuisset usque ad ultimum spiritum tecum hic esse, daretur fortassis posthac et ubi esses etiam perpetuo esse. Quo enim currerem nisi post te, tractus odore unguentorum tuorum a te? Quod quia semper non datur, utinam vel saepe daretur! Et quia nec illud est, utinam saltem frequae secreto nota fieri volo sapientiae tuae, mandabo per ipsum. Sanctae animae tuae, sanctisque sub regimine tuo omnipotenti Domino servientibus, me nostroque, quantis possum precibus, quanta possum devotione commendo.
Abbreviated transcription (Latin):
si quid potest peccatoris oratio & siqͥd
pauꝑis deuotio ꝓdest. fecimus qđ
precepit scĩtas ur̃a. & si ñ ut dignũ.
ꝓfecto ut possibile ꝓtempore fuit.
Ianta apud nos ubiq malicia gras¬
satur. ue uix io tantillum quod fac¬
tis. ad seminandam uel modicam
partem illiꝰ agri. inquẽ uerꝰ ysaac
quondam exierat. ad meditan¬
dum. cum primum adducta est.
ei rebecca ꝑpuerum abraham ꝑ¬
henni congugio felicit̃ copulanda.
Nec comtemnendum semen. deqͦ
illud inpartibꝰ ur̃is ex ꝑimͦ imple¬
cum hoc tempore. Nisi dñs saba¬
oth reliquisset nobis semen. quasi
sodoma fuissemus. & sicut gomor¬
ra similes essemus. Itaq ego semi¬
naui. rigate uos. & deus incremen-¬
tum dabit. Sc̃õs om̃s qui apuduos
sunt: ꝑ uos salutamus. humiliter
ipsoꝵ nos & ur̃is sc̃is orationibꝰ com¬
mendantes. uale te

Expanded text:
si quid potest peccatoris oratio, et si quid pauperis devotio prodest. Fecimus quod praecepit Sanctitas vestra, et si non ut dignum, profecto ut possibile pro tempore fuit. Tanta apud nos ubique malitia grassatur, ut vix id tantillum, quod factis, ad seminandam vel modicam partem agri illius, in quem verus Isaac quondam exierat ad meditandum, cum primum adducta est ei Rebecca per puerum Abraham, perenni conjugio feliciter copulanda . Nec contemnendum semen, de quo illud in patribus vestris experimur impletum hoc tempore: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et sicut Gomorrha similes essemus . Itaque ego seminavi, rigate vos, et Deus incrementum dabit. Sanctos omnes qui apud vos sunt, per vos salutamus, humiliter ipsorum nos et vestris sanctis orationibus commendantes. Valete
Abbreviated transcription (Latin):
nouos de net̾ibꝰ homines ꝓ ducemꝰ.
Sit nomen dñi benedictum in scła.
de cuius munere uenit. ut com¬
munes habeam filios uob̾cum:
quos ur̃a predicatio plantauit:
ur̃a exhortatio ngauit: deus inc̃¬
mentum dedit. Scĩtatem urãm
rogamꝰ. ut uerbum dñi predice¬
tis. ad dandam scientiam salu¬
tis plebi eius. Duplex enim uob̾¬
in cumbit necessitas. & ex officio
legationis. & ep̃ali negotio. De cet̾o
qm̃ in multis offendimus om̃s. & int̃
homines scłi frequenter positĩ. mul¬
tum de puluere mundi conplahimus
emaculare dignetur. ipse fons pieta
te non habetis partem mecum. Sed
& hoc ipsum. ñ solum p̃cibꝰ uerum
cẽ quasi exdebito requiro. cũ ego cla-¬
mem ad dñm ꝓ uobis siqͥd possit
peccatoris oratio. Indño ualete.

Expanded text:
novos de veteribus homines producemus. novos de veteribus homines producemus. Sit nomen Domini benedictum in saecula, de cujus munere venit, ut communes habeam filios vobiscum, quos vestra praedicatio plantavit, nostra exhortatio rigavit, Deus autem incrementum dedit. Sanctitatem vestram rogamus ut verbum Domini praedicetis, ad dandam scientiam salutis plebi ejus. Duplex enim vobiincumbit necessitas, et ex officio legationis, et episcopali negotio. De caetero, quoniam in multis offendimus omnes , et inter homines saeculi frequenter positi multum de pulvere mundi contrahimus; lavare et emaculare dignetur ipse fons pietatte, non habebis partem mecum . Sed et hoc ipsum, non solum precibus, verum etiam quasi ex debito requiro, cum ego clamem ad Dominum pro vobis, si quid possit peccatoris oratio. In Domino valete.
Abbreviated transcription (Latin):
tus abbas. inuenire grãm apud
dñm. Inter multiplices estꝰ. & cu¬
ras pectons mei. p̃ multitudine quarũ
anima mea turbata est ualde. fr̃s de
terra longinqua uenientes ut seriati
dño. epła tua. & bacuł tuus ipsa me
consolata sunt. E pła in ostensione
bonȩ uoluntatis. baculus ad susten¬
cundum corpus infirmitatis. fr̃s
qui deeo seruiunt. in sp̃u humili¬
tatis. Om̃ĩa suscepimus. om̃ia pla¬
cent. om̃ia parit̾ cooꝑantur in bo¬
num. Quod autem uoluistis
duos de fr̃ibus mitti uob̃ ad p̾uiden¬
dum locum: cominuncato cum
fr̃ibꝰ ꝯsilio dignum duximꝰ non
eos seꝑandos abinuicem donec ple-¬
nius in eis formetur xp̃c. donec
ad integrum doceantur preliari p̾¬
lia dñi. Cum igitur fuerint in
scola scĩ sp̃s eruditi: cum induti
u iytute exalto: tunc demum ad
patrem filii reuertentur. ut canters
distis apud nos. preuidete & pre¬
parate eis locum. a tumultibus
scłi separatum. T empus enimꝓ
pe est: in quo uob̾ oꝑante dĩ gra

Expanded text:
tus abbas, invenire gratiam apud Dominum. 1. Inter multiplices aestus et curas pectoris mei, prae multitudine quarum anima mea turbata est valde, fratres de terra longinqua venientes, ut serviant Domino, epistola tua, et baculus tuus ipsa me consolata sunt: epistola in ostensione bonae voluntatis, baculus ad sustentandum corpus infirmitatis, fratres qui Deo serviunt in spiritu humilitatis. Omnia suscepimus, omnia placent, omnia pariter cooperantur in bonum. Quod autem voluistis duos de fratribus mitti vobis ad praevidendum locum; communicato cum fratribus consilio, dignum duximus non eos separandos ab invicem, donec plenius in eis formetur Christus, donec ad integrum doceantur praelia Domini. Cum igitur fuerint in schola sancti Spiritus eruditi, cum induti virtute ex alto; tunc demum ad patrem filii revertentur, ut cantent distis apud nos, praevidete et praeparate eis locum a tumultibus saeculi separatum. Tempus enim prope est, in quo vobis, operante Dei gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
ne quidem uisus ẽ habere inculpabi¬
lem. sed causam plane n sufficientẽ.
ut tali mͦ. id ẽ. sine licentia discedere
debuisset. Unde & sumpta in eum iuste
inuectionis occasione increpato ut opor¬
tebat & confirmato in quib nutabat.
reditum ei ꝑsuasimusi ꝓ redeunte ro¬
gamus dilectissimi fr̃es. eẽ. uos uide¬
licet p̃stabiles suꝑ fr̃ĩs p̃sumptione.
sed p̃sumptione ut uidetis satis sim¬
plici e& ñ malitiosa. qũquidẽ neq ad
dextera neq ad sinistrã declinauit. sed
alreclo ad nos tramite uenit. quos
mos & emu latores fidelissimos. Sus¬
cipite gͦ eum uos qui sp̃ales estis in
sp̃u lenitatis. confirmeturq in eo cari¬
tas. excuset factum malun intentio
bona. Immo recuꝑate cum gaudio.
quẽ dolebatis amissum. contractãq de
fris egressione ac transgressione tristi¬
ciam effuget citissima de regressione
leticia. Confido autẽ de ommpotentis.
misccł̃ia. quia quicquid exasꝑauit
mordinata discessio. pꝰmodũ delimet

Expanded text:
nem quidem visus est habere inculpabilem, sed causam plane non sufficientem, ut tali modo, id est sine licentia, discedere debuisset. Unde et sumpta justae in eum invectionis occasione, increpato ut oportebat, et confirmato in quibus nutabat, reditum ei persuasimus. Et pro redeunte rogamus, dilectissimi fratres, esse vos videlicet praestabiles super fratris praesumptione, sed praesumptione, ut videtis, satis simplici, et non malitiosa: quandoquidem neque ad dexteram neque ad sinistram declinavit, sed directo ad nos tramite venit, quos mos, et aemulatores fidelissimos. Suscipite ergo eum vos, qui spirituales estis, in spiritu lenitatis; confirmeturque in eo charitas, et excuset malum factum intentio bona. Imo recuperate cum gaudio, quem dolebatis amissum; contractamque de fratris egressione ac transgressione tristitiam effuget citissima de regressione laetitia. Confido autem de Omnipotentis misericordia, quia quidquid exasperavit inordinata discessio, postmodum deliniet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uideri: quia tanquam fur in nocte
ita ueniet. Nichil intulisti in hunc
mundum. haut dubium quia nec
quicquam auferes. Dormies somnũ
tuũ. & nichil inuenies in manib tuis.
Sed nosti hȩc. non ẽ. suꝑflue in docen
quod tͥ iam nosse datum eꝰ. detur &
implere ꝓut oportet. I¬

Expanded text:
praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte ita veniet. Nihil intulisti in hunc mundum, haud dubium quia nec quidquam auferes . Dormies somnum tuum, et nihil invenies in manibus tuis. Sed nosti haec: non est in docendquod tibi jam nosse datum est, detur et implere prout oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
tingere tociꝰ magnificentiȩ culmen:
Uerum qualib ista tu tͥ impedias
reb utinam siue dissimulatione at¬
tendas. Ueue uapor ẽ. ad modicũ
parens. quod ȩternȩ felicitatis aditũ
intereludit. quod ꝑempnis lumi¬
ns incircuinscriptã claritatẽ ab¬
scondit. quod uniusitatis scientia
fraudat. quod suminȩ pͥnat digni¬
tatis honore. Quo usq tu tantę głe
p̃fers fenum. quod hodie ẽ. & cras
in clibanũ mittitur. cirne dico &
ciꝰ głam: Si quidẽ omiis caro fę¬
niun. & omnis gła eiꝰ tanquam
flos fęm. Si sapis si habes cor si tec
s luin oculoꝵ tuoꝵ. desine iam ea
sequi. quȩ & assequi miscrum ẽ. Beatꝰ
qui pꝰ illa non abut que possessa oue¬
raut. amata inquinant: amissa cru¬
ciant. Anñ ea saciꝰ cum honore sꝑ¬
nis. quam cum dolore ꝑdis: An ñ
prudentiꝰ rꝑi cedis amori. quam morti:
Est in insidiis p̃do. cuiꝰ inanib nec te
nec tua potes subduce. Non poterit

Expanded text:
tingere totius magnificentiae culmen? tingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum qualibus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fraudat, quod summae privat dignitatis honore. Quousque tu tantae gloriae praefers fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur; carnem dico et ejus gloriam? Siquidem omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. Beatus qui post illa non abiit, quae possessa onerant, amata inquinant, amissa cruciant. Annon ea satius cum honore spernis, quam cum dolore perdis? annon ea prudentius Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te nec tua potes subducere. Non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
& reges ꝓmuintiat cȩloꝵ. Quam qͥdͦ
beatitudinẽ. ñ iniudemus ł. NHecciũ
comiunicata tͥ. nob̾ minuit᷑. nec uri
pinde termini restringiunitur. si & tu
regnaris. Quȩ nam uͦ inuidiȩ cansa
pot eẽ. ubi sortium magnitudini con¬
sortiũ multitudo iul detrahit: Uolo
te amicum cẽ. pauꝑum. mnagis autẽ
imitatorẽ. Iile gradiis ꝓficientiũ ẽ.
hic ꝑfectoꝵ. A micitia pauꝑumire.¬
gum amicos constituit. amor pauꝑ¬
titis reges. Regnum deniq cȩlorũ
piuꝑum ẽ. & ẽ. regiȩ potestatis beare
ꝓuoluntate amicos. Facite inquit
nob̾ amicos de maininona iniquita¬
tis. ut cum defeceritis recipiant uos
in ęterna tab̾nacula. Uides quia
magna dignitas sc̃a pauꝑtas sit. ut nͥ
in patrociniũ ipsa sibi non querat.
sed &ferat indigentib Quale ẽ. hoc.
absq interuentu cuiꝰpiam uel angłoꝵ
uel hominum sola duunȩ grȩ confi¬
dentia acccdẽ ꝑ temetipsum ad uul¬
tum glẽ. capescẽ summa rerum. at¬

Expanded text:
at coelorum . Quam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restringuntur, si et tu regnaveris. Quaenam vero invidiae causa potest esse, ubi sortium magnitudini consortium multitudo nil detrahit? Volo te esse amicum pauperum, magis autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, reges. Regnum denique coelorum pauperum est; et est regiae potestatis beare pro voluntate amicos. Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis; ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Vides quia magna dignitas sancta paupertas sit, ut non modo patrocinium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetipsum ad vultum gloriae, capessere summa rerum, at
Abbreviated transcription (Latin):
o fundamus p̾ces nt adiciat s ꝑfic̃e
ꝓbona uoluntate. T̃ amͣ gaudium
meu̾s non tacebo nob̃. Quas nempe
putaitis delitias cordi meo afferat.
huiꝰcemodi intentio: Delectabitur in
erassitudine anima mea. si infatigabilẽ
cognouero nos instudiis salutarib &
honestis. Gaudeo enum non quia que¬
ro donum. sed requiro fructum. libent᷑
recipio bnficiũ. quod ꝓsit danti. Alio¬
quui non ambulo in caritate illa quȩ
non querit. quȩ sua sunt. Et quidem
nob̾ in hoc benefacitis. sed uob̾ meliꝰ.
nisi forte excidit uob̾ illa sententia.
beatiꝰ ẽ. dare quam accipe. Hoc plane
decet eꝑm. hoc sacerdocium ur̃m com¬
mendat. ornat coronam. nobilitat
diguitatẽ. si quem ministeriũ ꝓhibet
cẽ. pauꝑem. amministratio ꝓbet pau¬
ꝑum amatorẽ. Non enim pauꝑtas.
uirtꝰ reputatur. scd pauꝑtatis amor.
Demiq beati pauꝑes non rebꝰ sed sp̃u¬

Expanded text:
et fundamus preces, ut adjiciat et perficere et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem, si quem ministerium prohibet esse pauperem, administratio probet pauperum amatorem. Non enim paupertas virtus reputatur, 106 sed paupertatis amor. Denique beati pauperes, non rebus, sed sp
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. quam ut te uocato ad nos ꝑ te
de te certiores pͥus effici curaremus.
sicꝙ quod in ꝓmptu eẽt p̾sentes p̾senti
consuleremus. Sed iam tuo scripto
nr̃oq rescripto utroꝵq ab alterutro
falsȩ suspicionis tunore depulso. paritꝰ
quiescamus. Uerum hac falsitate qͣm
uera sit ad nos inuicẽ dilectio comꝓba¬
tũ ẽ. quai quidẽ dilectionẽ ꝑ hanc
mut uã nr̃i sollicitudinẽ non infruc¬
tuose nunc renouatã ẽẽ putaueri.
Cuiꝰ fructum tunc nos quidẽ copiosii
sꝑaremus acciꝑe. si tui nob̾ copia cum
oportunitate cdarctur. Alioquin opor¬
tuniꝰ ducinus nos nr̃a contentos eẽ. in¬
opia. quam iportuna copia habun
iminus uos ꝓtanti oꝑił luscos¬
tione feruere comꝑissrmus. hor¬
tandus nob̃ suꝑ hoc & obsecrans¬
aus cecis. Nunc uͭ cum pͥma inuitauit
nos ur̃a p̾enriens deuotio. restat ut ei
a quo bona cuncta ꝓcedunt. & refera¬
mus grates ꝓ bono quod dedit uelle.

Expanded text:
potuit, quam ut, te vocato ad nos, per te potuit, quam ut, te vocato ad nos, per te de te certiores prius effici curaremus: sicque quod in promptu esset, praesentes praesenti consuleremus. Sed jam tuo scripto, nostroque rescripto, utrorumque ab alterutro falsae suspicionis timore depulso, pariter quiescamus. Verum hac falsitate quam vera sit ad nos invicem dilectio, comprobatum est; quam quidem dilectionem per hanc mutuam nostri sollicitudinem, non infructuose nunc renovatam esse putaverim; cujus fructum tunc nos quidem copiosum speraremus accipere, si tui nobis copia cum opportunitate daretur. Alioquin opportunius ducimus nos nostra contentos esse inopia, quam importuna copia abunminus vos pro tanti operis suscetione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. Nunc vero cum prima invitaverit nos vestra praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle;
Abbreviated transcription (Latin):
exponat nob̃. Cum dedit inquit di¬
lectis suis soinnum. ecce hereditas do¬
mun. filii merces. fructus nentris.
Hec putemus solos martires ẽẽ. di¬
lectos. cum recolamus dictũ & de lat¬
ro. latariis amicꝰ nr̃ dormit. Demq
fessores ꝓfecto beati sunt. Duȩ ꝓuide
res mͥ uidentur mortẽ facere p̾ciosã.
uita & euisa: sed ampliꝰ causa quam
uita. Porro illa erit p̾ciosissima. qui
& causa cominencdat & uita.
unciũ quo te dicis fuisse turbi¬
tum. fr̾ w il lelinus non sua
sed tua uecessitate pritauit ad
te dirigendu. Si quidẽ ipse suo
more aĩ gra fortit agit alienain a se
uir duplex animo in constans ẽ. in om̃ibꝰ
nus suis. Uus quippe dñi simplicit᷑ ac ꝑ
hoc confident ambulans. ñ icutit illud
ne de quo dr̃. Uc terrã ingredienti du¬
abꝰ uiis. Te autẽ audieramus in discor
tare in nescio quo satis inconuenienti
loco. Quo rumore nob̃ ꝑmotis anxicq
querentib si quomͦ tibi a nob̾ posset
consultũ iri nichil paratiꝰ occurrere

Expanded text:
 Cum dederit, inquit, dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini filii, merces fructus ventris . Nec putemus solos martyres esse dilectos, cum recolamus dictum de Lazaro, Lazarus amicus noster dormit : fessores, profecto beati sunt. Duae proinde res mihi videntur mortem facere pretiosam, vita et causa; sed amplius causa, quam vita. Porro illa erit pretiosissima, quam et causa commendat et vita.untium quo te dicis fuisse turbatum, frater Willelmus non sua, sed tua necessitate putavit ad te dirigendum. Siquidem ipse suo more Dei gratia fortiter agit, alienam a se Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Vias quippe Domini simpliciter, ac per hoc confidenter ambulans, non sentit illud Vae, de quo dicitur: Vae terram ingredienti duabus viis! Te autem audieramus in discordtare in nescio quo satis inconvenienti loco. Quo rumore nobis permotis, anxieque quaerentibus si quo modo tibi a nobis posset consultum iri; nihil paratius occurrere
Abbreviated transcription (Latin):
martyriũ facit cansa. tempꝰ geiusq
disceruit. Tempꝰ quippe machabeos a
nouis mr̃ib disiungit. coniungit
antiquis. Genus uͦ nouis aggregat.
segregat a ueterib. Et hec quidẽ in
eccliis p̾missis ex ciusis differentie ob¬
seruantur. Cęterum ap̃dm uniu̾so
cȩtui sc̃oꝵ cominune ẽ. quod sc̃s ait
ꝓpha. Preciosa in conspectu dĩi. mor

Expanded text:
martyrium facit causa, tempus genusque martyrium facit causa, tempus genusque discernunt. Tempus quippe Machabaeos a novis martyribus disjungit, conjungit antiquis. Genus vero novis aggregat, segregat a veteribus. Et hae quidem in Ecclesia praemissis ex causis differentiae observantur. Caeterum apud Deum universo coetui sanctorum commune est quod sanctus ait Propheta: Pretiosa in
Abbreviated transcription (Latin):
ait ut in inferno ꝓtegas ins & abscon¬
das me donec ꝑtranseat furor tuuis &
constituas m tempꝰ in quo recorderis
mei. Isrł quoq ad filios aiebat. De¬
ducetis canos meos cum dolore ad iufe¬
ros. Quid in his sollempnis letiere.
quid festine celebritatis apparet: Nri.
xꝑo. certi ubicumq ẽ. corpꝰ. illo sine
mora congregatũ iri & aquilas. mox
cium nultu tuo. Una ibi uox iubilo
resonat sempiterno. uox una exulta¬
tionis & salutis in tab̾naculis iustorũ
Anima nr̃a sicut passer erepta ẽ. de
laqueo uenantiũ. laqueꝰ contritus ẽ. &
nos lib̾ati suinus. N unquid hoc de¬
cantare libebat ap̃ inferos sedentibꝰ
intenebris & umbra mortis. dum nͥ
erat qui redineret. neq qui saluĩum
ficet. quaudo necdum nos uisitauerat
oriciis ex alto. pͥmitie scilicet dormien
uit. quos pares iudicat in nirtute. dis¬
ceruit tam̃ ex temꝑe. nec pari putat
ꝓsequendum obsequio. & transitũ ad
uitã & descensium ad inferos. Itaq

Expanded text:
t in inferno protegas me, et abscondas me, donec pertranseat furor tuus; et constituas mihi tempus in quo recorderis mei? Israel quoque ad filios aiebat: Deducetis canos meos cum dolore ad inferos . Quid in his solemnis laetitiae, quid festivae celebritatis apparet? 7. NoChristo; certi, ubicunque est corpus, illo sine mora congregatum iri et aquilas. Mox, cum vultu tuo. Una ibi vox jubilo resonat sempiterno, vox una exsultationis et salutis in tabernaculis justorum: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium; laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Nunquid hoc decantare libebat apud inferos sedentibus in tenebris et umbra mortis, dum non erat qui redimeret, neque qui salvum faceret, quando necdum visitaverat nos oriens ex alto, primitiae scilicet dormient flentibus novit; quos pares judicat in virtute, discernit tamen ex tempore; nec pari putat prosequendum obsequio, et transitum ad vitam, et descensum ad inferos. 8. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ferebut. unide in ꝓximo de sui lib̾atore
consolaretur: Inde ẽ. quod uinis scoꝵ
cum audiret dispone donuii tuȩ. qͥa
morietis tr & ni uines. conũtit se ad
parietẽ & flenit fletii magno. atq
ita impetrauit exose mortis aliquã
dilationẽ. Hoc demiq & miserabiliter.
plangebat dicens. in dimidio dierum
meoꝵ uadam ad portas inferi. Et
paulopꝰ. Non uidebo inquit dĩm din
in terra uiuentiĩ. non aspitiã homi¬
nem ultra & habitatorẽ quictis. Hinc¬

Expanded text:
ferebat, unde in proximo de sui liberatore ferebat, unde in proximo de sui liberatore consolaretur? Inde est quod unus sanctorum, cum audiret, Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives, convertit se ad parietem, et flevit fletu magno, atque ita impetravit exosae mortis aliquam dilationem. Hoc denique et miserabiliter plangebat, dicens: In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi et paulo post: Non videbo, inquit, Dominum Deum in terra viventium, non aspiciam hominem ultra, et habitatorem qui
Abbreviated transcription (Latin):
rum & tali morte quȩ posset iudris
ẽẽ. scandalum. geutib stulticia. Ad
hanc uocẽ sponsi gaudens amicus
sponsi alacri animo. p̾cessit. quod &
illum in ꝓximo eẽ. nenturui. iam
dubitare non potuit. Porco qui letꝰ
& tam letis potuit mori. potuit & le¬
tam sibi memoriã ꝓmereri. Sed &
senex ille tam plenus uirtutũ quam
dicrum. morte iam ꝓpinqua uitam
baiulans in inanib. nebat. Nunc
dimittis seruuu tuuͣ diie. scdm̃ uer¬
bum tuũ in pace. quia uidert̃ ocłi
mei salutare tuũ. Acsi dicet. Securꝰ
descendo in carc̾em qui tam p̾sto
sentio meã redemptionẽ. Et hic gͦ
qui cum tam secura iocunditate .Y
iocunda securitate moritur. merito
in eccła celebrari cum gaudio me¬
moratur. Ceterũ illa qua ratione
mors festiua reputabitur. quam nul¬
la guudioꝵ festiuitas comitatur.
Aut unde gaudiũ sumeret moriturꝰ
qui se & ad infernales desceudere te¬
nebras certꝰ erat. nec certi quippiam scc̃

Expanded text:
rum, et tali morte, quae posset Judaeis rum, et tali morte, quae posset Judaeis esse scandalum, Gentibus stultitia. Ad hanc vocem sponsi gaudens amicus sponsi alacri animo praecessit, quo et illum in proximo esse venturum, jam dubitare non potuit. Porro qui laetus, et tam laetus potuit mori, potuit et laetam sibi memoriam promereri. Sed et senex ille tam plenus virtutum quam dierum, morte jam propinqua Vitam bajulans in manibus, aiebat, Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace: quia viderunt oculi mei salutare tuum ; ac si diceret: Securus descendo in carcerem, qui tam praesto meam sentio redemptionem. Et hic ergo, qui cum tam secura jucunditate et jucunda securitate moritur, merito in Ecclesia celebrari cum gaudio memoratur. 6. Caeterum illa qua ratione mors festiva reputabitur, quam nulla gaudiorum festivitas comitatur? aut unde gaudium sumeret moriturus, qui se et ad infernales descendere tenebras certus erat, nec certi quidpiam secum
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ. contulit martirii genus. Nec
solum ipsos. sed & qui forte uite iam
in carne manifestate mortẽ sua morte
pͥuenerunt. siue morientes in ipsꝙ
sieut symcon & iohannes baptista
siue etiã  ꝓipsa sicut innocentes
quos alia ratione licet ad inferos &. ip¬
si descenduit. ritu niehilominus sol¬
lempni ueneramur. Et innocentes
quidẽ. qm iuiustum ꝓfecto fuit inno¬
centiam ꝓ iusticia morientẽ. ulla uel
p̾senti gła defraudari. Lohinnes quoq
sciens quod a dieb suis regnum celoꝵ
uim patitur. unde & clamat. agite pe¬
nitentiã. appropinquanit eniꝰ regnũ
secuturã. mortẽ letus excepit. Quod
utiq ab ipso diio moriturus iciscitari
sollicitus fuit. ac certificari meruit.
Haincum ꝑ discipulos eum interro¬
gasset. tu es inquiens qui uenturas es
an aliũ expectamus. pꝰ cnarrata plura
miracula audiuit & beatus qui ñ fue¬
rit scandalitatus nime. In quo inmi¬
rum ubo significauit dñs se mortu¬

Expanded text:
tempus, contulit martyrii genus. 5. Nec tempus, contulit martyrii genus. 5. Nec solum ipsos, sed et qui forte Vitae jam in carne manifestatae mortem sua morte praevenerunt, sive morientes in ipsa, sicut Simeon et Joannes Baptista; sive etiam pro ipsa, sicut Innocentes, quos alia ratione, licet ad inferos et ipsi descenderint, ritu nihilominus solemni veneramur. Et innocentes quidem, quoniam injustum profecto fuit innocentiam 104 pro justitia morientem ulla vel praesenti gloria defraudari. Joannes quoque, sciens quod a diebus suis regnum coelorum vim patitur, unde et clamat, Agite poenitentiam, appropinquavit regnum secuturam, mortem laetus excepit. Quod utique ab ipso Domino moriturus sciscitari sollicitus fuit, ac certificari meruit. Nam cum per discipulos eum interrogasset, Tu es, inquiens, qui venturus es, an alium exspectamus? post enarrata plura miracula audivit: Et beatus qui non fuerit scandalizatus in me . In quo nimirum verbo significavit se Dominus moritu
Abbreviated transcription (Latin):
ratione & ordine passi fuissent macha¬
bei. ne ulla quidẽ fieret de cis mentio.
H unc autẽ qm̃ similes illos fecit inar:¬
nribꝰ xp̃ianis. ñ dissimilis ueritatis
confessio. merito eos similis ꝓsequit᷑
s uenatio. Hec moneat sane quod quẽ¬
ꝓ xꝑo minime passi sunt. quia ñ nĩtest
siue sub lege ꝓlegalib obseruantiis.
siuie sub gra ꝓ mandatis euangelicis
plus contulit machabeis in hac parte
martirii genus quam uirtus. quando
ne hos quidẽ ex patribꝰ quos pari con¬
stat uirtute illo in temꝑe ꝓ iusticia
deccitasse. pari etiam honore concele¬
brat p̾sens duntaxat eccła. puto quod
arbitretur indignum quantulibet lau¬
dabili morti. quȩ xp̃i mortẽ p̾cederet
dicm festum impendere. p̃serti cum:
ante illam salutiferã passionẽ. non fe¬
stiua gaudia. sed claustra tenebrosa
quosꝙ morientes exciꝑent. Sane ma¬
chabeos ideo ut dictun ẽ. excipiendos
nidicauit eccła. qm̃ quod eis negauit

Expanded text:
ratione et ordine passi fuissent Macharatione et ordine passi fuissent Machabaei, ne ulla quidem fieret de eis mentio. Nunc autem quoniam similes illos fecit martyribus christianis non dissimilis veritatis confessio, merito eos similis prosequitur et veneratio. Nec moveat sane, quod, quemi pro Christo minime passi sunt: quia non interest, sive sub Lege pro legalibus observantiis, sive sub Gratia pro mandatis evangelicis plus contulit Machabaeis in hac parte martyrii genus, quam virtus: quando ne hos quidem ex Patribus, quos pari constat virtute illo in tempore pro justitia decertasse, pari etiam honore concelebrat praesens duntaxat Ecclesia. Puto quod arbitretur indignum, quantumlibet laudabili morti, quae Christi mortem praecederet, diem festum impendere: praesertim cum ante illam salutiferam passionem, non festiva gaudia, sed claustra tenebrosa quosque morientes exciperent. Sane Machabaeos ideo, ut dictum est, excipiendos judicavit Ecclesia, quoniam quod eis negabat
Abbreviated transcription (Latin):
scissus fuisse. scds it̾ templũ & altare
legitur occisus. terciꝰ in carcere decollatꝰ.
Si qͣrit᷑ a qͥbꝰ ab ĩustis ab impiis. Si q̃ causa.
ꝓi̾ticia & pietate. Si qͣm. non tã eas con¬
quebantur. quam a se repellebant.
nec tam in illoꝵ iusticiã ferebantur
quam ꝓpriam tuebantur iniusticia
Auud e. aliena inuadete. aliud de¬
fendere sua. Non ẽ. iclipsum nolle
sequi ueritatẽ & ꝑsequi. inuideie
credentib & increpantib indignati.
obtutare os confitentiũ. & redarguen¬
tium stimulos non ferre patient᷑.
Demq misit herodes rex ac te nuit
iohanniẽ. Quam obrem: Quia xpi
p̾dicabat: Quia uir bonus erat e&
iustus: Iinmo ꝓpt̾ hoc magis reuere¬
batur illum o audito eo multa facie¬
sus quidẽ & ipse ꝓ ueritate. sed quan
celate iud̃ctur ĩ negare cogeretur. Hinc
. quod hec ipsa tanti mr̃is passio. mul¬
torii etiam longe inuiorĩ festiuitatibꝰ
minus festiue recolitur. ꝑ fecto si tali

Expanded text:
scissus fuisse; secundus inter templum et altare scissus fuisse; secundus inter templum et altare legitur occisus ; tertius in carcere decollatus. Si quaeritur, a quibus? ab injustis et impiis. Si qua causa? pro justitia et pietate. Si quomodo? non tam eas conquebantur, quam a se repellebant: nec tam in illorum justitiam ferebantur, quam propriam tuebantur injustitiam. Aliud est aliena invadere, aliud defendere sua. Non est idipsum nolle sequi veritatem, et persequi; invidere credentibus, et increpantibus indignari: obturare os confitentium, et redarguentium stimulos non ferre patienter. Denique misit Herodes, et tenuit Joannem. Quam ob rem? quia Christum praedicabat? quia vir bonus erat et justus? imo propter hoc magis reverebatur illum, et audito eo multa faciesus quidem et ipse pro veritatis, sed quam zelare videretur, non negare cogeretur. Hinc est quod haec ipsa tanti martyris passio, multorum, etiam longe minorum, festivitatibus minus festive recolitur. 4. Profecto si tali
Abbreviated transcription (Latin):
mrib pietatis ciuisam. sed non etiã
utrosq parit᷑ eandem cum illis adep¬
tos fuisse martyrii formam: Uni¬
uersis nempe tam ueteris quam no¬
ui testam̃ti mr̃ib eque conuenit ꝓ
insticia occubuissesed int̾ est. quod
isti passi sunt quia illam tenebant.
illi quia non tenentes rephende¬
bant. Isti quod eã ñ desererent. illi
quod deserentes. ꝑituros eẽ. asse¬
rerent. Et ut breuit᷑ to¬
tum in quo diffcr̃t.
hos
cultus. illos zelus iusticie martires fecit.
Soli ex ueterib machabei quia non so¬
lum causam. scd & formã ut dixi noui
martẏrii tenuerunt. iute forsitan in
eccła cũ nouis eccłę martẏrib eandẽ
consuetȩ celebritatis głam assecuti sunt
diis alienis. patriamq deserere. legein
immo mandata dĩ transgredi cogeban¬
tur. renuebant & moriebantur. Non
sic ysaias non sic tachariasin sic denq
uel magnus ille iohannes baptista
ita moitiuis ẽ. quoꝵ pͥmus serra fert᷑

Expanded text:
martyribus pietatis causam, sed non etiam martyribus pietatis causam, sed non etiam utrosque pariter eamdem cum illis adeptos fuisse martyrii formam? Universis nempe tam Veteris, quam Novi Testamenti martyribus aeque convenit pro justitia occubuisse: sed interest quod isti passi sunt, quia illam tenebant; illi, quia non tenentes reprehendebant; isti, quod eam non desererent; illi, quod deserentes perituros esse assererent. Et ut breviter totum in quo differunt, hos cultus, illos zelus justitiae martyres fecit. Soli ex veteribus Machabaei, quia non solum causam, sed et formam, ut dixi, novi martyrii tenuerunt; jure fortasse in Ecclesia cum novis Ecclesiae martyribus eamdem consuetae celebritatis gloriam assecuti sunt. diis alienis, patriamque deserere legem, imo mandata Dei transgredi cogebantur; renuebant, et moriebantur. 3. Non sic Isaias, non sic Zacharias, non denique vel magnus ille Joannes Baptista ita mortuus est: quorum primus serra fertur
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis occubusse. nec tam̃ pari & tri¬
pudio recoli meruisse. Qd su llis non
inmerito huiꝰcemodi negatur sollemp¬
nis celebritas. quia nimirũ quod p̾bu¬
it uirtꝰ p̾ripuit tempꝰ. cur ñ eidem
fuit & inmachabeis considãtio: Siqui¬
dem & ipsi ꝓ temꝑe. non ad celi mox
gaudia. sed ad inferni tenebras des¬
cenderunt. ne tune quippe apparente
pͥmogenito ex mortius. qui aꝑiret cre¬
dentib regna cȩlor agno uidelicet
de tribii inda. qui aꝑit & nemo elau¬
dit. ad cuiꝰ introitũ cum omni aucto¬
ritate suꝑnis potestatib dicetur. tol¬
lite portas principes ur̃as & cleuami¬
ni porte ccernales & intrõibit rex głe.¬
ꝓinde s ĩ ꝯgruum iudetur cum gau¬
dio recolere transitum. qui gaudu
non fuit. caueat᷑ & in istis. Aut si istos
ob suȩ uirtutis meritũ festiuo ꝓseqͥ
fauore placet. cur non itidẽ deferet᷑
& illis: An dicendum ẽ. utrosq qui¬
dẽ in morte communẽ habuisse cũ

Expanded text:
pietatis occubuisse, non tamen pari et tripietatis occubuisse, non tamen pari et tripudio recoli meruisse. Quod si illis non immerito hujuscemodi legatur solemnis celebritas, quia nimirum quod praebuit virtus, praeripuit tempus: cur non et eadem fuit in Machabaeis consideratio? siquidem et ipsi pro tempore, non ad coeli mox gaudia, sed ad inferni tenebras descenderunt: ne tunc quippe apparente Primogenito ex mortuis, qui aperiret credentibus regna coelorum; agno videlicet de tribu Juda, qui aperit, et nemo claudit, ad cujus introitum cum omni auctoritate supernis potestatibus diceretur, Tollite portas, principes, vestras; et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex ginde, si incongruum videtur cum gaudio recolere transitum qui gaudii non fuit, caveatur et in istis: aut, si istos ob suae virtutis meritum 103 festivo prosequi favore placet, cur non itidem deferetur et illis? 2. An dicendum est, utrosque quidem in morte communem habuisse cum
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝑfic̃m hescelinũ tua cari¬
tas a mea paruitate quȩ suuit. in¬
de iam ad me scripserat fulco
sparnaccmis abbas . C.iii ego nil rescͥp¬
si uolens si quam forte suꝑ hoc reꝑissẽ
patrum sententiã apsam potiꝰ ei trans¬
mutere. quã nouũ uel nr̃m quippiã
respondẽ. Qua ñ facile occurrente iã
quod ego sentio sic interĩ utriq respon¬
deo. ut quod cumq forte rationabiliꝰ.
quilibet ur̃m suꝑ eadẽ questiuncula
quando uel legerit uel audierit. uel
certe ipse senserit. mͥ uicissim imꝑtiri
ñ negligat. Queris itaq quid nam
uisum patribꝰ fuerit. ut solis ex õĩb
antiquis iustis singłari quodã priui¬
legio machabeis annuã celebritatẽ
pari cum nr̃is mribꝰ ueneratione.
decernerent in ȩcclã sollempnit ochi¬
bendam. Si dixero dignos merito
martyrũ gła iudicatos. quibꝰ ñ
impar fuit in martyrio
uirtus. erit forsitan
solutũ. cur
ipsos
sca necdum planescur solos. cum & alios
non nullos ex ueterib pari constet ⁊elo

Expanded text:
m Hescelinum tua Charitas a mea parvitate quaesivit, inde jam ad me scripserat Fulco Sparnacensis abbas. Cui ego nil rescripsi; volens, si quam forte super hoc reperissem Patrum sententiam, ipsam potius ei transmittere, quam novum vel nostrum quidpiam respondere: qua non facile occurrente, jam quod sentio ego, sic interim utrique respondeo, ut quodcunque forte rationabilius quilibet vestrum super eadem quaestiuncula quandoque vel legerit, vel audierit, vel certe ipse senserit, mihi vicissim impartiri non negligat. Quaeris itaque quidnam visum Patribus fuerit, ut solis ex omnibus antiquis justis singulari quodam privilegio Machabaeis annuam celebritatem pari cum nostris martyribus veneratione decernerent in Ecclesia solemniter exhibendam? Si dixero dignos merito martyrum gloria judicatos, quibus non impar fuit in martyrio virtus; erit forsitan solutum, cur ipsos, sed necdum plane cur solos: cum et alios nonnullos ex veteribus pari constet zelo
Abbreviated transcription (Latin):
extra congregationẽ contͣ ꝓfessionẽ.
deuitans subiectionẽ. sui iuris cẽ. siu
pimitatur niuere lege. Sed abseidat᷑
nt ouis morbida a grege ut putridũ
mnenbrum a corꝑe. qui iam exinde se
ꝓcerto uouerit a te haberi tanquam
etiucum & publicanũ. Et ne tuncas
c̃ẽ. contra caritatẽ. si umiꝰ scaiidalum
multoꝵ recompensaĩus pace: quippe
qui sua forte malitia frin cohabitan¬
tiũ turbate facile poterat uuauimi¬
tate᷑. consoletur te salomonis illa sen¬
tentia. Quem ds negligit. nemo pot
iohanins euangłistȩ de scismnaticis.
A nob̾ exicrunt. sed non erant ex nob
Et rursꝰ apud apłm. Infidelis si dis¬
cedit. disccdat. Auoquin n ẽ. relin¬

Expanded text:
extra congregationem, contra professionem, extra congregationem, contra professionem, devitans subjectionem, sui juris esse, sua permittatur vivere lege; 107 sed abscindatur, ut ovis morbida a grege, ut putridum membrum a corpore; qui jam exinde se pro certo noverit a te haberi tanquam ethnicum et publicanum. Et ne timeas esse contra charitatem, si unius scandalum multorum recompensaveris pace, quippe qui sua forte malitia, fratrum cohabitantium turbare facile poterat unanimitatem. Consoletur te illa Salomonis sententia: Quem Deus negligit, nemo poteJoannis evangelistae de schismaticis: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; et rursus apud Apostolum: Infidelis si discedit, discedat . Alioquin n
Abbreviated transcription (Latin):
mos & querere quẽ deuoret. tnę econtra
uigilantiȩ in quantum potes nunꝗ
locum dare diabolo. Quanto gͥ ille acri
insistit. quom a grege infirmam seꝑet
ouiculam. quatinus co licentiꝰ rapiat
quo nͨ fuerit qui cripiat. tanto enixiꝰ
tͥ quantũ in te ẽ. resistendũ ẽ. ne de
manu tua possit eam eruere. nequan¬
do dicat mimicꝰ p̾ualui aduersꝰ euͦ.
Itaq aggredere frẽm om̃i officio cari¬
tatis. iudelicet beneficiis. salutaribꝰ
monitis. secretis inerepationib publi¬
cis inhortationibꝰ. duris etiam & ũboꝵ
& u̾berum correptionib quodq effi:¬
catiꝰ ẽẽ solet tuis ad dm̃ ꝓ eo frĩnq
piis orationibꝰ. Quod si iam hec oĩa
fecisti. nec ꝓfecisti. ad apłi consiliũ
confugiendum diccntis. Auferte
malum ex uob̾. Anstratur gͦ malꝰ.
ne malos generet. Heq enĩ potest
arbor mala. fructus nisi malos face.¬
Auferatur autẽ dico. sed quom̃ ñ ipse
uult ut uidelicet tanquam ex tua li¬
centia cum male secura conscientia.

Expanded text:
 quaerere quem devoret; tuae e contra vigilantiae, in quantum potes, nunquam locum dare diabolo. Quanto igitur ille acrius insistit, quomodo a grege infirmam separet oviculam, quatenus eo licentius rapiat, quo jam non fuerit qui eripiat; tanto enixius tibi, quantum in te est, resistendum est, ne de manu tua possit eam eruere, ne quando dicat inimicus: Praevalui adversus eum. Itaque aggredere fratrem omni officio charitatis; videlicet beneficiis, salutaribus monitis, secretis increpationibus, publicis inhortationibus, duris etiam et verborum et verberum correptionibus; quodque efficacius esse solet, tuis ad Deum pro eo fratrumque piis orationibus. 2. Quod si jam haec omnia fecisti, nec profecisti; ad Apostoli consilium confugiendum est, dicentis: Auferte malum ex vobis . Auferatur ergo malus, ne malos generet. Neque enim potest arbor mala fructus nisi malos facerAuferatur autem dico, sed non quomodo ipse vult; ut videlicet tanquam ex tua licentia, cum male secura conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
b̾niuolentia creatur de beniuolentia.
dantis in animo accipientis bñficio
quid̃e int̾ueniente. Hac me fateor
locupletem. hanc de corde pleno
dignam ꝓfecto offero remun̾ationẽ.
meo bñfactori. hanc deuotͦ immo¬
lo sacrificium laudis factori om̃iũ.
ꝑ salute mei bñfactoris

Expanded text:
benevolentia creatur de benevolentia benevolentia creatur de benevolentia dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de corde pleno dignam profecto offero remunerationem meo benefactori; hanc devotus immolo sacrificium laudis factori omnium pro salute mei benefactoris
Abbreviated transcription (Latin):
ponten dere uelim ad bñficia
quib me obruitis idem erit
a si impetitꝰ sagntis festucis dimic̃e.
nisi quod hic iocus uidebit illud
dolus. Factis facta compensari opor¬
tet. uerum id quid̃e multum est ad
me. Nam unde sufficerem pauꝑ &
modicusꝰ S reb pauꝑ & uirib:
non uoluntate. Equabo gͦ bñficia
uotis. quȩ factis non possum. De¬
sidiis diues sum: affectib habun¬
do. Et certe uerꝰ beneficꝰ: amplius
non requirit. Nam quomͦ bñficꝰ.
qui non & bñiuolus sit: Porro be¬
niuolus. nil sibi carius ipsa existi¬
mat beniuolentia. qua & beniuolꝰ
nominat᷑ & bñficus est. Deniq be¬
niuolentia fructꝰ est bñficii. nisi
quis forte bñficiũ putet qd̃ spe eme¬
rit. aut timore dimiserit. S quis
non uideat. hoc relictum. illud uen¬
ditum. neutrũ datum: Oportet aũ
beneficiũ ut uere sit esse gͣtuitum.
Danti itaq rependi qͥcqmͣ gͣtius ab
accipiente non potest. qͣm si gͣtum
habuerit quod gͣtis accepit. Et hec

Expanded text:
ontendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non voluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat benevolentia, qua et benevolus nominatur, et beneficus est. Denique benevolentia fructus est beneficii: nisi quis forte beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet autem beneficium, ut vere sit, esse gratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gratis accepit. Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
cristi. nichil nescit om̃ium quȩ in
cȩlo. & que interra sunt p̃ter se ip¬
sum. Damnat᷑ ẽ suessioni cũ opere
suo: coram legato romane eccłȩ.S
quasi non sufficeret ei illa damna¬
tio. itm facit unde iterum damne¬
tur. & iam nouissimus error peior ẽ
priore Securus ẽ tamen qm̃ cardina¬
les et clericos curiȩ se discipulos ha¬
buisse głatur. & eos indefensione p̃¬
teriti & presentis erroris assum̃it. a
quib iudicari timere debuit &̧ dã¬
nari. Si quis sp̃m di habet: illius
uersiculi recordetur. Nonne qui
oderunt te dñe oderam: & suꝑ in¬
imicos tuos tabescebam: lib̾et d̾s
am alabiis iniquis. & alingua do¬
losa.

Expanded text:
Christi. Nihil nescit omnium quae in Christi. Nihil nescit omnium quae in coelo et quae in terra sunt, praeter se ipsum. Damnatus est Suessione cum opere suo coram legato Romanae Ecclesiae. Sed quasi non sufficeret ei illa damnatio; iterum facit, unde iterum damnetur: et jam novissimus error pejor est priore. Securus est tamen, quoniam cardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicari timere debuit et damnari. Si quis spiritum Dei habet, illius versiculi recordetur: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Liberet Deuam a labiis iniquis et a lingua dolosa.
Abbreviated transcription (Latin):
tardinali: B. clare uallis uocatꝰ abb̃s.
diligere iusticiam & odire iniquita-¬
tem. Magister petrꝰ abailardus
sine regula monachus. sine sollicitu¬
dine prelatus. nec orclinem tenet.
nec tenet᷑ ab ordine. Homo sibi dis¬
similis ẽ. intus herodes. foris ioħs.
Totus ambiguus: nichil habens de
monacho p̃ter nomen & habitum.
Sedq̃d ad ime: Unus quisq omis
suum portabit. Aliud ẽ quod dissi¬
mulare non possum: qd̾ ꝑtinet
ad om̃s qui diligunt nomen xp̃i.
Iniquitatem in excelso loquitur:
integritatem fidei. castitastem ȩccłȩ
corrumpit. Transgredit᷑ terminos
quos posuerunt patres nr̃i. de fi¬
de desacramentis. de sc̃a trinttate.
disputans & scribens. singula prosua
uoluntate. mutat. auget & minuit.
In libris & in oꝑibus suis ostendit se
fabricatorem mendatii & cultorem
ꝑuersorum doginatum. hereticum
se ꝓbans non tam in errore quam in
ꝑtinatia & defensione erroris. Homo
est egrediens mensurã fuã insapien¬
tia uerbi euacuans uirtutem crucis

Expanded text:
ARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine praelatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homo sibi dissimilis est, intus Herodes, foris Joannes; totus ambiguus, nihil habens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso loquitur: integritatem fidei, castitatem Ecclesiae corrumpit. Transgreditur terminos quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se fabricatorem mendacii et cultorem perversorum dogmatum; haereticum se probans, non tam in errore, quam in pertinacia et defensione erroris. Homo est egrediens mensuram suam, in sapientia verbi evacuans virtutem crucis
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriꝰ non emnergas. priꝰquam ligatis
manib & pedib ꝓiciaris in tenebras
exteriores. ubi ẽ. fletus & strielor den¬
tium. priꝰquam detrudaris in locũ
tenebrosun & oꝑtum mortis caligi¬
ne. E rubescis forte redire. quia ad
horam cessisti. E rubesce sugam
& non pꝰ fugam ret̾iti in plium.
& rursum pugnare. necdum fi¬
nis pugne. necdum abinuicẽ
dimicantes acies discesserunt.
adhuc uictoria p̾manib est. Si
us nolumꝰ uincere sine te. nec
tuam tͥ inuidemꝰ glę portionem.
leti occurremus tͥ. letis te excipiemꝰ
amplexib diceinusq epulari & gan¬
dere oportet quia hic filiꝰ nr̃ mortu¬
us fuerat. & reuixit. ꝑierat & inuen¬

Expanded text:
ulterius non emergas; priusquam ligatis ulterius non emergas; priusquam ligatis manibus et pedibus projiciaris in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium; priusquam detrudaris in locum tenebrosum, et opertum mortis caligine. Erubescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubesce fugam, et non post fugam reverti in praelium, et rursum pugnare. Necdum finis pugnae, necdum ab invicem dimicantes acies discesserunt: adhuc victoria prae manibus est. Si vis, nolumus vincere sine te, nec tuam tibi invidemus gloriae portionem. Laeti occurremus tibi, laetis te recipiemus amplexibus, dicemusque: Epulari et gaudere oportet, quia hic filius noster mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inven