comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cñ a̾ quis ꝑ se ponitur ĩterrogatĩm p̃t cui¬
cũq u̾bo admugi ut quis ambulat quis le¬
git. quis loquitur. et si prouomẽ redditur
non eget altera ĩterrogatione. Si nomẽ po¬
cius eget altera int̾rogatione pro multor
silĩtudine nõii ut quis currit aiax. quis

Expanded text:
 se quis ponitur interrogatiuum, potest cuicumque uerbo adiungi, ut quis ambulat? quis loquitur? quis legit? et si pronomen redditur, non eget altera interrogatione; sin uero nomen potius, eget altera interrogatione propter multorum similitudinem nominum, ut quis currit? Aiax. quis
Abbreviated transcription (Latin):
ligi mĩme possũt insi in demonstratiõe
tunc enĩ et sine rełĩs possimꝰ redditĩa pro¬
ferre ut si ostendẽtes uirgiliũ dicamus ta¬
lis fuit ometꝰ. uł thesea demonstrãtes dica¬
mus tantus fuit h̾cules ꝙ autẽ dcm̃ est qd̃¬

Expanded text:
demonstratione. tunc enim et sine relatiuis possumus redditiua proferre, ut si ostendentes Virgilium aiamus talis fuit Homerus uel Thesea demonstrantes dicamus tantus fuit Hercules. huic nomini, id
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eandẽ uim ꝙͣ .c. hr̃et nõꝙ̃ ĩ prĩcipi¬
is ĩfĩtoꝵ uł intercogatĩoꝵ quorũdã
nõim poĩta ꝑ obliqͣs casus ĩc. lrãm trãsi¬
ret ut quis cuiꝰ cui. silr̃ a u̾bis. q hũtib ĩ
quib dã ꝑticipiis in .c. transfert̃. ut loquor

Expanded text:
 in principiis infinitiuorum et interrogatiuorum quorundam nominum per obliquos casus in c litteram transiret, ut quis cuius cui. Similiter a uerbis q habentibus in quibusdam participiis in c transfertur, ut sequor
Abbreviated transcription (Latin):
olus. colos uel colõ dñt g̾ci fel uł aliud ĩte¬
stinũ. et u̾titur ĩ latinã formã. Et dr̃ hic co¬
lus .li. a pd̾ nos. unde colicus. ca. cũ. ut coli¬
ca passio q̃ fit ĩ illo mẽbro. et colicus hõ qui
ĩfiriuitatẽ coli patitur. Unde macer de ui

Expanded text:
219 COLEN vel COLON dicunt Greci fel vel aliud intestinum et vertitur in latinam formam et dicitur hic colus -li apud nos. Unde colicus -a -um ut ‘colica passio’, que fit in illo membro, et ‘colicus homo’, qui infirmitatem coli patitur; unde Macer De vir
Abbreviated transcription (Latin):
CE
siue g̾re lacie dr̃ lectꝰ. et ũtit in latiuũ. et
peñ. corͣ qui de lecto nõ descẽdit et p̾cipue ꝑa¬
lititus. ⁊ hec cliuica ce. ĩ eodem sensu. et clmu¬
cus. ca. cũ. mnobiliter p̃t declinar.¬

Expanded text:
C LINE grece, latine dicitur lectus et vertitur in latinum et qui de lecto non descendit et precipue paraliticus, et clinica in eodem sensu, et clinicus -a -um mobiliter potest declinar
Abbreviated transcription (Latin):
clara et aꝑta uoce. et p̃t ẽẽ u̾bale a clarigo.
ad fines hostiũ proficiscebat᷑ et clara uoce ex¬
ponebat quib de caĩs bellũ iudicẽt Que cãꝵ
expositio clangatio dicebat᷑ qr clara uoce fĩet
Expositis autem causis hasta enussa ĩ fines
hostiũ indicabat pugne principĩ.¬

Expanded text:
clara et aperta voce, et potest esse verbale a clarigo ad fines hostium proficiscebatur et clara voce exponebat quibus de causis bellum indiceret, que causarum expositio clarigatio dicebatur, quia clara voce fieret; expositis autem causis, hasta emissa in fines hostium indicabat pugne principi
Abbreviated transcription (Latin):
i. tempus in quo cõsules eligũtur uł ĩtro¬
ad electionẽ et introm acionẽ ꝯsiliĩ ꝯueĩebat
passinus qr ĩ comitiis illi qui ꝑatiebãtur re¬
pulsus pro pudore morbũ caducũ ĩcurrebãt
quidã etiã pro timore repulse .s. timẽtes

Expanded text:
idest tempus in quo consules eliguntur vel introad electionem et ad intronizationem consulum conveniebatpassivus, quia in comitiis illi qui patiebantur repulsam pro pudore morbum caducum incurrebant, quidam etiam pro timore repulse, scilicet tim
Abbreviated transcription (Latin):
oloseũ a colsus dẽ hoc coloseum sei. quid
locus rome ubi olimu erãt ymagines oĩui pro¬
m̃ciaꝵ. et ĩ medio erat ymago rome tenes po-¬
nũ aureũ in manu ut pote dũa et regĩa oĩm
et er̃t dispoĩte arte ingromãcie ꝙ qñ aliqua
prouĩcia uolebat ĩ surg̾e cõtra romanos sta¬
tim ymago rome obuertebat deorsũ illiꝰ pro¬
uĩcie ymagnu uł ut dicũt ymago illiꝰ ꝓiũ¬
tie ĩ surgebat cõtra miagniẽ rome. et tuͣt rõ¬
in ex ĩprouiso mitte illuc ex̾citũ et ꝓuniciã
illã sibi subiugabãt. et tali arte rouiam qĩ
memoriã alicuiꝰ mortu fcã ut tiunłi et yma¬
gines apud ãtiqͦs et dr̃ colosus. si. qiͣ colẽs os

Expanded text:
olosso’. Unde hoc Colosseum, quidam locus Rome ubi olim erant ymagines omnium provinciarum, et in medio erat ymago Rome tenens pomum aureum in manu utpote domina et regina omnium; et erant disposite arte nigromantica quod quando aliqua provincia volebat insurgere contra Romanos statim ymago Rome obvertebat dorsum illius provincie ymagini vel, ut dicunt, ymago illius provincie insurgebat contra ymaginem Rome et tunc Romani ex improviso mittebant illuc exercitum et provinciam illam sibi subiugabant. Tali arte Romani memoria alicuius mortui facta, ut tumuli et ymagines apud antiquos. Et dicitur colossus quasi colens os
Abbreviated transcription (Latin):
mas hñs. et hec comata. te. q̃dã gallia .s. lõ
bardia qr comas soleat nutrire. et ꝓd̾ peñ.¬
lanus cãtus uł uillana laus qr tractat
de reb rusticanis et affinis cotidiane locu¬
tiomi qr circa uillas fiebat et recitabatur

Expanded text:
mas; et hec Comata -te, quedam Gallia, scilicet Lombardia, quia comas soleat nutrire, et villanus cantus vel villana laus, quia tractat de rebus rusticanis et affinis est cotidiane locutioni quia circa villas fiebat et recitabatur
Abbreviated transcription (Latin):
icla a clas. dis. quoddã gemus pal¬
lii cutũtextũ et cõtinens multos inter
tectes cicdos. et hec citlas. dis. dr̃ in sula
que cum quibdam aliis in ciclo dispoĩta
est. Ciclades eĩ fuerũt hcm. ĩsule cirta de¬
lũ in orbe site. Et ideo sic dicte sũt uel ideo¬

Expanded text:
iclas -dis, quoddam genus pallii circumtextum et continens multos ciclos intertextos. Et hec Ciclas -dis dicitur insula que cum quibusdam aliis in ciclo disposita est. Cyclades enim fuerunt LX tres insule circa Delum in orbem site. Vel ideo dicte sunt si
Abbreviated transcription (Latin):
carnatio ih̃u xp̃i fuit commnertiũ qiͣ cõmu¬
tatio merciũ .s. diuinitatis et humaĩtatis
⁊ã hõ deo quodã modo concessit humaĩtatẽ
diuinitas ascendit humanitas. et exalta¬
ta est super choros angłoꝵ unde cantat᷑ iet¬

Expanded text:
i fuit commercium, quasi commutatio mercium, scilicet divinitatis et humanitatis. Nam homo deo concessit humanitatem scendit divinitas ascendit humanitas et exaltata est super choros angelorum; unde i
Abbreviated transcription (Latin):
i. dr̃ hec cõpages.
gis .i. cõnnctio. et hec compago. gnus. sir̃
cõuĩctio. cõpagines etiã uł cõpages dũr ca¬
pita ossiũ cõuicta qr cõpacta uerius uelut
quodã glutino sibi adhereãt. Et hĩc cõpagi¬
neus. a .ũ. Et cõpagno. as .i. cõninge. et¬

Expanded text:
 et hec compages -gis, idest coniunctio, et hec compago -nis, similiter coniunctio. Compagines etiam vel compages dicuntur capita ossium, quia compacta nervis velut quodam glutino sibi adhereant; et hinc compagineus -a -um, et compagino -as, idest coniungere
Abbreviated transcription (Latin):
cleisses. Cũ enĩ roniulus rempublita cõstitu¬
isset romanos in duas ꝑtes diuisit .s. ĩ nobłes
et ĩ m̃obiles. et utrãq ꝑtem classẽ appellan
a quibdã classicis qr tam isti ꝙͣ ilti snũ clas¬
sicũ .i. suũ signũ hebãt s illi .s. nobiles dice¬
bãtur pͥma classis. ĩuobiles ea classis.

Expanded text:
classes. Cum enim Romulus rem publicam instituisset, Romanos in duas partes divisit, scilicet nobiles et ignobiles et utramque partem classem appellavit a quibusdam classicis, quia tam isti quam illi suum classicum, idest suum signum habebant, sed illi scilicet nobiles dicebantur prima classis, ignobiles secunda classis,
Abbreviated transcription (Latin):
dex dĩ hic codex liber quidã ĩ quo cõtinent̾
diu̾sa precepta iusticie sicut in codice trũco
cõtiuetur dũsi ram Et appellatio istamõ
apliata ẽ ut etiã quil liber dicatur codex
dĩ ia carta in quã scriptũ erat testauẽtũ
alicuus mortui extra ciuitatẽ. uł in ꝑegri¬
natõe que postea nttebãtur ad romanes

Expanded text:
audex dicitur hic Codex, liber quidam in quo continentur diversa precepta iustitie, sicut in codice trunco continentur diversi rami, et appellatio ista modo ampliata est ut etiam quilibet liber dicatur codex; dicebatur carta illa in qua scriptum erat testamentum alicuius mortui extra civitatem vel in peregrinatione, que postea mittebatur ad Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
suna fossa cinedos. unde et per excellentiã
cuti qui publice et ĩ patulo cũ uxorib cor¬
cũbebãt predicãtes publice ẽẽ concubendũ
cũ uxorib ĩ uicis et plateis ad medũ canũ
q cõnigũ iustũ est et ꝓꝙͣ peũ cinedus. s ci

Expanded text:
naria vellat’. Unde per excellentiam ici, qui publice et in propatulo cum uxoribus concumbebant predicantes publice esse concumbendum cum uxoribus in vicis et plateis ad modum canum, quia coniugium iustum est. Item a cinos hec ci
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a reꝑat nature dispendia ut quic atiĩ
de subleuãtes sene fultro alaꝵ suaꝵ aduo¬
landũ exerceãt et in pͥstinos usus desueta
iã reuocẽt prĩs membra. Quis imleua¬
re egrũ non factidiat pr̃em. quis fessũ sene
siuis humeris ĩponat. Qd̾ in ip̃a historia
uix cedibile hetur quis ut puis ac nõ hc s¬
ule mãdat ob sequiũ aut no auib nõ ẽgra¬
ue qd̾ pietatis ẽ plenũ nõ ꝯuerosũ ẽ qd̾ colm
tui nature debito. aues nõ erubescũt reuen¬
it. Nam ronianoꝵ usu pia ais uocatier
Et qr oix um ĩꝑatori consulto senatus de¬
latum dr hec er̃go iste aues in coe meniert

Expanded text:
t naturae dispendia, ut hinc atque inde sublevantes senem fulcro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos usus desueta jam revocent pii patris membra? Quis nostrum levare aegrum non fastidiat patrem? Quis fessum senem suis humeris imponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sit, non hoc servulis mandet obsequium? At vero avibus non est grave, quod pietatis est plenum: non esia, . aues non erubescunt reuerenit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum dicitur hoc istae aues in commune meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tarẽt iuxta a quilmã ciuitatẽ quesiuerũt a ci¬
iub qd̾ esset nomẽ ciuitatis. illi u̾o ĩexꝑtes lĩ¬
gue latine ut pote g̾ti se a romanis ẽẽ saluta¬
tos credentes responderunt chere qd est salue.
Tũc romam chere nomen aiuitatis credẽtes¬
ẽẽ subtraxerũt .h. et adoiderũt hanc sillabã
te. et dixerũt hec cerete tis. pro noĩe cunta

Expanded text:
tarent iuxta Achiliam civitatem, quesiverunt a civibus quod esset nomen civitatis; illi vero expertes lingue latine, utpote Greci, se a Romanis esse salutatos credentes, responderunt: ‘chere’, quod est salve. Tunc Romani chere nomen civitatis esse credentes, subtraxerunt h et addiderunt hanc sillabam te, et dixerunt hoc Cerete -tis pro nomine civit
Abbreviated transcription (Latin):
dã de u̾itatis inquisicõe tene cenati st̃. unde coc¬
citon aluinũ curtere a pd̃ inferos putauerũt ui¬
del designãtes ꝙ hi qui digna dolorib opora
faciũt in inferuũ ad luctum decurũt. s nos de¬
spiciamus umbrã carualis sapĩe qui iam de
uitate lucem tenemus et cognoscauiꝰ uoce bĩ¬

Expanded text:
dam veritatis inquisitione tenere conati sunt. Unde Cocytum fluvium currere apud inferos putaverunt, videlicet designantes quod hi qui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. Sed nos despiciamus umbram carnalis sapientiae, qui jam de veritate lucem tenemus et cognoscamus voce b
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Ceruaꝵ inquit moris ẽ uiuẽtes serpen¬
tes extinguere eoꝵq mẽbra morsib dila¬
mare fertur autẽqr si qñ fluĩa trauseunt
capitũ suoꝵ oña dorsis p̾cedẽciũ supponũt
sibiq i̾uicẽ succedẽtes laborem p̃cderis omo

Expanded text:
. Cervarum quoque moris est, inventos serpentes exstinguere, eorumque membra morsibus dilaniare. Fertur autem, quia si quando flumina transeunt, capitum suorum onera dorsis praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes laborem ponderis omnino
Abbreviated transcription (Latin):
discludo. dis. si .i. aperire clausurã auffer¬
re. Itẽ decludo. dis. si .i. ualde uel deorsũ clau¬
dere uel disclude. Itẽ excludo. dis. extra clau¬
dere .i. exͣ clausurã emittere. itẽ inludo. dis¬
de uł auferre. Itẽ occludo. dis .i. cõtra claude¬
itẽ redudo. dis .i. iteꝵ claude uł retro claude̾
ultra claude uł fugare uel mittẽ. Claudo

Expanded text:
discludo -dis, aperire, clausuram auferre; decludo -dis, idest valde vel deorsum claudere vel discludere; excludo -dis, extra claudere, idest extra clausuram emittere, unde dere vel auferre; occludo -dis, idest contra claudere; recludo -dis, idest iterum claudere vel retro claudereultra claudere vel fugare vel mittere. Claudo
Abbreviated transcription (Latin):
graplꝰ dr̃ cõscriptio manuũ .s. cautio q̃ fit ꝓpͥa
manu debitoris et cõmttit᷑ creditori. Siugͣ¬
phus dr̃ consciptio .i. duoꝵ sir scriptio. auti¬
quitꝰ enĩ creditor et debitor ĩ sił inligno uel
pel si debitor deuegaret depoitũ uterq affe̾bat
partem ꝙͣ ꝑihebant utrũ due ꝑtes conuem¬
rẽt et illo ꝓpͥe est singraphũ. Singraphus
etiã dr̃ uota aliqua uel scriptura in re aliq̃
cõfirianda tt̃a sicur in cartis publicis ubi
te. et hĩc singrapho. phas. sĩgraphũ facere.

Expanded text:
r conscriptio manuum, scilicet cautio que fit propria manu debitoris et committitur creditori, singraphus dicitur conscriptio, idest duorum simul scriptio: antiquitus enim creditor et debitor insimul scribebant vel si debitor denegaret depositum, uterque afferebat partem quam habebat, utrum due partes convenirent, et illud proprie est singraphum. Singraphus et dicitur nota aliqua, vel scriptura in re aliqua confirmanda facta, sicut in cartis publicis, ubinem carte, et hinc singrapho -as, singraphum facere.
Abbreviated transcription (Latin):
caredo quibdã escis. quib olim uidei in festis
abstinebant uelqr houunes carent usi illa¬
rum rerum que sacrificus diuĩs offeruntu
et inde cerimonia. oꝵ ip̃a sacrificia. et hic et
het ceninomalis et hec. le .i. festiꝰ uel relucio¬

Expanded text:
carendo quibusdam escis quibus olim Iudei in festis abstinebant, vel quia homines carent usu illarum rerum que in sacrificiis divinis conferuntur, et inde cerimonia -orum ipsa sacrificia, et hic et hec cerimonialis et hoc -le, idest festus vel religio
Abbreviated transcription (Latin):
tur concibo. bas .i. sił cibare. decibo. bas .i.
ualde cibare uel cibum auferte. extibo .i.
pfcẽ cibare. percibo. bas. ĩ esdem sensu. reci¬
bo. bas .i. iterũ cibare. suctibo. bas .i. latẽs
uel parũ cibare. Cibo et sua cõpoĩta st̃ ac¬

Expanded text:
tur concibo -as idest simul cibare, decibo -as idest valde cibare vel cibum auferre, excibo -as idest perfecte cibare, percibo -as in eodem sensu, recibo -as idest iterum cibare, succibo -as idest latenter vel parum cibare; cibo et omnia composita a
Abbreviated transcription (Latin):
hrisopatasius lapis preciosus ethiopit
quem lux celat ꝓdit obscuritas. nocte eĩigue¬
quod est os dcũs est iohes crisostomꝰ .i. aureũ
os. uel cõpouitur a thomos ꝙ ẽ diuisio os eĩ
nichii auud uidetur ẽẽ ꝙ̃ diuisio labioꝵ

Expanded text:
risopatasius, lapis pretiosus ethiopicus quem lux celat, prodit obscuritas; nocte enim ignequod est os dictus est Iohannes Crisostomus, idest aureum os, vel componitur a thomos quod est divisio: os enim nichil aliud videtur esse quam divisio labrorum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ hic cersidrus quidã serpẽs qui alt̾natun mo¬
dom tr̃a mõ in aqua moratur. Et idẽ dr̃ chelidr
nus serpẽtis sit chelidrus ꝙͣ cersidrus et sinħ
lubilis ad mod̾ illius serpẽtis quo area adeqͣt
uide ꝙ quidam solent proferre has dcc̃es cor¬
rupte dicẽtes celcidrus celindrus chiludrus
s barbarismus ẽ in his om̃ib. Chilindrus tũ

Expanded text:
 hic cersidrus, quidam serpens qui alternatim modo in terra, modo in aqua moratur, et idem dicitur chelidrus nus serpentis sit chelidrus quam cersidrus, et seculubilis ad modum illius serpentis, quo area adequatur. Vide quod quidam solent proferre has dictiones corrupte dicentes cersidrus, chelindrus, chilindrus, sed barbarismus est in his omnibus; chilindrus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ suꝑlex domꝰ uł iocus ubi tota domu
suꝑlex ponit᷑. itẽ lacunar dr̃ lãpas a¬
dens in aere et tũc ꝯponitur a luce et
aer qr lucẽ prebeat a eri. Itẽ a lacus uł a
lacuna dr̃ lacino. nas .i. ad mod latũe

Expanded text:
tur suppellex domus vel locus ubi tota domus suppellex reponitur. Item lacunar dicitur lampas ardens in aere et tunc componitur a luce et aer quia lucem prebeat aeri. Item a lacus vel lacuna lacuno -as, idest ad modum lacune
Abbreviated transcription (Latin):
u̾biũ. Itẽ a lacrima. lacrimor. maris. matũ.
antiqui tũ dicebãt lacumo. mas. Et iñ u̾ba¬
lici. Et hoc lacrimatorĩ .rii .i. locꝰ lacrimaꝵ
et lacrunatoriꝰ.ria.riũ. qĩ tristis lac̾inas cõ¬
crimari uł mx̃ nel cũ lacrimãte lacriman

Expanded text:
verbium. Item a lacrima lacrimor -aris, quod antiqui dicebant lacrimo -as, et inde verbalia, et hoc lacrimatorium, locus lacrimarum, et lacrimatorius -a -um, quasi tristis, lacrimas comvel iuxta vel cum lacrimante lacrima
Abbreviated transcription (Latin):
ua a lacu. et ẽ fossa ubi remanẽt aq̃ post es¬
fusionẽ imbriũ uł ad ꝙͣ ꝯfiuũt ĩmũdicie et
eit ꝓp̾e ĩter fores sicut forica extra. Et qua
ẽẽ incau̾us et ĩdomib arcuata ⁊ ꝯtana ad
modũ iacune. Antiquitꝰ enĩ fiebãt testudi¬
nes curue et cõcane in domib et ĩo lacu¬
nar dr̃ a iacuna uel a lacu qr testudo quos¬
aliis colorib ht depictos cũ sig̾s ĩfuncã¬
tib. uñ etiã ip̃a testudo sepe dr᷑ lacus si
Et inde etiã laq̃ar. aris. uł laq̃arũ pie

Expanded text:
una -e, idest fossa ubi remanent aque post effusionem imbrium vel ad quam confluunt immunditie, et est proprie intra fores sicut forica extra, et quaderis et in domibus arcuata et cava ad modum lacune: antiquitus enim fiebant testudines curve et concave in domibus, et ideo lacunar dicitur a lacuna vel a lacu quia testudo quosaliis coloribus habet depictos cum signis intermicantibus, unde etiam ipsa testudo sepe dicitur lacus; e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ .a. s ẽ in .aa. t̾inat. et amplustra eĩ et
amplustria autiqui protulisse ĩuemũ tur
Citero ĩ arato. Nauib assũptis fluitãtia q̃¬
cere amplustra. C esat ĩ aratro. fulgent ar¬
gre stellis amplustͥa pupis. alia uerone
li utilm. sapiẽs asapiente uł .ti. sapiẽtĩ¬

Expanded text:
 sed etiam in ia terminat: et aplustra enim et aplustria antiqui protulisse inueniuntur. Cicero in Arato : «nauibus absumptis fluitantia quaerere aplustra». Caesar in Arato : «fulgent Argoae stellis aplustria puppis». alia uero omnia li utilium, a sapiente uel sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
eum fit ubi contracia contrariis opponũtur ⁊
siñe pulcritudinem reddunt ut illud frigida
pugnabant calidis humentia siccis. Moslia
cum duris sine pondere hũtia pondus. Et dr̃
contrarium. Doctrinale u̾o ubi agit de colorib

Expanded text:
est ubi contraria contrariis opponuntur, et sententiae pulchritudinem reddunt, utillud: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis; Mollia cum duris; sine pondere, habentia pondus. 22. contrarium ver
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ melius ẽ a sapiente corripi. quã stutto¬
rum adusatione decipi. hac figura sepe poe¬
te et oratores utũtur. poete ħ m̃o ꝑenia di¬
uisi patueruut cerula ponti. orator es bo ita¬
becitus iob. deo celi et sibi coguitus ĩ trans¬
quillitate ad urãm notitiã ꝑducendus tac¬
tus est u̾bere et odorem suarũ uiriũ tanto
largius sꝑgeret quanto more aromatũ me¬
lius ex in cessione fragraret. Quo sce mate
ip̃e qui hoc dicit beatus paꝑa g̾g̃. sepissime
usus fuisse reꝑitur. Et omoetelenton ab o

Expanded text:
VII: Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Hac figura poetae et oratores saepe utuntur. Poetae hoc modo: Pervia divisi potuerunt caerula ponti. Oratores vero itaBeatus Job, Deo soli sibique cognitus in tranquillitate, ad majorem notitiam perducendus, tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quantum more aromatum melius ex incensione fragraret. Quo schemate, ipse qui hoc dixit, beatus papa Gregorius, saepissime usus fuisse reperitur. Et hujusmodi oratio
Abbreviated transcription (Latin):
na arbor ut dicũt scopa qr ex ea stipẽtur
tecta et hec sepe ad fornaces et furnos ca¬
lefaciẽdos colligit᷑. uñ h stipula dimi. et
hĩc stipule dñt folia uł uagine quib cul¬
nus ambit᷑ ⁊ fulcit᷑ ne põde frugis curue¬

Expanded text:
arva arbor, ut dicunt, scopa, quia ex ea stipentur tecta; hec et sepe ad fornaces et furnos calefaciendos colligitur, unde hec stipula diminutivum; et hinc stipule dicuntur folia vel vagine quibus culmus ambitur et fulcitur, ne pondere frugis curve
Abbreviated transcription (Latin):
mare mittat᷑. ambroꝰ sr̃ egisippũ. utieb
stolus nauiũ qui circumeat freta.
et intestina trãsiuittat. stomos eñ gͣn¬
os uentris. Un de stomacosus. sa. sũ. mo¬
mitatẽ instomaco patitur. et stomau¬

Expanded text:
mare mittatur; Ambrosius super Egisippum ‘ubi est navium stolus qui circumeat freta’. et idest os ventris, unde stomacosus -a -um, irfirmitatem in stomaco patitur; et hec s
Abbreviated transcription (Latin):
tix a sto dr̃ ħ stix. gis. palus ĩfu̾alis qr
semꝑ scat ad penã ux a scatim qr potata
statumm int̾ficit. uł a g̾to stigestos ꝙ ẽ t̾stici¬
a qr tristes faciat uł qr tristiciã gignat.
et sepe ponit᷑ ꝓ inf̾no. uñ stigiꝰ. a. ñ. et h¬
asto. stas. stiti. scitũ. iuxͣ. uł ĩ ꝯsp̾tu uel ad ẜ¬

Expanded text:
tem a sto hec Stix -gis, palus infernalis, quia semper stet ad penam, vel a statim, quia potata statim interficit, vel a greco stigestos, quod est tristitia, quia tristes faciat vel quia tristitiam gignat, et sepe ponitur pro inferno; unde stigius -a -um et asto -as -stiti astitum, iuxta vel in conspectu vel ad s
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qr spẽui turris hẽat.
Oiitis a pir dr̃ hic piritis quidã lapio ae¬
ris qualitatẽ silãns sic dcũs qr plĩui igt
ĩlit ei. est aliꝰ puitꝰ uulgaris ꝙ uiuũlap¬
dem dũt uł petrã focarẽ qr ferro uł lapid
ꝑcussus sciitillas enuttit.

Expanded text:
ia speciem turris habeat. Item a pir hic piritis, quidam lapis aeris qualitatem similans, sic dictus quia plurimum ignis insit ei; est alius piritis vulgaris, quem vivum lapidem dicunt vel petram focarem, qui ferro vel lapide percussus scintillas emit
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitꝰ supͣ sepulcrũ mortuoꝵ et talis e¬
dificatio surgit ut a latitu dĩe incipiat et
ĩ angustũ finat᷑ sicut ignis. Nã ap̃d maio¬
res potẽtes a̾ sb̃ mõtib a in mõtib sepeli¬
ebãt. Inde tractũ ẽ ut supͣ cadau̾a a̾ ꝑiranu¬
des fierẽt aut ĩgentes tolũne collocarẽtur

Expanded text:
antiquitus supra sepulcrum mortuorum, et tali edificio surgit ut a latitudine incipiat et in angustum finiatur sicut ignis. Nam apud maiores potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur; inde tractum est ut supra cadavera aut piramides fi
Abbreviated transcription (Latin):
tistriuũ a ꝑilo qr pilo autea tũdebat᷑ ⁊ finde¬
bat᷑ granũ. uñ ⁊ a pd̾ uetẽs nõ molitores di¬
cebãtur s pistores .q. pĩsores a puisendis
grauis frum̃ti .i. terendis. Molaꝵ eĩ usus
nõdũ eint s granũ ibi pilo findebãt. Et hĩe

Expanded text:
listrinum a pilo, quia pilo antea tundebant ibi et findebant granum, unde et apud veteres non molitores dicti sed pistores, quasi pinsores a pinsendis granis frumenti, idest terendis; molarum enim usus nondum erat, sed granum pilo ibi findebant; unde
Abbreviated transcription (Latin):
do una ꝑs hostii .s. cuneus qui in forannẽ
u̾titur. U̾nde et cardo dr̃ ip̃m foram̃ aliqñ
et dr̃ cardo a cardian qd ẽ cor qr sicut cor ho¬
tas rei unde ⁊ cardines celi dicũtur extre¬
mẽ ꝑtes axis sic dci q ꝑ eõs uͥtit᷑ celũ. cando
etiã pouit᷑ ꝓ oportunitate uł articło uñ ꝓ¬

Expanded text:
ma pars hostii, scilicet cuneus, qui in foramine vertitur, unde et cardo dicitur ipsum foramen, et dicitur cardo a cardian, ideo quia sicut cor hotas rei, unde et cardines celi dicuntur extreme partes axis, sic dicti quia per eos vertitur celum; cardo etiam ponitur pro oportunitate vel articulo, un
Abbreviated transcription (Latin):
ũ et hec caleptra ĩ eodem sẽsu .s. nuitra tegẽs
caput q̃ ⁊ alio noĩe dr̃ pilleus. galerus. cala¬
matus. caliendrũ. comaciũ caticulũ. calept᷑
tũ proprie dr̃ cuffia equi.¬
C apulus.li. dr̃ a caput qd est gladii caput¬
uł a capio qr ibi capitur gladius ut teneat᷑
uñ capulo. las. ũbum actim .i. findere uł secare
uñ in decretis põtificũ lĩgua delatoris capule¬

Expanded text:
et hec caleptra in eodem sensu, scilicet mitra tegens caput, que et alio nomine dicitur pilleus, galerus, calamacus, caliendrum, comatium, caticulum; caleptra tamen proprie dicitur cofia equicapulus -li, quia caput est gladii, vel a capio quia ibi capitur gladius ut teneatur, unde capulo -as verbum activum, idest scindere, secare, unde in Decretis Pontificum ‘lingua delatoris capule
Abbreviated transcription (Latin):
duo uł tria capita. Innenit᷑ etiã hoc biciput¬
⁊ hoc triciput .i. gẽnum uł trinũ caput. ⁊ cõpo¬
uitur etiã caput cũ occiduũ et dr̃ hoc occiput
pitis .i. occidua ⁊ postrema ꝑs caꝑitis uł occi¬
caput qr sit capiti retrorsũ et idẽ dr̃ occipiciũ¬
Item cõponitur cũ sincerus ⁊ dr̃ hoc sinciput
pura ⁊ patẽs ꝓpt̾ capilloꝵ absentiã. Itẽ cõpo¬

Expanded text:
duo vel tria capita; invenitur etiam hoc biciput et hoc triciput, idest geminum vel trinum caput; et cum occiduum, et dicitur hoc occiput, idest occidua et postrema pars capitis, a sit capiti retrorsum, et idem dicitur occipitium; et cum sincerus, et dicitur hoc sinciput pura et patens propter capillorum absentiam, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝯspicẽ ad ꝙ uix trãsquilla uaset ĩhi¬
lare qr nec solus radius c̾uit᷑ cũ cõmote
mibes celi faciẽ obducũt. nec turbatus
fons respiciẽtis ymaginẽ reddit ꝙͣ trã
eo ĩse spetiẽ silĩtudĩs obscurat s cũꝑ eñ
animꝰ mouet᷑ curãdũ sũmo oꝑe ẽ ne hea

Expanded text:
ix tranquilla valet inhiare; quia nec solis radius cernitur; cum commotae nubes coeli faciem obducunt; nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam treo in se speciem similitudinis obscurat. Cum per zelum animus movetur, curandum summopere est ne ha
Abbreviated transcription (Latin):
tũ .i. anulũ hñs Quidã tũ dicũt qd̾ auulus
nõ ueuit ab anuis ꝓp̃ predc̃am cãm s ob aliã.
fuit enĩ consuetudo olim qd̃ si aliquis esset
homicida uel aduiter deferret simiã in col¬
lo os suũ ad sunne culũ tenens. Sed quia hoc
uinus erat opprobriosum. ideo fecerũt torꝙ̃
rotũdũ ꝙ̃ in dedetus deferebant in digitis Et
tũc uobiles ceperũt illũ facẽ aureũ uel argen¬
teũ qd̾ magis udebat᷑ ẽẽ honori ꝙͣ dedecor. Et
ex eo tẽpore consuetudo moleuit ut uobiles
deferrẽt auulos. Et ideo dicũt quidã qd̃ anuiꝰ
dcũs est ab auo sunne. alii dicũt qd̾ protheus
fertur circũdedisse ferreũ cuculũ digito lapi¬
de uiduso qua cõsuetudĩe hoĩes usi auules ha¬
bere cepetũt. Et post gens cepit gestare eos ĩ

Expanded text:
t quod anulus non venit ab anus propter predictam causam, sed ob aliam. Fuit enim olim consuetudo quod, si aliquis esset homicida vel adulter, deferret simiam in collo, os suum ad culum simie tenens; sed quia hoc nimis erat obprobriosum, ideo fecerunt torquem rotundum quem in dedecus deferebant in digitis, et tunc nobiles ceperunt illum facere aureum vel argenteum, quod magis videbatur honori esse quam dedecori. Et ex eo tempore inolevit consuetudo ut nobiles deferrent anulos, et ideo dicunt quidam quod anulus dictus est ab ano simie. Alii dicunt quod Prometheus fertur circumdedisse ferreum circulum digito lapide incluso; qua consuetudine homines usi, anulos habere ceperunt et postea gens c
Abbreviated transcription (Latin):
in illo dampnato homine ut ad deludendos a¬
nimos pariuiloꝵ m̃utacione ueri capitis xp̃i
occisum se dicat et resurrexisse poit mortem tan¬
ue em̃ dñs ihus interfecerit eum potencia ius¬
sionis sue siue michael interfecent ulũ untu

Expanded text:
in illo damnato homine, ut ad deludendos animos parvulorum, imitatione veri capitis Christi, occisum se dicat et resurrexisse post mortem, ive Dominus Jesus interfecerit illum potentia jussionis suae, sive Michael interfecerit eum, virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ntracitis lapis preciosus sic dc̃s quia ip̃e
lit ignei coloris ut carbũculus qui antraxdr̃
s calida uena precuictus cuiꝰ propriũ ẽ ꝙ iacta¬
tus igni uelut int̾ mortues extuiguit᷑. s crca
aquas perfusus exardescit.

Expanded text:
NTRACITIS, lapis pretiosus, dictus sic quia ipse sit ignei coloris ut carbunculus, qui antrax dicitur, sed candida vena precinctus; cuius proprium est quod iactatus igni intermortuus extinguitur, sed contra aquis perfusus exardescit.
Abbreviated transcription (Latin):
utestor. testor. aris. cõpoĩtur cũ anti qd̾ ẽ
contra et dr̃ autestor. aris. id ẽ contra testar .i.
testĩoniũ perhibere. Et est absolutũ. ut si dicat᷑
iste negat se hoc fecisse et ego antestor. Siu̾o di¬
catur antestor illũ idem est qd̾ illũ testẽ con

Expanded text:
r componitur cum anti, quod est contra, et dicitur antestor -aris, idest contra testari, idest testimonium perhibere, et est absolutum, ut si dicatur ‘ille negat se hoc fecisse et ego antestor’, si vero dicatur ‘ego antestor illum’ idem est quod ‘illum testem con
Abbreviated transcription (Latin):
memorie mandãt᷑ qui suppellatĩs magis ab
ad u̾bio iner. desmente uidetur nasci. No¬
men enĩ poĩtĩm ĩ.us. desinit. ut capͦ ur nupe
recẽs captũ hõiem imperũ et nouitiũ et uñ
ut super superꝰ. sic nuꝑ nuꝑus deb ẽẽ. uet̾¬
uetertimꝰ quasi a ueter poĩtĩo ꝙ capri qͦ ap¬
probat auctas et usus antiquissimoꝵ. En

Expanded text:
memoriae mandatur», qui superlatiuus magis ab aduerbio in er desinente uidetur nasci. nomen enim positiuum in us desinit, ut Capro uidetur«recens captum hominem, nuperum et nouicium». et bene: ut super superus, sic nuper nuperus debetueterrimus quasi a ueter positiuo, quod Capri quoque approbat auctoritas et usus antiquissimorum. E
Abbreviated transcription (Latin):
uirgła adiacẽs sic fcã. q̃ appouit in n̾bis uel
sentẽtiis suꝑaue tt̾atis. ux ĩ hiis locis ubilectio
aliqua fauacia uł fũtate nõta ẽ ut qiͣ sagitta
iugulet sr̃flua et eła ꝯfodiat. obelus sc̃ne amꝑtꝰ
dubitãtur an tolli debeãt uł appõi. Et ab obelus¬
dr̃ obelolas. sagittare. sagitta ꝑtut̾e̾ uł tali ugu¬

Expanded text:
irgula iacens, sic facta ― , que apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis vel in his locis ubi lectio aliqua fallacia vel falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet superflua et falsa confodiat. Obelus superne adpuis de quibus dubitatur an tolli debeant vel apponi. Et ab obelus obelo -as, sagittare, sagitta percutere vel tali virgu
Abbreviated transcription (Latin):
rex uoĩe tirꝰ. qui quãdã puellã uoĩe pulãs
liã cuiꝰ dã molendinarii noĩe atꝰ camalit
cõgnouit et de ea filiũ genuit. pila autẽ
ex noĩe suo et noĩe prĩs sui qui dicebatur
atus unũ nomĩ ꝯ posuit et nato puo ĩ¬
posuit nomen pilatus.

Expanded text:
rex nomine Tyrus, qui quandam puellam nomine Pilam, filiam cuiusdam molendinarii nomine Attus, carnaliter cognovit et de ea filium generavit. Pila autem ex nomine suo et nomine patris sui, qui dicebatur Atus, unum nomen conposuit et nato puero inposuit nomen Pilatus.
Abbreviated transcription (Latin):
na dr̃ adianeon ꝙ est diuisio tenebraꝵ qr
die ac nocte aꝑꝑet. ip̃a et lucina dr̃ qr luce¬
at. uł qr lucẽ prebeat nascentib eadem et
triuia qr tres ht mas .i. ptãtes. unde ⁊ trib
fingr̃ figĩs. ẽ enĩ dyana in silius. luna ĩ celo.
proserpina in inferuo. ẜm poetas.

Expanded text:
a dianeon, quod est divisio tenebrarum, die et nocte apparet. Ipsa est et Lucina, quia luceat vel quia lucem prebeat nascentibus. Eadem dicitur Trivia quia tres habeat potestates, unde tribus fingitur figuris: est enim Diana in silvis, Luna in celo, Proserpina in inferno. Item
Abbreviated transcription (Latin):
deo ista uel desipiens suspicetur qui in¬
mirũ cũ sit semꝑ oĩpotens. sic intendit
oĩb ut assit suĩgulis. sic adest singlĩs
ut sił oĩb nũꝙͣ desit. Nã si quosdã peccan¬
tes deserit eidem tñ ipĩs adest ꝑ iudiciũ
quib deesse c̾nit᷑ ꝑ adiumẽtũ. Sic itaq
tenora ĩpleat ut exĩora cutũdet. sic sũ¬
nt tam cognoscat᷑ ĩoꝑatione. Sic cogno¬
scitut ĩ suo oꝑe ut tñ comprehendi nõ ua¬
leat a cognoscẽtis extimatione. uide ĩpre

Expanded text:
Deo ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit semper omnipotens, sic intendit omnibus ut adsit singulis, sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit. Nam etsi quosdam peccantes deserit, eisdem tamen ipsis adest per judicium, quibus deesse cernitur per adjumentum. Sic itaque teriora implet ut exteriora circumdet; sic sumut tamen cognoscatur in operatione; sic cognoscitur in suo opere, ut tamen comprehendi non valeat a cognoscentis aestimatione; sic ade
Abbreviated transcription (Latin):
i. corona regia qr duo demat .s. principi¬
ũ et finẽ. et differt a serto et acorona dĩ
Dyadema u̾o tm̃ de auro et lapidib p̾ciosis
uel dyadema cõponuitur a dya et demas qd̾
ẽ oruans qr utrãq ꝑtẽ capitis oruat. uel
ꝙ ẽ cõnĩge̾ uel ligare qr tale ornamẽtum
incirtũ amuctis extremitatib retro astrĩgi¬
tur et post ligatur et ẽ regũ et matronaꝵ

Expanded text:
ia corona, quia duo demat, idest principium et finem; et differt a serto et corona quia diadema tantum de auro et lapidibus pretiosis; vel diadema componitur a dia et demas quod est ornans, quia utramque partem capitis ornatre vel ligare, quia tale ornamentum in se circumactis extremitatibus retro astringitur et postea ligatur, et est regum et matronarum
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙ psallitur dyapsalma ĩt̾positũ ĩ ꝑsalsẽ¬
do silenciũ ut sicut simpsalia dr̃ uocis copu¬
lacio in cãtando. ita dyapsalma dism̃ctio ẽ
ubi q̃ dã requies distincte cõtinuacoĩs oñdr̃
s. pausatio. unde cassiodorus ẽ dyapsalina ẜ¬
monũ rupta cõtinuatio docẽs ubicũq ruꝑ¬

Expanded text:
sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum ubi quedam requies distincte continuationis ostenditur, scilicet pausatio. Unde Cassiodorus: ‘est diapsalma sermonum rupta continuatio, docens ubicumqu
Abbreviated transcription (Latin):
nãtur indeas alta premitti suspina sic q̃
quadã cũ grauitate et tarditate uultu me¬
sto de millis suꝑcilus et noce plangẽte e¬
gredi maledicioni et quidem caute ꝑsu¬
asibsiorẽ quãto creditur alius ab hiis qui
audiunt corde nuito et magis condolen
et nũꝙͣ poti de hac re corrig̾e eũ et alius
mͥ quid̃ ait bñ comꝑtũ fuerat de illo istud

Expanded text:
suspiria, sicque quadam cum gravitate et tarditate, vultu moesto, dimissis superciliis, et voce plangenti egredi maledictionem, et quidem tanto persuasibiliorem, quanto creditur ab his qui audiunt, corde invito, et magis condolentnunquam potui de hac re corrigere eum. Et alius: Mihi quidem, ait, bene compertum fuerat de illo istud
Abbreviated transcription (Latin):
qui detur ħ pͥmũ quid̃ se ip̃m ꝓdit uacuũ
caritate deuide quid alud detrahendo ĩtẽdit
isi ut his cui detrahitur neniat in odiũ.
uł cõtentũ ip̃is apd̾ quos detrahĩ ferit ergo
caritatẽ in omĩb qui se audiũt lingna ma
non solum autẽ in presentib. s ĩ absentib
cou̾sis ad quos nolans u̾bum forte ꝑ eos qͥ¬

Expanded text:
quidem se ipsum prodit vacuum charitate, Deinde quid aliud detrahendo intendit, nisi ut is, cui detrahit, veniat in odium vel contemptum ipsis, apud quos detrahit? Ferit ergo charitatem in omnibus qui se audiunt lingua malnon solum autem, sed et in absentibus universis, ad quos volans verbum forte per eos, q
Abbreviated transcription (Latin):
ad dyaconũ ꝑtiẽt assiste̾ sacerdotib
et nũstrare ĩ oĩb que agũtur ĩ sacramẽ¬
tis xp̃i .s. in baptisino ĩ crismate ĩ patena
et in calice obłoes quocũq ĩferre et dis¬
pon̾e ĩ altari cõpon̾e. etiã mẽsã dei uesti¬

Expanded text:
sacerdotibus et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi in baptismo vel in chrismate, in patena et in calice. Oblationes quoque inferre et disponere in altare, componere etiam mensam Domini atq
Abbreviated transcription (Latin):
cipere seĩe et sĩe cõmictõne gu̾are natos q
ex hiis ĩ multã etatẽ longe uite ꝓceder
ut usq adcẽtũ annos uite eoꝵ series pro¬
ducatur nec fatile eos augusti em finis
excipiat Quid at qui solẽt nr̃a ribe̾ mnisti¬
a cũ audiũt ꝙ ugo gñauit ⁊ ĩpossibileĩ¬

Expanded text:
ione generare, natosque ex his in multam aetatem longaevitate procedere; ut usque ad centum annos vitae eorum series producatur, nec facile eos angusti aevi finis excipiat. 65. Quid aiunt, qui solent nostra ridere mysteria, cum audiunt quod virgo generavit, et impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
alculus. a calco. cas. hic calculus . li. leuis
lapis ꝑuus rotũdus ⁊ durissimus dcũs sic qr
brentate sin sĩe molestia calcet᷑ cui cõtranus
scrupulus lapillus nuitꝰ ⁊ asꝑ qr si ĩcident
ĩcalciam̃tũ nocet ⁊ ẽ molestus aĩo uñ am¬

Expanded text:
a. Item a calco hic calculus -li, lapis levis, parvus, rotundus et durissimus, dictus sic quia brevitate sui sine molestia calcetur, cui contrarius est scrupulus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum nocet et molestia est in a
Abbreviated transcription (Latin):
primam pouit de domino et eius corpore.
Secundam de donum corpore bispartito. Ter¬
ciam de prouuissis et lege. Quartam de speci¬
e et genere. Quiutam de temporibus. Sex¬
tam de recapitulatione. Seꝑtimam de dya¬
bolo et eius corpore. Que quidam considera¬
ta sicut ab ilo aperiuntur non parun adiu¬
uant ad penetranda que tecta sunt diuino¬
rum eloquiorum.¬

Expanded text:
primam ponit, De Domino et ejus corpore; secundam, De Domini corpore bipartito; tertiam, De promissis et Lege; quartam, De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquiorum
Abbreviated transcription (Latin):
labore sequitur intellectus cum uero ubi non
soles laboratur ut intelligatur ab aliis mag̃
ab aliis iuinus sicut magis minus ue dona
dei sunt ingenus hominum uel adunitoria tri
res ut dicuntur intelligende sunt sic in trans¬
latis que faciunt tropicas locutiones ubi ali¬
ud ex alio intelligendum est. Hic etiam nota¬

Expanded text:
labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non solet, laboratur, ut intellegatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusue dona dei sunt in ingeniis hominum uel adiutoria trres ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de
Abbreviated transcription (Latin):
se caput impiorum qui sunt eius quodam
modo corpus ituri cum illo in supplicium ignis
eterm. Sicut xpistus caput ecclesie que est eiꝰ¬
corpus futurum cum illo in regno et gloria
sempiterna. Sicut ergo in prima regula quͣi
necat de domnno et enis corpore uigilandum
est. ut in telligatur cum de bua eadem q perso
quid corpori. Ita et in ista nouissima aliquan¬
do i dyabolum dicitur quod non in ipso. Sed
potius in eius corpore possit agnosci. Quod ha¬
bet non solum in eis qui mamfestissime foris
sunt. Sed in eis etiam qui cum ad ip̃m perti¬
ueaus tamen ad tempus miscentur ecclesie
donec unusquisque de hac uita exeat. uel afru¬
mento palea uentuabro ultimo separetur. Hee¬
autem omues regule excepta una que uocat᷑
de pronussis et lege. alud ex alio faciunt in¬
telligi quod est proprium tropice locutionis.
us tropi in loquendi arte non inuenitur tro¬
pita locutio est que tũ fit ubi fieri solet sine

Expanded text:
et ipse caput impiorum, qui sunt eius quodet ipse caput impiorum, qui sunt eius quodmodo corpus, ituri cum illo in supplicium ignis aeterni : sicut Christus caput est Ecclesiae, quod est corpus ejus, futurum cum illo in regno et gloria sempiterna . Siuocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persoquid capiti: ita et in ista nouissima aliquando in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed potius in eius corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui, cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur ecclesiae, donec unusquisque de hac uita exeat uel a frumento palea uentilabro ultimo separetur. autem omnes regulae, excepta una quae vocatur de Promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, us tropi in loquendi arte non inuenitur, tropica locutio est. quae cum fit, ubi fieri solet, sine
Abbreviated transcription (Latin):
cut septennanum uel deuarium uel duode¬
narium. et quicunq alii sunt quos legen
bo te. nichil est aluid quam semper laus enis
nore meo. Tantundem ualent et cum mul¬
tiplicantur siue per denartum sicut septua¬
ue per se ipsos sicut decem per decem. sunt
centum. Et duodecim per duodecim sunt cẽ¬
tum quadraguita quatuor. Quo nuimero si¬
guificatur uiuersitas sanctorum in apoc̃
unde apparet non solas temporum questio
nes istis inueris esse soluendas. Sed latus
patere significationes eorum et nr inulta ꝓ¬
serpete. neq enim numerus iste in apocalips
ad tempora pertinet: sed ad homines.
ingilanter inuentam. Sic enim diciutur
quedam quasi sequantur in ordinem tem¬
poris uel rerum contumatione narrentur
cum ad priora que pretermista fuerunt la¬
tenter narratio reuocetur. Quod insi ex hac re¬
gula intelligatur erratur.
eptima ticonii regula est eadem que po¬
strema de dyabolo et eius corpore. Est eĩ

Expanded text:
cut septenarium, vel denarium, vel duodecut septenarium, vel denarium, vel duodenarium, et quicumque alii sunt, quos legenbo te , nihil est aliud quam, Semper laus ejus in ore meo . Tantumdem valent et cum multiplicantur, sive per denarium, sicut septuave per seipsos, sicut decem per decem, centum sunt; et duodecim per duodecim, centum quadraginta quatuor; quo numero significatur universitas sanctorum in Apocalypsi . Unde apparet non solas temporum quaestnes istis numeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam, quasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione narrentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur.Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore". est enim
Abbreviated transcription (Latin):
uarta regula est despecie et genere sic
enim eam notat uolens intelligi speci¬
n partem generis aut totum cuius ea pars
est quami ninicupat speciem. sicut una queq
ciuitas pars est utiq uniuersitatis gentiũ
hanc ille notat speciem genus autem omẽs
umtam regulam pounit quam de tem¬
poribus appellat qua regula posset in¬
ueniri uel comici possit: latens in scripturis
sacuis quantitas temporum. Duobus autẽ
modis nugere dicit hanc regulam aut tropo
syuodoche aut legitimis nuniens. tropo syno¬
doche. aut a parte totum. aut a teto partem
facit intelligi hoc modo locutionis quo signi¬
ficatur a parte totum. Illa de domini resure¬
ctione soluitur questio. pars enim nouissima
diei quo passus es nisi pro toto die accipiatur
adiuncta etiam nocte preterita. et nox in cu¬
ius parte uitama resurrext nnsi totus dies ac
tes quibus se in corde terre predixit se esse fu
turum. Legitimos autem iimeros dicit qͥs
enuuentius diuiua scriptura cõmendat si¬

Expanded text:
 regula est de specie et genere. Sic enim eam vocat, volens intelligi speciem partem, genus autem totum, cujus ea pars est quam nuncupat speciem, sicut unaquaeque civitas pars est utique universitatis gentium: hanc ille vocat speciem; genus autem omnesus regulam ponit, quam "de temporibus" appellat, qua regula plerumque inueniri uel conici possit latens in scripturis sanctis quantitas temporum. duobus autem modis uigere dicit hanc regulam, aut tropo synecdoche ant legitimis numeris. tropo synecdoche aut a parte totum aut a toto partem facit intellegificatur a parte totum, etiam illa de resurrectione Christi solvitur quaestio. Pars enim novissima diei quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est, adjuncta etiam nocte praeterita; et nox in cujus parte ultima resurrexit, nisi totus dies acctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum . 51. Legitimos autem numeros dicit, quos eminentius divina Scriptura commendat, si
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo a capite ad corpus uel a corpore
trausit ad caput. et tamen non receditur
bis partito quod quidam ita non de bu
apellare nominare berum domim corpus
est ꝙ cum illo non erit meteruum. Sed di¬
ud fuit de domini corpore beto aro peuimito
in eius esse uideantur ecclesiam unde poterat
ista regula et sic appellari. ut diceretur de per¬
mixta ecclesia.
erria regula est de promissis et lege. q̃
alio modo dici potest de spiritu et lictera

Expanded text:
quando a capite ad corpus uel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur bipartito, quod quidem non ita debuit appellari; non enim revera Domini corpus est, quod cum illo non erit in aeternum: sed dicendum fuit, De Domini corpore vero atque permixto, in ejus esse videantur Ecclesia. Unde poterat ista regula et sic appellari, ut diceretur de permixta Ecclesia. ertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec ens pm̃a q̃rebat᷑ hii aũt quoꝵ ꝑe¬
nitẽcia q̃sita ẽ scutũ nequissĩe detensioĩs
ꝯͣ iustissie correctõis u̾ba protulerũt unde
ñt us ĩ usũ peccãtiũ trahit᷑ ut culꝑa cũ ar¬
guit᷑ defendat᷑ et unde fiuuri reatus debuit

Expanded text:
rebatur. Hi autem quorum poenitentia quaesita est, scutum nequissimae defensionis contra justissimae correptionis verba protulerunt. Unde nunc usque in usum peccantium trahitur, ut culpa cum arguitur defendatur, et unde finiri reatus debuit
Abbreviated transcription (Latin):
dei in occidentis plagis scanirgines et plu¬
uiones dͭ strages dedissẽt martialis capel¬
la. Si bene cõceptũ exͣ scatĩginis uenapro
suxent ꝓperꝰ sccutator ĩ quinit et poitu ĩ
ipt loco crasiatine pro scĩa nã a qua tresht̃
ꝓpuetates abluit sordes seqr̃ de cliia refi¬
cit sicientes. sic et scĩa purgat ignorãciã
de magr̃o trãsit ad discipłm faciens declima
qr oĩs iutacio citra ꝑfectionẽ est nec par
ent nuitator autori reficit haustu su ar

Expanded text:
 De civitate Dei ‘in occidentis plagis scaturigines et proluviones ‘ dicit ‘strages dedisse’; et Martianus Capella: ‘si vero concepta cuius scaturiginis vena properus perscrutator inquiris’. Et ponitur in hoc loco translative pro scientia, nam aqua tres habet proprietates: abluit sordes, sequitur declivia, reficit sitientes; sic scientia purgat ignorantiam, de magistro transit ad discipulum sequens declivia, quia omnis imitatio citra perfectionem est, nec umquam par erit imitator actori, reficit aust
Abbreviated transcription (Latin):
blematis in libro de sigius sũc de peripe¬
tasmatis ꝙ̃ admod̾ te expedias nõ hẽs in
eodẽ scaphia cũ emblematis. Idẽ ad heremũ
iiiiͦ. de orõib aut poematis ꝙͣus neutroge¬
ueri hoc ubiq profert. si eium sicut plau̾t
et alii uenistisłun femĩno gu̾e hec protu¬
uiset pares sillabas oĩ casu seruasset abs

Expanded text:
blematīs. in libro de signis : «nunc de peripetasmatis quemadmodum te expedias non habes». in eodem: «scaphia cum emblematis». idem ad Herennium IIII: «de orationibus aut poematis», quamuis neutro genere hoc ubique profert. si enim, sicut Plautus et alii uetustissimi, femininum hoc protulisset, pares syllabas omni casui seruasset absq