comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim stolam primam: quando mortales
terrenosq homines ita sublimandos as¬
seuerant: ut non solum ciues angłoꝵ:
s ⁊ heredes dĩ: ⁊ coheredes sinit xp̃i futuri.
Et date anulum in manu eus: ⁊ calciam̃¬
ta in pedes. Anulus ẽ uel sincere fidĩ sig¬
naculum. qua cuncta ꝓmissa in credenti¬
um cordib certa ꝓfessione signantur :
uel nuptiaꝵ pignus ullarum. quib eccle¬
sia sponsatur: Et bene anulus in manu
dat᷑: ut ꝑ oꝑa fides clarescat᷑. ⁊ ꝑ fidẽ oꝑa
firmentur. Calciamenta autem in pedes.
officium euangelizandi denuntiant: ut
cursus mentis ad celestia tendens. a ter¬
renarum contagid rerum inuiolatus ser¬
uerur ⁊ mundus: prioꝵq munitꝰ exemplis.
suꝑ serpentes ⁊ scorpiones securus incedat.
Manus gͥ ⁊ pedes: idest opꝰ ornatur ⁊ cursus.
Opus. ut recte uiuannis: cursus. ut ad et̃¬
na gaudia ꝓperemus: Non eñi habemus
hic manentem ciuitatem: s futuram in¬

Expanded text:
enim stolam primam, quando mortales enim stolam primam, quando mortales terrenosque homines sublimandos asseverant, ut non solum cives angelorum, sed et haeredes Dei et cohaeredes sint Christi futuri. Et date annulum in manu ejus, et calceamenta in pedes. Annulus est vel sincerae fidei signaculum, qua cuncta promissa in credentium cordibus certa impressione signantur, vel nuptiarum pignus illarum, quibus Ecclesia sponsatur. Et bene annulus in manu datur, ut per opera fides clarescat, et per fidem opera firmentur. Calceamenta autem in pedes officium evangelizandi denuntiant, ut cursus mentis ad coelestia tendens, a terrenarum contagio rerum inviolata servetur et munda, priorumque munitus exemplis, super serpentes et scorpiones securus incedat. Manus igitur et pedes, id est, opus ornatur et cursus. Opus ut recte vivamus; cursus, ut ad aeterna gaudia properemus. Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miorum expectatione contempnit. Cãritas:
tutum fructum mentis ardore succenders.
quiequid illis contrarium est. toto facit
odio detestari. Unde ꝓdigus iste postqm
in semetipsum reuersus dire famis
supplicia formidabat: uelut iam seruus
effectus. etiam mercennarii statum de
mercede iam cogitans concupiscit. Sed
eum pater occurrens non contentus mi
nora concedere. utroq gradu sine dilatio¬
ne transcurso. pristine filiorum restituit
dignitati: nec iam de mercede conductoris:
s de hereditate fecit cogitare parentis. Di¬
xit autem pat̃ ad seruos suos. Ctto ꝑferte
stolam primam: ⁊ induite illum. Stola
pͥma ẽ uestis innocentie: quam homo be¬
ne conditus accepit. s male ꝑsuas us a¬
misit: quando post culpam p̃uaricatioĩs
cognouit ẽẽ se nudum: glãq immortali¬
tatis ꝑdita. pelliceum hoc est mortale sũp¬
sit indumentum. Serui qui eam profer̃t:
reconciliationis predicatores sunt. ꝓferunt

Expanded text:
praemiorum exspectatione contemnit. Charitas, praemiorum exspectatione contemnit. Charitas, ium virtutum fructum mentis ardorem succedens, quidquid illis contrarium est, toto facit odio detestari. Unde prodigus iste, postquam in semetipsum reversus, dirae famis supplicia formidabat, velut jam servus effectus, etiam mercenarii statum de mercede jam cogitans, concupiscit: sed eum pater accurrens, non cnora concedere, utroque gradu sine dilatione transcurso, pristinae filiorum restituit dignitati, nec jam de mercede conductoris, sed de haereditate fecit cogitare parentis. Dixit autem pater ad servos suos: Cito proferte stolam primam, et induite illum. Stola prima est vestis innocentiae, quam homo bene conditus accepit, sed male persuasus amisit, quando post culpam praevaricationis cognovit esse se nudum, gloriaque immortalitatis perdita, pelliceum, hoc est mortale, sumpsit indumentum. Servi qui eam proferunt reconciliationis praedicatores sunt. Proferunt
Abbreviated transcription (Latin):
lius tuus. Hoc enim uislt fieri ꝑ grãm:
quo se indignum esse ꝑ merita fatetur.
hon addidit quod inilla meditatione di¬
xerat: fac me sicut unum de mercenna¬
ris tius. Cum enim panem non habere
uel mercennarius ẽẽ cupiebat: quod ꝑ ost
lum patris generosissime iam dedignatur.
Intelligit namq inter filium. mercenna¬
rium. ⁊ seruum: non minimam ẽẽ distan¬
tiam: seruum uidelicet ẽẽ eum qui adhui
metu gehenne. siue p̃sentium legum aui¬
tiis temperat÷ mercennarium qui spe atq
desiderio regni celoꝵ: filium qui affectu bo¬
ni ipsius. atq amore uirtutum. In quar
uirtutum trium consummationẽ. beatus
apłs omnem salutis summam concludes
nunc inquit manẽt fides. spes. caritas. ta
hec: maior autẽ hoꝵ ẽ caritas. fides namꝙ
est: que futuri udicii ac supplicioꝵ meti
uitiorum facit contagia declinare. Spes.
que mentem nram de p̃sentib euocans.
unuiersas corporis uoluptates. celestium

Expanded text:
lius tuus. Hoc enim vult fieri per gratiam, lius tuus. Hoc enim vult fieri per gratiam, quod se indignum esse per merita fatetur. Non addidit quod in illa meditatione dixerat: Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Cum enim panem non haberet, vel mercenarius esse cupiebat, quod post osculum patris generosissime jam dedignatur. Intelligit namque inter filium, mercenarium et servum, non minimam esse distantiam: servum, videlicet, esse eum qui adhuc metu gehennae, sive praesentium legum a vitiis temperat; mercenarium, qui, spe atque desiderio regni coelorum, filium, affectu boni ipsius atque amore virtutum. In quarum virtutum trium consummatione, beatus Apostolus omnem salutis summam concludens, Nunc, inquit, manet fides, spes, charitas, tria haec, major autem his charitas . Fides namque est, quae, futuri vitiorum facit contagia declinare. Spes, quae, mentem nostram de praesentibus evocans, universas corporis voluptates coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
non habere. Ante oculos enim haberi: ñ nisi q̃
diliguntur dici solent. Et miscdĩa motus ẽ.
⁊ accurrens cecidit suꝑ collum eus. Non enĩ
pater unigenitum filium deseruit: in quo
usq ad nrãm longinquam etiam peregͥnati¬
onem occurrit atq descendit: quia ds̃ erat ĩ
xp̃o. mundum reconeslians sibi. Et ipse dñs
ait. Pater in me manens: ipse facit oꝑa sua
Quidẽ autem cadere suꝑ couum euisͥ nisi
inclinare ⁊ hunisliare in amplexum eus
brachium suum: Tbrachium domini cui re¬
& osculatus ẽ eum. Consolar ubo gr̃e dei
ad spem indulgentie peccatorem: hoc est
post longa itinera remeantem. a patre me¬
reri osculum caritatis. Dixitq ei filius.
Pater: peccaui in celum ⁊ coram te.iam ñ
sum dignus uocar filius tuus. Incipit iã
peccata constitutus in eccłia confiteri nec di¬
cit omnia que dicturum se ẽẽ ꝑmiserat:
sed usq ad illud. non sum dignꝰ uocari fi¬

Expanded text:
non habere. Ante oculos enim haberi, non nisi qui non habere. Ante oculos enim haberi, non nisi qui diliguntur dici solent. Et misericordia motus est, et occurrens, cecidit super collum ejus. Non enim pater unigenitum Filium deseruit, in quo usque ad nostram longinquam etiam peregrinationem cucurrit, atque descendit. Quia Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Et ipse Dominus ait: Pater in me manens, ipse facit opera sua . Quid est autem cadere super collum ejus, nisi inclinare et humiliare in amplexum ejus brachium suum? Et brachium Domini cui re osculatus est eum. Consolari verbo gratiae Dei ad spem indulgentiae peccatorum, hoc est, post longa itinera remeantem a Patre mereri osculum charitatis. Dixitque ei filius: Pater, peccavi in coelum et coram te; jam non sum dignus vocari filius tuus. Incipit jam peccata constitutus in Ecclesia confiteri, nec dicit omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud: Non sum dignus vocari fi
Abbreviated transcription (Latin):
rioris conclaui: quam dĩ solius oculi pene¬
trare ualebant. Q iam ñ sum dignus uoca¬
ri filius tuus: fac me sicut unum de mer¬
cennariis tius. Ad filii quidem affectum.
qui iam que patris sunt sua ẽẽ non anibigit.
aspirare nequaquam p̃sumit: s mercenna¬
ri statum iam ꝓ mercede seruiturus deside¬
rat. Uerum nehunc quidem: ñ patna digna¬
tione se mereri posse testatur: Ub sunt gͦ
pelagianiste: qui sua se uirtute saluari pos¬
se confidunt. contra aꝑtissimam ueritatis
sententiam que ait. sine me nichil potestis
facere: Et surgens: uenit ad patrem suũ.
Uenire ad patrem ẽ. in eccłia constitui ꝑ
fidem: ub iam possit ẽẽ peccatoꝵ legitima
⁊ fructuosa confessio. Cum autem ad huc
longe cẽt᷑ id est antequam inteiligeret dm̃.
stamen cum iam pie quereret: uidit ulũ
pater ipsius. Impios enim ⁊ suꝑbos con¬
uenienter non uidere dr̃: tanquam ante oclg

Expanded text:
rioris conclavi, qua Dei solius oculi penerioris conclavi, qua Dei solius oculi penetrare valebant. Et jam non sum dignus vocari filius tuus. Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ad filii quidem affectum, qui omnia quae patris sunt, sua esse non ambigit, aspirare nequaquam praesumit, sed mercenarii statum, jam pro mercede serviturus, desiderat. Verum ne hunc quidem nisi paterna dignatione se mereri posse testatur. Ubi sunt ergo Pelagianistae, quia sua se virtute salvari posse confidunt, contra apertissimam veritatis sententiam quae ait: Sine me nihil potestis facere? Et surgens venit ad patrem suum. Venire ad patrem est in Ecclesia constitui per fidem, ubi jam possit esse peem adhuc longe esset. Et antequam intelligeret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret. Vidit illum pater ipsius. Impios enim nienter non videre dicitur, tanquam ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e reficiuntur alimonus. At uero fame pe¬
reunt. qui extra patris edes positi. uentrem
cupiunt implere de siliquis: id est qui sine
fide uiuentis. uitam beatam manis phyloso¬
phie studus inquirunt. Sicut enim panis
qui cor hominis confirmat. uerbo dĩ quod
mentem reficit assimilatur ita siliqua
que ⁊ ipsa intus ianis. foris mollis est. ⁊
corpꝰ non reficit sed implet. ut sit magis one¬
ri quan usui. scłari sapientie non immeri¬
to comparatur: cuius sermo facundie plau¬
su sonorus: s urtute utilitatis ẽ uacuus.
Surgam ⁊ ibo ad patrem meum: ⁊ dicam
illi. Pater: peccaui in celum ⁊ coram te. Qͣmͣ
misericordem piumq nouerat pat̾r̃e: qui
nec offensus a filio. patris dedignetur au¬
dire uocabulum. Siurgam gͦ inquit: quia
me iacere cognoui. Et ibo: quia longe re¬
cessi. Ad patrem ieum: quia sub principe¬
porcorum miserabili egestate tabesco. Pecca¬
ui autem in celum. coram spiritib angelicis

Expanded text:
gratiae reficiuntur alimoniis. At vero fame pegratiae reficiuntur alimoniis. At vero fame pereunt, qui, extra patris aedes positi, ventrem cupiunt implere de siliquis, id est, qui sine fide viventes, vitam beatam inanis philosophiae studiis inquirunt. Sicut enim panis, qui cor hominis confirmat , verbo Dei quo mentem reficiat, assimulatur, ita siliqua, quae et ipsa intus inanis, foris mollis est, et corpus non reficit, sed implet, ut sit magis oneri quam usui, saeculari sapientiae non immerito comparatur, cujus sermo facundiae plausu sonorus, sed virtute utilitatis est vacuus. Surgam et ibo ad patrem meum, et dicam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. Quam misericordem piumque noverat patrem, qui nec offensus a filio patris dedignetur audire vocabulum. Surgam ergo, inquit, quia me jacere cognovi; et ibo, quia longe recessi, ad patrem porcorum miserabili egestate tabesco: Peccavi autem in coelum, coram spiritibus angelicis
Abbreviated transcription (Latin):
suum de siligius: quas porci manduca¬
bant. Silique quib porcos pascebat st̃
doctrine scłares. sterili suauitate resonan
um uario sermone atq carminib ꝑcre¬
pant. quib demonia delectantur: unde
cum iste saturari cupiebat ł aliquid soli¬
dum ⁊ rectum quod ad beatam uitam
ꝑtineret. inuenire uolebat in talibus
& non poterat : hoc ẽ enim quodait. Et
nemo illi dabat. In se autem reuersus:
iam scilicet abeis que forinsecus frustra
iuiciunt ⁊ seducunt. in conscientie inte¬
riora reducẽ faciens intentionem suam:
dixit. Quanti mercennarii in domo pa¬
tris mez abundant panibͥ ego autem
hic faime perco: Unde hoc scire poterat
in quo tanta erat obliuio dĩ.sicut ĩ oĩb
idosatris fuit: nisi quia ista recogitatio
iam resipiscentis ẽ cum euangłium p̃di¬
caretur Mcicennarii ergo patris abun¬
dant panib : quia qui future mercedis intu¬
itu digna oꝑari satagunit: cotidranis suꝑne

Expanded text:
suum de siliquis quas porci manducasuum de siliquis quas porci manducabant. Siliquae quibus porcos pascebat sunt doctrinae saeculares, sterili suavitate resonantum vario sermone atque carminibus pererepant, quibus daemonia delectantcum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum, quod ad beatam vitam pertineret, invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait: « Et nemo illi dabat. » « In se autem reversus, » jam scilicet ab eis, quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt, in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam, dixit: « Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo. » Unde hoc scire poterat, in quo tanta erat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisjam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Mercenarii ergo patris abundant panibus, quia qui futurae mercedis intuitu digna operari satagunt, quotidianis supernae
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ornamenta nature que consumpsit
significat: fames in regione longinqua:
indigentia uerbi ueritatis c̃ in obliuone
creatoris. De qua dictum est in ꝓpħis: qr¬
panis neq sitim aque: s audiendi uerbũ
di. Et iple cepit egere: ⁊ abiit ⁊ adhesit
uni ciuium regionis illuis. Merito egere
cepit: qui thesauros sapientie dĩ. diuitiaꝵq
celestium altitudinem dereliquit. Unus
autem ciuium regionis illius cui egens
adhesit. ille utiq est: qui concupiscentiis
terrenis merito sue ꝑu̾sitatis p̃positus.
princeps huius mundi a dõ uocatur. Et
cauit mentes infidelium. & misit illum
in uiuã suã: ut pasceret porcos. In uill̾a
mtti est: substantie mundialis cupidita¬
ti subiugari. De qͣ in alia parabola qui¬
dam sp̃uales epulas ad quas inuitaba¬
tur fastidiens: dixit. Uulram emi: ⁊ neces¬
sẽ habeo exire. ⁊ uidere illam Porcos uero
pascere est: ea quib immundi sp̃c gaude¬
ant oꝑari. Q cupiebat implere uentrem

Expanded text:
vit, ornamenta naturae quae consumpsit vit, ornamenta naturae quae consumpsit significant. Fames in regione longinqua, indigentia verba veritatis est in oblivione Creatoris, de qua dictum est in Prophetis, qsitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » « Et ipse coepit egere, et abiit, et adhaesit uni civium regionis illius. » Merito egere coepit, qui thesauros sapientiae Dei, divitiarumque coelestium altitudinem dereliquit. Unus autem civium regionis illius, cui ille egens adhaesit, utique ille qui concupiscentiis terrenis merito suae perversitatis praepositus, princeps hujus mundi a Domino vocatur. Et cavit mentes infidelium . Et misit illum in villam suam, ut pasceret porcos. In villam mitti, est substantiae mundialis cupiditate subjugari. De qua in alia parabola quidam spiritales epulas, ad quas invitabatur, fastidiens dixit: Villam emi et necesse habeo exire, et videre illam . Porcos vero pascere est, ea quibus immundi spiritus gaudeant operari. Et cupiebat implere ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
ro naturalis solum ingenu quo conten¬
ti erant beneficium concedendo. Et non
post multos dies congregatis omnibus
adolescentior filius peregre ꝓfectus est
in regionem longinquam: ⁊ ibi dissipa¬
uit substantiam suam iuiuendo luxuri¬
ose. Longe ꝓfectus est: non locũ mutan¬
gr̃a longuis recedit. Quod non post
multos dies dixit factum. ut congregatis
omnib peregre ꝓficiscẽtur in regionẽ
longinquam : quia non multo post in¬
stitutionem humani generis. placuit
anime ꝑ liberum arbitrium ferre secũ
quandam uelut potentiam nature sue.
⁊ deserere eum a quo condita ẽ. p̃fidens
uirib suis:. quas uires tanto consumit
citius: quanto eum deserit a quo date
sunt. Itaq hanc uitam ꝓdigam uecat.
pis exteriorib. intus manescentẽ: cum
ea quisq sequitur. quẽ ab illa procedt̃:¬
⁊ relinquit eum qui sibi est interior. Et
postquam omĩa dissipasset:. facta ẽ fames
ualida in regione illa. Omĩa que dissipa¬

Expanded text:
ro naturalis solum ingenii, quo contenro naturalis solum ingenii, quo contenti erant, beneficium concedendo. « Et non post multos dies congregatis omnibus, adolescentior filius peregre profectus est in regionem longinquam. Et ibi dissipavit substantiam suam, vivendo luxuriose. » Longe profectus est, non locum mutangratia longius recedit. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus proficisceretur peregre in regionem longinquam, quia non multo post institutionem humani generis, placuit animae per liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potentiam naturae suae, et deserere eum a quo condita est, praevidens viribus suis, quas vires tanto consumit citius, quanto eum deseruit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, atiare pompis exterioribus, intus inanescentem, cum ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, relinquit eum qui sibi est interior. « Et postquam omnia consummasset, facta est fames valida in regione illa. » Omnia quae dissipa
Abbreviated transcription (Latin):
urmurantib de pecca¬
torum su sceptione sen¬
bis ⁊ phariseis.tres
ex ordine parabolas
saluator posuit:du
gaudeat insinuans. tercia uero que sequi¬
tur non suum tantummodo suoꝵq gau¬
dium demonstrans: s ⁊ inuidentium mus¬
mur rep̃hendens. Homo itaq qui duos
fiuios habuisse dr̃. ds̃ pater inteiugitur. du¬
generis humani styipium aucto ato trẽ¬
ator: maior enim filus eos qui in uniꝰ
dĩ ꝑmansere cultura: minor eos qui usq
ad colenda idola dm̃ deseruere significat.
Pars substantie que minorem filium
contigit: ipse sensus in homine rationa¬
us est. Uiuere enim. intelligere. memi¬
nisse. ingenio alacri excellere. diuini
substantia muneris est: quam minor
filius expetit a patre: cum homo sua po¬
testate delectatus. ꝑ lib̾ũ sese arbitriũ
regere.atq a dominio quesiuit exire
conditoris. Diuisitq illis substantiam:
fidelib scilicet sue gr̃e ꝑtectionem qũã
desiderabant imꝑtiendo: infidelib ue¬

Expanded text:
urmurantibus de peccatorum susceptione, scribis et Pharisaeis, tres ex ordine parabolas Salvator posuit, dugaudeat insinuans. Tertia vero quae sequitur, non suum, tantummodo suorumque gaudium demonstrans, sed et invidentium murmur reprehendens. Homo itaque qui duos filios habuisse dicitur, Deus Pater intelligitur, dugeneris humani stirpium auctor atque creator. Major enim filius eos, qui in unius Dei permansere cultura: minor eos, qui usque ad colenda idola, Deum deseruere, significat. Pars substantiae, quae minori filio contigit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est, quam minor filius expetit a patre, cum homo sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere, atque a Domino quaesivit exire conditore. Divisitque illis substantiam, fidelibus scilicet suae gratiae protectionem, quam desiderabant, impertiendo: infidelibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ⁊ ñ penitebit eum:tu es sacer¬
dos inetnum scdm̃ ordinem melchise¬
dech. Frangit autem ipse panem qũe
porrigit. ut ostendat corporis fractione
non sine sua sponte futuram: s situi
alibi dicit potestatem se habere ponen¬
di aniniam suam.⁊ iterum sumendi eã.
Et siuuit de ueterib terminandis ege¬
rat. sic ⁊ de nouis incipiendis pairi gr̃as
agit: nobis pariter exemplum tribu¬
ens. inom̃i boni oꝑis inchoatione ul
ꝑfectione. patrem qui est in celis esse
glorificandum. Quod autem dicit hoc
facite in meam commeniorationẽ: ex¬
ponit apls paulus: qui cum uerba ip¬
sius poner⁊ dicentis. hoc ẽ corpꝰ meum

Expanded text:
Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerDominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel perfectione, Patrem qui est in coelis esse glorificandum. Quod autem dicit: Hoc facite in meam commemorationem, exponit apostolus Paulus. Qui cum verba ipsius poneret dicentis: Hoc facite in m
Abbreviated transcription (Latin):
consequentius: ut sicut supra typicum
agni esum. sic etiam potum pasche ty¬
picum neget se ultra gustaturum. do¬
nec ostensa ⁊ manifestata resurrectionis
sue gła. regni dĩ fides mundo adueniat:
ut ꝑ duo maxima legis edicta esum ui¬
delicet potumq paschalem spũaliter
immutata. disceres omnia legis sacra¬
menta uel uissa que carnalit̾ sonare
uidebantur. ad sp̃ualem iam nunc ob¬
seruantiam fuisse transferenda. Q accep¬
to pane grãs egit ⁊ fregit: ⁊ dedit eis di¬
cens. Hoc ẽ corpꝰ incum quod ꝑ uobis da
tur: hoc facite in meam commemoratio¬
nem. Fiitis pasche ueteris sollempniis.
que in cominemorationtin antique de
egypto liberationis agebant᷑. transiit
ad nouum. quod in sue redemptionis
memoria eccłiam frequentare deside¬
rat: ut uidelicet ꝓ carne agni uł san¬
guine. sue carnis sanguinisq sacram̃¬
tum. in panis ac uini figura substitu¬
ens. ipsum se ẽe monstraret. cui uirauit

Expanded text:
consequentius, ut sicut supra typicum consequentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adveniat. Ut per duo maxima legis edicta, esum videlicet potumque paschalem spiritaliter immutata, disceres omnia legis sacramenta, vel jussa quae carnaliter sonare videbantur, ad spiritalem jam nunc observantiam fuisse transferenda. Et accepto pane, gratias egit, et fregit et dedit eis, dicens: Hoc est corpus meum, quod mmemorationem. Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesia frequentare desiderat. Ut videlicet pro carne agni vel sanguine suae carnis sanguinisque sacramentum in panis ac vini figura substituens, ipsum se esse monstraret, cui juravit
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis ait. Regnum d̃ĩ intra uos est.
In quo regno dominus hodieq uetus pas¬
cha impletiun manducat: quando ea que
moyses rudi ppło carnaliter obseruan¬
da p̃cepit in membris sius: hoc in ipsa
cccłia spũaliter exercet. & accepto cali¬
ce: gras egit ⁊ dixit. Accipite: ⁊ diuidite
inter uos. Et hic calix ad uetus illud pas¬
cha cui finem desiderabat imponere ꝑti¬
net: quo accepto grãs egit. ob hoc ninii¬
rum quia uetera transitura:. ⁊ uentura
fuerant omnia noua. Dico enu ud¬
bis: quod non bibam de generationẽ
uitis. donec regnum dĩ ueniat. Potest
quidem hic uersiculus ⁊ simplicit̾ acci¬
pi. quod ab hac hora cene usq ad tempꝰ
resurrectionis quo in regno dĩ erat uen¬
turus. uinum bibiturus non esset. Po¬
stea namq illum cibum potumq sũpsis¬
se testatur petrus apłs : qui ait. Qui
manducauimꝰ ⁊ bibimus cum illo: post¬
quam resurrexit a mortius. S multo

Expanded text:
cipulis ait: Regnum Dei intra vos est . cipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercet. Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere, pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem hic versiculus et simpliciter accipi, quod ab hac hora coenae, usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset. Postea namque illum, cibum potumque sumpsisse, testatur apostolus Petrus, qui ait: Qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . Sed multo
Abbreviated transcription (Latin):
tismi gr̃a celebratur. saluator etiam cogi¬
tationum quod lex ncquiutrat illecebͣs
fidei seucritate p̾cidit: ⁊ tres semis annos
quasi solito studet manna nutriri: id est
sacramenta legis quamuis ad celestia ꝑ¬
missa paulatim ꝓuocans obseruare non
cessat. donet tempore p̃fixo desideratum
pascha cum discipulis manducans: ita
demium mane illucescente. mundissima
sui corporis ⁊ sangunis mysteria in cru¬
cis altari consecrata: quasi azima tr̃e repro¬
missionis imbuendis fidelib offerat. De¬
niq quod sequitur. dico enim uobis q
ex hoo non manducabo illud donec imple¬
atur in regno dĩ: uideamus quantum
iosue uerbis consonat qui ait. Nec usi
sunt ultra cibo illo filii isrł: s comedert᷑
ducabo inquit illud donec impleatur
in regnodi: ioest nequaquam ultra mo¬
saicum pascha celebrabo: donce in eccłia
sp̃ualiter intellectum compleatur. Ip¬
sa est enu reguum dĩ: de quo alibi dis¬

Expanded text:
tismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecidit: et tres semis annos quasi solito manna sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat, donec tempore praefixo desideratum pascha cum discipulis manducans, ita demum mane illucescente mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consecrata, quasi azyma terrae repromissionis imbuendis fidelibus offerat. Denique quod sequitur: Dico enim vobis, quia ex hoc non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel, sed comederducabo, inquit, illud donec impleatur in regno Dei, id est, nequaquam ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi dis
Abbreviated transcription (Latin):
die mensis ad uesperum in campestribus
iherico: ⁊ comederunt de frugib terre die
attero. arimos panes ⁊ polentam eius dẽ
anni: defecitq manna postqũa come¬
derunt de frugib terre: nec usi sunt ul¬
tra cibo ulo filii isrł. Si quidẽ posue sus¬
ceptum defuncto moyse ppłm. solitis ali¬
quandiu transiordanem manne refecit
alimentis: quib ⁊ ipse quamus agnito
olimq gustato tre reꝓmissionis fructu
reficitur: ex iniordanem traicit: cuitris
petrinis circumicidit: ⁊ tres semis men¬
sos usq ad diem scilicet pasche completã.
consuetum manna non tollit. Moyse
quippe mortuo iosue dux ordinatur:
quia lege traditionib phariseoꝵ corrup¬
ta. xp̃c incarnatur. Iosue transiordane
manna pascit ⁊ pascitur: quia dominꝰ
usq ad tempꝰ sui bapnsinatis cerimoni¬
as legis ⁊ ipse seruat.⁊ a cunctis seruari
desiderat. Transductam plebem iordane
iosue petra circumcidit: quia cum bap¬

Expanded text:
die mensis ad vesperum in campestribus die mensis ad vesperum in campestribus Jericho, et comederunt de frugibus terrae altero die azymos panes, et polentam ejusdem anni. Defecitque manna postquam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, quia, lege traditionibus Pharisaeorum corrupta, Christus incarnatur. Josue trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari deJosue petra circumcidit, quia bap
Abbreviated transcription (Latin):
malto mentis diu̾sorio xp̃o mansionẽ
p̃parat: quia cuncta uel pasche sacram̃ta.
uel cetera legis decreta de eo scripta intelli¬
git. & cum facta cẽt hora discubuit: ⁊ du¬
odecim aplĩ cum eo. Horam manducan¬
di pasche designat: que ut sepuis incul¬
catum est quartadecima die mensis pri¬
mi ꝑducta est ad uesꝑam ⁊ quintade¬
cima luna iam terris apparente. iuxta
edicta legis instabat. & ait illis. Deside¬
rio desideraui hoc paschamanducare uo¬
bis cunante quam patiar: Desiderat
prund typicum pascha cum discipulis
manducare. ⁊ sic passionis sue mundo
misteria declarare: quatimis ⁊ antiqui
legalisq pasche ꝓbator existat. ⁊ hoc ad
sue dispensationis figuram ꝑtinuisse
docendo. carnaliter ultra uetet exhiberi:
inimo umibra transcunte. ueri iam pas¬
che lumen aduenisse demonstraret: quod
pulchre temporib iosue consummandi
manne tempus ⁊ ordo p̃figurat. ubi scrip¬
tum est. & fecerunt phase quartadecima

Expanded text:
in alto mentis diversorio Christo mansionem in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis decreta de eo scripta intelligit. Et cum facta esset hora, discubuit, et duodecim apostoli cum eo. Horam manducandi paschae designat, quae, ut saepius inculcatum est, quarta decima die mensis primi perducta ad vesperam, et quinta decima luna jam terris apparente, juxta edicta legis instabat. Et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, veri jam paschae lumen advenisse demonstret. Quod pulchre temporibus Josue consummandi mannae tempus et ordo praefigurat, ubi scriptum est: Et fecerunt paschae quarta decima
Abbreviated transcription (Latin):
phora:. quia tempꝰ uidelicet ad est. quo
ueri pasche cultorib typicus de linint
cruor auferatur: ⁊ ad tollenda crimina.
uiuifici fontis baptisma consecretur:
hauiliaiel domin domus sunt p̃termissa
uorabula: ut omnib pascha celebrare
uolentib hoc est xp̃i sacramentis um¬
bui. xp̃m sue mentis hospitio suscipere
querentib. facultas danda signetur.
ft ipse uobis ostendet cenaculum mag¬
num stratum: ⁊ ib parate. Euntes au¬
tem inuentrunt sicut dixit illis ⁊ para¬
uerunt pascha. Cenaculum magnum
lex est spũalis: que de angustiis littere
egrediens. in sublimi loco repꝑit saluato¬
rem. Nam qui adhuc oocidentem litterã
seruaucrit. qui non aliud in agno quã
pecus intellexcrit̾is teterrimum inimis
pascha facit: quia sp̃c maiestatem com¬
prehendere necdum didicit. At qui aque
baiuilum hoc est gr̃e p̃conem in domũ
eccłit fuerit secutus: hic ꝑ sp̃m iuuifi¬
cantem tectum littere transcendendo.

Expanded text:
phora, quia tempus videlicet adest quo phora, quia tempus videlicet adest quo veri paschae cultoribus typicus de limine cruor auferatur, et ad tollenda crimina vivifici fontis baptisma consecretur. bajuli, vel Domini domus sunt praetermissa vocabula, ut omnibus Pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis imbui, Christum suae mentis hospitio suscipere quaerentibus, facultas danda signetur Et ipse vobis ostendet coenaculum magnum stratum, et ibi parate. Euntes autem invenerunt sicut dixit illis, et paraverunt pascha. Coenaculum magnum, lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum dicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per Spiritum vivificantem tectum litterae transcendendo,
Abbreviated transcription (Latin):
Ub ius paremus: Non habemus do¬
micilium: non habemus tabernacu¬
lum. Audiant quib edificandaꝵ domoꝵ
cura est. ⁊ ambitiosaꝵ porticuum cogita¬
tur extructio: quos p̃tiosoꝵ marmoꝵ
pompa. ⁊ distincta auro laqucaria dele¬
ctant. Cognoscant xp̃m om̃iũ dnr̃m qui
locum ubi caput inclinaret non habiuu
⁊ idcirco discipuli int̾rogcant. Ubi uis
paremus tibi manducare pascha: &
dixit ad cos. Eoce introcuntib uobis
tiuitatem: occurret uobis homo am¬
phoram aque portans. Sequimini cũ
in domum in quam intrat. Indicium
quidem p̃scie diuinitatis est: quod cũ
discipulis loquens quid alibi futurũ
sit nouit. Pulchre autem paraturis
pascha discipulis. homo amphoram
aque portans occurrit: ut ostendatur
huius pasche mysterium. ꝓ ablutioni
ꝑfecta mundi totius ẽe celebrandum
Aqua quippe lauachrum gr̃e: ampho¬
ra mensuram ꝑfectam significat. Pa¬
rant gͦ pascha ubi aque infertur am¬

Expanded text:
Ubi vis paremus? Non habemus doUbi vis paremus? Non habemus domicilium, non habemus tabernaculum. Audiant quibus aedificandarum domorum cura est, et ambitiosarum porticum cogitatur instructio, quos pretiosorum marmorum pompa et distincta auro laquearia delectant, cognoscant Christum omnium Dominum, qui locum ubi caput inclinaret non habuit. Et idcirco eum discipuli interrogant: Ubi vis paremus tibi manducare pascha? Et dixit ad eos: Ecce introeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis homo amphoram aquae portans. Sequimini eum in domum in quam intrat. Indicium quidem praesciae divinitatis est quod cum discipulis loquens, quid alibi futurum sit, novit. Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram perfectam significat. Parant ergo Pascha, ubi aquae infertur am
Abbreviated transcription (Latin):
tate uel ignorantia subupiente peccat:
s in similitudinem uide querit oportu¬
nitatem. ut arbitris absentib ueritatẽ
mendatio. uirtutem crimine mutet. Ue¬
nit autem dies azimoꝵ: in qua necesse
erat occidi pascha. & misit petrum ⁊ io¬
hannem. dicens. Euntes parate nobis
pascha: ut manducemus. Diem azuoꝵ
pasche quartamdecimã pͥm mensis ap¬
pellat: quando fermento abiecto. pascha
id est agnus occidi consueuerat ad uespe¬
ram. ut sup̃ dictum est: quod apłs expo¬
nens ait. Etenim pascha nĩm: inmola¬
tus est xp̃c. Hoc ⁊ enim pascha tunc ne¬
cesse erat occidi. hoc est pat̃no consilio
ac diffinitione sancitũ: qui licet die se¬
quenti. hoc est quinta decima sit luna
crucifixus: hac tamen nocte qua ag¬
nus immolabatur. carnis sanguinis¬
q sui discipulis tradidit mysteria cẽ¬
lebrandas ⁊ a iudeis tentus ac ligatus.
ipsius immolationis hoc ẽ passionis
sacrauit exordium. At illi dixerunt.

Expanded text:
tate, vel ignorantia subripiente peccat, tate, vel ignorantia subripiente peccat, sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem, ut arbitris absentibus, veritatem mendacio, virtutem crimine mutet. Venit autem dies Azymorum, in qua necesse erat occidi Pascha. Et misi Petrum et Joannem dicens: Euntes parate nobis Pascha, ut manducemus. Diem azymorum Paschae, quartam decimam primi mensis appellat, quando, fermento abjecto, pascha, id est, agnus, occidi consueverat ad vesperam, ut supra jam dictum est. Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Hoc etenim Pascha tunc necesse erat occidi, hoc est paterno consilio ac definitione sancitum. Qui licet die sequente, hoc est, quinta decima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque suis discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae, sacravit exordium. At illi dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
magistratib. quemadinodum illum tra¬
deret eis: ⁊ gauisi sunt. Quod dixit abiit
⁊ locutus est: ostendit non a pͥncipibus
inuitatim: non ulla necessitate constri¬
ctum: s sponte ꝓpria scelerate mortis
inisse consilium. Et pacti sunt petumã¬
illi dare: ⁊ spopondit. & querebat opor¬
tunitatem: ut traderet illum sine tur¬
bis. Multi hodie uide scelus quod dñm
uelut immane ⁊ nefarium exhorrent:
nec tamen cauent. Nam cum ꝑmu
nerib falsum contra quemilibet testi¬
monium dicunt᷑. ꝓfecto quia ueritate
ꝓ pecunia negant: dm̃ pecuma uendt᷑
Ipse enim dixit. Ego sum ueritas. Cum
societatem fraternitatis aliqua discordie
peste cominaculant. dñm ꝑdunt: quia
ds̃ caritas est. Qui etiam si nullus pe¬
cuniam det. dnni argenteis uendunt:
quia principis scłi imaginem idẽ exẽ¬
pla hostis. antiqui. neglecta conditoris
ad quam creati sunt imagine sumunt.
Nam sicut iohannes baptista qui ñ

Expanded text:
magistratibus, quemadmodum illum tramagistratibus, quemadmodum illum traderet eis, et gavisi sunt. Quod dixit: Abiit et locutus est, ostendit a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Et pacti sunt illi pecuniam dare. Et spopondit. Et quaerebat opportunitatem, ut traderet illum sine turba. Multi hodie Judae scelus, quod Domi vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Dominum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societatem fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui etiamsi nullus pecuniam det, Dominum argenteis vendunt, quia principis saeculi imaginem, id est, exempla hostis antiqui neglecta conditoris ad quam creati sunt imagine sumunt. Nam sicut Joannes Baptista, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum ⁊ scribe quomodo eum inter¬
ficerent: timebant uero plebem. Hec an¬
te biduum pasche con gregatis pͥncipi¬
b sacerdotum. ⁊ seniorib ppłi ac scribis
in atrium cayphe: maths acta testat᷑
Timebant uero plebem: non seditione
metuentes:. s cauentes ne auxilio ppłi
de suis manib tolleretur. Intrauit
autem sathanas in uidam qui uocat᷑
scarioth: unum de duodecim. Scribit
in euangłio suo iohannes. quia cum
intinxisset dñs panem. dedit iude sy¬
moniꝰ scariothis. Et post bucellam: tẽ
introiuit in illum satanas. S non ẽ
contrarium luce. qui eum ⁊ ante buccelła
a sathana in uasum iam esse commemo¬
rat: quia quem nunc intrauit ut deci¬
peret:. postmodum intrauit ut sibi iam
traditum plenius possideret. Nẽ intra¬
uit ut quasi ad hu: alienum temptaret:
tunc ut quasi ꝓprium adquitumq uel¬
iet agenda noxia traheret. Et abiit ⁊ locu¬
tus est cum principib sacerdotum ⁊

Expanded text:
sacerdotum et scribae, quomodo eum intersacerdotum et scribae, quomodo eum interficerent. Timebant vero plebem. Haec ante biduum Paschae, congregatis principibus sacerdotum, et senioribus populi, ac scribis, in atrium Caiphae, Matthaeus acta testatur. Timebant vero plebem, non seditionem metuentes, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Intravit autem Satanas in Judam qui vocatur Iscariotes, unum de duodecim. Scribit in Evangelio suo Joannes quia cum intinxisset Dominus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis, et post buccellam, tunc introivit in illum Satanas. Sed non est contrarium Lucae, qui eum et ante buccellam a Satana invasum jam esse commemorat, quia quem nunc intravit ut deciperet, postmodum intravit ut sibi jam traditum plenius possideret. Nunc intravit, ut quasi adhuc alienum tentaret, tunc ut quasi proprium ad quaecunque vellet agenda noxia traheret. Et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum et
Abbreviated transcription (Latin):
morum. Cuius septem dieb. id ẽ usq
ad uicesimam pͥmam eiusdem mensis
ad uesperum: est statuta sollempnitas Ue¬
rum euangelii scriptura indifferenter ⁊
diem azimoꝵ ꝓ pascha: ⁊ ꝑ dieb azimoꝵ
pascha ponere solet. Dicit enim lucas.
Dies festus arimoꝵ: qui dicitur pascha.
introierunt in p̃torium ut non containi¬
narentur. s manducarent pascha: quia
uidelie ⁊ pasche dies in azimis panib
est celẽbrari preceptꝰ. ⁊ nos quasi pascha
ꝑpetuum facientes. semꝑ ex hoc mundo
transire precipimur: Una quippe die ag¬
no immolato ad uesꝑam. septem ex ordi
passus in carne. ꝑ om̃e nobis huius scl̃i
tempꝰ quod septem dieb agitur. in ari¬
mis sinceritatis ⁊ ueritatis p̃cepit esse ui¬
uendum. totoq semꝑ nisu desideria
scłi quasi egypti retinatula fugere: ⁊
quas amundana conuersatione secre¬
tam solitudinem. iter nos ammonet
subire uixtutum. & querebant pͥncipes

Expanded text:
morum. Cujus septem diebus, id est usque morum. Cujus septem diebus, id est usque ad vicesimum primum ejusdem mensis diem, ad vesperam, est statuta solemnitas. Verum Evangelii Scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum pascha ponere solet. Dicit enim Lucas: Dies festus Azymorum, qui dicitur Pascha. introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quia videlicet et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Una quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordinpassus in carne, per omne nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecipit esse vivendum: totoque semper nisu desideria saeculi, quasi Aegypti retinacula fugere, et quasi a mundana conversatione secretam solitudinem inter nos admonet subire virtutum. Et quaerebant principes
Abbreviated transcription (Latin):
ascha quod hebraice dr̃
phase. non a passione
ut pleriq arbitrantur.
s a transitu nominat᷑ :
ço quod ext̾mmato ui¬
dens sangunem inforib israhelitaꝵ
ꝑtransierit. ⁊ non ꝑcusserit eos: uel qͥa¬
ipse dominus prebens auxilium ppło
suo. desuꝑ ambularit. Cuius satraiñ¬
tum udcabuli sublimuis exquirens
euangelista iohannes: ait. Sciens ihe
quia uenit hora eius: ut transeat ex
hoc mundo ad patrem. ubi manifeste
declarat ido festiuitatis huiuis diem ꝑ
legem mystice transitum uocari: quod
agnus dĩ qui peccata mundi tolleret
in eo de hoc mundo uel ipse eẽt transi¬
turus: uel nos salubri transitui quasi
de egyptia seruitute ducturus. Hoc sa¬
ne uixta ueteris instrumenti litteraꝵ¬
seriem int̃ pascha ⁊ aruna distat÷ qd
pascha ipse solus dies appellatur: in quo
agnus occidebatur ad uesꝑam. hoc est
quartadecima luna pͥmi mensis: quin¬
tadecima autem luna quando egressũ
est de egypto. succedebat festiuitas azi¬

Expanded text:
ascha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambularit. Cujus sacramentum vocabuli, sublimius exquirens evangelista Joannes ait: Sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat ideo festivitatis hujus diem per legem mystice transitum vocari, quod Agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo vel ipse esset transiturus, vel nos salubri transitu, quasi de Aegyptia servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti litteram inter Pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azy
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qui pͥmo missus est. ipse legifer moyses
intelligitur: qui quadraginta annos con¬
tinuos fructum aliquem legis quam de¬
derat. a cultorib inquircbat. S cesum eũ
dimiserunt uacuum. Irritauert̃ enĩ m oy¬
sen in castris: ⁊ aaron scm̃ domini. Et ue¬
xatus ẽ moyses ꝓpter eos: quia exacerba

Expanded text:
ergo qui primo missus est, ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos fructum aliquem legis quem dederat, a cultoribus inquirebat, sed caesum eum dimiserunt vacuum. Irritaverunt enim Moysen in castris, et Aaron sanctum Domini. Et vexatus est Moyses propter eos, quia exacerb
Abbreviated transcription (Latin):
hora prima ⁊ tercia ⁊ sexta ⁊ nona ⁊ undecima.
ft peregre profectus est. Non loci mutatio¬
potest:. qui loquitur. celum ⁊ t̾ram ego im¬
ego appropinquans:⁊ non de longinquo.
liberum operandi arbitrium derelinquat
Cum autem tempꝰ fructuum appropinqͣs¬
set: misit seruos suos ad agricolas. ut ac¬
ciperent fructus eus. Dederat eis legem.¬
ut in hac uinea oꝑari iusserat: ut fructum
legis in oꝑib exhiberent. Et agricole ap
occiderunt: alium uero lapidauert̃. Ben e
tempꝰ fructuum posuit: non prouentum.
Hullus enim fructus extrat ppłi contuma¬
cis: nullus huius uince ꝓuentus. tam ⁊ si
crebro ac sollicrte quereretur. inuentus est.

Expanded text:
hora prima, tertia, sexta, nona et undecima . hora prima, tertia, sexta, nona et undecima . Et peregre profectus est: est, non loci mutatiopotest, qui loquitur: Coelum et terram ego imDeus appropinquans et non de longinquo, a ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cum autem tempus fructuum appropinquasset, misit servos suos ad agricolas, ut acciperent fructus ejus. et in hac eos vinea operari jusserat, ut fructum Legis in operibus exhiberent. Postea misit ad ceciderunt, ut tempus fructuum posuit non proventuum; nullus enim fructus exstitit populi contumacis, nullus hujus vineae proventus, tametsi crebro ac sollicite quaereretur, inventus est.
Abbreviated transcription (Latin):
pes sacerdotum ⁊ senio¬
bes ppłi qui int̾rogaue¬
rant dominum in
qua potestate hec facis.
⁊ quis tͥ dedit hanc
potestatem. ⁊ uoluerant in ueibo capere sa¬
pientiã. sua arte suꝑantur: ⁊ audiunt in
parabolis. quod aꝑta facie ñ merebant᷑ au dire:
Homo iste paterfamilias. ipse est qui habe¬
bat duos filios: ⁊ qui in alia parabola con¬
duxit oꝑarios in uineam suam: qui plan¬
tauit uineam: de qua ysaias plenissime
ꝑ canticum loquitur. ad extremum infe¬
rens.iunea domini sabaoth domus isrł ẽ:
Et sepem circumdedit ei᷑: uł murum urbis
uel angelorum auxilia: ⁊ fodit in ea torcu¬
lar ÷ aut altare. aut ula tortularia quoꝵ⁊
tres psalini titulo p̃notant᷑. octauꝰ ⁊ octogesimꝰ⁊
octogesimus tercius. Et edificauit turrim:
haud dubium quin templum de quo dicit᷑
ꝑmicheam : ⁊ tu tuiris nebulosa filia syon
Et locauit eam agricolis: quos alibi uince
oꝑarios appellauit: qui conducti fuerant

Expanded text:
pes sacerdotum, et seniores populi, qui interrogaverant Dominum, In qua potestate haec facis: et quis tibi dedit hanc potestatem? et voluerant in verbo capere sapientiam, sua arte superantur; et audiunt in parabolis, quod aperta facie non merebantur audire. Homo iste paterfamilias, ipse est qui habebat duos filios; et qui in alia parabola conduxit operarios in vineam suam; qui plantavit vineam, de qua et Isaias plenissime per Canticum loquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini sabaoth, domus Israel est Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia: et fodit in eu torcular, aut altare, aut illa torcularia, quorum et tres Psalmi titulo praenotantur: octavus et octogesimus, et octogesimus tertius. Et aedificavit turrim: haud dubium quin templum, de quo dicitur per Michaeam: Et tu, turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis, quos alibi vineae operarios appellavit: qui conducti fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
y erogria uasci telanlale. Diabelus aqiulor es
suenser Malarum segilatienum poetes ehe..
ulor esse non poolesi. lin autem semper in
uerie poesildo. leuem Ie gitationum nastrerum
instilam. suis fomidibus inslaminarerie: e non
esenus epinaro cun Cordis quo que occalta rimaui
o cre semorio habila et pestibis estimare. quid
eeuersarius noster fortio. uictorio quoque. hocibus
enprebalur. Domus illius munous qui in
uiligno poosilus eos: non preatoris diqnilate. sec
Nagnitudines delinquentis. uasa eius nos quendam

Expanded text:
ci voluntate. Diabolus adjutor et incentor malarum cogitationum potest esse, auctor esse non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu, et gestibus aestimare quid Adversarius noster fortis, victoris quoque vocibus comprobatur. Domus illius mundus, qui in maligno positus est , non creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis. Vasa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quit extra homunem introiens in eum. quod
possit eum comquinare: s que de homine
ꝓcedunt. illa sunt que coinquinant homine.
Opponat prudens lector ⁊ dicat. Si quod in¬
trat mos non comquinat homiñe: quare
idolontis non uescimurꝰ: Et apłs scribit.
Non potestis calicem dommni bibere: ⁊ cali¬
cem demonioꝵ. Sciendum igitur. quod ip¬
si quidem cibi ⁊ dĩ creatura ꝑse munda sint:
s idoloꝵ ac demonum inuocatio ea facit im¬
munda. Tunc accedentes discipuli eius di¬
xerunt ei. Scis quia pharisei audito u̾bo
scandalizati sunt: At ille respondens: ait.¬

Expanded text:
quit, extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothitis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi et Dei creatura per se munda sint, sed idolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda. Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei audito verbo scandalizati sunt. Ex uno s