comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euaginabunt gladiossuos suꝑ aegrp¬
tum: &implebuntar terrã interfectis
siue uulneratis. ut occisos uulneratosq
sesentiant: Et intantum aegrptũ eẽ
destructt̃ & adnihili ꝑ uenisse ut om¬
nia flumina eloquentiae quib: erro¬
res a egrptii. iuncus & calamus rigaban¬
tur. a refiant: & tradantur in manu
pessimorum qui eos torqueant. & ple¬
nitudo terrae aegrpti quȩ malecre aue¬
rat. deleatur in manu cilienorũ adõ:
Neq enimboni: sed inali angeli tormen¬
tes pracpositi sunt : Haec necesse est
ut fiant quia locutus ẽ. dns̃ : Quod fre¬
quenterad sumitur: ut scant qui audiunt
non proph&ȩ uerba esse. sed dnĩ cuius prȩ¬
cepta irritaeẽ. non possunt : Sequitur:
Et disꝑdam simulacra quae habominati¬
ones septuaginta transtulerunt: Et ces¬
saresticiam idola ułoptimates dememphis:
& dux siue principes interra a egrpti non er̃
amplius: Clementis simi enim dnĩ ẽ. male
ficta sub uestere: & nulla similitudo quae

Expanded text:
evaginabunt gladios suos super Aegypevaginabunt gladios suos super Aegyptum, et implebunt terram 362 interfectis, sive vulneratis, ut occisos vulneratosque esse se sentiant, et in tantum Aegyptum esse destructam, et ad nihili pervenisse, ut omnia flumina eloquentiae quibus errores Aegyptii, juncus et calamus rigabantur, arefiant, et tradantur in manu pessimorum, qui eos torqueant, et plenitudo terrae Aegypti, quae male creverat, deleatur in manu alienorum a Deo. Neque enim boni, sed mali Angeli tormentis praepositi sunt. Haec necesse est ut sciant, quia locutus est Dominus. Quod frequenter assumitur, ut sciant qui audiunt non prophetae verba esse, sed Domini, cujus praecepta irrita esse non possunt. Sequitur: Et disperdam simulacra, quae abominationes. Septuaginta transtulerunt: Et cessare faciam idola vel optimates de Memphis, et dux, sive princeps in terra Aegypti, non erunt amplius. Clementissimi enim Domini est, male ficta subvertere, ut nulla similitudo quae
Abbreviated transcription (Latin):
brȩpeccatorum & lux uistutum rema¬
neat: Et cessare inquit faciam multi¬
tudinem aegrpti inmanu nabuchodo sor
regis babrlonis. cui tradi sunt aopuni¬
endum : ipse est enim inimicus & uin¬
dex: Qui&iam mercedem accepiti eo
quod seruierit in expugnatione trriegrp¬
timultitudinem: ut multi in egrpto eẽ
desistant qui semꝑ in ea sunt: Sin autẽ
aliquis opposuerit quomodo illuddi¬
catur indcutero nomio. inseptuaginta¬
animab descenderunt patres uestri in aegrptũ:
Nunc autem stictiestis ut stellȩ celi inmulti¬
tudie facile soluitur: Neq enim exem¬
plum terrenae multitudinis posuit: sed ȩ¬
lestis qua euistutib fulgeat & plena lumi¬
num : Suꝑ quam multitudinem aegrpti
aoducuntur fostis simigentium: & disper¬
dant terram: proquib: septuaginta pes¬
tilentes interprecati sunt : Quod nescio
quomodo conueniathis qui adducunt᷑
addnm̃. Nisi forte iuxta illud exemplũ.
in missionem ꝑ angelos pessimos : qui

Expanded text:
brae peccatorum, et lux virtutum remabrae peccatorum, et lux virtutum remaneat. Et cessare, inquit, faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, cui traditi sunt ad puniendum. Ipse est enim inimicus et vindex qui etiam mercedem accepit, eo quod servierit in expugnatione Tyri, Aegypti multitudinem: ut multi in Aegypto esse desistant, qui semper in ea sunt. Sin autem aliquis opposuerit, quomodo illud dicatur in Deuteronomio: In septuagintaanimabus descenderunt patres vestri in Aegyptum: nunc autem facti estis ut stellae coeli in multitudine : facile solvitur. Neque enim exemplum terrenae multitudinis posuit, sed coelestis, quae virtutibus fulgeat, et plena sit luminum, super quam multitudinem Aegypti, adducuntur fortissimi gentium, ut disperdant terram, pro quibus Septuaginta pestilentes, interpretati sunt. Quod nescio quomodo conveniat iis qui adducuntur a Domino, nisi forte juxta illud exemplum, immissionem per Angelos pessimos : qui
Abbreviated transcription (Latin):
rit ignem in aegrpto quem dñs ardere
desiderat ut faenum ligna stipulam que
supra fundam entũ xp̃i aedificata sunt con¬
crementur. & omnes auxilictores ꝑ uer¬
sorum dogmatum conterantur: Ex quo
intellegendũ falsi nominis scientiam &
eos dequib: scriptum est Dissi padnẽ qui
bella uolunt: socios &auxiliatores a egrp¬
tinuncupari : Indie in quit illa egredien¬
tur nuntiia faciedĩ. De quib scriptum . ẽ.
in euangelio. angeli eorum semꝑuident
faciem patrismei qui est incȩlis.: Et inse¬
mentis parabola. messores angeli id est
nuntii sunt quimit tuntur ut uniuersa
scandala congregent: & mittant ea in
camind̃ ignis. ubiest fl&us oculorum &
stridor dentium : F.estinabuntq im¬
plere praeceptũ ut deterreant siue con¬
terant a&hiopiȩ confidentiã quiad
sumum malitiae uerticẽ ꝑuenerunt.
& in euersione aegrpti. a&hropia conte¬
ratur & paueat eo quod dies dnĩ sit ulti¬
onis atq uindicte qua fugentur tene¬

Expanded text:
rit ignem in Aegypto, quem Dominus ardere, rit ignem in Aegypto, quem Dominus ardere, desiderat, ut fenum, ligna, stipulae, quae supra fundamentum Christi aedificata sunt, concrementur, et omnes auxiliatores perversorum dogmatum conterantur. Ex quo intelligendum, falsi nominis scientiam, et eos de quibus scriptum est: Dissipa gentes quae bella volunt , socios et auxiliatores Aegypti nuncupari. In die, inquit, illa egredientur nuntii a facie Dei, de quibus scriptum est in Evangelio: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est . Et in sementis parabola, messores Angeli, id est, qui nuntii sunt, mittuntur, ut universa scandala congregent, et mittant ea in caminum ignis, ubi est fletus oculorum, et stridor dentium . Festinabuntque implere praeceptum, ut deterreant, sive conterant Aethiopiae confidentiam, qui ad summum malitiae verticem pervenerunt ut in eversione Aegypti Aethiopia conteratur, et paveat, eo quod dies Domini sit ultionis atque vindictae, qua fugentur tene
Abbreviated transcription (Latin):
ent sustenta cula & fulchra acgrpti: quae
eam in nequitia sustentabant. dialecticorũ
argutia & philo sophorũ strophȩ contume¬
liosum quoq: ac suꝑbum imperium destrue¬
tur. qui omnia loquuntur ꝑ arrogantiã
& ecdesi asticam simplicitatem ducunt pro
nihili : Aturreenim sienes cadent in ea :¬
quae in extremis terminis aegrpti a& hr¬
opie blemnrarumq: confinis ẽ ubinilus
in nauigabilis & cataractarum fragor
&omnia uia plenaq: serpentũ & uena¬
torum animantium i Sin autem ut supͣ
diximus magdalu s. magni ficentiam. & si¬
ene grrum sonat: perspicuum ẽ quod ae¬
grptiae opes & contumeliosa fortitudo
magnificentia idest iactantia & ex al¬
tationes ui pereat usq adgrrum egrpti
ubinihil stabile est sed incerto uoluitur
lapsu & peruenit adruinã. Tunc dissi¬
pabuntur aegrptiae ciuitates & terra de¬
sesta erit & nulla congregatio remanebit
habens aliquid firmitatis: ut rerũ fine
cognoscant quod ipsesit dns: quando mise¬

Expanded text:
ent sustentacula et fulcra Aegypti, quae ent sustentacula et fulcra Aegypti, quae eam in nequitia sustentabant: dialecticorum argutiae et philosophorum strophae, contumeliosum quoque ac superbum imperium destruetur, qui omnia loquuntur per arrogantiam, et ecclesiasticam simplnihili. A turre enim Syenes cadent in ea quae in extremis terminis Aegypti, Aethiopiae Blemmyarumque confinis est: ubi Nilus innavigabilis est, et cataractarum fragor, et omnia invia plenaque serpentum, et venenatorum animantium. Sin autem ut supra diximus Magdalus, magnificentiam, et Syene, gyrum sonat, perspicuum est quod Aegyptiae opes, et contumeliosa fortitudo et magnificentia, id est, jactantia, et exaltationes vi pereant, usque ad gyrum Aegypti, ubi nihil stabile est; sed incerto 361 volvitur lapsu, et pervenit ad ruinam. Tunc dissipabuntur Aegyptiae civitates, et terra deserta erit, et nulla congregatio remanebit, habens aliquid firmitatis, ut rerum fine cognoscant quod ipse sit Dominus, quando mise
Abbreviated transcription (Latin):
quos omnes ꝓdiuersitate uitiorum int̃p̃¬
tatione nominum quae inuisione trripo¬
suimus diuersas possumus intellegere nati¬
ones. Vnde &apłs. uos in quit gentes in
carne. qui dicim ini prȩputium : Num quam
enim dixiss& in carne gentes. pisi essent
aliae sp̃u : ut in alio loco. Videteisrł scđm
carnem: unde magno pere prouidendũ
est. Necorde reuestamur in a egrptum
dequa exiuimus. & interceterasgentes
inueniamur & peream us gladio. Dequo
in consequentib: dicitur. Iuuenes helio¬
poleos & bubasti: gladiocadent. Maxi¬
me cdmiungatur & filiȩ terrȩ foederis.
siue testamentimei simul mucrone ferient᷑
De quib: scriptum est : Vac quid escendunt in ae¬
grptũ auxiliũ aequis & currib: confitentes:
tur in aegrpto quanto magis filii foederis
& testamentidĩ . qui contem pnentes angelo¬
rum panem acgrpti peponũ caepȩ & aliorũ
& cocumerum recordati sunt : Tunc corru¬

Expanded text:
Quos omnes pro diversitate vitiorum et interprQuos omnes pro diversitate vitiorum et interpretatione nominum, quae in visione Tyri posuimus, diversas possumus intelligere nationes. Unde et Apostolus: Vos, inquit, gentes in carne, qui dicimini Praeputium . Numquam enim dixisset in carne gentes, nisi essent aliae in spiritu, ut in alio loco: Videte Israel secundum carnem. Unde magnopere providendum est, ne corde revertamur in Aegyptum, de qua semel exivimus, et inter caeteras gentes inveniamur; et pereamus gladio, de quo in consequentibus dicitur: Juvenes Heliopoleos et Bubasti gladio cadent, maxime cum jungatur, et filii terrae foederis, sive Testamenti mei simul mucrone ferientur, de quibus scriptum est: Vae qui descendunt in Aegyptum ad auxilium, in equis et curribus confidentes tur in Aegypto, quanto magis filii foederis et Testamenti Dei, qui contemnentes angelorum panem: Aegypti peponum et ceparum et alliorum, et cucumerum recordati sunt. Tunc corru
Abbreviated transcription (Latin):
simos suo igne consumat: In a egiptum
autem huius saeculi : ita ut pauorsit in
a&hiopia quitrans egrptum in nocte
erroris & tenebris commorantur. & quo¬
rum nigredo incandorem. aut difficult̃
aut nequaquã conuestitur : Cadentq in aegrp¬
to uulnerati quimalesteterant in nequitia.
& auferctur multitudo aegrpti: lata enĩ
& spatiosa uia quaeducit ad mortem: & fun¬
damenta illius destruentur. ut nihil in cgrp¬
to pristinę resideat
firmitatis. sed
desestis fundamentis
pessimis ponat̃
fundamentum xpĩ¬
suꝑ quo a ed ifi¬
cetur ecdesia. Omnis quippe plantatio
quam non plantauit cęlestis pater: era¬
dicabitur. Vnde et hieremias. destrue¬
reiubetur quȩ constructa erunt. ut aedifi¬
c& meliora: peribunt quoque in a egrpto
a&hropes. lrbies & lrdi siue iuxta septua¬
ginta persȩ. cretenses & lrdi & lrbies & cub
id est arabes. & omne reliquum uulgus quos
hrbridas atq mixticios lax transtuler̃.

Expanded text:
simos suos igne consumat: In Aegyptum simos suos igne consumat: In Aegyptum autem hujus saeculi, ita ut pavor sit in Aethiopia qui trans Aegyptum in nocte erroris et tenebris commorantur, et quorum nigredo in candorem aut difficulter, aut nequaquam convertitur. Cadentque in Aegypto vulnerati, qui male steterant in nequitia. « Et auferetur multitudo Aegypti. » Lata enim et spatiosa via est, quae ducit ad mortem. Et fundamenta illius destruentur, ut nihil in Aegypto pristinae resideat firmitatis, sed desertis fundamentis pessimis ponatur fundamentum Chrr quo aedificetur Ecclesia. « Omnis quippe plantatio, quam non plantavit coelestis pater eradicabitur . » Unde et Jeremias destruere jubetur quae constructa erant, ut aedificet meliora. Peribunt quoque in Aegypto Aethiopes, Libyes et Lydi, sive juxta Septuaginta, Persae, Cretenses, et Lydi, et Libyes et Chub, id est, Arabes, et omne reliquum vulgus, quos « Hybridas atque mixticios LXX transtulerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nis mundi aduonerit: aut specialiter
singulorum quando tempus mostis instite¬
rit: luxta autem dicitur quia gernitati
comparatum omne tempus breue
est: Vnde & ia cob. centum & triginta annos
quibus uixerat. pauciinquit & pessimi sunt
dies mei : & psalmista deuniuersi generis hu¬
mani fragilitate dis putanfait : Dies nr̃ĩ
quasi umbra ꝑtranseunt. Quod reputantes.
nec potentia crigemur Nec diuitiis incubabi¬
mus. nec felicitate la& abimur. cito omnia
auferenda noscentes: pulcheque dies dici¬
tur. Dñi quando omnissȩculi conuersatio
destru&ur. &errore sublato unaucritas
apparebit : Dies nubis & nebulȩ : Nullus
enim intrepidus incestusq desententia abs¬
q: pauore iudicem prȩstolatur : & temp
siue finisgentium erit: non unius gentis
acgrptiae : sed uniuersarum: ut manifes¬
tum fiat decunctis gentib: proph&ari
us gladius uersatilis. & flamn eus sermo
diuinus quibonos amalisdĩuidat. & pes¬

Expanded text:
nis mundi advenerit: aut specialiter nis mundi advenerit: aut specialiter singulorum, quando tempus mortis institerit. Juxta autem dicitur, quia aeternitati comparatum omne tempus breve est. Unde et Jacob centum et triginta annos, quibus vixerat, « pauci, inquit, et pessimi sunt dies mei . » Et Psalmista de universi generis humani fragilitate disputans, ait: « Dies nostri quasi umbra pertranseunt . » Quod reputantes, nec potentia erigemur, nec divitiis incubabimus, nec felicitate laetebimur, cito omnia auferenda noscentes. Pulchreque dies dicitur Domini, quando omnis saeculi conversatio destruetur, et errore sublato una veritas apparebit. Diesque nubis et nebulae, nullus enim intrepidus incertusque de sententia absque pavore judicem praestolatur. Et tempus, sive finis gentium erit, non unius gentis Aegyptiae, sed universarum, ut manifestum fiat de cunctis gentibus prophetari. » Gladius versatilis, et flammeus, sermo divinus, qui bonos a malis dividet, et pes
Abbreviated transcription (Latin):
ras syllabas nomina uerborumq contextũ.
possint ad lectionem prosȩ uel carminis per¬
uenire nunc ad grediamur tropologiam
& latissimum disputationis pelagus. breui
quasi picturae tabula de monstremus. sermo
dnĩ quierat semꝑ in patre factus ẽ ad pro¬
ꝓh&am : & uocateum nequaquam omne suo:
sed filium hominis. quod in scripturis sc̃ĩs inbo¬
nam pastem semꝑ accipitur : Dum taxat nu¬
mero singulari. ut in hoc eodem proph&a
& indanihele & in euangelio. alioquin plura¬
linumero contrarium legitũrꝰ ut estilluo
filii hominum dentes corum arma & sagit¬
tȩ & lingua corum gladius acutus.: & rur
sum. filii hominum usque quo graui corde.
Leo enim rugi& & quis nontimebit: Dñs lo¬
cutusẽ & quis non proph&abit: ululate¬
inquit: uae uae dieiquia iuxta est dies & ad¬
propinquat dicit dñs. Dies nubis tempussi¬
ue finis gentium erit. Duplex consumma¬
tio est aut generaliter omnium quando fi¬

Expanded text:
ras, syllabas, nomina, verborumque contextum, ras, syllabas, nomina, verborumque contextum, possint ad lectionem prosae vel carminis pervenire. Nunc aggrediamur tropologiam, et latissimum disputationis pelagus, brevi quasi picturae tabula, demonstremus. Sermo Domini qui erat semper in Patre, factus est ad prophetam, et vocat eum nequaquam nomine suo, sed filium hominis. Quod in Scripturis sanctis in bonam partem semper accipitur, dumtaxat numero singulari, ut in hoc eodem propheta, 359 et in Daniele, et in Evangelio. Alioquin plurali numero in contrarium legitur, ut est illud: Filli hominum, dentes eorum arma et sagittae: et lingua eorumsum: « Filii hominum, usquequo gravi corde? » Leo enim rugiet, et quis non timebit? Dominus locutus est et quis non prophetabit? » « Ululateinquit, vae, vae diei, quia juxta est dies, et appropinquat, dicit Dominus, dies nubis, tempus sive finis gentium erit. » Duplex consummatio est: aut generaliter omnium, quando fi
Abbreviated transcription (Latin):
dum crescentib: opcriri sol& atq corrumpi pro
inundatio a quarum & in ruptione atq: scissura
aggerum. In hebreo positum est: & erunt in mem¬
phis angustiae cotidianȩ undenilus diuiditur
& ubi a pistemplum ẽ & consulta respon¬
dent oracula cotidianae angustiae fiunt . Iuue¬
ruent ita ut ipsȩ urbes hoc est habitatores
siue mulieres carumducantur incaptiuitatẽ
qui sexus inurie subiac&. intafnis uero quȩ
est regia ciuitas conterentur exceptra aegrp¬
ti. id est omne regium genus. Cumq poten¬
tia eius interfectis principib defecerit ⁊ unc
nigresc& dies & caliginis actenebrarum om̃a
complebuntur. it autipsa urbs operiatur
nube meroris acluctus. & filiȩ cius. id est
oppida reliqua ducant᷑ incaptiuitatem: ut
post quam fecero iudicia in aegrpto & me
cunctis iudicem demonstrauero tunc scient
acgrptii quod ego sum dns Haec quasi
paruulis elementa descripsimus ut ꝑlitte¬

Expanded text:
dum crescentibus operiri solet atque corrumpi. Pro dum crescentibus operiri solet atque corrumpi. Pro inundatione aquarum, et irruptione atque scisura aggerum, in Hebraeo positum est: Et erunt in Memphis angustiae quotidianae, ut unde Nilus dividitur, et ubi Apis templum est, et consulta respondent oracula, ibi quotidianae angustiae fiant. Juveruent: ita ut ipsae urbes, hoc est, habitatores, sive mulieres earum ducantur in captivitatem, qui sexus injuriae subjacet. In Taphnis vero quae est regia civitas, conterentur sceptra Aegypti, id est, omne regium genus. Cumque potentia ejus, interfectis principibus, defecerit, tunc nigrescet dies, et caligine ac tenebris omnia complebuntur, ita ut ipsa urbs operiatur nube moeroris ac luctus, et filiae ejus, id est, oppida reliqua ducantur in captivitatem; ut postquam fecero judicia in Aegypto, et me cunctis judicem demonstravero, tunc sciant Aegyptii quod ego sum Dominus. Haec quasi parvulis elementa descripsimus, ut per litte
Abbreviated transcription (Latin):
uum nili illuc plurimum deferatur : Et inter¬
ficiam ait multitu S dinem alexandriaeque
rursum in hebraico posita est. Nõ ꝓquone¬
quaquam dios polim ut supra sed memphim. bxx
transtulerunt : & ut ostendat populosam iam
illo tempore fuisse urbem ꝑdam ait multitudinẽ
Nõ & dabo ignem hoc est regembabr lonis in ae¬
grpto quiinstarignis cuncta popul&ur quasi per¬
turiens dolebit sãin id est pelusium siue turba¬
tione turbabitur. & in alex andria id est in ñõ.
erit scissura: & diffundentur a quae. proqua
rursum laxdios polim transtulerunt: moris
autem a egrptiorum ẽ propterinundationẽ
nili excelsos aggeres construere acripas
nili qui sicustodum neglegentia uel nimia
aquarum magnitudine rupti fuerint: subia¬
centes campos nequaquam rigant aquȩ sed op¬
primunt atq populentur ꝑ quod significatur
sicchaldeorum exercitu occu pandam aegrp¬
tum quomodo inundantis nili aquis & suꝑmo¬

Expanded text:
rivum Nili illuc plurimum deferatur. « Et interrivum Nili illuc plurimum deferatur. « Et interficiam, ait, multitudinem Alexandriae, » quae rursum in Hebraeo posita est No, pro qua nequaquam Diospolim ut supra, sed Memphim Septuaginta transtulerunt. Et ut ostendat populosam jam illo tempore fuisse 358 urbem, Perdam, ait, multitudinem NO  ; et dabo ignem, hoc est, regem Babylonis in Aegypto, qui instar ignis cuncta depopuletur. Quasi parturiens dolebit Sain, id est, Pelusium: sive conturbatione turbabitur; et in Alexandria, id est, in No, erit scissura, et diffundentur aquae, pro qua rursum LXX Diospolim transtulerunt. Moris autem Aegyptiorum est, propter inundationem Nili, excelsos aggeres construere ad ripas Nili. Qui si custodum negligentia, vel nimia aquarum magnitudine rupti fuerint, subjacentes campos nequaquam rigant aquae, sed opprimunt atque populantur. Per quod significatur, sic Chaldaeorum exercitu occupandam Aegyptum, quomodo inundantibus Nili aquis, et super mo
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit ut terra phatures omnis pereat &ignis
uastet tafnes siue ut septua ginta transtulerunt
tanIN faciamque ait iudicia in alexandria quȩ ho¬
die sicuocatur. c&erum prĩstinum nomen hab&
Nõ quod a quila srmmachus & theodotio sicut in
uaciuita sẽ. Nosautem pro. nõ alexandriam
posuimus perantiꝰ pationem quae grece ñ õo¬
A ttccic appellatur. iuxta illud uirgilianum.
lauinaq: uenitlitora non quo co tempore quan¬
douenit aeneas in lacium lauina diceretꝰ sed
quȩ postea lalinia num cupata sunt. ut mani¬
festior locus fier& lectoris & intellegentia e
et effundam inquit in dignationem meam suꝑ
saim quam nos inidusium uertimus & robur
appelatur aegrpti eoquod posium habeat tutis¬
simum & negotiationes maris ibi uel maxime exer¬
ccantur. Vnde & po&a pelusiacam appellatlentẽ:
Non quo ibigenus hoc leguminis gignatur uel na¬
xime. sed quo dethebaide & omni a egrpto ꝑri

Expanded text:
possidebit, ut terra Phatures omnis pereat, et ignis possidebit, ut terra Phatures omnis pereat, et ignis vastet Taphnis, sive, ut LXX transtulerunt, Tanin. Faciamque, ait, judicia in Alexandria, quae hodie sic vocatur: caeterum pristinum nomen habet No, quod Aquila Symmachus et Theodotio, sicut in va civitas est. Nos autem pro No Alexandriam posuimus, per anticipationem, quae Graece prolepsis appellatur, juxta illud Virgilianum: Lavinaque venit littora: non quo eo tempore, quando venit Aeneas in Latium Lavinia dicerentur, sed quae postea Lavinia nuncupata sunt, ut manifestior locus fieret lectoris intelligentiae. « Et effundam, inquit, indignationem meam super Sain, » quam nos in Pelusium vertimus: et robur appellatur Aegypti eo quod portum habeat tutissimum, et negotiationes maris ibi vel maxime exerceantur. Unde et poeta Pelusiacam appellat lentem, non quod ibi genus leguminis gignatur vel maxime, sed quod e Thebaide et omni Aegypto per
Abbreviated transcription (Latin):
mus itaenim ab hebreis accepimus. ut om̃is
& hropie fiducia conteratur : Et quando uidna
fuerit pro uintia de solata. pauorteneat
proxima. Vt autem sciremus quiess& istegla¬
dius quiuastar& ȩgrptum & terrer& axhiopiã.¬
Sequitur manifestius & cessa re faciam multi¬
tudinem aegrpti inmanu nabuchod onosor regis
babrlonis qui non solum ueni& sed ueni& mul¬
tis comitatus nationib: ita ut omnis aegrptus
interfectorum sangune compleatur : Tantaq
erit ira dnĩ ut siccentur aluci fluminum. hocest.
nili Aĩcõpit ec̃ usq adsolum & in manu pestilentiũ
siue hominum pessimorum plenitudo aegrpti¬
desoletur: Mea enim uerba irrita cẽ non poss̃
Illucq profici & indignatio. ut simulacra aegrp¬
tidis ꝑdantur. & cessent idola de memphis. quae
usq hodie maro polis est suꝑstitiones aegrptiae
siue optimates & principes dememphis & deterra
a egrpti. Tantus autem terror cunctam aegrptum

Expanded text:
mus; ita enim ab Hebraeis accepimus, ut omnis mus; ita enim ab Hebraeis accepimus, ut omnis Aethiopiae fiducia conteratur, et quando fuerit vicina provincia desolata, pavor teneat proximam. Ut autem sciremus quis esset iste gladius, qui vastaret Aegyptum, et terreret Aethiopiasequitur manifestius: Et cessare faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, qui non solum veniet, sed veniet multis comitatus nationibus, ita ut omnis Aegyptus interfectorum sanguine compleatur, tantaque erit ira Domini, ut siccentur alvei fluminum, hoc est, Nili διώρυχες, usque ad solum, et in manu pestilentium, sive hominum pessimorum plenitudo Aegdesoletur, mea enim verba irrita esse non possunt. Illucque proficiet indignatio, ut simulacra Aegypti disperdantur, et cessent idola de Memphis, quae usque hodie metropolis est superstitionis Aegyptiae, sive optimates et principes de Memphis et de terra Aegypti. Tantus autem terror cunctam Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
lis & chub quod srmmachus uestit marabiã
et defiluisterrȩ foederis hoc est depopulo
iud eorum cum illi sgladiocadat: proquib
gentib septuaginta posuerunt persae
& cretenses & lrdi &lrbi es & omnescom¬
mixti et filii testamenti mei cum ipsagla¬
diocident: & ut sciemus ha somnes gentes
fuisse in auxilio ȩgrpti sequens sermode¬
monstrat: & corrue nt fulcientes ae¬
grptum siue sustenta cula a egrpti id est
socu& omnis superbia imperii. siue contu¬
melia fortitudinis illius destruetur acde¬
ponetur: Aturreselenȩ quam in extremis
finib: aegrpti sitam diximus. siue a magdolo
usq soenen sicut septua ginta trans tulerunt :
omnesciuitates aegrpti desestȩ erunt: ut
cognoscant dnm̃ quando ignis chaldeorum
uniuersa uasta uerit. & attritifuerint au¬
xiliatores eiũs & peruenerint nuntii iuxta
aquilam &heo dotionem sum quos srmma¬
chus transtulit festinantes. Nos intrieres uesti¬

Expanded text:
lis et Chub, quod Symmachus vertit in Arabiam, lis et Chub, quod Symmachus vertit in Arabiam, et de filiis terrae foederis, hoc est, de populo Judaeorum, cum illis gladio cadat. Pro quibus gentibus LXX posuerunt « Persae et Cretenses et Lydi et Libyes et omnes commixti: et filii Testamenti mei, cum ipsa gladio cadent. » Et ut sciremus has omnes gentes fuisse in auxilio Aegypti, sequens sermo demonstrat. Et corruent fulcientes Aegyptum, sive sustentacula Aegypti, id est, socii. Et omnis superbia imperii, sive contumelia fortitudinis illius destruetur ac deponetur. A turre Syene, quam in extremis finibus Aegypti sitam diximus, sive « a Magdalo usque Syonen, » sicut Septuaginta transtulerunt, omnes civitates Aegypti desertae erunt, ut cognoscant Dominum; quando ignis Chaldaeorum universa vastaverit, et attriti fuerint auxiliatores ejus, et pervenerint nuntii juxta Aquilam et Theodotionem siim, quos Symmachus transtulit festinantes, nos in trieres verti
Abbreviated transcription (Latin):
os & bubastigladio cadent. & mulieres
captiuȩ ducentur. & inta fnis tenebrescit
dies quando coñriuero ibi sceptra aegrp
& ipsam nubes operi& & filiȩ eius captiuȩ¬
captiuitatis regisio achim reuestitur ad p̃¬
sens tempus quando contra a egyptũ coepe¬
rat proph&are idest ad annum decimũ
& decimum mensem undecimi mensis
die & dic it sibi prȩceptum ad nõ &loquat᷑
adomnes nationes &cum omnib: specia¬
liter ad aegrptum : quae s unt ergo quae
loquiturꝰ ululate: uãeuae diei quia iuxta :
dies & ad propinquat dies dnĩ Nonclaro
sole rutilans sed o pesta Nubibus & babr¬
loniã ad ferens tempestatem: Cumque
coeperitgladius uastare aegrptũ pauor
erit in&hiopia qua euicina est aegrpto:
neadse usq babrlonius mucro ꝑueniat.
Cadent enim in aegrpto uulnerati. & au¬
feretur multitudo illius. &usq ad funda¬
menta omnia destruentur. Ita ut siquis
in aegrpto reperiatur de aethropici &
lrbia & irdia & in commune deuariis popu¬

Expanded text:
Bubasti gladio cadent et ipsae captivae ducentur et in Tafnis nigrescet dies cum contrivero ibi sceptra Aegypts ipsam nubes operiet filiae autecaptivitatis regis Joachim revertitur ad praesens tempus quando contra Aegyptum coeperat prophetare, id est, ad annum decimum et decimum mensem, undecima mensis die. Et dicit sibi praeceptum a Domino, ut loquatur ad omnes nationes, et cum omnibus specialiter ad Aegyptum. Quae sunt ergo quae loquitur? « Ululate, vae, vae diei, quia juxta est dies, et appropinquat dies Domini, » non claro sole rutilans, sed operta nubibus, et Babyloniam adferens tempestatem. Cumque coeperit vastare Aegyptum, pavor erit in Aethiopia quae vicina est Aegypto, ne ad se usque Babylonius mucro perveniat. Cadent enim in Aegypto vulnerati, et auferetur multitudo illius et usque ad fundamenta omnia destruentur, ita ut si quis in Aegypto reperiatur de Aethiopia et Libya et Lydia, et in commune de variis popu
Abbreviated transcription (Latin):
slius: Sequitur: & confostabo brachiare¬
gis babrlonis: & bracia faraonis cadent
& scient quia ego dñs. Cum dedero gladiũ
Sincum in manu regis babrlonis. & extende¬
rit cum suꝑterrã aegrpti &disꝑgam aegrp¬
tum innatio nes & uenti labo cas in terras. &
scient quia egodñs: Reuestitur adordi¬
nem proph&iȩ. Post uicesimum & septimũ
annum: nunc ponit undecimum: Quae
questio &iam in superioribus contin&ur:
Cum enim sermodni contratrrum factus
sit in anno undecimo qui prius positus est:
in consequentib: loquitur ad pharao anno
decimo÷ Rursumq ponit uicesimũ septi¬
mum ut diximus: & nunc undecimum ÷ Vt
c&era praetermittam quȩ in psalmorum
ordine continentur: Quo mod o testius psal¬
suam coram abimelech & do et idumeo. &
quando inuentus inspelunca. & quinqua¬
gesimus paenitentia e incuius titulo demons¬
tratur quod introierit abersabeȩ uxorẽ
uriȩ priores sint psalmi. testio inquo

Expanded text:
us. Et confortabo brachia regis Babylonis, et brachia Pharaonis cadent. Et scient quia ego Dominus, cum dedero gladium meum in manu regis Babylonis, et extenderit eum super terram Aegypti. Et dispergam Aegyptum in nationes, et ventilabo eos in terras. Et scient quia ego Dominus. » Revertitur ad ordinem prophetiae. Post vicesimum enim et septimum annum, nunc ponit undecimum, quae quaestio etiam in superioribus continetur. Cum enim sermo Domini contra Tyrum factus sit in anno undecimo, qui prius positus est, in consequentibus loquitur ad Pharaonem anno decimo. Rursumque ponit vicesimum septimum, ut diximus, et nunc undecimum. Ut caetera praetermittam quae in psalmorum ordine continentur, quaeritur quomodo tertius psalsuam David coram Abimelech; et de Doech Idumaeo, et quando inventus est in spelunca; et quinquagesimus poenitentiae, in cujus titulo demonstratur, quod introierit ad Bethesabee uxorem Uriae, cum priores sint isti psalmi tertio, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
isrł proph&uri qui eo tempore captiuus erat
in babrlone Nec statimher&icis occassio¬
nem dabimus si haec deresurrectione cõmu¬
ni intellegidenegemus Numquã po¬
neretur similitudo resurrectionis ad restitu¬
tionemisra heliticipopuli significandam :
nisi star& ipsa resurrectio & futura credere¬
tur quia nemodereb: exstantib: incesta con¬
firmat: Totaq nr̃a illo tendit adsertio
Quod quomodo uidetur incredulũ quod onib
aridis & multa u&ustate confectis futura re¬
surrectio promittatur & tam̃ futurum est quod
promatitur : sic & esurratio populi ista hel¬
quiductus est incaptiuitatem & intoto orbedisꝑ¬
sus uid ur quidẽmincredibilis his quidi nonnor̃
pote̾ntiã sed tam̃ futura est. quia egoinquit
dñs locutussum & faciã sicut pollicitussũ: Deniq

Expanded text:
Israel prophetari, qui eo tempore captivus erat Israel prophetari, qui eo tempore captivus erat in Babylone. Nec statim haereticis occasionem dabimus, si haec de resurrectione communi intelligi denegemus. Nunquam poneretur similitudo resurrectionis ad restitutionem Israelitici populi significandam, nisi staret ipsa resurrectio et futura crederetur: quia nemo de rebus exstantibus incerta confirmat; totaque nostra illo tendit assertio, quod quomodo videtur incredulum quod ossibus aridis et multa vetustate confectis futura resurrectio promittatur, et tamen futurum est quod promittitur: sic et resurrectio populi Israelqui ductus est in captivitatem et in toto orbe dispersus, videtur quidem incredibilis his qui Dei non norunt potentiam; sed tamen futura est, quia ego, inquit Dominus, locutus sum, et faciam sicut poll
Abbreviated transcription (Latin):
bodño in regione uiuorum. Haeclocuntur
quidegenerali ut diximus resurrectione
hie zechielem scripsisse autumant. Qui
autem aliter interp̃tantur : ista memora¬
istum locum aliter exponentes resurrectio¬
nem negare uideamus. Scimus enim
multa robustiora testimonia & inquib:
nulla sit dubitatio inscripturissc̃ĩs reppe¬
riri: ut est illudiob. suscitabis pellem
meam quaeista sustin& : Et indanihel
Multi quidormiunt in terra epuluere resur¬
gent: isti inuitam axernam & isti in ob¬
probrium & in confusionem a &ernam:
Et in euangelio : Nolite timere eos quicor¬
pus interficiunt & anima non possunt
occidere:: Tim&e autem eũ magis quipo¬
test & animã & corpus ꝑdere ingehenna
& ina postolo paulo: Quiuiuificabit mostalia
ura corpora propt̃ in habitantem spm̃eius
in uobis: Etmulta alia÷ ex quo ꝑspicuũ est.
nonnos resurrectionem negare : sedhaec
non scripta deresurrectione contendere.
e tꝑresurrectionis pa rabolam derestitutione

Expanded text:
no in regione viventium . Haec loquuntur, qui de generali, ut diximus, resurrectione Ezechielem scripsisse autumant. Qui autem taliter interpretantur ista, noistum locum aliter exponentes resurrectionem negare videamur. Scimus enim multo robustiora testimonia, et in quibus nulla sit dubitatio in Scripturis sanctis reperiri, ut est illud Job: Suscitabis pellem meam , » quae ista sustinet; et in Daniel: « Multi qui dormiunt in terrae pulvere, resurgent, isti in vitam aeternam, et isti in opprobrium et confusionem aeternam . » Et in Evangelio: « Nolite timere eos qui corpus interficiunt, et animam non possunt occidere: timete autem eum magis qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Et in apostolo Paulo: Qui vivificabit et mortalia vestra corpora propter inhabitantem spiritum ejus in vobis , » et multa alia; ex quo perspicuum est, non nos resurrectionem negare, sed haec non scripta de resurrectione contendere, et per resurrectionis parabolam de restitutione
Abbreviated transcription (Latin):
÷quia in p̃ceptismeis ambulabunt & mandata
÷mea custodient & facientea & habitabunt
interra sua quã de diseruo meo ia cobubi habi¬
tauerunt patreseoꝵ. & habitabuntinea ipsi
& filii eoꝵ & filii filiorũ eorumusq in sempiter¬
num. & đđ seruus meus princepseorũ erit inꝑ

Expanded text:
meis ambulabunt, et judicia mea custodient, et facient ea. Et habitabunt in terra sua quam dedi servo meo Jacob, ubi habitaverunt patres eorum, et habitabunt in ea ipsi et filii eorum, et filii filiorum eorum usque in sempiternum. Et David servus meus, princeps eorum erit in
Abbreviated transcription (Latin):
ensme clã sampulsare ianuam sedle¬
genda cumuenia sunt : Alio quin potui
simplicem ignorantia confiteri. &omne
studiosorum amputa redesiderium
iaes enim aper fearae saentie procilegus
aeuoris cloq aẽ btaitur saltam parũ qaa

Expanded text:
ens me clausam pulsare januam; sed leens me clausam pulsare januam; sed legenda cum venia sunt: alioquin potui simpliciter ignorantiam confiteri, et omne studiosorum amputare desiderium. Sicut enim a perfecta scientia procul sumus, levioris culpae arbitramur saltem parum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nouantertamentum una xpĩmensura con¬
pleccitur: Et altitudinem trigint cubiuor
arcae noe unus cubitus indudit: Thalami
uer: entes atq mutantes ꝑ singula loca ut
uoluerint hebraica nomina sexcubitorum
erant exutraq paste qđ dicitur hinc & inde
Et nequu quam habebant palmũ nec ratio¬
nem desuꝑ additam qua e p̃sentẽ conuer¬
sationem ad futurã beatitudinẽ prouocar&
sed tantum sexcubita Vnde sequitur
Et mensus ẽ portam a tectothalami usque
ad ceccum siue pari&em eius: & in uenit lati¬
tudinis xxti & quinq cubita. Qui&ipse
numerus lic& quadratus sit tamenre ser¬
tur ad sensus. Si enim qui noscubitos con¬
trase quinquies ordina ueris iuicesimum
quintum numerum efficies. qui est inter
tectũ thalamorum & tectum: &ta men
utrumq eregione suipositum a sũmispar¬
tibus hab& ostiũ contra ostiũ : Haec non
friuola uideantur esse lectori lic& et
mihi ipsi qui ea dicto displiceant senti¬

Expanded text:
novum Testamentum una Christi mensura comnovum Testamentum una Christi mensura complectitur, et altitudinem triginta cubitorum arcae Noe unus cubitus includit. Thalami vertentes atque mutantes per singula loca, ut voluerunt Hebraica nomina, sex cubitorum erant ex utraque parte, quod dicitur, hinc et inde, et nequaquam habebant palmum nec rationem desuper additam, quae praesentem conversationem ad futuram beatitudinem provocaret, sed tantum sex cubita. Unde sequitur: Et mensus est portam a tecto thalami usque ad tectum, sive parietem ejus: et invenit latitudinis viginti et quinque cubita; qui et ipse numerus, licet quadrus sit, tamen refertur ad sensus. Si enim quinos cubitos contra se quinquies ordinaveris, vicesimum et quintum numerum efficies: qui est inter tectum thalamorum et tectum; et tamen utrumque e regione sui positum, 475 a summis partibus habet ostium contra ostium. Haec non frivola videantur esse lectori, licet et mihi ipsi qui dico displiceant, senti
Abbreviated transcription (Latin):
rum quipen fectus ost numerus & uel deca logi
contineatur ł euangeliorum sac ram̃to.
qui a buno incipiens ita at᷑quattuor ꝑue¬
nit utdem a rumimpleat numorũ : Cuiusl engi¬
tudo habebat tredocim cubitos proqua in lxx.
rursum ponitur latitudo qđ mihuid&ur scrip¬
torum neglegentia de prauatũ: Neq enĩ ẜ¬
scriptura dixiss&. Potestuit̃ postaliminis
ostium uł certe ommesscĩ ꝑ quod ingredimur
ad notitia mdi. quorum a postolus paulus loque¬
batur. Osmeum pat& aduos ocorinthii
& dilatamini &uos. Tredecn aut̃ cubiti post
occonarium numerum: librorũ mox si continent
sacra mentum Qui & inquinq monstratur
panib: &insa marita na eu angelii quae ar¬
guitur quod quinq: habuerit uiros & sextũ
quemputa bat habere non habebat: & tam¬
& octenarius & quinaius numerus uncail¬
inapo recapitulantur om̃a. Vndedicitiu
Et cubitus unus finis utrimq Num xu&us et

Expanded text:
rum, qui perfectus est 474 numerus, et vel Decalogo rum, qui perfectus est 474 numerus, et vel Decalogo continetur, vel Evangeliorum quatuor sacramento. Qui ab uno incipiens, ita ad quatuor pervenit, ut denarium impleat numerum. Cujus longitudo habebat tredecim cubitos: pro qua in Septuaginta rursum ponitur latitudo, quod mihi videtur scriptorum negligentia depravatum. Neque enim Scriptura dixisset. Potest autem porta liminis, ostium ; vel certe omnes sancti, per quos ingredimur ad notitiam Dei, quorum apostolus Paulus loquebatur: Os meum patet ad vos, o Corinthii; et: Dilatamini et vos . Tredecim autem cubiti post octonarium numerum, librorum Moysi continent sacramentum, qui et in quinque monstrantur panibus , et in Samaritana Evangelii , quae arguitur quod quinque habuerit viros, et sextum quem se putabat habere, non habebat: et tamen octonarius, et quinarius numerus, uno cubiin Christo recapitulantur omnia. Unde dicitur: Et cubitus unus finis utrinque: dum et vetus et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent sacram̃tum Et infronte inquit
eius demuestibuli duo erant cubita quae
qua misaia de altari carbo conp̃henditur
& defertur ad proph&ae labia purganda
Et ut sciamus quod sit hocuestibulum quod
octo & duobus cubitis terminatur ponit
manifestius. Uestibulum autempostae
erat intrinsecus ꝑ quod ꝑuenimus adtem¬
plumdiThalami quoq & cubicuła quȩ
erant aduiampostȩ orientalis proquibus
lax elau scribunt treserant hinc &trẽs
inde mensurae unius. idest calamo uno qui
sexcubita & unumpalmum habebat dequi¬
longum &uno cala moinlatum. & intertha¬
lamosquinq cubitos: Neigitar puta remus
duos tantum essethalamos.: ternos exutraq
paste posuit ut senariũ numerum demons¬
trar&. Qui & in xdriis euangeliindicatur
inquib: aquae in uina inutatȩ sunt : & cotidie
iudaici latices uestuntur in uinum qđ la&i ficat
corhominis & ꝓpicruore fit dulcius: Mensus ẽ¬
quoq: latitiidinem liminis portae decemcubito¬

Expanded text:
pertinent sacramentum. Et in fronte, inquit, pertinent sacramentum. Et in fronte, inquit, ejusdem vestibuli duo erant cubita, quae qua in Isaia de altari carbo comprehenditur, et defertur ad prophetae labia purganda. Et ut sciamus, quod sit hoc vestibulum, quod octo et duobus cubitis terminatur, ponit manifestius: Vestibulum autem portae erat intrinsecus, per quod pervenimus ad templum Dei. Thalami quoque, et cubicula quae erant ad viam portae Orientalis, pro quibusa Elau scribunt, tres erant hinc, et tres inde, mensurae unius, id est, calamo uno, qui sex cubita, longum, et uno calamo in latum, et inter thalamos quinque cubitos. Ne igitur putaremus duos esse tantum calamos, ternos ex utraque porta posuit, ut senarium numerum demonstraret: qui et in hydriis evangelii indicatur, in quibus aquae in vina mutatae sunt, et quotidie judaici latices vertuntur, et vinum quod laetificat cor hominis, ex Christi cruore fit dulcius. Qu liminis  Al. limitis portae decem cubito
Abbreviated transcription (Latin):
esthalamum quinq: tantum sunt cubita
cunteriora cubiculorum plenã habeant
mensuram calami id est sexcubitorum & pal¬
miunius . dumopera pariter ratioq: consen¬
tiunt: Ea uero quae extrinsecussunt hocẽ
interthalamum &thalamã quinq cubita
nedum enim xpĩ secreta pene trarunt
nec possdicere introduxit me rexin cubicu¬
lum suum &idibi omnis gloria filia e regis
intrinsecus sed discipulis cũxpo domicõmo¬
rantib: mesteriatius audire non possunt¬
& foras ad secupiunt di exire sermonem
Et propterea quinq: cubitorum m̃ sura in enspo¬
nitur ut ad sensus quinq: om̃a referre doce¬
antur : Lim̃ quoq alterius postȩ siue ut in ixx¬
unius calamim̃ surae est : Post quoduestibu¬
lumcus hocest lim̃postae introitũ : oeco
ponuntur cubita ut interiora uestibuli ne¬
quaquã septenariũ numorum & sexcubita
& palmum unũ : sed octonariũtene¬
ant qui adresurrectionis & diei dominicae

Expanded text:
et thalamum, quinque tantum sunt cubita, et thalamum, quinque tantum sunt cubita, ut interiora cubiculorum plenam habeant mensuram calami, id est, sex cubitorum, et palmi unius, dum opera 473 pariter ratioque consentiunt. Ea vero quae extrinsecus sunt, hoc est, inter thalamum et thalamum, quinque cubita; necdum enim Christi secreta penetrarunt, nec possunt dicere: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et alibi: Omnis gloria filiae regis intrinsecus . Sed discipulis cum Christo domi commorantibus, mysteria ejus audire non possunt, et foras ad se cupiunt Dei exire sermonem, et propterea quinque cubitorum mensura in eis ponitur, ut ad sensus quinque omnia referre doceantur. Limen quoque alterius portae, sive ut in Sepunius mensurae est. Post quod vestibulum ejus, hoc est, limen portae, in introitu octo ponuntur cubita, ut interiora vestibuli nequaquam septenarium numerum, et sex cubita, et palmum unum, sed octonarium teneant, qui ad resurrectionis et diei Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
masculino: Nonenimcurae nobis est uita¬
re sermonumuitia sed scriptura esca
obscuritatẽ quib: cumq uerbis edisserere
igreditur igitur uir cui oriens nomenẽ
ꝑpostam orientalem : ut in lumin& eos
quos in prima uestibuli fronte repperent
siue in ipso introitu poste non ꝑunum
sed ꝑ plures gradus quorura sil&urnu¬
merus as consionis appareat difficultas
Et quot cumq građtibi proposueris suas
minus esse ab eo quod dubium derelinqui¬
tur: Istam arbitrorpostam dequa & in
psalmis canitur. Haec posta dñi iustim
trabunt ꝑeam. Mensusq: estlim̃ portȩ
ut scre ualeamus om̃a patere notitiae
di ÷ Quod lim̃ in latitudine unius dicitur
ca lami & de altitudine sil&ur & longitu¬
dine Uaenim est &introitus & peream
adinteriora ꝑ gendum est. Lic& in hoc
inplerisq codicibus contin&ur altitudinẽ
dexerint: Cubicula autem dixerint
in longum quam inlatum singulos habe¬
ant calamos Sed interthalamum

Expanded text:
masculino. Non enim curae nobis est vitamasculino. Non enim curae nobis est vitare sermonum vitia, sed Scripturae sanctae obscuritatem quibuscumque verbis disserere. Ingreditur igitur vir, cui Oriens nomen est, per portam Orientalem, ut illuminet eos, quos in prima vestibuli fronte repererit, sive in ipso introitu portae: non per unum, sed per plures gradus, quorum siletur numerus, ut ascensionis appareat difficultas, et quotcumque gradus tibi proposueris, scias minus esse ab eo, quod dubium derelinquitur. Istam arbitror portam, de qua et in Psalmis canitur: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Mensusque est limen portae, ut scire valeamus omnia patere notitiae Dei. Quod limen in latitudine unius dicitur calami, et de altitudine siletur ac longitudine. Via enim est et introitus, et per eam ad interiora pergendum est licet in hocin plerisque codicibus continetur, altitudinem dixerint; cubicula autem, id estin longum, quam in latum singulos habeant calamos, sed inter thalamum
Abbreviated transcription (Latin):
lapides qui possint poni intemplifunda¬
m̃tis qui in medio qui in superiorib: locis
& inferioris m̃surae uł nontam solidae
firmitatis in muro & extrecemplũ incircu
parui roboris: nec minimȩ firmitatis in po¬
sitos desuperlapides sustinere : Vide
scribit apostolus ad credentes. Inuicem
uoneraura portantes. E in alio locoscrip¬
tumẽ non de berenos pondus ad su mer
qđ ferre non possumus. Calam: aqt̃ men¬
surae quihabebat sex cubita & palmu
unumꝰ : illud significat nota messedõ con¬
uersationem nram quae in sex diebus
inquib: mundusfactus est continetur
Et notamesse rationł moperum singulo¬
rum ut aliudadopera ptineat aliud ad
mentem Inde & leicudo aequa est
lacitudini Quorum latitudo ad ope¬
ra utdiximus altitud o refertura danimũ
qui ad alta festinat. Illudaut semelino¬
nuis se sufficiat nosse me cubitum & cubita
ne utraligenere . appellari : sed prosim¬
plicitate & facilitate intollegentia e
uulgiq: consu&udine ponere & genere

Expanded text:
lapides qui possint poni in templi fundamentis, qui in medio, qui in superioribus locis, et inferioris 472 mensurae, vel non tam solidae firmitatis in muro, et extra templum in circuitu parvi roboris nec minimae firmitatis, impositos desuper lapides sustinere. Unde scribit Apostolus ad credentes: Invicem onera vestra portantes . Et in alio loco scriptum est: non debere nos pondus assumere, quod ferre non possumus. Calamus autem mensurae, qui habebat sex cubita, et palmum unum, illud significat, notam esse Deo conversationem nostram, quae in sex diebus in quibus mundus factus est continetur, et notam esse rationem operum singulorum, ut aliud ad opera pertineat, aliud ad mentem. Unde et latitudo aequa est altitudini: quorum latitudo ad opera, ut diximus; altitudo refertur ad animum, qui ad alta festinat. Illud autem semel monuisse sufficiat: nosse me cubitum, et cubita neutrali appellari genere, sed pro simplicitate, et facilitate intelligentiae, vulgique consuetudine, ponere et genere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ meam quam posuerĩ siue induxerim su¬
ꝑ eos &scient domus isrł quia ego sum
suas capta sit domus isrł eo quod de relique¬
rintme & absconderim siue auerterim
faciem ieam ab eis & tradiderim eo sinma¬
nu hostium siue in imicorum eorũ & ceci¬
derunt ingladio uniuersi. Iuxta inmun¬
ditiaseorum & scelera siue iniquita te seorũ
fecieis & abscondisiue a uesti faciẽ meam
abillis. Propterea haecdicit dñs ds̃
N unc re ducam captiuitatem ia cob &mise¬

Expanded text:
num meam quam posuerim sive induxerim sunum meam quam posuerim sive induxerim super eos. Et scient domus Israel, quia ego sum suas capta sit domus Israel, eo quod reliquerint me, et absconderim sive averterim faciem meam ab eis, et tradiderim eos in manus hostium sive inimicorum eorum et ceciderint in gladio universi. Juxta immunditias eorum et scelera sive iniquitates eorum feci eis, et abscondi sive averti faciem meam ab illis. Propterea haec dicit Dominus Deus: Nunc reducam captivitatem Jacob, et mise
Abbreviated transcription (Latin):
siue poliondrion ut finis omniũ restitatio pu¬
ritatissit. Deniq: sequitur. Et mundabunt
terram. Aud dubium quin hi de quo supra
scriptumẽ quȩ rere incipient & circũ ibunt per¬
agrantes terram.
uergo filihominis
haecdicit dñs ds̃. Dic omniuolucri & uniuer¬
Isis auib: cuncasq bestiis siue conuenite campi¬
& properate. concurrite undiq siue ꝑ circu¬
Situm aduictimam meam quã ego imolauiuobis
uictimaingrandem suꝑmontes i srł. ut come¬
datis carnes & bibatis sanguinem. carnes
nemprincipum terrae bib&is. aria &um
agnorum & hircorum taurorumq: altiliũ
& pinguium omnium. Et comedetis adipẽ
in saturitatẽ & bibetis sanguinẽ in hebri¬
etatem deuictimam quam ego immolaui
de equo & de equite forti siuegiganti.
et de uniuersis uiris bellatoribus ait dñs
ds̃ & ponamsiue dabogloriã meam
ingentib: siue in uobis & uidebunt omnes
gentes iudiciũ meum quod fecerim & ma¬

Expanded text:
sive polyandrion: ut finis omnium, restitutio pusive polyandrion: ut finis omnium, restitutio puritatis sit. Denique sequitur: Et mundabunt terram; haud dubium quin hi de quibus supra scriptum est: Quaerere incipient, et circuibunt peragrantes terram. « Tu ergo, fili hominishaec dicit Dominus Deus: Dic omni volucri et universis avibus cunctisque bestiis agri: Convenite, properate, concurrite undique ad victimam meam, quam ego immolo vobis, victimam grandem super montes Israel ut comedatis carnem, et bibatis sanguinem; carnes nem principum terrae bibetis: arietum et agnorum, et hircorum, taurorumque, et altilium et pinguium omnium. Et comedetis adipem in saturitate, et bibetis sanguinem in ebrietatem, de victima, quam ego immolabo de equo, et de equite forti sive gigante: et de universis viris 458 bellatoribus, ait Dominus Deus. Et ponam sive dabo gloriam meam in gentibus sive in vobis: et videbunt omnes gentes judicium meum quod fecerim, et ma