comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fideł anima. si aliqñ facit magna: in cõspe¬
ctu conditoris estimat parua. In lectulo
uͦ solemꝰ a laborib quiesc̾e: ⁊ in dormien¬
do uisibilia ignorare. Recte gͦ ꝑ lectulũ:
contẽplatio figuratꝰͫ. In eo nãq qui con¬
sistit. ab incursu tẽptationũ ⁊ afflicti¬
one laboꝵ qͥescit: ⁊ int̾nis ⁊ et̃nas in¬
tentꝰ. qͥd foris agat ͦ ñ attendit. ꝑ rã¬
sam significat᷑ script᷑a. Sic̃ enĩ mensa
replet᷑ cibis. sic sacͣ scͥptura repleta ẽ
sentenciis: ⁊ aliam nob̾ refectionẽ tri¬
buit ꝑ hystoriã. aliam ꝑ allegoriã. aliã
ꝑ tropologiã. Aliam ꝑ uetꝰ testam̃tum:
aliã ꝑ nouũ. Sella: designat eruditio¬
nẽ. Sed̾e nãq solent doctores: qͥ alios e¬
rudiunt. Ꝙ bñ mensã sella sequit᷑ ⁊᷑ qr
iustũ ẽ ut qͥ scͥpturã audiendo uł le-¬
gendo didicit: aliis ꝑ doctrinã tͥbuat
bonũ qd̾ agnoscit. Candelabrũ: instru¬
mentũ ẽ luminis. Habet aũ candela¬

Expanded text:
fidelis anima, si aliquando facit magna in conspectu Conditoris, aestimat parva. In lectulo vero solemus a laboribus quiescere, et dormiendo visibilia ignorare. Recte ergo per lectulum contemplatio figuratur. In ea qui consistit, ab incursu tentationum, et afflictione laborem quiescit, et internis et aeternis intentus quid foris agatur, non attendit. Per mensam significatur Scriptura. Sicut enim mensa repletur cibis, sic sacra Scriptura repleta est sententiis, et aliam nobis refectionem tribuit per historiam, aliam per allegoriam, aliam per tropologiam, aliam per Vetus Testamentum, aliam per Novum. Sella designat cruditionem. Sedere namque solent doctores qui alios erudiunt. Et bene mensam sella sequitur, quia justum est ut qui Scripturam audiendo vel legendo didicit, aliis per doctrinam tribuat bonum quod agnovit. Candelabrum instrumentum est luminis. Habet autem candela
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ⁊ bonoꝵ oꝑũ exhibitione. ⁊ honeste
conũsationis scĩtate. ⁊ post mortẽ mor¬
tui resuscitatõne: xp̃m significat. Su¬
namitis q̃ int̃pretat᷑ captiua. siue cocci¬
nea: animã expͥmit. quã xp̃c de capti¬
uitate diaboli sanguine suo redenit.
helyseus sepe uenit ad sunamitẽ fe
ad animã. Uenit ꝑ creaturaꝵ ⁊tẽpla¬
tionẽ. uenit ꝑ scͥpturaꝵ lectionẽ. uenit
suoꝵ p̃dicationẽ. uenit ꝑ int̾nam as¬
pirationẽ. uenit ꝑ adũsitatẽ. uenit ꝑ
ꝓsꝑitatẽ. uenit mala cõminando. ue¬
int bona ꝓmittendo. uenit mala au¬
ferendo. uenit bona cõferendo. uenit
ꝑ cognitionẽ u̾itatis: uenit ꝑ amorẽ uͥ¬
tutis. Uenit xp̃c ad animã. sp̃ualiter
eã uisitando ÷ hospicat᷑ apd̃ eã illam
iustificando: tnͣsit. aliqñ illi grãm sub¬
tͣhendo. Aliqñ enĩ ex parte grãm sub¬
tͣhit. ut humiliet᷑ mens q̃ de se nimis
sublunia sentit ⁊ s it̃um redit: dũ ite¬
rũ infundit. uir mulieris huiꝰ .i. aĩe

Expanded text:
um exhibitione, et honestae conversationis sanctitate, et post mortem mortui resuscitatione, Christum significat. Sunamitis, quae interpretatur captiva sive coccinea, animam exprimit, quam Christus de captivitatis diaboli sanguine suo redemit. Eliseus saepe venit ad Sunamitidem fad animam. Venit per creaturarum contemplationem, venit per Scripturarum lectionem, venit operationem; venit per internam inspirationem; venit per adversitatem; venit per prosperitatem; venit mala comminando; venit bona promittendo; venit mala auferendo; venit bona conferendo; venit per cognitionem veritatis; venit per amorem virtutis. Venit Christus ad animam spiritualiteream visitando, hospitatur apud eam illam justificando, transit aliquando illi gratiam subtrahendo. Aliquando enim ex parte gratiam subtrahit, ut humilietur mens, sublimia sentit; sed iterum redit, dum iterum infundit. Vir mulieris hujus viduae,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita ꝑ circũspectionẽ sibi circũfert᷑.
Suꝑiꝰ acumen sane rationis sig̃cat sub¬
tilitatẽ: luminare suꝑpositũ. expͥmit
xp̃m. Cera humanitas: lumen diuini¬
tas. facit gͥ mulier sunamitis ꝯsulens
uirũ suũ .i. anima fideł docta ꝑ intelle

Expanded text:
sollicita per circumspectionem sibi circumfertur. Superius acumen sanae rationis significat subtilitatem. Luminare superpositum exprimit Christum. Cera est humanitas, lumen divinitas. Facit igitur mulier Sunamitis consulens virum, id est anima fidelis docta per intelle
Abbreviated transcription (Latin):
nit lectulũ ꝑ contẽplationẽ. ⁊ m̃sam ꝑ
scͥpturaꝵ lectionẽ: ⁊ sellã ꝑminoꝵ eru¬
ditionẽ: ponit qͦq in eo candelabrũ ue¬
ri luminis instrumentũ. cuiꝰ facit pedẽ
ꝑ fidem sc̃e tͥnitatis: hastã ꝑ rectitudinẽ
eqͥtatis. ⁊ erectionẽ bone intentõius: sꝑulã.
ꝑ circũ spectionẽ m̃tis. acumen ꝑ subcilita¬
tẽ rationis. Que debet luminari mẽe. qi
semꝑ debet xp̃o inherere. Anima q̃ sic
xp̃o nouit hospitiũ p̃parare xp̃m hos¬

Expanded text:
lectulum per contemplationem, et mensam per Scripturarum lectionem, et sellam per minorum eruditionem. Ponit quoque in eo candelabrum veri luminis instrumentum, cujus facit pedem per fidem sanctae Trinitatis, hastam per rectitudinem aequitatis, et erectionem bonae intentionis, sphaerulam per circumspectionem mentis, acumen per subtilitatem rationis. Quae debet luminari inesse, quia semper debet Christo inhaerere. Anima, quae sic Christo novit hospitium praeparare, Christum hos
Abbreviated transcription (Latin):
eraclonas gͥ heraclii filiꝰ imꝑauit
cũ mr̃e sua martina: m̃sib sex. Im¬
ꝑii huiꝰ temꝑe machinas arabũ admi¬
ras missus ab hũmaro. cepit cesareã pa¬
lestine. ⁊ occidit in ea .uii. milia hominũ.¬
⁊ in eodẽ anno reppulit senatꝰ heraclonã
cũ mr̃e martina. ⁊ lingua martinas reci¬
sa. ⁊ heradone naso reciso ꝓuexit ad imꝑ¬
iũ constantẽ filiũ heraclii ostantini. ne¬
potẽ heraclii.
De constante ostantini fi

Expanded text:
eraclonas igitur Heraclii filius imperavit cum matre sua Martina mensibus sex. Imperii hujus tempore Machinas Arabum admiraldus missus ab Hummaro cepit Caesarem Palaestinae, et occidit in ea septem millia hominum. Et eodem anno repulit senatus Heraclonam cum matre sua Martina, et lingua Martinae rescisa, et Heraclonae naso resciso provexit ad imperium Constantem filium Heraclii Constantini, nepotem Heraclii. CAP. XI. De Constante Constantini
Abbreviated transcription (Latin):
a suis sedib exiert̃: heracliiq imꝑiũ¬
grauit deuastare ceꝑunt. Porro mu¬
racliꝰ deniq augustꝰ. imꝑii sui anno
tͥcesimo pͥmo defunctꝰ ẽ: imꝑauitq
post eiꝰ decessũ heracliꝰ ꝯstantinꝰ filiꝰ¬

Expanded text:
a suis sedibus exierunt, Heracliique impa suis sedibus exierunt, Heracliique imperium devastare coeperunt. Porro Maraclius denique Augustus imperii sui anno tricesimo primo defunctus est. Imperavitque post e
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutã rẽ publicã ⁊ atritã. Siqͥdẽ eu¬
ropã uehement̃ auares uastauerant.
Huiꝰ etiã dieb rex ꝑsaꝵ cosdroes cepit
damascũ. ⁊ deuastauit iherosolimã.
⁊ uen̾abilia loca q̃ erant in ea ꝯflagͣuit.
⁊ popłoꝵ copias captiuauit. unacũ pr̃i¬
archa ciꝰdem urbis ⁊acharia: ⁊ p̃ciosũ
xp̃i crucis lignũ secũ in ꝑsidẽ asporta¬
uit. Igit᷑ heracliꝰ p̃tores cosdroe sarab¬
bagam. sabarsã. ⁊ saym. ⁊ razatẽ su¬
ꝑauit: ⁊ multas cepit munitõnes. De¬
niq cosdroes ab eo captꝰ ẽ. ⁊ in carcerẽ
missus: ubi ⁊ mortuus ẽ. His itaq tnͣs¬
actis heracdiꝰ bizantiũ ẽ reũsus: ha
heresĩ p̃dicabant: a quibꝰ deprauatꝰ
heraclius augustꝰ. aberrauit a catho¬
lica fide. Unde diuino uiditio agaren
qͥ ⁊ sarracem dicunt᷑. hũmaro duce im¬
ꝑiũ eiꝰ ceꝑunt lacerare. Hac pret̃ea tem¬
pestate. sarraceni qͥ ⁊ tͣci dicunt᷑ muha¬
met pseudo ꝓpħa ducatũ eis p̃bente.

Expanded text:
am rempublicam, et attritam. Siquidem Europam vehementer Avares vastaverant. Hujus etiam diebus rex Persarum Cosdroes cepit Damascum, et vastavit Jerosolymam, et venerabilia loca, quae erant in ea, conflagravit, et populorum copias captivavit una cum patriarcha ejusdem urbis Zacharia, et pretiosum Christi crucis lignum secum in Persidem asportavit. Igitur Heraclius praetores Cosdroae Sarabbagam et Sabasam, Sain et Razatem superavit, et multas cepit munitiones. Denique Cosdroes ab eo captus est, et in carcerem missus, ubi et mortuus est. His itaque transactis Heraclius Byzantium est reversus, habhaeresim praedicabant. A quibus depravatus Heraclius Augustus aberravit a catholica fide. Unde divino judicio Agareni, qui et Sarraceni dicuntur, Hummaro duce imperium ejus coeperunt lacerare. Hac praeterea tempestate Sarraceni, qui et Turci dicuntur, Mahumet pseudopropheta ducatum eis praebente,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ hẏstoriaꝵ. ab initio usq ad nos de¬
currentiũ. In scd̾a parte mat̾iam ha¬
bemꝰ. sensus allegoriaꝵ ⁊ tropologiarũ:
scłm subiacentis lineã hystorie dispo¬
sitarũ. Primã partẽ: ꝑ decẽ libros
distingiumꝰ. In primo libꝰ de orfͤ.¬
ne artium ⁊ diuisione eaꝵ brer

Expanded text:
sum historiarum ab initio usque ad nos desum historiarum ab initio usque ad nos decurrentium. In secunda parte materiam habemus sensus allegoriarum, et tropologiarum secundum subjacentis lineam historiae dispositarum. Primam partem per decem libros distinguimus. In primo libro de orine a
Abbreviated transcription (Latin):
ccipe km̃e frat̃ exceptio¬
num munꝰ: qd̾ postula¬
ex multis libris collecta
in unã seriem ordina¬
te disposita: sibi ꝓut
⁊ conexa: dilectionis tue studio sati
utilia. Sacroꝵ namq libroꝵ fertiles
agros ꝑuolantes. ⁊ ex eis potiora q̃q
colligentes: pauca uł nulla simpli¬
citati tue sacre scripte lectionẽ in¬
gredienti necessaria pret̃mittimꝰ.
Phec autẽ que scribimꝰ. nec gͣmaticos
docere. nec sapientes uolumꝰ erudire:
s tue petitioni. tuo desid̾io. cupimus
satisfacere: tuũq studium in meliꝰ
adiuuare. S ⁊ hoc tͥ notũ ẽẽ uolu¬
mꝰ. qd̾ de his que tͥscribimꝰ nob̃ glo¬
riã non damꝰ s d̾o. ⁊ scĩs doctorib.
ex quoꝵ libris ea sumimꝰ: licet mul¬
ta ponamꝰ que ꝓprio sensu cogitaui¬
mꝰ. ꝓpriis ũbis dictauimꝰ. Modũ scri¬
bendi: talem seruamꝰ. Totã scedu¬
le huiꝰ seriem: in duas partes diui¬
dimꝰ. In pͥma parte. mat̾iam habemꝰ
originẽ artiũ: situm terraꝵ: cur¬

Expanded text:
ime frater, Excerptionum munus quod postulaex multis libris collecta, in unam seriem ordinate disposita, sibi proucontinuata et connexa, dilectionis tuae studio satis utilia. Sacrorum namque librorum fertiles agros pervolantes, et ex eis optima quaeque colligentes, pauca vel nulla simplicitati tuae sacrae Scripturae lectionem ingredienti necessaria praetermittimus. Per haec autem, quae scribimus, nec grammaticos docere, nec sapientes volumus erudire, sed tuae petitioni, tuo desiderio volumus satisfacere, tuumque studium in melius adjuvare. Sed et hoc tibi notum esse volumus, quod de his, quae tibi scribimus, nobis gloriam non damus, sed Deo, et sanctis doctoribus, ex quorum libris ea sumpsimus, licet multa ponamus, quae proprio sensu cogitavimus, propriis verbis dictavimus. Modum scribendi talem servamus. Totam schedulae hujus seriem in duas partes dividimus. In prima parte materiam habemus originem artium, situm terrarum, cur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ab untio ẽẽ ceꝑunt usq ad nati¬
tatẽ xp̃i. In sexto: tractamꝰ de imf¬
torib romanis ab octouiano usq
ad constantinũ magnũ. In octau
constantino usq ad zenonẽ. In So
a zenone usq ad karolũ magi
In decimo. tͣctamꝰ de origine ⁊ reg
francoꝵ usq ad karolũ: ⁊ post ꝑ
rolo usq ad nos. Scd̃am uͦ parte

Expanded text:
 ab initio esse coeperunt, usque ad nativitatem Christi. In sexto tractamus de imperatoribus Romanis ab Octaviano Octaad Constantinum Magnum. In octavo a Constantino Magno usque ad Zenonem. In nono a Zenone usque ad Carolum Magnum. In decimo tractamus de origine, et regibus Francorum usque ad Carolum, et post, a Carolo usq
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ agilitate p̃itur. ⁊ cũ rubore nouis¬
sunũ locũ tenet. cũ de aliis meliora co¬
gnoscens: quicqͥd de sua oꝑatione altũ
senserat humiliat. Recũbe gͦ in nouis¬
simo loco .i. qͣnto maior es tanto te hu¬
milia in om̃ib. ut dicat tͥ qͥ te inuita¬

Expanded text:
cum rubore novissimum locum tenet, cum de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione altum senserat, humiliat. Recumbe ergo in novissimo loco, id est quanto major es, tantum te humilia in omnibus . Ut dicat tibi qui te invita
Abbreviated transcription (Latin):
dere priꝰqmͣ inping̃ent sinebant᷑: ⁊ que
ip̃i uehement̃ intorserant. excepta uen¬
tis. ĩpecu supinata retrorsũ: ip̃os infeli¬
cit̃ ꝯfigebant. ꝓspexit itaq sibi: huma¬
ne ꝯscientie pauor. Nã continuo sese par¬
ua suoꝵ manu fusa uictori theodosio
hostił ꝓstrauit exercitꝰ: eugeniꝰq captꝰ
atq int̃fectꝰ ẽ. Arbogastes uͦ: sua sese
manu ꝑcussit. Sicq hoꝵ duoꝵ sangͥne:
bellũ cuule restinctũ ẽ. Deniq fidelis¬
simꝰ imꝑator. contͣ errorẽ gentiliũ in¬
surgens: eũ funditꝰ eũtere curauit.
Lege gͥ data: p̃cepit idoloꝵ tẽpla solote¬
nꝰ euerti. Nã usq ad eiꝰ temꝑa. ad araᷤᷤ
ydoloꝵ ignis accendebat᷑ ⁊ libamina
atq sacͥficia offerebant᷑. S hec omĩa
theodosiꝰ catholicꝰ imꝑator extirpare
radicitꝰ imꝑauit: euulsit. corripuit.
⁊ ꝯdẽpnauit. Porro theodosiꝰ imꝑa¬
tor bene iã tnͣqͥlla republica: apd̾

Expanded text:
dere, priusquam impingerent, sinebantur; et quae dere, priusquam impingerent, sinebantur; et quae ipsi vehementer intorserant, excepta venti impetu supinata retrorsum, ipsos infeliciter configebant. Prospexit itaque sibi humanae conscientiae pavor. Nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus, Eugeniusque captus atque interfectus est. Arbogastes vero sua sese manu percussit. Sicque horum duorum sanguine bellum civile restinctum est. Denique fidelissimus imperator contra errorem gentilium insurgens, eum funditus evertere curavit. Lege igitur lata praecepit idolorum templa solo tenus everti. Nam usque ad ejus tempora ad aras idolorum ignis accendebatur, et libamina atque sacrificia offerebantur. Sed haec omnia Theodosius, catholicus imperator, exstirpare radicitus imperavit, evellit, corripuit et condemnavit. Porro Theodosius imperator bene jam tranquilla republica apud
Abbreviated transcription (Latin):
arbogastes instructas acies cãpis expe¬
dierant. ⁊ alpiũ alta lat̾a. in euitabiles
q tnͣsitꝰ. p̃missis callide insidiis occupa
in sũmis alpib constitutꝰ. exꝑs sõm
ac cibi. sciens qd̃ cdestitutꝰ suis. nesciens
nĩte celo fixꝰ. orabat. Dehinc uͦ postꝗͣ.
insomnẽ noctẽ precũ ꝯtinuatõne tnͣs¬
liqͥt: fiducialit̾ arma corripuit. Solꝰq
sciens se eẽ ñ solũ. signũ crucis p̃lio
dedit: ac se in bellũ etiã si nemo se¬
q̃ ret᷑ uictor immisit futurꝰ. Prima
salutis uia extitit arbitio: hostiliũ par¬
tuuĩ comes. Qͥ cũ ignarũ imꝑatorẽ cir¬
cũpositis excepisset insidiis. conũsus
ad reũentiã p̃sentis augusti. ñ solũ ꝑi¬
culo lib̾auit: uerũ etiã instruxit auxi¬
lio. Atubi ad contigna miscende pugne
spatia ꝑuentũ ẽ. magnꝰ turbo uenito¬
rũ mora hostiũ irruit: ferebant᷑q
ꝑ aera spicula nr̃oꝵ : atq ult᷑ mensurã
humani ictꝰ ꝑ mane deportata. nusqmͣ ca¬

Expanded text:
Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque ineuitabiles transitus praemissis callide insidiis occuparin summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens mente caelo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transliquit, fiducialiter arma corripuit. Solusque sciens se esse non solum, signum crucis praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor immisit futurus. Prima salutis via exstitit Arbitio hostilium partium comes. Qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conversus ad reverentiam praesentis Augusti, eum non solum periculo liberavit, verum etiam instruxit auxilio. At ubi ad contigua miscendae pugnae spatia perventum est, magnus turbo ventorum in ora hostium irruit, ferebanturque per acrem spicula nostrorum, atque ultra mensuram humani ictus per inane deportata nusquam ca
Abbreviated transcription (Latin):
as sũptionẽ. ut popłm qui futurꝰ ẽ filiꝰ
meꝰ ꝑ fidẽ morientẽ ꝑ iniqͥtatẽ: salues
ꝑ mortis tue passionẽ. Q sic̃ fides regu¬
li obtinuit santatẽ filii: sic fides ꝑa¬
trũ ualuit in salutẽ gen̾is humani
Serui regulo occͣrentes. ⁊ salutẽ filii
nuntiantes. st̃ p̃dicatores in conũsione
⁊ iustificatõne hominũ laboratites:
tantes ⁊ congͣtulantes. & bñ dicit᷑ de
filio sanato qd̵ reliq̃rit eũ febͥs: ho¬
ra septima: qr in septiformis sp̃c distͥ¬
ad uitã soluit᷑ a culpa. Credit regulꝰ
⁊ domꝰ eiꝰ tota: dũ cetꝰ patrũ cũ aliis
fidelib illustrat᷑ gr̃a diuina. Similt

Expanded text:
pulum qui futurus est filius per fidem morientem per iniquitatem, salves per mortis tuae passionem. Et sicut fides reguli obtinuit salutem filii, sic fides patrum valuit in salutem generis humani. Servi reguli occurrentes ei, et salutem filii nuntiantes, sunt praedicatores in conversione et justificatione hominum laborantes, tantes et congratulantes. Et bene dicitur de filio sanato, quod reliquerit eum febris hora septima, quia in septiformis spiritus distrad vitam solvuntur a culpa. Credit regulus, et domus ejus tota, dum coetus patrum cum aliis fidelibus illustratur gratia divina. Simili
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ dei ip̃a sp̃ualis creatura
elucet ad cognitionẽ: ⁊ scđm illud bo¬
nũ quo facta ẽ ad similitudinẽ d̾i ca¬
let ad dilectionẽ. Iussit autẽ conditor
ipsiꝰ partẽ at eiꝰ in sua simplici pu¬
ritate subsistere. scilicet nat᷑am an¬
głicam: partẽ uͦ illiꝰ luteis corꝑib in

Expanded text:
imaginem Dei, ipsa spiritualis creatura imaginem Dei, ipsa spiritualis creatura elucet ad cognitionem; et secundum illud bonum, quo facta est ad similitudinem Dei, calet ad dilectionem. Jussit autem Conditor ipsius partem ejus in sua simplici puritate subsistere, scilicet naturam angelicam, partem vero illius luteis corporibus in
Abbreviated transcription (Latin):
eus sũme bonꝰ ⁊ un
mutabilit bon᷑ sci¬
ens suã beatitucli-¬
nẽ cominun cari
posse. ⁊ minui non
posse. fecit creat᷑am
rationalẽ. ut eã fa¬
c̃et beatitudinis sue eẽ participẽ: fecit
autẽ eam ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ
rationẽ᷑: ad similitudinẽ suã scd̃m
dilectionẽ. Ad imaginẽ suã scd̃m co¬
gnitionẽ u̾itatis: ad similitudinem
suã scm amorẽ uirtutis. Ad ima¬
ginẽ suã scd̃m intellectũ: ad simili¬
tudinẽ suam scdm affectũ. Sic oꝑifex
ds̃ fecit creat᷑am rõnalem ad inagi¬
nẽ ⁊ similitudinẽ suã: ut ꝑ hoc qd̾
sidendo beata eẽt. Sicut enĩ in uno
⁊ calor. nec splendor ẽ calor. nec ca¬
lor ẽ splencdor. qͥa splendor lucet ⁊
uidetꝰ. ⁊ calor ardet ⁊ sentitꝰ : nͨ splen¬
dor ardet aut sentit᷑. nec calor lucet
aut uidet᷑. sic in sp̃uali creat᷑a imna¬
go d̾i ⁊ similitudo d̾i. int̾ se diũsa sũt:
⁊ a se quodãmodo remota. Nã scd̾m
illud originale bonũ qͦ facta ẽ ad

Expanded text:
eus summe bonus, et immutabiliter bonus, sciens suam beatitudinem communicari posse, et minui omnino non posse, fecit creaturam rationalem, ut eam faceret suae beatitudinis esse participem. Fecit autem eam ad imaginem et similitudinem tionem; ad imaginem suam, secundum dilectionem. Ad imaginem secundum cognitionem veritatis, ad similitudinem secundum amorem virtutis. Ad imaginem secundum intellectum, ad similitudinem secundum affectum. Sic opifex Deus fecit creaturam humanam ad imaginem et similitudinem suam, ut per hoc, quod sidendo beata esset. Sicut enim in uno  videlicet et calor; nec splendor est calor, nec calor est splendor, quia splendor lucet et videtur, calor ardet et sentitur; nec splendor ardet aut sentitur, nec calor lucet aut videtur. Sed in humana creatura imago Dei et similitudo Dei inter se diversa sunt, et a se quodammodo remota. Nam secundum illud originale bonum, quo facta est ad
Abbreviated transcription (Latin):
N legendis artib: talis ẽ ordo
seruandꝰ. Prima omniũ oꝑanda est
eloquentia:. ⁊ ideo expetenda logica.
Deinde ꝑ echicã purificandꝰ ẽ oculꝰ m̃ti.
⁊ sic ad theoricã tnͣseundũ. Egyptus
mat̃ est artiũ. De egypto uenerunt in
greciam: de grecia in italiã. Sola phisi¬
ca tͣctat de rebꝰ: cet̾e om̃s de incellectibꝰ
rerũ. S logica tractat de rebꝰ scdm p̃¬
dicamentalẽ ꝯstitutionẽ: mathematica
scd̾m limam̃tarem dim̃sionem. ⁊ id̾o
logica aliqnͣdo pura intelligentia uti¬
t᷑: mathematica nunqmͣ sine imagina¬
tione ẽ. Sciendũ est autẽ qd̾ aliqñ phy¬
sica large accipit᷑ eqͥ pollens theorice.
echica qͦq eqͥpollens pͣctice: ⁊ tc̃ philo¬
sophia in tres tantũ scientias dudit᷑
physicam. ethicam. logicã. Sciendũ
quoq ẽ. qd̾ mechanica scdm rationẽ
sui. sub phylosophia continet᷑. non se¬
cundũ admunstrationẽ. Uerbi gr̃a.
Ratio agriculture ꝑtinet ad philoso¬
phũ. administͣtio ad rusticũ.

Expanded text:
n legendis artibus talis est ordo servandus. Prima omnium comparanda est eloquentia, et ideo expetenda logica, deinde per ethicam purificandus oculus mentis, et sic ad rhetoricam transeundum. Aegyptus mater est artium, de Aegypto venerunt in Graeciam, de Graecia in Italiam. Sola physica tractat de rebus, caeterae omnes de intellectibus rerum, sed logica tractat de rebus secundum praedicamentalem constitutionem. Mathematica secundum lineamentalem dimensionem, et ideo logica aliquando pura intelligentia utitur. Mathematica nunquam sine imaginatione est. Sciendum est autem quod aliquando physica large accipitur aequipollens theoricae. Ethica quoque aequipollens practicae, et tunc philosophia in tres tantum scientias dividitur, physicam, ethicam, logicam. Sciendum quoque est quod mechanica secundum rationem sui sub philosophia continetur, non secundum administrationem. Verbi gratia, ratio agriculturae pertinet ad philosophum, administratio ad rusticum.
Abbreviated transcription (Latin):
ores uideoꝵ cetũ apłoꝵ uł abioꝵ fideliũ
ex iuid̃is ad fidem conũsoꝵ: ꝓ iustifica¬
tione gentiũ int̃cedentiũ. Accessus ⁊ hu¬
miliatio centionis ẽ conũsio ⁊ humili¬
tas gentilitatis: effectꝰ sanitatis gr̃a iu¬
stificatõrs. Q bñ ait dñs de centurio¬
ne. ñ inueni tantã fidẽ in isrł: qr pau¬

Expanded text:
aliorum fidelium ex Judaeis ad fidem conversorum pro justificatione gentium intercedentium; accessus et humiliatio centurionis, est conversio et humilitas gentilitatis; effectus sanitatis, gratia justificationis. Et bene ait Dominus de centurione: Non inveni tantam fidem in Israel, quia pau
Abbreviated transcription (Latin):
mis qmͣ noĩs sui t̾rore suꝑauit. Iã enĩ
milites alexandri ꝑsicũ aurũ. ⁊ totus
orientis opes. qͣsi suã predã ducebant:
nec belli ꝑiculoꝵ q. s diuitiaꝵ memi¬
nerant. Post hec aũ dariꝰ cũ trecentis
milib peditũ. ⁊ centũ milib equitũ:
in aciẽ ꝓcedit. Occrit ei alexand̾ : ⁊ cõ¬
mittit᷑ preliũ ingentib animis. In eo
plio ut̃q rex uulnerat᷑: ⁊ tãdiu c̃tame¬
n anceps fuit. qͦad fugẽt darius. Exinde
lia: capta .xl. milia. E macedonib cecid̾e
pedites .c.⁊.xix. ⁊ eqͥtes .c.l. In castͥs ꝑsaꝵ
multũ auri ⁊ ceteraꝵ opũ inuentum¬
mat̾ ⁊ uxor. eiꝰdemq soror. ⁊ due darii¬
lexand̾ hab̾i apud se ut reginas p̃cepit: fili¬
ab ñ sordidiꝰ mrĩmoniũ dignitate prĩs sꝑ¬
are iussit. Post hec aũ clariꝰ in grãm uicto¬
ris alexandri aureis uincit᷑ cathenis: a
cognatis suis. Q uinctꝰ: uitã parit̾ cũ ꝑsaꝵ

Expanded text:
mis quam nominis sui terrore superavit. Jam enim mis quam nominis sui terrore superavit. Jam enim milites Alexandri Persicum aurum, et totius Orientis opes quasi suam praedam ducebant, nec belli periculorumque, sed divitiarum meminerant. Posthaec autem Darius cum quadringentis millibus peditum, et centum millibus equitum in aciem procedit. Occurrit ei Alexander, et committitur praelium ingentibus animis. In eo praelio uterque rex vulneratur, et tandiu tamen anceps fuit quoad fugmilia; capta XL milia. Ex Macedonibus cecidere pedestres CXXX, equites CL. In castris Persarum multum auri ceterarumque opum inventummater et uxor eademque soror Alexander haberi apud se ut reginas praecepit, filiabus non sordidius matrimonium dignitate patris sperare jussit. Post haec autem Darius in gratiam victoris Alexandri aureis vincitur catenis a cognatis suis. Et vinctus pariter cum Persarum
Abbreviated transcription (Latin):
alexander magnꝰ. cũ uicesimũ ecatis
sue aget annũ. regnũ ad orsus ẽ expu¬
gnare ꝑsaꝵ : habens in exc̃itu peditũ
gentos: ⁊ hoꝵ agminũ ordines ne¬
mo nͥ sexagenariꝰ duxit: ut si pͥncipia
castroꝵ cerñes. senatũ te cęn̾e. ñ mi¬
litie duces estimares. Nemo deniq in p̃
lio illoꝵ fugã. s uictoriã cogitauit: nec
in pedib cuiqmͣ spes s in lac̾tis fuit. Por¬
ro rex dariꝰ siducia uiriũ. ñ hostẽ aꝑsaꝵ
litie taurũ. illũ sine impedim̃to tnͣsire
ꝑmisit ⁊ ac demũ in cãpis adrasti dirigit
aciẽ. adũsus eũ. Habuit itaq dariꝰ in ea
congͤssione sexcenta milia petitũ. S tã
num̃osus exercitꝰ mox t̾ga ũtit: suꝑatꝰ
ñ minꝰ alexandri arte. qmͣ macedonũ uͥ¬
tute. Magna cedes ꝑsaꝵ in eo p̃lio fuit.
uictoriã: maior pars asie statĩ ad alexandꝵ
defecit. Deniq plurima gessit alexander¬
bella cũ p̃fectis darii: quos iã ñ tam ar¬

Expanded text:
Alexander, cum vicesimum aetatis ageret annum, regnum adorsus est expugnare Persarum, habens in exercitu peditum gentos. Et horum agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimares. Nemo denique illorum in praelio fugam, sed victoriam cogitavit, nec in pedibus cuiquam spes, sed in lacertis fuit. Porro rex Darius fiducia virium, non hostem a liciae murum illum sine impedimento transire permisit, ac demum in campis Adrasti dirigit aciem adversus cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcenta millia militum. Sed tam numerosus exercitus mox terga vertit, superatus non minus Alexandri arte, quam Macedonum virtute. Magna caedes Persarum in eo praelio fuit; victoriam major pars Asiae statim ad Alexandrum defecit. Denique plurima gessit bella cum praefectis Darii, quos jam non tam ar
Abbreviated transcription (Latin):
dã: exhiberi fecit in m̃sa sua uasa sacra
tẽpli dñi. ⁊ contͣ ius ⁊ fas bibit in eis.
anqmͣ illucesc̾et extinctꝰ ẽ: ⁊ cresus rex cũ
aliis regib multis qͥ ibi conuenant fugit ⁊
sicq cyrꝰ urbẽ intͣuit. Post hec q̃rꝰ regem
lidoꝵ cresũ expugnauit: ⁊ regnũ eiꝰ obti¬
nuit. Deide scitis bellũ intulit: ubi eũ

Expanded text:
dam, exhiberi fecit in mensa sua vasa sacrae templi Domini, et contra jus et fas bibit in eis, antequam illuceret exstinctus est, et Croesus rex cum aliis regibus multis, qui illuc convenerant fugit, sicque Cyrus urbem intravit. Post haec Cyrus regem Lydorum Croesum expugnavit, et regnum ejus obtinuit. Deinde Scythis bellum intulit, ubi eum
Abbreviated transcription (Latin):
cessit: ⁊ huic antiocho antiochꝰ citicenꝰ: ⁊¬
⁊ antiocho citiceno phylippꝰ. Terciodecimo
anno post mortẽ alexandi magni. sele¬
uchꝰ in syria regnauit: in asia aũ qͣ dra¬
gesimo. Cucritq regnũ usq ad p̃fatum
ochꝰ enĩ in parthos fugiens. pompeio setͣ¬
didit: post quẽ phylippꝰ captꝰ ẽ a gabino.
De regno asye .uiii.

Expanded text:
cessit, et huic Antiocho Antiochus Cyzicenus, ecessit, et huic Antiocho Antiochus Cyzicenus, et Antiocho Cyziceno Philippus. Tertio decimo anno post mortem Alexandri Magni Seleucus in Syria regnare coepit, in Asiam autem quadragesimo. Cucurritque regnum usque ad praefatum ochus enim in Parthos fugiens Pompeio se tradidit, postquam Philippus captus est a Gabino. De regno Asiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. illustͥs. nobilis. siue p̃clarꝰ ẽ appellatꝰ.
Iste ẽ antiochꝰ. qͥ radix peccĩ in pͥncipio pͥ¬
milibͥ machabeoꝵ nominat᷑: qͥ tot abo¬
minatõnes fecit in ierłm. Qs mortuo. re¬
gnauit antiochꝰ eupator filiꝰ eiꝰ: annis du¬
obꝰ. Et post hec demetriꝰ seleuci filiꝰ egͤstꝰ
ab urbe roma uenit in syriã: in regnũ
uidelicet pr̃is sui. Cuiꝰ aduentu cõꝑto. ex̃¬
citꝰ qui cũ antiocho epiphane fuerat: eiꝰdẽ
antiochi filiũ. hoc ẽ antiochũ eupatorẽ. qͥ
iã regnare ceꝑat int̾fecit. Sicq demetriꝰ¬
tinuit. Alexand̾ uͦ filiꝰ antiochi eupatoris.
cũ creuisset exercitũ collegit: opp̃ssoq de¬
metͥo regnũ recepit. Post demetriꝰ filiꝰ de¬
metrii: fugato alexandro potestatẽ ad se
reuocauit. Deinde tͥphon quidã partium
illo tandẽ opp̃sso. regnũ in ꝓgenie seleuci¬
ꝑmansit. Porro demet̾ͥo antiochꝰ cypriꝰ suc¬

Expanded text:
nnIste est Antiochus, qui radix peccati in principio primi libri Machabaeorum nominatur, qui tot abominationes fecit in Jerusalem. Quo mortuo regnavit Antiochus Eupator filius ejus annis duobus. Et post hunc Demetrius Seleuci filius egressus ab urbe Roma venit in Syriam, in regnum videlicet patris sui. Cujus adventum comperto exercitus, qui cum Antiocho Epiphane fuerat, ejusdem Antiochi filium, hoc est Antiochum Eupatorem, qui jam regnare coeperat, interfecit; sicque Demetritinuit. Alexander vero filius Antiochi Eupatoris, cum crevisset, exercitum collegit, oppressoque Demetrio regnum recepit. Post Demetrius filius Demetrii fugato Alexandro potestatem ad se revocavit. Deinde Tryphon quidam Partium illo tandem opppermansit. Porro Demetrio Antiochus Cyprius suc
Abbreviated transcription (Latin):
gonꝰ. asyam minorẽ. Ptholomeꝰ lagi filiꝰ.
egyptũ. Isti st̃ gͥ reges: qͥ post alexandrũ
magnũ in macedonia regnauert̃. Phy¬
lippꝰ qui ⁊ arideus. Cassand. Antigonꝰ. ⁊ ale¬
xand̾ cassandri filii. De metriꝰ. Pyrrꝰ. Usi¬
mnachꝰ. Ptholomeꝰ cerannos. Melẽagris. an¬
Phylippꝰ. ꝑsis. Post hec funtũ ẽ regnũ ma¬
cedonie. Romani enĩ int̾fecto ꝑse: macedo¬
nes. illirios. ⁊ galathas lib̾os ẽẽ nisserunt.
sypie: qͥ post alexandrũ magnũ in ea
regnauer̃t. Seleuchiis. Nichanor. ilntiochꝰ.
Sother. Antiochꝰ theos. Seleutus gallinitꝰ.
Seleuchꝰ cerannos. Antiochuis. Iste relaxa¬
uit sac̃dotes ⁊ scribas. ⁊ cantores cempl
dñi a tͥbutis: ⁊ a regi o uectigali. ⁊ ab ahi
oñib multis. Post hũc regnauit seleutus
erariũ. qd̾ erat in tẽplo dm̃i. S helyodorꝰ
diuino correctꝰ uidicio: infecto negocio
ad regẽ ẽ reũsus. Deniq seleucꝰ successo¬
rẽ reliqͥt anthiocũ frẽm sitũ: qͥ epipha¬

Expanded text:
nus Asiam minorem, Ptolemaeus Lagi filius Aegyptum. Isti sunt igitur reges qui post Alexandrum Magnum in Macedonia regnaverunt, Philippus qui et Arideus, Cassander, Antigonus et Alexander Cassandri fili, Demetrius, Pyrrhus, Lysimachus, Ptolemaeus Ceraunos, Meleagrus, AnPhilippus, Perses. Post haec finitum est regnum Macedoniae. Romani enim, interfecto Persa, Macedones, Illyrios et Galatas liberos esse jusserunt. Syriae, qui post Alexandrum Magnum in ea regnaverunt: Seleucus, Nicanor, Antiochus Sother, Antiochus Theos, Seleucus Gallinicus, Seleucus Cerannos. Antiochus iste relaxavit sacerdotes et scribas, et cantores templi Domini a tributis, et a regio vectigali, et ab illis oneribus multis. Post hunc regnavit Seleucus aerarium, quod erat in templo Domini. Sed Heliodorus, divino correptus judicio, infecto negotio ad regem est reversus. Denique Seleucus successorem reliquit Antiochum fratrem suum, qui Epipha
Abbreviated transcription (Latin):
driã suꝑ annẽ thanaun edificauit. ⁊
indiã expetiit: ut ultimo orientis occea¬
ni limbo. imꝑii sui fines t̾minaret. Uͥ
cũ poro ipstꝰ gentis rege fortissimo: equo
uectꝰ singłari c̃tamine dimicauit. Sed
occiso deiectꝰ eqͦ: ꝯcursu satellitũ suoꝵ
mortẽ euasit. Subactis deniq omĩbꝰ ori¬
entis gentib. usq ad flumen indũ. ⁊
ad occeanũ: statuit remeare retrorsum.
Uerũ cũ dariũ regẽ annis tantũ qͥnq
suꝑuixisset. ⁊ babyloniã reũsu fuisset:¬

Expanded text:
driam super amnem Tanaim aedificavit, et Indiam expetiit, ut ultimo Oceani limbo imperii sui fines terminaret. Ubi cum Poro ipsius gentis rege fortissimo equo vectus singulari certamine dimicavit, sed occiso dejectus equo concursu satellitum suorum mortem evasit. Subactis deinde omnibus Orientis gentibus usque ad flumen Indum et ad Oceanum, statuit remeare retrorsum. Verum, cum Darium regem annis duntaxat quinque supervixisset
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. Nearchꝰ. litiã ⁊ pamphiliã. Cassan¬
der. cariam. Menander. lidiã. Leonnatꝰ. fri¬
giã minorẽ. Uysimachus. traciã ⁊ pontũ.
Tumenus. capadotiã ⁊ paflagoniã. Seleu¬
chꝰ. sumiã castroꝵ. Cassand̾ antipati. sti¬
patores ⁊ satellites regia. Taxiles. seres int̃
idaspẽ ⁊ inctũ. Phiton agenoris. colonias
in indis conditas. Osi arches paropame¬
nos in fine caucasi. Subiroes aracusios ⁊
chedros. Statanor. arancheos ⁊ araos. A¬
minthas. athianos. Sicheusitas sogdia¬
nos. Canor. parthos. Phylippꝰ. hircanos.
fratafanes. armemos. Thepotemꝰ ꝑsas.
Pheucestes. babylonios. Archous. pelassos.
archesilans. mesopotamiã. Post ħ ut supͣ
dictũ ẽ: ad paucos potestas collectaẽ. Q
phylippꝰ quidã qui ⁊ arideus dictꝰ ẽ: tan¬

Expanded text:
rem, Nearchus Lyciam et Panphiliam, Cassander Cariam, Menander Lydiam, Leonatus Phrygiam minorem, Lysimachus Thraciam et Pontum, Eumenus Cappadociam et Paphlagoniam, Seleucus summam castrorum, Cassander Antipatri stipatores et satellites regis, Traxiles Seres inter Hydaspem et Indum, Phiton Agenoris colonias in Indis conditas, Oxiarches Paropamenos in fine Caucasi, Subitores Aracusios et Chedros, Statanor Drancheos et Areos, Amyntas Athrianos, Sicheusita Sogdianos, Canor Parthos, Philippus Hircanos, Frataphanes Armenios, Tlepolemus Persas, Peucestes Babylonios, Arthous Pelassos, Archesilaus Mesopotamiam. Post haec, ut supra, dictum est, ad paucos potestas collecta est. Et Philippus quidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
orbẽ uniu̾sum. qͥ macedonũ uirib sub¬
actꝰ fuerat. int̾ se ꝑtiti st̃: s postea ua¬
uia belloꝵ sorte ꝯfligentes. ad paucos po¬
testas collecta ẽ. Prima partitio tał fuit.
Otholomeꝰ accepit egyptũ. affricã. ara¬
biã. Laomedon militenꝰ syriã. filotas

Expanded text:
universum, qui Macedonum viribus subactus fuerat, inter se partiti sunt, sed postea varia bellorum sorte confligentes ad paucos potestas collecta est. Prima partitio talis fuit: Ptolomaeus accepit Aegyptum, Africam, Arabiam; Laius Militenus Syriam, Philotas
Abbreviated transcription (Latin):
iestate: artabanꝰ p̃fectꝰ eiꝰ eũ int̾fecit.
Artabano artarxerses qͥ ⁊ longimanꝰ
successit. Ip̃e ẽ assuerꝰ. sub qͦ factũ ẽ qd̾
in hest̾ hystoria continetͦ. Porro artarxer¬
si longimano successit xerses scd̾s. ⁊ xer¬
si sccło soglianꝰ: ⁊ sogdiano dariꝰ nochus.
Deniq post hec egyptꝰ a ꝑses recessit: ⁊ ꝑ¬
pͥos reges hr̃e cepit. Dario notho successit
artarxerses. qͥ ⁊ innenon: ⁊ pꝰt hũc ar¬
tarxerses. qͥ ⁊ ochꝰ. Post ħ ochꝰ nectanabo
egypti rege in echiopiã pulso. egyptũ re¬
cuꝑauit : ⁊ exinde usq ad alexandrum
magnũ. ꝑse in egypto regnauert̃ sic.
Ochus. Archꝰ. Ochi filiꝰ. Dariꝰ arsimi filiꝰ.
Alexand̾ magnꝰ. S añqmͣ ad ꝑsicũ bellũ
⁊ gesta alexandri narranda accedam.
priꝰ ortũ regni mace donie. in qͣ primum
ip̃e alexand̾ regnauit paucis expedire
curabo.
De regno macedonum .ui.¬
egnũ macedonũ sub cranao pͥmo

Expanded text:
majestate, Artabanus praefectus ejus eum interfecit. majestate, Artabanus praefectus ejus eum interfecit. Artabano Artaxerxes, qui et Longimanus, successit. Ipse est Assuerus, sub quo factum est quod in Esther historia continetur. Porro Artaxerxi Longimano successit Xerxes secundus, et Xerxi secundo Sogdianus, et Sogdiano Darius nothus. Denique post haec Aegyptus a Persis recessit, et proprios reges habere coepit. Dario notho successit Artaxerxes qui et Mnenon, et post hunc Artaxerxes qui et Ochus. Post haec Ochus Nechao Aegypti rege in Aethiopiam pulso, Aegyptum recuperavit, et exinde usque ad Alexandrum Magnum Persae in Aegypto regnaverunt, sic Ochus, Atses Ochi filius, Darius Arsis filius, Alexander Magnus. Sed antequam ad Persicum bellum, et gesta Alexandri narranda accedam, prius ortum regni Macedoniae in qua primum ipse Alexander regnavit, paucis expedire curabo. CAP. VI. De regno Macedonum. Regnum Macedonum sub Cranao primo
Abbreviated transcription (Latin):
niũ suscepit ÷ ⁊ regalib nuptiis regnũ gͥ
firmauit: ita ut ñ tam in extͣneũ regnũ
tͣnslatũ. qmͣ in familiã cyri uideret᷑ ẽẽ¬
reu̾sum. Cui successit xerses filiꝰ eiꝰ. Iste¬
ẽ xerses qͥ in ex̃citu suo septingenta mi¬
lia armatoꝵ ⁊ de auxiliis tͤcenta milia:
greciã expugnaturꝰ legit᷑ habuisse. Na¬
ues etiã robustas mille ducentas. ⁊ oñari¬
as. tͥa milia: s tanto agnni dux clefuit.
Nã semꝑ inbello postremꝰ: ⁊ in fuga pͥmꝰ
xerses apparuit. Unde añ exꝑimentũ bel¬
li. opib magnis fretꝰ. montes in planum
exeqͣbat. ⁊ maria pontib oñabat: ⁊ im¬
mensas aquaꝵ uoragines ꝑmeabiles faci¬
ebat. S ubi ad angustias t̾mophilaꝵ ꝑ
uenit. qͣ introitꝰ in gͦciam patet: turpit̾
ẽ deiuctꝰ. & cũ in de fuisset reũsus. t̾re¬
stͥ naualiq p̃lio suꝑatꝰ: etiã suis tẽptui
ẽẽ cepit. Deficiente ita cotidie regis ma

Expanded text:
nium suscepit, et regalibus nuptiis regnum sibi nium suscepit, et regalibus nuptiis regnum sibi firmavit, ita ut non tam in extraneum regnum translatum, quam in familiam Cyri videretur reversum. Cui successit Xerxes, qui in exercitu suo septingenta millia armatorum, et de auxiliis trecenta millia Graeciam expugnaturus legitur habuisse. Naves etiam rostratas mille ducentas et onerarias ad tria millia; sed tanto agmini dux defuit, nam semper in praelio postremus, et in fuga primus Xerxes apparuit. Unde ante experimentum belli opibus magnis fretus, montes in planum exaequabat, et maria pontibus onerabat, et immensas aquarum voragines permeabiles faciebat, sed ubi ad angustias Thermopylarum pervenit, qua introitus Graeciam patet, turpiter est devictus, et cum deinde fuisset terrestri navalique praelio superatus, etiam suis contemptui esse coepit. Deficiente itaque quotidie regia in eo
Abbreviated transcription (Latin):
liũ suũ cũ exercitu ad ꝑsequendũ enm
destinauit. S cyrꝰ scitiam ingͦssus. uinũ
⁊ epulas p̃parauit: astuq qͣsi t̾ritꝰ statĩ
epulas dereliquit. At illi uenientes
⁊ castͣ cyri grandi apparatu referta
inuenientes. ꝓcũbunt qͣsi ad epulas in¬
⁊ hostẽ uictoria suꝑbũ ad se euocat: sicq
in ualle insidiis cõpositis. ducenta ꝑsarũ
milia subita irruptõne deleuit. Quibꝰ pa¬
tratis uissit cyri capud amputari. ⁊ in u¬
trẽ humano sanguine plenũ inferri. ita
inqͥens. Satia te sanguine: quẽ sitisti. Reg¬
nauitq cambises. qͥ ⁊ atarxerses ⁊ assuerꝰ
dictꝰ ẽ filiꝰ eiꝰ ꝓ eo. Porro cambyses egyptũ
subiugauit: opꝰ templi int̾dixit. Ipẽ sed̾s
nabuchodonosor a uid̾is appellat᷑: ⁊ sub eo
qd̾ in uidith hystoria continet᷑ factũ ẽẽ pu¬
tat᷑. qͦ dececlente regnau̾unt duo magi.
Q his int̾emptis: dariꝰ antipasti filiꝰ rex
ẽ constitutꝰ. qui cyri regis filiã in mr̃imo¬

Expanded text:
endum eum destinavit. Sed Cyrus Scythiam ingressus, vinum et epulas praeparavit, astuque quasi territus statim epulas dereliquit. At illi venientes, et castra Cyri grandi apparatu referta invenientes procumbunt, quasi ad epulas inet hostem victoria superbum ad se evocat, sicque in valle insidiis compositis ducenta Persarum millia subita irruptione delevit. Quibus patratis, jussit Cyri caput amputari, et in utrem humano sanguine plenum inferri, ita inquiens: Satia te sanguine, quem sitisti. Regnavitque Cambyses, qui et Artaxerxes et Assuerus dictus est, filius ejus pro eo. Porro Cambyses Aegyptum subjugavit, opus templi inhibuit, ipse secundus Nabuchodonosor a Judaeis appellatur, et sub eo quod in Judith historia continetur factum esse putatur, quo decedente regnaverunt duo magi. Et iis interemptis Darius, Antipatri filius, rex est constitutus, qui Cyri regis filiam in matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
gi. Dariꝰ xepses. Artabanꝰ. Artaxerses. qͥ ⁊
longiniatiꝰ Xerses scd̃s. Sodiantis. Darius.
Nothus. Artaxerses qͥ ⁊ inneron. Artar¬
xerses qͥ ⁊ ochus. Arses ochi filiꝰ. Dariꝰ ar¬
sami. Cyrꝰ itaq ꝑsarũ rex primꝰ apud ꝑ¬
sas educatꝰ: postqmͣ monarchiã obtinuit.
syriã scitiamq totã. sibi subiugauit. Qͥb
patratis babylomã obsedit: urbẽ tunc cunctiᷤᷤ
in campi planitie sita. ⁊ castroꝵ fãcie me¬
nib parib: ꝑ qͣtrum disposita. Muroꝵ
enĩ latitudo erat cubitoꝵ qͥnqͣginta. ha¬
bens altitudinẽ quat̃ tantã. A fronte
mutroꝵ erant .c. porte eree: ꝑ mediũ aũ
eiꝰ eufrates fluuiꝰ tnͣscurrebat: ⁊ extrin¬
secꝰ ꝑ circuitũ fossa late patens. iuce an¬
nis circũfluebat. Arxꝰ autẽ que intꝰ emi¬
nebat: fuit tris illa q̃ post diluuiũ a
nenroch gygante cepit eclificari. Adue¬
nerat ibi cresus rex lidoꝵ: ut auxiliaret᷑¬

Expanded text:
gi, Darius, Xerses, Artabanus, Artaxerses, qui et Longianus, Xerses, Sogdianus, Darius Nothus, Artaxerses, qui et Mennon xerxes qui et Ochus, Arses Ochi filius, Darius Arsynii. Cyrus itaque Persarum rex primus apud Persas educatus postquam monarchiam obtinuit, Syriam, Scythiamque totam sibi subjugavit. Quibus patratis, Babyloniam obsedit, urbem tunc caeteris in campi planitie sita, et castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. Murorum enim latitudo erat cubitorum quinquaginta, habens altitudinem quater tantum. A fronte murorum erant centum portae aereae. Per medium autem hujus Euphrates fluvius transcurrebat, et extrinsecus per circuitum fossa late patens vice amnis circumfluebat. Arx autem, quae intus eminebat, fuit turris illa, quae post diluvium a Nemrod gigante coepit aedificari. Advenerat illuc Croesus rex Lydoru
Abbreviated transcription (Latin):
assũptꝰ: imꝑauit cũ ualentini¬
ano annis.ui. Iste cũ parchis ⁊ uan¬
dalis romanũ infestantib regnũ: pa
ni scilicet. ⁊ ualentiniam temꝑib. celebra¬
ta ẽ calcedonie qͣrta sc̃a synodꝰ umnĩsał. sex¬
nis incdustͥa cong̾gata. Ibi eutices hereti¬
cꝰ cũ dioscoro alexandrino ep̃o. abdicatꝰ ẽ:
⁊ dãnatꝰ. Int̾ea ualentinianꝰ imꝑator fa¬
ctione heraclii spadonis: agecium patͥci¬
ũ int̃fecit. S ñ multo post. idẽ ualentim¬
anꝰ a satellitib agecii. dolo maximim co¬
mitis palacii ẽ occisus. ⁊ mox idẽ maximi¬
nꝰ eiꝰ inuasit imꝑiũ: eiꝰq uxorẽ insuũ con¬
iugiũ tnͣsire coegit. uerũ hac incontinen¬
tia ñ est gauisus. Nã post alt̾um mensem
a famuł regiis menbratĩ dilaniatꝰ. ⁊ in ty¬
berĩ ẽ ꝓiectꝰ. Post cuiꝰ mortẽ romani auitũ
cesare creauert̃. Porro marcianꝰ sexto imꝑii¬

Expanded text:
assumptus, imperavit cum Valentiniano annis sex. Iste cum Parthis et Vandalis Romanum infestantibus regnum, pacni scilicet et Valentiniani, temporibus celebrata est Chalcedoniae quarta sancta synodus universalis sexIbi Euthices haereticus cum Dioscoro Alexandrino episcopo abdicatus est, et damnatus. Interea Valentinianus imperator factione Heraclii spadonis Agerium patricium interfecit. Sed non multo post, idem Valentinianus a satellitibus Agerii dolo Maximini comitis palatii est occisus, et mox idem Maximinus ejus invasit imperium, ejusque uxorem in suum conjugium transire coegit. Verum hac incontinentia non est diu gavisus. Nam post alterum mensem a famulis regis membratim dilaniatus, et in Tiberim est projectus. Post cujus mortem Romani Avitum Caesarem crea
Abbreviated transcription (Latin):
uando ingressi fueritis
t̃ram. ⁊ plantaũitis in ea ligna
poiifera. auferetis p̃pucia eoꝵ ⁊ po¬
moꝵq germina immunda er̃t uob̾:
nec comedetis ex eis. Ligna pomifera: st̃
lignoꝵ auferimꝰ: cũ de ip̃a inchoationis
infirmitate suspecti. pͥmorcdia oꝑum nr̃oꝵ
ñ approbamꝰ. Poma q̃ germinant immu¬

Expanded text:
ando ingressi fueritis in terram, et plantaveritis in ea ligna pomifera, auferetis praeputia eorum: pomorumque germina immunda erunt vobis, nec edetis ex eis. Ligna quippe pomiferlignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti, primordia operum nostrorum non approbam
Abbreviated transcription (Latin):
Serpens significat diabolum: pomũ de¬
lectationẽ t̾renoꝵ. Quẽadmodũ enim
serpens euã pͥmo decepit: sic diabolꝰ in¬
sensatã carnẽ. trena delectatõne illicit.
⁊ seducit. Q sic̃ eua adã duxit ad esũ
pomi: sic ñ nunqmͣ caro sp̃m tͣhit ad
ꝯsensũ peccĩ. Q sic ut̃q de paradyso. idẽ¬
de statu boni oꝑis eicit᷑: qr ⁊ sp̃c affligit᷑

Expanded text:
Serpens significat diabolum, pomum delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diabolus insensatam carnem terrena delectatione illexit et seduxit. Et sicut Eva Adam duxit ad esum pomi, sic nonnunquam caro spiritum trahit ad usum peccati, et sic uterque de paradiso, id est statu bo
Abbreviated transcription (Latin):
em eiꝰ spiraculũ uite: ⁊ factꝰ ẽ homo
in animã uiuentẽ. ꝑ lantaũat autẽ
dñs ds̃ paradisũ uoluptatis a pͥncipio.
ius ũnalisq iocunditas atq serenitas
ꝑseuerat. In quo erat lignũ uite. de qͦ
quͣdui homo comedet nunqrͣ infir¬
maretꝰ. nunqmͣ senesceret: s ꝑacta obe¬
dientia. sicut modo ꝑ mortẽ. itat̃c sine
morte ad consortiũ angłoꝵ tnͣsferret᷑.
In qͦ erat etiam lignũ scientie boni ⁊
mali: ꝑ qd̾ homo debuit exꝑiri bonũ
si de eo non comederet. malũ si comed̾et
In hoc itaq loco posuit ds̃ hominẽ quẽ
fecerat: lignũ scilicet boni ⁊ mali. illi
tantũmͦ int̾dicens. Deinde cunctis am¬
mantib ad adam adductis. ⁊ omnib
ab eo nomunibꝰ impositis: fec̃ d̃s euam
quã dedit uiro de qͦ facta erat. sociam.
uiditq ds̃ cuncta q̃ fec̃at ⁊ erant ual¬
de boua: ⁊ reqͥeuit die septimo. ab omi
oꝑe qd patͣrat.¬

Expanded text:
em ejus spiraculum vitae, et factus est homo em ejus spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem. Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio .rius, vernalisque jucunditas, atque serenitas perseverat. In quo erat lignum vitae, de quo quandiu homo comederet, nunquam infirmaretur, nunquam senesceret, sed, peracta obedientia, sicut modo per mortem, ita tunc sine morte ad consortium angelorum transferretur. In quo erat etiam lignum scientiae boni et mali, per quod homo debuit experiri bonum si de eo non comederet, malum si comederet. In hoc itaque loco posuit Deus hominem quem fecerat, lignum scientiae boni et mali illi tantummodo interdicens; deinde cunctis animantibus ad Adam adductis, et omnibus ab eo nominibus impositis, fecit Deus Evam, quam dedit viro, de quo facta erat, sociam: Viditque Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Et requievit die septimo ab omni opere quod patra
Abbreviated transcription (Latin):
q st̃ extĩora. ipsa st̃ suꝑiora. firmam̃¬
tum uͦ ex stellis sibi infixis ẽẽ uolubi¬
le ꝯꝓbat᷑. s de qͣ mat̃ia factũ sit igno¬
ratur. Tercia die uissu cliuino moles
aquaꝵ que spatiũ illud qd̾ int̃ celũ
⁊ t̾ram ẽ. occupatũ tenebat. deorsum
ũsa. in abyssũ descendit: ⁊ sic aer in
medio purꝰ ⁊ serenꝰ remansit. Deinde
uissit d̃s ut t̾ra herbas ⁊ arbores scd̾m
spẽs suas g̃minaret: ⁊ g̃minauit.
Qrta die fecit luminaria. q̃ in firma¬
m̃to ꝓbant᷑ eẽ fixa. exceptis septẽ pla¬
netis: quoꝵ ista st̃ nomina. luna. uenꝰ.¬
ta die: fec̃ de aqͣ pisces ⁊ aues. S pis¬
ces in aqͣ dimisit: aiubꝰ uͦ in aere man¬
sionẽ habere ostituit. Sexta die: fecit
bestias int̃ra. Mundo gͥ creato. dispo¬
sito. ornato. ⁊ eo qd̃ eẽt humano cor¬
ꝑi necessariũ. dmodũ gͣtum. parato.
nit᷑. fecit autẽ ds corpꝰ humanũ de
limo rubro t̃re. ⁊ inspirauit in faci¬

Expanded text:
t exteriora ipsa sunt superiora. Firmamentum vero ex stellis sibi infixis esse volubile comprobatur, sed de qua materia factum sit ignoratur. Terra die jussu divino moles aquarum, quae spatium illud quod inter coelum et terram est occupatum tenebat, deorsum versa in abyssum descendit, et sic aer in medio purus et serenus permansit. Deinde jussit Deus ut terra herbas et arbores secundum species suas germinaret, et germinavit. Quarta die fecit luminaria, quae in firmamento probantur esse fixa, exceptis septem planetis, quorum ista sunt nomina: Luna, Mercuta die fecit de aqua pisces et aves, sed pisces in aqua dimisit, avibus vero in aere mansionem habere constituit. Sexta die fecit bestias in terra. Mundo igitur creato, disposito, ornato, et eo, quod esset humano corpori necessarium, commodum, gratum parato, nitur. Fecit autem Deus corpus humanum de limo rubrae terrae, et inspiravit in faci
Abbreviated transcription (Latin):
um faciendoꝵ matĩa. Deinde subͥfert
scͥptura dicens. Dix̃ autẽ d̃s: fiat lux:
⁊ facta ẽ lux. Lux illa pͥmaria eo in lo¬
co credit᷑ facta. qͦ sol mͦ cotidie oritur.
⁊ ꝑ eandẽ uiam ꝑ quã sol. credit᷑ giraᷤᷤ¬
se⁊ ac sic uesꝑe ⁊ mane ꝑegisse: ⁊ hoc
fuisse opꝰ pͥme diei. Sed̾a die firmanĩ¬
tum factũ est in medio aquaꝵ .i. in me¬
dio ꝯfusionis illiꝰ triũ elementoꝵ. q̃

Expanded text:
um faciendorum materia; deinde subinfert Scriptura: Dixit autem Deus: Fiat lux, et facta est lux . Lux illa primaria eo in loco creditur facta quo sol modo quotidie oritur, et per eamdem viam per quam sol creditur gyrasse, ac sic vespere et mane peregisse, et hoc fuisse opus primae diei. Secunda die firmamentum factum est in medio, id est in medio confusionis illius triu