comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cibo dies uitȩ hui extremꝰ inueni̾t: ꝑ¬
ficiet in eis inhabitator illoꝵ. qͥcqͥd hie
intelligentie minus habuer̃t: qm̃ ab
unitate corꝑis xp̃i. qͥ nobis uia factꝰ
est. & a tẽpli cl̾i societate ñ recesser̃t: und̾
ut ñ recedant reguła fidi pusillis mag¬
nisq cõmunẽ in eccłia ꝑseuerant̃ tenens:
& in qd̃ ꝑuenert̃ in eo ambulant: donͤ
eis ds reuelet si qͥd aliter sapiunt. cogi¬
tationessuas carnales ñ dogiatirant:
qͥa ñ obdurant᷑ contentiosis defensio¬
nib inmanendo: s quodãmͦ ambulan¬
do id ẽ ꝓfitiendo desudant. intelligentiȩ.¬
ꝑspieuitatẽ impetrantes ꝑ fid̃i pietate.
Quȩ cũ ita sint.: duo ista quȩ in uno fiuis
homine nasci ae renasci. ad duos hoĩes
ꝑtinent. Unũ ad ilłu primũ ad̾a: alterũ

Expanded text:
cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, percibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in ecclesia perseueranter tenent et, in quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis defensionibus: inmanendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam alterum
Abbreviated transcription (Latin):
atori. ñ uniꝰ ueri dĩ tempłu se ẽẽ uo¬
luerunt. atq ita dũ uolunt eũ ha¬
bere cũ multis. facilius effecer̃t. ut eũ
ñ haberent: qua ut diis multis falsis¬
ue miscerent. Et merito dicit᷑ habita¬
re in eis. qͦs scłm ꝓpositũ uocatos iusti¬
ficandos glificandos ꝙ suscepit: etiã
ante. quã incorporeã que ubiq tota
est ualeant erꝰ nosse naturã: qnͣtum
nosci ex parte ꝑ speculũ in enigmate.
ab homine in hac uita cũ plurimũ
ꝓfecerit pot̾. Sunt enĩ in quibꝰ habitat
multi tales qualib dicit apłs. ñ potui
uobis loqui quasi spiritalib. si quasi
carnalib. tanquã paruulis in xp̃o lac
uobis potũ dedi ñ escam. ñdu enĩ po¬
teratis. s nec quidẽ adhuc potestis. His
qͥppe etiã illud dicit: nescitis qͥa tempłu
d̾i estis: & sp̃c dĩ habitat in uobis: Hos taleᷤͤ.
etiã si ante. quã ꝑueniant ad spiritale
mentis etatẽ. ubi ñ lacte alant᷑ s solido

Expanded text:
ori non unius ueri dei templum se luerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte et per speculum et in aenigmate ab homine in hac uita, cum plurimum profecerit, potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus tamquam paruulis in Christo. lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s &e om̃s icdo dixit: qͥa in mortẽ nemo
nisi ꝑ illũ: in uitã nemo nisi ꝑistũ. In pͥ¬
mo patuit. qͥd hominis arbitriũ ualerae
ad mortẽ: in scdo aũt qͥd di adiutoriũ
ualeret ad uitã. Deniq primꝰ homo ñ¬
nͥ homo: secds uͦ d̾s & h̾o. Peccatũ eñĩ factũ ẽ
relicto dõ: iusticia ñ fit sine dõ. Ae ꝑhoc nec

Expanded text:
es\' ideo dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ est. uͥ felicit̾ uiuit᷑. Neq enĩ quia
paradysꝰ est appellatꝰ. ubi adam fuit
ante pecratũ ipt̾ea seriptura phibita ẽ
etiã eccłiam uocare paradysũ cũ fruc¬
tu pomoꝵ. Est aũt sensus multo expe¬
ditior. & ab his om̃ib ambiguitatib li¬
ber: si ñ scdm id qd̾ homo erat. s scd̃m
id qd̾ d̾s erat. xp̃c dixisse accipiat᷑. ho¬
die mecũ eris in paradyso. Homo qͥppe
xp̃c. illo die scł̃m carnẽ in sepulero.sedm
animã in inferno futurus erat: ds̃ uͦ
que lucet etiã in tenebris. quãuis eã
tenebre ñ cõprehendant: ẽ uirtꝰ & sa¬
pientia dĩ de qua scriptũ ẽ. qd attin¬
gat a fine. usq ad finẽ fortiter. &e dispo¬
nat omĩa suauiter: &e attingat ubiq ꝑpt̃
suã mundiciã: & nicħ inquinatũ in eã
dicit. ego & pat̾ unũ sumꝰ. homo aũt
unde dicit. pat̾ maior me ẽ.idemq filiꝰ
di unigenitꝰ a patre. & filiꝰ hominis ex

Expanded text:
nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est autem sensus multo expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, si non secundum id. quod homo erat, sed secundum id. quod deus erat. Christus dixisse accipiatur: Hodie mecum eris in paradiso. homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro, secundum animam in inferno futurus erat: deus uero quae lucet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sapientia dei, de qua scriptum egat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter ; et attingat ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam dicit: Ego et pater unum sumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex
Abbreviated transcription (Latin):
molib qnͣtitas: s par est in disparibꝰ sa¬
nitas. Cum gͦ sit corpꝰ aliqua substantia:
quantitas eiꝰ ẽ in magnitudine molis
eiꝰ sanitas uͦ ei. ñ quantitas s qualitaᷤᷤ
eiꝰ est. Nongͦ potuit optinere qnͣtitas
corꝑis: qd̃ potuit qualitas. Nam ita di
nores minora. & maiora maiores. ñ po¬
tuit ẽẽ in singulis quibꝰq partib tota
uł tanta: s amplior ẽ quantitaᷤᷤ in am¬
pliorib partib. breuior inbreuioribꝰ.
& in nulla parte tanta. qnͣta ꝑ totum.
Qualitas uͦ corꝑis que sanitas dicit᷑:
eũ sanũ eorpꝰ est totũ. tanta ẽ in maio¬
rib qnta in minorib partibꝰ. Non enĩ
quȩ minꝰ magne st̃ ido minꝰ sane st̃.
aut quȩ ampliores. idõ saniores. Absit
gͦ ut qd̾ potest in corpore qualitaᷤ crea¬
ti corꝑis: ñ possit inseipsa substantia cre¬
atoris. Est gͦ ds̃ ꝑ cuncta diffusꝰ. Ipse qͥp¬

Expanded text:
molibus quantitas. sed par est in disparibus samolibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, qnores minora et maiorcs maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- Pons, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in maioribus quanta in minoribus partibus: non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt aut quae ampliores ideo saniores. absit ergo, ut, quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in se ipsa substantia creatoris. Est ergo deus per cuncta diffusus. ipse quip
Abbreviated transcription (Latin):
in fine futura ꝓmittit᷑. eũ magna sit ros.¬
ñ est ꝓfecto mole magna: s licet corpo¬
raliter habeat᷑. in corporea quadã excel¬
lentia ẽ. Nã cũ ipsũ immortale corpꝰ mi¬
nus sit in parte quã in toto: immortali¬
tas eiꝰ tam plena ẽ in parte. quã in toto.
Et cũ sint aliis alia maiora. ñ tam̃ aliis
alia immortaliora st̃ m̃bra: sicuti nẽ qnͣ¬
do om̃i ex parte sani sumꝰ scdm mocdu p̃¬
sentis in corpore sanitatis. ñ qr maior
est manꝰ tota quã digitꝰ. ido manꝰ to¬
cius sanitatẽ maiorẽ. dicimꝰ ẽẽ quam
digiti. S in illis inȩqualib ȩqualis
est ipse: qnͣdo ita breuuora grandioribꝰ
comparant᷑. ut qd̃ tam magnũ ẽẽ ñ
potest quã est aliud: possit tam̃ esse
tam sanũ. E s aũt̃ maior sanitas in ma¬
iorib m̃bris: si essent maiora saniora.
Cum uͦ ñ ita est. s maiora atq minora
tam sana st̃: dispar est ꝓfecto in m̃broꝵ

Expanded text:
in fine futura promittitur, cum magna sit rin fine futura promittitur, cum magna sit rn est profecto mole magna sed, licet corporaliter habeatur. incorporea quadam excellentia. nam cum ipsum inmortale corpus minus sit in parte quam in toto, inmortalitas eius tam plena est in parte quam in toto et, cum sint aliis alia maiora, non tamen aliis alia inmortaliora sunt membra, sicuti nunc, quando omni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. non, quia maior est manus tota quam digitus. ideo manus totius sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti. sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut. quod tam magnum esse non potest quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora saniora: cum uero non ita est. sed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
Id qd̾ d̾s ẽ. in celo aũt ꝑ id qd̾ homo:
quãquã &e in eo ipso qd̃ dicit᷑ ds̃ ubi¬
q diffusus. carnali resistendu ẽ cogi¬
tationi. & mens a corporis sensib auo¬
canda: ne quasi spatiosa magnitudi¬
ne opinemur dm ꝑ cuncta diffundi.
sicut humꝰ aut. humor. aut aer. aut
lux ista diffundit᷑: omĩs enĩ huiꝰcemo¬
di magnitudo. minor ẽ in sui parte.ꝙͦ.
in toto: s ita potiꝰ sicut ẽ magna sapi¬
entia etiã in homine. cuiꝰ corpꝰẽ paruñ.
&e si duo st̃ sapientes. quoꝵ sit alt̃ corꝑe
grandior. neuter sapientior non ẽ illa
in maiore maior minor in minore. aut
minor in uno quã in duob. s tanta
in hoc qnͣta in illo: & tanta in unoqͦq.
quanta in utroq. Neq enĩ si ȩqualit᷑
st̃ omĩno sapientes. plus sapiunt ambo
quã singuli: queadmodũ si ȩqualiter
sint immortales. ũ plus uiuunt ambo
quã singłi. Ipsa deniq immortalitaᷤ cor¬
poris que in xp̃i carne p̾cessit. nobisq

Expanded text:
id. quod deus est, in caelo autem per id, quod homo. Quamquam et in eo ipso, quod dicitur deus ubique diffusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius. sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Et donationũ qͥdẽ aliȩ dictȩ st̃ diui¬
siones. tanꝗͣ ꝑ partes ae m̃bra uniꝰ cor¬
poris. ubi ae simul om̃s unũ tempłu.
&e singłi singła templa sumꝰ: qͥa ñ ẽ ds̃
in om̃ib quã in singłis maior: & fit ple.¬
rũq ut plures eũ minꝰ capiant:. unus¬
ampliꝰ. S cũ dixiss apłs diuisiones aũ
donationũ st̃: continuo subiecit. idẽ
aut spc. Item cũ ipsas donationũ di¬
uisiones cõmemorass: omĩa aũt hec
inquit oꝑat᷑ unꝰ atq idẽ sp̃c. diuideis

Expanded text:
ficat! 20. Et donationum quidem dictae sunt divificat! 20. Et donationum quidem dictae sunt divisiones tanquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unum templum, et singuli singula templa sumus; quia non est Deus in omnibus quam in singulis major: et fit plerumque ut plures eum minamplius. sed cum dixisset apostolus: Diuisiones autem donationum sunt, continuo subiecit: Idem autem spiritus; item cum ipsas donationum diuisiones commemorasset, omnia autem haec, inquit, operatur unus atq
Abbreviated transcription (Latin):
dit se per hominũ corda seu corꝑa. aliam
sui partẽ huic tribuens. illi aliã sieut lux
ista ꝑ aditus & fenestras domoꝵ. s potius
si quẽlibet sonum cũ corporea res sit
ac transitoria. surdus ñ capit. surdast̃
ñ totũ capit. atq in his qͥ audiunt
cũ parit̃ ei ꝓpinquent. tantomagis aliuᷤs
alio capit. quanto ẽ acutioris. tanto aũ
minꝰ quanto ẽ obtunsioriᷤ audit᷑. cũ ille
sonꝰ ñ uarie magis minꝰue insonet. s in
eo loco in quo st̃. om̃ib ȩqualit̾ p̾sto sit:
qnͣto excellentiꝰ d̾s natura incorporea
moras tẽpoꝵ tendi ce diuidi potest. nec
spacio aerio tanquã loco suo indiget. uͥ
presentib p̾sto sit. s et̾na stabilitate in
se ipse manens. totꝰ ad esse reb om̃ibꝰ pot̃.
& singłis totꝰ: quãus in quibꝰbabitat
habeant eũ psuȩ capacitatis diu̾sitate
alii ampliꝰ alii minꝰ. quos ipse sibi dile¬
ctissimũ tempłu grã suȩ bonitatiᷤ ȩdifi¬

Expanded text:
dit se per hominum corda seu corpora aliam dit se per hominum corda seu corpora aliam sui partem huic tribuens illi aliam sicut lux ista per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei propinquent, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue insonet, sed in eo loco, in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit, quanto excellentius deus natura incorporea moras temporum tendi et dividi potest, nec spatio aerio tanquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto sit, sed aeterna stabilitate in seipso manens, totus adesse rebus omnibus potest, et singulis totus, quamvis in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
parte eiꝰ sanitas maior aut candor.
nec maior in toto quã in parte: qͥa ñ
saniuᷤᷤ aut candidius totũ constat eẽ.
quã partẽ. Si aũt in ȩqualit̃ sit sanũ
aut inȩqualit̾ eandicłu: fieri potest
ut in minori parte sit sanitas maior
aut candor: cũ minora quã maiora. sa¬
niora uł candidiora st̃ m̃bra . Ysq adeo¬
ñ mole constat. qd̵ in qualitatib ma¬
gnũ dicit᷑ esse uł paruũ. Uerũptam̃
si moles ipsa corꝑis qntacũq uł quan¬
tulacũq sit penitꝰ auferat᷑. qualitateᷤᷤ
esꝰ non erit ubi sint: quãuis ñ mole
metiende sint. At uͦ ds̃ ñ si minꝰ capi¬
tur ab illo cui p̾sens ẽ. ido ipse minor
est: totus enĩ in seipso ẽ. Nec in quib
est. ita ẽ. ut indigeat eis: tanquã nõ
possit esse nͥ in eis. Sicut aũt nec ab illo
uis eũ ille ñ habeat: ita & illi in quo
babitat totꝰ est p̃sens: quãuis ñ ex toto
eũ capiat. Neq enĩ ad habitandũ diui¬

Expanded text:
parte eius sanitas maior aut candor parte eius sanitas maior aut candor nec maior in toto quam in parte, quia non sanius aut candidius totum constat esse quam partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas maior aut candor, cum minora quam maiora saniora uel candidiora sunt membra: usque adeo non mole constat, quod in qualitatibus magnum dicitur esse uel paruum. uerum tamen si moles ipsa corporis, quantacumque uel quantulacumque sit, penitus auferatur, qualitates eius non erit ubi sint, quamuis non mole metiendae sint. at uero deus non, si minus capitur ab illo, cui praesens est, ideo ipse minor est. totus enim in se ipso est nec, in quibus est, ita est, ut indigeat eis, tamquam non possit esse nisi in eis. sicut autem nec ab illo  ita et illi, in quo habitat, totus est praesens, quamuis non ex toto eum capiat. Neque enim ad habitandum diui
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ ocłi tanto ẽẽ ab hac luce longiꝰ
quanto fuerint. cȩciores. Qd enĩ tam lon¬
ge est a luce quã cecitas: etiã si lux p̾sto
sit atq oculos ꝑfundat extinctos.ꝓ
pinquare aũt luci merito ꝑhibent᷑ ocħ.
qͥ sanitatis accessu aciem recipiendo ꝓsi¬
eiunt Porro aũ qd̾ parũ distincte pu¬
tauimꝰ posse intelligi. eũ diceremꝰ dm̃
ẽẽ ubiq totũ. nͥ adderemꝰ in seipso: ui¬
deo diligentiꝰ exponendũ. Quomͦ enĩ
ubiq: si in seipso: Ubiq sciliea. qͥa nusꝙͣ
est absens: in seipso aũt. qͥa ñ continet᷑
eis quib ẽ p̾sens. tanquã sine his esse
ñ possit. Nam spacia locoꝵ tolle corpo¬
rib. nusquã erunt: et qͥa nusquã er̃t.
nec erunt. Tolle ipsa corꝑa qualitati¬
bus corpoꝵ. ñ erit ubi sint: & ido ne¬
cesse est ut ñ sint. Etenĩ cũ ꝑ suã totã
molem corpꝰ equalit̃ sanũ est. aut eqͣ¬
liter candid̾u᷑ ñ est in ulla quã in alia

Expanded text:
dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, quanto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos? propinquare autem luci merito perhibentur oculi, qui sanitatis accessu aciem recipiendo proficiunt. Porro autem, quod parum distincte putauimus posse intellegi, cum diceremus deum esse ubique totum, nisi adderemus in se ipso\', nideo diligentius exponendum. quo modo enim ubique, si in se ipso? ubique scilicet, quia nusquam est absens; ia se ipso autem, quia non continetur ab eis. quibus est praesens, tamquam sine his esse non possit. nam spatia locorum tolle corporibus, nusquam erunt et, quia nusquam erunt, nec erunt. tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit, ubi sint, et ideo necesse est, ut non sint. etenim cum per totam suam molem corpus aequaliter sanum est aut aequaliter candidum, non est in ulla quam in alia
Abbreviated transcription (Latin):
equandi sumꝰ. cũ finita peregrinatiõe
ubiq est ñ in om̃ib habitat: etiã in
quib habitat. ñ ȩqualit̃ habitat. sã
unde ẽ illud qd̾ helyseus poposeit. ut du¬
liã. et unde in om̃ib scĩs sunt alii aliis¬
sanctiores. nͥ habundantiꝰ habendo ha
plius. in aliis minꝰ. S ñ est negligent᷑
intuendũ: qd̾̃ diximꝰ inseipso ẽẽ ubiq
totũ. Nongͦ in eis: qͥa alia plus eũ capi¬
unt. alia minꝰ. Ido̾ enĩ ubiꝙ ẽẽ dicit᷑:
quia nulli parti rerũ absens ẽ: idõ totꝰ:
quia ñ parti rerũ partẽ suã presentẽ
prebet. & alteri parti alterã partẽ.s
quales ȩqualib. minori uͦ minorem.
maioriq maiorẽ: s ñ solũ uniu̾fitati
creature. uerũetiã euilibet parti eiꝰ
totꝰ parit̃ ad est. Hũq ab eo longe eẽ.
dicunt᷑. qͥ peccando dissimillimi fa¬
cti st̃. & hi ei ppinquare. qͥ er similitudi¬
nem pie uiuendo recipiunt: sic̃ recte

Expanded text:
equandi sumus, cum finita peregrinatione, equandi sumus, cum finita peregrinatione, ubique est, non in omnibus hquibus habitat non aequaliter habitat. Nam unde est illud quod Eliseus poposcit ut dulia? Et unde in omnibus sanctis sunt alii sanctiores nisi abundantius habendo habplius, in aliis minus? Sed non est negligenter intuendum, quod diximus in se ipso esse ubique totum, non ergo in eis, quae alia plus eum capiunt alia minus. ideo enim ubique esse dicitur, quia nulli parti rerum absens est, ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet et alteri parti alteram partem, aequales aequalibus, minori uero minorem maiorique maiorem, sed non solum uniuersitati creaturae uerum etiam cuilibet parti eius totus pariter adest. hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, qui eius similitudinem pie uiuendo recipiunt, sicut recte
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ seĩ est. quẽ habetis ado: nec dici nisi
gustiis impediri alicubi trinitatem.
sint: Suerũ illud ẽ multo mirabiliꝰ qd̃
eũ d̾s ubiꝙ sit totꝰ: ñ tam̃ in om̃ib ha¬
citis qͥa tempłu dĩ estis. &e sp̃c dĩ habitat
in uobis Unde e contrario de. qͥbid̃a
possit pater &e filiꝰ in quo ñ habitat.
&e pater &e filiꝰ: Unde fatendu ẽ ubiqꝙ
esse dm̃ ꝑ diuinitatis presentiã. s ñ
enĩ habitationẽ. ubi ꝓculdubio grã dile¬
ctionis eiꝰ agnoscit᷑. ñ dicimꝰ pat̾ nr̃ qui
es ubiq. cũ ae hoc uerũ sit: s pat̃ nr̃ qͥ
es in celis: ut tempłu eiꝰ potiꝰ in oratio¬
ne cõmemoremꝰ. qd̾ & nos ipsi ẽẽ debemꝰ:
&e inqnͣtum sumꝰ in tantũ ad eiꝰ societa¬
tem & adoptionis familiã ꝑtinemꝰ. Si enĩ
ppłs dĩ nondũ factus ȩqualis anglis eꝰ
adhuc in ista peregrinatione dr tẽpłu
est ppłs angłoꝵ. quib aggregandi : co¬

Expanded text:
cti est, quem habetis a deo. nec dici nisi cti est, quem habetis a deo. nec dici nisi gustiis impediri alicubi trinitatem, s. Verum illud est multo mirabilius quod cum Deus ubique sit totus, non tamen in omnibus hacitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Unde e contrario de quibusdampossit Pater, aut Filius, in quo non habitat et Pater et Filius? Unde fatendum est ubique esse Deum per divinitatis praesentiam sed non enim habitationem, ubi procul dubio gratia dilectionis eius agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es in caelis. ut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur teest populus angelorum. quibus adgiegandi et coa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñdum poterant habitatorẽ suũ sp̃m
cognitione ꝑciꝑe. habitare aũt. ido ⁊in
talib dicit᷑. qͥa ineis oceulte agit. ut fiñ¬
tempłu eiꝰ. idꝙ inꝓficientib. x ꝓficiendo
ꝑseuerantib ꝑficit. Spe enĩ salui facti
sumꝰ. sicut apłs dicit: cũ alio loco dicat.
saluos nos fecit ꝑ lauachrũ regeneratiois
Cũ gͦ hic dicat saluos nos fecit. tanꝙͣ salꝰ
ipsa iam data sit: quẽ admodu accipien¬
dum sit. illic exponit uͥ ait. Spe enĩ salui
facti sumꝰ. spes aũt quȩ uidet᷑ ñ est spes.
Qd̾ enĩ uidet quis. qͥd sꝑat: Si aũt qd̾ ñ¬

Expanded text:
quia nondum poterant habitatorem suum spiritum quia nondum poterant habitatorem suum spiritum cognitione percipere. Habitare autem ideo et in talibus dicitur, quia in eis octemplum ejus; idque in proficientibus et proficiendo perseverantibus perficit. Spe enim salvi facti sumus, sicut Apostolus dicit; cum alio loco dicat, Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Cum ergo hic dicat, Salvos nos fecit, tanquam salus ipsa jam data sit, quemadmodum intelligendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes; quod enim videt quis, quid s
Abbreviated transcription (Latin):
dicent᷑. Porro si iam uterent᷑ rationis
&e uoluntatis arbitrio qͦ illi scĩficationi
adbiberi deberet assensus. qñtũ mali
ess resistere tantȩ gr̃e. quãq ñ sołu ni¬
chil ꝓdess qd̃ fieret. uerũetiam inde
reatus accresceret: qͥs xp̃ianꝰ ignoret.
Dicimxꝰ gͦ inbaptiratis paruulis quaui ͤ
id nesciant: habitare spm scm̃. Sic enĩ
eũ nesciunt quãuis sit in eis. quẽ ad mo¬
dũ nesciunt & mentẽ suã: euiꝰ ineiᷤ ratio
qua uti ñ posst̃ uelut. quedã scintilla so¬
pita ẽ. excitanda ȩtatis accessti. Neq hoc
in pariuilis mirũ debet uideri: eũ apłs
quibꝰdã etiã maiorib dicat. Hescitis qͥa tẽ¬
płu dĩ estis: &e sp̃c di habitat in uobis. De
qualib pauloante dixerat. animalis aũt
paruulos uocat. ñ carnis ȩtate s mentieᷤ.
Don itaꝙ ꝑcipiebant cognitione sp̃m scm̃.
qui habitabat in eis: e habitante inse spũ
sco adhuc animales ñdu spiritales erañ:

Expanded text:
dicentur? porro si iam uterentur rationis dicentur? porro si iam uterentur rationis et uoluntatis arbitrio, quo illi sanctificationi adhiberi deberet adsensus, quantum mali esset resistere tantae gratiae quamque non solum nihil prodesset, quod fieret, uerum etiam inde reatus adcresceret, quis Christianus ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis paruulis, quamuis id nesciant, habitare spiritum sanctum. sic enim eum nesciunt, quamuis sit in eis, quem ad modum nesciunt et mentem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum possunt, uelut quaedam scintilla sopita est excitanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibusdam etiam maioribus dicat: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? de qualibus paulo ante dixerat: Animalis autemparuulos uocat non carnis aetate sed mentis. non itaque percipiebant cognitione spiritum sanctum, qui habitabat in eis, et habitante in se spiritu sancto adhuc animales nondum spiritales erant,
Abbreviated transcription (Latin):
tib tales ẽẽ. ꝑsisterent: nullus eos uł fa¬
tuus nimiũ. fatuos ẽẽ dubitaret. Nisi for¬
te id restat. ut in uagitu infantie. uł in
ipso adhuc uteri silentio. credamꝰ pariui¬
los fuisse sapientes: postea uͦ quã nobiscũ
ceꝑunt loqui ad hanc ignorantiã quã ri¬
demus. crescendo uenisse. Qd̃ opinari uideᷤs
quã sit abfurd̾u: cũ pueroꝵ sensus in qͣlia¬
cũq uerba ꝓrũpens. qͥ certe ad ea que
maiores sapiunt. pene nullꝰ est: tam̃ cõ¬
paratꝰ illi in qͦ nascunt᷑ intelligentia dici pot̃.
Unde aũt in ipso tante salutis p̾sidio. qͣn¬
do xp̃iana grã subuenit᷑. qd̾ uocib qͥb
posst̃ & motib reluctant᷑ non eis impu¬
tatur. atq om̃ĩs sensus ipsoꝵ nichili pen¬
ditur. donec in eis sacram̃ta ꝑagantur.
quib io qd̃ de originali dãpnatione
tractũ est expietui: nͥ quia intantũ
qd̃ faciunt nesciuunt. ut nec facere iu¬

Expanded text:
tibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatuus nimium fatuos esse dubitaret? nisi forte id restat, ut in uagitu infantiae uel in ipso adhuc uteri silentio credamus paruulos fuisse sapientes, postea uero. quam nobiscum coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam, quam ridemus, crescendo uenisse. quod opinari uides quam sit absurdum. cum puerorum sensus in qualiacumque uerba prorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiunt. paene nullus est, tamen comparatus illi, in quo nascuntur, intellegentia dici potest. unde autem in ipso tantae salutis praesidio, qiana gratia subuenitur, quod uocibus, quibus possunt, et motibus reluctantur, non eis inputatur atque omnis renisus ipsorum nihili penditur, donec in eis sacramenta peragantur, quibus id, quod de originali damnatione tractum est, expietur, nisi quia in tantum nesciunt, quod faciunt, ut nec facere iu
Abbreviated transcription (Latin):
nec qd̾ factũ est in ioħ̾e contẽpno. nec
inde regłam qͥd sentiendũ sit de paruu¬
lis figo: inmo id in illo ꝓpt̾e̾a mirabilit̃
predico. qͥa in aliis ñ inuenio. Habet qͥ¬
dem aliqͥd simile etiã illa in rebecce u¬
tero lucta geminoꝵ uerũ &e hoc usq
adeo ꝓdigiũ fuit. ut diuinũ ꝓpt̾ea mu¬
lier oraculũ quereret: ce audiret du¬
obus illis infantulis duos ppłos fuisse
figuratos. Nescrre aũt̃ diuina paruu¬
los. qͥ nec humana adhue nouerint si
uerbis uelimꝰ ostendere. uereor ne ip¬
sis sensib nrĩs facere uideam᷑ in uiriã:
qndo id loquendo suademꝰ ubi omnes
uires officiũq sermonis. facillime suꝑat
euidentia ueritatis. An ñ uideamꝰ. etiam
cũ articulate uocis. qualiacũq signa ede¬
re. ceꝑint. atq ad initiũ fandi transire ab
infantia. adhuc eos talia sentire ac dicere.
in quib si remansissent. annisq acceden¬

Expanded text:
nec quod factum est in Joanne contemno, nec nec quod factum est in Joanne contemno, nec inde regulam quid sentiendum sit de parvulis figo: imo id in illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non invenio. Habet quidem aliquid simile etiam illa in Rebeccae utero lucta geminorum; verum et hoc usque adeo prodigium fuit, ut divinum propterea mulier oraculum quaereret, et audiret duobus illis infantulis duos pofiguratos.- i Nescire autem diuina paruulos, qui nec humana adhuc nouerint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euidentia ueritatis. annon uidemus, etiam cum articulatae uocis qualiacumque signa edere coeperint atque ad initium fandi transire ab infantia, adhuc eos talia sentire ac dicere, in quibus si remansissent annisque acceden
Abbreviated transcription (Latin):
exultationẽ ñ solũ paruuloꝵ. s etiã pe¬
coꝵ non utiꝙ de alia sua fide uł religiõe¬
de
uł quacũq rationali cognitione. ueni¬
ente. S hȩc plane inusitata &e noua exti¬
tit: qͥa in uto̾ ⁊ ad erꝰ aduentũ que homi¬
nũ saluatorẽ fuerat par itura: ido̾ mira.
idõ in magnis signis deputanda. Ido̾ hec
exultatio & tanquã matri dñi reddita
resalutatio. sic̃ solent miracula fieri fa¬
cta ẽ diuinitꝰ in infante. ñ humanitꝰ
ab infante: quãquã etiã si usq adeo ẽ
in illo puero acceleratus usus rationis
&e uoluntatis. ut int̾ uiscera materna
iam posset agnoscere. credere. consenti
re. qd̃ in aliis paruulis ȩtas expectat᷑
ut possĩt. etiã hoc in miraculis haben¬
dũ diuine potentiȩ ñ ad humane tra¬
hendũ ẽ exemplar nature. Nã qndods
uoluit: etiã iumentũ mutũ rationa¬
biliter ẽ locutũ. Nec idõ st̃ ammoniti
homines: in deliberationib suis etiam
asinina expectare consilia. Quo circa.

Expanded text:
lum paruulorum sed etiam pecorum non utique de aliqua fide uel religione l quacumque rationali cognitione uenientem; sed haec plane inusitata et noua extitit, quia in utero et ad eius aduentum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in infante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnre, quod in aliis parvulis aetas exspectatur ut possint; etiam hoc in miraculis habendum divinae potentiae, non ad humanae trahendum est exemplar naturae. Nam quando Deus voluit, etiam jumentum mutum rationabiliter est locutum : nec ideo sunt admoniti homines in deliberationibus suis etiam asinina exspectare consilia. Quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
ipse diuisus qͥa ipse unꝰ atq idẽ. Ile uͦ di¬
uisiones dicte st̃. sicut m̃broꝵ in corꝑe:
quia ñ idẽ ualent. aures qd̾ ocłi. Atqita
m̃bra cȩtera diuersis officiis concordit
distributa: que tam̃ cũ sani sumꝰ unaq̃q
diuersa. nec alibi maiore. alibi minore:
s cũ sint ipsa disparia. cõmuni &e paril
cio cõmendat᷑: qd̾ breuit̃ significauit apłs
dicens. Unus panis. unũ corpꝰ. multi sumꝰ.
ꝑ caput nrm̃ reconciliam᷑ dõ: qͥa inillo ẽ.
diuinitas unigeniti facta particeps
mortalitatis nr̃e: ut &e nos participes
ei immortalitatis essemꝰ. Hoc sacram̃tũ
tium: illoꝵ etiã dico sapientiũ. qui eogno¬
uerunt d̃m. qͥa cognoscentes dm sicut
dicit apłs. ñ sicut dm głificauer̃t aut
grãs egerunt. Nosti aũt in qͦ sacrificio
dicatur grãs agamꝰ d̾no do nr̃o a cuiꝰ sacͥ¬
ficii humilitate. longe abest typꝰ & co
turnus illoꝵ: & ido multũ mirabiliᷤ res
est queadmodu quoꝵd̾a ñdu cognos¬

Expanded text:
e diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero diuisiones dictae sunt sicut membrorum in corpore, quia non idem ualent aures quod oculi atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili cio commendatur, quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacramentum tium, illorum etiam dico sapientium, qui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autem, in quo sacrificio dicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii humilitate longe abest typhus et ęothurnus illorum. et ideo multum mirabilis res est, quem ad modum quorundam nondum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
turus ẽ: memoriterq recole. & fidelit̾
tene xp̃ianã confessionẽ: qm̃ resurrȩx̃
a mortius. ascendit in cełu. sedet ad
dexterã patris: nec aliunde quã inde
uenturus ẽ ad uiuos mortuos ꝙ iudi¬
candos: &e sic uenturus ẽ illa angłica
uoce testante. quẽ admodũ uisus ẽ ire
in cełu. id ẽ in eadẽ forma carnis atq
substantie: cui ꝓfecto immortalẽ. dedit.¬
naturã ñ abstulit. Scd̃m hanc formã:
ñ est putandus ubiq diffusꝰ. Cauen¬
dũ est enĩ. ne ita diuinitatẽ astruaniꝰ
hominis: ut ueritatẽ corporis aufera¬
mꝰ. Non ẽ aũ consequens: ut qd̾ in do̾ ẽ
ita sit ubiq sicut ds. Nam &e de nobi ᷤ
ueracissima seriptura dicit. qd̾ in illo

Expanded text:
fideliter tene Christianam confessionem, quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in caelum, sedet ad dexteram patris nec aliunde quam inde uenturus est ad uiuos mortuosque iudicandos et sic uenturus est illa angelica uoce testante, quem ad modum est ire uisus in caelum, id est in eadem forma carnis atque substantia, cui naturam non abstulit. Secundum hanc formam non est putandus ubique diffusus. Cavendum est enim ne ita divinitatem astruamus hominis, ut veritatem corporis auferamus. Non est autem consequens ut quod in Deo est, ita sit ubique, ut Deus. Nam et de nobis veracissima Scriptura dicit quod in illo
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ ex semine dauid scdm carnẽ
insimilitudine hominũ factꝰ. Itẽ qͥa
in homine duo st̃ anima ce caro: scdm̃
mus dm̃. Sed̃m hominẽ nãq in t̾ra erat.
ñ in celo ubi nunc ẽ: qnͣdo dicebat. nemo
ascendit incełu. nͥ qui descendit de. celo.
filiꝰ hominis qͥ est in celo. Quãuis sed̾m
id qd̾ fili dĩ erat ess in celo: scłm id uͦ qd̾¬

Expanded text:
est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt, anima et caro, secundum mus deum. secundum hominem namque in terra erat, non in caelo, ubi nunc est, quando dicebat: Nemo ascendit in caelum nisi, qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo, quamuis secundum id. quod fili
Abbreviated transcription (Latin):
Iunquã sane ut impietas ista delirat.
pater p̾scius erat se unigeniti dĩ pa¬
trem futurũ: quia nunquã ñ pat̾ erat.
habens filiũ coȩt̾num. & generans sine
tempore ꝑ quẽ condidit tempora. Et
sicut dñs dm̃ se ñ p̾sciuit futurum.
qd̾ semꝑ erat:. sic nec patrẽ. qͥa cũ filio
semꝑ erat: nec magno filio maior. nec
bono melior: qͥa ñ patri tantũ s uni¬
uerse trinitati dictũ est. tu es ds̃ solus
magnꝰ nec de patre tantũ. s de uniu̾¬
satrinitate recte intelligit᷑ dixisse idẽ
filius. nemo bonus nisi unus ds̃. qnͣdo
eum appellauit magistrum bonum.
qui eũ ñdum intelligebat dm. Tanqͣm
diceret. Si uocas bonũ: intellige. dm.
Nemo enĩ bonus uisi unus ds. Trimitaᷤᷤ

Expanded text:
unquam sane, ut impietas ista delirat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat, habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceret, Si vocas bonum, intellige Deum; nemo enim bonus, nisi unus
Abbreviated transcription (Latin):
dor genitus coeui sunt: ita ds̃ pat̾
gignens. & ds̃ filius genitꝰ coȩt̃ni st̃.
S qͥa iste ẽ de illo. ñ ille de isto: idõ e
mandatũ accepit a patre. cũ manda¬
tum ipse sit patris: & docet eũ pater.
cũ ipse sit pat̾na doctrina. Sic enim
acetpit a patre uitã: cũ sicut pat̃ ipse
sit uita. Ita est &e patri similis: ut inuul¬
lo sit omĩno dissimilis. Testimoniũ uͦ
cũ inuicem sibi ꝑhibeant pat̾ ce filiuᷤ
quomͦ isti alterũ eoꝵ faciant testimo¬
nium ꝑhibentẽ. & alterũ cui testimoni¬
um ꝑhibeatur. ignoro. Donne pat̾ di¬
cit: hic ẽ filius m̃s dilectus: Nonne
filius dicit: testimoniũ ꝑhibet de me
qui misit me pater: Cur gͦ eos ita di¬
stingunt: ut patrẽ dicant cui testi¬
monium phibetur. & filiũ qui ꝑhibet:
Cur usq ad ista sunt uani. usq ad ista
surdi: usq ad ista cȩciꝰ De patre aũt
mittente &e misso filio: iam insuꝑiori¬
b huius disputationis partib satis

Expanded text:
or genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum faciant testimonium perhibentem, et alterum cui testimonium perhibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem dicant cui testimonium perhibetur, et Filium qui perhibet? Cur usque ad ista sunt vani, usque ad ista surdi, usque ad ista caeci? De Patre autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis part
Abbreviated transcription (Latin):
&e sacerdos ẽ. ce minister ẽ: de supplex ẽ.
ce subditus ẽ. Scd̃m aũt formã ddĩ in
qua ȩqualis est patri: unigenitus ẽ ꝙ
gignenti coet̃nus. Et licet sit pͥmogeni¬
tus omĩs creaturȩ. quia in illo condita
sunt omĩa: priuisq ille genitus quam
hȩc condita: tam̃ sempit̾nus ẽ sicut &¬
pater. nec cȩpit ex tẽpore. Nam ce patr̃e
rectissime dicimꝰ priorem ẽẽ quã uniu̾¬
sa quȩ condidit: quãuis genitus ñ sit.
Nicħ enĩ est tam primũ quã id ante qd
nicħ est: s sicut nicb est ante patrẽ: ita
nicħ ante unigenitũ filiũ. patri utiq
coet̾num. Deq enĩ quia ille. genuit
ille genitus ẽ: ido est ꝑat̾ tẽpore ant̾ior.
Nam sunt̃ patr̾ẽ gignentẽ & genitũ filiũ
aliqd̾ tempus ẽ: ꝓfecto tempꝰ est ante
filiũ: &e non ẽ iam filius pͥmogenitus
omĩs ereaturȩ. qͥa & tempus utiq erea¬
tura ẽ: nec omĩa ꝑ ipsũ. si tempꝰ ante
ante ipsũ. Ac ꝑ hoc quẽ admołu igne

Expanded text:
sacerdos est, et minister est, et supplex est, et subditus est: secundum autem formam Dei, in qua aequalis est Patri, unigenitus est et gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed sicuti nihil est ante Patrem; ita nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius primogenitus omnia creaturae, quia et tempus utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis
Abbreviated transcription (Latin):
hortari de salute sua cogitare. & sol¬
licite agere: errantes ad uiam ue¬
ritatis deducere:. infirmos curare.
&e fragilitatẽ corporis ꝑ alacritatem
animȩ continere. & ad amorem pie.¬
tatis ce castitatis confirmare. & om̃s
illuminare: suꝑ omĩa fidem & carita¬
dem p̾bere singulis: ꝓ studio qͦq et
diligentia. ꝓ simplicitate &e sincerita
de mentis. ꝓ mensura fidi & merito
conuersationis. grãm ad utilitatem
diuidere: & unusqͥsq in quo oꝑe et
ꝓposito fuerit habilis. in ipso ordinare.
filio faciat. Qs enĩ sic deuiet a uia
ueritatis: ut neget a xp̃o custodiri
scõs. lapsos aũt in statum pͥstinum
reparari. ignorantes doceri. obliuis¬
centes ammoneri. peccantes argui.
pigros hortari. errantes ad uiã ue¬
ritatis adduci. infirmos sanari. cȩ¬
cos illuminari: &e cȩt̾ã quȩ isti sp̃ui sco
tanquã solus ea faciat. tribuenda pu¬
tauerunt: Ut enĩ de cx̧teris ne longũ

Expanded text:
hortari, de salute sua cogitare et solhortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro sinceritate et simpli mensura fidei et merito conversationis, gratiam ad utilitatem dividere et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. Filio faciat. Quis enim sic deviet a via veritatis, ut neget a Christo custodiri sanctos, lapsos autem in statum pristinum reparari, ignorantes doceri, obliviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, errantes ad viam veritatis adduci, infirmos sanari, caecos illuminari, et caetera quae isti Spiritui sancto, tanquam solus ea faciat, tribuenda putaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum
Abbreviated transcription (Latin):
tate ad orat᷑. At ipse filius ait. Ego sum
ueritas. Ergo & inseipso adorat᷑: cum
in ueritate ad orat᷑. Ac ꝑ hoc ce in se et
in spũ scõ. adorat᷑ filius. Qs aũt ita sit
impius: ut inde separet patrẽ: Quo¬
mͦ enĩ nec in illo adoramꝰ: in qͦ uiuimꝰ
mouemur a sumꝰ S Pinde adorari filium
in spũ scõ etiã nos dicimꝰ. adorari aũt
g̾at: S ee filiũ glorificari ꝑ patrẽ nega¬
re qͥs audeat: cũ dicit ipse filiꝰ glorifi¬
ca me. cui etiã dicit. ego te glorificaur.
Glorificare aut̃ ae honorificare. & clarifi¬
care. tria qͥdem uerba: s res una ẽ. Qs
grece dicit᷑ doxatim: inter p̃tantũ aũt
uarietate aliter atq aliter positũ ẽ in
stodire: &e ñ solũ rationabilia ut qͥdam
putant. s ce irrationabilia plura scĩfi¬
care. & eos qui ceciderunt ꝓpt̾ suã ne¬
gligentiam ad pͥstinum statũ reparare:
ignorantes docere. obliuiscentes am¬
monere. peccantes arguere: pigros

Expanded text:
tate adoratur. At ipse Filius ait: Ego sum tate adoratur. At ipse Filius ait: Ego sum veritas . Ergo et in se ipso adoratur, cum in veritate adoratur. Ac per hoc et in se et in Spiritu sancto adoratur Filius. Quis autem ita sit impius, ut inde separet Patrem? Quomodo enim non et in illo adoramus, in quo vivimus, movemur et sumus ? Proinde adorari Filium in Spiritu sancto, etiam nos dicimus: adorari autem gat? Sed et Filium glorificari per Patrem, negare quis audeat: cui dicit ipse Filius, Glorifica me; cui etiam dicit, Ego te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem verba, sed res una est, quod graece dicitur δοξάζειν: interpretum autem varietate, aliter atque aliter positum est instodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pat̾ qui misit me traxerit eũ: aut
ad sp̃m scm̃ sine patre & filio ꝑuenire
possemt: qui eũ nob̃ sua conferunt grã.
Qd est enĩ aliud ad eos uenire: nisi eas
habitantes in nob habere. Hoc enĩ mͦae
ipsi ad nos ueniunt: cũ ds̃ ubiq sit. c
nullo corporali contineat᷑ loco. Ipse sal¬
uator dicit. de se ee de patre. Ueniemus
ad eũ: & mansionẽ apud eũ faciemꝰ. Et
de spũ scõ dicit. Nisi ego abiero: aduoca¬
tus ñ ueniet. aduos. Qd est gͦ qd̾ dicuĩ
sicut nemo potest sine filio ad patrem
transire: ita nemo potest sine spũ scõ
filiũ in ueritate. adorare: Et deinde
subiungunt. Ergo in sp̃u sc̃o adoratur
filius. Dunqͥd nam hȩc indicant diffe.¬
rentiam naturarũ: de. qua int̾ nos &
illos uertitur questio: Dam si nemo
potest sine sp̃u sco filiũ in ueritate ado¬
rare. & in spũ sc̃o adorat᷑ fili ꝓfecto ue¬
ritas ẽ etiam sp̃c sc̃s: qͥa cũ in illo adora¬
tur filius sicut ab eis dictũ est. inueri¬

Expanded text:
i Pater, qui misit me, traxerit illum ; aut ad Spiritum sanctum sine Patre et Filio pervenire possemus, qui eum nobis sua conferunt gratia. Quid est enim aliud ad eos venire, nisi eos habitantes in nobis habere? Hoc enim modo et ipsi ad nos veniunt, cum Deus ubique sit, et nullo corporali contineatur loco. Ipse Salvator dicit de se et de Patre, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : et de Spiritu sancto dicit, Nisi ego abiero, advocatus non veniet ad vos . Quid est ergo quod dicunt, Sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare; et deinde subjungunt, Ergo in Spiritu sancto adoratur Filius? Numquidnam haec indicant differentiam naturarum, de qua inter nos et illos vertitur quaestio? Nam si nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare, et in Spiritu sancto adoratur Filius, profecto veritas est etiam Spiritus sanctus: quia cum in illo adoratur Filius, sicut ab eis dictum est, in veri
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c gͦ sc̃s sicut sine. xp̃o ñ docet aut il¬
luminat quẽquam: ita sine. xp̃o ñ scĩ¬
deus dicit. ut sciant qͥa ego sum qͥ scĩ¬
fico uos: eligant a quo dictũ uelint
credere. Si a patre: cur ab eo separanͭ¬

Expanded text:
sanctus, sicut sine Christo non docet aut illuminat quemquam, ita sine Christo non sanctiDeus dicit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos ; eligant a quo dictum velint credere. Si a Patre, cur ab eo separan
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. ut temporali iubentis uerbo
uerbum subderetur ȩt̃num: atq hinc
intelligant quia ñ eum patͥs iussio
tanquam suȩ ñ fuerit potestatis.s
semet ipsum exinaniuit. formã serui
accipiens. Qd̾ aũt humiliauit semet.¬
ipsum factus obediens usq ad mortẽ:
me ad omĩa respondisse: quȩ contine
arrianoꝵ sermo. Qui nobis ut ei re¬
sponderemꝰ. a quibdam fratrib miᷤ¬
sus est: qui ut poss inspiei ab his qui
hȩc legunt. & utrum ad om̃a respoi¬
sum fuerit explorare desiderant. hu¬
ic eum nr̃e disputationi p̾scribendũ
putauimus: ut prius legatur ipse.
ac deinde nr̃a responsio: qm̃ ñ ubiq
textum uerboꝵ eius int̾posiums.
ne nimis longum faceremus hoc opꝰ
nr̃m. qd̾ tandem isto fine clusimꝰ¬

Expanded text:
fuerit ut temporali jubentis verbo fuerit ut temporali jubentis verbo Verbum subderetur aeternum: atque hinc intelligant quia non eum Patris jussio, tanquam suae non fuerit potestatis, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Quod autem humiliavit semetipsum, factume ad omnia respondisse quae continet Arianorum sermo, qui nobis ut ei responderemus, a quibusdam fratribus missus est. Qui ut posset inspici ab iis qui haec legunt, et utrum ad omnia responsum fuerit explorare desiderant, huic eum nostrae disputationi praescribendum putavimus; ut prius legatur ipse, ac deinde nostra responsio. Quoniam non ubique textum verborum ejus interposuimus; ne nimis longum faceremus hoc opus nostrum, quod tandem isto fine concludim
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam cõmutationem intelligen¬
dam putauerint. tanqͣm hoc euiq rei
subiciatur. qd̾ in eam uertit᷑ & mutat᷑.
S nos qͥd hinc sentiamꝰ ostendimꝰ. mag̃
idõ dixisse apłm etiam t̾c patri filiũ
subiectum futurum. ne quis in eo pu¬
taret sp̃m ce corpus humanum aliqua
conuersione ꝑiturum: ut scit ds̾ om̃a.
ñ tantũ in illius unius forma hominiᷤ
s in om̃b: id est ut adhabendã uitam
& saciandum in bonis desideriũ nr̃m.
natura diuina sufficiat. Tunc enĩ ds
omĩa erit in om̃ib: eũ pret̾ ipsũ nicħ
om̃ino habere uelle cȩꝑimus. Omĩa qͥp¬
pe ipse nob̾ erit: qͣnͣdo ipso sufficiente.
lium antequam a ccepit carnem: in¬
de isti existiment nescio. An accipere
carnem uissus est. ut hoc uideatur
fecisse iussus qd̃ fecit missus: Iterum
gͦ ad illa redeant quȩ suꝑius dispu¬
tata sunt: &e querant atq inueniant
si possunt. pater unico uerbo. quo a¬
lio iusserit uerbo: & utrum dignum

Expanded text:
substantiam commutationem intelligensubstantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed nos quid hinc sentiamus ostendimus, magis ideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum aliqua conversione periturum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed, in omnibus, id est, ut ad habendam vitam, et satiandum in bonis desiderium nostrum, natura divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in omnibus, cum praeter ipsum nihil omnino habere velle coeperimus. Omnia quippe ipse nobis erit, quando ipso sufficiente nlium antequam acciperet carnem, unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, ut hoc videatur fecisse jussus, quod fecit missus? Iterum ergo ad illa redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniant, si possunt, Pater unico Verbo quo alio jusserit verbo; et utrum dignum