comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliis intimare. Simul cũ paulus
ex tollꝰ euelationũ sublimi¬
tate sit ueritus. quanto magis
nobis studendũ ẽ. id sollicitius
indicare. cuius etiam reuelatio
obnoxia sit ꝑiculo. Nonuilem
igit᷑ hunc paradisũ estimare
de bemus. & ideo relinquamus
ingenesi. adõparad ỹsũ eẽ plan¬
tatũ scđm orientẽ. &ibi eẽ positũ
hominẽ quẽ plasmaũ ds̃ istius
paracłisi auctorẽ iam possumus in¬
uenire Quis ẽ enĩ qui potuit finge¬
re parahy sum niss omp̃s ds̃. qui
dix̃ & facta sunt: Numꝗ indigens
eoꝵ. quȩ generari uellet Ipsegͦ
plantaũ paradỹ sũ. detͦ dicit sa¬
pientia Omis plantatio quã non
plantauit pat̾ m̃s eradicabitur.
Bona angłorũ plantatio. bona
scorũ. Scĩ enĩ subficu & uite dicun¬
tur in illo pacis futuri tempore.
in quib tẏpus ẽ angłoꝵ Ergo
paradysus ẽ plurima ligna ha¬
bens. sed ligna fructifera. ligna
plena suci atq uirtutis. Dequib

Expanded text:
emur aliis intimare? simul cum Paulus emur aliis intimare? simul cum Paulus extollere se reuelationum sublimitate sit ueritus, quanto magis nobis studendum est id non> sollicitius indicare, cuius etiam reuelatio obnoxia sit periculo! non uilem igitur hunc paradisum aestimare debemus, et ideo relinquamus in Genesi a deo paradisum esse plantatum secundum orientem et ibi esse positum hominem, quem plasmauit deus, istius paradisi auctorem iam possumus inuenire. quis est enim qui potuit fingere paradisum nisi omnipotens deus, qui dixit et facta sunt, numquam indi-. gens eorum quae generari uellet? ipse ergo plantauit paradisum, de quo dicit sapientia: omnis plantatio, quam non plantauit pater meus, eradicabitur. bona angelorum plantatio, bona sanctorum; sancti enim sub ficu et uite dicuntur in illo pacis futuri tempore, in quibus typus est angelorum. Ergo paiadisus est plurima ligna habens, sed ligna fructifera, ligna plena suci atque uirtutis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
TPLANAUIT
DEUS
PARADESŨ
sermo non mediocrẽ maestum
nobis uidetur incutere: quid nã
sit paradisus. & ubi sit. qualisue sit
inuestigare & explicare cupien¬
tib : maxime cũ apostolus siue
in corpore. siue extra corpꝰ nesciat.
raptũ se tam̃ dicat. usq ad tertiũ
cȩlũ. Et rursus. Scio inquit eiꝰ¬
modi hominẽ: siue incorpore siue
extracorpus nescio. ds̃ scit. qm̃
raptus ẽ in parady sũ. & audiuit
uerba meffabilia quȩ non licet
homini loqui Prohinus modi glo¬
riabor. ꝓme autẽ ñ gloriabor.
nisi in infirmitatib. meis. Si enĩ
uoluero gloriari. non erostultꝰ.
Namueritatẽ dico. Ergosi huius¬
modi paradisus ẽ. ut eũ solus
paulus aut uix aliquis pauli simił
cũ inita degeret uide potuerit.
idẽ tam̃ siue in corpore. siue ex¬
tra corpus uiderit meminisse non
possit. audierit tam̃ uerba quib
ꝓhibitus sit uulgare qđ audie¬
rat. quo tandẽ modo nos parachy¬
si sitũ poterimus absoluere. quẽ
nec uide potuimus: Et si potu¬

Expanded text:
plantavit Deus paradisum sermo non mediocrem aestum nobis uidetur incutere quidnam sit paradisus et ubi sit qualisue sit inuestigare et explicare cupientibus, maxime cum apostolus siue in corpore siue extra corpus nesciat, raptum se tamen dicat usque ad tertium caelum. et rursus scio inquit eiusmodi hominem, siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit, quoniam raptus est in paradisum et audiuit uerba ineffabilia, quae non licet homini loqui. pro huiusmodi gloriabor, pro - me autem non gloriabor nisi in infirmitatibus meis. si enim uoluero gloriari, non ero stultus; nam ueritatem dico. ergo si huiusmodi paradisus est, ut eum solus Paulus aut uix aliquis Pauli similis, cum in uita degeret, uidere potuerit, idem tamen, siue in corpore siue extra corpus uiderit, meminisse non possit, audierit tamen uerba, quibus prohibitus sit uulgare quod audierat, quo tandem modo nos paradisi situm poterimus absoluere, quem nec uidere potuimus et, si potu
Abbreviated transcription (Latin):
abhinc p̃ceptoꝵ cęlestiũ series
uidetur. nisi quȩstionẽ plurimi
cõmouerent. Quib responderi
oportet a nobis. ne simplices m̃tes
malitiosa int̃p̃tatione transducant
Pleriq enĩ quoꝵ auctor appelles.
sic̃ habes intricesimo &e o̾ctauo
tomo eius. hasquȩstiones ꝓponunt:
quomodo lignũ uitȩ plus operari
uidetur aduitã. quã insufflatio dei
Deinde si hominẽ non ꝑfectũ fẽc̃
ds̃. unus quisq autẽ ꝑ industriam
ꝓpriã ꝑfectionẽ sibi uirtutis a¬
sciscit. NNonne uidetur plus sibi
homo ad quirere. quã ei ds̃ contulit
Tercium obiciunt: Et si homo ñ
gustauerat mortẽ: utiq quã non
gustauerat. scire ñ poterat: Ergo
si nongustauerat. nesciebat. Si
ne sciebat. timere non poterat: F ru
quã homines non timebant. Disca¬

Expanded text:
abhinc praeceptorum caelestium series abhinc praeceptorum caelestium series uideretur, nisi quaestionem plurimi commouerent, quibus responderi oportet a nobis, na simplices mentes malitiosa interpretatione transducant. plerique enim, quorum auctor Apelles, sicut habes; in tricesimo et octauo tomo eius, has quaestiones proponunt: quomodo lignum uitae plus operari uidetur ad uitam quam insufflatio dei ? deinde:. si hominem non perfectum fecit deus, unusquisque autem per industriam propriam perfectionem sibi uirtutis adsciscit, nonne uidetur plus sibi homo adquirere quam ei deus contulit? tertium obiciunt: et si homo non gustauerat mortem, utique quam non gustauerat scire non poterat. ergo si non gustauerat, nesciebat: si nesciebat, timere non poterat. frustquam homines non timebant. disca
Abbreviated transcription (Latin):
non singularit̃ sed pluraliter dicit.
Sciebat eñp̃uaricaturã mulierem.
&ideo ꝑpluralitatẽ ostendit non
seruaturos. quia pluriũ discreta
sententia ẽ. Et quantũ ad septu¬
aginta uiroꝵ sententiã spectat.
solutũ ẽ qđ mouebat. Sed quia
sẏmachus utrumq singulariter
dix̃ : intelligimus id secu tum.
quia in lege quoq cũ populum
alloquitur deus. singularit̃ loqͥtur.
Nec michi p̃iudicat symachi int̃p̃¬
tatio. qui unitatẽ patris & filii
uidere non potuit : Et si aliquoti¬
ens insermone & aquila & ipse con¬
fessĩ sint: nec quisquã de eo quod
p̃uaricaturũ popłm diuina manda¬
ta. singularit̃ alloqͥt᷑. putet suꝑio¬
ri nrõ obuiũ eẽ sermoni: qͥa popłs
iudeoꝵ etiã singularit̾ data prȩ¬
scripta uiolauit. Lex enĩ spiritalis
ẽ. Et ideo alterũ in sermone. alte¬
rum in p̃destinatione. diuino
popłm ds̃ alloquebat᷑ oraculo
Deniq ait Non quoques ouẽ
in lacte matrissuȩ Facilius

Expanded text:
non singulariter, sed pluraliter dicit; non singulariter, sed pluraliter dicit; sciebat enim praeuaricaturam mulierem et ideo per pluralitatem ostendit non seruaturos, quia plurium discreta sententia est. et quantum ad septuaginta uirorum sententiam spectat, solutum est quod mouebat. sed quia Symmachus utrumque singulariter dixit, intellegimus id secutum, quia in lege quoque cum populum adloquitur deus, singulariter loquitur, nec mihi praeiudicat Symmachi interpretatio, qui unitatem patris et fili uidere non potuit, etsi aliquotiens in sermone et Acylas et ipse confessi sint. nec quisquam de eo quod praeuaricaturum populum diuina mandata singulariter adloquitur putet superiori nostro obuium esse sermoni quia populus Iudaeorum etiam singulariter data praescripta uiolauit. lex enim spiritalis est, et ideo alterum in sermone, alterum in praedestinatione diuino populum deus adloquebatur oraculo. denique ait: non quoques ouem in lacte matris suae. Facilis
Abbreviated transcription (Latin):
compositũ atq discretum ẽ. Et ideo
dñs unitatẽ semꝑ intendens. scđm
unitatẽ p̃cepit: Deniq unitatẽ oꝑat᷑.
qui fec̃ utraq unum. Nec solũ utraq
omĩa autẽ primogenitus cumsit in
unitate cumpatre: coniunctissimus
ut unitatẽ sibi maiestatis & diuini¬
tatis cum patre eẽ monstraret.
Sed & nos unum eẽ p̃cepit. & suae
naturȩ unitatisq similitudinem
innos grãe adoptione trans fudit.
dicens Pater. sicut ego & tuunũ
sumus. ita & isti in nobis unũ sint:
Ergo ubibonũ p̃cͥpit. tamquam
adunũ p̃cipit dicens. Non edes.
Vnitas enĩ p̃uaricari non potest.
Ubi uero deligno scientiȩ boni
& mali dicit. non eẽ gustandum.
quasi ad plures dicit. non edetis
Quod enĩ ẽ ꝓhibitoriũ. tamquã
plurib imꝑatur Ego tam̃ aliud
puto. & quid futurũ sit inipso iã dĩ
sermone reperio. Deomni ligno
gustandũ adȩ soli p̃cepit. quẽ serua¬
turũ sciebat. Deligno autẽ scientiȩ
boni & mali non eẽ gustandum. iam

Expanded text:
et ideo dominus unitatem semper intendens secundum unitatem praecepit. denique unitatem operatur qui fecit utraque unum, nec solum utraqueomnia autem primogenitus, cum sit in unitate cum patre, coniunctissimus ut unitatem sibi maiestatis et diuinitatis cum patre esse monstraret. sed et nos unum esse praecepit et suae naturae unitatisque similitudinem in nos gratiae adoptione transfudit dicens: pater, sicut ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint. ergo ubi bonum praecipit, tamquam ad unum praecipit dicens: edes; unitas enim praeuaricari non potest. ubi uero de ligno scientiae boni et mali dicit non esse gustandum, quasi ad plures dicit: non edetis; quod enim prohibitorium est tamquam pluribus imperatur. ego tamen aliud puto et quid futurum sit in ipso. iam dei sermone repperio. de omni ligno gustandum Adae soli praecepit, quem seruaturum sciebat, de ligno autem scientiae boni et mali non esse gustandum iam
Abbreviated transcription (Latin):
ocio:¶Quis tã uelox incurricu¬
lo quã iste in lectulo: QQuis tã
lȩtus in flore ad olescentiȩ. quã
iste in mortis confinio: TQuis
tã diues in regno. quã iste inꝑe¬
grino loco: Deniq. reges bene¬
dicebat. Nec immerito pauꝑ non
erat. quinullo indigebat. Pauꝑ
non erat. qui se pauꝑem ñ putabat
Et quis pauꝑemdicat. cuius
conuersatione dignus orbis
terrarũ non fuit: Et ideo
conuersatio eiꝰ erat incęlo. Hic uͦ
prediues indiuitus simplicitatis &

Expanded text:
otio? quis tam uelox in curricuotio? quis tam uelox in curriculo quam iste in lectulo? quis tam laetus in flore adulescentiae quam iste in mortis confinio ? quis tam diues in regno quam iste in peregrino loco? denique reges benedicebat. nec inmerito pauper non erat, qui nullo indigebat. pauper non erat, qui se pauperem non putabat. et quis pauperem dicat, cuius conuersatione dignus orbis terrarum non fuit, et ideo conuersatio eius erat in caelo? hic uero praediues in diuitiis simplicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
doceret errasse Quis enĩ melius
uidet. quã qui uidet xp̃m: Aut
quis potest dicere. oculis impeditũ
eũ quiuidebat in xp̃o ȩccłiam reful¬
gentẽ : Nonne igit᷑ clarũ ẽ. qđ
debilitas beatitudinẽ impedire
non possit: Ille oculoꝵimpeditꝰ
murere. ille defłtigatus corpo¬
ris uirib in lecto tamꝗ insepul¬
chro corpus relinquens. a ssurrex̃
unse. & longe ab aliis atq intra
semet ipsũ sc̃ se colli gens. p̃sentib
se reb. sub duxerat. & norussimoꝵ
dierũ futurȩ miscebat᷑ aetatis
Sic enĩ fcriptũ ẽ Annuntiabo
inquit uob. quȩ occursura sunt
uob in nouissimis diebus. Quid
igit᷑ ei deerat. cui ds̃ aderat. qui
eꝓfecturo dixerat. descendã
tecũ in egyptũ. & ego deducã te
in ꝑpetuũ : Nec defuit. quando
potens in suo domicilio. quã iste
in alieno: ¶Quis tã abundans
inub̾tate. quã iste infame.
¶Quis tũ iniuuentute fortis. quã
iste insenectute: ¶Quis tam
actuosus innegotio. quãiste in

Expanded text:
doceret errasse. quis enim melius doceret errasse. quis enim melius uidet quam qui uidet Christum? aut quis potest dicere oculis inpeditum eum qui uidebat in Christo ecclesiam refulgentem ? nonne igitur clarum est quod debilitas beatitudinem impedire non possit? ille oculorum impeditus munere, ille defatigatis corporis uiribus. in lecto tamquam in sepulchro corpus relinquens adsurrexit in se et longe ab aliis atque intra semet ipsum sese colligens praesentibus se rebus subduxerat et nouissimorum dierum futurae miscebatur aetati. sic enim scriptum est: adnuntiabo inquit uobis quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus. Quid igitur ei deerat, cui deus aderat, qui ei profecturo dixerat: descendam tecum in Aegyptum, et ego deducam te in perpetuum? nec defuit, quando  quis tam potens in suo domicilio quam iste in alieno? quis tam abundans in ubertate quam iste in fame? quis tam fortis in iuuentute quam iste in senectute? quis tam actuosus in negotio quam iste in
Abbreviated transcription (Latin):
non beatũ cũ oculi eiꝰ grauarent᷑
insenectute & non posset uidere.
Uidet᷑ ens̃ quibusdã. cȩcitas eẽ
grauis erumna calamitatis.
Sed tunc quoq beatus iacob.
quia discernebat spũ. quos oculis
uidẽ aspectuq non poterat Ui¬
debat futura. qui ȩstimabatur
non uidẽ p̃sentia: Deniq erraũ
&ipse ioseph. ut cũ ad dexterã
eius applicasset filiũ suũ seniorẽ.
& ad sinistrãipsius hoc ẽ iacobap¬
plicasset filiũ iuniorẽ. ut ȩtatis
ordo benedictionis ordinẽ reser¬
uaret. extendẽt ia cob dexterã
suꝑ nepotẽ iuniorẽ. & sinistrã
suꝑ seniorẽ nepotẽ: Et uolenti
filio patris dexterã supra manas¬
sen seniorẽ conuertere. responđit
Scio fili. scio. Et hic erit inpopu¬
lũ. & hic exaltabit᷑. sed frat̃ eius
umior maior illo erit Et causã
p̃lationis adiunx̃ : dicens. Sem̃
eius erit multitudo gentium:
Adeo melius. impedito licet cor¬
poris aspectii. uidebat. ut uidentẽ

Expanded text:
non beatum, cum oculi eius grauarentur non beatum, cum oculi eius grauarentur in senectute et non posset uidere; uidetur enim quibusdam caecitas esse grauis aerumna calamitatis. sed tunc quoque beatus Iacob, quia disdiscernere aspectuque non poterat. Videbat futura, qui aestimabatur non videre praesentia. Denique erravit et ipse Joseph, ut cum ad dexteram ejus applicasset filium suum seniorem, et ad sinistram ipsius, hoc est Jacob, applicasset filium juniorem, ut aetatis ordo benedictionis ordinem reservaret; extendsuper nepotem iuniorem et sinistram super seniorem nepotem et uolenti filio patriam dexteram supra Manassen seniorem conuertere responderet: scio, fili, scio: et hic erit in populum et hic exaltabitur; sed frater eius iunior maior illo erit. et causam praelationis adiuncxit dicens: semen eius erit multitudo gentium. adeo melius inpedito licet corporis aspectu uidebat, ut uidentem
Abbreviated transcription (Latin):
infracto licet corpore. sed uide
animi uirtutẽ: Non expectauit ut
filius adse ueniret. sedipse magis
ꝑrex̃ ad filium: Pietati enĩ m̃sura
ordinis non p̃pondabat. Nulla itaq
sensit impedim̃ta fessȩ senectutis.
cũ ꝑgeret. Pietas enĩ leuabat laborẽ
Uerũ ubi receptifilii fructu potitus.
aliquanto exacto tẽpore. septẽ decẽ
uidelicet annoꝵ. qđ secandũ illam
patriarchȩ longȩuitatẽ exiguae
portionis tẽpus ẽ. finẽ sibi appro¬
pinquare uitȩ cognonit. uocanit
ioseph filiũ suũ. & ꝑ generationis
suȩ futurũ hȩredẽ. constrinx̃ eũ.
ne inegypto sepeliret᷑. Acceptaq
fide. cũ paulo post infirmaretur.
& uenisset ad eũ filius suus ioseph.
uelut resũptis uirib. sedit super
lectũ suũ. & benedix̃ patriarchas
duodecĩ. & ꝓpħauit. Dicant nunc
aliqͥ non beatũ iacobcũ inipsis mor¬
tis eẽt dieb: qui pęne plura cũdõ.
quã cũ hominib alloqͥa miscebat.

Expanded text:
infracto fracto licet corpore, sed vivida infracto fracto licet corpore, sed vivida animi virtute, non exspectavit ut filius ad se veniret, sed ipse magis perrexit ad filium . Pietati enim mensura ordinis non praeponderat. Nulla itaque sensit impedimenta fessae senectutis, rgeret. Pietas enim levabat laborem. Verum ubi recepti filii fructu potitus, aliquanto exacto tempore, decem et septem videlicet annorum, quod secundum illam Patriarchae longaevitatem exiguae portionis tempus est, finem vitae sibi approprinquare cognovit. Vocavit Ioseph filium et per generationis suae futurum heredem constrincxit eum, ne in Aegypto sepeliretur, acceptaque fide, cum paulo post infirmaretur et uenisset ad eum filius suus Ioseph: uelut resumptis uiribus sedit supra lectum suum et benedixit patriarchas duodecim et prophetauit. Dicant nunc aliqui. non beatum Iacob, cum in ipsis mortis esset diebus, qui paene plura cum deo quam cum hominibus alloquia miscebat,
Abbreviated transcription (Latin):
eptus ẽ senior. qđ senex fuit
optat hoc eẽ qui iuuenis ẽ. Cerce
hic inquieti maris longiore sibi
adhuc cursu manente iactatur
fluctib : senex uero sic̃ inportu.
itã instatione ẽ senectutis. Erat
itaq ia cob huius modi. qui uix
sꝑanda uiuenib bona in columi.
signata retinebat. Quod autem
possideas. eo qđ ad huc speres prȩ¬¬
stabilius ẽ. Erat gͦ senexiacob ad
quẽ iuuenes aduersa temporis
alicuus tẽpestate ꝑculsi. tam quã
in portu sese recipiebant Ipse autẽ
tam quã inspecula uitȩ huiuspo¬
sicus. sollicito p̃tendebat affectu.
& longe ante reb. dubiis p̃indebat
remedia. Deniq famȩs erat intota t̾ra
Senex depositus quȩ alacres iu¬
uenes ignorabant. primus utrũ audi¬
frum̃ta. eo ꝓficiscendũ: ut emerea
quȩ sibi adusũ necessaria forent.
Libent̃ etiã ipse iuuenũ consilus
ad quiescebat. ut etiã filiũ iuniorẽ
simul mitteret. & renuntiantibus
illis qđ ioseph filius suus uiueret.

Expanded text:
eptus est senior, quod senex fuit eptus est senior, quod senex fuit optat hoc esse qui iuuenis est. certe hic inquieti maris longiore sibi adhuc cursu manente iactatur fluctibus, senex uero sicut in portu ita in statione est seitaque hujusmodi Jacob, qui vix speranda juvenibus bona incolumi signata tenebat. Quod autem possideas, eo qstabilius est. erat ergo senex Iacob, ad quem iuuenes aduersa temporis alicuius tempestate perculsi tamquam in portum sese recipiebant, ipse autem tamquam in specula uitae huius positus sollicito praetendebat adfectu et longe ante rebus dubiis praeuidebat remedia. i Denique fames erat in tota terra: senex depositus quae alacres iuuenes ignorabant primus utrum audifrumenta, et eo proficiscendum, ut emerent quae sibi ad usum necessaria forent . Libenter etiam ipse juvenum consiliis acquiescebat, ut etiam filium juniorem simul mitteret. Et renuntiantibus illis quod Joseph filius ejus viveret,
Abbreviated transcription (Latin):
smũ in morte. ut quẽ ad modum
ille resurrex̃ amorte. ꝑuirtutẽ
ꝓpriam suscitatus. ita & nos eiꝰ
grã resurgamꝰ Tunc igitur uere
ab scondit᷑ om̃is errorgentiliũ.
cũ quis fuerit ablatus auitus.
quia confixus cruci uetꝰ homonr̃
nescit iam ueteri seruire peccato
Competent̃ etiã columna statu¬
itur supra monum̃tũ rachel. qr¬
aecclesia ẽ columna. & firmam̃tũ
ueritatis. Senuit autẽ iacob
& ante iã senuerat moribus. sed
certabant in ed impigra uiuaci¬
tas iuuentutis. & tranquillitas
senectutis. Est enĩ & senectus
uirens grã. & iuuentꝰ cana con¬
silus Dequa dic̃ scriptura: Sene¬
ctus enĩ uenerabilis ętatis senectu¬
tis. uita immaculata. Ex hac uita
fuit iacob: quibonis oꝑib. p̃uenit
tẽpus longeuȩ senectutis. ut et
fructũ eius ante tẽpus carperet.
& postrema eius intẽpore ñtimeret
Beatus quidẽ & iuuenis. qui bene
uiuit : sed beatus & senex quibene
uix̃. Quod enĩ iuuenis sꝑabat ad¬

Expanded text:
smum in mortem, ut quemadmodum smum in mortem, ut quemadmodum ille surrexit a morte per uirtutem propriam suscitatus, ita et nos eius gratia resurgamus. tunc igitur uere absconditur omnis error gentilium, cum quis fuerit ablutus a uitiis, quia confixus cruci uetus homo noster nescit iam ueteri seruire peccato. conpetenter etiam columna statuitur supra monumentum Rachel, quia ecclesia est columna et firmamentum ueritatis. I Senuit autem Iacob et ante iam senuerat moribus, sed certabant in eo inpigra uiuacitas iuuentutis et tranquillitas senectutis. est enim et senectus uirens gratia et iuuentus cana consiliis, de qua dicit scriptura: senectus enim uenerabilis et aetas senectutis uita inmaculata. ex hac uita fuit Iacob, qui bonis operibus praeuenit tempus longaeuae senectutis, ut et fructum eius ante tempus carperet et postrema eius in tempore non timeret. beatus quidem et iuuenis, qui bene uiuit, sed beatus et senex, qui bene uixit. quod enim iuuenis sperat ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cur sublentisco ab scondit.
quȩro. Certe genus istud infru¬
ctuosũ ẽ lbi ergo sunt du gen¬
tiũ. ubi nullus ẽ fructus lbi in¬
aures gentiliũ infodiunt᷑. quas de¬
derunt iacob. ut ia nouã linguam
audire a. ssuescant. ueterẽ ꝑfidiae
somnũ nesciant. obsurdescant aures
eoꝵ sacrilegio. ẽmundent᷑ ad grãm.
Nonimmerito sc̃s ibi danihel fal¬
sum aduersus susannã testimo¬
niũ dep̃hendit lbi eĩ uolebat
adhuc radices suas locare ꝑfidia
sed latere non potuit. quia pro¬
phetico sp̃ũ dephensa ẽ Congru¬
us autẽ error presbiteri uerae
confessioni. ut ibi contaminatã
diceret castitatẽ. ubi gentiũ de¬
fossa simulachra st̃. Sed ueritas
ȩccłiȩ non tex̃ ꝑfidiã. sed abscon¬
dit. & aures gentiliũ obstruxit.
Conuenient̃ quoq ibisepulta ẽ
scã rachel. quia omĩ qͥbaptizant᷑
in xp̃o. consepeliunt᷑ cum eo
Sic enĩ docemͣ. dicente apło.
Consepulti enĩ sumꝰ cũ illo ꝑbapti¬

Expanded text:
sed cur sub lentisco absconderit sed cur sub lentisco absconderit quaero. certe genus istud infructuosum est. ibi ergo sunt dii gentium, ubi nullus est fructus. ibi inaures gentilium infodiuntur, quas dederunt Iacob, ut iam nouam linguam audire adsuescant, ueterem perfidiae somnum nesciant, obsurdescant aures eorum sacrilegio, emundentur ad gratiam. non inmerito sanctus ibi Danihel falsum aduersum Susannam testimonium deprehendit. ibi enim uolebat adhuc radices suas locare perfidia, sed latere non potuit, quia prophetico spiritu deprehensa est. congruus autem error presbyteri uerae confessioni, ut ibi contaminatam diceret castitatem, ubi gentium defossa simulacra sunt, sed ueritas ecclesiae non texit perfidiam, sed abscondit et aures gentilitatis obstruxit. conuenienter quoque ibi sepulta est sancta Rachel, quia omnes qui baptizantur in Christo consepeliuntur cum eo. sic enim docemur dicente apostolo: consepulti enim sumus cum illo per bapti
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ꝓpħanti aduentũ dñi iħ u.
responsũ diuinũ ẽ datũ. Exurgens
ascende in locũ bethleem. hoc ẽ
indomũ panis ubi natꝰ ẽ xp̃s. sicut
micheas ꝓpħa testat᷑ dicens: Et
tu bechleẽ domus ephrata. non
es minima. ut sis int̾ principes iuda
Exte enĩ exiet princeps in
isrł. &egressus eł ab initio adieb
scłi. Uere domus panis. quȩ domus
xp̃i ẽ. qui nobis panis salutaris
aduenit ecęlo. ut iã nullus esuri¬
at. cibum sibi immortalitat᷑is ad¬
quirens. Ibi iubet᷑ habitare patri¬
archaba aram dõ facere. qui appa¬
ruit ei. ibĩ deos accepit alienos.
& abscondit eos sublentisco. ibi
quoq sepulta ẽ rachel. inuia in¬
quit ephrata. hȩc ẽ bethleẽ ibi
etiã columnã statuit ia cob supͣ
monumentũ eius. Quanta misteria
Quia ibi ẽ ȩccłia dĩ. inqua apparet
ds̃. & loquitur cũ seruis sius lbi
eripiunt᷑. & ab scondunt᷑ simulachra
gentiũ fides enĩ ȩcđȩ. omnem
obseruantiã gentilitatis ab ꝯ leuit.

Expanded text:
aduentum domini Iesu responsum diuinum est datum: exsurgens ascende in locum Bethel, hoc est in domum panis, ubi natus est Christus, sicut Michaeas propheta testatur dicens: et tu, Bethleem, domus Ephratha, non es minima, ut sis inter principes Iuda. ex te enim exiet princeps in Istrahel. et egressus eius ab initio a diebus saeculi. uere domus panis. quae domus Christi est, qui nobis panis salutaris aduenit e caelo, ut iam nullus esuriat cibum sibi inmortalitatis adquirens. ibi iubetur habitare patriarcha, ibi aram deo facere, qui apparuit ei. ibi deos accepit alienos et abscondit eos sub lentisco, ibi quoque sepulta est Rachel in uia inquit Ephratha; haec est Bethleem. ibi etiam columnam statuit Iacob supra monumentum eius. Quanta mysteria, quia ibi est ecclesia dei, in qua apparet deus et loquitur cum seruulis suis ! ibi eripiuntur et absconduntur simulacra gentium; fides enim ecclesiae omnem obseruantiam gentilitatis aboleuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui &ita accipiant eo quod idõ
claudicauerit ab unofemore
iacob. quia duob. populis ex eius
generatione manantib. unus
stuporia mens circa fidei grãm
declarabat᷑ futurus Ipse ẽ ergo
popłs. qui stupore ꝑfidiȩ claudica¬
uit. Deniq non multo post reuela¬
tionẽ istius modi cũ eẽt ab alieni¬
genȩ filio dina filia iacob deflo¬
rato uirginitatis pudore temerata:
fr̃s eius qui non intellexer̃ nuistena
alienigenis qui societatẽ fidei per
coniunctionẽ generis offerebant.
uindictȩ studio ꝑemer̃ lacob autẽ
qui morali mansuetudine clem̃tiam
diligebat. uł m̾isticospũ sacram̃tũ
congregandȩ aeccłiȩ ex gentib

Expanded text:
qui ita accipiant, eo quod ideo qui ita accipiant, eo quod ideo claudicauerit ab uno femore Iacob, quia duobus populis ex eius generatione manantibus unius stupor iam mox circa fidei gratiam declarabatur futurus. ipse est ergo populus, qui stupore perfidiae claudicauit. Denique non multo post reuelationem istiusmodi cum esset ab alienigenae filio Dina, Iacob filia, deflorato uirginitatis pudore temerata, fratres eius, qui non intellexerunt mysterium, alienigenas, qui societatem fidei per coniunctionem generis offerebant, uindictae studio peremerunt, Iacob autem, qui morali mansuetudine clementiam diligebat uel mystico spiritu sacramentum congregandae ex gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ. enĩ luctari cũ dõ. nisi uir¬
tutis susciꝑe certamen. & cum
suꝑiore congredi. potiorẽq cȩce¬
ris imitatorẽ fieridei : Et quia
in suꝑabilis erat fides enis. atq.
denotio setreta ei ds̃ mysteria
reuelabat. tangens latitudinẽ
fȩmoris eius. eo qđ ex eius erat gene
ne. qui deo nec impar nec in ȩqualis
eẽt. cuius crucẽ obstupescentis
semoris latitudo signabat. eo qđ
diffusa ꝑuniuersum mundũ. remis¬
sione peccati. salutaris foret om̃ib
qui stupore sui corporis acsopore
resurrectionẽ tribueret defunctoꝵ
Vnde non immerito exortus est
sol scõ iacob: cuus generi crux
dñs salutaris illux̃. simul qͥa sol
ei oriatur iustitiȩ quidm̃ cernit.
quia ipse ẽ lumen aeternum:
Claudicauit autt̃ iacob afemore
suo ꝓpt̃ hoc non manducant ho¬
dieq filii isrł nerũr Vtinã man¬
ducassent. & c̃redidissent Sed
quia non erant facturi uoluntatẽ
dĩ. ideo non manducauer̃: Sunt

Expanded text:
quid est enim luctari cum deo nisi uirquid est enim luctari cum deo nisi uirtutis suscipere certamen et cum superiore congredi potioremque ceteris imitatorem fieri dei?. et quia insuperabilis erat fides eius atque deuotio, secreta ei dominus mysteria reuelabat tangens latitudinem femoris eius, eo quod ex eius erat generne, qui deo nec inpar nec inaequalis esset. cuius crucem obstupescentis femoris latitudo signabat, eo quod diffusa per uniuersum mundum remissione peccati salutaris foret omnibus, qui stupore sui corporis ac sopore resurrectionem tribueret defunctorum. unde non inmerito exortus est sol sancto Iacob, cuius generi crux domini salutaris inluxit, simul quia sol ei oriatur iustitiae qui deum cernit, quia ipse est lumen aeternum. claudicauit autem Iacob a femore suo. propter hoc non manducant hodieque filii Istrahel neruum. utinam manducassent et credidissent! sed quia non erant facturi uoluntatem dei, ideo non manducauerunt. sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
manu militũ quȩrit᷑. aut bellorũ
ꝓspero cȩdit euentu. aut int̾nitio¬
ne aliqua barbaroꝵ. siinse hostili
motu sua arma conuertant In ea
pace nulla nrã uirtus. sed euentꝰ ẽ.
Certe głia pacis illius adimꝑatorẽ
refertur Istius pacis fructus in no¬
bis ÷ : quȩ ẽ immentib. singuloꝵq
tenet᷑ affectibus Ilstius pacis maior
ẽ fructus. quo spiritalis nequitię
temptam̃ta. quã quo arma hosti¬
lia repellunt᷑. Ista pax sublimior.
quȩ corporaliũ passionũ excludit
illecebras: ꝑturbationesq mitigat.
quã ea quȩ barbaricos sedat in¬
cursus Plus ẽ enĩ clauso intra te
hosti resistere. quã remoto ltaq¬
ia cob qui cor suum ab om̃i simulta¬
te mundauerat. & pacificũ affectũ
gerebat. Postquã recepit omnia
sua solꝰ remansit. & luctatus
ẽ cũ deo suo. Quicumq enim
sȩcularia negligit. ad imaginẽ
dĩ similitudinem̃q ꝓpiꝰ accedit:

Expanded text:
manu militum quaeritur aut bellorum manu militum quaeritur aut bellorum prospero cedit euentu aut internicione aliqua barbarorum, si in se hostili motu sua arma conuertant. in ea pace nulla nostra uirtus, sed euentus est. certe gloria pacis illius ad inperatorem refertur, istius pacis fructus in nobis est, quae est in mentibus singulorumque tenetur affectibus. istius pacis maior est fructus, quo spiritalis nequitiae temptamenta quam quo arma hostilia repelluntur. ista pax sublimior, quae corporalium passionum excludit inlecebras perturbationesque mitigat quam ea quae barbaricos sedat incursus; plus est enim clauso intra te hosti resistere quam remoto. ItaqIacob, qui cor suum. ab omni simultate mundauerat et pacificum affectum gerebat, postquam reiecit omnia sua, solus remansit et luctatus est cum deo. quicumque enim saecularia neglegit ad imaginem dei similitudinemque propius accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
suspicione. non t̾rore concuti. non
dolore uexari. sed quasi inlitore
tutissimo aduersũ insurgentes flu¬
ctus sȩculariũ ꝓcellarũ. mentẽ im¬
mobilẽ fida statione placidare.
Hoc firmam̃tũ xp̃ianis mentibus
xp̃c inuex̃. pacẽ int̾nã inuehens
animis ꝓbatoꝵ. ut non turbet᷑ cor
nt̃m. neq exagitet᷑ animus. Hanc
pacẽ suꝑ omnẽ pacẽ eẽ. apostolus
doctor gentiũ a sseruit. dicens.
Et pax dei quȩ ex uꝑat omnẽ
mentẽ. cus todiat corda ur̃a. et
sensus in xp̃o iħu. Fructus itaq
pacis ẽ. nonperturbari in pectore
Deniq uita iusti quieta ẽ. in iusti
autẽ in quietudinis &ꝑturbationis
plena ẽ Itaq amplius siuis suspi¬
tionib affligit᷑ impiꝰ quã alienis
Pluraq uerbera. maioresq uibices
uulnerũ in eius animosunt. quã
in eoꝵ corpore. qui abaliis uerbant᷑
Grande ẽ intrase aliquẽ tranqͥllũ
eẽ. & sibi conuenire. Foris pax aut
imꝑatoris sollicita ꝓuidentia. aut

Expanded text:
suspicione, non terrore concuti, non suspicione, non terrore concuti, non dolore uexari, sed quasi in litore tutissimo aduersum insurgentes fluctus saecularium procellarum mentem inmobilem fida statione placidare. hoc firmamentum Christianis mentibus Christus inuexit, pacem internam inuehens animis probatorum, ut non turbetur cor nostrum neque exagitetur animus. hanc pacem super omnem mentem esse apostolus doctor asseruit dicens: et pax dei, quae superat omnem mentem, custodiet corda uestra et sensus in Christo Iesu. fructus itaque pacis est non perturbari in pectore. denique uita iusti quieta est. iniustus autem inquietudinis et perturbationis plenus est. itaque amplius suis suspicionibus adfligitur impius quam alienis plerique uerberibus maioresque uibices uulnerum in eius animo sunt quam in eorum corpore qui ab aliis uerberantur. grande est intra se aliquem tranquillum esse et sibi conuenire. foris pax aut inperatoris sollicita prouidentia aut
Abbreviated transcription (Latin):
ni Illud occurreret qđ petro in
euangłio introganti. si fr̃ meus in
me peccauerit. quotiens remittam
ei. usq septies: Respondit dñs iħc
Nonsolũ septies. sed etiã septuagies
septies. Hoc igit᷑ ꝓphetico sp̃u scs
patriarcha significat. in aduenientẽ
respiciens. qui non solũ usq septies
sed etiã usq septuagies septies ueni¬
am frĩ relaxari iub̾et. ut eius contẽ¬
platione conuentꝰ esa. iniuriã
quã se accepisse putabat remitteret
fri. & quã uis lȩsus. rediret in grãm
Quia ꝓpterea suscepturus erat car¬
nem dñs iħc. & uenturꝰ interram.
ut multiplicatã nobis donaret
ueniã delictoꝵ. Deniq petiturus
afrẽ concordiam. dormiuit in castris
Perfecta uirtus habet tranquilli¬
tatẽ & stabilitatẽ quietis. ideo dñs
donũ enis ꝑfectiorib. reseruauit.
dicens. Pacẽ meã relinqͦ uobis.
pacem meã douobis Perfectorũ ẽ
enĩ non facile mundanis moueri.
non turbari metu. non exagitari

Expanded text:
nisi illud occurreret, quod Petro in nisi illud occurreret, quod Petro in euangelio interroganti: si frater meus in me peccauerit, quotiens remittam ei? usque septies? respondit dominus Iesus: non solum septies, sed etiam septuagies septies. hoc igitur prophetico spiritu sanctus patriarcha significat in aduenientem respiciens, qui non solum usque septies, sed etiam usque septuagies septies ueniam fratri relaxari iuberet, ut eius contemplatione conuentus Esau iniuriam, quam se accepisse putabat, remitteret fratri et quamuis laesus rediret in gratiam, quia propterea suscepturus erat carnem dominus Iesus et uenturus in terras, ut multiplicatam nobis donaret ueniam delictorum. Denique petiturus a fratre concordiam dormiuit in castris. perfecta uirtus habet tranquillitatem et stabilitatem quietis; ideo dominus donum eius perfectioribus reseruauit dicens: pacem meam relinquo uobis, pacem meam do uobis. perfectorum est enim non facile mundanis moneri, non turbari metu, non exagitari
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii. & quasi reastare perfidia
Hȩc eo usq ꝓbata st̃. ut ꝓficiscente
iacob seõ. angłidĩ occurrerent
Deniq uidit castra dĩ appli¬
cantia. &ait. Castra dĩ hȩc st̃
Perfectis enĩ & fidelib diuina
solent ad eẽ p̃sidia. Perfectus
autẽ cogitabat dereconciliati¬
Ione
fraterna. ita ut humilitatis eum in¬
uitaret officiis. ad quirere munerib
quoq mendã putaret: Occurrit
itaq frĩ cũ uxorib & pignorib. suis.
ut etiam supse indignaret᷑. nec essi¬
tudinis obsequiis inflectereturs
Et addorauit septies in terra Quid
siba istud uult. eẽ: Lex dic̃. Dñm
dm̃ tuũ adorabis. & psi soliseruies.
& hic adorat intẽpantẽ: iracundũ.
minantẽ particidale flagicium:
An trã ad orauit illã humano cru¬
ore concretã. serpentũ infusam
uenenis. aut ieiuna infelicem
glarea aut duris atq asp̃is inhorren¬
tem cautib.: Quids̃bi etiã uult. qđ
septies ad orauit. hȩreret absolutio.

Expanded text:
iudicii et quasi rea stare perfidia. iudicii et quasi rea stare perfidia. Haec eo usque probata sunt, ut proficiscenti Iacob sancto angeli dei occurrerent. denique uidit castra dei adplicantia et ait: castra dei haec sunt; perfectis enim et fidelibus diuina solent adesse praesidia. perfectus autem cogitabat de reconciliatione fraterna, ita ut humilitate eum inuitaret, officiis adquireret, muneribus quoque emendum putaret. occurrit itaque fratri cum uxoribus et pignoribus suis, ut, etiamsi ipsi indignaretur, necessitudinis obsequiis inflecteretur. et adorauit septies in terra. quid sibi istud uult esse? lex dicit: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies, et hic adorat intemperantem, iracundum, minantem parricidale flagitium. an terram adorauit illam humano cruore concretam. serpentum infusam uenenis aut ieiuna infelicem glarea aut duris atque asperis inhorrentem cautibus? quid sibi etiam uult quod septies adorauit? haereret absolutio,
Abbreviated transcription (Latin):
atq substantiam. Ipse autẽ ẽ
qui p̃figurabat᷑ in iacob dñs iħc.
duoꝵ uir coniugioꝵ: hoc ẽ con¬
sors quidã legis & grẽ. qui uirgi¬
nẽ rachel ante dilex. o p̃destinatã¬
sibi in coniugiũ pio amabat affectu
Sed qm alia tamꝗ lex subintraũ.
& oculis infirmior obrepsit. tamꝙ
sinagoga que mentis cecitatȩ xpm
uide non potuitꝰ Suꝑ abundauit
grã scã rachel. quȩ supra primum
illud ẽ expetita coniugiũ. que
ȩccłiȩ principatũ futurũ iã tunc
nominis sui in t̾p̃tatione signabat
Beata rachel. quȩ abstulit oppro¬
briũ suo partu beata rachel quȩ
abscondit cultꝰ erroresq gentiliũ.
quȩ simulacra eoꝵ plenaeẽ im¬
munditiȩ declarauit Nemo cre¬
dat pat̾nȩ pietatis lęsam esse
reuerentiã. quod stante patre
sedit. qm̃ scriptũ ẽ: Quiplus fecerit
patrẽ aut matrẽ quã me. non ẽ
me dignus. Ubi causa agebatur
religionis. fides debuit sedẽ habe

Expanded text:
atque substantiam. ipse autem est atque substantiam. ipse autem est qui praefigurabatur in Iacob dominus Iesus, duorum uir coniugiorum, hoc est consors quidam legis et gratiae, qui uirginem Rachel ante dilexit et praedestinatasibi in coniugium pio amabat affectu. sed quoniam Lia tamquam lex subintrauit et oculis infirmior obrepsit tamquam synagoga, quae mentis caecitate Christum uidere non potuit, superabundauit gratia sanctae Rachel, quae supra primum illud est expetita coniugium, quae ecclesiae principatum futurum iam tunc nominis sui interpretatione signabat, beata Rachel, quae abstulit obprobrium suo partu: beata Rachel, quae abscondit cultus erroresque gentilium. quae simulacra eorum plena esse inmunditiae declarauit. nemo -credat paternae pietatis laesam esse reuerentiam, quod stante patre sedit, quoniam scriptum est: qui plus fecerit patrem aut matrem quam me non est me dignus. ubi causa agebatur religionis, lides debuit sedem habere
Abbreviated transcription (Latin):
Sequere scm̃ iacob: quineq deali¬
enis uitus quicquã habebat. neq
suarũ uirtutũ erat in anis&ꝰ uacuus.
qͥ erat iustitiae fructurepletus
Sed hec moralia. illic mysticum.
qđ uenitadeũ laban hoc ẽ dealba¬
tus. quia & sathanas trans figurat
se in angłm lucis. &cepit abeo sua
requirere: Respondit ei iacob.
Cognosce siquid tuũ ẽ apd me
Hoc ÷ nihil tuoꝵ habeo. quaere
siquid agnoscis. Utiorũ tuorum
& criminũ nihil mecũ abstuli
f raudiũ tuarũ deniq consortia
nulla habeo. omĩa tua tamquã
contagiũ refugr Et quęsiuit
laban. & nhil suũ reꝑit. Quãbeatꝰ
uir. in qͦ inimicꝰ nihil inu̾enit. qđ
suũ posset dicere. in qͦ diabolus
nihil offendit. qđ suũ agnosce¬
ret. Impossibile uidebatur
istud in homine. sed tẏpũ gere¬
bat eius qui dix̃ in euangelio
Ueniet huius mundi princeps.
& in me inueniet nihil Nihil
enĩ ẽ quicquid ẽ diaboli. quod
nullã potest habe ꝑpetuitatẽ.

Expanded text:
sequere sanctum Iacob, qui neque de alisequere sanctum Iacob, qui neque de alienis uitiis quicquam habebat neque suarum uirtutum erat inanis et uacuus, qui erat iustitiae fructu repletus. Sed haec moralia, illud mysticum quod uenit ad eum Laban, hoc est dealbatus, quia et Satanas transfigurat se in angelum lucis, et coepit ab eo sua requirere. respondit ei Iacob: cognosce si quid est tuum apud me, hoc est: nihil tuorum habeo. quaere, si quid agnoscis uitiorum tuorum et criminum. nihil mecum abstuli fraudum tuarum dolique consortia ulla non habeo, omnia tua tamquam contagium refugi. et quaesiuit Labau et nihil suum repperit. quam beatus uir, in quo inimicus nihil inuenit quod suum posset dicere, in quo diabolus nihil offendit quod suum agnosceret. inpossibile uidebatur istud in homine, sed typum gerebat eius, qui dixit in euangelio: ueniet huius mundi princeps et in me inueniet nihil. nihil est enim quicquid est diaboli, quod nullam potest habere perpetuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
possunt auri argentiq cõpilare
thesauros. isti tibi nihil auferent.
Hoc enĩ aufer̃. quod ñhabebas.
hoc aufer̃ qđ posside ñ poteras
Hoc quferunt. quod ñ ornabat
animã tuã. sed onerabat. Hoc
auferunt. quod non locupleta¬
bat cortuũ. sed potius de pͥmebat
Ubi enĩfuerit thesaurus tuus.
ibi erit & cortuum. Sicut audisti
legi hodie. multis seris portarũ
suarũ includunt aurũ suum. sed
hinec uectib & claustris suis
credunt. Multi uigiles adhibe&.
sed ipsi quoq plusipsos solent
timere custodes. Multi defosso
auro incubant. Aurũ eoꝵ subt̾ra:
&̾ cor corũ subt̾ra Caue ergo. ne
&tu cortuũ terrȩ uiuus in fodias
Nongͦ auri istius metuendis fures
Ille tibi cauendus ẽ fenerator.
qui substantiã animȩ tuȩ scrutat᷑
Si qua peccati gramnoris era con¬
traxeris: qui cortinĩ includit solo
qui animã tuã eo cespite obrint.
quo aurũ texeris: qui mentẽ tuam
sepulchro. dequo nullus resurgit

Expanded text:
possunt auri argentique conpilare possunt auri argentique conpilare thensauros. isti nihil tibi auferunt. hoc enim auferunt quod non habebas, hoc auferunt quod possidere non poteras, hoc auferunt quod non ornabat animam tuam, sed onerabat, hoc auferunt quod non locupletabat cor tuum, sed potius deprimebat; ubi enim fuerit thensaurus tuus, ibi erit et cor tuum, sicut audisti legi hodie. multi seris portarum suarum includunt aurum suum, sed hi nec uectibus et claustris suis credunt: multi uigiles adhibent, sed ipsi quoque plus ipsos solent timere custodes: multi defosso auro incubant; aurum eorum sub terra et cor eorum sub terra. caue ergo ne et tu cor tuum terrae uiuus infodias. non ergo auri istius metuendi fures, ille tibi cauendus est faenerator, qui substantiam animae tuae scrutatur, si qua peccati grauioris aera contraxeris, qui cor tuum includit solo, qui animam tuam eo caespite obruit, quo aurum texeris, qui mentem tuam sepulchro, de quo nullus resurgit.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ int̃na uelamina. quȩ nemo
alius possit auferre. nisicum ali¬
quẽ sua culpa despoliat
Deniq sic despoliatus adam. nudꝰ
inuentus ẽ At uͦ ioseph etiam
uestimento exteriore reiecto
nudus non erat. quis aluahabebat
indum̃ta uirtutis Num quã gͦ
in anis sapiens. Nam quomodo in a¬
nis. quideplenitudine xp̃i accep̃.
& seruat acceptũ : Quomodo inanis.
cusꝰ repleta ẽ anima. quȩ acceptȩ
grẽ uestim̃ta custodit: Illud
metuendũ ẽ. ne quis innocentiae
uelam̃ amittat. Neimpisacrile.¬
ga ꝑsecutionis imp̃ssione t̾minos
iustitiȩ suꝑgress̃. uestim̃tũ animȩ
ac m̃tis eripiant Qđ non facile
accidit. nisi priꝰ aliquẽ uox suae
iniqͥtatis exuerit. Vnde & dauid
dic̃. Si ẽ iniquitas in manib. meis.
decidã merito ab inimicis meis in¬
amis Persequat᷑ in imicꝰ animam
meã. & cõphendat Nemo ergo ex
mimicis potest tuã animã compre¬
hende. nisi prius inanis fuerit effe¬
cta Noli igr̃ metuere eos. qui

Expanded text:
sunt interna uelamina, quae nemo sunt interna uelamina, quae nemo alius possit auferre, nisi cum aliquem sua culpa dispoliat. denique sic dispoliatus Adam nudus inuentus est, at uero Ioseph etiam uestimento exteriore reiecto nudus non erat, qui salua habebat indumenta uirtutis. numquam ergo inanis sapiens. nam quomodo inanis, qui de plenitudine Christi accepit et seruat acceptum? quomodo inanis, cuius repleta est anima, quae acceptae gratiae uestimenta custodit? illud metuendum est, ne quis innocentiae uelamen amittat, ne impii sacrilegae persecutionis inpressione terminos iustitiae supergressi uestimentum animae ac mentis eripiant. quod non facile accidit, nisi prius aliquem uox suae iniquitatis exuerit. unde et Dauid dicit: si est iniquitas in manibus meis, decidam merito ab inimicis meis inanis: persequatur inimicus animam meam et conprehendat. nemo ergo ex inimicis potest tuam animam conprehendere, nisi prius inanis fuerit effecta. noli igitur metuere eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut declinet eã Meliꝰ ẽ enim
sine lite abire. quã residere
cũ iurgio. Deinde ut talia possi¬
deat. quȩ secũ auferre possit. ut
innullo teneri abadulersario pos¬
sit obnoxius. sed dicat. cognosce
siquid tubꝵ ẽ apud me. & quȩsiũ
laban. & nihil suũ reͦꝑit apđ iacob
Magnus uir & tiere beatꝰ. qui
nihił suũ potuit amittere. & nhil
alienũ hab̾e. hocẽ. nibil minus
habe. nihil suꝑ fluũ. Itaq ille
ꝑfectus ẽ. cui nihil de est. lustus.
cui nihil supra ẽ Hoc enĩ est
iustitiȩ. tenere mensurã. Quan¬
tauirtꝰ cinꝰ societas lucrum
dabat. non irrogabat dispendiũ.
Hoc ẽ ꝑfectũ eẽ. adhȩrentib
sibi cõmodi plurimũ dare.
nihil afferre in cõmodi. Deniq
is qui nocere cupiebat. in¬
anem eũ non potuit dimittere
Sapiens enĩ nũꝗ inanis. ẽ. semꝑ
inse habens amictũ prudentiȩ
qui potest dicere Iustitiam
induebam. & uestiebar iudiciũ.
sic̃ dix̃ iob Namq hȩc mentis

Expanded text:
ut declinet eam; melius est enim ut declinet eam; melius est enim sine lite abire quam desidere cum iurgio. deinde ut talia possideat, quae secum auferre possit, ut in nullo teneri ab aduersario possit obnoxius, sed dicat: cognosce, si quid tuum est apud me. et quaesiuit Laban et nihil suum inuenit apud Iacob. magnus uir et uere bit amittere, nihil alienum habere, hoc est nihil minus habere, nihil superfluum. itaque ille perfectus est, cui nihil deest, iustus, cui nihil supra est; hoc enim est iustitiae tenere mensuram. quanta uirtus, cuius societas lucrum dabat, non inrogabat dispendium! hoc est perfectum esse, adhaerentibus sibi conmodi plurimum dare, nihil adferre inconmodi. Denique is qui nocere cupiebat inanem eum non potuit dimittere. sapiens enim numquam inanis est, semper in se habens amictum prudentiae, qui potest dicere: iustitiam induebam et uestiebar iudicium, sicut dixit Iob. namque haec mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nutriens xpõ. quẽ fidei titulo
& uarietate uirtutũ. gloriosi no¬
minis nobilitauit in signibus.
ltaq nec sibi uidebat᷑ angustus
censu. fidei opimus. & labe filiis.
ut opulentissimꝰ in inuidiã uoca¬
batur. qͥ suũ gregẽ alieni gregis
accessione cumulasset Et dyxit
ei ds̃ Reuertere in terrã patris
tui. & ingentẽ tuã. & ego ero tecĩ
Ostendens nihil eide eẽ. cui ad¬
eẽt om̃iũ plenitudo. Hoc solum
abundaret ꝑfecto. in hoc consta¬
re omnia. & omĩa adipsũ referri.
Nihil ei nouũ. nihil suꝑfluum
necessariũ. cui pax fide suppe¬
teret. ꝑ quã reconciliaret. quȩ
primo fuerant discrepantia:
Nec mirũ sipacẽ hab̾et. qui
columnã statuerat. & unxerat
dõ. quȩ ẽ ȩccłia. Columna enĩ
& firmam̃tũ dicta ẽ ueritatis.
Eam ungͣit qui in xp̃m fidei.
in pauꝑẽs miscđiȩ fundit un¬
guentũ. Nunc considẽmus.
qualis uir iustꝰ eẽ debeat
Si inuidia fuerit exorta: primũ

Expanded text:
nutriens Christo, quem fidei titulo nutriens Christo, quem fidei titulo et uarietate uirtutum gloriosi nominis nobilitauit insignibus. itaque nec sibi uidebatur angustus censu fidei opimus et Laban filiis ut opulentissimus in inuidiam uocabatur, qui suum gregem alieni gregis accessione cumulasset. et dixit ei deus: reuertere in terram patris tui et in gentem tuam, et ego ero tecum, ostendens nihil ei deesse, cui adesset omnium plenitudo; hoc solum abundare perfecto, in hoc constare omnia et omnia ad ipsum referri, nihil ei nouum. nihil superfluum necessarium, cui pax fida suppeteret, per quam reconciliaret quae primo fuerant discrepantia. nec mirum si pacem haberet qui columnam statuerat et uncxerat deo, quae est ecclesia. columna enim et firmamentum dicta est ueritatis. eam unguit qui in Christum fidei, in pauperes misericordiae fundit unguentum. nunc consideremus qualis uir iustus esse debeat, si inuidia fuerit exorta. primum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ splendore fulgentẽ euan¬
gelicȩ p̃dicationis magisterio col¬
ligebat. ut potaturis ouib. uirgã
storacinã & nucinã. & deplatano
ꝓponeret inuentis. quo concu¬
piscentes beatissimȩ trinitatis
p̃figurata misteria. haud qua quã
decoloros fȩcb̾s piȩ mentis conce¬
ptione formarent. Bonȩ oues. quȩ
bonoꝵ partus oꝑum fidei sacrȩ
ñ degeneres edider Per storacẽ
significat᷑ incensũ. & sacrificium
uesptinũ qđ dõ patri defertur
inpsalmo. Pernucinã uirgam.
sacerdotale xp̃o munꝰ offertur
Hȩc enĩ uirga aaron quȩ reposita
florint. qua sacerdotalis grã scĩ¬
ficittionis emicuit. Per platanũ.
spiritalis fructꝰ significat᷑ ubtas:
quia arbori huic uitis annectit᷑.
ut eiꝰ lȩta consortio. partꝰ ese
uberes fundat. Si quidẽ domi¬
nicȩ munera passionis. remissio
nemq omiũ peccatoꝵ adiun¬
cea sp̃s grã fouere consueuit
N Is itaq ut scriptura dic̃ diues
factus ẽ ualde. bonũ gregem

Expanded text:
uirtutum splendore fulgentem euangelicae praedicationis ministerio colligebat, ut potaturis ouibus uirgam storacinam et nucinam et de platano proponeret in uenis, quo concupiscentes beatissimae trinitatis praefigurata mysteria hautquaquam decoloros fetus piae mentis conceptione formarent. bonae oues, quae bonorum partus operum fidei sacrae non degeneres ediderunt. per storacem significatur incensum et sacrificium uespertinum, quod deo patri defertur in psalmo. per nucinam uirgam sacerdotale Christo munus offertur; haec enim uirga Aaron, quae reposita floruit, qua sacerdotalis gratia sanctificationis emicuit. per platanum spiritalis fructus significatur ubertas, quia arbori huic uitis adnectitur, ut eius laeta consortio in partus sese uberes fundat, siquidem dominicae munera passionis remissio-465 nemque omnium peccatorum adiuncta spiritus gratia fouere consueuit. • His itaque, ut scriptura dicit, diues factus est ualde bonum gregem
Abbreviated transcription (Latin):
quia grecus iugũ tantum modo
posuit: ñ addidit graue. ⁊ am̃ et
illud auerte. quia suta eẽt inthrenis.
in euangłio iugũ suaue dixerit.
& onus leue. non iugum graue.
Potistient graue u gil uerbi et¬
sed subue sagtue adolescento.¬

Expanded text:
quia Graecus jugum tantummodo quia Graecus jugum tantummodo posuit, non addidit grave. Tamen et illud adverte, quia etsi ita esset in Threnis , in Evangelio tamen jugum suave dixit, et onus leve, non jugum leve. Potest enim grave jugum Verbi esse, s