comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ on enĩ natura comparari poterat. qmilis li¬
ue mensura gram acceꝑat: quia cũ in mensa gͥ¬
tia erat passibilis natura. Nam illud quod intuli
inpreserti non attinet dicere: quia eqͣlitatemssee
comparationis collimus ubi singularitem u nẽ es¬
nitatis demonstramus:⁊ longe aliud est idem h
pienttiaꝵ suie scientiarum cõparationem
ediitat. Nunquid equalem beatitudinẽ
satit cqualis sapientia. Ergo ⁊ maior ma¬
iorem ininor minorem.⁊ demones tan¬
to hominib beatiores sunt: qnͣto eis sei
entia anteceduni. Et quid de caritate cdicã
iori dsectione u̾sumere possunt: qr lorige
auid est iudere ⁊ alud diligere. Nunc in¬
quit et uiderunt ⁊ oderunt ⁊ me ⁊ patrent
meñ. ichil tam̃ hic int̾ est utrũ equalẽ noti¬
ciam cuuiscũq rei equalis amor comitel
puia ihi utia est sapientia. licit non potest
postea adiecistis: diristis. cũ sapientia sit mag̾
tiam quã creatura eĩ. Et deinceps. Sicut nõ

Expanded text:
on enim naturae comparari poterat, quamvis sine mensura gratiam acceperat, quia cum immensa gratia erat passibilis natura. Nam, illud quod intulisin praesenti nil attinet dicere, quia aequalitatem comparationis tollimus, ubi singularitatem unitatis demonstramus. Et longe aliud est idem hapientiarum sive scientiarum comparationem admittat; nunquid aequalem beatitudinem facit aequalis sapientia? Ergo et major majorem, et minorem minor; et daemones tanto hominibus beatiores sunt, quanto eos scientia antecedunt. Et quid de charitate dicam?jori dilectione praesumere possunt; quia longe aliud est videre, et aliud est diligere. Nunc, inquit, et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum . Nihil tamen hic interest, utrum aequalem notitiam cut non potest Postea adjecistis et dixistis: Cum sapientia sit magnutiam, quam ejus creaturam. Et deinceps: Sicut non
Abbreviated transcription (Latin):
nature compecere noscunt᷑: tribuere uidea¬
niͣ. S hec det̾minatio quamus non omni¬
no refutanda uideatur.: tam̃ multo ꝯpeten¬
tioe ⁊ cõmodior expositio ad qͣm sententiam
hec accomodari possit. Ininia naniq xp̃i. ic¬
curo omnia hr̃e dicitur ꝑ gr̃am que deus
habes ꝑ naturam: quia plenitudo deitatis
ista ex tempore ht̃ quia accepti. quod ille ex
ecnttate habuit quia fuit. Acxeꝑt al m̃ut i ehqo
acepit nat᷑a muitata tͣnsiret: s uͥ̃ ĩ eiꝰꝯsortiũ i ubꝰura¬
ta aldẽclet. Ista accepit ꝗd̾ ñ habuit: ille nꝰ acciꝑe po¬
turi quod non huit. nec desit eẽ qd fut. Nuid
C accepit a numa xp̃i: Olenitudluiẽ deitati lo
pientueunem sap̃ie plenituclinẽ uirtindo. locit̃

Expanded text:
naturae competere noscuntur, tribuere videanaturae competere noscuntur, tribuere videamur. Sed haec determinatio, quamvis non omnino refutanda videatur, est tamen multo competentior et commodior expositio ad quam sententia haec accommodari possit. Anima namque Christi idcirco omnia habere dicitur per gratiam, quae Deus habet per naturam, quia plenitudo deitatis ista ex tempore habet, quia accepit, quod ille ex aeternitate habuit, quia fuit. Accepit non ut in ejus quod accepit naturam, mutata transiret; sed ut in ejus consortium sublimata ascenderet. Ista accepit quod non habuit; ille nec accipere potuit quod non habuit, nec desiit esse quod fuit. Quid ergo accepit anima Christi? Plenitudinem deitatis, plenitudinem sapientiae, plenitudin
Abbreviated transcription (Latin):
reuelaui nom̃ tuũ hominib quos dedisti mͥ. Qd
est reuelatio nõis uisi aspiratio cognitionis: Sͦ
ip̃e alii nom̃ reudlauit. cuiꝰ ip̃e ergnitionem nõ
ueritatis quem ego mittam uob̾: docebit uõ
ornẽ ueritatẽ. Qiare pͥus ip̃e ab illo spũ uexi¬
tatis omnẽ ueritatẽ magist̾ non didicit. quẽ
addocendam omnẽ ueritatem discipuł misii:
ta hominib fidelib ꝑ ut uoluit distrsbuit.⁊
plenttudinẽ ip̃e recinuit. Anis eũ infudit. sed
eum a se non effucdit. Alios replẽs. se non eua¬
cuans. Se non minuens ⁊ alios ditans. S quod
Postremo quedam uerba beati ambrosũ in me¬
dium ad lucrtis.⁊ ne assertioni ur̃e ꝯtra ire
udeantur. qualit̾ itelligenda siue potiꝰ¬
deiininanda de sint demonstratis. Dient ⁊
dum ẽ pittatis. ne si forte sine temꝑam ẽto
isto omnia proesus que deitatis sunt eã hr̃e
dicerimus. certe que initium habuit etni¬
tatem ec que t̾miũ ht̃ inmensitatem ⁊ q̃
it i commutabilitatem ⁊ cet̾a que soli diuine

Expanded text:
revelavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi . Quid est revelatio hominis, nisi aspiratio cognitionis? Ergo ipse aliis nomen revelavit, cujus ipse cognitionem non us ille veritatis, quem ego mittam vobis, docebit vos omnem veritatem . Quare prius ipse ab illo Spiritu veritatis omnem veritatem magister non didicit, quem ad docendam omnem veritatem discipulis misitta hominibus fidelibus prout voluit distribuit, et plenitudinem ipse retinuit. Aliis eum infundit, sed eum a se non effudit; alios replens, se non evacuans; se non minuens, et alios ditans. Ergo quPostremo quaedam verba beati Ambrosii in medium adducitis, et ne assertioni vestrae contraire videantur qualiter intelligenda sive determinanda sint demonstratis. Dicit endum esse putatis, ne si forte sine temperamento isto omnia prorsus quae deitatis sunt, eam habere dixerimus, creaturae quae initium habuit aeternitatem, et quae termimum habet immensitatem, et quae em et caetera quae soli divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ybenderitrt. Quomͦ enĩ incomprehensibilem
ꝯphendere potuerunt: Et tenebre eã nou com¬
phenderũt. lux gͦ quio fecit: lux lucem com¬
pͥhendit. Et que est ista uix: utiq sie. lux iii¬
cem comprehendit. luceni comp̾henderunt quia
alice lux facti sunt. lucem comp̾henderunt. qr
a liiee iluminati siuit. Lucem op̾henden. quia
eam lucentem suꝑ se iuse susceperunt. Compredunt¬

Expanded text:
. Quomodo enim incomprehensibilem comprehendere potuissent? Et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux ergo quid fecit? Lux lucem comprehendit. Et quae est ista lux? Utique si lux lucem comprehendit, lucem comprehenderunt, qui a luce lux facti sunt. Lucem comprehenderunt, qui a luce illuminati sunt. Lucem comprehenderunt, qui eam lucem super se i
Abbreviated transcription (Latin):
de illa facimꝰ : exeludamus ab adito sapientie
insipientie figniẽta ⁊ fañtasias hoc nescio qͣles
et sompnia uana que nob uere aceecdentia sũnt.
quia nob̾cum creata non fuerunt. Agnos¬
caiñ ueram sap̾iam qua sapimꝰ quecũq sapi¬
nius. qͥ eqͥd sapinius etiam si eã non sapimus
Ad licem licentem intenebris atcendamꝰ ne te¬
nebre simꝰ. quia lux iiteuebris uicet. et tenebre
eam non comprehenderiit. Et tenebre i quit

Expanded text:
entiae insipientiae figmenta et phantasias, has nescio quales et somnia vana, quae nobis vere accidentia sunt, quia nobiscum creata non fuerunt. Agnoscamus veram sapientiam, qua sapimus, quicunque sapimus, quidquid sapimus, etiam si eam non sapimus. Ad lucem lucentem in tenebris attendamus, ne tenebrae simus; quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non
Abbreviated transcription (Latin):
quia creature sue parit̾ ⁊ sriũ bonũ ip̃e est:
Cesset gͦ tam crebra repetitio comparationis.
quib astruere putatis minorẽ deo sapienti¬
am habuisse animam xp̃i. Dicit gͦ. Qiuis enĩ
que est i homine: Ita ⁊ que dei sunt nemo cog
noscit uisi sp̾e dei. nisi forte quis uob̾ respon¬
dere uelit.⁊ xp̃i aninam fuisse sp̃m dei. Que
dam̃ sur ista uei que nemo cognoseit nͥ sp̃e
del: Nuẽ uisi illa de quib ibidem clicitur:. Ps
non oełs uidit absq te que p̾parasti bona cdili¬
geutib te. q̃ nͨ ocłs uidit nec auris audueit nec
mor hominil aicendit. Ista gͦ non nourt nisi

Expanded text:
quia creaturae suae pariter et suum bonum ipse est? Cesset ergo tandem tam crebra repetitio comparationis, Apostoli, quibus astruere putatis minorem Deo sapientiam habuisse animam Christi. Dicit enim: Quis enim qui est in homine; itanovit nisi Spiritus Dei. Nisi forte quis nobis respondere velit, et Christi animam fuisse Spiritum Dei? Quae tamen sunt ista Dei quae nemo cognovit nisi Spiritus Dei? Quae nisi illa de quibus ibidem dicitur: Deus, non vidit oculus absque te, quae praeparasti bona diligentibus te . Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , etc. Ista ergo nemo n
Abbreviated transcription (Latin):
celis sunit Alioete quid facuus. Apłs testate
plenitudiuem ibi ẽẽ.⁊ nos dicimꝰ quia tota sa¬
pientia non est in domo sua. oͦ dimidia itꝰ
habitat ⁊ didia foris. Et ubi queritur si do¬
mi non iuuenit᷑. In quo habitat omnis ple¬
nitudo cdiuuutatis corporaliter. Ubi plenitu¬
do est: nichil de est. Ubi nichil de est. totũ est
S forte plenitudo diuimitatis ibi ẽ q̃ plenitie¬
do saprentie non est. Dicit it̾m. Inquo sunt
oũs thesauri sapientie⁊ scientie ab scon

Expanded text:
is sunt . Videte quid facimus? Apostolus testatur plenitudinem ibi esse; et nos dicimus quod tota sapientia non est in domo sua. Ergo dimidia intus habitat, et dimidia foris. Et ubi quaeretur, si domi non invenitur? In quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Ubi plenitudo est nihil deest, ubi nihil deest totum est. Sed forte plenitudo divinitatis ibi est, et plenitudo sapientiae non est. Verum dicit: In quo sunt omnes thesauri sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tia saꝑe.⁊ aliuid sapientia ẽẽ quia qui saꝑl¬
entia sapit qre habet quedhabet aliunde ac¬
cipit qui sapientia est exsemet ip̃o habet qd̵
sapit. Ilic gr̃a. hic natura: idem illis gr̃a
quod hic natura: nec tam̃ ilet gr̃a naturani
adiumensitatẽ ꝯmutat: nec hic nat᷑am adiũ¬
suram gr̃a eoartat. Qui gͦ audet dicere plens¬
tucdinem sapientie non fuisse ui aĩa xp̃i . qr¬

Expanded text:
tia sapere, et aliud sapientiam esse, quia qui sapitia sapere, et aliud sapientiam esse, quia qui sapientia sapit, quod habet aliunde accepit; qui sapientia est, ex semetipso habet quod sapit. Illic gratia, hic natura; et idem illic gratia, quod hic natura; nec tamen illic gratia naturam ad immensitatem commutat; nec hic natura ad mensuram gratiam coarctat. Qui ergo audet dicere plenitudinem sapientiae non fuisse in anima Chri
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s est :⁊ quod uidit et audiuit hoc testat᷑
s uidit. In quo uidit : Indiutate. aut in
humanitate: Forte indiunitate uidit in
humanitate enarrauit. Illi gͦ qui aucdierunt
inquo uiderunt: Aut si non uiderunt: qua¬
re audierunt: Nidit gͦ inliuinitate.ui¬
dit ⁊ inhumanitate. tamẽ exluunitate̾. sicut
illi qui audierunt ñ nisi illustratione diuini
luminis uidere potuerunt. Erat gͦ plenitu¬
do diuinitatis inanima xp̃i: erat ⁊ plenitudo
sapientie inanima xp̃i:⁊ explenitudine sapi¬
entie plene sapiens erat anima xp̃i. G inqui¬
unt tantam sapientãm habet anima xp̃i:
quantã deus ht̃. Quid facit ꝯparatio: ubi u¬
nus solus est. Una est sapientia dei qua sa¬
piens est anima xp̃i. nec participando sapiẽs
ut hoc uel illud in illa ⁊ꝑillam sapiat. s ple¬
nitudiciem habendo ut totum possideat.
ta sapientia dei anima xp̃i sapiens est: nec
tam̃ equał deo anima xp̃i ẽ. quia sapientia¬
dei non est. Porro aluid longe est sapien¬

Expanded text:
omnes est; et quod vidit et audivit hoc testatur . Ergo vidit. In quo vidit? in divinitate an in humanitate? Forte in divinitate vidit, in humanitate enarravit. Illi ergo qui audierunt in quo viderunt? Aut si non viderunt, quare audierunt? Vidit ergo in divinitate, vidit et in humanitate, tamen ex divinitate sunt? et illi quae audierunenitudo divinitatis in anima Christi; erat et plenitudo sapientiae in anima Christi; et ex plenitudine sapientiae plene sapiens erat anima Christi. Ergo, inquiunt, tantam sapientiam habet anima Christi, quantum Deus habet. Quid facit comparatio? ubi unus solus est? Una est sapientia Dei, qua sapiens est anima Christi, nec participando sapiens est, ut hoc vel illud in illa, et per illam sapiat, sed plenitudinem habendo, ut totum possideat. ta sapientia Dei anima Christi sapiens est; nec tamen aequalis Deo anima Christi est, quia sapientiaDei non est. Porro longe aliud est sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ales. sed omẽm hominem uenientẽ iuhune
mindum. Unꝰ est enim sol.⁊ omnis oełs ꝑ eut
iracliatur. s non om̃s qui per eum uident ag¬
noscunt eum. Simul lux uera que illumin¬
at omnem hominem uenientẽ inhunc mun¬
dum cuunetis superfunditur: in omnes clares¬
eit⁊ unu̾sos illustrat. s alius ꝑ eã uidet alius
eam uides. Mali ulluminant᷑ ut cecera uideat¬

Expanded text:
ed omnem hominem venientem in hunc mundum. Unus est enim sol, et omnis oculus per eum irradiatur, sed non omnes qui per eum vident agnoscunt eum. Similiter lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, cunctis superfunditur, in omnes clarescit, universos illustrat; sed alius per eam videt, alius eam videt. Mali illuminantur ut caetera videa
Abbreviated transcription (Latin):
lon sic ego puto. s narrant quisq somoil¬
a eual eã qua prnum ipͥi inse opinione de¬
epti sunt: posti modum alios nescientes
seclueiutt. Et sieus bcatꝰ iob ainicis suis arro¬
gantib ec de se plus qm oportebat p̾sumẽ¬
tib elien. oris iam non solum secum mo¬
raturapi s extortari ꝙͦ ase sapientiã pu

Expanded text:
Non sic ego puto. Sed narrant quinque somnia sua, et ea qua primum ipsi in se opinione decepti sunt postmodum alios nescientes seducunt. Et sicut beatus Job amicis suis arrogantibus et de se plusquam oportebat praesumentibus dicit , jam non solum secundum morituram, sed exor
Abbreviated transcription (Latin):
onabs auine tipui inse formara qi de mos¬
ties. s h anifestum est enum quo s feut⁊ et¬
n amor admusierem pietate qua dare ee
compassione naturali inclinatiso. idix aũ
amiuiere magis necessitate conattionis
Aigitur: ita deus auimam rationalem
pus gratuita pietate uiligit. ⁊ eam postins¬
dluum ad amorem suum quadam rationa¬
bui nccessitate spontanea tñ ⁊ uolentem cõ¬
uerts. Siligit ile pͥor gratis nosut pofinod
aiigentes ad daligentem conu̾tat nos. di¬
atq una clueetionis societas. ꝓꝑter nosi qr
nobis necessatia est :⁊ ꝓpter alum quia islo
beata es. Inhde autẽ iocunda dilectionis ꝯu̾sigͥe
alnor dei quodamm᷑ capit ẽ q ab illo innos pꝰ
dilestio orit᷑. et adillum a nob̾ pͥis cdilectio cõ¬
uersa refert. Simili qͦ ratione ĩ coniugali ca¬
ritate que hꝰ dilectionis est sacramentii amor
utri capitt ẽ qr p̾or uir mulieri ꝑ cõpassionẽ
pietatis mamore se sociat. ut iilieres dilecti
o poditi̾nẽ ad uirum conu̾isa. ⁊ ꝑspontaneam

Expanded text:
onalis animae typum in se formamque demonstret. Manifestum est enim, quod sicut viri amor ad mulierem pietate quadam et compassione naturali inclinatur, vir autem a muliere magis necessitate conditionis diligitur; ita Deus animam rationalem prius gratuita pietate diligit, et eam postmodum ad amorem sui quadam rationabili necessitate spontaneam tamen et volentem convertit. Diligit ille prior gratis nos, ut postmodum diligentes ad diligentem se convertat nos, fiatque una dilectionis societas, et propter nos, quia nobis necessaria; et propter illum quia in illo beata. In hac autem jucunda dilectionis conversatione amor Dei quodammodo caput est, quia ab illo in nos prius dilectio oritur; et ad illum a nobis dilectio conversa refertur. Simili quoque ratione in conjugali charitate, quae hujus dilectionis est sacramentum, amor viri caput est; quia prior vir mulieri per compassionem pietatis in amore se sociat, ut mulieris dilectio per eruditionem ad virum conversa, et per spontaneam
Abbreviated transcription (Latin):
aton equał furt. Lon posse aittẽ ereators
faeturam suam mnequalitate cõparabilẽ
fie̾ri : si oportuit inconsortium diumnita¬
tis assui. Longe aliud esse unuiri dignati¬
one u compfrrari maiestate. Multa suist
refellere cupio sicut uera ꝓficeri. Qmͣ .it.
deus imensus eẽt. si ad eius equalitatem aliqͣ
qualibet excellens et singularis creatura ꝑtin

Expanded text:
tori aequalis fuit: non posse autem Creatori facturam suam in aequalitate comparabilem fieri, etsi potuerit in consortium unitatis assumi. Longe aliud esse uniri dignatione et comparari majestate. Multa sunt a falsa refellere cupio, sicut vera profiteri. Quomodo enim Deus immensus esset, si ad ejus aequalitatem aliqua quamlibet excellens, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nu-¬
merꝰ non uiuenit᷑: Sapientie eius non est
numerus. Quio gͥ dico: Anima xp̃i ait ca¬
tura uon fuit. aut creator equari non po¬
tuit. Iinmo uͦ quia creatura est creatori nõ
dico eqnͣda s plus audeo dicere et comparã¬
da non est. lrgo dicitis. Minorem habu¬

Expanded text:
ubi numerus non invenitur. Sapientiae ejus non est numerus. Quid igitur dico? Anima Christi aut creatura non fuit, aut Creatori aequari non potuit. Imo vero quia creatura est, Creatori non dico aequanda, sed plus audeo dicere, etiam comparanda non est. Ergo dicitis, minorem habu
Abbreviated transcription (Latin):
ces ⁊ exse illuminat: erat in quit lux ue¬
ra que illuminat omnẽ hominem ueni¬
entem in hunc mũdum. Ioh̾s lux erat. q
uos estis lux muncli. s uera lux non erata
quia lucerna eras lucens. ⁊ ardens. neq ꝑ
sem et ip̃m lucens. neq ex semet ip̃o illis¬

Expanded text:
 ex se. Nam ut erat, inquit, lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Joannes lux erat; quia vos estis lux mundi , sed vera lux non erat; quia lucerna erat ardens et lucens ; nec per semetipsam lucens, et ex semetipsa illu
Abbreviated transcription (Latin):
cipit quod de uiro ae a cipit. s hoc etiã
de iuro concipit quod ex se de amore au
accipit. Hoc premitt̾e uoliumus ꝓpt̾ quos
dicdum est mariã de sp̃u sc̃o concepisse.
Conceꝑit gͦ maria de sp̃u sc̃o non quod de
ꝑamorem et oꝑationem sp̃c sancti excar¬
ne u̾ginis diuino partiu uatura sub̾am
ministrauit. Nam quia nicorde eiꝰ amor
sp̾e sancti singularit̾ ardebat: ideo incar¬
ne eius uirtꝰ sp̃c sancti mirabilia faciebat
Cuiꝰ dilectio incoede eius nor suscepit soci¬
um: eius oꝑatio incarne illius non habe¬
bat exemplum. hoc gͥ solum urgo ꝯ¬
cepte. quod de sua carne ⁊ amor e mae St̃
sois sie iuxilis seminis adrixdione filiũ
Ges uite aon gͥ libido carnis concertõe
uurgine oꝑata est. que nec decarne
uiei semen adcepie. nee de sua carrie pa
morem uiri concepte: sed ꝑamorẽ ⁊ opa¬

Expanded text:
cipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam cipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam de viro concipit, quod ex se de amore viri accipit. Hoc praemittere voluimus propter id quod dictum est, Mariam de Spiritu sancto concepisse. Concepit ergo Maria de Spiritu sancto, non quod de per amorem et operationem Spiritus sancti ex carne virginis divino partui natura substantiam ministravit. Nam quia in corde, quo amor Spiritus sancti singulariter ardebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Et cujus dilectio in corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo cepit, quod de sua carne per amorem et solo sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per amorem et opera
Abbreviated transcription (Latin):
caritate ꝑsuasa: tunc nimirum sibi ad
inuicem ad opus consũmandum exu
traq parce libenter acq grataeted
oceurrit. Sane quicquis uolenter
uolenti abripit: adeusmocla eauises
asaetumi in congriuim ꝓosul ade mes¬
minandum partum. Edͥdem imuli¬
ere amor uiri inuaro ar̃t amor iidli¬
eris idagere solet itt quia maltero solũ
sibi poilectionem subrieniat. iet quod
in neutro ꝑse potuit inutrac ꝑ se cum al¬
cera possit. Igitur semen hrimani pard̃
a sola misliere formandum concipitirr.
qdͣ simul a uiro ⁊ muliere seminatire.
& qͥdẽ sic̃iam dictum est uimuliere ꝑ amo¬
rem uiri. et inuiro ꝑamorem mulieris
natura oꝑatur: ꝓꝑt̾ quod etiam mulier ũ
nisi a uiro concipe dicit᷑ licet tam de se
qͥim deuio accipiat unde fecundatur: Et rer¬
re desolo uiro concipit: quia id quod conei¬
pit in altero quidẽ de carne uirisuutt᷑ iu
alto autẽ ꝑamorem uiri ministratur.
Non itaq hoc solum de sclum de uiro cõ¬

Expanded text:
fuit persuasa, tunc nimirum sibi ad fuit persuasa, tunc nimirum sibi ad invicem ad opus consummandum ex traque parte libenter atque graviter occurrit. Sane quidquid violenter volenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefminandum partum. Equidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quae in altero solum sibi per dilectionem subveniat, ut quod in neutra per se potuit, in utraque per se cum altera pa sola muliere formandum concipitur, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri, et in viro per amorem mulieris natura operatur. Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiat unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, quia id quod concipitur, in altero quidem de carne viri sumitur, in altero autem per amorem viri monstratur. Non itaque hoc solum de viro con
Abbreviated transcription (Latin):
uem gignere carx: Ista pelexa iugrusi¬
tio siue querendi ratio quemad moclum
sane⁊ compenetent̾ intelligi ualeat eon¬
siderenius. Et pͥmum qͥdem in ea q̃ sedm
solitam ac usitatã nature. oꝑationem.
pagitur conceptione eiusdem nature op̃
quomodo impleatur metuamur. In
parentib carnaliter generantib ⁊ ꝑ
carnis coitum nascituram carnem ex
carne fabricantib utrobiq natura sub¬
stantiam ministrat partui. creando. ut
exutriusq carne ꝑcedat que solum in
uinꝰ carne formanda est caro. Lam̃ hoc
uestigal quod natura quasi debitum
q d̾dam exinstituto creatoris ad fabri¬
cam humani corporis ab soluendam ĩ¬
pedit ita prorsus sine ulla necessitate
aut ooactione ab ea requirit᷑. ut nisi so¬
la cdilectione ⁊ ut sic dixerim spontane¬
a caritate ad tͥbuendum id non incline¬
tur. Nichil enĩ est preter solam dilecti¬
onera quod hoc debitum a natura ex¬
torquerẽ possit. s cum spontanea fuerit

Expanded text:
rnem gignere caro. Ista perplexa inquisirnem gignere caro. Ista perplexa inquisitio, sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et cmopetenter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea qua secundum solitam ac usitatam naturae operationem peragitur conceptione, ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus, et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus, utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat et quod solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis exsolvendam impendit, ita prorsus sine ulla necessitate, aut coactione ab ea requiritur, ut nisi sola dilectione, et ut sic dixerim spontanea voluntate ad tribuendum id non inclinetur. Nihil enim est praeter solam voluntatem, quod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
pit. cum a carne sari ꝑ coitum carnis
semen suscipit ad generanclam carnem
Lec aliud concipit qm ille est a quo conci¬
pit: aut ip̃a que concipit⁊ quod concipit
hoc parit. Quid gͦ dicemus: Numquid
sp̃e sanctus de sua substantia semen part᷑
infudit aluo uirginis : Quod gͦ semeri
carnis ministrare potuit substantia sp̃u¬
alis: An forte semen carnis non fuit quod
conceptum est ⁊ caro non fuit quod na¬
tum est: Quid dicemus: Qd̃ maria dẽ
sp̃u sancto concepit. Et si de sp̃ri saucto
aigent. ne forte iire difficisli ⁊ ualde obs¬
cura sensiis humanus aliquid amplus
sua possibilitate presumat. Nes ides de
his dubitanclum est quia oblcura sunt.
nec ideo aliquid temere diffiniendum.
quia credenda sunt. Queramus g̾ quid
concepit maria. aitrearnem non conce¬
pit q carmnem non genuit: aut si car¬
nemn gemute carnemꝰ concepit. Quos enĩ
concepit hoc geniut. s quom carneni
ministrare potuat non cato: aut non oe¬

Expanded text:
pit, cum a carne viri per coitum carnis pit, cum a carne viri per coitum carnis semen suscipit ad generandam carnem. Nec aliud concipit quam ille est, a quo concipit, aut ipsa quae concipit; et quod concipit, hoc parit. Quid ergo dicemus? Nunquid Spiritus sanctus de sua substantia semen partus infudit alvo virginis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritualis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est, et caro fuit, quod natum est? Quid dicimus? Quomodo Maria de Spiritu sancto concepit? Et si de Spiritu sanctdigent, ne forte in re difficili et valde obscura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliqquia credenda sunt. Quaeramus ergo, quid concepit Maria? Aut carnem non concepit, et carnem non genuit, aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit. Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro; aut non ca
Abbreviated transcription (Latin):
positum non mutauit. nune ad expo¬
sitionem sed̃e parcis qua cdlietum est qd̃
non deuiro s de spu sancto sine libicdie¬
ne concepit. sermo necesse est ordinẽ
siuuĩ ꝓsequatur. Orime siquidem partiꝰ
sententia quia magis inquestione uer¬
sabat᷑ ꝓlixiori dispitatione incliguis:
hec autem qm̃ de ea ininus dubitanclũ
est non tam ꝓbationem qͣm expositio¬
nem requirit. Luerendum itac in
pͥmis est quomodo intelligi oporteat. qd
clictum est heatam mariam de spĩ scõ
concepisse. Seimus namq ⁊ omnes
iam frequentissimo nature ordine li¬
dicimꝰ. quod cum mulier auiro conee¬
pisse dr. non aliud nisi substantiam car¬
nis adgerandam caruem ꝑ carnis conũ
suscepisse memorat᷑. Et hec quidẽ carnis fb̃¬
stantia de carne uiri ꝑipsum carnis
coitum tranffusa. cum carne mulie¬
ris una caro efficitrir. ut id quod nasci¬
turum est exutriusq substantia uera¬
eit origenem sumens. ab illo ꝑistam etiã
ab ista generet᷑. Ligo milier a uiro conei¬

Expanded text:
positum non mutavit, nunc ad expositionem secundae partis, qua dictum est quod non de viro, sed de Spiritu sancto sine libidine concepit, sermo necesse est ordinem suum prosequatur. Primae quidem partis sententia quia magis in quaestione versabatur prolixiori disputatione indiguit. Haec autem quoniam de ea minus dubitatum est, non tam probationem quam expositionem requirit. Quaerendum itaque in primis est, quomodo in elligi oporteat quod dictum est, beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo naturae usu didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum carnis coitum transfusa cum carne mulieris una caro efficitur, ut id quod nasciturum est ex utriusque substantia veraciter originem sumens, ab illo per istam etiam ab ista generetur; ergo mulier a viro conci
Abbreviated transcription (Latin):
finem acceꝑunt. cogor cotidie expositi¬
onem expositioni suꝑ indlucere ⁊ ueterem
parietem recenti assidue temperatura lini
re. Aeddenda est itaq ratio quare coniugu
sacramentum quoo indiuerso sexu nichil
ad sc̾ificationem suam preter spontaneam
perpetue ac indiuise societatis caritatem
exigit uieodem nichilominus sexii simili
atq eadem federatione sãc̃tiri non possit:
hoc facimus ita. I onigio siqͥdẽ cluo sit̃t. sacͣnmi¬

Expanded text:
finem acceperunt, cogor quotidie expositifinem acceperunt, cogor quotidie expositionem expositioni superinducere, et veterem parietem recenti temperatura lini. Reddenda itaque ratio, quare conjugii sacramentum quod in diverso sexu nihil ad sanctificationem sui praeter spontaneam perpetuae ac indivisae societatis charitatem exigit in eodem nihilominus sexu simili atque eadem foederatione sanciri non possit. Hoc facimus ita. In conjugio siquidem duo sunt: sacram
Abbreviated transcription (Latin):
det libicdinen: quia si culpa delectationis
auliente concipientem non pollueret nũ¬
qͣm pena doloris parientem cruciaret.
Orima namq illa nr̃i generis ⁊ dolor.is
inat᷑ post qm malam delectationem cori¬
ceꝑat: tune de inde quod filios indolore
paritura eẽt aucliebat ut aꝑte demors¬
traretur quod non iceirco parias cum do¬
iore quod auiro concipit. s qd̾ eum libidi¬
ne. Qruis enĩ possit dicere si homo non
peasses utrum partus humanus etiã
de urro conceptꝰ aut integritatem corrũ¬
peret. aut castitatem uiolaret ⁊ Et quoo
si non uolaretur castitas: quare integei¬
tas corrumperetur: Bicat qui potest.
Peata autem iurgo ma uap ria ut sap̃ p̃¬
niam conditioneui eẽt scda restauratio. et
sine libidure concepit. s: neq de semine ui¬
ri partum accepit: et ob hoc sine delore fili¬
um edidit: et cũ integritatis decore post par¬
uoniam quidem nec dumi questiones gt¬

Expanded text:
set libidinem. Quia si culpa delectationis set libidinem. Quia si culpa delectationis illicitae concipientem non pollueret, nunquam poena doloris parientem cruciaret. Prima namque illa nostri generis et doloris mater, postquam malam delectationem conceperat, tunc demum quod filios in dolore paritura esset, audiebat, ut aperte demonstraret, quod non idcirco pariat cum dolore, quod a viro concipit, sed quod cum libidine. Quis enim possit dicere, si homo non peccasset, utrum partus humanus etiam de viro conceptus aut integritatem corrumperet, aut castitatem violaret? Et quidem si non violaretur castitas, quare integritas corrumperetur? dicat qui potest. Beata autem virgo Maria ut supra primam conditionem esset secunda restauratio, et sine libidine concepit, sed neque de semine viri partum accepit; et ob hoc sine dolore filium edidit, et cum integritatis decore post paruoniam quidem necdum quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. et de sp̾u sancto conceptus est qe
ip̃a eum uirgo ex sola carne sua sine com
eideri uiegini pariture ꝑangelum dictt᷑
Sp̃e namq sanctus uirgini supuent t. ut
peius oꝑationem earo xp̃i de carne iigi¬
nis formaretur.:⁊ uirtus alcissimi obum¬
brauit ei. ne subam carni ininistrans
carnali coneupistentia uteret᷑. Et sic qł
nos intelligendum putam̃ id qd̃ de sp̃u
sansto uirgo concepisse cłr. sic etiam pꝰ¬
se altrui quod inconcipiendo libidinem
non sensisse ꝑhibetur. Restat nuns no¬
iussimũ extrib his que ꝓposita erant.
ut eam etiam sine dolore peperisse ulłm
inpariendo uirginitatis oetrimentũ
sensisse demonstremus. Aucliui gͦo ali¬
qudo uirginem concepisse s noni peper¬
usse uirginem. quia deuiro concepit qd
peperit. Merito namq ipartu corrupta
est integritas. quia inconceptu iurgini¬
tas xpollu uter ta est: iustuma eberes
ut uori pateretur sine dolore. quod conoep¬
aulo ei o auferret si consensus nonfensis¬

Expanded text:
accepit, et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa eum virgo ex sola carne sua sine admieidem virgini pariturae per Angelum dicitur: s namque virgini supervenit, ut per ejus operationem caro Christi de carne virginis formaretur. Et virtus Altissimi obumbravit ei, ne substantiam carnis ministrans, carnali concupiscentia ureretur. Et sic quidem nos intelligendum putamus id quod de Spiritu sancto virgo concepisse dicitur. Sic etiam posse astrui, quod in concipiendo libidinem non sensisse perhibetur. CAP. III. is tribus quae proposita erant, ut eam etiam sine dolore peperisse, nullumque in pariendo virginitatis detrimentum sustinuisse demonstremus. Audivi ego aliquando virginem concepisse, sed non peperisse virginem, quia talis de viro concepit quod peperit. Merito namque in partu corrupta est integritas, quia in conceptu virginitas polluta est, justumque erat, ut non pareretur sine dolore, quod concepdolorem afferret, si conceptus non sensis
Abbreviated transcription (Latin):
mento fidei amor xp̃i ad eccłiam: hoc est ĩcar¬
natione uerbi amor oei ad humanam na¬
turaii. ꝓꝑter quod incantico amoris cum illa
eterna caritas et amor ineffabilis siue dei ad a¬
nuam siue xp̃i ad eccliam non qualis fuit¬
s qualiter potuit uerb̾ ꝑmi debrisset au¬
ch il in reb iusibilib aut in humanis afecto¬
b similius inueriri poterat qͣm amo. Spon¬
Ii et onse it non aliunge qm ꝑluũ sacrauẽ¬
tum inuistbils ula et sp̃ualis dilectio osfende¬
tirut dium id quod humauus affectis nore¬
at auduitus ꝑuerbum acciꝑet: nid qd̾ uon uo¬
ueuat cor interius ꝑamorem gristadee dã
ip̾am ibidem mutuo carnis incissicrulinem
qm una uni sociata nec discidium misus sus¬
eipit nec consortium malieus admutat. spõ¬
sa significare uoluit tum diceret. Bilestus
meus machi et ego illi qui pasertur inter lili

Expanded text:
mento fidei amor Christi ad Ecclesiam; hoc quod est in incarnatione Verbi, amor Dei ad humanam naturam. Propter hoc in cantico amoris cum illa aeterna charitas et amor ineffabilis sive Dei ad animam, sive Christi ad Ecclesiam; non qualis fuitsed qualiter potuit, verbis promi debuisset; nihil in rebus visibilibus aut in humanis affectibus similius inveniri poterat, quam amor sponsi et sponsae; aut non aliunde quam per suum sacramentum invisibilis illa et spiritualis dilectio ostenderetur, ut dum id quod humanus affectus noverat, auditus per Verbum acciperet; id quod non noverat, cor interius per amorem gustaret. Nam ipsam ibidem mutuae charitatis vicissitudinem, qua una uni sociata, nec dissidium in suo suscipit, nec consortium in alieno admittit sponsa significare volebat, cum diceret: Dilectus meus mihi, et ego illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mea suna mat sue. ẽlecta genitͥci sue. ꝓpt̾ saẽ¬
mentum. g dilectionis et̾ne deus conugii
sancire uoluit ꝓpt̾ utilitatem ꝓpagationis
humane sexum creauit : tam̃ anor cõui¬
galis non ꝓpter sexum dissimilem est sacra
mentum s ꝑpt̾ naturam differentem. Nlon
eniꝰ sexꝰ s natura disparẽ in alterutum cari¬
tatem amori tͥbult: ⁊ tamen sexꝰ mequali¬
tatẽ nature discernit. Casta enĩ dilectio
non extali sexu talit̾ afficit᷑ sed iitali sexui
ex tali natura: ꝓptereas quod extra. talem
sexum tali affici non potest quia extͣ talẽ
sexũ non inuenitur tał natura. Sufficiat
hoc eis qui quert̃ qͦmͦ amor conuigał cũ car¬
ns cõmererũ excipitlit. in eodem qͦ utro.¬

Expanded text:
a genitrici suae . Propter sacramentum ergo dilectionis aeternae Deus conjugium sancire voluit propter utilitatem propagationis humanae sexum creavit; et tamen amor conjugalis non propter sexum dissimilem sacramentum est, sed propter naturam differentem. Non enim secus, sed natura disparem in alterutrum charitatem amori tribuit, et tamen sexus inaequalitatem naturae discernit. Casta enim dilectio non ex tali sexu aliter afficitur, sed in tali sexu ex tali natura. Propterea quod extra talem sexum taliter affici non potest, quia extra talem sexum non invenitur talis natura. Sufficiat hoc eis, qui quaerunt quomodo amor conjugalis cui carnis commercium excipitur in eodem quo
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus & iux mulierem qͦdamm᷑ expie¬
tate diligeret. et mulier uirum magis ex
necessitate amaret. Quod gͦ uir mulierem
diligit quodammͦ beneficiũ: quia pieta¬
tate uncitur ne iifirmitatem deserat. Ꝙ
au̾t mulier uirum diligit. magis debit
est. quia naturali necessitate compellitur:
ut patrocinun requirat. atq ita quodã¬
m dota dilectionis utilitas ad mulierem re¬
fertur. quia in ip̃a est pro quo ip̃a uirum
ailigit ⁊ a uiro diligitur. Bate faetier est
qlisectionis sa cramentum. Saeramentis

Expanded text:
quatenus et vir mulierem quodammodo ex piequatenus et vir mulierem quodammodo ex pietate diligeret, et mulier virum magis ex necessitate amaret. Quod ergo vir mulierem diligit, quodammodo beneficium est, quia pietate vincitur, ne infirmitatem deserat. Quod autem mulier virum diligit, magis debitum est, quia naturali necessitate compellitur, ut patrocinium requirat, atque ita quodammodo tota dilectionis utilitas ad mulierem refertur; quia in ipsa causa est, pro qua vel ipsa diligit, vel a viro ipsa diligitur. Patefactum est igitur dilectionis sacra
Abbreviated transcription (Latin):
cramentum: illus participationis que est
inearne int̾ xp̃m et eccłiam. Qua ꝓpt auior
conuigalis nequaquam inter pares ẽẽ de¬
buit. quia ille eiuꝰ sacramentũ eras inter pa¬
res non fuit. Iuncti sunt itaq inuiꝰ societa¬
tis amore et masess et femina: sieut uineti et¬
ant inuniꝰ societatis amore deus ⁊ anima.
lunquid iam uides quo tendat omuis nostre
disputationis. assertio : Aspice dus ista col¬
legia caritatis interra. mascłm ⁊ feminam
incelo cm̃ ⁊ animam ⁊ considera qm rationa¬
bili ꝓuidentia cuncta disposita suiit.
Creauit deus mascł̾m et feminam: de mas¬
culo feminam: et quia de ulo facta ẽ: suib
illo constituta est. Illi clatum est ut ⁊ uiua¬
citate rationis ⁊ uirib corporis suꝑ excellet.
huic ordinatum ÷ ut non solum obediẽ¬
tia ses etiam natura subeẽt. Uoluit gͦ deus
ut illiꝰ fortitudine et ꝑuidentia quasi sue
fragilitatis consotio requiesceret. ⁊ ut in
nullo huiꝰ infirmitas pietatem excitaret:

Expanded text:
acramentum est illius participationis, quae est in carne inter Christum et Ecclesiam. Quapropter amor conjugalis nequaquam inter pares esse debuit; quia ille, cujus sacramentum erat, inter pares non fuit. Juncti sunt itaque in unius societatis amore et masculus et femina, sicut juncti erant in unius societatis amore Deus et anima. Nunquid jam non vides quo tendat omnis nostrae disputationis assertio? Aspice ista duo collegia charitatis, in terra masculum et feminam, in coelo Deum et animam et considera quam rationabili providentia cuncta disposita sint. Creavit Deus masculum et feminam, et de masculo feminam; et quia, de illo facta est, sub illo constituta est. Illi datum est, ut et vivacitate rationis et viribus corporis super excelleret: huic ordinatum est ut non solum obedientia, sed et natura subesset. Voluit ergo Deus, ut in illius fortitudine et providentia haec quasi suae fragilitatis consortia requiesceret; et ut in illo hujus infirmitas pietatem excitaret,
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa sapientẽ dicimꝰ: Qͥc enĩ sapiẽs: si sapĩa
sapiẽs ñ est. Etc̃n alit̾ sapiẽs: ĩ qͦ sapiẽtia::¬
altter sapiens est qui sapientia est. Ereara
sapieus est quia mipsa sapientia est.i ere¬
ator uero sapiens est quia ip̃e sapientĩa ẽ
procul aubis sapientia sapiens est ꝙͥ ha¬
hetrauit ila que ip̃a est. Creatura aiten si

Expanded text:
 Quis enim sapiens est, si sapientia sapiens non est? Et tamen aliter sapiens est in quo sapientia ealiter sapiens est qui sapientia est. Creatura sapiens est, quia in ipsa sapientia est. Creator vero sapiens est, quia ipse sapientia est. procul dubio sapientia sapiens est, quam habet, aut illa quae ipsa est? Creatura aut
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt semrꝑ cũ deo. Et si accidentia semꝑ
cũ deo fuerũt: substantie non fuerunt. An
omnis sapientia a deo est. ⁊ non onruis sa¬
pientia cum deo est: Absit. S omuis sapien¬
en adilo est̃ omnis sapientia cũ illo est¬

Expanded text:
fuerunt; et si accidentia semper cum Deo fuerunt, substantiae non fuerunt. An omnis sapientia a Deo est, et non omnis sapientia cum Deo est? Absit. Sed omnis sapientia ab illo est, et omnis sapientia in illo est
Abbreviated transcription (Latin):
existimamꝰ cum de aliis ipsis. tũ ipis de se
resentiꝰ agnorn sgo aũt eum sepuis hac qͥst¬
tic̃e pulsari soleam talem me doꝵfiteoẽ
qui nolem hine aliquid abomnib uel
tam curiose ac suꝑfticiose inquori. uel
tam fidentter asseri. Unde nẽ quoꝙ gemi¬
na in hac re consideratione coartor. cuno
iideam me ⁊ pru dentie nr̃e debere silen¬
tumi:⁊ bonitati responsum. Inter her
ipsa et rei difficultas occurrit. que for¬
rassis non poterit ame ita ut decet com¬
pendiose discitti. eum ego si modũ ni
siero inclicendo. timeam suꝑsticiosus u¬
peri. uolo autem ⁊ multomagis uolo a¬
liqua inparte inscitie argui. qm carti¬
atis contemptor uideri ⁊ uerba in compo¬
omine carnem uegetauit. quem u̾¬
bin cum carne ip̃a ⁊ incarne ip̃a si¬
trib essentiis diunitate. tarne. ala¬
bue separatione diserecis. sine con fes side
socsattis. de illa inqiua atuma qua brie¬
oiante uerbum caro factum ẽ ⁊ habita¬
ult iinob. queritis utrũ equalẽ oumn

Expanded text:
existimamus, tum aliis de ipsis, tum ipsis de se referentibus agnovi. Ego autem cum saepius hac quaestione pulsari soleam, talem me esse profiteor qui nollem hinc aliquid ab omnibus vel tam curiose ac superstitiose inquiri, vel tam fidenter asseri. Unde nunc quoque gemina in hac re consideratione coarctor, cum videam me et prudentiae tuae debere silentium, et bonitati responsum. Inter haec ipsa etiam rei difficultas occurrit, quae fortassis non poterit a me ita ut decet compendiose discuti, cum ego si modum in dicendo transiero timeam superstitiosus videri. Volo tamen et multo magis volo aliqua in parte inscitiae argui, quam charitatis contemptor videri, et verba incompthomine carnem vegetavit, quem Verbum cum carne et in carne ipsa sitribus essentiis, divinitate, carne, et asine separatione discretis, sine confusione sociatis. De illa inquam anima, qua mediante Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; quaeritis utrum aequalem cum
Abbreviated transcription (Latin):
pientia Nerbum sapientia.⁊ sapientia
uerbum. uerbum sapientia est. quia
eruelauit core meil uerbum bonũ. Sapienti¬
⁊ uerbum: quia. ego sapientia ex ore altĩ¬
simi plii. pͥmogenita ante omnem treatu
⁊ sapientia ex ore ꝓdire d̾r: idẽ ipsa sap̾ia
uerbum demonstratur. Itaq si uerbũ
Auminat. sapientia illuminat quia nec
iluminare uerbum pot̾at: si sapientia
non erat. Siud eni facit uerbũ sine sapi¬
entia. Uerbum sonat. sapientia illumi¬
nat. Nam et ip̃a. sapientia lux est. ⁊ deus
lix est q̃uia deus sapientia est. Et eit aͥs
entia lux est. quia u̾bum sapientia est.
sapientia deus est. Erat inquit luix uera
que iluminat ominẽ hominẽ uenientem
in hunc mundũ. Quid gͥ: Malos illiuni¬
nat lux ista: Et malos deus aluminat: E
tenebris lucet. et tenebre eam non comayrehen¬
derunt. Quid est lux intenebris lucet: Et quib
denebre faciuint si lux ibi est: Et tenebre eam
non comprehenderunt. Lamen ip̃a ligx lu¬
det et lluminat. s non om̃s eam uident̃. ¶

Expanded text:
ientia, et sapientia Verbum. Verbum sapientia, quia, Eructavit cor meum verbum bonum . Sapientia verbum quia, Ego sapientia ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturet sapientia ex ore prodire dicitur, idem esse sapientia et verbum demonstratur. Itaque si verbum illuminat, sapientia illuminat; quia nec illuminare verbum poterat, si sapientia non erat. Quid enim facit verbum sine sapientia? Verbum sonat, sapientia illuminat. Nam et ipsa sapientia lux est, et Deus lux est, quia Deus sapientia est; et cum Deust, et sapientia lux est; quia verbum sapientia est, et sapientia Deus est. Erat, inquit, lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quid igitur? Malos illuminat lux ista, et malos Deus illuminat? Qtenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Quid est, lux in tenebris lucet? Et quid tenebrae faciunt si lux ibi est? Et tenebrae eam non comprehendunt. Tamen ipsa lux lucet et illuminat, sed non omnes eam vident qui
Abbreviated transcription (Latin):
gello item obedientiam seruat. qui ⁊ si causam sue¬
peussionis ignorat: cñ contra clñm non murm᷑¬
at. Coustans autem et patiens est quem nec põdꝰ
tbulationis oppͥmit: nec diuiturnitas frangit.
pinus gͦ gradus cdliscipline dei est custolia man¬
datoꝵ; S eds gradus est pugna temptationum:
manifestuni est quoo hii qui mandata dei non¬
ñ eustocliuit: ad huc in disciplina. dei ẽẽ nõ ce¬
perunt. Qm̃ autẽ sub disciplina b̾i non est ad
hereditatem. silidꝵ dei ꝑtiuere non potest. Ne.¬
mo gͦ contempuat disci plinam dei. qr si peceor
est necessaria est illi ut corrigat᷑. si uistus est necᷤ¬
aderuditionem necessariam sib ẽẽ confirmat. ut
sicut correptus expiauit culpas preteritas: ita e¬
ruclitus cautelam habeat cont᷑ culpas futuras.
Dicat E cliseipliua tua clñe correxit me infineꝰ
diseiplina tua dñe ip̃a me docebit. O¬

Expanded text:
tem obedientiam servat qui, et si causam percussionis sui ignoret, tamen contra Deum non murmurat. Constans autem, et patiens est quem nec pondus tribulationis opprimit, nec diuturnitas frangit. Primus ergo gradus disciplinae Dei est custodia mandatorum. Secundus gradus est pugna tentationum. manifestum est quod ii qui mandata Dei non custodiunt, adhuc in disciplina Dei esse non coeperunt. Qui autem sub disciplina Dei non est, ad haereditatem filiorum Dei pertingere non potest. Nemo ergo contemnat disciplinam Dei, quia, si peccator est, necessaria est illi, ut corrigatur; si justus est, necead eruditionem necessariam sibi esse confirmat: ut sicut correctus expiavit culpas praeteritas: ita eruditus cautelam habeat contra culpas futuras. Dicat ergo: Disciplina tua correxit me in finem; disciplina tua ipsa me docebit
Abbreviated transcription (Latin):
ciant quod pͥus meis cõmissum est cum delect abãt
et nr̃e infirmitatis memores clum semꝑ cogim᷑
reminisci quod sumus non nos extollat quod su¬
mus: p̾terea etiam cũ mala nr̃a eum tanta diffi¬
cultate uincimus amplius peccare timeamus.
Cum itaq tot utilitates extemptatione ꝓueuiãt.
oportet quotiens temptamur obedient dispen¬

Expanded text:
ciant, quod prius in eis commissum est, cum delectabant; ciant, quod prius in eis commissum est, cum delectabant; et nostrae infirmitatis memores dum semper cogimur reminisci quod fuimus, non nos extollat quod sumus. Praeterea etiam cum mala nostra cum tanta difficultate vincimus, amplius peccare timeamus. Cum itaque tot utilitates ex tentatione proveniant, oportet, quoties tentamur, dispen
Abbreviated transcription (Latin):
tamentis constantiam. In fagelł patientiain p̃cep¬
ta obedient suscipe: Temptamentis constanter
non possunt. quia uisinglis omnia necessaria
sunit. Inpreceptis q̃: ut pͥmum ea obedient̾ suscipi
ens. ẽẽ debes. ut si forte deus uitioꝵ in cursu te solliei
tclicas. Constans. ne ꝑdelectatio nem ad consensit
defluaf. Patiens. ne inportunitate uel instantia
tẽptationis tandem aliqnͣdo emollescas. ħ autem
p̃cipue dicimꝰ ꝓpter quosdam minꝰ discretos qui
sp̾uał stucdii mocdum iguorantes pꝰ pͥma initia bo-¬
ne conu̾sationis ita a temptatione uitioꝵ lib̾i esse
uolunt: ut si uel se tenuit̾ delectatione illicita
pulsari p̾senserint: statim tumido corde infirnil¬
tatis sue obliti contͣ dm̃ murmurãt:⁊ si uelmo¬
dicũ fatigentur. ꝑuiconstantie atq in patientie
uitium eneruati. ad consensum iniquitatis de¬
cliuant. S nesciunt isti qͣnta sit dispensatio
dei ut mala que iam uoluntate dimisimus.
qmͣuis inuiti ad huc intemptatione sentiamus

Expanded text:
tamentis constantiam, in flagellis patientiam. Praecepta obedienter suscipe, tentamentis constanter non possunt, quia in singulis omnia necessaria sunt. In praeceptis quidem, ut ea primum obedienter suscipiaens esse debes, ut si forte Deus vitiorum incursu te solliciton contradicas; constans, ne per delectationem ad consensum defluas; patiens, ne importunitate, vel instantia tentationis tandem aliquando emollescas. Hoc autem praecipue dicimus propter quosdam minus discretos qui, spiritualis studii mondum ignorantes, post prima initia bonae conversationis, ita a tentatione vitiorum liberi esse volunt, ut si se vel te tenuiter delectatione illicita pulsari persenserint, statim tumido corde infirmitatis suae obliti contra Deum murmurent; et si vel modicum fatigentur, per inconstantiae et impatientiae vitium enervati, ad consensum iniquitatis declinent. Sed nesciunt isti quam pia sit dispensatio Dei. Ut mala quae jam voluntate dimisimus quamvis inviti adhuc in tentatione sentiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
nificentie archana reuelet. Tu cñ ꝑata
esto iubenti optemꝑare. p̾cipienti of¬
ficium exhib̾e. Cali gͦ consid̾atione se
temꝑans maria priident̾ int̾im tac̾e
eligit qͦusq ip̃e largitor mun̾is sua
sap̃ia a uctor fieri dignaret᷑ reuelatiõis
S quia eodem sp̃u scõ docente didicerat
sic̃ sua teg̾e ꝑ humilitatẽ. sic alienis
&e cũ affluentia tante grẽ. ad inferioris
Iperat eplatura conuiuũ. Conscendit
liz abetb: ut qd̾ de ip̃a audierat eredula.
in ip̃a p̾sens uid̾et ⁊ cũ digna exultatione
excipet. S que ad aliena bona p̾diçands
tam deuota cucͣrit. mĩto sua ab aliĩ policas

Expanded text:
nificentiae suae arcana revelet: tu tantum parata esto jubenti obtemperare, praecipienti officium exhibere. Tali ergo consideratione se temperans Maria prudenter interim tacere elegit, quousque largitor muneris sua sapientia auctor fieri dignaretur revelationis. Sed quia eodem Spiritu sancto docente didicerat sicut sua per humilitatem tegere, sic alienis et cum affluentia tantae gratiae ad inferioris properat epulatura convivium. Conscendit lisabeth: ut quod de ipsa audierat credula in ipsa praesens videret, et condigna exsultatione exciperet. Sed quae ad aliena bona praedicanda jam devota cucurrit, merito sua ab aliis praedicari
Abbreviated transcription (Latin):
ce accepisti. Nec scientia tua aduentũ
eiꝰ p̾uenisti. ut aut uenturũ quereres
aut uenientẽ dirig̾es. aut ingredienti
aꝑires. Subito tͥ illapsus ẽ. Gratis se
obtulit. ñ quesitus uenit. in ꝓuisus se
infudit. Infusionẽ ꝑcipis. s ad fontem
inm̃sitatis eiꝰ te ñ extendis. Et id̾o nescis
im̾ ueniat: qͥa qͣtũ tibi ddatũ: sentire

Expanded text:
 accepisti: nec scientia tua adventum ejus praevenisti, ut aut venturum quaereres, aut venientem diligeres, aut ingredienti aperires. Subito tibi illapsus est, gratis se obtulit, non quaesitus venit, improvisus se infundit. Infusionem percipis: sed ad fontem immensitatis ejus te non extendis. Et ideo nescis nde veniat, quia quantum tibi datum est, sentire