comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionẽ illius crediderunt uno die . iͦiͦi.
milia. altera die quinq milia. & deinceps
multa milia: dicentes qui crediderant
conuertimini: ut deleantur urã peccata:
Similit̾ ꝑ pͣdicationẽ apłorũ corda popłoꝵ
ꝑcussit: quando relinquentes ꝓprias uo¬
luntates. baptitabant᷑ in nomine iesu.
Potest &e ꝑuirgã. sententia diuini exa¬
minis intelligi. Ueniens dñs in carne :
primũ coepit predicare poenttentiam
dicens Poenitentiã agite. apppinqua¬¬
bit enĩ regnũ cȩlorũ: &postiodũ sub¬
intulit. Omĩs arhor quȩ non facit fru¬
ctũ bonũ: excidet᷑ & inignẽ mittet᷑
ano sententia isti iuidicis aduenientis
t̾renorũ hominũ corda relinquentes
pristiria uitia: ceperunt ad baptismũ
ullius confluere. de quib discipłiio
bannis in uidentes xp̃o. dixerunt
magistro suo. Rabi. ecce plures ueni¬¬
untꝰ ad iħm quẽ tu baptirasti: quam
autixp̃m: sicut dicit egregius p̾dicator. Quẽ dñs

Expanded text:
ascensionem illius crediderunt uno die tria millia, altera die quinque millia, et deinceps multa millia: dicentes qui crediderant convertimini, ut deleantur vestra peccata. » Similiter per praedicationem apostolorum corda populorum percussit: quando relinquentes proprias voluntates, baptizabantur in nomine Jesu. Potest et per virgam sententia divini examinis intelligi. Veniens Dominus in carne, primum coepit praedicare poenitentiam dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Et postmodum subintulit: ctum bonum, excidetur et in ignem mittetur . » Hac sententia, isti judicis advenientis terrenorum hominum corda, relinquentes pristina vitia, coeperunt ad baptismum illius confluere, de quibus discipuli Joannis invidentes Christo, dixerunt magistro suo: « Rabbi, ecce plures veniunt ad Jesum quem tu baptizasti, quam um, sicut dicit egregius praedicator: « Quem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
increpauit drĩs reprebensores humiliũ.
quando discipłi eiꝰ ambulantes ꝑsata euel'¬
lebant spicas. & confricabant manib ce
manducabant. Nam cũ uidissent hoc qͥdã:
rep̾henderunt apłos. Sed quid fecit dñs:
Redarguit apłorũ contradictores. & dixit
illis lte & discite quid ÷ miscdiam uolo:¬

Expanded text:
ncrepavit Dominus reprehensores humilium, cum discipuli ejus ambulantes per sata evellebant spicas, et confricabant manibus, et manducabant . Nam cum vidissent hoc quidam, reprehenderunt apostolos. Sed quid fecit Dominus? redarguit apostolorum contradictores, et dixit illis: « Ite et discite quid est, misericordiam volo,
Abbreviated transcription (Latin):
sic destrux̃ ille omĩa regna. & metaphorice
loquit᷑ & dicit. Ꝙ sicutꝰ colligunt᷑ oua quȩ
derolicta sunt ab auib Metaphorã seruat.
sicutti ꝑnidũ regna: ita etiã ꝑ oua intelligere
possumꝰ habitatores regnorũ. Quidã codices
habent uuas: sed falio scriptũ est. Quia enĩ
pͥmitꝰ dix̃ de nido: sic post deouis. & ⁊ uox
sennacherip E n fuit qͥ moueret pennã. idu
qui auderet manũ contra me erigere: &e gan¬
niret. Sannue ꝓpͥe auiũ est: ceꝰ posuitꝰ ꝓ eo
qd ÷ mutire Hunquid głabitur securis:¬
Ixꝓphȩ de sennacherip. & est sensus Senna¬
cherip nanq ultionẽ quã fecit suꝑdecẽ trib
aut etiã baculus qui lignũ ÷ erigant᷑ it
supbiã & dicant. Hoc qđ facimꝰ nr̃a uirtute
& sagacitate adimpleniꝰ: sic dicebat sennace¬
rip Sicut ea quȩ supra diximꝰ nequeunt o:¬
pari & aliquid implere ꝑ se si ñ fuerit qui in
eis opetur: sic sennacherip hoc qͦd fecit non

Expanded text:
sic destruxit ille omnia regna. Et metaphorice sic destruxit ille omnia regna. Et metaphorice loquitur, et dicit. « Et sicut colliguntur ovaque derelicta sunt ab avibus. » Metaphoram servat. Sicuti per nidum regna, ita etiam per ova intelligere possumus habitatores regnorum. Quidam codices habent uvas, sed falso scriptum est. Quia enim primitus dixit de nido, sic post de ovis. Et vox est Sennacherib. « Et non fuit, qui moveret pennam, » id est, qui auderet manum contra me erigere, « et ganniret. » Gannire proprie avium est, et posuit pro eo quod est mutire. « Nunquid gloriabitur securise de Sennacherib. Et est sensus: Sennacherib namque ultionem quam fecit super decem tribus, aut etiam baculusque lignum est, erigantur in superbiam et dicant: Hoc quod facimus, nostra virtute et sagacitate adimplemus. Sic dicebat Sennacherib. Sicut ea quae supra diximus nequeunt operari, et aliquid implere per se, si non fuerit qui in eis operetur: sic Sennacherib, hoc quod fecit non
Abbreviated transcription (Latin):
cuiitates quas enumerauit. gentiũ ciuitates
Sone consistit: Damascus ciuitas ÷ metro¬
polis &e regia. quã condidit seruus abrahã
eliee er: suꝑ quã regnabat rasin. Euomodo
inuenit manꝰ mea id ÷ potestas mea re¬
gna idoli: U ox sennacherip qualit̃ admi¬
rabat᷑ de sua potentia. & ñ ÷ legendũ af¬
firmatiue sed admuatiue & ĩntio gatiue
Hoc aut̾ qđ sequitur: sub auditione eget. R esti
sensus. Sicut simulachra & regna quȩ suꝑius
cõmemoraui sub meo dominio redacta sunt.
sic & similachra samariȩ & ierłm mea sunt.
Pene sicut dix. ita se impleuit Nam & om̃s cuu¬
tates decẽ tribuũ & beniamin &e uida dep̃¬
datꝰ est: prȩtꝰ ierłm. Exierłm etiã cõprehen¬
dit inferiore partẽ. quã tradidit ei somna
ei Abstulit tminos popłorũ Ipse enĩ senna¬
cherip multa regna comphendit: & conclusit
subuno t̾mino id: subuna potestate Inuenit
quasi nidũ manꝰ mea. Sicuti destruit̾ nidus
quando recedunt pulli abillo a quo inuenit᷑.

Expanded text:
civitates quas enumeravit. gentium civitates one consistit. Damascus civitas est metropolis et regia, quam condidit servus Abraham Eliezer, super quam regnabat Rasin. « Quomodo invenit manus mea? » id est, potestas mea, « regna idoli » Vox Sennacherib qualiter admirabatur de sua potentia. Et non est legendum affirmative, sed admirative et interrogative. Hoc autem quod sequitur, subauditione eget. Et est sensus: Sicut simulacra et regna, quae superius commemoravi, sub meo dominio redacta sunt: sic et simulacra Samariae et Jerusalem mea sunt. Pene sicut dixit, ita et implevit. Nam omnes civitates decem tribuum et Benjamin et Juda depraedatus est, praetdit inferiorem partem, quam tradidit ei Sobna  Abstulit terminos populorum. » Ipse enim Sennacherib multa regna comprehendit, et conclusit sub uno termino, id est, sub una potestate. « Invenit quasi nidum manus mea. » Sicut destruitur nidus quo recedunt pulli, ab illo a quo invenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ facta ⁊ a medis &e ꝑsis cũ ducib dario
& cym: longe ante ꝑilaiam prȩdicit
Uidit aut̃ isaias ista nͥonoculis corporis.
sed oculis mentis. spũ scõ reuelante. Suꝑ montẽ
caligosum leuate signũ: exaltate uocẽ. Mon.¬
temꝰ dicit babilonem: non qđ inmonte sit¬
posita. s ꝓ pt̃ suꝑbiȩ tumorẽ. Caligosũ aũt̃
ꝓpt̃ trifficiam ce fletũ captiuorũ. & illoꝵ
afflictionẽ quos redegerant ibide habitan.¬
tes inseruos ce ancillas. ł ꝓpt̾ maximum
incendiũ qđ prȩmonstrauit: quando
succensa ÷ a medis &e ꝑsis Alloquit᷑ ꝓ pha
angłicas potestates. ł conꝓpħas suos. ut pͣ
dicent desolationẽ babilonis inquiens

Expanded text:
quae facta est a Medis et Persis cum ducibus Dario et Cyro, longe ante per Isaiam praedicit. Vidit autem Isaias ista non oculis corporis, sed oculis mentis, Spiritu sancto revelante. « Super montem caliginosum levate signum, exaltate vocem. » Montem dicit Babylonem superbiae tumorem. Caliginosum autem, propter tristitiam et fletum captivorum, et illorum afflictionem quos redegerant ibidem habitantes in servos et ancillas. Vel propter maximum incendium quod praemonstravit, quando succensa est a Medis et Persis. Alloquitur propheta angelicas potestates, vel conprophetas dicent desolationem Babylonis inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: loquimini uerbũ ce ñfiet. qr nobiscũ
uos & debiles. ẽẽ. cognoscite: & emmanuel
p̾sente. nichil posse contra ierłm urbẽ dru:
& hoc ñ solũ uos qͥ uicini estis sed ꝓcul t̾ra
cognoscat. Quamuis enĩ exercitũ congrege¬¬
tis. & accingatis uos ad proeliũ. & maior
sit numerus obsidentiũ quã obsessorũ: ta¬
m̾ non semel sed iterũ dicã uincimit n.
& qđ cunq contra ierłm inieritis consiluĩ:
dissipabit᷑. Possumꝰ nanq &e hoc testimonio
contra gentes abuti in ꝑsecutionis tẽpore.
qđ quamuis fortes. eẽ. uideantur insis qui
lapsi funt: tam̃ uincunt᷑ in lis qui ꝑap̃o fu¬
derint sanguinẽ. eo qđ post bella pax reddat᷑
ȩccłiis. & uniuersa eortĩ consilia contra
emmanuhelẽ dissipent᷑: qr nobiscũ est ds.
Contradicentes quoq ueritati utilit̃ audient:
ut tandẽ ratione superent᷑. & nequaquam
uelint in mendacio uincere: qͥ hd̾cunq di.¬

Expanded text:
bitur: loquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum bitur: loquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum vos et debiles esse cognoscite, et Emmanuel praesente nihil posse contra Jerusalem urbem Domini: et hoc non solum vos qui vicini estis, sed procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum congregetis et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum: tamen non semel, sed iterum dicam vincemini, et quodcunque contra Jerusalem inieritis consilium, dissipabitur. Possumus namque et hoc testimonio contra gentes abuti in persecutionis tempore, quod quamvis fortes esse videantur in his qui lapsi sunt, tamen vincuntur in his qui pro Christo fuderint sanguinem: eo quod post bella pax reddatur Ecclesiis, et universa eorum consilia contra Emmanuelem dissipentur, quia nobiscum est Deus. Contradicentes quoque veritati utiliter audient, ut tandem ratione superentur, et nequaquam velint in mendacio vincere: quia quodcunque di
Abbreviated transcription (Latin):
emmanuhelis hoc ÷ uidã conatꝰ sit possidere.
Iuxta anagogen omis hereticus qui unxerit
ȩccłam uoluerit impugnare. derelinquens
aquas siloe fontis qui int̾pretat᷑ missus. & qͥ
salit inuitã ȩt̾nã: tradet᷑ assiriorũ pͥncipi.
Quẽ sensũ magis in posteriorib lecturi sumꝰ.
cuiꝰ sit tradendus potestati: qr in ꝓfundum
ueniet peccatorũ: Tantȩ ÷ enĩ arrogantiȩ
ut ausus sit ostendere saluatori uniuersa
regna t̾rȩ: & dicere. hȩc omĩa tͥ dabo si cadetꝰ
adoraueris me. Conabit᷑ quoq iudã id ÷ do¬
mũ confessionis intrare: & crebro ꝑ eos qui
in ȩccła negligentes sunt usq ad collũ ueniet.
credentesin xp̃o cupiens suffocare. & exten¬¬
dere alas suas implens uniuersam regionẽ
emmanuhelis: sed ñ poterit optinere qr
płi & uincimini: ce audite uniuersȩ ꝓcul
t̃rȩ. Confortamini & iuncimini: accingite
uos ce uincimini: Inite consiliũ & dissipa-¬

Expanded text:
Emmanuelis, hoc est Judam, conatus sit possidere. Emmanuelis, hoc est Judam, conatus sit possidere. Juxta anagogen omnis haereticus qui junxerit  id est Ecclesiam voluerit impugnare, derelinquens aquas Siloe fontis qui interpretatur missus, et qui salit in vitam aeternam , tradetur Assyriorum principi. Quem sensum magis in posterioribus lecturi sumus, cujus sit tradendus potestati: quia in profundum veniet peccatorum . Tantae est enim arrogantiae ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: « Haec omnia tibi dabo si cadens adoraveris me . » Conabitur quoque Judam, id est domum confessionis intrare: et crebro per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare et extendere alas suas, implens universam regionem Emmanuelis: sed non poterit obtinere, quia puli et vincimini, et audite universae procul terrae: confortamini et vincimini. Accingite vos, et vincimini: inite consilium, et dissipa
Abbreviated transcription (Latin):
lationem. qđ alis suis id ÷ ducib & infi¬
nita multitudine oꝑuit t̾ram enmanu¬
helis: hoc ÷ defendit eã ds̃ & ñ possederit
eã assirus. Siloam aut̃ fontẽ eẽ. ad radices
montission: qui ñ iugib aquis sed incertis
horis diebusq ebulliat. & ꝑt̾ram concauam
& antra saxi cdurissimi cũ magno sonitu ue¬
niat cdubitare ñ possumꝰ: nos presertim qui
in hac habitamꝰ ꝓuincia. Est enĩ sensus. Quia
popłs decẽ tribuũ magis uoluit rasin ce filio
romeliȩ id ÷ damasci & samariȩ regib. ẽẽ
subiectus. quã stirpi dauid quȩ meo cępit
regnare iudicio: faciã ait dñs eũ nequaquã
hĩ regib ẽc̃. subiectũ quos assumpsit. sed
regi seruire assirio cuiꝰ potentia qr occupa¬
uĩt t̾ram samariȩ inundationi fluminis
comparat᷑. & fit apostropha ad emmanu¬
hel hoc ÷ ad pͣsentẽ dm̃. qͦd in tantũ se
exȩxerit assirius ut etiã t̾ram ipsius

Expanded text:
lationem, quod alis suis, id est ducibus et infilationem, quod alis suis, id est ducibus et infinita multitudine, operuit terram Emmanuel, hoc est, defendit eam Deus, ut non possederit eam Assyrius. Siloam autem fontem esse ad radices montis Sion, quo non jugibus aquis, sed incertis horis diebusque ebulliat, et per terram concavam et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. Est enim sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est Damasci et Samariae regibus esse subjectus, quam stirpi David quae in eo coepit regnare judicio, faciam ait Dominus eum nequaquam his regibus esse subjectum quos assumpsit, sed regi servire Assyrio: cujus potentia quia occupavit terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius ut etiam terram ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
inundans ce transiens usq ad collũ ueniet
& erit extensio alarũ eiꝰ implens latitudinẽ
t̾rȩ tuȩ : õ emmanuhel. Dixerat supͣ ꝓpħa
auferendã damasci fortitudinẽ. &e spolia
samariȩ in conspectu regis assiriorũ & duos
reges assirio pugnante capiendos: nuncd̃s
loquit᷑ ad ꝓpħam caractere solito scriptura¬
rũ. ꝑ translationẽ siloe fontis ierłm ce as¬
sirii fluminis uiolentissimi. qđ om̃em t̾rã
ifrł suis inuncdet aquis. ingrediat᷑q ripas
aluei. tantoq ferat᷑ impetu: ut postquã
decẽ tribuũ occupauerit t̾ram ad uidã ꝑue¬
niat.⁊ & transiens ad collũ usq ꝑtingat: ꝑ
quȩ uicinã captiuitatẽ significat. Non enĩ
tunc captus est iudas. s cunctis duarũ tri¬
buũ urbib subiugatis. sola remansit ierłm:
quȩ incredibili dñĩ miscdia liberata est
otentiã gͦ assirii & innumerabilis etus
exercitus. quã sub aquarũ inundatione
descripserat: nunc ꝑ aliã ostendit traus¬

Expanded text:
ansiens usque ad collum veniet. Et erit extensio alarum ejus implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel. » Dixerat supra Propheta auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in conspectu regis Assyriorum, et duos reges Assyrio pugnante capiendos: nunc Deus loquitur ad prophetam charactere solito scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Israel suis mundet aquis, ingrediaturque ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut postquam decem tribuum occupaverit terram, ad Judam perveniat et transiens ad collum usque pertingat: per quae vicinam captivitatem significat. Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis sola remansit Jerusalem, quae incredibili Domini misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub aquarum inundatione descripserat: nunc per aliam ostendit trans
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erant in itinere abȩgipto uenientib ierłm:
ipse subuertit. ad huc paululũ longo tẽpore
postquã hȩc prȩdicła sutit. completa sunt
Sed om̃ĩa scła ȩt̾nitati dĩ comparata: breuia
putabuntur. Onuĩa enĩ quȩ futura sunt:
inp̾sentia dĩ iam facta uident᷑. Har dĩ ad
sennacherip & popłm eiꝰ. Q consũmabitur
furor meus suꝑ scelus eorũ. id: suꝑ egiptios

Expanded text:
quae erant in itinere ab Aegypto venientibus Hierusalem, quae erant in itinere ab Aegypto venientibus Hierusalem, ipse subvertit. « Adhuc paululum » longo tempore postquam haec praedicta sunt, completa sunt. Sed omnia saecula aeternitati Dei comparata, brevia putabuntur. Omnia enim quae futura sunt, in praesentia Dei jam facta videntur. Vox Dei ad Sennacherib et populum ejus: « Et consummabitur furor meus super scelus eorum, » id est s
Abbreviated transcription (Latin):
abassur hoc ÷ a sennacherip & popło euis.
qr ipse in breui tẽpore & mom̃to ꝑcutiet eos.
& licet in uirga hoc ÷ indepredatione ciuita¬
tũ eorũ ꝑcutiat eos. tam̃ nullatenꝰ prȩualebit
om̃s penitꝰ delere. quia ciuitatẽ ierłm lib̃abo
de manu eiꝰ ꝓpt̾ clauid seruũ meũ: & etechiã
famulũ meũ. Qđ aut̃ dicit baculũ suũ leuabit
suꝑte inina egipti: sic ÷ intelligendũ Postquã
sentiacherip habuit decem trib dẽpredatas: re-¬
uersus est ꝑ ciuitates uidȩ & beniamin quȩ erant
in uia egipti quas om̃s subuertit Hł etiã bacu.¬
lũ suum id ÷ gladiũ suũ leuabit suꝑ eos inuia
egipti : ꝙr postquã semel habuit om̃s ciuitates du¬
arũ tribuũ comp̃hensas. & pars etiã ciuitatis
ierłm tradita in manꝰ rapsacis pͥncipis illius
a somna scriba licuti suꝑuis iã dimꝰ. & reuersꝰ
ẽẽt. inȩgiptũ. iterũ cũ rediret ad ierłm capien¬
dã. om̃s ciuitates illorũ quȩ remanserant.

Expanded text:
nnacherib et populo ejus: quia ipse in brevi tempore et momento percutiet eos. Et licet in virga, hoc est in depraedatione civitatum eorum, percutiat eos, tamen nullatenus praevalebit omnes penitus delere, quia civitatem Hierusalem liberabo de manu ejus propter David servum meum, et Ezechiam famulum meum . Quod autem dicit: « Baculum suum levabit super te in via Aegypti, » sic est intelligendum: Postquam Sennacherib habuit decem tribus depraedatas, reversus est per civitates Judae et Benjamin quae erant in via Aegypti, quas omnes subvertit. Vel etiam baculum suum, id est gladium suum, levabit super eos in via Aegypti, quia postquam semel habuit omnes civitates duarum tribuum comprehensas, et pars etiam civitatis Hierusalem tradita in manus Rapsacis principis illius a Sobna, scriba fuit sicuti superius jam diximus et reversus esset in Aegyptum: iterum cum rediret ad Hierusalem capiendam, omnes civitates illorum quae remanserant,
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc dicit ꝓpħa. Quia sicut illa uictoria est sine
fuso sanguine ex israhelitarũ popło. sicds̃ om̃ps
uictoriam dedit suis elec̾tis. uincens diabolũ
& retrudens in infermĩ: siue multitudinẽ po¬
płorũ inbellũ concertantiũ. Quia om̃ĩs uiolen¬
ta p̃datio cũ tumultu. De ipso diabolo loquitur
& ÷ sensus Spolia id÷ humanũ genus qđ diabolꝰ
dep̃datꝰ erat. cũ uenerit iħc saluator eiꝰ aufe¬
ret abillo cũ ui & cũ uiolentia: & mitcet
illũ uł includet cũ tumultu. id÷ cũ magno
sontcii in inferno sicut dicit psal mista. tãm
de diabolo: quã de reꝓbis Perut memoria.
eorũ cũ sonitu. & uestim̃tũ mixtũ sanguine
Qiid ꝑ uestim̃tũ nisi diabolũ. qui plenuserat
sanguine hominũ ꝑpetrans multa homici¬
dlia morbe: Possumus etia ꝑuestiator onns
homicidas intelligere:. quib erat diabolus
quasi uestimento curiindatꝰ c quoꝵ mas
plens erant anguine Ead aut A iuor mat¬

Expanded text:
Et hoc dicit propheta: Quia sicut illa victoria est sine Et hoc dicit propheta: Quia sicut illa victoria est sine fuso sanguine ex Israelitarum populo, sic Deus omnipotens victoriam dedit suis electis, vicens diabolum et retrudens in infernum, sive multitudinem populorum in bellum concertantium. « Quia omnis violenta praedatio cum tumultu. » De ipso diabolo loquitur. Et est sensus: Spolia, id est, humanum genus, quod diabolus depraedatus erat, cum venerit Jesus Salvator ejus, auferet ab illo cum vi et cum violentia: et mittet illum, vel includet cum tumultu, id est, cum magno sonitu in inferno: sicut dicit Psalmista , tam de reprobis quam de diabolo: Periit memoria eorum cum sonitu. « Et vestimentum mixtum sanguine. » Quid per vestimentum nisi diabolum, qui plenus erat sanguine hominum, perpetrans multa homicidia, in orbe? Possumus etiam per vestimentum omnes homicidas intelligere, quibus erat diabolus quasi vestimento circumdatus, et quorum manus plenae erant sanguine. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
manuhel. Apostropha ÷ ad xp̃m exactoris: id:
exigentis. ham exactor ꝓprie est: qui exigit
uł cogit reddere tributa regia popłos. Et diabolꝰ
exactor erat. qui cogebat uniuersũ orhẽ suam
facere uoluntatẽ: Sicut indie madian legimus
in libroiudicũ. qđ madianitȩ tempore messis
& uindemiȩ. ueniebant int̾ram reꝑmissionis.
&e colligebant fructꝰ t̾ie. & reuertebant᷑. Sed
cũ sȩpe hoc facerent: missus ÷ angls dñi ad ge¬
deondicens Salue uirorũ fortissime. & ule
Ubi sunt inquit signa & miracula quȩ ostendit dñs
ad patres nr̃os. quando egressi sunt eregipto in
manuforti: & dix̃ angłs In ea fortitudine ua¬
habetur. p̃cepit unicuiq tenere in manu la'¬
genã. & intꝰ lum̃: & in altera tubã. Clangentibꝰꝙ
illis tubas. & lum̃ tenentib iã confrac̾tis lage¬
nis: conturbatꝰ madianitarũ ȩxercitꝰ & ipsi se¬
met ipsos intfecerunt. Potitiq sunt uictoria
in die illa uidȩi: sine effusione sanguinis suorũ.

Expanded text:
manuel. Apostropha est ad Christum exactoris, id est, exigentis. Nam exactor proprie est, qui exigit vel cogit reddere tributa regia populos. Et diabolus exactor erat, qui cogebat universum orbem suam facere voluntatem. « Sicut in die Madian. » Legimus in libro Judicum, quod Madianitae tempore messis et vindemiae, veniebant in terram repromissionis et colligebant fructus terrae, et revertebantur. Sed cum saepe hoc facerent, missus est angelus Domini ad Gedeon, dicens : Salve, virorum fortissime. Et ille: Ubi sunt, inquit, signa et miracula, quae ostendit Dominus ad patres nostros, quando egressi sunt ex Aegypto in manu forti? Et dixit angelus: In ea fortitudine vahabetur, praecepit unicuique tenere in manu lagenam et intus lumen, et in altera tubam. Clangentibusque illis tubas, et lumen tenentibus jam confractis lagenis, conturbatus Madianitarum exercitus, et ipsi semetipsos interfecerunt. Potitique sunt victoria in die illa Judaei, sine effusione sanguinis suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ce uiã gressuũ suorũ. Et erunt qͥbeatificant
popłmistum pͣcipitati: & popłs qui beatificat᷑
p̾cipitabit᷑. Uepres id ÷ om̃iamala illorũ:
consumentur suꝑ ipsos. Uir frĩ suo ñ parret.
Hoc impletũ ÷ illo tẽpore: quando obsessi sunt

Expanded text:
Et erunt qui beatificant Et erunt qui beatificant populum istum praecipitati, et populus qui beatificatur praecipitabitur. » Vepres, id est, omnia mala illorum, consumentur super ipsos « Vir fratri suo non parcet. » Hoc impletum est illo tempore, quando obsessi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ illi ceciderunt: referentũ ÷ ad illa tẽpora
uidelicet suꝑ eũ. id ÷ suꝑrasin. &e inimicos eiꝰ
assirios in tumultũ uercet. id ÷ inpͣlium
contra eũ. & quare hoc: Quia debellauit
udã. Siriã aboriente. Nar ꝓpħȩ ad decẽ
trib. Hoc ÷ qđ suꝑius dixitꝰ: qr sciet om̃is
ephraim. Quid sciet: Quia ad ducet dñs
siriam aboriente. quȩ ante erat ei coniun-¬
cta: & philistum aboccidente. qr aborien¬
tali plaga erant filii isrł. siri &e philistum
aboccidentali. Qũo tempore factũ ÷ hoc
Quando sennacherip cepit siros & philisteos.
& parit̾ cũ illis uenit suꝑ decemtrib Add ꝑcuti¬
entẽ se: id ÷ ad dm̃. Incuntiantẽ Incurua re
est: hoc qđ ÷ rectũ in alterã partẽ flectere.
& deprauantẽ Aliqui codices habent refrenan¬¬
tẽ: sed falsoscriptũ est. Deprauantẽ aut̃ dicit:
qr ille popłs deprauabat & cortũpebat legem

Expanded text:
nus illi ceciderunt, referendum est ad illa tempora nus illi ceciderunt, referendum est ad illa tempora videlicet, super eum, id est, super Rasin, « et inimicos ejus Assyrios in tumultum vertet, » id est, in praelium contra eum. Et quare hoc? Quia debellavit Judam. « Syriam ab oriente. » Vox Prophetae ad decem tribus. Hoc est quod superius dixit: quia sciet omnis Ephraim. Quid sciet? Quia adducet Dominus Syriam ab oriente, quae ante erat ei conjuncta: « Et Philistiim ab occidente, » quia ab orientali plaga erant filii Israel, Syri et Philistiim ab occidentali. Quo tempore factum est hoc? Quando Sennacherib cepit Syros et Philistaeos, et pariter cum illis venit super decem tribus « Ad percutientem se, » id est, ad Deum. « Incurvantem. » Incurvare est hoc quod est rectum in alteram partem flectere. « Et depravantem. » Aliqui codices habent refrenantem, sed falso scriptum est. Depravantem autem dicit, quia ille populus depravabat et corrumpebat legem
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin. lateres ceciderunt. id ÷ imbecilles &
infirmi ceciderunt ex iuda: in manꝰ hostiũ: Sed
cũ habuerimꝰ ipsas duas trib redactas inpotesta¬¬
te nr̃ã: edificabimꝰ nob̃ ex quadris lapidib do-¬
mũ. id ÷ fortissimis & bellicosissimis pͥncipib
ce pugnatorib constituemꝰ nob pͥncipatũ ce
imꝑiũ. Ꝙaddebant Si comoros succiderunt:
id ÷ fiagiles & sine robore uiros ex illis duabus
tribub uit̾fecerunt hostes. qͥ pugnauer̾ contra
eos Sednos cũ habuerimꝰ illos qͥ remanserunt
subiugatos: ꝓ illis imbecillib immutabimꝰ
ex nobipsis cedros id÷ fortissimos pͥncipes. qͥ
sic̾ cedrus qd imputribile lignũ ÷ & nunquã
deficit Et ficut lapis quadrus qua parte in¬¬
clinatꝰ fuerit semꝑ stabit: ita & illi int̾ om̃ĩa
aduersa fortit̃ ꝑmaneant stabiles. Qđ aut̃ ñ
cõmemorant hostes qui illas duas trib suc¬¬
ciderunt id ÷ int̾fecerunt. & in quorũ ma¬

Expanded text:
Benjamin: Lateres ceciderunt, id est imbecilles et Benjamin: Lateres ceciderunt, id est imbecilles et infirmi ceciderunt ex Juda in manus hostium. Sed cum habuerimus ipsas duas tribus redactas in potestate nostra: « aedificabimus » vobis ex « quadris lapidibus » domum, id est, fortissimis et bellicosissimis principibus et pugnatoribus, constituemus vobis principatum et imperium. Et addebant: « Sycomoros succiderunt, » id est, fragiles et sine robore viros ex illis duabus tribubus interfecerunt hostes, qui pugnaverunt contra eos. Sed nos cum habuerimus illos qui remanserunt subjugatos, pro illis imbecillibus immutabimus ex nobis ipsis cedros, id est fortissimos principes: qui sicut cedrus quod imputribile lignum est nunquam deficit, et sicut lapis quadrus qua parte inclinatus fuerit semper stabit: ita et illi inter omnia adversa fortiter permaneant stabiles. Quod autem non commemorant hostes qui illas duas tribus succiderunt, id est, interfecerunt, et in quorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
apłis adño. Ite docete om̃s gentes & cȩtera
Et sciet omĩs popł sephraini ẜphraim ap¬
pellat decem trib quȩ nimis suꝑbȩ erant:
ꝓpterea qr ipsi erant multo pliues quam
uida & beniamin. Reuera enĩ ita erant:
q ad comparationẽ decem parius nume¬
rus ÷ duo. uł etiã ꝓpt̾ hoc gloriabantur:
qr illis coniuncti erant razin & syri lo
quid⁊ qđ sciet ephraim: Hoc sciet qc rasm
& siri qui ei coniuncti fuerant. quandoq
abeo recedent: & pugnabunt contra eos sic̃
in sub sequentib manifestat. Quid dice
cet fragiles & infirmi Ee quod ꝑ quad¬
ros lapides: hoc ꝑcedros. fortissimi scili¬
cet & bellicosissimi homines Si comorꝰ
arbor ÷ infructuosa & fatua: quã ficũ
siluestrẽ dicunt Cedrus. imputribile
lignum. Diximꝰ suꝑius: quia rasin &
decemtrib dixerunt. Ascendamꝰ ad iu¬
dã & euellamꝰ eũ ad nos: & ponamꝰ in
mecdio eius filiũ tabehel. Et erecti i¬
suꝑbiã: dicebant despectiue de uida a

Expanded text:
Domino: « Ite, docete omnes gentes , » et caetera. « Et sciet omnis populus Ephraim. » Ephraim appellat decem tribus: quae nimis superbae erant, propterea quia ipsi erant multo plures, quam Juda et Benjamin. Revera enim ita erant, quia ad comparationem decem parvus numerus est duo. Vel etiam propter hoc gloriabantur, quia illis conjuncti erant Rasin et Syri. Et quid est quod sciet Ephraim? Hoc sciet quia Rasin et Syri, qui ei conjuncti fuerant, quandoque ab eo recedent: et pugnabunt contra eos, sicut in subsequentibus manifestat. Quid dicebcet fragiles et infirmi. Et quod per quadros lapides, hoc per cedros: fortissimi scilicet, et bellicosissimi homines. Sycomorus arbor est infructuosa et fatua, quam ficum sylvestrem dicunt. Cedrus imputribile lignum. Diximus superius, quia Rasin et decem tribus dixerunt: « Ascendamus ad Judam et evellamus eum ad nos, et ponamus in medio ejus filiusuperbiam, dicebant despective de Juda et
Abbreviated transcription (Latin):
interitus imminet tibi ꝑditionis. Quare
cõminatur ds̃ sennacherip: quia licet ꝑ¬
miserit ei debellare decem trib: tam̃ n
pͣcepit ei ut penitꝰ contereret illos sed flagel.¬
laret & conculcaret eos sicut lutũ platearũ.
Ille aut̃ elatꝰ insuꝑbiã: putauit se hoc facere
suis uirib & fortitudine. & ñsolũ illas
decẽ trib captiuas duxit. sed etiã maximã
multitudinẽ eorũ deleuit. Hirgã aũt &
baculũ uocat illũ. quia ꝑcussit & flagel¬¬
lauit ꝑ illũ duodecim trib Hunquid ñ
principesmei regessunt: Hocidõ dicit sen¬¬
nacherip: qr quando uenit suꝑ decẽ trib
multos reges adduxit secũ quosipse iã subiu

Expanded text:
interitus imminet tibi perditionis. Quare comminatur Deus Sennacherib? Quia licet permiserit ei debellare decem tribus, tamen non praecepit ei ut penitus contereret illos: sed flagellaret et conculcaret eos, sicut lutum platearum. Ille autem, elatus in superbiam, putavit se hoc facere suis viribus et fortitudine: et non solum illas decem tribus captivas duxit, sed etiam maximam multitudinem eorum delevit. Virgam autem et baculum vocat illum, quia percussit et flagellavit per illum duodecim tribus. « Nunquid non principes mei reges sunt? » Hoc ideo dicit Sennacherib, quia quando venit super decem tribus, multos reges adduxit secum quos ipse jam subju
Abbreviated transcription (Latin):
magnoꝑe tenebant᷑ ꝓ israbelitico popło qui p̾dica¬
tionẽ dñ contemptui habuerunt. dequorũ ꝓsa.¬
pia ipsi origine durerant sicut dicit eximius
doctorũ. Op̃tare & ego anathema. ẽe. ꝓfrĩb meis
buntur apłi tui coram te sicut exultant messor es
in segete Messem appellat gentes. messores aut̃
apłos sicut ipse dr̃s quodã loco dicit. Messis qui¬
dẽ multa: oꝑari ĩ aut̃ pauci. & cȩtera: Sicut ȩxul¬
tant uictores: diuidentes spolia. Spolia pliualis
numerus est: facit insingulari hunc spoliũ uel
hoc spoliũ Hictores appellat apłos: qui uicerunt
temptam̃ta carnis. ce ipsũ diabolũ. Spolia aut̃
homines: qui captuu tenebant᷑ ab illo. Idõ aut̃
dicit uctores apł̃os qe abstulerunt spolia sua.
diabolo. id ÷ genus humanũ qđ ipse captiuauerat:
& reddiderino illud dõ lugũ & uirgã diaboli id÷
dominationẽ & potestatẽ. & sceptrũ id ÷ imꝑiũ

Expanded text:
magnopere tenebantur pro Israelitico populo qui praedicamagnopere tenebantur pro Israelitico populo qui praedicationem Domini contemptui habuerunt, de quorum prosapia ipsi originem duxerant, sicut dicit eximius doctorum: « Optarem et ego anathema esse pro fratribus meis, buntur apostoli tui coram te, « sicut exsultant messores in segete. » Messem appellat gentes, messores autem populos, sicut ipse Dominus quodam loco dicit: « Messis quidem multa, operarii autem pauci , » et caetera. « Sicut exsultant victores, dividentes spolia. » Spolia pluralis numerus est, facit in singulari hunc spolium vel hoc spolium. Victores appellat apostolos, qui vicerunt tentamenta carnis, et ipsum diabolum. Spolia autem homines, qui captivi tenebantur ab illo. Ideo autem dicit victores apostolos, quia abstulerunt spolia sua diabolo, id est, genus humanum quod ipse captivaverat, et reddiderunt illud Deo. « Jugum et virgam, » diaboli, id est, domina
Abbreviated transcription (Latin):
audientes a dño. Uenite post me: & faciãuos fieri
piscatores hominũ Illi uero statim & patrẽ teli-¬
querunt: & nauiculã. Houissimo aut̃ tempore
aggrauata est fides udeorũ: inerrore plurimis
ꝑm̃anentib. Mare aut̃ hic locũ appellat genesa¬
reth: qui iondane int̾fluente efficit᷑. in cuius lito¬
ie capharnaum. & tiberias. & bethsaida. & coro.¬
zaim sitȩ sunt: inqua uł maxime regione dñs com¬
moratꝰ est: itaut popłs qui sedebat ł ambulabat in
tenebris lucẽ uideret. nequaquã paruã ut aliorũ
sũ lux mundi. & qui habitabant in regione umbrȩ
mortis: lur orta est eis Int̾ mortẽ & umbrã mor¬
tis hoc. ẽẽ. puto: qđ mors eorũ est qͥ cũ oꝑib mortis
ad inferos ꝑrȩxerunt. Anima enĩ quȩ peccauerit:
ipsa morietur. Umbra aũt mortis eorũ qui cũ pec¬
cant necdũ de uita ista egressi sunt possunt enĩ si
uoluerint agere poenitentiã. quia licet scĩ apłi
gauderent deconuersione gentiũ adfidẽ xp̃i: tam̃

Expanded text:
os fieri piscatores hominum . » Illi vero statim et patrem reliquerunt et naviculam. Novissimo autem tempore aggravata est fides Judaeorum in errore plurimis manentibus. Mare autem hic lacum appellat Genesareth, qui Jordane interfluente efficitur, in cujus littore Capharnaum, et Tiberias, et Bethsaida, et Corozaim sitae sunt, in qua vel maxime regione Dominus commoratus est: ita ut populus qui sedebat vel ambulabat in tenebris lucem videret, nequaquam parvam ut aliorum  » Et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis. Inter mortem et umbram mortis hoc esse puto, quod mors eorum est, qui cum operibus mortis ad inferos perrexerunt. « Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . » Umbra autem mortis eorum, qui cum peccant necdum de vita ista egressi sunt, possunt enim si voluerint agere poenitentiam. Quia licet sancti apostoli gauderent de conversione gentium ad fidem Christi, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. Ꝙ comedet ad sinistrã id ÷ incrassa¬
bit᷑ malicia: & ñ ei sufficiet. Simul manas
scribas ce phariseos. qui traditiones suas su¬
ꝑponebant legi dĩ Quid facietis in die uisi¬
tationis urẽ: Condolet ꝓpħa maliciis po¬¬
płi sui. Uisitatio in hoc loco in malã parte
ponitur: & uocat uisitationẽ ultionem ce
uindicꝰtã quã ds̃ illis exegit: uł sub sen-¬

Expanded text:
malum. « Et comedet ad sinistram, » id est, incrassabitur malitia, « et non ei sufficiet. » Simul Manassscribas et Pharisaeos, qui traditiones suas superponebant legi Dei . « Quid facietis in die visitationis vestrae? » Condolet propheta malitiis populi sui. Visitatio in hoc loco in malam partem ponitur: et vocat visitationem ultionem et vindictam, quam Deus ex illis exegit,
Abbreviated transcription (Latin):
qulas ⁊ lbus. Qđ fuit istud uerbura
Quantũ ad uisterã ꝑtinet mistt Añsuer¬
ba unacob. qr complacuit ei st con¬
Isticiit
ut extribi uida reges semꝑ eligerent᷑ suꝑ unuier¬
sũ isrł: a tempore quo cępit regnare dauid mi¬
tissimusrex. Cecidit aut̃ in isrł id ÷ decẽ trib
quia ipsidestruxer̃ illud p̃ceptũ. quando ꝓie¬
cerunt domũ dauid. & elegerunt sibi regem
ieroboam de tribu ephraim: a quopostea aꝑ-¬
pellatae siuit ephraim generalit̾ Uł alit̃. Uer¬
bũ misit dñs in iacob. id ÷ doctrinã euangłi¬
cam in apłos & in scõs piedicatores. & cecidit
id ⁊ pͥuaricata est illa ꝓ̾dicatio scĩ euangłii
abheredicis Hł alit̾. Uerbũ misit dñs in ia¬
cob id ÷ in popło iudeorũ. sed cecidit in isrł
id÷ in popło gentili. hoc ÷ uerbũ. de quo
dicit eximius euangłista iohannes In prin.¬
cipio erat uerbũ: & uerbũ erat apud dm̃
Quanddo ÷ missũ uerbũ istud in popło iacob:

Expanded text:
uit istud verbum? Quantum ad litteram pertinet, misit Dominus verbum in Jacob: quia complacuit ei, et constituit ut ex tribu Juda reges semper eligerentur super universum Israel, a tempore quo coepit regnare David mitissimus rex. Cecidit autem in Israel. Id est decem tribus, quia ipsi destruxerunt illud praeceptum quando projecerunt domum David, et elegerunt sibi regem Hieroboam de tribu Ephraim: a quo postea appellatae sunt Ephraim generaliter . Vel aliter: Verbum misit Dominus in Jacob, id est doctrinam Evangelicam in apostolos et in sanctos praedicatodicatio sancti Evangelii ab haereticis. Vel aliter: Verbum misit Dominus in Jacob, id est in populo Judaeorum: sed cecidit in Israel, id est, in populo gentili. Hoc est verbum, de quo dicit eximius Evangelista Joannes: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . » Quando est missum Verbum istu
Abbreviated transcription (Latin):
illũ as id ÷ ꝓpt̾ illud suppliciũ: & dedit
illi nom̃ quod est suꝑ om̃e nom̃ &e reliqua
t uocabit᷑ admirabilis. Hȩc uerba sic sunt
diuidenda. Admirabilis est: quia ds ce ho¬
mo est Consiliarius est:⁊ qr sine illo consi¬
luum bonũ non est: sicut dicit de eo an¬
upse fecit om̃ia fortis est: ꝙt absq illius
solamine nemofortis eẽ. potest Patꝰ futuri
selł est: qr ip se si ne fine manebit. Priuceps
pacis: qr ipse nos pacificauit cũ angłis
& risdidit dõ patri. Multiplicabitut eiꝰ
impũ Quomodo multiplicabitur: eiua
pupnuier sũ orbe ꝑ predicationẽ apłorum

Expanded text:
lud supplicium, « et dedit illi nomen quod est super omne nomen, » et reliqua. « Et vocabitur admirabilis, etc. » Haec verba sic sunt dividenda. Admirabilis est, quia Deus et homo est. « Consiliarius est, » quia sine illo consilium bonum non est: sicut dicit de eo anest, quia ipse fecit omnia. « Fortis » est, quia absque illius solamine nemo fortis esse potest. « Pater futuri saeculi » est, quia ipse sine fine manebit. « Princeps pacis » quia ipse nos pacificavit cum angelis, et reddit Deo Patri. « Multiplicabitur ejus imperium. » Quomodo multiplicabitur? Quia per universum orbem per praedicationem apostolorum,
Abbreviated transcription (Latin):
am biguitate: possumꝰ & doctrinas int̾p̃tari
Uude ꝓpħa respondit qr euangłio succedente
lex apud udeos clausa est atꝙ signata: &
iubet eã nequaquã iudeis sedgentib assigna.¬
rilccirco ego expectabo dñm eminanuhelẽ
suã adomo iacob. hoc ÷ auideis: qr eũ reciꝑe
noluerunt. Ecce ego & pueri quos mͥ dedit
dñs. insigna atꝙ portenta israhelis: a dño
exerctcuũ. qui habitat in monte sion Prȩcepit
mͥ ait dñs ut ligarẽ testimoniũ in iudeis. &
legẽ discipłis eius traderẽ atꝙ signarẽ. qui

Expanded text:
ambiguitatem, possumus et doctrinas interpretari. ambiguitatem, possumus et doctrinas interpretari. Unde Propheta respondit: quia Evangelio succedente, Lex apud Judaeos clausa est atque signata, et jubes eam nequaquam Judaeis, sed gentibus assignari: idcirco ego exspectabo Emmanuelem, suam a domo Jacob, hoc est, a Judaeis quia eum recipere noluerunt. « Ecce ego et pueri quos mihi dedit Dominus in signa atque portenta Israelis a Domino exercituum, qui habitat in monte Sion. » Praecepit mihi ait Dominus, ut ligarem testimonium in Judaeis, et legem discipulis ejus traderem atque signare
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑib legis Offenderunt enĩ in lapidem
offensionis: sicut scriptũ est. Ecce pono in
sion lapidem. lapidem offensionis & petrã
scandali: & om̃is qui crediderit in eu̾ noN
confundetur. Ergo qui ñ receperunt enma-¬
nuhelẽ. sed factus est eis in lapidẽ offensio¬
nis & petrã scandali: conterent᷑ captiuiq
ducentur. liga testimoniũ. signa legẽ it
discipłis meis: & expectabo dñm qui abs¬
condit faciẽ suã a domo iacob. & prestola.¬
bor eũ. Nox dñi loquentis ad ppħam: Quia
inquit factus ÷ dñs in lapidem offensio.¬
nis & inpetrã scandali duab domib isrł
ce missũ ad se emmanuhel susciꝑe noluer:
liga testimoniũ ueteris testanĩti. & trade illod
discipulis meis qͥ euangłm susceperunt: apłis
udelicet siue apłicis uiris Nł certelex & ꝓpħia
apud eos atq signata. ut id qđ legunt ñ intel¬
ligant. ꝓ discipłis enĩ iuxta hebraici sermonis

Expanded text:
ex operibus legis . Offenderunt enim in lapidem ex operibus legis . Offenderunt enim in lapidem offensionis, sicut scriptum est: « Ecce pono in Sion lapidem, lapidem offensionis et petram scandali. Et omnis qui crediderit in eum, non confundetur. » Ergo qui non receperunt Emmanuelem, sed factus est eis in lapidem offensionis et petram scandali, conterentur captivique ducentur. « Liga testimonium, signa legem in discipulis meis; et exspectabo Dominum qui abscondit faciem suam a domo Jacob, et praestolabor eum. Vox Domini loquentis ad Prophetam: quia, inquit, factus est Dominus in lapidem offensionis et in petram scandali duabus domibus Israel, et missum ad se Emmanuel suscipere noluerunt: Liga testimonia veteris Instrumenti, et trade illa discipulis meis, qui Evangelium susceperunt, Apostolis videlicet, sive apostolicis viris. Vel certe lex et prophetia ut quod legunt, non intelligant. Pro discipulis enim, juxta Hebraici sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑa &e grãm quã ꝑbona oꝑa consecutꝰ
sũ fortimanũ erudiuit me: & instituit ne
ambularẽ in uia popłi huiꝰ ce pari tenerer
errore: uł certe fecit me recedere a uia po¬
płi huiꝰ pessima & dix̃mͥ Holi duorũ regum
timere coniurationẽ: sed hoc magis considera
qđ om̃e qͦd loquat᷑ hic popłs aduersũ me. con¬¬
iuratiosit. Tu aut̃ ꝓfeta & ii qui tecũ sunt :
&e dic He timeatis insidias popłi: sed dnm
timete. & ipse sit timor ur̃. Principiũ enĩ
sapientiȩ: timor dñi. Qui erit credentib
in scĩficationẽ: in credulis aut̃ in lapidem
offensionis & inpetrã scandali. duab scili¬
cet domib uidȩ & ierłm: p̃cipue aut̃ in la.¬
queũ & in ruinã habitantib ierłm. in quo
impingent plurimi & cadent & conteren-¬
t᷑. peccatorũꝙ suorũ uinculis irretia: du¬
cent᷑ in captiuitatẽ. De hoc loco & apłs su-
in scandalũ. gentib aut̃ in stulticiã. Et
rursũ. lsrł sectando iusticiã: in legẽ iusticiȩ

Expanded text:
bona opera et gratiam quam per bona opera consecutus sum, forti manu erudivit me: et instituit ne ambularem in via populi hujus, et pari tenerer errore: vel certe, fecit me recedere a via populi hujus pessima, et dixit mihi: Noli duorum regum timere conjurationem: sed hoc magis considera, quod omne quod loquatur hic populus adversum me, conjuratio sit. Tu autem propheta et hi qui tecum sunt, et dic: Ne timeatis insidias populi, sed Dominum timete, et ipse sit timor vester. « Principium enim sapientiae timor Domini . » Qui erit credentibus in sanctificationem, incredulis autem in lapidem offensionis, et in petram scandali, duabus scilicet domibus Judae et Israel. Praecipue autem in laqueum et in ruinam habitantibus in Jerusalem. in quo impingent plurimi, et cadent, et conterentur, peccatorumque suorum vinculis irretiti, ducentur in captivitatem. in scandalum: gentibus autem in stultitiam . Et rursum: Israel sectando legem justitiae, in legem justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
errorib Hoc aut̃ ad eos loquitur: qui famem
passi fuerint ueritatis. & suspicient in cȩlum
sursũ. & int̾ram deorsũ: & erunt in angustia.
in tenebris. & intribulatione. ut ñ indeant
usꝙ ad tẽpus: doneo &e ipsi ad diñ conuertant᷑¬

Expanded text:
erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum et in terram deorsum: et erunt in angustia, in tenebris et in tribulatione, ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi ad Deum convertant
Abbreviated transcription (Latin):
ego cepueri quos m dedit dns. Etiã hȩc ipse lo¬
qͣuit᷑ ad apłos &e ad credentes ex gentib: qui eiꝰ
euangłiũ susceperunt. Si dixerint inqͥt patres
urĩ quosreliquistis. quęrite uentriloquos. qͦs
ancillã legimꝰ quȩ quȩstũ magnũ prȩstabat
dominis suis. & qui de t̾ra loquit᷑. qđ in euoca.¬
dione animarũ magi se facere pollicent᷑. & cȩ¬
tera maleficarũ artiũ genera :Hoc scire de¬
betis: qđ unaquȩꝙ gens ꝓpͥos consulat deos.
& de uiuorũ salute mortuos sciscitet᷑. Nob̾ aut̃
in auxiliũ legẽ dedit dñs: ut possitis dicere.
ñ ⁊ talis ethmicorũ diuinatio qui cultores suos
spe decipiunt. sicut nrã: quȩ absꝙ ullo mu¬
nere ꝓfert᷑ ex lege. Ueniet aut̃ suꝑ incredulos
fames durissimã ñ panis ce aquȩ fames sitisꝙ
sed fames audiendi sermonẽ dĩ. & cũ esuriȩtis
contristabimini: & maledicetis pͥncipi uro. &
pat̾nis trachitionib: hoc ÷ diabolo antiquisq

Expanded text:
ego, et pueri mei, quos mihi dedit Deus: etiam haec ipse loquitur ad Apostolos et ad credentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint, inquit, patres vestri quos reliquistis: quaerite ventriloquos, quos ancillam legimus quae quaestum magnum praestabat dominis suis et qui de terra loquuntur, qui in evocatione animarum magice facere pollicentur, et caetera maleficarum artium genera, hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur: vobis autem in auxilium legem dedit Dominus, ut possitis dicere: Non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos spe decipiunt, sicut nostra quae absque ullo munere profertur ex lege. Veniet autem super incredulos fames durissima, non panis et aquae fames sitisque, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurietis contristabimini, et maledicetis principi vestro, et paternis traditionibus, hoc est, diabolo, antiquisque
Abbreviated transcription (Latin):
eri id ÷ ꝓpħȩ. in signa dati sunt & inporten.¬
ta ifrłi iuxta illud qđ in eeechiele legimꝰ Et
erit erechiel in signũ. In tacharia quoꝙ scĩ uiri
ꝓphetarumꝙ discipłi. uiri portentorũ signo-
docet. licet latina consuetudo int̾ canonicas scri¬
pturas ñ recipiat hoc testimoniũ: ex ꝑsona de¬
bere intelligi dñi saluatoris Ecce ego & pueri mei
quos m dedit dñs ds̃. Quia gͦ pueri cõmunicar̾
sanguini & carni: & ipse similit̾ particeps factꝰ
÷ earundẽ passionũ. Quomͦ aut̃ isti pueri in
signũ fuerint atq porcentũ sapientiȩ scłi &
suꝑbiȩ iudeorũ: idem apłs docet qui elegisse di¬
cit dñm saluatore stulta mundi &e infirma.
ut confunderet sapientes & fortia: Unde ce ad
apłos saluator aiebat. hisi conuersi fueritis ce¬
regnũ celaꝵe Puer aut̃ efficit᷑ noui euangelii
p̃dicator: qui deponit ueterẽ hominẽ qui cor¬
rũpit᷑ desideri is seductionis. & induit᷑ nouo qͥ

Expanded text:
e, in signa dati sunt et in portenta Israeli, juxta illud quod in Ezechiele legimus: « Et erit Ezechiel in signum . » In Zacharia quoque sancti viri prophetarumque discipuli, viri portentorum signorudocet licet Latina consuetudo inter canonicas scripturas non recipiat hoc testimonium ex persona debere intelligi Domini salvatoris: Ecce ego et pueri mei quos mihi dedit Dominus Deus. Quia ergo pueri communicarunt sanguini, et ipse similiter particeps factus est earumdem passionum . Quomodo autem isti pueri in signum fuerint atque portentum sapientiae saeculi et superbiae Judaeorum, idem Apostolus docet: qui elegisse dicit Dominum Salvatorem, stulta mundi et infirma, ut confunderet sapientes et fortia . Unde et ad Apostolos Salvator aiebat: Nisi conversi fueritis regnum coelorum . Puer autem effpraedicator, qui deponit veterem hominem qui corrumpitur desideriis seductionis, et induitur novo qui
Abbreviated transcription (Latin):
bulabat in tenebris: uidit lucẽ magnã. Ha¬
Sbitantib in regione umbiȩ mortis. luxorta¬
est eis Primo tempore alleuiata. ẽẽ. dr̃ onere pec¬
catorũ.: qr in regionib duarũ tribuũ pͥmũ salua-¬
tor euangłiũ predicauit Unde & in seragesimo
psalmo dr̃. Benedicite dño de fontib isrł: ibi ben-¬¬
iamin adolescentior id÷ paulus in m̃tis excessu:
qui ce alibi loquebat᷑. siue mente excedimꝰ dõ Prin.¬
cepstabulon. pͥnceps neptalim: duces eorũ. Qui
in his tribub fuere uiculi. dequib nr̃ĩ apłiduces

Expanded text:
bulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Habitantibus in regione umbrae mortis, lux ortaest eis. » Primo tempore alleluiata esse dicitur onere peccatorum, quia in regionibus duarum tribuum primum Salvator Evangelium praedicavit. Unde et in sexagesimo psalmo dicitur: « Benedicite Domino de fontibus Israel. » Ibi Benjamin adolescentior, id est Paulus in mentis excessu, qui et alibi loquebatur: « Sive mente excedimus Deo . » Princeps Zabulon, princeps Nephtalim, duces eorum. Qui in his tribubus fuere viculi, de quibus nostri apos
Abbreviated transcription (Latin):
in rege assiriorũ. caput c& pilos pedũ & barbã
uniuersam. Innouacula mercede conductam:
ipsũ arbitrant᷑ sirũ quẽ in ieremia obultionẽ
popłi peccatoris etiã colũbã suã uocad Ergo
inista nouacula acutissima. & inhis qui ha.¬
bitant trans flum̃ eufraten in rege uidelicet
assiriorũ. om̃scapillos & pilos totius corpo-¬
ris. a capite usq ad pedes decoremq: barbȩ
qđ uirilitatis indicium est: radeo dñs de ui-¬
dea. ut nichil in illa forte. nichil pulchrũ
resideat. sed effeminatis hominib immo
ignominiosis mulierib comparentur. Qerit
indie illa. nutriet homo uaccã c duasoues:¬

Expanded text:
in rege Assyriorum, caput et pilos pedum et barbam in rege Assyriorum, caput et pilos pedum et barbam universam. » In novaculam mercede conductam, ipsum arbitrantur Syrum, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris etiam columbam suam vocat. Ergo in ista novacula acutissima, et in his qui habitant trans flumen Euphraten, in rege videlicet Assyriorum, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes, decoremque barbae, quod virilitatis indicium, est, radet Dominus de Judaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, imo ignominiosis mulieribus comparentur. « Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum e