comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferr&. quȩdã balneatrix quȩ paralytica in
lecto iacebat. eum cognouiss& ibidem esse
diũ sacerdotẽ. in sellula sua ad eandẽ sẽ domũ
ad quã ille inuitatꝰ aduenerat portari fecit:
atq oranti & imponenti manꝰ uestim̃ta at̾tigit
Quae cum ex oscularetur. statim sanitate recepta
ambulare cepit. ut impleretur illud dñicum
dictum ad apłos. &̾iam maiora his faciedis
credentes in nomine meo. Quod tam̃ signũ
sanitatis ut mirabile fuit. ita & iam nec occultũ.
plurimos sc̃is uiris referentib positus in urbe
cognoui. Syrinium uero cum adordinan.¬
dum ep̃m anemium ꝑrexiss&. ibiq iustinae
tunc temporis regine potentia & multitudine
coadimate de aeccła pelleretur. ut non ab ipso
sed ab hereticis arriauis ep̃s in eaden¬
a eccła ordinaretur. essetq constitutus in tri¬
bunali. nichil curans eorum quae ãmuliere
excitabantur. una de uirginib arrianorum
impudentior cȩteris tribunal conscendene

Expanded text:
ferret, quaedam balneatrix quae paralytica in ferret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens,
Abbreviated transcription (Latin):
implere. proposito interdicto conue̾nit
om̃s. ut si uellent sibi consulere rebusq suis.
proderent uirũ. Proditus itaq & adductus
mediolanum. cum intelliger& circa sẽ dĩ
uoluntatẽ. nec sẽ dutius posse resistere:
postulauit non sẽ nisi a catholico ep̃o bap¬
tizari. Sollicite tamen cauebat ꝑfidiam
arrianorũ. Baptiratus itaq fertur omĩa
aecclesi astica officia implesse. atq oc taua
die ep̃s ordinatus est. sũma grã & lȩtitia
cunctorum. Igitur post annos aliquot ordi¬
nationis suae. ad urbeni romã hoc est ad
proprium solum ꝑrexit. Ibiq sca̾m puellã
de qua supra menorauimus cui manum of¬
ferre solitus erat in domo ꝓpria. cn̾ germa¬
na sicut reliquerat inuenit iam matre de¬
functa. atq cum illa dexteram illius oscula.¬
retur. subridens ait illi. Ecce ut dicebam
tibi. sacerdotis manus oscularis. Per idem
tempus cũ trans tyberim apus quandam
karissimã inuitatus sacrificium in domo of¬

Expanded text:
implere, proposito edicto, convenit implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo of
Abbreviated transcription (Latin):
tis medio ciuitatem. cum ticinum sẽ ꝑgere
putar&. mane ad portam ciuitatis mediolanen¬
sis quae romana dicitur inuenitur. Ds̃ enĩ
qui aeccłae suae catholicae murũ parabat
aduersus inimicos suos. & turrim erigebat
hereticorum. fugam illius impediuit. Qui in¬
uentus cum custodiretur a populo. muissa
relatio est ad clementissimũ imꝑatorẽ tunc
ualentinianum. Qui summo gaudio accepit.
quod iudex a sẽ directus ad sacerdotium pe¬
teretur. Laecabatur & iam probus prȩfectꝰ.
quia uerbum ẽius impleretur i nambrosio.
Dix erat enim ꝓficiscenti. cũ mandata ab
eodem darentur ut moris ẽ: Uade age
non ut uidex. sed ut ep̃s. Pendente ataq
relatione. iterum fugam parauit. atq in
possessionem cuiusdã leonti clarissimi uiri
aliquandiu. delituit. Sed ubi relationi re:¬
sponsum ẽ: ab eodem leontio ꝓditur. Frae¬
ceptum enim erat uicario. ut insister& reb
ꝑficiendum. Qui inuincta sibi cum uell&

Expanded text:
tis medio civitatem, cum Ticinum se pergere tis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat  perfidiam haereticorum, fugam illius impedivit. Qui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non ut judex, sed ut episcopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet
Abbreviated transcription (Latin):
tune clamabat sicut populus iudȩoꝵ. Illi eñ
uocib suis sanguinẽ dominicũ effuderunt¬
dicentes sanguis eius super nos. Isi uero cati¬
cuminũ seientes. fideli uoce repromissionẽ
illi peccatorum omium ꝑ baptismatis grãm
ꝓmittebant. Tunc ille turbatus. reuertene
domum phy losopͥhi ã profiteri uoluit futurus.
Sed uerus phylosopbus xp̃i. qui contẽptie
sȩcularib pompis piscatoꝵ secuturus esset
uestigia qui aep̃o populos congregarunt. non
fueis uerborũ sed simplici sermone & uerȩ
fidei ratione. missi sine pera. sine uirga: etiã
ipsos pbylosophos conutrterunt᷑. Quod ubi
ne facer& reuocatus est. publicas mulieres pub¬
lice ad sẽ ingredi fecit. ad hoc tantũ ut uisis hĩs
populi intentio reuocaretur. At uero populus
magis magisq clamabat. peccatũ tuũ suꝑ noes
At ille cum uider& nichil suam intentionem
posse ꝓficere. fugan parauit. E gressusq noc¬

Expanded text:
tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicuvero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque noc
Abbreviated transcription (Latin):
reger& liguriam emiliamq ꝓuineias. uenitq
mediolanũ. Per idem tempus mortuo auxen¬
tio arrianę ꝑfidiȩ ep̃o. qui dẏ onisio beatae
memoriae confessori ad exilium destinato
incubabat: aecclã cum populis ad seditionẽ
in petendo ep̃o. ess&q illi eura sed audȩ sediti¬
onis ne prpulus ciuitatis in periculũ sui con¬
uerteretur: ꝑrexit ad aeccłam. Ibiq cum
allo queretur plebem. subito fertur uox in fan¬
tis in popido sonuisse ambrosium ep̃m. Ita¬
ut qui antea turbulentissime dissidebant.
superatis altẽrutris ordinari. repente in hunc
unum mirabili & incredibili concordia
consenserunt. Quo ille cognito. egressue¬
a ecclãm tribunal sibi parari prȩcepit. Quip¬
pe mox futurus ep̃s. altiora conscendit.
Tuno contra consuetudinẽ suam. tormenta
ꝑsori si iussit adhiberi. Quod eum facer&. po¬
eulus nichil ominus acclamabat. peccatum
tuum suꝑ nos. Sed non similiter his populus

Expanded text:
regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium epi qui antea turbulentissime dissidebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus
Abbreviated transcription (Latin):
dona s̃ iuntiarent. & mentes hominum de
terris ad caelum erigerent. Post ea uero cum
adoleiuiss& & e̾ inurbe roma constitutues
cum matre uidua & sorort quȩ uirginitatẽ
fuerat iam ꝓfessa. comite alia iurgine cuius
uirginis soror candida. & ipsa eiusdẽ ꝓfessio.¬
nis quae nunc cartagine degoe iam anue
cũ uder& sacerdotib a donestica sororis uel
matris manus osculari. ipse ludens offerebat
dex teram dicens. & sibi aiebat fieri oportere.
si quidem sẽ ep̃m futurum. ee̾. memorarat.
Loquebatur enim in illo sp̃s dñi qui illum ad
sacerdotium nutriebat. illa uero ut adolescen¬
tem & crescentem. quid dictr& respuebat. Sed
postquã edoctus liberalib disciplinis ex urbe
egressus est. professusq in auditorio praefes¬
toriae prȩtorii. ita splendidȩ causas ꝑ orauit.
ut eligeretur a uiro illustri probo. tune prę¬
fecto prȩtorii ad consilium tribuendũ. Post
haec consularitatis suscepit insignia. ut

Expanded text:
dona annuntiarent, et mentes hominum de dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tione praefecturae galliarũ patre eius ambro.¬
sio natus ambrosius ẽ. Qui infaus in area
prȩcorii in cuna positus cum dormir&. aꝑto ore
subito examen apum aduenieus faciem eius
atq: ora cõpleuit: ita ut ingrediendi in os egre.¬
diendiq frequentarent uices. Quae pater qui
propterea cum matre &̾ filiã de ambulabat.
ne abigerentur ab ancilla quae eurã nutrien¬
di infantis susceperat ꝓlibens. sollicita enim
erat ne infanti nocerent. expectabat enim¬
patrio affectu. quo fine illud miraculũ claude.¬
retur. At ille post aliquandiu e uolantees
in tantam aeris altitudiue̾ subleuatae sunt.
ut humanis oculis minime cernerent᷑. Q uo
facto territus pater ait. Si uixerit infantu.¬
lus iste. aliquid magni erit. Operabatur enĩ
iam tuno dus in seruuli sui infantia. ut imple.¬
retur quod seriptum ẽ. faui melli sermones
boni. Allud enim ex amen apum. seriptorum
ipsius nobis generauit fauos. qui caelestia

Expanded text:
tione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrotione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
breui uenȩ stillantem fonte cum sitiunt. quã
profluentes fontis riuos. quoꝵ copiam sitie
tempore repperire non possunt. Et ordea.¬
ceus panis dulcis soleat. eẽ. &iam his qui
centenis uieib ferculorũ cotidiani conunui
copias ructare consuerunt: Sed & hortorũ
amȩna mirantib. herbȩ agrestes placere con-¬
suerunt. Quã obrem obseero uos om̃s in quoꝵ
manib Sber iste uersabitur. ut credatis uera
esse quae seripsimus. nec mẽ quisquã put& studio
amoris aliquid quod fide careat posuisse. Quan¬
doquidem melus sit penitus nichil dicere.
quã aliquis falsi ꝓferre. cum seiamus nos om̃iũ
sermonum nr̃oꝵ reddituros eẽ. rationẽ. Nec
dubitem & si non ab om̃ib. omĩa tam̃ a diuersis
diuersa sciri. & ea cognita non nullis esse. quȩ
&iam ipse nnus aut audire aut uidere potur
Unde a die natiuitatis eius narrandi initium
sumã. ut grã uiri ab incunabulis quae
fuerit agnoscatur. Igitur posito in amministra.¬

Expanded text:
brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administra
Abbreviated transcription (Latin):
figunare. imaginem &iam suae diuinitaties
induere. cui prõptum est eum sursũ reuocare
de inferis. restituere de ꝑditione. reparare de
puluere. de terra in caelum leuare: De homine
angłm facere corpus humanum conforme
corpori claritatis suae reddere. & figmentũ
suum in regni sui consortio sublimare. ut qui
corpus nrae fragilitatis ad sumpserat: nos in
corpus suae immortalitatis assumat. Ad
quam gloriosam resurrectionẽ pus uoe
oꝑib prȩparare dignetur. qui regnat in scła

Expanded text:
figurare, imagine etiam suae divinitatis figurare, imagine etiam suae divinitatis induere; cui promptum est eum sursum revocare de inferis, restituere de perditione, reparare de pulvere, de terra in coelum levare, de homine angelum facere, corpus humanum conforme corpori claritatis suae reddere, et figmentum suum in regni sui consortio sublimare. Ut qui corpus nostrae fragilitatis sumpserat, nos in 320 corpus suae immortalitatis assumat. Ad quam gloriosam resurrectionem piis vos operibus praeparare dignetur, qui regnat in sa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa possint morte diuelli. Qec dubit& quisqua
primarias creaturas nutu potentiae. prȩsentia
maiestatis. in dominiei corporis transire posse
naturam. cum ipsum hominẽ uideat arcificio
caelestis misedĩae xxp̃i corpus effectum. Sicut
autem quicumq ad fidem ueniens ante uerba
baptisini ad huc in uinculo ẽ ueteris debiti.
his uero cominemoratis. mox ex uitur om̃i
fece percati. Ita. benedicendȩ uerbis celestib
creaturae sacris altorib imponuntur. antequã
inuoeatione summi nominis conseerentur.
substantia illio est panis & uini. post uerba
auten xp̃i: corpus & sanguis est xxp̃i. Quid
autem mirum ẽ. si ea quae uerbo potuit creare.
uerbo possit creata conuertere : Ammo iam
minoris uidetur esse miraculi. si id quod ex
in melius ualeat cõmutare. Require quid
ei possit esse difficile. cui facile fuit uisibilia
& inuisibilia uoluntatis imperio suscitare:
cui facile fuit hominem de limi materi a

Expanded text:
ipsa possint morte dividi. Nec dubitet quisquam ipsa possint morte dividi. Nec dubitet quisquam primarias creaturas nutu potentiae, praesentia majestatis, in dominici corporis transire posse naturam, cum ipsum hominem videat artificio coelestis misericordiae Christi corpus effectum. Sicut autem quicunque ad fidem venbaptismi adhuc in vinculo est veteris debiti, his vero commemoratis, mox exuitur omni faece peccati; ita benedicendae verbis coelestibus creaturae, sacris altaribus imponuntur, et antequam invocatione summi nominis consecrentur, substantia illic est panis et vini: post verba autem Christi, corpus et sanguis est Christi, Quid autem mirum est, si ea quae potuit verbo creare, verbo possit creata convertere? Imo jam minoris videtur esse miraculi, si id quod ex in melius valeat commutare. Require quid ei possit esse difet invisibilia voluntatis imperio suscitare; cui facile fuit hominem de limi materia
Abbreviated transcription (Latin):
xxp̃ianus populus quasi tritici innumera milia
sacrilegis nationib fide purgante atq cribran.
te cernitur quando discernitur. & in unum
quasi infidelium lolio ꝑtranseunte colligitur.
& duorum testamentorum instrustione uelut
frumentum gemino molarum opere curatum
nitescit. & in illam primae originis dignitatẽ
natiuo candore mutatur. ac ꝑ aqua baptismi
uel ꝑ ignem sp̃s sc̃i. aeterm illius corpue
efficitur. Sicut ergo separari grana ab illuꝰ
confecti panis adunatione non possunt. &
sicut aqua ad ꝓpriam redire substantiam it¬
uinu̾ ꝑ mixeta iam non potest. sic & fidelees
quiq atq sapientes qui redemptos sẽ dep̃i san¬
guine & passionȩ: Soscunt. ita debent quasi
in separabil nembri capiti suo fidei conser¬
uationȩ  ardentissi. Iua religione sociari. ut
ab o non uoluntate. Inon necessitate se uingi.
n ulla terrenae speis ambitione. non deniq¬

Expanded text:
Christianus populus, quasi tritici innumerabilis grani, a Christianus populus, quasi tritici innumerabilis grani, a sacrilegis nationibus, fide purgante atque cribrante, collectus cernitur, quando discernitur, et in unum, quasi infidelium lolio pertranseunte, colligitur, et dum Testamentorum instructione, velut frumentum gemino molarum opere, curatum nitescit, et in illam primae originis dignitatem nativo candore mutatur ac per aquam baptismi, velut per ignem Spiritus sancti, aeterni illius panis corpus efficitur. 15. Sicut ergo separari grana ab illius confecti panis adunatione non possunt, et sicut aqua ad propriam redire substantiam vino mistam jam non potest: sic et fideles quique, atque sapientes, qui redemptos se Christi sanguine et passione cognoscunt, ita debent quasi inseparabilia membra capiti suo fide, conversatione et ardentissima religione sociari, ut ab eo non voluntate, non necessitate sejungi, non ulla terrenae spei ambitione, non deniq
Abbreviated transcription (Latin):
ficari sacris aperitur eloquiis sicut legimues
E quas istas quas uidisti. populi sunt a gentes
& linguȩ. A duertimus in aquis figum̃ genti¬
um demostrari. in uino autem sanguine domi.¬
nieat passionis ostendi. Desic dum in sacra¬
mentis uimno aqua miscetur. xxp̃o fidelie
populus incorporatur & iungitur. Et quadam
ei copula ꝑfertȩ haritatis unitur: ut possit
dicere cum apło. Quis nos separabit a haritatȩ
tione miscetur. quando fides in ipso pectore
affectus iustitiae. miseri cordia pietatis in fundit᷑.
Stiam in hocipso quod innumerosis tritiei gra
Onis confici nouimus. unitatem constat
adsignare populorum. Sicut enim frumentũ
quod solita purgantis sollicitudimne prȩparat᷑¬
in candidam speciem molarum labore ꝑfi¬
citur. Ac ꝑ aquam & ignem in unius panie
substantiam congregatur : sio uariȩ gentees
diuerseq nationes in unam fidem conuenien¬
tes unum de se dep̃i corpus. efficiunt. Et

Expanded text:
ficari sacris aperitur eloquiis, sicut legimus, ficari sacris aperitur eloquiis, sicut legimus, Aquas istas quas vidisti, populi sunt, et gens et linguae . Advertimus in aquis figuram gentium demonstrari, in vino autem sanguinem dominicae passionis ostendi; ac sic dum in sacramentis vino aqua miscetur, Christo fidelis populus incorporatur et jungitur, et quadam ei copula perfectae charitatis unitur, ut possit dicere cum Apostolo, Quis nos separabit a charitate tione miscetur, quando fides in ipso pectore, affectus justitiae, misericordiae, pietatis, infunditur. Etiam in hoc ipsum quod numerosis tritici granis panem confici novimus, unitatem constat assignari populorum. Sicut enim frumentum quod solida purgantis sollicitudine praeparatin candidam speciem molarum labore perficitur, ac per aquam et ignem in unius panis substantiam congregatur, sic variae gentes diversaeque nationes in unam fidem convenientes unum de se Christi corpus efficiunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
inlisione ꝓ flux it. Sicut & ꝓpheta multo
ante praecinit dicens. Percussit petram &
fluxerunt aquae. Eit apłs. Bibebant de
dõ praedictum legimus. Sapientia inquit
aedificauit sibi domum. id est corpus hominis
assumpsit: inquo habitauit plenitudo diuinitatis
Et subdidit columpnas septem: Quia illu̾ bene¬
dictio sp̃s scĩ. benedictio grãe septiforme
impleuit Mactauit hostias suas. miscuit
ineratera uinum suum. & parauit mensã sua.
At insequeniti. Qenite & edite de meis panib:
& bibite uinum quod miscui uobis. Admixtũ
ergo aqua uinum legimus. nunc causan qua
uirumq dñs misceri uoluerit inquiramu
Duando in iudȩorum cq nino nuptiale uinũ.
& fecit spim.s. Q nde  & sertum spieũ daput
tempore id÷ quando sponsus aeccłae suae
paschali excultatione uigendus aquas in
uina conuertit: manifeste praefigurabat
multitudines gentium de sanguinis sui gra
esse uenturs. Per aquas enim populos signi¬

Expanded text:
illisione profluxit, sicut et propheta multo illisione profluxit, sicut et propheta multo ante praecinit, dicens: Percussit petram, et fluxerunt aquae . Et Apostolus: Bibebant de Domino praedictum legimus: Sapientia, inquit, aedificavit sibi domum : id est corpus hominis assumpsit, in quo habitavit plenitudo divinitatis. Et subdidit columnas septem. Quia illum benedictio Spiritus sancti gratiae septiformis implevit. Mactavit hostias suas, miscuit in cratere vinum suum, et paravit mensam suam. Et in sequenti: Venite et edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis. Admixtum ergo aqua vinum legimus, nunc causam quare utramque Dominus misceri voluerit, inquiramus. Quando in Judaeorum convivio nuptiali vinum, , fecit autem spinas unde et sertum spineum capiti tempore, id est quando sponsus Ecclesiae suae paschali exsultatione jungendus aquas in vina convertit: manifeste praefigurabat multitudines gentium de sanguine sui gratia esse venturas. Per aquas enim populos signi
Abbreviated transcription (Latin):
nicam passionem multo ante de monstranes
ita inquiens. L auabit in uino stolam suam:
& insanguine uuae pallium suum. Aduerte
quam euidenter const& dñi creaturã xxp̃i
sanguine nuncupandam. Quicquid adhuc
dupliei specie de hac in quirere debeas. ipso
dño accestante cognosce. Uisi inquit man¬
aucaueritis carnem filii hominis & biberi.
tis sanguinem eius. non habebitis uitam in
uobis. Quod testimonium contra pelagu
blasphemias eudentissimũ atq ualidissimũ
est . Qui asserere arrepta impietate p̾sumit.
non propter uitam sed propter regnũ egłoꝵ
baptismũ paruulis confereudum. Sub bis
enim dĩ uerbis quib euuangelista ꝓnuntiat
non habebitis uitam in uobis. aꝑte intelli¬
genda est omĩs anima munere baptismi
uacua. non solum głã carere sed uita. Noc
itaq dominiei sanguinis uinu̾ aqua ee Se
miscendum: non solũ traditione dñs. sed
&iam ipso genere passionis ostendit. Sxx
cuius sacro latere sanguis & aqua. lanceȩ

Expanded text:
nicam passionem multo ante demonstrans, nicam passionem multo ante demonstrans, ita inquiens, lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae pallium suum . Adverte quam evidenter constat vini creaturam Christi sanguine nuncupatam. Quid adhuc de hac duplici specie inquirere debeas, ipso Domino attestante, cognosce. Nisi, inquit, manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Quod testimonium contra Pelagii blasphemias evidentissimum atque validissimum est, qui asserere arrepta impietate praesumit, non propter vitam, sed propter regnum coelorum baptismum parvulis conferendum. Sub his enim Domini verbis, quibus evangelista pronuntiat, non habebitis vitam in vobis, aperte intelligenda est omnis anima munere baptismi vacua, non solum gloria carere, sed vita. Hoc itaque dominici sanguinis vinum aqua esse miscendum non solum traditione Dominus, sed etiam ipso genere passionis ostendit, ex cujus sacro latere sanguis et aqua lanceae
Abbreviated transcription (Latin):
plius. nec qui munus parauerat repperit minꝰ
eo quod eucharistiae sacra ꝑceptio. non inquan¬
titate. sed in uirtute consistat. Quod corpus
sacerdote dispensante tantum est in exiguo.
quantum esse constat in toto. Quod cũ aeccła
fidelium sumit. sicut plenum in unuersis.
ita integrum. ẽt ꝓbatur insingulis. De quo
sensu apłica sententia diriuata est dicenes
qui multa hab& non habundabit. & qui modicũ
non minorabit. Si forte ȩsum panis esurientib
apponeremus non ex toto ꝑuenir& ad singulos.
quia particulatim & minutatim ꝓportione sua
unusquisq pracsumer&. De hoc uero pane cũ
assumitur: nichil minus habent singuli quam
uniuersi. Notum unus. totum duo. totum plures
sine diminutione ꝑcipiunt: quia benedictio
huius sacramenti scit distribui. nescit distri.¬
luitione cansumi. Sacramentꝰ itas. huiue¬
unum & sanguinem sub una appellatione
significat: in benedictiane patriarchȩ domi¬

Expanded text:
plius, nec qui minus paraverat reperit minus, plius, nec qui minus paraverat reperit minus, eo quod Eucharistiae sacra perceptio non in quantitate, sed in virtute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante tantum est in exiguo quantum esse constat in toto. Quod cum Ecclesia fidelium sumit, sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De quo sensu apostolica sententia docet, dicens: Qui multa habet, non abundabit; et qui modicum, non minorabit . Si forte esum panis esurientibus apponeremus, non ex toto perveniret ad singulos, quia particulatim et minutatim portionem suam unusquisque praesumeret. De hoc vero pane cum assumitur, nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt: quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. Sacramenti itaque hujunum et sanguinem sub una appellatione significat in benedictionem patriarchae, domi
Abbreviated transcription (Latin):
tio optinebat in faucibus. hic benedictio opet¬
in sensibus. Ad agnoscendum & ꝑcipiendũ
sacrificium ueri corporis. ipsa tẽ robor& po¬
tentia consecrantis. Qui tunc latuit praefi¬
guratus in manna. sit tibi nunc manifestue
in grã. Opsum autem fuisse in mannę illiues.
specie prȩ signatum. & iam ꝓpheta euidenter
ostendit dicens. Panem caeli dedit eis. panem
angłorum manducauit homo. Et quis panis
angłorum ẽ. nisi xp̃c qui eos cybosuae cari¬
tatis & lumine suae claritatis exsatiat: Hẽ
panem dicente ꝓpheta. sexta die duplũ colli¬
ges. sabbato autem non colliges. Dum a primo
id ÷ dominico die in lege tribitur & in solo
cui dominica resurrestio conseerauit reci.¬
piendus ostenditur. & synagogae ad quam
cultus sabbati ꝑtinebat. negandus. ẽẽ. prȩdicit᷑
Dum dies iste id ÷ dies septimus caelestis panis
fraude multatur. He quo pane. uetus narrat
hystoria. Nec qui plus collegerat habuit am¬

Expanded text:
tio obtinebat in faucibus, hic benedictio opetio obtinebat in faucibus, hic benedictio opein sensibus. Ad agnoscendum et percipiendum sacrificium veri corporis ipsa roborat potentia consecrantis. Qui tunc latuit praefiguratus in manna, sit tibi nunc manifestus in gratia. Ipsum autem fuisse in mannae illius specie praesignatum, etiam Propheta evidenter ostendit, dicens: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Et quis panis angelorum est, nisi Christus, qui eos cibo suae charitatis et lumine suae clarpanis, dicente propheta: Sexta die duplum colliges, sabbato autem non colliges , dum a primo, id est a dominico in lege tribuitur, et in solo cui dominicum corpus resurrectio consecravit, recipiendus ostenditur, et synagogae, ad quam cultus sabbati pertinebat, negandus esse praedicatur, dum dies iste, id est dies septimus coelestis panis fraude mutilatur. De quo pane vetus narrat historia, nec qui plus collegerat habuit am
Abbreviated transcription (Latin):
cordis manu suscipe. & maxime haustu interio.¬
illis manaut ederent. hoc unicaiq saprebat qđ
desiderus concupiscebãt aliud erat quod suinebat
aliud quod uidebatur. inuisibiliter sapor ille
in singulorum sensib formabatur. Si ergo illud
legis manna caelitus in lapsum ꝑ multimodas
suauitates naturae suae meritum. & generis sui
excedebat intuitum. & cum creaturam suam dis¬
pensatio largitoris multiplici diuersitate condi¬
derit. prȩbebat gustus quod ignorabat aspectꝰ
iuxta ꝑcipientis desiderium. aesea illa nouitas
& dignitas nascebatur. Unumquẽq uarue
& alienas saporib reficiebat. mellifluum plu¬
uiae illius donum. & multiplex sicei ymbris
obsequium. Quae cum ita sint. quod illie aui¬
Ntas faciebat. hic fides faciat. Et sic̃ in corpo¬
re cybus sapiebat. in pectore ds̃ credulitate
proficiat.: Sicut legimus. accedit homo & cor
altum. & ex altabitur ds̃. Ideo quod ibi delecdo¬

Expanded text:
cordis manu suscipe, et maxime haustu interiocordis manu suscipe, et maxime haustu interioillis manna, ut ederent , hoc unicuique sapiebat quod desiderium concupisceret; aliud erat quod sumebatur, aliud quod videbatur, invisibiliter sapor ille in singulorum sensibus formabatur. At vero illud legis manna coelitus illapsum, per multimodas suavitates, naturae meritum et generis sui excedebat intuitum. Et cum creaturam suam dispensatio largitoris multiplici diversitate condiret, praebebat gustus quod ignorabat aspectus. Juxta percipientis desiderium escae illius novitas et dignitas nascebatur. Unumquemque variis et alienis saporibus reficiebat mellifluum pluviae illius donum, et multiplex sicci imbris obsequium. Quae cum ita sint, quod illic aviditas faciebat, hic fides faciat. Quod si in corpore cibus sapiat, in pectore Deus credulitate proficiat, sicut legimus: Accedat homo ad cor altum, et exaltabitur Deus . Ideo quod ibi delecta
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutantur : Ne ipsum qui ian in xxpotr
generatus in terroga. dudum alienus a uita.
peregrinus a misericordia. Asalutis uia intrin¬
secus mortuus exulabas. subito initiatus xp̃i
legibus. & salutarib mysterus innouatus: in
corpus aecłẽ non uidendo sed eredendo transisti.
& de filio ꝑditionis. adoptiuus dĩ fieri occulta
puritate merusti. An mensura uisibili ꝑmanens
maior factus es teipso inuisibiliter. sine quan.¬
titatis augmento. Cum ipse atq idem essess
multo aliter fidei ꝓcessib extitisti. In exteri.¬
ore niebil additum ẽ. & totum in interiore mu¬
tatum est. Ac sic homo dep̃i filius effectues.
& xp̃e in homuus mente formatus ẽ. Sieut
ergo sine corporali sensu prȩterita uilitate de¬
posita subito nouam indutus dignitatẽ. & sicut
hoc quod intẽ ds̃ lȩsa curauit. infecta deleuit.
maculata detersit: non oculis sed sensib tuis
andus ascendis. sacrum dĩ tui corpus & sangui¬
nem fide respice. honore mirare. mente continge.

Expanded text:
commutantur: teipsum, qui jam in Christo es regeneratus, interroga. III. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via, intrinsecus mortuus exsulabas: subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti: et de filio perditionis, adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti, in mensura visibili permanens, major factus es teipso visibiliter sine quantitatis augmento, cum ipse atque idem esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriore nitatum est. Ac sic homo Christi filius effectus, et Christus in hominis mente formatus est. Sicut ergo sine corporali sensu, praetenta utilitate deposita, subito novam indutus es dignitatem, et sicut hoc quod in te Deus laesa curavit, infecta diluit, maculata detersit, non oculis sed sensibus tuisandus ascendis, sacrum Dei tui corpus et sanguinem fide respice, honore mirare, mente continge,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis oblatio. & ꝑhenius illa uistima ui.¬
uer& in memoria: & semꝑ presetis ea in
gratia. Uere unica & ꝑfecta hastia fide
existimanda non specie nec exteriori cen¬
senda isu. sed interiori affecta. Cnde
merito caelestis confirinat auctoritas. quia
caro mea uere est cybus. & sanguis meus
uere est potus. Recedat ergo om̃e infide.¬
litatis ambiguum. quando quidẽ qui auctor
Namlusibilis sacerdos uisibiles creaturaes
suo secreta potestate conuertit ita dicenes

Expanded text:
tionis oblatio. Et perennis illa victima vitionis oblatio. Et perennis illa victima viveret in memoria, ut semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia fide aestimanda, non specie. Nec exteriori censenda visu, sed interiori affectu. 3. Unde merito coelestis confirmat auctoritas quia caro Christi vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor ‘Inuisibilis sacerdos uisibiles creaturas suo secreta potestate commutat, illo s
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiorum angustias humanȩ mentie
excedit. & propterea ita ordinauit diuina
ꝓuidentia. ut quod capere nobis ratio rerũ
mole uicta non poterat. fides deuota con¬
ciper&. & intellectum credulitas robusta
nutrir&. Cum ergo ꝑprimã transgressi¬
onem ꝑadam origini & morti teneremur
obnoxii : ꝓspiciens ex alto ds̃ in quo essemꝰ
genere debitores. iuxta qualitatem capti¬
uitatis reparauit munus redemptionies.
id est ut ꝓ debita morte offerr& indebitã.
quia nec nos habebamus unde uiueremus.
nec ille unde moreretur. Materiam de
nrã mortalitate suscepit. ut de suo immor¬
talitate collata mori possit uita ꝓmortuis.
Ut ideo quia corpus assumptũ ablaturus
erit ex oculis nr̃is & syderib in laturus.
necessarium erat ut nobis in hac die sacra¬
mentum corporis & sanguinis consetrara.
ut coleretur iugiter ꝑ mysterium. quod
semel offerebatur in prȩcio: Ut quia
eotidiana & in defessa currebat ꝓhominũ
salute redemptio ꝑpetua eõ &iam redẽp.¬

Expanded text:
beneficiorum angustias humanae mentis excedit. Et propterea ita ordinavit divina Providentia, ut quod capere in nobis ratio, rerum mole victa, non poterat, fides devota conciperet, et intellectum credulitas robusta nutriret. Cum ergo per primam transgressionem per Adam origini et morti teneremur obnoxii, prospiciens ex alto Dominus, in quo essemus generi debitores, juxta qualitatem captivitatis reparavit munus redemptionis. Id est, ut pro debita morte offerret indebitam, quia nec nos habebamus unde viveremus, nec ille unde moreretur. 2. Materiam de nostra mortalitate suscepit, ut de suo immortalitate collata mori posset vita pro mortuis. Et ideo quia corpus assumptum ablaturus erat ex oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Ut quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetua esset etiam redemp
Abbreviated transcription (Latin):
Sranta quidem dignatione primi bomini en i¬
spiraculum uitae de suo prius formator infu.¬
Aitr serd nuno pene maiore Raritate ꝓ eodẽ
homune non iam suam dedit: sed seipsã im¬
penaut ac tradidit. Eed agnum quidẽ michi ẽ.
de do quod esse mẽ sentio opus suum: seclleo
aulto plus. est qdͣ transisse ipsũ uuideo
i prexium meum. quando quidẽ copioso
muntrieupsa tedemptio agitur. ut homo dĩñ¬

Expanded text:
taque dignatione primo homini spiraculum vitae desuper pius formator infudit: sed multo majori charitate pro eodem homine non jam sua dedit, sed se ipsum impendit atque tradidit. Magnum quidem est de Deo, quod esse me sentio opus ejus: sed multo plus est, quod transisse ipsum video in pretium meum; quoniam tam copioso munere ipsa redemptio agitur, ut homo
Abbreviated transcription (Latin):
dicalat remedium pęnitentiȩ. & cunctas
ab errorib saluabat. Benedictus pater
seus omĩa sua gubernata. ꝓprus germos
suis foillano & ultano ad custodiendun le¬
reliquit. angło ammonente. petut an
sibi licentiam dari romã transineare : bi
pus prȩcibus ad limina scõrum Petri dau¬
li & cȩterum scõrum orationib uac&
Qui ad haec respondit ei dicens. non enis¬

Expanded text:
aedicabat remedium penitentiae et cunctos aedicabat remedium penitentiae et cunctos ab erroribus salvabat. 4. Benedictus pater Furseus omnia sua gubernata propriis germanis suis Foilnano et Ultano ad custodiendum dereliquid. Angelo admonente, petiit a rege sibi licentiam dari in Romaniam transmeare, ubi piis precibus ad limina sanctorum Petri et Pauli et ceterorum sanctorum orationibus vacaret. Qui ad haec rex respondit, ei dicens, non di
Abbreviated transcription (Latin):
aeternam recipi&. Ouirtus abstinentiȩ
& mortificationis carnis. quȩ haec omĩa
custodiuit & docuit. Cleniens namq in
saxoniam. ibi ã Sigeberco rege honorifia
susceptus est. Qui prae gaudio nesciens
quod opus egiss& bonitatis. obtulit ei
munera aurum & geminas. & diuitia
in numerabiles. Ipse predictus Furseue
pro nichilo habuit haec omĩa. Sed peten
ab eo aliquod spectaculum. ubi sibi & su
post sẽ uenientib prȩparar& hospicium
rex eius ad quiescens sermonib non solũ
eum dilexit: uerum & iam post eiꝰ regunes
clamans. ꝓ amorẽ scĩ dedit auxilium &¬
traditione construxit monasteria. & aecelis
cum scĩs pignorib dedicauit. atq monado
& uirgines. ad seruiendum dño cum curi
regulari constituit. Quiq uenientes as
eum debiles. & claudos. cęcos. atq lȩpsos
uel &iam qui uarias habebant in iurias
cunctos saluabat ab infirmitatibus. &
cunctis sẽ petentib dabat necessaria
Qui honorabilior cȩteris effectus. cunstis ps¬

Expanded text:
nem recipiet. O virtus abstinentiae et mortificationis carnis, quae et haec omnia custodivit et docuit! 3. Veniens namque in Saxoniam, ibi a Sigeberto rege honorifice susceptus est. Qui prae gaudio nesciens, quod opus ei egisset bonitatis, obtulit ei munera, aurum et gemmas et divitias innumerabiles. Ipse praedictus Furseus pro nihilo habuit haec omnia, sed petens ab eo aliquid expectaculum, ubi sibi et suis post se venientibus praepararet hospitium. Qui et rex eius adquiescens sermonibus non solum eum dilexit, verum etiam post eius regimen clamans pro amore sancti dedit auxilium traditione construxit monasteria et ecclesias cum sanctis pignoribus dedicavit atque monachos et virgines ad serviendum Domino cum cura regulari constituit. Qui venientes ad eum debiles et claudos, cecos atque leprosos, vel etiam qui varias habebant iniurias, cunctos salvabat ab infirmitatibus et cunctis se petentibus dabat necessaria. Qui honorabilior ceteris effectus cunctis pr
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa qn om̃ib suis recepit sanitatem. & omi¬
nib has res claruit. Postta ipsa ueniens cum
onũ dopo sua. & cũ parentib seipsos & cuncti
posteq nultis uixerunt annis. Orebrescentib
deindis miriculis. beate memoriȩ erehenaldis
cau. manib suis uenerabilis sc̃i Eursei sepul¬
chim. ubi prȩstan̾tur beneficia orationib

Expanded text:
et ipsa cum omnibus suis recepit sanitatem; omet ipsa cum omnibus suis recepit sanitatem; omnibus haec res damit. Postea ipsa vedomu sua et cum parentibus, se ipsos et cuncta postea multis vixerunt annis. 24. Crebrescentibus deinceps miraculis, beatae memoriae Erchenaldus cavit manibus venerabilis sancti Fursei sepulchrum. Ubi praestantur beneficia orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
uirm cuius sollicitudo praeerat monasten
diet ei. Bomina mea uualde infirmatur.
obfenat & petit ut eulogias scĩ ei trane¬
mitatis quia ꝑ ipsas credit recipere sanitatꝰ¬
¶ uirater dicit: ei. Certe scias nos absq um
esse. nisi tantum unde uix ad missas oblan¬
ones facimus. quia ualidissima in hoc anno
& i hac terta extitit plaga. tam an populo
quũ & hi frustibus. Ille seruus ut audiuit
uerba extusantis. dixit. Domine uel fonteꝰ
michi indica ut hauriam. & ex ipso deferan
& ex ipso desiderium suum impleat. Pergeis
frater inonstrauit ei fontem. qui ex eo feren
uas plenũ tulit dominę suę. & cuncta quȩ a
contigerant retulit. Cauisa mulier dixit. Sd
ex ipso muhi da. quẽ attulisti. Quae ut gusti¬
uit. grãs agens dõ.: dixit quod numquã melus
uinum bisiss& Nunc prȩcepit om̃i familie sue
ex inde gistum dare. atq uicinis om̃ib. & qui
ex eo bibirunt claruerunt merita scĩ furser

Expanded text:
virum, cuius sollicitudo praeerat monasterii, virum, cuius sollicitudo praeerat monasterii, dicit ei: 'Domina mea valde infirmatur; obsecrat et petit, ut eulogias sancti ei transmittatis, quia per ipsas credit recipere sanitatem'. Qui frater dicit ei: 'Certe scias nos absque vino esse, nisi tantum, unde vix ad missas oblationes facimus, quia validissima in hoc anno et in hac terra extitit plaga tam in populo quam et in fructibus'. Ille servus ut audivit verba excusantis, dixit: 'Domine, vel fontem mihi indica, ut hauriam et ex ipso deferam, ut ex ipso desiderium suum impleat'. Pergens frater, monstravit ei fontem; qui ex eo ferens vas plenum et tulit dominae suae et cuncta quae ei contigerant retulit. Gavisa mulier dixit: 'Vel ex ipso mihi da quem adtulisti'. Quae ut gustavit, gratias agens Deo, eo quod numquam melius vinum bibisset, tunc praecepit omni familiae suae exinde gustum dare atque vicinis omnibus; qui ex eo biberunt. Claruerunt merita sancti Fursei,
Abbreviated transcription (Latin):
claroseuitt ꝑmerita scĩ. Abi paralytiei &
leꝓsi mundantur s& dȩmoniaci liberantur.
¶ eci uisum recipiunt atq euncta necessa¬
ria quae in fede poscuntur. illio laugiente
dño prestantur. Aaetus sacendos laetam
petut donum. tristesd& merore plenoe
laetos reducit: in domumrcaelestem. Et
isd don est silendum. quos in memoriam
riucimus.
E rat quędã femina multas
hens diuitias & possessiones. sed ualida
irmitate patiebatur cum suis hominib
laguores ita ut nullus alium poss& ad.¬
iuire. Quae ammonita. in somnis ut
ꝑga ad sepulchrum scĩ uiri orationibus
udare sed prȩ infirmitate non ualuit ire
Uanm cõpuncta in fide & amore scĩ. musi
sum misit precipiens illi ut cito pergeme
adocum praedictum. & poscer& sibi trans¬
mitere de eulogiis scĩ fursei. H oc crede¬
batix fide. quod postea agnouit infacto .s
gust credebat sanari. Ueruus quod iussi¬

Expanded text:
clarescunt per merita sancti. Ibi paralitici et clarescunt per merita sancti. Ibi paralitici et leprosi curantur et daemoniaci liberantur; ceci visum recipiunt atque cuncta necessaria, quae in fide poscuntur, illic, largiente Domino, praestantur. Laetus sacerdos laetum petiit domum; tristes et merore plenos laetos reducit in domum caelestem. 23. Et illud non est silendum, quod in memoriam reducimus. Erat quaedam femina multas Habens divitias et possessiones, sed validam infirmitatem patiebatur cum suis hominibus, languores ita, ut nullus alium posset adiuvare. Quae ammonita in somnis, ut pergeret ad sepulchrum sancti viri orationibus vacare; sed prae infirmitate non valuit ire. Tamen conpuncta in fide et amore sancti missum suum misit, praecipiens illi, ut cito pergeret ad locum praedictum et posceret sibi transmittere de eulogiis sancti Fursei. Hoc credebat ex fide, quod postea agnovit in facto; ex gustu credebat sanari. Servus, quo domina i
Abbreviated transcription (Latin):
Et si sic inueneris ut dicis. centliplũ restau¬
rabo tibi pecunias tuas. Uune leut sinda
leta effesta. ꝑrexit cum turba multa ad
locum ubi scm̃ iacebat corpus. Nub& disco¬
operire sepulchrum. & ideo quia non erat
dignaruidere corpis: amisit lim̃ oculorũ¬
N utae dici iãcens uxta scĩ sepulchrum. quic¬
quid ã iuuentute exquisunt. xp̃o propter
amorem sc̃ĩ fursci uouit. Statim ut eredi.¬
dit. sanata est. ¶uusti ladstantes gaudio
magno repleti. eleuauerunt corpus cum
magna exultatione & condiderunt̃ dextra
parte altaris. apłorum principis. ubi condi¬
tum iacuit annis quattuor. ubi & multa
patuerunt miracula. Anterim parabatur
domuncula. in quo iacens tot anno
ab illustribus uris sligio audb̾to medardo
episcopis translatum ẽ. Sicq tunc inuen¬
tum est illesum. quasi eadem hora migras¬
s& e corpore ibi cum odorib magnis clara
teguntur membra: ubi & uirtutes multae

Expanded text:
et si sic inveneris, ut dicis, centuplum restauet si sic inveneris, ut dicis, centuplum restaurabo tibi pecunias tuas'. Tunc Leutsinda laeta effecta perrexit cum turba multa ad locum ubi sanctum iacebat corpus; iubet discooperire sepulchrum et ideo, quia non erat digna videre corpus, amisit lumen oculorum. Quae diu iacens iuxta sancti sepulchrum, quicquid a iuventute adquisivit, Christo propter amorem sancti Fursei vovit; statim ut credidit sanata est. 22. Cuncti adstantes, gaudio magno repleti, elevaverunt corpus cum magna exultatione et condiderunt dextra parte altaris apostolorum principis, ubi conditum iacuit annis quattuor, ubi et multa patuerunt miracula. Interim parabatur domuncula, in qua post tot annos ab inlustribus viris Elegio, Autberto et Medardo episcopis translatum est. Sicque tunc inventum est inlesum, quasi eadem hora migrassete corpore. Ibi cum odoribus magnis clara tegunt membra; ibi et virtutes multae
Abbreviated transcription (Latin):
Erchenaldus dexit. ¶ essa uerbosare leut sinda.
Quod si furoratuus non cessauerit. erie
ex tranea de potestate mea & de diuitus quas
tibi tradidi. Neut sinda iratti respondit. Stinã
numquã ꝑuenissem ad diem illum nuptiarũ.
unde nunc reproba effesta sum. Erchenaldus
dixit. Karissima. si seires quanta nobie
uenerint bona. adie quo nobis suam tradi¬
dit familiaritatem. numquam talia ꝓaeheres.
Seito certissime. quod si furor suus contra tẽ
euersus fuerit. tu cum tius & omĩa tua tecũ
ibunt in ꝑditionem. Subridetis leut sinda
dixit. Mudite cuncti. Io omo.xxx. dies
putre factus. quid michi faci& mali : Tenit
autem dies quo templũ aedificationie
praeparatum fuit. hoc est .W. idus febr̃.
ibi magna collecta populorum adunata.
erchenaldus dixit. I eut sinda. ecce diee
in qua ꝓbare poteris. quę semper dolose
inquiris. Io odie dõ iubente transferetur
sc̃s ad locum. quem ei prȩptrat̃ habeo.

Expanded text:
Erchenaldus dixit: 'Cessa verbosare Leutsinda; Erchenaldus dixit: 'Cessa verbosare Leutsinda; quod si furor tuus non cessaverit, eris extranea de potestate mea et diliciis, quas tibi tradidi'. Leutsinda respondit: 'Utinam numquam pervenissem ad diem illum nuptiarum, unde nunc reproba effecta sum!' Erchenaldus dicit: 'Karissima, si scires, quanta nobis venerunt bona a die, quo nobis suam tradidit familiaritatem, numquam talia proveheres. Scito certissime, quod si furor suus contra te eversus fuerit, tu cum tuis et omnia tua tecum ibunt in perditionem'. Subridens Leutsinda dixit: 'Audite cuncti: homo triginta dies putrefactus quid mihi faciet mali?' 21. Venit autem dies, quo templum edificationis praeparatum fuit, hoc est V. Idus Febr.. Ibi magna collecta populorum adunata, Erchenaldus dixit: 'Leutsinda, ecce! dies in qua probare poteris, quem semper dolose inquiris. Hodie, Deo iubente, transfertur sanctus ad locum quem ei praeparatum habeo,