comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
augeant᷑ genusq custodi¬
Ant. Quid igitur dicam
lum̃ meũ ueritas quia
uacat hoc. quia in aniter
ita dictũ ẽ : Nequa quã
ƿaĩ pietatis. Absit ut
hoc dicat seruus
TUI & siego ñ intelligo
quid hoc elo quio signifi¬
ces : Vtant᷑ eo melius meli¬
ores id est̃ intelligentiores
quã ego sũ :⁊unicuiq qͣantũ
saperẽ dedisti d̃s̃ cõs pla¬
ceat autẽ & confessio mea
corã oculis tuis: qua tibi con¬
fiteor credere me dñe. non
incassum te ita locutũ. eẽ¬
Neq silebo qđ michi lecti¬
onis huius occasio suggerit
Uerũ. ẽ. enĩ: nec uideo quid
impediat ita me sentire
dicta figurata librorum
tuorũ. Noui enĩ multipli¬
dit̃ significari ꝑcorpus. qđ
uno modo mente intelli-¬
igitur: & multi plicit̃ men¬
te intelligi. qđ uno modo
ꝑcorpus significat᷑ Ecce
simplex dilectio dĩ & pro¬
ximi. quã multiplicibis
sacram̃tis & innumerabi¬
libus linguis. & in una qͥaq
lingua innumerabilib

Expanded text:
augeantur, genusque custodiaugeantur, genusque custodiant. 36. Quid igitur dicam, lumen meum Veritas? quia vacat hoc, quia inaniter ita dictum est? Nequaquam, Pater pietatis; absit ut hoc dicat servus Verbi tui. Et si ego non intelligo quid hoc eloquio significes, utantur eo melius meliores, id est intelligentiores quam ego sum, unicuique quantum sapere dedisti, Deus meus. Placeat autem et confessio mea coram oculis tuis, qua tibi confiteor credere me, Dincassum te ita locutum, neque silebo, quod mihi lectionis huius occasio suggerit. uerum est enim nec uideo, quid inpediat ita me sentire dicta figurata librorum tuorum. noui enim multipliciter significari per corpus, quod uno modo mente intellegitur, et multipliciter mente intellegi, quod uno modo per corpus significatur. ecce simplex dilectio dei et proximi, quam multiplicibus sacramentis et innumerabilibus linguis et in unaquaque lingua innumerabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑcipiunt᷑. De his enim¬
& iudicare nunc dicit᷑ : in
quib & potestatẽ corrigen
Ecce benedicis homines
odr̃e ut crescant & mul¬
tiplicent᷑. & impleant t̃rã
Nichil ne nobis ex hoc innu¬
is. ut intelligamus aliquid.
cur non ita benedixeris lu¬
cem quã uocasti diem. nec
firmam̃tũ cȩli. nec lumina¬
ria nec sydera. nec t̃rã.
nem tuã creasti. dicerẽ
te hoc donũ benedictionis
homini ꝓprie uoluisselar¬
giri : nisi hoc modo benedi¬
xisses pisces & coetus. ut cres¬
cerent & multiplicarent᷑.
& implerent aquas maris: i¬
& uolatilia multiplicarent᷑
suꝑ trã. Item dicerem ad ea
rerũ genera ꝑtinere bene¬
dictionẽ hanc quȩ gignendo
ex semet ipsis ꝓpagant᷑: s̃
ea repperirẽ in arbustis
& frutectis. & in peccorib
t̃rȩ: Nunc autẽ nec erbis
& lignis dictũ . ẽ. nec bestiis
& serpentibus. crescite et
multiplicamini: cũ hȩc
quoq om̃ia sicut pisces et
aues & homines gignendo

Expanded text:
ris percipiuntur. de his enimris percipiuntur. de his enim iquibus et potestatem corrigendEcce benedicis homines, o Domine, ut crescant et multiplicentur, et impleant terram. Nihilne nobis ex hoc innuis ut intelligamus aliquid? Cur non ita benedixeris lucem quam vocasti diem, nec firmamentum coeli, nec luminaria, nec sidera, nec terram, nem tuam creasti, dicerem te hoc donum benedictionis homini proprie voluisse largiri; nisi hoc modo benedixisses pisces et cetos ut crescerent, et multiplicarentur, et implerent aquas maris, et volatilia multiplicarentur super terram. Item dicerem ad ea rerum genera pertinere benedictionem hanc, quae gignendo ex semetipsis propagantur; si eam reperirem in arbustis, et frutetis et in pecoribus terrae. Nunc autem nec herbis et lignis dictum est, nec bestiis et serpentibus, Crescite et multiplicamini; cum haec quoque omnia, sicut pisces et aves et homines gignendo
Abbreviated transcription (Latin):
torum quib: iniciant᷑ quos
ꝑuestigat in aquis multis
miscđia tua. siue in ea qua
ille piscis exhibet᷑ quẽ
leuatũ de ꝓfundo terra
pia comedit : siue inuer-¬
borũ signis uocibusq: sub¬
iectis auctoritati libritui
nunquã subfirmamento
uolitantib: in t̃p̃tando :
exponendo : disserendo:
disputando: benedicendo
atq: inuocando te.ore erũ¬
pentib: atq sonantib signis:
ut respondeat popłs am̃
Quib: om̃ib uocib corpo¬
ralit̃ enunciandis caus&. ẽ
abrssus scłi & cȩcitas carnis :
quȩ cogitata ñ possunt ui¬
deri: ut opus sit instrepere
in aurib: Ita quã uis mul¬
tiplicent᷑ uolatilia suꝑ t̃rã
ex aquis tam̃ originẽ du¬
cunt: Iudicat etiã sp̃iritu¬
alis approbando qđ rectũ.
inuenerit. in oꝑib moribq
fideliũ elemosynis tanquã
terra fructifera. & de ani¬
ma uiua. mansue factis af¬
fectionib : in castitate. in
ieiuniis. in cogitationib
piis de hisquȩ ꝑsensũ corpo¬

Expanded text:
ntorum, quibus initiantur quos ntorum, quibus initiantur quos peruestigat in aquis multis misericordia tua, siue in ea, qua ille piscis exhibetur, quem leuatum de profundo terra pia comedit, siue in uerborum signis uocibusque subiectis auctoritati libri tui tamquam sub firmamento uolitantibus, interpretando, exponendo, disserendo, disputando, benedicendo atque inuocando te, ore erumpentibus atque sonantibus signis, ut respondeat populus: amen. quibus omnibus uocibus corporaliter enuntiandis causa est abyssus saeculi et caecitas carnis, qua cogitata non possunt uideri, ut opus sit instrepere in auribus. ita, quamuis multiplicentur uolatilia super terram, ex aquis tamen originem ducunt. indicat etiam spiritalis approbando, quod rectum, inuenerit in operibus moribusque fidelium, elemosynis tamquam terra fructifera et de anima uiua mansuefactis affectionibus, in castitate, in ieiuniis, in cogitationibus piis de his, quae per sensum corpo
Abbreviated transcription (Latin):
num : qui tuis ds̃ nr̃ oculis
noti sunt. & nullis ad huc
nobis apparuer̃ oꝑib: ut
exfructib eorũ cognosca¬
mus eos. ⁊ sed tu dñe iã scis
eos: & diuisisti & uocasti in
occulto. ante quã fueret
firmam̃tũ Neq: de turbi¬
dis huius scłi populis tanqͥã
spiritualis homo iudicat
Quid enĩ ei dehis qui foris
sunt iudicare: ignoranti qͦis
inde uenturus sit indulce¬
dinem gr̃ae tuȩ. & quis in
ꝑpetuã impietatis a mari¬
tudine remansurus:
Idõq homo quẽ fecisti ad
imaginem tuã. ñ accepit
potestatẽ luminariũ cȩli.
neq ipsius occulti caeli.
neq diei ac noctis quȩ ante
celi constitutionẽ uocasti.
neq: congregationis aqua¬
rum qđ est mare : sed
accepit potestatẽ pisciũ
maris. & uolatiliũ caeli.
& om̃ium pecorũ. & om̃is
t̃rȩ. & om̃ium repentiũ
quae repunt suꝑ terram
Iudicat enĩ & apꝓbat quod
recte . improbat autẽ qđ
ꝑperam inuenerit : siue
in ea solemnitate sacram̃¬

Expanded text:
num, qui tuis, deus noster, oculis num, qui tuis, deus noster, oculis noti sunt et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos, spd tu, domine, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbidis huius saeculi populis quamquam spiritalis homo iudicat. quid enim ei de his, qui foris sunt, indicare ignoranti, quis inde uenturus sit in dulcedinem gratiae tuae et quis in perpetua inpietatis amaritudine remansurus? Ideoque homo, quem fecisti ad imaginem tuam, non aecepit potestatem luminarium caeli neque ipsius occulti caeli neque diei et noctis, quae ante caeli constitutionem uocasti, neque congregationis aquarum, quod est mare, sed accepit potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum et omnis terrae et omnium repentium, quae repunt super terram. iudicat enim et approbat, quod recte, improbat autem, quod perperam inuenerit, siue in ea sollemnitate sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
scđm grãm tuã quã dedisti
ei. qm tuum sumuse figm̃tũ
creati in oꝑib: bonis. non so¬
lum qui spiritualit᷑ prȩsun
sed etiam hii qui spiritua¬
liter subdunt᷑ eis qui prȩs:
masculum enĩ & feminã
fecisti hominẽ hoc modo
in gr̃a tua spirituali. ubi
scđm sexũ corporis non. ẽ.¬
na : quia nec iudeus nec
grecus. nec seruis neq lib:
Spirituales ergo siue qui prȩ¬
sunt siue qui obtẽperant:
spiritualit̃ iudicant : Non
de cognitionib spiritualib
quȩ lucent infirmamento.
ñ enĩ oportet de tã sublimi
Auctore iudicare : neq de
ipso libro tuo. etiã siquid
ei nr̃m intellectũ : certũq
habemus etiã quod clausũ
est aspectib nr̃is. recte ue¬
racit̃q dictũ eẽ. Sic enim
homo licet iã spiritualis.
& renouatus in agnitionẽ
dĩ. scđm imaginẽ eius qui
creauit euim : factor tam̃
legis debet eẽ non iudex
Neq de illa diftinctione
iudicat. spiritualiũ uide¬
licet atq: carnaliũ homi¬

Expanded text:
m gratiam tuam, quam dedisti ei, quoniam tuum sumus figmentum creati in operibus bonis, non solum qui spiritaliter praesunt sed etiam hi qui spiritaliter subduntur eis qui praesunt — masculum et feminam fecisti hominem hoc modo in gratia tua spiritali, ubi secundum sexum corporis non ena, quia nec Iudaeus neque Graecus neque seruus neque liber — spiritales ergo, siue qui praesunt siue qui obtemperant, spiritaliter iudicant, non de cognitionibus spiritalibus, quae lucent in firmamento — non enim oportet de tam sublimi auctoritate iudicare — neque de ipso libro tuo, etiamsi quid ei nostrum intellectum certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte ueraciterque dictum esse — sic enim homo, licet iam spiritalis et renouatus in agnitione dei secandam imaginem eius, qui creauit eum, factor tamen legis debet esse, non index - neque de illa distinctione iudicat spiritalium uidelicet atque carnalium homi
Abbreviated transcription (Latin):
tuorũ. cũ dixisses ut fiereNt.
& facta ẽẽnt illud atq illud:
uidisti quia bonũ. ẽ Septies
numer iui scriptũ iudisse
de eẽ quia bonũ. ẽ. qđ fecisti:
& hoc octauum. ẽ. quia uidi¬
sti om̃ia quȩ fecisti : & ecce ñ
solũ bona sed etiã ualde bo¬
na : tanquã simul om̃ia
nam singula tantũ bona
erant : simul autẽ om̃ia et
bona & ualde. Hoc dicunt᷑
quia longe multo pulchrius
ẽ corpus qđ ex mẽbris pulchris
om̃ib: constat : quã ipsa mẽ¬
bra singula quorũ ordina¬
tissimo conuentu cõpletur
uniuersũ : quãuis & illa etiã
singulatim pulchra sint
Et attendi ut inuenirem
utrũ pecies uel octies uideris
quia bona sunt oꝑatua cũ
tibi placuer̃ : & in tua uisione
ñ inueni tẽpora ꝑquae intel¬
ligerẽ quod tociens uideris
quȩ fecisti. Et dixi ODÑE
nonne ista scriptura tua
VERA ET

Expanded text:
tuorum, cum dixisses, ut fierent, tuorum, cum dixisses, ut fierent, et facta essent, illud atque illud uidisti quia bonum est. septiens numeraui scriptum esse te uidisse, quia bonum est quod fecisti; et hoc octauum est, quia uidisti omnia quae fecisti, et ecce non solum bona sed etiam ualde bona tamquam simul omnia. nam singula tantum bona erant, simul autem omnia et bona et ualde. hoc dicunt quia longe multo pulchrius est corpus, quod ex membris pulchris omnibus constat, quam ipsa membra singula, quorum ordinatissimo conuentu conpletur uniuersum, quamuis et illa etiam singillatim pulchra sint. Et attendi, ut inuenirem, utrum septiehs uel octiens uideris, quia bona sunt opera tua, cum tibi placuerunt, et in tua uisione non inueni tempora, per quae intellegerem, quod totiens uideris quae fecisti, et dixi: o domine, nonne ista scriptura tua uerax et
Abbreviated transcription (Latin):
etiã talis cibi ȩgestate
corrũpi. Idõq dicã quod
homines idiotȩ atq infide¬
les: quib: iniciandis atꝙ
lucrandis necessaria sunt
sacram̃ta initiorũ et
magnalia miraculorõ
quȩ piscium noro ine&
cet orũ significara ere¬
didimus suscipilint corpora¬
liter reficiendos. aut in aliqͦo
usu prȩsentis uitȩ adiuuan¬
dos pueros tuos: cũ idquare
faciendũ sit. & qͦͥ pertinea ł
ignorent: nec illi istos pascunt :¬
nec isti ab illis pascunt᷑: Quia
nec illi haec scã & recta uolun¬
tate oꝑant᷑. nec isti eorum
datis ubi fructũ nondũ ui¬
dent lȩtant᷑. Inde quippe
animꝰa pascitur : unde lae¬
tat᷑. Et idõ pisces & coetis
ñ uescunt᷑ escis: quas non et¬
germinat nisi iã terra ab
Amaritudine marinorum
fluctuũ distincta atq dis¬
creta. Et uidistids om̃ia
quȩ fecisti : & ecce bona ual¬
de : Quia & nos uidimus ea
& ecce om̃ia bona ualde
Insingulis generib: oꝑum

Expanded text:
etiam talis cibi egestate etiam talis cibi egestate corrumpi. Ideoque dicam, quod homines idiotae atque infideles, quibus initiandis atque lucrandis necessaria sunt sacramenta initiorum et magnalia miraculorum, quae nomine piscium et coetorum significari credimus, suscipiunt corporaliter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos pascunt nec isti ab illis pascuntur, quia nec illi haec sancta et recta uoluntate operantur nec isti eorum datis, ubi fructum nondum uident, laetantur. inde quippe animus pascitur, unde laetatur. et ideo pisces et coeti non uescuntur escis, quas non germinat nisi iam terra ab amaritudine marinorum fluctuum distincta atque discreta. Et uidisti, deus, omnia quae fecisti, et ecce bona ualde, quia et nos uidemus ea, et ecce omnia bona ualde. in singulis generibus operum
Abbreviated transcription (Latin):
qui impertit᷑ hȩc neces¬
saria : Veluti ẽ nũmus
cibusꝰ potus: uestim̃tũ:
tectum sadintoriũ.
Fructus autẽ: bona &
recta uoluntas datoris
est. Non enĩ ait magist᷑
bonus: qui susceperit ꝓphe¬
tam. tantũ : sed ad diditi
in nomine ꝓpħae. Neq
ait tantũ qui susceperit
iustũ: sed ad didit. in nomi¬
ne iusti: Ita quippe ille
mercedem ꝓpħae. iste
mercedem iusti accipiet:
Non solũ ait qui calicem
aquȩ frigidae potũ dede¬
rit uni ex minimis meis:
sed addidit tantũ in no¬
mine discipuli : & sic ad¬
iunx̃ Am̃ dico uob. non
ꝑdet mercedẽ suã. Datũ
est̃. suscipere ꝓpħam: susci¬
pere iustũ : porrigere ca¬
licem aquae frigiedae dis¬
cipulo Fructus autẽ in
nomine ꝓpħae. innomi¬
ne iusti. in nomine discipu¬
li hoc facere: Fructu
pascitur
EL IAS aiidua
sciente qđ hominem dĩ
pasceret : &ꝓpt̾ hõe pas¬
ceret : Per coruum autẽ
dato pascebat᷑ Nec interi¬
pascebatur: qui posset

Expanded text:
qui inpertitur haec necesqui inpertitur haec necessaria, ueluti est nummus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uoluntas datoris est. non enim ait magister bonus: qui susceperit prophetam tantum, sed addidit: in nomine prophetae; neque ait tantum: qui susceperit iustum, sed addidit: in nomine iusti; ita quippe ille mercedem prophetae, iste mercedem iusti accipiet. nec solum ait: qui calicem aquae frigidae potum dederit uni ex minimis meis, sed addidit: tantum in nomine discipuli, et sic adiunxit: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. datum est suscipere prophetam, suscipere iustum, porrigere calicem aquae frigidae discipulo; fructus autem in nomine prophetae, in nomine iusti, in nomine discipuli hoc facere. fructu pascitur Helias a uidua sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cornum autem dato pascebatur. nec interipascebatur, qui posset
Abbreviated transcription (Latin):
Lȩcitia: Qđ sequit᷑ audi¬
Amus: Ueruntam̃ in qͦit
bene fecistis cõmunicantes
tribulationi meae. Hinc
gaudet: hinc pascit᷑: quia
illi benefecer̃.⁊ non qͦia
eius angustia relaxata ẽ
Ouidicit tibi. intribulati¬
one dilatasti michi : quia
&abundare & penuriã
pati nouit: inte᷑ qui con¬
fortas eum. Scitis enim
inquit & uos philippenses.
qm̃ in principio euangelu
cũ ex macedonia sũ ꝓfects
nulla michi eccła cõmu¬
nicauit in ratione dati&
ti nisi uos
soli: Quia & tesalonicã
& semel & iterũ usibus
meis misistis: Ad haec
bona oꝑa eos redisse nc̃
gaudet. & repullulasse
lȩtatur : tanquã reuires¬
cente fertilitate agri Nun¬
quid ꝓpt̃ usus suos: quia
dix̃ usibus meis misistis:
Nunquid ꝓpter ea gaudet.
Non ꝓpterea. Sed hoc
unde scimus: Qm̃ ipse
sequit᷑ dicens: Non quia
quȩro datũ: sed requiso
Didici ate ds̃ m̃s: in ter
datum & fructũ discernere
Datũ .ẽ. resipiã quã dat

Expanded text:
Laetitia. Quod sequitur audiLaetitia. Quod sequitur audiamus. Verumtamen, inquit, bene fecistis, communicantes tribulationi meae. Hinc gaudet, hinc pascitur, quia illi benefecerunt, non quia ejus angustia relaxata est, qui dicit tibi, In tribulatione dilatasti mihi : quia et abundare et penuriam pati novit in te qui confortas eum. Scitis enim, inquit, et vos, Philippenses, quoniam in principio Evangelii, cum ex Macedonia sum profectus, nulla mihi ecclesia conmunicauit in ratione dati et accepti nisi uos soli, quia et Thessalonicam et semel et iterum usibus meis misistis. ad haec bona opera eos redisse nunc gaudet et repullulasse laetatur tamquam reuiuescente fertilitate agri. Numquid propter usus suos, quia dixit: usibus meis misistis, numquid propterea gaudet? non propterea. et hoc unde scimus? quoniam ipse sequitur dicens: non quia quaero datum, sed requiro didici a te, deus meus, inter datum et fructum discernere. datum est res ipsa, quam dat,
Abbreviated transcription (Latin):
non ssio uentri uideo pla¬
ne unde gaudeat: usdeo
& congratulor ei ualde
Acceperat enĩ aphilipensib
quae ꝑ¬
ae ꝑEPAfRoDrTΩ
miserant: sed tam̃ unde
gaudeat uideo. Vnde au¬
tem gaudet: inde pascit᷑
Quia inueritate loquens.
gauisus sũ inquit magni¬
fice in dnio quia tandẽ
aliquando repullulastis
sapere ꝓme in quo & sapi¬
ebatis. Tediũ autẽ hab̾u¬
istis Isti ergo diuturno
tedio marcuerant: & qͥasi
esaruer ab isto fructu boni
oꝑis. & gaudet eis quia re¬
pullulãrunt : non sibi qͦia
eius indigentiae subuener̃:
idõ secutus ait. Non quod
desit aliquid dico Ego enĩ
didici: in quib sũ sufficieas
& habundare: in om̃ibus.
& in om̃ib imbutus sum:
Et satiari. & esurire et
gne. unde gaudes: unde
pasceris homo renouate
in agnitionẽ dĩ scđm ima¬
ginem eius qui creauit te:
& anima uiua tanta
continentia: & lingua
uolatilis loquens myste¬
ria Talib quippe ani¬
mantib: ista esca debet᷑
Quid . ẽ. quod te pascit:

Expanded text:
non suo uentri, uideo planon suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor ei ualde. acceperat enim a Filippensibus quae per Epafroditum miserant; sed tamen unde gaudeat, uideo. unde autem gaudet, inde pascitur, quia in ueritate loquens: gauisus sum, inquit, magnifice in domino, quia tandem aliquando repullulastis sapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taedio marcuerant et quasi exaruerant ab isto frnctu boni operis, et gaudet eis, quia repullularunt, non sibi, quia eius indigentiae subuenerunt. ideo secutus ait: non quod desit aliquid dico; ego enim didici, in quibus sum, sufficiens et abundare; in omnibus et in omnia imbutus sum; et satiari, et esurire, etgne? Unde gaudes, unde pasceris, homo renovate in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit te, et anima viva tanta continentia, et lingua volatilis loquens mysteria? Talibus quippe animantibus esca ista debetur. Quid est quod te pascit?
Abbreviated transcription (Latin):
stimiscđiam : quia frequen¬
ter pauil um tuũ refrige¬
rauit. & catenã eius ñ eru¬
buit. hoc fecerunt & fr̃si
& talifruge fructifica uer̃
qui qđ eideerat suppleuer̃
Amacedonia. Quomodo
Autẽ dolet quaedã ligna
quȩ fructũ ei debitũ non
deder̃. ubi ait: in prima mea
defensione nemo michi af¬
fuit: sed om̃s me dere liqert̃:
ñ illis imputet᷑. Ista enĩ
debent᷑ eis qui ministranT
doctrinae rationẽ perin
intel legentias diuinor̃
mysteriorũ : & ita eis de¬
bentur tanquã hominib
Debentur autẽ eis sicut
animȩ uiuȩ : prȩbentib¬
se ad imitandũ in om̃i con¬
tpnentia. Itẽ debent᷑ eis tan¬
quã uolatilib ꝓpt̃ benedi¬
ctiones eorũ quae multi¬
plicant᷑ suꝑ terrãt qm̃ in
om̃em t̃rã exiuit sonus eoꝵ
Pascunt᷑ autẽ his escis qui
laetant᷑ eis: necbaȩtantur
eis: quorũ ds̃ uenter est
Neq enĩ & in illis qui prȩbeñ
ista ea quaedant fructus
est : sed quo animodant
Itaq ille qui dõ seruiebat

Expanded text:
icordiam, quia frequenter Paulum tuum refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non dederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentur eis, qui ministrant doctrinam rationalem per intellegentias diuinorum mysteriorum, et ita eis debentur tamquam hominibus. debentur autem eis sicut animae uiuae praebentibse ad imitandum in omni continentia. item debentur eis tamquam uolatilibus propter benedictiones eorum, quae multiplicantur super terram, quoniam in omnem terram exiit sonus eorum. Pascuntur autem his escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
& terrã.
õNon utiq: incęlo
neq in terra fecisti caelĩr
caelũ & terrã : neq uniuerso
mundo fecisti mundũ uni.
uersum : quia non erat ubi
fi erat. antequã fieret ut ẽẽt :
nec manu tenebas aliquid
unde faceres caelũ & terrã:
Nam unde tibi hoc qđ tu
non feceras unde aliquid fa¬
ceres: Quid enĩ. ẽ. nisi quia
tu es: Ergo dixisti & facta
sunt : atq: in uerbo tuo feci¬
sti ea. Sed quomodo dixisti:
Nunquid illo modo quo fa¬
cta est̃ uox de nube dicens
hic .ẽ. pilics cõs dile¬
ctus:

Expanded text:
 terram? Non utique in caelo neque in terra fecisti caelum ecaelum et terram ; neque in universo mundo fecisti universum mundum, quia non erat ubi fieret, antequam fieret, ut esset; nec manu tenebas aliquid, unde faceres caelum et terram: nam unde tibi hoCj quod tu non feceras, unde aliquid faceres? Quid enim est, ntu es? ergo dixisti et facta sunt atque in uerbo tuo fecisti ea. Sed quomodo dixisti? numquid illo modo, quo facta est uox de nube dicens: hic est filius meus dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
rentia tẽporib cum tibi
neutrũ coaet̃nũ sit: Vnũ.
qđ ita formatũ. ẽ: ut sine
ullo defectu contẽplatio¬
nis. sine ullo int̃uallo mu¬
tationis quã uis mutabile
tam̃ non mutatũ. tua¬
et̃nitate atq in cõmutabili¬
tate ꝑfruat᷑ Alterũ qđ ita
informe erat : ut exqua
forma in quã formã uel
motionis uł stationis mu¬
taretur. quo tẽpori subde¬
retur. ñ haberet. Sed hoc
ut in forme ẽẽt ñ reliqͥisti :
qm̃ fecisti ante om̃em diem
in principio cȩlum & t̃rã
hȩc duo quȩ dicebã: Tenti¬

Expanded text:
rentia temporibus, cum tibi rentia temporibus, cum tibi neutrum coaeternum sit: unum, quod ita formatum est, ut sine ullo defectu contemplationis, sine ullo interuallo mutationis, quamuis mutabile, tamen non mutatum aeternitate atque inconmutabilitate perfruatur; alterum, quod ita informe erat, ut ex qua forma in quam formam uel motionis uel stationis mutaretur, quo tempori subderetur, non haberet. sed hoc ut informe esset, non reliquisti, quoniam fecisti ante omnem diem in principio caelum et terram, haec duo quae dicebam. te
Abbreviated transcription (Latin):
rogo intelligat anima quȩ
potest : quã longe suꝑ om̃ĩa
tẽpora sis aet̃nus : quando
tua domus quȩ peregrinata
non. ẽ. quãuis ñsit tibi coae¬
terna. tam̃ in desinent̃ et
indeficient̃ tibi coherendo
nullã patit᷑ uicissitudinem
tẽporũ. Hoc conspectucla¬
res michi: Et magis magisq
clarescat orote. atq: in
hac manifestatione ꝑsistã
sõbrius sub alis tuis: Ecce
nescio quid informe. in istis
mutationib rerũ extre¬
marum atq: infimarum.
Et quis dicet michi. nisi qiqͦis
ꝑ inania cordis sui cũ suis fan¬
tasmatib uagat᷑ & uoluit᷑.
Quis. nisi talis dicet michi qđ
de minuta atq consũpta
om̃i specie. si sola remaneat
informitas ꝑquã de specie
inspeciem res mutabat᷑ et
uertebat᷑. possit ex hibere
uices teporũ : Om̃ino enĩ ñ
potest̃ : quia sine uarietate
motionũ non sunt tẽpora
Et nulla uarietas: ubi nulla
tũ me adpulsandũ excitas
quantũq pulsanti aperis :
duore: perio quae fecisti ca¬

Expanded text:
rgo intelligat anima quae potest, quam longe super omnia tempora sis aeternus; quando tua domus quae peregrinata non est, quamvis non sit tibi coaeterna, tamen indesinenter et indeficienter tibi cohaerendo nullam patitur vicissitudinem temporum. hoc in conspectu tuo claret mihi et magis magisque clarescat, oro te, atque in hac manifestatione persistam sobrius sub alis tuis. Ecce nescio quid informe in istis mutationibus rerum extremarum atque infirmarum, et quis dicet mihi, nisi quisquis per inania cordis sui cum suis phantasmatis uagatur et uoluitur, quis nisi talis dicet mihi, quod deminuta atque consumpta omni specie, si sola remaneat informitas, per quam de specie in speciem res mutabatur et uertebatur, possit exhibere uices temporum? omnino enim non potest, quia sine uarietate motionum non sunt tempora: et nulla uarietas, ubi nulla quantum me ad pulsandum excitas quantumque pulsanti aperis, duo reperio, quae fecisti ca
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inuisibilis erat & in¬
cõposita: & tenebrȩ suꝑ
abrssũ: Quib uerbis insi¬
nuatur informitas. ut
gradatĩ excipiant. quoͥd
om̃imodã speciei priuati¬
onẽ nec tam̃ ad nichilũ¬
ꝑuentionẽ cogitare ñ poss̃
unde fieret alterum cęlũ
& terra uisibilis atq cõpõ¬
sita. & aqua speciosa. et
quicquid de inceps in consti¬
tutione huius mundi non
sine dieb factũ cõmemorat᷑.
quia talia sunt. ut in eis
agant᷑ uicissitudines tẽpor̃.
ꝓpt̃ ordinatas cõmutationes
motionũ atq formarum
Hȩc interim sentio

Expanded text:
autem inuisibilis erat et inconposita et tenebrae super abyssum. quibus uerbis insinuatur informitas, ut gradatim excipiantur, qui omnimodam speciei priuationem nec tamen ad nihil peruentionem cogitare non possent, unde fieret alterum caelum et terra uisibilis atque conposita et aqua speciosa et quidquid deinceps in constitutione huius mundi non sine diebus factum conmemoratur, quia talia sunt, ut in eis agantur uicissitudines temporum propter ordinatas conmutationes motionum atque formarum. Hoc interim sentio
Abbreviated transcription (Latin):
sione inqua frustatim discis¬
sus sũ dum ab uno te auersꝰ
in multa euanui. Exarsi
enim aliquando satiari iN¬
in feris in adolescentia & silue¬
scere ausus sum uariis & um¬
brosis amoribus. & contabuit
species mea : & cõputrui
corã oculis tuis. placens michi
& placere cupiens oculis ho¬
minum :. Et quid erat quod
me delectabat. nsi amare
& amari : Sed non teneba¬
tur modus ab animo usque
ad animũ quatenus limosus
limes amicitiȩ: sed exalaban¬
tur nebulae delimosa concu¬
piscentia carnis & scatebra
pubertatis. & obnubilabant
atq: obfuscabant cor meũ :
ut non discerneretur sere

Expanded text:
ersione, in qua frustatim discisersione, in qua frustatim discissus sum, dum ab uno te auersus in multa euanui. exarsi enim aliquando satiari inferis in adulescentia et siluescere ausus sum uariis et umbrosis amoribus, et contabuit species mea et conputrui coram oculis tuis placens mihi et placere cupiens oculis hominum. Et quid erat, quod me delectabat, nisi amare et amari? sed non tenebatur modus ab animo usque ad animum, quateiius est luminosus limes amicitiae, sed exhalabantur nebulae de limosa concupiscentia carnis et scatebra pubertatis et obnubilabant atque obfuscabant cor meum, ut non discerneretur sere
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ meidona sunt: Non michi
ego dedi haec & bona sunt.
& hec om̃ia ego Bonus ergo
est qui fecit me & ipsẽ.ẽ bo¬
num meũ : & illi exulto
bonis om̃ib quib etiã puer
eram. Hoc enĩ peccabam
quod non in ipsõ sed increa¬
turis eius me atq: coeteris :¬
uoluptates. sublimitates.
uanitates quuerebã: atq
ita irruebã indolores. con¬
fusiones erxores: Gratias
tibi dulcedo mea & honor
meus & fidutia mea ds̃m̃s
Gratias tibi dedonis tuis:
sed tu michi ea seruaĩ Ita
enim seruabis me & auge¬
buntur & ꝑficient᷑ quae
dedisti michi & ero
ipsẽ tecũ: quia et ut sim
tu dedisti michi : Am̃.¬
ecordari uolo
trans actas foedita¬
tes meas & carnales
corruptiones animȩ
meae : non quod
eas amem: sed ut̃ a mem̾te
dĩm̃s: Amore amoris tui
facio istud: recolens inas
meas nequissimas in amari¬
tudine recogitationis meȩ̨
ut tu dulcescas michi dulcedo
non fallax. dulcedo felix. &
secura: & colligens me adisꝑ¬

Expanded text:
dei mei dona sunt, non mihi dei mei dona sunt, non mihi ego dedi haec: et bona sunt et haec omnia ego. bonus ergo est qui fecit me, et ipse est bonum meum et illi exulto bonis omnibus, quibus etiam puer eram. hoc enim peccabam, quod non in ipso, sed in creaturis eius me atque ceteras uoluptates, sublimitates, itates quaere-bam, atque ita inruebam in dolores, confusiones, errores. gratias tibi, dulcedo mea et honor meas et fiducia mea, deus meus, gratias tibi de donis tuis; sed tu mihi ea serua. ita enim seruabis me, et augebuntur et perficientur quae dedisti mihi, et ero ipse tecum, quia et ut sim tu dedisti mihi.Recordari uolo transactas foeditates meas et carnales corru- ptiones animae meae, non quod eas amem, sed ut amem te, deus meus. amore amoris tui facio istuc, recolens uias meas nequissimas in amaritudine recogitationis meae, ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me a disp
Abbreviated transcription (Latin):
Anucibus & pilulis & passerib:
ad prȩfectos & reges. aurũ.
prȩdia mancipia. hȩc ipsa
omnino succedentib: maio¬
rib aetatib transeunt : sicu¬
ti ferulis maiora supplicia
succedunt: Humilitatis
ergo signũ inst̃atura pueri¬
tiae rexñr probasti. cum
aistitaliũ est regnũ cȩlorõ:
sed tam̃ dñe tibi excellen¬
tissimo atq: optimo condi¬
tori & rectori uniuersitatis
dõ nr̃o gr̃as: etiã sĩ me pue¬
rum tantũ esse uoluisses¬
Eram enĩ etiam tune. uiue¬
bam atq sentiebã. meãq
in columitatẽ uestigium
secretissimae unitatis ex
qua eram curae habebã.
custodiebam interiore sen¬
su integritatẽ sensuũ me¬
orum. inque ipsĩs paruis
paruarumq rerũ cogitati¬
onib ueritate delectabar:
Falli nolebã. memoria ui¬
gebam. locutione instrue¬
bar. amicitia mulcebar. fugi¬
ebam dolorem. abiectionẽ.
ignortintiã. Quid in tali
animante Non mirabile
atq: laudabile : At ista om̃ia

Expanded text:
a nucibus et pilulis et passeribus, a nucibus et pilulis et passeribus, ad praefectos et reges, auram, praedia, mancipia, haec ipsa omnino succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura pueritiae, rex noster, probasti, cum aisti: talium est regnum caelorum. Sed tamen, domine, tibi excellentissimo, optimo conditori et rectori uniuersitatis, deo nostro gratias, etiamsi me puerum tantum esse noluissesram enim etiam tunc, uiuebam atque sentiebam meamque incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, ex qua eram, curae habebam, custodiebam interiore sensu integritatem sensuum meorum inque ipsis paruis paruarumque rerum cogitationibus ueritate delectabar. falli nolebam, memoria uigebam, locutione instruebar, amicitia mulcebar, fugiebam dolorem, abiectionem, ignorantiam. quid in tali animante non mirabile atque laudabile? at ista omnia
Abbreviated transcription (Latin):
in quib: laudabar ab eis
quib placere tunc michi
erat honeste uiuere. Non
enĩ uidebã uoraginẽ turpi¬
tudinis inquam ꝓiectꝰ erã
ab oculis tuis : Nam in illis
iam quid me foedius fuit:
ubi etiã talib displicebam
fallendo innumerabilibis
mendaciis & pedagogum
& magistros & parentes
Amore ludendi. studio spe¬
ctandi nugatoria & imi¬
tandi ludicrta inquietu¬
dine: Furta etiã faciebã
decellario parentum &
de mensa: uel gula impe¬
ritante: uel ut haberem
quod darem pueris ludũ
suum michi quo pariter.
utiq delectabantur: tam̃
uendentib: Inquo etiã
ludo. fraudulentas uicto¬
rias ipse uanȩ excellentiȩ
cupiditate uictus. saepe
aucupabar. Quid autẽ
tam nolebam pati. atq
atrociter si dep̃henderẽ
arguebã. quam id quod
aliis faciebã: & si dep̃hen¬
sus arguerer. saeuire ma¬
gis quã cedere libebat : Istane
est innocentia puerilis :
Non ẽ dñe. non est oro te
ds̃ m̃s: Nam haec ipsa sunt
quae apedagogis & magistris.

Expanded text:
in quibus laudabar ab eis, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tunc mihi erat honeste uiuere. non enim uidebam uoraginem turpitudinis, in quam proiectus eram ab oculis tuis. nam in illis iam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum et magistros et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria et imitandi ludicra inquietudine? furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa uel gula imperante, uel ut haberem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam ludo fraudulentas uictorias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid enim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est innocentia puerilis? non est, domine, non est, oro te, deus meus. nam haec ipsa sunt, quae a paedagogis et magistris,
Abbreviated transcription (Latin):
uero quem libet in imicũ
hominem ꝑnitiosius sentiat.
quam ipsum odiũ quo in eũ
irritatur : aut uastet quisqͥã
per sequendo aliũ grauius. qͥa
corsuũ uastat inimicando.
Et certe̾ non est interior
lit terarũ scientia. quã scri¬
pta conscientia: id se alte¬
ri facere quod noluit pati
Quam tu secretus es habi¬
tans in excelsis insilentio.
ds̃ solus magnus. lege in fa¬
tigabili spargens pęnales
coecitates supra illicitas
cupiditates : cum homo
eloquentiȩ famã quȩritans.
ante hominẽ iudicem cir¬
cum stante hominũ mul¬
titudine inimicum suũ
odio immanissimo in sectaas.
uigilantissime cauet ne
per linguae enorem di¬
cat inter hominib : & ne
ꝑmentis furorem hominẽ
auferat ex hominib ñ cauet
Horum ergo puer moñ
in limine iacebam miser.
& huius arene palestra
erat illa. ubi magis time¬
bam barbarisinũ facere:
quam cauebã sĩ facerem non
facientib inuidere. Dicõ
haec & confiteor tibi ds̃m̃s.

Expanded text:
uero quemlibet inimicum uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uastat inimicando. et certe non est interior litterarum scientia quam scripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra inlicitas cupiditates, cum homo eloquentiae famam quaeritans ante hominem iudicem circumstante hominum multitudine inimicum suum odio inmanissimo insectans uigilantissime canet, ne per linguae errorem dicat: inter hominibus, et ne per mentis furorem hominem auferat ex hominibus, non canet. Horum ego puer morum in limine iacebam miser, et huius harenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere quam cauebam, si facerem, non facientibus inuidere. dico haec et confiteor tibi, deus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
siui uultũ tuũ. uultũ tuũ
dñe requiram Nam longe
Auultu tuo inaffectu tene¬
broso : Non enĩ pedib aut
spatiis locorũ iturabste
aut reditur adte:Aut
uero filius ille tuus minor.¬
equos aut currus uel naues
quȩ siuit aut auolauit pen¬
na uisibili. aut moto poplite
iter egit. ut in longinqua
regione uiuens ꝓdige dissi¬
paret qđ dederas ꝓficiscen¬
ti. dulcis pat̃ quia dederas.
& egeno redeunti dulcior
In affectu ergo libidinoso.
id enĩ est tenebroso atq id .ẽ.
longe a uultu tuo. uide
des uide. quomodo diligen¬
ter obseruent filii hominũ
pacta litterarũ & syllabañ
accepta a priorib: loquuto¬
ribus: et ate accepta aet̃na
pacta ꝑpetuȩ salutis negli¬
gant : ut qui illa sonorũ
uetera placita teneat aut
doceat. si contra disciplinã
grammaticã sine aspiratione
primae syllabȩ hominem
dixerit: magis displiceat
hominib : quã si contra
tua prȩcepta hominem
oderit. cumsit homo. Quasi

Expanded text:
siui uultum tuum; uultum tuum, siui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram: nam longe a uultu tuo in affectu tenebroso. non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te aut reditur ad te, aut uero filius ille tuus equos aut currus uel naues quaesiuit aut auolauit pinna uisibili aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione uiuens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti dulcis pater, quia dederas, et egeno redeunti dulcior: in affectu ergo libidinoso, id enim est tenebroso atque id est longe a uultu tuo. Vide,des, uide, quomodo diligenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, ut qui illa sonorum uetera placita teneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine adspiratione primae syllabae hominem dixerit, magis displiceat hominibus, quam si contra tua praecepta hominem oderit, cum sit homo. quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tur praemultis coaetaneis
& collectorib meis:: nonne
ecce illa om̃ia fumus & uen¬
tus: Itane aliud non erat
ubi exerceretur ingeniũ
& lingua mea : Laudes
tuae dñe. laudes tue per
scripturas tuas suspende¬
rent palmitẽ cordis mei :¬
& non raperet᷑ ꝑ inania
nugarũ turpis prȩda uo¬
latilibis Non enim uno
modo sacrificatar trans¬
gresiorib: angłis: Quid
autẽ mirũ qđ inuanitates
ita ferebar . & ate ds̃m̃s
ibam foras: quando michi
imitandi ꝓponebantur
homines qui aliqua facta
sua non mala si cum barba¬
rismo aut cũ soloecismo enun¬
tiarent. rep̃hensi confunde¬
bantur : si autẽ libidines su¬
as. integris & rite consequen¬
tib uerbis copiose ornateq
nantirent laudati gloria¬
bantur : Uides haec dñe
& taces. longanimis & multũ
misericors & uerax: Nunqid
semꝑ tacebis : Et nunc eru¬
is de hoc immanissimo ꝓfun¬
do quȩrentẽ te animã et siti¬
entem delectationes tuas:
& cuiuscor dicit tibi. quae¬

Expanded text:
tur prae multis coaetaneis tur prae multis coaetaneis et conlectoribus meis? nonne ecce illa omnia fumus et uentus? itane aliud non erat, ubi exerceretur ingenium et lingua mea? laudes tuae, domine, laudes tuae per scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei et non raperetur per inania nugarum turpis praeda uolatilibus. non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. Quid autem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus meus, ibam foras, quando mihi imitandi proponebantur homines, qui aliqua facta sua non mala, si cum barbarismo aut soloecismo enuntiarent, reprehensi confundebantur, si autem libidines suas integris et rite consequentibus uerbis copiose ordinateque narrarent, laudati gloriabantur? uides haec, domine, et taces longanimis et multum misericors et uerax. numquid semper tacebis? et nunc erues de hoc inmanissimo profundo quaerentem te animam et sitientem delectationes tuas, et cuius cor dicit tibi: quae
Abbreviated transcription (Latin):
biberemus cedebamur: nec
appellare ad aliquem iudi¬
cem sobriũ licebat. Et tam̃
ego ds̃m̃s incuius conspectu
iam secura. ẽ. recordatio
mea. libenter hȩc didici:
& eis delectabar miser : et
obhoc bonae speipuer appel¬
labar. Sine me ds̃ m̃s di¬
cere aliquid & de ingenio
meo munere tuo : in quib
a me deliramentis attereba¬
tur Proponebatur enĩ michi
negociũ animae meȩ satis
inquietũ prȩmio laudis. et
dedecoris uel plagarũ metu:
ut dicerem uerba iunonis iras¬
centis & dolentis quod non
posset italia teucrorum
auertere regẽ : quȩ nunquã
iunonem dixissẽ audieram:
Sed figmentorũ poeticoñ
uestigia eraintes sequi cogeba¬
mur: & tale aliquid dicere
solutis uerbis: quale poeta
dixisiet uersibis. Et ille di¬
cebat laudabilius: in quo
ꝓdignitate adumbratae per¬
sonȩ irȩ ac doloris similior
affectus eminebat : uerbis
sententias congruenter ues¬
tientib. Vt quid michi illud
michi recitanti acclamaba¬

Expanded text:
biberemus, caedebamur nec biberemus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, deus1 meus, in cuius conspectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et eis delectabar miser et ob hoc bonae spei puer, appellabar. Sine me, deus meus, dicere aliquid de ingenio meo, munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum praemio i laudis et dedecoris uel plagarum metu, ut dicerem uerba Iunonis irascentis et dolentis, quod non possit Italia Teucrorum auertere regem, quae numquam Iunonem dixisse audieram. sed figmentorum poeticorum uestigia errantes sequi cogebamur et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae irae ac doloris similior affectus eminebat, uerbis sententias congruenter uestientibus. ut quid mihi illud, mihi recitanti adclamaba
Abbreviated transcription (Latin):
tua percutis & sonas : dicens
Hinc uerba discuntur: hinc¬
adquiritur eloquentia.
reb ꝑsuadendis sententuisq explicandis
maxime necessaria: Ita uero
ñ cognosceremus uerba hȩc
imbrem aureum . & gremiũ.
& fucum. & templa cęli.
& alia uerba quae in eoloco
scripta sunt : nisi terentius
induceret nequam adoles¬
centem. ꝓponentẽ sibi iouẽ
ad exemplũ stupri. dum
spectat tabulã quandam
pictã inpariete. ubi inerat
pictura haec. Iouem quo
pacto d anae misisse aiunt
ingremiũ quondã imbrem
aureũ fucum factũ muli¬
eri : Et uide quem ad modũ
se concitat ad libidinẽ. quasi
cȩlesti magisterio. At quem
dm̃ inquit: Qui templa
caeli summo sonitu concutit:
Ego homuntio id ñ facerem :
Egouero illud feci ac libens.
dinem uerba ista cõmodius
discuntur : sed ꝑhȩc uerba
turpitudo ista confidentius
perpetratur. Non accuso
uerba quasi uasa electa atq
precioiã : sed uinũ erroris
qđ in eis nobis ꝓpinabatur
ab ebriis doctorib : & nisi

Expanded text:
tua percutis et sonas dicens: Hinc verba discuntur, hincacquiritur eloquentia rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria. Ita vero non cognosceremus verba haec, imbrem aureum, et gremium, et fucum, et templa coeli, et alia verba quae in eo loco scripta sunt, nisi Terentius induceret nequam adolescentem proponentem sibi Jovem ad exemplum stupri, dum spectat tabulam quamdam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec: Jovem quo pacto Danin gremium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libens. dinem uerba ista conmodius discuntur, sed per haec uerba turpitudo ista confidentius perpetratur. non accuso uerba quasi uasa lecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi
Abbreviated transcription (Latin):
non sic erat. Itaq: post̃ posita
in hac re patris uoluntate. salu¬
tare me coeperat ueniens in
auditoriũ meũ : & audire aliqid
atq abire. Sed enĩ de memoria
michi lapsum erat agerecũ illo:
ne uanorum ludorũ. cȩco et
precipiti studio. tambonũ int̃¬
imeret ingeniũ. Verum autẽ
dñe tuqui prȩsides guberna¬
culis om̃ium quȩ creasti: non
eũ oblitus eras futurum in ter
filios tuos antistitẽ sacram̃ti
tui. Et ut aperte tibi tribue¬
retur eius corre pͤtio: per me
quidem illã sed nescientem.
oꝑatus es: Nam quodã die
cũ sederem loco solito. & corã
me ad essent discipuli : uenit.
salutauit. sedit: atq: in ea quȩ
Agebantur intendit animũ.
Et forte lectio in manib: erat.
Quã dum exponerẽ. oportu¬
ne michi adhibenda uideret᷑
similitudo circensium : quo
illud qđ insinuabã & iocundi¬
us & planius fieret : cũ irrisi¬
one mordaci eorũ quos illa
captiuasset insania. Scistu
dĩ nr̃: quod tunc de
alipio

Expanded text:
non sic erat. itaque postposita non sic erat. itaque postposita in hac re patris uoluntate salutare me coeperat ueniens in auditorium meum et audire aliquid atque abire. Sed enim de memoria mihi lapsum erat agere cum illo, ne uanorum ludorum caeco et praecipiti studio tam bonum interimeretur ingenium. uerum autem, domine, tu, qui praesides gubernaculis omnium, quae creasti, non eum oblitus eras futurum inter filios tuos antistitem sacramenti tui et, ut aperte tibi tribueretur eius correctio, per me quidem illam sed nescientem operatus es. nam quodam die cum sederem loco solito et coram me adessent discipuli, uenit, salutauit; sedit atque in ea quae agebantur intendit animum. et forte lectio in manibus erat. quam dum exponerem et opportune mihi adhibenda uideretur similitudo circensium, quo illud quod insinuabam et iucundius et planius fieret et cum inrisione mordaci eorum, quos illa captiuasset insania, scis tu, deus noster, quod tunc de Alypio
Abbreviated transcription (Latin):
ex eodẽ quo
ego erã ortus municipio. paren¬
tibus primatibus municipa¬
libus: me minornatu. Nam
& studuerat apud me. cũ in nr̃o
docere coepi oppido. & postea
kartagine : & diligebat me
multũ quod ei bonus & doctus¬
uiderer : & ego illum propt̃
magnã uirtutis indolem. quȩ
in non magna aetate sãtis emi¬
nebat. Gurges tam̃ morum
Kartaginiensiũ quib: nugato¬
ria feruent spectacula : absor¬
buerat insania circensium.
Sed cũ in eo miserabilit̾ uoluere¬
tur. ego autẽ rethoricam ibi
ꝓfessus publica scola uterer:
nondũ me audiebat ut magistrũ:
ꝓpt̃ quandã simultatẽ quae
int̃me & patrem eiꝰ erat exorta
Et compererã. qđ circum exi¬
tiabiliter amaret : & grauiter
Angebar. qđ tantã spem ꝑditu¬
rus. uel etiã perdidissẽ michi
uidebat᷑: sed monendi eũ et
aliqua cohercitione reuocan¬
di nulla erat copia. uel amici¬
tiae beniuolentia. uel iure
magisterii. Putabã enĩ eũ de
mecũ patre sentire: ille uero

Expanded text:
ex eodem, quo ego, ortus erat municipio, parentibus primatibus municipalibus, me minor natu. Nam et studuerat apud me, cum in nostro docere coepi oppido, et postea Carthagini: et diligebat me multuuiderer, et ego illum propter magnam uirtutis indolem, quae in non magna aetate satis eminebat. gurges tamen morum Carthaginensium, quibus nugatoria feruent spectacula, absorbuerat eum in insaniam circensium. sed cum in eo miserabiliter uolueretur, ego autem rhetoricam ibi professus publica schola uterer, nondum me audiebat ut magistrum propter quandam simultatem, quae inter me et patrem eius erat exorta. et conpereram, quod circum exitiabiliter amaret, et grauiter angebar, quod tantam spem perditurus uel etiam perdidisse mihi uidebatur. sed monendi eum et aliqua cohercitione reuocandi nulla erat copia uel amicitiae beniuolentia uel iure magisterii. putabam enim eum de me cum patre sentire, ille uero
Abbreviated transcription (Latin):
irruebã. Mecũ eras: &
tecũ non erã. Ea me te¬
nebant longe ate : quae
si in de non essent. ñ eẽnt
Vocasti & clamasti: et
rupisti surditatem meã.
Chorus casti. sp̃lenduisti:
et fugasti cęcitatẽ meã.
Fraglasti. & duxi sp̃m:
& anhelotibi. Gustaui:
& esurio. et sitio Tetigi¬
stime : & exarsi inpacẽ
ta mea. tota plena te
Nunc autẽ qm̃ quẽ tuim.¬
ples subleuas eũ : qm̃ tui
plenus nonsũ. oneri michi
sum Contendunt lȩtitiae
meae flendȩ cũ litandis me:¬
ƿoribieses et ex qua parte stet
uictoria. nescio: Contenduñ
merores mei mali. cũ gau¬
diis bonis : & ex qua parte
stet uictoria nescio. Ei mi¬
chi. dÑe miserere mei: ei
michi Ecce uulnera mea
non abscondo
Medicus

Expanded text:
irruebam; mecum eras, et irruebam; mecum eras, et tecum non eram et ea me tenebant longe a te, quae si in te non essent, non essent. uocasti et clamasti, et rupisti surditatem meam; coruscasti, splenduisti, et fugasti caecitatem meam; fragrasti, et duxi spiritum et anhelo tibi; gustaui, et esurio et sitio; tetigisti me, et exarsi in pacem ta mea tota plena te. nunc autem quoniam quem tu imples subleuas eum, quoniam tui plenus non sum oneri mihi sum. contendunt laetitiae meae flendae cum laetandis maeroribus et ex qua parte stet uictoria nescio. contendunt maerores mei mali cum gaudiis bonis et ex qua parte stet uictoria nescio. hei mihi, domine, miserere mei; hei mihi! ecce uulnera mea non abscondo. medicus