comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñico insidiantes lupos pastorali solli¬
citudine repellunt. Factũ est autem
Cũ audissent inimici nr̃i nunciatũ &̾
nobis: dissipauit ds̃ consiliũ eoꝵ. &¬
apłicis semꝑ fuerimꝰ armis induti: dissi¬
pabitur consiliuꝰ diaboli & angłor eius.
quo nos debellare defiderant. Et factũ¬

Expanded text:
dominico insidiantes lupos pastorali sollidominico insidiantes lupos pastorali sollicitudine repellunt. Factum est autem cum audissent inimici nostri, nuntiatum esse nobis, dissipavit Deus consilium eoapostolicis semper fuerimus armis induti, dissipabitur consilium diaboli et angelorum ejus, qui nos debellare desiderant. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificio sp̃uali semꝑ agi solent. Manet
ent̃ indefessus hostis cum satellitib suis
gnis. qui oꝑa fidei ac uirtutũ minus
curantib nobis impedire. & quantũ
ualent semꝑ expugnate contendurt.
mentemq fideliuꝰ mucrone prauę sug¬
gestionis interficere satagunt. Uerum
nob̾ hec contra dĩ armatura iuxta apłm
sumenda est: ut possimus resistere ix
die malo. & in om̃ib ꝑfecti stare. Bene
autẽ dictum est quia statuerit post
murũ ꝑ circuitũ popłm cũ armis. ut
agmine armator cicundati structores.
liberiore manu ac securiore muro ȩcti¬
ficando insisterent. Disꝑtiti nanq gra
dus sunt fideliũ. It alti bonis oꝑib
intus ornantes eccłam edificant. alii
armis sacrȩ lectionis muniti contra
impugnantes eandẽ ecclam hereticos
inuigilant. Hi religiosa deuotione ꝓri¬
mos in fidei ueritate confortant. illi
aduersus diaboli uel uitiorũ tela qͥb
eandem fidem expugnare laborant
necessariũ tam exercent. atq ab ouili

Expanded text:
aedificio spirituali semper agi solent. Manet enim indefessus hostis cum satellitibus suis,gnis, qui opera fidei ac virtutum minus curantes, impedire, et quantum valent semper expugnare contendunt, mentemque fidelium mucrone pravae suggestionis interficere satagunt. Verum nobis contra haec Dei armatura juxta Apostolum sumenda est, ut possimus resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare . Bene autem dictum est, quia statuerit post murum per circuitum populum cum armis, ut agmine armatorum circumdati structores, liberiore manu ac securiore muro aedificando insisterent. Dispertiti namque sunt gradus fidelium, et alii bonis operibus intus ornantes, Ecclesiam aedificant; alii armis sacrae lectionis muniti, contra impugnantes eamdem Ecclesiam haereticos invigilant. Hi religiosa devotione proximos in fidei veritate confortant, illi adversus diaboli vel vitiorum tela, quibus eamdem fidem expugnare laborant, necessarium certamen exercent, atque ab ovili
Abbreviated transcription (Latin):
edificare murũ. ludã dicit tribũ filioꝵ
iuda. Qđ autẽ queritur murũ edifica¬
ri ñ posse. eoqđ humus nimia esset
in loco muri congesta quȩ prius. eẽt.
exportanda. ut sic fundamenta muri
in uiua t̾ra possent imponi: conuenit
parabolȩ domus euangłice. cuiꝰ structor
fodit in altũ. elataq terre congerie po¬
suit fundamenta supta petrã. que nul¬
lo aquarũ uentoru̾ue possent impetu
deici. Prius enĩ de corde nr̃o egerenda. ẽ
t̾renarũ humus concupiscentiarũ. ac
deinde firmus atq in expugnabilis bo¬
norum oꝑum murus suꝑ fundam̃tũ
fidet construendus. Nã qui suꝑ humũ
ac rudera infimarũ cogitationũ edificia
scẽ actionis erigere conat᷑. fallitur. &
ꝓ domo siue ciuitate mox ut ꝓcella
tẽptationis urguerit. ruinã sese edifi¬
casse comꝑiet. Et dixert̾ hostes nr̃i.

Expanded text:
etc. Judam dicit tribum filiorum Juda. Quod autem queritur murum aedificari non posse, eo quod humus nimia esset in loco muri congesta, quae prius esset exportanda, ut sic fundamenta muri in viva terra possent imponi; convenit parabolae domus evangelicae, cujus instructor fodit in altum; elataque terrae congerie posuit fundamenta super petram, quae nullo aquarum ventorumve possent impetu dejici . Prius enim de corde nostro egerenda est terrenarum humus concupiscentiarum, ac dein firmus atque inexpugnabilis bonorum operum murus supra fundamentum fidei construendus; nam qui super humum ac rudera infirmarum cogitationum aedificium sanctae actionis erigere conatur, fallitur, et pro domo sive civitate, mox ut procella tentationis ingruerit, ruinam sese aedificasse comperiet. Et dixerunt hostes nostri:
Abbreviated transcription (Latin):
est. qui in sua fide ac dilectione iudeoꝵ
popłm adunauit & gentiũ. Unde & iN
psalmo uł isaia. lapis angularis. c̃ dictus.
Contra cuius ascensũ anguli mensura scđa
edificatur: cũ ꝑ mundiciam piȩ cogitatio¬
nis ad itisionẽ conditoris nr̃i ꝑuenire con¬
tendimus. cũ etiã in hac uita retenti cre-¬
bro usionis eius desiderio suspiramtis.
Sequuntur hinc plurui structorum
orcdines. qͥ menfurã scłam edificasse narranł.
Quia maxia sc̃ę eccłę structura in interi¬
otis est munimine uirtutis. cũ uidelicet
om̃i custodia seruamꝰ cor nr̃m. qm ex
ipso uita ꝓcedit. De quib singulatim dis¬
serere. & ad sp̃ualẽ cuncta intelligentiã
trahere: nimis ꝑlongũ est. Lathinnei
autẽ habitabant in ofel. usq contra

Expanded text:
us est, qui in sua fide ac dilectione Judaeorum us est, qui in sua fide ac dilectione Judaeorum populum adunavit et gentium; unde et in Psalmo , vel Esaia , lapis angularis est dictus. Contra cujus ascensum anguli mensura secunda aedificatur, cum per munditiam piae cogitationis ad visionem Conditoris nostri pervenire contendimus; cum etiam in hac vita retenti, crebro visionis ejus desiderio suspiramus. Sequuntur hinc plurimi structorum ordines, qui mensuram secundam aedificasse narrantur, quia maxima sanctae Ecclesiae structura in interioris est munimine virtutis, cum videlicet omni custodia servamus cor nostrum, quoniam ex ipso vita procedit. De quibus sigillatim disserere, et ad spiritualem cuncta intelligentiam trahere, nimis perlongum est. Nathinnei autem habitabant in Ophel, etc. Na
Abbreviated transcription (Latin):
aquis: facile capit᷑ ciuitas. Et si hostis
antiquus fontẽ a nob̾ abstulerit uerbi dĩ
nil obstat quin continuo artẽ nr̃e m̃tis
seitus impugnator atq euersor ascendat.
Et edificauit iuxta eũ ater filius iosue
pͥnceps maspha mensurã scdam. contra
ascensum firmissumt anguli. Huc usq
sura scła. hoc . e muri interioris de quo
supra diximus incipit. Vnde in hac de¬
scriptione dicit᷑. quia structorũ plurimi
contra domũ suã edificauerint. Muro
nanq interiori. domus ciuitatis plurimȩ
uł uicinę erant uel iuncte. Post constru¬
ctionem gͦ muri exterioris sequitur &
in nr̃a cuitate mensura muri scđi. cum
post oꝑum ac linguȩ ꝑfectionẽ que &
hominib apparere potest. magis in interio¬
ribus nr̃e mentis dõ placere contendimꝰ.
nequid udelicet uel animo conciꝑe de his
quȩ interni arbitri oculos offendant pre¬
sumamus. Et bene dicit᷑. quia mensura
sccła contra ascensũ sit firmissimi anguli

Expanded text:
aquis, facile capitur civitas. Et si hostis aquis, facile capitur civitas. Et si hostis antiquus fontem a nobis abstulerit verbi Dei, nil obstat quin continuo arcem nostrae mentis saevus impugnator atque eversor ascendat.et aedificavit iuxta eum Azer filius Iosue princeps Maspha mensuram secundam contra ascensum firmissimi anguli post sura secunda, hoc est muri interioris, de quo supra diximus, incipit. Unde in hac descriptione dicitur quia structorum plurimi contra domum suam aedificaverint; muro namque interiori domus civitatis plurimae, vel vicinae erant, vel junctae. Post constructionem ergo muri exterioris, sequitur et in nostra civitate mensura muri secundi, cum post operum ac linguae perfectionem, quae et hominibus apparere potest, magis in interioribus nostrae mentis Deo placere contendimus, ne quid videlicet velamine concipere de his quae interni arbitri oculos offendant praesumamus. Et bene dicitur quia mensura secunda contra ascensum sit firmissimi anguli
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ. ut ꝑeũ qͥ ꝓ ipsis mortuus est
ac resurrexit. se quoq de regione & um¬
bra mortis erigendos ad uitã atq ad
regnũ celeste ascensuros. eẽ. cognoscant.
liuacrũ nob̃ ad expianda peccata & poculũ
simul salutaris gustus ministrat. Quȩ si
a dño nob̾ in uinũ conuersa. hoc ÷ I
sp̃ualem sensũ fuerit trans lata: gratiore
nos suauitate sumę ueritatis inebriat.
Ubi & domus est fortiũ. quia quicunq
crebris eloquiorũ diuinorum fluentis au¬
diendo & oꝑando refici consuert᷑: contra
om̃s antiqui hostis insidias fortes reddun
& inuicti. Post sepulchrũ gͦ dauid in scã
ciuitate piscina grandi oꝑe constructa
locat᷑. cui domus est fortiũ contigua: qͥa
ꝑ passionẽ dñi scripturarũ nob̃ est abys¬
sus patefacta. ꝑ quarũ affluentiã corda
corroborata fideliũ. & ciuitas xp̃i est
cunctis hostib in expugnabilis reddita.
Deficientib nanq uel obtentis abhoste

Expanded text:
memoriae, ut per eum qui pro ipsis mortuus est memoriae, ut per eum qui pro ipsis mortuus est ac resurrexit, se quoque de regione et umbra mortis erigendos ad vitam, atque ad regnum coeleste ascensuros esse cognoscant. lavacrum nobis ad expianda peccata, simul et poculum salutaris gustus ministrat. Quae si a Domino nobis in vinum conversa, hoc est in spiritualem sensum fuerit translata, gratiore nos suavitate veritatis inebriat. Ubi et domus est fortium; quia quicunque crebris eloquiorum divinorum fluentis audiendo et operando refici consuerunt, contra omnes antiqui hostis insidias fortes redduntur et invicti. Post sepulcrum ergo David in sancta civitate piscina grandi opere constructa locatur, cui domus est fortium contigua; quia per passionem Domini Scripturarum nobis est abyssus patefacta, per quarum affluentiam corda corroborata fidelium, et civitas Christi est cunctis hostibus inexpugnabilis reddita. Deficientibus namque, vel obtentis ab hoste
Abbreviated transcription (Latin):
in bethleem ut quidã autumant. sed
in ierłm esse sepultũ. & quidẽ ñ sine
certi ratione mysterii. Sicut enĩ in beth¬
ap̃m ibidem de suo semine nasciturũ
atq a magis subꝑsona regis adorandũ
prȩfigurauit: ita & in ierłm defunctus
ac sepultus ipsũ dnm in eadẽ ciuitate
passurũ ac sepeliendũ. sed citius de sepul¬
chro resurrecturũ signauit. Post portã
gͦ fontis & muros piscinę syloe. qͥ Ni
ortũ regis & usq ad gradus qͥ descen¬
dunt de ciuitate dauid ꝑueniunt. etiã
usq contra sepulchrũ eiusdẽ dauid
mensirra sc̃ę ciuitatis ꝓtendit᷑: qͥa qui
fidem diuine eternitatis predicat. qui
dispensationẽ dnĩcȩ incarnationis. qui
fructificationẽ ȩcłȩ xp̃o adherentis. de
qua dicit ipse. ortus condusus soror
mea sponsa. fidelib declarat auditorib.
nͨ eis tantũmodo gradus bonor oꝑum
quib ad ȩternã patriã ascendant debet
intimare. sed & sacramentũ dnicę pas¬
sionis semꝑ eor necesse habet insinuare

Expanded text:
in Bethlehem, ut quidam autumant, sed in Jerusalem esse sepultum; et quidem non sine certi ratione mysterii. Sicut enim in Bethminum Christum ibidem de suo semine nasciturum, atque a Magis sub persona regis adorandum praefiguravit; ita et in Jerusalem defunctus ac sepultus, ipsum Dominum in eadem civitate passurum ac sepeliendum, sed citius de sepulcro resurrecturum signavit. Post portam ergo fontis, et muros piscinae Siloae, qui in hortum regis, et usque ad gradus qui descendunt de civitatera sepulcrum ejusdem David mensura sanctae civitatis protenditur; quia qui per fidem divinae aeternitatis praedicat, qui dispensationem dominicae incarnationis, qui fructificationem Ecclesiae Christo adhaerentis; de qua dicit ipse: Hortus conclusus soror mea sponsa ; fidelibus declarat auditoribus, non eos tantummodo gradus bonorum operum, quibus ad aeternam patriam ascendant, debet imitari; sed et sacramentum dominicae passionis semper eorum necesse habet insinuare
Abbreviated transcription (Latin):
urbs. matore industria ac labore reficit᷑.
Quia & talis est edificatio sp̃ualis que
in animarũ salute gerit᷑. ut in bapti¬
sinate renati. ꝑ fidẽ & confessionẽ sc̃ę
trinitatis. absq ullo nrͦo labore ꝑ gram
qĩ ciuitas ac domus eius effĩciamur.
At si post ablutionẽ sacri fontis diabolo
seducente ad peccata relabim᷑. & uirtu¬
tum menia nr̃arũ hostis uictor igne
uitiorũ deicit: grauiorib necesse est ora¬
tionis. afflictionis. uigiliarũ. elemosina¬
rum. & uitȩ artioris studus ea quę ꝑdi¬
dimus bonorũ oꝑum edificia reparemus
Nam & exꝑtis uitiorũ illecebris difficiliꝰ
quã incognitis caremus. minorisq labo¬
ris est ĩncognitã carnis cauere uolupta¬
tem. quã reicere cognitã. In tẽpore qͦq¬

Expanded text:
urbs majore labore ac industria reficitur, urbs majore labore ac industria reficitur, quia et talis est aedificatio spiritualis, quae in animarum salute geritur, ut in baptismate, renati per fidem et confessionem sanctae Trinitatis absque ullo nostro labore per gratiam Dei civitas ac domus ejus efficiamur. Et si post ablutionem sacri fontis, diabolo seducente ad peccata relabimur, et virtutum moenia nostrorum hostis victor igne vitiorum dejicit, gravioribus necesse est orationis, afflictionis, vigiliarum, eleemosynarum, et vitae arctioris studiis, ea quae perdidimus bonorum operum aedificia reparemus. Nam et expertis vitiorum illecebris, difficilius quam incognitis caremus; minorisque laboris est incognitam carnis cavere voluptatem, quam rejicere cognitam. Unusq
Abbreviated transcription (Latin):
sua faciebat opus. & altera tenebat gla¬
dium. Aedificantiũ eniꝰ unusquisq gladio
erat accinctus renes. Hotandũ quia non¬
solũ pars iuuenũ media faciebat opus.
& pars media parata erat ad bellũ. sed
& idem ipsi qͥ faciebant opus iuuenes
gladio erant om̃s accincti. Tanta nanq
uersutia hostis antiqui. tantus est furor
militię eius contra eccłam dimicantis: ut
non solũ predicatores ueritatis. sed & ipse
dĩ popłs semꝑ aduersus machinas illius
uigilate & uelut in acie debeat stare.
Edificantes nanq gladio accinguntur
renes: cũ hi qui bonis insistere oꝑib. qͥ
commissos sibi regulari curant ratione
disponere. hoc est eniꝰ uiuos lapides iN
edificio scẽ ciuitatis ordine competente
locare: fluxa in se luxuriȩ acumine u̾bi
dĩ restringere satagunt. Nec p̾tereundũ
quia cũ dauid suie salomon eandẽ ciui¬
tatem edificarent: nil de armatis stru¬
ctoribus uł aduersariis impugnantib
refertur. Uerũ destructa obscelera eorũ

Expanded text:
sua faciebat opus, et altera tenebat gladium: aedificantium enim unusquisque gladio erat accinctus renes. Et aedificabansolum pars juvenum media faciebat opus, et pars media parata erat ad bellum, sed et iidem ipsi qui faciebant opus juvenes, gladio erant accincti. Tanta namque versutia hostis antiqui, tantus est furor militiae ejus contra Ecclesiam dimicantis, ut non solum praedicatores veritatis, sed et ipse Dei populus semper adversus machinas illius vigilare, et velut in acie debeat stare. Aedificantes namque gladio accinguntur renes, cum hi qui bonis insistere operibus, qui commissos sibi regulari curant ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae civitatis ordine competenti locare fluxa in se luxuriae acumine verbi Dei restringere satagunt. Nec praetereundum, quia cum David sive Salomon eamdem civitatem aedificarent, nil de armatis structoribus vel adversariis impugnantibus refertur; verum destructa ob scelera eorum
Abbreviated transcription (Latin):
torrente suȩ uoluptatis ne fitiamꝰ inebri¬
at: ipse nos dono sue uisitationis ne in
tenebris errorũ caligemꝰ illustrat. uixta
qd zacharias ait. Uisitauit nos oriens
ex alto. illumtnare his qͥ in tenebris &
in umbra mortis sedent. Ipse etiã nos
presidio sue ꝓtectionis ne abhoste con¬
tingamur defendit. Unde bene sequit᷑.
& usq ad turrẽ quę ꝓminebat. Quod
intelligens idem psalmista dicebat. De¬
duxisti me quia factus es spes mea. tur¬
ris fortitudinis a facte inunici. Habitañ
gͦ nathinner in ofel. usq contia portaᷤ
aquarũ ad orientẽ & turrẽ quȩ ꝓminet:
cũ fidelis quisq lectionib sacris deditꝰ.
dtuinȩ pietatis & gr̾a debriari atq illu¬
strari. & auxilio gaudet semꝑ abhostȩ
tutari. Et quia post presentia uiritituꝰ
dona ad uidendã claritatem dominici
hominis ascendit᷑: recte suibinfectur.
Post cũ edificauerunt tecuem mnensutã

Expanded text:
torrente suae voluptatis, ne sitiamus, inebritorrente suae voluptatis, ne sitiamus, inebriat; ipse nos dono visitationis suae, ne in tenebris errorum caligemus illustrat. Juxta quod Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris, et in umbra mortis sedent . Ipse etiam nos praesidio suae protectionis, ne ab hoste contingamur, defendit. Unde bene sequitur: Et usque ad turrem quae prominebat. Quod intelligens idem Psalmista, dicebat: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Habitant ergo Nathinnei in Ophel, usque contra portam aquarum ad orientem, et turrem quae praeminebat; cum fideles quique lectionibus sacris dediti, divinae pietatis et gratia debriari atque illustrari, et auxilio gaudent semper ab hoste tutari. Et quia post praesentia virtutum dona ad videndam claritatem dominici hominis ascenditur, recte subinfertur: Post eos aedificaverunt Thecuani mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
commorari non omittunt. dicentes cũ
apło. quia conuersatio nr̃a in celis est.
De quib & uulgi turba admitando con¬
testetur dicens. Qui sunt isti qͥ ut nubes
uolant: Item nathinnei habitant
ofel. cum quiq religionis habitu insi¬
gnes abdita scripturarũ de quib dictũ
est tenebrosa aqua in nubib aeris. hoc
est mystica est scientia in ꝓpħis dillustra¬
to corde penettare. atq in horũ lectione
die noctuq meditari didicerint. De
quorum habitatione apte subiungitur.
Usq contra portã aquarũ ad orientem
& turrẽ quȩ ꝓminebat. Porta nanq aqͥrũ
dñs est qui cotidiana nos miscdiȩ suȩ
gr̃a. ne in erumnis uitę pręsentis defi¬
ciamus irrigat. Quã uidelicet portam
intrare desiderabat psalmista. cũ dicebat.
Sicut ceruus desiderat ad fontes aquarũ.
ita desiderat anima mea ad te ds̃. Quȩ
porta congruent᷑ ad orientẽ posita me¬
moratur: quia nimirũ idem dñs qͥ nos

Expanded text:
commorari non omittunt; dicentes cum commorari non omittunt; dicentes cum Apostolo, Quia conversatio nostra in coelis est . De quibus et vulgi turba admirando contestetur, dicens: Qui sunt isti qui ut nubes volant ? Item Nathinnei habitant in Ophel, cum quique religionis habitu insignes, abdita Scripturarum, de quibus dictum est, Tenebrosa aqua in nubibus aeris; hoc est mystica scientia in prophetis illustrato corde penetrare, atque in horum lectione die noctuque meditari didicerint. De quorum habitatione apte subjungitur: Usque contra portam aquarum ad orientem et turrem quae prominebat. Porta namque aquarum Dominus est, qui quotidiana nos misericordiae suae gratia, ne in aerumnis vitae praesentis deficiamus, irrigat. Quam videlicet portam intrare desiderabat Psalmista, cum dicebat: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Quae porta congruenter ad orientem posita memoratur; quia nimirum idem Dominus, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
gabaonite. qͥ in ministerũ domus drit
uuxta dispositionẽ iosue filii nun fideli
deuotione seruiebant. Ofel autẽ. turris
erat ñ longe a templo enormis altitudi¬
nis. Unde & ofel hoc ÷ tenebrarũ siuie
nubili nomͦ accepit. qđ usq ad nubes
erigeret caput. Deniq ubi in michea seri¬
ptum est. & tu turris gregis nebulosa fi¬
liȩ syon: in hebreo ꝓ turre nebulosa tur¬
ris ofel scripta est. Oeminit huiꝰ turris.
& in qua parte sit ciuitatis ostendit liber
paralypomenon. referens de manasse rege
uida qđ & supͣ posuimus. qͥa edificauertt
murũ extra cititatẽ dauid ad occidentẽ
gion. in conualle abintroitu portȩ pi
scium ꝑ cirtũitũ usq ad ofel. Conue¬
niebat gͦ uixta sitũ loci. ut ministri
templi in uicina templo tutre habitare ł.¬
nei habitant in ofel hoc ÷ in turte nebu¬
losa. cũ hi qͥ ꝓfessione uitę ꝑfectioris¬
dõ dicati funt. in munimento atq altitu¬
cine uirtutũ actione semꝑ & cogitatione.

Expanded text:
Gabaonitae, qui in ministerium domus Domini juxta dispositionem Josue filii Nun, fideli devotione serviebant. Ophel autem turris erat, non longe a templo, enormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput. Denique ubi in Michaea scriptum est: Et turris gregis nebulosa filiae Sion ; in Hebraeo pro turre nebulosa, turris Ophel scriptum est. Meminit hujus turris, et in qua parte sit civitatis ostendit, liber Paralipomenon, referens de Manasse rege, quod et supra posuimus, quia aedificaverit murum extra civitatem David ad occidentem Gihon iscium per circuitum usque ad Ophel . Conveniebat ergo juxta situm loci, ut ministri templi in vicina templo turre habitarent.aei habitant in Ophel, id est, in turre nebulosa, cum hi qui professione peDeo dicati sunt, in munimento atque altitudine virtutum et actionum semper et cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
exurrexerit: statim suꝑabit. ac suis pe¬
dibus subiciet omnẽ fiduciã doctrinȩ
ipsorũ. quã uelut lapide firmo muni-
sacre huius scriptor hẏstoriȩ impretan¬
do subiungit. Audi ds̃ nr̃. quia facti

Expanded text:
exsurrexit, statim superbit, et suis pedibus subjiciet omnem fiduciam doctrinae ipsorum, quam velut lapide firmo munitasacrae hujus scriptor historiae imprecando subjungit: Audi, Deus noster, quia facti
Abbreviated transcription (Latin):
meminit in euangłio suo iohes. Est autẽ
inquiens ierusolimis suꝑ ꝓbatica pisciua
quȩ cognominatut hebraice bethsaida. qͥnq
porticus habens. In his iacebat multitudo
magna languentiũ. & coetera. Neq aliqͥd
obstat ipsũ intelligere locũ hic eẽ. designa¬
tum. Nam nec nomen ꝓbatice multum
a nomine gregis distat. Grete & enim ouis.
ꝓbaton nuncupat᷑. Meminit huius loci
& ieronimus in libro Cõcorũ. ita scribens.
Bethsaida piscina in ierłm quę uocatur
ꝓbatica & a nobis interpretari potesł
pecualis. Hec quinq quondã porticus ha
buit. ostendunturq gemini lactis. quorũ
unus hibetnis pltuiis adimpleri solet.
alter mirũ iminodũ rubens quasi cruen¬
tis aquis. antiqui in se oꝑis signa testat᷑.
Hã hostias in eo lauari a sacerdotib soli¬
tas ftrunt. unde & nomen acceꝑit. Exqͥb
om̃ib uidet᷑ porta gregis uicina esse
piscine ꝓbatice. ut ꝑ hanc uidelicet af

Expanded text:
meminit in Evangelio suo Joannes: Est autem, meminit in Evangelio suo Joannes: Est autem, inquit, Jerosolymis probatica piscina, quae cognominatur Hebrporticus habens; in his jacebat multitudo magna languentium , etc. Neque aliquid obstat, ipsum intelligere locum hic esse designatum; nam nec nomen Probaticae multum a nomine gregis distat: Graece etenim ovis probaton nuncupatur. Meminit hujus loci et Hieronymus in libro Locorum, ita scribens: Bethseda piscina in Jerusalem, quae vocatur probatica, et a nobis interpretari potest pecualis. Haec quinque quondam pobuit; ostenduntur quoque gemini lacus, quorum unus hibernis pluviis adimpleri solet, alter mirum in modum rubens quasi cruentis aquis antiqui in se operis signa testatur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus solitas ferunt, unde et nomen acceperit. Ex quibus omnibus videtur porta gregis vicina esse piscinae probaticae, ut per hanc videlicet aff
Abbreviated transcription (Latin):
bone oꝑationis. doctores sci diligentius
ex tempore suis auditorib ꝓfectus uircu¬
tum ostendunt. quib ad uisionẽ sui
conditoris fortis uidelicet manu ac de¬
siderabilis qđ uocabulo dauid designat᷑
ascendant. Quos ꝓfecto gradus maxime
in humilitate consistere reuerentisstmꝰ
pater nomine & utta benedictus intel¬
lexit. cũ in scala patriarchȩ iacob
ostensa. angłisq ꝑ eam ascendentib ac
descendentibus iter ad celestia nt̃m. ẽẽ
designatũ interpretans. gradus scalȩ tpsi
incrementis ac ꝓfectib oꝑum bonorũ
quȩ ꝑ humalitatẽ fiunt. sollertissima
ac piissima inquisitione distinxit:
Cuitas autẽ ddauid iuxta litterã mons
syon appellat᷑ qͥ a meridie positus pro
aite urbis suꝑeminet. & maior pars
ciuitatis infra montẽ iacet in planicie
humilioris collis sita. Unde scriptũ est
in libro regũ. Cepit autẽ dauid arcem
syon. hec ÷ ciuitas dauid. Et paulopost.

Expanded text:
bonae operationis, doctores sancti diligentius bonae operationis, doctores sancti diligentius ex tempore suis auditoribus profectus virtutum ostendunt; quibus ad visionem sui Conditoris, fortis videlicet manu ac desiderabilis, quod vocabit David, designatur, ascendant. Quos profectus gradus maxime in humilitate consistere reverendissimus pater, nomine et vita Benedictus, intellexit, cum scala patriarchae Jacob ostensa angelis per eam ascendentibus ac descendentibus, iter ad coelestia nostrum esse designatum interpretans, gradus scalae ipsius incrementis ac profectibus operum bonorum, quae per humilitatem fiunt, solertissima ac piissima inquisitione distinxit. Civitas autem David juxta litteram mons Sion appellatur, qui a meridie positus, pro arce urbis supereminet, et major pars civitatis infra montem jacet, in planitie humilioris collis sita. Unde scriptum est in libro Regum: Coepit autem David arcem Sion, haec est civitas David. Et paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis ad celestia ꝓficere didicerit
Gradus nanq qͥ de ciuitate dauid ad
inferiora urbis ierusolunȩ descendunt.
auxilia sunt diu̾ine inspirationis siue
ꝓtectionis. quib paulatim excitamur.
ut ad moenia regni celestis attingere
ualeamꝰ. Fecit enim gradus dauid quib
ciuitatem ciꝰ ascendere debeamꝰ. cũ diui¬
na nos pietas ordinẽ docuit uirtutum
quib celestia petamꝰ. cũ easdẽ uirtutes
exequendi nobis donũ tribuit. De quib
nimirũ gradib psalmista dicebat. Beatꝰ
uir cuius est auxiliũ abs te dñe. Ascen¬
sus in corde eius disposuit. & coetera
usq dũ ait. Ambuilabunt de uirtute
in uirtutẽ. uidebit᷑ ds̃ dõꝵ in sẏor.
Ad hos gͦ gradus structores scẽ ciuitatis
post muros piscinę syloe. & post ortũ
regis edificando ꝑueniunt: cũ post osten¬
sa dnice incarnationis sacramenta. quib
ceca a natiuitate gentilitas abluta & il¬
luminata. e̾. post inchoata ꝑ fidẽ germina

Expanded text:
desideriis ad coelestia proficere didicerit. desideriis ad coelestia proficere didicerit. Gradus namque qui de civitate David ad inferiora urbis Hierosolymae descendunt auxilia sunt divinae inspirationis sive protectionis, quibus paulatim excitamur, ut ad moenia regni coelestis attingere valeamus. Fecit enim gradus David, quibus ad civitatem ejus ascendere debeamus, cum divina nos pietas ordinem docuit virtutum, quibus coelestia petamus, cum easdem virtutes exsequendi nobis donum tribuit. De quibus nimirum gradibus Psalmista dicebat: Beatus vir cui est auxilium abs te, Domine; ascensus in corde ejus disposuit in vausque dum ait: Ambulabunt de virtute in virtutem; videbitur Deus deorum in Sion . Ad hos ergo gradus structores sanctae civitatis, post muros piscinae Siloae, et post hortum regis aedificando perveniunt, cum post ostensa dominicae incarnationis sacramenta, quibus caeca a nativitate gentilitas abluta et illuminata est, post inchoata per fidem germina
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. lgit᷑ syloa qd̃ interpretat᷑ missus.
ubi ctus natus illuminatus. e: dñm sal¬
uatorem qͥ ad nr̃am illuminationẽ a dõ
patre missus est significat. Cuiꝰ fons aptis-¬
sime ⁊ciem patꝰ ex quo ipse natus. ẽ. potest
intelligi. De quo bene psalmista. Qm̃ apd̃
te est fons uite. & in lumine tuo uide¬
bimus lumeni. Portaq fontis edificatur
in ierłm: cũ ordinant᷑ in eccła doctores
qui fidem diuinȩ eternitatis populis prȩ¬
dicent. ꝑtificantur & muri piscinȩ syloe.
cũ firmissima & in expugnabilia sçctptura¬
rum testimonia quib sacramentũ dnice
incirnationis designat᷑. in mente fideliũ
radicantur. Quti uidelicet muri diui¬
norum eloquiorũ in ortũ regis ꝑueni¬
unt: cũ agnitis dnĩce dispensationis
mysteriis. germina uirtutũ ipso sũmo
rege dõ & dño nr̃o opitulante ꝓferre
coeꝑimus. Perueniunt & ad gradus usq
qui descendunt de ciuitate dauid: cũ qͥs
a generali fideliũ uita specialius sp̾ualib

Expanded text:
. Igitur Siloa, quod interpretatur missus, ubi caecus natus et illuminatus est, Dominum Salvatorem, qui ad nostram illuminationem a Deo Patre missus est, significat; cujus fons aptissime idem Pater, ex quo ipse natus est, potest intelligi. De quo bene Psalmista: Quoniam apud te est fons vitae, in lumine tuo videbimus lumen . Portaque fontis aedificatur in Jerusalem, cum ordinantur in Ecclesia doctores, qui fidem divinae aeternitatis populis praedicent. Aedificantur et muri piscinae Siloae, cum firmissima et inexpugnabilia Scripturarum testimonia, quibus sacramentum dominicae incarnationis designatur, in mente fidelium radicantur. Qui videlicet muri divinorum eloquiorum in hortum regis perveniunt, cum agnitis dominicae dispensationis mysteriis, germina virtutum ipso summo rege Domino Deo nostro opitulante proferre coeperimus. Perveniunt et ad gradus usque, qui descendunt de civitate David, cum quis a generali fidelium vita spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuacue cogitationis eiciant. Et portã
ficat. Harrant autẽ scriptores qđ abea fron¬
te montis sẏon que prerupta rupe orien¬
talem plagã spectat. intra muros atque
in radicib collis fons syloe prorumpat.
Qui alternante quidem aquarũ accessu
in meridiẽ fluit. id ÷ ñ iugib aquis. sed
sonitu uenire consueuit. Quo scilicet uno
fonte & hoc ñ ꝑpetuo. uti ciuitas ꝑhibet᷑.
Huius gͦ portã fontis hoc loco designatã
intellige. maxime cũ aꝑte subiungatur.
Et muros piscine syloe in ortũ regis. &¬

Expanded text:
supervacuae cogitationis ejiciant. Et portam supervacuae cogitationis ejiciant. Et portam ficat. Narrant autem scriptores, quod ab ea fronte montis Sion, quae praerupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros, atque in radicibus collis, fons Siloe prorumpat; qui alternante quidem accessu aquarum in meridiem fluit, id est non jugibus aquis, sed sonitu venire consuevit, quo scilicet uno fonte, et hoc non perpetuo, uti civitas perhibetur. Hujus ergo portam fontis hoc loco designatam intellige, maxime cum aperte subjungatur: Et muros piscinae Siloe in hortum regis,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptȩ mentis homines ab eccłe finib arce¬
antur. iuuante eos atq eneruante omiiẽ
impuritatẽ ymbre gr̃ę cȩlestis. ut iuxta
psalmistã disꝑdant᷑ de ciuitate dñi om̃s
qui oꝑantur iniquitatẽ. Et quia mignę
ꝑfectionis est cũ quis ꝑ meritũ humilita¬
tis adeo ꝓficit. ut erratus suos uiuaccea
inspicere. & efficaciter deprehensos ualeat
expuirgare: recte dicit᷑ quia quti portã
uallis ȩdificauerunt. ipsi etiã mille cu¬
bitos in muro usq ad portã sterquilinii
construxerint. Oillenarius nanq numerꝰ
ꝑfectionẽ. cubitus uͦ oꝑationẽ que ꝑ manꝰ
& brachia fit insinuat. Et illi in muro
scẽ ciuitatis a porta uallis usq ad portã
sterquilimi mille cubitis edificando ꝑue¬
niunt: qui ꝑcepta humilitatis gr̃a tantae
se industria ꝑfectionis bonis oꝑib man¬
cipant. ut om̃e rudus a se nͦ solũ noxię
actionis siue inutilis locutionis. uerũ etiã

Expanded text:
ruptae mentis homines ab Ecclesiae finibus arceruptae mentis homines ab Ecclesiae finibus arceantur, juvante eos atque enervante omnem impuritatem imbre gratiae coelestis; ut juxti omnes qui operantur iniquitatem . Et quia magnae perfectionis est, cum quis per meritum humilitatis adeo proficit, ut erratus suos vivaciter inspicere, et efficaciter deprehensos valeat expurgare; recte dicitur, quia qui portam vallis aedificaverunt, ipsi etiam mille cubitos in muro usque ad portam sterquilinii construxerint. Millenarius namque numerus perfectionem, cubitus vero operationem, quae per manus et brachia fit, insinuat. Et illi in muro sanctae civitatis a porta vallis usque ad portam sterquilinii, mille cubitis aedificando perveniunt, qui percepta humilitatis gratia, tanta se industria perfectionis bonis operibus mancipant, ut omne rudus a se non solum noxiae actionis sive inutilis locutionis, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirũ post rudimenta catholice fider
quę ꝑ dilectionẽ oꝑatur. necesse est humi¬
litas nobis quȩ est custos uirtutũ teneuda
insinuet᷑. ut iuxta p̾ceptũ uiri sapientis.
quanto magni sumꝰ humiliemtir in om̃ib
Et mille cubitos in muro. usq ad portã
depositus contra aquilonẽ simul & orten¬
tem uergat: tt pluuia ibi decidens nul¬
latenus consistat. sed instar fluuiorũ ꝑ
orientales defluens portas cunctis secum
platearũ sordib raptis. in ualle tosaphath
torrentẽ cedron augeat. Vnde ueri simile
uidet᷑. quia porta sterquiltinri uocet᷑ illa
ꝑ quã sordes & immundicie consuessent
egeri. Nec minoris omnino uirtutis atq
utilitatis est. immunda quęq de ciuitate
dm̃i efferri: quã in illã ea quȩ munda
sunt aggregari. Portã gͦ sterquilimi iN
ierłm edificant: qui illos in scę ecdẽ mi¬
nisterium ordinant. ꝑ quos uitioꝵ sordes
abelectorũ mentib expurgent᷑. sed & cor¬

Expanded text:
quia nimirum post rudimenta catholicae fidei, quia nimirum post rudimenta catholicae fidei, quae per dilectionem operatur, necesse est humilitas nobis, quae est custos virtutum, tenenda insinuetur; ut juxta praeceptum viri sapientis, quanto magni sumus, humiliemur in omnibus . Et mille cubitos in muro usque ad portam dispositus, contra aquilonem simul et orientem vergat, ut pluvia ibi decidens nullatenus consistat, sed instar fluviorum per orientales defluens portas, cunctis secum platearum sordibus raptis, in valle Josaphat torrentem Cedronem augeat. Unde verisimile videtur, quia porta sterquilinii vocetur illa, per quam sordes et immunditiae consuescunt egeri. Nec minoris omnino virtutis atque utilitatis est, immunda quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa ea quae munda sunt aggregari. Portam ergo sterquilinii in Hierusalem aedificant, qui illos in sanctae Ecclesiae ministerium ordinant, per quos vitiorum sordes ab electorum mentibus expurgentur. Sed et cor
Abbreviated transcription (Latin):
gyon legimus. dicente libro paralypomenori
de manasse rege iuda. qđ & supri posui:¬
mus. Post hȩc ȩdificauit muruꝰ extra ciui¬
tatem dauid. ad occidentẽ gyon in conual¬
le. Eyon autẽ est nom̃ fontis ubi est sa
lomon unctus in regẽ. foris ciuitatẽ. Siue
gͦ hanc siue illã siue aliã quĩlibet eiusdẽ¬
cuitatis uallẽ etras hoc loco significet.
patet sacramentũ. quia porta uallis edifi¬
catur in ierłm. tũ uł imbutis nuꝑ noticia
fidei electis. uel reparatis in castitate fidei
his qͥ aberrauerant. a doctorib ueritatis
inter alia uirtus humilitatis obseruanda
precipit᷑. ꝑ quã maiore dĩ gr̃a sublimari
mereantur: dicente scã scriptura. Ds̃ suꝑbis
resistit. humilib autẽ dat gr̃am. Et ir
psalmo. Et conualles abundabrnt frum̃to.
ld÷ humiles abundabunt donis suꝑnę re¬
fectionis. & bene post portã ueterem &
murũ plateȩ latioris porta uallis edificat᷑.

Expanded text:
Gihon legimus, dicente libro Paralipomenon Gihon legimus, dicente libro Paralipomenon de Manasse rege Juda, quod et supra posuimus: Post haec aedificavit murum extra civitatem David ad occidentem Gihon in convalle . Gihon autem nlomon unctus in regem foras civitatem. Sive ergo hanc, sive illam, sive aliam quamlibet ejusdem vallem Esdras hoc loco sipatet sacramentum, quia porta vallis aedificatur in Jerusalem, cum vel imbutis nuper per notitiam fidei electis, vel reparatis in castitate fidei his qui aberraverant a doctoribus veritatis, inter alia virtus humilitatis observanda praecipitur, per quam majore Dei gratia sublimari mereantur, dicente sancta Scriptura: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et in Psalmo: Et convalles abundabunt frumento , id est, humiles abundabunt donis supernae refectionis. Et bene post portam veterem, et murum plateae latioris, porta vallis aedificatur;
Abbreviated transcription (Latin):
audistis. Poita gͦ uetus edificat᷑ in terłm.
cũ uerbũ fidei ac dilectionis qđ abinicio
scẽ ecclẽ traditũ est uł recuꝑari in erran¬
tibus. uł in nuꝑ credentib coeꝑit institui
tee latioris. Murus plateę latioris est gi
ierłm. firmitas & munimentũ ꝑfecte dile¬
ctionis in cordib electorũ. Ad quẽ structo¬
res eius edificando ꝑueniunt: cũ in oꝑib
caritatis ꝓficiendo conditori & adiutori
suo dicere possunt. Uiã mandatorũ tuor
cucurrimus. dũ dilatares cor nr̃m. Illa ni¬
mirum dilatatione mentis ulustrate. que
& amicũ in dõ. & inimicũ diligere pos¬
sit ꝓpt̾ dm̃. Et portã uallis edificauit
iosaphath quȩ & gehennon hoc .ẽ. uallis
ennon dicebatur. ad orientẽ plagam esse
ciuitatis ierłm. ꝑ quã toriens cedron cutꝰ
in euangłio fit mentio. siquando pluuia¬
rum uel niuiũ aquas ircipit. a septentrio¬
nali in australẽ plagã defluit. Sed & ii
occidentali parte eiusdẽ ciuitatis uallem

Expanded text:
us aedificatur in Jerusalem, cum verbum fidei ac dilectionis, quod ab initio sanctae Ecclesiae traditum est, vel recuperari in errantibus, vel in nuper credentibus coeperit institui. etc. Murus plateae latioris est in Hierusalem, firmitas et munimentum perfectae dilectionis in cordibus electorum, ad quem instructores ejus aedificando perveniunt, cum in operibus charitatis proficiendo Conditori et adjutori suo dicere possunt: Viam mandatorum tuorum cucurrimus, dum dilatares cor nostrum . Illa nimirum dilatatione mentis illustratae, quae et amicum in Deo, et inimicum diligere possit propter Deum. Et portam vallis aedificavit Josaphat, quae et Gehennon, hoc est vallis Ennon dicebatur, ad orientalem plagam esse civitatis Hierusalem, per quam torrens Cedron, cujus in Evangelio fit mentio , si quando pluviarum vel nivium aquas recepit, a septentrionali in australem plagam defluit. Sed et in occidentali parte ejusdem civitatis vallem
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uidelicet nom̃ munimini mentis fi¬
delium conuenient̾ aptatur. eor maxime
qui de captiuitate ierłm curã gerunt. hoc
est de salute eor qui aliquando ꝑ insidias
diaboli de ęccła rapti. sed poenitendo stꝰ
denuo ꝑ grͣam dĩ ad eccłam reducti. Tales
sunt enim in reuertente castro. hoc est
in robore mentis reuocato ab infimis de¬
lectationib ad desideriũ suꝑne patrie.
a qua in primo parente deciderant. Tales st̃
in equitatu scõr cordiũ firmissimo. qui
am̃ portat sessorẽ. uixta illud ꝓpħȩ. Ascen¬
dens ascendes suꝑ equos tuos. & equitatio
tua sanitas. Ascendit quippe dñs super
equos suos. cũ predicatorũ corda quȩ regit.
gr̾a suę pietatis illustrat. Et equitatio eiꝰ¬
est sanitas. quia & illos quib regendo p̾si¬
det ad salutẽ ꝓuehit ȩternã & alios qͦq¬

Expanded text:
quod videlicet nomen munimini mentis fiquod videlicet nomen munimini mentis fidelium convenienter aptatur, eorum maxime qui de captivitate Jerusalem curam gerunt, hoc est de salute eorum qui aliquando per insidias diaboli de Ecclesia rapti, sed poenitendo sunt denuo per gratiam Dei ad Ecclesiam reducti. Tales sunt enim in revertente castro, hoc est in robore mentis revocatae ab infirmis delectationibus ad desiderium supernae patriae, a quo in primo parente deciderant. Tales sunt in equitatu sanctorum cordium firmissimo, qui Deum portant sessorem. Juxta illud prophetae: Ascendens ascendens super equos tuos, et equitatio tua sanitas. Ascendit quippe Dominus super equos suos, cum praedicatorum corda quae regit gratia suae pietatis illustrat; et equitatio ejus sanitas, quia et illos quibus regendo praesidet ad salutem provehit aeternam, et alios
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uocabulũ qđ latine spes eiꝰ interpre¬
tatur. aptissime contienit uotis eius qͥ
ad erigendas ruinas sc̃e ciuitatis animũ
intendebat. Primũ nanq bone actionis
fundamentũ est spem nos habere indu¬
biam de auxilio dñi ꝑficiendi que cupimꝰ.
Ipse est mensis in quo dñs nr in carne
natus est pulcherrime nob̃ suo nomine
longe ante prefigurans. qđ in eo diu sꝑatꝰ
abelectis uerus neemias. id ÷ consolator
adõ patre ad edificationẽ scẽ eccłe esset
uenturus in mundũ. Qđ autẽ scribit
neeinias fuisse se in susis castro. cũ uent¬
rent uiri qͥ narrassent de ierusolimis.
susa est metropolis regni ꝑsarũ ut iN
hester hystoria legimus. qđ ñ solũ necmi¬
as. sed & danthel ꝓpħa castrũ uocat. uon
quo castrũ sit. urbs ut diximꝰ metropolis
ac potentissuna. sed quo tanta sit firmi¬
tate edificata. ut castrũ esse uideat᷑. Inter¬
pretatur autẽ susis equitatio. uł reuertens.

Expanded text:
cujus vocabulum, quod Latine spes ejus interprecujus vocabulum, quod Latine spes ejus interpretatur, apertissime convenit votis ejus qui ad erigendas ruinas sanctae civitatis animum intendebat. Primum namque bonae actionis fundamentum est, spem nos habere indubiam de auxilio Domini perficiendi quae cupimus. Ipse est mensis in quo Dominus noster in carne natus est, pulcherrime nobis suo nomine longe ante praefigurans, quod in eo diu speratus ab electis, verus Nehemias, id est consolator a Deo Patre, ad aedificationem sanctae Ecclesiae esset venturus in mundum. Quod autem scribit Nehemias, fuisse se in Susis castro cum venirent viri qui nuntiarent de Jerosolymis. Susa est metropolis regni Persarum, ut in Esther historia legimus ; quam non solum Nehemias, sed et Daniel propheta castrum vocat ; non quod castrum sit urbs, ut diximus, metropolis ac potentissima, sed quod tanta sit firmitate aedificata, ut castrum esse videatur. Interpretatur autem Susis equitatio, vel revertens,
Abbreviated transcription (Latin):
uł consolator a dño. Qui cũ tenotiauerit
muros ierłm. & popłm dĩ abhostium
insultatione liberatũ in diuine legis ob¬
seruantia sublimauerit: ꝓfecto constat.
inconuenienter mediatorẽ dĩ & hominũ
hominẽ itsym xp̃m designat. qui se
ad consolationẽ pauꝑum sp̃u missum
insinuat. cũ ascensurus in celũ disctpłis
ait. Ego rogabo patrẽ. & aliũ paracdytũ
hoc est consolatorẽ dabit uobis. A quo
edificandam ciuitatẽ dĩ. scãm uidelicet
eccłam. simul & consolandos. cẽ. merentes.
ostendit psalmista cũ dicebat. Edificans
qui sanat contritos corde. & coetera.
Congruit figura neemie & scĩs p̾dicato¬
ribus. quorum ministerio suꝑna nob̾
consolatio prȩstat᷑ dũ post lapsũ peccati
spem uenię ac ꝓpiciationis diuine poe¬
nitentibus pollicentes. quasi diruta ab
hostib ierusoluorũ moenia murosq
testaurant. Mensis autẽ chasleu. ipse. ẽ.
quẽ nos decembrẽ uocamus. estq apud
hebreos nonus. apud nos autẽ anni ñas
¶ultimꝰ:

Expanded text:
l consolator a Domino; qui cum renovaverit muros Jerusalem, et populum Dei ab hostium insultatione liberatum, in divinae legis observantia sublimaverit; profecto constat inconvenienter Mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum designet, qui se ad consolationem pauperum spiritu missum insinuat, cum ascensurus in coelum discipulis ait: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum, hoc est, consolatorem, dabit vobis . A quo aedificandam civitatem Dei, sanctam videlicet Ecclesiam, simul et consolandos esse moerentes, ostendit Psalmista cum dicebat: AedificansQui sanat contritos corde , etc. Congruit figura Nehemiae et sanctis praedicatoribus, quorum ministerio superna nobis consolatio praestatur, dum, post lapsum peccati, spem veniae ac propitiationis divinae poenitentibus pollicentes, quasi diruta ab hostibus Jerosolymorum moenia murosque restaurant. Mensis autem Casleu ipse est quem nos Decembrem vocamus, estque apud Hebraeos nonus, apud nos anni mensis ultimus;
Abbreviated transcription (Latin):
ricie luxuriȩ. suꝑbie. contentionis. inui-¬
diȩ. coeterorũue que hostis malignꝰ inge¬
rere solet uitiorum incendio perire.
Quid uͦ nobis ad hȩc tbi fieri uidemus
agendum sit: ostendit᷑ cũ ꝓtinꝰ adiungit᷑.
Qũq audissem uerba huitiscemodi. sedi

Expanded text:
ritiae, luxuriae, superbiae, contentionis, inviritiae, luxuriae, superbiae, contentionis, invidiae, caeterorumve quae hostis malignus ingerere solet, vitiorum incendio perire. Quid vero nobis ad haec fieri videtur, quidve agendum sit, ostenditur cum protinus adjungitur: Cumque audissem verba hujuscemodi, sedi
Abbreviated transcription (Latin):
literȩ sensus. quia qui remanserant de
captiuitate & si in pace uersari iridebant᷑.
amico eis existente rege ꝑsart̃. quib etiã
non multo ante erram scribã cũ epłis mi¬
serat. qui hab̾et potestatẽ in om̃i regione
trans flumen: in afflictione tam̃ maxima
erant mentis. qd exprobrarent eis hostes
ciuitatẽ scãm adhuc reinansisse destructã
Sed & nunc in scã eccła merito affligunt᷑
ac tristicia salutari compunguntur. qui
suos uitiis subiacere considerant. ita ut
ꝑ neglegentiam eoꝵ qui correcti multis
prodesse poterant. quasi ꝑ muros urbis
dissipate drabolus liberũ in ęcclã habeat
introitum. Qꝙ eo mraigis dolendum sit
necesse est: si & ipsi qui aliis doctrina uł
exemplo ꝓdesse debuerant. exemplũ interitꝰ
sese cernentib corrupte uiuendo pͬmon¬
strant. Hoc est cĩ portas ierłm flammis
hostilib esse ꝑustas. eos qͥ bene uiuendo
ac docendo dignos in coetũ electorũ intro¬
ducere. indignos uͦ arcere debuerant: aua¬

Expanded text:
litterae sensus, quia qui remanserant de captivitate, etsi in pace versari videbantur, amico ejus existente rege Persarum, quibus etiam in multo ante Esdram scribam cum epistolis miserat, qui haberet potestatem in omni regione trans flumen; in afflictione tamen maxima erant mentis, quod exprobrarent eis hostes civitatem sanctam adhuc remansisse destructam. Sed et nunc in sancta Ecclesia merito affliguntur, ac tristitia salutari compunguntur, qui suos vitiis subjacere considerant, ita ut per negligentiam eorum qui correctis multis prodesse poterant, quasi per muros urbis dissipatae diabolus liberum in Ecclesiam habeat introitum. Quod eo magis dolendum sit necesse est, si et ipsi qui aliis doctrina vel exemplo prodesse debuerant, exemplum interitus sese cernentibus corrupte vivendo praemonstrant. Hoc est enim portas Jerusalem flammis hostilibus esse perustas, eos qui bene vivendo ac docendo dignos in coetum electorum introducere, indignos vero arcere debuerant, ava
Abbreviated transcription (Latin):
quando dariũ occidit imꝑfecti remanseranł̃
Captiuitatis autẽ ierłm. centesimus octo¬
gesimus & quintus erat annus. & ꝑueni-¬
unt usq ad tempora dnĩcȩ passionis ꝑ qͥm
hostiis &e sacrificiis legalib finis impost¬
tus est. Habent uͦ singulȩ ebdomades
lito more ñ amplius quã duodecim men¬
ses lunares habeant. Unde consulte angłs
septuaginta ebdomades nꝰ annumeratas
sed abbreuiatas suꝑ popłm eius dicit. qui
nissime ꝓut potui disserere in temporꝰ
libro curaui. Et audiert sanaballath¬
contristati sunt afflictione magna qđ¬

Expanded text:
quando Darium occidit, imperfecti remanserant; quando Darium occidit, imperfecti remanserant; captivitatis autem Jerusalem centesimus octogesimus et quintus erat annus: et perveniunt usque ad tempora dominicae passionis, per quam hostiis et sacrificiis legalibus finis impositus est. Habent vero singulae hebdomadae lito more, non amplius quam duodecim menses lunares habeant. Unde consulte angelus septuaginta hebdomadas non annumeratas, sed abbreviatas super populum ejus dicit, qui nissime, prout potui, disserere in Temporum libro curavi. Et audierunt Sanaballat Hcontristantur, a
Abbreviated transcription (Latin):
predicatorũ construit: Vnde bene artar¬
xerxes lumen silentio tẽptans interpretat᷑.
Lumen & enĩ uitȩ dñs est. qui corda fide¬
lium suoꝵ silentio tẽptat. dũ eos aliqͣndo
dulcedine gr̃ę celestis illustrat. aliquando
pręssuris uitȩ prȩsentis obnubilat. ut tẽ¬
poralib aduersis eruditi ardentius et̾na
bona desiderent. Memorabilis hic annus
quo ierłm ȩdificari ꝑmissa est & mysticis
ꝓpħȩ danihelis iã olim est presignatus lit¬
teris dicente ad eũ angło. septuaginta ebdo
mades abbreuiatas. eẽ. suꝑ popłm eius. &
suꝑ ciuitatẽ eius sc̃am. Et paulo post. Ab
duȩ erunt. & paulo post. Confirmabit
autẽ pactũ multis ebdomas una. & ip
dimidio ebdomadis deficiet hostia & sa¬
crificium. Inupiunt gͦ hȩ ebdomades a
uicesimo anno artarxerxis. qͣndo edifican¬
di ierłm licentiã dedit. Quo tempore ut
uilius africanus scribit regni ꝑsarũ centũ
& quindecim anni fuerant euoluti. & to¬
tidem anni usq ad alexandrũ magnum

Expanded text:
praedicatorum construit. Unde bene Artaxerxes lumen silentio tentans interpretatur. Lumen etenim vitae Dominus est, qui corda fidelium suorum silentio tentat, dum eos aliquando dulcedine gratiae coelestis illustrat, aliquando pressuris vitae praesentis obnubilat, ut temporalibus adversis eruditi, ardentius aeterna bona desiderent. Memorabilis hic annus, quo Jerusalem aedificari permissa est, et mysticis prophetae Danielis jam olim est praesignatus litteris, dicentemadas abbreviatas esse super populum ejus, et super civitatem ejus sanctam. Et paulo post: Ab duae erunt. Et paulo post: Confirmabit autem pactum multis hebdomada una, et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium. Incipiunt ergo hae hebdomades a vicesimo anno Artaxerxis, quando aedificandi Jerusalem licentiam dedit: quo tempore, ut Julius Africanus scribit, regni Persarum centum et quindecim anni fuerant evoluti, et totidem anni usque ad Alexandrum Magnum,