comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tu aut̃ idẽ ipse es & ꝑmanes. & in epła iacobi.
Apud quẽ ñ ẽ. tnsmutatio: nc̃ egredit᷑ & p̾liat᷑
sic̃ in die certaminis qͣndo pharaonẽ submersit
Et stabunt pedes eiꝰ his quorũ misertꝰ fuerit &
neqͣꝗͣ mouebuntur: ut rursũ de eo dici possit.
& añs tuba canit. & ambulauit in cõminatione
tre suȩ. nec ambulabit declinante iã sole & ui¬
cinis tenebris pꝰ meridiẽ qđ̃ suꝑ adã fecisse eum¬
legimꝰ. Cũq steterit ñ stabit in ualle & in locis
humilib s in monte. qͥ ñ infructuosas arbores
habeat & siluã sterilẽ. s ubi oliueta nascunt᷑.
qͥb alit᷑ lum̃ et̾nũ & soluunt᷑ infirmitates & re-¬
qͥes iassis tribuitur. & ipse mons oliuarũ in
qͦͥ stant pedes dnĩ contra ierłm ẽ. & ad orientem
mense tue. Cuius media pars scindit̾ ad orien¬
tẽ. in qͣ sunt arbores plantate de gentib de

Expanded text:
Tu autem idem es, et permanes . Et in epistola Jacobi: Apud quem non est commutatio : nunc egreditur et praeliatur sicut in die certaminis, quando Pharaonem in mari suEt stabunt pedes ejus his quorum misertus fuerit, et nequaquam movebuntur, ut rursum de eo dici possit: Et Dominus tuba canet; et ambulabit in comminatione irae suae . Nec ambulabit, declinante jam sole, et vicinis tenebris post meridiem, quod super Adam eum fecisse legimus . Cumque steterit, non stabit in valle et in locis humililvam sterilem; sed ubi oliveta nascuntur, quibus alitur lumen aeternum, et solvuntur infirmitates, et requies lassis tribuitur. Et ipse Olivarum in quo stant pedes Domini, contra Jerusalem est et ad Orientem,mensae tuae . Cujus media pars scindetur ad orientem, in qua sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
diũ eerũ ad mare nouissimũ. In estate & hieme
erunt. &erit dñs rex suꝑ omem t̾rã. Lxxͣ. In die
illa egrediet᷑ aqͣ uiua de ierłm. Media eiꝰ pars
ad mare pͥmũ : & media eiꝰ pars ad mare nouis¬
.simũ. In estate & uere erit sic : & erit dñs in re¬
ge̾ suꝑ omẽm terrã. In illo enĩ tẽprẽ hoc enim

Expanded text:
um earum ad mare Novissimum: in aestate et in hieme erunt. Et erit Dominus rex super omnem terram. LXX: In die illa egredietur aqua viva de Jerusalem, media ejus pars ad mare primum, et media pars ad mare novissimum: in aestate et in vere erit sic: et erit Dominus in regem s
Abbreviated transcription (Latin):
epalođ yaonaloi. Simmachus suꝑ uirũ popłi mei
theodotio suꝑ uirũ ꝓximũ euis. infine ser monis
ꝓ oth. legentes uaũ. Que littere sola int̾ se
distant magnitudine. & si oth legat᷑ meũ si¬
gnifieat. si uaũ eiꝰ. Miror autẽ qͦsdã hanc ꝓ¬
pbiã quã euangłista math̾s retulit ad dnm̃
saluatorẽ. post quã passione eiꝰ fugere discipli
& tunc eã dic̃ eã dic̃ eẽ. completã allegoricis
int̾pretationibꝰ uelle tenuare : & dũ plus eu¬
piunt uideri nosse ꝗͣ ceteri ueritatis regłã
ñ tenere. Refert enĩ euuanglista maths.
⁊unc dic̃ illis iħc. Onĩs uos scandalũ patiemi¬
m in me in ista nocte. Scriptũ ẽ. enĩ. ꝑcutiã

Expanded text:
Al. μοι: Symmachus, super virum populi mei, Theodotio, super virum proximum ejus: VAU in fine sermonis pro JOD legentes, quae litterae sola inter se distant magnitudine; et si JOD legatur, meum significat: si VAU, ejus. Miror autem quosdam hanc prophetiam quam evangelista Matthaeus retulit ad Dominum Salvatorem postquam in passione ejus fugere discipuli, et tunc eam dicit esse completam allegoricis interpretationibus velle tenuare, et dum plus cupiunt videri nosse quam caeteri, veritatis regulam non tenere. Refert enim evangelista Matthaeus: Tunc dicit illis Jesus: omnes vos scandalum patiemini in me in 911 ista nocte. Scri
Abbreviated transcription (Latin):
& maritoꝵ qͥ nec popłationẽ domoꝵ. nec uxoꝵ
stuprũ. ab hostib ꝓhibere poterunt uixta il¬
lud qđ alibi legimꝰ. Qui congregaa funt in
medio tui gladio cadent. & filios uros in cons¬
pectii ur̃o allident. & domꝰ urãs dep̾dabuntur.
& uxores urãs habebunt. Quo nichil crudeliꝰ
nichilq miserius inueniri potest ut timore
mortis ꝓpͥe nec salutẽ filiorũ. nec uxorũ pu¬
dicieiã defendere audeant. Hoc ipsũ & amos
ꝓpħa ad amasiã impiũ facerdotẽ comininans
loqͥtur. Uxor tua in ciuitate fornicabit᷑. & filii
tiu & filiȩ tuȩ in gladio cadent. & humꝰ tua
funicło metiet᷑. & hec popło iudeoꝵ uniuer¬

Expanded text:
 nec uxorum stuprum ab hostibus prohibere poterunt, juxta illud quod alibi legimus: Qui congregati sunt in medio tui, gladio cadent et filios vestros in conspectu vestro allident, et domus vestras depraedabuntur, et uxores vestras habebunt , quo nihil crudelius nihilque miserius inveniri potest, ut timore mortis propriae, nec salutem filiorum, nec uxorum pudicitiam defendere audeant. Hoc ipsum et Amos propheta ad Amasiam impium sacerdotem comminans loquitur: Uxor tua in civitate fornicabitur, et filii tui et filiae in gladio cadent, et humus tua funiculo metietur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħalis sermo comp̃hendit. hi sunt de qͥb &
in isaia legimus. Dies dm̃ insanabilis ueni&
furoris & tre : ponere orbẽ totũ in solitudinẽ
& peccatores auferre de eo. Quanta autẽ ne-¬
cessitas erit ut spolia eius diuidant᷑ in me¬
dio illuis: sol& hoc frequent᷑ accide ut que su¬
bito impetu inciuitate direpta sunt. foris in
agro aut in solitudine diuidant᷑: ne forte ho-¬
stis suꝑueniat. Hic autẽ pondꝰ maloꝵ tantꝰ in¬
cũb& : ut quę direpta sunt in cuiitatis medio

Expanded text:
alis sermo comprehendit, 913 hi sunt de quibus et in Isaia legimus: Dies Domini insanabilis veniet furoris et irae, ponere totum orbem in solitudinem, et peccatores auferre de eo . Quanta autem necessitas erit, ut spolia ejus dividantur in medio illius? Solet hoc frequenter accidere, ut quae subito impetu in civitate direpta sunt, foris in agro aut in solitudine dividantur, ne forte hostes superveniant. Hic autem tantum malorum pondus incumbet, ut quae dir
Abbreviated transcription (Latin):
ut possuit patere quȩ scripta sunt. Cũ mons
oliueti grandi uoragine p̾ruptꝰ fuerit ita
ut una pars uoraginis ad orientẽ. altera ad
occidentẽ respiciat: repente & in ipsa uoragi¬
ne excelso ex utraq parte p̾rupto. alia uorago
rũpetur ad aqͥlonẽ alia ad austrũ. & p̾rup¬
tũ quadrangłm fi&: ut quadrifariã in qͣt¬
tuor plagas orientis. & occidentis. & aqͥlonis. &
austri uorago tendatur. & fugietis inqͥt ad
uallẽ quȩ ẽ. int̾ templũ & fyon. Hii em̃ tẽ¬
pli & syon duo montes. dĩ montes appellantur.
Quia uallis illa montis oluieti. quȩ p̾ruptis oli¬
ueti hinc atq inde montibꝰ cingitur. usq ad
tẽpli montẽ qͥ sc̃s ẽ. suã uoraginẽ trahe. Ter¬
remotꝰ autẽ in dieb orie regis illius temporis

Expanded text:
cripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum et Sion. Hi enim templi et Sion duo montes, Dei montes appellantur; quia vallis illa montis Oliveti, quae praeruptis hinc atque inde montibus cingitur, usque ad templi montem qui sanctus est, suam voraginem trahet. Terraemotus autem in diebus Osia regis Juda, illius t
Abbreviated transcription (Latin):
pars relinquetur in ea. hoc ẽ. in t̾ra qͥa de iudeis
atq gentib hi qͥ dñn confessi sunt soli uite &
habitatiom t̾rȩ reseruati sunt. Ipsa qͦq tͣcia
pars ne delicata ẽẽt. & secura confessio qua-
gentũ. & post paululũ. Transiuimꝰ ꝑ ignem
& aquã. & eduxisti nos in refrigeriũ. Ein¬
II
alio loco dr̃ ad credentẽ. Si transieris ꝑ ignẽ
flamina ñ combure te qͥa tecũ sũ. Iecirco
autẽ ñ consumit incendiũ. & flama non deuo¬
rat : qr uox dni int̾eidentis flammã ignis. Cũ
sic ꝓbati fuerint paruili suꝑ qͦs dñs conuer¬
tit manũ suã. & ꝑ uocationẽ eorũ omis nati-¬
ontĩ turba crediderit: tẽ credentiũ popłs uo-¬
cabit xep̃m nomine suo. Ꝙ illo dicente tu es
tẽprẽ futura contendunt. Sed hoc int̾ nos &
illos est qđ nos expleta iã dicimꝰ. illi explen-¬
da cõmemorant. Ecce dies ueniunt dm̃: & di¬

Expanded text:
pars relinquetur in ea, hoc est, in terra: quia de Judaeis atque gentilibus hi qui Dominum confessi sunt, soli vitae et habitationi terrae reservati sunt. Ipsa quoque tertia pars ne delicata esset, et secura confessione, qupost paululum: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium: Ein alio loco dicitur ad credentem: Si transieris per ignem, flamma non comburet te: quia tecum sum . Idcirco autem non consumit incendium, et flamma non devorat, quia vox Domini intercidentis flammam ignis . Cum sic probati fuerint parvuli, super quos Dominus convertit manum suam, et per vocationem eorum omnis nationum turba crediderit, tunc credentium populus vocabit Christum nomine suo, et illo dicente: Tu estempore futura contendunt; sed hoc inter nos et illos est, quod nos expleta jam dicimus, illi explenda commemorant. Ecce dies veniunt Vulg. ve
Abbreviated transcription (Latin):
cã meã. De hac rumphea & in amos ꝓpħa scri¬
ptũ ẽ. In gladio morient᷑ om̃s peccatores t̾re.
enim peccatores naufragio ꝑeunt: alii uene-¬
no. Hii aqͥs suffocant᷑ illos consumit incendi
sophomas facro ore testatur dicens. Sed & uos
ethiopes int̾fecti gladio meo eritis. Post quã
pastor bonus qͥ animã suã posuit ꝓ ouib suis.

Expanded text:
Amos propheta scriptum est: In gladio morientur omnes peccatores terrae . enim peccatores naufragio pereunt: alii veneno: hi aquis suffocantur, illos consumit incendiuSophonias sacro ore testatur, dicens: Sed et vos, Aethiopes, interfecti gladio meo eritis . Postquam pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis ,
Abbreviated transcription (Latin):
Hebrei hoc qd̃ scriptũ ẽ. nec oꝑient᷑ pallio facci¬
no. ut mentiant᷑ sic edisserunt: & ñ replebini¬
losos. In isaia legius: ne ꝑ banc occasionem
pretari potest. Framea suscitare suꝑ pastorem
meũ & suꝑ uirũ coherentẽ mͥ dic̃ dñs exercitu

Expanded text:
o saccino, ut mentiantur, sic edisserunt, et non replebunlosos, in Isaia legimus, ne per hanc occasionem rpretari protest. Framea, suscitare super pastorem meum, et super virum cohaerentem mihi, dicit Dominus exerc
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ totũ factũ ẽ: ut implerent᷑ scripturȩ
ꝓpbarũ. Tunc discipłi om̃s relicto eo fugert̃
Hec putandũ ẽ. de altero loco assumptũ testimo
ꝑatũ: ꝑcute pastorẽ & disꝑgent̾ oues. Hic
gladius & hȩc rumphea ẽ. & frãmea. de qͣ &¬

Expanded text:
factum est, ut implerentur Scripturae Prophetarum. Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt . Nec putandum est de altero loco assumptum testimonperatum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Hic gladius et haec romphaea est et framea, de q
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit in die illa confundent᷑ ꝓpħe unusquisq
ex uisione sua: cũ ꝓphauerit. Ꝙ induent᷑ pel¬
le cilicina qͥa m̃titi sunt. & dicent. Nlon sũ ꝓpħes
ego. qͥa homo genuit me auiuentute mea. Et
dicã ad eũ. Quid sunt plage iste in medio
manuũ tuarũ : & dic&. Qiub ꝑcussus sum
in domo diligentis me. Qui ꝓpħare temptauerit
& parentũ iudicio fuerit condennatus. & ua¬
tinii illius falsitate rerũ contͣrius exitus ap¬
ꝓbarit : confundet̾ ex uisione sua nec opietur¬
ultra cilicio. ut m̃tiat᷑. Hic enim erat habitus
ꝓpħarũ: ut qͣndo popłm ad penitesttiã ꝓuoca¬
rent induerentur cilicio. Unde & ifaie p̃cipit᷑
ut auferat saccũ de lũbis suis. & nudus ince-¬
dat. Nequaquã autẽ tẽpꝰ ẽẽt. penitentiȩ : s im¬
minentis captiuitatis. Ergo & iste pseudo ꝓpħes
tu & oꝑim̃to simplices quosq decipiat. s ma-¬
gis terrã find& uomere & agriculture deditꝰ¬

Expanded text:
Et erit in die illa, confundentur prophetae unusquisque ex visione sua cum prophetaverit: et induentur pelle cilicina, qua mentiti sunt, et dicet: Non sum prophetes ego, quia homo genuit me a juventute mea, et dicam ad eum: Quid sunt plagae istae in medio manuum tuarum? Et dicet: Quibus percussus sum in domo diligentis me. Qui prophetare tentaverit, et parentum judicio fuerit condemnatus, et vaticinii illius falsitatem rerum contrarius exitus approbaverit, confundetur ex visione sua, nec ultra operietur cilicio ut mentiatur. Hic enim erat habitus prophetarum, ut quando populum ad poenitentiam provocabant, induerentur cilicio. Unde et Isaiae praecipitur, ut auferat saccum de lumbis suis, et nudus incedat : nequaquam enim tempus esse poenitentiae, sed imminentis captivitatis. Ergo et iste pseudoprophettu et operimento simplices quosque decipiat; sed magis terram findet vomere, et agriculturae dedit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ut om̃s renascamur in xp̃o & in aqͣ baptisma¬
tis nr̃a nobis peccata donentur. Nichil iminun¬
dius menstruate quę quicqͥd attigerit immũ¬
dũ facit. & huiꝰ tam̃ sordes xp̃i abluent᷑ bapti¬
smate. oł ablutione peccatoꝵ & menstruate.lxxx.
tͥnstulerunt transmmuitationẽ & asꝑsionẽ. qđ de
lege tͣnseamꝰ ad euangłiũ de littera ad spm̃.
significat. de qͦ & petrus apłs loqͥtur. Gr̃a uo¬
bisꝰ & pax multiplicet᷑ in obedientiã & asꝑfi-¬

Expanded text:
rum, ut omnes renascamur in Christo, et in aqua baptismarum, ut omnes renascamur in Christo, et in aqua baptismatis nostra nobis peccata 907 donentur. Nihil immundius menstruata, quae quidquid attigerit, immundum facit: et hujus tamen sordes Christi abluentur baptismate. Pro ablutione peccatorum et menstruatae, LXX transtulerunt, transmutationem et aspersionem: quod de Lege transeamus ad Evangelium, de littera ad spiritum, dsignificat, de quo et Petrus apostolus loquitur: Gratia vobis, et pax multiplicet
Abbreviated transcription (Latin):
ieȩ a tritico separate erit planctus magnus non
ctores tundent manib pectora: cũ mala pulcher¬
rima uiderint ẽẽ. succisa: et eũ quȩ̃ confixerars
in patris ac maiestate sua regnare. In die illa erit
fons patens domus dauid & habitantib ierłm in
ablutionẽ peccatoris & menstruate. Lxee. In die
illa erit omĩs locus aꝑtus in domo dauid & in
habitantib ierłm. & in transinutationẽ. & mas¬
ꝑsionẽ. De hoc fonte qͥ egreditur de domo datud
& ii iezechiele ꝓpħa scribit᷑ qđ erumpat fons in
gentiȩ. & ꝑgat ad solitudinẽ & ad mare. qđ nc̃
uocat᷑ mortuũ. Piscesq om̃s iuiuificet. & ex utͣq
ripa flumnis uarii generis consurgant arbores.
ꝑ singłos menses semꝑ nouis fructib abundanses.
&ut sciamꝰ domũ hoc ẽ. tẽplũ dĩ ipsã eẽ. domũ
dauid. quȩ in iezechiele domus dĩ. in zacharia
domꝰ dauid appellatur: hic fons de domo dĩ egre¬
diens fertur ad eccłiã. & ad scientiã scriptura¬

Expanded text:
e a tritico separatae, erit planctus magnus non ctores tundent manibus pectora: cum mala pulcherrima viderint esse succisa, et eum quem confixerant, in Patris ac sua majestate regnare . In die illa erit fons patens domui David, et habitantibus Jerusalem, in ablutionem peccatoris et menstruatae. LXX: In die illa erit omnis locus apertus in domo David, et habitantibus Jerusalem: et in transmutationem et in aspersionem. De hoc fonte, qui egreditur de domo David, et in Ezechiele propheta scribitur , quod erumpat fons in gentiae; et pergat ad solitudinem et ad mare, quod nunc vocatur Mortuum, piscesque omnes vivificet, et ex utraque ripa Huminis varii ge novis fructibus abundantes. Et ut sciamus domum, hoc est, templum Dei, ipsam esse domum David, quae in Ezechiele domus Dei, in Zacharia domus David appellatur: hic fons de domo Dei egrediens, refertur ad Ecclesiam et ad scientiam Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
bit eũ alt̾ & dic&. Quid sibi uolunt plage
iste & hec uulnera quȩ in medio manuũ tua¬
rũ sunt : & est sensus. Qtre adheres patibulo :
Cur manus tuȩ transfixe sunt clauis: Qa cõmi¬
sisti ut hitic pene & cruciatui subiaceres : Et u¬
le respondebit & dic&. Hec uulnera & has ac¬
cepi plagas parentũ meoꝵ iudicio condeninatꝰ
& eoꝵ qͥ me ñ oderant s amabant. & intantũ
fugato iñdatio ueritas obtinebit: ut etiã ipse

Expanded text:
Quid sibi volunt istae plagae, et haec vulnera quae in medio manuum tuarum sunt? Et est sensus: Quare adhaeres patibulo? cur manus tuae transfixae sunt clavis? quid commisisti, ut huic poenae et cruciatui subjaceres? Et ille respondebit, et dicet: Haec vulnera et has accepi plagas, parentum meorum judicio condemnatus, et eorum qui me non oderant, sed amabant. Et intantum, fugato mendacio, veritas ob
Abbreviated transcription (Latin):
tendentes spĩtibs&e doctrims demonioꝵ. inhipo¬
ebrisi falsiloquoꝵ cauteriatã habentiũ consci¬
entiã suã. Sicut enm idola fuuit manu arti-¬
ficis: ita hereticoꝵ ꝑuersa doctrina quodcũq
pħas significant. Sed tam̃ & ab ethncis: sacer¬
dotes idolorũ uocantur ꝓpħe. &erit cũ ꝓpħa-¬

Expanded text:
eductoribus, et doctrinis daemoniorum in hypocrisi falsiloquorum, cauteriatam habentium conscientiam suam . Sicut enim idola fiunt manu artificis: ita haereticorum perversa doctrina, quodcumque phetas significant; sed tamen et ab 908 ethnicis sacerdotes idolorum vocantur prophetae. Et erit, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
piã exꝑsona dñi ꝓpħare : statim pat̾ eiꝰ & mat᷑
obliuiscentur parentũ ut dĩ retineant seruitu¬
tẽ. & ꝓferent contra filiũ mortis sententiam.
Et tã pie erunt omĩum in dm̃ mentes. ut ñ ex¬
peccet᷑ publicũ iudiciũ. s ꝑeant qͥ tales sur̃

Expanded text:
persona Domini prophetare, statim pater ejus et mater obliviscentur parentum, ut Dei retineant servitutem, et proferent contra filium mortis sententiam: et tam piae erunt omnium in Deum mentes, ut non exspectetur publicum judic
Abbreviated transcription (Latin):
cytito a ioyci. transferre uoluerunt. id ẽ. com¬
pedient: eũ & aqͥla & simmachus. & theodotio
& ibi & hic similit̾ uerterint confiacerunt. Re
apło. Cũ enim sint inter uos emulationes & con¬
tentiones nonne carnales estis & scdm homines
ambulatis : E in psalmis. Uos autẽ ficut homi¬
nes moriemini : & sic̃ unus de principibꝰ cadetis.
Et indigni spũ dĩ merent᷑ audire. Non ꝑmanebit
sp̃s meus in hominib istis qr carnes sunt. Et e¬
rit in die illa confundent᷑ ꝓpħȩ unusqͥgq ex
iusione sua cũ ꝓphauerto nec oꝑietur pallio
saccino ut mñtiat᷑. s dic&. Non sũ ꝓpħa. homo

Expanded text:
ransferre voluerunt, id est, compedient: cum et Aquila, et Symmachus, et Theodotio, et ibi et hic similiter verterint, confixerunt. RecApostolo: Cum enim sint inter vos aemulationes et contentiones, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Et in Psalmis: Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis . Et indigni spiritu Dei merentur audire: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis: quia carnales sunt . Et erit in die illa, confundentur prophetae unusquisque ex visione sua, cum prophetaverit, nec operientur pallio sacci
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. Ita crucifixo saluatore renouabit᷑ planctus
in ierłm fic̃ qͦndã fuit in urbe ad adrẽmon in
cãpo mageddo. Qđq seqͥt᷑ plangent familie &
familie siue trib & trib eoꝵ. familie domꝰ dđ
seorsũ. & uxores siue intilieres eorũ seorsũ. hoc
significat quod tempr̾e tribulationis & luctus.
ñ debeamꝰ seruire comugiis & oꝑi nuptiarum.
Unde & in iohel captiuitate ꝓpinqͣ. dicit᷑ ad uide-¬
noe. Ingrede in archa tu & filii tui. uxortua
&uxores filiorũ tuoꝵ. & pꝰea finito diluuio
te discrimine fuerant separati: redditi mundo
generatiom liberis deseruirent. Hȩc autẽ non
solũ in tẽprẽ fit angustie s & in tẽprẽ oracio¬
nis qͣndo uolumꝰ dnm dep̾cari : dicente apło ad
choruithios. Nolite fraudare inuicẽ nͥ forte ad¬

Expanded text:
Jesum, ita crucifixo Salvatore renovabitur planctus in Jerusalem, sicut quondam fuit in urbe Adadremmon, in campo Mageddon. Quodque sequitur: Plangent familiae et familiae, sive tribus et tribus seorsum: familiae domus David seorsum, et uxores, sive mulieres eorum seorsum, hoc significat, quod tempore tribulationis et luctus non debeamus servire conjugiis 905 et operi nuptiarum. Unde et in Joel, captivitate propinqua, dicitur ad JudaeNoe: Ingredere in arcam tu, et filii tui, et uxor tua, et uxores filiorum tuorum . Et postea finito diluvio,te discrimine, fuerant separati, redditi mundo, generationi et liberis deservirent. Hoc autem non solum in tempore fit angustiae, sed et in tempore orationis: quando volumus Dominum deprecari, dicente Apostolo ad Corinthios: Nolite fraudare invicem, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
Septẽtrionalẽ autẽ urbis & inferiorẽ partẽ eẽ.
captã. montẽ uͦ tẽpli & fyon in qͦ ar& erat
integrã remansisse. Iudei hec sub gog dicunt
eẽ. complenda. Alii tẽporib macedonũ & egi¬
ꝑtioꝵ diuersarũq gentiũ ex parte transacta.
nos tẽporis ueritatẽ dñi scientię relinquentes:
quȩ scripta sunt explanemus. Egrediet᷑ dñs¬

Expanded text:
septentrionalem urbis et inferiorem partem esse captam, montem autem templi, et Sion, in quo arx erat, integra remansisse. Judaei haec sub Gog dicunt esse complenda: alii temporibus Macedonum et Aegyptiorum, diversarumque gentium ex parte transacta. Nos temporis veritatem Domini sententiae relinquentes, quae scripta sunt, explicemus. Et egredietur D
Abbreviated transcription (Latin):
auferã de terra. Lax ͥ. Et erit in dte illo dicit
dĩs fabaoth. disꝑdã nomina idolorũ de terra
& non erit ultra eorũ memoria. E pseudo ꝓpħas
crebro commemorat: om̃a idola auferentur e terra.
Siue illa idola de qͥb psalmista dic̃. Simulachra
gentiũ. argentũ & aurũ oꝑa manuũ hominũ.
ut nulla sit alia religio nisi tantũ nominis xp̃i¬
ani. & de qͥb in ꝓpha scriptũ ẽ. Ululate scup¬
tilia ierłm & in samaria. Sic̃ enĩ feci samariȩ &
sculptilib illius: sic faciã ierłm & idolis eiꝰ. Siue

Expanded text:
am de terra. LXX: Et erit in die illa, dicit Dominus Sabaoth, disperdam nomina idolorum de terra, et non erit ultra eorum memoria, et pseudoprophecrebro commemorat, omnia idola auferentur de terra, sive illa idola de quibus Psalmista dicit: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum , ut nulla sit alia religio, nisi tantum nominis Christiani, et de quibus in propheta scriptum est: Utulate, sculptilia in Jerusalem et in Samaria. Sicut enim feci Samariae et sculptilibus illius: sic faciam Jerusalem et idolis ejus . Sive
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ illudentes atq ridentes. Uah qͥ destruit
tẽplũ & in trib dieb edificat illud: saluũ fac
tem&e ipsũ : descendens de cruce. Hec & alta illu-¬
dentes & quodã am̃tiȩ tripudio saltantes loque¬
bant᷑. In die magnus erit planctꝰ in ierłm sic̃
planctus adremmon. in campo mageddo. E plan-

Expanded text:
ridentes: Vah! qui destruis templum, et in tribus diebus aedificas illud: salvum fac temetipsum, descendens de cruce . Haec et alia 904 illudentes, et quodam amentiae tripudio saltantes loquebantur. In die illa magnus erit planctus in Jerusalem, sicut planctus Adadremmon in campo Mageddon. E
Abbreviated transcription (Latin):
& inebrians eccłam suã audir& abea. Potabis
me de uino unguentario: de uino maloꝵ grana¬
toꝵ meoꝵ. Huiꝰcemodi potio ñ solũ estus stoma¬
chi fugat: s & corruptũ uentrẽ sanare dicit᷑
& reliquis ꝓdesse uiscerib Nichil hoc pomo pul¬
erius. In rubore eccliȩ siginficat uerecundiã: in
granoꝵ ordine gradus & membra totius corpo¬
ris ꝑ singuia officia distributa. Cũ in huiuscemo
di malis fructũ saluator ñ inuenerit: dic̃. Omẽm
palmite̾ in me ñ ferentẽ fructũ toll& pat̾. &
omẽm qͥ fert fructũ purgabit eũ: ut fruetum

Expanded text:
et inebrians Ecclesiam suam, audiret ab ea: Potabis et inebrians Ecclesiam suam, audiret ab ea: Potabis me de vino unguentarii, de vino malorum granatorum meorum . Hujuscemodi potio non solum aestus stomachi 906 fugat, sed et corruptum ventrem sanare dicitur, et reliquis prodesse visceribus. Nihil hoc pomo pulchrius; in rubore, Ecclesiae significat verecundiam: in granorum ordine, gradus et membra totius corporis per singula officia distributa. Cum in hujuscemodi vinea et malis fructum Salvator non invenerit, dicet: Omnem palmitem non ferentem fructum, tollet Pater; et omnem qui fer
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os. In dauid regia trib accipit᷑. hoc ẽ. uda :
in nathan ꝓpħalis ordo describit᷑. Leui refertur
ad sacerdotes: ex quo ortũ ẽ. sacerdotiũ. In semei
doctores accipiuntur. Ex hac enim tribu magi¬
stroꝵ agmina pullularunt. Reliquas autẽ¬
trib tacuit: quȩ ñ habeait aliquod pͥuilegiũ
dignitatis. In eo autẽ qđ ait om̃s trib relique
trib & trib seorsũ. & uxores eoꝵ seorsũ. uiiũ¬
sas absq nomine cop̃hendit. Dicamus & iuxta
laa. ẜ uon. appellatur ñ una arbor malorũ gra-¬
natorũ. id ẽ. mali punici: s locꝰ his arborib con-¬
situs. De qͦ uixta intelligentiã spiritalẽ sponsus
dicit in cantico canticoꝵ. Descendi ut uiderem
in genimine torrentis. si floruiss& uinea. si flo¬
riussent mala pumca. Descendit enim saluator
ad torrentẽ huiꝰ scli & turbidas aqͣs de qͥb &
in tipo eiꝰ helias bibisse describit᷑. ut pꝰ flores
uinee. & mali punici fructũ utrũq susciper&:

Expanded text:
nostros . » In David regia tribus accipitur, hoc est Juda; in Nathan prophetalis ordo describitur; Levi refertur ad sacerdotes, ex quo ortum est sacerdotium; in Semei doctores accipiuntur, ex hac enim tribu magistrorum agmina pullularunt. Reliquas tribus tacuit, quae non habent aliquod privilegium dignitatis. In eo autem quod ait, omnis tribus reliqua, tribus et tribus seorsum, et uxores eorum seorsum, universas absque nomine comprehendit. Dicamus, et juxta LXX ῥοῶν appellatur, non una arbor malorum granatorum, id est, mali punici, sed locus his arboribus consitus, de quo juxta intelligentiam spiritualem sponsus dicit in Cantico canticorum: Descendi, ut viderem in genimine torrentis si floruisset vinea, si floruissent mala punica . Descendit enim Salvator ad torrentem hujus saeculi et turbidas aquas, de quibus et in typo ejus Elias bibisse describitur : ut post flores vineae et mali punici fructum utrumque susciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽmon ꝓ qͦ. locx. transtulerunt ẜoainoc. urbs ẽ.
uyeta ierrael. quȩ hoc oli uocabulo nuncupata ẽ.
& hodie uocatur maximianopolis. In cãpo mace¬
do : in qͦ iosias rex iustꝰ apharaone cognom̃to ne-¬
chao uulneratus ẽ. Suꝑ qͦ lam̃tationes scribit ie-¬
remias quȩ legunt᷑ in ȩccła & scripsisse eũ para¬
lipomenon testat᷑ liber. Sic̃ gͥ eo tẽprẽ pꝰ reges
peceatores spes omĩs popłi erat in iosia : & ocei¬
so ilo magnus planctꝰ in orbe cõmotꝰ ẽ. sic̃ legimꝰ

Expanded text:
 LXX transtulerunt ῥοῶνος, urbs est juxta Jezraelem, quae hoc olim vocabulo nuncupata est, et hodie vocatur Maximianopolis in campo Mageddon, in quo Josias, rex justus, a Pharaone cognomento Nechao vulneratus est : super quo Lamentationes scripsit Jeremias, quae leguntur in Ecclesia, et scripsisse eum, Paralipomenon testatur liber . Sicut igitur eo tempore post reges peccatores spes omnis populi erat in Josia, et occiso illo, magnus planctus in urbe commotus est, sicut legimus
Abbreviated transcription (Latin):
eos quos dñs uocauit In eo loco in qͦ nos posuimꝰ sal¬
uatio siue saluatus: & in hebreo seriptũ ẽ. phaleta:
symachus transtulit qͥ fugerit. Et rursum ubi nos
diximꝰ in residuis &. lx&. tͥnstulerunt ad nunci¬
existimant Post quã igit᷑ uenit dies dñ magnus et
horribilis. & saluus effectus ẽ. qͥcũque pꝰ dni resur¬
rectionẽ. nom̃ illius inuocauit. omĩs qͥ futt in mon

Expanded text:
s quos Dominus vocavit. In eo loco, in quo nos posuimus, salvatio, sive salvatus, et in Hebraico scriptum est PHALETA  , Symmachus transtulit, qui fugerit. Et rursum ubi nos diximus, in residuis, et LXX transtulerunt, annuntiexistimant. Postquam igitur venit dies Domini magnus et horribilis: et salvus effectus est, quicumque post Domini resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. lex & uerbũ dnĩ de ierłm De qua scriptũ ẽ Non
capit ꝓpħam perire extra ierłm Principiũ gͦ eorum
qͥ saluati sunt fuit in syon & in ierłm. in specula &
in uisione pacis : & in his qͥ residui fuerunt quos uo¬
cauit dñs. Residuos eos debemus intelligere qͥ de u-¬
deorũ popło erediderunt De qͥbus esaias loqͥtur Ni-¬
si dñs sabaoth reliquiss& nobis sem̃: sic̃ sodoma facti
ẽẽmus. & sicut gomorra similes fuissemꝰ. Hos resi¬
duos dñs uocauit sue euangelizauit eos quos uo-¬
cauit Sic enĩ. laccc. int̾p̃tati sunt. Locꝰ hic difficillimꝰ
ẽ. & multiplicit̾ recipiens expͥanationẽ: ut sub tro¬
pologia omĩa quȩ dicta sunt ad illa tẽpora referamꝰ:
Adquȩ petrus & paulus apłi retulerunt. hoc ẽ. quan¬
do passus ẽ. dñs & resurrexit Neq enĩ fieri potest
ut suꝑiora in tempore passionis. & quȩ sequnt᷑ intel

Expanded text:
ni, de Jerusalem , de qua scriptum est: Non capit prophetam perire extra Jerusalem . Principium ergo eorum qui salvati sunt fuit in Sion et Jerusalem, in specula, et in visione pacis, et in his qui residui fuerunt, quos vocavit Dominus. Residuos eos debemus intelligere, qui de Judaeorum populo crediderunt, de quibus Isaias loquitur: Nisi Dominus Sabaoth 206 reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Hos residuos Dominus vocavit, sive evangelizavit eos, quos vocavit: sic enim LXX interpretati sunt. Locus hic difficillimus est, et multiplicem recipiens explanationem: ut sub tropologia omnia quae dicta sunt, ad illa tempora referamus, ad quae Petrus et Paulus apostoli retulerunt, hoc est, quando passus est Dominus et resurrexit. Neque enim fieri potest, ut superiora in tempore passionis, et quae sequuntur intel
Abbreviated transcription (Latin):
ice dicitur esphoch & om̃s similiter transtulerunt:
ostendit muneris largitatẽ: quod nequaquã in
paucos ꝓpħas ut olim fiebat in ueteri testamento:
sed iom̃s credentes innomine saliatoris sp̃s scĩ do¬
ua descenderint Neqͣꝗͣ in hunc & illũ: sed in om¬
nẽ carnẽ Neq enim ẽ. distinetio greci & iudei. serui
& liberi. uiri & feminȩ : qͥa om̃s in xp̃o unũ sumus
Unde & agabus cesareę ꝓpħauit: & in anthiochia erans
alteri fuerit ꝓeuelatũ: pͥor taceat Et quatuor fi¬
somuia: qͣndo paulus iã senex audiuit uirũ mace¬
donẽ dicentẽ sibi. Pransiens in macedoniã: adutua
nos. & om̃s iuuenes qͥ in xp̃o extitere fortissimi. &
dñi bella bellarunt. uiderunt uisiones dño sua ꝓ-¬
missa complente Ego usiones multiplico: & inmani¬

Expanded text:
ice 205 dicitur ESPHOCH  , et omnes similiter transtulerunt, ice 205 dicitur ESPHOCH  , et omnes similiter transtulerunt, ostendit muneris largitatem, quod nequaquam in paucos Prophetas ut olim fiebat in veteri Testamento, sed in omnes credentes in nomine Salvatoris, Spiritus sancti dona descenderint  i et liberi, viri et feminae: quia omnes in Christo unum sumus . Unde et Agabus Caesareae prophetavit , et in Antiochia erant alteri fuerit revelatum, prior taceat . Et quatuor fisomnia, quando Paulus jam senex audivit virum Macedonem, dicentem sibi: Transiens in Macedoniam adjuva nos . Et omnes juvenes qui in Christo exstitere fortissimi, et Domini bella bellarunt, viderunt visiones, Domino sua promissa complente: Ego visiones multiplico A
Abbreviated transcription (Latin):
dent ei quẽ ñ audierunt: Quomͦ autẽ audient si¬
ne p̾dicante : Quomͦ uͦ p̃dicabunt nisi mittantur:
Quodq ait omĩs qͥ inuocauerto nom̃ dni saluus erit:
non leue eẽ. credamꝰ. Lic& enim idem apłs scribat. ne¬
mo dicit dnm ib̾m nisi in sp̃ũ scõ: tam̃ hoc ipsũ dice¬
re. non sermone sed affectu cordis ẽ. ponderandũ. Ois
enim qͥ iuocauerit nom̃ dñi saluus erit. Unde & pau¬
lus & sostenes scribunt ȩccłiȩ dei quȩ ẽ. corinthi:
scificatis in xp̃o iħu uocatis scĩs. cũ uniuersis qui
inuocant nom̃ dm̃ iħ̃u xp̃i. scđm illud quod in psal¬
mis legimus. Moyses & aaron in sacerdotibꝰ eiꝰ: et
samuel inter eos qͥ inuocant nomen eius Inuocabars̃
dnm & ipse exaudiebat eos: in colunina nubis loque¬
batur ad eos Si igitur & de credentibꝰ corinthiis &
de moyse & aaron ac famuele scribitur qđ inuoca¬
uerint nomen dñi: ñ incipientiũ sed ꝑfectorũ hanc
gram̃ eẽ. credamus Uerbũ qͦq effusionis qđ hebra¬

Expanded text:
sine praedicante? quomodo autem praedicabunt nisi mittantur . Quodque ait: Omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit, non leve esse credamus, licet enim idem apostolus scribat: Nemo dicit Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto ; tamen hoc ipsum dicere, non sermone, sed affectu cordis est ponderandum. Omnis enim qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Unde et Paulus et Sostenes scribunt Ecclesiae Dei quae est Corinthi: Sanctificatis in Christo Jesu, vocatis sanctis cum universis qui invocant nommo legimus: Moyses et Aaron in sacerdotibus eius, et Samuel inter eos qui inuocant nomen eius; inuocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos: in columna nubis loquebatur ad eos . Si igitur de credentibus Corinthiis, et de Moyse et Aaron ac Samuele scribitur, quod invocaverint nomen Domini, non incipientium, sed perfectorum, hanc gratiam esse credamus. Verbum quoque effusionis, quod Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
eũ locũ ubi scriptũ ẽ. magnꝰ dies dnĩ & terribilis
ualde. & qͥs sustinebit eũ ÷ cominatio ẽ. atq descrip¬
stio:
quȩ peccatori popło dñs illaturus ẽ: Abeo autẽ
loco ubi legimus conuertimini ad me in toto cor¬
de. & in ierumo & infletu & in planctu usq ad
eũ locũ ubi ait. quare dicunt in populis ubi ẽ.
as eorũ: eohortatio dñi ẽ. & post penas atq sup¬
plicia ad penitentiã ꝓuocantis Rursum ab eo
loco qͥ seqͥtur telatus ẽ. dns terrã suã & peꝑcit
popło suo. & respondens dñs dix̃. usq ad eũ ubi¬

Expanded text:
gnus dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? comminatio est atque descriptio, quae peccatori populo Dominus illaturus sit. Ab eo autem loco ubi legimus: Convertimini ad me in toto corde, et in jejunio, et in fletu, et in planctu, usque ad eum locum, ubi ait: Quare dicunt in populis, ubi est Deus eorum? cohortatio Domini est post poenas atque supplicia ad poenitentiam provocantis. Rursum ab eo loco qui sequitur: Zelatus est Dominus terram suam et pepercit populo suo, et respondens Dominus dixit, usque ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
bros Aut certe qͦmͦ sol uersus in tenebras ẽ. non qͦ
ipse sit mittatus in tenebras. sed tenebras mundo
induxerit. sic & luna non ẽ. uersa in sanguinẽ: sed
iudeos blasphemarũ & negationis in xpm̃ horrore
comꝑtos ȩternotestimonii sui sanguine condẽnauit
dicentes : sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nros:
Hȩc omĩa priusquã dies dni ueniat magnus ⁊ hor
ribilis aaut resurrectionis eẽ. credendꝰ ẽ: aut certe
multa post tẽpora dies iudicii qͥuere magnus ẽ.
& horribilis Sed qͥa seqͥtur & erit omis qͥcũq inuo¬
cauerit nom̃ dñ saluus erit. & hoc apłs paulus
refert ad tempꝰ dnĩcȩ passionis magis de resurre¬
ctionis die intelligendũ ẽ Ait enim scribens ad
romanos Non ẽ. distinctio uidei & greci. idẽ enĩ ipse
dñs om̃ium : diues in om̃s qͥ inuocant illũ. Omĩs enĩ

Expanded text:
bros . Aut certe quomodo sol versus in tenebras est, non quod bros . Aut certe quomodo sol versus in tenebras est, non quod ipse sit mutatus in tenebras, sed quod tenebras mundo induxerit: sic et luna non est versa in sanguinem, sed Judaeos blasphemiarum et negationis in Christum horrore coopertos, aeterno testimonii sui sanguine condemnavit, dicentes: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Haec omnia priusquam dies Domini veniat magnribilis aut resurrectionis esse credendus est, aut certe, multa post tempora, dies judicii, qui vere magnus est et horribilis. Sed quia sequitur: Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit, et hoc apostolus Paulus refert ad tempus Dominicae passionis, magis de resurrectionis die intelligendum est. Ait enim scribens ad Romanos: Non est distinctio Judaei et Graeci. Idem enim ipse Dominus omnium: dives in omnes qui invocant illum. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nature ẽ.dupplicis Hab& lum̃ credentibꝰ: hab& te¬
nebras fuppliciaq incredulis : qͥ appellantur uapo¬
res fumi. Iste fumus ẽ. amarissimꝰ qͥ excecauit o-¬
culos iudeorũ. De qͦ in ꝓuerbiis legimus Sic̃ fumꝰ
noxius ẽ. oculis & in matura uua dentibꝰ.: sic iniqͥ¬
ne magna loqͥtur : in qͣ p̾dicabatur inigͥtas udeoꝵ
Et suꝑliminare motum ẽ: & domus impleta ẽ. fu¬
mo Unde postea seqͥtur Uade die popło huic Au¬
ditu audietis & ñ intelligetis : & uidentes aspici¬
etis & non uidebitis Incrassatũ enim ẽ. cor popłi
huuis & auribꝰ suis grauiter audierunt Sol qͦq
ẽ. uersus intenebras : qͣndo pendentẽ dnm̃ suũ ui¬
dere non ausus ẽ Et luna insanguinẽ : qđ aut iux¬
ta hystoriã factũ ẽẽ. credamus & ab euangłistis
silentio pret̾missũ : neq omĩa quȩ fecit iħe scripta
referuntur : quȩ si scribantur ꝑ singula. ne ipsĩ qͥ¬
dẽ arbitror mundũ capere eos qͥ scribendi sunt li¬

Expanded text:
naturae est duplicis: habet lumen credentibus; habet tenebras suppliciaque incredulis, qui appellantur vapores fumi. Iste fumus est amarissimus, qui excaecavit oculos Judaeorum, de quo in proverbiis legimus: Sicut fumus noxius est oculis, et immatura uva dentibus, sic iniquine magna loquitur, in qua praedicebatur caecitas Judaeorum: Et superliminare motum est, et domus impleta est fumo. Unde postea sequitur: Vade, et dic populo huic: Auditu audietis, et non intelligetis; et videntes aspicietis, et non videbitis: incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt . Sol quoque est versus in tenebras, qdere non ausus est. Et luna in sanguinem: quod juxta historiam factum esse credamus et ab evangelistis silentio praetermissum. Neque enim omnia quae fecit Jesus scripta referuntur: Quae si scribantur per singula, ne ipsum quidem arbitror mundum capere eos, qui scribendi sunt, li
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ Serui uͦ & ancille qͥ adhuc spm̃ timoris
habent & non dilectionis: qͥa ꝑfecta dilectio fo¬
ras mittit timorẽ. non habebunt ꝓpħiã. ñ somina.
non uisiones : sed scĩ sp̃s effusione contenti. fidei
tantũ & salutis gram̃ possidebunt. Tunc dabit dñs ꝓ
digia in cęlo & in terra. In cęlo: qͥa sol ẽ. uersus inte¬
nebras & luna in sangiune̾. In terra: qͥa tã uebe
menti & insolito motu t̾ra c̃tremuit. ut monum̃¬
le ẽ. de qͦ & in psalmista legimꝰ. Et intinguatur pes
tuus in sanguine Et in isaia. quã rubicunda sunt
uestim̃ta tua. & quẽ ꝑ cusso latere saluatoris myx¬
tis aqͥs romanus miles effudit. & ignis sp̃s scĩ qui
descendit de cęlo. ut in actibꝰ apłorũ legimꝰ. Appa¬
ruerunt illis disꝑtite lingue tanquã ignis seditq
supͣ singulos eorũ. & repleti funt om̃s sp̾ũ scõ & cepe

Expanded text:
lignum; servi vero et ancillae qui adhuc Spiritum timoris lignum; servi vero et ancillae qui adhuc Spiritum timoris habent et non dilectionis, quia perfectio foras mittit timorem, non habebunt prophetiam, non somnia, non visiones; sed, Spiritus sancti effusione contenti, fidei tantum et salutis gratiam possidebunt. Tunc dabit prodigia Dominus in coelo et in terra: in coelo, quia sol est versus in tenebras, et luna in sangmenti et insolito motu terra contremuit ut monumelle est, de quo et in Psalmista legimus: Ut intingatur pes tuus in sanguine, et in Isaia: Quam rubicunda sunt vestimenta tua, et quem percusso latere Salvatoris mistis aquis Romanus miles effudit . Et ignis Spiritus sancti, qui descendit de coelo, ut in Actibus apostolorum legimus: Apparuerunt illis dispertitae linguae tamquam ignis, seditque supra singulos eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
conuncimus De qͦ in his que sequuntur plenius
disserendũ ẽ. Om̃is autẽ caro suꝑ quã effusurũ
se de suo sp̃u dñs pollicetur: illa ẽ. de qua isaias
ioqͥtur Et uidebit omis caro salutare dei. Ergo
salutare dĩ uideri non potest: nisi sc̃s sp̃s effun¬
datur. Et qͥ cumq credere se dicit in xp̃m non
tismate iohannis in eũ qͥ uenturus erat boc ẽ.
innomine dnĩ iħ̃u quia responderunt paulo in¬
tizantur. immo uerũ baptisma accipiunt: qͥa¬
sine spũ scõ & misterio trinitatis quicqͥa in unã
& alterã ꝑsonã accipitur imꝑfectũ ẽ Neq uͦ om
nis qͥ acceperit sp̃m scm̃ statĩ habebit & gram spi¬
ritalẽ : sed ꝑ effusionẽ sp̃s scĩ diuersas grãs con¬
sequentur Alii ꝓpħiã. ut filui & filie qͥ maioriᷤᷤ
sunt meriti. aliĩ somnia ut senes iã ꝓuectioris
etatis : alii usiones ut uiuenes qͥ uicerunt ma¬

Expanded text:
convincimus: de quo in his quae sequuntur, plenius convincimus: de quo in his quae sequuntur, plenius disserendum est. Omnis autem caro super quam effusurum se de spiritu suo Dominus pollicetur, illa est de qua Isaias loquitur: Et videbit omnis caro salutare Dei . Ergo salutare Dei videri non potest, nisi Spiritus sanctus effundatur. Et quicumque credere se dicit in Christum, non tismate Joannis in eum qui venturus erat, hoc est, in nomine Domini Jesu: quia responderunt Paulo inimus , iterum baptizantur: immo verum baptisma accipiunt, qusine Spiritu sancto et mysterio Trinitatis, quidquid in unam et alteram personam accipitur, imeperit Spiritum sanctum statim habebit et gratiam spiritalem, sed per effusionem Spiritus sancti diversas gratias consequentur, alii prophetiam ut filii et filiae qui majoris sunt meriti, alii somnia ut senes jam provectioris aetatis, alii visitationes ut juvenes qui vicerunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad hunc locũ: textũ seruasse sermonis La¬
boris ẽ. maximi : quomͦ quȩ sequuntur his quȩ nc̃
disserimꝰ coaptanda sint Alius dic& quȩ genera¬
liter in ultimo tẽꝑe reꝓmissa sunt nunc expar¬
te completa: & qr p̾miũ futuroꝵ in pͥmo aduentu
dñi apłi sentiebant: Libamenta quędã & pͥmicias
iitrabiliũ expleta memorasse: ut donec ueniat
quod ꝑfectũ ẽ. id quod ex parte p̾cesserat sentire
nes suos in tudicio: ut quicquid utile audientibꝰ
eẽ. cernebant : & ñ repugnare dȩ p̾sentibꝰ alteriꝰ
temporis testimoniis roborarent Non quo ab ute¬
rentur audientiũ fimplicitate & impericia. ut imn¬
pius calumniatur porphirius : sed iuxta apłm
paulũ p̃dicarent oportune importune & sequen
in pͥmo aduentu dnĩ saluatoris dicent eẽ. com¬
pletũ Maxime cũ & illi & nos quȩ ꝓmissa st̃:
in xp̃o dicamꝰ eẽ. completa In hoc tantũmͦ disere¬
pantes: qđ illi futura contendunt nos iã facta

Expanded text:
usque ad hunc locum, textum servasse sermonis. Laboris est maximi, quomodo quae sequuntur, his quae nunc disserimus, coaptanda sint. Alius dicit quae generaliter in ultimo tempore repromissa sunt, nunc ex parte completa. Et quia praemium futurorum in primo adventu Domini apostoli sentiebant, libamenta quaedam et primitias mirabilium expletas memorare, ut donec veniat quod perfectum est, id quod ex parte praecesserat, sentiremnes suos in judicio : ut quidquid utile audientibus esse cernebant, et non repugnare praesentibus, de alterius temporis testimoniis roborarent, non quod abuterentur audientium simplicitate et imperitia, ut impius calumniatur Porphyrius, sed juxta apostolum Paulum, praedicarent opportune, importune . Et sequentin primo adventu Domini Salvatoris dicerent esse completum: maxime cum et illi, et nos quae promissa sunt, in Christo dicamus esse complenda: in hoc tantummodo discrepantes, quod illi futura contendunt, nos jam facta
Abbreviated transcription (Latin):
marũq naturis pauca uerba ponentes Adamas sui
nominis lapis ẽ. quẽ latine possumus indomitum
appellare. eo qđ nulli cedat materie: nec ferro qͥdẽ.
Nã si ponat᷑ suꝑ incudẽ & graui ietu feriatur mallei
ante incus & malleus uulnus accipiunt. quã ada-¬
mas conteratur. Cũq ignis omiã dom& ⁊ uniuersa
metalla consumat: reddit adamantẽ puriorẽ. ut ne
paruilos qͥdẽ in eo angulos uis nimii ardoris obtun¬
dat. Uidi & in auro ad amantẽ magnitudine milii:
Cũq uicinũ consumatur aurũ longo usu ac minia ue¬
tustate: solus adamas non atteritur. & nulla lima
minui potest. sed econtͣrio limã terit & quicquid
attigerit lineis sulcat: Hic lapis durissimꝰ & indoma¬
bilis: solo hicorũ cruore dissoluitur. & missus incas¬
lidũ sanguinẽ ꝑdit fortitudinẽ suã. Est aute pe ii
decorus ferrugine habens colorẽ : & splendorẽ eristal¬

Expanded text:
marumque naturis pauca verba ponentes: « Adamas sui marumque naturis pauca verba ponentes: « Adamas sui nominis lapis est, quem Latine 329 indomitum possumus appellare: eo quod nulli cedat materiae, nec ferro quidem. Nam si ponatur super incudem, et gravi ictu feriatur mallei, antea incus et malleus vulnus accipiunt, quam adamas conteratur. Cumque ignis omnia domet, et universa metalla consumat, reddit adamantem duriorem, ut ne parvulum quidem in eo angulum vis nimii ardoris obtundat. Vidi et in auro adamantem magnitudine millii: cumque vicinum consumantur aurum longo usu ac nimia vetustate, solus adamas non atteritur, et nulla lima imminui potest: sed econtrario limam terit, et quidquid attigerit, lineis sulcat. Hic lapis durissimus et indomabilis solo hircorum cruore dissolvitur, et missus in calidum sanguinem, perdit fortitudinem suam. Est autem parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem, et splendorem crystal
Abbreviated transcription (Latin):
rii quas solent suꝑ induci parietes & ñ solũ pulcri-¬
tudinẽ acciꝑe sed & fortitudinẽ: contra mutriã im¬
briũ. & creberrunas tempestates: Legimꝰ in ie zechiel
dnm̃ comminantẽ: qđ tempestate & grandine con-¬
surgente neqͣꝗͣ linat. nec uestiat parietẽ isrł: sed
dimittat cũ plituiis dissipari Unde & muine dic̃ ille
lapis & edificator domus. qđ deponat trullã in
medio popli sui ifrł: & cessare faciat atq torpere
ut neqͣꝗͣ ultra suꝑ maucat eũ. & suo uestiat ac tu¬
etur auxiuo: Cumq dñs ꝓtectionẽ suã & ut ita dicã
parietis uestimentũ trulla cessante subtraxerit.
tunc demolientur excelsa idolorũ quȩ appellabatur
buntur: ut destruantur dan & bethel. inqͥbꝰ aestrue¬
bantur uituli aurei Diximꝰ ut potuimꝰ : qͥd abhebreis
nobis iuxta historie sit traditã ueritatẽ. Pranseamꝰ
ad anagogen de xenoerate qͥ seribit suꝑ lapidũ gem¬

Expanded text:
tes, et non solum pulchrites, et non solum pulchritudinem accipere, sed et fortitudinem contra injuriam imbrium et creberrimas tempestates. Legimus in Ezechiele , Dominum comminantem, quod tempestate et grandine consurgente, nequaquam linat nec vestiat parietem Israel, sed dimittat eam pluviis dissipari. Unde et nunc dicit illelapis, aedificator domus, quod deponat trullam in medio populi sui Israel, et cessare faciat atque torpere, ut nequaquam ultra superinducat eum, et suo vestiat ac tueatur auxilio. Cumque Dominus protectionem suam, et, ut ita dicam, parietis vestimentum trulla cessante subtraxerit, tunc demolientur excelsa idolorum, quae Hebraice appm desolabuntur, ut destruantur Dan et Bethel, in quibus adorabantur vituli aurei. Diximus ut potuimus quid ab Hebraeis nobis juxta historiae sit traditum veritatem: transeamus ad anagogen, de Xenocrate, qui scribit super lapidum gem
Abbreviated transcription (Latin):
celsa idoli: & scificationes isrł desolabuntur: & con¬
surgã suꝑ domũ ieroboã in gladio. Locoͬe Sic osten¬
dit mͥ adñs. Et ecce uirstabat suꝑ murũ ad amanti¬
nũ. & in manu eius adaman̾s & dixit dns ad me.
Quid tu uides amos: Et dixi Adamantẽ: & ait dñs:¬
Ecce ego mitiã adamantẽ in medio popli mei isri: Neqͣꝗͣ
ultra addã ut transeã eũ: & dissipabunt̾ arȩ risus
& sacrificia isrł desolabuntur: & consurgã suꝑ do¬
mũ ieroboã in gladio Priusꝗͣ de adamante disseranꝰ.
quẽ siminachus & laxx. ꝓ eo qđ in hebraico enas scrio¬
tũ ẽ. transtulerunt: dicendũ ẽ. breuit̃ qđ hoc uer¬
Quorũ alterũ stagnaturũ. alterũ tabescentẽ significat.
ut illã sartaginẽ quã legimus in ⁊ezechiel. in qua
ꝓpƀia hec cernitur: ꝑ stagnaturȩ uocabulũ demon¬
strar&. Dñs itaq cernitur suꝑ murũ stagnatũ siue
ltũ: & in manu eius stagnatio siue trulla cementa

Expanded text:
 desolabuntur, et consurgam super domum Jeroboam in gladio. LXX: Sic ostendit mihi Dominus: Et ecce vir stabat super murum adamantinum, et in manu ejus adamas. Et dixit Dominus ad me: Quid tu vides, Amos? Et dixi: Adamantem. Et damantem in medio populi mei Israel. Nequaquam ultra addam ut pertranseam eum, et dissipabuntur arae risus, et sacrificia Israel desolabuntur, et consurgam super domum Jeroboam in gladio. Priusquam de adamante disseramus, quem Symmachus et LXX, pro eo quod in Hebraico ENACH   scriptum est, transtulerunt, dicendum est breviter, quod hoc verbescentem significat; ut illa sartago quam legimus in Ezechiele , in qua prophetia haec cernitur per stannaturae vocabulum demonstretur. Dominus itaque cernitur stans supra murum stannatum sive litum, et in man
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ homuiũ factus: & habitu inuentus ut homo
Humiliauit sem& ipsũ factꝰ obediens usq ad mortẽ.
& mortẽ crucis. De qͦ isaias scribit. non ẽ. species
pectũ & nouissimũ hominũ uirũ dolorũ & scientẽ ferre
infirmitatẽ.: Hic stat suꝑ montẽ ad amautinũ. id .ẽ.
suꝑ scõs & apłos suos qͥbus donauit ut & ipsi ad-¬
amantes uocarentur: & anullo suꝑati dicerent :
Quis nos separabit a caritate xxpĩ: Tribulatio. an
angustia. an ꝑsequutio. an fames. an nuditas an ꝑi-¬

Expanded text:
abitu inventus ut homo: humilians semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . De quo Isaias scribit: Non est species pectum et novissimum hominum, virum dolorum, et scientem ferre infirmitatem . Hic stat su apostolos suos, quibus donavit, ut et ipsi adamantes vocarentur, et a nullo superati dicerent: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an