comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
blicã armis inqͥetass& sententia ꝓlata. ut ꝓ
iuris potius auctoritate quã executione
p̃cȩpti more quo duces hostiũ cõuictꝰ re¬
bellionis securi ꝑcussus estimaret᷑. Cogni¬
ta utriꝰq nece ptholomeus qͥ suscȩperat
aristoboli germanos & uxorẽ alexandri
philippiona. filiũ suũ in urbẽ ascalonã di¬
suscȩpit antigonũ atq eiꝰ sorores ut ad patrẽ
deducer&. usu & cõsuetudine amoris ignicu-¬
lus obrepsit adolescenti ignoscendo ꝓfecto
si scirent trranni ignoscere. atq alterã de
sororib accepit sibi cõiugii societatẽ. Non
tulit hoc ptholomeus pat᷑. sed occiso filio
nurũ ꝓpriã sibi iunxit. moꝵ egregiꝰ censor
nẽ. ut ipse se parricidio & incesto cõtamina
õpcio int̾fecto qͥ dũ arma cȩsaris fugit:
spadoni egrptio caput suũ ãputandũ p̃buit
conũsa res. Prębuit tam̃ ea pacientia caput
qua tantoꝵ popłoꝵ aliquocies uictorẽ dece.¬

Expanded text:
blicam armis inquietasset sententia prolata, uti pro blicam armis inquietasset sententia prolata, uti pro iuris potius auctoritate quam pro exsecutione praecepti, more quo duces hostium, conuictus rebellionis securi percussus aestimaretur. Cognita utriusque nece Ptolomaeus, qui susceperat Aristoboli germanos et uxorem APhilippionem filium suum in urbem Ascalonem disuscepit Antigonum atque ejus sorores, ut ad patrem deduceret: usu et consuetudine amoris igniculus obrepsit adolescenti, ignoscendo profecto, si scirent tyranni ignoscere; atque alteram de sororibus accepit sibi in conjugii societatem. Non tulit hoc Ptolemaeus pater, sed occiso filio, nurum propalam sibi junxit: morum egregius censor, nem ut ipse se parricidio et incesto contaminaret. Pompeio interfecto, qui dum arma Caesaris fugit, spadoni Aegyptio caput suum amputandum praebuit, conversa res: praebuit tamen ea patientia caput, qua tantorum populorum aliquoties victorem dece
Abbreviated transcription (Latin):
iũ mediꝰ erat qm̃ de flãminia ĩ apiã cõpenda¬
butis etiã militarib muneris in srriã direxit.
ut iuideã sibi adiungera. põpeiũ q at̾go urge.¬
r&. Sed ĩ exordio tẽptam̃toꝵ ubi ad locũ ꝑ¬
uenit. ueneno intemptꝰ ĩꝑfectũ negotiũ reli
quit. Opino mortis eiꝰ põpeiĩ fautorib as¬
scribebat᷑. Ita lusȩ st̃ dispositiones cȩsares
& destitutȩ aristoboli cupiditates. noua
quadã mutationũ uarietate. ut tutior fue¬
rit exul ĩt᷑ hostes. in uinculis captiuus.
quã ĩt suos ciues. dominꝰ ĩ cubiculo. rex ĩ c̃uuno
Quo cõꝑto põpeus qđ aristobolus in indȩa
recidiua sibi bella reparare tẽptauerat.
etiã filiũ eiꝰ alexandrũ iugulari iussit. sus¬
pectũ nimis partes cȩsarianas scipio gneii
mandatis obȩdiens ꝓ tribunali statuit reũ
ut species iudicii p̃tenderet᷑. Accusatorib
quoq adhibitis atq in eũ qͥ romanã rẽpu.¬

Expanded text:
ium medius erat, quoniam de Flaminia in Appiam compendiaium medius erat, quoniam de Flaminia in Appiam compendiaeuatum, tributis etiam militaribus numeris, in Syriam direxit, ut Iudaeam sibi adiungeret Pompeiumque a tergo urgueret. Sed in exordio temtamentorum, ubi ad locum peruenito mortis eius Pompei fautoribus adscribebatur. Ita lusae sunt dispositiones Caesaris et destitutae Aristoboli cupiditates noua quadam mutationum uarietate, ut tutior fuerit exul inter hostes, in uinculis captiuus, quam inter suos ciues dominus in cubiculo, rex in conuiuio. Quo comperto Pompeius, quod Aristobolus in Iudaea recidiua sibi bella reparare temtauerit, etiam filium eius Alexandrum iugulari iussit suspectum nimis partes Caesarianas. Scipioni mandat. Is oboediens pro tribunali statuit reum, ut species iudicii praetenderetur accusatoribus quoque adhibitis atque in eum qui Romanam rem pu
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos p̃dicto arabũ regi qͣs mutuȩ cari.¬
tatis pignora direxit. Quos ille qͣsi depositũ
ĩuolabile susceptos eo cultu qͦ liberosdo¬
mi habuit. & postea repetitos patri reddidit.
ded cũ aristobolus bello suꝑatꝰ ĩ uinculis
habet᷑ alexander filius eiꝰ cũ scd̃m cõuentiones
pacis qͥb eũ cassius ad eufraten rediturꝰ de¬
unixerat p̃lio uacar&. cõfinia ꝑsidis haud illo
suspecta parthoꝵ transitu ĩ festarent᷑. & blandȩ
tranqͥllitatis species orientis ĩ partib humanas¬
leuare sollicitudines. cȩsar trans alpinis regio¬
nib galliarũ itaiȩ sese infundens. põpeiũ senatũ¬
q ult᷑ ionicũ mare expulit. Italia exclusus
emathiã magnꝰ petit. Eoq diũsis ex locis roma.¬
na iussit agmina seqͥ. qđ ibi bellũ parara. Qb
intentꝰ gerendis. aristobolũ quẽ romȩ uinc̃tũ
reliquerat. eũ cȩsar qͥ it᷑ urbẽ romã atq põpe¬

Expanded text:
filios suos praedicto Arabum regi quasi mutuae charifilios suos praedicto Arabum regi quasi mutuae charitatis pignora direxit. Quos ille quasi depositum inviolabile susceptos, eo cultu quo liberos domi habuit, et postea repetitos patri reddidit. Sed cum Aristobulus bello superatus, in vinculis haberetur; Alexander filius ejus cum secundum conventiones pacis, quibus eum Cassius ad Euphratem rediturus devinxerat, praelio vacaret; cum confinia Persidis haud ullo suspecta Parthorum transitu infestarentur, et blandae tranquillitatis species in Orientis partibleuaret sollicitudines, Caesar e transalpinis regionibus Galliarum Italiae sese infundens Pompeium senatumque ultra Ionium mare expulit. Italia exclusus Emathiam Magnus petiit eoque diuersis ex locis Romana iussit agmina sequi, quod ibi bellum pararet. Quibus intentus gerendis Aristobolum Romae uinctum reliquerat. Eum Caesar, qui inter urbem Romam atque Pompe
Abbreviated transcription (Latin):
finib reppulit. ñ sine graui detrim̃to
hostiũ. cũ effusȩ uenientes quo neminẽ
sibi obsistere ausurũ arbitrarent᷑ locis
p̃uentos angustiorib occupauiss&s. Deniq
fusi suoꝵ plurib bellũ deseruere. Cassi
repulso hoste securꝰ ꝓuintiȩ ĩ udȩã irru¬
it. & taricheis deletis. triginta milia uidę¬
oꝵ in seruitutẽ uendidit. ꝑhitolaũ q̃ꝙ
suscȩptũ doli quo partes aristoboli fuler¬
r&e. iugulari iussit. Neq expers cõsilii eiꝰ
antipat᷑ fuit. ut ȩmulũ potentiȩ quã maxi.¬
minas loco ortã. atq exea suscȩpit li¬
beros quattuor sexus uirilis. & unã femi¬
nã. Uiris huĩmodi uocabula. ꝑrimiꝰ fasełꝰ
gregie factꝰ adem̃dã munerib atq amici¬
tiȩ societatẽ potentiũ grãm p̃ cȩteris sibi
regis arabũ c̃ciliauerat. dͥa de locis arabiȩ
uroris accȩptȩ p̃tendebat necessitatẽ. Deniq
adũsus aristobolũ decernere p̃lio parans

Expanded text:
finibus reppulit, non sine graui detrimento finibus reppulit, non sine graui detrimento hostium, cum effuse uenientes, quod neminem sibi obsistere ausurum arbitrarentur, locis praeuentos angustioribus occupauisset. Denique fusis suorum pluribus bellum deseruere. Cassirepulso hoste, securus provincia, in Judaeam irruit, et Tharicheis deletis triginta millia Judaeorum in servitutem vendidit: Phitalaum quoque, suspectum doli, quod partes Aristoboli fulciret, jugulari jussit. Neque expers consilii ejus Antipater fuit, ut aemulum potentiae quam maximinas loco ortam, atque ex ea suscepit liberos quatuor sexus virilis et unam feminam. Viris hujusmodi vocabula: primus Phaselus, gregie factus ad emerendam muneribus atque amicitia societatem potentium, gratiam prae caeteris sibi regis Arabum conciliaverat, quia de locis Arabiae uxoris acceptae praetendebat necessitudinem. Denique adversus Aristobulum decernere praelio parans,
Abbreviated transcription (Latin):
reuocass& plurimos iudȩoꝵ ab alex¬
andri societate. Quoꝵ multitudine
fretꝰ. parabat om̃s quos in regione offen¬
derat romanos exitio dare. Deniq dilap¬
sis lic& iudȩoꝵ plerisq ꝑ antripatri cõ¬
uentionẽ. audatiã tam̃ ñ deposuerat.
roꝵ circa itabyrriũ montẽ fusis. cũ decẽ
milib aufugit reliquoꝵ disꝑsione bel¬
lũ confectũ. Gauimꝰ cõpositis ad arbr
datẽ q & trgranẽ fugientes de ꝑside
occulte remisit. Palã tam̃ militib
itimauit fuga lapsos.
uecessit gauinio crassus. & ꝓfecturꝰ
ad particũ bellũ om̃e qđ erat hie¬
rosolimis ĩ tẽplo aurũ abstulit. & p̃te¬
rea duo milia talenta detrahi iussit.
quȩ põpeiꝰ intacta reliquerat. Nec
longũ lȩtatꝰ ubi transmisit eufraten ex¬
ercitũ amisit. & ipse extinctꝰ ẽ. Eo
successu parti lȩtiores transeundũ ĩ
syriã credidert̃. Quos strenue ĩ sibr¬
is excȩpit cassius. & cõmissȩ sibi ꝓuintiȩ

Expanded text:
reuocasset plurimos Iudaeorum ab Alexreuocasset plurimos Iudaeorum ab Alexandri societate, quorum multitudine fretus parabat omnes quos in regione offenderat Romanos exitio dare. Denique, dilapsis licet Iudaeorum plerisque per Antipatri conuentionem, audaciam tamen non deposuerat, rum circa Itabirium montem, fusis decem milibus, aufugit. Reliquorum dispersione bellum confectum. Gabinius compositis ad arbitdatemque et Orsanen fugientes de Perside occulte remisit, palam tamen militibus intimauit fuga lapsos. Successit Gabinio Crassus et profecturus ad Parthicum bellum omne quod erat Hierosolymis in templo aurum abstulit et praeterea duo milia talenta detrahi iussit, quae Pompeius intacta reliquerat, nec longum laetatus ubi transmisit Euphraten, exercitum amisit et ipse extinctus est. Eo successu Parthi elatiores transeundum in Syriam crediderunt, quos strenue insidiis excepit Cassius et commissae sibi prouinciae
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ aristobolo incustodiã retruso. filios
eiꝰ ad bythiniã dimisit. qđ gauiniũ fert̃
eplis insinuasse. id aristoboli cõiugi ꝓmis¬
sũ remunerandȩ sedulitatis eiꝰ gr̃a ob tra¬
ditas sibi munitiones. His in iudea
gestis gauiniꝰ audendũ aliqͥd ratꝰ in
portos expeditionẽ parauit. sed suspecta
partiũ ꝑtholomei regis reuocauert̃
ꝓfectũ. Nã ab eufrate ĩ egrptũ ga¬
uiniꝰ iter cõuertit. usus necessariis ad
om̃ia msteriis. antipatri & hyrcani.
Sed hyrcani ꝑ antipatrũ qͥ pecunia
frum̃to armis auxiliis quoq exercitũ
iuuare. ac maxime cõgressionis circa
pelusiũ. nisi gnaris locoꝵ & totiꝰ belli
generis iudȩis omĩa ꝓcurantib gaui¬
niũ facile det̾russent. Sed rursus
morante exercitu. alexander aristo.¬
boli fese in syriã in alterã uelut in
uacuã ꝓuntiã ĩmergere moliebat᷑.
nisi rumorib excitus gaumiꝰ reditũ
maturauissa. p̃missoq: antipatro

Expanded text:
natus Aristobolo in custodiam detruso filios natus Aristobolo in custodiam detruso filios eius ad Bithyniam dimisit, quod Gabinium ferunt epistulis insinuasse id Aristoboli coniugi promissum remunerandae sedulitatis eius gratia ob traditas sibi munitiones. His in Iudaea gestis Gabinius audendum aliquid ratus in Parthos expeditionem parauit, sed suspecta partium Ptolomaei regis reuocauerunt profectum. Nam ab Euphrate in Aegyptum Gabinius iter conuertit, usus necessariis ad omnia ministeriis Antipatri et Hyrcani, sed Hyrcani per Antipatrum, qui pecunia frumento armis auxiliis quoque exercitum iuuere; ac maxime congressiones circa Pelusium, nisi gnaris locorum et totius belli generis Iudaeis omnia procurantibus, Gabinium facile deterruissent. Sed rursus morante exercitu Alexander Aristoboli in Syriam sese alteram uelut in uacuam prouinciam demergere moliebatur, nisi rumoribus excitus Gabinius reditum maturauisset praemissoque Antipatro
Abbreviated transcription (Latin):
exercitꝰ directis. &eptũ opꝰ ĩpediuit. De.¬
sertis enĩ munitionib aristobolus se
bello parauit. & quia maiore numero
quã usu agm̃ trahebat. deonerauit iner¬
mis płi multitudinẽ. & sola octo milia ar¬
matoꝵ coegit. Adiuncto qͦq phitolao.
qͥ uoluntariꝰ ex hyerosolymis cũ uiris mil¬
le aduenerat. Deinde orto p̾lio ĩmine¬
bant enĩ romani eiꝰ ceruicib aliquã diu
qͥdẽ strenue pugnatũ. tam̃ p̃ualuit
uirtꝰ romana. cęsa iudȩoꝵ quinq milia.
aristobolus cũ mille uiris irrupit aciẽ
& in castelli macheruntis munim̃tis sese
recȩpit. duo milia alio delapsa. Adorsi
tam̃ castellũ romani. ꝑ biduũ ferme delati
qm̃ de ultimo ꝑiculo aristobolus totis uirib
decernebat. sed neqͣquã diutiꝰ sustentare po¬
tuit. captꝰ cũ filio antigono quẽ pariter
fugiens de uinculis secũ ad duxerat ad ga¬
uiniũ missi & ab eo romã directi st̃. Se¬

Expanded text:
exercitus directis, coeptum opus impediuit. Deexercitus directis, coeptum opus impediuit. Desertis enim munitionibus Aristobolus se bello parauit, et quia maiore numero quam usu agmen trahebat, deonerauit inermis populi multitudinem, et sola VIII milia armatorum coegit adiuncto quoque Pitholao, qui uoluntarius ex Hierosolymis cum uiris mille aduenerat. Deinde orto proelio — imminebant enim Romani eius ceruicibus — aliquamdiu quidem strenue pugnatum, tamen praeualuit uirtus Romana, caesa Iudaeorum V milia, Aristobolus cum mille uiris inrupit aciem et in castelli Macheruntis munimenta sese recepit, duo milia alio dilapsa. Adorsi tamen castellum Romani per biduum ferme dilati, quoniam de ultimo periculo Aristobolus totis uiribus decernebat, sed nequaquam diutius sustentare potuit; captus cum filio Antigono, quem pariter fugiens de uinculis secum abduxerat, ad Gabinium missus et ab eo Romam directi sunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
publicã expectar& sollicitudinẽ.
Qđ & romanis ad releuandũ re¬
bellionis metũ & ã iudȩis ad depo.¬
nendã ĩuidiã cũ gr̃a suscȩptũ. qm̃
ñ sub rege sed sub optimatib dege¬
r& hebrȩoꝵ genꝰ ad reipublicȩ roma¬
nȩ similitudinẽ. In qua ñ unꝰ ĩꝑi¬
tar&. sed ꝑ uices optimi quiq qͥb¬
sortito magistrat᷑ cesserat aministra¬
bant. R egni qͥđe exortes. sed re¬
gũ arbitri. Consultũ ꝓuide. adũ¬
sũ ĩqͥetudinẽ gentis ȩstimabat᷑. Sed
aristoboli faga. reditꝰ in iudeã. pluri¬
mũ t᷑barũ excitauerat. Plurisq re¬
fluentib ad eũ quos amicitiȩ ueteris
grã sollicitauerat. aut res ultimȩ qͥb.
remediũ ex discordia publica quęre¬
bat᷑. ima sũmis miscere cupientib
atq aliȩ spes lapsȩ forent. Ri egressꝰ
igit᷑ munitiones edificare alexandrũ
reparare cȩꝑat. Quo cõꝑto gauiniꝰ
sisimnuo & antomo seruilio q cũ parte

Expanded text:
publicam expectaret sollicitudinem. publicam expectaret sollicitudinem. Quod et a Romanis ad releuandum rebellionis metum et a Iudaeis ad deponendam inuidiam cum gratia susceptum, quoniam non sub rege sed sub optimatibus degeret Hebraeorum genus ad rei publicae Romanae similitudinem, in qua non unus imperitaret, sed sortito magistratus cesserat, administrabant: regni quidem exsortes, sed regum arbitri. Consultum prouide aduersus inquietudinem gentis aestimabatur. Sed Aristoboli fuga reditusque in Iudaeam plurimum turbarum excitauerat, plerisque refluentibus ad eum, quos amicitiae ueteris gratia sollicitauerat aut res ultimae, quibus remedium ex discordia publica quaerebatur ima summis miscere cupientibus atque aliae spes lapsae forent. Regressus igitur munitiones aedificare, Alexandrium reparare occoeperat. Quo conperto Gabinius, Sisinnio et Antonio Seruilioque cum parte
Abbreviated transcription (Latin):
necatis ferme milib trib suoꝵ. cȩteris cap¬
tis aut dilapsis uix alexandro pauci suꝑfu¬
ert. ad sugę pociꝰ societatẽ quã ad rebellan¬
di audaciã. Deniq pacẽ a gauino petens.
etiã castella ne quid suspectũ haberent
romanis tradidit.¬
Io bello egregie antonii uirtus emicuit.
quãuis ubiq p̃clarũ docim̃tũ suȩ dederit
fortitudinis. Gauinius in quinq
conuentus iudȩã diuisit. & potesta.¬
tẽ minueret ex qua oriebat᷑ potior
rerũ insolentia. Hyrcano ꝓ man¬
suetudine ingenii eiꝰ sacerdotii ho¬
nor mansit. totiꝰ autẽ cõuentꝰ regi.¬
onis eiꝰ ñ uni sed in cõmune hiero¬
solimitanis a gauinio cura ĩꝑtita
Itẽq cȩteri conuentꝰ simili modo
attributi. ꝑ gadarã & amathuntẽ
& hierico sefforitanosq urbes sci¬
lic& potiores diuisi. quo & singir¬
loꝵ potentiȩ nichil relinqueret᷑. &¬
functio regionũ ñ uacillaret. quȩ

Expanded text:
Necatis ferme tribus milibus suorum, ceteris capNecatis ferme tribus milibus suorum, ceteris captis aut dilapsis, uix Alexandro pauci superfuere ad fugae potius societatem quam ad rebellandi audaciam. Denique pacem a Gabinio petens etiam castella, ne quid suspectum haberent, Romanis tradidit.o bello egregie Antonii uirtus emicuit, quamuis ubique praeclarum documentum suae dederit fortitudinis. Gabinius in quinque conuentus Iudaeam diuisit, ut potestatem minueret, ex qua oriebatur potito rerum insolentia. Hyrcano pro mansuetudine ingenii eius sacerdotii honor mansit, totius autem conuentus regionis eius non uni sed in commune Hierosolymitanis a Gabinio cura impertita. Itemque ceteri conuentus simili modo adtributi, per Gadaram et Amathuntem et Hiericho Sepphoritanosque, urbis scilicet potiores, diuisi, quo et singulorum potentiae nihil relinqueretur et functio regionum non uacillaret, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ratis strenue cȩteris qͥb terrorẽ sui nominis
sparserat occurrendũ alexandri tẽptam̃tis
estimauissa. Nec alexander refugiendũ arbr¬
tratꝰ sed decernere p̃lio usus. cũ decẽ milib
peditũ mille & quingentis eqͥtib etiã castel¬
lã reparauit. Alexandriũ. hyrcaniũ. macerir¬
niã. receptatulo sibi si res poposciss& futura
łhostib ĩpedim̃to. qm̃ & arabia ñ satis fida
romanis ꝓxima erat. Gauiniꝰ quo citiꝰ occur¬
rer&. marcũ antoniũ cũ patre exercitꝰ p̃misit.
ut it̃ hostiũ ĩpediret᷑. donec ipse cũ toto agmi¬
ne aduentares. Antipatrꝰ cũ electis adueni¬
ens. & malichis. & prtolaus diu̾sis udȩoꝵ
subnixi cateruis cũ antomio uires iunxere.
Quos ubi confertos alexander uidit. nã
iã & gauiniꝰ aderat: flexit consiliũ ut retror¬
sũ cederos. S ed cũ iã ñ longe eet ab hiero¬
solymis. coactꝰ manũ cõserere. uictꝰ aufugit.

Expanded text:
ratis strenue ceteris, quibus terrorem sui nominis ratis strenue ceteris, quibus terrorem sui nominis sparserat, occurrendum Alexandri temtamentis aestimauisset. Nec Alexander refugiendum arbitratus sed decernere proelio ausus cum decem milibus peditum mille et quingentis equitibus. Etiam castella reparauit, Alexandrium, Hyrcanium, Macheruntem receptaculo sibi, si res poposcisset, futura uel hostibus impedimento, quoniam et Arabia non satis fida Romanis proxima erat. Gabinius quo citius occurreret, Marcum Antonium cum parte exercitus praemisit ut iter hostium impediretur, donec ipse cum toto agmine aduentaret. Antipater cum electis adueniens et Malichus et Pitholaus, diuersis Iudaeorum subnixi cateruis, cum Antonio uires iunxere. Quos ubi confertos Alexander uidit — nam iam et Gabinius aderat — flexit consilium ut retrorsum cederet. Sed cum iam non longe esset ab Hierosolymis, coactus manum conserere, uictus aufugit.
Abbreviated transcription (Latin):
serabile. nͥ ꝑ antipatrũ laborantib roma¬
nis hyrcanꝰ alimoniã. ministrauiss&. Ide¬
q de cõsilio scauri aretã monuss& soluere
bellũ pecunia. Deniq trecentis talentis
arabas hoste se exuit. scaurũ redemit.
Hoc regressionis eiꝰ p̃tiũ fuit. Quȩ res¬
fidẽ hẏrcano cũ romanis firmauerat.
societatẽ & ꝓfundȩ pacis securitatẽ fouebat.
qđ ĩ locis hostilib exercitui romano opera
eiꝰ ex ĩdigentia graui frum̃ti sacietas facta.
auxiliũq p̃sto fuit. S ed ubi alexander
e uiculis magni elapsus. pͥmũ occulte &
ꝑ aliquantũ tẽporis manũ idoneã sibi con-¬
gregans. deinde palã ꝑcursare cȩpit iudeam.
exagitari hyrcanꝰ. & reb sius diffidere. roma.¬
nos cura urgere ne bellũ gliscer&. qm̃ etiã
murũ reparare hierosolrmis constituerat. quẽ
magnꝰ destruxitͣ.A ꝓpe aggressus fu¬
erat opꝰ. nisi gauinius qͥ scauro successit cir¬

Expanded text:
serabile, nisi per Antipatrum laborantibus Romaserabile, nisi per Antipatrum laborantibus Romanis Hyrcanus alimoniam ministrauisset, idemque de consilio Scauri Aretam monuisset soluere bellum pecunia. Denique trecentis talentis Arabs hoste se exuit, Scaurum redemit; hoc regressionis eius pretium fuit. Quae res Hyrcano cum Romanis firmauerat societatem et profundae pacis securitatem fouebat, quo in locis hostilibus exercitui Romano opera eius ex indigentia graui frumenti satias facta auxiliumque praesto fuit. Sed ubi Alexander e uinculis Magni elapsus primum occulte et per aliquantum temporis manum idoneam sibi congregans, deinde palam percursare coepit Iudaeam, exagitari Hyrcanus et rebus suis diffidere, Romanos cura urguere ne bellum glisceret, quoniam etiam murum reparare Hierosolymis constituerat, quem Magnus destruxerat. Ac prope aggressus fuerat opus, nisi Gabinius qui Scauro successerat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
fȩminei sexus germanitate ad urbẽ
deducti. põpeius ciliciã. & inde ro-¬
mã petiuit.
t in syria scaurꝰ cũ ducis officio
p̃erat. p̃cȩptis urbib quas iudȩi
łinuaserant in mediterraneis scitopoli.¬
ł ippone. pella. samaria. iamnia. maresa.
atoto. aretusa. M artinꝰ quoq gaia.
ioppe. dora. & ea quȩ stratonis turris
olĩ uocabat᷑. Postea autẽ cȩsarea nun.¬
cupata sub ĩꝑio herodis qͥ & ornatũ
acddidit. & nom̃ mutauit. aduersum
arabas bellũ moliebat᷑. iudȩã. utter
eufraten & ȩgyptũ. siriã quoq suis
reformata finib iudicio cohercens.
Prȩdandiq cupidine qđ potiꝰ reor. an
ꝓferendi gra ĩꝑii sũmã regni arabiȩ pe-¬
trã muadere uolens. difficultate qͥđe locoꝵ
ĩpeditꝰ irrũꝑe neqͥuit. Plura tam̃ ł ꝓpin¬
qua urbi ł longe posita deuastauit.
Quib in locis exercitũ eiꝰ morantẽ. fames
incesserat ac pęna incidiss&e facinꝰ mi¬

Expanded text:
feminei sexus germanitate ad urbem feminei sexus germanitate ad urbem deducti, Pompeiusque Ciliciam et inde Romam petiuit. At in Syria Scaurus, cui ducis officio raeerat, receptis urbibus quas Iudaei inuaserant, in mediterraneis Scythopoli, Ippone, Pella, Samaria, Iamnia, Maresa, Azoto, Arethusa, maritimis quoque Gaza, Iope, Dora et ea quae Stratonis turris olim uocabatur, postea autem Caesarea nuncupata sub imperio Herodis, qui et ornatum addidit et nomen mutauit, aduersum Arabas bellum moliebatur. Iudaeam inter Euphraten et Aegyptum, Syriam quoque suis reformatam finibus iudicio cohercens, praedandique cupidine, quod potius reor, an proferendi imperii gratia, summam regni Arabiae Petram inuadere uolens, difficultate quidem locorum impeditus, inrumpere nequiuit, plura tamen uel propinqua urbi uel longe posita deuastauit, quibus in locis exercitum eius morantem fames incesserat. Ac paene incidisset facinus mi
Abbreviated transcription (Latin):
endi aristoboli deducendi q eiꝰ aucto.¬
ritate. ł conficiendo celerit᷑ bello põ¬
peius egregius imperator fuit. Prȩela¬
rũ hoc addidit. ut in uictoria modũ
tener&. Deniq benignitate sibi ma-¬
gis quã terrore quos uicerat associa.¬
uit. auctores tantũmͦ belli securi
ꝑcussit. Tributũ quoq uictis ĩposu¬
it. statuit ducẽ. iudex fines de termina.¬
uit. Sius ergo finib circũscripta
iudea est. Reformauit etiã gadaran
quã iudei euerterant. rogatꝰ a demetͥo
qͥ patriȩ suȩ huiꝰ modi gram a patrono
poposcerat. & in hac causa & in plurib
apud magnũ supra libertoꝵ modum
usq ad inuidiã excellens. A ristobolũ
autẽ cũ filiis & socero eiꝰ. captiuos sta¬
tuit secũ romã deducere. Sed unꝰ
ex sobole regia. in itinere lapsus custo¬
dib domũ reuertit᷑. Ei nom̃ alexan.¬
dro. ȩtas fratre ꝓuectior. & sorores
duȩ.Antigonꝰ itaq ȩuo iunior cum

Expanded text:
endi Aristoboli deducendique eius auctoendi Aristoboli deducendique eius auctoritate uel conficiendo celeriter bello Pompeius egregius imperator fuit, praeclarum hoc addidit ut in uictoria modum teneret; denique benignitate sibi magis quam terrore quos uicerat adsociauit, auctores tantummodo belli securi percussit. Tributum quoque uictis imposuit, statuit ducem Iudaeae, fines determinauit. Suis ergo finibus circumscripta Iudaea est. Reformauit etiam Gadaram quam Iudaei euerterant rogatus a Demetrio, qui patriae suae huiusmodi gratiam a patrono poposcerat. Et in hac causa et in pluribus apud Magnum supra libertorum modum usque ad inuidiam excellens. Aristobolum autem cum filiis et socero eius captiuos statuit secum Romam deducere, sed unus ex subole regia in itinere lapsus custodibus domum reuertit; ei nomen Alexandro, aetas fratre prouectior et sorores duae. Antigonus itaque aeuo iunior cum
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis. uidit tabernaculũ scđm. qđ
soli pͥncipi sacerdotũ sollẽni accessu
patebat. atq intꝰ aspexit lucernã &
m̃sa & thimiamateria & tabulas
testam̃ti suꝑ quȩ eas cherubin. multi¬
tudinẽ aromatũ disꝑsã. & sacrȩ pe-¬
cuniȩ talenta duo milia. In qͥb plu¬
rimũ auri e̾e̾t. Integer tam̃ ab om̃i cu¬
piditate: ł ipsa. ł si qua sacroꝵ uasoꝵ
muenta st̃. intacta seruari p̃cȩpit.
Et sequenti post excidiũ die. neo¬
coris ussit mundare tẽpli interiora
& celebrare assueta sacrificia. Hyr¬
cano quoq pͥncipatũ sacerdotii dedit.
ꝓmpta eiꝰ oꝑa usus in obsidionis neces.¬
sitate. Nã asi infidus: romanis tam̃
fidelis. ut sua patria expugnaretur:
sed puto neminẽ possẽ dici fidelem
qͥ suis fuerit infidus. Non ꝑfuncto¬
riȩ itaq in ipso p̃lio iuuit hostes suoꝵ.
ł qđ extra murãni płi multitudinẽ
annitentẽ aristobolo. retraxit ab eiꝰ

Expanded text:
plurimis vidit tabernaculum, secundum quod plurimis vidit tabernaculum, secundum quod soli principi sacerdotum solemni accessu patebat, atque intus inspexit lucernam, et mensam et thymiamateria et tabulas testamenti superque eas Cherubin, multitudinem aromatum dispersam, et sacrae pecuniae talenta duo milia. In quibus cum plurimum auri esset, integer tamen ab omni cupiditate uel ipsa etiam si qua sacrorum uasorum inuenta sunt, intacta seruari praecepit, et sequenti post excidium die neocoris iussit mundare templi interiora et celebrare adsueta sacrificia. Hyrcano quoque principatum sacerdotii dedit, promta eius opera usus in obsidionis necessitate; nam etsi infidus suis, Romanis tamen fidelis ut sua patria expugnaretur — sed puto neminem posse dici fidelem qui suis fuerit infidus — non perfunctorie itaque in suo proelio iuuit hostes suorum uel quod extramurani populi multitudinem adnitentem Aristobolo retraxit ab eius
Abbreviated transcription (Latin):
ponerent officiũ religionis quã salir¬
tis p̃sidiũ. R. ecte secũ agi. si pietati
impenderent qđ deberet᷑ necessita.¬
ti : pulcherrimũ q si in patriȩ simi
sepeliri lica. Quid autẽ iuuaros.
euadere & suꝑstitẽ uiuere religio¬
ni:  Preclarũ pocius opꝰ muneri cõ
mori pio. Q đ si quis ꝑiculi metu de¬
serat. sacrilegiũ ẽ. Si quis ĩpleat. sa¬
crificiũ & pie passionis uictoria.
Infulatiq sacerdotes. int̾ suas hosti¬
as ĩmolabant᷑: & anueta sacerdot᷑ib.
stolis. int̾ cadauera cȩsoꝵ. humi iacebãt.¬
Fusa illic iudeoꝵ duodecĩ milia. roma.¬
noꝵ pauci extincti. plures uulnerati
sunt: nichil tam̃ grauius in illa mi¬
seria ingemuerunt iudȩi. quã qđ illa
abscondita ante scĩficationũ myste.¬
ria retecta gentib ac manifestata ft̃.
Deniq põpeius curarũ istiꝰ modi de¬
clinans suꝑflua. dũ triumpho potr¬
tus abusta obir&. sequentib se suoꝵ

Expanded text:
ponerent officium religionis quam saluponerent officium religionis quam salutis praesidium, recte secum agi si pietati impenderent, quod deberetur necessitati, pulcherrimumque si in patriae sinu sepeliri liceret. Quid autem iuuaret euadere et superstitem uiuere religioni? Praeclarum potius opus muneri pio commori. Quod si quis periculi metu deserat, sacrilegium est, si quis impleat, sacrificium et piae passionis uictoria. Infulati itaque sacerdotes inter suas hostias immolabantur et amicti sacerdotalibus stolis inter cadauera caesoFusa illic Judaeorum duodecim millia, Romanorum pauci exstincti, plures vulnerati sunt. Nihil tamen gravius in illa miseria ingemuerunt Judaei, quam quod illa abscondita ante sanctificationum mysteria, retecta gentibus ac manifestata sunt. Denique Pompeius curarum istiusmodi declinans superflua dum triumpho potius ambusta ambiret, sequentibus sese suorum
Abbreviated transcription (Latin):
cat̾uis. & circũdantes undiq tẽpli inte.¬
riora
quoscũq reppererant gladiis trans
nec tam̃ ea seuitia bellantũ obseqͥa
uatũ impedita. Nudatis gladiis mi¬
minebat hostis. illi tam̃ sine ulla ꝑ¬
turbatione soliti uicẽ muneris exe¬
quebant᷑. Nullũ int̾missũ ẽ officiĩ
genꝰ. Qͥoquid ad purificationis sol¬
lẽnitatt̃. qͥc qͥd ad cultus sacri obser¬
uantiã spectare poterit ĩpletũ est.
Tanta erat cura mysterii. atq utinã
ꝓ ueritate deuotionis & fidei fuiss&.
Maiora quoq a suis orta ꝑicula. quȩ
ab hebrȩis inuicẽ inferebant᷑. atq in¬
tus pugna uehem̃tior. & ã seditiosis
ꝓpius. & anceps ꝑiculũ. Afronte ex¬
ternus hostis. a tergo laterib q dome¬
sticꝰ urgebat. Itaq conclusi undiq alii
se p̃cipitabant. alii patriȩ incendiis
exurebant᷑. Sacerdotes tam̃ usq ad
ultimũ in suo munere ꝑseuerabant.
hortantes se inuicẽ ne in posteriorib

Expanded text:
catervis, et circumdantes undique templi intecatervis, et circumdantes undique templi interiora, quoscumque repererant, gladiis transvnec tamen ea saevitia bellantium, obsequia vatum impedita. Nudatis gladiis imminebat hostis: illi tamen sine ulla perturbatione soliti vicem muneris exsequebantur. Nullum intermissum est officii genus. Quidquid ad purificationis solemnitatem, quidquid ad cultus sacri observantiam spectare poterat, impletum est. Tanta erat cura ministerii: atque utinam pro ueritate deuotionis et fidei fuisset. Maiore quoque a suis orta pericula, quae sibi ab Hebraeis inuicem inferebantur, atque intus pugna uehementior et a seditiosis propius et anceps periculum. A fronte externus hostis, a tergo lateribusque domesticus urguebat. Itaque conclusi undique alii se praecipitabant, alii patriae incendiis exurebantur. Sacerdotes tamen usque ad ultimum in suo munere perseuerabant hortantes se inuicem, ne in posterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tio in cõsuetudinẽ uersa etiã sabbato.
si tam̃ inferatur pręliũ & salutis extre¬
mũ petat᷑ periculũ decernendũ sibi ferro
iudȩi existimant. R eliqua certamina
religioni ducunt. Iam uallũ excreuerat.
iã machinȩ ãmotẽ. repugnabant regii
murorũ altitudine ferociores. nec int̃¬
mixto p̃liis ꝓpiore magni accessu incli¬
nabant᷑. Stupebat põpeius acres uiroꝵ¬
animos. muri decorẽ ac magnitudinẽ
& nusquã remissa officia sacerdotũ in
medio belli furore tãquã ꝓfunda pax
e̾e̾t niohil deerat sacrificioꝵ sollẽp.¬
nitati. Int̾ bellatoꝵ iacula mortes
cȩsord̾. sundebat᷑ sanguis hostiarum.
Uictima altaris ĩponebant᷑. ante arã
positi feriebant᷑. Tercius iã m̃sis. anceps
adhuc certam̃ tenebat. Primꝰ silla
ortus cornelio faustus & duo centurr¬
ones. quorũ uni nom̃ furio. alteri fa.
bius erat. deiecta turre muroxs. tẽ.¬
plũ irrũpere singulis sequentib sese

Expanded text:
tione in consuetudinem uersa etiam sabbato, tione in consuetudinem uersa etiam sabbato, si tamen inferatur proelium et salutis extremum petatur periculum, decernendum sibi ferro Iudaei existimant, reliqua certamina religioni ducunt. Iam uallum excreuerat, iam machinae admotae, repugnabant regii murorum altitudine ferociores, nec intermixti proeliis propiore Magni accessu inclinabantur. Stupebat Poanimos, muri decorem ac magnitudinem, et nusquam remissa officia sacerdotum in medio belli furore: tamquam profunda pax esset nihil deerat sacrificiorum solemnitati, imbellatorum inter jacula mortesque caesorum fundebatur sanguis hostiarum. Victima altaribus imponebatur, ante aram positi feriebantur. Tertius jam mensis anceps adhuc certamen tenebat. Primus Silla ortus Cornelio, Faustus et duo centuriones, quorum uni nomen Furio, alteri erat Fabius, dejecta terra murorum, templum irrupere, singulis sequentibus sese
Abbreviated transcription (Latin):
pendi is exercitato id negotii cõmissũ
ut manu ualida aulã regiã cȩtera¬
q urbis tuenda existimaros. Qđ ab
eo sollicite curatũ. quasi ad ea defen.¬
denda pocius quã occupanda romanũ
exercitũ ductauerit. Ad tẽpli autẽ ir¬
ruptionẽ qm̃ ꝑtinacit᷑ resistebat᷑ iudȩis
magnus parauit. socio uidelic& hyrca¬
ni. ut si fieri possa aliena romani myste¬
ria ñ ꝓfanarent. simul ut sus manib
iudȩi fossas replerent. ĩpio ministerio
& turpi obseqͥo seruierunt manꝰ coꝵ in
cophino. mentes in sacrilegio. Sed ni.¬
chil ꝓficiebat congestio cũ reniterentur
e muris aristoboli fautores. & desuper
afferrent impedim̃tũ. Irritaq popeio
fuisset᷑ exordia. nͥ incurrentib sacris
legionis dieb qͥb ab om̃i uacare opere
iudȩis uetus obseruatio for& ĩminere
suos aggerendis terrarũ tumulis ĩpera.¬
uissa. S ola enĩ cõserendȩ manꝰ usurpa.¬

Expanded text:
pendiis exercitato id negotii commissum, pendiis exercitato id negotii commissum, ut manu ualida aulam regiam ceteraque urbis tuenda existimaret. Quod ab eo sollicite curatum, quasi ad ea defendenda potius quam occupanda Romanum exercitum ductauerit. Ad templi autem inruptionem, quoniam pertinaciter resistebatur, Iudaeos Magnus parauit, socios uidelicet Hyrcani, ut, si fieri posset, aliena Romani mysteria non profanarent, simul ut suis manibus Iudaei fossas replerent. Inpio ministerio et turpi obsequio seruierunt manus eorum in cophino, mentes in sacrilegio. Sed nihil proficiebat congestio, cum reniterentur e muris Aristoboli fautores et desuper afferrent impedimentum, inritaque Pompei fuissent exordia, nisi incurrentibus sacris religionis diebus, quibus ab omni uacare opere Iudaeos uetus obseruatio foret, imminere suos aggerendis terrarum tumulis imperauisset. Sola enim conserendae manus usurpa
Abbreviated transcription (Latin):
cũdatũ munitionib ut geminũ
eet ingressis ꝑiculũ. & a defensorr¬
nacula tuerent᷑. hesit animi dubio
sententiȩ q incerto ꝑ aliquantũ
tẽporis. cũ subito intra urbẽ orta¬
seditio uolentib hẏrcani sociis ur¬
be reciꝑe põpeiũ. renitentib ari¬
stoboli ꝓpugnatorib Illi portas
aperire magno. isti obserare. bel¬
lũ q inferre ne regẽ eriperent. Sed
plurib quos terror potentiȩ romanȩ
aurerat cessere instriores atq in tẽplũ
sese recȩꝑe. soluto ponte qͥ transitu ꝑ¬
uio urbẽ ac tẽplũ medius coniunxe¬
rat. Receptꝰ itaq in urbẽ est exer-¬
citꝰ romanꝰ. & suis manib uidei ape¬
ruere portas. ñ multo post urbis ac
tẽpli expugnatorib futuris. Cõple¬
tũq ẽ illud dauiticũ. ds̃ uenerunt
gentes in hereditatẽ tuã. polluerunt
tẽplũ scm̃ tuum. S̾ponte itaq tradi¬
dere regalia sua. cessere aulicis. Pisso.¬
ni claro int̾ suos claro & militiȩ sti¬

Expanded text:
umdatum munitionibus ut geminum esset ingressis periculum et a defensorinacula tuerentur, haesit animi dubio sententiaeque incerto per aliquantum temporis, cum subito intra urbem seditio orta, uolentibus Hyrcani sociis urbe recipere Pompeium, renitentibus Aristoboli propugnatoribus: illi portas aperire Magno, isti obserare bellumque inferre ne regem eriperent. Sed pluribus quos terror potentiae Romanae auxerat, cessere inferiores atque in templum se recepere soluto ponte, qui transitu peruio urbem ac templum medius coniunxerat. Receptus itaque in urbem est exercitus Romanus, et suis manibus Iudaei aperuere portas non multo post urbis ac templi expugnatoribus futuris conpletumque est illud Dauiticum: deus, uenerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum. Sponte itaque tradidere regalia sua, cessere aulicis. Pisoni claro inter suos uiro et militiae sti
Abbreviated transcription (Latin):
stobolus dispositionis specie uroꝵ ro¬
bore. militũ alacritate sponte occur¬
rit. Ueniã p̃catur. pecuniã. urbẽ. se¬
q offerens. Uerbis q in mollius suppli¬
citer ĩflexis. mitigauerat indignatio¬
nẽ consulis. Sed irrita p̾catione quia
effectꝰ deerat ꝓmissionis. ñ solũ nega-¬
tis pecuniis sed etiã urbe excluso gaui¬
nio qͥ oblatũ. petitũ uenerat. bellum
incubuit. Nãq magnꝰ adbibitus
custodib aristobolo urbis męnia
speculari cępit. atq explorare dili¬
gentius qͥb in locis tẽptar& irrup¬
tionẽ. S ed cũ & ualida muroꝵ cir¬
cũ spectar& qđ expugnari neqͥrent.

Expanded text:
stobolus dispositionis specie, uirorum rostobolus dispositionis specie, uirorum robore, militum alacritate, sponte occurrit ueniam precatum, pecuniam urbem seque offerens. Verbisque in mollius suppliciter inflexis mitigauerat indignationem consulis; sed inrita precatione, quia effectus deerat promissionis, non solum negatis pecuniis sed etiam urbe excluso Gabinio, qui oblata petitum uenerat, bellum incubuit. Namque Magnus, adhibitis custodibus Aristobolo, urbis moenia speculari coepit atque explorare diligentius, quibus in locis temtaret inruptionem, sed cum et ualida murorum circumspectaret, quod expugnari
Abbreviated transcription (Latin):
idq facturũ datis ad singulos custodes
munitionũ litteris sese asstringer&. Ius¬
sis qͥdẽ paruit que ñ audebat refellere.
ꝓtinꝰ tam̃ hierosolimitanis mȩnib se ab-¬
didit. & bellũ aduersũ romanos para-¬
re cȩpit. Põpeius quoq fugientẽ inseqͥ.
clausũ urgere. neq parandis belli usib
tẽpꝰ ullũ dare. direxit magni intentionẽ
de metridate nuncius qđ morte bellũ
finiss&. U rbs hierico in finitimis suis
põpeiũ tenebat. cũ rei memoratȩ indi¬
cia uenirent. Locꝰ ꝓpe urbẽ in quo bal¬
samũ gignit᷑. uirgultisq innascit᷑. quȩ acu¬
tis lapidib mcidunt pueri agricolarũ.
ꝑq eas incisiones disstillat humor lacri¬
mis pulcher rorantib. Inde uir militiȩ
uetꝰ cõpositis ordinib ad uesꝑũ castra
mouit. & pͥmo diluculo hiero solymita¬
nis mȩnib assticit. atq ĩprouisus arma¬
tas acies infudit. Obstupe factus ari-¬

Expanded text:
idque facturum datis ad singulos custodes idque facturum datis ad singulos custodes munitionum litteris sese adstringere. Iussis quidem paruit quae non audebat refellere, protinus tamen Hierosolymitanis moenibus se abdidit et bellum aduersus Romanos parare occoepit. Pompeius quoque fugientem insequi, clausum urguere neque parandis belli usibus tempus ullum dare. Direxit Magni intentionem de Mitridate nuntius quod morte bellum finisset; urbs Hiericho in finitimis suis Pompeium tenebat, cum rei memoratae indicia uenere, locus prope urbem in quo balsamum gignitur uirgultisque innascitur, quae acutis lapidibus incidunt pueri agricolarum, perque eas incisiones distillat humor lacrimis pulcher rorantibus. Inde uir militiae uetus conpositis ordinibus ad uesperum castra mouit et primo diluculo Hierosolymitanis moenibus adstitit atque improuisus armatas acies infudit. Obstupefactus Ari
Abbreviated transcription (Latin):
dũ imperio. animi inmodicus arbitra¬
bat᷑. Sed referta populis romana cast᷑
desuꝑ spectans. simul a suis monitus
non lacessandos. quoꝵ in nom̃ ac po-¬
testatẽ tatꝰ ꝓpe orbis terrarũ concesserat
aescendit. Plurib q usus qͥb regnũ
sibi iure delatũ asstruere cõtenderat.
uel generis debitũ necessitudine. ł exer.¬
citꝰ iudicio. qͥ secutꝰ sit callidiorẽ. dese¬
ruerit ignauũ. ł euentu p̃lii. ł pacti
conuentione. aͣmunitiones reuertit.
Rursus cũ hyrcanꝰ p̃sulẽ adiss&. uocatꝰ
ad iudiciũ aristobolus sese rep̃sentauit.
Sed cũ adhuc cũ ꝑhendinari cogitatio¬
nẽ uider&. in castellũ regressus ẽ. Me¬
lius enĩ int̾ spem & timorẽ putabat.
qđ ĩperiis ciꝰ obȩdiendo. ad sui grãm põ¬
peiũ inflecter&. S ed ne ui adigeretur
iterũ ĩꝑio cedere. in alexandriũ sese reci¬
piebat. N ec p̃teruit magnũ regis uer¬
sutia iub& eũ decedere munitionibus.

Expanded text:
dum imperio animi idum imperio animi ibatur. Sed referta populis Romana castra desuper spectans, simul a suis monitus non lacessendos quorum in nomen ac potestatem totus prope orbis terrarum concesserat, descendit, pluribusque usus, quibus regnum sibi iure delatum adstruere contenderat, uel generis debitum necessitudine uel exercitus iudicio, qui secutus sit ualidiorem, deseruerit ignauum, uel euentu proelii uel pacti conuentione, ad munitiones reuertit. Rursus cum Hyrcanus consulem adisset, uocatus ad iudicium Aristobolus sese repraesentauit, sed cum adhuc conperendinari cognitionem uideret in castellum regressus est. Medius enim inter spem et timorem putabat, quod imperiis eius oboediendo ad sui gratiam Pompeium inflecteret, sed ne iterum ui adigeretur imperio cedere, in Alexandrium sese recipiebat. Nec praeteriit Magnum regis uersutia; iubet eum decedere munitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ambitu. ut qui de iusticia diffider&.
ad quiescendi p̃iudiciũ excluder&.
spem obȩdiendi negar&. Sed diutius
tolerare romani consulis sublimitatẽ
nequiuit. cui mos erat exorti regib
ĩperitare. Itaq ubi ad urbẽ uentũ ẽ
cui nom̃ diopolis. alio concessit romanȩ
dignitatis suꝑciliũ dedignatus tumo¬
re. Qua secessione aristoboli ñ medio.¬
cris datꝰ offensioni locꝰ. usq adeo cõmo¬
to cõsule. ut statĩ arma romana ĩ iudȩã
cõuerterent᷑. conunctis etiã syriȩ ple¬
risq auxiliarib. Quẽ ubi cõperit¬
aristobolus. ad urbẽ scitopolĩ. atq inde
coreas apꝓpinquare unde erat iudȩȩ
exordiũ possessionis. confugit in alȩxan¬
ariũ castrũ munitũ admodũ & in mõ¬
te altissimo sitũ. Quo cognito. iub&
eũ põpeuis descendere. At ille tã quã
erili p̃cȩpto obedire indecorẽ existimãs
periculũ pociꝰ subeundũ. quã obtẽꝑan.¬

Expanded text:
ambitu, ut qui de iustitia diffideret, ambitu, ut qui de iustitia diffideret, adquiescendi praeiudicium excluderet, spem oboediendi negaret. Sed diutius tolerare Romani consulis sublimitatem nequiuit, cui mos erat regni exsorti regibus imperitare. Itaque ubi ad urbem uentum est cui nomen Diopolis, alio concessit Romanae dignitatis supercilium dedignatus regni tumore. Qua secessione Aristoboli non mediocris datus offensioni locus usque adeo commoto consule, ut statim arma Romana in Iudaeam conuerterentur coniunctis etiam Syriae plerisque auxiliaribus. Quem ubi coAristobulus ad urbem Scythopolim atque inde Coreas appropinquare, unde erat Judaeae exordium possessionis, confugit in Alexandrium castrum munitum admodum, et in monte altissimo situm. Quo cognito, jubet eum Pompeius descendere: at ille tamquam herili praecepto obedire indecorum existimans, periculum potius subeundum, quam obtemperan
Abbreviated transcription (Latin):
aduenit. a romanis quoꝵ auxilis in¬
fracti. de manib uictoriã amisere. opẽ
postulant. Põpeiũ ad eunt. tãquã ius¬
ti arbitriuũ & minime auarũ pecumȩ
Allegationib itaq ñ munerib ut
ante niti cȩꝑe. qm̃ integer animꝰ aduer¬
sus corruptelã pecuniȩ laqueis auari¬
tiȩ ñ capiebatur. & gratuitu odisse
poterat frat̾no insidiatũ honori. Et
idõ bis eũ adorsi querelis qͥb &
aliena inuaserit. & hyrcano grãm cõ-¬
ciliaret᷑. Cui uel merito uitȩ uel
ȩtatis suffragio regnandi ius cõpete.¬
r&. asstipulante p̾sertĩ matris aucto.¬
ritate. quȩ & iudiciũ eligendi ha-¬
buit & ius cõferendi. N ec aristo¬
bolus diu afuit. Quauis nichil in
magno pectore qđ suis artib cõdu¬
cer&e intucret᷑. p̃sumebat tam̃ de scau¬
ri redẽptione. seseq eiꝰ iactabat soci¬
etate. U enit itaq regio ornatu pre.¬
ditꝰ. & ꝓpe maiore quã solebat stipatꝰ

Expanded text:
aduenit, a Romanis, quorum auxiliis inaduenit, a Romanis, quorum auxiliis infracti manibus uictoriam amisere, opem postulant Pompeiumque adeunt tamquam iusti arbitrum et minime auarum pecuniae. Allegationibus itaque, non muneribus ut ante niti coepere, quoniam integer animus aduersus corruptelam pecuniae laqueis auaritiae non capiebatur et gratuito odisse poterat fraterno insidiatum honori. Et ideo his eum adorsi querellis, quibus et aliena inuaserit, et Hyrcano gratia conciliaretur, cui uel merito uitae uel aetatis suffragio regnandi ius competeret adstipulante praesertim matris auctoritate, quae et iudicium eligendi habuit et ius conferendi. Nec Aristobolus diu afuit. Quamuis nihil in Magni pectore quod suis artibus conduceret intueretur, praesumebat tamen de Scauri redemtione seseque eius iactabat societate. Venit itaque regio ornatu praeditus et pompae maiore quam solebat stipatus
Abbreviated transcription (Latin):
ditus euerterant. occurrere fratrũ le¬
gati sibi qͥl q romanȩ opis auxiliũ i¬
plorantib. Et quãuis inferiorib eͥe̾t
uirib aristobolus. p̃ponderauit tamen
pecuniȩ oblationẽ. T endit᷑ sũma p̃lir¬
alis certaminis talentis trecentis. &¬
iustitia postulati p̃cio pensatur. Qua
pecunia sibi annumerata. denunciat
scaurus hẏrcano regiq arabiȩ disce¬
dere ab obsidione. Aut si ꝑmanerent
scirent sibi aduersũ põpeiũ & roma¬
nos bello certandũ. So tẽpore obsidio
soluta. aretas philadelphiã petut.
scaurꝰ damascũ. reuertit. Aristobo¬
lus autẽ uyx dudũ idoneus ꝓ pulsando
ꝑiculo manũ collegit. hostẽ insequit᷑.¬
& ad papyronẽ id uocabulũ loco sex mi¬
lia hostiũ simul & fratrẽ antipatris
fallionẽ p̃lio fudit. h yrcani atq anti¬
patri spes lapsȩ. qͥb ficducia om̃is in
arabiȩ uirib erat. Sed ubi magnus
põpeius abire syriã cępit & damascũ

Expanded text:
ditus euerterant, occurrere fratrum leditus euerterant, occurrere fratrum legati sibi quibusque Romanae opis auxilium implorantibus, et quamuis inferior esset uiribus Aristobolus, praeponderauit tamen pecuniae oblatione. Venditur summa proeliaris certaminis talentis CCC et iustitia postulati pretio pensatur, qua pecunia sibi adnumerata denuntiat Scaurus Hyrcano regique Arabiae discedere ab obsidione, aut si permanerent scirent sibi aduersus Pompeium et Romanos bello certandum. Eo terrore obsidio soluta, Aretas Philadelfiam petiit, Scaurus Damascum reuertit. Aristobolus autem uix dudum idoneus propulsando periculo manum collegit, hostem insequitur et ad Papyronem, id uocabulum loco, VI milia hostium simul et fratrem Antipatris Fallionem proelio fudit. Hyrcani atque Antipatris spes lapsae, quibus fiducia omnis in Arabiae uiribus erat. Sed ubi Magnus Pompeius obire Syriam coepit et Damascum
Abbreviated transcription (Latin):
s&. Preparatã itaq regis aretȩ grãm
hyrcano annuncians. fugiendi spem de¬
tulit. & uã demonstrauit. ut secũ pete¬
r& petrã in finib arabiȩ sitã. quo illo
regẽ adirent. Qui p̃cib antipatri do¬
ms q inflexus. plurimã bellatoꝵ ma¬
nũ hẏrcano adiunxit. ut regno resti¬
tuerct᷑. Erant fere peditũ eqͥtũ quin¬
quaginta milia. A qͥb prima pulsus
congressione aristobolus. hiero solimã
confugit. Abi quoq intutus aduersus
tantã hostiũ multitudinẽ. quȩ clusũ
expugnauiss& nisi scaurus ductor ro¬
mani exercitus alterius belli occasio.¬
ne qđ aduersus tigranẽ gerebat᷑ soluis.¬
sa obsidionẽ missus a põpeio. Cui re¬
cȩpti mitridatis ultio grauis. belliq in
socerũ transferendi ꝓpositũ exarsit.
Qua causa syriã infestari ꝑ scaurum
p̃cȩperat. cũ ipse tygranen atq arme.¬
niã urger&. Scauro itaq aduenienti
cdamascũ quã metellus & lollius fun¬

Expanded text:
set. Praeparatam itaque Aretae regis gratiam set. Praeparatam itaque Aretae regis gratiam Hyrcano annuntulit et uiam demonstrauit, ut secum peteret Petram in finibus Arabiae sitam, quo in loco regem adirent. Qui precibus Antipatri donisque inflexus plurimam bellatorum manum Hyrcano adiunxit ut regno restitueretur. Erant fere peditum equitumque quinquaginta milia, a quibus prima pulsus congressione Aristobolus Hierosolyma confugit, ibi quoque intutus aduersus tantam hostium multitudinem, quae clausum expugnauisset, nisi Scaurus ductor Romani exercitus alterius belli occasione, quod aduersus Tigranen gerebatur, soluisset obsidionem missus a Pompeio, cui recepti Mitridatis ultio grauis bellique in socerum transferendi propositum exarsisset, qua causa Syriam infestari per Scaurum praeceperat, cum ipse Tigranen atque Armeniam urgueret. Scauro itaque aduenienti Damascum, quam Metellus et Lollius fun
Abbreviated transcription (Latin):
mutatio incesseret. qui se ftuduisse ad¬
uersus aristobolũ recordarent᷑. & pre cȩ¬
teris antipater. Is erat idumȩus genere.
maiorib apud suos clarus. Non tenuis
pecuniȩ. & iđo prȩualidȩ potentiȩ. Ar.¬
te mira factꝰ. ad cõtẽpnendã pecuniam
ꝓpt̃ conciliandã ꝑecun grãm. Qui hyr-¬
canũ consiliis suis ꝑterritũ qđ nullam
salutis suȩ spem tutã haber&. qui imꝑio
decessiss& nisi transfugio sibi consuler&.
Ubi ad suas artes inclinauit insinuat
aretȩ regi fouendũ auxilio uirũ. qui
circũuentꝰ for& ut regno ceder&. Decoꝵ
hoc fore regi si arbit̃ fier& imꝑii restitu¬
endi. multoq pulchrius si circũ scripto
cui pͥmitiua regni competerent dolo
sublata reformari iub&. Illũ uersutũ
& callidũ & idõ suspectũ uicinis. hunc
mitẽ & quietũ qͥ ꝓ sũmo beneficio acci¬
per&. quilquid sibi ab extrͣemo tribu¬
eret᷑. cui frat᷑ etiã regnandi ius ademis¬

Expanded text:
mutatio incesserat, qui se studuisse admutatio incesserat, qui se studuisse adversus Aristobulum recordarentur, et prae caeteris Antipater: is erat Idumaeus genere, moribus apud suos clarus, non tenuis pecuniae, et ideo praevalidae potentiae, arte mira factus ad contemnendam pecuniam propter conciliandam gratiam. Qui Hyrcanum consiliis suis perterritum, quod nullam salutis suae spem tutam haberet, qui imperio decessisset nisi transfugio sibi consuleret, ubi ad suas artes inclinavit, insinuat Aretae regi, fovendum auxilio virum qui circumventus foret ut regno cederet; decorum hoc fore regi, si arbiter fieret imperii restituendi; multoque pulchrius, si circumscripto, cui primitiva regni competerent, dolo sublata reformari juberet: illum versutum et callidum, et ideo suspectum vicinis: hunc mitem et quietum, qui pro summo beneficio acciperet, quidquid sibi ab externo tribueretur, cui frater etiam regnandi jus ademis