comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gere uolens pꝰ magnũ ꝑiculum ñ remane¬
re sine plebe. Unde etiam nob̾ uidetur
aliqͣndo te quoq innonnullis falli potuis¬
se. et uide hoc quale sit in eis litteris quȩ
ñ possunt collatis usitarum linguarum
testimoniis em̃dari. Proinde ñ paruas dõ
gratias aginus. de opetuo quo euan¬
głium ex greco int̾pretatꝰ es: quia & pene¬
in om̃ibꝰ nulla offensio ẽ. cum scͥpturam
grecam Ttulerimꝰ. unde siquis quam ue¬
teri falsitati contenciosus fauet ꝓlatis¬
collatisq codicibꝰ. uel docetur facillime uł
refellitur: & si quidam rarissime merito
mouent. Quis tam durꝰ ẽ. qui labori tam
utili non facile ignoseat: cui ucẽ laudis refer¬
re ñsufficit: Quid tibi aũt uideatur cur in
multis alit̃ se habeat hebreorũ codicũ aue-¬
toritas. alit̃ grecorũ quȩ dr̃ septuaginta uel¬
lem degnareris aꝑire Neq enĩ partũ pon-¬
dus habet illa quȩ sic meruit diffamari. &
qua usos apłos ñ solũ resipsa indicat. sed etiã

Expanded text:
agnum periculum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse et uide, hoc quale sit in eis litteris, quae non possunt conlatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. Proinde non paruas deo gratias agimus de opere tuo, quod euangelium ex Graeco interpretatin omnibus nulla offensio est, cum Scripturam graecam contulerimus. Unde, si quisquam veteri falsitati contenconlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissima merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecorum quae dicitur septuaginta, uellem dignareris aperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ odiũ aduersũ illũ pugnasq susce¬¬
pi Sed ut simplicit̾ fatear doleo et ual-
de doleo uidens plurimos fr̃m & eorũ
uersissima doctrina eybos factos eẽ. dia-¬
et congregauit siẽ arenã captiuitatẽ. Te¬

Expanded text:
ditatem, odium adversum illum, pugnasque susceditatem, odium adversum illum, pugnasque suscepi: sed ut simpliciter fatear doleo, et val dedoleo, videns plurimos fratrum, 250 ptos, et perversissima doctrina cibos factos esse diaet congregavit sicut arenam captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
et furor hominũ unctus stulatiȩ qui
reliquęr̃ illud qđ in ꝓuerbiis dr̃. Audi
fili sermonẽ patris tui et ne abieias le¬
gem matris tuȩ . Et conuersist aderro¬
rem et dicunt stulto ut pͥnceps sui sit.
nec contemnunt res fatuas quȩ dicun¬
tur a fatuo siẽ seriptura testatur. Fatu-¬
usaũt fatua loquitur: et cor eiꝰ uana in¬
telligit. Unde obsecro te dilectissime et
quasi meis mẽbris parcens ꝓpt̾̃ caritatẽ
quã in te habeo p̃cor scribens & orans ut
impleas illud qđ dr̃. Nonne odientes te
dñe odiui. et suꝑ inimicos tuos tabescebã:
inimica et digna odio origenis uerba st̃.
et dõ repugnantia et scĩs eiꝰ: et ñ ista sola
quȩ dixi sed et alia innumerabilia. Neq
enĩ nunc mͥ ꝓpositũ ẽ. aduersũ omĩa ori¬
genis dogmata. disputare. nichil mͥ sub¬¬
ripuit origenis. nec in mea generatione¬
fuit. nec ꝓp̾t̾ aliquas res mundi et here-¬

Expanded text:
Heu furor hominum iunctus stultitiae, qui Heu furor hominum iunctus stultitiae, qui reliquerunt illud, quod in Prouerbiis dicitur: audi, fili, sermonem patris tui et ne abicias legem matris tuae, et conuersi sunt ad errorem et dicunt stulto, ut princeps sui sit, nec contemnunt res fatuas, quae dicuntur a fatuo, sicut scriptura testatur: fatuus autem fatua loquitur, et cor eius uana intellegit! unde obsecro te, dilectissime, et quasi meis membris parcens propter caritatem, quam in te habeo, precor scribens et orans, ut inpleas illud, quod dicitur: nonne odientes te, domine, odiui et super inimicos tuos tabescebam? inimica et digna odio Origenis uerba sunt et deo repugnantia et sanctis eius, et non ista sola, quae dixi, sed -et alia innumerabilia; neque enim nunc mihi propositum est aduersum omnia Origenis dogmata disputare. nihil mihi subripuit Origenfuit: nec propter aliquas res mundi et haere
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quȩ et uident᷑ et bibunt᷑. ibi conse.¬
quens ẽ. qđ et ficus uera sit. et alia ligna
et adam uerꝰ statim a principio plasmatꝰ.
incorpore sic̃ eua et nr̃m fantasmate ce
post ruinã ut uult origenis ꝓpt̃ pecca¬
tũ post ea corpꝰ accepit. Sed dicis. Legimꝰ
qđ sc̃s paulus raptus sit usq ad t̾cuũ cȩlũ
et usq in paradysũ. Benedicis. Quando
ponit tertiũ cęlũ. et postea addidit & in
paradẏsũ. ostendit alibi eẽ. cęlũ. et alibi
paradysũ. Illas uͦ p̃stigias quis ñ statim
abiciat atq contemnat dicente origine
de aquis quȩ suꝑ firmam̃tũ sunt ñ eẽ
aquas. sed fortitudines quasdã anglicȩ
potestatis. & rursũ aquas quȩ suꝑ t̾ram
st̃ hoc ẽ. sub firmam̃to eẽ. uirtutes con¬
trarias id ẽ demones : Et quomͦ legimꝰ
in diluuio aꝑtas cataractas cęli & aquas
inundasse diluiui. Unde aꝑti funt fontes¬
abyssi. et totus mundus oꝑtus ẽ. aquis.

Expanded text:
sunt et aquae, quae uidentur et bibuntur, ibi consesunt et aquae, quae uidentur et bibuntur, ibi consequens est, et Adam uerus statim a principio plasmatus in corpore sicut Eua et non in phantasmate et post ruinam, ut uult Origenes, propter peccatum postea corpus acceperit. sed dicis: legimus, quod sanctus Paulus raptus situsque ad tertium caelum et usque in paradisum\'. bene dicis: quando ponit tertium caelum\' et postea addidit \'et in paradisum\', ostendit alibi esse caelum et alibi paradisum. illas uero praestigias quis non statim abiciat atque contemnat dicente Origene de aquis, quae super firmamentum sunt, non esse aquas, sed fortitudines quasdam angelicae. potestatis, et rursum aquas, quae super terram sunt, hoc est sub firmamento, esse uirtutes contrarias, id est daemones? et quomodo legimus in diluuio apertas cataractas caeli et aquas inundasse diluuii, unde aperti sunt fontesabyssi et totus mundus opertus est aquis?
Abbreviated transcription (Latin):
stissime in uolumine exeplanationũ
primi psalmi et in aliis multis locis.
Aut quis audiat. in tertio cęlo donantẽ
nob̃ origenẽ paradysũ. et illũ quem
seriptura cõmemorat de t̾ra ad cȩle-
licȩ fortitudinis sint. cũ hoc ueritas non
recipiet. Neq enĩ ditẽ scriptura diuina
deposuit adam et euã in t̾rã. sed eiecit
eos de paradyso. et habitare fee̾ contͣ pa¬
radysũ. et ñ adiecit eos sub paradyso: et
posuit rũpheã flameã & cherubin cu¬
stodire introitũ ligni uite. et ñ ascensũ.
et fluuiꝰ egredit᷑ e& eden. Non dixẽ descen¬
dit ex eder. Iste diuidit᷑ in quattuor
pͥncipia. Nom̃ uni physon. et nom̃ scđi
geon Ego ego uidi aquas geon. aqͣs quas
his oculis aspicerẽ. Iste ẽ geon que hiere¬
mias demonstrat dicens. Quid uob̃ et
uiȩ aegẏpti ut bibatis aquã geon turbi¬
dam. bibi et de magno flumine eufrate
aquas simplicit̾ quas manu tangere & ore
sorbe. naquas spitales. Ubi aũt flumina

Expanded text:
stissime in uolumiue Explanationum stissime in uolumiue Explanationum primi psalmi et in aliis multis locis? aut quis audiat in tertio caelo donantem nobis Origenem paradisum et illum, quem scriptura commemorat, de terra ad caellicae fortitudines sint, cum hoc ueritas non recipiat? neque enim dixit scripturk diuina: \'deposuit Adam et Euam in terram\', sed: eiecit eos de paradiso; et: b a bit are fecit contra paradisum, et non \'abiecit eos sub paradiso\'; et: posuit rumpheam flammeam et cherubin custodire introitum ligni uitae, et non-"ascensum"; et: fluuius egreditur ex Eden, non dixit \'descendit ex Eden\'. iste diuiditur in quattuor principia: nomen uni Phison et nomen secundi Geon. ego, ego uidi aquas Geon, aquas, quas his oculis carnis aspicerem. iste est Geon, quem Hieremias demonstrat dicens: quid uobis et uiae Aegypti, ut bibatis aquam Geon turbidam? bibi et de magno flumine Eufrate aquas simpliciter, quas manu tangerem et ore sorbirem, non aquas spiritales. ubi autem flumina
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli in regna celoꝵ: Pret̾eo friuolã
eiꝰ expositionẽ suꝑ tunicis pellieiis qͣnto
conatu qͥntisq egerit argum̃tis. ut tuni¬
cas pellicias adam et euȩ. Manifestum ẽ
gͦ inquit qđ de corporib nr̃is loquat᷑.
Et si hoc ita ẽ. quomͦ legimꝰ ante pellici¬
as tunicas et ante in obedientiã. et de
paradẏsi raunã adã loquentẽ ñ scđm
allegoriã sed uere hoc nunc os ex ossib
meis. et caro de carne mea: Aut ne assũp¬
tũ ẽ. illud qđ diuinꝰ sermo testatur.
Et iniecit ds̃ soporẽ suꝑ adã. & dormi¬
uit. et sũ psit unã de costis eiꝰ. et adimple¬
uit ꝓ ea carnẽ. et ȩdificauit costã quã
tulerat ex eo illi in uxorẽ. ut que corpo¬
ra contegebat. adam. et eua foliis ficus
post quã comeder̃ de arbore uetita.
Quis aũt patient̃ ferat origenẽ lubri¬
cis argum̃tationib resurrectionẽ car¬
nis huiꝰ negantẽ sic̃ declarat manife-¬

Expanded text:
diaboli in regno coelorum? Praetereo frivolam diaboli in regno coelorum? Praetereo frivolam ejus expositionem super tunicis pelliceis, quanto conatu, quantisque egerit argumentis, ut tunicas ergo, inquit, quod de corporibus nostris loquatur. et, si hoc ita est, quomodo legimus ante pellicias tunicas et ante inoboedientiam et de paradiso ruinam Adam loquentem . non secundum allegoriam, sed uere: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? aut unde adsumptum est illud, quod diuinus sermo testatur: et iniecit deus soporem sUperAdam, et dormiuit; et sumpsit unam de costis eius et adinpleuit pro ea carnem et aedificauit costam, quam tulerat ex eo, illi in uxorem? aut quae corpora contegebat Adam et Eua foliis ficus, postquam comederunt de arbore uetata? quis autem patienter ferat Origenem lubricis argumentationibus resurrectionem carnis huius negantem, sicut declarat manife
Abbreviated transcription (Latin):
ficante quã uerũ ẽ affirmare dicens:
pͥusquã a malicia humiliarer ego deli¬
qui. Et illud. Reuertere anima mea
in requiem tuã. Necñ et aliud. Educ de
carcere animã meã. Et in alio loco. Con¬
fitebor dño in regione uiuoꝵ. eũ alius
ꝓeuldubio sensus sit scripture diuinę
quã ille inheresim suã maligna int̃pre:¬
tatione detorquet. qđ faciunt & mani-¬
chei et gnostici. & hebionite. et marti-¬
onis sectatores. et aliȩ heresẽs numero
.lxxx. qui de purissimo seripturarũ
fonte assum̃tes testimonia. ñ ita int̃p̃ten¬
tur ut scripta st̃ sed in simplicitatẽ ser¬
monis eccłiastiei ut uolunt significare
qđ ipsi sentiunt: Illud quoq qđ assere¬
re nitit᷑ doleã an rideã nescio. Doctor egre¬
gius audet docere diabolũ id rursum
futurũ eẽ qđ fuerit. et ad eandẽ reditu¬
rũ dignitatẽ. et conce surũ regna cȩloꝵ.
remias. & reliqui ꝓpħȩ coheredes fiant

Expanded text:
ficante, quam quod verum est affirmare, dicens: ficante, quam quod verum est affirmare, dicens: Priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui . Et illud: Revertere anima mea in requiem tuam . Necnon et illud: Educ de carcere animam meam . Et in alio loco: Confitebor Domino in regione vivorum : cum alius procul dubio sensus Scripturae divinae sit, quam ille in haeresim suam maligna interpretatione detorquet. Quod faciunt et Manichaei, et Gnostici, et Hebionitae, et Marcionis sectatores, et aliae haereses numero octoginta, quae de purissimo Scripturarum fonte assumentes testimonia, non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id volunt significare, quod ipsi sentiunt. 5. Illud quoque quod asserere nititur, doleamne an rideam nescio. Doctor egregius audet docere, diabolum id rursum futurum esse quod fuerat, et ad eamdem rediturum dignitatem, et conscensurum regna coelorum. remias, et reliqui Prophetae cohaeredes fiant
Abbreviated transcription (Latin):
li cadauera mortuoꝵ. Et si hoc uerũ ẽ
ubi ẽ. fides nr̃a. ubi p̃coniũ resurrecti¬
onis. ubi aplica doetrina quȩ in eccłiis
xep̃i hucusq ꝑdurat. ubi illa benedictio
ad adam & ad sem̃ eiꝰ. et ad noe. et ad fili¬
os eius crescite et multiplicamini & re-¬
plete trã. lam enĩ ñ erat benedictio sed
maledictio iuxta origenẽ qui angłos uer-¬
tit in animas. et de sublimi fastigio dig-¬
nitatis fac̃ ad inferiora descenđe quasi
ds̃ generi humano ñ possit animas per
benedictionẽ dare. nisi angłi peccaue-¬
rint. et tot in cęlis ruinȩ sint quot in
t̃ra natiuitates dimittenda nob̾ ẽ. doc
Econtrario origenes p̃cepit & legẽ dat
ut ñ dicã. constringit discipłos suos ne
quis oret in cęlũ ascenđe. ne peius iterũ
peccans quã in terris ante peccauerat.
p̃cipitetur in mundũ. quãquã istiꝰ modi
nugas et deliram̃ta soleat ille scriptura¬
rum int̾p̃tatione ꝑuersa et aliud signi-¬

Expanded text:
li cadauera mortuorum. et, si hoc uerum est, li cadauera mortuorum. et, si hoc uerum est, ubi est fides nostra? ubi praeconium resurrectionis? ubi apostolica doctrina, quae in ecclesiis Christi hucusque perdurat? ubi illa benedictio ad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicamini et replete terram? iam enim non erit benedictio, sed maledictio iuxta Origenem, qui angelos uertit in animas et de sublimi fastigio dignitatis facit ad inferiora doscendere, quasi deus generi humano non possit animas per nedictionem dare, nisi angeli peccauerint, et tot in caelis ruinae sint, quot in terra natiuitates. dimittenda nobis est doce contrario Origenes praecipit et legem dat — ut non dicam: constringit discipulos suos —, ne quis oret in caelum: ascendere, ne peius iterum peccans quam in terris ante peccaverat, praecipitetur in mundum. Quanquam istiusmodi nugas et deliramenta soleat ille Scripturarum interpretatione perversa et aliud signi
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs possit uidẽ filiũ. Illud quoq quis ori¬
gene dicente patiat᷑ qđ amimȩ angłi fuerint
in cęlis. et postquã peccauerint in suꝑnis.
deiecta s eẽ. in istũ mundũ. et quasi intumu¬
lo seu sepulchro. sic incorpora ista religatas
pȩnas antiquoꝵ luere peccatoꝵ. & corpora
credentiũ ñ templa xp̃i eẽ. sed carceres dã¬
natoꝵ: Ex in ueritatẽ hystoriȩ allegoriȩ
deprauans mendacia infinita uerba
multiplicat: et simplices quosq uaria
ꝑsuasione supplantans. Nunc asseritani
quia de cȩlestib ad inferiora uenientes.
calorẽ pͥstinũ amiserint. nune corpus
hoc ob id iuxta grȩcos ae mac id ẽ. uin¬
culũ. siue uxta aliã ꝓprietatẽ cadauer
dici quia animȩ de cȩlo ruerint. Aple-¬
risq aut̃ scđm uariã greci sermõnis sup-¬
pellectilẽ corpus CTIMU Hoc ẽ memo¬
riã int̃p̃tari eo qđ ita animã in se clau-¬
sam habeant quo mͦ sepulchra. & tu mu¬

Expanded text:
s possit uidere filium. illud quoque quis Oris possit uidere filium. illud quoque quis Origene dicente patiatur, quod animae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, deiectas esse in istum mundum et quasi in tumulos et sepulchra sic in corpora ista relegatas poenas antiquorum luere peccatorum et corpora credentium non templa Christi esse, sed carceres damnatorum? exin ueritatem historiae allegoriae deprauans mendacio infinita uerba multpersuasione supplantans, nunc asserit aniquia de coelestibus ad inferiora venientes, calorem pristinum amiserint: nunc corpus hoc, ob id juxta Graecos δέμας, id est, vinculum, sive juxta aliam proprietatem, cadaver dici: quia animae de coelo rucrint: a plerisque autem secundum variam Graeci sermonis supellectilem corpus a7|ja, hoc est \'memoriam\' interpretari, eo quod ita animam in se clausam habeat, quomodo sepulchra et tumu
Abbreviated transcription (Latin):
epłas. et huc illucq sermo ur̃ discurrat.
et ꝓpt̃ defensionẽ hereseos aduersũ me
odia suscitatis. rũpitis caritatẽ qũa in uos
habuimꝰ. in tantũ ut faceretis nos etiã pę¬
nitentiã agere quare uob cõmunicauerimꝰ.
lta origenis errores et dogmata defendentis.
Simplicit̃ loquar. nos scđm qđ scriptũ ẽ.
nec oculo nr̃o parcimꝰ ut ñ effodiamꝰ eum
si nos scandalizauerit. nec manui neq
pedi si nob scandalũ fecerit. Et uos gͦ siue
oculi nr̃i. siue manꝰ. siue pedes fueritis: si¬
milia sustinebitis. Quis enĩ catholicoꝵ
possit equo animo sustinere. & eoꝵ qui
fidẽ suã bonis oꝑib exornant. ut audi¬
ant origenis doctrinã atq consilium. et
credant p̃clara illius p̃dicationis: Non po¬
test filius uide patrẽ. neq sp̃s sc̃s uidere
in congruũ ẽ. dicere qđ possit filiꝰ uidẽ
patrẽ. sic in consequens ẽ opinari qđ sp̃s

Expanded text:
epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, et propter defensionem hereseos aduersum me odia suscitantes rumpitis caritatem, quam in uos habuimus, in tantum, ut feceritis nos etiam paenitentiam agere, quare uobis communicauerimus, ita Origenis errores et dogmata defendentes. Simpliciter loquar: nos, secundum quod scriptum est, nec oculo nostro parcimus, ut non effodiamus eum, si nosscandalizauerit, nec manui nec pedi, si nobis scandalum fecerint. et uos ergo, siue oculi nostri siue mamis siue pes fueritis, similia sustinebitis. quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere et eorum, qui fidem suam bonis operibus exornant, ut audiant Origenis doctrinam atque consilium et credant praeclarae illius praedicationi: non potest filius uidere patrem neque spiritus sanctus uidere incongruum est dicere, quod possit Filius videre Patrem, sic inconsequens est opinari, quod S
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ orem. Tam̃ ut simplicit̃ fatear.
nũ quã in alienas aures ꝓtuli. ne te uide.¬
rer paruipendẽ dilectissime. Quando aũt
cõplemꝰ orationẽ scđm ritũ mysterioꝵ et
ꝓ om̃ib. et ꝓte quoq dicimꝰ: Custodi illũ
qui p̃dicat ueritatẽ. Uel certe ita. Tu pr̃a
tis sic̃ occasio sermonis retulerit. et habu¬
erit oratio consequentiã. Qua ꝓpt̃ obsecro
a generatione ꝑuersa. et recede ab heresi
origenis. & a cunctis heresib dilectissime
uideo enĩ qđ ꝓpt̾ hanc causam om̃is ur̃a
indignatio concitatata sit qđ dixerĩ uob̾
arrii patrẽ et aliarũ hereseon radicem
et parentẽ laudare ñ debetis. & cũ uos ro-¬
garem ne ita nerraretis & monerẽ. contra¬
dixistis. et tristitiã atq lacrimas adduxi¬
stis. Non solũ aũt me sed & alios plurimos
catholicos qui int̾erant et ut intelligo hȩc
ẽ.omĩs indignatio. et iste furor. Et idcir¬
co cõminamini qđ mittitis aduersũ me

Expanded text:
semper orem, tamen, ut simpliciter fatear, semper orem, tamen, ut simpliciter fatear, numquam in alienas aures protuli, ne te uiderer parui pendere, dilectissime. quando autem conplemus orationem secundum ritum mysteriorum, et pro omnibus et pro te quoque dicimus: \'custodi illum, qui praedicat ueritatem\' uel certe ita: \'tu pratis\', sicut occasio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter obsecro a generatione peruersa; et recede ab heresi Origenis et a cunctis heresibus, dilectissime. uideo enim, quod propter hanc causam omnis uestra indignatio concitata sit. quod dixerim uobis: \'Arrii patrem et aliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, contradixistis et ad tristitiam atque lacrimas adduxistis, non solum autem me, sed et alios plurimos catholicos, qui intererant. et, ut intellego, haec est omnis indignatio et iste furor et idcirco comminamini, quod mittetis aduersum me
Abbreviated transcription (Latin):
sitan int̾ multa quasi homo oblitus ẽẽm.¬
abbas gregorius respondit se hoc penitꝰ
ignorare. Teno aũt dix̃ quia cũ ei prbt
rufinus nescio qua alia transitorie lo-¬
queretur. etiã hoc dixerit. Putasne ali-
tisse sermonẽ. Ego aũt epiphaniꝰ nec au-¬
diui quicquã nec respondi. Unde dilec¬
tissime ñ te p̃ueniat furor. nec occuipet
indignatio. nec frustra mouiearis. & aliud
dolens te uertas ad alia. & peccando occa¬
sionẽ inuenisse uidearis. Qđ ꝓpħa deui-¬
tans dnm p̃cat᷑ dicens: ne declines cor
meũ in uerba maliciȩ: ad excusandas
exeusationes inpeccatis. Illud quoq au-¬
diens admiratꝰ sũ qđ quidã qui solent
ultro citoq portare rumusculos. & his
quȩ audier̃ semꝑ addere ut tristitias. ut
ficia dõ soleamꝰ ꝓ te dicere. dñe prȩsta
ioħi ut recte credat. Noli nos in tantum
putare rusticos ut hȩc tam aꝑte dicere
potuerimꝰ. quãquã enĩ hoc in corde meo

Expanded text:
sitan inter multa, quasi homo oblitus esitan inter multa, quasi homo oblitus et. e quibus abbas Gregorius respondit se hoc penitus ignorare. Zeno autem dixit, quia, cum ei presbyter Rufinus nescio qua alia transitone loqueretur, etiam hoc dixerit: \'putasne aliqutisse sermonem. ego autem Epiphanius nec audiui quicquam nec respondi. unde, dilectissime, non te praeueniat furor nec occupet indignatio nec frustra mouearis et aliud dolens te uertas ad alia et peccando occasionem inuenisse uidearis. quod propheta deuitans dominum precatur dicens: ne declines cor meum in uerba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam, qui solent ultro citroque portare rumusculos et his, quae audierunt, semper addere, ut tristitias, ut ficia deo, soleamus pro te dicere: \'domine, praesta Iohanni, ut recte credat\'. noli nos in tantum putare rusticos, ut haec tam aperte dicere potuerimus. quamquam enim hoc in corde meo
Abbreviated transcription (Latin):
scđia dĩ. Nam multi epĩ cõmunionis
nr̃e et prb̃os in nr̃a ordinauer̃ ꝓuin¬
cia quos nos cõp̃hendẽ ñ potueramus.
et miser̃ ad nos et diaconos. & yppodia¬
conos quos suscepimꝰ cũ grã. et ipse
cohortatus sũ beatȩ memoriȩ philonẽ
quȩ iuxta se erant ad meȩ aũt paroe¬
chiȩ uidebant᷑ eccłiam ꝑtinere eo qđ
grandis eẽ. et late patens ꝓuincia ordi
et ad alienas misi ꝓuincias: neq feci
quiequã ut eccłiam scindem. Quid
gͦ tͥ uisũ ẽ. sic grauit̃ intumescere & ia-¬
ctari contra nos ꝓ oꝑe dĩ qđ in ȩdifica¬
tionẽ et ñ in destruetionẽ frm̃ factũ ẽ.
Sed et illud uehem̃t̃ admiratꝰ sũ quod
meis locutꝰ es clericis: asserens te ꝑ sc̃m
ego hoc pollicitus simdicens. Nũquid
iuuenis sum. aut canones ignoro: Audi
gͥ ueritatẽ in sermone dĩ me hoc nec
audisse. nec nosse. nec istius sermonis pe¬
nitus recordari. Suspicatꝰ aũt sũ ne for-¬

Expanded text:
sericordia dei! nam multi episcopi communionis sericordia dei! nam multi episcopi communionis nostrae et presbyteros in nostra ordinauerunt prouincia, quos nos conprehendere non potueramus, et miserunt ad nos et diaconos et hypodiaconos, quos suscepimus cum gratia. et ipse cohortatus sum beatae memoriae Philonem quae iuxta se erant, ad meae autem paroeciae uidebantur ecclesiam pertinere, eo quod grandis esset et late patens prouincia, ordinet ad alienas misi prouincias neque feci quidquam, ut ecclesiam scinderem. quid ergo tibi uisum est sic grauiter intumescere et iactari contra nos pro opere dei, quod in aedificationem et non in destructionem fratrum factum est? sed 6t illud uehementer admmeis locutus es Clericis, asserens te per sanego hoc pollicitus sim, dicens: Nunquid juvenis sum, aut canones ignoro? Audi igitur veritatem in sermone Dei, me hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus recordari. Suspicatus autem sum, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
monus scripturarũ & ꝓpositione man¬
datoꝵ dĩ. Et ct̃ ministrasset in scĩs sa-¬
crificuis rursus cũ ingenti difficulta-¬
te tento ore eiꝰ ordinauimꝰ prbm. et
hisdẽ uerbis quib antea sua seramus
impulimꝰ ut seđet in ordine presbiterii.
quare ñ seripsissent suꝑ eo cũ ante an¬
nũ multos eoꝵ quęri audissem cur ñ
habent qui sibi dnĩ sacram̃tũ confice¬
rent. et illũ om̃s suo poscerent testimo¬
nio. & grãdem utilitatẽ in cõmune mo¬
nasterii testarent᷑. quare tunc reꝑta
oportunitate ñ scripsissent nob̃. neq
suꝑ ordinatione eiꝰ aliquid poposcis-¬
sent. Hȩc ita acta sunt ut locutꝰ sũ in cari¬
tate xxpi quã te erga paruitatẽ nrãm ha-¬
bere credebam. quã quã in monasterio
ordinauerim et ñ inparroechia quae
tͥ subiecta sit. Ouere benedicta ep̃orũ
cẏpri mansuetudo. & bonitas. et nr̃a ru-¬
sticitas sensu tuo et arbitratu digna mi¬

Expanded text:
moniis scripturarum et propositione manmoniis scripturarum et propositione mandatorum dei. et cum ministrasset in sanctis sacrificiis, rursus cum ingenti difficultate tento ore eius ordinauimus presbyterum et isdem uerbis, quibus antea suaseramus, inpulimus, ut sederet in ordine presbyterii. quare non scripsissent super eo, cum ante annum multos eorum queri. audissem, cur non haberent, qui sibi domini sacramenta conficerent, et illum omnes suo poscerent testimonio et grandem utilitatem in commune monasterii testarentur, quare tunc reperta oportunitate non scripsissent nobis neque super ordinatione eius aliquid poposcissent. Haec ita acta sunt, ut locutus sum, in caritate Christi, quam te erga paruitatem nostram habere credebam, quamquam in monasterio ordinauerim et non in paroecia, quae tibi subiecta sit. o uere benedicta episcoporum Cypri mansuetudo et bonitas et nostra rusticitas sensu tuo et arbitratu digna mi
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo scõꝵ fr̃m in monasterio con¬
susteret. et scĩ prb̃i hieronimꝰ & uincen¬
tius ꝓpt̃ uerecundiã & humilitatẽ nol¬
lent debita nomini suo exercere saeri-¬
ficia. & laborare in hac parte monaste.
nire aũt & cõp̃hende seruũ dĩ ñ postis.
qui te & qđ graue onus sacerdotii nollet
susciꝑe sepe fugiebat. sed nee alius quis
ep̃oꝵ facile eũ reppiret. Vnde & satis mi¬
ratꝰ sũ quomͦ dispensatione dĩ ad nos ue-¬
nerit cũ diaconib monasterii e cȩteris
frĩb ut mͥ satis faceret. quia nescio quid
aduersũ eos habebã tristitiȩ. Cũ gͥ cele¬
braret᷑ collecta in eccłia uillȩ quȩ ẽ ux¬
ta monasteriũ nr̃m ignorantẽ eum. et
nullã penitꝰ habentẽ suspitionẽ ꝑ mul¬
tos diaconos app̃hendi uissimꝰ & teneri
os eiꝰ ne forte libare se cupiens adiuraret
pellentes. ut ministraret. ualdeq obte¬
nebat᷑ indignũ eẽ. se contestans. Uiae¬
gͦ cõpulimꝰ eũ et suadẽ potuimꝰ testi-¬

Expanded text:
m in monasterio consisteret et sancti presbyteri Hieronymus et Uincentius propter uerecundiam et humilitatem nollent debita nomini suo exercere sacrificia et laborare in hac parte monasterinire autem et conprehendere seruum dei non posses, qui te et, quod graue onus sacerdotii nollet suscipere, saepe fugiebat, sed nec alius quis episcoporum facile eum repperiret — unde et satis miratus sum, quomodo dispensatione dei ad nos uenerit cum diaconibus monasterii et ceteris fratribus, ut mihi satisfaceret, quia nescio quid aduersum eos habebam tristitiae —, cum igitur celebraretur collecta in ecclesia uillae, quae est iuxta monasterium nostrum, ignorantem eum et nullam penitus habentem suspicionem per multos diaconos adprehendi iussimus et teneri os eius, ne forte liberare se cupiens adiuraret pellentes, ut ministraret; ualdeque obnitebatur indignum esse se contestans. uix ergo conpulimus eum et suadere potuimus testi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia separari. ordinauimꝰ diaconũ. et
post quã ministrauit rursũ presbiterũ
suꝑ quo debuerat gratulari intelligens
qđ ob dĩ timorẽ hoc sumꝰ facere cõpul¬
si. maxime cũ nulla fit diuersitas in
sacerdotio dĩ & ubi utilitati eccłię ꝓui¬
detur. Nã & si singuli eccłiȩ ep̃orũ habent
sub se eccłias quib curã uident᷑ impenđẽ.
et nemo suꝑ aliã m̃surã exctendit᷑. tamen
p̃poneret᷑ om̃ib caritas xp̃i inqua nul¬
la simulatio ẽ. nec considandũ quid fa¬
ctũ sit. sed quo tp̃r. & quomͦ. & in quib¬

Expanded text:
ecclesia separari, ordinauimus diaconum et, ecclesia separari, ordinauimus diaconum et, postquam ministrauit, rursum presbyterum, super quo debueras gratulari intellegeųs, quod ob dei timorem hoc sumus facere conpulsi, maxime, cum nulla sit diuersitas in sacerdotio dei et ubi utilitati ecclesiae prouidetur. nam, etsi singuli ecclesiae episcoporum habent sub se ecclesias, quibus curam uidentur inpendere et nemo super alienam mensuram extenditur, tamen praeponeretur omnibla simulatio est: nec considerandum quid factum sit, sed quo tempore, et quo modo, et i
Abbreviated transcription (Latin):
phanius. Oportebat nos dilectis¬
sime clericatꝰ honore ñ abuti insuꝑ brã:
sed custodia mandatoꝵ dĩ et obseruatio-¬
ne diligentissima. Hoc eẽ. qđ dicim᷑. Si
enĩ scã scriptura loquit᷑ clericoꝵ. ñ pro-¬
der̃ eis quȩ arrogantia clericatꝰ condu-¬
cere nob̾ poterit. qui ñ solũ cogitatione
et sensu. uerũ et sermone peccamus.
Audiui quippe qđ tumeas contra nos
et irascaris. miniteris soribe in extremos
fines t̾rȩ. ut loca ꝓuinciasq ñ nominẽ.
et ubi ẽ dĩ timor qui nos debet illo tre-
magnoꝑe curẽ si scribas qđ tͥ placuerit:
Scribebant᷑ enĩ & epłȩ biblinȩ iuxta isa¬
iam et mittebant᷑ suꝑ aquas quȩ eito cũ
scło transeunt. Nichil tͥ nocuimꝰ. nichil
iniuriȩ fecimꝰ. nec quicquã uiolent̃ extor
nr̃ãm paruitatẽ et literas quas ad eos
crebro direximꝰ. cõmunionis quoq tuę
cȩper̃ habe discordiã ne uident᷑ quadã
duricia & conscientia antiquȩ fide i ab

Expanded text:
lectissime, clericatus honore non abuti in superbiam, sed custodia mandatorum dei et obseruatione diligentissima hoc esse, quod dicimur. si enim sancta scriptura loquitur: cIeri eorum non proderunt eis, quae adrogantia clericatus conducere nobis poterit, qui non solum cogitatione et sensu, uerum et sermone peccamus — audiui quippe, quod tumeas contra nos et irascaris et miniteris scribere in extremos fines terrae, ut loca prouinciasque non nominem —, et ubi est dmagnopere curem, si scribas quod placuerit. Scribebantur enim, et epistolae biblinae juxta Isaiam: et mittebantur super aquas, quae cito cum saeculo transeunt. Nihil tibi nocuimus, nihil injuriae fecimus, nec quir nostram paruitatem et litteras, quas ad eos crebro direximus, communionis quoque tuae coeperunt habere discordiam -, ne uiderentur quadam duritia et conscientia antiquae fidei ab
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenim᷑ autẽ et falsi testes dĩ: quia
testimoniũ dixcimꝰ aduersus deum:
quis huic diceret quid in hoc men¬
dacio ꝑ horrescis cũ dixceris. Quod
etiã si falsũ sit ad laudẽ dĩ maxime
ꝑtinet : Nonne huius detestaretur
in saniã quib possic uerbis. et signi¬
ficationib in lucem penitralia sui
cordis aꝑiret: clamans ñ minore aut
fortasse etiã maiori scelere in dõ lau-¬
dare falsitatem : quã ueritatẽ uitu-¬
perari: Agendũ ẽ. igit᷑ ut ad cogniti-¬
onem diuinarũ scripturarũ talis
homo accedat : qui de scĩs libris
tam scẽ et ueracit̃ existimet ut no¬
lit aliqua eorũ parte delectari per
officiosa mendacia : potiusq id qđ
non intelligit transeat quã cor suũ
p̃ferat ueritati Profecto enĩ cũ hȩc
dicit : credi sibi exepetit. et id agio
Ut diuinarũ seripturarũ auctorita-¬
tib non credamꝰ. & ego quidẽ qua-¬
lib cũq uirib quas dñs suggerit

Expanded text:
inuenimur autem et falsi testes dei, quia inuenimur autem et falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et signficationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit,
Abbreviated transcription (Latin):
auctoris consilium officiũq referatur.
Si enĩ mentiebatur apłs paulus cum
apłm petrũ obiurgans diceret. si tu
cũ sis iudȩus gentilit̾ et non iudaice
irare. Et recte illi uidebatur petrus
fecisse quẽ ñ recte fecisse: et dixit et
scripsit. Et quasi animotumultuantiũ
deniret : quid respondebimus cum
ex surrexerint ꝑuersi homines ꝓhi¬
bentes nuptias quos futuros ipse
p̃nuntiauit: et dixcerint totum illud
qđ idem apłs de matrimoniorũ iure
firmando locutus ẽ ꝓpt̃ homines qui
terant fuisse mentitum. Seilicet non
qđ hoc senserit: sed ut illorũ placaret᷑
aduersitas. Non enim opus ẽ. multa
cõmemorare. Possunt eni uideri etiã
de laudib dĩ eẽ. officiosa mendatia
ut apud homines pigriores dilectio
eius ardescat: Atq ita nusquã certa
erit in scĩs litteris castȩ ueritatis aue¬
toritas. Nonne attendimꝰ eundẽ apłm:
cũ ingenti cura ueritatis cõm̃dande di¬

Expanded text:
auctoris consilium officiumque referatur. auctoris consilium officiumque referatur. si enim mentiebatur apostolus Paulus, cum apostolum Petrum obiurgans diceret: si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice izare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut deliniret. Quid respondebimus, cum exsurrexerint perversi homines, prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiavit; et dixerint totum illud quod idem Apostolus de matrimoniorum jure firmando locutus est, propter homines qui terant, fuisse mentitum: scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adversitas? Non enim opus est multa commemorare. Possunt enim videri etiam de laudibus Dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio ejus ardescat: atque ita nusquam certa erit in sanctis literis castae veritatis auctoritas. Nonne attendimus eumdem Apostolum, cum ingenti cura veritatis commendandae, di
Abbreviated transcription (Latin):
ille quo apłs petrus a ꝑnitiosa simula-¬
tione reuocaretur. Dictũq ibi patroci¬
nium mendacii susceptũ eẽ. uelte tali
uiro uel aquopiam sialius illa scripsit
fateor non mediocrit̃ doleo doneo refel¬
lantur: si forte refelli possunt ea quae
me mouent. Michi enĩ uidetur exi.¬
tiosissime credi aliqđ in scĩs libris ha-
beri m̃dacium : id.ẽ eos homines per
quos nob illa scriptura ministrata est
atq conseripta aliquid in libris suis
fuisse mentitos. Alia quippe quȩstio ẽ:
sitne aliquando mentiri uiri boni.
Et alia quȩstio utrũ scriptorem scãrũ
scripturarũ mentiri oportueritimmo
uero ñ alia sed nulla quȩstio ẽ. Admis¬
so enĩ semel in tantũ auetoritatiꝰ fastigiũ
officioso aliquo mendacio nulla illoꝵ
liberoꝵ particula remanebit quȩ non
ut ciuiq uidebitur uel ad mores diffi¬
cilis. uel ad fidem incredibilis: Eadem
pniciosissima regula uel ad m̃tientis

Expanded text:
ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulaille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur exitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃tes illius linguȩ ꝑitissimos fugerit.¬
Omitto enim. Lex. de quorũ uel consili¬
is uel marori sp̃s concordia quã siunus
homo eẽt. non audeo inaliquã partem
certam ferre sententiam. nisi quod eis
p̃minentẽ auctoritatẽ in hoc munere
sine controuersia tribuendam eaisti¬
mo. Illi me plus mouent qui cum pof¬
ter iores interp̃tarentur . et uerborum
locutionumq hebrearum uiã atq re-¬
gulas mordatius ut fertur tenerent:
non solũ autẽ int̃ se ñ consenserunt:
sed etiã reliquerunt multa quȩ tanto
post eruenda et ꝓdenda remanerent.
Si enĩ obscura sunt: te quoq in illis
falli posse creditur. Si manifesta: il¬
los in eis falli potuisse non creditur.
Huius igitur rei ꝓ tua caritate expo¬
sitis causis certũ me facias obsecrauerĩ.
Legi etiã quȩdã scripta quȩ tua dicerent᷑.
in epłas apłi pauli : quarũ ad galathas
cũ enodare uelles. uenit in manus locus

Expanded text:
terpterpomitto enim Septuaginta, de quorum uel consilii uel spiritus maiore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remanerent. si enim obscura sunt, te quoque in eis falli posse creditur; si manifesta, illos in eis falli potuisse non creditur. huius igitur rei pro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam quaedam scripta, quae tua dicerentur, in epistulas apostoli Pauli, quarum ad Galatas cum enodare uelles, uenit in manus locus
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse scribe debueram: ut siẽẽ uellẽ
epłarũ sollemniũ more contentꝰ. Sed
scatet animꝰ in loquelas cõmunicandas
et iutatica quȩdã demonstrabitͣstine¬
ris: & iam ꝑ tuã caritatẽ non medio-¬
criter ministrare dignatur. Pecimus
ergo et nob̾cũ petit omĩs africandrũ
eccłiarũ studiosa societas. ut int̃p̃tan¬¬
dis eorũ libris qui grece scripturas nr̃as
quã obtime tractauerunt. curam atq
oꝑam impende nongraueris. Potes enĩ
efficere ut nos quoq habeamus illos
tales uiros et unũ potissimũ quem tu
libentius intuis litteris sonas. De uer.¬
tendis aut̃ in linguã latinã scĩs litteris
canonicis laborare te nollem. nisi eo mͦ
quo iob int̃p̃tatus es. ut signis adhibitis
grauissima auctoritas: int̃p̃tationem
distet. appareat. Satis aũt nequeo mira.¬
ri si aliquid adhuc in hebraieis litteris
et exemplarib inuenitur. quod tot in¬

Expanded text:
fortasse scribere debuerim, si esse uellem fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet animus in loquelas communicandas et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere, ut nos quoque habeamus illos tales viros, et unum potissimum quem tu libentius in tuis litteris sonas  Origenem . De vertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris Canonicis, laborare te nollem nisi eo modo quo Job interpretatus est: ut signis adhibitis,gravis sima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraicis litteris et 302 exemplaribus invenitur, quod tot In
Abbreviated transcription (Latin):
ercitatio in dño liberat is quã quã ego
ꝑcupiam om̃ino te nosse. tam̃ exiguum
quiddã tuͥ minꝰ habeo. p̃sentiã uidelicet
corporis : quã ipsã etiã post ea quam te
beatissimꝰ. nunc ep̃s. tunc uero iã ep̃atu
dignus frat̃ alipius uidit . Remeansq
a me uisusẽ negare ñ possum. magna
exe parte michi eẽ. relatu eius imprȩssã.
et ante reditũ cũ te ille ibi uidebat ego
uidebã sed oculis eiꝰ Non enĩ animo me
atq illũ. sed corpore duos qui nouerit
dixerit concordia dũ taxat. et familia-¬
ritate fidissima. ñ meritis quib ille
antecellit. Quia ergo me primitus cõ¬
munione sp̃s quo inunũ nitimur.
deinde illius eoc ore iam diligis nequa-¬
quã impudent̃ quasi aliquis ignotus
cõm̃do germanitati aiȩ frẽm ꝓfutu¬
rum quẽ nr̃is conatib. deinde adiu¬
torio tuo uere ꝓ futurũ speramꝰ nisi
forte quod talis ẽ ut ipse tibi ꝑ eum
fiar cõm̃datior quã ille ꝑ me. Hactenꝰ

Expanded text:
ercitatio liberalis. quamquam ergo percupiam omnino te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam uidelicet corporis. quam ipsam etiam, posteaquam te beatissimus nunc episcopus, tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus; nisi forte, quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ de uirtute nascatur . Ego inquit
cũ mͥ molesti ẽẽnt in duebar cilicio: &
humiliabã inieiunio animã meam.
Uestis abiectio. eibi uilitas. ieiunii las¬
situdo extinguere debent ñ nutrire
suꝑbiam : quaerem medicinȩ uulnus
faciat. et indessana quoq ledat unde
etiã lȩsa curanda sunt Aut iuȩ sam¬
suꝑerit spes salutis fupsa anima re-¬

Expanded text:
vitia de virtute nascantur. Ego, inquit, vitia de virtute nascantur. Ego, inquit, cum mihi molesti essent, induebar cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam . Vestis abjectio, cibi vilitas, jejunii lassitudo, exstinguere debent, non nutrire superbiam. Quis rem medicinae vulnus faciat? et inde sana laedat quaeque, unde jam laesa curanda sunt? Aut quae supererit spes salutis, si ista animae re
Abbreviated transcription (Latin):
re. Illud uero notũ iam om̃ib atq uulga¬
tũ ẽ: Qũautilis qũaq huic prȩposito
necessaria sit ieuiniorũ et abstinentiae
uirtus. et maxime in his annis inquib
itaq carnẽ. neq bibere uinũ. apłica¬
etiã uoce laudatũ ẽ: et quicquid illud ẽ
qđ inflãmare corpꝰ potest. qđ fom̃tum
suggerit uoluptati. castitatis amore
fugiendũ ẽ. Nec tam̃ ita magno huius
rei labore grauarite uolumꝰ. ut sub ip-¬
so statim onere succũbas. ꝑ qđ multi
dũ nimio feruore mentis rationẽ uiriũ
suarũ ñ habent subito conciderunt. Et
pęne ante debilitatẽ. quã scĩtatẽ de ꝓpo-¬
sito consecutisunt. Optimꝰ ẽ. in om̃i re
modus. et laudabilis ubiq mensura.
corpus non frangendũ ẽ. sed regendum.
Sint ergo moderata scã. simplicia in om̃i
mentis humilitate ieiunia. quae ita¬
corpus attenuent ne animã eleuent.
ne res humilitatis gignat suꝑbiam. &

Expanded text:
re. Illud vero notunt jam omnibus atque divulgare. Illud vero notunt jam omnibus atque divulgatum est, quam utilis quamque huic proposito necessaria est, jejuniorum et abstinentiae virtus, maxime in his annis, in quibitaque carnem, neque bibere vinum, Apostolica voce laudatum est . Quidquid illud est quod inflammare corpsuggerit voluptati, castitatis amore fugiendum est. Nec tamen ita magno hujus rei labore gravari te volumus, ut sub ipso statim onere succumbas: per quod multi, dum nimio fervore mentis rationem suarum virium non haberent, subito conciderunt, et pene ante debilitatem, quam sanctitatem, de proposito suo consecuti sunt. Optimus est in omni re modus, et laudabilis ubique mensura. Corpus non frangendum, sed regendum est. Sint ergo moderata sancta, et simplicia in omni mentis humilitate jejunia, quae ita attenuent corpus, ne animum elevent; ne res humilitatis gignat superbiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
scolã studiũq nos dedimꝰ ut officium
putemꝰ illude: quodq ipsi ab aliis libent̃
accipimꝰ. id alteri quasi quo ddã munus
offerimꝰ. et sp̃e recipiendȩ laudis eos ã
quib laudari uolumꝰ ante laudamus.
Sȩpe adulantiũ uerbis ad faciem re¬
nitem᷑. et insecreto mentis fauemur:
maximũq fructũ cȩpisse nos ducimꝰ.
si uel fictis laudib p̃dicem᷑: nec cogita¬
mꝰ quid ipsi simus. sed quid alteri esse
cta meriti ueritate : de sola opinione
curemꝰ qui testimoniũ ułtȩ nr̃ȩ non
a conscientea sed a fama petimꝰ. Beata
et nec adulatur aliquando. nec adulan¬
ti credit. quȩ nec decepit alterũ nec ipsa
decipitur: tantũq hoc malũ nec facit
aliquando nec patitur. Nichil unqũa
fictũ sit. nichil om̃ino fucatũ: conscien¬
tiã tuã quȩ certe dõ semꝑ patet. inmul¬
titudine uersari puta. Nunquã aliud
corde teneas: aliud ore p̃tendas. Quic-

Expanded text:
scholam studiumque dedimus, ut officium scholam studiumque dedimus, ut officium putemus illudere. Quodque ipsi ab aliis libenter accipimus, id aliis quasi quoddam munus offerimus. Et spe recipiendae laudis, eos a quibus laudari volumus, ante laudamus. Saepe adulantium resistimus verbis ad faciem, et in secreto mentis favemus, maximumque fructum cepisse nos ducimus, si vel fictis laudibus praedicamur. Nec cogitamus quid ipsi simus  Al. sumus, sed quid alteris essecta veritate meriti, de sola opinione curemus, qui testimonium vitae nostrae, non a conscientia nostra, sed a fama petimus. Beata et nec adulatur aliquando, nec adulanti credit. Quae nec decipit alterum, nec ipsa decipitur, tantumque hoc malum nec facit aliquando, nec patitur. Nihil umquam in te fictum sit, nihil omnino fucatum. Conscientiam tuam, quae certe Deo semper patet, in multitudine versari puta. Numquam aliud corde teneas, aliud ore proferas  Al. c
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat: misericordes inquit humi¬
les. non reddentes malũ promalo.
neq maledictũ pro maledicto. sed
econtrario benedicentes. Auferantur¬
omĩa figmenta uerborũ. cessent simu¬
lati gestus: et ante occasionẽ sermo pla
iniurie. Nullus ergo unquã inmente
tua ullisit uitio locus: nichil inte suꝑ¬
bum. nichil arrogans. nichil deniq
fastidit sũ. Apud dm̃ non ẽ. quicquam
humilitate sibmilitate sublimius. Ipse
loquitur ꝑ propham: suꝑ que alium
suetũ. & trementẽ sermones meos.
Nũquã inira eocardeseat animus: qđ¬
ẽ odii seminariũ. Iantus mentẽ tuam
repleat dĩtimor: ut indignari om̃ino
non audeas. et irã metu uineas. Beatus
apłs̃ mundans animã nr̃am: eãq in ha-¬
bitaculum dĩ prȩparans clamat & dicit.
Omĩs a maritudo. et ira. indignatio. &
clamor: et blasphemia auferat᷑ auob̃
caue: quoꝵ sermones suꝑ oleo moliunt᷑.
et ipsi sunt iacula: Corrũpunt fictis
laudib leues animas: et male credulis

Expanded text:
icere. misericordes, inquit, humiles, non reddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes. omnia figmenta verborum, cessent simulati gestus, et ante occasionem sermo placinjuriae. Nullus ergo umquam in mente tua ullius sit vitii locus. Nihil in te superbum, nihil arrogans, nihil denique fastidiosum. Apud Deum non est quidquam humilitate sublimius. Ipse loquitur per prophetam: Super quem alium  trementem sermones meos ? Et numquam in iram exardescat animus, quod est seminarium odii. Tantus mentem tuam repleat timor Dei, ut indignari omnino non audeas, et iram metu vincas. Beatus Apostolus, mundans animam nostram, eamque in habitaculum Dei praeparans, clamat et dicit: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferatur a vobcave, quorum sermones super oleum molles, et ipsi sunt jacula. Corrumpunt fictis laudibus leves animas et male credulis
Abbreviated transcription (Latin):
N uetere̾ uia nouã semitã quęrimus. et
inantiqua detritaq materia rudem
artis excogitamꝰ elegantiam : ut nec ẽa-¬
dem sint. et eadem sint. Unũ iter: et ꝑue¬
niendi quo cupias multa cõpendia. Sȩ¬
pe aduiduas scripsimus: et in exhorta¬
tionẽ earũ multa de scripturis scĩs exe¬
empla repetentes. uarios testimonioꝵ
flores in uña pudicitiȩ coronã texuimꝰ.

Expanded text:
n ueteri uia nouam semitam quaerimus et in antiqua detritaque materia rudem artis excogitamus elegantiam, ut nec eadem sint et eadem sint. unum iter et perueniendi, quo cupias, multa conpendia. saepe ad uiduas scripsimus et in exhortatione earum multa de scripturis sanctis exempla repetentes uarios testimoniorum flores in unam pudicitiae coronam texuim
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis et sc̃s ẽ: ac magister  discipło plus
sunt breuiter: neq enĩ epłaris angu-¬
stia euagari longius patiebatur: ut in¬
telligeres te in seripturis scĩs sine prae¬
uio. & monstrante semitã ñ posse ingre-¬
di. Taceo degramaticis: rechoribus: phi¬
lo sophis: geometricis : dialecticis : mu¬
quoꝵ scientia mortalib uł utilissima ẽ.
& intres partes scinditur: in doctrinã:

Expanded text:
fidelis et sanctus est ac magister de discipulo: plus fidelis et sanctus est ac magister de discipulo: plus sunt breuiter — neque enim epistularis angustia euagari longius patiebatur —, ut intellegeres te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam non posse ingredi. taceo de grammaticis, rhetoribus, philosophis, geometricis, dialecticis, muquorum scientia mortalibus siel utilissima est et in tres partes scindit