comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cecati. qr incarnatõnis sue sacͣmenta
oꝑante dunnitatis sue fide: deductꝰ
ad medos dicit. Alias oues habeo: q̃
ñ st̃ ex hoc orili. De reducendo dicit
apłs. Donec plenitudo gentiũ intͣret.
⁊ sic om̃ĩs ispł saluus fieret. Introgan¬

Expanded text:
caecati quod incarnationis suae sacramenta operante divinitatis suae fide. Deducendo ad Medos dicit: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili . De reducendo dicit Apostolus: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrog
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficie litt̾e ẽ salubris. Maxir¬
Maximis
enĩ uite moralis: ⁊ exem plis habun¬
dat ⁊ monitis. S qnͣtum poma folus.
tantũ hystorie allegoria p̃cellit. Maxi¬
ma enĩ eccł̃ie continet sacͣmenta. Ip se
enĩ tobias popłm significat isrł: qui
cet̃is gentib ydolatrie deditis. fide re¬
cta ⁊ oꝑib d̾o seruiebat. Unde dicit᷑.¬
Cũ irent om̃s ad uitu los au¬
los au¬
reos qͦs ieroboam rex isrł fec̾at.
fec̾at.
hic solus fugiebat consortia om̃ium.
⁊ ꝑgebat ierłm ad templũ dm̃: ⁊ ibi
adorabat dñm dm̃ isrł. Cũ uͦ factus

Expanded text:
ficie litterae salubris. Maximis enim vitae moralis exemplis abundat, et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historiae allegoria praecellit. Maxima enim Ecclesiae continet sacramenta. Ipse enim Tobias populum Israel significat, qui caeteris gentibus idololatriae deditis, fide recta et operibus Deo serCum irent omnes ad vitulos aureos, quos Jeroboam rex Israel fecerat, hic solus fugiebat consortium omnium, et pergebat Hierusalem ad templum Dei, et ibi adorabat Dominum Deum Israel. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ unã eẽ ꝑsonã in ysaac ⁊ arie¬
te figuratã. qͥ in humanitate occiditͦ
inpassibił. sic̃ ysaac cũ abrahã domũ
reu̾titur incolumis. Si enĩ aries xp̃i
humanitatẽ. homo significat diuini¬
tatẽ÷ cur ñ aptiꝰ homo humanitatẽ.
angłs deitatẽ: Exaudite st̃ p̃ces ambo¬
rũ. tobie scilicet ⁊ sare. in cõspectu

Expanded text:
legimus unam personam ejus in Isaac, et arielegimus unam personam ejus in Isaac, et arietes figuratam, qui in humanitate occiditur impassibilis, sicut Isaac cum Abraham domum revertitur incolumis. Si etenim aries Christi humanitatem, Isaac significat divinitatem; cur non aptius homo humanitatem, angelus Deitatem? Exauditae sunt orationes amborum Tobiae et Sarae, in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
dñat᷑ excecat. Nido hirundinũ suppo¬
sitꝰ dormit: qͥ leuitati. lasciue. ac suꝑ¬
bie se incautꝰ subicit. Hec cecitas ppło
isrł imminente dñi aduencu in carne.
maxime p̃ualuit: cũ romane seruitu¬
tis iugo laboraret. ⁊ diuine legis p̃cepta
male uiurudo uiolaret. Contigit ut
sara filia raguel in ciuitate medoꝵ. ut
⁊ ip̃a audiret imꝑperiũ ab una exau¬
cillis pr̃is sui. qm̃ tradita fuerat septẽ
uiris. ⁊ demoniũ noĩe asmodeus occide¬
bat eos: mox ut ingͤssi fuissent ad eã.
Sara turbã nationũ significat ÷ cuiuᷤ
doctores cuncti uitã tantũ huiꝰ scłi qd̾
nec uenit xp̃c uerus sponsus qͥ eam
in fide desponsauit. hoste suꝑato:. sic̃
tobias sarã alligato diabolo presentẽ.
cooꝑante angło in qͦ saluatoris diui¬
nitas. sic̃ in tobia significat᷑ humani¬
tas. Nec mirandũ qd duas ꝑsonas au¬
głi ⁊ hominis. unã xp̃i figurare ꝑso¬
nã dicimꝰ. qͥ in expositionib patrũ

Expanded text:
natur, excaecat. Nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae se incautus subjicit. Haec caecitas populo Israel, imminente Domini adventu in carne, maxime praevaluit, cum Romanae servitutis jugo laboraret, et divinae legis praecepta male vivendo violaret. Contigit ut Sara filia Raguelis in civitate Medorum, ut et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui; quoniam tradita fuerat septem viris, et daemon nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam . Sara turbam nationum significat, cujus doctores cuncti vitam tantum hujus saeculi nec venit Christus, verus sponsus, qui eam in fide sibi desponsavit, hoste superato, sicut Tobias Saram, alligato diabolo, praesente et cooperante angelo; in quo Salvatoris divinitas, sicut in Tobia significatur humanitas. Nec mirandum quod per duas personas angeli et hominis, unam Christi figurari personam dicimus: qui in expositionibus Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
fugit autẽ cũ filio ⁊ uxore. qr nec fidem
dñice incarnatõnis. nec statũ synagoge¬
deseruit. qd̾ in machabeoꝵ agonib luce
clariꝰ apparuit. Occiso rege a filiis suis.
lemgignit. redibant ꝓsꝑa popło d̾i. qͥb
adhuc alt̾nationib : eccłie statũ flutu¬
are uidemꝰ. Contigit ut qͣdam die fati

Expanded text:
Fugit autem cum filio et uxore. Quia nec fidem dominicae incarnationis, nec statum synagogdeseruit, quod in Machabaeorum agonibus luce clarius apparuit. Occiso rege, a filiis suis lem gignit; redibant prospera populo Dei, quibus adhuc alternationibus Ecclesiae statum fluctuare videmus. Contigit ut quadam die
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatio. passio. resurrectio. ascensio.
sp̃c sc̃ĩ missio. fides credentiũ ꝑsecutio
infideliũ. His in uidea ꝑ actis mediator
d̾i ⁊ hominũ ꝑ apłos ud̾is contͥbulib
suis ⁊ gentib. gaudia suꝑne salutis ⁊ pa¬
cis p̃dicauit: ⁊ his qui cred̾e ⁊ acciꝑe uo¬

Expanded text:
tentatio, passio, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides credentium, persecutio infidelium. His in Judaea peractis, mediator Dei et hominum per apostolos Judaeis contribulibus suis, et gentibus gaudia supernae salutis et pacis praedicavit
Abbreviated transcription (Latin):
ni consilii angłs. Apparuit angłs tobie.
⁊ sociũ se p̃buit: ⁊ filiꝰ d̾i hominẽ assũp¬
sit. ⁊ uisibilit̃ cũ hominib conũsatus
humanũ genꝰ saluauit. Introduxit to
carnẽ susceꝑat. ostendit qr ip̃e ẽ filius.

Expanded text:
uit angelus Tobiae et socium se praebuit et Filius Dei hominem assumpsit, et visibiliter cum hominibus conversatus humanum genus salvavit. Introduxit Tobcarnem susceperat, ostendit: quia est filius et
Abbreviated transcription (Latin):
tas enĩ ex parte contigit in isrł. fatiga¬
tꝰ a sepultura: cecatꝰ ẽ. Qui enĩ infati¬
gabił in bonis oꝑib ꝑsistit: fid̾i lum̃
ñ amittit. Ita ⁊ sp̃ualit̾ fatigatꝰ dor¬
rit: qͥ iugilare. stare. uirilit̾ agere.
⁊ confortari negligit. Cui dicit᷑. Surge
qͥ dormis: ⁊ exurge a mortuis. Hirum¬
dines ꝓpt̾ leuem uolatũ. suꝑbiã leuita

Expanded text:
in Israel . Fatigatus a sepultura caecatus est. Qui enim infatigabilis in bonis operibus consistit, fidei lumen non amittit. Ita et spiritualiter fatigatus dormit, qui vigilare, stare, viriliter agere et confortari negligit. Cui dicitur: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis . Hirundines, propter levem volatum, levita
Abbreviated transcription (Latin):
geñis sui gabelum egentẽ uideret.
qͥ erat ex tͥbu eiꝰ: sub cyrogͣpho dedit
illi memoratũ pondꝰ argenti. Sic po
dune legis q̃ decalogo continet᷑ gen¬
tib cõmisit. ut liberaret eã a fame ũ¬

Expanded text:
generis sui Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu sua, sub chirographo dedit illi memoratum pondus argenti. Sic pop legis, quae in Decalogo continetur, gentibus commisit, ut liberaret eas a fame ve
Abbreviated transcription (Latin):
lias fur domũ ꝑfodit qi dũ asi eꝰ¬
todia sp̃c̃ dormit. inꝓinsa mors carnsꝰ
habitaculũ irrũpit᷑: ⁊ ad suppliciatͣ¬
hit. furi autẽ resist̾et si uigilaret: q
aduentũ iudicis occulte uenientẽ p̃ea¬
uens penutendo occurreret. Q uos e¬
stote ꝑati. Post similitudinẽ ponit ex¬
hortationẽ. ut om̃s sine macula ⁊ ru¬
ga ꝑati fimꝰ: qr qͣ hora ueniat nescimꝰ.¬

Expanded text:
fodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et ad supplicia trahit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum judicis occulte venientem praecavens, poenitendo occurreret. VERS. stote parati. Post similitudinem ponit exhortationem, ut omnes sine macula et ruga parati simus, quia qua hora veniat, nescim
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i p̃cincti: ⁊ luc̃ne ardentes in
manib ur̃is. Precindio lũboꝵ
ẽ continentia carnis: ardor lu¬
cernaꝵ exhibitio boni oꝑit
Q uos similes hominib expectantib
dnm fuũ: qñ reuertat᷑ a nuptiis. Ad
nuptias dñs iuit. cũ post resurrectionẽ
nouꝰ hõ angłoꝵ sibi multitudinẽ copu¬
lauit. a quib reũtit᷑:. cũ nob̾ ꝑ uidici¬

Expanded text:
ri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Praecinctio lumborum est continentia carnis, ardor cernarum, exhibitio boni operis. Et vos similes hominibus exspectantibus Dominum suum quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias dominus ivit, cum post resurrectionem novus homo angelorum sibi multitudinem copulavit. A quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ⁊ faciet illos discũb̾e .i. in et̾na
beatitudine refoũi. ⁊ tͣnsiens de iudi¬
cio ad regnũ ministrabit illis: qr di¬
uinitatis sue contẽplatione eos sacia¬
ui illi. uigilias uocat ad similitudi¬
nẽ excubantiũ in nocte: qr in nocte
huiꝰ mundi semꝑ debemꝰ ẽẽ contͣ ho¬
stes solliciti. ⁊ expectare lucẽ uenturã.
.i. aduentũ udicis. Prima gͦ uigilia¬
ẽ custodia puericie. scd̃a iuuentutis.
t̾̃cia senectutis. Si qͥs uͦ in pueritia ui¬
gilare neglexit. ñ tñ desꝑet. s in¬

Expanded text:
faciet illos discumbere, in aeterna beatitudine refoveri: et transiens de judicio ad regnum, ministrabit illis, quia divinitatis suae contemplatione eos satiaa, etc. Vigilias vocat a similitudine excubantium. In nocte hujus mundi semper debemus esse contra hostem solliciti, et exspectare lucem venturam, id est adventum judicis. Prima ergo vigilia custodia pueritiae est, secunda juventutis, tertia senectutis. Si quis vero in pueritia vigilare neglexerit, non tamen desperet,
Abbreviated transcription (Latin):
mul ⁊ asino. In bouis nomine.
popłs ex circũcisione. positꝰ sub iugo le¬
gis accipit᷑. In asmo autẽ: ppłs gentiũ
ꝑtinens ad euangłium. In boue simul ⁊
asino arat: qͥ sic recipit euangłum. ut
iuidaicaꝵ suꝑsticionũ q̃ in unibͣ ⁊ imagi¬
ne p̃cesserant cerimonias. ñ relinquat
tĩ: in asino stultoꝵ uecordia figurat᷑.
ñ socies: ne ꝑ eũ qui re̾ implere ñ ualet.
p̃cipiat. ⁊ alt̃ obtemꝑet. s ut parit̃ eqͣ¬
li potestate annuntient ũbum d̾i. nõ
sine scandalo quisq comites facit. O¬

Expanded text:
mul et asino. In bovis nomine populus ex circumcisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium, pertinens ad Evangelium. In bove quippe simul et asino arat qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat.um vita, in asino stultorunon socies, ne per eum qui rem implere non valet praecipiat, et alter obtemperet, sed ut pariter aequali potestate annuntient verbum Dei non sine scandalo quisque comites facit.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuat ꝑ p̃dicationẽ. Non consid̾e̾t
cet om̃ib. semꝑ. ubiq. mascuł. femi¬
nis. senib. uuenib. diuitib. pauꝑib.
in ꝓsꝑitate. in adu̾sitate. die. ac nocte.
mane. meridie. uesꝑe. in eccłia. in pla¬
tea. in uia. in agͦ. in t̾ra. in mari.
omĩb semꝑ ubiq bonũ qd nouit di¬
cat: si adsit qͥ audire possit. St̃ nãq
multi qͥ in his om̃ib spectabiliora sẽꝑ
considerãt. ⁊ his oppositis p̃dicare ue¬
cusant. qͣsi d̾̃s suꝑiora respic̾et. ⁊ inferi¬
ora ñ curaret. cũ ñ nunqͣm q̃ homĩb
uident᷑ infima: apd̃ dm̃ habearitꝰ᷑
sũma. St̃ etiã quidã qͥ num̃osiori

Expanded text:
tionem. Non consideret cet omnibus, semper, ubique, masculis, feminis, senibus, juvenibus, divitibus, pauperibus, in prosperitate, in adversitate, die, nocte, mane, meridie, vespere; in Ecclesia, in platea, in via, in agro, in terra, in mari, omnibus semper, ubique bonum quod novit dicat, si adsit qui audire possit. Sunt namque multi, qui in his omnibus spectabiliora semper considerant, et his oppositis praedicare recusant, quasi Deus superiora prospiceret, et inferiora non curaret, cum nonnunquam quae hominibus videntur infima, apud Deum habeantur summa. Sunt etiam quidam, qui numerosiori
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã liberat. ⁊ andientẽ igno¬
rantia ñ excusat: ⁊ id̾o illũ diuina
sententia iustiꝰ dãnat. Nemo aũ est
qͥ possit se ab hac talenti erogatione
excusare : qr nemo ẽ qͥ ñ ualeat aliꝙ̃.
ũbo suo ad meliora ꝓuocare. Qd̃ aũ
multi qͥ ad minist̾ium p̃ dicatõnis
signati fc̃. ⁊ eiꝰdem minist̾ii sũptus
sumunt. ⁊ de eis delicate ⁊ luxurio
nesciunt. de torpore ⁊ ignauia. siue con¬
tib replete sc̃: ⁊ ip̃i lectioni ⁊ meditati¬
om scͥpturaꝵ studiũ nullũ impendũt
Prubescant gͦ qͣrumdã eccłiaꝵ mini¬
stri inutiles. inscii. ⁊ ignaui torporẽ ex¬
cutiant. libͦs legant. talentũ expen-¬
dant. tempꝰ redimant: qm̃ dies ma¬
li st̃. Omĩb deniq modis quib possu¬
mꝰ nosmet ip̃os emendare. uł alios ad

Expanded text:
t audientem ignorantia non excusat, et ideo illum divina sententia justius damnat. Nemo autem est qui possit se ab hac talenti erogatione excusare, quia nemo est qui non valeat aliquem verbo suo ad meliora provocare. Quod autem multi, qui ad ministerium praedicationis signati sunt, et ejusdem ministerii sumptus sumunt, et de eis delicate vivunt et nesciunt, de torpore et ignavia sive contibus repletae sint, ipsi lectioni vel meditationi Scripturarum studium nullum impenduntErubescant ergo quarumdam Ecclesiarum ministri inutiles, inscii et ignavi, torporem excutiant, libros legant, talentum expendant, tempus redimant, quoniam dies mali sunt. Omnibus denique modis quibus possumus nosmetipsos emendare vel ali
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ se obligant: qr ũbum d̾i siue ꝓ
pudore. siue ꝓ suꝑbia. ⁊ põpa dimici¬
aꝵ penitꝰ ꝓferre recusant. Qͥ gͥ talen¬
tũ cogniti boni p̃dicando expendit.
largitori talenti lucrũ facit. ⁊ si ñ in
alio tñ in semet ip̃o: qr qͣmuis ille qͥ
audit malũ ñ derelinqͣt. bonũ ñ fa¬

Expanded text:
rbum Dei, sive prae pudore, sive prae superbia, et pompa divitiarum penitus referre recusant. Qui igitur talentum cogniti boni praedicando expendit, largitori talenti lucrum facit, et si non in alio, tamen in semetipso; quia, quamvis ille qui audit malum non derelinquat, bonumque
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ int̾iori u̾itate: sic tc̃ foris nudabitꝰ
ext̃iori obũbratione. Nuideat itaq sͥ
humana conscientia ñc in tẽꝑe: ut
postmodũ de p̃mio gaudeat in ẽtmi¬
tate. Sic talentũ doni celestis expen¬
dat: ut ñ dãnationẽ. s saluationẽ
in fine recipiat. Nemo dicat. sufficit
mͥ ip̃i intend̾e. mͥ soli ꝓuidere. de me red¬
diturꝰ sũ rationẽ. nolo salutẽ alt̾ius q̃¬
rens ꝑilitari. ñ sũ eruditꝰ in scͥpturis.
nec expeditꝰ in u̾bis. modicũ scio: nun¬
qͣm ꝓ tantillo siñ p̃dicet ͦ d̃s qͤmqͣm¬
accusabit aut dãnabit. Quot ⁊ enĩ
hominib qͥsq qͣntũ ad se ꝑtinet ꝓ¬
desse potest u̾bo. de tot deo dãnũ facit
ex silentio: ⁊ de tot ñ inuiste redcliturꝰ
ẽ rationẽ in uidicio. Qui gͥ multa no¬
uit młta dicat. ⁊ qͥ pauca pauca dicat:¬

Expanded text:
nudabitur exteriori obumbratione. Provideat itaque sibi humana conscientia nunc in tempore, ut postmodum de praemio gaudeat in aeternitate. Sic talentum doni coelestis expendat, ut non damnationem, sed salvationem in fine recipiat, Nemo dicat: Sufficit mihi ipsi attendere, mihi soli providere, de me redditurus sum rationem, nolo salutem alterius quaerens, periclitari; non sum eruditus in Scripturis, nec expeditus in verbis; modicum scio, nunquam pro tantillo si non praedicetur Deus quemqaccusabit aut damnabit. Quot etenim hominibus quisque quantum ad se pertinet prodesse potest verbo, de tot Deo damnum facit ex silentio, et de tot non injuste redditurus es rationem in judicio. Qui igitur multa novit, multa dicat; q
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ñ solũ iustificationis tue. s ⁊ aliene
inculisti: ⁊ id̾o de malicia ⁊ pigricia
tua uiste te arguo ⁊ condẽno. Tollite
ab eo talentũ: ⁊ date ei qui ht̃ decẽ ta¬
lenta. Omĩ enĩ habr̃ti dabit᷑ ⁊ habũ¬
dabit. ⁊c̃. Habenti meritũ: dabitꝰ p̃im¬
um. Dabitꝰ qͣntũ ad remunerationẽ:
abundabit qͣntũ a dbeatitudinẽ. Ei
aũ qui ñ ht̃. etiã id qd hr̃e uidebat᷑¬

Expanded text:
ustificationis tuae, sed et alienae intulisti; ideo de malitia et pigritia tua te juste arguo et condemno. Tollite ab eo talentum, et date ei, qui habet decem talenta. Omni enim habenti dabitur, et abundabit, etc. Habenti meritum, dabitur praemium. Dabitur, quantum ad remunerationem; abundabit, quantum ad beatitudinem. Ei autem, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
quib nicħ gr̃e tribui ꝓ infructuosi¬
tate ⁊ sterilitate condẽno. Serue ma¬
le ⁊ piger. Serue qr mͥ seruire debu¬
isses oꝑando. p̃dicando. male. malũ
faciendo: piger. a bono cessando. Opor¬
tuit ce cõmittere pecuniã meã nũ mu¬
dita p̃dicatione facto ⁊ u̾bo ea q̃ audi¬
erint multiplicare satagũt. Ac si di¬
ceret. Accepta gr̃a mea bone oꝑatiõi
⁊ p̃dicationi intend̾e debuisses. Qd̾
si fecisses ñ solũ te s ⁊ alios multos

Expanded text:
iae tribui, pro infructuositate et sterilitate condemno. Serve male et piger; serve, quia mihi servire debuisses operando, et praedicando; male, malum faciendo; piger, a bono cessando. Oportuit te committere pecuniam meam nummudita praedicatione, facto et verbo quae audierunt multiplicare satagunt; ac si diceret. Accepta gratia mea, bonae operationi et praedicationi intendere debuisses. Quod si fecisses, non solum te, sed et alios multos,
Abbreviated transcription (Latin):
sio. bona. dona. qͥnq talenta ext̃ior
scientia. qͥnq sensib acqͥsita. duo ta¬
lenta intellectꝰ ⁊ oꝑatio bona. unũta¬
lentũ intellectꝰ tantũ. multiplicatio ea¬
lentoꝵ exercitatio uirtutũ. ⁊ exhibitio
bonoꝵ oꝑũ. ad iustificationẽ ꝓpͥam:. ⁊ ad
utilitate alienã. Seruꝰ qui pecuniã dñi
in t̾ram abscondit. significat falsos xͥa¬
nos. qͥ acceptũ ingeniũ in reb t̾rems
⁊ tͣnsitoriis expendũt. artioris uite iu¬
as ingͥdi metuunt: acceptã diumitꝰ sci¬
entiã aliis p̃dicando multiplicare par¬
upendũt : erubescunt ⁊ contẽpnut.
Meto ubi ñ seminaui: congͣgo ubi ñ
sparsi. Qͣsi dicat. Non solũ ab ilł qͥb

Expanded text:
sio, bona dona, quinque talenta exterior scientia quinque sensibus acquisita, duo talenta intellectus et operatio bona, unum talentum intellectus tantum, multiplicatio talentorum, exercitatio virtutum et exhibitio bonorum operum ad justificationem propriam et ad utilitatem alienam. Servus, qui pecuniam Domini in terram abscondit, significat falsos Christianos, qui acceptum ingenium in rebus terrenis et transitoriis expendunt, arctioris vitae vias ingredi metuunt, acceptam divinitus scientiam aliis praedicando multiplicare parvipendunt, erubescunt et contemnunt. Meto ubi non seminavi, congrego ubi non sparsi. Quasi dicat: Non s
Abbreviated transcription (Latin):
in delectationẽ. de delectatione in de¬
lib̾ationem. de delib̾atione in oꝑati¬
cnẽ. de oꝑatione in consuetudinem.
de consuetudine in desꝑationẽ. de
desꝑatione in et̃nam dãnationem.
St̃ autẽ tͥa gen̾a hominũ ed̃ifican

Expanded text:
in delectationem, de delectatione in deliberationem, de deliberatione in operationem, de operatione in consuetudinem, de consuetudine in desperationem, de desperatione in aeternam damnationem. Sunt autem tria genera hominum aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ am̃: nec aliqͥd plusqͣm dm̃r In his
fundamentũ qͥdem manet. qr amor
d̾i ñ destruit᷑⁊ s tñ ex affectu eoꝵ q̃
parit̃ amant᷑ qͥa quedã corruptio
contrahitͦ: ligna ⁊ fenũ ⁊ scipula.
suꝑ edificant᷑. In ligno. pecẽra illiciti
lectationis.: in scipula illicite culpa co¬
gitationis. St̃ alĩ qͥ amant q̃dam
contͣ dm̃ ⁊ in has sundamentũ om̃i¬
no descruit᷑ qr amor d̾i ẽẽ ñ potest.

Expanded text:
Deum, nec aliquid plusquam Deum. In his fundamentum quidem manet; quia amor Dei non destruitur: sed tamen ex affectu eorum quae pariter amantur, quia quaedam corruptio contrahitur lignum, et fenum, et stipula superaedificantur. In ligno, peccatum illicit lectationis; in stipula, illicitae culpa cogitationis. Sunt alii qui amant quaedam contra Deum, et in his fundamentum omnino destruitur, quia amor Dei esse n
Abbreviated transcription (Latin):
minimis. ⁊ abiecta exhibendo ꝯtẽpuit.
Non potestas regni ad memoriã reducit᷑.
ñ subiectoꝵ ocłis saltando uilescere me¬
tuit: ñ se honore prelatũ cet̾is. añ eiꝰ ar¬
cham qͥ honorẽ dederat recognoscit. Corã
d̾o egit debilia. uł extͤma: ut illa ex hu¬
militate solidaret. q̃ corã hominib ges¬
serat fortia. Quid de his factis: ab aliis
sentiat᷑ ignoro. Ego dauid plꝰ saltantem
stupeo: qmͣ pugnantẽ. Pugnando. ho¬
stẽ subdidit: saltando corã dño. semet
ex tumore regii geñis insana. cũ humi¬

Expanded text:
 abjecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere metuit: non se honore praelatum caeteris, ante ejus arcam, qui honorem dederat recognoscit. Coram Domino egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur, ignoro: ego David plus saltantem stupeo, quam pugnantem; pugnando quippe hostem subdidiex tumore regii generis insana humi
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ exteriꝰ ñ querit insinuat dicẽs:
ludã ⁊ uilior fiã. se qr ꝑ hoc qd̾ iulẽ se ex¬
gͦ acturi ft̃ qͦs doctrina eleuat ⁊ si dauicd
qui ex carne sua redẽptorẽ uenturũ no¬
uerat. eiꝰq gaudia ꝓpħ̾ando nuntiabat.
calce depͥmebat dicens. eroq uilior in
ocuł meis:¬

Expanded text:
n quaerit, insinuat, dicens: Ludam, et vilior fiam. Et quia per hoc, quod vilem se exergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David, qui ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, calce deprimebat dicens: Eroque humilis in oculis meis
Abbreviated transcription (Latin):
hominib uiles apparere refugiunt.
⁊ contͣ hoc qd̾ de se interiꝰ sentiunt ⁊ co¬
gitant. qͣsi frigida exteriꝰ uenustate pal
m̃ito ostense uilitatis intumescũt: ⁊ tan¬
to magis in corde elati st̃. qnͣto ampliꝰ in
specie elationẽ p̃munt. Que ut᷑q ela

Expanded text:
hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate pallmerito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utra
Abbreviated transcription (Latin):
cłauid: ait. Quã gloriosus fuit ho¬
die rex isrł. discooꝑiens se ante ancillas ser¬
uoꝵ suoꝵ: ⁊ nudatꝰ ẽ qͣsi si muidet᷑ unꝰ de scur¬
humilitate seruabat. Quẽ enĩ ñ extolle¬
ret ora leonũ frange. ursoꝵ brachia cdis¬
sipare. despectis pͥorib fr̃ib eligi. reꝓba¬
to rege ad regni gubnacula ungi. timen¬
dũ cunctis uno lapide goliam st̾nere. a
rege ꝓposita extinctis allophilis num̃osa
p̃putia reportare. ꝓmissũ tandẽ regñ
ꝑciꝑe ÷ cunctũq isrłiticũ popłm sine ul

Expanded text:
us est hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus est, quasi si nudetur unus de scurhumilitate servabat. Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis pluribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis, uno lapide Goliath sternere, a rege proposita extinctis Allophylis numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum s
Abbreviated transcription (Latin):
metellꝰ anno. ccc xciii. Mariꝰ ⁊ gneius mal¬
tulliꝰ cicero anno. cccc xlix. Pompeiꝰ ⁊ crasfũꝰ
anno. cocc luii. Cesar solus imꝑat anno. ccce.¬
lxii. Istos de temꝑib consulũ excerpsimꝰ. ex
eo quo reges urbe pulsi st̃. usq ad uliũ cesa¬
rẽ: singulis annos suos ⁊ temꝑa quibꝰ post
reges re publicã tͣctabant ad notantes : ⁊ eoᷤ
magis signauimꝰ. quoꝵ temꝑib. ł ab ip̃is uł
ab alus aliqͣ magna gesta referunt᷑: ut ũbi
gra temꝑib papirii ꝯsulis. ea q̃ de alexan¬
dro magno scͥpta st̃. temꝑib scipionũ bella
punca. temꝑib maris iugurtinũ. tẽꝑib
ciceronis catellinariũ. Primꝰ itaq roma¬
noꝵ monarcus uiliꝰ cesar excitit: cuiꝰ gesta
paucis expediã¬

Expanded text:
Metellus anno 393. Marius et Cenaeus MalTullius Cicero anno 469. Pompeius, Crassus anno 457. Caesar solus imperat anno 462. Istos de temporibus consulum excerpsimus, ex eo quo reges expulsi sunt usque ad Julium Caesarem singulos annos suos et tempora quibus post reges rempublicam tractabant adnotantes, et eos magis signavimus, quorum temporibus, vel ab ipsis vel ab aliis aliqua magna gesta referuntur, verbi gratia temporibus Papirii consulis ea quae de Alexandro Magno scripta sunt. Temporibus Scipionum, bella punica. Temporibus Marii, Jugurthinum. Temporibus Ciceronis, Catilinarium. Primus itaque Romanorum monarcha Julius Caesar exstitit, cujus gesta paucis expedia
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Ianus. Saturnꝰ Picus. faunꝰ. Latinus.
Encas. Albani ascanius. Siluuꝰ. Postumꝰ enee
tyberinꝰ. Siluiꝰ agrippa. Siliuꝰ aremulꝰ Sil¬
ni. Romulus Numa pompiliꝰ. Tulliꝰ. hostiliꝰ
Anchus. Marcius. Tarquimꝰ pͥscus. Seruiiꝰ. sar¬
quiniꝰ suꝑbꝰ. Post hec expulsis ab urbe regibꝰ
ꝑbrutũ consules rẽ publicã tͣctabant usq
ad uliũ cesarẽ. hoc ẽ usq ad annũ .ix. hyr

Expanded text:
fuerunt Janus, Saturnus, Picus, Faunus, Latinus, Aeneas. Albani, Ascanius, Silvius Posthumus Aeneae Tyberinus, Silvius Agrippa, Silvius Aremulus, Silni, Romulus, Numa Pompilius, Tullus Hostilius. Ancus Martius, Tarquinius Priscus, Servius Tarquinius, superbus. Post haec, expulsis ab urbe regibus per Brutum, consules rempublicam tractabant usque ad Julium Caesarem, hoc est, usque ad annum vicesimum Hirc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenito bouis. ⁊ ñ tondebis pͥ¬
mogenita ourũ. In pͥmogenito bouis oꝑ¬
ari ẽ: bone conũsationis pͥmordia. in exer¬
tegmine. humanis ocłis inchoantia bo¬
na nr̃a denudare. In pͥmogenito gͦ bouiꝰ
oꝑari ꝓhibem᷑ ⁊ a pͥmogenito ouis con¬
dendo conpescim᷑: qr ⁊ si quid robustũ
exercere incipimꝰ. hoc in aꝑto citiꝰ osten¬
dere ñ debemꝰ. S ⁊ cũ uita nr̃a simplex
quid ⁊ innocuũ in choat. dignũ ẽ ut se¬
creti sui uelamina ñ relinqͣt: nec hoc
humanis ocł̃is qͣsi subducto uellere¬
ostendat. Ad sola gͦ diuina sacrificia bo¬
um pͥmogenita ouiũq ꝓficiant ⁊ ut qͥc
qͥd forte innocuũq incipimꝰ. hoc ađ ho¬
norẽ intimi uidicis. in ara cordis inimo¬
lemꝰ. qd̾ ab illo tanto libentiꝰ accipitur.
laudis appetitu maculat᷑. Sepe aũ no¬
ue conũsationis pͥncipia adhuc carna¬
li uite st̃ mixta: ⁊ iccirco innocescere
citiꝰ ñ debent: ne cũ. laudant᷑ bona

Expanded text:
ogenito bovis, et non tondebis primogenita ovium . In primogenito bovis operari, est bonae conversationis primordia in exertegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, et a primogenito ovium tondendo compescimur, quia si quid robustum exercere incipimus, hoc in aperto citius ostendere non debemus; sed cum vita nostra simplex quid et innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat: nec hoc humanis oculis quasi subducto ostendat. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita ovium proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi judicis in ara cordis immolemus. Qlaudis appetitu maculatur. Saepe autem novae conversationis principia adhuc carnali vitae sunt admista, et idcirco citius innotescere non debent, ne cum laudantur bona
Abbreviated transcription (Latin):
mo d̾i ẽ. contrariꝰ carnalib desidus
inp̃senti uita⁊ a qͦ lib̾at᷑ qui p̃cep¬
tis eiꝰ humilit̃ sub dit᷑: alioqͥn exser¬
mone contẽpto reꝰ in examine uidi¬
cis tenebit᷑ ꝑeccator. qm̃ uidex exactori
.i. diabolo tͣet eũ. qr ꝑmittet ut dia¬
bolꝰ animã eiꝰ ad penã tͣhat: ⁊ ip̾e
exactor trudet eã in gehennã. Dico
tͥ ñ exies inde donec .i. nunqͣm. donͦ

Expanded text:
ntrarius carnalibus desideriis in praesenti vita, a quo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin ex sermone contemptu reus in examine judicis tenebitur peccator. Quem judex exactori, id est, diabolo tradet, quia permittet ut Diabolus animam ejus ad poenam trahat et ipse exactor eam retrudet in gehennam. Dico tibi, non exies inde,
Abbreviated transcription (Latin):
ota ẽ hystoria: quomͦ iacob esau de¬
bñditione pr̃is supplantauit. ysaac
sig̃cat dm̃r a qͦ descendit bñ dictio suꝑ¬
caput iusti. Rebecca sig̃cat mrẽm gr̃ãm:
q̃ iacob de petenda bene dictõne ꝯsulut.
Iacob post̾ior natꝰ. domi remanens bñ¬
dictionẽ ꝯseqñs. gentilẽ designat populũ
qͥ post isrłiticũ popłm ad cognitionẽ ai¬
uinã uenit ÷ ⁊ intͣ se cũ mr̃e gr̃a uota
nutrit. q̃ redlat laudatõnes do: ⁊ bñdi¬
cit᷑ ab eo. in mundo ꝑ gr̃am. in celo ꝑ
głam. Esau pͥor natꝰ. foris uenationi de¬
seruiens. benedidionẽ amitcens. ꝑopłm
isrł significat ⁊ qui priꝰ ad cognitionẽ¬
d̾i uenit. s foris in litt̃a uisticiã q̃rit:
⁊ benedictionẽ celestis hereditatis amit¬
tit. Pelles quib rebecca filiũ oꝑuit:
confessionẽ expͥmit peccatoꝵ. Cibꝰ sũt
uͥtutes quib d̃s pascit᷑ : dũ ꝑ gentilẽ po¬
pulũ cooꝑante gr̃a exercent᷑. Nestes st̃

Expanded text:
ob Esau benedictione patris supplantavit . Isaac significat Deum, a quo descendit benedictio supcaput justi. Rebecca significat matrem gratiam, quae Jacob de paterna benedictione consuluit. Jacob posterior natu, domi remanens, benedictionemque consequens, gentilem designat populum, qui post Israeliticum populum ad cognitionem divinam venit, et intra se cum matre gratia vota nutrit, quae reddunt laudationes Deo: benedicitur ab eo in mundo per gratiam, in coelo per gloriam. Esau prior natu, foris venationi deserviens, benedictionem amittens, populum Israel significat qui ad Dei cognitionem venit, qui foris in littera justitiam quaerit, et benedictionem coelestis haereditatis dimittit. Pelles, quibus Rebecca filium cooperuit, confessionem exprimunt peccatorum. Cibus, sunt virtutes quibus Deus pascitur, dum per gentilem popul
Abbreviated transcription (Latin):
esau forinseca carnaliũ obseruantiaꝵ
custodia. ⁊ carnał in scͥpturis intelliger¬
tia. pelles hedoꝵ ꝯfessio peccõꝵ. cibꝰ. uͥ¬
tutum exercitatõ. uinũ gaudiũ in sp̃u
scõ. uestim̃ta bona oꝑa. ager cui bñdi¬

Expanded text:
Esau forinseca, carnalium observationum custodia, et carnalis inscriptionis intelligentia. Pelles haedorum, confessio peccatorum; cibus, virtutum exercitatio; vinum, gaudium in Spiritu sancto; vestimenta, bona o
Abbreviated transcription (Latin):
fuius euis ꝓeo. In dieb illis ascendit rasỹ
rex syrie. et facere filius romelie ad p̃lian¬
dum ccͣierł̾m: et conduxit achat teglat¬
phalasar regem assyrioꝵ. qui int̾fecit ra¬
sẏn. et lib̾auit achat. Roma ꝯditur. Mor¬
tuus est autem achat: et regnauit ezechi¬
as filius eius pro eo.
Hystoria ab erechia
usq ad reditum de babylonia.

Expanded text:
filius ejus pro eo. In diebus illis ascendit Rasim filius ejus pro eo. In diebus illis ascendit Rasim rex Syriae, et Facee filius Romeliae ad pusalem, et conduxit Achas Teglafalasar regem Assyriorum, qui interfecit Rasim, et liberavit Achas. Roma conditur. Mortuus est autem Achas, et regnavit Ezechias filius ejus pro eo. CAP. X. Historia ab Ezechias usque ad reditum de Babylonia.
Abbreviated transcription (Latin):
dos centuriones. et ostendit eis filium regi
constituerũtq regeni. ⁊ athaliam int̾fece¬
runt. In dieb enis uoluit rex syrie pugna
Demq serui ioas int̾fecerunt eum: et reg¬
nauit amasias filius eius peo. Iste ꝓuoca¬
uit ioas regem isrładbellum. Et fugit a¬
tulit in deaurum ⁊ liasa aurea que ĩ uen¬
ta fuerunt indomo dñi. facta ẽ autẽ ꝯiuira¬
tio cc̃ amasiam ⁊ int̾fectus ẽ in lachis: et
regnauit orias filius eus ꝓeo. Porro in stã¬
de in signi sollempnitate in duit se orias ue¬
ste sacercotali. et intrauit intemplum ob¬
laturus in censum: statunq lepra ꝑcussũ¬
est. Uñ post modum extra urbem uitam exeg̾
priuatam: ioatha filio eius regni negocia pro¬
curante. Olimpias agrecis instituitur: mor¬
tuo ꝓinde oria regnauit ioathas filius eiꝰ
ꝓ eo. Edificauit audem ioathas portam do¬
mus dñi: que speciosa uocabat᷑. Romulus
nascit᷑. Defuncto ioatha: regnauit achat

Expanded text:
dos centuriones, et ostendit eis filium regis, dos centuriones, et ostendit eis filium regis, constitueruntque regem, et Athaliam interfecerunt. In diebus illis voluit rex Syriae pugnadenique servi Joas interfecerunt eum, et regnavit Amasis filius ejus pro eo. Iste provocavit regem Joas ad bellum, et fugit Aalem, et tulit inde aurum et vasa aurea quae inventa fuerunt in domo Domini. Facta est autem conjuratio contra Amasiam, et interfectus est in Lachis, et regnavit Ozias filius ejus pro eo. Porro, instante insigni solemnitate, induit se Ozias veste sacerdotali, et intravit in templum oblaturus incensum, statimque lepra est; unde postmodum extra urbem vitam exegit privatam, Joatha filio ejus regni negotia procurante. Olympias a Graecis instituitur. Mortuo deinde Ozia regnavit Joathas filius ejus pro eo; aedificavit autem Joathas portam domus Domini, quae speciosa vocabatur. Romulus nascitur. Defuncto Joatha regnavit Achas
Abbreviated transcription (Latin):
am. Isti sunt samaritani. quib ñ cou¬
debant᷑ iudei. Igit᷑ post salomonem. re¬
gnauit in uidea roboam: et post robram
abia. Hic ambulauit inpecratisꝰ patris sui.
Postabiam regnauit asa. Corautem asa erat
rectum cum deo: et bellum habuit cum ba¬
asa rege isrl̾. Quo mortuo regnauit iosa¬
phat. hic fecit quodrectum fuit coram do¬
mino: et ꝑ rexitad bellum cum achat ccͣre
gem syrie. his dieb pphauit helyas. post
iosaphat regnauit iorain ambulauitq in
uiis regum isrł. In dieb eius recessit edom:
ne eẽt sub uida. tunc recessit ⁊ lobna. Et dor¬
munt ioram cum patrib suis: et regnaũ
ararias filius athalie proeo. Descendit ã
azarias inuisere ioram regeni isrł. quem
uulnerauerant syri: et occidit ambos ieu.
ne sem̃ regium. Tulit autẽ soror azarie.
ioas filium ararie: et seruauit eum sexã¬
nis. quib regnauit athalia suꝑ t̾ram. An¬
no uero septimo. conuocauit ioiada sacer¬

Expanded text:
am. Isti sunt Samaritani, quibus non couam. Isti sunt Samaritani, quibus non coutebantur Judaei. Igitur post Salomonem regnavit in Judaea Roboam: et post Roboam Abia. Hic ambulavit in peccatis patris sui. Post Abiam regnavit Asa; cor autem Asa erat rectum cum Deo, et bellum habuit cum Baasa rege Israel, quo mortuo regnavit Josaphat. Hic fecit quod rectum fuit coram Domino, et perrexit ad bellum cum Achaz contra regem Syriae. His diebus prophetavit Elias. Post Josaphat regnavit Joram, ambulavitque in viis regum Israel. In diebus illis recessit Edom, ne esset sub Juda, tunc recessit et Lobna, et dormivit Joram cum patribus suis, et regnavit Azarias filius Athaliae pro eo. Descendit autem Azarias invisere Joram regem Israel, quem vulneraverunt Syri, et occidit ambos Iheu. ne semen regium. Tulit autem soror Azariae Joas filium Azariae, et servavit eum sex annis, quibus regnavit Athalia super terram. Anno vero septimo convocavit Joiada sacer
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem ab ner regnauit suꝑ omnẽ
ifrl̃. Gath. nathan. ⁊ asaph ꝓphauerunt.
ni sunt. Post dauid regnauit salomon
filius eius. Hic edificauit templum dñi.
qui bonũ quidem initiũ s finem habu¬
it ñ bonum: quia deos coluit alienos. Uñ
iratus dũs scidit regnũ demanu filii eiꝰ
roboam: et tradidit illud seruo eius iero¬
boam. Cum enim postularet ppls̃uteis
alleuiaret ugum patris sui respondit
ei clure: ꝯstituert̃q dt cẽ tͥb regem sibi.
ieroboam filum nabath. Porro ieroboã:
ppłm ydolorum cultu ꝯtaminauit. Cu¬
ꝑ reges decem ⁊ nouem: quoꝵ. Ista sũt
nomina. Ieroboam. ionadab. Baasa.
Ela. ⁊ambri. aniri. Achab. ochorias.Io¬
ram. hieu. ioath. ioas. Ieroboam. ⁊acha¬
rias. Sellũ. Manahen. faceia. facec osce.
In dieb osee regis isrł⁊ in dieb erechie
regis uida. transtulit salmanassar rex
assyrioꝵ decem trib. ⁊ posuit murbib
medoꝵ: et in trõduxit cuseos in samari¬

Expanded text:
post mortem Abner regnavit super omnem post mortem Abner regnavit super omnem Israel. Gad, Nathan et Asath prophetaverunt. ginta anni sunt. Post David regnavit Salomon filius ejus. Hic aedificavit templum Domini; qui bonum quidem initium, sed finem habuit non bonum, quia deos coluit alienos. Unde iratus Dominus scidit regnum de manu filii ejus Roboam, et tradidit illud servo ejus Jeroboam. Cum enim postularet populus ut allevaret jugum patris sui, respondit ei dure. Constitueruntque decem tribus regem sibi Jeroboam filium Nabath. Porro Jeroboam populum idolorum cultu contaminavit. Cu reges decem novem, quorum ista sunt nomina: Jeroboam, Nadab, Baasa, Ela, Jamri, Amri, Acha, Ochozias, Joram, Hieu, Johath, Joas, Jeroboam, Zacharias, Sellum, Manahen, Faceia, Facee, Ozee. In diebus Ozee regis Israel, et in diebus Ezechiae regis Juda transtulit Salmanasar rex Assyriorum decem tribus, et posuit in urbibus Medorum, et introduxit Cuseos in Samari
Abbreviated transcription (Latin):
listeis conunua celebrantib luderet concus¬
sis colũnis domus eos qui in ea erant occi¬
dit et ipẽ occubuit. Sanson successit hely.
retro de sella et fractis ceruicib mortuus ẽ.
Et ꝑcussit dũs phylisteos in secretiori par¬
te natium et nascebant᷑ mures. Qua pla¬
ga coacti remisert̾ archam dei hely succes
tierunt filii isrł regem qd domino
displicuit. Dedit eis tñ regem saui furum
eis qui bonum habens mnitium. defendit
isrb̾s finem malum habuit quia dño mn
bello qd̾ fecit ccͣ amalech. in obȩdiens fuit.
Reꝓbatus itaq a sp̃u malo uexabatur.
Uuctus ẽ aũ dauid ꝓeo in regem. Postħ
dauid cythara: et leuius haberat. Postq̃
autem dauid ꝑcussit phylisteum amouit
eum saul a se ẽtfeciteum tribunum super
nulle uiros. Ionathas uero filius sauldi
uid suspectum haberet de regno: tetendit
o autem saul. ascendit dauid in ebron:
et regnauit ibi suꝑ tribũ uida. Deide

Expanded text:
listhaeis convivia celebrantibus luderet, concuslisthaeis convivia celebrantibus luderet, concussis columnis domus, eos qui in ea erant occidit, et ipse occubuit. Samson successit Heli, retrorsum de sella, et fractis cervicibus mortuus est. Et percussit Dominus Philisthaeos in secretiori parte natium, et nascebantur in agris mures, qua plaga coacti remiserunt arcam Dei; Heli autem successtierunt filii Israel regem. Quod Domino displicuit; dedit eis tamen regem Saulem filium Cis, qui bonum habens initium defendit Israel, sed finem malum habuit, quia Domino in bello quod fecit contra Amalec inobediens fuit. Reprobatus itaque, a spiritu malo vexabatur. Unctus est autem David pro eo in regem. Post hDavid cithara et levius habebat. Postquam autem David percussit Philisthaeum, amovit eum Saul a se, et fecit eum tribunum super mille viros. Jonathas vero filius Saulis,aul ipsum David suspectum haberet de regno, tetendit o autem Saule ascendit in Hebron, et regnavit super tribum Juda. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tueruntq uiri sichem principem abime¬
lech. Post ħ misit ds̃ spm̃ pessimum in ter
abimelech ⁊ uiros sichem. ⁊ ip̃e multos ex¬
illis int̾fecit: et tandem fragrame mole
qd̃ iecit mulier suꝑ capd̾ eius excerebratuᷤᷤ
interiit. Post hunc surrexit tola: ⁊ post co¬
lam iair.⁊ post iair iepte.Beniq iepte li be¬
rauit isrł demanu filioꝵ ammon. Cum¬
q iret ad bellum uouit dño qd̃ ei im mo¬
laret qd̃ sibi pͥmum reũtenti occurrent:
si uictoriam optineret. Reũtentiq occur¬
leonem iut̾fecit uxorem dethannata accep̃.
Segetes phylistinorum caudis uulpium
iunctis et facib accensis. succendit. Mille
uiros mandibula a sinistrauit: portas ga¬
⁊e suꝑmontem portaiit. Tandem auten
dalile mulieri quod in capillis tantam
fortitudinem haberet aꝑuit et ip̃a rasis ca¬
pillis eius phylisteis eum tradidit: qui
eruentes oculos eius. molere eum fecũnt.
Cumq creuissent capilli eus. et coram phi¬

Expanded text:
tueruntque viri Sichem principem Abimetueruntque viri Sichem principem Abimelech. Post haec misit Deus spiritum pessimum inter Abimelech et viros Sichem, et ipse multos illis interfecit, et tandem fragmine molae, quod jecit mulier super caput ejus, excerebratus interiit. Post hunc surrexit Thola, et post Tholam Jair, et post Jair Jephte. Denique Jephte liberavit Israel de manu filiorum Ammon. Cumque iret ad bellum, vovit Deo quod ei immolaret quod sibi primum revertenti occurreret, si victoriam obtineret. Revertentique occurleonem interfecit, uxorem de Thamnata accepit, segetes Philisthinorum caudis vulpium junctis facibus accensis, succendit, mille viros mandibula asini stravit. Portas Gazae super montem portavit. Tandem autem Dalilae mulieri quod in capillis tantam fortitudinem haberet, aperuit, et ipsa rasis capillis ejus, Philisthaeis eum tradidit, qui eruentes oculos ejus molere eum fecerunt. Cumque crevissent capilli ejus, et coram Phi
Abbreviated transcription (Latin):
neorum ⁊ reges .xx. ⁊ unum int̾ra illa inter¬
fecit. ⁊ t̾ram uictori ppło diuisit. Iosue suoce¬
ssit othomiel. hic liberauit isrł demanu cu
sanrathaim regis mesopotamie: et quieu
gemini: qui utͣq manu udebat᷑ ꝓdextera.
hic lib̾auit isrł demanu eglomi regis mo¬
ab. Cum enĩ ferret numera ppł isrł regi
eglon. cui tc̃ ppls̾ ille sermebat. sociis cũ
reũteret᷑ dimissis reu̾sus a deglon secreto
eum int̾fecit ⁊ congregato ppłõ suo moab
expugnauit.: ⁊ isrl liberaure. Post cuius mor¬
tem debriora cum baru̾ch ꝑrex̃ adpugnã.
contra sysaram principem iabin regis a
et desilint decurru suo. ⁊ fugiens ꝑuenit
ad tentorium iaheluxoris abyr cynei. q̃
cum oꝑuiss eum pallio tulit clanum. et
defixit in eus timpora. ⁊ mortuus ẽ. Post
deboram surrexit gedeon. qui lib̾auit isrł
demanu madian ⁊ ꝑcussit oreb ⁊ zeb. et ⁊e¬
bec et salmana. Proinde mortuo gedeone.
cepto minuimo ionatha qui euasit. Consti¬

Expanded text:
eorum, reges triginta et unum in terra illa interfecit, et terram victori populo divisit. Josue successit Othoniel; hic liberavit Israel de manu Cusamzachaim regis Mesopotamiae, et quievGemini, qui utraque manu utebatur pro dextra. Hic liberavit Israel de manu Eglon regis Moab. Cum enim ferret munera populi Israel regi Eglon, cui tunc populus ille serviebat, sociis cum reverteretur dimissis, reversus ad Eglon, secreto eum interfecit, et congregato populo suo Moab expugnavit, et Israel liberavit. Post cujus mortem Debora Delbora cum Barach perrexit ad pugnam contra Sisaram principem Jabim Asor, etet desilivit de curru suo, et fugiens pervenit ad tentorium Jahel uxoris Haber Cynaei; quae cum operuisset eum pallio, tulit clavum, et defixit in ejus tempora, et mortuus est. Post Deboram surrexit Gedeon, qui liberavit Israel de manu Madian, et percussit Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana. Porro deinde, mortuo Gedeone, cepto minimo Jonatha, qui evasit. Consti
Abbreviated transcription (Latin):
nis .xxi. Pidẽ tempꝰ gens saxonũ bͥtan¬
niã trib longis nauib applicuit: ⁊ totã
pene insulã ab ouentali parte usq ad
occidentalẽ occupauit. Tunc etiã qm̃pe¬
lagiana heresis angloꝵ maculaũat fidẽ.
gallicani ep̃i g̃manũ autisiodorensiũ
⁊ lupũ trecassinoꝵ insignes ep̃os. ad can¬
dẽ heresĩ extirpandã direxer̃t̃. Eo qͦq
temꝑe eudoxia theodosii filia ualenti¬
niani uxor imꝑat̾x: attulit cathenas qͥ¬
b quondã ab herode sc̃s petrꝰ ligatꝰ fuit.
His etiã dieb in urbe ꝯstantinopolitana
quidã ep̃c nestoriꝰ noĩe. eloqñtia scłari
preditꝰ. contͣ catholicã dognatiz abat
fidẽ: scãm mariã ñ ẽẽ d̾i genitricẽ. ⁊ ho¬
minẽ purũ de ea natũ. s postea homini
dm̃ fuisse ꝑmixtũ. Unde collecta ẽ ephe¬
si t̃cia scã synodꝰ: papa celestino uibente.
natꝰ. ⁊ anathematizatꝰ. ⁊ firmatũ ut

Expanded text:
no. Per idem tempus gens Saxonum ad Britanniam tribus longis navibus applicuit, et totam pene insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Antissiodoretum, et Lupum Trecassionorum insignes episcopos ad eamdem haeresim exstirpandam direxerunt. Eo quoque tempore Eudoxia, Theodosii filia, Valentiniani uxor, imperatrix attulit catenas, quibus quondam ab Herode sanctus Petrus ligatus fuit. His etiam diebus in urbe Constantinopolitana quidam episcopus, Nestorius nomine, eloquentia saeculari praeditus, contra catholicam dogmatizavit fidem, sanctam Mariam non esse Dei genitricem, et hominem purum de ea natum, sed postea homini Deum fuisse permistum. Unde collecta est Ephesi tertia sancta synodus, papa Coelestino jubente. natus, et anathematizatus. et firmatum ut
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Iste fuit uir fide catholicꝰ ⁊ modestꝰ.
⁊ ad modũ litt̃atus. parcꝰ qͦq cibi ⁊
uini: ⁊ libidus uictor. S cũ exercitũ
siũ neglig̃et. ⁊ romanis militib pau¬
cos ex alanis qͦs auro sibi deuinxerat
anteferret. in affrice ꝑtib firmꝰ quidã
extitatis circa se mauroꝵ gentibꝰ. p᷑pu¬
rã sũpsit. ⁊ affricã. ⁊ mauritaniã deua¬
stare cepit. Cesaraugustã eciã hysꝑame
ciuitatẽ nobilissimã dolo captã: barbaris
in precdã dedit. Qd̃ audiens gͣtianꝰ augͦ¬
tus. ⁊ ꝯsiderans afflictũ ⁊ desolatũ rei pu¬
blice statũ. accersiuit ab hyspana theodo¬
siũ. uirũ morib ⁊ etate maturũ: ⁊ mili¬
tia strenuũ. Iste siquidẽ nuꝑ aualentini¬
ano magno ad hyspaniã destinatꝰ. effu¬
sas mauroꝵ gentes ꝑ affricã ⁊ mauri¬
raniã multis p̃liis edomaũat. Hc̃ gͥ uirũ¬
ꝓpͥa uͥtute noĩatissimũ: gͣtianꝰ apd̾ fir¬
miũ ordinauit imꝑatorẽ. Theodosiꝰ aũ

Expanded text:
destus, et admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africam et Mauritaniam devastare coepit. Caesaraugustam etiam Hispaniae civitatem nobilissimam dolo captam barbaris in praedam dedit. Quod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuum. Iste siquidem nuper, a Valentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc ia virtute nominatissimum Gratianus contra Firmum ordinavit imperatorem. Theodosius autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ripuit. Cuiꝰ p̃fectꝰ andragatꝰ. gͣcianũ
dolo ⁊ insidiis int̃fecit. At ualentim¬
anꝰ fr̃is nece cõꝑta. fugit in illiricũ: di¬
na erat sustineret. Theodosius uͦ archa¬
dorẽ relinqñs: ad uindictã gͣtiam ꝓpera¬
uit. Q dũ ad italiã uenit: oecr᷑it ei ualen¬
tinianꝰ. Quẽ tbeodosiꝰ pat̃na pietate
suscepit. ac cdemũ alpes tnͣsmeauit:
maximũ cepit. ⁊ occidit. Andragatꝰ uͦ
maximi nece cõꝑta: p̃cipitẽ sese in un¬
das dedit. Igit᷑ ualentimanꝰ unior in
regno ꝯstitutꝰ. extincto maximo eiꝰq¬
filio unieo. quẽ imꝑatorẽ galliis ma¬
ximꝰ reliq̃rat: ip̃e in galliis tnͣsiit.
ubi cũ tnͣqͥllam rẽ publicã in pace age¬
ret: apd̾ uiennã dolo arbogastis comi
tis sui ut fer̃t stnͣgulatꝰ ẽ. Mortuo qͦq
ualentiniano augusto: arbogastes eu¬
geniũ tyrãnũ mox imꝑatorẽ creare
ausus ẽ. Legit itaq hominẽ cui cin
silio. manu. audatia. potentiaq nimiꝰ

Expanded text:
ripuit. Cujus praefectus Andragatus Gratianum dolo et insidiis interfecit. At Valentinianus, fratris nece comperta, fugit in Illyricum, dina erat, sustineret. Theodosius vero Archatorem relinquens, ad vindictam Gratiani pralentinianus. Quem Theodosius paterna pietate suscepit, ac demum Alpes transmeavit, et Maximum cepit et occidit. Andragatus vero, Maximi nece comperta, praecipitem sese in undas dedit. Igitur Valentinianus junior in regno constitutfilio Victore, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam tis sui, ut ferunt, strangulatus est. Mortuo igitur Valentiniano Augusto, Arbogastes Eugenium tyrannum mox imperatorem creare ausus est. Legit itaque hominem, cui cingbarus, cum filio manu, audacia, potentiaque nimius,
Abbreviated transcription (Latin):
lati. hore diei etates scłi condutio oꝑ¬
arioꝵ constitutio p̃latoꝵ. uł etiã mis¬
sio p̃dicatoꝵ. sero diei finis scł̃i m̃ces
denarii: recributio celestis regni. Itẽ.
Pat̃familias ds̃. uinea anima. oꝑarii
tutis. hore diei etates hoĩs. uesꝑe finis
uite: retributio. et̃na beatitudo. De
huiꝰ cultorib uinee. ⁊ retributõne: qui¬
dã u̾sificator sic ait. uinea culta fuit
cultores p̃mia q̃runt. Non labor eqͣł.
eqͣlia dona fuert̃. Qͥ uenit excremꝰ
dispensatore uocante. Tantũdẽ recipit.
qͣntũ qͥ uen̾at añ. Sic ds̃ ostendit qd
qñcũq uelimꝰ. Aggrediam᷑ opꝰ. certi
de muñe simꝰ.

Expanded text:
lati; horae diei, aetas saeculi. Conductio operariorum, constitutio praelatorum vel emissio praedicatorum; serum diei, finis saeculi; merces denarii, retributio regni coelestis. Item paterfamilias, est Deus: vinea, anima; operarii, rtutis; horae diei aetates hominis; vesper, finis vitae. Retributio, aeterna beatitudo. De hujus vineae cultoribus et retributione quidam versificator ait. Vinea culta fuit, cultores praemia quaerunt. Non labor aequalis, aequalia dona fuerunt. Qui venit extremus dispensatore vocante, tantumdem recipit, quantum qui venerat ante. Sic Deus ostendit, si quandocunque velimus, aggrediamur opus, certi de