comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire uineam uel arborẽ cutum fõdere: uł
structuram ꝓprie domus erigere: Quan¬
tomagis dm̃ amans anima. aliud preter
diñ sui amoris premium non requirit:
Aut si aliud requirit: illud ꝓ certo. ñ dm̃
Diligit. Inest omni udenti ratione. nat᷑a¬
liter ꝓ sua semꝑ estimatione atq intenti¬
one appetere potiora: & nulla re ẽẽ conten¬
tum: cui quod deest iudicet preferendũ
Nam & qui uerbi gr̃a uxorem habet spe¬
ciosam. petulantioculo uel animo res¬
picit pulchriorẽ: & qui ueste preciosa
inditus ẽ. preciosiorẽ affectat: & possi¬
dens multas diuitias inuidet ditiori.
Uideas iam multis prediis ⁊ possessioni¬
b ampliatos. ad huc tamen indies agrũ
agro copulare: atq infinita cupiditate
duatare terminos suos. Uideas. ⁊ qui
mregalib domib amplisq habitant
domum addomum: & inquieta cu-
riositate edificare. diruere. mutare qua¬
drata rotundis. Quid. homines subli¬

Expanded text:
pire vineam, vel arborem circumfodere, vel pire vineam, vel arborem circumfodere, vel structuram propriae domus erigere? Quanto magis Deum amans anima, aliud praeter Deum sui amoris praemium non requirit? Aut si aliud requirit, illud pro certo, non Deum diligit. 18. Inest omni utenti ratione naturaliter pro sua semper aestimatione atque intentione appetere potiora, et nulla re esse contentum, cui quod deest, judicet praeferendum. Nam et qui, verbi gratia, uxorem habet speciosam, petulanti oculo vel animo respicit pulchriorem: et qui veste pretiosa indutus est, pretiosiorem affectat, et possidens multas divitias, invidet ditiori. Videas jam multis praediis et possessionibus ampliatos, adhuc tamen in dies agrum agro copulare, atque infinita cupiditate dilatare terminos suos. Videas et qui in regalibus domibus, amplisque habitant domum ad domum, et inquieta 592 curiositate aedificare, diruere, mutare quadrata rotundis. Quid homines subli
Abbreviated transcription (Latin):
gendus. uacua namq uera caritas
ẽẽ non potest: nec tam̃ mercennaria
est. quippe quȩ nonquerit que sua st̃.
Affestus est non contractus: nec acquirit᷑
est. Habet premium: s id quod amatur
Nam quicquid ꝓpter aliud amare uidea¬
ris: id plane amas quo amoris finis ꝑten¬
dit: non ꝑ quod tendit. Paulus ñ euangłi¬
zat ut comedat: s comedit ut euangłiret.
eo quodamet non cibum s ȩuangelium.
Uerus amor premium non requirit: sme¬
ret᷑. Premium sane necdum amanti ꝓpo¬
nitur: amantidebetur: ꝑseueranti red¬
ditur. Demq in reb inferiorib suaden¬
dis. inuitos ꝓmissis uel premiis inuita¬
mus: & nonspontaneos. Quis enĩ mu¬
nerandum hominẽ putet: ut faciat
quod & sponte cupit: slemo u̾bicausa
conducit aut esurientẽ ut comedat. aut
sitientem ut bibat: aut certe matrẽ ut
paruulum al lactet filium uteri sui.
Anuero quis putet prece uel precio quẽ¬
piam commonendum. suãipsius uel se¬

Expanded text:
gendus sit. Vacua namque vera charitas gendus sit. Vacua namque vera charitas esse non potest, nec tamen mercenaria est; quippe non quaerit quae sua sunt . Affectus est, non contractus: nec acquiriturest. Habet praemium, sed id quod amatur. Nam quidquid propter aliud amare videaris, id plane amas, quo amoris finis pertendit, non per quod tendit. Paulus non evangelizat ut comedat, sed comedit ut evangelizet: eo quod amet, non cibum, sed Evangelium . Verus amor praemium non requirit, sed meretur. Praemium sane necdum amanti proponitur, amanti debetur, perseveranti redditur. Denique in rebus inferioribus suadendis, invitos promissis vel praemiis invitamus, et non spontaneos. Quis enim munerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cupit? Nemo, verbi causa, conducit aut esurientem ut comedat, aut sitientem ut bibat, aut certe matrem ut parvulum allactet filium uteri sui. An vero quis putet prece vel pretio quempiam commonendum suam ipsius vel se
Abbreviated transcription (Latin):
Qui & siquantum debeo ñ possum:
non possum uitra tam̃ quã possum.
Pot̾o uͭ plꝰ cũ plus donare dignaberiᷤᷤ
nunquam tam̃ ꝓut dignus haberis
Imꝑfectũ meum uiderunt ocłi tui. s
tamen in librotuo om̃s scribent᷑. qui
quod possunt faciunt: & si quod de¬
bent non possunt. Satis quantum
reor appatet. & quonam modo deus
diligendus sit: & quo merito suo. qͦ
inquam merito suo: nã qͣnto cui sa¬
ne appareat. quis dicat. quis sapi¬
gendus sit: uideamus. S quantũ
ẽ. & in hocuidere nr̃m. adid qͦd est:
Nectam̃ quod uidetur tacendum ẽ:
& si non omnino uidetur ut ẽ. Suꝑiꝰ
cum ꝓpositum ẽẽt quare & quom
diligendus sit ds̃: duplicem dixi pa¬
rere intellectum id quod queritur
quare: ut aut quo merito suo. aut qͦ
nr̃o commodo diligendus sit. utrũ¬
libet queri posse ꝑinde uideat᷑. Dicto
ꝓinde de merito dei non ꝓut dignũ
premio quod item dabitur dicam.
Non enim sine premio diligitur ds.
& si absq premii sit intuitu dili¬

Expanded text:
m, non possum tamen ultra quam possum. Potero vero plus, cum plus donare dignaberis: nunquam tamen prout dignus haberis. Imperfectum meum viderunt oculi tui: sed tamen in libro tuo omnes scribentur , qui quod possunt faciunt, etsi quod debent non possunt. Satis, quantum reor, apparet, et quonam modo Deus diligendus sit, et quo merito suo. Quo, inquam, merito suo: nam quanto, cui sane appareat? quis dicat? quis sapigendus sit, videamus. Sed quantum est et in hoc videre nostrum ad id quod est? Nec tamen quod videtur tacendum est, etsi non omnino videtur ut est. Superius, cum propositum esset, quare, et quomodo diligendus sit Deus, duplicem dixi parere intellectum id quod quaeritur, Quare: ut, aut quo suo merito, aut quo nostro commodo diligendus sit, utrumlibet quaeri posse perinde videatur. Dicto proinde de merito Dei, non prout dignum ut de praemio, quod item dabitur, dicam. Non enim sine praemio diligitur Deus, etsi absque praemii intuitu dili
Abbreviated transcription (Latin):
ic pͥmum uide quo modo. im¬
mo quam sine modo a nobis
ds̃ amari meruerit:qui ut pau¬
cis quod dictum est repetam. price ipse
dilexit nos. tantus. & tantum̃& gratiᷤᷤ
tantillos & tales. En quod in pͥncipio
dixisse me memini: modum ẽẽ diligen¬
di dm̃. sine modo diligerẽ. Deniq cũ
dilectio que tendit indm̃. tendat in
immensum. dendat in infinitum.
nam & infinitus ds̃ ẽ. & immensus:
quisnam queso debeat finis esse nr̃i.
uel modus amoris: Quid quod amor
ipse nẽ non tam gratuitus impendi¬
tur: s rependitur debitus: Amat gͦ
immensitas. amat eternitas. anrat su¬
ꝑeminens scientie caritasꝰ: amat ds̃
cuius magnitudinis non ẽ finis cuiꝰ
sapientie non est numerus cuiꝰ ꝑax
exsuꝑat omnem intellectum: ⁊ uicẽ
rependimus cum mensura: Diligã dȩ
dñe fortitudo mea: dñs firmamentũ
meum & refugium meum ⁊ lib̾ator
meus: & meumdeniq quicquid oꝑ¬

Expanded text:
ic primum vide, quo modo, imo quam sine modo a nobis Deus amari meruerit; qui ut paucis quod dictum est repetam prior ipse dilexit nos, tantus, et tantum, et gratis tantillos, et tales. En quod in principio dixisse me memini, modum esse diligendi Deum, sine modo diligere. Denique cum dilectio quae tendit in Deum, tendat in immensum, tendat in infinitum nam et infinitus Deus est et immensus; quisnam, 591, quaeso, debeat finis esse nostri, vel modus amoris? Quid quod amor ipse noster non jam gratuitus impenditur, sed rependitur debitus? Amat ergo immensitas, amat aeternitas, amat supereminens scientiae charitas; amat Deus, cujus magnitudinis non est finis , cujus sapientiae non est numerus , cujus pax exsuperat omnem intellectum : et vicem rependimus cum mensura? Diligam te, Domine, fortitudo mea, firmamentum meum, et refugium meum, et liberator meus : et meum denique qui
Abbreviated transcription (Latin):
enim in parasceue nominatĩ oretur pro qͥb¬
libet malis: nulla tam̃ mentio sit de excõmu¬
nicatis. Dicis forsitan frat̾ godefride. me aliud
quã tu quesisti. quã ipse ꝓmisi. tande exhibu¬
isse: cum pro gradib humilitatis. suꝑbiȩ gra¬
dus uidear descͥpsisse. Ad quod ego. Non po¬
tui docere:nͥ qͦd didici. Non putaui congruũ
me describere ascensiones: qui plus descendere
quã ascendere noui. Proponat tͥ beatus benedi¬
ctus gradus humilitatis. qͦs ipse pͥus in suo cor
de disposuit. ego qͥd ꝓponã ñ habeo. nͥ ordinẽ
meȩ descensionis. In quo tam̃ si diligenter
inspicit᷑: uia forsitan ascensionis inuenitur.
Si enĩ tͥ romã tendenti. homo inde ueniens
obuiaret: quesitus uiã. quid meliꝰ quã illa qua
uenit ostenderet: Dum castella uillas. ce¬
urbes. fluuios ac montes. ꝑ quos transierit
nominat: suũ denuntians iter. tuũ tͥ p̾nun¬
tiat: ita ut eadem loca recognoscas eundo:

Expanded text:
enim in Parasceve nominatim oretur pro quibusenim in Parasceve nominatim oretur pro quibuslibet malis, nulla tamen mentio fit de excommunicatis. 57. Dicis forte, frater Godefride, me aliud quam tu quaesisti, et quam ipse promisi, tandem exhibuisse, cum pro gradibus humilitatis, superbiae gradus videar descripsisse. Ad quod ego: Non potui docere nisi quod didici. Non putavi congruum me describere ascensiones, qui plus descendere, quam ascendere novi. Proponat tibi beatus Benedictus gradus humilitatis, quos ipse prius in corde suo disposuit: ego quid proponam non habeo, nisi ordinem meae descensionis. In quo tamen, si diligenter inspicitur, via forsitan ascensionis reperitur. Si enim tibi Romam tendenti homo inde veniens obviaret, quaesitus viam, quid melius quam illam, qua venit, ostenderet? Dum castella, villas, urbes, fluvios, ac montes, per quos transierit, nominat, suum denuntians iter, tuum tibi praenuntiat: ita ut eadem loca recognoscas eundo,
Abbreviated transcription (Latin):
curtere nob̾: lacͥmisq portantiũ motus ñ pre¬
cib. mortui uitã reddere unus: aut certe sã
sepultum reuocare a mortuis. Mortuũ autẽ
dixerim illum: qui sua peecata defendens. in
octauũ iam corruit gradu. A mortuo enim
tanquã qui ñ ẽ. ꝑit confessio. Post undecimũ uͦ
qui t̾cius ẽ ab octauo. iam effert᷑ in lib̾tatem
peccandi: qͣndo expellit᷑ a consor¬
tio monastii. At postquã qͣrtũ transierit:
iam ircte quat̾duanꝰ dicit᷑: dum in qͥntum
decidens. ꝑ consuetudinẽ sepelit᷑. Absit aut̃
a nob. ut etiã pro talib & si palam ñ p̾sumimꝰ.
uł in cordib nr̃is orare cessemꝰ: cum paulus
quoq eos lugeret. qͦs sine penitentia mortu¬
os sciret. Et si enĩ a cõmunib orationib ipsi
se excludunt: s ab affectib omĩno ñ possunt.
Uiderint tam̃ in quanto ꝑicło sunt. ꝓ quib
eccłia palam orare ñ audeat: quȩ fident̾ etiã
ꝓ iudeis. pro hereticis. pro gentilib orat. Cũ

Expanded text:
nobis, lacrymisque portantium motus, non precibus, mortui vitam reddere vivis, aut certe jam sepultum revocare a mortuis. Mortuum autem dixerim illum, qui sua peccata defendens, in octavum jam corruit gradum. A mortuo enim, tanquam qui non est, perit confessio . Post decimum vero, qui tertius est ab octavo, jam effertur in libertatem peccandi, quando expellitur a consortio monasterii. At postquam quartum transierit, jam recte quatriduanus dicitur, dum in quintum decidens per consuetudinem sepelitur. 56. Absit autem a nobis, ut etiam pro talibus, etsi palam non praesumimus, vel in cordibus nostris orare cessemus: cum Paulus eos quoque lugeret, quos sine poenitentia mortuos sciret . Etsi enim a communibus orationibus ipsi se excludunt, sed ab affectibus omnino non possunt. Viderint tamen in quanto periculo sint, pro quibus Ecclesia palam orare non audeat, quae fidenter etiam pro Judaeis, pro haereticis, pro Gentilibus orat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
huc intra nos erit. pulsabo ce ego meis qualis¬
cunq peccator: pulsabo & fr̃m p̾cib salua¬
torem. Si reuixerit: lucrati erimus frem. S̾in
uͦ ñ mereamur exaudiri: uͥ iam uł tolerare
uiuos. uł tolerari a uiuis ñ potit. s incipiet
efferri: semꝑ qͥdem fidelit̾ gemo: s iam ñ ita
fiducialit̾ oro. Non aꝑte audeo dicere. ueni
dñe suscita mortuũ nr̃m: corde tam̃ suspen-¬
so. tremulus intus clamare ñ cesso. Si forte. si
forte. si forte desidiũ pauꝑum exaudiet dñs:
p̾parationẽ cordis eoꝵ audiet auris eiꝰ. Et il¬

Expanded text:
huc inter nos erit, pulsabo et ego meis qualishuc inter nos erit, pulsabo et ego meis qualiscunque peccator, pulsabo et fratrum precibus Salvatorem. Si revixerit, lucrati erimus fratrem: sin vero non mereamur exaudiri, ubi jam vel tolerare vivos, vel tolerari a vivis non poterit, sed incipiet efferri, semper quidem fideliter gemo, sed jam non ita fiducialiter oro. Non aperte audeo dicere, Veni, Domine, suscita mortuum nostrum: corde tamen suspenso, tremulus intus clamare non cesso, Si forte, si forte, si forte desiderium pauperum exaudiet Dominus, praeparationem cordis eorum audiet auris ejus; et il
Abbreviated transcription (Latin):
trem se oblita. ñ audet petere miracłm uini:
ego uile mancipiũ. eui ꝑmagnũ est filii si¬
mul ac matͥ ẽẽ u̾naculu: qua fronte p̾sumo
ꝓ uita petere quatͥduam: Duo etiã in euan-¬
głio cȩci uisum. alter accepisse alter recepisse
legunt᷑: alter quẽ amiserat: alter quẽ ñ habu¬
erat. Unus frilicet excecatus: alter uͦ cȩcus na¬
tus. S qui excecatꝰ. miserabilib mirisq cla¬
morib miram miscdiam meruit: qui uͦ cȩcꝰ
natus. tanto miscdius quanto mirabiliꝰ nullꝰ
suis meritis p̾uentũ sui illuminatoris bñfi¬
cium nichilominꝰ sensit. Illi deniq dictum ẽ
fides tua te saluũ fecit: huic autẽ ñ. Duos qͦ
lego resuscitatos: solam tam̃ in domo adhuc
positam p̾cib patris: duos autẽ ex inspata
magnitudine pietatis. Simili etiã forma. si
contigerit qͦd ds au̾tat. aliquẽ de fr̃ib nris
ñ in corpore s in anima mori:. quã diu ad¬

Expanded text:
matrem oblita non audet petere miraculum vini; matrem oblita non audet petere miraculum vini; ego vile mancipium, cui permagnum est Filii simul ac Matris esse vernaculum, qua fronte praesumo pro vita petere quatriduani? 54. Duo etiam in Evangelio caeci visum, alter accepisse, alter recepisse leguntur: alter quem amiserat, alter quem nunquam habuerat; unus scilicet excaecatus, alter caecus natus. Sed qui excaecatus, miserabilibus mirisque clamoribus miram misericordiam meruit: qui vero caecus natus, tanto misericordius, quanto mirabilius nullis suis precibus praeventum sui illuminatoris beneficium nihilominus sensit. Illi denique dictum est, Fides tua te salvum fecit: huic autem non Luc. XVlego resuscitatos: solam tamen Archisynagogi filiam, in domo adhuc positam, precibus patris; duos autem ex insperata magnitudine pietatis . 55. Simili etiam forma si contigerit quod Deus avertat aliquem de fratribus nostris, non in corpore, sed in anima mori; quandiu ad
Abbreviated transcription (Latin):
Disce & in matre dñi magnã in mirabilib
fidem habere: in magna fide uerecundiam
retinere. Disce uerecundia decorare fidem.
repͥm̾e̾ p̾sumptionẽ. Uinum inqͥt ñ habent.
Quã breuit̾ quã reuerent̾ suggessit: unde
pie sollicita fuit. Et ut dicas in huiꝰmodi ma¬
gis pie gemere. quã petere p̾sumptuose: pie¬
tatis estum pudoris temꝑans umbra. concep¬
tam p̾cis fiduciã ucrecunde suppressit. Non
frontose accessit: ñ palam locuta ẽ: ut aũ¬
dact̃ coram om̃ib diceret. Obsecro fili. defecit
uinũ: contristant᷑ conuiue confundit᷑ sponsꝰ:
ostende qͥd possis. S licet hec. aut multo plu¬
ra. pectus estuans. feruens loqueret᷑ affectus:
pͥuatim tam̃ potentẽ pia filium mat̾ adiuit.
ñ potentiã temptans. s uoluntatẽ exploranᷤ.
Uinũ inqͥt ñ habent. Quid modestius: Quid
fidelius: Non defuit pierati fides: uoci gra¬
uitas: efficatia uoto. S igͦ illa cũ mat̾ sit. ma

Expanded text:
Disce et in Matre Domini magnam in mirabilibus Disce et in Matre Domini magnam in mirabilibus fidem habere, in magna fide verecundiam retinere. Disce verecundia decorare fidem, reprimere praesumptionem. Vinum, inquit, non habent . Quam breviter, quam reverenter suggessit, unde pie fuit sollicita! Et ut discas in hujusmodi magis pie gemere, quam petere praesumptuose; pietatis aestum pudoris temperans umbra, conceptam precis fiduciam verecunde suppressit. Non frontose accessit, non palam locuta est, ut audacter coram omnibus diceret: Obsecro, fili, deficit vinum, contristantur convivae, confunditur sponsus; ostende quid possis. Sed licet haec aut multo plura pectus aestuans, fervens loqueretur affectus; privatim tamen potentem pia Filium mater adiit, non potentiam tentans, sed voluntatem explorans. Vinum, inquit, non habent. Quid modestius? quid fidelius? Non defuit pietati fides, voci gravitas, efficacia voto. Si ergo illa, cum mater sit, sese
Abbreviated transcription (Latin):
mallet cũ discipulis remanere. O sc̃e mu¬
lieres. xp̃i familiares. si frẽm ur̃m amatiᷤᷤ.
cur eiꝰ miscdiam ñ flagitatis. de cuiꝰ pote¬
tia dubitare. pietate diffidere ñ potestis:
Respondent. Sic melius tanquã ñ orantes
oramus: sic efficatiꝰ quasi diffidentes con¬
fidimus. Exhibemus fidem: ꝑhibemꝰ affe¬
ctum: scit ipse cui ñ est opus ut aliqͥd dicat᷑.
qͥd desideremꝰ. Scimus qͥdem qͦd omĩa pot̾
s hoc tam grande miracułu. tam nouũ tã
inauditũ. & si eus sub ẽ potentiȩ: multũ
tam̃ excedit uniu̾sa merita humilitatis
nĩx. Sufficit nobis potentiȩ locũ. pierati de¬
disse occasionẽ: malentes patient̾ ex pectare
quid uelit: quã impudent̾ querere qͦd for¬
sitan nolit. Deniq qͦd nr̃is meritis deest: ue¬
recundia forsitan supplebit. Petri quoq pꝰt
grauẽ lapsum lacrimã qͥdem uideo. s p̾cẽ
ñ audio: nec tam̃ de indulgentia dubito.

Expanded text:
mallet cum discipulis remanere. O sanctae mumallet cum discipulis remanere. O sanctae mulieres Christi familiares, si fratrem vestrum amatis, cur ejus misericordiam non flagitatis, de cujus potentia dubitare, pietate diffidere non potetis? Respondent: Sic melius tanquam non orantes oramus, sic efficacius tanquam diffidentes confidimus. Exhibemus fidem, perhibemus affectum: scit ipse, cui non est opus ut aliquid dicatur, quid desideremus. Scimus quidem quod omnia potest: sed hoc tam grande miraculum, tam novum, tam inauditum, etsi ejus subest potentiae, multum tamen excedit universa merita humilitatis nostrae. Sufficit nobis potentiae locum, pietati dedisse occasionem; malentes patienter exspectare quid velit quam impudenter quaerere quod forsitan nolit. Denique quod nostris meritis deest, verecundia fortasse supplebit. Petri quoque post gravem lapsum lacrymam quidem video, sed precem non audio: nec tamen de indulgentia dubito. 53.
Abbreviated transcription (Latin):
Audi credentẽ. sperant̾ẽ: nec tam̃ orantẽ. Dñe
inquit si fuisses hic: frat̾ meus ñ fuisset mortu¬
us. Magna fides: qua credidit sua p̾sentia
do autẽ quid: Absit. ut quẽ credidit uiui po¬
tuisse seruare: mortuũ potuisse dubitet resus¬
citare. S ce nunc inquit scio: qͥa quecũq po¬
posceris a dõ. dabit tͥ ds. Demde querenti uͥ
posuissent eum: respondet. Neni & uide. Quã¬
obrem: O martha: magna nob̃ tuȩ fidi in¬
signia tribuis.S quomͦ cũ tanta fide diffi¬
dis: Uen inquis &e uide. Cur siñ desꝑas. ñ
sequeris: & dicis resuscita: Si autẽ desꝑas: cur
magistrũ sine causa fatigas: An forte fides
aliquando ircipit: qͦd oratio ñ p̾sumit: Dem¬
q appropinquantẽ cadaueri. ꝓhibes & dicis
dñe iam fetet. quatͥduanꝰ enĩ ẽ. Desꝑando di-¬
cis hoc. an dissimulando: Sic quippe ipse dñs
post resurrectionẽ finxit se longiꝰ ire. cũ

Expanded text:
Audi credentem, audi sperantem, nec tamen orantem. Domine, Audi credentem, audi sperantem, nec tamen orantem. Domine, inquit, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus. Magna fides, qua credidit sua praesentit. Modo autem quid? Absit ut quem credidit vivum potuisse servare, mortuum dubitet posse resuscitare. Sed nunc, inquit, scio quia quaecunque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Deinde quaerenti ubi posuissent 580 eum, respondet: Veni, et vide. Quamobrem? O Martha, magna nobis tuae fidei insignia tribuis: sed quomodo cum tanta fide diffidis? Veni, inquis, et vide. Cur et, si non desperas, non sequeris, et dicis, Et resuscita? si autem desperas, cur Magistrum sine causa fatigas? An forte fides aliquando recipit, quod oratio non praesumit? Denique appropinquantem cadaveri prohibes, et dicis: Domine, jam fetet; quatriduanus enim est . Desperando dicis hoc, an dissimulando? Sic quippe ipse Dominus post resurrectionem finxit se longius ire , cum
Abbreviated transcription (Latin):
angustiant᷑: qui nunc metu cruciati gehen-¬
nȩ. nc̃ pͥstina retandati ꝯsuetudine. descenden¬
do uł ascendendo laborant. Supremꝰ tantum
&e infimus currit absq impedim̃to & absq la¬
bore: ad mortẽ hic. ad uitã ille festinat: alter
alacrior: alter ꝓcliuior. Illum alacrẽ caritas.
hunc ꝓcliuẽ cupiditas facit: in alto̾ amor
i alt̃o stupor laborẽ ñ sentit. In illo deniq
ꝑfecta caritas: in isto consũmata iniquitaᷤ.
foras mittit timorẽ. Illi ueritas: hunic cecitas
dat securitatẽ. Potest gͦ duodecimꝰ gradus ap¬
pellari consuetudo peccandi: qua dĩ metus
amittit᷑: contemptꝰ incurrit᷑. Pro tali iã inqͥt
ioh̾es apłs: ñ dico ut quis oret. S nunqͥd di¬
cis o apłe: ut quis despet: Immo gemat: qͥ
illum amat. Non p̾sumat orare: nec desi¬
stat plorare. Quid ẽ qͦd dico: An forte ulłu
remanet spei refugiũ: uͥ oratio ñ inuenit locũ:

Expanded text:
angustiantur: qui nunc metu cruciantur gehenangustiantur: qui nunc metu cruciantur gehennae, nunc pristina retardati consuetudine, descendendo vel ascendendo laborant. Supremus tantum et infimus currunt absque impedimento, et absque labore. Ad mortem hic, ad vitam ille festinat; alter alacrior, alter proclivior. Illum alacrem charitas, hunc proclivem cupiditas facit. In altero amor, in altero stupor laborem non sentit. In illo denique perfecta charitas, in isto consummata iniquitas foras mittit timorem. Illi veritas, huic caecitas dat securitatem. Potest ergo duodecimus gradus appellari consuetudo peccandi, qua Dei metus amittitur, contemptus incurritur. CAPUT XXII. An etostolus, non dico ut quis oret . Sed nunquid dicis, o Apostole, ut quis desperet? Imo gemat qui illum amat. Non praesumat orare, nec desistat plorare. Quid est quod dico? An forte ullum remanet spei refugium, ubi oratio non invenit locum?
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma flagitia impunitaᷤ sequit᷑: exꝑta
uoluptas libent repetit᷑: repetita blanditur.
Concupiscentia reuiuiscente sopitur ratio:
ligat consuetudo. Trahitur miser in ꝑfun¬
dum maloꝵ: traditur captiuus tyrannidi u¬
tioꝵ: ita ut carnaliũ uoragine desidioꝵ. ab¬
sortus. suȩ rationis. diuiniq timoris oblitus.
dicat insipiens in corde suo. ñ ẽ ds. Iam indif¬
ferent̾ libitiᷤ pro licitis utit᷑: iam ab illicitis
cogitandi ᷤ. patrandis. inuestigandis. animꝰ
manus uł pedes ñ ꝓhibent᷑: s quicqͥd in cor
in buccam. ad manũ uenerit. machinat᷑. gar¬
rit & oꝑatur: maliuolus. uaniloquus. facino¬
rosus. Quẽadmodu deniq ascensis his om̃ib¬
gradib corde iam alacri absq labore ꝓ bona
consuetudine iustus currit ad uitã: sic descen¬
sis impiꝰ eisdem. pro malo usu ñ se ratione gu
b̾nans. ñ timoris freno retentans. intrepidus
festinat ad morte. Medii st̃ qui fatigant᷑.e.

Expanded text:
prima flagitia impunitas sequitur, experta prima flagitia impunitas sequitur, experta voluptas libenter repetitur, repetita blanditur. Concupiscentia reviviscente sopitur ratio, ligat consuetudo. Trahitur miser in profundum malorum, traditur captivus tyrannidi vitiorum, ita ut carnalium voragine desideriorum absorptus, suae rationis divinique timoris oblitus, dicat insipiens in corde suo: Non est Deus . Jam indifferenter libitis pro licitis utitur, jam ab illicitis cogitandis, patrandis, investigandis animus, manus, vel pedes non prohibentur: sed quidquid in cor, in buccam, ad manum venerit, machinatur, garrit et operatur, malevolus, vaniloquus, facinorosus. Quemadmodum denique ascensis his omnibgradibus, corde jam alacri et absque labore pro bona consuetudine justus currit ad vitam: sic descensis impius eisdem, pro malo usu non ratione se gubernans, non timoris freno retentans, intrepidus festinat ad mortem. Medii sunt qui fatigantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ost decimũ itaq gradi qui rebellio di¬
ctus ẽ: expulsꝰ uł egressus de monast̾io. sta¬
tim excipit᷑ ab undecimo. Et tc̃ ingredit᷑ uias
quȩ uident᷑ hominib bone: quarũ finis nͥ
forte ds eas sibi sepierit. demerget eũ in ꝓfun¬
dum inferni. id ẽ in contẽptũ di. Impius si¬
qͥdem cum uenerit in ꝓfundu maloꝵ: con
temnit. Potest autẽ undecimꝰ gradus appel¬
lari lib̾tas pecrandi:ꝑ quã monachus cũ ia
nec magistrũ uidet quẽ timeat. nec fr̃s quos
reuereat᷑: tanto securiꝰ qͣnto liberiꝰ desideria¬
sua implere delectat᷑: a quib in monastĩo tam
pudore quã timore ꝓhibebat᷑. S & si iam uł
fr̃s uł abb̃em ñ timet: ñdu tñ di penitꝰ formidi¬
ne caret. Hanc ratio tenuit̾ adhuc submur¬
murans uoluntati ꝓponit: nec sine aliqua
dubitatione queq p̾mum illicita ꝑficit: sed
sicut is qui uadum temptat. pedetemptĩ
ñ cursim uicioꝵ. giugitẽ intrat: Deosu
It postquã t̾ribili di iudicio.

Expanded text:
ost decimum itaque gradum, qui rebellio dictus est, expulsus vel egressus de monasterio statim excipitur ab undecimo. Et tunc ingreditur vias, quae videntur hominibus bonae, quarum finis nisi forte Deus eas illi sepierit demerget eum in profundum inferni, id est in contemptum Dei. Impius siquidem cum venerit in profundum malorum, con. Potest autem undecimus gradus appellari libertas peccandi, per quam monachus, cum jam nec magistrum videt quem timeat, nec fratres quos revereatur, tanto securius, quanto liberius sua desideria implere delectatur, a quibus in monasterio tam pudore, quam timore prohibebatur. Sed etsi jam vel fratres, vel abbatem non timet, nondum tamen Dei penitus formidine caret. Hanc ratio, tenuiter adhuc submurmurans, voluntati proponit, nec sine aliqua dubitatione quaeque primum illicita perficit; sed, sicut is qui vadum tentat, pedetentim, non cursim vitiorum gurgitem intrat. CAPUt postquam terribili Dei judicio
Abbreviated transcription (Latin):
fecto sp̾c littera ẽ.: & caro u̾bi. S ne nunc qͥ¬
dem iudeus in carne u̾bũ. in homine seit di¬
tatẽ: nec sub tegmine littere sensũ ꝑ uidet sꝑi¬
ritałẽ: forisq palpans hedi pelle. quȩ simili¬
tudinẽ maioris. hoc ẽ pͥmi & antiqui pecca¬
toris expresserat: ad nudam ñ ꝑuenit ueri¬
tatẽ. Nsane in carne peccati. s in similitu¬
dine carnis peccati. qui peccatũ non facere
s tollere ueniebat apparuit: ea scilicet de cau¬
sa quã ipse ñ tacuit: ut qui ñ uident uide¬
ant. & qui uident ceci fiant. Hac gͥ similitu¬
dine deceptꝰ ꝓpħa cecus. hodieꝙ quẽ nescit be¬
nedicit: dum quẽ lectitat in libris. ignorat
& in miracłis: & quẽ ꝓpriis attrectat manibꝰ
ligando. flagellando. colaphizando. minime
sentrnunquã dñm głe crucifixissent. ꝑcur¬
ramus suecincto sermone & cȩtera loca sc̃a: &
si ñ omĩa. saltim aliqua: qm̃ quȩ digne am¬

Expanded text:
ofecto spiritus, littera est et caro Verbi. Sed ne nunc quofecto spiritus, littera est et caro Verbi. Sed ne nunc quidem Judaeus in carne sensum pervidet spiritualem: forisque palpans haedi pellem, quae similitudinem majoris, hoc est primi et antiqui peccatoris, expresserat, 551 ad nudam non pervenit veritatem. Non sane in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, qui peccatum non facere, sed tollere veniebat, apparuit, ea scilicet de causa quam ipse non tacuit, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Hac ergo similitudine deceptus Propheta, caecus hodieque, quem nescit benedicit, dum quem lectitat in libris, ignorat et in miraculis: et quem propriis attrectat manibus, ligando, flagellando, colaphizando, minine sent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Percurramus succincto sermone et caetera loca sancta, et si non omnia, saltem aliqua: quoniam quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
mi &ẽ uide philippum secutus ẽ. Inmo uͭ mi¬
ix illius suauitatis admodđu resꝑsione dele¬
ctatus. haustuꝙ bomi odoris factus saporiͤ
auidior. odore ipso duce. ad fructũ uscy sine
mora ꝑuenire eurauit: euꝑiens plemꝰ expiri.
qͥd tenuit᷑ pͥsenserat: p̃sensq degustare qͦd¬
odorauerat absens. Uideamus & de olfactu
ysaae. ne forte aliquid qͣd ꝑtineat ad hec ipsa
que in manib sunt. portendłit. Loquit᷑. de
illo seͥptura sic. Statimq ut sensit uestim̃toꝵ
eiꝰ fraglantiã. haud dubiũ quin iacob: ecce
inquit odor filii mei. sicut odor agri pleni.
cui benedixit dñs. Uestim̃ti fraglantiã sen-¬
sit .s uestit p̾sentiã ñ agnouit: soloꝙ uestie
tanquã floris odore formsecꝰ delectatꝰ qͣi fructꝰ
intioris dulcedinẽ ñ gustauit. dum & electi
filii simul & sacram̃ti fraudatꝰ ꝯgnitione
remansit. Quo spectat hoc e Uestim̃tum ꝓ-¬

Expanded text:
ni et vide , Philippum secutus est. Imo vero mini et vide , Philippum secutus est. Imo vero mirae illius suavitatis admodum respersione delectatus, haustuque boni odoris factus saporis a vidior, odore ipso duce, ad fructum usque sine mora pervenire curavit, cupiens plenius experiri quod tenuiter praesenserat, praesensqraverat absens. Videamus et de olfactu Isaac, ne forte aliquid, quod pertineat ad haec ipsa quae in manibus sunt, portenderit. Loquitur de illo Scriptura sic: Statimque ut sensit vestimentorum ejus fragrantiam haud dubium quin Jacob, Ecce, inquit, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Vestimenti fragrantiam sensit, sed vestiti praesentiam non agnovit: soloque vestis, tanquam floris odore, forinsecus delectatus, quasi fructus interioris dulcedinem non gustavit, dum et electi filii simul et sacramenti fraudatus cognitione remansit. Quo spectat hoc? Vestimentum pr
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ ꝓdest quicquã. Alioquin qui in uer¬
bis xp̃i uitã inuenit. carnẽ iam ñ requirit:
& ẽ de numero beatoꝵ. qui ñ uiderunt & cre¬
do plane uesci cibo idoneus: a& licet in sudore
uultus sui. panẽ u̾bi comedit absq offensione.
S & securus ac sine scandalo loquit᷑ di sapi¬
entiam. dumtarat int̾ ꝑfectos. sp̃ualib sp̃ua¬
idemq cib ex celestib pascuis. suauit̾ qͥdem
&e ruminat᷑ a pecore. & manducat᷑ ab hõine:
& uiro uires. & paruulo tͥbuit nutrimentũ
flos: in qua is qui natus in bethleem
erat. tanquã fructus in flore coalescens. nutͥ¬
tus ẽ d̾s infans: ut floris odor fructus saporẽ
tentis. gustu solido reficeret xp̃ianos. Sense¬
rat tam̃ hunc florẽ nathanael q̃d suꝑ omĩa
aromata suaue redoleret: unde & aiebat.
a narareth potest aliquid bom eẽ. ẜ. neq̃ꝗ¬
sola contentꝰ fraglantia. respondentẽ sibi ue¬

Expanded text:
autem non prodest quidquam . Alioquin qui in verautem non prodest quidquam . Alioquin qui in verbis Christi vitam invenit, carnem jam non requirit, et est de numero beatorum qui non viderunt et credo plane vesci cibo idoneus: et, licet in sudore vultus sui, panem verbi comedit, absque offensione. Sed et securus ac sine scandalo loquitur Dei sapientiam duntaxat inter perfectos, spiritualibus spirituaidemque cibus ex coelestibus pascuis suaviter quidem et ruminatur a pecore, et manducatur ab homine; et viro vires, et parvulo tribuit nutrimentum.flos, in qua is qui natus in Bethlehem erat, tanquam fructus in flore coalescens, nutritus est Deus infans: ut floris odor fructus saporem tentis, gustu solido reficeret Christianos. Senserat tamen hunc florem Nathanael, quod super omnia aromata suave redoleret. Unde et aiebat: A Nazareth potest aliquid boni esse? Sed neqsola contentus fragrantia, respondentem sibi, Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quib affluis deliciis: nos quoq pauca
rum scãrũ bethleem domũ panis: in qͣ
gine panis uiuus apparuit. M onstratur pisᷤ
ibidem ium̃tis p̾sepium. & in p̃sepio fȩnũ
de prato uiginali: quo uł sic cognoscat boᷤ
possessorẽ suum. & asinus p̾sepe dñi sui. Oĩs
quippe caro fenum: ce omĩs gła eiꝰ ut flos
feni. Porro homo qͥa suũ in quo factus ẽ ho¬
norem ñ intelligendo. comparatꝰ ẽ uim̃tis
insipientib & simił̃ factus ẽ illis: u̾bum
habeat carnis fenum qͦd ruminet. qui u̾bi
pane uesci penitꝰ dissueuit: quousq ꝑ ho¬
minẽ dm priori redditus dignitati. & ex
pecore rursus conu̾sus in hominẽ: cũ paulo
dicere possit. Et si cognouimꝰ xͫ scd̾m carnẽ: s¬
nc̃ iam ñ nouimꝰ. Quod sane ñ arbitror quẽ¬
piam dicere posse ueracit̾: nͥ qui prius cũ pe¬
tro ex ore ueritatis illud item audierit. Uerba
que ego locutus sum uob̃. sp̃c &e uita st̾: caro

Expanded text:
ex his quibus affluis deliciis, nos quoque pauca ex his quibus affluis deliciis, nos quoque pauca rum sanctarum Bethlehem domum panis, in qua gine panis vivus apparuit. Monstratur piis ibidem jumentis praesepium, et in praesepio fenum de prato virginali, quo vel sic cognoscat bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui. Omnis quippe caro fenum, et omnis gloria ejus ut flos feni . Porro homo quia suum, in quo factus est, honorem non intelligendo, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis ; Verbum habeat carnis fenum quod ruminet, qui verbi pane vesci penitus dissuevit: quousque per hominem Deum priori redditus dignitati, et ex pecore rursus conversus in hominem, cum Paulo dicere possit, Etsi cognovimus Chrisnunc jam non novimus . Quod sane non arbitror quempiam dicere posse veraciter, nisi qui prius cum Petro ex ore Veritatis illud item audierit: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt; caro
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s semꝑ a pͥncipio ꝓpterea passus ẽ oppugnari:
ut uiris fortib sicut uirtutis. ita fores occasio &
salutis. Salue t̾ra ꝓmissionis: que olim fluenᷤ
lac ce mel tuis duntaxat habitatorib. nc̃ uni¬
u̾so orbi remedia salutis. uite porrigis alim̃ta.
Terra inꝗͣbona ce optima: qͦ in fecundissimo illo
simi tuo. ex archa pat̾ni cordiᷤ celeste gͣnũ suscipiẽs.
tantas ex suꝑno semine mr̃m segetes ꝓtulisti: & ni¬
chilominꝰ ex om̃i reliqͦ fideliũ gen̾e̾. fructũ fertilis
gleba tͥcesimũ. & sexagesimũ &e centesimũ suꝑ omnẽ
trã multiplicit̾ ꝓcreasti. Unde & de magna mul¬
titudine dulcedinis tuȩ iocundissime saciati. &
opulentissime saginati memoriã abundantiȩ
suauitatiᷤ tue ũq eructuant qͥ te uidert̾ et usq ad
extremũ t̾ix magnificentiã głe tuȩ locunt᷑ eis
qͥ te ñ uiderunt: & enarrant mirabilia quȩ in
te fiunt. Głosa dicta st̃ de te: ciuitas di. S ĩa

Expanded text:
s semper a principio propterea passus est oppugnari, ut viris fortibus sicut virtutis, ita fores occasio et salutis. Salve, terra promissionis, quae olim fluens lac et mel tuis duntaxat habitatoribus, nunc universo orbi remedia salutis, vitae porrigis alimenta. Terra, inquam, bona et optima, quae in fecundissimo illo sinu tuo ex arca paterni cordis coeleste granum suscipiens, tantas ex superno semine martyrum segetes protulisti, et nihilominus ex reliquo omnium fidelium genere fructum fertilis gleba tricesimum, et sexagesimum, et centesimum super omnem terram multipliciter procreasti. Unde et de magna multitudine dulcedinis tuae jucundissime satiati et opulentissime saginati, memoriam abundantiae suavitatis tuae ubique eructant qui te viderunt, et usque ad extremum terrae magnificentiam gloriae tuae loquuntur eis qui te non viderunt, et enarrant mirabilia quae in te fiunt. Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei: sed jam
Abbreviated transcription (Latin):
dam omnẽ altitudinẽ extollentẽ se adu̾sus sci¬
entiam di. que ẽ xp̃ianoꝵ fides: nequando di¬
cant gentes. uͥ ẽ ds̃ eorum. Quib expulsis
reu̾tet᷑ ipse in hereditatẽ domũq suam : dẽ
queritur: reliqui domũ meã. dimisi heredita¬
tem meã: implebitq illud item ꝓpħicum. Re¬
demit dñs ppłm suũ & liberauit eum: & ue¬
nient & exultabunt in monte syon: &e gaude¬
bunt de bonis dñi. Letare iherłm: &e cognosce
iã tẽpu ᷤ uisitationis tuȩ. Gaudete & laudate
simul deserta iherłm: quia consolatꝰ ẽ dñs po

Expanded text:
dam omnem altitudinem extollentem se adversus scidam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, quae est christianorum fides; ne quando dicant gentes: ubi est Deus eorum? 6. Quibus expulsis revertetur ipse in haereditatem domumque suam, de queritur, Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam : implebitque illud propheticum, Redemit Dominus populum suum, et liberavit eum: et venient et exsultabunt in monte Sion, et gaudebunt de bonis Domini . Laetare, Jerusalem, et cognosce jam tempus visitationis tuae. Gaudete et laudate simul, deserta
Abbreviated transcription (Latin):
dio om̃mo fas ñ ẽ xp̃iano: eur gͥ p̾co salua¬
toris contentos fore suis stipendiis militib
indixit: & ñ potius omnẽ eis miliciã int̾dix¬
it: Si autẽ qͦd uerũ ẽ om̃ib fas ẽ ad hoc ipsum
dumtaxat diumitꝰ ordinatis. nec aliud sane
quicquã melius ꝓfessis: quib queso potiꝰ. quã
quoꝵ manib & uirib urbs fortitudinis nr̃e
syon. pro nr̃o omniũ munimine retinet᷑: ut
depulsis diuinȩ transgressorib legis. secura
ingrediat᷑ gens iusta custodiens ueritatẽ. Se¬
cure ꝓinde dissipent᷑ gentes quȩ bella uolũt:
& abscidant᷑ qui nos conturbant: & disꝑdant᷑
de ciuitate dñi om̃s oꝑantes iniquitatẽ: qui re¬
positaᷤ in iherosolimis xp̃iani ppłi inestima¬
biles diuitias tollere gestiunt: sc̃a polliiere: &
hereditate possidere scũariũ dĩ. Exerat᷑ gladiꝰ
ut̾q fideliũ in ceruices inimicoꝵ: ad destruen¬

Expanded text:
dio omnino fas non est Christiano, cur ergo praeco Salvadio omnino fas non est Christiano, cur ergo praeco Salvatoris contentos fore suis stipendiis militibus indixit ; et non potius omnem eis militiam interdixit? Si autem quod verum est omnibus fas est, ad hoc ipsum duntaxat divinitus ordinatis, nec aliud sane quidquam melius professis; quibus, quaeso, potius, quam quorum manibus et viribus urbs fortitudinis nostrae Sion pro nostro omnium munimine retinetur? ut depulsis divinae transgressoribus legis, secura ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Secure proinde dissipentur gentes quae bella volunt, et abscindantur qui nos conturbant, et disperdantur de civitate Domini omnes operantes iniquitatem, qui repositas in Jerosolymis christiani populi inaestimabiles divitias tollere gestiunt, sancta polluere, et haereditate possidere sanctuarium Dei. Exeratur gladius uterque fidelium in cervices inimicorum, ad destruen
Abbreviated transcription (Latin):
consolatione. Miles inquã xp̃i securus int̾i¬
mit: int̾it securior. Sibi p̾stat cum interit:
xp̃o cum int̾imit. Non enim sine causa gla¬
dium portat. Dĩ enĩ minist̾ ẽ ad umdictam
malefactoꝵ: laude uͦ bonoꝵ. Sane cũ occidit
malefactorẽ: ñ homicida s ut ita dixerim ma¬
licida: & plane xp̃i uindex in his qui male
agunt. & defensor xp̃ianoꝵ reputat᷑. Cũ autẽ
tas aꝑitur: cũ miles remunerandꝰ ediicitur.
Porro suꝑ illo letabitur cũ uid̾it uindictã:
de isto dicet homo. siutiq ẽ fructus iusto: uti¬
ꝙ ẽ łs iudicans eos in t̾ra. Non qͥdem uel
pagani necandi eeñt: si qͦm alit̾ possent a ni¬
mia infestatione seu opp̾ssione fideliũ cohi-¬
b̾i. Nunc autẽ meliꝰ ẽ ut occidant᷑. quã cer-¬
te relinquat᷑ uirga peccatoꝵ suꝑ sort̾e iusto¬
rum: ne forte extendant iusti ad miquitatẽ
manus suas. Quid enimꝰ Siꝑcutere in gla¬

Expanded text:
consolatione. Miles, inquam, Christi securus intericonsolatione. Miles, inquam, Christi securus interimit, interit securior. Sibi praestat cum interit, Christo cum interimit. Non enim sine causa gladium portat. Dei etenim minister est ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Sane cum occidit malefactorem, non homicida, sed, ut ita dixerim, malicida, et plane Christi vindex in his qui male agunt, et defensor Christianorum reputatur. Cum autem tas aperitur, cum miles remunerandus educitur. Porro super illo laetabitur justus cum viderit vindictam. De isto dicet homo: Si utique est fructus justo: utique est Deus judicans eos in terra . Non quidem vel Pagani necandi essent, si quo modo aliter possent a nimia infestatione seu oppressione fidelium cohiberi. Nunc autem melius est ut occidantur, quam certe relinquatur virga peccatorum super sortem justorum: ne forte extendant justi ad iniquitatem manus suas. 5. Quid enim? si percutere in gla
Abbreviated transcription (Latin):
in ocłoꝵ grauam̃ ritu femmeo comã nutͥtis:
longis ac ꝓfusis camisiis ꝓpͥa uob uestigia
obuoluitis: delicatas ac teneras manus am¬
plis & curũ fluentib manicis sepelitis. Suꝑ
hec omĩa ẽ quod armati conscientiã magiᷤ
tret: causa illa nimirũ satis leuis ac friuo¬
la: qua uidelicet tał̃ p̾sumit᷑. & tam ꝑicło¬
sa milicia. Non sane aluid int̾ uos bella
mouet. litesq suscitat: nͥ aut irrationabił
iracundie motus. aut manis głe appetitus:
aut t̾renȩ qualiscunq possessionis cupidi-¬
tas. Talib certe ex causis: neq occidere ne¬
q occũbere tutum est:
sui: nequaqũa metuentes aut de hosti¬
um̃ cede peccatũ. aut de sua nece ꝑiculi:
qͣndoqͥde mors pro xp̃o uł ferenda uł infen¬
da. & nicħ habeat cͥminis: &e plurimũ glȩ me¬
qui nimirũ &e libent̾ accipit hostis mortẽ ꝓ
ultione: & libentius p̾bet seipsum militi ꝓ

Expanded text:
in oculorum gravamen femineo ritu comam nutritis, in oculorum gravamen femineo ritu comam nutritis, longis ac profusis camisiis propria vobis vestigia obvolvitis, delicatas ac teneras manus amplis et circumfluentibus manicis sepelitis. Super haec omnia est, quod armati conscientiam magis terret, causa illa nimirum satis levis ac frivola, qua videlicet talis praesumitur et tam periculosa militia. Non sane inter vos aliud bella movet, litesque suscitat, nisi aut irrationabilis iracundiae motus, aut inanis gloriae appetitus, aut terrenae qualiscunque possessionis cupiditas. Talibus certe ex causis neque occidere, neque occumbere tutum est. sui, nequaquam metuentes aut de hostium caede peccatum, aut de sua nece periculum: quandoquidem mors pro Christo vel ferenda, vel inferenda, et nihil habeat criminis, et plurimum glqui nimirum et libenter accipit hostis mortem pro ultione, et libentius praebet se ipsum militi pro
Abbreviated transcription (Latin):
milicie s maliciȩ: si &e occisor letalit̾ peccat.
& qui arat in spe debet arare: & qui tͥcurat
in spe fructus ꝑcipiendi. Quis gͦ o milites
hic tam stupendus error. quis furor hic tã
ñ ferendus: tantis su̾ptib ac laborib milita¬
re. stipendiis uͦ nullis. nͥ aut mortis aut cri¬
minis: Oꝑitis equos sericis: & pendulos ne¬
scio quos panniculos loricis suꝑindiutis. De¬
pingitis hastas. clipeos. & sellas: frena & cal¬
caria auro & ar gento gemiisq eurũornatiᷤ:
e eum tanta pompa pudendo furore & im¬
pudenti stupore ad mortẽ ꝓperatis: Milita¬
ria sunt hȩc insignia:. an muliebria potius
ornamenta: Nunqͥd forte hostilis muero reue¬
rebitur aurũ: grminis parcet: serica penetra¬
re ñ pot̾it: Deniq qͦd ipsi sepius certiꝰq expi
strenuus industriꝰq miles & cucum spectuᷤᷤ
sit ad se seruandu: & expeditꝰ ad discurren¬
dum: & ꝑmptꝰ ad feriendu. Uos ꝑ contrariũ

Expanded text:
militiae, sed malitiae; si et occisor letaliter peccat, militiae, sed malitiae; si et occisor letaliter peccat, Et qui arat, in spe debet arare; et qui triturat, in spe fructus percipiendi . Quis ergo, o milites, hic tam stupendus error, quis furor hic tam non ferendus, tantis sumptibus ac laboribus militare, stipendiis vero nullis, nisi aut mortis, aut criminis? Operitis equos sericis, et pendulos nescio quos panniculos loricis superinduitis; depingitis hastas, clypeos et sellas; frena et calcaria auro et argento, gemmisque circumornatis: et cum tanta pompa pudendo furore et impudenti stupore ad mortem properatis. Militaria sunt haec insignia, an muliebria potius ornamenta? Numquid forte hostilis mucro reverebitur aurum, gemmis parcet, serica penetrare non poterit? Denique, quod ipsi saepius certiusque expstrenuus industriusque miles et circumspectus sit ad se servandum, et expeditus ad discurrendum, et promptus ad feriendum: vos per contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
ani. Si bona fuerit causa pugnantis. pugnȩ
exitus malus eẽ ñ pot̾it: sicut nec bonus iudi-¬
cabitur finis. uͥ causa ñ bona. & intentio non
recta p̾cesserit. Si m uoluntate alterũ occiden¬
di te potius occidi contigerit: moreris ho¬
micida. Quod si p̾uales. & uoluntate supe¬
randi uł uindicandi forte occidis hominẽ:
uiuis homicida. Non aut̃e expedit siue
mortuo siue uiuo siue uictori siue uicto. eẽ
homicidã. Infelix uictoria. qua suꝑans ho¬
minẽ succũberis uicio: & ira tͥ aut. suꝑbia
dominante. frustra glaris de homine suꝑa¬
to. Est tam̃ qui nec ulciscendi zelo. nec uin¬
cendi typo. s tantũ euadendi remedio int̾¬
ficit hominẽ: s ne hanc quide bonã dixerĩ
uictoriã: cũ de duob malis. in corpore quã
in anima mori. leuius sit. N on autẽ quia
corpus occidit᷑ etiã anima morit᷑: s anima
que peccauerit ipsa moriet᷑:¬
uis gͥ finis fructuose scl̃aris huiꝰ ñ dico

Expanded text:
ani. Si bona fuerit causa pugnantis, pugnae ani. Si bona fuerit causa pugnantis, pugnae exitus malus exitus esse non poterit; sicut nec bonus judicabitur finis, ubi causa non bona, et intentio non recta praecesserit. Si in voluntate alterum occidendi te potius occidi contigerit, moreris homicida. Quod si praevales, et voluntate superandi vel vindicandi forte occidis hominem, vivis homicida. Non autem expedit sive mortuo, sive vivo; sive victori, sive victo, esse homicidam. Infelix victoria, qua superans hominem, succumbis vitio. Et ira tibi aut superbia dominante, frustra gloriaris de homine superato. Est tamen qui nec ulciscendi zelo, nec vincendi typho, sed tantum evadendi remedio interficit hominem. Sed ne hanc quidem bonam dixerim victoriam: cum de duobus malis, in corpore quam in anima mori levius sit. Non autem quia corpus occiditur, etiam anima moritur: sed anima, quae peccaverit, ipsa morietur finis fructusve saecularis hujus, non dico,
Abbreviated transcription (Latin):
dem fructuosa. & uictoria głosa: s utriq mor ᷤ
sacra iurt p̾ponit᷑. Nam si beati qui in domi¬
no moriunt᷑: ñ multomagis qui prodño mori¬
unt᷑: Et quidem siue in lecto siue in bello qͥs
morit᷑: p̾ciosa erit sine dubio in ꝯspectu dñi mors
scoꝵ eiuᷤ. Ceterũ in bello tanto ꝓfecto p̾ciosior:
quanto &e głosior. O uita secura: ubi pura
scientia. O in quã uita secura: uͥ absq formi¬
dine mors expectat᷑: immo &e exoptat᷑ cũ dul¬
cedine: &e excipit᷑ cũ deuocione. O uere sc̃a &
tuta milicia: atq a duplici illo ꝑiculo ꝓrsuᷤ
libera. quo id hominũ genus solet frequent̾
ꝑiclitari: uͥ dumtaxat xp̃c ñ ẽ causa militan¬
di. Quotiens namq congredis. tu qui milici-¬
am militas scłarem: tim̃dum omĩno. neaut
occidas hostem qͥdem in corpore. te uͦ in aĩa:
aut forte tu occidaris ab illo. & in corpore si¬
mul & in anima. Ex cordis nempe affectu ñ

Expanded text:
dem fructuosa, et victoria gloriosa: sed utrique mors dem fructuosa, et victoria gloriosa: sed utrique mors sacra jure praeponitur. Nam si beati qui in Domino moriuntur, num multo magis qui pro Domino moriuntur? 2. Et quidem sive in lecto, sive in bello quis moritur, pretiosa erit sine dubio in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Caeterum in bello tanto profecto pretiosior, quanto et gloriosior. O vita secura, ubi pura conscientia! O, inquam, vita secura, ubi absque formidine 545 mors exspectatur, imo et exoptatur cum dulcedine, et excipitur cum devotione! O vere sancta et tuta militia, atque a duplici illo periculo prorsus libera, quo id hominum genus solet, frequenter periclitari, ubi duntaxat Christus non est causa militandi. Quoties namque congrederis tu, qui militiam militas saecularem, timendum omnino, ne aut occidas hostem quidem in corpore, te vero in anima: aut forte tu occidaris ab illo, et in corpore simul, et in anima. Ex cordis nempe affectu, non
Abbreviated transcription (Latin):
accingit᷑. suo cingulo nobilit̾ insignit᷑: quis hoc
ñ estimet omi admiratione dignissimũ quod
adeo liquet eẽ insolitũ: Impauidꝰ ꝓfecto mi¬
les. & om̃i ex parte securus: qui ut corpꝰ fer¬
ri. sic animũ fidi lorica induit᷑. Utrisq ni¬
mirũ munitꝰ armis: nec demonẽ timet nec
hominẽ. Nec uͦ mortẽ formidat: qui mori
desiderat. Quid enĩ uł uiuens uł moriens
qͥdem fident̾ libent̾q pro xp̃o: s magis cu¬
ꝑit dissolui & eẽ cum xp̃o. Hoc enĩ meluis.
Securi gͦ ꝓcedite milites. & intrepido animo
immicos crucis xp̃i ꝓpellite: certi quia neq
mors neq uita potert̃ uos separare a caritate
ꝑicło replicantes: siue inuimꝰ siue morim᷑ dñi
sumus. Quã głosi reu̾tunt᷑ uictores de p̾lio: qͣ
beati moriunt᷑ martyres in p̾lio. Gaude fortis
athleta. si uiuis &e uincis in dño: s magis exul¬
ta & głare. si moreris & iungeris dño. Uita qͥ¬

Expanded text:
accingitur, suo cingulo nobiliter insignitur; quis hoc accingitur, suo cingulo nobiliter insignitur; quis hoc non aestimet omni admiratione dignissimum, quod adeo liquet esse insolitum? Impavidus profecto miles, et omni ex parte securus, qui ut corpus ferri, sic animum fidei lorica induitur. Utrisque nimirum munitus armis, nec daemonem timet, nec hominem. Nec vero mortem formidat, qui mori desiderat. Quid enim vel vivens, vel moriens em fidenter libenterque pro Christo; sed magis cupit dissolvi, et esse cum Christo: hoc enim melius. Securi igitur procedite, milites, et intrepido animo inimicos crucis Christi propellite, certi quia neque mors, neque vita poterunt vos separare a charitate periculo replicantes: Sive vivimus, sive morimur, Domini sumus . Quam gloriosi revertuntur victores de praelio! quam beati moriuntur martyres in praelio! Gaude, fortis athleta, si vivis et vincis in Domino: sed magis exsulta et gloriare, si moreris et jungeris Domino. Vita qui