comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueris : tanto me citius laboris & triftitiȩ
meae merore releuabis. Noui etiamꝰ
hoc oclemens quod tib tȩdia. & molesti¬
as. pericula etiã & obꝓbria in eruditi
uulgi. in docibilisque conciliem : quae
tu tamen scio qđ constanter & fortiter
feras. respiciens ad illã spem quae tibi
apud dm̃ patientiae praeparat coronã.
Sed & illud cupio te mecũ iusta ratione
ꝑspicere. quando maxima opera tua in¬
dig& xp̃s. nunc cũ inimicus aduersus
sponsã eius cõmou& bellũ. an infuturo
tempore quando iam xp̃s post uictoriã
triumphabit. nec ultra ullius opera in¬
digebit. Quis non etiã parui sensus in¬
tellegat. quod istud est temporis in quo
operam tuã xp̃s requirit: Tota igitur
mente in prȩsenti necessitate p̃be operam
tuã. & auxiliũ inpręliis exhibe regiop¬
timo: remunerationes magnificas post
uictoriã reddituro. Libenter ergo susci¬
pe episcopatus officiũ. eomaxime quo

Expanded text:
veris, tanto me citius laboris et tristitiae veris, tanto me citius laboris et tristitiae meae moerore relevabis. Novi etiam hoc, o Clemens, quod tibi taedia et molestias, pericula etiam et opprobria ineruditi vulgi indocilisque conciliem; quae tu tamen, scio quod constanter et fortiter feres, respiciens ad illam spem quae tibi apud Deum patientiae praeparat coronam. Sed et illud cupio, te mecum justa ratione, perspicere, quando maxime opera tua indiget Christus, nunc cum inimicus adversus sponsam ejus commovet bellum, an futuro in tempore, quando jam Christus post victoriam triumphabit, nec ultra ullius opera indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat, quod istud est tempus in quo operam tuam Christus requirit? Tota igitur mente in praesenti necessitate praebe operam tuam, et auxilium in praeliis exhibe 457 regi optimo, remunerationes magnificas post victoriam reddituro. Libenter ergo suscipe episcopatus officium, eo maxime quod
Abbreviated transcription (Latin):
expetit non requirit : sed ornatũ morib:
& in uerbis eruditũ. Quod si ess& alius
melior. siquis mihi alius ad uitor tã sedu¬
lus astitiss&. siquis tãplene doctrinȩ me¬
ae rationẽ coepiss&. sed & ecclesiasticas
dispositiones ame tãplene didiciss& ha¬
bens aliũ talẽ : non te cogerẽ bonũ opus
suscipere nolentẽ: Superfluũ est ergo
alium quaerere cũ primitias eorũ qui ex
gentibus ꝑ me saluantur. & precipue huius
urbis te primũ obtulerim dõ. Sed & ali¬
ud intuere. Quia si periculũ peccati ti¬
mens suscipere refugis eccłae guberna¬
cula. certus esto quia amplius peccas qui
populũ dĩ uelut influctibus positũ & pe¬
riclitantẽ. cũ possis iuuare subter fugis.
tui tantũ modo habens considerationẽ.
& non qđ in cõmune omnibus expedit
prouidens. Sed certus esto quod neces¬
se est te suscipere omnepericulũ. quia
nec ego pro salute omniũ obseerando ces¬
sabo Quanto ergo mihi citius adquie¬

Expanded text:
expetit, non requirit, sed ornatum moribus expetit, non requirit, sed ornatum moribus et in verbis eruditum. Quod si esset alius melior, si quis mihi alius adjutor tam sedulus astitisset, si quis tam plene doctrinae meae rationem cepisset, sed et ecclesiasticas dispositiones a me tam plene didicisset; habens alium talem, non te cogerem opus bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias eorum qui ex gentibus per me salvantur, et praecipue hujus urbis, te primum obtulerim Deo. Sed et aliud intuere, quia si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certus esto quia amplius peccas, qui populum Dei velut in fluctibus positum et periclitantem, cum juvare possis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo. Quanto ergo mihi citius acquie
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ. patientẽ. Scientẽ ferre non nullo¬
rũ &iam ex his qui in uerbo dĩ instituunt᷑
in iurias. Propter quod ipsi trado ad ño
mihi traditã potestatẽ ligandi & soluendi.
ut de omnibus quibuscũq decreuerit in
terris. hoc decr&ũ sit & in caelis. liga¬
bit enĩ quod oport& ligari. & solu& qđ ex¬
pedit solui. tãquã qui ad liquidũ ecclae re¬
gulã nouerit. Ipsũ ergo audite: Scientes.
quia qui cũq contristauerit doctorẽ ueri¬
tatis. peccat in xpm̃. & patrẽ omniũ exa¬
cerbat dm̃. propter quod & uita carebit
Ipsũ autẽ qui prȩest c&eris. oport& medici
uicẽ agere. & nonferȩ bestiȩ furore com¬
moueri. Haec eo dicente : ego procidens
ad pedes eius. rogabã excusans me & decli¬
nans honorẽ cathedrae uel potestatem:
At ille respondens. Prohoc inquit ne me
rogaueris. Hoc enĩ ficri ftatutũ est mihi.
& eo magis quo ex cusas. Quia haee ca.¬
thedra. cum qui cupit eam & audacter

Expanded text:
justum, patientem, et scientem ferre nonnullojustum, patientem, et scientem ferre nonnullorum etiam ex his qui in verbo Dei instruuntur injurias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi; ut de omnibus quibuscunque 456 decreverit in terris, hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod expedit solvi, tanquam qui ad liquidum Ecclesiae regulam noverit. Ipsum ergo audite, scientes quia quicunque contristaverit doctorem veritatis, peccat in Christum, et Patrem omnium exacerbat Deum, propter quod et vita carebit. Ipsum autem qui praeest caeteris, oportet medici vicem agere, et non ferae bestiae furore commoveri. Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedrae vel potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qui cupit eam, et audacter
Abbreviated transcription (Latin):
orbem terrae usq adipsius romanȩ ur¬
bis huius notitiã. ut &iã ipsa saluaret᷑
inuexit. Hic in quã propi&ate pati¬
endo. uolens praesentẽ uitã finiuit
Inipsis autẽ dieb quibus uitae finẽ sibi
imminere presensit : in conuentu fra.¬
trum positus. apprehensa manu mea
repente consurgens. in auribus totius¬
a eccłae haec protulit uerba. Audite
me fr̃s & conserui mei. quõ ut edoctus
sũ ab eo qui misit me dño & magistro
meo ihũ xp̃o. dies mortis meae instat
Clementẽ hunc ep̃m uobis ordino. ciu
soli meae predicationis & doctrinȩ cat¬
hedram trado. qui mihi ab initio usq
in finẽ comes in omnibus fuit. & ꝑhoc
ueritatẽ totius meae praedicationis
agnouit. Qui in omnibus tẽptationib
meis socius extitit fideliter ꝑseuerans.
quẽ in preteritis expertus sum dm̃ co¬
lentẽ. homines diligentẽ. caftũ. discen¬
di studiis deditũ. Sobriũ. benignum.

Expanded text:
orbem terrae et usque ad ipsius Romanae urorbem terrae et usque ad ipsius Romanae urbis hujus notitiam, ut etiam ipsa salvaretur, invexit; hic, inquam, pro pietate patiendo volens praesentem vitam finivit. In ipsis autem diebus quibus vitae finem sibi imminere praesensit, in conventu fratrum positus, apprehensa manu mea, repente consurgens, in auribus totius ecclesiae haec protulit verba: Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sum ab eo qui misit me, Domino et magistro meo Jesu Christo, dies mortis meae instat, Clementem hunc episcopum vobis ordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado: qui mihi ab initio usque in finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agnovit; qui in omnibus tentationibus meis socius exstitit, fideliter perseverans; quem prae caeteris expertus sum Deum colentem, homines diligentem, castum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum,
Abbreviated transcription (Latin):
siam hierosolimis.
sed et omnes gccle¬
sias quacubiq dĩprouidentia fundatȩ st̃:
cum prbis & diaconibus & c&eris om̃i¬
bus fratribus: pax tibi sit semper. No¬
tum tibi facio domine. quia symonpe.¬
trus qui uerȩ fider merito & in tegrȩ
prȩdicationis obtentu fundamentum
ẽẽ aeccłae definitus est. Qua d qrau
rum primus: Cui & primo ds̃ pater.
filium reuelauit. Cui & xp̃s conpe.¬
tenter beatitudinẽ contulit. qui & uo¬
catus est & clectus. & conuiua dñi & co¬
mes effectus tam quã bonus & probatis¬
simus discipulus. qui occidentis obscuri¬
tior illuminare preceptus est. qui que
& integre potuit implere prȩceptum
Sed quo usq sermonẽ ꝓtraham refugi¬
ens indicare qđ triste est. quod quidẽ
necesse est. lic& tarde ꝓferre. Hic de¬
niq ipse p&rus qui ꝓinmensa caritate
quã erga omnes homines gerebat. palã
cum omni fidutia. aduersante etiam
tyranno totius mundi bonũ prȩdicare
non deftitit. & regẽ omniũ scłorũ per

Expanded text:
siam Hierosolymis, sed et omnes Ecclesias quae ubique Dei providentia fundatae sunt, cum presbyteris et diaconibus, et caeteris omnibus fratribus. Pax tibi sit semper. Notum tibi facio, domine, quia Simon, qui verae fidei merito et integrae praedicationis obtentu, fundamentum esse Ecclesiae definitus est, qua de causrum primus, cui et primo Deus Pater Filium revelavit, cui et Christus competenter beatitudinem contulit, qui et vocatus est et electus, et conviva Domini et comes effectus, tanquam bonus et probatissimus discipulus, qui obscuritior illuminare praeceptus est, quique et integre potuit implere praeceptum. Sed quousque sermonem protraho, refugiens indicare quod triste est, quod quidem necesse est, licet tarde, proferre? Hic denique ipse Petrus, qui pro immensa charitate quam erga omnes homines gerebat, palam cum omni fiducia adversante etiam tyranno totius mundi bonum praedicare non destitit, et Regem omnium saeculorum per
Abbreviated transcription (Latin):
& ex altaui. ipsi autẽ spreuerunt me. Cog¬
nouit bospossessorẽ suũ. & asinus p̃sepe dñi
sui. Isra hel non cognouit me : populus meus
non intellexit. Uȩgenti peccatrici. popu¬
lo graui iniquitate. semini nequã. filiis sce¬
leratis. De reliquerunt dnm. blasphema¬
uerunt scm̃israhel. ab alienati sunt retror¬
lũ & omne cor merens. A planta pedisusq
Iouerticẽ. non estin cosanitas: Uulnus
& liuor. & plaga tumens non est circũliga¬
i. nec curata medicamine. neq fota oleo
Terra ur̃a deserta. ciuitatesurãe igne suc¬
Ensae. regionẽ urãm corã uobis alien deuo¬
nt. Et desolabit̾ sicut inuastitate hosti
& derelinqu&ur. Uae inquit qui dici

Expanded text:
et exaltavi, ipsi autem spreverunt me, coget exaltavi, ipsi autem spreverunt me, cognovit bos posui. Israel autem me non cognouit, & populus meus non intellexit. Væ genti peccatrici, populo graui iniquitate, semini nequam, filiis sceleratis! Dereliquerunt Dominum, blasphemauerunt sanctum Israel, abalienati sunt retroromne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem, non est in eo sanitas, vulnus, et livor, et plaga tumens, non est circumligata, nec curata medicamine neque fota oleo. Terra vestra deserta, civitates vestrae igne succensae, regionem vestram coram vobis alieni devorant, et desolabitur, sicut in vastitate hostili, et derelin
Abbreviated transcription (Latin):
rogabat. & cunctossibi subditos eẽ precipiebat
Cunctorũ sacerdotũ uitã. superiorẽ saneti¬
oremq ac discr&am asȩcularib & laicis homi¬
nib eẽ. & sp̃itales atq sacerdotes suꝑ carnales
ac laicos semper constituere & fore debere
docebat: Quõ prominimo nobis eẽ deb&.
ut a talib: arguam̃ & iudicemur. uel abhuma¬
no die. Maiores uero aminoribus nec accu¬
sari nec iuidicari ullatenus posse dicebat
Quõ non solũ hoc diumas. sed & leges scłi in¬
hibere docebat. Omnes ergo legũ diuina¬
rum libenter uiolatores. & sacrũ institutio¬
nũ uoluntariȩ perturbatores: ecclesiastica
in dignos regula & scã cõmunione iudicabat.
Operatores uero carundẽ eisq oboedientes.
utrarũq ac c& erarũ bonarũ dignos cẽ dice¬
bat: Unde & proph&as intestimoniũ su.¬
mebat. Audite cacli. & auribus percipe
terra. quõ dñs locutus est. Filios enutriui

Expanded text:
rogabat, et cunctos sibi subditos esse, praecipiebat. rogabat, et cunctos sibi subditos esse, praecipiebat. Cunctorum sacerdotum vitam superiorem, sanctioremque ac discretam a saecularibus et laicis hominibus esse, et spirituales, atque sacerdotes super carnales ac laicos semper constituere, et fore debere docebat. « Quoniam pro minimo, nobis esse debet, ut a talibus arguamur, et judicemur, vel ab alio humano die . » Majores vero a minoribus, nec accusari, nec judicari, ullatenus posse dicebat. Quoniam non solum hoc divinas, sed leges saeculi inhibere dicebat. Omnes ergo legum divinarum libenter violatores, et sacrarum institutionum voluntarie perturbatores, ecclesiastica indignos regula, et sancta communione judicabat. Operatores vero earumdem, eisque obedientes utrarumque ac caeterarum bonarum dignos esse dicebat, unde et prophetas in testimonium sumebat. Audite, coeli, et auribus percipe, terra, quoniam Dominus locutus est: « Filios enutrivi,
Abbreviated transcription (Latin):
praefuit. Hoc tamen prȩuidendũ instituit.
ne inuillis. aut castellis. uelmodicis cintatib
instituerent᷑ epĩ. ne uile eorũ nomen fier&:
Epõs ergouicẽ apłorũ gerere dnm do cuisse
dicebat : & reliquorũ discipulorũ uicẽ tene¬
ex his scandali zar&: grauissimã sibi poenã
inferre debere praedicabat. Cunctosse in¬
ucẽ diligere. & adiuuare debere. & neminẽ
ab adrutorio fr̃is sc subtrahere: instruebat.
Homicidas uero & adulteros ac cunctos crimi¬
nalibus nexib alligatos. & qui eis coequales
non erant. ab corũ uexatione & accusatio¬
ne docente dño prohibebat. & non nisucoe¬
qualibus aliquid sibi inferre debere docebat.
Quia discipulũ super magistrũ eẽ. aut ullã
ci iniuriã inferre. nullatenus debere oport&
Infames nãq omnes. & quos primates legis
scłi non suscipiunt. sed & laicos ab eorũ aceu¬
satione & uexatione semꝑ repellere debere

Expanded text:
praefuit. Hoc tamen praevidendum instituit, praefuit. Hoc tamen praevidendum instituit, ne in villis, aut castellis, vel modicis civitatibus instituerentur episcopi, ne vile eorum nomen fieret. Episcopos ergo vicem apostolorum gerere Dominum docuisse dicebat, et reliquorum discipulorum vicem teneex his scandalizaret, gravissimam sibi poenam inferri debere praedicabat. Cunctos se invicem diligere, et adjuvare debere, et neminem ab adjutorio fratris se subtrahere instruebat. Homicidas veros, et adulteros ac cunctos criminalibus nexibus alligatos, et qui eis coaequales non erant, ab eorum vexatione, et accusatione dicente Domino prohibebat, et non nisi a coaequalibus, aliquid sibi inferre debere, docebat. « Quia discipulum supra magistrum esse , » aut ullam ei injuriam inferre, nullatenus debere oportet. Infames namque omnes, et quos primates legis saeculi, non recipiunt, sed et laicos ab eorum accusatione, et vexatione semper repellere debere
Abbreviated transcription (Latin):
ties necesse for& negotia infide agitarent.
runt apłi. ita ut nequis in iuste periclitare¬
tur definirent. In illis autẽ ciuitatib inqu¬
bus dudũ apud p̃dictos erant archi flamines
que tamen minores tenebant quã memora¬
tos primates. archi epõsinstitui praecepit:
Quinon tamen primatũ. sed archi epõrum
fruerentur nomine. Ep̃orũ quoq iudicia
ut superius memoratũ est. & maiora ecclesi¬
arũ negotia. si ipsi reclamauerint. aut ali¬
quẽ timorẽ. aut istos uel alios suspectos habu¬
erint: adiã dictos primates uel patriarchas.
ne aliquis nocenter perir&: transferre perdo
cuit. Insingulis uero reliquis ciuitatib singu¬
los & nonbinos uel ternos aut plures ep̃os con¬
stitin precepit. qui non primatũ aut archi¬
ep̃orũ aut m& ropolitanorũ nomine. quia
matres ciuitatũ non tenent. sed ep̃orũ tantũ
uocabulo potirentur. Qũonec interipsos
apłospar institutio fuit. sed unus omnibus

Expanded text:
ties necesse foret negotia, in fide agitarent, ties necesse foret negotia, in fide agitarent, t sancti apostoli, ita ut ne quis injuste periclitaretur, definirent, in illis autem civitatibus, in quibus dudum apud praedictos erant archiflamines quos tamen minores tenebant quam memoratos primates, archiepiscopos institui praecepit, qui non tantum primatum, sed archiepiscoporum fruerentur nomine. Episcoporum quoque judicia, ut superius memoratum est, et majora Ecclesiarum negotia, si ipsi reclamaverint, aut aliquem timorem, aut istos vel alios suspectos habuerint, ad jam dictos primates, vel patriarchas, ne aliquis nocenter periret, transferri cuit. In singulis vero reliquis civitatibus, singulos, et non binos vel ternos aut plures, episcopos constitui praecepit, qui non primatum, aut archiepiscoporum, aut metropolitanorum nomine, quia matres civitatum non tenent, sed episcoporum tantum vocabulo potirentur, quoniam nec inter ipsos apostolos par institutio fuit, sed unus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
las ciuitates quib ille non miserat: per doe¬
tos. & prudentes ut serpentes. simplicesq
sicut colũbas. uxta dñi praęceptionẽ no¬
bis mittere precepit. Quod &iã facere
in choauimus. & dño opem ferente factu¬
risumus. Uos autẽ peruras dioceses ep̃õs
sacrate. & mittite : quia nos ad alias partes
quod idc̃ iussit agere curabimus. Aliquos
uero ad gallias hispaniasq mittimus. &
quosdã ad germaniã & italiã. atq ad re.¬
liquas gentes dirigere cupimus. U̾ bi
autẽ ferociores & rebelliores gentesfore
cognouerimus. illuc dirigere sapientio¬
res & austeriores necesse habemus: Qui
cotidie non cessent diuina seminare semi¬
na. & multos xp̃o lucrare & a drectã fidem
& uiam ueritatis ꝑducere : ut plures mani¬
pulos dño ualeant p̃sentare . In illis uero
ciuitatib in quib olim apud & hnicos pri¬
mi flãmines eorũ atq primi legis doctores
erant. ep̃orũ primates poni uel patriarchas
qui reliquorũ eporũ iudicia. & maiora quo¬

Expanded text:
at, per doctos et prudentes sicut serpentes, simplices sicut columbae juxta Domini praeceptionem nobis mittere praecepit. Quod etiam facere inchoavimus et Domino opem ferente facturi sumus, vos autem per vestras dioeceses episcopos facite et mittite, quia nos ad alias partes quod isdem jussit agere curabimus. Aliquos vero ad Gallias, Hispaniasque mittemus, et quosdam ad Germaniam et Italiam, atque ad reliquas gentes dirigere cupimus, ubi autem ferociores et rebelliores gentes fore cognoverimus, illuc dirigere sapientiores et austeriores necesse habemus. Qui quotidie non cessant divina seminare semina, et multos Christo lucrari, et ad rectam fidem, et viam veritatis perducere, ut plures manipulos Domino valeant praesentare. In illis vero civitatibus, in quibus olim apud ethnicos archiflamines eorum atque primi legis doctores erant, episcoporum primates poni, vel patriarchas qui reliquorum episcoporum judicia et majora quo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃s scĩficabitur iniusticia. Carnales sp̃itali¬
us resistere ꝓhibebat. & dehis qui ceruices
uas contra magistros et seniores suos erige¬
ant in exemplũ dicebat. D& racta est ad
nferos suꝑbia tua. ceeidit cadauertuum.
ubter testernetur tinea. & operimentum

Expanded text:
ctificabitur in justitia . » Carnales spiritualibus resistere prohibebat, et de his qui cervices suas contra magistros et seniores suos erigebant in diaboli exemplum dicebat: Detracta est ad inferos superbia tua, cecidit cadaver tuum, subter te sternetu
Abbreviated transcription (Latin):
quid iste est uir qui conturbauit terrã. qui con¬
cussit regna. qui posuit orbẽ desertũ. & urbes
cius destruxit. uinctis eius non aperuit carce¬
rem: Ebri&atẽ oppido prohibebat. & ebrio¬
sos corpore & animo mortuos cẽ p̃dicabat. De
quib & in exemplũ aiebat. Uac qui consur¬
gitis mane ad aebri&atẽ sectandã. & potandũ
usq aduesperã ut uino aestu&is. Cythara

Expanded text:
turbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit, vinctis ejus non aperuit carcerem? Ebrietatem oppido prohibebat, et ebriosos corpore et animo mortuos esse praedicabat, de quibus et in exemplum aiebat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
merces ur̃a coprosa est in caelis: Sic enim
persecuti sunt proph&as qui fuerunt ante
uos. Uos estissal terrae: Quod si sal eua¬
nuerit in quosali&ur:. Ao nihilũ ual&
ultra nisi ut mittatur foras. & conculc&ur
ab omnibus. Non potest ciuitas abscondi

Expanded text:
merces uestra copiosa est in caelis: sic enim merces uestra copiosa est in caelis: sic enim persecuti sunt prophetas qui fuerunt ante uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit, in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominib
Abbreviated transcription (Latin):
lectione mea : si non seruaueritis praecepta
mea: Neq enĩ regẽ diligimus. si odio leges
eius habemus. Neq enĩ ex toto corde poterit
ille dm̃ diligere: qui noscitur in proximi cor¬
ruere dilectionẽ. Quia perdilectionẽ pro
prȩlibatũ est: his duob praeceptis. tota lex
pend& & proph&ae. Docibiles ergo qui ꝑfec¬
ere. & perfecte possint docere. iuxta dani¬
helem proph&am qui ait. Populus autẽ sci¬
ens dm̃ suũ: optinebit & faci&. & docti in po¬
pulo docebunt plurimos: Omnes docibiles
ut &iã dictũ est qui docti sunt cẽ oport&. sed
sacerdotes doctiores c&erispopulis necesse fo
b&. ambo infoueã cadunt. Sacerdotes uero
sal terrae. & mundi lumen docens precep.¬
tis. insplendore operũ. patrẽ glorificare dm̃.
De quib dñsait. Beati estis cũ maledi xe¬
rint uobis. & persecuti uos fuerint. & dixe¬
rint omne malũ aduersũ uos. mentientes
propterme. Gaudete & exultate. quoniã

Expanded text:
lectione mea, si non servaveritis praecepta lectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Neque enim ex toto corde poterit ille Dominum diligere qui noscitur in proximi corruere dilectionem; quia per dilectionem Dom, ut praelibatum est, his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae, docibiles ergo qui perfecere, et perfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Populus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt plurimos . » Omnes docibiles, ut jam dictum est, qui docti non sunt, esse oportet, sed sacerdotes doctiores caeteris populis necesse forbet, ambo in foveam cadunt . » Sacerdotes vero sal terrae, et mundi lumen doctores praecepit in splendore operum Patrem glorificare Deum, de quibus Dominus ait: « Beati estis cum maledixerint vobis, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum aduersum uos mentientes propter me: gaudete et exultate, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. simile est illi. Diliges proximũ tuum.
tamquã tem& ipsũ. M auis horũ. aliud man¬
datũ non est: Quod maius est omnibus holo¬
chaustomatibus & sacrificiis. Unde & in
u&eri testamento scriptũ hab&ur. Quod ti¬
bi ficri nonuis: alterine feceris. & dñs ait
q: mandatis : per unũ malitia conpescitur.
et ꝑ aliud benignitas propagat᷑. Ut ne ma¬
lũ quis inferat. sed bonũ impendat. Primũ
ut caueat cedere. secundũ prestare. Si enĩ
frm̃ quẽ uides non diligis. dm̃ qũẽ non uides
quomodo potes diligere : Sic ergo doc& nos
exercere curã nram. ut non dimittamus cu¬
ram uram. Et sic diligere nos: ne neglegat᷑
dilectio proximi. Quia dĩ dilectio. morticõ¬
paratur: dicente sapientia. Ualida est di¬
lectio ut mors. Idcirco: quia sicut mors uio¬
lenter separat animã a corpore: ita dilectio
dĩ iuolenter separat hominẽ amundano et
cepta contẽpnit: dm̃ non diligit: Vndescrip¬
tũ est: Nolite uosputare ut maneatis in di¬

Expanded text:
autem simile est illi: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Majus horum aliud mandatum non est . » Quod magis est omnibus holocaustomatibus et sacrificiis, unde et in Veteri Testamento scriptum habetur: « Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris , » etutrisque mandatis, per unum malitia compescitur, et per aliud benignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, ut caveat laedere. Secundum, praestare, « Si enim fratrem quem vides, non diligis; Deum quem non vides quomodo potes diligere? » Sic ergo nos docet exercere curam nostram, ut non dimittamus curam vestram, et sic diligere nos, ne negligatur dilectio proximi. Quia Dei dilectio morti comparatur, dicente Sapientia: « Valida est dilectio ut mors , » idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et cepta contemnittum est. « Nolite putare ut maneatis in di
Abbreviated transcription (Latin):
qui in nobis ipsis nescimus qđ sapimus. Quo¬
modo sapientia ingeniũ. aut intellectus con¬
silium. aut mens nra generat uerbũ. Sed suf¬
ficit nosse quia lux genuit splendorẽ. sicut
ait proph&a: In splendoribus scõrum. ex ute¬
ro ante luciferũ genui te. Et illud. hic ds̃
nr̃. & non reputabit᷑ alterad eũ. Et post in
terra uisus est. & interhomines conuersat᷑
est. Diligere ergo dm̃ unũ qũeq ex toto corde
& ex tota anima ut prefixũ est. & ex tota for¬
titudine oport&: & proximũ tamquã sem&¬
ipsum. Respondente dño cuidã scribarũ ac¬

Expanded text:
qui in nobis ipsis nescimus, quod sapimus, quoqui in nobis ipsis nescimus, quod sapimus, quomodo sapientia, ingenium, aut intellectus, aut consilium aut mens nostra generat verbum. Sed sufficit nosse quia lux genuit splendorem, sicut ait Propheta: « In splendoribus sanctorum ex utero ante luciferum genui te . » Et illud: « Hic Deus noster et non reputabitur alter ad eum, » et post, « in terra visus est, et inter homines conversatus est . » Diligere ergo Deum, unumquemque ex toto corde, et ex tota anima, ut praefixum est, et ex tota fortitudine oportet, et proximum tanquam semetipsum, respondente Domino cuida
Abbreviated transcription (Latin):
manis. nullũ opus incipitur. nisi labor omnis
ad affectũ uenire credat᷑. Unde credendũ
est in dm̃. a quo tam prȩsens uita quã futura
tribuatur. Ds̃ autẽ. appellatio est substanti¬
ae sempiternae .: siue timoris diuini. Igitur
dĩ sine principio. sine fine. simplex. in corpo¬
reus. & in cõprehensibilis. Patrẽ autẽ cũ au¬
dis: agnosce quod habeat filiũ ueraciter geni¬
tum: Sicut possessor dicit᷑ qui aliquid possi¬
d&: & dñs qui hab& cui domin&ur Dsergo
pater. seer& sacram̃ti uocabulũ est: cuius
uere filius uerbũ. & speculũ. & caracter. &
imago uiuens patris uiuentis. in omnibus co
acqualis. Nec quęrat᷑ quomodo genuit fili¬
um. qđ & angeli nesciunt. proph&is in cogni¬
tum est. Un de illud dictũ est. Generatio¬
nẽ eius quis enarrabit: Quã secr&ã origi¬
nẽ : cũ ꝓprio filio nouit ipse solus qui genuit
Nec a nobis ds̃ discutiendus est sed credenđ.

Expanded text:
manis, nullum opus incipitur nisi labor omnis manis, nullum opus incipitur nisi labor omnis ad effectum venire credatur, unde credendum est in Deum a quo tam praesens vita quam futura tribuatur. Deus autem appellatio est substantiae sempiternae, sive timoris divini, igitur Deus sine principio, sine fine, simplex, incorporeus et incomprehensibilis; Patrem autem cum audis, agnosce quod habeat Filium veraciter genitum, sicut possessor dicitur qui aliquid possidet, et Dominus qui habet cui dominetur. Deus ergo Pater secreti sacramenti vocabulum est cujus vere Filius est Verbum, et speculum, et character et imago vivens Paaequalis. Nec quaeratur quomodo genuit Filium, quod et angeli nesciunt, prophetis incognitum est. Unde illud dictum est: « Generationem ejus quis narrabit ? » Quam secretam originem cum proprio Filio novit ipse solus qui genuit, nec Deus a nobis discutiendus est, sed credendus,
Abbreviated transcription (Latin):
sa caclos ascenderit ad dexterãq patris
consederit. & iudex uenturus sit. ac qua¬
liter remissionẽ peccatorũ sacro baptis.¬
mate renatis contulerit. & resurrectionẽ
humani generis in eadẽ carne inuitã aet̃¬
nam futurã sic docuerunt. Sẏmbolũ enĩ
grece. latine collatio dicitur Hoc prȩdic¬
ti scĩ apłi inter se per spm̃ sem̃ salubriter
ut dictũ est condiderunt. Dicit̾ &indi¬
cium. qđ perhoc qui recte crediderit in di¬
catur: Ergo cunctis credentibus quae con¬
tinentur in prȩfato symbolo: salus animarũ.
& uita ꝑpetua bonis actib prȩparat᷑. Ergo
qđ in primordio eiusdẽ symboli p̃ponitur :
Credo in dm̃patrẽ omnipotentẽ : prȩclarũ
fidei testimoniũ. & fundamentũ in prima
fronte monstratur. Quia saluus esse poterit.
qui recte crediderit. Credere enĩ oport&
Et illud Iustus. ex fide iniuit. Et nisi credi¬
deritis: non intelleg&is: Ergo in rebus hu.¬

Expanded text:
sa coelos ascenderit, ad dexteramque Patris sa coelos ascenderit, ad dexteramque Patris consederit, judex venturus sit, aut qualiter remissionem pecatorum sacro baptismate renatis contulerit, et resurrectionem humani generis in eadem carne in vitam aeternam futuram sic docuerunt. Symbolum enim Graece, Latine collectio dicitur. Et hoc praedicti sancti Apostoli inter se per Spiritum sanctum salubriter, ut dictum est, condiderunt. Dicitur et indicium, quod per hoc qui recte crediderit indicatur. Ergo cunctis credentibus quae continentur in praefato symbolo, salus animarum, et vita perpetua bonis actibus praeparatur. Ergo quod in primordio ejusdem symboli praeponitur: Credo in Deum Patrem omnipotentem, praeclarum fidei testimonium, et fundamentum in prima fronte monstratur, quia salvus esse poterit qui recte crediderit. « Credere enim oport. » Et illud: « Justus ex fide vivit . » Et: « Nisi credideritis, non intelligetis . » Ergo in rebus hu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & dnm ueraciter credere & confiteri
te diligere. & proximos suos tam quã se.¬
m& ipsos docibiles qui usq ad perfectim
doctrinã ad haceꝑficienda sũ mopereopor¬
ta. Fides enim & dilectio: totius bonita¬
tis estfundamentũ Sine fide autẽ place¬
re dõ nemopoterit. Xp̃o itaque resur¬
gente & ascendente in caclũ. misso sc̃ospũ
collata apłis scientia linguarũ. adhuc in
unopositi symbolũ quod fidelis nunc te.¬
n& ecclesia. imus quisq quod sensit dicen¬
do condider̃. ut discedentes ab iniucẽ. hane
regulã per omnes gentes praediearent:
Sũmam ergo totius fidei catholicae re.
censentes. in qua & integritas credulitatis
ostendit᷑. & unius dĩ omnipotentis. id est
scãe trinitatis aequalitas declarat᷑. & mys¬
terium in carnationis filii dĩ. qui prosa¬
lute humani generis apatre de caelodes.¬
cendens de uirgine nasci dignatus est
quoq ordine uel quando pertulerit. quo
modo sepultus surrexerit. & in carne ip¬

Expanded text:
minum veraciter credere et confiteri, te diligere, et proximos suos tanquam semetipsos, docibiles quae usque ad perfectam doctrinam ad haec proficienda sumere oportet. Fides enim et dilectio totius bonitatis est fundamentum. « Sine fide autem placere Deo nemo poterit . » Christo itaque resurgente et ascendente in coelum, misso sancto Spiritu, collata apostolis scientia linguarum, adhuc in uno positi symbolum quod fidelis nunc tenet Ecclesia unusquisque quod sensit, dicendo condiderunt, ut discedentes ab invicem hanc regulam per omnes gentes praedicarent. Summam ergo tocensentibus, in qua integritas credulitatis ostenditur, et unius Dei omnipotentis, id est sanctae Trinitatis aequalitas declaratur, et mysterium Incarnationis Filii Dei, qui pro salute humani generis, a Patre de coelo descendens, de virgine nasci dignatus est, quo ordine, vel quando pertmodo sepultus surrexerit, et in carne ip
Abbreviated transcription (Latin):
quicũq iam hoc fecerunt. sinondũ est int̃
epõs finita contentio. sed adhuc inde con¬
tendunt : ille inde discedat quẽ constiterit
pretermissis iudicus eccłasticis irruisse. Nec
sibi quisq blandiat᷑ si aprimate ut retineat
litteras impetrarit: sed siue habeat: litteras.
siue non habeat. conueniat eũ qui tenet. &
eius litteras accipiat: ut eũ appareat pacifi¬
ce tenuisse ęccłam ad se ꝑtinentẽ. Si autẽ¬
ille aliquã questionẽ retulerit: ꝑ epõs iudi¬
ces causa finiat᷑. siue quos eis primates dederiñ.
siue qͦs ipsos uicinos exconsensu delegerint.
inferiores clerici in causas quas habuerint.
mates ꝓuintiarũ suarũ. Ad transmarina

Expanded text:
quicunque hoc jam fecerunt, si nondum est inter quicunque hoc jam fecerunt, si nondum est inter episcopos finita contentio, sed adhuc inde contendunt, ille inde discedat, quem constiterit praetermissis judiciis ecclesiasticis irruisse. Nec sibi quisque blandiatur, si a primate, ut retineat, litteras impetrarit, sed sive habeat litteras, sive non habeat, conveniat eum qui tenet, et ejus litteras accipiat, ut eum appareat pacifice tenuisse Ecclesiam ad se pertinentem. Si autem aliquam quaestionem retulerit, per episcopos judices causa finiatur: sive quos eis primates dederint, sive quos ipsi vicinos ex consensu elegerint. inferiores clerici, in causis quas habuerint, matus provinciarum suarum: ad transmarina
Abbreviated transcription (Latin):
petierit: honore ꝓprio priuetur. Si autẽ
episcopale iudiciũ ab imperatore postula¬
uerit: nihil ei obsit:
XX
lacuit ut quicũq clericus ꝓpt̃ necessi¬
tatẽ suã alicubi ad comitatũ ire uolu¬
erit: formatã ab ep̃o suo accipiat. Qđ si sine
formata uoluerit ꝑgert: a cõmunione re¬
moueatur. Qđ si alicubi ei repentina necessi
tas orta fuerit. ad comitatũ ꝑgendi: alleget
quȩ aprimatib uł aquibcũq ep̃is clericis
ꝓpriis dant᷑: habeant diẽ paschȩ. Quod si
adhuc eiusdẽ anni paschȩ dies incertus est:
ille p̃cedens adiungat᷑. quomodo solet post
consulatũ inpublicis gestis asscribi XXI
tem placuit ut quicũq ep̃i quascũq eccłas
uł plebes. quas ad suã cathedrã ȩstimant ꝑ¬
tinere. non ita repetant. ut causas suas epĩs
iudicantib duo agant. sed si alio retinente.
irruerint: siue uolentib siue nolentib ple¬
bib. causȩ suȩ detrimentũ patiant᷑. Et

Expanded text:
petierit, honore proprio privetur, si autem episcopale judicium ab imperatore postulaverit, nihil ei obsit. XX. Placuit, ut quicunque clericus propter necessitatem suam alicubi ad comitatum ire voluerit, formatam ab episcopo suo accipiat, quod si sine formata voluerit pergere, a communione removeatur, quod si alicubi ei rtas orta fuerit ad comitatum pergendi, alleget quae a primatibus, vel aliquibuscunque episcopis clericis propriis dantur, habeant diem Paschadhuc ejusdem anni Paschae dies incerta est, ille praecedens adjungatur quomodo solet post consulatum in publicis gestis ascribi. XXI. Item placuit, ut quicunque episcopi, quascunque ecclesias vel plebes quas ad suam cathedram aestimant pertinere, non ita repetunt ut causas suas episcopis judicantibus irruerint, sive volentibus sine nolentibus plebibus, causae suae detrimentum patiantur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
recedant a suoep̃o. Eosuero qui ausi fuerint
rescindere huiusmodi institutionẽ quoeũq
modo uel si noluerint subiacere proprio
ep̃o: Si quidem fuerint clerici. ꝓꝑsonarũ
ordinatione subiaceant condempnationi¬
bus canonum: Siuero monachi seu laiei
fuerint : communione priuentur. UIIII
i clericus aduersus clericum habeat ne¬
gotium : non relinquat suum ep̃m. & ad
saecularia iudicia concurrat : sed prius nego
exutraq parte electos. audiatur negotium.
Siquis uero contra haec fecerit: canonum
subiaceat correptionibus. Et si clericus
aduersus suum seu alium ep̃m habeat causã:
apud audientiam synodi prouintiae conque
controuersiam : ꝑgat ad ipsius diocesis prima¬
tem. aut certe ad constantin opolitanae regi¬
ae ciuitatis sedẽ. ut eorũ ibi ꝓpriũ negotium
exquiratur

Expanded text:
recedant a suo episcopo. Eos vero qui ausi fuerunt recedant a suo episcopo. Eos vero qui ausi fuerunt rescindere hujusmodi institutionem quocunque modo, vel si noluerint subjacere proprio episcopo, si quidem fuerint clerici, pro personarum ordinatione subjaceant condemnationibus canonum. Si vero monachi seu laici fuerint, communione priventur. IX. Si clericus adversus clericum habeat negotium, non resaecularia judicia concurrat; sed primum negotex utraque parte electos audiatur negotium: si quis vero contra haec fecerit, canonum subjaceat correptionadversum suum seu alium episcopum habeat causam, apud audientiam synodi provinciae conquercontroversiam, pergat ad ipsius dioecesis primatem; aut certe ad Constantinopolitanae regiae civitatis sedem, ut eorum ibi proprium negotium exquiratur
Abbreviated transcription (Latin):
ropter eos epõs siueclericosqui Uhbere
deciuitate ad ciuitatem transeunt :
placuit definitiones datas a scĩs patribus ha¬
bere propriam firmitatem. UI
eminem absolute ordinari prbrũ uel
eccła ciuitatissiue possessionis. autin mar¬
tẏrio autinmonasterio hicqui ordinatur
mereatur ordinationis publicatȩ uocabulũ.
Eorum qui absolute ordinantur: decreuit
scã sẏnodus uacuam habere manx inpositio¬
nem. Et nullũ tale factũ ualereadiniuriã
ipsius qui eum ordinauit
os qui se melin clero taxati fuerant
siue in monasterus deputati : Decre¬
uimus neq ad militiam neq adhonoressae¬
cularesuenire. Eos autẽ qui hoc ausi fuerint
facere. & non actũ rei penitere maluerint.
ut adhocidẽ reuertantur quod ante obten¬
tu dĩ proposuerunt sibi: anathematizari Uiti
lerici inptotus. monasteriis. aut mar¬
tyrus conftituti: sub poteftate sint eiꝰ
qui in ea est ciuitate ep̃s. Secundũ traditio¬
nem scõrum patrũ. nee ꝑ praesumptionem

Expanded text:
ropter eos episcopos sive clericos qui de civitate ad civitatem transeunt, placuit definitiones datas a sanctis Patribus habere propriam firmitatem. VI. Neminem absolute ordinari presbyterumtatis, sive possessionis, aut in martyrio, aut in monasterio hic qui ordinatur mereatur ordinationis publicare vocabulum. Eorum qui absolute ordinantur, decrevit sancta synodus vacuam habere manus impositionem, et nullum tale factum valere ad injuriam ejus qui eum ordinavit. VII. Eos qui semel in clero taxati fuerunt, sive in monasteriis deputati, decrevimus, neque ad militiam, neque ad honores saeculares venire. Eos autem qui hoc ausi fuerunt facere et non actum rei poenitere maluerint, ut ad hoc idem revertantur, quod ante obtentum Dei proposuerunt sibi anathematizari. VIII. Clerici in parochiis, monasteriis aut martyriis constituti, sub potestate sint ejus qui in ea est civitate episcopus secundum traditionem sanctorum Patrum, nec per praesumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
romanis ingenuis copulari: tã illis quã eorũ
stirpi ñ licebit abȩcclesiȩ patrocinio euagari.
sed aut addebita obsequia reuerti cogendi st̃.
aut si redire noluerint. quȩcũq uel parentes
eorũ uel ipsi ab ęccła sunt adepti. uel in eius
patrocinio uisi sunt conquisasẽ. insistente pon¬
tifict inditiont̃ ꝓpriȩ reducantur ȩcłs.x¬
Ieccłȩ lib̾ti corũq ꝓgenics cidẽ basilicat
de qua lib̾tatis gratiã merutr̃ obsequia
prõpta sinceraq parabunt: quia sicur
hoc in obsequio ꝓpossibilitatt. sui qđ utiles i¬
genui dabunt. ita quoq in emendatione cul¬
parũ qđ inutiles ingenui sustinebunt. XU
quȩ de iure ȩccłȩ noscuntur habeit: nihil li¬
cebit in extrancũ dominũ transactione qui¬
cũq deducere. Sed si exhis quȩ libet uender
fortasse uoluerint: sacerdoti eiusdem ecłs
afferant conuenient̾ emenda. earũq prȩcia
ut eis placuerit aut dispensent aut habeant:.

Expanded text:
Romanis ingenuis copulari, tam illis quam eorum Romanis ingenuis copulari, tam illis quam eorum stirpi non licebit ab Ecclesiae patrocinio evagari, sed aut ad debita obsequia reverti cogendi sunt, aut si redire noluerint, quaecunque vel parentes eorum vel ipsi ab Ecclesia sunt adepti vel in ejus patrocinio visi sunt conquisisse insistente pontifice in ditionem propriae reducantur Ecesiae liberti eorumque progenies eidem basilicae, de qua libertatis gratiam meruerunt, obsequia prompta, sinceraque parabunt, quia sicut in hoc obsequio pro possibilitate sui quod utiles ingenui dabunt, ita quoque in emendatione culparum quod inutiles ingenui sustinebunt. XVIquae de jure ecclesiae noscuntur habere, nihil licebit in extraneum dominium transactione quacunque deducere, sed si ex his quaelibet vendere fortasse voluerint, sacerdoti ejusdem ecclesiae offerant convenienter emenda, earumque rerum pretia ut eis placuerit aut dispensent, aut habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
altero dũ libertas suꝑbientis inconditionem
relabi cogitur seruitutis. Adeo cũ iã prȩteritis
patrũ regulis multȩ suꝑhoc diuersȩ constitu¬
tionis emanauerint sanctiones: tam̃ quoddã
ad plenitudinẽ rei aptũ conspeximus adhuc
innectert cõplementũ. Igitur sicut legum
reuerenda sanctio censuit: ita seruari totius
generis nobilitas debet. ut innullo aliena cõ
mixtio maculet. qđ generositas ꝓpria decora¬
uit. Vnde cunctis ęccłarũ libertis tã uiris
quã feminis eorũq ꝓpagini interdicit᷑ iudicio
generali: nedeinceps causa conubii aut roma¬
nis ingenuis copulentur aut gothis. Quod si
hoc factũ quandoq patuerit: ꝑmixtione ta
li genita ꝓles nũquã merebitur ius debitae.
dignitatis. nec ȩccłȩ umquã carebit obseqͥis.
cuius beneficio donũ meriusse noscit᷑ lib̾tatis
i contingat quẽcũq de libtis XIIII¬
ȩccłȩ eorũq ꝓsapie contra primeuas
moderantesq patrũ regulas aut gothis aut

Expanded text:
altero dum libertas superbientis in conditionem relabi cogitur servitutis; adeo cum jam praeteritis Patrum regulis multae super hoc diversae constitutionis emanaverint sanctiones, tamen quoddam ad plenitudinem rei aptum conspeximus adhuc innectere complementum. Igitur sicut legum reverenda sanctio censuit, ita servari totius generis nobilitas debet, ut imistio maculet, quod generositas propria decoravit. Unde cunctis ecclesiarum libertis, tam viris quam feminis eorumque propagini, interdicitur judicio generali, ne deinceps causa connubii aut Romanis ingenuis copulentur aut Gothis. Quod si hoc factum quandoque patuerit, permistione tali 128 genita proles nunquam merebitur jus debitae dignitatis, nec ecclesiae unquam carebit obsequiis, cujus beneficio donum meruisse noscitur libertatis. i contingat quemcunque de libertis Ecclesiae eorumque prosapia contra primaevas modernasque Patrum regulas aut Gothis aut
Abbreviated transcription (Latin):
mittimus: a sc̃ĩs apłis & ab eato clem̃te siue
a nob̾ primates praedicatores acceperunt.
Haec uero sacra sc̃a romana & apłica ecclesia:
non ab apłissed abipso dño saluatore nr̃opri¬
matũ obtinuit. sicut ipsebeato pa̾ro apło dix̃
Tues p&rus & suꝑhanepđrã aedificabo eccle¬

Expanded text:
mittimus, a sanctis apostolis et a beato Clemente, sive mittimus, a sanctis apostolis et a beato Clemente, sive a nobis primates praedicatores acceperunt. Haec vero sacrosancta Romana et apostolica Ecclesia, non ab aliis, sed ab ipso Domino Salvatore nostro primatum obtinuit, sicut ipse beato Petro apostolo dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
tes atq uillas debent ab ep̃is ordinari & poni.
singuli tamen persingulos titulossuos: Et¬
ep̃s non abuno sed aplurib deb& ep̃ĩsordinari:
&̾ ut dictũ est non ad modicã ciuitatẽ ne uiles¬
cat nomen ep̃i. autaliubi sed adhonorabilem
urbem titulandus & de nominandus est. Prb̃r
uero ad qua lemcũq locũ uel eccłam in eo con
duo ordines sacerdotũ. nec nob̾ adõ collatist̃
nec apłi docuerunt. DE ORDINE
EP̃ORUM ETPRIMATUM
est : lic& sint primates illi
qui primas ciuitates tenent.
qui & in quibusdã locispa.¬
triarchae a non nullis uocan¬
tur. Illi autẽ qui in maropoli abeato p&̾ro
om̃s primates uel patriarchae eẽpossunt. sed
tropoles archi ep̃orũ aut m&ropolitanorũ
& non patriarcharũ aut primatũ utant᷑ nomi¬
nibi quia haec eadẽ & legesscłi in suis continen¬
tur principibus. Aliae autẽ primae ciui¬
tates quas uob̾ conseriptas in quodã thomo

Expanded text:
tes, atque villas debent ab episcopis ordinari et poni: tes, atque villas debent ab episcopis ordinari et poni: singuli tamen per singulos titulos suos. episcopus non ab uno, sed a pluribus debet episcopis ordinari, et ut dictum est, non ad modicam civitatem, ne vilescat nomen episcopi, aut alicubi, sed ad honorabilem urbem titulandus, et denominandus est: presbyter vero ad qualemcunque locum vel ecclesiam in eo consduo ordines sacerdotum, nec nobis a Deo collati sunt, nec apostoli docuerunt. DE ORDINE EPISCOPORUM VEL PRIMATUM. est ordo, licet sint primates illi, qui primas civitates tenent, qui et in quibusdam locis patriarchae a nonnullis vocantur. Illi autem qui in metropoli a beato Petroomnes primates vel patriarchae esse possunt. Sed tropoles archiepiscoporum, aut metropolitanorum, et non patriarcharum aut primatum utantur nominibus, quia haec eadem et leges saeculi in suis continent principibus. Aliae autem primae civitates, quas vobis conscriptas in quodam tomo
Abbreviated transcription (Latin):
posuit meo oispensatione plenttudimi teporũ
instaurare omnia in xp̃o quae in caclis & quae
in terra sunt inipso. In quo etiam sorte uocati
sumus praedestinati: secundũ ꝓpositũ euis qui
in laudẽ gloriae eius quiante sperauimꝰ in xp̃o¬
De primatib lm̃i suꝑ quib me quidã urm con¬
suluerunt. aut si eẽ deberent annon: quantũ
& martyre nouimꝰ statutũ. denegare uob̾mi¬
nime possumus: Et quis est qui quaerentib
fr̃ib denegare possit dubitationes uel necessi¬
tates eorum : Sacerdotũ fr̃s ordo bi pertus ẽ :
& sicut dñsillũ conftituit. a nullo deb& ꝑtur¬
bari. Scitis autẽ a dño apłos et̃ electos & con¬
stitutos. & postea ꝑ diuersas ꝓuintias ad praedi¬
candũ disꝑsos. Cũ uero messis coepiss& eresce¬
re : uidenspaucos eẽ operarios. ad eorũ adiu
mentũ septuaginta eligi praecepit discipu
non in castellis aut modicis ciuitatib debent
constitui : sed prb̃ri ꝑcastella & modicas ciuita¬

Expanded text:
 dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo quae in caelis et quae in terra sunt in ipso in quo etiam sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum eius qui in laudem gloriae eius qui ante speravimus in charissimi, super quibus me quidam vestrum consuluerunt, aut si esse deberent, an non, quantum et martyre novimus statutum, denegare vobis minime possumus. Et quis est, qui quaerentibus fratribus denegare possit dubitationem vel necessitates eorum? Sacerdotum, fratres, ordo bipartitus est, et sicut Dominus illum constituit, a nullo debet perturbari. Scitis autem a Domino apostolos esse electos et constitutos, et postea per diversas provincias ad praedicandum dispersos. Cum vero messis coeperat crescere, videns paucos esse omentum septuaginta eligi praecepit discipulscopi autem non in castellis, aut modicis civitatibus debent constitui, sed presbyteri per castella, et modicas civita
Abbreviated transcription (Latin):
rum principe prbordina¬
tus: omnib ep̃is & reli¬
quis xp̃isacerdotibus
salutẽ Benedictus
estib in xp̃o Sicut elegit nosimipso anteᷤ
nundi constitutionẽ ut essemus scĩ & inmacu¬
gratiae suae. inqua gratificauit nosin dileeto
lo suo in quo habemus redẽptionẽ ꝑsanguinẽ
uis remissi onẽ peccatorũ scedm diuitias grati¬

Expanded text:
rum principe presbyter ordinatus, omnibus episcopis ac reliquis Christi sacerdotibus salutem. « Benedictus cut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immacugratiae suae, in qua gratificatus est nobis in dilecto Filio suo in quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, remissionem peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
siue laicus dehis qui foris steterint conciliũ
ꝓqualibet re crediderit appellandũ: eccle
netropolitanȩ archidiacono causam suam
intimet : &r ille concilio denunciet. Et¬
tunc illi. & introeundi & ꝓponendi licen¬
da concedat᷑. Nullus autem cp̃orũ acçtu
cõmuni secedat. ante quã hora generalis se¬
cessionis adueniat. Conciliũ quoq nullus
solucre audeat: nisi fuerint cuncta deter¬
minata: ita ut quȩxũq deliberatione com¬
muni finiunt᷑. ep̃orũ singulorũ manibus
subscribantur. Tunc enĩ ds̃ suorũ sacerdotũ
interesse credendus est: si tumultu omi abiec¬
to sollicite atq tranquille aecclesiastica
negocia terminentur.
li. uarictas existere: predicationis.
Diuersa enĩ obseruantia laterculorũ pascha¬
lis festiuitatis. interdũ errort̃ parturit.
Froinde placuit ut ante tres mentes epipha¬
niorũ metropolitani sacerdotes litteris in¬
ti. diem resurrectionis xp̃i cõꝓuicialibus

Expanded text:
sive laicus, de his qui foris steterint concilium sive laicus, de his qui foris steterint concilium pro qualibet re crediderit appellandum, Ecclesiae metropolitanae archidiacono causam suam intimet, et ille concilio denuntiet: tunc illi et introeundi et proponendi licentia concedatur. Nullus autem episcoporum a coetu communi secedat antequam hora generalis secessionis adveniat: concilium quoque nullus solvere audeat nisi fuerint cuncta determinata, ita ut quaecunque deliberatione communi finiuntur episcoporum singulorum manibus subscribantur: tunc enim Deus suorum sacerdotum interesse credendus est, si, tumultu omni abjecto, sollicite atque tranquille ecclesiastica negotia terminentur. li varietas existere praedicationis, diversa enim observantia laterculorum paschalis festivitatis interdum errorem parturit: proinde placuit, ut ante tres menses Epiphaniorum metropolitani sacerdotes litteris ti, diem resurrectionis Christi comprovincialibus