comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit aictẽ apłs xpm̃ dei u̾tutẽ et dei
sapientiã. et deũ aliqñ nõ habuisse u̾tu¬
te aut sapiam demẽtis ẽ dicere Non
igitur euit tꝑs. qñ nõ euat filius Que
raciotinatio ad id cogit ut dicamꝰ deũ
ppatiẽ nõ eẽ sapientẽ nisi habendo sa¬
pientiã quã genuit . nõ existendo ꝑ se
pr ip̃e sapia Deinde si ita ẽ. filius quo¬
q ip̃e ficut d̾r deus de deo lumẽ de lu¬
Ine. Uidendũ ẽ utrũ possit sapiẽtia

Expanded text:
stum Dei virtutem et Dei sapientiam; et Deum aliquando non habuisse virtutem aut sapientiam, dementis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus Deum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est utrum possit sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filiꝰ ꝙ nõ cũ pr̃e dicit᷑ sed ad patr̃e
nõ sit᷑ Et ĩ seip̃o magnꝰ sed cũ prẽ cuiꝰ
ip̃o mag̾ntudo ẽ. sic et sapiẽs cũ prẽ dẽ
cuĩꝯ ip̃e sapiã ẽ. sicit ille sapiẽs cũ filio.
quia ea sapiã sapiẽs ẽ quã genuat
Ediucꝙ̃ engo ad se dicũtur nõ dicũtur¬
net filius deus sine prẽ. sed ãbo simuldeꝰ¬

Expanded text:
non cum Patre dicitur, sed ad Patrem, non sic et in se ipso magnus, sed cum Patre cujus ipse magnitudo est: sic et sapiens cum Patre dicitur, cujus ipse sapientia est; sicut ille sapiens cum Filio, quia ea sapientia sapiens est quam genuit: quidquid ergo ad se dicuntur, non dicnec Filius sine Patre, sed ambo simul
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ solus filius accipitur. nõ simul pr̃ et
quõ ymago. nõ aũt pẽ et filius simulã¬
bo ymago. sed filius solus iago prĩs ꝙ̃¬
Admodũ et filius nõ eñ ambo simul fil̾iꝰ
Ed uero adm̃gitur et uerbũ eit apud
deũ. multũ ẽ ut sic ĩtelligati. uerbũ qd̾
solus ẽ filius ert apuo deũ qd̾ nõ solus
d pr̃. sed pr̃ et filius simul deꝰ ced quid
mirũ si ĩ duabus quibusdã rebus longe
pter se diuersis pt hoc dici. Ouid em̃tã
diuersũ ꝙ̃ aĩmius et corpus . Potest tñ
dici ãmus eutt apud hoiem̃ idest ĩ hoiẽ.
tũ aĩmꝰ nõ sit corpus̾. hõ aũt añmꝰ simul
et corpus sit. ut etiã qd̾ cõsequẽter scͥptũ

Expanded text:
mul Pater et quomodo Imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris, quemadmodum et Filius: non enim ambo simul filius: quod vero adjungitur, Et Verbum erat apud Deum; multum est ut sic intelligatur, Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. Sed quid mirum, si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? Potest tamen dici, Animus erat apud hominem, id est, in homine: cum animus non sit corpus, homo autem animus simul e
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩuicẽ. ut quicũq fuerĩt equales uer¬
bi grã ĩ fortitudine equales sint et pru
prestare prudentia. sequitur ut huiꝯ for¬
titudo minꝯ prudens sit/. ac ꝑ hoc nec for¬
titudine equales sic̃t. qñ ẽ illius fortitu¬
do prudẽtior. atq ita de cet̾is u̾tutibus
ĩuenies. si om̃s eadẽ cõsidertione ꝑ

Expanded text:
ab invicem, ut quicumque fuerint aequales, verbi gratia, in fortitudine, aequales sint et prudpraestare prudentia; sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitudo prudentior. Atque ita de caeteris virtutibus invenies,
Abbreviated transcription (Latin):
trecture coeternos pr̃i. si magnitudĩs
sue genitor ẽ. et bonitatis et eternitatis
et oĩpotentie Huic enĩ calũme facile ue¬
spondetur. sic nõ effici quia multa noĩa
Sut ict ille multorũ filiorũ coternorũ sit
p̃r quẽ admodũ nõ efficitur ut duoꝵ sit
Qadẽ sit magͣnitudo q̃ uirtus. et si qua
aalia uel supra cõ memorata sũt. uel cõ¬

Expanded text:
agnitudinis suae genitor est, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae. Huic enim calumniae facile respondetur, sic non effici, quia multa nominata sunt, ut ille multorum filiorum coaeternorum sit pater; quemadmodum non efficitur ut duorum sit, eadem sit magnitudo quae virtus, et si qua alia, quae vel supra commemorata sunt, vel com
Abbreviated transcription (Latin):
ses t̃ gentor sapiẽ. Erd si tenemus.
nõ ip̃e sit sua magnitudo. et sua bom¬
tas et sua et̾nitas. et sua oĩpotentia.
sedᷤ mag̾intudĩe magnꝰ sit quã genuit.
Et ea bonitate bonus. et ea eternitate
eternus et ea oĩpotẽtia omp̃s q̃ de il¬
lo nata ẽ. sicut nõ ip̃e sua sapiã est.
ses ea sapĩa sapiẽs ẽ que de illo nata ẽ¬

Expanded text:
 genitor sapientiae. Quod si tenemus, non ipse sit sua magnitudo, et sua bonitas, et sua aeternitas, et sua omnipotentia, sed ea magnitudine magnus sit quam genuit, et ea bonitate bonus, et ea aeternitate aeternus, et ea omnipotentia omnipotens quae de illo nata est, sicut non ipse sua sapientia est, sed ea sapientia sapiens est qu
Abbreviated transcription (Latin):
dei uirtutẽ et dei sapiãm. ut hic nõnul¬
li nr̃i aduersũ arrianos hoc mõ uitioci¬
nati fũt. eos dũtaxat qui prius se adũ¬
sũ catholicã fidẽ extulerũt ¶dã ip̃e ar¬
rius dixisse fertur E filius ẽ. natus
ẽ Si natus ẽ. erit tꝑs qñ nõ erat filꝰ.
nõ ĩtelligẽs etiã natũ eẽ deo sempitor¬
nũ eẽ. ut sit coeternus prĩ filius. sicut
splendor qui gignitur ab igne atq diffũ¬
ditur coenus ẽ illi. et eẽtͣ coeternus si
eẽt ignis eternus Dñ quidã poste¬
riores arriam abiecerũt istã sentẽtiã.
fassiq sũt nõ ex tꝑe cepisse filiũ dei.
Ged ĩter disputationes quas habebãt
nr̃i aduersus eos qui dicebãt erat tꝑs
qñ nõ erat filius. hanc etiã nõnułłi rã/

Expanded text:
Dei virtutem et Dei sapientiam . Et hinc nonnulli nostri adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat F
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i putãt nõnulli ex
hoc ĩpediri quo mi
ut ideo nõ iudeatur equalitas. quia
nõ ẽ p̃r̃ ip̃e uirtus et sapĩa sed genitor
uirtutis et sapiẽ Et reuera nõ medio¬

Expanded text:
sancti putant nonnulli ex hoc impediri quominuut ideo non videatur aequalitas, quia non est Pater ipse virtus et sapientia, sed genitor virtutis et sapient
Abbreviated transcription (Latin):
desinũt uix dixisti Sed illa lux
que nõ ẽ quod tu. et hoc tibi õndit
aliud ẽẽ. illas ĩcorporeas siłitr¬
dines corporũ. et aliud eẽ uerũ
quod eis reprobatis ĩtelligentia
cõtuemur Hec et alia siliter cer¬
ta oculis tuis ĩteriorib lux mla
mõstrauit Que igitur causa
ẽ curacie frea ipam bidere nõ
possis insi utiq łfirmitas. Et
quid eã tibi fecit. nisi utiq ñ¬
quitas. Qiuis ergo sanat om̃s
languores tuos. m̃si qui ꝓpituis
fit oĩbus ĩiquitatibus tus. Li

Expanded text:
desinunt, uix uidisti. sed illa lux, desinunt, uix uidisti. sed illa lux, quae non est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas incorporeas similitudines corporum et aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstrauit. quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam uidere non possis, niquis quid eam tibi fecit, nisi utique iniquitas? Quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tui
Abbreviated transcription (Latin):
ãborũ sp̃o. nõ ãborũ ꝙ absit dicts ẽ
filius Sed ad hoc dilucide ꝑspicue¬
q cernendũ. nõ potes ibi aciẽ figere
scio nõ potes Merũ dico. mͥ dicõ. ꝙ
nõ possim scio Ip̃ã tibi tñ oñdit ̃
te tria illa ĩ quibus te sũme ppius
quã fixib oculis cõtemplati nũdũ
uales nnaginẽ t̾ͥnitatis agnosteres.
ip̃a oñdit tibi uerbũ uerũ eẽ ĩ te
cogitationis eius quã memoria
cõtinebat ista duo scilicet uelut
parentẽ ac ꝓlem tertia uolũtate
siue dilcĩone iũgente. quã qui no
lũtatẽ de cognitione peedere.
Nemo enĩ uult qd̾ om̃oꝰ quid uel
quale sit nescit. nõ tñ eẽ cogintio¬
nis iagmiẽ. et ideo quãdã ĩ hac
re ĩtelligibili natiuitatis et ꝓcessio¬
nis ĩsimiare discantiã. qm̃ nõ hoc
ẽ regitatione cõspicere quod appe¬
tere uel etiã ꝑ frui uolũtate.cer¬
unt discernitqͣ qui p̃t potiusti et
la siłitudinũ corporaliũ que cogi¬
tationibus hũanis occur sare nõ

Expanded text:
us, non amborum, quod absit, dictus est filius. sed ad hoc lucide perspicueque cernendum non potes ibi aciem figere, scio, non potes. uerum dico, mihi dico, quid non possim scio. ipsa tibi tamen ostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et la similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tacebat : Ged i. eo nõ erat mł¬
tũ.quia tantũ eit necessariũ.
Libara me dñe deꝯ meus a multi¬
loquio qd̾ patior ĩtus ĩ aĩa mea
misera ⁊̃ cõspcũ tuo et cõfugien/¬
tẽ ad misericordiã tuã Nõ emĩ co¬
gitationibus taceo. etiã tacẽs a¬
nocibus Et si quidẽ nõ cogitarẽ
nsi qd̾ placeret tibi. nõ utiq rogar̃e
ut me a multiloquio hoc liberares
Sed multe sũt cogitationes mee ta¬
re.et si qñ me delcañt eas nichilomi¬
nus ĩprobare nec ĩ eis uelut dormitã¬
do ĩmorari. nec ĩ tm̃ ualeãt᷑ apud me
ut aliquid ĩ oꝑa mea ꝓcedat ex illis.
sed ab eis mẽa saltẽ sit mea sentẽtia.
tuta cõsciã te tuente Sapiẽs quidã
cũ de te loqueret᷑ ĩ libro suo qui eccle¬
siasticus ꝓprio noĩe iã nocatur mul¬
ta ĩquit dicimꝰ et nõ ꝑuenimꝰ. et
cõsũmatio sermonũ um̾uersa ẽ ip̃e
Cñ ergo ꝑuenerimꝰ ad te. cessabũt
laudãtes te ĩ unũ. et ĩ te facti etiã

Expanded text:
non tacebat? Sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus, a multiloquio quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod placeret tibi, non utique rogarem ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae, tare, et si quando me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera mea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus proprio nomine jam vocatur, Multa, inquit, dicimus, et non pervenimus, et consummatio sermonum universa est ipse . Cum ergo pervenerimus ad te, cessabunt laudantes te, unum; et in te facti, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te tm̃mõ loquerer. nõ solũ fugerẽ
pccm̃ sed meritũ bonũ adquirerẽ
glibet multũ sic loquerer. Neq
mano ĩ fide filio suo. ubi scͥpsit ditẽs
Predica uerbũ. i̾sta oportune ĩpor¬
tune Nũquid dicendũ ẽ istũ non

Expanded text:
te tantummodo loquerer, non solum fugerem te tantummodo loquerer, non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem quantumlibet multum. Sic loquerer, neque mano in fide filio suo conscripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune. Nunquid dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s̃. nõ legeremꝰ ĩ htteris uerita¬
tis. misit deꝰ filiũ suũ. nec tu unige¬
nite diceres de spñ sc̃o. quẽ mittet pr̃
ĩ noĩe meo. et quẽ ego mittã uobis
a pr̃ Ad hãc regulã fidei dirigens
ĩtentionẽ meã ꝙͣtũ potui. ꝙͣtũ me
posse fecisti q̃ suu te et desideraui ĩtel¬
icũ uidere quod credidi. et multũ dis¬
putaui et laboraui Dñe deꝯ meꝯ una
spes mea exaudi me ne fatigatꝰ no¬
lim te q̃rere. sed querã faciẽ tuã ẜꝑ
ardenter Tu da q̃renti uires. qui
sueniri te fecisti. et magis magisq
Tuemendi te spem dedisti Mea ĩ te
ẽ firmitas. et ĩfirmitas mea Illã
serua. istã sana Corã te ẽ sapia et
ignorãtia mea Nbi m̃ aperusti su¬
scipe ĩtrantẽ. ubĩ clausist aꝑi pulsã¬
ti Meminerĩ te. ĩtelligã tẽ. diligc̃i
te Iuite ĩ me ista. donec me i᷑ for-¬
mes ad ĩtegrũ Scio sc̾ptũ ẽẽ ĩ mł¬
tiloquio nõ deerit pccm̃. sed utinã
p̃dicando uerbũ tulĩ et laudando

Expanded text:
s sanctus. Non legeremus in litteris Veritatis: Misit Deus Filium suum, nec tu, Unigenite, diceres de Spiritu sancto: Quem mittet Pater in nomine meo, et, Quem ego mittam vobis a Patre. Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi, et laboravi, Domine Deus, mea unica spes mea, exaudi me ne fatigatus nolim te quaerere: sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerenti vias, qui inveniri te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam serva, illam sana. Coram te scientia et ignorantia mea. Ubi mihi aperuisti, suscipe intrantem. Ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam te. Auge in me ista donec me formes ad integrum. Scio scriptum esse: In multiloquio non effugies peccatum: sed utinam praedicando verbum tuum et laudando
Abbreviated transcription (Latin):
luce qua tibi lucente uidisti Attolle
oculos ĩ ipãm lutẽ. et eos ĩ ea fure
si potes Sic enĩ uidebis quid distet
natiuitas uerbi dei a ꝓcessione do¬
no dei. ꝓpter qd filis unigenitꝰ nõ de
prẽ genitũ alioquĩ fr̃ eius eẽt s pro

Expanded text:
luce, qua tibi lucente uidisti. attolle luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigenitus non de patre genitum — alioquin frater eius esset — sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ ip̃ã mẽs. cui quidã rerũ ĩuisbi¬
liũ tributꝰ ẽ uisus. et tui tãꝙͣ ĩ lo¬
co suꝑiore atq ĩteriore honorabili
p̃sidenti iudicanda osã nũtiãt. etiã
corꝑis sensus. et qua nõ ẽ suꝑiorDe
erũ ĩter hec que multiõ¬
ta iã dixi ut nichil illiꝰ sũme
trimitatis ĩeffabilitate dignũ me dixisse
audeo profiteri. sed cõfiteri ꝑotius mi¬
rificatã stiãm eius ex me nõ ualuis¬
se nec potuisse me ad illã. o tu aĩa ma
nbi te ẽẽ sentis. ubi iaces aut ubi
stas. donec ab eo qui ꝓpicius factus
ẽ oĩbus ñquitatibus tuis sanẽtur
om̃s languores tuis Agnoscis te cer-¬
te ĩ illo ẽẽ stabulo quo samaritanꝰ
ille ꝑduxit eũ quẽ repꝑit multis
a latrombus ĩflictis uulnerib se¬
mniuiuũ Et tñ multa uera iudisti.
nõ hiis oculis quibus udẽtur cor¬
pora colorata. sed eis pro quibus
orabat qui dicebat Oculi mei uide¬
ant equitatẽ Nempe ergo multi
uera uidisti eaq discreuisti ab illa

Expanded text:
 ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque interiore honorabiliter praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, erum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
qñ quidẽ donũ dei iã uidẽt spm̃ scm̃ ut cũ
audiũt donũ sp̃s sc̃i illud genꝰ locutionis
agnoscãt qd̾ dictũ ẽ ĩ expoliatione corꝑis
carnis Sicut enĩ corpus carnis nchil ali¬
ud ẽ ꝙͣ caro. sic donũ sp̃s sc̃i nichil aliud̃¬
ꝙͣ sp̃o sc̃o In tantũ ergo donũ dei ẽ ĩꝙͣ
tũ datur eis quib datur Apud se aut̃ dẽꝯ
illi dant ip̃e datur. id ẽo minor ẽ illis Ita
em̃ datur ficut dei donũ. ut etiã seipm̃
Et apud apłm qd̾ iã supra cõẽmoraui.
giã autẽ hec oꝑatur unꝰ atq idẽ sp̃s.
diuidẽs ꝓpͥa uñicuiq ꝓut uult Nõ ẽ¬
conditio dati et dnãtio dantiũ. s cõcor¬
dia dati et dantiũ Quaꝓpt̃ sic̾ut scã
sc̃ptura ꝓclamat deꝰ caritas ẽ illa que
exo deo ẽ et ĩ nobis id agit ut ĩ d̾o ma/¬
nẽamꝰ et ip̃e ĩ nobis et hac inde co¬
gnoscimꝰ quia de spũ suo dedit nobis.
ip̃e sp̃s eius ẽ deꝰ caritas. Deinde si
⁊ doms dei nichil maius ẽ caritate. et

Expanded text:
cum audiunt, Donum Spiritus sancti, illud genus locutionis agnoscant, quod dictum est, In exspoliatione corporis carnis . Sicut enim corpus carnis nihil est aliud quam caro; sic Donum Spiritus sancti nihil est aliud sanctus. in tantum ergo donum dei est, in quantum datur eis quibus datur. apud se autem deus illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. ita enim datur sicut dei donum, ut etiam se ipsum det apud apostolum quod iam supra commemoraui: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuiqconditio dati, et dominatio dantium. sed concordia dati et dantium. Quapropter, sicut sancta Scriptura proclamat; Deus charitas est, illa quae ex Deo est, et in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscimus, quia de Spiritu suo dedit nobis, ipse Spiritus ejus est Deus charitas. Deinde, si in donis Dei nihil majus est charitate, et
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ut ĩtelligat. idest ut ꝙͣtũ inde¬
ri pt̃ iudeãtur mẽte. qd̾ fide tene¬
tur Quis hoc ꝓhibeat ĩmo b̾o
ad hoc quis nõ hortetur e Si aut̃
ꝓpterea negandũ putãt ita esse
quia ea nõ ualent tecis mẽtib cerner
debent et ilłi qui ex natiuitate sua ceci
sũt ẽẽ solẽ nehare. Lux ergo lucet ĩ te¬
nebris Quod si eã tenebre nõ cõp̃hẽ¬
dũt. illmentur dei dono deo p̾us ut sĩt
fideles. et ĩcipiant ẽẽ lux ĩ cõꝑatione
ĩfideliũ. atq hoc p̃misso fũda̾mento
edificentur ad uidenda que credãt ut
ali qñ possint uidere Sũt enĩ que ita
credũtur ut uideri iã om̃o nõ possint
Nõ em̃ xp̃s iterũ ĩ cruce uidendꝰ ẽ
sed isi hot credatur qd̾ ita factũ atq
uisũ ẽ ut futurũ ac uidendũ iã nõ sp¬
retur. nõ ꝑuentur ad xp̃m. qualis si¬

Expanded text:
t intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohibeat, immo uero ad hoc quis non hortetur? si autem propterea negandum putant ita esse, quia ea non ualent caecis mentibus cernere, debent et illi qui ex natiuitate sua caeci sunt esse solem negare. lux ergo lucet in tenebris; quod si tenebrae eam non comprehendunt, inluminentur dei dono prius, ut sint fideles et incipiant esse lux in comparatione infidelium, atque hoc praemisso fundamento aedificentur ad uidenda quae credunt, ut aliquando possint uidere. sunt enim quae ita creduntur, ut uideri iam omnino non possint; non enim Christus iterum in cruce uidendus est. sed nisi hoc credatur quod ita factum atque uisum est, ut futurum ac uidendum iam non speretur, no
Abbreviated transcription (Latin):
telligendus ẽ et de ip̃o ꝓcedere sp̃s scõ
ubi sic ait de pr̃e ꝓcedit. ut nõ dicet
de me nõ ꝓcedit. N quo aũt ht̃ filius
ut sit deus. ẽ enĩ de deo deus. ab illo ht̃
utiq ut etiã de illo ꝓcedat sp̃s sĩs. ac¬

Expanded text:
intellegendus est et de ipso procedere spiritus sanctus, intellegendus est et de ipso procedere spiritus sanctus, ubi sic ait: de patre procedit, ut non diceret: "de me non procedit"? a quo autem habet filius, ut sit deus — est enim de deo deus — ab illo habet utique, ut etiam de illo procedat spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo ĩteruallo tꝑis dante cõĩter
de ictroq ꝓcedit Diceret᷑ aũt filiꝰ prĩs
et filii.si qd̾ abhorret ab om̃ prm̃ sensi¬
bus eũ ãbo genuissent Nõ igitur ab
utroq ẽ genitus. sed ꝓcedit ab utroq
ãborũ sp̃s Merũ quia ĩ illa coeter¬
na et equali et ĩcorporaliet ĩ effabi
li ĩmutabili atq ĩseꝑabili trimtate
difficillimũ ẽ generãtionẽ a ꝓcessio¬
ne distingnerẽ. sufficiat ĩterĩ eis qui
extendi nõ ualent ã pliur̃. id qd̾ de
hacre ĩ sermone quodã ẜferendo
ad aures populi xpiam diximꝰ. dic¬
tũq cõsc̾psimꝰ Inter cet᷑ enĩ cũ ꝑ
scãrũ septurarĩ testiõnia decuissem
sc̃s. cur filius dixit de prẽ ꝓcedit e Cur
putas. isi ꝙ̃ad modũ solet᷑ ad illũre¬
ferre et qd̾ ip̃ius ẽ. de quo et ip̃e ẽ.
Qñ illud ẽ qd̾ ait. mea dectrina nõ
ẽ mea sed eius qui me unsit Suigtur¬
hic ĩtelligitur eius doctrina. quã tamẽ
dixit nõ suã sed prĩs ꝙtomagis illic

Expanded text:
sine ullo intervallo temporis dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem filius Patris et Filii, si, quod abhorret ab omnium sanorum sensibus, eum ambo genuissent. Non igitur ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amborum spiritus. Verum quia in illa coaeterna, et aequali, et incorptque inseparabili Trinitate difficillimum est, generationem a processione distinguere, sufficiat interim eis qui extendi non valent amplius, id quod de hac re in sermone quodam proferendo ad aures populi Christiani diximus, dictumque conscripsimus. Inter caetera enim, cum per arum sanctarum testimonia docuissem sanctus, cur filius dixit: de patre procedit ? cur, putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre et quod ipsius est de quo ipse est ? unde illud est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me ina, quam tamen dixit non suam, sed patris, quanto magis illic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. et de filio procedit ad scĩficandã
creaturã. sed simul de utroq ꝓcẽdit.
ꝙmis hoc filio pr̃ dederit ut qadmodũ
de se ita de illo quoq ꝓcedat Ieq
eñ possumꝰ dicere ꝙ nõ sit uita sp̃s
sc̃õ. cũ uita pr̃ uita sit filiꝰ ac ꝑ hoc
sicut pr̃ cũ habeat uitã ĩ semetip̃o
ip̃o. sic dedit ei intã ꝓtedere de ilło.
sicut ꝓcedit et de seip̃o Hec de illo¬
sermone ĩ hũc librũ trãstuli s fide¬
libus nõ ĩfidelibus loquẽs Terũ
si ad hãt imagiẽ cõtuendã et ad
uidenda istã ꝙͣ uera sint que ĩ eqꝵ
mentibus sũt. nec tria sic sũt ut
tres ꝑsone sint. sed oiã tria hoĩs sũt
que una ꝑsona ẽ minꝰ idonei sũt. qͥ
nõ de illa sũma t̾nitate que deus ẽ

Expanded text:
lium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit. quamuis hoc filio pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, ipso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipsohunc librum transtuli, sed fidelibus, non infidelibus loquens. Verum si ad hanc imaginem contuendam et ad uidenda ista quam uera sint quae in eorum mente sunt nec tria sic sunt, ut tres personae sint, sed omnia tria hominis sunt, quae una persona est, minus idonei sunt: cur non de illa
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nulla ibi tꝑa. cogitentur q̃ hñt pͥus
et posteriꝰ. quiã ibi õmo nulla sũt Quõ
ergo nõ absurdissime filiꝰ diceret᷑ ãbo¬
rũ cũsicut filio p̃stat eeñtiã sine ñcio tꝑ
sine ulla mutadilitate nature de pr̃ẽ
generatio. ita spiũ scõ p̃stet eeñtiã si¬
ne ullo ĩicio tꝑis sine ulla mictabilita¬
te nature de itroq ꝓcessio: Id̾o em̃¬
bulo ues duos prẽs ĩ illa t̾nitate uel
duos qui nõ sũt de alio quispiã suspice¬
tur Pater enĩ solus nõ ẽ de alio. ideo so¬
lus appellatur ĩgenitꝰ nõ quidẽ ĩ sc̃p¬
turis sed ĩ cõsuetudĩẽ disputantiũ. et
de re tanta sermonẽ qualẽ uoluerĩt

Expanded text:
Sed nulla ibi tempora cogitantur, quae habent prius aut posterius, quia omnino ibi nulla sunt. Quomodo ergo non absurdissime Filius diceretur amborum, cum sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de Patre generatio, ita Spiritui sancto praestet essentiam sine ullo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de utroque processiobulo vel duos Patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio, quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus; non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem, qualem voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
eũ baptisatũ uelut colũba descendit tũc
enĩ corpus suũ idest eccłia suã p̃fignuire
dignatꝰ ẽ ĩ qua p̃cipue baptisati accipiũt
spm̃ scm̃̃. sed ista mistica et ĩuisibili unc¬
tione tũc ĩtelligendus ẽ ũctus qñ uerbũ
dei caro factũ ẽ idest qñ hũana natura
sine ullis p̃cedentibus bonorũ oꝑm meri¬
tis dei u̾uo ẽ ĩ utero u̾ginis cepulata. ita
ut cũ illo fieret una ꝑsona Ob hoc eũ cõ¬
fitemur natũ de spũ scõ. et u̾gine maria.
Absurdissimũ ẽ enĩ ut cuadamꝰ eũ cũ iã

Expanded text:
tum velut columba descendit : tunc enim corpus suum, id est, Ecclesiam suam praefigurare dignatus est, in qua praecipue baptizati accipiunt Spiritum sanctum: sed ista mystica et invisibili unctione tunc intelligendus est unctus, quando Verbum Dei caro factum est ; id est, quando humana natura sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis Deo Verbo est in utero virginis copulata, ita ut cum illo fieret una persona. Ob hoc eum confitemur natum de Spiritu sancto et virgine Maria. Absurdissimum est enim, ut credamus eum cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
post dies decẽ ꝙͣ dñs ascendit ĩ celũ Eño
deꝰ ẽ. qui dat deñ Neq em̃ aliquis disci¬
pe ut ueniret ĩ eos quibus manũ ĩpone¬
bãt. nõ ip̃i eũ dabãt Quẽ morẽ ĩ suis
p̃positib̃ etiã nc̃ seruat eccłia Denq¬

Expanded text:
post dies decem quam Dominus ascendit in coelum. Quomodo post dies decem quam Dominus ascendit in coelum. Quomodo deus est qui dat deum? neque enim aliquis discipe, ut ueniret in eos quibus manum imponebant, non ipsi eum dabant; quem morem in suis praepositis etiam nunc seruat eccle
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ĩ trmmtate sp̃s sc̃s. de quo itẽ dicit ip̃e
fil ius. quẽ ego mittã nobis a prẽ. et alio
loco quẽ mittet pr̃ ĩ noĩe meo De utroq
autẽ procedere sic docetur. quia ipẽ flliꝰ
ait de pr̃e ꝓcedit. et cũ resurrexisset a
mortuls et̾ apparuisset discipulis suis
ĩsufflauit et ait. accipite spm̃ scm̃. ut eñ
que de illo exibat sicut legitur ĩ enuãgło
et sanabat om̃s Quid uero fuerit cau-¬
se ut post resurrciõnẽ suã et ĩ terr pͥus
daret. et de celo postea mitteret spm̃ scm̃.
mus deũ et ꝓximũ. scdm duo llla p̃cepta
ĩ quibus tot᷑a lex pendet et ꝓphe Hoc̃ si¬
gificãs dñs iħs bis dedit spͥm̃ scm̃ semel
ĩ terra ꝓpter dilcĩonẽ ꝓxiiꝰ et iterũ de
celo ꝓpter diltĩonẽ dei Et si forte alia rõ
ite baptisate om̃s gẽtes ĩ noĩe prĩs et fi¬
lii et sp̃s scĩ. ubi maxiẽ cõmẽdat᷑ hec tri¬
nitas ãbigere nõ debemꝰ Ipẽ ẽ igit᷑ qui
etiã de celo datꝰ ẽ die pentetostes.idest

Expanded text:
r in Trinitate Spiritus sanctus: de quo item dicit ipse Filius, Quem ego mittam vobis a Patre ; et alio loco, Quem mittet Pater in nomine meo . De utroque autem procedere sic docetur; quia ipse Filius ait, De Patre procedit. Et cum resurrexisset a mortuis et apparuisset discipulis suis, insufflavit et ait, Accipite Spiritum sanctum ,quae de illo exibat, sicut legitur in Evangelio, et sanabat omnes . 46. Quid vero fuerit causae, ut post resurrectionem suam, et in terra prius daret , et de coelo postea mitteret Spiritum samus Deum et proximum, secundum duo illa praecepta in quibus tota Lex pendet et Prophetae . Hoc significans in terra, propter dilectionem proximi; et iterum de coelo, propter dilectionem Dei: et si forte alia ratio Ite, baptizate omnes gentes, in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti, ubi maxime commendatur haec Trinitas, ambigere non debemus. Ipse est igitur qui etiam de coelo datus est die Pentecostes, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ semetip̃o sic dedit filio uctã habere ĩ se¬
metip̃o nõ sine uita existenti iã filio uitã
prem̃ dedisse. sed ita eũ sine tꝑe genuisse.
ut uitã quã p̃r filio gignendo dedit coe¬
terna sit uite prĩs qui dedit. ĩtelligat

Expanded text:
in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso , non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat,
Abbreviated transcription (Latin):
NLõ pñt prorsus ista ibi q̃ri ubi nichil
e tꝑe ĩchoatur. ut cõsequẽti ꝑficiatur
ĩ tꝑe e Quaꝓpt᷑ qui pt̃ ĩtellictere sine
tꝑe generationẽ filii de pr̃ẽ ĩtellugat sñ¬

Expanded text:
Non possunt prorsus ista ibi quaeri, ubi nihil Non possunt prorsus ista ibi quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut consequenti perficiatur in tempore. Quapropter qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, i
Abbreviated transcription (Latin):
formatus accepit.quid de hoiẽ xp̃o ĩtel¬
ligendũ ẽ uel credendũ cuiꝰ carins ipã
cõceptio nõ carnalis sed spũalis fuits̾
Im eo etiã qd̾ de illo sc̃ptũ ẽ ꝙ accepit
a pre ꝓmissionẽ sp̃s̃ scĩ et affuderit. utin¬
q natura mõstrata ẽ. et huãna .s. et di-¬
uina Accepit quippe ut hõ. effudit ut deꝰ
Nos aũt acciꝑe quidẽ hoc donũ possumꝰ
pro modulo nr̃o. effudere aũt suꝑ alios
nõ utiq possumꝰ. sed ut hoc fiat deũ su-¬
ꝑ eos a quo hoc efficitur ĩuocamꝰ
nato de utroq ꝓcessit ubi nulla sũt tꝑa.
sicut potiumq querere ubi ĩuenimꝰ fp̃a
uolũtatẽ pͥus de huãna mẽte procodere
ut q̃ratur ꝙ ĩuentũ ꝓles nocetur. qua
iã parta sen genita uolũtas illa ꝑficit᷑
eo fine requiestẽs. ut qd̾ fuerat appetitꝰ
q̃rentis. sit amor fruẽtis. qui iã de utro¬
q idest de gignẽte mẽte et de genita
uotione tãꝙͣ de parẽte ac prole ꝓcodat.

Expanded text:
formatus accepit; quid de homine Christo intelligendum est vel credendum, cujus carnis ipsa conceptio non carnalis, sed spiritualis fuit? In eo etiam quod de illo scriptum est, quod acceperit a Patre promissionem Spiritus sancti et effuderit , utraque natura monstrata est, et humana scilicet et divina: accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro, effundere autem super alios non utique possumus; sed ut hoc fiat, Deum super eos, a quo hoc efficitur, invocamunato de utroque processit, ubi nulla sunt tempora; sicut potuimus quaerere ubi invenimus tempora, voluntatem prius de humana mente procedere, ut qjam parta seu genita voluntas illa perficitur, eo fine requiescens, ut qui fuerat appetitus quaerentis, sit amor fruentis: qui jam de utroque, id est, de gignente mente, et de genita notione, tanquam de parente ac prole procedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sufficiẽs elocutio mea secuta nõ fu̾ct.
ꝙͣius et ĩ ip̃o ĩtellcũ conatũ me sense¬
rĩ magis habuisse ꝙ̃ effectũ et ĩ una
quidẽ ꝑsona qd̾ ẽ hõmo ĩuenisse iagi¬
nẽ sũme illiꝯ triuitatis. et ĩ re mutabili
strare uoluisse. sed tria uniꝰ ꝑsone nõ sicut
hũana poscit ĩtentio. tribus̃ illis ꝑ sonis
cõuenire potuerilt ficut ĩ hoc libro. xuͦ.¬
trinitate que deꝰ ẽ ĩterualla tꝑm nulla
sũt. ꝓ que possit ostendi aut saltẽ ĩquiri
ntrũ prius de prẽ natus sit filius. et po¬
stea de ãbobus ꝓcesserit sp̃s scẽ qm̃ sip¬

Expanded text:
um sufficiens elocutio mea secuta non fuerit: um sufficiens elocutio mea secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me senserim magis habuisse quam effectum. Et in una quidem persona quod est homo invenisse imaginem summae illius Trinitatis, et in re mutabili strare voluisse. Sed tria unius personae, non sicut humana poscit intentio, tribus illis personis convenire potuerunt, sicut in hoc libro quTrinitate, quae Deus est, intervalla temporum nulla sunt, per quae possit ostendi, aut saltim requiri, utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de ambobus processerit Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
bus et nonis et ꝑ quas adnũtiatus ẽ
xp̃s. nõ ẽ aliud nomẽ sub celo ĩ quo opor¬
tet om̃s saluos fieri Cõstituũtur at̃
purgati ab oĩ cõtagione corruptiõis ĩ pla-¬
tidis sedibus. donec recipiãt corꝑa sua
sed ĩcorruptibilia. que ornẽt nõ onerẽt
Hoc em̃ placuit optio et sapientissimo
treatori ut sp̃s hoĩs deo pie subditꝰ ha¬
beat feliciter subditũ corpus. et sine fine
ꝑmaneat ip̃a felicitas Ibi ueritatẽ sine
ulla difficultate iudebimꝰ. eaq clarissĩã
et c̾tissima ꝑfruemur. nec aliquid q̃re-¬
mꝰ mente ratitinante/ sed cõtemplante
cernemꝰ quare nõ sit filius sp̃s sc̃o. cũ
de pre ꝓcedat In illa luce mlla erit q̃stio.
hic uero ip̃a exꝑientia tã m̃ ẽẽ apparuit
me ĩ scd̾o huiꝰ oꝑis libro ałie loco inde
dicturũ ẽẽ ꝓmiserĩ quocienscũq ĩ ea
creatura q̃ nos sumꝰ aliquid illi rei si¬
mile oñdere uolui qualẽtũq ĩtellcm̃ me¬

Expanded text:
nuntiatus est Christus, non est aliud nomen sub coelo, in quo oportet homines salvos fieri . Constituuntur autem purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, donec recipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante, sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre procedat. In illa luce nulla erit quaestio: hic vero ipsa experientia tam mihi apparuit me in secundo hujus operis libro alio loco inde dicturum esse promiserim , quotiescumque in ea creatura quae nos sumus, aliquid illi rei simile ostendere volui, qualemcumque intellectum me
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo uident suã mentẽ quõ
uideri ps̃. et ĩ ea trintatẽ istã de qua
multis modis ut potiu disputaui. nec
tñ eã credũt uel ĩtelligũt ee maginẽ
dei. speculũ quidẽ iudent. sed usq adeoͭ
nõ uidẽt ꝑ speculũ qui ẽ ꝑ speculũ nt bi-¬
dendus. ut nec ipm specusũ qd̾ indent
stiãt ẽẽ spetulũ idest imaginẽ Qd̾ si
scirẽt fortassis et eñ tuiꝰ ẽ hoc sꝑeculũ
ꝑ hoc querendũ et ꝑ hoc utrũq ĩterĩ
uidendũ ẽẽ sentirẽt᷑. fide nõ ficta corda
ligendo que de natura mẽtis hũane sub¬
tilissime disputãtur. nisi ut ip̃a quoq
tellurentia sua testo dapnentur n
qua utiq nõ laborarẽt. ut iux ad certũ a¬
liquid ꝑuenirẽt nisi penalibus tenebris
nsi pccĩ Dñ tanti iali magintis.¬
dine ãmoniti. sequi deborẽt agnũ qui tol¬
longe istis igemo tardiores.qñ fine uite
huiꝰ resolũtur a corꝑe. ius ĩ eis retmẽ¬
dis nõ hñt ĩ iuide ꝑtates. quas ille agnꝰ

Expanded text:
Qui ergo vident suam mentem, quomodo videri potest, et in ea trinitatem istam de qua multis modis ut potui disputavi, nec tamen eam credunt vel intelligunt esse imaginem Dei; speculum quidem vident, sed usque adeo non vident per speculum qui est per speculum nunc videndus, ut nec ipsum speculum quod vident sciant esse speculum, id est, imaginem. Quod si scirent, fortassis et eum cujus est hoc speculum, per hoc quaerendum et per hoc utcumque interim videndum esse sentirent, fide non ficta corda ligendo quae de natura mentis humanae subtilissime disputantur, nisi ut ipsa quoque intelligentia sua teste damnentur? In qua utique non laborarent, et vix ad certum aliquid pervenirent, nisi poenalibus tenebris nisi peccati? Unde tanti mali magnitudine admoniti, sequi deberent Agnum qui tolis ingenio tardiores, quando fine hujus vitae resolvuntur a corpore, jus in eis retinendis non habent invidae potestates. Quas ille Agnus
Abbreviated transcription (Latin):
rilitate nõmillã similitudinẽ filii et amor
hoĩs de sciã ꝓcedẽs et memoriã ĩtelluẽtiã¬
q cõũgens. tñꝙͣ parẽti proliq cõis uñ nec
parẽs stelligitur ẽẽ nec proles. habeat ĩ
hac imagie aliquã licet ualde ĩparẽ siłi̾tu¬
nitatis nõ hec tria unꝰ hõ sed unĩꝰ hoĩs st̃
ita ĩ ip̃a sũm̾a t̾nitate cuiꝰͥ hec imiago ẽ¬
nõ uniꝰ dei sũt sed illa tria sed unꝯ deies
ẽ et tres sũt ille nõ una ꝑsona Qd̾ sa¬
ne mirabiliter ĩeffabile ẽ uel ĩeffbilit mi¬
rabile cũ sit una ꝑsona hec imago trinitatib̃.
ip̃ã uero sũma tritas tres ꝑsone sut. ĩse¬
ꝑabilior ⁊̃ illa trinitas ꝑsonarũ triũ ꝙ̃ her

Expanded text:
rilitate nonnullam similitudinem filii; et amor rilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellegentiamque coniungens tamquam parenti prolique communis — unde nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, licet ualde imparem similitua unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium
Abbreviated transcription (Latin):
Derũ ĩ illa sũma fͣnitate qͥue ĩ¬
cõꝑabiliter rebus oĩbus añcessit tãta
ẽ ĩseꝑabilitas. ut cã trimitas hoim̃ nõ
possit dici unꝰ hõ. iłla unꝰ deꝰ et dicatur
et sic. nec ĩ uno deo sit illa trinitas. sed
unꝰ deꝰ Nec rursus̾ quẽ ad modũ ista iia¬
tto qd̾ ẽ homo hñs illa tria. una ꝑsona
e ita ẽ illa trimitas. sed tres ꝑson̾e sic̃t.
pr filii et filius prĩs. et sp̃s prĩs et filii
Em̃ius enĩ memoria hoĩs et maxĩe
illa quã pecora nõ hñt idest qua res ĩ¬
telligibiles ita cõtinẽtur ut nõ ĩ ea per
sensus corꝑis uenerĩt. habeat pro modu¬
lo fuo ĩ hac imagine t̾nitatis ĩ tõꝑabili¬
ter quidẽ ĩparẽ sed tñ qualẽtũq sili̾tu-¬
dinẽ prĩs. itẽq ĩtellugentia hoĩs q̃ per
ĩtentionẽ cogitationis inde formatur
qñ quod scitur di. et nulliꝰ lingue cordis
uerbũ ẽ. habeat ĩ suci magna dispa¬

Expanded text:
Verum in illa summa Trinitate, quae inVerum in illa summa Trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo; in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo habens illa tria una persona est, ita est illa Trinitas: sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. quamuis enim memoria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est qua res intellegibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis uenerint, habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem patris; itemque intellegentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna dispa
Abbreviated transcription (Latin):
mor ẽ.et mea nult uolũtate nõ sua Ipẽ
quoq amor meꝰ cũ mominit atq ĩtellĩ¬
git quid appetere debeat quid uitare ꝑ
meã nõ ꝑ suã memoriã meniit. Et
ꝑ ĩtelluentiã meã nõ suã quicquid ĩtel¬
lurenter amat ĩcelluit Quod breuit᷑
dici pt Ego ꝑ oĩa illa trĩa memini. ego
ĩtelligo. qui nec mẽoria sũ. nec ĩtelligẽ¬
tia. nec dilcĩo sed hec habeo Ista ergo
dici pñt ab una ꝑsona que ht hec tria
nõ ip̃ã c̃hec triã In illiꝯ uers sũme sim¬
plicitate nature qtie deꝰ ẽ. ꝙͣuis unꝰ sit
deꝰ. tres tñ ꝑsone sũt pr̃ et filius et sp̃s
sc̃õ A lud ẽ itaq trmitas res ip̃ã. aliud
iago tnitatis ĩ re alia ꝓpter quã ĩma¬
ginẽ simul et illud ĩ quo sic̃t hec tria ina¬
go d̾r sicut imago dĩ simul et tabula et
qd̾ ĩ ea pctũ ẽ. sed ꝓpter pictuã q̃ ĩ ea
Ẽ simul et tabula nõĩe iagĩs appellat᷑

Expanded text:
mor est et mea uult uoluntate, non sua. ipse mor est et mea uult uoluntate, non sua. ipse quoque amor meus cum meminit atque intellegit quid appetere debeat, quid uitare, per meam, non per suam memoriam meminit, et per intellegentiam meam, non suam quidquid intellegenter amat intellegit. quod breuiter dici potest: ego per omnia illa tria memini, ego intellego, ego diligo, qui nec memoria sum nec intellegentia nec dilectio, sed haec habeo. ista ergo dici possunt ab una persona, quae habet haec tria, non ipsa est haec tria. in illius uero summae simplicitate naturae, quae deus est, quamuis unus sit deus, tres tamen personae sunt, pater et fili Aliud est itaque trinitas res ipsa, aliud imago trinitatis in re alia, propter quam imaginem simul et illud in quo sunt haec tria, imago dicitur; sicut imago dicitur simul et tabula, et quod in ea pictum est; sed propter picturam quae in ea est, simul et tabula nomine imaginis appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
erũ hec qñ ĩ una sũt
ꝑsona sicut ẽ hõ. ꝑt̾ nobis
q̃uispiã dicere Tria ista mẽoria
ĩtellcũs et amor mea sũt et nõ sua. nec sibi
sed michi agũt quod agũt. ĩmo ego ꝑ ilła
Ego em̃ meniimi ꝑ meõriã. ĩtelligo ꝑ ĩtel/¬
ligentiã amo ꝑ amorẽ Et qñ ad meõriã
meã aciẽ cagitatioĩs adu̾to ac sic ĩ corde
meo dico quod scio. uerbũq uerũ de stiã mã
irignitur. ntrũq meũ ẽ et scĩa utiq et
uerbũ Ego emĩ scio. ego dico ĩ corde meo
quod scio Et qñ ĩ memoria mea cogitã¬
do ĩuenio iã me ĩtelligere iã me amare
ciliquid. qui ĩtellcũs et amor ibi erat et
añꝙͣ inde cogitarẽ. ĩtellcm̃ meũ et amo-¬
rẽ meũ ĩuenĩo ĩ mẽoria mea. quo ego ĩ¬
telligo. ego amo nõ ip̃ã Itẽ qñ cogitatio
mea memor ẽ et nult redire ad ea que
ĩ memoria reliquerat eaq ĩtellcã cõspi¬
cere. atq ĩtus dicere mea meõria me/¬

Expanded text:
erum haec quando in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: tria ista, memoria, intellectus et amor, mea sunt, non sua, nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, immo ego per illa. ego enim memini per memoriam, intellego per intellegentiam, amo per amorem, et quando ad memoriam meam aciem cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum de scientia mea gignitur, utrumque meum est, et scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio in memoria mea, quo ego intellego, ego amo, non ipsa. item quando cogitatio mea memor est et uult redire ad ea quae in memoria reliquerat eaque intellecta conspicere atque intus dicere, mea memoria me
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus sufficit iã scientibus deũ ẽẽ spm̃
pĩ et filius ꝙ ĩ suꝑioribus libris scd̾m eas¬
etiã quã fecit deꝯ qnͣtũ ualumꝰ ãmonui¬
inꝰ eos qui rationẽ de rebus talib poscũt.
ut ĩusibilia eius ꝑ ea que fr̃ã sũt sicut
possent ĩtellcã cõspicerẽt et maxie ꝑ ra¬

Expanded text:
fidelibus sufficit iam scientibus deum esse spirifidelibus sufficit iam scientibus deum esse spiripater et filius, quod in superioribus libris secundum easetiam quam fecit Deus, quantum valuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent, et maxime per ra
Abbreviated transcription (Latin):
tute sane lũtatẽ
quidã rñdit heretiei u̾sutissime ĩterro¬
gantĩ utrũ deꝰ filiũ uolẽs an nolẽs geme¬
rit ut si diceret nolẽs ab surdissiã dei mise¬
ria. sequeretur .si aut nolẽs cõtinuo qd̾
ĩtendebat uelut s̃uicta ratione cõcluderet
nõ nature ẽẽ filiũ sed uolũtatis 2t ille
nigilantissime uicissim q̃ siit ab eo utrũ deꝰ
pr̃ uolẽs ac nolens sit deꝰ. ut si rñderet
nolens seq̃retur illa miseria quã de deo
credere magna ĩsama ẽ. si aut̃ dicẽt uo¬
lens rñderetur ei ergo et ip̃e uolũtate sin
deꝰ ẽ nõ natura Quid ergo restabat
insi ut obrantesceret. et sua ĩterrogatione
obligatũ ĩsolubili uinculo se uiderẽte S
uolũtas dei si et ꝓpͥe dicenda ẽ aliqua in
trmitate ꝑsona. magis hoc nomẽ spĩ
sc̃õ cõpetit᷑ sicut caritas Nã quid ẽ caritas
ꝙͣͣ uolũtas: Dideo me de spñ sc̃o ĩ isto li¬
bro sid̾m sc̃pturas stãs hoc disputasse qd̾

Expanded text:
ute sane quidam respondit haeretico uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, diceretur nolens, absurdissima dei miseria sequeretur, si autem nolens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret et sua interrogatione obligatum insolubili uinculo se uideret? sed uoluntas dei si et propria dicenda est aliqua in trinitate persona, magis hoc nomen spiritui sancto competit sicut caritas. nam quid est aliud caritas quam uoluntas? Video me de spiritu sancto in isto libro secundum scripturas sanctas hoc disputasse quod
Abbreviated transcription (Latin):
tabiliter ĩter se ac sꝑ equalis ẽ nec aliqñ
nõ fuit aut aliter fuit nec abiqñ nõ erit
aut aliter erit Ista uero tria que sũt ĩ
ĩpari imagine et si nõ locis qm̃ nõ st̾ cor-¬
pora. tñ ĩter se nc̃ ĩ ista uita magnitudi¬
mbus seꝑantur Neq emĩ quia moles nul¬
le sũs ibi ideo nõ uidemꝰ ĩ alio maiorẽ ẽẽ
memoriã ꝙ̃ ĩtelligentiã. ĩ alio cõtra. ĩ alio
duo hei amoris magnitudĩe suꝑari. sine
sint ip̃ã duo ĩter se ẽqualia siue nõ fint.
rint ab oĩ languore sanata. nec tũc equa-
creatura crectori Et qñ ab oĩ languo
lũ ncorporalẽ uerũetiã sĩãne ĩseꝑabilẽ
uereq ĩmutabilẽ tlntatẽ cp̃ uenerit
uisio que facie ad faciẽ nobis ꝓmittit᷑
multo clarius c̾tiusq indebimꝰ. quã
sũt qui ea que digessimꝰ et cõmendaui-¬
mus ĩ sua mẽtẽ cõspiciũt. sed ilt qui
eã tãꝙͣ naginẽ uident. ut possint ad
eũ cũꝰ imago ẽ quomõtũq referre qd̾

Expanded text:
tabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia siue non sint arint ab omni langcreatura Creatori, et quando ab omni languoe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod
Abbreviated transcription (Latin):
Inciꝑit collatio beati augustim. cũ pa¬
scentio habita in domo amti a hyppo¬
ne regione pñte laurẽtio iudice
delecta a pastentio mro spectabili

Expanded text:
nt, Collatio Beati AUGUSTINI cum PASCENTIO ariano, habita in domo Anicia Hippone-Regio, praesente LAURENTIO judice delecto a PASCENTIO viro spectabili