comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rias litteras postulares si ambigeres de-
mono gamiae : sed ut nequitiã seruuloꝵ
qui te uenalẽ portant. et insidias affini¬
um. ac piũ parentis errorem intellige¬
res : cui ut amorẽ in te tribuam. amoris
scientiã ñ concedo: dicens aliquid cum
apło. Confiteor zelũ dĩ habent : sed non
scđm scientiã. Imitare potius. crebro enĩ
id ipsum repetam. scãm matrẽ tuam: cuiꝰ
ego quotiens recordor. uenit inmentẽ
ardor eius in xp̃m. pallor ex ieiuntis.
tuus que ego honoris causa nomino. ñ
quia consularis et patricius. sed quia eon
doleat. qđ et uirginitatẽ frustra amise¬
ris: et fructus ꝑdideris nuptiarũ. Vbi ẽ.
maritus quẽ tibi dedit: Etiam siamabi¬
lis. etiã sibonus fuisset mors finisset omĩa:
et copulã carnis soluisset interitus. Arri¬
pe quęso occasionẽ. et fac de necessitate
uirtutẽ . Non quęruntur inxp̃ianis ini-¬
tia: sed finis. Paulus male cȩpit: sed be¬¬
ne finiuit. ludȩ laudantur exordia: sed

Expanded text:
rias litteras postulares, si ambigeres de bono monogamiae, sed ut nequitiam servulorum, qui te venalem portant, et insidias affinium, ac pium parentis errorem intelligeres: cui, ut amorem in te tribuam, amoris scientiam non concedo, dicens alapostolo: confiteor, zelum dei habent, sed non secundum scientiam. imitare potius — crebro enim id ipsum repetamsanctam matrem tuam, cuius ego quotiens recordor, uenit in mentem ardor eius in Christum, pallor ex ieiuniis, tuus, quem ego honoris causa nomino — non quia consularis et patricius, sed quia Chridoleat, quod et uirginitatem frustra amiseris et fructus perdideris nuptiarum. ubi est maritus, quem tibi dedit? etiamsi amabilis, etiamsi bonus fuisset, mors finisset omnia et copulam carnis soluisset interitus. arripe, quaeso, occasionem et fac de necessitate uirtutem. non quaeruntur in Christianis initia, sed finis: Paulus male coepit, sed bene finiuit; Iudae laudantur exordia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagabant. ante cartȩ & mẽbranarum
usum aut indolatis ede ligno codicellis.
res earũ tabellarios & scriptores: alibris
arborũ librarios uocauere. Quanto gͥ
expolito artib mundo. id non debemꝰ
omittere qđ sibi prestiter̃ apud quos
erat cruda rusticitas. et qui humanitatẽ
quodã modo nesciebant: Ecce beatus
chromatius cũ scõ eusebio non plus na-¬
tura quã morũ sibi aequalitate germa¬
no. litterario me ꝓuocauit officio: tu
modo a nob abiciens recentẽ amicitiã.
scindis potius quã dĩssuis. Qđ pruden¬
ter elus uetat: nisi forte ita tibi exosus
est oriens ut litteras quoq tuas huc ue¬
nire formides. Exꝑgiscere. exꝑgiscere.
euigila de somno: pr̃a unã cartȩ scedulã
caritati. Int̾ delitias patriȩ et cõmunes
quas habuimꝰ ꝑ egrinationes aliqͣndo
suspiria. siamas scribe : surasceris iratꝰ
licet scribe. Magnũ & hoc desideru ha¬
bebo solamen: si amici litteras uel in¬
dignantis accipiam. Ex ulicit ad Ni¬

Expanded text:
bant, ante chartae et membranarum usum in dedolatis ex ligno codicellis, res earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios vocavere. Quanto ergo expolito jam artibus mundo, id non debemus omittere, quod sibi praestabant apud quos erat cruda rusticitas, et qui ipsam quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem amicitiam scindis potius, quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas huc uenire formides. expergiscere, expergiscere, euigila de sommo, praesta unam chartae scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habuimus, peregrinationis aliquando suspiria. si amas, rescribe; si irasceris, iratus licet scribe. magnum et hoc desiderii habebo solamen, si amici litteras uel indignantis accipiam. IX. AD
Abbreviated transcription (Latin):
florib ceeui. Hȩc temporalisẽ dictio.
et tanta adlum̃ lucernule facilitate
ꝓfusa: ut notariorũ manus lingua
ꝑcurreret: et signa ac furta uerborum.
uolubilitas sermonũ horreret. Quod
idcirco dixxi: ut qui ñ ignoseit ingenio.
ignoscat uł tempori. EPISTOLA SANE¬

Expanded text:
floribus texui. extemporalis est dictio floribus texui. extemporalis est dictio et tanta ad lumen lucernulae facilitate profusa, ut notariorum manus lingua praecurreret et signa ac furta uerborum uolubilitas sermonis obrueret. quod idcirco dixi, ut, qui non ignoscit ingenio, ignoscat uel tempori. CXVIII. A
Abbreviated transcription (Latin):
gutm. Auc si erubescit et retraecat. et
domũ in qua nata ẽ arbitratur angu¬
stanr uos adeius hospitiolũ ꝑgite quã¬
uis artũ sic facilius potest matrem. et
frẽm caꝑt. qua alienũ hominem: cum
quo certe inuna domo siue cubieulo.¬
caste manere ñ poterat. Sint in una
domo duę feminę. et duo masculi
Si aũt et tertius ille in pockoe cuus
abire non uult. et seditiones ac turbas
concitat: sit biga. sit triga frat ur̃ a fi¬
lius et sororem illis exchibebit. Alu
tium appellet et fr̃em. Hȩc ad breuẽ
lucubratun eulã celeri sermone dieca¬
ui. uolens defidio postulantis satis fa¬
cere et quasi ad seolasticã materiam
me exercens. eadem enĩ die mane pul¬
sabat ostiũ qui ꝓfecturus erat: simul¬
q ut ostenderem obtrectatorib meis.
qđ et ego possim quicquid in bucam
uenerit dicere. Vnde et de scripturis
pauca ꝑstrinxi: nec orationẽ meã ut
in ceteris libris solitus sũ facere illarũ

Expanded text:
gium-, aut, si erubescit , et retractat et gium-, aut, si erubescit , et retractat et domum, in qua nata est, arbitratur angustam, uos ad eius hospitiolum pergite. quamuis artum sit, facilius potest matrem et fratrem capere quam alienum hominem, cum quo certe in uno cubiculo manere non poterat. sint in una domo duae feminae, duo masculi. sin autem et tertius ille γηροβοσκός tuus abire non uult et seditconcitat, sit biga, sit triga, frater vester ac filius et sororem illis exhibebit et matcium appellet et fratrem. Haec ad brevem lucubratiunculam celeri sermone dictavi volens desiderio postulantis satisfacere et quasi ad scholasticam materiam me exercens—eadem enim die mane pulsabat ostium, qui profecturus erat—simulque, ut ostenderem obtrectatoribus meis, quod et ego possim, quicquid venerit in buccam, dicere. Unde et de scrpauca perstrinxi nec orationem meam, ut in ceteris libris facere solitus sum, illarum
Abbreviated transcription (Latin):
es allabitur dũ ignoras. Et iste formo-¬
sulus tuus quia cito seneseunt mulieres.
maxime quȩ iuxta uiros sunt: ułditiorẽ
repꝑiet uł iuniorem. Tunc penitebit
consilii tui. et tedebit ꝑtinaciȩ: quan¬
do et rem et famã amiseris: quando
qđ male uinetũ fuerat diuidetur be.¬
ne. Nisi forte secura es. et coalescente
tanti temporis karitate discidium ñ
ut pecces. magis ate diseat filia separari.
quã tu ab illa se iungi. Habes filium et
iam sopitos suscitas. Honestius tibi est
saltim culpã filie sustentare : quã occa¬
sionem cue querere. Sic tibi filiꝰ mo-¬
nichus pietatis uiduitatisq p̃sidium.
Quid tibi alienũ hominẽ. in ea p̃ser-¬
tim domo quȩ filiũ et filiã. caꝑe non
potuit. Eius iam ȩtatis es: ut posses iã¬
ñ potes habe de filia. Inuita ad te utrũq
reuertatur cũ uiro quȩ sola excierat. Ui¬
rum dixi ñ maritũ. Nemo calũnietur
Sexum significare uolui: non conui¬

Expanded text:
es adlabitur, dum ignoras—etiste formoes adlabitur, dum ignoras—etiste formosulus tuus, quia cito senescunt mulieres, maxime quae iuxta uiros sunt, uel ditiorem repperiet uel iuniorem. tunc te paenitebit consilii tui et taedebit pertinaciae, quando et rem et famam amiseris, quando, quod male iunctum fuerat, diuidetur bene, nisi forte secura es et coalescente tanti temporis caritate discidium non ut pecces. magis a te discat filia separari, quam tu ab illa disiungi. habes filium et iam sopitos suscitas? honestius tibi est saltim culpam filiae sustentare quam occasionem tuae quaerere. sit tecum filius monachus, pietatis uiduitatisque praesidium. quid tibi alienum hominem in ea praesertim domo, quae filium et filiam capere non potuit ? eius iam aetatis es, ut possis nepotes habere de filia. inuita ad te utrumque. reuertatur cum uiro, quae sola exierat — uirum dixi, non maritum; nemo calumnietur: sexum significare uolui, non coniu
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ filii. quã filiȩ suȩ. Quod si no¬
lueris. si mea monita rugata fronte
contempseris. epła hȩc tibi uoce libe-¬
ra ꝓclamabit. Quid alienũ seruum
gulorũ facies intuere. Ille in eccłia
leget. et te aspiciunt uniuersi: nisi
quod plena licentia conuigali de tua
infamia gloriaris: nec iam secreto
de decore p̾otes eẽ. contempta. Procaci¬
tatẽ lib̾tatẽ uocas. facies meretri eis fa¬
cta ẽ. tibi: nescis erubescere. Iterũ me
malignum. iterũ suspitiosum. et ru¬
migerulũ clamitas. Ego ne suspitiosus.
ego ne maliuolus. qui ut in principio
ep̾łe p̃fatus sum idõ scripsi quia non
suspicabar: antu negligens. dissoluta.
brachiis tuis quasi cassib inclusisti :
Optimũ reuera pedagogũ qui te mo-¬
neat. qui asꝑitatẽ frontis tergat: et
qua qua innullis ętatib libido sit to¬
ta. tam̃ uł cano capite ab aꝑta defendat
ignominia. Ueniet ueniet tempuis. di¬

Expanded text:
amicum filii quam filiae suae. quodsi noamicum filii quam filiae suae. quodsi nolueris, si mea monita rugata fronte contempseris, epistula tibi haec uoce libera proclamabit: \'quid alienum seruum gulorum facies intuere. ille in ecclesia legit et te aspiciunt uniuersi, nisi quod paene licentia coniugali de tua infamia gloriaris nec iam secreto dedecore potes esse contenta; procacitatem libertatem uocas. facies meretricis facta est tibi, nescis erubescere\'. Iterum me malignum, iterum suspiciosum, iterum rumigerulum clamitas. egone suspiciosus, egone maliuolus, qui, ut in principio epistulae praefatus sum, ideo scripsi, quia non suspicabar, an tu neglegens, dissoluta, brachiis tuis quasi cassibus inclusisti? optimum re uera paedagogum, qui te moneat, qui asperitate frontis exterreat et, quamquam in nullis aetatibus libido sit tuta, tamen uel cano capite ab aperta defendat ignominia! ueniet, ueniet tempus - di
Abbreviated transcription (Latin):
mines sub uno tectulo uos manentes. lectu¬
lum quoq criminentur hab̃e cõmunem.
Potes et ad necessitates tuas quale uoluisti
hab̾e solatium: et aliqua ex parte publi¬
ca carere infamia. Quãquã cauendasit
macula : quȩ nullo nitro scđm hieremiã
nulla fullonũ herba elui potest. Quan¬
bertos seruulos. bonũ conscientiȩ nulli
oculus fugiat. Intret intrepidus. securus
exxeat. Tacentes oculi. et sermo silens. et
totius corporis habitus: ut trepidationẽ
int̃dũ ut securitatẽ loquatur. Aperi
quȩso aures tuas: et clamorẽ totius ciui-¬
tatis exaudi. lam ꝑdidistis ur̃a uoca.¬
bula: et mutuo uob̃ cognomina susce¬
pistis. Tu illius diceris: et ille tuus: Hoc
mat̃ audit. et fr̃. paratiq sunt. et prę¬
cantur uos. ibi diuidere: et priuatam
ur̃ȩ coniunctionis infamiã. laudem
facere cõmunẽ. Tu esto cũ matre: fit
ille cũ fratre. Audentius diligis soda¬
lem fr̃is tui. Honestius amabit mater

Expanded text:
mines sub uno tectulo uos manentes lectumines sub uno tectulo uos manentes lectulum quoque criminentur habere communem. potes et ad necessitates tuas, quale uoluisti, habere solacium et aliqua ex parte publica carere infamia, quamquam cauenda sit macula, quae nullo nitro secundum Hieremiam, nulla fullonum herba lui potest. quanbertos, seruulos. bona conscientia nullius oculos fugiet. intret intrepidus, securus exeat. taciti oculi et sermo silens et totius corporis habitus uel trepidationem interdum uel securitatem loquuntur. aperi, quaeso, aures tuas et clamorem totius ciuitatis exaudi. iam perdidistis uestra uocabula et mutuo ex uobis cognomina suscepistis: tu illius diceris et ille tuus. hoc mater audit et frater paratique sunt et precantur uos sibi diuidere et priuatam uestrae coniunctionis infamiam laudem facere communem. tu esto cum matre, sit ille cum fratre. audentius diligis sodalem fratris tui: honestius amabit mater
Abbreviated transcription (Latin):
at. regat̾ familiam: emat quicquid de
publico necessariũ ẽ. Dispensator et dñs
et p̃ueniens officia seruulorũ quẽ om̃s
rodant famuli: et quicquid domina non
derant de quanto sed quantũ detur: dolo-¬
remq suũ solis qđ possunt obtrectationib
consolantur. Ille parasitũ. iste impostorẽ.
hic heredipetã. alius nouo quolibet ap¬
pellat uocabulo. Ipsũ iaceant assidere lec¬
tulo: obstetrices adhibere: languenti por¬
care mappulam: calefacere lintea: plica¬
re fasciolas. facilius credunt homines:
et qđ cũq domi fingitur rumor inpu-¬
blicũ fit. Nec mireris si ancillȩ et seruu¬
li de uob ista confingant: cũ mat̾ quoq
riñ potest saltim fr̃ĩ reconcilieris. Aut si
ista tam cara nomina hostilit̃ detestaris.
diuidere ab eo. quẽ tuis diceris prȩtulisse.
Siaũt et hoc ñ potes: reuerteris enim
ad tuos. sinon potes deserere : uł honestiꝰ
sõdali tuo utere. Separentur domꝰ ur̃ȩ.
diuidaturq conuiuium : ne maledici ho¬

Expanded text:
at, regat familiam, emat, quicquid de publico necessarium est, dispensator et dominus et praeueniens officia seruulorum, quem omnes rodant famuli et, quicquid domina non derant, de quanto, sed quantum detur, doloremque suum solis, quod possunt, detractationibus consolantur. ille parasitum, iste inpostorem, hic heredipetam, alius nouo quolibet appellat uocabulo. ipsum iactant adsidere lectulo, obsetrices adhibere languenti, portare matulam, calefacere lintea, plicare fasciolas. facilius mala credunt homines et, quodcumque domi fingitur, rumor in publico fit. nec mireris, si ancillae et seruuli de uobis ista confingant, cum mater quoque fieri non potest, saltim fratri reconcilieris. aut si ista tam cara nomina hostiliter detestaris, diuidere ab eo, quem tuis diceris praetulisse. si autem et hoc non potes - reuerteris enim ad tuos, si illum possis deserere —, uel honestius sodali tuo utere. separentur domus uestrae diuidaturque conuiuium, ne maledici ho
Abbreviated transcription (Latin):
pulla. animi tacentis indiciũ ẽ. Si ru¬
gam ñ habeat. si ꝑ terrã ut altior uide¬
aris trahatur : sĩde industria disfuta
sit tunica ut aliquid intus appareat.
sum. Caliga quoq ambulantis nigella
ac nitens. stridore iuuenes ad se uocat.
lapillȩ fasciolis cõprimuntur: et cris¬¬
panti cingulo angustius pectus artat᷑.
Capilli uł in frontẽ uł in aures deflu-¬
unt. Palliolũ int̾dũ cadit ut candidos
nudet humeros : et quasi uideri nolue¬¬
rit celat festina qđ uolens detexerat.
Et quando inpublico quasi ꝑ uerecun¬
diam oꝑit faciem: luparũ arte id so-¬
lum ostendit qđ ostensũ magis place-¬
re potest. Respondebis. Unde me nosti:
et quo modo tam longe in me iactas
lacrimȩ: et intolerabiles ꝑ mom̃ta sin¬
gultus. Atq utinã ille mentitus sit: et
magis timens hoc quã arguens dixerit.
Dolet sibi p̃latũ iuuenẽ ñ quidẽ coma¬
cum: non uestiũ siricarũ. sed rosolum

Expanded text:
pulla animi tacentis indicium est, si rupulla animi tacentis indicium est, si rugam non habeat, si per terram, ut altior uidearis, trahatur, si de industria dissuta sit tunica, ut aliquid intus appareat sum. caliga quoque ambulantis nigella ac nitens stridore iuuenes ad se uocat. papillae fasciolis conprimuntur et crispanti cingulo angustius pectus artatur. capilli uel in frontem uel in aures defluunt. palliolum interdum cadit, ut candidos nudet umeros, et, quasi uideri noluerit, celat festina, quod uolens retexerat. et quando in publico quasi per uerecundiam operit faciem, lupanarum arte id solum ostendit, quod ostensum magis placere potest. Respondebis: \'unde me nosti? et quomodo tam longe in me iactas rauere lacrimae et intolerabiles per momenta singultus. atque utinam ille mentitus sit et magis timens hoc quam arguens dixerit !dolet sibi praelatum iuuenem, non quidem comatum, non uestium sericarum, sed trossulum
Abbreviated transcription (Latin):
affectib. Int̾ has et tantas illecebras uo¬
luptatũ. etiã ferreas mentes libido do-¬
mat : quȩ maiorẽ inuirginib patitur
famen: cũ dulcius putat om̃e quod
nescit. Narrant gentiliũ fabulȩ. cantib
firenarũ nautas in saxa p̃cipites: et ad
orfei cytharã arbores bestiasq ac silicũ
dura mollita. Difficile int̾ epulas ser-¬
uatur pudicitia. Natens cutis sordidũ
ostentat animũ. Legimꝰ inscolis pueri.
et spirantia inplateis aera ꝑspeximꝰ:
aliquẽ ossib uix herentẽ illicitis arsisse
amorib. et ante uita caruisse quã pe-¬
ste. Quid tu facias puella sani corporis.
delicata. pinguis. rubens. aestuans. inter
carnes. int̾ uina. et balnea uata marita.¬
tas. iuxta adolescentulos: Quȩ et si roga¬
ta ñ feceris . tam de forme putes testimo¬
niũ si rogeris. Libidinosa mens arden¬
tius honesta ꝑsequitur: et qđ ñ licet
duleius suspicatur. Uestis ipsa uilis et

Expanded text:
affectibus. inter has et tantas inlecebras uoaffectibus. inter has et tantas inlecebras uoluptatum etiam ferreas mentes libido domat, quae maiorem in uirginibus patitur famem, dum dulcius putat omne, quod nescit. narrant gentilium fabulae cantibus sirenarum nautas in saxa praecipites et ad Orphei citharam arbores bestiasque ac silicum dura mollita. difficile inter epulas seruatur pudicitia. nitens cutis sordidum ostentat animum. Legimus in scolis pueri — et spirantia in plateis aera conspeximus — aliquem ossibus uix haerentem inlicitis arsisse amoribus et I ante uita caruisse quam peste. quid tu facies, puella sani corporis delicata, pinguis, rubens, aestuans inter carnes, inter uina et balneas, iuxta maritas, iuxta adulescentulos ? etsi rogata non dederis, tamen formae putes testimonium, si rogeris. libidmosa mens ardentius honesta persequitur et, quod non licet, dulcius suspicatur. uestis ipsa uilis et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se paulaum auerterint portentuo sũ
ridebunt maritũ. Sin aũt sola ieris qđ
et magis ȩstimo. utiq int̃ seruos adoles¬
centes. int̾ maritatas feminas atq nup¬¬
turas. int̾ laseiuas puellas. et comatos li¬
niatosq uiuenes: furuarũ uestiũ puella
grad eris. Dabit tibi barbatulus quili¬
bet manũ. sustentabit lassam: et pręssis
digitis aut temptabitur. aut temptabit.
Erit tibi int̾ uiros matronasq conui¬
uium: spectabis aliena oscula: pręgu¬
statos cibos cybos et absq scandalo tuo
in aliis siricas uestes auratasq miraberis.¬
in ipso quoq corauitio. ut uescaris car¬
nib quasi inuita cogeris. Vt uinũ bibas.
dei laudatur ereatitra. Ut laues balneis.
genuã conclamabunt: Esonabit interĩ
aliquis cantor ad m̃sam: et int̃ psalmos
dulci modulatione currentes. qm̃ alie.¬
nas ñ audebit uxores. te quȩ custodem
ñ habes sepuis respectabit. Loquet᷑ nutb.
et quicquid metuit dicere significabit

Expanded text:
cum se paululum averterint, portentuosum ridebunt maritum. Siu autem sola ieris quod et magis existimo utique inter servos adolescentes, inter maritatas feminas atque nupturas, inter lascivas puellas, et comatos liniatosque juvenes, furvarum vestium puella gradieris. Dabit tibi barbatulus quilibet manum, sustentabit lassam; et pressis digitis, aut tentabitur, 787 aut tentabit. Erit tibi inter viros matronasque convivium: spectabis aliena oscula, praegustatos cibos; et non absque scandalo tuo, in aliis sericas vestes, auratasqin ipso quoque conuiuio, ut uescaris carnibus, quasi inuita cogeris, ut uinum bibas, dei laudabitur creatura, ut laues balneis, genuam conclamabunt. personabit interim aliquis cantator ad mensam et inter psalmos dulci modulatione currentes, quoniam alienas non audebit uxores, te, quae custodem non habes, saepius respectabit. loquetur nutibus et, quicquid metuet dicere, significabit
Abbreviated transcription (Latin):
ad me litterȩ ꝑuenerunt : quib: satis.¬
facis. te contra paruitatẽ meã librum
romã ñ misisse. Hoc nec ego factũ audi¬
eram: sed epłȩ cuiusdã quasi ad me scrip
exemplaria ꝓuenerunt. in qua horta¬
apłi capitulo canam & imit̃. histe sicorum
int̃ uituꝑationes et laudes elenȩ fluc¬
tuantẽ ut qui detrahendo oculos ꝑdi-¬
derat: laudando receꝑit. Ego simplicut
fateor dignationi tuȩ licet stilus etepici¬
remata tua michi uidẽtur. tam̃ ñ temere
exemplarib litterarũ credendũ puta¬
ui. ne forte me respondente lesus iuste
expostulares quod ꝓbare ante debuis¬
sem tuũ eẽ. sermonẽ. et sic rescriberem:
Accessit ad moram scȩ̃ et uenerabilis
paulȩ longa infirmitas. Dum enĩ lan

Expanded text:
ae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum auderam; sed epistolae cujusdam, quasi ad me scriptexemplaria pervenerunt. In qua hortaApostoli capitulo canam, et imiter Stesichorum, inter vituperationes et laudes Helenae fluctuantem; ut qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. Ego simpliciter fateor Dignationi tuae, licet stilus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur, tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte, me respondente laesus, juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim lan
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ conuersũ teneret. Et qm̃ in
existimamꝰ: suspicam᷑ etiã ad excusatio¬
nẽ auctoris multa de libris eiꝰ eẽ. subtra-¬
cta quȩ aꝑtã impietatẽ eiꝰdẽ monstrare
potuissent. Quesumꝰ prȩstantiã tuã ut &
hoc specialit̃ ñ tã nob̾ quã uniuersis qͥ
in urbe habitant ꝓfuturũ opus digneris
impende . ut supͣdictũ librũ origenis ad
fidẽ queadmodũ ab ipso auetore editꝰ ẽ.
tuo sermone manifestes: et quȩ a de¬
fensore eiꝰ int̃polata st̃ ꝓdas. ut que etiã
in his sedis quas ad scĩtatẽ tuã direximꝰ
uł contͣ catholicã regulã uł imꝑite edita
sunt. redarguas atq conuincas. Sane
subtilit̃ in p̃fatione oꝑis sui m̃tionẽ taci¬
to nomine tuȩ scĩtatis erxep̃ssit: qđ a te
ꝓmissũ opus ipse cõpleret. illud obliq
agens etiã te simili ratione sentire.
Purga gͦ suspitiones hominũ. & con-¬
uince criminantẽ ne si dissimulaueris
consensisse uidearis.

Expanded text:
sermonem conversum tenerent. Et quoniam in existimamus, suspicamur etiam ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem ejusdem monstrare potuissent -, quaesumus praestantiam tuam, ut in hoc specialiter non tam nobis quam uniuersis, qui in urbe habitant, profuturum opus digneris inpendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quem ad modum ab ipso auctore editus est, tuo sermone manifestes et, quae a defensore eius interpolata sunt, prodas, quae etiam in schidis istis, quas ad sanctitatem tuam direximus, uel contra catholicsunt, redarguas atque convincas. Sane subtiliter in Praefatione operis sui mentionem, tacito nomine tuae sanctitatis expressit, quod a te promissum opus ipse conpleret, illud oblique agens etiam te simili j ratione sentire. purga ergo suspiciones hominum et conuince criminantem, ne, si dissimulaueris, consensisse uidearis.
Abbreviated transcription (Latin):
re. Vnde arbitrio tuo cuncta ꝑmatto:
ut legas ipsam epłam tã grecã quã lati¬
nam : et ilico intelligaes accusatoꝵ meoꝵ
nenias & opꝓbriosas quęrelas. Porro mͥ
sufficit amicũ instruaisse learissimũ:
et in cellula latitantẽ diẽ tantũ expectare
iudicii. Optoq si fieri potest & si aduer¬
sarii siuerint cõm̃tarios potius seriptu¬
rarũ quã demosthenis & tullii philippi¬

Expanded text:
re. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii Philippi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os. et uenite occidamꝰ eũ. & nr̃a erit
hereditas. et ñ habemꝰ regem nisi cęsa-¬
rem. Habes qđ elegisti uͦsq ad finem
mundi seruiturus es cęsari donec gen¬¬
tiũ introeat plenitudo. & sic om̃is isrł
saluus fiet. ut qui quondã erat in capite.
uertat᷑ in caudã. Hȩc tͥ uir eloquentissi¬
me induplicis p̃fecture honore trans-¬
acto. nunc in xepo honoratior tumultu¬
aria et breui lucubratione dictaui ne
uiderer om̃ino reticere. Eodem enim
tẽpore immo eodẽ die.mͥ et litterȩ tuȩ
redditȩ sunt: & me eoepetitȩ ut aut ta-¬
cendũ fuerit. aut in cuncto eloquio res-¬
pondendũ quoꝵ alterũ pudoris. alterũ
caritatis est. expł ao darbañ. Incp̃ epła¬

Expanded text:
nostros et: uenite, occidamus eum et nostra erit nostros et: uenite, occidamus eum et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo honoratior, tumultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi et litterae tuae redditae sunt et meae expeditae, ut aut tacendum fuerit aut incompto eloquio respondendum, quorum alterum pudoris, alterum caritatis est. CXXX. AD DEMETRIADEM. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
ro. nec tͥ ad ducã in memoriã antiochũ
epiphanen. crudelissimũ om̃iũ tẏran¬
norũ. nernon pompeiũ gabinisi. seau¬
rũ. uarũ. cassiũ. sossiũq replicabo.
qui tuis urbib et p̃cipue insultaue.¬
re hiero solẏme. ad extremũ sub ues¬
pasiano et tito urbs capta templumq
subuersũ ẽ. Deinde ciuitatis usq ad
hadrianũ pͥncipem ꝑ quinquaginta
annos mansere reliquiȩ post euersio¬
nem templi.paulominꝰ ꝑ quadrangen¬¬
tos annos et urbis. et templi ruinȩ ꝑ-¬
manent. ob qđ tantũ facinus. certe ñ
colis idola: sed etiã seruiens ꝑsis atq
romanis. et captiuitatis pressus iugo.
ignoras alienos deos quomͦ clem̃tis-¬
simꝰ quondã ds̃ qui nũquã tui oblitꝰ ẽ.
Nune ꝑ tanta spacia tempoꝵ miserus
tuis ñ adducit᷑ ut soluat captiuitatẽ.
execrabile scelus auertit Ate oculos
suos ignoras. Mem̃to uocis parentũ
tuoꝵ. sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios

Expanded text:
ro nec tibi adducam in memoriam Antiochum ro nec tibi adducam in memoriam Antiochum Epiphanen, crudelissimum omnium tyrannorum, nec Gnaeum Pompeium, Gabinium, Scaurum, Uarum, Cassium Sossiumque replicabo, qui tuis urbibus et praecipue insultauere Hierosolymae. ad extremum sub Uespasiano et Tito urbs capta templumque subuersum est. deinde ciuitatis usque ad Adrianum principem per quinquaginta annos mansere reliquiae. post euersionem templi paulo minus per quadringentos annos et urbis et templi ruinae permanent. ob quod tantum facinus ? certe non colis idola, sed etiam seruiens Persis atque Romanis et captiuitatis pressus iugo ignoras alienos deos. quomodo clementissimus deus, qui numquam tui oblitus est, nunc per tanta spatia temporum miseriis tuis non adducitur, ut soluat captiuitatem eexecrabile scelus auertit oculos suos ? ignoras ? memento uocis parentum tuorum: sanguis eius super nos et super filios
Abbreviated transcription (Latin):
tuã t̃minos t̾rȩ. Et aꝑtius ꝑisaiam.
Parũ tͥ ẽ ut sis puer m̃s ad suscitandas
trib ia eob et feces. uł reliquias ifrł
congregandas. dedi te in lucẽ cunetis
gentib ut sis saluator uniuerse terrȩ.
p̃cessisse Scripta aũt esse ꝓ nob in quos
fines scłorũ decurͥrunt: multa iudxe
scelera cõmisisti: cunctis circa te serui¬
sti nationib ob qđ factũ : utiq propt̃
idolatriam: cũq seruires crebro miser¬
tus tui ẽ.ds̃. et misit udices et salua¬
tores qui te de famulatu moabitarũ
et ãmanitarũ. philistum quoq et di¬
uersarũ gentiũ lib̾ar̃. nouissime sub
regib offendisti dm̃. et omĩs tua pro¬
uincia babylonia uastante deleca ẽ. Per
septuaginta annos templi solitudo ꝑ
mansit. Acyro rege ꝑsarũ ẽ laxata cap¬
tiuitas. Esdra hoc et neemia plenissi¬
cerdote magno quȩ passi sitis a medis
aegyptus. mathedonib. quȩ non nume¬

Expanded text:
tuam terminos terrae et apertius per Esaiam: tuam terminos terrae et apertius per Esaiam: parum tibi est, ut sis puer meus ad suscitandas tribus Iacob et faeces — uel reliquias — Israhel congregandas. dedite in lucem cunctis gentibus, ut sis saluator uniuersae terr a cessisse, scripta autem esse pro nobis, i n quos fines saeculorum decucurrerunt. Multa, Iudaee, scelera commisisti, cunctis circa seruisti nationibus. ob quod factum? utique propter idolatriam. cumque seruires crebro, misertus tui est deus et misit iudices et saluatores, qui te de famulatu Moabitarum et Ammanitarum, Philistiim quoque et diuersarum gentium liberarunt. nouissime sub regibus offendisti deum et omnis prouincia Babylonia uastante deleta est et per septuaginta annos mansit solitudo. a Cyro, rege Persarum, est laxata captiuitas - Hesdra hoc et Neemia plenissicerdote magno. quae passi sitis a Medis, Aegyptiis Macedonibusque, non nume
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ ut ubi tẽplũ tuũ conditũ ẽ are
.lxx. miliũ latomoꝵ. et .lxxx. milium
uectoꝵ hoc ẽ. eb miliũ exceptis p̃posi¬
tis oꝑum ꝓmultitudine habitantiũ
tecũ incircũcisoꝵ ab ethnicis exstru¬
ctum sit: Nec hoc dico in sugillatione
terrȩ uidȩȩ ut heretieus sychophanta
m̃tit᷑. aut quo auferã hẏstorię uerita¬
tem quȩ fundam̃cũ ẽ. intelligentiae
sp̃italis. sed ut discutiã suꝑciliũ uide¬
orũ qui synagoge angustias. eccłiȩ la-¬
titudini p̃ferunt. Sienĩ ocoidentem
tantũ sequunt᷑ luterã. & ñ sp̃m uiuifi¬
cantẽ: ostendant t̾rã repromissionis
lacte & melle manantẽ. Sinautẽ per
tropologiam dictũ putant ꝓrerum
abiectione ifrahelis. et assũptione
gentiũ. dimitte me ut deleam popłm
istũ. et faciã te ingentẽ magnã. Et eodẽ
patre ad filiũ. Postula a me & dabo ł
gentes hereditatẽ tuã. & possessionẽ

Expanded text:
in tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area in tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area LXXX milium latomuectorum, hoc est CL milium exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extrctum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae, ut hereticus sycophanta mentitur, aut quo auferam historiae ueritatem, quae fundamentum est intellegentiae spiritalis, sed ut decutiam supercilium Iudaeorum, qui synagogae angustias ecclesiae latitudini praeferunt. si enim occidentem tantum sequuntur litteram et non spiritum uiuificantem, ostendant terram repromissionis lacte et melle manantem; sin autem per tropologiam dictum putant pro rerum abiectione Israhelis et adsumptione gentium: dimitte me, ut deleam populum istum et faciam te ingentem magnam, et eodem patre ad filium: postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ses mandata dĩ. et in p̃ceptis illiꝰ ambu¬
lasses. si ñ ꝓ om̃ĩpotenti dõ coluisses be¬
elfegor. et bahalim.beelzebub & camos.
quos quia p̃tulisti dõ. omĩa quȩ tͥ pro-¬
missa fuerant ꝑdidisti. Et mͥ in eu̾głio
ꝓmitunt᷑ regna cȩloꝵ quȩ instrum̃tũ
uetꝰ omĩno non nominat. Sed si ñ fece¬
ro quȩ p̃cepta sunt: neqͣquã erit culpa
in ꝓmittente. sed in me qui ꝓmissum
acciꝑe ñ merui. Ubi enĩ obtio ꝓponit᷑¬
Frustra cupias qđ ꝓmissũ ẽ. Lege librũ
iosue et iudicũ: et quantis possessionis
angustus sis coartatꝰ intelliges. Quid
diuersarũ urbiũ alienigenas cõmemo¬
rem. quos popłs iudȩoꝵ ñ quiuit ex¬
pellere de urbib ec sedib suis cũ ipsa
metropolis tua pͥus iebus. post ea salem.
t̃cio hiero solẏma. et nunc ęlia: iebusȩ¬
os expellere ñ ualuerint. sed manserint
cũ eis. in scandalũ exemplũq uitiorum

Expanded text:
ses mandata dei et in praeceptis illius ambuses mandata dei et in praeceptis illius ambulasses, si non pro omnipotente deo coluisses Beelphegor et Baalim, Beelzebub et Chamos, • quos quia praetulisti deo, omnia, quae tibi promissa fuerant, perdidisti. et mihi in euangelio promittuntur regna caelorum, quae instrumentum uetus omnino non nominat. sed si non fecero, quae praecepta sunt, nequaquam erit culpa in promittente, sed in me, qui promissum accipere non merui. ubi enim optio proponitufrustra cupias, quod promissum est. lege librum Iosue et Iudicum et, quantis possessionis angustiis sis coartatus, intelleges. quid diuersarum urbium alienigenas commemorem, quos populus Iudaeorum non quiuit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua — prius Iebus, postea Salem, tertio Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum exemplumque uitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iudȩe tuarũ longitudo & latitudo ter-¬
rarũ. in his gloriaris. suꝑ histe ꝑ diuer-¬
sas ꝓuincias ignorantib iactitas ad po-¬
pulũ phaleras. Ego te intꝰ & in cute no-¬
ui. qđ si obieceris t̾rã repromissionis
dici quȩ innumeroꝵ uolumine conti¬
netur a meridine maris salinarum ꝑ
syna et eades barnȩ usq ad torrentem
aegypti qui iuxta rinicorurã marimag-¬
no influit. et ab occidente ipsũ mare
qđ palestinȩ phenici syriȩ coelem cili-¬
ciȩq ftenditur. ab aquilone taurũ mon-¬
tem & zephiriũ usq emath quȩ appel¬
latur epiphania syriȩ: ad orientẽ uero
ꝑ antiochiã et lacũ cenereth quȩ nunc
tyberias appellat᷑. et iordanen qui ma-¬
ri influit salinarũ. qđ nunc mortuũ
dr̃. trans iordanen aũt duarũ semis
tribuũ possessio ẽ: Ruben et gad. & di¬
midiȩ trib manasses Et ego fatebor
hȩc ł repromissa ñ tradita si obseruas-¬

Expanded text:
, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - ter, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phaleras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumine continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidente ipsum mare, quod Palaestinae, Phoenici, Syriae Coelae Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Cenereth, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc mortuum dicitur — trans Iordanem autem duarum semis tribuum possessio est, Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse —, et ego fatebor haec tibi repromissa, non tradita, si obseruas
Abbreviated transcription (Latin):
promissionis effecta ẽ. p ossessam pu¬
tant a popło uidȩoꝵ post quã ẽ. reuer¬
sus exe aegẏpto quantũ possedit utiq
dauid et salomon potentissimos reges
exceptis his postquos uiccoriã in ami¬
citiã receper̃ plus tenuisse scriptura
testatur. Et hoc dico ut taceã quinq
palestinȩ ciuitates. gazan. ascalonem.
bas & agarenas quos nunc saracenos
uocant inuicinia urbis hierłm pu¬
det dicere latitudinẽ t̾rȩ repromissio¬
nis ne ethnicis occasionẽ blasphaeman¬
di dedisse uideam᷑ ab iopeusq ad iueu¬
lũ nr̃m bethleem quad raginta sex
milia sunt cui succedit uastissima
solitudo plena ferotiũ barbaroꝵ de
eloquentissimꝰ mentionẽ. Lateq uacan¬¬
tes barcȩi ab arca oppido qđ in solitu¬
dine positũ ẽ. quos nuno corrupto
et aegyptũ. palestinãq & pinicem coe-¬
lensiriam. et hosroenem mesopotamiã
atq ꝑsidem tendunt ad indiam. Haec¬

Expanded text:
promissionis effecta est-possessam pupromissionis effecta est-possessam putant a populo Iudaeorum, postquam est reuersus ex Aegypto, quantum possederit: utiDauid et Salomon, potentissimos reges, exceptis his, quos post uictoriam in amicitiam receperunt, plus tenuisse scriptura testatur. et hoc dico, ut taceam quinque Palaestinae ciuitates, Gazam, Ascalonem, bas et Agarenosquos nunc Sarracenos uocant, in uicinia urbis Hierosolymae. pudet dicere latitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blasphemandi dedisse uideamur. ab Ioppe usque ad uiculum nostrum Bethleem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium barbarorum, eloquentissimus mentionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc corrupto et Aegyptum Palaestinamque et Phoenicem, Coelen Syriam et Osrohenen, Mesopotamiam atque Persidem tendunt ad Indiam. haec
Abbreviated transcription (Latin):
teris testam̃ti firmata s̃. Illud nr̃is dicen¬
dũ ẽ. Hanc epłam quȩ inscribit᷑ adhebre¬
os ñ solũ ab eccłiis orientis sed ab om̃ib
retro eccłiȩ greci sermonis scriptoribus
quasi pauli apłi suscipi.licet pleriq eã
uł barnabȩ uł clem̃tis arbitrentur. et
nichil int̾eẽ. cuiꝰ sit cũ eccłiastici uiri sit.
et quotidie ecdiarũ lectione celebretur
Qđ si eã latinoꝵ consuetudo ñ recopit
in scripturas canonicas: nec grecorum
quidẽ eccłiȩ apocalẏpsim ioħis eadem
libtate suscipiunt. Et tam̃ nos utrãq
suscipimꝰ. nequaquã huiꝰ tẽporis consu¬
etudinẽ sed ueterũ scriptoꝵ auctorita-¬
tẽ sequentes. qui plerũq utriꝰq ab u¬
tunt᷑ testimoniis ñ ut int̾dũ de apo-¬
chryphis facere solent. quippe & gen¬
tilium litterarũ raro utant᷑ exemplis.
sed quasi canonicis & eccłiasticis respon¬
deant mͥ qui hanc t̾rã quȩ nunc nob̃
xp̃i passione et resurrectione t̾ra re-¬

Expanded text:
 firmata sunt. Illud nostris dicendum est, hanc epistolam quae inscribitur ad Hebraeos, non solum ab ecclesiis Orientis, sed ab omnibus retro ecclesiasticis Graeci sermonis scriptoribus, quasi Pauli apostoli suscipi, licet plerique eam vel Barnabae, vel Clementis arbitrentur; et nihil interesse, cujus sit, cum ecclesiastici viri sit, et quotidie ecclesiarum lectione celebretur. Quod si eam Latinorum consuetudo non recipit inter Scripturas canonicas; nec Graecorum quidem ecclesiae Apocalypsin Joannis eadem libertate suscipiunt; et tamen nos utramque suscipimus nequaquam huius temporis consuetudinem sed ueterum scriptorum auctoritatem sequentes, qui plerumque utriusque abutuntur testimoniis, non ut interdum de apocryphis facere solent — quippe et gentilium litterarum raro utantur exemplis —, sed quasi canonicis et ecclesiasticis. Respondeant mihi, qui hanc terram — quae nunc nobis Christi passione et resurrectione terra re
Abbreviated transcription (Latin):
to dicta ẽ. fortis sic̃ mors: siue quia eam
uincit sic̃ mortẽ: siue quia in hac uita
usq ad mortẽ ẽ. mensura caritatis. sicut
dñs ait. Maiorẽ hac caritatẽ nemo hab&.
quã ut animã suã ponat ꝓ amieis suis. si¬
ue potius quia sic̃ mors animã auellit
a sensib carnis. sic caritas a concupiscen-¬
tis carnalib. Huic subseruit scientia cũ

Expanded text:
to dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam to dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius, quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cu
Abbreviated transcription (Latin):
posuisti qđ scriptũ ẽ. In multis enĩ offen-¬
dimꝰ om̃s. Non enĩ ait offenditis sed offen.
dicat. Quicũq aũt totã legẽ seruauerit.
offendat aũt in uno. factus ẽ. om̃iũ reus
lbi ñ inuno sed inmultis. nec quosdã sed
om̃s dixit offende. Absit aũt ut quisquã
fidelis existimet tot militia seruorũ xp̃i
qui ueracit̃ dicunt se habe peccatũ. ne se
ipsos decipiant & ueritas in eis ñ sit. nullã
habe uirtutẽ. cũ uirtus magna sit sapientia.
Dixit aũt homini. Ecce pietas ẽ. sapientia.
Absit gͦ ut dicamꝰ tot ac tantos fideles et
pios homines dĩ ñ hab̾e pietatẽ. quã gre-¬
ci uel eusebian uel expressius & plenius
theosebian uocant. Quid aut̃ ẽ. pietas
nisi dĩ cultus: et unde ille colit᷑ nisi cari-¬
tate : Caritas gͥ de corpore puro. & consci¬
entia bona. & fide ñ ficta. magna & uera
uirtus ẽ. quia ipsa ẽ & finis p̃cepti. Meri¬

Expanded text:
posuisti, quod scriptum est: in multis enim offenposuisti, quod scriptum est: in multis enim offendimus omnes. non enim ait \'offenditis\', sed ait dicat: q u icumque autem totam legem seruauerit, offen-. dat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit autem, ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nullam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia. dixit autem homini: ecce pietas est sapientia. absit autem, ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius et plenius ooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. meri
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. sic & maritũ quĩ hoc idẽ seruat
uxori. & tam̃ sunt plurimi tales quorum
sine aliquo peccato ẽẽ neminẽ dixcerĩ
Et utiq illud qualecũq peccatũ excali¬
quo uitio uenit. Unde pudicitia con¬
iugalis in uiris feminisq religiosis cum
ꝓculdubio uirtus sit. Non enĩ aut nichil
aut uitiũ ẽ. Non tam̃ secũ habet om̃s uir¬
tutes: Nam si om̃s ibi ẽẽnt. nullũ eẽt. uitiũ:
peccato: quis gͦ sine aliquo uitio id. ẽ fo-¬
mite quodã uł quasi radice peccati cum
clamet qui suꝑ pectus dñi recũbebat: Si
dixerimꝰ quia peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsos
decipimꝰ: et ueritas in nob non ẽ : Neq hoc
apud te diutius agendũ ẽ: sed ꝓpt̃ alios
qui hoc forte legerint dico. Nã tu quidẽ
in eodẽ ipso oꝑe splendido contra iouini¬
anũ etiã hoc de scripturis scĩs diligenter
ꝓbasti. Ubi etiã ex hac ipsa epła cuiꝰ uerba
sunt quorũ nunc intellectũ requirimus

Expanded text:
uirtutem; sic et maritum, qui hoc idem seruat uirtutem; sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori. et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus sit — non enim aut nihil aut uitium est —, non tamen secum habet omnes uirtutes. nam si omnes ibi essent, nullum esset uitium; peccatum; quis mite quodam uel quasi radice peccati, cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cuniȩ aliquando unũ cedit ut plura
succedant. uelut qui ebriosus fuerit si
modicũ bib̾et. & tenacitate & ambitione
dedicerit. Possunt itaq uitia cedere etiã
cũ ceteras ducit. ꝓfecto uitia cedent. omĩa
quȩcũq inerant. Non enĩ omĩa inerant.
sed aliquando totidem. aliquando plu¬
ra pauciorib. uł pauciora plurib succede¬
bant. Hȩc utrũ ita se habeat diligentius
inquirendũ ẽ. Non enĩ & ista diuina sen-¬
tentia ẽ qua dr̃. Qui unã uirtutẽ habu
erit. om̃s habet. eiq nulla in est cui una
defuerit sed hominib hoc uisũ ẽ. mul¬
tũ quidẽ ingeniosis. studiosis. sed tamen
hominib. Ego uͦ nescio quẽ ad modum
dicã ñ dico uirũ a quo denominata dr̃
uirtus: sed etiã mulierẽ quȩ uiro suo ser-¬
uatori fidem si hoc faciat. ꝓpt̃̾ p̃ceptum
& ꝓmissũ dĩ. & quȩ pͥmitꝰ sit fidelis. tion
habe pudicitiã aũt nullã uł paruã eẽ.

Expanded text:
cuniae, aliquando unum cedit, ut plura cuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam cum ceteras ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina senteerit, omnes habet; eique nulla inest, cui una defuerit: sed hominibus hoc visum est, multum quidem ingeniosis, studiosis, sed tamen hominibus. Ego vero nescio quemadmodum dicam, non dico virum, a quo denominata dicitur virtus, sed etiam mulierem quae viro suo servat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum Dei, eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse
Abbreviated transcription (Latin):
aut nulla sint ubi unũ ñ erit. laboriosũ
ẽ id ostende ꝓpt̾ea quia uni uirtuti duo
uitia opponi solent᷑. Et qđ aꝑte contra-¬
riũ est: et qđ specie similitudinis adum¬
bratur. Unde illa ratelinȩ quia fortitu-¬
do ñ erat quȩ cẽt. cũ uirtutes alias ñ habe¬¬
bat facilius uidebat᷑. Quod uͦ ignauia
fuerit ubi exercitatio qualibet grauis¬
simas molestias ꝑpetiendi atq toleran¬
di supra quã cuiqũa credibile ẽ. fuit:
Egre ꝑsuaderi potest sed forte acutius in¬
tuentib ignauia apparet ipsa duricia.
quia laborẽ bonoꝵ studioꝵ quib uera
adquiritur fortitudo neglexerat. Ulerũ¬
tam̃ quia sunt audaces qui timidi non
sunt. & rursus timidi aquib absit au¬
dacia. cũ sit utrũq uiciũ. qm̃ qui uera
uirtute fortis ẽ. nec temere audet. nec in¬
consulte timet. cogim᷑ fateri uitia plura
eẽ. uirtutib. Unde aliquando uitium
uitio tollit᷑. ut amore laudis amor pec¬

Expanded text:
aut nulla sint ubi unum non erit, laboriosum aut nulla sint ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde, illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pe
Abbreviated transcription (Latin):
trasisait. Ptinatia uͦ constantia dici affec¬
tat: et ñẽ: quia illa ẽ uirtus. hoc tutium.
Ut gͦ non iterũ eadẽ cõmemorare necesse
ẽ. eocempli grã ponamꝰ aliquid unde pos¬
sint cetera intelligi. Catilina ut de illo
scripserunt qui nosse potuer. frigus. si¬
tim. famem. ferre poterat. eratq patiens.
inediȩ. algoris. uigiliȩ. supra quã cuiquã
credibile ẽ ac ꝑ hoc & sibi & suis magna
p̃ditus fortitudine uidebat᷑. sed hȩc for¬
titudo prudens non erat. Mala eñĩ pro
bonis elegebat. tempans non erat. Corrup
telis enĩ curpissimis fedebat᷑. iusta ñ erat.
uiam contra patriã coniuratierat. Et ido
nec fortitudo erat sed duricia sibi ut stul¬
tos falleret nom̃ fortitudinis imponebat.
eẽt. Siaũt uirtꝰ eẽt: aceteris uirtutib tã
inseparabilib comitib nũqũa relinque¬
retur. Qua ꝓpt̾ cũ quęrit᷑ eciã de uitus
utrũ ipsa similit̃ omĩa sint ubi unũ erit.

Expanded text:
trasistit: pertinacia vero constantia dici affectrasistit: pertinacia vero constantia dici affectat, et non est; quia illa est virtus, hoc vitium. 7. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid unde possint caetera intelligi. Catilina, ut de illo scripserunt qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat, eratque patiens inediae, algoris, vigiliae, supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc et sibi et suis magna praeditus fortitudine videbatur . Sed haec fortitudo prudens non erat; mala enim pro bonis eligebat: temperans non erat; cotelis enim turpissimis foedabatur; justus non erat, nam contra patriam conjuraverat, et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis imponebat. set; si autem virtus esset, a caeteris virtutibus tanquam inseparabilibus comitibus nunquam relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de vitiis, utrum similiter omnia sint ubi unum erit,