comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tuor ingr̃a possideret. et manibus suis¬
es coleret ab auatͦ adductus yt ut dicta¬
toi u fieret. maior utiq honoe ꝙͣ̃ consul
uictisq hostilus ingente glorĩa consetutꝰ¬
est et tũ in radem paupertate mansit¬

Expanded text:
tuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansi
Abbreviated transcription (Latin):
toller. et pouet in curribus suis. facier¬
q sibi equites. et p̾cirosores q̃drigaꝵ
suarum et coustituer sibi t̾bimos .et
cenrurionte et auatoret agiorũ suoꝵ
et messores segetum, et fabros armors

Expanded text:
tollet, et ponet in curribus suis, facietque sibi equites et praecursores quadrigarum suarum, et constituet sibi tribunos, et centuriones, et aratores agrorum suorum, et messores segetum, et fabros armorum
Abbreviated transcription (Latin):
stante ꝑ forib quidꝙͣ illorũ moram uel
modicam fecerit hostiarnie etx tũe pro
inuisi terre et celo utqi r̃recẽ manus
Impn i deum temerarii in sanctie.
Sediciosi in inuitem. enuli in uicines
cuhumami in eiqͣneos. quos nemine amiã¬
tes. amat nemo. et tũ tuueri affectãt
ab om̃ibus ut omẽs tinẽãt nc̃e est hu
sunr h subte nõ sustinent pr̃e nõ norũt
Ouꝑioribus in fideles inserioribus im¬
portabiles. hu imrẽꝯdi ad petendũ. ad
largissum promissoree. parcissum ex¬
habitores. blandissum adulatores. et
mordacissimi decractoret. Dimplicis¬
sum dissuułatores. et malhuissim pro-¬

Expanded text:
stante pro foribus quoquam illorum, moram vel modicam fecerit ostiarius; ego tunc pro invisi terre et celo utrique iniecere manus, impii in deum, temerarii in sancta, sediciosi in invicem, emuli in vicinos, inhumani in extraneos; quos neminem amantes amat nemo, et cum timeri affectant ab Omnibus, omnes timeant necesse est. Hii sunt, qui subesse non sustinent, preesse non norunt, superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hii inverecundi ad petendum, ad Largissimi promissores et parcissimi exhibitores, blandissimi adulatores et mordacissimi detractores, simplicissimi dissimulatores et malignissimi pro
Abbreviated transcription (Latin):
uerũeciã tuucta iulertia ur odio atz
desidia cothidianis excicuis ugiqz me¬
ditacõe uiotus xoxum possit acc̃ste
Et ita om̃i sollicitudine ac tristicia
cõuigali ufficimĩ. alieni. Ut preter
aliud noueruit. net ulla mũdiali tu̾a
penitus implicentur ab eo liñ qͥ ter-¬
tus substantiã et coroue pliam condi¬
gna q p̾mia uictorie laude congrere
atq in tm̃i muddoe ab õĩ toitus pollucõe
custodiunt. ut cum preparãt agoui ẽ¬
caminũ. nequa forsitan ꝑ sompiũ
noctirona delusi fallacia uires muuu¬
aut᷑ młto tempe conbisitas lamuinis
plimbere regnũ contegũt loca. ut
si metalli Rigor genitatib membris
applicitus abstrnos humores balrar
iulzbere  Intelligentes se ꝓculdubio
ẽs uintendes. nec iam posse proposi¬
tum tertaniẽ demptis uiribi adimiple¬
re si prouisam pudicicie soliditato fal¬
lax nopie uoluptat corrupit¬

Expanded text:
o atque desidia; ut quotidianis exercitiis jugique meditatione virtus eorum possit accrescere. Et ita omni sollicitudine ac tristitia conjugali efficiuntur alieni, ut praeter aliud noverint, nec ulli mundiali curae penitus implicentur: ab eo tantum, qui certus substantiam, et coronae gloriam, condignaque praemia victoriae laude conquirere. At in tantum se mundos ab omni coitus pollutione custodiunt, ut cum se praeparant ad agonum certamina, ne qua forsitan per somnum nocturna delusi fallacia, vires minuant multo tempore conquisitas, laminis plumbeis renum contegant loca, quo scilicet metalli rigore genitalibus membris applicito, obscenos humores valeant inhibere: intelligentes se proculdubio esse vincendos, nec jam posse propositum certamen demptis viribus adimplere, si provisam pudicitiae soliditatem fallax noxiae voluptati
Abbreviated transcription (Latin):
sciamꝰ eciam hoc autiqͥs bellicoꝵ ditaibus
fuisse contefsa. Sed cum futuras deo
largiente uictorias. non taruali ꝓuidꝰꝰ
fit ut hoc in stuporem ueniar ꝙ gloria
tua non teruens consilio . s deo largrate

Expanded text:
sciamus etiam haec antiquis bellorum ducibus fuisse concessa. Sed cum futuras, 560 Deo largiente, victorias, non carnali providefit ut hoc in stuporem veniat, quod gloria vestra non terreno consilio, sed Deo
Abbreviated transcription (Latin):
suam urogiosam. et que die noctuq
mulierib statebat molestus domo nõ
talem domi pacior ut ꝓpetior cousuesto
et xp̃teor ut ceteroiũ foris petulantĩa
et miuria facilius feram xx iõ domi

Expanded text:
urgiosam, et quae diu noctuque mulieribus scatebat molestiis, domo non talem domi perpetior, insuesco, et exerceor ut caeterorum quoque foris petulantiam, et injuriam facilius feram. Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit Basiluis nos quid quod tor¬
dimꝰ tibi misiiuꝰ tu uero dedisti no¬
emurisd Ad her watus iulianus
respondit Cum ꝑsas subiero hant
uobem destruã et arabo ut seuastia

Expanded text:
Respondit Basilius: «Nos quidem quod comedimus obtulimus tibi; tu uero reddidisti noris». Ad hoc iratus Iulianus respondit: «Cum Persas subegero hanc urbem destruam et arabo ut fiat
Abbreviated transcription (Latin):
dispensant multas miniꝵ aduersetates
insicĩt. Carorum et liberorũ mors
usticiã confert. hominũ incurosus pro-¬
uincias. undiq uastant bestis aumẽtor
er pecoꝵ greger dilaceiãt ¶empestas
a eris er enuspia turbata. Riarũ q fe¬
cuuditare. et maris nũsteria ꝓhibent
er alũ fuliuinũ ictus segetes et arborũ
flores et papincs exurunt. Supor
et mepotes. ne post se hereditatẽ regni¬
tenrãt obsturat p̃p piaculũ eñ salo-¬
monie regnũ domꝰ istt. dñs de manu¬

Expanded text:
ltas nimirum adversitates inficiunt, charorum et liberorum mortes tristitiam conferunt, nostium incursus provincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempestas aeris et hyemis turbata rerum fecunditate maris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. super  suos et nepotes, ne post se regni hereditatem teneant, obscurat. propter piaculum enim Salomonis regnum domus Israel Dominus de man
Abbreviated transcription (Latin):
xturne/ Si pro suie peccatis hũi
deo suo uero inmolare non iegligũt
Tales ppianoe imꝑatores er regio di¬
cuns ẽs felices. interim spe. pꝰra
re ip̃a futuros Eypanus in¬
siniõ gradus est rap nuquus ħ tum¬
ip̃o noĩe sui dignitatẽ non custodit
ut in subrectis omib ⁊c̃oris officiũ ꝓ¬
curet. si qualie alios corrigẽ poterit

Expanded text:
ternae; si pro suis peccatis humilrificium Deo suo uero immolare non neglegunt. Tales Christianos imperatores dicimus esse felices interim spe, postea re ipsa futuros, cum isionis gradus est rex iniquus. Cumipso, nominis sui dignitatem non custodit: net, ut subjectis omnibus rectoris officium procuret: sed qualiter alios co
Abbreviated transcription (Latin):
dogatus quid ri uide̾. ut mae̾ haberet
infestum. Respondit libera contuatia
quid tibi nnquit ut toͫ orbem t̾uauum
si qi ego egiguo nauigio facio latio bo¬
cor qr tu magna classo diterie imꝑatoa

Expanded text:
ogaret, quid ei uideretur, ut mare haberet infestum, ille libera contumacia: Quod tibi, inquit, ut orbem terrarum; sed quia id ego exiguo nauigio facio, latro uocor; quia tu magna classe, impera
Abbreviated transcription (Latin):
potestas secularis. et cura pastoralie.
Qur cucta sicut ab ip̃o habent origiĩe
ciper ꝑ ptãtem secularẽ it subrectos
sibi horẽs tenrãt iusticiã. pastoret per
curam pastoralem fidelibus. sibi ꝯmis
pbrant doctuã. et sigli fideles ꝑ siuplã¬
uem soleociã in semeripis suent scdmoniã¬

Expanded text:
potestas saecularis, et cura pastoralis,  Quae cuncta sicut ab ipso babent originecipes per potestatem saecularem inter subjectos sibi homines teneant justitiam, pastores per curam pastoralem fidelibus sibi commissis praebeant doctrinam, et singuli fideles per singularem solertiam in semetipsos fervent sanctimonia
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib conficit᷑. Hoc etiã ide in libro de gr̃a
cut ñ auget᷑ numerꝰ ꝑsonaꝵ cum caro accedit
anunȩ ut sit unꝰ homo. sic ñ auget᷑ numerꝰ
ꝑsonaꝵ cum homo accedit uerbo. ut sit unꝰ
huiꝰ ꝑsonȩl singularitatẽ. ñ ut suspicem̃ in
carnẽ mutatã diuinitatẽ. Multis quoq auc¬

Expanded text:
 in lib. de Gratia tur numerus personarum, cum caro accedit animae ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, cum homo accedit Verbo, ut sit unushujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam divinitatem. Idem quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
illũ tradidit: Caro illũ emisit. caro illũ expira
uit. Idem enĩ dicit᷑ expirare. extra sp̃m fieri. Quo¬
mͦ ẽ exulare extͣ solũ fieri. exorbitare extͣ orbi¬
dicit᷑. Quando xp̃c animã posuit: Quando
uerbũ uoluit. Principatꝰ enĩ in uerbo erat.
Ibi potestas erat. qñdo poneret caro anunã: qũdo

Expanded text:
illum tradidit? Caro illum illum tradidit? Caro illum vit. Ideo dicitur enim exspirare extra spiritum fieri. Quomodo est exsultare extra solum fieri, exorbitare extra orbidicitur. Quando Christus animam posuit? Quando Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quando poneret caro animam, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt aninã. s ñ om̃s ꝓ xp̃o pont᷑. Nemo ha
het potestatẽ sumere qͦd posuit. xp̃c autẽ & pro
apłs petrꝰ año dixit. animã meã ꝓ te ponã. idẽ
ꝓ te motiar. Cariu hoc tribue. Caro ponit ani¬
mã suã & iterũ sumit eã. ñ tam̾ sua potesta¬
te caro. s potestate inhabitantis caruẽ. Cato
gͥ ponit animã suã. expirando. Yide ipsũ
dñm. In cruce sitio dixit. Illi qͥ aderant traxert
spongiã in aceto. & alligauert arundini: & ap-
posuert ori eiꝰ. Qd̾ cum accepisset ait: ꝑfectũ ẽ.
Quid ẽ ꝑfectũ ẽ Impleta st̃ om̃ia. quȩ ante mor¬
tem futura de me fuerant. ꝓphata. Et qͥa potes-¬
tatẽ habebat qñdo uellet ponendi animã suam.
pꝰtea qͣm dixit ꝑfectũ ẽ. qͥd̃ ait ęuugłista: Et
indinato capite: tradidit sp̃m. Hoc ẽ ponere ani¬
mã. Modo hic attendat caritas ur̃a. Inclinato
capite: t̃didit sp̃m. Quis tradidit: Quẽ tͣdidit:
Sp̃m tradidit. caro illũ tradidit. Quid ẽ caro

Expanded text:
tem habeo ponendi animam meam. O homo, paratus es pro Christo mori? Paratus, inquit. Dicam hoc aliis s Petrus Domino dixit, Animam meam pro te ponam : id est, pro te moriar. Carni hoc tribue: caro ponit animam suam, et caro iterum sumit eam; non tamen sua potestate caro, sed potestate inhabitantis carnem: caro ergo ponit animam suam exspirando. Vide ipsum Dominum in cruce; Sitio dixit: illi qui aderant tinxerunt spongiam posuerunt ori ejus: quod cum accepisset, ait: Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante mortem futura de me fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam, posteaquam dixit, Perfectum est, ait evangelista: Et inclinato capite tradidit Spiritum . Hoc est ponere animam. Modo hic attendat Charitas vestra. Inclinato capite tradidit spiritum. Quis tradidit? quem tradidit? Spiritum tradidit, caro illum tradidit. Quid est, caro
Abbreviated transcription (Latin):
uiro conciꝑe dicit᷑. qm̃qmͣ tam de se q̃m d̾e
iro accipiat unde fecundat᷑. Et merito de
solo uiro conciꝑe dicit᷑. qͥa iã qd̃ concipit in
altero de carne uiri suinit᷑. in altero uͦ ꝑ amo¬
rem uiro ministrat᷑. Non g̾ hoc solũ de uiro
concipit. qd̾ de uiro accipit: s hoc etiã de uiro
concipit. qd̾ ex se de amore uiri accipit. Uirgo

Expanded text:
iro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiatur unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, quae id quod concipit, in altero quidem de carne viri sumitur, in altero vero per amorem viri ministratur. Non itaque hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit; sed hoc etiam de viro concipit, quod ex se de amore viri accipit. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
illũ tradidit: Caro illũ emisit. caro illũ expira¬
uit. Idem enĩ dicit᷑ expirare. extra sp̃m fieri. Quo¬
mͦ ẽ exulare extͣ solũ fieri. exorbitare extͣ orbi¬
dicit᷑. Quando xp̃c animã posuit: Quando
uerbũ uoluit. Principatꝰ enĩ in uerbo erat.
Ibi potestas erat. qñdo poneret caro anunã: qũdo

Expanded text:
illum tradidit? Caro illum emisit, caro illum exspiraillum tradidit? Caro illum emisit, caro illum exspiravit. Ideo enim dicitur exspirare, extra spiritum fieri. Quomodo est exsulare, extra solum fieri; exorbitare, extra orbidicitur. Quando Christus animam posuit? Quando Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quando poneret caro animam, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ mortuus ẽ dñs. unmo qͥa mortuus ẽ dñs.
mortius c̃ enĩ ꝓ nobis in cruce: sine dubio caro ipsiꝰ
expirauit animã. Ad tempꝰ exiguũ anima depo¬
suit carnẽ. s redeunte anima resurrecturã A u̾bo
autẽ animã seꝑatã ẽẽ ñ dico. Latronis ammȩ
dixit. hodie mecũ eris in patadiso. E iq̾eiẽ lationis
aminã ñ deserebat. & deserebat suã: Absit. S
illiꝰ ut dñs custodiuit. suã uͦ inseꝑabilit̾ habuit
Si autẽ dixerimꝰ qͥa aninia se posuit. & iterũ ipsa
se sũpsit: absundissimꝰ sensꝰ ẽ. Non enĩ quȩ a
uerbo seꝑata ñ erat. a scipsa poterat seꝑari. Di
mã suã quicũq homo. An forte nullꝰ homo
ponit animã suã: Potest mͥ dicere. nullꝰ homo
habet potestatẽ ponere animã suã. & iterũ su

Expanded text:
Si enim mortuus est Dominus, imo quia mortuus est Dominus; mortuus est enim pro nobis in cruce; sine dubio caro ipsius exspiravit animam: ad tempus exiguum anima deseruit carnem, sed redeunte anima resurrecturam. A Verbo autem animam separatam esse non dico. Latronis animae dixit: Hodie mecum eris in paradiso . Fidelem latronis animam non deserebat, et deserebat suam? Absit: sed illius ut Dominus custodivit, suam vero inseparabiliter habuit. Si autem dixerimus quia ipsa se anima posuit, et iterum ipsa se sumpsit, absurdissimus sensus est: non enim quae a Verbo non erat separata, a seipsa poterat separari. 1mam suam quicumque homo. An forte nullus homo poni, animam suam? Potes mihi dicere: Nullus homo habet potestatem ponere animam suam, et iter
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ẽ apłs paulꝰ mͦ. Siqͥs respondeat in requie
cũ xp̾o: uerũ dicit. Itẽ siqͥs respondeat. romȩ
in sepulchro: & ipse uerũ dicit. Illud mͥ de ani¬
ma. hoc de eiꝰ carne respondet. Nec tam̃ ido duos
dicimꝰ apłos paulos. unũ qui requiescit in xp̃o.
alterũ qui põsitꝰ ẽ in sepulhro: qmͣuis apłm
paulũ dicamꝰ tuere in xp̃o. eundẽ apłm pau
lum dicimꝰ mortuũ iacere in sepulchro. Morit
sepulturꝰ es quẽ iã dixeras in pace ẽẽ cum do
cum aliud sit anima quȩ immortalit̾ uget.
aliud corpꝰ qͦd corruptibilit̾ iacet. S ex quo
consortiũ caruis & animȩ hominis nom̃ acce¬
pit.iam & singulũ atq seꝑatũ utrũlibet eoꝵ
nom̾ hominis tenuit. Nemo gͦ titubet. qͣndo
audit dñm dixisse: pono animã mẽa. & iterũ
sumo eã. Ponit eã caro. s ex potestate uerbi:
sumit eã caro. s ex potestate uerbi .&. ipse

Expanded text:
us apostolus modo? Si quis respondeat, In requie cum Christo; verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro; et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de ejus carne respondet. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos; unum qui requiescit in Christo, alium qui positus est in sepulcro: quamvis apostolum Paulum dicamus vivere in lum dicamus mortuum jacere in sepulcro. Moritursepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex quo consortium carnis et animae hominis nomen accepit, jam et singulum atque separatum, utrumlibet eorum nomen hominis tenuit. 13. Nemo ergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi: sumit eam caro, sed ex potestate Verbi. Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ eiꝰ tinicũ dñm nr̃m. totũ ibi intellige. & uer¬
bum & anunã & carnẽ. S utiq confiteris etiã
illud qͥd habet eaddẽ fides. in eũ xp̃m te credere.
qͥ ctucifixus ẽ & sepultꝰ. G etiã sepudtũ xp̃m ẽẽ
ñ negas. & tam̃ sola caro sepulta ẽ. Si enĩ ibi erat.
anima. ñ erat mortuus. Si autẽ uera mors erat.
ut uera sit resurretio. sine anma fuerat in se¬

Expanded text:
Filium ejus unicum Dominum nostrum. Totum ibi intellige, et Verbum, et animam, et carnem. Sed utique confiteris etiam illud quod habet eadem fides, in eum Christum te credere qui crucifixus est et sepultus. Ergo etiam sepultum Christum esse non negas: et tamen sola caro sepulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors erat, ut ejus vera sit resurrectio, sine anima fuerat in se
Abbreviated transcription (Latin):
animã meã. Quis ponit animã. & iterũ sumit
eam: A̾ p̃c ex eo qͥd uerbũ ẽ ponit animã. & ite
rum sumit eã. an ex eo qͦd anima humana est
ipsa se ponit. & tterũ ipsa se sumit. an ex eo
qͥd caro ẽ caro amiã ponit. & iterũ sumit
Tria ꝓposui. om̃ia ꝑtractemꝰ: & hoc eligamꝰ qͦd
conueniat regulȩ ueritatis. Si enĩ dixerimꝰ qͥa
uerbũ dĩ posuit animã suã & iterũ su̾psit eam.
metuendũ ẽ ne subintret praua cogitatio. &
dicat᷑ nob̾. G aliq̃ndo anima illa seꝑata ẽ a u̾bo.
& aliq̃ndo uerbũ illud ex qͦ suscepit animã illã
fuit sine anima. Uideo enĩ sine anima humana¬
fuisse uerbũ. s cũ in pͥncipio etat uerbũ. &
uerbũ erat ap̃ d̾m: & d̾s erat uerbũ. Ex qͦ enĩ¬

Expanded text:
nimam, et iterum sumit eam? Christus ex eo quod Verbum est, ponit animam, et sumit eam iterum? An ex eo quod anima humana est, ipsa se ponit, et iterum ipsa se sumit? An ex eo quod caro est, caro animam ponit, et iterum sumit? Tria proposui, omnia pertractemus, et hoc eligamus quod conVerbum Dei posuit animam suam et iterum sumpsit eam, metuendum est ne subintret prava cogitatio, et dicatur nobis: Ergo aliquando anima illa separata est a Verbo, et aliquando Verbum illud, ex quo suscepit illam animam, fuit sine anima. Video enim fuisse sine anima humana Verbum; sed cum in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ex q
Abbreviated transcription (Latin):
tione dĩ. argentũ in dilectione ꝓximi. lapi
ne. s nichil uel parũ sentiunt. Ligna fenũ¬
& stipulã edificant. qͥ & si aliena ñ rapiunt.
reb infirmitati concessis aliqua deledatione
inherent. qͥ scłm suos amandi hȩc modos. di¬
utiꝰ ut lignũ. uł minꝰ ut fenũ. uł minimũ
ut stipula. ignẽ sustinebunt. & qͥa do hec ñ
p̃ponunt. salui er̃t ꝑ fundam̃tum. Qui uͦ dõ
hec p̃ponunt uł crimina cõmittunt. ñ

Expanded text:
tione Dei, argentum in dilectione proximi, lapidne, sed nihil vel parum sentiunt. Lignum, fenum, stipulam aedificant, qui etsi aliena non rapiunt, rebus tamen infirmitati concessis aliqua delectatione inhaerent, qui secundum suos amandi haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel minimum ut stipula ignem sustinebunt. Et quia haec Deo non praeponunt, salvi erunt per fundamentum. Qui vero haec Deo praeponunt, vel crimi
Abbreviated transcription (Latin):
mit. Nomine gͦ habitꝰ satis significauit apłs.
qualit̾ dixerit in similitudinẽ hominũ faclus.
qͥa ñ tnsfiguratione in hominẽ s habitu factꝰ
est cum indutꝰ e̾ hominẽ. quẽ sibi uniens qͦdãmͦ
atq conformans immortali et̾nitatiq sociaret.
Non gͥͣ oportet intelligi mutatũ cẽ uerbũ suscep¬
tione hominis. sicut nec m̾bra ueste induta mu¬
tantur. qͣmuis illa susceptio ineffabilit̾ susceptũ
suscipienti copularet. Hiis uerbis ut auint¬

Expanded text:
mit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus mit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus qualiter dixerit in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis apert
Abbreviated transcription (Latin):
tens speciẽ suã in corpꝰ ueriit᷑. & nos abo re¬
fecti ab exilitate atq languore in robur & ua
lentiã mutamur. Teriũ genꝰ ẽ. cum ea quȩ acce¬
dunt uł accidunt. nec mutant ea quib accidunt
nec ab eis ipsa mutant᷑. sicut anulus positꝰ in
tant᷑ ñ a sua natura. s aliã speciẽ & formã
accipiunt. ut ẽ uestis. quȩ deiecta atq d̾eposi¬
ta ñ habet eã formã quã su̾psit induta. In
duta cnĩ m̾bris accepit formã. quã ñ habebat
exuta: qđ genꝰ congruit huic cõꝑationi. Dei enĩ
s formã serui accipiens. neq conu̾sus aut tñs¬
mutatꝰ in homine amissa incõmutabili stabi¬
litate. s in similitudinẽ hominũ factꝰ e̾ ipse sus¬
ceptor uerũ hominẽ suscipiendo. & habitu in¬
uentꝰ e̾ ut homo. id ẽ habendo hominẽ inuentꝰ
est ut homo. ñ sibi s eis quib in homine ap¬
paruit. Qđ autẽ dicit ut homo. ueritatẽ expri¬

Expanded text:
tens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo retens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in tantur non a sua natura, sed aliam speciem et formam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque depositaduta enim membris accipit formam, quam non habebat exuta: quod genus congruit huic comparationi. Dei enim sed formam servi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipiendo habitu inventus est ut homo, id est, habendo hominem inventus est ut homo, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit. Quod autem dicit ut homo, veritatem expri
Abbreviated transcription (Latin):
multis modis habitũ dicimꝰ. uł habitũ animi.
sicut disciplinȩ ꝑceptionẽ usu firmatã. uł ha¬
bitũ corꝑis. sicut dicimꝰ aliũ alio ualidiorem.
uł habitũ eoꝵ quȩ m̾bris accõmodant᷑ ext̾n¬
secus. ut cum dicimꝰ aliquẽ uestitũ. calciatũ &
huiꝰmodi. in quib om̃ib generib manifestũ ẽ.
in ea re dici habitũ que accedit uł accidit alicui.
ita ut eã possit etiã ñ habere. Hoc autẽ nom̃
ductũ ẽ ab illo uerbo. qͦd ẽ habere. habitꝰ gͦ in
ea re dicit᷑. quȩ nob̾ ut habeat᷑ accidit uł acce¬
dit̃. Ueru̾ptam̾ hoc interest. qd̃ quȩdã eoꝵ quȩ
accedunt uł accidunt ut habitũ faciant nꝰ
mutant᷑. s ipsa mutant ii se integra & in con¬
cussa mauentia. sicut sapientia accedens homi¬
ni ñ ipsa mutat᷑ s hominẽ mutat. quẽ de stal¬
to facientẽ facit. Quȩdã uͦ sic accedunt uł as¬
ciduit ut mutent & mutent᷑. ut cibꝰ qͥ amit¬

Expanded text:
Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extrinsecus, ut cum dicimus aliquem vestitum vel calceatum, et hujusmodi. In quibus omnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit vel accedit alicui, ita ut eam possit etiam non habere. Hoc autem nomen ductum est ab illo verbum quod est habere. Habitus ergo in ea re dicitur, quae nobis ut habeatur vel accidit vel accedit. Verumtamen hoc interest, quia quaedam eorum quae accidunt vel accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amit
Abbreviated transcription (Latin):
defectione s hominis assũptione ꝓfitemur.
& in forma dĩ ꝑ naturã diunã. & in forma
tum reꝑtũ fuisse. Non fuit habitꝰ ille tantũ
hominis s ut hominis. neq caro illa caro pec¬
cati. s in similitudine carnis peccati. Hiis itaq¬

Expanded text:
defectione, sed hominis assumptione profitemur; et in forma Dei propter naturam divinam, et in forma tum repertum fuisse. Non fuit habitus ille tantum hominis, sed ut hominis; neque caro illa caro peccati, sed in similitudine carnis peccati, a
Abbreviated transcription (Latin):
in 4ͦ libro de ꝯsolatõe pramdẽi est
duma racio in sũmo dñi pncipe
ꝯstituta qua cũcta disponits Eo hac
p ꝙ dispõ ẜm pu̾cipalerꝰ nõit̾ raci
buom dici᷑ id quad eeña᷑ est indeo¬

Expanded text:
in 4. libro de Consolatione: Providentia est divina ratio in summo rerum Principe constituta, qua cuncta disponit. in 4. libro de Consolatione: Providentia est divina ratio in summo rerum Principe constituta, qua cuncta disponit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. qui tanta fu̾at caritate sanatꝰ.
Crucifixus nr̃ amortuis resurrex̾:
celos ascendit: crucẽ nob̃ in memo¬
riã suȩ passionis reliquit. Crucẽ
nes fugantur: hoc antidotosa¬
nitates ꝑficiunt᷑. Hoc signum
presidiũ est amicis: obstacłm
inimicis. Huiꝰ crucis mysterio rudeᷤ
cathecitant᷑: eodem mysterio fons
regenerationis consecrat᷑: eiusdem
crũcis signo ꝑ manꝰ impositionem
baptizati dona gr̃aꝵ accipiunt:
cũ eiusde crucis caractere basilice
dedicant᷑. altaria consecrant᷑: altaris
sacram̃ta cum int̾positione dnicoꝵ¬

Expanded text:
tus, qui tanta fuerat charitate sanatus. tus, qui tanta fuerat charitate sanatus. Crucifixus noster a morte surrexit, coelos ascendit, crucem nobis in memoriam snes fugantur, hoc antidoto sanitates perficiuntur. Hoc signum praesidium est amicis, obstaculum inimicis. Hujus crucis mysterio rudes catechizantur, eodem mysterio fons regenerationis consecratur, ejusdem crucis signo per manus impositionem baptizati dona gratiarum accipiunt. Cum ejusdem crucis charactere basilicae dedicantur, altaria consecrantur, altaris Sacram
Abbreviated transcription (Latin):
amicis suis. Hinc ẽ qd̾ apłs dicit.
Comm̃dat caritatẽ suam ds in nob̾:
qͥa cũ inmici essemꝰ. reconciliauit
nos sͥ ꝑ mortẽ filii sui. Et qͥa nat᷑ale ẽ.
ut homines diligentes se diligant:
hac humilitate & caritate humili¬
ata ẽ & liquefacta duricia mundi.
ut agnosceret beneficiũ sue reparati¬
onis. quȩ ñ agnouerat excellentiam
suȩ condicionis. Unde psalmista.
Homo cũ in honore eẽt ñ intellexit:
cõparatus ẽ iumĩtis insipientib. &
simit factus ẽ ilł. Postqͣm uͦ ad se
reu̾sus ẽ. & ꝑdilectionẽ redimentis
& eruditionẽ ammonentis. cogno¬
uit de quanta corruiss gła. & in
qͣnta uersaret᷑ miseria: exꝑtus ẽ
qd̾ magna indigeret miscdia:
& impletum est qađ dicit psalmista
exinde uirtꝰ crucis ꝑ uniu̾sum mũ¬
đu: quȩ partib suis ꝑ qͣtuor mun¬
di partes est extensa: & totũ mundũ
sua malaxatione cõplexata. Nec
iam potuit mundꝰ ex toto eẽ ingra¬

Expanded text:
amicis suis . Hinc est quod Apostolus dicit, amicis suis . Hinc est quod Apostolus dicit, Commendat charitatem suam Deus in nobis; quia cum inimici essemus, reconciliavit nos sibi per mortem Filii sui . Et quia naturale est ut homines diligentes se diligant, hac humilitate et charitate humiliata est et liquefacta duritia mundi; ut agnosceret beneficium suae reparationis, quae non agnoverat excellentiam suae conditionis. Unde Psalmista, Homo cum in honore esset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Postquam vero ad se reversus est, et per dilectionem redimentis et eruditionem admonentis cognovit de quanta corruisset gloria, et in quanta versaretur miseria, expertus est quod magna indigeret misericordia: et impletum est quod dicit Psalmista,exinde virtus crucis per universum mundum, quae partibus suis per quatuor mundi partes est extensa, et totum mundum sua malaxatione complexata. Nec jam potuit mundus ex toto esse ingra
Abbreviated transcription (Latin):
in tempore plenitudinis. publice p̃dica¬
uit causam aduentus sui. factus est
doctor medicinȩ:. dicens. penitentiã
agite. appropinqͣuit enĩ regnũ di: &¬
item. qͥ crediderit & baptizatus fu̾it.
saluus erit. Hoc consiliũ medicinȩ
acceꝑunt multi: contẽpserunt mul¬
ti. Contemptorib placuit adhuc ma¬
gis sibilus serpentis ꝑuñtis: q̃m ꝑsu¬
asio medici redimitis. Filius uͦ adop¬
tionis audiuit & obaudiure uoci
ꝓmittentis: qͥ in para dyso ñ obaudi¬
erat precepto mortẽ comminantis.
Expleca dispensatione doctrinȩ suȩ.
& cecitate in ifrł ex parte ꝑdurante:
tande exhibuit se medicum. & fe¬
cit de seipso medicamentũ.: exhibu¬
it seipsum sacerdotẽ. & fecit seipsum
sacrificiui: ut compleret ad qͦd uen̾at:
& ꝓbaret qͣnta dilectione dilexerat
eos ꝓ quib corpꝰ suimn in ara crucis
offerebat. Unde in eugłio suo ante
p̃dixerat. Maiorem caritatẽ nemo
ht̃: qͣm ut aĩam suam ponat qͥs pro

Expanded text:
in tempore plenitudinis, publice praedicain tempore plenitudinis, publice praedicavit causam adventus sui, factus est doctor medicinae, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum item, Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit . Hoc consilium medicinae acceperunt multi, contempserunt multi; contemptoribus placuit adhuc magis sibilus serpentis perimentis, quam persuasio Medici redimentis: filius vero adoptionis audivit, et obaudivit voci promittentis, qui in paradiso non obedierat praecepto mortem comminantis. Expleta dispensatione doctrinae suae, et caecitate in Israel ex parte perdurante, tandem exhibuit se medicum, et fecit de se ipso medicamentum; exhibuit se sacerdotem, et fecit se ipsum sacrificium: ut compleret ad quod venerat, et probaret quanta dilectione dilexerat eos, pro quibus corpus suum in ara crucis offerebat. Unde et in Evangelio suo ante praedixerat, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro
Abbreviated transcription (Latin):
redire ñ poterat: mouendꝰ & ãmo¬
nendꝰ erat ad penitentiã. ut refor¬
maret uoluntaria & subiecta hu¬
militas: qd̾ corruꝑat male erecta ini
qͥtas. Non enĩ conueniens erat. ut in¬
uitꝰ traheretur ad penitentiã. qͥ spos¬
taneꝰ corruerat in penã. ne itide in¬
gratꝰ existeret. sue reformationi. sic̃¬
ingratꝰ extiterat pͥmȩ conditioni.
Prouisum est gͥ tale medicamentũ.
qͣle conueniebat egroto: qd̾ duritiã
tumoris sic emolliret. ut mollefactꝰ
sponte mortiferũ uirꝰ effunderet. di¬
cente psalmista. Effundite corã illo
corda urã: id est ꝑ confessionẽ eicite
de conscientiis ur̃is omĩa ĩmunda.
Qd̃ qͣmdui tardauit facere mund̾:
tamdu remansit immundꝰ. Ut gͦ
hoc fieret: misit medicus nr precones
& testes suos ante se legis latores & ꝓ¬
pħas: qͥ corda auditoꝵ ad penitentiã
p̃pararent: & ei in tpre gr̃ȩ testimo¬
niũ ꝑhiberent. Uenit ipse medicus

Expanded text:
redire non poterat, movendus et admoredire non poterat, movendus et admonendus erat ad poenitentiam; ut reformaret voluntaria et subjecta humilitquitas. Non enim conveniens erat, ut invitus traheretur ad poenitentiam, qui spontaneus corruerat in poenam: ne itidem ingratus existeret suae reformationi, sicut exstiterat primae conditioni. Provisum est igitur tale medicamentum, quale conveniebat aegroto, quo duritiam tumoris sic emolliret, ut mollefactus, sponte mortiferum virus effunderet, dicente Psalmista: « Effundite coram illo corda vestra , » id est, per confessionem ejicite de conscientiis vestris omnia immunda. Quod quandiu tardavit facere mundus, tandiu remansit immundus. Ut ergo hoc fieret, misit medicus noster praecones et testes suos ante se legislatores et prophetas, qui corda auditorum ad poenitentiam praepararent, et ei in tempore gratiae testimonium perhiberent. Venit ipse medicus
Abbreviated transcription (Latin):
hominis pauꝑtatẽ & crucis igno¬
miniã se humiliauit diuina omi¬
potentia: q̃ in paradyso reũ hoĩem
iusta condemnauat sententia. Cũ
enim de ꝑpetrata ad̾no argueret᷑
inobedientia: ñ se humilit̾ ut cul¬
pa exigebat. accus auit. s auctorẽ
suꝑbe accusauit: dicens. mulier
quã dedisti mͥ dedit mͥ de fructu. &
comedi. Hȩc dicendo. se putauit
excusatũ. & creatorẽ mulieris con¬
ditorẽ quȩ ad peccandu uirũ traxe¬
rat inculpatũ. Qͥ si humilit̾ se accu¬
sass & ad auctorem suũ culpam ñ
retorsiss: a paradysso ñ exsulasset.
Erat aũ contͣ diuinã iusticiã. sire¬
um impenitentẽ in pristinũ gra¬
dđu restitueret: & ñ usq ad dignum
penitentiȩ fructum qua uellet ra¬
tione compelleret. Diuina itaq sen¬
tentia morti est adiudicatꝰ: & cum
tota posteritate quȩ de lumbis eiꝰ
erat ꝓcessura. eiectus ẽ de paradyso:
& eruminoso condemnatꝰ exillo. Et
qͥa sine penitentia in statũ suum

Expanded text:
minis paupertatem et crucis ignominiam se humiliaverit divina omnipotentia, quae in paradiso reum hominem justa condemnaverat sententia. Cum enim de perpetrata a Domino argueretur inobedientia, non se humiliter, ut culpa exigebat, accusavit; sed auctorem superbe accusavit dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de fructu, et comedi . Haec dicendo se putavit excusatum, et Creatorem mulieris conditorem, quae ad peccandum virum traxerat, inculpatum. Qui si humiliter se accusasset, et in auctorem suum culpam non retorsisset, a paradiso non exsulasset. Erat autem contra divinam justitiam, si reum impoenitentem in pristinum gradum restitueret, et non usque ad dignum poenitentiae fructum qua vellet ratione compelleret. Divina itaque sententia morti est adjudicatus, et cum tota posteritate, quae de lumbis ejus erat processura, ejectus est de paradiso, et aerumnoso condemnatus exsilio. Et quia sine poenitentia in statum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uit: diuinȩ potentiȩ nicħ contulit.
Nam & cum essemꝰ uasa contumeliȩ.
omĩpotentis figuli manũ effuge̾
ñ potiumꝰ: utebat᷑ uasis irȩ ꝓut
uolebat. ad manifestationẽ suȩgłȩ
Sic enĩ dictum ẽ pharaoni. In hoc
ipsum excitaui te. ut ostendã in te
iurtutẽ meã: & annunciet᷑ nomen
meũ in uniu̾sa terra. Nonne ce de

Expanded text:
vit, divinae potentiae nil contulit. vit, divinae potentiae nil contulit. Nam et cum essemus vasa contumeliae, Omnipotentis figuli manum effugere non potuimus: utebatur vasis irae, prout volebat, ad manifestationem suae gloriae. Sic enim dictum est Pharaoni: « In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et annuntietur nomen meum in universa terra . » Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃. moriendo suꝑaret: & naturã
nr̃am supͣ pͥmȩ originis dignitatẽ
reparatã. secum ad immortalitatẽ
reuocaret: ut eo sequeret᷑ humilitaᷤ
gregis: qͦ precessit celsitudo pastoris.
Sic radius solis humorẽ quem ad se
trahit exsiccat. ipse tam̃ uirtutẽ sui¬
caloris & splendoris nec minorat. nec
ĩmutat S ic ignis materiã quã assu¬
nut in se conuertit: naturã uͦsuam
id̃o nec mutat nec minuit. Multo
pus resumpsit. Mirabile & incõpa¬
rabile genus medicinȩ. propt̾ quã
tnedicus uoluit egrotare. & egrotoᷤ
qͥb salutis remediũ ꝓcurabat. sua
decreuit infirmitate sanare. In hoc
apparet qͣm incomparabili cartta¬
te nos dilexit: quia in eo qd̾ deser¬
tores suos quesiuit. sem̃ abrahȩ ap¬
p̃hendit: errantes reduxit. saucios
curauit. ncb sͥ reddidit: ñ est inde
factus altior: ñ est factus indebea¬
tior. Tota hȩc dispensatio. nr̃ȩ uti¬
litati consuluit: nr̃e saluti milita¬

Expanded text:
accepit, moriendo superaret, et naturam accepit, moriendo superaret, et naturam nostram supra primae originis dignitatem repararevocaret, ut eo sequeretur humilitas gregis, quo praecessit celsitudo pastoris. Sic radius solis humorem, quem ad se trahit, exsiccat: ipse tamen virtutem caloris sui et splendoris nec minorat, nec immutat. Sic ignis materiam quam assumit, in se convertit: naturam vero suam ideo nec mutat, nec minuit. Multo pus resumpsit. Mirabile et incomparabile genus medicinae, propter quam medicus voluit aegrotare: et aegrotos, quibus salutis remedium procurabat, sua decrevit infirmitate sanare. In hoc apparet, quam incomparabili charitate nos dilexerit: quia in eo, quod desertores suos quaesivit, semen Abrahae apprehendit, errantes reduxit, saucios curavit, nihil sibi addidit: non est inde factus altior, non est factus inde beatior. Tota haec dispensatio nostrae utilitati consuluit, nostrae saluti milita
Abbreviated transcription (Latin):
misccłiam impendisse redemptis: nec
apparerec quanta caritate creator
creaturã diligebat. a qua se diligen¬
du ẽẽ multiplici beneficio expecebat:
quatinꝰ miser homo p̃cedente gratia.
obtineret etiam ꝑ meritũ: qd̾ ei male
m̃ito rependebat᷑ indebitum. Qd̃ gͦ
di sapĩa potuit facere sapient̾ & for¬
tit̾. uoluit facere suauit: uniens sͥ in¬
firmitatẽ carnis nr̃e: quã primo in
se sanaret. & ꝑ hanc quasi medicina¬
lem confectionẽ gñi humano sanita¬
tẽ restitueret. ñ quod ñ potuerit aliter
fieri quantũ ad ꝑitiam & potestatẽ
medici: s qͥa ñ potuit cõmodius anti¬
dotũ ꝓcurari. quantũ ad complexio¬
nẽ egroti. Qd̾ enim infirmũ est dei.
fortius ẽ hominib. & qd̾ stultũ est dĩ.
sapientiꝰ est hominib. Hȩc causa no¬
bis specialis eẽ uidet᷑. cur dĩ filiꝰ hõiẽ
induere uoluerte. & int̾ homines
conu̾sari: ut mortalitatẽ quã a nob̃

Expanded text:
mismisappareret, quanta charitate conditor creaturam diligebat, a qua se diligendum esse multiplici beneficio expetebat: quatenus miser homo, praecedente gratia, obtineret etiam per meritum, quod ei male merito rependebatur indebitum, Quod ergo Dei sapientia potuit facere sapienter et fortiter, voluit facere suaviter, uniens sibi infirmitatem carnis nostrae, quam primo in se sanaret, et per hanc quasi medicinalem confectionem generi humano sanitatem restitueret: non quod non potuit aliter fieri, quantum ad peritiam et potentiam medici: sed quia non potuit commodius antidotum procurari, quantum ad complexionem aegroti. « Quod enim infirmum est Dei, fortius est hominibus: et quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . Haec causa nobis specialis esse videtur, cur Dei Filius hominem induere voluerit, et inter homines conversari, ut mortalitatem quam a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
orruptum peccatis originalib
& actualib mundu. mundi coi¬
ditor secreto & mirabili consilio. ꝑ my¬
steriũ uerbi incarnati. eiusde mun¬
di lapsun uoluit reparare: qui eo
u̾bo qͦ potuit de nichilo cuncta crea¬
re. potuit quȩ ꝑdita fuerant refor¬
mare. Ipse namq dixit. & facta st̾.
ipse mandauit & creata sunt. Hanc
eiꝰ potentiam ñ credimꝰ minoratã. ñ
credimꝰ immutatã: apud quẽ non ẽ
tͣnsinutatio nec ucissitudinis obum
bratio. qͦminꝰ eẽt potens & sapiens.
in reformando: qͣm fuerat in plas¬
mando. Omĩpotentis quippe figuli
q̃ lutũ de terra leuatũ rationał nat᷑e
dignitate sublimau̾at᷑ sic uoluit ru¬
inã uasis fragilis reformare. ut nec
peccatũ hominis dimiiteret ĩpuni¬
tũ quia iustus ẽ. nec insanabile qͥa
titudine adũsus seductorem genĩs
humani contendere: & ouẽ ꝑditam
ad gregem reductam suo d̾no resticiie¬
re.S hoc mͦ uideret᷑ eminentiã tantũ
suȩ ostendisse uirtutis. ñ medicinalẽ

Expanded text:
orruptum peccatis originalibus et actualibus mundum mundi Conditor secreto et mirabili consilio per mysterium Verbi incarnati, ejusdem mundi lapsum voluit reparare, qui eo verbo quo potuit de nihilo cuncta creare, potuit quae perdita fuerant reformare. Ipse namque dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Hanc ejus potentiam non credimus minoratam, non credimus immutatam, apud quem non est transmutatio nec vicissbratio : » quo minus esset potens et sapiens in reformando, quam fuerat in plasmando . Omnipotentis quippe figuli quae lutum de terra levatum rationalis naturae dignitate sublimaverat, sic voluit ruinam vasis fragilis reformare, ut nec peccatum hominis dimitteret impunitum, quia justus est; nec insanabile, quititudine adversus seductorem generis humani contendere, et ovem perditam ad gregem reductam suo dominio restituere. Sed hoc modo videretur eminentiam tantum suae ostendisse virtutis, non medicinalem
Abbreviated transcription (Latin):
da est crucis ꝓfunditas: qͥa ꝓfundũ
ẽ mẏsteriũ crucis. in quo multoꝵ qͥ
sapientes dicebant̾ ingenia defecer̃t:
qͥ hoc ausi sunt rep̃hendere. qd̾ non
potuert̃ humana rõne cõprehendẽ:
uidelicet cur u̾bum d̾o patͥ coȩt̾nũ
omĩa continens. omĩa implens. in
assũpto homine totũ se concliise¬
rit. & tam̃ tocũ mundu regere. cõple¬
re & continere ñ desierit: ñ satis con¬
sid̾antes qd ualet in minori. multo
magis posse ualere in maiori: cum
uox una & tota de ore loq̃ntis ꝓdeat:¬
& tota ad multoꝵ aures hominũ
ꝑueniat. Qͥ de hac q̃stione scrupu¬
losius disputant. & tanqͣm clauso
ostio ad parietẽ palpant: audiant
primũ dicentẽ apłm. O homo. cuqͥs
es qͥ respondeas deo: Deinde untescãt
nando. & miscdem in redimendo.

Expanded text:
da est crucis profunditas, quia profundum da est crucis profunditas, quia profundum est mysterium crucis: in quo multorum, qui sapientes videbantur esse, ingenia defecerunt, qui hoc ausi sunt reprehendere, quod non potuerunt humana ratione comprehendere: videlicet cur Verbum Deo Patri coaeternum, omnia continens, omnia implens, in assumpto homine totum se concluserit; et tamen totum mundum regere, complere et continere non desierit: non satis considerantes quod valet in minori, multo magis posse valere in majori; cum vox una et tota de ore loquentis prodeat, et tota ad multorum hominum aures perveniat. Qui de hac quaestione scrupulosius disputant, et tanquam clauso ostio ad parietem palpant, audiant primum dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Deinde mitescant, nando, et misericordem in redimendo;
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ di a seruitute corruptionis
huiꝰ liberent᷑. Significauit hanc
caritatis latitudinẽ dns iħc in cru¬
ce. caput ad orientẽ subrigens: pe¬
des ad occidentẽ sũmittens: manus
ad aquilonẽ & austrũ extendens:
ut adimpleret qd dese aute passio¬
nẽ suã predixerat. Cũ exaltatus
fu̾o aterra. id est cũ crucifixus fu̾o
onna traham ad meipsũ: id ẽ con¬
uocabo totũ munđu. Hoc sacra¬
mitis. os ori. & manꝰ suas manib eiꝰ
applicans. orando suscitauit: & ui¬
uũ matͥ resticuit. Eiusde uircute
sacram̃ti moyses in deserto bis sili¬
cẽ iurga ꝑcussit: & sitienti ppło aquã
depetͣ ꝓduxit. Bina quippe ꝑcussio:
duũ lignoꝵ figurate intelligitur
in cruce facta compactio. Bis gͦ petra
extensus. lancea ꝑforat᷑. De hac petra
aqua ꝓfluxit: cum sanguis redemp¬
tionis & aqua baptismatis. quib in
nouũ hominẽ traniformam̃. de late¬
re xp̃i manauit. Preterea in has cru¬
cis dimensiones. sollerter attenden¬

Expanded text:
filiorum Dei a servitute corruptionis hujus liberentur. Significavit hanc charitatis latitudinem Dominus Jesus in cruce caput ad orientem subrigens, pedes ad occidentem submittens, manus ad aquilonem et austrum extendens; ut adimpleret quod de se ante passionem suam praedixerat, Cum exaltatus fuero a terra, id est, cum crucifixus fuero, omnia traham ad me ipsum , id est, convocabo ad me totum mundum. Hoc sacrafilium os ori, manus suas manibus ejus applicans orando suscitavit, et vivum matri restituit . Ejusdem virtute sacramenti Moyses in deserto bis silicem virga percussit; et sitienti populo aquam de petra produxit . Bina quippe percussio duorum signorum figurate intelligitur in cruce facta compactio. Bis ergo petra extensus, lancea perforatur. De hac petra aqua profluxit, cum sanguis redemptionis et aqua baptismatis quibus in novum hominem transformamur, de latere Christi manavit. Praeterea inter has crucis dimensiones, solerter attenden
Abbreviated transcription (Latin):
Inde enim apłi inde martyres. quoꝵ
pͥmꝰ stephanus: in de eccłiȩ magnifican¬
tes dm.
tes dm. De saul ⁊ dauid & cythara eiꝰ.ii.
p̃c dñi recessit a saul: & exagitabat eũ
sp̃c nequã a dño. Dixeruntq serui sa¬
ul ad eum. Ecce sp̃c di malus exagitat te.
Iubeat gͦ dñs nr̃ & serui tui qui coram te
cythara: ut quando arripuerit te sp̃c dĩ
malus. psallat manu sua: & leuiꝰ feras.
afflictionẽ iustoꝵ semꝑ appetat. tamen
si a dõ potestatem ñ accipit: ad tẽptati¬
onis articulum ñ conualescit. Unde oĩs¬
sunt. & ꝓut temptandi sunt. ds iuste
appellatur. & 1 malus: dñi. ꝓer
licentiam iuste potestatis.
malus. ꝑ desideriũ iniustȩ uoluntatis.
formidarigͦ non debet: qui nichil nͥ

Expanded text:
inde enim apostoli, inde martyres, quorum primus Stephanus. Inde Ecclesiae magnificantes Deum. CAP. II. De Saule, David et cithara ejus.ni recessit a Saul, et exagitabat eum spiritus nequam a Domino. Dixeruntque servi Saul ad eum: Ecce spiritus Dei malus exagitat te. Jubeat dominus noster, et servi tui, qui coram te cithara, ut quando arripuerit te spiritus Domini malus, psallat manu sua, et levius feras . afflictionem justorum semper appetat, tamen, si a Deo potestatem non accipit, ad tentationis articulum non convalescit. Potessed eos qui temptandi sunt non nisi iuste appellatur, et malus: Domini, per licentiam justae potestatis; malus, per desiderium injustae voluntatis. Formidari igitur non debet, qui nihil nisi
Abbreviated transcription (Latin):
lica dauid: quȩ ꝓ etate &e parua statu¬
ra portare ñ potuit. & abiecit. Accepit
quinq lapides de flumine: a&e posuit
in uase pastorali. His armatꝰ uicit.
Sic xp̃c tempore reuelationis noui te¬
stamenti. insinuandȩ ce cõm̃dande
ta: quȩ ñ sunt imposita gentib que
in ueteri lege legunus & ñ obseruamꝰ:
s ad aliquã significationẽ p̾missa &e
posita intelligimꝰ. Hec deposuit. tanꝗͣ
onera legis: & ipsam legem accepit. Qͥn¬
q enim lapides: quinq libros moysi
flumine. id est de scł̃o. Labitur enĩ mor
ꝓderant. Transibat suprã fluuiꝰ. s da¬
libri electi sunt: s unitas uincit. Ple¬
bolum: & sic goliȩ gladio suo caprit
absciditur.

Expanded text:
lica David quae pro aetate et parva statulica David quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine et posuit in vase pastorali: his armatus vicit. Sic Christus tempore revelationis Novi Testamenti insinuandae et commendandae is, quae non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus et non observamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intelligimus: haec deposuit tanquam onera legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides, quinque librflumine, id est de saeculo, labitur enim veluproderant; transibat supra fluvius, sed Dalibri electi sunt, sed unitas vicit, bolum, et sic Goliae de gladio suo caput inciditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Plerunq enim suꝑb diues exhortatiõis
blandimento placandus ẽ: qͥa plerũq
dura uulnera ꝑ lenia fomenta molles¬
cunt: & sepe furor insanoꝵ. ad salutem
medico blandiente reducit᷑. App̾hensa¬
signat᷑. Cum gͦ saul ab immundo sp̃u
arripit᷑. dauid canente eius uesania tẽ¬
peratur: qͥa cum sensus potentium.
ꝑ elationẽ in furorem uͥtit᷑: dignũ ẽ. ut
ad salutẽ mentis quasi dulcedine cy¬
tharȩ locutionis nr̃ȩ tranquillitate
reuocetur.
ur. De acie isrł. ⁊ philistum .iii.
irexerat aciem isrł. s & philistum ex¬
listinoꝵ contra isrł. pugna de¬
monũ contraeccłiam accipi po¬
test. Goliath uͦ suꝑbiam diaboli signi¬
ficat: quã dauid id est xp̃c singulari cer¬
tamine ꝓstrauit. & ppłm di eripuit:
qui leonẽ &e ursum necauit. diabolũ
scilicet & antixp̾m: alterũ nc̃ latent̾
insidiantẽ. alterũ postea manifeste
seuientẽ. Prouocauit suꝑbia humili¬
tatẽ. diabolus xp̃m. Accepit arma bel¬

Expanded text:
Plerumque enim superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur. Cumquenctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente ejus insania temperatur; quia, cum sensus potentium per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis, quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. CAP. III. De acie Israel et Philisthiim. irexerat enim aciem Israel, sed Phililisthinorum contra Israel, pugna daemonum contra Ecclesiam accipi potest. Goliath vero superbiam diaboli significat: quam David, id est Christus, singulari certamine prostravit et populum Dei eripuit. Qui leonem et ursum necavit, diabolum scilicet et Antichristum, alterum nunc latenter insidiantem, alterum postea manifeste saevientem. Provocavit superbia humilitatem, diabolus Christum. Accepit arma bel
Abbreviated transcription (Latin):
inuocare nom̃ dñi. designat eos qͥ
ꝑfecti sunt in fide scẽ trinitatis. E Noch
septimꝰ ab adam qui dõ placuit: signifi¬
cat eos. qui sc̃ĩficati sunt septẽ donis gr̃e
legis: L¬

Expanded text:
are nomen Domini, designat eos qui perfecti sunt in fide sanctae Trinitatis. Henoch septimus ab Adam, qui Deo placuit, significat eos qui sanctificati sunt donis gratiae legis.
Abbreviated transcription (Latin):
ctatu icluditur: a cuiꝰ essentiali com¬
muione om̃ĩs nat᷑a excluditur. Cũ¬
enĩ omĩs substantia tractetur ẽẽ aut
uniu̾salis. quȩ plurib substantiis es¬
sentialit̾ communis est. ut hominẽ
eẽ. cõmune ẽ singłis hominib. aut
ẽẽ indiuidua q̃ unu̾salem eẽntiã
cõmunẽ habet cũ aliis. ut singłi

Expanded text:
rum includitur, a cujus essentiali communione omnis natura excluditur. Nempe, cum omnis substantia tractetur aut esse universalis, quae pluribus substantiis essentialiter communis est, ut, hominem esse, commune est singulis hominibus; aut esse individua, quae universalem essentiam communem habet