comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs nõ potint manducare:
Incelliguntur gͦ quedam
secretiora intelligentie: q̃
multitudo nõ potest cape
Quid gͥ restat nͥ ut secreti¬
ora intelligentie que nõ po¬
test caꝑe multitudo. illis
credantur qui idonei sũt
qr duodenario numero so¬
let ꝑfectionis cuiꝰ lib sũma
nos fragmentoꝵ plenos. oĩs
doctoꝵ sp̃ualiũ chorꝰ expri¬
mitur. qr obscura scriptu¬
rarũ que ꝑse turbe neque¬
unt ⁊ meditando colligere.
⁊ meditata mancdata lite¬
ris. suo parit̾ ⁊ turbaꝵ usui
quidẽ hominibꝰ despecti.
s intus salutaris cibi reqͥes
ad alenda humiliũ corda
cumulari. Cõstat enĩ cofi¬
uis oꝑa seruilia geri solere:
s ipse cofmos panũ fragm̃¬
tis impleuit. qui in firma
huiꝰ mundiut fortia con¬
funderet elegit. OSandu

Expanded text:
e? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt  duodenario numero solet perfectionis cujuslibet summa enos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, qui obscura Scripturarum, quae per se turbae nequeunt, et meditando colligere, et meditata et mandata litteris suo pariter ac turbarum usui quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ex lege ꝑ fidẽ saluus: reli¬
quos ex suis infirmos egrotoᷤᷤ¬
qr offẽrens dño. oblatisq fim¬
brias uestim̃toꝵ contingere
obtabant: sani ꝑ fidẽ futuri.
s ut ex ueste tota fimbrie: ita
quoq tanꝙͣ ex eodem corpore
exeuntibꝰ. salutẽ his qui contĩ¬
gere cu piunt subnunistrãt.

Expanded text:
ipse ex lege per fidem salvus, reliquos ex suis infirmos aegrotosque afferens Domino, oblatique fimbrias vestimentorum contingere optabant, sani per fidem futuri. Sed ut ex veste tota fimbriae, itaquoque tamquam ex eodem corpore exeuntibus, salutem his qui contingere cupiunt, subministrat.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Cui demonstrande ĩui¬
gilare debet om̃s ueridici nar¬
panes apłoꝵ ⁊ duos pisces. to¬
ta cestam̃ti ueteris scriptura
signatur. ꝑd qnq uidelicet
panes. qnͣq mosaice legis li¬
bri.quibꝰ diuine et̾nitatiᷤ cog¬
nitio. mundi creatio: ꝓcursꝰ
scłi labentis. ⁊ uera seruendi
religio: generi humano inno¬
tuit. ꝑ duos u̾o pisces. psal¬
mi sũt ⁊ ꝓphe figurati. quie¬
ruditum in lege di ppłm. de ꝓ¬
missione dñice incarnatioĩs
noua gr̃e dulcedine pascebãt.
qr trina scripture sacre distic̾¬
tione totam ueteris instrum̃¬
ti seriem comp̾hendi: dñica
auctoritate docemur. Ap¬
parens enĩ post resurrectionẽ
discipłis. ait dñs ipse. qr opor¬
tebat impleri om̃ia que scrip¬
ta sunt in lege moysi ꝓpħis ⁊

Expanded text:
tatem, cui demonstrandae inuitatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narpanes apostolorum et duos pisces tota Testamenti Veteris scriptura signatur; per quinque videlicet panes quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio, generi humano innotuit. Per duos vero pisces psalmi sunt et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum, de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam Veteris Instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis, ait Dominus ipse: Quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bus piscibꝰ suggessit. hoc oec̾i
pluralẽ mimerũ ꝓsingłari po¬
nentes: ex discipłoꝵ ꝑsona re¬
tuler̃. Et luchas quidẽ respõ¬
sionẽ philipi. ⁊ responsionem
andree. in una sententia con¬
strureit. Quod enĩait. nõ sũt
nobis plus ꝙͣ qͥnq panes et
duos pisces: andice retulit
responsionẽ. Qd̾ uͦ adiunxit.
nͥ forte nos camꝰ ⁊ emamꝰ in
omnẽ hanc turbam escas: ui¬
detur. ad responsionẽ philip¬
pi ꝑtinere. nͥ ꝙ deducentis
denariis tacuit: ꝙͣqmͣ ⁊ ini
ipsius andire sententia pot̾
intelligi Cum enĩ dixisset.
ẽ puer unꝰ hic quihabet qͥnq
panes ordeaceos ⁊ duos pisceᷤ
aduix̃ etiam ipse. s hoc quid
sũt int̾ tantos: Hoc ẽ dicere
nisi forte nos eamꝰ ⁊emamꝰ
moninẽ hanc turbã escas: Ex
qua uniu̾sa uarietate uerboꝵ.
rerũ aũt sententiaꝵq cõcor¬
dia: satis apparet salubricer
nos doceri. nicħ querendum
in uerbis nͥ loquentiũ uolun¬

Expanded text:
bus piscibus suggessit, hoc caeteri bus piscibus suggessit, hoc caeteri pluralem numerum pro singulari ponentes, ex discipulorum persona retulerunt. Et Lucas quidem responsionem Philippi et responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit: quod enim ait, Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, Andreae retulit responsionem: quod vero adjunxit, Nisi forte nos eamus, et emamus in omnem hanc turbam escas, videtur ad responsionem Philippi pertinere; nisi quod de ducentis denariis tacuit: quanquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intelligi. Cum enim dixisset, Est puer unus hic, qui habet quinque ue hordiacios et duos pisces. adiunxit etiam ipse: sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uolun
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñs scdm nairationẽ ioħis
ꝓspectis turbis quesiuit aphi¬
lippo temptans eum. unde ilł
esce dari possent. Potest mo¬
uere quomodo sit uerũ qͥ alii
narrauerũt priꝰ dixisse dño
disciplos ut dimitteret tur¬
bas. quo possut sibi alim̃ta
emere de proximis: quibus
manducare: cui etiam marchꝰ
luchas consentũt. tantũ hoc
p̾termittentes qd̾.ut: nõ hñt
necesse ire. Incelligitur gͦ pꝰ
hec uerba dñm inspexisse mul¬
titudinẽ. ⁊dixisse philippo:
qd̾ ioħ̾s cõmemorat. isti aũt
pret̾ miser̾. deinde qd philippꝰ
apud iohm respond. hoc mar¬
chus a disciplis responsum eẽ
cõmemorat. uolens in telligi
hoc ⁊ hore cet̾oꝵ philippũ res¬
pondisse. ꝙͣꝙͣ ⁊ pluralem nu¬
merũ. ꝓsingulari usi tatissime
ponere pocuer̃. Quid gͦ ait phi¬
lipp᷑ ducentoꝵ denarioꝵ paneᷤ
nõ sufficiunt eis. ut unꝰquisq
modicum qd accipiat: hoc ẽ
ceteri. Qđ aut andreas a pd̾
ioħm de quinq panibꝰ ⁊ duo¬

Expanded text:
enim dominus secundum narrationem Iohannis prospectis turbis quaesiuit a Philippo temtans eum, unde illis escae dari possent, potest mouere, quomodo sit uerum, quod alii narrauerunt, prius dixisse domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis, qmanducare. cui etiam Marcus Lucasque consentiunt tantum hoc praetermittentes quod ait: non habent necesse ire. intellegitur ergo post haec uerba dominum inspexisse multitudinem et dixisse Philippo quod Iohannes commemorat, isti autem praetermiserunt. deinde quod Philippus aput Iohannem respondit, hoc Marcus a discipulis responsum esse commemorat uolens intellegi hoc ex ore ceterorum Philippum respondisse, quamquam et pluralem numerum pro singulari usitatissime ponere potuerunt. quid ergo ait Philippus? ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum qcaeteri. Quod autem Andreas apud Joannem de quinque panibus et duo
Abbreviated transcription (Latin):
cerent eum regem: fugiiti¬
terum inmontẽ ipse solus
Neq enĩ cause orandi cont¬
ria ẽ causa fugiendi. qnͣdo qͥ¬
dem ⁊ hinc dñs transfĩgurãs
in se corpꝰ humilitatis nr̃e.
ut conformẽ faceret corpori
głe sue: id quoq doceat. hãc
ẽẽ nob̃ magnã causã orandi.
quando ẽ causa fugiendi. Noc
ascendere innauicłam. ⁊ p̾¬
cedere eum tranffretũ donec
dimitteret turbas: ac deni¬
de dimissis turbis ascendisse
inmontẽ solum orare. Ioħs
fugisse cõmemorat: ac demnd̾
descender̃ discipłi eiꝰ ad mare.
Et cum descendissent inna¬
uem. & cet̾a. Quis enĩ non
uideat hoc recapitulando io¬
hannẽ postea dixisse factum
a disciplis qͥ iam iħs uisserat

Expanded text:
cerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi: quandoquidem et hinc Dominus, transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae , id quoque docebat, hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugiendi. Nec ascendere in naviculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare; Joannes fugisse commemorat solum descenderunt discipuli eius ad mare, et cam ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat,
Abbreviated transcription (Latin):
et. tecte admnirantos uniu̾si
locuti sũt: uere filiꝰ dĩ ẽ. Cõ¬
fessio enĩ uniu̾soꝵ tum ⁊ ab¬
soluta ⁊ publica erit. dĩ filiũ
iam nõ inhumilitate corpo¬
rea. s ingła celesti pacẽ eccłie

Expanded text:
cte admirantes universi locuti sunt: Vere filius Dei est . Confessio enim universorum tum et absoluta et publica erit, Dei filium non jam in humilitate corporea, sed in gloria coelesti pacem Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
etiam supͣ fenũ discubuerũt.
scripcum qͥ ppe ẽ. om̃is caro
discumbentes. dñicis pascũ¬
tur alim̃tis: qui ꝑ studiũ con¬
tinentie calcatis illecebris
carnaliũ concupiscentiaꝵ.
audiendis implendisq dĩ
uerbis oꝑam inpendũt. Ac
piscibꝰ. asꝑiciens in celũ be¬
nedixit ⁊ fregit: & dedit dis

Expanded text:
 discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et piscibus, intuens in coelum bened
Abbreviated transcription (Latin):
oxcedimus At tam̃ dicendũ
ẽ transitorie qd̾ postꝙͣ dñs
uenerit in desertum. secute
sũt eũ turbe mulce. Naman¬
te ꝙͣ ueniret in solitudines
gentiũ: ab uno tantum ppło
colebatur. Etexiens uidit
udetur. aspoctu si tecigent
calet. In loco deserto erat dñs
secuce sũt eum turbe multe:
relinquentes ciuuitates suas.
hoc ẽ pristinas conu̾sationos.
⁊ uarietates dogmatũ. Egreᷤ¬
sus. aũt iħs. significat. q̃ turbe
habuerint quidẽ cundi uolũ¬
tatẽ: s uires ꝑueniendi nõha¬
buerint. Ideo saluator egredi

Expanded text:
xcedemus. Attamen dicendum est transitorie, quod postquam Dominus venerit in desertum, secutae sunt eum turbae plurimae. Nam antequam veniret in solitgentium, ab uno tantum populo colebatur. Et exiens vidit idetur aspectu, si tetigeris, calet. In loco deserto erat Dominus; secutae sunt eum turbae, relinquentes civitates suas, hoc est, pristinas conversationes et varietates dogmatum. Egressus autem Jesus, significat quod turbae habuerint quidem eundi voluntatem, sed vires perveniendi non habuerint: ideo Salvator egredit
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiant saluatori. qua au¬
dita secedit in locum desertũ¬
seorsũ. Nonut quilã arbitrã¬
cur timore mortis. s parcens
mumas sius. ne homicidio
homitidiũ iungerẽt. uł ĩ diẽ
pasche suũ interitũ differens.
in quo ꝓpt̾ sacram̃tum immo¬
landus ẽ agnus. ⁊ postos cre¬
dentiũ sanguine resꝑgendi.
Siue ideo recessit. ut p̾beret¬
nob̃ exemplũ uitande ultro
tradentiũ se temeritatiᷤ. qr ñ
om̃s eadẽ constantia ꝑseuerãt
intorm̃tis. quo se torquendos
offerũt. Obhanc causã ⁊ ina¬
lio loco p̾cipit. Cum uos ꝑsecu¬
ti fuerĩt mistam ciuitate̾. fugi¬
te maliam. E legant̾ quoq
englista ñ ait. fugit in locum
desertũ: secessit. ut ꝑsecutoros
uitauerit. magis ꝙͣ timuerit.
Alit̾. Postquã auideis ⁊ re¬

Expanded text:
nuntiant Salvatori, qua audita, secessit in locum desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qui se torquendos offerunt. Ob hanc causam, lio loco praecipit: Cum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerit. Aliter: Postquam a Judaeis et re
Abbreviated transcription (Latin):
aũt dixit eis. Non habent ne¬
cesse ire.. Nõ habent necesse¬
ire. diu̾sos cibos querere: me¬
tos panos. cum secũ habeant
celestẽ panẽ. Date illis uos
manducare. Reuocat apłos
ad fractionẽ panis. ut illis se
nõ habere testantibꝰ: magni¬
tudo signi notior fiat. simul
insinuans qr cotidie ꝑcos ie¬
iuna nõ assunt corda pascen¬
da: uidelicet cũ coꝵ uł exẽplis
uł litteris .id. amanda celestia

Expanded text:
autem dixit eis: Non habent necesse ire. Non habent necesse diversos cibos quaerere, tos panes, cum secum habeant coelestem panem. Date illis vos manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnituinsinuans, quod quotidie per eos jejuna nostra sunt corda pascenda, videlicet cum eorum vel exemplis, vel litteris ad amanda coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
dea. uenit in desertũ locũ: secũ¬
tur cum turbe relictis ciuita¬
tibꝰ suis. Egreditur ad eos iħs.
miseretur turbe. curat langui¬
dos coꝵ. Et hoc facit nõ mane.
nõ crescente die: nõ meridie. s

Expanded text:
desertum locum; sequuntur eum turbae, relictis civitatibus suis; egreditur ad eos Jesus, miseretur turbae, curat languidos eorum: et hoc facit non mane, non crescente die, non meridie, sed
Abbreviated transcription (Latin):
facto accesserũt ad eum¬
discipli eiꝰ dicentes. Desertꝰ
e locus. ⁊ hora iam p̾cerit. Di¬
mute iam p̾terit. ut euntes¬
incastella emant sibi escas.¬
sã. Hoc gͦ miracłin qd omnes
.iiiͬ. cõmemorant. ⁊ putantꝰ
int̾ se aliqͥd discrepare: consi¬
derandũ atq tractandũ est.¬
ad cetera similia regłe locuti¬
onũ discantur: quibꝰ tam di¬
uersis cadem tam̃ sententia
retinetur: ⁊ cadẽ reꝵ ueritas

Expanded text:
docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae istae commemorant, et putantur inter se aliquid discrepare considerandum atque tractandum esad caetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diversis eadem tamen sententia retinetur, et eadem rerum veritas
Abbreviated transcription (Latin):
signaretur. Regem hunc
ex̃ credentiũ. scripto in cruce
titulo adstantes hebrei greci
⁊ romani legebant: ut uide¬
licet ciꝰ imꝑiũ appareret ꝑ
om̃s gentes eẽ dilatandum.
una sengentia complectit di¬
cens. Factus ẽ obediens us¬
q ad mortẽ. mortẽ aũt cuiciᷤᷤ

Expanded text:
signaretur. Regem hunc signaretur. Regem hunc esse credendum scripto in cruce titulo, astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes gentes esse dilatandum. una sententia complectitur, dicens: Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis.
Abbreviated transcription (Latin):
congruũ uidebat᷑. ut misteri¬
um dñice ciucis. crucifixus
pͥfiguraret ioħs. S qr idem
aiebat. illũ oportet crescere
me aũt minui. Hoc ẽ illum
oportet incelligi. me aũt quẽ
parem utriusq qualitatem
dispar modus passionis insi¬
nuat. nõ carnificũ potestace
consticutus: s celesti ratione
ꝓuisus. Quia enĩ iterũ dic̃
norationẽ eius qui de terra ẽ.
decollatio illa icarcere ⁊ in
obscuro patrata capitis obla¬
cio designat. Porro increm̃¬
tum eius qui de celouenit ⁊
sup̃ om̃s est: illa incruce ex¬
altatio que sub diuo ⁊ omni
expectante ppło facta ẽ: a ꝑ¬
tã denuntiat. Exaltatus qͣp¬
pe incruce. caput crectum ad
celos tenuit. manꝰ supͣ t̾ras
ad aquilonẽ tendit ⁊ austrũ.
sam t̾ram. om̃sq potestates
aerias suc ditioni subditas.
ipsoetiam corporis situ figu¬
raret. Infima crucis. ipsui
t̾re abedita penetrabat᷑: ut
in feroꝵ regnũ. passione illiꝰ
tranfixum ac destructũ esse

Expanded text:
congruum videbatur ut mystericongruum videbatur ut mysterium dominicae crucis crucifixus praefiguraret Joannes; sed quia idem aiebat: Illum oportet crescere, me autem minui, hoc est, illum oportet intelligi, me autem quemparem utriusque qualitatem, dispar modus passionis insinuat, non in carnificum potestate constitutus, sed coelesti ratione provisus. Quia enim iterum dicitnorationem ejus qui de terra est, decollatio illa in carcere et in obscuro patrata capitis ablatio designat. Porro crementum ejus qui de coelo venit, et supra omnes est, illa in cruce exaltatio quae sub divo et omni spectante populo facta est, aperte denuntiat. Exaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus super terras ad aquilonem tetendit et austrum, sam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum ac destructum esse
Abbreviated transcription (Latin):
postulat ꝓphe. ut habeat in po¬
testate linguam que illicitas
nuptias arguebat. Hoc uixta
lict̾am factum sit. Nos autẽ
usq hodie cernimꝰ: incapite
cruce .d. saluatoris. ꝓfectũ de¬
signabat fid̾i. qͣ ipse qui pruꝰ
a turbis ꝓpħa eẽ putabatur.¬
cere. me aũt minui. Illum at¬
distinctione tp̃ris quo nt̾q il¬
loꝵ natus ẽ satis aꝑte signatũ
ẽ. quia iohs quidẽ quẽ oporte
lut minui. cum diurmĩ lum̃
docre scere incipit natus est.
Dñs añt qui ueralux mũdi
ẽ: coanni tp̃re quodies cresc̾e̾
incipiunt. luciflua ub suedo¬
na natiuitatis exhibuit. Qͦꝵ¬
tam̃ passiones cliuerso ordĩe
cõsũmari. certa suꝑne ꝓuisioĩs
dispensatione gestum ẽ. ut iu¬
delicet redemptor nr̃ extra por¬
cam cuuitatis cuncto assistente
ppło sublcuaretur incrucẽ: p̾¬
cursor uͦ eius collectis in domo
comuiii magrãtibꝰ itq obti¬
matibꝰ plebis. misso tantum
spiculatore inabdito carceris
capite truncaretur Et quidẽ

Expanded text:
postulat prophetae, ut habeat in potestate linguam, quae illicitas nuptias arguebat. Hoc juxta litteram factum sit; nos autem usque hcruce Domini Salvatoris, profectum designabat fidei, quia ipse prius a turbis propheta esse putabaturcere, Joannem vero minui; illum distinctione temporis, quo uterque eorum natus est, satis aperte signatum est; quia Joannes quidem quebat minui, cum diurnum lumen decrescere incipit natus est, Dominus autem qui vera lux mundi est, eo anni tempore, quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit; qtamen passiones diverso ordine consummari, certa supernae pro visionis dispensatione gestum est: ut videlicet Redemptor noster extra portam civitatis cuncto assistente populo, sublevaretur in crucem; praecursor vero ejus collectis in domum convivii magistratibus atque optimatibus plebis, misso tantum spiculatore, in abdito carceris, capite truncaretur. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittente: uenit dñs. et
suꝑ ambulans cumida freti
terga cõpͥmit: qr cũ p̾ssurs
obsita fragilitas humana.
pusillitatẽ uiriũ sua ꝵ consi¬
derat: nil erga se aluid ꝙͣ te¬
uebras angustiaꝵ. ⁊ estus
cernit hosfiũ confligentiũ
Cum uͦ m̃tem ad suꝑni lum̃
p̾sidii ⁊ ꝑpetue dona retribi¬
tionis erexerit: quasi in ter
umbras noctis repente cxor¬
tum luciferũ comspicit: qui
diẽ ꝓximũ nuntiet. Lucif
namq plurimũ tres horas
noctis. id ẽ totam uigiliam
matutinam. illuminare ꝑ¬
hibetur. Aderitꝰ qd̾ dñs qui
sopitis temptationũ ꝑidis.
plenam liberatis fiduciam
sue ꝓtectionis actribuat. Sq̃r.
Et uidentes eum supͣ mare
ambulantẽ. turbati sũt. di¬
centes: qr fancasma ẽ

Expanded text:
promittente, venit Dominus, et promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et videntes eum supra mare ambulantem turbati sunt, dicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑum. neq au̾cit faciẽ suã
a sꝑantibꝰ in se. qn potius
⁊ certantes cũ hostibꝰ ut
uincant adiuuat. ⁊ iuctor
es met̾nũ coronat. Unde
tes inmari. quãuis ipse po¬
situs int̾ra. qr ⁊ si ad horam
differre uidetur auxilium
tribulatis impendere. nicħ
ominꝰ eos ne in tribulatio¬
nibꝰ deficiant sue respectu
pietatis corroborat. ⁊ aliqñ
etiã manifesto adiutorio uic¬
tis aduersitatibꝰ. qͣsi cal¬
catis sedatisq fluctiruĩ uo¬
lum inibꝰ liberat: sic̃ hic
quoq sub sequent̾ insinu¬
atur cũ dr̃. Quarta aũt ui¬
gilia noctis. uenit. ad eos am¬
bulans supͣ mare.¶h. Stati¬
ones ⁊ iugilie militares. in
t̾na horarũ spacia diuidunt᷑.
Quando gͦ dicit .iiii. ingłia
uoctis uenisse ad cos dñm:
ostendit tota nocte ꝑielita¬
tos. ⁊ extremo noctis tp̃re.
eis auxiliũ p̾bitum. Labo¬
rabant gͦ toto noctis opache
tp̃re. s dilucło aꝓpinquante.
⁊ lucifero solis dieiq exortũ

Expanded text:
perum, neque avertit faciem suam perum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde tes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum
Abbreviated transcription (Latin):
Labor discipłoꝵ inremigã¬
do. ⁊ contrariꝰ eis uentus:
labores scẽ eccłie uarios de¬
signat. que int̾ undas scłi
aduersantis. ⁊ in mundoꝵ
flatus sp̃uum: ad quietem
patue celestis quasi adfidã
lictoris stationẽ ꝑuenue co¬
natur. Ybi bene dicit᷑. qui¬
a nauis erat in medio mari:
et ipse solus in t̾ra. qr ñ nũꝙͣ¬
eccłia tantis gentiliũ p̾ssur¬
is nõ solum afflicta. s ⁊ fe¬
data ẽ: ut si fieni possit. re¬
demptor ipsiꝰ eam ꝓrsꝰ dese¬
iuisse ad tempꝰ uideretur.
Unde ẽ illa uox eiꝰ int̾ m¬
das ꝓcellasq temptationũ
ueirentiũ dep̾hense: atq
auxilium ꝓtectionis illur
gemebundo clamare querẽ¬
tis. Ut qͣd dñe recessisti lõ¬
ge. despicis in oportunita¬
tibꝰ intribulatione: Que
parit̾ uocem inimici ꝑseꝙ̃.¬
tis exponit. in sequentibus
psalim subiciens. Dixit eĩ
incorde suo oblitus e. auer
tis faciem suam ne iudeat
usq infinẽ. Werũ ille nõ
obliuiscitur orationũ pau¬

Expanded text:
 discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores Ecclesiae sanctae varios designat, quae inter undas saeculi adversantes, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis, quasi ad fidam litteris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra: quia nonia tantis gentilium pressuris non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset Redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium deprehensae, atque auquaerentis: Ut quid, Domine, recessisti longe? Despicis in opportunitatibus, in tribulatione . Quae pariter vocem inimici persequentis exponit, in sequentibus psalmi subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Verum obliviscitur orationem pau
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa sint. Non om̃is qui
orat. ascendit in montẽ. Est
enĩ oracio. que peocatũ facit.
S qr bene orat qui dĩ oran¬
do querit: Hic a terrenis ad su¬
ꝑiora ꝓgrediens: uerticẽ cu¬
re sublimioris ascendit. Qui
uͦ de duntiis aut de honore se¬
culi. aut certe de mimici mor¬
te sollicitus obsecrat: ipse in
infimis iacens. uules ad dm̃
p̾ces mittit. Orat au̾t dñs
nõ ut ꝓ se obsc̾ret: s ut ꝓme
impetret. Nain ⁊ si om̃ia po¬
suerit pat̾ in potestatẽ filii:
filiꝰ tam̃ ut formã hominis
impleret. obsecrandum patre
est nr̃. Aduocatum enũ in qͥt
habemus apd̃ patrẽ. xp̃m ihe¬
sum. Si aduocatus ẽ: deb
ꝓmeis int̾uenire peccatis.
Non gͦ quasi infirmus: s qͣsi

Expanded text:
dum quod non omnis qui orat ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit; sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit; qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem est noster. Advocatum enim, inquit, habemus apud Patrem Jesum Christum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, s
Abbreviated transcription (Latin):
ut potens piusq saluatorac
medicus excipiendo fatigatoᷤ.
docendo in scios: sanando egro¬
tos. reficiendo ieumnos: qnͣtũ
deuotione credentiũ delocte¬
cur insinuat. Iuxta uͦ legis al¬
legorie  pͥetentẽ deserta genti¬
um xp̾m. multe fideliũ cat̾ue
reliccis menibꝰ p̾sce conuer¬
sacionis: neglectoq uarioꝵ
dogniatum p̾sidiũ socuntur.
Et qui prius notus inuidea
ma ⁊ sagite. ⁊ lingua coꝵ ma¬
chera acuta contra illũ facta
ẽ: ex altatus ẽ suꝑ celos ds̃.⁊
suꝑ omnẽ t̾ram gła eiꝰ.cxluii.

Expanded text:
ut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum munimine sequuntur. Et qui prius notus in Judaea ma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta contra illum facta est. Exaltare, inquitut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos,
Abbreviated transcription (Latin):
seunt e mundo. Inde cum
uitus ⁊ nolens ꝓpt̾ uiram̃tũ
homicidiũ fecerit. qui ad ħ
forte uirauit. ut futẽ occasio¬
ni machinas p̾pararet. Alio¬
qn si obusiurandũ fecisse se
dicit. sipacus. si matris postu¬
lass interitum. facturus fu¬
erat annon: Qd̾ inse repu¬

Expanded text:
seunt e mundo. Cumque inseunt e mundo. Cumque invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas praepararet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? Quod in se ergo repu
Abbreviated transcription (Latin):
nocet. noceat ad huc. ⁊ qui ĩ
sordibꝰ ẽ: sordescat adhuc. At
conuenient̾ aptat᷑. qui sõs ex¬
istens. scĩficabatur adhuc
dũ ꝑ officiũ euangłizandi
mortaliuĩ herodes ⁊ pharaole¬
guntur diẽ natalis sui gau¬
diis festiuis celebrasse: s u¬
cerq rex in fausto auspicio feᷤ¬
tiuitatẽ suam sanguine feda¬
uit. Ierum herocles tanto
maiori impietate: qͣnͣto scm̃
⁊ innocentem doccorem ueri¬
tatis. ⁊ p̾conẽ uite ac regnice¬
lestis occidit. ⁊ hoc ꝓ uoto ac
petitione saltatricis. neq eũ
cap̃ occisi ante cõniuas infer¬
re puduit. Nam pharao nil
talis uesanie cõmisisse legit᷑:
s tantum peccantẽ sibi eimu¬
chũ uita pͥuari ubens. Qui¬
quo longiꝰ auero cultu religi¬
onis aberat: eo leuiꝰ miiola¬
tione suc festiuitatis deliqͣt.
sepiꝰ inmemoriã reuocare: ꝙͣ
dic̃ natiuitatis luxuriando
celebrare. Homo enĩ ad labo¬
rem nascitur inmundo: et
electi ad requiẽ ꝑ mortẽ tran¬

Expanded text:
nocet, noceat adhuc: et qui in nocet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Atconvenienter aptatur, qui sanctus existens sanctificabatur adhuc, dum per officium evangelizandi mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse; sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit.saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo , et electi ad requiem per mortem tran
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ. Unde etiã qͦs sus¬
pendeͣ acrimine: aundioros
reddit ad crim̃. ⁊ estuat aĩo
quousq ꝑficiat qͥ cogitat
malũ. Solus enĩ dĩ est ti¬
mor qui nocentos corrigit.
fugat crimina: innocentiam
seruat. ꝑpetem tubuit facul¬
bebant. Non ppłs cantũ. s
ipse etiam herodes: ioħm sic̾
ꝓpham habebat. teste eugłista
marcho qui dic̃. Herodes eĩ
metuebat iohm: sciens eum
uirũ iustum ⁊ scm̃. ⁊ custodi¬
ebat eum. Et audito eo mul¬
ta faciebat: ⁊ libent̾ eũ audi¬
ebat. S uicit illũ amormu¬
lieris. eumq in illum quen
scm̃ ẽẽ nouerat ⁊ iustũ: ma¬
nꝰ mutere coegit. Qui qm̃
noluit cohibere luxuriã. ad
homicidii reatum ꝓlapsus ẽ.
minusq illi peccatũ maioris
erat causa pecrati. Cin distric¬
to di iudicio contigit: ut ꝓpt̾
appetitum adultere. quã de¬
testandam sciebat. sanguinẽ
funderet ꝓpħe: quẽ dõ accep¬
tum ẽẽ cognouerat. Hec nã¬
q ẽ illa diuini dispensatio
examims: de qua dr̃. Qui

Expanded text:
luntatem: unde etiam quos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit faculbebant. Non populus tantum, sed ipse etiam Herodes Joannem sicut prophetam habebat, teste evangelista Marco, qui dicit: Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, et custodiebat eum . Et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Sed vicit amor mulieris, eumque in illum quem sanctum esse noverat et justum manus mittere coegit. Qui quoniam noluit cohibere luxuriam, ad homicidii reatum prolapsus est, minusque illi peccatum majoris erat causa peccati: cui districto Dei judicio contigit ut propter appetitum adulterae quam detestandam sciebat, sanguinem funderet prophetae, quem Deo acceptum esse cognoverat. Haec namque est illa divini dispensatio examinis, de qua dicitur: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
potiretur. accusantibꝰ in solẽ¬
tiam erꝰ uideis: pulsus ẽ rog¬
no ab augusto. ac ꝓpetuo dãp¬
natus exilio. Deinde august̾
ut regni uidaici mimuerẽt po¬
tentiam: diuisa in quatuor
partes ꝓuincia. pilatum et
tres fr̃es archelai eidem gerẽ¬
de p̾fecit: qui singli aprinci¬
patu quarte partis greco ser¬
mone sunt tetrache uocati.

Expanded text:
potiretur, accusantibus insolenpotiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecit, qui singuli a principatu quartae partis Graeco sermone sunt tetrarchae vocati.
Abbreviated transcription (Latin):
tuces. ciuies incredulos con¬
dempnaret. P otest aũt ⁊
alit̾ intelligi. qd̾ iħs despicia¬
tur in domo ⁊ in patria sua.
hor ẽ in ppło udeoꝵ. ⁊ ideo i¬
bi pauca signa fecerit. ne peni¬
tus mexcusabiles fierent. Ma¬
iora aũt signa cotidie ingen¬
tibꝰ ꝑ apłos facit. non tam ĩ
sanatione corpoꝵ. quã ina¬
nimarũ salute. cxliii. In
uarrauit in diebꝰ baptisini
iohis hoc eadẽ fuisse tetrarchẽ
galilee qñ etiam dñs iuuenis
baptizatus ẽ: matħs aũt mor¬
tuo herode dicit puerũ ihm
ab egipto remeasse. q utrũq¬
uerum ẽẽ nõ potest: nisi duos
fuisse intelligantur herodes.
iste qui ⁊ ioħ̾i decollauit. et
in passione redemptoris nr̃i
pilato assensum p̾buit: filu
ẽ herodis illiꝰ sub quo dñs na¬
cus ẽ. Qui cũ post natiuit.atẽ
dñicam pauco tp̃r regnaret.
sic̃ euglica testatur hystoria.
archelaus eiꝰ filiꝰ successit ĩ reg¬
no. Quo cũ uix decem annis

Expanded text:
rtutes, cives incredulos conrtutes, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum. Et ideo ibi pauca signa fecerit; ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. In narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegverum esse non potest, nisi duo fuisse intelligantur Herodes.iste qui et Joannem decollavit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis
Abbreviated transcription (Latin):
Ers ap̃ uideos clici solere cog¬
natos usq ad eo comꝓbatur.
ut nõ solum ex equo genera¬
sitatissime̾ fr̃s dicuntur. S
etiã auilels ⁊ sororis filius
sic̾ sibi erant iacob ⁊ laban.
fr̃s appellati inueniantur.
Non gͦ miꝵ ẽ dictos eẽ frẽs
dñi. ex mat̾no genere qͦscũq
cognatos. cum etiã ex cogna¬
tione ioseph dici potuerunt
fr̃s eiꝰ ab eis qui illum patrem
cdñiẽe arbitrabantur.I cxlui.
⁊ indomo sua. Propħam
et moyses testis ẽ qui futurã
eiꝰ incarnationẽ p̾dicens. fi
tis. Non solum aũt ipse qui
in exteris ciuitatibꝰ habiti s.
qr ꝓpe modũ naturale ẽ cuies
semꝑ ciuibꝰ inuidere. iħ. Nõ
enim consid̾ant p̾sentia in¬
ri oꝑa. s fragilem recordant᷑
infantiam. quasi nõ ⁊ ipsi ꝑ
eosdem etatis gradus. ad ma¬
turam etatẽ uenerint. Et ñ
fecit ibi uirtutes multas. ꝓpt̾
incredulitatẽ illoꝵ. Nõ qd̾
etiam illis incredulis facere
nõ potuerit uirtutes multa ᷤ
s quod ne multas faciens uͥ¬

Expanded text:
es apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generasitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini esse arbitrabantur. 2. et in domo sua. Prophetam et Moyses testis est, qui futuram ejus incarnationem praedicens filitis. Non solum autem ipse qui in exteris civitatibus habiti sunt, quia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant pri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. Et non fecit ibi virtutes multas propter incredulitatem eorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas; sed quod ne multas faciens vi
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã de fabri filio. p̾cursor
suus ait. Ipse uos baptiz abͣ
magna hurꝰ mundi. diuersi
generis uasa fabricat: ymmno
uasa ire sin sp̃s ille molliendo.
in miscđie uasa cõmutat. S
huiꝰ sacram̃ tuudei ignari. di¬
ine uirtutis oꝑa ꝓsapie car¬
nalis cõtemplatione despici¬

Expanded text:
tanquam de fabri filio Praecursor tanquam de fabri filio Praecursor suus ait: Ipse vos baptizabit magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo vasa irae, sui spiritus igne molliendo, in misericordiae vasa commutat. Sed hujus sacramenti Judaei ignari divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despici
Abbreviated transcription (Latin):
deiuirtutem ⁊ dĩ sapientiã.
Inqua nimirũ sententia.
uirtutẽ ad signa retulit
ad doctrinam ꝓpt̾ grecos:
id est gentes. Nonne hic
ratur dñs ã sius. quãquã
⁊ docendi prudentia. ⁊ ope¬
randi uirtus admirationẽ
cõmoueret. Infidelitas ta¬
m̃ coꝵ. ueritatem iudicii ñ
recepit. Non enĩ hec in ho¬
mine dñi agere. qnͣ etiam
patrẽ ipsius matix̃ frẽsq
nũcupant: ⁊ pat̾ne artis
quidã obꝓbria lascessiunt.
S plane hic fabri erat filiꝰ.
felrum igne uincentis. om¬
nẽ scłi uirtutẽ uidicio de co¬
quentis. massãq forman
humane. in forma  scilicet
bantur om̃s : ⁊ int̾ tot tan¬
taq magnifica que gere¬
bat. corporis contemplati¬
one cõmouebantur. Non¬
faber ⁊ fabri filiꝰ estimari
ac diciuoluit. qnͥ potius
etiam ꝑ hoc se eius ante scła
filiũ ẽẽ docuit. qui fabrica¬
tor om̃ium in principio ere¬
auit ds̃ celum ⁊ t̾ram. Nã
⁊ si humaua nõ sunt cõpa¬
randa. diuinitus tam̃ typus

Expanded text:
Dei virtutem et Dei sapientiam . In qua nimirum sententia virtutem ad signa retulit ad doctrinam propter Graecos, id est, gentes. Nonne hic ratur Dominus a suis. Quamquam et docendi prudentia, et operandi virtus admirationem commoveret; infidelitas tamen eorum veritatem judicii non recipit. Non enim credunt haec in homine Deum agere: quin etiam patrem ipsius, matrem, fratresque nuncupant, et paternae artis quodam opprobrio lacessunt . Sed plane hic fabri erat filius, ferrum igne vincentis, omnem saeculi virtutem judicio decoquentis, massamque formanthumanae: informem scilicet bantur omnes: et inter tot tamque magnifica quae gerebat, corporis ejus contemplatione commovebantur. Quifaber, et fabri filius aestimari, ac dici voluit. Quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit Deus coelum et terram. Nam et si humana non sunt comparanda divi
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis ⁊ fame. ¶G. Eactũ¬
q ẽ adult̾ium publicũ. sicut
ꝑfidis causa ꝑeundi: ita fide¬
lissimo p̾coni nr̃e redemptio¬
nis matheria triumphandi.
qui ꝓhibendo regis inuisti sce¬
lera mortẽ quidẽ inuistã me¬
ruit: s post mortis gustũ a
rege iusticie cui testimoniũ
ꝑhibebat. iustam uite ꝑhen¬
nis coronã accepit. ¶ħ Qui

Expanded text:
potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo regis injusti scelera, morte quidem injusta meruit plecti, sed post mortis gustum a rege justitiae cui testimonium perhibebat, justam vitae perennis coronam accepit. Di
Abbreviated transcription (Latin):
nõ surrexisse s furti eẽ ablatũ
credere maluerũt. Qͥ cũ adice¬
rent ioħm resurrexisse a mor¬
natas siue oꝑatas eẽ in illo
Bene om̃imodis de uirtute
resurrectionis senserũt. q̃ ma¬
ioris potentie futi sint scĩ cũ
amortuis resurrexerĩt: qͣ. fue¬
uarentur. S ⁊ ipsum resur¬
rectionis i tacłm nõ eẽ ĩcte¬
dibile docuer̃: qd̾ nullo docen¬
te sponie crediderunt. q tamͣ
se ipsos remeredibilẽ in dño ũ
credidisse: sue mento cecitatiᷤᷤ

Expanded text:
e ablatum, credere maluerunt. Qui cum dicerent Joannem resurrexisse a mornatas sive operatas esse in illo, bene omnimodis de virtute resurrectionis senserunt, quod majoris potentiae futuri sint sancti cum a mortuis resurrexerint, quam fuevarentur. Sed et ipsum resurrectionis miraculum non esse incredibile docuerunt, quod nullo docente sponte crediderunt, qui tamen seipsos rem credibilem in Domino non credidisse, suae merito caecitatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui uirat in celo: uirat in
trono dĩ. ⁊ in eo qui sedet fu¬
ꝑcum. Iħo. Supra ut uisũ
nob ẽ exposuꝰ. quid signi¬
ficaret tradicio phariseoꝵ
dicentiũ. donium quocũq
ẽ ex me tibi ꝓderit. Nunc
cafronem trahens: phariseo¬
ꝵ traditio condempnatur.
ut arguantur cuncta ꝓ lu¬
cro facere. ⁊ nõ ꝓtimore dei.
sic̃ inpbilacteriis ⁊ fimbriiᷤᷤ
dilatatis opinio scĩtatis cap¬
tabat głam. ⁊ ꝑ occasionem
głe querebantur lucra. Sic
alia traditionis inuenta stͦ¬
pha. impietatis arguit pre¬
ceptores. si quis incontenti¬
onẽ seu in aliquo uirgio. ł
in cause ambiguo urasset
intemplo. ⁊ postea cõuinc¬
tus eẽt ñdacii non tenebat᷑
criminis reus. Sin uͦ uras¬
set in auro ⁊ peccuma que ĩ
templo sacerdotibꝰ offereba¬
tur: statim id in quo iuraue¬
rat cogebat᷑ ex soluere. Nur¬
sum si quis urass maltare.
nebat. Sinaũt ꝑuirass in
in hoctia. inuictimis. in.si¬
mila.⁊ cereris que offerunt᷑

Expanded text:
n coelo jurat in throno Dei, et in eo qui sedet super eum. Supra, ut visum nobis est, exposuimus quid significaret traditio Pharisaeorum, dicentium: Donum quodcunque est ex me, tibi proderit. Nunc varitiae trahens Pharisaeorum conditio condemnatur, ut arguantur cuncta pro lucro facere, et non pro timore Dei. Sicut enim in phylacteriis et fimbriis dilatatis opinio sanctitatis captabat gloriam, et per occasionem gloriae quaerebant lucra, sic alia traditionis inventa stropha impietatis arguit praeceptores. Si quis in contentione, seu in aliquo jurgio, vel in causae ambiguo jurasset in templo, et postea convictus esset mendacii, non tenebatur criminis reus, si autem jurasset in auro et pecunia quae in templo sacerdotibus offerebatur, statim in quo juraverat cogebatur exsolvere. Rursum si quis jurasset in altari, nebat; sin autem perjurasset in in hostia, in victimis, in simila, et caeteris quae offeruntur
Abbreviated transcription (Latin):
Culicem aũt decimas mẽ¬
liquoꝵ uiliũ olerũ. Hec
tra p̾ceptum dĩ que magna
sunt deuoramus atq negli¬
gimꝰ. ⁊ opinione religioniꝰ
in parius que lucrũ hñt di¬
ligentiam demonstramus.

Expanded text:
Culicem autem decimas menliquorum vilium olerum. Haec contra praeceptum Dei, quae magna sunt, devoramus atque negligimus, et opinionem religionis in parvis, quae lucrum habent, diligentiam demonstramus.
Abbreviated transcription (Latin):
illi maxima contempnebat̃
Nam ⁊ culicis noĩe: non ab¬
surde figuratur sediciosus
honicida. qr hoc animal ⁊
strependo inquietũ.⁊ sangͥ¬
ne delectatur. ⁊ cameli noĩe
ꝓpt̾ humiliantẽ se s ad sub¬
eunda honera magnitudĩe.¬
ui. Neuobisscribe et¬
phausey ypocrite. qr mun¬
datis qd̾ de foris ẽ calicis &
parapsidis. intꝰ aũt pleni¬
estis rapina ⁊ inmunditia.¬
Pharisce cece mũda priuꝰ
qd̾ intus ẽ calicis ⁊ parapsi
dis ut fiat id qd̾ deforis ẽ
su arguit phariseos: simu¬
lationis atq m̃dacii. quod
aliud ostendant hominibꝰ
foris. aluid domi agant. nõ
quod incalice ⁊ parapside
eoꝵ suꝑsticio moraretur. s
qͦd foris hominibꝰ ostende¬
rent scĩtatem ab abitu. in
ẜmone. infilacteriis. infim¬
briis. morationũ longitudi¬
ne. ⁊ incet̾is istius modi. in¬
trinsecus aũt eeñt uitioꝵ
sordibꝰ pleni. hylariꝰ. Cali¬
cis namq usus int̾ior ẽ qui
obsorduerit. quid ꝓficeret

Expanded text:
illi maxime contemnebant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida; quia hoc animal et strependo inquietat, et sanguine delectatur: et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda onera magnitudiallegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnaliter observabant; occiderent autem Dominum spiritualiter sabbatum insinuantem per midis, ut fiat et id quod deforis est supra, arguit Pharisaeos simulationis atque mendacii, quod aliud ostentent hominibus foris, aliud domi agant. Non quod in calice et paropside eorum superstitio moraretur; sed 188 quod foris hominibus ostenderent sanctitatem, in habitu, in sermone, inbriis, in orationum longitudine, et in caeteris istiusmodi, intrinsecus autem essent vitiorum sordibus pleni. Calicis namque usus interior est, qui si obsorduerit, quid proficiet
Abbreviated transcription (Latin):
da eeñt ⁊ corpora que laua¬
tis: Hoc ẽ eñi om̃ia. ⁊ in te¬
riorar scilicet ⁊ extiora. sic
altbi. begitur.mundate q̃
intuf sunt. ⁊ que foris funt
muncda erũt. S ne istas
elemosinas que fuint de
fitictibꝰ t̾re respuisse uide¬

Expanded text:
a essent et corpora quae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora, sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse vide
Abbreviated transcription (Latin):
aũt quod ẽ in templo. uł do¬
nũ quod ẽ suꝑ altare. ad glo¬
riani quidem dĩ ꝑtinent. ⁊
ipsa. Tam̃ aurum ul donũ
magis ad delectationẽ hõinũ.
⁊ adutilitatem sacerdotũ
offertur suꝑ altare. Iudei
gͦ aurum quo ipsi delectabã¬
tur.⁊ dona quibꝰ ipsi pasce¬
bantur sanctiora eẽ dicebat̃
quã ipsum templũ ⁊ altare.
ut homines ꝓmptiores fie¬
tent adofferenda dona. quã
ad p̾ces fundendas init̾emplo.
aut uisticias faciendas.
Totum. aũt faciebant. non

Expanded text:
templo, vel donum quod est super altare, ad gloriam quidem Dei pertinent, et ipsa tamen aurum vel donum magis ad delectationem hominum et ad utilitatem sacerdotum offertur super altare. Judaei ergo aurum quo ipsi delectabantur, et dona quibus ipsi pascebantur, sanctiora esse dicebant, quam ipsum templum et altare, ut homines promptiores fierent ad offerenda dona, quam ad preces fundendas in templo, aut justitias faciendas. Totum autem faciebant non
Abbreviated transcription (Latin):
doctor qui auditores quos
u̾bo edificat. exemplo scan¬
dalizat: nec ipse regnũ dei
intrat. nec eos qui poterat
intrare ꝑmittit. cc xxxiii.

Expanded text:
doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos qui poterant intrare permittit. Cum haec
Abbreviated transcription (Latin):
illa non omitere. Idẽ ele¬
mosinas fructuͣm t̾renoꝵ.
Non gͦ se fallant qui ꝑ e
lemosmas quaslibet lat¬
gissimas. fructũ suoꝵ. I
tarem se emere existimãt.
in facmoꝵ immanitate ac
Nagicioꝵ nequinia ꝑmanẽ¬

Expanded text:
illa non omittere, id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel tatem se emere existimant, in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanen
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ ideo ait: quia
in lege meditationẽ eiꝰ que
in xp̃o est uentacis occultẽt.
⁊ corporeũ aduentum a pro¬
phis p̾dicatum. doctrine si¬
mulatione abscondant. ip¬
siq nõ adeuntes uiã et̾ita

Expanded text:
regnum coelorum ideo ait, quia in lege meditationem ejus quae in Christo est veritatis occultent, et corporeum adventum a prophetis praedicatum doctrinae simulatione abscondant; ipsique non adeuntes viam aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
quam uos. Maris ⁊ terre
ꝑ agrationẽ. significat in totiꝰ
taturos. Proseliti em̾ sũt
exgentibꝰ in synagogam re¬
cepti. quoꝵ futuroꝵ rautas
in uno indicatur. Neq enĩ
erit acquisitus ad plebẽ filiꝰ
sit gehenue. pene sobolis ⁊ e¬
terni iudicii hereditas. qr ad¬
optio ex gentibꝰ abrahe fami¬
lia factura sit. Ideo aũt pene
duplicate erit filiꝰ qr neq re¬
ꝓmissionẽ peccatoꝵ sit genti
uocatur gehenne. quomodo
filiꝰ ꝑdicionis. ⁊ filiꝰ huius
scłi. Nocatur filiꝰ gehenne.
ad illam p̾paratus. nõ ex illa

Expanded text:
e autem maris et terrae peragratione significat in totius taturos. Proselyti enim sunt ex gentibus in synagogam recepti, quorum futurorum raritas in uno indicatur. Neque enimerit acquisitus ad plebem filius sit gehennae, poenae soboles, et aeterni judicii haereditas: quia adoptio ex gentibus Abrahae familiam factura sit. Ideo autem poenae duplicatae erit filius, quia neque remissionem peccatorum sit gentiuvocatur gehennae, quomodo filius perditionis, et filius hujus saeculi; vocatur filius gehennae ad illam praeparatus, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
uulis reuelantur. Pdaruulis
malicia: nõ sensu. Sapientibꝰ
uero stulticie sue p̾sumptione:
ñ prudentie causis. Factiq
huiꝰ equitatẽ dñs pat̾ne uo¬
luntatis uiditio confumat: ut
qui dedignantur paruuli in
dm̃ fieri. stulti deinceps in sapi¬
entia sua fiant. Hec idcirco di¬

Expanded text:
revelantur: parvulis malitia, non sensu; sapientibus vero stultitiae praesumptione, non prudentiae causis. Factique hujus aequitatem Dominus paternae voluntatis judicio confirmat; ut qui dedignantur parvuli in Deum fieri, stulti deinceps in sapientia sua fiant. Vides