comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad bellatores ordĩauit ꝙ filii eoꝵ
qͥ mor̾ent ĩ beno facto ꝓdefen¬
sionẽ prĩe ⁊ ꝓ bouo ciuitatis ac¬
ciꝑent cibũ de erpario publico.
t̾cio ꝙͫ at totũ ppłm statuit ut
totꝰ pħs ppłs uidel. tã bellator¬
es ꝙͣ artifices ⁊ agricole ꝯueĩ¬
rẽt᷑ adeelcõnẽ pͥncipis. Nõlebat
eĩ. ut p ex dcĩs suis pͥncipem de

Expanded text:
 filii eorum, qui morerentur in bello facto pro defensione patriae et pro bono civitatis, acciperent cibum de aerario publico. Tertio quantum ad totum populum statuit, ut totus populus videlicet tam bellatores quam artifices et agricolae convenirent ad electionem principis: nolebant enim ut apparet dictis suis principem de
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾ere ex senib electis. ut si cñe
male iudicate fuerĩt ĩ p̾torio Q¬
dinario. senes illi electi ⁊ bomi
destinioui rectisicarẽt ip̃as.
Quinto ĩ tͦmisit se de m̃o iudicãdi
uolebat .n. ĩ utͥsa p̾toriit. tã iu
pͥucipali ꝙͣ ĩ ordinario iudiciafi̾
deb̾e sine colatõe uidicũ iit̾ se

Expanded text:
esse ex senibus electis: ut si causae male iudicare fuerunt in praetorio ordinario, senes illi electi et boni testimonii rectificant ipsas. Quinto intromisit se de modo iudicandi. volebat enim in utrisque praetoriis tam in principali quam in ordinario iudicia fieri debere sine collatione iudicum inter se.
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ legẽ positiuã. qr illã sua auctor¬
itate ꝯstituit. ¶taq sic̃ rex nũ¬
agat ut rͨta nõ dictat. sic iex po¬
sitiua nũꝙͣ rte ligat nͥ ĩnitat
auctortati regis. aut alt̾iꝰ pͥncipã¬
tis. Nã iustũ positũ ⁊ legale.
ut supͣ dicebat᷑. expͥncipio uͤ dif¬

Expanded text:
 sua auctoritate constituit. Itaque sicut rex nunagat ut recta ratio dictat: sic lex positiva nunquam recte ligat, nisi innitatur auctoritati legis aut alterius principantis. Nam iustum positivum et legale ut supra dicebatur ex principio nihil dif
Abbreviated transcription (Latin):
q. p ͦ ⁊ ꝑse. s pładitas diniciaꝵ est ĩ¬
tendenda. qiͣ ex ꝯseqũti. dece .n. eos
talem uꝑorem acceptare q̃ sit nobi
nobiles ⁊ potentes. s ꝙ ꝑuyorem illã
bilitas gen̾is ⁊ płitas auncoꝵ ꝙͣ mł¬

Expanded text:
sed pluralitas dicvitiarum est intendenda quasi ex consequenti. Decet enimeos talem uxorem acceptare, quae sit nobilnobiles et potentes: sed quod per uxorem illam bilitas generis, et pluralitas amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
si nimis nobłi nubat ĩs nobili nõ er̃
ĩt̾eos digna societas. s unꝰ alt̾i ultͣ
ꝙͣ leges ꝯiugii reqͥr̃at dñari conabit᷑.
sic ⁊̾ siniut senec iuuencule nibat
qriuuenes societate senũ nõ gandẽt.¬
nt tanta ĩ patilitas etatis eratis.
erit. ꝙdã nicitam̃tũ ut̾ sibi ꝯiges
fidẽ nõ ẜuent. querenda st̃ gͦ ĩ ꝯm¬

Expanded text:
si nobilis nubat ignobili, non erit inter eos digna societas, sed unus alteri, ultra quam leges coniugii requirant, dominari conabitur. Sic etiam si nimis senes iuvenculae nubat, quia iuvenes societate senum non gaudent, tanto imparitas aetatis erit quoddam incitamentum, ut sibi coniuge fidem no
Abbreviated transcription (Latin):
das. nõ o ip̃a ꝑuisione tͦpiũ. ad
da ẽ cantela ĩ inuenib ͥs ĩstrua
bũdos ĩ clinate .n. etas illa. eo ꝙ oĩa
respiciat. tanꝙͣ noua. ut oĩa uide̾.
b ⁊ pͥncipib uald̾ ẽ indecens. si hẽant

Expanded text:
visionem turpium ad da est cautela in iuvenibus, ut instruantur Inclinatur enim aetas illa eo quod omnia respiciat tanquam nova ut omnia videre bus, et principibus valde est indecens,
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̾meditati sũdeat. ⁊ ut p̾cogitẽt
ĩ ẜmonib ꝓfendis ꝑ successionẽ tem¬
ꝑis disponent᷑. ut ꝓf̾ant ẜ̾mones ir¬
rep̾hensibłes. ¶ uiso qnit̾ pedago¬
gi⁊ doctores inuenũ debent eos in¬
stru̾e quõ se hẽant ad loq̃lã restat
iud̾e qũo st̃ ĩstruendi ut se hẽant
ccͣ iuuisũ. In uisione ã inuenũ dup ͥ cau

Expanded text:
ditati respondeant, et ut praecogitent in sermonibus proferendis, per successionem temporis disponentur ut proferant sermones irreprehensibiles. Viso qualiter paedagogi et doctores iuvenum debent eos instruere quomodo se habeant ad loquelam. Restat videre, quomodo sunt instruendi, ut se habeant circa visum. In visio
Abbreviated transcription (Latin):
ad regionesillas qͥb illa mĩmisina¬
mata illã accidit eos płus reciꝑe
ħ casu ars sũpsit originem ut pꝰea
hõies artificialit᷑ ꝯsid̾arẽt que
nĩmisingta ĩ quib ꝑtib expend¬
ũtͦ. ut p̾ea campsoria artificialit̾
effc̃ta ẽẽt cã lucrandi pecũia. ħ.

Expanded text:
ad regiones illas, quibus illa numismamata illa, accidit eos plus reciperhoc casu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata in quibus partibus expenduntur, ut postea campsoria artificialiter effecta, esset causa lucrandi pecuniam. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
rii resoluũtꝰ inmassa. accidit gͦ
forte extotide denariis m̾d ꝯfi¬
ci massam maioris pond̃is ex qͦ
cansu ays sũꝑsit originẽ ut om̃s
denarii pondarentͤ ⁊ qui eent.
maioris pondis resolu̾ent᷑ ĩ mas¬
sam ut ex ħlucrũ hr̃ poss. ari
gͦ ista obolostacia. si pond̾is ex¬
dessina excessu pond̾is qui ĩ uẽĩt᷑
⁊ denabis sũpfit origine ¶ Qͣ¬

Expanded text:
rii resolvuntur in massam. Accidit ergo forte ex totidem denariis numero, confici massam maioris ponderis: ex quo casu ars sumpsit originem, ut omnes denarii ponderarentur, et qui essent maioris ponderis resolverentur in massam, ut ex hoc lucrum haberi posset. ars ergo ista obolostatica, sive ponderis excessiva, ex excessu ponderis, qui invenitur in denariis sumpsit originem. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
liũ altitudinũ accipi ꝑregulas
tͣditas ĩ el astͦlabio ⁊ qͣdraute
s de ħ nob̃is nõ sit cure sufficiat
aũt detalib ad p̾sens. tanta di¬
c̾e ꝙͣta suffiũt ad ꝓpõitũ.
rtũ genꝰ edificioꝵ bocãt
musculos. st̃ .n. muscłi q̃dã edi¬
hõies tͣhentes uł ĩ pellentes.
castͣ us ad menia nũitõis ob

Expanded text:
regulas traditas in Astrolabio, et Quadrante. Sed de hoc nobis non sit curae: sufficiat autem de talibus ad praesens tanta dicere, quanta suffciunt ad propositum. Quartum genus aedificiorum vocant Musculos. Sunt enim musculi quaedam aedihomines trahentes, vel impelentes castra u
Abbreviated transcription (Latin):
dificiũ tante ꝙͣtitatis uł ⁊̃ malor¬
ẽ ã ħ edificiũ utile cũtar imũtõ¬
obsessa .i. ꝙ us ad m᷑os eiꝰ põt da¬
le edificiũ ĩpelli. ¶ Tciũ genꝰ e¬
arietes nec ꝑ uiueas capi possũt
ninuitõ es obsesse accipienda est
mẽsura muroꝵ mũitõis illiꝰ ⁊ ẜ¬
da st̃ crudis coriis ne succẽdantᷤ
ab igine. Cũ hiis qͥdẽ ligneis cas¬
tris duplicit̾ ĩ pugnãtur inũitõ¬
nes obsesse. pͦ iaciendo lapides.
Nã si altitudo castroꝵ exdedit

Expanded text:
dificium tantae quantitatis, vel etiam maiorEst autem hoc aedificium utile, cum tue ad muros eius potest tale aedificium impelli. Tertium genus aearietes, nec per vineas capi possunt munitiones obsessae, accipienda est mensura murorum munitionis illius, da sunt crudis coriis, ne succedantur ab igne. Cum his quidem ligneis castris dupliciter impugnantur munitiones obsessae. Primo iaciendo lapides. Nam si altitudo castrorum excedit
Abbreviated transcription (Latin):
funib uł cnthenis ferreis aligͣ¬
t᷑ ad testudinẽ fcã exlignis ⁊
ad iudmod̾ arietis se sb̾tͣhit ⁊
postea fortit̾ niuros mũtõuis
obsesse ꝑcutit ⁊ disrũpit.
m᷑us. Ita ꝙ iã lapides existẽ¬
des ĩ ip̃o ĩ cipiũt ꝯmou̾i ĩ cap¬

Expanded text:
funibus, vel cathenis ferreis alligatur ad testudinem factam ex lignis, et ad modum arietis se subtrahit: et postea fortiter muros munitionis obsessae percutit et dirrumpit. murus ita, quod iam lapides existentes in ipso incipiant commoveri: in cap
Abbreviated transcription (Latin):
dictet retͣhamꝰ nos ab aliis ilł. eo ꝙar¬
dua ⁊ difficilia st̃ q̃r ccͣ talia duplici
uͥtute ĩ digemꝰ. Una ĩplłente nos nere¬
⁊ alia retͣhente nos ne ultͣ rõm tẽdamꝰ
n. magnaimꝰ hũis est. Eã cũ ĩ po ᷝ ͤ sit eͤ¬

Expanded text:
dictet retrahamus nos ab illis, eo quod ardua et difficilia sint. Quare circa talia duplici virtute indigemus. Una impellente nos, ne reet alia retrahente nos, ne ultra rationem tendamus ergo magnanimus humilis est. nam cum i
Abbreviated transcription (Latin):
magnãitas ẽ pͥncipałr ĩpelleit. ⁊ exꝯse¬
qñti retͣhit. Iõ magnõimꝰ d̾r alios des-¬
pic̾e nõ qr aliis utõse iniuriet᷑. s quia
est tanti cordis. ⁊ sic ĩ pellit᷑ au̾tute.
ut potiꝰ despiciat oꝑa ⁊ u̾ba hõm̃ ꝙͣ¬

Expanded text:
manimitas principaliter impellit: et ex consequenti retrait. Ideo magnanimus dicitur alios despicere, non quod aliis vitiose iniurietur, sed quia est tanti cordis, et sic impellitur a virtute, ut potius despiciat opera et verba hom
Abbreviated transcription (Latin):
obsideat᷑ ab extͣnen ⁊ si timet᷑ de
obfessione añ recoslcom frugũ ex
ne mũit̃o obsessa obcarẽciã uictꝰ
possit pati. defectũ quitꝙͥ aũt ñ
potest ad mũitõne deferri uł si de¬
ferr̾et᷑ nõ młtũ eẽt utile castꝰ uł
ciuitati obsesse totũ ẽ igni ꝯburẽ¬

Expanded text:
si timetur de obsessione ante recollationem frugum, ex ne munitio obsessa ob carentiam victus possit pati defectum. Quicquid autem non potest ad munitionem deferri vel si deferretur non multum esset utile castro vel civitati obsessae totum est ignis comburen
Abbreviated transcription (Latin):
endã ꝓhibẽt obsidentes. tc̃ me¬
diante cera pot̾it dulci ficari. Nã¬
ꝑ poros cere ꝑ tnͣsit tocũ ĩ dulce
⁊ uinũ ne ex potu soliꝰ aq̃ bellator
ad̾o debilitent᷑ ꝙ nõ possint uiri¬
lit̾ resist̾e obsidentib. ¶ Ostẽso
q̃ st̃ remedia ad hibenda ꝯͣ famẽ
⁊ sitĩ ꝑ que obsecta mũitõuis de

Expanded text:
endam prohibent obsidentes: tunc mediante caera poterit dulcificari. Naper poros cerae pertransit, totum in dulce et vinum, ne ex potu solius aquae bellatores adeo debilitentur, quod non possint viriliter resistere obsidentibus, Ostenso quomodo sunt remedia adhibenda contra famem, et sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ferra uͦ reꝑari possint ar
des. ¶ Est t młtiᵈ ͦ ferri
sidenciũ ut inseq̃nti capło ap¬
ĩ magna cõpia st̃ ad mĩn¬
tõm deportanda. qr talia
st̃ solidaria ⁊ apcõra ad
iaciend̾ ex eis gͦ replendi st̃ mi
⁊ t̾res mũrt̃ois obsesse. ¶Tat¬
ẽ ad ip̃a. mũtõnẽ iu ꝑ
da st̃ młta uasa ut cũ obsidẽ¬
des appinqͣnt muris mĩtõnis
lacienda st̃ uasa illa qͥb fractis¬
puligĩ puluis illiꝰ sb̾intͣt obsi¬
denciũ oculos ⁊ a d̾o offendũt
eos ut qͣr ceci ÷ non iudentes
ꝑcuti possint.¶ Nernoꝵ ⁊

Expanded text:
 etiam reparati possint armtes. Est etiam multitudo ferri sidentium, ut in sequenti capitulo apin magna copia sunt ad munitionem deportanda: quia talia sunt solidiora, et aptiora ad iaciendum. Ex eis ergo replendi sunt muri, et turres munitionis obsessae. Calest ad ipda sunt multa vasa; ut cum obsidentes appropinquant muris munitionis, iacenda sunt vasa illa, quibus fractis pulvis illius subintrat obsidentium oculos, et adeo offendit eos, ut quasi caeci, et non videntes percuti possint. Nervorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ benatorib mmuilieres rõmane
abstisis crinib eos suis maritis
tͣdid̾ũt ꝑ quos machiuis reꝑatis
ad u̾sarioꝵ impetũ repulerũt¬
młiꝙ ñ maluert .n. ut ait ne¬
geciꝰ ille pudicissime fem̃ĩe cñ ma¬
ritis ꝯmuere de formato capite
qͣm s̾uire hostib ĩtegͥs cͥnib.¬
¶ Sũt ⁊ ad nũtões deportanda cor¬
nua bestiaꝵ ad reformand̾ baliscas
i arcus ⁊ coria cruda ad tegendũ
machͥmas t alia edificia. ne ab adũ¬
cantelis  ꝑ ea q̃ dicta st̃ resist̾e
potũt obsessi ne eoꝵ mũttones¬

Expanded text:
dum bellatoribus mulieres Romanae abscissis crinibus suis maritis tradiderunt: per quos machinis reparatis adversariorum impetum repulerunt. Maluerunt enim ut ait Vegetius illae pudicissimae foeminae cum maritis convivere deformato capite, quam servire hostibus integris crinibus. Sunt etiam, ad munitiones deportanda cornua bestiarum ad reformandum ballistas, et arcus: et coria cruda ad tegendum machinas, etalia aedificia, ne ab advecautelis, et per ea quae dicta sunt resistere poterunt obsessi; ne eo
Abbreviated transcription (Latin):
diẽs rmmiitõ obsesse eo ꝙ ad ml̾ta
sit utilic. ¶ So ĩ niũiendo castrũ
tũ nõ solũ atcendend̾ ẽ ut magna
copia uictualiũ deferat᷑ ad nũtõ¬
nem obsessam. s  ut uicdualia de¬
lata ꝑ tẽꝑatos elongatores ꝑtami¬
lios des dis penset᷑. Eñ si fi̾ poss. si ci¬
nitõ obsessa modici ẽẽt ambitꝰ
ħ effic̾e nõ eẽt difficile. qiͣ .n. nͨ pro¬
dest inułta p̾ꝑat̃o uctualiũ ꝑͥ ꝑte¬

Expanded text:
diens munitioni obsessae eo quod ad multa sit utilis. Secundo in muniendo castrum tum non solum attendendum est, ut magna copia victualium deferatur ad munitionem obsessam, sed etiam ut victualia delata per temperatos erogatores per familias dispensetur. Unde si fieri posset si cinitio obsessa modici esset ambitus, hoc efficere non est difficile quasi enim nihil prodest multa praeparatio victualium,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ẜa exlesione uiroꝵ Stcia ex dispõ¬
ne aeris. ¶pͥma uia sic assignat
aqͥbrda. Nã tẽꝑe calido aꝑsũt᷑ pori
corꝑis. ex halat inde humidũ. qr re¬
manent coͣr sita.rurtꝰ apꝑtis por¬
is exaiat uͣlis calor quo exalante.
coͣr ĩ tͥusecꝰ remanẽt frigida. Uñ qͥ
de borea mesn̾s dirigͣit.qr calor eiꝰ
ĩt̾iꝰ pp̃ frigꝰ cͥcũstans uõ exalat. s ma¬
gͥ roborat᷑ ⁊ iugorat᷑. qr si uent es.¬

Expanded text:
a ex laesione virorum. Tertia ex dispositione aeris. Prima via sic assigantur a quibusdam. Nam tempore calido aperiuntur pori corporis, exalat inde humidum: quare remanent corpora sicca. Rursus, apertis poris exalat naturalis calor, quo exalante corpora intrinsecus remanent frigida. Unde qute borea melius digerit, quia calor eius interius propter frigus circustans non exalat, sed magis roborat
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃. aust̾ ẽ pliuiaꝵ młtitudinetad¬
ductuiꝰ. aere ã exñte puro meliora᷑
ꝯpleyio existenciuũ ĩ eo ⁊ fuĩt me¬
liores gn̾acõnes. qr̾ tali tp̃r mag̾
ẽ danda oꝑa ꝯiugali copłe. ¶ Det

Expanded text:
 Auster pluviarum multitudinis adductivus. Aere autem existente puro melioratur complexio existentium in eo, et fiunt meliores generationes. Quare tali tempore magis, est danda opera coniugali copulae. Decet
Abbreviated transcription (Latin):
ad regimũ dp̃r pacis reliq̃u ut
do ẽ tͣctare de oꝑe bellicont ii
sciãt reges ⁊ pͥncipes qͣlit̾ ꝯuittẽ¬
da sint bella nõ ut płiuũ benoꝵ¬
de ue inlitariꝰ piꝰ ꝯf̾ert ad opti¬
s ⁊ fortitudo bellauciũ. opꝰ abelli¬
cũ. ut patebit ĩ ꝓseqũdo ꝯtĩet᷑
sb̾militari. qͣ side oꝑe bellico.
⁊ ad quid sit ĩ stuta. ¶ Sccͫ gͥs
inilitarẽ e ͤ qnͣda prudeuciã sũͥ

Expanded text:
 regnum tempore pacis. Reliquum est tractare de tempore bellico, ut sciant reges et principes qualiter committenda sint bella. Nam ut plurimum bellorDe re militari, plus confert ad obtido vel fortitudo bellantium. Opus autem bellicum ut patebit in sequendo continetur sub militari: quare si de opere bellico et ad quid sit instituta. Sciendum i
Abbreviated transcription (Latin):
bouo alicuꝰ singłaris ꝑsone isĩc bonĩ
niestico. prudencia g ͦ reguatiua ⁊ le¬
gũ posiua . ii prudẽcia q̃ reqͥrit᷑ ĩ rege
⁊ pͥncipante cuiꝰ est leges ferre ⁊ reg̾¬
e regnũ ⁊ cuntatẽ ẽ ilia alia aprudẽ¬
cia p̾conomitu q̃ reqͥrit᷑ ĩpatre fiñlias

Expanded text:
bono alicuius singularis personae, sic bonum mestico. Prudentia ergo regnativa et legum positiva, idest prudentia quae requiritur in rege et principante, cuius est leges ferre, et regere regnum et civitatem, est alia a prudentia oeconomica quae requiritur in patr
Abbreviated transcription (Latin):
Nã st ĩ pͥncipãte reqͥrit᷑ excellẽs
prudencia qͣ sciat aliquos dixigͥe
sic ĩ qͦi cinereqͥrit᷑ prudencia aii¬
qͣlis q nosca ad ĩplere leges ⁊
febo fabro. qr ĩ marcello nłła est
cogͥcõ. s solũ agitat᷑ a fabͦ. s ĩ ciue
reqͥrit᷑ pͥdẽcia aliqͣ ꝑ ꝙͣ hẽat bõa

Expanded text:
ellens prudentia qua sciat alios regere, sic in quolibet cive requiritur prudentia aliqualis qua noscat adimplere leges etllus fabro: quia in martello nulla est cognitio, sed solum agitatur a fabro, sed in cive requi
Abbreviated transcription (Latin):
tut h dispensare bona domestica.
Iut̾ciou̾o erudit᷑ rex aut pͥuces ut
ẽ caput regni. aut pͥncipatꝰ ⁊ n ͭ
h ferre leges ⁊ sub̾uare ciues
om̃s a̾ has has tres prudencias de¬

Expanded text:
et ut habet dispensare bona domestica. In tertio vero eruditur rex aut princeps ut est caput regni aut principatus, et ut habet ferre leges et gubernare cives. Omnes autem tres prudentias de
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾ ꝙͣ eiꝰ scatꝰ requirat. deuctata
tibaria q̃rat delinqͥt. qr ħ ẽ ex alqͣ
Sexto deliuqͥt᷑ q̃ si q̃rant᷑ abaria
nimis studiose ꝑata. Nã ⁊ ĩ iulib ci¬
bariis põt qͥs oñd̾e se miis gulosũ.
simimo studio uelit ea ẽẽ ꝑata. uñr
li. tales uiu̾e ut comedãt. nõ come

Expanded text:
status requirat, delicata cibaria quaerat, delinquit: quia hoc ex aliqua Sexto delinquitur, si quaerantur cibaria nimis studiose parata. Nam etiam in utilibus cibariis potest quis ostendere se nimis gulosum, si nimio studio velit ea esse parata. Videntur enim tales vivere ut comedant,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ siuuił aliqͥ płes silent ⁊ tacent.
Nã max ͤ ẽ ħ ĩ ꝯsiliis attendendũ.
⁊ iuꝯx ͤ ĩ ꝯsiliis ubi tͣctant᷑ negoci
ariꝰ ad iect̾a dilectõne pͥuati boui
solũ aspiciat. ad ꝯm̃e ꝓfectũ. ⁊
ut regni ꝓfectꝰ ĩpeduiͥe nõ possit.
secreta den̾e d qͦ iͥ stͣ tͣdita. ħ .n.

Expanded text:
quod simul aliqui plures silent et tacent. Nam maxime est hoc in consiliis attendendum, et maxime in consiliis ubi tractantur negocia arius adiecta dilectione privati boni, solum aspiciat ad communem profectum: et ut regni prefectus impediri non possit secret
Abbreviated transcription (Latin):
fidũ ⁊ altũ erat sec̾tũ ꝯsistoriũ rei¬
publice. silentiq salubͥtate munitũ
cuꝰ limẽ ĩ tͣntes adia iecta pͥuata
dilectõne. ita dilectõne publicã in¬
duebant. ut uõ dicã unũ. s nemni¬
nem audisse credẽs ꝙ tã mułtoꝵ
aurib fũat ꝯmissũ. ¶ Quto est
ĩ ꝯsilis atcendẽdũ ut nõ loqͣntur
i placencia. s u̾a ad ulatores .n. dũ
pͥucipi plac̾e student u̾a. si lentes
⁊ platencia ꝓmłgantes. exponũt
ꝑicło totũ pͥncipatũ. uł totũ regnũ.
Iude ẽ gͦ ꝙ qͥdã sapiens aristides uoĩe
dicebat ꝯsiliarios duo ĩ se hr̃e deb̾e
ꝙ ẽẽnt ad ulatores plus curãteᷤᷤ
loqͥ placencia. ꝙͣ u̾a. sic d̾ ut recitat
pħs .iiiͦ. recħ. qͥdã poeta uõie alex¬
and̾ iuudens pͥanũ ĩ ꝯsiliis e ͤ sec̾ta¬
riũ ⁊ u̾acem ꝯmendãs eũ dicebat.
g forte ad ulatores. ł Sexto est
ĩ ꝯsiliis accendendũ ut diu ꝯsine¬
mur ⁊ si assit oꝑtunitas cito ĩ oꝑe

Expanded text:
sistorium reipublicae, silentique salubritate munitum: cuius limen intrantes abiecta privata dilectione ita dilectionem publicam inducebant, ut non dicam unum, sed neminem audisse credere quod tam multorum auribus fuerat commissum. Quinto est in consiliis attendendum, ut non loquantur ibi placentia, sed vera. Adulatores enim dum principi placere student, vera filentes, et placita promulgantes, exponunt periculo titum principatum vel totum regnum. Inde est ergo quod quidam sapiens Aristides nomine dicebat consiliarios duo in se habere debequod essent adulatores, plus curantes loqui placentia, quam vera. Sic etiam ut recitatr, quidam poeta nomine Alexander videns Priamum in consiliis esse secretarium et veracem, commendans eum dicebat, is forte adulatores. Sexto est in consiliis attendendum, ut diu consiliemur; et si adsit oportunitas, cito in opere
Abbreviated transcription (Latin):
nialũ. q̃ g ͦ st̃ uald̾ modica. ut q̃
st᷑ apta tata effic̾e ꝑuũ bonũ. uł
ꝓhib̾e modicũ malũ. nõ st̃ ꝯsiliabi¬
lia. Est gͦ modꝰ attẽdendꝰ ĩ ꝯsiuis
ut demagnis ꝯsilien. ¶ Ecio cũ¬

Expanded text:
sunt valde modica, ut quae sunt apta nata efficere parvum bonum, vel prohibere modicum malum, non sunt consiliabilia. Est ergo modus attendendus in consiliis, ut de magnis consilietur nego
Abbreviated transcription (Latin):
Icet ꝑ młta capła pͥcedẽ¬
cia ĩ dux̾imꝰ reges ⁊ pͥn¬
cipes. ut nõ tyrãnzent:
s ut kecte regant ꝓpłu sibi ꝯ¬
missũ /ad huc in l capid uoliuꝰ
alias rõnes adducͣex ostendenteᷤᷤ
ꝙ si reges cupiant suũ durare
dñiũ. sũmo oꝑe stud̾e debent
ne efficiãt᷑ t̾yrõm. eo ꝙ tỹrã¬

Expanded text:
icet per multa capitula praecedentia induxerimus reges et principes ut non tyrannizent, sed ut recte regant populum sibi comissum: adhuc in hoc capitulo volumus alias rationes adducere, ostendentes quod si reges cupiant suum durare dominium, summo opere studere debent ne efficiantur tyranni, eo quod tyran
Abbreviated transcription (Latin):
mõ tyrãuizare ꝯtiugat. suã dy¬
bauide ꝓiurib mod̾are debent.
qr qnͣto reuussius tỹrãnzabũt
tãto durabiliꝰ principabũt.
Scd tẏrãmdes coꝵpit ᷑ ab alia
tyramde ꝯͣria. Rã licet bonũ
nõ qͣriet᷑ bono eo ꝙ bonũ sit
ri malo eo ꝙ eeͣ heat młtipliq¬

Expanded text:
o tyrannizare contingat, suam tyrannidem pro viribus moderare debent, quia quanto remissus tyrannizabunt, tanto durabilius principabuntur. Secundo tyrannis corrumpitur ab alia tyrannide contraria. nam licet bonum non contrarietur bono, eo quod sit ri malo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpedit c̾titudinẽ filioꝵ ĩpedit ne pa-¬
teres diligent̾ eis ꝓuideant ĩ ħedi¬
tate ⁊ in debito nutͥm̃to. s a unafe¬
mina płib mibat uiris ꝑr̃es de suis
filiis c̾ͥci e ͤ nõ potu̾ũt᷑. qr nõ hibebãt
illã diligenciã ꝙͣ debent ut suis filiic
debite ĩ mitͥmẽto ⁊ ĩ h̾editate ꝓuide¬
bant. ¶ Detestabse ẽ gͥ uirũ uim̃
płes hĩe uixores. s derestabsiꝰ ẽ unã

Expanded text:
impedit certitudinem filiorum, impedit ne patres diligenter eis provideant in haereditate et in debito nutrimento. Sed si una foemina pluribus nubat viris, patres de suis filiis certi esse non poterunt, quare non adhibebunt illam diligentiam quam debent ut suis filiis debite in nutrimento et in haereditate provideant. Detestabile est ergo unam virum plures habere uxores:
Abbreviated transcription (Latin):
ne iuicia nupciali. Restat o¬
gim̃ie p̃rnari. Nõ .ii. sufficit
patͥ familias scire ꝯingem reg̾e᷑.
p̾cedit domũ iã ĩ e ͤ ꝑfc̃am. Iõ forte.
bid̾et᷑ alicui statĩ põt detͥminatõ

Expanded text:
egimine nuptiali. Restat gimine paternali: non enim sufficit patrifamilias, scire coniugem regere, praecedit domum iam in esse perfectam, ideo forte videretur alicui stat
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ qr ꝑmficꝰ nõ ĩ cẽdit qͣlit̾ faciat.
iuagnũ epos opꝰ. ut qͣlt̾ faciat debitaᷤᷤ
cẽtes nuptias. s tota sua ĩtẽtõ ẽ qũo
faciat ꝑuos sũptꝰ. ¶ Est .n. apͥetas
ꝑuifici. ut ap̾pciet᷑ plus pecuniam.

Expanded text:
ia parvificus non intendit qualiter faciat magnum opus, ut qualiter faciat debitas centes nuptias: sed tota dsua intentio est, quomodo faciat parvos sumptus. Est enim proprietas parvifici, ut appretietur plus pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseꝑũt. qũo ꝑseq̃dũ sit mandatũ ald̾.
Sit ⁊̃ ⁊ canet statĩ cũ audiũt sonitũ
uenientis latͤnt nõ distĩguẽs anueĩes
sit amicꝰ. an ñmicꝰ. sic t̾ ira facit. statĩ.
.ni. cũ r̃õ dictat uindt̃a e ͤ fiendã statĩ
uult turr̾e. ut uindc̃am exseqͣt᷑ ño ex

Expanded text:
erunt quomodo exequendum sit mandatum illud. sic etiam et canes statim cum audiunt sonitum venientis, latrant, non distinguentes, an veniens sit amicus, vel inimicus. Sic et ira facit: statim enim cum ratio dicit vindictam esse fiendam, statim vult currere, ut vindictam exequatur, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmututĩa iꝰticia sñ qua cinitas ł reg¬
nũ nõ poss sb̾sistͥe. ¶ Scdo ĩ mẽbͥs ẽ
quedam distͥbutĩa iꝰticia ꝓnt hũt ordi.
it ei̾s sp̃cm sp̃m nitalẽ. ⁊ motũ ita ꝙ
pͥncipiũ uite ⁊ pͥncͥiꝰ mouendi ẽ ĩ cor¬
de. sic̃ forte pͥuͫ sẽciendi est ĩ c̾ebͦ. sic¬

Expanded text:
qua civitas, vel regnum non posset subsistere. Secundo in membris est quaedam distributiva Iustitia, prout habent ordineit eis spiritum vitalem, et motum: ita quod principium vitae, et principium movendi est in corde, sicut forte p
Abbreviated transcription (Latin):
r᷑tor regni ł ciuitatis efficit᷑: nͥ se ⁊ suã
familiã. sciat debite gubͥnare. qͥr sĩ
speciałr sptat ad rege ᷤ ⁊ pͥncipecre¬
g̾ e regnũ ⁊ ciuitates. s̃peciałi spͨtat
ad eos ut sciant domũ ꝓpͥam gub̾nare.

Expanded text:
rector regni vel civitatis efficitur, nisi se et suam familiam sciat debite gubernare. Quare si specialiter spectat ad reges et principes regore regnum et civitates, specialiter spectat ad eos, ut sciant domum propria gubernare,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝯm̃tas ꝑsonaꝵ. sic spͤtat ad poli¬
ticũ dec̾minare de ordĩe domoꝵ ⁊
de ꝯstitutõne uigi. ⁊ defabrica ciui¬
tatis ut ordinãt᷑ ad ꝯm̃itatẽ ⁊ ad
ponticiã ciuiũ. In tendimꝰ g ͦ oñd̾e
de domo que ẽ ꝯm̃itas ꝑsonaꝵ do-¬

Expanded text:
tas personarum. sicut spectat ad politicum determinare de ordine domorum, et de constructione vici, et de fabrica civitatis, ut ordinantur ad communitatem, et ad politiam civium. Intendimus ergo ostendere de domo, quae est communitas personarum do
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnib motꝰ mẽbroꝵ ex qͥb iudicari
possũt motꝰ aĩe. uidem᷑ .ii. prudeu¬
tes ⁊ bonos hr̃e gestꝰ ordinatos et
honestos cohibẽt. nctaies. sua mẽsͣ
ne aliꝙͣ natũ mocũ hẽant ex quo
qͥs ꝯiecturari possit elarcione aĩi
ingestib. Nã qr ip̃e ĩ tentꝰ est cc̃
sic ĩ digent discipliua ut hõ qui
oꝑa s debita nõ sufficient̾ ĩ cliuat᷑
ex̃ nͣ. disciplina ã q̃ ẽ dauda ĩges¬

Expanded text:
ibet motus membrorum, ex quibus iudicari possunt motus animae. Videmus enim prudentes et bonos habere gestus ordinatos et honestos: cohibent enim sua membra, ne aliquem motum habeant, ex quo quis coniecturari possit elationem animi, in gestibus. Nam quia ipse intentus est circa sic indigent disciplina, ut homo, qui opera debita, non sufficienter inclinatur ex n
Abbreviated transcription (Latin):
ne g ͦ sp̃ ꝯtimios labores defficiat
a ꝯsecutõ e finis expedit aliqͦs ludoᷤᷤ
⁊ aliqͣs deductões t̃t̾ pon̾e suis curis uͭ
ex s aliꝙͣ reqͥẽ recipientes mag̾ pos-¬
sent labprare ĩ ꝯsecutõe finis. Uñ ⁊¬

Expanded text:
er continuos labores deficiat a consecutione finis, expedit aliquos ludos et aliquas deductiones interponere suis curis, ut ex hoc aliquam requiem recipientes, magis possint laborare in consecutione finis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
a matre. sic̃ gͦ iualiis ałib. ut
płimũ ex magno gu̾e magno ꝓ¬
cedũt. sic ⁊ in hõib hõib. si ꝑ¬
entes magni existant filii ut
płimũ magni nascũt᷑. decet gͦ¬
oñis ciues sp̃ bonũ ꝓͣlis. ut fini¬
eoꝵ polleant magnitudĩe coͣrli¬

Expanded text:
matre. Sicut ergo in aliis animalibus, ut plurimum ex magno genere magna procedunt: sic et in hominibus, si parentes magni existant, filii ut plurimum magni nascuntur. Decet omnes cives propter bonum prolis, ut filii polleant magnitudine cor
Abbreviated transcription (Latin):
os eo.ꝙ ex eis dependeat bonũ
ꝯm̃e ⁊ salus regni pͥhis sollicitari de¬
da ẽ imxorẽ formositas ⁊ pulcri¬
tudo. ⁊ s facit ad bonũ ꝓlic. Nã
sic ut płimũ ex magͣis nascũt᷑ ma¬
gni. sic ⁊ ex pulcris nascũt᷑ pulcri.
qͥr si decet õi cuies ⁊ may ͤ reges ⁊
pͥncipes sollicitari ut polleãt filiis
orib q̃r̾e magͥtudĩe ⁊ pulcritudĩe

Expanded text:
os, eo quod ex eis dependeat bonum commune et salus regni, plus solicitari deda est in uxore formositas et pulchritudo. nam et hoc facit ad bonum prolis. Nam sicut ut plurimum ex magnis nascuntur magni: sic et ex pulchris nascuntur pulchri. quare si decet omnes cives, et maxime reges et principes solicitari, ut polleant filiis oribus quaerere magnitudinem, et pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
eam ductã sciat debite se hr̃e. Iõ pͥ
regende st̃ ꝯinges ab aliis regim 
C̃ distinctũ possumꝰ a̾ duplici uia in¬
uestigare ꝙ alio regiñe st̃ ꝯiges
nat᷑ hoĩ uno hõie. Uñ ⁊ ab eis hõ
appelłatꝰ ẽ minor mñdus. Nã sĩc to¬
tũ uniu̾sũ dirigit᷑ uno pͥncipe. u

Expanded text:
am ductam sciat debite se habere. Ideo regendae sunt coniuges, ab aliis regiminibus est istinctum. Possumus autem duplici via investigare, quod alio regimine ervatur in uno homine: unde et ab eis homo appellatur minor mundus. Nam sicut totum universum
Abbreviated transcription (Latin):
illi regimini quo ciuesie uocantes
dominũ oũdũt ei pacta ⁊ ꝯuenciões.
q̃ debe ĩ suo regimine obẜuare. ex
ip̃o gͦ nõ regendi. qr unũ ẽ politi¬
nale ⁊ regmiẽ ꝯiugale. iudemꝰ .ii.

Expanded text:
illi regimini, quo cives vocantes dominum, ostendunt ei pacta et conventiones quasdam in suo regimine observare. Ex ipso ergo modo regendi, quia unum est politiiugale a re
Abbreviated transcription (Latin):
es ⁊ młto mag̾ nobiles ⁊ potissime
reges ⁊ pͥncipes. tanto maiorẽ cur¬
am ccͣ ꝓpͥas filias adhib̾e debent. ue
ĩ debite cipcuãt ⁊ discurrãt. qͣnto
ex ĩpudiçicia ⁊ lasçiuia suaꝵ filiaꝵ¬

Expanded text:
es, et multo magis nobiles, et potissime reges et principes tanto maiorem curam circa proprias filias adhibere debent, ne indebite circuant et discurrant: quanto ex impudicitia et lascivia suarum filia
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑ patͥum assuescãt uiroꝵ aspͭ¬
tib. fiũt familiares eis ⁊ tollit ͤ
ab ip̃is u̾ecũdia ex uiroꝵ ꝯsorcio
tollere ã apuelł u̾ecũdiã ẽ tolłe
ab eis frenẽ quo retͣhũt᷑ ne male

Expanded text:
do per patriam assuescant virorum aspectibus, fiunt familiares eis, et tollitur ab ipsis verecundia ex virorum consortio. tollere autem a puellis verecundiam, est tollere ab eis fraenum, quo trahuntur, ne male
Abbreviated transcription (Latin):
dociens ĩtłsctũ excitãt ut recte iudi¬
cet̾. ypodonii gͦ opĩonẽ recitauimꝰ
qr ut sua. politicia niltas bonas
e statuit. possumꝰ. tñ qͣntũ ad p̾¬
sens spͨfat seq̃ndo dc̃a pħi .ii.por.
ad ĩ ꝯpõsibilitatẽ statuoꝵ. ẜo pͥ¬

Expanded text:
iens intellectum excitant, ut recte iudicet. Hippodami ergo opinionem recitavimus, quia in sua politia multas bonas e statuit. Possumus autem quantum ad praesens spectat, sequendo dicta Philos. 2. Pol. ad
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾s ĩ nuit ꝙ ĩ qͥbdã bonis poli¬
ticiis eqͣrio statuit ᷑ ꝙͣ ordinau̾it
yͥpodomꝰ. uͥ ordinat᷑ iidices pos¬
se loqui sibi ĩ uice publice. nõ
tũ posse ad ĩnicẽ hr̃e ꝯsiliũ in p¬
nato.Rturiꝰ deficit dictꝰ mo

Expanded text:
phus innuit, quod in quibusdam bonis politiis econtrario statuitur quam ordinaverit Hippodamus: ubi ordinantur iudices posse loqui sibi invicem publice, non tamen posse ad invicem habere consilium in privato Rursus deficit dictus modus,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ põito⁊ artifices ⁊ agͥcole nõ hẽ¬
rẽt ꝑtẽ ĩ politicia ⁊ bellatores
nõ ꝑmittͥent eos ꝑticipare q̃ elc̃o¬
cũ statud debellatorio ut ꝙ ip̃i
sint põtẽcõres aliis ⁊ sint soli
hũtes arma. ¶Scd̾o deficiebat¬

Expanded text:
agricolae non haberent partem in politia; et bellatores non permitterent eos participare in electiocum statuto de bellatoribus, ut quod ipsi sint potentiores aliis, et sint soli habentes arma. S
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ accipiat. ne gͦ existẽtes in
regno suit teneb̾s iguorãcie
ĩuolicti. spͨtat ad reges ⁊ pͥnci¬
pes uald̃ e ͤ sollicitos de studio
tor reg̾ni nõ ꝓmoueat studiũ⁊ ñ
uelit pͥ sb̃iectos esse scientes. nõ
est rex. s tyrãnꝰ. ¶Ocd̾o ad ꝯ¬
seꝙ̃d̾ finẽ iutẽtũ deẜniũt boni

Expanded text:
go existentes in regno sint tenebris ignorantiae involuti, spectat ad reges et principes valde esse solicitos de studio tor regni non promoveat studium, et non velit sibi subditos esse scientes, non est rex, sed tyrannus. Secundo ad consequendum finem intentum deserviunt boni
Abbreviated transcription (Latin):
nem illũ sptat gͥ ad rectorẽ res.¬
ni ordiuare suos sb̾ditos ad uͥtuteᷤᷤ
Tcio ad ꝯseq̃nd̾ finem qui ĩtendi.¬
t᷑ in uita politica organite de¬
ẜuiũt ress ext̾iores. decet gͦre¬
ges ⁊ pͥncipes sic reg̾e ciuitates
⁊ regna. ut sibi sb̾recti hũndẽt
reb ext̾iorib ꝓut deẜuiũt ad
bñ uiu̾e ⁊ ad ꝯseq̃ndũ finẽ ĩten¬
tũ ĩ uita politica. ħ aũt qso fiꝰ

Expanded text:
rectorem regni ordinare suos subditos ad virtutes. Tertio ad consequendum finem qui intenditur in vita politica, organice deserviunt res exteriores. Decet ergo reges et principes sic regere civitates et regna, ut sibi subiecti abundent rebus exterioribus prout deserviunt ad bene vivere, et ad consequendum finem intentum in vit
Abbreviated transcription (Latin):
cedente ẜ suã ĩstitũcõnẽ. alt̾
ĩ h̾editadem succedat. ualde
Gꝰ tͦbari põt tnͣqllus statꝰ
⁊ pay ciuitatis ⁊ finis ĩ tentus¬
ĩ uida politica. si reges ⁊ pͥn¬
cipes nõ solcitẽt ᷑ qͣnt̾ post̾i¬
ores succedant. ĩ h̾editatẽ pri¬

Expanded text:
cedente secundum suam institutionem alius in haereditatem succedat. Valde ergo turbari potest tranquillus status et pax civitatis et finis intentus in politica, si reges et principes non solicitentur qualiter posteriores succedant in haereditatem pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ppłs cͥ ꝯmissur hẽat ꝑ que possit
finẽ ꝯͥseqͥ ⁊ qũo debeãt ꝓ hibencia
remou̾e. Restat oñde quo eos debe
deeẽ ad bonũ regimẽ ciuitatis sͦ est
pientũ de quo infra dicet᷑ Iẜo bo

Expanded text:
us sibi commissus habeat per quae possit finem consequi, et quomodo debeant prohibentia removere: restat ostendere quomodo eos debeadecesse ad bonum regimen civitatis, illud est p
Abbreviated transcription (Latin):
põt mensurari mnimismate q̃d¬
magͥ acencia. ⁊ alia q̃ respicit medio¬
cres. ut lib̾alitas. sic ctͣ ip̃a boua hoes.¬
ta ẽ dup ł uͥtꝰ. una q̃ respicit maguoᷤᷤ
honores ut magns̃imitas. ⁊ alia q̃ res¬

Expanded text:
t mensurari numismate. Qumagnificentia, et alia quae respicit mediocres, ut Liberalitas: sic circa ipsa bona honesta est duplex virtus, una quae respicit magnos honores, ut magnanimitas, et alia q
Abbreviated transcription (Latin):
tiugit ciuitates hr̃e guenras utile ẽ
uii ciͣti ad expugnãd̾ ciuitatẽ illã
ꝯfed̾are se alti cinitati. qͣr cũ ꝯfed̾atõ
ciuitatũ utilis sit ad belland̾ hostes.
⁊ remouẽd̾ ꝓhibẽcia cormptina

Expanded text:
tingit civitates habere guerras, utile est uni civitati ad expugnandam civitatem aliam confoederare se alteri civitati. quare cum confoederatio civitatum utilis sit ad bellandum hostes, et ad removendum prohibentia corruptiva
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtõri mõ delectat᷑ ĩ actibꝰ uͥtuosis.
tanto excenenciꝰ efficit illos actꝰ. Inde¬
lectatõnib ã seusibilib delectari non
debent pͥncipalit̾ ⁊ ꝑse. s nti debent eiꝰ
mod̾ate ⁊ ꝙut hñt ordinẽ ad oꝑa uͥtu¬
osa. Nã sitales delectatõnes uehemẽ¬
tes sint. rõuẽ obinibilant. ⁊ oꝑatões.

Expanded text:
mentiori modo delectatur in actibus virtuosis, tanto excellentius efficit illos actus. In delectationibus autem sensibilibus delectari non debent principaliter et per se, sed uti debent eis moderate, et prout habent ordinem ad opera virtuosa. Nam si tales delectationes vehementes sint, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
habeãt bestiales spͨtat ad quẽi sequi.
nõ que st̃ deiectabilia bestiis ⁊ hõib
utõsis. s que st̃ delectabilia rõnalib
⁊ hominib uͥtuosis. Oĩs gͦ delectatõ bo¬
na ẽ ut arguebãt rõnes pͥmisse s nõ¬

Expanded text:
habeat bestiales, spectat ad quemlibet sequi non quae sunt delectabilia bestiis, et hominibus vitiosis: sed quae sunt delectabilia rationabilibus, et hominibus virtuosis. Omnis igitur delectatio bona est, ut arguebant rationes praemissae: sed no
Abbreviated transcription (Latin):
tes hr̃e tm̃ uiui oꝑtebat dare
tãtũ põd̾is argenti ł auri .u x
alt̾iꝰ metalli ut placebat tũt
tẽꝑis ppłis ł regib ĩstituere
s qr difficile erat ĩ om̃i emptõe

Expanded text:
e tantum vini, oportebat dare tantum ponderis argenti, vel auri, etiam alterius metalli, ut placebat tunc temporis populis et regibus instituere. Sed quia difficile erat in omni emptione
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ eiꝰ ualorẽ reciꝑe possumꝰ supplẽ¬
cia ĩ digenciam̃ uite. Intodo g
uno regno neminis gͣuarent᷑
hõies ꝯmorantes ĩ ip̃o cũ ex una
ꝑte regni oꝑtebat eos accid̾e.
ad aliam por̃tando ẜ inttuauia
hon̾osa ĩ uentꝰ fuit denariꝰ qͥ ẽ
defacili portatilit ꝑ cꝰ ꝯmuta  uic¬

Expanded text:
 valorem recipere possumus supplentia indigentiam vitae. In toto ergo uno regno ne nimis gravarentur homines commorantes in ipso, cum ex una parte regni oportebat eos accedere ad aliam, portando secum victualia onerosa, inventus fuit denarius, qui est de facili portatilis: per cui
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo ẽ media int̾ dimores ⁊ au¬
dacias. sit mausuetudo est media
uindc̃am. n ͨ in tm̃ deficit. apiitõe
sĩc forti ᵈ ͦ ropͥmit᷑ timores ⁊ mod̾at
audacias. sic mãsuetudo repͥmit ra¬

Expanded text:
fortitudo est media inter timores et audacias, sic mansuetudo est media vindictam, nec in tantum deficit a punitione sicut fortitudo reprimit timores, et moderat audacias. sic mansuetudo reprimit
Abbreviated transcription (Latin):
resultat bonũ hongrificũ ⁊ ⁊ ꝯ̃e.
Ex hc̃ ã̾ diff̾encia t̾cia seqͥt᷑ qͣrta.
uidelic ꝙ tyramꝰ nõ curat custo¬
diri aciuib. s ab extͣneis. Rex u̾o
uułt custodiri ab ip̃it ciuibꝰ ⁊ age¬
nitis. ĩ ꝓpͥo regno. Nã tyrãnꝰ eoꝙ
spreto qm̃i bono nõ curãt uͥ de de¬

Expanded text:
resultat bonum honorificum, et commune. Ex hac autem differentia tertia sequitur quarta videlicet quod tyrannus non curat custodiri a civibus, sed ab extraneis: rex vero vult custodiri ab ipsis civibus, et a genitis in proprio regno. Nam tyrannus eo quod spreto communi bono non curat nisi de de
Abbreviated transcription (Latin):
h̾ato ⁊ ĩ ẽẽ. q̾r si excessus bñficii
actõnis uͥtuose ⁊ ⁊̃ potẽcie posst̃
e ͤ cã ut rite aliqͥs ꝯstituat ͤ ĩ re¬
gẽ. decens ẽ tales extessus ĩ ip̃a
mouarchia ꝑfectiꝰ reꝑiri. decec.
ꝙͥͥ ad p̾sens sptat ad t᷑a sollici¬
ꝙ̾r expedit regẽ hr̃e p̾dictos treᷤ
excessus. Nã si hũtid ĩ bñficiis
t buendis diliget᷑ a ppso si excel¬
lat ĩ accõnib uirtuosic ꝓcurabͭ
bonũ. eiꝰ erit mag̾ tend̾e ĩ ma

Expanded text:
constituto. quare si excessus beneficii actionis virtuosae et potentiae possunt esse causa ut rite aliquis constituatur in regem, decens est tales excessus in ipsa monarchia perfectius reperiri. Decet tum ad praesens spectat ad tria soliciQuare expedit regem habere praedictos tres excessus. Nam si abundet in beneficiis tribuendis, diligetur a populo. Si excellat in actionibus virtuosis, procurabit bonum, eius erit magis tendere i
Abbreviated transcription (Latin):
datoꝵ exñciũ ĩ ip̃o. si.n. alicubi e¬
difficare uolumꝰ si ꝯtingat ccͣ regi¬
onẽ illã aliqͦs hĩtare. ꝯsid̾anda st᷑
hĩtatoꝵ coͣr. si eis sit color sanꝰ. et
pulcħ̾. si sit ip̃is fi̾rma sinc̾stas co¬
pitis. si pẽant acutũ uisũ ⁊ purũ
iudicat᷑ benigͥcas aeris. ⁊ ꝑ ꝯͣria¬

Expanded text:
cubi aedificare volumus, si contingat circa regionem illam aloquos habitare consideranda sunt habitatorum corpora, si eis sit color sanus et pulcher, sit ipsis firma sinceritas capitis, si habeant acutum visum, et purum indicatur boni
Abbreviated transcription (Latin):
illos ꝯtẽpgꝰ ⁊ inuidia. Nõ .n. hẽbit
ei ĩuideat uidens se ei qͣi eqͣlẽ ext¬
ist̾e ⁊ nõ e ͤᷤ magnũ excessũ ĩt̾ ip̃oᷤᷤ.
uic ã u̾itati attestat᷑ qd̾ solon
⁊ karendas. ⁊ lyurgus tͣdid̾ũt de
polititus. dixũt .n. eas ꝯstitugndaᷤ
e ͤ exꝑsonit mediic. decet gͦ regeᷤ
⁊ pͥncipes adhib̾e cautelas. ut ĩ suo¬
regno hũndẽt mł̾te ꝑsene medie.
u ne aliis ad nunã pauꝑiem deue¬
uientib efficiant᷑ reliq̃ nius dĩtes.

Expanded text:
illos contemptus et invidia: non enim habebit ei invideat videns se ei quasi aequalem existere, et non esse magnum excessum inter ipsos. Huic auctoritati attestatur, quod Solon, et Charondas, et Licurgus tradiderunt de Politiis. Dixerunt enim eas constituendas esse ex personis mediis. Decet ergo reges et principes adhibere cautelas, ut in regno suo abundent multae personae mediae; ut ne aliis ad nimiam pauperitatem devenientibus efficiantur reliqui nimis divites:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib ⁊ pauce aut ulłe sĩt iͥ ꝑsone
medie. de difficili reẜuabit᷑ iͥ eqͣli¬
das ⁊ iusticia. s dusites penitͦ uol¬
ent pͥncipari ⁊ sb̾peditare alios.
alii ꝯͣnitentes dissensionẽ faciẽt.
pͥncipari nõ nou̾ũt male tͣcbabũt
diintes ⁊ potẽtes. ¶Qrta uia

Expanded text:
s: et paucae aut nullae sint ibi personae mediae, de difficili servabitur ibi aequalitas et iustitia, sed divites penitus volent principari, et suppeditare alios. Alii vero contra nitentes dissensionem faciunt, principari non noverunt, male tractabunt divites et p
Abbreviated transcription (Latin):
existẽtes ĩ regno nõ ualentes ħ pa¬
talẽ se e ͤ cogͦscit nõ cogitat nͥ
qũo possit excellentes ꝑim̾e ymo
cũ auͥqͥ tỹrãmzare capiũt nõ so¬
lũ excellentes alios. p̾mo ⁊̃ ꝓpͥos¬
rãidis pessime. berꝰ ã rex eꝯͣrio
Ittẽdẽs ꝯm̃e bonũ ⁊ cogͦscens se
diligi ab ip̃is qͥ st̃ ĩ regno excellẽ¬
des ⁊ nobiles ⁊ młto mag̾ cogua¬
tos ꝓpͥos ꝑ quos bouus status regui

Expanded text:
 valentes hoc patalem se esse cognoscit, non cogitat nisi quomodo possit excellentes perimere. Immo cum aliqui tyrannizare cupiunt, non solum excellentes alios, immo nnidis pessimae. Verus autem rex econverso intendens commune bonum, et cognoscens se diligi ab ipsis qui sunt in regno, excellentes, et nobiles, et multo magis cognatos proprios, per quos bonus status regni
Abbreviated transcription (Latin):
audatia q̃ simiũt᷑ respc̃u mali fut᷑i p̾ce¬
dũt ira ⁊ mãsuetudĩe que simiũt᷑
respͤtu mali p̾sentis plane gͦ pat ꝙ̃
ordinẽ hñt dc̃e passiones si suãt᷑ bi¬
ne ⁊ hus bine. Accepte uosingłarit̾
sic ordinari debẽt. qr amor ẽ pͥor odio.
desid̾iũ ab hõmatõne sꝑes desꝑatõne.
timor audacia. tro mãsuetudĩe delec¬
tat̃o tͥsticia. ¶ Amor .n. ẽ pͥor odio qr
sꝑ passio sũpta rͣ boni ẜ ꝙ hiꝰ pͥorest¬

Expanded text:
audacia, quae sumuntur respectu mali futuri, praecedunt iram, et mansuetudinem, quae sumuntur respectu mali preasentis. Plane ergo patet, quem ordinem habent dictae passiones, si sumantur binae et binae. Acceptae vero singulariter, sic ordinari debent: quia amor est prior odio: desiderium abominatione: spes desperatione: timor audacia: ira mansuetudine: delectatio tristitia. Amor enim est prior odio: quia semper passio sumpta r
Abbreviated transcription (Latin):
spem ⁊ desꝑatõ. Nã maguaimitar re¬
primͤt desꝑatõm ne retͣbãt᷑ a bõis ar¬
duis. pp̃ disticłtatẽ hm̃litas u̾o mod̾agt᷑¬
bit spem ne nimis se ĩg̾ant. ad illa pp̃
bonitatẽ ⁊ delectatõ q̃ ẽ in eis. ꝑ alias
u̾o uͥtutes exñtes ĩ ꝯcupiscibili bñ se he¬
bñt ccͣ ꝯcupisciͥ ͤ ᷤ passiones ut ament
⁊ desid̾ent amanda ⁊ s. desidanda ⁊ ab ho¬
minẽt᷑ ab hõianda delectẽt᷑ ⁊ tͥstent᷑. ut
est delectandũ ⁊ tͥstandũ. ⁊ ad ħ oĩa se
hẽant ut reqͥrit qrdo. ⁊ regula põuss¬
gͦ ad p̾sens de passioies sufficiãt. qr siqͥd
ẽ hic dimissũ infra diffusiꝰ tͣctabit᷑. Aage¬
ẽẽ mis̾icordes. ⁊ aũo ⁊ elatiui. Nã młta

Expanded text:
agnanimitas reprimit desperationem, ne retrahantur a bonis arduis propter difficultatem. Humilitas vero moderabit spem, ne nimis se ingerant ad illa, propter bonitatem, et delectationem, quae est in eis. Per alias vero virtutes existentes in concupiscibili, bene se habebunt circa concupiscibiles passiones, ut ament, et desiderent amanda, et desideranda. et abominentur abominanda: delectentur, et tristentur, ut est delectandum, et tristandum: et ad haec omnia se habeant, ut requirit ordo, et regula go ad praesens de passionibus sufficiant: quia si quid est hic dimissum, infra diffusius tractabitur. Ageesse misericordes: et quomodo zelativi. Nam multa
Abbreviated transcription (Latin):
nis distͥbuant sua so bona. si gͦ se hĩe de
panda. ¶ In aliis ã passionib que possũt
eẽ laudabues ⁊ iuntuꝑabiles debite se
hẽhẽbũt. si fn̾it oruatit uͥtutib de
quib supͣ fecimꝰ mẽcionẽ. Rõ ꝑ iltutẽ
mansuetudinis debite se hebũt ccͣ irã

Expanded text:
nis distribuant sua bona. Sic ergo se habere debpanda. In aliis autem passionibus, quae possunt esse laudabiles, et vituperabiles, debite se habebunt, si fuerint ornati virtutibus, de quibus supra fecimus mentionem. Nam per virtutem mansuetudini
Abbreviated transcription (Latin):
ad utͣq ⁊ pꝰsũt ẽẽ landabiles ⁊ uituꝑ¬
abłes. ut st̃ ituꝑabiles tenẽt extre¬
nũ. ut st̃ landabiles denẽt meduũ
iis uisis indẽd̾ ẽ qũo reges ⁊ pͥncipe ͤ
ad has passiones se hr̃e debeant. Eã gr̃a¬
ẽ taua distͥbuere bonis ⁊ dignis t̃ de¬
bite gratõsi. mala a̾ pene tc̃ debite in¬
fligũt᷑. qñ semꝑ indigne pacientibut¬

Expanded text:
ad utrunque, possunt esse laudabiles, et vituperabiles. ut sunt vituperabiles, tenet extremum. ut sunt laudabiles, tenent medium. His visis, videndum est, quomodo reges et principes ad has passiones se habere debeant. Nam graest distribuere, bonis et dignis sunt debite gratiosi. mala autem poenae tunc debite infliguntur, quando semper indigne patientibu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ri regũ ⁊ pͥncipũ. s debẽt hr̃e mor¬
es nobiles ⁊ curiales. Nã sit decz
ciues ut debitã politicia ẜuent
eẽ iustos legales. sic det mistͦs
⁊ honoris statũ. curiales ẽẽ. qre
si scimꝰ qͣles o ee mĩsti / ẜ. estat

Expanded text:
tri regum et principum, quia debent habere nobiles et curiales. nam sicut decet cives ut debitam politiam servent esse iustos legales, sic decet ministros et honoris statum curiales esse quare si scimus quales o
Abbreviated transcription (Latin):
q̾ hoꝵ a ͨ m̃o est exħĩtis mãifcm̃.
Nã si mĩst̾ ꝯstituendꝰ ĩ alliꝯ ͦ offi¬
sio ł ĩ aliqͦ magistͣtu deb ẽẽ fide.¬
lis. ne defrandet. ⁊ prudeus ne de¬
fraudet. qnͣ plus ꝯͥstat de eiꝰfĩ¬
delitate ⁊ prudencia tanto st̃ ei
inaiora officia ꝯmictẽda ulłs at̃
ad plenũ pot exꝑiri debeniolẽ¬
tia ⁊ fidelitate astiꝰ nͥ ꝑ diutͦni¬
tatẽ temꝑis ut uult ipħs. et umꝰ.¬

Expanded text:
o est ex habitis manifestum. nam si minister constituendus in aliquo officio vel in aliquo magistratu debet esse fidelis ne defraudet, prudens ne defraudetur: quanto plus constat de eius fidelitate et prudentia, tanto sunt ei maiora officia committenda. nullus autem ad plenum potest experiri de benivolentia et fidelitate alterius nisi per diuturnitatem te
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑ unũit. aut phildsophãt᷑
reges gͦ ⁊ principes quos de.
ee maguamimos dec. oꝑaꝑi pan¬
ca ⁊ ua magna ut de̾c ip̃ot sol¬
licitari ccͣ ea que directe sptãt
ad bonũ ꝯm̃e ⁊ ad regunẽ reg¬
iii. q̃ aũt sint illa ĩt̾cio libro ꝑa¬
debit. sollicitari u̾o ccͣ qͦiꝯ m̃is¬

Expanded text:
ivunt, aut philosophantur. reges ergo et principes quos decet esse magnanimos decet operari pauca et magna, ut decet ipsos solicitari circa ea quae directe spectant ad bonum commune, et ad regnum regni. quae autem sunt illa in tertio Libro patebit. Solicitari vero circa quosdam minis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ad humiles decet magnãimoᷤᷤ
se hr̃e mod̾ate. s ad eos qui st̃ in
dignitatib dec magnãmos oñ¬
de se magnos. reges gͦ ⁊ pͥnci-¬
pes quos dec ẽẽ magnãmios ad

Expanded text:
quod ad humiles decet magninimos se habere moderate, sed ad eos qui sunt in dignitatibus decet magnanimos ostendere se magnos. reges ergo et principes, quos decet esse magnanimos ad
Abbreviated transcription (Latin):
amatĩa. sic̃ gͦ reges ⁊ pͥncipes eẽ magͥs¬
cos ⁊ lib̾ales. sic dec eos eẽ magnãisᷤᷤ
⁊ honoris amatiuoᷤ. reges .n. ⁊ pͥncipesde¬
⁊ cupiant fac̾e oꝑa q̃ st̃ honore digna. ui
eĩ honoris amatina se hr̃e ad magnãm ͣ
sic̃ formositos coͣrł seb ad pulcͥtudĩe ꝑni.

Expanded text:
principes esse magnificos, et liberales: sic decet eos esse magnanimos, et honoris amativos. reges enim et principes de cupiant facere opera, quae sint honore digna. Videtur enim honoris amativa se habere ad magnanimitatem, sicut formositas corporis
Abbreviated transcription (Latin):
formosi st̃. nõ tñ st̃ pulcri. qr pulcͥtudo
nõ ẽ nͥ ĩ magno corͤ sic facientes oꝑame¬
diotͥ honore digna dicũt ᷑ honoris ama¬
oꝑa magno honore digna. ut gͦ. ut gͦ¬
reges ⁊ pͥncipes uͦ ĩ uegocuis arduis. nͨ
iumiediotͥb faciant aliꝙͥ t᷑pe. s ut sꝑ¬

Expanded text:
formosi sunt: non tamen pulchri, quia pulchritudo non est nisi in magno corpore. Sic facientes opera mediocri honore digna, dicuntur honoris amaopera magno honore digna. Ut igitur reges et principes nec in negociis arduis, nec in mediocribus faciant aliquid turpe; sed ut s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ordine ad pͥncipẽ cmꝰ est legẽ fer¬
re.nł in ordĩe ad dotã ciuitatem.
cui lex imponit᷑. Iusticia g lega.¬
ł licet faciat. illa eadem oꝑi q̃
facit tẽꝑancia ⁊ fortitudo. ꝑficit
ĩ ordine ad ciuitatẽ nõ obstante¬

Expanded text:
in ordine ad principem, cuius est legem ferre, vel in ordine ad totam Civitatem, cui lex imponitur. Iustitia ergo legalis licet faciat illa eadem opera, quae facit Temperantia, et Fortitudo: perficit in ordine ad
Abbreviated transcription (Latin):
rõu forlem. Nã qr agit oꝑa forcia
qr delectat᷑ intalib fortis est. ⁊ agẽs
est. s agens talia nõ qr delectet᷑ ĩ eis.
s qr ea lex p̾cipit ⁊ uult implere legẽ
iust iustꝰ legar ẽ. Iustꝰ gͦ legar ꝑse ⁊¬

Expanded text:
a fortia, quia delectatur in talibus, fortis est, et agens est. Sed agens talia, non quia delectatur in eis, sed quia ea lex praecipit, et vult implere legem, iustus legalis est. Iustus ergo legalis,