comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itluminator et saluator generis humani:
apd̃ ysaiam. Confortamini manꝰ resolute:
& genua debilia. Oortamini qui estis pusil¬
nr̃ iutditiũ retribuet: ipse ueniet & saluos
faciet nos: łunc aꝑient᷑ ocłi cecoꝵ. ⁊ aures sur¬
dorum audient. ⁊unc saliet claudꝰ sic̃ ceruus.
et plana erit lingua mutoꝵ: qͥa rupta ẽ. IN
deserto aqua. ⁊ ruus in terra sitienti. Item
illic. Non semor neq angłs. s ipse dñs lib̃a¬
bit illos: quia diliget eos et parcet eis. ltẽ illic.
manum tuã: et cõfortabo te. & dedi te in tes¬
tamentũ generis mei in lum̃ gentiũ apire
ocłos cecorum. ꝓducere eiunctilis uinctos. et
de domo carceris sedentes intenebͥs: ego dñs
ds̃ hoc michi nom̃ est. Claritatẽ meam alii
ñ dabo: neq uirtutes meas sculptilibus. Itẽ

Expanded text:
ILLUMINATOR ET SALVATOR GENERIS HUMANI. Apud Esaiam: Confortamini, manus resolutae, et, genua debilia, exhortamini. Qui estis pusiljudicium retribuet, ipse veniet et salvos faciet nos. Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum audient. Tunc saliet claudus sicut cervus, et plana erit lingua mutorum: quia rupta est in deserto aqua, et rivus in terra sitienti . Item illic: Non senior, neque Angelus, sed ipse Dominus liberabit illos; quia diliget eos et parcet eis, et ipse redimanum tuam, et confortabo te; et dedi te in testamentum generis mei, in lumen gentium, aperire oculos caecorum, producere a vinculis vinctos, et de domo carceris sedentes in tenebris. Ego Dominus Deus, hoc mihi nomen est. Claritatem meam alii non dabo, neque vir
Abbreviated transcription (Latin):
cerne ardentes. Et uos similes hominib
expectantib dñm suum qͣndo ueniat
anuptiis: ut cũ uenerit & pulsauerit
aꝑiant illi. Felices sertu illi quod adue¬
niens dñs inuenerit uigilantes. Itẽ in¬
tem: qm̃ uenert̃ nuptiȩ agni. ⁊ uxor eiꝰ se
Quod cruei illũ fi xx. p̃parauit
nus meas tota die ad plebem cõtumacem.
⁊ cõtradicentẽ michi: qui ambulant uras
nõ bonas: sed post peccata sua. Item apł̃
iheremtam. Uenite mutamꝰ lignum in panẽ
eius: & eradamus at̾ra uitam eius. Item
indeuteronoinio. Uerit pendens uita
tia ante ocłõs tuos: et timebis die & noc¬
te: et nõ eredes uitȩ tuȩ. Item in psalmo
xx.i.& fođunt manus ineas et pedes:
dinumerauert̃ omta offa mea. Ipsi aũt
cõtemplati sunt: et uidunt me. Diuise¬

Expanded text:
cernae ardentes et uos similes hominibus cernae ardentes et uos similes hominibus expectantibus dominum suum, quando ueniat a nuptiis, ut cum uenerit et pulsauerit aperiant ei. felices serui illi quos adueniens dominus inuenerit uigilantes. item tem, quoniam uenerunt nuptiae agni et uxor eius seQuod cruci illum fixuri nus meas tota die ad plebem contumacem, et contradicentem mihi, qui ambulant vias non bonas, sed post peccata sua . » Item apud Jeremiam: « Venite, mittamus lignum in panem ejus, et eradamus a terra vitam ejus . » Item in Deuteronomio: « Et erit pendens vita tua ante oculos tuos: et timebis die et nocte, et non credes vitae tuae . » Item iXXI: effoderunt manus meas et pedes meos, di-numerauerunt omnia ossa mea: ipsi autem contemplati sunt et uiderunt me et diuise
Abbreviated transcription (Latin):
lo tuo: & ait dux initutis dñi Dñe solue
calciam̃tum ile pedib tuis. locus enĩ in
quo stas t̾ra sc̃a est. ltẽ in exodo. moyses
iubet᷑ calciamentũ deponere: quod nec
ipse sponsus eẽt. & apparuit ei angłs
dñi in flamina iguis de rubo. & uidit
qm̃ rubus ardebat igni: rubus aut̃ non
coneremabat᷑. & dix̃ moyses. Uado & inde¬
bo hoc grande uisum: cur utiq nõ cõcre¬
matur rubꝰ. Ut uidit aũt qm̃ accedit in¬
dere: uocauit eũ dñs ds̃ de rubo dicens.
Moyses moyses: Qui dix̃. Quis es dñe: Et
dix̃. Ne accesseris hue: nisi solueris calciam̃¬
tum de pedib tuis locus enim in quo stas:
t̾ra scã est.  dix̃ ei. Ego sum ds̃ patris tui.
ds̃ abraham. et ds̃ ysaac: et ds̃ iacob. hoc
tizo inaqua. in medio aut̃ ur̃mstat: quẽ
uos nõ nostis. Ipse ẽ. enĩ de qͦ dixi. Ueniet
post me homo ante me factus. eiuꝰ non sũ
dignus corrigiam calciam̃torum soluere.
Itẽ catalucã. Sint lũbi ur̃i accincti: & lu¬

Expanded text:
x uirtutis Domini: solue calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sancta est. Item in Exodo Moyses iubetur calciamentum deponere, quod nec ipse sponsus esset: Et adparuit ei angelus Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rubus. ut uidit autem, quoniam accedit uidere, uocauit eum Dominus Deus de rubo dicens: Moyses, Moyses. qui dixit: quid est? et dixit: ne accesseris huc nisi solueris calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sancta est. et dixit ei: ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Iacob. Hoc tizo in aqua: in medio autem uestrum stat, quem uos ignoratis: ipse est enim, de quo dixi: post me ueniens homo ante me factus est, cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere. Item secundum Lucam: Sint lumbi uestri adcincti et lu
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰuiam siam uacdit. Hic cõuersus scłaris:
similat gr̃e spũali. Ita est enim et in popło
deifico: sic̃ inuinea t̾rena. U inea dñica et
sp̃ualis: plebs est.xp̃ianoꝵ quȩ custoditur
iussu dei patris apuero xp̃o. in ligni specło
exaltato. Quod si uator diabolꝰ ꝑ ambulãs
uiam scłarem. si ausus fuerit de uinea spũ¬
ali. hominem de plebe dñica separare et
uexare: statim a puero cęlesti correptꝰ. et
defimum effugit. in locis aridis et desertis.
hic est custos puer filiꝰ dm̃eus. qui uineam
er ñs filius meus dilectissimus. suꝑ eũ po
abiit. Non clamabit: neq contendet. ha¬
rundinẽ quassatam nõ confringet. & linũ
fumigans nõ collocabit: quoadusq expel¬
lat incontẽtione iuditiũ. & in nomine eiꝰ

Expanded text:
post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uinea terrena. uinea dominica et spiritalis plebs est christianorum, quae custoditur iusso Dei patris a puero Christo in ligni speculum. exaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea spiritale hominem de plebe dominica separare et uexare, statim a puero caeleste correptus et tesimum effugit in locis aridis et desertis. hic custos est puer filius dominicus, qui uineam r meus filius meus dilectissimus, ponam superus nuntiabit: non clamabit neque contendet. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non conlocabit, quoadusque expellat in contentione iudicium: et in nomine eius
Abbreviated transcription (Latin):
uineam: habentẽ dñm et possessorem suũ.
Uero tp̃r maturo. ꝓpe dies uindemiarum.
ponunt inuineam custodẽ puerũ malto
ligno media uinea confixo: & in eo ligno
facitnt specłm quadratũ de harundinib
quassatis: et ꝑ singła latera quadraturȩ
speculi. facit cauerna t̃naquȩ fuint cauer¬
ne duodecim. Perquam quadraturã cauer¬
narum. custos puer om̃em uineã ꝑspitiẽs
custodiat cantans: ne uiator ingrediens ui-¬
neam dñicam sibi ad signatam uexet. uel
fures uuã uineam cõculcent. Quodsi im¬
portunis fur egens in uineam uoluerit
introire. & uineam demere. illic puer sol¬
licitus de uinea sua demtus de specula dat
uocẽ maledicens & comminans ne inuine¬
am urator fur audeat accede dicens. Rec¬
tum ambula. Fur aũt timens uocẽ pueri
sibi comminantis: refugit de uinea. Spe¬
culum uidet. uocem audit. puerũ intꝰ
in specło sibi comminantẽ nõ uidet: timẽs

Expanded text:
uineam habentem dominum et possessorem suum. uineam habentem dominum et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum in alto ligno media uinea confixo et in eo ligno faciunt speculum quadratum de harundinibus quassatis et per singula latera quadraturae speculi faciunt cauerna terna, quae fiunt cauerna duodecim: per quam quadraturam cauernorum custos puer omnem uineam perspiciens custodiat cantans, ne uiator ingrediens uineam dominicam sibi adsignatam uexet uel fures uiam uineae uestigent. quod si inportunus fur egens in uineam uoluerit introire et uuam demere, illic puer sollicitus de uinea sua deintus de speculo dat uocem maledicens et comminans, ne in uineam uiator fur audeat accedere dicens: rectum ambula. fur autem timens uocem pueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens
Abbreviated transcription (Latin):
modi conuersis. Diximꝰ eñ montis scĩ
syon. quod lignũ regale et facrũ hab̃et.
int̾pretationẽ de hebraico in greco. uel
latino. tẽptatio exacerbationis &e specu¬
latio. eo quod de ligno speculabat᷑ ante
se stantes bonos ⁊ malos. Ita inuenimꝰ tp¬
sum saluatorem ꝑ falononẽ speculum
immacdatum patris ẽẽ. dictum: eo qđ
sp̃s sc̃s dĩ filius geminatũ se uideat pat̾
infilio. et filius in patre. Utriq se. in se ui¬
dent: idõ speculus immacłatus. Nã et
nos qui illi credimꝰ. xp̃m in nob̃ tanqͣm
inspecło uidemꝰ: ipso nos instruente et
monente in epła ioħis discipłi sin ad po-¬
pulum. Ita me in uob̃ uidete: quomodo
qͥs ur̃m se uidet in aquã aut inspeculo:
et cõfirmauit salomonicũ de se dictum.¬
dicente. Qui est speculus imiacłatus
patͥs. Uerũ ȩtiam et ueram uitem se dic̃
sue: dicẽte salomone. P ofuert̃ me custodẽ
in uineam. Inuenimꝰ uero inconuersos huiꝰ
modi. insimilitudinẽ sp̃ualem figuralit̃ eẽ.

Expanded text:
di conversatione. Diximus enim, montis sancti Sion, quod lignum regale et sacrum, haberet interpretationem de hebraico, in graecum vel latinum, tentatio exacerbationis vel speculatio, eo quod de ligno speculabatur ante se stantes bonos et malos. XIII. Ita invenimus ipsum Salvatorem per Salomonem speculum immaculatum Patris esse dicts sanctus Dei Filius geminatum se videat; Pater in Filio et Filius in Patre, utrique se in se vident, ideo speculum immaculatum. Nam et nos qui illi credimus, Christum in nobis tamquam in speculo videmus, in ipso nos instruente et monente in Epistola Joannis discipuli sui ad populum: Ita me in vobis videte, quomodo quis vestrum se videt in aqua aut in speculo: et codicentem: quis est speculus immaculatus patris. Vero etiam et uitem ueram se esse suae dicente Salomone: posuerunt me custodem in uineam. inuenimus uero in conuersu huius mundi in similitudinem spiritalem figuraliter esse
Abbreviated transcription (Latin):
scõ spu suggerente. & dño ꝑuisiones mul¬
tas ⁊ manifestas ammonente: qͥa hostis
nob̃ imminere p̃nuntiat᷑ & ostendit᷑. col¬
ligere intra castra milites xp̃i. & examina¬
tis singłoꝵ causis. pacem lapsis dare. un¬
mo pugnaturis arma suggerere. Quod
credimus uob̃ quoq pat̾nȩ miscdĩȩ con-¬
templatioẽ placiturum. Quod si de colle¬
gis aliqͥs extiterit. qui urgẽte certamine.
pacẽ fr̃ib &e sororibꝰ nõ putat dandã. red¬
det ille rationẽ in die iuditii dño. uł im¬
portune censurȩ. uł in humanȩ duritiȩ
suȩ. Nos quod fidei & karitati ⁊ sollicitu¬
dini cõgruebat. quȩ erant in conscientia
nr̃a ꝓtulimꝰ: diẽ certaminis appropinqͣsse:
hostem uiolentũ cito cõtra nos exurgere:
pugnã nõ talem qͣlis fuit. s grauiorem
multo ⁊ acriorem uenire. Hoc nob̃ diui¬
nitus frequenter ostendit᷑: de hoc nos ꝓui¬
dentia ⁊ miscd̃ia dñi sepius ammonem᷑.

Expanded text:
sancto spiritu suggerente et Domino per uisiones mulsancto spiritu suggerente et Domino per uisiones multas et manifestas admonente, ut quia hostis nobis inminere praenuntiatur et ostenditur, colligere intra castra milites Christi et examinatis singulorum causis pacem lapsis dare, immo pugnaturis arma suggerere. quod credimus uobis quoque paternae misericordiae contemplatione placiturum. quod si de collegis aliquis extiterit qui urguente certamine pacem fratribus et sororibus non putat dandam, reddet ille rationem in die iudicii Domino uel inportunae censurae uel inhumanae duritiae suae. nos quod fidei et caritati et sollicitudini congruebat, quae erant in conscientia nostra protulimus, diem certaminis adpropinquasse, hostem. uiolentum cito contra nos exurgere, pugnam non talem qualis fuit sed grauiorem multo et acriorem uenire, hoc nobis diuinitus frequenter ostendi, de hoc nos prouidentia et misericordia Domini saepius admoneri:
Abbreviated transcription (Latin):
retur a dño. quod ꝑ ꝓpħam suũ clamat
⁊. dic̃. ecce lac cõsumitis & lanis uos tegi¬
tis.⁊ quod crassum est interficitis. et oues
meas nõ pascitis: qđ infirmatũ est nõ con-¬
fortastis. ⁊ qͦd male habuit ñ corroborastis
& quod cõtribulatũ est nõ consolati estis.:
⁊ quod errabat ñ reuoeastis. ⁊ quod ꝑiit
ñ inquisistis: et qͦd forte fuit confecittis
labore. et dispsȩ sunt ouesmeȩ. eo qͦd non
sint pastores: et facte st̃ in comestura om̃ib
bestiis agri: et nõ fuit qui inquireret. neq
qͥ inuocaret: Propterca hȩx dicit dñs. Ecce
ego suꝑ pastores: & inquiram oues meas
de manib eoꝵ. Et auertam eos ne pascant
ouesmeas. et extraham oues meas de ore
eoꝵ.⁊ pascam eas cum iuditio. Ne igitur
ore nr̃o quo parem negamꝰ. quo duritrã
magis humane crucdelitatis quã diuinȩ
et pat̃nȩ pietatis opponimus. oues nobis
cominisse a dño reposcant᷑. placuit nob̃

Expanded text:
o quod per Prophetam suum clamat o quod per Prophetam suum clamat et dicit: Ecce lac consumitis, et lanis vos tegitis, et quod crassum est interficitis, et oves meas non pascitis; quod infirmatum est non confortastis, et quod male habuit non corroborastis, et quod contribulatum est non consolati estis , et quod errabat non revocastis, et quod periit non inquisistis, et quod forte fuit, confecistis labore: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sint pastores, et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri: et non fuit qui inquireret, neque qui revocaret. Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego super pastores, et inquiram oves meas de manibus eorum, et avertam eos ut non pascant eas, et extraham oues meas de ore eorum et pascam eas cum iudicio. .Ne igitur ore nostro, quo pacem negamus, quo duritiam magis humanae crudelitatis quam diuinae et paternae pietatis opponimus, oues nobis commissae a Domino reposcantur, placuit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
loquamini. Plonenim uioiestis qui loqͥ¬
mini: s sp̃s patris ur̃i qui loquitur inuo¬
bis. Quando aũ dicat intraditis. atq in
confessione nominis cõstitutis. sp̃m patͥs
loqͥ. quomͦ potest ad cõfessionẽ paratus
aut idoneus inueniri: qͥ nõ prius pace ac¬
cepta receꝑit sp̃m patris. qui corroborãs
seruos suosipse loquit᷑ et cõfitet᷑ in nob̾:
Tunc deinde si relictis om̃ib rebꝰ suis
fugerit. ⁊ in latebris atq in solitudine
constitutꝰ. in latrones forte incurrerit.
aut infebrib ⁊ in langore decesserit. nõ¬
ne nob̃ imputabitur. quod tam bonus
niles qui om̃ia sua deliquit. et contẽpta
domo. ⁊ parentib et lib̃is. sequi dñm suũ
maluit:. sine pace & sine communione
decidit: Nonne uob̃ uł negligentia segniᷤᷤ.
uł duritia crudel̃ ascribetur in die udi-¬
cii: quod pastores creditas & cominissas
nob̾ oues. nec curare in pace᷑. nec inaciȩ.
uoluerimꝰ armare: Nõne nob̃ ingere

Expanded text:
loquamini. non enim uos estis qui loquimini, sed spiritus patris uestri qui loquitur in nobis. quando autem dicat in traditis adque in confessione nominis constitutis spiritum patris loqui, quomodo potest ad confessionem paratus aut idoneus inueniri qui non prius pace accepta receperit spiritum patris, qui corroborans seruos suos ipse loquitur et confitetur in nobis? tunc deinde si relictis omnibus rebus suis fugerit et in latebris adque in solitudine constitutus in latrones forte incurrerit aut in febribus et in languore decesserit, nonne nobis inputabitur quod tam bonus miles, qui omnia sua dereliquit et contempta domo et parentibus ant liberis sequi dominum suum maluit, sine pace et sine communicatione decedit? nonne nobis uel neglegentia segnis uel duritia crudelis adscribetur in die iudicii quod pastores creditas et commissas nobis oues nec curare in pace nec in acie uoluerimus armare? nonne ingere
Abbreviated transcription (Latin):
pore. cominunicationem nõ preliaturꝰ
accipiat: se ipsum fallit & decipit. qui
altud corde occultat. ⁊ aliud uoce pro¬
nuntiat. Non in quantũ nob̃ et uide et
iudicare cõcedit᷑. faciem singłoꝵ. uide-¬
mus. cor scrutari ⁊ mentem ꝑspicere nõ
possumus. De his iudicat occultoꝵ seru¬
tator ⁊ cognitor cito uenturꝰ. de de archa¬
nis cordis atq abditis iudicaturus. Obẽẽ.
aut mrali bonis non debent: s magis ma-¬
li a bonis adruuari. Hec idõ mr̃ium factu¬
ris pax neganda est. qͥa sunt quidã nega-¬
turi: cũ ꝓpt̾ hoc pax danda sit om̃ib
militaturis. ne ꝑignorantiam nr̃am ille
incipiat preteriri: qui habet in p̃lio coro¬
nari. Nec qͥsꝗͣ dicat qui mrͣium tollit. sã¬
guine suo baptizatur: nec pax illi ab ep̃o
necesfaria est habituro glȩ fuȩ pacem.⁊ accep¬
turo maiorem de drũ dignatione mercedẽ.
Primo idoneus ẽẽ. non potest ad mr̃ium:

Expanded text:
pore communicationem non praeliaturus pore communicationem non praeliaturus accipiat; se ipsum fallit et decipit, qui aliud corde occultat, et aliud voce pronuntiat. Nos, in quantum nobis et videre et judicare conceditur, faciem singulorum videmus; cor scrutari, et mentem perspicere non possumus. De his judicat occultorum scrutator et cognitor cito venturus, et de arcanis cordis atque abditis judicaturus. Obesse autem mali bonis non debent, sed magis mali a bonis adjuvari. Nec ideo martyrium facturis pax neganda est, quia sunt quidam negaturi; cum propter hoc pax danda sit omnibus militaturis, ne per ignorantiam nostram ille incipiat praeteriri, qui habet in praelio coronari. IV. Nec quisquam dicat, qui martyrium tollit, sanguine suo baptizatur: nex pax illi ab episcopo necessaria est, habituro gloriae suae pacem, et accepturo majorem de Domini dignatione mercedem. Primo idoneus esse non potest ad martyrium,
Abbreviated transcription (Latin):
cui renuntiauerant reuersi gentilit̃ ui¬
iunt: uł̃ ad hereticas transfuge facti. cõ¬
tra eceliam parricidalia quotidie arma
suscipiunt: et int̾ eos qui ab eecłie limine
nõ recedentes&x implorantes iugit᷑ ac do¬
lenter diuina & pat̾na solatia: nunc se ad
pugnam paratos eẽ. et pro dñi sui nomi¬
ne: ac pro sua falute stare fortit̃. et repug¬
nare ꝓfitentur. Hoc intempore. pacem
nos non dormientib sed uigilantib da¬
mus: pacẽ non delici is s armis damuo:
pacem nõ ad quietẽ. s ad aciem damus.
rint. & aduersarium nob̃cum ineõgres¬
sione ꝓstrauerint: nõ penitet pacem cõ¬
cesfisse tam fortib. Immo episcopat᷑ nr̃i
honor grandis ⁊ gła est. pacem dedisse
mribꝰ: ut facerdotes qui facrifitia dĩ quo¬
tidie cȩlebramus. hostias dõ et uictuas
p̃paremus. Si aũt quod dñs auercat a frĩb
nr̃is. aliqͥs lapsorum fefellerit. ut pacẽ
subdole petat: et impendentis p̃lii tea¬

Expanded text:
cui renuntiaverant reversi, gentiliter vicui renuntiaverant reversi, gentiliter vivunt; vel ad haereticos transfugae facti, contra Ecclesiam parricidalia quotidie arma suscipiunt: et inter eos qui ab Ecclesiae limine non recedentes, et implorantes jugiter ac dolenter divina et paterna solatia, nunc se ad pugnam paratos esse, et pro Domini sui nomine, ac pro sua salute stare fortiter et pugnare profitentur. Hoc in tempore pacem nos non dormientibus, sed vigilantibus damus; pacem non deliciis, sed armis damus; pacem non ad quietem, sed ad aciem damus. rint, et adversarium nobiscum in congressione prostraverint, non poenitet pacem concessisse tam fortibus, immo episcopatus nostri honor grandis et gloria est, pacem dedisse martyribus, ut sacerdotes, qui sacrificia Dei quotidie celebramus, hostias Deo et victimas praeparemus. Si autem, quod Dominus avertat a fratribus nostris, aliquis lapsorum fefellerit, ut pacem subdole petat, et impendentis praelii tem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ trahebat᷑ dolentium penitẽcia. tem¬
pore longiore: ut infirmis in exitu subue¬
miret᷑. quamdui qui es ⁊ tranquillitas ad.¬
erat: quȩ differre du plangentiũ lacͥmas.
et subuenire ꝰ sero morientib minfirmi¬
tate pateret᷑. at uͦ nunc nõ infirmis s for¬
tibus pax necesfaria est. nec morientibus
s uiuentib communicatio ã nob̃ danda
est. ut quos excitamꝰ et hortam᷑ ad p̃lium :
nõ mermes ⁊ nudos relinqͣmus. s ꝓtectio.¬
ne sanguinis ⁊ corporis xp̃i muniamus.
Et cum ad hoc frat eucaristia. ut possit
accipientib eẽ. titela: quos tutos eẽ. cõtͣ
aduersarium uolumꝰ. munim̃to dñicȩ
saturitatis armemus. łlam quomꝰ doce¬
mus aut ꝓuocamꝰ eos inconfessione no-¬
minis sanguinẽ suũ fundẽ. si eismilita¬
turis xp̃i sanguinem denegamus: Aut
quomodo ad martyrii poculdm idone¬
os facimꝰ: si non eos prius ad bibendum
in excł̃ta poculum dnũi. ture communica¬

Expanded text:
enim trahebatur dolentium poenitentia temenim trahebatur dolentium poenitentia tempore longiore, ut infirmis in exitu subveniretur, quamdiu quies et tranquillitas aderat, quae differre diu plangentium lacrymas, et subvenire sero morientibus in infirmitate pateretur. At vero nunc non infirmis, sed fortibus pax necessaria est: nec morientibus, sed viventibus communicatio a nobis danda est: ut quos excitamus et hortamur ad praelium, non inermes et nudos relinquamus, sed protectione sanguinis et corporis Christi muniamus: et cum ad hoc fiat Eucharistia, ut possit accipientibus esse tutela; quos tutos esse contra adversarium volumus, munimento dominicae saturitatis armemus. Nam quomodo docemus aut provocamus eos in confessione nominis sanguinem suum fundere, si eis militaturis Christi sanguinem denegamus? aut quomodo ad martyrii poculum idoneos facimus, si non eos prius ad bibendum in Ecclesia poculum Domini jure communica
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłra soluerentur. S enim cũ iudea¬
mus diẽ rursus alterius infestationis ap¬
propinqͣre cȩpisse. et crebris atq assiditis
ostensionib ammoneam᷑. ut ad certamẽ
quod nob̃ hostis indicit. armati ce parati
ssimus: plebem ȩtiam nob̃ de diuina dig¬
natione commisfam. exhortationibꝰ nr̃is
p̃paremus. ⁊ om̃s om̃ino milites xp̃i qra
arma desid̾ant. & p̃lium flagitant. intra dñi¬
ca castra colligamus: necessitate cogente
censinmus eis qui de excł̃ia dñi non re¬
cessert̃. s penitenciam agere &e lam̃tari
ac dñm dep̃cari. aprimo lapsus sui die
nõ destitert̃: pacem dandam eẽ. ⁊ eos ad
p̃lium quod imminet armari et instrui
oportere. Obtemꝑandum est namq osten¬
sionib atq ammonitionib iustis. ut ã pas¬
torib oues in ꝑicło non deserant᷑. s grex
om̃is in unũ ingreget᷑. & exercitꝰ dni ad
certamen militiȩ cȩlestis armettr. Merito

Expanded text:
in Ecclesia solverentur. Sed enim cum videain Ecclesia solverentur. Sed enim cum videamus diem rursus alterius infestationis appropinquare coepisse, et crebris atque assiduis ostentionibus admoneamur, ut ad certamen quod nobis hostis indicit, armati et parati simus; plebem etiam nobis de divina dignatione commissam exhortationibus nostris paremus, et omnes omnino milites Christi, qui arma desiderant, et praelium flagitant, intra castra dominica colligamus: necessitate cogente censuimus, eis qui de Ecclesia Domini non recesserunt, et poenitentiam agere et lamentari ac Dominum deprecari a primo lapsus sui die non destiterunt, pacem dandam esse; et eos ad praelium, quod imminet, armari et instrui oportere. II. Obtemperandum est namque ostensionibus atque admonitionibus justis, ut a pastoribus oves in periculo non deserantur; sed grex omnis in unum congregetur, et exercitus Domini ad certamen militiae coelestis armetur. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
Yprianus lib̃alis. calidomiꝰ.
tichomedes. ceciltus. iulsꝰ.
mauritius. felrx. successus.
faustinus. fortunatus. uie¬
tor. saturninus. aliꝰ saturminus. aurehͦ.¬
aurelius. priscus. herculanus. uictori¬
cus. quintus. honoratus. mantaneus. hor-¬
tensranus. uerianus. tanb. donatꝰ. pom¬
ponius. policarpꝰ demetrius: alius donat᷑.
prtuatianus. fortunatus. rogatus. et in-¬
cutionis infestatione supplantati. ab ad¬
uersario et lapsi fuissent. ac sacrifitiis se
illicitis maculassent: agerent diu peni-¬
tentiam plenam. Et si ꝑicł̃m infirmitatis
urgeret. pacem fubictu mortis acciꝑent.
Nec enĩ fas erat. aut ꝑmittebat pat̃ira pi-¬
etas ⁊ clemẽtta. eccłiam pulfantib dudi
&x dolentib ⁊ dep̃cantib spei salutaris
subfidiũ denegari. ut de scłõ recedentes
sine cõmunicatione aut pace. ad dñm
dimitterent᷑. qͣndo ꝑmiserit ipse qͥ legẽ
dedit. ut ligata in t̾ris. & in cęlis ligata
eẽnt. solui aut̃ possent illic quȩ hic priꝰ

Expanded text:
yprianus, Liberalis, Caldonius, Nicomedes, Caecilius, Junius, Marrutius, Felix, Successus, Faustinus, Fortunatus, Victor, Saturninus, alius Saturninus, RAurelius, Priscus, Herculanus, Victoricus, Quintus, Honoratus, Montanus, Hortensianus, Verianus, Iambus, Donatus, Pompeius, Polycarpus, Demetrius, alius Donatus, Privatianus, alius Fortunatus, Rogatus et Mcutionis infestatione supplantati ab adversario et lapsi fuissent, et sacrificiis se illicitis maculassent, agerent diu poenitentiam plenam, et si periculum infirmitatis urgeret, pacem sub ictu mortis acciperent. Nec enim fas erat aut permittebat paterna pietas et divina clementia, Ecclesiam pulsantibus cludi, et dolentibus ac deprecantibus spei salutaris subsidium denegari, ut de saeculo recedentes sine communicatione et pace ad Dominum dimitterentur; quando permiserit ipse et legem dederit, ut ligata in terris, et iu coelis ligata essent , solvi autem possent illic, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
bis imponere sarcinam. quam ista quȩ ex
neceifitate sunt. abstinere uos ab ydola-¬
triis. et sanguine. et fornicatione. & que¬
cumq uob̃̾ fieri ñ uultis: alii ne feceritis.
orationi. iugilantes in ea. In psalmo .iͦ.
S in lege dñi fuit uoluntas eius: et in
lege eius meditabit᷑ die ae nocte. E x

Expanded text:
bis inponere sarcinam, quam ista quae ex necessitate sunt, abstinere uos ab idololatriis et sanguine et fornicatione. et quaecumque uobis fieri non uultis, alii ne feceritis. orationi uigilantes in ea. Item in psalmo primo: Sed in lege Domini uoluntas eius, et in lege eius meditabi
Abbreviated transcription (Latin):
di iustoꝵ. om̃ium numerũ secum pariter
undicaturum. Qui adundictam suã nimi¬
um festinat & ꝓꝑat: considẽt quia necdum
uindicatꝰ est ipse. qui uindicat. In apocalipsi¬
angłs ioħi uolenti adorare se resistit: & dicit.
Uide ne feceris: quia cõferitus tuus sum. et

Expanded text:
di iustorum omnium numerum secum pariter di iustorum omnium numerum secum pariter uindicaturum. qui ad uindictam suam nimium festinat et properat, consideret quia necdum uindicatus est ipse qui uindicat. paangelus Iohanni uolenti adorare se resistit et dicit: uide ne feceris, quia conseruus tuus sum et
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ tacebo: Quis autem est hic. qui tacuis¬
se se prius dix̃. et nõ semꝑtacebit: Utiq ille
qui sic̃ ouis ad uictimam ductus est: et sicut
agnꝰ coram tondente sine uoce nõ aꝑuit os
suim. Utiq ille qui nõ clamauit: neq in pla-¬
teis uox eius audita est Utiq ille qui non
fuit cõtumax. neq cõtradixit. cum dorsũ
suũ poneret ad stagella: & maxillas ad pal¬
mas: faciem fuam nõ auerteret a feditate spu¬
torum. Utiq ille qui cũ accusaretur ã facer¬
dotib & seniorib nichil respondit. & admi¬
rante pilato. pacientissimũ silentiũ tenuit.
Hic est qui cum in passione taeuerit. inulti¬
one postmodũ non tacebit. hic est ds̃ nr̃.
idest non om̃ium s fidelium &r credentium ds̃.
qui cum in scdõ aduentu manifestus uenerit.
non silebit. Nam qui in humilitate prius fu¬
erit occultꝰ: ueniet in potestate manifestus.
dicem nr̃m excl̃ie sue popłm: & abmnitiomũ¬

Expanded text:
per tacebo? Quis autem est hic qui tachisper tacebo? Quis autem est hic qui tachisse se prius dicit et non semper tacebit ? utique ille qui sicut ouis ad uictimam ductus et sicut agnus coram tondente sine uoce non aperuit os suum. utique ille qui non clamauit neque in plateis uox eius audita est. utique ille qui non fuit contumax neque contradixit, cum dorsum suum poneret ad flagella et maxillas ad palmas, faciem autem suam non auerteret a foeditate sputorum. utique ille qui cum accusaretur a sacerdotibus et senioribus nihil respondit et mirante Pilato patientissimum silentium tenuit. hic est qui cum in passione tacuerit in ultione postmodum non tacebit. hic est Deus noster id est non omnium sed fidelium et credentium Deus, qui cum in secundo aduentu manifestus uenerit non silebit. nam cum in humilitate prius fuerit occultus, ueniet in potestate manifestus. dicem nostrum ecclesiae suae populum et ab initio mun
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ueniat sangiunis iusti diuma uindicta:
eruntq om̃s alienigene & iniqui stipula. et
accendet illos adueniens dies dñi. Quod itẽ
legimus in psalmis: ubi dĩtudicis p̃dicatur
aduent᷑. censurȩ suȩ maiestate uenerandus.
ds̃ nr̃ manifestus ueniet: ds̃ nr̃ et nõ filebit.
Ignis ante eũ ardebit: & incircuitu eiꝰ ꝓcella
nimia. Prouocabit celum sursũ & terram:
ut separent popłm suũ. Colligite illi ustos
eiꝰ eos qui disponunt testam̃tum eiꝰ in sa-¬
crifitiis. Et nunciabunt cęli iusticiã eius.
qm̃ ds̃ udex est. Nam et ysaias: eadẽ pro¬
nuntiat dicens. Ecce enĩ dñs ficut ignis ue¬
niet. ⁊ sicut ꝓcella currus eiꝰ. retribuere in
ira uindictam. In igne enĩ dñi iudicabunt᷑.
⁊ in gladio eius uulnerabuntur. Et iterũ.
Dñs ds̃ uirtutũ ꝓdibit: ⁊ comminuet bellũ.
Excitabit certam̃: & clamabit suꝑ inimicos
suos cũ fortitudine. lacuiꝰ. nunquid tamen¬

Expanded text:
autem ueniat sanguinis iusti diuina uindicta dautem ueniat sanguinis iusti diuina uindicta deruntque omnes alienigenae et omnes iniqui stipula, et succendet illos adueniens dies, dicit Dominus. quod item legimus in psalmis, ubi Dei iudicis praedicatur aduentus censurae suae maiestate uenerandus: Deus manifestus uenIgnis ante eum ardebit, et in circuitu ejus procella nimia. Vocavit coelum sursum et terram ut separet populum suum. Colligite illi justos ejus, eos qui disponunt testamentum ejus in sacrificiis, et annuntiabunt coeli justitiam ejus, quoniam Deus iudex est. et Esaias eadem praenuntiat dicens: ecce enim Dominus sicut ignis ueniet, et sicut procella currus eius retribuere in ira uindictam. in igne enim Domini iudicabuntur et in gladio eius uulnerabuntur. et iterum: Dominus Deus uirtutum prodibit et comminuet bellum. excitabit certamen et clamabit super inimicos suos cum fortitudine: tacui, numquid sem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: & futurȩ ultionis diem. forti pacientia
sustinere. Qui &e inapocalipsi loquit᷑ dicẽs.
Ne signaueris uerba ꝓpħ̃iȩ libri huiꝰ qͥa
iam tempus in ꝓximo est. ut hiĩ qui ꝑse-¬
uerant nocere noceant: & qui insordibꝰ est
sordescat adhuc: iustus autẽ adhuc iustiora
faciat. similit̃ et sc̃s sanctiora. Ecce uenio
cito: & merces mea mecum est. redde unicuiq
scđm facta sua unde ętiam clamantes mr̃es
& adiundictam suã. dolore erumpente ꝓ-¬
ꝑantes. expectare ad huc uibent᷑. & tempo¬
tum signũ uidi sub ara dĩ animas occi-¬
sorum ꝓpt̾ uerbum dĩ & martyriũ suũ
⁊ clamauert̃ magna uoce dicẽtes.Quousq¬
dñe sẽẽ. & uere. nõ tuditas & uindicas fan¬
guinẽ nr̃m: de his qui in t̾ris inhabitant:
Et data est cis singuł stola alba: e dictũ est
ut fustinerent adhue breui tẽpore. donec
impleatur numerus conseruoꝵ. et frm eorum:
quiq postea occidentur exemplo eoꝵ. Quãdo

Expanded text:
Dominus et futurae ultionis diem forti patientia Dominus et futurae ultionis diem forti patientia sustinere. qui et in Apocalypsi loquitur dicens: ne signaueris uerba prophetiae libri huius, quia iam tempus in proximo est: et hi qui perseuerant nocere, noceant, et qui in sordibus est sordescat adhuc, iustus autem adhuc iustiora faciat, similiter et sanctus sanctiora. ecce uenio cito, et merces mea mecum estreddere unicuique secundum facta sua. unde et clamantes martyres et ad uindictam suam dolore erumpente properantes expectare adhuc iubentur et tempotum signum, uidi sub ara Dei animas occisorum propter uerbum Dei et martyrium suum, et clamauerunt magna uoce dicentes: quousqnctus et uerus, non iudicas et uindicas sanguinem nostrum de his qui in terris inhabitant? et data est eis singulis stola alba et dictum est ut requiescerent breui adhuc tempore, donec impleatur numerus conseruorum et fratrum eorum quique postea occidentur exemplo ipsorum. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fidei nr̃e fundam̃ta firmit̃ ponit. ĩp¬
sa est quȩ increm̃ta spei sublimit̃ ꝓuehit.
lpsa actum dirigit. ut tenere possimꝰ utã
xp̃rͥdum ꝑ eius tolerantiam gradimur. ip¬
saefficit ut ꝑseueremus fili i dĩ dici: dum
pacientiam pat̾s imitamur. Et qm̃ plurimoᷤ
scio fr̃s dilectissimi. uł ponde iniuriarũ
angentiũ. uł dolore de eis qui aduersum
se grassant᷑ & seiunt. uindicari uelocit̃
cuꝑe: nec illud in extrena parte reticen¬
dum est. ut in istis fluctuantib mundi
turbinb & iudeorum siue gentiliũ. et he-¬
reticoꝵ quoq ꝑsecutionib constituti. paci-¬
enter expectemus ultionis diem᷑. nec adiũ¬
dictam doloris nr̃i querula festinatione
ꝓꝑemus: cum scriptum fit. Expecta me diẽ
dñs in diem resurrectionis meȩ intestimo¬
nium: qm̃ uiditiũ meum est ad cõgregacio¬
nes gentium. ut excipiam regesce effundã
suꝑ eos iram meam. Expectare nos iubet

Expanded text:
quae fidei nostrae fundamenta firmiter munit. ipquae fidei nostrae fundamenta firmiter munit. ipsa est quae incrementa spei sublimiter prouehit. ipsa actum dirigit, ut tenere possimus uiam Christi, dum per eius tolerantiam gradimur. ipsa efficit ut perseueremus filii Dei, dum patientiam patris imitamur. Et quoniam plurimos scio, fratres dilectissimi, uel pondere iniuriarum angentium uel dolore de eis qui aduersum se grassantur et saeuiunt uindicari uelociter cupere, nec illud in extrema parte reticendum est, ut in istis fluctuantis mundi turbinibus et Iudaeorum siue gentilium et haereticorum quoque persecutionibus constituti patienter expectemus ultionis diem nec ad uindictam doloris nostri querula festinatione properemus, cum scriptum sit: expecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in testimonium, quoniam iudicium meum ad congregationes gentium, ut excipiam reges et effundam super eos iram meam. expectare nos iubet
Abbreviated transcription (Latin):
s exundantib uenis. ꝑ multa głarum itine¬
ra diffunditur. Nec ꝓficere aliquid in ac-¬
tib nr̃is potest ad cõsummandã laudem:
nisi inde cõsummationis accipiat firmita¬
tem. Pacientia est: quȩ nos dõ & commẽdat
et seruat. Ipsa est quȩ iram temꝑat: qu̧
lingitam frenat. quȩ m̃tem gub̾nat. pacẽ
custodit: disciplutam regit. l. ibidins in¬
petum frangit. timoris uiolentiã compri-¬
mit: incẽdium simultatis extinguit. Coer¬
cet potẽciam diuitum: inoptam pauꝑum
refouet. Tuet᷑ in uirginib beatam integri¬
tatem: inuidius laboriosam castitatẽ: in
coniugatis &e maritatis indiuidirã karita¬
dem. ẜ acit humiles in ꝓsꝑis.⁊ maduersis
fortes: contra iniurias & cõtumelias mites.
Docet delinquentib cito ignoscere: si ipse
delinquas. diu & multum rogare. Temp¬
tationes expugnat. ꝑsecutiones tolerat:
passiones ⁊ martyria consũmat. Ipsa est

Expanded text:
sed exundantibus uenis per multa gloriarum itinesed exundantibus uenis per multa gloriarum itinera diffunditur, nec proficere aliquid in actibus nostris potest ad consummandam laudem, nisi inde consummationis accipiat firmitatem. patientia est quae nos Deo et commendat et seruat: ipsa est quae iram temperat, quae linguam frenat, quae mentem gubernat, pacem custodit, disciplinam regit, libidinis impetum frangit, tumoris uiolentiam conprimit, incendium simultatis extinguit, coercet potentiam diuitum, inopiam pauperum refouet, tuetur in uirginibus beatam integritatem, in uiduis laboriosam castitatem, in coniunctis et maritatis indiuiduam caritatem. facit humiles in prosperis, in aduersis fortes, contra iniurias et contumelias mites. docet delinquentibus cito ignoscere, si ipse delinquas, diu et multum rogare. temptationes expugnat, persecutiones tolerat, passiones et martyria consummat. ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
dum moysi cum dõ colloquẽtis moras nõ
potest ferre. ꝓphanos dõs ausis est postu¬
lare: ut itineris sui duces nuncuparet. ca¬
pud bubulũ & t̾restre figmẽtum. Necunꝗͣ
ab eadẽ impacientia destitit. quo minꝰ doci
ȩtiam et in ȩccł̃ia hereticos facit. & ad iudeoꝵ
similitudinẽ contra xp̃i pacẽ et caritatem
rebelles:ad hostilia &e furiosa offia compellit.
Et ne longũ sit singula recensere: om̃ta om¬
nino quȩ pacientia oꝑib sius edificat ad
głam. impacientia destruit ad rumam. Qua¬
re fĩs dilectisimi & bonis pacientiȩ. & impa¬
tientiȩ malis diligent̃ expensis. pacientiam
ꝑquã in xp̃o manemꝰ et uenire cũ xp̃o ad
dm̃ possumꝰ: plena obseruatione teneamus.
Quȩ copiosa ⁊ multiplex nõ angusto fine cõ¬
cluditur: nec breuib t̾minis coercetur. Late
patet pacientiȩ uirtꝰ & ub̃tas eiꝰ ac largitas.
deunius quidẽ nomitts fonte ꝓficiscitur.

Expanded text:
dum Moysi cum Deo colloquentis moras non dum Moysi cum Deo colloquentis moras non potest ferre, profanos deos ausus est postulare, ut itineris sui duces nuncuparet caput bubulum et terrestre figmentum; nec umquam ab eadem impatientia destitit, quominus, sempetiam in ecclesia haereticos facit et ad Iudaeorum similitudinem contra Christi pacem et caritatem rebelles ad hostilia et furiosa odia compellit. et ne longum sit singula recensere, omnia omnino quae patientia operibus suis aedificat ad gloriam inpatientia destruit ad ruinam. Quare, fratres dilectissimi, et bonis patientiae et inpatientiae malis diligenter expensis patientiam per quam in Christo manemus et uenire cum Christo ad Deum possumus, plena obseruatione teneamus: quae copiosa et multiplex non angusto fine concluditur uel breuibus terminis coercetur. late patet patientiae uirtus et ubertas eius et largitas de unius quidem nominis fonte proficiscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
grandit̾ dm̃ pacientiȩ laude ꝓmeruit. atq
ut magis fr̃s cdilectissimi. pacientiȩ bonũ lu¬
ceat: quid mali ecõtrario impacientia impor¬
tet cõsidemus. Nam ut pacientia bonũ xp̃i
est. fic ecõtra impacientia diaboli malũ atq
sicut in quo habitat & manet. xp̃e paciens
inuenit᷑. ita impatiens semꝑ existit. ciuius
mentẽ diaboli nequitra possedit. E xordia
deniq ipsaiudeamus. Diabolꝰ hominẽ ad
imagitiẽ dĩ factum impacient̃ tulit: in de
⁊ ꝑut pͥmus et ꝑdidit. Adam contra cȩleste
p̃ceptum cibi letalis impatiens. in mortẽ ce¬
cidit: nec acceptã diuinitꝰ grãm. pacientia
custode seruauit. Et ut frẽm cam ꝑimeret:
sacrifitii & muneris eius impatiens fuit.
Et quod esau de maiorib adminora descẽ¬
dit: primatus suos ꝑimpatientiã lentis
amisit. Qͥd uidaicus popłs circa benefitia
diuina ꝑfidus & ingratus: Nõne quod adõ
pͥmum recessit᷑. impacientiȩ crimen fuit :

Expanded text:
granditer Deum patientiae laude promeruit. Adque granditer Deum patientiae laude promeruit. Adque ut magis, fratres dilectissimi, patientiae bonum luceat, quid mali e cotet consideremus. Nam, ut patientia bonum Christi est, sic e contra impatientia diaboli malum; et sicut in quo habitat et manet Christus, patiens invenitur, ita impatiens semper existit cujus mentem diaboli nequitia possidet. Exordia denique ipsa videamus. Diabolus hominem ad imaginem Dei factum impatienter tulit: inde et periit primus et perdidit. Adam, contra coeleste praeceptum, cibi lethalis impatiens, in mortem cecidit, nec acceptam divinitus gratiam patientia custode servavit; et ut fratrem Cain perimeret, sacrificii ejus et muneris impatiens fuit; et quod Esau de majoribus ad minora descendit, primatus suos per impatientiam lentis amisit. Quid Judaïcus populus circa beneficia divina perfidus et ingratus, nonne quod a Deo primum recessit, impatientiae crimen fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat᷑ aurũ ⁊ argentũ. Sic iob examinatꝰ
estae ꝓbatus est: & ad sũmũ fastigiũ laud̃
pacientiȩ uirtute ꝓuectus. Quanta racula
diaboli aduersus eũ missa. quanta ad mo¬
ta torm̃ta. iactura rei familiaris infligit᷑.
numerose sõbolis orbitas irrogat᷑. Duies
incensu dñs. & in lib̾is pater ditior: nec
dñs factus repente nec pat̃ est. Accedit
uulnerũ uastitas: et tabescentes artus ac
Ac nequid omĩno remaneret. quod nõ iob
in sius temptationib ex piretur: armat
diabolus && uxoremꝰ illo antiquo nequitiȩ fuȩ
usus ingenio: quasi om̃s ꝑ mulierẽ decipere
possit. et fallere. quod fecit in origine. Nec ta¬
men iob grauib & densis cõfuctationib fran¬
gitur: quominꝰ int̾ illas angustias ⁊ p̃ssuras
sias dĩ benedictio. uictrice pacientia p̃dicet᷑.
magnifica. luminũ amissione temptatus:
in quantũ pacient̃ cecitatẽ ꝑtulit: in tantum

Expanded text:
probatur aurum et argentum. Sic Iob examinatus probatur aurum et argentum. Sic Iob examinatus est et probatus et ad summum fastigium laudis patientiae uirtute prouectus. quanta aduersus eum diaboli iacula emissa, quanta admota tormenta. iactura rei familiaris infligitur, numerosae subolis orbitas inrogatur: diues in censu dominus et in liberis pater ditior nec dominus repente nec pater est. accedit uulnerum uastitas et tabescentes ac ac ne quid omnino remaneret quod non Iob in suis temptationibus experiretur, armat diabolus et uxorem illo antiquo nequitiae suae usus ingenio, quasi omnes per mulierem decipere posset et fallere, quod fecit in origine. nec tamen Iob grauibus et densis conflictationibus frangitur quominus inter illas angustias et pressuras Dei benedictio uictrice patientia praedicetue suae opera magnifica luminum amissione temptatus in quantum patienter caecitatem pertulit in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
rosq cruciatꝰ qͥb humanũ genꝰ quotidie
fatigat᷑ & quatit᷑: pacientia necessaria est.
Nam cũ in illa pͥma transgressione p̃cepti.
firmitas corporis cũ immortalitate disces¬
serit: & cũ morte infirmitas uenerit. nec
possit firmitas recipi. nisi cũ recepta et im¬
morta litas fuerit: oporcet in hac fragilitate
atq infirmitate corporali luctari semꝑ et
cõgredi. Iue luctatio & congressio. nõ nisi
pacientiȩ potest uirib sustineri. E xaminã¬
dis aũ nob̃ atq explorandis. diuersi impor¬
tantur dolores. & multiplex temptationũ
qualitas irrogat᷑ de iacturis facultatum.
de ardorib febriũ. de crutiatib uulnerũ:
de amisfione caroꝵ. Nec aliud magis in¬
iustos discernit et iustos: qiram quod in
aduersis ꝑ impacientiã querit᷑ & blasphe¬
mat iniustus. pacientia iustus ꝓbatur.
ficut scͥptum est. In dolore fustine et in hu¬
milttate tua pacientiã habe: qm̃ in igne

Expanded text:
rosque cruciatus quibus humanum genus cottidie rosque cruciatus quibus humanum genus cottidie fatigatur et quatitur patientia necessaria est. nam cum in illa prima transgressione praecepti firmitas corporis cum immortalitate discesserit et cum morte infirmitas uenerit nec possit firmitas recipi nisi cum recepta et immortalitas fuerit, oportet in hac fragilitate adque infirmitate corporea luctari semper et congredi, quae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus sustineri. examinandis autem nobis adque explorandis diuersi inportantur dolores et multiplex temptationum qualitas inrogatur de iacturis facultatum, de ardoribus febrium, de cruciatibus uulnerum, de amissione carorum. nec aliud magis iniustos discernit et iustos quam quod in aduersis per inpatientiam queritur et blasphemat iniustus, patientia iustus probatur, sicut scriptum est: in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe, quoniam in igne
Abbreviated transcription (Latin):
morte p̃currens: ñ tantũ p̃dicator eẽt dñi¬
ce passionis. s⁊ pacientissime lenitatis
imitator. Ed dicã de ira. de discordia. de
simultate. quȩ inxp̃rano eẽ nõ debent :
Sit pacientia inpectore: et hȩc illic locũ
hab̾e nõ posfunt. Aut si adhue tempta¬
uerint. cito exclusa discedunt: ut dotnci¬
liũ pacificũ ꝑseueret in corde. ubi dñm pa¬
cis delectet habitare. Ammonet deniq
apłs &e docet: dicens. Nolite cõtristare
sp̃m sc̃m dĩ: in quo signati estis. in diem
redemptionis. Omĩs amaritudo. &e ira. et
indignatio. et clamor. & blasphemia: aufe¬
rantur ãuob̃. Si etũ xp̃ianꝰ a furore &e cõtẽ¬
cione cariali. tanqͣm de maris turbinib
excessit: et tranquillus ac lenis in portu. xp̃i
ẽẽ. iam cępit: nec iram nec discordiam debet
intra peccus admittere. cui nec malũ ꝓ malo
redde liceat. nec odisse. Nec nõ ad uarra quoq
carnis in commoda. ⁊ crebros corporis du-¬

Expanded text:
currens non tantum praedicator esset dominicae passionis sed et patientissimae lenitatis imitator. quid dicam de ira, de discordia, de simultate, quae in christiano esse non debent? sit patientia in corde, et haec illic locum habere non possunt, aut si adire temptauerint, cito exclusa discedunt, ut domicilium pacificum perseueret in corde, ubi Deum pacis delectet habitare. admonet denique apostolus et docet dicens: nolite contristare Spiritum sanctum Dei in quo signati estis in diem redemptionis. omnis amaritudo et ira et indignatio et clamor et blasphemia auferatur a uobis. si enim christianus a furore et contentione carnali tamquam de maris turbinibus excessit et tranquillus ac lenis in portu Christi esse iam coepit, nec iram nec discordiam debet intra pectus admittere cui nec malum pro malo reddere liceat nec odisse. Nec non ad uaria quoque carnis incommoda et crebros corporis du
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa hoc ipsum qđ xp̃tani sumꝰ. fidei ⁊ spei
res est. Ut aũ ꝑuenire spes et fides ad fruc¬
tum fui possint: pacientia opꝰ est. Nõ enĩ
p̃sentẽ głam sequim᷑ s futuram: scđm qͦd

Expanded text:
quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei res est. ut autem peruenire spes et fides ad fructum possint sui patientia opus est. non enim praesentem gloriam sequimur sed futuram secund
Abbreviated transcription (Latin):
cathene. anime impendendȩ: gładius. bestiȩ.
ignes. cruces. om̃ta deniq tormentoꝵ. ac pe¬
narum genera. fide ac uirtute pacientie
ꝑferenda: dño ipso instruente et dicẽte. Hȩc
locutus sum uob̃. ut in me pacem habeatis:
inmundo autẽ pressuram. S credite & fidi¬
te: qm̃ ego uici mundum. Si autẽ qui diabo¬
lo & mundo renuntiauimꝰ. pressuras & infes¬
taciones diaboli ⁊ mũdi. crebriꝰ ac inolentiꝰ
patim᷑: quantomagis pacientiã tenere de¬
bemus. qua adiutrice ⁊ comite onr̃ia infesta
toleremus. dñi ⁊ magistri nr̃i salutare pre¬
ceptum est. Qͥ tolerauerit in qͥt usq ad finẽ.
hic saluus erit. Et tt̾m. Si ꝑmanseritis in
uerbo meo. uere discipłi mei estis: & cognos¬
cetis ueritatẽ. et ueritas lib̃abit uos. Tole¬
randum est ⁊ ꝑseuerandũ fĩs dilectissimi.
ut ad spem ueritatis & lib̾tatis admissi. ad
ueritatem & lib̾tatẽ ipsam ꝑuenire possimꝰ:

Expanded text:
catenae, animae impendendae, gladius, bestiae, catenae, animae impendendae, gladius, bestiae, ignes, cruces, omnia denique tormentorum ac poenarum genera fide et virtute patientiae perferenda, Domino ipso instruente et dicente: Haec locutus sum vobis ut in me pacem habeatis: in mundo autem pressuram habebitis, sed fidite, quoniam ego vici mundum . Si autem qui diabolo et mundo renuntiavimus, pressuras et infestationes diaboli et mundi crebrius ac uiolentius patimur, quanto magis patientiam tenere debemus qua adiutrice et comite omnia infesta toleremus. Domini et magistri nostri salutare praeceptum est: qui tolerauerit usque ad finem hic saluus erit.uerbo meo, uere discipuli mei estis: et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. tolerandum est et perseuerandum, fratres dilectissimi, ut ad spem ueritatis et libertatis admissi ad ueritatem et libertatem ipsam peruenire possimus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sudore. Unde unusqͥsq cũ nascit᷑. & hospi¬
tio huiꝰ mundi excipitur: initium sumit
alacͥmis. Et qutãuus adhuc omĩum nescius
⁊ ignarus. nichil aliud nouit in illa ipsa pri¬
ma natiuitate quã flere: ꝓuidentia naturali
lam̃tat᷑. uite mortalis anxietates. et labores.
⁊ ꝓceltas mundi quas ingredit᷑: in exordio
statim suo ploratu ⁊ gemitu rudis anima tes¬
tatur. Sudat᷑ enim istic quãdiu uiuit᷑ & labo¬
ratur: nec sudantib et laborantib possunt
alia magis. quã pacientiȩ subuenire solacia.
Quȩ cum apta sint ⁊ necefsaria in istomũdo
untuersis: cunc magis nobis qui diabolo im¬
pugnante plus quatimur. qui in aciȩ quoti¬
die stantes inueterati &e exercitati hostis con¬
fuctationib fatigantur: quib pret̃ uarias
⁊ assiduas temptationũ pugnas. in ꝑsecuti-¬
onum quoq certamin& patrimonia relin¬
quenda sunt: fubeundus carcer. portande¬

Expanded text:
et labore. Ynde unusquisque cum nascitur et hospiet labore. Ynde unusquisque cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, initium sumit a lacrimis et quamuis adhuc omnium nescius et ignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiuitate quam flere. prouidentia naturali lamentatur uitae mortalis anxietates et labores et procellas mundi quas ingreditur in exordio statim suo ploratu et gemitu rudis anima testatur. sudatur enim quamdiu istic uiuitur et laboratur. nec sudantibus et laborantibus possunt alia magis quam patientiae subuenire solacia: quuniversis, tum magis nobis, qui diabolo impugnante plus quatimur; qui, in acie quotidie stantes, inveterati et exercitati hostis colluctationibus fatigamur; quibus, praeter varias et assiduas tentationum pugnas, in persecutionum quoque certamine patrimonia relinquenda sunt, subeundus carcer, portand