comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demonstranda sunt. quȩ ñ ꝑ se lucent:
s ꝑ lucẽ uideri possunt. ut est uestis.
aut paries. aut aliquid hoꝵ: deinde
lia: nec tam̾ ita radiatũ. ut ocłos ledat:
tunc fortasse terrenꝰ ignis iste modeste
demonstranduᷤ ẽ. Deinde sydera. de¬
inde luna: deinde aurore fulgor. &
albescentis cȩli nitor. In quib seu citiꝰ
seu tardius. siue ꝑ totũ ordinẽ. siue qͥ¬
bdam contemptisꝓ sua quisq ualitu-¬
dine assuescensisine trepidatione & cũ
magna uoluptate solem uidebit. Ta¬
le aliquid sapientie studiosissimiᷤ nec
aeute iam tam̃ uidentib magistri oꝑ¬
timi faciunt. Nam ordine qͥdam ad eã
ꝑuenire bonȩ discipline officium ẽ si¬
ne oe Edine autẽ iux credibilis feli¬
parcendu ẽ ualitudini & alio die. au¬
Da queso & in quantũ iam si potes il¬
libet ardua: quȩ tam̃ in mea potestate
sint. ꝑ que me quo desidero ꝑuenturũ
eẽ ñ dubitem. Rõ Unum est quod tͥ pos¬

Expanded text:
demonstranda sunt quae non per se lucent, demonstranda sunt quae non per se lucent, sed per lucem videri possint, ut vestis, aut paries, aut aliquid horum. Deindelia, nec tamen ita radiatum ut oculos laedat. Tunc fortasse terrenus iste ignis modeste demonstrandus est, deinde sidera, deinde luna, deinde aurorae fulgor, et albescentis coeli nitor. In quibus seu citius seu tardius, sive per totum ordinem, sive quibusdam contemptis, pro sua quisque valetudine assuescens, sine trepidatione et cum magna voluptate solem videbit. Tale aliquid sapientiae studiosissimis, nec acute, jam tamen videntibus, magistri optimi faciunt. Nam ordine quodam ad eam pervenire bonae disciplinae officium est, sine ordine autem vix credibilis feliparcendum est valetudini. CAPUT XIV.Da, quaeso, inquam, jam si potes, illibet ardua, quae tamen in mea potestate sint, per quae me quo desidero, perventurum esse non dubitem. R. Unum est quod tibi pos
Abbreviated transcription (Latin):
erit nobis amata cõmunior. Rõs ror¬
sus tales eẽ amatores sapientiȩ decet.
tales querit illa:cuiꝰ uere casta ẽ. & si¬
ne ulla contaminatione coniunctio:
s ñ ad eam una uia ꝑuenit᷑. Quippe
ꝓ sua quisq sanitate ac firmitate. com¬
p̾hendit illud singulare ac uerissimũ
bonũ. Lux ẽ queda in effabilis &e incõ¬
p̾bensibilis m̃tiũ. Lux ista uulgaris
nos doceat qͣntum potest: quomͣ se il¬
lud habeat. Nam st̃ ñnulli ocłi tam
sani & rigidi:. qui se mox ut aꝑti fue¬
rint in ipsum sołe sine ulla trepida¬
tione conu̾tant. His qͦdammͦ ipsa sa
nitas dux ẽ: nec ductore indigent. s so¬
la fortasse ãmonitione. His credere.
cũ delectatione redeunt. Quib ꝑicło¬
sum ẽ quãuis iam talib ut sani recte
dici possint uelle ostendere. qͦd adhuc
uidere ñ ualent. Ergo isti exercendist̃
priꝰce eoꝵ amor utilit̾ differendus atq
nutͥendus ẽ. Primo enim quedã illiᷤ

Expanded text:
erit nobis amata communior. 23. R. Prorerit nobis amata communior. 23. R. Prorsus tales esse amatores sapientiae decet. Tales quaerit illa cujus vere casta est, et sine ulla contaminatione conjunctio. Sed non ad eam una via pervenitur. Quippe pro sua quisque sanitate ac firmitate comprehendit illud singulare ac verissimum bonum. Lux est quaedam ineffabilis et incomprehensibilis mentium. Lux ista vulgaris nos doceat quantum potest, quomodo se illud habeat. Nam sunt nonnulli oculi tam sani et vegeti, qui se, mox ut aperti fuerint, in ipsum solem sine ulla trepidatione convertant. His quodammodo ipsa lux sanitas est, nec doctore indigent, sed sola fortasse admonitione. His credere, cum delectatione redeunt. Quibus periculosum est, quamvis jam talibus ut sani recte dici possint, velle ostendere quod adhuc videre non valent. Ergo isti exercendi sunt prius, et eorum amor utiliter differendus atque nutriendus est. Primo enim quaedam illis
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu atq cõplexu nullo int̾po¬
sito uelam̃to. quasi nudã tenere ac ui¬
dere desideras: quale se illa ñ sinit nͥ
paucissimis &e electissimis amatorib
suis. An uͦ si alicuiꝰ pulchrȩ feminȩ amo¬
re flagrares. iure se ñ tͥdarc. si aliud abᷤ
te quicꝗͣ pret̾ se amari cõperisset: sapi¬
entie se tͥ castissima pulchritudo. nͥ so¬
lam arseris demonstrabit: aũ Qd gͦ
adhuc suspendor infelix: & cruciatu
miserabili differor: Iam certe ostendi
nichil aliud me amare. Siqͥdem quȩ
ñ ꝓpter se amat᷑.: ñ amat᷑. Ego autẽ so¬
lam ꝑ se amo sapientiã: cetera uͦ uel
adesse mͥ uolo. uł deesse timeo. ꝓpter
ipsam uitam qͥ etam & amicos. Quẽ
modum autẽ potest habere illiꝰ pul¬
chritudinis amor: in qua ñ solũ non
inuideo cȩteris. s etiam plurimos
quero qui mecũ appetant. mecũ in¬
hient. mecũ teneant. mecũq ꝑfruan-¬
t᷑: tanto mͥ amiciores futuri. quanto

Expanded text:
conspectu atque amplexu, nullo interpoconspectu atque amplexu, nullo interposito velamento quasi nudam videre ac tenere desideras, qualem se illa non sinit, nisi paucissimis et electissimis amatoribus suis. An vero si alicujus pulchrae feminae amore flagrares, jure se tibi non daret, si aliud abs te quidquam praeter se amari comperisset; sapientiae se tibi castissima pulchritudo, nisi solam arseris, demonstrabit? A. Quid ergo adhuc suspendor infelix, et cruciatu miserabili differor? Jam certe ostendi nihil aliud me amare, siquidem quod non propter se amatur, non amatur. Ego autem solam propter se amo sapientiam, caetera vero vel adesse mihi volo, vel deesse timeo propter ipsam; vitam, quietem, amicos. Quem modum autem potest habere illius pulchritudinis amor, in qua non solum non invideo caeteris, sed etiam plurimos quaero qui mecum appetant, mecum inhient, mecum teneant, mecumque perfruantur; tanto mihi amiciores futuri, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
tatis fulgor aꝑiret. aut me ñ sensurũ
fuisse illum dolorẽ: aut certe ꝓ nichi¬
lo toleraturũ. S qͥa &e si nichil magiᷤᷤ
aliqͣndo ꝑtuli. tam̃ sepe cogito qͣnto
grauiores possint accedere cogor int̾ͥ¬
dum cornelio celso assentiri qui ait.
summũ bonũ eẽ sapientiã: sũmũ aũ
malũ dolorẽ corporis: nec eiꝰ ratio mͥ
uidet᷑ absurda. Nam qm̃ duab in¬
quit partib compositi sumꝰ. ex ani
lioris partis optimũ: sũmũ aũ malũ
pessimũ det̾ioris ẽ: sũmũ aũ optimũ
in animo sapientia ẽ. in corpore pes¬
simũ dolor ẽ. sumũ gͥ bonũ hominiᷤ
sapere. sũmũ malũ dolere. sine ulla
ut opinor falsitate concludit᷑. Rõso¬
stius ista uidebimꝰ aliud enĩ fortasse
nobis ipsa ad quã ꝑuenire intimur
sapientia ꝑsuadebit. Si aũ hoc ẽẽ uerũ
ostenderit: hanc de summo bono & sũ¬
mo malo sententiam. sine dubitatio¬
lis sis amator sapientiȩ: quã castissimo

Expanded text:
tatis fulgor aperiret, aut me non sensurum tatis fulgor aperiret, aut me non sensurum fuisse illum dolorem, aut certe pro nihilo toleraturum. Sed quia etsi nihil majus aliquando pertuli, tamen saepe cogitans quanto graviores possint accidere, cogor interdum Cornelio Celso assentiri, qui ait summum bonum esse sapientiam, summum autem malum dolorem corporis. Nec ejus ratio mihi videtur absurda. Nam quoniam duabus, inquit, partibus compositi sumus, ex animlioris partis optimum, summum autem malum pessimum deterioris: est autem optimum in animo sapientia, est in corpore pessimum dolor. Summum igitur bonum hominis sapere, summum malum dolere, sine ulla, ut opinor, falsitate concluditur. R Posterius ista videbimus. Aliud enim fortasse nobis ipsa ad quam pervenire nitimur sapientia persuadebit. Si autem hoc esse verum ostenderit, hanc de summo bono et summo malo sententiam sine dubitatiolis sis amator sapientiae, quam castissimo
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. si tͥ certũ eẽt impedim̃to ẽẽ ad cõ¬
p̾hendendã sapientiã: uelles eã ma-¬
nere: au O m̃mo eã fugerẽ. Rõ Qd si
docereris. tam te relicto isto corpore. ꝗͣ
in ipso constitutũ posse ad sapienti¬
am ꝑuenire: curares. utrũ hic an in
alia uita eo qͦd diligis fruereris: au
Sinichil me peiꝰ excepturũ intellige¬
rem: qͦd retro ageret ab eo qͦd ꝓgressꝰ
sum. ñ curarẽ. Rõ Nunc gͦ ꝓpterea
mori times. ne aliqͦ peiore malo in¬
uoluaris: qͦ tͥ auferat᷑ diuina cogni-¬
tio. au Non solum ne auferat᷑ timeo.
siqͥd forte ꝑcepiis etiã ne int̾cludat᷑ mͥ
lor corporis restat: qui te forte ui sua
cõmouet. au. Et ipsum ñ obaluid ue¬
hem̾̃ter formido. nͥ quia me impedit
a querendo. Quãquã enĩ acerrimo
ñ qͥdem sinebar animo uoluere. nͥ
ea quȩ iam forte didicerã. Adiscendo
autẽ penitꝰ impediebar: ad qͦd mͥ tota
intentione animi opus erat:tam̃
mͥ uidebat᷑. si se ille m̃tib meis ueri¬

Expanded text:
et impedimento esse ad comprehendendam sapientiam, velles eam manere? A. Omnino eam fugerem. R. Quid? si docereris, tam te relicto isto corpore, quam in ipso constitutum, posse ad sapientiam pervenire, curares utrum hic, an in alia vita eo quod diligis fruereris? A. Si nihil me pejus excepturum intelligerem, quod retroageret ab eo quo progressus sum, non curarem. R. Nunc ergo propterea mori times, ne aliquo pejore malo involvaris, quo tibi auferatur divina cognitio. A. Non solum ne auferatur timeo, uid forte percepi, sed etiam ne intercludatur mihi . 21. R. Dolor corporis restat, qui te fortasse vi sua commovet. A. Et ipsum non ob aliud vehementer formido, nisi quia me impedit a quaerendo. Quanquam enim acerrimo non quidem sinebar animo volvere, nisi ea quae jam forte didiceram; a discendo autem penitus impediebar, ad quod mihi tota intentione animi opus erat: tamen mihi videbatur, si se ille mentibus meis veri
Abbreviated transcription (Latin):
chilominꝰ cũ iam teneat: Caritati
uͦ ñ solum nichil detrahet᷑ s addet᷑
etiam plurimũ. Nam & illam sin¬
gularem ueramq pulchritudinẽ.
cũ uidit plꝰ amabit: & nͥ ingenti amore
ocłm infixerit. nec ab aspiciendo uᷤ¬
piam declinauerit. manere in illa
beatissima uisione ñ poterit. S dũ
in hoc corpore ẽ anima. etiãsi pleniᷤ¬
sime uideat. hoc ẽ intelligat dm:. ta¬
m̃ quia etiã corporis sensus utuntur
adhuc dici fides ea qua his resistit᷑:
& illud potius uerũ eẽ credit᷑. Itẽ qͥa in
ista uita quãquã do intellecto. anima
iam beata sit. tam̃ multas molestias
corporis sustinet: sꝑandum ẽ & post
mortẽ om̃ia ista incõmoda defutura.¬
se in dm̃ collegerit caritas restat. qua
ibi tenebit᷑. Nam neq dicenda est fi¬
dem habere. qͦd illa sint uera: qͣndo
nulla falsoꝵ int̾pellatione sollicite¬
tur. Neq qͥcquã sꝑandũ ei restat:
cũ totũ secura possideat. Rõ Tria gͥ ad

Expanded text:
hilominus, quia jam tenet. Charitati hilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. Nam et illam singularem veramque pulchritudinem cum viderit, plus amabit; et nisi ingenti amore oculum infixerit, nec ab aspiciendo uspiam declinaverit, manere in illa beatissima visione non poterit. Sed dum in hoc corpore est anima, etiamsi plenissime videat, hoc est intelligat Deum; tamen quia etiam corporis sensus utuntur adhuc dici fides ea qua his resistitur, et illud potius verum esse creditur. Item quia in ista vita, quanquam Deo intellecto anima jam beata sit; tamen, quia multas molestias corporis sustinet, sperandum est ei post mortem omnia ista incommoda non futura. se in Deum collegerit, charitas restat qua ibi teneatur. Nam neque dicenda est fidem habere quod illa sint vera, quando nulla falsorum interpellatione sollicitatur; neque quidquam sperandum ei restat, cum totum secura possideat. Tria igitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
cta ratio. S & ipse aspectus. quãuis
iam sanos ocłos conuertere in lucẽ.
ñ potest. nͥ tͥa illa ꝑmaneant: fides qͣ
credat᷑ ita se rem habere ad quã conu̾¬
tendus aspectus ẽ. ut uisa faciat bea¬
tum: spes qͣ cũ bene aspexerit se uisu¬
rũ eẽ p̾sumat: caritas qͣ uidere ꝑfrui¬
q desideret: tum aspectũ sequit᷑ ipsa
uisio di qͥ ẽ finis aspectus: non qͦ iam
ñ sit s quo nichib amplsꝰ habeat. qͦ
se intendat. Etħ ẽ uere ꝑfecta uirtus.
ratio ꝑueniens ad finẽ suũ quã beata
uita consequit᷑. Ipsa autẽ uisio intel¬
lectus ẽ ille qui in anima ẽ. qͥ consi¬
stit ex intelligente. & eo qͦd intelligit᷑:
ut in oculis uidere qͦd dicit᷑. ex ipso
sensu constat. atq sensibili: quoꝵ
detracto quolibet. uideri nichil po
re hoc ẽ dm intelligere contigerit:
uideamus utrũ adhuc ei tria illa
necessaria sint. Rõ fides quare sit
necessaria cũ iam uideat: spes ni¬

Expanded text:
cta ratio. Sed et ipse aspectus quamvis cta ratio. Sed et ipse aspectus quamvis jam sanos oculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa permaneant: fides, qua credat ita se rem habere, ad quam convertendus aspectus est, ut visa faciat beatum; spes qua cum bene aspexerit, se visurum esse praesumat; charitas, qua videre perfruique desideret. Jam aspectum sequitur ipsa visio Dei, qui est finis aspectus; non quod jam non sit, sed quod nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio, intellectus est ille qui in anima est, qui conficitur ex intelligente et eo quod intelligitur: ut in oculis videre quod dicitur, ex ipso sensu constat atque sensibili, quorum detracto quolibet, videri nihil potere, hoc est Deum intelligere contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat? Spes ni
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptis medici obtemꝑat: Au Om̃ino
ita est: presertim quia ea precepta ne¬
cesse ẽ ut morbuᷤ dura sentiat. Rõ Er¬
go fidei spes adicienda ẽ. Au Ita credo.
Rõ. Quid si &e credat ita se habere omĩa.
&e se speret posse sanari. ipsam tam̃
quȩ ꝓmittit᷑ lucem ñ amet. ñ deside¬
ret. siusq tenebris quȩ iam consuetu¬
dine iocundȩ st̃. se arbitretur debere
interim ẽẽ contentam̾ñne medicũ
illum nichilominꝰ respuit: Au Pror¬
sus ita ẽ. Rõ Ergo tercia caritas ne¬
cessaria ẽ. Au Nichil om̃ino tam ne¬
cessarium. Rõ. Sine trib istis igitur
anima nulla sanat᷑: ut possit uide¬
re d̾m suum. id est intelligere. Cum
gͦ sanos habuerit ocłos: quid restat:
Au ut aspiciat. Rõ. Aspectus animȩ
ratio ẽ. S quia ñ sequit᷑. ut omĩs qui
aspiciat uideat: aspectus rectus atq
ꝑfectus is ẽ. quẽ uisio sequit᷑. uirtusq
uocat᷑. Est enim uirtꝰ. uł recta uł ꝑfe¬

Expanded text:
praeceptis medici obtemperat? A. Omnino praeceptis medici obtemperat? A. Omnino ita est, praesertim quia ea praecepta necesse est ut morbus dura sentiat. R. Ergo fidei spes adjicienda est. A. Ita credo. R. Quid, si et credat ita se habere omnia, et se speret posse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur debere interim esse contentam; nonne medicum illum nihilominus respuit? A. Prorsus ita est. R. Ergo tertia charitas necessaria est. A. Nihil omnino tam necessarium. R. Sine tribus istis igitur anima nulla sanatur, ut possit Deum suum videre, id est intelligere. 13. Cum ergo sanos habuerit oculos, quid restat? A. Ut aspiciat. R. Aspectus animae, ratio est: sed quia non sequitur ut omnis qui aspicit videat, aspectus rectus atque perfectus, id est quem visio sequitur, virtus vocatur; est enim virtus vel recta vel perfe
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ut uideri possint: ueluti terra ẽ atq
t̾rena omĩa. Ds̃ autẽ ipse ẽ qͥ illustrat:
ego aũ ratio ita sum in m̃tib. ut in
ocłis est aspectus. Non enĩ hoc ẽ habe¬
re ocłos qͦd aspicere: aut iterũ hoc ẽ aspi¬
cere. qͦd uidere. Ergo animȩ trib qͥb¬
dam reb opus ẽ. Ot ocłos habeat qͥb
iam bene uti possit: ut aspiciat. ut ui¬
deat. Ocłi sani mens ẽ ab omĩ labe cor¬
poris pura. id est a cupiditatib rerũ
⁊mortaliũ iam remota atq purgata.
A qͦd ei nicħ aliud p̾stat ꝗͣ fides. Primo
qͥdem adbuc ei demonstrari ñ potest
uiciis inqͥnatȩ atq egrotanti: qͥa uide¬
re nequit nͥ sana. Si ñ credat aliter
se ñ eẽ uisur̃a: ñ dat oꝑam suȩ sanitati.
S qͥd. si credat qͥdem ita se rem habere
ut dicit᷑. atq ita se si uidere potuerit
eẽ uisurã sanari tñ se posse desperet᷑ ñ ne
se ꝓrsus abicit atq contempnit. nec

Expanded text:
tur, ut videri possint, veluti terra est atque tur, ut videri possint, veluti terra est atque terrena omnia: Deus autem est ipse qui illustrat. Ego autem ratio ita sum in mentibus, ut in oculis est aspectus. Non enim hoc est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat. Oculi sani mens est ab omni labe corporis pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. Rõ Esto plus te ac multo plus
quã de istis dõ cognito gauisurũ. rerũ
tam̃ ñ intellectus dissimilitudine.ni¬
si forte alio uisu t̾ram. alio serenũ cełu
intueris. cũ tam̃ multo plus illiꝰ quã
huiꝰ aspectꝰ te mulceat. Ocłi autẽ si ñ
fallunt᷑. credo te int̾rogatũ. uirũ tãtͥ
certum sit. terrã te uidere quã cȩlum:
tã tͥ certũ ẽẽ respondere debere. quam¬
uis ñ tam terrȩ quã cęli pulchritudi¬
ne atq splendore leteris. Au Mouet
me fateor hec similitudo:adducorq
ut assentiar: quantũ in suo genere
a celo terram. tantũ ab intelligibili
dei maiestate. spectamina illa disci¬
plinaꝵ uera & certa differre. Rõ Bene
cũ loquit᷑. ita se demonstraturã d̾m
tuȩ menti: ut ocłis sol demonstratur.
Nam mentes: qͣsi suisst̃ sensus animiᷤ.
Disciplinaꝵ autẽ queq certissima ta¬
lia sunt. qualia illa que sole illustran¬

Expanded text:
mentem. R. Esto plus te ac multo plus mentem. R. Esto plus te ac multo plus quam de istis Deo cognito gavisurum, rerum tamen non intellectus dissimilitudine; nisi forte alio visu terram, alio serenum coelum intueris, cum tamen multo plus illius quam hujus aspectus te permulceat. Oculi autem si non falluntur, credo te interrogatum utrum tibi tam certum sit terram te videre quam coelum, tam tibi certum esse respondere debere, quamvis non tam terrae quam coeli pulchritudine atque splendore laeteris. A. Movet me, fateor, haec similitudo, adducorque ut assentiar quantum in suo genere a coelo terram, tantum ab intelligibili Dei majestate spectamina illa disciplinarum vera et certa differre. CAPUT VI.cum loquitur, ita se demonstraturam Deum tuae menti, ut oculis sol demonstratur. Nam mentis quasi sui sunt oculi sensus animae; disciplinarum autem quaeque certissima talia sunt, qualia illa quae sole illustran
Abbreviated transcription (Latin):
lineam ut nosti speram: cũ se ñ sic ha-¬
beat linea. ut se habet spera: Quã õb¬
rem responde.utrũ tͥsatis sit sic dm
nosse. ut pilam illam geometͥram no¬
sti:hoc ẽ ita de do nichil. ut de illa du¬
urgeas atq conuincas: ñ audeo tam̃
dicere ita me uelle d̾m scire. ut hec sci¬
o. Non solũ enĩ res. s ipsa etiã scientia
mͥ uidet᷑ eẽ dissimilis. Primo qͥa linea
& pila tantũ int̾ se differt̃. ut tam̃ earũ
cogitationẽ una disciplina contineat.
Nullus autẽ geometres dm se docere ꝓ¬
fessus ẽ. Deinde si ddi &e istarũ rerũ scien¬
tia par eẽt̾. tantũ gauderẽ qͦd ista noui:
quantũ me do cognito gauisurũ me¬
ẽẽ p̾sumo. Nunc autẽ ꝑmultũ hȩc in
illius comparatione contempno: ut
ĩunquã uideat᷑ mͥ si illũ intellexero.
&e mͣ illo qͦ uideri potest uidero: hȩc oĩa
de mea noticia ẽẽ ꝑitura. Si qͥdem nẽ
p̾ illiꝰ amore: iam uix mͥ ueniunt in

Expanded text:
lineam ut nosti sphaeram, cum se non sic halineam ut nosti sphaeram, cum se non sic habeat linea ut se habet sphaera. Quamobrem responde utrum tibi satis sit sic Deum nosse, ut pilam illam geometricam nosti; hoc est, ita de Deo nihil, ut de illa, duurgeas atque convincas, non audeo tamen dicere ita me velle Deum scire, ut haec scio. Non solum enim res, sed ipsa etiam scientia mihi videtur esse dissimilis. Primo, quia nec linea et pila tantum inter se differunt, ut tamen eorum cognitionem una disciplina non contineat: nullus autem geometres Deum se docere professus est. Deinde, si Dei et istarum rerum scientia par esset, tantum gauderem quod ista novi, quantum me Deo cognito gavisurum esse praesumo. Nunc autem permultum haec in illius comparatione contemno, ut nonnunquam videatur mihi si illum intellexero, et modo illo quo videri potest videro, haec omnia de mea notitia esse peritura: siquidem nunc prae illius amore jam vix mihi veniunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tale post hoc. Ergo lineã in duas li¬
neas ꝑ longum scindi manifestũ tͥ¬
ẽ: Aũ Nullomͦ posse manifestũ ẽ.
R̵. Quid tͣnsuersim: Au Qͥd nͥ infinite
secari posse: Rõ Qͥd speram ex una
qualibet parte a medio ne duos qͥ¬
dem pares ciculos habere posse pari¬
ter lucet: Aus arit᷑ omĩno. Rõ Quid
linea &e spera. unũ ne aliqͥd tͥ uident᷑
eẽ. an qͥcquã int̾ se differt̃. Lu Quis ñ
uideat differre plurimũ: Rõ Atsi eqͤ
illud atq hoc nosti. & tam̃ int̾ se ut
fateris plurimũ differunt: ẽ gͦ diffe¬
rentiũ rerũ scientia indifferens: Au.
Quis enĩ negabit: RõTu pauloante.
Nam cũ int̾rogassem qͦmͦ uelles dm
nosse ut possis dicere satis ẽ: respon¬
disti te ideo neqͥre hoc explicare. qͥa
nichil haberes ꝑceptũ simile. atq ad
qͦd đm cupis ꝑciꝑe. nichil enĩ te scire do
simile. Quid gͦ: Nunc linea uł spera
similes st̃ dos Au Quis hoc dixerit:

Expanded text:
tale posthac. 10. R. Ergo lineam in duas litale posthac. 10. R. Ergo lineam in duas lineas per longum scindi, manifestum tibi est nullo modo posse? A. Manifestum. R. Quid, transversim? A. Quid, nisi infinite secari posse? R. Quid, sphaeram ex una qualibet parte a medio, ne duos quidem pares circulos habere posse pariter lucet? A. Pariter omnino. R. Quid linea et sphaera? unumne aliquid tibi videntur esse, an quidquam inter se differunt? A. Quis non videat differre plurimum? R. At si aeque illud atque hoc nosti, et tamen inter se, ut fateris, plurimum differunt, est ergo differentium rerum scientia indifferens? A. Quis enim negavit? R. Tu paulo ante. Nam cum te rogassem quomodo velis Deum nosse, ut possis dicere, Satis est; respondisti te ideo nequire hoc explicare, quia nihil haberes perceptum, similiter atque Deum cupis percipere, nihil enim te scire Deo simile. Quid ergo nunc? linea vel sphaera similes sunt? A. Quis hoc dixerit?
Abbreviated transcription (Latin):
uexerint᷑: uͥ eos dimisi. etiã uelut in
salo positus cepi cogitatione ista uol¬
uere:diu mͥ uestigia titubarunt. Qͣre
citiꝰ mͥ uidet᷑ in t̾ra posse nauigare ꝗͣ
geometͥcam sensib ꝑcipi: quãuis pͥmo
discentes aliqͣntułu iuuare uideant᷑.
Qõ E rgo istarũ rerũ disciplina siqua
tͥ ẽ. ñ dubitas uocare scientia: auson.
sistoici sinant. qͥ scientiã tͥbuunt nul¬
li nͥ sapienti. P erceptionẽ sane istoꝵ
me habere ñ nego. quã etiã stulticiȩ
concedunt. s nec istos qͥcquã ꝑtimes¬
co. Prorsus hec que interrogasti: sci¬
entia teneo. Rõ serge mͦ uideam: qͦr¬
sum ista queris. Aũ Ne ꝓperando
otiosi simꝰ. Q Intentꝰ tantũ accipe: ne-
qͥd temere concedaᷤ. Gaudentẽ te stu¬
deo reddere de reb quib nullũ ca¬
sum ꝑtimescas: & qͣsi paruũ nego¬
tium sit. p̾cipitare iubes: Au Ita d̾s
faxat ut dicis. Rõitaq arbitͥo tuo
rogato &e obuirgato grauiꝰ. si qͥcqͣm

Expanded text:
ervexerint, ubi eos dimisi, et jam velut in ervexerint, ubi eos dimisi, et jam velut in solo positus coepi cogitatione ista volvere, diu mihi vestigia titubarunt. Quare citius mihi videtur in terra posse navigari, quam geometricam sensibus percipi, quamvis primo discentes aliquantum adjuvare videantur. R. Ergo istarum rerum disciplinam, si qua tibi est, non dubitas vocari scientiam? A. Non, si Stoici sinant, qui scientiam tribuunt nulli, nisi sapienti. Perceptionem sane istorum me habere non nego, quam etiam stultitiae concedunt: sed nec istos quidquam pertimesco. Prorsus haec quae interrogasti scientia teneo: perge modo; videam quorsum ista quaeris. R. Ne propera, otiosi sumus. Intentus tantum accipe, ne quid temere concedas. Gaudentem te studeo reddere de rebus quibus nullum casum pertimescas, et quasi parvum negotium sit, praecipitare jubes? A. Ita Deus faxit, ut dicis. Itaque arbitrio tuo rogato, et objurgato gravius, si quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
tu cõprehendi. s quȩ undecunq col¬
lecta memoriȩ mandaui: & quib accõ¬
modaui quantũ potui fidẽ. Rõ Scire
autẽ aluid ẽ. Au Dic queso. Rõ Scis ne
saltẽ in geometͥca disciplina. qͥd sit
linea: Aui stud plane scio. Rõ Nec in
ista ꝓfessione uereris achademicos: Au.
Non oĩo. Illi enĩ sapientẽ errare nolue¬
runt: ego aut̃ẽ sapiens ñ sum. Itaq
adhuc ñ uereor eaꝵ rerũ quas noui.
scientiã ꝓfiteri: qͦd si ut & cupio ꝑue¬
nero ad sapientiã. faciã qͦd illa monii¬
erit. Rõ Nichil renuo. S ut querere ce¬
ꝑam: ita ut lineã nosti. nosti etiã piła
quã speram nominant. Au Noui. Rõ
łquȩ utrũq nosti: an aliud alio maiꝰ
aut minꝰ: Au Eque prorsꝰ nã in utro¬
q nichil fallor. Rõ. Quid. hec sensib¬
ne ꝑcepisti. an intellectu: AuImmo sen¬
sũ in hoc negotio. qͣsi nauẽ exꝑtꝰ sũ. Nã
cũ ipsi mead locũ quo tendebam ꝑ¬

Expanded text:
tu comprehendi, sed quae undecumque coltu comprehendi, sed quae undecumque collecta memoriae mandavi, et quibus accommodavi quantam potui fidem: scire autem aliud est. R. Dic, quaeso, scisne saltem in geometrica disciplina quid sit linea? A. Istud plane scio. R. Nec in ista professione vereris Academicos? A. Non omnino. Illi enim sapientem errare noluerunt; ego autem sapiens non sum. Itaque adhuc non vereor earum rerum quas novi, scientiam profiteri. Quod si, ut cupio, pervenero ad sapientiam, faciam quod illa monuerit. R. Nihil renuo: sed, ut quaerere coeperam, ita ut lineam nosti, nosti etiam pilam quam sphaeram nominant? A. Novi. R. Aeque utrumque nosti, an aliud alio magis aut minus? A. Aeque prorsus. Nam in utroque nihil fallor. R. Quid haec, sensibusne percepisti, an intellectu? A. Imo sensus in hoc negotio quasi navim sum expertus. Nam cum ipsi me ad locum quo tendebam p
Abbreviated transcription (Latin):
hement̾ familiarẽ: audes tͥ dicere ẽẽ
ignotũ: Au. Quidni audeam: Illa
enĩ legem amicitiȩ iustissimã ẽẽ ar¬
plus qͥsquã amicũ quã seipsũ diligat.
Itaq cũ memet ipsũ ignorẽ: qua potest
a me affici contumelia. quẽ mͥ eẽ dix¬
ero ignotũ. cũ p̾sertim ut credo ne ipse
qͥdem se nouerit: Rõ Si gͦ ista quȩ sci¬
re uis ex eo st̃ genere quȩ intellectus as¬
sequit᷑ cũ dicerẽ impudent̾ te uelle
dm̃ scire. cum alipiũ nescias: ñ debui
sti cenam tuã mͥ & lunã ꝓferre ꝓ si¬
ea que de do dixeruit plato &e plotinꝰ.
uera st̃. Satisne ẽ tͥ ita dm scire. ut
illi sciebant: Aug̃. Non continuo. Si
ea quȩ dixerunt uera sunt: etiã scisse
illos ea necesse ẽ. Nam multi copiose di¬
cunt: quȩ nesciunt. Ut ego ipse omĩa
quȩ oraui dixi me scire cũpere: qͦd nõ
cuꝑem si iã scirẽ. Num gͥ eo minꝰ illa
dicere potui: Dixi enĩ ñ que intellec¬

Expanded text:
hementer familiarem, audes tibi dicere esse hementer familiarem, audes tibi dicere esse ignotum? A. Quidni audeam? Illam enim legem amicitiae justissimam esse arplus quisque amicum quam seipsum diligat. Itaque cum memetipsum ignorem, qua potest a me affici contumelia, quem mihi esse dixero ignotum, cum praesertim, ut credo, ne ipse quidem se noverit? R. Si ergo ista quae scire vis, ex eo sunt genere quae intellectus assequitur, cum dicerem impudenter te velle Deum scire, cum Alypium nescias, non debuisti mihi coenam tuam et lunam proferre pro siea quae de Deo dixerunt Plato et Plotinus vera sunt, satisne tibi est ita Deum scire, ut illi sciebant? A. Non continuo, si ea quae dixerunt, vera sunt, etiam scisse illos ea necesse est. Nam multi copiose dicunt quae nesciunt, ut ego ipse omnia quae oravi, me dixi scire cupere, quod non cuperem si jam scirem: num igitur eo minus illa dicere potui? Dixi enim non quae intellec
Abbreviated transcription (Latin):
uł ita dm nosse tͥ satis ẽ. ut quo eras
signo luna cursura sit nosti: Augꝰ.
Non est satis. Nam hoc sensib ap¬
probo. Ignoro autẽ utrũ uł ds uł aliqͣ
nature occulta causa. subito lunȩ ordi¬
nẽ cursumq cõmutet. Quod si accide¬
rit: totum illud qͦd p̾sũpserã falsum erit
Rõ Et credis hoc fieri posse: Aug̃ Non
credo. S ego qͥd sciam quero: non qͥd
credam. Om̃e autẽ quod scimus. recte
fortasse etiam credere dicim: at ñ om̃e
qͦd credimꝰ etiam scire: Rõ Respius gͥ
hac causa om̃e testimoniũ sensuũ:
Au. Prorsus respuo. Rõ Quid illum
familiarem tuũ quẽ te adhuc igno¬
rare dixisti: sensu uis nosse an intelle¬
ctu: Au. Sensu qͥdem qͦd in eo noui.
si tam̃ sensu aliquid noscit᷑: &e uile ẽ &e
satis est. Illam uͭ partẽ qua mͥ amicꝰ
ẽ. id est ipsum amicũ. intellectu asseqͥ
cupio. Rõ Potest enim aliter nosci:
Augꝰ Nullomͦ. Rõ Amicũ gͥ tuũ. &e ue¬

Expanded text:
vel ita Deum nosse tibi satis est, ut nosti quo cras vel ita Deum nosse tibi satis est, ut nosti quo cras signo luna cursura sit? A. Non est satis: nam hoc sensibus approbo. Ignoro autem utrum vel Deus vel aliqua naturae occulta causa subito lunae ordinem cursumque commutet: quod si acciderit, totum illud quod praesumpseram, falsum erit. R. Et credis hoc fieri posse? A. Non credo. Sed ego quid sciam quaero, non quid credam. Omne autem quod scimus, recte fortasse etiam credere dicimur; at non omne quod credimus, etiam scire. R. Respuis igitur in hac causa omne testimonium sensuum? A. Prorsus respuo. R. Quid? illum familiarem tuum quem te adhuc ignorare dixisti, sensu vis nosse, an intellectu? A. Sensu quidem quod in eo novi, si tamen sensu aliquid noscitur, et vile est, et satis est: illam vero partem qua mihi amicus est, id est ipsum animum, intellectu assequi cupio. R. Potestne aliter nosci? A. Nullo modo. R. Amicum igitur tuum et ve
Abbreviated transcription (Latin):
enim homo animal: & animalia te
ñ amare duixisti. Au Et hoĩes ftͣce eoᷤ
amo. Non eo qͦd animalia: s eo qͦd hoĩes
sunt. Id ẽ ex eo qͦd rationabiles animaᷤ
habent: quas amo etiam in latronibꝰ.
Licet enim mͥ in quouis amare ratio¬
nẽ. cum illũ uire oderim. qͥ male utit᷑
eo qͦd amo. Itaq tantomagis amo
amicos meos. quantomagis bene u¬
tuntur anima rationali: uł certe qͣn¬
tum desiderant ea bene uti. Rõ Acci
te sic dm̃ nosse. quomͦ nosti alipiũ. ñ¬
Agerem qͥdem grãs: s sat eẽ ñ dicerẽ.
Rõ Cur queso: Au. Quia dm nec sic
qͥdem noui qͦm alipium: & tam̃ alipi¬
um ñ satis noui. Rõ Uide gͦ ne impu¬
dent̾ uelis satis d̾m nosse.: qͥ alipium
ñ satis nosti Au Non sequit᷑. Nam in
comparatione siderũ. qͥd ẽ m̾sa mea ui¬
lius: Et tam̃ cras qͥd sim cenaturus ig¬
noro: quo autẽ signo luna futura sit.
ñ impudent̾ me scire ꝓfiteor. Rõ ligo

Expanded text:
enim homo est animal, et animalia te enim homo est animal, et animalia te non amare dixisti. A. Et homines sunt, et eos amo, non eo quod animalia, sed eo quod homines sunt; id est, ex eo quod rationales animas habent, quas amo etiam in latronibus. Licet enim mihi in quovis amare rationem, cum illum jure oderim qui male utitur eo quod amo. Itaque tanto magis amo amicos meos, quanto magis bene utuntur anima rationali, vel certe quantum desiderant ea bene uti. CAPUT IIIte sic Deum nosse, quomodo nosti Alypium; noAgerem quidem gratias, sed satis esse non dicerem. R. Cur, quaeso? A. Quia Deum ne sic quidem novi quomodo Alypium, et tamen Alypium non satis novi. R. Vide ergo ne impudenter velis satis Deum nosse, qui Alypium non satis nosti. A. Non sequitur. Nam in comparatione siderum, quid est mea coena vilius? et tamen cras quid sim coenaturus ignoro; quo autem signo luna futura sit, non impudenter me scire profiteor. R. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ oraui. Rõ B̾reuit̾ ea collige. Augꝰ.
Dm̃ &e animã scire cupio. Rõ Nichil¬
ne plus: Au Nichil om̃ino. Rõ Ergo
incipe querere. s priꝰ explica. quomͦ tͥ si
ẽ. Non enim credo scire me aliqͥd sic:
qͣm seire dm desidero. Rõ Quid gͣ agi¬
mus: Nonne censes pͥus tͥ eẽ sciendum:
qͣm tͥ dm scire satissit. qͦcũ perueneris
ñ ampliꝰ queras: Au. Censeo qͥdem: s
quo pacto fieri possit ñ uideo. Qd enĩ
deo simile unquã intellexit̾ut possim
dicere. qͦmͦ hoc intelligo. sic uolo intel¬
ligere dm̃: Rõ Qui ñdum d̾m nosti:
unde nosti. nichil te nosse do simile:
Lu Quia si aliqͥd d̾o simile scirem:
sine dubio id amarẽ. Nunc autẽ aliud¬
ñ amo quã dm & animã: quoꝵ neutrr̃
scio. Rõ Non gͥ amas amicos tuos: Au.
Quo pacto eos possum amans animã
ñ amare: Rõ Hoc modo ut pulices oe
culices amas: AuAnimã me amare
dixi: ñ animalia. Rõ Aut homines ñ
sunt amiei tui: aut eos ñ amas. O miᷤ

Expanded text:
quae oravi. R. Breviter ea collige. A. Deum et animam scire cupio. R. Nihilne plus? A. Nihil omnino. R. Ergo incipe quaerere. Sed prius explica quomodo tibi si est: non enim credo me scire aliquid sic, quomodo scire Deum desidero. R. Quid ergo agimus? Nonne censes prius tibi esse sciendum, quomodo tibi Deum scire satis sit, quo cum perveneris non amplius quaeras? A. Censeo quidem; sed quo pacto fieri possit, non video. Quid enim Deo simile unquam intellexi, ut possim dicere, Quomodo hoc intelligo, sic volo intelligere Deum? R. Qui nondum Deum nosti, unde nosti nihil te nosse Deo simile? A. Quia si aliquid Deo simile scirem, sine dubio id amarem; nunc autem nihil aliud amo quam Deum et animam, quorum neutrum scio. R. Non igitur amas amicos tuos? A. Quo pacto eos possum, amans animam, non amare? R. Hoc modo ergo et pulices et cimices amas? A. Animam me amare dixi, non animalia. R. Aut homines non sunt amici tui, aut eos non amas: omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mirandũ. Non enĩ quicqͣm ẽ adhue
ita expositũ: ut abs te sit flagitanda
utrũ sani simꝰ. Au Hoc tu uideris: si
uel in te uł in me aliqͣntum aspicere
potes. Ego querenti siqͥd sentio respon¬
deboᷤ Amasne aliquid. p̾ter tui diq
scientiã: Aulꝰ ossem tͥ respondere ni¬
chil me amare amplius ꝓ eo sensu qͥ
mͥ nc̃ ẽ. s tutiꝰ respondeo nescire me.
Nam sepe mͥ usu euenit. ut cũ alia
nulla re me crederẽ cõmoueri: uenit
tam̃ aliqͥd in m̃tẽ qͦd me aliter atq
alit̾ quã p̾sũpseram piingeret. Item

Expanded text:
est mirandum: non enim quidquam est adhuc est mirandum: non enim quidquam est adhuc ita expositum, ut abs te sit flagitanda utrum sani simus. A. Hoc tu videris, si vel in te, vel in me aliquantum aspicere potes: ego quaerenti, si quid sentio, respondebo. R. Amasne aliquid praeter tui Deique scientiam? A. Possem respondere, nihil me amare amplius, pro eo sensu qui mihi nunc est; sed tutius respondeo nescire me. Nam saepe mihi usu venit ut cum alia nulla re me crederem commoveri, veniret tamen aliquid in mentem, quod me multo aliter atque praesumpseram punger
Abbreviated transcription (Latin):
accipe qͣntum p̾sens tempꝰ exposcit:
ex illa similitudine sensibiliũ. etiã
de dõ aliqͥd nc̃ me docentẽ. Intelligibi¬
lis nempe ds ẽ. intelligibilia etiã illa
disciplinaꝵ spectamina: tam̃ pluri¬
mũ differunt. Nam & terra uisibi¬
lis &e lux: s terra nͥ luce illustrata ui¬
deri ñ potest. Ergo &e illa quȩ in dis¬
ciplinis tradunt᷑. qͣuȩ qͥsqͥs intelligit.
uerissima ẽẽ nulla dubitatione con¬
cedit: credendũ ẽ ea ñ posse intelligi.
nͥ ab alio qͣsi suo sole illustrent᷑. Er¬
go qͦmͦ in hoc sole tͥa quedã licet ani¬
maduertere. qͦd est. qͦd fulget. qͦd illu¬
minat: ita in illo secretissimo dõ quẽ
uis intelligere. tͥa quedã st̃. qͦd ẽ. qͦd in¬
telligit᷑ &e qͦd cetera facit intelligi. Hȩc
duo. id est te ipsũ & dm ut intelligas do¬
ne ut ꝓbabilia. Et in spem qͦd faten¬
dum ẽ maiorẽ surrexi. Nam p̾t̾ illa
duo de linea &e pila. nichil abs te di¬
ctũ ẽ. qͦd me scire audẽa dicere. Rõ Nor

Expanded text:
accipe, quantum praesens tempus exposcit, ex illa similitudine sensibilium etiam de Deo aliquid nunc me docente. Intelligibilis nempe Deus est, intelligibilia etiam illa disciplinarum spectamina; tamen plurimum differunt. Nam et terra visibilis, et lux; sed terra, nisi luce illustrata, videri non potest. Ergo et illa quae in disciplinis traduntur, quae quisquis intelligit, verissima esse nulla dubitatione concedit, credendum est ea non posse intelligi, nisi ab alio quasi suo sole illustrentur. Ergo quomodo in hoc sole tria quaedam licet animadvertere; quod est, quod fulget, quod illuminat: ita in illo secretissimo Deo quem vis intelligere, tria quaedam sunt; quod est, quod intelligitur, et quod caetera facit intelligi. Haec duo, id est, teipsum et Deum, ut intelligas, done ut probabilia; et in spem, quod fatendum est, majorem surrexi: nam praeter illa duo de linea et pila, nihil abs te dictum est quod me scire audeam dicere. R. Non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ẽ. necessitate fiunt ñ uoluntate:
ad̾ Ego cum dicerẽ necessitate uni¬
u̾sa fieri. quȩ d̾s futura p̾sciuit: ea so¬
la intuebar. que in cieatura eiꝰ fiunt.
ñ aũ quȩ in ipso : ñ enĩ ea fiunt: s sunt
ichil gͦ in sua creatura oꝑat᷑ ds:
Ad̾ Iam semel statuit: quẽ admodum
feratur ordo eius uniu̾sitatis quã
condidit. Neq enim aliqͥd noua uo¬
luntate administrat. Au sunqͥd ne¬
minẽ beatũ facit: Ad̾ facit uͦ. AuTc̃
utiq facit: qͣndo ille fit. Ad̾ Ita ẽ. Au
es: post annũ te beatũ facturus ẽ. Ad̾
Etiam. Au Iam gͦ p̾scit hodie: qͦd post
annum facturus ẽ. Ad̾ Semꝑ hoc p̾¬
sciuit. Nunc quoq hoc eum pͥscire cõ¬
sentio: si ẽ ita futurũ. Au Dic queso nũ
tu creatura eiꝰ ñ es. aut beatitudo tua¬
ñ in te fiet: Ad̾ Immo &e creatura eiꝰ
sum: & in me fiet quod beatus ero. Au
Non gͥ uoluntate. s necessitate in te
fiet beatitudo tua: do faciente. Ad̾.
Uoluntas illius: mͥ ẽ necessitas. Au T̃u

Expanded text:
est, necessitate fiunt, non voluntate? E. Ego cum dicerem necessitate universa fieri quae Deus futura praescivit, ea sola intuebar quae in creatura ejus fiunt, n autem quae in ipso: non enim ea fiunt, sed sunt ihil ergo in sua creatura operatur Deus. E. Jam semel statuit quemadmodum feratur ordo ejus universitatis quam condidit; neque enim aliquid nova voluntate administrat. A. Numquid neminem beatum facit? E. Facit vero. A. Tunc utique facit, quando ille fit. E. Ita est. A. s futurus es, post annum te beatum facturus est. E. Etiam. A. Jam ergo praescit hodie quod post annum facturus est. E. Semper hoc praescivit: nunc quoque hoc eum praescire consentio, si est ita futurum. 7. A. Dic, quaeso, num tu creatura ejus non es, aut tua beatitudo non in te fiet? E. Imo et creatura ejus sum, et in me fiet quod beatus ero. A. Non ergo voluntate sed necessitate in te fiet beatitudo tua Deo faciente. E. Voluntas illius mihi est necessitas. A. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
es gͦ uniu̾sas quarum ds ẽ pͥsciꝰ:
ñ uoluntate s necessitate fieri pu¬
tas: ad̾ Omino ita puto. Au Exꝑ¬
giscere tandem. teq ipsum paulu¬
lum intuere: &e dic mͥ si potes quałe
sis habiturus eras uoluntatẽ: utrũ
peccandi an recte faciendi. Ad̾ Nes¬
cio. au Quid. d̾m itidem nescire hoc
putas: ad̾ Nullom id putauerim.
Au Si gͦ uoluntatẽ tuã crastinã no¬
uit. & omniũ hominũ. siue qui st̃.
siue qͥ st̃ futuri e futuras preuidet uo¬
luntates: multomagi ᷤ p̾uidet quid
de iustis impiisq facturus sir. ad
Prorsus si meoꝵ oꝑum p̾scium d̾m
dico: multo fidentius eum dixerim
prescire oꝑa sua: & quid sit facturuᷤ
certissime p̾iudere. Au Nonne gͥ ca¬
ues ne tͥ dicatur. etiam ipsum quecũ

Expanded text:
ergo universas quarum Deus est praescius, non voluntate sed necessitate fieri putas. E. Omnino ita puto. A. Expergiscere tandem, teque ipsum paululum intuere, et dic mihi, si potes, qualem sis habiturus cras voluntatem, utrum peccandi, an recte faciendi. E. Nescio. A. Quid? Deum itidem nescire hoc putas? E. Nullo modo id putaverim. A. Si ergo voluntatem tuam crastinam novit, et omnium hominum, sive qui sunt, sive qui futuri sunt, futuras praevidet voluntates, multo magis praevidet quid de justis impiisque facturus sit. E. Prorsus si meorum operum praescium Deum dico, multo fidentius eum dixerim praescire opera sua, et quid sit facturus certissime praevidere. A. Nonne igitur caves ne tibi dicatur, eti
Abbreviated transcription (Latin):
se illis fluctib qͣsi scopuluᷤ fieret. De
eo enim solo sapiente uerissime di¬
ci potest. ille uelut pelagi rupes.Ĩ¬
mota resistit: & cetera que luculentiᷤᷤ
in hanc sententiã uersib dicta suił.
Hic finis disputationis factus ẽ: letiᷤ¬
q om̃ib & multum sperantib con¬
sessum dimisimꝰ: cũ iam nocturnũ
lum̃ fuisset illatum:¬

Expanded text:
se illis fluctibus quasi scopulus fieret. de se illis fluctibus quasi scopulus fieret. de solo enim sapiente uerissime dici potest: ille uelut, pelagi rupes immota resistit et cetera, quae luculentis in hanc sententiam uersibus dicta sunt. Hic finis disputationis factus est laetisque omnibus et multum sperantibus consessum dimisimus, cum iam nocturnum lumen fuisset inlatum
Abbreviated transcription (Latin):
enim me tam uerba tua que uera ñ
ft̃. quã uerꝰ in u̾bis animꝰ delectat atq
excitat. Et bene qͦd ei mittere statuiꝰ
has litteras: qui de nobis libent̾ solet
multa m̃tiri. Siqui autẽ fortasse alii¬
legerint: neq hos metuo. ne tͥ succen¬
scant. Quis enim amantis errori. in
iudicando ñ beniuolentissime ignoᷤ¬
cat: Qd̾ pytagorȩ mentionẽ fecisti:
nescio quo illo diuino ordine occul¬
to tͥ. in mentẽ uenisse credo. Res enĩ
multũ necessaria mͥ ꝓrsus excide¬
rat: quã in illo uiro. siqͥd litteris
memoriȩ mandatis credendũ est.
quamuis uarroni qͥs ñ credat. mi¬
rari &e pene cotidianis ut scis hec ef¬
ferre laudib soleo: qͦd regende rei
post disciplinam suis auditoribuᷤ
ultimam tradebat. iam doctis. iam
ꝑfectis. iam sapientib. iã beatis.
ut eis nollet ꝑmittere nisi uirum.
qui & in regendo penȩ diuinȩ scopu¬
los euitaret: & si omĩa defecissent. ip¬

Expanded text:
enim me tam uerba tua, quae uera non enim me tam uerba tua, quae uera non sunt, quam uerus in uerbis animus delectat atque excitat - et bene, quod ei mittere statuimus has litteras, qui de nobis solet libenter multa mentiri. si qui autem alii fortasse legerint, neque hos metuo, ne tibi suscenseant. quis enim amantis errori in iudicando non beneuolentissime ignoscat? quod autem Pythagorae mentionem fecisti, nescio quo illo diuino ordine occulto tibi in mentem uenisse credo. res enim multum necessaria mihi prorsus exciderat, quam in illo uiro — si quid litteris memoriae mandatis credendum est; quamuis Uarroni quis non credat ? - mirari et paene cotidianis, ut scis, ecferre laudibus soleo, quod regendae rei publicae disciplinam suis auditoribus ultimam tradebat iam doctis iam perfectis iam sapientibus iam beatis. ut eis nollet committere nisi uirum, qui et in regendo paene diuine scopulos euitaret et, si omnia defecissent, ip
Abbreviated transcription (Latin):
test. Hic ille uere effecisti inquit ait
memoriam doctissimoꝵ ac magnoꝵ
uiroꝵ. quȩ aliquando ꝓ rerũ magni¬
tudine incredibilis uidebat᷑. & coti¬
diana consideratione. & ista p̾senti
que in te nobis ẽ ammiratione. ñ
solum dubiam ñ habeamꝰ: uerũ etiã
si necesse sit. de illa iurare possimus.
Quid enim nobis ñne illa uenerabi¬
lis. ac ꝓpe diuina. que iure & habita
ẽ. & ꝓbata pitagore disciplina. abs te
hodie. nrĩs etiam pene oculis reserata
ẽ. cũ & uite regulas. & scientie ñ tã
itinera. quã ipsos campos. ac liquida
ȩquora. & qͦd illi uiro magnȩ uenera¬
tioni fuit. ipsa etiam sacraria uerita¬
tis. iͥ essent qͣlia eẽnt quales quere¬
rent. & breuit &e ita plane significa¬
sti: ut quamuis suspicemur. & creda¬
mꝰ tibi esse adhuc secretiora. tam̃ non
absq impudentia nos putemꝰ. si am¬
plius quicqͣm flagitandu arbitremur:
Accipio ista inquam libenter neq

Expanded text:
test. Hic ille: Uere effecisti, inquit, ut test. Hic ille: Uere effecisti, inquit, ut memoriam doctissimorum ac magnorum uirorum, quae aliquando pro rerum magnitudine incredibilis uidebatur, et cotidiana consideratione et ista praesenti quae in te nobis est admiratione non solum dubiam non habeamus uerum etiam, si necesse sit, de illa iurare possimus. quid enim ? nobis nonne illa uenerabilis ac prope diuina quae iure et habita est et probata Pythagorae disciplina abs te hodie nostris etiam paene oculis reserata est, cum et uitae regulas et scientiae non tam itinera quam ipsos campos ac liquida aequora et, quod illi uiro magnae uenerationi fuit, ipsa etiam sacraria ueritatis ubi essent, qualia essent, quales quaererent, et breuiter et ita plane significasti, ut, quamuis suspicemur et credamus tibi esse adhuc secretiora, tamen non absque inpudentia nos putemus, si amplius quicquam flagitandum arbitremur ? Accipio ista, inquam, libenter — neque
Abbreviated transcription (Latin):
nino grauiter. constant̾q tenuerint.
Quod ut nobis liceat: summa oꝑa
danda ẽ optimis morib. Ds̃ enim nr
alit̾ nos exaudire ñ poterit: bene
autẽ uiuentes facillime exaudit. O¬
remus gͦ. ñ ut nobis diuitie. uł ho¬
nores uł huiꝰmodi res fluxe. atq nu¬
tantes. & quouis resistente transeun¬
tes: s ut ea ꝓueniant. quȩ nos bonoᷤ
faciant ac beatos. Quȩ uota ut deuo
tissime impleant᷑. tͥ maxime hoc ne¬
gotium mat̾ iniungimꝰ c̃uiꝰ precibus
indubitant̾ credo atq confirmo. mͥ
istam m̃tem dm dedisseiut inuenien¬
dȩ ueritati nichil om̃ino p̾ponam.
nichil aliud uelim. nichil cogitem.
nicħ amem. Nec desino credere:nos
hoc tantũ bonũ qͦd te ꝓmerente con¬
cupuimꝰ. eadem te petente adeptu¬
ros. Iam uͦ te alipi qͥd horter. qͥd mone¬
am: qui ꝓpterea nimiꝰ ñ es. qͥa talia
quantũ uis amare fortasse semꝑ pa-¬
rum. nimiũ uͦ nunquã recte dici po¬

Expanded text:
nino nauiter constanterque tenuerint. nino nauiter constanterque tenuerint. Quod ut nobis liceat, summa opera danda est optimis moribus; deus enim noster aliter nos exaudire autem viventes facillime exaudiet . Oremus ergo, non ut nobis divitiae, vel honores, vel hujusmodi res fluxae atque nutantes, et quovis resistente transeuntes, sed ut ea proveniant, quae nos bonos faciant ac beatos. Qutissime inpleantur, tibi maxime hoc negotium, mater, iniungimus, cuius precibus indubitanter credo atque confirmo mihi istam mentem deum dedisse, ut inueniendae ueritati nihil omnino praeponam, nihil aliud uelim, nihil cogitem, nihil amem, nec desino credere nos hoc tantum boni, quod te promerente concupiuimus, eadem te petente adepturos. iam uero te, Alypi, quid horter, quid moneam? qui propterea nimius non es, quia talia quantumuis amare fortasse semper parum, nimium uero numquam recte dici po
Abbreviated transcription (Latin):
natos: quomͦ ñ repugnet. & nichil fu¬
turum eẽ qͦd ñ sit apud d̾m: Ex quo
necesse ẽ ordine omĩa fieri: &e tam̃ non
frustra d̾m rogari. Postremo qͣndo ui¬
rum istum mouebunt aut ulla onera.¬
aut ulla ꝑicula. aut ulla fastidia:
aut ulla blandim̃ta fortunȩ:IN
hoc enim sensibili mundo uehem̃ter
considerandũ ẽ. qͥd sit tempꝰ. & locꝰ:
ut qͦd deiectat in parte siue loci. siue
temporis. intelligat᷑ tam̃ multo ẽẽ
meliꝰ totũ cuiꝰ illa pars ẽ: &e rursus qͦd
offendit in parte. ꝑspicuũ sit hõi
docto ñ ob aliuid offendere. nͥ qͥa ñ
uidet᷑ totum: cui pars illa mirabili¬
t̃ congruit. In illo uͦ mundo intel¬
ligibili: quamlibet partẽ. tanquã
totum. pulchram eẽ atq ꝑfectam.
Dicent᷑ ista latius. si ur̃a studia. siue
memoratũ istum a nobis. siue ali¬
um fortasse breuiorẽ. atq cõmodio¬
rem. rectũ tam̃ ordinẽ. ut hortor ac
spero tenere instituerint: atq om¬

Expanded text:
natos? quomodo non repugnet nihil funatos? quomodo non repugnet nihil futurum esse, quod non sit apud deum. ex quo necesse est ordine omnia fieri et tamen non frustra deum rogari ? postremo quando istum uirum mouebunt aut ulla oneraaut ulla pericula aut ulla fastidia aut ulla blandimenta fortunae ? in hoc enim sensibili mundo uehementer considerandum est, quid sit tempus et locus, ut, quod delectat in parte siue loci siue temporis, intellegatur tamen multo esse melius totum, cuius illa pars est, et rursus, quod offendit in parte, perspicuum sit homini docto non ob aliud offendere, nisi quia non uidetur totum, cui pars illa mirabiliter congruit, in illo uero mundo intellegibili quamlibet partem tamquam totum pulchram esse atque perfectam. dicentur ista latius, si uestra studia siue memoratum istum a nobis siue alium fortasse breuiorem atque commodiorem, rectum tamen ordinem, ut hortor ac spero, tenere instituerint atque om