comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cultatẽq pcreande sobolis ac¬
cepit. ut qm̃ fragili materia
formatus. ĩet̾nũ manere non
poterat: ꝑacto tẽporalis uite
spatio. cederet: et illud ꝙͦ fra¬
gile atq imbecillũ gerebat ꝑ¬
petua successione renouaret.
Curgͥ eũ mortalẽ fuxit ⁊ fra¬
gilemᷤ cũ illiꝰ c̾a mundũ edifi¬
cassetᷤ pͥmũ ut ĩ finitauis aĩaꝵ
gigneref᷑ om̃emq t̾ra multi¬
tirdine oppleret. de ĩde ut ꝓpone¬
ret hõi uirtutẽ.idẽtolerantiã
maloꝵ aclaboꝵ ꝑ quã possit p̃¬
miũ immortalitatis ad ipisci.

Expanded text:
cultatemque procreandae sobolis accultatemque procreandae sobolis accepit, ut quoniam fragili materia formatus in aeternum manere non poterat, peracto temporalis vitae spatio cederet, et illud, quod fragile atque imbecillum gerebat, perpetua successione renovaret. Cur igitur eum mortalem finxit et fragilem, cum illius causa mundum aedificasset? Primum, ut infinita vis animarum gigneretur, omnemque terram multitudine oppleret: deinde, ut proponeret homini virtutem, id est, tolerantiam malorum ac laborum, per quam posset praemium immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uitate corporis deorsũ p̃m̃ite.
sedẽ ilł ac domiciliũ primo
cõdendũ ẽẽ decreuit. Itaq ĩeffa¬
biliuirtute ac potentia p̾clarͣa
miroi oꝑa molitus ẽ. suspen¬
sis ĩ altitiroinẽ leuib elemẽtis
et grauib inima dep̃ssis et ce¬
lestia firmauit et t̾rena cõstitu¬
it.Nõest necesse nunc exequi
singula. qm̃ inscd̾o libro uniu̾¬
saexecuti sumꝰ: Lumina gͥ po¬
suit incelo: quoꝵ moteratiões
litates uiuentiũ tͣepauit t̾re
ferendi dedit. ut ubertate fru¬
gũ et herbaꝵ uiu̾entiũ pro
u̾a et usu cuiꝰ generis alimo¬
uia admistraret. Tũ ꝑfectia
oĩb que ad cõditionẽ mun¬
di ꝑtinebãt. hominẽ fiuxitex
ip̃a t̾ra. quã illi apͥncipio in¬
uoluit. ut et cõpactus ex reb
diu̾sis ac repugnantib. bonũ
ac malũ capet. Et sicut terra
ip̃a fecunda ẽ ad fruges pariẽ¬
das. Ita corpus hoĩs qd̾ adsũp
tũ eterra generandi copiã fa¬

Expanded text:
vitate corporis deorsum premente, vitate corporis deorsum premente, sedem illis ac domicilium primo condendum esse decrevit. Itaque ineffabili virtute ac potentia praeclara mundi opera molitus est, suspensis in altitudinem levibus elementis, et gravibus in ima depressis; et coelestia firmavit, et terrena constituit. Non est necesse nunc exequi singula, quoniam in secundo libro universa executi sumus. Lumina igitur posuit in coelo, quorum moderatio, litates uiuentium temperatus estferendi dedit, ut ubertate frugum et herbarum et uirentium pro natura et usu cuiusque generis alimoniam ministraret. tum perfectis omnibus quae ad condicionem mundi pertinebant, hominem finxit ex ipsa terra, quam illi avolvit, ut et compactus ex rebus diversis ac repugnantibus, bonum ac malum caperet; et sicut terra ipsa fecunda est ad fruges pariendas: ita corpus hominis, quod assumptum est e terra, generandi copiam, fa
Abbreviated transcription (Latin):
et cõtẽplandũ figuratus est. iᷤ
Quãquã hecfere in pͥorib libs
ta beata disserere ꝓpositũ est. ex¬
plicanda sunt diligentiꝰ et ple¬
niꝰ. ut dispositio deĩ. et opus uo¬
lusitatisq noscat᷑. Cum posset
sẽꝑ sp̃ib suis immortalib ĩnu¬
me rabiles a ĩas ꝓcreare. sicut ⁊¬
angelos genuit. quib ĩmor¬
talitas sine ullo maloꝵ pieu¬
lo ac metu ꝯstat. Ex cogita¬
uit tam̃ inẽnarrabile opus.
quẽ ad modũ infinitã multi¬
tudinẽ creare aĩaꝵ quas pri¬
mo fragilib et imbecillis  corpo¬
rib illigatas. cõstitueret ĩter
bonũ malũq medias. ut cõ¬
stantib ex utrisq nature uir¬
tututẽ ꝓponere. ne inimorta¬
litatẽ delicate assequerentur
ac mollit̾. s ad illud et̾ne inte
difficultate ac magnis labori¬
bi ꝑuenirent. Ergo ut eas gra¬
uib et uexabilib mbris ĩdu¬
eret. qm̃ cõsistere ĩ medio ian
nõ poterant ponderib et gra¬

Expanded text:
et contemplandum figuratus est. » et contemplandum figuratus est. » Quamquam haec fere in prioribus libris ta beata disserere propositum est, explicanda sunt ista diligentius et plenius, ut dispositio Dei, et opus voluntasque noscatur. Cum posset semper spiritibus suis immortalibus innumerabiles animas procreare, sicut angelos genuit, quibus immortalitas sine ullo malorum periculo ac metu constat; excogitavit tamen inenarrabile opus, quemadmodum infinitam multitudinem crearet animarum, quas primo fragilibus et imbecillis corporibus illigatas constitueret inter bonum malumque medias, ut constantibus ex utrisque naturis virtutem proponeret; ne immortalitatem delicate assequerentur ac molliter: sed ad illud aeternae vitae difficultate ac magnis laboribus pervenirent. Ergo ut eas gravibus et vexabilibus membris indueret, quoniam consistere in medio inani non poterant, ponderibus et gra
Abbreviated transcription (Latin):
is uerĩ patrẽ suũ debita uene¬
ratione prosequif᷑. qui uirtu¬
ten maiestatis eiꝰ desuorum
operĩ inuentione inceptione
ac ꝑfectione metit᷑. Qdplaniꝰ
arguñitũ ꝓferri põt. et mun¬
dũ hoĩs. et hominẽsua causa
deũ fecisse. quã ꝙͦ exoĩb aĩan¬
tib solus ita formatus ẽ.ut
oculi eiꝰ ad celũ directi. facies
ad ḋm spectans uultus cum
suo parente coĩs sit iudeat᷑q
hoĩem d̾s quasi porrecta manu
alleuatũ ex humo adcõtem¬
plationẽ sui excitasse: Qurogͦ.
inquit docultus hoĩs cõfert
beato. et nulla re ĩdigenti: uel
si tantũ honoris hõi habuit ut
ipsius causa mundũ fabricar.
ut ĩstrueret eũ sapĩa. ut dñmi
uiuentiũ faceret. eũq dilige̾t
tãquã filiũ. Cur mortalẽ faͣgi¬
lẽq cõstituit: Cur om̃ib mał
quẽ diligebat obiecit᷑. cũ opor¬
teret et beatũ eẽ hominẽ tãquã
cõiũctũ ac proximũ deo. et ꝓpe¬
tuũ sicut ẽ ip̃e ad quẽ colendũ

Expanded text:
is uerum patrem suum debita ueneratione prosequitur qui uirtutem maiestatis eius de suorum operum inuentione inceptione « perfectione metitur. quod planius argumentum proferri potest et mundum hominis et hominem sua causa deum fecisse, quam quod ex omnibus animantibus solus ita formatus est, ut oculi eius ad caelum directi, facies ad deum spectans, uultus cum suo parente communis sit uideaturque hominem deus quasi porrecta manu adleuatum ex humo ad contemplationem sui excitasse? quid ergo inquit deo cultus hominis confert beato et nulla re indigenti? uel si tantum honoris homini habuit, ut ipsius causa mundum fabricaret, ut instrueret eum sapientia, ut dominum uiuentium faceret eumque diligeret tamqualemque constituit? cur omnibus malis, quem diligebat, objecit? cum oporteret et beatum esse hominem, tamquam conjunctum et proximum Deo, et perpetuum, sicut est ipse, ad quem colendum
Abbreviated transcription (Latin):
Nicquid gͦ aduersũ nos n¬
qnali pͥncipes moliuntur
fieri ip̃e ꝑmictit. et tam̃ iniustis¬
simi psecutores quib dei nom̃
contumelie ac ludibrio fuit. no
seputent impiine laturos. quia
idignationis aduersus nos eiꝰ
quasiministu fuerunt. Puni¬
entur eñ iudicio dei qui accepta
potestate supra homuiiii modũ

Expanded text:
idquid ergo aduersus nos mali principes moliuntur fieri ipse permittit. et tamen iniustissimi persecutores, quibus dei nomen contumeliae ac ludibrio fuit, non se putent inpune laturos quia indignationis aduersus nos eius quasi ministri fuerunt. punientur enim iudicio dei qui accepta potestate supra humanum modu
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Qui cum messenios
obsiterent. et illi furtĩ dece¬
ptis obsessorib egressi adli¬
ripiendã lacedemonẽ eucũ¬
rissent. aspartanib mulie¬
rib fusi fugatiq sunt. Cog¬
nitis aũt dolis hostiũ. lace¬
demonii sequebant᷑. his ar¬
mate mulieres obuiã lõgiꝰ
exierunt. Que cũ urds suo̾
cernerent parare se ad pugnͫ.
qd putarent messemos esse
corpora sua niro auerunt. At
illi uxorib cognitis et aspe¬
ctu in libidinẽ ꝯcitati: sicuti
erant anuati ꝑmixti sũt uti¬
q ꝓmiscue/ nec eñ uacabat
discernere sicͥ iuuenes abhiᷤᷤ¬
dem anteꝰ missi cũ uirgunb
exquib sunt parthemie na¬
ti ꝓpt̾ huiꝰ facti memoriam.
le edem uenerl armate sinui¬
lacrũq posuerunt ꝙͦ etͥsiex
causa turpi uenit. tam̃ houe¬
stius indetur armatã uenerẽ
cõsecrasse quã caluã. Eotem
temporẽ ioui quoq pistori
ara positaẽ. ꝙ eos inquiete
monuisset ut ex om̃i frum̃to
ꝙͦ habebant panẽ facerent

Expanded text:
gere. qui cum Messenios obsiderent et illi furtim deceptis obsessoribus egressi ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. cognitis autem dolis hostium Lacedaemonii sequebantur. his armatae mulieres obuiam longius exierunt. quae cum uiros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudauerunt. at illi uxoribus cognitis et aspectu in libidinem concitati, sicuti erant armati permixti sunt, utique promisce — nec enim uacabat discernere — sicut iuuenes ab isdem antea missi cum uirginibus, ex quibus sunt Partheniae nati. propter huius facti memoriam aedem Veneri Armatae simulacrumque posuerunt: quod tametsi ex causa turpi uenit, tamen honestius uidetur armatam Venerem consecrasse quam caluam. eodem tempore Ioui quoque Pistori ara posita est, quod eos in quiete monuisset, ut ex omni frumento quod habebant panem facerent
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑susciꝑe facile ẽ: implere diffĩcile.
Quia cũte certamini ꝯgressioĩq
cõmiẜis. inarbitrio dei ñotuo
posita uictoria ẽ. et plerũq imꝑ¬
bi et nuͣo et ꝯspiratione sunt po¬
tentiores quã boni ut adeos suꝑ¬
andos. nõ tam uirtus sit ꝙͣ felici¬
tas necessaria. An aliquis ignoͬat
quotiens melior iustiorq pars
uictasit. hinc semꝑ dñationes
a cerbe ĩ ciues extiterunt. Plena
ẽ exẽplis omĩs historia. et nos cõ¬
tentierimꝰ uno Gri. pompeius bõꝵ
uoluit ẽẽ defensor.Si quidẽ pro re
publica prosenatu prolibertate
aiimna suscepit: Idem tam̃ uictꝰ

Expanded text:
at id suscipere facile est, implere difficile, at id suscipere facile est, implere difficile, quia cum te certamini congressionique commiseris, in arbitrio dei, non tuo posita uictoria est, et plerumque inprobi et numero et conspiratione sunt potentiores quam boni, ut ad eos superandos non tam uirtus sit quam felicitas necessaria. an ahquis ignorat quotiens melior iustiorque pars uicta sit? hinc semper dominationes acerbae in ciues extiterunt. plena est exemplis omms historia, sed nos contenti erimus uno. Gnaeus Pompeius bonorum uoluit esse defensor, siquidem pro re publica, pro senatu, pro libertate arma suscepit. idem tamen uict
Abbreviated transcription (Latin):
remaneat int̾ra. quid sit aut recte
opib utiet quisit ex diuitiis pe¬
tendus declarabo aꝑtius cũ de
pietatis officio loqui cepero.Iaz
cef̾a que sequunt᷑ nullo mͦ uera
sunt. Namimprobis inimiciciã¬
undicere. aut bonoꝵ defensionez
susciꝑe potest cũ malis ẽẽ comu¬
ne. Quroã enĩ ꝓbitate ficta uiã
si bi aopotentiã muniunt. faciũt¬
q multa. que boni solent. eoqͥ¬
dem ꝓuitius. ꝙͦ fallendi gratia
faciunt. utinãq tã facile ẽet pre¬
stare. quã facile ẽ simulare boni¬
tatẽ s hi cũ ẽẽceꝑint ꝓpositi ac
noti sui cõpotes. et sũmũ poten¬
tie gradu cepint. tũ u̾osimulati¬
one deposita mo ͤ suos detegũt.
rapiunt omĩa et uiolant et uexãt
eosq ip̃os bonos quoꝵ causa su¬
sceꝑant insequunt᷑. et gradus ꝓ
quos ascenderunt amputant.
nequis illos ꝯtra ip̃os possit imi¬
tari. UIeru̾tam̃ putemꝰ hoc offici¬
um nõ nisiẽe. ut bonos defenda.

Expanded text:
remaneat in terra. quid sit autem recte remaneat in terra. quid sit autem recte opibus uti et qui sit ex diuitiis fructus petendus decla-. rabo apertius, cum de pietatis officio loqui coepero. iam cetera quae sequuntur nullo modo uera sunt. nam inprobis inimicitindicere, aut bonorum defensionem suscipere potest cum malis esse commune. quidam enim probitate ficta uiam sibi ad potentiam muniunt faciuntque multa quae boni solent, eo quidem promptius quod fallendi gratia faciunt. utinamque tam facile esset praestare quam facile est simulare bonitatem! sed hi cum esse coeperint propositi ac uoti sui conpotes et summum potentiae gradum ceperint, tum uero simulatione deposita mores suos detegunt, rapiunt omnia et uiolant et uexant eosque ipsos bonos quorum causam susceperant insequuntur et gradus per quos ascenderunt amputant, ne quis illos contra ipsos possit imitari. uerum tamen putemus hoc officium non nisi boni esse, ut bonos defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
fas ẽ animã celestib ĩtentam
bonis. ut hec fragilia sibi cõpa¬
ret. ab immortalib suis opib
auocari. s potissimũ in his reb
cõparandis iuitutis ratio ꝯsistit.
quas nob̾ nec homo ullus nec
mors ipsa possit auferre. Cũ hec
ita sẽ habeant. illud ꝙͦ sequitur
ueniest. Uirtus diuitiis p̾tium
ꝑsoluere posse. qui u̾sus itẽ fere
signifioat ꝙͦ primi duo. s neq
ip̃se neq quisquã philosophoꝵ¬
scire potuit pretiũ ip̃m. uł qua¬
le uł ꝙͦ sit.Idem̃ poeta et illi õs
quos secutus ẽ: put auerunt
recte opib uti hoc ẽ frugiẽẽ. nõ
ĩstruere cõuiuia sũptuose nõ lar¬
giri temere nõ effundere in res su¬
puacuas aut turpes refamilia¬
remfoicet aliquis fortasse quid
tunegas ne hauc ẽẽ uirtutem.
Nõqͣuidẽ nego cõtraria enĩ uite¬
ar ꝓbare si negẽ s uerã uego. qͥa
uõsit illa celestis ẜ tota terrena
quanto quidẽ nichil efficit uisi xͦ

Expanded text:
fas est animam caelestibus intentam fas est animam caelestibus intentam bonis, ut haec fragilia sibi conparet, ab inmortalibus suis opibus auocari, sed potissimum in iis rebus conparandis uirtutis ratio consistit quas nobis nec homo ullus nec mors ipsa possit auferre. cum haec ita se habeant, illut quod sequitur uerum est: uirtus, diuitiis pretium persoluere posse. qui uersus idem fere significat quod primi duo. sed ne- . que ipse neque quisquam philosophoscire potuit pretium ipsum uel quale uel quod sit. id enim poeta et illi omnes quos secutus est putauerunt recte opibus uti, hoc est frugi esse, non instruere conuiuia sumptuose, non largiri temere, non effundere in res superuacuas aut turpes rem familiarem. dicet aliquis fortasse: \'quid tu? negasne hanc esse uirtutem?\' non equidem nego, contraria enim uidear probare, si negem, sed ueram nego, quia non sit illa caelestis, sed tota terrena, quandoquidem nihil efficit nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
nec deũ nec adu̾sariũ deiscieñt.
Itaq finẽ bonoꝵ adcorpus ⁊
hanc uita breuẽ retulerunt. qͣ
scilicet soluiet occidere necesse
ẽ.nõ sunt ꝓgressi ultenꝰ. s omĩa
eoꝵ p̾cepta. et omĩa que indu¬
cunt bona t̾re inherent. ⁊hũi
iacent qm̃i simulcũ corpore qd̃
ẽ tra moriunt᷑ ꝑtinent eñ nõ
aouitã homiini cõpandã. secd
adquerendas uł augendas
opes. honores gła. potentiam.
quesunt uniu̾sa mortalia.ta
scilicet quã ille qui ut ea sibi cõ¬
tingerent laborauit. Hinc est
illiro uiitus querende finem
reiscire modi. Precipiunt eniz
quib modis et quib artibus
res familiaris querenda sit. qͥa
uident male queri solere. s huiꝰ¬
modi iurtus nõ est ꝓposita sapi¬
bonis. Nõ potest gͦ urtus essei
his reb querendis. in quaniz
cõtẽptu uis ac ratio uurutis ⁊¬
apparet. nec ad ea ip̃a transfugi¬
et. que magno et excelso amĩo
calcare ac protesere gestit neq

Expanded text:
nec deum nec aduersarium dei scierunt? nec deum nec aduersarium dei scierunt? itaque finem bonorum ad corpus et ad hanc uitam breuem retulerunt, quam scilicet solui et occidere necesse est, non sunt progressi ulterius, sed omnia eorum praecepta et omnia quae inducunt bona, terrae inhaerent et humi iacent, quoniam simul cum corpore, quod est terra, moriuntur. pertinent enim non ad uitam homini conparandam, sed ad quaerendas uel augendas opes honores gloriam potentiam: quae sunt uniuersa mortalia, tam scilicet quam ille qui ut ea sibi contingerent laborauit. hinc est illud: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque. praecipiunt enim quibus modis et quibus artibus res familiaris quaerenda sit, quia uident male quaeri solere. sed huiusmodi uirtus non est proposita sapibonis. non potest ergo uirtus esse in iis rebus quaerendis in quarum contemptu uis ac ratio uirtutis apparet, nec ad ea ipsa transfugiet quae magno et excelso animo calcare ac proterere gestit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Ixi qd̾ erat primuscientiã
boni nõ ẽẽ uitutẽ deinde
qurdsit uirtus. et inquo sit at
Sequit̾ ut id quoq ip̃m quid
sit bonũ et malũ nescius se
pħos breut̾ ostendã. quia pe¬
ne declaratũ est in libroter¬
cio cũ desũmo bono dispu¬
tarẽ. qui aũt quid ẽẽt sũmũ
nescierunt. et inceteris boĩs
mal ue que sũma no sunt er¬
rauerint necesse est: que nõ
potest uero iudicio exanuĩa¬
re qui fontẽ ip̃m notenet un¬
de illa descendunt. Fons aũt
bonoꝵ deus ẽ. maloꝵ uͣo sci¬
licet ille diuini nominis sẽp
inimicus se pe diximꝰ. Ab his
duob pͥncipiis bona malaq
oriuntur que ueniunt adõ
hanc habent rationẽ ut ĩmor¬
talitatẽ parent ꝙͦ ẽ summũ
bonũ que aũtab illo altero.
ro hiit officiũ ut ad celestibus
auocatũ t̾renisq demersimi
aopenã int̾ficiant sempit̾na
ꝙͦ est sũmũ malũ. Nõ gͥ dubi¬
umẽ. quin illi om̃s quidẽet
bonũ et malũ iguorauerint. qͥ

Expanded text:
ixi, quod erat primum, scientiam boni non esse uirtutem, deinde, quid sit uirtus et in quo sit: sequitur ut id quoque ipsum, quid sit bonum et malum, nescisse phos breuiter ostendam, quia paene declaratum est in libro tertio, cum de summo bono disputarem. qui autem quid esset summum nescierunt, et in ceteris bonis malisue, quae summa non sunt, errauerint necesse est: quae non potest uero iudicio examinare qui fontem ipsum non tenet unde illa descendunt. fons autem bonorum deus est, malorum uero ille scilicet diuini nominis semper inimicus, de quo saepe diximus: ab his duobus principiis bona malaque oriuntur. quae ueniunt a deo, hanc habent rationem, ut inmortalitatem parent, quod est summum bonum: quae autem ab illo altero, id habent officium, ut a caelestibus auocatum terrenisque demersum ad poenam interficiant sempiternam, quod est summum malum. num igitur dubium est quin illi omnes quid esset bonum et malum ignoraueriut, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iuno audiͤre nõ poterat aut
cartaginẽ defendere: arma
eius et curius fuit. aut rõa¬
nis nocere quia ꝓgeniẽ tro¬
iano asanguine duçi audi¬
erat thirias olimqui u̾t̾et
arces. S illorũ sinit isti lu¬
sus.: que sub nomimb mor¬
tuoꝵ delitescentes uiuenti¬
biis plagas tendunt.: Itaq¬
siue illud ꝑiculũ qd̾ ĩminet
mutari potest. Uiceri uolũt
id placali au̾tisse.siue nõ po¬
test id agunt ꝓpter illorum
cõtentũ accroisse uideatur.
Ita sibi apud homines qui
eos nesciunt auctoritatem
ꝑ iunt ac timorẽ uersutia. ⁊
his artib noticiã dei ueri et
singularis apud om̃s gẽtes
inueterauerunt suis enim
uitiis ꝑditi seuiunt et crassã¬
turut ꝑdant. Idcirco etiã hu¬
manas bostias excogitauer
ipsi hostes gnͣis humani ut
ꝙͣ multas deuoret animas:¬

Expanded text:
Juno audere non poterat aut Juno audere non poterat aut Carthaginem defendere, ubi arma eius et currus fuit, aut Romanis nocere, quia progeniem — Troiano a sanguine duci audierat, Tyrias olim quae uerteret arces. sed illorum sunt isti lusus, qui sub nominibus mortuorum delitiscentes uiuentibus plagas tendunt. itaqsiue illut periculum quod imminet uitari potest, uideri uolunt id placati auertisse, siue non potest, id agunt ut propter illorum contemptum accidisse uideatur. ita sibi aput homines qui eos nesciunt auctoritatem pariunt ac timorem. hac uersutia et his artibus notitiam dei ueri et singularis apud omnes gentes inueterauerunt. suis enim uitiis perditi saeuiunt et grassantur, ut perdant. idcirco etiam humanas hostias excogitauerunt, ipsi hostes generis humani, ut quam multas deuorent animas
Abbreviated transcription (Latin):
dei statirtũ bom quro impedit᷑
illi se id facturos ul ꝓdigiis uł
somnis uł oraculis pollicenf᷑
it sibi templa sibi honores si
bi sacrificia tribuantur. Quibꝰ
datis cũ illud acciderit qd̃ ne¬
cesse ẽ sĩmãsi bi pariunt uene¬
rationẽ: Hinc templa deuouẽ¬
tur. et noue ymaginis ꝯsecrã¬
tur. mattanturͤreges hostiamũ.
S cũ hec facta sunt nichilomi¬
nus uita et salus eorũ qui hec
fecerint inimolatur. Quotiẽs
dentobaliquã ineptãetle¬
uem causam profitentur ira¬
tos sicut iuno uanoni ꝙ for¬
mosũ puerũ intenta iouis ad
exinias tenendas collocauer¬
rat. et ob hanc causam romanũ
nom̃ apid cannas celetũ est.
ꝙͦ si iuno alterũ ganimetẽ ue¬
rebatur.cur inuentus romana
luit penas. Uelsi diz tmmoto
duces curant. ceterã multitu¬
dinẽ negligunt. Cur uarroso
meruit occisus ẽ: Didelicet in¬
chil tunc romanis accioit fa¬
tis iunonis inique. Cũ anib¬
bal duos exercttus popłi rõa
ni astu et untute confecit. alã

Expanded text:
dei statutum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentur, si sibi templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc templa deuouentur et nouae imagines consecrantur, mactantur greges hostiarum, sed cum haec facta sunt, nihilo minus tamen uita et salus eorum qui haec fecerint immolatur. quotiens dent, ob aliquam se ineptam et leuem causam profitentur iratos, sicut Iuno Varroni, quod formonsum puerum in tensa lorus ad exuuias tenendas conloca.cerat: et ob hanc causam Romanum nomen aput Cannas paene deletum est. quodsi luno alterum Ganymeden uerebatur, cor iuuentus Romana luit poenas? uel si dii tantummodo duces curant, ceteram multitudinem neclegunt, cur Varro someruit occisus est? uidelicet nihil tunc Romanis accidit fatis lunonis iniquae, cum Hannibal duos exercitus populi Romani et astu et uirtute confecit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
migrare se romã uelle respon¬
dit. qd̃ fortima muliebris ꝑi¬
culũ denuntiauit. qd̾ claudie
manũ nauis secuta ẽ qd̾ insa¬
crilegos et iuno nudata et lo¬
crensis proẜpina et ceres mi¬
lesia uindicauit. et hercules de¬
appio. et iuppiter de atinio. et
minerua de cesare. Hinc ẽ qd
spens urbem romani pestilen¬
tia liberauit. epidauro acersi¬
tus. Nam illuc demoniarches
ip̃e infigura sua sine ulla dissi¬
miIitidine ꝑlatus ẽ siquide
legati ad eai rem dragͦonẽ
secũ mire magnitudinis at¬
tulerunt. In oraculis aũtuł
maxime fallunt: quoꝵ presti¬
gias ꝓfani auentate intellege
nõ possunt. Ideoq ab ip̃is attri¬
bui putant᷑. et impia et uictori¬
as et opes et euentus et ꝓspos
rerũ deniq ip̃orũ nutu seperẽ
publicã ꝑiculis inuiementib
liberatũ. que picula et respõsis

Expanded text:
migrare se Romam uelle respondit, quod Fortuna Muliebris periculum denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules deAppio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus. nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconem secum mirae magnitudinis aduexerunt. in oraculis autem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae p
Abbreviated transcription (Latin):
nitas si homines rectioi¬
humanitatẽ quid aliudẽ q̃m
diligere hominẽ. quia homositᷤ
et item qd̾ nos sumꝰ. Uiscordia
gͣ ac dissensio uo est. scd. hominiꝰ
rationẽ. ueuiꝙ e illiro ciceronis

Expanded text:
nitas, si homines recte dihumanitatem, quid aliud est, quam diligere hominem, quia homo sit, et idem quod nos sumus? Discordia igitur atque dissensio non est secundum hominis rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ab humanitatemonetq ut re
familiarẽ diligent custodiant.
aluitq archam qͣm iustitiam
cõẜuare. Qõ cũ intellegeret in¬
hiuuanũ ẽe ac nefariu. mox ⁊ ex
alio capite. quasi actus penitẽ¬
tia sic ait. Nõnunquã tamen
ẽ largiendũs. nec hoc benignita¬
tis genꝰ onĩnio repudiandũ ⁊
sepe ytoneis hominibegentibꝰ
dere familian inꝑciendu. Qo
ẽ ydoneis nẽpe his qui restituere

Expanded text:
ab humanitate monetque ut rem ab humanitate monetque ut rem familiarem diligenter custodiant malintque arcam quam iustitiam conseruare. quod cum intellegeret inhumanum esse ac nefarium, mox alio capite quasi actus paenitentia sic ait: nonnumquam tamen est largiendum nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum et saepe idoneis hominibus egentibus de re far miliari inpertiendum. quid est idon
Abbreviated transcription (Latin):
dẽq humanitatẽ desicerent. tñ
illa discemunt quianõ reip̃aue¬
ra. s utilitate presenti oĩa metiũi¬
tur. Illos eñi quos ꝑiculo surripi¬
unt sꝑant sibi gr̃as relaturos. Eg̃e¬
tes au̾t quia ño spant pire arbit᷑a¬
tur quicꝗd eiꝰ modi hominib
ĩꝑtiant: Hinic ẽ illa plauti de¬
testanda sententia. a lale me¬
ref qui mẽdico dat qd edat.n
Nam et illud quiͦd dat ꝑit et
illi producit uitã admisiã. At¬
eñĩ poeta fortasse ꝓ ꝑsona loqu¬
tus ẽ. Quid mareus tullius
in sius officialib libris ᷤ. nõne
hoc idẽ suatet nõ ẽẽ omĩno lã¬
giendũ. Sic eñi dixit. Largitõ
que fit ex re familiari. fontem
ip̃m benignitatis exaurit. Ita
bonitate benignitas tollif. qua
quo in plures usus. usus sis eo
minꝰ inmultos utipossis. Et irce
paulopost. Quid aut ẽstultͥuᷤ
qͣm qd̾libent̾ facias curare ut
id diutiꝰ facere no possis. uidelicet
professor sapĩe refrenat homineᷤ¬

Expanded text:
demque humanitatem desiderent, tamen demque humanitatem desiderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa vera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. Illos enim, quos periculo surripiunt, sperant sibi gratiam relaturos. Egentes autem, quia non sperant, perire arbitratur quidquid ejusmodi hominibus impertiant. Hinc est illa Plauti detestanda sententia: Male meretur, qui mendico dat, quod edat. Nam et illud, quod dat, perit; Et illi producit vitam ad miseriam. Atenim poeta fortasse pro persona locutus est. Quid Marcus Tullius in suis Officialibus libris, nonne hoc idem suadet, non esse omnino largiendum? Sic enim dixit: « Largitio quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit; ita benignitate benignitas tollitur, qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. » Et idem paulo post: « Quid autem est stultius, quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non possis? » Videlicet professor sapi
Abbreviated transcription (Latin):
no facit. hominis se appellatio¬
ne dispoliat. quia humanita¬
tis officiu est necessitati hoĩs
acpiculo subuenire. Querogͥ
abhiͥs qui flecti ac miẜeri non
putant ẽe sapientis. Si lomo
ab aliqua bestia cõp̾hensus au¬
xiliũ sibi armati homine̾s im
pleret utrũ ne succurreirorr
putent anminimeᷤ. losunt tã
imprdentes ut negent fieri opo¬
tere qd̃ flagitat et qd̃ exposcit i¬
humanitas.Itẽsi aliquis circu¬
ueniat᷑ igni. ruina opprimatur.
mergat᷑ mari flumine rapiatur.
nũputent hoĩcͥs ẽẽ nõ auxiliariꝰ
Non sunt ⁊p̃r hoĩes si putent.n
Ne moem̃ põt huiꝰ modipiculis
nõ ẽẽ subiectus. Immouo et boĩ
et fortis uiri ẽẽ dicent ẜuare pitu¬
rĩi. Siuͣo ĩei modi oasib qui pe¬
nculũ uite hominũ afferunt. suc¬
ciurere humanitatis ẽẽ ꝯcedũt
quid causee. Cursi homo esuriat
siciat algeat succiendu ẽe no¬
putent. Que cusunt paria uat᷑ã
cũ ilł casib fortuitis et iuiã ean¬

Expanded text:
non facit, hominis se appellatione dispoliat; quia humanitatis officium est, necessitati hominis ac periculo subvenire. Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant esse sapientis: si homo ab aliqua bestia comprehensus, auxilium ploret, utrumne succurrendum putent an minime. non sunt tam inpudentes, ut negent fieri oportere quod flagitat, quod exposcit humanitas. item, si aliquis circumueniatur igni, ruina opprimatur, mergatur mari, flumine rapiatur, num putent hominis esse non auxiliari. non sint ipsi homines, si putent — nemo enim potest eiusmodi periculis non esse subiectus —, immo uero et hominis et fortis uiri esse dicent seruare periturum. si ergo in eiusmodi casibus, quia periculum uitae homini adferunt, succurrere humanitatis esse concedunt, quid causae est cur, si homo esuriat siputent? Quae cum sint paria natura cum illis casibus fortuitis, et unam eam
Abbreviated transcription (Latin):
sin mortuorũ futurã ẽẽ ꝯsenti¬
ant lemo querat a nobis
quẽ admodũ fieripossit. nec
eñi diuinoꝵ operũ reddi põt
ratio. s si apͥncipio teus hoie
nescio quo inẽnarrabili mͦ in¬
stituit: credamꝰ abeodẽ resti¬
tui ueterẽ posse qui nouũfecit.

Expanded text:
sim mortuorum futuram esse consentiunt; nemo quaerat a nobis, quemadmodum fieri possit. Nec enim divinorum operum reddi potest ratio. Sed si a principio Deus hominem nescio quo inenarrabili modo instituit; credamus ab eodem restitui veterem posse, qui novum feci.
Abbreviated transcription (Latin):
etia uates ex instinctu demonũ
cecinerunt. Hydaspes eñiquẽ
suꝑius nomunaui descripta ini¬
quitate secłi huiꝰ extremi. pios
ac fideles a nocentib segrega¬
tos. ait cũ flectuet gemituex¬
tenturos ẽẽ ad celũ manꝰ. et im-¬
plorat᷑os fide iouis. iouẽ respe¬
cturũ ad t̾ram. et auditurũ uo¬
ces hominũ atq impios extĩ¬
cturũ. Que oĩa uera sunt p̃ter
unũ ꝙͦ iouẽ dixit illa factinũ
que deus faciet. s et illuo nõ
siue denionũ fraude subtractũ ẽ
nussũ iri apatre. tune filium
dei qui deletis omĩbimalis
pios liberet. ꝙͦ hermies tañi nõ
dissimulauit q̃ ueo em̃ libro ꝗ

Expanded text:
etiam vates ex instinctu daemonum cecinerunt. Hystaspes enim, quem superius nominavi, descripta iniquitate saeculi hujus extremi, pios ac fideles a nocentibus segregatos, ait cum fletu et gemitu extenturos esse ad coelum manus, et imploraturos fidem Jovis; Jovem respecturum ad terram, et auditurum voces hominum, atque impios extincturum. Quae omnia vera sunt, praeter unum, quod Jovem dixit illa facturum quae Deus faciet. Sed et illud non sine daemonum fraude subtractum est, missum iri a Patre tunc Filium Dei, qui deletis omnibus malis, pios liberet. Quod Hermes tamen non dissimulavit. In eo enim libro
Abbreviated transcription (Latin):
Iximus de diis ipsis
Qui coluntur. Nunc¬
de sacris ac mistenis eorũ
pauca dicẽda sunt. Apudi
cyprios. Humanã hostiã ioui

Expanded text:
iximus de diis ipsis qui coluntur: nuncde sacris ac mysteriis eorum pauca dicenda sunt. aput Cyprios humanam hostiam Ioui
Abbreviated transcription (Latin):
alii oꝑa dei ee nota. nisi filio soli
qui ẽ u̾bũ dei. et quẽ regnare in
ipetuũ necesseẽ. Itẽ salomon ip¬
sum u̾budei eẽ demostrat. cuuiꝰ
manib oꝑaista inuirdi fabrica¬
ta sunt. Ego inquit exore altissi¬
ini prodiui anteomnẽ creatu¬
rami ego incelis feci ut oriref
lum̃ in deficiens. et nebulam
texi om̃em t̾ram. Ego in altis
habitaui. et thronꝰ meus ĩ colũna
nubis. Iol̾xs quoq ita tradit.i
Inpͥncipioerat u̾bũ. et uerbu
erat apiro deñ: et deus erat u̾bũ¬

Expanded text:
alii opera dei esse nota nisi filio soli, alii opera dei esse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem regnare in perpetuum necesse est. item Solomon ipsum uerbum dei esse demonstrat, cuius manibus opera ista mundi fabricata sint. ego inquit ex ore altissimi prodiui ante omnem creaturam. ego in caelis feci ut oreretur lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus in columna nubis. Iohannes quoque ita tradit: in principio fuit uerbum et uerbum erat aput de
Abbreviated transcription (Latin):
prio sensu et sapientia iugeat
cõprehendit. Et alios itemsp̃s suos¬
unt et sentiunt quia ipse in¬
mortalis ẽ et sensus ac iute da¬
tor⁊lre uoces licet aure misce¬
ant̾ atq uanescant. tam̃pleꝵ¬
q ꝑmanent licteris cõprehẽse.
quanto magis dei uocẽ creden¬
dum ẽ manere inet̾nũ ⁊ sensu
ac iurtute comitari. quã de deo
patre tãquã riuis de fonte tra¬
prolatione uocis ac sp̃s potuisse
generari: si sacras uoces ꝓphanũ
cognouerit desinet ꝓfecto mirãi.
salomonẽ patrẽq eiꝰ dauro potẽ¬
tissimos reges fuisse et eostẽ pro¬
pb̃as etiã his fortasse sit notũ
qͥ diuinas licteras nõ attiger̃t:
quoꝵ alt̾ qui posterius regna
diuinoꝵ scriptor hymnoꝵ in⁊
psalmo xxxii. sic ait uerbo dei
celi solidati sunt et sp̃u oris eiꝰ
omĩs uirtus eoꝵ. Item rursus ĩ
psalmo xliiii. Enictauit cor me¬
um u̾bũ bonũ dico ego opa m̃ã
regi. Contestans urdelicet nulli

Expanded text:
prio sensu et sapientia uigeat, prio sensu et sapientia uigeat, conprehendit; et alios item spet manent, et sentiunt; quia ipse immortalis est et sensus ac uitae dator. nostrae uoces licet aurae misceantur atque uanescant, tamen plerumque permanent litteris conprehensae: quanto magis dei uocem credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de fonte traprolatione uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnaudiuinorum scriptor hymnorum in psalmo XXXII sic ait: uerbo dei caeli solidati sunt et spiritu eius omnis uirtus eorum. item rursus in psalmo XLIIII: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, contestans uidelicet nulli
Abbreviated transcription (Latin):
diuina s tam̃ sc̃e lictere docẽt
inquib cautũ est illũ dei flliũ
dei ẽẽ ẜmonẽ. Itẽq ceteros an¬
gelos dei sp̃s eẽ. Nam ẜmo ẽ sp̃s
cũ uoce aliquid significante ꝓ
uersis partib ꝓferuint᷑. siquitẽ
Mlagna int̾hunc dei filiũ et ce¬
teros angłos differentia ẽ. Illi
eni ex deotatiti sp̃s exierunt qr
nõ ad doctrinã deitradendã sed
ad ministeriũ creabant᷑ Ille uõ
cũ sit et ip̃e sp̃s. tam̃ cũ uoce ac so¬
no ex dei ore ꝓcessit sicut uerbũ.
Ea scilicet ratione. quia uoceeiꝰ
ad popłm fuerat usunis: roest
ꝙͦ ille mag̾ futurus eẽt doctrine
dei et celestis archani ad hoĩes
ꝑferendi ꝙͦ ip̃m pͥmo locitus ẽ
ut peũ ad nos loqueref᷑. et ille
uocẽ dei ac uoluntatẽ nob̃ rene¬
laret.. Uerito gͥ ẜmo ac uerbũ
dei d̾r quiadeus ꝓcetentẽ deore
suo uocalem sp̃m quẽ nõ utero
ẜ mente cõceꝑat: in excogitabi¬
li quadã maiestatis sue uirtu¬
te ac potentia. in effigiẽ que ꝓ¬

Expanded text:
diuina, sed tamen sanctae litterae docent, in quibus cautum est illum dei filium dei esse sermonem itemque ceteros angelos dei spiritus esse. nam sermo est spiritus cum uoce aliquid significante pruersis partibus proferuntur, siquidem magna inter hunc dei filium ceterosque angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, quia non ad doctrinam dei tradendam, sed ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ore processit sicut uerbum, ea scilicet ratione, quia uoce eius ad populum fuerat usurus, id est quod ille magister futurus esset doctrinae dei et caelestis arcani ad homines perferendi. ipsum primo locutus est, ut per eum ad nos loqueretur et ille uocem dei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito igitur sermo ac uerbum dei dicitur, quia deus procedentem de ore suo uocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
et paruo. quia fragilitatis sue me¬
mor nõ amplius querit quã uñ
uitã sustentet. et ex eoip̃o ꝙͦ habu
erit impͣtit etia nõ habenti quis
pius ẽ. pietas aũit sũma uirtuᷤᷤ
eAccedit eo qd̾ uoluptates ca¬
ducas uiciosasq cõtẽnit. quoͣꝵ

Expanded text:
et paruo, quia fragilitatis suae meet paruo, quia fragilitatis suae memor, non amplius quaerit quam unde uitam sustentet, et ex eo ipso erit, impertit etiam non habenti, quia pius est: pietas autem summa virtus est. Eo accedit, quod voluptates caducas vitiosasque contemnit, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
tiã quacarebit omino sinichil
patiet᷑ aduersi. Cõtra qui ĩ reb
prospis agit. in patiens ẽ et uir¬
tute maxima caret. Impatiẽtẽ
dico quia nichil patit. innocen¬
tiã quoq ẜuare ñõ potest. que
et ip̃a iusto et sapienti uiro. pro¬
pria uirtus ẽ. s et nocet sepe. ⁊ cõ¬
cupiscit aliena. et rapit que cu¬
pierit ꝑ iniuria quia iurtutis
expers uicio qͣueͤ subiectus est.
tatis oblitus animo insolenter
elatotumet inde in iusti ac d̾m
nescientes et diuitis et potẽtia
et honoribi florent. Hec ẽĩ cũcta
in iustitie p̾mia sunt quia et ꝑ¬
petua ẽẽ ñõ possunt. et cupidita¬
tẽ iuolentiãq querunt᷑. Iustus
uo ac sapiens quia illa omnia
humana ut ẽalelio dictũ sua bo¬
na diuina iudicãt nec alin̾um
quicquã concupiscit. neque in
cõtra ius humanitatis ledat oi¬
no nec ullã potentiã honorẽ ue
desiterat. nec uiͥ faciat iniuria.
Scit emi cũctos abeorẽ deo et ei¬
dem cõditione generatos iure fr¬

Expanded text:
tiam: qua carebit omnino, si nihil patietur aduersi. contra qui in rebus prosperis agit, inpatiens est et uirtute maxima caret: inpatientem dico, quia nihil patitur. innocentiam quoque seruare non potest, quae et ipsa iusto et sapienti uiro propria uirtus est, sed et nocet saepe et concupiscit aliena et rapit quae cupierit per iniuriam, quia uirtutis expers uitio peccatoque subiectus est tatis oblitus, animo insolenter elato tumet. Inde injusti, ac Deum nescientes, et divitiis, et potentia, et honoribus florent. Haec enim cuncta injustitiae praemia sunt; quia et perpetua esse non possunt, et per cupiditatem violentiamque quaeruntur. Justus vero ac sapiens, quia illa omnia humana ut est a Laelio dictum sua bona, divina judicat, nec alienum quidquam concupiscit, ne quem contra jus humanitatis laedat omnino, nec ullam potentiam honoremve desiderat, ne cui faciat iniuriam — scit enim cunctos ab eodem deo et eadem condi- cione generatos iure fr
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitionũ originẽ dep̃¬
hendimus: suꝑest ut etiãtem¬
pora colliganius ꝑ que fueñt
illi quoꝵ memoria colif. Txo¬
philus inlibro detẽporib ad
autolieũ scripto ait in histo¬
riasua thallũ dicere ꝙͦ belus
quẽ babilonii et assiri colũt
antiquior troiano bello fiuis
et utrũq uno tempore adole¬
uisse. ꝙ adeo uer̃ est. ut rati¬
one ip̃a colligi possit. ⁊ lami
et agamenon qui gessit tro
ianum . aoius ab nepos fuit.
et achilles aiaxq ꝓnepotes
et ulixes eodẽ gradu ꝓximꝰ.
Priamꝰ quitẽ longa serie. s
actores quidẽ traount. dã¬
danũ et iasiũ corti fuisse fi¬
lios nõ iouis. Nec enĩ siita
fuisset adusus impudicos
Ganimedem ꝓnepotẽsuimi
habere potuisset. Itaq parẽ¬
tibꝰ illoꝵ quos supra noĩa¬
ui si ꝯgruentes annos diui¬
das numeruis ꝯsentiet.Ab
infestũ est ante nõ ampliuᷤᷤ
quã mille octingentos natũ
ẽẽ saturnũ. qui sator oĩum
deoꝵ fuit/ nõ gͦ istiglorient᷑

Expanded text:
perstitionum originem deprehendimus, superest ut etiam tempora colligamus, per quae fuerint illi quorum memoria colitur. Theophilus in libro de temporibus ad Autolycum scripto ait in historia sua Thallum dicere quod Belus, quem Babylonii et Assyrii colunt, antiquior Troiano bello fuisseet utrumque uno tempore adoleuisse. quod adeo uerum est, ut ratione ipsa colligi possit. nam pt Agamemnon, qui gessit Troicum bellum, Iouis abnepos fuit et Achilles Aiaxque pronepotes, et Ulixes eodem gradu proximus, Priamus quidem longa serie.... sed auctores quidam tradunt Dardanum et Iasium Corythi filios fuisse, non Ionis: nec enim si ita fuisset, ad usus inpudicos Ganymeden pronepotem suum habere potuisset. itaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab nifestum est ante annos non amplius quam mille octingentos natum esse Saturnum, qui sator omnium deorum fuit. non ergo isti glorientur
Abbreviated transcription (Latin):
Uio gͦ suꝑest nisi ut omis
bus ueniamꝰ ad iudicẽ illum
scilicet datorẽ simplicis: et que¬
te sapientie que nõ tm̃ firma

Expanded text:
uid ergo superest nisi ut omissbus ueniamus ad iudicem, illum scilicet datorem simplicis et quietae sapientiae, quae non tantum forma
Abbreviated transcription (Latin):
aĩas de corporib uetustate ac mõ¬
te cõfectis. et insinuare noius ac
cre. et hac ratione immortales ẽẽ.
ꝙͦ sepe uarioꝵ ac dissimiliũ corpo¬
rũ tonucilia cõmittent. Quesen¬
tentia deliri hoĩs. qm̃i rrdieula et
nimo dignior quã scola fuit. ne
refelli quite serio debuit ꝙͦ qui
facit. uidef uereri nequis ro cre¬
profalso cõtra falsũ disserebant.
Satis ẽ ea refutasse. que cõtra ⁊¬

Expanded text:
animas de corporibus uetustate ac moranimas de corporibus uetustate ac morte confectis et insinuare se nouis ac cre et hac ratione inmortales esse, quod saepe uariorum ac dissimilium corporum domicilia commutent. quae sententia deliri hominis quoniam ridicula et mimo dignior quam scola fuit, ne refelli quidem serio debuit: quod qui facit, uidetur uereri ne quis id crepro falso contra falsum disserebantur: satis est ea refutasse quae contra
Abbreviated transcription (Latin):
et sentiat. qm̃ ip̃a ẽ et sensus. i
uita R Iã ꝙͦ ait ꝙͦ si immortalis
nĩa foret mens. nõ tã se moriẽs
dissolui cõquereref᷑. s magis iret
foras uestẽq relinqueret Tt au¬
gius s equidẽ nũquã uidi quise
quereref᷑ in morte dissolui. ẜ̾ ille
fortasse epieureũ aliquẽ uiteͬat
dissolutione mextre mo sp̃u dis¬
serentẽ / quomͦ sciri põt. utrũxis¬
soluissentiat. an corpore liberari.
cũ in exitu lingua mutescat lã
nõ dũ potest. aut iã nõ põt. Ateĩ¬
nõ pri quã dissoluat᷑. intellexit
se dissolutũ iri. Quro ꝙͦ uitemꝰ
plerosq morientiũ nõ dissolui
cõquerentes. ut ait s exirese et
proficisci et ambulare testantes.
roq aut gestu significant aut si
adhuc possunt et uoce ꝓnũtiãt.
Unde apparet nõ dissolutionein
fieri s separationẽ que declarat
aĩan ꝑmanere. Cetera epieurei
dogiatis arguinta pithagore
repugnant disserenti migrare⁊

Expanded text:
et sentiat, quoniam ipsa est et sensus et et sentiat, quoniam ipsa est et sensus et uita. nam quod ait: quodsi inmortalis nostra foret mens, non tam se moriens dissolui conquereretur, sed magis ire foras uestemque relinquere, ut anguis, equidem numquam uidi qui se quereretur in morte dissolui: sed ille fortasse Epicureum aliquem uiderat dissolutione in extremo spiritu disserentem. quomodo sciri potest utrum dissolui se sentiat an corpore liberari, cum in exitu lingua mutescat? nam nondum potest aut iam non potest. at enim priusquam dissoluatur, intellegit se dissolutuiri. quid quod uidemus plerosque morientium non dissolui conquerentes, ut ait, sed exire se et proficisci et ambulare testantes idque aut gestu significant aut si adhuc possunt, et uoce pronuntiant? unde apparet non dissolutionem fieri, sed separationem, quae declarat animam permanere. cetera Epicurei dogmatis argumenta Pythagorae repugnant disserenti migrare
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aĩe et̾ receptaculũ: Iam illud
argum̃itũ multo magis inane
ẽ. ꝙͦ ait aĩam qr nõ cicius emit¬
tat᷑ excorpore mortalẽ iuderi.s
paulati se ex oĩb m̃bris explicet.
a sũnus pedib ĩcipiens. tãquã
si ẽet et̾na ^ teporis moñito eiũ¬
ꝑet. qd̾ fit ĩ hiͥs qui ferro ĩt̾eunt.
quos aũt morb inf̾imit. sp̃s ⁊
dutiꝰ exalãt. etͣ paulatim frige¬
scentib m̃bris aĩa efflat᷑. que
cũ mat̾ia sanguinis cõtineatur
sicut luñoleo: ea mat̾ia febriu
calore cõsũpta necesse ẽ m̃broꝵ
sũma queq frigescere qm̃ uene
exiliores mextrema corporis por¬
rigunt᷑. et extremi ac tenuiores
riu ͥ deficiente uena fontis areseũt.
Nec tam̃ qr sensus corporis defiẽ.
auime sensu extingui et ocercͣe
putandũ est/.Io eĩ aĩa corpore
deficiente. s corpꝰ aĩa decedentei
brutescit. qr sensũ om̃em trahit
buat corpori et uiuere id efficiat
fierl nõ põt ut nõ ip̃a ꝑse et uiuat

Expanded text:
e est, vel receptaculum. Jam illud argumentum multo magis inane est, quo ait animam, quia non citius emittatur ex corpore, mortalem videri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet, a summis pedibus incipiens: tanquam si esset aeterna, uno temporis momento erumperet; quod fit in iis, qui ferro intereunt. Quos autem morbus interimit, spiritum diutius exhalant, ut paulatim frigescentibus membris anima effletur. Quae cum materia sanguinis contineatur, sicut lumen oleo, ea materia febrium calore consumpta, necesse est membrorum summa quaeque frigescere; quoniam venae exiliores in extrema corporis porriguntur, et extremi ac tenuiores rivi deficiente vena fontis arescunt. Nec tamen, quia sensus corporis deficit, animae sensum extingui et occidere putandum est. Non enim anima corpore deficiente, sed corpus anima decedente brutescit, quia sensum omnem trahit buat corpori, et vivere id efieri non potest ut non ipsa per se et uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
an doctor missus possit
No eẽ ꝑfectus. Nondũ de hoc
loquor quẽ uenisse a deo negãt
fingamꝰ aliquẽ de celomittẽ¬
dũ. qui uitã hominũ rirdim̃¬
tis uirtutis ĩstituat: et adiusti¬
tiam forinet Nemini dubiũ
potest ẽẽ / quin is toctor qui
celitus nuctit tamsapientia
sit rerũ õĩum quã uirtute per¬
fectus. ne nichil inter celestẽt̾¬
renũq differat. nã in homine
int̾na et ꝓpria doctrina ẽẽ nullo
pacto potest. nec eñi mens t̾reĩs
uiscerib ĩ clusa et tabe corpoͣis
impedita. aut cõp̃hendere ꝑse
potest. aut caꝑe ueritatẽ ñ ali¬
unde doceat et si maxime pos¬
sit sũmã tam̃ uututẽ caꝑe ne
stis cui scĩa ^ diuinitas. uir¬
tutẽ iimortalitas tribuit
Indocendo quoq sicut ĩcete¬
ris ꝑfectus et cõsumatus sit
necesse ẽ. At id omĩno fieriñ
potest. nisi mortale sibr corpꝰ
assumat. Curaũt fieri nõ pos¬
sit ratio data ẽ. Namsi ueniat.
ad homines ut deus. ut oba¬

Expanded text:
an doctor e coelo missus possit non esse perfectus. Nondum de hoc loquor, quem venisse a Deo negant. Fingamus aliquem de coelo esse mittendum, qui vitam hominum rudimentis virtutis instituat, et ad justitiam formet. Nemini dubium potest esse, quin is doctor, qui coelitus mittitur, tam scientia sit rerum omnium quam virtute perfectus; ne nihil inter coelestem terrenumque differat. Nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest. Nec enim mens terrenis visceribus inclusa, et tabe corporis impedita, aut comprehendere per se potest, aut capere veritatem, nisi aliunde doceatur. Et si maxime possit, summam tamen virtutem capere neqstis, cui scientiam divinitas, virtutem immortalitas tribuit, in docendo quoque, sicut in caeteteris, perfectus et consummatus sit necesse est. At id omnino fieri non potest, nisi mortale sibi corpus assumat. Cur autem fieri non possit, ratio clara est. Nam si veniat ad homines, ut Deus, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
maxima impietas tale quid
de uno illo ac singulari bono
manimũ inducere. Hec et hiͥs
similia huic nõ cõueniunt. Om¬
niniũ eiũ quecũq sunt plenuꝰ
ẽ oͣnnuũ minime ĩ digens  loᷤ
u̾o ei gr̃as agentes adorenius.
Huiꝰem̃ sacrificiũ sola benedictõ
ficareͥ deo. Si quidẽ deus uerbũ

Expanded text:
maxima inpietas tale quid de uno illo ac singulari bono in animum inducere. haec et his similia huic non conueniunt: omnium enim quaecumque sunt plenus est et omnium minime indigens. nos uero gratias agentes adoremus: huius enim sacrificium sola benedictio oportet deo, siquidem deus uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
accedat. Isti aũt cũ adsacrificã¬
dum ueniunt. nichil intimum
nichil ꝓprũ diis suis offerunt.
nõ integritatẽ mentis. nõ reue¬
rentia intimorẽ ꝑactis itaq sacri¬
ficiis inanib: om̃em religionem
iutemplo. et cũ templosicut in¬
uenerant relinquunt. nichilq

Expanded text:
accedat? Isti autem, cum ad sacrificandum veniunt, nihil intimum, nihil proprium diis suis offerunt; non integritatem mentis, non reverentiam, non timorem. Peractis itaque sacrificiis inanibus, omnem religionem in templo, et cum templo, sicut invenerant, relinquunt; nihilq
Abbreviated transcription (Latin):
et habent. et dannationẽ suã
lectionib ꝑsonant: nec aliqñ
in corsuũ que pars ẽ et ip̃a dam¬
nationis admittunt. Increpa¬
ti gͦ a xp̃o sepe iudei ex probrãte
illis peccata et in iusticiaᷤ et apo
pło pene refti cõcitati sunt ad
eũ necandũ Cuiꝰ rei audatiã:i
dedit illis humilitas eiꝰ. Nam
cũ legerent cũ quanta uirtute
et claritate filius dei uentinus
eẽt ecelo: iħ̾m aũt cernerent hu¬
nulem ororoũ in formẽ. nõcre¬
debant filiũ deiẽe: ignorantes
duos eiꝰ aouentus a ꝓpħus ẽẽ pre¬
dictos pͥmũ in humilitate camiᷤᷤ
obscurũ secundũ infortitiroine
maiestatis manifestũ. De prinx

Expanded text:
haec et habent, et damnationem suam haec et habent, et damnationem suam lectionibus personant; nec aliquando in cor suum, quae pars est et ipsa damnationis, admittunt. Increpiti ergo a Christo saepe Judaei exprobrante illis pepulo paene deserti concitati sunt ad eum necandum: cuius rei audaciam dedit illis humilitas eius. nam cum legerent cum quanta uirtute et claritate filius dei uenturus esset e caelo, Iesum autem cernerent humilem sordidum informem, non credebant filium dei esse ignorantes duos eius aduentus a prophetis esse praedictos, primum in humilitate carnis obscurum, secundum in fortitudine mai