comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ. que quide ꝓpter tnsgressiones ẽ tradita.
Terbi gr̃a. Decretũ ẽ in canonib dericũ ñ deb̾e
tutũ ẽ. ne udeł infames ab aliqͦ ep̃o suscipiant᷑
ꝑsonȩ. Solebant enĩ officia sua cum ñ poterant
in suo ep̃atu. in alio celebiare. Quod nire p̃cep¬
tis ⁊ scͥptis detestatũ est. Lex uͦ pͥuata ẽ: gnͣdo
dib suis. Ialibi. Qum gentes legem ñ habeant.
si nauiralit̾ ea que legis sunt faciunt. ipsi sicuit
sibi lex. Si quis hoꝵ in ȩccłia sua sub ep̃o ppłm
retinet. ⁊ scłariter iniut. si afflatus scõ spu in
aliquo monastio uł regłari canonica saluari uolu
exigit ut a pubilea lege constringat᷑. Dignior

Expanded text:
quidem propter transgressiones est tradita; uerbi gratia decretum est in cannonibus, clerici non debere tutum est, ne uidelicet infamans ab aliquo episcopo suscipiantur persone; soluant enim ofﬁcia sua cum non poterant in suo episcopatu in aliquo deliberare. Quod ius preceptis scriptis detestatum est. Lex uero priuata est que dibus suis, et alibi: Quum gentes legem non habeant, si naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, ipsi sibi sunt lex. Si quis horum in ecclesia sua sub episcopo populum retinet, et saeculariter vivit, si afflatus Spiritu sancto in aliquo monasterio uel regulari canonica saluare uolueexigit ut a publica uel lege constrigatur. Dignior
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ cañ deponendũ cẽ testent᷑. tñ qͥa culpã istã ne¬
sciens & coactꝰ cõmisit. ⁊ qͥa ab eodẽ ordine ut de¬
pon̾et᷑ supplicauit ultͦneus. ex consideratione
discretionis que mat̾ ẽ om̃iũ uirtutũ. magis qͣm
ex rigore canonũ miscdie uiscera adhihendo. ip¬
sũ in eodẽ ordine. ẽẽ fr̃nitati tuȩ consulimꝰ. ita
tñ. ut si ęccłi̾a illa cui deseruit sac̾dotũ penuriã
ñ patit᷑. suspensꝰ a sac̃dotali officio ꝑmaneat. Qd̾
si fortassis cccłie utilitas exegͥit ut curã regiminis

Expanded text:
i canones deponendum esse testentur, tamen, quia culpam istam nesciens et coactus commisit: et quia ab eodem ordine ut deponeretur, supplicavit ultroneus, ex consideratione discretionis quae mater est omnium virtutum magis quam ex rigore canonum, misericordiae viscera adhibendo ipsum in eodem ordine esse, fraternitati tuae consulimus: ita tamen, ut si + Ecclesia illa, cui deseruit + sacerdotum penuriam non patitur, suspensus a sacerdotali officio permaneat: quod si fortasse Ecclesiae utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
icum ab hinc & ꝑpetuo mansurũ eẽ decre¬
rat. & quicqͥd de etꝰ uult faciat. Postqmͣ ep̃c
suo aut alt̾ius nomine comꝑauit decreuimꝰ ut
ñ in ꝓpinquoꝵ suoꝵ s eccłiȩ cui preẽ iura de.¬
ueniant. De reb uͦ eccl̃iȩ testari licet ep̃o. si tm̃
dem de ꝓpͥis restituat. Unde in agathensi concił¬

Expanded text:
ixum ab hinc et perpetuo mansurum esse decrerat et quicquid de eis vult faciat. Postquam autesuo aut alterius nomine comparaverit, decrevimus ut non in propinquorum suorum, sed ecclesie cui preest iura deveniant. De rtundem de propriis restituat. Unde in Agathensi Conci
Abbreviated transcription (Latin):
oc ad nos ꝑͥuenisse  ñ dissimili dignũ ẽ de¬
testatione. plecti. qd̾ qͥdã desiderio honoris
pente ex laicis sac̾dotes. atq inuerecunde religi¬
osi ꝓpositi ducatũ arripiunt. qͥ nec ẽẽ adhuc mi¬
lites didicert̃. Qd putam: qͥd isti subietis p̃sta¬
turi st̃. qͥ anteq̃m discipłatꝰ lim̃ atuingant tene¬
re locũ regiminis ñ formidant: Qua de re ne¬
cesse ẽ. ut qm̃uis inculpati qͥsq sit meriti: ante

Expanded text:
 ad nos pervenisse non dissimili dignum detestatione complectimur, quod quidam, desiderio honoris pente ex laicis sacerdotes, atque inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt, qui nec esse adhuc milites didicerunt. 1009 Quid putamus quod isti subjectis praestituri sunt, qui antequam discipulatus limen attingant, tenere locum magisterii non formidant? Qua de re necesse est ut si et quamvis inculpati quisquam sit meriti, ante
Abbreviated transcription (Latin):
cẽptã retinuerit. a ꝓpͥo gͣdu decidat. usq dũ ad
satiffactionẽ ueniat. nec in choro psallentium
maneat. nec aliqm portionẽ de reb eccłiasticis
iqͥs sac̃dotũ uł diaconoꝵ uł subdiaconoꝵ
officiũ contumacit̾ deserens feminã sͥ potiꝰ
eleg̃it. sic̃ sponte obfornicationẽ dimittit offici¬
ũ: ita ob p̃uaricationẽ dimitt̾e cogat᷑ ⁊̃ inuitus
os ⁊̃ qͥ ut forncari eis liccat diuinũ officiũ
derelinquunt. a dõ recedentes diabolo &
oꝑib eiꝰ seruiunt. sic̃ se iustissime ab officio alie¬
nos faciunt: ita beneficio eccłiaꝵ pͥuatos eẽ adiu¬

Expanded text:
ceptam retinuerit, proprio gradu decidat, usque dum ad satisfactionem veniat, nec in choro psallentium maneat, nec aliquam portionem de rebus ecclesiasticis quis sacerdotum, vel diaconorum, vel subdiaconorum officium contumaciter deserens feminam sibi potius eligit, sicut sponte ob fornicationem dimittit officium, ita ob praevaricationem dimittere cogatur etiam invitus Eos etiam qui ut fornicari eis liceat, divinum officium dereliquerint, et a Deo recedentes diabolo et ejus operibus serviunt, sicut se justissime ab officio alienos faciunt, ita beneficio ecclesiarum privatos esse ju
Abbreviated transcription (Latin):
emo ep̃oꝵ quemlibet sine certa & manifesta
peccati causa cõmunione pͥuet eccłiastica. Sub
anathemate. aũ sine ꝯscientia archy ep̃i aut coe¬
piscopoꝵ nullꝰ p̃sumat ponere. nisi unde cano¬
nica docet auctoritas. qͥa anathema ẽ ȩterne mor¬
tis damnatio. & ñ nͥ ꝓmortali debet impomi cri¬
mine. & illis qͥ aliter ñ potuerunt corrigi. Ttem¬

Expanded text:
m quemlibet sine certa et non manifesta peccati causa communione privet ecclesiastica. Sub anathemate autem sine conscientia archiepiscopi aut coepiscoporum, nullum praesumat ponere, nisi unde canonica docet auctoritas, quia anathema est aeternae mortis damnatio, et nonnisi pro mortali debet imponi crimine, et illi qui aliter non poterit corrigi.
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ hominũ causas ds uoluit ꝑ homines
t̾minare. s sedis istiꝰ p̃sulẽ suo sine q̃stio̾e
reseruauit arbitͥo. Uoluit beati pctͥ apłi succes¬
sores. celo tm̃ debere innocentia. ⁊ subtilissime
discussionis indagini inuiolatã hab̾e anime
conscientiã. Nolite estimare. eas animas inqͥ¬
sitoris ñ hr̃e formidirẽ qͣs ds̃ p̃ cet̾is suo reser¬
uauit examini. Non ht ap̃ illũ reus de alle¬
gationis nitore subsidiũ. qñ ipsoꝵ factoꝵ uti¬
tur teste quo iudice. Dicas forsitan. om̃ium
animaꝵ talis erit in illa disceptatiõe conditio.
Replicabo uni dictũ. Tu es petrꝰ ⁊ suꝑ hanc
petrã edificabo eccł̃iã meã. Et quecũq solu̾is
suꝑ t̾rã. er̃ soluta & in celo. Et rursũ patet sc̃oꝵ uo¬
ce pontificũ dignitatẽ sedis eiꝰ factam toto or¬
be uen̾abilẽ. dũ illi qͥcqͥd fideliũ ẽ ubiq sub¬
mittit᷑. dũ totiꝰ corꝑis caput ẽe designat᷑. De¬

Expanded text:
 hominum causas deus uoluerit per homines terminare: sedis istius praesulem suo sine quaestione reseruauit arbitrio. uoluit beati Petri apostoli successores caelo tantum debere innocentiam et subtilissimi discussoris indagini inuiolatam exhibere conscientiam. nolite aestimare eas animas de inquisitoribus non habere formidinem, quae deus prae ceteris suo reseruauit examini. non habet apud illum reus de allegationis nitore subsidium, quando ipso factorum utitur teste quo iudice. dicas forsitan: omnium animarum talis erit in illa disceptatione condicio. replicabo uni dictum: tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et quaecumque solueris super terram, erunt soluta et in caelo, et rursus sanctorum uoce pontificum dignitatem sedis eius factam toto orbe uenerabilem, dum illi quicquid fidelium est ubique submittitur, dum totius corporis caput esse designat
Abbreviated transcription (Latin):
nt. s ea uiuente suꝑducit᷑ ali. hoc siqͥs contendat
ñ magis uito qm̃ mulicti licitum eẽ. siuir alicus
codẽ mͦ foricet᷑. sciat uitũ ab ambrosio appellatũ
ñ sexu s. animi uirtute. Muliciẽ q nominatã
scntat. ñ sexu corꝑis s. molliciȩ m̃us. S. quia nul¬
la auctoritate ꝑmittit᷑. ut uxore uiuente alia suꝑ

Expanded text:
is contendat, non magis viro, quam mulieri licitum esse, si vir alicujus eodem modo fornicetur, sciat, virum ab Ambrosio appellatum non sexu, sed animi virtute; mulierem quoque nominatam sentiat non sexu corporis, sed mollitia mentis. Sed quia nulla auctoritate permittitu
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ut̾is ut suꝑ̃dictũ ẽ a cortuptione luxuriȩ
nuliet appellat᷑. ille qui a fornicatione mundꝰ ẽ
uir siue mulier alii copłari possit. Acdułti autẽ si
supuxeriit. uullo mͦ aliis copłari poterunt. Sic
&illud intelligit᷑. qd̾ in capło cuĩlã concilii legit̃

Expanded text:
que, ut supra dictum est, a corruptione luxuriae mulier appellatur, ille, qui a fornicatione mundus est, vir vel mulier aliis copulari possunt; adulteri autem, si supervixerint, nullo modo aliis copulari poterunt. Sic et illud intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
uod posuistis si mulier infirmitate correp¬
ta ñ ualuerit uiro debitũ reddere. qͥd eiꝰ fa¬
ciet iugalis: Bonũ eẽt si sic ꝑman̾et. ut absti¬
nentiȩ uacaret. S: quia hoc magnoꝵ ẽ. ille qui
se ñ pot̾it contuĩe. nubat magis. ñ tam̃ ei sub
deuestabilis culꝑa excdudit. Sed illud ambrosii
a falsatoribꝰ dr̃ ĩnsertũ. Istud sregorii sacris cano¬
nib immo euuangłice & apłicȩ doctrinȩ penitus
inuenit̾ aduersum. Quidã uͥ sententiã ambrosu
seruare eu picntes. ñ de qualibet fornicatione illud
aibutrant᷑ intelligi. ut ob qmlibet forncationẽ.
uit licite dimitat uxorẽ. & niuente dimissa aliã
ducat. De incestuiosa tantũ sotnicatione intelligit᷑.

Expanded text:
uod posuisti, quodsi mulier infirmitate correpta non valuerit viri debitum reddere, quid eius faciat iugalis: bonum esset, si sic permaneret, ut abstinentiae vacaret; sed, quia hoc magnorum est, ille, qui se non poterit continere, nubat magis. Non tamen subsetestabilis culpa excludit. a falsatoribus dicitur insertum. Illud Gregorii sacris canonibus, imo evangelicae et apostolicae doctrinae penitus invenitur adversum. Quidam vero, sententiam Ambrosii servare cupientes, non de qualibet fornicatione illud arbitrantur intelligi, ut ob quamlibet fornicationem vir licite dimittat uxorem, et vivente dimissa aliam ducat, sed de incestuosa tantum fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõpetenti uiuacitatis instantia qͥcqͥd de sacͣtis
uasis uł minist̾ns a quolibet clericoꝵ usurpatũ uł Tmmmias
distractum fuisse. compereris. sine cuiꝰqm̃ more inu¬
teruentu exigere ñ dimittas. & eccł̃iasticis usib re¬
Quicquid dño conse

Expanded text:
ivacitatis instantia quidquid de sacratis vasi vel ministeriis a quolibet clericorum usurpatum vel distractum fuisse compereris, sine cujusquam morae iterventu exigere non dimittas et ecclesiasticis usibus reQuidquid Domino conse
Abbreviated transcription (Latin):
& eecłiȩ aufert. fraudat. & rapit: ut homicida
in conspectu iudicis deputabit᷑. Item pelagiꝰ hos¬
tilio ep̃o. De eodem. Aiigusto nr̃e. sedis notatio
suggerente. didicimꝰ qͦd ei dilectio tua directis api¬
tib indicasset. quosdã de dero tuo & maxime
parrochiaꝵ ad te ꝑtinentiũ ñ pauca sacrata uasa
uł ministi̾a distraxisse: & aliqͣ huiꝰm odi ppetras¬
se: quȩ areligioso aliena sunt ꝓposito. C aritatẽ
uͦ tuã ut hec cõpetenti sollicitudine debeat inseqͥ.
uł ulcisci: nr̃e p̃ceptionis auctoritate cupimꝰ com

Expanded text:
esie aufert, fraudat et rapit, ut homicida in conspectu iudicis deputabitur. Item Gregtilio Episcopo. Augustino nostrae sedis notario suggerente didicimus, quod ei dilectio tua directis apicibus indicasset, quosdam de clero tuo, et maxime parochiarum ad te pertinentium, non pauca sacrata vasa vel ministeria distraxisse, et aliqua hujusmodi perpetrasse, quae a religioso aliena sunt proposito. Caritatem vero tuam, ut hoc competenti sollicitudine debeat insequi vel ulcisci, nostrae praeceptionis auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa ordinis susceptione renuntiauerint. & se
habere. possidere. dare. uł acciꝑe. sine suꝑioris li¬
centia debere. Quoa si ꝓpinquus uł amitus uł qͥ¬
libet frm cuiqmͣ aliquid offerre uoluerit. pͥmo
quide pͥori infinuetur: & sic suscipiat᷑ si ipse man¬
dauerit. De quo tñ incħ fiet aliud. nisi qͦd pͥori
accipite conuersantis in terra. Quare habuit lo¬
culos. cui angłi ministrabant in terra: nͥ qͥa eccłia il¬
lius loculos habitura erat: Quare furẽ admisit.
E ecłiaꝵ p̃positi rerũ eaidẽ dispensatores efficiunt᷑

Expanded text:
in ipsa ordinis susceptione renuntiaverint, et se habere vel possidere, dare vel accipere sine sui prioris licentia debere. Quod si propinquus, vel amicus quilibet fratrum cuiquam aliquid offerre voluerit, primo quidem priori insinuetur, et sic suscipiatur, si ipse mandaverit. De quo tamen nihil fiat aliud, nisi quod priori accipe conversantis in terra. Quare habuit loculos cui angeli ministraverunt, nisi quia ecclesia ipsius loculos suos habitura erat? Quare furem admisit, clesiarum praepositi rerum dispensatores efficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
conant᷑. Infames enĩ fuint ut canonũ tͣdit auc¬
toritas om̃s qͥ in patres armant᷑. ⁊ qͥ doctoꝵ suoꝵ
uitã rep̃hendunt uł accusant. Nullꝰ enĩ infamis
in accusatione p̃latoꝵ ẽ audiendꝰ. nͥ forte. a fide.
exorbitau̾int ut supͣdictũ ẽ. Cũ gͦ subditi eoipso
quo in accusatiõe p̃latoꝵ. psiliunt in fames effici¬
ant᷑. infainibꝰ aii copia accusandi deneget᷑: patet
qd̾ subditi p̃latos suos accusare ñ posst̃. Hisita
respondet᷑. Non om̃s p̃lati. ꝓ p̃latis habent᷑. Non

Expanded text:
conantur. Infames etiam fiunt ut canonum tradit aucconantur. Infames etiam fiunt ut canonum tradit auctoritas omnes, qui in patres armantur, et qui doctorum suorum vitam reprehendunt vel accusant. Nullus autem infamis in accusatione praelatorum est audiendus, nisi forte a fide exorbitaverit, ut supra dictum est. Quum ergo subditi eo ipso, quod in accusationem praelatorum prosiliunt, infames efficiantur, infamibus autem copia accusandi denegetur, patet, quod subditi praelatos suos accusare non possunt. § 7. His ita respondetur: Non omnes praelat
Abbreviated transcription (Latin):
subditi. Saul purgans uentrẽ eos significat qui
maliciã corde conceptã foras in opꝰ ꝓducunt.
S in p̃cisione clamidis ñ significat᷑ rep̃hensio
peccati: ꝑ clamidẽ enĩ regni potestas intelligit᷑
Hanc p̃cidit. qͥ p̃latũ sententia dãpnationis fe¬
sionẽ significat sac̾dotii. qd̾ in pcimo erat scinden¬
quiciã suoꝵ p̾latoꝵ uidentes. maiora coꝵ pecca¬
ta contẽpnunt. minima uͦ ⁊ leuia qͣsi extremã
orã pas clamidis p̃cidentes. rep̃hendere ⁊ lacera¬
re sa tagunt. Uł qͥa saul solus diu̾tit inspelun¬
cã inqͣ dd̾ solꝰ latebat. idẽ suꝑ hoc pot̾ intelligi.
qd̾ de cham dictũ ẽ. qͥ solꝰ uidit pudenda patris
que ñ oꝑuit. s ridenda monstrauit. Hac itaq¬
auctoritate ñ inhibe. t᷑ subditis accusare p̃latos
si accusabiles fuint. It ꝓbat᷑ qd̾ subditi p̾latos su
os accusare ñ posst̃. ⁊̃ si religiosi fu̾int. Infames
enĩ fiunt eo ipso qd̾ suoꝵ doctoꝵ uttã rep̃hendẽ.

Expanded text:
subditi. Saul purgans ventrem eos significat, qui malitiam corde conceptam foras in opus producunt. Sed in praecisione chlamydis non significatur nisi reprehensio peccati. Per chlamydem enim regni potestas intelligitur. Hanc praecidit, qui praelatum sententia damnationis fesionem significat sacerdotii, quod in proximo erat scindenquitiam suorum praelatorum videntes, majora eorum peccata contemnunt, minima vero et levia, quasi extremam oram chlamydis praecidentes, reprehendere et lacerare satagunt. Vel quia Saul solus divertit in speluncam, in qua David solus latebat. § 5. Item super hoc potest intelligi, quod de Cham dictum est, qui solus vidit pudenda patris, quae non cooperuit, sed ridenda monstravit. Hac itaqauctoritate non inhibetur subditis accusare praelatos, si accusabiles fuerint. § 6. Item probatur qugiosi fuerint. Infames enim sunt eo ipso quod suorum doctorum vitam reprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
sius doctorib ñ obedicutes. qͥb dũ p̃lati cõpati¬
unt᷑. qͣsi bobꝰ recaletiñtibꝰ archa inclinat᷑. Leuita
qͥmanũ adhibuit. significat illos qͥ miscdĩe com¬
passionẽ in p̃latis suis rep̃hendt̃ eosq in seu̾itatiᷤ
amaritudinẽ erig̾e uolt̾. Uñ bene. leuita ille ora
dr̃. Ora qͥppe robustꝰ int̾ptat᷑. Illi enĩ robusti di¬
cunt᷑ qͥ dũ de sua iusticia p̾sumunt. miscdiam
peccatoribꝰ negandã putant. ⁊ impendentes rep̃¬
hendt̃. Uñ a dũo ꝑcussi int̾eunt. quia iudicium
ꝑ moysen enĩ p̃lati intelligunt᷑. ꝑ ethyopissam
peccatores designant᷑. Moyses ethyopissã uxorẽ
ducit. cũ qͥlibet p̃dicator peccatorẽ sͥ copulat. ut
ex eo sobolem bonoꝵ oꝑum dõ gign̾e ualeat. Hãc
copulã dũ maria. idẽ subditi rep̃hendunt. lepͣ
peccati inficiunt᷑. Uel ꝑ marrã sẏnagoga intelli¬
git᷑. quȩ. in moysen idẽ in xp̃m murmurauit. qͥa
ethyopissã. idẽ cccłiam degentibꝰ sͥ copulauit.

Expanded text:
obedientes, quibus dum praelati compatiuntur, quasi bobus recalcitrantibus arca inclinatur. Levita, qui manum adhibuit, significat illos, qui misericordiae compassionem in praelatis suis reprehendunt, eosque in severitatis amaritudinem erigere volunt. Unde bene levita iste Oza dicitur; Oza quippe robustus dicitur. Illi enim robusti dicuntur, qui quum de sua justitia praesumunt, misericordiam peccantibus negandam putant, et impendentes reprehendunt. Unde a Domino percussi intereunt, quia judicium Per Moysen enim praelati intelliguntur, per Aethiopissam peccatores designantur. Moyses Aethiopissam uxorem duxit, quum quilibet praedicator peccatorem sibi copulat, ut ex eo sobolem bonorum operum Deo gignere valeat. Hanc copulam dum Maria, id est subditi, reprehendunt, lepra peccati inficiuntur. Vel per Mariam synagoga intelligitur, quae in Moysen, id est in Christum, murmuravit, quia Aethiopissam, id est ecclesiam, de gentibus sibi copulavit,
Abbreviated transcription (Latin):
pudenda ñ oꝑuit. s ridenda monstrauit. Hac
cñĩ auctoritate subditi ñ ꝓhibent᷑ ab accusatio¬
ne. s a ꝓditione. Aliud enĩ ẽ crim̃ ꝓdere. aliud
accusare. Prodit qͥ ñ ꝓbanda infert. accusat. qͥ
reo p̾sente crim̃ iudici offert. ꝓbaturꝰ qd̾ inten¬
cro dit. Cham solꝰ indit pudenda patͥs. ⁊ idõ ꝑ eũ
intelligunt᷑ qͥ cũ soli st̃ conscii cͥminũ suoꝵ p̃la

Expanded text:
it. Hac enim auctoritate subditi non prohibentur ab accusatione, sed a proditione. Aliud est enim prodere, aliud accusare. Prodit qui non probanda defert: accusat qui reo praesente crimen judici offert, probaturus quod intendit. Cham solus vidit pudenda patris, et ideo per eum intelliguntur, qui, quum soli sint conscii criminum suorum pra
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qd̃ saluator nr̃ se inclinau̾it. sic̃ qñ digito
scͥbebat in t̾ra. ⁊ de montib freq̃nt̾ descenderit.
in qͦs ascendebat. ut uł ꝑnoctaret in oratione.
uł ut discipłos in monte altiora docet p̃cepta.
uł ut turbas fugiens ex altitudine montis eã
respicẽ ⁊ lib̾e possit docẽ. In clinatio uł descen¬
sio humilitatẽ significant. qͣ spũales ñ nunqͣm
carnalibꝰ condescendunt. ⁊ eoꝵ infirmitati com¬
patiunt᷑. uixta illud apłi. Qs infirmat᷑. & ego
ñ infirmor: Hoc ⁊̃ significauer̃t angłi. qͦs ia¬
cob uidit in scala descendentes. De his ⁊̃ ꝑ ꝓphe

Expanded text:
enim quod Salvator noster se inclinaverit, sicut quando digito scribebat in terra; et de montibus frequenter descenderit, in quos ascendebat, vel ut pernoctaret in oratione, vel ut discipulos in monte altiora doceret praecepta, vel ut turbas fugiens ex altitudine montis eas respicere et libere posset docere. Inclinatio vel descesio humilitatem significat, qua spirituales nonnunquam carnalibus condescendunt, et eorum infirmitati compatiuntur, juxta illud Apostoli: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Hos etiam significaverunt angeli, quos Jacob vidit in scala descendentes. De his etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
diti ⁊̃ religiosi uiri p̃latos suos accusare ñ posst̃
Legit᷑ ciũ in exodo qd̃ maria soror aaron. quȩ.
pͥma pꝰ tñsitũ maris rubri sumpto tẏmpano
ymnũ cantare meruit. pꝰea murmurans in moy¬
sen eo qd̃ ethyopissam dux̾at in uxorẽ a dño lep̃
facie saul latuit in spelunca. in quã cũ saul diu̾¬
tisset ad purgandũ uentrẽ. dd̾ p̃scidit oram cla¬
midis eiꝰ. qd̾ se fecisse pꝰea gͣuit̾ doluit. ⁊ uchem̃ter
penituit. Saul a dño erat reꝓbatꝰ. ⁊ ex inuidia
dd̾ ꝑsequebat᷑. ut eũ morti tͣcleret. Dauid erat ur
humilis ⁊ mitis. sauli a dño substitutꝰ ꝑ samue¬
lem unctꝰ in regẽ. s tñ qͥ a p̃scidit oram clami¬
dis saulis gͣuit̾ flebat. cũ a saule sola administra¬
tione unctionis suꝑaret᷑. Uñ dat᷑ intelligi. qd̾

Expanded text:
diti etiam religiosi praelatos suos accusare non possunt. Legitur enim in Exodo, quod Maria soror Aaron, quae prima post transitum maris rubri sumto tympano hymnum cantare meruit, postea murmurans in Moysen, eo quod Aethiopissam duxerat in uxorem, a Domino lepra facie Saul, latuit in spelunca, in quam quum Saul divertisset ad purgandum ventrem, David praecidit oram chlamydis ejus quod se fecisse postea graviter doluit et vehementer poeniDavid persequebatur, ut eum morti traderet. David erat vir humilis et mitis, Sauli a Domino substitutus, per Samuelem unctus in regem, sed tamen, quia praecidit oram chlamydis Sauli, graviter flevit, quum a Saule sola administratione unctionis superaretur. Unde datur intelligi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
de me aliqͥd cõpelleret᷑ ⁊ posceret᷑. aut fundus.
aut domꝰ. aut ager. aut aurũ. aut argentum.
id qd̾ mei iuris eẽt libenter offerrem. Templo
dnĩ nicħ possum uec decerꝑe nec tͣdere: cũ il¬
lud custodiendũ. nec tradendum acceꝑim.
Deinde consulere me ⁊̃ imꝑatoris saluti qd̃ nec
mͥ expediret tͣdere: nec illi acciꝑe. Accipiant
uocẽ lib̃i sacerdotis. Si uult sͥ ẽẽ consultum.
recedat a xp̃i miuria. Hȩc plena humilitatis
sunt.⁊ ut arbitror plena affectus: eius quem
imꝑatori debet saceidos. Item urbanus papa.
De suis exteriorib eccliȩ soluitur tributum

Expanded text:
de me aliquid compelleretur, et posceretur, aut si fundus, aut domus, aut aurum, aut argentum, id quod mei juris esset, libenter offerrem. Templo Dei nihil possum decerpere, nec tradere. Illud custodiendum, non tradendum acceperam. Deinde consulere me etiam imperatoris saluti, quia nec mihi expediret tradere, nec illi accipere. Accipiat autem vocem liberi sacerdotis: si vult sibi esse consultum, recedat a Christi injuria. Haec plena humilitatis sunt, ut arbitror, plena affectus ejus, quem imperatori debet sacerdos. Hoc itaqr, et posceretur, aut si fundus, aut domus, aut aurum, aut argentum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ me basilicȩ fieret matura tͣlitio dicentib
cuiꝰ potestate eeñt omĩa. Respondi. Si a me
quȩ mea st̃. sint paupum: uerũ ea q̃ diuna
ft̃ imꝑatorie potestati ñ eẽ subiecta. Si patͥmo¬
niũ petit inuadite: si corpꝰ occurrã. Uultism
uincła raꝑe. uultis in mortẽ: uoluntatis ẽ mͥ
Non ego me uallabo circũ fusione ppłoꝵ. nec
altaria tencho uitã obsecrans.s ꝓ altarib gͣtis
immolabor. Horrebam qͥppe ammo cũ armatoᷤᷤ
ad basilicã eccłiȩ occuꝑandã missos cognoscerẽ.
ne dũ ppl̃s bafilicã uendicat aliqͣ strages fieret
que in ꝑnitiẽ tociꝰ ueniret ciutatis. Orabam
ne tantę urb̃ uł potiꝰ tociꝰ italie busto suꝑui¬
uerẽ. Iinfra. Mandat᷑ t̾dere basilieam. hoc
est. Dic aliqͦd uerbũ in dm̃ ⁊ morere. Nec so¬

Expanded text:
 ut basilicae fieret matura traditio, dicentibus,  potestate ejus essent omnia. Respondi, si a me quae mea sunt, essent pauperum; verum ea, quae divina sunt, imperatoriae potestati non esse subjecta. Si patrimonium petitur, invadite; si corpus, occurram. Vultis in vincula rapere? vultis in mortem? voluptati est mihi, non ergo me vallabo circumfusione populorum, nec altaria tenebo vitam obsecrans; sed pro altaribus gratius immolabor. Horrebam quippe animo, quum armatos ad basilicam ecclesiae occupandam missos cognoscerem, ne, dum basilicam vendicant, aliqua strages fieret, quae in perniciem totius vergeret civitatis; orabam, ne tantae urbis, vel potius totius Italiae busto superviur, cum mandatur tradere basilicam? Hoc est: Dic aliquod verbum in Deum et morere. Nec so
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ca placuit ut deinceps ñ o¬
dinent᷑ diacones conugati. nͥ qui pͥus con¬
u̾sionis ꝓposito confessi fuerint castitatõ. Ueri
iugiũ. cũ ad sacerdotiũ tantũ coniugati ꝓhi¬
diaconib. cũ de diaconib specialit̾ p̃cipitur.
ut sine. ꝓbatione castitatis ñ ordinent᷑. Hoc udẽ

Expanded text:
a placuit, ut deinceps non ordinentur diaconi, nisi qui prius conversionis proposito professi fuerint castitatem. Gratijugium, quum ad sacerdotium tantum conjugati prohidiaconis, quum de diaconis specialiter praecipitur, ut sine probatione castitatis non ordinentur. Hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
quamq ꝑuersum. ut cũ dĩ uoluntatẽ fieri
postulemꝰ qñ euocat nos & accersit de hoc mun
do ñ statim uoluntatis eiꝰ imꝑio pareamꝰ. obnitim᷑
& reluctam᷑ ꝑuicatiũ more seruoꝵ ad conspetũ
dñi cũ tͥsticia & merore ꝓducimur. exeuntes line
atq manifeste de dĩ dignatione p̃ceptum est.
ut contestarer assidue ut publice p̃dicarẽ fr̃s

Expanded text:
quamque peruersum, ut cum Dei uoluntatem fieri postulemus, quando euocat nos et arcessit de hoc mundo Deus, non statim uoluntatis eius imperio pareamus! obnitimur et reluctamur et peruicacium more seruorum ad conspectum Domini cum tristitia atque manifeste de Dei dignatione praeceptum est, ut contestarer assidue et publice praedicarem, fr
Abbreviated transcription (Latin):
licet laicus duxerit uxorẽ seu aute baptis¬
mũ. scu post baptismũ. ñ admittat᷑ ad lerũ.
quia codẽ uicio uidet᷑ exclusus. In baptismate
enĩ crimina remittunt᷑. ñ accepte uxoris consor
da quȩ aute baptismũ ducta ẽ: gͣ nec filii qͥ ante
baptismũ geniti st̃ ꝓ filiis habeant᷑. Probibent᷑

Expanded text:
licet laicus duxerit uxorem seu ante baptismum, seu post baptismum, non admittatur ad clerum, quia eodem videtur vitio exclusus, in baptismo enim crimina remittuntur, non acceptae uda, quae ante baptismum ducta est, ergo nec filii, qui ante baptismum geniti sunt, pro filiis h
Abbreviated transcription (Latin):
i quis ep̃oꝵ in alienȩ ciuitatis territorio
p quacũq suoꝵ oportuintate ȩccłiam edifi¬
care disponit: ñ p̃sumat dedicationẽ facere
quȩ. illius ẽ in euiꝰ terreitrio ȩccłia assurgit.
siderat dericos in te sua ordinari ipsos orai¬
nets euiꝰ territoriũ ẽ. uł si oradmati iã sunt.
ipsos habere acquiescat. & om̃is eiꝰ eccł̃ie gub̃¬

Expanded text:
 in alienae civitatis territorio pro quacunque suorum opportunitate ecclesiam aedificare disponit, non praesumat dedicationem facere, quae illius est, in cujus territorio ecclesia assurgit. siderat clericos in re sua ordinari, ipsos ordinet is, cujus territorium est, vel si ordinati jam sunt, ipsos habere acquiescat, et omnis eccle
Abbreviated transcription (Latin):
nullus monachoꝵ ꝓ terreno luero de monas¬
terio exire nefandissimo ausu p̃sumat. neq pe¬
nitentiã dare. neq filiũ de baptisino acciꝑe neq
baptizare. neq infirmũ uisitare. neq mortuum
sepelire. neq ad eccł̃iam scłarem transire. neq
qualibꝰcũq negociis sese implicare. sit claustro
suo contentus: qͥa sicut piscis sine aqua caret
uita: ita sine monasti̾o monachuis. Sedeat itaq
solttariꝰ & taceat: qͥa mundo mortuus ẽ. do aut̃
uiuit. Agnoseat nomen suũ. Monos em̃ grece.¬

Expanded text:
nullus monacorum pro lucroterreno de monasterio exire nefandissimo ausu presumat, neque penitentiam dare, neque filium de baptismo accipere, neque baptizare, neque infirmum visitare, neque mortuum sepelire, neque ad ecclesiam secularem transire, neque qualibuscumque negociis sese implicare. Sitclaustro suo contentus, quia sicut piscis sine aqua caret vita, ita sine monasterio monacus. Sedeat itaque solitarius et taceat, quia mundo mortuus est, Deo autem vivit. Agnoscat nomen suum: monos enim grece,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo archidiaconꝰ honoratꝰ addicit᷑: plena ẽẽ cogno¬
uimꝰ. semine iurgioꝵ. cũ uno eodemq tempore. una
ꝑsona nolens ad sac̾docii ordinẽ ꝓuehit᷑. q̃ tanquam
ĩmerito a diaconatꝰ officio remoueat᷑. s sic̃ iustũ est
ut nemo cresce̾ cõpellat᷑ inuitꝰ: ita censendũ puto
ne quisqm insons ab ordinis sui ministĩo deiciat᷑

Expanded text:
rchidiaconus Honoratus addicitur, plena esse cognevimus 504 semine jurgiorum, cum uno eodemque tempore una persona nolens ad sacerdotii honorem provehitur, quae tanquam immerita a diaconatus officio removetur. Et sicut justum est ut nemo crescere compellatur invitus, ita censendum puto, ne quisquam insons ab ordinis sui ministerio dejiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
adisce quȩ postinodũ doceas. & inter bonos semꝑ
secdare meliores. Quod si ppłs uł: ep̃c te in cleri¬
cum elegerit: age ea quȩ deriti sunt. Item siricꝰ

Expanded text:
disce quae postmodum doceas, et inter bonos semper sectare meliores. Quod si populus vel episcopus te in clericum elegerit, age ea quae clerici sunt. C. XXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
uod qͥs cõmisit illicite. aut apͣ¬
decessorib suis inuenerit admissũ. si ꝓpͥ¬
um ꝑicłm uult uitare: damnabit. Nos enĩ
in nullo uolumꝰ seueritatẽ ultionis exercere:
s qͥ in causis di uł contumacia uł aliqͦ exces¬
su deliquerit. art ipse qͦd ꝑꝑerã facit abole¬
re noluerit: in se qͥcqͥd in alio ñ resecauerit
inueniet. Quod ut deinceps possit tenatiꝰ.
itus daudat᷑ illuitus. Itẽ oꝵ.

Expanded text:
uod quis commisit illicite, aut a praedecessoribus suis invenit admissum, si proprium periculum vult vitare, damnabit. Nos enim in nullo volumus severitatem ultionis exercere; sed qui in causis Dei vel contumacia, vel quo excessu deliquerit, aut ipse quod perperam fecit abolere noluerit, in se quicquid in alio non resecaverit, inveniet. Quod ut deinceps possit tenacius itus claudatur illicitis . C.
Abbreviated transcription (Latin):
alam est. qͦd in re dubia ad fidem ualcat auc¬
toritas ȩccłiȩ catholicȩ. que. ab ipsis fundatissi¬
diem succedentiũ sibumet ep̃oꝵ serie. & tot ppłoꝵ
consensione firmat᷑. Item leo

Expanded text:
alam est, quod in re dubia ad fidem valeat auctoritas ecclesiae catholicae, quae ab ipsis fundatissidiem succedentium sibimet episcoporum serie et tot populorum consensione firmatur. C. X.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit mater sine corruptiõe ꝓcreare. Ftt aũt
ꝑ hanc minꝰ ꝯfid̾atam opinonẽ qua putant
lapsaꝵ a scõ ꝓposito feminaꝵ si nupserint. ñ ẽẽ
comugia. ñ paruũ malũ ut a maritis separent᷑
uxores qͣsi adultere sint ñ uxores. ⁊ cũ uolunt
eas seꝑatas reddẽ ꝯtinentiȩ. faciunt maritos eaꝵ
adulteros ueros cũ suis uxorib uiuis adulteras
ducunt. Quappt̃ ñ possũ qͥdẽ dice a ꝓpofito
meliore lapsas si nupserint feminas adultia ẽẽ
ñ coniuigia. S: plane ñ dubitauerim dicete lapso
martio. qñto gͣuiꝰ offendit᷑. cũ illi ipsi ñ seruat᷑
fides in eo qd̾ exigit oblatũ. qd̾ ñ exegerat offe¬
rendũ: Cũ eiũ qͥsq ñ reddit qd̾ ñ imꝑio com¬
pulsꝰ s confilio cõmonitꝰ uouit. tantomagis
fraudati uoti auget iniqͥtatẽ. gnto minꝰ habuit
nouendi necessitatẽ. Item gelasius papa.¬

Expanded text:
potuit mater sine corruptione procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsusmarito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo disp
Abbreviated transcription (Latin):
Ed̃ ut breuit̾ insiuaret apłs. noluit eas dice
hab̾e dainnationẽ. q̃ post amplioris sc̃itatis ꝓpo¬
sitũ nubunt. ñ qͥa ñ damnant᷑. s ne in illis ipse
nuptiȩ damnari putarent᷑. S: cũ dixisset nuibe
uolunt. continuo addidit. danationẽ hñtes. &¬

Expanded text:
quod ut breuiter insinuaret apostolus. noluit eas dicere quod ut breuiter insinuaret apostolus. noluit eas dicere habere damnationem, quae post amplioris sanctitatis propositum nubunt — non quia non damnantur. sed ne in eis ipsae nuptiae damnari putarentur — sed, cum dixisset: nubere uolunt, continuo addidit: habentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe capiat. qͥ se ñ continet nubat. q̃ ñ cepit de¬
liberet. q̃ egressa ẽ. ꝑseueret. nulla aduersario
li qͥppe uincło si pudicitta ñ obseruat᷑. damna¬
tio ñ timet᷑. S inuirginali ⁊ iuduali continenta
excellentia muneris amplioris expetit᷑. ꝗͣ ⁊ expeti¬
ta ⁊ electa. ⁊ uoti debito oblato iã ñ solũ ea ca¬
pessere. nuptias: s: ⁊̃ si ñ nubat᷑ nubere uelle.
danmnabile. ẽ. Nam ut hoc demonstraret apłs.
ñ ait. cũ in deliciis egerint occulte nuibunt¬
in xͦ.s. nub̾e uolunt. hñtes inqͥt damnationẽ
qm̃ pͥmã fide irrita fecert̃.⁊ si ñ nubendo. tñ¬
uolendo.ñ qͥa nuptiȩ uł ⁊̃ taliũ damnande
iudicent᷑.s. dannat̃ ꝓposia fraus. damnat᷑ frac¬
ti uoti fides. daminat᷑ ñ solũ susceptio a bono
inferiore. s ruma ex bono suꝑiore. Postremo
damnant᷑ tales ñ qͥa coniugałe fid̾e postius i¬
ier̃t: s. qͥa continentiȩ pͥmã fide irrit̃a fecer̃t

Expanded text:
 capiat et quae se non continet, nubat; quae non coepit, deliberet; quae adgressa est, perseueret: nulla aduersario li quippe uinculo si pudicitia conseruatur, damnatio non timetur; sed in uiduali et uexcellentia muneris amplioris expetitur, qua expetita et electa, et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed, etiamsi non nubant, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus, non ait, quum in deliciis egerint, in Christo nubunt, sed: nubere volunt, habentes inquit damnationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt, on quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritam fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
subsequant᷑ nuptiȩ siue desirit. Pmde. qͥ dici&
taliũ nuꝑtias ñ eẽ. nuptias s potiꝰ adultia. ñ mͥ
uident᷑ satis acutȩ ac diligent confidare qͥd di¬
cant. Fallit qͥppe eos similitudo ueritatis. Quia
gerat. si homini nubit alulta ẽ. Qui hoc dũt.
acute qͥde mouent᷑.s parũ attendunt hanc
argum̃tationẽ. qnͣta rerũ sequat᷑ absurditas.
Cũ eñ laudabilit̾ ⁊̃ uiuente itiro ex eiꝰ ꝯsensu
continentiã femina xͦ uoueat. iã scđ̃m istoꝵ
rationẽ nulla hoc facere debet. ne iꝑse xp̃e qd̾
sentire nefas ẽ adult̾i̾um faciat. cui iuuente
marito nubit. Deinde cũ pͥmȩ nuptiȩ melio¬
ris fint meriti qmͣ scde: absit ut scaꝵ uiduaꝵ
iste sit sensꝰ. ut xp̃c eis uideat᷑ qͣsi scłs marit

Expanded text:
uptiae siue desint. Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia gerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum rationem nulla hoc facere debet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui uiuente marito nubit. deinde cum primae nuptiae melioris sint meriti quam secundae, absit, ut sanctarum uiduarum iste sit sensus, ut Christus eis uideatur quasi secundus marit
Abbreviated transcription (Latin):
plis detestarem᷑ antistitẽ ⁊ eccłiam uttũq desti¬
tutã ñ usq adeo iudicaremꝰ relmquendã. Qua¬
ꝓpt̾. iã uelut usũ consuetudinẽq saclegã decli¬
nantes eatenꝰ religioni duximꝰ ꝯsulendũ. ut
parrochiȩ uice abmtnsecꝰ positis sac̾dotib gu¬
b̃net᷑. qͣ ibidẽ cõmanentes ferro didicit necare

Expanded text:
titutam non usque adeo judicaremus relinquendam. Quapropter jam velut usum consuetudinemque sacrilegam declinantes, eatenus religioni duximus consulendum, ut parochiae vice ab extrinsecus positis sacerdotibus gubernetur, quae ibidem commanentes ferro didicit necare
Abbreviated transcription (Latin):
religiosis domib ob quictẽ religiose conu̾sato¬
nis concessa st̃. ꝓhibeant᷑ ꝑpetuo possideri. uł
potiꝰ de utͥsq mtelligendũ ẽ: uideł. ut ficut
necessitatẽ patientes cessante necessitate bñfi¬
ciis renuntiare cogunt᷑. ꝗͣ eis miserationis in¬
dulsit intuitꝰ. sic religiose uiuentes cũ a religi¬
one cessauerint. pͥuilegiis exuunt᷑.
q̃ religiosa conu̾satio meruit. Priuilegia gͦ q̃
religiosis domib concedunt᷑ uł. in eo casu acci¬
nulli assignatȩ fuerant. pͥuilegioꝵ aucdoritate
erit nͥ aliis deroget᷑. ita pͥuilegioꝵ auctoritas
uidet᷑ cẽ seruanda. ut eoꝵ subueniat᷑ inopiȩ
ñ ut suaꝵ diuitiaꝵ augm̃to ⁊ possessionũ ñ
modica extensione porrecta baptismales seu
parrochiales eccl̃iȩ penitus destruantur.

Expanded text:
sationis concessa sunt, prohibeantur perpetuo possideri. Vel potius de utrisque intelligendum est, videlicet, ut sicut necessitatem patientes cessante necessitate beneficiis renunciare coguntur, quae eis miserationis indulsit intuitus, sic religiose viventes, quum a religione cessaverint, privilegiis exuantur, quae religiosa conversatio meruit. Privilegia ergo, quae religiosis domibus conferuntur, vel in eo casu accinulli assignatae fuerant, privilegiorum auctoritate erit, nisi aliis derogetur, ita privilegiorum auctoritas videtur esse servanda, ut eorum subveniatur inopie, non ut suarum divitiarum augmento et possessionum non modica extensione porrecta, baptismales seu parochiane ecclesie penitus destruantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad paucitatẽ redi geret᷑. cũ rnnuiere eccł̃ie in y̾¬
ocesib aliaꝵ frequent̾ condite inueniant᷑. Ser¬
uent᷑ gͦ pͥuilegia eccł̃iaꝵ cunctis inconcussa tem¬
ꝑib ne uideł. p̃ter eiꝰ auctoritatẽ a qͦ data sunt
contͣ ea liceat ire alieui. S obictt᷑ ilłud sẏmina¬
chi pͣpe. Possessiones qͣs unꝰqͥsq suo eccł̃iȩ reli¬

Expanded text:
nnumerae ecclesiae in dioecesibus aliarum frequenter conditae inveniantur. Serventur ergo privilegia ecclesiarum cunctis inconcussa temporibus, ne videlicet praeter ejus auctoritatem, a quo data sunt, contra ea liceat ire alicui. § 1. Sed objicitur illud Symmachi Papae: Possessiones, quas unusquisque ecclesiae suo reli
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑnicies cessatione ꝓͥoꝵ sanet᷑ antistitũ. atq tra
possit acerbitas ꝑpetrari consistens ibide ꝑsona
bebit. ab huimodi temeritate absistat. uł aliis
imitandi contagia dira exemplũ ñ p̃beat. Egeat
gͦ ep̃alib subsidiis gͥmet aliunde. pensatis. que
sacrã in suo gremio collocatã fuso crudelte̾ ma¬
cłat sanguine dignitatem. quȩ in utͦq hdc est
ultione plectenda. siue instinctu domestico. seu
furiis incitata hoc cõmittit exthł P rebeat gͦ di¬
lectio ur̃a in hoc statu posite mninisti̾um uisitati¬
onis eccłie.:⁊ aut conueniendo parit̾ aut uicis¬
sim ꝓut qͣlitas rerũ causaq poposcerit. diuina
mystĩa rep̃sentet igratis: nedũ deuitamꝰ tria-¬
ma dnĩca uideam̃ p̃terire frum̃ta. Hostilita

Expanded text:
ta pernicies cessatione propriorum sanetur antistitum, atque ita  haec possit acerbitas perpetrari consistens ibidem persobebit, ab hujusmodi temeritate desistat, vel aliis imitandi contagia dira non praebeat. Egeat ergo episcopalibus subsidiis sibimet aliunde pensandis, quae sacram in suo gremio collocatam fuso crudeliter maculat sanguine dignitatem, quia in utroque hac est ultione plectenda, sive instinctu domestico seu furiis incitata nefas hoc committit externis. Praebeat ergo dilectio vestra in hoc statu positae ministerium visitationis ecclesiae, et aut conveniendo pariter, aut vicissim, prout qualitas rerum causaque poposcerit, divina ministeria repraesentet ingratis, ne, quum devitamus zizania, dominica videamur praeterire frumenta. III. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
rari ñ pot̾. Ybicũꝙ dĩ uirgo ẽ dei templũ ẽ. nec lu¬
panaria infamant castitatẽ: s castitas etiã loci ab¬
olet infamiã. Ide¬

Expanded text:
rari non potest. Ubicunque Dei virgo est, templum Dei est; nec lupanaria infamant castitatem sed castitas etiam loci abolet infamiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Uxor a uiro ñ discedat. nisi causa formeationis.
qd̾ si discesserit. aut maneat innupta. aut recon¬
ciliet᷑ uiro suo: &uir simiłr ñ dimitat uxorẽ.
ldo ñ subdit de uiro. qd̾ de uxore p̃misit. qͥa uiro
Licet ducere aliã infirmo cui sua ob infirmita¬
tem corporis debitum reddere non ualet

Expanded text:
Uxor a viro non discedat, nisi causa fornicationis; quod si discesserit, aut maneat innupta, aut reconcilietur viro suo; et vir similiter non dimittat uxorem. Ideo non subdit de viro quod de uxore praemisit, quia viro cet ducere aliam viro, cui sua ob infirmitatem corporis debitum reddere non valet
Abbreviated transcription (Latin):
antiquȩ. reuocetis si qͣ sunt uendita aut donata.
mancrpia possessiones ⁊̃ quas ah eumatio & opi¬
lione ep̃is. uł cęt̾is quos iusiure uideritis teneri.
qͥa contra instituta synodi ab ep̃is p̃dia aliena¬
ri nullo potuerunt comm̃to nicħominꝰ reuocen¬
tur. sit emptorib ad eũ recurss qͥ p̃sumpsit
aliqͥd de eccł̃ie reb illicita uenditiõe distrahere.
ita ut pensiones annuas ad pontificẽ deferati ᷤ
cui pͥuilegia sua integre conuenit. omĩ ratione
seruari: ut eiꝰ dispensatiõe portiones ꝓueniatł
consuete: ita ut portionẽ quartã quȩ ad eos ꝑti¬
net. sua pontifex ordinatione distribuat. ꝓ ut
cuiꝰq loci meritũ cognoscit: pariter ⁊̃ ex fideliũ
oblatione faciendũ ẽ. ut quartã dericis eroget.
ꝓ considerati õẽ sue electionis antistes. fabricaꝵ
one pendat᷑. quatmꝰ nicħ penitꝰ in detͥmentũ
alicuiꝰ rei paciamini generari. Idem elero. &¬

Expanded text:
antiquae; revocetis si quas sunt vendita aut donata antiquae; revocetis si quas sunt vendita aut donata mancipia, possessiones etiam ab Ennatio et Oppilione episcopis vel caeteris quovis jure videritis teneri quia contra constituta synodi ab episcopo praedia alienari nullo poterunt commento nihilominus revocentur; sit emptoribus ad eum recursus, qui praesumpsit aliquid de ecclesiae rebus illicita venditione distrahere; ita ut pensiones annuas ad pontificem deferatis, cui privilegia sua integra convenit omni ratione servari, ut ejus dispensatione portiones proveniant consuetae, ita ut portionem quartam, quae ad eos pertinet, sua pontifex ordinatione distribuat, prout cujusque locum meritumque cognoscit. Pariter etiam ex fidelium oblatione faciendum, ut quartam clericis eroget pro consideratione suae electionis, antistes. Fabricaruone pendatur, quatenus nihil penitus in detrimentum alicujus rei patiamini generari. Si quid vero
Abbreviated transcription (Latin):
ui & humanis legib: in damnatione ciuili¬
caltatis. & reuerentia religionis abiecta uł
excłiastica pͥtulegia calcare contendunt. uł uͥ¬
libet in pauꝑum ꝓsilire dispendiũ. nec hitiꝰ¬
modi saltẽ cõmoniti conuictiq nequitia so¬
pire. consentiunt. atq illata sacris reb detͥmen
quod sacrilegis ausib habuere despectui. Celes¬
tificale. iudiciũ. contraq apłite sedis mandata
ꝓrumpens. supͣdictis cõmunionẽ sacrã ministra¬
re p̃sumpsit. cũ ñ potuerit ignorare seutenniã
ꝓpͥ sacerdotis. ab officio ꝓtinꝰ excł̃iastico repellat᷑.
ut nullꝰ eccłie. ministroꝵ contͣ pontificalia in¬
stituta uenire contendat. Item eiscłe. i iustmo.¬
uł matͥmoniũ qͦd actenꝰ comꝑtmꝰ. destitu¬
tum cił post damnationẽ eucharisti qͦ fuerat
depͣuante disꝑsum cure ur̃e decreuimꝰ eẽ dele¬
gandũ. ut diligentia qua uos ꝓ utilitatib eecłiȩ
estimamꝰ eẽ uigilantes p̃dia culturȩ. restituatis

Expanded text:
 humanis legibus incivili damnatione calcatis, et reverentia religionis abjecta, vel ecclesiastica privilegia calcare contendunt, vel ubilibet in pauperum prosilire dispendium, nec hujusmodi saltem commoniti convictique nequitiam sopire consentiunt atque illata sacris rebus detrimequod sacrilegis ausibus habuere despectui. Coelestificale judicium, contraque apostolicae sedis mandata prorumpens supradictis communionem sacram ministrare praesumpsit, cum non potuerit ignorare sententiam proprii sacerdotis ab officio protinus ecclesiastico repellatur, ut nullus Ecclesiae ministrorum contra pontificalia statuta venire contendat. GELASIUS rimonium, quod hactenus comperimus destitutum, post damnationem Eucharisti, quo fuerat depravante dispersum, curae vestrae decrevimus esse delegandum, ut diligentia qua vos pro utilitatibus ecclesiae stimamus esse vigilantes, praedia culturae restituatis
Abbreviated transcription (Latin):
oportuit. Si quide hunc ipsum pͥmum se
ad barbaroꝵ basilicã tͣnsferentẽ. seq bonas can¬
sas habere. lactantẽ: egredi sub hac conditione
p̃cepimꝰ : ut si actus suos fidelit̾ ⁊ rationabilit̾
teremur. Alioqum si cont᷑ fide ⁊ utilitatem
diũcam uenisse ꝓbaret᷑: ipse sibunet imputa¬
ret. atq ordinationi congrue fubiaceret. qui
suꝑueniente. filio nr̃o itiro spectabili ortasio
sic ẽ ad singła queq conuictus. ut os aꝑire
ñ posset: ⁊ uera eẽ que huic obiciunt᷑ uoce
ꝓpͥa fateretur. id̃oq tenet᷑ custodia mancipa

Expanded text:
runt. Siquidem hunc ipsum primum se ad barbarorum basilicam conferentem, seque bonas causas habere jactantem, egredi sub hac conditione praecipimus, ut si actus suos fideliter et rationabiliter teremur. Alioqui si contra fidem et utilitatem dominicam venisse probaretur, ipse sibimet imputaret, atque domini ordinationi congruae subjaceret. Qui superveniente filio nostro, viro spectabili Orthasio, sic est ad singula quaeque convictus, ut os aperire non posset, et vera esse quae huic objicerentur, voce propria fateretur, ideoque tenetur custodiae mancipa
Abbreviated transcription (Latin):
uod autẽ durũ tͥ uidet᷑. ut post adultium
reconciliet᷑ coniunx. si fides assit. ñ erit
durum. Cur enĩ adhuc deputamꝰ adult̾os. quos¬
ficiis minidabant᷑. quȩ in lege noui testam̃ti sine
mundatione mundant᷑. Et ido tunc om̃ino ꝓhi¬
bitũ ẽ. ab alio contaminatã acciꝑe in uxorẽ. qmͣuis¬
dauid saulis siliã qm pat̾ eiusdẽ mulieris ab co
separatã dederat alteri. tanqm noui testam̃ti p̃fi¬
gurator sine cunctatione receꝑit. Nunc autẽ postea
qmͣ xp̃c ait adulterę. ñ ego te condempnabo. uade
deinceps noli peccare. quis ñ intelligat maritũ
nec iam se debere adult̾am dicere. cuiꝰ penitentis
Ion erit turpis neq difficilis

Expanded text:
uod tibi durum videtur, ut post adulterium reconcilietur coniunx, si fides assit, durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quosficiis mundabantur, quae in lege novi testamenti sine mundatione legali mundantur, et ideo tunc omnino prohibitum erat ab alio contaminatam viro reDauid Saulis filiam, quam pater eiusdem mulieris ab eo separatam dederat alteri, tamquam noui testamenti praefigurator sine cunctatione receperit. nunc autem posteaquam Christus ait adulterae: nec ego te damnabo; uade, deinceps iam noli peccare, quis non intellegat debere m, nec jam se debere adulteram dicere, cujus poenitentis tum? Item: Non erit turpis, neque difficilis
Abbreviated transcription (Latin):
aratus debet ẽẽ homo pius ⁊ iustus pati¬
enter eoꝵ maliciam sustinere qͦs fieri bo¬
nos querit. ut numerus potiꝰ crescat bouoꝵ ñ
ut pari inalitia se qͥs addat numero maloꝵ.¬
dis. qm̃ ad opus qd̾ in aꝑto fit. ut teneat᷑. in se¬
creto animi pacientia cũ beniuolentia. In ma
bene uelle debemꝰ Hinc. liquido ostendit᷑ qͦd¬
dñs itĩc exemplũ singłare pacientie cũ ꝑcute¬
ret᷑ in facie respondit. Si male lociitus sum. ex
quib ait in cruce pendens. Pater ignosce illiᷤ
qͥa nesciunt qͥd faciunt. Neq paulus apłe pre¬
tussus in faciem. dicit pͥncipi sacerdotũ. ꝑcuti¬
at te ds. paries dealbate. Sedes me iudicare. se¬
tundũ legẽ.⁊ contͣ legem iubes me ꝑcitti. Et
cũ a circũstantib diceret᷑. iniuriã facis pͥncipi

Expanded text:
aratus debet esse homo justus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero ae quam ad opus, quod in aperto fit, ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in mansse, quibus bene uelle debemus, hinc liquido ostenditstus, exemplum singulare patientiae, cum percuteretur in faciem, respondit: Si male dixi, exprobra dequibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt, quid faciunt. nec Paulus apostolus praem ipse percussus in faciem dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. sedes iudicare me secundum legem et contra legem iubes me percuti. et cum a circumstantibus diceretur: Ini