comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fecerunt autem ei cenam ibi: ⁊ martha
ministrabat. Lazarus uero: unus erat
ex discumbentib ¶Ne putarent homi¬
nes phantasma esse factum : qui mor¬
Discumbebat ergo dominus cum lazaro
⁊ ceteris÷ ministrabat martha una ex so¬
rorib lazari: maria uero altera soroz
lazari accepit libram unguenti nardi
pistici pretios: unxit pedes ihũ. ⁊ exter¬
sit capills siuis pedes eius. ⁊ domus im¬
pleta est ex odore unguenti. Factum au¬
diuimus: misitrium requiramus. Que¬
cumq anima fidelis uis ẽẽ maria: un¬
ge domnz pedes p̃tioso unguento.
Unguentum illud uisticia fuit: sdõli¬
bra fuit. Erat autem unguentũ nardi
pistici pretios. Quod ait pistici. locum
aliquem credere debemꝰ: unde hoc erat
unguentum p̃tiosum. Nec tam̃ hoc ua¬
cat: & sacramento optime consonat. Si¬
stis grece: fides dititur. Querebas oꝑari
iusticiam: iustus ex fide uiuit. Unge pedes
ihu bene uiuendo: dominica sectare uesti¬
gia. Capillis terge. Si habes suꝑflua da

Expanded text:
erunt autem ei ibi coenam, et Martha ministrabat: Lazarus vero unus erat ex discumbentibus. Ne putarent homines phantasma esse factum, quia mornfundebatur. Discumbebat ergo Dominus cum Lazaro et caeteris, ministrabat Martha una ex sororibus Lazari. 6. Maria vero, altera soror Lazari, accepit libram unguenti nardi pistici pretiosi, unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus, et domus impleta est ex odore unguenti. Factum audivimus, mysterium requiramus. Quaecumque anima fidelis vis esse, cum Maria unge pedes Domini pretioso unguento. Unguentum illud justitia fuit, ideo libra fuit: erat autem unguentum nardi pistici pretiosi. Quod ait, pistici, locum aliquem credere debemus, unde hoc erat unguentum pretiosum: nec tamen hoc vacat, et sacramento optime consonat. Πίστις graece, fides dicitur. Quaerebas operari justitiam: justus ex fide vivit . Unge pedes Jesu: bene vivendo dominica sectare vestigia. Capillis terge: si habes superflua, da
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Unde predictum est. Exaltare suꝑ
celos ds: ⁊ suꝑ omnem tram głam tua.
Hec ẽ eium gentium plenitudo. de qua
dicit apłs. Cecitas ex parte isrł facta ẽ:
donec plenitudo gentium intraret. Sed
altitudiunem glorificationis oportuit ut
p̃cederet humilitas passionis: idõ setu¬
tus adiunxit. Amen amen dico uobis:
nisi granum fiumenti cadens in t̃ram
mortuum fuerit. ipsum solum manet.¬
bit. Si autem mortuum fuerit: ml¬
tum fructum affert. Se autem dice̾¬
bat ipsum c̃ẽ granum mortificandum:
⁊ multiplicandum. Mortificandum in¬
fidelitate uideorum: multi plicandũ

Expanded text:
turae. Unde praedictum est: Exaltare super turae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloriam tuam . Haec est gentium plenitudo, de qua dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret. Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis. Ideo secutus adjunxit: Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum
Abbreviated transcription (Latin):
uidere. Uenit phylippꝰ: ⁊ dicit andree.
Andreas rursum ⁊ phylippus: dixerunt
ponderit. Ecce uolunt eum uidez occide¬
re: gentiles uidere. S etiam illi ex iu¬
deis erant: qui clamabant benedictꝰ
qui uenit in nomine domini rex isrł
Ecce illi ex circumcisione. illi ex p̃putio.
uelut pauetes ex diuerso uenientes ⁊
in unam fidem xp̃i pacis osculo concur¬
rentes. Audiamus gͦ uocem lapidis an¬
gularis. Ihc̃ autem inquit: respondit
eis dicens. Uenit hora: ut clarificttur
filius hominis. Hic quisquã forsitan
prtat ido se dixisse glorificatum: qr
gentiles uolebant eum uidere. Non
sionem ⁊ resurrectionem suam in om̃ib
gentib credituros: quia siuuit dicit
apłs cecitas ex parte isrł facta ẽ. do¬
nec plenitudo gentium intraret. Ex
occasione gͥ istoꝵ gentilium qui cum
uidere cupiebant. annuntiat futurã
plenitudinem gentium:. ⁊ ꝑmittit iam
iamq adesse horam glificationis sue:
qua facta incelis. gentes fuerant credi¬

Expanded text:
Philippus, et dicit Andraeae. Andreas rursus et Philippus dixerunt ponderit. Ecce voluerunt eum Judaei occidere, gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant, qui clamabant: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes. Audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respondit eis dicens: Venit 583 hora, ut clarificetur Filius hominis. Hic quisquam forsitan putat ideo se dixisse glorificatum, quia gentiles eum volebant videre. Non sionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros; quia, sicut dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jamque adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant credi
Abbreviated transcription (Latin):
num. Si manet in et̃num. quomodo
exaltabitur a terra: id ẽ quomodo cru¬
obscuritatem aꝑuit infusa sapientia:
s stimulata conscientia. Dixit gͦ eis iħe
Adhuc moditum lumen in uobis est.
lucem habetis: ut non tenebre uos c̃õ¬
p̃hendant. Amibulate᷑: accedite: totum
intelligite. ⁊ moriturum xp̃m ⁊ iuctu¬
rum inet̃num: ⁊ sanguinen fusurum
quo redimat: ⁊ ascensurum in sublimia
⁊ abscondit se ab eis:. non ab eis quitre¬
dere ⁊ diligere ceꝑant: non ab eis qͥ eũ
ranus palmaꝵ ⁊ laudib obuiam uene¬
rant:. s ab eis qui uidebant eum ⁊ in¬
uidebant. quia nec uidebant: s in la
pidem illum cecitate offendebant. Cũ
autem se abscondit ihc ab eis qui eum
occidere cupiebant. quod sepe ꝓp̃t ob¬
luuonem cominonendi estis: nr̃e in¬
firmitati consuluit: non sue potesta

Expanded text:
num: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra? Id est, quomodo cruobscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum 587 intelligite, et moriturum Christum et victurum in aeternum; et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant, non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant, sed ab eis qui videbant et invidebant, quia pidem illum caecati  Aug., caecitate offendebant. Cum autem se abscondisset Jesus ab eis qui illum occidere cupiebant, quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potesta
Abbreviated transcription (Latin):
neruit: uidete. Cogrtauerunt autem
principes sacerdotum ut ⁊ lazarum
interficerent: quia multi ꝓp̃t illum
abibant ex uideis. ⁊ credebant in ih̃m.
Ostulta cogitatio: ⁊ ceca seiutia. Dñs¬
ihc̃ xp̃c qui suscitare potuit mortuũ :
non potuit occisum Quando lazam
inferebatis necem: nunquid aufere¬
batis potestatemr: Si aliud uobis
uidetur mortuus. aliud occisus: ecce
mortuum:.⁊ seipsum suscitauit occi¬

Expanded text:
nerunt videte. Cogitaverunt autem nerunt videte. Cogitaverunt autem priinterficerent, quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta cogitatio, et caeca saevitia! QuChristus qui suscitare potuit mortuum, non posset occisum? Quando Lazaro inferebatis necem, numquid auferebatis Domino potestatem? Si aliud vobis videtur mortuus, aliud occisus; ecce mortuum, et seipsum suscitavit occi
Abbreviated transcription (Latin):
ducentib uidendo non sequendo.
ascendit in celumit non est hic. Ibi
enim sedet ad dexteram patris: ⁊ hic
est. Non enu recessit presentia ma¬
sentiam carnis recte dictum ẽ disci¬
pulis. me autem non semꝑ habebrtis.
habuit eiuim illum cccłia scdm̃ pre¬
sentiam carnis pautis dieb: modo
fide tenet: non occulis uidet. Ergo
siue ita dictum est me autem ñ semꝑ
habebitis: questio sicut arbitror iam
nulia est. que duob modis soluta ẽ:
cetera que pauca remanent audiamꝰ.
Cognouit ergo turba multa ex iide¬
is quia illic est: ⁊ uenerunt non ꝓpt̃
ih̾m tantum: s ut lazarum uiderent
quem suscitauit ihc a mortus. Cu¬
riositas eos adduxit: non caritas. Ue¬
nerunt: ⁊ uderunt. Audite mirabile
consilium uanitatis: uiso lazarore¬
suscitato: quia tantum miraculum
domini tanta erat euidentia diffa¬
matum tanta manifestatione decla¬
ratum. ut non possent uel occultare
quod factum est. uel negare quod inue¬

Expanded text:
ducentibus videndo non sequendo, ducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum , et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia masecundum praesentiam carnis, recte dictum est discipulis, Me autem non semper habebitis. Habuit enim illum Ecclesia secundum praesentiam carnis paucis diebus: modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est, quae duobus modis soluta est. 14. Caetera quae pauca remanent, audiamus: Cognovit ergo turba multa ex Judaeis quia illic est: et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis. Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum est, vel negare, quid inve
Abbreviated transcription (Latin):
exieris. ad illum uenies qui dixit latro¬
III. hodie mecum eris in paradyso. Si
autem male uersaris ⁊uideris habert
in p̃senti xp̃m quia intras eocłiam. sig¬
nas te signo xp̃i. baptizaris baptismo
xp̃i misces te menbris xp̃i.accedis adal¬
tare xp̃i. In presenti habes xp̃m: s malt
uiuendo non semꝑ habebis. Potest ⁊ sie
intelligi. pauperes semꝑhabetis uobistũ:
me autem non semꝑ habebitis. Accipi¬
ant hoc ⁊boni. sed non sint solliciti. Lo¬
quebatur enim: s de p̃sentia corporis
sui. Nan scdm̃ maiestatem suam. scdm̃
ꝓuidentiam. scdm̃ ineffabilem ⁊ inuisi¬
bilem grãm. impletur quod abeo di¬
cdum est: ecce ego uobiscum sum usꝙ
ad consuminationem scłi. Scdm̃ car¬
nem uero qͣm uerbum assumpsit.
ligno confixus. quod de cruce depos¬
tus. quod linteis inuolutus. quodin
scpulchro positus. quod in resurrechi¬
one manifestatus. non semꝑ habebi¬
ta dieb cum discipulis suis: ⁊ eis de¬

Expanded text:
exieris, ad illum venies qui dixit latroexieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Si autem male versaris, videris habere in praesenti Christum, quia intras Ecclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptismo Christi, misces te membris Christi, accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Secundum carnem vero quam Verbum assumpsit, ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper habebita diebus cum discipulis suis, et eis de
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. Dixit gͥ ill ihc. Sine illam: rit
in diem sepulture mee seruet illud. Mo¬
riturum se denuntiauit: s quid est qd̾
sequitur. pauperes enim semꝑ habebi¬
tis uobiscum. me autem non semꝑ ha¬
bebitis: Intelligimus quid est pauperes
semꝑ habebitis: quod dixit uerum est.
Quando eccłia sine pauꝑib: Me autem
ñ semꝑ habebitis: quid sib uult: Quo¬
modo intelligendum est. me autem ñ
semꝑ habebitis: Quia non unus ẽ iu
das. Unus malus corpꝰ maloꝵ signifi¬
cat: quomodo petrus corpꝰ bonorum. cor¬
boni : in uide ꝑsona significati sunt in
eccłia mali. Ipsis dictum est: me autẽ
non semꝑ habebitis. Quid est ñ semꝑ
& quid est semꝑ: Si bonus es. si ad corpꝰ
ꝑtines quod significat petrus: habes
xp̃m ⁊ in presenti & in futuro. In p̃senti
ꝑ fidem: in p̃senti ꝑ signum: in p̃sertti ꝑ
baptismatis sacramentum: ni p̃senti ꝑ
altaris cibum ⁊ potum:. Habes xp̃m in
presenti.s habes semꝑ: quia cum hint

Expanded text:
abat. Dixit ergo ei Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Moriturum se denuntiavit. 12. Sed quid est quod sequitur? Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Intelligimus quidem, Pauperes semper habebitis: quod dixit, verum est. Quando Ecclesia sine pauperibus? Me autem non semper habebitis, quid sibi vult? Quomodo intelligendum est, Me autem non semper habebitidas. Unus malus corpus malorum significat; quomodo Petrus corpus bonorum, imo corboni, in Judae persona significati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me autem non semper habebitis. Quid est enim, non semper? Et quid est, semper? Si bonus es, si ad corpus pertines, quod significat Petrus; habes Christum et in praesenti et in futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc
Abbreviated transcription (Latin):
deis ubi sit xp̃c: utinam uellent audi¬
re ⁊ apprehendere quicumq sunt ex se¬
minc illorum. qui dederunt mandatũ
ut indicaretur eis ubi esset xp̃e. Ueni¬
ant nunc ad eccliam. audiant ubi sit
xp̃c: apprehendant eũ. A nobis audiãt.
ex euangelio audiant. Occisus ẽ aparen¬
tib coꝵ sepultus est. resurrexit: a disci¬
piuis agnitus. ante oculos ascendit
in celum: ib sedet ad dexteram patris.
Qui uidicatus est: uenturus ẽ uidex.
audiant: ⁊ teneant. Ihẽ gͦ ante sex dies

Expanded text:
daeis, ubi sit Christus. Utinam velint audidaeis, ubi sit Christus. Utinam velint audire et apprehendere quicumque sunt ex semine illorum, qui dederant mandatum ut indicaretur eis ubi esset Christus. Veniant ad Ecclesiam, audiant ubi sit Christus, et apprehendant eum. A nobis audiant, ex Evangelio audiant. Occisus est a parentibus eorum, sepultus est, resurrexit, a discipulis agnitus, ante oculos eorum ascendit in coelum, ibi sedet ad dexteram Patris; qui judicatus est, venturus est judex: audia
Abbreviated transcription (Latin):
immolationem celebraremus. Quere¬
bant gͦ ih̃m : sed male. Beati enim qͥ
querunt ihm: sed bene. Illi querebãt
ihm. ut nec ipsi eum haberent nec nos:
s ab ipsis abscedentem suscepimus nos.
Rep̃henduntur qui querunt: laudan¬
tur qui querunt. Animus enim que¬
rentis: aut laudem inuenit aut dãp¬
nationem. Habes enun ⁊ inpsalmis.
Confundant᷑ ⁊ reuereantur: qui quert̃
aninam meam. Isti sunt qui male
querebant. Auoloco dicit. Periit fuga
a me: ⁊ non ẽ qui requirat anunã mcã.
Culpantur qui querebant: culpantur
qui non iequirebant. frgo queramus
xp̃m ut habeamꝰ÷ qutramus ut tenea¬
mus:s non ut occidamus. Nam ⁊ illi
idco querebant ut tenerent: s ut cito
non haberent. Querebant gͦ: ⁊ loque¬
bantur inter se. Quid putatis:. quia ñ
uenit ad diem festum: Dederãt autem
pontifices ⁊ pharisei mandatum: ut si
quis cognouerit ub sit indicet:. ut ap¬
p̃hendant cum. Nos indicemꝰ modo iu¬

Expanded text:
immolationem celebraremus. 3. Quaereimmolationem celebraremus. 3. Quaerebant ergo Jesum: sed male. Beati enim qui quaerunt Jesum, sed bene. Illi quaerebant Jesum, ut nec ipsi haberent eum, nec nos: sed ab ipsis abscedentem suscepimus nos. Reprehenduntur qui quaerunt, laudantur qui quaerunt: animus enim quaerentis aut laudem invenit, aut damnationem. Habes enim et in Psalmis, Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam : isti sunt qui male quaerebant. Alio autem loco dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Culpantur qui quaerebant, culpantur qui non quaerebant. Ergo quaeramus Christum ut habeamus; quaeramus ut teneamus, sed non ut occidamus: nam et illi ideo quaerebant ut tenerent, sed ut cito non haberent. Quaerebant ergo, et loquebantur inter se: Quid putatis, quia non venit ad diem festum? 4. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. Nos indicemus modo Ju
Abbreviated transcription (Latin):
roximum erat pascha
udeorum. Illũ diem
festum: uidei cruentũ
habere domini sangͥ¬
ne uoluerunt. Iuo die
festo occisus est agnꝰ:
qui nobis eundem diem festum suosan¬
gume consecrauit. Consilium erat int
uideos de occidendo ihũ. Ille qui de celo
uenerat pati. ꝓpinquare uoluit loco pas¬
sioiis: quia imminebat hora passionis.
Ascenderunt gͦ multi iherosolimam de
regione ante pascha: ut scificarent scip¬
sos. Hoc faciebant udei scdm̃ p̃ceptum
domini ꝑ scm̃ moysen in lege manda¬
tum: ut die festo quod pascha erat om̃s
undiq conuenirent: ⁊ illius diei scĩfica¬
tione scĩficarentur. S illa celebratio:
umbra erat futuri. Quid est umbra fu¬
turi: Prophetia xp̃i uenturi: ꝓphetia
ꝓnobis illa die passuri: ut transiret un¬
bra ⁊ lux ueniret: ut transiret signifi¬
catio. ⁊ ueritas teneretur. Habebant gͦ
uide pascha in umbra: nos in luce.
uenit gͦ dominus tanquam ad uicti¬
mai: ut uerum pascha nos haberemꝰ:
cum eius passionem tanquam ouis

Expanded text:
roximum erat pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine noluerunt. Illo die festo occisus est Agnus qui vobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu. Ille, qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi in Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc faciebant Judaei secundum praeceptum Domini per sanctum Moysen in lege datum, ut die festo quod Pascha erat omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quid est umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro nobis illo die passuri, ut transiret umbra, et lux veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra, nos in luce. Venit ergo Dominus tanquam ad victimam, ut verum Pascha nos haberemus, cum ejus passionem tanquam ovis
Abbreviated transcription (Latin):
rum quia hȩc de filio hominis dicun¬
tur. qui exaltari in cruce & mortẽ
potuit pati: ne putaret nichodemꝰ
filium tantum hominis ẽẽ eum a qͦ
uita eẽt exspectanda ꝑpetua. cura¬
uit ei dñs etiam diuinitatis suȩ pa¬
tefacere sacram̃tum: unũq & euudẽ
filium di & filium hominis. mundi
ostendere saluatorem Sermo beati

Expanded text:
rum quia haec de Filio hominis dicunrum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequi
Abbreviated transcription (Latin):
tanen credebant uerbo quod dixit.
seo ut hoc quidem intelligere uale¬
bant. quia non de alio quam de tem¬
plo corporis sui diceret. Qui gͣ t̾rena
audientes non capiebant: quanto mĩ¬
nus ad cȩlestia. io ẽ diuinȩ generatiois
capienda in ysteria. sufficiunt: do¬
dit autẽ adhuc dñs: & de cęlestibus
sacram̃tis & de trenis instruere eũ:
quem uidet sapienter ac diligenter
his quȩ audit intendere. Cȩlestis nã¬
q ẽ ascensio eius ad uitam sempit̾nam:
terrena uero exaltatio eius ad mortẽ
temporalem. Dicit ergo & de cȩlestibꝰ &
nemo ascendit in cęlum nisi qui des¬
cendit de cęlo: filius hominis qui ẽ
in cȩlo. Subiungit uero de terrenis:
& sicut moyses excaltauit serpentẽ
in deserto: ita ex altari oportet fili¬
um hominis. Merito autem quęxi¬
tur. quomodo dicatur filius hominis
uel descendisse de cȩlo: uel eo tempͣr
quo hȩc in terra loquębatur. iam fu¬
isse in cęlo. Nota ẽ namq confessio fi¬

Expanded text:
tamen credebant verbo quod dixit, tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio quidem quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt! Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur filius hominis vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo. Nota est autem confessio fi
Abbreviated transcription (Latin):
tua de corruptione: iam securus esto. Intͦ
ẽ bone fidei contractus: nemo fallit redẽp¬
torcm tuũ: nemo curcumuenit: nemo p̃mit.
fgit hic commertium. iam p̃tiũ soluit:
dit unicus filius dĩ ꝓnobis. O anima eri¬
nr̃a: resurrexit ꝓpter iustificationem nr̃am.
Sperent menbra: quod in capite demonstra¬
tum est. Non curabit menbra sua: quoꝵ ca¬

Expanded text:
tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, dit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erinostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum ca
Abbreviated transcription (Latin):
eot sursus do uleuo redilar.
Roqnosceno hoc mẽdieus purgat
humorem. detra hil secusam. et
nulla erunt plcera unde abundat
iniquitas ł poer superbiamos uia
Superbiam: et nulla erit iniquitas.
nᵈ ergo fausa omnium Morborum
quietuy id cot iuperbia. Descendis
et humilis factus est filius dei
quĩo su perbis siomo ÷ deuo propler¬
te fortasoe imitari fuliilem haminen
es alrem imitare humilem Deum
benit filiuo dei in homine. et
sumilio factus est precipoitur
tiei it ho humilis. non tibi=
humilitas tua. Ot Rognosias le.
arpo quia humilitatem docetdeas
diait non ueni facereo loluidatem
mcam. sed eiuo qui misisme.
haer enim sommenditio humilitalio

Expanded text:
est, rursus ad ulcus reditur. est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homote fortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi phumilitas tua est ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit. Haec enim commendatio humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nidi in frucedomini nostri pesu
Christio ham non eot magnum
in Christi Sapientia ploriaro e
magnum est in fruce urioti
gloriano unde titi insultat
impiuo inde glorielur pius :
unõs insultat superbus inde
glorietur Fhristianuso nole
erubescere Se fruce guristi. Deo
in fronte tanquam insede ⁊¬
pudoris Lignum ipedum accepiotio
recole frontem luam: ne sinquam
morborum Superbia est. quia
hapoua omnilem peccatorum
Sil poerbia. Medicus quando
egritudinem diseutit. ħ curet
quõo per aliquam fausam factum
cst. et ipoam fausam qua faclum
est non quret. ad tempus bidelũt
mẽderi. hausa manente
morbus repe tetur. Uerbi gratia
expressiuslloe dicam humor
in ferpore scabiem uel plcera
gignio ⁊ in fergcore. sit inagna febris
et non parsuo Dolor. enhibenlur
quaẽdam medicamenta quae icadiem
Sompescant et fenorem teita
ulceris Sedent ł et adhibentur et
proficiunt. uides fiominem qui
quit slcerosuo et ł cabiosuo sanalum:
Red quia humor ille non esectus

Expanded text:
nisi in cruce Domini nostri Jesu nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi. Nam non est magnum in Christi sapientia gloriari: magnum est in cruce Christi gloriari: unde tibi insultat impius, inde glorietur pius; unde insultat superbus, inde glorietur christianus. Noli erusbescere de cruce Christi: ideo in fronte tanquam in sede pudoris signum ipsum accepisti. Recole frontem tuam, ne linguam morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mederi, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus
Abbreviated transcription (Latin):
filios zebedaei o quorebano idi¬
altitudinem. dicentes At unus coruen
Sederes ao deateram tanti poatris¬
familias. alter ad Senistrame
Magnam polano idi gelditadinem
requirebant: magnam. sed queniam
pas pone bant qua pocat eco strislus
ab eo quo ire bolebantsad illuo
qua ire debebant. quaerentibus
quippe. tantam eloitudinem quo
resipondit e polestis bibere ftelicem.
quem ego bibituras Sum  quem
salicem nisi humilitatio. nidi
passionio e quem bibituras
et in fe transformans infirmitatem
nostram ait patri i pater. si
fieri potest. transeat a me
halius iote. Iotos ipsos in se
transformans. qui lalom falicem
bibere recusabant÷ et altitũdinep
quae rebanse humiluratio riam
ne gligebant ł polestis. inquit
siliturus sum÷ gpridtum quanilis
excelbums redite o fhucisidcum
uultio regnare et gloriari in
sedituo fpricti priuo discite
Dicere miho abslt glorian. nidi
in gruce Domino nostri ge sugrioti.
hae eot Doitrina shristiana 2
humilitatio praeceptum fumilitalio
commendatio ut non gloriemua

Expanded text:
lios Zebedaei. Quaerebant altitudinem, dicentes ut unus eorum sederet ad dexteram tanti patrisfamilias, alter ad sinistram. Magnam plane illi celsitudinem requirebant, magnam: sed quoniam postponebant qua, vocat eos Christus ab eo quo ire volebant, ad illud qua ire debebant. Quaerentibus quippe tantam celsitudinem quid respondit? Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Quem calicem, nisi humilitatis, nisi passionis? quem bibiturus et in se transformans infirmitatem nostram ait Patri: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Istos ipsos in se transformans, qui talem calicem bibere recusabant, et altitudinem quaerebant, humilitatis viam negligebant, Potestis bibere, bibiturus sum? Christum quaeritis excelsum; redite ad crucifixum. Vultis regnare et gloriari in sedibus Christi; prius discite dicere, Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi. Haec est doctrina christiana, humilitatis praeceptum, humilitatis commendatio, ut non gloriemur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit¬
⁊ diat. Nam ⁊ filius hominis non uenit¬
ut ministraretur ei: s ut ministraret.
Nota quod crebro diximus eum qui mi¬
nstret: filium appellari hominis. Et daret
animam suam redemptionem pro multis:
quando formam serui accepit. ut ꝓ mundo
sanguinem funderet. Et non dixit dare
animam suam redemptionem ꝑ omnib.
s ꝓ multis: id est ꝓ his qui credere uolu̾int.

Expanded text:
dicit: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis: pro his qui credere voluerint.
Abbreviated transcription (Latin):
mine tu cognoiusti sessionem meam. ⁊ resur¬
rectionem meam: id est humilitatem meã.
⁊ exaltationem ineam. Quid gͦ uos ante
lucem uultis exaltari: ofilii zebedeie Sic
enim loquamur. ⁊ ipsos potius nominemꝰ
qui nobis non irascuntur: quia idõ de illis
ista conscripta sunt. ut alii cauerent suꝑbi¬
am in qua ipsi correcti sunt. Quid gͦ uui¬
tis ante lucem surgere: Inuanum ẽ uobis.
Exaltari uultis: antequam humiliemini :
Dominus ipse ũr qui est lux ur̃a. humilia¬
tus est ut exaltaretur: qui uiuit ⁊ regnat¬

Expanded text:
mine, tu cognovisti sessionem meam, et resurmine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Pa
Abbreviated transcription (Latin):
di post nie. ut ego precedam: tu sequaris.
Quo ego eo illuc cas: non quo tu uis ire.
illuc me uelis ducere. frgo illis qui uole¬
bant ante lucem surgere: dicit psalmus.
Inuanum ẽ uobis ante lucem surgere. Et
quando surgunus :lum fucrimꝰ humiliati.
militatem significat. Auis locis intelligitur
sessio in honore iudicandi: alus locis humi¬
litatem significat. Quomodo in honore iu¬
dicandi sessio: Sedebitis suꝑ duodecim se¬
des: iudicantes duodecim trib isrł. Quomͦ
in signo humilitatis sessio: Hora sexta dñs
fatigatus sedit ad puteum fatigatio domini
ĩfirmtta̾ dñi fuit: infirmitas uirtutis infir¬
mitas sapientie: s ipsa infumitas humili¬
tas. Frgo si sedit ex infirmitate: sessio uia
humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius
id c̃ humilitas ipsius. ipsa nos saluos fecit:
quia quod infirmum di est. fortius ẽ quam
homines: id̃o ditit in quodam psalmo. Do¬

Expanded text:
di post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: di post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: militatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Do
Abbreviated transcription (Latin):
Ante lucem uolebant surgere: idõ inuanũ
ibant. Reuocat illos dominus ad humilita¬
tem. cum hoc audiret: ⁊ ait illis. Potestis
bibere calicem: quem egobibiturꝰ sum:
Ego ueni humilis eẽ: ⁊ uos ante me nul¬
tis ẽẽ excelsi: Quo ego co: uluc sequimini
ait. Nam si hac iusltis ire quo ego non eo:
inuanum est uobis ante lucem surgere. &
petrus ante lucem surcexerat: quando uo¬
luit domino dare consilium ut ñ pateret᷑
pro nobis. Dixerat cnim ille de passione
sua: in qua salui futuri cramus de ipsa
humilitate. Humilis enim passus ẽ. Cum gͦ
de passione sua futura diceret: expauit pe¬
trus qui illum paulo antedixerat filium dĩ:
timuit ne morerct᷑. ⁊ ait illi. Absit a te dñe ÷
ꝓpitius tͥ esto: ne fiet istud. Ante luc̃e uole¬
bat surgere: ⁊ luci consilium dare. S quid
fecit dominus: facit illum: ut post lucem
surgat. Redi post me secchanas: i dõ enun sa¬
thanas. quia ante lu cem ius surgere. Re¬

Expanded text:
ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Re
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Surcexit lux nr̃a xp̃c: bonum ẽ tibi
ut surgas post xp̃m: non surgas anit xͦ
xp̃o: Qui uolunt hic excelsi ẽẽ: ubi ille hu
milis fuit. Sint gͤ hic humiles: si uolt̾
sumus. si ⁊ nos in uium puro corde credi¬
mus. Pater dixit: quos michi dedisti. uo¬
lo ut ubi egosum. ⁊ ipsi sint metum. Mag¬
num donum. magna gr̃a: magna ꝓmissio
frẽs mei. Et quis non uult ẽẽ cum xp̃o ÷
ĩbi ẽẽ÷ ubi est excelsus: fsto humilis: ubi
⁊ ille humilis fuit. Propterea illis dixit
ipsa lux. Non ẽ discipulus suꝑ magistrum:
nec seruus suꝑ dominum suum. Qui uo¬
lebant discipuli cẽ suꝑ magistrum: ⁊
serui uolebant esse suꝑ dñm suum. Ante
lucem uolebant surgere: inuanum ibant:
quia non post lucem ibant. Iiis gͦ dicit
psalmus. Inuanum ẽ uobis ante lucem
surgere. Tales enun erant filii zebeder: qͥ
antequam humiliarent᷑ scd̃m passionem
domimi. iam sibi loca eligebant ubi sede¬
rent: unus ad dexteram. alter ad si nistm

Expanded text:
. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante ChrChristo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si voluntsumus, si et nos in illum puro corde credimus: «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promissio, fratres mei! Et quis non vult esse cum Christoistus: vis ibi esse ubi est excelsus? Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram:
Abbreviated transcription (Latin):
qu misit me. humilio uene
humilitatem docere. ueni:
magister humilitatio ueni: qui
ad me uenit incorpooratur mihi:
qui ad me uenit humilis fit.
quio millo adheret. humilis eris.
quias non facie uoluntatem suem
Sod dei ⁊ et ideo non epcietur
forasi quia fum Superbus.
esset. proiectus en foras.
Doccor itaque humilitatis uenit
non facere Ueluntatem suam:
ses boluntatem esus qui misio
illum. ueniamus ad eum.
Sumuo. quia Papue nostrum
esse soluio docendo humilitatem
do calremum insum audile
Pencionantem. uenite ad me¬
omnes qui Laboratio et onerati
estio toltite pgum meum laper
bos. et Discile a me quia milio
sum et humilis forde: et fun
fioe Didiceritio. inoenielio requien
auimabus uestris. unde non
esiuemiini foras: quia descendo
de sceso. non et fauam leluntaten
neam Sed uoluntatem eiuo qui
misib humilitatem doceo. ad
me uenue non sootest nisi
umilis. non mittit foras nisi
Supperbia quomodo esurit foral
qui Seroat humilitatem ÷ Pano

Expanded text:
me misit. Humilis veni, humilitatem docere veni. Magister humilitatis veni. Qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit. Qui mihi adhaeret, humilis erit, quia non faciet voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras; quia Adam cum superbus esset, projectus est foras Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: todiscite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et no
Abbreviated transcription (Latin):
Erige cor genus humanum: respira in au¬
ras uite. ⁊ sercnissime libertatis. Quid audis
Quid tib ꝓmittitur: Dedit eis potestatem
Quam potestatem: Neforte unde inflantur
homines. uidicandi de capitib humanis:
ferendi sententias de innecentib ⁊ nocenti¬
b. Potestatem inquit dedit eis: fiuos dei
fieri. Iam enim erant ñ filii. ⁊ fiebant fuii
quia ille ꝑ quem fuint filii dĩ. iam erat filꝰ
di᷑: ⁊ factus est filius hominis. Iam ergo
⁊ illi erant filii hominum: ⁊ facti suire si¬
lii dĩ. Descendit ad id quod ñ erat: qr aliud ert
Leuauit te ad id quod ñ eras: quia aluid eias.
Erige gͦ spem: magnum ẽ quod tibi ꝓmissũ

Expanded text:
Erige cor, genus humanum, respira in aura vitae et securissimae libertatis. Quid audis? quid tibi promittitur? Dedit eis potestatem. Quam potestatem? An forte unde inflantur homines, judicandi de capitibus humanis, ferendi sententias de innocentibus et nocentibus? Potestatem, inquit, dedit eis filios Dei fieri. Jam enim erant non filii, et fiebant filii; quia ille per quem fiunt filii Dei, jam erat Filius Dei, et factus est filius hominis. Jam ergo et illi erant filii hominum, et facti sunt filii Dei. Descendit ad id quod non erat, quia aliud erat. Levavit te ad id quod non eras, quia alius eras. Erige ergo spem. Magnum est quod tibi promissum
Abbreviated transcription (Latin):
unt xp̃m filium esse dĩ: non ignorant
natum eẽ de uirgine: s dum predam de
subiecta sibi plebe appetunt: nec ipsi in rro¬
eunt regna celoꝵ: nec cos qui poterant
intrare ꝑmittunt. Hoc ẽ quod in osce ꝓphe¬
ta arguit. Abscondert̃ sacerdotes uiam:
int̾fecerunt ppłm̃. Et rursum. Sacerdo¬
tes non dixerunt: ubi ẽ dominus: u̾el
certe omis magister qui scandalizat malis
oꝑib discipulos suos: claudit ante eos reg¬
num cełoꝵ. Ue uobis scribe ⁊ pharisei hy¬
pocrite: qui circuitis mare ⁊ aridã ut facia¬
tis unum ꝓselitum: ⁊ cum fuerit factꝰ. faci¬
tis eum filium gehenne duplo quam uos.
Hon eo studio scruamus quesita: quo q̃rimꝰ
Scribe ⁊ pharisci totum lustrantes orbem
ꝓpter negotiationes ⁊ diuersa lucra. tam a
ꝑselitum id est aduenam. ⁊ circumcisum
miscere ppło dĩ÷ s qui ante dum dc̃t ethm¬
cus simpliciter errabat. ⁊ erat semel filius
gehenne: uidens magistroꝵ uitia. ⁊ intelli¬
gens destruere eos opere qued uerbis doce¬

Expanded text:
um esse Filium Dei: non ignorant natum esse de Virgine; sed dum praedam de subjecta sibi plebe appetunt, nec ipsi introeunt regna coelorum, nec eos qui poterant, intrare permittunt. Hoc est quod in Osee propheta arguit: Absconderunt Sacerdotes viam, interfecerunt Sicimam . Et rursum: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus ? certe omnis magister qui scandalizat malis operibus discipulos suos, claudit ante eos regnum coelorum. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum: et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo quam vos. Non eo studio servamus quaesita, quo quaerimus. Scribae et Pharisaei totum lustrantes orbem, propter negotiationes, vel diversa lucra tam a proselytum, id est, advenam, et incircumcisum miscere populo Dei. Sed qui ante, dum esset ethnicus, simpliciter errabat, et erat semel filius gehennae, videns 186 magistrorum vitia, et intelligens destruere eos opere, quod verbis doce
Abbreviated transcription (Latin):
rent. hoc ẽ ne in minimis quidem eam
ꝑficerent: quam se contra morem patrũ.
dam tradere presumebant. Atq ĩdõ iugũ
xp̃i suaue ⁊ sarcinam eius leuem ubi
reqiues est animaru. procul abicere ⁊
exterminare temptabant: cum scriptum
sit. iustus autem ex fide uiuit: & apłs
petrus his qui credentes ex gentib cir¬
cumeidi docebant ꝑtestetur. ⁊ dicat. Q nc̃¬
quid temptatis dm̃ imponere iugum
suꝑ ceruicem discipulorum. quod neq pa

Expanded text:
rent: hoc est, ne in minimis quidem eam rent: hoc est, ne in minimis quidem eam perficerent, quam se contra morem patrum sdam tradere praesumebant. Atque ideo jugum Christi suave, et sarcinam ejus levem , ubi requies est animarum, procul abjicere et exterminare tentabant: cum scriptum sit, justus ex fide vivit , et apostolus Petrus his, qui credentes ex gentibus circumcidi docebant, protestetur, et dicat: Nunquid tentatis Deum, imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque p
Abbreviated transcription (Latin):
quod generaliter accusarat. nunc in
partes diuidit. Pitaciola illa decalogi
phylacteria uocabant: quod quicunq
habuisset ea. quasi ob custodiam ⁊ inu¬
nimentum sui haberet: non intelligen¬
tib phariseis quod hec in corde portan¬
da sint. non in corpore. Alioquin ⁊ arma
ria ⁊ arce habent libros: ⁊ dĩ noticiam
ñ habent. Hoc apud nos suꝑstitiose mu¬
liciciile. in pariuuilis euangeliis ⁊ in cru¬
cis signo. ⁊ in istuis modi reb que habent
quidem zelum dĩ. s ñ uuta scientiam.
fimbria parua ⁊ breuis ex legis precepto:
quam ⁊mulier illa que sangume flue¬
bat tetigit in pallio domini: s ñ ẽ com¬
puncta suꝑstitiosis sentib phariseoꝵ:
magisq sanata ad tactum eius. Cunq
suꝑflue dilatant phylacteria. ⁊ magnas
faciunt fimbrias. captantes ab homini¬
b laudem: arguuntur in reliquis. Don
onera legis portare: eo modo quo phari
quod sarcinas eius uno digito ñ tange¬

Expanded text:
quod generaliter accusarat, nunc per quod generaliter accusarat, nunc per partes dividit. Pictatiola illa Decalogi, phylacteria vocabant: quod quicumque habuisset ea, quasi ob custodiam et monimentum sui haberet: non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in coria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent. Hoc apud nos superstitiosae mulierculae in parvulis evangeliis, in crucis ligno, et in istiusmodi rebus qui habent quidem zelum Dei, sed non juxta scientiam fimbria parva et brevis ex Lege praecepta, quam et mulier illa quae sanguine fluebat, tetigit in pallio Domini : sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum; magisque sanata ad tactum ejus. Cumque superflue dilatent phylacteria, et magnas faciant fimbrias, gloriam captantes ab hominibus, arguuntur in reliquis, cur onera legis portare, eo modo quo scribaquod sarcinas ipsas uno digito suo non tange
Abbreviated transcription (Latin):
ut oꝑe compleantur. Sint ante oculos
tuos: ut die ac nocte mediteris in eis:
Hoc pharisei male interpretantes. scribe¬
bant in menbranulis decalogum moy¬
si. id est decem uerba legis: complicantes
ea ⁊ ligantes in fronte. ⁊ quasi coronam
capiti facientes. ut semꝑ ante oculos
religiosus in ppło suo dicatur Ilisserat qͦ
aliud moyses: ut in quatuor angulis
palliorum iacinctinas fimbrias facerent.
ad israhelis ppłm dinoscendum: ut quo¬
modo in corporib circumcisio signum iu¬
daice gentis claret: ita uestis haberet ali¬
quam differentiam. Suꝑstitiosi magi¬
stri captantes auram popularem. ate
ex mulierculis sectantes lura. faciebant
grandes fimbrias: ⁊ acutissimas in eis
spinas ligabant: ut uidelicet ambu¬
lautes ⁊ sedentes interdum pungerent᷑.¬
⁊ quasi hac comimonitione traherentur
ad officia d̾i.⁊ ministeria seruitutis eius.
Quia gͦ dixerat dominus: omĩa oꝑa sua
facunt ut uideantur abhominibus:

Expanded text:
ut opere compleantur: sint ante oculos ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est decem verba Legis, complicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi coronam capitis facientes, ut semper ante oculos relaliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hiacynthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita et vestis haberet aliquam differentiam. Superstitiosi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officia Dei, et ministeria servitutis ejus. Quia ergo dixerat Dominus: Omnia opera sua faciunt, ut videantur 186 ab hominibus;
Abbreviated transcription (Latin):
dite. Quecunq uobis dixerint inquit
ut faciatis: facite. facere auttm oꝑis est:
non fidei. Scdm̃ auttin oꝑa coꝵ: nolite
facere. Intuemiui qm̃ non de dogmati¬
autem onera grauia. ⁊ imponunt in
sus om̃s magistros ꝑtinet: qui grandia
uibent. ⁊ minora non faciunt. Notandũ
autem quod ⁊ humeri ⁊ digitus ⁊ onera. ⁊
uincuia quib alligant᷑ onera: spualiter
intelligenda sunt. Omĩa uero oꝑa sua
faciunt: ut uideantur ab hominib. Q¬
cunq igitur ita facit quodlibet ut iudeat᷑
ab hominib: scriba est ⁊ phariscus. Dilatãt
enim phylacteria sua.⁊ magnificant fumbii¬
as: amant quoq primos recubitus in ce¬
nis ⁊ primas cathedras in synagogis: ⁊
salutationes in foio: ⁊ uocari ab hominib
rabbi. Ue nobis miseris: ad quos pharise¬
orum uitia transierunt. Dominus cum
dedisset mandata legis ꝑ moysen. ad ex¬
tremum intulit. ligabis ea in manu tua:
⁊ erunt immota ante oculos tuos. Et est
sensus. Precepta mea sint in manu tua:

Expanded text:
 quae vobis dixerunt, inquit, ut faciatis facite. Facere autem operis est non fidei. Secundum autem opera eorum nolite facere. Intueris quomodo non de dogmatiautem onera gravia et importabiliasus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non faciunt. Notandum autem 185 quod et humeri, et digitus, et onera, et vincula, quibus alligantur onera, spiritualiter intelligenda sunt. Omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Quicumque igitur ita facit quodlibet, ut videatur ab hominibus, Scriba et Pharisaeus est. Dilatant enim phylacteria sua, et magnificant fimbrias. Amant autem primos recubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt. Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua,
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei. Omĩa gͦ que dixeruit uobis ser¬
uate ⁊ facite: scdm̃ oꝑa uero coꝵ nolite fa¬
cere. Dicunt enu: ⁊ non facunt. Quid
mansuetius ⁊ quid benignius domino:
Temptatur a pharisqs: confringuntur
insidie eoꝵ: ⁊ sedm̃ psalmistam sagite¬
parindlerum fuita sunt plage coram
nichilominus ꝓpt sacerdotium ⁊ nominis
dignitatem hortatur ppłos ut subician¬
tur eis: non oꝑa s doctrinam consideran¬
tes. Quod autem ait. suꝑ cathedram mo¬
ysi sederunt scribe ⁊ phariser ꝑ cathedrã
doctrinam legis ostendit. frgo ⁊ uiuid qd̾
dr̃ inpsalmo. in cathedra pestuentie ñ se¬
dit. & cathedras uendentium columbas
euertit: doctrinam debemus accipere.
iecti estote. Quid ergo: Dicit aliquis: dum
in causa fidei est malignus. fuge illum
⁊ cuita: non solum si homo fuerit. s eti¬
am si angl̾s de celo descenderit. Si uero
in uoto ⁊ morib malignum dicis: noli
serutari. Et hec non ex meipso dico: s ex
uangelio dicentem. Suꝑ cathedram

Expanded text:
aecumque dixerint vobis, servate et facite: secundum opera vero eorum nolite facere. Dicunt enim, et non faciunt. Quid mansuetius, quid benignius Domino? Tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et secundum Psalmistam: Sagitparvulorum factae sunt plagae eorum , et nihilominus propter sacerdotii et nominis dignitatem, hortatur populos ut subjiciantur eis, non opera, sed doctrinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: per cathedram doctrinam Legis ostendit. Ergo et illud quod dicitur in Psalmo: In cathedra pestilentiae non sedit . Et: Cathedras vendentium columbas evertit doctrinam debemus accipere.jacete eis. Quid ergo, dicit aliquis, dum in causa fides est, fuge illum et evita, non solum si homo fuerit, sed etiam si angelus de coelo descenderit. Si vero in toto corde et moribus malignum ducis, noli scrutari. Et haec non ex me ipso dico, sed Jesum dicentem: Super cathedram