comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id malignis sp̃itib c̃siliũ in euntes. iã c̾spirauerant. ut siq̃duũ pastort᷑
suũ illũ eẽ agnosceret. ꝓtinꝰ humeris & lat̾ib cęt̾arũ impacta extraoiule
fieret. Hund c̃spiratio hȩc grãm pastoris euacuaret. aut nom̃ eiꝰ siue fa¬
etiã pastores ut dauio. ł moyses & aaron. huiꝰ ouilis patres exuterunt.
Ion s̃ inꝗͣ ex hoc ouili. & illas oportet me adducere. Quare uidełq
buer̃ & semetipsas corruper: iccirtohis abiectis. oportet ex aliis oub:
p̃finitũ ante scła ouiũ supplere numerũ. Me inqͥt oportet illas adducere. Nunq.
ipse pastor qͥ hȩc loqͥt᷑ ꝑ semetipsũ ad nos oues aliẽ nigenas uenit. Nonne a fu¬
rib & latͦnib in medio huiꝰ ouilis cõp̃hensus animã suã posuit. & deinde ascen¬
dens in cęlũ. nunꝗͣ uisus a nob suos tantũ uicarios ad nos direrit. Ita plane
Et enĩ si ñ uidimꝰ nos quirga in colubrũ c̃uersa sit. & deuoratis magox egyptioꝵ

Expanded text:
am conspiraverant, ut si qua ovium pastorem suum illum esse agnosceret, protinus humeris et lateribus caeterarum impacta, extra ovile fieret. Nunquid conspiratio haec gratiam pastoris ei evacuaret, aut nomen ejus sive faetiam pastores, ut David, vel Moyses, et Aaron, hujus ovilis patres exstiterunt. Non sunt, inquam, ex hoc ovili, et alias oportet me adducere. Quare? Videlicbuerunt, et semetipsas corruperunt, idcirco his abjectis oportet ex aliis ovibus praefinitum ante saecula, ovium supplere numerum: « Me, inquit, oportet illas adducere. » Nunquid ipse pastor, qui haec loquitur, per semetipsum ad nos oves alienigenas venit? Nonne a furibus et latronibus in medio hujus ovilis comprehensus animam suam posuit, et deinde ascendens in coelum, nunquam visus a nobis, suos tantum vicarios ad nos direxit? Ita plane,Etenim si non vidimus nos, quod virga in colubrum conversa sit, et devoratis magorum Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
trifariã diuidit᷑. Aliud ẽ opꝰdĩ. cuiꝰ fructꝰ uita et̾na. aliud opꝰ pect̾i cuiꝰ finiᷤ
mors. alud opꝰmertennarii. cuiꝰ retͥbutio cotudianũ stipendiũ ẽ. Opꝰ pecõi

Expanded text:
us finis us finis mors; aliud opus mercenarii, cujus retributio quotidianum stipendium est . Opus peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ ceti hc hominẽ ẽe tñsgressorẽ legiᷤ. eo qd sabbm ñ custodisset. it̾m int̾roga¬
bant eũ qͥcecꝰ suerat qͦmͦ uidisset cũ hoc abeis qͥillũ adducebant. iã sibi indicatũ fu
piant aduersarii. nã hic testis certꝰ de innocentia illuminatoris sui ñ erubescit
i q̃ factũ ẽ constieri. Etenĩ secretũ qͥđe regiᷤᷤ abscondere bonũ ẽ. oꝑa aut̃ di enar¬
rare honorificũ ẽ. Dicebant gͦex phariseis. qͥda. Honẽ hic homo ado qͥ sabb̃n
ñcustodit. O serui pecci ambulantes in equis suꝑbie. liberosq peditẽ immo
&elibatͥtẽ illox ueritatẽ m̃daciiatq inc̾tinentiore uidirantes facitote uos in pͥma
uł scda sabb̃i opꝰ huic simile ut aꝑiant᷑ cetoꝵ oculi. Uerũ hoc fare̾ ñ potestiᷤᷤ. nec
aliqͥs qͥ cunq ur̃i similisẽ seruus perc̾r. G̾cetoꝵ ocłosaꝑire. opꝰ seruile ñ ẽ. Lex aut̃¬
qͥd opꝰdĩ equȩ ut opꝰseruile dierũ ł hominũ lege c̃stringit᷑ : Om̃e nanq opꝰ

Expanded text:
m interrogabant eum qui caecus fuerat, quomodo vidisset, cum hoc ab eis qui illum adducebant, jam sibi indicatum fuipiant adversarii. Nam hic testis, certus de innocentia illuminatoris sui, non erubescit id quod factum est confiteri. « Etenim secretum quidem regis abscondere bonum est, opera autem Dei enarrare honorificum est . » « Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam: Non est hic homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. » O servi peccati, ambulantes in equis superbiae, liberosque pedites, imo et liberatricem illorum veritatem, mendaci atque incontinenti ore judicantes, facitote vos in prima vel secunda Sabbati opus huic simile, ut aperiantur caecorum oculi. Verum hoc facere non potestis, nec aliquis quicunque vestri similis est servus pecquid opus Dei, aeque ut opus servile, dierum vel hominum lege constringit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuo sꝑfitemini qͦmͦ unũ sine alt̾o testimoniũ bonũ ẽẽ iudicastis: Quomͦ uni
hõi cũ blasphemia bonũ opꝰ attͥbuitis : Iunqͥ dm blasphemando qͥs bonũ opꝰ¬
simul faciet. p̃sertĩ qͣlia hic oꝑat᷑: Plane scimꝰ. &enĩ cũ cetinati fuerimꝰ. mͦꝑ¬
grãm xͥ uidemꝰ. scimꝰ inꝗ̃ q: pect̾ores&maxime blasphemantes ñ audit ds.
igit᷑ exore ur̃o iudicamini. qr sic̃ magi qͦ corã pharaone testati s̃. ñ sp̃c blaspbe¬
miȩ s digitꝰ di ẽ hic. qͥuob̾ oꝑa hȩc ostendit. Quȩ tande illa blasphemia ẽ. de¬

Expanded text:
peritos profitemini, quomodo unum sine altero testimonium bonum esse judicastis? quomodo uni homini cum blasphemia bonum opus attribuitis? Nunquid Deum blasphemando quis bonum simul faciat opus, praesertim qualia hic operatur? Plane scimus etenim, cum caeci nati fuerimus, mmus, inquam, quia peccatores et maxime blasphemantes non audit Deus. Igitur ex ore vestro judicamini, quia sicut magi quoque coram Pharaone testati sunt, non spiritus blasphemiae, sed digitus Dei est hic, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fortẽ armatũ fortior ipse alligabit. c̃firis manib & pedib atriũ eiꝰ
debellabit. &bratas om̃s animas tollet. uasa enĩ cꝰ diripiet. Uosaut̃ neqͣꝗͣ forti

Expanded text:
fortem armatum fortior ipse alligabit confixis manibus ac pedibus atrium ejus fortem armatum fortior ipse alligabit confixis manibus ac pedibus atrium ejus debellabit, et beatas omnes animas tollet, vasa enim ejus diripiet. Vos autem nequaquam forti
Abbreviated transcription (Latin):
usq animã nrãm tollis.: Situes xͤ. dic nob palã. Oꝑdite anime. cũhic uob̾¬
palã dixerit. qxͦ ipse sit. ergone illa eiꝰ oppinio cessabit. qͣuos egre feren¬
tes nrãm e̾t ꝑdicionẽ całupniamini. dicendo qͦusq animã nr̃am tollis:
Qͥd enĩ exore ipsiꝰ hoc audire desideratis. nͥ ut ap̃ potestatẽ romani imperu
adu̾sus illũ accusationẽ in euitabilẽ inuenire possitis.ͣ Nempe cũ x̃p̃c
orbis t̾rarũ debeat ẽẽ rea. ꝗͣuis hoc t̾renis regnis nicħ nocitũ sit. robusti
tam̃ accusatores eritis. ita ut iudicẽ qͦ oppͥmere possiti s dicendo. si ħcdimit¬
tis ñ es amitꝰ cesaris. om̃is qͥseregẽ fac̃. c̃tradicit cesari. Ergone inꝗͣnͦ
& possideant uos dni absq se. Alie s̃ anime ꝗͣs tollet. cũ uos illũ ꝓacusa¬
tione regunõis uinctũ pilato tradideritis. Lligatis nanq manib suiᷤ.

Expanded text:
usque animam nusque animam nd Christus ipse sit, ergo ne illa ejus opinio cessabit, quam vos aegre ferentes, vestram perditionem esse calumniamini, dicendo: « Quousque animam nostram tollis? » Quid enim ex ore ipsius hoc audire desideratis, nisi ut apud potestatem Romani imperii adversus illum accusationem inevitabilem invenire possitis? Nempe cum Christus orbis terrarum debeat esse rex, quamvis hoc terrenis regnis nihil nociturum sit, robusti tamen accusatores eritis, ita ut judicem quoque premere possitis, dicendo: « Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis qui se regem facit, contradicit Caesari . » Ergo ne, inet possideant vos absque se . » Aliae sunt animae quas tollet, cum vos illum pro accusatione regii nominis vinctum Pilato tradideritis . Ligatis namque manibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
simi animarũ suarũ custodes. &de sua salute solliciti. multũ dolebant
qͦ rienꝰ adu̾sus dñm c̃uenissent. scismata int̾ se fieri suasq animas ꝑdissen¬
siones ꝑicditari. ut nͨ nouissime qͣndo dicentib demoniũ habet &insanit.
moniũ cetoꝵ ocłos aꝑire ftinhuiꝰ modi dissensionibꝰ illoꝵ animasꝑire
dicebant. qͥ ab uttentione sua dissentiendo saluti magis apppinqͣbant.
Et tͦ qͥd̾e ꝓpt̃ dissensionẽ qͤceco illum inato semel &it̾m factaẽ int̾ eos. solu¬
tũ ẽ inefficaa etx c̃uenticulũ. nͨ aut̃ uͥ adsollẽpnitatẽ dedicationis uenien
ambulabat ut p̃dictũ ẽ intẽplo. inporticu salemonis. nactisͥ uidebant᷑
oportunitatẽ aucupandiẽtra eũ aliꝗ unde posset accusari. Circũ deder̃
gͦ eũ tanꝗͣ uituli multi. Qͣ thauri pingues obseder̃ eũ. Etdicebant. Quo¬

Expanded text:
lam. « Vigilantissimi animarum suarum custodes, et de sua salute solliciti, multum dolebant, lam. « Vigilantissimi animarum suarum custodes, et de sua salute solliciti, multum dolebant, quoties adversus Dominum convenissent schismata inter se fieri, suasque animas per dissensiones periclitari, ut nunc novissime, quando dicentibus: « Daemonium habet, et insanit, monium caecorum oculos aperire? » Et in hujusmodi dissensionibus illorum animas perire dicebant, qui ab intentione sua dissentiendo saluti magis appropinquabant. Et tunc quidem propter dissensionem, quae caeco illuminato semel et iterum facta est inter nos, solutum est inefficax eorum conventiculum. Nunc autem ubi ad solemnitatem dedicationis veniens, ambulabat, ut praedictum est, in templo, ut in porticu Salomonis, nacti sibi videbantur opportunitatem aucupandi contra eum aliquid, unde posset accusari. « Circumdederunt ergo eum, tanquam vituli multi, et tauri pingues obsederunt eum . » Et dicebant: « Quo
Abbreviated transcription (Latin):
minauer̃ illud gentes. edifirauer̃ altare nouũ. scd̾m illud qͣ pͥus fuit. &
qͥnta & uicesima m̃sis casleu deditauer̾ illud. Et statuit uidas & fr̃s eiꝰ. &
uniu̾sa excła isrł. ut agat᷑ dies dedirationis altaris. intẽporib suis. ab anno
decimꝰ ab apͥli aut̃ qͥ ap̃t hebreos scd̃m legẽ pͥncipiũ m̃siũ &pͥmꝰ ẽ inm̃sib anni.¬
extitit nonꝰ. Igit᷑ iuxtalit̾am ut dictũ ẽ indicat᷑ nat᷑a tp̃is. s mistice q̃ magisad
rem attinet. frigida iudedx signifirat᷑ impietas. ꝙ m̃tes illoꝵ. adiuno igne a¬
uersas diabolꝰ tanꝗͣ glaciali s borras afflauerat. Et ambulabat iłłt intemplo
inporticu salemonis. Hec porticꝰ salemonis. ipsa erat deqͦ in libro regũ
scribit᷑. Indie illa sc̃ificauit rex salemon mediũ atrii i᷑ndomẽ dñi. fecitqi ibi¬
ret in eiꝰmodi. porticu d̃ns nr̃. utiq intẽplo ambulabat. q portiꝰ illa eque

Expanded text:
minaverunt illud gentes « aedificaverunt altare novum, secundum illud quod prius fuit, et minaverunt illud gentes « aedificaverunt altare novum, secundum illud quod prius fuit, et quinta et vicesi dies dedicationis altaris in temporibus suis, ab anno decimus. Ab Aprili autem, qui apud Hebraeos secundum legem, principium mensium, et primus existit nonus. Igitur juxta litteram, ut dictum est, indicatur natura temporis, sed mystice, quod magis ad rem attinet, frigida Judaeorum significatur impietas, quia mentes illorum a divino igne aversas, diabolus tanquam glacialis Boreas afflaverat. « Et ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis. » Haec porticus Salomonis ipsa erat, de qua in libro Regum scribitur: « In die illa sanctificavit rex Salomon medium atrii, quod eratret in hujusmodi porticu Dominus noster, utique in templo ambulabat, quia porticus illa aeque,
Abbreviated transcription (Latin):
Deiꝰ ñ intelligit du dic̃. demoniũ habet &insanit. qͥd eũ auditis. Attam̃
magnificanda erant oꝑa tua dñe inoculis eiꝰ. & reuelande cogitationeᷤᷤ
tuȩ in aurib eiꝰ. ut ostensa illi noᷤ uideremꝰ. &dicta illi nos intelligeremꝰ.
quatenꝰ eode igne humiliũ oculi illuminarent᷑. cuiꝰ fumo illoꝵ suꝑbia ex¬
ceraret᷑. Igit᷑ & hactenꝰ corã insidiatorib sus tuta ꝓcessit doctͥna ueritatis. &
deinceps magis armagis int̾rogationib pulsata. semꝑ augescens dictis & fac¬
tis in aurib & oculis illoꝵ recto tenore ꝓcedit. euͣngłista sic ꝓsequente ordi¬
nẽ narrationis. Hacta s̃ aut̃ enchenia in hierosolimis. & hyemps erat.
non. q latine dr nouũ. Et qͣndocunq nouũ aliqͥd fuerit dedicatũ. enchenia
ẽ dns. Et hyemps inqͥt erat. luxta lit̾am tẽpꝰanni demonstrat᷑. qͦ agebat᷑
ead̾e dedirationis festiuitas. atẽpore marhabeoꝵ qͥ destructo altari qr c̃ta¬

Expanded text:
Attamen magnificanda erant opera tua, Domine, in oculis ejus, et revelandae cogitationes tuae in auribus ejus, ut ostensa illi non videremus et dicta illi non intelligeremus, quatenus eodem igne humilium oculi illuminarentur, cujus fumo illorum superbia excaecaretur. Igitur et hactenus coram insidiatoribus suis tuta processit doctrina veritatis, et deinceps magis ac magis interrogationibus pulsata semper augescens, dictis et factis in auribus 264 et oculis eorum recto tenore procedit, evangelista sic prosequente ordinem narrationis. « Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis, ινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia est Dominus: « Et hiems, inquit, erat. » Juxta litteram tempus anni demonstratur, quo agebatur ejusdem dedicationis festivitas, a tempore Machabaeorum, qui destructo altari quia conta
Abbreviated transcription (Latin):
seerit eis inpastorẽ. Ego dns ero eis ind̾m. & seruus m̃s oð pͥnceps inmedio eoꝵ
Ille nanq &incustodia gregis bonihuiꝰ pastoriᷤ figurã gessit. Pascebat inqͥt ser¬
uus tuus patͥs suigregẽ. &ueniebat leo. ł ursus. tollebatq arietẽ demedio gre¬
gis. & seqͣbar eos& ꝑcuti ebã eruebãq deore etx. Et illi c̃surgebant adu̾sũ me. &ap¬
p̃hendebã m̃tũ etx & suffocabã. int̾ficiebãq eos&cȩt̾a. Grex ille di ppłm qͥdic̃ in
ne ꝗͣ a noĩe int̾p̃tat᷑ enĩ manu fortiᷤᷤ. bonũ p̃signabat pastorẽ xp̃m. qͥcũ desui
ouibꝰ nullã omĩno ꝑdat. & ñ rapiet eaᷤ qͥs ꝗͣ in qͥt demanu mea. Diabolũ nanq
suffocauit . & nõ oues suã deore eiꝰ libauit. om̃ẽ qͦ ꝑsecutorẽ qͣles tͤ erant annaᷤ
& cayphas. cȩt̾iq scͥbe & pbari̾ei qͥiã ꝯspuauerant ut pastorẽ ħc nulla seqͤret᷑
ouis cassolabore deceptos furtiatq latͦcinii redarguens. ęt̾na dapnatione pu¬

Expanded text:
erit eis in pastorem. Ego Dominus ero eis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum . » Ille namque in custodia gregis, boni hujus pastoris signum gessit: « Pascebat, inquit, servus tuus Patris sui gregem, et veniebat leo vel ursus, tollebatque arietem de medio gregis, et seqprehendebam mentum eorum, et suffocabam interficiebamque eos , » etc. Grex ille, Dei populum qui dicit in ne quam nomine interpretatur enim manu fortis  bonum praesignabat pastorem Christum, qui cum de suis ovibus nullam omnino perdat. Et non rapiet eas quisquam, inquit, de manu mea; diabolum namque suffocavit, et nos oves suas de ore ejus liberavit, omnem quoque persecutorem quales tunc erant Annas et Caiphas, caeterique scribae et Pharisaei, qui jam conspiraverant, ut pastorem hunc nulla sequeretur ovis casso labore deceptos, furti atque latrocinii redarguens, aeterna damnatione pu
Abbreviated transcription (Latin):
Etpͥmo cũ dirisset ostiũ depreterito subiunxit. om̃s qͦtqt uenerunt fures sunt
& latͦnes. s ñ audier̃ eosoues. scdõ cũ dic̃ egosũ ostiũ. de futuro subiungit.
Perme siqͥs itierit saluabit᷑. a ingrediet᷑ &egrediet᷑ apascua inueniet. Ita
distinguens. ñ uni ouili duo ostia đ uulgo facile ẽ fieri. s qđ longe mirabiliꝰ ẽ unũ
ostiũ duob ouilib attribuit. ut necessario c̃seqͣt᷑ q̃ dict᷑us ẽ paulopꝰ. & fuet unũ
ouile & unus pastor: Etingrediet᷑ inqͥt &egrediet᷑ epascua inueniet. Olim qͥ¬
cunq ingrediebat᷑ siue indigena israhelites. siue aduena ꝓselitꝰ. pascua legiꝰ
& ꝓpħarũ inueniebat. s egrediens. q paradysus ñđu reseratꝰ erat. egrediens inꝗͣ

Expanded text:
 Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones, sed non audierunt oves. » Secundo cum dicit: « Ego sum ostium, » de futuro subjunxit: « Per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. » Ita distinguens non uni ovili duo ostia, quod vulgo facile est fieri, sed quod longe mirabilius est, unum ostium duobus ovilibus attribuit, ut necessario consequatur, quod dicturus est, paulo post: « et fiet unum ovile, et unus pastor.--Et ingredietur, inquit, et egredietur, et pascua inveniet: » Olim quicunque ingrediebatur, sive indigena Israelites, sive advena proselytus, pascua legis et prophetarum inveniebat, sed egrediens, quia paradisus nondum reseratus erat; egrediens, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
tande illudẽ. maiꝰ omĩb: q dedit tͥpat̃ tuus: łt nemo inqͥt pot᷑ rapere de
manu patͥs mei. Hoc utiq maiꝰ omĩb: ẽ. q̃ demanu patͥs mei nemoraꝑe pot̃.¬
Nicħ enĩ pret̃ dm̃ insuꝑabile ẽ. S illud inqͥt q̃ dedit mͥpat̃ maiꝰ om̃ibꝰ ẽ. Qͥdgͥil¬
le pat̃ huic filio suo nͥomĩ potentiã suã dedit. ut nemo rapiat demanu filii. sic̃
nemopot̃ raꝑe demanu patͥs.ͣ Pinde c̃tinuo recte subinfert᷑. Ego & pat̃
unũ sumꝰ. Nimirũ hinc illud maxime pendet qͣiã duđu catholica fides int̃
arriũ & sabelliũ tanꝙ̃. int̾ scillã & carybdim nauigans ꝑ suos fortissimosre¬
migies uno ore c̃clamare c̃sueuit. neq c̃fundentes ꝑsonas. neq substantiã
seꝑantes alia ẽ enĩ ꝑsona pat̾s. alia filii. addendo etiã alia ẽ sp̃c sc̃i. s pat̾s&e filii¬
Aliud inqͥt pat̾. aliud ẽ filiꝰ. Pat̾̃ incrratꝰ. filiꝰ uͦ creat᷑a ẽ. Utrãq stulticiã catho¬

Expanded text:
tandem illud est majus omnibus quod dedit tibi Pater tuus? « Et nemo, inquit, potest rapere de manu Patris mei. » Hoc utique majus omnibus est, quod de manu Patris mei nemo rapere potesNihil enim praeter Deum insuperabile est. Sed « illud, inquit, quod dedit mihi Pater, majus omnibus le Pater huic Filio suo, nisi omnipotentiam suam dedit, ut nemo rapiat de manu Filii, sicut « nemo potest rapere de manu Patris? » Proinde continuo recte subinfertur: « Ego et Pater unum sumus; » nimirum hinc illud maxime pendet, quod jamdudum catholica fides inter Arium et Sabellium, tanquam inter Scyllam et Charybdim navigans per suos fortissimos remiges uno ore conclamare consuevit, neque confundentes personas, neque substantiam separantes; alia enim esaliud, inquit, Pater, aliud est Filius. Pater increatus, Filius vero creatura est. Utramque stultitiam catho
Abbreviated transcription (Latin):
beant. Qñtũ uͦ ẽ q addidit. & habundantiꝰbabeant: Utiq qͣntũ differ̃ ꝓmisso
& aduentꝰ eiꝰ. tantũ ultra mediocritatẽ antique pascue ẽ hoc q nͨ đr habun
ratis magnis & pͥmis arietib sic ad ultimũ de illis intulit. Iuxta fide de¬
functi s̃ om̃s isti ñ acceptis ꝓmissionib s alonge aspicientes. & salutantes
eas. & c̃ fitentes q aduene & ꝑegrini s̃ suꝑ t̾ram. Certũ ẽ hoc &nulli dubita¬
re fas ẽ. qr cuncti greges hactenꝰ qͥ aduentũ eiꝰ p̃cesserant foris excubabant ex¬
tra paradysũ. & longo balatu diuine uisionis pascua desiderabant. donec
ueniret ut supͣdictũ ẽ & suo sanguine rompheã iđ gladiũ flammeũ extin¬
ꝗueret. iste qͥ ꝓillis reꝓmissus ẽ. Bene gͦ cũ dirisset egoueni ut uitã habeant
c̃tinuo subiunxit. & habundanciꝰ habeant. qr uideł uitã ꝗͣ habebant inspe.

Expanded text:
est quod addidit: « Et abundantius habeant? » Utique quantum differunt promissio et adventus ejus, tantum ultra mediocritatem antiquae pascuae, hoc est quod nunratis magnis et primis arietibus, sic ad ultimum de illis intulit: « Juxta fidem defuncti sunt omnes isti non acceptis promissionibus, sed a longe aspicientes et salutantes eas, et confitentes quia advenae et peregrini sunt super terram . » Certum est hoc, et nulli dubitare fas est, quia cuncti greges hactenus, qui adventum ejus praecesserant, foris excubabant extra paradisum, et longo balatu divinae visionis pascua desiderabant, donec veniret, ut supra dictum est, et suo sanguine romphaeam, id est, gladium flammeum exstingueret iste, qui illis repromissus est . Bene ergo cum dixisset: « Ego veni ut vitam habeant, » continuo subjunxit « et abunda
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ posuit certi causa mysterii uideł ut intelligas ꝑhanc natatoriã ñ aliud qͣm
tas lauachri inuisibilis. lã & ipse bene intelligit᷑ ꝑ nom̃ syloe qd ẽ missus. Etenĩ
pens. qͥ alt̃ nante qͥđe aq̃rũ accessu inmeridiẽ fluit. idẽ ñ uigibꝰ aqͥs s incer¬
tis horis diebꝰq ebullit. & ꝑt̾rarũ c̃caua & antra saci durissimi cũ magnoso
uoluerit. Sequit᷑. Abut gͦ & lauit &uenit uidens. Ne uarare hanc putes
qͥt dns adnatatoriã syloe &laua. Nabebat aut̃ ille fide qͤ ipsũ saluũ faceret.

Expanded text:
interposuit, certi causa mysterii, videlicet, ut intelligas per hanc natatoriam, non aliud quam vacri utilitas visibilis. Nam et ipse recte intelligitur per nomen Siloe, quod est missus. Etenim pens, qui alternante quidem aquarum accessu in meridiem fluit, in est, non jugibus aquis, sed incertis horis diebusque ebullit, et per terrarum concava et antra savoluerit. « Abiit ergo et lavit, et venit videns. » Ne vacare hanc putes quit Dominus, ad natatoriam Siloe, et lava. » Habebat autem ille fidem, quae ipsum salvum facere
Abbreviated transcription (Latin):
maxime dicunt᷑ annȩ & cayphe: & qͥreuera aliunde ascenderant aiccircoñ
mirũ faciebant qđ furabant᷑ & mactabant &ꝑdebant. qr fures & lat̾nes erant.
Non enĩ uocatis̃ ađo tanꝗͣ aaron. s c̃tendendo irruentes alt̾ suꝑ alt̾um. uena¬
le sac̾dociũ inpartes annuas scider᷑. Sequit᷑. Huic ostiariꝰ aꝑit. &oues uocem
eius audiunt. Huic inqͥt qͥ intrat ꝑostiũ. id qͥ ordine legitimo ꝓpt̃ dm¬

Expanded text:
maxime dicuntur, Annae et Caiphae, et qui revera aliunde ascenderant, et idcirco non mirum faciebant, quod furabantur, et mactabant, et perdebant, quia fures et latrones erant. Non enim vocati sunt a Deo tanquam Aaron, sed contendendo irruentes alter super alterum, venale sacerdotium in partes annuas sciderunt. Sequitur: « Huic ostiarius aperit, et oves vocem ejus audiunt. » Huic, inquit, qui intrat per ostium, id
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã posuit ꝓouibꝰ ut in sacram̃to nr̃o corpꝰ suũ & sanguinẽ uerteret
& oues qͣs redemerat sue carnis alim̃to satiaret. Qd ille qͥ exemplũ boni
pastoris imitari rennuit. Quali nõe ł pociꝰ denotatione censendꝰ erit:. Ait.

Expanded text:
mam suam posuit pro ovibus ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, mam suam posuit pro ovibus ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, suae carnis alimento satiaret. Quid ille qui hoc exemplum boni pastoris imitari renuit? Quali nomine vel potius denotatione censendus erit? Ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
erata ẽ t̾ra corporib pastox ante ditatũ ẽ celũ animab ꝗͣ pastores ꝓouib
posuer̃. Claret gͥ imitabilẽ ẽt pastorib hanc sue humilitatis formã. quã
ꝓposuit pastor bonꝰ. Et tam̃ nemo pastor bonꝰ. nͥbic unꝰ. q nemobonꝰ nͥ
unꝰ ds. Hoc & enĩ quoda loco dicenti sͥ cuida. magist̃ bone ꝗ faciendo uitã
ȩt̃nã possidebo. respondit dic̃s. Quid medicis bonũ: Nemo bonꝰ nͥ unꝰ ds. Ac¬
tatio forensis. usitata ambitioni scribarũ &pharisetx. Nisi me c̃fitearis đm
c̃ sequens ẽ ut nec dicas bonũ. Itaq qũo pastor & magist̾ uoce qͥđe diu̾sa s sen¬
suide s̃. unde enĩ pastor ouiũ dicit᷑ ꝓsimilitudine. inde magist᷑ hominũ
ẽ. Pastor inꝗͣ bonꝰ añ exaccidenti dono. s essentialit̃ bonꝰ. Igit᷑ ceteri pasto¬
res digni siue idonei dicant᷑. hic aut̃ solus pastor bonꝰ. qͥ solꝰ ita ani¬

Expanded text:
crata est terra corporicrata est terra corporiposuerunt. Claret igitur imitabilem esse pastoribus hanc suae humilitatis formam quam proposuit Pastor bonus. Et tamen nemo pastor bonus, nisi hic unus; quia nemo bonus, nisi unus Deus, hoc etenim quodam loco dicenti sibi cuidam: « Magister bone, quid faciendo vitam aeternam possidebo? respondit dicens: Quid me dicis bonum? tatio forensis, usitata ambitioni Scribarum et Pharisaeorum. Nisi me confitearis Deum, consequens est ut nec dicas bonum. Itaque quomodo pastor et magister, voce quidem diversa, sed sensu idem sunt? Unde enim pastor ovium dicitur pro similitudine, inde magister hominumet non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus. Igitur caeteri quidem pastores digni, sive idonei dicantur; hic autem solus pastor bonus; qui solus ita ani
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo. & iuxta parabolã centũ ouiũ &uniꝰ ꝑdite cũ haberet oues nona¬
ginta nouẽ. iđom̃ẽ beatox angłoꝵ multitudinẽ. relictis illis uenit unã
qͣ errauerat querere. Sic inꝗͣ pot̾at formã suȩ bonitatis hic bonꝰ pastor ex¬
ponere. s hoc exemplũ nulli imitabile ẽ. Non enĩ infra se descendere pos¬
sunt du pastores hominũ fiunt. s et̃tra tanto sup̃semetipsos eleuant᷑. ut pͥn¬
cipatib & potestatibꝰ teloꝵ assimilent᷑. Bene gͦ du hoĩes ad imitationẽ sui for¬
mare intendit. illud omitat qđ nullatenꝰ possent imitari. & hoc solũ quod
unꝰ c̃stantissimꝰ cũ oues suas defensaret a furib & latͦnib ego aut̃ inqͥt libent᷑̃
impenda & suꝑ impendar ipse ꝓanimab ur̃is. licet plus diligens minꝰ dili¬
gar. Quanti putas ꝓouib semetipsos impender̃. Resꝑsa s̃ ouilia sanguine
pasttx maduer̃ campi cedib pasttx cruentata s̃ pascua uulnerib pastox sa¬

Expanded text:
oves nonaginta novem, id est, omnem beatorum angelorum multitudinem, relictis illis, venit unam, quae erraverat quaerere . Sic, inquam, poterat formam suae bonitatis hic bonus pastor exponere, sed hoc exemplum nulli imitabile est. Non enim infra se descendere possunt, dum pastore hominum fiunt, sed econtra tanto supra semetipsos elevantur, ut principatibus et potestatibus coelorum assimilentur. Bene ergo dum homines ad imitationem sui formare intendit, illud omittit quod nullatenus possunt imitari, et hoc solum quod unus constantissimus, cum oves suas defensaret a furibus et latronibus: « Ego autem, inquit, libenter impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris, licet plus diligens, minus diligat . » Quanti putas pro ovibus semetipsos impenderunt? Respersa sunt ovilia sanguine pastorum, maduerunt campi caedibus pastorum, cruentata sunt pascua vulneribus pastorum, sa
Abbreviated transcription (Latin):
tantiȩ suspicione longiꝰẽ ꝗͣ suta dixisset. &ego ipse filiꝰ dĩ sũ. Nec uͦ frustra semet¬
bat ꝗͥ ẽẽt inhomine. At ille dix̃. Credo dñe. Etꝓcidens ad orauit eum.
t hoc pͥmitiuo adoratore filiidĩ. duo hȩc notanda s̃. ꝗͣ denullo adorante illũ
uł adorationẽ sine dubio lauare dignꝰfuit. bpꝰꝗͣ hȩc actas̃. audiamꝰ subse¬
qͣntia saluatoris dicta. & sic illũ attendamꝰ tanq̃ exponentẽ ꝗͥ abscondite
exeundo detẽplo uideoꝵ &cecũ tali ordine illuminando fecerit nob̃. ac de¬
inde iudiciũ ꝓferentẽ depastoribꝰ illis qͥhanc ouẽ iđ hominẽ illuminatũ fo¬

Expanded text:
tantiae suspicione longius est quam si ita dixisset: « Ego ipse Filius Dei sum . » Nec vero frustra semetbat, quid esset in homine . » -- « At ille ait: Credo, Domine. Et procidens adoravit eum. » De hoc primitivo adoratore Filii Dei duo haec notanda sunt, quae de nullo adorante illum  haec acta sunt, audiamus subsequentia dicta Salvatoris, et sic illum attendamus, tanquam exponentem, quid abscondite exeundo de templo Judaeorum, et caecum tali ordine illuminando fecerit nobis, ac deinde judicium proferentem de pastoribus illis qui hanc ovem, id est, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
inuobmetipsis. & si ñ tulissctis clauĩ scientiȩ. nec ipsi uttͦtuntes nec alios introire
topere declinatis & obstruere c̃tenditis. Nunꝗ enĩ cȩtꝰ ostiũ declinare nouit. & ñ
pociꝰ abed ignorans &errans diuertit : ltaq uistũ fiet iudiciũ. utqͥñuident ostrõ
uocent᷑ educant᷑ ad ipsũ. moxq intͦducii uideant. qͥ aut̃ uident ostiũ &inui¬
dentes ostio uł uituꝑantes illud aliunde ascendunt. adhoc ut faciendo desidia
patͥs sui diaboli. martent &ꝑdant ipsi ẽtinuo cętifiant. uidł sic foras expul¬
si. ut iã nec ostiũ inueniant. nec aliunde a scendere p̃ualtant. Sequit᷑. Q ui
aut̃ intrat ꝑ ostiũ. pastor ẽ ouium. Hoc plane c̃seqͥt᷑ eũ qͥ iitrat ꝑostiũ ut
sit pastor ouiũ. sic̃ ec̃tra cũ qͥ ascendit aliunde c̃seqͣns ẽ furẽ e̾e & latronẽ. In¬

Expanded text:
in vobismetipsis et si non tulissetis clavim scientiae, nec ipsi introeuntes, nec alios intrare 257 topere declinatis, et obstruere contenditis. Nunquid enim caecus ostium declinare novit, et non potius ignorans et errans ab eo divertit? Itaque justum fietvocentur et ducantur ad ipsum, moxque introducti videant; qui autem vident ostium, et invidentes ostio, vel vituperantes illud, aliunde ascendunt, ad hoc ut faciendo desideria patris sui diaboli, mactent et perdant, ipsi continuo caeci fiant, videlicet sic foras expulsi, ut jam nec ostium inveniant, nec aliunde ascendere praevaleant. Sequitur: « Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. » Hoc plane consequitur eum « qui intrat per ostium, » ut sit pastor ovium, sicut econtra, eum qui ascendit aliunde, consequens est, esse furem
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit᷑. Et cũ ꝓpͥas oues emiserit. ante easuadit. & ouesillũ sequunt᷑
qr sciuint᷑ uocẽ eiꝰ. Hoc nempe illi expedit ut cũ emiserit illa sꝑu̾bũ ex¬
hortacionis. uadat ante illas ꝑeaemplũ boni oꝑis. neqͣndo dicat illi ds pec¬
tanti. Quare tu enarras iusticias meas. & assumis testam̃tũ meũ postuũ
tuxͦ odisti disciplinã. & ꝓiecisti sermones meos re itrorsũ  icęt̾a. Qd p̃cauenᷤ
apłs dicebat. Sic curro ñqͣsi in incerto. sic pugnoñqͣsi acrẽ uerberans. s castigo
corpꝰmeũ & in seruitutẽ redigone forte cũ ali sp̃di cauerĩ. ipse rȩꝓb efficiar
Ergo cũ ꝓpͥas oues emi serit pastor legitimꝰ. ante casuadit. &oues illũ secuntur.
Secunt᷑ inꝗͣ. Ethoc nẽpe ipsis expedit ouib Sienĩ dehypocritis & simulatis pas

Expanded text:
ungitur: « Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. » Hoc nempe illi expedit ut, cum emiserit illas per verbum exhortationis, vadat ante illas per exemplum boni operis, nequando dicat illi Deus peccanti: « Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu vero odisti disciplinam, et projecisti ser verberans, sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . » Ergo cum proprias oves emiserit pastor legitimus, « ante eas vadit, et oves illum sequuntur; » sequuntur, inquam, et hoc nempe illis expedit ovibus. Si enim de hyp
Abbreviated transcription (Latin):
putauer̃ segłam di ꝗͣrere. cũ c̃trario sp̃u uiri fortis orone usi s̃. Illenanq
corde & labis đm honorans cũ achar usurpasset de anathemate & sors
illud ꝓlidisset. fili mi inꝗͥt da głam do. & indica nob̾qd feceris. isti aut̃
dm labis honorantes. corde aut̃ ab illo elonganti. da inqͥunt głam dõ.
id ẽ nega inꝗͥt q accepisti. Sic os impix oꝑit iniqͥtatẽ. & sic depͣuando uiaᷤᷤ
suas tam̃ illuminato & clare uidenti manifestis̃. Nã seqͥt᷑. Dicit gͦ ille.

Expanded text:
t se gloriam Dei quaerere cum contrario spiritu viri fortis oratione usi sint . Ille namque corde et labiis Deum honorans, cum Achor usurpasset de anathemate, et sors illum prodidisset: « Fili mi, inquit, da gloriam Deo, et indica nobis quid feceris: » isti autem Deum labiis honorantes, corde autem ab illo elongati : « Da, inquiunt, gloriam Deo, » id est, nega quod accepisti. Sic os impiorum operit iniquitatem, et sic depravando vias suas, tamen illuminato et clare videnti manifesti sunt. Nam s
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ filii dilectionis suȩ. Ueruntam̃ adhuc &plerunq euenit. un¬
de plerosq nr̃m qͥuiã sumꝰ oues xp̃i oporteat educi. immo & clamore
duanũ legimꝰ magno dninr̃i clamore fuisse resuscitatũ. Sordidant᷑
qͥppe oues plerimq etiã pꝰquã tonsȩ. & salubri fluuio lote fuerint. & ip¬
sis suoꝵ uicuꝵ morbis delectate. inpraua c̃cludunt᷑ c̃suetudine. aut
etiã herctico q̃ grauiꝰ ẽ fedant᷑ errore. Laborat hic pastor ouiũ. qͥ ꝑostiũ
intrauit. cui ostiariꝰ aꝑuit. & uorib utens nͨ qͥde asꝑis. u̾bigr̃a cũ dic̃
apłs. omĩno audit᷑ int̾ uos fornicatio. & talis fornicatio. qͣlis nec it᷑¬

Expanded text:
in regnum Filii dilectionis suae . Verumtamen est adhuc, et plerumque evenit, unde plerosque nostrum, qui jam sumus oves Christi, oporteat educi, imo et clamore  Jesu Christi clamore fuisse resuscitatum . Sordidantur quippe oves plerumque, etiam postquam tonsae et salubri fluvio lotae fuerint, et ipsis suorum vitiorum morbis delectatae, in prava concluduntur consuetudine aut etiam haeretico quod gravius est foedantur errore. Laborat hic pastor ovium, qui per ostium intravit, cui ostiarius aperuit, et vocibus utens, nunc pridem asperis, verbi gratia cum dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Et cliaxtr̃ ei. Ubiẽ ille: ait. Nescio. Adducunt eũ adpharistos. qͥcecus fuerat.
speriẽ uident illum inatorẽ suũ. &insultantib adu̾sariis neqͣunt uidere
nob̃ ipsis. stex eũ dicentẽ adducunt inqͥt adpharis eos. Qͥd nã cause inuene¬
rant in homine isto. ut eũ tãcito aduidices uł ad synagogaᷤ t᷑herent: In quo
themate cause huiꝰ litẽ c̃stituere habebant. Seqͥtur. Qrat aut̃ sabbatum
qͣndo lutũ fec̃ ilłc & aꝑuit ocłos eiꝰ. Optata respuatione recrratis̃ lassi ue¬
neratores ueneratores capreã hinnulũq cerux ꝑtinatit̾ agentes. &eũ qͤ pau¬
lo ante dicentẽ qͥs ex uob̾ arguet me depetc̾o. tanꝗͣ inp̾celsa rupe stantẽ attin¬

Expanded text:
Et dixerunt ei: Ubi est ille? ait: Nescio. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. speciem vident illuminatorem suum, et insultantibus sibi adversariis nequeunt videre nobis ipsis. Haec cum dicentem adducunt, inquit, ad Pharisaeos. Quid causae invenerant in homine isto, ut eum tam cito ad judices vel ad synagogam traherent? in quo themate causae hujus litem constituere habebant? Sequitur: « Erat autem Sabbatum, quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos ejus. » Optata respiratione recreati sunt lassi venatores, capream hinnulumque cervorum pertinaciter agentes, et eum, quem paulo ante dicentem: « Quis ex vobis arguet me de pec
Abbreviated transcription (Latin):
qr uideł &cetꝰ natꝰ ẽ &publice m̃dicabat. & sic nota ꝑsona miracułu latere
ñ sinebat. Et dicebant inqͥt. Nonne hic ẽ qͥsedebat &mendicabat: Alii aũ
dicebant. ꝙ hic ẽ. alii aut̃ neqͣꝗͣ s similis ẽ eiꝰ. Iue uͦ dicebat. qui a egosum.
Nente &corpore illuminatꝰ qͣlẽ pot̾ illuminatori suo rependit grãm eli¬
gens magis inuidiã cũ illo sustinere.: ꝗͣ ingratꝰ silentio laudi uł głȩ dĩ dap
pͥmũ m̃te memori. deinde calamo exciꝑe curauit. qr uideł pͥmomĩum¬

Expanded text:
us est, et publice mendicabat, et sic nota persona miraculum latere non sinebat, et dicebant, inquit: « Nonne hic est qui sedebat et mendicabat? » « Alii autem dicebant, quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Ille vero dicebat, quia ego sum. » Mente et corpore illuminatus, qualem potest illuminatori suo rependit gratiam, eligens magis invidiam cum illo sustinere, quam ingrato silentio laudi et gloriae 252 Dprimum mente memori, deinde et calamo excipere curavit, quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
ostiũ atq aliunde in ouile ouiũ. ascendere scitis fures&latrones estis. & hoc ẽ pec̾co¬
ur̃m. furtũ celatrociniũ. Sic inꝗͣ dicere poterat. s ne aliꝗͣ amaritudinẽ qͣsi ꝓuo¬
cata sonaret ueritas. maiore cũ suauitate seuerissimi udicii librã tenens. pec¬
cati ponoꝰ uniu̾salit̃ enuntiat. Qui ñ intiat in qͥt ꝑostiũ in ouile ouiũ s ascen¬
dit aliunde. ille fur ẽ &latro. Fur uideł ꝙ furat᷑ q̃ alienũ ẽ. latro qr occidit¬
ꝗͣ furatꝰ ẽ. Et nota qͣ c̃grua similitudine ꝓtp̃e ert usus ẽ. Iili nanq scił pharisci qͣ si
pastores s pastorali auctoritate uł potestate abutentes. hominẽ illũ qͥ illuminatꝰ
fuerat tanq̃ ouẽ de ouili ouiũ iđ desynagoga foras eieterant. Ergo c̃grue sima¬
litudinẽ sumit de ouili ouiũ. &tã illis q̃mom̃ib qͥcũ lupi sint. pastores uideri
uolunt. & subditos sueq potestati ꝑmissos. neq postiũ admutunt neq ꝑostiũ emit

Expanded text:
ostium, atque aliunde in ovile ovium ascendere scitis, fures et latrones estis, et hoc est pecc et latrocinium. Sic, inquam, dicere poterat, sed ne aliquam amaritudinem quasi provocata sonaret veritas, majori cum suavitate severissimi judicii libram tenens, peccati pondus universaliter enuntiat. « Qui non intrat, inquit, per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. » Fur videe et re usus est. Illi namque, scilicet Pharisaei, quasi pastores, sed pastorali potestate vel auctoritate abutentes, hominem illum, qui illuminatus fuerat, tanquam ovem de ovili ovium, id est Synagoga, foras ejecerant. Ergo congrue similitudinem sumit de ovili ovium, et tam illis quam omnibus, qui, cum lupi sint, pastores videri volunt, et subditos suaeque potestati permissos, neque per ostium admittunt, id est
Abbreviated transcription (Latin):
minationis. eiꝰ int̾ioranimarũ nr̃ãrũ illuminatio nob̾ fideliꝰ cõmenda¬
ret᷑. Non enĩ solo ꝗđ facere pot̾at imꝑio lux mundi. cȩcũ hune illumina¬
thimeus ita &i sta cetꝰ sedens secꝰuã aut medicans adno inuenit᷑. neq¬
hoc sepe dicta lua exspettauit ut clamaret. tale qͥd ut ille dicens. miserere mei
ti subuenit. Nã hoc etiã admanifestanda oꝑa di ꝑtinuit. qr uideł ñ exspec¬
tauit opifea nr̃e illuminationis donec noticie suȩ claritatẽ in nr̃is suspira¬
remꝰ tenebris. qͥ tenebras ipsas lucẽ e̾e putabamꝰ. ĩmo nec ullã luciᷤ &tenebra¬
rũ discretionẽ habebamꝰ. s ultro ꝓsperit gratuito uidit. gͣtis u̾bũ suũ carnẽ
factũ notũ fet̾ nob. &ex illocordis nr̃i ocłos liniuit. Qd enĩ nob̾ aliud mani¬
festat᷑ in illo ceco ꝑ illud qd ex puens d̾ns ilłc int̾ram lutũ fec̃ exsputo &liniuit

Expanded text:
minationis ejus, interior animarum nostrarum illuminatio nobis fidelius commendaretur. Non enim solo, quod facere poterat, imperio lux mundi caecum hunc illuminatimaeus , ita et iste caecus sedens secus viam, aut mendicans a Domino invenitur, neqhoc saepe dicta lux mundi exspectavit, ut clamaret tale quid ut ille dicens: « Miserere meti subvenit. Nam hoc etiam ad manifestanda opera Dei pertinuit, quia videlicet non exspectavit opifex nostrae illuminationis, donec notitiae suae claritatem in nostris suspiraremus tenebris, qui tenebras ipsas lucem esse putabamus, imo nec ullam lucis et tenebrarum discretionem habebamus, sed ultro prospexit, gratuito vidit, gratis Verbum suum carnem factum notum fecit nobis, et ex illo cordis nostri oculos linivit. Quid enim aliud nobis manifestatur in illo caeco, per illud quod « exspuens Dominus Jesus in ter
Abbreviated transcription (Latin):
Despondit eis. Dixi uob̃ iã caudistis. Qd it̾m uultis audire: Nũqͥd &uos
uultis discipuli eiꝰ fieri: Non ẽ hoc extedio respondendi s ex iudirioro̾nis
Qsie stomachat᷑ & inuehit᷑ in illos dic̃s. dixi uob̃iã. & audistis. a&ecęt̾a. Cur aut̃
int̾rogando acutiores clauos infirit. negans eos uelle discpłos eiꝰ fueri. &
iccirro narratione iterata in dignos iudicauit. Qamagis armagis abeffec¬
hȩc imp̃catio ꝓmaledictione. ꝓcedit. tu discpłs eiꝰ sis. manifestũ ẽ ñ illic
ñparuũ ẽe odiũ eiꝰ deqͦ ille dixerat. nunqͥd &uoᷤ discpłi eiꝰ uultis fieri.
qͣm & ignẽ illic subẽe certũ ẽ unde fumũ uł scintillas subuolare ꝑ spe¬
reris. Ubi aut̃ odiũ ueritatiᷤ inerat. xͥ discipulatꝰ admitti ñ poterat. q¬

Expanded text:
xi vobis jam et audistis. Quid iterum vultis audire? nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? » Non est hoc ex taedio respondendi sed ex judicio rationis, quod sic stomachatur et invehitur in illos, dicens: « Dixi vobis jam, et audistis, » etc. Cur autem or est; » ergo, interrogando acutiores clavos infixit, negans eos velle discipulos ejus fieri, et idcirco narratione iterata indignos judicavit. Quod magis ac magis ab effechaec interpretatio pro maledictione procedit: « Tu discipulus ejus sis, » manifestum est, illic non parvum esse odium ejus de quo ille dixerat: « Nunquid et vos discipuli ejus vultis fieri? » quomodo et ignem illic subesse certum est, unde fumum vel scintillas subvolare perspexeris. Ubi autem odium veritatis inerat Christi discipulatus admitti non poterat, q
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑseuerant̃ cȩcũ. dicat inꝗͣ. lutũ fer̾ ex sputo d̾ns. & liniuit ocłosmeos &abii. &
laui. &uidi. & credidido. & hoc tanto canore c̃crepet. ut celũ supͣ & tellꝰ resul¬
tet infra. Et si excłarũ cantantes iuuat. pascat᷑ chorus ipse & delectet᷑ gtiosis
cantib suis. & sibellũ ꝑsecutionis inqͥetat. tũ multo magis int̾ om̃iũ gn̾a mor¬
tiũ declamando testet᷑ hoc tã piũ. tam pulchrũ. tamq iocundu illuminatoriᷤ¬

Expanded text:
cum; dicat, inquam: « Lutum fecit ex sputo Dominus, linivit oculos meos et abii, et lavi, et vidi, » et credidi Deo, et hoc tanto canore concrepet, ut coelum supra, et tellus resultet infra. Et si pax Ecclesiarum cantantes javat, pascatur chorus ille, et delectetur gratiosis cantibus suis, et si bellum persecutionis inquietat, multo magis inter omnium genera mortium declamando test
Abbreviated transcription (Latin):
ouile ouiũ introierint. s aliunde ascenderint. & ꝓinde fures & latͦnes sint.
hune dehismaxime adqͦs uł c̃tra qͦs sermo ẽ dicendũẽ. Amen am̃ dico uob̾
inqͥt. qͥñ intrat ꝑostiũ in oiule ouiũ s ascendit aliunde ille ẽ fur. R ic iã illuo¬
sub audi endũ ẽ q̃ posteriꝰ dic̃. Egosũ ostiũ ouiũ. Constat aut̃ q pharisei ñ solũ
ꝑipsũ intrare recus abant . s & ipsũ agnoscert nolebant dicentes ħr aut̃ nescimꝰ

Expanded text:
ovile ovium introierint, sed aliunde ascenderint, et proinde fures et latrones sint. Nunc de his maxime ad quos vel contra quos sermo est, dicendum est: « Amen, amen dico vobis, inquit, qui non intrat per ostium in ovile oviusubaudiendum est quod posterius dicit: « Ego sum ostium ovium. » Constat autem quia Pharisaei non solum per ipsum intrare recusabant, sed et ipsum agnoscere nolebant, dicentes: « Hunc autem nescimus
Abbreviated transcription (Latin):
moysi di scpłi sumꝰ. frustra nimiũ adulant᷑ moysi discpłi bilingues &
animo duplici defensores sabb̃i. desertores aut̃ dilectionis di & ꝓximi
subdole honorantesdi famulũ. ut fiduria eiꝰ inhonoret dĩ filiũ. frustra
inꝗͣretalritrat enĩ moyses&dic̃. ꝑcutiat te dñs am̃tia & recitate ac fu¬
rore m̃tis. & palpes inmeridie sic̃ palpare solet cetꝰ intenebris. Nã scđm
hanc maledictionẽ nͨ ipsi tenebras habent. palpantes & in lubrico clau¬
nã &splendiferũ habet meridẽ. Respondit ille ħo a&dix̃ eiᷤ. In hoc enĩ ẽ
mirabile quod uosnescitis unde sit. & aꝑuit ocłos meos. Maledicta illoꝵ
futilia sapient᷑ c̃tẽpsit. nec responsione digna uidicauit. q aut̃ ultimũ
dixerant. no̾ scimꝰ ꝙ moysi locutꝰ ẽ ds. hunc aut̃ nescimꝰ unde sit. fortis
sime redarguit. Pre admiratione inqͥt responsionẽ ad int̾rogata ñ ite¬

Expanded text:
Moysi discipuli sumus. » Frustra nimium adulantur Moysi discipuli bilingues, et animo duplici, defensores Sabbati, desertores autem dilectionis Dei et proximi, subdole honorantes Dei famulum, ut fiducia ejus inhonorent Dei Filium. Frustra, inquam. Recalcitrat enim Moyses, rore mentis, et palpes 255 in meridie, sicut palpare solet caecus in tenebris . » Nam secundum hanc maledictionem nunc ipsi tenebras habent palpantes, et in lubrico claueridiem. « Respondit ille homo et dixit eis: In hoc enim est mirabile quod vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. » Maledicta illorum futilia sapientia contempsit, nec responsione digna judicavit. Quod autem ultimum dixerant: « Nos scimus quia Moysi locutus est Deus, hunc autem nescimne, inquit, responsionem ad interrogata non ite
Abbreviated transcription (Latin):
illum inatoris sui grãm c̃fitet᷑. foris in laborib uictor in ꝑsecutionib oportune
uolentib importune nolentib p̃dicans &c̃testans illud magnũ pietatiᷤᷤ sacram̃¬
tũ. qͣ mystice subistiᷤ cȩcihuiꝰ u̾bis c̃tinet᷑. lutũ fec̃ ex sputo dns&linuut ocłos medͦ¬
& abii & laui. & uidi. & tredidi dõ. Alii inqͥt dicebant. qr hic ẽ. alii aut̃ neqͣꝗͣ s si¬
milis eiꝰ ẽ. Sic pot̾at splendor tantȩ głe di obscurari &frigidior ad certãnoticiã
ꝑuenire. fama tanti miraculi s huiꝰ ueritatis arbit̃ & sue ꝑsone c̃sciꝰ & testi iste
iã ñcetꝰ s ocłos habens &uidenᷤ dubiosee ñ sinit. dic̃s qr ego sũ. Mirer̃ gͦei. Quo

Expanded text:
illuminatoris sui gratiam confitetur, fortis in laboribus, victor in persecutionibus, opportune volentibus, importune nolentibus praedicans et contestans illud magnae pietatis sacramentum, quod mystice sub istis caeci hujus verbis continetur, « lutum fecit ex sputo Dominus, ei, inquit, dicebant, quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis ejus est. » Sic poterat splendor tantae gloriae Dei obscurari, et frigidior ad certam notitiam pervenire fama tanti miraculi. Sed hujus veritatis arbiter, et suae personae conscius, et testis, iste jam non caecus sed oculos habens et
Abbreviated transcription (Latin):
mortuĩs uitã restituere. neq illud q nunꝗͣ fuerat in homine ceconato
satores & testes iniqui ñtam inqͥsitores ꝗͣ derisores uiditii. insua ꝓposi¬
tione qua direrant nos scimꝰ qr hic homo pect̾or ẽ forti & nodosa ꝑunũ
oratione redarguti & c̃clusi s̃. Unde q uia rationis euadere nequrunt
more solito ad c̃uicia ꝓriunt ditentes. Inpeccatis natꝰ e totꝰ. & tu doce᷑
nos : Et cierer̃ eũ foras. H eati inqͥt dnseritis cũ maledirerint uob¬

Expanded text:
mortuis vitam restituere, neque illud quod nunquam fuerat in homine caeco natosatores et testes iniqui, non tam inquisitores quam derisores judicii, in sua propositione, qua dixerant: « Nos scimus quia hic homo peccator est, » forti et nodosa per unum oratione redarguti et conclusi sunt. Unde quia via rationis evadere nequeunt, more solito ad convicia proruunt, dicentes: « In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. »
Abbreviated transcription (Latin):
ẜpeccores q̃ diu pecc̾ores s̃ maxime qͣlẽ uos hunc ẽt iudicatis đs n̾audit
Setd siqͥs cultor d̃ĩ ẽ. & uoluntatẽ eiꝰ fic̃. hunc exaudit. Hac ꝓposicioneda¬
ta quia refelli ñ pot̾ ꝓtinꝰ assumit. A scło ñ ẽ auditũ. quia aperuit qͥs ocsos
hiradõ non poterat facere quicquã. Et notanda diligent᷑ huiꝰcȩ argu¬
m̃tationis colligatio. Scimꝰ inqͥt q pecc̾ores ds̃ ñ audit. s siqͥs cultor đi ẽ e
uoluntatẽ eiꝰ fac̃. hunc ex audit. Non utiq quẽuis sui cultorẽ. neq qͣłetunq
facientẽ suã uoluntatẽ ds ita exaudit. Nã a scło multicultores đĩfuert

Expanded text:
maxime qualem vos hunc esse judicatis, Deus non audit. « Sed si quis cultor est Dei et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. » Hac propositione data, quia refelli non potest, protinus assumit: « A saeculo non est auditum quia quis aperuit oculos hic a Deo, non poterat facere quidquam. » Et notanda diligenter hujusce argumentationis colligatio. « Scimus, inquit, quia peccatores Deus non audit, sed si quis cultor Dei est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. » Non utique quemvis sui cultorem, neque qualemcunque facientem suam voluntatem Deus ita exaudit. Nam a saeculo non est
Abbreviated transcription (Latin):
lesm̃tes hoc ꝗͣ maxime delectat. ꝗ ꝓsalute hominũ tantũ sehumiliauit
ȩt̾na cłi uirtus &sapientia. Itaq suauissime cecinati liniunt᷑ ocłi luto
q eax sputodns fec̃. qͣndo excelsi qnda nr̃e generationis oculi & palpebre in
alta subrecte humilẽ suscipiunt fide incarnationis filiidi. & tali hu¬
dicente diabolo eritis suc̃ du scientes bonũ &malũ. eẽtra magis obtenebratis.
Uerũ uͥ cetis ocłis hoclutũ illitũ idẽ incarnatio filii di p̃dicata & credita ẽ.¬

Expanded text:
ime delectat, quod pro salute hominum tantum se humiliavit aeterna Dei virtus et sapientia. Itaque suavissime caeci nati liniuntur oculi luto, quod ex sputo Dominus fecit, quando excelsi quondam nostrae generationis oculi, et palpebrae in alta subrectae, humilem suscipiunt fidem Incarnationis Filii Dei, et tali hudicente diabolo: « Eritis sicut dii, scientes bonum et malum , » econtra magis obtenebrati sunt. Verum ubi caecis oculis hoc lutum illitum, id
Abbreviated transcription (Latin):
te defendit᷑ qͣdictũ ẽ. filiꝰ ñ portabit iniqͥtatẽ patͥs. necpat̾ filii. Qnͣtoma¬
gis in causa huiustemodi parentes debebant e̾e liberi  Tam gͦc̃stant᷑ ꝗͣ. sapi¬
enter cecis ab uidentib & uidentis parentib dictũ ẽ. ętatẽ habet. ipse dese
loq̃tur. Causã metꝰ illoꝵ eũngłista subiungit. Iam enĩ c̃spirauerant iu

Expanded text:
te defenditur, qua dictum est: « Filius non portabit iniquitatem patris, nec pater filii . » Quanto mate defenditur, qua dictum est: « Filius non portabit iniquitatem patris, nec pater filii . » Quanto magis in causa hujuscemodi parentes debebant esse liberi? Tam ergo constanter quam sapienter caecis a videntibus, et videntis parentibus dictum est, « aetatem habet, ipse de se loquatur. » Causam metus illorum Evangelista subjungit: « Jam enim c
Abbreviated transcription (Latin):
cetꝰnatꝰ ẽ. ꝗͣ eo qͦdictũ ẽ. aut certe si id querũ ẽ dicerent irã illoꝵ incurrerent
&cũ filio suo parit̃ extra synagogã fierent. S sic obsessi tã facile euaser̃ qͣm
nescimꝰ. aut qͥs aꝑuit eiꝰ orulos nos nescimꝰ. Ipsũ int̾rogate: etatẽ habet ipse
dese loqͣtur. Rec dixer̃ parentes ciꝰ. ꝙ timebant uideos. Tuta satis nulliq
casupniȩ patens responsio. Scimꝰ inquiunt. Quid: Illud quod &uos. Tantũ
nescitisuos. &qͣsi nescientes int̾rogatis dicentes. qͦmͦ gͦ nͦuidet nos nescimus.
Noc dixer̃ qr timebant udeos. Qd & si m̃datio uicinũ ẽ. tam̃ qi ñ fallendi in¬
tentione s ꝑiculi metu direrunt. m̃dares dicendi ñ st̃. uł expatre dia¬
bolo eẽ qͥ exꝓpͥis loqͥtur m̃datiũ. quẽ ad mođu illi quoꝵ metu sic locutis̃.
ẽ. ut neq filii ꝓparentib neq parentes ꝓfiliis occidant᷑. & ꝓphetica᷑ auctorita¬

Expanded text:
am eo quo dictum est; aut certe, si id quod verum est dicerent, iram illorum incurrerent, et cum filio suo pariter extra Synagogam fierent. Sed sic obsessi tam facile evaserunt, qs nescimus; ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. » Tuta satis nullique calumniae patens responsio. « Scimus, » inquiunt. Quid? Illud quod et vos. Tantum nescitis vos, et quasi nescientes interrogatis dicentes, « quomodo ergo nunc videt? » nos nescimus. Hoc dixerunt, quia timebant Judaeos. Quod etsi mendacio vicinum est, tamen quia non fallendi intentione, sed periculi metu dixerunt, mendaces dicendi non sunt, vel ex patre diabolo esse, qui ex propriis loquitur mendacium, quemadmodum illi quorum metu sic locuti sunest, ut neque 254 filii pro parentibus, neque parentes pro filiis occidantur. Et prophetica quo