comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quarta consuetudo. Sũt enĩ
qui res illicitas obuias cogita-¬
tiomibꝰ siuis ꝓrsus ita abiciunt:
ut nec delectent᷑. Sũt qͥ delectã¬
tur: ⁊ ñ consentiunt. Nondũ
ꝑfecta mors ẽ: sed iã quodam
modo inchoata. Delectationi
accedit consensioꝰ. iã ẽ illi dã¬
natio. Post consensionẽ in fa-¬
ctũ ꝓcedit᷑. factũ in consuetu¬
dinẽ u̾tit᷑ : et sit q̃dã deꝑatio ut dicat᷑ qͣtͥilu¬
utiq facilia erant omĩaꝰ. ⁊ diffi¬
cultatẽ quandã ostendit ibi.
Infremuit spũ. ostendit multo
clamore obiurgationis opus ẽẽ
ad eos qͥ consuetudine duruer̃.
Tam̃ ad uocẽ clamantis dñiso
luta sũt uincula necessitatis.
Cremuit inferm anãtio. redditꝰ
ẽ lazarus uiuus. Liberat enĩ
de mala consuetudine dñs qua¬
triduanos mortuos. Nam ipse
quatriduanꝰ rp̃o uolentiresuᷤ¬
citare dormiebat. Sed qͥd ait.
Sidete genus resuscitationis.
Processit de monum̃to uiuus:
et ambulare ñ poterat. Et dñs

Expanded text:
quarta, consuetudo. Sunt enim quarta, consuetudo. Sunt enim qui res illicitas obvias cogitationibus suis prorsus ita abjiciunt, ut nec delectentur. Sunt qui delectantur, et non consentiunt: nondum perfecta mors est, sed quodam modo inchoata. Delectationi accedit consensio: jam est illa damnatio. Post consensionem in factum proceditur: factum in consuetudinem vertitur: et fit quaedam desperatio, ut dicatur, Quatriduutique facilia erant omnia; et difficultatem quamdam ostendit tibi. Infremuit spiritu, ostendit multo clamore objurgationis opus esse ad eos qui consuetudine duruerunt. Tamen ad vocem clamantis Domini, rupta sunt vincula necessitatis. Tremuit inferni dominatio, redditus est Lazarus vivus. Liberat enim et de mala consuetudine Dominus quatriduanos mortuos: nam et ipse quatriduanus Christo volenti resuscitare dormiebat. Sed quid ait? Videte genus resuscitationis. Processit de monumento vivus, et ambulare non poterat. Et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ uerboueritatis ad xp̃iuo
cẽ tesurgit: uiuus reddit᷑. Po¬
pire ñ potuit. Qui aut̃ faciẽ¬
do qͦd malũ ẽ etiã mala consue-¬
tudine se implicant. ut ipsa cõ-¬
suetudo mali ñ eos si nat uide¬
re qͥa malũ ẽ. fiunt defensores
maloꝵ factoꝵ. suoꝵ:. irascunt᷑
cũ reprehendunt᷑. in tantum
ut sodomite quondã dicerent
loth reprehendenti neqͥssimã
uoluntatẽ. habitare uenisti
ñ leges dare. Tanta ibi nefan¬
de turpitudmis consuetudo e¬
rat. ut iã neqͥcia ẽẽt iusticia.
et ꝓhibitor potiꝰ rep̃henderet᷑
quã fac̾tor. Tali consuetudi-¬
ne maligna pressi. tanquã
sepulti sũt. Sed qͥd dic amus
frẽs: Ita sepulti. ut de lazaro¬
iã dictũ ẽ. iam putet. Moles
lla imposita sepulchro. ipsa
ẽ uis dure consuetudinis qua
premit᷑ anima:. nec surgere nec
consuetudinẽ de qua loquor
quarto quodã ꝓgressu perue¬
nit anima. Prima ẽ enĩ quasi
titillatio delectationis in corde:
scda consensio: terciũ factum:

Expanded text:
erbo veritatis ad Christi vocem resurgit, vivus redditur. Poperire non potuit. Qui autem faciendo quod malum est, etiam mala consuetudine se implicant, ut ipsa consuetudo mali non eos sinat videre quia malum est, fiunt defensores malorum factorum suorum: irascuntur cum reprehenduntur; in tantum ut Sodomitae quondam dicerent viro justo reprehendenti nequissimam voluntatem, Habitare venisti, non leges dare . Tanta ibi nefandae turpitudinis consuetudo erat, ut jam nequitia esset justitia, et prohibitor potius reprehenderetur quam factor. Tales consuetudine maligna pressi, tanquam sepulti sunt. Sed quid dicam, fratres? Ita sepulti, ut de Lazaro dictum est, Jam putet. Moles illa imposita sepulcro, ipsa est vis dura consuetudinis, qua premitur anima, nec surgere, nec consuetudinem de qua loquor, quarto quodam progressu pervenit anima. Prima est enim quasi titillatio delectationis in corde; secunda, consensio; tertium, factum;
Abbreviated transcription (Latin):
uant. qͥ mortui sũt reuiuiscant
Siue adhuc peccatũ in corde
niteat: corrigat᷑ cogitatio. re¬
surgat mortuus intra domũ cõ¬
scientie. Siue iã qͦd cogitauit
admisit: nec sic desꝑet᷑. Nonsu¬
rrexit mortuus intꝰ: surgat ela¬
tus : peniteat facti᷑: de ꝓrimo
reuiuiscat: ñ eat in ꝓfunda se¬
pulture. ñ accipiat desuꝑ con-¬
suetudinis molẽ. Sed forte iam
illi loquor qͥ iã duro sui moris
lapide premit᷑ : qͥ iã urget᷑ con¬
suetudinis pondere: qͥ iã quatn¬
duanꝰ putet. Nec ipse desperet.
Profundiꝰ mortuus ẽ:. sed altus
ẽ xp̃s. Nouit clamando t̾rena
onera rũpere : nouit intrinseiꝰ
ꝑ se ipsũ uiuificare. soluendĩ
discpłis tradere. Agunt enall
tales penitentiã. Neq eñ lahya¬
ro resuscitato post quatridu¬
um ullus piitor in uiuente re¬
manserat. Ergo qͥ uiuunt ui¬
uant: qͥcũq aut̃ mortui sũt.
in quacũq harũ triũ morte se
muenerint. agant. accelerẽt:
iam resurgant:¬

Expanded text:
vant; qui mortui sunt, reviviscant. Sive adhuc peccatum in corde niteat, corrigatur cogitatio, surgat mortuus intra domum conscientiae. Sive jam quod cogitavit admisit; nec sic desperetur. Non surrexit mortuus intus, surgat elatus. Poeniteat facti, de proximo reviviscat: non eat in profundum sepulturae, non accipiat desuper consuetudinis molem. Sed forte jam illi loquor, qui jam duro sui moris lapide premitur, qui jam urgetur consuetudinis pondere, qui jam quatriduanus putet. Nec ipse desperet: profundus mortuus est, sed altus est Christus. Novit clamando terrena onera rumpere, novit intrinsecus per se ipsum vivificare, solvendum discipulis tradere. Agant etiam tales poenitentiam. Neque enim Lazaro resuscitato post quatriduum ullus putor in vivente remanserat. Ergo qui vivunt, vivant: quicumque autem mortui sunt, in quacumque harum trium morte se invenerint, agant ut celeriter jam resurgant
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quẽ me ẽẽ dicitis. Et pe-¬
optime. ueracissime. Merito
tale responsũ accipere meruit.
Beatꝰ es symon bariona. quia
ñ tͥ reuelauit caro ⁊ sanguis
sed pat̾ ms̃ qͥ in celis ẽ. Et ego
dico tͥ. qm̃ tu dixisti mͥ. Dixisti.
audi. Dedisti confessionẽ. reci¬
ƿe benedictionẽ. Ergo ⁊ ego
dico tͥ. Tues petrꝰ. Quia ego pe¬
tra. tu petrꝰ. Neq enĩ a petrope¬
tra. sed a petra perrꝰ. qͥa ña xp̃ia

Expanded text:
autem quem me esse dicitis? Et Peautem quem me esse dicitis? Et Peoptime, veracissime: merito tale responsum accipere meruit, Beatus es, Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Et ego dico tibi, quia tu dixisti mihi; dixisti, audi; dedisti confessionem, recipe benedictionem: ergo, Et ego dico tibi, Tu es Petrus: quia ego petra, tu Petrus; neque enim a Petro petra, sed a petra Petrus, quia non a
Abbreviated transcription (Latin):
quã homines in homine huma¬
no tenebant᷑ affectu. olebat
aũt eos affectũ potiꝰ habere di¬
uinũ: atq ita de carnalibꝰ face¬
re sp̃ales. qͦd ñ fit homo. nisi do¬
no sp̃s scĩ. hoc gͦ ait. Mitto uo¬
bis donũ. quo efficiamini sp̃ale.
les ẽẽ destiteritis. Carnales uͦ ẽẽ
desistetis. si forma carnis a ur̃is
oculis auferat᷑. ut forma dei ur̃is
cordibꝰ inferat᷑. Ex hac enĩ hu¬
mana forma dñs. hoc ẽ forma
serui. semet ipsũ exinaniuit:
formã serui accipiens. Ex hac
aut̃ forma serui. petri etiã tene¬
bat᷑ affectꝰ. qͣndo eũ quẽ multũ
amabat. mori timebat. Ama-¬
hominẽ:  sic̃ carnalis carnalẽ:
ñ sic̃ sp̃alis maiestatẽ. S nde
hoc ꝓbamꝰ: Quia cũ int̾rogas¬
set ipse dñs discipłos suos. qͥs
ab hominbꝰ diceret᷑. et alioꝵ.
opiniones recolendo dixissẽt
qͦd alii eũ dicerent ioħem. a¬
lii heliã. alii ieremiã aut u¬
nũ ex ꝓphetis: ait illis. Uos

Expanded text:
quam homines in homine humaquam homines in homine humano tenebantur affectu. Volebat autem eos affectum potius habere divinum, atque ita de carnalibus facere spirituales: quod non fit homo nisi dono Spiritus sancti. Hoc ergo ait: Mitto vobis donum, quo efficiamini spirituales esse destiteritis. Carnales vero esse desistetis, si forma carnis a vestris oculis auferatur, ut forma Dei vestris cordibus inseratur. Ex hac enim humana forma Dominus, hoc est forma servi, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens : ex hac igitur forma servi Petri etiam tenebatur affectus, quando eum quem multum amabat, mori timebat. Amahominem; sicut carnalis carnalem, n sicut spiritualis majestatem. Unde hoc probamus? Quia cum interrogasset ipse Dominus discipulos suos, quis ab hominibus diceretur, et aliorum opiniones recolendo dixissent, quod alii eum dicerent Joannem, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis; ait illis, Vos
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. Abi pͥmũ illud admoneo
caritatẽ urãm. ut aliqͣntum
uos considerare ñ pigeat qͣre
dictũ sit ab ipso dño. ñ potest
ille uenire nisi ego abiero. Qua¬
si aliqͥd ut scđm carnalẽ sen¬
sum loqͣmur. quasi aliqͥd in su
scõ spũi cõmendasset: et ideo
ad nos uenire ñ possetꝰ. nisi ille
redisset qͥ cõmendatũ reciꝑet.
Aut quasi nos utrũq ferre ñ
ualeremꝰ. nec utriꝰq possemꝰ to¬
lerare p̃sentiã. Quasi uͦ alt̾ ab
alt̾o separet᷑. aut qͣndo ad noᷤᷤ
ueniunt ipsi angustias patian¬
tur: ac ñ potiꝰ nos dilatemur.
Quid sibi gͦ uult. ñ potest ille
uenire misi ego abiero. Expe¬
dit enĩ inqͥt uob̃. ut ego eam.
Nã si ñ iero:. paraclitꝰ ñ ueniet
lad uos. Hoc gͦ qͥd sit. qͣntum
uel capimꝰ uel estimamꝰ. uel ipso
donante ꝑcipimꝰ. uel que cre¬
dimꝰ loqͥmur: breuit accipiat
caritas ur̃aᷤ didetur mͥ qͦd dis¬
cipuli circa formã humanam
dni xp̃i fuerant occupati᷑. ⁊ tan¬

Expanded text:
stus. Ubi primum illud admoneo Charitatem vestram, ut aliquantum vos considerare non pigeat, quare dictum sit ab ipso Domino, Non potest ille venire, nisi ego abiero. Quasi aliquid, ut secundum carnalem sensum loquamur, quasi aliquid in susancto Spiritui commendasset, et ideo ad nos venire non posset, nisi ille rediisset qui commendatum reciperet; aut quasi nos utrumque ferre non valeremus, nec utriusque possemus tolerare praesentiam. Quasi vero alter ab altero separetur; aut quando ad nos veniunt, ipsi angustias patiantur, ac non potius nos dilatemur. Quid sibi ergo vult, Non potest ille venire, nisi ego abiero? Expedit enim, inquit, vobis ut ego eam. Nam si non iero, Paracletus non veniet ad vos . Hoc ergo quid sit, quantum vel capimus, vel aestimamus, vel ipso donante percipimus, vel quae credimus loquimur, breviter accipiat Charitas vestra. Videtur mihi, quod discipuli circa formam humanam Domini Christi fuerant occupati, et tan
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ ut in partẽ dexterã mitre-¬
rent᷑. Significat etiã iste num̾uᷤ
centũ qͥnquaginta tres. ⁊ ꝑtinu¬
it ad eugłistam dicere. quasi res¬
pexisser pͥmã illã capturã ubi
retia diriipta scismata signifi-¬
cauerant. qͥa in illa eccła uite
et̾ne nulla erunt scismata. qͥa
nulla dissensio. Om̃s magniꝰ. qͥa
caritate pleni. Quasi gͦ illud
qͦd pͥmo factũ ẽ ad significan¬
da scismata respexisset:. ꝓtin u¬
it ad eũ dicere in ista scđa cap¬
tura. ⁊ cũ tã magni ẽẽnt. retia
ñ sũt dirupta. Quid itaq dex¬
tera pars significau̾it. dicꝰtum
ẽ qͥa om̃s bom. Quid magni-¬
tudo. dictũ ẽ qͥa qͥ fecerit et sic
docuerit. magnꝰ uocabit᷑ in
regno celoꝵ. Quid etiã illud
qͦd retia ñ sũt dirupta. dictũ

Expanded text:
em dexteram mitterentur. Significat etiam iste numerus centum quinquaginta tres: et pertinuit ad Evangelistam dicere, quasi respexisset primam illam capturam, ubi retia disrupta schismata significaverunt; quia in illa Ecclesia vitae aeternae nulla erunt schismata, quia nulla dissensio; omnes magni, quia charitate pleni: quasi ergo illud quod primo factum est ad significanda schismata respexisset, pertinuit ad eum dicere in ista secunda captura, Et cum tam magni essent, retia non sunt disrupta . Quid itaque dextera pars significaverit, dictum est, quia omnes boni. Quid magnitudo, dictum est, quia qui fecerit et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Quid etiam illud quod retia n
Abbreviated transcription (Latin):
lemnitatẽ celebra¬
mꝰ dieitam scẽ. ut
hodie uenerit ipse sp̃s sc̃s. ad¬
monet nos tam festiua ⁊ grata
sollẽntas de ipso dono dei. grã
dei:⁊ habundantia eiꝰ miscđie¬
in nos. id ẽ de ipso spũ scõ aliqͥd
loqͥ. In scola dm̃ĩ condiscipłis
loqͥmur. Magistrũ enĩ habemꝰ
iinũ. in quo om̃s sumꝰ iinum.
Qui nos ne forte de magisterio
suꝑbire audeamꝰ. admonuit
sumꝰ literis eiꝰ. aduertite pauca
que dicã. donãte ipso qͥ iubet
ut dicã. Qi nostis recolite: qui
ignorabatis accipite. Sepe mo¬
uet animũ pie curiosũ. si tam̃
admittat᷑ humana fragilitas
et infirmitas talia perseruta s.
serpturis tegit᷑. ideo clausũ ẽ
ut neget᷑: ⁊ ñ potiꝰ ut pulsanti
aꝑiat᷑. dicente ipso dño petite
et accipietis. querite ⁊ inueni¬
etis. pulsate ⁊ aperiet᷑ uobis:
sepe gͦ mouet studiosoꝵ. animũ.
quare qͥnquagesimo die post

Expanded text:
lemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia miseriin nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit,sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur, dicente ipso Domino, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Saepe ergo movet studiosorum animum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuantiũ scã scandalis urgetue
eccła. siñ ⁊ nauigia p̃munt᷑.
Hoc gͦ dñs ante resurrectionẽ.
Post resurrectionẽ aũt muense
piscantes similit̾ discipulos su¬
os iussit idẽ mittiretia. no
uteũq ⁊ passim. qͥa iam post
resurrectionẽ. Post resurrecti-¬
onẽ enĩ iam corpus eiꝰ qͦd ẽ ec¬
cła malos ñ habebit. Miserũt
inqͥt retia in dexterã partẽ. Miˢ¬
sa sũt retia eo iubente indexte¬
ram partẽ:. ⁊ capti sũt piscescer¬
t mimeri. Nã illi sine numero.
ili qͥbꝰ significabit᷑ eccła que nc̃
agitur. tanqͣm ex illa captura.
annunciaui ⁊ locutꝰ sum. multi¬
plicati sũt suꝑ numerũ. Intel¬
ligunt᷑ gͦ qͥdã suꝑnumerari. quo¬
dam modo suꝑ flui. colligunt᷑
tam̃. Ibi uͦ in dextera capiuntur
pisces. ⁊ numerati ⁊ magni. Qui
enĩ fecerit inqͥt ⁊ sic docuerit:
magnꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ.
Ergo capti sũt pisces magni.
centũ qͥnquaginta tres. Quem

Expanded text:
tuantium scandalis urgetur tuantium scandalis urgetur Ecclesia, si non et navigia premunt? Hoc ergo Dominus ante resurrectionem. Post resurrectionem autem invenit piscantes similiter discipulos suos: jussit idem mitti retia, non utcumque et passim, quia jam post resurrectionem. Post resurrectionem enim jam corpus ejus, quod est Ecclesia, malos non habebit. Mittite, inquit, retia in dexteram partem. Missa sunt retia, eo jubente, in dexteram partem, et capti sunt pisces certi numeri. Nam illi sine numero, illi quibus significabatur Ecclesia, quae nunc agitur, tanquam ex illa captura: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Intelliguntur ergo quidam supernumerarii, quodam modo superflui: colliguntur tamen. Ibi vero in dextera capiuntur pisces, et numerati, et magni. Qui enim fecerit, inquit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum . Ergo capti sunt pisces magni numero centum quinquaginta tres. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ur̃e: aliqͥd accipite quan¬
tũ mͥ uidet᷑ ranto dulciꝰ cũ ex¬
positũ fuerit. qͣnto abstrusius
si ñ exponat᷑. Ante resurrecti¬
onẽ dñs iussit discipłis suis ut
in mare mitterent retia. qͣndo
eos elegit. Miserunt. cepũt
dinẽ. ita ut retia rumꝑentur.
et onerata nauigia mergerẽ¬
tur. Non aũt p̃cepit in quam
partẽ muterent retia. sed tantũ
ait. Mntite retia. Si enĩ p̃ce¬
pisset ut in dexterã partẽ mit¬
terent: solos bonos significa¬
ret capi. Sim simstrã. solos ma¬
los. Quia uͦ passim missa sunt.
nec in dexterã nec in simstrã.
et bonos ⁊ malos. Hec ẽ eccle
significatio p̃sentis tẽporis in
hoc scło. Nã ⁊ illi serui missi ad
inuitatos. exiert̃ inqͥt: et qͦs¬
cũq inuenert bonos ⁊ malos
adduxer̃t: ⁊ implete sũt nup¬
tie recumbentibꝰ. Congregan¬
tur gͦ nunc ⁊ boni ⁊ mali. Qua¬
re aũt ⁊ scismata fiunt. si nõ
retia dirũpunt᷑ : Quare plerũq
turbaꝵ. carnaliũ male cumul¬

Expanded text:
tatis vestrae, aliquid accipite, quantum mihi videtur, tanto dulcius cum expositum fuerit, quanto abstrusius si non exponatur. Ante resurrectionem, Dominus jussit discipulis suis, ut in mare mitterent retia, quando eos elegit. Miserunt, ceperunabilem, ita ut retia rumperentur, et onerata navigia mergerentur. Non autem praecepit in quam partem mitterent retia, sed tantum ait, Mittite retia . Si enim praecepisset ut in dexteram partem mitterent solos bonos significaret capi: si in sinistram, solo malos. Quia vero passim missa sunt, nec in dexteram, nec in sinistram; et bonos et malos. Haec est Ecclesiae significatio praesentis temporis, in hoc saeculo. Nam et illi servi missi ad invitatos exierunt; et quoscumque invenerunt bonos et malos adduxerunt, et impletae sunt nuptiae recumbentium . Congregantur ergo nunc et boni et mali. Quare autem et schismata fiunt, si non retia disrumpunt? Quare plerumque turbarum carnalium male tumul
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ. Perfecta itaq lex in dena-¬
rio: ⁊ lex p̃dicata ꝓ mundũ qͦdri¬
pertitũ: quater dem. quadragin¬
ta fiunt. Docem᷑ aũt in hac con¬
uersatione scł̃i huiꝰcũ sumꝰ absti¬
nere nos acupiditatibꝰ scłaribꝰ:
qͦd significat ieiunũ quadrage¬
narium. notũ omnibꝰ quadra¬
gesime nomine. Hoc tͥ p̃cepit
lex. hoc ꝓphete. hoc eugłiũ.
Ideo qͥa hoc lex: ieiuinauit qͣdra¬
ginta diebꝰ moyses. Quia hoc
dies aliis decẽ diebꝰ. denario nu¬
mero semel. denario numero sim¬
plicit ñ qͣdruplicit᷑: uenit sp̃s
sc̃s. ut lex impleat᷑ ꝑ gr̃am. Lex
enĩ sine grã. littera ẽ occidens.
Si enĩ data ẽẽt lex inqͥt que
posset uiuificare. omnino ex le¬
ge ẽẽt iusticia. Sed conclusit
scriptura omĩa sub peccato. ut
ꝓmissio ex fide ihu xp̃i daretur
credentibꝰ. Ideo littera occidit
sp̃s aut̃ uiuificat. Non it aliud
impleas. quã tͥ ꝓ litterã iubet᷑

Expanded text:
orum. Perfecta itaque lex in denaorum. Perfecta itaque lex in denario, et lex praedicata per mundum quadripartitum, quaterdeni quadraginta fiunt. Docemur autem, in hac conversatione saeculi hujus cum sumus, abstinere nos a cupiditatibus saecularibus: quod significat jejunium quadragenarium notum omnibus Quadragesimae nomine. Hoc tibi praecepit Lex, hoc Prophetia, hoc Evangelium. Ideo quia hoc Lex, jejunavit quadraginta diebus Moyses: quia hoc dies aliis decem diebus, denario numero semel, denario numero simpliciter, non quadrupliciter, venit Spiritus sanctus, ut lex impleatur per gratiam. Lex enim sine gratia littera est occidens. Si enim data esset lex, inquit, quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Ideo, Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Non ut aliud impleas, quam tibi per Litteram jubetur:
Abbreviated transcription (Latin):
et pagim᷑. cursu tempoꝵ. rerũ
instabilitate decessione ⁊ suc¬
cessione:. rapacitate uolatica.
et qͦdã fluuiorerũ ñ consisten¬
tiũ. Seculũ gͦ hoc significatur
hoc numero. ꝓpt̾ mundi qͥdri-¬
pertita tẽpora que inplent an¬
nũ. qͥdripertitos etiã cardineᷤ
ipsius mundi notos omibꝰ. ⁊ se¬
pe ab script᷑a sacra cõmemora-¬
tosꝰ. ab oriente ⁊ occidente. ab
aqͥlone ⁊ meridie. Per hec gͦ
tẽpora quadriꝑtita ⁊ per mun¬
dũ qͣͥdriꝑtitũ. p̃dicat᷑ lex dei tã-¬
quã denariꝰ numerꝰ: unde ⁊ de-¬
calogus pͥmitꝰ cõmendat᷑. In de¬
cẽ enĩ p̃ceptis lex constituta ẽ:
ꝓpt̾ea quia uidet᷑ in isto denario
numero quedã ꝑfectio. Usq ad
eũ qͥpe numerũ ꝓgressus est
numerantis : ͥ et in de redit ab
unousq ad decẽ: rursus ad unũ.
Sie centena. sic millena. sic su¬
pra denariis qͥbꝰdam complican-¬
tibꝰ infinite crescit silua nume-¬

Expanded text:
et peragimur, cursu temporum, rerum et peragimur, cursu temporum, rerum instabilitate, decessione et successione, rapacitate volatica, et quodam fluvio rerum non consistentium. Saeculum hoc ergo significatur hoc numero, propter mundi quadripartita tempora, quae implent annum; quadripartitos etiam cardines ipsius mundi, notos omnibus, et saepe ab Scriptura sacra commemoratos: Ab Oriente et Occidente, ab Aquilone et Meridie . Per haec ergo tempora quadripartita, et per mundum quadripartitum, praedicatur lex Dei, tanquam denarius numerus. Unde et Decalogus primitus commendatur. In decem enim praeceptis lex constituta est: propterea quia videtur in isto denario numero quaedam perfectio. Usque ad eum quippe numerum progressus est numerantis, et inde redit ab uno usque ad decem, rursus ad unum. Sic centena, sic millena; sic supra, denariis quibusdam complicantibus, infinite crescit silva numer
Abbreviated transcription (Latin):
didicimꝰ ex libris scĩs. qͣdragin¬
ta dies compleuit cũ discipłis
sius post resurrectionẽ: ma¬
nifestans eis ne aliqͥd fictum¬
existimarent. resuscitati cor¬
poris ueritatẽ: intrans cũ eis
et exiens. manducans ⁊ bibenᷤ
Quadragesimo aũt die quẽ an¬
te hos decẽ dies celebrauimus.
in eoꝵ conspectu ascendit in
celũ. ꝓmissus ut ibat ita uen¬
turꝰ: hoc ẽ in forma humana
qua iudicatꝰ ẽ in illa iudicat᷑us.
Potuit alia die quã ascendit
mittere sp̃m scm̃. nõ saltĩ post
biduum uel triduũ. sed post
decẽ dies. Hec questio ꝑscruta¬
ri ⁊ int̾rogare nos compulit
ñnullas latebras numeroꝵ. Qua¬
draginta dies. quater habẽt
decẽ. Comm̃dat᷑ hoc numero quã¬
tum mͥ uidet᷑ sacram̃tũ. Homi¬
nes enĩ hominibꝰ loqͥmur : et
recte scripturarũ tractatores
dicim᷑ . ñ nr̃aꝵ. opinionũ affirma¬
tores. Numerꝰ gͦ iste qͣdragena¬
rius quater habens decẽ: signi
nunc agimꝰ ⁊ ꝑagimꝰ. Agimur

Expanded text:
didicimus ex Libris sanctis, quadraginta dies complevit cum discipulis suis post resurrectionem, manifestans eis, ne aliquid fictumexistimarent, resuscitati corporis veritatem, intrans cum eis et exiens, manducans et bibens. Quadragesimo autem die, quem ante hos decem dies celebravimus, in eorum conspectu ascendit in coelum, promissus ut ibat, ita venturus ; hoc est in forma humana, qua judicatus est, in illa judicaturus. Voluit alia die quam ascendit mittere Spiritum sanctum; non saltem post biduum, vel triduum, sed post decem dies. Haec quaestio perscrutari et interrogare nos compulit nonnullas latebras numerorum. Quadraginta dies quater habent decem. Commendatur hoc numero, quantum mihi videtur, sacramentum. Homines enim hominibus loquimur; et recte Scripturarum tractatores dicimur, non nostrarum opinionum affirmatores. Numerus ergo iste quadragenarius, quater habens decem, signifnunc agimus et peragimus; agimur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hac̃ petrã edificabo eccłam
meã. Non supra petrũ qͦd tues.
sed supra petrã quã confessus
es. E dificabo aũt eccłam meã.
edificabo te qͥ in hac responsi¬
one figurã gestas eccłe. Hoc ⁊
cetera. ꝓpt̾ qͦd dixerat petrus.
tu es. xp̃c filiꝰ dei uiui. et audie¬
rat ut meministis. ñ tͥ reuelaur
caro ⁊ sanguis. id ẽ humana
mens. humana infirmitas. hu¬
mana imꝑitia. sed pat̾ meus
qͥ in celis ẽ. Deinde cepit dñs
iħs suã p̃dicere passionẽ: ⁊ ostẽ¬
dere qͣnta ẽẽ  ab impiis platus.
Hic petrꝰ expauit: ⁊ timuit ne
piret morte xp̃s filiꝰ dei uiii. Uti
de deo. uiuus de iiuo. fons uite
et uera uita. ꝑdere mortẽ uene¬
rat: ñ ꝑire a morte. Tam̃ ut ho¬
fiat istud. Et dñs talia uerba
digna ⁊ congrua responsione
confiitat. Quomͦ illi confessiomi
dignã laudẽ dedit. sic etiã hiic
trepidationi dignã correptionẽ.
Redi inqͥt retro sathanaᷤ. Ubiẽ
illud: beatꝰ es sẏmon barionaͦ

Expanded text:
 hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: non supra Petrum quod tu es; sed supra petram, quam confessus es. Aedificabo autem Ecclesiam meam: aedificabo te, qui in hac responsione figuram gestas Ecclesiae. Hoc et caetera, propter quod dixerat Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi: et audierat, ut meministis, Non tibi revelavit caro et sanguis, id est, humana mens, humana infirmitas, humana imperitia, sed Pater meus qui in coelis est. Deinde coepit Dominus Jesus suam praedicere passionem, et ostendere quanta esset ab impiis perlaturus. Hic Petrus expavit, et timuit ne periret morte Christus Filius Dei vivi. Utique de Deo, vivus de vivo, fons vitae et vera vita, perdere mortem venerat, non perire a morte. Tamen ut hofiat istud. Et Dominus talia verba digna et congrua responsione confutat. Quomodo illi confessioni dignam laudem dedit, sic etiam huic trepidationi dignam correptionem: Redi, inquit, retro, satanas. Ubi est illud, Beatus es, Simon Bar-Jona?
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Nollemꝰ gͦ ut talibus
ꝙceret᷑. expedit enĩ uob̾ ut ego
uadã. nisi ego abiero. Paracli¬
tus ñueniet ad uos. Nisi aspec¬
tibꝰ carnalibꝰ ur̃is humana for¬
ma subtrahat᷑: diuinũ aliqͥd ca¬
pere. sentire. cogitare minime
poteritis. Hoc sit satis. In de o-¬
portebat ut post resurrectio
Sic enĩ ⁊ ipse ioħ̾es euangłista
ex ꝑsona sua dixerat. qͣndo iħs
eundẽ significans sp̃m scm cla¬
mauerat dicens. Siqͥs sitit ue¬
mat ad me ⁊ bibat. ⁊ fiumi¬
na aque uiue fluent de uen¬
tre eiꝰ. Secutꝰ enĩ eugłista ait.

Expanded text:
go ut talibus dicetur, Expedit enim vobis ut ego vadam? Nisi ego abiero, Paracletus non veniet ad vos. Nisi aspectibus carnalibus vestris humana forma subtrahatur, divinum aliquid capere, sentire, cogitare minime poteritis. Hoc sit satis. Inde oportebat ut post resurrectionSic enim et ipse Joannes evangelista ex persona sua dixerat, quando Jesus eumdem significans Spiritum sanctum clamaverat, dicens: « Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; et flumina aquae vivae fluent de ventre
Abbreviated transcription (Latin):
Implebit eũ sp̃s sapiẽtie ⁊ in-¬
tellectꝰ. Numera. Consilii ⁊ for¬
titudinis : scientie ⁊ pietatis
sp̃s timoris dei eluti descen¬
dens ad nos gr̃a spũalis. a
sapientia incipit: t̾minat ad
timorẽ. Nos aũt ascendentes
ab imo. ad sũma tendentes:
incipere debemꝰ a timore. et
t̾minare ad sapientiã. Initiũ
enĩ sapientie timor dni. L.on¬
etiã si ñ urãm aiiditatẽ. oĩa¬

Expanded text:
Implebit eum Spiritus sapientiae et inImplebit eum Spiritus sapientiae et intellectus numera, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, Spiritus timoris Dei . Veluti descendens ad nos gratia spiritualis, a sapientia incipit, terminat ad timorem. Nos autem ascendentes, ab imo ad summa tendentes, incipere debemus a timore, et terminare ad sapientiam. Initium enim sapientiae timor Domini . Lonetiamsi non vestram a
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficauit eũ diẽ quo uacare
ꝑmissus ẽ. Carnalis ẽ ista cogi¬
tatio. Insinuata ẽ nob̃ qͥes post
bona omĩa oꝑa nr̃a. sic̃ insimi¬
ata ẽ deiqͥes post omĩa bona
oꝑa sua. fẽcit enĩ ds̃ omĩa. et
ecce omĩa bona ualde. Et reqͥ¬
euit d̃s in die septima ab omibꝰ
oꝑibꝰ suis que fecit. Reqͥescere
uis ⁊ tu. fac pͥmo oꝑa bonaual¬
de. Sic data ẽ iudeis obserua¬
tio sabbaticarnalit̾ sic̃ cet̾ra.
significãtibus sacramentis:
Tacatio enĩ quedã imꝑata
ẽ. uacatio illa qͦd significat
tu age ᷤᷤ Uacatio enĩ spũalis. tͣn¬
qͥllitas ẽ cordis. Cranqͥllitas aũt
cordis ꝓuenit de serenitate
bone conscientie. Ergo ille
uere obseruat sabbatũ. qͥ ñ
peccat. Ita enĩ p̃cipit᷑ illis qͥbꝰ
obseruandũ sabbatũ p̃cipit᷑.
Omne opus seruile ñ facietis.
¶mĩs qͥ facit peccatũ. seruus
legi. Hoc ⁊ ysara̾ppheta insi-¬
nuat hoc in loco ubidicit.

Expanded text:
sanctificavit eum diem, quo vacare sanctificavit eum diem, quo vacare permissum est. Carnalis est ista cogitatio, Insinuata est nobis quies post bona omnia opera nostra, sicut insinuata est Dei quies post omnia bona opera sua. Fecit enim Deus omnia, et ecce omnia bona valde. Et requievit Deus in die septima ab omnibus operibus suis quae fecit . Requiescere vis et tu? Fac primo opera bona valde. Sic data est Judaeis observatio sabbati carnaliter, sicut caetera, significantibus sacramentis. Vacatio enim quaedam imperata est: vacatio illa quod significat, tu age. Vacatio enim spiritualis, tranquillitas est cordis: tranquillitas autem cordis provenit de serenitate bonae conscientiae. Ergo ille vere observat sabbatum, qui non peccat. Ita enim praecipitur illis, quibus observandum sabbatum praecipitur: Omne opus servile non facietis . Omnis qui facit peccatum, servus legi. Haec et Isaias propheta insinuat hoc in loco, ubi dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
plet ds oꝑa sua omĩa sexto die.
In nullis oꝑibꝰ dei tot enum̾ans
atq completis sonuit scĩficatio.
Dixit d̃s. fiat lux: ⁊ facta ẽ lux.
Et iudit ds̃ lucẽ qͥa bona est.
Non dixit scĩficauit ds̃ lucẽ.
fiat firmam̃tũ. ⁊ factũ ẽ. Ui¬
dit ãs qͥa bonũ ẽ: nec dictum
ẽ qͥa sc̃ificatũ ẽ firmam̃tũ. Ita
et cetera. Ne in rebꝰ manifestiͣ¬
simis ummorem᷑: usq ad illa que
sexta die facta sũt. cũ homine
creato ad imaginẽ dei enumer¬
ant᷑ omĩa. nichil scĩficatũ dicit᷑
Sentũ ẽ ad septimũ diẽ ubi ma¬
lũ opus factũ ẽ. sed uacatio dei
insimiat᷑. ⁊ scĩficauit ds̃ diem
septimũ. In septenario dierum
numero prima somut scĩficatio.
scripturaꝵ. locis omnibꝰ quesita.
et hic pͥmitꝰ inuenta. Ubi qͥes
dei cõmemorat᷑: qͥes etiã nr̃a in¬
sinuat᷑. Non enĩ laborauit d̃s̃ ut
qͥetis in digeret: et quasi post
laborẽ die feriato gratularet᷑.

Expanded text:
plet Deus opera sua omnia sexto die; plet Deus opera sua omnia sexto die; in nullis operibus Dei tot enumeratis atque completis sonuit sanctificatio. Dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: et vidit Deus lucem quia bona est: non dixit, sanctificavit Deus lucem: Fiat firmamentum: et factum est: vidit Deus quia bonum est: nec dictum est quia sanctificatum est firmamentum. Ita et caetera, ne in rebus manifestissimis immoremur, usque ad illa quae sexta die facta sunt, cum homine creato ad imaginem Dei, enumerantur omnia, nihil sanctificatum dicitur. Ventum est ad septimum diem, ubi nullum opus factum est, sed vacatio Dei insinuatur, et sanctificavit Deus diem septimum. In septenario dierum numero prima sonuit sanctificatio, Scripturarum locis omnibus quaesita et hic primitus inventa. Ubi quies Dei commemoratur, quies etiam nostra insinuatur. Non enim laboravit Deus, ut quietis indigeret; et quasi post laborem die feriato gratularetur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ implet legẽ: qͥa ꝑfecta cari¬
tas foras mittit timorẽ. Cimo¬
rem. sed seruilẽ. de peccatone¬
mentẽ. Nã timor dñi castus per¬
manet in scłm scłi. Si gͦ caritas
implet legẽ: unde ẽ ista caritaᷤ:
Recolite. adu̾tite. ⁊ uidete qͥa
quo numero legis etiã perfectio
implere legẽ. quã ñuenit sol¬
uere sed implere. Sp̃s aũt sẽs
in script᷑is scĩs septenario nu¬
mero solet cõmendariꝰ. ñ dena¬
rio. Lex deuario: sp̃s sẽs septe¬
nario. Quia lex denario. notũ
ẽ. Quia sp̃s sc̃s septenario. cõ¬
memoramꝰ. Primo in ipso libro
inscribit᷑ genesĩs. enum̾antur
oꝑa dei. fit lux. fit celũ. qͦd
appellatũ ẽ firmam̃tũ inter
aquã ⁊ aquã. Nudat᷑ arida.
separat᷑ mare a t̾ra. Datur t̾re
omniũ stirpnũ fecunda conrep¬
tio. fiunt luminaria maiꝰ ⁊ mi¬
nꝰ. sol ⁊ luna. ⁊ cetera sidera. ꝓ¬
ducunt aque fetus suos. t̾ra suoᷤ.
fit homo ad imaginẽ dei. Com¬

Expanded text:
ergo implet legem: quia perfecta chariergo implet legem: quia perfecta charitas foras mittit timorem ; timorem scilicet servilem, de peccato venientem. Nam timor Domini castus permanet in saeculum saeculi . Si ergo charitas implet legem, unde est ista charitas? Recolite, advertite, et videte, quia quo numero legis etiam perfectio implere legem, quam non venit solvere, sed adimplere. 5. Spiritus sin Scripturis sanctis septenario numero solet commendari, non denario: lex denario, Spiritus sanctus septenario. Quia lex denario, notum est: quia Spiritus sanctus septenario, commemoramus. Primo in ipso libro, inscribitur Genesis, enumerantur opera Dei. Fit lux, fit coelum, quod appellatum est firmamentum inter aquam et aquam; nudatur arida, separatur mare a terra, datur terrae omnium stirpium fecunda conceptio; fiunt luminaria majus et minus, sol et luna, et caetera sidera; producunt aquae fetus suos, terra suos; fit homo ad imaginem Dei: com
Abbreviated transcription (Latin):
lex impleret᷑. ⁊ fieret qͦd ipse
dñs dixerat. Non ueni legem
soluere. sed adimplere. Hoc
douat credentibꝰ: hoc donat
fidelibꝰ. hoc donat eis qͥbꝰ dat
capatior: tanto ad opandam
legẽ fit facilior. Dico enĩ dile
ctioni ur̃e:. qͦd ⁊ uos considera¬
re⁊ facile uidere poteritis.
Caritas implet legẽ. Timor
penarũ facit hominẽ oꝑari:
sed adhuc seruilit̾. Si enim
ꝓpterxa facis bonũ. qͥa times
pati malũ. aut ꝓpt̾ea ñ facis
malũ. qͥa tiies pati malũ. si
aliqͥs tͥ ꝓmitteret impunitatẽ:
patieris mali: fac. faceres. U¬
more enĩ pene reuocabaris. ñ
delectatione iusticie. Nondũ
enĩ de te caritas oꝑabat᷑. Wide
gͦ quẽ admodũ caritas ꝯpet᷑.
Sic amemꝰ quẽ timemꝰ: ut eũ
casto amore timeamꝰ. Nam et
uxor casta timet uirũ. Sed dis¬
cerne istos timores. Aror casta
timet ne a uiro absente deserat᷑:
uxor adult̾a timet ne a uiro su¬
ꝑueniente comp̃hendat᷑. Caritaᷤᷤ

Expanded text:
ctus, ut lex impleretur, et fieret quod ipse ctus, ut lex impleretur, et fieret quod ipse Dominus dixerat, Non veni legem solvere, sed adimplere . Hoc donat credentibus, hoc donat fidelibus, hoc donat eis quibus dat capacior, tanto ad operandam legem fit facilior. 4. Led et vos considerare, et facile videre poteritis: charitas implet legem. Timor poenarum facit hominem operari, sed adhuc serviliter. Si enim propterea facis bonum, quia times pati malum, aut proptera non facis malum, quia times pati malum; si aliquis tibi promitteret impunitatem, ihil patieris mali, fac; faceres. Timore enim poenae revocabaris, non dilectione justitiae. Nondum enim de te charitas operabatur. Vide ergo quemadmodum charitas operetur. Sic amemus quem timemus, ut eum casto amore timeamus. Nam et uxor casta timet virum. Sed discerne istos timores. Uxor casta timet ne a viro absente deseratur: uxor adultera timet ne a viro superveniente comprehendatur. Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
niũ peccatoꝵ:: ⁊ fides que ꝑ di¬
lectionẽ oꝑat᷑. Nobite gͦ putare
dannatã ẽẽ litterã. qͥa dictũ ẽ
littera occidit. Hoc ẽ enĩ. littera
reos facit. Dat᷑ p̃ceptũ: ñ adiu¬
uaris gr̃ã. continuo te inti nsuͣ
solũ ñ oꝑatorẽ legis. sed etiã reũ
p̃uaricationis. Ubi em̃ ñ ẽ lex
nec preuaricatio. Non ergo re-¬
p̃hensa ẽ lex.cũ dictũ ẽ littera
occidit sp̃s aũt̃ unuficat. qua-
sullã cõdẽnaret. ⁊ istũ lauda¬
ret. Sed littera occidit: sola
littera sine gr̃a. Exemplũ ac-¬
cipite. Hac locutione dictũ ẽ:
scientia inflat. Qiud ẽ scientia
inflat : Scientia dãnata ẽ. si in¬
fiat. Meliꝰ imꝑiti remanebimꝰ.
Sed qm̃ adiunxit caritas uero
edificat. quomͦ ubi adiunx it
sỹs aũt uiuificat dedit intelli-¬
gi. littera sine spũ occidit. cũ
spũ uiuificat ⁊ impleri litterã
facit. sic scientia sine caritate
inflat. caritas cũ scientia edifi¬
cat. Ergo missus ẽ sp̃s sc̃s ut

Expanded text:
t fides quae per dilectionem operatur. Nolite ergo putare damnatam esse litteram, quia dictum est, Littera occidit. Hoc est enim, littera reos facit. Datur praeceptum, non adjuvaris gratia: continuo te invenis non solum non operatorem legis, sed etiam reum praevaricationis. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Non ergo reprehensa est lex, cum dictum est, Littera occidit, Spiritus autem vivificat, quasi illam condemnaret, et istum laudaret: sed Littera occidit, sola littera sine gratia. Exemplum accipite. Hac locutione dictum est, Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? Scientia damnata est? Si inflat, melius imperiti remanebimus. Sed quoniam adjunxit, Charitas vero aedificat ; quomodo ubi adjunxit, Spiritus autem vivificat, dedit intelligi, Littera sine Spiritu occidit, cum Spiritu vivificat, et impleri litteram facit; sic scientia sine charitate inflat, charitas cum scientia aedificat. Ergo missus est Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
cũ soli illi qͥ se cũ mulieribꝰ nõ
coinqͥnauer̃t. duodecies duo-¬
dena milia cõmemor ent᷑. Sed
iste numerꝰ tanquã arbor a
quodã semine uidet᷑ succreᷤ¬
cere. Sem̃ aut̃ huiꝰ magninu¬
meri. qͥdã minor numerꝰ ẽ. qͥ
ẽ decẽ ⁊ seytẽ. Decẽ ⁊ septẽ
faciunt centũ qͥnquaginta
tres. Si uͦ computes ab uno
usq ad decẽ ⁊ septẽ: ⁊ addaᷤᷤ
numeros om̃s. Nã si ab uno
usq ad decẽ ⁊ septẽ. muneroᷤ
ñ addas qͦs cõmemoraᷤᷤ totos:
ñ erunt nisi decẽ ⁊ septem.
Si aũt ita numeres. unum.
duo. tria. sic̃ unũ:⁊ duo. et
tria. qͥ faciunt sex: quatuor
et qͥnq qui faciunt quinde¬
cun. sic ꝓuenis usq ad decẽ
et septẽ. portãs in digitiscẽ¬
tũ qͥnquaginta tres. Iam gͦ
recole qͦd p̾aulo ante cõme¬
moraui ⁊ cõmendaui. et
uide qͦd ⁊ qͥd significent de¬
cẽ ⁊ septẽ. Decẽ lex. Septẽ
sp̃s sc̃s. Snde qͥd intelliginꝰ
nisi eos futuros ineccła resur-¬

Expanded text:
cum soli illi, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt, duodecies duodena millia commemorentur . Sed iste numerus, tanquam arbor, a quodam semine videtur succrescere. Semen autem hujus magni numeri quidam minor numerus est, qui est decem et septem. Decem et septem faciunt centum quinquaginta tres. Si vero computes ab uno usque ad decem et septem, et addas numeros omnes: nam si ab uno usque ad decem et septem numeros non addas, quos commemoras totos, non erunt nisi decem et septem: si autem ita numeres: unum, duo, tria; sicut unum et duo et tria faciunt sex, sex quatuor et quinque faciunt quindecim; sic pervenis usque ad decem et septem, portans in digitis centum quinquaginta tres. Jam ergo recole, quod paulo ante commemoravi et commendavi, et vide quos, et quid significent decem et septem. Decem, lex; septem, Spiritus sanctus. Unde quid intelligimus, nisi eos futuros in Ecclesia resur
Abbreviated transcription (Latin):
rerint. Illud nunc attendite
merꝰ cõmemorandꝰ fuit ⁊ cõ¬
mendandus sic̃ iam ostendimꝰ:
et septenariꝰ ꝓpt̾ ipsã grãm¬
nario numero post decẽ dieᷤ
mitens sp̃m sc̃m. ipsã lege m
quã iubebat impleri. Arbi
gͦ inueniemꝰ hic cõmendati¬
onẽ numeri septe narii. ma
bes in tobie libro ipsã festiui¬
tatẽ id ẽ pentecosten. consta¬
nis quomodo. Seytenarium
multiplica ꝑ ipsũ ͥ hoc ẽ septẽ
ꝑseptẽ qͦd in scolis discit᷑: septi¬
es septeni fiunt qͣdraginta ⁊ no¬
uẽ. Ad hanc septenarii formã
rationis. septẽ ꝓ septẽ:. qm̃ ipse

Expanded text:
ndatus. Illud nunc attendite,merus commemorandus fuit et commendandus, sicut jam ostendimus, et septenarius propter ipsam granario numero, post decem dies mittens Spiritum sanctum, ipsam legem, quam jubebat impleri. Ubi ergo inveniemus hic commendationem numeri septenarii maxibes in Tobiae libro ipsam festivitatem, id est Pentecosten, constanis . Quomodo? Septenarium multiplica per ipsum, hoc est septem per septem, quod in scholis discitur: septies septem fiunt quadraginta et novem. Ad hanc septenarii formam, ratione septem per septem: . E
Abbreviated transcription (Latin):
exultare. Ait gͦ ꝓpheticꝰ psalmꝰ.
Dixit dñs dño meo. sede a dextͥs
meis. Sed̾m consuetudinẽ nr̃am
illi consessus offert᷑. qͥ aliquo per¬
noris gr̃a ꝓmeret᷑ ut sedeat. Ita
diabolũ suꝑaus. resurectione
sua inferna reserans: tanqͣm
ꝑfecto oꝑe ad celos uictor adue¬
niens. audit a deo patre. sede
ad dexterã meã. Nec mirũ si
uniꝰ sedis offert᷑ filio consessus
a patre. qͥ uniꝰ ẽ substantie et
nature cũ patre. Cur aut̃ ad
dexterã filiꝰ ẽẽ dicatur. moue¬
at aliquẽ fortasse. Lacet enĩ
dignitatis gradꝰ ñ sit ubi diuni

Expanded text:
exsultare: ait ergo propheta psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opernoris gratia promeretur, ut sedeat. Ita diabolum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ub
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ ad dext̾rã oues. ad
sinstrã uͦ constituẽt᷑ edi. Neces¬
se ẽ gͦ partẽ ouiũ pͥmꝰ agnꝰ obti¬
neat. et secuturo immaculato
gregi locũ dux immaculatꝰ an¬
ticipet: sic̃ ait ioħes in apocha¬
lipsi dicens. Hii sũt qͥsecuuntur
agnũ qͦcũq uadit. qͥ se cũ muli¬
eribꝰ ñ tomqͥnauer̃t. Refert gͦ
ꝓpħeta dauid. Dixit dñs dño mõ:
sede ad dexterã meã. Hoc ẽ. dñs
pat̾ dño deo. xp̃o filio throm sui
offert sublimẽ consessũ: ⁊ honor¬
is gr̃ã ad dexterã si illũ et̾na
sede constituit. Legimꝰ aut̃ in

Expanded text:
evangelistam ad dexteram oves, ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in
Abbreviated transcription (Latin):
iunaiumꝰ sabbato. iugilias ce¬
lebrauimꝰ: orationibꝰ pͦnoctant̾
institimꝰ. Ande necesse ẽ. si¬
milis obseruantia simlẽ leticiã
subseqͣtur. Est leticia plane cõ¬
similis: Tunc enĩ ab inferis re¬
surgentẽ suscepimꝰ saluatorẽ:
modo aut̃ sp̃m sc̃m expectamꝰ
ecelis.: Tunc anxii uel solliciti.
xp̃i p̃dicabamꝰ aduentũ. modo
trepidi uel ieium. paracliti de¬
sid eramꝰ aduentũ. In omnibuᷤ
enĩ ls̃ saluti ꝓuidit humane.
Tunc enĩ nob̃ ad resurgendũ
tartara saluator aꝑuit. modo
nob̾ ad regnandũ paraclitꝰ ee¬
lestia reserauit. et qͥbꝰdã qͣsi ꝓ¬
fectuũ gradibꝰ tunc de morte ad
uitã didicimꝰ remeare. modo
aut̃ de t̾ris ad celos meditamur
gabo patrẽ meũ. et mittet uob̾
aliũ paraclitũ. qͥ nob̾cũ sit in
et̾nũ. sp̃m ueritatis. Unde cre¬
cũ udemꝰ ad apłos descendisse
paraclitũ. Credendũ in qͣm est

Expanded text:
junamus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctanter institimus; unde necesse est similis observantia similem laetitiam subsequatur. Est laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus Salvatorem, modo autem Spiritum sanctum exspectamus de coelis: tunc anxii vel solliciti praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in omnibus enim Deus saluti providit humanae; tunc enim nobis ad resurgendum tartara Salvator aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris ad coelos meditamur gabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde crecum videmus ad apostolos descendisse Paracletum. Credendum, inquam, es
Abbreviated transcription (Latin):
ãs sp̃s ẽ. sedere aut stare qͦmͦ
potestꝰ. Deinde aut quali sub¬
sellio sedeat ds. qͥ infinitꝰ ẽ et
immensus. ⁊ intra se ipse ma
ꝓ potestate regis sedere dicit᷑.
ꝓ bonitate int̾cessoris stare sug
residet. aduocatꝰ cũ assurgit.
Iudex plane iudeis: aduocatus
xp̃ĩanis. Hic enĩ stans apud pa¬
trẽ. xp̃ianoꝵ. licet yeccantium
causas exorat: ibi residens cum
patre phariseoꝵ. ꝑsequentiũ
peccata condẽnat. Ilis indignanᷤ
uehem̃ter ulciscit᷑. his int̾uem¬
ens lenit̾ miseret᷑. Hic stat ut
suscipiat stepham martyris
sp̃m. ibi residet ut condẽnet
iude ꝓditoris admissũ:¬

Expanded text:
s sedere aut stare quomodo potest? Deinde autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magpro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggresidet; advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissu
Abbreviated transcription (Latin):
terũ tu martha pace tua di¬
xerim. in bono ministeriobe¬
nedicꝰta. pro isto labore tuo
mercedẽ queris qͥetẽ. Modo
occupata ẽs circa multum
ministerium. Pascere iuis
mortalia corporaꝰ. licet scõꝵ.
Numqͥd cũ ueneris ad illam
patriã. inuenies ꝑegrinum:
quẽ suscipias hospitio ͦ. Inue¬
nies esurientẽ: cui panẽ fran¬
gas . Sitientẽ. cui potũ porri¬
gas. Egrum quẽ uisites: li¬
tigantem quẽ concordes. Inor¬
cuũ quẽ sepelias. Omnia ista
ibi ñ erunt. Sed qͥd ibi eritͤ
Quod maria elegit. Ibi pascim᷑
fectũ. qͦd hic elegit. Maria de
illa mensa opulenta. de u̾bo
dm̃ micas colligebat. Nam uul-¬
tis nosse qͥd ibi erit᷑. Dñs ipse
dicit de seruis suis. Amen di¬
co uob̃. qͥa faciet eos recumbe¬
re. et transibit ⁊ ministrabit
illis iħs. Recumbere qͥd ẽ. nisi
uacare. Recumbere qͥd ẽ. nisi
reqͥecere. Quid ẽ transibit et
ministrabit eis. Priꝰ transit. ⁊
sic ministrat. Sed ubi ꝰ. In illo

Expanded text:
terum tu Martha, pace tua dixerim, in bono ministerio benedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemurerfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabit illis . Recumbere quid est, nisi vacare? Recumbere quid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
imen dico uob̃. qͦd multi ab
oriente ⁊ occidente uenient
et recumbent cũ abrahã et
ysacic ⁊ iacob in regno celoꝵ
Ibi dñs pascit. sed priꝰ hinc
transit. Nam ut noueritis. pas¬
cha transitꝰ int̾pretat᷑. i ent
dñs: fecit diuina. passus est
humana. Numqͥd adhuc cosꝰ¬
puit᷑. Nuinqͥd adhiic ex palna¬
tur. Numqͥd ad huc sꝑinis coro¬
uat᷑. Numqͥd ad hiic flagellat᷑.

Expanded text:
i ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur? numquid adhuc f
Abbreviated transcription (Latin):
dei edificamꝰ uos. Nolite ƿigri
ẽẽ ad suscipiendos scõs. Aliqͣn¬
do nescientes. suscipiendo qͦs
nẽsciunt: angłos susceperunt.
Bona sũt hec. Meliꝰ ẽ tam̃ quod
elegit maria: Illud enĩ habet
ex necessitate occupationem:
illud aut̃ ex caritate suauitatẽ.
Sult homo currere qͣndo mi¬
instrat. ⁊ aliqͣndo ñ potest. Que¬
irit᷑ qͦd deest: parat᷑ qͦd ad est.
Distendit᷑ animꝰ. Nam si martha
ad illa sufficeret. adiutorm̃¬
t sororis ñ posceret. Multa sũt.¬
de hodiuersa sũt. qͥa carnalia sunt:
̃melia qͥa tẽporalia sũt. Et si bona sint.¬
ait ds̃ͦ Meliorẽ partẽ elegit.
Non tu malam: sed illa melio¬
rẽ. Audiunde meliorẽ. Que ñ
auferet᷑ ab ea.Ate auferetur
aliqͣndo onus necessitatis: eter¬
na ẽ dulcedo ueritatis. Non
auferet᷑ ab ea qͦd elegit. hon
auferet᷑: sed tam̃ augebit᷑. In
hac uita augebit᷑. In alia uita
ꝑficiet᷑: nunquã auferet᷑. Ce

Expanded text:
nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, quia carnalia sunt, quia temporalia sunt: etsi bona sunt,a meliorem partem elegit. Non tu malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vita perficie
Abbreviated transcription (Latin):
Bona sũt ministeria eirca pau¬
pes. et maxime circa scõs dĩ
seruicia debita. obseqͥa reli¬
giosa. Reddunt᷑ enĩ ñ dant᷑:
dicente apło.Si nos uob̾ spĩ-¬
talia seminauimꝰ: magnũ est
si ur̃a carnalia metamꝰ . Bona

Expanded text:
Bona sunt ministeria circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia