comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulos Dicergo nobis quid tibi uidetur Licet censum daricaesarian non blanda et fraudu¬
lenta inter rogitione illuc prouocat respondentem ut magis dm̃ quam caesarem timeat.
et dicat non de bere tributa solui ut sactim audientes herodiam seditionis contraroma¬
nos prinopemteneant. Comita autẽ iħs nequitia eorũ ait. Quid mecẽ tatis hy pcrite : Hon
secundũ sermones eorũ pacificusblande respondit sed secundũ consuenti ã eoꝵerudelẽ et asperã
dix̃ qͥ a dĩplerũq: ad animã loquit᷑ non ad corpus uoluntatibus respondet non uerb̵ primauirt᷑ e
respondentis. inter rogantium mentẽ cognoscere : et non discipulos sed temtatores uocare¬
dit He pocrta ergo appellatur quia illudẽ s et aliudopereagit aliud uoce pretendit Dsten dite
imihi nummis macensus at illi obtulerunt ei denarium Sapientia semꝑsapienteragit. ut iu

Expanded text:
pulos. Dic ergo nobis quid tibi videtur: Licet censum dare Caesari, an non? Blanda et fraudupulos. Dic ergo nobis quid tibi videtur: Licet censum dare Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos principem teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Non secundum sermones eorum pacificos blande respondit, sed secundum conscientiam eorum crudelem et asperam dixit. Quia Deus plerumque ad animam loquitur, non ad corpus, voluntatibus respondet, non verbis. Prima virtus est respondentis interrogantium mentem cognoscere, non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat; aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census. At illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis
Abbreviated transcription (Latin):
descriptio sapendiaria facta fuerat. et erat in populo magna seditio ddicentib abus ꝓsecunitate e
quiete quaromani pomnib: militari deberetributa ꝑsolui. pharisei uero qui sibi ad plaudebant
iniustitia e contrarionitentib: ñ debere populũ dĩ qͥ decimas solueret et primitiua daret et cetera
quae in lege scriptas humanis legib: subiacere. Caesar augustus herodem filiũ anti patri alienigȩ
nã et ꝓselitũ regẽ iudeis consituerat . ut tributis p̃esset. et remano pareret imperio. Mittunt igitur
pharisei discipulos suos quasi minus cognitos atq: sus pectoscũ merodianis id est militibus herodis
ser in ludentibus phariseis quia romanis tributa soluebant. et non diuino cubtui erant dediti ut aut
abs condite facile deciperent eum aut reprehensi minus erubescerent apudeum. Nam consi¬
liomalo deprehenso tan tominus noscitur confulsio. quato fuerit persona deterior. Magiste
et laudatus mysterium sui cordis eis simpliciter aperiret tam quam eos uoleps habere disci¬

Expanded text:
descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Anam et proselytum regem Judaeis constituerat, ut tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos, quasi minus notos atque suspectos cum Heseu illudentibus Pharisaeis, quia Romanis tributa solvebant, et non divino cultui erant dediti, ut aut abscondite facile deciperent eum, aut reprehensi minus erubescerent apud eum. Nam consilio malo deprehenso, tanto minus nascitur confusio, quanto fuerit persona deterior. Magisteret laudatus mysterium sui cordis eis simpliciter aperiret, tanquam eos volens habere disci
Abbreviated transcription (Latin):
Septimo autẽ die sabbat dni dĩtui. ñ facies omneo pustu et filiustuus et filiatua et rłq in altera uero
tabula primũ ẽ honora patrẽtuũ et matrẽ tuã. Secundũ ñ occides Terciũ ñ mechaberis Quartũ¬
ñ furaberis. Quintũ ñ falsũ testimoniũ dices. Sextũ ñ concupis cesuxorẽ ꝓximitui Septimũ ñ ẽ¬
darũ siuolumꝰ cantare canticũ nouũ homines noui. Quib: saluator mandatũ deđ nouũ ut diligamꝰ
inuicẽ sicut ipse dilex̃ nos : Congregatis aut̃ phariseis int̃ rogauit eos iħs dicens: qid uobuidet᷑ dexpõcuiꝰ¬

Expanded text:
septimo autem die sabbati Domini Dei tui non facies omne opus tuum, tu et filius tuus, et filia tua, et reliqua. In altera vero septimo autem die sabbati Domini Dei tui non facies omne opus tuum, tu et filius tuus, et filia tua, et reliqua. In altera vero tabula primum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam; secunduNon furtum facies; quintum: Non falsum testimonium dices; sextum: Non concupisces uxorem proximi tui; septimum: Non codarum, si volumus cantare canticum novum homines novi, quibus Salvator mandatum dedit novum ut diligamus invicem, sicut ipse dilexit nos. Congregatis autem Pharisaeis interrogavit eos Jesus dicens: Quid vobis videtu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nonũ cantabotibi in psalterio decẽ cordarũ psallamtibi Tnianamq pnecepta inunatabula ad dm̃
pertineni apposita fuerant septẽ in alteratabula ad proximã in priore er gotabula scriptũ ert pri¬
mũ p̃ceptũ. Pgosũ dñs dĩtuus qui e dux̃ite det̃ra egipa dedomoseruitutis non babebis deo salienos
et reliqua. quia xp̃sdĩ filius cũ patre et spũ scõ unus est ds̃ Deinde additue non aflumes nem̃
dñitui inuanum nec enim habebis in sontẽ dñs eũ qui assũ pserit nom̃ dñi sui in frustra. quia ñ
debeta nobis nom̃ xp̃i accipi inuanum ut putemuseum factũ idẽ creaturã aliquã ꝑquẽ factas om̃a
pmittit᷑. Vnde sub dit᷑ Mem̃to ut diem sabbatiscĩfices. Sex dieb: operaberis et facies om̃ã operatua

Expanded text:
cum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam libi . Tria namque praecepta in una tabula ad Deum cum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam libi . Tria namque praecepta in una tabula ad Deum pertinentia posita fuerant, septem in altera tabula ad proximum. In priore ergo tabula scriptum erat primum praeceptum: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Non habebis deos alienos , et reliqua. Quia Christus Dei Filius cum Patre et Spiritu sancto unus est Deus. Deinde additum est: Non assumes nomen Domini tui in vanum: nec enim habebit insontem Dominus eum, qui assumpserit nomen Domini sui frustra. Quia non debet a nobis nomen Christi accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per quem facta sunt omnia, promittitur. Unde subditur: Memento ut diem sabbati sanctifices; sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua,
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ẽ cognitio atq c̃fessio dinȩunitatis. cũ exsecutionebonȩ operationis . Bona aitẽ operatio indi¬
lettionedĩ e proxim ꝑficit᷑. Quã breuit̃ aliis uerb̵ comm̃dat apłs dicens In xp̃o enĩ iħuneq circũcisio
Aliqͥidualet neq p̃puciũ sed fidesquȩ ꝑdilectionẽ operat᷑. In hisduob: mandatis totalex pendec et ꝓphe¬
te. Pendet dix̃ id ẽ. illorefert᷑ ubihabet finẽ. Totalex in duob p̃ceptis ẽ in dilectione dĩ et dilectione ꝓtimi
Adduoitaq p̃cepta id .ẽ. ad dilectionẽ dĩ et ꝓximi ꝑtinet totus decalozus adea ꝑtinent et omnia ꝓphetarũ uolum¬
na Nã ideo duȩ tabulȩ legis datȩ sunt. Ds̃ enĩ famulo suo morsi in monte duastabulas deđ inqͥb: duab: tabulis
uerba pacticonsenipta erant decẽ utiq p̃ceptalegis qđ ẽ psalteriũ decẽ cordarũ dequo psalmistaant. Pscani¬

Expanded text:
datum est, cognitio atque confessio divinae unitatis cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio in didatum est, cognitio atque confessio divinae unitatis cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio in dilectione Dei et proximi perficitur, quam breviter illis verbis commendat Apostolus, dicens: In Chrlet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . In his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae. Pendet dixit, id est, illo refertur, ibi habet finem. Tota lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei, et dilectione proximi. Ad duo itaque praecepta, id est, ad dilectionem Dei et proximi pertinet totus decalogus. Ad ea pertinent et omnia prophetarum volumina. Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis verba pacti conscripta erant. Decem utique praecepta legis, quod est psalterium decem chordarum, de quo Psalmista ait: Deus, canti
Abbreviated transcription (Latin):
datis int̃ rogat sed quid sit mandatũ mgnũ. Vt cũ omina quȩ ds̃ manda uerit magna sint quicqͥid
illere ponderit occasionẽ habeat calum mandi aliudasserens magnũ. eẽ deplurib: Quicũq igitꝰ
nouit et int̃rogat ñ uoto discendi sed studio cognoscendi annouerit ille qͥ res ponsuri ẽ in similitu di¬
nẽ phariseorũ ñ quasi discipulus sed quasi tẽptator accedit. Ait illiiħs. Diliges dñm dm̃tuũ extoto corde
tuo et in tota animatua et in tota m̃tetua : Hoc ẽ maximũ et primũ mandatũ. Pnimũ omniũ et maximũ
mandatũ dicit hoc ẽ qđ ante omnia debeamꝰ intimocor de singuli quasi unicũ pietatis fundam̃tũ locare
Secundũ autẽ Simile ẽ huic Diliges proximũtuũ sicut te ip̃sũ. Primũ ergo omniũ et maximũ man¬

Expanded text:
datis interrogat, sed quod sit mandatum magnum, ut cum omnia quae Deus mandaverit magna sint, quidquid datis interrogat, sed quod sit mandatum magnum, ut cum omnia quae Deus mandaverit magna sint, quidquid ille responderit occasionem habeat calumniandi, aliud asserens magnum esse de pluribus. Quicunque igitur novit et interrogat non voto discendi, sed studio cognoscendi, an noverit ille, qui responsurus est, in similitudinem Pharisaeorum non quasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Ait illi Jesus: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota mente tua: hoc est maximum et primum mandatum. Primum omnium et maximum mandatum, dicit hoc est, quod ante omnia debeamus intimo in corde singuli quasi unicum pietatis fundamentum locare. Secundum autem simile est huic: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Primum ergo omnium et maximum man
Abbreviated transcription (Latin):
scoo uefo s. sutmubitu dine uincerent quẽ ritione siperane s poteraont Aueritate nudos
sicra n psessi sunt inmultttudine sear mauerint : Deuunt enot apucd seuonuslo quatur
pomnibi et omnes loquamur perinũ Vt si quidẽ uicerit omnesui deamurinatores sauttẽuio¬
desi derans sed temptans Dñs autẽ sic ei respondit ut int̃ nogationeͥs ei fictã conscientiam
setit̃ enimores ponsa percuteret. Quod a utẽ deherode et pontio pilato legimꝰ in dñi nec eo
fecis secon cordiã hoc etiã nuno dephariseis cernim: et saducoeis q̃ int̃ secontrariis sed adtẽs¬
tandũ iħm panim̃te consentiunt. Quiergo iã supra ostensione de nami fueran confutati et
aduerse partis factionẽ uiderant subrutã debuerant ex ẽplomoner neultram olinent᷑ in sidias
Sed maliuolentia etliuor nutrit impudentiã Int̃rogat unus exlegis doctorib ñscire desideran
sed tẽ ptans anint̃ rogatus nos set id qđ interrogabat᷑ quid sit maius mandatũ. Primũ ñ deman¬

Expanded text:
nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem vicrespondit, ut interrogationis ejus fictam conscientiam statim primo responso percuteret dicens. Quod autem de Herode et Pontio Pilato legimus in Domini nece eos fecisse concordiam, hoc etiam nunc de Pharisaeis cernimus et Sadducaeis, qui inter se contrarii sunt, sed ad tentandum Jesum pari mente consentiunt. Qui ergo jam supra in ostensione denarii fuerant confutati, et adversae partis factionem viderant subruptam, debuerant exemplo moneri, ne ultra molirentur insidias. Sed malevolentia et livor nutrit impudentiam. Interrogat unus ex legis doctoribus, non scire desiderans, sed tentans, an interrogatus nosset id quod interrogabatur, quod sit majus mandatum. Primum non de man
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃torũ ut intellegant om̃s quia ego sum solus dñs. Non solum animaliũ neq solũ corũ quimibi
subdidis̃ sed omnium hominũ Etiã quimihi contrarii suat Namet peccatores c̃ditione quidẽ
mei sunt. Voluntate aut̃ sua diaboli meus ẽ enim orbisterrae et plenitudo eius DNis operam
eorum desiderat. Iustum ÷ ut aliquando creatura seruiat suo factorilentes enĩ ds̃ in
potestate diaboli protempore reliquit ut tempt& Non in act̃nũ contempnt ut odat Ne¬
cesse : aut̃ ut faciat qđ scriptũ ÷ Homines et uim̃ta saluabis dũe. Alugata erat asina mula suineu¬
lis peceatorũ pulus quoq lasciuus et frenorũ inpaciens Cũ matre secundum euangeut̃ lucate
multos habeat dominos non uno etrori et doginati s ubditus. Etta men multidñi quisibi pates¬
ititem in licitam uindicabant Videntes uerum dnm & seruos eius uenis se quicid solue ndũmissi

Expanded text:
ut intelligant omnes, quia ego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi ut intelligant omnes, quia ego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta salvabis, Domine. Alligata erat asina multis vinculis peccatorum, pullus quoque lascivus, et frenorum impatiens cum matre secundum Evangelium Lucae multos habebat dominos, non uni errori et dogmati subditus; et tamen multi domini, qui sibi potestatem illicitam vindicabant, videntes verum Dominum, et servos ejus venisse, qui ad solvendum missi
Abbreviated transcription (Latin):
al t̃uero in circũcisionẽ directus intelligi. ropt̃ quasdamenĩ tales similitudires
animalib: hic assimi latisunt homines dm̃ ueldĩ filium non cognoscentes Eenĩ anim alhoc
in mundum et pcetoris pene umentis magis in rationabile: Ex stultum et in firmuctig¬
nobile et oneri ferũ magis. Si fuerunt et homines ante xp̃m idolatriis et passionib: duiessis
in mundi et in rationabises uerbi ratione carentes quantum ad dm̃ stulti. Et notandũ qđ tres eu¬
angelistȩ qui greto sermone conscribsere pullum tantũ modo commemorant. matheus uero
solus quiꝰ ebreish ebreoq: suum euangelium scripsit Eloquio asinam quoq: solutã et dño refert
aliquid dixerit : dicite quia dñs bisopus habet et confestim dimittit eos. et siquisin quiduobis
dixenit aliquid dicite. Oñ soperam eorum desiderat Nedicatis dr̃i stuus neq: dĩs nnrt neq dũ¬

Expanded text:
alter vero in circumcisionem directus intelligi. Propter quasdam enim tales similitudines alter vero in circumcisionem directus intelligi. Propter quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum stulti. Et notandum, quod tres evangelistae, qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant: Matthaeus vero solus, qui Hebraeis Hebraeoque suum Evangelium scripsit eloquio, asinam quoque solutam et Domino refert aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et si quis, inquit, vobis dixerit aliquid, dicite: Dominus operam eorum desiderat. Ne dicatis dominus tuus, neque dominus noster,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ suerũ unis quisq: constructus erat. Nec solũ nationũ sedetiudacorũ om̃ senĩ peccauer et egem
gloria dĩ. Vnde bene upud matheũ. A sina quoq: cũpullo ulligata repperitur. Asi naquippeque sub¬
iugulis fuit et edomitu iugũlegis traxerat si nagogum significat. Dullus asinȩ
lus ciuus et liber populum nationũ demonstrat. Cui ne moumquam hominum
sedit. Id ẽ nemorationabilium doctorum frenũ correptiomis quouel linguã amalo cob¬
bere . Mel in artemuitae iiũ ire cogeretur imposuit nemo in dementu salitts quib: spiri¬
tulit̃ calefieret utilic suadendo contulit: Sederetnamq illi homo siquiration eutens :¬
cius stulta deprim̃do corigeret. Vnde ñin merito possduo discipuli adexibenda dño
animalia destinati uuxta parcibolae superioris exeplũ duo p̃dictorũ ordines uñ ingentes

Expanded text:
rum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent rum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat. Pullus asinae lascivus et liber populum nationum demonstrat, cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis quo vel linguam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, imposuit; nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulit. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli, ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tellũ qđ contrauo sẽ. Misit duos discipulos incustellum qđ aotraeos erat. Idẽ doctores qui in¬
doctu it barbara totius orbislitora quasi contrapositi castelli moenia euangelitando
penitrarent destinare curauit. Recte aut̃ duomituntur siue propt̃ scientiũ ueritatis et mu¬
diciã operis Seu propt̃ geminȩ dilectionis dĩ uidelicet et ꝓximisa cram̃tũ toto orbep̃di¬
cundem. Quidem autẽ duos istos petrũ et filippũ apostolos exponit intellige oportere
Onmi primũ trans gredientes uidaicos finesgentes adduxer adxp̃m. filippus quidem sama¬
riã. Quãipsũ samuriã asinã eẽ int̃ pretut᷑. Pe trus aut̃ gentes accipiens corneliũ exgentib: quasi sa¬
maria e pullũ &statĩ inuenietis asinam alligatã et pullũcũea. soluiteetud ducitemiin. Intro¬
euntes mundũ pdicatores inuener̃ populũ nationũ ꝑfidiae uinculũs in recitũ. finiculis enĩ peccato¬

Expanded text:
 poni noluit, misit discipulos in castellum quod contra eos erat, id est, doctores qui indocta ac barbara totius orbis littora, quasi contra positi castelli moenia evangelizando penetraverent, destinare curavit. Recte autem duo mittuntur, propter scientiam veritatis et munditiam operis, seu propter geminae dilectionis, Dei videlicet et candum. Quidam autem duos istos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum. Et statim invenietis asinam alligatam, et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Introeuntes mundum praedicatores invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccato
Abbreviated transcription (Latin):
di enim ipsees se pius profecto nones set. Sed qui seuiuere denegat dicat unde ost quo
sca uarba per doctriiam uerias clamat prodnius subdic. Viuit uero in me xp̃s
Acsiapent dica mos go quuidema memet ipso exaincius sum Quia carnaliter non uiuo
dicates sendia liter mortus non sum quia inxp̃ospiritabter uiuo Dicat ealgo uernauio
qu csũpersi quis esłt pose sequi denege seipsum quia nisi quis a semet ipso deficie adeun
qescierr osumestqulon appropinquat. Nec ualet approhendere quso qulfia i psument¬
paodon epraxin litounssimaut per abstinentiam afficitur corpus aut percon¬
pas dionscomeudoafeligtur atuimus a Pensemus qua licer utro que modo paulus
poriceasus orcalenas pondiceba Castigo corpus meum et in ser uicutem redigꝰ PVE
forte alus predicans ioseroprobus efficiar eccoina flicione corporis audiuim us

Expanded text:
Si enim ipse esset, pius profecto non esset; sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod Si enim ipse esset, pius profecto non esset; sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta verba per doctrinam veritatis clamat. Protinus subdit: Vivit vero in me Christus; ac si aperte dicat: Ego quidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo, sed tamen essentialiter mortuus non sum, quia in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum; quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quomodis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis
Abbreviated transcription (Latin):
te etelesi am meam et porte inferni tion preualebunt aduersuscame tibidabo claues
reenicalarum omnia defuturo Quaesi statim dedissec ei Numquam in eo prauecon fesso¬
ge sema ipsum Postquam discipulis mrstorium suae passionis exresunroc tionis ostend
entatur eos ad sequendum suae passionis exemplum. Et omnibus quidem propter se tribulat¬
onom perpossis salutem in fucuro promittit animarum nonta menomnibus uerumper¬
fetioribus quanta ipsepassurus quodue a mortuis esset resurrecturus apperuit
di quis uult inquit post meuonire denieget seme ipsum Tunc autem nos me ipsos ab e¬
gamus. cumuitamus quod peruetus tatem fuimus et ad hocnitimur : quopor nouitate
uocamur pensemus quomodo sepaulus abnegauerat. Qui dicebat Viuo autem iam non
egoExunctus quippe fuerat saeuus illȩ persecutor et uiuere coepit predicator pius

Expanded text:
te Ecclesiam, et portae inferni non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves te Ecclesiam, et portae inferni non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni coelorum. Omnia de futuro: quae si statim dedisset ei, nunquam in eo pravae confessiovenire, abneget semetipsum. Postquam discipulis mysterium suae passionis et resurrectionis ostendit, hortatur eos ad sequendum suae passionis exemplum. Et omnibus quidem propter se tribulationem perpessis salutem in futuro promittit animarum; non tamen omnibus, verum perfectioribus, quanta ipse passurus et quod a mortuis esset resurrecturus aperuit. Si quis vult, inquit, post me sequi, deneget seipsum. Tunc autem nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quo per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego : exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coepit praedicator pius.
Abbreviated transcription (Latin):
Satanas interprecatur aduersarius siue contrarius. quia contraria in quit loquer sor
uoluntatimeie debes aduersarius sp̃s qui baec dicere a postolo suggerebat. Sed mihier ror¬
a postolicus et ex pretatis affectu ueniens numquam incentuum uidebitur diaboli. Uade
Meae uoluntatis est et patris cuius uenifacereuoluntatem nionuis granum tiaa morian
tutuam tantum consideras uoluntatem. Nonuis granumtritio incorram cadere ut multos
fructus affert. prudens lector inquirat quomodo posttantam beaticudinem beatus si mori
barima et tues petrus et superbanc peram aedificabo ecalesiam meam et porte inforiuoripro¬
es aue quȩ sit tamen repentitia conuersio ut post tanta premia sattincis petrus appell. eir
Sedcom si deret qui hoc quaerit illambene dictionem et beatitudinem ac potestatem et aedificatio
supereum ec desiae infucuro promissam non in presentidatam. A edificabo inquit super

Expanded text:
Satanas interpretatur, adversarius, sive contrarius. Quia contraria, inquit, loqueris Satanas interpretatur, adversarius, sive contrarius. Quia contraria, inquit, loqueris voluntati meae, debes adApostolicus, et de pietatis affectu veniens, numquam incentivum diaboli videbitur: VadeMeae voluntatis est, et Patris cujus veni facere voluntatem ut pro hominum salute moriar, tu tuam tantum considerans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus afferat . Prudens lector inquirat quomodo post tantam beatitudinem: Beatus es, Simon Barjona; et: Tu es Petrus; et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; et portae inferi non praes? Aut quae sit tam repentina conversio, ut post tanta praemia, Satanas appelletur? Sed si consideret qui hoc quaerit, Petro illam benedictionem et beatisuper eum Ecclesiae in futuro promissam, non in praesenti datam; Aedificabo, inquit, super
Abbreviated transcription (Latin):
mi fuis sepetrum itid ñm saluatorem Quia ergo post confessionem suam dixerat tues xp̃i
filius d̃ uiui et premium saluatoris quod audierat beatus es si monbariona quia caro
et sanguis nonꝰ reuelauittibi. sed pacer meis qui in caelis est repente audit adño oportere eũ
ire inhiero solimam ibiq multa paa ciseniorib et scribis et principib sacendoum et occidi exter taclu
resur gere. Non uult descrui confessionem suam nec pueat fieri posse ut dĩ filius occida¬
tur Assamit itaque eum in affectum suum uel sepa ratim dicit ne presentibus ceteris con¬
discipulis magiscrum uideatur arguere. et cepit increpareillum a mandatis effectum eto¬
tantis dicere Absit ated ñeUelut melius habetur in greco propidius esto tibi dñe
non erit istud Hocest: non potestfieri nec recipiunt aures meae ut dĩ filius occiden

Expanded text:
mi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam, qua dixerat: Tu es Christus mi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam, qua dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; et praemium Salvatoris quod audierat: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est, repente audit a Domino oportere ire ire in Hierosolymam, ibique multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere, non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine: vel, ut melius habetur in Graeco: Provitius esto tibi, Domine, non erit istud; hoc est, non pote
Abbreviated transcription (Latin):
irehiero solimam et multa patias senioribus sacerdotum et scribis et occidi et tertia dieresur
gero est autem sensus. Tuc me predicate cumista passus fuero quia non prodest xpm̃ sublice pr¬
dicari et eius uulgari in populis maiestatem. Quem post paululum fla gellation uisurisunt et
crucifixum multã patia senioribus et scribis e principibus sacerdo tum. Et nunciłs multa
patitur ab his quirur sumsib crucifigunt filium dĩ et cum seniores putentur in et clȩsi et
iprincipes sacer dotum simplicem sequentes litteram occidunt filium dĩ quiatotum senti¬
tur inspu Etas sumens eum petrus coepit in crepare illum dicensAb sitatedp̃e non
erat tibi hoc Qui conuersus dixit petro Vad epost mesatana. Scandalum es mihi qui a
non sapis eaquae dĩ sunt sed que hominum Sa epediximus nimui ardoris amorois quequam max¬

Expanded text:
ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scgere. Est autem sensus: Tunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia non prodest Christum publice praedicare, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum. Multa pati a senioribus, et scribis, et principibus sacerdotum. Et nunc Jesus multa patitur ab his qui rursum sibi crucifigunt Filium Dei. Et cum seniores putentur in Ecclesia, et principes sacerdotum, simplicem sequentes litteram, occidunt Filium Dei, quia totum sentitur in Spiritu. Et assumens eum Petrus coepit increpare illum, dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc. Qui conversus dixit Petro: Vade post me, Satana; scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Saepe diximus nimii ardoris amorisque quam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
dusm facit  sic et hc alligat uel soluit epr et prosbiter non eos qui iꝑ sontes suna uol noxi sod pro
officdo suo cumpet catorum acdierit uarietates scit quiligandusest qui uesolum inis cens diso¬
ũ s unc precopit disci gubi suis ut nemi ni dicerent quia ipse esset ibs xp̃s Supra muetens discio¬
islossuos adin adi candum ius serat eus ut ar nunciarent ad uentum suum. hic precopit nese
mune dignitatis est nomen iħs proprium uocabulum saluatoris. Potest autem fieri ut idur¬
co antepassionem suam et resur rextionem seuo luerit predicari. dt completo postea sanguinis
sacramonto oportunius a postolis diceret Euntes doceteom nes gentes et reliqua. Quodne
quisputet nrȩ esse tantum in tellegentae t non sensus euaꝓgelici quȩ secuntur causas prohib¬
tetuno predicatiis exponunt. Ex inde coepit iħsostendere discipulis suis qui a oporterit eun

Expanded text:
 vel immundum facit, sic et hic alligat vel solvit episcopus et presbyter, non eos qui insontes sunt vel noxii, sed pro  vel immundum facit, sic et hic alligat vel solvit episcopus et presbyter, non eos qui insontes sunt vel noxii, sed pro officio suo, cum peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, qui solvendusse esset Jesus Christus. Supra mittens discipulos ad praedicandum, jusserat eis ut annuntiarent adventum suum: hic praecepit, ne se mune dignitatis est nomen: Jesus proprium vocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem et resurrectionem se noluerit praedicari; ut completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes , etc. Quod ne quis putet nostrae tantum esse intelligentiae, et non sensus Evangelici, quae sequuntur, causas prohibitae tunc praedicationis exponunt. Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oporteret eum
Abbreviated transcription (Latin):
datur auctorita Sedid eo beatus petrus qui xp̃m uera fide confessus uero estia moro secut se
pataliter daues regnicatlorum et principatum iddiciariae potestatis acceouo libt omnes perorbem
credantes iolauls gauicquia quicumque abonitaite fidei uol societatis illius quo libet modo semet ipsos
seet gars intales cuecuinculis peccatorum ab solui ueciatiuam possant ereeri uelera sib: depbariseo¬
Sstuimamen lacum qui damcolo porum et pros biterorum non intollogentes aliquid sibi dep bariseñ
non sententia sacerdotum sedrerum uita quaeratur. Legimus in leuitico deleprosis ubi iubentur
uor asaodant sacerdocibus et silepram habuorint tunca sacerdoteum mendufian &donquoras
sacerdocos loprosos faciant et immundos sed quod habeant ciotta am lerora sacerdos imos
fapos st dis prosero quimundus quiueim mundus fue Quomo do ergo ibi leprosum sacerdo simmus

Expanded text:
datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Christum bona fide confessus, vero est amore secutus, datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Christum bona fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum solvi, nec januam possunt regni coelestis Istum tamen locum quidam episcoporum et presbyterorum non intelligentes, aliquid sibi de Pharisaeornon sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubentur ut se ostendant sacerdotibus ut si lepram habuerint, tunc a sacerdote immundi fiant, non quo sacerdotes leprosos faciant et immundos, se, et possint discernere, qui mundus quive immundus sit. Quomodo ergo ibi leprosum sacerdos mundum
Abbreviated transcription (Latin):
que solueris superterram erit solutum in caelis. Quaesoluendi at que ligandi potestas qua muis
soli petro da cauideatur a dr̃io absq: ulla tamen dubieta te noscendũ est quiae ceteris a posto lisdatur
ipsoceste qui post passionis resurrectionisq suae triumphum a parens eis insufflauite dixit
omnibus Accipite spm̃ scm̃ Quorum remiseritis peccata remituntur eis. Et quorum retu¬
eritis retenta sunt. Nec non etiam nunc in epis copis ac presbiteris omnia ecclȩsia officium
udem commiticur ut i. delicet agnitis peccantium causis. quoscumque hirmiles ac uere paenitentes
aspexerit hosiam atimore perpetue mortis miserans ab soluit Quos uero in peccatis quae
egernt persistere cognouerit illos perbennibus suopluis obligandos insinuet: Omniigit
elec corum eccđe ut̃ diximus ux ca madum culparum uel oaeniten tȩ ligandiac soluendi

Expanded text:
que solueris super terram, erit solutum et in caque solueris super terram, erit solutum et in casoli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittentur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . Nec non etiam nunc in episcopis ac presbyteris omnibus Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Omni igitur electorum Ecclesiae, ut diximus, juxta modum culparum vel poenitentiae, ligandi ac solvendi
Abbreviated transcription (Latin):
Qo go cuemique credenuium sideuelopere uel negatione deprauatus pro didit Nonbic sũ prapetra
dano corponaute domuosuae professionis aedificasso sediuxta alceruis lociparabodam superare¬
nam si ne funda mento posuis se credendus est Hoc est non simplici acuera intentione xpm sequ
sidterreniam qualibẽ fragilem que obcausam habitum preendisse xp̃iani Sequitime
ficibi dabo claues regi caelorum Qui regem celorum maiori preceteris deuotone consessus est
merito preceteris ipse collatis clauibus regni caelestis donatusest Vt constaret omnibus quia absq
ca confessione ac fide regnum caelorum nullus posset intrare. Claues autem regni caelorum ipsam
discernendiscientiam potentiam que nominat. Qua dignos recipere in regnum indignos secludere
deberet aregno Et quod cum que ligaueris superterram eritligatum in caelis Et quod cum¬

Expanded text:
t. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodidit, non hic super petram, t. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodidit, non hic super petram, Domino cooperante, domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamsed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Und
Abbreviated transcription (Latin):
te hereticorum. octrinas perquas in lecti homines ducuntur ad tartarum. Nemoitaque puce
demorte dici Quoda posto li condicioni mortis subiecti non fuerint. Portae quoque iaferi¬
eo as cabiuinta eblandimenta sunt persecutorum : que in firmos quosque deterrenno uel emollien
do a stabilitatem fidei in troitu meis aeternȩ mortis aperiunt . sedet praua in si delium operan¬
eptaque collo quia porte utique sunt inferi in quantum suis uel auctoribus uelsequacibus ite
cerditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera morcua est in semet ipsa
Eucor numpunt mores bonos. colloquia mala Multa citaque sunit porx inferi
sed harum nulla ecclȩsice quao super petram fundata est preualet qui aqui fidem xp̃i in aimocor¬
dis amore perceperit omne quicquid exterius periculi temptantes in gruerit facillime concepnui¬

Expanded text:
te haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet te haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet de morte dici, quod apostoli conditioni mortis subjecti non fuerint. Portae quoque inferi, et tormenta, et blandimenta sunt perdo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt. Sed et prava fidelium  Al., infidelium opera ineptaque colloquia portae utique sunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt sed harum nulla Ecclesiae, quae super petram fundata est, praevalet; quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemni
Abbreviated transcription (Latin):
petram aedi fica bo et dȩsiã meã. Sicut ipse lumen apłs donauit uc lumem mundia ppellatur tecer¬
q: ex dño sortitiuo cabula sunt: ita ees÷ moniqui credebat in petram xp̃m petrilargitus est nomes
Ac secundum metaphorã petrȩ reccedicitur ei a edificabo ecclesiã incam supere: quia illiuide¬
licet firma actena cimente adhaesit de quoscriptũ est. Petra autemerat xp̃s. et super hano
petram idest super dñm saluatorem quidefiliosuo: cog̃tori amatori confessori participũ¬
et dilectionem xp̃i per susceptionem sacramentorum xp̃i perobseriantiam mandatorun¬
xp̃i ad sortem electorem et ad eternam pertingitur uitam a postolo adtestante qui ait
pun damentum enim aliud nemo potest ponert preteridquod positum est qui est xp̃sibs Et
porte inferi non preua lebunt aduersus eam Ego portas inferi uitia reor at que peccata uelces¬

Expanded text:
petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellentur, caeterpetram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellentur, caeteraque ex Domino sortiti vocabula sunt, ita et Simoni, qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Ac secundum metaphoram petrae recte dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super te, quia illi videlicet firma hac tenaci mente adhaesit, de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et super hanc petram, id est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo coget dilectionem Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod posiportae inferni non praevalebunt adversus eam. Ego portas inferni vitia reor atque peccata, vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i. Et propterea conuenienter dicitur quia pater qui in caelis est reuelauerit filio
colũ bemisteriũ fidei: quod eicaro et sanguis reuela renequibat. Caro autem et sanguis
recte in telleguntur homines sapientia carnali inflati. colũbines implicitatis nescii
ideoque sapientia sp̃s omni modis auersi de quibus supra dictũ est quia xp̃m non intelle¬
gentes alii io hannem baptistam aliiautem heliam alii uero hieremiam aut unum epro phetis
eum es sedicerent: De quibus dicit a postolus. Carnalis autem homo non percipit eaquae
sunt sp̃s dñi Et̃ ego dico tibi quia tues petrus et superhanc petram aedificabo ecclosiam meam
Acsi dicerit quia tumihi dixisti tues xp̃s filius dĩ uiui. Et ego dicotibi non sermone cassoe
nullumbabentem opus sed dico tibi qui ameum dixisse fecisse est quiatues petruf et super hanc

Expanded text:
Spiritus sancti. Et propterea convenienter dicitur. Quia Pater qui in coelis est revelaverit filio Spiritus sancti. Et propterea convenienter dicitur. Quia Pater qui in coelis est revelaverit filio columbae mysterium fidei, quod hoc caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii ideoque a sapientia Spiritus commode aversi, de quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii verrcipit ea quae sunt Spiritus sancti . Et ego dico tibi: Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Ac si diceret: Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi, et ego dico tibi non sermone casso et nullum habente opus, sed dico tibi, quia meum dixisse fecisse est: Quia tu es Petrus, et super hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i sp̃s est pergratiam Xp̃s filius dĩ quia deipso natus est petrus filius sp̃s scĩ quio
deipsorenatus est xp̃s filius dĩ ante tompora ipse est enim dĩ uirtus. et dĩ sapientia
que dicit dñs pos sedit meinitiouiarum suarum ante quã quic quã facerit a principio
petrus filius sp̃s sc̃i ex eotẽporẽ quo abipso illumi natus. graciã diuinȩ cogitionis accepit
Et qui una uoluntas eadẽ ẽ operatio scae trinitatis recte cũdixisset beatuses si monbar¬
uona idẽ filii gratiae spiritalis: protinus adiuꝰxit quia caro esanguis non reuela it tibi
sed pater meusqui in caelis est. Pacer quippefilio colũ bae reuelauit᷑. quia un a est gratia
patris e sp̃s scĩ Eadem quoq: et filii qui& una ẽ uoluntas etoperatio patris et filii et

Expanded text:
sancti Spiritus est per gratiam. Christus Filius Dei, quia de ipso natus est, Petrus filius Spiritus sancti, quia sancti Spiritus est per gratiam. Christus Filius Dei, quia de ipso natus est, Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me in initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio ; Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset. Beatus est Simon Barjona, id est, fili gratiae spiritalis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris, et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii; quia una est voluntas et operatio Patris, et Filii, et
Abbreviated transcription (Latin):
pronsa exalatione ad humanitatis infima descendisse. Respondens i ħs dixit ei Beatus es
si monbar iona quiacaro et sanguis Non reuelauictibi sed pater meus qui in caelis est
Barionasi riace: latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte uocatudea
a poscolus petrus quia uidelice columba multumsim plex est animal et ipse prudento
ac piai simplicitate dnm sequebatur memor illius precepti quod comsuis condiscipulis
ab codem magistro simplicitaas acueritatis accepit Estote prudentes sicut serpentes. et
simplices sicut columbae. Vel corte quia sp̃s sc̃s super dñm in colum bae spetiȩ descendit
rece filius columbae nuncupatur. quispiritali gracia plenus extitisse monstratur Et ius ca
satis laude dilectorem confessorem quesuum dñs remunerat cumeums p̃s sc̃i filium testatu
fidelium dubitet Dñs enim xps filius dĩ per naturam. petris sicut et ceteri electi filius

Expanded text:
pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Respondens autem Jesus dixit ei: Beatus est pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Respondens autem Jesus dixit ei: Beatus est Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meuBar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simpleac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe, quia Spiritus sanctus super Dominum in columbae specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium fidelium dubitet. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus sicut et caeteri electi filius
Abbreviated transcription (Latin):
si bs bominibus instituua ud m aioredementa deinsensibilima teria quosa dorauura nprqur pom
De quibus carutur in psalmo Simula chragentium argentum et aurum opera manuur hominũ
factum ut cumdeu traque euisdom dna et saluatoris nri natura ab ip sodño et a fideli euis discipulo
fa se prostrenda sentenu eds̃ supsehumilitaaem as sum ptehumanitatis profitetur  discipulus
ex celientiam duiane aeernicatis ostendit. Vñs desequod minus est discipulus intimat dedño
quod mauis esti Dñs dese quod factum est propternos discipulus dedño quia ipse est¬
quifect nosE Sic e ineuangelio dñs multo crebrius sefilium hominis quam filium dĩ
appella re consueuit. ut nos ammoneret dispenscitio cariiis quampron uobis suscepra
Sed nos necesse est tanto humilius diuinitatis eius. alta uererati quando illum meminimuse

Expanded text:
sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera manuum homifactum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declaqui fecit nos. Sicut et in Evangelio Dominus multo crebrius se filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneret dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sicerra repocuerint in helia aut inhieremia. quomodo hero deserrauit in iohannedicens quẽ es
decollaui iohannem ipsesurrexit a mortius et ideo uirtutes operantur ineo. Vos autem quemine
es sedicitis. Nonautem quasi nesciens sententiam dese uel discipulorum uel ex trancoram
in quirit sedideo discipulos quid dese sentiant in terrogat. ut confessionem recte fidei il lorum
di quame cedarensaneree qIdeo quidalii dese sentiatit in quirit e urex posias primo sententus
di rar tiuim edis cuipuii probarentur ueria temsuae confessionis donde opinion diuua sata qua siadifen
ipsoperuoo li domliut a cuolarcionisar cano  Uos inquit quem me esse dicitis equa si abhon¬
mlo psenealicati roquests anisie et deo sacdei filiosper a doptienem iam fac tosin sigua iss iux ta
apqei lat addisanc tionem falsorum deorum: quosuario delusa er rore gentilitas uel demor tuis

Expanded text:
cum sic errare potuerunt in Elia, aut in Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego cum sic errare potuerunt in Elia, aut in Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo . Vos autem quem me esse dicitis? Non autem quasi nesciens sententiam de se vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos, quid de se sentiant, interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Ideo quid alii de se sentiant, inquirit, ut expositis primo sententiis errantium, discipuli probarentur veritatem suae confessionis, non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Vos, inquit, quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem jam factos insinuans, juxta appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis