comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua: ut sub metaphora colũbarũ meditantiũ. signi¬
fie& unũ quẽq de popło. suũ flere peccatũ: & in¬
telligere atq sentire cur ista patiatur. Tres autẽ
partes alioꝵ qͥ in urbe pestilentia & fame moriant᷑.
& aliorũ quos gladius foris int̾fici&. ⁊eorũ qui
captiuitatẽ fuga euaserint: supra legimꝰ. Quor ñ
qui saluus fuerit transibit ad montes: & iustar
musitantim columbarũ sua trepidus peccata
deflebit. Tropologice uero sic accipiendũ qđ qui
in agro & campo ẽ. extra fines dñice ciuitatis.
quȩ int̾p̃tat᷑ eccłia aduersarii inucrone feriat᷑:
qui autẽ in ciuitate egerit negligent̃. nec p̾pa¬
gladiũ. uł desidię sue famẽ mortẽq uitauerint:
non saluabunt᷑ nisi in montib & assumpserint
alas colũbe & auolauerint atq reqͥeuerint. Que
columbe quã diu inuallib sunt trepidant & ad sin¬
gula reformidant : quarũ p̃cipimur iitari inocen¬

Expanded text:
sua; ut sub metaphora columbarum meditantium, signisua; ut sub metaphora columbarum meditantium, significet unumquemque de populo suum flere peccatum, et intelligere atque sentire cur ista patiatur. Tres autem partes aliorum qui in urbe pestilentia et fame 72 moriantur, et aliorum quos gladius foris interficiet, et eorum qui captivitatem fuga evaserint, supra legimus: quorum qui salvus fuerit, transibit ad montes, et instar mussitantium columbarum, sua trepidus peccata deflebit. Tropologice vero sic accipiendum, quod qui in agro et campo est, extra fines Dominicae civitatis, quae interpretatur Ecclesia, adversarii mucrone feriatur, qui autem in civitate egerit negligenter, nec praepagladium, vel desidiae suae famem, mortemque vitaverint, non salvabuntur nisi in montibus, et nisi assumpserint alas columbae, et avolaverint, et requieverint. Quae columbae quamdiu in vallibus sunt, trepidant et ad singula reformidant: quarum praecipimur imitari innocen
Abbreviated transcription (Latin):
dere non debeat. & qͥ uendit flere desistat: quia
ira dĩ in breui uentura sit suꝑ omẽm multitu¬
intelligitur. in qͥb scriptũ ẽ. hec dic̃ dñs t̾rȩ isrł:
& cȩtera. Quia qͥ uendit ad id qđ uendidit non
reuertetur. Iuxta hebraieũ morẽ loqͥtur. Omĩs
enim emptio ad uenditorẽ reuertebatur qͥnqua¬
gesimo anno remissionis: qͥ apud illos uocat᷑ iube¬
leus. Ante gͥ quã annus remissionis adueniat.¬

Expanded text:
dere non debeat, et qui vendit, lugere desistat, quia dere non debeat, et qui vendit, lugere desistat, quia ira Dei in brevi ventura sit super omnem multituintelligitur, in quibus scriptu etc. Quia qui vendit, ad id quod vendidit non revertetur. Juxta Hebraicum morem loquitur. Omnis enim emptio ad venditorem revertebatur quinquagesimo anno remissionis, qui apud illos vocatur jubilaeus. Ante
Abbreviated transcription (Latin):
Celũ inquit & terra transibunt. Si autẽ hecIoͬmĩa¬
quȩ inmundo sunt uł continent᷑. p̾tereunt atq
ꝑtranseunt. quid potest in humanis eẽ. reb ꝓpe¬
tuum: Qui emit ñ letet᷑. & qͥ uendit ñ lugeat.
Naturale ẽ. in possessionũ emptione letari: in uen¬
ditione lugere. Cũ autẽ inst& seruitus. atq ca-¬
ptiuitas: & gaudiũ & tristicia in utroq st̃ uana.
Unde & apłs. Tempꝰ adbreuiatũ ẽ. de cetero qͥ ha¬
bent uxores sic sinit quasi non habentes sint. et
qͥ flent quasi non fleant. & qͥ gaudent quasi non
gaudeant. & qͥ emunt quasi non possideant: &
qͥ utuntur hoc mundo quasi non utantur. Ilã &
diluuiũ em̃tes opp̾ssit atq uendentes: ut dñs lo¬
qͥtur in euangłio. Quia ira suꝑ omẽm popłm eiꝰ.
Hoc in laoͣe. ñ habetur.  popło potest multitudo &
turba iuxta hebraieũ accipi. hoc emĩ significat
amona. Causaq ꝑspicua ẽ. qđ iccirco qͥ emit gau¬

Expanded text:
coelum, inquit, et terra praeteribit. Sin autem haec quicoelum, inquit, et terra praeteribit. Sin autem haec quiquae in mundo sunt continentur, praetereunt atque pertranseunt, quid potest in humanis rebus esse perpetuum? Qui emit, non laetetur, et qui vendit, non lugeat. Naturale est in possessionum emptione laetari: in venditione lugere. Cum autem instet servitus atque captivitas, et gaudium et tristitia in utroque sunt vana. Unde et Aposbent uxores, sic sint quasi non habeant, et qui flent, quasi non fleant, et qui gaudent, quasi non gaudeant, et qui emunt, quasi non possideant, et qui utuntur mundo isto, quasi non utantur . Nam et diluvium ementes oppressit atque vendentes, ut Dominus loquitur in Evangelio . Quia ira super omnem populum ejus. Hoc in Septuaginta non habetur. Pro populo potest multitudo et turba juxta Hebraicum accipi; hoc enim significat AMONA  . Causaque perspicua est quod idcirco qui emit, gau
Abbreviated transcription (Latin):
rã abeis. Ideo gͦ dñs iusitat & ꝑcutit. ut oriat᷑
& pateat omĩs suꝑbia quę diu latebat inclusa.
& suscitet᷑ inuiria contra ortã & germinatam
suꝑbiã. Et conterat᷑ fortitudo iniqͥ. ñ eũ ꝑturba¬
tione. neq cum festinatione. finis enim florentis
uirge. sanitas ẽ. atq correptio. Quȩ non eorũ
merito uenit qͥ corripiunt᷑: nec pulchritudinẽ
quã in se non habent. s miscđia dñi. Locꝰ diffici¬
Quib pleraq de theodotionis editione addita funt.
ut aliquã habere consequentiã uiderentur. Ue¬
nit tempꝰ: appropinquauit dies. Non solũ ad ie-¬
rłm dicit᷑ qđ uenerit tempꝰ captiuitatis & appro¬
pinquauerit dies quobabilonio fit uallanda ex-¬
ercitu : s & ei qui extructis & dilatatis horreis
loco. Preterit enĩ figura huius mundi. Notandũq
& quotidie labitur figura mundi. Nũquã enim
in eodẽ statũ ꝑman& : sed semꝑ crescentiũ & decres¬
centiũ figura pretuolat. & mutatur. Unde & dñs.

Expanded text:
ab eis . Ideo ergo Dominus visitat et percutit, ut oriatur et pateat omnis superbia, quae diu latebat inclusa; et suscitetur injuria contra ortam et germinantem superbiam, conteraturque fortitudo iniqui, non cum perturbatione, neque cum festinatione. Finis enim florentis virgae, sanitas est atque correctio, quae non eorum merito venit, qui corripiuntur, nec pulchritudine, quam in se non habent, sed misericordia Domini. Locus difficiquibus pleraque de Theodotionis editione addita sunt, ut aliquam habere consequentiam viderentur: « Venit tempus, appropinquavit dies. » Non solum ad Jerusalem dicitur, quod venerit ei tempus captivitatis, et appropinquaverit dies quo Babylonio sit vallanda exercitu, sed et ei, qui exstructis et dilatatis horreis loco: « Praeterit enim figura hujus mundi . » Notandum quotidie labitur figura mundi. Nunquam enim in eodem statu permanet, sed semper crescentium et decrescentium figura praetervolat et mutatur. Unde et Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. neq enĩ scis quid uentura pariat dies. Bixert̃.
Eece dies parit. qđ multo ante conceꝑat. Uenitq fi¬
nis & egressa ẽ. complexio quę mala ur̃a om̃a
complectatur. & teneat: siue ut simmachus int̾¬
pretatus ẽ. inspectio. ut om̃a uideat dñs quȩ
fecistis. & consider& oꝑa ur̃a. & reddat unicuiq
qđ meretur. In eo autẽ quod & ipsi similiter tr̃m¬
stulerunt floruit uirga: illo testimonio uti pos¬
sumꝰ ne auferas uirga afilio tuo. Et apłs. Qiid
uultis. in uirga ueniã ad uos. an in caritate et
sp̃ũ mansuetudinis: Sed & ds ore psalmiste re

Expanded text:
tur: neque enim scitis quid ventura pariat dies , dixerunt: tur: neque enim scitis quid ventura pariat dies , dixerunt: Ecce dies parit, quod multo ante conceperat: venitque finis, et egressa est complexio, quae mala vestra omnia complectatur et teneat, sive ut Symmachus interpretatus est, inspectio, ut omnia videat Deus quae fecistis, et consideret opera vestra, et reddat unicuique quod meretur. In eo autem quod ipsi similiter transtulerunt, floruit virga, illo testimonio uti possumus: Ne auferas virgam a filio tuo . Et Apostolus: Quid vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis ? Sed et Deus ore Psa
Abbreviated transcription (Latin):
rexit in uia impietatis. ñ ex eis & ñ ex popło. noꝵ
ex sonita coꝵ. & ñ erit reqͥes eis. Laceͣ. Cece di¬
es parit. ecce finis uenit: egressa ẽ. cõplȩxio.
& floruit uirga. germinauit suꝑbia. suscitata
ẽ. imuria. & conteret fortitudinẽ iniqͥ: & non
cũ ꝑturbatione. Qñ cũ festinatione. & ñ ex ip¬
sis sunt neq pulchritudo in eis. Contracta ẽ. inqͥt
dies & adbreuiata: instatq uicina captuntas.
Floruit uirga que uobis multo tẽpr̃e minabatur:
tis urȩ qua subiectos uobis impie cedebatis
consurgat iniqͥtas quȩ ñ ẽ. ex miserabili poplo
neq ex his qͥ instar brutoꝵ animantiũ aueunt̾ ama¬
gistris. neq ex clamore eoꝵ & sonitu quo frustra
uociferantur a sacerdotib pbariseisq seducti: ut
consona uoce clamarent & dicerent. crucifige eru¬
eifige talẽ. Unde non erit eis requies. s ȩtna cap¬
tiuitas. Porro laee. iuxta illũ sensũ in quo seribi¬

Expanded text:
rexit in virga impietatis, non ex eis, et non ex populo, neque rexit in virga impietatis, non ex eis, et non ex populo, neque ex sonitu eorum: et non erit requies eis. LXX: Ecce dies parit, ecce finis venit, egressa est complexio, et floruit virga, germinavit superbia, suscitata est injuria, et conteret fortitudinem iniqui, et non cum perturbatione neque cum festinatione, et non ex ipsis sunt, neque pulchritudo in eis. Contracta est, inquit, dies et abbreviata, instatque vicina captivitas, Floruit virga quae multo vobis tempore minabatur, tis vestrae, qua subjectos vobis impie caedebatis, consurgat iniquitas, quae non est ex miserabili populo, neque ex eis qui instar brutorum animantium ducuntur a magistris, neque ex clamore eorum et sonitu, quo frustra vociferabantur, a sacerdotibus Pharisaeisque seducti, ut consona voce clamarent et dicerent: 68 Crucifige, crucifige talem . Unde non erit eis requies, sed aeterna captivitas. Porro Septuaginta juxta illum sensum in quo scribi
Abbreviated transcription (Latin):
& impletũ ẽ. ecce relinquetur uobis domꝰ ur̃a de¬
serta. Iunc tudieati sunt uxta uias suas. & blas¬
pbemias quib dm̃ negauerunt. & senserunt furo¬
rẽ dĩ. & om̃is indignatio dĩ suꝑ illos effusa ẽ. et
receper̃t scelera sua ut ꝑmaneat desolatio tẽpli
usq ad consũmationẽ. Et ñ pare& oculus meusꝰ
& non miserebor: s uias tuas imponã sine dabo¬
tͥ. & abhominationes tuę in medio tui erunt:
& scietis qͥa ego sũ dñs ꝑcutiens. Causas ueritatis
&̾ austeritatis siue ut heretici putant crudeli¬
tatis dĩ. quod non parcat ods eiꝰ nec misereat᷑
subiec̃ dicens: uias tuas dabo tͥ. & abhominati¬
ones tue in medio tui erunt. ut sentias quę
fecisti: & uidens abhominationes tuas uł in con¬
spectu tuo. uł in medio omiũm positas. emendes
errores penitudine : & recedens apͥstinis oꝑib cũ
oderis quę fecisti tunc sentias qđ ipse sit ans.
floruit uirga. germinauit suꝑbia. iniqͥtas sur¬

Expanded text:
obis domus vestra deserta . » Tunc judicati sunt juxta vias suas et blasphemias quibus Dominum negaverunt, et senserunt furorem Dei, et omnis indignatio ejus super illos effusa est, receperuntque scelera sua ut permaneat desolatio templi usque ad consummationem. « Et non parcet oculus meus neque miserebor, sed vias tuas imponam tibi tibi, et abominationes tuae in medio tui erunt, et scietis quia ego sum Dominus percutiens. Causas severitatis et austeritatis, sive, ut haeretici putant, crudelitatis Dei quod non parcat oculus ejus nec misereatur, subjecit dicens: Vias tuas dabo tibi, et abominationes tuae in medio tui erunt; ut sentias quae fecisti, et videns abominationes tuas vel in conspectu tuo, vel in medio omnium positas, emendes errorem poenitudine, et recedens a pristinis operibus, cum oderis quae fecisti, tunc sentias quod ipse sit Domfloruit virga, germinavit superbia. Iniquitas sur
Abbreviated transcription (Latin):
runt ñ d̾m ꝑturbatione & ñ eã dolorib illud
significat quod tantã habeant ignorantiã dĩ &
amme cecitatẽ: ut nec turbent᷑ in scelerib suis
nec penitentiȩ dolore crucient᷑. Nuno de ꝓpinqͦ
effundã irã meã suꝑ te & replicabo furorẽ meũ¬
in te. & iudicabo te uixta uias tuas. & imponã
siue dabo tͥ om̃s abhominationes tuas. Si aqͥnto
anno transmigrationis regis iechoniȩ. usq ad no¬
nũ annũ regni sedechię quando uenit nabucho¬
donosor & obsedit ierłm supputare uoluerunus.
tres anni erunt medii. unde recte dieit᷑: nunc de
ꝓpinquo effundã irã meã suꝑ te. Nequaquã tͥ
uentura p̾dicã. nee cõminabor quȩ longe pꝰ
futura sunt: nunc complebo inte furorẽ meũ.
Qui furor &ira ñ absq uidicio ẽ. s ut reddat uias
tuas in caput tuũ : & om̃s abhominationes tuas
sentire te faciat. Possumtis autẽ & de extrema
captiuitate dicere. quod pꝰ int̾fectionẽ xpĩ qͣndo

Expanded text:
turbatione, et non cum doloribus, » illud significant, quod tantam habebant ignorantiam Dei, et animi caecitatem, ut nec turbentur in sceleribus suis, nec poenitentiae dolore crucientur. « Nunc de propinquo effundam iram meam super te, et replicabo furorem meum, et judicabo te juxta vias tuas. Et jam ponam sive dabo tibi omnes abominationes tuas. » Si a quinto anno transmigrationis regni Jechoniae usque ad nonum annum regni Sedeciae, quando venit Nabuchodonosor, et obsedit Jerusalem, supputare voluerimus, tres anni erunt medii. Unde recte dicitur: Nunc de propinquo effundam iram meam super te. Nequaquam tibi ventura praedicam, nec comminaborfutura sunt. Nunc complebo in te furorem meum. Qui furor et ira non absque judicio est. Sed ut reddat vias tuas in caput tuum, et omnes abominationes tuas sentire te faciat. Possumus autem et de extrema captivitate dicere, quod post interfectionem Christi, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ magnitudine discernunt᷑: facit alios iniqͥ¬
tatẽ. alios oculos int̾pretari. Canite tuba: p̃pa¬
rent᷑ om̃s. Lacoc. Clangite tuba: & iudicate omña.
De tubarũ clangnore & sonitu in multis locis legi¬
mus: ut ibi. Sicut tuba exalta uocẽ tuã. Et alibi.
Clangite in neomenia tuba. in insigni die solenm
Et tubas ductiles atq argenteas. numeroꝵ nar-
clangoris & bucine pparent᷑ ad bella. Porro quod
dixere locxeͣ. & iudicate om̃ã : nulli dubiũ ẽ. quin
apłorũ conueniat potestati: qͥ pꝰ quã cecinerit an¬
głorũ tuba iudicaturi sunt in duodecĩ thronis.
duodeci trib ifri: quoꝵ paulus loquebatur. an¬
głos udicabimus. Et alibi. In uobis udicabitur
mundus. Iuxta p̾sentẽ autẽ sensũ iubent᷑ ꝓ yro¬
nam hi qui huic officio maneipati sunt tuba
clangere : ut om̃s contra babiloniũ parentur exer¬
citũ. Et non ẽ. qͥ uadat ad p̾luĩ. Ira enĩ mea suꝑ
omẽm multitudine̾ eius. & hec in loeae. non haben¬

Expanded text:
 tantum magnitudine discernuntur, fecit alios iniquitatem, alios oculos interpretari. Canite tuba, praeparentur omnes. LXX: Clangite tuba, et judicate omnia. De tubarum clangore et sonitu in multis locis legimus, ut ibi: Sicut tuba exalta vocem tuam ; et alibi: Clangite in neomenia tuba, in insigni die solemniEt tubas ductiles atque argenteas Numerorum narrclangoris, et buccinae praeparentur ad bella. Porro quod dixere LXX, et judicate omnia, nulli dubium est quin apostolorum conveniat potestati. Qui, postquam cecinerit angelorum tuba, judicaturi sunt in duodecim thronis duodecim tribus Israel. Quorum Paulus loquebatur: Angelos judicabimus ; et alibi: In vobis judicabitur mundus . Juxta praesentem autem sensum jubentur per ironiam hi qui huic officio mancipati sunt, tuba clangere, ut omnes contra Babylonium parentur exercitum. Et non est qui vadat ad praelium. Ira enim mea super omnem multitudinem ejus. Et haec in Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgredi. Prorũ punt lacrimȩ antequã
uerba : et indignatione parit᷑ ac dolore
in ipso meatu fauciũ sp̃s coartatur. Ubi
mare illud eloquentię tillianȩ: Ubi
torrens fluuius de mostenis: Nune
corpesceret. Inuenta ẽ. res: quã nulla elo¬
quentia explicare quȩat. Reꝑtum est
facinus: quod nec mimus fingere nec
scurra ludẽ. nec atellanus possit effari.
Moris ẽ in aegyptus et syriis monasteri.¬
is: ut tam uirgo quã uidua quȩ se deo
uouerint. & scło renuntiantes om̃s deli¬
tias scłi conculcarint. erin en monaste¬
riorũ matrib offerant. De secandũ: non
intecto postea contra uoluntatẽ apłi¬
incessurȩ capite: sed ligato parit̾ ac uela-¬
to. nec hoc quispiam pret̾ tundentes. no-
uit & tonsas: nisi qđ quia ab. om nib
fit. pene nescitur ab om̃ib. Hoc autem
duplicẽ ob causam de consuetudine uer-¬
sum ẽ. in naturam : uel quia lauacrum
non adeunt. uel quia oleũ nec capite nec
ore norunt: A paruis animab quȩ int̃

Expanded text:
gredi. Prorumpunt singultus antequam verba, et indignatione pariter ac dolore, in ipso meatu faucium spiritus coarctatur. Ubi mare illud eloquentiae Tullianae? ubi torrens fluvius Demosthenis? Nunc torpesceret. Inventa est res, quam nulla eloquentia explifacinus, quod nec mimus fingere nec scurra ludere nec Atellanus possit effari. moris est in Aegypti et Syriae monasteriis, ut tam uirgo quam uidua, quae deo se uouerint et saeculo renuntiantes omnes delicias saeculi conculcarint, crinem monasteriorum matribus offerant desecandum non intecto postea contra apostoli uoluntatem incessurae capite sed ligato pariter ac uelato. nec hoc quisquam praeter tondentes nouit et tonsas, nisi quod, quia ab omnibus fit, paene scitur ab omnibus. hoc autem duplicem ob causam de consuetudine uersum est in naturam, uel quia lauacra non adeunt uel quia oleum nec capite nec ore norunt, ne paruis animalibus, quae int
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam. eui omĩa etiã quȩ tua sunt ti-¬
meo ne dormiente patre familias ini-¬
micus homo titania suꝑ seminet. Iuã¬
uis enĩ dicere audeant. ego ciuitas fir¬
mata. ciuitas quȩ ñ oppugnatur. nullꝰ
hostili exercitu obsidente securus ẽ.
Nemo ut beatus cyprianus ait satistu-¬
et mem̃to mei obsecrans ue dñs iħs¬
xp̃s conterat satanan sub pedib nr̃is

Expanded text:
ecclesiam, cui omnia, etiam quae tuta sunt, tiecclesiam, cui omnia, etiam quae tuta sunt, timeo, ne dormiente patre familias inimicus homo zizania superseminet. quamuis enim dicere audeant: ego ciuitas firma, ciuitas, quae obpugnatur, -nullus hostili exercitu obsidente securus est. nemo, ut beatus Cyprianus ait, satis tuet memento mei obsecrans, ut dominus Iesus conterat satanan sub pedibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
Septima coneacio ẽ. quȩ et extrema
quo et in ipso quoq septenario nume¬
ro sit mysticus intellectus. Cofsen.
tau. uocatio capitis. dentiũ signa per
dentes articulata uoae ꝓmitur: et
uoluptate iocundius. qui tibiꝙ̃ mel¬
le sunt dulciora quã dĩ seire pruden¬
tiam. et in abdita eiꝰ intrare. et sensum
creatoris inspicere. et sermones dñi dĩ
tui qui ab huiꝰ mundi sapientibus
deridentur plenos docere sapientia
spiritali: Habeant sibi ceteri suas
opes. gemma bibant. siri co niteant.
plausũ popli deleetentur. et ꝑ uarias
uoluptates diuitias suas uincere ne-¬
queant. Nr̃ȩ diuitiȩ fint in lege dñi
meditari die ac nocte: pulsare ianuã
ñ patentẽ. panes trinitatis accipere. &
scłi fluctus dño pręunte calcare. Salu¬
ta blesillam et eusto chiũ tyrunculas
nr̃as. saluta feliganen uere earnis et
sp̃ũ uirginitate felicẽ. saluta reliquum
castitatis chorum. et domesticam tuam

Expanded text:
Septima connexio est, quae et extrema, Septima connexio est, quae et extrema, quod et in ipso quoque septenario numero sit mysticus intellectus, Coph, Res, Sen, Thau, vocatio, capitis, dentium, signa. Per dentes articulata vox promitur, et voluptate jucundius? Qui cibi, quae mella sunt dulciora, quam Dei scire prudentiam, et in abdita ejus intrare, et creatoris inspicere et sermones domini tui, qui ab huius mundi sapientibus deridentur, plenos docere sapientia spiritali! habeant sibi ceteri suas opes, gemma bibant, serico niteant, plausu populi delectentur et per uarias uoluptates diuitias suas uincere nequeant: nostrae deliciae sint in lege domini meditari die ac nocte, pulsare ianuam non patentem, panes trinitatis accipere et saeculi fluctus domino praeeunte calcare. Saluta Blesillam et Eustophium, tirunculas nostras; saluta Felicianen, uere carnis et spiritus uirginitate felicem; saluta reliquum castitatis chorum et domesticam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
brorũ repperiatur plenitudine di¬
uinorũ. Scdã coneacio ẽ. He . uau. Tay
eth ista. et hȩc. uita. Quȩ eñi alia po¬
test eẽ. uita sine scientia scripturarũ.
ꝑ quã etiã ipse xp̃sagnoscitur qui
ẽ. uita credentiũ. Tertia conexio.
habet thech. ioth bonũ pͥncipium:
quia quãuis nunc sciamus uniu̾sa
quȩ scripta sunt : tam̃ ex parte cog¬
noscimꝰ. et ex parte ꝓphetamus.: et
nunc ꝑspeculũ uidemꝰ in enigmate.
Cũ aut meruerimꝰ eẽ. cũ xp̃o. et si¬
mailes angłis fuerimꝰ. tune librorũ
doctrina cessabit. Quarta conexio
cor ect disciplina int̃pretantur insen¬
su: quia nil facere possumꝰ nisi quae
prius facienda sunt scierimꝰ. Quinta
conexio ẽ. men .nun. samech. ex ipsis
sempit̃nũ adiutoriũ Hoc exeplanatio¬
ne ñ indiget. sed om̃i luce manifestius
ẽ seripturis aeterna subsidia ministra
ri. Sexcta conexio habet ain. fe. sade.
fons siue oculus oris iustitiȩ. scđm il¬
lud qđ int̃cio numero exeposuimus.

Expanded text:
brorum reperiatur plenitudine divinorum. Secunda connexio est, he, vau, zain, heth: ista, et, haec, vita. Quae enim alia potest esse vita, sine scientia Scripturarum, per quas etiam ipse Christus agnoscitur, qui est vita credentium? Tertia connexio habet thet, iod: bonum, principium, quia quamvis nunc sciamus universa, quae scripta sunt, tamen ex parte agnoscimus, et ex parte prophetamus, et nunc per speculum videmus in aenigmate : cum autem meruerimus esse cum Christo et similes angelis fuerimus, tunc librorum doctrina cessabit. Quarta connexiocor et disciplina interpretantur in sensu, quia nihil facere possumus, nisi quae prius facienconnexio est, Mem, Nun, Samech, ex ipsis, sempiternum, adjutorium. Hoc explanatione non indiget, sed omni luce manifestius est, ex Scripturis aeterna subsidia ministrari. 11. Sexta connexio habet, Ain, Phe, Sade, fons sive oculus, oris, justitiae: secundum illud quod in tertio numero exposuimus. 150 12.
Abbreviated transcription (Latin):
punica. isdem conteata colorib: iupra
cingulũ: Int̾ duo tintinnabula unũ
malũ ẽ int̃ duo mala unũ tintinnabu onich¬
lum ut alterutrũ sibi media sint. Cau¬
saq redditur. Id eirco tintinnabula.
uesti apposita sunt : ut cũ ingreditur
pontifere in scã scõrum : totus uocalis
incedat: statim moriturus si hoc non
fecerit. Sextũ ẽ. uestim̃tũ qđ hebrai¬
ea lingua dr̃ eꝓhod: septuaginta. ẽ

Expanded text:
Punica isdem contexta coloribus, quibus supra cingulum. inter duo tintinabula unum malum est et inter duo mala unum tintinabulum, ut alterutrum inuicem sibi media sint, causaque redditur: idcirco tintinabula uesti adposita Sunt, ut, cum ingreditur pontifex in sancta sanctorum, totus uocalis incedat. statim moriturus, si hoc non fecerit. Sextum est uestimentum, quod Hebraica lingua dicitur ephod, Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fecutꝰ es me. & quia scrutatꝰ es omia uasa
mea: Quid inuenisti de omib rebus
ciuis: Pone hic in conspectu fr̃m tuoꝵ.
et frm meoꝵ. et redarguent int̃ duos
nos. Responde qui sint isti fr̃s iacob
& laban: qui tune fuerint inp̃sento.
Esau certe fr̃ iacob & absens erat. & labadi
filius batuhel: fr̃s excepta rebecea sorore
ñ habuit: Innumerabilia s̃ istuis modi li¬
bris inserta diuinis. Sed ne longũ faciã.
ad extremã diuisionis partẽ reuertar:
id.ẽ. & affectu fr̃s elici qui in duo scindit᷑.
in sp̃itale & in cõmune. In sp̃itale : quia
om̃s xp̃iani fr̃s uocant᷑. ut ibi. Ecce quã
cuũ frĩb meis. Etalibi. Uade dic frib
meis. Porro in cõmune : quia om̃s ho-¬
mines ex uno patre nati pari germani¬

Expanded text:
persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sororen habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: Ecce quam tuum fratribus meis . Et alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in comines ex uno Patre nati, pari germani
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo cauilleris. & te quasi lubricus
anguis euoluas. testimonioꝵ stringen¬
dus es uinculis. ne querulus sibiles:: et¬
te dicas magis argum̃tationib tortuosis
quã scripturarũ ueritate suꝑatũ. Iacob
isaac filius & rebeccȩ. cũ fr̃ĩs insidias
metuens mesopotamiam ꝑrexisseo : ac-¬
cessit & deuoluit lapidẽ de ore putei. &
adaquauit oues laban. frĩs matris suȩ.
et osculatꝰ ẽ. ia eob rachel: et exclamans
uoce sua plorauit. & indicauit rachel
quia frͤ ẽ. patris eius. et quia filiꝰ rebeccȩ
est. Ecce & hc eadẽ lege qua supͣ fr̃ soro¬
ris filius appellatur. Et iterũ. Dix̃ aũt
Expletis itaq uiginti annis cũ ignoran¬
te sõcero uxorib filiisq comitatus re¬
uerteret᷑ ad patriam: consecutꝰ ẽ. eũ laban
in monte galaad. Et cũ idola quȩ rachel
occultabatꝰ. quȩfita ñ inuenisset in sarci¬
nis: respondit iacob & diaẽ ad labani.
Quȩ culpa mea ẽ. & qđ delictũ meũ qđ

Expanded text:
aliquo cavilleris, et te quasi lubricus aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit auteExpletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad loth. Non sit ricca int̃ me & te. & int̃
pastores tuos & int̾ pastores meos: quia
om̃s fr̃s nos sumꝰ. Ibiq. Et elegit sibi
loth regionẽ iordanis: et eleuauit loth
ab oriente. et discesser̃ unꝰquisq a fr̃e
suo. Et certe loth ñ ẽ. fr̃ abrahȩ. sed fi¬
lius frĩs eius aram: Tara quippe genu¬
it abraham: et nachor. et aram. Et arã.
genuit loth. Et rursũ. Abraham aũt
erat annoꝵ septuaginta quinq : cum
exiret de carra: et sũpsit abrahã sarrã
urorẽ suã. & loth filiũ frĩs sui. Quod si
adhuc dubitas frẽm frĩs filiũ nuncupa¬
ri: accipe excemplũ. Cũ aũt audisset
abrahã quia captiuus ductus ẽ. Loth
fr̃ suus: numeratut uernaculos suos
trecentos decẽ & octo. Et cũ cȩdẽ noctur¬
ni impetus descripsisset: adiecit. & re¬
duxit om̃em equitatũ sodomoꝵ: et loth
frẽm suũ reuocauit. Sufficiebant haec
ad ea quȩ diximꝰ approbanda. sed ne in

Expanded text:
ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in
Abbreviated transcription (Latin):
qua om̃s iudei fr̃s int̾ se uocantur.
ut in deutero nomio. Si aũt emeris
frẽm tuũ qui ẽ. hebreus. uł quȩ ẽ.
hebrea : seruiet tibi sea annis. & septi-¬
mo anno dimittes eũ liberũ abs te.
Et in eodẽ constituendo. Constitues
suꝑ te pͥncipẽ quẽ elegerit dñs deus
tuus eũ qui ex fra trib tuis sit. Non
enĩ poteris constituere suꝑ te homi¬
tuus. Et rursũ. Ne uiso uitulo frĩs
tui. uł oue eiꝰ errantib ꝑ uiam: ne-¬
gligas ea reuersione deduces ea frĩ¬
appropinquat tͥ fr̃ auus neq noueris
eum: collige ea intradomũ tuam &
erunt tecũ donec quęrat ea fr̃ tiuis
et reddes ei. Itẽ apłs paulꝰ. Optabã
frĩb meis cognatis scđm carnẽ quist᷑
israhelitȩ. Porro cognatione fr̃s uocan¬¬
tur: qui sunt de una familia: id fatpia
quas latini pat̾nitates int̃p̃tant᷑. Et ex
una radice multa generis turba dif¬
funditur : ut in genesi. Dix̃ aũt abrahã

Expanded text:
qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te homituus . Et rursum: Ne viso vitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea frappropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, fratribus meis, cognatis secundum carneIsraelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
rom. Lege ez echiel. petrus sẏmon dr̃
horũ ipse sibi de om̃ib seripturis
lector poterit congregare: Nune il¬
dñi appellentur filii materterȩ eius
mariȩ qui antea ñ credentes postea
crediderunt: licet fieri potuerit: ut
uno statim credente. alii diu inere¬
duli fuerint: et hanc eẽ. matrem
iacobi & iosetis. idẽ. mariã edeope uxo¬
rem alfei. hanc dictã mariã iacobi
et ñ alioꝵ dicendo matrem alterius
uoluisset intelligi. Uerũ in hac parte
contentiosũ funẽ ñ traho. alia fuerit
maria cleope. alia maria iacobi. et
iosetis. dũ modo constet ñ eandẽ ma¬
riam ia cobi & iosetis ẽẽ. quã matrẽ
dñi. Et unde ais fr̃s dñi dicti sunt
qui ñ erant fr̃s : lam nunc doce-¬
beris quattuor modis in scripturis
diuinis fr̃s dici: natura. gente. cog-¬
natione affectu. Naturaꝰ ut esau. et¬
iacob. duo decim patriarchȩ. andre¬
as. et petrus. iacobus. et ioħs. Rente :

Expanded text:
rom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon drom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon dhorum pertinent ipse sibi de omnibus Scripturis lector poterit congregare. 14. Nunc ildum fratres Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ marię filiũ. nec tam̃ matris dñi
scriptura cõmemorat. Apłm uis eẽ. an
tertius ad distinetionẽ maioris appella¬
bitur minor. cũ maior & minor ñ inter
tres sed int̃ duos soleant p̾bere distan-
deinde post trienniũ ueni hierosoly¬
mã uidẽ petrũ. & mansi apud illum
erat int̾emptꝰ. Restat conelusio ut ma¬
ria ista quȩ iacobi minoris seribit᷑ mat̃.
fuerit uxor alfei. & soror mariȩ matris
dnĩ : quã mariã cdeope ioħs euangłista
imponens. Siaũt inde tͥ alia atq alia
uidet᷑ qđ alibi dicat᷑ maria iacobi mi
scripture consuetulinẽ eundẽ hominẽ
diuersis nominib appellari. Raguel
socer moysi & iothor. dr̃ de gedeon ñ
nullis causis ĩmutati nominis ante prę¬
missis subito ierobo al legit᷑. Ot ias rexe
iuda uicissim azarias uocat᷑. mons tabor
tabiriũ dr̃. Rursũ hermon fenices co-¬
gnominant sanior & amorreus cogno¬
minauit eũ sanir. Eadẽ cęli plaga trib
nominib appellat᷑. nageb. theman. da-¬

Expanded text:
quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat, Apostolum vis esse, an nandus, et quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiDeinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum erat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fDomini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista in autem inde tibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minScripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Da
Abbreviated transcription (Latin):
turba ñ dr̃. Quis te oro anͣ hanc blasphe¬
miã nouerat: Quis dispundii supputa¬
bat: Consecutus es qđ uolebas: nobilis
es factus in scelere. Ego ipse qui contra
te scribo. cũ in eadẽ tecũ urbe consistã.

Expanded text:
turba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blaspheturba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consista
Abbreviated transcription (Latin):
perit sororem suã de patre suo uł de ma¬
tre sua. et uidit turpitudinẽ eius. & ipse
tulinẽ sororis suę detexit. peccatũ suũ
recipient : Imꝑitissime hominũ. ista
ñ legeras. & toto scripturarũ pelago de¬
relicto. ad in iuriã uirginis tuã rabiem
contulistiꝰ in exemplũ eiꝰ quẽ fabulae
ferunt. cũ uulgo eẽt. ignotus et nichil
boni possit facinoris excogitare quo
nobilis fieret. dianȩ incendisse tẽplum:
et nullo ꝓdente sacrilegiũ ipse in medut̃
ꝓcessisse. clamitans sese incendium
subiecisse. sciscitantib ephesi pͥncipib
quã ob causam hoc facere uoluisset.
respondisse: ut quia bene ñ poteram
male om̃ib innotescerem: Et cũ hoc
quidẽ greca narret historia: tu uere
templum dñici corporis suecendisti.
congeriem̃. Deniq cũ uidȩis uoce so¬
ciata dicis. Nonne hic ẽ. fabri filius.
nonne mat̃ eiꝰ dr̃ maria : Et fr̃s eius
iacob et ioseph. & simon et uidas. & so¬

Expanded text:
perit sororem suam ex patre suo aut ex maperit sororem suam ex patre suo aut ex matre sua et uiderit turpitudinem eius et ipsa tudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium ocessisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus, et Joses, et Simon, et Judas,
Abbreviated transcription (Latin):
głio intelligas appellari: iuxta naturã.
Sed scriptura ñ dic̃ nec mariȩ eos uocats
filios nec ioseph: iuacta gentẽ. Sed absur-
rint appellari. iuacta affectũ humani u¬
ris et sp̃s. Uerũ sic qui magis frs quã
apłi quos docebat intrinsecus. quos ma¬
tres uocabat & fr̃s: Aut si om̃s quia ho-¬
mines fr̃s̃ : stultũ fuit nuntiari quasi
om̃s homines hoc iure fint fr̃s. Re-¬
stat gͥ ut iuxta suꝑiorem expositionẽ
fr̃s eos intelligas appellatos cognatione
ñ affectu. ñgentis priuilegio. ñ natura:
quo modo loth abrahę. quo mͦ iacob
labeae appellatꝰ ẽ. frat̃. quomͦ & filiȩ sal¬
faat accipiunt clerũ int̃ fr̃s suos: quo¬
modo & ipse abrahã sarraam sororem
suã habuit uacorem. Et enĩ aitͣ uere
soror mea ẽ. de patre. sed ñ de matre:
ut abrahã uir iustus patris sui filiam
coniugẽ sũpserit : cũ in pͥmis hominib
ꝓpt̾ auriũ scĩtatẽ id ipsũ scriptura non
nominet. malens intelligi quã proferri

Expanded text:
llari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdurint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre ,ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri
Abbreviated transcription (Latin):
ne & maria ia cobi & iosetis uiderunt
ubi poneretur: et transacto sabbato eme
sentem: aut alterã eẽ mariã nescio qũã
dicerent quos iudei fr̃s iħ u eẽ dixer̃:¬
Et furor cęcus. et improꝑiũ. exicium.
mens uesana᷑ dicis ad crucẽ dñi matrẽ
eiꝰ fuisse p̃sente: diciᷤ iołn discipło. obui¬
duitatẽ & sollicitudinẽ cõm̃datam: quasi
iuacta te ñ hab̾et quattuor filios et innu¬
meras filias quarũ consortio frueretur.
Viduã quoq nominas: qđ scriptura ñ
loquit᷑. Et cũ om̃iũ euangłistarũ eocẽpla
ꝓponas: solius tͥ ioħis uerba ñ cõplacent.
Dicis transitorie ad erucẽ dm̃i eam fuisse
p̃sentem: ne consulto p̃terisse uidearis:
et tam̃ quȩ cũ illa mulieres fuerint siles.
lgnoscerẽ nescienti : nisi uidem consulto
reticentẽ. Audi itaq ioħs euangłista quid
dieat. Stabant aũt uixta eruc̃ẽ iħu mat̾
eiꝰ & soror matris eiꝰ maria cleope & maria

Expanded text:
ne, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ne, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emesentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, dicerent, quos Judaei fratres Jesu esse dixer furor caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrem ejus fuisse praesentem, dicis Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matri
Abbreviated transcription (Latin):
argute pͣcauit: et ait. hec eadẽ uoca-¬
bula ab eu̾głistis in loco alio nomina¬
ri. et eosdẽ eẽ fr̃s dñi filios marię.
Matheus loquit᷑. erant aũt ibi. haud
dubiũ quin ante crucẽ dñi etiam
mulieres multȩ alonge expectantes.
quȩ secute fuerant iħm agalilea mi¬
nistrantes illi: int̾ quas erant maria
magdalene. et maria iaeobi et ioseph.
et mat̾ filioꝵ zebeder ltem marcus
Erant aũt et mulieres de longe aspici¬
entes: int̃ quas erat maria magdalene
et maria ia cobi minoris. et iosetis. mat̃
et salome. Ibiq post modũ & aliae
multȩ ascenderant cũ eo in hierłm.
Neenon & lucas. Erant aũt maria ma¬
gdalene et iohanna. et maria iacobi. &
ne calũnet᷑ & clamitet ea quę pro se
faciant a nob̾ eẽ. subtracta: et sententiã
suam ñ testimonus scripturarũm sed
lubrica disputatione conuulsam. Ecce
inquit iacob & ioseph filii marie hi
qui erat filius zebedei: sic̃ & in alio lo¬
co marcus ponit. Maria aũt magdale¬

Expanded text:
argute praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes illi. Inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Joseph mater, et mater filiorum Zebedaei . Item Marcus: Erant autem et mulieres a longe aspicientes, inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome : ibique post modicum: Et aliae multae quae ascenderant cum eo in Jerusalem. Necnon et Lucas: Erant autem Maria Magdalene et Joanna, et Maria Jacobi, etne calumnietur et clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione convulsam. « Ecce, inquit, Jacobus et Joseph filii Mariae, i218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdale
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra aegẏpti Aprimogenito pharao¬
nis qui sedebat suꝑ thronũ usq ad pri¬
mogenitos captiuȩ quȩ ẽ ad locũ. & om̃e
pͥmogenitũ pecoris. Responde mͥ qui
tunc ab eact̾minatore fuerint int̾emp¬
ti : primogeniti an & unigeniti. Si pͥmo¬
geniti tantũ illi uocant᷑ qui fr̃s habent.
ergo ab int̾nitione unigeniti libati sunt.
Siaũt & unigeniti cęsi sunt : contͣ senten¬
tiam factũ ẽ: ut int̾ pͥmogenitos & uni-¬
geniti morerent᷑. Aut unigenitos lib̃abis
a poena & ridiculo eris: aut sic̃fiteberis
int̃fectos. ingrates obtinebimꝰ. et unige¬
nitos pͥmogenitos appellari
L in pͥmogenito uoluerit ostendere
fr̃s dm̃ in euangłiis nominari: ut ibi.
rentes loqui cũ eo: et alibiꝰ dixerunt
deam : ut & discipłi tui uideant oꝑa quę
facis. Nemo enĩ aliquid in occulto faci¬
ens quęrit ipse inpalam eẽ. Si hȩe facis.
manifesta te ipsũ huic mundo: ioħe
desuꝑ inferente : neq enĩ fr̃s eiꝰ tunc cre¬

Expanded text:
raonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuerant interempti, primogeniti fuerunt an et unigeniti? Si primogeniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari.m in primogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: , quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Postdaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo enim aliquid in occulto faciens, quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo . Joanne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc cre
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hic ẽ fabri filius: nonne mater
eius dr maria: Et fr̃s eius iacobꝰ. & io¬
seph. & symon. et iudas. et sorores eius
apłoꝵ ita refert. Hii om̃s erant stantes
Necnon et paulus apłs in eandẽ hẏsto¬
riȩ ueritatẽ pari uoce concordat. As¬
cendi aũt scđm reuelationẽ. et neminẽ
uidi nisi petrũ & iacobũ frẽm dñi.
Et rursũ in alio loco. Nũquid ñ habe¬
mus potestatẽ manducandi & biben

Expanded text:
Nonne hic est fabri filius, nonne mater eius dicitur Maria et fratres eius Iacob, Ioseph et Simon et Iudas, et sorores eius Apostolorum ita refert: Hi omnes erant instantes Necnon et Paulus Apostolus in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et biben
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qui habeat & fr̃s: Deniq in t̃rogo de
ioħe quẽ constat eẽ. unigenitũ. an & pͥmo¬
genitꝰ fuerit: utrũnã & ipse scđm legem
ꝓ toto cui legi fuerit obnoxius ambigi
ñ potest. Certe de saluatore scriptura
sic loquit᷑. Cũ exxpleti eẽnt dies purgati¬
onis eorũ scđ̾m legẽ moysi. duxer̃ eum

Expanded text:
non qui habeat et fratres? Denique interrogo de non qui habeat et fratres? Denique interrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit pͥmogenitũ. Om̃e inquit quod
aꝑit uuluam: Alioquin si non ẽ pͥmoge¬
nitꝰ nisi is tantum quẽ sequntur & frẽs.
tam diu sacerdotibꝰ pͥmogenita᷑ debent᷑:
quam diu & alia fuerint procreata. ne
forte partu pꝰea non sequente unigenitꝰ
sit et ñ pͥmogenitꝰ. Redemptio inquit eiꝰ
erit ab uno mense estimatio quinq siclis.
tantũ mͦ pͥmogenita uitulors & pͥmoge¬
nita ouium. & pͥmogenita caprarũ non
redimes. scã sunt. Cogit me sermo dĩ: ut
mundis animalibꝰ sit dõ uoueam: si de ĩ¬
mundis. redimam dans precium sacerdo¬
ti. Possum respondere & dicere. Quid me
in uniꝰ mensis stringis articulo. quod p̾-¬
mogenitũ quẽ ante quã fr̃s sequentur
ignoro: Exepecta donec nascatur seđs̃.
nichil debeo sacerdoti. nisi & ille fuerit
pereatꝰ ꝑ quẽ is qui ante natꝰ ẽ incipit
eẽ. pͥmogenitꝰ. Nonne mͥ ipsi apices lo-¬
quent᷑ & me stultitiȩ redarguent. eum

Expanded text:
quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimatio quinque sicloruTantummodo primogenita vitulorum, et primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit me sermo Dei, ut mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loquentur, et me stultitiae redarguent, eum
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & a pocriphoꝵ deliram̃ta conuincit:
dũ maria ipsa pannis inuoluit infantẽ.
et heluidu expleri ñ patitur uoluntatẽ
dũ indiu̾sorio locus ñ fuit nuptiarum.
& ñ cognouit eã donec peꝑit filium:
ad tertiã ueniendũ ẽ. quęstionẽ iuxta
sionis ordo p̃cedat. Uult enĩ alios quoq
filios mariam ꝓcreasse. Et ex eo quod
seriptũ ẽ. Ascendit aũt ioseph in ciuitatẽ
dđ ut ꝓfiteret᷑ cũ maria uxore sua preg-¬
nante. factũ ẽ. aũt cũ ibi ẽẽnt impletisu&
dies ut pareret: ec peꝑit filiũ suũ pͥmo-¬
genitũ: nitit᷑ approbare pͥmogenitũ non
posse dici nisi eũ qui habeat᷑ fr̃s. siẽ uni¬
genitꝰ ille uocetur: qui parentib solꝰ sit
& unigenitus. Primogenitũ eẽ ñ potest.
carne quę offer̃ dño ab homine usq ad
pecus tibi erunt: tantũ mͦ pretiis redime-¬
rent pͥmogenita hominũ. & pͥmogenita
pecorũ ĩmundoꝵ. De finiuit sermo dei.

Expanded text:
tia et apocryphorum deliramenta convincit, tia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non fuit nuptiarum. et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestionem, ut jusionis ordo procedat. Vult enim alios quoque filios Mariam procreasse; et ex eo quod scriptum est: Ascendit autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus solus siest unigenitus. Primogenitus est, non tantumcarne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei,