comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impiorum stringebatur: quia non
habebant incorde quodiam habebant
infaciȩ. Dixerunt ei: ubi est ille : Ait
Nescio In his uerbis animus ipsius ad¬
huc inunctosimilis erat. nondũ uiden¬
ti Sedponamus fr̃s. tamquam illam
mnunctionem in animo habuerit. & prȩ¬
dicat & nescit quẽ predicat: Addu¬
cunt ergo cum adpharisȩos. quicecus
fuerat: E rat aut̃ sabbatum quando
lutum fecit iħs. & aperuit oculos cius
Iterum ergo interrogabant cũ phari¬
sei. quomodo uidiss&r. Ille aut̃ dixit.
Tutum posuit super oculos meos & laui.
& uideo: Dicebant ergo expharisȩis
quidam . N on om̃s sedquidam: iã enim
inungebatur quidam. Quidergo dice¬
bant. nec uidentes nec uncti : Non est
iste homo adõ. quisabbatum noncustodit
Ipsc potius custodiebat quisine peccato
erat sabbatum spirituale. hoc est non
habere peccatum: O mis quifacit pecca¬
tum. seruus est peccati Sed isti nec uiden¬
tes ut dixi. nec inuncti sabbatũ carna¬

Expanded text:
impiorum ringebatur, quia non impiorum ringebatur, quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei, Ubi est ille? ait, Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat nondum videnti. Sed ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit, et praedicat, et nescit, quem praedicat. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oIterum ergo interrogabant eum Pharisaei, quomodo vidisset? Ille autem dixit: Lutum posuit super oculos meos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat qui sine peerat, sabbatum spirituale, hoc est non habere peccatum. « Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . » Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carna
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Potest quidem aliter tanti
sacramenti ex poni & pertractari
ꝓfunditas : sed hoc sufficiat caritati
urãe Vnguitur catecũminus. id est
docetur: ut credat inxp̃m. Mittit᷑
ad piscinam baptismiut in luminetur.
ut lumen uerum agnoscat. ut remissi¬
onem peccatorum accipiat. ut &filio
irȩ efficiatur filiusdĩ in luminatusq
ueniat predicare xpm̃. Itaq uicini
& qui uidebant eum prius quia men¬
dicus erat. dicebant. Nonne hic est
qui sedebat & mendicabat. Alii dice¬
bant. quia hicest. alii autẽ nequaquã
sed similis est eius. Aperti oculi. uultũ
mutabant. Ille dicebat̃. quia ego sum
Uox grata. nedampnaretur ingrata.
Dicebant ergo ei. Quomodo apertis
oculi tibi.: Respondit Ille homo
quidicitur iħs. lutum fecit & unxit
oculos meos. & dixit mihi. uade ad na¬
tatoriam syloe. & laua. Etabii & laui.
& uidi Ecce adnuntiator factus est
grãe: ec ce euuangelizat confitetur
Uidens cecusille confitebatur. & cor

Expanded text:
fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacprofunditas; sed hoc sufficiat charitati vestrae. Ungitur catechumenus, id est, docetur ut credat in Christum: mittitur ad piscinam baptismi, ut illuminetur, ut lumen verum agnoscat, ut remissionem peccatorum accipiat, ut ex filio irae efficiatur Filius Dei, illuminatusque veniat praedicare Christum. Itaque vicini, et qui viderant eum prius, quia mendicus erqui sedebat et mendicabat? Alii dicebant: quia hic est: alii autem; nequaquam, sed similis est ejus. » Aperti oculi vultum mutabant. « Ille vero dicebat: quia ego sum. » Vox grata, ne damnaretur ingrata. « Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt oculi tui? Respondit: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoriam, et lava, et abii et lavi, et video. Ecce annuntiator factus est gratiae. Ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
habemus. operemur bonum: Quid
nos. terrendo malos audiuimus.
sed uideamus quid fecerit: Haec
cum dixiss&. expuit in terrã & fecit
lutum exputo. & liniuit lutum
super oculos eius & dixitei: Vade
&. laua innatatoria silo e. quod in¬
terpretatur missus. Quid fecit dñs
perspicuum est: In luminatio enĩ¬
facta est incȩco. sed magnum mxsteri¬
um commendatur in humano gene
re Ex puit in terram. desaliua lutũ
fecit. qui uerbum caro factum est
& unxit oculos cȩci. Inunctus erat
& nondum uidebat. mittit illum
ad piscinam quȩ uocatur siloe
Pertinuit aut̃ adeuuangelistam com¬
mendare nobis huiuspiscinȩ intelle¬
gentiam. & ait. Quod inter pretat᷑
missus . Iamquis est missus agnoscitis
Nisi enim ille fuiss& missus. nemo nr̃m
fuss& ab iniquitate dimissus . I auit
ergo oculos in ea piscina quȩ inter pre¬
tatur missus. baptizatus est inxpo
Siergo quando eum inseipso quodam¬
modo baptizauit. tunc inluminauit.
quando inunxit: fortasse catecuminũ

Expanded text:
habemus, operemur bonum ad omnhabemus, operemur bonum ad omnnos, terrendo malos, audivimus; sed videamus quid fecerit. Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade et lava in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Quid fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio facta est in caeco, sed magnum mysterium commere: expuit in terram, de saliva lutum fecit: quia Verbum caro factum est ; et unxit oculos cet nondum videbat, mittit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad evangelistam commendare nobis hujus piscinae intelligentiam, et ait: « Quod interpretatur missus. » Jam quis est missus agnoscitis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus. Baptizatus est in Christo: si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit: quando inunxit, fortasse catechumenum
Abbreviated transcription (Latin):
li presentia fuit inmundo. nunc
diuina potentia presens est ubiq
inmundo: Audiuimus diem. audi¬
amus quacsit nox ista. Quidigitur
quid dicemus denocte ista quando
erit . quando nemo potest operari .
Nox ista impiorum erit. nox ista
corum crit. quibus infine dicitur.
Ite inignem acternum. quiparatus
est diabolo & angłis cius. Sed & nox
dicta est. non flamina non ignis.
Audi quia & nox est. dequodam
seruo dicit. Ligate illi manus & pe¬
des. & proicite eum intenebras &te¬
riores O peretur ergo homo. neilla
nocte preueniatur. ubi nemo possit
operari: Modo est ut operet᷑ fides
perdilectionẽ. & si modo operatur
hic est dies. hic est xp̃s : Audi pro¬
mittentem. & ne arbitreris absen¬
tem. Ecce ego uobiscum sum om̃ib
dieb. usque ad consummationẽ scłi
Ibienim eritnox. ubi nemo possit
operari. sed recipere quod operatus est
Aliud est tempus operationis. aliud
receptionis. Redd& enim tunc uni¬
cuique scđm opera sua: Audiamus

Expanded text:
li praesentia fuit in mundo, nunc li praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus diem, audiamus quae sit nox ista. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista, quando erit, quando nemo poterit Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine dicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est, de quodam servo dicit: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores. Operetur ergo homo, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est, ut operetur fides per dilectionem. Et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi: ibi enim erit nox, ubi nemo possit operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operatireceptionis: reddet enim unicuique secundum opera sua. » Audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
illidat dequo est. quia ille hab&
filium quide illosit. ipse non hab&
dequo sit. Quȩ sunt opera dñi ꝓpter
quaeuenit filius dĩ inmundũ Nisi
cecitatem humani generis in lumina¬
re. uulnerataq sanare. perdita
requirere. deformia reformare.
Sed quid est quod dixit. meoporta&
operari opera eius quimisitme donec
diesest: Uenit enimnox. quando
nemo potest operari. Constat &x pres¬
sum acdifinitum diem commemorasse
dñm hoc loco seipsum. idest lumen
mundi. Quam diu inquit sum in
hoc mundo. lumen sum mundi
Ergo ipse operatur. quãdiu est in
hoc mundo putamus fr̃s eum fuisse
hic tunc. & modo non hic esse᷑ si hoc
putamus. Iamergo post ascensum
dnĩ facta est nox ista metuenida.
ubi nemo potest operari. Si post
ascensionem facta est nox ista.
quid est quod ait discipulis suis
ascendens incaelum Ecce ego uobis¬
cum sum omĩbus dieb usque ad con¬
summationẽ scłi. Quitunc corpora¬

Expanded text:
illi dat, de quo est, quia ille habet illi dat, de quo est, quia ille habet Filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Quae sunt opera Domini propter quod venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est quod dixit: « Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est? Venit enim nox quando nemo potest operari. » Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi. « Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. » Ergo ipse operatur, quandiu est in hoc mundo. Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. Sed post ascensionem facta est nox ista, quid est quod ait discipulis suis ascendens in coelum: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi ? » qui tunc corpora
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dño proposuerunt. tamquã
Sinullus homo sine peccato. nũquid
parentes huius cȩci sine peccato eran.
Numquid ipse sine peccato origina li
natus erat. uel uiuendo nihil addide¬
rat. Sicrgo & parentes eius habuer̃
peccatum & iste habuit peccatum.
quare dñs dixit neque hic peccauit
neque parentes eiufisi adrem
respondit. dequa in terrogatus est
curcȩctis nasceretur habeban
cato parentum factum est utcęcus
nasceretur. quare cacus natus est.
Audi magistrum docentẽ. quȩrit
credentem. ut faciat intellegentẽ
Ipse causam dicit. quare sit ille cȩt̾
natus: N eque hic peccauit neque
paren tes eius. sedut manifestentur
opera dĩ in illo. Non solum quidhoc
tantum modo cȩco acturus sim.
sed ut manifestetur quid incecitate
totius humani generis perme agendũ
sit. manifestetur Deinde secutus
adiunxit me oport& operari oꝑa
eius quimisit me. donec dies est Me¬
mento quomodo uniuersam głam

Expanded text:
quippe Domino proposuerunt tanquam quippe Domino proposuerunt tanquam dixit? Si nullus homo sine peccato, nunquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Nunquid ipse sine peccato originali natus erat, vel vivendo nihil addiderat? Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit: Neque hic peccavit, neque parentes ejus? nisi ad rem respondit, de qua interrogatus est, cur caecus nasceretur. Habebant cato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit credentem, ut faciat intelligentem: ipse causam dicit quare sit ille caecus natus. « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Non solum quid in hoc tantummodo caeco acturus sim, sed ut manifestetur quid in caecitate totius humani generis per me agendum sit. Deinde secutus adjunxit: « Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. » Memento quomodo universam gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
occidere cupiebant. ECR̃ IIII.¬
uidit hominem caecum anatiuitate
miranda uerba sunt Opera qui a
ficta sunt. uerba quia signasunt Si
ago quid signific& hoc quod factũ est
cogitemus genus humanumest iste
caecus haec enim cecitas contigit
in primo homine perpeccatũ. dequo
om̃s originem duximus. non solum
mortis: sed etiam iniquitatis
Sienim cecitas infidelitas est. & in¬
luminatio fides. quẽ fidelem quando
uenit xp̃s inuenit. Ideo euuangelista
bola ipse dñs ait. Uenit enim samari¬
tanus secus uiam: qui uenit sanare
uulneratum semi uiuum: Pręterit
cecum in luminare: quiuulneratus
inparaboladicitur. hic inre gesta
cecus in luminatur: uidit ergo hominẽ
cȩcum. nonut cum que cecum. sed cecũ
anatiuitate:. Om̃s enim homines
preter illum solum qui ex uirgiNe
natus est. originali peccato cȩci idẽ
cumpeccato natisunt. quod ex radice
peccatrice primi parentis traxeruN
quia discere desiderabant: Questionẽ

Expanded text:
occidere cupiebant. Erat occidere cupiebant. Erat vidit hominem caecum a nativitatemiranda, et opera et verba sunt. Opera, quia facta sunt: verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc, quod factum est, cogitemus, genus humanum est iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, illuminatio est fides, quem fidelem, quando venit Christus, invenit, ideo Evangelista bola ipse Dominus ait: Venit enim Samaritanus secus viam . Qui venit sanare vulneratum semivivum, praeteriens caecum illuminat. Qui vulneratus in parabola dicitur, hic in re gesta caecus illuminatur. Vidit ergo hominem caecum, non utcunque caecum, sed a nativitate caecum. Omnes enim homines praeter illum solum, qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum peccato nati sunt, quod ex radice peccatrice primi parentis traxeruntquia discere desiderabant. Quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
tis nrae illius est uoluntas. quantoma¬
gis hora passionis suȩ in arbitrio uolun¬
tatissuȩ uenit: Magna igitur miscđia :
nos intempore perquẽ factasunt
tempora. factum eẽ. inter om̃a ꝑ quẽ
facta sunt om̃a. factumesse quod fecit.
factus est quod fecerat: factus est enim
homo qui hominem fecerat. neperir&
quod fecerat. Scđm hanc dispensatio¬
nem iamuenerat hora natiuitatis &
natus erat : sed nondum uenerat hora
passionis. ideo nondum passus erat. quia
necdum uenerat hora inqua pati uolu¬
iss& Ideo incruce legitur eum dixisse.
dumomã ꝑfecta fuerunt scđm scriptu¬
ras ꝓph& arum. consum matum est
& inclinato capite tradidit sp̃m. Dum
uero uoluit consum mata fuerunt quae
de eo scripta sunt: & consum matis
omĩbus potestate ꝓpria emisit sp̃m
Deturba aut̃. multi crediderunt in eũ
humiles & pauperes. saluos faciebatdĩs
Principes insaniebant. & ideo medicũ
non solum non agnoscebant. sed etiam

Expanded text:
tis nostrae illius est voluntas, quanto matis nostrae illius est voluntas, quanto magis hora passionis suae in arbitrio voluntatis suae venit? Magna igitur misericordnos in tempore, per quem facta sunt tempora; factum esse inter omnia, « per quem facta sunt omnia : » factum esse quod fecit. Factus est quod fecerat; factus est enim homo qui hominquod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis; ideo nondum passus erat, » quia necdum venerat hora, in qua pati voluisset. Ideo in cruce legitur eum dixisse, dum omnia perfecta fuerant secundum Scripturas Prophetarum, Consummatum est; et inclinato capite tradidit spiritum . Dum vero voluit, consummata fuerunt quae de eo scripta sunt; et consummatis omnibus, potestate propria emisit spiritum. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus : principes insaniebant, et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
der& eisunde possent scire quod nesci¬
ebant. subiecit: Ego scio eum. Ergo
ame querite. ut sciatis eum. Quare
aut̃ scio cum.: Quia abipsosum. &
ipse memisit: Magnifice utrum que
monstrauit ab ipso inquit sum quia filiũ
depatre. & quicquid .ẽ. filius. deillo.ẽ.
cuius est filius. Ideo dnm̃ iħm dicimus
dednõ dõ: patrem non dicimus dm̃ dedõ.
sed tantum dm̃. & dicimus dñm iħm
lumen delumine. patrem non dicimꝰ
lumen delumine. sed tantum lumen:
Adhoc ergo pertinet quod dixit xc.
ab ipso sum. quod aut̃ uidetisme in carne.
ipse memisit Ubi audis ipse memisit.
noli intellegere naturȩ dissimilitudinẽ
sed generantis auctoritatem . Quȩre
bant ergo eum apprehendere. & nemo
mi sit in illum manus. quia nondum
uenerat hora eius. hoc est quia nolebat
Qui enim uoluntate natusest. uolun¬
tate passus est Sicut horam preuide¬
bat sibi natiuitatis suȩ. ita horam pre¬
destinauit passionis suae. Si hora mor¬

Expanded text:
deret eis unde possent scire quod nescideret eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso, inquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo, Patrem nsed tantum Deum: et dicimus Dominum Jesum, lumen de lumine; Patrem non dicimus lumen de lumine, sed tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit: Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. » VEbant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus. » Hoc est quia nolebat; qui enim voluntate natus est, voluntate passus est. Sicut horam praevidebat sibi nativitatis suae, ita horam praedestinavit passionis suae. Si hora mor
Abbreviated transcription (Latin):
locum natiuitatis eius demonstrauer̃.
illius eos nosse. Sed considerandumc̃
quid senosse putareͥnt. & quid se
nescire dixcrunt. Locũsuero nati¬
uitatis illius sciebant perprophoa¬
rum dicta. sed diuinam natiuitatẽ¬
cius qua ex dõ patre aeternaliter
natus est. propter impictatẽ cordis
sui nesciebant. esaia dicente. Cene¬
rationẽ eius quis enarrabit: Deniq
& ipse dñs adutrumq respondit.
& de humanitatis fragilitate. & dedi¬
uinitate maiestatis dicens. Clama
batergo docens intemplo iħs. Etme
scitis. & undesim scitis. Rec te ergo
dixit & menostis. & unde sim scitis.
id est scđm tarnem natiuita tẽ meam
nostis . & nobilitatẽ parentũ icorũ.
& effigiem uultus mei nostis. scđm di¬
uinitatẽ aut̃ non nostis. Quia ame¬
ipso nonueni. sed est uerus qui me
misit quem uos nescitis. Sedsi eum stia¬
tis. credite in eum quemmisit. Etscia¬
Denique cum dixiss&. sed est uerus
quimisit me quem uos nescitis. ut osten¬

Expanded text:
locum nativitatis ejus, demonstraverunt locum nativitatis ejus, demonstraverunt illius eos nosse? Sed considerandum est quid se nosse putarent, et quid non se scire dixerunt. Locum enim nativitatis illius sciebant per prophetarum dicta, sed divinam ejus nativitatem, qua ex Deo Patre aeternaliter natus est, propter impietatem cordis sui nesciebant, Esaia dicente: Generationem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et de humanitatis fragilitate, et de divinitatis majestatbat ergo docens in templo Jesus: Et me scitis, et unde sim scitis. » Recte ergo dixit: « Et me scitis et unde sim scitis, » id est secundum carnem nativitatem meam nostis, et nobilitatem parentum meorum, et effigiem vultus mei nostis; secundum Divinitatem autem non nostis, quia « a meipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos non scitis. » Sed ut eum sciatis, credite in eum quem misit. Et sciaDenique cum dixisset: « sed est verus qui misit me, quem vos nescitis, » ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
mysterium: Sed mox apparuit potes¬
tas. quaeputabatur timiditas.
Ioquebatur enim palam in die festo.
ita ut mirarentur turbȩ & dicerent.
quod audiuimus cum lectio legeret᷑
Nonne hic est quẽ quȩrunt int̾ficere:
Ecce palam loquitur. & nihilei dicun
Numquid uere cognouerunt princi¬
pes quia hic est xp̃s Qui nouerant
quase nouitia quęrebatur. miraban¬
tur quia potentia non tenebatur:
inde mplane intellegente sillius po¬
tentiam putauęrunt. eẽ. principum
scientiam: quidipsi cognouerant
eundem esse xp̃m. ideo pepercerunt
ei quem tan topere occidendũ qua¬
sicrunt: Deinde illi ipsi apud se ipsos
qui dixerunt. numquiduere cogrio¬
uerunt principes quia hicest xp̃s
Fecerunt sibi questionem. qua eis
uideretur non esse xp̃c adiungen¬
tes enim dixerunt: S edistũ nouimꝰ
unde sit. xp̃s aut̃ cumuenerit nemo
scit undẽ sit. Quid est quod dixer̃
iudaei. xp̃s cumuenerit nemoscit
unde sit Dum herode interrogante

Expanded text:
mysterium. Sed mox apparuit potesmysterium. Sed mox apparuit potestas, quae putabatur timiditas. Loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent, quod audivimus cum lectio legeretur. « Nonne hic est quem quaerunt interficere? Ecce palam loquitur, et nihil ei dicunt. Nunquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? » Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Inde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt esse principum scientiam quod ipsi cognoverant, eumdem esse Christum; ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quaesierunt. Deinde illi ipsi apud seipsos qui dixerant: Nunquid cognoverunt principes, quia hic est Christus? fecerunt sibi quaestionem, qua eis videretur non esse Christum. Adjungentes enim dixerunt: Sed istum novimus unde sit: Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Quid est quod dixerunt Judaei, Christus cum venerit, nemo scit unde sit , dum Herode interrogante
Abbreviated transcription (Latin):
sonaliter iudicare: sed rectum iudiciũ
retinere. Ammonuit quidem dñs
iudacos. sed non monuit nos. Illos enĩ¬
uincit. nos instruxit. Illos redarguit.
nos exacuit. Nonputemus hoc nobis
ideo non dictum. quia tunc ibi non
fuimus. Nos itaque sic audiamus
cuuangelium quasi presentẽ dñm.
nec dicamus o illi felices. qui eum uide¬
re potaeruht. Multi meis qui uide¬
runt eum carnaliter occiderunt
multi aut in nobis quinon uiderunt¬
& crediderunt: Quis est quinon
tudicat personaliter. nisi qui ñ aeꝗꝰ¬
liter dilgit: Qui. ac qualitor
om̃s diligit. acqualiter de om̃ibus
iudicat N echoc dictum putemus
de illis quos ꝓhonore graduum diuer¬
so modo honoramus. sedde illis quoꝵ
causas diuidicare iubemur: Dñs
igitur iħs non manifeste sed occulte
ascendit addiem festum. non quia
timebat neteneretur: cuius potestas
erat ut non teneretur. sed ut signifi
car& &iam ipso dię festo quicęlebra¬
batur auidaeis occultari. & suum esse

Expanded text:
ersonaliter judicare, sed rectum judicium ersonaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit nos. Illos convicit, nos instruxit. Illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictum, quia tunc ibi non fuimus. Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum: ne dicamus, O illi felices, qui eum videre potuerunt! Multi in eis qui viderunt eum carnaliter, occiderunt: multi autem in nobis qui non viderunt, crediderunt. Quis est qui non judicat personaliter, nisi qui aequaliter diligit? Qui aequaliter omnes diligit, aequaliter de omnibus judicat. Nec hoc dictum putemus de illis quos pro honore graduum diverso modo honoramus, sed de illis quorum causas dijudicare jubemur. Dominus igitur Jesus non manifeste, sed occulte ascendit ad diem festum: non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ut non tenercaret etiam ipso die festo, qui celebratur a Judaeis, occultatum et summum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uitio cum quo nascimur: siue
uitus quȩmale uiuendo addimus.
nsi percultellũ petrinum. idest
bant. & p&re nomine xp̃m figuraban
& presentem nonagnoscebant. sedin¬
super cum occidere cupiebant Qđ
uero circumciditis hominem insabba¬
to intelligite hoc significari opus bonũ
quod ego feci totũ hominem saluũ sabba¬
to quia & curatus .ẽ. ut sanus eẽt in cor¬
pore. & credidit ut sanus ess& in anima:
Nolite iuidicare personaliter. sed rectũ
udicium iudicate Quid est hoc modo
qua per legem moysi. sicircumciditis
sabbato non irascimini moysi & quia
go dic sabbato saluum feci hominem
irascimini mihi personaliter ueritati:
ueritatẽ ad tendite. & iustum iudiciũ
iudicate: Siscđm ueritatẽ iudicatis.
neque moysen neque me condẽpnabi¬
tis. & ueritatẽ cognitam mẽ cognosci¬
tis. quia egosumueritas: hoc uitium
fr̃i quod dñs notauit hoc loco euade¬
re in hoc scło magni laboris est: non ꝑ¬

Expanded text:
a vitio cum quo nascimur, sive a a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum petrinum, id estbant, et petrae nomine Christum figurabant, et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quod vero circumciditis hominem in sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem in sabbato salvum; quia et curatus est, ut sanus esset in corpore; et credidit, ut sanus esset in anima. « Nolite judicare personaliter, sed recte judicium judicate. » Quid est hoc modo?  per legem Moysi circumciditis in sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi? Personaliter judicatis; veritatem attendite, et justum judicium judicate. Si secundum veritatem judicatis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate cognita, me cognoscetis, quia ego sum veritas. Hoc vitium, fratres, quod Dominus notavit hoc loco, evadere in hoc saeculo, magni laboris est, non p
Abbreviated transcription (Latin):
minem. Quare : Quia circumcisio
pertin& ad aliquod signum salutis.
& non debent homines sabbato uacari
a salute: Ergo nec mihi irascimiNi.
quia saluum feci totum hominẽ sabbato:
Si circumcisionem inquit accepit hom
insabbato. ut non saluatur lex moysi
Aliquid enim per mox sen in illa con¬
stitutione circumcisionis. salubriter
institutum est. Mihi operanti salutẽ
insabbato. quare indignamini : Forte
enim illa circumcisio ipsum dñm sig¬
nificabat. cui iste curanti & sananti in¬
dignabant᷑. Iussa est enim adhiberi
octaua die. Et quid est circumcisio.
nisi carnis expoliatio : Significat ergo
ista circumcisio. expoliationẽ a corde
cupiditatum carnalium:. Non ergo
sine causa da taest & in eo membro
fieri iussa. qñm per illud membrum
ꝓcreatur creatura mortalium. & per
Et per unum hominem peccatũ intra¬
uit inmundum & per peccatũ mors:
ideo quisque cum preputione nascitur.
quia omis homo cumuitio ꝓpaginis
nascitur. & non mundat ds̃ siue

Expanded text:
minem. » Quare? quia cirminem. » Quare? quia cirpertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines Sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem in Sabbato. Si circumcisionem, inquit, accepit homo in Sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in Sabbato, quare indignamini? Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octava die. Et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro fieri jussa, quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalia et per unum hominem fieret rvit in mundum, et per peccatum mors, » ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur. Et non mundat Deus sive
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eos diaboli falsitas irritar&. Quid
dicens. Quid sioma opera mea uideri¬
tis. Ipsius enim opera erant. qui in
mundo uiuebant: & ipsum qui fecit
om̃ã nonuidebant. Fecit unam rem.
& turbatisunt. quisaluum fecit homi¬
nem insabbato. non intellegentes
dñm. ẽẽ. sabbati filium hominis.
qui sabbatum propter hominem con¬
stituit. non hominem propt̾ sabba¬
tum: Nec sabbatum destruxit qͥsanũ
fecit hominem insabbato. quia adsa¬
lutem hominum. hominib sabbati
factum est ut acciperetis circumci
sionem a moyse: non quia ex mox se c̃
sed &xpatribus Abraham qui ppe
primus accepit circum cisionem
tis ut circum cidatis octauo die. acce¬
pistis ut lege ut uacetis septimo die
Sioctauus dies illius quinatus est occur¬
rerit addiem septimum sabbati. qͥđ
faciatis: uacabitis ut seructis sabbatũ
an circum cidetis ut impleatis sabbato
sacramentum diei octaui. Sed noui
inquit quid facitis. circum ciditis ho¬

Expanded text:
nisi eos diaboli falsitas irritaret? Quid nisi eos diaboli falsitas irritaret? Quid diceret: Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia, non videbant; fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem in sabbato. » Non intelligentes Dominum esse sabbati filium hominis, qui sabbatum propter hominem constituit, non hominem propter sabbatum. Nec sabbatum destruxit, qui sanum fecit hominem in sabbato, quia ad salutem hominum, hominibus sabbati facsionem a Moyse, « non quia ex Moyse est, sed ex patribus. » Abraham quippe primus accepit circumcisionem atis ut circumcidatis octavo die, accepistis in lege ut vacetis septimo die. Si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facitis? Vacabitis, ut servetis sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis sabbato sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis, « circumciditis ho
Abbreviated transcription (Latin):
& nemo ex uobis facit legem: Quid
me queritis inter ficere : Ideo enim
quaeritis inter ficere. quia nemo ex
uobis facit. Nam silegem fecissctis.
in ipsis licteris xpm̃ a gnosceretis.
& presentem non occideretis Res
quasi turba non pertinentia ad or¬
dinem. sed adperturbationem: Deniq
turba turbata. quid responderit uide¬
te Dęmonium habes. Quiste quęrit
interficere .: Quasi non fuit peius
dicere dȩ monium habes. quã occidere
Ei quippe dictumest quod dȩ moniũ
habebat. qui demones &pellebat
Quid possit aliud dicere turba turbu
lenta. Quid possit aliud dolere.
cęnũ commotũ nisi putridum turbat᷑ :
Turbatus est. unde aueritate turbã
lippitudines turbauit. claritas lucis.
Oculi aut̃ non habentes sanitatem.
non possunt ferre luminis claritatẽ
Dñs autẽ non plane turbatur. sed in suã
ueritatem tranquillus. non reddidit
malum ꝓmalo. nec maledictum ꝓmale¬
dicent de ueritate dȩ monium habes.

Expanded text:
et nemo ex vobis facit legem? Quid et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? « Ideo enim me quaeritis interficere, quia nemo ex vobis facit legem: nam si legem fecissetis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et quasi turba, non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata, videte quid responderit? Daemonium habes, quis te quaeritinterficere? » Quasi non fuit pejus dicere, Daemonium habes quam eum occidere. Ei quippe dictum est: quod daemonium habebat, qui daemones expellebat: quid possit aliud dilenta? Quid posset aliud olere coenum commotum, nisi putidum? Turbatur turba, unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi autem non habentes sanitatem non possunt ferre luminis claritatem. « Dominus autem non plane turbatur; sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicerent de Veritate, daemonium habes,
Abbreviated transcription (Latin):
taest inuentus ut homo. quęrit głam
patris non suam. Quidtu homo facere
debes qui quando aliquid bonifacis
głam tuam quęris. quando aut̃ aliquid
mali facis dõ calumpniam meditaris :
Intende tibi. creatura ẽs. agnosce crea¬
torem. Seruuses. ne contempnas dm̃
Adoptatus essed non meritis tuis: quęre
głam eius. a quo habes hanc gratiam:
homo adoptatus: cuius głam quaesiuit
quiest abillo unicus natus. Qui autẽ
quȩ rit głam eius quimisit illum. hic
uerax est. & iniustitia in illo non est
Inantixp̃o aut̃ iniustitiaest: & uerax
non est quigłam suam quȩsiturus est
non cius a quo missusest:. Non enim
est missus. sed uenire permissus.
Om̃s ergo pertinentes ad corpus xp̃i.
neducamus inlaqueo antixp̃i. non que¬
ramus głam nr̃am. Sed siille quęsiuit
głam eius qui eum misit. quanto magis
nos cius quinos fecit.  Sequitur
Nonne moyses inquit dedit uobis legẽ.

Expanded text:
tu est inventus ut homo, quaerit gloriam tu est inventus ut homo, quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu homo facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem; servus es, ne contemnas Dominum; adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam, 536 o homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus, qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueum Antichristi, non quaeramus gloriam nostram; sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit ad nos, quanto magis nos ejus qui nos fecit? Sequitur: Nonne Moyses, inquit, dedit vobis legem,
Abbreviated transcription (Latin):
non ex alii s̃ subsistentib sed e patre
superom̃e quoddicitur ds̃ & quod
colitur Ipsum quippe ad nuntiaris
dñs głam suam quȩsiturũ non głam
patris ait adiudaeos: Egoueni in no¬
mine patris mei. & non suscepistis me¬
Si alius ueniet in nomine suo. hunc
suscipictis. Signauit eos antixp̃m su¬
scepturum quigłam nominis sui quȩsi¬
turus est. inflatus non solidus. & ideo
nonstabilis. sed utique ruinosus. Dñs
prebuit humilitatis: Nempe aequabs
est patri. nempe in principio erat
uerbum. & uerbum erat apud dm̃
& ds̃ erat uerbum. Nempe ipsedixit.
& ueris sime dixittanto tempore uo¬
biscum sum. & non cognouistisme:
ꝥhilyppe. qui uid& me: uid& et patrẽ.
Nempe ipse dixit. & uerissime dixit.
ego & pater unum sumus. Siergo cum
patre unum. aequalis patri ds̃ dedeo.
ds̃ apud dm̃. coacternus. inmortalis.
pariter in commutabilis. pariter sine
tempore. pariter creator. dispensator
temporum: tamen quia uenit intẽ¬
pore & formam serui accepit. & habi¬

Expanded text:
non ex aliis subsistentibus, sed ex Patre super omne quod dicitur Deus et quod colitur . Ipsum quippe annuntians Dominus, gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait ad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me. Alius veniet in nomine suo et hunc suscipietis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus; et ideo non stabilis, sed utique ruinosus. Dominpraebuit humilitatis: nempe aequalis est Patri, nempe in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nempe ipse dixit, et verissime dixit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, vidit et Patrem ; nempe ipse dixit, Ego et Pater unum sumus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator, dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
fideseius adiustitiam. Quid est ergo
credere in eum: Credendo amare. cre¬
dendo adeum scribi. & eius membris
incorporari. Ipsa est enim fides quam
de nobis &x igit ds̃. quae per dilectionẽ
operatur. Suntellegis uerba dĩ. intel

Expanded text:
fides ejus ad justitiam. Quid ergo est fides ejus ad justitiam. Quid ergo est credere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo ad eum scribi, et ejus membris incorporari. Ipsa ergo fides, quam de nobis exigit Deus, est quae per dilectionem operatur. Si intelligis verba Dei, in
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo ad possibilitatẽ intellegendi
coniunxisse in consequenti conscientia.
inuenimus cum dixisset: siquis uoluerit
uoluntatẽ eius facere hoc est credere:
sed quia cognoscit hoc est intellegit.
om̃s intellegunt: quia uero quod ait.
siquis uoluerit uoluntatẽ eius facere.
hoc pertin& ad credere. ut diligentius
intellegatur. O pus est nobis ipso dño
nr̃o expositore. ut indic& nobis utrũ
ura. ad credere pertineat facere uo¬
lanta tem patriscius. Quis nesciat
hoc cẽ. facere uoluntatẽ dĩ operari
opuseius: Idest quodilli placo
pse aut̃ dñs aperte alio loco dicit
Noc est opusdi ut credatis in cum quẽ
Ne misit. ut credatis incum non ut
dit ei. credit ineum: Nam & demones
credebant ci. & non credebant in eum:
Rursus & iam de apłis ipsius possumus
dicere credimus paulũ. sed non cre¬
dimus inpaulum: Credimus p&rum.
sed non credimus inp&rum. Credidit
ineum qui iustificat impium. deputat᷑

Expanded text:
Cum ergo ad possibilitatem intelligendi, Cum ergo ad possibilitatem intelligendi, oc ipsum conjunxisse, in consequenti sententia invenimus eum dixisse: « Si quis voluerit voluntatem ejus facere, » hoc est credere: sed quia cognoscit, hoc est intelligit, omnes intelligunt. Quia vero quod ait: « Si quis voluerit voluntatem ejus facere, » hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus esnostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, utdit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumdicere: Credimus per Paulum, sed non credimus in Paulum; credimus per Petrum, sed non credimus in Petrum. Credidit in eum qui justificat impium, deputatur
Abbreviated transcription (Latin):
lumina sed unum lumen. Pater ds̃
filius ds̃. nonduo dii. sed unus ds̃ pat̾
& filius. Sp̃s sc̃s depatre & filio pro¬
cedens & ipse ds̃ Sicut paterds̃. sicut
filius ds̃. sic &iam sp̃s sc̃s̃ dẽ. Nontresdi.
sed unus ds̃. Unum lumen. una substar¬
tia. una natura. una magestas. uN a
acternitas. una magnitudo. una po¬
tentia. una bonitas Vidit itaque
archanum. non om̃s intellecturos: in
Nisi credideritis. non intellegitis.
Adhoc ꝑtin&. quod hic &iam dñs setutꝰ
adiunxit. Siquis uoluerit uoluntatẽ
eius facere: cognosc& dedoctrina utri
ex dõsit. an ego ame ipso loquor. Quid
est aut̃ siquis uoluntatẽ eius uoluerit
facere:: Sed ego dixeram siquis credide¬
rit. & hoc consilium dederam sinon in¬
tellex isti inquã crede. intellectus mer¬
ces est fidei: Ergo noli quȩrere intelle¬
gere ut credas. sed crede ut intellegas.
qnm nisi credideritis non in tellegitis

Expanded text:
lumina, sed unum lumen. Pater Deus, lumina, sed unum lumen. Pater Deus, Filius Deus; non duo dii, sed unus Deus Pater et Filius. Spiritus sanctus de Patre et Filio procedens, et ipse Deus; sicut Pater Deus, sicut Filius Deus, sic etiam Spiritus sanctus Deus: non tres dii, sed unus Deus, unum lumen, una substantia, una natura, una majestas, una aeternitas, una magnitudo, una potentia, una bonitas. Vidit itaque arcanum non omnes intellecturos, in Nisi credideritis, non intelligetis . » Ad hoc pertinet quod hic etiam Dominus secutus adjunxit: « Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquor. » Quid est hoc « si quis voluntatem voluerit facere? » Sed ego dixeram: si quis crediderit, et hoc consilium dederam: si non intellexistis, inquam, credite; intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas, quoniam nisi credideritis, non intelligetis.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina non est mea. sed mea doctri¬
na non est mea. Quomodo mea . & ñ
mea. Questio est quomodo fieri pos¬
sit utrumque & mea & non mea
Si enim diligenter intueamur quod
ipse inꝙ ordio dicit sc̃s euuangelista.
in principio erat uerbum . & uerbũ
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Inde
pendit huius solutio quȩstionis
Quae est ergo doctrina patris. nisi
nam dixit se ipsum & non suã. quia
patris est uerbum: hoc dixisse uidet᷑
Acsi dicer&. Ego nonsum ame ipso
Quamuis enimꝰ filium patri dicamꝰ
& credamus aequalem. nec ullam
in eis. eẽ. naturę uel substantiae
distantiã. nec inter generantem atq
generatum aliquod inter fuisse
interuallum tamen hoc seruato &
custodito ista dicimus quod ille pat̃
est. ille filius. pateraut non est siñ
habeat filium. filius nonest sinoN
habeat patrem. Sedtamen filius ds̃
depatre. pater aut̃ ds̃ sed non defilio
pater : Ds̃ dedeo. lumen delumine
pater lumen. filius lumen. nonduo

Expanded text:
doctrina non est mea, sed mea doctridoctrina non est mea, sed mea doctrina non est mea. Quomodo mea et non mea, quaestio est, quomodo fieri possint utrumque, et mea, et non mea? Si enim diligenter intueamur quod ipse in exordio dicit sanctus evangelista: In principio erat verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : inde pendet hujus solutio quaestionis. Quae est ergo doctrinam dixit seipsum et non suam, quia Patris est Verbum. Hoc dixisse videturac si diceret: Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae vel substantiae distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse intervallum, tamen hoc servato et custodito, ista dicimus quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium: Filius non est, si non habeat Patrem. Sed tamen Filius Deus de Patre, Pater autem Deus, sed non de Filio Pater. Deus de Deo, lumen de lumine. Pater lumen, Filius lumen: non duo
Abbreviated transcription (Latin):
mirabantur iuda ei dicentes. Q uomo¬
do hic litteras scit cum non didicerit.
LIE QUILATEBAT. DOCEBAT
& palam loquebatur & non tenebat᷑
Illud enim ut later& erat exempli
hoc potestatis. sed cum docer& mira¬
bantur iudaei: om̃s quidem quantũ
arbitror mirabantur. sed non om̃s
conuertebantur. Unde admiratio.
quia multi nouerant ubi natus. quẽ¬
admodum fucrit educatus. num quã
cumuiderant lit teras discentem.
audiebant tamen delege disputan¬
tem. legis testimonia proferentem.
& ideo mirabantur. Eorum autem
ad miratio. magistro facta est insinu¬
ande altius ueritatis occasio. Ex eorũ
qui ppe ammiratione. & uerbis dix̃
dñs aliquid ꝓfundum. & diligentius
inspiciendum. Quidergo respondit
dñs cis ammirantib: quomodo scira
lit teras quas nondidicerat : Mea
inquit doctrina non est mea. sed eiꝰ
quimisitme: haec est enim ꝓfunditas.
uidetur enim paucis uerbis quasi con¬
trario locutus. Non enim ait ista

Expanded text:
mirabantur Judaei dicentes: Quomomirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit?  qui latebat, docebat; et palam loquebatur, et non tenebatur. Illud enim ut lateret, erat exempli, hoc potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei - omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur, sed non omnes convertebantur. Unde admiratio? Quia multi noverant ubi natus et quemadmodum fuerat educatus; nunquam eum viderant littaudiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio, magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admiratione et verbis dixit Dominus ailquid profundum, et diligentius inspiciendum. Quid ergo respondit Dominus eis admirantibus quomodo sciret litteras, quas non didicerat! Mea, inquit, doctrina, non est mea, sed ejus qui misit me. Haec est enim profunditas. Videtur enim paucis verbis quasi contraria locutus. Non enim ait, ista
Abbreviated transcription (Latin):
qui & inxp̃o iam renati & uiuificis
corporis eius sacramentissumus initi¬
ati agamus nomini eius aeterNas
tum sufficimus laudib ex tollamus.
qui nobis ita se credere. ita dignatus
in conprehensibili pictate contrade¬
re. ut ipse in nobis & nos mancremus¬
ieo: Magnum est certe quod presu¬
mimus sed securi sumus de eius uera¬
cissima promissione quadixit. qui
manducat meam carnem &bibit
meum sanguinem in me man& et ego
ineo ꝓ roinde inspiciamus diligent̃
penetralia cordium nr̃orum ut
quicquid uitiis foedum. quicquid
sordidum deprehenderimus. his prȩ¬
cipue diebus festinemus orationibus.
ieiunis & lacrimis tmundare ꝓfusis
Preueniamus modo faciem eius in con¬
fessione. sicupimus cius infuturo uultũ
cernere sine confusione: Ad caelestẽ
titur. sed illud quod oculus non uidit.
nec auris audiuit. nec incor homiNuis
ascendit. ad quod mereamur ꝑuenire
opitulante ipso quinos dignatus est
IUNIOR̃ IANDIE FESTO MEDIAN¬

Expanded text:
qui et in Christo jam renati, et vivificis qui et in Christo jam renati, et vivificis corporis ejus sacramentis sumus initiati, agamus nomini ejus aeternas tum sufficimus laudibus extollamus, qui nobis ita se dignatus est incomprehensibili pietate contradere, ut ipse in nobis, et nos in eo maneremus. Magnum est certe quod praesumimus, sed securi sumus de ejus veracissima promissione, qua ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Proinde inspiciamus diligenter penetralia cordium nostrorum, et quidquid vitiis foedum, quidquid sordidum deprehenderimus, his praecipue diebus festinemus orationibus et jejuniis ac lacrymis emundare profusis. Praeveniamus faciem ejus in confessione, si cupimus ejus in futuro vultum cernere sine confusione. Ad coelestem titur, sed illud quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ; ad quod mereamur pervenire, opitulante ipso, qui nos dignatus est inus ad diem festum median
Abbreviated transcription (Latin):
plures pereius predicationẽ in cum
crederent: Ait enim euuange lista
quia cum eẽt. hierosolẏmis multi
crediderunt in eum: sed ipse noncre¬
debat scipsum eis. quia illi nonsic in eũ¬
credebant ut digni essent cum quib
xp̃c familiariter habitar&. Licet
enim iam credere putarentur ipse
introrsus corda illorum intuebatur:
hoc est enim quod dicitur eoquod
ipse noss& om̃s. nec uolebat a talibus
predicari. quos preuidebat insua pas¬
sione posse scandalizari. Non enim
opus illi erat ut quis testimonium per¬
hiber& dehomine. ipse enim sciebat
quid eẽt. in homine. hi nimirum
typum tenebant catecum inorum
qui iam credunt in xp̃m. sed ipse non se
credit eis. quia nondum renati sunt
aqua baptismatis Nemo aut̃ potest in¬
troire in regnum dĩ. nisi prius renatus
fuerit ex aqua & spũscõ. Inde etiam
mos ecclȩsiasticus obtinuit. ut catecummi¬
nis non credantur mẏsteria corporis
& sanguinis xp̃i. quam quam ipsi sẽ
inxp̃m credere fateantur Nos uero

Expanded text:
delicet plures per ejus praedicationem crederent. Ait enim evangelista, quia cum esset Jesus Hierosolymis, multi crediderunt in eum; sed ipse non credebat semetipsum eis, quia illi non sic credebant in eum, ut digni essent cum quibus Christus familiariter habitaret. Licet enim jam credere putarentur, ipse introrsus corda eorum intuebatur. Hoc est enim quod dicitur, eo quod ipse nosset omnes. Nec volebat a talibus praedicari, quos praevidebat in sua passione posse scandalizari. Non enim illi opus erat, ut quis testimonium perhiberet de homine, ipse enim sciebat quid esset in homine. Hi nimirum typum tenebant catechumenorum, qui jam credunt in Christum, sed ipse non se credit eis, quia nondum renati sunt aqua baptismatis. Nemo enim potest introire in regnum Dei, nisi prius renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto . Inde etiam mos ecclesiasticus obtinuit ut catechumenis non credantur mysteria corporis et sanguinis Christi, quanquam ipsi se in Christum credere fateantur. Nos vero
Abbreviated transcription (Latin):
rediuiuum iuuenis corpus remeante.
anima reparauit. Bibens letiferum
haustum. nonsolum euasit periculũ.
sed eo dem prostratos poculo inui tae
reparauit statum: hic autẽ anno sexa¬
gesimo septimo post passionc̃ dñi salua¬
toris subtraiano principe longeuȩ
urtustatis se nio fessus cum diem transmi¬
grationissuae inminere sibi sentiret.
ussisse fertur effodere sibi sepulchrum.
Atque inde ualedicens frĩbus facta
oratione uiuens tumulũ introiit: De¬
inde mea tamquã inlectulo requieuit
Unde accidit: ut quidã eum uiuere
asserant. nec mor tuum insepulchro:
sed dormientem iacere contendunt:
maxime proeo quodillic terra sensim
abĩmo scaturiens ad suꝑficiem sepulchri
conscendat. & quasi flatu quiescentis
deorsum adsuperiora pulais ebulliat

Expanded text:
redivivum juvenis corpus revocata redivivum juvenis corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed eodem prostratos noculo in vitae reparavit statum. 129. Hic anno sexagesimo septimo post passionem Domini Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodiri sibi sepulcrum, atque inde valedicens fratribus, facta oratione, vivens tumulum intravit, deinde in eo tanquam in lectulo requievit. Unde accidit, ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et quasi flatu quiescentis deorsum, ad superiora pulvis ebulliat