comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ nr̃. Quando gͦ in cruce pen-¬
debat. orabat. uidebrit et p̃uidebat.
Om̃s inimicos uidebat: multos ex
illis futuros amicos p̾uidebrit. ideo
ueniã omnibꝰ postulabat. Illi seui¬
ebãt. et ille orabat. Illi dicebãt pi¬
lato crucifigeille damabat pat̾
ignosce. In asꝑis clauis pendebat:
sed lenitatẽ non amittebrit. Illis
iam petebat ueniã. a quibꝰ tantã
accipiebat in uriã. Illi seuiebant:
illi circũlatrabãt illi insulta¬
do caput agitabãt qͦd sanũ no
bant: ⁊ quasi uno sũmo medici
in medio constituto. frenetici er¬
cũquaq seuiebãt. Pendebat ille
bat.⁊ tam̃ impendebat: ⁊ non
descendebat: qͥa de fanguine
medicam̃tum freneticis faciela
Deniq post resurrectionẽ sanaur
qͦs pendens insanissimos tolerar
U̾ sanguinẽ quẽ fuder̃ seuientes.
biber̾ credentes: ⁊ facti sũt sequa¬
tes. qui erãt ꝑsequentes. Ecce qu¬
nerat. sed querere ⁊ saluare qͥd
ꝑierat: ut diligendo seuientes i¬

Expanded text:
s. Quando ergo in cruce pendens orabat, videbat et praevidebat omnes inimicos; sed multos ex illis futuros amicos praevidebat, et ideo omnibus veniam postulabat. Illi saeviebant, et ille orabat. Illi dicebant Pilato, Crucifige ; ille clamabat, Pater, ignosce. In asperis clavis pendebat: sed lenitatem non amittebat. Illis jam petebat veniam, a quibus tantam accipiebat injuriam. Illi saeviebant, illi circumlatrabant, illi insultando caput agitabant, quod sanum non bant, et quasi in uno summo medico in medio constituto phrenetici circumquaque saeviebant: pendebat ille,ebat, et tamen petebat. Et non descendebat, quia de sanguine suo medicamentum phreneticis faciebat. Denique, post resurrectionem sanavit quos pendens insanissimos toleravit: et sanguinem quem fuderunt saevientes biberunt, credentes; et facti sunt sequentes, qui erant persequentes. Ecce quenerat, sed quaerere et salvare quod perierat ; ut diligendo saevientes ini
Abbreviated transcription (Latin):
ero peccatoris tortor. sed liberator:
qͥa nolo mortẽ peccatoris: sed ut cõ¬
uertat᷑ ⁊ uiuat. Nã si uoluntatẽ
tuã haberẽ: te prius occiderẽ ante¬
quã muitatꝰ uenires. Nõne me blas¬
phemasti:. Nõne me in tuis malis
oꝑibꝰ irritasti᷑. Nõne meũ nom̃ de
terra delere uoluisti. Nõne me in
p̃ceptis uel in seruis meis cõtem¬
sisti: Si tuc̃ te occiderẽ inimicũ:
quẽ mͦ facerẽ amicũ: Quid gͦ orando
doces me. qͦd nõ feci in te:. Immogͦ
dicit tibi ds̃. docebo te. ut miiteris
me. In cruce pendens dixi: pat̃ ig¬
nosce illis. qͥa nesciunt qͥd faciũt.
Docin hoc milites meos: docui mar¬

Expanded text:
ero peccatoris tortor, sed liberator; quia nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nam si voluntatem tuam haberem, te prius occiderem, antequam invitatus venires. Nonne me blasphemasti? Nonne me in tuis malis operibus irritasti? Nonne nomen meum de terra delere voluisti? Nonne me in praeceptis vel in servis meis contempsisti? Si tunc te occidissem inimicum, quem modo facerem amicum? Quid ergo male orando doces me, quod non feci in te? Imo ego, dicit tibi Deus, doceam te ut imiteris me. In cruce pendens dixi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Docui hoc milites meos, docui hoc mar
Abbreviated transcription (Latin):
sui lapidabant: ille orabat. Eli eũ
furiose ꝑsequebant᷑. ille paccatꝰ xp̃m
sequebat᷑. Illi malicia cecabantur.
ille aꝑtis celis uiso filio dei sapien¬
ta ulustrabat᷑. Illi lapides mittebãt:
ille orationes p̃mittebat. Tanquã
dicens. Dnẽ.si istos mͦ occidis inimi¬
cos: quos postea facies amicos:¬
ualuerit oratio scĩ stephani mar-¬
tyris: recurrite nobiscũ ad illum
sẽs stephanꝰ lapidaret᷑. omniũ ues¬
tim̃ta seruabat.: ⁊ tanquã manibꝰ
omniũ lapidabat. ꝑ postea sic̃ nos¬
tis accepit epłas a pͥncipibꝰ sacer¬
dotũ. utt quoscũq inueniret xpĩ¬
anos uiros ac mulieres. uinctos
adduceret in ihrłm torquendos
⁊ puniendos. Hic cũ iret. in uia
subito circũfulsit eũ lux de celo:
l cecidit in terrã: ⁊ audunt uocẽ
de celo dicentẽ sibi. Saule: saule:

Expanded text:
i lapidabant, et ille orabat. Illi eum furore persequebantur; ille pacatus Christum sequebatur. Illi malitia caecabantur; ille aperto coelo viso Dei Filio sapientia illustrabatur. Illi lapides mittebant; ille orationes praemittebat: tanquam dicens: Domine, si istos modo occideris inimicos, quos postea facies amicosvaluerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite nobiscum ad illum Stephanus lapidaretur, omnium vestimenta servabat, et tanquam manibus omnium lapidabat . Et postea, sicut nostis, accepit epistolas a principibus sacerdotum, ut quoscumque invenisset Christianos viros ac mulieres, vinctos adduceret in Jerusalem, torquendos et puniendos. Hic cum iret in via, subito circumfulsit eum lumen de coelo, et cecidit in terram, et audivit vocem de coelo, dicentem sibi: Saule, Saule
Abbreviated transcription (Latin):
ut laborẽ hic ꝓposuerit cũ fine:
mercedẽ in celo sine fine.Rideo de¬
bemꝰ prius hic laborare. ⁊ postea
in celo mercedẽ sumere: quã hic
mercedẽ uelle acciꝑe.⁊ postea labo¬
rare. De qͥbiusdã enĩ dicit. Am̃ dico
uob̃. ꝑceper̾ mercedẽ suã. Sed for¬
te auidus ẽ ad mercedẽ:⁊ piger ad¬

Expanded text:
ut laborem hic posuerit cum fine, mercedem in coelo sine fine. Et ideo debemus prius hic laborare, et postea in coelo mercedem sumere, quam hic mercedem vel accipere, et postea laborare. De quibusdam enim dicit: Amen dico nobis, perceperunt mercedem suam . Sed forte avidus es ad mercedem,
Abbreviated transcription (Latin):
nazarenꝰ: quẽ tu ꝑsequeris. Durũ
ẽ tibi contͣ stimulũ calcitrare: qͥa
nõ stimulũ sed pedes quibꝰ calcitraᷤ
uulnerabis. Quid mͥ ⁊ tibi:. Quare
me ꝑsequeris: Quare te erigis con¬
tra me malo tuo: et te nõ potuis
humilias bono tuo: Ad tanta mala
que cõmisisti in me. olim quidẽ
debui ꝑdere te: sed stephanꝰ seruus
mens orauit ꝓ te. Elisus ẽ seui¬
ensꝰ. erectꝰ est credens. Elisus ẽ lupꝰ:
erectꝰ ẽ agnus. Eisus ẽ ꝑsecutor.
erectus ẽ p̃dicator. Sicã planiꝰ. di¬
cã aꝑtiꝰ. Rlisus ẽ filiꝰ ꝑditionis. et¬
erectus ẽ uas electionis. Nisus ẽ
saulus: erectus est paulus. Nã si mar-¬
tyr stephanꝰ nõ sic orasset: eccła pau¬
lũ hodie nõ haberet. Sed ideo de
terra erectus ẽ priulus: qͥa in terrã
inclinatꝰ. exauditꝰ ẽ stephrnꝰ. Ecce¬
gis. figis genu: collidis frontẽ in
t̾ra.⁊ dicis. Osi moriat᷑ inimncus
m̃s. Ds̃. siqͥd de tẽ ꝓmerui. occide
immicũ meũ & utiq qͥ oras ut ho¬

Expanded text:
Nazarenus, quem tu persequeris. Durum est tibi contra stimulum calcitrare: quia non stimulum, sed pedes quibus calcitras, vulnerabis. Quid mihi et tibi? Quare me persequeris? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Sed contra tanta mala quae committis in me, olim quidem debui perdere te, sed Stephanus servus meus oravit pro te. Elisus est saeviens, erectus est credens: elisus est lupus, erectus est agnus: elisus est persecutor, erectus est praedicator. Dicam planius, dicam apertius: elisus est filius perditionis, erectus est vas electionis: elisus est Saulus, erectus est Paulus . Nam si martyr Stephanus non sic orasset, Ecclesia Paulum hodie non haberet. Sed ideo de terra erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus est Stephanus. CAPgis? Figis genu, collidis frontem in terram, et dicis: O si moriatur inimicus meus! Deus, si quid a te promerui, occide inimicum meum. Et utique tu qui oras ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
quũ suũ ut carnẽ indueret: i ho¬
minibꝰ appareret.⁊ peccatores sa¬
naret. Qui ideo in homine uenit:
qͥa ꝑse ipsũ ab hominibꝰ agnosci
no potuitꝰ. Ut aũt uideret᷑. uerbũ
caro factũ ẽ: assum̃do carnẽ. nõ
mutatũ in carnẽ. Assũpsit enĩ
humanitatẽ: nõ amisit diuinita¬
tẽ Ita idẽ ds̃ ⁊ idẽ homo. in natu¬
ra dei eqͣlis patri: in natura ho¬
minis factus ẽ mortalis ꝓ nobis.
ꝓ nob̃ enĩ de nobis. Manens qͦd erat.
assumensq qͦd nõ erat: ut libera¬
ret qͦd fecerat. Hec ẽ gͦ dnĩce nati¬
ẽ diei huiꝰ noua ⁊ głosa festiuitas:
aduentus dei factus ad homines.
Itaq dies iste ꝓ eo qͦd in eodẽ xp̃s
natus ẽ. natalis dicit᷑. Quẽq ideo
obseruare ꝑ reuolutũ circulum

Expanded text:
Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, amutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. 3. Haec est ergo domiest diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revo
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ignẽ: iunonẽ aerẽ: apollinẽ
solẽ: lunã dinã neptunũ maria:
⁊ libidinũ pͥncipẽ iouẽ. etherẽ intp̃¬
tantes. Nec post hanc excusationis
ꝓcacitatẽ deũ sed creaturas contẽp¬
to creatore suscipitis Quod si pulchri¬
tudo uos elem̃toꝵ ad suã traxit
uenerationẽ: modũ fas erat custo¬
colere: ne facture ueneratio crento
tecti honor migͣuit ad domũ:⁊ me¬
Omniũ quoq artificũ merita uel lau-¬
des: ad oꝑa transferunt᷑. Quid ad
hec dicitis ut cognoscamꝰ que sint
crucis ridicula.⁊ nob̾ ignominosa

Expanded text:
nonem, aerem ; Apollinem, solem; Dianam, lunam ; Neptunum, maria; et libidinum principem Jovem, aetherem interpretantes. Nec post hanc excusationis procacitatem Deum, sed creaturas, contempto Creatore, suscipitis. Quod si pulchritudo vos elementorum ad suam traxit venerationem, modum fas erat custocolere, ne facturae veneratio Creatortecti honor migravit ad domum; et meomnium quoque artificum merita vel laudes ad opera transferentur. Quid ad haec dicitis, ut agnoscamus quae sit crucis ridiculae vobis ignominiosa
Abbreviated transcription (Latin):
in celũ. gemens atq suspirans. Pat
aliqͣntũ spaciũ reuelationis incept
nimio dolore cõtremuit. Et stat̃
fixis genibꝰ. ante dei uultũ ꝓuolitꝰ
orauit: ut clem̃tia sua futurũ a
uerteret scelus. Succedũt orations
lacrime: metꝰ ingens inuadit p̃ e¬
tes: obsecrantes simul. ut tantã
calamitatis exponeret uisionẽ Sii¬
gultꝰ occupant uocẽꝰ lingua flenisꝰ
p̃pedit᷑. ⁊ in medio conatu sermo q̃
luctuosa art. Gelius erat o filiol̃.
impendens piaculũ citata more
lucrari. Sic incipiens. rursus laco
minet nefas. Magno fides cathel
Nec mora: uisionẽ seqͥt᷑ effecdꝰ. Nam
post duos annos seua arrianoꝵ
erupit insania. Tũc eccłaꝵ rapine:¬

Expanded text:
in coelum, gemens atque suspirans; et post in coelum, gemens atque suspirans; et post aliquantum spatium revelationis incoeptae nimio dolore contremuit; et statim fixis genibus ante Dei vultum provolutus oravit, ut clementia sua futurum scelus averteret. Succedunt orationi lacrymae, metus ingens invadit praesentes, obsecrant, ut tantae calamitatis exponeret visionem. Singultus occupant vocem, lingua fletibus praepeditur, et in medio conatu sermo gemluctuosa ait: Melius erat, o filioli, impendens piaculum cita morte lucrari. Sic incipiens rursum lacrym inauditum imminet nefas. Magno fides catholiNec mora, visionem sequitur effectus; nam post annos duos saeva Arianorum irrupit insania. Tunc eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ad susceptas epłas conuenientia res¬
cripsit. Laudauit pͥmũ: qͦd. xp̃m
colerent. Deinde salutauit. ⁊ ꝑsu¬
asit ne magnã putarent regiã
potestatẽ: ne p̃senti carnis imꝑio
tum̃tes. et se homines ẽẽ nescirẽt.
⁊ iudicandos a xpõ obliuiscerent᷑.
Ad postremũ clem̃tie circa subiec¬
tos ⁊ nisticie. eure quoq in opũ
hem̃tissime letabant᷑. Scã quoq
apud cũctos antonii flagrabat opi¬
nio: ita ut se eiꝰ filios cuꝑent nomi¬
nari. Magna etenĩ cũ aduenientibꝰ
tati. reges admoniti. fr̃s ab eo sũt
releuati. ad int̃iorẽ mortẽ ⁊ ad ri-¬
gorẽ solitũ regressus ẽ. Ibiq sepe cũ
introeuntibꝰ deambulans ac rẽ¬
sequentia respondebat: ut inteli
te positꝰ. que in egỹpto longe gen
constituto narrauit. Lam̃tabius
sequet᷑ uisio: ⁊ omĩ lacrimaꝵ fon¬
te plangenda. Cũ enĩ frĩbꝰ circa ẜe e¬
dentibꝰ oꝑaret᷑. intente fixit ocłoa

Expanded text:
ad susceptas epistolas convenientia resad susceptas epistolas convenientia rescripsit. Laudavit primum, quod Christum colerent, deinde salutaria persuasit, ne magnam putarent regiam potestatem, ne praesentis carnis imperio tumentes, et se homines esse nescirent, et judicandos a Christo obliviscerentur; ad postremum, clementiae circa subjectos et justitiae, curae quoque inopum hementissime laetabantur. Sancta quoque apud cunctos Antonii flagrabat opinio, ita ut ejus se filios cuperent nominari. Magna etenim cum advenientibus tati, reges admoniti, fratres ab eo sunt elevati, ad interiorem montem et ad rigorem solitum regressus est, ibique saepe cum introeuntibus deambulans ac resispatiis, consequentia respondebat, ut intellimonte positus, ea quae in Aegypto longe gereconstituto narravit. Lamentabilis sequitur visio, et omni lacrymarum fonte plangenda. Cum enim fratribus circa se sedentibus operaretur, intente fixit oculos
Abbreviated transcription (Latin):
ut hominẽ in extremo mundi
limite conditũ. ⁊ fauor pͥncipũ
⁊ omĩs p̃dicaret aula regalis. Nã
et constantinꝰ augustꝰ.i eiꝰ lib̃i
constans atq constantiꝰ talia cog¬
noscentes. crebro ad eũ qͣsi ad
patrẽ missis litt̃is obsecrabãt.
ut reciꝓcis eos litt̃is exhilararet.
At ille idẽ manens qͣlis ⁊ ante¬
quã littẽ ad eũ uenirent. nec
salutatione pͥncipũ mouebat᷑.
sed tanquã nõ acceptis htteris
conuocans monachos. Mebat.
Reges scłi epłas ad nos miser̃. Que
tio ẽs Licet enĩ diuersa sit dig¬
nitas:. at tam̃ eadẽ nascendi
moriendiq conditio ẽ. Illa sũt uene¬
ratione om̃i ꝑcolenda. illa toto af
Que monachis ẽ ratio cũ epłis regũ e
Cur accipiã littͣasꝰ qͥbꝰ consueta nes¬
ciã reddere salutationis obseqͥa :
Igit᷑ rogatꝰ ab uniuersis frĩbꝰ ut xpĩ¬
anos reges suis htt̃s refrigeraret:
ne scilicet ꝑ filentiũ eiꝰ exasꝑarent᷑.

Expanded text:
ut hominem in extremo mundi ut hominem in extremo mundi limite conditum, et favor principum, et omnis celebraret aula regalis. Nam et Constantinus Augustus, et ejus liberi Constans atque Constantius, talia cognoscentes, crebro ad eum, quasi ad patrem, missis litteris, obsecrabant ut reciprocis eos scriptis hilararet. At ille ejusmodi manens, qualis et antequam litterae ad eum venirent fuerat, nec salutatione principum movebatur, et tanquam non acceptis litteris, convocatis monachis aiebat: Reges saeculi epistolas ad nos miserunt, quae tio est? Licet enim diversa sit dignitas, attamen eadem nascendi moriendique conditio est. Ista sunt veneratione omni percolenda, illa toto aniQuae monachis est ratio cum epistolis regum? cur accipiam litteras, quibus consueta nesciam reddere salutationis obsequia? Igitur rogatus ab universis fratribus ut Christianos reges suis litteris refrigeraret, ne scilicet per silentium ejus exasperarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uerba repetiuit dicens. Nũc uos
collectionibꝰ urĩs.⁊ quo uultis
malefico carmine:. deos urõs qͦs
putatis expellite. Sin aũt non
potestis. uictas submittite manꝰ:
⁊ ad xp̃i trophea cõfugite. ⁊ sta¬
tĩ crucifixi credulitatẽ maes¬
tatis potentia ꝓsequet᷑. Six̃ : ⁊
inuocato nomine iħu. cũ uita¬
le signũ in sacro numero trim¬
tatis p̃ssisset in frontibꝰ. demo
set hominẽ:. cui post tantũ in¬
genũ afflueret signoꝵ diuina
largitio. At ille uniuersa xp̃o
qͥ curabat ascribens: usus affatu
bitis qͥa deuota deo fides. nõ elo¬
quentie uanꝰ tumor talia signa
ꝓmeret᷑. C onfugite ad crucifixi
legẽ: nosq eiꝰ imitamini famulos:
⁊ hoc scientie fine contenti: nulla
deinceps scłaris prudentie argu¬
m̃ta queretis. Hactenꝰ antonio
dicente. miro philosophi stupore
ꝑculsi.⁊ cũ honorifico salutatu
ab eo recedentes: multũ sibi eiꝰ
fatebant᷑ ꝓfuisse conspectũ. Noc

Expanded text:
verba repetivit, dicens: Nunc vos verba repetivit, dicens: Nunc vos collectionibus vestris, et quo vultis malefico carmine deos vestros, quos putatis, expellite; sin autem non potestis, victas submittite manus, et ad Christi trophaea confugite, et statim Crucifixi credulitatem majestatis potentia prosequetur. Dixit, et invocato nomine Jesu, cum vitale signum in sacro numero Trinitatis pressisset in frontibus, una hominem, cui post tantum ingenium afflueret signorum divina largitio. At ille universa Christo, qui curat, ascribens, usus est affatu bitis quia devota Deo fides, non eloquentiae vanus tumor talia signa mereatur. Confugite ad Crucifixi legem, nosque ejus imitamini famulos; et hoc scientiae fine contenti, nulla deinceps saecularis imprudentiae argumenta quaeratis. Hactenus Antonio dicente, miro philosophi stupore perculsi, cum honorifico salutatu ab eo recedentes, multum ejus sibi fatebantur profuisse conspectum. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
missis debilitatoꝵ cat̾uis. głosã
iħu mortẽ irridere conamini.
llud aũt quale ẽ qͦd nunquã
infestatione regali concussa gen¬
tilitas. immo scło cara ⁊ honnĩ
p̃sidiis fulta iã corruit: famuli
xpĩ qͦ plus p̃mim᷑. eo magis asi¬
gimꝰ ⁊ floremꝰ. Urã simulachia
ornatis quondã parietibꝰ. iã ue¬
tustate collapsa sũt. Ap̃i uͦ d̃s
trina que uob̃ stulticia uidet᷑
ludus. licet tyrannica ꝑsequell¬
tiũ pͥncipũ tẽptam̃ta ꝑtuler
licet uariis sit incursata treu
lo gentiũ barbaraꝵ fine ꝓn¬
bet᷑. Quando enĩ chiine seiente
tantꝰ splendor illuxit : qͣndo tot
smul in se conuenere uirtutes:
ros syllogismoꝵ retia tenditis:
gum̃tationũ obuoluere. Ecce nos
ut dixit doctor nr̃ nõ in gentili
ꝑsuasione. sed in fide aꝑtissime
suademꝰ: que uerboꝵ affirmati¬
onẽ p̃uenire consueuit. Assũt
qͥppe patientes: a demonibꝰ uexa¬
ti. Quos cũ in mediũ ꝓduxisset:

Expanded text:
missis debilitatorum catervis, gloriosam missis debilitatorum catervis, gloriosam Jesu mortem irridere conamini. Illud autem quale est, quod numquam infestatione regali concussa gentilitas, imo saeculo chara et hominum praesidiis fulta, jam corruit. Nos famuli Christi quo plus premimur, eo magis assurgimus et floremus. Vestra simulacra ornatis quondam septa parietibus, jam vetustate collapsa sunt. Christi vero doctrina, quae vobis stultitia videtur et ludus, licet tyrannica persequentium principum tentamenta pertulerit, licet variis sit incursata terrolo gentium barbararum fine prohibetur. Quando enim divinae scientiae tantus splendor illuxit? quando tot simul in se convenere virtutes? ros syllogismorum retia tenditis, gumentationibus obvolvere, ecce nos, ut dixit Doctor noster, non in gentili persuasione , sed in fide apertissima suademus, quae verborum affirmationem praevenire consuevit. Adsunt quippe patientes a daemonibus vexati. Quos cum in medium produxisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ oꝑationẽ fidei in animo sitã qͥs
habuerit : suꝑflua erit uerboꝵ
cõpofitio: ꝑ quã conceptã sensu nro
credulitatẽ tẽptatis euellere. U̾ tam̃
sepe nrais explicare intelligentias
nõ ualetis :: ita solidiora sũt m̃tis oꝑa.
quã sophismatũ fraudulenta con
Ecce nos tot gentilitatis gregibꝰ abs¬
tracti. in unuerso mundo cotidie
nodose sophismatũ defecere uersictie.
Ecce nos simplicẽ. xpĩ fidẽ docentes
idolatriã debellauimꝰ. ⁊ ꝑ p̃dicatio¬
nẽ ignominiose crucis aurata tẽpla
cecider. Uos si potestis ostendite .ͥ
contextione uerboꝵ gentilitarẽ
Nichil eloquentia sophismatũ. mn¬
chil disputatio philosophie multi¬
dini potest ob ẽẽ credentiũ. Enu¬
fixũ nominamꝰ ͥ ⁊ uniuersi deno¬
nes qͦs uos ut deos colitis ruguntꝰ
atq ex obsessis corporibꝰ ad pͥmuĩ
dnĩce crucis signũ fugant᷑. Abi ntꝰ
illa fabulosa oracula ⁊ ubi egyp
intonuit. Nichilominꝰ uos pͣter¬

Expanded text:
ationem fidei animo sitam quis habuerit, superflua erit verborum compositio, per quam conceptam sensu nostro credulitatem tentatis evellere, et tamen saepe nostras explicare intelligentias non valetis. Ita solidiora sunt mentis opera, quam sophismatum fraudulenta concEcce nos tot gentilitatis gregibus abstracti, in universum orbem quotidie nodosae sophismatum defecerunt versutiae. Ecce nos, simplicem Christi fidem docentes, idololatriam debellavimus, et per praedicationem ignominiosae crucis aurata templa ceciderunt. Vos, si potestis, ostendite quibus contextione verborum gentilitatem  agnitus. Nihil eloquentia sophismatum, nihil disputatio philosophiae multitudini 56 potest obesse credentium. Crucifixum nominamus, et universi daemones, quos vos ut deos colitis, rugiunt, atque ex obsessis corporibus ad primum dominicae crucis signum fugantur. Ubi sunt illa fabulosa oracula? ubi Aegyptintonuit. Nihilominus vos, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
nentẽ attendũt. u̾ eiꝰ exemplo agentes
uirilit᷑. integre ꝑseuerãt: credentes
sine dubio qͦd ꝑseuerantes ꝑpetue uic¬
torie palmã adqͥrat. Hec ego ambro¬
sius seruus xp̃i dũ in uoluminibꝰ di
uinis inuenissẽ scripta: nõ sũ passus
infructuoso silentio tegi. Ad honorẽ
gͥ tante martyris. sic̃ gesta eiꝰ agno¬
ui cõscripsi: ⁊ ad edificationẽ urãm
Ouirgines. xp̃i. textũ passionis eiꝰ¬

Expanded text:
nennenr, et integre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad aedificationem vestram, o virgines Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sequeris omiũ uulnerũ que in tuo¬
corpore prteris sanitatẽ. Ad hanc
uocẽ cõstantia enigilat sana: sic
sana. ut nec signũ in eiꝰ membris
aliciiiꝰ uulneris remaneret. Reuer-
sagͥ ad palatiũ sanissima. facit gau
uersis audientibꝰ hec. Infidelitas gen¬
tiũ confundebat᷑. ⁊ fides dnĩca leta¬
bat᷑. Int̾ea patrẽ ⁊ fr̃s augustos rogat.
ut basilica beate agnes cõstrueret᷑:¬
⁊ sibi illic mausoleũ collocari p̃cepit.
Currit hec opinio ad om̃sͥ ⁊ quotqͦt
credentes ad eiꝰ tumulũ uenissent:
saluabant᷑ quacũq fuissẽt infirmi¬
tate detenti. Quod facere xp̃m nul¬
lus dubitat. usq in hodiernũ diẽ.
ꝑseuerauit aũt constantia augusti
filia in uirginitate: ꝑ quã multe uir¬
gines:⁊ mediocres.⁊ nobiles:⁊ illiistres.
sacra uelamina susceper̃. Et qͥa fides
mortis damna nõ patit᷑: usq in hodi¬
ernũ diẽ multe uirgines romane.
agnẽ beatissimã qͣsi in corpore ma-¬

Expanded text:
sequeris omnium vulnerum, quae in sequeris omnium vulnerum, quae in corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudtque universis audientibus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes ad ejus sepulcrum advenissent, salvabantur, quacumque infirmitate detenti essent. Quod facere Christum nullus dubitat usque in hodiernum diem. Perseveravit autem ipsa Constantia Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore ma
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ figere. E stans. parentibꝰ suis
dixit. Uidete ne me qͣsi mortuã
iugeatis sed congaudete mͥ ⁊ con¬
gratulamini: qͥa cũ his omibꝰ luci¬
das sedes accepi. Et illi sũ iũcta
incelis: quẽ in terris posita. tota¬
animi intentione dilexi. Et his dic¬
tis ꝑtransiit. Hec uisio publice ab
om̃ibꝰ qͥ uiderant cotidie uulgabat᷑.
Unde factũ ẽ: ut post alzqͣntos annos
ad cõstantiã cõstantin filiã. Hoc fac¬
tu ab his qͥ uiderãt narraret᷑. Erat
enĩ ipsa cõstantia regina uirgo pru¬
dentissima: sed tta obsessa uulneribꝰ.
nt a capite usq ad pedes nulla mem¬
broꝵ pars lib̃a remansisset. Accep¬
to aũt consilzo. spe recuꝑande salu¬
tis uenit ad tumulũ martyris noc¬
te.⁊ heet pagana. tam̃ credula
animi intentione p̃ces fidelit fun¬
debat. Quod dũ faceret. repentina
somini suauitate corripit᷑.⁊ uidet
ꝑ uisũ agnẽ beatissimã. talia sibi

Expanded text:
gradum figere, et stans parentibus suis gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constantiam Augusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera remaneret. Accepta autem spe recuperandae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat. Quod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum beatissimam Agnem talia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlegis qͥppe mandatũ ambulare bn¬
giꝰ in sabbato nõ licet. Hyems quaz
ad ambulandũ impedim̃to ẽ: qua
gressus ambulantiũ torpor frigors
astringit. Ait gͦ. Orate ne fiat fuga
urã hẏeme uel sabbato. Acsi aꝑte
dicat. Uidete ne tũc queratis pecti¬
ta urr̃ fugere. qͣndo iã nõ liceran¬
bulare Illud gͦ tẽpus quo fugere
nõ licetꝰ. mͦ debet cogitari dũ licet.
Illa hora ẽ nr̃i exitꝰ sẽꝑ intuenda:
ista redẽptoris admonitio ante m̃tis
ocłos semꝑ ponenda: qua ait. Uig¬
late itaq. quia nescitis diẽ neq hus¬
git᷑ dũ parentes beate agnes
assiduis ꝑnoctationibꝰ uigilarent
ad tumulũ eiꝰ ł uident in medo
nocts silentio exereitũ uirginiu
que om̃s auro textis eycladibꝰ indi¬
te. eũ ingenti lumine p̃teribãt. Inꝰ
quas uident beatissimã agnẽ suil¬
ueste fulgentẽ: ⁊ ad dexterã eias
uiderẽt parentes eiꝰ ⁊ qͥ simul ar̃
stuporẽ m̃tis incurrũt. Sed beusa
agnes rogat scas uirgines parĩb

Expanded text:
egis quippe mandatum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari dum licet. Illa hora nostri exitus est semper intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem nequgitur dum parentes sanctae Agnae assiduis pernoctationibus vigilarent ad sepulcrum ejus, vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribant: inter quas etiam vident beatissimam Agnem similiter fulgentem, et ad dexteram ejus viderent pstupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ flere recusamꝰ. Nõ solũ cõ¬
missa nõ plangimꝰ. sed etiã que
defleant᷑ augemꝰ. At si aliqua nos
egritudo corripiat : si signa egri¬
tudinis uicinã mortẽ denuntient:.
indutras uiuendi querimꝰ. ut pec¬
cata nrã defleamꝰ : ⁊ eas cũ mag¬
no estu desiderii petimꝰ: qͣs accep¬
tas mͦ ꝓ nichilo habemꝰ. Rem fr̃s

Expanded text:
fecimus flere recusamus. Non solum comfecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At saegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro nihilo habemus. » Et pos
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uenerit suꝑ uos tribulatio
⁊ angustia. Tũc inuocabũt me ⁊ nõ
exaudiã. mane consurgẽt.⁊ nõ in¬
uenient me. Ecce aperi clamant.
⁊ repulsionis sue dolore cõpulse.
appellationẽ dnãntis ingeminãt.
dicentes. Dnẽ dnẽ:aperi nob̾. Pces
offer sed nesciunt᷑: quia tuc̃ uelut
meognitos ds̃ deserit: qͦs mͦ suos ꝑ
ute meritũ nõ agnoscit. Ubi ap¬
te quoq generalis ad discipłos ex¬
hortatio subinfert᷑: cũ dicit᷑ Uigi¬
late itaq: qͥa nescitis diem neq
horã. Quia post peccata qͥs̃ pem
tentiã suscipit:ͥ si sciret qͥsq de
p̃senti scło quo tẽpore exiret: aliud tẽpus
uoluptatibꝰ. atq aliud penitentie
aptare potuisset. Sed qͥ penitenti
ueniã spondet. peccãti diẽ crasti¬
nũ nõ ꝓmisit. Sẽꝑ gͦ extremũ dẽ
debemꝰ metuere. quẽ nũquã pos¬
sumꝰ p̃uidere. Ecce hunc ipsũ diẽ
in qͦ loquim᷑ ad indiitias conuer¬
sionis accepimꝰ:⁊ tam̃ mala que

Expanded text:
enerit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post pitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset, sed qui poenitenti veniam spondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabat effectꝰ. Nã post resolutionẽ
eiꝰ qͣsi cõmum uulnere orbitatis ex¬
cepto. ꝓpriũ singuli luxere parentẽ.¬
Qui aũt finis uite eiꝰ fuerit. dignũ
ẽ ⁊ me cõmemorare : ⁊ uos cũ de¬
sideriis audire: qͥa ⁊ hoc in eo imi¬
tabile cũctis fuit. Iuxta consuetu¬
dinẽ ad uisendos fr̃s qͥ in exteriori
sententiã. Nõ enĩ arbitror. qͦd nos
in hoc scło iterũ uisuri simꝰ. Cogit
conditio nature: ut post centenariũ
numerũ quẽ annis qͥnq suꝑgredior.
iã resoluar. Ita loquitꝰ: audientiũ
pectora contristauit. Gemitꝰ lacri¬
meq dicta merentia consequitta
sũt. Amplexabant᷑ eũ uniuersi.
aliena deserens ad ꝓpriã patriã
ebat. desidiã instituto nõ debere
subreꝑe. sed tanquã cotidie moritu¬
ros ut ante p̃dixerat. a sordidis cogi¬
tationibꝰ animã custodire: ⁊ omnẽ
emulationẽ ad scõs qͦsq conuertere:
scismaticis uͦ nec ꝓpe qͥdẽ accedere.

Expanded text:
probavit effectus. Nam post resolutionem probavit effectus. Nam post resolutionem ejus, quasi communi vulnere orbitatis excepto, proprium singuli parenteQuis autem finis vitae ejus fuerit, dignum est et me commemorare, et vos cum desiderio audire, quia et hoc in eo imitabile cunctis fuit. Juxta consuetudinem ad visendos fratres qui in exteriori sententiam, non enim arbitror quod in hoc saeculo iterum vos visuri simus. Cogit conditio naturae, ut post centenarium numerum, quem annis quinque supergredior, jam resolvar. Ita locutus, audientium pectora contristavit: gemitus lacrymaeque dicta moerentia consecutae sunt. Amplexabantur eum universi, aliena deserens, ad propriam patriam ebat, desidiam instituto non debere subrepere, sed tanquam quotidie morituros, ut ante praedixerat, a sordidis cogitationibus animam custodire, et omnem aemulationem ad sanctos quoque convertere, ad schismaticos vero ne
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ monachus. nõ eiꝰ uegetatꝰ
hortatu ẽ : Quis ad olescens luxu¬
riosis accensus ardoribꝰ. nõ ad eiꝰ
nonita pudicicie amator factꝰ ẽ:¬
uis uexatꝰ a diabolo sine medela
redit : luis inimiei cogitationibꝰ
lsract. nõ ceca tẽpestate soyita.
sereno regressus ẽ anmoͦ. Sciebat
enĩ quo quisq laboraret incõmodo:
⁊ ex uite meritis discretionẽ spi¬
rituũ agnoscens: adhibebat uerboꝵ
ꝓ ut erant uulnera sanitatẽ. Un¬
de effectũ est: ut post eiꝰ doctrinã
om̃s diaboli panderent᷑ insidie.
dentes: In eccłe matris gremio con¬
seder̃. Quid pluras. Totiꝰ orbis ho¬
mines ad eũ confluebant: ⁊ uni¬
uersaꝵ gentiũ uarietas bellicosis¬
simũ contͣ demones uirũ conspicere
gestiebat. Nullus frustra se illiic
uenisse conquestus ẽ. Bmiibꝰ delecta¬
bile atq iocundũ fuit laboris com¬
merciũ. Fatigationẽ itineris. emo¬
lum̃tũ uiatici reportabat. sic̃ rei

Expanded text:
tudinem monachus non ejus vegetatus est tudinem monachus non ejus vegetatus est hortamentis? quis adolescens succensus ardoribus, non ex ejus admonitu pudicitiae amator fuit? quis vexatus a diabolo, sine medela rediit? Quis inimici cogitationibus distractus, non caeca tempestate sopita, sereno regressus est animo? Sciebat enim quo quisque laboraret incommodo, et ex vitae meritis discretionem spirituum agnoscens, adhibebat morborum, prout erant vulnera, sanitatem. Unde effectum est ut post ejus doctrinam omnes diaboli panderentur insidiaedentes, in Ecclesiae matris gremio consederunt. Quid plura? Totius orbis homines ad eum confluebant, et universarum gentium varietas bellicosissimum contra daemones virum conspicere gestiebant. Nullus se frustra illuc venisse conquestus est, omnibus delectabile atque jucundum laboris commercium fuit. Fatigatio enim itineris emolumentum viatici reportabat, sicut rei
Abbreviated transcription (Latin):
uehebat᷑. morsu repentino lltoe
discussit in trã. Ac sic in ei sde
femora eiꝰ lacerauit atq corrosit:
it statĩ relatꝰ ad ciuitatẽ post diẽ¬
terciũ moreret᷑. uniuersiq cognos¬
cerent. minaꝵ ab antonio p̃dictaꝵ
iffectũ qͦntotiꝰ consequiitũ. Digno
ꝑsequitoris fine cõpleto. ceteros ad
se uenientes mira cũ modestia ad
monebat. ut obliti scłi dignitatẽ.
remotioris uite beatitudinẽ appe¬
terent. Siqͥ aũt maiori potestate
p̃mebant᷑. nec poterant obtinere
iusticiã: ita eos obuixe defendebat.
ut ipse ꝓ eis pati uideret᷑ iniuriã.
Multis utilis fuit p̃clari senis oratio.
Nulti magnis cliuitiis ⁊ altiori gradu
militie derelicto. eiꝰ hesere curricu
xp̃s indulserat. Quis nõ tristiciã
apud antoniũ mutauit in gau¬
diũ. Quis nõ irã ueriit in pacẽ ⁊
Quis nõ orbitatẽ uisuũ ad eiꝰ tẽꝑauit¬
tũ despexit opulentiã: ⁊ in sua
letatꝰ ẽ pauꝑtate:: Quis post lassi¬

Expanded text:
vehebatur, morsu repentino Balacium decussit in terram, et sic in eum inhians, femora ejus laceravit atque corrosit, ut statim relatus ad civitatem post tertium diem moreretur; universique agnoscerent minarum ab Antonio praedictarum effectum quantocius consecutum, digno persecutoris fine completo. CAP. LV.--Caeteros ad se venientes mira cum modestia Antonius admonebat, ut, oblita saeculi dignitate, remotioris vitae beatitudinem appeterent. Si qui autem majori potestate premebantur, nec poterant obtinere justitiam, ita eos obnixe defendebat, ut ipse pro illis pati videretur injuriam. Multis utilis fuit praeclari senis oratio; multi, magnis divitiis et altiori gradu militiae derelicto, ejus haerere curricul Christus indulserat. Quis non tristitiam apud Antonium mutavit in gaudium? quis non iram vertit in pacem? quis orbitattum despexit opulentias, et in sua laetatus est paupertate? quis post lassi
Abbreviated transcription (Latin):
suã p̃uidens maiestatẽ: hominẽ
alio pene orbe celatũ.⁊ int̾ tantas
positũ solitudines. affrice. hẏspane
gullie. italie. illirico. ipsi etiã que
ꝓmiserat demonstrauit. Creatonis
ẽ ista benignitas: que famulos suos
licet nolentes nobilitare consue¬
uit : ut uirtꝰ possibilis nec ext᷑
humanã esse naturã. scõꝵ doce¬
at᷑ exemplis: ⁊ ad beate uite imi¬
tationẽ ex fructu laboris optimꝰ
agnita fide uitaq sublimiũ mo
seruientibꝰ sibi nõ tantũ regna
celoꝵ. sed etiã in ipsis montũ
secretis latere cupienti bꝰ. fame
tribuit nobilitatẽ: scilicet ut p
si fruant᷑ laude meritoꝵ:i ceñ

Expanded text:
suam praevidens majestatem, hominem suam praevidens majestatem, hominem alio pene orbe celatum, et inter tantas positum solitudines, Africae, Hispaniae, Galliae, Italiae, Illyrico, ipsi etiam, quae promiserat, demonstravit. Creatoris est ista benignitas, qui famulos suos, licet nolentes, nobilitare consuevit, ut virtus possibilis nec extra humanam esse naturam sanctorum doceatur exemplis, et ad beatae vitae imitationem, ex fructu laboris optimusagnita fideli vita sublimium Chrservientibus sibimet, non tantum regna coelorum, sed etiam hic in ipsis montium secretis latere cupientibus, famae tribuit nobilitatem; scilicet, ut et ipsi fruantur laude meritorum, et c
Abbreviated transcription (Latin):
uite tͣminus fuit: ista pͥncipia me¬
ritoꝵ. Que licet partiore ut p̃dixi
sermone narrauerim: tam̃ ex his
potestis aduertere qualtt̃ homo
dei a puericia ad senectã usq ꝑue
calcata. nec langori nec longe qͥc¬
quã etati aliqͣndo concesserit. Na¬
gis aũt eqͣlitatẽ ꝓpositi tenens: nec
uestim̃tũ mutauit: nec pedes la¬
uit: nec escã sectatꝰ est molliorem.
Scłoꝵ quoq aciẽ.⁊ numerũ dentũ
licet paululũ ob etatẽ uiderent᷑ at¬
tritiꝰ. necnõ ⁊ pedũ incessũ. totꝰ etiã
corporis firmitatẽ ita contra iura
nature meritoꝵ grã custodiuit:
ut lautoꝵ corpoꝵ que balneis atq
cdeliciis confouebant᷑. hlarior eius
ꝓuincias rumor eiꝰ famaq uolita¬
uit: quẽ nec libroꝵ disseminatoꝵ
oratio luculenta. nec mundane
sapientie dsputatio. nec nobilitas
generis. nec opũ infinita congestio
cõmendauit: cui ominũ ore est
ascribendũ nisi xp̃o. cuiiꝰ hoc do¬
nũ ẽ ⁊ Qui deuotũ eiꝰ animũ erga

Expanded text:
vitae terminus fuit, ista principia meritorum: quae licet parciori, ut praedixi, sermone narraverim, tamen ex his potestis advertere qualiter homo Dei a pueritia ad senectam usque percalcata, nec languori, nec longaevae quidquam aetati aliquando concesserit. Magis autem aequalitatem propositi tenens, nec vestimentum mutavit, nec pedes lavit, nec escam sectatus est molliorem; oculorum quoque aciem, et numerum dentium, licet paululum ob aetatem viderentur attriti, necnon et pedum incessum, totius etiam corporis firmitatem, ita contra jura naturae meritorum gratia custodivit, ut lautorum corporum, quae balneis atque deliciis confoventur, hilarior ejus incias amor ejus famaque volitavit, quem nec librorum disseminatorum oratio luculenta, nec mundanae sapientiae disputatio, nec nobilitas generis, nec opum infinita congestio commendavit, cui omnium ore est ascribendum, nisi Christo, cujus hoc donum est? qui devotos ejus animos erga
Abbreviated transcription (Latin):
terant. Sed eoꝵ p̃sentiã in cõfusio¬
ne. in pallore ac tremore illiꝰ qͥ tra
eoꝵ imaginis huc illucq uertebat᷑
In lectulo. Iacebrt in sinistro latere.
aspectũ eoꝵ ferre nõ poterat. Uer¬
tebat᷑ ad parietẽ ibi aderãt. Cũq cõs¬
trictꝰ nimiiũ. relaxari se iã posse des
ꝑaret: cepit magnis uocibꝰ clamare.
Indiicias uel usq mane: inducias uel
usq mane. Sed cũ hec clamaret. In
ipsis uocibꝰ de habitaculo sue carnis
euulsus ẽ. Se qͦ nimirũ constat qͥa
ꝓ nob̾ ista nõ ꝓ se uiderit: ut eiꝰ ui

Expanded text:
terant, sed eorum praesentiam in confusioterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxariperaret, coepit magnis vocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, vid
Abbreviated transcription (Latin):
caritas urã. ex cõsideratione illiꝰ
uehem̃ter instruat᷑. Quidã uir no¬
bilis in ualeria ꝓuintia nomine cri-¬
soriꝰ fuit: quẽ lingua rustica ppłs
criseriũ uocabat uir ualde idõ¬
neus: sed tantũ plenꝰ uitiis quantũ
rebꝰ. Suꝑbia tumidus: carnis sue uo¬
luptatibꝰ subditꝰ: in adqͥrendis rebꝰ
ꝑcussus ẽ. Qui ad extremũ ueniens.
ea hora qua iã de corpore erat exi¬
turus. aꝑtis ocłis uidit tetros ⁊ niger¬
rimos sp̃s corã se assistere.⁊ uehm̃ter
imminere: ut ad inferni claustra se
raꝑent. Cepit tremere : pallescere:
sudare: ⁊ magnis uocibꝰ indicias
petere: filiũq suũ nomine maximũ
quẽ ipse iã monachus monacũ uidi.
nimiis ⁊ turbatis clamoribꝰ uocare
dicens. Maxime curre. Nũquã tibi
aliqͥd mali feci: in fide tua me sisci¬
pe. Turbatꝰ mox maximꝰ affuit lugeis
⁊ ꝑstrepens familia conuenit. Eos aũt
qͦs ille insistentes sibi grauit᷑ tolera¬
brit:. ipsi malignos sp̃s uidere nõ po¬

Expanded text:
illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non po
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ: nec diu fallacẽ ꝑmanere posse
fantasiã. Qua ꝓpt̃ mebat custodienda
ẽ ꝑia fides in xp̃o ⁊ patrũ religiosa
traditio:. quã scripturaꝵ lectione:⁊
crebro mee paruitatis didicistis ad
hem̃tissime retardabat: głoso patris
cupientes termino decorari. Sed mul¬
tas ob causas qͣs ⁊ silentio demons¬
trabat: p̃cipue aũt ob p̃sũptã egỹp¬
ti consuetudinẽ contͣdixit. Nos etenĩ
egyptiis ẽ nobiliũ ⁊ p̃cipue beatoꝵ
marthirũ corpora linteamine aẽ
nõ negare: tr̃a uͦ nõ abstondere.
sed suꝑ lectos domi posita reserua¬
re. Hũc honorẽ qͥescentibꝰ reddi I¬
ueterate consuetudinis uanitas tu¬
nec legitimũ hoc ẽẽ. nec deo placi
corporis exẽplũ intueri oportere
iubebat. qͦd in sepulchro positũ.
lapide usq ad diẽ resurrections e
ciũ clausũ fuerit. Atq his modis
uiciũ circa defũctos egẏpti etiãsi
scã essent corpora arguebat:. dicens
Quid maius aut sanchꝰ corpore pocth

Expanded text:
ec diu fallacem permanere posse phantasiam. Quapropter, aiebat, custodienda est pia fides in Christo, et patrum religiosa traditio, quam ex Scripturarum lectione et crebro meae parvitatis didicistis admhementissime retardabant, glorioso Patris cupientes termino decorari. Sed multas ob causas, quas et silentio demonstrabat, praecipue tamen ob praesumptam Aegypti consuetudinem contradixit. Mos etenim Aegyptiis est, nobilium et praecipue beatorum martyrum corpora linteamine quidem non negare; terra vero non abscondere, sed super lectulos domi posita reservare. Hunc honorem quiescentibus reddi, inveteratae consuetudinis vanitas tranec licitum hoc esse, nec Deo placitcorporis exemplum oportere intueri jubebat, quod in sepulcro positum, lapide usque ad resurrectionis diem tertium clausum fuerit . Atque his modis vitium circa defunctos Aegypti, etiamsi sancta essent corpora, coarguebat, dicens: Quid majus aut sanctius corpore potest
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationẽ deo dic̃ fuisse posibi¬
lẽ: ita tam̃ ut nõ euacuaret digua¬
tio dignitatẽ. Uos qͥ animã ex splien¬
didissimo dei fonte manantẽ tur¬
pit̾ decidisse iactatis: qͥ mutabilẽ
conuertibilẽ eã post sui diminutĩ¬
naturã dominã scłoꝵ. ꝑ anime c̃õ¬
tu melias impia lingua temeratis.
Imago enĩ que scdm uos naturalẽ
similitudinẽ sui retinet auctoris. en
suã originẽ remiitit. Igit᷑ am̃adur¬
tite contumelias animaꝵ ad patrt̃
aliciiiꝰ generis mortẽ ab hominpꝰ
iniqͥs illatã patient̃ sustinere. qud
tẏphonis. Pudeat saturni fuge: ⁊l
uorationis crudelissime filioꝵ s
bescite parricidia iouis. leribro s¬
les dedit in amore uagitꝰ. Ille in da¬
naes fluxit sinus. ipse amator ⁊ p̃¬
qũ. Ille modulatis alis ledeos petiuit
amplexus. Iue in ꝓpriũ seutiens sexũ:

Expanded text:
Deo fuisse possibilem, ita tamen, ut non evacuaverit dignatio dignitatem; vos qui animam ex splendidissimo Dei fonte manentem turpiter decidisse jactatis, qui mutabilem et convertibilem eam post sui diminutionaturam dominam saeculorum per animae contumelias impia lingua temeratis. Imago enim, quae secundum vos naturalem similitudinem sui retinet auctoris, cui suam originem remittit. Igitur animadvertite, contumelias animarum, ad patralicujus generis mortem, ab iniquis hominibus illatam patienter sustinere, quam Typhonis; pudeat Saturni fugae et devorationis crudelissimae liberorum. Erubescite parricidium Jovis et les dedit in amore vagitus; ille in Danaes fluxit sinus, ipse amator et pretium; ille modulatus ales Ledaeos petivit amplexus; ille in proprium saeviens sexum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nichil impossibile erit uob̾. Et iterũ.
Am̃ am̃ dico uob̾: omne qͦd petieritis
patrẽ in nomine meo. dabit uobis.
Petite ⁊ accipietis Ipse enĩ suis dis¬
cipłis et uniuerso credentiũ gregi
nuc subiectionẽ demonũ. nuc̃ uari¬
aꝵ infirmitatũ pollicens curatio¬
nẽ: aiebat. Gratis accepistis: gratis da¬
te. Nunqͥd sue uirtutis id imꝑio
agebat antomiͦ: sũqͥd sue possibili¬
tatis arbitrabat᷑ eẽ qͦd fecerat᷑. Sra¬
tionibꝰ nõ p̃ceptis demones morbiq
tũ sanitatũ admirationẽ ascribit
antonio: sed dno iħu qͥ solitã erga
creaturas suas exhibens beniuolen¬
tiã: nũc quoq ꝑ electũ famulũ suũ
Indulgent᷑ exercuit. Antoniꝰ tantũ
orabat: ⁊ uite eiꝰ meritis dñs cũcta

Expanded text:
. Et iterum: Amen amen dico vobis, omne quod petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Petite et accipietis . Ipse enim suis discipulis et universo credentium gregi nunc subjectionem daemoniorum, nunc variarum infirmitatum pollicens curationem, aiebat: Gratis accepistis, gratis date . Nunquid suae virtutis imperio curabat Antonius? Nunquid suae possibilitatis arbitrabatur esse quod fecerat? Orationibus, non praeceptis daemones morbiquetum sanitatum admirationem ascribat Antonio, sed Domino Jesu, qui solitam erga creaturas suas exhibens benevolentiam, nunc quoque per electum famulum suum indulgenter exercuit. Antonius tantum orabat, et ob vitae ejus merita cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ gentiliũ sacra polluta sũt mi¬
nisteria. Tũc de paganoꝵ officio p̃¬
sidia aduersus. xp̃m cõparata: tc̃¬
cũ assũptione palmaꝵ qͦd ydolatͥe
apud alexandriã insigne ẽ. ad ecclã¬
crederent᷑. Proh scelus. Horret ani¬
mus replicare que gesta sũt. Uir¬
ginũ matronaꝵq ereptꝰ ẽ pudor.
da resꝑsit altaria. Baptisteriũ ꝓ
uoluntate gentiliũ pollutũ est.
Nichil defuit uisioni. Ueritatẽ mons¬
trauit effectꝰ: qͦd caleitrantiũ mu¬
loꝵ indisciplinatio. arrianoꝵ eẽt
merori uos penitꝰ dedereᷤ. Ut enĩ iratꝰ
ẽ dñs. sic rursũ miserebit᷑: ⁊ suũ cito
ecłẽ reparabit ornatũ. Eos qͥ in ꝑse¬
quutionibꝰ fidẽ dñĩ seruauerĩt: solito
udebitis fulgore p̃lucentes. Reuer¬
tent᷑ ad foueas suas serpentes ÷ et
teligio longꝰ ꝓpagabit᷑. Tantũ uidẽ¬
lł. ne fidei urẽ sinceritas arriana
labe sordescat. Nõ apłoꝵ. sed demonũ
antoniꝰ. Sed nos minme conuenit

Expanded text:
nibus sacra polluta sunt ministeria, tunc paganorum opificum praesidia adversus Christum comparata cum assumptione palmarum quod idololatriae apud Alexandriam insigne est, ad ecclcrederentur. Proh scelus! horret animus replicare quae gesta sunt: virginum matronarumque ereptus pudor: da respersit altaria; baptisterium pro voluntate gentilium pollutum est. Nihil defuit visionis veritati, ut monstravit effectus, quod calcitrantium multorum indisciplinatio Arianorum esset moerori vos penitus dare; ut enim iratus est Dominus, sic rursum miserebitur, et suum cito Ecclesia recuperabit ornatum; eosque, qui in persecutionibus fidem Domini servaverint, solito videbitis fulgore relucentes. Revertentur ad foveas suas serpentes, et religio longius propagabitur; tantum videte, ne fidei vestrae sinceritas Ariana labe sordescat. Non apostolorum, sed daemonum Antonius. Sed nos minime convenit
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui. ex ipso conspectu suã com¬
ꝓbant seruitutẽ. Sed qm̃ uos obser¬
uatione dialetica necessaria ut pu¬
tatis queq colitis : hoc quoq artificio
etiã nrãm religionẽ cõpellitis affir¬
mari: respondete mͥ. Cognitio dei
quẽadmodũ manifestiꝰ aꝓꝓbat᷑ ꝑ
collectionẽ uerboꝵ: an ꝑ oꝑationẽ
fidei: Et qͥd antiqͥus ẽ oꝑatio fider:
an disputatio ꝑ argum̃ta ꝓcedens .
Illis aũt respondentibꝰ firmiorẽ ser¬
monibꝰ oꝑationẽ eẽ : ⁊ hrnc liqͥdã
de deo cognitionẽ. bene dixisse eos
⁊ ipse consensit: qͥa oꝑationẽ que
ex fide descendit. animi gignit ef¬

Expanded text:
memoravi, ex ipso conspectu suam comprobant servitutem. Sed quoniam vos observatione dialectica necessaria, ut putatis, quaeque colligitis, hoc quoque artificio etiam nos nostram religionem compellitis affirmare. Respondete mihi: Cognitio Dei quemadmodum manifestius approbatur, per collectionem verborum, an per operationem fidei? Et quid antiquius est, operatio fidei, an disputatio per argumenta procedens? Illis respondentibus firmiorem sermonibus operationem esse, et hanc liquidam de Deo cognitionem, bene eos et ipse dixisse consensit, quia operationem, quae ex fide descendit, animi generat af