comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. Quod scͥps augͦtino
angloꝵ ep̃o. ipsi etiam angloꝵ
genti quȩ nuꝑ ad fidẽ uena̾t:
ne abono quod ceꝑat metuẽdo
austeriora recederet: specialiter
& non generaliter me cognoscaᷤᷤ
scͥpsisse. Nec ideo hec eis scͥpsi.
ut postquam in fide fuerint
solidati. si infra propriam con¬
sanguinitatẽ inuenti fuerint
non separent᷑: aut infra affini¬
tatis lineam. idest usq ad sep¬
timam generationẽ iungant᷑¬
tatẽ quam dicitis parentelã eẽ.
quȩ ad uirum ex parte uxoris.
seu que ex parte uiri aduxorẽ
ꝑtinet. manifesta ratio ẽ: quia
si scđm diuinã sententiã ego
& uxor mea sumꝰ una cãro::
profecto michi & illi mea sua¬
q parentela propinquitas u¬
na efficitur. Quo circa ego &̾ so¬
ror uxoris meȩ. in uno & pͥmo
gradu erimus: filius uero eius
scdo gradu eritame: neptis uͦ
tercio: ioq utrimq in ceteris a¬
gendum ẽ successorib. Uxorẽ
uero ꝓpinqui cuius cũq gradꝰ
sit. ita me oportet attendere: quẽ¬

Expanded text:
id.: Quod scripsi Augustino Anglorum episcopo, ipsi etiam Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter et non generaliter me agnoscas scripsisse. Nec ideo haec eis scripsi, ut postquam in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, id est, usque ad septimam generationem junganttate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est: quia si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae, in uno et primo gradu erimus; filius vero ejus, secundo gradu erit a me; neptis vero, in tertio. Idque utrinque in caeteris agendum est successionibus. Uxorem vero propinqui cujuscumque gradus sit, ita me oportet attendere, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Quam remissionem cum tͥnitas
adoptionis filioꝵ ͥipse ẽ patris &
filii amor & connexio. uł commu¬
nitas. Ideoq iustificatio nr̃ã & re¬
quies: ei attribuitur sepius. hec st̃
tria mandata prime tabulȩ ad
deum ꝑtinentia: & primum qͥ¬
dem quod ẽ de uno deo colendo.
ꝑtinet ad patrem in quo ẽ unitaᷤᷤ
uel auctoritas:cđm ad filium
in quo ẽ equalitas: Tercium uero¬
ad spm̃ sc̃m in quo ẽ utriusque
communitas. ¶lius esta

Expanded text:
Quam remissionem cum Trinitas adoptionis filiorum. Ipse Patris et Filii amor et connexio vel communitas. Ideoque justificatio nostra et requies ei attribuitur saepius. Haec sunt tria mandata primae tabulae, ad Deum pertinentia. Et primum quidem, quod est de uno Deo colendo, pertinet ad Patrem, in quo est unitas vel auctoritas; secundum ad Filium, in quo coaequalitas; tertium ad Spiritum sanctum, in quo est utriusque communitas. 3. De ma
Abbreviated transcription (Latin):
quia non legebat in corde itera¬
uit in tabulis: ut uoce forisecus
ammota rediret ad cor: & ibi inue¬
niret. quod extra legeret. Hanc gͥ
illi preuaricati uident᷑ in illo fac¬
to: alii facientes quod nolebant
sibi fieri. Sed ibi subintelligendũ
est iniuste: ut non alii scilicet in¬
iuste facias quod tibi nonuis fieri
Alioquin huius preuaricator est
iudex. dum punit reum nolens ali¬
quid tale fieri sibi. Ita etiam & il¬
lud domini uerbum. omnia que¬
cumq uultis ut faciant uobis
homines & cetera. de bonis accipi¬
endum ẽ: quȩ nobis inuicem exhi¬
bere debemus. Quintum precep¬
tum est. Non loqueris contra ꝓ¬
ximum tuum falsum testimoni¬
um: ubi crimen mendacii & ꝑuirii
prohibetur. Solet autem queri:
utrum prohibitum sit omne mẽ¬
dacium. Quidam dicunt illud
tantum prohiberi. quod obest&
non prodest ei cui dicitur. Tale
enim non est aduersus proximy.
ut ideo uideatur hoc addidisse scͥp¬
tura. Sed de mendacio magna que¬

Expanded text:
quia non legebatur in corde, iteraquia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, scilicet, injuste, facias quod tibi non vis fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri. Ita etiam et illud Domini verbum Matth. 7: Omnia quaecumque vultis ut faciant vobis homines, etc., de bonis recipiendum est, quae nobis invicem exhibere debemus Quintum praeceptum est, Luc. 6: Non loqueris contra proximum tuum falsum testimonium; ubi crimen mendacii et perjurii prohibetur. Solet etiam quaeri utrum prohibitum sit omne mendacium. Quidam dicunt illud tantum prohiberi quod obest et non prodest ei cui dicitur. Tale enim non est adversus proximum; ut ideo videatur hoc addidisse Scriptura. Sed de mendacio magna quae
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ queritur de filiis isrł. qui
d̾ño iubente ab egyptii mu¬
tuauerunt uasa aurea & argen¬
tea. & uestes preciosas & asporta¬
uerunt utrũ furta commiserint:
dicimus eos qui ut parerent deo
iubenti illud fecerunt ñ fecisse fur¬
tum. nec omnino peccasse. Unde
augustinus. Israelite non furtum
fecerunt: sed deo iubenti ministe
rium prebuerunt: hoc enim ds
uissit qui legem dedit: sicut mini¬
ster uidicis sine peccato occidit.
quem lex precipit. s si id sponte
faciat. homicida ẽ: etiam si eum
occidat. quem scit a uidice occi¬
dendum. Infirmi autem qui ex
cupiditate egyptios deceꝑunt:
magis ꝑmissi sunt hoc facere itt.
qui iure talia passi sunt quã ussi.
Hic opponitur quod etiam boni
in ilo oꝑe peccauerunt: quia na¬
turalem legem cui concordat eu¬
angelium. & lex morał preceptio¬
nis transgressi sunt: quȩ ẽ quod
tibi non us fieri. alii ne feceris. ꝙͣ
ueritas scͥpsit in corde hominis: &

Expanded text:
Si vero quaeritur de filiis Israel, qui Si vero quaeritur de filiis Israel, qui Domino jubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Augustinus: Israelitae non furtum ferium prebuerunt. Hoc enim deus iussit, qui legem dedit, sicut minister iudicis sine peccato occidit, quem lex precepit; sed si id sponte facit, / homicida est, eciam si eum occidat, quem scit a iudice occidendum. Infirmi autem, qui ex cupiditate Emagis permissi sunt hoc facere illis qui jure talia passi sunt, quam jussi. Hic opponitur, quod etiam boni in isto opere peccaverunt, quia naturalem legem cui concordat Evangelium et lex moralis praeceptionis, transgressi sunt, quae est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Quam Veritas scripsit in corde hominis; et
Abbreviated transcription (Latin):
saclegium & rapina omnis ꝓhibe¬
tur. Nonenim rapinam ꝑmisit.
mine bene intelligi uoluit. omnẽ
illicitam usurpationem rei alienȩ.
Saclegium tͥbus modis commit¬
titur: quando scilicet uel sacrũ
desacro. uel non sacrum de sacro.ł
sacrum de non facro. aufertur. Sa¬
crum uero dicitur quicquid man¬
cipatum ẽ cultui diuino: ut eccl̃a
uel res eccłȩ. Hic etiam usura prohi¬
betur: quȩ sub rapina continetur.
Unde ieronimus. Usuras querere.
uel fraudare aut raꝑe. nichil int̾ẽ.
Commoda fratii tuo. & accipe qd̃
dedistr̃i nicħ suꝑfliuũi queras qͣͥa
suꝑhabundantia in usura cõpu¬
taturꝰ. Est enim usura ut ait au¬
gustinus cum quis plus exigit in
inuiria uel qualibet requam ac-
aliqui usuram tantum eẽ in pecu¬
nia: sed &̃ intelligãt usurã uoca¬
ri suꝑabundantiam: scilicet qcͣqͣd
est. si ab eo quod dederit plus est:
ut si in hieme demus decẽ modi¬
os. & in messe quindeci recipiamꝰ.

Expanded text:
sacrilegium et rapina omnis prohibesacrilegium et rapina omnis prohibetur. Non enim rapinam permisitmine bene intelligi voluit omnem illicitam usurpationem rei alienae. Sacrilegium tribus modis committitur, quando scilicet vel sacrum de sacro, vel non sacrum de sacro, vel sacrum de non crum vero dicitur quidquid mancipatum est cultui divino, ut ecclesia vel res ecclesiae. Hic etiam usura prohibetur, quae sub rapina continetur. ait B. Hieronymus: « Usuras quaerere vel fraudare aut rapere nihil interest. Commoda fratri tuo et accipe quod dedisti, nihilque superfluum quaeras, quia superabundantia in usura computatur. Est enim usura, ut ait Augustinus, cum quis plus exigit in injuria vel qualibet re, quam acaliqui usuram tantum esse in pecunia; sed intelligant usuram vocari superabundantiam, scilicet quidquid est si ab eo quod dederit plus est; ut si in hyeme demus decem modios, et in messe quindecim recipiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
n secunda uero tabula. septemscde.¬
erant mandata ad dilectionem
proximi ꝑtinentia. Quorum pͥ¬
mum ad patrem carnalem refer¬
turꝰ. sicut primum prime tabulȩ
ad patrem celestem: quod ẽ. ho
cundum ẽ: non occides. Ubi scd̃
litteram actus homicidii prohi¬
betur: scd̃m sp̃m uero. etiam uo¬
luntas occidendi. Unde huic ma¬
dato scd̾m litteram fit suꝑad¬
ditio in euangelio: quia litte¬
ra euangelii exprimitur. quod
legis littera non expͥmebatur. Exrx¬
uangłii litt̾a expͥmit intelligẽti¬
ã spũalem. idest quam sp̃ua¬
les habent. & scđm quam spua¬
liter uiuitur: littera legis sensũ
carnalem. idest quem carnales
habent. & scđm quem carnalit̾
uiuitur: cui facta ẽ suꝑadditio.
Tercium ẽ non mechaberis: idẽ
ne cuilibet miscearis. excepto fe¬
dere matrimonii. A parte enim
totum intelligitur. Nomine igit᷑
mechie omnis concubitus illicitꝰ.
illorumq membroꝵ ñ legitimuᷤ
usus prohibitus debet intelligi.
Quartum est ñ furtum facies ubi

Expanded text:
n secunda vero tabula erant septem mandata, ad dilectionem proximi pertinentia, quorum primum ad patrem carnalem refertur, sicut primum primae tabulae ad Patrem coelestem. Quod est Deucundum est: Non occides, ubi secundum litteram actus homicidii prohibetur, secundum spiritum vero etiam voluntas occidendi. Unde huic mandum litteram fit superadditio in Evangelio, quia littera Evangelii exprimitur, quod legis littera non exprimebatur. Evangelii littera exprimit intelligentiam spiritualem, id est, quam spirituales habent, et secundum quam spiritualiter vivitur; littera legis sensum carnalem, id est, quem carnales habent, et secundum quem carnaliter vivitur; cui facta est superadditio. Tertium est: Non moechaberis; id est, ne cuilibet miscearis, excepto foedere matrimonii, a parte enim totum intelligitur. Nomine ergo moechiae omnis concubitus illicitus, illorum quoque membrorum non legitimus usus prohibitus debet intelligi. Quartum est: Non furtum facies, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumat. Sed aliud ẽ fauore uł
odio ꝓpͥum sacerdotẽ contẽp¬
nere. quod canones ꝓhibent:
aliud cecum uitare quod urba¬
nus facere monet: ne sicecꝰ cecũ
ducat. ambo in foueã cadant.
ut nulli sacerdotũ deinceps li¬
ceat. quemlibet commissũ alt̾i
sacerdoti ad penitentiã susciꝑe.
sine eius consensu cui se prius
commisit: nisi ꝓ ignorantia
illius cui prius confessus est.
Qui uero contra hoc facere tẽ¬
ptauerit: gradus sui ꝑiculo
subiacebit

Expanded text:
praesumat. Sed aliud est favore vel praesumat. Sed aliud est favore vel odio proprium sacerdotem contemnere, quod canones prohibent; aliud caecum vitare, quod Urbanus facere monet, ne si caecus caecum ducat, ambo in foveam cadant. ut nulli sacerdotum deinceps liceat quemlibet commissum alteri sacerdoti ad poenitentiam suscipere, sine ejus consensu cui se prius commisit, nisi pro ignorantia illius cui prius confessus est. Qui vero contra hoc facere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit.
Abbreviated transcription (Latin):
icut autem penitens cela¬
re ñ debet peccatũ quia
suꝑbia ẽ: ita nec humilitatis
causa fateri se reũ illiꝰ qd̃ se non
cõmisisse cognoscit. qͥa incauta ẽ
tał humilitas. ⁊ peccõrẽ constituit.
reris: mentiendo efficeris quod
uitaras. Ueritas in te non ẽ nisi
ita te dixeris peccatorem: ut e¬
tiam eẽ cognoscas. Ueritas autẽ
ipsa ẽ: ut quod es dicas. Nã quo¬
modo ẽ ueritas: ubi regnat fal¬
De pena sacerdotis: qui
peccatum publicat confitentis.
aueat autem sacerdos. ne
peccata penitentiũ aliis ꝓ.¬
dat: alioquin deponat᷑. Unde
caueat. ne de his que ei confitẽ¬
tur peccata. alicui recitet: ñ
ꝓpinquis ñ extraneis. nec quod
absit ꝓ aliquo scandalo. Nam
si hoc fecerit deponat᷑: & omnibꝰ
diebꝰ uite sue ignominios ꝑe¬
grinando ꝑgat. Quod uero dic¬
tum ẽ. ut penitens eligat sac̾¬
dotem scientẽ ligare & soluere.
uidetur contrariũ ei quod in ca¬
nonibꝰ reꝑit᷑: ut nemo scilicet
alteriꝰ parrochianũ udicare

Expanded text:
icut autem poenitens celanon debet peccatum suum, quia superbia est, ita nec, humilitatis causa, fateri se reum illius quod se non commisisse noscit; quia incauta est talis humilitas, et peccatorem constituit. reris, mentiendo efficeris quod vitaras; quia veritas in te non est, nisi ita te dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falDe poenis sacerdotis qui peccatum publicat confitentis. Caveat autem sacerdos ne peccata confitentium aliis dat; alioquin deponatur. Undecaveat ne de his qui ei confitentur peccata alicui recitet, non propinquis, non extraneis; nec, quod absit, pro aliquo scandalo. Nam si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando pergat. Quod vero dictum est, ut poenitens eligat sacerdotem scientem ligare et solvere, videtur contrarium ei quod in canonibus reperitur, ut nemo, scilicet, alterius parochianum judicare
Abbreviated transcription (Latin):
esse sacramentũ. nec duo sacra¬
menta sed unum: ut species pa¬
nis & uini ñ duo sunt sacram̃¬
ta sed unum: & sicut panis in
sacramento corporis. ita etiam
in hoc sacramento dicunt ali¬
ud eẽ tantum sacramentum.
scił exteriorẽ penitentiã: aliud
sacramentũ & rem. scilicet inte¬
riorem penitentiã: aliud rem
& ñ sacramentũ. scilicet remis¬
sionem peccatoꝵ. Interior enĩ
penitentia & res ẽ sacramenti.
idest exterioris penitentiȩ: & sa¬
cramentũ remissionis peccati
quod & signat & facit. Exte¬
rior quoq penitentia. & interi

Expanded text:
esse sacramentum, nec duo sacraesse sacramentum, nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento Corporis, ita etiam in hoc sacramento dicunt aliud esse tantum sacramentum, scilicet, exterioris Poenitentiam, aliud sacramentum et rem, scilicet, interiorem poenitentiam; aliud rem, et non sacramentum, scilicet, remissionem peccatorum. Interior enim poenitentia, et res est sacramenti, id est, exterioris Poenitentiae; et sacramentum remissionis peccati, quam signat et facit. Exterior quoque Poenitentia et interio
Abbreviated transcription (Latin):
gerit᷑. scilicet exterior penitentia:
que ẽ signum interioris peniten¬
tiȩ. scił contritionis cordis & hu¬
miliationis. Quod si ẽ: non õe
sacramentũ euangelicũ id effi¬
cit quod figurat. Exterior enĩ
penitentia. ñ efficit interiorẽ:
potius interior causa ẽ ext̾ioris.
Sed ad hoc inquiunt illi. hoc
ẽẽ intelligendum de illis sacra¬
mentis. quȩ in nouo testam̃to
instituta sunt: ut ẽ sacramen¬
tum baptismi. confirmationi
& corporis xp̃i. Sacramentũ
uero penitentiȩ sicut & coniu¬
gii ante tempꝰ gr̃ẽ. etiam a pͥ¬
mordio humanigeneris fuit.
Utrumq enim institutũ fuit:
in primis parentib. Item. Si
exterior penitentia sacramen¬
tum ẽ. & interior res sacram̃ti:
sepius precedit res sacramentũ
quam sacramentũ rem. Sed nec
hoc inconueniens ẽ. Nam & in
aliis sacram̃tis ꝗͦ efficiunt qd̃
figurant: hoc sepe contingit.
Quidã autem dicunt exterio¬
rem penitentiam & interiorẽ

Expanded text:
geritur, scilicet exterior poenitentia geritur, scilicet exterior poenitentia quae est signum interioris poenitentiae, scilicet, contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum Baptismi, Confirmationis, et Corporis Christi. Sacramentum vero Poenitentiae, sicut et Congii, ante tempus gratiae etiam a primordio humani generis fuit. Utrumque enim institutum fuit in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam autem dicunt exteriorem Poenitentiam et interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
la sua: ac ꝓ illis usq in finem
gr̃as agere. Sed quia ingratus
ad uomitum sicut canis rediit.
ante acta bona mortificauit:
& peccatum dimissũ reuocauit.
ut cui humiliato ds ante pecca¬
uidetur. ut peccata dimiᷤᷤ¬
sa iterum imputent᷑: placet qͥ¬
busdam neminẽ ꝓ peccatis se¬
mel dimissis. iterũ adõ puniri.
Sed ideo dicuntur dimissa re¬
dire & imputari: quia ꝓpter
ingratitudinẽ ita reus & pecca¬
tor constituit᷑. ut ante fuerat.
Sic enim quod dimissum fue¬
rat dicitur exigi: quia remissio¬
nis ꝑceptȩ ingratus. ita reus fit
ut ante fuerat. Utriq parti que¬
stionis: ꝓbati fauent doctores.
Ideoq alicui parti ñ preiudicaᷤ.
studioso lectori iudiciũ relinquo:
addens michi tutum fore ac sa¬
luti ꝓpinquum. sub mensa do¬
minorum micas edere. Quid sit hic
tione penitentiȩ sit sacramen¬
tum & res. Sacramentum enim:
signum ẽ sacre rei. Quid igitur
mentũ hic et̃ quod exteriꝰ tantũ

Expanded text:
la sua, ac pro illis usque in finem la sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccaidetur ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae ingratus, ita reus fit ut ante fuerat. Utrique parti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit hic tione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei. Quid ergo mentum hic esse quod exterius tantum
Abbreviated transcription (Latin):
debitum petiit: eo quod ille con
seruo suo debitũ nollet dimitte.
his auctoritatib innituntur. qui
dicunt peccata dimissa redire si
& indulgentiã accepit. iterum
punitur. ñ uidet᷑ uistũ: si punit᷑
ꝓ eo quod peccauit & ñ emenda¬
uit. iusticia ẽ aꝑta. Si uero reqͥ¬
rit᷑. quod fuerit condonatũ: uł
iniusticia ẽ. uel iusticia occul¬
ta. Uidetur etiam d̾s bis inid¬
ipsũ udicare: & duplex tribu¬
latio consurgere: quod scͥptura
negat. Sed ad hoc potest dici.
quod neq duplex tribulatio
consurgit. neq iudicat ds̃ bis
in idipsum. hoc enim fieret. si pꝰ
condignam satis factionẽ &
sufficientem penam. iterũ pu¬
niret. Sed ñ satis fecit digne. &
sufficienter: qui non ꝑseuerait.
Debuit enĩ iugem peccati ha¬
bere memoriam: ñ ad faciendỹ
sed ad cauendũ. debuit non ob¬
liuisci omnes retributiones dĩ:
quȩ tot sunt. quot sunt pecca¬
torum remissiones. Tot ergo de¬
buit cogitare dona di. qͦt ma¬

Expanded text:
debidebiservo suo debitum nollet dimittere. His auctoritatibus innituntur qui dicunt peccata dimissa, si replicet indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur justum. Si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, justitia est aperta. Si vero requirititia est, vel justitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc potest dici quod neque duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim jugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis euangelicis constat. quia si
ñ ex corde dimittimus quod in
nos delinquitur: & hoc rursum
exigitur. quod iam nob̃ ꝑ peni¬
tentiam dimissum fuisse gau¬
debamus. Itẽ augustinꝰ bicit¬
a̾s. dimitte & dimittẽt tibi: sed
ego pͥus dimisi. dimitte uel po¬
stea: nam si ñ dimiseris reuoca¬
bo te: & quicquid dimiseram
replicabo tͥ. Item. Qui diuini
beneficii oblitus. suas uult uin¬
dicare inuirias: non solum de
futuris peccatis ueniã ñ m̾ebit᷑:
sed etiam preterita quȩ sibi di¬
missa iam credebat. ad uindic¬
suꝑluc̃a tam ei replicabunt᷑. Itẽ beda.
Reuertar in domũ meã. & cẽt̾a.
Timendus ẽ iste uersiculus. non
exponendus: ne culpa quã in no¬
bis extinctam credebamꝰ ꝑ in¬
curiam nos uacantes opprimat.
Item. Quẽcũq enim post bap¬
tisma siue prauitas heretica.
puerit: mox omniũ ꝓsternet
in ima uitioꝵ. Item augustinꝰ.
Redire dimissa peccata ubi fra-
illo seruo a quo dñs dimissum

Expanded text:
tis evangelicis constat quia si tis evangelicis constat quia si ex toto corde non dimittimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur quod jam nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamus. Item August., s: Dimitte, et dimittetur tibi; si ego prius dimisi, dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei replicabuntur. Item Beda: Revertar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Item: Quaecumque enim post Baptisma sive pravitas haeretica, puerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Item Augustinus: redire dimissa peccata, ubi frateillo servo, a quo Dominus dimissum
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem uel satis factionem ei
etiam qui aliquando in crim̃
relapsurꝰ ẽ: querit᷑ si post con
tricionem cordis confiteri con¬
tempserit. uel in peccatũ idẽ
uel simile reciderit. an peccata.
dimissa redeant: cuius questio¬
nis solutio obscura ẽ & ꝑplexa:
aliis asserentib aliis econtra
negantib peccata semel dimi ᷤ¬
sa ulterius replicari ad penam.
Qui uero dicunt peccata dimis¬
sa redire: subditis se muniunt
testimoniis. Ambrosiꝯ ait. Do
peccet: alio qͥn ds̃ repetit dimissa
Si enim in his contemptus fue¬
rit: sine dubio reuocabit sentẽ¬
tiam. ꝑ quam miscdiam dederat.
sicut in euangelio de seruo ne¬
quam legitur: qui in conseruũ
suum impius deprehensus est.
Item rabanus. Nequam seruũ
tradidit d̾s tortorib. quoadusq
redderet uniuersũ debitũ: quia
ñ solum peccata que post bap¬
tismũ homo egit. reputabunt᷑
ei ad penam: sed etiam peccata¬
originalia que ei in baptismo st̃
dimissa. Item gregorius. Ex dic¬

Expanded text:
tisfactionem, ei etiam qui aliquando in crimen relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testimoniis. Ambrosius ait, depeccat; alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam per quam misericordiam dederat; sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet universum debitum; quia non solum peccata quae post Baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, sed etiam originalia quae in Baptismo sunt ei dimissa. Item Gregor.: Ex dic
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt affectu caritatis tã¬
tum proximos esse diligendos.
quantum nos ipsos diligimus:
quod confirmant auctoritate ay¬
deo. Incomparabiliter plus deo
quam nob. fratri uero quantũ
nob̾. Nos autem tantomagis di¬
ligimus: quantomagis diligimꝰ
deum. Ex hoc & p̃missis testimo¬
niis augustini asserunt. omnes
homines pariter diligendos a
nob̾. & tantum quantum nos.
deum autem plusquam nos: cor¬
pus uero nr̃m minus quam nos
uel proximos. Nec in enumerati¬
one premissa quatuor diligendoꝵ
ordinem diligendi assignari dict̃:
sed tantũ qͤ sunt diligenda.

Expanded text:
tradunt, affectu charitatis tantum proximos esse diligendos, quantum nosipsos diligimus; quod confirmant auctoritate AuDeo. Incomparabiliter plus Deo quam nobis, fratri vero quantum nobis. Nos autem tanto magis diligimus, quanto magis diligimus Deum. Ex hoc et praemissis testimoniis August. asserunt omnes homines pariter esse diligendos a nobis, et tantum quantum nos, Deum autem plus quam nos, corpus vero nostrum, minus quam nos vel proximos. Nec in enumeratione praemissa diligendorum, ordinem diligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda
Abbreviated transcription (Latin):
aluid credere deo: & aliud cre
ra esse. quȩ loquitur: quod & ma¬
lifaciunt: & nos credimus ho¬
mini. sed non in hominem. Cre¬
dere dm ẽ credere quod ipse sitd̃s.
quod etiam mali faciunt. Credẽ
indeum est credendo amare. cre¬
dendo ineumire: credendo ei ad¬
herere. & eiꝰ membris incorpora.¬

Expanded text:
us, credere Deo, aliud credra esse quae loquitur, quod et mali faciunt, et nos credimus homini, sed non in hominem; credere Deum est credere quod ipse sit Deus, quod etiam et daemones faciunt; credin deum est credendo amare deum, credendo in eum ire, credendo ei adherere et eius membris incorpora
Abbreviated transcription (Latin):
puis: ut deinde ipsa fides inci¬
piat ꝑ dilectionem oꝑari. Ea et¬
am sola oꝑa bona dicenda sunt:
quȩ fuint ꝑ dilectionem dei. Ip¬
sa enim dilectio: opus fides dĩcit᷑.
fides igitur quam demones. &
falsi xp̃iam habent. qualitas
mentis est. sed in formis: quia si¬
ne caritate ẽ. Nam & malos fidẽ
habere. cum tamen caritate ca
tem autem non habeam: & c̃
Quȩ fides etiam donum dei dici
potest: quia & in malis quedam
deidona surt.
An illa informis qualitas m̃tis q̃ in
malo xp̃iano est. fiat uirtꝰ cum

Expanded text:
e ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea enim sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Ipsa enim dilectio, opus fidei dicitur. Fides ergo quam daemones et falsi christiani habent, qualitas mentis est, sed informis, quia sine charitate est. Nam et malos fidem habere, cum tamen charitate cartem autem non habeam, etc. Quae fides etiam donum Dei dici potest, quia et in malis quaedam Dei dona sunt. 5. An illa informis qualitas mentis quae in malo christiano est, fiat virtus cum
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus ẽ. cum quo infidelis
habitare consentit: & hunc ñ
dimittere fideli consulit apłs:
quia forte ꝑ fidelẽ saluabitur
infidelis. De fornicatione. sp̃uali
obquam potest dimiti eoniuux.
otest tamen licite nen¬
dimittere. quia in infide¬
li ẽ fornicatio: si non corporis:
tamen mentis. Causã enĩ for¬
nicationis dns excepit. Fornica¬
tionem uero generalẽ & uniũ¬
salem intelligere cogimur: nõ
modo scilicet corporalẽ: s & spy
ꝑstitio: fornicatio ẽ. Dñs autẽ
ꝑmisit causa fornicationis uxo¬
rem dimitti. s non uissit: & sic
dedit apło locum monendi: ut
qui uoluerit ñ dimiitat: potest
tamen licite dimittere. Si enim
fornicatio carnis detestanda ẽ in
conuige: quantomagis fornica¬
tio mentis idest infidelitas.
ꝑ quib uitiis possit dimuti.

Expanded text:
conversus est, cum quo etiam infidelis conversus est, cum quo etiam infidelis habitare consentit; et hunc non dimittere fideli consulit Apostolus, quia forte per fidelem salvabitur infidelis. 3. De fornicatione spirituali, ob quam potest dimitti conjux. Potest tamen licite dimittere, quia in infideli est fornicatio, si non corporis, tamen mentis. Causam enim fornicationis Dominus excepit. Fornicationem vero generalem et universalem intelligere cogimur, non modo scilicet corporalem, sed et spperstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit et causa fornicationis uxorem dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est, infidelitas! 4. Pro quibus vitiis possit dimitti.
Abbreviated transcription (Latin):
s cum cognoscit᷑ emendandum:
ut quando fidelis infideh copu
dicari: iam coniunctos gentiles
gentilib comꝑit conuigibꝰ. Ex
quib si ñ ãbo cred̾ent. s unꝰ uł
una. & infidelis cum fideli con¬
sentiret habitare: nec prohiberi
a domino debuit fidelis infide¬
lem dimittere. nec iuberi. Ideo ñ
a fornicante discedere: & infideł
hoĩs fornicatio ẽ maior incorde:
nec uera eius pudicitia cum cõ
uige dic potest: quia omne qd̃
non ẽ ex fide peccatum ẽ: quam¬
uis ueram fidelis habeat pudi¬
ticiam. etiam cum infideli conui¬
ge. que ñ habet ueram. Ideo aut̃
nec iuberi: quia nec contra iussi¬
onem d̾ni gentiles fuert̃ ambo
coniuncti. Licitum ergo erat ꝑ
iusticiã fidel infidelẽ dimitte:
s licitum ñ erat faciendũ. ꝓpt̾
liberam beniuolentiã. Eui¬
denter apparet. & int̾ infideles
conuigium eẽ & apłm de illis a¬
gere. qui in infidelitate coniunc¬
ti fuerant. & post alter ad fidẽ

Expanded text:
sed cum cognoscitur, emendandum, sed cum cognoscitur, emendandum, ut quando fidelis infideli copudicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scia fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pujuge dici potest; quia omne quod non est ex fide, peccatum est, quamvis veram fidelis habeat pudicitiam, etiam cum infideli conjuge, quae non habet veram. Ideo autem nec juberi, quia nec contra jussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter infideles conjugium esse, et Apostolum de illis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, et post alter ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
aliter agat ñ sit transgressor:
sicut & de uirginib consulit. Mo¬
net ergo quod ẽ lucrandi occa¬
sio. cum possit licite relinquere:
sed ñ expedit. Tunc enĩ ñ exped̃¬
id quod licitum ẽ. quando per¬
mittitur quidẽ: s usus ipsiꝰ aliiᷤ
affert impedim̃tũ salutis: sicut
discessio fidelis ab infideli quã
non ꝓhibet dñs. quia coram illo
ñ ẽ iniusta: s apłs ne fiat con¬
silio caritatis suadet: ut nemo
in ea re uissionis necessitate tene¬
atur: sed consilii uoluntate lib̾e
faciat. Ex his monstrat᷑ inter
infideles coniuigiũ eẽ: & consili¬
um apłi. non obuiare precepto
domini: quo iubet fidelem non
uingi infideli: & si coniuncti fu¬
erint separari. Legit᷑ enim quod
alienigenas. ꝑqͣs ibant ad doᷤᷤ
alieno. ñ ille ꝑ maritos acquire¬
bantur do. Recte hoc precepit:
quia ꝑ moysen uisserat dns ne
quis uxorem alienigenã duce¬
rec. Merito ergo quas duxerãt
domino ꝓhibente. dño iuben

Expanded text:
aliter agat, non sit transgressor, aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quod licitum est, quando permittitur quidem, sed ipsius usus aliis affert impedimentum salutis: sicut discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Ex his monstratur inter infideles conjugium esse, et consilium Apostoli non obviare praecepto Domini, quo jubet fidelem non jungi infideli, et si conjuncti fuerint separari. Legitur enim quod alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubent
Abbreviated transcription (Latin):
uic autem uidet᷑ obiuiare
Et si qua mulier. ⁊ cet̾a.S aliud
hocẽẽ aliud illud: eusdent̃ osten
fidelium: que contrahunt᷑ ab
eis in dispari religione & fide
manentib. Apłs uero agit de
illis. qui unius eiusd̃q infide¬
litatis fuert̃: quando coniuncti
sunt. Sed cum uenisset euange¬
lium: alter sine altera credidit.
Intelligis ne quid dicam: at¬
tende: ut rem ipsam diligentiꝰ
explanem. Fece conuiges duo
uniꝰ infidelitatis fuert̃: quando
coniuncti st̃. Nulla de his questio
est. quȩ ꝑtineat ad illud precep¬
tum ueteris & noui testamenti:
quo prohibet᷑ fidelis cũ infideli
copulare coniugiũ. Iam st̃ iuge̾:
& ambo adhuc st̃ infideles: taleᷤᷤ
st̃ adhuc quales coniunctist̃. Ue¬
nitq euangelii p̾dicator: credid̃
eorum unus uel una: s ita ut
infidelis cum fideli habitare
consentiat. Non iubet d̾ns ut fi¬
delis infidelẽ dimittat taliter
coniunctũ: nec apłs iubet ut ñ
dimittat sed consulit: ut siqͥs

Expanded text:
uic autem videtur obviare et si qua mulier, etc. Sed aliud hoc esse, aliud illud, evidenter ostenfidelium quae contrahuntur ab eis in dispari religione et fide manentibus. Apostolus vero agit de illis qui unius ejusdemque infidelitatis fuerunt, quando conjuncti sunt. Sed cum venisset Evangelium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; nulla de his quaestio est quae pertineat ad illud praeceptum veteris et novi Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ecedente uero anima mortua
est xp̃i caro: & quia caro mor¬
tua ẽ. mortuus ẽ xp̃c. Sicut enĩ
mortuus dicitur ds. quando mor¬
tuus ẽ homo: ita mortuus dicitur¬
homo. quando mortua ẽ caro. Se¬
paratio anime mors carnis fuit.
Propter carnem ergo unitam uer¬
bo quȩ mortua ẽ dicitur ds mor¬
tuus: & propter carnem & ani¬
mam quȩ utraq dolorem sensit
dicitur ds passus: cum diuinitas¬
omnis doloris exors existeret. Un¬
de augustinus. Uerbum caro
factum ẽ: ut ꝑ carnem panis ce¬
lestis ad infantes transiret: & se¬
cundum hoc ipsum uerbũ cru¬
cifixum ẽ: sed ñ ẽ mutatum in
hominem Homo in illo mutatꝰ ẽ:
ut melior fieret quam erat. ꝑ id
ergo quod homo erat mortuus ẽ
homo. non potest dici ñ passus ds̃
quia ds erat homo: quomodo non
potes dicere. non te passum iniuri¬
am. si uestis tua conscindãt: quã¬
uis uestis tua non sis tu. Multo
magis ergo quicquid patitur
caro unita uerbo. debet dici patid̃s:
nec mutari potuerit: sed quicquid

Expanded text:
ecedente vero anima mortua est Christi caro; et quia caro mortua est, mortuus est Christus. Sicut enim mortuus dicitur Deus, quando mortuus est homo; ita mortuus homo dicitur, quando mortua est caro. Separatio animae mors carnis fuit. Propter carnem ergo unitam Verbo, quae mortua est, dicitur Deus mortuus, et propter carnem et animam quae utraque dolorem sensit, dicitur Deus passus, cum divinitaomnis doloris exors existeret. Unde August.: Verbum caro factum est, ut per carnem panis coelestis ad infantes transiret; et secundum hoc ipsum Verbum crucifixum est, sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est, ut melior fieret quam erat. Per illud ergo quod homo erat, mortuus eshomo, non potest dici non passus Deus, quoniam Deus erat homo. Quomodpotes dicere non te passum injuriam? si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sis tu, multo magis ergo quidquid patitur caro Christi unita Verbo, debet dici pati Deus, nec mutari. Sed quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
i quis autem fornicationis
expers fornicariã dimiserit.
alii copulari ñ potest: sed con¬
tinere oportet. uel ad dimissam
redire: sic & de femina. Unde

Expanded text:
. Si quis autem fornicationis expers fornicariam dimiserit, alii copulari non potest, sed continere oportet, vel ad dimissam redire, sic et de femina. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uir uel mulier in aliã transire
copulã. Possunt autẽ reconcili¬
ari & cohabitare sicut prius:
si dimissum alter reuocare uo¬
luerit. Que p̃dictis uident᷑ obiuare.
icit tamen ioħs crisostooꝰ.
Sicut crudelis & iniquus
ẽ quicastã dimittit: sic fatuꝰ
est & iniquus qui retinet mere¬
tricem. Patronꝰ enim turpitu¬
dinis ẽ: qui celat crim̃ uxoris.
Item ieronimus. Cum mulier¬
unam carnem in aliã diuise-¬
rit. & se fornicatione a mari¬
to separauerit. non debet te
to faciat. dicente scͥptura. Qui
impiꝰ ẽ. Idem ad amandũ scri¬
uiro suo uiuente alii nupserat:
ñ nouam s ueterem: quȩ uete¬
ris testamenti auctoritate cõ¬
firmatur. Si reliquerit scdm
uirum mulier & reconciliar⁊ uo¬

Expanded text:
vir nec mulier in aliam transire vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare voluerit. 4. Quae praedictis videntur obviare. Dicit tamen Joannes Chrysost. Sicut crudelis et iniquus est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat crimen uxoris. Item Hieron.unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, non debet tento faciat, dicente Scriptura, Proinsipiens. Idem, ad Amandum presviro suo vivente alii nupserat, non novam, sed veterem, quae veteris Testamenti auctoritate confirmatur. Si reliquerit secundum virum mulier, et reconciliari vo
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem a uiro ñ discedere. Quod
si dicesserit. manere innupt̃a aut
uiro suo reconciliari: & de iuro
addit. & uir uxorem ñ dimittat.
de uiro. sicut de muliere: quia
licet uiro aliam ducere. Sed hoc
a falsariis: in ambrosii libro po¬
situm credit᷑. Supplendũ enim
eẽ in uiro quod de uxore p̃misit:
misit de uiro. nisi quod similem
formam uult intelligi: ut si
dimiserit. quod causa fornica¬
tionis ꝑmũtitur. maneat sine
uxore. aut reconcilietur uxori᷑
Idem. Sinec illi nubere concedr
uiuo uiro a quo recessit. nec huic
alteram ducere uiua uxore quã
dimisit: multominus fas ẽ illi¬
cita cum quib libet stupra cõ¬
mittere. Idem. Ut non facile
dimittat᷑ uxor dominus solã
fornicationis causã excepit: ce¬
teras uero uniuersas molestiaᷤᷤ
si que extiterint. uibet pro fide
conuigali & procastitate for¬
titer sustineri: & mechũ dixit.
qui a uiro solutã duxerit. Ex
his ostenditur. quod si causa for¬
nicationis fit separatio: ñ pot̾

Expanded text:
 quod si discesserit, maneat innupta, aut viro suo reconcilietur. Et de viro addit: Et vir uxorem non dimittat. de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisitmisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Si nec nubere illi conceditur, vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
debitum carnis exposcunt. non
ꝓpaginis uoluntate sed libidi¬
nis uoluptate: que tamen uolup¬
tas non ꝓpt̾ nuptias cadit in
culpam. sed propter nuptias ac¬
cipit ueniam: Immoderata igit᷑¬
ꝓgressio: scđ̾m ueniã concedit᷑.
Quo cirra & hinc laudabiles st̃
nuptiȩ: quia etiam illud quod
ñ ꝑtinet ad se. ignosci faciunt ꝓ¬
pter se. Non enĩm iste concubitꝰ
quo seruitur concupiscentiȩ a¬
gitur: ut impleat᷑ fetus quem po¬
stulãt nuptiȩ. Omnino igitur
ingenere suo nuptiȩ bonȩ sunt.
quia fidem thori seruant: & ꝓliᷤ
suscipiendi causa utrumq sexũ
commiscẽt: & impietatem separa.¬
tionis horrent. Sc̃itati etiam cõ¬
uigii nec coniunx infidelis obẽẽ
potest: sed potius fidelis prodest
infideli ut apłs docet. Ex
tibus debitum reddt̃. defendit
a peccato sc̃itas conuigii. bonũ¬
q nuptiale. Si enim absq pec̃c̃o
non posset fieri concubitus con¬
uigalis: non precepisset dns ptꝰ

Expanded text:
debitum carnis exposcunt, non debitum carnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progressio secundum veniam conceditur. Quocirca et hinc laudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem postulant nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis obesse potest, sed potius fidelis prodest infideli, ut Apostolus docet. Ex tibus debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post
Abbreviated transcription (Latin):
rem faciunt quȩ non ẽ nuptiaꝵ
Cuius delicti non sunt nuptiȩ
hortatrices: sed deprecatrices. De
Concubitum qui ñ fit causa ꝓlis.
nuptiȩ ñ eogunt fieri sed impe¬
trant ignosci: si tamen non ita
sit nimĩᷤᷤ ut impediat tempora
que orationi debent̾: nec ĩmutet̃
in eum usum qui ẽ contra natu¬
ram. Concubitus enim necessariꝰ
causa generandi inculpabilis ẽ:¬
& solus ipse nuptialis ẽ. Iue ue¬
ro qui ultra necessitatem ꝓgre¬
ditur: non rationi sed libidini
obsequitur: & hunc ñ exigere s
reddere coniugi ne fornicetur. ad
coniugem ꝑtinet. Siuero ambo
tali concupiscentiȩ subiguntur:
cus quidem conuigale ẽ castitaᷤ:
ꝓcreandi & reddendi carnalis de
biti fides. hoc ẽ opꝰ nuptiaꝵ: quõd
ab omni peccato defendit apłs.
dicens. Non peccat uirgo: si
nupserit. Cum igitur culpabił¬
non sit generandi intentione cõ-¬
cubitus. qui proprie nuptiis in¬
putandus ẽ: quid scđm ueniam
concedit apłs. nisi quod coniuiges¬

Expanded text:
rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. DeConcubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri, sed impetrant ignosci; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, cus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnabiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni peccato defendit Apostolus, dicens: Non peccat virgo si nupserit. non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis inputandus est, quid secundum ueniam concedit apostolus, nisi quod coniu
Abbreviated transcription (Latin):
premissa questio plenius expl¬
cari ualeat: quasi altius ducto
les sed spũales seilicet dis¬
cernendi scientia & potentia
uidicandi. idest ligandi & sol¬
uendi: qua dignos reciꝑe ndig.¬
nos debet excludere a regno. ec̃¬
clesiastic uidex. Qui sicut ha¬
bet ius ligandi: ita & soluendi.
ius c se endi esse uoluit & li¬
gand : qui utrumq pari con¬
ditione permisit. Ergo qui sol¬
uendi us non habet: nec ligã¬
di habet Et infra. Certum est
quod eccłe utrumq licet: here¬
sis utrumq non habet: ius
enim hoc solis ꝑmissum ẽ sa¬
cerdotib. Recte igitur eccła¬
hoc sibi uendicat. que ueros¬
habet sacerdotes: heresis uendi¬
care non potest. quȩ ueros sac̃

Expanded text:
praemissa quaestio plenius explicari valeat, quasi altius ducto les, sed spirituales, scilicet discernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus ligandi, ita solvendi. jus et solvendi esse voluit, et ligandi, qui utrumque pari conditione permisit. Ergo, qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: § 2. Certum est, quod ecclesiae utrumque licet, haeresi utrumque non licet. Jus enim hoc solis permissum est sacerdotibus. Recte igitur ecclesia vendicat, quae veros sacerdotes habet; haeresis vendicare non potest, quae sac
Abbreviated transcription (Latin):
Bi autem queritur utrumuer¬
bum carnem sunul & anmam
assumpserit. an prius animã
quam carnem. uel carnem quã

Expanded text:
Si autem quaeritur utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit, an prius animam quam carnem, vel carnem qua
Abbreviated transcription (Latin):
tionem inuingant. Unde augꝰ.
commissum ẽ. ut his qͥ cõmisit
a xp̃i etiam corpore separetur: ñ
tam consideranda ẽ mensura tẽ¬
poris. quam doloris. Cor enim
contritum & humiliatum ds
rumq alterius dolor occultuᷤ
est alteri: nec in alioꝵ noticiam
signa procedit: cum sit corã il¬
lo cui dicitur. gemitus meus a
te non est abscõnditus: recte con¬
stituuntur ab his qui in eccłiis
presunt. tempora penitentie.ut
tra eam quippe ñ remittuntur.
ram temporis inagenda peni¬
tentia. ideo non satis aꝑte pre¬
figunt canones pro uno qͦ cri¬
mine.ut desingulis dicant qua¬
liter unum quõdq emendandỹ¬
sit: sed magis in arbitrio sa¬
cerdotis intelligentis relin-¬
quendum statuunt: quia apd̃
deum non tam ualet mensura.
temporis quam doloris: nec ab¬
stinentia tantum cyboꝵ. qͣn
tamen culpis modi penitentiȩ
sunt impositi.
Quod morienti

Expanded text:
tionem injungant; unde Augusttionem injungant; unde Augustcommissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris, « Cor enim contritum et humiliatum Deus rumque dolor alterius cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam signa procedit, cum sit coram illo cui dicitur: « Gemitus meus a te non est absconditus , » recte constituuntur ab his qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut tra eam quippe non remram temporis in agenda poenitentia ideo non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandsit; sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuerunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quantum doloris; nec abstinentia tantum ciborum quanto quibusdam tamen culpis modi poenitentiae sunt impositi. 4. Quod morienti
Abbreviated transcription (Latin):
qui satisfactionem inuinctã
impleuerit: que ignorantia uel
negligentia sacer dotis. peccato
condigna non fuit. utrum de ui¬
ta migrans. ab omni pena liber
sit. idem respondeo: quod supra
de illo qui penitentiã ñ comple¬
uit dixi. Quod si tantum ẽ lam̃¬
tum interioris doloris ut suffici¬
at in iundictam peccati: om̃ino
liberatus est. Si uero ñ sufficit
dolor interior: simul cum pena
inuincta adclet ds penam. Qd̃
autem interdum sufficiat dolor
interior ad undictam peccati:
certum docum̃tum habemus ĩ
illo latrone: qui sola mentis con¬
tritione & confessione statim
cum conu̾sus fuit. paradisum
ingredi meruit. S quia dispen¬
satores eccłiȩ contricionis quan¬
titatem ñ ꝑpendunt. quib ñ est
datum intelligere occulta cor¬
dium. omnibus leges peniten¬
tiȩ constituunt. tam magis ꝗͣ
minus de peccato dolentibus.
Quorum studium ad hoc preci¬
pue tendere debet. ut cordis dolo¬
rem quantum fas ẽ cognoscant:
& scd̃m ipsius mõdum satis fac¬

Expanded text:
qui satisfactionem injunctam impleverit, quae ignorantia vel negligentia sacerdotis, peccato condigna non fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respondeo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in illo latrone, Luc. 23, qui sola mentis contritione et confessione, statim ut conversus fuit, paradisum ingredi meruit. Sed quia dispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfac