comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
telligamꝰ. Per mortẽ uero diabalũ. Hi nanq
qui acdinferni claustra descendunt. dam.¬
nandi sunt sine fine Hon agunt poenitentiã
ibi. nec referunt laudes omĩpotenti dõ: qr
non est speciosa laus in ore peccatoris.Non
expectabunt qui descendunt in lacũ. hoc
:in infernũ ueritatẽ tuã Ueritas filius
dĩ est qui dixit. Ego sũ ueritas. Scĩ qui ante
aduentũ dni descendebant in infernũ. ad
secretiora loca prestolabant᷑ aduentũ illiꝰ.
ut mererentur liberari a cruciatib ge¬
hennȩ. Impii aut̃ qui ȩt̾nis cruciatibus
sunt traditi: non habent spem reuocandi ad
suꝑos. positi in desperationẽ. Uiuens uiuens
ipse conficebitur tibi. id ÷ ipse laudabit
te. Ꝙ ÷ sensus. Qui ita uiuit in tua ꝓte.¬
ctione in requie ꝑpetua. ut ego quietus
abhostib. laudabit te sicut & ego hodu
in prȩsenti laudo & glorifico te. Pat bonꝰ.
filiis suis notam faciet ueritatẽ tuam.

Expanded text:
telligamus; per mortem vero diabolum. Hi namque telligamus; per mortem vero diabolum. Hi namque qui ad inferni claustra descendunt, damnandi sunt sine fine. Non agunt poenitentiam ibi, nec ferunt laudes omnipotenti Deo: quia non est speciosa laus in ore peccatoris. « Non exspectabunt qui descendunt in lacum, » hoc est in infernum, « veritatem tuam; » veritas Filius Dei est qui dixit: « Ego sum veritas . » Sancti qui ante adventum Domini descendebant in infernum, ad secretiora loca raesptolabantur adventum illius, ut mererentur liberari a cruciatibus gehennae. Impii autem qui aeternis cruciatibus sunt traditi, non habent spem revocandi ad superos, positi in desperationem. « Vivens vivens ipse confitebitur tibi, » id est, ipse laudabit te. Et est sensus: qui ita vivit in tua protectione in requie perpetua, ut ego quietus ab hostibus, laudabit te, « sicut et ego hodie » in praesenti laudo et glorifico te. « Pater bonus filiis suis notam faciet veritatem tuam, »
Abbreviated transcription (Latin):
tas nulluis ÷ securitatis Dñe sic uiuitur
Quida codices habent si sic uiuit᷑ sed ñ est
ita. ꝓ hło sophatꝰ est enĩ rex de statu huiꝰ
uite. ut beatꝰ ieronimꝰ dicit. Dñẽ sic ui¬
uitur id ÷ tam fragilis & caduca ⁊ hu¬
mana felicitas. corripiens me in tuo
magello se uiuificabis me reddendomͥ
utam & sanitatem. Ecce in pace. subr¬
audr ierłim de popłi mei qui modoñ
umpugnanturabhostib. tribulatio
mea michi importabilis est. Idõ dictt
inpa qiche iaul ꝑcusso asirio pax magna
erat in popło. Tu aut̃ eriuisti animã meã ne iret
mͦ ad inferos: ꝓpt̾ suꝑbiam & peccata mea plu¬
rima P roiecisti post tergũ tuũ omĩa peccata
mea hoc est abstulisti malũ a tua pͣsentia. &e
posiusti retrorsum: ne modo condemna res mẽ.
Quia ñ infernus confitebit᷑ tibi neq mors lai¬
dabit te. Per infernũ in hoc loco: reꝓbos in.¬

Expanded text:
tas nullius est securitatis. « Domine, sic vivitur. tas nullius est securitatis. « Domine, sic vivitur. » Quidam codices habent si sic vivitur, sed non est ita. Philosophatus est enim rex de statu hujus vitae, ut beatus Hieronymus dicit. « Domine, sic vivitur, » id est, tam fragilis et caduca est humana felicitas, « corripies me » in tuo flagello, « et vivificabis me, » reddendo mihi vitam et sanitatem. « Ecce in pace, » subaudis Hierusalem et populi mei, qui modo non impugnantur ab hostibus, tribulatio mea mihi importabilis est. Ideo dicit in pace, quia, jam percusso Assyrio, pax magna erat in populo. « Tu autem eruisti animam meam » ne iret modo ad inferos propter superbiam et peccata mea plurima; « projecisti post tergum tuum omnia peccata mea, » hoc est, abstulisti malum a tua praesentia, et posuisti retrorsum, ne modo condemnares me. « Quia non infernus confitebitur tibi, neque mors laudabit te. » Per infernum in hoc loco reprobos in
Abbreviated transcription (Latin):
qui me sius attriuerat flagellis. Dnẽ uim
patior. Uoł obsecrantis est. Plusquã dignꝰ
sim affligor: & ultraquã uires sufferre
possint. Sponde ꝓme. Quidã codices hũt
responde ꝓme: sed falso scriptũ est. Meliꝰ
⁊ enĩ sponde: qr sic exponit beatꝰ ieronimꝰ
Ac si diceret. Siquid erraui conuertar ad
melius: tu sponde ꝓme. hoc : sis mͥ fide¬¬
uissor & accipe me in fide & ꝓtectione
tua hon ÷ enĩuolentis neq currentis s
miserentis dĩ. Quid dicã subaudis factori
meo cũ iuste sustineã ista: Aut quid res.¬
pondebit mͥ ipse qui fecit me. & qđ uoluit
tribuit michi: Sustinenda gͦ sunt mͥ
omĩa: quȩtunq decreuerit. Recogitabo
om̃s annos meos. hoc ÷ ad memoriam re¬
ducã om̃s dies̃ felicitatis mȩȩ. & conside¬
rabo om̃s fuisse amaros: qr prȩ sens tribu¬
iatio nil boni sentit ex his omib Re uera
it beatus ieronimus dicit humana felici¬

Expanded text:
qui me suis attriverat flagellis. « Domine, vim qui me suis attriverat flagellis. « Domine, vim patior. » Vox obsecrantis est. Plus quam dignus sim affligor, et ultra quam vires sufferre possint. « Sponde pro me. » Quidam codices habent responde pro me, sed falso scriptum est. Melius est enim sponde, quia sic exponit beatus Hieronymus. Ac si diceret: si quid erravi. convertar ad melius; tu sponde pro me; hoc est, sis mihi fidejussor, et accipe me in fide et protectione tua. « Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei . » « Quid dicam, » subaudis factori meo, cum juste sustineam ista? « Aut quid respondebit mihi » iste qui fecit me, et quod voluit tribuit mihi? Sustinenda ergo sunt mihi omnia quaecunque decreverit. « Recogitabo tibi omnes annos meos, » hoc est, ad memoriam reducam omnes dies felicitatis meae, et considerabo omnes fuisse amaros, quia praesens tribulatio nil boni sentit ex his omnibus. Revera, ut beatus Hieronymus dicit: humana felici
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo. Ueniente uesꝑe. aut moriar
aut mutabit᷑ infirmitas mea. Queni¬
ente uesꝑe dicit. Matie aut moriar.
aut tolerabilius mͥ erit. Sic iste dicebat:
positꝰ in infirmitate cũ diceret Spabã
usq ad mane: quasi leo sic contriuit
omĩa ossa mea. Leoni comparat etechias
dm̃ omĩpotentem. Sicut leo inquiens cuncta
cõminuit edendo ñ solũ carnes. uerũ etiã &
ossa: sic ego ñ solũ corporis uerũ etiã uires
amissas habeo ossũ prȩgraui infirmitate.
De mane usq aduesꝑũ finies me. Suspensus
eloquebat᷑ Ac si diceret. Aut mane aut uesꝑe:
fine michi dabis. Sicut pullus yrundinis
sic clamabo. Helut clamat pullus irundinis
ad patrẽ & matrẽ ut audiat᷑ & ꝑcipiat escã
& sicut gemit colũba: sic ego inclamore &
gemitu ꝑstii ad dm̃. ut redderet mͥ sanitatẽ
t᷑tenuati sunt oculi mei. hoc est tenues effe-¬
cti sunt: dũ ꝓspicerẽ inclũ addm̃ meũ.

Expanded text:
corde suo: Veniente vespere, aut moriar, corde suo: Veniente vespere, aut moriar, aut mutabitur infirmitas mea. Et veniente vespere, dicit: Mane aut moriar, aut tolerabilius mihi erit. Sic iste dicebat positus in infirmitate, cum diceret: « Sperabam usque ad mane, quasi leo sic contrivit omnia ossa mea. » Leoni comparat Ezechias Deum omnipotentem. Sicut leo inquiens, cuncta comminuit edendo non solum carnes, verumetiam et ossa: sic ego non solum corporis verumetiam vires amissas habeo ossium prae gravi infirmitate. « De mane usque ad vesperam finies me. » Suspensus eloquebatur. Ac si diceret: Aut mane aut vespere finem mihi dabis, « Sicut pullus hirundinis sic clamabo; » velut clamat pullus hirundinis ad patrem et matrem, ut audiatur et percipiat escam, et sicut gemit columba: sic ego in clamore et gemitu perstiti ad Deum, ut redderet mihi sanitatem. « Attenuati sunt oculi mei, » hoc est, tenues effecti sunt, dum prospicerem in coelum ad Deum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
bet scõꝵ ingła ȩt̾nitatis Non uidebo
etiã habitatorem quietis Uera quies &
uera exultatio uitȩ ȩt̾̃nȩ est: contem¬
platio & uisio trinitatis Quis ÷ habi¬
tator ȩt̾nȩ uitȩ. nisi ipse ds̃ om̃ps &
electi illius Hon uidebo inquit quem¬
libet sc̃m habitatorem quietis. qui ibi
habitans a malis omĩb raquiescit
Generatio inea ablata est ame. hoc est
filii qui mͥ succedere debuerant ñ sunt.
& conuoluta est quasi tabuaculum
pastoꝵ. Sicut tab̾naculũ plicatur: &
magnitudo eius non paret: sic magni¬
tudo generis mei periit. qr desunt filis
qui eam ad ministrent Precisa ẽ. ue¬
lut a texente uita mea. Dat aliam com¬¬
parationẽ. Q ÷ sensus. Sicut femina
telam imꝑfectam quã ꝑficere debuerat
piȩcidit  sic mea ętas imꝑfecta prȩci¬
ditur. & subtrabitur a me: in iuuenili
etate adhuc posita: De mane usq ad
uesꝑam finies me. More febricitantis
ł alicuius egroti ut ait beatꝰ ieroni nꝰ
locutꝰ est: qui mane afflictꝰ dicit in

Expanded text:
n videbo etiam habitatorem quietis. Vera quies et vera exsultatio vitae aeternae est, contemplatio et visio Trinitatis. Quis est habitator aeternae vitae, nisi ipse Deus omnipotens et electi illius? Non videbo inquit quemlibet sanctum habitatorem quietis, qui ibi habitans a malis omnibus requiescit. « Generatio mea ablata est a me, » hoc est, filii qui mihi succedere debuerant, non sunt « et convoluta est a me quasi tabernaculum pastorum; » Sicut tabernaculum plicatur, et magnitudo ejus non patet: sic magnitudo generis mei periit, quia desunt filii qui eam administrent. « Praecisa est velut a texente vita mea. » Dat aliam comparationem. Et est sensus: Sicut foemina telam imperfectam, quam perficere debuerat, praecidit: sic mea aetas imperfecta praeciditur et subtrahitur a me, in juvenili aetate adhuc posito. « De mane usque ad vesperam finies me. » More febricitantis vel alicujus aegroti ut ait beatus Hieronymus locutus est: qui mane afflictus dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
pesl Omsgnistes congregatȩ sunt simul.
&e collectȩ funt tribus. Postquã credide¬
runt qui prȩlestinati erant exiudeis
in xp̃m: congregatȩ sunt &e gentes
Congregatȩ sunt ergo gentes: & collecte
suñt t̾rib hoc ⁊ iu̾dei & factum est
tam exgentib quã ex uideis unũ ouile dñ
in quo cotidie congregantur unitate fi.¬
dei in baptismate & ĩnuna ꝑceptione
corporis & sanguinis xp̃i. Quis in uob o
gentiles annunciet istud. subaudis quoꝰ la¬
cutꝰ est ds de aduentu filii sui: & quȩ pͥma
sunt audire nos faciet: Si sunt dii grĩ ueri.
annuncient uoħ prȩterita siue futura: sic̃¬
dñsnr̃ Alloquitur ꝓpħa gentiles. uolens
cos remouere abidolatria & cultu demonũ
Dent testes eorũ. id ÷ ipsi dii dent testes su¬
os ut iustificentur: hoc ⁊ ut iusti &e ueri
dicantur. & aucliant alii qui eos ignorant
ẽẽ. ueros deos. & dicant qr ueri dii sunt
stoinloco ÷ iste uersiculus distinguendus

Expanded text:
es gentes congregatae sunt simul, et collectae sunt tribus. » Postquam crediderunt, qui praedestinati erant ex Judaeis, in Christum, congregatae sunt et gentes. Congregatae sunt ergo gentes, et collectae sunt tribus, hoc est Judaei. Et factum est tam ex gentibus quam ex Judaeis unum ovile Domini , in quo quotidie congregantur unitate fidei, in baptismate, et in una perceptione corporis et sanguinis Christi. « Quis in vobis, » o gentiles, « annuntiet istud, » subaudis, quod locutus est Deus de adventu Filii sui, « et quae prima sunt audire nos faciet? » Si sunt dii vestri veri, annuntient vobis praeterita sive futura, sica gentiles, volens eos removere ab idololatria et cultu daemonum. « Dent testes eorum, » id est, ipsi dii testes suos, « ut justificentur, » hoc est ut justi et veri dicantur, « et audiant, » illi, qui eos ignorant esse veros deos, « et dicant » quia veri dii sunt. Isto in loco est iste versiculus distinguendus,
Abbreviated transcription (Latin):
istis loquitur & euangłium: qr elegit
xii. discipłos quos apłos nominauit
& notandũ qr pͥmũ uocantur serui: de¬
inde in amicicia introducuntur. Antea
eniꝰ accepimꝰ spm̃ seruitutis intimorẽ.
& postea electi in amiciciam dĩ iungim᷑
Sem̃ abrahȩ uocantur. qr ñ solũ scđ̾m carnem
de ullius origine descenderunt. sed qr fidem
abrahȩ habuerunt. & oboedientes dõ excite¬
runt. In illo hoc ÷ in abraham app̃hendit
eos ab extremis t̾re. & a longinquis eiꝰ finib
uocauit eos: qr de uniuersis nationib con-¬
gregauit udeos inquib disꝑsi erant. & mul
& ꝑsecutiones plurimas ꝓ nomine meo
passurus: dico Netimeas a facie ꝑsecutorũ
qr tecũ sũ ego. sicut dix̃ tibi in eugłio. Ecce
eto uobiscũsũ om̃ib dieb usq ad consũ mati¬
onẽ scł̃i. He declines ame: quia ego ds̃ tuus sub¬
audissũ ueritas& utta. Non erres. ne de falsa
ꝑsuasio decipiat. qđ tuis uirib imperitus

Expanded text:
istis loquitur et Evangelium, quia elegit istis loquitur et Evangelium, quia elegit duodecim discipulos quos apostolos nominavit . Et notandum, quia primum vocantur servi, deinde in amicitiam introducuntur. Antea enim accepimus spiritum servitutis in timorem, et postea electi in amicitiam Dei jungimur. Semen Abrahae vocantur, quia non solum secundum carnem de illius origine descenderunt: sed quia fidem Abrahae habuerunt, et obedientes Deo exstiterunt. In illo, hoc est in Abraham, apprehendit eos ab extremis terrae, et a longinquis ejus finibus vocavit eos: quia de universis nationibus congregavit Judaeos iet persecutiones plurimas pro nomine meo passurus, dico: « Ne timeas » a facie persecutorum « quia tecum sum ego » sicut dixi tibi in Evangelio: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » « Ne declines a me, quia ego Deus tuus, » subaudis sum veritas et vita. Non erres, ne te falsa persuasio decipiat, quod tuis viribus peritus
Abbreviated transcription (Latin):
idola colebant dicens glutino hoc ÷ soli¬
dam̃to honũ est istud glutinũ: & confor¬
tauit eũ subaudis ddm̃ suũ inclauis ut ñ
moueat᷑ subaudis si uenerit uentꝰ. Ꝙ sen¬
ms huius uersiculi: talis est. lilequi ꝑfectꝰ
fuerit infide. auxiliabit᷑ frĩ suo dicens
Nides ista idola fr̃. certe non sunt dii sedoꝑa
maniũ hominũ surda & muta confortare
infide dĩ uiui & ueri. &tu isrł serue nis
ia cob quẽ elegi. sem̃ abraham amici mei.
in quo id in abraham apprehendite
Iudei hoc est de se intelligunt. eo qđ ex se¬
mine ab rahe recesserint. sed melius est
ut ad spũalem isrł illud referamꝰ. hoc
:ad apłos qui ex semine abrahȩ ꝓpaga:¬
tisunt Blandientisq affectu alloquit᷑
ipsuchorũ apłoꝵ dicens & tu isrł serue
meus Prophetia non seruat ordinem
hestoriȩ. Post uocationẽ enĩ gentium
quedam uiderunt insulȩ: & timuerunt
N ocant᷑ & apłi. & confortantur ab illo. De

Expanded text:
idola colebant « dicens: Glutino » hoc est, soliidola colebant « dicens: Glutino » hoc est, solidamento « bonum est, » istud glutinum, « et confortavit eum » subaudis Deum suum in « clavis ut non moveatur » subaudis si venerit ventus. Et sensus hujus versiculi talis est: Ille qui perfectus fuerat in fide, auxiliabitur fratri suo dicens: Vides ista idola, frater, certe non sunt dii: sed opera manuum hominum surda et muta, confortare in fide Dei vivi et veri. « Et tu Israel, serve meus Jacob, quem elegi semen Abraham amici mei, in quo, » id est, in Abraham « apprehendi te. » Judaei hoc de se intelligunt, eo quod ex semine Abrahae recesserint: sed melius est ut ad spiritualem Israel illud referamus, hoc est ad apostolos qui ex semine Abrahae propagati sunt. Blandientisque affectu alloquitur ipsum chorum apostolorum dicens: Et tu Israel serve meus. Prophetia non servat ordinem historiae. Post vocationem enim gentium quaedam viderunt insulae, et timuerunt. De
Abbreviated transcription (Latin):
nullus. Ego sũ qui hȩc omĩa futura pͣdixi
&e oꝑe adimpleui Iste : qui in apocalipsi
iohis loquitur. Egosũ.a. &.u. hoc est
tempestates. & timuerunt eũ qr initiũ sapi¬
entiȩ timor dnĩ. & sine timore difficile
aut nullaten uirtutes custodiunt᷑ Extrema
tix̧ obstupuerunt. subaudis audientes prȩ¬
dicationẽ apłorũ: inom̃em enĩ t̾ram exiuit
sonꝰ eorũ A pppinquauerunt subaudis ad
Am̃ ꝑfidẽ & accesserunt gentes ñ loco sed
merito: quȩ longe erant abillo. Unusqͥsq
subaudis credentiũ ꝓximosuo hoc ÷ frĩ
suo credenti auxiliabitur: & frĩ suo di¬
ceo. Confortare infide xp̃i. Gentilis quis¬
piam conuersus ad fidẽ xp̃i. & confortatus
÷ iã in illo ferramentui adhuc ñ pleniter
solidatũ: indõ confortabit᷑. Confortauit
faber erarius ꝑcutiens formã simulacͥris
malleo. qui uigebat tunc tẽporis quando

Expanded text:
nullus, « Ego sum » qui haec omnia futura praedixi nullus, « Ego sum » qui haec omnia futura praedixi et opere adimplevi. Iste est qui in Apocalypsi Joannis loquitur: « Ego sum Alpha ettempestates, « et timuerunt » eum quia initium sapientiae timor Domini. Et sine timore difficile aut nullatenus virtutes custodiuntur. « Extrema terrae obstupuerunt, » subaudis audientes praedicationem apostolorum. In omnem enim terram exivit sonus eorum; « appropinquaverunt, » subaudis adm « et accesserunt » gentes non loco sed merito, quia longe erant ab illo. « Unusquisque » subaudis credentium « proximo suo » hoc est fratri suo credenti « auxiliabitur, et fratri suo dicet: Confortare » in fide Christi. Gentilis quispiam conversus ad fidem Christi, confortatus est jam in illo. Ferramentum adhuc non pleniter solidatum, in Deo confortabitur. « Confortavit faber aerarius percutiens formam simulacris malleo, qui cudebat tunc temporis » quando
Abbreviated transcription (Latin):
quatĩ puluerẽ. sicut stipulã raptam a
uentodabit arcui eiꝰ. hoc ÷ potestati illiꝰ
om̃s aduersarios eiꝰ. Euanglica doctrina
gladius est: & uerbũ predicationis q̃
secat & dundit suos obseruatores a tolle¬
gio reꝓborum. De hoc gladio: cdicit apłs. E gla¬¬
dius quod est uerbũ dĩ Persequetur eos re¬
ges uidelicet & principes gentiũ: qui ineũ
credere noluerunt. Transibit in pace de
mundo ad patrem. uocans cunctos ad pacẽ:
ut reconcilient᷑ dõ. Semita in pedib eiꝰ non
Sapparebit. id laborem uiȩ non sentiet:
Inec aliquã imbecillitatis humanȩ lassitu¬
quȩ suꝑius cliximꝰ Quis iudelicet reges
S& principes tradidit arcui. & gladiõ fili i
dĩ: & quis uocauit aboriente iustũ. uocans
generationes subaudis ad fidem ab exordio
mundi: itiq ille qui cunctis tacentib sibi¬
met ipsi respondit dicens. Ego dñs primꝰ.
id ÷ anteque nullus: & nouissimꝰ postquẽ

Expanded text:
quasi pulverem, sicut stipulam raptam a quasi pulverem, sicut stipulam raptam a vento dabit arcui ejus, » hoc est potestati illius omnes adversarios ejus. Evangelica doctrina gladius est, et verbum praedicationis, quae secat dividit suos observatores a collegio reproborum. De hoc gladio dicit Apostolus: « Et gladius, quod est verbum Dei . » « Persequetur eos, » reges videlicet et principes gentium, qui in eum credere noluerunt; « transibit in pace » de mundo ad Patrem, vocans cunctos ad pacem, ut reconcilientur Deo: « semita in pedibus ejus non apparebit, » id est, laborem viae non sentiet, nec aliquam imbecillitatis humanae lassquae superius diximus. Quis videlicet reges et principes tradidit arcui, et gladio Filii Dei? « Et quis vocavit » ab Oriente justum « vocans generationes, » subaudis ad fidem « ab exordio mundi? » Utique ille, qui cunctis tacentibus sibimetipsi respondit, dicens : « Ego Dominus primus, » id est ante quem nullus, « et novissimus » post quem
Abbreviated transcription (Latin):
remsuũ & idola abillis manufacta: &
disputent utrũ om̃ium ds iuste omĩa
tione gentes docentis qđ ignorant Ab.
consistit: in qua illũ primũ incarnari
constituit. Hocauit eũ ut sequeret᷑ id ÷
ut eiꝰ uoluntati pareret. Sectus est filius pa-¬
tiem: qr in omib uoluntati eiꝰ paruit. Q
quicquid egit. om̃ia ad głam ilłiꝰ retulit:
& peccatũ non fecit. nec dolus inuentꝰ est
in ore eiꝰ. Suscitauit etiã eũ aboriente.
quando in ipso t̾re iudee loco fecit eum
resurgere amortuis. & ꝑdux̃ nom̃ illiꝰ
ꝑ aplos in om̃s gentes: & fines orbis t̾iȩ.
I o cauit etiã teia die de sepulchro. scđm
diluculo Dabit ds subaudis pat̾ incon¬
spectu eiꝰ id ÷ filii gentes. & populos
uidelicet qui in eũ credituri sunt: &e
rege soͣptinebit ꝑ prȩdicationem apłoꝵ
suoꝵ. Multienĩ reges & principes piȩ¬
dicantib apłis ad fidem dnĩ uenerunt.

Expanded text:
rem suum, et idola ab illis manufacta: et rem suum, et idola ab illis manufacta: et disputent, utrum omnium Deus juste omnia atione gentes docentis quod ignorant. Ab consistit, in qua illum primum incarnari constituit. « Vocavit eum ut sequeretur » id est, ut ejus voluntati pareret. Secutus est Filius Patrem, quia in omnibus voluntati ejus paruit. Et quidquid egit, omnia ad gloriam illius retulit, et peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Suscitavit etiam eum ab Oriente : quando in ipso terrae Judaeae loco fecit eum resurgere a mortuis, et perduxit nomen illius per apostolos in omnes gentes, et fines orbis terrae. Vocavit etiam tertia die de sepulcro, secunddiluculo. « Dabit. » Deus subaudis Pater « in conspectu ejus, » id est Filii, « gentes » et populos, videlicet, qui in eum credituri sunt « et reges obtinebit » per praedicationem apostolorum suorum. Multi enim reges et principes praedicantibus apostolis ad fidem Domini venerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ in salo hoo ⁊ in mari sint positȩ.
& insulas debemiꝰ intelligere gentes
quȩ a salsis a marisq fluctib̾ huiꝰ scl̃i
tunduntur. Taceant inquit insulȩ
adhoc ut audiant me primũ gentes
Fomodo quo suꝑius diximus. ut qui fo-¬
rtes fuerunt in malo. sint fortiores ad
bona oꝑa ꝑagenda ħ eatꝰ gregorius dicit
aliam. ẽe. fortitudinẽ electorũ: aliã
repboꝵ. Fortitudo electorũ est uince-¬
re concupiscentiam carnis. libidinem
uidelicet: appetitũ terrenarũ aliaq uicia.
& si necessitas se opposuerit ꝓ xp̃i nomine:
tormenta mortis libent sufferre. fortitu¬
do aut̃ reꝓborũ est: homicidia ad imple¬
re. ꝑrapinã aliorũ bona auferre. & in suꝑ
ꝓlucris temporalib mortis ꝑiculo se oppo¬¬
nere. Accedant sub audis gentes ad me
credendo. & tunc loquantur id ÷ qđ cre-¬
diderunt aliis prȩdicent: Si milit̃ ad ui¬
diciũ ꝓperemꝰ. ut discernant int̾ me facto.¬

Expanded text:
eo quod in salo, hoc est in mari, sint positae. eo quod in salo, hoc est in mari, sint positae. Et insulas debemus intelligere gentes, quae a salsis amarisque fluctibus hujus saeculi tunduntur. Taceant, inquit, insulae ad hoc ut audiant me primum, hoc esEo modo quo superius diximus, ut qui fortes fuerunt in malo, sint fortiores ad bona opera peragenda. Beatus Gregorius dicit aliam esse fortitudinem electorum, aliam reproborum. Fortitudo electorum est vincere concupiscentiam carnis, libidinem videlicet, appetitum terrenarum rerum, aliaque vitia. Et si necessitas se opposuerit, pro Christi nomine tormenta mortis libenter sufferre. Fortitudo autem reproborum est, homicidia adimplere, per rapinam aliorum bona auferre et insuper pro lucris temporalibus mortis periculo se opponere. « Accedant, » subaudis gentes ad me credendo, « et tunc loquantur » id est quod crediderunt aliis praedicent. « Similiter ad judicium properemus » ut discernant inter me facto
Abbreviated transcription (Latin):
uocandas ad fidem. Alit̃. Qui sꝑant in
dño. hoc est in spe ȩt̾ne beatitudinis
mutabunt fortitudinẽ post mortẽ car¬
nis: facti in corruptibiles Assument
penuas sicut aquilȩ. hoo ÷ innouationem
futurȩ uitȩ ł possibilitatẽ: ut possint ob¬
uiã ire dño in aera. Dicunt doctores qr
natura ÷ aquilȩ ut senio confecta cũ ñ
possit piedam capere. incuruato rostro
& contractis ungulis. accensa ira tam¬
diu silice dura & alta atterit rostrum.
ut solũ modo uestigiũ maneat. Atq tia
pulli sui & om̃e innouatur corpꝰ &e pluns
illius. Sic scĩ qui se hic attriuerunt mortifi¬
cando sc ipsos: innouabunt᷑ ꝑ incorruptio¬
nẽ. contemplantes solẽ iusticiȩ xp̃m: sic̃
solemaquila in reuerberatis oculis. Et cũ
ad tͣmunũ uitȩ uenerint: tunc incipiunt
uiuere cũ uidentur finire Current mi
uisio scȩ trinitatis erit eis omĩa. Ambu-
mꝰ. Audi isrł & tace Insulȩ dicuntur

Expanded text:
vocandum eas ad fidem. Aliter: qui sperant in vocandum eas ad fidem. Aliter: qui sperant in Domino, hoc est in spe aeternae beatitudinis, mutabunt fortitudinem post mortem carnis, facti incorruptibiles. « Assument pennas sicut aquilae, » hoc est innovationem futurae vitae, vel possibilitatem, ut possint obviam ire Domino in aera. Dicunt doctores: Quia natura est aquilae ut senio confecta cum non possit praedam capere, incurvato rostro et contractis ungulis, accensa ira tandiu scilicet dura et alta atterit rostrum, ut solummodo vestigium maneat. Atque ita pili sui, et omne innovatur corpus, et plumae illius: sic sancti qui se hic attriverunt mortificando seipsos, innovabuntur per incorruptionem, contemplantes solem justitiae Christum: sicut solem aquila irreverberatis oculis. Et cum ad terminum vitae venerint, tunc incipiunt vivere, cum videntur finire vitam. « Current » migvisio sanctae Trinitatis erit eis omnia. « Ambulus: Audi Israel, et tace. Insulae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cito decidet. Ds̃ aut̃ qui ȩt̃nus semꝑ est
& semꝑ. ẽẽ. habet. nichil horũ patitur.
quia unus idemq semꝑ est & immuta.¬
bilis Allegorice aut̃ illi qui non sunt in
fide solidati. & puerilit̾ uiuunt: deficient
& laborabunt. id ÷ in prȩsenti labor erit
eis prȩsens cura: & corruent post extoto
damnati. Qui aut̃ sꝑant in dño: muta¬
bunt fortitudinem. Notandũ qđ non
dicit ꝑdent forcitudinẽ s mutabunt.
hoc ÷ Fortitudinẽ peccati mutabunt
infortitudinẽ bonȩ oꝑationis. Qui enĩ
ñ suis uirib habent fiduciã & spem
sicut fuerunt fortes ad ꝑpetrandamala:
ita sunt fortes ad ꝑ agenda bona &
toleranda aduersa pꝰnomine. xp̃i
Sic legimꝰ multos scõs egisse. Ponamus
uerbi grã unũ ex mustis. Paulũ quon¬
dã fortissimũ ꝑsecutorem: postinodũ
uero fortissimum predicatorem. Qui
quanto amplius fuit fortis primũ ad
ꝑsequendos electos: tanto postea ex¬

Expanded text:
cito decidet. Deus autem qui aeternus semper est cito decidet. Deus autem qui aeternus semper est et semper esse habet, nihil horum patitur, quia unus idemque semper est et immutabilis. Allegorice autem: illi qui non sunt in fide solidati et pueriliter vivunt, deficient et laborabunt, id est, in praesenti labor erit eis praesens cura, et corruent post ex toto damnati. « Qui autem sperant in Domino, mutabunt fortitudinem. » Notandum quod non dicit perdent fortitudinem, sed mutabunt: hoc est fortitudinem peccati mutabunt in fortitudinem bonae operationis. Qui enim non in suis viribus habent fiduciam, sed spem,sicut fuerunt fortes ad perpetranda mala, ita tunc fortes ad peragenda bona, et toleranda adversa pro nomine Christi. Sic legimus multos sanctos egisse. Ponamus, verbi gratia, unum ex multis Paulum quondam fortissimum persecutorem, postmodum vero fortissimum praedicatorem. Qui quanto amplius fuit fortis primum ad persequendos electos, tanto postea ex
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ds̃ sempit̃nus unus dñs qui cre¬
auit t̾minos terre ex nichilo: non defi¬
ciet ut homo quia sp̃s est: neq labora¬
bit qr om̃ium creaturarũ dñs est ce
om̃ia continet. om̃iaq sua maiestate
dispensat: nec ÷ cuilibet mortalium
inuestigatio sapientiȩ eiꝰ. qr om̃ia no¬
uitił q̃uomodo tudicis qđ iudicium
ñ intelligit &e uiȩ tuȩ absconditȩ sunt
abeo e Qui dat lasso homini uirtitem
subaudis fidei: ł uires corporis. Ulis
qui ñ sunt in malicia. ut quondam
fortitudine bonȩ oꝑationis Nam ds̃
omp̃s tantȩ fortitudinis est: ut ñ solũ ipse ñ
indigeat alterius auxilio. sed etiã in sẽ
sꝑantib fortitudinẽ omĩb tribuit
Deficient pueri & laborabunt: & iuuenes
in infirmitate cadent lȩtat᷑ homo in
puericia & iuuentute &e sanitate: sed
laborat ininfirmitate & senectute. &

Expanded text:
ris « Deus sempiternus » unus « Dominus qui creris « Deus sempiternus » unus « Dominus qui creavit terminos terrae » ex nihilo « non deficiet, » ut homo, quia spiritus est, « neque laborabit, » quia omnium creaturarum Dominus est, et omnia continet, omniaque sua majestate dispensat! « nec est » cuilibet mortalium « investigatio sapientiae ejus, » quia omnia novit. Et quomodo tu dicis, quod judicium non intelligit, et viae tuae absconditae sunt ab eo. « Qui dat lasso » homini « virtutem, » subaudis fidei, vel vires corporis. « Et his qui non sunt » in malitia, ut quondam « fortitudinem » bonae operationis. Nam Deus omnipotens tantae fortitudinis est, ut non solum ipse non indigeat alterius auxilio: sed etiam in se sperantibus fortitudinem omnibus tribuit. « Deficient pueri et laborabunt, et juvenes in infirmitate cadent: » laetatur homo in pueritia, et juventute, et sanitate, sed laborat in infirmitate et senectute, et
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓpħa hȩc loquebat᷑ decẽ trib iã ductȩ
erant in captiuitatẽ. & duȩ ad huc mora.¬
bantur in t̾ra repmissionis & qđ illȩ
decẽ dicebant ductȩ in assiriof ce duȩ
dcturȩ erant: quando inbabilonem
ducendȩ erant: hoc prȩdicebat ꝓpheta
Dicebant enĩ Abscondita ÷ uia mea adño:
hoc ÷ non uidet iusticiã meã & bona
oꝑa. Ꝙ a dõ meo iudiciũ meũ transiuit:
iđ ÷ non iuste me iudicauit: qr ꝑmi-¬
sit me duci in captiuitatẽ. cũ ego bona
fecerim. Q sensus Ad dm̃ t̾rena non
ꝑtinent: & sedens in cȩlo non consi¬
derat quid unusquisq nr̃m faciat.
ideoq nos in uste abhostib oppri¬
mimur. & sicut pisces in aquis huc
illuoq natant. & sicut bestiȩ & a ni¬
malia hac illacq discurrunt. noN
habentes pastorem neq recstorem:
sic nos positi in t̾ram non habemꝰ qui
nos tegat &e defendat. quia non est
dño cura de nob̾: insuꝑ nec nos ui¬
det. Nunquid non scitis id÷ non
creditis. aut ñ audistis inscriptu¬

Expanded text:
am ductae erant in captivitatem, et duae a huc morabantur in terra repromissionis. Et quod illae decem dicebant ductae in Assyrios, et duae dicturae erant, quando in Babylonem ducendae erant: hoc praedicebat Propheta. Dicebant enim: Abscondita est via mea a Domino, hoc est, non videt justitiam meam, et bona opera. Et a Deo meo judicium meum transivit, id est, non juste me judicavit: quia permisit me duci in captivitatem, cum ego bona fecerim. Et est sensus: Ad Deum terrena non pertinent, et sedens in coelo non considerat quid unusquisque nostrum faciat: ideoque nos injuste ab hostibus opprimimur. Et sicut pisces in aquis huc illucque natant, et sicut bestiae et animalia hac illacque discurrunt, non habentes pastorem neque rectorem, sic nos positi in terram non habemus qui nos regat et defendat, quia non est Domino cura de nobis: insuper nec nos videt. « Nunquid non scitis » id est, non creditis, « aut non audistis » in Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
rima quȩ fuerunt anniticiate. ce ponemꝰ
cor nr̃m. & sciemꝰ nouissima eorũ Apo¬
stropham facit ad idola. quȩ nec audien¬
di nec respondendi facultatẽ possident:
sd insensibilia sunt. Oidola si potestis
priora annunciate. hoc est quo modo uł qu¬
lit ego & filius meuscũ scõ spĩi omĩa fecimꝰ
er nichilo. & futura aduentũ uidelicet fi¬
lii mei ce uocationẽ gentiũ: & ur̃am ex¬
pulsionẽ a cordib hominũ annuncute.
utuos habeamus ꝓdiis ueris. & sciemꝰ

Expanded text:
« Prima quae fuerunt annuntiate, et ponemus « Prima quae fuerunt annuntiate, et ponemus cor nostrum, et sciemus novissima eorum. » Apostropham facit ad idola, quae nec audiendi, nec respondendi facultatem possident, sed insensibilia sunt. O idola, si potestis priora annuntiare, hoc est quomodo vel qualiter ego et Filius meus cum sancto Spiritu omnia fecimus ex nihilo. « Et futura, » adventum videlicet Filii mei, et vocationem gentium, et vestram expulsionem a cordibus hominum annuntiate, ut vos habeamus pro diis veri
Abbreviated transcription (Latin):
ncredentuuĩ in dnm̃ saluatorr: ita duplex
intelligenda est gentilitas incredentib
cr n cuerlentib Loqurturq in isto loco
re ce scire &e recogitare ac intelligere q ma
nus dnĩ id ÷ potestas & fortitudo illitis fecit
crescere in solitudine cedrũ ut unttarentur
illã cȩterasq arbores ꝑ quas significantur
ordines electorũ Prope facite inquit iudiciũ
urm̃ dicit dñs. id ÷ apppinquate adiudi¬
ciũ & uidicemur simul. Quid÷ qđ debui
uob facere ce ñ feci: Egodedi in solitudine
cedrũ. hoc est uirũ prȩclarũ. miracula pa¬
trantem. &e bonũ odore de se reddentem:
& noliustis imitari illũ. Afferte siquid
dareinquit idola urã fortissima in quib
confilitis uł afferte unũ qđ fortius om̃ib
est &e iudicemus quis debeat coli. Egoqui
feci uos&e redemi. an qui factus : au̾obis:
Accelant idola urã ce annuncient uob quȩ
fuctura sunt. ł de aduentu filii mei ł de
redemptione gentiũ & expulsione sua

Expanded text:
credentium in Dominum salvatorem: ita duplex intelligenda est gentilitas: in credentibus et non credentibus. Loquiturque in isto loco re et scire et recogitare ac intelligere, quia manus Domini, id est potestas et fortitudo illius, fecit crescere in solitudine cedrum, ut imitarentur illam caeterasque arbores, per quas significantur ordines electorum. Prope facite, inquit judicium vestrum, dicit Dominus, id est, appropinquate ad judicium, et judicemur simul. Quid est quod debui vobis facere et non feci? Ego dedi in solitudine cedrum, hoc est virum praeclarum, miracula patrantem, et bonum odorem de se reddentem, et noluisti imitari illum. Afferte, si quidant inquit idola vestra fortissima, in quibus confiditis, vel, afferte unum quod fortius omnibus est, et judicemus quis debeat coli. Ego qui feci vos et redemi, an qui factus est a vobis? « Accedant » idola vestra « et nuntient nobis quae futura sunt, » vel de adventu Filii mei, vel de redemptione gentium, et expulsione sua.
Abbreviated transcription (Latin):
& siluerunt & non responderunt ei uerbñ.
Quare non responderint: manifestatur¬
cũ subiungitur. Mandauerat enĩ eis rex: ne res¬
pondeatis ei. Uł etiã idõ non responderunt. qr
reconlati sunt illud salomonis he respondeas
stulto iuxta stulticiã suã neuidearis eiꝰ ẽẽ. si¬
milis & illud. Ne succendas carbones. Iccirco
etiã non responderunt ei. ne illũ ad maiorem
blasphemiã ꝓuocarent contra dñm. & nec
t̾̃iorem suis uerbis inferret popło hȩc audien
Uingressi sunt scissis uestib ad regem. Consue¬
tudo erat illius popłi. ut siquando auduet
blasphemiã contra dnm: scinderet uestim̃¬
ta sua Sic legimꝰ fecisse principẽ sacerdotũ
quando dñsdixit. amodo uidebitis filium
hominis uenientẽ in nubib Sic fecerunt
etiam paulus & barnabas licaonias. qͣn¬
do illi offerentes ei comnas adorare uole¬¬
mentis: & intrauit in domũ dnĩ. Illi scide.¬

Expanded text:
« Et siluerunt et non responderunt ei verbum. « Et siluerunt et non responderunt ei verbum. » Quare non responderunt, manifestatucum subjungitur. « Mandaverat enim eis rex, Ne respondeatis ei. » Vel etiam ideo non responderunt, quia recordati sunt illud Salomonis: Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne videaris ejus esse similis . Et illud: Ne succendas carbones. Idcirco etiam non responderunt ei, ne illum ad majorem blasphemiam provocarent contra Dominum, et nec terrorem suis verbis inferret populo haec audienti. « Et ingressi sunt scissis vestibus ad regem. » Consuetudo erat illius populi, ut si quando audiret blasphemiam contra Dominum, scinderet vestimenta sua. Sic legimus fecisse principem sacerdotum quando Dominus dixit: « Amodo videbitis filium hominis venientem in nubibus . » Sic fecerunt etiam Paulus et Barnabas Licaoniae, quando illi offerentes ei coronas adorare volementis, « et intravit in domum Domini. » Illi scide
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ remaneat. Ꝙ comedite unꝰquisq
bona t̾rȩ urẽ cũ securitate. donec ueni¬
am subaudis de egipto quo decretum
habeo ire: & tollam uos ad t̾ram quȩ est
ut t̾ra ur̃a. Non dicit nomen regionis
quã eis ꝓmittit. qr ȩqualem t̾re reꝓmis¬
sionis inuenire non poterat: sed simili¬
tudinẽ pollicetur. Beatꝰ tam̃ ieronimus
dicit. t̾ram medorũ similitudinem
quandã habere t̾re reꝓmissionis incul-¬¬
tu & situ: & non est dubiũ quin illam
eis ꝓmiserit Ubi est ds emath. & ephach
ubi est ds̃ urbis sepharuaim : Subaudis
contriti sunt. Hȩ ciuitates diuersos deos
colentes: perierunt . Ac sidiceret ali is
uerbis. Si multi du non potuerunt re¬
sistere michi. unus ds̃ poterit: Ex hoc
aut̃ qͦd dicit nunquid liberauer sama¬¬
riam de manu mea: õstenditur decem
trib inquarum medio erat urbs regalis
multos deos coluisse. ante quã incaptun-¬
tatem dicerentur: & idõ perierunt

Expanded text:
vobis remaneat. « Et comedite unusquisque vobis remaneat. « Et comedite unusquisque bona terrae vestrae cum securitate, donec veniam, » subaudis, de Aegypto quo decretum habeo ire. « Et tollam vos ad terram quae est ut terra vestra. » Non dicit nomen regionis quam eis promittit, quia aequalem terrae repromissionis invenire non poterat, sed similitudinem pollicetur. Beatus tamen Hieronymus dicit, terram Medorum similitudinem quamdam habere terrae repromissionis in cultu et situ, et non est dubium quin illam eis promiserit. « Ubi est Deus Emath, et Ephath, ubi est Deus urbis Sepharvaim? » Subaudis contriti sunt. Hae civitates diversos Deos colentes perierunt. Ac si diceret aliis verbis: Si multi dii non potuerunt resistere mihi, unus Deus poterit? Ex hoc autem quod dicit « nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » Ostenditur decem tribus, in quarum medio erat urbs regalis, multos Deos coluisse antequam in captivitatem ducerentur, et ideo perierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
talis est. Tamdiuerit obsessa ciuitas hȩc: quo¬
usq compulsi fame stercora & urinã pedũ
suorũ consumant in ꝓprios usus. ut qui ñ fuerit
abhostib interemptus. famis inopia pereat.
& clamabat uoce magna iudaice: ut terreret
popłm suis miiis Audite uerbũ regis magni
assiriorũ. Suꝑbe hoc ꝓtulit: & cũ nimiã
arrogantia. hon seducat uos er echias: qr ñ
poterit eruere uos. Blasphemia rapsacis.
testimoniũ et echiȩ est: quod captiscun¬¬
ctis uideȩ urbib confisus indño sit Audi¬
erat enim ille ꝑfidus. quod confortasset
er echias popłm dñi: ne tineret a facie
assiriorũ dicens. ħ olite metuere neq
paueatis. multo enim plures sunt nobis¬
cum quã cũ illis. Cum illis est brachium
his & huiuscemodi uerbis confortatꝰ est
popłs. facite nob benedictionẽ. hoc est
lau̾date me. benedicite me: uł ut it ⁊¬
alia edictione habetur. facite quod
uobis utile est: ut me recipientes pax

Expanded text:
talis est: Tandiu erit obsessa civitas haec, quotalis est: Tandiu erit obsessa civitas haec, quousque compulsi fame, stercora et urinam pedum suorum consumant in proprios usus: ut qui non fuerit ab hostibus interemptus, famis inopia pereat. « Et clamabat voce magna » Judaice, ut terreret populum suis minis: « Audite verbum regis magni Assyriorum. » Superbe hoc protulit, et cum nimia arrogantia. « Non seducat vos Ezechias, quia non poterit eruere vos, » blasphemia Rapsacis testimonium Ezechiae est, quod captis cunctis Judaeae urbibus confisus in Domino sit. Audierat enim ille perfidus quod confortasset Ezechias populum Domini, ne timeret a facie Assyriorum dicens: Nolite metuere neque paveatis, multo enim plures sunt nobiscum quam cum illis. Cum illis est brachium His et hujuscemodi verbis confortatus est populus. « Facite nobis benedictionem, » hoc est, laudate me, benedicete me. Vel, ut in alia editione habetur, facite quod vobis utile est, ut me recipientes pax
Abbreviated transcription (Latin):
tandi carere scientia. sed de obseruatione
mandatorũ dĩ: qui ꝑ moisen suꝑ regẽ isrł
precepit dicens. Hon multiplicabit sĩbi equos
& currus. neq uxores plurimas. qđ quia
salomon egit: incidit in iram dñi. Poterat
enĩ etechias habere currus & equos. sed obhanc
causam omisit: timens incidere in peccatum:
uissu & uoluntate dni ascendi: Loquere
ad seruos tuos sira lingua id ÷ chaldaica.
Intelligimus enim eam hebraice. loquebat᷑
ille ꝑside: quia in scola patris sui isaiȩ hoc
didicerat. Idõ hoc dixerunt. ne inciteret
teriorem suis uerbis popło astanti suꝑ mũ.
rũ hunquid ad dñm tuũ & ad te misit
me dñs meus. & non potiis ad uiros qui
sedent suꝑ muros ut comedant stercora sua.
& bibant urinã pedũ suoꝵ uobiscum: In
suꝑbiam elatꝰ ob eorũ humilitatẽ. unum e
supradictis nunci is talit̃ alloquitur. Uri¬¬
nam pedũ dicit: ꝙr ad pedes tendit. Sensꝰ

Expanded text:
tandi carere scientia, sed de observatione tandi carere scientia, sed de observatione mandatorum Dei, qui per Mosen super regem Israel praecepit dicens: Non multiplicabit sibi equos et currus, neque uxores plurimas : quod quia Salomon egit, incidit in iram Domini. Poterat enim Ezechias habere currus et equos, sed ob hanc causam omisit, timens incidere in peccatum. jussu et voluntate Domini, « ascendi? » « Loquere ad servos tuos Syra lingua, » id est, Chaldaica. « Intelligimus enim » eam Haebraice. Loquebatur ille Perside, quia in schola patris sui Isaiae hoc didicerat. Ideo hoc dixerunt, ne incuteret terrorem suis verbis populo astanti super murum. « Nunquid ad Dominum tuum et ad te misit me Dominus meus, et non potius ad viros qui sedent super muros ut comedant stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? » In superbiam elatus ob eorum humilitatem, unum e supradictis nuntiis taliter alloquitur. Urinam pedum dicit, quia ad pedes tendit. Sensus
Abbreviated transcription (Latin):
harundineũ confractũ istũ: suꝑ egiptũ. Oh copi¬
am aquarũ nili fluminis. subaudis ubi multȩ
harundines sunt: ꝑ quas subsannando desi-¬
gnat fortitudonem ȩgipti. sic pharao rexȩ¬
gipti impotens est. Quod si responderis michi
in dño dõ nr̃o confidimꝰ. nonne est ipse cui
abstulit ee echias excelsa & altaria. & dixit
uidȩ & ierłm: coram altarusto adorabitis qͦd
est intemplodnĩ. Sic uerba regis sui narra¬
bat iste. quasi prȩsens esset uterq rex: & con¬
flictũ it̃ se haberet: feechias rexsuo tẽpo¬
re destruxit aras & simulachra: quȩ fecerat
pat̾ eiꝰ achar. Sed qđ ille causa religionis
egit. hoc rapsaces in malam partẽ mitaue.
rat. & nunc trade te o et echia dño meo.
& dabo tibi duo milia equorũ: nec poteris
prebere extẽ hoc ÷ extuis militib ascenso¬¬
reseoꝵ. Erꝑsona regis ista dicebat. Hon de
imbecillitate uenit popło iudeorũ equi-¬

Expanded text:
arundineum confractum istum, super Aegyptum. » Ob copiarundineum confractum istum, super Aegyptum. » Ob copiam aquarum Nili fluvii, subaudis ubi multae arundines sunt: per quas subsannando designat fortitudinem Aegypti, « sic Pharao rex Aegypti » impotens est. « Quod si responderis mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne est ipse cui abstulit Ezechias excelsa et altaria, et dixit Judae et Hierusalem: Coram altari isto adorabitis, quod est in templo Domini? » Sic verba regis sui narrabat iste, quasi praesens esset uterque rex, et conflictum inter se haberent. Ezechias rex suo tempore destruxit aras et simulacra quae fecerat pater ejus Achaz. Sed quod ille causa religionis egit, hoc Rapsaces in malam partem mutaverat. « Et nunc trade te, » o Ezechia, « domino meo, et dabo tibi duo millia equorum, nec poteris praebere ex te; » hoc est, ex tuis militibus « ascensores eorum. » Ex persona regis ista dicebat. Non de imbecillitate venit populo Judaeorum equi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius dictum est a ꝓpħa. Quid tu hic.
aitquasi quis hic : Egressus ÷ & ioe filiꝰ
asaph acõmentari is. Acommentarui suo¬
cabatur qui gesta rerũ conscribebat. id est
cancellarius. & iste & ioe a cancellariis
siue a cõmentariis quib prȩerat ueniens
iuit cũ supͣdictis. & dixit ad eof rapsaces
Dicite ex echiȩ hec dicit rex magnus assiri¬
orũ uerba dĩ quȩ sepe a patre suo audierat
dicens Hȩc dicit dñs ꝓpt̾ potentiȩ digni¬
tatẽ suo regidabat: & ut sermo illius ma¬
iori auctoritate rohoraretur. Quȩ est ista
fiducia in qua confidis. aut quo consilio
uł fortitudine rebellare disponis: Ex ꝑso¬
na regis ista loquebatur rapsaces. Primũ
si quide factus est et echias tribittarius.
sed postea rebellauit: nolens redder e
tributum. Idõ dicit aut inqua fortitudine rebel¬
lare disponis. atq obhanc causam qr ab eo reces¬
sit ueniebat contra eũ Ecce confidis suꝑ baculũ

Expanded text:
superius dictum est a propheta: Quid tu hic, superius dictum est a propheta: Quid tu hic, aut quasi quis hic? Egressus est « et Joe filius Asaph a commentariis. » A commentariis vocabatur qui gesta rerum conscribebat, id est, cancellarius. Et iste et Joe a cancellariis sive a commentariis quibus praeerat veniens, ivit cum supradictis. « Et dixit ad eos Rapsaces: Dicite Ezechiae: Haec dicit rex magnus Assyriorum. » Verba Dei quae saepe a patre suo audierat dicente: Haec dicit Dominus, propter potentiae dignitatem suo regi dabat: et ut sermo illius majori auctoritate roboraretur. « Quae est ista fiducia in qua confidis, aut quo consilio vel fortitudine rebellare disponis? » Ex persona regis ista loquebatur Rapsaces. Primum siquidem factus est Ezechias tributarius, sed postea rebellavit, nolens reddere tributum. Ideo dicit, aut in qua fortitudine rebellare disponis: atque ob hanc causam quia ab eo recessit, veniebat contra eum. « Ecce confidis super baculum
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ ieronimꝰ. qr traditio iudeorũ est quod
unꝰ homo sennacherib uidelicet. tot nominib
nuncupatꝰ sit. Ipse ÷ enĩ uocatꝰ salmanasar
& ful. ipse teglat. phallasar. & sargon. &
sennacherib. Quod aueritate ñ uidetur
discrepare. Ꝙ misit iex assiriorũ rapsacem
de lachis. Lachis ciuitaserat iudeȩ quã ex.¬
pugnabat tunc sen
id ÷ in multitudine exercitꝰ. Stetitq iN
aquȩ ductu piscinȩ suꝑioris. in uia agri
fullonis: hoc ÷ ubi fullo manebat. Pis¬
cina suꝑior dr̃: quia erat ibi &e alia inferi¬
or. Ꝙ egressus est ad eũ eliachim qui erat
suꝑ domũ dnĩ. hoc ÷ sũmus pontifex. Iste
est᷑ eliachim qui successit post suꝑbissimũ
somnam in sacerdotii dignitatem: de qͦ
suꝑius dix̃ dñs Ecce ego uocabo eliachim
seruũ meũ: & erit mͥ in sacerdotẽ Egres¬
sus est etiã & somna scriba id ÷ grãmaticꝰ.
Nondebemus putare quod iste sit somna cui

Expanded text:
beatus Hieronymus: Quia traditio Judaeorume est, quod beatus Hieronymus: Quia traditio Judaeorume est, quod unus homo Sennacherib, scilicet tot nominibus nuncupatus sit. Ipse est enim vocatus Salmanasar, et Ful, ipse Teglat, Phallasar, et Sargon, et Sennacherib. Quod a veritate non videtur discrepare. « Et misit rex Assyriorum Rapsacem de Lachis. » Lachis civitas erat Judaeae, quam expugnabat tunc Sennid est, in multitudine exercitus. « Stetitque in aquae ductu piscinae superioris, in via agri fullonis, » hoc est, ubi fullo manebat. Piscina superior dicitur, quia erat ibi et alia inferior. « Et egressus est ad eum Eliachim qui erat super domum Domini, » hoc est, summus pontifex. Iste est Eliachim qui successit post superbissimum Sobnam in sacerdotii dignitatem, de quo superius dixit Dominus: Ecce ego vocabo Eliachim servum meum, et erit mihi in sacerdotem . Egressus est etiam « et Sobna scriba, » id est, grammaticus. Non debemus putare quod iste sit Sobna cui
Abbreviated transcription (Latin):
oepit eas lam decẽ tribub ductis in capti¬
uitatẽ. & omĩb ciuitatib udȩ uastatis.
puenitur ad ierłm. Sed in hoc loco quȩ¬
ttio non modica est: quis fuerit iste sen¬¬
nacherib Ham sicut historia regũ mani¬
festat & paralipomenon: septimo anno
regni ex echiȩ uenit salmanasar iexas¬
siriorũ. & transtulit maximã partem
popłi decẽ tribuũ ultra montes medoꝵ
& ꝑsarũ: cũ quib & tobias uir iustus du:¬
ctus ÷ incaptiuitatẽ. sicut in libro eiꝰ ha¬
betur. Sic enim dicitur ibi. Cũ captus. ẽẽt.
tobias in dieb salmanasar. Post salmana¬¬
sar aut̃. uenit iterũ ful qui ce ipse partẽ
popłi captiuauit. Deinde teglat. phalla¬
sar. & satgon. successerunt ĩn regnũ
assiriorũ usq ad sennacherib. Sigͦ septimo
anno regni etechiȩ primũ ductȩ sunt decẽ
trib in c̃aptiuitatem a salmanasar qđ ueris.¬
simũ est: quomͦ potest. eẽ. ut int̾ spaciũ octo
annoꝵ tot reges sibi in uno anno successernt:

Expanded text:
t eas. » Jam decem tribubus ductis in captivitatem, et omnibus civitatibus Judae vastatis, pervenitur ad Hierusalem. Sed in hoc loco quaestio non modica est: Quis fuerit iste Sennacherib? Nam sicut historia regum manifestat et Paralipomenon , septimo anno regni Ezechiae venit Salmanasar rex Assyriorum, et transtulit maximam partem populi decem tribuum ultra montes Medorum et Persarum: cum quibus et Tobias vir justus ductus est in captivitatem, sicut in libro ejus habetur. Sic enim dicitur ibi: Cum captus esset Tobias in diebus Salmanasar Post Salmanasar autem venit iterum Ful, qui et ipse partem populi captivavit. Deinde Teglat, Phallasar, et Sargon, successerunt in regnum Assyriorum usque ad Sennacherib. Si ergo septimo anno regni Ezechiae primum ductae sunt decem tribus in captivitatem a Salmanasar, quod verissimum est: quomodo potest esse, ut inter spatium octo annorum, tot reges sibi in uno anno successerint?
Abbreviated transcription (Latin):
uite: ꝓ eo qđ est adiuuabote. Noli timere
uermis iacob qui mortui estis exisrł: sub.¬
audis peccato. Uermis appellatur chorus
apłorũ ꝓpt̾ humilitatem: imitans illũ qͥ
dicit in psalmo Ego aut̃ sũ uermis &e ñ homo
Sicut enĩ uermis t̾ram penetrat. ita sermo
apłicus gentiũ corda penetrauit. Mortui
sunt exisrł peccato. qui dicunt cũ apło Co

Expanded text:
te, pro eo quod est adjuvabo te. « Noli timere, vermis Jacob, qui mortui estis ex Israel » subaudis peccato. Vermis appellatur chorus apostolorum propter humilitatem, imitans illum qui dicit in psalmo: « Ego autem sum vermis, et non homo . » Sicut enim vermis terram penetrat, ita sermo apostolicus gentium corda penetravit. Mortui sunt ex illis peccato, qui dicunt cum aposto