comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suctudo equiuotum ad u̾tutẽ. ⁊ ad
passionẽ oppositam ire. si quis ã
meu ꝓpͥuin. s cũ coustat de re de u̾b̾
mimine ẽ curand̾. Enumeratis gͦ
passionib sic potest accipi eaꝵ nũs
qr passiaues ꝓprie eẽ nõ hñt insi in
appetitu sẜitino. appetitus ei intlłec¬
tunis qr nõ ẽ u̾tus in corpore siue
nõ est u̾tus affixa organo ab hiꝰ pas¬
siquib ẽ semotus. eait ergo omĩs
passio ut hic de passiane loquunur
in appetitu sẜitiuo. sẜicuius ã apperitꝰ
us supͣ daffusius diximus diuidit᷑
i irascibulẽ ⁊ concupiscilu le ¶predoẽ gͥ

Expanded text:
ad passionem oppositam irae. Si quis autem men proprium. Sed cum constat de re, de verbis minime est curandum. Enumeratis ergo passionibus, sic potest accipi earum numerus quia passiones proprie esse non habent nisi in appetitu sensitivo. Appetitus enim intellectivus quia non est virtus in corpore, sive non est virtus affixa organo, ab huiusmodi passionibus est semotus. Erit ergo omnis passio ut hic de passione loquimur in appetitu sensitivo. Sensitivus autem appetitus ut supra diffusius diximus dividitur in irasci
Abbreviated transcription (Latin):
sex uidelz amor. odium. desiderium.
abhoĩatio. delectatio. ⁊ tristicia. ꝑti¬
nent ad mucupiscibiłem. uelique uo̾
sex ad irastibilem spestant suũs ã ẜiqi
pallionum concupistibue. sie acripi
ꝑtinens ad concupustibilẽ ur siñt᷑
respestu lom. uł respestu mali. si res¬
pectu bom hec ẽ triplicit̾ uã erpo bo

Expanded text:
amor, odium, desiderium, abominatio, delectatio, et tristitia, pertinent ad concupiscibilem. reliquae vero sex ad irascibilem spectant. Numerus autem passionum concupiscibilis sic accipi pertinens ad concupiscibilem, vel sumitur respectu boni, vel respectu mali. Si respectu boni, hoc est tripliciter. Nam erga bo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ht̃ cẽ in nob̾ desiderium. ꝓut
uero quietamur in eo exisfit gandi¬
si derum ⁊ delectatio sumũt᷑ respͤtu
hom. odnun uero abhoĩatio ⁊ tusticia
suminit᷑ respestu mali nã ꝓut ma¬
luin nob̾ displicet ẽ hodiumn. ꝓut

Expanded text:
placet, est in nobis desiderium: prout vero quietamur in eo, existit in nosiderium, et delectatio sumuntur respectu boni. Odium vero, abominatio, et tristitia, sumuntur respectu mali. Nam prout malum nobis displ
Abbreviated transcription (Latin):
tens illis er̃ in honore ⁊ gła. pͥuutus
engo iuiuence fuerant cõmu tatioues¬
reꝵ ad mecalla solum ẜ pondera ut
uolentes hr̃e tantum uni oportebat
dare tantum poudens aigenci uł an¬
ri ur ⁊̃ alt̾ius alterius metalli us pla¬
cebat tinic temporis inetałlis ppłis¬
ur regib insticuere. s qi disficae erat
in oĩ emptione ⁊ uenditione semꝑ põ¬
derare metalla ut enentes ⁊ uen deaces
absaluerentur a li hiꝰ pondere in ipĩs
metallis scilłum fuit signum aͦd
ut y̾mago pͥnapais uł aliquid ali¬
ud signum pubilicum ꝑ cuiꝰ iuspe¬
ctionẽ saretur qnͣti pouderis ⁊ qnͣci
ualoris eẽt metallum illud. ħ ergo
re. in trrco enggo uno regno ne ninuis
grauarentur hoĩes cõmorances in
ip̃o cum ex una ꝑte regni oportebat
eos a credere ad alram portando sen
uistualia ouerosa iuentus fuit de¬
narius qui ẽ de facili portalulis ꝑ cuiꝰ
una prouincia s qr in diu̾sis regins
aiu̾isi dũeintur. nec eisdem deuariis u¬

Expanded text:
us ergo inventae fuerunt commutationes ad metalla solum secundum pondera: ut volentes habere tantum vini, oportebat dare tantum ponderis argenti, vel auri, etiam alterius metalli, ut placebat tunc temporis populis et regibus instituere. Sed quia difficile erat in omni emptione vel venditione, semper ponderare metalla, ut ementes et vendentes absolverentur ad huiusmodi pondere, in ipsis metallis sculptum fuit signum aliquod, ut imago principis, vel aliquod aliud signum publicum, per cuius inspectionem sciretur quanti ponderis, et quanti valoris esset metallum illud. Hoc ergtae. In toto ergo uno regno ne nimis gravarentur homines commorantes in ipso, cum ex una parte regni oportebat eos accedere ad aliam, portando secum victualia onerosa, inventus fuit denarius, qui est de facili portatilis: per cuuna provincia: sed qua in diversis regnis diversi dominantur, nec eisdem denariis u
Abbreviated transcription (Latin):
tes qiͣ solum cõmutabant irs ad
res. ut si unus habundat in uiuo:
⁊ alins in sticimento cõmutabant
fficienciam uite qui inodus ut ipt̃
ait ad huc resu̾atur apud multas
barbaras nationes que nõ hñtes
deuarioꝵ usun solunt res ipãs com¬
mutant. hic aucẽ modus forte in
uno uito uł in una uilla obsuar pos¬
sec. s in toto repno uł in dota ꝓui¬

Expanded text:
i solum commutabant res ad res. ut si unius abundabat in vino, et alius in frumento, commutabant sufficientiam vitae. quin modus ut ipse ait adhuc reservatur apud multas Barbaras nationes, quae non habentes denariorum usum, solum res ipsas commutant. Hic autem modus forte in uno vico, vel in una villa observari posset: sed in toto uno regno, vel in tota
Abbreviated transcription (Latin):
solui ht̃ eius pͥncipatus. ¶Regiĩ
aucẽ diũum nõ cot pericanis expo¬
ntur nor tot mods ht̃ dissolui.i¬
¶ Nam licet tyrãms sacagat ꝓ ui¬
rib uerum regẽ opprimere uui̾s tũ
uelus rex uero regi se oppoint. u ain¬
mlłs bonus ⁊ u̾cuosus custquicur
alios bonos ⁊ u̾tuosos s eos pro
neret desicret eẽ bonus ⁊ yͥtuotꝰ
Decet ergo regiam maiestatẽ sum¬
mo studio cauere tyrãuidẽ ue pre¬
dictis periculis exponatar.
sunt q̃ saluant diũum regium ⁊
quot oporteat regem facete ut

Expanded text:
lvi eius principatus. regium autem dominium non tot periculis esponitur, nec tot modis habet dissolvi. Nam licet tyrannus satagat pro viribus verum regem opprimere, nullus tamen verus rex vero regi se opponit: nam nullus bonus et virtuosus insequitur alios bonos et virtuosos, sed eos pro neret, deficeret esse bonus et virtuosus. Decet ergo regiam maiestatem summo studio cavere tyrannidem, ne praedictis periculis exponatur. Quae sunt quae salvant dominium regium, et quot oporteat regem facere ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nequicias que cong̾gancur in ip̃a
comiapicur ⁊ durare non põt idõ
dccitur in poł. qd̾ tyrãnides qnͣto iuntẽ¬
tior tanto minus durat ¶usticia a
urbanitaces su̾at. quare cum a insti¬
cia receditur p̾paratur uia ut corrũpat᷑
pͥncipatus ille. politicia quͣco de se ma¬
gis ainsticia recedit taudo ex st ht̃ ut
facatus corrumpatur. Eores ago ⁊ pͥn¬
cipes si uolunt suum durare dm̃iun:
sñme cauere debent ne a usticia deui¬
ances in tyrãuidẽ conu̾tantur ⁊ si
ers ali quo modo ty rãuizare con cu¬
gat suam ty̾rãmdẽ ꝓ uirib modera¬
re debent qr qnͣto remissius tyrãinya¬
bunt tanto dirabilins principabũt᷑
¶ Sros tyrãmdes cornmpitur ab ali¬
a tyramde contria. na licet lotrim nõ
concͣrietur bono co qd̃ bouuni sit uno
modo. malum camẽ pocest concaͣian
malo eo qd̾ cẽ hãt multipliciter. ꝯͣ eĩ

Expanded text:
gantur in ipsa, corrumpitur et durare non potest. Ideo dicitur in Polit. quod tyrannis quanto intensior, tanto minus durat: iustitia enim urbanitatis . quare cum a iustitia receditur, praeparatur via ut corrumpatur principatus ille. Politia ergo quanto de se magis a iustitia recedit, tanto ex se habet ut facilius corrumpatur. reges ergo et principes si volunt suum durare dominium, summe cavere debent ne a iustitia deviantes in tyrannidem convertantur: et si eos aliquo modo tyrannizare contingat, suam tyrannidem pro viribus moderare debent, quia quanto remissus tyrannizabunt, tanto durabilius principabuntur. Secundo tyrannis corrumpitur ab alia tyrannide contraria. nam licet bonum non contrarietur bono, eo quod sit uno modo: malum tamen potest contrariari malo, eo quod esset habet multipliciter: conti
Abbreviated transcription (Latin):
mułtaplicit̾ deiare ab ip̃o quare in
deuiationib coutrarietas eẽ põt. Ut
si mnultum oppoͣ panco ꝓ iectio ultra
signum concͣciatur ꝓiectiom citra ⁊
ꝓiectio in dextram ꝓrestiom in sinistm̃.
ic ⁊ in ꝓposito pͥncipacus restus nõ¬
ꝑn̾so. una ergo tyrãmdes põt cont᷑ͣ¬
ni alii ⁊ corrumpere ip̃am ut tỹrãni¬
des ppłi concͣriatur tyrãmdi monar¬
chie ⁊ una monarchia tycãnica cõ¬
tͣriacur alii. ¶ Cum eĩ aliquis uronar¬
cha uel aliquis unus pͥnceps tyrãm¬
zat in ppł̃m gens ilła oppiessa nõ ua¬
lens sustinere tẜrãiridẽ pͥncipes nistir¬
git ⁊ tyrãnuat in ip̃m elim ꝑĩnens
uel ꝯpelleus totus cipo ppłs efficitur
qiͣ unus tpͥrãmis cantra pͥncipemn. ⁊
tyrãnides ppłi coerumpit tyraidem
monarchicam. ¶Eic ⁊̃ una tyrãuides
mouarchica cortumpit aliam. qr mł¬
totieus uinis monarchs tẏratius in¬
singit in alium ut optineat pͥncipatũ
eis ẜDebent eiꝑo cauere reges ⁊ pͥna¬

Expanded text:
multipliciter deviare ab ipso, quare in deviationibus contrarietas esse potest, ut si multum opponitur pauco, proiectio ultra signum contrariatur proiectioni circa: et proiectio in dextrum proiectioni in sinistrum. Sic etiam in proposito, principerso. Una ergo tyrannis potest contrariari alii, et corrumpere ipsam; ut tyrannis populi contrariatur tyrannidi monarchiae: et una monarchia tyrannica contrariatur alii. Cum enim aliquis monarcha vel aliquis unus princeps tyrannizet in populum, gens illa opressa non valens sustinere tyrannidem principis, insurgit et tyrannizat in ipsum, eum perimens vel expellens. Totus ergo populus efficitur quasi unus tyrannus contra principem, et tyrannis populi corrumpit tyrannidem monarchiam. Sic etiam, una tyrannis monarchia corrumpit aliam: quia multotiens unus monarcha tyrannus insurgit in alium, ut obtineat principatum eius. Debent ergo cavere reges et princ
Abbreviated transcription (Latin):
oet ꝑ multa capicula precedencia
in duxerunus reges ⁊ pͥncipes ut
uon tyrãnizent s ut recbe regant
ppłm sibi cõtnissum. ad huc in ħ ca
uodumus alias rõnes ad ducere oũdẽ¬
ces qd̾ si reges cupuant sinim durare
dñium si ñno opere studere debent ue
efficiantur tyrãni eo qd̾ tyrãmdes
⁊ pͥncipatus ꝑu̾sus płib modis corĩ¬
patur qmͣ restus ⁊ regius pͥncipatus.
alia ⁊ a regno corrumpaitur eĩ tyram¬
des s st ip̃a. nam ut dicebatur supͣ ina¬
lunt se ip̃m corrãpit. ⁊ si incegͥ  sit ni¬

Expanded text:
ula praecedentia induxerimus reges et principes ut non tyrannizent, sed ut recte regant populum sibi comissum: adhuc in hoc capitulo volumus alias rationes adducere, ostendentes quod si reges cupiant suum durare dominium, summo opere studere debent ne efficiantur tyranni, eo quod tyrannis et principatus perversus pluribus modis corrumpitur, quam rectus et regius principatus. alia, et a regno. Corrumpitur enim tyrannis a seipsa. nam ut dicebatur supra malum seipsum corrumpit, et si integrum sit
Abbreviated transcription (Latin):
cam adhibere. Sic ⁊ eĩ decet unum ꝙ̃¬
ib erga siam coningẽ or din atum
hiẽ relum ut sit int̾ eos auiacia u᷑a¬
us delectabilis. ⁊ honesta.¬
Quale sit consiliũ mulierũ
et qd̵ carum consilio non est
utendum simplicit̾ s̃ in ca

Expanded text:
tiam adhibere. Sic enim decet virum quemlibet erga suam coniugem ornatum habere zelum, ut sit inter eos amicitia naturalis delectabilis, et honestaQuale sit consilium mulierum: et quod earum consilio non est utendum simpliciter sed in ca
Abbreviated transcription (Latin):
sia uia siñtur ex lite ⁊ iurgio qd̾ ĩ
domo consurgit. nã cũ urͣ uxorib
qd̃ siue cã calumpnientur. ⁊ qd̾e
aꝵ uiri sine culpa suspicent᷑ de ipĩs
illa ut płimũ oriuutur sites ⁊ iur¬
gia. ¶Nõ cipo decet uiros de sins
conurgib eẽ ininis zeloctpos nec ⁊̃

Expanded text:
sumitur ex lite et iurgio, quod in domo consurgit. Nam cum videtur uxoribus quod sine causa calumnientur, et quod earum viri sine culpa suspicentur de ipsisilla ut plurimum oriuntur lites et iurgia. Non ergo decet viros de sius coniugibus esse nimis zelotypos. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ripes qnͣto maius preuiditium pot
insurgere regno si reges sint ui en¬
xierate cordis ⁊ retrahantur a debi¬
ta cura regni. ¶Sed̾a uia adimresti¬
gand̾ hir idẽ siũĩtur ex eo qd̾ uxorts
ieicantur ad malũ si contingate
qd̃ scinꝑ ꝓhibitio auget concupĩa
qd̃ senes magis desiderant uruere
ultinta dre qmͣ precedentib drel co
qd̃ tunc magis defuit eis uita. sẽꝑ
crgo magis concupiscitur qd̾ abctt
⁊ qd̃ uidemus uolus deficere. s tañ
ret ꝓhibita eo ipõ qd̾ ꝓhibetur une
atur abrẽ ⁊ deficero¶ Ex hic ip̃o inag
desideratur. ⁊ concupiscitur. aequit᷑¬
cipoo uxores zelocipoꝵ magis incita¬
ri ad malum qr augecur in eis cõ¬
cupisocacia ex inordiuato zelo unoi

Expanded text:
cipes, quanto maius praeiudicium potest cipes, quanto maius praeiudicium potest insurgere regno, si reges sint anxietate cordis, et retrahantur a debita cura regni. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumintur ex eo quod uxores incitantur ad maluum, si contingat r prohibitio auget concupiscequod senes magis desiderant vivere ultima die, quam praecedentibus diebus, eo quod tunc magis deficit eis vita. Semper ergo magis concupiscitur quod abest, et quod videmus nobis deficere. Sed cum res prohibita, eo ipso quod prohibetur et videtur abesse et deficere, ex hoc ipso magis desideratur et concupiscitur, sequitur uxores zelotypiorum magis incitari ad malum, quia augetur in eis concupiscentia ex inordinato zelo vi
Abbreviated transcription (Latin):
dabilis triplici uia oñdere possumꝰ.
nã cum quis crga siam comugẽ
ẽ ntinis zciotipus ex minio zelo ꝙ̃
crga illam gerit oĩa suspitantur
ui peis. inultostiens quidẽ uxores
lene uiueates. ⁊ debitt se gerentes
pelus. Ex suspictiont antẽ ipũs
zelotipi si nimius sit eins zelus
tria mala consurgunt ex quib tͣ
rões sinni possunt oñdentes nimis
zelocipos nõ eẽ laudandos. pͥmũ ẽ
qd̃ uiri in se ipĩs minia turbatõe
uexautur. scd̾m qi ex hoc młieres ĩ¬
citantur ad malum. t̾cium uero
q ut płiimun ex tali zelo cõsurgit
in domo litigcum ⁊ ꝑ turbatio ¶ꝑma
uia sic p uã si uni nimio zeło mo¬
uentur ccͣ uxores ꝓprias qiͣ scm ꝑsũt
in suspitione. ⁊ ꝑ consequens sq̃ sũt
in auxietace cordis quare cũ una
cura imnpediat aliam o sic clantes¬
retrahi a debrtis citris. ⁊ a cuialib o¬
perib. Decet crgo om̃s cues nõ eẽ
uimis zelotipos de suis comugibi
⁊ tanto magis decet hoc reges ⁊ pͥn¬

Expanded text:
triplici via ostendere possumus. Nam cum quis erga suam coniugem est nimis zelotypus, ex nimio zelo quem erga illam gerit, omnia suspicatur in peius. Multotiens quidem uxores bene viventes, et debite se gerentes peius. Ex suspitione autem ipsius zelotypi, si nimis sit eius zelus, tria mala consurgunt; ex quibus tres rationes sumi possunt, ostendentes nimis zelotypos non esse laudandos. Primum est, quia viri in seipsus nimia turbatione vexantur. Secundum, quia ex hoc ipsae uxores incitantur ad malum. Tertium vero, quia ut plurimum ex tali zelo consurgit in domo litigium et perturbatio. Prima via sic patet. Nam si viri in nimio zelo moventur circa uxores proprias, quasi semper sunt in suspitione, et per consequens semper sunt in anxietate cordis: quare cum una cura impediat aliam, oporteretrahi a debitis curis, et a civilibus operibus. Decet ergo omnes cives non esse nimis zelotipos de suis coniugibus: et tanto magis hoc decet reges et prin
Abbreviated transcription (Latin):
nec ẽ optunus nec c̃ dagnis. siẽ fe¬
licitas in aliquo pucipatu pom d.
ponenda est in pͥncipatu optimo ⁊
digno. Pͥucipari antẽ ꝑ cuulẽ pomͣ¬
ẽ pͥncipari strius nõ libers /uã tał
pͥncipatus est ꝑ castionẽ ⁊ uiolẽ¬
ciam. Cum ergo pͥncipatus se exte
li beri sunt meliores strins tauco
pͥncipati lib̾is cłł melius ⁊ dipcinꝰ
qmͣ pͥncipari sus. pͥncipatus ig᷑
det in ciuili poͣ nõ ordina lut ciues
insi ad exr̃itum armoꝵ ⁊ ad ea ꝑ q̃¬

Expanded text:
non est optimus, nec est dignus. Si enim felicitas in aliquo principatu poni debet, ponenda est in principatu optimo, et digno. principari autem per civilem po principari servis, non liberis: nam talis principatus est per coactionem, et violentiam. Cum ergo principatus se extenliberi sunt meliores servis: tanto principari liberis, est melius et dignius, quam principari servis. principatus ergo det in civili potentia, non ordinabit cives, nisi ad exercitum armorum, et ad ea,
Abbreviated transcription (Latin):
te lene se h̾ebit tempore lelli. cẽpore
tame pacis nesciet bene uiuere. nã
cũ ut płimũ us̃ studu̾it nisi in ex̾igi¬
is bellicis. ⁊ totam uitam suã ordana¬
i̾it ad forcituanẽ u s̃ ad iusticiam ⁊
temꝑanciam tempore pacis in quo

Expanded text:
te bene se habebit tempore belli: tempore tamen pacis nesciet bene vivere. nam, cum ut plurimum studuerit, nisi in exercitiis bellicis, et totam vitam suam ordinaverit ad fortitudinem, non ad iustitiam, et temperantiam, te
Abbreviated transcription (Latin):
cur elt ꝑfrm̃ ⁊ ꝑ se susficiens louũ
Impossibule ẽ autẽ in aliquo ẽẽ ma¬
ximum bonũ nist ille bene uinat.
⁊ sic maxĩe bonus sicut ẽ impossi
iu aliquo cẽ initensam alled̾em:
isi ille set intense albus. Qde̾ a̾ ci¬
iuł poͣ possit meẽ alicui abs bom¬
tace uite pz ex hiis que temporib
retroactis frã conspiximus. uidimꝰ¬
eĩ multos tyranuos pessimos maxͤ

Expanded text:
ufficiens bonum. Impossibile est autem in aliquo esse maximum bonum, nisi ille bene vivat, et sit maxime bonus: sicut impossibile est in aliquo esse intensam albedinem, nisi ille fit intense albus. Quod aia possit inesse alicui absque bonitate vitae, patet ex iis quae temporibus retroactis facta conspeximus. Videmus multos Tyrannos pessimos maxime
Abbreviated transcription (Latin):
¶ccio ꝯͣ eos eẽ magnaminas ciꝰ cã ex
p̾redentili assigͣtim ¶ Nã ex hoc ẽ quis
magnͣimus qr digͥficat se magnis
⁊ ing̃t st ad facien d̾ magͣ uuenes
ergo cum sinit liberales ⁊ cum sint ã¬
aĩosi ⁊imne spei nõ hñt unde recrahã¬
cur quin siat magnamu sposs ⁊¬

Expanded text:
it eos esse magnanimos, cuius causa ex praecedentibus assignatur. Nam ex hoc est quis magnanimus, quia dignificat se magnis, et ingerit se ad faciendum magna. Iuvenes ergo, cum sint liberales, et cum sint animosi et bonae spei, non habent unde retrahantur quin sint magnanimi. Poss
Abbreviated transcription (Latin):
nam agerent si multituoinẽ diui¬
ciaꝵ qua pollent nõ implicarent ĩ
debitos ⁊ pios usus ut supͣ in trac¬
tatu de lib̾alitate sufficient̾ trasta¬
uimus. deoet eĩ eos tanco mag̃ ẽẽ
lone spei quiͣ alias qnͣto frã coĩa cͣ
que insudare debent sunc dĩuiora
quͣ alia Rursus decet eos eẽ magͣ¬
nimos qr ut dicebatur in quodã caͦ
de magͣmmitate. maxiẽ magͣniim¬
tas competit regib ⁊ pͥncipib qr sos
dua rendere gic etiam congͧumu ẽ eos
nõ eẽ maligna moris ut nõ de qͥl¬

Expanded text:
am agerent, si multitudinem divitiarum qua pollent, non multiolicarent in debitos et pios usus, ut supra in tractatu de liberalitate sufficienter tetigimus. Decet etiam eos tanto magis esse bonae spei qquae insudare debent, sunt digniora quam alia. Rursus decet eos esse magnanimos: quia ut dicebatur in quodam capitulo de magnanimitate maxime magnanimitas competit regibus et principibus, quia eos dua tendere. Sic etiam congruum est eos non e
Abbreviated transcription (Latin):
qr rõne ecatis st coutunere nõ pos¬
sunt qͥn cõmittant aliqͣ tupia de
quilis ceret eos uerecundari. reges
aucẽ ⁊ pͥncipes quos decet et̃ qͣiͣ se¬
mideos nõ solum qd̃ turpia cõmit¬
drant curpia noĩari qr corrũpunt
lonos mores collo quia pͣu a/ nõ cigo¬

Expanded text:
ratione aetatis se continere non possunt quin committant aliqua turpia, de quibus decet eos verecundari: reges tamen et principes, quos decet esse quasi semideos, non solum quod turpia commitdiant turpia nominari: quia corrumpunt bonos mores collo
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Cum trgo uiutnes qr ꝑtalidi
uimis asfestant exceliere tument ĩ¬
głisicari. qͣre de facili erubescunt.
tangere qr uiuenes sunt nͣaͣlicer
uerecundi. nam ue ip̃e ait nich̾ no¬
ili dosttinam legum moiitiones
pat̾nas us mat̾nas ꝑ qͣsͣ instruũt᷑
pu̾i. Cum ergo matres semꝑ mo-¬
neant suos filros ad horesta qr
honestum id̾ ẽ qd̾ honoris status
Inuenes multum affestant ea q̃
importare uident᷑ honoris statũ
⁊ ꝑ locum ab oppositis multũ tuñt
que important ignõam. ⁊ in hono¬
ratiouẽ. ⁊ qr aubescentia ẽ tanor ĩ¬
głi ficationis in uenes de facili crubeᷤ¬
cunt uiso que mores sunt lauda

Expanded text:
nis. Cum ergo iuvenes, qui percalidi nimis affectent excellere, timent inglorificari. quare de facili erubescunt. tangere, quam iuvenes sunt naturaliter verecundi. Nam ut ipse ait nihil moibi doctrinam legum, monitiones paternas, vel maternas per quas instruuntur pueri. Cum ergo matres semper moneant suos filios ad honesta; quia honestum idem est quod honoris status, iuvenes multum affectant ea quae importare videntur honoris statum, et per locum ab opposistis, multum timent quae important ignominiam et inhonorationem: et quia erubescentia est timor inglorificationis, iuvenes de facili erubescunt
Abbreviated transcription (Latin):
inz s ex eo qd̾ credat se amittece glo¬
riam ⁊ houorẽ que sunt lona ext̾i¬
ora uelecundat᷑ In cunido ergo sã¬
gus recurrit ad int̾iora ⁊ m̃bͣ ie¬
manent pallida qr cunor consur¬
git ex eo qdẽ quis credit amittere ĩ¬
teriora s cum quis uerecundat᷑ sãgͥs
fluit ad exc̾iora. ⁊ faciet apparet ru¬
bea. curcit ergo sangͥs tunc ad ext̾ĩo¬
ra qr uererundia consurrgit ex eo ꝙ
quis st credit auuttere etiora bona.
¶Duplex ẽ ergo cuor unus amͣcen¬
palescit. ⁊ a luis anuttenda głam ⁊
houorẽ que sunt boua ext̾iora ꝑ ꝙ̃
erlridencis. uerecundia ergx quidã

Expanded text:
credit se amittere gloriam et honorem, quae sunt bona exteriora, verecundatur. In timendo ergo sanguis recurrit ad interiora, et membra remanent pallida: quia timor consurgit ex eo, quod quis se credit amittere interiora bona. Sed cum quis verecundatur, sanguis fluit ad exteriora, et facies apparet rubea; currit ergo sanguis tunc ad exteriora, quia verecundia consurgit ex eo quod quis se credit amittere exteriora bona. Duplex ergo est timor, unus amittenpallescit, et alius amittendi gloriam, et honorem, quae sunt bona exteriora per quae erubescentia. verecundia ergo est quidam
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ alii eo qd̃ magis indorent̾ se ge¬
rern sp̃ma ergo qͥn que daxiuius
laudabilia uninuenib adaptare p¬
ssumus regib ⁊ pͥncipib qr deces au¬
cẽ liberales. bone spei nõ maligni
moris magͣuimos ⁊ mnistratiuos.
extũ autẽ uidel eẽ uerecundos nõ
decxet simplicit̾ cumpcc̾e regi b dedet

Expanded text:
i, eo quod magis indecenter se gererent. Prima ergo quinque, quae diximus laudabilia in iuvenibus, adaptare possumus regibus et principibus: quia decet esse liberales, bonae spei, non maligni mori, magnanimos, et miserativos. Sextum autem, videlicet, esse verecundos, non decet si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpuo ialoie. uam quilz cum maio¬
n diligencia reciuz facultates suas
qũ pp̃ in digenciam passus ẽ aliqͣ
mala uł qũ facultates illas acqͥsi¬
uit ꝓpͥa industria.⁊ ꝓprio lalure. uã
qd̾ cum lalore acquiritur diligentꝰ
retinctur. ĩ mo adeo quili delectat᷑
in ꝓprio opere qd̃ quiqqͥd sua indust̾¬
a aqquirit carius possid ¶gccõ inue¬
nes sunt lone spei qd̃ tuplia rõue ꝯͣ¬
aĩosi. ⁊ bone speispͥmo qi paucoꝵ ex¬
ꝑti. nõ in multis sunt passi repul¬
sam ids̃ credunt oia optarere sũt
eriam bone spei. qr in eis in cis mul¬
tum hũndat ca lor ¶Corde eigo ⁊ a¬
liis mẽbrs inflainatis ex calore
unicre in futur Cum ergo meino¬
ria sit respͤtu pret̾itoꝵ ⁊ spes respectu
moua ⁊ multũ uiuũt spe. nõ eĩ mł¬
tũ delestantur inneues in hiis que¬

Expanded text:
 cum maiori diligentia retinet facultates suas, quando propter indigentiam passus est aliqua mala, vel quando facultates illas acquisivit propria industria, et proprio labore. Nam quod cum labore acquiritur, diligentius custoditur, immo adeo quilibet delectatur in proprio opere, quod quicquid sua industria acquirit, charius possidet. Secundo iuvenes sunt bonae spei. quod triplici animosi, et bonae spei primos quia paucorum experti, non inn multis sunt passi repulsam, ideo credunt omnia obtinere. Sunt etiam bonae spei, quia in eis multum abundat calor: corde ergo et aliis mmbris inflammatis ex calore vivere in futuro. Cum ergo memoria sit respectu praeteritorum, et spes respectu moria, et multum vivunt spe. Non enim multum delectantur iuvenes in
Abbreviated transcription (Latin):
bono alicuius nõ qr ipẽ nõ ht̃ illd̾
bonum. s qr alter cui inuid poliz uo¬
no illo s⁊ potissime ẽ inruidita cͣ siłes
ut siguili mudent sigulis. ⁊ fabri fa¬
bris a sit de aliis Si uero sit tristicia
de bona alc̾iuis nõ quocumq mõ. s
ut indigne hrͣ ab eo sic ẽ nemesis r

Expanded text:
bono alicuius. nam quia ipse non habet illud bonum, sed quia alter, cui invidet, posset bono illo. Et potissime est invidia circa similes. ut figuli invident figulis, et fabri fabris, et sic de aliis. Si vero sit tristitia de bono alterius, non quocunque modo, sed ut indigne habetur ab eo: sic est nemesis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
abhoĩentur abhoĩanda desectentur
⁊ tustentar. ut ẽ delectand̾ ⁊ tristãd̾
⁊ ad hec oĩa se hañt ut requirit ordo
⁊ regłarõnis shec ergn ad p̃sens de
passiomili sufficiant. qr si quid ẽ h
dimissum infra diffu sius tractabit᷑.
agetur el in t̾rio de tuore amore
poltulabit ibi eĩ oñdemus qͦ modo
reges ⁊ pͥncipes st hr̃c debrat ut a
ppłis tueantur.⁊ quõ ut ament᷑:

Expanded text:
abominentur abominanda: delectentur, et tristentur, ut est delectandum, et tristandum: et ad haec omnia se habeant, ut requirit ordo, et regula rationis. Haec ergo ad praesens de passionibus sufficiant: quia si quid est hic dimissum, infra diffusius tractabitur. Agetur enim in tertio de timore, amorepostulabit. Ibi enim ostendemus, quomodo reges et principes se habere debeant, ut a populis timeantur, et amentur:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩa ⁊ uemiests siue indignatio redu¬
cantur ad tristiciam Sciend̾ ergo ha
tria cẽ spẽs cristicie. nã ab tristari pͥ
uł de malo alteriꝰ ur de louo si trista¬
tur de ualo. ⁊ maxime si credit ipͫ
indigne pati illud malum sir t̃ mĩã¬

Expanded text:
emesis sive indignatio reducuntur ad tristitiam. Sciendum ergo haec tria esse species tristitiae. Nam aliquis tristari putest, vel de malo alterius, vel de bono. si tristatur de malo, et maxime si credit ipsum indigne pati illud malum, sic est mi
Abbreviated transcription (Latin):
timenda ꝑ magͣminitarẽ ⁊ hĩlita¬
tẽ lene se hebunt ccͣ spem ⁊ desꝑati¬
one. nã magcͣmiinitas repͥmet desꝑa¬
cionem ne retrahautur a bonis ar¬
duis pp̃ dafficultatẽ. hũilitas uero
mod̾alit spem ne uimis se ing̾ant
ad illa pp̃banitatẽ ⁊ delestacionẽ
quẽ ẽ in eis p alias uero u̾tutes exũ¬
tes nn concupisciluli bene se hebunt

Expanded text:
ilitatem bene se habebunt circa spem, et desperationem. Nam magnanimitas reprimit desperationem, ne retrahantur a bonis arduis propter difficultatem. Humilitas vero moderabit spem, ne nimis se ingerant ad illa, propter bonitatem, et delectationem, quae est in eis. Per alias vero virtutes existentes in concupiscibili, bene s
Abbreviated transcription (Latin):
nes morib nõ dooet ipõs uerecunda¬
ri insi ex supposttuane uã si contingẽt¬
i pos operari curpia uerecundar deb̾e̾ait.
laudalulis nec multũ landat᷑ qui
ninis indignatur de ꝓspitacib ma¬
loꝵ. nã in ali nõ possunt possidere
maxima bona cuiꝰ modi sunt u̾cutes.
s forte possidere possunt bona medaa
ur loua medis mĩma. cuiꝰ moda sunt
uona ext̾ura. talia ancẽ que mimina
sunt in gencre bonoꝵ nõ multũ curãd̾̃
ẽ si possidentur a malis. dum tamẽ
hoc arodat si ne culpa ꝓpria. nã si ali¬
cuiꝰ eẽt hec bona dispensare nõ deleret
ca tribuere indignis s digͥs. Reges gͦ
⁊ pͥncipes in tancũ debent eẽ uemeseti
⁊ indignari debent de ꝓspecitatib ma¬
loy ne indigͥs dastribuant sua bona.
dic gͦ se hrẽ debent ad p̾ddãs passioues
que uident᷑ eẽ laudalules snnidiã
ancẽ que ẽ uituꝑabł passio penitꝰ
fugere debent. ⁊ ⁊̃ odium nͥ eẽt uitioꝵ.¬
¶ Nain uicia sunt odienda. ⁊ sunt pro

Expanded text:
s verecundari, nisi ex suppositione. nam si contingeret eos operari turpia, verecundari deberent. laudabilis, nec multum laudatur qui nimis indignatur de prosperitatibus malorum. Nam mali non possunt possidere maxima bona, cuiusmodi sunt virtutes: sed forte possidere possunt bona media, vel bona minima, cuiusmodi sunt bona exteriora. talia autem, quae minima sunt in genere bonorum, non multum curandum est si possidentur a malis: dum tamen hoc accidat sine culpa propria. nam si alicuius esse haec bona dispensare, non deberet ea retribuere indignis, sed dignis. reges ergo et principes in tantum debent esse nemesiti, et indignari debent de prosperitatibus malorum, ne indignis distribuant sua bona. Sic ergo se habere debent ad praedictas passiones, quae videntur esse laudabiles. Invidiam autem, quae est vituperabilis passio, penitus fugere debent: et etiam odium, nisi esset vitiorum. nam vitia sunt odienda, et sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
necencia alios iensurant. sicut a
ipĩ sunt ĩuacentes sic credunt alios
si iuenes sua inuorenͣ alias mesu¬
rant. ⁊credunt alios indigne paci
de facili mouentur ad mĩam ¶Gexco

Expanded text:
nocentia alios mensurant. Sicut enim ipsi sunt innocentes, sic credunt alios si iuvenes sua innocentia alios mensurant, et credunt alios indigne pari, de facili moventur ad miserico
Abbreviated transcription (Latin):
dignatio de ꝓsperitatib maloꝵ u
seritordiq̃. inuidiam ⁊ cribesdeniã¬
o siue uerecundiã  õt hec passiones
reducuntur ad aliqͣs passionũ p̾de¬
ctaꝵ ip z elus. ⁊ gr̃a reducuntur ad
auore. uerecundia ad timorq̃ Im̃di¬

Expanded text:
gnatio de prosperitatibus malorum misericordiam, invidiam, et erubescentiam sine verecundia. Sed omnes hae passiones reducuntur ad aliquas passiones praedictum: quia zelus, et gratia reducuntur ad amorem: verecundia ad timorem: invi
Abbreviated transcription (Latin):
aluis sensus uolens disterriere de ꝓpͥis
syibilib hr̃ẽ se di inter ipõs sapores ur
int̾ ꝓpria ssibilia ¶Est ei sensus media
um de sẜibilib ut qm̃ din lingna nõ ẽ
infecta aliquo humore reste indieat di¬
cens amaꝵ eẽ amaꝑi ⁊ dulce dul ce. di
uero iificiatur colera uel fleginace uła
li quo alio humore cunc uõ qł exñs in

Expanded text:
alius sensus volens discernere de propriis sensibilibus, habere se debet inter ipsos sapores, vel inter propria sensibilia. Est enim sensus media um de sensibus; ut quamdiu lingua non est infectio aliquo humore, recte iudicat, dicens amarum esse amarum, et dulce dulce. Si vero inficiatur colera vel phlegmate vel aliquo alio humore, tunc non quasi existens in
Abbreviated transcription (Latin):
adrem uel ad negocium de que ẽ li¬
tigium. passianare autẽ iudicem.
ut narrare uiirias qs ꝑs adu̾sa
iudaci intulit uel narrare bona que
ip̃i indici conculerunt. ⁊ ħ modo ꝓuo¬
care indicem ad malmualen tiã ꝑtis¬
imꝑcinens ad ꝓpositum qͣre nõ sũt
calia ꝑnnttenda .c. xxii. Que ⁊ qͦt¬

Expanded text:
cium, de quo est litigium: passionare autem iudicem, aut narrare iniurias quas pars adversa iudici intulit, vel narrare bona quae ipsi iudici contulerunt, et hoc modo provocare iudicem ad malivolentiam spertinens ad propositum: quare non sunt talia
Abbreviated transcription (Latin):
iln talis ordo qi ꝑces passian ando
iidicem ei faciunt apparere a liꝙͥ
iustum uel minstũ qd̃ nõ ẽ officiũ
ꝑtium s legis lacoris. ꝑ legis ẽ la¬
torem uel ꝑ leges ali eo cunditas
d appare indici quid iustum. ⁊ qͥd
les a ptib ꝓmulgacos. ¶Tia uia
sm̃tur ex eo qd̃ tales sm ones sũt
imꝑtineures ad ꝓpositum ⁊ sunt exͥ¬

Expanded text:
ibi talis ordo, quia partes passionando ibi talis ordo, quia partes passionando iudicem, ei faciunt apparere aliquid iustum vel iniustum, quod non est officium partium, sed legislatoris: per legis enim latorem, vel per leges ab eo conditas oportet apparere iudici quid iustum et quidles a partibus promulgatos. Tertia via sumitur ex eo quod tales sermones sunt impertinentes ad propositum, et sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
uel pͥnceps uel alius letis lator. tã¬
qmͣ medium uero ẽ ipẽ uidex s tã¬
qmͣ in fimum ẽ ili rens uel incu¬
satus uel ꝑtes litigances ¶Est cĩ
ui dex medius niter legis latorẽ
⁊ litigances. ⁊ qr medium aliquid
d accipere ab utruz extremoꝵ. ⁊udex
tanqmͣ medius aliquid accipit ab
utrisz. nã a legis latore accipit quid
iustum. ⁊ quid nõ iustum ¶I ẽ ꝑ le
ges disternitur quid iuris ali illo ad¬
discit uidex quid iustũ in agibililii
humains per cuius leges reglatur i
ludacando a legis eudo latore discit
iuidex quid ustum s a ꝑtib discit
quid fc̃m uł nõ frũi. si aricẽ discit
qnͣcun allegant lesxes conditas a
leguu latore quare cum s̾ĩnanes pas¬
stauales inclinent uolinitatẽ ⁊ facis¬
ant apparere aliquid uistum uł nõ
iltum eo qd̃ passionaci ut amantes¬
⁊ tustances nõ pariter iudicamus ꝑ¬
mittere passi ana les sĩnanes inui¬
dicio c̃ ꝑn̾cere ordinẽ iudicandi qr ẽ
p̾mum gradum in indicando que

Expanded text:
l princeps, vel alius legislator: tanquam medium vero est ipse iudex: sed tanquam infimum est ibi reus, vel incusatus, vel partes litigantes: est enim iudex medius inter legislatorem et litigantes, et quia medium aliquid debet accipere ab utroque extremorum, iudex tanquam medius aliquid accepit ab utrisque. Nam a legislatore accipit quid iustum, et quid non iustum, Si enim per leges discernitur quid iuris ab illo addiscit iudex quid iustum in agibilibus humanis per cuius leges regulatur in iudicando, a legislatore ergo discit iudex quid iustum. Sed a partibus discit quid factum, vel non factum. Si autem discit ns, inquantum allegant leges conditas a legumlatore. Quare cum sermones passionabiles inclinet voluntatem, et facant apparere aliquid iustum, vel non iustum, eo quod passionati, ut amanteset tristantes non pariter iudicamus, permittere passionales sermones in iudicio, est pervertere ordinem iudicandi: quia est premum gradum in iudicando, quae
Abbreviated transcription (Latin):
e iui uidicio ꝓordendũ ⁊ qd̾ sĩnones pas¬
sionales sunt corã tudice prohilr̾di.
iram ⁊ odrum i indicio ꝓhibrantꝰ
multi eĩ litigantiũ cognostentes se
hrẽ malam cam̃ nõ narrant quid
ipõs s qd̾ tales smmones sint ꝓhilẽ.¬
di trpslici uia imestigare possimiꝰ
primia siũtur ex eo qd̃ hiꝰ siuones obli¬

Expanded text:
 iudicio procedendum, et quod sermones passionales sunt coram iudice prohibendi. iram et odium; in udicio prohibeantur: multi enim litigantium cognoscentes se habere malam causam, non narrant quid ipsos. Sed quod tales sermones sint prohibendi, triplici via investigare possumus. Prima sumitur ex eo q
Abbreviated transcription (Latin):
p ur iifirtuantilii. ⁊ hñcib infectum gu¬
stum. ¶Sic uidex qmͣdui ẽ medius inter
litigantes nõ declmaus ad alteram ꝑcẽ
qiͣ regła resta dicet iustum eẽ iustum ⁊
tnustum unustunt. Si uero ad alteram
tera uero recedat ꝑ iram ⁊ odium qiͣ regła
cortuosa ꝑn̾se iudicabit. ⁊ qr hoc facĩt
sinanes passionales ꝑmittere talia mui¬
dicio nichil ẽ aliud qmͣ regłam obliqua¬
re. quare si inconnenens ꝑtuittere obliqͣ¬
ri reglam inconueniens ẽ sustaiere in in¬
ditio passonales si̾ones. ¶Da to tamẽ
qd̃ contrugat sustiuere aliquos pas¬
si onalts sinones qr ut in sequentis¬

Expanded text:
 in infirmantibus, et habentibus infectum gustum. Sic iudex quando est medius inter litigantes non declinans ad alteram partem, quasi regula recta decet iustum esse iustum et iniustum iniustum. Si vero ad alteram tera vero recedat per iram et odium, quasi regula tortuosa perverse iudicabit, et quia hoc faciunt sermones passionales, permittere talia in iudicio nihil est aliud quam regulam obliquare: quasi si inconveniens est permittere obliquari regulam, inconveniens est sustinere in iudicio passionales sermones. Dato tamen quod contingat sustinere aliquos pasisonales sermones, quia ut insequentib
Abbreviated transcription (Latin):
qr congrum ẽ eriam ⁊ ipõs ꝑticipare
u̾tuces ⁊ bonos mores. s si rerombẽ¬
ces ne collatur nãlis ordo. ⁊ ne iitẽ¬
perati appareant decet in mensis ui¬
tare sinomim multitudine. ¶Deoet
⁊̃ hoc ipõs miinstrantes ne nogligat᷑
⁊ impediatur ordo ⁊ dispositio minis¬
traudi ssmo li ad mensas regiun ⁊c
pͥncipum semꝑ aliqua utilia leg̾ent
ut simul cum fauces recomlriium
tibum sumunt eaꝵ aures doctruiã
dinare igitur debaent ieges ⁊ pͥncipes.
ut laudabules consuetudines regni si
tales sunt in scrpto redaste ul ⁊ iau
dalulis gesta predecessoꝵ suoꝵ ⁊ maxiẽ
pͥncipantes instiuerentur qualit̾ pͥn¬
cipari deberent. ⁊ alii edocerettur qũoᷤᷤ
c̃ pͥncipib obediendum. h ago ur ali¬
a utilia cradata ẜ uulgare ydioma
ut om̃s ꝑ ea edoceri possent in iñsis
retum ⁊ pͥucipum legenda essẽ hiis
cupo sic ꝑtractatis ccͣ regimẽ domus
licet quodam ꝑticularia alia tractan
possent tamen qr nõ or̃a ꝑticulana

Expanded text:
iam et ipsos participare virtutes et bonos mores. Sed si recumbentes, ne tollatur naturalis ordo, et ne intemperati appareant, decet in mensis vitari sermonum multitudinem, decet etiam hoc ipsos ministrantes, ne negligatur, et impediatur ordo, et dispositio ministrandi. Immo si ad mensas regum et principum aliqua utilia legerentur, ut simul, cum fauces recumbentium cibum sumunt, earum aures doctrinam dinare igitur deberent reges et principes, ut laudabiles consuetudines regni, si tales sunt in scripto redactae, vel etiam laudabilia gesta praedecessorum suorum, et maxime principantes instruerentur, qualiter principari deberent; et alii docerentur, quomodo est principibus obediendum. Haec ergo, vel alia utilia tradita secundum vulgare idioma, ut omnes per ea edoceri possent, in mensis regum et principum legenda essent. His ergo sic pertractatis circa regnum domus, licet quaedam alia particularia tractari possent, tamen quia non omnia particularia
Abbreviated transcription (Latin):
curium hũudare eloquiis. pͥma
uia suĩtur tx hax eo qd̃ hoc repugnat
ordini naturali Sad̾a ex eo qde contͣ¬
dirit bonitati moꝵ ¶ plua uia sic
pz nam ut dicicur pͥmo pol. cunc ẜ
unum organũ ordinatur ad unũ
opus.ĩmo qr in oĩb oporib nanare
nõ d cẽ confusio cum oꝑa eius sit
ab ipõ deo ⁊ intlłigentiis ordin ata.
¶Dato qd̾ naͣ᷑ faciat idẽ organum
ad duo opera ut sit in operib consu¬
sio. ⁊ ne unium impediat aliud cõtͣ
n᷑ alem ordinem ẽ cum ꝑ illud orga¬
mmi inteadimus oc̃ unum illoꝵ
ꝯperum si ꝑ allud tempus nõ cessa¬
oꝑa nature ut in gustum ⁊ loqutio¬
mini ep̾recnns ad illud opus qd ẽ
gustare qde fit in in eusa tempore co¬
mestiauis si tunc temporis nõ cessa¬
mus ab opere alio qd̃ ẽ loqui repug¬
uat cigo hoc ordom nꝰali. ¶ Sdõ re¬
pugnat bointati moꝵ nã si ircom¬
bentes iu mensa ciꝑa młtum loqͥñ
existant qr uinum uidetur eloquia
multiplicare ⁊ hoñes hũndantes

Expanded text:
civium abundare eloquiis. Prima via ex eo quod hoc repugnat ordini naturali. Secunda ex eo quod contradicit bonitati morum. Prima via sic patet. nam, ut dicitur primo Poli. tunc secundum , quando unum organum ordinatur ad unum opus. Immo quia in operibus naturae non debet esse confusio, cum opera eius sint ab ipso deo et intelligentiis ordinata: dato quod natura faciat idem organum ad duo opera, ne sit in operibus confusio, et ne unum impediat aliud, contra naturalem ordinem est cum per illud organum intendimus circa unum illorum operum, si per illud tempus non cesseopera naturae, ut in gustum, et locutioorganum exercemus ad illud opus quod est gustare, quod sit in mensa tempore comestionis, si tunc temporis non cessemus ab opere alio quod est loqui. repugnat ergo hoc ordini naturali. Secundo repugnat bonitati morum. nam si recumbentes in mensa erga multiloquium insistant, quia vinum videtur eloquia multiplicare, et homines abundantes
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbunt ad ninestig aud̾ regiinẽ ci¬
uitatis. ⁊ regͥ.¶ Elt tamẽ duligenter
uõnd̾ qd̾ licet quadã sp̃ali ⁊ excellẽ¬
ti modo ad reges ⁊ pͥncipes specret ĩ
q ciuiem. ⁊ ad quẽlib nicolam cunita¬
tis qr bonum reg̾ ẽ bonũ oñn ciuiũ¬

Expanded text:
gandum regimen civitatis ed regni. Est tamen diligenter notandum quod licet quodam speciali et excellenti modo ad reges et principes spectat intemque civem, et ad quemlibet incolam civitatis; quia bonum regni est bonum omnium civiu
Abbreviated transcription (Latin):
ctat ad pon  deti̾are de ordine domo¬
q i de fabrica ciuitacis ut crdiãt᷑
ad coĩtatẽ. ⁊ ad policiciam ciuium.
Intendimus igit᷑ ostendece de domo
que ẽ coĩtas ꝑsouaꝵ domesticaꝵ.

Expanded text:
ctat ad politicum determinare de ordine domot de fabrica civitatis, ut ordinantur ad communitatem, et ad politiam civium. Intendimus ergo ostendere de domo, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
añtates sunt ꝑfrĩor es ea. ht̃ ergo st
coĩtas doimus ad coĩtas alias sicut
imꝑfestum ad ꝑfrctum ut sicur ꝑs
ad alias sicut qd̾ ẽ ad finẽ st ht̃ ad
ip̃m fiuẽ. uã domus tauqmͣ ud fiẽ
erdiuacur ad uicum cuntatẽ ⁊ re¬
gnũ ẽ eĩ domus pp̃ urcum. uicus

Expanded text:
nitates sunt perfectiores ea. Habet ergo se communitas domus ad communitates alias sicut imperfectum ad perfectum, et sicut pars ad alias, sicut quod est ad finem se habet ad ipsum finem. Nam domus tanquam ad finem ordinatur ad vicum, civitatem, et regnu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ aliqñ cuntacẽ aliqmͣ hoc frcisse uõ
incole riuitatis fecerunt illud sic a¬
i qui hec dictre cousueu̾unt domos
suas ħ oꝑatas ẽẽ nõ qr sapides illd̾
cgeriit s̃ qr sui ꝓgenitores fecerũt
illud. qͣre sicut coĩcatio ciuĩ ciuitas
cupari pot ¶omus ergo de qua pͥͤ¬

Expanded text:
aliquando civitatem aliquam hoc fecisse, non incolae civitatis fecerunt illud. Sic aliqui dicere consuerunt domos suas hoc operatas esse, non quia lapides illud egerint, sed quia sui progenitores fecerunt illud, quare sicut communicatio civium civitas cupari potest. Domus ergo de qua pr
Abbreviated transcription (Latin):
doinis oz coĩtatẽ domesticam siue do¬
cipes decet scire gub̾nare domestica⁊
regerr familiam sine domuũ nõ soĩũ
in qnͣcum eẽ debent unri sociales ⁊ pol¬
cici qr sic scire gub̾nationẽ domus ꝑ¬
cinz ad os̃ tines s spectat speciałr ad
reges ⁊ pͥncipes. qi sicut regnũ ⁊ cim¬
tas presuppoumt eẽ domum sic regͫ
regni ⁊ cuntatis p̾suppaint notitiam
tis efficitur iisi se ⁊ suam familiai
sciat deliatt gub̾uare. qͣre si sp̃alr spe

Expanded text:
otet communitatem domesticam sive docipes decet scire gubernare domestica, et regere familiam sine domum, non solum inquantum esse debent viri sociales et politici, quia sic scire gubernationem domus pertinet ad omnes cives: sed spectat specialiter ad reges et principes, quia sicut regnum vel civitas praesupponunt esse domum, sic regimen regni et civitatis praesupponit notitiam tis efficitur, nisi se et suam familiam sciat debite gubernare. Quare si specialiter sp
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur uir. uerũptamẽ uirẽ prius
puero ꝑfciõne ⁊ complemento qr u
sus rõuis ⁊ alia que requiruntur
ꝑfrius reseruantur in uiro qmͣ in
pucro. ¶ Sit erpr distunctis priorita
domus precedat uitum ⁊ curitatẽ.

Expanded text:
citur vir: verumtamen vir est prius puero perfectione et complemento, quia usus rationis et alia quae requiruntur perfectius reservantur in viro quam in puero. Sic ergo distinctis prioritatdomus praecedit vicum, civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥncipari. tum ⁊̃ qr spectat ad om̃s
ciues intendere bonum regti spectat
ad unum quẽq cinẽ scrre reere do
le regimen ordinacur ad bonun cõe
ut ad lomĩ regͥ ⁊ cuutatis.

Expanded text:
ncipari, tam etiam quia spectat ad omnes cives intendere bonum regni: spectat ad unumquemque civem scire regere domle regimen ordinatur ad bonum commune, ut ad bonum regni et civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nere sunt nobilioꝵ moꝵ qmͣ alii nã
citur homo ⁊ ex beltiis bestia. dic ut
płimim ex bons nascitur lomis
⁊ ex prudentib prudens. nobłes eigo
ꝑti ut płumim sunt prudentiores a¬
liis. ⁊ qr multi oculi in ipõs respiciãt
coĩter plus uercindantur. ⁊ dedigͥnt
oꝑan curpia qmͣ alii. qr ergo nobules
hoĩes ẜ gemis suic in statu iñ quo

Expanded text:
nere sunt nobiliorum morum quam citur homo, et ex bestiis bestia: sic ut plurimum ex bonis nascitur bonus, et ex prudentibus prudens, nobiles ergo experti ut plurimum sunt prudentiores aliis: et quia multi oculi in ipsos respiciunt, communiter plus verecundantur, et dedignatur operari turpia, quam alii. Quia ergo nobiles homines
Abbreviated transcription (Latin):
cornedunt qd̃ ẽ opus trmperaucie
curia lit᷑ di aunitur hoĩes se hr̃e ergi
suos cires si uõ cis innuam infi¬
castitatis. diricur eĩ quis cinialis ĩ
conu̾satione si sit aliis affabił. ⁊ il¬

Expanded text:
d est opus temperantiae. Curiales etiam dicuntur homines se habere erga suos cives, si non eis iniuriam infecastitatis. Dicitur etiam quis curialis in conversatione, si sit aliis affabilitati
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero id agrat qr hoc deret mores cu¬
rie ⁊ mores nobilium curialis e. Sic
etiam si illant̾. ⁊ affalulit̾ quis cum
ac iustus legalis erit. qui uem ut s̾¬
ues mores cune ⁊ robilum enualis
cẽ dicetur sunt eĩ mułti facientes o¬
pera boua u̾tutum ut bona sua alis
largiences nõ agentes hoc qi ers pla¬
ceat expendere nec qd̃ delestrrtur ĩ
dando qd̃ facit lib̾alis uer qd̃ ex hor
ueluit implere legem ħ precipientẽ ꝙ
facit istus legalis s qr uolunt reci¬
nere mores curie ⁊ nolulium qͦs de¬
cet datiuos eẽ pp̃ qd̾ tales cuuales
dici delrat. adu̾tend tamẽ qd l cum¬
cuntur qr in curiis ⁊ in domib nobi¬
gitas qnͣcum ad sumptus. ⁊ affabi¬
litas qnͣtum ad conu̾satiauẽ reqͥ¬
riuitur in ip̃is. uiso quid ẽ cariali¬
tas de leui pz qd̃ docet iniustros ir¬
gum ⁊ principum curi ales a Nã
si decet reges ⁊ pͥncipes. ⁊ qr sunt in
maximo nabulitatis gradu hr̃e mo¬
pes erga suos minstros debeant

Expanded text:
id agat quia hoc decet mores curiae et mores nobilium, curialis est. Sic etiam si hylariter et affabiliter quis cum at, iustus legalis erit: qui vero ut servet mores curiae et nobilium, curialis esse dicetur. Sunt enim multi facientes opera virtutum ut bona sua aliis largientes, non agentes hoc quia eis placeat expendere; nec quod delectentur in dando, quod facit liberalis; nec quod ex hoc velint implere legem hoc precipientem, quod facit iustus legalis: sed quia volunt retinere mores curiae et nobilium, quos decet dativos esse; propter quod tales curiales dici debent. Advertendum tamen quod licet curicuntur quia in curiis et in domibus nobigitas quantum ad sumptus, et affabilitas quantum ad conversationem requiruntur in ipsis. Viso quid est curialitas, de levi patet quod decet ministros regum et principum curiales esse. Nam si decet reges et principes eo quod sunt in maximo nobilitatis gradu, habere mopes erga suos ministros debent
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ moꝵ nobilitas autẽ in excessu
ałiuius loui fundari uidetur. nã mi¬
qmͣ diceretur uinuis nobilior alio un¬
si in aliquo excederet illum. sicut cipo
sunt duo genera bonoꝵ magnoꝵ. qr
quodã sunt magua boua ẜ opimonẽ¬

Expanded text:
tatem morum. Nobilitas autem, in excessu alicuius boni fundari videtur: nam nunquam diceretur unus nobilior alio, nisi in aliquo excederent illum. Sicut ergo sunt duo genera bonorum magnorum, quia quaedam sunt magna bona se
Abbreviated transcription (Latin):
to aia ꝑ appetitum inclinat᷑ ut seqͣ¬
tur modꝰ frigida ⁊ qr frigid̃ restrarg᷑
⁊ condaisatur ⁊ remitritur n se ip̃o.
Ideo senes rõ ue fugidatatis concupis¬
cen ci as hũt remissas. ut uult ph̾s.¬

Expanded text:
etitum inclinatur ut sequatur modum frigidi. Et quia frigidum restringitur, et condensatur, et remittitur in seipso, ideo senes ratione frigiditatis concupiscentias habent remissas, ut vult Ph
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝓuitatẽ facere ⁊ sequi lauda¬
lules mores. sis ⁊ illi qui sunt ni
statu. ⁊ si de se ꝓuitacẽ hũt ad mo¬
res lau dalules. possunt camĩ cõtͣ
istam ꝓuitacẽ facere ut ꝑ corrup¬
tionẽ oppeticus stiͣnͣtur uituꝑabi¬
les mores quare si dignũ ẽ dña¬
ri rõm. ⁊ incellectũ deoet reges ⁊ pͥn¬
cipes qui aliis dũantur sequi mo¬

Expanded text:
nitatem facere consequi laudabiles mores. Sic et illi qui sunt in statu, et si de se pronitatem habent ad mores laudabiles, possunt tamen contra istam pronitatem facere, ut per corruptionem appetitus sequantur vituperabiles mores. Quare si dignum est dominari rationi, et intellectui, decet reges, et principes, qui aliis dominantur, sequi mo
Abbreviated transcription (Latin):
daspbͣ ꝓut dispointur exñs in aliqͣ
passione ualit̾ palsiquacur passio¬
ue illa. Cum ergo tumdi efficiant᷑
frigidi quicunq ẽ naͣlt̾ frigidus
cit in eis naͣlis calos ⁊ hũt m̃bra
naͣliter frigida qrͣto sunt il li b̾ales
qd̃ criplicit̾ contiugit pͥmo ex defcũ
uite. ẜo ex experiencia reꝑoris. t̾cio¬

Expanded text:
prout disponitur, existens in aliqua passione, naturaliter passionatur passione illa. Cum ergo timidi efficiantur frigidi, quicunque est naturaliter frigidus, cit in eis naturalis calor, et habent membra naturaliter frigida. Quarto sunt illiberales: quod tripliciter contingit. Primo ex defectu vitae. Secundo ex experientia temporis. T