comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amare signa. que possunt
cũ reprobis haberi cõmunia.
sed hec que mͦ diximꝰ carita¬
tis atq pietatis miracula a¬
mate: que tanto securiora
sũt. quanto et occulta. et de
qͥbꝰ apud dñm eo maior fit
retributio. qͦ apud homineᷤ
minor ẽ gła. Seqͥtur. Et dñs

Expanded text:
amare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ attulit uite nouitatẽ. ip¬
se contͣ uetꝰ peccatũ attulit no¬
uũ mandatũ. Quapter qͥsqͥs
uetꝰ peccatũ uis extinguere
mandato nouo: extingue cupi¬
ditatẽ.⁊ amplectere caritatẽ.
Sic̃ enĩ radix omniũ maloꝵ cu¬
piditas .lta radix omnũ bono¬
rũ caritas. Totã magnitudinẽ¬

Expanded text:
e nouitatem, ipse contra uetus peccatum opponit nonum mandatum. quapropter quisquis uetus peccatum uis extinguere, mandato nouo extingue cupiditatem et amplectere caritatem. sicut enim radix omnium malorum cupiditas, ita radix omnium bonorum caritas. Totam latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. ⁊ uetustatẽ uinculi mortis
nr̃e sue mortis nouitate dissol¬
uere. mandato nouo fecit ho¬
minẽ nouũ. Nes enĩ uetꝰ erat
ut homo moreret᷑. qͦd ne sẽꝑ
ualeret in homine. res noua
facta ẽ ut d̃s moreret᷑. Sed qͥa
in carne mortius ẽ ñ in diumi¬
tate. ꝑ sẽpit̾nã uitã diumitas
ñ permisit ẽẽ sempit̾nũ int̾itũ

Expanded text:
nem et uetustatem uinculi mortis nem et uetustatem uinculi mortis nostrae suae mortis nouitate dissoluere, mandato nouo fecit hominem nouum. res enim uetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper ualeret in homine, res noua facta est, ut deus moreretur. sed quia in carne mortuus est, non in diuinitate, per sempiternam uitam diuinitatis non pe
Abbreviated transcription (Latin):
ullo eustodit: cuiꝰ cor plemĩ ẽ
caritate. Dicente apło. Plentu¬
do aut̃ legis caritas. Et alio lo¬
co. sinis aut̃ precepti ẽ caritas.
de corde puro. ⁊ conscientia bo¬
na:. ⁊ fide ñ ficta. Quid ẽ autẽ
precepti finis ͤ nisi p̃cepti ad¬
impletio. Et qͥd ẽ p̃cepti adim¬
plecio. nsi legis plenitudo. Es
etiã hic dixit. finis p̃cepti ẽ ca¬
ritas. Nec dubitari ullo modo
potest:. qͦd tẽplũ dei sit homo
in qͦ habitat caritas. Dicit enĩ
et ioħes. Ds̃ caritas ẽ. Hec aut̃
dicentes apłi. ⁊ nob̃ caritatis ex¬
cellentiã cõmendantes: ñ utiq
aliud nisi qͦd comederant ructa¬
re potuerunt. Ipse qͥppe dñs
pascens eos u̾bo salutis. uerbo
caritatis. qͦd ẽ ipse uiuus pamiꝰ
qͥ de celo descendit: mandatũ
inqͥt nouum do uob̾. ut uos
inuicẽ diligatis. Et iterum.
In hoc scient om̃s qͥa disepłi
mei estis: si uos iniucẽ dilexeri¬
tis. Ille gͦ qͥuenit ꝑ crucis irri¬
sionẽ carnis ꝑimere corruptio¬

Expanded text:
labore custodit cuius cor plenum est caritate dicente apostolo: plenitudo autem legis caritas, et alio loco: finis. autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quid est autem praecepti finis nisi praecepti adimpletio? et quid \'est praecepti adimpletio nisi legis plenitudo? quoetiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo, in quo habitat caritas. dicit enim et Iohannes: deus caritas est. haec autem dicentes apostoli et nobis caritatis excellentiam commendantes non utique aliud nisi quod comederant ructuare potuerunt. ipse quippe dominus pascens eos uerbo salutis, uerbo caritatis, quod est ipse panis uiuus, qui de caelo descendit: mandatum, inquit, nonum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes, quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. ille enim qui uenit per crucis irrisionem carnis perimere corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
de futura uita: ⁊ suffert omĩa
que hic mimittunt᷑. qͥa sꝑat o-¬
mnna que ibi ꝓmittunt᷑. Me¬
rito nunquã cadit. Ergo sec̾ta¬
mini caritatẽ: ⁊ eã sc̃ẽ cogitan¬
tes. afferte frucꝰtꝰ iusticie. Et
qͥcqͥd ubernus quã ego dicere
potui uos inueneritis in eiꝰ lau¬
dibꝰ: appareat in ur̃is moribus.
Oportet enĩ ut senilis sermo
ñ solũ sit grauis. sed etiã breuis :¬

Expanded text:
de futura uita, et suffert omnia, de futura uita, et suffert omnia, quae hic immittuntur, quia sperat omnia, quae ibi promittuntur: merito numquam cadit. ergo sectamini caritatem et eam sancte cogitantes afferte fructum iustitiae, et quidquid uberius, quam ego dicere potui, uos inueneritis in eius laudibus, appareat in uestris moribus. oportet enim, ut senilis sermo non solum sit grauis sed etiam breuis
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑: ñ querit que sua sũt. Nõ
irritat᷑. ñ cogitat mala: nõ
gaudet suꝑ iniqͥtatẽ: congau¬
det aut̃ ueritati. Omĩa tole-¬
rat᷑. omĩa credit᷑. omnia sꝑat
omĩa suffert. Caritas nunqͣm
cadit. Quanta ẽ ista anima lit¬
salus: scientie solid am̃tũ fi¬
dei fructꝰ : diuitie paupum:
uita morientiũ. Quid tã mag¬
nanimũ. quã ꝓ impiis mori :
Quid tam benignũ. quã ⁊ ini-¬
micos diligere: Sola ẽ quam
felicitas aliena ñ deprumit. qͥa
ñ emulat᷑: sola ẽ quã felicitas
sua ñ extollit. qͥa ñ infiat᷑. So¬
la ẽ quã conscientia mala ñ pun¬
git: qͥa ñ agit perperã. Int̾ op¬
p robria secura ẽ. int̾ odia bene¬
fica ẽ. int̾ iras placida ẽ: inter
insidias innocens. int̾ iniqͥtateᷤ
gemens: in ueritate respirans.
Quid illa fortiꝰ. ñ ad retribuen¬
das sed ad ñ curandas iniurias :
Quid illa fideliꝰ. ñ uanitati sed
et̾nitati. Hã deo tolerat omĩa
in p̃senti uita. qͥa credit omĩa

Expanded text:
quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem ueritati, omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert. caritas numquam cadit. quanta est ista ? anima litsalus, scientiae solidamentum, fidei fructus, diuitiae pauperum, uita morientium. quid tam magnanimum quam pro impiis mori? quid tam benignum quam et inimicos diligere? sola est, quam felicitas aliena non premit, quia non aemulatur; sola est, quam felicitas sua non extollit, quia non inflatur; sola est, quam conscientia mala non pungit, quia non agit perperam. inter obprobria secura est, inter odia benifica est, inter iras placida est, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in ueritate respirans. quid illa fortius non ad retribuendas, sed ad non curandas iniurias ? quid illa fidelius non uanitati, sed aeternitati? nam ideo tolerat in praesenti uita, quia credit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊ de uino. Frẽs recolite unde
sit uinũ. Grana multa pendẽt
ad botrũ. sed liquor granoꝵ. in
nos significauit: nos ad se ꝑtine¬
re uoluit. Mẏsterñ pacis et
unitatis nr̃e in sua m̃s cͥonsecraut
Qui accipit mẏsternũ unitatis.
et ñ tenet iunculũ pacis. nͨ my¬
steriũ accipit ꝓse. sed testimoni¬
um contra se. Conu̾si ad dñm:¬

Expanded text:
sic et de vino. Fratres, recolite unde sic et de vino. Fratres, recolite unde fit vinum. Grana multa pendent ad botrum, sed liquor granorum innos significavit nos ad se pertinere voluit, mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecravit. Qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
re: apłm audi dicentẽ fidelibꝰ.¬
bra. Si gͦ uos estis corpus xp̃ri
respondetis: ⁊ respondendo sub¬
scribitis. Audis enĩ corpus xp̃i:
et resyondes amen. Esto mem¬
brũ corporis xp̃iꝰ ut uerũ sit am̃.
de isto sacram̃to loqueret᷑ ait.
Unꝰ panis. unũ corpus multi su¬
mꝰ. Intelligite. ⁊ gaudete. Unitaᷤ.
ueritas. pietas. caritas: unus pa¬
nis. Quid ẽ iste unꝰ panis. Unũ
corpus multi. Recolite qͥa pani
ñ fit de uno grano: sed dde mul¬
tis. Quando exorciz abamin᷑:
qͣsi molebamini. Quando bapti¬
zati estis. quasi consysi estis.
Quando sp̃s scĩ ignẽ accepistis
qͣsi cocti estis. Estote qͦd uide¬
tis:⁊ accipite qͦd estis. Hoc a¬
postolus de pane dixit. Iam
de calice qͥd intelligeremꝰ. etã
ñ dicto satis ostendit. Sic̃ enĩ
ut sit species iusibilis panis.
multa grana in unũ consꝑgun¬
tur. tanqͣm illud fiat qͦd de fi¬
delibꝰ ait scriptura sc̃a. erat il¬
lis anima una ⁊ cor unũ in dm̃

Expanded text:
m audi dicentem fidelibbra . Si ergo vos estis corpus Christi respondetis, et respondendo subscribitis. Audis ergo, Corpus Christi, et respondes Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. de isto Sacramento loqueretur, ait, Unus panis, unum corpus multi sumus : intelligite et gaudete; unitas, veritas, pietas, charitas. Unus panis: quis est iste unus panis? Unum corpus multi. Recolite quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat illis anima una, et cor unum in Deum :
Abbreviated transcription (Latin):
Oc qͦd indetis in
altari dei. etiam
transacta nocꝰte
uidistis. Sed qͥd
eẽt. qͥd sibi uellet. quã magne
rei sacram̃tũ contineret non¬
dũ audistis. Ed gͦ uidetis. pa-¬
nis ẽ ⁊ calix. qͦd uob̾ etiã ocu¬
li ur̃i renunciant. Quod autẽ
fides ur̃a postulat instruenda.
panis ẽ corpꝰ xp̃iꝰ. calix sanguiꝰ
xp̃i. Breuit̾ qͥdẽ hoc dictũ ẽ
qͦd fidei forte sufficiat. Sed
fides instructionẽ desiderat.
Dicit enĩ ꝓpheta. Hisi credideri¬
tis: ñ intelligetis. Potestis gͦ mͦ
dicere mͥ. Precepisti ut creda¬
mus: expone ut intelligamus.
Potest enĩ manimo cinꝰpiã cogi¬
tatio talis oboriri. Dñs nr̃ iħ̾s
lactatꝰ ẽ. nutritꝰ ẽ. creuit. ad
iuuenilẽ etatẽ ꝑductꝰ ẽ. in ligno
int̾fectꝰ ẽ: de ligno depositꝰ ẽ.
sepultꝰ ẽ: t̾cia die resurrexitͥ
quo die uoluit in celũ ascendit:
illuc leuauit corpꝰ suũ: inde
ẽ uenturꝰ ut iudicet uiuos et
mortuos: ibi ẽ modo sed ensad
dexterã patͥs. Quomodo ẽ pa-¬

Expanded text:
oc quod videtis in altare Dei, etiam transacta nocte vidistis, sed quid esset, quid sibi vellet, quam magnae rei sacramentum contineret, nondum audistis. Quod ergo videtis, panis est, et calix; quod vobis etiam oculi vestri renuntiant. Quod autem fides 227 vestra postulat instruenda, panis est corpus Christi, calix sanguis Christi. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat; sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis ergo modo dicere mihi: Praecepisti ut credamus; expone ut intelligamus. Potest enim in animo cujuspiam cogitatio talis oboriri. Dominus nosterlactatus est, nutritus est, crevit, ad juvenilem aetatem perductus interfectus est, de ligno depositus est, sepultus est, tertia die resurrexit, quo die voluit in coelum ascendit. Illuc levavit corpus suum, unde est venturus ut judicet vivos et mortuos. Ibi est modo sedens dexteram Patris. Quomodo est pa
Abbreviated transcription (Latin):
expectat insimiat. cũ per
ꝓpħam dicit. Attendi ⁊ aus-¬
cultaui: nemo qͦd bonũ ẽ lo¬
qͥtur. Non ẽ qͥ recogitet in cor¬
de suo: ⁊ dicat. Ouiꝰ feci. Cer-¬
te nunquã cogitare mala de¬
biumꝰ. Sed quia cogitare
recta nolumis: ecce adhuc
sustinet ut recogitemꝰ. Wide¬
te tante pietatis sinũ. conside¬
rate aptũ uobis miscđie gre-¬
iiũ. Quos male cogitantes
ꝑdidit: bene recogitantes que-¬
rit. Ad uos gͥ fratres carissimi.
ad uos ocłos m̃tis reducite: et
penitentẽ peccatricẽ mulie¬
rem in exemplũ uob imitati-¬
onis anteferte. Queq uos in
adolescentia. queq in niuen¬
tute deliqͥsse meministis defle¬
te. moꝵ oꝑumq maculas la¬
crimis tergite. Amemus iam
redẽptoris nr̃i uestigia. que
peccando contempsimꝰ. Ecce
ut diximꝰ ad recipiendo s nos
suꝑne pietatis sims aꝑitur: nec
maculosa in nob̾ iita contem¬
nitur. Per hoc qͦd inqͥnationem
nr̃am ꝑhorrescimꝰ: int̾ne iam

Expanded text:
exspectat insinuat cum per exspectat insinuat cum per prophetam dicit: Attendi, et auscultavi, nemo quod bonum est loquitur; non est qui recogitet in corde suo et dicat, Quid feci? Certe nunquam cogitare mala debuimus. Sed quia cogitare recta noluimus, ecce adhuc sustinet, ut recogitemus. Videte tantae pietatis sinum, considerate apertum vobis misericordiae gremium; quos male cogitantes perdidit, bene recogitantes quaerit. Ad vos ergo, fratres charissimi, ad vos oculos mentis reducite, et poenitentem peccatricem mulierem in exemplum vobis imitationis anteferte; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum operumque maculas lacrymis tergite. Amemus jam Redemptoris nostri vestigia, quae peccando contempsimus. Ecce, ut diximus, ad recipiendos nos supernae pietatis sinus aperitur, nec maculosa in nobis vita contemnitur. Per hoc quod inquinationem nostram perhorrescimus, internae jam
Abbreviated transcription (Latin):
et çontaminata erit mulier il¬
la. Tu aut̃ forncata es cũ ama¬
toribꝰ multis: tam̃ reuertere ad
me dicit dñs. Ecce paradigna
turpis mulieris dedit. ostendit
qͦd post turpitiidinẽ recipi ñ
possit. Sed hoc ipsum paradig¬
cit : cũ dicit fornicantẽ muli¬
erem recipi neqͣquã posse: et
tam̃ ipse fornicantẽ animã ut
recipiat exspectat. Pensate
frẽs pondus tante pietatis. Di¬
cit qͦd fieri ñ potest: ⁊ demõ¬
etã morem potest. Ecce uo¬
eat ÷i quos inqͥnatos denii¬
cat. Hos etiã amplecti querit.
aqbus desertũ eẽ se queritur.
semo gͦ tante miscdie tẽpus
ꝑdat:. nems oblata remedia
amuiine pietatis abiciat. Ecce
suꝑna benignitas auersos re
uocat: ⁊ nob̃ reuertentibus
sue clem̃tie sinĩ paratꝰ. U nus-¬
qͥsq gͥ penset quo debito con-¬
tringit᷑. quando illũ deus
expectat ne contẽptus eraspe¬
tur. Qui gͦ ꝑmanere noluit:
redeat. Qii stare contẽpsit:
saltim post lapsũ surgat. Q¬
to nos amore conditor nr̃

Expanded text:
aminata erit mulier illa? Tu autem fornicata es cum amatoribus multis, verumtamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce paradigma turpis mulieris dedit. Ostendit quod post turpitudinem recipi non possit. Sed hoc ipsum paradigncit, cum dicit fornicantem mulierem 1599 recipi nequaquam posse, et tamen ipse fornicantem animam ut recipiat exspectat. Pensate, fratres, pondus tantae pietatis. Dicit quod fieri non potest, et demoncontra morem potest. Ecce vocat, et quos inquinatos denuntiat, hos etiam amplecti quaerit, a quibus desertum esse se queritur. Nemo ergo tantae misericordiae tempus perdat, nemo oblata remedia divinae pietatis abjiciat. Ecce superna benignitas aversos nos revocat, et nobis revertentibus suae clementiae sinum parat. Unusquisque ergo penset quo debito constringitur, quando illum Deus exspectat, nec contemptus exasperatur. Qui ergo permanere noluit redeat, qui stare contempsit saltem post lapsum surgat. Quanto nos amore conditor noster
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt eũ: tunc iam extende
te si potes ad agnoscendã ag¬
nitionẽ caritatis xp̃i. suꝑemi¬
nentẽ scientie. Cum ꝑueneris:
impleberis in omnẽ plenitudi¬
nẽ dei. Tunc erit illud. facie
ad faciem. Impleberis enĩ in
omnẽ plenitudinẽ dei. non
plenꝰ deo. Quere ibi si potes
famẽ corporalẽ. Iam tollãtur
muige a mentis aspectu. Abi¬
ciat puer paruulus ludiera:
discat tractare maiora. Et
nos in multis pariuili sumiis.
Et cũ plus quã sumꝰ essemus:
a maioribꝰ tolerati sumꝰ. Pacẽ
sectamini cũ omnibꝰ ⁊ sẽifica¬
tionẽ: sine qua nemo poterit
uidere dm̃. Hac enĩ ⁊ cor mun

Expanded text:
agendo ; tunc jam extende te, si potes, ad agnoscendam agnitionem charitatis Christi supereminentem scientiae. Cum perveneris, impleberis in omnem plenitudinem Dei. Tunc erit illud facie ad faciem. Impleberis autem in omnem plenitudinem Dei, non  Deo. Quaere ibi, si potes, faciem corporalem. Jam tollantur nugae a mentis aspectu. Abjiciat puer parvulus ludicra, discat tractare majora. Et nos in multis parvuli sumus: et cum plus quam sumus essemus, a majoribus tolerati sumus. Pacem sectamini cum omnibus, et sanctificationem, sine qua nemo poterit videre Deum . Hac enim et cor m
Abbreviated transcription (Latin):
hanc conu̾sationẽ bene oꝑan¬
di. in eo ꝑseuerandi. suꝑna ex¬
spectandi. grãm dei occulte
dandi. sapientia ñ stulticia.
nec reprehendendi quare a¬
lius sic. aliꝰ aũt̃ sic. non enim
ẽ iniqͥtas apud dm̃. hanc gͦ
conu̾sationẽ si placet coapta
etiã cruci dmĩ tui. Non enim
frustra talẽ mortẽ elegit:. in
cuiꝰ potestate erat uel mori
uel ñ mori. Si in potestate e¬
rat mori ⁊ ñ mori. quare ñ
in potestate sie uel sic mori.
Non frustra gͦ crucẽ elegit: uͥ¬
bi te huic mundo crucifigeret.
Nam latitudo ẽ in cruce tranᷤ¬
uersũ lignũ ubi figunt᷑ manꝰ.
ꝓpter bonoꝵ operũ significali¬
onem .l. ongitudo ẽ in ea par¬
te ligni que ab ipso transuerso
ad terrã tendit. Ibi enĩ corpus
crucifigit᷑. ⁊ quodã mͦ stat: et
ipsa statio ꝑseuerantiã signifi-¬
cat. Altitudo aut̃ in illo ligno
ẽ. qͦd ab eodẽ transuerso sur-¬
sum uersus ad capud eminet:
ctatio a bi ꝓfundũ. nisi in ea
parte que terre defixa ẽ:Oe-¬

Expanded text:
Hanc conversationem bene operandi, in ea perseverandi, superna exspectandi, gratiam Dei occulte dandi, sapientia, non stultitia; nec reprehendendi quare alius sic, alius autem sic; non enim est iniquitas apud Deum : hanc ergo conversationem, si placet, coapta etiam cruci Domini tui. Non enim frustra talem mortem elegit, in cujus potestate erat vel mori vel non mori. Si in potestate erat mori et non mori, quare non in potestate sic vel sic mori? Non frustra ergo crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus: propter bonorum operum significationem. Longitudo est in ea parte ligni, quae ab ipso transverso ad terram tendit. Ibi enim corpus crucifigitur, et quodam ipsa statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: ctatio. Ubi profundum, nisi in ea parte quae terrae defixa est? O
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ oꝑum. Altitudo ẽ in su-¬
ꝑnoꝵ expectatione p̃miorũ.
Propter quã altitudinem
tibi dicit᷑: ut sursum cor ha
dei. Terrena ꝓ nichilo esti¬
mes: ne cũ tibi aliquo sapi¬
entis illius flagello terra ista
fuerit ꝑturbata. dicas te si¬
ne causa dm̃ coluisse. sine
causa bona oꝑa fecisse. sine
causa in bonis oꝑibꝰ ꝑseuerã¬
se. faciendo enĩ bona oꝑa
quasi habuisti latitudinem.
ꝑseuerando in eis. quasi habu¬
isti longitudinẽ. Sed t̾rena
conqͥrendo. ñ habusti altitu¬
dinem. Attende ꝓfundũ. Grã
dei ẽ in occulto uoluntatis eiꝰ.

Expanded text:
um; altitudo est in supernorum exspectatione praemiorum; propter quam altitudinem tibi dicitur ut sursum cor habDei. Terrena pro nihilo aestimes, ne cum tibi aliquo sapientis illius flagello terra ista fuerit perturbata, dicas te sine causa Deum coluisse, sine causa bona opera fecisse, sine causa in bonis operibus perseverasse. Faciendo enim bona opera, quasi habuisti latitudinem: perseverando in eis, quasi habuisti longitudinem: sed terrena conquirendo, non habuisti altitudinem. Attende profundum: gratia Dei est in occulto vol
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Et demones credunt et
contremiscunt. Nunqͥd ⁊ hii
dm̃ uidebunt: Hidebunt qui
mundo sũt corde. Eͥs aut̃ mun¬
dicordes dicat sp̃s immundo ᷤᷤ ͤ¬
Et tam̃ credunt ⁊ contremis¬
a fide demonũ. Fides enĩ nr̃a
mundat cor. fides illoꝵ. reos
facit. Male quippe oꝑantur
et ideo dño dicunt. Quid nob̃
et tͥ ẽ:Cum audis demones
dicere. ꝓutas eos ñ agnoscere:
Scimꝰ inqͥunt qͥ sis. Tũ es filiuiᷤ
dei. Dicit hoc petrus ⁊ lauda¬
tur: dicit demon ⁊ damnat᷑.
Unde hoc. iusi qͥa uox par:⁊
cor impar. Discernamꝰ gͦ fid ẽ
nrãm:. nec credere sufficiat.
Non ẽ talis fides que mundat
cor. Fide inqͥt mundans corda
eoꝵ. Sed qua fide. quali fide.
nisi quã definiuit paulus apłs
ubi ait. fides que ꝑ dilec̾tionẽ
oꝑat᷑. Ista fides disceruit a fi¬
de demonũ. discernit ab om¬
uiũ hominũ flagiciosis ac ꝑdi¬

Expanded text:
cis. Et daemones credunt, et cis. Et daemones credunt, et contremiscunt . Numquid et ii Deum videbunt? Videbunt qui mundo sunt corde. Quis antem mundicordes dicat spiritus immundos? Et tamen credunt, et contremisa fide daemonum. Fides enim nostra mundat cor: fides autem illorum reos facit. Male quippe operantur, et ideo Domino dicunt: Quid nobis et tibi est? Cum audis hoc daemones dicere, putas eos non agnoscere? Scimus, inquiunt, qui sis. Tu es Filius Dei . Dicit hoc Petrus, et laudatur : dicit hoc daemon, et damnatur. Unde hoc, nisi quia vox par, et cor impar? Discernamus ergo fidem nostram, nec credere sufficiat. Non est talis fides quae mundat cor. Fide, inquit, mundans corda eorum. Sed qua fide, quali fide, nisi quam definit Paulus apostolus, ubi ait: Fides quae per dilectionem operatur ? Ista fides discernit a fide daemonum, discernit ab hominum flagi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ regnũ celoꝵ. Apta man¬
suetudo ad possidendã t̾rã.
Aptꝰ luctꝰ ad consolationem.
Apta fames ⁊ sitis nisticie.
ad saturitatẽ Apta misccłia.
mundũ cor. ad uidendũ dm̃
Si gͦ desideramꝰ uidere dm̃
oculus iste unde mundabit᷑:
Quis enĩ ñ currat. qͥs ñ que¬
rat unde mundet quo uide¬
re possit quẽ toto affectu de¬
siderat: Ex p̾ssit hoc dnina
testatio. Fide inqͥt mun¬
dans corda eoꝵ. Mundat
cor fides deiꝰ: mundũ corui¬
det dm̃. Sed qͥa ipsa fides
aliqͣndo ab hominibꝰ qͥ se ipsõ
fallunt. talis determinatur
quasi sufficiat tantũmodo
credere. ꝓmittunt enĩ sibi
qͥdã etiã conspectũ dei regnũ¬
q celoꝵ.. credentes ⁊ male
uiuentes. contra hõ succen¬
sus ⁊ spritali caritate quo¬
dammodo stomachans iacobꝰ
apłs. in epistola sua dicit.
tͥ de fide. Attendis enĩ mul¬
tos impios estimare multos
ẽẽ deos: ⁊ tu tͥ gaudes cre¬
dendo qͦd unꝰ ẽ ds̃. Bene fa-¬

Expanded text:
dum regnum coelorum; apta mandum regnum coelorum; apta mansuetudo ad possidendam terram; aptus luctus ad consolationem; apta fames et sitis justitiae ad saturitatem; apta misericordia mundatur ad videndum Deum. Si ergo desideramus videre Deum, oculus iste unde mundabitur? Quis enim non curet, quis non quaerat unde mundet, quo videre possit quem toto affectu desiderat? Expressit hoc divina testatio: Fide, inquit, mundans corda eorum . Mundat cor fides Dei, mundum cor videt Deum. Sed quia ipsa fides aliquando ab hominibus, qui se ipsos fallunt, talis determinatur, quasi sufficiat tantummodo credere promittunt enim sibi quidam etiam conspectum Dei regnumque coelorum credentes et male viventes; contra hos succensus et spirituali charitate quodammodo stomachans Jacobus apostolus in Epistola sua dicit, laudis tibi de fide: attendis enim multos impios aestimare multos esse deos, et tu tibi gaudes credendo quia unus est Deus. Bene fa
Abbreviated transcription (Latin):
tureris. Preceptũ ẽ ut sis mise
sequaris. Sic preceptũ ẽ ut mun¬
des cor. p̃miũ ut dm̃ ideas. Nõ¬
gͦ ita sapias in his p̃ceptis ⁊ pre¬
miis: ut cũ audis beati mundi-¬
cordes qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
gentes. ñ uisuros esurientes
et sitientes nsticiã: non uisu¬
ros misericordes. Non arbitre¬
ris eos tantũ quasi uisuros qͥ
mundo sũt corde. illis a insio¬
ue separatis. Oinia enĩ hec
tes. qͥa esurientes sitienteiqͦ.
mundi sũt corde. Quẽ admo¬
dũ si corporalia oꝑa mẽbris
corporalibꝰ coaptaret ⁊ dice¬
ret uerbi gr̃a qͥsquã. beati
qͥ pedes habent. qͥa ipsi am¬
bulabunt  beati qͥ manus
habent. qm̃ ipsi oꝑabunt᷑.:
beati qͥ uocẽ habent. qm̃
ipsi clamabunt. beatiqͥ oᷤᷤ ⁊ lin¬
guã habent. qͥa ipsi loquen¬
tur: beati qͥ oculos. ipsi enĩ
uidebunt: sic tanquã spiri-¬
talia mẽbra componẽs. do-¬
cuit qͥd ad qͥd ꝑtineat. Ap¬
ta ẽ humilitas ad haben¬

Expanded text:
tureris. Praeceptum est ut sis misertureris. Praeceptum est ut sis misersequaris. Sic praeceptum est ut mundes cor: praemium, ut videas go ita sapias in his praeceptis et praemiis, ut cum audis, Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt, gentes, non visuros esurientes et sitientes justitiam, non visuros misericordes. Non arbitreris eos tantum quasi visuros qui mundo sunt corde, illis a visione separatis. Omnia enim haec tes, quia esurientes et sitientes admodum si corporalia opera membris corporalibus coaptarentur, ac diceret, verbi gratia, quisquam: Beati qui pedes habent, quia ipsi ambulabunt: beati qui manus habent, quia ipsi operabuntur: beati qui vocem habent, quoniam ipsi clamabunt: beati qui os et linguam habent, quoniam ipsi loquentur: beati qui oculos habent, ipsi enim videbunt. Sic tanquam spiritualia membra componens, docuit quid ad quid pertineat. Apta est humilitas ad haben
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ eẽ alien. beati inquit
celoꝵ. Quia mites homines fa¬
cile excludunt᷑ de terra sua.
beati inqͥt mites. qm̃ ipsi here¬
ditate possidebunt terram:
Iam cetera aꝑta sũt ⁊ clara. sua
sponte cognoscunt᷑. disputa¬
tore ñ indigent. cominemora¬
tore opus habent. Beati qui
lugent. Quis lugens ñ consola¬
tionẽ desiderat᷑. Ipsi in qͥt cõsolabũt᷑.
Beati qͥ esuruit ⁊ sitiũt tusticiã. Es
esuriens ⁊ sitiens ñ satietatem
reqͥrat᷑. Et ipsi inqͥt saturabun¬
tur. Beati misericordes. Quis mi¬
sericors nisi qͥ optat ex ipso oꝑe
reddi sibi a deo incẽ: ut circa
et nichil adhibitũ ẽ inpͣmo. qͦd
ñ congrueret p̃cepto. Preceptũ
ẽ enĩ ut sis pauꝑ syũ. premtũ
ẽ ut habeas regnũ celoꝵ. Pre¬
ceptũ ẽ ut sis mitis: p̃miũ est
ut possideas terrã. Preceptũ
ẽ ut sis lugens: p̃miũ ẽ ut con¬
soleris. Preceptũ ẽ ut sitias et
esurias iusticiã. p̃miũ ẽ ut sa¬

Expanded text:
videntur alieni: Beati, inquit, videntur alieni: Beati, inquit, coelorum. Quia mites homines facile excluduntur de terra sua: Beati, inquit, mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Jam caetera aperta sunt, clara, sua sponte cognoscuntur: disputatore non egent, commemoratore opus habent. Beati qui lugent. Quis lugens non consolationem desiderat? Ipsi, inquit, consolabuntur. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Quis esuriens et sitiens non satietatem requirit? Et ipsi, inquit, saturabuntur. Beati misericordes. Quis misericors, nisi qui optat ex ipso opere reddi sibi a Deo vicem, ut circa et nihil adhibitum est in praemio, quod non congrueret praecepto? praeceptum est enim ut sis pauper spiritu: praemium est ut habeas regnum coelorum. Praeceptum est ut sis mitis: praemium est ut possideas terram. Praeceptum est ut sis lugens: praemium, ut consoleris. Praeceptum est ut esurias et sitias justitiam: praemium, ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
noli membra humana cogita¬
re. Si uis eẽ templũ ueritatiᷤᷤ.
frange ydolũ falsitatis. Manꝰ
dei. potentia dei. facies dei no¬
ticia dei. Pedes dei. p̃sentia dei.
xp̃m dei uirtutẽ ⁊ dei sapien¬
tiã. Concedo inqͥs. Audi. An¬
ma iusti sedes sapientie. U bi
enĩ habet sedẽ ds̃: nisi ubi
habitat ᷑. A bi aut̃ habitat᷑.
nisi in templo suo ͤ. Cemplũ enĩ
dei scm̃ ẽ. qͦd estis uosͤ  ide gͦ
quomͦ excipias dm̃. Sp̃s ẽ deus.
tet adorare dm̃. Iã in cor tuũ
si placet intret arca testam̃ti:
et ruat dagon. Audi gͦ nunc.
et disce dm̃ desiderare. Disce
unde dm̃ uidere possis prepara
ras oculos corporis: Si sic ide¬
bit᷑. in loco erit qͦd uidebit᷑. Non
ẽ in loco: qͥ ubiq totus ẽ. Mun¬
hge. si ipso iuuante potero ex¬
plicare. Ad iuuet nos ad intel¬
ligendũ oĩa supͣdicta oꝑa et
congruentibꝰ apposita sũt. Ubi
enĩ dictũ ẽ de p̃mio. qͦd non
Quia humiles quasi a regno

Expanded text:
noli membra humana cogitanoli membra humana cogitare. Si vis esse templum veritatis, frange idolum falsitatis. Manus Dei, potentia Dei. Facies Dei, notitia Dei. Pedes Dei, praesentia Dei. Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ? Concedo, inquis. Audi: Anima justi sedes est sapientiae . Ubi enim sedem habet Deus, nisi ubi habitat? Ubi autem habitat, nisi in templo suo? Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Vide ergo quomodo excipias Deum. Spiritus est Deus; tet adorare Deum . Jam in cor tuum, si placet, intret arca testamenti, et ruat Dagon . Audi ergo nunc, et disce Deum desiderare, disce unde Deum videre possis praepararras oculos corporis? Si sic videbitur, in loco erit quod videbitur. Non est in loco qui ubique totus est. Munlige, si ipso juvante potero explicare: adjuvet nos ad intelligendum omnia supradicta opera et congruentibus apposita sint. Ubi enim dictum est de praemio, quod non Quia humiles quasi a regno
Abbreviated transcription (Latin):
cogites ẽẽ corporeũ. unde diu¬
tius heri egimꝰ si tam̃ aliqͥd ꝑ¬
egimꝰ.si in corde ur̃o tanquã
in tẽplo dei forme humane
fregimꝰ simulaerũ: si iã nob̃
bene uenit in mentẽ ⁊ uisce
ra interiora ur̃a possedit. ubi
detestat᷑ apłs eos qͥ dicente ᷤᷤ¬
ẽẽ se sapientes stulti facti st̃.
et immutauert̃ głam in cor-¬
ruptibilis dei in similitudinẽ
nis: si iã tale malũ detestami¬
ni. si aduersamini ͥ si creatori
mundatis tẽplũ suũ. si uultiꝰ
ut ueniat ⁊ mansionẽ apud
uos faciat. sentite de dño in
bonitate. ⁊ in simplicitate cor¬
dis querite illũ. Uidete cui
dicatis. si tam̃ dicitis. si uere
dicitis : tibi dixit cor meũ. que¬
ram faciẽ tuã. Bicat ⁊ cor tuũ.
et addeᷤᷤ Aultũ tuũ dñe reqͥ¬
rã. b̾ene enĩ reqͥris. qͥa corde re¬
qͥris. Dicit᷑ dei uultꝰ: dicit᷑ dei
brachiũ: dicit᷑ dei manus ͥ
dicunt᷑ dei pedes. dicit᷑ dei se¬
des. dicit᷑ scabellũ pedũ eiꝰ. Sed

Expanded text:
cogites esse corporeum unde diutius heri egimus, si tamen aliquid peregimus; si in corde vestro, tanquam in templo Dei, formae humanae fregimus simulacrum; si jam vobis bene venit in mentem, et viscera vestra interiora possedit, ubi detestatur Apostolus eos qui dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt; et immutaverunt gloriam incorrupI. Si jam tale malum detestamini, si adversamini, si Creatori mundatis templum suum, si vultis ut veniat et mansionem apud vos faciat: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Videte cui dicatis, si tamen dicitis, si vere dicitis: Tibi dixit cor meum, Quaeram faciem tuam. Dicat et cor tuum, et adde, Vultum tuum, Domine, requiram . Bene enim requiris, quia corde requiris. Dicitur Dei vultus, dicitur Dei brachium, dicitur Dei manus, dicuntur Dei pedes, dicitur Dei sedes, dicitur scabellum pedum ejus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs. qͥa ⁊ t̾ra dicit᷑ ꝓ ommbus
qͥ sũt in terra. Omnis t̾ra ado¬
ret te ds̃. Si bene dicimꝰ scdm
eos qͥ habitant in t̾ra. omnis
t̾ra adoret te:. bene dicimꝰ etiã
scđm eos qͥ habitant incelo.
omne celũ portet te. Nam et
ipsi scĩ qͥ in terra habitant. car¬
ne t̾ram calcant. corde in celo
habitant. Non enĩ frustra ad¬
monent᷑ sursũ habere cor
et cũ a moniti fuerint. ita eẽ
respondent. aut frustra dicit᷑¬

Expanded text:
sanctis. Quia et terra dicitur pro omnibus sanctis. Quia et terra dicitur pro omnibus qui sunt in terra: Omnis terra adoret te . Si bene dicimus secundum eos qui habitant in terra, Omnis terra adoret te: bene dicimus etiam secundum eos qui habitant in coelo, Omne coelum portet te. Nam et sancti ipsi qui in terra habitant, carne terram calcant, corde in coelo habitant. Non enim frustra admonentur sursum habere cor, et cum admoniti fuerint, ita esse respondent: aut frustra
Abbreviated transcription (Latin):
iã cogita:. ⁊ doce me. Adhi¬
beo te doctorẽ: ⁊ me paruu-¬
lũ facio. Doce me obsecro te.
Es ẽ qͥ sedet inpalmo suoͦ. Ee¬
ce figuras ⁊ liniam̃ta membroꝵ
dei a corpore humano duxisti.
Sed forte subrepsit tͥ: ut seđm
corpus putares nos factos ad
imaginẽ dei. Intermm accipio
considerandũ. discutiendum.
reqͥrendũ: disputando excu-¬
tiendũ. Si placet audi me:
qͥa in eo qͦd tͥ placiit audiui
te. Sedet ds̃ in celo. et palmo
metitur celũ : Idẽ celũ fit latũ
cũ sedet. ⁊ angustũ cũ metit᷑:
an ipse ds̃ tantꝰ ẽ in sedendo.
quantꝰ in ꝑalmo ᷤͦ. Si hoc ita ẽ:
ñ ad similitudinẽ suã nos fe¬
cit. Nos enĩ palmũ angustio¬
rem ualde habemꝰ: quã partẽ
corporis qua sedłmꝰ. Ille autẽ
si tã latꝰ ẽ inpalmo suo. quam
latꝰ in sessione sua. disparia
membra nob̃ fecit. Non ẽ ista
similitudo. Erubescat gͦ tale
ydolũ in corde xp̃iano. Prom¬
de celũ accipe pro omnibus

Expanded text:
jam cogita, et doce me: adhijam cogita, et doce me: adhibeo te doctorem, et me parvulum facio. Doce me, obsecro te. Quis est qui sedet in palmo suo? ce figuras et lineamenta membrorum Dei a corpore humano duxisti. Sed forte subrepsit tibi, ut secundum corpus putares nos factos ad imaginem Dei. Interim accipio considerandum, discutiendum, requirendum, disputando excutiendum. Si placet, audi me: quia in eo quod tibi placuit, audivi te. Sedet Deus in coelo, et palmo metitur coelum. Idem coelum fit latum, cum sedet; et angustum, cum metitur? An ipse Deus tantus est in sedendo, quantus in palmo? Si hoc ita est, non ad similitudinem suam nos fecit Deus: nos enim palmum angustiorem valde habemus, quam partem corporis qua sedemus. Ille autem si tam latus est in palmo suo, quam latus in sessione sua, disparia membra nobis fecit. Non est ista similitudo. Erubescat ergo tale idolum in corde christiano. Proinde coelum accipe pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
distingas definis molem. Ali¬
ter enim membra distingue¬
re ñ potes: nisi moli dederis
finẽ. Qͥd agis stulta ⁊ carna¬
lis cogitatio. Grandẽ molem
fecisti. ⁊ tanto grandiorẽ. qͣn¬
to te putasti ampliꝰ honorare.
Addit alius unũ cubitũ. et
inquis. Ed legisti. qͥ nichil in¬
tellexistiͦ Et tam̃ dic qͥd legiꝰ¬
ti. Non repellamꝰ paruulum
corde ludentẽ. Dic qͥd legisti.
Celũ mͥ tronus ẽ. terra aut
scabellũ pedũ meoꝵ. Aio.
Legi ⁊ ego. Sed tu forte po¬
tiorẽ te putas: qͥa legisti et
credidisti. Credo ⁊ ego quod
dixisti. Simul credamꝰ. Sind
dico . Simul queramꝰ. Ecce
tene qͦd legisti ⁊ qͦd credidisti.
celũ mͥ thronꝰ ẽ. id ẽ sedes.
Thronꝰ enĩ grece. latine sedes
est. Terra aut̃ scabellũ pedũ
meoꝵ. Non legisti ⁊ aliud. qͣ
palmo mensus ẽ celũ: Puto
te legise. Cognoseis: ⁊ te erede
confiteris: Ibi enĩ uirũq legi¬
nus: utrumq credimmꝰ. Modo

Expanded text:
distinguas, definis molem. Alidistinguas, definis molem. Aliter enim membra distinguere non potes, nisi moli dederis finem. Quid agis, stulta et carnalis cogitatio? Grandem molem fecisti, et tanto grandiorem, quanto te putasti Deum amplius honorare. Addit alius unum cubitum, et inquis. Quid legisti, qui nihil intellexisti? Et tamen dic, quid legisti? Non repellamus parvulum corde ludentem. Dic quid legisti? Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum . Aio, Legi et ego: sed tu forte potiorem te putas, quia legisti et credidisti. Credo et ego quod dixisti. Simul credamus. Quid dico? Simul quaeramus. Ecce tene quod legisti, et credidisti: Coelum mihi thronus est, id est, sedes; thronus enim graece, latine sedes est: terra autem scabellum pedum meorum. Non legisti et illud: Quis palmo mensus est coelum ? Puto te legisse: cognoscis, et te credere confiteris. Ibi enim utrumque legimus, utrumque credimus. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
uus moues. nondũ ut filius.
Timẽ do penã. ñ amando nsti¬
ciã. Illa gͦ inquã fides mundat
tantis testimoniis cripturaꝵ.
tam multiplici lectione. tam
facie ad faciẽ: Sed ñ iterũ
tu redeas ad istã faciẽ tuam.
faciẽ cordis cogita. Coge cor
tuũ cogitare diuina. Com¬
pelle: urge. Quicqͥd simile
corporis cogitanti occurre¬
rit abice. Nondũ potes dice¬
re hoc ẽ: salti dic. ñ ẽ hoc.
Enando enĩ dices:. hoc est
ds̃. Nec cũ uideris. qͥa ineffa-¬
apłs in terciũ celũ. ⁊ audis¬
se ineffabilia uerba. Siine
ffabilia sũt uerba. qͥd ẽ cuiꝰ
sũt uerba. Cogitanti gͦ tibi
de deo. oceurrit aliqua for¬
tasse in humana specie mira
et amplissima magnitudo.
constitiusti eã in conspecꝰtu co¬
gitationis tue tanquã magnũ
aliqͥd. amplissimũ. grande.
ingentissima mole diffusum.
finisti alicubi. Si finisti: deus
ñ ẽ. Si ñ finisti. ͥ facies ubi ẽ e
Cogitas molẽ. ⁊ut membra

Expanded text:
vus moves, non ut filius: vus moves, non ut filius: timendo poenam, non amando justitiam. Illa ergo, inquam, fides mundat Tantis testimoniis Scripturarum, tam multiplici lectione, tam facie ad faciem? Sed non iterum tu redeas ad istam faciem tuam. Faciem cordis cogita. Coge cor tuum cogitare divina, compelle, urge. Quidquid simile corporis cogitanti occurrerit, abjice. Nondum potes dicere, Hoc est: saltem dic, Non est hoc. Quando enim dices, Hoc est Deus? Nec cum videbis: quia ineffas in tertium coelum, et audisse ineffabilia verba . Si sunt ineffabilia verba, quid est cujus sunt verba? Cogitanti ergo tibi de Deo, occurrit aliqua fortasse in humana specie mira et amplissima magnitudo: constituisti eam in conspectu cogitationis tuae, tanquam magnum aliquid, amplissimum, grande, ingentissima mole diffusum. Finisti alicubi. Si finisti, Deus non est. Si non finisti, facies ubi est? Cogitas molem, et ut membra
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. sꝑet qͦd
ds̃ pollicet᷑. Nichil ista diffiniti¬
one perpensius: nichil ꝑfectiuᷤ.
Ergo tria sũt illa. Necesse est
ut in quo ẽ fides que ꝑ dilecti¬
onẽ oꝑat᷑. sꝑet qͦd ds̃ pollicet᷑.
Comes ẽ gͦ fidei spes. Necessari¬
a quippe spes ẽ. quã diu ñ uide¬
mus. qͦd credimꝰ. ne forte ñ ui¬
dendo ⁊ desꝑando deficiamus.
Contristat nos qͥa ñ uidemus
sed consolat᷑ nos qͥa uisuros noᷤᷤ
sꝑamꝰ. Ad est gͦ spes: ⁊ fit comeᷤ
fidei. Deinde ⁊ caritas. qua de¬
sideramꝰ: qua ꝑtinere couamur.
qua inardescimꝰ: qua sitimus ⁊
rit fides. spes. ⁊ caritas. Quomͦ
enĩ ũ erit ibi caritas: cũ nichil
sit aliud caritas quã dilectio.
Ipsa aut̃ fides definita ẽ:. que
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Tolle fidem:
ꝑit qͦd credis. Tolle caritatẽ
ꝑit qͦd agis. fidei enĩ ꝑtinet ut
credas. caritati ut agas. Si enĩ
credis ⁊ ñ amas: ñ te moues ad
bonũ opus. Et si moues:. ut ser¬

Expanded text:
Quae per dilectionem operatur, sperat quod Deus pollicetur. Nihil ista definitione perpensius, nihil perfectius. Ergo tria sunt illa. Necesse est ut in quo est fides, quae per dilectionem operatur, speret quod Deus pollicetur. Comes est ergo fidei spes. Necessaria quippe spes est, quamdiu non videmus quod credimus; ne forte non videndo et desperando deficiamus. Contristat nos, quia non videmus: sed consolatur nos, quia visuros nos speramus. Adest ergo spes, et est comes fidei. Deinde et charitas, qua desideramus, qua pertingere conamur, qua inardescimus, qua esurimus et rit fides, spes et charitas. Quomodo enim non erit ibi charitas, cum nihil sit aliud charitas quam dilectio? Ipsa autem fides definita est, quae per dilectionem operatur. Tolle fidem, perit quod credis; tolle charitatem, perit quod agis. Fidei enim pertinet ut credas; charitati, ut agas. Si enim credis, et non amas, non te moves ad bonum opus: et si moves, ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mecũ ad faciẽ cordis:. ipsã
prepara. Intus ẽ cui loqͥtur
deus. Aures. oculi. cetera mẽ¬
bra uisibilia. interioris euiꝰdã
uel habitacłm uel organum
sũt. Interior ẽ homo ubi habi¬
tat. xp̃c interim per fidẽ: ibi
habitaturus presentia diui¬
nitatis sue cũ cognouerimꝰ
que sit latitudo. longitudo.
altitudo. ꝓfundũ: cognoue¬
rimꝰ etiã suꝑeminentem sci¬
entiã caritatis. xp̃iꝰ ait imple¬
amur in omnẽ plenitudinẽ
dei. Nunc gͦ si tibi intellect᷑
hic ñ displicet: aduoca te
comp̃hendere latitudinem.
longitudinẽ. altitudinẽ. ꝓ¬
fundũ. Non discurras imagi¬
natione cogitationis ꝑ spaci¬
a mundana. ⁊ ꝓ molis huiꝰ
tam magne in comp̃hensibi¬
lẽ granditatẽ. In te adtende

Expanded text:
ergo mecum ad faciem cordis: ipsam praepara. Intus est cui loquitur Deus. Aures, oculi, caetera membra visibilia, interioris cujusdam vel habitaculum vel organum sunt. Interior est homo ubi habitat Christus interim per fidem: ibi habitaturus praesentia divinitatis suae, cum cognoverimus quae sit laaltitudo, profundum; cognoverimus etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamur in omnem plenitudinem Dei . Nunc ergo si tibi intellectus hic non displicet, advoca te comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem, profundum. Non discurras imaginatione cogitationis per spatia mundana, et per molis hujus tam magnae comprehensibilem granditatem. In
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. Quicqͥd agimꝰ. qͥcqͥd bene
agimꝰ. qͥeqͥd nitimͣ. qͥeqͥd lauda¬
biliter estuamꝰ. qͥcqͥd inculpa¬
bilit̾ desideramꝰ: ad dei uisionẽ
cũ uenerit plus ñ reqͥremꝰ. Guid
enĩ querat cui adest ds̃: aut
Qͥd sufficiat ei cui ñ sufficit ds̃:
Uidere dm̃ uolumꝰ. uidere
descimꝰ. Quis non ͦ. Sed uide
qͥd dictũ ẽ. Beati mundicordeᷤᷤ:
qm̃ ipsi dm̃i uidebunt. Hoc pa¬
ra unde iudeas. Ut enĩ scd̃m
carnẽ loquar: qͥd desideras
ortũ solis cũ ocłis lippis. San
sint oculi. ⁊ erit lux illa gau¬
diũ. Non sint oculi sani. erit
lux illa tormentũ. Non enĩ cor¬
de ñ mundo uidere ꝑmitteris.
qͦd ñ uidet᷑ nͥ corde mundo.
Repelleris: aufereris: ñ uide¬
bis. Beati enĩ mundicordes. qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Quotiens be¬
atos iã numerauit: quas beati¬
tudinis causas. que oꝑa. que mu¬
nera:. que merita. que p̃mia.
Nusqͣm dic̾tũ ẽ: ipsi dm̃ uide¬

Expanded text:
onem. Quidquid agimus, quidquid bene onem. Quidquid agimus, quidquid bene agimus, quidquid nitimur quidquid laudabiliter aestuamus, quidquid inculpabiliter desideramus, ad Dei visionem cum venerit, plus non requiremus. Quid enim quaerat, cui adest Deus? aut quid sufficiat ei, cui non sufficit Deus? Videre Deum volumus, videre descimus. Quis non? Sed vide quid dictum est: Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt. Hoc para, unde videas. Ut enim secundum carnem loquar, quid desideras ortum solis cum oculis lippis? Sani sint oculi, et erit lux illa gaudium: non sint oculi sani, erit lux illa tormentum. Non enim corde non mundo videre permitteris, quod non videtur nisi corde mundo. Repelleris, aufereris, non videbis. Beati enim mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt. Quoties beatos jam numeravit? quas beatitudinis causas, quae opera, quae munera, quae merita, quae praemia? Nusquam dictum est, Ipsi Deum vide
Abbreviated transcription (Latin):
tum uulnꝰ infirmitatis. E suri-¬
amus gͦ sitiamꝰq usticiã: ut
ipsa iusticia saturem᷑ qͣm minc
esurimꝰ ⁊ sitimꝰ. Inde enĩ satu¬
rabim᷑ qͦd esurimus ⁊ sitimꝰ. In¬
terior homo nr̃ esuriat ⁊ sitiat.
Habet enĩcibũ suũ.: habet po¬
tũ suũ. Ego sum inqͥt panis qͥ
de celo descendi. Habes panẽ
fiat tecũ: qͥa abundas ⁊ eges.
Abundas tẽporalibꝰ: eges et̾nis.
Mendicum hominẽ audis: men-¬
dicus ip̃e dei es: Petit᷑ ate : ⁊pe¬
tis: Quod egeris cum petitore
tuo: hoc aget ds̃ cũ suo. Et ple¬
nus ⁊ inanis es. Imple manem
de plenitudine tua: ut de dei ple¬
nitune impleat᷑ inanitas tua.
Attende qͦd seqͥtur. Beati mun¬
Hic ẽ finis amoris nr̃i. sinis quo
ꝑficiam᷑ ñ quo consumam᷑. fini¬
tur cibus: finit᷑ uestis. Cibus qͥa
consumitur edendo. uestis quia
ꝑficit᷑ texendo. Et illud finit᷑.
et illud. Sed finis iste ꝑtinet
ad consumptionẽ: ille ad ꝑfecti¬

Expanded text:
tum vulnus infirmitatis. Esuritum vulnus infirmitatis. Esuriamus ergo sitiamusque justitiam, ut ipsa esurimus et sitimus. Inde enim saturabimur, quod esurimus et sitimus. Interior homo noster esuriat et sitiat: habet enim cibum suum, habet potum suum. Ego sum, inquit, panis qui de coelo descendi . Habes panem fiat tecum. Quia abundas et eges: abundas temporalibus, eges aeternis. Mendicum hominem audis, mendicus ipse Dei es. Petitur a te, et petis. Quod egeris cum petitore tuo, hoc aget Deus cum suo. Et plenus et inanis es: imple inanem de plenitudine tua, ut de Dei plenitudine impleatur inanitas tua.Attende quod sequitur: Beati munHic est finis amoris nostri; finis quo perficiamur, non quo consumamur. Finitur cibus, finitur vestis: cibus, quia consumitur edendo; vestis, quia perficitur texendo. Et illud finitur, et illud: sed finis iste pertinet ad consumptionem, ille ad perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlugent carnalit̾. quas conso¬
lationes habent. Molestas:
metuendas. Ibi consolat᷑ lu-¬
gens. ubi timet rursus ne lu¬
geat. Uerbi grã. Contristat
filiꝰ elatꝰ. letificat natꝰ. Illum
extulit. hunc suscepit. In illo
tristicia. in isto timor. In nullo
gͦ consolatio. Ergo illa erit ue¬
ra consolatio qua dabit᷑ qͦd ñ
amittat᷑. ut illi se postea gau¬
deant consolari. quomͦ se lu¬
gent peregrinari. Accedat ad¬
quartũ ⁊ opus ⁊ munꝰ. Beati qͥ
esuriunt ⁊ sitiunt iusticiam
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Saturari
uis. Ande . Si caro saturitatẽ
concupiscit. digesta saturitate
famẽ iterũ patieris. Et qͥ bibit
inqͥt ex hac aqua. sitiet it̾um.
Medicam̃tum qͦd ad uulnꝰ ponit᷑
si sanauerit. iam ñ dolet. Quod
aut ponit᷑ contͣ famẽ. id ẽ esca
ita ponit᷑ ut ad modicũ rele¬
uet. Transacta saturitate redit
fames. Accedit qͥd ẽ cotidie re¬
mediũ saturitatis: sed ñ ẽ sana¬

Expanded text:
qui lugent carnaliter, quas consoqui lugent carnaliter, quas consolationes habent? Molestas, metuendas. Ibi consolatur lugens, ubi timet rursus ne lugeat. Verbi gratia, contristat filius elatus, laetificat natus: illum extulit, hunc suscepit; in illo tristitia, in isto timor: in nullo ergo consolatio. Ergo illa erit vera consolatio, qua dabitur quod non amittatur; ut illi se postea gaudeant consolari, qui modo se lugent peregrinari. CAPUT quartum et opus et munus: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Saturari vis. Unde? Si caro saturitatem concupiscit, digesta saturitate, famem iterum patieris. Et qui biberit, inquit, ex hac aqua, sitiet iterum . Medicamentum quod ad vulnus ponitur, si sanaverit, jam non dolet: quod autem ponitur contra famem, hoc est, esca, ita ponitur ut ad modicum relevet. Transacta enim saturitate, redit fames. Accedit quidem quotidie remedium saturitatis, sed non est sana
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẽẽ pauꝑem fpũ. Omnis in
lis pauꝑ ẽ syũ. Altũ est regnũ
celoꝵ:. sed qͥ se humiliat exal¬
ati inqͥt mites:. qm̃ ipsi here¬
ditate possidebunt t̾ram. Iam
uis possidere terrã: uide ne
possidearis a t̾ra. Possidebis mi¬
tis: possideberis immitis. Nec
cũ audis p̃miũ ꝓpositũ ut possi¬
deas terrã. extendas auaricie
sinũ: qua uis possidere modo
t̾ram. excluso etiã utcũq uici¬
no tuo. Non te ista fallat opi¬
nio. Tunc uere possidebis ter¬
ram: qͣndo inheseris ei qͥ fecit
celũ ⁊ t̾rã. Hoc ẽ enĩ ẽẽ mitẽ:
non resistere deo tuo Ut in
eo quod bene facis ip̃e tͥ placeat:
non tu tͥ. In eo autẽ quod ma¬
la iuste pateris ip̃e tͥ non dis-¬
pliceat: s tu tͥ: Neq enim pa-¬
rum est quia placebis er: dis¬
plicens tͥ: Displicebis enĩ ei:
placens tibi. Attende terciũ.
B̾eati lugentes. qm̃ ipsi conso¬
labuntur. In luctu opus ẽ. in
consolatione merces ẽ. Nam

Expanded text:
sit esse pauperem spiritu. Omnis infsit esse pauperem spiritu. Omnis inflis pauper est spiritu. Altum est regnum coelorum: sed, Qui se humiliat, exalati, inquit, mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Jam vis possidere terram: vide ne possidearis a terra. Possidebis mitis, possideberis immitis. Nec cum audis praemium propositum, ut possideas terram, extendas avaritiae sinum, qua vis possidere modo terram, excluso etiam utcumque vicino tuo: non te ista fallat opinio. Tunc vere possidebis terram, quando inhaeseris ei qui fecit coelum et terram. Hoc enim est esse mitem, non resistere Deo tuo: ut in eo quod bene facis, ipse tibi placeat, non tu tibi; in eo quod mala juste pateris, ipse tibi non displiceat, sed tu tibi. Neque enim parum est quia placebis ei, displicens tibi; displicebis autem ei, placens tibi. Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. In luctu opus est, in consolatione merces est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ollemnitate scẽ¬
uirginis que testi¬
moniũ dixit de
meruit a xp̃o. palã occise. oc¬
culte coronate. ãmonem᷑ cari¬
tati ur̃e de illa exhortatione
loqͥ quã mͦ dñs ex euangłio ꝓ¬
ferebat: dicens multas causaᷤᷤ
beate uite:. quã nemo ẽ qui ñ
uelit. Nemo quippe inueniri
potest: qͥ beatꝰ eẽ nolit. Sed o
si homines quomͦ desiderant
mercedẽ: sic opus mercedis ñ
recusarent. Quidñ alacriter
currat.ͥ cũ ei. dicit᷑ beatꝰ eris:
labent̾ audiat. ⁊ cũ dicit᷑ si
hoc feceris. Non recusetur
certam̃ si diligit᷑ p̃miũ: ⁊ ac¬
cendat᷑ animus ad alacrita¬
tẽ oꝑis cõmendatione mer¬
cedis. Quod uolumꝰ. quod
desideramꝰ : qͦd petimus:
post erit. Eͦd aut̃ iubem᷑
erit : mͦ sit. Ecce incipe di¬
uina dicta recolere: ⁊ ipsa
euangelica p̃cepta uel mune¬
erit tuũ regnũ celorũ: modo
esto pauꝑ spũ. Uis ut postea
regnũ celoꝵ. tuũ sit. Hide mͦ
tu iꝑse cuiꝰ sis. Esto pauper
spũ. Queris a me fortasse. qͥd

Expanded text:
emnitate sanctavirginis, quae testimonium dixit de meruit a Christo, palam occisae, occulte coronatae, admonemur Charitati vestrae de illa exhortatione loqui, quam modo Dominus ex Evangelio proferebat, dicens multas causas beatae vitae, quam nemo est qui non velit. Nemo quippe inveniri potest, qui beatus esse nolit. Sed o si homines quomodo desiderant mercedem, sic opus mercedis non recusarent! Quis non alacriter currat, cum ei dicitur, Beatus eris? Libenter audiat et cum dicitur, Si hoc feceris. Non recusetur certamen, si diligitur praemium; et accendatur animus ad alacritatem operis commendatione mercedis. Quod volumus, quod desideramus, quod petimus, post erit: quod autem jubemur erit, modo sit. Ecce incipe divina dicta recolere, et ipsa evangelica praecepta vel muneerit tuum regnum coelorum, modo esto pauper spiritu. Vis ut postea regnum coelorum tuum sit? Vide modo tu ipse cujus sis. Esto pauper spiritu. Quaeris a me fortasse quid