comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magistri sui sententiam sauti sunt:
dicentis ineugłio. Nemomittens ma¬
num suam adaratrum & respiciens
retro. aptus est regno dei Prescribat
ꝓinde stabilitatis pactum omni de¬
deniq inconstantie leuitati: non tam̃
his que in ꝓfessionis serie sequuntur:
moꝵ udelicet conuersioni. & obedien¬
tiȩ quȩ scdm regłam sit. Nam si he ibi¬
dem & ꝓ imꝓbitate nimirũ atq irreli
giositate cohabitantium obtineri for
re indubitanter suadeo ad locũ alium
ubi non impediatur homo reddere dõ
uota sua que distinxerunt labia sua.
Equidẽ cum scõ sc̃s eris: & cũ ꝑuerso ꝑ¬
uerteris. Sane de religiosis ac bene ordi
natis monasteriis. nuilus ꝓfessoꝵ meo
consilio ne artioris quidẽ desid̾io uite sine¬
licentia sui senioris egreditur. Egressus
tamen si melius inuenerit & elegerit. meo
nichilominus iam consilio non regredit᷑
adinferius bonũquod reliquerat. & con¬
dempserat ꝓmeliori:. presertim si illud
melius fuerit. tãle quod eiꝰ pͥme ꝓfessiom

Expanded text:
entiam secuti sunt, dicentis in Evangelio: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Praescribat proinde stabilitatis pactum omni dedenique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis serie sequuntur, morum videlicet conversioni, et obedientiae quae secundum Regulam fit. Nam si haec ibidem, pro improbitate nimirum atque irreligiositate cohabitantium obtineri fortre indubitanter suadeo ad locum alium, ubi non impediatur homo reddere Deo vota sua, quae distinxerunt labia sua. Et quidem cum sancto sanctus eris, et cum perverso perverteris. natis monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si melius inventerit et elegerit, meo nihilominus jam consilio non regrediatur ad inferius bonum, quod reliquerat et contempserat prae meliori: praesertim si illud melius tale fuerit, quod ejus primae professioni
Abbreviated transcription (Latin):
aut si male. ñ multũ male: aut si multum
male. ñ mala intentione. Si autẽ de illa sic̃
adam uł eua conuincit᷑ aliena excusatiõe excu-¬
sare senitit᷑. S qui ꝓcacit̾ etiã aꝑta defendit:
qͣndo occultas & malas cogitationes cordi suo
aduenientes. humilit̾ reuelant abbati s De¬

Expanded text:
i multum male, non mala intentione. Si autem et de illa, sicut Adam vel Eva, convincitur, aliena suasione excusare se nititur. Sed qui procaciter etiam aperta defendit, quando occultas et malas cogitationes, cordi suo advenientes, humiliter revelaret abbati?
Abbreviated transcription (Latin):
ginis eẽt: nec duo filii s unꝰ utriꝰq filiu ͤ. Ait
itaꝙ. Aue grã plena. dñs tecũ. Nec tantũ dñs
filius tecũ. quẽ carne tua indius: s & dñs sp̃c
sẽs de quo concipis: & dñs pat̾ qui genuit quẽ
concipis. Pater inquã tecum: qui suum filium
facit & tuum. filius tecum: qui ad condendu
in temirabile sacramentũ. miro modo & sibi
reserat genitale secretum: & tͥ seruat uirginale
signaculu. Sp̃c sc̃s tecum. qui cum patre &
filio tuũ sc̃ificet uterum. Dñs gͦ tecũ. bene¬
dicta tu in mulierib. Libet adiungere. quod
elitabeth cuiꝰ hȩc quoq u̾ba sunt: ꝓsecuta sub¬
unxit. Et benedictus fructus uentris tui. Nõ
quia tu benedicta. ido benedictus fructus
uentris tui: s quia ille te p̾uenit in benedi¬
ctionib dulcedinis: id̾o tu benedicta. Uere
etenim benedictus fructus uentris tui. in
quo benedicte sunt om̃s gentes: de cuiꝰ ple¬

Expanded text:
ginis esset; nec duo filii, sed unus utriusque filius. Ait ginis esset; nec duo filii, sed unus utriusque filius. Ait itaque: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Nec tantum Dominus Filius tecum, quem carne tua induis; sed et Dominus Spiritus sanctus, de quo concipis; et Dominus Pater, qui genuit quem concipis. Pater, inquam, tecum, qui Filium suum facit et tuum. Filius tecum, qui ad condendum in te mirabile sacramentum, miro modo et sibi reserat genitale secretum, et tibi servat virginale signaculum. Spiritus sanctus tecum; qui cum Patre et Filio tuum sanctificat uterum, Dominus ergo tecum. 5. Benedicta tu in mulieribus. Libet adjungere quod Elisabeth, cujus haec verba sunt, prosecuta subjunxit: Et benedictus fructus ventris tui Luc. I, 42. Non quia tu benedicta, ideo benedictus fructus ventris tui: sed quia ille te praevenit in benedictionibus dulcedinis, ideo tu benedicta. Vere etenim benedictus fructus ventris tui, in quo benedictae sunt omnes gentes, de cujus ple
Abbreviated transcription (Latin):
quã in ex̧tĩs: & ipsarũ alit̾ in bonis quã in ma¬
lis ẽ ꝑ efficatiam. Ita sane ẽ in irrationabilib
creaturis: ut tam̃ ñ capiatur ab ipsis. A ra-¬
tionabilib autẽ om̃ib quide capi potest
ꝑ cognitionẽ: s a bonis tantũ capi tur etiã
ꝑ amorẽ. In solis gͦ bonis ita ẽ. ut etiã sit cum
ipsis: ꝓpt̾ concordiam uoluntatis. Nam du
suas uoluntates. ita iusticie subdunt. ait dm
ñ dedeceat uelle quod ipsi uolunt: ꝑ hoc qͣd
ab eus uoluntate ñ dissentiunt: dm̃ sibi
specialit̾ iungunt. S cum ita sit cum om̃ib
scĩs: specialit̾ tam̃ cum maria. Cum qͣ utiq
tanta ei consensio fuit: ut illius non solũ uo¬
luntatẽ. s etiam carnẽ sibi conungeret. ac
de sua uirginisq substantia unum xp̃m ef¬
ficerer. uł potiꝰ unus xp̃c fieret: qui ce si nec
totus de do. nͨ totꝰ de uirgine. totꝰ tñ ci. & totꝰ uir¬

Expanded text:
quam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in maquam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in malis est per efficaciam. Ita sane est in irrationalibus creaturis, ut tamen non capiatur ab ipsis. A rationalibus autem omnibus quidem capi potest per cognitionem, sed a bonis tantum capitur etiam per amorem. In solis ergo bonis ita est, ut etiam sit cum ipsis propter concordiam voluntatis. Nam dum suas voluntates ita justitiae subdunt, ut Deum non dedeceat velle quod ipsi volunt: per hoc quod ab ejus voluntate non dissertiunt, Deum sibi specialiter jungunt. Sed cum ita sit cum omnibus sanctis, specialiter tamen cum Maria: cum qua utique tanta ei consensio fuit, ut illius non solum voluntatem, sed etiam carnem sibi conjungeret; ac de sua Virginisque substantia unum Christum efficeret, vel potius unus Christus fieret: qui, etsi nec totus de Deo, nec totus de Virgine; totus tamen Dei, et totus Vir
Abbreviated transcription (Latin):
&e obliuiscere popłm tuũ. & domũ patris tui.
Et si hoc feceris: concupiscet rer decorẽ tuum.
Audiuit quippe & uidit: ñ ut quid̃a qui au¬
dientes ñ audiunt: &e uidentes ñ intelligunt.
S audiuit & credidit: uidit & intellexit. Et
melmauit aurẽ suam. udelicet ad obedien¬
tiam: & cor suũ ad disciplinã. Et oblita est
ppłm suum & domũ pat̾b sui: quia nec ppłin
suũ augere ꝓlis successione. nec domui patris
sui relinquere curauit herede: s quicqͥd ho¬
noris in ppło. quicqͥd de pat̾na domo rerum
t̾renarũ habere potuisset. omĩa arbitrata ẽ
quasi sterrora: ut xp̃m lucrifaceret. Nec fefel¬
uit. Bene gͥ gr̃a plena: qͥ & uirginitatis gra¬
ciã tenuit: & insuꝑ fecunditatis glłam ad
Non dixit dñs in te: s dñs tecũ. Ds̃ enĩ qui
ubiq equalit̾ totus ẽ ꝑ suam simplicem sub¬
stantiã: alit̾ tam̃ in rationabilib creaturis

Expanded text:
et obliviscere populum tuum et domum patris tui. et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Et si hoc feceris, concupiscet rex decorem tuum . Audivit quippe et vidit, non ut quidam, qui audientes non audiunt, et vident vidit et intellexit. Et inclinavit aurem suam ad obedientiam, et cor suum ad disciplinam, et oblita est populum suum, et domum patris sui: quia nec populum suum augere prolis successione, nec domui patris sui relinquere curavit haeredem; sed quidquid honoris in populo, quidquid de paterna domo rerum terrenarum habere potuisset, omnia arbitrata est ut stercora, ut Christum lucrifaceret. Nec fefelvit. Bene igitur gratia plena, quae et virginitatis gratiam tenuit, et insuper fecunditatis gloriam aNon dixit, Dominus in te; sed, Dominus tecum. Deus enim qui ubique aequaliter totus est per suam simplicem substantiam, aliter tamen in rationalibus creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
celerior ipse p̾ueniret ad t̾rasꝰ. Nec mirũ. Nam
cum cẽt rex in accubitu suo. nardus uͥginis
dedit odorem suũ: & ascendit in conspectu gle
eiꝰ fumus aromatis. & inuenit grãm coram
oculis dñi: clamantib qui cutũstabant. Qe
ẽ ista quȩ ascendit ꝑ desertũ: sicut uirgula
fumi ex aromatib mirrȩ & thurise Statim¬
q rex egrediens de loco scõ suo. exultauit ut
gygas ad currendam uiam: & licet a summo
celo egressio eius. nimio tam̃ ꝑuolans desid̃io.
p̾uenit suum nunciũ ds ad uirginẽ quã ama¬
uerat: quã sibi elegerat: cuiꝰ decorẽ concupierat.
Quẽ ꝓspiciens a longe ueniente: gratulans e
exultans ait eccł̃ia. Ecce uenit is saliens in mõ¬
tib: transiliens colles. Merito autẽ ꝯcupiuit
rex decorẽ uirginis. Fecerat enĩ quicqͥd longe
antea p̾monita fuerat a patre suo dauid: dicen¬
te sibi. Audi filia & uide: & inelina aur̃e tuã:

Expanded text:
celerior ipse praeveniret ad terras? Nec mirum Nam celerior ipse praeveniret ad terras? Nec mirum Nam cum esset Rex in accubitu suo, nardus Virginis dedit odorem suum, et ascendit in conspectu gloriae ejus fumus aromatis, et invenit gratiam coram oculis Domini, clamantibus qui circumstabant: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut vir gula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris? Statimque Rex egrediens de loco sancte suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam; et licet a summo coelo egressio ejus , nimio tamen pervolans desiderio praevenit suum nuntium ad Virginem quam amaverat, quam sibi elegerat, cujus decorem concupierat. Quem prospiciens a longe venientem gratulans et exsultans ait Ecclesia: Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles . 3. Merito autem concupivit Rex decorem Virginis. Fecerat enim quidquid longe antea praemonita fuerat a patre suo David, dicente sibi: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
Suspicandu gͥ ñ ẽ. quod aꝑtum inuenerit
angłs ostiolum uirginis: cui nimirũ in ꝓpo¬
sito erat. hominũ fugere frequentias. uitare
colloquia: ne uł orantis ꝑturbaret᷑ silentiũ:
uł continentis castitas temptaret̾. Clauserat
itaꝙ etiam illa hora suꝑ se suum habitacu¬
lum prudentissima uirgo: s hominib ñ
angłis. Proinde &e si potuit. ad eam intrare
angłs. s nulli hominũ facił patebat accessꝰ
Ingressus gͦ angls ad eam: dixit. Aue gracia
plena: dñs ticum. Legimus in actib apłoꝵ¬
nec in illo habitauit plenitudo diumitatiᷤ
corporalit̾ quẽ admodu in maria: nec illi con¬
ceꝑunt de sp̃u sc̃o quomͦ maria. Aue inquit
gr̃a plena: dñs tecum. Quid mirũ si gr̃a ple¬
na erat: cum qua dñs erat: S hoc potiꝰ mirã¬
dum ẽ: quomͦ qui angłm miserat ad uirginẽ:
ab angło inuentus ẽ ẽẽ cum uirgine. Itane
uelocior angło fuit ds: ut festinantẽ nunciũ

Expanded text:
Suspicandum igitur non est, quod apertum invenerit Suspicandum igitur non est, quod apertum invenerit angelus ostiolum Virginis, cui nimirum in proposito erat hominum fugere frequentias, vitare colloquia; ne vel orantis perturbaretur silentium, vel continentis castitas tentaretur. Clauserat itaque etiam illa hora suum super se habitaculum Virgo prudentissima, sed hominibus, non angelis. Proinde etsi ad eam potuit intrare Angelus, sed nulli hominum facilis patebat accessus. 2. Ingressus ergo Angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Legimus in Actibus aponec in illo habitavit plenitudo divinitatis corporaliter, quemadmodum in Maria: nec illi conceperunt de Spiritu sancto, quomodo Maria. Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum. Quid mirum si gratia plena erat, cum qua Dominus erat? Sed hoc potius mirandum, quomodo qui Angelum miserat ad Virginem, ab Angelo inventus est esse cum Virgine. Itane velocior Angelo fuit Deus, ut festinantem nuntium
Abbreviated transcription (Latin):
angłs ad eam. haud dubiũ qͥn ad maxiã: dixit.
Aue grã plena: dñs tecum. Quo ingressus ad
eam: Puto in secretariũ pudici eubiculi: uͥ
illa fortasis clauso suꝑ se ostio. orabat patrem
suũ in abscondito. Solent angłi astare oranti¬
b: & delectari in his quos uident leuare puraᷤ
manus in oratione. holocaustum sc̃ẽ deuotio¬
nis gaudent se offerre dõ in odorem suauita¬
tis. Marie autẽ orationes quantũ placuernt
in conspectu altissimi. angłs indicauit: qui
ingressus ad eam. tam reuerent̾ salutauerit.
Nec fint difficile angło ꝑ clausum ostiũ pene¬
trare ad abdita uirginis: qui utiq ex subtili¬
tate sue substantiȩ hoc habet in natura: ut
nec seris ferreis eius arceat᷑ ingressus. quocũq
eum suus impetus ferat. Angłicis enĩ sp̃itib
parietes ñ obsistunt: s cuncta illis insibilia
cedunt.: cuncta eque corpora quantũlibet so¬
lida uł spissa. penetrabilia sunt eis ac ꝑuia

Expanded text:
Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Quo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae devotionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum placuerint in conspectu Altissimi, angelus indicavit, qui ingressus ad eam, tam reverenter salutavit. Nec fuit difficile angelo per clausum ostium penetrare ad abdita Virginis, qui utique ex subtilitate substantiae suae hoc habet in natura, ut nec seris ferreis ejus arceatur ingressus, quocunque suus eum impetus ferat. Angelicis enim spiritibus parietes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet solida vel spissa, penetrabilia sunt eis ac pervia.
Abbreviated transcription (Latin):
ibent̾ cum mͥ congruere uideo. u̾ba
sc̃õrum assumo: quo uł ex uasculoꝵ pulchri¬
tudine gratiora fiant: queq mneis lectori appo¬
suerim. Ut nunc autẽ a ꝓpħicis u̾bis incipi¬
am. ue mͥ: ñ quidẽ sicut ꝓpb̃a quia tacui. s
quia locutus sum: qm̃ uir pollurus labiis
ego sum. Heu quot uana. quot falsa. quot
turpia. ꝑ hoc ipsum spurcissimũ os meura¬
os meũ euomuisse recolo: in quo nunc cȩle¬
stia reuoluere u̾ba p̾sumo. Uehement̾ timeo:
ne iam iam audiã ad me dictum. Quare tu
enarras iusticias meas: & assumis testam̃tũ
meum ꝑ os tuũ: Utinam & mͥ de suꝑno al¬
tari ñ quidẽ carbo unus. s ingens glob ig¬
neus afferatur: qui uidelicet multa & inuete¬
ratam prurientis oris ma rubiginẽ ad plenũ
excoquere sufficiat: quatinus angłi ad uͥginẽ.
e uirginis ad ipsum. grata inuice ac casta col¬
loquia. dignus habear meo qualicunq repli¬
care sermone. Ait gͥ euangłista. Et ingressus

Expanded text:
ibenter, ubi mihi congruere video, verba sanctorum assumo, quo vel vasculorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut autem nunc a propheticis verbis incipiam: Vae mihi, non quidem, sicut prophetae, quia tacui, sed quia locutus sum, quoniam vir pollutus labiis ego sum! Heu! quot vana, quot falsa, quot turpia per hoc ipsum spurcissimum os meum evomuisse me recolo, in quo nunc coelestia revolvere verba praesumo! Vehementer timeo, ne jamjam audiam ad me dictum: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Utinam et mihi de superno altari, non quidem carbo unus, sed ingens globus igneus afferatur, qui videlicet multam et inveteratam prurientis 744 oris mei rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata invicem ac casta colloquia dignus habear meo qualicunque replicare sermone. Ait igitur evangelista: Et ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
sermone angłi. Turbata ẽ s ñ ꝑturbata.
Turbatus sum inquit. & ñ sum locutus: s
cogitaui dies antiquos: & annos et̾nos in
mente habui. Ita gͥ & maria turbata ẽ. & ñ
ẽ locuta: s cogitabat quał eet̃ ista salutatio.
Quod turbata ẽ uerecundie fuit uirginalis:
qͦd ñ ꝑturbata fortitudinis: qͦd tacuit & co¬
gitauit prudentiȩ. Cogitabat autẽ. quał
eẽt ista salutatio. Sciebat prudens uirgo. qͣd
sepe angłs sathanȩ transfigurat se in angłm
luciᷤ: & quia nimirũ humił & simplex erat. ni

Expanded text:
sermone angeli. Turbata est, sed non perturbata. sermone angeli. Turbata est, sed non perturbata. Turbatus sum, inquit, et non sum locutus; sed, cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Ita ergo et Maria turbata est, et non est locuta, sed cogitabat qualis esset ista salutatio. Quod turbata est, verecundiae fuit virginalis: quod non perturbata, fortitudinis: quod tacuit et cogitavit, prudentiae. Cogitabat autem qualis esset ista salutatio. Sciebat prudens virgo, quod saepe angelus Satanae transfigurat se in angelum lucis: et quia nimirum humilis et simp
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. ñ quia steriłe uident. s qͥa fecundam
inuident: memento qͦd & xp̃c maledictũ ꝑ¬
tulit crucis. qui te suã matr̃e benedixit in c¬
lis:s & in t̾ris ab angło benedicta. & ã eunctiᷤᷤ
generationib t̾re merito beata p̾dicaris. Be¬
nedicta gͦ tu in mulierib: & benedictꝰ fructꝰ
uentris tui. Quȩ cum audisset. turbata est
in sermone eiꝰ. & cogitabat qual̃ cẽt ista sa¬
lutatio. S olent uirgines quȩ uere uͥgines
sunt. semꝑ pauidȩ & nunquã eẽ securȩ. &
ut caueant timenda. etiã tuta ꝑtimescere:
scientes se in uasis fictilib thesaurũ portare
p̾tiosum: & nimis arduũ eẽ uiuere angłm
int̾ homine ᷤᷤ & in t̾ris more celestiũ conu̾sari:¬
& in carne celibem inta agere. Ac ꝓinde qͥeqͥd
nouum quicqͥd subitum fuerit ortum. sus¬
pectas habent insidias: totum eont se estimãt
machinatũ. Iccuco & maria turbata est. in

Expanded text:
carnem, non quia sterilem vident. Sed quia fecundam carnem, non quia sterilem vident. Sed quia fecundam invident: memento quod et Christus maledictum pertulit crucis, qui te suam matrem benedixit in coelis: sed et in terris ab angelo benedicta, et a cunctis generationibus terrae merito beata praedicaris. Benedicta ergo tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui. 9. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat 747 qualis esset ista salutatio. Solent virgines, quae verae virgines sunt, semper pavidae, et nunquam esse securae; et ut caveant timida, etiam tuta pertimescere, scientes se in vasis fictilibus thesaurum portare pretiosum, et nimis arduum esse vivere angelice inter homineet in carne caelibem agere vitam. Ac proinde quidquid novum, quidquid subitum fuerit ortum, suspectas habent insidias, totum contra se aestimant machinatum. Idcirco et Maria turbata est in
Abbreviated transcription (Latin):
at etiã matrẽ: Eligis in isrł eẽ contemptibiliᷤ
& ut illi placeas cui te ꝓbasti. maledictum
nedictione cõmutat᷑: sterilitas fecunditate
recompensat᷑. Aꝑi uirgo sinum: expande
gremiũ: p̾para uterum: quia ecce facturus
ẽ tͥ magna qui potens ẽ: in tantũ. ut ꝓ ma¬
ledictione isrł beatam te dicant omĩs genera¬
tiones. Nec suspectam habeas prudens uir¬
go fecunditatẽ: quia ñ auferet integritatẽ.
Concipies s sine peccato: grauida eris. s ñ gra¬
uata: paries s ñ cum tristicia: nescies uirum.
&e gignes filium. Quale filium: Illius eris
corona tuȩ castitatis. Sapientia pat̾ni cordiᷤ
erit fructus uteri uirginał. Deum deniq pa¬
ries: & de do concipies. Confortare gͦ uirgo fe¬
cunda: casta puerpera: mat̾ intacta: qͥa ñ eriˢ
in isrł ultra maledicta: neq int̾ steriles depu¬
tata. Et si adhuc malediceris ab isrł scđm

Expanded text:
at etiam matrem. Eligis in Israel esse contemptibilis, at etiam matrem. Eligis in Israel esse contemptibilis, et ut illi placeas cui te probasti, maledictum nedictione commutatur, sterilitas fecunditate recompensatur. 8. Aperi, virgo, sinum, expande gremium, praepara uterum: quia ecce facturus est tibi magna qui potens est, in tantum ut pro maledictione Israel, beatam te dicant omnes generationes. Nec suspectam habeas, prudens Virgo, fecunditatem, quia non auferet integritatem. Concipies, sed sine peccato, gravida eris, sed non gravata; paries, sed non cum tristitia: nescies virum, et gignes filium. Qualem filium? Illius eris corona tuae castitatis. Sapientia paterni cordis erit fructus uteri virginalis. Deum denique paries, et de Deo concipies. Confortare ergo, Virgo fecunda, casta Puerpera, Mater intacta; quia non eris in Israel ultra maledicta, neque inter steriles deputata. Et si adhuc malediceris ab Israel secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uitã: Ubi legeras o beata uirgo: sapientia car¬
nis mors ẽ. & eurã carnis ne ꝑfeceritis in desi¬
deriõ. ̾bi legeras de uirginib qͥa cantant can¬
ticum nouũ. qͦd nemo alius cantare potest:
&e secunt᷑ agnũ quocunq ierit: Ubi legeraᷤ
laudatos eẽ: qui se castrauerunt. ꝓpt̾ regnum
d̾is Ubi legeras in carne enĩ ambulantes. ñ
scd̾m carnẽ militamus: & qui matͥmonio iũ¬
git uirginẽ suã bene facit: ce qui ñ iungit
melius facit: Ubi audieras uolo uos om̃s
ẽẽ sicut meipsum. & bonum ẽ homini si sic
ꝑmaneat scm meũ consiliũ: De uirginib
inquit p̾ceptum dñi ñ habeo: consiliũ autẽ
do. Cu uͦ ñ dicam p̾ceptũ: s nec consiliũ. nec
exempłu: nͥ quod unctio docebat te de om̃ib:
ac sermo di uiuus & efficax ante tͥ factus ma¬
gist̃ quã filius: prius instruxerit mentẽ qͣ
induerit carnẽ. Xp̃o gͦ te deuoues exhibere
uirginẽ: & nescis quod ipsi te exhiberi oporte¬

Expanded text:
Ubi legeras, beata Virgo: Sapientia carnis mors est ; et: Curam carnis ne perfeceritis in desiderio ? Ubi legeras de virginibus, quia cantant canticum novum, quod nemo alius cantare potest, et sequuntur Agnum quocunque ierit? Ubi legeras laudatos esse, qui se castraverunt propter regnum coelorum? Ubi legeras: In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus ; et: Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit? Ubi audieras: Volo vos omnes esse sicut et me ipsum? et Bonum est homini, si sic permaneat secundum meum consilium? De virginibus, inquit, praeceptum non habeo, consilium autem do . Tu vero non dicam praeceptum, sed nec consilium, nec exemplum: nisi quod unctio docebat te de omnibus; ac sermo Dei vivus et efficax, ante tibi factus magister quam filius, prius instruxerit mentem, quam induerit carnem. Christo ergo devoves te exhibere virginem; et nescis quod ipsi exhibere te oporte
Abbreviated transcription (Latin):
Et dolor ꝓhibet parere: &e ñ par̾e maledictio.
Quid facies uirgo quȩ hec audis: que hec le¬
gis: Si parturis angustiaris: si sterił manes
malediceris. Quid eliges prudẽs uirgo: An¬
gustiȩ inquit mͥ sunt undiq. Melius ẽ tam̃
mͥ maledictũ incurrere. & castam ꝑmanere:
quã prius qͥdem conciꝑe ꝑ concupiscentiã:
quod merito post cũ dolore parturiã. Hme
etenĩ & si uidero maledictũ: s ñ peccatum.
Illinc uͦ: & peccatũ simul & cruciatũ. Deniq
hec maledictio quid aliud ẽ. quã hominum
exꝓbratio: Neq ob aliid sane dicit᷑ sterilis
maledicta: nͥ qͦd obꝓbrio & contẽptui sit ha¬
benda. tanquã inutił & infructuosa: & hoc in
isrł tantũ. Michi autẽ ꝓ minimo ẽ. qͦd hõib
displiceo: dum me possim uirginẽ castã ex¬
hibere xp̃o. O uirgo prudens. o uirgo deuota:
quis te docuit do placere uirginitate: Quȩ
lex. quȩ iusticia. quȩ pagina ueteris testam̃ti

Expanded text:
Et dolor prohibet parere, et non parere maledictio. Et dolor prohibet parere, et non parere maledictio. Quid facies, Virgo, quae haec audis, quae haec legis? Si parturis, angustiaris: si sterilis manes, malediceris. Quid eliges, Virgo prudens? Angustiae, inquit, mihi sunt undique: melius est tamen mihi maledictum incurrere, et castam manere, quam prius quidem concipere per concupiscentiam, quod merito post cum dolore parturiam. Hinc etenim etsi video maledictum, sed non peccatum: illinc vero et peccatum simul et cruciatum. Denique haec maledictio quid aliud est, quam hominum exprobratio? Neque ob aliud sane dicitur sterilis maledicta, nisi quod opprobrio et contemptui sit habenda, tanquam inutilis et infructuosa, et hoc in Israel tantum. Mihi autem pro minimo est quod hominibus displiceo, dum me possim virginem castam exhibere Christo. O Virgo prudens, o Virgo devota, quis te docuit Deo placere virginitatem? Quae lex, quae justitia, quae pagina Veteris Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
despecie. Si enĩ fructus ille mortis. ñ sołu sua¬
uis fuit ad uescendu. s etiam teste scriptura
delectabił aspectu: quantomagis huiꝰ uitalis
fructus uuificũ decorẽ debemꝰ inquirere:
in quẽ teste alia scͥptura desiderant etiã angłi
ꝓspicere: Cuiꝰ pulchritudinẽ in sp̃u uidebat.
& in corpore uidere cupiebat. qui dicebat. Ex
syon species decoris eiꝰ. Et ne mediocr̃ẽ tͥ uidea¬
tur cõmendasse decorẽ: recole quod in alio psal¬
dictione. benedicta etiã tu in mulierib: quia
Benedicta inquã tu in mulierib quȩ illam
generalẽ maledictionẽ euasisti. qua dictũ ẽ.
in dolore paries filios. & nichilominꝰ illa qua
secutum. maledicta sterił in isrł̃: ac singularem
consecuta es benedictionẽ: uit nec sterił maneaᷤ.
nec cum dolore parturias. Dura necessitas: &e
graue iugum suꝑ om̃s filias euȩ. Et si pariũt
cruciantur: & si ñ pariunt maledicuntur

Expanded text:
de specie. Si enim fructus ille mortis non solum suade specie. Si enim fructus ille mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ; quanto magis hujus vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam angeli prospicere? Cujus pulchritudinem in spiritu videbat, t in corpore videre cupiebat, qui dicebat: Ex Sion species decoris ejus . Et ne mediocrem tibi videatur commendasse decorem, recole quod in alio psaldictione benedicta etiam tu in mulieribus; quia bonum. Benedicta, inquam, tu in mulieribus, quae illam generalem maledictionem evasisti, qua dictum est, In tristitia paries filios ; et nihilominus illam, qua secutum est, Maledicta sterilis in Israel : ac singularem consecuta es benedictionem, ut nec sterilis maneas, nec cum dolore parturias. Dura necessitas, et grave jugum super omnes filias Evae! Et si parturiunt, cruciantur: et si non parturiunt, maledicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus ds in scł̃a. Dicitur benedictꝰ uir
benedictus panis. benedicta mulier. benedicta
t̾ra: uł siquid tale in ciraturis benedictũ ẽẽ
memorat᷑. S singularit̾ benedictus fructus
ctus in odore: benedictus in sapore: benedictꝰ
in specie. Huiꝰ odoriferi fructus sentiebat fra
glantiã: qui dicebat. Ec̃ce odor filii mei sicut o¬
dor agri pleni: cui benedixit dñs. Anñ tiere be¬
nedictus: cui benedixit dñs e De sapore huiusˢ
Et alibi. Quã magna multitudo dulcedinis
tuȩ dñe: quam abscondisti timentib te. Et
alius qͥdam. Si tam̃ inquit gustastis: quã dul¬
cis ẽ dñs. Et ipse fructus de se: muitans nos
ad se. Qui edit me ait adhuc esuriet: & quibi¬
bit me adhuc sitiet. Utiq ꝓpt̾ saporis dulcedi¬
nem hoc dicebat: quia semel gustatꝰ magis
excitat appetitũ. Bonus fructus: qui anima¬
rũ esurientiũ & sicientiũ iusticiã &e esca & potꝰ
ẽ. Audisti de odore: audisti de sapore: audi &

Expanded text:
benedictus Deus in saecula . Dicitur benedictus vir, benedictus panis, benedicta mulier, benedicta terra, vel, si quid tale in creaturis benedictum esse memoratur: sed singulariter benedictus fructus ctus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, cui benedixit Dominus? De sapore hujus fominus ; et alibi: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te . Et alius quidam: Si tamen, inquit, gustastis quoniam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gustatus magis excitat appetitum. Bonus fructus, qui animarum esurientium et sitientium justitiam, et esca, et potus est. Audisti de odore, audisti de sapore: audi et
Abbreviated transcription (Latin):
suam. & cum sceleratis reputatꝰ ẽ: & ipse pec¬
cata multoꝵ. tulit: & pro transgressorib ro¬
gauit ut ñ pirent. N on possunt ꝑire ꝓ qͥb
filiꝰ rogat ne ꝑeant: ꝓ quib pat̾ tradidit
filium in mortẽ ut uiuant. Equalit̾ gͦ ab
utroq sꝑanda ẽ uenia. quib equal ẽ in pie¬
tate miscdia: par in uoluntate potentia:
una in ditate substantia: in qua unus cum

Expanded text:
cum sceleratis reputatus est; et ipse peccata 749 multorum tulit, et pro transgressoribus rogavit ut non perirent . Non possunt perire pro quibus Filius rogat ne pereant, pro quibus Pater tradidit Filium in mortem ut vivant. Aequaliter ergo ab utroque speranda est venia, quibus aequalis est in pietate misericrodia, par in voluntate potentia, una in deitate substantia, in qua unus cum
Abbreviated transcription (Latin):
nib: lauemur in sanguine eiꝰ: ipsum offe¬
ramus ꝓpitiationẽ ꝑ peccatis nrĩs: q̃m ad
hoc ipse natꝰ ẽ. & datus ẽ nob̃. Ipsum oculis
patris. ipsum offeramus & suis: qͥa &e pat̾ ꝓpͥo

Expanded text:
nibus, lavemur in sanguine ejus. Ipsum offenibus, lavemur in sanguine ejus. Ipsum offeramus propitiationem pro peccatis nostris; quoniam ad hoc ipse natus et datus est nobis. Ipsum oculis Patris, ipsum offeramus et suis: quia et Pater pro
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃: quã qͦd filius altissimi uocabit᷑: Mag¬
nificetur & a nob̃ paruulis magnus dñs:
quos ut faceret magnos. factus ẽ paruuluᷤ
Paruulus ait natus ẽ nobis: filius datus
ẽ nobis. Nobis inquã ñ sibi: qui utiq ante
tempora multo nobiliꝰ natus ex patre: nas¬
ci temporalit̾ ñ indigebat ex matre. Non an¬
gelis quoq: qui cũ magnũ haberent: par¬
uulum ñ requirebant. Nob̃ gͦ natus: nob̾
& datus: quia nob necessarius. Iam de nob̃
nato & dato: faciamꝰ ad quod natus est &
datus. Ytamur nr̃o: in nr̃am utilitatem.
De saluatore: salutẽ opemur. Ecce parii¬
sapientia. Studeamus effici sic̃ pariuuilus
iste: discamus ab ipso. quia mitis ẽ &e hu¬
mił coede: ne magnꝰ uidelicet d̾s sine cau¬
sa factus sit homo paruulus: ne gratis mor¬
tuus: ne inuacuũ crucifixus. Discamus eiꝰ
humilitatẽ: imitem mansuetudinẽ: am¬
plectamur dilectionẽ: cõmunicemꝰ passio¬

Expanded text:
nomen, quam quod Filius Altissimi vocabitur? Magnomen, quam quod Filius Altissimi vocabitur? Magnificetur et a nobis parvulis magnus Dominus, quos ut faceret magnos, factus est parvulus. Parvulus, ait, natus est nobis, et filius datus est nobis . Nobis, inquam, non sibi, qui utique ante tempora multo nobilius natus ex Patre, nasci temporaliter non indigebat ex matre. Non angelis quoque, qui, cum magnum haberent, parvulum non requirebant. Nobis ergo natus, nobis et datus, quia nobis necessarius. 14. Jam de nobis nato et dato faciamus ad quod natus est et datus. Utamur nostro in nostram utilitatem, de Salvatore salutem operemur. Ecce parvusapientia! Studeamus effici sicut parvulus iste; discamus ab ipso, quia mitis est et humilis corde: ne magnus videlicet Deus sine causa factus sit homo parvus, ne gratis mortuus, ne in vacuum crucifixus. Discamus ejus humilitatem, imitemur mansuetudinem, amplectamur dilectionem, communicemus passio
Abbreviated transcription (Latin):
magnus: qui filius altissimi uocabit᷑. S quare
hic erit &e ñ potius ẽ magnus: qui semꝑ equa¬
liter ẽ magnus. ñ habet quo crescat: nec maior
post conceptũ futurꝰ sit. quã ante uł fuit uł
fuerit: An forte ꝓpterra dixerit erit: qͥa qui
magnꝰ ds erat. magnus homo futurus sit:
Bene gͦ hic erit magnꝰ. Magnus homo: mag¬
nꝰ doctor: magnus ꝓpħa. Sic enĩ dicit᷑ de eo
in euangłio: quia ꝓpħa magnus surrexit in no¬
bis. Et aminori quoda ꝓpħa: magnus itidẽ ꝓpha
o uirgo paruułu paries: paruũ nutries:
paruulũ lactabis: s uidens paruum co¬
gita magnũ. Erit enĩ magnus: quia ma¬
gnificabit eum d̾s in conspectu regũ: ad eo
ut adorent eum om̃s reges: om̃s gentes ser¬
uiant ei. Magnificet gͣ &e anima tua dñm:
quia hic erit magnꝰ: &e filius altissimi uoca¬
bitur. Alagnus erit: & magna faciet tͥ qͥ
potenᷤ ẽ.: & scm̃ nom̃ eiꝰ. Quod enĩ sanctius

Expanded text:
magnus, qui Filius Altissimi vocabitur. 13. Sed quare magnus, qui Filius Altissimi vocabitur. 13. Sed quare hic erit, et non potius est magnus, qui semper aequaliter magnus, non habet quo crescat, nec major post conceptum futurus sit, quam ante vel sit, vel fuerit? An forte propterea dixerit, erit, quia qui magnus Deus erat, magnus homo futurus sit? Bene ergo, Hic erit magnus. Magnus homo, magnus doctor, magnus propheta. Sic enim dicitur de eo in Evangelio: Quia propheta magnus surrexit in nobis . Et a minori quodam propheta magnus itidem propheta o Virgo, parvulum paries, parvulum nutries, parvulum lactabis: sed videns parvulum, cogita magnum. Erit enim magnus, quia magnificabit eum Deus in conspectu regum, adeo ut adorent eum omnes reges, omnes gentes serviant ei. Magnificet ergo et anima tua Dominum, quia hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Magnus erit, et magna faciet tibi qui potens est, et sanctum nomen ejus Quod enim sanetius
Abbreviated transcription (Latin):
lo: cui nec. dum concepto tale indidit nom̃.
Ait namq. Hic erit magnus: & filius altissi¬
mi uocabitur. Bene magnus: qui filiꝰ altis¬
simi merebit᷑ appellari. An ñ magnus: cuiꝰ
magnitudinis ñ ẽ fin ᷤ : Et quis magnus ait
sicut ds nr̃ꝰ Plane magnus: qui tã magnus
quã altissimꝰ: quia & ipse altissimꝰ. Neq enim
altissimi filius. rapinã arbitratur ẽẽ se eqͣle
altissimo. Ille merito arbitrandus ẽ cogitasse
rapinam. qui cum de nulla in angłicã for¬
mam factus fuisset. factori suo se comparans.
usurpauit sibi qͦd filii altissimi ẽ ꝓpͥum: qui
in equale gignere filium. fecit itaq angłm
magnũ: s ñ quantꝰ ipse: & id̾o nec altissimum.
Solum autẽ unigenitũ quẽ ñ fecit s genirit.
om̃pc omĩpotentẽ. altissimꝰ altissimũ. et̾nus
coet̾num: ipsum sibi ꝑ omĩa comparari. nec
rapinam estimat nec imuriã. Recte gͦ hic erit

Expanded text:
lo, cui necdum concepto tale indidit nomen. lo, cui necdum concepto tale indidit nomen. Ait namque: Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Bene magnus, qui Filius Altissimi merebitur appellari. An non magnus, cujus magnitudinis non est finis? Et quis magnus, ait, sicut Deus noster? Plane magnus, qui tam magnus, quam Altissimus, quia et ipse Altissimus. Neque enim Altissimi Filius rapinam arbitrabitur esse se aequalem Altissimo . Ille merito arbitrandus est cogitasse rapinam, qui cum de nihilo in angelicam formam factus fuisset, factori suo se comparans, usurpavit sibi quod Filii Altissimi proprium est, inaequalem gignere filium. Fecit itaque angelum magnum, sed non quantus ipse: et ideo nec altissimum. Solum autem Unigenitum, quem non fecit, sed genuit Omnipotens omnipotentem, Altissimus altissimum, Aeternus coaeternum; ipsum sibi per omnia comparari, nec rapinam aestimat, nec injuriam. Recte ergo hic erit
Abbreviated transcription (Latin):
quos tam̃ ipse ñ habeat ꝓde ppło suo. Uie¬
reor ne plerisq qui quasi in ppło illiꝰ religio¬
siores eẽ uidentur: ipse aliquando dicat. Po¬
pulus hic labiis me honorat:cor autẽ eorũ
longe ẽ a me. Nouit enĩ dñs iħc qui sunt eiꝰ.
nouit & quos elegerit a pͥncipio. Quid me
Uis scur an ꝑtineas ad ppłm eiꝰ: uł potiꝰ uis
ẽẽ de ppło eis: fac quȩ dicit ihe: ce compu¬
tabit te in ppło suo. fac que iubet in euan¬
gelio dñs iħc: quȩ iubet in lege & ꝓpħis: que
iubet ꝑ ministros suos qui sunt in eccłia: ob¬
temꝑa eiꝰ uicariis p̃positis tuis: ñ tantũ boniᷤ
&e modestis. s etiã discolis: & disce ab ipso iħu.
quia mitis ẽ & humiliꝰ corde: & eris de beato
ppło eius quẽ elegit in hereditatẽ sibi: eris de
nium ꝑhibet dicens. Popłs quẽ ñ cognoui
seruiuit mͥ: in auditu auris obediuit mͥ.
S audiamus quid isdem angłs sentiat. de il¬

Expanded text:
quos tamen ipse non habeat pro populo suo, vequos tamen ipse non habeat pro populo suo, vereor ne plerisque, qui quasi in populo ejus religiosiores esse videntur, ipse aliquando dicat: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Novit enim Dominus Jesus qui sunt ejus ; novit et quVis scire an pertineas ad populum ejus, vel potius vis esse de populo ejus? Eac quae dicit Jesus; et computabit te in populo suo; fac quae jubet in Evangelio Dominus Jesus, quae jubet in lege et propetis, quae jubet per ministros suos qui sunt in Ecclesia; obtempera ejus vicariis praepositis tuis, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis; et disce ab ipso Jesu, quia mitis est et humilis corde; et 748 eris de beato populo ejus, quem elegit in haereditatem sibi; eris de nium perhibet, dicens: Populus, quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi . 12. Sed audiamus quid idem angelus sentiat de il
Abbreviated transcription (Latin):
concipies & paries tͥ filiũ: &e uocabis nom̃
eius iħin. Intellige prudens uirgo ex nomi¬
ne ꝓmissi filii: quantã & quã speciale gra¬
ciam inueneris apud dm. Et uocabis ait no¬
nĩ eiꝰ iħm. Rationẽ huiꝰ uocabuli aliꝰ euͣgłista
iħe lego in typo huiꝰ quẽ nunc in manibus
habemꝰ p̾cessisse: ambos ppłis p̾fuisse. Quoꝵ
unus suum ppłm de babilone eduxit: alt̾
bant. S nunqͥd saluabant a peccatis eorum:
Is autẽ ñr iħc & a peccatis saluat ppłm suum:
& introducit in t̾ram unientiũ. Ipse enim
saluũ faciet ppłm: a peccatis eoꝵ. Quis ẽ hic.
qui etiã peccata dimittit: ¶tinã & me pec¬
catorẽ dignetur dñs iħc annumerare ppło
suo: ut saluũ me faciat a peccatis meis. uere
enim beatus ppłs. cuiꝰ iste iħc dñs d̾s eiꝰ: quia
ipse saluum faciet ppłm suum a peccatis eoꝵ.
Uereor autẽ ne multi se ꝓfiteant᷑ eẽ de ppło eiꝰ.

Expanded text:
concipies et paries filium, et vocabis nomen concipies et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Intellige, prudens Virgo, ex nomine Filii promissi, quantam et quam specialem gratiam inveneris apud Deum. Et vocabis, ait, nomen ejus Jesum. Rationem hujus vocabuli alius evangelista . 11. Duos Jesus lego in typo hujus, quem nunc in manibus habemus, praecessisse, ambos populis praefuisse: quorum unus populum suum de Babylone eduxit , altebant; sed nunquid salvabant a peccatis eorum? Is autem noster Jesus et a peccatis salvat populum suum, et introduxit in terram viventium. Ipse enim salvum facietqui etiam peccata dimittit? Utinam et me peccatorem dignetur Dominus Jesus annumerare populo suo, ut salvum me faciat a peccatis meis! Vere enim beatus populus cujus iste Jesus Dominus Deus ejus, quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vereor autem ne multi se profiteantur esse de populo ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
gitabat quał cẽt ista salutatio. Tunc angłs
intintus uirginẽ. & uarias eã secum uoluere.
cogitationes facillime dep̾hendens. pauidã
consolat᷑: confirmat dubiam: ac familiarit̾
uocans ex nomine. benigne ne timeat per¬
suadet. Ne timeas inquit maria: inuenisti
grãm apud ͥm. Nichil hic doli. nichil hic
fallatiȩ ẽ: nulła enrũuentionẽ. nullas hic
suspiceri ᷤᷤ insidias: ñ sum homo s sp̃e: &e di
angłs ñ sathane. Ne timeas maria: inueni-¬
sti grãm apud dm. O si senes quantũ tua hu-¬
militas altissimo placeat: qͣnta te apud ipsũ
sublimitas maneat: angłico te indignã nec
alloquio iudicares. nec obsequio. Ut quid
enim indebitã tͥ dixeris grãm angłoꝵ: qͣ
inuenisti grãm apud d̃m: Inuenisti quod
querrbas: inuenisti qͦd nemo ante te poturt
inuenire: inuenisti grãm apud dm. Quã
grãm: Dĩ &e hominũ pacẽ. mortis destru¬
ctionẽ: inte reparationẽ. Hȩc ẽ gͦ gr̃a quam
inuenisti apud d̾m. Et hoc tͥ signum. Eece

Expanded text:
gitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias secum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat dubiam, ac familiariter vocans ex nomine, benigne ne timeat persuadet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti gratiam apud Deum Nihil hic doli, nihil hic fallaciae est. Nullam circumventionem, nullas hic suspiceris insidias. Non sum homo, sed spiangelus, non Satanae. Ne timeas, Maria, invenisti gratiam apud Deum. O si scires quantum tua humilitas Altissimo placeat, quanta te apud ipsum sublimitas maneat! angelico te indignam nec alloquio judicares, nec obsequio. Ut quid enim indebitam tibi dixeris gratiam angelorum, quae invenisti gratiam apud Deum? Invenisti quod quaerebas, invenisti quod nemo ante te potuit invenire, invenisti gratiam apud Deum. Quam gratiam? Dei et hominum pacem, mortis destructionem, vitae reparationem. Haec est ergo gratia, quam invenisti apud Deum. Et hoc tibi signum: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sacri corporis & sermonis. S extrema emulari
cẽ quȩ homines lateant clareualł consueuit
humilitas: &e ꝓferre in publicũ aliqua sui m¬
dicia uiri illi nobiles erubescunt: &e qͥetiores
facit eos contẽptꝰ & abiectio. quã quelibet obla¬
tio dignitatis: in qua sibi ꝓfessio humilitatis
ꝑiclitari uidet᷑. Obhuꝰmodi causas. sese intra
silentii cardines retmentes. magis in sacco he
stilo. s in eruce głam querunt. In hoc gͦ sicut
& in cet̾is: eiusmodi negotioꝵ suoꝵ sarcinas.
nerabilis memoriȩ domno wilło. qui eiusdẽ
uiri scĩ głosa pͥmordia fidelilit̾ & deuote. con¬
scͥpsit: ad meam exiguitatẽ huiꝰ oꝑis deuenit
petitio: & imposuit mͥ dilectȩ eccłiȩ caritas̾ ut
coquã pulmentũ filiis ꝓpħarum. In quo si co¬
loquintidas miscuero negligens: supiecta ut
confido farinula. amaritudinẽ condiet helyseꝰ.
& excessus insipientiȩ. obedientiȩ excusabit af¬
fectus

Expanded text:
sacri corporis et sermonis. Sed extrema aemulari, sacri corporis et sermonis. Sed extrema aemulari, et quae homines lateant, Clarae-Vallis consuevit humilitas: et proferre in publicum aliqua sui indicia viri illi nobiles erubescunt; et quietiores facit eos contemptus et abjectio, quam quaelibet oblatio dignitatis, in qua sibi professio humilitatis periclitari videtur. Ob hujusmodi causas sese intra silentii cardines retinentes, magis in sacco erestylo, sed in cruce gloriam quaerunt. In hoc ergo, sicut et in caeteris ejusmodi, negonerabilis memoriae domno Guillelmo, qui ejusdem Viri sancti gloriosa primordia fideliter et devote conscripsit, ad meam exiguitatem hujus operis devenit petitio, et imposuit mihi dilectae Ecclesiae charitas, ut coquam pulmentum filiis Prophetarum. In quo si colocynthidas miscuero negligens, superjecta, 1092 ut confido, farinula condiet Elisaeus, et excessus insipientiae obedientiae excusabit affectus
Abbreviated transcription (Latin):
tes cum se uehem̾ter emunxerint eliciunt san-¬
gumẽ: ita ce ego. si quod supra me ẽ aggredi¬
ar. me ipsum derisioni exponam. Quis enim
ego sum. qui ad scribenda gesta sc̃issimi uiri
Bernardi clareualł̃ abb̃is aspirem: qui nrĩs
temporib singulari religione floruit & doctri¬
rethores. quot philosophos. scłi huius scolȩ mi-¬
serunt ad conu̾sationẽ theoricã: & mores diui¬
nos: Quȩ ñ ibi floruit disciplina.uͥ erant exa¬
mina magistroꝵ & egregii uiri exertitato intel¬
lectu in signes: qui diumis studiis inh̾entes. mł¬
tis gr̃arum auctoramentis. inuicem scipsos edo-¬
cent & accendunt: Debuerant utiq uir illi¬
quib nicħ in aliqua gr̃a deest. hunc laborem
assumere: & uenerabili patri inseulpere moni¬
menta: ut eẽt eoꝵ studio delectabilis pagina.
quã quasi uiuentẽ traderent legendã discipu-¬
lis: & ꝑpes fieret consolatio. secus positis reliqͥis

Expanded text:
tes, cum se vehementer emunxerint, eliciunt santes, cum se vehementer emunxerint, eliciunt sanguinem: ita et ego si quod supra me est aggrediar, me ipsum derisioni exponam. Quis enim ego sum, qui ad scribenda gesta sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis aspirem, qui nostris temporibus singulari religione floruit et doctrirhetores, quot philosophos saeculi hujus scholae miserunt adconversationem theoricam, et mores divinos? Quae non ibi floruit disciplina, ubi erant examina magistrorum, et egregii viri exercitato intellectu insignes, qui divinis studiis inhaerentes, multis gratiarum auctoramentis invicem se ipsos edocent et accendunt? quibus nihil in aliqua gratia deest, hunc laborem assumere, et venerabilis Patris insculpere monumenta: ut esset eorum studio delectabilis pagina quam quasi viventem traderent legendam discipulis, et perpes fieret consolatio secus positis reliquiis
Abbreviated transcription (Latin):
iroꝵ illustriũ gesta. ñnulli scͥptoꝵ
laudib attollentes. uerb̃ ea sollep¬
nib celebrarunt: quantũ ercellen¬
tis ingenii. & disertȩ linguȩ potuere conami¬
na. Cumq tractator ce opus. iunctis complexi¬
b pari sunt fȩderȩ coniugati. & ad ꝓpositũ
tegnia ordinandu. ingeniũ & eloquentia
conuenerunt: ꝓsꝑe actum ẽ: & ad quietum
tranquilłuq portũ directo cursu. materia
digne ordinateq disposita appulit. Ut uero
sublimitas negocii sub imꝑito artifice nauifra¬
ga elidit᷑ scopulis: & succumbente sensus hebi¬
tudine. tractatoris lassatur p̾sumptio: sero de
correctione mitur consiliũ: quia que in mul¬
tos effusa sunt. nec reuocari poffunt nec corrigi:
& dissonantiã scͥpti & oꝑum. uenustius eẽt ab¬
radi quã emendari. Hec ego mecũ reputans
& reuoluens: om̃ino timeo. ne sicut ipse multo¬
rum imprudentiȩ soleo indignari . qui cũ sci¬
entia & facundia careant. ad scribendu p̾cipi¬

Expanded text:
rum illustrium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et operum venustius esset abradi, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scribendum praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
eui ubicunq aliquid loquit᷑ uł agit ꝓ iusticia.
obediat᷑. Eiusmodi fultus auctoritate: in ȩccłia
d̃i cum obȩdientiȩ uł caritatis urget necessitaᷤ.
nulła refugit incõmoditatẽ laboris sui. Cuiꝰ
enim uoluntati sic detulit. cuius consilio sic se
tyranni: milites & raptores. sic eum timent & re¬
uerent᷑: ut uideat᷑ in eis impletũ. qͦd in euͣgłio
legit᷑ dñs dixisse discipulis suis. Eece inquit
dedi uob̃ potestatẽ calcandi suꝑ serpentes et
scorpiones: & suꝑ omnẽ uirtutẽ mimici: e nichuo
bis nocebit. Porro int̾ sp̃uales. & ubi sp̃ualia
sp̃ualit᷑ examinant᷑: longe ei alia auctoritas
ẽ. Sicut enim dicit᷑ ꝑ ꝓpħam de scĩs animalib.
quia cum fieret uox supra fumam̃tũ q̃d inmi¬
nebat capiti eoꝵ stabant &e submittebant alaᷤᷤ
suas: sic hodie ubiq t̾rarũ sp̾uales quiq. loquẽ¬
te eo seu tractante. stant cedendo p̾cedenti: et

Expanded text:
cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediatur. 70. Ejusmodi fultus auctoritate in Ecclesia Dei, cum obedientiae vel charitatis urget necessitas, nullam refugit incommoditatem laboris sui. Cujus enim voluntati sic detulit, cujus consilio sic se pes et tyranni, milites et raptores sic eum timent et reverentur, ut videatur in eis impletum, quod in Evangelio legitur Dominus dixisse discipulis suis: Ecce, inquit, dedi vobis votestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Porro inter spirituales, et ubi spiritualia spiritualiter examinantur, longe ei alia auctoritas est. Sicut enim dicitur per prophetam de sanctis animalibus, quia cum fieret vox supra firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praecedenti; et