comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me cogitationi quid possit occurrere. c̃
ialia. S istud ẽ amplius mirandum.
quomodo magorum potẽtia. q̃ serpenteᷤ
facẽ potuit: ił ad muscas minutissimas.
plaga egiptus cedebat᷑. Ibi certe defece¬
runt magi dicentes. digitus di ẽ ħ. uñ
intelligi datur nec ipsos quid̾ transg̃s¬
ꝯsores angłos ⁊aerias potestates in imã
utam caliginem tanquam in sui gu̾is
carcerẽ. ab illius sublinus etheree pu¬
ritatis habitatione detrusos. ꝓ quos
magice artes pꝰ sunt quicqͥd pꝰsunt. ua¬
le aliquid nͥ de suꝑ data potestate. Datur
aut uł ad fallendum fallaces. sic inegip¬
uos.⁊ in ip̃os ⁊̃ magos data ẽ.ut in eoꝵ
sp̃ium oꝑatione uiderentꝰ ad miran¬
ad monendos fideles uetale aliquid fa¬
cẽ ꝓmagno desiderent. ꝑꝑ quod etiam

Expanded text:
mae cogitationi quid possit occurrere; ut et alia. Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum potentia quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas, plaga Aegyptus caedebatur. Ibi certe defecerunt magi dicentes: Digitus Dei est hic. Unde intelligi datur nec ipsos quidem transgressores angelos, et aereas potestates in imam istam caliginem, tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, valere aliquid nisi data desuper potestate. Datur autem, vel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione viderentur admiranamnandi: vel ad admonendos fideles ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
implete oue lingue spũ dĩ disonare
possunt: Immo ẽ ibi q̃dam consonã¬
ua. ẽ q̃dam concordia. s auditorem
dsid̾at. studiosum. nõ ociosum. Ecce
mouit duas lingas sp̃s di⁊ audiui¬
mus ex una timor ñ ẽ in caritate. au¬
diuimus eralia timor dm̃ castus ꝑ¬
manet in scłm scłi. Quio ẽ ħ: Dissonat
nõ. Excute aures. intẽde melodiam.
ñ sine cã hic addit castus. illic: nõ ad¬
dioit. quia ẽ timor aliquis qͥ or̃ castꝰ¬
ẽ aũt alius timor: qui nõ dr̃ castus
Disc̾namus istas duos timores. ⁊ in¬
telligamꝰ consonantiã tibiar̃. Quom
disc̃nmꝰ: attẽdat cãitas ur̃a. Sunt
hammes qͥ ꝓpt̾ea timent dm nemit¬
tant᷑ in gehennã. ne forte aroeant
c̃ diabolo migne et̾no. ip̃e ẽ timor
qui introouẽ cãitatẽ s sic uenit ut
exeat. Si enĩ ꝑꝑ penas times d̾m. nõd̾
amas. ꝗͣ sic times. ñ bona desid̾as s
mala caues.S exeo quia mala caue̾
corrigis te: ⁊ incipis bona desidare.

Expanded text:
impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis qui dicitur castus, est alius qui non dicitur castus. Discernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare;
Abbreviated transcription (Latin):
incaritate. S̾ in qͣ caritate: nõ in
in quid caritas foras mittit timorẽ
G incipiat timor. qr mitium sapĩe
timor domini. Timor qͣi locum p̃¬
ꝑat caritati. Cum at ceꝑit caritas
habitare. pellitur timor ꝙ ei p̃ꝑauit
locum. Quant̃ enĩ illa c̃scit ille dec̃s¬
cit. ⁊ quant̾ illa fit int̾ior. timor pel¬
litur foras. maior caritas. iinor. ti¬
mor. ninor caritas maior timor. Si
at̃ nullus ẽ timor. nõ ẽ qua intret ca¬
ritas. Sic̃ uidemꝰ ꝑsetam introduci
pꝰ occupat mentẽ. Non at̃ ibi rema¬
net timor. qr iõ intrauit ut introdu¬

Expanded text:
in qua charitate? Non in inquit, charitas foras mittit timorem. Ergo incipiat timor; quia initium sapientiae timor Domini. Timor quasi locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut videmus per setam introduci primo occupat mentem, non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introdu
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo scĩtatis. Quanto gͥ faniores su¬
sumus. a tumore suꝑbie. tanto sumus
dilectione pleniores. ⁊ quo nisi deo ple¬
nus est. qui plenus est dilectione: his
uerbis satis ostendit aug̃ qd dileccio ip¬
sa. qua diligimus dm. uel ꝓximũ. ds ẽ.
S ad huc aꝑcius in eod̾ libro subd̾̃ dicẽ.
in lumine manet. ⁊ scandalũ in eo nõ ẽ
Manifestum est. qr iusticie ꝑfectionem:
in dilectõne frĩs posũit. Nam in quo scã¬
dalũ non est. utq ꝑfectus ẽ. Et ind̾ u¬
dr dilectionẽ dei tacuisse. quod numꝗͣ
faceret. nisi quia impsa sũma dilectiõe:
uult intelligi deũ. aꝑtissime .n. in eadẽ

Expanded text:
vinculo sanctitatis. Quanto ergo saniores vinculo sanctitatis. Quanto ergo saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores: et quo nisi Deo, plenus est, qui plenus est dilectione? His verbis satis ostendit Aug. quod dilectio ipsa qua diligimus Deum vel proximum, Deus est. Sed adhuc apertius in eodem libro subdit dicens: in lumine manet et scandalum in eo non est. manifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit; nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. et tamen uidetur dilectionem dei tacuisse. quod numquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione uult intellegi deum. apertissime enim in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
c aut̃ ut intelligibilius doc̃idm ⁊ ꝓxiñ
ac plenius ꝑspici. ualeat: premitendum
est quiddam: ad hoc ualde nec̃ium. Dict̃
quid̾ est supra. ⁊ sacris auetoritatib osten¬
nos diligimus dm ⁊ ꝓximũ. que caritas
cum ita est in nob̾ ut nos faciat diligere
onẽ qua dilig̃ ꝓximum. in eo ipso deũ
diligit. qr ipsa dilectio ds est.i. sp̃s ĩ. Ne
aut̃ inre tauta. aliquid de nr̃o influere
iudeamur: sacris auctoritatib qd̾ dictũ
ut ipsam p̃cipue dilectionẽ diligat. Deus
aut̃ dilectio ẽ. Conseq̃ns gͦ est: ut dm pre¬
cipue diligat. Itẽ in eod̾. Ds̃ dilectio est. ut
eum qui est apud nos. si nos ẽẽ uelimus¬
apud eum: Nemo dicat. non noui: quid
diligam. Diligat fratrẽ. ⁊ diligat eandẽ
dilectionẽ. Mag̃.n. nouit dilectionẽ qua
diligit: quã fr̃ẽm. quẽ dilig̃. Ecce iam po¬
test nociorẽ dm habere. quã fr̃em. Plane
amplectẽ dm. Ipsa ẽ dilectio. que omnes
bonos angłos.⁊ om̃s dei seruos: ꝯsociat

Expanded text:
c autem ut intelligibilius doceri, ac plenius perspici valeat, praemittendum est quiddam ad hoc valde necessarium. Dictum quidem est supra, et sacris auctoritatibus ostennos diligimus Deum et proximum, quae charitas cum ita est in nobis, ut nos faciat diligere onem, qua diligit et proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa dilectio Deus est. Ne autem in re tanta aliquid de nostro influere videamur, sacris auctoritatibus, quod dictum ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est; consequens ergo est ut praecipue Deum diligat. Item in eodem: Deus dilectio est, ut eum qui est apud nos, si nos  Nemo dicat: "non noui quod diligam". diligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane amplebonos angelos, et omnes Dei servos consociat
Abbreviated transcription (Latin):
ac deponẽdos. sub intelligendũ est nisi
iuolent̾ quis atractus fu̾it. De his.ni. ⁊
a quibus lib ħeticis uolent̃ ordinatis:
Dicit in nocencius. qd̃ possint hr̃e aliquẽ
colorẽ excusacionis. si statim discedunt
bdiaconus non ordinetur. ante .xiiii. ã¬
nos. nec diaconus añ.xxu. nec pbr añ¬
ubeinur. It̾ fabranus. Si qͣuis.xxͣx. eta¬
tis non imꝑleuerit annos. nullo modo
pbr ordinetur.⁊̃ si ualde sit dignus. qr
sic cepit docere

Expanded text:
b intelligendum est; nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter ordinatis, dicit Innoc., 1, q. 1, quod possunt habere aliquem colorem excusationis, si statim discedunt bdiaconus non ordinetur ante 14 annos, nec diaconus ante 25, nec presbyter antjubemus. Item Fabianus: Si quis 30 aetatis non impleverit annos, nullo modo presbyter ordinetur, etsi valde sit dignus, quia sic coepit do
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ. in quantũ ẽ. uł in quantum uo¬
luntas ẽ. ut supra posunnus bonum ẽẽ
asserunt. sed quantũ mordinata est
mala ẽ ⁊ peccatum. In qͦ pͥ ab eis rõnabi¬
lit̾ queri. si uoluntas in quantum in¬
ordinata ẽ peccatũ ẽ. q̃r gͦ intellectus
peccã nõ sunt. In ordinata uõ sunt sic̃
uoluntas: ⁊ c̃ ad rectum finẽ ñ t̃ndunt
eorumq actus p̃uaricationis existunt.
ad ꝙ illi dicũt uoluntatis nomine ali
qñ actũ ip̃ius uis sig̾cari. uis aũt ip̃a
nat᷑ałr amme in sita. nũquã peccatum
ẽ. sic nͨ uis memorandi. uł in telligendi.

Expanded text:
 in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inordinata est, mala est et peccatum. Ubi potest ab eis rationabiliter quaeri si voluntas, in quantum inordinata est, peccatum est, quare ergo intellectus, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nomine aliqquando actum ipsius vis significari. Vis autem ipsa naturaliter animae insita, nunquam peccatum est, sicut nec vis memorandi vel intelligendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ⁊ salutem obtinẽdam. nec m̾itis
p̃cedentib gr̃a dĩ aduocari sic̃ pelagiana
hesis tradidit. Nam ut ait au̾g ĩ .i.ł. re¬
Stractationum. noui hetici pelagiani. lib̾m
sic asser̃ uoluntatis arbit̾um ut gr̃e di ñ¬

Expanded text:
m et justitiam obtinendam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, ut ait Aug. lib. 1 Retract.: Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei no
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ. quod aug̃. iii l.ii.ꝯtra maximinũ
dic̃. De hoc nomine hõ ysion. qd̾ latini
tractores frequenter utuntur. Pat̃ inqͥd
illud homo usion qd̾ inocilio niceno ad¬
ũfus heticos arrianos. acatholicis pat̾¬
bus u̾itatis auctoritate firmatũ ẽ. Qd pꝰ¬
ea in ꝯcilio ariminensi. ꝑꝑ nouitarẽ uer¬
bi. minus quã potuit intellectã. quam
tñ fides antiqua peꝑat. multis paucor̃
fraude deceptis hecica impietas. sub ħe¬
tico imꝑatore. ꝯstancio labe factare tep¬
tauit. s post non longum tp̃s libtates
fidi catholice preualente. postquãins ũbi
sic̃ debuit intellecta ẽ: homo usion illud
catholice fidei sanitate. longe tateq defẽ
unius eiusdẽq sube: Quid est inquam
homo usyon. nisi ego ⁊ pater unũ sumiꝰ
signatione distinctionis nõium. inter
alia que supra diligenter ex secuti sumꝰ
quedã diximus translate ac ꝑsimilitu¬
dinẽ de deo dici. ut specłm. splendor. ca¬
racter. figura.⁊ huiusm̾i. de quib pio lec¬

Expanded text:
tendum quod Aug., in lib. 3 contra Maximinum, dicit de hoc nomine homousion, quo Latini tractatores frequenter utuntur. Pater, inquit, illud homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum quam tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantino labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, postquam vis verbi sicut debuit intellecta est, homousion illud catholicunius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, Homousion, nisi, Ego et Pater unum sumus signatione distinctionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lec
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s .s. nec patris ẽ solius nec filii ẽ so
se diligunt. pater ⁊ filius: nb insinuat.
praua pars q̃onis decisa. s qr dixit. ds
caritas est: inc̾tum estꝰ.⁊ iõ querendũ
est. utr̃ ds pater sit caritas. an filius. an

Expanded text:
pturas nec patris est solius nec filii soliusia inuicem se diligunt pater et filius, nobis insinuat parva pars quaestionis decisa; sed quia dixit: Deus charitas est, incertum est, et ideo quaerendum est, utrum Deus Pater sit charitas, an
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis hoꝵ triũ. caritas nuncupari
sit caritas. ⁊ caritas ipsa sit suba: sine
in patre. siue infilio. siue in sp̃u .s. ⁊ tu
sp̃s .s. ꝓprie caritas nuncupatur. Ecce
his uerbis aꝑte ostendit aug̃.ꝙ int̾ui¬
tate. caritas aliq̃n refertur. ad subam:
que ꝯmmunis ẽ triũ ꝑsonaꝵ. ⁊ tota insin¬

Expanded text:
aliquis horum trium charitas nuncupari sit caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre siue in filio siue in spiritus proprie charitas nuncupatur. Ecce his verbis aperte dicit Aug. quod in Trinitate charitas aliquando refertur ad substantiam, quae communis est trium personarum et tota in sin
Abbreviated transcription (Latin):
ea excusetur coitus carnal: ⁊̃ que sint
legitime ꝑ admatrimoniũ. Sunt et:
alia pła inmatͥmonio ꝯsidanda. que
sub opendio ꝑstringemus. Bisesi
uiri mulierisq diunctio maritalis.
terius. neut̃ ꝯtinẽciã profiteri pot̃. uł
or̃omi uaccare. ⁊ ꝙ inter eos dũ inuũt
uinculũ ꝯiugale ꝑmanet. ut alii se
copulare non liceat. ⁊ ut inuicẽ alter
altĩ exhibeat. qd̾ quisq fibi. Hac aut̃
descͥptione. legitimoꝵ ⁊ fidelium t̾m¬

Expanded text:
alis; quae sint legitimae personae ad matrimonium. Sunt et alia plura in Matrimonio consideranda, quae sub compendio perstringemus. 2. Quia viri mulierisque conjunctio maritalis, terius neuter continentiam profiteri potest vel orationi vacare; et quod inter eos dum vivunt, vinculum conjugale permanet, ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓbo qd inor̃one dixi.d̾s qui ñ nisi
mundos: uerum scire uoluisti. Respõ¬
deri.ii.potest. multos ⁊̃ non mũdos:
excellentissima. c̃ modestia ⁊ timore agẽ¬
dũ ẽ.⁊ attentissimis auribus atq duo¬
tis audiendũ. ubi q̃r unitas tͥnitatis pa
erratur. nec laboriosus aliquid q̃r. nec¬
fructuosius aliquid inuenitur. A inde
studeat imitari. atq seruare qd̾ uene¬
rabił doctor aug̃. in ł .iͦ. de t̾. de se ip̃o
ait. Nõ pigebit me inquid sic̾ hesito q̃¬
rere: nec pudebit sicͥ erro discere. Qui¬
quis gͦ hec audit uł legit. ubi pariter
est c̃tus : ꝑ gat mecũ. ubi pariter hesi¬
tat: querat mec̃. ubi errorẽ suũ ꝯgnoᷤ¬
cit: redeat adme. ubi meũ reuocet me
Ita ingrediamur simul caritatis uiã.
tendentes ad eum de quo dictũ ẽ. que¬

Expanded text:
od in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos e qua Trinitate cum modestia et timore agendum est et attentissimis auribus, atque dicitur votis audiendum, ubi queritur unitas Trinitatis, erratur, nec laboriosius aliquid qfructuosius aliquid invenitur. Proinde studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. assim̾ites corꝑalem spẽm d
cat᷑a corꝑea ĩ us um minist̾ii sui. ã ip¬
sum corpus suũ cui nõ sub dunt᷑. set
sub ditum regunt. mutantes atq con
uertẽtes in sp̾es quas uellẽt acomoda¬
tas atq aptas actionib suis. scđm at¬
tributam sͥ ac̾atore potentiã. S fateor¬
ercede iures intentiou̾s m̾e. utr̃ angłi
manẽte spũali siu corpis qualitate. ꝓ
hanc occłtiꝰ oꝑanteꝵ assumant ex infio¬
ribus elementis corpulntioribus q
s coaptatũ. q̃i aliq̃. uestẽ mutent. ⁊ ũ¬
tant in quas libet sp̃es corꝑales. ⁊ ipas
ueras. sic nera aqua inuerum uinũ
ui transsoꝵ mẽt᷑ in id qd̾ uolunt acomo¬
datũ ad id quod agunt: quidhorum sit
qm homo sum: nullo exꝑimento com¬
tende lector quia qõnẽ ꝓpositam non
soluit. sed idiscussam reluiquit. utr̃
angłi que mutebant᷑ seruatis ssꝓpͥis

Expanded text:
oralem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore potenciam? Ecceere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum  trasforment in id quod volunt accommodatum ad id quod agunt. Sed quod horum sit quoniam homo sum nullo experimento comtende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis
Abbreviated transcription (Latin):
nec membra ueste induta mutantur.
quamus illa susceptio ineffabiłs suscep¬
tum suscipienti copularet. his u̾bis aꝑ¬
te in miere uidet᷑ aug̃. đm dici factum
hominẽ scđm habitum. qui ⁊̃ ipsius in¬
carnationis mod̾ uolens expͥm̃e. q̃ren¬
carne. ut carualib congruent̃ appare¬
ret: in dutum. ita sane factum ut ĩ sit
le intelligr̃ mens fide purgetur: apec¬
catis abstinendo. ⁊ bõa oꝑando difficilia
Dei filius cũ sit ds̃ et̃nus ⁊ ueruis. ꝓ nob̾
factus ẽ homo uerus ⁊ plenus. In eo u̾us
quia u̾am ht ille humanã ñtam. In eo

Expanded text:
nec membra veste induta mutantur: nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis aperte innuere videtur August. Deum dici factum hominem secundum habitum. Qui etiam ipsius Incarnationis modum volens exprimere, quaerencarne, ut carnalibus congruenter appareret indutum. Ita sane factum, ut ibi sit le intelligitur, mens fide purgetur a peccatis abstinendo et bona operando; difficilia Dei Filius cum sit Deus aeternus et verus, pro nobis factus est homo verus et plenus. In eo verus, quia veram habet ille humanam naturam: in eo
Abbreviated transcription (Latin):
in digito. ꝙ genus sepissime repitur.
accipiunt. ut ẽ uestis. que de iecta atq
de posita. nõ ħt eam formam quam su¬
mit induta. In duta ẽ membris accipit
formam. quam nõ habebat exuta ꝙ gꝰ
congruit huie cõꝑatiomi. Ds̃ enim filius
mutans. s formam serui accipiens. neq
conũsus. aut transmutatus in homine a¬
missa in cõmutabili stabilitate. s insimi¬
litudine hominum factus ẽ ip̃e suscepto
uerum hominẽ suscipiẽdo. ⁊ habitu inuẽ¬
tus ẽ ut homo. nõ fibi. sed eis qͥb in homi¬
ne apparuit. Quod aut̃ dic̃ ut homo: iũ¬
tatem ex pͥmit. Nomine gͦ habitus satis
significauit apłs qualr dix̃ĩt insimilitu¬
dine hominum factꝰ. quia nõ transfiga¬
tione in homine. s habitu factus ẽ cum
ĩdutus ẽ hominẽ quãsͥ uniens quodãmͦ
atq conformans in mortalitatę.et̾inta¬
tiq socioret. Nõ gͦ oꝑtet intelligi muta¬
cum ẽẽ u̾bum susceptione hominis. sic̃

Expanded text:
in digito; quod genus rarissime reperitur. in digito; quod genus rarissime reperitur. accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparationi. Deus enim Filius mutans, sed formam servi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipietus est ut homo, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit. Quod autem dicit ut homo, veritatem exprimit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus qualiter dixit, in similitudinem hominum factus; quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tur numeruis ꝑꝰrum. c̾ caro acced̾ aĩe
in carnẽ mutatam diuinitatẽ. Id̾ qͦ¬
dici factum hominem. uł eẽ hominẽ
scđm habitum. in .ł.lxxx.iiii. ques¬
tionum ita. inquiens. Multis modis
habitum dm̃s. uł habit̾ animi sađm dis¬
cipline ꝑceptionẽ usu firmatam. uł
habit̾ corꝑis. sic̃ dm̃s alium alio ualidi¬
iea re dici habit̃ q̃ accioit ul acced̾.
alieui. ita ut eam possit etiam ñ h̃re. ħ
ãt nomen ductumẽ ab illo ũbo ꝙ ẽ hb̃e.
in ea re đr. q̃ nob̃ ut habeatur.tur.¬
cussa manentia. sic̃ sapiẽtia accedens
homini nõ ip̃a mutasit᷑: sed hominẽ mu¬
tat. quẽ de stulto sapientẽ fac̃. Quedam
uõ sic accedunt uł acci. ut mutẽt imutẽ¬
tur. ut cibus. qui amittens spẽm suam ĩ
corpus u̾tit᷑: inos cibo referti: ab exilita
te ⁊ langore. in robur atq ualentiam mu¬
tamur. Tercium gꝰ ẽ. cum ea q̃ accidunt
uł accedunt ñ mutant. ea quibus acci¬
ount nͨ ab eis ip̃a mutant᷑. sic̃ anułꝰ positꝰ

Expanded text:
tur numerus personarum cum caro accedit animae, in carnem mutatam divinitatem. Non dici factum esse hominem, vel esse hominem secundum habitum in lib. 83 Quaestionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiIalicui, ita ut eam possit etiam non habere. Hoc autem nomen ductum est ab illo verbum in ea re dicitur, quae nobis ut habeaturncussa manentia: sicuti sapientihomini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus
Abbreviated transcription (Latin):
rie comendamꝰ. nͨ sic̃ hominẽ cꝰ animam
⁊ si nõ uidemus ex nr̃a com̃cimꝰ.:⁊ ex morti¬
bus corꝑis hominẽ sic̃ udendo didicimꝰ
in tuemur ⁊̃ cogitando siõ sic uidr̃ fides
incorde in quo eꝰ ab eo cꝰ ẽ. sed eam tenet c̃
rum absentium p̃sens ẽ fides irerum. q̃
num ⁊ si ex fidelib infideles fiunt. ꝑ id ab
eis. his ũb euident̃ trad̾r. fidem ipãm in
corde hominis ab ip̃o homine iuderi. nõ
cognoscamiis. nõ cognoscimus. ut c̾damꝰ

Expanded text:
 nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides in corde in quo est, ab eo cujus est, sed eam tenet cerrum absentium praesens est fides, et rerum quae num; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non cognoscamus, non cognoscimus ut credamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scribitur. loco. qr nͦ¬
ita est in uno loco: qd̾¬
nõ sit inalio. neq di¬
cui scđm locum: assi¬
gnatur pͥncipiũ: me¬
tabił ueritas: dextra ⁊ sinistra. sur¬
sum. ⁊ iusum. qd̾ sin interpositione. facit
distanciã circumstanciũ¬

Expanded text:
cumscribitur loco, qita est in uno loco, qon sit in alio. Neque dcundum locum assnatur principium, met retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstanti
Abbreviated transcription (Latin):
ita c̾ationem rer̃ uisibilium ds int̾us
oꝑatur. ext̾iores aũt oꝑationes atq cõ¬
temꝑationes. siue occationes. ab angłi
tam bonis quã mał. uł etiam hominibꝰ
ad hibur. S ħ ab hominib tanto disfici¬
lius adhibentur. quanto de sunt sen¬
suum subtilitates. ⁊ corꝑoꝵ inobilitates
ĩm̃bs tr̾enis ⁊ pigͥs. Uñ qualib cumq
anglis. uienias cãs ab elementis con
trahere. tanto facilius est. quanto
mirabiliores nn huiꝰmodi oꝑibus eoꝵ
eristunt celitates. S nõ ẽ c̾ator nisi qͥ
pͥncipałr ista format. nec quisquam
ħ pot̾ insi umus cator d̾s. aliud ẽ enim
ex intimo ⁊ sũmo caturar̾ cardine ꝯde
ac ministrare cãturamꝙ fac̃ solus ds̃¬
c̾ãtor: Aliud aut̃ ꝓdistributis ab illo
uiribus ⁊ facłtatib aliquã oꝑationẽ
forinsecus ad mou̾e. ii tumcuł tẽ. ulsic
uł fic. exeat quod c̃ãtur. Ista quippe
originałr ac pͥmordialit̾. inq̃dam text᷑a
elementorum. cuneta iam ẽata sunt. s

Expanded text:
ationem rerum visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, sive occasiones, ab angelis tam bonis quam malis, vel etiam ab hominibus adhibentur. Sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quantum eis desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elest, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus : aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed
Abbreviated transcription (Latin):
na inxͦ homine m̾uit. ut in unitatem
pͦ unici filii di singłarit assumpta eẽt:
q̃ bona uoluntas. q̃ bona oꝑa p̾cesserũt.
quibus meretur iste homo una fĩ ꝑͥ
ẽẽ cep̃. nõ aliuo cepit eẽ homo quam

Expanded text:
 ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter assumpta esset? Quae bona voluntas, quae bona opera praecesserunt quibus meretur iste homo una fieri persona esse coepit, non aliud coepit esse homo quam
Abbreviated transcription (Latin):
no ignoscere. Ex his aliisq p̾missis tã
facile est intelligere. que pro uenialibꝰ
sit exhibenda satisfaccio. Sufficit .n.
sic tñ ut precedat otricio aliquãtula.⁊
ad datur ꝯfessio si adsit facultas. de qͣ
ꝯfessione post tractabr. Pr̃o gramoribꝰ
ũo pecc̃is. hec ⁊̃ insatiffactione adhi¬
benda s̃. s multo uehemĩciꝰ. atq distric¬

Expanded text:
no ignoscere. Ex his aliisque praemissis jam facile est intelligere quae pro venialibus sit exhibenda satisfactio. Sufficit enim sic tamen ut praecedat contritio aliquantula, et addatur confessio si adsit fconfessione post tractabitur. Pro gravioribus vero peccatis haec etiam in satisfactione adhibenda sunt, sed multo vehementius atque distric
Abbreviated transcription (Latin):
est non qd̾ possit oĩa facere. s qr pote¬
st efficere quicqͥd uult. ita ut nicħ ual¬
at eiiis uoluntati resistere. quin ꝯpleat᷑.
a aliquo mͦ impedire eandẽ. Ioħs cͥsos
uoluntati quis resistit: His auctoritatib
oĩa possitꝰ. S ad hoc potest dici. qd̾ au¬
non uult. s aduersus illos qui dicebãt
dm multa uelle: que non potat. affir¬
mat posse quicq̾d uult. ⁊ exeo uere di¬

Expanded text:
est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil valeat ejus voluntati resistere quin compleatur, aut aliquo modo impedire eamdem. Joannes Chr9: Ejus, inquit, voluntati quis resistit? His auctoritatibus nia ponon vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
tur a se ⁊ ꝓcedit. uł mittitur a se. ad ꝙ
in quantum d̾s. ⁊ datur inquãtum do¬
num uł datum. Cum aut donatio. siue
dacio sp̃s scĩ. sit oꝑacio di. ⁊ omunus sit
⁊ induuisa oꝑatio trium ꝑsonarũ. do¬
natur ntiq sp̃s s. non t̃m apatre ⁊ filio:
s etiam a se ipso. Unde aug̃. in .xu.l. d̾t̾.
pus carnis. uichil est aliud quam caro.
sic donum sp̃s sci: nichil est aliud quã
sp̃s s. In t̃m gͦ donum di ẽ. in quantũ
datr eis. quibꝰ datur. apud se aut̃
ds est.⁊ si nemini datur: qͥa d̾s erat
patri ⁊ filio çoeternus antequã cuiꝗͣ
daretur. nec illi dant. ⁊ ipse datur:
iõ minor est illis. Ita .ii. datur sic̃ dei
donum. ut ⁊̃ se ipsum det: sie đs. Nõ¬
n. dici potest. non eẽ sue potestatis. de
quo dictum ẽ. sp̃s ubi uult spirat. Ecce

Expanded text:
tur a se, et procedit et miin quantum Deus; et datur in quantum donum sive datum. Cum autem donatio sive datio Spiritus sancti sit operatio Dei, et communis sit et indivisa operatio trium personarum, donatur itaque Spiritus non tantum a Patre et Filio, sed etiam a seipso; unde Aug., in lib. 15 de Trpus carnis nihil est aliud quam caro, sic donum Spiritus sancti nihil est quam s. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut eenim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi vult spirat . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
finitus sp̃s sc̃s. qui discipuloꝵ sensus se¬
ꝑatoꝵ nifudit. quẽ nichil pot̾ fallere.
angłi ad paucos mitebantur. sp̃s sẽs at̃.
quin dunnũ sit. ꝙ infunditur simul
quoq auetoritate hoc id̾ astruitur .s.
detur. Ait .N. aug̃. de uerbis apłi sic.
caritas di diffusa est in .c.ni. ꝑ sp̃m sc̃m¬
qui datus est nb̵. a quo datus est : ab
illo qui dedit dona hominib. Que do

Expanded text:
piritus sanctus, qui discipulorum sensus separatorum infudit, quem nihil potest fallere. Angeli ad paucos mittebantur, Spiritus sanctuquin divinum sit quod infunditur simul quoque auctoritate hoc idem astruitur, scidetur. Ait enim Aug., de Verbis Apostoli, sic: Charitas Dei diffusa est in cordibus qui datus est nobis. A quo datur? Ab illo qui dedit dona hominibus. Quae d
Abbreviated transcription (Latin):
non debemus. Ipse est gͥ qui ⁊̃ de celo
datus est. die pentecosten. Quomͦ gͦ
ds non est qui dat sp̃m sc̃m: immo
quantus ds est. qui dat dm: Ecee his
atq illabat᷑ mentibus: a ꝑte ostendit
ambr. in .i.ł. de sp̃u sco dicens. licet mł¬
ti dicantur sp̃s. qr legitur. qui facit

Expanded text:
non debemus. Ipse est ergo qui etiam de coelo datus est die Pentecostes. Quomodo ergo Deus non est qui dat Spiritum sanctum, imo quantus est Deus qui dat Deum? Ecce his atque illabatur mentibus, aperte ostendit Ambr. in lib. 1 de Spiritu sancto, dicens: Licet multi dicantur spiritus, quia legit
Abbreviated transcription (Latin):
Reatõ em rerum in¬
sinuans scͥptura. dm
ẽẽ creatorem initiũq
temporis.atq omni¬
um uisibilium uł inuisibilium creata¬
rum. in pͥmordio sui ostendit dicens.
In pͥncipio ereauit ds celum ⁊ t̾ram. his
⁊ enm u̾bis moy ses sp̃u di affiatus in
imo pͥncipio ado cãtore. mundum factũ
refert. elidens errorem quorundam.
pła sine pͥncipio fuisse principia opiuã¬
sine principio. ⁊ d̾m qi artificem uõ crẽ¬

Expanded text:
reationem rerum insinuans Scriptura, Deum esse creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens, Gen. 1: In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinasine principio, et Deum quasi artificem, non Cre
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩ ecc̃io recte dr. nõ miserentis ẽ di. seo uo¬
lentis ẽ hominis: cũ id inicdia di sola nõ imple¬
at: homo enim c̾d̾ẽ uł sꝑare nõ pot̾it. nisi
ulit. nec ꝑuenire ad palmam uͥ uoluntate
curat.Restat gͦ ut ita recte dictum intelliga¬
tur. ut totum det̃ dõ. qui hominis uolutatẽ¬

Expanded text:
contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, cum id misericordia Dei sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
canones. Qini dormierit c̃ duab soro¬
ribus: ⁊ una exillis añ fuit uxor.ue¬
utrã ex illis hãt. nec ipsi adulteri un¬
quã inꝯiugio copletur. It. Nec ꝓprie
redlidit illicitã sororẽ eiꝰ ognoscendo
nec ⁊̃ post mortẽ uxoris. licet ei uł
adultẽ copulari in ꝯiugiumꝰ. It̃ z aca¬
rias pp̃. Concubiusti c̃ sorore uxoris tue.
si fecisti neutrã hãs.⁊ uxor tua si non

Expanded text:
em qui dormierit cum duabus sororibus et una ex illis antea fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat, nec ipsi adulteri unquam in coniugio copulentur. Item ereddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non
Abbreviated transcription (Latin):
peccõr in quantũ peccator ẽ nõ ẽ diligẽ¬
se omni homine ampliꝰ diligendꝰ ẽ. ⁊ am¬
plius quisq dm̃ debet dilige quam se ip
qua friumiu dõ. Audisti aliqua doroi
ne caritatis. uͥ exp̃ssum ẽ nos amplius
debe diligẽ dm. quam omnes homines
nõ ẽ at̃ aꝑtum. Utrum omnes homines

Expanded text:
 diliges omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsqua fruimur dne charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines Non est autem apertum utrum omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
p̾scierit. ⁊ similit̾ p̾scierit bona q̃ habitu¬
rus fiusset. si in obedientia ꝑstitisset res
ꝗͣ fint᷑ reuelata. accep̃ enim scĩam ⁊ p̃cep¬
tum eorum que facienda erant. seo nõ
hu̾it p̾scĩam eorum q̃ futa᷑ erant. Non
ꝙͣ supͣ posumus. ħ de scĩa hominis qͣn¬

Expanded text:
praesciverit, et similiter praescierit bona quae habiturus fuisset, si in obedientia perstitisset, resquam futura revelata. Accepit enim scientiam et praeceptum eorum quae facienda fuerant, sed non habuit praescientiam eorum quae futura erant. Non quam supra posuimus. Haec de scientia hominis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ten. Infacris scripturis. quis: sepissime
ut ibi. generacionẽ eius quis ennarra¬
cio filii et̾rra. plene intelligi uł explica¬
ri possit: a quoqirã mortalium. s qr de
ea aliquid intelligi. uł dici potest. Ꝙ dã
tñ hoc accipiunt. dictũ. de tp̃rali xp̃i ge¬
neracione
Utr̃ debeat dici sẽꝑ gignitur.

Expanded text:
n sacris Scripturis saepissime ut ibi: Generationem ejus quis enarratio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de temporali Christi generatione. 10. Utrum debeat dici, semper gignitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed queris ame inquit ambr
quomͦ filius sit. non priorem hãt pa
deficit. uox silet. nõ m̃a t̃m. s ⁊ ange¬
loꝵ. supra potestates. ⁊ supra angłos.⁊
supra cherubin. ⁊ supra seraphin. ⁊ su
fupra omnẽ sensum ẽ: Quomͦ nõ est su¬
pra omnẽ sensum. tanta gen̾atio: Tu
gͦ ori manũ admoue: serutari nõ lic
suꝑna mistĩa: lic⁊ scire.ꝙ natꝰ sit. It¬
lud negare michi non licet. hoc q̃rere
metus est. In effabil est.N. illa gen̾a¬
cio. Uñ ysaias. genacionẽ eius quis

Expanded text:
Sed quaeris a me, inquit Ambr., quomodo si Filius sit, non priorem habeat Pdeficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum; supra potestates, et supra angelos, et supra cherubin, et supra seraphin, et susupra omnem sensum est, quomodo non est supra omnem sensum tanta generatio? Tu ergo ori manum admove; scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit, lud negare mihi non licet, et hoc quaerere metus est. Ineffabilis enim est illa generatio. Unde Isaias ait: Generationem ejus quis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq sp̃s .s. ut eum di ⁊ ꝓxumi faciat a¬
matorẽ. a sinistra non transfertur ad dex
sub̃am suã. ⁊ tradid̾it corpus suum ut
ardeat. nuch ei ꝓoest. Quantũ gͦ bonũ ẽ.¬
sine quo ad et̾̃nam uitam. neminẽ tan¬
ta bona ꝑducunt: Ipsa uero dilectio ł¬
caritas. nam unius rei nomen est utr̃q:
ꝑducit ad regnum. Dilectio gͥ que exdeo
tota inhabitet t̾nitas. Quo circa rectissi
telligendũ est. que ꝑducit add̾m.⁊ sine
num excellencius. ⁊ quomodo hoc donũ.
dĩ ⁊ ꝓxum amatorẽ. qd̾ cum fac̃. tuẽ dr̃
Sdari. siue mutti alicui. ⁊ tunc ille dicitur

Expanded text:
us sanctus, ut eum Dei et proximi faciat amatorem, ille a sinistra non transfertur ad dextsubstantiam suam, et tradiderit corardeat, nihil ei prodest . Quantum ergo bonum esine quo ad aeternam vitam neminem tanta bona charitas nam unius rei nomen est et utrumque perducit ad regnum. Dilectio igitur quae ex Deo tota inhabitet Trinitas. Quocirca rectissimtelligendum est, quae perducit ad Deum, et sine num excellentius: et quomodo hoc donum, Dei et proximi amatorem. Quod cum facit, tunc dari dicitur sive mitti alicui; et tunc ille dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne forte aliquis
exeo s̃. occurrit aug̃. ostendens nõ ħ
nõ ꝑꝑea eẽ dictam đm. qd̾ ipsa caritas
sit ulla suba. que dĩ digna sit noĩe. sed
qͥ donum sit di. sic̃ dictum ẽ deo. Tu es
so nob̃ est. Unde alibi. abipso est paciẽ
cia mea. hunc .n. sensum facile refellit:¬
⁊ds m̃s mĩa mea.⁊ multa similia. Nõ
ẽ aut̃ dietum dñe caritas mea. aut tu
es caritas mea. aut ds caritas mea. s ita
dictum ẽ. Deus caritas est. sicꝰ dictum ẽ.
ds sp̃s est. hoc qui non discernit: intel¬
lectum adño. non expõnem q̃rat anb̾.
Non .ii. aꝑcius quicquã possimius dre.
d̾s gͦ caritas est. Expredictis clarescit.
⁊ ꝓximum. Unde facilius est nob̾ osten¬
est. ut faciat nob̾ diligere d̾m ⁊ ꝓximũ.
ꝑ qd̃ manemus indo: ⁊ds in nobis. Und̾
ad diligendũ d̾m ⁊ ꝓximũ. ⁊ ipse dileccio
ẽ. Non .ii. ht̃ homo uñ diligat đ̾m nisi
exdeo. Ecce quomodo datur. uł mittitur

Expanded text:
ed ne forte aliquis ex Deo sunt; occurrit Aug., ostendens hoc nonon propterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit ulla substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei; sicut dictum est de Deo: Tu es so nobis etia mea . Hunc enim sensum facile refellisericordia mea et multa similia. non est autem dictum: "domine, caritas mea" aut: "tu es caritas mea" aut: "deus, caritas mea," sed ita dictum est: deus caritas est, sicut dictum est: deus spiritus est. hoc qui non discernit intellectum a domino, non expositionem quaerat a nobis; non enim apertius quicquam possumus dicere. Deus ergo caret proximum. Unde facilius est nobis ostenest, ut faciat nos diligere Deum et proximum, quod manemus in Deo, et Deus in nobis. Unde ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo. Ecce quomodo datur vel mittitur
Abbreviated transcription (Latin):
.iiii. gradu ꝯsanguinitatis. Illd̾ ⁊̃ nõ
est pretereundũ qd̾ gg̃ uen̾io ep̃o scri
lier copula nupciali extraneo iuro ꝯiu¬
neta ꝯgnaciom eius ꝑtineat. si eo defũc¬
to ꝯgnacio maneat. ul si sub alio iro
ognacionis uocabula dissoluantur. ł
si fuscepte soboles possunt legitime
ad prioris uiri gnacionis transire co¬
pulã.Si una caro fu̾it. quomͦ potest
aliquis eoꝵ ꝓpinquis uni ꝑtinere. in
si ꝑtineat altis hoc minime posse fie¬
ri credendũ est. Porro uno de functo. ĩ
suꝑstite affinitas nõ deletur. nec alia
copła ꝯiugał affinitatẽ copłe pͥoris sol¬
uere ualet. s nec alterius ꝯiunctionis
soboles. placet ad affinitatis prioris ui¬
ri ꝯsorciũ transire. Siquis gͦ facrilego
⁊ temerario ausu. in defimeto querit
ꝓpinquitatẽ extinguere.uł sub alt̾o
affinitatis uocabula dissipare. uł sus¬
ceptas soboles altius copule. ꝓpinqui¬
tati pͥoris c̾dit legitime sociari: ħͥ ne

Expanded text:
quarto gradu consanguinitatis. Illud autem non quarto gradu consanguinitatis. Illud autem non est praetelier copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulaliquis eorum propinquus pertinere uni, nisi pertineat alteri? Hoc minime posse fieri credendum superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari; hic ne
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad affintatẽ ꝑ urum ⁊ uxorẽ ue¬
niunt. de functo uxore uł uiro. inqͥn¬
tã generacionẽ uingantur. in.iiͣii. si
inuẽti fu̾int᷑ seꝑentur. Int̾cia aut̃ ꝓ¬
pinquitate. non licet uxorẽ alt̾ius ac¬
ciꝑe post obitũ eius. Equalr̾ uir uigatꝰ
inmatrimonio eis qui sͥ ꝯfangiunei
tẽ uxoris. Ecce hic scedr inquinta ⁊
quarta ꝓpinqͥtate affiniũ fieri ꝯugi¬
relictã pat̾s uxoris sue. relictã fr̃is u¬
xoris sue. telictã filii uxoris sue ne¬
mo sͥ in matͥmonũ sumat. Relictã
uxorẽ osanguineoꝵ uxoris sue usq
in t̃ciam ꝓieniem nemo inuxorẽ sumat
Inquarta uero ⁊ quinta si inuẽteri
fu̾int non seꝑentur. Ecce quã uarie
de affinitatis obseruacione locuntur
auctores. Alii i usq ad uii. gradũ. eã
obseruari s ciunt. alii uero in quinta
uł quarta: matrimonia ce̾ta nõ diuid¬
unt. S illi u̾itatis rigorem. isti mĩe
usq ad .iii. gradũ. sic̃ gg̃ dispensauit ĩ

Expanded text:
qui ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, et quinta generatione conjungantur: in quarta, si inventi fuerint, non separentur. Inropinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguitem uxoris. Ecce hic conceditur in quinta vel quarta propinquitate, affinium fieri conjugirelictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In quarta vero et quinta si inventi nt, non separentur. Ecce quam varie de affinitatis observatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt; alii vero in quinto vel quarto matrimonia contracta non dividunt. Sed illi veritatis rigorem, isti miserusque ad tertium gradum; sicut Greg. dispensavit in
Abbreviated transcription (Latin):
cere uxores de cognacione primi in¬
ri. qr filii mediante matre ad ꝯgnaci¬
onẽ pͥoris uiri ꝑtinent. cũ quo mat̾
eoꝵ una caro extit̾ãt. hoc idẽ ⁊̃ in no
nupcias tranfierit.⁊ exeis sobolẽ ge¬
uuerit. nullatenꝰ potest ad ꝯsorcium
ognacionis prioris uri ꝯtingẽ. hoc at̃
obseruandũ est. usq ad.uii. gñis gradũ

Expanded text:
cere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc idem etiam Innnuptias transierit, et ex eis sobolem genuerit, nullatenus potest ad consortium cognationis prioris viri pertingere. Hoc autem observandum
Abbreviated transcription (Latin):
trũpi. possunt sine cͥmine ⁊ uix uxo¬
rem suã dimittẽ. ⁊ uxor uirũ. It̃. Rẽc¬
tissime dimittitur si uiro suo dicat. ñ
ero uxor tua. nisi mͥ de latrocimo diui¬
cias ꝯg̃as.uł nisi solita lenocinia exer¬
ceas. ã si quid aliud flagiciosũ. uł facin¬
orosũ auiro suo expetat. Tunc ille si ue
bit. Ex his apparet. qd̃ non solum ĩ
alis ẽ. ꝑ quã uir uxorẽ. uł uxor uirũ
dimittẽ pot̃. Consulit tñ apłs ne fide¬
lis dimittat infidelẽ uolẽtem cohabi¬
tare. nec a deo reuocare.

Expanded text:
ine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si vealizat amputabit. Ex his apparet quod non solum infalis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare.
Abbreviated transcription (Latin):
otest tũ licite¬
dimittẽ. quia in infideli ẽ fornicatio
si nõ corꝑis: tñ ñitis. sam .ti. fornicatio¬
nis dñs excepit. Forncõnẽ uero geñalẽ
⁊ uniũsalẽ intellige cogimur. nõ mo¬
uxorẽ dimitti. s nõ uissit. ⁊ sic dedit
apło locũ monendi ut qui uolut nõ
dinuitãt. Pocest tñ licite dimittẽ. Si.N.
fornicacio carnis detestanda ẽ in ꝯiuge
quanto mag̃ fornicacio m̃tis .i. ̃fid̾litã:¬
queris an pp̃ aliud uiciũ. nisi p̃p infi¬
delitatẽ uł idolatriã. possit dimitti: at
cio ẽ.⁊ idolat̾a infidelitas. ⁊ auaricia ido¬
latria. nõ est dubitandũ ⁊ auariciã for¬
nicationẽ eẽ. Quis gͦ quãlib illicitam

Expanded text:
otest tamen liciteere, quia in infideli est fornicatio, si non corporis, tamen mentis. Causam enim fornicationis Dominus excepit. Fornicationem vero generalem et universalem intelligere cogimur, non mouxorem dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id estquaeris an propter aliud vitium nisi propter infidelitatem vel idololatriam, possit dimitti, atttio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
płe dec̾ũis. in quo notatur consensus
uiri. siue patrat̾o peccati. A̾ nepotẽ aũt
si nõ solum fec̾is seo meo głeris. Et ħ est
quarta gen̾acio nõ qͥa tres p̾cesserint. s
quarta dr̃. quia quarto loco apͥmo mo¬
tu qui est quasi pat̃ enum̾atur. Ds̃ gͥ
pͥmos ⁊ scđos stimulos cogit̾onum quos
g̾ci ꝓpatheis uocant. sine quibꝰ nullus
hominum ẽẽ pͭ: nõ pumiet et̾naliter
S si cogntama. quis fac̾e dec̾iũt. ⁊ q̃ fecĩt¬

Expanded text:
tur consensus viri, sive patratio peccati; pronepotem autem, si non solum feceris, sed in eo glorieris: et haec est quarta generatio, non quia tres praecesserint, sed quarta dicitur, quia quarto loco a primo motu, qui est quasi pater, enumeratur. Deus ergo primos et secundos stimulos cogitationum, quos Graeci propatheis vocant, sine quibus nullus hominum esse potest, non puniet aeternaliter; sed si cogitata quis facere decreverit, et quae feci
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dicta d peccato actualida sint.¬
diligenti indagine. quedam consid̾an
utr̃ res bona. anres mala. Postea in qͣre
modis fiat.⁊ de diffẽntia ipsorum pecca¬
torum
mõ fu̾it origo ⁊ cã pecẽi pͥma.
ausa ⁊ origo pͥma peccati res bona extitit
quia añ pͥmum peccatũ nõ erat aliqͥ
malum uñ oriretur. Cum em̃ originem
icãm ħaũnt aũ exbono aũ ex malo ha¬
erbono gͥ ortum fuit.uñ aug̃. in respõ¬
sionib contra uilianum ħticum ꝙ
dix̃at. si ex natura peccatum ẽ: tunc ma¬
la ẽ natura: ait. Queso ut si pot̾ respõ¬
deat. Manifestum ẽ ex uoluntate ma¬
la. tam quã ex arbore mala fĩ omnia
mala oꝑa tamquam fructus malos¬
seo ip̃am malam uoluntatẽ inđ dicit
exortam nisi ex bono: Si enim ex angło
quid ẽ angłs insibonim opus di: Si ex
homine quid erat ip̃e homo. insi bonũ
opus di: Imo ꝗ erant ħ duo añquam ori
retur mneis mala uoluntas nisi bonum
opus dĩ.ib ona ⁊ laudanda natura: b ex

Expanded text:
ost praedicta, de peccato actuali diligenti indagine quaedam consideranutrum res bona, an res mala; postea, in qua re modis fiat; et de differentia ipsorum peccatorum. 2. Quae fuit origo et causa peccati prima. Causa et origo prima peccati res bona extitit, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo haex bono ergo ortum est. Unde August., in Responsionibus contra Julianum haereticum, qui dixit, si ex natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malossed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona, et laudanda natura? Ergo ex