comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diis nr̃is amicissĩas postremo libellis meis
quoꝵ hic quoqz nõ ꝑua net inamena copia
Tlucem redde̾ qua longo tp̃re caruerũt clau¬
sis articłis ⁊ clauibꝰ reddere illis oculos et
cculis meis illos ⁊ si forte plus non detur
ac saltẽ uetustissimis mẽbra tineas
cameq discute̾ s dabit᷑ pluscłmi aliqd ut
spero ⁊ biẽmũ ceptis pendentibꝰ suffecturũ
auguror ut dixi quibꝰ si dectier explicitis
alia iͥ restat inre uia ad qͣm iã xridẽ uͥ
pond̾ibꝰ meis p̾merer auhelo ⁊ magͣmẽtis
agitatõe suspiro Uale ad fontẽ sorgie .xiiiiͦ

Expanded text:
diis nostris amicissimas; 11 postremo libellis meis, diis nostris amicissimas; 11 postremo libellis meis, quorum hic quoque non parva nec inamena copia est, lucem reddere, qua longo tempore caruerunt clausi archulis et clavibus; reddere illis oculos et oculis meis illos, et si forte plus non detur, at saltem vetustissimis membranis tineas cariemque discutere. Sed dabitur plusculum aliquid, ut spero, et biennium ceptis pendentibus suffecturum auguror, ut dixi; quibus, si datur, explicitis, alia michi restat vite via, ad quam iampridem nisi ponderibus meis premerer, anhelo et magna mentis agitatione suspir
Abbreviated transcription (Latin):
melius satis erit et fere huiꝰ tp̃ris spacio
ytalicã ⁊ gallicã sedem alt̾nare soleo ꝙͣuis
non sun nesciꝰ non biẽnii tũs s uniꝯ̃ etiam
diei sprs ambignas semꝑqs in placuerit
religiosi senis uerbũ qui a rege ut auint
crastim spe hodiernũ st afflux̾ is sane ꝙͣtũ
illa nox innuit sarcinilis ꝯpõitis diẽ or̃m
Ut ultimũ agebat. utq euentũ clarius
iñsum fieret eadẽ illa nocte de functũ senẽ
memorãt nob solẽnt ẽ futi expectatõe uñs.
ꝑdere s mito hec in quibꝰ pene parit̾ om̃s
erramꝰ ad ꝓpositũ reuertor Si quid u̾o ꝯtͣ¬
ꝓmissũ olim tͥ sc̃m egisse uideo ignoste ex¬
cuset hũane mẽtis uarietas ⁊ doctoribus
insita ⁊ nͥ a pfc̃is uni sũmo bono inh̾entiba
nuitatõe locoꝵ decluãda fastidĩi mr̃ idẽtitas
deniq̃t pate oro me ortulos meos hiis ma¬
nibꝰ ꝯsitos uel si qͥd ħ suꝑuacue et que me
dedeceat famuliaris subẽ cure permitte
saltẽ colles ⁊ fontes siluasq remuhe stu¬

Expanded text:
ris spatio italicam et gallicam sedem alternare soleo; quamvis non sim nescius non biennii tantum sed unius etiam diei spes ambiguas, semperque michi placuerit religiosi senis verbum qui a rege, ut aiunt, crastini spe hodiernum sinit effluere. Is sane, quantum illa vox innuit, sarcinulis compositis omnem diem ut ultimum agebat, utque eventu clarius responsum fieret, eadem illa nocte defunctum senem memorant. Nobis solemne est futuri expectatione presens perdere; sed mitto hec in quibus pene pariter omnes erramus; ad propositum revertor. 10 Siquid vero missum olim tibi factum egisse videor, ignosce; excuset humane mentis varietas etiam doctioribus insita, et nisi a perfectis uni summo bono inherentibus mutatione locorum declinanda fastidii mater, identitas. Denique patere, oro, me ortulos meos his manibus consitos, vel siquid hic supervacue et que me dedeceat familiaris subest cure, permitte saltem colles ac fontes silvasque revisere stu
Abbreviated transcription (Latin):
dimittem qͥd seq̃rer reuersus Si qͥd extu¬
fabile ẽ in hac mutatõs ꝓpositi amor ẽ nõ
rei alt̾ius ĩsolitudĩs ⁊ quietis usq ad sacie ͭ
notus in pria fugiensq fastidiũ q̃re ubi
lanteã solus inglonus ⁊ ignotꝰ mira cupi¬
ditas inter tot p̃sitim manis głie sectatões.
sz sic est hoc sequor hoc appeto nec me
huic que site olim ul sꝑate fame claritas ac
celebritas uite iocũditas retrahit huic autẽ
cũcta ꝯtͣria ⁊ p̃terea ruralis metus de terret
austitas ut sc̃ia qͣnti ociũ st̾io nich hẽo qd̾ cũ
illo ꝑniutatĩ nolim ĩpulit aĩmm ut dixi nõ
sñ quadã dulcedinr memoria ricis abditi
⁊ solentis ubi ab meunte etate u̾satus sum
Ut minꝰ mirer capullũ suniniai illũ uirum
potuisse exulez prie desideriũ et rõni situs
suetudo longior in nam u̾tit᷑ hunic illa cessat
admiratio cur tan cupide uerser in sinibꝰ
alienis usu xnĩ iam ruris huiꝰ incola sc̃ũs

Expanded text:
dimitterem quid sequerer, reversus. 4 Siquid excudimitterem quid sequerer, reversus. 4 Siquid excusabile est in hac mutatione propositi, amor est non rei alterius nisi solitudinis et quietis. Usque ad satietatem notus in patria fugiensque fastidium quero ubi lateam solus inglorius et ignotus; mira cupiditas, inter tot presertim inanis glorie sectatores. Sed sic est: hoc sequor, hoc appeto, nec me hinc quesite olim vel sperate fame claritas ac celebrioris vite iocunditas retrahit, hinc autem cunta contraria et preterea ruralis victus deterret austeritas. Ut scias quanti otium facio, nichil habeo quod cum illo permutatum velim. 5 Impulit animum, ut dixi, non sine quadam dulcedine, memoria ruris abditi et silentis, ubi ab ineunte etate versatus sum; ut minus mirer Camillum summum illum virum potuisse exulem patrie desiderium et romani situs suetudo longior in naturam vertitur; hinc illa cessat admiratio cur tam cupide verser in finibus alienis; usu enim iam niris huius incola factus
Abbreviated transcription (Latin):
Uam instabiles et ꝙͣ uarie fiũt mor¬
taliũ uolu̾tates ⁊ ꝙͣ de futo semp sus¬
prñsa ꝯsilia eoꝵ p̃sertim qui a sapĩa ꝓcul
absunt ex me licet intelligas cepit ecce im¬
petus coles ⁊ specꝰ ⁊ nemora rendendi uirẽ¬
diq musto obsitaq atq ad famosũ sorgie
fontẽ semꝑ saxa souantia ubi puer olĩ yꝰ
adolestens denuo uit fu̾am/ ego iã senectuti
ꝓximꝰ redii quo ut nosti nũꝙͣ ampliꝰ dec̾ue
ram dulcedo quedã subiit locorũ ⁊ lates aĩo
caltar incussit scenare illũ ratõnõ potuit.
nõ me huc ulla spes attͣxit non nc̃titas nõ
uoluptas nisi aspa quedã et agrestis non
demiq que una tp̃raliũ causarũ honestissi¬
intelligat exilis glebule ⁊ felicioris uitis
atq olee cultibꝰ ul flumineis hamis at re¬
tibꝰ intenta plebecula nullũq uite simo
ignarus aut cãu aliqͦ. delatus sũ Euippe
ubi bonã eui ꝑtem exegisse meminerã. Iu¬
dicio pociꝰ sciensq ac nolens c̾tus ue quid

Expanded text:
uam instabiles et quam varie sint mortalium voluntates et quam de futuro semper suspensa consilia, eorum presertim qui a sapientia procul absunt, ex me licet intelligas. Cepit ecce impetus colles et specus et nemora revidendi virentique musco obsita atque ad famosum Sorgie fontem semper saxa sonantia. Ubi puer olim, post adolescens, denuo vir fueram, ego iam senectuti proximus redii, quo, ut nosti, nunquam amplius redire Dulcedo quedam subiit locorum et latens animo calcar incussit; frenare illum ratio non potuit, Non me huc ulla spes attraxit, non necessitas, non voluptas nisi aspera quedam et agrestis, non denique, que una temporalium causarum honestissiintelligat? Exilis glebule et felicioris vitis atque olee cultibus vel flumineis hamis ac retibus intenta plebecula nullum vite sermoni rerum ignarus aut casu aliquo delatus sum, quippe ubi bonam evi partem exegisse memineram, iudicio potius sciensque ac volens certus ve quid
Abbreviated transcription (Latin):
obsessus que sic̾ mod̾ate nuãt ex̾centq
añn sic ĩmodice p̃gͣuant eueruãtꝙͣ de mo¬
meũ iidũ licet effc̃ibus illa tua pcor hu¬
manitate cõplecte̾ nõ ignorãs me uł in silẽ¬
tio tuũ esse et si qd spero quid̾ ⁊̃ cupio cep¬
tus illustribꝰ fauor celestis affuiꝰt ut corpꝰ
italicũ trabe barbarica purgatũ medullitꝰ
agnoscã in qd̾ iam nũt ut fama ẽ dulcia
nr̃is amara hostibꝰ p̃paratoria ꝯfecistis
Bencio me desidio meo nõ posse diuciꝰ obse¬
re quo minꝰ in illud litus cuinõ modo in
italia s in toto ẽt orbe trarũ ocriptores

Expanded text:
obsessus, que sicut moderate iuvant exercentque obsessus, que sicut moderate iuvant exercentque animum, sic immodice pregravant enervantque. De meum, nudum licet effectibus, illa tua, precor, humanitate complectere, non ignorans me vel in silentio tuum esse, et si, quod spero quidem et cupio, ceptis illustribus favor celestis affuerit, ut corpus italicum tabe barbarica purgatum medullitus agnoscam, in quod iam nunc, ut fama est, dulcia nostris amara hostibus preparatoria confecistis, sentio me desiderio meo non posse diutius obstare quominus in illud litus cui non modo in Italia sed in toto etiam orbe terrarum scriptores
Abbreviated transcription (Latin):
mercuna pars p̾tendit me nicħ huĩsse qd̾
scribem Ecribendi nẽxe lãtissimũ mnͥ cãpu̾
aꝑit u̾tus tua nõ familiares tni epłas sed
libros tã magno xiũ tãq ĩuito aĩo te for¬
tune colluctantez iudeo ut sexe impetus
incesserit sub tuo noĩe gndiuscłm aliquid
ordiri. et tibi ⁊ mͥ debitũ et cõi pr̃ĩe non
indebitũ que nos młtũ du̾so sydere te qͣdẽ
gł̃iosos atqz magnificos ad artus me ad
ubiorez stili matiam recens regia fortuna
tuis sꝑ adinta consiliis q̃ mͥ letam spem
restituit illo nicolunu nũꝙͣ barbaros ĩ Ita¬
lia regturos ꝓuide rerũ gestarũ fatis seu
historiã meditantibꝰ sru poema ut lirici
carnũs subiectũ uite seremoris morũq
dulcedinẽ atq altissime tue mẽtis tran
fessus ueterũ noua cũcta fornudat hec u̾o
silencii cã est hr̃o fateor ⁊ si aliud nõ ha¬
b̾em tu das hũnde qd scribã tp̃s utinam
dare posses illud cũ c̾te nõ hẽo curis meis

Expanded text:
il habuisse quod scriberem; scribendi nempe latissimum michi campum aperit virtus tua non familiares tantum epystolas sed libros. Tam magno enim tamque invicto animo te fortune colluctantem video, ut sepe impetus incesserit sub tuo nomine grandiusculum aliquid ordiri et tibi et michi debitum et comuni patrie non indebitum, que nos multum diverso sidere, te quidem gloriosos atque magnificos ad actus, me atuberiorem stili materiam recens regia fortuna tuis semper adiuta consiliis, que michi letam spem restituit illo incolumi nunquam barbaros in Italia regnaturos. Proinde rerum gestarum satis est seu historiam meditantibus seu poema, ut lyrici carminis subiectum, vite serenioris morumque dulcedinem atque altissime tue mentis tranqfessus veterum, nova cunta formidat; hec vera silentii causa est. Habeo, fateor, et si aliud non haberem, tu das abunde quod scribam; tempus utinam dare posses! illud enim certe non habeo, curis meis
Abbreviated transcription (Latin):
mer in hiis locis spaciũ q̃ris inc̾ta res est
sicut uenta quelib Iam iter ingressus pͥasꝙͣ
ytalia excede̾m dũ amicis abitũ meũ rede¬
undi ꝓpositũ lr̃is indicarẽ scͥxsi me autũp¬
no ꝓximo reu̾surũ Ita tũs oppinabar sed
nũꝙͣ bñ consiliũ capit᷑ de longniquo uetus
ꝑum cendito mlta locorũ facies młta colloqͥa
amitoꝵ mouat in consiliis huanis ꝙͣtũ u̾o¬

Expanded text:
mee in his locis spatium queris, incerta res est, sicut ventura quelibet. Iam iter ingressus, priusquam Italia excederem, dum amicis abitum meum et redeundi propositum literis indicarem, scripsi me autumno proximo reversurum. Ita tunc opinabar, sed nunquam bene consilium capitur de longinquo; vetus porum conditio, multa locorum facies, multa colloquium amicorum innovat in consiliis humanis.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ et ꝯmodũ est reuerti sũt quib ꝯ mexhau¬
stus labor ⁊ nge ꝑiculũ ꝓ uolup ͭ ͤ sit nõb
si professionis retũq nr̃arũ mẽores sumus
amabilis quies est et optanda sẽcitas lõge
lateq ꝑuagati sumꝰ tp̃us et subsistẽdi Ad¬
uesꝑascit ẽi pr̃ optime ⁊ añ noctẽ de hospi

Expanded text:
vum et commodum est reverti. Sunt quibus inexhauvum et commodum est reverti. Sunt quibus inexhaustus labor et iuge periculum pro voluptate sint; nobis si professionis rerumque nostrarum memores sumus, amabilis quies est et optanda securitas. Longe lateque pervagati sumus; tempus est subsistendi; advesperascit enim, pater optime, et ante noctem de ho
Abbreviated transcription (Latin):
tis tandẽ auchoris quescamꝰ linq̃ntes aliis
trarũ pelagiq circuitꝰ plenos ñuĩabilium
difficultatũ atq distriminũ satis superqt¬
satis nisi fallor exꝑti sumꝰ ꝙtũ torq̃at per¬
nox cara ꝙͣtꝭ dĩa negocia fatigent quẽ
anhelitũ quẽ sudorẽ uł ascensus mõtis exci¬
tet uł descensus quid tedii pareat ĩmensa
planicies quid inmubose noctis in tenebris
troris afferat irati maris unda fuentior
⁊ ululatu nantico puuxtus feriẽtis scopu¬
lũ cunbe fragor et lutũ ⁊ pulnem et mies
et glaciẽ et saxa tͥnsiniuꝰ et gͣndinẽ et
ꝓcellas uentos nibresq ꝑtulimꝰ estus et
frigora et p̃donũ insidias ⁊ impetũ beluarũ
nullũ fere mali genꝰ ĩtetatũ liniqͥniꝰ ⁊ sic̃
ꝑista inuenilit tͣnsiuisse atq horũ postea
memĩsse dełcabile sic ab hiis m̃ꝙͣ diuelli
qd̵ nr̃is didiciiꝰ piculis suis discant hnĩ añt
suo marte ꝓtendant unde nob iam ⁊ tepesti¬

Expanded text:
tis tandem anchoris quiescamus, linquentes aliis tis tandem anchoris quiescamus, linquentes aliis terrarum pelagique circuitus plenos innumerabilium difficultatum atque discriminum. 5 Satis superque, nisi fallor, experti sumus quantum torqueat pernox cura, quantum diurna negotia fatigent, quem anhelitum quem sudorem vel ascensus montis excitet vel descensus, quid tedii pariat immensa planities, quid nimbose noctis in tenebris terroris afferat irati maris unda ferventior et ululatu nautico permixtus ferientis scopulum cimbe fragor. 6 Et lutum et pulverem et nives et glaciem et saxa transivimus et grandinem et procellas, ventos imbresque pertulimus et estus et frigora et predonum insidias et impetum beluarum; nullum fere mali genus intentatum liquimus et sicut per ista iuveniliter transivisse atque horum postea meminisse delectabile, sic ab his nunquam divelli quod nostris didicimus periculis, suis discant; hi autem suo marte procedant unde nobis iam et tempesti
Abbreviated transcription (Latin):
sua uissimũ recognostens ip̃i colles ip̃a urb
tue menia m certe uident᷑ uł in silẽtio gͣtu¬
lari sibi reddito sole suo molesta quid̾ amã¬
tibus semꝑ absentra s interdũ utił exti¬
tandis affribus młtos ego arbitror quonã
cultu sit colendus pñs ꝑ absentiã didicisse
Ut enũ ruris sic ꝯuicto mutui ꝑdesse solet
int̾missio ac cessatio tp̃ralis sicut frugũ ⁊¬
ex nonalibus sic ex ãĩs ubiozem messem
dilt̾ionis elice̾ u̾m hec et in tris stilibus
agͥculture lex ⁊̃ in anĩs trexidis amicicie
colunt sic ego cr̃cius cũ tuis om̃ibus quibꝰ
anĩs desidio ardens ẽ tali uicissiti. noñ
egenius Semꝑ potiꝰ te pñtem si fi̾ possit
uullamq tui nultꝰ eclipsim ocłis nr̃is oit᷑¬
rere et cupimꝰ ⁊ rogamꝰ . Et saire ut tebi
nec minꝰ mͥ qui loquor utile cõsiliũ meum
uetus incultẽ tempus est ianut prioris ad
linis uersis portũ petaniꝰ ꝓxnuũ ubi iac¬

Expanded text:
suavissimum rsuavissimum rtue menia michi certe videntur vel in silentio gratulari sibi reddito sole suo. Molesta quidem amantibus semper absentia sed interdum utilis excitandis affectibus; 3 multos ego arbitror quonam cultu sis colendus presens per absentiam didicisse; ut enim ruris sic convictus mutui prodesse solet intermissio, et cessatio temporalis sicut frugum ex novalibus, sic ex animis uberiorem messem dilectionis elicere. Verum hec et in terris sterilibus agriculture lex et in animis tepidis amicitie ius arvum colunt, sic ego cum tuis omnibus quibus animus desiderio ardens est, tali vicissitudine non egemus; semper potius te presentem, si fieri possit, nullamque tui vultus eclipsim oculis nostris occurrere et cupimus et rogamus. 4 Et sane, ut tibi nec minus michi qui loquor, utile consilium meum vetus inculcem, tempus est iam ut proris ad litus versis portum petamus proximum, ubi iac
Abbreviated transcription (Latin):
fessa constan᷑ ꝓsequaris głiam in t̾ris In
celo aũt stabiliora quedã p̃mioꝵ gn̾a meri¬
turus hec tibi rapti scribe̾ uisũ est expet¬
tante nũtio cũ aliuid qd̾ stribem non habẽm
p̃sitim ut scires ubi nã t̾rarũ sũ ad ripam
rodani rursus ne cõpulit sors mea utinã
¶Ad philiꝓpum uaualliceñ de quietis stu¬
dio et laboris suga
Daudio et tensis ad celũ paulmuis tũ
anthise ordior uenisti tandẽ̾ quas ego te
tras et ꝙͣta ꝑ xquora uectũ accipio qͥ diu
aũt gͥtuler tm̃ ⁊ tm̃ bene de me meritũ pa¬
tres sospitẽ in restitui tota metũ gaudet
eit̃ia quã bimestri spacio qd plusꝙ brenit
Uisũ est a ccephala reliquisti torꝯ amãtissi¬
mus ille grex tuus expectatũ pastoris si
plandit ad reditũ Serenissine semꝑq mi¬
tissue iubar frontis aspiciens bñ suade
ac salutife sonui uocis andiẽs leta pastua
desigͣntẽ adh et bñ ingũ et pastor abe baculũ

Expanded text:
fessa constantia prosequaris, gloriam in terris, in fessa constantia prosequaris, gloriam in terris, in celo autem stabiliora quedam premiorum genera meriturus. 4 Hec tibi raptim scribere visum est expectante nuntio, cum aliud quod scriberem non haberem, presertim ut scires ubinam terrarum sum. Ad ripam Rodani rursus me compulit sors mea, utinam 15 Ad Philippum Cavallicensem, de quietis studio et laboris fuga.sima letus audio et tensis ad celum palmis cum Anchise ordior: Venisti tandem..... Quas ego te terras et quanta per equora vectum Accipio! Quidni autem gratuler tantum et tam bene de me meritum patrem sospitem michi restitui? Tota mecum gaudet ecclesia, quam bimestri spatio, quod plusquam bienne visum est, acephalam reliquisti. 2 Totus amantissimus ille grex tuus exoptatum pastoris sui plaudit ad reditum, serenissime semperque mitissime iubar frontis aspiciens, benesuade ac salutifere sonum vocis audiens leta pascua designantem, ad hec et leve iugum et pastoralem baculum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ad philippũ de uitriaco factũ ep̃m
meldeñ inter congratulatõrm et com¬
ꝑassionem dubie
Ongtulor an uero ꝯpatiat amãtissiẽ
Deo ⁊ p̃dulcibꝰ studiorũ curis iocũdissimoꝯ
ocio p̃dura negocia et ex̃alem sollicitudinẽ
successisse heu quociẽs augustus cesar ut
mitte̾t de duittendo ĩꝑio cogitauit Testat᷑.
quedã rius xpła ad sanatũ missa in ꝯͣ erat ĩ
p̾matã age̾ sibi liceat ⁊ libam senectutẽ quã
ptul ab illo fastidio hõratã sibi spondere non
dubitat Tũ cũ honoratus eẽs et quietis oĩm
librimꝰ qͦs ego nossem ult laborẽ ⁊ uolũta̾i¬
am suitutẽ subiisti dũ nodosis atq inextrica¬
bilibꝰ ⁊ afalte repulẽtibꝰ plenũ curis pon¬
tificiũ es amplexus ꝓrsus magno ño et
excelso qui pprre quieti et honestissĩe uolupͭ
tue ⁊ utilitatẽ publicã x̃tulisti ꝓposito gͥ.
tuo gͣtulor ꝯpatiorq fortune atꝯ illud hor¬
tor in pͥmis ut qd̾ iuicte aĩo suste pisti inde¬

Expanded text:
Ad Philippum de Vitriaco factum epyscopum Meldensem, inter congratulationem et compassionem dubie. Conngratuler an vero compatiar, amantissime rum curis iocundissimoque otio predura negotia et epyscopalem solicitudinem successisse? 2 Heu quotiens Augustus Cesar, utmitteret de dimittendo imperio cogitavit! testatur quedam eius epystola ad Senatum missa, in qua orat ut privatam agere sibi liceat et liberam senectutem, quam procul ab illo fastigio honoratam sibi spondere non dubitat. 3 Tu cum honoratus esses et quietus omniumque liberrimus quos ego nossem, ultro laborem et voluntariam servitutem subiisti, dum nodosis atque inextricabilibus et a falce repullulantibus plenum curis pontificatum es amplexus, prorsus magno animo et excelso, qui proprie quieti et honestissime voluptati tue utilitatem publicam pretulisti. Proposito igitur tuo gratulor compatiorque fortune atque illud hortor in primis ut quod invito animo suscepisti, inde
Abbreviated transcription (Latin):
dini tui quẽ ut mediolano olim ambrosinos
Uniens ille uinã liquit in t̾ris et licet ipse
bonis ñc meffabilibꝰ hundans ppłaris au¬
re fauorẽ plausũq nõ cuxiat quẽ adhuc
in carne positus alto am̃o despexit carere
tñ xo et si ualde uelit neq̃at. hec głie nat᷑a
est fugientes ꝯsequit: celebrati uel uutos.
et sepe nimũ sui cuxidos fugitina destitint
nõ morit᷑ͬ. hacio ego fr̃es n hiis lr̃is qd di¬
si in portu celi anchoras hũtez lando du¬
cẽ in t̾restri p̃lio gliosum s in celestipala¬
elatio ciui ninꝙͣ ad illiꝰ pectꝰ notissimã hu¬
nulitatis arcẽ additii fuit sou ne noceat
adulatõ laudanti qui parũ c̾te qui tepide
de illiꝯ laude loqui tinieo qr uiri optini sc̃ĩ¬
tatẽ pcc̃oris hoĩs uerba nõ equãt u̾m aũt
lo quisꝑo hoc scio ꝙ nõ mentior quid enĩ

Expanded text:
dini tui, quem ut Mediolano olim Ambrosium sdini tui, quem ut Mediolano olim Ambrosium svivens ille vivam liquit in terris, et licet ipse bonis nunc ineffabilibus abundans, popularis aure favorem plausumque non cupiat, quem adhuc in carne positus alto animo despexit, carere tamen eo, etsi valde velit, nequeat. Hec glorie natura est: fugientes consequitur, celebrat vel invitos et sepe nimium sui cupidos fugitiva destituit.non moritur. Facio ego, fratres, in his literis quod “dised in “portu” celi “anchoras” habentem, laudo “ducem” in terrestri prelio gloriosum sed in celesti palaelatio, cui nunquam ad illius pectus, notissimam humilitatis arcem, aditus fuit, seu ne noceat adulatio laudanti, qui parum certe, qui tepide de illius laude loqui timeo, quia viri optimi sanctitatem peccatoris hominis verba non equant; verum autem loqui spero; hoc scio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
net udoptõe ꝑmuittit᷑ successorẽ sibi p̃cibꝰ
fc̃it nõ sue quidẽ głie s sue eccłie studiosꝰ.
net ulla mͥ dubitatõ est. qm̃ sim mau̾ sua
positũ sit nõ aliqͣm cuiꝰ mercia laudibus
sũs adiciat s successorẽ sͥ reddi
Uellet ambro ͫ aut ix̃m c̾te ꝓsdotunũ cues
fundatã erectãq doctͥnis eccl̃iam illã no¬
uit ab ip̃io fider nr̃e pͥmordiis floruisse.
nũs qr ut credimꝰ intlinata iã scłidies ẽ
ex hiis quos yt serotinis oparys uinee
pꝰ q̃sita ĩmortalitatẽ pͥmũ hoc nianuis
exposcit t̾lem s successore dari qui claris
oꝑibus ⁊ u̾tate uite luce famã eiꝰ obscuret
pociꝰ ꝙͣ illustret qd̾ frustra optare illũ arbi¬
tror mittat riũ zenonẽ sũu uerona gemi¬
manũ mãtua. Rauẽna senerũ paulmum
nola capua germanũ. acqͥtama ꝓsperũ
donet affrica cipͥanũ ispalis ysidorũ Elige
tibi padua ex hoc sacro m̃o quẽ uoles ex̃m
erit ille sole luadior nũꝙͣ tñ ideo Ildebran¬

Expanded text:
sibi precibus facit, non sue quidem glorie sed sue Ecclesie studiosus; nec ulla michi dubitatio est quin, si in manu sua positum sit, non aliquem cuius inertia laudibus suis adiciat, sed successorem sibi redivivum vellet Ambrosium aut ipsum certe Prosdocimum, cuius fundatam erectamque doctrinis Ecclesiam illam novit ab ipsis fidei nostre primordiis floruisse. 24 Nunc quia, ut credimus, inclinata iam seculi dies esit, ex his quos potest “serotinis operariis vinee post quesitam immortalitatem primum hoc munus exposcit, talem sibi successorem dari qui claris operibus et vite luce famam eius obscuret potiusquam illustret, quod frustra optare illum arbitror. 25 Mittat enim Zenonem suum Verona, Geminianum Mutina, Ravenna Severum, Paulinum Nola, Capua Germanum, Aquitania Prosperum; donet Africa Cyprianum, Hispalis Ysidorum: elige tibi, Padua, ex hoc sacro numero quem voles epyscopum; erit ille sole lucidior, nunquam tamen ideo Ildebran
Abbreviated transcription (Latin):
que nob xp̃o duce ꝑ ip̃iis pr̃is nr̃i uestigia
uemendũ est p̃misimiꝰ qui nob p̃paret regͥ
celestis hitatulũ et regem nr̃is culpis offẽ¬
sum p̃cibus suis placet Iuit ille felix ⁊ qͥd
dicã minꝰ ẽ om̃e qd̾ cogito ꝙͣ qd illiꝰ p̃co¬
mo debet᷑ dicã deseruit t̾ras ac ille nupͣ
huic fu̾at nisi corꝑe hoc ẽ una ⁊ ultima
pte sui dicã destituit corpus s nõ alit̾ ille
ꝙͣ carc̾e̾m corpus incoluit dicã euanescit e
corpe hoc forte rebꝰ accomodatiꝰ dici uidebi
dicet tñ imppris quõ eñ inde euasisses di¬
tendus ẽ qui dũ eẽt in corꝑe ut ait eĩtero

Expanded text:
ipsius patris nostri vestigia veniendum est; premisimus qui nobis preparet regni celestis habitaculum et regem nostris culpis offensum precibus suis placet. 3 Ivit ille felix. Et quid dicam? minus est omne quod cogito quam quod illius preconio debetur. Dicam ‘deseruit terras’? at ille nunquam hic fuerat nisi corpore, hoc est una et ultima parte sui. Dicam ‘destituit corpus’? sed non aliter ille quam carcerem corpus incoluit. Dicam ‘evasit e corpore’? hoc forte rebus accommodatius dici videbitur; dicetur tamen improprie; quomodo enim inde evasisse dicendus est qui «dum esset in c
Abbreviated transcription (Latin):
busdã ꝯsiliis retrahe in sus sit mestus modo
mecũ rexeto. ꝓ quibꝰ om̃ĩbꝰ qd s ret̾buam
non hẽo nͥ memoriã ⁊ amore et fiduciã qͣ
illũ ut pro me oret p̃cor. qm̃ pro sc̃issio iuro

Expanded text:
busque consiliis retrahere nisus sit, mestus modo busque consiliis retrahere nisus sit, mestus modo mecum repeto. Pro quibus omnibus quid sibi retribuam non habeo nisi memoriam et amorem et fidutiam, qua illum ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ingenũ meñ inuenisst int̾dũ forte ali¬
quid qd ꝓbaret non qd̾ artifex tantꝰ tali
oꝑano egeret s delectabat eũ colloqui et
maioꝵ ingena ut mos ẽ longe aliis curis
occupabant᷑ Nouissie uero ad ectia uenien¬
tem suscepit me pat̾ue ille hõ dei quid de
Ambrosio suo ait augustinꝰ et ꝑegnatõem
aura satis ex̃aliter dilexit deniq ambrosiꝰ
ip̃e ꝙͣ uellem habuissẽ spacii plus ad fruc¬
tũ ꝯuersatõis angelice a qua nemo unꝙͣ insi
sese melior facto abscessis qua me quoq dum
pot̾am non cupxidiuis usũ pudet ac prnite
s longioris iutespes fefellit nõ respexi
ad rtatẽ iam ualde decliuã s ad sobrietate
moresq hominis et purũ ac solidũ senis
corpus acciditq mͥ de illo qd̾ młtis fereq
om̃bꝰ accidit quidꝙͣ deleat sͥ longenũ spõ¬
et qd̾ mĩme suspicabar u̾eudã illã sacri orit
effigiẽ in t̾ris amplius nõ uisur̾ ꝙͣtũ qui¬

Expanded text:
natus ingenium meum, invenisset interdum forte alinatus ingenium meum, invenisset interdum forte aliquid quod probaret, non quod artifex tantus tali operario egeret, sed delectabat eum colloqui et maiorum ingenia, ut mos est, longe aliis curis occupabantur. Novissime vero ad Ecclesiam venientem «suscepit me paterne ille homo Dei», quod de Ambrosio suo ait Augustinus, «et peregrinationem meam satis epyscopaliter dilexit», denique Ambrosius ipse quam vellem; habuissem spatii plus ad fructum conversationis angelice, a qua nemo unquam nisi se se melior factus abscessit, qua me quoque dum poteram, non cupidius usum pudet ac penitet. Sed longioris vite spes fefellit; non respexi ad etatem iam valde declivem sed ad sobrietatem moresque hominis et purum ac solidum senis corpus, acciditque michi de illo quod multis fereque omnibus accidit: quicquid delectat sibi longevum sponet, quod minime suspicabar, verendam illam sacri oris effigiem in terris amplius non visurum, quantum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ingesserit s nescio ꝙ in illo hõie dnã erat
ꝙ cũ facile ille me nͥi facilez ac morigerũ
pstaret cũ me mag̾ mag̾q uenerabundũ
as attonitũ hẽbat colebat ille nomẽmeũ
gliam Oz młto maior erat admiratõ quo
pacto cetus ut auĩt amor tłis etiã tantiq
uiri indiciũ obliquasset fuit illemͥ dũ liciut
indulgẽtissummꝰ pr̃ et ꝓfundus ꝙ quisꝙ oppi¬
nari poss in eius archanũ uelut in sancta
sc̃oꝵ introierã uñ ꝓpetuo ⁊ ip̃e mͥ sũ carior
et de illo securiꝰ loquor amaiit ille me ui¬
uens ut qui in sp̃u uide̾t mei pectoris ardo¬
rem nec puto ꝓpositũ riuus erga suos morte
tepuerit nninꝙ in tanta de illius ope fuit
spes ꝙͣta hodis iesti qñ nõ minꝰ illũ uelle
s plus posse ꝯfido et quia uiroꝵ illustriũ uł
sola recordatio dulcis est insistã in hoc ser¬
mone duiciꝰ amari ab illo cexã aliquot
añ amios cũ in quibusdã opuscłis suis dig̃¬

Expanded text:
ingesserit; sed nescio quid in illo homine divinum erat, quod cum maxime ille se michi facilem ac morigerum prestaret, tamen me magis magisque venerabundum et attonitum habebat. 30 Solebat ille nomen meumgloriam, sed multo maior erat admiratio quo pacto cecus, ut aiunt, amor talis etiam tantique viri iudicium obliquasset. Fuit ille michi, dum licuit, indulgentissimus pater, et profundius quam quisquam opinari posset, in eius archanum, velut in Sancta Sanctorum, introieram; unde perpetuo et ipse michi sum carior et de illo securius loquor. 31 Amavit ille me vivens ut qui in spiritu videret mei pectoris ardorem, nec, puto, propositum eius erga suos morte tepuerit. Nunquam michi tanta de illius ope fuit spes, quanta hodie est, quando non minus illum velle sed plus posse confido. Et quia virorum illustrium vel sola recordatio dulcis est, insistam in hoc sermone diutius. 32 Amari ab illo ceperam aliquot ante annos, cum in quibusdam opusculis suis, dig
Abbreviated transcription (Latin):
illud in quo errare nõ possũ hortor atqx obst¬
cro ut prĩs nr̃i meõria hũtes nec uestigia
deẜentes religionẽ colere serimonias ab eo
traditas obhuare ab eodẽ cepta ꝑage̾ per¬
acta custodire ntanum uti onũ tp̃re sẽd
nunc p̃ħtim dũ uacat ecc̃ĩa instantior ac
deuotior or̃o nr̃a sit ad drũ ut ip̃e nob pas¬
lix t̾re situ celiq clementia ꝓxima pelago.
flumũbus ciraĩflua diues ager ubere accola¬
ñ ingenis insignis et uetusti noĩs claritate
ꝑcelebris semꝑ inter pontifices tuos ⁊ glio¬
sa confessorũ tuoꝵ noĩa si quid michi credis
Ildebrandinũ non ultimũ mĩabis.

Expanded text:
possum hortor atque obsecro, ut patris nostri memoriam habentes nec vestigia deserentes, religionem colere, cerimonias ab eo traditas observare, ab eodem cepta peragere, peracta custodire nitamini, utque omni tempore, sed nunc presertim dum vacat Ecclesia, instantior ac devotior oratio nostra sit ad Deum, ut Ipse nobis paslix terre situ celique clementia, proxima pelago fluminibusque circumflua, dives agro ubere, accolarum ingenio insignis et vetusti nominis claritate percelebris, semper inter pontifices tuos et gloriosa confessorum tuorum nomina, siquid michi credis, Ildebrandinum non ultimum numerabis.
Abbreviated transcription (Latin):
in xͦ carissimi fr̃es inei redes qͥd u̾onunc
dicã nesero ab illiꝰ uiri ꝯmemoratõe discede̾
quo mag̾ de illo cogito magis ardeo qͦ plus
loquor plura loqui cupio quo longiꝯ es longi¬
orem fandi mat̾ia uideo et minꝰ exitꝰ is¬

Expanded text:
carissimi fratres mei, redeo. Quid vero nunc dicam? nescio ab illius viri commemoratione discedere; quo magis de illo cogito, magis ardeo; quo plus loquor, plura loqui cupio; quo longius eo, longiorem fandi materiam video et minus exitum i
Abbreviated transcription (Latin):
Aiscusso ndicio filiũ ex se genitũ regni fe¬
cit hedem saprentissimũ ut fama loquit᷑
uirũ duos ex ordine filios ĩpii successores
hũit duius uespasianus rõnꝰ imperator
alt̾m uiroꝵ optinũ pessimũ u̾o̾ alterum
qd̾ ip̃e et p̃sensisse ⁊ pute p̃dixisse tradit᷑¬
quoꝵ successor nerua face idẽ nõ potuit
ꝓle carens adoptauit no uirũ fortẽ ac
strẽmiũ ⁊ rei pu ͭ ͤ utilem traianũ isq
aliũ sibi et ille rursus aliũ adoptauit.
deniq in imꝑio rõno is adoptine succes¬
sionis ordo ꝑmãsiti quo młto añ pͥmi u¬
patores usi erant Iuliꝰ cesar cui assũpto
in filiũ successit Augustꝰ ⁊ ip̃e et angus¬
tus cesar qui tyberiũ p̃ignũ suumi suoꝵ
cogente penuria sibi filiũ ⁊ successorẽm

Expanded text:
discusso iudicio filium ex se genitum regni fediscusso iudicio filium ex se genitum regni fecit heredem, sapientissimum, ut fama loquitur, virum. Duos ex ordine filios imperii successores habuit divus Vespasianus Romanus Imperator, alterum virorum optimum, pessimum vero alterum; quod ipse et presensisse et publice predixisse traditum succeseor Nerva facere idem non potuit prole carens; adoptavit autem virum fortem ac strenuum et reipublice utilem, Traianum; isque alium sibi et ille rursus alium adoptavit, diuque in imperio romano is adoptive successionis ordo permansit, quo multo ante primi imperatores usi erant: Iulius Cesar, cui assumptus in filium successit Augustus, et ipse etiam Augustus Cesar, qui Tiberium privignum suum, suorum cogente penuria, sibi filium et successorem
Abbreviated transcription (Latin):
Olimpias regnia alexandri mr̃ dũ occide̾t᷑
siliter toge suũ diisisse narrat᷑. ninꝰ
mirabilis in młiere u̾ecundia mirabiliorq
graios laudatissimꝰ did ex acceptis ĩ plio
Uulneribꝰ moreret᷑ ꝑcunctatꝰ an clipeo
suo potiret᷑ hostis. ubi saluũ audiuit affr̾i
illũ iussisse dł quẽ martir quadã cũ uolup¬
tate ꝯplexus uelut testem bellice sue laudis
deosculansq cũ lacins letus obiit Quanto
prũ s aĩam suã et eccłiam cogitabat siłi¬
musq martiuo nec mori tuebat nec pro
ppłi salute longioris uite labores ac tedia
recusass cuiꝰ rer cͤa dĩne ꝓuidentie ꝯuissa
ip̃e int̾im qd in se rrat ⁊ deũ orabat ⁊ quos¬
sponse sue iuduitati ac solitudini ꝓuiderent.
de successore quidẽ cogitasse quosdã legnuꝰ
ỹmo u̾o qͥd est qui de successore nõ cogitẽt
s ad mouend̾ am̃os illustora ꝑsenginius
Dauid xex aluꝙͣdiu auxiꝰ tandẽ certo et

Expanded text:
Olimpias regina, Alexandri mater, dum occideretur Olimpias regina, Alexandri mater, dum occideretur similiter toge sinum demisisse narratur: minus mirabilis in muliere verecundia mirabiliorqueanus vir inter Graios laudatissimus, dum ex acceptis in prelio vulneribus moreretur, percontatus an clipeo suo potiretur hostis, ubi salvum audivit, afferri illum iussisse dicitur, quem martia quadam cum voluptate complexus, velut testem bellice sue laudis, deosculansque cum lacrimis letus obiit. 18 Qpeum sed animam suam et Ecclesiam cogitabat, simillimusque Martino nec mori timebat nec pro populi salute longioris vite labores ac tedia “recusasset”! cuius rei cura divine providentie “commissa”, ipse interim, quod in se erat, et Deum orabat et quossponse sue viduitati ac solitudini providerent. 19 De successore quidem cogitasse quosdam legimus; imo vero quis est qui de successore non cogitet? Sed ad movendum animos illustriora perstringimus. David rex aliquandiu anxius, tandem certo et
Abbreviated transcription (Latin):
sue lacͥis memĩsse neq̃o supplicit᷑ p̃cabat᷑
Ut sͥ successorẽ ydoneũ dare uellet et uelut
in extremis agens pat̾ auxiꝰ fido amico
mibilis uate curã sic illoꝵ fidei uiduã cõ¬
medicos q̃runt aut ariolos int̾pellant
aut oposa cõficĩt et uariãt testamenta
a nichil agẽtes taciti ingemistũt aut
thoro uoluũtur flentes aut q̃ruli ñ atto¬
inti et ĩmobiles mortis uicontate torpes¬
cũt Iste nõ suũ s ecc̃ie sue statũ misiatus
de futuro pontifice togirabat nec cefebat
dilcissimã sponsa suã cũ qua tã ꝯcorditꝰ srꝑ¬
tẽ lustra t̾nsegẽt uł in tnsitu deẜrendã. Qͥs¬
hanc fidẽ nõ landet qͥs hũs anni nõ optet
qͥs hanc moriẽtis ꝯstantiã nõ miret᷑. Iulii
cesaris int̾mlta illud rome mirant᷑. historie
ꝙ moriens ne infiores ꝑtes corꝑis nudarz
atqr ut honestior casus eẽt toge gremiũ
ad nia duisit laudat᷑ in extremis quo
curã decoris hũisse pompriꝰ apᵈ gretos

Expanded text:
sine lacrimis meminisse nequeo, suppliciter precabatur ut sibi successorem ydoneum dare vellent; et velut in extremis agens pater anxius fido amico nubilis nate curam, sic illorum fidei viduam commedicos querunt aut hariolos interpellant aut operosa conficiunt et variant testamenta aut nichil agentes taciti ingemiscunt aut toro volvuntur flentes ac queruli aut attoniti et immobiles mortis vicinitate torpescunt, iste non suum sed Ecclesie sue statum miseratus, de futuro pontifice cogitabat nec censebat dilectissimam sponsam suam, cum qua tam concorditer septem lustra tidem non laudet, quis hunc animum non optet, quis hanc morientis constantiam non miretur? Iulii Cesaris inter multa illud romane mirantur historie, quod moriens, ne inferiores partes corporis nudaret atque ut honestior casus esset, toge gremium ad ima demiserit; laudatur in extremis quoque curam decoris habuisse Pompeius; apud Grecos
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ in t̾ris p̃ceptorõ hẽmꝰ in telis inter¬
cessorez apud xp̃m cui ualde placere senduit
ille dũ uixit et quẽ ut spero nchil frustra
Ut scil gregẽ suũ luporũ ac furũ intursibꝰ
et morbis om̃ibꝰ ex peditũ uidrat in domo

Expanded text:
emus in celis intercessorem apud Cristum, cui valde placere studuit ille dum vixit, et quem, ut spero, nichil frustra ut scilicet gregem suum, luporum ac furum incursibus et morbis omnibus expeditum, videat in domo
Abbreviated transcription (Latin):
quidã et ab hac eũ suspitõe lib̾anti nõ igno¬
biles hystoriti Cetum dubiũ nõ est młto ar¬
denciꝰ desid̾are solere de functorũ u̾tutẽ ꝑ ig¬
nauiã successoꝵ quo emĩ mag̃ horũ intade¬
pͥmit᷑ eo altius eorũ laus attollit᷑. Iure gͦ.
landandꝰ philopenes dux atheus qui ab
hostibꝰ suis captas cũ ueneno necaret᷑ iam
mortiferũ poculũ an manu hñs int̾roganit
an licortas qui tũt altꝰ ⁊ theoꝵ p̃co erat ui¬
ueret uir post rũ in achia fortissimꝰ quẽ
Ut uiue̾ audunt. bñ est inqͥt bonũ prĩa ducẽ¬

Expanded text:
b hac eum suspitione liberant non ignobiles historici. Ceterum dubium non est multo ardentius desiderari solere defunctorum virtutem per ignaviam successorum; quo enim magis horum vita deprimitur eo altius illorum laus attollitur. 22 Iure ergo laudandus Philopemenes, dux Acheus, qui ab hostibus suis captus, cum veneno necaretur, iam mortiferum poculum in manu habens, interrogavit an Licortas, qui tunc alter Acheorum pretor erat, viveret, vir post eum in Achaia fortissimus; quem ut vivere audivit, «Bene est
Abbreviated transcription (Latin):
no corꝑe al carce̾ lib̾atus illit letus uotiq
cõpos hĩtat quo młta eiũ suspiria sc̃a p̃mi¬
ferat ibi est unde nulla cui hostilis uullũ
tedii pondus nulla sruectꝰ nulla mors dis¬
trahit ubi nõ crucient morbi non angãt
moxia nõ fastidia afficiãt nõ torqueant
cure nõ bella ꝑt̾reant ubi nõ ira animũ
accendat nõ odia inflãmẽt nõ lux ꝰ inqͥnet
nõ gula sollicitet ubi nõ tristis rõdat luior
prospitas uana pmulceat pũgat adu̾sitas
leticia effundat inflet elatio spes actol¬
lat deiciat metus dolor ꝯtrahat ꝯsiciat

Expanded text:
no carcere liberatus, illic letus votique compos habitat quo multa olim suspiria sancta premiserat; 8 ibi est unde nulla eum vis hostilis, nullum tedii pondus, nulla senectus, nulla mors distrahat; ubi non crucient morbi, non angat inopia, non fastidia afficiant, non torqueant cure, non bella perterreant; ubi non ira animum accendat, non odia inflamment, non luxus inquinet, non gula solicitet; ubi non tristis rodat livor, prosperitas vana permulceat, pungat adversitas, letitia effundat, inflet elatio, spes attollat, deiciat metus, dolor contrahat, conficiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ natẽ est et fortuitꝰ ⁊ uentoꝵ rabie. ca¬
dat in fras ui satiriai utra uerbo. et rei
huiꝰ rãm ee nobilitate aeris uolũt quidã
inter quos pliniꝰ sc̃dus uir doctissimꝰ ꝙ si
uͥn est ualde nobilis ille pyrenei tractus
ẽt ⁊ lemt̾ touare et qui de his scribũt et qui
inde ueniũt testant᷑. s reuertor romã uon a¬
mat deus carxriam rupẽ gliose Igr ꝙ sexe¬
ut maroms utar uersu fulnũs afflantt uẽt
et ꝯtigit igm liceat oro reue̾nter ꝓ u̾. tate
terũ colloqui nõ amat carpeyã rupẽ dens.
quõ ibi caput orbis ẽẽ uoluit ualde miror ꝙ
ip̃e mͥ nõ inficiabis quid u̾o sis rñsurꝰ iudeo

Expanded text:
quam nature est et “fortuitus et ventorum rabie caquam nature est et “fortuitus et ventorum rabie cadit in terras”, ut Satyrici utar verbo, et rei huius causam esse nobilitatem aeris volunt quidam, inter quos Plinius Secundus, vir doctissimus; quod si verum est, valde nobilis ille Pirenei tractus etiam et leniter tonare, et qui de his scribunt et qui inde veniunt testantur; sed revertor Romam. 20 Non amat Deus Tarpeiam rupem, gloriose Ieronimeut maroneo utar versu, Fulminis afflavit ventis et contigit igni? Liceat, oro, reverenter pro veritate tecum colloqui. Non amat Tarpeiam rupem Deus? quomodo ibi caput orbis esse voluerit, valde miror, quod ipse michi non infitiaberis. Quid vero sis responsurus video
Abbreviated transcription (Latin):
dici p̃t̃ nõ obluctor neq ꝯtendo si audeo dicẽ
illud sibi nouiẽ excidisse quo pͥmũ die falla¬
cib ꝯ diis exclusis unius ueri tultũ nomẽq.
suscepit et ut leonis ppe u̾bũ nutuer de
magr̃a erroris fta est discipula u̾itatis iã
Illud qd̾ sepe fulm̃bꝰ ictũ capitolii saxũ di¬
cunt Idq in argumentũ trahũt nõ accep¬
tñ deo locũ sc̃issim lr̃atissimiq uiri pace
dix̾im nõ id dine iracũdie tribuendũ sr̃d¬
s nat̾e alioqũ młtũ int̾ om̃s t̾ras amat
egiptũ deus sedẽ om̃is imꝑietatis om̃iq
malarũ suꝑstitionũ que nõ mõ ysim et
ofrem s apim et seraxim et cocodrillum
Uiridioris eni unã egimiꝰ estatẽ ⁊ fulminũ
flĩmis totiens fumũtia rura ꝯspeximus
et si om̃is quid̾ cogitatõ oppinioq oĩs pĩ
sobrĩq exntãs timorẽ utilis ac laudãda
sit u̾e tam̃ sonꝰ atq ignis ille nõ tam ire

Expanded text:
dici potest, non obluctor neque contendo; sed audeo dicere dici potest, non obluctor neque contendo; sed audeo dicere illud sibi nomen excidisse quo primum die fallacibus diis exclusis, unius veri Dei cultum nomenque suscepit et, ut Leonis pape verbum mutuer, de «magistra erroris facta est discipula veritatis». 16 Iam illud quod sepe fulminibus ictum Capitolii saxum dicunt idque in argumentum trahunt non acceptum Deo locum, sanctissimi literatissimique viri pace dixerim, non id divine iracundie tribuendum sed nature. Alioquin multum inter omnes terras amat Egiptum Deus, sedem omnis impietatis omniumque malarum superstitionum, que non modo Isim et Osirim sed Apim et Serapim et cocodrillum viridioris evi unam egimus estatem et fulminum flammis totiens fumantia rura conspeximus? 18 Etsi omnis quidem cogitatio opinioque omnis pium sobriumque excitans timorem utilis ac laudanda sit, vere tamen sonus atque ignis ille non tam ire
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid calĩpment. in libris nõ romana
manu scͥptis s ext̾ua ppło xiũ rõno ut ait
crispus nũꝙͣ scͥptorũ copia fuit. qͥppe hones¬
tius ac głiosio ducebat alios de se ꝙͣ se de
aliis scrib̾e res ip̃as rerũq famã q̃rentes
aut latinarũ nremoria lr̃arũ ulla suꝑerit n ͨ
Unꝙͣ deerit mindus mat̾ia tabestendi augu¬
stino sane ac iommo qͦs ꝯtẽpne fas non est
nr̃ m occidente finidatã nõ inficior ut .s. iubẽ¬
te des impiũ orientale qd̾ in babilone młtis
sẽcłis fuit inde̾ ablatũ cũ t pr̃e ꝑirer ad ecca¬
sũ iret ubi roͣm ẽẽ ꝑspituũ ẽ. sit intesse
añt qd̾ et mores urbiũ diuersi ac de orrẽtali
nõ occidentale s unui̾sale impiũ sit effc̃m
omiq sola u̾issima et uonarchia qd si
pp̃ totius domiti orbis in una uibe cõtursũ
et ꝯfusionẽ rerũ maxnuarũ ac suꝑ oĩã
dorũ turbã sacrorũq babilon hoc e̾ ꝯfuł

Expanded text:
nequid calumnientur, in libris non romana nequid calumnientur, in libris non romana manu scriptis sed externa; populo enim romano, ut ait Crispus, nunquam scriptorum copia fuit, quippe honestius ac gloriosius ducebant alios de se quam se de aliis scribere, res ipsas rerumque famam querentes aut latinarum memoria literarum ulla supererit, nec unquam deerit invidis materia tabescendi. Augustino sane ac Ieronimo, quos contemnere fas non est,  occidente” fundatam non infitior, ut scilicet iubente Deo imperium orientale, quod in Babilone multis seculis fuit, inde ablatum cum tempore pariter ad occasum iret, ubi Romam esse perspicuum sit; interesse autem quod et mores urbium diversi et de orientali non occidentale, sed universale imperium sit effectum omniumque sola verissima mon totius domiti orbis in una urbe concursum et confusionem rerum maximam ac super omnia deorum turbam sacrorumque, Babilon, hoc est confusio,
Abbreviated transcription (Latin):
arces rõnos pari infanua p̃mi posse non
nego celiuq conspicius ne mõtez nõ suopte
quid infortumo neq odio fulminãtis sed
claritatis paciẽtꝭq sibi factura in altero
mediotrẽ clade̾ insignẽ fecit in alto illim
igit᷑ de quo loquor colem infamasse potuit
Uel minꝰ abunde mestus ⁊ horrificꝰ Tulli
hostilii rõn regis euẽtus ꝙ̃ post impetuo¬
sam urq fulminẽã uitã usq ad extremũ
uno tenore traductã o uite hõm ꝯsenta¬
neũ sinẽ fulnũs incendio totaibi cũ domo
conflagrasse legimꝰ mitto alios rõno
insultantes non pauti enũ sũt ⁊ ueteres
et noui ⁊ nr̃e ut etatis aliqui quorũ non¬
nulli qd̾ ip̃is in u̾bis elucescit nõ tam ueri
studio ꝙͣ urbis odio ⁊ inuidia trahunt᷑ qͥbꝰ
uichił iñdendũ puto satis est illo ueneno
suo consici Si lr̃ati hõies sũt et libs legñt
credõ suspirare illos coget ꝑ singlas line¬
as occurres clarissimũ rome nomẽ Idq

Expanded text:
arces romanas pari infamia premi posse non nego, Celiumque conspectius montem, non suopte quidem infortunio neque odio fulminantis, sed claritate patientis, que sepe futuram in altero mediocrem cladem, insignem fecit in altero. Illum igitur de quo loquor collem, infamasse potuit vel unus abunde mestus et horrificus Tulli Hostilii romani regis eventus, quem post impetuosam vereque fulmineam vitam usque ad extremum uno tenore traductam — o vite hominum consentaneum finem! — fulminis incendio tota ibi cum domo conflagrasse legimus. Mitto alios romanoinsultantes; non pauci enim sunt et veteres et novi et nostre etiam etatis aliqui, quorum nonnulli — quod ipsis in verbis elucescit — non tam veri studio quam urbis odio et invidia trahuntur; quibus nichil respondendum puto; satis est illos veneno suo confici. 12 Si literati homines sunt et libros legunt, credo, suspirare illos coget per singulas lineas occurens clarissimum Rome nomen, idque,
Abbreviated transcription (Latin):
Mt celum ac sem̃ꝑ in celo et diĩ ħ uobiscũ¬
ẽe uidoret᷑ facris cogitatõnhus hĩtabat. dicã
nũt ad sydera uerũ ille in t̾ris clarissimũ
sydus erat dicã nũt ad deũ sine deo eiunid̃
nũꝙͣ fuit. quippe iusti anĩa sedes ẽ dei. ⁊ qs
mirabiliꝰ sonat ex ore gentilis deus ad ho¬
mines uenit inqͥt seneca nulla sñ deo niens
bona est que si uera suat q̃n sñ deo nũꝙͣ fuit
suit ad rũ ꝓculdubio qui frcũ urat ⁊ qui ubiq
est ad illũ ił ut corpus suũ sͥ despectũ et
nos anĩo suo caros cũ quibꝰ ad tp̃us exula¬
bat corpaliter derelinq̃us et quibꝰ uerb
eximiũ nr̃i riui quibꝰ uerbis et feliciͭ tue
gratuler et solitudinẽ nr̃am flram cũ p̃tor
stilũ rebꝰ imparẽ ⁊ mat̾ie succũbentẽ nam

Expanded text:
t celum’? at semper in celo, etiam dum hic nobiscusse videretur, sacris cogitationibus habitabat. Dicam ‘ivit ad sidera’? verum ille in terris clarissimum sidus erat. Dicam ‘ivit ad Deum’? sine Deo equidem nunquam fuit, quippe iusti anima sedes est Dei et, quod mirabilius sonat ex ore gentilis, «Deus ad homines venit» inquit Seneca; «nulla sine Deo mens bona est». Que si vera sunt, quando sine Deo unquam fuit Ivit ad Eum proculdubio qui secum erat et qui ubique est; ad Illum ivit, corpus suum sibi despectum et nos animo suo caros, cum quibus ad tempus exulabat corporaliter, derelinquens. Et quibus verbis, eximium nostri evi, quibus verbis et felicitati tue gratuler et solitudinem nostram fleam? tu, precor, stilum rebus imparem et materie succumbentem, nam
Abbreviated transcription (Latin):
gens pedẽ figo suspirãs bis terq quaterq
metũ repeto qd scriptũ est aũcte res diffici¬
les Ecce qͣnta nũc puis ẽt in rebꝰ difficul¬
tas qd uellem neq̃o qd possem nolo qd̾ autẽ¬
consiliis sen fluctibꝰ iactatꝰ dũ res sinĩ lia
ficta et nulgata abitus mei fama qͣi uta¬
liã repetes Eabilone clara ꝓfectus huc
redii uenissemq illico ad te nõ tam ut tuis
ocłis ꝙͣ ut meis satisfieret qui ꝓpe nichil
ardenciꝰ ꝙͣ faciẽ tuã q̃runt u̾m hoc ꝓpoĩto
Uenisse me nouis ut lateã fugiãq si possũ
nõ mõ alios st merp̃m hoc est uicia et er¬
rores meos qui me ab infancia in semum
ꝑsequũt᷑. Tãti p̃terea est muidiã iitare q̃¬
mͥ ꝑ om̃s t̾ras est obuia ut si risdẽ latebs
et illi et eũctis mortalibꝰ tegi queã atq
aliter neq̃am patus sim et amitis om̃ibꝰ
quib ꝯ mͥ nich est dulciꝰ suuł et quia nichil

Expanded text:
gens pedem figo; et suspirans bis terque quaterque gens pedem figo; et suspirans bis terque quaterque mecum repeto quod scriptum est: «Cunte res difficiles». Ecce quanta nunc parvis etiam in rebus difficultas: quod vellem nequeo, quod possem nolo; quod auteconsiliis ceu fluctibus iactatus, dum res finem habeat, ficta et vulgata abitus mei fama, quasi Italiam repetens Babilone clam profectus huc redii, venissemque illico ad te non tam ut tuis oculis quam ut meis satisfieret, qui prope nichil ardentius quam faciem tuam querunt. Verum hoc proposito venisse me noveris, ut lateam fugiamque si possim, non modo alios sed me ipsum, hoc est vitia et errores meos, qui me ab infantia in senium persequuntur. 4 Tanti preterea est invidiam vitare, qs terras est obvia, ut si eisdem latebris et illi et cuntis mortalibus tegi queam atque aliter nequeam, paratus sim et amicis omnibus, quibus michi nichil est dulcius, simul et, qua nichil