comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alii a tertianis & quartanis: ali¬
os febris reliquit: alios morbus
resus: alii acefalargia curati. &
migranio: Non nulli auiscrrũ
occulto dolore liberati. Et
multas alias curationes sensert̃
homines : quas enumerare longũ
est. Etosculantes sc̃as reliquias:
iterũ clauserunt. Ettunc cum
psalmis & ymnis portauerunt
reliquias beatissimi stephani in
dia conus fuerat ordinatus.¬
Oerelinquentes nobis demembris
eius paruos articulos. immo
maximas reliquias cum pulue¬
re: ubi omnis eius caro assumpta
misi bratudini ur̃ae : quas cum
susceperitis. orate pro exiguitate
mea: ut dignus inueniar in con¬
spectu dñi. fultꝰ beatissimi marti¬
ris stephani &c ur̃is orationibus

Expanded text:
lios febris reliquit, alios morbus regius; alii a cephalalgia curati et hemicrania nonnulli a viscerum occulto dolore liberati. Et multas alias curationes senserunt homines, quas enumerare longum est. Et osculantes sanctas reliquias iterum clauserunt. Et tunc cum psalmis et hymnis portaverunt reliquias beatissimi Sdiaconus fuerat ordinatusderelinquentes nobis de membris Sancti parvos articulos, imo maximas reliquias, terram cum pulvere, ubi omnis ejus caro absumpta misi Beatitudini vestrae: quas cum susceperitis, orate pro exiguitate mea, ut dignus inveniar in conspectu Domini, fultus beatissimi martyris Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
aio. Ut quid mihi possessio dñe
mi: si nonhabro bouẽ illu¬
perquẽ regatur & alatur posses¬
sio  Et dixit mihi ep̃s. Ita pla¬
cuit carissime : ꝗm̃ ciuitas nra
uehiculis ministratur. & unum
bouẽ ad illũ maximũ carrũ

Expanded text:
aio: Utquid mihi possessio est, domine aio: Utquid mihi possessio est, domine mi, si non habeo bovem per quem regatur et alatur possessio? Et dicit mihi episcopus: Ita placuit, charissime, quia civitas nostra vehiculis ministratur, et unum b
Abbreviated transcription (Latin):
meliores te sint per heremũ sc̃i
uiri : quos praetereuntes pertẽ
uoluimus in notesci.o Idõ namq
te exalia in hac uilla uoluimus
esse sacerdotẽ : ut perte manifesta¬
remur. Excurge igitur. & uade
& dic illi ut aperiat nobis. & fa¬
ciat locum orationis: ut inter¬
cessione nrã misereatur dñs po¬
pulo. Etcum ad uerba eius in¬
tremuissẽ: dixi. Non negligens
fui dominemi: sed prestolabar
tertium aduentũ tuũ. Nimo
uero sine : crastina die pergam
omnia quȩ mihi mandasti dictu¬
rus. Et cum indignans aduersũ
me staret: uidebar mihi quasi
in altero mentis excessu deur¬
nisse hierosolymis : & quasi in con¬
spectu astart̃ ep̃o iohanni. nar¬
rans ei omnẽ uisionẽ. Aquo ui¬
debar audire. Si hec se habent
ut dicis Karissime. & dñs tibi
reuelauit hȩc temporibus nr̃is.
oport& mẽ colligere de possessi¬
one illa bouẽ illũ maximũ ara¬
torẽ. qui & carro & aratro aptꝰ
est: & dimittere tibi possessionẽ
cum cȩteris omnibus: Ad quẽ

Expanded text:
meliores te sunt per eremum sancti viri, quos praetereuntes, per te voluimus innotesci? Ideo namque te ex alia in hac villa voluimus esse sacerdotem, ut per te manifestaremur. Exsurge igitur, et vade, et dic illi, ut aperiat nobis, et faciat locum orationis, ut intercessione nostra misereatur Dominus populo suo. Et cum ad verba ejus intremuissem, dixi: Non negligens fui, domne mi, sed praestolabar tertium adventum tuum. Nunc vero sine crastina die pergam, omnia quae mihi mandasti dicturus. Et cum indignans adversum me staret, videbar mihi quasi in altero mentis excessu devenisse Jerosolymam, et quasi in conspectu adstarem episcopo Joanni, narrans ei omnem visionem. A quo videbar audire: Si haec sic se habent ut dicis, charissime, et Dominus tibi revelavit haec temporibus nostris, oportet me colligere de possessione illa bovem illum maximum aratorem, qui et carro et aratro aptus est, dimittere tibi possecum caeteris omnibus. Ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
rea insimilitudinẽ argenti mun¬
dissim apparuit. Numquid
non uides crocũ qui in ipso est
sua uissimi esse odoris. & Et ipse
conuinctus est meo calatho in
excelso loco: ubi ambo positi
sumus quasi gemin. Et cũ hȩc
dixiss& denuo: ex oculis meis
euanuit. Cumq experge factꝰ
fuissẽ. gratias egi dõ ommipoten¬

Expanded text:
rea in similitudinem argenti munrea in similitudinem argenti mundissimi apparuit. Numquid non vides crocum, qui in ipso est, suavissimi esse odoris? Et ipse conjunctus est meo calatho in excelso loco, ubi ambo positi sumus quasi gemini. Et cum haec dixisset, denuo ex oculis meis evanuit. 5. Cumque expergefactus fuissem, gratias egi D
Abbreviated transcription (Latin):
Depręcatus sum autẽ: ut si adño
missus fuisses admne: denuo ac
tertio appa reres mihi. Dixit
Et iterũ dr̃e
mihi Qm̃ requisifti dereliquiis
singulorũ quomodo & ubi sint
postte: appone sensũ. &c uide di¬
ligent̃. quȩ ostenduntur tebi¬
Et dixi. Etiã dñe. Et statim attu¬
lit quattuor calathos: tres aure¬
os. & unũ agenteũ. Tres eorũ: ple¬
nerant rosis : Ouo albas rosas:
tertius rubicundas habebat¬
coloris sanguinei. Quartus uero
calathus qui erat argenteus : ple.
nus croco beneolenti. Et posuit
eos anteme. Etego doxi ei. Qi
suntisti dñe & Etdixit mihi
Lipsana nr̃a sunt. Quirubras ha¬
b& rosas ipse est domnus stepha¬
nus : qui ad extris positus est. ad
orientẽ. ab introrsũ monumenti.
Secundus calathus domnus nicho¬
demus est: positus contra ostiũ.
Tertius calathus ille argenteus
abibas est filius m̃s: deutero testi¬
tmoni idest iteratus inlege.
Immaculatus ex utero matris
suae excessit emundo: proptẽU¬

Expanded text:
Deprecatus sum autem, ut si a Domino Deprecatus sum autem, ut si a Domino missus fuisses ad me, denuo ac tertio appareres mihi. Dixit Et iterum ait Quoniam requisisti de reliquiis singulorum quomodo et ubi sint positae; appone sensum, et vide diligenter quae ostenduntur tibiEt dixi: Etiam, domine. Et statim attulit quatuor calathos, tres aureos, et unum argenteum. Tres eorum pleni erant rosis: duo habebant albas rosas, et tertius rubicundas coloris sanguinei: quartus vero calathus argenteus plenus erat croco bene olente. Et posuit eos ante me. Et ego dixi ei: Quid sunt isti, domne? Et dixit mihi: Lipsana nostra sunt. Qui rubras habet rosas, ipse est domnus Stephanus, qui a dextris positus est ad orientem ab introitu monumenti. Secundus calathus, domnus Nicodemus est, positus contra ostium. Unus vero calathus argenteus, Abibas est filius meus, de utero testimonii, id est iteratus in lege, immaculatus ex utero matris suae excessit e mundo, propte
Abbreviated transcription (Latin):
q ad fintꝰ eius: & defunctũ hono¬
rifice sepelun iuxta domnũ
stephanũ. Similit̃ & abbibas
filius m̃s dilectissimus. qui metũ
baptismũ xp̃i accepit abeius
discipulis. uiginti atoꝵ exis¬
tens ante me mortuus est: in
in qua et ego ipse postra defunc¬
tus sum applicitus. Mea autẽ
uxor ethnã habens nomen. &
sedemias primogenitus mrus.
quia nolurrunt esse fidei xp̃i
cultores. inalia uilla matris sua
sepulti sunt: hoc est incaphar¬
remelia. In terrogain ego hu¬
milis lucianis presbit̃ dicens.
intelligi proximus deuilla
ager. qui dicitur delagabri. id
est uiror dĩ. Et euigilaui: & de¬
apparrat mibi. quando uis. &
quomodoius. Coepi ergo iriu¬
nartꝰ & siccas escas ducere : usq
adaliid parasceuen. Et iterum
domnus gamaliel eãdẽ similitu¬
dine eodemq scemate apparuit
mihi: sicut inprima uisione di¬
cens. Quare neglexisti irt.
& dicere sc̃o ep̃o iohann. Ø
Etego respondi. Tnnui dñe
mex prima uisione hȩo nuntia¬
re: neuiderer seductor esse

Expanded text:
ejus, et defunctum honorifice sepelivi juxta domnum Stephanum. Similiter et Abibas filius meus dilectissimus, qui mecum Baptismum Christi accepit ab ejus discipulis, viginti annorum existens, ante me mortuus est, et in qua et ego ipse postea defunctus, applicitus sum. Mea vero uxor Ethna habens nomen, et Selemias primogenitus meus, quia noluerunt esse fidei Christi cultores, in alia villa matris suae sepulti sunt, hoc est in Capharsemelia. Interrogavi autem ego humilis Lucianus presbyter dicens:intelligi proximo de villa agro, qui dicitur Delagabri, id est, Virorum Dei. 4. Et evigilavi, et deappareat mihi quando vis, et quomodo vis. Coepi ergo jejunare, et siccas escas ducere usque ad aliam Parasceven. Et iterum domnus Gamaliel eadem similitudine, eodemque schemate apparuit mihi, sicut in prima visione, dicens: Quare neglexisti ire, et dicere sancto episcopo Joanni? Et ego respondi: Timui, domine, mox ad primam visionem haec nuntiare, ne viderer seductor esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ne mercedẽ & partẽ cũ sc̃o iuro fi
dei. misi pernoctẽ quantos pote¬
fidelit credentes habitantes in hie¬
rusalẽ in mechio iudȩorũ: & horta¬
tus sum eos. & necessarias substan¬
tas ministraui: ac persuasi illisite
occulte & portare corpus enis¬
in meo cubiculo. inuilla mea
hoc est in chafargamala iuginti
lli planctũ fieri diebus. xl. &
uo morientali theca. Et praece¬
pimeis ut quȩcumq necessaria eraut
pro eius planctu. demeo darent
pse ciam domnus nichodemus
malia theca positus est. qui uenit
ad saluatorẽ iħm nocte. & cathe¬
nisi quis renatus fuerit exaqua
& spũ sc̃o non potest intrare in
hora baptizatus est axp̃i discipu¬
lis. Et cognoscentes iudeia moue¬
runt eũ aprincipatu suo: & ana¬
thematit auermit eum. & deci¬
uitate exiliauerunt. Et hunc
ego gamaliel  quasi perse¬
cutionẽ pro xp̃o passum sustuli

Expanded text:
e mercedem et partem cum sancto viro in e mercedem et partem cum sancto viro in fide, misi per noctem quantos noveo Jesu credentes, habitantes in Jerusalem in medio Judaeorum, et hortatus sum eos, et necessaria substantiae ministravi, ac persuasi illis ire occulte, ut portarent corpus ejus meo vehiculo in villam meam, hoc est in Caphargamala quod lli planctum fieri diebus quadragin orientali theca, et praecepi eis quaecumque necessaria erant pro ejus planctu de meo dari. Ipse etiam domnus Nicodemus in alia theca positus est, qui venit ad Salvatorem Jesum nocte, et evangeNisi quis renatus sancto, non potest introire in ens baptizatus est a Christi discipulis. Et cognoscentes Judaei amoverunt eum a principatu suo, et anathematizaverunt eum, et de civitate exsiliaverunt. Et hunc ego Gamaliel quasi persecutionem pro Christo passum, sustuli
Abbreviated transcription (Latin):
& dic sc̃o io hanni. qui est in ea ep̃s
Quandiu clausi sumus: & nͣ aperis nobiꝰ
Et maxime: quia intemporibus tui
sacerdotii oportet nos reuelari: Ape¬
rinobis festinant᷑ monumentum
ubi in negli gentia positȩ sunt nrãe
reliquiȩ: ut pernos aperiat dñs &
tur enim scłm exmultis casibus.
qui fuint meo cotidie. Et non
tantum sollicitus sum pro
Ot respondi ei dicens Quis
enim eftu dñt̾ : & hi qui
tecum sunt.  Respondi
michi. Ego sum gamali¬
el: qui paulum apłmꝰ xp̃i
entali parte monumenti iacens.
is & principibus sacerdotũ in he¬
rusalẽ pro xp̃i fide foris porta
quȩ est ad aquilonẽ: quȩ ducit
ad cȩsar. Ibi die ac nocte iacut
proiectus ut sepultura non darrtur
edie mandatũ impiorũ principum:
aferis consum eretur corpus eius
x dñ autẽ uoluntate non tetigitrũ
unum exx his: non fera. non auis. non
cams. Ego gamaliel compatiens
xp̃i ministro. & festinans habere¬

Expanded text:
et dic sancto Joanni qui est in ea episcopus: et dic sancto Joanni qui est in ea episcopus: Quandiu clausi sumus, et non aperis nobis? Et maxime, quia in temporibus tui sacerdotii oportet nos revelari. Aperi nobis festinanter monumentum, ubi in negligentia positae sunt nostrae reliquiae, ut per nos aperiat Deus ettur enim saeculum hoc ex multis casibus, qui fiunt in eo quotidie. Et non tantum sollicitus sum pro espondi ei dicens: Quis enim es tu, domine, et hi qui tecum sunt? Respondit mihi: Ego sum Gamaliel, qui Paulum apostolum Cntali parte monumenti jacens, is et principibus sacerdotum in Jerusalem pro Christi fide foris portam quae est ad aquilonem, quae ducit ad Cedar: ubi die ac nocte jacuit projectus, ut sepulturae non daretur, secundum mandatum impiorum principum, ut a feris consumeretur corpus ejus. Ex Dei autem voluntate non tetigit eum unum ex his, non fera, non avis, non canis. Ego Gamaliel compatiens Christi ministro, et festinans haber
Abbreviated transcription (Latin):
qui in euangłio scriptus est. & ga¬
malielis qui mactibus apłorum
nominatur: necessariũ duxi
urae inxp̃o dilectiom imploratꝰ
ac magis iussus ascõ &dĩ cultore
patre auito presbitero: ut scđm
fidẽ consummatã in terroganti
quasi filius obaudiens: ut sicut
cognoui cũ omni simplicitate.
feria. tertio nonas decẽbris. con¬
sulatu honorii decies &theodo¬
su sexies augustoꝵ. adueniente
nocte. doriiente me̾ incubiculo
meo in loco sc̃õ haptisterii in quo
consuetudo mihierat dormire
& custodire a ecdesi astica quȩ
erant inministerio. hora tertia
noctis. quȩ est prima custo dia
sacerdotalẽ. canũ. barbã prolac
habentẽ. palliatũ alba stola : cui
inerant gemmnula auree. haben¬
tes intrinsecus sc̃e crucis signũ
Et uirgã aureã inmanu tenens. uem¬
uirga puls auit me: ter uocans no¬
mine meo. &dicens. Iuciane.
luciane. luciane. Et dicit mihi
greco sermone. Uade incinitate
quẽdicitur heliã. quȩ est herusalem:

Expanded text:
qui in Evangelio scriptus est, et Gamalielis qui in Actibus Apostolorum nominatur, necessarium duxiristo Dilectioni, imploratus ac magis jussus a sancto et Dei cultore patre Avito presbytero, ut secundum fidem consummatam interroganti quasi filius patri obaudiens, sicut cognovi, cum omni simplicitate iferia, quae est tertio nonas decembris, consulatu Honorii decies et Theodosii sexies Augustorum, adveniente nocte dormiens in cubili meo, in loco sancto baptisterii, in quo consuetudo erat mihi dormire, et custodire ecclesiastica quae erant in ministerio, hora tertia noctis quae est prima custodia vsacerdotem, canum, barbam prolixam habentem, palliatum alba stola, cui inerant gemmulae aureae habentes intrinsecus sanctae crucis signum, et virgam auream in manu habentemvirga pulsavit me, ter vocans nomine meo, dicens: Luciane, Luciane, Luciane. Et dixit mihi graeco sermone, Vade in civitatem quae dicitur Helia, quae est Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute. sanitatis mihi lumen in¬
dulsit. Qui protinus surgens:
adbrati properat mandata moni¬
ta pauli. Quiddiutius morer o
confestim credidit: & sacribap¬
tismatis unda respersus abne¬
gatis erroribus paganoꝵ. eius
setra didit magisteriis imbuen¬
dum Ac deinde paulo iubente
xp̃i euangelium praedicauit:
tissimum uirũ sc̃i sp̃s ardore
succensũ. cum cruce mundi
dñs iudeoꝵ manibus pender&
ad fixus. & solsui dñi mortẽ
ex pauescens. lucis suae radios
intetrȩ noctis mutar& horrorẽ
& mundi clymata tenebrarũ
nocte texiss&.: dixisse ferunt
Hȩc nox quã nr̃is oculis descen.¬
dissemiramur : toti us mundi
salutẽ adueiisse monstrauit
Ouere sc̃m uatẽ. õuere diuinalua
per fusũ : qui sic eratbeata ũ
sorte prȩlectus: ut qui nec dũ
sacro erat fonte renatus. pagli¬
nis ad huc iusceribus tanti ua¬
ler& mysterii esse refertor
Nim cum tot donor gratia prae¬¬
polleret in doctrinar eloquentia.

Expanded text:
virtute, sanitatis mihi lumen invirtute, sanitatis mihi lumen indulsit. Tunc protinus surgens ad beati properat mandati monita Pauli. Quid diutius moror? Confestim credidit, et sacri baptismatis unda respersus, abnegatis erroribus paganorum, ejus se tradidit magisteriis imbuendum; ac deinde ipso Paulo jubente Christi Evangelium praedicavit. tissimum virum sancti Spiritus ardore succensum, cum in cruce mundi Dominus Judaeorum manibus penderet affixus, et sol sui Domini mortem expavescens, lucis suae radios in tetrae noctis mutaret horrorem, et mundi climata tenebrarum nocte texisset, dixisse ferunt: Haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi salutem advenisse monstravit. O vere sanctum vatem! o vere divina perfusum luce, qui sic erat beata jam sorte praeelectus, ut qui necdum sacro erat fonte renatus, paganus adhuc membris, tanti valeret mysterii esse relator. Nam cum tot donorum gratia praepolleret, in doctrinae eloquentia, et
Abbreviated transcription (Latin):
quidã oculoꝵ luce priuatus. pauli
se postulat uirtute sanari. Mox
ergo sc̃s apostolus dñi & magis¬
tri sui iħu xp̃i imitator effectꝰ:
crucẽ eius diu clausis oculis in
lutũ in posuit cęcinati. & lumeni
ilico accipere meruit: ipse tuis
oculis potentiae suae lumen
restituat. Mirũ in modũ &¬
lumen accipere meruit. absq
aboculis natus : & his eũ uerbis
statim adorsus est. dicens.
tuae ad eum uenire non pigri¬
teris: ut baptismũ salutis accipi¬
ens. ab omnibus absoli possis
nexibus delictoꝵ. Mox is qui
lumen receperat. o bedientia e
pede uerba iubentis impleuit:
& addronisiũ properans. pauli
ei uerba per ordinẽ nuntiauit.
Sed dilectus iam dm̃ dy onisius
ut cȩcũ respeait firmis lummnib
cutus est dicens. Tũ neẽsille. quẽ
cȩcum natũ cuncti cognourrt
ad fines. o Cui ille respondit
gata praesentis. sed ipse paulus
qui teadse uenire mandauit.
inuocata iħu xp̃i & magistri sui

Expanded text:
quidam oculorum luce privatus, Pauli quidam oculorum luce privatus, Pauli se postulat virtute sanari. Mox ergo sanctus apostolus, Domini et magistri sui Jesu Christi imitator effectus, crucem ejus diu clausis oculis implutum imposuit caeci nati, et lumen illico accipere meruit, ipse tuis oculis potentia sua lumen restituat. Tum mirum in modum lumen accipere meruit oculis caecus natus, quem his verbis statim adorsus est dicens Patuae ad eum venire non pigriteris, quatenus baptismum salutis accipiens, ab omnibus absolvi possis nexibus delictorum. Mox is qui lumen receperat obedientiae pede verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Sed electus jam Domini Dionysius ut caecum respexit firmis luminibus cutus est dicens: Tune es ille quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: gata praesentis. Sed ipse Paulus qui tibi ad se venire mandavit, invocata Jesu Christi magistri sui
Abbreviated transcription (Latin):
quia apud deos incȩlo conuersati¬
oeius est. Paulus dixit. Illũ dm̃
praedico uobis: quẽ in cognitum
usq nunc habiustis. Natus est
de uirgine. sedet ad dexterã patris.
uerus ds &urrus homo: perquẽ
omnia facta sunt. Notus est in ui¬
dea ds: & est inisrł sc̃m nomen eius
Quẽ in cognitũ usq nunc habuists.
modo cognoscite: quia ipse est dĩ¬
solus. & pract̃ illũ non est alius
ds : qui uos demorte reduxit
aduitã: qui cęlũ & terrã homi¬
nes &angelos inunitate regni
sin coniunxit: qui uiuificat & mor¬
tificat : qui claudit & nemo aperit:
cante. cum per singula templa pra-¬
dicar& xp̃m difiliũ esse : dronisius
uerã doctrinã & dogina salutis
audiens. & nihil ẽẽ. id ola quibus
seruiebat. & demonia magis quã
euident̾ sentiens. diuina gratia
instigatus ad paulũ conuertens.
ex prtunt abeo. ut pro illo diuinã
miscđiam depraecaretur: ut eius
discipulus esse mereretur. Cũq
die altero it̃ ager& paulus: cęcus

Expanded text:
elo conversatio est ejus. Paulus dixit: Illum Deum praedico vobis quem ignotum usque nunc habuistis. Natus enim de virgine sedet ad dexteram Patris verus Deus et verus homo, per quem omnia facta sunt. Notus est in Judaea Deus, et in Israel sanctum nomen ejus . Quem incognitum usque nunc habuistis modo cognoscite, quia ipse est solus Deus, et praeter illum non est alius Deus, qui vos de morte reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines et angelos in unitate regni sui conjunxit, Qui vivificat et mortificat ; qui claudit, et nemo aperit; cante, cum per singula templa praedicaret Christum Dei filium esse, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis accipiens, et nihil esse idola quibus serviebat ac daemonia magis quam evidenter sentiens, divina gratia instigatus, ad Paulum conversus, expetivit ab eo, ut pro illo divinam misericordiam deprecaretur, ut ejus discipulus esse mereretur. Cumque die altero iter ageret Paulus, caecus
Abbreviated transcription (Latin):
ra clauatũ. pallio toto purpu¬
reo auro. interstellato: & fermo¬
cinabantur int̃sẽ lȩtantes.
Oxitq bonus pastor domnus peerꝰ.
Hio frat̃ nr̃ postulat s anitatẽ. Et
dixit beatus domnus paulus.
Modo sanibitur. Et appropinquau
misit manũ suã adpectus domni
dronisii amicabilit : respexitq
addominũ poecrũ. Et dixit dõñ¬
p&rus ad domnũ dyonisiũ hila¬
rit. Tiaegratie est sanitas eius.
Et statim bratiis dronisius turribuldi
incensi. & palmã in manu tenens.
cum prbo & diacono qui in parte
stabant uenitad me: & dixit mihi.
Pax trcũ frãt: nolitimere: non me¬
rieris. donec ad sedẽ tuã prospere
reuertarif Surge sanus: & hoc al
missas gratiarũ agens. Erat em̾i
ibi inaestimabilis claritas & sua ui
& dicebant qui ibi aderant. qd
dementabã. Qua propt̃ reculi
matibus queuiderĩ: & quomodo
sanus fuerim. Etimpleui quȩ
iussa sunt mihi omnia: benedictꝰ¬

Expanded text:
ra clavato, pallio toto purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam Dionisii amicabiliter respexitque ad domnum Petrum; et dixit domnPetrus ad domnum Dionisium hilariter: 'Tua gratia est sanitas eiuEt statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc almissas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas et suavitt dicebant qui ibi aderant quod dementabar. Quapropter retuli matibus quae videram, et quomodo sanus fuerim, et implevi quae jussa sunt mihi omnia. Benedict
Abbreviated transcription (Latin):
te : int̃ cęlebrationẽ consecratio¬
nis praefati altaris. & oblationẽ
sacratissimi sacrificiiꝰ unxit in
reges francoꝵ florentissimũ re¬
gem pippinũ. & duos filios eius.
Rarolũ & karlomannũ. Sed et
bertradã cõniugẽ ipsius incliti
regis pippim. indutã cicladib
regns. gratia septi formis sp̃s
sc̃i indĩ nomine consignauit:
atq francoꝵ proceres a postolica
benedictione sc̃ificans auctori¬
tate beati petri sibi adño doihi
xp̃o tradita obligauit: & obtelu
est. utnumquã dealtera stirpepa
succedentiũ tempoꝵ curricula.
ipsi uel quiq exeorũ progenie
oiti. regrm suꝑ sẽ prarsumant li¬
quomodo constituere. nisi deeo
propagine: quos & diuina prouidn¬
tia ad scĩssimã apostolicã sedem
tuendã eligere. & perrũ uideli¬
c&e uicariũ sc̃i petri immo dñihi

Expanded text:
te inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, atque Francorum proceres apostolica benedictione sanctificans, auctoritate beati Petri sibi a Domino Jesu Christo tradita obligavit, et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula, ipsi, vel quique ex eorum progenie orti, regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina providentia ad sanctissimam apostolicam sedem tuendam eligere, et per eum, videlicet vicariu
Abbreviated transcription (Latin):
mercedẽ. sicut ante & nos ex¬
pertisumus. & nr̃i probauerunt
maiores. Credimus atq confidi¬
mus int̾ om̃s labores istius uitae
adoptinendã miscđiam dĩ sem¬
per nos specialiũ̃ patronoꝵ ora.¬
tionibus adiuuandos: ut quan¬
tum propriis peccatis de primim᷑.
tantũ eoꝵ sacris meritis eriga¬
mur: & qui in nr̃is imquitati¬
hus maceramur: beatoꝵ. patrũ
nr̃oꝵ martrrũ precibus fouea.¬

Expanded text:
mercedem, sicut ante et nos exmercedem, sicut ante et nos experti sumus, et nostri probaverunt majores. Credimus autem atque confidimus inter omnes labores istius vitae ad obtinendam misericordiam Dei semper nos horum specialium patronorum orationibus adjuvandos, ut quantum propriis peccatis deprimimur, tantum eorum sacris meritis erigamur. Et qui in nostris iniquitatibus maceramur, beatorum Patrum nostrorum martyrum precibus fovea
Abbreviated transcription (Latin):
coronarunt. Oequor. praesi¬
dio dilectissimi fratres
ad exemplũ patientie & con¬
firmationis fidei praeparemus
animos eor in quantũ possumꝰ
imitemur exempla: & ibi sequant᷑
merita gregis: ubi praecessit forti¬
tudo pastorũ. Nam illud nobis
fratres Rm̃i magnõpere uiden-¬
dum est : ut cum praesentibus
martyrũ festiuitatibus honora¬
murꝰ. futuris ualeamus sc̃is eorũ
consortiis copulari. Ecce fratres
mei ut aspicitis beatoꝵ martyrũ
aurigemnmarumq copia corpo¬
ra tegunt: & qui hic proxp̃o
impioꝵ sub miserunt colla felicia.
terrarũ eos principes pronis ad¬
orant ceruicibus. Qanta cos
illuc ergo putatis int̃angłoꝵ
do hic eoꝵ beata cad auera
tantis honoribus extolluntur
pro tanti diei huius sollempni¬
tate ur̃is auribus non tam teme¬
raria quã felici deuotione¬
aliquid intimare curauimus.
scientes quia hab& quã uis ig¬
nara. pura tamen deuotio & fi¬
da dilectio iustere tributionis

Expanded text:
coronarunt. De quorum praesicoronarunt. De quorum praesidio, dilectissimi fratres, nostris ad exemplum patientiae et confirmationis fidei praeparatis animis, eorum, in quantum possumus, imitemur exempla, ut illuc perveniant merita gregis quo praecepit fortitudo pastorum. Nam illud nobis, fratres charissimi, magnopere providendum est ut cum praesentibus martyrum festivitatibus honoramur, futuris valeamus sanctis eorum consortiis copulari. Ecce, fratres mei, ut aspicitis beatorum martyrum auri gemmarumque copia corpora teguntur, et qui hic pro Christo impiis submiserunt colla felicia, terrarum eos principes pronis adorant cervicibus. Quanta eos illic ergo putatis inter angeldo hic eorum beata cadavera tantis honoribus extolluntur.pro tanti diei hujus solemnitate vestris auribus non tam temere quam felici devotione intimare curavimus, scientes quod habet quamvis ignara, pura tamen devotio et fidelis dilectio, justae retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
similes & finis feciss& aequales
Isti sunt enim uiri sc̃i. patres tui
perquos tibi galia euangłium
xp̃i & gratia salutis resplenduit
Etque eras mat̾ erroris: facta es
cȩlesti tradiderunt aptandã
Quam uis enim multis aucta
uictoriisius regnitui terra mari¬
q distenderis: minus tamen est
quod tibi bellicus laborcontu.¬
lit: quam quodͣxp̃iana pax per
horum praetiosoꝵ martyrũ ore
subegit. Namq ignorans tuae
dignitatis auctorẽ: cum ceteris
dominari gentibus uideris.
magnis nempe sub acta seruie¬
bas erroribus N am quanto
tenatus eras perdiabolũ uinc¬
ta : tanto es per eorũ passiones
mirabilius absoluta. Felix tu
gallia : quae tantos actales
meruisti suscipere sacerdotes.
Felixtũ parisius : cuius glebe
meruerunt tantoꝵ martrrũ
cruore rigari. Ecce trium mar¬
trrũ gloria pollens: ecceruti¬
lantibus agminibus eoꝵ tẽ
beata praemia ambigerunt
Et quasi multarũ honoregem¬
marũ. conserto dia demate

Expanded text:
similes et finis fecisset aequales. XI. similes et finis fecisset aequales. XI. Isti sunt enim viri sancti, patres tui, per quos tibi, Gallia, evangelium Christi et gratia salutis resplenduit, et quae eras mater erroris, facta es coelesti tradiderunt aptandam, Quamvis enim multis aucta victoriis jus regni tui terrae marique distenderis, minus tamen est quod tibi bellicus labor contulit quam quod christiana pax per horum pretiosorum martyrum ora subegit. Namque ignorans tuae dignitatis auctorem, cum caeteris dominari gentibus videreris, magnis nempe subacta serviebas erroribus. Nam quanto tenacius eras per diabolum vincta, tantum es per eorum passiones mirabilius absoluta. Felix es, Gallia, quae tantos ac tales meruisti suscipere sacerdotes. Felix es, Parisius, cujus glebae meruerunt tantorum martyrum cruore rigari. Ecce trium martyrum gloria polles; ecce rutilantibus agminibus eorum te beata praemia ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto diademate
Abbreviated transcription (Latin):
suis uerum & antiquũ patrẽ
omni cum ueneratione con lau-¬
dat. Qualit̃ autẽ sub domitia¬
no xp̃ianoꝵ persecutore per
martrrii gloriã pertransiuit
ad superos: passionis eius rri¬
gestȩ uobis uolumen innotuit.
soc autẽ ex ingrnii inbecillitate &
segni scientia non tam temerr
quã felici praesumptione ob
amorẽ & reuerentiã sc̃issimi
domini patroni nr̃i ur̃a carita¬
tes hoc. quia si quid uobis ali.¬
quid seruitutis inpen dimus.
ur̃is nos sine dubio apud scm̃
martyrẽ credimus praecibus
adiuuandos. Opere praetium
reor: ut inter tanti patroni sa-¬
cerdotis & martrris sollempni¬
tatem beatoꝵ etiã rustici &
eleutherii memoria recitetur:
ut ubi uno die pro xp̃o subiert̃
martyriũ : ibi indie eoꝵ martr.¬
rusit ueneratio dignitatis.¬
ratione lȩtandũ sit: sed in horũ
excellentia martrrũ merito
uberius gloriandũ: quos gratia
dĩ intantũ apicẽ int̃ om̃nia accłe
membra prouexit: uteos Xp̃i
gratia & electio pares. & labor

Expanded text:
erum et antiquum Patrem omni cum veneratione collaudat. X. Qualiter autem sub Domitiano Christianorum persecutore per martyrii gloriam transivit ad superos, passionis ejus vobis lumen innotuit. Nos autem ex ingenii imbecillitate et segni scientia, non tam temere quam felici praesumptione, ob amorem et reverentiam sanctissimi Domini et patroni nostri vestrae charitauimus, scientes hoc quia si quid vobis servitutis impendimus, vestris nos sine dubio apud sanctum martyrem precibus adjuvetis. Operae pretium et hoc reor, ut inter tanti patroni sacerdotis et martyris solemnitatem beatorum etiam Rustici et Eleutherii memoria recitetur, ut ubi uno die pro Christo subierunt martyrium, ibi in die eorum martyrii sit veneratione dignaratione laetandum sit, in horum tamen excellentia martyrum merito exsultantius gloriandum est, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos Christi gratia et electio pares, et labor
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ. fluminũ & uirectarũ.
opulenta praeceteris urbibus gretiȩ
nobilissima floruit. Et quȩ tunc
capit urbibus cȩteris praeferebat:
modo gentiũ impetu oppressa
&int̃cepta deprimitur: A pollo
dictus apollonis cuiusdã nobilis simi
atheniensiũ principis prosapia
diriuatus cinus pat̾ nicholaus uir
magni ingenii. litterarũ studio
pollens cruis & inclytus argolica
artis magist̃. Cuius filius apollo
dũ int̃philosophoꝵr scolas clarus
habebatur &atenthicas bibliothe¬¬
cis reuoluer&. dum deditus erat
phylosophra & uanis suꝑstitionib:
audiuit paulũ apostolũ noua & in-¬
audita antea doginata pra edicantẽ
Qui dum ei resistere non ualebat.
muenit uerã esse doctrinã. quã
paulus apud athenas edocuit &
relinquens uanas superstitiones
gentiũ. prouolutus pedibus apłi
discipulũ. Hisita gestis: cumquadã
diss& beatũ dronisiũ : interrogare
coepit quid coler& Aut quibus nu¬
numinibus int̾ã spatioso & in

Expanded text:
montium, fluminum et virctorum montium, fluminum et virctorum opulentia prae caeteris urbibus Graecis nobilissima floruit; et quae tunc caput urbibus caeteris praeferebatur modo gentium impetu oppressa et intercepta deprimitur. VI. Apollo dictus est ab Apollinis cujusdam nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus, cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et inclytus Argolicae artis magister. Cujus filius Apollo dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, dumque deditus esset philosophiae et vanis superstitionibus, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem. Qui dum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas edocuit. Relinquens ergo vanas superstitiones gentium, provolutus pedibus Apostdiscipulum. VII. His ita gestis, cum quadam et, beatum Dionysium interrogare coepit quid coleret aut quibus numinibus in tam spatioso et
Abbreviated transcription (Latin):
Chronos & enim greci: saturnũ
uocant Secunda regio athenę
contrachiũ : ubi terebintus mirȩ
magnitudinis inerat. & ubi fam
apastoribus diebus constitutis
colebatur. Tercia regio urbis
athenȩ est. quȩ respicit portũ
neptuni: ubi simulachrũ diana
& neptum egei colebant: quen
locũ possedon pagani appellans
Greci enĩ: neptunũ possedon dies
Quarta regio atheniensis urbis
ubi idolũ martis & herculis
simula chrũ ponebatur : Quiis
incolle tritoniae mons in mnđ
urbis positus ubi concursus totius urbis
lina renascente ueniebat. ad colen¬
A scilic & martẽ &herculẽ : quos
deos fortissimos ad orabant: quẽ locũ
geci ario pagiũ uocant Aris enim
Erece mars latine dicitur. Quinta
fegio urbs atheniensis est. quȩ res¬
piet adportã scheã: ubi idolũ &
simulacrũ mercurii positũ est
Qui locus ermi pagus nominatur.
Eries enim graece: mercurius dicit᷑
Hac urbs. maris. terraeq siluarũ &

Expanded text:
Chronon etenim Graeci Saturnum Chronon etenim Graeci Saturnum vocant. Secunda regio Athenarum contra Chium, ubi terebintus mirae magnitudinis inerat, et ubi fauni pastoribus, diebus constitutis, colebantur. Tertia regio urbis est Athenarum, quae respicit portum Neptuni, ubi simulacrum Dianae et Neptuni Aegaei colebant. Quem locum Popedon pagani appellant; Graeci enim Neptunum Popedon dicunt. Quarta regio Atheniensis urbis est, ubi idolum Martis et Herculis simulacrum ponebantur, quae est in colle Tritoniae: mons in medio urbis positus, ubi concursus totius populi, luna renascente, veniebat ad colendum scilicet Martem et Herculem, quos deos fortissimos adorabant; quem locum Graeci Ariopagium vocant: Aris enim Graece, Mars Latine dicitur. Quinta regio urbis Atheniensis est quae respicit ad portam Sichaeam, ubi idolum et simulacrum Mercurii positum est, qui locus Ermipagos nominatur; Ermis enim Graece Mercurius dicitur. Haec urbs maris terraeque, silvarum et
Abbreviated transcription (Latin):
quod ita scđm in becillitatr in¬
genii nr̃i. pertransacta retro
tempora traditione uetustatis.
sicut audire potuimus uobis per
confinio traciae. & lac edemoni¬
orum posita est: Siti terrarum
montuosa: ionici maris faucibus
terrarũ fertilitate opulenta fim¬
nis & eloquentiae nutrix phrlos¬
phoꝵ & sapientiũ genitrix: ard
uariarũ & diuitiarũ opulenti
praeceteris urbibus pollebat.
Hȩc positi est inattica prouintiua i
cicrops & menander reges
gentiũ claruerunt. Vbi
appollo & h pocrãs &aristotiles
nati sunt: qui toto orbe in ipsis
temporibus sapientiae floribus
fulserunt. In hoc magnopere¬
tempore cicrops & menander reg
idoloꝵ superstitione religio pri¬
mitus reperta c̾micuit. Qumq
& enim regionibus dispertita de¬
scribiturꝰ Prima regio est. que
egeũ marerespicit: mons super¬
eminens urbi. ubi saturni & pril¬
pi aurea simulacra uariis cęlantis
in lusionibus : quã regionẽ cim¬
no pagiũ greci nuncupant

Expanded text:
Quod ita secundum imbecillitatem inQuod ita secundum imbecillitatem ingenii nostri per transacta retro tempora, traditione vetustatis sicut audire potuimus, vobis per confinio Thraciae et Lacedaemoniorum posita, situ terrarum montuosterrarum fertilitate opulenta fuit, et eloquentiae nutrix philosophorum et sapientium genitrix, artiumque variarum et divitiarum opulentia prae caeteris urbibus pollebat. Haec posita est in Attica provincia, ubi Cecrops et Minander reges gentium claruerunt; ubi Apollo, et Hippocras, et Aristoteles nati sunt, qui toto orbe in ipsis temporibus sapientiae floribus fulserunt. In hoc tempore Cecrops et Minander reges, ippe superstitiosa religio primitus apud eos reperta emicuit. Quinque etenim regionibus dispertita describitur. Prima regio est quae Aegaeum mare respicit, mons supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aurea simulacra variis celantur illusionibus, quam regionem Chronopagium Graeci nuncupant;
Abbreviated transcription (Latin):
dam &enim inquibusdã grecis
codicibus relegendo cognouius:¬
relationeiroꝵ nota fidelium.
Indĩ nominc: eugyppius aristharcus
onesiforo primicerio salutẽ. Apices
ur̃ae caritatis anatholio deferen¬
te suscepimus : in quibus insertum
ta traditione recordauerim. de
uariis dogmatibus uelsectarũ ua¬
rietate Atheniensiũ. seuderitu uel
compositione urbis athenȩ uobis
rescribere studio litterali curare¬
mus: & int̃cȩtera inscriptis ur̃is
repperimus: qualit uobis breui
stilo perstrinxissẽ. quȩ in ipsa
ciuitate athemensiũ temporibus
apłoꝵ gesta sunt: uel quomodo
paulo apostolo ibidẽ suꝑ uenien¬
te . ꝑ inanes philosophĩas & falla
Immo &iam expetistis a nobis: ut
desymacho & apollinare chrono¬
pagita. nec non & dedronisio
ario pagita. qui auditores pauli
apostoli temporibus apud athe¬
nas claruerunt. quid de illis
scirẽ: uel quali prosapie atheni¬
ensiũ quaq destrrpe ortisunt.
uobis luculentius exprimerẽ :

Expanded text:
dam etenim in quibusdam Graecis dam etenim in quibusdam Graecis codicibus legendo agnovimusrum sunt nota fidelium. IV. In Dei nomine Eugippius aristarcus Onesiphoro primicerio salutem. Apices vestrae caritatis, Anatolio deferente, suscepimus, in quibus insertum ta traditione recordata de variis dogmatibus vel sectarum varietate Atheniensium, seu de ritu vel compositione urbis Athenarum vobis rescribere studio litterario curaremus. Et inter caetera in scriptis vestris reperimus, qualiter vobis brevi stylo perstringerem quae in ipsa civitate Atheniensium temporibus apostolorum gesta sunt; vel quomodo Paulo apostolo ibidem supervenienti per inanes philosophias et fallacerunt. Imo etiam expetistis a nobis ut de Simacho et Apollinare Chronopagita nec non et de Dionysio Areopagita qui auditores Pauli apostoli temporibus apud Athenas claruerunt, ut quod de illis scirem vel quali prosapia Atheniensium, quaque de stirpe orti sint, vobis luculentius exprimerem.
Abbreviated transcription (Latin):
huic uiro donũ. post apostolos
tribuit diuma dignatio: Cui cũ
potentiae suae tribuit potestatẽ.
qualis ei cum eo ess& gloria de¬
darauit. Iste omnino fratres mei:
iste est beatus . Ille & uere praedi-¬
candus xp̃i sacerdos & martrr
dronisius ario pagita: quẽ apłoꝵ
acta commemorant ciuẽ athe¬
nensiũ nobili progeni e ortum.
dialecticis & rechoricis studiis
ab infantia rudimentis instruc¬
tũ: indiona insula athice pro¬
unciae genitũ. Qui ideo ario¬
pagita dictus est: eo quod in eo¬
dẽ loco qui ario pagus dicitur:
libralibis fucrat litteris eruditꝰ᷑
& candẽ sectã eiusdẽ gentilitatis
non solũ didicerat. sed aliorũ
eru ditissimus doctor inerit. Sed
adiuiante nos ipsius mis cđia qui
perpro phetas pollicere dignatus
est dicens: aperi os tuum. & egõ
ad implebo illud. & brutiuoluit
animalis ora laxare: pauca uobis
delnnus sc̃is insignibus intimandũ.
tis credimus animis placitura. Quȩ¬

Expanded text:
huic viro donum post apostolos huic viro donum post apostolos tribuit divina dignatio, cui cum potentiae suae tribuit potestatem, qualis cum eo esset gloria declaravit. Iste omnino, fratres mei, iste est beatus ille et vere praedicandus Christi sacerdos et martyr Dionysius Areopagita, quem apostolorum Acta commemorant, civis Atheniensium nobili progenie ortus, dialecticis et rhetoricis studiis ab infantia rudimentis instructus, in Diona insula Atticae provinciae genitus. Qui ideo Areopagita dictus est, eo quod in eodem loco qui areopagus dicitur liberalibus fuerat litteris eruditus, et eamdem sectam ejusdem gentis non solum didicerat, sed aliorum eruditissimus doctor inerat. Sed adjuvante nos ipsius misericordia qui per prophetam polliceri dignatus est, dicens: Aperi os tuum et eqo adimplebo illud , et bruti voluit animalis ora laxari, pauca vobis de hujus sancti signis intimandum tis credimus animis placitura. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
dequa angłi dñm con laudant in
astris. sacerdotũ cȩtus magnoresul¬¬
tit honore. & martrrĩi praedicat
chorus uictoriae palmã. In qua
diuclausa ora reserantur interris:
cȩcorũ redeunt negata lumina.
maculȩ peccator: & uota cunctor.
ad sumunt gesta pior. Quã uis
& enim fratres kmi annireuolu.¬
to circuitu eius nobis sacrę uide¬
antur renouari ingilix. & xp̃ia.¬
nis populis perspatia tempoꝵ no-¬
ue sint acstupendę: sicut ad xp̃i
gloriã nobiscum pro uirtutibus
cotidianae permanent & laudan¬
adueniens non sanus abscedit:
quis delictoꝵ sacinis praeprditus.
cum gemitu dixerit esse sẽ reum.
non indulgentĩã promeretur. o¬
Huius certe ut credo diei festiuitatẽ
gloriae tuae. Et bratissimi patris
nr̃i condignae sacrũ transitũ pra-¬
dicans: dñm conlaudans aiebat.
Beatus quẽ elegisti &ad sumpsisti
dñe. habitabit in atrus tuis. Mag¬
nũ enim & ad mirabile dilecto

Expanded text:
de qua Dominum angeli collaudant in de qua Dominum angeli collaudant in astris! Sacerdotum coetus magno resultant honore, et martyrum praedicat chorus victoriae palmam, in qua diu clausa ora reserantur in terris, caecorum redeunt caecata lumina, maculae peccatorum, et vota cunctorum assumuntur gesta piorum. Quamvis etenim, fratres charissimi, anni revoluto circuitu, ejus nobis sacrae videantur renovari vigiliae, et Christianis populis per spatia temporum novae sint ac stupendae, sed ad Christi gloriam nobiscum virtutibus quotidianae permanent et laudanadveniens, non sanus abscedet? quis delictorum sarcina praegravatus cum gemitu dixerit esse se reum, et non indulgentiam promeretur? hujus certe, ut credo, diei festivitatem habitationis gloriae tuae . Et beatissimi Patris nostri condigne sacrum transitum praedicans, et Dominum collaudans aiebat: Beatus quem elegisti et assumpsisti, Domine, inhabitabit in atriis tuis . III. Magnum enim et admirabile, dilectissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
cãm atq gloriosa
& omni ueneratio.¬
ne colendã beats¬
simi patris nr̃i lq
pastoris sc̃issimi dyonisii. nobis
dilectissimi fr̃s hodie festiuitũ
diuina pietas renouare dignas
est: quã non minus credimus
incȩlestibus praedicari : dũ ano
&iam prccatoribus deuottu
neratur interris. Nam lie&
rerr sit lactitiae principatus.
uequid tamen anobis eius inpendit᷑
uriituti: ad laudẽ sui & nr̃i refe¬
erur auctoris. Sicut enim ipsa ur̃a
satres pia testatur praesentia: Intel¬
lgitis dici huius recursum adcom.¬
munẽ pertinere lȩtitiã : dum ho¬
norẽ celebraturi concurritis ad
innua festa pastoris. Abundantio.¬
dio ad eoꝵ scãs uigilias conuenitis.
umq eñi deuotionẽ uram illenon
l serit: cuius uos reuerentia con-¬
gegauit. Uris enim nempe fratres
utpius pat sc̃is congaud& obse-¬
quiis: & in suoꝵ exultat numero
filior Oueneranda nobis sc̃i patris
festiuitas. Ourrebrata & magnis
laudibus prxferenda sollempnitas:

Expanded text:
am atque gloriosam et omni veneratione colendam beatissimi Patris nostri atque pastoris sanctissimi Dionysii, nobis dilectissimi fratres, hodie festivitatem divina pietas renovare dignata est. Quam non minus credimus in coelestibus praedicari, dum a nobis etiam peccatoribus devote veneratur in terris; nam licetmartyrii sit laetitiae principatus. Quidquid tamen a nobis ejus impenditur servituti, ad laudem sui nostrique referatur auctoris. Sicut enim ipsa vestra, fratres, pia testatur praesentia, intelligitis diei hujus recursum ad communem pertinere laetitiam, dum honorem celebraturi concurritis ad annua festa pastoris; abundantiordio ad ejus sanctas vigilias convenitis; namque devotionem vestram ille non deserit, cujus vos reverentia congregavit. Vestris nempe, fratres, ut pius pater, sanctis congaudet obsequiis, et in suorum exsultat numero filiorum. II. O veneranda nobis sancti Patris nostri festivitas! O vere beata et magnis laudibus praeferenda solemnitas,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum & deproprio teloneo quod
elnnis singulis ex massilia solueba¬
ts centũ solidos in luminaribus
eius dc̃ Aecđȩ eo tenore concessit:
ut oleũ exinde actores regis scđm
quod ordo cataboli esset. quasi ad
opus regis studiose emerent: &
sic demũ missis ipsius loci annuatim
taderent. P raeceptumq ex in de
talit firmarestuduit: ut tã in ipsa
massilia quã ualentia. fossas. & lug¬
dunũ. uel quocumq perreliquã
loca transitus erat. omne teloneũ
desex plaustris quibus hoc uide¬
batur deferri. usquequo ad ipsam
basilicã per accederent omnimo¬
dis ess& indultũ.
aophilatiũ quoq ante cornu al¬
taris eiusdẽ Aeccłȩ exargento fie¬
ri iussit: ut intro ductã ab offeren¬
tibus alimoniã. permanũ sacerdo¬
tis ipsa pauperibus erogaretur. sub¬
stantia : quatenus iuxta illud
euangelicũ huiuscemodi elemosi
qui occulta omnia conspicit. cen¬
tuplicata in Aeterna retributione
unicuiq restituer&. QcOωͦ BEATUS

Expanded text:
Nam et de proprio teloneo, quod Nam et de proprio teloneo, quod ei annis singulis ex Massilia solvebatur, centum solidos in luminaribus eiusdem ecclesiae eo tenore concessit, ut oleum exinde actores regii, secundum quod ordo cataboli esset, quasi ad opus regis studiose emerent et sic demum missis ipsius loci annuatim traderent. Praeceptumque exinde taliter firmare studuit, ut tam in ipsa Massilia quam Valentia, Fossas et Lugdunum, vel quocumque per reliqua loca transitus erat, omne teloneum de sex plaustris, quibus hoc videbatur deferri, usquequo ad ipsam basilicam peraccederent, omnimodis esset indultum. 19. Grazofilacium quoque ante cornu altaris eiusdem ecclesiae ex argento fieri iussit, ut, introducta ab offerentibus alimonia, per manum sacerdotis ipsa pauperibus erogaretur substantia, quatinus iuxta illud euangelicum huiuscemodi elemosinDominus, qui occulta omnia conspicit, centuplicata in aeterna retributione unicuique restitueret. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
hostes longe a suis pentrauls
arcebant.
ictus ergo chlotharius & ra
magnitudine stu pefactis
nit furorẽ: filioq redit inpiu
Ignoscit culpã : desecuritate pis¬
licetur. Ita demũ ab eundi copi
concessa. edi beatorũ martirum
succedit: eosq patronos humili
praece asciscit. quorũ expenis
fuerat manifestũ uirtutis ud¬
cium. Et quia quã probati lb
eorũ merita essent agnouit
plurimũ auri & argenti adex
numerosa & optima praedia
dedit.
ASOΡERTUS deniq dõ anni¬
ente regnum paternum
tinens: inter alia quȩ laudabilꝰ
gessit. memor uoti iam dica
accessit ad supra memorati lu¬
cum: & sicut in somnis prȩmis¬
tus fuerat. sc̃orũ martyrũ hos¬
su. rustici. & eleutherii corpora
requirens. gesta eorum in saie¬
fagis & nomina repperit: qe
sbricuerit foris quoq desuꝑ ab sidã
di in fra quã ueneranda martrrũ
iapori tumulauerat: ut plemus de¬
uoti dnimi expler& desideriũ. ex ar¬
gento purissimo mirifice cooperuit.

Expanded text:
hostes longe a suis penetralibus hostes longe a suis penetralibus arcebant. 11. Victus ergo Clotharius et rei magnitudine stupefactus, ponit furorem filioque redit in patrem, ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit eosque patronos humili prece asciscit, quorum expertus fuerat manifestum virtutis indicium. Utque, quam probata sibi eorum merita essent, agnovit, plurimum auri et argenti ad exnumerosa et optima praedia dedit.Dagobertus denique Deo annuente regnum paternum retinens, inter alia quae laudabiliter gessit, memor voti jam dicti, accessit ad supra memoratum locum; et sicut in somnis praemonitus fuerat, sanctorum martyrum Dionysii, Rustici et Eleutherii corpora requirens, digesta eorum in safagis nomina repperit, quafabricaverit, foris quoque desuper absidam illam, infra quam veneranda martyrum corpora tumulaverat, ut plenius devoti animi expleret desiderium, ex argento purissimo mirifice cooperuit. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
audisti. dyonisiũ rusticum. &
eleutherium: & nr̃a hic corpora
tegi. Sed quia famã nrãm sepul¬
tura quam uides & domꝰ huius
uilitas obscurauit: si memoriã
nr̃i te ornatũ iri promittis. hac
te possumus quã pateris libera¬
re angustia: & in cunctis audi.¬
liante dõ praestare suffragiũ.
Et ne pites somnite inlusum
fantasia: accipe signũ ueritate
sub nixũ. Egesta humo quomo¬
numenta nr̃a teguntur: quemq
quod sepulchrũ contineat. lit¬
terȩ insingulis expressȩ doce¬
bunt. Ilico experge factus
nomina quae audierat descri¬
bit : & ex martyrũ allo quio
ingenti exultatione tripudi¬
ans uoto se quod postea studio¬
sissime reddidit obligat
comitantibus plurimis a¬
pinquabat. S ed quia no
minus in reges quam in alo
mines diuina quod uult
c& potentia : qui inertesa
Arguerat. fit ipse iners
manifeste intellegeret
uis ipse. ẽẽt potens. potentior
concedendũ. Quippe margi
fugitiuum tuebantur: & etona

Expanded text:
audisti, Dyonisium, Rusticum et audisti, Dyonisium, Rusticum et Eleutherium, et nostra hic corpora tegi. Sed quia famam nostram sepulturae, quam vides, et domus huius vilitas obscuravit, si memoriam nostri te ornatum ire promittis, hac te possumus quam pateris liberare angustia et in cunctis, auxiliante Deo, praestare suffragium. Et ne putes somnii te illusum fantasia, accipe signum veritate subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quemque quod sepulchrum contineat, litterae in singulis expresse docebunt'. Hico expergefactus, nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exultatione tripudians, voto se, quod postea studiosissime reddidit, obligatcomitantibus plurimis, adpropinquabat. Sed quia non minus in reges quam in alios homines divina quod vult exercet potentia, qui inertes alios arguerat, fit ipse iners, ut manifeste intellegeret, quamvis ipse esset potens, potentioribus concedendum; quippe martyres fugitivum tuebantur et econtra