comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis: salus diuina ẽ integritas m̃tis.
Hanc homo diligit: illam ds̃ tribuit.
Hanc homo conseruat molestias fugiẽ¬
do: illam ds confirmat molestias infe¬
rendo. Sic tam̃ simens intus custodiat᷑:
ut nec ꝑ asꝑa carnis ad impatientiã ꝓ-¬
ruat: nec ꝑblanda ad lasciuiã emol¬
lescat. Tunc gͦ d̃s̃ salutis suȩ ꝓtectionẽ
nobis tribuit: quando anumã nr̃a
dum caro foris patitur intus illesã
custodit: ut pressura quã caro foris to¬
lerat᷑ intus ad m̃tis corruptionẽ non
contingit ut illos ds̃ sp̃ualib bonis
abundantius repleat. quos inopia re¬
rum temporalium exterius coangustat.
Istos gͦ quiquasi foris ꝑ egestatẽ corru¬
unt. & intus uirtutũ diuitiis solidati
sunt quasi sinistra dĩ deseruit. ⁊ dex¬
tera suscepit.
& cȩtera Est quidam finis bonꝰ:
& est quidam finis malus. finiis ma¬
lus ẽ ꝓfundum peccatoꝵ. finis bonꝰ¬
ẽ consummatio uirtutũ. Disciplina

Expanded text:
carnis, salus divina integritas mentis. carnis, salus divina integritas mentis. Hanc homo diligit; illam Deus tribuit. Hanc homo conservat molestias fugiendo; illam Deus confirmat, molestias inferendo. Sic tamen si mens intus custoditur, ut nec per aspera carnis ad impatientiam proruat, nec per blanda ad lasciviam emollescat. Tunc ergo Deus salutis suae protectionem nobis tribuit, quando animam nostram dum caro foris patitur, intus illaesam custodit, ut pressura quam caro foris tolerat, intus ad mentis corruptionem non contingit ut illos Deus spiritualibus bonis abundantius repleat quos inopia rerum temporalium exterius coangustat. Istos ergo, qui quasi foris per egestatem corruunt et intus virtutum divitiis solidati sunt, quasi sinistra Dei deseruit, et dextera suscepit. m . Est quidam finis bonus; et est quidam finis malus. Finis malus est profundum peccatorum; finis bonus consummatio virtutum. Disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
bene oꝑandum aduuat. Sꝑabo in eũ.
quia cor ad amorẽ suum inflammat.
ꝓtector meus. quia supra id qd̾ ferre
possumus temptari non ꝑmitcit. Cor¬
nu salutis meȩ: quia ⁊̃ ꝑsequentẽ dia¬
bolum nos contemnere facit. Postremo
susceptor m̃s: quia finito cursu ꝑ ueni
entib aꝑit. In cornu fortitudo signat᷑.
Cornu confusionis ẽ suꝑbia: cornu salu¬
tis est fiducia bona.
olores mortis. passibilitas & morta¬
litas. torrentes iniquitatis. huius mũ¬
di uanitas:. dolores inferni pena eterna:
laquei mortis. originalis culpa. Dolores
mortis & dolores inferni circũdedert:
quia illos homoante xꝑm euadere ñ
potuit. Torrentes iniquitatis contͣba¬
uerunt: quia huius mundi uanitas.
ad anctualia peccata hominẽ impulit.
Laquei mortis preoccupauerunt: quia
ante quã homo actualiter peccatum ꝑ¬
petrare potuit: culpa originalis incofuit.
t dedisti mͥ ꝓtectionem salutis tuȩ:¬
& cȩtera. Salus humana ẽ sanitas

Expanded text:
bene operandum adjuvat. Sperabo in eum, bene operandum adjuvat. Sperabo in eum, quia cor ad amorem sui inflammat. Protector meus, quia supra id quod ferre possumus, tentari non permittit. Cornu salutis meae, quia etiam persequentem diabolum nos contemnere facit. Postremo susceptor meus, quia finito cursu pervenientibus coelum aperit. In cornu fortitudo signatur. Cornua confusionis est superbia; cornua salutis est fiducia bona.Dolores mortis, passibilitas, et mortalitas. Torrentes iniquitatis, hujus mundi vanitas. Dolores inferni, poena aeterna. Laquei mortis, originalis culpa. Dolores mortis, et dolores inferni circumdederunt, quia illos homo ante Christum evadere non potuit. Torrentes iniquitatis conturbaverunt, qui hujus mundi vanitas ad actualia peccata hominem impulit. Laquei mortis praeoccupaverunt, quia antequam homo actualiter peccatum perpetrare potuit, culpa originalis in eo fuit.t dedisti protectionem salutis meae Salus humana est sanitas
Abbreviated transcription (Latin):
get. A facis impioꝵ qui me afflixerunt
Impius quasi faciem nobis opponit. qͣn¬
do currenti in bono desiderio animo. ap¬
ta impugnatione resistit. Alatere est
cursu ipsa fatigatio non retardat.
umanitas xꝑin resurrectione loqͥ¬
tur. Diligam te domine. In ꝑiculis
timor post ꝑicula amor. Diligam te
dñẽ Causas dilectionis subiungit: quia
fortitudo mea. quia firmamentũ meũ.
quia refugium meũ. quia liberator m̃s.
Conuerso ordine narrat:usq ad ipsum
diuine gr̃e principium mente recurrẽs.
frimum liberator quia hominẽ apotesta¬
de diaboli eri ꝓuit. Deinde refugiũ. quia
de ꝓpriis uitib diffidentẽ. benigne ad
ꝑatrocinandum excipit. Deinde fir¬
mamentũ stanti:ne cadat. Demnde for¬
titudo pugnanti. ut uncat. Lib̾ator
ꝑ baptismum: refugiũ ꝑpenitentiã:
firmam̃tum ꝑ patientiam: fortitudo
ꝑ uictoriam. Ecce quo ordine euasit
malum. Deinde scd̃s uersus: quomo¬
do consecutus sit bonum. Ds m̃s. quia
ꝑfidem illuminat: adutor m̃s. quia ad

Expanded text:
t. A facie impiorum qui me afflixerunt . Inimicus quasi faciem nobis opponit, quando currenti in desiderio Dei animo prava delectatio obsistit. A latere est cursu pravaumanitas Christi in resurrectione loquitur: Diligam te, Domine. In periculis timor; post pericula amor. Diligam te, Domine. Causas dilectionis subjungit, quia fortitudo mea, quia firmamentum, quia refugium meum, quia liberator meus. Converso ordine narrat usque ad ipsum divinae gratiae principium mente recurrens. Primum liberator, quia hominem a potestate diaboli eripuit; deinde refugium, quia de propriis viribus diffidentem, benigne ad patrocinandum excipit. Deinde firmamentum, stanti ne cadat. Deinde fortitudo pugnanti ut vincat. Liberator per baptismum, refugium per poenitentiam, firmamentum per patientiam, fortitudo per victoriam. Ecce quo ordine evasit malum. Deinde secundus versiculus. Quomodo consecutus sit bonum. Deus meus, quia per fidem illuminat. Adjutor meus, quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatem diligere debemus: carnemq mo¬
rituram non indeliciis fouere. s ab in¬
commodis his precipue quȩ ad salutẽ
anime minus conducere uident᷑ defen-¬
dere
entes intelliguntur dere¬
peccatores: popłi stulti: pͥncipes su¬
ꝑbi. Consilium gentium ẽ concupiscen¬
tia carnis: cogitatio popłoꝵ ẽ concupis¬
centia ocłoꝵ. Consilium pͥncipũ ẽ suꝑ¬
bia uitȩ quȩ omĩa ideo ds̃ repbat: quia
mundus transit & concupiscentia
eus. Bene tñ ppłi cogitantes non
habent consilium: quia stulti in po¬
spulis significantur.

Expanded text:
tatem diligere debemus carnemque motatem diligere debemus carnemque morituram non in deliciis fovere, sed ab incommodis his praecipue, quae ad salutem animae minus conducere videntur defendereentes intelliguntur peccatores, populi stulti, principes superbi. Consilium gentium est concupiscentia carnis, cogitatio populorum est concupiscentia oculorum. Consilium principum est superbia vitae. Quae omnia ideo Deus reprobat, quia mundus transit, et concupiscentia ejus. Bene tamen populi cogitationes habent, non consilium, quia stulti in populis significantur.
Abbreviated transcription (Latin):
diligere. Tab̾naculum domini ẽ eccłia ca¬
tholica. in qua fideles laborant. & inpro¬
cinctu cuiusdam spiritalis militie contͣ
aerias potestates pugnaturi excubant
In hoc autẽ tabernaculo illos d̃s abs¬
condit: quib amorem quietis inspiran
do a strepitu huius mundi secretum
expetere facit. S in abscondito tab̃nadi
ꝓtecti non sunt: qui in loco quietis qͥe¬
Ite iuuere nolunt.
disti obseruantes uanitates suꝑ¬
uacue. Uox ista iusti ẽ presentem feli¬
citatem despicientis. Suꝑius cominen¬
dauerat sꝑmsuum dõ. & quasinunc
querens quid decarne fieri uellet. respõ¬
det secarnis curam non habere. quia
uanitas ẽomnis caro: quia hi &̃ qͥ eã
ulicite & suꝑflue amando omni dili
dit: quia dum nimis rem corruptibilẽ
diligunt: ad amorem dĩ incorruptibilẽ
non assurgunt. Odisti inquit obseruã¬
des uanitates suꝑuacue. Bene suꝑua¬
cue: quia & si transitoria ad necessitatẽ
appetimus: nunquam tam̃ ad suꝑflui¬

Expanded text:
ulo suo . Tabernaculum Dei est Ecclesia catholica, in qua fideles laborant; et in procinctu cujusdam spiritalis militiae contra aeras potestates pugnaturi excubant. In hoc autem tabernaculo illos Deus abscondit, quibus amorem quietis inspirando, eos a strepitu hujus mundi secretum expetere facit. Sed in abscondito tabernaculi protecti non sunt qui, in loco quietis, quiete vivere nolunt.disti observantes vanitates supervacue . Vox justi est, praesentem felicitatem despicientis. Superius commendaverat spiritum suum Deo; et quasi nunc quaereres quid de carne fieri vellet, respondet se carnis curam non habere, quia vanitas est omnis caro. Quia ii etiam qui eam illicite et superflue amando omni studieus, quia dum nimis rem corruptibilem diligunt, ad amorem Dei incorruptibilem non assurgunt. Odisti, inquit, observantes vanitates supervacue. Bene supervacue. Quia, etsi transitoria ad necessitatem appetimus, nunquam tamen ad superflui
Abbreviated transcription (Latin):
uit mͥ. Ac si aꝑte diceret angłis suis.
Quid mirum si uos michi seruitis.
quos felices facio: quando quidẽ mͥ
seriuunt quos in sua pauꝑtate dere¬
linquo: Dec quidẽ mirũ si uos m
creditis qui faciem meam uidetis:
cum & illi obediant qui tantũ au¬
diunt & non uident. Uident quippe
angłi. audiunt homines. Audiunt
scilicet & obediunt: ut quandoq e
quales angłis facti. mereant᷑ ⁊ ipsi
auditus est merctũ uidendi. uisio
premium audiendi. Et prius est au¬
dire iudere posterius. sicut scriptũ ẽ
ludi filia ⁊ uide. Quisquis igitur
in futuro d̾m uidere desiderat: ꝓfecto
necesse ẽ ut in presenti pͥus d̾m audiat.
ies diei eructat uerbum. Dies diei
angłs uirgini. Dies angłs ꝓpter
beatitudinẽ: uirgo dies ꝓpt̃ integri¬
tatis uirtutem. Et nox nocti indicat
scientiam. Serpens nox ꝓpt̾ maliciã:
mulier nox ꝓpter ignorantiam. Dies
diei eructat uerbum. Deitas uirgini¬
tatis de utero paterne maiestatis. in

Expanded text:
vit mihi. Ac si aperte diceret angelis suis: vit mihi. Ac si aperte diceret angelis suis: Quid, si vos mihi servitis, quos felices facio, quandoquidem illi mihi serviunt, quos in sua paupertate derelinque? Et quid, si vos mihi obeditis qui faciem meam videtis, cum et illi obediant, qui me tantum audiunt, et non vident? Vident quippe angeli, audiunt homines. Audiunt scilicet et obediunt, ut quandoque similes angelis facti, mereantur ipsi auditus est meritum videndi, visio praemium audiendi. Et prius est audire, videre posterius, sicut scriptum est: Audi, filia, et vide . Quisquis ergo in futuro Deum videre desiderat, profecto necesse eies diei eructat verbum. Dies diei, angelus Virgini. Dies angelus propter beatitudinem; Virgo dies propter integritatis virtutem. Et nox nocti indicat scientiam. Serpens nox propter malitiam: mulier nox propter ignorantiam. Dies diei eructat verbum. Deitas virginitati, de utero paternae majestatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab eo felices facti. euis laudib sẽꝑ
uacant & obsequiis deseruiunt. Qui
nec cognoscuntur nec cognoscunt.
pauꝑes sunt necessarii:quos nec re¬
rum temꝑalium copia ditat. nec bea¬
tificat nec uirtus diuina. Qui añ cog¬
noscuntur. s non cognoscunt. diuites
sunt huius scłi: qui acceptis quidem
pressi nunquã ad celestia cor suspen¬
dunt. Qui uero non cognoscuntur ⁊
cognoscunt. pauꝑes sunt uoluntarii.
caritate xꝑ̃i. Et hi nimirum multis
modis ꝓbantur: aduersis durisq fa¬
tigantur tribulationib. sicut scrip¬
tum ẽ. Uasa figuli ꝓbat fornax: & ho¬
mines iustos demptatio tribulatio¬
nis. Ex quoꝵ item ꝑsona. loquitur
psalmus. Deus d̾s meus resꝑice in me.
quare me dereliquisti: Nunquid ñ
incogniti uidentur: qui orant ut
subinfert᷑. Ds̃ m̃s clamabo ꝑ diem ⁊
non exaudies ⁊ nocte ⁊ non ad insi¬
pientiam mͥ. De his dicit uox diui
na. Popłs quem non cognoui serui¬

Expanded text:
qui ab eo felices facti, ejus laudibus semper qui ab eo felices facti, ejus laudibus semper vacant, et obsequiis deserviunt. Qui nec cognoscuntur, nec cognoscunt, pauperes sunt necessarii; quos nec rerum temporalium copia ditat, nec beatificat servitus divina. Qui autem cognoscuntur, sed non cognoscunt, divites sunt hujus saeculi; qui acceptis quidem is hujus saeculi pressi, nunquam ad coelestia cor suspendunt. Qui vero non cognoscuntur et cognoscunt, pauperes sunt voluntarii; charitate Dei. Et hi nimirum multis modis probantur adversis, durisque fatigantur tribulationibus, sicut scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Ex quorum item persona loquitur psalmus: Deus, Deus meus, respice in me; quare me dereliquisti? Nunquid non incogniti videntur, qui orant ut subinfertur: Deus meus, clamabo per diem, et non exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi . De his ergo vox divi Populus quem non cognovi, servi
Abbreviated transcription (Latin):
senserimus: impetum animi nr̃i refre¬
nemus: & hunc dolorem quasi inimi.¬
cum a latere de insidiis ꝓsilientẽ in stant̃
ꝑsequamur: & latebram eius occultam
de qua ꝓdiit idest suꝑbiam. & extursum
eius ad quem tendit. idest odium frater¬
num ꝑscrutantes. dum laqueos conspi¬
cimus. ꝑicłm caueamus. Comp̃hensus
ẽ in imicus: quia cũ finẽ praui desiderii
ꝓuidemus: animum a consensu retra¬
himus. Sicut enim uitia in uestigando
psequimur. sic comprebendimus inue¬
niendo: & donee deficiant ñ reuertimur :
si ab instantia boni oꝑis ante subiuga¬
tionem uitioꝵ non relaxamus.
opulus quem non cognoui serui¬
uit michi. Non ẽẽt magne ãmi¬
rationis si ppłs a deo cognitus seruiret
differentie. Quidam aũ sunt qui adõ
alii non cognoscuntur. & tñ cognosẽt.
Cognoscere di ẽ. felicem facere. Cognos¬
gratias agere. Qui ergo cognoscunt᷑ a
deo & dmcognoscunt. scĩ angłi sunt:

Expanded text:
senserimus, impetum animi nostri refresenserimus, impetum animi nostri refrenemus, et hunc dolorem quasi inimicum a latere de insidiis prosilientem instanter persequamur, et latebram ejus occultam, de qua prodiit, id est superbiam, et occursum ejus ad quem tendit, id est odium fraternum, perscrutantes, dum laqueos conspicimus, periculum caveamus. Comprehensus est inimicus, quia cum finem pravi desiderii providemus, animum a consensu retrahimus. Sicut enim vitia investigando persequimur, sic comprehendimus inveniendo; et donec deficiant, non revertimur, si ab instantia boni operis ante subjugationem vitiorum non relaxamur.opulus quem non cognovi, servivit mihi . Non esset magnae admirationis, si populus a Deo cognitus serviret differentiae. Quidam enim sunt qui a Deo n cognoscunt: Cognoscere Dei, est felicem facere: cognosgratias agere. Qui ergo cognoscuntur a Deo, et Deum cognoscunt, sancti angeli sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
micos sꝑuales habemus. qui nob̾in si¬
diantur: qui quantomagis oculti sunt.
tanto amplius nocere possunt. Hi sunt
carnales motus. qui in corde nr̃o oruin¬
tur: & quia de latentib desideriis ꝓde¬
unt: incautos sepe sub specie uirtutum
fauunt. Quos tunc nimitum ꝑseqͥmͣ
quando ipsam originis eoꝵ radicem sub¬
tiliter inuestigamus: quatinus dum
nos illicito motu oriente pulsari sense¬
Est aliquis qui de seipso plusquã oportet
sentiens: occulta suꝑbia laborat. Hic gͦ
si forte inter ceteros ad colloqͥndũ siue
ad consulendum consederit: qͥa se sin¬
ritͥ statim ꝑ impatientie uitiũ tumens.
totum quod contra uoluntatẽ suam a¬
gitur. adiniuriam suam fieri arbitrat᷑.
Et quia eos non ratione s odio potuis aut
inuidia ad contemptum suũ excitatos
credit: iamomnino it pote amaliuoliᷤ
suum colloquium subtrahere disponit.
Cũq se immoderare lingua alocutione
tet ergo ut dum nos loquentes uł consu¬
lentes minus audiri. & exinde cor nr̃m

Expanded text:
micos habemus, qui nobis insidiantur, qui quanto magis occulti sunt, tanto amplius nocere possunt. Hi sunt motus carnales, qui in corde nostro oriuntur, et quia de latentibus desideriis prodeunt, incautos saepe sub specie virtututum fallunt. Quos tunc nimirum persequimur, quando ipsam originis eorum radicem subtiliter investigamus, quatenus, dum illos illicito motu oriente pulsare senseia: Est aliquis, qui, de seipso plusquam oportet sentiens, occulta superbia laborat. Hic ergo si forte inter caeteros, vel ad colloquendum, sive ad consulendum consederit, quia se sinrit, statim per impatientiae vitium tumeus, totum, quod contra voluntatem suam agitur, ad injuriam suam fieri arbitratur. Et quia eos non ratione, sed odio potius aut invidia ad contemptum sui excitatos credit, jam omnino utpote a malevolis suum colloquium subtrahere disponit. Cumque se immoderate lingua a locutione tet ergo ut, dum nos vel loquentes, vel consulentes minus audiri, et exinde cor nostr
Abbreviated transcription (Latin):
fectio ꝑorationem. Ab alienis mundus
eris. si non insultes. si non discedas: si ñ
consentias. si non dissimules. Iusticiȩ ẽ
non consentire. s cum rigore resistere:
fortitu dinis nondiscedere. s mala pati
enter tollerare temꝑantie non insulta¬
re. s cum moderamine compati: pru¬
dentie ñ dissimulare. s sollicite ut
mala desinant ꝓuidere.¬

Expanded text:
er orationem. Ab alienis mundus eris, si non insultes, si non discedas, si non consentias, si non dissimules. Justitiae est non consentire, sed cum rigore resistere; fortitudinis, non discedere, sed mala proximi patienter tolerare; temperantiae, non insultare, sed cum moderamine compati; prudentiae, non dissimulare, sed sollicite, ut mala desinant, providere.
Abbreviated transcription (Latin):
bona eterna. Iui ergo dextere dĩ resistũt:
qui uel male credendo uł male uiuen
doxꝑo contradicunt. Dexteredi etiam
resistunt: qui terrena amantes. ec̃na
bona querere contemnunt. Ab his
omnib iustus custodiri desiderat: ne
scilicet malo exemplo illoꝵ ꝓuocatꝰ
ad iniquitatẽ cadat. S quom uult
custodiri. Ut pupillam inqͥt oculi.¬
Aultum diligenter uult custodiri
ciosa. Diligenter custodit᷑. quia mul¬
tum diligitur. Mystice oculus di. ẽ
eccłia scõꝵ. Pupilla ocłi ẽ humanita s xp̃i.
ꝑpupillam anima aciem dirigit. ut
ea quȩ foris sunt discernat. Et ds̃ ꝑat̃
omne iudicium dedit filio: & neminẽ
nisi ꝑfilium iudicat᷑ quasi lucem ate¬
nebris. sic iustos discernens ab iniustis.
Quid ẽ quod iustus eustodiri uult ut
nis. Hoc igitur nos debemus orare. ut
custodiamur ut pupisla oculi:. uidelicet
nonut nichil mali patiamuir in hoc
mundo: s ut ꝑ mala presentia transe¬
amus ad gaudia ꝑpetua.¬

Expanded text:
aeterna bona. Illi ergo dexterae Dei resistunt qui vel male credendo, vel male vivendo Christo contradicunt. Dexterae Dei resistunt qui terrena amantes aeterna bona quaerere contemnunt. Ab his omnibus custodiri justus desiderat, ne videlicet malo exemplo illorum provocatus ad iniquitatem cadat. Sed quomodo se vult custodiri? Multum diligenter vult custodiri retiosa. Diligenter custoditur, quia multum custoditur. Mystice oculus Dei est Ecclesia sanctorum; pupilla oculi est humanitas Christi. Per pupillam animal aciem dirigit, ut ea quae foris sunt discernat; et Deus Pater omne judicium Filio dedit; et neminem nisi per Filium judicat, quasi lumen a tenebris, sic justos discernens ab injustis. Quid est ergo quod justus se custodiri vult ut nis pervenit. Hoc igitur nos debemus orare ut custodiamur sicut pupilla oculi, videlicet non ut nihil mali patiamur in hoc mundo, sed ut per mala praesentia transeamus ad gaudia aet
Abbreviated transcription (Latin):
fecit cognitionem: sccłm conuersionẽ:
tercium uiuificationẽ. Primum ob¬
fuit. scdm non ꝓfuit. terciũ uiuit.
Primum obfuit: quiacum cognouis¬
sent dm̃. non sicut dm̃ głificauerũt
aut grãs egerunt. s euanuerunt in
cogitationib siuis. sd̾m ñ ꝓfuit̃ qͥa

Expanded text:
fecit cognitionem; secundum, conversionem; tertium vivificationem. Primum obfuit, secundum non profuit, tertium vivificavit. Primum obfuit; quia, cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed evanuerunt in cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ contemnat disciplinam dĩ: quia si pec¬
cator est necessaria est ei ut corrigatuR. si
iustus ẽ necessaria ei ut erudiatur. ꝓpt̾ea
iste qui iam eam ad correptionẽ acceꝑat.
adhuc eam aderuditionem necessariã sibi
ẽẽ confirmat: ut sicut correptus expia¬
uit culpas preteritas: ita eruditus cau¬
delam habeat contra culpas futuras.
Dicat gͦ. disciplina tua correxit me infinẽ:¬
& disciplinatua ipsa me docebit.¬

Expanded text:
at disciplinam Dei, quia, si peccator est, necessaria est illi, ut corrigatur; si justus est, necessaria est illi ut erudiatur. Propterea iste qui eam ad correctionem acceperat, adhuc eam ad eruditionem necessariam sibi esse confirmat: ut sicut correctus expiavit culpas praeteritas: ita eruditus cautelam habeat contra culpas futuras. Dicat ergo: Disciplina tua correxit me in finem; disciplina tua ipsa me docebit
Abbreviated transcription (Latin):
sponte ꝑ penitentiam se affligitꝰ iste ꝓpt̃
iuas duras custodit. Qui aũ laborat
ne precepta dei transgrediat᷑. ut uolun¬
tatib ium facit: iste ꝓpter uerbalabioꝵ
dei uias duras custodit. Iule soluit debi¬
tum: iste implet preceptum. Ds̃ enim
homini precipit ne cadat:. s cũ cecid̾it.
iam non precipit s monet ut resurgat.
Preceptum nanq ñ ꝑtinet nͥ ad obedien¬
tes. S qui inpeccato ad huc ꝑmanet
obediens non est. Cum aũ penitendo
ad obedientiam redit: dignus efficitur
ut preceptum accipere possit.

Expanded text:
sponte per poenitentiam se affligit, is propter sponte per poenitentiam se affligit, is propter ias duras custodit. Qui autem laborat ne praecepta Dei transgrediatur, et ut voluntatibus vim facit, is propter verba labiorum ejus vias duras custodit. Ille solvit debitum; hic implet praeceptum. Deus enim homini praecipit ne cadat. Sed cum ceciderit, jam non praecipit, sed monet ut resurgat; praeceptum namque non pertinet nisi ad obedientes: sed qui in peccato adhuc permanet, obediens non est. Cum autem poenitendo ad obedientiam redit, dignus efficitur ut praeceptum accipere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatum non ẽ ꝓrsus aculpa liberi
non sumus: itatam̃ si id quod dicimus
Si aũorando uana cogitamus: &̃ si ueri¬
tatem loquimur: cogitando uanitatem
corde turpitudo uersatur: iam ñ solum
hec patitur inuitus: aliud quando in eiˢ
sꝑ deliberationẽ delectatur.
Ropter uerba labioꝵ tuoꝵ. ego cu¬
stodiui uias duras. In hac presenti in¬
ta inuia sumus: quia ꝑ hanc ad aliam
uitam transimus. S quia humana in¬
firmitas diu ineodem ꝑsistere ñ potest:
tot quasi uias ingredimur: ꝑ quot
actiones uariamur. Quia uͦ in hac ni
chil sine labore facere possumus: qͣsi
gradientes uias duras habemus. S
has uias duras illi non custodiunt:. qͥ
in hac uita delectari querunt. Qui aũ
sponte se humiliant & affugunt. isti
duras uias custodiunt. S quis ẽ qui
tuoꝵ ego custodiui uias duras.: Quȩ
Longe a salute mea: uerbadelictoꝵ me
Quisquis gͣ pret̾itoꝵ delictoꝵ conscius.

Expanded text:
ordinatum non est, prorsus a culpa liberi ordinatum non est, prorsus a culpa liberi non sumus, ita tamen si id quod dicimus Si autem orantes vana cogitamus, etiam, si veritatem loquimur, cogitando vanitatem corde turpitudo versatur, jam non solumtus patitur atque aliud, quando in eis per deliberationem delectatur.ropter verba labiorum tuorum, ego custodivi vias duras . In hac praesenti vita in via sumus: quia per hanc ad aliam vitam transimus. Sed quia humana infirmitas diu in eodem persistere non potest, tot quasi vias ingredimur, per quot actiones variamur. Quia vero in hac vita nihil sine labore facere possumus, quasi gradientes duras vias habemus. Sed has duras vias illi non custodiunt qui in hac vita delectari quaerunt. Qui autem sponte hic se humiliant et affligunt, ii duras vias custodiunt. Sed quis est qui tuorum ego custodivi vias duras? Quae sLonge a salute mea verba delictorum mQuisquis ergo praeteritorum delictorum conscius,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Sinistra dei sunt bonatẽpora¬
lia: dextera dei sunt bona ȩterna. Intẽpora¬
lib bonis delectationes quedam sunt. s
usq infinem non sunt: quia in hac uita
semꝑ gaudium dolor sequitur: & omĩs
delectatio amaro sine terminatur. In dex¬
dera aũ dĩ delectationes usq infinẽ sunt:
quia in uita eterna. nec gaudia in merorẽ.
nec delectationes indolorẽ mutari posst̃.¬
diri postulat quia ñ solum labiis h¬
& corde orat. Tria sunt genera orantiũ.
Alii qui solis labiis: alii qui solo corde.
alii qui labiis & corde orant. Qui solis
labiis orant dolosisunt. quia ñ habent
incorde quod ore ꝓferunt. Dequib dr̃
quia sicut loquuntur ita sentiunt Q so¬
lo corde orant deuoti sunt: quia oratio¬
nem suam adeo tm̃ audiri uolunt.
Quando gͦ moratione uerba ꝓferimꝰ.
sicogitamus quod loquimur. facimus
quod debemus. Si aũ dũ u̾ba oratiõis fũ¬
dimus aliud quodcũq incorde uersa¬
mus: &̃ si illud bonum sit. quod tam̃

Expanded text:
emporalia; dextera Dei bona aeterna. In temporalibus autem bonis delectationes quaedam sunt; sed usque in finem non sunt, quia in hac vita semper gaudium dolor sequitur, et omnis delectatio amaro fine terminatur. In dextera autem Dei delectationes usque in finem sunt, quia in vita aeterna nec gaudia in moerorem, nec delectationes in dolorem mutari possdiri postulat, quia non solum labiis, sed corde orat. Tria sunt genera orantium: alii qui solis labiis, alii qui solo corde, alii qui et labiis et corde orant. Qui solis labiis orant dolosi sunt, quia non habent in corde quod ore proferunt. Qui corde et quia sicut loquuntur, ita sentiunt. Qui solo corde orant, devoti sunt, quia orationem suam a Deo tantum audiri volunt. Quando ergo in oratione verba proferimus, si cogitamus quod loquimur, facimus quod debemus. Si autem verba orationis fundimus, aliud quodcunque in corde versamus, etiam si illud bonum sit, quia tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ amorđi. Anima quȩ dm diligit.
quibdam amoris passib ꝑ carita-¬
tem ad dm currit: animaquȩ hune
mundũ diligit. illam affectus car¬
nis ad ea quȩ amat ꝑcupiditatẽ ab¬
ducit. karitas aũ uia ẽ pacis: quia
in amore conditoris currens animꝰ.
nil quod ledat inuenit. Cupiditas
mentẽ ꝑmultos labores & dolores
distrahit. Huius uie portȩ st̃ qͥnq
sensus corporis: quia ꝑeos animã
concupiscentia educit. S int̾ has
portas prima ẽ uisus: quia oculi
alioꝵ sensuum duces sunt:⁊ eos
fere inomni actione ad concupiscẽ¬
tiam precedunt. Dum enĩgustare
desideras. prius manum porrigis
ut accipias. s priusquam accipias.
uisum dirigis ut eligas. Hot ordi¬
ne: &̃ pͥmũ peccatũ ꝑpetratũ est. Ui¬
dit mulier lignum qd ẽẽt pulchrũ
uisu & ad uescendũ suaue: & tulit
de fructu eius & comedit. Primũ ii¬

Expanded text:
est amor Dei. Anima, quae Deum diligit est amor Dei. Anima, quae Deum diligit quibusdam amoris passibus per charitatem ad Deum currit. Animam quae mundum hunc diligit affectus carnis ad ea quae amat per cupiditatem abducit. Charitas autem via pacis est, quia in amore Conditoris currens animus, nihil quod laedat, invenit. Cupiditas mentem per multos labores, et dolores distrahit. Hujus viae portae sunt sensus corporis, quia per eos animam concupiscentia educit. Sed inter has portas prima est visus, quia oculi aliorum sensuum duces sunt, et eos fere in omni actione ad concupiscentiam praecedunt; dum enim gustare desideras, prius manum porrigis, ut accipias. Sed priusquam accipis, visum dirigis ut eligas: Hoc ordine, et primum peccatum perpetratum est: Vidit mulier lignum, quod esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Primum vi
Abbreviated transcription (Latin):
illa quadriꝑtita pestis: oculos scilicet
curiositas: singuam loquacitas: manꝰ
crudelitas: genitalia uoluptas. Sic fũt
homines corrupti & abominabiles. Cor¬
rupti in anima: abominabiles incor¬
pore. Corrupti coram dõ. abominabiles
coram hominib.
on ẽ qui faciat bonum: non est
usq ad unũ. Quatuor genera fc̃
hominum: quoꝵ omniũ nullũ ẽ qd¬
bonum faciat nisi unũ. Quidã enĩ ft̃
quidm nec intelligunt. nec reqͥrunt:¬
& hi mortui sunt. Alii intelligunt qͥ¬
dem. s ñ requirunt. & hi impu sunt.
alii requirunt. non aũ indelligunt &¬
hi fatui sunt. Alii uͦ & intelligunt ⁊
requirunt: & hi scĩ sunt. Dequib sci¬
licet dici potest: quia ipsi st̃ qͥ faciunt
uerunt. non ẽ timor dĩ ante ocłos
eoꝵ. Anma duas uias habet: unam
bonam & atteram malam: ꝑ quas am¬
bulat ñ passib pedũ. s desiderioꝵ.
Una uia ẽ caritas altera cupiditas. Cu¬
piditas ẽ amor huius mundi. caritaᷤ

Expanded text:
illa quadripartita pestis: oculos scilicet illa quadripartita pestis: oculos scilicet curiositas, linguam loquacitas, manus crudelitas, genitalia voluptas. Sic fiunt homines corrupti et abominabiles, corrupti in anima, abominabiles in corpore; corrupti coram Deo, abominabiles coram hominibus. Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Quatuor genera sunt hominum, quorum omnium nullum est quod faciat bonum, nisi unum. Quidam enim sunt qui Deum nec intelligunt, nec requirunt; et hi mortui sunt. Alii intelligunt quidem, sed non requirunt; et hi impii sunt. Alii requirunt, non autem intelligunt: et hi fatui sunt. Alii vero et intelligunt, et requirunt; et hi sancti sunt: de quibus solis dici potest quia ipsi sunt verunt. Non est timor Dei ante oculos eorum . Anima duas vias habet: Unam bonam, et alteram malam, per quas ambulat non passibus pedum, sed desideriorum. Una via est charitas, altera cupiditas. Cupiditas est amor hujus mundi. Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
orrupti sunt & abominabiles fa¬
ai sunt in studiissius: non ẽ qui faciat
bonum. non est usq ad unum. Habet
anima corruꝑtionẽ suã. ht̃ ⁊ corpꝰ suam.
Corruptio animȩ triꝑtita ẽ. quadriꝑtita
corporis: & corpus quidem constat
ex quatuor elementis: anima uͦ intri¬
plici ui consistit. Est enim rationabiliᷤᷤ.¬
irascibilis. concupiscibilis. Rationem
cuius sanitas ẽ cognitio ueritatis: cor¬
rumpit suꝑbia. Corrupta aũ fallitur
duob modis. In cognitione sui & cog¬
nitione di. Concupiscentiã corrumpit
uana gloria. Iram: inuidia. Corruptio
corporis dicitur abominatio: & fit qͣ¬
tuor modis: scđm quatuor elem̃ta. ex
quib constat. Quatuor enim sunt qͣ
corpus corrumpunt: curiositas. loqua¬
citas. crudelitas. uoluptas Sunt aũ
quatuor partes corporis. in quib sin¬
gulis maxime uigent singula elem̃¬
ta. Dam in oculis.ẽignis. In lingua
que uocem format: aer. In manibus
b aqua. has quatuor partes corrũpit

Expanded text:
orrupti sunt, et abominabiles facti sunt in studiis suis; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Habet anima corruptionem suam, habet et corpus suam. Corruptio animae tripartita est; quadripartita est corporis. Corpus siquidem constat ex quatuor elementis: anima vero in triplici vi subsistit. Est enim rationalis, concupiscibilis, irascibilis. Rationalis, cujus sanitas est cognitio veritatis, corrumpitur superbia. Corrupta autem fallitur duobus modis: in cognitione sui et cognitione Dei. Concupiscentiam corrumpit vana gloria, iram invidia. Corruptio corporis dicitur abominatio; et fit quatuor modis, secundum quatuor elementa ex quibus constat. Quatuor enim sunt quae corpus corrumpunt, curiositas, loquacitas, crudelitas, voluptas. Sunt autem quatuor partes corporis, in quibus singulis maxime vigent singula elementa. Nam in oculis est ignis: in lingua, quae vocem format, aer: in manibus, genitalibus, aqua. Has quatuor partes corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. Dñm ꝓuidet. qui intribula¬
tione positus spem in dño habet. Quasi
enim ꝓuidere ẽ. de presenti tribulatione¬
tare. S siquando duiturna expectatio¬
ne fatigatus animus spem ceptã deserit:
pressura constitutꝰ. & diuinum auxilis̃
quandoq sibi affuturũ confidit. & spem
ceptam usq infinem non deserit.¬

Expanded text:
m providet, qui in tribulatione positus, spem in Domino habet. Quasi enim providere est de praesenti tribulationtare. Sed si quando diuturna exspectatione fatigatus animas spem coeptam deserit,  qui, in pressura constitutus, et divinum auxilium quandoque sibi adfuturum confidit, et spem coeptam usque in finem non deserit
Abbreviated transcription (Latin):
currentis faciem declinare ñ possu¬
mus: congrue in scͥptura ꝑ faciem. p̃sen¬
tiam siue instantiam atq importu¬
nitatem significamus. Quid ẽgͦ qͦd
cicatrices non solum ab insipientia.
s a facie insipientie putruisse. & cor¬
rupte ẽẽ dicuntur: nͥ quia dĩ grã neqͣ¬
quam nos usq ad lapsum peccati dese¬
reret: si ñ prius nr̃a in sipientia deo
in nobis habitanti duimportuna
fuisset. Qͥ cũ ꝑ longã negligentĩã nr̃ã
a nobis recedere inuitus cogit᷑. sta¬
tim cicatͥces uulnerum nr̃oꝵ ñ solũ
ꝑ praua desideria putrefunt: s usq
ad oꝑationẽ prauã corrumpuntur.
est uanitas quam in reb istis
i̾sibilib cernimus: alia uanitas
quã in nobis inuisibiliter sentimus.
Ista ext̾iora uana sunt. quia cum in
corruptione labunt᷑. spem suã per¬
dunt. Alia autem quȩ ꝑ iniquita¬
dem defluit: magis miserabili uani¬
date iusticie decorẽ amittit. uniu̾

Expanded text:
currentis faciem declinare non possucurrentis faciem declinare non possumus, congrue in Scriptura per faciem, praesentiam sive instantiam atque importunitatem significamus. Quid est ergo quod cicatrices non solum ab insipientia, sed a facie insipientiae putruisse et corruptae esse dicuntur, nisi quod Dei gratia nequaquam nos usque ad lapsum peccati desereret, si non prius nostra insipientia Deo in nobis habitanti diu importuna fuisset? Qui cum per longam negligentiam nostram a nobis recedere invitus cogitur, statim cicatrices vulnerum nostrorum non solum per prava desideria putrefiunt, sed usque ad operationem pravam corrumpuntur.est vanitas quam in rebus istis visibilibus cernimus; alia est vanitas quam in nobis invisibiliter sentimus. Ista exteriora vana sunt, quia cum in corruptionem labuntur, speciem suam perdunt. Anima autem quae per iniquitatem defluit, magis miserabili vanitate justitiae decorem amittit. Universa
Abbreviated transcription (Latin):
desideria mens intus putresceret. si ñ pͥus
amemoria preteritaꝵ miseriaꝵ suaꝵ. ⁊
presentis beneficii dei consideratione desi¬
puisset: plangat iste insipientiã suã &
dicat᷑. Putruerunt & corrupte st̃ cicatͥces
meȩ afacie insipientiȩ meȩ.S libet ad¬
huc considerare. quare ñ simpliciter dix
ab insipientia mea. uł ꝓpt̃ insipientiam
meam. s afaciȩ insipientie mee utrũne
aliquid nobis ista adiectione signare uo¬
lu̾it. Primum ipse modus loquendi cõsi¬
derandus ẽ: quia sepe indiuno eloquio
similis positio inuenitur. cum dt. a facie
dñi. uł a facie inimici̾ siue &ẽ qd magis
obscurum ẽ. cũ de reb humana figͣatio¬
ne carentib corporeis. ñ nunꝙͣ &̃ incorpo¬
reis agit. facies memorat qd̾ in usuloꝙ¬
di nunc minime ẽẽ cognoscit᷑. Tũc
tam̃ fuisse dubium non ẽ. qͦd satis
ex tam frequenti scͥpturaꝵ positione
colligi potest. Quod enim ubiq oc¬

Expanded text:
desideria mens intus putresceret, si non prius desideria mens intus putresceret, si non prius a memoria praeteritarum miseriarum suarum, et praesentis beneficii Dei consideratione desipuisset; plangat iste insipientiam suam et dicat: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae. Sed libet adhuc considerare quare non simpliciter dixit ab insipientia mea, vel propter insipientiam meam, sed a facie insipientiae meae, utrumne aliquid nobis ista adjectione signare voluerit. Primum ipse modus loquendi considerandus est; quia saepe in divino eloquio similis positio invenitur, cum dicitur, a facie Domini, vel a facie inimici : sive etiam, quod magis obscurum est, cum de rebus humana figuratione carentibus, corporeis nonnunquam etiam incorporeis agitur, facies memoratur quae in usu loquendi nunc minime esse cognoscitur; tunc tamen fuisse dubium non est, quod satis ex tam frequenti Scripturarum positione colligi potest. Quia enim ubique oc
Abbreviated transcription (Latin):
habebant. Duo igitur sunt que nobis sẽ¬
ꝑ saꝑe debent: & mala uidelicet nr̃aquȩ
euasimus: & gratia dei quã consecuti sumꝰ.
Alens etenim stulta cum malaꝵ delecta¬
tionum laborem non meminit: easdem
delectationes si quando pulsata fuerit
temptatione iterare ñ ꝑtimescit & quẽ¬
admodum mulier cum angustia pariẽ¬
di premitur. concupiscentie carnalis
delectationem abominatur: s cũ memoria
doloris amente recesserit. i terũ carnis ille¬
cebras concupiscit. totaq auiditate ad
eaꝵ exꝑientiam rapitur: quia eis quantꝰ
ammixtus sit dolor non recordatur. Nã si
bene memorie saꝑet dolor ipse qui malã
delectationem sequitur: nequaquã ita in¬
frenis mens ad eius appetitum traheret᷑
Ipsa quoq grã accepta. si animus ab eiꝰ
recordatione non desiꝑet: ab iniuria con-¬
ditoris uł solo pudore nos cohercere potu
facte eẽnt ꝑ desiderium: neq ullomͦ ꝑ pͣua

Expanded text:
habebant. Duo igitur sunt, quae nobis semhabebant. Duo igitur sunt, quae nobis semper sapere debent, et mala videlicet nostra quae evasimus, et gratia Dei quam consecuti sumus. Mens etenim stulta cum malarum delectationum laborem non meminit, easdem delectationes, si quando pulsata fuerit tentatione, iterare non pertimescit; et quemadmodum mulier cum angustia pariendi premitur, concupiscentiae carnalis delectationem abominatur, sed cum memoria doloris a mente recesserit, iterum carnis illecebras concupiscit, totaque aviditate ad earum experientiam rapitur, quia eis quantus admistus sit dolor, non recordatur. Nam si bene memoriae saperet dolor ipse, qui malam delectationem sequitur, nequaquam ita infrenis mens ad ejus appetitum traheretur. Ipsa quoque gratia accepta, si animus ab ejus recordatione non desiperet, ab injuria conditoris vel solo pudore nos coercere potuifactae essent per desiderium, neque ullo modo per prava
Abbreviated transcription (Latin):
uicino sapit ipsa miseria de qͣ erepti sumꝰ.
Et derelicti aliquando melius ꝑtribula¬
tionem cognoscimus: quam st̾ricte tenẽ¬
da fuerat grã quam tempore quietis minꝰ
fortassis amabamus. Fropterea in quodam
loco scͥptura ammonens nos dicit. fili m
tempore maloꝵ ne immemor sis bonoꝵ.
& intempore bonoꝵ ne inimemor sis
maloꝵ. Memoria namꝙ bonoꝵ intem¬
pore tribulationis amimum ꝑspem erigit:
& memoria maloꝵ in tempore ꝓsꝑitatis
ad custodiam sui cautiorem facit. Cunq
alterno sapore se utrũꝙ contẽꝑat: nec ad¬
uersitas ꝑ desꝑationẽ deicit: nec ꝓsꝑitas ꝑ
inanẽ leticiam mentẽ dissoluit. Hinc ppło
isrł a moyse ꝑincrepationẽ dr̃. Gens absꝙ
consilio ẽ & sine prudentia: utinã saꝑes ⁊
intelligeres. ac nouissima ꝓuideres. Quia
enim nec presentia dĩ beneficia cognoscere.
nec sua ꝑicula futura ꝓuidere poteranti qͣsi
prudentiȩ saporẽ inmentis palato ñ

Expanded text:
vicino sapit ipsa miseria de qua erepti sumus. vicino sapit ipsa miseria de qua erepti sumus. Et derelicti aliquando melius per tribulationem cognoscimus, quam stricte tenenda fuerat gratia, quam tempore quietis minus fortassis amabamus. Propterea in quodam loco Scriptura admonens nos dicit: Fili, in tempore malorum ne immemor sis bonorum; et in tempore bonorum ne immemor sis malorum . Memoria namque bonorum in tempore tribulationis animum per spem erigit; et memoria malorum in tempore prosperitatis ad custodiam sui cautionem facit. Cumque alterno sapore se utrumque contempserat, nec adversitas per desperationem dejicit, nec prosperitas per inanem laetitiam mentem dissolvir: Gens absque consilio, et sine prudentia. Utinam saperent, et intelligerent ac novissima providerent! Quia enim nec praesentia Dei beneficia cognoscere, nec sua pericula futura praevidere poterant, quasi prudentiae saporem in mentis palato non
Abbreviated transcription (Latin):
abundanti sanie corrumpuntur. Causa
qͦq corruptionis explanatur cum dr̃ a facie
insipientie mee. Sapiens a sapiendo dicit᷑:
non ille qui sapores palato oris ꝑciꝑit: s ille
qui ueritatem iudicio mentis comp̃hendit.
Unde oẽ cor quodueritatis exꝑs ẽ non absur¬
de insipiens dicipotest. Notandum uͦ ẽ. qd̾
non quelibet ueritatis cognitio ꝓpͥe sapientia
or̃: nisi illa que ñ solo auditu. s ꝑ ipsam exꝑi¬
entiam rerum comꝑat᷑. familrarius enim
quodãmͦ atꝙ ꝑfectus exꝑta quã audita cog¬
noscimus: & cognitionem ueritatis quã in
nobis doctrina inchoat: exꝑientia consum¬
timus. quod cuiusubet rei qualitatẽ ꝑfestiꝰ
ꝑsui contrarii exꝑientiam iudicamus: qͥa
& bona quelibet tunt iocundius & delecta¬
bilius amplectimur: cum post longam
miseriam fatigati respiramus. Hinc qͦ ẽ
quod deimiscd̾iam tanto amplius in nr̃a
liberatione diligimus: quanto nobis e

Expanded text:
erabundanti sanie corrumpuntur. Causa erabundanti sanie corrumpuntur. Causa quoque corruptionis explanatur cum dicitur: A facie insipientiae meae. Sapiens a sapiendo dicitur, non ille qui sapores palato oris percipit, sed ille, qui veritatem judicio mentis comprehendit; unde etiam cor, quod veritatis expers est, non absurde insipiens dici potest. Notandum vero est quod non quaelibet veritatis cognitio proprie sapientia dicitur, nisi illa quae non solo auditu, sed per ipsam experientiam rerum comparatur. Familiarius enim quodammodo atque perfectius experta, quam audita cognoscimus, et cognitionem veritatis quam in nobis doctrina inchoat experientia consumcimus, quod cujuslibet rei qualitatem perfectius per sui contrarii experientiam judicamus, quia et bona quaelibet tunc jucundius, et delectabilius amplectimur, cum post longam miseriam fatigati respiramus. Hinc quoque est quod Dei misericordiam tanto amplius in nostra liberatione diligimus: quanto magis nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
tur hi qui & si uitam sine peccato duce
nequeunt: nunquã tam̃ culpe crimi¬
nalis uulnus ꝑceꝑunt. Primum genꝰ
ẽ peccantium: scdm penitentium: c̃ciũ
ẽ eoꝵ qui ꝑpenitentiã sunt correcti: qͣr¬
tĩ. ẜrimi sunt egri: scd̃i sunt ad sanitatẽ
conuersi & dercii sunt sanati: quarti st̃
sani. Exhis satis colligi potest. de quo
genere hominum iste sit: qui cicatces
suas ad corruptionem reu̾sas plangit.
fenitere enim iam ceꝑat: & peccatum
iam uoluntate deseruerat:. s reatꝰ peccĩ
ñdum adhuc in eoplene sanatuserat: &
pꝰquam ꝑuenisset ad integrã sanitatem
uulneris: corruptus ẽ ꝑiterationẽ iniqͥta¬
tis. Unde recte prius dr̃ putruerunt ac
deinde adiungit᷑. corrupte st̃ cicatͥces meȩ.
Prius enĩpraua desideria ad mentẽ rede¬
unt: & sic quodãmͦ obductȩ cicatrices
interius computrescunt. Demde uͦ cũ
uoluntas mala usq ad oꝑationẽ ire
ꝑmittit᷑ iam ipsȩ cicatrices qͣsi ex suꝑ¬

Expanded text:
tur ii qui, etsi vitam sine peccato ducere tur ii qui, etsi vitam sine peccato ducere nequeunt, nunquam tamen culpae criminalis vulnus perceperunt. Primum genus est peccantium, secundum poenitentium, tertium eorum qui per poenitentiam sunt correcti, quarti. Primi sunt aegri, secundi sunt ad sanitatem conversi, tertii sunt sanati, quarti sunt sani. Ex his satis colligi potest de quo genere hominum iste sit qui cicatrices suas ad corruptionem reversas plangit. Poenitere enim jam coeperat, et peccatum jam voluntate deseruerat, sed reatus peccati nondum adhuc in eo plene sanatus erat, et priusquam pervenisset ad integram sanitatem vulneris, corruptus est per iterationem iniquitatis. Unde recte prius dicitur, putruerunt, ac deinde adjungitur, corruptae sunt cicatrices meae. Prius enim prava desideria ad mentem redeunt, et sic quodammodo cicatrices obductae interius computrescunt. Deinde vero cum voluntas mala usque ad operationem ire permittitur, jam ipsae cicatrices quasi ex sup
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã uulnerati sunt: scdm eoꝵ qͥ pꝰ¬
uulnera ꝑfecte st̃ sanati: dercium ẽ eoꝵ
quib obducta quidem sunt uuln̾a.
& tam̃ ad huc ꝑmanserunt cicatͥces.
idest uulnerum signa: quartũ est
eoꝵ in quib ipsa adhuc uulnera hian¬
tia sunt & necdum obduci ceꝑunt. Si
gͦ ꝑuulnera peccata intelligimus: qui
inpeccati desiderio ꝑmanent: quasi uul¬
nera aꝑta habent. Qui uͦ peccatũ dese¬
runt. & tam̃ adhuc areatu peccati ꝑ
satisfactionem plene purgati non sunt.
inhis quasi quedam signa uulnerum
ꝑmanserunt. Qui autempost perpet᷑¬
ta scelera & peccandi affectum deserunt.¬
& reatum peccati plena satisfactione ob¬
ducunt: ab his etiam ipsauulnerũ uesti¬
gia discesserunt. Sic sanatus erat paulus.
qui post tanta mala dicebat. nichil mi¬
chi conscius sum: quia nimirũ p̃terttoꝵ
uulnerum in se nec signa quidem inue¬
nire poterat: quem de anteacta prauita¬
te conscientia non accusabat. Hos sequũ¬

Expanded text:
nunquam vulnerati sunt. Secundum est nunquam vulnerati sunt. Secundum est ulnera perfecte sunt sanati. Tertium est eorum quibus obducta quidem sunt vulnera, et tamen adhuc permanserunt cicatrices, id est vulnerum signa. Quartum est eorum in quibus ipsa adhuc vulnera hiantia sunt, et necdum obduci coeperunt. Si igitur per vulnera peccata intelligimus, ii qui in peccati desiderio permanent, quasi vulnera aperta habent. Qui vero peccatum deserunt, et tamen adhuc reatu peccati per satisfactionem plene purgati non sunt; in his quasi quaedam signa vulnerum permanserunt, Qui autem post perpetrata scelera, et peccandi affectum deserunt, et reatum peccati plena satisfactione obducunt, ab iis etiam ipsa vulnerum vestigia discesserunt. Sic sanctus erat Paulus, qui post tanta mala dicebat: Nihil mihi conscius sum . Quia nimirum praeteritorum vulnerum in se ne signa quidem invenire poterat, quem de anteacta pravitate conscientia non accusabat. Hos sequun
Abbreviated transcription (Latin):
catrices mee. Consid̾anti michi
huius uersiculi uirtutem: non potest
iam legenti ẽẽ incognitum: qͦd totiens
patienti est exꝑtum. S utinam mͥ uł
exꝑientia cognitionem non dederit uł
si aliter cognoscere non debueram.ipsa
potius cognitio data ñ sit. Quod sisic
necesse fuit. & sine manu ualida erudi¬
ri ñ poteram: utinam iam nunc uel
ipsa mea cognitio m sic saꝑet: quatinꝰ
preteritoꝵ doloꝵ exꝑientia a futura
me iniquitate cohercet. S quia totiẽs
pꝰt exꝑientiam maloꝵ desipusse me
uideo: ipsos ad huc amaritudinis gustꝰ
ꝑtimesco. Dicam tam̃ & ñ sine dolore
dicã. putruerunt & corrupte st̃ cica¬
trices meȩ a faciȩ insipientiȩ mee. Et
licet uerboꝵ hoꝵ expositio mͥ non sit
necessaria. quia tñ multi felicius eã ñ
nouert̃. ꝓpter eoꝵ instructionem ñ ẽ
omnino tacenda. Rutruert̃ in qͥt ⁊ cor¬
rupte sunt cicatrices meȩ. Diligentius
consideranti: quatuor hͥ gena homi¬
num occurrunt. Primũ est eoꝵ qui

Expanded text:
tiae meae . Consideranti mihi hujus versiculi virtutem, non potest jam legenti esse incognitum quod toties est patienti expertum. Sed utinam mihi, vel experientia cognitionem non dederit, vel si aliter cognoscere non debueram, ipsa potius cognitio data non sit. Quod si sic necesse fuit, et sine manu valida erudiri non poteram, utinam jam nunc vel ipsa mea cognitio mihi sic saperet, quatenus praeteritorum dolorum experientia a futura me iniquitate coerceret. Sed quia toties post experientiam malorum desipuisse me video, ipsos adhuc amaritudinis gustus pertimesco. Dicam tamen, et non sine dolore dicam: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae. Et licet horum verborum expositio non sit mihi necessaria, quia tamen multi felicius eam non noverunt, propter eorum instructionem, non est omnino tacenda. Putruerunt, inquit, et corruptae sunt cicatrices meae. Diligentius consideranti quatuor hic genera hominum occurrunt. Primum est eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃cipue inchoantiũ ꝓpositũ labe¬
factare solent: incũbentium tẽptatio¬
num molestia: & pret̾itaꝵ delectatio¬
num memoriã. Illȩ nãq dum solito
grauiores insurgunt: sepe pusillani¬
mes ꝑ imꝑatientiam deiciunt. Iste uͦ¬
dum plus solito male dulces ad memo¬
riam redeunt: ꝑ incontinentiã incau¬
tos seducunt. Ponamꝰ gͦ custodẽ op¬
timũ ante ocłos nr̃os timorẽ dñi. ut
dum scilicet ipse reliquoꝵ sensuũ
duces custodit: omne sequentiũ acti¬
onum corpus sanũ ⁊ integrũ ẽẽ possit
Hanc custodiã is boseht qͥa domu suȩ
p̃ficere noluit. in ĩguine uulnus mor¬
tis accepit: qͥa qͥsqͥssensꝰ suos timore dnĩ
munire negligit᷑ huic subito irrepens
delectatio carnis. uitã anims extinguit
suos ꝑtimorẽ di adelectatione ñ custodit.¬
quȩ sit interni amoris dulcedo. idest di¬
Ut quid dissimulant homines inuitasua
agere penitentiam: & extrema de confessio¬

Expanded text:
quae praecipue inchoantium propositum labequae praecipue inchoantium propositum labefactare solent, incumbentium scilicet tentationum molestia, et praeteritarum delectationum memoria. Illae namque dum solito graviores superveniunt, saepe pusillanimes per impatientiam dejiciunt. Istae vero dum solito male dulces redeunt, per incontinentiam incautos se ducunt. Donamus ergo custodem optimum ante oculos nostros timorem Domini, ut dum scilicet ipse reliquorum sensuum duces custodit, omne sequentium actionum corpus sanum, et integrum esse possit. Hanc custodiam Isboseth, quia domui suae praeficere noluit, in inguine vulnus mortis accepit , quia quisquis sensus suos timore Domini munire negligit, huic subito irrepens delectatio carnis vitam animae exstinguit.suos per timorem Dei a delectatione quae sit interni amoris dulcedo gustt. Quid dissimulant homines in vita sua agere poenitentiam, et extrema de confessio