comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctamen et discͥ̾men salut Ouito nõs qui nnichil in
bello sunẽ extis agũt nichil sine auspicys dũ hỹ̃ ans¬
picia Ex tertia uideamꝰ ¶esm
Amq et athemẽses onũbꝰ semꝑ publicis ꝯsiliis
dõnos quosdã sac̾dotes quos mantis uocãt adhibu¬
erut et lachedemonii regib suis augurẽ assessorem
dederũt. Itomq sembꝰ. sic eñ publicũ ꝯsiliũ appellãt au¬

Expanded text:
certamen et discrimen salutis. Omitto nostros, qui nihil in certamen et discrimen salutis. Omitto nostros, qui nihil in bello sine extis agunt, nihil sine auspiciis domi habent auspicia; externa videamus: Namque et Athenienses omnibus semper publicis consiliis divinos quosdam sacerdotes, quos ma/nteis vocant, adhibuerunt, et Lacedaemonii regibus suis augurem adsessorem dederunt, itemque senibus sic enim consilium publicum appellant au
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯceptis portentoꝵ ex̾ritatissinu intͥp̃tes extiterẽ
Euoꝵ quid̃ unii ut cu solos dice u̾ba ip̃a pruderiterũ
a mardibꝰ posita declarãt. qr eñi oñdũt portendũt
mõsirat p̃dicur̃ ostenta portõta mõsera ꝓdigia duri
Rrabes autẽ et fages et cilices ꝙ pascu potoꝵe ma¬
riẽ utũt᷑ cãpos mõtes hyeme et ostate ꝑagͣntes
ppt̃oa faciliꝰ cantꝰ auiũ et uolatꝰ notauert᷑. Qad̾ꝙ
et pisidie causa fuit et huic nr̃c̾ mubrie Tũ caria
tota p̃cipue q telinesses quos ante dixi ꝙ agros ubriõs
maxiẽq fertiles incolut̃ in quibꝰ młta pp̃ fecũditatem
fingi gigni q pñt ĩ ostẽto aĩadu̾cedis diligẽ fuert̃ ¶ elͫ¬
Uois nõ nõ uidet in optima quaq re publica płimũ
auspicia et ⁊liqͣ dĩnandi gu̾a ualuisse quis rex
uiu ꝙͣ fuit quis ppłs qui nõ ute̾t᷑ p̃dictoẽ dĩna neq
solũ in pace. s in bello multo etiã mago quo matꝰ erat

Expanded text:
itatissimi interpretes exstiterunt. Quorum quidem vim, ut tu soles dicere, verba ipsa prudenter a maioribus posita declarant. Quia enim ostendunt, portendunt, monstrant, praedicunt, ostenta, portenta, monstra, prodigia dicuntur. Arabes autem et Phryges et Cilices, quod pastu pecudum maxume utuntur campos et montes hieme et aestate peragrantes, propterea facilius cantus avium et volatus notaverunt; eademque et Pisidiae causa fuit et huic nostrae Umbriae. Tum Caria tota praecipueque Telmesses, quos ante dixi, quod agros uberrumos maximeque fertiles incolunt, in quibus multa propter fecunditatem fingi gignique possunt, in ostentis animadvertendis diligentes fuerunt. Quis vero non videt in optuma quaque re publica plurimum auspicia et reliqua divinandi genera valuisse? Quis rex umquam fuit, quis populus, qui non uteretur praedictione divina? neque solum in pace, sed in bello multo etiam magis, quo maius erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uiduat᷑ ei sũmũ bonũ non .ii. u̾bo solũ posuit uoluptatẽ
ẜ explanauit qd dicet Baporẽ inquit et corꝑm ꝯplaxũ
et ludos atq rantꝰ et formas eas qͥbꝰ ocłi iocũde moueat᷑
nũ fingo. nũ mẽtior cupio refelli quid eiũ laboro nistut
ditas in om̃i questioẽ explicet᷑ Ad is aic nõ cresa᷑ uolurtẽ
doloe detracto sumãq uoluꝑtatẽ ichil doloe paugs uoit᷑

Expanded text:
 videatur ei summum bonum. non enim verbo solum posuit voluptatem, sed explanavit quid diceret: saporem inquit et corporum complexum et ludos atque cantus et formas eas quibus oculi iucunde moveantur. num fingo, num mentior? cupio refelli. quid enim laboro nisi ut veritas in omni quaestione explicetur? 'at idem ait non crescere voluptatem dolore detracto, s
Abbreviated transcription (Latin):
chiescẽ leuare potit aut etiã de quo panlo añ dixi cela.¬
monẽ pulsũ pria exulãtẽ atq egẽtem In quo ħ anidatio
frebat hogie est ille telamon niõ quẽ gla ad celũ extulit
copiã dicut̃ fiat sane sũmũ bonũ oẽ nõ dolere quẽquẽ id
nonuocat᷑ uoluptas sed nõ unccẽ est nũt omĩa Idue est
quo traducti luctũ leueꝰ. sit sane sũmũ malũ delocͤ. In eo
igit᷑ qui non ost si molo careat fruit᷑ ne ꝯtrnuo sumo borio. ꝗd¬

Expanded text:
 de quo paulo ante dixi, aut Telamonem pulsum patria exulantem atque egentem? in quo haec admiratio fiebat: Hi/cine est ille Te/lamon, modo quem glo/ria ad caelum e/xtulit, copiam dicunt? fac sane esse summum bonum non dolere—quamquam id non vocatur voluptas, sed non necesse est nunc omnia—: idne est, quo traducti luctum levemus? sit sane summum malum dolere: in eo igitur qui non est, si malo careat, continuone fruitur sum
Abbreviated transcription (Latin):
hector. d uehint subuedre debemꝰ. querit eni auxiliũ q̃d
petã p̃sidii aut rxcq̃r. Quo ñĩ ne auxilio exili a fuga
freta sun arce et urbe orba sum quo accedã aut quo applicẽ
qui nec a re prĩe domistant fica et disiecta iacẽt fana flã¬
ma deflagͣta Tot alii stant ꝑretes de forti atq abrece erispa¬

Expanded text:
Hector, tuae—huic subvenire debemus; quaerit enim auxilium: Qui/d petam prae/sidi aut e/xequar quo/ve nunc Au/xilio e/xili au/t fugae fre/ta sim? A/rce et urbe o/rba sum. quo a/ccidam? quo a/pplicem? Cui/ nec arae pa/triae domi stant, fra/ctae et disiectae/ iacent, Fa/na flamma de/flagrata, to/sti alti stant pa/rietes De/formati atque a/biete crispa
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ cũ p̾cano̾i potuisse uide᷑ si ꝓuisũ eẽt quasi culpa ꝯtractit
malũ eg̾tudrom acriorẽ fcc̃it Qita esse dies declat que ꝓce¬
dens ita mitigat ut iisdem malis manẽtib nõmͣ lematur
eg̃tudo s in plisq tollas. Cartaginõses multi romre ẜuiori
macedor̃s ꝑse rege capto uidi etꝭ in peloponẽso cũ essem
adolesces quosdã chorithios. hii potant oẽs eadem illa de an¬
deͦmacha de plorae̾ hoc omĩa uidi.  iã detãtauerãt fortasse
Eo. nerãt uultu oroẽ oñi reliquo motu et statu ut eos ar¬
guios & sicionios dices. magpq me mouerat ab monerãt

Expanded text:
detur praecaveri potuisse, si provisum esset, quasi culpa contractum malum aegritudinem acriorem facit. Quod ita esse dies declarat, quae procedens ita mitigat, ut isdem malis manentibus non modo leniatur aegritudo, sed in plerisque tollatur. Karthaginienses multi Romae servierunt, Macedones rege Perse capto; vidi etiam in Peloponneso, cum essem adulescens, quosdam Corinthios. hi poterant omnes eadem illa de Andromacha deplorare: haec omnia vidi , sed iam decantaverant fortasse. eo enim erant voltu, oratione, omni reliquo motu et statu, ut eos Argivos aut Sicyonios diceres, magisque me moverant
Abbreviated transcription (Latin):
aĩosa defindat sentẽcia go quia nõ in senatu ud̃ in ꝯtiore
nõ apud uxntĩ ne apud cõsoes dice̾ audeãt e c̃ istis
alias et no quis aĩo nullũ ut tͥ tñ ĩstituã uerã dicẽtibꝰ facile
cedam datũ ad monobo si maxie uerũ sit ad corpꝰ oĩa r̃ fre
sapiẽtẽ siuẽ ut hoestiꝰ dicã nichil face̾ nisi qd̾ expediat sũ¬
hoc onũa roferre ad utilitate suã qm̃ hic plausibliã nõ si
ut in sui gaudeãt gloiose loqui desmãt. ¶Ru¬
Hrenartoꝵ ⁊estat siña qui cũ og̾tudĩe censẽt existe
st nat opiãto quid euene̾it est id quid̃ maguũ ut p̾duxi

Expanded text:
sententia, pro qua non in senatu, non in contione, non apud exercitum neque ad censores dicere audeant. sed cum istis alias, et eo quidem animo, nullum ut certamen instituam, verum dicentibus facile cedam; tantum admonebo, si maxime verum sit ad corpus omnia referre sapientem sive, ut honestius dicam, nihil facere nisi quod expediat, sive omnia referre ad utilitatem suam, quoniam haec plausibilia non sunt, ut in sinu gaudeant, gloriose loqui desinant. Cyrenaicorum restat sententia; qui tum aegritudinem censent existere, si necopinato quid evenerit. es
Abbreviated transcription (Latin):
sic dice̾t inͥ aut soctes aut plõ quid iaces. aut qd mores
a mr succũbis cedisq fortũe q̃ ꝑuellẽ eo forsitã potuerit
et pidgere te nõ potuit Certe uires frangere magna ius
S in uentibꝰ eas oxcita si forte dormunt Iamt̾ aderit pncops
fortitudo q̃ te aĩo tãto eẽ coget ut onuã quie ⁊ tiõi possunt
eudre ꝯtep̃nas et ꝓ nichilo putes Aderit teͦpãtia q̃ est
eadem modatio a me quid̾ pauilo añ appellata frugalitas
que te curpit̾ et nequit̾ i nnchil face̾ patrat᷑ Quid est ne
quiꝰ aut turpiꝰ effeiãto uiro ne iustia quid te sinet ista
face̾ cui mĩmꝰ eẽ uidet᷑ in hac causa locꝰ quecũ ita dicit
duplintͤ te eẽ ũustũ cũ et alienũ oppetas qui mortãl
natꝰ ꝯditorm postules ĩmorliũ et guit̾ feras te ꝙ utend
acceꝑas reddidisse. prudentie u̾o quid rũdebis docẽti ututẽ
sese eẽ ꝯtontã quõ ad bene uiuẽd̃. sic etiã ad beate. Que

Expanded text:
sic diceret, aut Socrates, aut Plato: Quid iaces? aut quid maeres? aut cur succumbis, cedisque fortunae? quae pervellere te forsitan potuerit, et pungere: non potuerit certe vires frangete: magna vis est in virtutibus, eas excita, si forte dorm unt. Ita tibi aderit princeps fortitudo quae te tanto animo esse coget, ut omnia, quae possinte, contemnas et pro nihilo putes. aderit temperantia, quae est eadem moderatio, a me quidem paulo ante appellata frugalitas, quae te turpiter et nequiter facere nihil patietur. quid est autem nequius aut turpius ecfeminato viro? ne iustitia quidem sinet te ista facere, cui minimum esse videtur in hac causa loci; quae tamen ita dicet dupliciter esse te iniustum, cum et alienum adpetas, qui mortalis natus condicionem postules inmortalium et graviter feras te, quod utendum acceperis, reddidisse. prudentiae vero quid respondebis docenti virtutem sese esse contentam, quo modo ad bene vivendum, sic etiam ad beate? q
Abbreviated transcription (Latin):
posse accidere diu cogitauolt q̃ cogita una maxiẽ molestias
postmo ꝙ uidet malid nullũ esse is culpã. culã antem
mullam esse cũ id qd̾ ab hoĩe non pot̾it p̃stari euenedet
nco reuocatio illa affert cũ a ꝯtuendis nos malis auocat
nulla s̃ non est ent in nra ptãte fodicãtibꝰ hiis rebꝰ qͣs
malas esse opinennu dissilãtio uel obliuo lacetãt uexãt
sinuunos adino mer ignes adhibet̃ respirat̾ nõ siuit. e tu
cogitate obluusti malorũ. dices aliquid et magno qͥd pħo¬

Expanded text:
posse accidere diu cogitaverit, quae cogitatio una maxime molestias postremo quod uidet malum nullum esse nisi culpam, culpam autem nullam esse cum id, quod ab homine non potuerit praestari, eueneritnam revocatio illa, quam affert, cum a contuendis nos malis avocat, nulla est, non est enim in nostra potestate fodicantibus tis rebus, quas malas esse opinemur, dissimulatio, vel oblivio. Lacerant, vexant, stimulos admovent, ignes adhibent, respirare non sinunt. Et tu cogitare, oblivisci malorum. diceres aliquid, et magno q
Abbreviated transcription (Latin):
epiciu̾ sentẽtiã uidem̃ꝰ qui censet incẽ ẽ eẽ oes
in eg̾tudiẽ ẽc̃ qͥ sei malis eẽ arbitut᷑ sine illa at̾ prusa¬
mala nec firi pmeditata leuiõa etultãq etiã eẽ medita ͥ
futiui maliant fortasse nec fuitu̾i quid satꝭ eẽ odiosũ malũ
oniã cũ ued̃sset. qui autẽ semꝑ cogitausset accidere posse
aliquid adu̾si et fieri illud sempit̾nũ malũ Siuo ne frituya
quid̃ fit frustra suscipi nuseriã uolidrariã ita semꝑ anoi aue
qo cmpiendo aut cogitando mala leuatoem autẽ eqtudĩs
in duabꝰ rebꝰ poĩt a uotatoe a cogitãda molestia et reuorator̃
pcahie ab atbis cogitatõib hebẽtẽ anẽ ad miẜias ꝯtẽpladas
a quibus cũ cetidit recoptu dpellit rursũ et incitat ad msi¬
piendas totaq mente ꝯtcectadas uarias uolape qubo elle

Expanded text:
 qui censet, necesse esse omnes in aegritudine esse, qui se in malis esse arbitrentur. sive illa ante provisamala, nec fieri praemeditata leviora: stultamque etiam esse meditationem futuri mali, aut fortasse nec futuri quidem: satis esse odiosum malum omne, cum venisset: qui autem semper cogitavisset, accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum: si vero ne futurum quidem sit; fruftra suscipi miseriam voluntariam: ita semper angi, aut accipiendo aut cogitando malo. Levationem autem aegritudinis in duabus rebus ponis, avocatione a cogitanda molestia, et revocatione strahit ab acerbis cogitationibus. Hebetem aciem ad miserias contemplandas: a quibus cum cecinit receptui, impellit cursum, et incitat ad conspiciendas, totaque mente contrectandas varias voluptates: quibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
h aud procul hinc tarchõ. et turreui tuta tẽnebãt
Castra lots celsoq onũe de colle iuderi
Iom poterat legio et latis tendebat in aruis.
Huc pr̃ eneas et bello lecta inuentus
Sucredut fessiq et equos et corꝑa curat.
At uenus ethereos me dea candida m̃bos
Dona ferens aderat natũq in ualle reducta
Ut procul e gelido secretũ liuẽ uidit
Talibus affacta est dictis. se q obtulit ultro.
En ꝑfecta mei ꝓmissa coniugl arte
ul miera, ne mox aut laurentes nocte suꝑbos
A ut acrẽ dubites in prelia postẽ turrnũ:
Dixit. et amplixus nati eithirca petut
Arma sub aduersa posuit radiancia quertu
Ille dee donis. et touto letus honore
Exo pleri nequit atq oculos per sungula uoluit
N iraturꝙ. interq manus et brachia uerrat.
Terribilem cristis galeam flãmas q uomentẽ.
F atifcrũq ensem loritã exere rigͣentẽ.
Bangiẽam. ingentẽ. qualis cũ cerula nubes

Expanded text:
haud procul hinc Tarcho et Tyrrheni tuta tenebant haud procul hinc Tarcho et Tyrrheni tuta tenebant castra locis, celsoque omnis de colle videri iam poterat legio et latis tendebat in arvis. Huc pater Aeneas et bello lecta iuventus succedunt fessique et equos et corpora curant. At Venus aetherios inter dea candida nimbos dona ferens aderat; natumque in valle reducta ut procul egelido secretum flumine vidit, talibus adfata est dictis seque obtulit ultro: En perfecta mei promissa coniugis arte munera, ne mox aut Laurentis, nate, superbos aut acrem dubites in proelia poscere Turnum. Dixit et amplexus nati Cytherea petivit, arma sub adversa posuit radiantia quercu. Ille, deae donis et tanto laetus honore, expleri nequit atque oculos per singula volvit miraturque interque manus et bracchia versat terribilem cristis galeam flammasque vomentem fatiferumque ensem, loricam ex aere rigentem sanguineam ingentem, qualis cum caerula nubes
Abbreviated transcription (Latin):
Uulneret hec genitor disgressu dicta sup̾mo
Fundebat, et fauuli conlapsũ in tecta ferebant.
I amq adeo exierat portis equitatus apertis
Eneas int p̾mos et fidus a chates
Iude alii troie proceres. ip̃e agune pallas
In medio clamide et pictis conspectus ĩ arnus:
Qualis ubi occeani ꝑfusus lucifer unda
Quem uenus ante alios astioꝵ diligit ignes
Extulit os sacrũ celo tenebrasq resoluit.
Etant pauide ĩnuiris mr̃es. oculisqz sequidtur
Puluerra nbẽ et fulgentes acre cat̾uas:
Olli per dumos q̃ua proxima meta uiarum
A riuati tendũt. it clamor. et agunẽ facto
Quadrupedante putrẽ sor̃tu qͣtit ñgula campũ:
Est ingens gelidũ lucus ꝓpe ceritꝭ amniẽ¬
Religione patrũ late sater undiq colles.
Inclusere caui et ingra nemus abiette cingunt.
Siluano fama est uer̾es sacresse pelasgos
A ruorũ pecorũq deo lucũq diemq
Qui p̾mi fines aliqñ habue̾ latinos.

Expanded text:
volneret. Haec genitor digressu dicta supremo volneret. Haec genitor digressu dicta supremo fundebat: famuli conlapsum in tecta ferebant. Iamque adeo exierat portis equitatus apertis, Aeneas inter primos et fidus Achates, inde alii Troiae proceres, ipse agmine Pallas in medio chlamyde et pictis conspectus in armis: qualis ubi Oceani perfusus Lucifer unda, quem Venus ante alios astrorum diligit ignis, extulit os sacrum caelo tenebrasque resolvit. Stant pavidae in muris matres oculisque sequuntur pulveream nubem et fulgentis aere catervas. Olli per dumos, qua proxuma meta viarum, armati tendunt; it clamor, et agmine facto quadrupedante putrem sonitu quatit ungula campum. Est ingens gelidum lucus prope Caeritis amnemone patrum late sacer; undique colles inclusere cavi et nigra nemus abiete cingunt. Silvano fama est veteres sacrasse Pelasgos, arvorum pecorisque deo, lucumque diemque, qui primi finis aliquando habuere Latinos:
Abbreviated transcription (Latin):
Straui scutorũq incendi uictor aceruos
Et regem hac erilũ dextͣ sub tartara misi
Nastenti cui tres aiãs ferõma mater
H orrendũ dictu dederat. t̾na arma mouẽda.
Ter leto sterneudus erat cui tũt tañ om̃s¬
Abstulit hec amias dext᷑. ettotidem exuit armis:
Mon ego nũc dulci amplexu diuellirer usꝙͣ
Nocte tuo. neq funtimo mezencus mnuꝙͣ
Huic̃ capiti insultans tot ferro seua dedisset
Anu̾adtam multis uiduass cuubus nrbem.
At uos o suꝑi et diuũ tu maxime rector
Iuppr̃ archadii queso miserestite reͣgtis.
Et patrias audite p̃ces si numiã urã
Ĩ ncolume pallãta in si fata reseruant
Si uisurus eũ. muã. et uerturus in unũ.
Uitam oro paciar queiis durare laborem.
Gnn aliquẽ nofandũ casũ fortuna iniuaris
Muc̃ nunc o liceat crudelẽ abrũpe̾ ⁊ uitã.
Dum cure aibigne dũ spes inc̃ta ficturi.
Dum te care puer mea sola et sera uoluptas
Complexu teneo, grauiõr ne nũcius aures

Expanded text:
stravi scutorumque incendi victor acervos stravi scutorumque incendi victor acervos et regem hac Erimum dextra sub Tartara misi, nascenti cui tris animas Feronia mater horrendum ter Leto sternendus erat; cui tunc tameabstulit haec animas dextra et totidem exuit armis: non ego nunc dulci amplexu divellerer usquam, nate, tuo, neque finitimo Mezentius umquam huic capiti insultans tot ferro saeva dedisset funera, tam multis viduasset civibus urbem. At vos, o superi, et divom tu maxume rector Iuppiter, Arcadii, quaeso, miserescite regis et patrias audite preces. Si numina vestra incolumem Pallanta mihi, si fata reservant, si visurus eum vivo et venturus in unum: vitam oro, patior quemvis durare laborem. Sin aliquem infandum casum, Fortuna, minaris: nunc O nunc liceat crudelem abrumpere vitam, dum curae ambiguae, dum spes incerta futuri, dum te, care puer, mea sera et sola voluptas, complexu teneo, gravior neu nuntius auris
Abbreviated transcription (Latin):
H et ubi dicta dedit solio se tollit ab alto
Et pͥmũ herculeis sopitas ignib aras yx¬
Epcitat hesteonũq larem ꝑuosq penactes
Ietus adit mactat lectas de mere bidentes
Euandrus ꝑiter. parit troiana iuẽtus :
ꝑ ost huis ad naues graditur. sociosq renisit
Ee uoꝵ de mimero qui se se in bella sequantur
Prestantes iurtute legit pars cetã prona
Tertur a qua segiis q scdõ defluit auiui.
Dantur equi teucs̃ turena petentib arua:
Dircut exortem enee quẽ fulua leouit
ꝑ ellis obit totum prefulgens ũgnib aureis.
Fama uolat paruã subito uulgata ꝑ urbem
Ocius ire equites tirreͣni ad littora regis.
Uota metu duplicant. inrẽs. ꝓpiꝰ q ꝑiclo.
It timor et maior mortis iã aꝑpet imago
Tum pr̃ euandrus dextram complexus eictis
heret iexpletũ lacrimans ac talia fatur.
Qm̃ preteritos reserat si iuppr̃ annos.
Qualis erã cum p̾mam aciem pmeste sub ip̃a

Expanded text:
Haec ubi dicta dedit, solio se tollit ab alto Haec ubi dicta dedit, solio se tollit ab alto et primum Herculeis sopitas ignibus aras excitat hesternumque larem parvosque penatis laetus adit: mactant lectas de more bidentis Euandrus pariter, pariter Troiana iuventus. Post hinc ad navis graditur sociosque revisit. Quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantis virtute legit; pars cetera prona fertur aqua segnisque secundo defluit amni, Dantur equi Teucris Tyrrhena petentibus arva; ducunt exsortem Aeneae, quem fulva leonis pellis obit totum, praefulgens unguibus aureis. Fama volat parvam subito volgata per urbem, ocius ire equites Tyrrheni ad litora regis. vota metu duplicant matres, propiusque periclo it timor, et maior Martis iam apparet imago. tum pater Evandrus dextram complexus euntis haeret inexpletus lacrimans, ac talia fatur: O mihi praeteritos referat si Iuppqualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
L ecta dabo totidemq suo tibi nunẽ pallas:
Mix ea fatus erat. de sixiq ora tenebant
Qneas auchifiades: et fidus a chates
Al ultaq dura suo tristi cũ corde pictabat
Ni signũ celo chiterea dediss aperto¬
A amq improuiso iubratus ab ethere fulgor
Cũ sonitu uenit et rue̾ omĩa uisa repente
Tirrenus q tube mugire per ethera clangor:
Suspitĩt iteꝵᵈ atq itep fragor intonat ingeus.
A rma int̾ nubẽ celi in regione sereua
P er sudũ rutilare udent et pulsa touare.
Os stupue̾ anuus alii sed troius heros
A gnouit sontũ. et diue promissa parentis
Tum uero memorat ne hospes ne q̃re ꝓfecto
Wuẽ casum portenta ferant/ ego postor ol ip̃o
h oc signũ cecunt nussurã diua creatrix
Si bellũ ingrueret nultaiãq arma ꝑ auras
La turam auxilio.
Heu quãte miseris cedes laurentib instant¬
Quas penas michi turne dabis: ꝙͣ iultã sub unda
Sinita iuirũ galeasq et fortia corpera uolues
Tibii pr̃ postant acies et federa rũpant.

Expanded text:
lecta dabo totidemque suo tibi nomine Pallas. Vix ea fatus erat, defixique ora tenebant Aeneas Anchisiades et fidus Achates multaque dura suo tristi cum corde putabant, ni signum caelo Cytherea dedisset aperto. Namque inproviso vibratus ab aethere fulgor cum sonitu venit, et ruere omnia visa repente Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Suspiciunt, iterum atque iterum fragor increpat ingens: arma inter nubem caeli regione serena per sudum rutilare vident et pulsa tonare. Obstipuere animis alii, sed Troius heros agnovit sonitum et divae promissa parentis. Tum memorat: Ne vero, hospes, ne quaere profecto, quem casum portenta ferant: ego poscor Olympo. Hoc signum cecinit missuram diva creatrix, si bellum ingrueret, Volcaniaque arma per auras laturam auxilio. Heu quantae miseris caedes Laurentibus instantquas poenas mihi, Turne, dabis; quam multa sub undas scuta virum galeasque et fortia corpora volves, Thybri pater! Poscant acies et foedera rumpant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo aderat pronissa fuds et temꝑa para
Debita complerant cũ turui ĩuiria matre
Admonuit ratibus sacris depellẽ tedas.
H it pmũ nõua lux oculis effulsit et ingens
Uisus ab aurora celũ trauscuroe̾ inuibus
P deiq thori tũg uox hocrenda per auiat
E̾ pondit. et troũ intulorũ q agriã idplet
N e trepidate meas tent̃ defendẽ nauẽe
N eue armate manus maria añ epure turno
Quã satras dabitur puii uõs ite solute
te det pelagi. gentrix iibet atsua ques
Contuo puppẽe abrũpit̃ uincula npis.

Expanded text:
Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae debita complerant, cum Turni iniuria Matrem admonuit ratibus sacris depellere taedas. Hic primum nova lux oculis offulsit et ingens visus ab Aurora caelum transcurrere nimbus Idaeique chori; tum vox horrenda per auras excidit et Troum Rutulorumque agmina complet: Ne trepidate meas, Teucri, defendere navis neve armate manus: maria ante exurere Turno quam sacras dabitur pinus. Vos ite solutae, ite deae pelagi: genetrix iubet. Et sua quaeque con
Abbreviated transcription (Latin):
P urea silua michi multos dilcã per annos
Lucus in arce fuit sũma quo sacͣ ferebant.
Migrancti picẽa trabibq obscurus ac̾us:
Has ego dardamo mueni cũ classis egeret
Leta dedi nũc sollicitã tuuor auxiꝰ augit
Solue metus. atq hoc p̃tibus fr̾ posse parẽte
Reu cursu qͥssante ullo neu turbine uenti
Uincontur. prosit nris in mõtibus ortas.
Filius lunc contͣ. torquet qͥ sidera mũdi
O genitx quo fata uocas. aͭ ꝙ petis istis:
Mortali ne mauu fete mimortale carme
Fas habeant: c̾tusq iucͨta ꝑicula lustret
Eneas: cui tanta deo ꝑmissa potestas.
Immo ubi defucte fine. portusq tenebũt
Dardamũ q ducẽ laurencia nexerit arua.
Mortalẽ enpiã formã magniq inbebo
E quoris̃ essedeas qualis nereia cloto
Et galetea secant spiniantẽ pectore pontũe
Dixerat id q ratũ stigii per fluã frat e
per pice torrentes atraq uoragĩe rippat
Anuunt. et totũ nutu tecinefecit oliuixã¬

Expanded text:
Pinea silva mihi, multos dilecta per annos Pinea silva mihi, multos dilecta per annos lucus in arce fuit summa, quo sacra ferebant, nigranti picea trabibusque obscurus acernis: has ego Dardanio iuveni, cum classis egeret, laeta dedi; nunc sollicitam timor anxius angit. Solve metus atque hoc precibus sine posse parentem: ne cursu quassatae ullo neu turbine venti vincantur, prosit nostris in montibus ortas. Filius huic contra, torquet qui sidera mundi: O genetrix, quo fata vocas, aut quid petis istis? Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant certusque incerta pericula lustret Aeneas? Cui tanta deo permissa potestas? Immo ubi defunctae finem portusque tenebunt Dardaniumque ducem Laurentia vexerit arva, mortalem eripiam formam magnique iubebo equoris esse deas, qualis Nereia Doto et Galatea secant spumantem pectore pontum. Dixerat: idque ratum Stygii per flumina fratris, Per pice torrentes atraque voragine ripas Adnuit, et totum nutu tremefecit Ol
Abbreviated transcription (Latin):
Seuit in absentes. collcã fatigat edendi
Ex longo rabies. et sicte sangmĩe fauces.
Haud alis rutulo nuros et cast᷑ͣ tuenti
Iguestiũ ire duris dolor ossibus ardet
Qua temptet rõe aditus et qͣ uia clauses
Q icuniat tentios uallo: atq effundat in egͣr
C sassẽm que lateri tastrorũ adiũcta latebat¬
Inuadit. sociosq incendia poscit ouantes.
Qͥ tq manũpiui flagranti feriũdus implet:
Tum uero incũbut urg pñtia turu¬
di tq onũs facibus pubes acciug᷑ atris:
Dirpue focos piceũ fert finuida luus̃
Teda. et cõmixtã uulcanus ad astͬ fauillã
Tiuis deus o muse tã seua incendia tenc̾s
A iltit tantos ratibz quis depulit ignes:
Dicite p̾sta fues facto s fama ꝑcrmmis ⁊
Tempore quo p̾mũ frigia formabat in ida
Enras classem et pelagi pete̾ abta parabat
I pã deũ fertur genit̾x berecħitia magnũ
Uonbus his adfata iouẽ da nate patenti
Quod tua cara parens domito deposcit olipo:

Expanded text:
saevit in absentis, collecta fatigat edendi saevit in absentis, collecta fatigat edendi ex longo rabies et siccae sanguine fauces: haud aliter Rutulo muros et castra tuenti ignescunt irae, duris dolor ossibus ardet. Qua temptet ratione aditus et quae via clausos excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum? Classem, quae lateri castrorum adiuncta latebatnvadit sociosque incendia poscit ovantis atque manum pinu flagranti fervidus implet. Tum vero incumbunt, urget praesentia Turni, atque omnis facibus pubes accingitur atris. Diripuere focos; piceum fert fumida lumen taeda et commixtam Volcanus ad astra favillam. Quis deus, o musae, tam saeva incendia Teucris avertit? Tantos ratibus quis depulit ignes? Dicite. Prisca fides facto, sed fama perennis. Tempore quo primum Phrygia formabat in Ida Aeneas classem et pelagi petere alta parabat, ipsa deum fertur genetrix Berecyntia magnum vocibus his adfata Iovem: Da, nate, petenti, quod tua cara parens domito te poscit Olympo.
Abbreviated transcription (Latin):
Castra modo et tictos seruarẽt agge̾ muros:
Ergo. et si conferre manũ pudor iraqz moustrat
Obiciit portas tamẽ et p̃cepta facessũt
Armatiq camis expectant turribus hostẽ.
Turnus ut ante uolans tardũ precesserat agniẽ
Uigncti lectis equitũ comitatus et urbi
Improuisus adẽ maculis quẽ tracius aldie
portat equus cristaq tegit galea aurea rubͣ:¬
Et quis erit mecũ muenes q̃ pmus in hostẽ.
En ait: et iaculũ attorquens enutait in antas.
ꝓ rincipiũ pugne. et campo sese arduꝰ infer
Tlamorẽ excipiũt sociiͣ. fremituq secũtiro
ħorrisono. tencrũ mirantur mercia corda:
Non equo dare se campo nõ obuia ferre
A riia uiros. sed castra foue̾ huc t̾bidꝰ atq huc
Austrãt equo muros⁊ aditũ q ꝑ auia querit.
At ueluti pleno lupus insidiatus ouili
Cum freuut ad caulas uentos ꝓpeissus et ĩbres¬
A octe suꝑmedia tuti sub mat̾bus agni
Balatũ exercent: ille asꝑ et nũꝓbus ira

Expanded text:
castra modo et tutos servarent aggere muros. castra modo et tutos servarent aggere muros. Ergo etsi conferre manum pudor iraque monstrat, obiciunt portas tamen et praecepta facessunt armatique cavis expectant turribus hostem. Turnus ut ante volans tardum praecesserat agmen viginti lectis equitum coimprovisus adest: maculis quem Thracius albis portat equus cristaqEcquis erit, mecum, iuvenes, qui primus in hostem? En, ait et iaculum attorquens emittit in auras, principium pugnae, et campo sese arduus infert. Clamore excipiunt socii fremituque sequuntur horrisono: Teucrum mirantur inertia corda, non aequo dare se campo, non obvia ferre arma viros, sed castra fovere. Huc turbidus atque huc lustrat equo muros aditumque per avia quaerit. Ac veluti pleno lupus insidiatus ovili cum fremit ad caulas, ventos perpessus et imbris, nocte super media; tuti sub matribus agni balatum exercent, ille asper et improbus ira
Abbreviated transcription (Latin):
p rocessit sũmoq hausit de gͣgite limphas.
Multa deos orans ona̾uit q ethã uotis:
Iamq om̃is campit excercitus ibat aꝑtis
Diues equũ diues ⁊ pictai uestis et auri.
Mesapus p̾mas acies postͤma cohercent
T yrride inuenes medio dux agnnẽ turnꝰ
Uertitur arma tenens et tota u̾tice supͣ est
Ceu septem surgens sedatis ãñib altus
Per tacitũ ganges. a ͬ puigui fliuẽ iulu̾s
Cũ refluit campis et icon se condidit alueo.
Hic subitã nigro glomãi pulue̾ nubem
prospiciĩt tencri ac tenebras insurge cãpis
Iorimꝰ ab aduersa conclamat mole caicus.
Quis globus o ciues caligine uoluit᷑ at᷑.
Ferte citi ferrũ. dacte tela. et scandite muros.
hostis adest heya ingencti clamore per om̃e
Condũt se tencri portas. et menia complent.
I amo ita discedens p̃ceꝑat optimꝰ armis
Eueas. si qua mi̾ea fortuã fuisset¬
Il eũ strue̾ auderent aciem neu crede̾ compo.

Expanded text:
processit summoque hausit de gurgite lymphas, processit summoque hausit de gurgite lymphas, multa deos orans, oneravitque aethera votis. Iamque omnis campis exercitus ibat apertis, dives equum, dives pictaï vestis et auri; apus primas acies, postrema coercent Tyrrhidae iuvenes, medio dux agmine Turnus, vertitur arma tenens et toto vertice supra est. Ceu septem surgens sedatis amnibus altus per tacitum Ganges aut pingui flumine Nilus cum refluit campis et iam se condidit alveo. Hic subitam nigro glomerari pulvere nubem prospiciunt Teucri ac tenebras insurgere campis. Primus ab adversa conclamat mole Caicus: Quis globus, o cives, caligine volvitur atra? Ferte citi ferrum, date tela, ascendite muros, hostis adest, heia! Ingenti clamore per omnis condunt se Teucri portas et moenia complent. Namque ita discedens praeceperat optumus armis Aeneas: siqua interea fortuna fuisset, neu struere auderent aciem neu credere campo;
Abbreviated transcription (Latin):
Eg eͥa diuersa penitus dũ parte gerũt
Irm de ceło misit saturnia iuo
Audacem ad turnũ. luco tu forte parẽtis
Pilmmi turrnus sacrata ualle sedebat
Ad quẽ sit rosee thanmnatias ore locicta ẽ
Turne qd optanti dinũ promitte̾ nemo
Auderet noluenda dies en actulit ultro.¬
Eneas turba et sociis et classe relicta
Sceptra palãtini sedemq petĩt euandri.
I et sactis extremas corithi penet᷑ut ad urbes
Lidorũ q manũ. collcẽs armat agrestes
Qur̃ dubitas᷑: mit̾ tempus equos. nc̃ poste̾ currꝰ
Rũpe moras omes et turbata eripe cast᷑
Dixit et in celũ paribus se substulit alit¬
Ĩ ngentẽq fuga secuit sub nubib arrũ.
A gnouit nuenis duplicesq ad sidera paliuas
Sustulit ac tali fugientẽ est uoce secutus.
I ri decus celi quis te inͦ nubibus actã
Detulit in tras: unde hͨ tam clara repente
Tempestas mediũ uideo discedẽ celũ
ꝑ allantesq polo stellas seqͣr omĩa/ tãta
Quisquis in arma uoras et sit affatus ad undã

Expanded text:
e ea diversa penitus dum parte geruntur, Irim de caelo misit Saturnia Iuno audacem ad Turnum. Luco tum forte parentis Pilumni Turnus sacrata valle sedebat. Ad quem sic roseo Thaumantias ore locuta est: Turne, quod optanti divom promittere nemo auderet, volvenda dies en attulit ultroeneas urbe et sociis et classe relicta sceptra Palatini sedemque petit Euandri. Nec satis: extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum collectos armat agrestis. Quid dubitas? Nunc tempus equos, nunc poscere currus. Rumpe moras omnis et turbata arripe castra. Dixit et in caelum paribus se sustulit aliingentemque fuga secuit sub nubibus arcum. Adgnovit iuvenis duplicisque ad sidera palmas sustulit ac tali fugientem est voce secutus: Iri, decus caeli, quis te mihi nubibus actam detulit in terras? Unde haec tam clara repente tempestas? Medium video discedere caelum palantisque polo stellas. Sequor omina tanta, quisquis in arma vocas. Et sic effatus ad undam
Abbreviated transcription (Latin):
At tu oro solare mnopem: et succuroe relicte.
Hant sine int spẽ feroe tui: audentior ibo
I n casus om̃s / ꝑcussa mente dederiã
Dardame lacruas. aicte om̃es pulcher yulus
Atq aminũ pectrie striuxit pictatis ymago
Tum sic effactur
Spondeo digna tius ingentib onña cept
N amq erit ista michi chenit̾x: nom̃q creuse
Solũ defuerit : nec partũ gratia talem
P arua manet: casus sc̃m quitũd sequẽtar
Per icaput hiot uro ꝑ quod pr̃ ante olebat
Que tibi pollicior reduci. rebusq sedĩs
H et cadem matri q tue gm̃ q manebũt
Bit ait ullatiuans ⁊ humero simul exiul ensez
Auratĩ mrcpa quẽ fecerat arte lichaon
Emosins aetqr habilẽ uagina aptara lebus
Dat iso niuestens pellẽ horrentis ꝙ leours
xnuas. caleã fidus ꝑmutat alebe
Prctiis armati incediat. quos onũis eñdeu
Prmorũ manus ad portas inuenũꝙ senũ ꝙ
ꝓ roseqiut᷑ uotis: nec nõ et pulcher yulus

Expanded text:
at tu, oro, solare inopem et succurre relictae. at tu, oro, solare inopem et succurre relictae. Hanc sine me spem ferre tui: audentior ibo in casus omnis. Percussa mente dedere Dardanidae lacrimas; ante omnis pulcher Iulus, atque animum patriae strinxit pietatis imago. Tum sic effatur: Sponde digna tuis ingentibus omnia coeptis. Namque erit ista mihi genetrix nomenque Creusae solum defuerit, nec partum gratia talem parva manet. Casus factum quicumque sequentur, per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat: quae tibi polliceor reduci rebusque secundis, haec eadem matrique tuae generique manebunt. Sic ait inlacrimans; umero simul exuit ensem auratum, mira quem fecerat arte Lycaon Gnosius atque habilem vagina aptarat eburna. Dat Niso Mnestheus pellem horrentisque leonis exuvias; galeam fidus permutat Aletes. Protinus armati incedunt, quos omnis euntes Primorum manus ad portas iuvenumque senumque Prosequitur votis, nec non et pulcher Iulus
Abbreviated transcription (Latin):
Aureus: ipm̃ illu clipeũ qstasq iubentes
Excipiã forti nũt iã tua p̾mia nise:
pretea bis sex genitor lectissima matrũ.
Corꝑa captiuos q dabit: suaq oĩb arma
Insuꝑ his campi quos rex ht̃ ipe latinus
Te uero mea quẽ spaciis ꝓprioribus etas
Insequitur uenerande puer iã pectore toto
A ccipio. et comictẽ casus cõplector in om̃s
Nulla meis sine te queretur gloria rebus :
Seu pacẽ seu bella gerã: tibi maxiã rep
Derborũq fides: contra quẽ talia fatur
Enrialus, me nulla dies tã fortibus ausis
Dissimilẽ arguerit: tantũ fortuã sedã
A ut adu̾sa cadat: s te suꝑ omĩa dona
unũ oro. genitrix p̾ami de gente uetusta
Est michi. quã miserã tenuit nõ ilia tellus
Mecũ excedentẽ: nõ meni̾a regis aceste.
Hans ego nũt ignarã huiꝰ qdcũq pericli
Inos salutata liuquo/ nox et tua testis
Dextera ꝙ nequcã lacrimas ꝑferre ꝑentis

Expanded text:
aureus: ipsum illum, clipeum cristasque rubentis aureus: ipsum illum, clipeum cristasque rubentis excipiam sorti, iam nunc tua praemia, Nise. Praeterea bis sex genitor lectissima matrum corpora captivosque dabit suaque omnibus arma, insuper his campi quod rex habet ipse Latinus. Te vero, mea quem spatiis propioribus aetas insequitur, venerande puer, iam pectore toto accipio et comitem casus complector in omnis. Nulla meis sine te quaeretur gloria rebus; seu pacem seu bella geram, tibi maxima rerum verborumque fides. Contra quem talia fatur Euryalus: Me nulla dies tam fortibus ausis dissimilem arguerit; tantum, fortuna secunda aut adversa cadat. Sed te super omnia dona unum oro, genetrix Priami de gente vetusta est mihi, quam miseram tenuit non Ilia tellus mecum excedentem, non moenia regis Acestae. Hanc ego nunc ignaram huius quodcumque pericli est inque salutatam linquo: nox et tua testis dextera, quod nequeam lacrumas perferre parentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ectora: sic memorans hnu̾os dext̾sq tenebat
Cmborũ. et nultũ lat̃muis atq ora rigabat᷑.
Que uobis que digna iiri pro talib ausis
premissa posse rear solui: pultrina: p̾mũ
Dnĩ mores q dabut nr̃i. tũ cetera reddet
A ctictũ pus eneas: atq integer eui
Astanius: mercti tanti nõ ñuemor uẜ̃.
y mmo ego uos: cui sola salus gtuitore reducto
E xnpit astainꝰ. ꝑ maguos iuse penates¬
Assaraciq larem. et cant penetralia ueste
Obtestor: quecũq michi fortuã fides q est
In uestris pour gremiis: reuocate parentẽ
Reddite conspectũ: nichil illo triste recepto:
Siua dabo argento ꝑstã. atq asꝑa signis
Pocula: deuicta genitoi q̃ cepit arisba.
Et tripodas gẽmos: auri duo mag talenta
Cratera antiquũ quẽ dat sidoma dido.
Si uero capere italiã sceptasq potiri
Contigerit mctori: et prede duce̾ sortẽ:
Ui disti quo turuuis equo: qͥb ibat in ariis

Expanded text:
pectora. Sic memorans umeros dextrasque tenebat pectora. Sic memorans umeros dextrasque tenebat amborum et voltum lacrimis atque ora rigabat. Quae vobis, quae digna, viri, pro laudibus istis praemia posse rear solvi? Pulcherrima primum di moresque dabunt vestri; tum cetera reddet actutum pius Aeneas atque integer aevi Ascanius, meriti tanti non immemor umquam. Immo ego vos, cui sola salus genitore reducto, excipit Ascanius, per magnos, Nise, penatisAssaracique larem et canae penetralia Vestae obtestor; quaecumque mihi fortuna fidesque est, in vestris pono gremiis: revocate parentem, reddite conspectum; nihil illo triste recepto. Bina dabo argento perfecta atque aspera signis pocula, devicta genitor quae cepit Arisba, et tripodas geminos, auri duo magna talenta, cratera antiquum, quem dat Sidonia Dido. Si vero capere Italiam sceptrisque potiri contigerit victori et praedae dicere sortem, vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis
Abbreviated transcription (Latin):
Etaut longit admxi hastis et sticta terẽtes
Castrorũ et campi medio. tũ insus et una
Curialus confestim alatres admittier drantilu
S em̃ magnã preciũq more fore p̾mis yulue
A crepit trepidos : ac insũ dice̾ iussit.
Tmni sic hirtacides audite o mẽtib eꝯuis
Eucade. neue li. nr̃is spectent᷑ ab ãnis
Que ferimꝰ: ructuli onino uinoq solicti
P rocubue: locũ insidiis conspexinus ip̃i
Qui p in binio porte: q̃ ꝓxia ponto c̃.
Intrupti ignes: ater q̃ ad sidera fumꝰ
Erigitur: si fortuã permittitis uti
Aue̾sitũ eneã: et menea palantea.
Iox hic nũ ppoliis. ingenti cede ꝑacta
Affore cernetis nec nos ma fallit eidtes.
Didimus obscuris p̾mã sub uallib urbẽ
Denactu assiduo: et totũ cognonumꝰ auinẽ
H ic annis graiuis atq aniii maturꝰ alctes¬
D iĩ patrii quorũ semꝑ sub minuẽ troia est
Non tamẽ õmo tencros delere paractis.
Cũ tales amios nueriũ et tã c̾ta tulistis

Expanded text:
Stant longis adnixi hastis, et scuta tenentes, Stant longis adnixi hastis, et scuta tenentes, castrorum et campi medio. Tum Nisus et una Euryalus confestim alacres admittier orant: rem magnam, pretiumque morae fore. Primus Iulus accepit trepidos ac Nisum dicere iussit. um sic Hyrtacides: Audite O mentibus aequis, Aeneadae, neve haec nostris spectentur ab annis, quae ferimus. Rutuli somno vinoque soluti conticuere; locum insidiis conspeximus ipsi, qui patet in bivio portae, quae proxuma ponto; interrupti ignes, aterque ad sidera fumus erigitur: si fortuna permittitis uti quaesitum Aenean et moenia Pallantea, mox hic cum spoliis ingenti caede peracta adfore cernetis. Nec nos via fallit euntis: vidimus obscuris primam sub vallibus urbem venatu adsiduo et totum cognovimus amnem. Hic annis gravis atque animi maturus Aletes: Di patrii, quorum semper sub numine Troia est, non tamen omnino Teucros delere paratis, cum talis animos iuvenum et tam certa tulistis
Abbreviated transcription (Latin):
Nec fas. non cta me referat t̾ maguꝰ ouantẽ
Iuppr̃ aut quicũq oculis hoc aspicit equis:
S si quis que multa iides discrimie leti
Si qͣuis in aduersũ rapiat casus. ue deus ne.
Te super esse ueliin. tua uita dignior etas.
Sit qui me raptũ pugna. precione redep̃tũ
Mand humo solita auet si qua fortua uetabit
Absenti ferat inferias. decoretq sepuluo
N eu matri misere tanti suñ causa doloris
Que te sola puer multis e matribz ausa
P ersequitur. magni nec menia curat a ceste
Ille autẽ: causas ne quiꝙͣ nectis manes :
A ec mea iam muctata loco seictentia cedit
Acceleremus ait. iugiles simul ẽxitat: illi
Succedũt. seruãtq uices: staciont relicta
I pẽ comes niso graditur. regẽq requirit.
Cetera per tras. om̃s amualia sonno
Laxabant curas. et corda oblita laborũ.
Ductores tencrũ p̾mie et delctã inuentus
Consiliũ simus regni de rebus habebant.
Quid facerent: quis ut enre iã nũcius esset.

Expanded text:
nec fas, non, ita me referat tibi magnus ovantem nec fas, non, ita me referat tibi magnus ovantem Iuppiter aut quicumque oculis haec aspicit aequis. Sed siquis, quae multa vides discrimine tali, siquis in adversum rapiat casusve deusve, te superesse velim; tua vita dignior aetas. Sit qui me raptum pugna pretiove redemptum mandet humo solita aut siqua id Fortuna vetabit, absenti ferat inferias decoretque sepulchro. Neu matri miserae tanti sim causa doloris, quae te sola, puer, multis e matribus ausa persequitur magni nec moenia curat Acestae, Ille autem: Causas nequiquam nectis inanis, nec mea iam mutata loco sententia cedit: adceleremus, ait. Vigiles simul excitat, illi succedunt servantque vices: statione relicta ipse comes Niso graditur, regemque requirunt. Cetera per terras omnis animalia somno laxabant curas et corda oblita laborum: ductores Teucrum primi et delecta iuventus consilium summis regni de rebus habebant, quid facerent quisve Aeneae iam nuntius esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Aut pugnã aut aliquid iamdudũ ĩnade̾ magnũ
Miens agitat michi nec placida ꝯtenta qͥete ẽ.
Cernis q̃ rutulos hc̃at fiducia rerũ.
Iuĩa rara micant sonio uinõq sepulti
ꝑ rocubue̾. silent late loca percipe porro
E xpostũt mittiq̃ iuros qui c̃ta reportent.
Si tibi que posco ꝓmuittut: nã michi facti
R ama sat est. tumulo iudeor repire sub illo
Posse uiam ad muros. et menia pallathea:
Obstupuit magno laudũ perculsus amore
Curialus simul his ardentẽ affat᷑ amicũ
Me ne ig̾ sociũ sũmis adiũge̾ rebus
Nise fugtis: solũ te in tanta ꝑccula mitta.
Non ita me genitor bellis adsuetus opheltes
Argolicũ terrorem iter troieq labores
Sublatũ erudiit: nec terũ talia gessi
Magnamiũ eneã et fata extrema secietꝰ.
Est hic est aniiuꝰ lucis contemptor: et istid
Qii uitai bene credat enu quo tendis honorẽ.
Misus ad hec equidẽ de te ml tale uerẽbar

Expanded text:
Aut pugnam aut aliquid iamdudum invadere magnum Aut pugnam aut aliquid iamdudum invadere magnum mens agitat mihi nec placida contenta quietest. Cernis, quae Rutulos habeat fiducia rerum. Lumina rara micant; somno vinoque soluti procubuere; silent late loca: percipe porro,e, exposcunt mittique viros, qui certa reportent. Si tibi quae posco promittunt nam mihi facti fama sat est, tumulo videor reperire sub illo posse viam ad muros et moenia Pallantea. Obstipuit magno laudum percussus amore Euryalus; simul his ardentem adfatur amicum: Mene igitur socium summis adiungere rebus, Nise, fugis? Solum te in tanta pericula mittam? Non ita me genitor, bellis adsuetus Opheltes, Argolicum terrorem inter Troiaeque labores sublatum erudiit, nec tecum talia gessi, magnanimum Aenean et fata extrema secutus: est hic, est animus lucis contemptor et istum qui vita bene credat emi, quo tendis, honorem. Nisus ad haec: Equidem de te nil tale verebar
Abbreviated transcription (Latin):
Endulgent uino. et uertunt crateras aenos:
Collucent ignes. noctem custodia ducit
Insoninem ludo lude
Het suꝑ e uallo prospectant troes, et armis
Alta tenent necnõ trepidi formidint portas
Explorant. pontes q et ppugnacula ingut
Cela gerũt instat inuesteꝰ acerq serectus
Quos pr̃ eneas si quando adu̾sa uocarenta
ꝑ ectores iueniõ et rerũ dedit esse magrã.
S nũs per muros legio portita periclũ¬
⁊ xrubat. excertetq inces qd̾ nuq tueud̾ e.
Nisus erat porte custos acerrimꝰ armis
ħ itacides comitẽ enee quẽ miserat yda
S enatrix iaculo telerem leuibusꝙ sagittis.
Et inpta comes eurialus quo pulcrior alter
N on fuit eneadũ. troiana nec induit arma
Ora puer p̾ma signans intousa inuenta¬
ħ ñe anior unus erat. pariterq in bella ruebant.
Tum quoq cõmuni portã statõne tenebant.
N isus att: dni ne hũc ardorem mẽtib addũt
Quriale : an sua cuiq deus fit dira cupidoẽ

Expanded text:
indulgent vino et vertunt crateras aenos. indulgent vino et vertunt crateras aenos. Conlucent ignes, noctem custodia ducit insomnem ludo. Haec super e vallo prospectant Troes et armis alta tenent, nec non trepidi formidine portas explorant pontisque et propugnacula iungunt, tela gerunt. Instat Mnestheus acerque Serestus, quos pater Aeneas, siquando adversa vocarent, rectores iuvenum et rerum dedit esse magistros. Omnis per muros legio, sortita periclum, excubat exercetque vices, quod cuique tuendum est. Nisus erat portae custos, acerrimus armis, Hyrtacides, comitem Aeneae quem miserat Ida venatrix iaculo celerem levibusque sagittis; it iuxta comes Euryalus, quo pulchrior alter non fuit Aeneadum Troiana neque induit arma, ora puer prima signans intonsa iuventa. His amor unus erat, pariterque in bella ruebant: tum quoque communi portam statione tenebant. Nisus ait: Dine hunc ardorem mentibus addunt, Euryale, an sua cuique deus fit dira cupido?
Abbreviated transcription (Latin):
Dant aiõs, at nũ uiderũt menia troie
Reptimi fabricata manu conside̾ in ignes:
Sed uos o lecti ferro quis stiuide̾ uallũ
A ꝓparat.: et mecũ inuadit trepidãtia cast᷑:
Non armis in nulcani non nulle carus
Est opus in tencros. addant se protiꝰ om̃s
Etrusti sonos. tenebras et mercia furta¬
Palladii cesis summe custodibus arcͣis
Ne timeant nec equi seca condeniur inaluo.
Suce palã certũ est igmi ctundare muros:
h aud sibi cũ dauais rẽ faxõ. et pube pelasga
Esse putent decinũ quos distulit hector in annũ:
Muc̃ adc̃o melior quĩ part acta diei est
Quod suꝑest leti bene gestis corpora rebus
ꝑ rocurate iuri. et pugnã sperate parari.
Iutea iugilũ excubiis obsidere portas
Tura datur messapo. et menia cuige̾ flãnis
psis septe rutuli muros qͥ milite seruẽt
Delctĩ ast illos centeni quẽq sequidtur
Purpurei cristis muenes auroq corusti
Discurrũt uariantq uices fusiq per herbã

Expanded text:
dant animos. At non viderunt moenia Troiae dant animos. At non viderunt moenia Troiae Neptuni fabricata manu considere in ignis? Sed vos, o lecti, ferro qui scindere vallum apparat et mecum invadit trepidantia castra. Non armis mihi Volcani, non mille carinis est opus in Teucros; addant se protinus omnes Etrusci socios, tenebras et inertia furtPalladii caesis summae custodibus arcis ne timeant, nec equi caeca condemur in alvo: luce palam certum est igni circumdare muros. Haud sibi cum Danais rem faxo et pube Pelasga esse ferant, decumum quos distulit Hector in annum. Nunc adeo, melior quoniam pars acta diei, quod superest, laeti bene gestis corpora rebus procurate, viri, et pugnam sperate parari. Interea vigilum excubiis obsidere portas cura datur Messapo et moenia cingere flammis. Bis septem Rutuli, muros qui milite servent, delecti; ast illos centeni quemque sequuntur purpurei cristis iuvenes auroque corusci. Discurrunt variantque vices fusique per herbam
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ eodut se totidem facies/ pontoq serũtu
Eurbatis mesapus equis: cũctat᷑ et amunl
R̾ auta ponans reuocatq pedẽ tb̾riꝰ ab alto.
At non audaci turno fiducia cessit
ltro aiõs tollit dictis atq increpat ultro
T roiãnos hec monstra petũt. his iupr̃ ip̃e
Auxiliũ solitũ eripuit non tela uec igues
E xpectant ructulos gͦ maria ĩuia tencris
u et spes ulla fuge rer pars altera adp̃ta est
Terra aũt in nrĩs mauib tot nuilia gentes
Arma ferũt ytale nl me fantalia terrent¬
Si qua phriges pre se iactant responsa deoꝵ.
Sat fatis uentriq datũ est tenigere qd arua
Fertilis ausome troes sũt et mea contra
sata nuclu ferro sceleratã excide̾ gentẽ
Comuge pͣrepta nec solos tangit atridas᷑
Iste dolor. solisq licet cape̾ arma mitenis.
¶Si perusse semel sactis et peccare fuiss
Ante sats. penitus modo nũ genꝰ õẽ posũ
Femineũ: quib hec mediĩ fiducia ualli
Fossarũq more. leti discrimẽ paruo

Expanded text:
eddunt se totidem facies pontoque feruntur. turbatis Messapus equis, cunctatur et amnis rauca sonans revocatque pedem Tiberinus ab alto. At non audaci Turno fiducia cessit; ultro animos tollit dictis atque increpat ultro: Troianos haec monstra petunt, his Iuppiter ipse auxilium solitum eripuit, non tela neque ignes exspectans Rutulos. Ergo maria invia Teucris nec spes ulla fugae: rerum pars altera adempta est. Terra autem in nostris manibus, tot milia gentes arma ferunt Italae. Nil me fatalia terrentsiqua Phryges prae se iactant, responsa deorum: sat fatis Venerique datum, tetigere quod arva fertilis Ausoniae Troes. Sunt et mea contra fata mihi, ferro sceleratam exscindere gentem, coniuge praerepta: nec solos tangit Atridas iste dolor solisque licet capere arma Mycenis. Sed periisse semel satis est: peccare fuisset ante satis penitus modo non genus omne perosos femineum. Quibus haec medii fiducia valli fossarumque morae, leti discrimina parva,