comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẜorem spatio tpaliꝰ ꝑ omnem italie tractum urq as alpes qd ab eod̃ iustitum
ordinus se conueutus sacii iam q ut audio alpes ip̃as deuotio ppagata t̃ustẽ dⁱ
durat religiosa secessio durabit q et quos in solitudine genuit uñit nat dñm
in pallatio geniti quos ꝙ uel ad eclẽ cardiuẽ uol as alios gradꝰ extulet Iam¬
pridem omnes abierut tanto stabiliora sus fat̃ soatudnus siiudauuẽta ꝙ̃ seculi Irri¬
deaut l ii qui siderunt quibus pfiagore auti et purpure quallidus opũ p̃tor
st paupertas saucta sordebat Nos lõieri huc̃ inu̾enur it̃ qi rarissiuos iui̾emiꝰ
dauium q uocenius non uidisse cuius uisio lucoum ingeus exemplum q claissim̃
prestare poterat altioris uite consranosa centantius Seteri pic̃ Rana ssecͣtum¬
qz oĩor nomen et laudatoribus siuis fauent et arguut aufulcãtes gratias autẽ

Expanded text:
revi spatio temporis, per omnem Italie tractum usque ad Alpes, quot ab eodem instituti revi spatio temporis, per omnem Italie tractum usque ad Alpes, quot ab eodem instituti ordinis conventus sacri! Iamque, ut audio, Alpes ipsas devotio propagata transcendit. Durat religiosa successio durabitque et, quos in solitudine genuit, vivunt nati, cum in palatio geniti, quosque vel ad Ecclesie cardinem vel ad alios gradus extulit, iampridem omnes obierint: tanto stabiliora sunt sacre solitudinis fundamenta quam seculi. Irrideant licet igitur qui viderunt, quibus pre fulgore auri et purpure squalidus opum spretor et paupertas sancta sordebat; nos hominem hunc miremur interque rarissimos numeremus, damnumque vocemus non vidisse, cuius visio lucrum ingens exemplumque clarissimum prestare poterat altioris vite confragosa tentantibus. Ceterum presens fama consecratumque viri nomen et laudatoribus suis favent et arguunt insultantes. Gratias autem
Abbreviated transcription (Latin):
q sigua lotitre spãlia occitis ac froute gestantẽ dum a comspetu ꝯsilii iam tamd̃
abi redituo ac liber abstoderet quast non humerũ blanto oueri s collã diris se.¬
aoib sibduxisset it q enĩs in uultu uestio quid augelitũ relud̾et Nec iumerito
norat enim̃ quis repet̾et nec quis diittet ignorabat Cerer a laborib ad ⁊̃ quiẽ
as insenis deceptatiomibus ad dauina colloqͥa remeabat liuqbat urbc̃ Ibat aiõ
et iusi stcesoris lastius obtaret pedibus ibat in mõtẽ huspidum fateor at p̃ruptũ
ꝓ uuse sibi planũ iter eet̃ ad suꝑos cum qͣ ut̃ uixissonius qd idc̃ro p̃apus de hoc
uuo int̾ tot solitarios opta uerim quia muisꝙ̃ rer optate ꝓpiuquius uocũ erat Neq
eium magno disiungiut int̾uallo modicũ q uel cuctandum illi bel nobis
accererandum faut ut it hoc uite parit age̾mus qd ille cid pat̾b nõis enit̾ Et¬

Expanded text:
que signa letitie spiritalis oculis ac fronte gestantem, dum a conspectu concilii iantandem que signa letitie spiritalis oculis ac fronte gestantem, dum a conspectu concilii iantandem sibi redditus ac liber abscederet, quasi non humerum blando honeri sed collum diris securibus subduxisset, utque eius in vultu nescio quid angelicum reluceret. Nec immerito; norat enim quid repeteret, nec quid dimitteret ignorabat. Certe a laboribus ad requiem, ab insanis disceptationibus ad divina colloquia remeabat, linquebat urbem, ibat animo et, nisi successoris astus obstaret, pedibus ibat in montem, hispidum fateor ac preruptum, sed unde sibi planum iter esset ad superos. Cum quo utinam vixissemus! Quod idcirco precipue de hoc uno inter tot solitarios optaverim, quia nusquam rei optate propinquius votum erat; neque enim magno disiungimur intervallo, modicumque vel cuntandum illi, vel nobis accelerandum fuit, ut iter hoc vite pariter ageremus, quod ille cum pat
Abbreviated transcription (Latin):
xpłi multitudine ccnuentus Cnm enabud spes iuibla eẽt in distixulum
uersas questuit an se ad exxcha tractum et coactum sequi uellet Ille auĩ qui
sulontium et solitudinem amars queso ait ut et labori et periculo meo parcas me
pderers standentem sedos conspexisse dr̃ Iomarus rorid et miratuto stuper̃ aeqi int̾rotrã
an se cunt etioi sequi an quis alius agt Iube̾t quem illt ut in solitudine ꝑstaret
rdmoiiur et sec celum petẽi int̾ uerba disꝑuit distipulus aud̃ ille ꝯsilni memor usei
as trã nr̃ã perucĩtus et dierum pleuuss añ hos parcos annos post magõm abiit
iuagna quibrun apud suos sauctitatus opire et mirabiliuĩ fama opid relita ẜ ad
muastiuir redes ciuius astonsus q̃ iuestus ꝙͣ qr q̃ añi siũ eõt destẽlus senuis et spẽta¬
ueus & cacauir audnu naurantes qui iuderunt canto illum figisse cid gandio ea¬

Expanded text:
populi multitudine circumventus, cum evadendi spes nulla esset, in discipulum populi multitudine circumventus, cum evadendi spes nulla esset, in discipulum versus quesivit an se ad excelsa tractum et coactum sequi vellet. Ille autem, qsilentium et solitudinem amare: «Queso» ait «ut et labori et periculo meo parcas, meque sidereas scandentem sedes conspexisse dicitur, ignarus rerum et miraculo stupens atque interrogans an se tunc etiam sequi, an quid aliud agere iuberet. Quem ille ut in solitudine perstaret admonuit, et sic celum petens inter verba disparuit. Discipulus autem ille, consilii memor, usque ad tempora nostra perveniens et dierum plenus, ante hos paucos annos post magistrum abiit, magna quidem apud suos sanctitatis opinione et mirabilium fama operum relicta. Sed ad Celestinum redeo, cuius ascensus quam mestusneus declaravit. Audivi narrantes, qui viderunt, tanto illum fugisse cum gaudio, ea
Abbreviated transcription (Latin):
dictam ferant quis ula etate p̃ẜtum ex quo tanto in p̾tio et̃ cepit tad irabis et
excelso aiõ cõtempsit ꝙncelestinus iste pͥstmũ et nomẽ et locũ et anutã boniss
moribus egestatẽ apetrrd aci dum crlũ fapicit tre imuemor quẽ in seatu quol
eque deo platitũ quis non uidet qui mira enuis exa si alio dih stilo lphariã
distructa per leg̾it que gessit aut auteꝙͣ astendet̾ aut poscꝙq̃ destendit᷑ aut dũ
sedit Quidiniꝰ aut̾ s⁊ uictus oꝑũ non deffuut᷑ cui̾s et aĩ tenor unus et qͣ licuitꝰ
uire nutatõ ullao fuit Siquidẽ in sap̃ius rerum culimẽ et intͣ augustissimũ at
axalĩ thalanium augustã s he̾miticã q camerulã meditatus in alto huĩlis int̾
turobas solitarius int̾ diuitias pauper uixit adde ꝙ et stañ ab initio tẽtanit
frigam cum distipulo quod suo roberto sallentiuo Tñĩ Iunent ⁊ mopio et sbui

Expanded text:
dictam ferant, quis ulla etate, presertim ex quo tanto in precio esse cepit, tam mirabili et dictam ferant, quis ulla etate, presertim ex quo tanto in precio esse cepit, tam mirabili et excelso animo contempsit quam Celestinus iste, pristinum et nomen et locum et amicam bonis moribus egestatem appetens, atque dum celum suspicit, terre immemor? Quem in statu quolibet eque Deo placitum quis non videt, qui mira eius opera, sed alio digna stilo, trifariam distincta perlegerit, que gessit aut antequam ascenderet, aut postquam descendit, aut dum sedit? Quid miri autem, si virtus operum non defuit, cuius et animi tenor unus et qua licuit vite mutatio nulla fuit? Siquidem in supremo rerum culmine et intra augustissimum ac papalem thalamum, angustam sibi heremiticamque camerulam meditatus, in alto humilis, inter turbas solitarius, inter divitias pauper vixit. Adde quod et statim ab initio tentavit fugam cum discipulo quodam suo Roberto Sallentino tunc iuvene, sed inopina et subita
Abbreviated transcription (Latin):
laudator pctõr in desidiis aiõ sue Et qui Iuiqͣ tit bened᷑ unde ⁊ bere itelliga᷑ gcẽp
iste ierum pñtium ad q̃ tendat et qualia cõcuxistat Nchil huius mod mentibus rcc̃cꝰ
nichil inuerẽtut et erectius que sacratissimuis de sid̃iis uiuu̾sa transtendut ieq ad
ullã creaturã ꝙͣnis potẽtem atq mirabilẽ s ad ixĩ otĩ uisibiliũ et nrusibilud
aiubuit̃ creatorem cui aꝓmnqͣre clareste᷑ ẽ quẽ tin̾e gande̾ ẽ cui suare regnare est
huius p̃cono laudis quis usgͣ queso seu quis unꝙͣ dictinor celestino reliquerut
alii nauiculas suast ac retia alni possessiũclat̃ alni toloneũ aliqui etiã regua uĩe
regnorũ epc̃ ⁊equti q xpm̃ dnuñ factist̃ apłi stĩst̾ stĩ et aĩq dei papatũ sero quo
nithil ẽ alciue rem tam exeptatã tam ꝙ nurabilẽ ut ab adnura ᵈ ͤ et scupore

Expanded text:
laudatur peccator in desideriis anime sue et qui iniqua gerit benedicitur; unque si laudatur peccator in desideriis anime sue et qui iniqua gerit benedicitur; unque si iste rerum presentium ad que tendat et qualia concupiscat, nichil huiusmodi mentibus rectius, nichil invenietur erectius. Que sacratissimis desideriis universa transcendunt, neque ad ullam creaturam quamvis potentem atque mirabilem, sed ad ipsum omnium visibilium et invisibilium ambiunt Creatorem, cui appropinquare clarescere est, quem timere gaudere est, cui servire regnare est». Huius preconio laudis, quis usquam, queso, seu quis unquam dignior Celestino? Reliquerunt aliu naviculas suas ac retia, alii possessiunculas, alii teloneum, aliqui etiam regna vel regnonichil est altius, rem tam exoptatam tamque mirabilem ut ab admiratione ac stupore
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatiõne neclex̾at longum q solitudinis amorem piculos eẽ ancepez ⁊¬
et turbida pot̾at altĩdo num quid xpo uisim sit mibaculum qd ꝑ cũ deuo oñdit
die qui post renũtiationẽ pͥmus illaxit iuditio ẽ qd ꝓfecto nõ fieret si qd ꝑestid erat
diuinitas non ꝓbaret Ego prsus altissum cuiusdã et liberrum et sugũ nestituitis
uere q celestis aĩ factũ reor atq ita sentio non potrusse ie ab horẽ Reꝵ ins qui res huãs
Iusto p̃tio ex tiurasset qui q cumidũ fortuẽ caput pedib subiecisset ambrosi prõcio
locus ezet erx eo p̃stim libro quo ad uere huilitatis obsuõtiã sacrã uirgic̃ demed¬
adem cohortatur nou ut deleccores inquit huius stħ purat̾ parui cordis aut sentiss¬
D auniri treuas opes pperuere honores occiduos fastidire nec ibi glam̃ que̾re es

Expanded text:
contemplatione neglexerat longumque solitudinis amorem, periculosa esse anceps contemplatione neglexerat longumque solitudinis amorem, periculosa esse anceps et turbida poterat altitudo. Nam quid Cristo visum sit, miraculum quod per eum Deus ostendit, die qui post renuntiationem primus illuxit, indicio est; quod profecto non fieret, si quod gestum erat divinitas non probaret. Egsentio: non potuisse id ab homine fieri, nisi qui res humanas iusto precio extimasset, quique tumidum fortune caput pedibus subiecisset. Ambrosii patrocinio locus eget, ex eo presertim libro, quo ad vere humilitatis observantiam sacram virginem Demetriadem cohortatur. «Non ut dilectores» inquit «huius seculi putant, parvi cordis aut segnis est animi terrenas opes spernere, honores occiduos fastidire, nec ibi gloriam querere, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Quĩs cñ et hic consili ceperit sam audies si quidem statum illũ pompas ꝙ scli
ꝯtoulib suis liriquens ipc̃ stolie medio ad siusteum apẽmi latus quietissauiam
oatudinem de qua nuilta ꝯspsit et que betus adhuc fentis auellane nouẽ suat ꝑatĩet
hororibus p̃seiẽdam dupit Ior non minus głose post modum latuit ꝙͣ m̃otũat p̾ͥmũ
rome net dedecori illi fuir alti berticis rutilum docus squaleum cilitio puntasse
uiua foce̾t clarissiuũ scrẽt raritat ipã contemptum nsi eũ petri alc̾ius
iomami pontisicis quem celestinũ dixerut̾ recentior ꝯtẽtus et clarior obstruass
qui poutificatu maxnuo uolut mortisero faste depor̃to in autiquã politudiuẽ tam
aipie ixpedauĩt ut hostii compede aberatum crederes Quod factum solitarii sanct¬
q patcio uillit᷑as ar̃ quisquis uolet altabuat licet eium in eas ie ꝓ uarietate

Expanded text:
Quid tamen et hic consilii ceperit iam audies. Siquidem statum illum pompasque seculi Quid tamen et hic consilii ceperit iam audies. Siquidem statum illum pompasque seculi contribulibus suis linquens, ipse Italie medio, ad sinistrum Apennini latus, quietissimam solitudinem, de qua multa conscripsit, et que vetus adhuc fontis Avellane nomen servat, perituris honoribus preferendam duxit, ubi non minus gloriose postmodum latuit, quam innotuerat primum Rome, nec dedecori illi fuit alti verticis rutilum decus squalenti cilicio permutasse. Cuius clarissimum faceret raritas ipsa contemptum, nisi eum Petri alterius Romani Pontificis, quem Celestinum dixerunt, recentior contemptus et clarior obscurasset. Qui pontificatu maximo velut mortifero fasce deposito, in antiquam solitudinem tam cupide repedavit, ut hostili compede liberatum crederes. Quod factum solitarii sanctique patris vilitati animi quisquis volet attribuat — licet enim in eadem re, pro varietate
Abbreviated transcription (Latin):
etrus nut̃ oguorit ille qui danuam cognomen lit̃ qͣiiet et delsipo et do uita rebi¬
q uroi huiu̾s agentium disordia multa sit q eum alii e solitudiã otio as ecłaͣ.
goalniris ueragi uite huius cominendatio sou canto illie offitio dimnit secit̾ seu ipã dicͣ
Sisa est que tanto fasigio p̃ferietuo Alii rem ꝑnustetꝰ nt̃ cum exactuis cerum ãrẽs
bq as cenobiui oli us fidruit nusissem qui nichi aꝑta omuia repoitaret̃ reluriosbramm
lon aluis asitions didia fuisi eum pnio quidem solitoriũ Ind altiuis cuectum deur̃
eẽ ut ques credam Epłõ quod eius hortãtur quas nut̾ mapiiue huet anditis
adᵈ intiionas ceuoso duuersis cece quidbm temporibus et alio ar alio bite tatua edite
quariun i alire ut iĩcie uͭ occupatus auissi etiu reguit suagpueat in alis otiosus
elitio rouanã ardiñem non sine lande posseaerat uir haud digͥͭͤ clarior ꝙͣ lrugua

Expanded text:
etrus nunc occurrit ille, qui Damiani cognomen habet, quamvis et de hoc ipso et de vita rebuetrus nunc occurrit ille, qui Damiani cognomen habet, quamvis et de hoc ipso et de vita rebusque viri huius agentium discordia multa sit, quod eum alii e solitudinis otio ad ecclestrahunt: utraque vite huius commendatio, seu tanto illum officio dignum fecit, seu ipsa digna visa est que tanto fastigio preferretur. Alii rem permiscent; nam cum exactius verum querens, usque ad cenobium ubi is floruit misloci illius assertione didici, fuisse eum primo quidem solitarium, inde altius evectum, demum esse ut credam, epystole quedam eius hortantur, quas nunc maxime, his auditis, adquarum in aliis, ut michi videtur occupatus, amissi otii requiem suspirat, in aliis otiosus elicio, romanum cardinem non sine laude possederat, vir haud dignitate clarior quam lingua.
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙ̃ cessantz ubiq fructisitat̃ et ot de illo sc̃ditur sterilitatis impassiemir at
ppea om̃ibus locis at temporibus toto coapore tota q aĩa ad nichil aᵈ ꝙ
ad lutoni sollicitus aĩarum ad exmum uero morbo uictus ac senio ad
Italie notam partem uel pisseni uel umbrie regiont̃ Et ad monast̾ium ualt
que de castro d̾ qd ip̃e construpat et ubi aute uiinini anuos moriturum
se predigat seu ad hospitium fessusz uiator ad uesꝑam ꝓsperauit ato ibi
tanidem post longissimos labores exactos felicit̾ requieutt et qd nestro an de
alio ꝙͣ de paulo pͥmo hemita legerim solitariam uitã solitario fuie ꝯclusit᷑
ultimuam enm et diei illuis et uite sue horam sentiens ades fratribus qui
acerant eoredi iusses et mane ꝓpruo Reuerti pia illos frande decipiẽd
ut qui solitaore xrõ suuorat solitarius at xpiũ et meraedem sui fuuiti repostendam not ⁊e se et
hurc abut ad et̾uam uitam. petr¬

Expanded text:
sans, ubique fructificans et, ut de illo scribitur, «sterilitatis impatiens», ac propterea omnibus locis et temporibus, toto corpore, totaque anima ad nichil aliud quam ad lucrum solicitus animarum. Ad extremum vero morbo victus ac senio, ad Italie notam partem, vel Piceni vel Umbrie regionem, et ad monasterium Vallis que de Castro dicitur, quod ipse construxerat, et ubi ante viginti annos moriturum se predixerat, ceu ad hospitium fessus viator ad vesperam, properavit. Atque ibi tandem post longissimos labores exactos feliciter requievit et, quod nescio an de alio quam de Paulo primo heremita legerim, solitariam vitam solitario fine conclusit. Ultimam enim et diei illius et vite sue horam sentiens adesse, fratribus qui aderant egredi iussis et mane proximo reverti, pia illos fraude decipiens, ut qui solitarie Cristo servierat solitarius ad Cristum et mercedem sui servitii reposcendam iret, se se et itam. P
Abbreviated transcription (Latin):
uedit in mentẽ his osim moribus celo cecidisse lucifirũ quib nos clũ hodis
sꝑ anuis astemil̃ ꝙ si ad credendũ serbis ed̃tardior utiq reb credes q̃ meur
ut dicituo non solent c̃ciuspice oro et ꝑcuore ꝓmiciat et quere quidaga apd
nos gallus et stãmusi litigat̃ quinqr iam lust᷑ coluã: ex qͦ nõ xpc̃ et maria
s mars et bellona mĩ illos rones reguat̾ cum qi sod ferud utrinq lentestar inc̃l

Expanded text:
redit in mentem his olim moribus celo cecidisse Luciferum, quibus nos celum hodie redit in mentem his olim moribus celo cecidisse Luciferum, quibus nos celum hodie speramus ascendere. Quodsi ad credendum verbis es tardior, utique rebus credes, que mentiri, ut dicitur, non solent. Circumspice, oro, et percurre provincias, et quere quid agatur apud nos. Gallus et Britannus litigant; quinque iam lustra volvuntur, ex quo non Cristus et Maria, sed Mars et Bellona inter illo
Abbreviated transcription (Latin):
eelluois anguistirez alctantur reges et p̾ncipes t̾re Et esto cõuenant in
guum qd inde publicũ bonũ peres iꝙͣ herodes i et pilatus insi adu̾sus dnũn
et adurersus xpiñ eius atq illiuis uussa cõnẽĩent Quiestet̾ forte somno q et
cosuxtatibus nicruubent tuopia lutra captabunt et subrectos quos armati
pposiant tonati spoliabiut dnm q nccĩtas belli ẽ licentia paris erat cõnuzem
at posolõ omnes dilaget deum millus ac ꝓximũ. paꝵ orꝑum cura erit
et iu̾cuciositas aniu̾iarum aurũ gẽmas p̃tiorã q superloctilẽ ah̃ra bunt
uirtictum ornamenta despitient amabuut pͥos agellos ꝓhus puguare et
digcadian et porioe non metuent neno erit qui tre scc̃ unn̾ras dispendio
moreatur Cño queso insi qr uerissimũ ẽ qđ̵ dixi ħ sigulorũ sident᷑ et̃ illa aur̃
Mã ita creatoris et liberatoris nostri giãt speruẽtos nr̃am queriuus net

Expanded text:
telluris angustiis altercantur reges et principes terre! Et esto conveniant in telluris angustiis altercantur reges et principes terre! Et esto conveniant in unum, quid inde publicum bonum speres? Nunquam Herodes et Pilatus nisi adversus Dominum et adversus Cristum eius atque illius iussa convenient. Quiescent forte, somnoque et voluptatibus incumbent, turpia lucra captabunt, et subiectos quos armati spoliant togati spoliabunt dum que necessitas belli est licentia pacis erit. Coniugem ac sobolem omnes diligent, Deum nullus ac proximum; par corporum cura erit et incuriositas animarum; aurum, gemmas, preciosamque suppellectilem aggregabunt, virtutum ornamenta despicient; amabunt proprios agellos, pro his pugnare et digladiari et perire non metuent; nemo erit qui terre sancte universali dispendio moveatur. Cur, queso, nisi quia verissimum est quod dixi? hec singulorum videntur esse, illa autem Cristi. Ita Creatoris ac Liberatoris nostri gloriam spernentes, nostram querimus; nec
Abbreviated transcription (Latin):
occuparissinos onosos uoco Imo bero dui fremimus et meditauiur ĩania dumm
ceno uoliuinuo ac libidinbus excemur et intinuir ꝓfimas retiñt dumi mĩmos
pmpperum num̾anius atq abdĩmus dum suꝑuacuas et ieptas tarres in
noiuissuna babilons constenimuis ut celo tenus scandat initura suꝑbia huĩlimd̃
xpĩ sedem non ẽ qui tueatur aut uĩdicet deinq dũm fratubus m̃ĩs Insidian᷑
Icipus hostibus incustoditũ et merme latus obtulius aditũ q p̃burinus
in tralaniũ regis nñ Erimen iugẽs et nr̃arũ frontiũ pudor eaius quibus
xpĩ uexillumi impudent affiginius ut tã maginifice xpõi iiuoias ulastaiur
quati ip̃e mitu quidẽ poset olciss et foctassis u lastitur secietiore iustitia ex alto
tamon intea ꝓspitieus fidem nr̃am nos aut̃ uel corpenius uel ardemus aĩorũ
estibus Ecce nuit ut megoleta cupidine et flãmante cdio de ꝓfane seu barbarice

Expanded text:
occupatissimos otiosos voco? Imo vero dum fremimus et meditamur inania, dum occupatissimos otiosos voco? Imo vero dum fremimus et meditamur inania, dum ceno involvimur ac libidinibus exercemur et nitimur perfugas retinere, nummos pauperum numeramus atque abdimus, dum supervacuas / et ineptas turres in novissima Babilone construimus, ut celotenus scandat ruitura superbia, humillimam Christi sedem non est qui tueatur aut vendicet. Denique dum fratribus nostris insidiamur, impiis hostibus incustoditum et inerme latus obtulimus aditumque prebuimus in thalamum regis nostri: crimen ingens et nostrarum froncium pudor eternus, quibusmagnifice Cristi iniurias ulciscamur, quas ipse nutu quidem posset ulcisci, et fortassis ulciscitur secretiore iustitia, ex alto tamen interea prospiciens fidem nostram. Nos autem vel torpemus vel ardemus animorum estibus. Ecce nunc ut inexpleta cupidine et flammante odio de profane seu barbarice
Abbreviated transcription (Latin):
iuditii et roliqua diletã suigularit xpõ loca ubi homo sicuõ ẽ et in lucc̃ edit̾us
ubi natus uagiit uli insans reptauit ubi puer lusit ubi uir dociit ubi siu̾i¬
ficium nobis pptñ exalauit ubi exauiiuis Iacuit surrexit q uude ad iuferos
descendit uns constendit as superos osi postino uiios ac mortuos iureñtabib
sententia iudicabit terram maioribus nr̃is ꝓmissam nobis ereptã nobis debitã si
oir/ essenuis pes nostre sedes arram prĩe etne Nuc̃ egiptiatus canis tenet
heu quid p̃t̃ gemitũ et quelas relictum ẽ misero qñ et nostri reges il iusi delitias
et inĩ pontifices ml insi diuitias amant ppłi uero uel serm flent uel iusauuuit
abeni Et omnes que sua sat̃ querut que xp̃i autꝰ nullus cuius poculiare priõnud
nobis spoctantibui otiost q sodentibus laceratur. Quid loquor autquis onũ

Expanded text:
iudicii, et reliqua dilecta singulariter Cristo loca, ubi homo factus est et in lucem editus, iudicii, et reliqua dilecta singulariter Cristo loca, ubi homo factus est et in lucem editus, ubi natus vagiit, ubi infans reptavit, ubi puer lusit, ubi vir docuit, ubi vivificum nobis spiritum exhalavit, ubi exanimis iacuit surrexitque, unde ad inferos descendit, unde conscendit ad superos, ubi postremo vivos ac mortuos irretractabili sententia iudicabit; terram maioribus nostris promissam, nobis ereptam, nobis debitam si viri essemus, spei nostre sedem, arram patrie eterne, nunc egiptiacus canis tenet! Heu, quid preter gemitum et querelas relictum est misero, quando et nostri reges nil nisi delitias, et nostri pontifices nil nisi divitias amant; populi vero vel servi flent, vel insaniunt liberi, et omnes que sua sunt querunt, que Cristi autem nullus, cuius peculiare patrimonium nobis spectantibus otioseque sedentibus laceratur? Quid loquor, aut quid omnium
Abbreviated transcription (Latin):
orõnes sigilias q nocturuas aher̃ camiẽ supͣ iuidum ecło panimentũ sonues
saccubuisset cnisopito itorũ ꝓpc̃ apparuit Iubes̃ ut as uiubittam sui nõis pastores
ꝙͣ uotius successerit non ẽ huius temporis expon̾e pptun cũ et stilo tolerabin et
sunoc̃ uulgari dnob non parus uolũbus ea reli in pplĩ etrã nota sit et¬
⁊ de hoc quoꝙ seribentium uarie affectos auiiuos iudeam s sequor in dubiis quibus
potius credendum oeuseo et quos ierum non hõm studio atri reor aeq ut̃ qualis exitus
talis euentus ut ut selixxopĩ uitio sit ꝑpetua faisset neq pctia honñ es tanto uictos
saccessu ad autiquas iufias reditum eẽt eo seduis quo itm amisisse ꝙ nrm erat
ꝙͣ non recuperasse deformius nobis hostibus ꝙͣ formosius et uobis spei minoris illasq
maioris adusum nos uel iustodis in post̾os del condelitatis occasio ẽ nuc̃ bero quid
deferam aut quid querar p̃sepe caluariam busti saxum oliueti montẽ uallomi q

Expanded text:
asque nocturnas agens, tandem supra nudum ecclesie pavimentum somno succubuisset, consopito iterum Cristus apparuit, iubens ut ad vindictam sui nominis pastores quam votive successerit, non est huius temporis exponere, presertim cum et stilo tolerabili et sermone vulgari duobus non parvis voluminibus ea res in populis etiam nota sit. Etsi de hoc quoque scribentium varie affectos animos videam, sed sequor in dubiis quibus potius credendum censeo, et quos rerum non hominum studio agi reor. Atque utinam qualis exitus, talis eventus, et ut felix Cristi ultio sic perpetua fuisset, neque peccatis hominum e tanto victorie successu ad antiquas miserias reditum esset, eo fedius, quo iterum amisisse quod nostrum erat quam non recuperasse deformius nobis hostibusque formosius, et nobis spei minoris illisque maioris adversum nos vel custodie in posterum vel crudelitatis occasio est. Nunc vero quid defleam, aut quid querar! presepe, Calvariam, busti saxum, Oliveti montem, vallemque
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ non dorire cum onuis iluũs coluptatis fim̾es set̃ nori esuorr at sitioe
⁊ non de siderate ꝯcubitũ et non et̃ facigato corpore nec louge pos qui setuae
inquit et esurire uolul et in libidinem ordest̾e et defatinaꝵ ut libent edant
et libant et cũtidboaut et dormiant non dixit muad̃ infua et dolore rremo e
euun tai ausus a salute ut doloris et iif̾re nomẽ auet S amat inquir

Expanded text:
omnis illius voluptatis finis sit non esurire ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse fatigato corpore». Nec longe post: «Qui sitire» inquit «et esurire volunt et in libidinem ardescere et defatigari, ut libenter edant et bibant et concumbant et dormiant»... non dixit: amant miseriam et dolorem — nemo est enim tam aversus a salute ut doloris et miserie nomen amet —, sed «amant» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
at tremendum quo et boni illum colent et tiu̾e̾ur mali mapiii licet et poẽtes
et tamꝙ̃ coram deo positi contrenustẽnt use adeo ut et impator romanus otto
puior cum famibiarit̾ ac reuerent̾ inuseret in qr illus lectulo pet notem
conquiestet et imxerator alt̾ heuricus cũ uir scuẽ ad eũ et illiis et disciploꝵ
suoꝵ precipus expug̃us uiꝵ uenisset sib letus ac uenerabindus assuogẽr
Et Imperialium cõnitum uiro d̃ ẽtimsusa aties atisi huĩlit̾̃ adretinis pellitie
qͣ ille tunc iudutus erat uillos pro caris sanctis q reliquissz in patoram
resamuoa non snie ip̃ius qraui merore deuoto endiq ̃catuun Impcisĩtat areꝑ et

Expanded text:
ac tremendum, quo et boni illum colerent et timerent mali, magni licet ac potentes, ac tremendum, quo et boni illum colerent et timerent mali, magni licet ac potentes, et tanquam coram Deo positi contremiscerent; usque adeo, ut et imperator romanus Otho iunior eum familiariter ac reverenter inviseret, inque illius lectulo per noctem conquiesceret; et imperator alter Henricus, cum vir sanctus ad eum, et illius et discipulorum suorum precibus expugnatus, vix venisset, sibi letus ac venerabundus assurgens, —; et imperialium comitum viro Dei circunfusa acies atque humiliter acclivis, pellicie, qua ille tunc indutus erat, villos pro caris sanctisque reliquiis in patriam relatura, non sine ipsius gravi merore, devota undique certat
Abbreviated transcription (Latin):
tantis. Iriumis canta q citi lantioenr abstiuentia ipẽ gule sue illudẽs tantis susporisis
tantis q cum laciuis eo q impetu atq ardore aĩ quõ mellus unꝙͣ scclus eqͣuit
cadenũ solicitudine tam Iugi tãq auxia et usq ad ulciuũ fuil fessa ut more
osareo s intensione alia iul actum credens diui quid suꝑeẽt agrendum hut ac̾e edi¬
ficus attorit ad exitum uix ꝑductis semꝑ incipiẽs ac festinãs noua Iaceret
fundamenta ꝓrsus quasi totum ortẽ unã hemium omnes horc̃i mcãchos fetẽ
de creuisset et het inr̾ quas porsequtiond̃ molestios non demonũ modo s lxũr
et p̃stimi suorum ꝙͣ passient᷑̾ tulit at fortit̃ quãta illi in aduersis alactas atq
unformitate par fuit pietate aut̃ ac religione superior quãta uero huit̃ oris
ylaritati ticta eõt auc tasi et nestio quid dñiũ in illus uultu sen ᶜ ͤ parit᷑

Expanded text:
tantis ieiuniis, tantaque cibi lautioris abstinentia, ipse gule sue illudens, tantis suspiriis, tantis ieiuniis, tantaque cibi lautioris abstinentia, ipse gule sue illudens, tantis suspiriis, tantisque cum lacrimis eoque impetu atque ardore animi, quem nullus unquam stilus equaverit; ea demum solicitudine tam iugi tamque anxia et usque ad ultimum indefessa, ut more cesareo sed intentione alia, nil actum credens dum quid superesset agendum, his sacris edificiis ad exitum vix perductis, semper incipiens ac festinans nova iaceret fundamenta, prorsus quasi totum orbem unam heremum, omnes homines monachos facere decrevisset; et hec inter quas persecutionum molestias, non demonum modo sed hominum et presertim suorum, quam patienter tulit ac fortiter! Quanta illi in adversis alacritas atque uniformitate par fuit, pietate autem ac religione superior. — Quanta vero huic oris hilaritate iuncta esset autoritas, et nescio quid divinum in illius vultu venerabile pariter
Abbreviated transcription (Latin):
Darnu eẽt ĩu̾abilis deo sui̾oe cuꝑiẽtẽi turba stuet ns haũllum nrodo ẜ
elustrium ut quotiens locum unũ suiiz mouiris xpõ que sita famlia Implẽsse
Rectore illis impoĩo nccẽ habet onĩs expers desidie et quoetos iustrus
in lõcum alcerum cõnugrore sanctissimus. aĩaꝵ pastor nonũ duõ suo ggt̃ nouis
in pastrus quesiturus lougum p̃terea noĩatim epsequi quot ꝙͣ claros xpõ fuios sibi
distipulos ambieneo questerit in quibus et duces et cõites et filii cõitum fuert̾ qͥretpẽ
romanus imperator octo licet hiqͥs differeus atq ꝓcrastinar̃ socũ in ã maitus
uiri factum implere p̃uentus morte nequinerit longum demꝙ quibus in locis
habitauĩt quar hemos distipulis scuctis imxlcĩt que defita frecp̃tauit que tẽpla
construxerit in quib pclarissimũ nomẽ hẽ hxmuus tatualdulensis aretuus in fĩb
cuiu̾s ille et loci᷑ ordinus iustitutor ac puceps fuit᷑ tanta deuotõe sumgula stĩtus

Expanded text:
numerabilis Deo servire cupientium turba conflueret, non humilium modo sed illustrium, ut quotiens locum unum suis monitis Cristo quesita familia implesset, rectore illis imposito, necesse haberet, omnis expers desidie et quietis inscius, in locum alterum commigrare sanctissimus animarum pastor, novum domino suo gregem novis in pascuis quesiturus. Longum preterea nominatim exequi quot quam claros Cristo servos sibi discipulos ambiendo quesierit, in quibus et duces et comites et filii comitum fuerunt, quin et ipse romanus imperator Otho; licet is differens atque procrastinans votum in sancti manibus viri factum, implere preventus morte nequiverit. Longum denique quibus in locis habitaverit, quas heremos discipulis sanctis impleverit, que deserta frequentaverit, que templa construxerit. In quibus preclarissimum nomen habet heremus Camaldulensis, Aretinis in finibus, cuius ille et loci et ordinis institutor ac princeps fuit, tanta devotione singula faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
istar iugentis ad p̃sidium suc pat̾e reti̾ent siilata dementia elapsus ec at̃ iñ
italiami non minus Iustis ⁊oriesis ex causis yͣ abierat s aliquãto etiã Iustroribus¬
qui in monas̾io stĩ scueꝵ ppe rauẽuã susteptus in monachũ fu̾at reliieso iugo cola
lildut̾ medicantꝰ ut m̃tiatũ ili erat et ad fcł cedice ꝓperantõ reꝑir cum ul

Expanded text:
instar ingentis ad presidium sue patrie retinerent, simulata dementia elapsus, et sic in instar ingentis ad presidium sue patrie retinerent, simulata dementia elapsus, et sic in Italiam non minus iustis reversus ex causis quam abierat, sed aliquanto etiam iustioribusqui in monasterio sancti Severi prope Ravennam susceptus in monachum fuerat, religioso iugo colla subducere meditantem, ut nuntiatum illi erat, et ad seculum redire properantem repperit; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ex alto exacto ferme tennis fratoum uitiis osfensus abassit et ad moriũ¬
quẽd̃ de solitarium dehento in romoue uenetorum sc̃i utiq sumplaõ q lsõiera quẽ
per famã nouerat deuotissima captimũ huĩatate perrexit eum q p̃ce ptorẽ ac
nurĩm fidelem potuis ꝙ̃ distretum patientissius pertulit eius q nõ solum borba si
uerbera tam equanuuis ac submissus exxepit ut cũ ip̃m meritũ ĩ stuporẽ coh̾et
Duas et ducaturi et sł hus cõitibus reliuquẽtis trausq̃ssua in gallias sieur q pꝯt
cempore in rouraldo pũaliũ uiotutũ incrementa cõspẽtiõs discipus cauitẽ sui
discipulus ficri non erubuit et cui paulo añ p̃ceperat obedire iude aut̾ multo cũ
dolore hentuum illarũ int̾ quas aliq̃tum tempus exeg̾at usq adeo ut dcenis etiã
cede copitarent quatẽ quẽ uiuẽtem ter̾e non pot̾ant mortui saltẽ corpus thesanq

Expanded text:
m, exacto ferme triennio, fratrum vitiis offensus abscessit et ad Marim, exacto ferme triennio, fratrum vitiis offensus abscessit et ad Mariquendam solitarium, degentem in regione Venetorum, sanctum utique simplicemque hominem, quem per famam noverat, devotissima raptim humilitate perrexit, eumque preceptorem ac magistrum fidelem potius quam discretum patientissime pertulit, eiusque non solum verba sed verbera tam equanimis ac submissus excepit, ut eum ipsum meritum in stuporem cogeret. ducis et ducatum et seculum his comitibus relinquentis, transgressus in Gallias, brevique post tempore in Romualdo spiritualium virtutum incrementa conspiciens, discipuli tandem sui discipulus fieri non erubuit et cui paulo ante preceperat obedire. Inde autem multo cum dolore gentium illarum, inter quas aliquantum tempus exegerat, usque adeo ut de eius etiam cede cogitarent quatenus, quem viventem tenere non poterant, mortui saltem corpus thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
camen assurgens int̾ illuis temporis uoluxtates et iuueuilia strrdia souctã ꝑ
solitudinem suspirabat Itaq dum uenante sepe tatiti uemorũ recessus occur¬
zeret̃ cclesti mox depiolo percussus herebat atq ad se uersus aicbat e ꝙͣ
delegtabilis ꝙ̃ tranquilus et ꝙ̃ deo ẜuure uolentib opportuꝰ loc q̃to melius hic
auu̾ti doi ꝙ̃ in urbib habitaret Ita generose iudolis adolestet̃ ad captandas
seras ꝓsectus in siluã capotandarũ ppõ nehotiũ aĩarũ iã florẽti necdum mat᷑a
assidue et aug̾et in ipo mͥ etatis flore yla ĩ colipotates opes prẽ priau
mondum deiuq et seipm̃ talem sugũs ut se alium Inutũet totũ ad hemitite
olitorie q uĩte stridium se contit Et pͥmus illi quidẽ e secalo ex stis exẽmt
haid ꝓcia a prĩe menibus ad classense cenobium saltus fuit Iude autẽ¬

Expanded text:
tamen assurgens, inter illius temporis voluptates et iuvenilia studia sanctam semper tamen assurgens, inter illius temporis voluptates et iuvenilia studia sanctam semper solitudinem suspirabat. Itaque dum venanti sepe taciti nemorum recessus occurrerent, celesti mox desiderio percussus herebat, atque ad se versus aiebat: «O quam delectabilis, quam tranquillus et quam Deo servire volentibus oportunus locus; quanto melius hic amici Dei quam in urbibus habitarent». Ita generose indolis adolescens, ad captandas feras profectus in silvam, captandarum Cristo negotium animarum iam florenti necdum matura assidue et augeret. In ipso igitur etatis flore gloriam, voluptates, opes, patrem, patriam, mundum, denique et seipsum talem fugiens, ut se alium inveniret, totum ad heremitice solitarieque vite studium se convertit. Et primus illi quidem e seculo exeunti haud procul a patrie menibus ad Classense cenobium saltus fuit. Inde aute
Abbreviated transcription (Latin):
frẽ ren̾i particeps et renuo suuul et rehus curis cedens romã adiit ociãdi
ꝓpoito en abq ibi mouastico habitu assinupco siluest᷑ latibutum soractis montem
petiit ubi cũ uotiua requie bienuuũ exegisset tanud qr cretͤ et miu̾is honorifico
peregnooun suc priẽ conursu locus is ut qͥ romã petentib setus iter louge¬
q noctus atis conspoctus est ninus in dies solitariꝰ uoto q suo qie̾ns uisus erat
ad secretiorẽ atq semotiorem benedicti domũ casmẽse ccnobiũ cõmhoauit Iq¬
q qd̵ͥ optabat et querebat fre̾ itrm ac nepote ꝓ caduca sede laborãtib et
quictas la tebras et tranquillum uite surẽ houĩt
equit̾uo hut̃ alius etate post̾ior merito aut̃̾ por romualdus rauẽnatiũ
oriis nobilissimus incola et illustii ducũ scrrpe ꝓgenitus hit ab adolestẽ
q̃uis opum et etatis et generis insolentia tiudus at deuinitus illecebris aiõ

Expanded text:
fratre regni particeps, et regno simul et regiis curis cedens, Romam adiit otiandi fratre regni particeps, et regno simul et regiis curis cedens, Romam adiit otiandi proposito, atque ibi, monastico habitu assumpto, Silvestri latibulum Soractis montem petiit. Ubi cum votiva requie biennium exegisset, tandem quia crebro et nimis honorifico peregrinorum sue patrie concursu locus is, ut qui Romam petentibus secus iter longeque notus atque conspectus est, minus in dies solitarius votoque suo conveniens visus erat, ad secretiorem atque semotiorem Benedicti domum, Casinense cenobium, commigravit; ibique quod optabat et querebat, fratre interim ac nepote pro caduca sede laborantibus, et quietas latebras et tranquillum vite finem habuit. Sequitur hunc alius etate posterior, merito autem prior: Romualdus Ravennatium urbis nobilissimus incola et illustri ducum stirpe progenitus. Hic ab adolescentia quamvis opum et etatis et generis insolentia tumidus et devinctus illecebris, animo
Abbreviated transcription (Latin):
huius et senatorii ordinis dugiatate cmpicuus multum postra religione at socine
clarior spelũte horris ꝑst uͥantissinins incola fuit in t̃ritorio lund nueuse ad cuus
urbis opãtum et hic demum non suo aiuibitu noq huãno siffragio si ametib
merius et augclica glõse admodum reuelatõnr constendit ueq foratẽ stãoum
sanctariu solitudinũ t̾ram scras i sedem in finbus et romanus et doĩtiãms
pͥmum solitarni hieremuite post abbates celebrini claruere aeq ut tũsmarinas so-¬
licudines cũsal piuis muisceã ursatuis seculari p̾mũ conuitus nuilitia illa pot
rerecta nostior xpĩ niles apud nichea bichinie solitariam uitã ñ sc̃itate tñ
s mi̾raculis claram egit s Iam satus exteras soluudines c̃ciuuimus ad italitas
iedeundum est
uisꝰ non eiue ꝙ̃ mazuũ uocat lrarosi paronũ barlomanũ nouit qui cñ piptuo

Expanded text:
inis et senatorii ordinis dignitate conspicuus, multum postea religione ac solitudine inis et senatorii ordinis dignitate conspicuus, multum postea religione ac solitudine clarior, spelunce horride perseverantissimus incola fuit, in territorio Lugdunensi, ad cuius urbis epyscopatum et hic demum non suo ambitu, neque humano suffragio, sed cogentibus meritis et angelica gloriose admodum revelatione conscendit. Utque feracem sanctarum solitudinum terram scias, iisdem in finibus et Romanus et Domitianus primum solitarii heremite, post abbates celeberrimi claruere. Atque ut transmarinas solitudines transalpinis misceam, Ursatius seculari primum cognitus militia, illa post reiecta, notior Cristi miles, apud Niceam Bithinie solitariam vitam, non sanctitate tantum sed miraculis claram, egit. Sed iam satis exteras solitudines circumivimus, ad italicas redeundum est. 8 Quis non eius, quem Magnum vocant, Caroli patruum Carlomanum novit? Qui cum Pipino
Abbreviated transcription (Latin):
qui nastondi ordine tcaiuis in tenastendi ꝓpd̃io p̾mus suit ad post̾inum et ãñiosũ
parrem et sororem Inquai post s⁊ traheus huius eho faciuidie absmuẽtie q landet
obiissit̃ quĩ onubus noce sut̃ illud eyquim etᵃ̃ pp̃larum dictum et huis q̃ u̾t̾ manꝰ
hõo ualde consemaneum non sileto solebat enim dr̃c omues cotas se quas stroet
Cit̾as quarum nestio an alius sua etate copiosior fu̾it in siluis et i agris didi¬
risse. non hõim distiplinis q meditando et orando uet st ullos uinqͣ igrõs hrãsre
p̃ter quercus et fagos qd ideo libenter refero quia si quid et micho nõ pedatim
nosse datum eẽt Idem de me uire dice uelle i et iuisi falior posem
ure ut arbitror henic locum occupau̾it armalphus toitorii muetõts hemiola
nobilis atq cuilbin ur̃bis epais̃ uet minus encherus q̃ pͥmiũ claritate fani :¬

Expanded text:
qui nascendi ordine tertius, in renascendi proposito primus fuit, ad postremum et annosum qui nascendi ordine tertius, in renascendi proposito primus fuit, ad postremum et annosum patrem et sororem unicam post se omissis, quoniam omnibus note sunt, illud egregium ac preclarum dictum, et his que inter manus habeo valde consentaneum, non silebo. Solebat enim dicere: omnes se quas sciret literas, quarum nescio an alius sua etate copiosior fuerit, in silvis et in agris didicisse, non hominum disciplinis sed meditando et orando, nec se ullos unquam magistros habuisse preter quercus et fagos. Quod ideo libenter refero, quia siquid et michi nosse datum esset, idem de me vere dicere vellem, et nisi fallor possem. Iure, ut arbitror, hunc locum occupaverit Arnulphus, territorii Metensis heremicola nobilis atque eiusdem urbis epyscopus. Nec minus Eucherius, qui primum claritate sangu
Abbreviated transcription (Latin):
fuat̃ Io enum erat puero nomen totius toe q̃t om̃i fuerat peruentura possestio d
ille suxͣ etatem nĩe inquit equa dnusio dosz colim omnnes sgͥcitis eno e̾bam
qd responsum breui rebus ipĩs Implcuit et ipẽ nouisiius soatiũ it̾ gradiẽs et
celluoe dimissa per politudinẽ cclum petens sta multus om̃ penitus t̾rie hesit
quorum ꝓsectium pra nũ haus dubie particaepis subeꝵ debet que ab iu̾sautia ⁊ t̃ netoe
instituit᷑ ut uictu cnussimo contentos urotis ⁊ solitarie religiose q uico quã
uibauĩ uoluptatibus aptiõres uieilis etas exciperet hus moribus his demestias
inflicutis creuit stmuilima matri proles uere nobilis ac saucta familia et secindo
uitis heuerosi palinites etram s⁊ alibi ꝙͣ int̾ allobroges ꝯm̃iuasset̃ sane cuin om̃ẽs
feruidi ꝓmipti q ames ad pr̃ie clestis astensum unus tanẽ oñ dux beruardus

Expanded text:
frater,» — id enim erat puero nomen — «totius terre, que omnium fuerat, perventura possessio est», frater,» — id enim erat puero nomen — «totius terre, que omnium fuerat, perventura possessio est», ille supra etatem: «Minime» inquit «equa divisio; vos celum omnes habebitis, ego terram?». Quod responsum brevi rebus ipsis implevit, et ipse novissimus fratrum iter gradiens, et tellure dimissa per solitudinem celum petens. Ita nullus omnium penitus terris hesit. Quorum profectuum pia mater hauddubie particeps videri debet, que ab infantia sic natos instituit, ut victu tenuissimo contentos et solitarie religioseque vite quam urbanis voluptatibus aptiores virilis etas exciperet. His moribus, his domesticis institutis crevit simillima matri proles, vere nobilis ac sancta familia, et fecunde vitis generosi palmites, etiam si alibi quam inter Allobroges germinassent. Sane cum omnes fervidi promptique omnes ad patrie celestis ascensum, unus tamen omnium dux Bernardus,
Abbreviated transcription (Latin):
aue monachus fitud est inq illo a nobio tamꝙͣ portu fessit auchorã uite temi¬
pestatibus ereptus uir maciuifit̾us in scło ut uere et illo sc̾bit quidã s magutficõtior
in seculi funa
uio ueruardum auus et roceusiora et nostiora st omĩa qui et fõr coi  ⁊ larus
et geuere in ipo a dolestenᵉͤ ftore fouttum aic̃ sue cogitans solitudinẽm adit
Sod non olus siquidem quirq g̾manos in einsiem ꝓpoĩti uiaĩ traxit ubi illa
relatu digma narrantur nam et cum gerardus onus fratrũ ꝑ armate studio
militre a frat̾iuis consiliis ab horrens melioribus coptis et ilude̾t et osaret Iar
mlesti oclo concitus predixit fore ut post non lounum tp̃s p̃durum illus et dum
moritis in ꝑuiĩ latus hostilis hasta persrmoet admoto iusuꝑ ad locuĩ digĩcto
intentus ludis sͥ q pͥmo ꝯenitus ualefatiem int̾ blanditias dicet ad te Iunard

Expanded text:
Silve monachus factus est, inque illo cenobio tanquam portu iecit anchoram, vite temSilve monachus factus est, inque illo cenobio tanquam portu iecit anchoram, vite tempestatibus ereptus, vir magnificus in seculo, ut vere de illo scribit quidam, sed magnificentior in seculi fuga. Quid Bernardum, cuius et recentiora et notiora sunt omnia? Qui et forma corporis clarus et genere, in ipso adolescentie flore fructum anime sue cogitans, solitudinem adiit; sed non solus, siquidem quinque germanos in eiusdem propositi viam traxit. Ubi illa relatu digna narrantur. Nam et cum Gerardus, unus fratrum sed armate studio militie a fraternis consiliis abhorrens, melioribus ceptis et illuderet et obstaret, ille celesti zelo concitus predixit fore ut, post non longum tempus, predurum illud et divinis monitis impervium latus hostilis hasta perfringeret, admoto insuper ad locum digito intentus ludis, eique primogenitus valefaciens inter blanditias diceret: «Ad te, Iunarde
Abbreviated transcription (Latin):
yessisse craditur qua foancorũ et rebem et ꝯẽce ad xpĩ fidem pͥmus iste conu̾tit et
celitus ut ait̾ misso coisirate regem uuxit uuse in uugentorũ regum nata sollẽpnitat
in seculum nr̃m durat ad ħ inꝙͣ et ad hanc altitudinẽ uirde oro nisi ab ixis huilib
uite solitarie uudimentis astenderat Quid narcissũ Ierosolimorũ epm uirum
clarum atq muirabilem ꝙͣ et persecutionis indignitas et secrete site desiderium
In solitudin̾esegere uli multos annos desertis in locis degens non michi perse
dicasset in deferto seneste maluit̾ et non ultins uite fructib celesti militie ꝯsccͣtis
quid alium eiidem et ꝓpõĩ et status et norẽ grulaelinũ scculari p̾mũ fastu post
aut̃ monastica huĩlitate ceuspicium qui derelieto spreto ꝙ opulento opido solitudiẽ
paupertatem et felentium exoptautt᷑ montis̾ eim pessulaui dñẽ cũ eẽt grandis

Expanded text:
gessisse traditur, qua Francorum et regem et gentem ad Cristi fidem primus iste convertit, et gessisse traditur, qua Francorum et regem et gentem ad Cristi fidem primus iste convertit, et celitus ut aiunt misso crismate regem unxit, unde inungendorum illic regum nata solemnitas in seculum nostrum durat; ad hec, inquam, et ad hanc altitudinem unde, oro, nisi ab ipsis humilibus vite solitarie rudimentis ascenderat? Quid Narcissum Ierosolimorum epyscopum, virum clarum atque mirabilem, quem et persecutionis indignitas et secrete vite desiderium in solitudines egere, ubi multos annos, desertis in locis degens, non modo persecdicasset, in deserto senescere maluit et mori, ultimis vite fructibus celesti militie consecratis? Quid alium eiusdem et propositi et status et nominis Guillelmum, seculari primum fastu post autem monastica humilitate conspicuum, qui derelicto spretoque opulento oppido, solitudinem, paupertatem et silentium exoptavit? Montis enim Pessulani dominus cum esset, Grandis
Abbreviated transcription (Latin):
habunde pollebat hallitane postlabut et paupertati stubio selitudiuis uniu̾sa
courempnens obi et miraculis p̃mitut et int̾ cot̾a blandientis cerue lacce
non sine multo militum labore ferro aditum pantentium ueneranda ꝙ demq
Uisi sems effigxie et iuxta senem accubantis spectaculo ꝑmotus alt̾as submotis
ounibus ad eum solo quod̃ cum p̃sule ⁊ ex accessit Et talem uirũ repperit
ut magins ei numeribius oblatis magnifice qr cõtemptis in q usus alios uerti
Iussis taurdem et cenobium ꝯsiuo cius extruet illis in locis usq uñ celebre
et cinceps ad eum uisitandum sepe submisso fastu regio ueniret Quẽ say
honorem non origuusz splendor ac paritas ẜ solitarie uite decor at sãtas pepere
uid uenugium loquar qui ad illam same claritatẽ que numaturo eui pontisile
pondus imposuit᷑ qd̵ amplius ꝙͣ septuaginta annos sũma uirtute et indust̾a

Expanded text:
abunde pollebat, gallicane posthabuit paupertati, studio solitudinis universa abunde pollebat, gallicane posthabuit paupertati, studio solitudinis universa contemnens. Ubi et miraculis emicuit et inter cetera, blandientis cerve lacte sine multo militum labore ferro aditum pandentium. Veneranda denique visi senis effigie et iuxta senem accubantis spectaculo permotus altricis, submotis omnibus ad eum solo quodam cum presule rex accessit, et talem virum repperit ut, magnis ei muneribus oblatis magnificeque contemptis inque usus alios verti iussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque nunc celebre, et deinceps ad eum visitandum sepe, submisso fastu regio, veniret. Quem sibi honorem non originis splendor ac paritas, sed solitarie vite decor ac sanctitas peperere. Quid Remigium loquar? qui ad illam fame claritatem, que immaturo evi pontificale pondus imposuit, quod amplius quam septuaginta annos summa virtute et industria