comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atura trib modis in sacra scͥptura accipi
solet: ꝓ illo scilicet integro ce ineorrup¬
do boño in quo conditꝰ fuit primꝰ homo: sed̾m
quã acceptionẽ dicimꝰ oĩa naturalit̾ ẽẽ bona.
Deinde. ꝓ illa corruptione peccati in qua nascim᷑:
scđm quã dicit apłs. natura filii ire sumꝰ: id est
corruptibili natiuitate & peccõ obnoxia. Accipi¬
tur etiã natura ꝓreliquiis illis naturalis boni:
que in homine ptꝰ peccatũ remansert̃. Nat᷑ale
enĩ bonũ ꝑ peccatũ in homine corrũpi potuit.:

Expanded text:
atura tribus modis in sacra Scriptura accipi solet, pro illo scilicet integro et incorrupto bono, in quo conditus fuit primus homo, secundum quam acceptionem dicimus omnia naturaliter esse bona. Deinde pro illa corruptione peccati, in qua nascimur, secundum quam, dicit Apostolus: Natura filii irae sumus , id est corruptibili nativitate et peccato obnoxia. Accipitur etiam natura pro reliquiis illis naturalis boni, quae in homine post peccatum remanserunt. Naturale enim bonum per peccatum in homine corrumpi potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑ eam innumera nouimꝰ explicari.
Oculus enĩ qui usq ad sidera tendit. se uide¬
re ñ p̃ualet: & palatus nir̃ cũ diu̾sa gustu
sentiat: cuiꝰ ipse sit saporis ignorat. Hares
etiã fraglantium corpoꝵ uarios odores at¬
trahunt: s qͥd oleant ipse ñ sentiunt. Cere¬
brum deniq nr̃m licet sensum reliqͥs m̃briᷤᷤ
tradat: ipsũ tñ sensũ legitur ñ habere.¬

Expanded text:
per 628 eam innumera novimus explicari. Oculus enim, qui usque ad sidera tendit, se videre non praevalet; et palatus noster, cum diversa gustu sentiat, cujus ipse sit saporis ignorat. Nares etiam fragrantium corporum varios odores attrahunt; sed quid oleant ipsae non sentiunt. Cerebrum denique nostrum, licet sensum membris reliquis tradat, ipsum tamen sensum legitur non habere.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad constantiã timidos. ad timor̃ẽ suꝑbos: ac
frugalitatẽ ꝓdigos. ad lib̾alitatẽ auaros: ad hu¬
manitatẽ parcos: ad parcitatẽ gulosos: ad osilium
temei.ar. os ad feruorẽ tepidos: ad silentiũ u̾boso
ad u̾bum exhortationis nimis tacitos: ad alacri¬
tatẽ segnes. ad mansuetudinẽ impatientes: ad iu¬
sticiã negligentes. ad indulgentiã crudeles: ad
uerecundiã ꝓcaces. ad quietẽ p̃cipites. ad pru¬
dentiã incautos. ad sollicitudinẽ obliuiosos: ce

Expanded text:
ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia ꝑ que bonis adu̾sitas euenit. & malis ꝓ¬
sꝑitas. ñ audaci sermone discutienda st̃: s for¬
rendo laborabat: qͦusq intellexit in nouissimis
eoꝵ. Et uidit qd̾ ill qui suꝑbia tenent᷑. eiciunt᷑
dũ eleuant᷑: & subito in desolatione er̃t. hi uͦ qͥ
iustificant corsuũ. & flagellant᷑ tota die: facti
sunt nẽ quidem ut ium̃tum: s ert̃ semꝑ cũ dõ.¬

Expanded text:
judicia, per quae bonis adversitas evenit, et malis prosperitas, non audaci sermone discutienda sunt, sed forrendo laborabat, quousque intellexit in novissimis eorum, et vidit quod illi qui superbia tenentur, ejiciuntur dum elevantur, et subito in desolatione erunt. Hi vero qui justificant cor suum et flagellantur, tota die facti sunt, nunc quidem ut jumentum, sed erunt semper cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
homo tu qͥs es qui respondeas d̃o:
Homo qͥppe abhumo uocat᷑. Respondere
gͦ dõ ñ posse conuincit᷑. qui homo nominat᷑: qr
ꝑ hoc qd̾ de humo sũptus ẽ. suꝑna iudicia discu¬
dere idoneus ñ ẽ. Quia gͦ hec inuestigare ñ suffici¬
mus: restat ut sub er dispositionib humilit̃ ta¬

Expanded text:
homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Homo quippe ab humo vocatur. Respondere ergo Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia per hoc quod de humo sumptus est, superna judicia discutere idoneus non est. Quia igitur haec investigare non sufficimus, restat ut sub ejus dispositionibus humiliter ta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uitandũ. Qd ad er uditionẽ. qͥd ad exhor¬
tationẽ. qͥd ad consolationẽ. qͥd ad t̾rorem
scͥpture lectio ꝓponat: qͥd ad intelligentiã
uirtutis illuminet: qͥd nutriat affectionẽ:
qͥd formã uiuendi ad iter uirtutis edoceat.
Meditatio in morib: scd̾m affectꝰ & cogita¬
tiones. & oꝑa. In affectib consida̾ndũ ẽ: ut
sint recti sinceri. hoc ẽ ad id ad qd̾ debent. ẽẽ:
ce quomͦ debent ẽẽ. Diligere enĩ qd̾ ñ oportet
mału ẽ: ce similit̃ qd̾ diligere oportet dilig̾e̾.
quomͦ ñ oportet. mału ẽ. Itaq bonꝰ affectꝰ ẽ.
qui ẽ ad id ad qd̃ debet: &e quomͦ debet. Amon

Expanded text:
esse vitandum; quid ad eruditionem, quid ad exhoresse vitandum; quid ad eruditionem, quid ad exhortationem, quid ad consolationem, quid ad terrorem scripturae lectio proponat, quid ad intelligentiam virtutis illuminet, quid nutriat affectionem, quid formam vivendi ad iter virtutis edoceat. Meditatio in moribus secundum affectus, et cogitationes, et opera. In affectibus considerandum est ut sint recti, sinceri, hoc est ad id ad quod debent esse, et quomodo debent esse. Diligere enim quod non oportet malum est, et similiter quod diligere oportet, diligere quomodo non oportet, malum est. Itaque bonus affectus est, quando est ad id, ad quod debet et quom
Abbreviated transcription (Latin):
ditatio inlectione ẽ. quomͦ sint. que sciunt᷑
enda st̃. Est enĩmeditatio ex eogitatio consilii
quomͦ impleant᷑ que sciunt᷑: qr mutilit̃ seiun¬
tur ñ impleant᷑. Itẽ meditatio in lectione. est
tͥplicis consid̾ationis: scd̾m bẏstoriã allegoriã.
tropologiã. Sed̾m hystoriã ẽ: qñ eoꝵ que. fa¬
cta sunt rationẽ uł querimꝰ uł ammiramur.
suis tẽporib celocis. & mͦ congruo ꝑfectã. In
hac consideratio iudicioꝵ diumnoꝵ meditan¬
dem exercet: que nullis tẽporib recta defuert
&e iusta᷑ quib factũ ẽ qd̾ oportuit: & redditũ
qd̾ iustũ fuit. Scd̾m allegoriã meditatio oꝑa¬
tur. in dispositione p̃cedentiũ futuroꝵ signi¬
ficationẽ attendens: mira ratione &e ꝓuiden¬
tia coaptatã si c̃ oportuit ad intelligentiã. &
ficłĩ formã fabricand̃a. In tropologia medi¬
tatio oꝑat᷑. qũẽ fructũ dic̃ta afferant: ex qͥ¬
rens quid faciendu insinuent. uł qͥd doceañ

Expanded text:
ne est, quomodo sint quae sciuntur nt. Est enim meditatio excogitatio consilii quomodo implentur quae sciuntur, quia inutiliter sciuntur nisi impleantur. Item, meditatio in lectione est triplicis considerationis. Secundum historiam, allegoriam, tropologiam. Secundum historiam est, quando eorum quae facta sunt rationem vel quaerimus, vel admiramur suis temporibus, et locis, et modo congruo perfectam. In hac consideratio judiciorum divinorum meditantem exercet, quae nullis temporibus recta defuerunt et justa, quibus factum est quod oportuit, et redditum quod justum fuit. Secundum allegoriam meditatio operatur in dispositione praecedentium, futurorum significationem attendens mira ratione et providentia coaptatam sicut oportuit ad intelligentiam, et fidei formam fabricandam. In tropologia meditatio operatur quem fructum dicta afferant, exquirens quid faciendum insinuent, vel quid doceant
Abbreviated transcription (Latin):
se gͥ male amaricet᷑ animiꝰ suã impossibilitatẽ
patient᷑ sustineat: ne aũt male occupet᷑. possi¬
bilitatẽ suã ext̾ m̃suram suã ñ extendat. Itẽ
meditatio moꝵ alia consideratione. formã ui¬
uendi diiudicat: ꝓbans nec bonũ ẽe ea q̃ ñ
sũt impatient̃ appetẽ: nec bonũ ẽẽ ea q̃ fiuñ
insipient̃ fastidire. Qui enĩ semꝑ qd̾ ñ fac̃ appe¬
dit. & qd̾ fac̃ fastidit: nec p̃sentib fruit᷑ nec fu¬
turis satiat᷑. Inchoata enĩ ante consũmationẽ
deserit: & inchoanda ante tempꝰ app̃hendit. sꝓt̾ea
bonũ ẽ bono suo ẽẽ contentũ: & p̃sentia bona
suꝑuenientib bonis auge̾. ñ ꝓ futuris abicere.¬

Expanded text:
Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem patienter sustineat: ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra mensuram suam non extendat. Item meditatio morum alia consideratione formam vivendi dijudicat probans nec bonum esse ea, quae non fiunt, impatienter appetere, nec bonum esse ea, quae fiunt, insipienter fastidire. Qui enim semper quod non facit appetit, et quod facit fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonum est bono suo esse contentum, et praesentia bona supervenientibus bonis auge
Abbreviated transcription (Latin):
primũ consida̾t que debita st̃ siue ex p̃cipto
siue ex uoto: &e ea primũ agenda udicat. q̃
sic facta habent mi̾tum. ut ñ facta generent.
reatũ. Hec gͦ primũ facienda st̃: que sine eul¬
pa dimitti ñ posst̾. Post hec siqͥd uoluntaria
exercitatione fuꝑ addit᷑. sie faciendu ẽ. ut debitũ
ñ impediat᷑. Alii uolunt qd̾ ñ debent: qui ñ ua¬
lent id qd̾ debent. Alii ce si ualent id qd̾ deben
uoluntaria impedim̃ta adducunt: uolendo
qd̾ ñ debent. Itẽ meditatio moꝵ duo mala
in bona actione p̃cipue cauenda considerat:
hoc ẽ afflictionẽ. & occupationẽ. Afflictio ẽ ad
amaritudinẽ: occupatio ad dissipationẽ. E af¬
flictionẽ dulcedom̃tis amaricat᷑: ꝑ occupatio¬
nem tranquillitas dissipat᷑. Afflictio ẽ: qñ ꝓ biᷤ¬
Q̃ ñ ualet. ꝑ impatientiã urit᷑. Occupatio: qñ
in his que ualet agendis ꝑ intẽꝑantiã agitat᷑.

Expanded text:
primum coprimum cosive ex voto, et ea primum agenda judicat, quae sic facta habent meritum, ut non facta generent reatum. Haec ergo primum facienda sunt, quae sine culpa dimitti non possunt. Post haec si quid voluntaria exercitatione superadditur, sic faciendum est, ut debitum non impediatur. Alii volunt quod non debent, qui non valent id quod debent. Alii, et si valent quod debent, voluntaria impedimenta adducunt, volendo quod non debent. Item meditatio morum duo mala in bona actione praecipue cavenda considerat, hoc est afflictionem et occupationem. Afflictio est ad amaritudinem. Occupatio ad dissipationem. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur. Per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio est, n valet per impatientiam uritur. Occupatio est, quando in his quae valet agendis per impatientiam agitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
diem & diem iudicare ẽ: int̾ bonũ ce meliꝰ dis¬
cretionẽ habere. Omnẽ diem iudieare ẽ: sin¬
gula bona ꝓ mĩto suo estimare. Itẽ meditatio
moꝵ finẽ ce directionẽ in om̃i conu̾satione ꝯ si¬
derat. finis ẽ: ad qd̾ tendit᷑. Directio: q̃ facili
ꝑuenit᷑. Omĩs enĩ qui ad aliqͥd tendit. sed̾m
aliqͥd eursũ suũ dirigit: & qui du ectiꝰ ꝑgit.
citis ꝑuenit. St̃ enĩ qued̃a bona. in quib etiã
multũ moueri. parũ ẽ ꝓmoueri: alia cõpendi¬
oso labore fructũ magnũ adducunt. Et ħ gͦ
discernenda st̃: & eligenda magis. q̃ mag̃ ꝓst.
Quecũq enĩ mag̃ ꝓst̃ meliora st̃: & om̃e opꝰ
scd̾m fructũ suũ iidicari oportet. Multi hanc
discretionẽ ñ habentes. plurimũ laborauer̃t.
ad speciẽ oꝑis. & ñ intꝰ ad fructũ uirtutis. Gau¬
debant enĩ magna se face̾ magis qm utilia ex¬
ercere: & dilexert illa potiꝰ in quib uideri
possent qmͣ em̃dari. Itẽ meditatio in morib

Expanded text:
are, est inter bonum et melius discretionem habere. Omnem diem judicare, est singula bona pro merito suo aestimare. Item meditatio morum finem et directionem in omni conversatione considerat. Finis est, ad quod tenditur. Directio, qua facilius pervenitur. Omnis enim, qui ad aliquid tendit, secundum aliquid curcitius pervenit. Sunt enim quaedam bona, in quibus etiam multum moveri parum est promoveri. Alia compendioso labore fructum magnum adducunt. Et haec ergo discernenda sunt, et eligenda magis, quae magis prosunt. Quaecunque enim magis prosunt, meliora sunt, et omne opus secundum fructum suum judicari oportet. Multi hanc discretionem non habentes, plurimum laboraverunt,ad speciem operis, et non intus ad fructum virtutis. Gavisi sunt enim magna se facere, magis quam utilia exercere, et dilexerunt potius illa, in quibus videri possent, quam emendari. Item meditatio in moribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ necessitatẽ : quȩ uͦ a diabolo st̃ sepius
orrunt᷑ pret̃ rationẽ: Qd̾ enĩ a diabolo sugg̾it᷑.
sic̃ alienũ ẽ ab homine: ita frequent̃ alienũ
ẽ ab humana ratione. Et uerbi gr̃a. Nuꝑ
saciatus famẽ patiat᷑: pauloante in ebri¬
atꝰ siti estuet: post longã dormitionẽ ꝯsur¬
gens somno p̃grauet᷑. In hoc gͦ oꝑa di aboli
discernunt᷑ qm̃ extranea st̃ ab homine: &e aliena
ab humana ratione. Oꝑa aũt carnis ae sugge¬
stiones eiꝰ sepiꝰ p̾cedentẽ habent causã necessita¬
tem: s qr mocłu &e m̃suram transeunt. ex cresẽt
insuꝑfluitatẽ. Ut uerbi grã cũ ptꝰ fam̃e cibus
sum̃dus ĩmoderate appetit᷑: ceptꝰ abstinentiã
insum̃do edulio m̃sura ñ tenet᷑. Itẽ meditatõ
moꝵ triplici iudicio exercet᷑: pͥmo qd̾ iudicat

Expanded text:
vero a diabolo sunt, saepius oriuntur praeter rationem. Quod enim a diabolo suggeritur, sicut alienum est ab homine, ita frequenter alienum est ab humana ratione, ut, verbi gratia, nuper satiatus famem patiatur, paulo ante inebriatus siti aestuet, post longam dormitionem consurgens somno pergravetur. In hoc ergo opera diaboli discernuntur, quoniam extranea sunt ab homine, et aliena ab humana ratione. Opera autem carnis, et suggestiones ejus saepius praecedentem habent causam necessitatem. Sed quia modum et mensuram transeunt, excrescunt in superfluitatem. Ut verbi gratia cum post famem cibus sumendus immoderate appetitur, et post abstinentiam in sumendo edulio mensura non tenetur. Item meditatio morum triplici judicio exerce
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd. Motus gͥ cordis aliq̃n manifestã habeis
originẽ. aliq̃n occultã: & que manifesta est.
aliqñ manifeste bona ẽ aliqñ manifeste ma¬
la. Que manifeste bona ẽ: a do est. Quȩ aũ
manifeste mala ẽ: siue a diabolo ẽ.siue a
carne. Isti enĩ tres auctores st̃ om̃iũ suggesti¬
onumꝰ & om̃s aspirationes quȩ inuisibilit᷑.
cordi adueniunt: ab istis ꝓcedunt. It̃ẽ que
occulta st̃. aliqñ bona st̃ & occulta. aliqͣndo
mala &e dubiaͬ &e quȩ bona st̃ adõ st̃: que aũ
mala st̃. uł a diabolo uł a carne st̃. Que gͥ
manifesta st̃ siue bona siue mala: a pͥma sua
origine uidieant᷑. Que aũt dubia st̃ in origi¬
ne: ꝓbant᷑ a fine. fxitus aũt manifestat. qd̃ a
pͥncipio cel abatͣ: ce ꝑꝑt̾e̾a qui motꝰ suos apͥnci¬
pio iudicare ñ potest. finẽ inuestiget & con¬
sũmationẽ. Que enĩ dubia st̃. uł inc̾tabona
st̃. uł mala occulta᷑ & quȩ mala st̃ sic̃ di

Expanded text:
aliquid. Motus igitur cordis aliquando manifestam habent aliquid. Motus igitur cordis aliquando manifestam habent originem, aliquando occultam, et quae manifesta est aliquando manifeste bona est, aliquando manifeste mala. Quae manifeste bona est a Deo est; quae autem manifeste mala, sive a diabolo est, sive a carne. Isti enim tres auctores sunt omnium suggestionum, et omnes aspirationes, quae invisibiliter cordi adveniunt, ab istis procedunt. Item quae occulta sunt, aliquando bona sunt et occulta, aliquando mala, et dubia. Et quae bona sunt, a Deo sunt; quae autem mala sunt, vel a diabolo, vel a carne sunt. Quae a origine judicantur. Quae autem dubia sunt in origine, probantur a fine. Exitus enim manifestat quod a principio celabatur, et propterea qui motus suos a principio judicare non potest, finem investiget et consummationem. Quae enim dubia sunt vel incerta, bona sunt vel mala occulta. Et quae mal
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq intentionẽ oportet ẽẽ &e rectã ꝑdiscre¬
tionem: & simpliee ꝑbenignitatẽ. Scdõ in oꝑi¬
b osidandũ ẽ ut ex recta intentiõe inchoata cũ¬
ꝑseueranti feruore ad finẽ ꝑducant᷑: ut nec
ꝑseuerantia torpeat:: nec amor tepescat. Itẽ
meditatio in morib duplici consid̾atione
discurrit: intꝰ &e foris. fõris ad famã: intꝰ ad
conscientiã. fõris qͥd expediat: & qͥd deceat.
Deceat ad exempłu: expediat ad m̾itũ. Nob̃
ad m̃tũ: ꝓximis ad exempłu. Intͦ ad consci¬
entiã. ut sit munda oscientia: ne accusati¬
onem patiat᷑. uł ꝓ torpore. boni. uł ꝓp̃sũp¬
tione mali. Munda aũt conscientia est: q̃ nͦ
de pret̾ito iuste. accusat᷑. nec de p̃senti iniꝰte
delectat᷑. It̃e in morib meditatio considati¬
onem suã exercet: ut om̃s motꝰ qui oriunt᷑
in corde dep̾hendat: unde ueniant & qͦ ten¬
dant. Unde ueniant scdm originẽ: qͦ tendaq̃
sedm finẽ. Omĩs enĩ motus de aliquo ẽ : et ad

Expanded text:
ionem oportet esse et rectam per discretionem, et simplicem per benignitatem. Secundo in operibus considerandum est, ut ex recta intentione inchoata curseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor tepescat. Item meditatio in moribus duplici consideratione discurrit, intus et foris. Foris ad famam, intus ad conscientiam. Foris quid deceat, et quid expediat: deceat ad exemplum, expediat ad meritum: nobis ad meritum, proximis ad exemplum. Intus ad conscientiam, ut sit munda conscientia, nec accusationem patiatur, vel pro torpore boni, vel pro praesumptione mali. Munda autem conscientia est, quae nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Item in moribus meditatio considerationem suam exercet, ut omnes motus qui oriuntur in corde deprehendat, unde veniant et quo tendant. Unde veniant secundum originem, quo tendant secundum finem. Omnis enim motus de aliquo est, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ nonis ueta abicunt: & qͥ ab inferioribꝰ
ad suꝑiora conscend̃t. Qui enĩ mutationẽ q̃¬
rit fastidiosuᷤ ẽ: sic̃ qui ꝓfectũ appetit. studios
ẽ. Rectissime gͦ incedit. qui sic ẽ feruens ad
pri donec postiꝰ tpr̃e suo app̃hendat.

Expanded text:
 ab inferioribus ad superiora conscendunt. Qui enim mutationem quaerit, fastidiosus est sicut qui profectum appetit, studiosus est. Rectissime ergo incedit, qui sic est fervens ad prius, donec posterius tempore suo apprehendat.
Abbreviated transcription (Latin):
affectus ẽẽ pot̃ ad id ad qd̾ debet: & ñ quomͦ
debet. Nũqmͣ aũt ẽẽ pot̃ quomͦ debet: nͥ ad
id ad qd̃ debet. In eo ad qd̾ debet rectꝰ. &e qͦmͦ
debet sincerus. In cogitationib ꝯsid̾andũ:
ut sint munde. & ordinate. Munde st̃ qñ
neq de malis affectionib gen̾a̾nt᷑ neq malaᷤ
genant affectiones. Ordinate st̃: qn rationa¬
bilit̾. hoc ẽ tp̃re suo adueniũt. Tpr̃e enĩ ñ
suo etiã bona cogitare sine uitio ñ ẽ: ut. in le¬
ctione de oratione. & in oratione de lectione.
In oꝑib consid̾andum ẽ primũ: ut bona inten¬
tione fiant. Pona intentio ẽ: que simplex ẽ¬

Expanded text:
tus esse potest ad id, ad quod debet et non quomodo debet. Nunquam autem esse potest quomodo debet, nisi ad id ad quod debet. In eo ad quod debet rectus, et quomodo debet sincerus. In cogitationibus considerandum, ut sint mundae et ordinatae. Mundae sunt, quando neque de malis affectionibus generantur, neque malas generant affectiones. Ordinatae sunt, quando rationabiliter, hoc est tempore suo adveniunt. Tempore enim non suo etiam bona cogitare sine vitio non est, ut in lectione de oratione, et in oratione de lectione. In operibus considerandum est primum, ut bona intentione fiat. Bona intentio est, quae simplex e
Abbreviated transcription (Latin):
meditatio lectioni: quare dixit priꝰ declina a
malo. ce postea fac bonũ. Causa: qr nͥ prius mala
recedant. ñ adueniunt. bona. Ratio. Siẽ prius
mala germina eradicant᷑: postea plantant᷑ bona.
Itẽ qͣre dixit declina a malo. Quia initinere.
occurr̃t. Itẽ declina. qr uͥ fortitudine resistere.
ñ possumꝰ: consilio ce ratione declinando euadi¬
mus. Itẽ declinamꝰ mala. uitando mati̾am pecc̃i:
ut ꝓsuꝑbia diuitias: ꝓ incontinentia abundã¬
tiam: ꝓ concupiscentia speciem carnis: ꝓ inui¬
dia ce contentione uitanda amor̃e possessionis.
Hoc ẽ declinare. Itẽ quẽ admodu om̃e mału
declinancłu p̃cipit᷑. sic om̃e bonũ faciendu iu¬
betur: Et sic̃ qui ñ om̃e mału declinat: sic qͥ ñ
om̃e bonũ facit reus ẽ. S si sic ẽ. qͥs ñ est reus
frgo ab om̃i malo declinare iubem᷑. Bona aut̃e
q̃dam st̃ necessitatis: queda uoluntatis. Neces¬

Expanded text:
meditatio lectioni, quare dixit prius, declina a meditatio lectioni, quare dixit prius, declina a malo, et postea fac bonum. Causa, quia nisi prius mala recedant, non adveniunt bona. Ratio, sicut prius mala germina eradicantur, postea plantantur bona. Item quare dixit: Declina a malo? Quia in itinere occurrunt. Item declina, quia ubi fortitudine resistere non possumus, consilio et ratione declinando evadimus. Item declinamus mala vitando materiam peccati, ut pro superbia, divitias, pro incontinentia abundantiam, pro concupiscentia speciem carnis, pro invidia et contentione vitanda amorem possessionis. Hoc est declinare. Item, si quemadmodum omne malum declinandum praecipitur, sic omne bonum faciendum jubetur. Et sicut qui non omne malum declinat, sic qui non omne bonum facit, reus est. Sed si sic est quis non est reus? Ergo ab omni malo declinare jubemur. Bona autem quaedam sunt necessitatis, quaedam voluntatis. Neces
Abbreviated transcription (Latin):
frequens cogitatio: modu &e causam
ce rationẽ. uniꝰcuiꝰq rei inuestigans Ob¬
dum qͥd sit. Causam: quare sit. Rationẽ: quomͦ sit.
Tria st̃ gen̾a meditationũ. Unũ in creaturis: unũ
in sc̃pturis: unũ in morib. Primũ surgit ex am¬
miratione: scd̾m ex lectione: t̾cium ex circũspec¬
tione. In pͥmo ammiratio questionẽ gena̾t: que¬
stio inuestigationẽ: inuestigatio inuentionem.
Ammiratio ẽ dispositionis: questio cause: inue¬
stigatio rationis. Dispositio ẽ: in cęlo cuncta ȩqͣlia.
Int̾ra alta ce dep̃ssa. Pro hac aminiratio. Causa:
hac questio. Ratio. Qualis t̾ra. talis uita t̾rena:
quale cęłu. talis uita cęlestis. Pro hac inuestiga¬
tio. In lectione sic consid̾andum. Primo le¬
ctio ad cognoscendã ui̾tatẽ mat̾iã ministrat:
meditatio coaptat: oratio subleuat: oꝑatio cõpo¬
nit: contẽplatio in ipsa exultat. Inscͥpturis
meditatio ẽ: quomͦ scire oporteat. Exemplum.
scͥptum ẽ. Declina amalo ce fac bonũ. Accedit

Expanded text:
frequens cogitatio modum, et causam et rationem uniuscujusque rei investigans; modum quid sit, causam quare sit; rationem quomodo sit. Tria sunt genera meditationum, unum in creaturis, unum in scripturis, unum in moribus. Primum surgit ex admiratione, secundum ex lectione, tertium ex circumspectione. In primo admiratio quaestionem generat, quaestio investigationem, investigatio inventionem. Admiratio est dispositionis, quaestio causae, investigatio rationis. Dispositio est in coelo cuncta aequalia, in terra alta et depressa: pro hac admiratio. Causa, hac quaestio. Ratio, qualis terra, talis vita terrena; quale coelum, talis vita coelestis: pro hac investigatio. In lectione autem sic considerandum. Primo lectio ad cognoscendam veritatem materiam ministrat, meditatio coaptat, oratio sublevat, operatio componit, contemplatio in ipsa exsultat. In Scripturis meditatio est, quomodo scire oporteat. Exemplum scriptum est: Declina a malo, et fac bonum . Accedit
Abbreviated transcription (Latin):
Imen am̃ dico uob̾. Euglista ioħ̾es in ꝯsuetudine.
habet geminare am̃ in confirmatione. diui¬
noꝵ uerboꝵ: illd̾ attendens qd̾ dñs ait. Sit sermo
ur̃. est est: hoc ẽ ꝑduplicitatẽ nicħ dicatis: s sic̃
ꝓfertis ore. credatis corde. Tale ẽ gͦ am̃ am̃: acsi di¬
ceret. Gemina id ueritate tam oris. ꝙͦ. cordi  ꝓnũtio.

Expanded text:
in abscondito Dei. Evangelista Joannes in consuetudine habet geminare amen in confirmatione divinorum verborum, illud attendens quod Dominus ait: Sit sermo vester, Est, est , hoc est, per duplicitatem nihil dicatis, sed sicut profertis ore, credatis corde. Tale est ergo, amen, amen, ac si diceret: Gemina id veritate tam oris quam cordis pronuntio.
Abbreviated transcription (Latin):
iudei sunt ae gentes: ꝓpt̃ quascła similitu¬
dines. Est enĩħ aĩal immundu: & p̃cet̾is ium̃¬
tis stultũ & infirmũ & ignobile. & oneriferum.
Sic fuer̃t hoiẽs ante xp̃m. ligati etiã adiabolo
erant: nec sua uirtute euacdere poterant. Nam
sic̃ nauis fracto gub̾nacło illue ducit᷑ qͦ tẽpestaᷤᷤ
impellit: sic homo diuine gr̃e auxilio ꝑdito ꝑ
peccatũ. ñ qd̾ uult agit. s qd̾ diabolus. Et sic̃ pri¬
mũ in potestate popłi ẽ. facere sͥ regẽ quẽ uult:
factũ aũt de regno repellere ia ñ ẽ inpotesta¬
te eiꝰ: & ita uoluntas ppłi in necessitatẽ con¬
u̾titur: sic homo priꝰqͣm peccet liberũ ht̃ arbi¬
triũ. utrũ uelit ẽẽ sub regno diaboli. Cũ autẽ
peccando ei subiugat᷑. ñ pot̃ de potestate eiꝰ
exire: qr uoluntas eiꝰ conu̾sa ẽ in necessitatem.
Hoc ẽ qd̾ peccatores solent dicere Uellemꝰ ẽẽ sc̃ĩ
s ñ possumꝰ. Uerũ dicunt. s ñ habent excusa¬

Expanded text:
Judaei sunt et gentes, propter quasdam similitudines. Est enim hoc animal immundum, et prae caeteris jumentis stultum et infirmum et ignobile et oneriferum. Sic fuerunt homines ante Christum. Ligati etiam a diabolo erant, nec sua virtute evadere poterant. Nam, sicut navis fracto gubernaculo illuc ducitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per peccatum, non quod vult agit, sed quod diabolus. Et sicut primum in potestate populi est facere sibi regem quem vult, factum autem de regno repellere, jam non est in potestate ejus, et ita voluntas populi in necessitatem convertitur; sic homo pritrium, utrum velit esse sub regno diaboli. Cum autem peccando ei subjugatur non potest de potestate ejus exire, quia voluntas est conversa in necessitatem. Hoc est quod peccatores solent dicere: Vellemus esse sancti, sed non possumus. Verum dicunt, sed non habent excusa
Abbreviated transcription (Latin):
breuis uita nr̃a: qm̃ uia lubrica: qm̃ mors
certa: &e hora mortis ineerta. Cogitemꝰ qnͣtis
amaritudinib ãmixtũ sit. si quid dulce.
aut iocundu in uia huius uite occrirsu
suo nob̃ alludit: qmͣ fallax ae suspectũ. qmͣ
instabile & transitoriũ ẽ quicqͥd huiꝰ mundi
amor parturit: quicqͥd species aut pulchri¬
tudo temporalis ꝓmittit. Consideremꝰ etiam
do: attendamꝰ &e ꝑpendamꝰ unde cecidimꝰ &
ubi iaceamꝰ: qͥd ꝑdidimꝰ & qͥd inuenimus:
ut ex utroq intelligamꝰ qnͣtum nob̾ in hoc
exilio lugendu sit. Hinc enĩ salomon ait.
Qui apponit scientiã: apponit dolorẽ. Qla
tantomagis suspirat. & gemit. Meditatiosi¬
qͥdem parit scientiã: scientia compunctionẽ:
compunctio deuotionẽ: deuotio ꝑficit orati

Expanded text:
brevis vita nostra, quam via lubrica, quam mors certa, et hora mortis incerta. Cogitemus quantis amaritudinibus admixtum sit, si quid dulce aut jucundum in via hujus vitae occursu suo nobis alludit; quam fallax et suspectum, quam instabile et transitorium est quidquid hujus mundi amor parturit, quidquid species aut pulchritudo temporalis promittit. Consideremus etiamdo. Attendamus et perpendamus unde cecidimus, et ubi jacemus; quid perdidimus, et quid invenimus: ut ex utroque intelligamus quantum nobis in hoc exsilio lugendum sit. Hinc enim SalomQui apponit scientiam, apponit et dolorem ,  animae suae, tanto magis suspirat et gemit. Meditatio siquidem parit scientiam, scientia compunctionem, compunctio devotionem, devotio orationem
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur uerecundia. Nicħ enĩ aliud in¬
delligimus ꝑdinam nͥ uerecundiã: s ordi¬
natam. Sołu peccatũ erubescere: ẽ bonã
est ordinatã uerecundiã habere. S qui
⁊abulon ñdu gignere meruit: frustra di¬
peccatũ odisse: & tc̃ illud incipies ueracit
erubescere: Si ueracit᷑ odis: citi illd̾ erube.¬
scis. Ille pudor uerus eẽ cognoscit᷑. que uiti¬
oꝵ odium p̃cedit & comitat᷑. Alioqͥn si in
peccato dep̃henderis. & dep̃hensus pudore con¬
fũderis: ñ te credo erubescere culpã. s infamiã.
so peccato: qmͣ de fame detrim̃to. Non ẽ gͦ
unde głeris: quasi dinam genueris. Habens
nam bonã utinã ordinat᷑a. Nam utiq si bo¬
nam haberent: ꝑu̾si forsitan ñ eeñt. Reccatũ
enĩ si ꝑfec̃te erubescerent: ñ tã facile cõmitte

Expanded text:
sequitur verecundia. Nihil enim aliud, intelligimus per Dinam nisi verecundiam, sed ordinatam; solum peccatum erubescere, est bonam, est ordinatam verecundiam habere. Sed qui Zabulon nondum gignere meruit, frustra Dipeccatum odisse, et tunc illud incipies veraciter erubescere. Si veraciter odis, erubed. Ille pudor verus esse cognosciutr, quem vitiorum odium praecedit et comitatur. Alioquin, si in peccato deprehenderis et deprehensus pudore confunderis, non te credo erubescere culpam, sed infamiam. tam ab ipso peccato quam de famae detrimento. Non est ergo unde glorieris quasi Dinam genueris. Habent nam bonam, utinam ordinatam! Nam utique si bonam haberent, perversi forsitan non essent. Peccatum etenim si perfecte erubescerent, non tam facile committe
Abbreviated transcription (Latin):
icut ex qͣtuor lat̾ib claustri mat̾ialis
structura fieri solet: sic in qͣtuor uirtu¬
tib animi quadrat᷑a claustri sp̃italis ꝑsimi¬
litudinẽ. assignari pot̃: que st̃ contẽptꝰ mũdi:
contẽptus sui: amor dĩ &e amor ꝑximi. Ex con
tẽptu sui. duodecĩ colũnarũ ordo ꝓcedit᷑: scil
humiliatio cordis: afflictio carnis: sermo
humilis⁊ abiectio uestis: cib tenus: pondꝰ
laboris: amor subiectionis: contẽptꝰ honoris:
laudem fugere: alt̾ius consiliũ suo p̃ferre:
subditis obedire: de se diffidere. Equalitas m̃¬

Expanded text:
icut ex quatuor lateribus claustri materialis structura fieri solet, sic in quatuor virtutibus animi quadratura claustri spiritualis per similitudinem assignari potest, quae sunt contemptus sui, contemptus mundi, amotenim sui duodecim columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
Inchoata uirtus nõ ꝑdest: nͥ ad finẽ
ꝑducatur. Ae ꝑ hoc qͥsquis uirtutẽ inchoat.
qiͣ quendã in se bonitatis fructũ format:
s si uirtutẽ quã incipit ante finẽ deserit:
uelut ĩmaturus &e ñ aꝑtus esui añ tẽpꝰ fructꝰ
cadit. Et iło patientia nob̾ ualde necessa

Expanded text:
Inchoata virtus non prodest, nisi ad finem perducatur. Ac per hoc quisquis virtutem inchoat, quasi quemdam in se bonitatis fructum format; sed si virtutem, quam incipit, ante finem deserit, velut immaturus et non aptus esui ante tempus fructus cadit. Et ideo patientia, et persevera
Abbreviated transcription (Latin):
st gͥ affectꝰ. spontanea
quedã ac dulcis ipsi aĩ ad aliquẽ inclinatõ
Affectꝰ aũt aut sꝑitalis ẽ aut rationalis aut
irrationalis: aut officialis aut naturalis: uł
certe carnalis. Sꝑitalis affectꝰ duplicit̃ pot̃ in¬
telligi. Namsꝑitali quidẽ affectu animꝰ excita¬
Itẽ sꝑitalis affectꝰ dici pot̃: qͥ ex diabol ĩmis¬
sione generat᷑. Hoc affectu amonfiliꝰ dauid.
in ꝓpͥe sororis exarsit amplexus. Hoc qͦq affec¬
tu ad quã turpia constat illectos: de qͥb ꝓpħa.
torm̃to scõꝵ pudiciciã immundissimꝰ hostis
insequit᷑: nẽ carnẽ intolerabili fłama succen¬
dens: nẽ m̃tem ꝑniciose dulcedinis affectudiᷤ
soluens.
De affectu rõnali sirrationali. xix

Expanded text:
tur affectus spontanea quaedam ac dulcis ipsius animi ad aliquem inclinatio. Affectus autem aut spiritualis est, aut rationalis, aut irrationalis, aut officialis, aut naturalis, vel certe carnalis. Spiritualis affectus dupliciter potest intelligi. Nam spirituali quidem affectu animus excitaItem spiritualis affectus dici potest, qui ex diaboli immissione generatur. Hoc affectu Amnon filius David in propriae sororis exarsit amplexus. Hoc quoque affectu ad quam turpia constat illectos, de quibus proptormento sanctorum pudicitiam immundissimus hostis insequitur: nunc carnem intolerabili flamma succendens, nunc mentem perniciosae dulcedinis affectu dissolvens. CAP. XIX. De affectu rationali et irrationali.
Abbreviated transcription (Latin):
anima a sũmo bono qd̾ ds ẽ illecebris
pellecta corporeis defluxit in corpus: pati
tur illud intra semet ipsam iuste. qd̾ extͣ
dilexit iniuste. Hinc est. ille p̃ oculis eiꝰ¬
imaginũ corporearũ tumultus se semꝑ
obiectans: ut si qnͣdo ad uł se uł ad dm suũ
ratiocinando nititur: semꝑ ad corporea fan¬
tasiis corporeis auocet᷑. Et hec illi ñ natura

Expanded text:
am a summo bono quod ei deus est inlecebris pellecta corporeis defluxit in corpus,\\, persuasa patiatur illud intra semet ipsam iuste, quod extra se dilexit iniuste. imaginum corporearum tumultus, se semper objectans, ut si quando vel ad se, vel ad Deum suum ratiocinando nititur, semper ad corporea phantasiis corporeis avocetur. II. Tu enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
strant: statũ humane cõplexionis incolumẽ
alii qui quoslibet cibos appetunt: s acceptos
celern euomunt. Sunt etiã alii qͥ appetunt
&e retinent: s nulłã ꝑ m̃bra digestionẽ habent.
Sunt it̾m qͥdam qui appetunt. retinent. ce di¬
gerunt: s qd̃ expelli debuerat ꝑ secretũ na¬
ture ñ expellunt. Qui cibũ doctrine ñ appe¬
tunt s fastidiunt: diu uiuere nequaqͣm pos¬
sunt. De his siqͥdem dicit᷑. Omnẽ escã abhomna¬
ta ẽ anima eoꝵ: & appropinquauer̃t usq ad por¬
tas mortis. Qui enĩ audire renuunt uerbũ
p̾dicationis:. ĩa ad ingressũ festinant ȩt̃ne
dãpnationis. Qui aũ appetunt nec retinẽt.
m̃tis stomacho diu languent. Sunt alii qͥ
appetunt. retinent. s ꝑ m̃bra ñ digerunt. qr
qd̾ uent̃ memorie retinet in bonos actus ñ
conu̾tunt. Qui aũt ñ expellunt. qd̾ debuerat
expelli: hi st̃ qui qd suis morib ñ conuenit
incorporant sibi. Dũ gͥ p̃dic̃te uirtutes suo or¬

Expanded text:
strant, statum humanae complexionis incolumem alii, qui quoslibet cibos appetunt, sed acceptos celerius evomunt. Sunt et alii, qui appetunt et retinent, sed nullam per membra digestionem habent. Sunt iterum quidam, qui appetunt, retinent, digerunt, sed quod expelli debuerat per secretum naturae non expellunt. Qui cibum doctrinae non appetunt sed fastidiunt, diu vivere nequaquam possunt. De his siquidem dicitur: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Qui enim audire renuunt verbum praedicationis, jam ad ingressum festinant aeternae damnationis. Qui autem appetunt nec retinent cessente mentis stomacho, diu languent. Sunt alii, qui appetunt et retinent, sed per membra non digerunt, quia quod venter memoriae retinet, in bonos actus non convertunt. Qui autem non expellunt quod debuerat expelli, ii sunt qui quod suis moribus non convenit, incorporant sibi. Dum igitur praedictae virtutes suo or
Abbreviated transcription (Latin):
ut lacte nutriat᷑: donec ꝑ increm̃ta
tẽporis pasei ualeat fortiorib alim̃tis. Puer
gͥ lacte nutrit᷑: quotiens de humilitate xͥ
nouit̃ conu̾sus erudit᷑. Hoc lac humilita¬
tis. de sinu diuine pietatis. ꝓpinat᷑ teneritu
ꝑfrui de quo si assidue uesci studeamꝰ. a
nullo pot̾imꝰ suꝑari. Caritas enĩ omĩa suffert᷑.
omĩa sustinet: ita ut cõplexionẽ m̃tis fortẽ.
& in columẽ conseruet. Est aũ diu̾sitas
int̃ delicias corporis &e delicias cordis. Dũ

Expanded text:
ut lacte nutriatur, donec per incrementa temporis pasci valeat fortioribus alimentis. Puer igitur lacte nutritur, quoties de humilitate Christi noviter conversus eruditur. Ex hoc to de sinu divinae pietatis, propinatur teneritudperfrui, de quo si assidue vesci studeas a nullo poteris superari. Charitas enim omnia suffert, omnia sustinet , ita ut complexionem mentis fortem et incolumem conservet. Est autem diversitas inter delicias corporis et del
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ saturitatẽ. deuenit᷑. S econtrario cibus
sp̃alis cũ ñ habet᷑ fit uilis: cũ uͦ a comeden¬
de ꝑcipit᷑: maiori desiderio gustatꝰ esurit᷑.
In corporali gͥ cibo appetitꝰ saturitatẽ: satu¬
ritas fastidiũ generat: in sp̃ali uͦ appetitꝰ sa-¬
turitatẽ: saturitas desideriũ p̃stat. In corpo¬
rali saturitas nocet: fastidiũ displicet: in
sp̾itali nec saturitas grauat: nec desicłium
cruciat. Est itaq cib uite: u̾bũ doctrine:¬
Cibũ gͦ doctrine animꝰ appetit: du u̾bum
p̃dicationis libent̃ audit. Appetit ce retinae:
dũ qd̾ aure cordis ꝑcepit in uentre memorie
retentũ iacet. Appetit. retinet. & digerit: dũ
qd̃ acceptũ ce retentũ fuerit. in diu̾sos hu¬
mores. idest in bonos mores conu̾tit. Nec tm̃
appetit. retinet & digerit s etiã expellit:
si ea que suis morib ñ conueniunt. respue¬
re nouit. Si enĩ intꝰ remanet qd̾ expell
debuerat: etiã bene digestis corruptionẽ¬

Expanded text:
devenitur. Sed e diverso cibus spiritalis cum non habetur fit vilis, cum vero a comedente percipitur majori desiderio gustatus esuritur. In corporali igitur cibo appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat. In spirituali vero appetitus saturitatem, saturitas desiderium praestat. In corporali saturitas nocet, fastidium displicet. In spirituali nec saturitas gravat, nec desiderium cruciat. Est itaque cibus vitae verbum doctrinCibum ergo doctrinae animus appetit, dum verbum praedicationis libenter audit et retinet, dum quod aure cordis percipit, in ventre memoriae retentum jacet. Appetit, et retinet, et diligit, dum quod acceptum et retentum fuerat, in diversos humores, id est, in bonos mores convertit. Nec tamen appetit, retinet, et digerit, sed etiam expellit, si ea quae suis moribus non conveniunt, respuere noverit. Sin autem intus remanet quod expelli debuerat, etiam bene gestis corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. Seminat᷑ in corruptione: surgit in in¬
corruptione. Seminat᷑ in ignobilitate. suir
git ingła. Seminat᷑ in infirmitate: surgit
in uirtute. Seminat᷑ corpus animale: sur¬
git corpus spiritale.¬

Expanded text:
 seminatur in corruptione, resurgit in incorruptione; seminatur in contumelia, sur git in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in uirtute ; seminatur corpus animale, surgit, corpus spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
singłis ꝓut uult. S si terciã olei speciem in ꝑ¬
missione głe accipimꝰ: ñne adhanc illud tibi
ꝑtinere uidet᷑. qd̾ alibi in eode apło legimus:
Alia qͥdem inquit celestiũ gła: alia aũt t̾restri¬
um. Alia claritas solis: alia claritas lune.
& alia claritas stellarũ. Stella aũt a stella

Expanded text:
singulis prout vult. . Sed si tertiam olei speciem in promissione gloriae accipimus, nonne ad hanc illud tibi pertinere videtur quod alibi in eodem Apostolo legimus? Alia quidem, inquit, coelestium gloria, alia autem terrestrium. Alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stel
Abbreviated transcription (Latin):
ccipite tam̃ triplex adhuc olei genꝰ in di¬
uinis utiq ꝓmissionib: ut habeatis in
quo possitis cũ oportunũ fuerit doloris acer¬
bitatem lenire: & m̃bra iam ĩaq conualescen¬
tia fouere. seu etiã iam sanata nutrire:. Pri-¬
ma itaq olei species ẽ ꝓmissio uenie: scda ꝓ-¬
solũ delictoꝵ ueniam: uerũetiã grãm aeglo¬
riam dabit dñs. Nonne ad ilła primã olei spe¬
ciem qm nos diximꝰ ꝓmissionẽ uenie: uidet᷑

Expanded text:
ccipite tamen triplex adhuc olei genus in divinis utique promissionibus, ut habeatis in quo possitis, cum opportunum fuerit, doloris acerbitatem lenire, et membra jam jamque convalescentia fovere, seu etiam jam sanata nutrire. Prima itaque olei species est promissio veniae; secunda, prsolum delictorum veniam, verum etiam gratiam et gloriam dabit Dominus. Nonne ad illam primam olei speciem quam nos diximus promissionem veniae videtur
Abbreviated transcription (Latin):
truerunt ium̃ta in stercore suo. Panis aũ
angłoꝵ quẽ manducat homo putrescere.
nescit: ñ uadit in secessũ: s tendit in exces¬
sum. Illue reducit hominẽ: unde traxit
originem.

Expanded text:
truerunt jumenta in stercore suo, panis autem angelorum quem manducavit homo, putrescere nescit; non vadit in secessum, sed tendit in excelsum; illuc reducit hominem, unde traxit imaginem.
Abbreviated transcription (Latin):
uite congemiscamꝰ: nunc in spe futuroꝵ.
bonoꝵ congaudeamꝰ : nunc mutui secreti
reuelatione recreem᷑: nc̃ simul ad ilłã beatã
uisionẽ iħu ac bona celestia suspiremꝰ. Si uͦ
qd̾ ñnũqmͣ utile ẽ tensũ animũ ad inferio¬
ra qued̃a ac iocunda laxemꝰ: sint laxam̃ta
ipsa plena honestatis. uacua leuitatis: ce si

Expanded text:
vitae congemiscamus, nunc in spe futurorum vitae congemiscamus, nunc in spe futurorum bonorum congaudeamus, nunc mutui secreti revelatione recreemur, nunc simul ad illam beatam visionem Jesu, ac bona coelestia suspiremus. Si vero, quod nonnunquam utile est, tensum animum ad inferiora quaedam ac jucunda laxemus, sint laxamenta ipsa plena honestatis, vacua levitatis: et si
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudo tranformauit in bestias. qui se in
luxuriosis conuiuiis & immundis fruunt᷑
desideriis: qr se ñ inseĩficatione que in castita¬
tis su auitate consistit fruunt᷑: utiq in dño
qui factus ẽ nob̾ a dõ scĩficatio ñ fruunt᷑ At
hii qui se assentatorie fruunt᷑ inuic̃ẽ palpan¬
tes. inuicẽ consentientes: qui du alterutrã
cauent offensionẽ mutuã incurrunt ꝑniciẽ.
qr ñ se in lib̾tate fruunt᷑ iusticie. in dnõ ñ fru
unt᷑. fruam᷑ itaq inuicẽ in scĩficatione: ut sci¬
at unusquisq uas suũ possidere id est ꝓpͥũ
corpꝰ in sc̃ificatione & honore: ñ in passione
desiderii. fr̃uamur in iusticia: ut inspũ lib̾ta¬
tis mutuo cohortem᷑. mutuo corripiamꝰ: sei¬
entes qr meliora sunt uulnera amici. qmͣ
fraudulenta inimiei oscula. Ergo si mutua
delectat uerboꝵ collatio: sit sermo de morib.
sit sermo de scripturis: nunc de miseriis hꝰ

Expanded text:
turpitudo transformavit in bestias; qui se in turpitudo transformavit in bestias; qui se in luxuriosis conviviis, et immundis fruuntur desideriis, qui se non in sanctificatione, quae in castitatis suavitate consistit, fruuntur, utique in Domino qui factus est nobis a Deo sanctificatio non fruuntur. At hi qui se assentatorie fruuntur, invicem palpantes, invicem consentientes, qui dum alterutram cavent offensionem, mutuam incurrunt perniciem, quia non se in luntur. Fruamur itaque invicem in sanctificatione, ut sciat unusquisque vas suum possidere, id est proprium corpus in sanctificatione et honore, non in passione desiderii. Fruamur in justitia, ut in spiritu libertatis mutuo cohortemur, mutuo corripiamus; scientes quia meliora sunt vulnera amici, quam fraudulenta inimici oscula. Ergo si mutua delectat verborum collatio, sit sermo de moribus, sit sermo de Scripturis, nunc de miseriis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ui gͥ amico frui dulce habet. uideat ut
uoluptate.s in sp̃c iocunditate. S queris
qͥd sit frui in dño. Dicit de dño apłs paulus:
qui factus ẽ nob̃ a dosapientia ae iusticia et
scĩficatio. Cũ gͥ dñs sapientia sit. sc̃ificatio et
iusticia: in dño frui ẽ frui in sapientia. frui
in scificatione. fruiin iusticia. Sapientia ua¬
nitas scł̃aris excludit᷑: scĩficatione spurcicia
carnis abscidit᷑: iusticia assentatio omnis
adulatioq cõpescit᷑. Tunc enĩ caritas ẽ si
sit ut ait apłs de corde. puro & conscientia
bona: & fide ñ fic̾ta. Purũ cor suscipit sapien¬
tiam: pudicicia serenat. conscientiã: fides
ñ ficta exornat iusticiã. Sunt qui se fruunt᷑
in uanis &e ludieris: in scłi pompis ce mũdi
spectaculis: in studio uanitatis. &e gaudio
falsitatis. hiñ se fruunt᷑ in sapientia: ac ꝓin¬
de ñ in illo qui ẽ di uirtus & dĩ sapientia. Alii
quib pene de homine. nicħ ẽ quos obcena

Expanded text:
ur amico frui dulce habet, videat, ut voluptate, sed in spiritus jucunditate. Sed quaeris, quid sit frui in Domino. Dicit de Domino apostolus Paulus: Qui factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, et sanctificatio . Cum igitur Dominus sapientia sit, sanctificatio et justitia; in Domino frui, est frui in sapientia, frui in sanctificatione, frui in justitia. Sapientia vanitas saecularis excluditur, sanctificatione spurcitia carnis absciditur, justitia assentatio omnis, adulatioque compescitur. Tunc enim charitas est, si sit, ut ait Apostolus, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Purum cor suscipit sapientia, pudicitia serenat conscientiam, fides non ficta exornat justitiam. Sunt qui se fruuntur in vanis et ludicris, in saeculi pompis et mundi spectaculis, in studio vanitatis et gaudio falsitatis. Hi non se fruuntur in sapientia; ac proinde non in illo, qui Dei virtus est, et Dei sapientia. Alii, quibus pene de homine nihil est, quos obscena
Abbreviated transcription (Latin):
fert qd̾ hominis ẽ. Quippe. ñ solũ idsuũ alicꝰ
ẽẽ dicit᷑ qd̾ ĩa possidet: s qd̾ in eiꝰ potestate.
ẽ ut habeat. Qm̃ gͦ homo ita factus ẽ ut
beatitudinẽ. habere poss si ñ peccaret: cũ
ꝑꝑpt̃ peccatũ beatitudine & om̃i bono pͥuat᷑.
De suo quãuis inuitꝰ soluit. qd̾ rapuit: qr
licet ds hoc ad usũ cõmodi sui ñ transfe:¬
rat qd̾ aufert sic̃ pecuniã homo qm alii
aufert in suã conuertit utilitatẽ: hoc tñ
aufert. Auferendo enĩ: peccatorẽ & que illiꝰ

Expanded text:
n solum id ipsum alicujus esse dicitur, quod jam possidet; sed quod in ejus potestate est, ut habeat. Quoniam ergo homo ita factus est ut beatitudinem habere posset, si non peccaret: cum, propter peccatum beatitudine et omni bono privatur, de suo, quamvis invitus, solvit quod rapuit; quia licet Deus hoc ad usum sui commodi non transferat, quod aufert; sicut homo pecuniam, quam alii aufert, in suam convertit utilitatem: hoc tamec, quia aufert. Auferendo enim, peccatorem, et quae illius
Abbreviated transcription (Latin):
dieit. Cũ reddid̾it ei d̾s uic̃ẽ. tc̃ scietͤ. Uidebuis
ocł eiꝰ int̾fectionẽ suã: & de furore om̃ipotentiᷤ
bibet. Dissimulat impiꝰ retractare mala q̃ fec̃:
s tc̃ sciet qͥd fecit: cũ de furore omĩpotentis bibe¬
re ceꝑit: tc̃ ocłõs intelligentie reserabit. qͦs nẽ
suꝑbia claudit.

Expanded text:
reddiderit ei Deus vicem, tunc sciet: videbunt oculi ejus interfectionem suam, et de furore Omnipotentis bibet . Dissimulat impius rectractare mala quae fecit, sed tunc sciet quid fecit, cum de furore Omnipotentis bibere coeperit: tunc oculos intelligentiae reserabunt, quos nunc superbia claudit.
Abbreviated transcription (Latin):
dat testimoniũ conscientie condemnationi: qi
dũ timor conseientiã arguit: ipse sͥ testimoniũ
ꝑhibet: qr scit mału̾ ẽẽ qd̾ sciri formidat. fugiañ
gͦ iniqui humanos ocłos: semet ipsos certe fu¬
gere ñ posst̃. In peccatũ enĩ qd̾ cõmittunt priꝰ
contra se iudiciũ rationis inueniunt: & post ad
districtionẽ et̃ni iudicii ꝑdueunt᷑. Et hoc ẽ for¬
de qd̃ ꝑ palmistã dicit᷑. Abyssus abyssũ inuocat.
Abysso enĩ abyssũ inuocare ẽ: de iudicio ad

Expanded text:
dat testimonium condemnationi, quia dum timor conscientiam arguit, ipse sibi testimonium perhibet, quia scit malum esse quod sciri formidat. Fugiāt ergo iniqui humanos oculos, semetipsos certe fugere non possunt. In peccatum enim quod committunt prius contra se iudicium rationis inueniunt, & post ad districtionē æterni iudicis perducuntur. Et hoc est forte quod per Psalmistam dicitur: Abyssus abyssum inuocat. Abysso enim abyssū inuocare, est de iudicio ad
Abbreviated transcription (Latin):
Non enũ ad odiũ frĩs : ñ ad amorẽ carnis: ñ
ad suꝑbiã mundi: ñ ad maliciã diaboli. fe¬
ce quomͦ salomon habet ꝑac̃e ex om̃i parte.
in circuitu. In circuitu pacẽ. habet qui non
turbat᷑ memoria pret̾itoꝵ delictoꝵ: ñ inqͥe¬
tatur desiderio futuroꝵ: nec frangit᷑ adu̾¬
sis: nec eleuat᷑ ꝓsꝑis. Hec est uera pax.

Expanded text:
nim ad odium fratris, non ad amorem carnis, non ad superbiam mundi, non ad malitiam diaboli. Ecce quomodo Salomon habet pacem ex omni parte per circuitum . In circuitu pacem habet, qui non turbatur memoria praeteritorum delictorum, nec inquietatur desiderio futurorum, non frangitur adversis, nec elevatur prosperis. Haec est vera pax.