comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus magno. i qͥbudã paruo: in qbusda nulło malo in qͥ¬
busdã ñuillo eciã bono fallim᷑. Nam magno malo fallit᷑
homo cũ hͦ nõ tredit ꝙ ad uitã ducit eternã: uł hoc ire¬
dit. ꝙ ad morte duat eternã : paruo aut̃ malo fallit᷑. qͥ
falsu ꝑ uero aꝓpbando incidit in aliquas molestras: quib ta¬
men adhibita fideł ꝑaciencia. quertit eas in usũ bonũ. nel¬
uelut si q̃d qm̃ bonũ hoĩe putando qui malꝰ est aliquid
ab eo paciat᷑ mali. Qui uꝰ malũ hoĩe ita bonũ credit ut ni¬
hilꝰ ab eo mali paciat᷑: nulło malo fallit᷑. ⁊ nec in eũ cadit

Expanded text:
bus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit
Abbreviated transcription (Latin):
dictrt intettigend̃ e. unde q̃ adulti̾um diat borut̃ recte ar¬
guit᷑ illa uoce ꝓphĩta: qui uõ ipsũ hominẽ dicit bonũ. quẽ
putat rasnĩ. nesat adultum non in doctna reꝵ bonaꝵ ⁊ ma¬
ꝯftit᷑ b cũ dico m qͥbusdã reb nulło malo aliquẽ.ł nõ nul
Secłã bono falli. ñ ip̃m erroꝵe dico nullũ malũ ł nõ millũ
bonũ s malũ quo nõ uenit᷑ ul bonũ qͦ uenit᷑ errando. d
Do ipso erro̾e quid non ueniat. uel quid ꝓueniat. mlam ipse
ꝑsuipm̃ etror aut magnũ. in re magnia aut paruũ in re ꝑ¬
bia: tamen semꝑ est inalũ. Quis eñ nꝰ errans malũ negẽt
Auc ꝓbare salsa ꝓ ueris. aut in ꝓbare falsa ꝓueris : aut habe¬
putate q̃ bonꝰ est: ꝙ est̾ erroris. et aliud̃ est ex hoc malo aliiesꝰ
maliiꝰ uõ pati  si inhil noceat homo malus : qͥ ẽ puratq bo¬
nus. Itemq aliud̾ est ipsam uia putare que nõ ẽ ipsa: et
alius est ex hoc error malo aliquid boni ꝯsequi uelus ẽ abin¬

Expanded text:
recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et maconfertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habeputare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab in
Abbreviated transcription (Latin):
miseret: ⁊ quẽ uult obdurat. Miseret᷑ nbiq magna bonit¬
te. obdurat nulla iniquitate. ut nec liberatꝰ de sius me¬
ritis gloriet᷑: nec dampnatꝰ.n de sius merit ꝯqueratur
Bola enĩ grã r̾demptos discerint aꝑditis. quos mñ unam
ꝑdicionis ꝯcreuerat massam.ab origine ducta causa quun
Moc aũt qui eomiͦ audet ut dicat quid ad qut querit᷑ deus .
Nam uolũtati eiꝰ quis r̾sistit. Famtp ꝓptea malus nõ uideat᷑
esse culpandꝰ quia deus cuiꝰ uult miseret᷑. et quẽ ilt obdu¬
rat. Absit ut pudeat nos qoc r̾spondere. ꝙ e̾spondisse urde¬
mꝰ apłm. O homo tu quis es qui respondeas deo: Nũqd
dicit signiẽtũ ei qui se finxit quare sic me fecisti: aln nõ
habet ptãte figulꝰ luti ex eadem massa. facere aluid quidẽ
uas in honore aliud uͦ in ꝯtumeliã: hoc loco enĩ quidam

Expanded text:
miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videm: «O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honore
Abbreviated transcription (Latin):
pleret ip̃e ꝙ uoluit. bene utens et malis tãquã sũmebonꝰ
ad eoꝵ dampnacõ. quos iuste p̃destinauit ad pena et adeo¬
rum salute quos benigne p̃destinauit ad gram. Qntũ
eiñ ad dei ad ipõs attinet qd deus noluit fecert. qntũ
u ad omĩpotentiã dei nullomͦ id facere ualuer̃t. Iot

Expanded text:
pleret ipse quod voluit, bene utens et malis tanquam summme bonus pleret ipse quod voluit, bene utens et malis tanquam summme bonus ad eorum damnationem, quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quenim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullomodo id efficere valuerunt. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nib̃ꝰ ad sue capacitatis ꝯsideracione reuocaret gominẽ. uer¬
bũ quidẽ breue. s reipã magna ẽ reddicio racionis. ꝙi emĩ
deat: Si aũt capit. magis nõ inrenit quid r̾spondeat ipide
eñ si capit umu̾sũ genꝰ humanũ eam iusto iudicio di¬
uino in apostatica radice dapnatũ ut eciã si nulłꝰ inde li¬
beruret᷑. nemo recte posset dei rituꝑare iusticiã. et qui libe¬
rant sic oportiusse liberai ut ex plurib ꝰ non libetat atq
ĩdãpnacione iustissima derelictis. ostenderet᷑ quid meruisset
unui̾sa ꝯspersio. et qd eciã istos debitũ iudiciũ dei dapnaret
nͥ eiꝰ indebita misericordia sũbrenret et uolẽciũ̃ de suis
meritis głiari. omne os obsiruat᷑. et q̾ glat᷑ in dnõ glet᷑.
Hec sut magna oꝑa dñi exquisita in omes uolũtates eius.
et tam sapient᷑ exquisita. ut cũ angelita et humana catu¬
dem creature uolũtate.qͣ factũ est qd creator noluit im¬

Expanded text:
onem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subveniret: ut volentium de suis meritis glorec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus , et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatudem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, im
Abbreviated transcription (Latin):
sicob dilexit ꝑ miscdiam g̃tuitã. esau aut̃ odio habuit ꝑ iu¬
at agnouit nõ de suis distantibꝰ meritis sibi esse głandũ.
pricordia ꝯmẽdasset in eo ꝙ ait. gͥ non uolentis neq cur¬
bentis s miserentis est dei. Deinde ut eciã iudiciũ quiẽdaret
qm̃ in quo nõ fit unscdĩa nõ miquitas fit s iudiciũ. nõ est
iuppe iniquitas deit apiit deuĩ ꝯtinuo subiũxit atq aitͦ de¬
ẜat eni siriptura ꝑqaraoni. om̃potencia dei Pum̃

Expanded text:
odio habuit per jualter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, ricordiam commendasset in eo quod ait, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; deinde ut etiam judicium commendaret quoniam in quo non fit misericordia, non iniquitas fit, sed judicium; non est quippe iniquitas apud Deum, continuo subjunxit, atque ait: Dicit enim Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
dm nesciunt. a dño nesciũt᷑. paulo attostante qui ait.ẜiguis
aũt̃ ignorat: ignorabit. Que nimniꝵ pastoꝵ sepe imꝑicia me¬
ritis ꝯgruit subiectoꝵ: qui qmͣius lumẽ sciencie sua culpa ex¬
igente nõ habeant. districto tamẽ iudicio agit᷑. ut ꝑ eoꝵ igno¬
ranciã hi eciam qui sequũt᷑ offendant. Hinc namq in euã¬
gelio ꝑ semetipsam ueritas dicit. Si cetus ceto ducatũ p̾beat:
ambo in forieã cadũt Ihinc psalmista nõ optãtis animo. s ꝓ¬
phetantis ministerio denũtiat dicens. Obscurent᷑ oculi eorũ
ne uideant: et dorsũ eoꝵ semꝑ incurua Oculi quippe sunt
qui imipã honor sũmi facie ẜpositi. ꝓuidendi itiner officiũ
susceperũt. Quibus hi nmiꝵ qui subsequẽt᷑ inherent. dorsa
nominant᷑. Obscuritatis ergo oculi dorsum flectit᷑ quiacũ
lumen scientie ꝑdunt qui p̃eunt: ꝑfecto ad portanda pecta¬

Expanded text:
Domini, nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis Domini, nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Plerumque pastorum imperitia meritis congruit subjectorum: quia quamvis lumen scientiae, sua culpa exigente, non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur, offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista non optantis animo, sed prophetantis ministerio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt, qui in ipsa honoris summi facie positi, providendi itineris officium susceperunt: quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent; dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ ꝓpħãm q̃rit᷑ dicens Ipsi regnauer̃t et nõ ex me ͬ
pn̾cipes extiterũt et nõ cognoui Ex se namq et nõ ex
arbitrio sũmi rectoris regnant: qui nullis fulti u̾tutisꝰ
nequaquã diuinitꝰ uotati.s sua cupidutete accensi culmen regi¬
minis rapiunt pocius quã assequũt᷑. Quos tamen internub
iudex et prouehit et non cognoscit. quia quos ꝑimutend̾o cõ
lerat: ꝑfecto ꝑ iudiciũ r̾ꝓbacionis ignorat Unde ad se qbiis¬
dam et pꝰ miracula uenientibꝰ: dicit. Recedite a me oꝑarii ri¬
quitatis: nestio qui estis. ppastoꝵ imꝑicia uoce uitatis increpa¬
tur: cũ ꝑ ꝓphetam dicitur. Ipsi pastores ignorauer̃t intellige̾¬
ciã Quos rursum dñs decestat᷑ dicens. Et tenẽtes legẽ nestio¬
runt me. Et nesciri ergo se abeis ueritas querit᷑. et nescre se
pn̾cipatũ nescienciũ prestat᷑ quia ꝓfecto hi qui ea que sunt

Expanded text:
nus per Osee queritur, dicens: Ipsi regnaverunt et non ex me, nus per Osee queritur, dicens: Ipsi regnaverunt et non ex me, principes exstiterunt et non cognovi . Ex se enim et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus, nequaquam divinitus vocati, sed sua cupiditate accensi, culmen regiminis rapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus judex, et provehit et non cognlerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam, et post miracula venientibus, dicit: Recedite a me, operarii iniquitatis: nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Veritatis increpatur, cum per prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . Quos rursus Dominus detestatur, dicens: Et tenentes legem, nescierunt me . Et nesciri ergo se ab eis Veritas conqueritur, et nescire se principatum nescientium se protestatur: quia profecto hi qui ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta prius meditacione discatur. Ab imꝑitis orgo pasto¬
rale magisteriũ. qua temeritatẽ suscipit᷑. quãdo ars
est arciũ regimen animaꝵ: Quis enĩ cogitacionũ uulnera
occultiora esse nesciat uulneribꝰ uiscoꝵ: et tamen sepe qui ne
quaquã spãlia p̃cepta cognouerũt. cordis se medicos ꝓfiteri nõ
metuũt: dũ qui pigmẽtoꝵ uim nesciũt. uideri medici carnis
xrubescunt: Bed quia auctore deo ad religionis rͥ̾uentiã. om̃e
iam p̃sentis seculi culmen inclinat᷑. sunt nõnulli qui intra
sanictã erclesiam ꝑ spetiem r̾giminis głam affectant honoo:⁊
uideri doctores appetunt: trãscendere ceteros ꝯcupiscunt: Iltq
recubitꝰ: p̾mas in conuentibꝰ cath̃edras q̃runt: Qui suscep¬
tũ cure pastoralis officiũ ministtare digne tanto magis
nequeunt: quanto ad huiꝰ humilitatis magisteriũ exso¬
la elaçione ꝑuener̃t.ypsa quippe in magisterio lingua cõ¬
fundit᷑: quando aliud discit᷑. et aliud docet Quo contra

Expanded text:
ta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando ars est artium regimen animarum? Quis autem cogitationum vulnera occuquaquam spiritualia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt; dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sed quia auctore Deo ad religionis reverentiam omne jam praesentis saeculi culmen inclinatur, sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores recubitus, primas in conventibus cathedras quaerunt : qui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud discitur, et aliud docetur. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
eat. ascendeꝰ lu et non descende̾ Si uõ nõ dũ ascende̾ potos ᷤ
sta in soco tuo lib̾ aculpa nõ ẽ qui alienũ usurꝑat negotiũ
Ei mõsꝰ es quid fatis in turba Si amas silenciũ/ aur de la¬
mantibꝰ assidue int̾esse delectat tu sꝑ ieuiniis et flenoꝰ in¬
I tor esse desideras audi ꝙ facias / uilitas h̃abitꝰ tui ⁊ simpli
mines. meliꝰ fugiendo nũdũ dotes quã ꝓsequendo o focto¬

Expanded text:
cendere potes, sta in loco tuo. Liber a culpa non est, qui alienum usurpat officium. Si monachus es, quid facis in turba? Si amas silentium cur declamantibus assidue interesse delectaris? Tu semper jejuniis et fletibus indoctor esse desideras, audi quid facias. Utilitas habitus tui, et simplmines. Melius fugiendo mundum doces quam sequendo.
Abbreviated transcription (Latin):
liii. Qđ aliter ammonendi sunt qui pectata deplorant oꝑũ. aliter
qui cogitacionũ¬
lui ed aliter ammonendi sut qui amissa plangũt nec tamen deserũt¬
atq aliter qui deserunt nec tamen plangunt¬
Qd alit̾ amimonendi sunt qui illicita que faciũt eciã laudant¬
atq aliter qui accsant praua nec tamen deuidant¬
atq alit qui in culpa ex consilio ligant᷑¬
luii nd alit ammonẽdi sunt qui licet minima crebro tatnẽ illici¬
ta faciunt atq aliter qui se aparius custodiũt. ẜ aliquads in
grauibus dimerguntur¬
qui inchoata minime tõsumant¬
x Ors̃ aliter ãmomendi sunt qui mala occulte agunt et bon
publice atq aliter qui bona queq faciũt et camen quibusda¬

Expanded text:
ata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demergunturqui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondu
Abbreviated transcription (Latin):
opera. ꝯsideratio ppi̾e infirmitatis aprimat: ne ħet ante occul¬
ti arbitr oculos tumor elacionis extinguat S quia sunt ple¬
riq m̾ imꝑicia similes. qui dum metiri nesciunt que nõ didi¬
cerunt docere ꝯcupiscunt. qui pondus magisterii tanto leuiꝰ
estimant. quanto uim magnicudinis illuis ignorant ab ip¬
so libri huiꝰ. ip̃hendant᷑ exordioꝰ ut quia indocti ac p̃cipi¬
tes doctrine arcem tenere appetunt: a p̃cipitacionis sue ausibꝰ
in ipsa locucionis nt̃e ianua r̾pellantur

Expanded text:
opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulopera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae janua repellantur
Abbreviated transcription (Latin):
Alstorasis cure me pondera fugere delitescendo
cuideant᷑. p̃sentis libri stilo exprimo. de eoꝵ gra¬
ued̾ine om̃e qd penso: Ut et hec qui uacat in-¬
caute non expetat. et qui incaute expetit. ad¬
eptum se esse ꝑtimescat Quadriꝑtita uͦ disputacione li-¬
ber iste distinguit᷑. ut ad lectoris sui animũ ordinatis
allegacionibus. quasi quibusdam passibus gradiatur:
Iã cũ reꝵ necessitas exposcit pensandũ ualde est ad cul¬
men quisq r̾giminis qualiter remat  atq ad hot rite
ꝑueniens. qualit̾ uiuat. et bene uiuens qualit doceat: Et
tione cognoscat. ne aut humilitas accessum fugiat: aut ꝑuen¬
cioni uita ꝯtradicat: aut uitã doctrina descituat: aut doctrinã
p̃siimptio extolłat Pprius gͦ appetitũ timor temperet post
autem magisteriũ qd a nõ querente suscipit᷑ uita cõmẽdet:
Ac deinde necesse est ut pastoris bonũ qd uiuendo ostendit
etiã loquendo ppaget᷑. Ad excremũ uͦ suꝑ est ut ꝑfecta queq

Expanded text:
astoralis curae me pondera fugere delitescendo videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum men quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter doceat, et ione cognoscat; ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor temperet, post autem magisterium, quod a non quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
cencia non fallacia. Que ut ignoscat᷑ sat ẽ. nõ ut ecdã p̃dicet᷑.
maxime in heredib testamẽti noui quib dr. Sit in ore uro. est
est. nõ ñ: ꝙ em̃ ampliꝰ est. amalo est. Propt qd malũ quia
surripe in hat mortalitate non desinit.eciã ipĩ coheredes xpĩdi
aut. Damitte nob̃ debita nr̃ã. Hus ita ꝓ huiꝰ breuitate neces

Expanded text:
t ignoscatur sat est, non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, Dimitte no
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ uie satis est. q̃ nos ꝑducat ad regnũ ubi erat uita sine mõ¬
to sine crrore ueritas. sine ꝑturbacione felicitas. uequaꝙͣ dubi¬
tare debemꝰ. reꝵ que ad nod ꝑtinent bonaꝵ causam. nĩ esse insi
bonitatem dei. maloꝵ uͦ ab inmutabili bono deficrente boni mu
tabilis uolũtatẽ p̾us angeli. hominis postea. Ihoc p̾ͥmiũ ẽ crea¬
ture rationalis malũ. id̃ pͥma p̾uacio boni. Deinde iam eciam¬
nolentibꝰ submirauit ignorãtia ieꝵ agẽdaꝵ et ꝯcupiscencia noxi¬
arũ quib comites subinferũt᷑ ecror et dolor Ciue duo mala qnͣdo
ĩminencia senciũt᷑. ea sugitãtis aniim mot uocat metus. Porto
aninuis cũ adipiscit ꝯcupita. qm̃uis ꝑnitiosa ł inama qm̃ id¬
errorẽ non sentit uł delectacione morbid uincit᷑ uił uana eciã
leticia uentilat. Ex hys morboꝵ ñ ubertatis s indigentie tã¬
quã fontibꝰ om̃ĩs miseria nature racional emanat᷑¬

Expanded text:
e morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabtabilis voluntatem, prius angeli, postea hominis; hoc primum est creaturae rationalis malum, id est, pnolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cuerrore non sentit; vel delectatione morbida vincitur, vel etiam vana laetitia ventilatur. Ex his morborum non ubertatis sed indigentiae, tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo ullum mendaciũ putandũ est nõ esse pecca¬
tũ qr possumꝰ aliguãdo alicui ꝑdesse menciendo. pos¬
sumꝰ em̃ et furãdo .si pauꝑ crui palam dat᷑ sentit cõmodũ. et
Siues nu elam tollit᷑. non sentit ĩ ꝯmodũ. Mec ideo tale furtiĩ
quisꝙ̃ dixerit non esse peccatũ. pp ossumꝰ et adultando s ali¬
qua n ad hoc ei ꝯsentiat appareat amãdo moritua. et si uixo¬
qut penitendo purganda. Nec ideo pectatũ negabit᷑ tale adul¬
reriũ. Si aũt merito nob placet castitas. quid offendit uitas.
nt pptꝰ alienã unsitate ilła nõ uiolet adusterãdo et moletur

Expanded text:
non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem merito nobis placet castitas, quid offendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur
Abbreviated transcription (Latin):
ta es in nõĩe tuo: quia cũ respectũ mens suꝑm rectot deserit:
laudẽ ꝓtinꝰ p̾uatã querit. et sibi arrogare incipit omẽ bonu.
qd ut largitoris p̃comio seruiet accepit: opimonis sue glam¬
dilatare desiderat: satagit ut mirabilis tũctis innotestat:
In suo gͦ noĩe fornicat᷑: que regalis thori conubĩ deferens
cormptori spiũ. in laudis app̾etitu substernit᷑. Iinc dauid
ait Tradidit in captiuitate. otutos eoꝵ. et pulch̃ritudines
eoꝵi ĩmanꝰ ũmici In captiuitate eten u̾tꝰ et pulchritudo
ĩmanꝰ ĩmici tradit᷑. cũ decepte menti antiquꝰ hostis
ex bomi oꝑis elacione dominat᷑ Que tamen ututis elacio
quãius plene non suꝑat. ut cũq tñ et electoꝵ sepe animũ
temptat. s cũ subleuatꝰ desnituit᷑.: destitutꝰ ad formidine ẽ
paulo post qd ꝑtulit adimxit: Auertisti faciẽ tuã ame.
et factꝰ sũ ꝯturbatꝰ: Ac si aꝑte dicat. forciorẽ me int̾ uirtu¬

Expanded text:
ta es in nomine tuo; quia cum respectum mens superni rectoris deserit, laudem protinus privatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne bonum, quod ut largitoris praeconio serviret accepit; opinionis suadilatare desiderat, satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo ergo 101 nomine fornicatur, quae legalis thori connubium deserens, corruptori spiritui in laudis appetitu substernitur. Hinc David ait: Tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici . In captivitatem etenim virtus, et pulchritudo in manus inimici traditur, cum deceptae menti antiquus hostis ex boni operis elatione dominatur: quae tamen virtutis elatio, quamvis plene non superat, utcunque tamen et electorum animum saepe tentat; sed cum sublevatus destituitur, destitutus ad formipaulo post quod pertulit adjunxit: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Ac si aperte dicat: For
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑfectionis sue tabescant. et nequaꝙ se demagnis erigãt
cũ adh̃uc contͣ minima innitentes laborãt: s qui extrem̾a
nõ ualent uincere. ͥ de p̃cipiuis actibꝰ nõ audeant suꝑbire: Eice
bone uir rp̃hensionis mee tiecessitate ꝯpulsus dũ monstrare
qualis esse pastor debeat in uigilo : pulch̃ ꝵ depinxi hoiẽ picto
fedus: aliosq adꝑfectionis litus dirigo. qui adhuc in delictoꝵ
fluctibꝰ uersor: Gi in luiꝰ queso uite naufragio oracionis tue
me tabula sustine: ut ꝗͣ pondus ꝓp̾m dep̾mit: iui me meriti

Expanded text:
imperfectionis suae taedio tabescant, et nequaquam se de magnis erigant, imperfectionis suae taedio tabescant, et nequaquam se de magnis erigant, dum adhuc contra minima innitentes laborant; sed quia extrema non valent vincere, de praecipuis actibus non audeant superbire. Ecce, bone vir, reprehensionis meae necessitate compulsus, dum monstrare qualis esse debeat Pastor invigilo, pulchrum depinxi hominem pictor foedus; aliosque ad perfectionis littus dirigo, qui adhuc in delictorum fluctibus versor. Sed in hujus quaeso vitae naufragio orationis tuae me tabula sustine, ut quia pondus proprium deprimit, tui meriti
Abbreviated transcription (Latin):
lit dicens. Humiliatꝰ sũ usq qͣq uiuifica me scdm uerbũ tuũ
firmitatis memoriã ad m̃te r̾uocat. ne de acceptis unuitibꝰ in¬
cumescat: Uñ ezechiel ipħa quotiens ad ꝯrẽplãda celestia ducit.
priꝰ filiꝰ hominis uocat᷑. Ac si hũc aꝑte dñs ãmoneat dicens
me dehys que uides in elacione cor subleues : cautꝯ ppende qđ
es: ut cũ sũma penetras. esse te homine ꝯgnoscas. qͤciens
dũ ultra te raperis: ad temetip̃m sollicitꝰ infirmitatis tue
freno reuoceris: un necesse est ut cũ ututũ nob copia blandi¬
tur. ad infirma sue m̃tis oculꝰ redeat. se seq salubrit᷑ deorsũ
p̃mat. nec recta que egit. si que agere neglexit aspiciat: ut
dũ cor exmeõria infirmitcitrs accerit᷑. aput humilitatis aut¬
torem robustiꝰ in utute solidet᷑ quia et plerũq omp̃s deꝰ.
idcto rectoꝵ m̃tes quãus ex magna ꝑte ꝑficit. ĩꝑfectos tame
ex parua aliqͣ ꝑte derelinquit: ut cũ miris u̾tutib̾ꝰ rutilant

Expanded text:
bum tuum infirmitatis memoriam ad mentem revocat, ne de acceptis virtutibus intumescat. Unde Ezechiel propheta quoties ad contemplanda coelestia ducitur, 102 prius filius hominis vocatur; ac si hunc aperte Dominus admoneat, dicens: Ne de his quae vides, in elatione cor subleves, cautus perpende quod es; ut cum summa penetras, esse te hominem recognoscas, quatenus dum ultra te raperis, ad temetipsum sollicitus infirmitatis tuae freno revoceris. Unde necesse est ut cum virtutum nobis copia blanditur, ad infirma sua mentis oculus redeat, seseque salubriter deorsum premat; nec recta quae egit, sed quae agere neglexit aspiciat; ut dum cor ex memoria infirmitatis atteritur, apud humilitatis auctorem robustius in virtute solidetur. Quia et plerumque omnipotens Deus idcirco Rectorum mentes quamvis ex magna parte perficit, imperfectas tamen ex parva aliqua parte derelinquit; ut cum miris virtutibus rutilant,
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ dũ se apud se erigit. apud humilitatꝭ auctorẽ cadit hunt̃
narq suꝑbienti amime dr̃: Quo pulchrior es descende: et dor¬
mi cũ in c̾cũcisis ac si aꝑte diceret᷑: Quia ex ututũ deiore tẽ ẽ¬
leuas. ipsa tua pulchritudine ĩpelleris ut cadas. Huit sub ihr ħ
re meo quẽ posuerã suꝑ te dicit dñs. er habens siduciã in pulch¬
ritudine tua.fornitata es in noĩe tuo: fiducia quippo sue pulch¬
ritudimis ammꝰ actollit᷑.ͥ cũ de u̾tutũ mitis ceta apud se secu̾tate

Expanded text:
sit, dum se apud se erigit, apud humilitatis auctorem cadit. Hinc sit, dum se apud se erigit, apud humilitatis auctorem cadit. Hinc namque superbienti animae dicitur: Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis . Ac si aperte diceretur: Quia ex virtutum decore te elevas, ipsa tua pulchritudine impelleris ut cadas. Hinc sub Jerusalem e meo quem posueram super te, dicit Dominus: et habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo . Fiducia quippe suae pulchritudinis animus attollitur, cum de virtutem meritis laeta apud se securitate
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: apud̾ semetipsum de ostensione sui occulta leticia loquẽ¬
tis animꝰ subleuat᷑. magna cura necesse est. ut cimoris lacera¬
cione se mordeat ne qui alioꝵ uulnera medẽdo ad salutẽ reuo¬
cat. ipse ꝑ negligenciã sue salutis intumestat. ne ꝓximos iiuiã¬
do se deserat: ne alios crigens cadat: Nã quibusdã sepe mãgnnitu¬
do uirtutis occasio ꝑdicionis fuit. ut cũ de confidentia uirtiũ mor¬
dinate securi sunt. ꝑ negligentiã inopinate morerent᷑: pirtus nã¬
q cũ uiciis renitit᷑. quadã delectatione eiꝰ sibimetipĩ amimnus blã¬
dit᷑ ficq ut bene agentis mens metũ sue cũspectionis abitiat: at¬
q in sui ꝯfidencia secura rͥquescat: Cui iã corpẽti seductor calli¬
dus omne qd bene gessit enumerat: camq quasi p̃cet̾is p̃pollen¬
te intumore cogitatiõ exaltat: Unide agit᷑. ut ante iusti iudit
oculos. fouea mentis sit memoria ueut quia r̾ministẽdo qđ ges¬

Expanded text:
ditur, apud semetipsum de ostensione sui occulta laetitia loquentis animus sublevatur, magna cura necesse est ut timoris laceratione se mordeat, ne qui aliorum vulnera medendo ad salutem revocat, ipse per negligentiam suae salutis intumescat, ne proximos juvando se deserat, ne alios erigens cadat. Nam quibusdam saepe magnitudo virtutis occasio perditionis fuit; ut cum de confidentia virium inordinate securi sunt, per negligentiam inopinate morerentur. Virtus namque cum vitiis renititur, quadam delectatione ejus sibimetipsi animus blanditur; fitque ut bene agentis mens metum suae circumspectionis abjiciat, atque in sui confidentia secura requiescat; cui jam torpenti seductor callidus omne quod bene gessit enumerat, eamque quasi prae caeteris praepollentem in tumore cogitationis exaltat. Unde agitur, ut ante justi judicis oculos, fovea mentis sit memoria virtutis; quia reminiscendo quod ges
Abbreviated transcription (Latin):
saltiati pedes in pp̃aracione euãgelii pacis Si go ut nr̃am sic
curam proximi gerimꝰ uttũq pedem ꝑ calciamentũ munimꝰ
Qui uͦ suã cogĩtains utilitate ꝓuimoꝵ negligit. quasi unius
pedis casciamẽtu cũ dedetore amitit: Sũt itaq nõnulli qui
magnis ut diximꝰ muneribꝰ dicatr. dũ soluis ꝯtẽplacionis scu¬
diis mardescũt. parere utilitati ꝓuimoꝵ in p̃dicacione ⁊̾fugiĩt
secietũ quietis diligũt. seressum speculationis appetunt. De quo
si districte iudicent᷑ ex tantis ꝓcul dubio rei sunt. quantis reni¬
entes adpubłicũ ꝓdesse potuerũt: Qua enĩ mente is qui ꝓximis
ꝓfuturus enĩtesceret. unlitati ceteroꝵ secretũ pponit suũ : quã¬
do ip̃e sũmi patris unigenitus. ut multis ꝓdesset de simi pate
egressus est ad pubłicũ nr̃m : ui Qd̾ hi qui pondus r̾gimi¬
nis ꝑ humilitate fugiũt. tũc uere sunt humiles cũ diuinꝰ

Expanded text:
Calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Si ergo ut nostram, sic Calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Si ergo ut nostram, sic curam proximi gerimus, utrumque pedem per calceamentum munimus. Qui vero suam cogitans utilitatem, proximorum negligit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt itaque nonnulli qui magnis, ut diximus, muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt. De quo si districte judicentur, ex tantis proculdubio rei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum, quando ipse summi Patris unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? CAPUT VI. Quod hi qui pondus regiminis per humilitatem fugiunt, tunc vere sunt humiles, cum divin
Abbreviated transcription (Latin):
ribus polleris gregem dei rennuit pastere. pastorẽ sũmũ
tuus est. suꝑ est᷑. ut qui yiuunt iam sibi nõ uiu̾ant. sed
ei qui ꝓ ipsis mortuus est. et resurrexit: Ihunit moyses ait.
ut uxorem frĩo sine filiis defuncti suꝑstes fuiter accipiat
atq ad nomen fr̃is filios gignat: Quam si accipere forte
renniuerit.huic infatiem mulier expuat. unũq ei pedem ꝓ¬
pinquuꝰ discalciet. eiusq habitaculũ domũ discalciati uo¬
cet. frater quippe defunctꝰ ille est: qui pꝰ resurrectionis appa
res glam dixit ẜte nũtiate fribꝰ meis Qui quasi sine filiis
ut ium sancte etlẽ ei qui hant bene regere p̃uaset mponas :
Quinosenti enfatiem mnusier expint quia quisqs exinine¬
risus que ꝑcepit. pdesse aliis non cuat bomo quoq erꝯ seta¬
ercłia expbuins: ei quasi infaciem saliuã iactat. Etũ ex ino
pede calciamẽtũ tollit᷑. ut discasciati domꝰ uocet᷑ Bqͥtũ qipe ẽ.

Expanded text:
tibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum tibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum tuus est, superest ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit . Hinc Moyses ait , ut uxorem fratris sine filiis defuncti, superstes frater 7 accipiat, atque ad nomen fratris filios gignat: quam si accipere forte renuerit, huic in faciem mulier exspuat, unumque ei pedem propinquus discalciet, ejusque habitaculum domum discalceati vocet. Frater quippe defunctus ille est, qui post resurrectionis gloriam apparens, dixit: Ite, dicite fratribus meis . Qui quasi sine filiis ut cura sanctae Ecclesiae ei qui hanc bene regere praevalet imponatur. Cui nolenti in faciem mulier exspuit, quia quisquis ex muneribus quae perceperit pEcclesia exprobrans, ei quasi in faciem salivam jactat. Cui ex uno pede calceamentum tollitur, ut discalciati domus vocetur. Scriptum quippe est:
Abbreviated transcription (Latin):
Alm sinit nonnulli qui exĩnna uirtutũ dona per¬
cipint. et ꝓ exercitatione ceteroꝵ magnis nuine¬
ribus exalcant᷑. qui studio castitatis mũdi abstnẽtie robore
ualidi. doctrine dapibus referti paciencie longanimitate
humiles. auctoritatis fornitudine erecti. pietatis grã beni¬
gni. uisticie seueritate districti sunt Qui nmiꝵ culmen re¬
giminis si uocati suscipere renuunt. ipa sibi plerũq dona
ãdimunt que non ꝑ se tantũmõ. s etiã ꝑ aliis acceperunt
Cumq sua et non alioꝵ lucra cogitant. ipsis se que p̾uata
habere appetunt bonis priuant. Ihunc namq ad discipulos
reritas dicit. Monpõt ciuitas abscondi suꝑ monte posita
Meq accendunt lucernã. et ponũt eam sub mod̾io. s si iper
candelabrũ. ut luceat omnibus qui in domo sunt Ihinc
petro ait Gymon iohis amas me: Qui cũ se amare ꝑtinꝰ
respondisset. audiuit ẜi diligis me pasce oues meas Si er¬
go dilectionis ẽ tescimoniũ cura pastionis. quisquis iurtu¬

Expanded text:
am sunt nonnulli, qui eximia virtutum dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum magnis muneribus exaltantur, qui studio castitatis mundi, abstinentiae robore validi, doctrinae dapibus referti, patientiae longanimitate humiles, auctoritatis fortitudine erecti, pietatis gratia benigni, justitiae severitate districti sunt. Qui nimirum culmen regiminum si vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt, quae non pro se tantummodo, sed etiam pro aliis acceperunt. Cumque sua et non aliorum lucra cogitant, ipsis se, quae privata habere appetunt, bonis privant. Hinc namque ad discipulos Veritas dicit: Non potest civitas abscondi super montem nt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Hinc Petro ait: Simon Joannis, amas me ? Qui cum se amare protinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas. Si ergo dilectionis testimonium est cura pastionis, quisquis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat. ñ esse nob̃ ꝑmanend̃ in pcc̃o ut grã hũndet. et dixerat
Gĩ motui sumꝰ pctõ  quomͦ uiuemꝰ in eo : Atq ut ostenderet
mortuos nos esse pctõ. subiecerat. An iguoratis qm̃ qcũq¬
itaq totũ locũ istũ clausit. ut cepit. Morte quippe xpi sic in¬
simiauit: ut eciã ip̃m mortuũ diceret esse pct̃o Cui pcc̃o nͥ
carni in qua erat ñ peccatũ. s similitudo pctĩ et ideo nomiẽ
appellata peccati: Saptizatis itaq in morte xp̃i. in qua nõ solũ

Expanded text:
erat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quitaque locum istum clausit, ut coepit; mortem quippe Christi insinuavit sic, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine est appelata peccati? Baptizatis itaque in mortem Christi, in qua non solum
Abbreviated transcription (Latin):
in morte ipsius baptiz ati sumꝰ Si go ostendunͣ᷑ mortui esse
pct̃o. quia in morte xp̃ĩ baptizati sumꝰ ꝓfecto ⁊ ꝑuuli qui
sumꝰ in xpõ ihir in morte illiꝰ baptiz ati sumꝰ. Et hoc ideo
dictũ est ut ꝓbaret᷑ mortuos nos esse pctõ. Cui aũt pctõ
paruuli renascẽdo moriũt n̾ tꝑ nascendo traxert̃: At per
hoc eciã ad ipsos ꝑtinet. ꝙ sequit᷑ dicens. Consepulti enim
sumꝰ illi ꝑ baptismũ in morte: ut quẽadmod̾ surrexit xp̃t
a mornus ꝑ glami patris. ita et nos in nouitate uite ambu

Expanded text:
in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictuparvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tess ad sce feuctu ꝑtingere uale auiꝗ et tu aluadest
ca no posset a ut ueriꝯ dicã facile no possis dicere
atq aliud posse et nolle scire. Siẽ eni gliosiꝯ est
ciũ nulle suppetãt facultates sola u̾tute sapĩa ꝯpt̃¬
hende sic ꝑfecto turpiꝰ est pigeͦ ingemo diuicis
liber iste dando p̃çepta legendi Tria aũt sũt p̃cepta
arciũ In sidã ꝑte diuinũ lctore docet aut̃ s ͥore
oscendendo p̾mũ quid sit legendũ De nde qd ordmo¬

Expanded text:
uctum pertingere videamus. Et tamen aliud est cum non possis, aut ut verius dicam, non facile possis discere, atque aliud posse et nolle scire. Sicut enim gloriosius est, cum nullae suppetant facultates, sola virtute sapientiam apprehendere, sic profecto turpius est vigere ingenio, divitiis liber iste dando praecepta legendi. Tria autem sunt praecepta artium, in secunda divinum lectorem. Docet autem hoc modo, ostendendo primum, quid legendum
Abbreviated transcription (Latin):
artific̾is nnitet᷑ nã longũ ẽ et en̾osũ ꝓ se qui ꝑ sin¬
gula possuꝯ en exemplita id in pauc dem̃o strae
Qui statua fudit hoĩo in cuitꝰ ẽ Qui domũ fecit mo¬
tem rospexit/ quia em̃ĩ ut aĩt ipheta. qui emttit fon¬
tos ĩꝯuallibꝰ. int̾ me diũ mõciũ ꝑtñsibũt aque Emi¬
nentia oñociũ aquas nõ retinent/ ita domꝰ in altũ

Expanded text:
artificis imitetur naturam, longum esset et onerosum prosequi per singula. Possumus tamen exempli causa in paucis id demonstrare. Qui statuam fudit, hominem intuitus est. Qui domum fecit, montem respexit. Quia enim, ut ait Propheta, Qui emittis fontes in convallibus, intra medium montium pertransibunt aquae : eminentia montium aquas non retin
Abbreviated transcription (Latin):
P̾nͭ ita/ ut nõ aliquid restae̾ uideat᷑ qñtũ tñ ego
ex eorũ dictis ꝯuĩce̾ possũ. eribus maxĩe modis ho
uõbuli significacõ ut solebant singuł suã diffiicõ
assignando p̾mo mõ ꝑ hoc nom̃e significacõe
uoluerũt illud architipũ exemplar reꝵ om̃i ꝙ in
mẽte diuina est cꝯ̃ rõne oia formata sũt. et dice¬
bant nacurã ẽẽ uniꝰ cuiꝰ ꝙ rei p̾mordialem
çãz suam aq̃ nõ solu esse ẜ eçiã the esse heat᷑ huc
significacoi clis diffnaço assignat᷑ Naͬ ẽ q̃ ynicug¬

Expanded text:
 ita, ut non aliquid restare videatur. Quantum tamen ego ex eorum dictis conjicere possum, tribus maxime modis hujus vocabuli significatione uti solebant, singulis suam diffinitionem assignando. Primo modo per hoc nomen significare voluerunt illud archetypum exemplar rerum omnium, quod in mente divina est: cujus ratione omnia formata sunt: et dicebant naturam esse unius cujusque rei primordialem causam suam: a qua non solum esse, sed etiam tale esse habeat. Huic significationi talis diffinitio assignatur:
Abbreviated transcription (Latin):
gni p̃sto est q̃ nõ solũ sensus ymaginatões ꝙ ꝑctas¬
ꝑfctãs/ et nõ solũ in creditas capit. ẜ eciã płeo actu
intelligencie ꝙ ymagnaco suggessit explicat ac
ꝯfirmat Itaq ut dctiũ est huic diuine nẽ nõ ea tñ
in cognicione sufficuitq subiecta sensibꝰ ꝯphendt
rebꝰ noĩa uidere pt̃ et quo intelligenti rõe ꝯphendt

Expanded text:
i praesto est, quae non solum sensus imaginationesque perfectas, et non inconditas capit, sed etiam pleno actu intelligentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat. Itaque ut dictum est huic divinae naturae non ea tantum in cognitione sufficiunt, quae subjecta sensibus comprehrebus nomina indere potest, et quod intelligentiae rat
Abbreviated transcription (Latin):
earũ a quõ una q̃q ꝯtineat aliã uł ꝯtineat᷑ ab alia
secãs phyam asumo usq ad ultia mẽbra dende
enua̾t auctores arau et postea ostendit/ q̃ ex hyo
uidelis artibꝰ p̃cipue legende sint/ de inde eciã quo
ordine et quõ legende sint apies postremo legontba
uite sue discipliã p̃scbit / et sic fmit᷑ pͥma pars in
sedã ꝑte det̾i̾at q̃ scipture diuine appellande sint
Deinde nũs et ordiñe diuinorũ libroꝵ. et auctores eo
et interp̃taciones nõmn / Poscea agit/ dequibꝯdã ppie¬
tatibꝰ diuine scip̾tũe q̃ magꝭ sint nocĩe/ deinde docet
q̃: lege̾ deãt sacrã scipturam is quis idorrecto moꝵ¬

Expanded text:
aquaeque contineat aliam, vel contineatur ab alia, secans philosophiam a summo usque ad ultima membra. Deinde enumerat auctores artium; et postea ostendit, quae ex his videlicet artibus praecipue legendae sint. Deinde etiam quo ordine et quomodo legendae sint, aperit. Postremo legentibus vitae suae disciplinam praescribit: et sic finitur prima pars. In secunda parte determinat quae Scripturae divinae appellandae sint; deinde numerum et ordinem divinorum librorum et auctores eorum, et interpretationes nominum. Postea agit de quibusdam proprietatibus divinae Scripturae, quae magis sunt necessariae. Deinde docet. qualiter legere debeat sacram Scripturam is, qui in ea co
Abbreviated transcription (Latin):
uis in uegetandis corpibꝰ dephendit᷑. Quaꝵ
una quidem uita sotũ corpori submstrat ut nascendo
crescat alendoq subsistat Alia uõ senciẽdi iudicũ
pbet Tercia ĩ mẽtis rõne subnixa ẽ Quarũ quidẽ
p̾me id officũd ẽ ut creandis nute̾ndis. alendisꝙ

Expanded text:
uis in uegetandis corporibus deprehenditur, quarum una quidem uitam corpori subministrat, ut nascendo crescat alendoque subsistat, alia uero sentiendi iudicium praebet, tertia ui mentis et ratione subnixa est. quarum quidem primae id officium est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
demõstrauit dans symboli formã quã tota g̾coꝵ ⁊ latiõ¬
rũ ꝯfessio in ecclesiis p̃dicat Tercia synodus ephesma pͥa
dus calcedonensis dc .xxx. sacerdotũ sub ma̾tiano pn̾cipe
hita ẽ in qua cutuen ꝯstantinopolitanũ abbate u̾bi dei
et carns unã naͣ ꝓnũciante et eiꝰ deffensore quenda¬

Expanded text:
demonstravit dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in ecclesiis praedicat. Tertia synodus Ephesina pridus Chalcedonensis DCXXX, sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutichem Constantinopolitanum abbatem, Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defensorem D
Abbreviated transcription (Latin):
enlata. que die se simulans ex ꝓmissione diuinitat emituit
ꝗ nocte se erhibens luce nob̾ nr̃e ĩmo̾talitat obscurauit/
Peat antiquꝰ horis qui lucẽ ꝑmission ostendit s pectati
renebras contulit qui quãi die subblandiẽdo ĩnotuit ẜusq
ad renebrosam nocte ex ĩpssa cordis cecitate pdupit. Lemathan¬

Expanded text:
illata, qui diem se simulans, ex promissione divinitatis emicuit; sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenad tenebrosam noctem ex impressa commodis caecitate perduxit. Adversa
Abbreviated transcription (Latin):
amultis que appetit ꝓhibet᷑. et pueris nũmos subtrahimꝰ: quibq
tota simul patrimonia heredibꝰ r̾seruaniꝰ Hinc ergo de spe eter¬
ne hereditat gaudiũ sumũt:. quos adu̾sitas uite tempat huiliat
quia nsi saluãdos inꝑpetiũ cerneret erudiendos sub discipline
r̾gimine diuina dispensacio nõ frenaret Ammonẽdiitaq sunt
qui in hrd que temꝑalit concupiscũt adusitatis labore fatigant᷑.

Expanded text:
a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ larggiẽtez deũ hunana mens bom oꝑis isponsione non sequit᷑
unde nutrita pre caedit᷑. iustius inde dampnat᷑. Hinc enĩ ꝑ psalim¬
sta rursũdicit: Deiecisti eos cũ alleuarent quia uidelicet repbi¬
aĩ recta oꝑa diuinis muneribꝰ ñ r̾pendũt᷑ cũ totos se hit deserũt
et affluentibꝰ ꝓsperitatibꝰ dimittunt. unde exteriꝰ ꝑficiunt. in¬
de ab intimis cadunt. hinc ẽ qd̃ ĩ inferno cruciato diuiti dicit᷑:
fecepisti bona in uita tua Pocirco em̃ bona hic recepit ⁊ malus:
ut islic pleniꝰ mala c̾cipet. quia hic fuerat net ꝑbona conuersi is
at contra ãmonendi punt qui ea quide que ĩmũdi sũt ꝯcripistũt
s ramen adu̾sitatis sabore fatigant᷑. ut sollicita ꝯsderacione ppen¬
dant: ceator dispositorq cunctoꝵ. quanta suꝑ eos grã iugilat: qs
in sua desideria nõ relaxat /lrgoo quippe quem medicus desperat. cõ¬
cedit ut cũcta que ꝯcupiseit accipiat: Nam qui sanari posse credit

Expanded text:
 largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, justius inde damnatur. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos dum allevarentur . Quoniam videlicet reprocum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur,
Abbreviated transcription (Latin):
monendi sunt qui in hͦ mũdo ꝓsperant᷑. ut sollext considerent qđ
p̃sentis uite ꝓsperitaas aliquando idcrco dat᷑. ut ad meliorem
uitam prouocet. aliquãdo uͦ ut inetuũ plemꝰ dampnet: hĩc
est enĩ qͥd plebei istaheliice chanaan terre ꝓruetit᷑: uit quãdoq¬
adet̾na speranda ꝓuocet᷑:. Neq em̃ rudis ille popula ꝓmissionibꝰ
dei in longonquũ crederet si a ꝓmissore suo non eitiano aliquis¬

Expanded text:
monendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoqaeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vi
Abbreviated transcription (Latin):
potencie semꝑ doctor angloꝵ ante tricennalo tempꝰ in certa
magist᷑ fieri noluit hominũ. ut uidelicet p̃cipitat un̾n salii¬
berrimi timoris infunderet: cũ ipẽ etiã qui labi nõ posset

Expanded text:
potentia semper doctor angelorum, ante tricennale tempus in terra potentia semper doctor angelorum, ante tricennale tempus in terra magister fieri noluit hominum, ut videlicet praecipitatis jugum saluberrimi timoris infunderet, cum ipse etiam qui labi non posset,