comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciat mͥ qͥlibet hostis aut adu̾sarius.
Memento ce prepositorum ur̃oꝵ qui uob̃
locuti sunt uerbum dei : quorum incuen-

Expanded text:
id est quilibet hostis aut adversarius. Mementote praepositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei: quorum intuen
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ de libro iħu naue. Ipse enĩ
deus omp̃s dixit. Nonte deseram neq
derelinquam. Post mortẽ morsi. dixit
dñs iosue. Sicut fui cum moy se. ita ero
cecũ. Confortare et esto robustus. ñ te
deserã neq derelinquã. Q uod exemplũ
ut ꝑtinet ad iosue. ita et ad omnem electũ
qui spem suam in deo positam habet. Nul¬
la enim ratione mentit᷑: si in illo spem
nr̃am ponamꝰ. Ita sub est ille nob̾cum. ut
confidenter dicamus. Dominus michi
adiutor est. non timebo quid faciat mͥ homo.
Hominis nomine incelligit᷑ non solũ carna¬
lis quilibet adu̾sariꝰ: sed etiã antiquuis qͥ homo
appellat᷑ ab officio suo uocabulũ sumens. eo
qd̵ hominẽ decipiat: sic̃ ce xp̃s leo appellat᷑
ꝓpt̾ fortitudinẽ. Unde ꝓpħa.: dic̃. E ripe
me dñe ab homine malo .i. a diabolo. O por¬
tet gͦ nos in om̃ib tribulationib seu tem¬
prationib hunc uersiłin psalmographi exla

Expanded text:
testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim Deus omnipotens dixit: Non te deseram neque derelinquam. Post mortem Moysi dixit Dominus Josue: Sicut fui cum Moyse, ita ero tecum. Confortare, et esto robustus ; non te deseram, neque derelinquam. Quod exemplum ut pertinet ad Josue, ita et ad omnem electum, qui spem suam in Deo habet positam. Nulla enim ratione mentitur, si in illo spem nostram ponimus. Ita, subaudis est ille nobiscum, ut confidenter dicamus, Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Hominis nomine intelligitur hic, non solum carnalis quilibet adversarius, sed etiam hostis antiquus, qui homo appellatur, ab officio suo vocabulum sumens, eo quod hominem decipiat, sicut et Christus leo appellatur propter fortitudinem. Unde Propheta dicit: Eripe me, Domine, ab homine malo , id est diabolo. Oportet ergo nos in omnibus tribulationibus seu tentationibus hunc versiculum Psalmographi seu A
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia. contenti presentibus. Moł st̃ ho¬
nestas uitę ⁊ bene uiuendi. Non dix̃ nolite
ur̃a sine auaritia. Auarus dr̃. auudus
auri. uidelicet qͥ tenax est in largiendo. oe
cupidus in accipiendo: & qui manũ habet
collectam ad dandũ. & extentã ad accipien¬
dum. De quo ominno quidã sapiens ad¬
monuit dicens. Non sit porrecta manus
tua ad accipiendũ: ⁊ ad dandũ collecta.
Fortassis postꝗ̃ expoliati fuerant ꝓpria
facultate a non credentib. cupiebant sub
retentu elemosinȩ iter congregare diui¬
tias. I deoq admonuit apłs ut eẽnt moreᷤᷤ
illoꝵ sine auaricia: contenti tantũ p̃sen¬
tibus necessar iis. ñ p̃ cogitantes de futuro.
uixta qd̃ ipse alibi hortatis fuerat. dicens.
habences uictũ & uestitũ. his contenti simꝰ.
& ne forte dicerent qͥd facturi erimus.
si necessaria nob̾ contiger it deesse suffra¬
gia : ꝓtinus consolationẽ addidit. adhibenꝰ

Expanded text:
avaritia, contenti praesentibus. Mos est hoavaritia, contenti praesentibus. Mos est honestas vitae et bene vivendi. Non dixit: Nolitvestra sine avaritia. Avarus dicitur avidus auri, videlicet quia tenax est in largiendo, et cupidus in accipiendo et qui manum habet collectam ad dandum, et extentam ad accipiendum. De quo quidam sapiens admonuit, dicens: Non sit porrecta manus tua ad accipiendum et ad dandum collecta. Fortassis postquam exspoliati fuerant propria facultate a non credentibus, cupiebant sub retentu eleemosynae iterum congregare divitias. Ideoque admonuit Apostolus ut essent mores illorum sine avaritia, contenti tantum praesentibus necessariis, non praecogitantes de futuro, juxta quod ipse alibi hortatus fuerat, dicens: Habentes victum et vestitum, his contenti simus ; et ne forte dicerent: Quid facturi erimus si necessaria nobis contigerit deesse suffragia, proximis consolationem addidit, adhibens
Abbreviated transcription (Latin):
thorũ uiolans. S ed nunqͥd omp̃s ds solũmͦ
fornicatores ⁊ adulteros udicabit. ħ ÷ dãnabit.
p̃ter missis homicidis. sacrilegis. furib aliisq
diu̾sis criminib inuolutis: Minime. Quare
gͦ apłs specialit̾ fornicatores ⁊ ad ulteros uidi.¬
candos fore dix̃: N imirũ qr de homicidis.
sacrilegis. furibus. parricidis. atq alliis
peccatoꝵ pondere grauatis. nulla hesitatio
est quin sinc damnandi. De fornicatoribus
uero &e ad ulteris erant tunc temporis qui
& feminas adeo ut simul coeant: ideoq ñ
eẽ peccatũ cum qualibet muliere concũbere.
qd̾ omnino longe a ueritate est. Unde apłs
cum pͥmo dixisset honorabile conubium
&e thorũ iminaculatũ placere deo. mox
sub inculit. qr fornicatores & adulteros uidi¬
cabit ds. ostendens iuste iudicari fornicato¬
res & adulteros. S ienĩ conubiũ concessum
est iuste fornicatores suppliciis afficiuntur:
iuste puniunt᷑ adulceri. Sint mores sine

Expanded text:
thorum violans, sed nunquid omnipotens Deus solummodo thorum violans, sed nunquid omnipotens Deus solummodo fornicatores et adulteros judicabit, hoc est, damnabit, praetermissis homicidis, sacrilegis, furibus, aliisque diversis criminibus involutis? Minime. Quare ergo Apostolus specialiter fornicatores et adulteros judicandos fore dixit? Nimirum quia de homicidis, sacrilegis, latronibus, parricidis atque aliis pondere peccatorum gravatis nulla haesitatio est quin sint damnandi. De fornicatoribus vero et adulteris, erant tunc temporis, qui et feminas a Deo, ut simul coeant, ideoque non esse peccatum cum qualibet muliere concumbere, quod omnino longe a veritate est. Unde Apostolus, cum primum dixisset honorabile connubium et thorum immaculatum placere Deo, mox subintulit, Quia fornicatores et adulteros judicabit Deus, ostendens juste judicari fornicatores et adulteros. Si enim connubium concessum est, juste fornicatores suppliciis afficiuntur, juste puniuntur adulteri. Sint mores sine
Abbreviated transcription (Latin):
culũ & feminã: dix̃q eis. Crescite & multi¬
essent duo in carne una. Huiuscemodi co¬
nubii tͥorus immaculatꝰ ÷ hocẽ legiamus
recubitꝰ absq fornicationis causa. &. immacu¬
latus lectus: immaculati & illi inde surgentes
ħ ÷ maculã peccati inde ñ trabentes. Unde
beatiis matheus apłs dicit quodã loco. quia
conuigiũ legitunum. & thorus legramus
sordes habent quodã modo in cõmixcione
seminis. sed peccati maculã ñ habent. Meliꝰ
est enim uxorẽ legitimã ducere. ꝗͣ. cũ mere¬
tricib fornicari. aut etiã aliorũ uxores uio¬
lare. S in uero lege̾timũ ñ fuerit conubiũ
neq amore filioꝵ. sed causa libidinis explen-¬
nubiũ honorabile neq thorus immaculatꝰ.¬
ornicatores ceͥ adulteros dñs iudicabit d̃s.
Fornicari ÷ quocunq modo pollui. libidi¬
nemq explere. Ad ulterare uͦ est alter uis
thorũ uiolare. Unde adulter quasi alteriꝰ

Expanded text:
culum et feminam, dixitque eis: Crescite et multiculum et feminam, dixitque eis: Crescite et multiessent duo in carne una: hujuscemodi thorus immaculatus est, hoc est, legitimus recubitus absque fornicationis causa, et immaculatus lectus, immaculati et illi inde surgentes, hoc est, maculam peccati inde non trahentes. Unde beatus Matthaeus dicit quodam loco: Quia conjugium legitimum et thorus legitimus sordes habent quodammodo in commixtione seminis, sed peccati maculam non habent: melius est enim uxorem legitimam ducere, quam cum meretriculis fornicari aut etiam aliorum uxores violare. Sin vero legitimum non fuerit connubium: neque amore filiorum, sed causa libidinis explennorabile connubium, neque thorus immaculatfornicatores enim et adulteros judicavit Deus. Fornicari est quoquo modo pollui, libidinemque explere, adulterare vero est alterius thorum violare. Unde adulter, quasi alterius
Abbreviated transcription (Latin):
borant in doctrina ce in oꝑatione saͬcta.
subministrando uictum & uestim̃tũ. sicut
uelletis ur̃i meminisse si talit̾ laboraretis.
Per hoc enĩ qr in tempore mortali manetis
sic̃ ce illi: exꝑim̃to ꝓbatis. qr militia est uita
hominis suꝑtrã. & homo ad laborẽ nascitur.
sicut aius ad uolatum. Honorabile conu¬
bium sub̾ sit in uob̃ sic̃ placet deo. & thorus
immaculatus. Conubiũ dr̃: a conubendo.
Erant quidã tunc temporis qͥ condempnabant
nuptias. dicentes immundum esse coniugale
conubiũ. nec eẽ mundũ posse a lecto coniugis
surgentẽ. Unde beatus apłs legitimũ conubi¬
um qd causa amoris filiorũ fit. ñ causa libidi¬
nis explendȩ ñ solũ concedit. sed etiã dicit deo
illud placere. Honorabile enĩ conubiũ est amo¬
re filioꝵe legitime uxorẽ ducere. temporibusq
cercis ab ea abstinere. nec plures uxores habere
qͣm inicio ut seriptura dic̃. creauit ds mas¬

Expanded text:
borant in doctrina et operatione sancta, borant in doctrina et operatione sancta, subministrando victum, vestimentum, sicut velletis vestri meminisse, si taliter laboraretis. Per hoc enim quia in corpore mortali manetis, sicut et illi experimento probatis quia militia est vita hominis super terram , et homo ad laborem nascitur, sicut avis ad volatum. Honorabile connubium, subaudis sit in nobis, sicut placet Deo, et thorus immaculatus. Connubium dicitur a connubendo. Erant quidam tunc temporis qui condemnabant nuptias, dicentes immundum esse conjugale connubium, nec esse mundum posse a lecto conjugis surgentem. Unde beatus Apostolus legitimum connubium, quod causa amoris filiorum sit, non causa libidinis explendae, non solum concedit, sed etiam dicit Deo illud placere. Honorabile enim connubium est, amore filiorum legitime uxorem ducere temporibusque certis ab ea abstinere, nec plures uxores habere, in initio, ut Scriptura dicit, creavit Deus mas
Abbreviated transcription (Latin):
talitas aut̃ hilari mente ⁊ animo lȩto est agen¬
da.iuxta qd̵ beatus petrus dicit. Hospitales in¬
uicẽ sine murmuratione. & alibi. Hilarem
datorem dilig̃ d̃s. Sequit᷑. Per hanc enim
placuerunt quidam deo angłis hospicio sus¬
ceptis. ut abraham qui meruit ꝓmissionem
acciꝑe. ⁊ loth qui liberatus est de excidio sodo¬
morum. Unde et ipse iudex om̃iũ dicturus
in die ex aminis: quã dui fecistis uni ex mini-¬
mis meis michi fecistis. ¶Nementote iunctoꝵ.
tanquam simul uincti. Hoc ÷ sic̃ optaretis uob̃
subueniri ur̃iq meminisse si essetis iuncti in
carcere: ita mementote illoꝵ qͥ ꝓ fide xp̃i uin¬
culati tenent᷑. ui delicet tanꝗ̃ ⁊ uos simul sitis
uincti cũ eis. Et laborantium. sub̾ memen¬
tote tanquam et ipsi in corpore morantes. qd̃
est dicere. Quia in corpore adhuc estis moran¬
tes ꝑ quod exꝑim̃to cognoscitis qͥd necesse
sit laborantibus. Iementote illoꝵ qui la¬

Expanded text:
talitas autem hilari mente et animo laeto est agentalitas autem hilari mente et animo laeto est agenda, juxta quod beatus Petrus dicit: Hospitales invicem sine murmuratione . Et alibi: Hilarem datorem diligit Deus . Sequitur: Per hanc enim placuerunt quidam Deo, angelis hospitio receptis, ut Abraham qui meruit promissionem de filio accipere, et Loth qui liberatus est de excidio Sodomorum, unde ipse judex omnium dicturus est in die examinis: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Mementote vinctorum tanquam simul vincti, hoc est, sicut optaretis vobis subveniri, vestrique meminisse si essetis vincti in carcere, ita mementote illorum qui pro fide Christi vinculati tenentur, videlicet tanquam et vos simul sitis vincti cum illis, et laborantium, subaudis mementote, tanquam et ipsi in corpore sitis morantes, quod est dicere. Quia in corpore adhuc estis morantes, per quod experimento cognoscitis quid necesse est laborantibus, mementote illorum qui la
Abbreviated transcription (Latin):
malignis spiritib quasi t̾ra conculcant᷑. S ed
ignem dñs in t̾ram mittit. cum afflata scĩ sp̃s
corda carnaliũ hominũ ad amorẽ dei et pro¬
ignis: uidelicet quia rubiginẽ peccatorum
consumit. &e corda hominũ ad caritatẽ accen¬
dit. S ed potest adhuc quęri. quare assimilet᷑
igni. At uero respondendum. quia sic̃ ignis latet
in silicib ⁊ petris. ita om̃ps ds ui creacura sua
manet. sed tam̃ non uidet᷑. Naritas frater ni¬
tatis maneat in uob̃. qd ÷ dicere. ita diligite
om̃s sic̃ uosinet ipsos. recogitantes uos habere
sicut ex uno patre adam. ⁊ una matre eua pro¬
genitos Et hospitalitatem nolite obliuisci.
Non cdixit hospitales estote : sed hospitalitatem
nolite obliuisci. F uerant enĩ illi satis hospitalitati
dediti anteꝗ̃ expoliati essent ꝓpriis facultatibus.
sed postꝗ̃ nudati sunt ex maxima parte ꝓpria
substantia. erant iter̃ nimiũ tenaces. Quaꝓpter
hospitalitatis officiũ adimplerent: dicens. Hospi

Expanded text:
malignis spiritibus quasi terrena conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit cum afflatu Spiritus sancti corda carnalium hominum ad amorem Dei et prons Deus ignis, videlicet quia rubiginem peccatorum consumit, et corda hominum ad charitatem accendit. Sed potest adhuc quaeri quare assimiletur igni? Ad hoc vero respondendum est: quia sicut ignis latet in silicibus et petris, ita omnipotens Deus in creatura sua manet: sed tamen non videtur. Charitas fraternitatis maneat in vobis. Quod est dicere: Ita diligite omnes, sicut vosmetipsos, recogitantes vos habere  ex uno patre Adam, et una matre Eva progenitos esse: et hospitalitatem nolite oblivisci. Non dixit: Hospitales estote, sed hospitalitatem nolite oblivisci. Fuerant enim illi satis hospitalitatibus dediti, antequam exspoliati essent propriis facultatibus, sed postquam enudati sunt ex maxima parte propria substantia, erant iterum nimium tenaces. Quaproptehospitalitatis officium adimplerent, dicens eis: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
.c. Non dicit ideo corporaliter quod ipsa diuini¬
tas sit corpus licet quedam substantia sit uiua
Sed corporaliter posuit ꝓ eo quod ẽ. ueracider.¬
plenter substantialiter. Aliter enim habitat
insingilis electorum aliter m xpã quia illis dat̾
Sp̃s adm̃suram: In illo autem pleniter habitat:
tutem et innocentiã. Aliter. Corporaliter .i.
sicut in templo suo. quia habitatio diuinitatis
totius corpus fuit: plus enim habitauit in illo:

Expanded text:
. Non ideo dicit corporaliter, quod ipsa divinitas sit corpus, licet quaedam substantia sit viva, sed corporaliter posuit pro eo quod est veraciter,pleniter. Aliter enim habitat in singulis electorum, aliter in Christo, quia illis datur spiritus ad mensuram, in illo autem pleniter. Habitavio per omnem virtutem et innocentiam. Aliter: Corporaliter, id est sicut in templo suo, quia habitatio totius divinitatis corpus Christi fuit. Plus enim habitavit in illo,
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Cuius factus sum ego apłs et minister.
qͥ nc̃ gaudeo in passionib meis ꝓ uob̾. In tribu-¬
lationibus quas patiebat᷑ exultare se fatetur.
quia ꝓfectum suum uidet in fide credentiũ. Ñ
ẽ enĩ manis tribulatio qͣndo eum ꝓ quo patit᷑
adqͥrit ad uitam. quas passiones xp̃o dicit in¬
ferre. Cuius utiq doctrinam persequunt᷑.
ut ꝑsidos grauet in pietatis sue crudelitate
et fidelibꝰ dei p̃dicet caritatẽ. cuiꝰ filius nunc
usq in iurias patit᷑ ꝓ nobis. Et adimplea ea
quȩ de sunt passionũ xp̃i in carne mea ꝓ
corpore eius quod eccłia ẽ. Et ẽ sensus. Ap̃e¬
eiꝰ et a iudeis et a gentibꝰ. xp̃c inchoauit passio¬
nẽ non in pleuit sed in corpore suo.i. in eccłia
nc̃ adimpletur dum pro uobis patimur ut
uos ȩdificemus sic̃ et ille qui prior passus ẽ
relinquens nob̃ exemplum ut sequam ur
uestigia eiꝰ. Cuiꝰ factus sum ego minist᷑ scd̃m

Expanded text:
turae . Cujus factus sum ego Apostolus, et minister, turae . Cujus factus sum ego Apostolus, et minister, qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis. In tribulationibus, quas patiebatur, exsultare se fatetur, quia profectum suum videt in fide credentium. Non est enim inanis tribulatio, quando eum, pro quo patitur, acquirit ad vitam. Quas passiones Christo dicit inferri, cujus utique doctrinam persequuntur, ut perfidos gravet impietatis suae crudelitate, et fidelibus Dei praedicet charitatem, cujus Filius nunc usque injurias patitur pro nobis. Et adimpleo ea, quae desunt passionum Christi in carne mea, pro corpore ejus, quod est Ecclesia. Et est sensus: a Judaeis, et a gentibus. Christus inchoavit passionem, non implevit; sed in corpore suo, id est, in Ecclesia nunc adimpletur, dum pro vobis patimur, ut vos aedificemus, sicut et ille, qui prior passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Cujus factus sum ego minister secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ut eẽnt in reprehensibiles in medio natioĩs
praue atq peruerse. ut lucerent inter eos
oꝑa uirtutum sicut luminaria infrmamen-¬
to cȩli. Notandum quod alienatos a deo in
operibus malis aliqũdo eẽ dixerit. non iam
tunc quando ista scribebat. Si tamen ꝑ mane¬
tis in fide. fundati et stabiles et ĩmobiles. yt
scirent tunc prodesse sibi passionem xpisti. si
in accepta fide manerẽt et tunc in maculati
fierent si illos hominum praua doctrina.
uel exẽpla non deciperent. s firmiter que
Sab apło audierant futura crederent. In sp̃e
euglii qđ audistis. Spem ȩugłiinisi qͥ sedm
ipsum uiuunt habere ñpossunt secundũ qd̃
alio loco isdem apłs dic̃. Sienĩ complantati fac-
ti sumus similitridini mortis eiꝰ. simul et resur-
bet om̃is natio gentiũ designari. ante enĩ dictũ
fuerat a dño apłis ne inuia gentiũ irent. postea
uͦ ussum ẽ ut predicarent eugłm om̃i crea-¬

Expanded text:
ut essent irreprehensibiles in medio nationis ut essent irreprehensibiles in medio nationis pravae atque perversae, et lucerent inter eos opere virtutum, sicut luminaria in firmamento coeli. Notandum quod alienatos a Deo in operibus malis aliquando esse dixerit, non jam tunc quando ista scribebat. Si tamen permanetis in fide fundati, et stabiles, et immobiles. Ut scirent tunc prodesse sibi passionem Christi, si in accepta fide manerent: et tunc immaculati fierent, si illos hominum prava doctrina, vel exempla non deciperent, sed firmiter quae ab Apostolo audierant, futura crederent A spe Evangelii, quod audistis. Spem Evangelii, nisi qui secundum ipsum vivunt, habere non possunt: secundum quod alio loco idem Apostolus dicit: Si enim cimul et resurrebet omnis natio gentium designari. Ante enim dictum fuerat a Domino apostolis, ne in via gentium irent . Postea vero jussum est ut praedicarent Evangelium omni crea
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dĩ sit erga gentes memorat. ut ostendat eos de
enati et inimici eẽmus consilio suo per quem de¬
creuit uisitare genus humanum uisitauit. et
reconciliauit in corpore carnis eius. et idõ
omnia ista prestitit. nec eius beneficium. ir-¬
ritum faciamus. et iterum simus inimici sic̃
quondam cum ydolis et oꝑibus iniquis fue-¬
rant. Ad orauerunt enim opera sua quȩ fecert̃.
Miscdia autem et prouidentia dei requisiuit
eos. ut gratiuto di gratiam consequerentur re-¬
deuntes ad eum inconscientia munda. ut in
die iudicii dum nichil erroris ueteris inue-¬
niretur in his ad corporarentur creatori suo.
qui ut proderet humano generi incarnatus
homo factus est. ut in carne sua uinceret mor
tẽ. Exhibere uos scõs et inmaculatos. et in re-¬
prehensibiles coram ipso. Ecce in quibus uirtuti¬
bus uult eos ẽe conspicuos gentium predicator.
Sc̃itas refertur ad castitatem in maculatio ad
integritatẽ. In rep̃hensibilitas ad prudentiam

Expanded text:
num Dei sit erga gentes memorat, ut ostendat eos debenati et inimici essemus, consilio suo, per quod decrevit visitare genus humanum, visitavit et reconciliavit in corpore carnis ejus; et ideo ista omnia praestitit, ne ejus beneficium irritum faciamus, et iterum simus inimici, sicut quondam, cum in idolis et in operibus iniquis fuerant. Adoraverunt enim opera sua quae fecerunt. Misericordia autem, et providentia Dei requisivit eos, ut gratuito Dei gratiam consequerentur, redeuntes ad eum in conscientia munda, ut in die judicii, dum nihil erroris veteris inveniretur in his, adcorporarentur creatqui ut prodesset humano generi, incarnatus homo factus est, ut in carne sua vinceret mortem. Exhibere vos sanctos, et immaculatos, et irreprehensibiles coram ipso. Ecce in quibus virtutibus vult eos esse conspicuos gentium praedicator. Sanctitas refertur ad castitatem; immaculatio ad integritatem; irreprehensibilitas ad prudentiam;
Abbreviated transcription (Latin):
In quo .s. iħu sunt om̃s thesauri sapientiȩ
omnibus patetrt. Sapientia refert᷑
ad humanam rem. scientia ad diui-¬
nam et iN xpisto est sapientia qua¬
liter temporalia et humana dis¬
penset : et quomodo diuina ordinet.
uel sapientia in humanis et diuinis.
.s. ut sitis firmati in caritate.
Ut nemo uos decipiat in subti-¬
te sermonum et calliditate uel
i N sillogismis. Quidam codi¬
ces habent subluitate quoo id ip¬
sum est hoc est in abtitudine.
Nam et si corpore absẽs sum::
me est cognosco omnia quȩ cir¬
ca uos aguntur iN fide bonisq
operibus quasi presens sim corpore. Di¬
cit namq beatus iheronimus quidam
loco tantam gratiam ei datam esse. ut
cuncta cognosceret qUe CIROA
illos agebantur quos uł ipse uł discipuli eius do

Expanded text:
In quo sunt omnes thesauri sapientiae iae. Sapientia refertur ad humanam rem, scientia ad divinam: et in Christo Jesu est sapientia, qualiter temporalia et humana dispenset, et quomodo divina ordinet. Vel sapientiam in humanis, et in divinis subaudis ut sitis firmati in charitate, ut nemo vos decipiat in subtite sermonum, et in calliditate, vel in syllogismis. Quidam codices habent in sublimitate, quod idipsum est in altitudine. Nam etsi corpore absens sum, sme est, cognosco omnia quae circa vos aguntur in fide, bonisque operibus, quasi praesens sim in corpore. Dicit namque beatus Hieronymus quodam loco, tantam ei gratiam datam esse ut cuncta cognosceret, quae circa illos agebatur, quos vel ipse vel discipuli e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mͦ uidemꝰ menigmate et tenemꝰ in spe. Tc̃ pos¬
sidebimꝰ in re qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. In qͦ
et laboro certando. duo dic̃. laborem et certam̃.:
ex qͥbꝰ unũ refertur ad p̃dicationẽ. alterũ ad
conflictũ hostiũ. Laboro inqͥt in p̃dicatione cer-

Expanded text:
enim nunc videmus in aenigmate et tenemus in spe, tunc possidebimus in re, quoniam videbimus eum sicuti est . In quo et laboro, certando. Duo dicit laborem et certamen, ex quibus unum refertur ad praedicationem, alterum ad conflictum hostium. Lab
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant philosophi gentium in suꝑ & iudȩo¬
rum. qui uolebant colosenses ꝑ subtilitatem
humanȩ sapientiȩ afide separare. dicebant eiñ
quia s nichil ẽ corporeum quod possit gignere ꝑ
se aliquod corpus sine cõmixione alterius rei:
mixione uiri Et hoc dicebant adtendentes
naturã elem̃torum pocest mutare: Naturam¬
autẽ dixi .i. ordinem: Nam natura ͤᷤ uomnis.
creatura creatori obtemperet: sic etiam dicebant:
Quia sibeata maria uirgo concepit. & uirgo pe¬
perit: camen post partum uirgo non fuit: Ideoq
illos alloquitur: nec ab his deciperentur: Quia

Expanded text:
qui erant philosophi gentium, insuper et Judaeorum, qui volebant Colossenses per sublimitatem humanae sapientiae a fide separare. Dicebant enim quia sicut nihil est corporeum quod possit gignere per se aliquod corpus sine commistione corporalis rei ione viri. Et hoc dicebant, attendentes ad naturam elementorum, noautem dixi, id est ordinem. Nam natura est, ut omnis creatura Creatori suo obtemperet. Sic etiam dicebant quia si beata Maria virgo concepit, et virgo peperit, tamen post partum virgo non fuit. Ideoque illos alloquitur, ne ab his deciperentur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
fecto quia ipsa craeatura ñ est ꝑ quẽ om̃is
creatura facta ẽ. S sciendum quia quicqͥd
ꝑ illum factũ creditur ꝑ illum regitur et
continet᷑. Scđm carnẽ om̃i rationabili cre-¬
ature primus effectus est. pͥmogenitꝰ inqͥt.
ñ pͥmo creatus. Ut et genitꝰ ꝓnatura ⁊ primꝰ
Pꝑpetuitate credatur. Uel certe pͥmogeuitꝰ exmor-¬

Expanded text:
creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Sed sciendum quia quidquid per illum factum creditur, per illum regitur et continetur. Secundum carnem omni rationabili creaturae primus effectus est. Primogenitus, inquit, non primo creatus, ut genitus per naturam, et primus perpetuitate credatur. Vel certe primogenitus ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
ua cura. Beatus ergo apłs eandẽ sollicitudinẽ
et studiũ gerebat de illis qui docebantur ab eiꝰ
discipłis et ad qͦs ipse mittebat apłos licet ipse
corpore eos non iudisset quã habebat ex his qͦs
ipse ꝓprio ore dicebat. Ido autẽ talia loquebat᷑
blandiendo. Ut illoꝵ animoꝵ mulceret et reci

Expanded text:
ma cura. Beatus ergo Apostolus eamdem sollicitudinem et studium gerebat de illis qui docebantur ab ejus discipulis, et ad quos ipse mittebat epistolas, licet ipse eos corpore non vidisset, quam habebat ex his quos proprio ore docebat. Ideo autem talia loquebatur blandiendo, ut illorum animos mulceret, et Epi
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. etiã illos qui incarnationis
eiꝰ tempora nascendo precesserunt dignita¬
te pregreditui. Ut sit in omnibus ipse pͥ-¬
matũ tenẽs. Quia uidelicet sicut per di¬
uinitatẽ principium et caput est angłoꝵ
ita et persusceptionẽ carnis caput ẽ omniũ
hominum electorum. Quia in ipso complacu¬
it omnem plenitudinem inhabitare. ⁊ ꝑ eũ
reconciliare omia in ipsis. Plenius gr̃a et ue
ritate. De cuius plenitudine tios om̃s uixta
modum nr̃e capacitatis accepimus. quia
unicuiq nostrũ data ẽ gr̃a. sodm mensurã
donatiõnis xp̃i. De solo namq mediatore
di et hominum homine ih̃u xp̃o ueracit̃
dici potuit. et requiescet sup er spritꝰ dñi.
spiritꝰ sapietitie ⁊ intellectus. sp̃s consilii
et fortitudinis. sp̃s scientie et pietatis. et
repleuit eum spiritus timoris diũ. Omnes uͦ
scĩ non plenitudinẽ spiritꝰ eiꝰ sed de plenitu dine
eiꝰ quantum ille donat accipiunt. quia alii ꝑ
spiritum datur sermo sapientiȩ. alii sermo

Expanded text:
lios etiam illos qui incarnationis ejus tempora, nascendo, praecesserunt, dignitate praegreditur. Ut sit in omnibus ipse primatum tenens. Quia videlicet, sicut per divinitatem principium, et caput est angelorum, ita et per susceptionem carnis caput est omnium hominum electorum. Quia in ipso complacuit omnium plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum. Pleiter ; de cujus plenitudine nos omnes juxta modum capacitatis nostrae accepimus, quia unicuique nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. De solo namque mediatore Dei et hominum homine Jesu Christo veraciter dici potuit: Et requiescet super eum spiritus Domini, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Omnes vero sancti non plenitudinem Spiritus ejus, sed de plenitudine ejus, quantum ille donat, accipiunt, quia alii per Spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo
Abbreviated transcription (Latin):
figurabant. Pacificant᷑ celestia cũ terrestribꝰ
dicit. in ipso complacuit omnẽ plenituditẽ
inhabitare. et ꝑ eũ reconciliare om̃ia in ipsũ
pacificans ꝑ sanguinẽ crucis eiꝰ. siue quȩ in
terris sunt siue quȩ incelis. Pax ista pcellit
sic̃ scͥptum ẽ. omnẽ intellectũ neq sciri a nobis
nͥ cũ ad eã uenerimꝰ pot̃. Quomodo enimpa¬
cificantur cȩlestia nisi nob̾ idz ꝯcordando no-¬
biscum. Nam ibi semꝑ est pax et int̃ se uni¬
uersis intellectua libus creaturis. et cũ suo cre-¬
atore quȩ pax p̃cellit ut dictũ est omnẽ in¬

Expanded text:
figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum, pacificans per sanguinterris sunt, sive quae in coelis. Pax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae pax praecellit, ut dictum est, omnem in
Abbreviated transcription (Latin):
ne conditoris nr̃i. non qͥdã s om̃s quicqͥd bo-¬
ni hñis accepimꝰ curandum sũm oꝑẽ ẽ. ne qͥs-¬
piã de sua se bona actione uł cogitatione
in cautis extollat. ne si ingratꝰ largitori re-¬
manserit: perdat bonũ qd accepit.Spacificans
ꝑ sanguinẽ crucis eiꝰ. siue quȩ int̾ris. siue que
id quod in angłis lapsum est ex hominibꝰ
redditur. Instaurantur autem quȩ in terris
st̃. cũ ipsi homines qui p̃destinati sũt in ȩt̃nã
uitã a corruptionis uetustate in nouãtur.

Expanded text:
onditoris nostri non quiddam, sed omne quidquid boni habemus, accepimus, curandum summopere est, ne quispiam de sua se bona actione, vel cogitatione incautus extollat, ne, si ingratus largitori remanserit, perdat bonum quod accepit. Pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris, sive quae unt, cum id, quod in angelis lapsum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines, qui praedestinati sunt in aeternam vitam, a corruptionis vetus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant uelut mortua ut semper in omni
uita sit prmus et princeps Ecce duas tax¬
atas naturas. in una ꝑsona domini ihesu
xp̃i. principͥum per quod facta sũt omĩa
primogenitꝰ in gratia. ꝓ eo quod ante os scõs

Expanded text:
fuerant velut mortua, ut semper in omni fuerant velut mortua, ut semper in omni vita sit primus et princeps. Ecce duas taxatas naturas in una persona Domini Jesu Christi. Principium, per quod facta sunt omnia, primogenitus in gratia, pro eo quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiȩ caput. Ecclesie caput est xpistus. si
tamen omnes unum sentiant. cȩlestes et
terreni ut sint ecclesia hoc est unius fidei.
si cominus truncati capite. hoc ẽ om̃iũ m̃¬
brorũ totius corporis .i. a creatore suo se mẽ¬
ti amentia quadam et uanitate uacantur.
Quomͦ enim caput plurima habet sibi mẽ.¬
put eccłe habet menbra eos qui in ecclesia
congregantur. Qui est principium pͥmo
gentia quadam facta caduca formanda
fuerunt. ne ad iniuriam eiꝰ pertineret. si opꝰ
eiꝰ ꝑ alterum instauratum fuisset. Ut qͦmͦ
ante om̃s natus ẽ. sic iterum ante omnes
pͥmus esset ex resurrectione mortuorum. red-¬
dita pristina uita. ante omnia enĩ natꝰ est.
de deo. ut cuncta crearer que ñ erant. Ite¬
rum accepta carne de uirgine natus est.
ut peccatum qđ ex uirgine eua intrauerat
inmundum oboleret natus est. Ergo et
mortuus resurrexit ut que primum fecerat.
postea iterum recrearet. quia per errorem

Expanded text:
Ecclesiae. Ecclesiae caput est Christus, si Ecclesiae. Ecclesiae caput est Christus, si tamen omnes unum sentiant coelestes, et terreni, ut sint Ecclesia, hoc est, unius fidei. Si quominus truncati capite, hoc est, omnium corporum, totius corporis, id est a creatore suo sejuncti, amentia quadam et vanitate bacchantur. Quomodo enim caput plurima sibi habet memput Ecclesiae, habet membra eos omnes qui in Ecclesia congregantur. Qui est principium, primgentia quadam facta caduca reformanda fuerunt, ne ad injuriam ejus pertineret, si opus ejus per alterum instauratum fuisset; ut quomodo ante omnes natus est, sic iterum ante omnes primus esset ex resurrectione mortuorum reddita pristina vita. Ante omnia enim natus est de Deo, ut cuncta crearet, quae non erant. Iterum accepta carne de Virgine natus est, ut peccatum, quod ex virgine Eva intraverat in mundum, aboleret. Natus ergo, et mortuus resurrexit, ut quae primum fecerat, postea iterum recrearet, quia per errorem
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse ẽ ante om̃s. et oĩa in ipso constãt. Ut
ꝓinde om̃itio minꝰ. nich in eo credat᷑ eẽ quã ẽ
in patre et ipse est ante om̃s sic est qr hic solꝰ
de patre cło natꝰ est. de ingenita utiq substan¬
tia det. hȩ autem uirtutes eiꝰ quȩ geuera¬
tionem habent. id ⁊ cęt̾a creatura a patre
substiterunt. Non ut cõmunio eius substan¬
tie sit cũ eo. s et nichilo nutu dei patris
filio agente ceperunt. Thoni erim illa agnu¬
na sunt uocata quibꝰ ad exercendũ iudicium.
semper deus omp̃s p̃sidet. Quia enĩ thronos
latino sermone dicimus sedes thromi dicti
sunt hii qui tanta diuinitatis gratia re¬
plentur. ut in eis dñs sedeat. et per eos sua
iudicia decernat. Unde ⁊ per psalmistam
dr̃. Sedes suꝑ thronum qui uidicas ȩqͥtatẽ.
Quod uͦ ait ⁊ om̃ia in ipso constant. ita intel¬
ligendum est. quia sine eo nichil sunt. Nifi ⁊
huic fuerint subdita errore de uia quasi per-¬
ditioni fient obnoxia. Et ipse est corporis

Expanded text:
 ante omnes, et omnia in ipso constant. Ut proinde omnino minus nihil in eo credatur esse, quam est in Patre. Et ipse est ante omnes. Sic est, quia hic solus de Patre Deo natus est, de ingenita utique substantia Dei. Haec autem virtute ejus, quae generationem habet, id est, caeterae creaturae a Patre substiterunt, non ut communio eis substantiae sit cum eo, sed ex nihilo, nutu Dei Patris, Filio coeperunt. Throni enim illa agmina sunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thronos Latino sermone dicimus sedes, throni dicti sunt hi, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde et Psalmista dicit: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Quod vero ait, et omnia in ipso constant, ita intelligendum est: quia sine eo nihil sunt, nisi enim huic fuerint subdita, errore devia quasi perditioni fient obnoxia. Et ipse est caput corporis
Abbreviated transcription (Latin):
liberos nos facit. ut liberati a debitis ob¬
noxii teneremus. Nam sine fide xpisti.
nullus est saluatus. Qui est imago di
inuisibilis. Imago et ȩqualitas et simi-¬
litudo distinguenda sunt. quia ubi
ymago ut est in speculo continuo simi¬
litudo non continuo ȩqualitas ut ẽ
in ouis paribus. Ubi equalitas con¬
tinuo similitudo non continuo xma-

Expanded text:
liberos nos facit, ut liberati debitis, obliberos nos facit, ut liberati debitis, obnoxii teneri non possimus: nam sine fide Christi nullus est salvatus. Qui est imago Dei invisibilis. Imago, et aequalitas, et similitudo distinguenda sunt, quia ubi imago, ut est in speculo, continuo similitudo, non continuo aequalitas, ut est in ovis paribus. Ubi aequalitas, continuo similitudo, n
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime dixit. sed ait. filii caritatis
sue. filius ergo est etiam spiritus san¬
cti. si non est in illa trinitate carita¬
tis dei nisi spiritus satictus. Quod si
assurdissimum est. restat ut non
solus ibi sit caritas spiritus sanctꝰ.
sed propter illa de quibus disserui
proprie sic uocetur. Quod autem
dictum est. filii caritatis suȩ nichil
aliud intelligatur quam filii sui
postremo substantiȩ sue. Caritas qͥp¬
pe patris quȩ in natura elus: in ef-¬
fabiliter simplici. nichil est aliud quã
eius ipsa natura atq substantia
ut sepe iam diximus et sepe itera-¬
re non piget. Ac per hoc filius ca¬
ritatis eius nullus est. alius quam
qui de substantia eius est genitus.
In quo habemus redemptionemͣ re¬
missionem peccatorum. in hac redẽ¬
tione tanquam precium nobis da-¬
tum est. Sanguis xpisti quo accep¬
to diabolus non ditatus est. sed li¬
gatus. ut nos ab eius nexibus sol¬
ueremur. Remissio enim peccorum

Expanded text:
uerisuerissuae. Filius ergo est etiam Spiritus sanctus, si non est in illa Trinitate charitas Dei, nisi Spiritus sanctus: quod si absurdissimum est, restat, ut non solus ibi sit charitas Spiritus sanctus, sed propter illa, de quibus satis disserui, proprie sic vocetur. Quod autem dictum est, Filii charitatis suae, nihil aliud intelligatur, quam Filii sui, postremo substantiae suae. Charitas quippe Patris, quae in natura ejus est ineffabiliter simplici, nihil est aliud, quam ejus ipsa natura atque substantia, ut saepe jam diximus, et saepe iterare non piget. Ac per hoc Filius charitatis ejus nullus est alius, quam qui de substantia ejus est genitus. In quo habemus redemptionem, remissionem peccatorum. In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus, ut nos ab ejus nexibus solveremur. Remissio enim peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes in promissione uideorum. quȩ est lum̃
eternum. id ÷ ueritas perpetua. Solet ali-¬
quando apostolus tenebras in fidelitatem et
lucem fidem denuntiare. sicut alio loco dicit.
Sortem hereditatem dici in scripturis sanc¬
tis. frequenter inuenimus. Qui eripuit eos
testate tenebrarũ in mundorum spirituum
et societate iniquorum a quibus detineba-¬
mur ex proprio delicto ade qui est pater
omnrum peccantium translati sumus
perfidem in regnum celeste fibii dei sicut
consequenter adiungit. & transtulit nos
in regnũ claritatis suȩ. It ostenderet nobis¬
deus quo amore diligit nos quando ad-¬
tollens nos de uno tartari induxit
in celos cum uero filio suo. Iam enĩ
omnes credentes qui fixa mente de¬
uoti sunt. exeuntes de seculo duce
dextera patris angelo inducuntur
in celum. quod aute uicta morte cõ¬
cessum non erat. Nondixit filii
sui. quod si diceret uerissime dice¬
ret quemadinodum quia sepe dixit

Expanded text:
tes in promissione Judaeorum, quae est lumen tes in promissione Judaeorum, quae est lumen aeternum, id est veritas perpetua. Solet aliquando Apostolus tenebras infidelitatem, et lucem fidem denuntiare; sicut alio loco dicit: Sortem, haereditatem dici in Scripturis sanctis frequentur invenimus. Qui eripuit nos testate immundorum spirituum et societate iniquorum, a quibus detinebamur ex proprio delicto Adae, qui est pater omnium peccantium, translati sumus per fidem in regnum coeleste Filii Dei, sicut consequenter adjungit. Et transtulit nos in regnum Filii charitatis suae. Ut ostenderet nobis quo amore diligit nos Deus, quando attollens nos de imo tartari, induxit in coelos cum vero Filio suo. Jam enim omnes credentes, qui fixa mente devoti sunt, exeuntes de saeculo, duce dextrae partis angelo, inducuntur in coelum, quod ante victam mortem concessum non erat. Nsui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
omni patientia et longanimitate cum gau¬
dio. Hȩc omnia uirtutum culmina et premia
inuitarent: quam de terrere possunt aduer¬
sitates. Incrementum enim operum illoꝵ
scientia uult fieri. ut non ignorent fidei
suȩ speciem. Tunc enim firmi et stabiles st̃.
si aduertant quȩ pro fide promissa sunt.
et quanta sit potentia gloriȩ maiestatis dĩ
in pacientia ut longa expectatione sustineat
humanum genus. quod in reuerentia sua
non solum negligit creatorem uerum per-¬
sequitur amantes eum ut et ipsi similiter
patientes sint. ut subportent ꝓbra et ma-¬
ledicta si fuerit pressura expectantes iu-¬
dicium dei. nec dubitantes de eo. Magis
autem gaudentes in ꝓmissa uita. cum gra-¬
tiarum actionibus deo sicut dicit. Gratias
agentes deo patri. Unde et quare: ĩpse ex-¬
ponendo addidit. Qui dignos fecit nos in par¬
te sortis sanctorum in lumine. Ac sidicat. Qui
dignatus est aduocare et in ducere gen-¬

Expanded text:
omni patientia, et longanimitate cum gauomni patientia, et longanimitate cum gaudio. Haec autem omnia virtutum culmina, et praemia invitarent quem deterrere possent adversitates. Incrementum enim operum eorum scientia vult fieri, ut non ignorent fidei suae spem. Tunc enim firmi, et stabiles sunt, si advertant quae per fidem promissa sunt, et quanta sit potentia gloriae majestatis Dei in patientia, ut longa exspectatione sustineat humanum genus, quod irreverentia sua non solum neglexit Creatorem, verum persequatur amantes eum, ut et ipsi similiter patientes sint, ut supportent probra et maledicta, si fuerit pressura, exspectantes judicium Dei, nec dubitantes de eo, magis autem gaudentes in promissa vita cum gratiarum actionibus Deo, sicut dicit: Gratias agentes Deo Patri. Unde, et quare? Ipse exponendo addidit: Qui dignos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine. Ac si dicat: Qui dignatus est advocare et inducere gen
Abbreviated transcription (Latin):
colosensibus sicuti et pro omnibus ecclesiis. ut
impleantur agnitione uoluntatis eius. inom¬
ni sapientia et ĩ ĩtellectu spiritali. Exposuit qd̃
obscure dicebat. quo modo deus det uelle et ad-¬
uiiet atq confirmet in spirando et docendo.
Sapientiam et intellectum donando per grattã
suam. libertatem arbitrii reꝑando et confirmã¬
do per assiduam gratiam suam. ut ambuletis
Idigne deo per omnia placentes in omni oꝑe
bono fructificantes et crescentes in scientia dei.
in omni uirtute confortati. scd̾m potentiam cla-¬
ritatis eius. in omni patientia et longanimita-¬
te cum gaudio. Ecce quomodo gradatim eos
magister bonus ad alttudinem sustollit. uit
amlu larent digne deo per omnia ei placenteᷤᷤ
idx in omni opere bono perseuerantes. De¬
inde fructificantes germine iurturum &
crescentes. non informa corporis seid in scientia
dei. Post hec addidit in omni uirtute con¬
formati scłm potentiam claritatis eius. in

Expanded text:
Colossensibus, sicuti et pro omnibus Ecclesiis, ut Colossensibus, sicuti et pro omnibus Ecclesiis, ut impleantur agnitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spiritali. Exposuit quod obscure dicebat: Quomodo Deus det velle, et adjuvet, atque confirmet, et spirando et docende; sapientiam et intellectum donando per gratiam suam, libertatem arbitrii reparando et confirmando per assiduam gratiam suam. Ut ambuletis digne Deo per omnia placentes; in omni opere bono fructificantes, et crescentes in scientia Dei; in omni virtute confortati secundum potentiam claritatis ejus in omni patientia et longanimitate cum gaudio. Ecce quomodo gradatim eos magister bonus ad altiora sustollit, ut ambularent digne Deo, per omnia ei placentes, id est in omni opere bono perseverantes: deinde fructificantes germine virtutum, et crescentes, non in forma corporis, sed in scientia Dei. Post haec addidit: In omni virtute confortati secundum potentiam claritatis ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
Inister. xpisti. Qui etiam manifestauit nobis dilectõ¬
nem uestram in spiritu. Laudat eosꝑ omnia quod
misericordes eẽnt erga eos qui ex circumcisione
ꝓ nomine dñi iħu xpisti profecti sunt ad euan¬
gelitandum de gente in gentem. et de regno ad po-¬
pulum alterum. Unde et sequitur. Idelo et nos
esqua die audiuimus non cessamus pro uobis orã-¬
tes et postulantes. ut impleamini agnitione uo-¬
luntatis euis: audiens apostolus deuotam ac ꝓmp-¬
tam uoluntatem illorum circa fidem xpisti
orat ꝓ eis ut ꝓpensius agnita uoluntate d̃i irra-¬
tionabili opere explerent deuotionem quã
audita fide. xpisti didicerent. Ne tamen men-¬
tis fida dicatione et robur fidei dum in con¬
sulte aliquid atq imperite conficeret laboris sui.
fructum amitteret. Hoc enim libenter accep¬
to fertur qd deuoto fit animo et prudenter.
In omni sapientia et intellectu spiritali. Orat ꝓ

Expanded text:
nister Christi Jesu. Qui etiam manifestavit nobis dilectionister Christi Jesu. Qui etiam manifestavit nobis dilectionem vestram in spiritu. Laudat eos per omnia, quod misericordes essent erga eos qui ex circumcisione pro nomine Domini Jesu Christi profecti sunt ad evangelizandum de gente in gente, et de regno in populo altero. Unde et sequitur: Ideo et nos ex qua die audivimus, non cessamus pro vobis orantes, et postulantes, ut impleamini agnitione voluntatis ejus. Audiens Apostolus devotam, ac promptam voluntatem illorum circa fidem Christi, orat pro eis, ut propensius, agnita voluntate Dei, rationabili opere explerent devotionem, quam, audita fide Christi, didicerant, ne tam mentis fida aedificatio, et robur fidei, dum inconsulte aliquid atque imperite conficeret, laboris sui fructum amitteret. Hoc enim libenter accepto fertur quod devoto fit animo, et prudenter. In omni sapientia, et intellectu spiritali. Orat pro
Abbreviated transcription (Latin):
bio later quando finis erit ante quippe non
cere et fructum uitalem facere alacri sermo¬
ne ꝓsequitur. ut ex eo quod dei gratiam per-¬
ceperunt ꝓficerent et numero opereq adiun-¬
gentes fidei suȩ qui fierent fratres eorum in
xpisto. adtractibonorum. operum illorum exem¬
plo. Exqua die audistis et cognouistis gratiã
dei in ueritate. Ille dei gratiam inueritate cog-¬
noscit qui gratiẽ di non existit ingratus. qui
suis meritis nichil tribuit si aliquid dignũ
agit. sed illi dat gloriam cuius donũ est quic¬
quid in hominibꝰ boni est. Sicut didicistis
ab epaphra km̃o conseruo nostro qui est fide-¬
Ilis pro uobis minister xpisti iħu. E paphras
iste ipse est. qui et in ȩpistola ad philippenses
epafroditus nominatur. qui eis mustratit gra-¬
tiam xpisti tuce apostoli. Cuius cõmendat perso-¬
nam laudando et dicendo kñio conseruo nr̃o pos¬
tea subiungit ⁊ causam. qui est fideł pronobis mi-¬

Expanded text:
bio latet quando finis erit, ante quippe non bio latet quando finis erit, ante quippe non cere, et fructum vitalem facere alacri sermone prosequitur, ut ex eo quod Dei gratiam perceperunt, proficerent, et numero, et opere adjungentes fidei suae, qui fierent fratres eorum in Christo attracti bonorum operum illorum exemplo. Ex qua die audistis, et cognovistis gratiam Dei in veritate. Ille Dei gratiam in veritate cognoscit, qui gratiae Dei non existit ingratus: qui suis meritis nihil tribuit, si aliquid dignum agit, sed illi dat gloriam, cujus donum est quidquid in hominibus boni est. Sicut didicistis ab Epaphra charissimo conservo nostro, qui est fidelis pro vobis minister Christi Jesu. Epaphras iste ipse est, qui in Epistola ad Philippenses Epaphroditus nominatur; qui eis ministravit gratiam Christi vice Apostoli, cujus commendat personam, laudando et dicendo: Charissimo conservo nostro. Postea subjungit et causam: Qui est fidelis pro vobis mi
Abbreviated transcription (Latin):
nacitate reprehendit.ita istos de largitate dilecti-
incęlis. Ac si dicat. Quanto onim amplius dm̃ di-¬
ligitis de cęlis. tanto amplius bona proximis inpen¬
ditis in terris eo qđ illic uos theaurizare nostis.
ubi tinea non corrumpit et ubi fures non ef¬
fodiunt nec furantur. Quod audistis in uerbo
ueritatis eugłii. quod prius dixerat uerbum ue¬
ritatis. hoc post repetiit euangłii quia reuera nul-¬
la alia predicatio uera est. nisi que fulcitur euglu
Sauctoritate. quod ꝑuenit ad suos sicut et in uni-¬
uerso mundo est. et fructificat et crescit sicut fe
in uob̃. Quamuis guangelium nondum mun-¬
dum tenebat uniuersum s fructificare illud
in uniuerso mundo dixit et crescere. ut sig.
nificaret ita quousq fuisset fructificando et cres-¬
cendo uenturum. Si gͦ later quando ecclesia fru¬
ctificante atq crescente. uniuersus omiuno
amari usq ad mare orbis impletur. proculdu-¬

Expanded text:
nacitate reprehendit, ita et istos de largitate dilectionnacitate reprehendit, ita et istos de largitate dilectionin coelis. Ac si dicat: Quanto enim amplius Deum diligitis de coelis, tanto amplius proximis bona impenditis in terris, eo quod illic vos thesaurizare nostis, ubi tinea non corrumpit, et ubi fures non effodiunt, nec furantur . Quam audistis in verbo veritatis Evangelii. Quod prius dixerat verbum veritatis, hoc post repetiit, Evangelii. Quia revera nulla alia praedicatio vera est, nisi quae fulcitur Evangelii auctoritate. Quod pervenit ad vos, sicut et in universo mundo est, et fructificat, et crescit, sicut et in vobis. Quamvis Evangelium nondum mundum tenebat universum; sed fructificare illud in universo mundo dixit, et crescere, ut ita significaret quousque fuisset fructificando, et crescendo venturum. Si ergo latet quando, Ecclesia fructificante atque crescente, universus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur; procul du
Abbreviated transcription (Latin):
gumeniis ȩpłarum scriptum inuenitur. sed ã roma
de carc̾e ⁊ in pͥmis fidem eoꝵ magnam audisse selau-¬
dat. Deinde ãmonet eos ne ꝑ philosophiã uel legis
cerimoniis seducant᷑. Scĩs et fidelibꝰ fribꝰ in xp̃o ih̃u
gr̃a uob̃ ⁊ pax ã deo patre nr̃o. Non om̃is fidelis est
les dici. Non tam̃ sancti sunt ꝑbaptismũ sc̃ificati quod
tamen intelligi et aliter melius potest ut scõs di-¬
cat sacerdotes et ministros ecclesie. fideles uero
ceteram fidelium multitudinem. Grãs agimus
deo et patri dñi nr̃i iħu xpisti. semꝑ pro uobis
orantes. A laudibus dei incipit quod talia eis
donauerit que inferius continentur. Audien¬
tes fidem uestram in xp̃o iħui. Et hoc ad dis-¬
tuictionem diligentissime positum est. Sunt
quippe plures fideles. s non in xpisto iesu. Et
dilectionem quam habetis inscõs om̃s. Notan-¬
dum sane. quod sicut corinthios subtiliter de te¬

Expanded text:
gumentis Epistolarum scriptum invenitur, sed a Roma gumentis Epistolarum scriptum invenitur, sed a Roma de carcere. Et in primis fidem eorum magnam audisse se laudat. Deinde admonet eos ne per philosophiam vel legis caeremonias seducantur. Sanctis et fidelibus fratribus in a vobis, et pax a Deo Patre nostro. Non omnis fidelis est t, fideles dici, non tamen sancti sunt per baptismum sanctificati. Quod tamen intelligi et aliter melius potest, id est ut sanctos dicat sacerdotes, et ministros Ecclesiae, fideles vero caeteram fidelium multitudinem. Gratias agimus Deo, et Patri Domini nostri Jesu Christi, semper pro vobis orantes. A laudibus Dei incipit, quod talia eis donaverit, quae inferius continentur. Audientes fidem vestram in Christo Jesu. Et hoc ad distinctionem diligentissime positum est: sunt quippe plures fideles, sed non in Christo Jesu. Et dilectionem, quam habetis in sanctos omnes. Notandum sane quod, sicut Corinthios subtiliter de te