comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ et loqͦr uo et ipsũ dedisse gignendu
rebꝰ iniciũt ipsũ esse creatorẽ mundi.
ñ idea qͥdauce imitatorẽ materiȩ: ex
qͥ ñ adarbriũ suũ sed ad speciem ꝓpo¬
sitã sua oꝑ conformaret. Pulchre qͦq
ait. in prinpio fecit: ut incop̾hensibilẽ
celeritatoꝑis expͥmeret. cũ effectũ
priꝰ oꝑatios implete: quã indiciũ ceptȩ
explicauit. Qs hoc dicat: aduertere de
bemꝰ. Moses utiq ille eruditꝰ in om̃i sa¬
pientia sptiorũ. quẽ de flumine colle¬
ctũ filisharaonis ut filiũ dilexit: et
desiden it. qͥ cũ de aqͥ nom̃ acceꝑit: ñ pu¬
tauit m dicendũ qđ ex aqͥ constarent
om̃ia itales dicit. Et cũ esset in aula
educategia. maluit tam̃ ꝓamore iusti¬
ciȩ sure exiliũ uoluntariũ: quã tyranni¬
idis fagio peccati ꝑ functionẽ deliciis
adqͥre. Deniq prius ꝙͣ ad popłi liberan¬
di miis uocaret᷑. naturali eqͥtatis stu¬
dio ꝓitatꝰ: accipientẽ inuriã depopu-¬

Expanded text:
 25: et ipsum dedisse gignendis rebus initium, et ipsum esse creatorem mundi, non idea quadam duce imitatorem materiae, ex qua non ad arbitrium suum, sed ad speciem propositam sua opera formaret. Pulchre quoque ait, In principio fecit; ut incomprehensibilem celeritatem operis exprimeret, cum effectum prius operationis impletae, quam indicium coeptae expbemus. Moyses utique ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum, quem de flumine collectum filia Pharao ut filium dilexit et sdesiderauit. qui cum de aqua nomen acceperit, non putauit tamen dicendum quod ex aqua constarent omnia, ut Thales dicit, et cum esset in aula educatus regia, maluit tamen pro amore iustitiae subire exilium uoluntarium quam in tyrannidis fastigio peccati perfunctionem deliciis adquirere. denique priusquam ad populi liberandi munus uocaretur, naturali aequitatis studio provocatus, accipientem injuriam de popu
Abbreviated transcription (Latin):
aNt uoo ne opinionis ho¬
eorũ tria principia con¬
stituerent om̃iũ dm̃:
et exemplar. et materiã. sic̃
plato discipłiq eiꝰ et ea incor¬
rupta et increata ac sine inicio. eẽ asseue.¬
rarent: dm̃q ñ tanquã creatorẽ materiȩ.
sed tanꝙͥ artificẽ ad exemplar hoc est ad¬
eã intendentẽ fecisse mundũ de materia

Expanded text:
antumne opinionis adeorum tria principia constituerent omnium, deum et exemplar et materiam, sicut Plato discipulique eius, et ea incorrupta et increata ac sine initio esse adseuerarent deumque non tamquam creatorem materiae, sed tamquam artificem ad exemplar, hoc est ideam intendentem fecisse mundum de materia
Abbreviated transcription (Latin):
dio ꝓitatꝰ: accipientẽ inuriã depopu-¬
laribꝰ is ultꝰ. inuidiȩ sese dedit. uolu
ptatiqr ipuit. atq om̃s regiȩ domus
declinis tumultꝰ. insecretũ ethiopiȩ
se contit. ibiq a ceteris negotiis re¬
motꝰ tũ diuine cognitioni animũ in¬
tenditt głam dei uideret facie ad fa¬

Expanded text:
dio prouocatus accipientem iniuriam de popudio prouocatus accipientem iniuriam de popularibus suis ultus inuidiptatique eripuit, atque omnes regiae domus declinans tumultus, in secretum Aethiopiae se contulit; ibidem a caeteris negotiis remotus, totum divinae cognitioni animum intendit, ut gloriam Dei 4 videret facie ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
deifiliꝰ diceribꝰ tu qͥs es. respondit: iniciũ
qͥ et loqͦr uo et ipsũ dedisse gignendu
rebꝰ iniciũt ipsũ esse creatorẽ mundi.
ñ idea qͥdauce imitatorẽ materiȩ: ex
qͥ ñ adarbriũ suũ sed ad speciem ꝓpo¬
sitã sua oꝑ conformaret. Pulchre qͦq
ait. in prinpio fecit: ut incop̾hensibilẽ
celeritatoꝑis expͥmeret. cũ effectũ
priꝰ oꝑatios implete: quã indiciũ ceptȩ
explicauit. Qs hoc dicat: aduertere de¬
bemꝰ. Moses utiq ille eruditꝰ in om̃i sa¬
pientia sptiorũ. quẽ de flumine colle¬
ctũ filisharaonis ut filiũ dilexit: et
desiden it. qͥ cũ de aqͥ nom̃ acceꝑit: ñ pu¬
tauit m dicendũ qđ ex aqͥ constarent
om̃ia itales dicit. Et cũ esset in aula
educategia. maluit tam̃ ꝓamore iusti¬
ciȩ sure exiliũ uoluntariũ: quã tyranni¬
idis fagio peccati ꝑ functionẽ deliciis
adqͥre. Deniq prius ꝙͣ ad popłi liberan¬
di miis uocaret᷑. naturali eqͥtatis stu¬

Expanded text:
entibus sibi, Tu quis es? respondit: Initium quod et loquor vobis : et ipsum dedisse gignendis rebus initium, et ipsum esse creatorem mundi, non idea quadam duce imitatorem materiae, ex qua non ad arbitrium suum, sed ad speciem propositam sua opera formaret. Pulchre quoque ait, In principio fecit; ut incomprehensibilem celeritatem operis exprimeret, cum effectum prius operationis inpletae quam indicium coeptae explicauisset. quis hoc dicat aduertere debemus. Moyses utique ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum, quem de flumine collectum filia Pharao ut filium dilexit et sdesiderauit. qui cum de aqua nomen acceperit, non putauit tamen dicendum quod ex aqua constarent omnia, ut Thales dicit, et cum esset in aula educatus regia, maluit tamen pro amore iustitiae subire exilium uoluntarium quam in tyrannidis fastigio peccati perfunctionem deliciis adquirere. denique priusquam ad populi liberandi munus uocaretur, naturali aequitatis stu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis suis testificant᷑. Inter has dissen¬
siones eorũ que potest ueri ẽẽ estima¬
tio. cũ alii mundũ ipsũ dm̃ esse dicant.
qdđ ei mens diuina ut putant in esse
uideat᷑. alii partes eiꝰ. alii utrũq In qͦ
nec quȩ figura sit deorũ. nec qͥnunierꝰ.
nec qͥlocus aut uita possit aut cura
cõp̃hendi. Siqͥdem mundi estuatione: uolu¬
bilem rotundi. ardentẽ. qͥbꝰdam incitatũ
motibꝰ. sine seisu dm̃ conueniat intelligr
qͥ alieno ñ suo notu feratur. Unde diuino
res fore. et u̾forte cȩpisse: in exordio
sermonis suiic ait. Inpͥncipio fecit ds̃ eȩ¬
lũ et t̾rã: inuũ rerũ. auctorẽ mundi.
creationẽ interiȩ cõp̃hendens: ut dm̃

Expanded text:
scriptis suis testificantur. inter has dissenscriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina ut putant inesse uideatur, alii partes eius, alii utrumque? in quo nec quae figura sit deorum nec qui numerus nec qui locus aut uita possit aut cura conprehendi, siquidem mundi aestimatione uolubilem rutundum ardentem quibusdam incitatum motibus sine sensu deum conueniat intellegi, qui alieno, non suo motu feratur. Unde diuino res fore et iam forte coepisse in exordio sermonis sui sic ait: in principio fecit deus caelum et terram, initium rerum, auctorem mundi, creati
Abbreviated transcription (Latin):
quas uocant ylen. quȩ gignendi causas
dedis se asserat᷑: ipsũ qͦq mundũ incorru¬
ptũ. nec creatũ aut factũ existimarent.
speciem. et t̃ciũ cũ his qđ oꝑatoriũ dicit᷑:
cui suppeteret cõpetent̃ efficere qđ ad¬
oriendũ putasset: Qd gͥ tã inconueni¬
ens. quã ut et̾nitatẽ oꝑis cũ dei om̃ipo¬
tentis conuingerent ȩt̾nitate. uł ipsũ
opꝰ dm̃ esse dicerent. ut cęlũ. et t̾rã. et
mare. diuinis ꝓsequerent᷑ honoribus:
Ea qͥ factũ. ut partes mundi deos esse
crederent: quãuis de ipso mundo ñ me¬
diocris inter eos quȩstio sit. Nam pytago¬
ras unũ mundũ asserit. alii innumẽ¬
rabiles dicunt mundos ẽe̾̃ ut scripsit
democritꝰ. cui plurimũ de physicis
auctoritatis uetustas detulit. Ipsũ qͦq
mundũ sẽꝑ fuisse. et fore. aristotyles
usurpat docere. Contra autẽ plato ñ
semꝑfuisse sed semꝑfore p̾sumit astru¬
ere. Plurimi uͦ ñfusse sẽꝑ. nec sẽꝑfore

Expanded text:
quam vocant hylen, quae gignendi causas rebus omnibus dedisse asseratur: ipsum quoque 2 mundum incorruptum, nec creatum, aut factum existimarent: speciem, et tertium cum iis, quod operatorium dicitur, cui suppeteret competenter efficere, quod adoriundum putasset. ens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipotentis coniungerent aeternitate uel ipsum opus deum esse dicerent, ut caelum et terram et mare diuinis prosequerentur honoribus? ex quo factum est ut partes mundi deos esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras unum mundum adserit, alii innumerabiles dicunt esse mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis uetustas detulit, ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore
Abbreviated transcription (Latin):
antes expeditos nos ad aduentum xp̃i
preparauerunꝰ. ñ possumꝰ dicere osculet᷑
me oscło oris sui. Haud ꝓcul abhoc ordi¬
ne doctrinarũ ⁊ philo sophi sectatoree.
suos erudiunt. ut primũ ethicã doce¬
ant: deitde phisicã interp̃tent᷑.⁊ quẽ
in his ꝓfecisse ꝑspererint: ad theolo ycã
usq ꝑducant. Nec ñ ⁊ hoc diligentius
actendendũ: qđ ꝑ tres libros actoris di¬
uersus ẽ. titulus. In ꝓuerbiis eñ ad no¬

Expanded text:
antes expeditos nos ad adventum Christi antes expeditos nos ad adventum Christi praeparaverimus, non possumus dicere: Osculetur me osculo oris sui . Haud procul ab hoc ordine doctrinarum, et philosophi sectatores suos erudiunt, ut primum ethicam doceant, deinde physicam interpretentur, et quem in his profecisse perspexerint, ad theologicam usque perducant. Nec non et hoc diligentius attendendum, quod per tres libros auctoris, diversus est titulus. In Proverbiis en
Abbreviated transcription (Latin):
ERBA
ECCAESIASTES
filii dauid
regis ierłm .
tribus nomi¬
nib uocatũ
fiusse salomo¬
nẽ scripturȩ
manifestissime docent. Salomonẽ
quẽ nos appellare possumus concionato¬
rem qͥ loquit᷑ ad popłm. ⁊ sermo eiꝰ N
specialit̾ ad unũ. s ad uniuersos gene¬
raliter dirigatur. Porro pacificus et
dilectus dñi ab eo qđ in regno eiꝰ pax
tatẽ & iures salomonis excedant. tam̃
seđm historiã suꝑ salomonẽ conscͥpti
sunt. Is itaq uxta numerũ uocabu¬
lorũ suoꝵ tria uolumina edidit. ꝓuer¬
bia. ȩccłasten: canticũ canticorũ. In ꝓ
uerbiis paruulũ docens. & qͣsi de officiis
presentib erudiens. unde & ad filium
crebro sermo repetit᷑. In ȩcłiaste uͦ. mati
uirũ etatis instituens. ne qͥequã iN
mundi rebus putet ẽẽ. ꝑpetuũ: s ca¬
duca ⁊ breuia uniuersa que cernimus.
ad extremũ iã consũmatũ uirũ. ⁊ cal¬
cato scło preparatũ: in cantico canticꝙ
sponsi iungit amplexibus. Hisi prius¬

Expanded text:
erba Ecclesiastis filii David regis Hierusalem. Tribus nominibus vocatum fuisse Salomonem Scripturae manifestissime docent: Salomonem,quem nos nuncupare possumus concionatorem, qui loquitur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigatur. Porro pacificus, et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax tatem et vires Salomonis excedunt; tamen secundum historiam super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumina edidit, Proverbia, Ecclesiasten, et Cantica Canticorum. erbiis parvulum docet, et quasi in officiis per sententias erudit, unde et ad filium ei crebro sermo repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis instituit, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca et brevia universa quae cernimus. Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo praeparatum in Cantico canticorum Sponsi jungit amplexibus. Haud pr
Abbreviated transcription (Latin):
prescribitur: s tantũ cantieũ canci¬
corũ salomonis. Sic̃ enĩ ꝓuerbia ⁊ rudis
institutio ad.xii. tribus ⁊ ad totũ ꝑtin&
isrł. ⁊ quomͦ contentus mundi ñ nisi
metropolitis conuenit. hoc ÷ habitato¬
ribus ierłm: ita & canticũ canticorũ
ad eos ꝓprie facit mentionẽ qͥ tantũ
suꝑna desiderant. Ad incipientes. &

Expanded text:
praescribitur, sed tantum: Canticum canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis institutio, ad duodecim tribus, et ad totum pertinent Israel; et quomodo contemptus mundi, non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Hierusalem; ita et Canticum canticorum ad eos proprie facit mentionem, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes et
Abbreviated transcription (Latin):
ut preciosis scõrum turrita fastsus. non solum
hostiles fr ustretur incursus uerum etia bonoꝵ
propugnacula struat trca meritorun
ONIAM QUAE
DUOBUS TEMPUS EST
SOROR SCA EA QUAT
mecum conferre soles beatae me¬
moriae liberii prȩcepta reuol¬
uere. ut quo uir
sanctior: eo sermo
accedat gratior: Namq is cũ saluatoris natali ad
apłm petrum uirginitatis professionẽ uestis quoq
mutatione signares. Quo enim melius die quam
quo uirgo posteritatem ad quisiuit : A stantibus

Expanded text:
ut pretiosis sanctorum turrita fastigiis, non solum ut pretiosis sanctorum turrita fastigiis, non solum hostiles frustretur incursus, verum etiam bonorum propugnacula struat tuta meritorum. oniam quae tempus est, soror sancta, ea quae mecum conferre soles, beatae memoriae Liberii praecepta revolvere; ut quo vir sanctior, eo sermo accedat gratior. Namque is, cum Salvatoris natali ad apostolum Petrum virginitatis professionem vestis quoque mutatione signares, quo enim melius die, quam quo virgo posteritatem acquisivit? astantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Secundo libro uirgiNem
institui decet: & tanquã competentiũ praeceptorũ
magisteriis erudiri. Sed qm̃ nos infirmi ad monendũ
sumus. & impares addocendũ. debet enim is qui docet
supra eum qui docetur extolli. ne uel susceptum de¬
seruissẽ munus. uel nobis arrogassẽ amplius uiderem:
exemplis potius quã praeceptis putauimus imbuendã.
licet amplius ꝓficiatur exemplo. Qm̃ nec difficile
quod iam factum. ẽ. aestimatur. & utile quod ꝓbatũ:
& religiosum quod haereditario quodã paternę uircu¬
tis usũ. in nos est successione trans fusum. Quod siqui
nos praesumptionis arguit. arguat potius sedulita¬
tis : quia rogantibus uirginibus. ne hoc quidem pu
manu claustra in agrum exeat. ncastellis maneat
in principio tamen retro odorem currit unguenti
mox cum in tabernaculũ uenere unguetum mu¬
tatur a castellis. Deniq quo uadit uide Simu¬
rus inquit est : aedificemus super sa turres di¬
genteas Quae ludebat osculis amturres erigit

Expanded text:
Secundo libro virginem institui decet, et tamquam competentium praeceptorum magisteriis erudiri. 2. Sed quoniam nos infirmi ad monendum sumus, et impares ad docendum debet enim is qui docet supra eum qui docetur excellere, ne vel susceptum deseruisse munus, vel nobis arrogasse amplius videremur, exemplis potius quam praeceptis putavimus imbuendam: licet amplius proficiatur exemplo; quoniam nec difficile quod jam factum est aestimatur, et utile quod probatum, et religiosum quod haereditario quodam paternae virtutis usu in nos est successione transfusum. 3. Quod si quis nos praesumptionis arguit, arguat potius sedulitatis; quia rogantibus virginibus ne hoc quidem pumanu claustra, in agrum exeat, in castellis maneat; in principio tamen retro odorem currit unguenti: mox cum in tabernaculum venerit unguentum mutatur a castellis. Denique quo vadit, vide: Si murus, inquit, est, aedificemus super eum turres argenteas . Quae ludebat osculis, jam turres erigit;
Abbreviated transcription (Latin):
ORIBUS OE UIRGINUM LAUDIBUS
DISSERUIMUS: UIDUARUNU
preterire. & a uirginum preconio
separare : quas apostolica sententia
cum uirginibus copulauit : iuxta

Expanded text:
oribus de virginum laudibus disseruimus, viduarum tpraeterire, et a virginum praeconio separare, quas apostolica sententia cum virginibus copulavit, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
RES SALOMONIS ILIUD
FERTUR EUISSE
IU DICIUM
cum aduabus litigantibus
mulieribus int̃pellatus essẽt.
quarum altera conuersa per somnũ cum infantem
opressĩ iẽt suum. postulabat alienum: altera
eri amoris conscia & culpȩ nescia. filium iur
iaruum iundicabat: Utraq ititur perseuerant̃¬

Expanded text:
res Salomonis illud fertur fuisse judicium , cum a duabus litigantibus mulieribus interpellatus esset: quarum altera conversa per somnum, cum infantem oppressisset suum, postulabat alienum: altera veri amoris conscia, et culpae nescia, filium jure proprium vindicabat. Utraque igitur perseverante
Abbreviated transcription (Latin):
BITOTIUS
RIMUS LOCUTI
NLA BE MUS
praesentare rationem. uel si unusquisq seruus ceredita
sbi falenta gratiae spiritualis quae nummulariis diuiden¬
da forent ut crescentib multiplicarentur usuris intirau
tram sua uel quasi timidus faenerator uel quasi auarus
possessor absconderit. non mediocrem dño reuertente
offensam incidet : iure nobis uerendum est. quib licet
in genium teque necessitas tamen maxima. eloquia
di credita populi faenerare mentib: ne uocis quoq
nr̃ae poscatur usura : presercim cũ studium a nobis
dñs non profectum reqiurat. Unde seribendi aliquid

Expanded text:
bi totius, rimus locuti, habemus praestare rationem: vel si unusquisque servus credita sibi talenta gratiae spiritalis, quae nummulariis dividenda forent, ut crescentibus multiplicarentur usuris, intra terram suam vel quasi timidus fenerator, vel quasi avarus possessor absconderit , non mediocrem, domino revertente, offensam incidet; jure nobis verendum est, quibus licet ingenium tenue, necessitas tamen maxima eloquia Dei credita populi fenerare mentibus, ne vocis quoque nostrae poscatur usura: praesertim cum studium a nobis Dominus, non profectum requirat. Unde scribendi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tis mouet᷑. Ex ipso enĩ sunt horȩ ex ipso diescũ ascen¬
derit. ex ipso etiã nox cũ occiderit. ex ipso m̃ses & anni
supiora conscendens uer tẽperat Ubi autẽ ad sumnũ
cęliuenerit.: ȩstiuos accendit calores Necidens au
circulum: ex glaciali cõpage cȩli rigorẽ nobis hrberni
correptio morta lib dat᷑: incandescit acrius & urit

Expanded text:
t. 4. Ex ipso enim sunt horae; ex ipso dies cum ascenderit, ex ipso etiam nox cum occiderit; ex ipso menses et anni superiora conscenderit, ver temperat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni correptio mortalibus datur, incandescit acrius, et urit
Abbreviated transcription (Latin):
regna posuit. prȩsentis dico tẽporis
& futuri. & tempora utriq: constitu¬
it: statuitq expectare iudicudiẽ:
quã ipsẽ definiuit: in qua habenda
sit rerũ animarumq discretio
ut impii quidem ꝓpeccatis suis igni
tradant᷑ aet̃no. hii uero qui scđm uo
luntatẽ conditoris sui uixerint: ꝓbonis
opib benedictione suscepta & cla¬
rissima luce fulgentes. introdueti ad
rantes. in effabilium bonoꝵ munera
aet̃na ꝑcipiant

Expanded text:
regna statuit Deus, praesentis dico temporis et futuri, et tempora utrique constituit, statuitque exspectare judicii sui diem, quam ipse definivit, in qua habenda sit rerum omnium animarumque discretio, ut impii quidem pro peccatis suis igni tradantur aeterno, hi vero qui secundum voluntatem conditoris Dei vixerunt, pro bonis operibus benedictione suscepta, clarissima luce fulgentes, introducti ad m, ineffabilium bonorum munera aeterna percipiant
Abbreviated transcription (Latin):
bilȩ ẽ cunctisq exoptatũ : ut quae ignorat
dicat quȩ didicerit doceat. Certissi¬
mum nanq est : qđ neq: amicitia
nieq ꝓpinquitas generis. neq regni
nobilitas. homini debet eẽ p̃tiosior

Expanded text:
bile est cunctisque exoptatum, aut quae ignorat discat, et quae didicerit doceat? Certissimum namque est quod neque amicitia, neque propinquitas generis, neque regni sublimitas, homini debet esse pretiosior
Abbreviated transcription (Latin):
populi fuit : & tanquã rex primitias
& tributũ ꝑcapita accepit apopło &
iudicandi plebẽ sorte suscepta. de mun¬
dis immundisq iudicabat Sed & siqͥs
alius ex ipso unguento ꝑunctꝰ ẽ: tanquã
uirtute inde concepta. iam ipse rex:
aut ꝓpħia fiebat aut pontifex. Quod
si tẽporalis hȩc gr̃a ab hominib cõposita
tantũ potuit : intellige iam tu quantũ
sit illud unguentũ qđ adõ de uirgulto
uitae ꝓlatũ . ẽ. cum hoc qđ ab hominib
factũ. ẽ. tam eximias int̃ homines
conferat dignitates. Quid enĩ inp̃senti
scło ꝓpheta gloriosius. pontifice cla¬
rius rege sublimius: Et ego ad hȩc¬

Expanded text:
populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, etiam ipse rex, aut propheta aut pontifex fiebat. Quod si temporalis gratia ab hominibus composita tantum potuit, intelligite jam quantum sit illud unguentum quod a Domino de virgulto vitae prolatum est, cum hoc quod ab hominibus factum est tam eximias inter homines conferat dignitates. Quid enim in praesenti saeculo propheta gloriosius, pontifice clarius, rege sublimius? Omnis en
Abbreviated transcription (Latin):
quod frẽm amiserim. Illud enĩ munus
hoc debitum. ẽ. Itaq ꝑfunctus sum
quã diu licuit. cõmisso michi foenore
Qui de posuit pignus recepit. Nichil
inter est. utrum abiures depositũ:
an doleas restitutũ. In utroq fidei
Ambiguum uitae periculũ. ẽ An
si pecuniã neges culpa .ẽ. si hostiã
neges pietas. ẽ: cum pecuniȩ foene¬
rator illudi possit. naturue auctor
& necessitudinis creditor fraudari
non queat: Itaq quanto uberior
foenoris summa : tanto gratior sorti
usura. Unde ingrati eẽ de fre nori

Expanded text:
quod fratrem amiserim; illud enim munus, quod fratrem amiserim; illud enim munus, hoc debitum est. Itaque perfunctus sum, quamdiu licuit, 1114 commisso mihi fenore: qui deposuit pignus, recepit. Nihil interest utrum abjures depositum, an doleas restitutum. In utroque fidei ambiguum, vitae periculum est. An si pecuniam neges, culpa est: si hostiam neges, pietas est? cum pecuniae fenerator illudi possit, naturae auctor, et necessitudinis creditor fraudari non queat. Itaque quanto uberior fenoris summa, tanto gratior sortis usura. 4. Unde ingrati de fratre
Abbreviated transcription (Latin):
XIMUS FR̃S DILECRISSIMI
hostiam meam. hostiam in contaminatã.
hostiam dõ placentẽ : dominũ & frẽm
meum satyrum. Memineram esse
mortalem. nec fefellit opinio: sed
super habundauit gratia. Itaq: nichil
habeo quod querar. & habeo in quo
dõ gr̃as agam : quia semꝑ optaui. ut
siquae ꝑturbationes uel eccłam. uel
me manerent: in me potius ac meã
reciderent domũ. Dõ igitur gr̃as:
quia in hoc om̃ium metu cũ omnia
motibus sint suspecta barbaricis.
commnunem merorem. priuato
dolore truensegi: & in me conuersũ
est. quicquid timebamus om̃s : Atq
utinã hic consũmatũ sit: ut dolor
meus. publici doloris redemptio sit
Uichil quidem habui fr̃s Karissĩmi
in rebus humanis tanto fr̃e p̃tiosius.
nichil amabilius: nichil carius: sed
praestant priuatis publica Ipsius
quoq siquis sententiã sciscitaretuꝵ:
uere disceremus. Accedit illud.
quod in gratus diuinitati eẽ ñ possũ
Iaetandum enĩ magis. ẽ. quod talẽ
fr̃em habuerim: quam dolendum

Expanded text:
ximus, fratres dilectissimi, hostiam meam, hostiam incontaminatam, hostiam Deo placentem, domnum et fratrem meum Satyrum. Memineram esse mortalem, nec fefellit opinio, sed superabundavit gratia. Itaque nihil habeo quod querar, et habeo in quo Deo gratias agam; quia semper optavi, ut si quae perturbationes vel Ecclesiam vel me manerent, in me potius ac meam deciderent domum. Deo igitur gratias, quia in hoc omnium metu, cum omnia motibus sint suspecta Barbaricis, communem moerorem privato dolore transegi, et in me conversum est quidquid timebam omnibus. Atque utinam hic consummatum sit, ut dolor meus publici doloris redemptio sit! 2. Nihil quidem habui, fratres charissimi, in rebus humanis tanto fratre pretiosius, nihil amabilius, nihil charius; sed praestant privatis publica. Ipsius quoque sententiam si quis sciscitaretur, vere disceremus . 3. Accedit illud quod ingratus divinitati esse non possum: laetandum est enim magis quod talem fratrem habuerim, quam dolendum
Abbreviated transcription (Latin):
desinat & actus suos auitus em̃det Qđsi
ingesserit se & ꝓuocauerit nos dicere quȩ eum
minus recte agentẽ non oporteat audire pru¬
dent᷑ cũ debemꝰ eludere Nam nichilomnino res¬
ponđe auditoꝵ causa utile non uidetur:
ne forte estimet nos responsionis pe¬
nuria declinare certamen: & fides eoꝵ
ledatur non intellegentiũ propositũ nr̃m¬

Expanded text:
desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit nos dicere quae eum minus recte agentem non oporteat audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omnino respondere, auditorum causa, utile non videtur, ne forte existiment nos responsionis penuria declinare certamen, et fides eorum laedatur, non intelligentia propositi n
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenientes ad ciuitatẽ discamus prius qͥs
in ea dignus sit ut apud eũ cibũ sumamus.
quanto magis conuenit noscere quis qualisue
sit is cui immortalitatis uerba credenda st̃ :
Solliciti enĩ & ualde sollicti. ẽẽ debemus.
ne margaritas nr̃as mittamꝰ ante porcos
Sed &ałias obcausas utile est uirihuius me¬
habere notitiam: Si enĩ sciam quia in his
de quib: non potest dubitari qđ bona sint
em̃datꝰ est & inculpabilis. hoc est si sobrus.
si misericors. si iustus simitis & humanis¬
est quȩ utiq bona eẽ nullus ambigit :
tunc consequent̃ uidebit᷑ ut ei qui opti¬
net bona uircutũ. etiam qđ de est fidei
& scientiȩ conferatur & inquib macula¬
ri uidetur eius uita quȩ est in reliquis
ꝓbabilis em̃detur. Si uero in hisquȩ palã
sunt peccatis in uolutus ꝑmanet & in quina¬
tus : non me oportet ei aliquid de secretiori¬
bus & remotis diuinȩ scientiȩ ꝓloqui. sed
magis ꝓtestari eũ & conueniit ut peccare

Expanded text:
ut venientes ad civitatem discamus prius, quis in ea dignus sit, ut apud eum cibum sumamus; quanto magis nosse convenit, quis qualisve sit is, cui immortalitatis verba credenda sunt? Soliciti enim et valde soliciti esse debemus, ne margaritas nostras mittamus ante porcos. Sed et ob alias causas utile est viri hujus habere me notitiam. Si enim de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis, hoc est si sobrius, si misericors, si justus, si mitis et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur ut ei qui obtinet bona virtutum etiam quod deest fidei et scientiae conferatur, et in quibus maculari videtur ejus vita, quae est in reliquis probabilis, emendetur. Si vero in his quae palam sunt peccata involutus permanet inquinatus, non me oportet aliquid de secretioribus et remotis divinae scientiae proloqui, sed magis protestari et convenire eum, ut peccare
Abbreviated transcription (Latin):
meritum scłm futurum Ne ergo im¬
pediamur. ordinem locorum actem:¬
porum ꝑmutantes: primo quȩ sĩt dĩ
iustitiã requiramus ⁊ ut tanquã ite&
acturi. habundanti uiatico bonis oꝑib
repleamur : quo possimus ad regnũ
dĩ tanquam ad urbem maximã ꝑuenire
ds̃ enĩhis qͥ recte sentumnt ꝑ ipiã oꝑa
mundiquȩ fecit manifestus ẽ: ipsius
creature sũȩ usus testimonio Etideo
cũ de dõ clisputatio eẽ ñ debeat : de
sola nc̃ eiꝰ iustitia requiramꝰ & regno

Expanded text:
meritorum meritorum pediamur, ordinem locorum ac temporum permutantes, primo quae sit Dei justitia requiramus, et tanquam iter acturi abundanti viatico bonis operibus repleamur, quo possimus ad regnum Domini tanquam ad urbem maximam pervenire. Deus enim his qui recte sentiunt per ipsa opera mundi quae facit manifestus est, ipsius creaturae suae utens testimonio, et ideo cum de Deo dubitatio esse non debeat, de sola nunc ejus justitia requiramus et regno
Abbreviated transcription (Latin):
incedentes Propter quod primum ẽ
omnium : iustitiam dei regnumq eiꝰ
Agere doceamur: regnum uero. ut
quȩ sit merces posita& laboris & pa¬
tientie nouerimus. In qua ẽ bonis
quidem aeternorum bonorum re.¬
muneratio : his autem qui contra
uoluntatem eius egerint proumus¬
cinusq gestis penarum digna resti¬
tutio Hic ergo. hoc ẽ in presenti¬
uita positos. oportet uos agnosce
locus ẽ Nam si quis uelit ante quã
actus suos emendet de his requirere
que non potest inuenire: stulta &
mefficax erit huuiscemodi inqͥsitio
Tempus enim breue est : & udiciũ
dĩ gestorum causa agetur non
questionum ldeo ante omnia hȩc¬
queramus : quid nos aut qualiteR
agere oporteat ut ȩternam uitam
consequi mereamur Namsi exsiguũ
hoc uite tempus ꝑinanes occupemus
& mutiles questiones: manes sine
clubio & uacui ab operibus bonis ꝑ¬
gemus ad dm̃ : ubi uidiciam ut dixi¬
operum nostrorum siet Una quȩꝙ¬
& enim res. suum tempus habet &lo¬
cum operum Hic locus hic tempus ẽ :

Expanded text:
it, propter quod primum est omnium justitiam Dei regnumque ejagere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenarum digna restitutiovita positos, oportet vos agnoscerpsum. Nam si quis velit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc omnia quaeramus, quod nos aut qualiter agere oporteat, ut aeternam vitam consequi mereamur. Nam si exiguum hoc tempus vitae per inanes occupemus et inutiles quaestiones, inanes sine dubio et vacui ab operibus bonis pergemus ad Dominum, ubi judicium operum nostrorum fiet, unaquaeque enim res suum tempus habet et locum. Operum hic locus, hoc tempus est
Abbreviated transcription (Latin):
uel domũ introierimꝰ. dicamꝰ pax hiue domui
Et si qͥdem fuerit in qͥt ibi filius pacis: ueniat sũꝑ
eã pax ura: Si uͦ ñ fuerit: pax ura ad uos
reuertet᷑. Exeuntes aut̃ de domo uł ciuitate
illa : etiã puluerẽ qͥ adheserit pedib: nr̃is ex¬
cutiamꝰ suꝑ eos Tolerabilius autẽ erit terrȩ
sodomor & gomorreoꝵ in die udicii : quã
illi ciuitati uel domui. Qđ utiq ita demũ
fieri p̃cepit si prius inciuitate uł domo ue¬
ritatis sermo p̃dicet᷑ : ex qͦuł recipientes
ueritatis fidẽ filii pacis & silii dĩ fiant:
sectantes: pacẽ pͥmo ꝓponimꝰ auditoribus ut
absq ulla ꝑturbatione possit iua salutis
agnos Qđ si qͥs paus uerba ñ suscipit neq¬
ad quiesc̃it ueritati : scimꝰ aduersus eũ pug¬
nã uerbis mouere & arguere acrius con¬
furando ignorantiã. & redarguendo peccata
Necessariõ igit᷑ pacẽ ꝓponimus & ñqͥs ẽ filius
pacis pax nr̃a ueniet suꝑ eũ. Ab eo autẽ qͥ se

Expanded text:
aut domum introierimus, dicamus: « Pax huic domui. Et si quidem, inquit, fuerit tibi filius pacis, veniet super eum pax vestra. Si vero non fuerit, pax vestra ad vos revertetur. Exeuntes autem de domo vel de civitate illa, etiam pulverem quae adhaeserit pedibus vestris excutiatis super eos Tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati vel domui . » Quod utique ita demum fieri praecepit, si prius in civitate vel domo veritatis sermo praedicetur, ex quo recipientes veritatis fidem filii pacis et filii Domini fiant, sectantes pacem proponamus auditoribus, ut absque ulla perturbatione possit via salutis agnosci. Quod si quis pacis verba non suscipit, nequae acquiescit veritati, scimus adversus eum pugnam verbi movere, et arguere acrius confutando ignorantiam, et redarguendo peccata. Necessario igitur pacem proponimus, ut si quis est filius pacis, pax nostra veniat super eum, ab eo autem qui se
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum bonitate currentes: ut ipso
duce usi. nullũ uie huiꝰ patimerrorẽ
Si enĩ ipsũ scquentes ingredi meruerimꝰ
illã qͦ ꝑuenire cupimꝰ cuutatẽ: omĩa
iã de quib queritur oculis uidebimus
tanqũa heredes om̃iũ facti Incelligire
itaq uiã eẽ : hunc uite nr̃e cursum
Portã uͦ ꝓpħam de qͦ dicimꝰ. Urbẽ : reg¬
nũ eẽ in quo residet om̃ps pat̾quem᷑
solũ uide possunt hii qͥ mundo s̃ corde
Non gͦ uob difficilis uideat᷑ huiꝰ itineris
laborꝰ : qr infine eiꝰ reqͥes erit Nã & ipse
uerꝰ ꝓpħa ab initio mundi ꝑ scłm currea :
festinat ad requiẽ Ad ẽ enĩ nob om̃ibus
dieb Et si quando necesse ẽ apparet : &¬
corrigit nos: ut obtẽperantes sib ad utã

Expanded text:
um velocitate currentes, ut ipso duce usi, nullum viae hujus patiamur errorem. Si enim ipsum sequentes ingredi meruerimus, illam quo pervenire cupimus civitatem, omnia jam de quibus quaeritur oculis videbimus tanquam haeredes omnium facti. Intelligite itaque viam esse hunc vitae nostrae cursum,portam vero Prophetam, de quo dicimus, urbem regnum esse in quo residet omnipotens Pater, quem soli videre possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies erit. Nam et ipse verus Propheta ab initio mundi per saeculum currens, festinat ad requiem. Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtemperantes sibi ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
minib detulisset : donec sub
eodẽ anno. uirquidã astans
in urbis loco celeberrimocla¬
maret ad popłm dicens Au¬
dite me õciues romani. filius
dĩ inpartib ad est iudeae:
ꝓmittens om̃ib uolentib: au¬
dire se. uitam ȩt̃nã: siquita¬
men scđm uoluntatẽ eius a.¬
suos direxerit Propt̃ quod
conuertimini Amalis adbo¬
na : a temporalib ad ȩt̃na:
Agnoscite unũ dm̃. cęli terreq:
spectib uos in iuste mundũ
eius habitatis. Sed si conuer¬
agitis : ad futurũ scłm ueni¬
entes.aet̃m effecti in effa¬
mini. Erat autẽ uir iste qui hȩc
partib : natione ebreus : nomine
barnabas. Qui se etiã unũ ex eiꝰ
Quib ezo auditis: cũ reliqua
multitudine sequi eũ coepi. & au-¬
dire quae diceret. Intelligebam
ullo dicendi fuco. quȩ audisset a
filio dĩ uel uidisset. exponeret

Expanded text:
minibus detulisset nuntium, donec sub eodem anno, vir quidam astans in urbis loco celeberrimo proclamaret ad populum, dicens: Audite me, o cives Romani, Filius Dei adest in partibus Judaeae, promittens omnibus volentibus audire vitam aeternam, si qui tamen secundum voluntatem ejus suos direxerint. Propter quod convertimini a malis ad bona, et a temporalibus ad aeterna, agnoscite unum Deum esse, coeli terraeque spectibus vos, qui injuste mundum ejus habetis. Sed si converam, ad futurum saeculum venientes, et aeterni effecti, ineffamini. Erat enim vir iste qui haec ur, natione Hebraeus, nomine Barnabas: qui se etiam unum ex discQuibus ergo auditis, cum reliqua multitudine sequi eum coepi, et audire quae diceret: intelligebam ullo docendi fuco quae audisset a Filio Dei, vel vidisset, exponeret
Abbreviated transcription (Latin):
ratione : cũ his ergo cogitati¬
onis meae ȩstib: agitarer. ⁊ fa¬
ma quȩdam sensim in imperio
trberii caesaris. in itio exori¬
entis partib sup̃to ꝑuenit ad
nos: & ꝑsingula conualescens
uelut adõ quidã bonus nunci¬
us missus uniuersum orbem

Expanded text:
duxit. Cum his ego cogitationis meae aestibus agitarer, fama quidem sensim in imperio Tyberii Caesaris initio ex Orientis partibus sumpto pervenit ad nos; et per singula convalescens, velut a Deo bonus quidam nuntius missus un
Abbreviated transcription (Latin):
cupido. Vt enĩ post. rerũ exitus
docuit & gratia om̃ipotentis dĩ¬
ostendit : hȩc me animi intentio.
ad inquisitionẽ ueritatis. & agni¬
tionẽ uerȩ lucis adduxit. Ex¬

Expanded text:
cupido, ut post rerum exitus docuit, et gratia Dei omnipotentis ostendit, haec me animi intentio ad inquisitionem veritatis, et ad agnitionem verae lucis adduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
euocanti mago non obȩdiat ani¬
ma: tu post hȩc tanquã nichil
essẽ putans post mortẽ desperabili¬
us uiues. quippe qui & illicita tem¬
ptaueris si uero & aliquid ibi ui¬
dere tibi uisus fueris : quae tibi
religio. aut quȩ pietas ex illici¬
tis tradet᷑ & impiis: Ixosum¬
dm̃ his qui animas post absolu¬

Expanded text:
uocanti mago non obediat anima, tu post hec tamquam nichil esse putans post mortem desperabilius uiues, quippe qui et illicita temptaueris; si uero et aliquid tibi uidere uisus fueris, que tibi religio uel que pietas ex illicitis tradetur et impiis? Deus etur hiis qui animas
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dĩ euangelitaret iudȩis:
idq ꝑcepturos diceret eos. qui
mandatorũ suoꝵ & doctrinȩ
instituta seruassent. Vt autẽ
sermo eiꝰ fide dignus ac diuinita¬
tis plenus eẽ crederet᷑ : uirtutes

Expanded text:
regnum Dei evangelizaret Judaeis: idque percepturos diceret eos qui mandatorum suorum et doctrinae instituta servassent, ut autem sermo ejus fide dignus ac divinitatis plenus esse crederetur, virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
sicut primitiae morcis inadam:
desperet: neq uistiis doleat. cõmu¬
ne consortiũ resurgendi. cũ preci¬
prium fructum uirtutis exspectet.
Om̃s quidem resurgunt. sed unus¬
quisq ut ait apłs in suo ordine
Communis ẽ diuinae fructus clem̃¬
tiae : sed distinctus ordo meritorum.
Dies om̃ib lucet . sol om̃s popłos foriet.
Pluuia possessiones om̃ium: uberiore
imbre fecundat. Om̃s nascimur. om̃s
resurgimus. sed inutraq uel uiuendi
grã dispar. di¬
uersa conditio.
Inmomento
tabimur. Quin &iam in ipsa morte
quiescunt alii: uuuunt alii. Bona qͥes:
sed uita melior. Deniq: paulus adiutã
excitat quiescentẽ dicens. Surge qui
dormis & exurge amortuis. & illumi¬
nabit tibi xp̃s Ergo hic excitat᷑ ut ui¬
uat. ut similis paulisit: ut possit dicere.
quia nos qui uiuimus non preueniemꝰ
eos qui dormierunt. Non enĩ cõmunẽ

Expanded text:
sicut primitiae mortis in Adam,sicut primitiae mortis in Adam,desperet, neque justus doleat commune consortium resurgendi; cum praecipuum fructum virtutis exspectet. Omnes quidem resurgent, sed unusquisque, ut ait Apostolus, in suo ordine . Communis est divinae fructus clementiae, sed distinctus ordo meritorum. Dies omnibus lucet, sol omnes populos fovet, pluvia possessiones omnium uberiore imbre fecundat. 93. Omnes nascimur, omnes resurgemus: sed in utroque vel vivendi, a dispar, diversa conditio. In momento os immutabimur . Quinetiam in ipsa morte quiescunt alii, vivunt alii. Bona quies, sed vita melior. Denique Paulus ad vitam excitat quiescentem, dicens: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit tibi Christus . Ergo hic excitatur, ut vivat, ut similis Pauli sit, ut possit dicere: Quia nos qui vivimus, non praeveniemus eos qui dormierunt . Non enim commune
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ mori non poterat: mori non pote¬
rat sapientia. Resurgere autẽ non
pocerat : quod mortuũ non erat. Ad¬
sumitur i caro quȩ mori possit. ut dũ
morit᷑
quod solet. quod mortu¬
fuerat hoc resurgeret.
enim poterat esse nisi ꝑ
hominẽ resurrectio. qm̃ sicut ꝑho
minẽ mors: ita per hominẽ resurrec¬
tio mortuorũ. Ergo resurrexit homo
qm̃ homo mortuus ẽ. Resuscitatus ho¬
mo: sed resuscitans deus. Iunc scđm
carnem homo: nunc per omĩa deus
Nunc enim scđm carnem iam non
noumus xp̃m. sed carnis grãm tene¬
mus. ut ipsum primitias quiescenti¬
um. ipsũ primogenitũ exmortus no¬
uerimus. Primitiae utiq eiusdem
sunt generis. atq: natura. cuiris &
reliqui fructus. quorũ ꝓ lȩtiore ꝓ¬
uentu. primitiua dõ munera defe¬
rata quaedam liba naturx. Primitiȩ
ergo quiescentium ũs sed utrum
suorum quiescentiũ: qui quasi mortis
exortes. dulci quodam sopore tene¬
antur. an om̃ium mortuorũ. Sed
sicut inadam om̃s morumtur. ita

Expanded text:
s mori non poterat, mori non poterat sapientia: resurgere autem non poterat, quod mortuum non erat; assumitur caro, quae mori posset; ut dum moritur, quod solet, quod mortufuerat, hoc resurgeret. enim poterat esse nisi per hominem resurrectio; quoniam sicut per hominem mors, ita et per hominem resurrectio mortuorum . 91. Ergo resurrexit homo, quoniam homo mortuus est: resuscitatus homo, sed resuscitans Deus. Tunc secundum carnem homo, nunc per omnia Deus: nunc enim secundum carnem jam non novimus Christum, sed carnis gratiam tenemus; ut ipsum primitias quiescentium, ipsum primogenitum ex mortuis noverimus. Primitiae utique ejusdem sunt generis atque naturae, cujus et reliqui fructus quorum pro laetiore proventu primitiva Deo munera deferatae quaedam libamina naturae. Primitiae ergo quiescentium Christus. Sed utrum suorum quiescentium, qui quasi mortis exsortes dulci quodam sopore teneantur, an omnium mortuorum? Sed sicut in Adam omnes moriuntur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
patiens. qui non mortẽ oret : Quis
in infirmitate tam constans. ut non
optet mori se potius quã debilem
uiuere : Quis in merore tã fortis
ut non desideret eo se uel morien¬
do defungi. quod ipsi nobis dum
uiuimus displicemus. cũ uiuendi
finẽ prestitutũ eẽ nouerimus.
Quanto amplius uitȩ nos tederet
istius. sisine fine futuros nobis la¬
bores huius corporis cerneremus.
Quis ẽ igitur qui se uelit mortis exor¬
tem. aut quid grauius inmortalitate
miserabili : Sunhac uita inquid in xp̃o
tantũ sperantes sumus. miserabilio¬
res sumus om̃ib: hominib: Nonquod
inxp̃o sperare sit miserũ. sed quia
xpõs sperantib inse uitã alterã pre¬
parauerit. Haec enĩ peccato ob¬
noxia. illa p̃mio reseruata. Iposos
cursus breues nr̃arum aetatũ quan¬
tũ uidemus nobis adferre fastidiũ.
Puer. ad olescentiam desiderat. Md¬
olescens : annos maiores sibi menti¬
tur aetatis. Iuuenis. beneficio xii

Expanded text:
patiens, qui non mortem oret? quis patiens, qui non mortem oret? quis in infirmitate tam constans, ut non optet mori se potius, quam debilem vivere? quis in moerore tam fortis, ut non desideret eo se vel moriendo defungi? Quod si ipsi nobis dum vivimus, displicemus, cum vivendo finem praestitum esse noverimus; quanto amplius vitae nos taederet istius, si sine fine futuros nobis labores hujus corporis cerneremus? Quis est igitur qui se velit mortis exsortem? Aut quid gravius immortalitate miserabili? Si in hac vita, inquit, in Christo tantum sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus ; non quod in Christo sperare sit miserum, sed quia Christus sperantibus in se vitam alteram praeparaverit. Haec enim peccato obnoxia est, illa praemio reservata. 124. Ipsos cursus breves nostrarum aetatum quantum videmus nobis afferre fastidium? Puer adolescentiam desiderat, adolescens annos sibi majoris metitur aetatis, juvenis beneficio aevi
Abbreviated transcription (Latin):
se erant. Ne ergo dubites quẽ ad mo¬
dum resurgant quos inferi reuo¬
munt. mare reddit. Accipe etiã
quando ꝓmittatur grã futura
iustorum. Et audiui inquit uocẽ
dei cũ hominibus. & habitabit cũ
illis & ipsi populus cuis erunt &
ipse deus cũ illis erit illorũ deris.
& delebit omnẽ lacrima de oculis
corũ & mors non erit amplius. neq
uictus neq: clamor. neq: dolor ultra
erit. Compara nunc siplacet atq
contende uitã hane cũ illa uita . &
elige si potes perpetuã corporis uitam
in labore acrumnaq miserabili tan¬
tarũ cõmutationũ uotorũq tedio.
fastidio uoluptatũ. Nonne si deus
ista perpetuare uellet. illa diligeres:
Nam sipperscipsam uita sugienda ẽ. ut
sit molestiarũ fuga. requies aerum¬
narũ. quanto magis ea requies ex
spectanda cui futur& resurrectio¬
onis uolurtas perpetua succedet.
ubi nulla criminũ series. nulla ille¬
cebra delictorũ: Quis indolore ta

Expanded text:
se erant . Ne ergo dubites quemadmose erant . Ne ergo dubites quemadmodum resurgant, quor inferi revomunt, mare reddidit. 122. Accipe etiam quando promittatur gratia futura justorum: Et audivi, inquit, vocem Dei cum hominibus, et habitabit cum illis; et ipsi populus ejus erunt, et ipse Deus cum illis erit illorum Deus. Et delebit omnem lacrymam de oculis eorum, et mors non erit amplius, neque luctus, neque clamor, neque dolor ultra erit. . 1167 123. Compara nunc, si placet, atque contende vitam hanc cum illa vita, et elige, si potes, perpetuam corporis vitam in labore aerumnaque miserabili tantarum commutationum, votorumque taedio, fastidio voluptatum. Nonne si Deus ista perpetuare velit, illa deligeres? Nam si per se ipsa vita fugienda est, ut sit molestiarum fuga, requies aerumnarum; quanto magis ea requies est expetenda, cui futurae resurrectionis voluptas perpetua succedet; ubi nulla criminum series, nulla illecebra delictorum? 124. Quis in dolore tam
Abbreviated transcription (Latin):
diligens ubera suꝑ uinũ. cũ diligen¬
ter a mares. latentẽ quereres. spe¬
cula ꝓreligione contem neres.
deinde alibano sponsam rogares.
tota inreprehensibilis. tota for¬
mosa. sic enim scriptũ ẽ. tota es
formosa ꝓxima mea. &repre¬
hensio non ẽ inte: ad es huc ali
lapsus. iam nullos impetus descen¬
dentes alibano ꝑtimescens. aquilonẽ
& austrũ aduocans. perflari cupi¬
ens ortũ tuũ ut in aliis ungenta
defluant. in aliis multiplices fȩcun¬
ditatis tuae fructus offeras xp̃o.
Et ideo beatus qui custodit uerba ꝓ¬
fetiac huius quȩ nobis resurrectio¬
nẽ euidentiorib testimoniis de cla¬
rauit dicens. Et uidi mortuos mag̃¬
nos & pusillos stantes ante sedem:
&x libros apcrucrunt. Et alius lib
apertus ẽ qui ẽ uitx . & iudicati
sunt mortui descriiotis in libris se¬
cundũ facta sua. Et dedit mare
mortuos qui in ipso erant. & in¬
ferni dederunt mortuos qui penes

Expanded text:
diligens ubera super vinum, cum diligendiligens ubera super vinum, cum diligentem amares, lactantem quaereres, pericula pro religione contemneres. 119. Deinde a Libano, sponsa, rogaris tota irreprehensibilis. Sic enim scriptum est: Tota es formosa, proxima mea, et reprehensio non est in te. Ades huc a Liblapsus, jam nullos impetus descendentes a Libano pertimescens, aquilonem et austrum advocas, perflari cupiens hortum tuum; ut in aliis unguenta tua defluant, in aliis multiplices fecunditatis tuae fructus offeras Christo. 121. Et ideo beatus qui custodit verba prophetiae hujus , quae nobis resurrectionem evidentioribus testimoniis revelavit dicens: Et vidi mortuos magnos et pusillos stantes ante sedem, et libros aperuerunt: et alius liber apertus est, qui est vitae: et judicati sunt mortui de scriptis in libris, secundum facta sua. Et dedit mare mortuos, qui in ipso erant: et inferi dederunt mortuos, qui penes
Abbreviated transcription (Latin):
tur. prerogatiuã resurrectionis &
delectationis aeternȩ gram conse
quentur. Qm̃ uenient aboriente
& occidente. & abaquilone. & ab
austro. & recumbent in regnodei.
Non enĩ exigua mundũ suũ xp̃s
luce cõplectitur. quando quidem
a summo caelo egressio eius. & occur¬
sus eius usq ad summũ eius. nec ẽ
qui se abscondat acalore eius. Om¬
nes enĩ benignꝰ illustrat. nec refitare
leuem:
sed emendare uult. Nec excludere
durum aecclesia: sed mollire deside¬
rat. Et ideo eos incanticis canticorũ
aecclesia: in euuangelio xp̃s inui¬
reficiã. Mecclesiae quoq uocẽ in¬
uitantis agnosce. Dicit enĩ Exur¬
ge aquilo & ueni auster. per fla
ortũ meũ. & defluant ungenta
mea. Descendat frater meus. ad
ortũ suum: & ad fructũ pomife¬
rarũ suarũ. Sciens enĩ iã tunc
&iam horũ tibi fore opera fruc¬
tuosa: xp̃o tuo fructum detalib
pollicebar. Et quȩ primo te incu¬
biculũ dixisti regis inductã

Expanded text:
tur, praerogativam resurrectionis et tur, praerogativam resurrectionis et delectationis aeternae graquentur, quoniam venient ab Oriente et Occidente, et ab Aquilone et Austro, et recumbent in regno Dei. Non enim exigua mundum suum Christus luce complectitur, quandoquidem a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus, nec est qui se abscondat a calore ejus . Omnes enim benignus illustrat, nec refutare levem, sed emendare vult: nec excludere durum Ecclesia, sed mollire desiderat. Et ideo eos in Canticis canticorum Ecclesia, in Evangelio Christus invide . 118. Ecclesiae quoque vocem invitantis agnosce; dicit enim: Exsurge, aquilo, et veni, auster; perfla hortum meum, et defluant unguenta mea. Descendat frater meus in hortum suum, et edat fructum pomiferarum suarum . Sciens enim jam tunc etiam horum tibi fore opera fructuosa, Christo tuo fructum de talibus pollicebare: et quae primo te in cubiculum dixisti Regis inductam,