comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pestabat itaq: in eo qđ ait. nͥ manducaueritis carnẽ filii hoĩs
⁊cet̾a modu qͣnda ex petrare manducandi ⁊ bibendi qͦ simulcaro
tuosimul utrũq ꝓsit. Quẽ illi mͦdu ex pectandu ee intellexissent
si crederent. Quia uͦ in creduli erant. impatientes fuere ad discen¬
du. Nã seqͥt᷑ S ed s̃ qͥła in uob̾ qͥ ñ creułt Acsi dicat. Non qr durꝰ
ẽ ms sermo. iccͥco qͦsda ur̃m scandalihat. ẜ qr uos aliqͥ in fidelitate
obdurastis corda ur̃a. iccͥco sermoni meo uidet᷑ ine̾e duricia. Et
ñ iđoñ creditis qi ñ intelligitis. s ido ñ intelligitis qr ñ creditis.

Expanded text:
 « Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, » etc., modum quemdam exspectare manducandi et bibendi, quos simul carotuo simul utrumque prosit. Quem illi modum exspectandum esse intellexissent, si crederent, quia vero increduli erant, impatientes fuere ad discendum. Nam sequitur: « Sed sunt quidam in vobis qui non credunt. » Ac si dicat: Non quia durus est meus sermo, idcirco quosdam vestrum scandalizat, sed quia vos aliqui infidelitate obdurastis corda vestra, idcirco sermoni meo videtur inesse duritia. Et non ideo non creditis quia non intelligitis, sed ideo non intelligitis quia non crediti
Abbreviated transcription (Latin):
nes & ꝯuenticula oculis uiderant & aurib audierant. mirarent᷑ qͦd ñc eo p̃sente
nisse sine causa matrima. Nunqͥd ͦ inqͥunt pͥncipes se errasse intellecerunt.
cipsis resptsentib inclei qͥ q̃rebant ħc occidere nicħridic̃t. aut faciunt ꝗͥ ad modo
pꝰmagnã tt̃pestatẽ uentis cessantib fluctꝰ strimans sedato feruore ꝯqͥescuntat
A dhuc taistimari poterant isti hierosolimitt qͥ hȩc dicebant de illis cẽ qͥcredebañ

Expanded text:
nes et conventicula oculis viderant et auribus audierant, mirarentur quod nunc eo praesente nisse sine causa maxima: Nunquid ergo, inquiunt, principes se errasse intellexerunt, et ipsis resipiscentibus, Judaei qui quaerebant hunc occidere, nihil dicunt ac faciunt, quemadmodum post magnam tempestatem, ventis cessantibus, fluctus feri maris sedato fervore conquiescunt. Adhuc existimari poterant isti Jerosolymitae, qui haec dicebant de illis esse, qui credebant
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ad reficiendo a ñ ad luxuriã. Qd enĩ s̃ istidilectores mundi. qͤ tẽpꝰsemꝑ pa¬
ut hora cene a consortio comedentiũ secludant᷑. Ceont᷑ t̾ra illa t̾ra uiuen¬
tiũ quã dns suꝑ maria & suꝑ flumina. ide suꝑ amaricantes ppłos & se¬
uentes scłi pͥncipes fundauit. inside. & p̃parauit in oꝑibꝰ bonis. beata ẽ.:
cuiꝰ rea nobilis. ut pote uerꝰ & consubstantialis filiꝰ dĩ. idemq scdm
carnẽ filiꝰ dauid: solusq filiꝰ uirginis : cuiꝰ pͥncipes qͦs idẽ rea nobilis
re suo comedant ad reficiendũ. & ñ ad luxuriã. qͥa uideł in hoc alie¬
no tempore ñ luxuriati sunt. s laborauer: audiunt rege̾ suũ dicen¬
tẽ sibi. dũ discũbere parat ipse intẽpore suo. Et ego dispono uob̃ sic̃
disposuit mͥ pat᷑ m̃s regnũ. ut edatis & bibatis suꝑ mensã meã in reg¬
no meo. Istis qͥ & cunctis uane głe matutinis ascensoribꝰ. qͥa nͣde s¬

Expanded text:
suo, ad reficiendum et non ad luxuriam! » Quid enim sunt isti dilectores mundi, quorum tempus paut hora coenae a consortio comedentium secludantur. Econtra terra illa, terra viventium , quam Dominus super maria et flumina, id est, super amaricantes populos et saevientes saeculi principes, fundavit in fide et praeparavit in operibus bonis, beata est, cujus rex nobilis, utpote verus et consubstantialis Filius Dei idemque secundum carnem filius David, solusque filius Virginis. Cujus principes, quos idem rex nobilis re suo comedant ad reficiendum et non ad luxuriam, quia videlicet in hoc alieno tempore non luxuriati sunt, sed laboraverunt, audiunt regem suum dicentem sibi, dum discumbere parat ipse in tempore suo: « Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo . » Istis igitur et cunctis vanae gloriae matutinis ascensoribus, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquunt t̃diciones d̃i ꝓpt̃ tradiciones suas. ampliꝰ aut̃ ex subseqͣntib senss
iste declarat᷑. ait enĩ. Siqͥs uoluerit uoluntatẽ eiꝰ facere. cognoscet de doct̾na
utrũ eadosit. anrgo ameipso loquar: Ut ꝗͦ peunti sententit seqͣns ista manifestiꝰ
asemetipso loͥ a& doctͥna eiꝰ excdoeẽ. Contrarionanq mͦ hec ipsa sap̃ĩa nͦõpo¬
suit. cognoscet inqͥens de doctͥna utrũ eado sit anego ame ipso loqͣr. Igit᷑ dif¬
finiciones a semetipso loqͣntis. ꝯt̾rias eẽ oportet diffinicionib exđoloqͣntis.
Est aut̃ exło loqͥ. sicloqͥ qͣm sp̃c ueritatis suggerit .i. ñ de corde ꝓpͥo qͥcꝗ̃ ꝯfingere s sic̃¬

Expanded text:
, derelinquunt traditiones Dei 218 propter traditiones suas . Amplius autem ex subsequentibus sensus , derelinquunt traditiones Dei 218 propter traditiones suas . Amplius autem ex subsequentibus sensus iste declaratur. Ait enim: « Si quis voluerit voluntatem ejus facere, agnoscet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. » Ut ergo praeeunti sententiae sequens ista manifestius semetipso loqui, et doctrinam ejus ex Deo esse. Contrario namque modo haec ipsa Sapientia nunc opposuit, cognoscet, inquiens, de doctrina, « utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. » Igitur definitiones a semetipso loquentis contrarias esse oportet definitionibus ex Deo loquentis. Est autem ex Deo loqui, sic loqui
Abbreviated transcription (Latin):
dicñtes. hec dic̃ d̃ns cũ dns ñmisent eos. Taliũ exopposito liqͣt qͣntũ adrẽ attineat. qait.
mea doctna ñẽ mea. Simul nanq intelligi uult qd sub audiendũ sit. eꝯtͣrio ura doc
tͥna nẽ dĩ s ur̃a. Et omino qũo anita doctna añẽ meadix̃. sic intellig̃ndu ẽ acsidi¬
xisset. mea doctͥna ñ exhomini s exd̾o ẽ. Alioqͥn locꝰ ñ ẽẽt adu̾satiue ꝯiunctioni
asseqͥt᷑ doctͥne qͣdu ut ualeat cũ ilto ascendere intẽpłũ. & inmedio ȩccłȩ aꝑire
os suũ. siqͥuicio uidaito fastidiant ilłũ q forte magnos &insignes qͤrendo cathi¬
qđ sua doct̾na ñ sit sua. s eiꝰ cuiꝰ ẽ. om̃is uera doctͥna. Eac enĩ magna distantia
catholicã ꝓfitens docͥtnã uniu̾sas hereses anathematihat. Pereticix. qͥppe qͣlis
tholica atq apłite fidi doci̾na. Dicat itaq unicꝰd̃i filiꝰ. qͥext᷑ patrẽ nicħ docet aut
iđ ñ facit hereses. & scismata. qͦm faciunt etx dociͥne qͥ nouitates uocũ amantes

Expanded text:
inus , » cum Dominus non miserit eos, talium ex opposito liquet quantum ad rem attineat quod ait: « Mea doctrina non est mea. » Simul namque intelligi vult quod subaudiendum sit contrario, vestra doclligendum est, ac si dixisset: Mea doctrina non ex homine, sed ex Deo est. Alioquin locus non esset adversativae conjunctioni,assequitur doctrinae gradum, ut valeat cum Jesu ascendere in templum, et in medio Ecclesiae aperire os suum, si qui vitio Judaico fastidiant illum, quia forte magnos et insignes Cathequod sua doctrina non sit sua, sed ejus cujus est omnis vera doctrina. Hac enim magna distantia catholicam profitens doctrinam, universas haereses anathematizat. Haereticorum quippe qualis tholica atque apostolicae fidei doctrina. Dicat itaque unicus Dei Filius qui extra Patrem nihil docet atque non facit haereses et schismata, quomodo faciunt eorum doctrinae, qui novitates vocum amantes
Abbreviated transcription (Latin):
gendo. Unũ opus feci: & om̃s miramini. Quo de oꝑe dicat. paulopꝰ
ipse manifestat dit̃ndo . qr totũ hominẽ sanũ feci insab̃bo. Foc opꝰ illi mi¬
rabant᷑ .i. magnifice int̾ se qͣrendo uelud magnũ & inauditũ. scelus tanq̃
exꝑtifuerant hoc ip̃m ab illo multomagis inse ipsos posse ratrqͣri. ꝙr multocieis
dixetat eis. hypocrite unꝰqͥsq ur̃m ñ soluit bouẽ ł asinũ &ducit eũ adaqͣnła die
sabb̃i. & similia. dinde irati tacuert̃. ĩmo & tatendo. peius insanientes irãcundiã
odii flãmã uomuert̃. Oportune ꝗͥ ipse causa eande ut rõnabilit̾ defendat illis ta¬
centib indicat. &ꝓtinꝰ eande defensionẽ hocmͦ inchoat. Propt̾ra moyses dedit
uob̃ c̃cucisionẽ. ñq ex mosse ẽ. s ex pat̾b Et in sabbo cͥcũciditis hominẽ. Tota cau¬

Expanded text:
gendo: « Unum opus feci et omnes miramini. » Quo de opere dicat, paulo post ipse manifestat dicendo: « Quia totum hominem sanum feci in Sabbato. » Hoc opus illi mirabantur, id est, magnifice inter se quaerendo velut magnum et inauditum scelus, tanquam Sed jamdudum experti fuerant, hoc ipsum ab illo multo magis in seipsos posse retorqueri, quia multoties dixerat eis: « Hypocritae, quis vestrum non solvit bovem vel asinum, et ducit eum ad aquandum die Sabbati? » et similia . Proinde irati tacuerunt, imo et tacendo pejus insanientes iracundam odii flammam vomuerunt. Opportune ergo ipse causam eamdem, ut rationabiliter defendat, illis tacentibus indicat, et protinus eamdem defensionem hoc modo inchoat. « Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem, non quia ex Moyse est, sed ex patribus, et in Sabbato circumciditis homine
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥna ñ t̃ mea. ide ẽ acsi dixisset meadoctͥna ñ ẽ fallens sine falsa. Nc̃ demũ
dica sit. Siqͥs inqt uoluerit uoluntatẽ cius
facere cognoscet d̾doctͥna utrũ ex dõ sit an ego
intellectũ. Uelit facert uoluntatẽ dĩ ut cognoscere possit uoluntatẽ di. optet ambu¬
lare uiã dĩ ut metat᷑ udere iuã dĩ. Cetus enĩ ẽ. nͥ pͥmo simplici beniuolentia cordis
ocułu purgauerit Collirio inqͥt dñs inungȩ otulos tuos ut iudeas. Iã ꝗͦd uidere ñ

Expanded text:
 est mea, » idem est ac si dixisset: Mea doctrina non est fallens sive falsa. Nunc demum dica sit. « Si quis, inquit, voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit, an egointellectum. Velit facere voluntatem Dei, ut cognoscere possit voluntatem Dei, optet ambulare viam Dei, ut mereatur videre viam Dei. Caecus enim est, nisi primo simplici benevolentia cordis oculum purgaverit: « Collyrio, inquit Dominus, inunge oculos tuos, ut videas . » Nam quod videre non
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ : Qdme queritis int̾ficere : Nam reuera cũ alia dicerent alia cogita¬
bant .i. tũ liti̾as eiꝰ mirarent᷑. mortẽ eiꝰ m̃te tͣctabant. Et uide ꝗͣ muabiłe illis
talionẽ reddidit. ꝯurantib tnĩ qͦm̾ lit̾as sciret cũ ñ diducerit. murat᷑ ipse
qͣmi nemo erillis faceret legẽ cũ legẽ acceꝑint. Qd̃ in eo mirab̾ant᷑ illi. laudanda erat po¬
tentia duunitatis. qd mirabat᷑ ipse inillis. detestanda erat audacia p̃uaricationis.

Expanded text:
erent, alia cogitabant, id est, cum litteras ejus mirarentur, mortem ejus mente tractabant. Et vide quam mirabilem illis talionem reddidit. Mirantibus eis quomodo litteras sciret, cum non didicerit, miratur ipse, quomodo nemo ex illis faceret legem, cum legem acceperint. Quod in eo mirabantur illi, laudanda erat potentia Divinitatis: Quid miratur ipse illis in illis detestanda erat audacia praevaricationis
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. uos ut lib& ex altamini quantũ potestis ante ꝗͣ humiliemini. ut
humiliemini postquã exaltati fueritis: nã ego ñ ascenda in pͣsenti neq
ex altabor ante ꝗͣ humilier: usq ad mortẽ. mortẽ aut̃ crucis. Seqͥt᷑¬
ec cũ dixiss&: ipse mansit ingalilea. Ut aut̃ ascender fr̃seiꝰ: tunc
& ipse ascendit ñ manifeste.s quasi in occulto. Actus diuerso ᷤ
dert̃ fr̃s eiꝰ . tͦ &ip̃e ascendit. Uidł ip̃e scđm illoꝵ sensũ qͥ dixer̃t ut &discpłi tui
uid̾ant oꝑatua ꝗͣ facis. &si hȩc facis manifestas te ip̃m mundo. respondit ñ se
ascensurũ .i. sublime d̾semetipso spectacułu ꝗłam qͣrendo p̃bit᷑ũ. euglista uͦsim¬
plicit᷑ uiã cõmunẽ ut solet eodẽ u̾bo exp̃ssit scđ̃m t̃re sitũ. eoqͣuenientib hiro¬
solimã inmontana udre foret ascendendu. Q&distantiã ascensus huiꝰ &illiꝰ ꝗͣ
ñ manifeste s qͣsi in occulto: Uidł ꝙ tẽpꝰ eindu aduenerat. qr tt̃pꝰ eiꝰ ñdu impletũ

Expanded text:
ibet vos ut exaltamini quantum potestis, antequam humiliemini, et humiliemini postquam exaltati fueritis. Nam « ego non ascendam » in praesenti, neque exaltabor, antequam humilier « usque ad mortem, mortem autem crucis . » Seqxisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus tunc et ipse ascendit, non manifeste, sed quasi in occulto. » Actus diversos m illorum sensum, qui dixerant: « Ut et discipuli tui videant opera tua quae facis, et si haec facis, manifestas teipsum mundo. » Respondit se non ascensurum, id est sublime de seipso spectaculum, gloriam quaerendo praebiturum. Evangelista vero simpliciter viam communem, ut solet, eodem verbo expressit, secundum terrae situm, eo quod venientibus Jerosolymam, in montana Judaeae foret ascendendum. Qui et distantiam ascensus hujus et illiusnon manifeste, sed quasi in occulto? Videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant. Osanna. benedictꝰ qͥuenit in nõie dñi. rexisrł. Iti t̃ implitũ ẽrat
morit qͥuolebat ipse scił crucis patibulo definierant eũ int̾sic̾e. Nã antra quesierans
eũ qͥđe uid̃i multoriens int̾fict̾ s ñ ita ut implerent᷑ scͥpture: &ĩõ sic̃ paulo ante
dictũ ẽ nolebat inudeã ambulare. qr querebant eũ iudi int̾fic̾e. Et cũ tam̃ am¬
bulasset illuc &uellent eũ sic̃ pꝰdic̃nłu ẽ uid̃ĩ lapidare. noluit mortẽ admitt̾e
nifeste. acclamantib turbis magioreq magno filiodĩ. magno ae nobili filio dđ.¬
festari uoluit. Minime. q laus ista ñ exhõib s excdo fuit. sui enĩ do dictũ ẽ. in
psalmo. exore infantiũ &lactentiũ ꝑfecisti laude : Etec aut̃ ꝓpħiã tͦ adimpleta ẽ.¬

Expanded text:
enit in nomine Domini, Rex Israel. Utique tunc impletum erat morte qua volebat ipse, scilicet, crucis patibulo definierant eum interficere. Nam antea quaesierant eum quidem Judaei multoties interficere, sed non ita ut implerentur Scripturae, et ideo, sicut paulo ante dictum est, « nolebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. » Et cum tamen ambulasset illuc et vellent eum, sicut post dicendum est, Judaei lapidare, noluit mortem admittere, t in occulto, sed manifeste, acclamantibus turbis, magno Regi, magno Filio Dei, magno et nobili filio Dfestari voluit? minime, quia laus ista non ex hominibus, sed ex Deo fuit. Cui enim nisi Deo dictum est in psalmo: « Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . » Haec autem prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c. sic ⁊iste panis iusibilis c̃secratꝰ cũ illa carne gͣ pependit in
nitas nihil passa ẽ.sic uͥ in altari uerũ xp̃r corpꝰimmolat᷑ frangit᷑.
& ⁊ manducat᷑ eade xp̃i humanitas q semel passa ẽ. ⁊ resurrecit᷑
nihil pattt᷑ nec enĩ iã morit᷑ morsilli ult᷑ ñ dnabit᷑. Quantũ
potiumꝰ aduiuante do panẽ sc̃m ⁊ calicẽ ꝗͣ de altari sumimꝰ uerũ
⁊uuiũ agnũ di e̾ẽ suomet exbalatu cõꝓbare curauimꝰ ad hoc se ui¬
ait̃ inib p̃sentantẽ ut nos : lanis suis oꝑiat. ⁊ carnibꝰ reficiat
Comedimꝰ qͣntũ potiumꝰ scił caput cũ pedibꝰ intestinis. idẽ tã
diuinitatẽ ꝗ̃ humanitatẽ ⁊ subtilia mysteriꝙ eiꝰ dicta uorantes.
nihilq oĩno qđ solido fidi dente c̃seqͥ ualiumꝰ reliqͣntes. Si qͥd tam̃

Expanded text:
 sic et iste panis visibilis consecratus, cum illa carne quae pependit in nitas nihil passa est, sic ubi in altari verum Christi corpus immolatur, frangitur et manducatur, eadem Christi humanitas, quae semel pas. Quantum potuimus adjuvante Deo, panem sanctum et calicem, quem de altari sumimus, verum et vivum Agnum Dei esse suomet ex balatu comprobare curavimus, ad hoc se jugiter inibi praesentantem, ut nos et lanis suis operiat, et carnibus reficiat. Comedimus quantum potuimus, scilicet caput cum pedibus et intestinis, id est, tam divinitatem quam humanitatem, et subtilia mysteriorum ejus dicta vorantes, nihiloque omnino quod solido f
Abbreviated transcription (Latin):
more ueritatis utrãq scił diuinã parit̃ &humanã cõm̃datã ẽe nat᷑am xp̃i. qͥppe
cũ hodieq plerisq nr̃m huiꝰ modi sermo ñ adosit ad intelligenđu facilis. sũmã tam̃
eiꝰ ł intentionẽ facile erat intelligi. uidł hoc eũ dixisse qͦd xp̃t ipse deberet cre¬
di.S: hoc sołu magnt inuidiȩ &odio ingenti. exrasꝑando suffecit. ꝗͥad modu ca¬
mino ardenti ꝑmodicũ olei satis ẽ iniecisse ut flãma furens repente exunda¬
n ac diffuntdi possit. Pro qͣrebant eũ app̃hendere. uidł ut uincerent sua rabie
tici putant. s hora a se ipso uite amoriis imꝑatore p̃finitã. nemo misit in il

Expanded text:
am pariter et humanam commendatam esse naturam Christi; quippe, cum hodieque plerisque nostrum hujusmodi sermo non adeo sit ad intelligendum facilis; summam tamen ejus vel intentionem facile erat intelligi, videlicet hoc eum dixisse quod Christus ipse deberet credi. Sed hoc solum magnae invidiae et odio ingenti exasperando suffecit, quemadmodum camino ardenti permodicum olei satis est injecisse, ut flamma furens repenti exundari ac diffundi possit. « Ergo quaerebant eum apprehendere, » videlicet ut vincerent sua rabie,tici putant, sed hora a seipso vitae et mortis Imperatore praefinita, « nemo misit in il
Abbreviated transcription (Latin):
trinsset. qͣntomagis domesticos suos abillis infestandos ẽe nouerat. qͣndo in eođẽ doc¬
tͥne miraculo inciꝑent maiora facert. se ipsotam̃ illisdona tͥbuente : Nã ipse in
tẽplo etx dot̃ns. una tantũ linꝗua nicħominꝰ adunã tantũ loqͣbat᷑ gentẽ. c̾dentib
aut̃ inse uadens ad patrẽ hoc daturꝰ erat ut õib linguis om̃iũ ꝗntiũ magnalia
d̃i loqͤrent᷑. nec sołu loqͤrent᷑. s etiã qmagiꝰs ẽ scͥptis inꝗͣ cuncit mundo ipsũ annun

Expanded text:
troisset, quanto magis domesticos suos ab illis infestandos esse noverat, quando in eodem doctrinae miraculo inciperent majora facere, seipso tamen illis dona tribuente? Nam ipse in templo illorum docens una tantum lingua, nihilominus ad unam tantum loquebatur gentem, credentibus autem in se, vadens ad Patrem, hoc daturus erat, ut omnibus linguis omnium gentium magnalia Dei loquerentur, nec solum loquerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ odisse ñpossit. illa causa sit qr testimoniũ ꝑhibent deillo. q̃oꝑa eiꝰ bona
sint. lgit᷑ illos ꝯsultores suos multũ a suo sensu dissentire tã fortt᷑ ꝗͣ suauit̃ osten¬
dit sapia di. ita ut duo qͦlib& magis abinuicẽ differre ñ possint. Simulq qͥ sut᷑m¬
ẽmnnuit. scił manifestationẽ suã sic ꝓcessurã. qͦmͦ pot̾ admute̾ odiũ mundi. uiõ
qante qͥ exaltet capt de torrente inuiabibiturꝰ sit. Et adiungit illud qd̾ ꝯse¬

Expanded text:
mundus odisse non possit, illa causa sit, quia testimonium perhibent, quod opera ejus bona sint. Igitur illorum consultores suos multum a suo sensu dissentire, tam fortiter quam suaviter ostendit sapientia Dei, ita ut duo quaelibet magis ab invicem differre non possint, simulque quinnuit; scilicet, manifestationem suam sic processuram, quomodo potest admittere odium, videlicet quod antequam exaltet caput de torrente in via bibiturus sit . Et adjungit illud q
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ. s ut incȩt̾is plerisq tradiciones suas p̃ferebant t̃dicionib di. sic &¬

Expanded text:
Filium Dei, sed in caeteris plerisque traditiones suas praeferebant tFilium Dei, sed in caeteris plerisque traditiones suas praeferebant t
Abbreviated transcription (Latin):
uideł sic̃ alio loco iã dixi neq uocẽ tiꝰ unꝗͣ audistis. neq spetit̃ eiꝰ uidistis.
go scio eũ q ab illosũ. &ipse memisit. S cit ebene scio eũ utiq ab inicio añ¬
qͣtalis ego fierẽ : q̃le me uos scire potestis diẽntes. s ħt scimꝰ undesit. Et unde hoc
.xi. illu nescits. Uos enĩ ab illo estis facti ł crrati. ego aut̃ simplicit᷑ & absolute sũ.
q ñ me creauit aut fecit s genuit. &ut talifferẽ qͣ scire uos possets. ipse me misit
Neꝗͥ dixceritis ł me hoc sołu eẽ qͦd scitis unde sim. ł xp̃m illd̾ sołu ẽe qͦdnemo sciat
unde sit .i. nec sołu filiꝰ hõrs. nec sołu filiũ dĩ. s. utrũq simul. &qͦd scire potestisun¬
de sit. & qͦd nemo sciat unde sit .i. &filiũ hõis parit̃ & filiũ dĩ. Ftec dic̃s dns. esti¬
mationẽ illoꝵ de xp̃o ñ sołu ñ sołu ñdiminuit. s &inmaiꝰ auxit. Illi nanq ñ
soliti erant. generationẽ ciꝰ qͥs enarrabit. ut sentirent ilłu fore c̃substantiałe

Expanded text:
oco jam dixi: « Neque vocem ejus unquam audistis, neque speciem ejus vidistis . » « Ego scio eum, qui ab illo sum, et ipse me misit, » scio et bene scio eum, utique ab initio antequam, talis ego fierem, qualem me vos scire potestis, dicentes: « Sed hunc scimus unde sit. » Et unde hoxi, illum nescitis. Vos enim ab illo estis facti vel creati, ego autem simpliciter et absolute sum, quia non me creavit aut fecit, sed genuit, et ut talis fierem, quem scire vos possetis, ipse me misit. Ne igitur dixeritis, vel me hoc solum esse quod scitis unde sim, vel Christum illum solum esse quod nemo sciat unde sit, id est nec solum Filium hominis, nec solum Filium DFilium hominis pariter et Filium Dei. Haec dicens Dominus, aestimationem illorum de Christo non solum non diminuit, sed et in majus auxit. Illi namque non soliti erant: « Generationem ejus quis enarrabit , » ut sentirent illum esse consubstantialem
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps. Tempͦflendi. & tẽpꝰ ridendi. Tempꝰ plangendi. &tẽpꝰ saltandi. Au¬
diant hoc stulti. qͥ contionantẽ inplateis sapĩam despicumt. & q nec au¬
res nec ocłos ħnt incapite suo. s infinib t̾re. ñ discernunt tẽpora hec.
s pͥmũ tẽpꝰstendi. & deinde tẽpꝰ ridendi. pͥtẽpꝰ plangendi &p̾ca tẽpꝰ saltandi. Nec
inꝗͣ̃ tẽpora qr ñ disc̾nunt intẽpestiuos p̃ripiunt risus. & inuissis atq inmatis ⁊ tͥpu¬
statũ decede aliũq longȩ diusũ a& ctͣriũ succ edẽ. necẽt ẽ derisu ad fletũ. de sal
qͣre s inpała ẽt. & manifestas tt ip̃m mundo : lta plane faciã s ip̃a manifestatio

Expanded text:
deinceps: « Tempus flendi, tempus ridendi, tempus plangendi et tempus saltandi . » Audiant hoc stulti, qui concionantem in plateis sapientiam despiciunt, et qui nec aures, nec oculos habent in capite suo, sed in finibus terrae non discernunt tempora haec, rius tempus plangendi, et postea tempus saltandi . Haec, inquam, tempora, quia non discernunt, intempestivos praeripiunt risus, et injussis atque immaturis tripustatum decedere, aliumque longe diversum et contrarium succedere, necesse est de risu ad fletum, de saltquaeres in palam esse, et manifestabis teipsum mundo? Ita plane faciam, sed ipsa manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ dict᷑us sũ hoc ẽ corpꝰmeũ ⁊ inuino de qͦ dict᷑us sũ. hic ẽ sangius
m̃s̃. inuisibilit̃ opant᷑ ut ue caromea sit: sanguis m̃s. ñ mutata
ea tͥnsecus corꝑi accidentibꝰ hoc agt̃. ut m̃bra mea sint. renouati
respectu corpꝰ meũ plenitudo mea dicat᷑: sit. Hec tͥa s̃ sermonis
huiꝰ increm̃ta quq intelligendo sola fides ẽ meritũ.nã ipsꝙ in¬
tellectꝰ uerȩ ⁊ magnȩ fidi dignũ ẽ p̃miũ. Primũ ẽ illd in qͦ isti fide¬

Expanded text:
vino, de quo dicturus sum: « Hic est sanguis meus, » invisibiliter operantur, ut vera caro mea sit, et sanguis meus, non mutata extrinsecus corporis accidentibus, hoc agunt ut membra mea sint, renovati respectu corpus meum, plenitudo mea, dicatur et sit. Haec tria sunt sermonis hujus incrementa, quorum intelligendorum sola fides est meritum. Nam ipsorum intel
Abbreviated transcription (Latin):
uo cͥtũdederĩ me canes multi. Frustra laboret hic intentio scͥbentis. net enĩħc
lat̾tũ neqͥssimoꝵ. canũ u̾bis posset ullomͦ ꝯseqͥ. S hoc mirari liret. qͣlit̃ isti homi¬
cide insipientes &maligni. homicidiũ qͦd m̃te tͣctant cũ tanta responsionis
amaritudine anegando ofitent᷑. & ꝯfitendo negant. Ita sͥ otͣris. ad eo furo¬
re ebriis̃. tanta uiueneni ardentis insaniunt. Quȩ enĩ res generare solet.
du eos u̾bis ꝯtendere diẽndo. egodemoniũ ñ habeo. s uerũ dico. q uos me

Expanded text:
cumdederunt me canes multi . » Frustra laborat hic intentio describentis. Neque enim hunc latratum nequissimorum canum verbis posset ullo modo consequi. Sed hoc mirari licet, qualiter isti homicidae insipientes et maligni, homicidium quod mente pertractant, cum tanta responsionis amaritudine, et negando confitentur, et confitendo negant. Ita sibi contrarii sunt, tanta vi veneni ardentis insaniunt. Quae enim res generare solet hcendum eos verbis contendere dicendo: « Ego daemonium n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nulla uite sacm̃ta ad eiꝰde ordinis habitũ ꝑuenerit uniu̾sa bonitatis
to malus factus ẽ .s q malus erat iccͥco ad opꝰ necessarix ab eo qͥmalis bene uti
nouit electꝰ ẽ. & apd̾ ilłu semꝑ ꝓmalo habitꝰ ẽ. malo inꝗͣ ñneqͥcia naturali

Expanded text:
per nulla vitae sacramenta ad ejusdem ordinis habitum pervenerit, universa bonitatis per nulla vitae sacramenta ad ejusdem ordinis habitum pervenerit, universa bonitatis to malus factus est, sed quia malus erat, idcirco ad opus necessarium ab eo, qui malis bene uti novit, electus est, et apud illum s
Abbreviated transcription (Latin):
huic qͦ sac̃m̃to ilłu neq̃ꝗͣ int̾fuisse. Nã cũ accepisset buccelła qͣt̾ditor designatꝰ
ẽ. ex uit ꝯtinuo. Puã utiq burcelłã neo eũgłistax nec docioꝵ qͥsquã c̃sentit
buccella denotatꝰ ẽ fuerat impletũ. & agni carnes cum apłis cõmederat
assũ psit panẽ qͥc̃fortat cox. hõrs & aduerũ pasche tͣnsg̃sss ẽ sac̃m̃tũ ut
qͦmͦ in p̃siguratione eiꝰ melchi sedech sũmi di sac̾dos panẽ &iunũ offe¬
rens fecerat. ipse qͦ inueritate sui corporis & sangͥnis rep̃sentaret. Qđ cũ
excȩt̾is eugłistis ordine manifeste ꝑspicuũ sit. solꝰ lucas qͥbda alit̾ sen¬
tiendi occasionẽ dedit. ñ qͣtypici pasche & sacre eucharistiȩ pdictũ
ordinẽ p̃posterau̾it łminꝰ aꝑte dixerit qͥ cȩti. s qr u̾ba qͦ de traditore suo
seccre eutharistie t̃ditionẽ p̃scbens. u̾ba qͦ in pͥori cena dixerat t̾ibis que
pꝰ dicta s̃ c̃texuit. Cum itaq uidas dispositus qͥd̾e ad apłastũ fuerit s

Expanded text:
huic quoque sacramento illorum nequaquam interfuisse. Nam, cum accepisset buccellam, qua traditor designatus est, exivit continuo: quam utique buccellam, nec evangelistarum, nec doctorum quisquam consentit ost typicum Pascha, cujus buccella denotatus est, fuerat impletum, et Agni carnes cum apostolis comederat, assumpsit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum Paschae transgressus est sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech summi Dei sacerdos, panem et vinum offerens, fecerat, ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. Quod cum ex caeteris evangelistis ordine manifesto perspicuum sit, solus Lucas quibusdam aliter sentiendi occasionem dedit, non quod typici Paschae et sacrae eucharistiae praedictum ordinem praeposteravit, vel minus aperte dixesacrae eucharistiae traditionem praescribens, verba quae in priori coena dixerat, verbis quae post dicta sunt, contexuit. Cum itaque Judas dispositus quidem ad apostolatum fuerit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
illi uitȩ sacram̃ta tͣdere debuerat: Ad hec inꝗͣ. Salutis nr̃e sa¬
cram̃ta in xp̃i passione. morte. & resurrectione condita sͣ. In passio¬
ne qͥppe idest sub ipso passionis articło. corporis & sanguinis ipsius
eucharistia pͥmũ ab illo c̃seerata ẽ. Deb aptismo qͦq qͤrentibꝰ ꝑ spi¬
cuũ ẽ. sic̃ ubiq & maxime ẽtra qͦsdã grec& sc̃e romane eccłe de

Expanded text:
 inquam, salutis nostrae sacramenta, in Christi passione, morte et resurrectione condita sunt. In passione quippe, id est, sub ipso passionis ejus articulo, corporis, et sanguinis ipsius eucharistia primum ab illo loco consecrata est. De baptismo quoque quaerentibus perspicuum est sicut ubique et maxime contr
Abbreviated transcription (Latin):
nire solet eanimia securitate. n ł p̃sũptione iusficiȩ. statĩ uanũ
⁊ipiuidu hominẽ manꝰ antiqͥ peecatoris foris inuenit. ũ ilłu abono
minũ inteamine ala d̾ni sperent.: desemetipsis humilit̾ sentien¬
tes ñ eccaltent aiãm suã oportune in casu aliq sollicito timore de¬
pͥmunt᷑ nosq õs exemplo illo erudim. ut cũ paries ꝓximꝰ ardet
dit̃ filiꝰ ł ꝓpinquus. ad distinctionẽ uidȩ ałt̾iꝰ qͥ ⁊ ipse ad distictio
uolens. idon eã rationẽ subiungit dicens. Hic enĩ erat eũ t̃daurꝰ
cũ unꝰ e̾ẽt de duodecĩ. Et enĩ diabolus ñ nat᷑e s pessimi accr
dentis grecũ nõ um̃ ẽ.⁊ int̃p̃tat᷑ deorsũ fluens Quonor̃e recte
altitudine cęli c̃ũ santiũ marimꝰ uicio suo deorsũ fluensꝓsuꝑbiã
ad ꝓfunđu inferni deuolutꝰ factꝰ oꝑe ẽ. ⁊ dictꝰ noĩe diabolus at uͦ
uidas deorsũ flucit. ⁊ ipsã eiꝰ defluaionẽ eugłi sta patent̃ exp̃ssit

Expanded text:
e solet ex nimia securitate vel praesumptione justitiae, statim vanum et improvidum hominem manus, antiqui peccatoris foris invenit, ubi illum a bominum in tegmine alarum Domini sperent , » et de semetipsis humiliter sentientes non exaltent, animam suam, opportune in casu aliorum sollicito timore deprimuntur, nosque omnes exemplo erudimur, ut cum paries proximus ardet ditur filius vel propinquus, ad distinctionem Judae alterius, qui et ipse ad distinctiovolens, idoneam rationem subjungit, dicens. « Hic enim erat eum traditurus, cum dentis Graecum nomen est, et interpretatur deorsum fluens. Quo nomine recte altitudine coeli conversantium maximus, vitio suo deorsum fluens per superbiam ad profundum inferni devolutus, factus opere et dictus est nomine diabolus. At vero Judas deorsum fluxit, et ipsam ejus defluxionem Evangelista patenter expressit,
Abbreviated transcription (Latin):
sese sac̃m̃tis inmergat. Plane diffiteri neqͦunt qͥn plurimi ⁊ mali ẽeꝰ
tanto mune fungi dõ ꝑmittente p̃ualeant. Qui ⁊ uidȩ innullo
dissimiles pecunias quaa cupiditate xp̃o ad herent ͥmet aggre¬
gant ⁊ sacros loculos inpotestate habentes eccłe reditꝰ saclego
raptu ex portant. Qđ gͦ. Nũ qͥd ignorans aut in iuste disponens

Expanded text:
unt, quin plurimi et mali esse, et tanto munere fungi, Deo permittente, praevaleant. Qui et Judae in nullo dissimiles, pecunias, quarum cupiditate Christo adhaerent, sibimet aggregant, et sacros loculos in potestate habentes, Ecclesiae redditus sacrilego raptu exportant. Quid ergo? nunquid ignorans aut injuste disponens
Abbreviated transcription (Latin):
mitere debebat sac̃ apłici ordinis ministeria. Ergo inqͥunt
ante riunã bonꝰ erat. apłi co fastigio ñ minꝰ cet̾is coapłis dignꝰ
erat. Nec enĩ inqͥunt aut falli potuit ut indigutatẽ eiꝰ nesci¬
rit. aut indigna agere ut indigno scm̃ ministeriũ delegaret.
suosq illi familiariꝰ lo culos cõmiteret. Utsq una responsione
satis faciendu ẽ. Primũ qͣrimꝰ abeis utrũ hodieq aliqͥs uidas¬

Expanded text:
mittere debebat sacra apostolici ordinis ministeria? Ergo, inquiunt, mittere debebat sacra apostolici ordinis ministeria? Ergo, inquiunt, ante ruinam bonus erat; apostolico fastigio non minus caeteris coapostolis dignus erat. Nec enim, inquiunt, aut falli potuit, ut indignitatem ejus nesciret, aut indigna agere ut indigno sanctum ministerium delegaret, suosque illi familiarius loculos committeret. Utrisque una responsione satisfaciendum est. Primum quaerimus ab eis: Utrum hodie Judas
Abbreviated transcription (Latin):
suã. uideł eo qđ aiã impii deorsũ fluxerit ⁊ ñ alit̃ nͥ deorsũ flu¬
endo impia facta sit. recte d̾ns istũ impietatis signiferũ cuiꝰ aia
totis conatibꝰ inꝑditionis suȩ lacũ ꝓfundu a sublimi apłici culmi¬
nis honore defluebat diabołu appellat qͦ ad huc in hẏpocrisi apłi¬
cũ munꝰ exeqͣnie neqͥor nemo retro abierat. Hunc ꝑditionis si¬
liũ cur dns ad apłatũ elegerit pleriq disputant. simalȩ intentio¬
nis ilłu ẽe nouerat. ꝗͣ utiq qͣlis e̾ẽt ignorare ñ pot̾at qͥ noũ or̃a. Et s̃
ñ nulli qͥ bonũ illu fuisse c̃tendant ante runã alioqͥn ñ decuisse
dnm nrm̃. ut uocaret illu ad tanti ordinis ꝗrãm. Si enĩ inqͥunt
inminist᷑s xp̃i : dispensatoribꝰ mysteriq di rep̃hensibile ⁊ illicitũ
udicat᷑ eis qͦs indignos e̾e nouerint manꝰ imponi p̃cipit᷑q illisut
uideant. qͣntomagis: sũme iustꝰ: sũma uisticia nulli indigno cõ¬

Expanded text:
icet, eo quod anima impii doersum fluxerit, et non aliter, nisi deorsum fluendo, impia facta sit, recte Dominus istum impietatis signiferum. cujus anima totis conatibus in perditionis suae locum profundum, a sublimi apostolici culminis honore defluebat, diabolum appellat, quo adhuc in hypocrisi apostolicum munus exsequente nequior nemo retro abierat. Hunc perditionis filium cur Dominus ad apostolatum elegerit, plerique disputant, si malae intentionis illum esse noverat, quem utique, qualis esset, ignorare non poterat, qui novit omnia. Et sunt nonnulli qui bonum illum fuisse contendant ante ruinam, alioquin non decuisse Dominum nostrum, ut vocaret illum ad tanti ordinis gratiam. Si enim inquiunt, in ministris Christi et dispensatoribus mysteriorum Dei reprehensibile et illicitum judicatur eis, quos indignos esse noverint, manus imponi ; praecipiturque illis, ut videant; quanto magis summe justus, et summa justitia, nulli indigno com
Abbreviated transcription (Latin):
t̃fice pot̾ant nom̃ nescut᷑. E cordis illoꝵ habitator homicida diabolus sic eosa¬
gebat. ut odio dictante nom̃ salutis ñ possent ĩmonollent attingere. Et mur¬
mur multꝰ erat de eo inturba. Murmur multꝰ .i. multa erat dissensio. multa
recte dic̃nda. Nã sedicio recte dr̃: ubi partib adu̾sus alterutrũ ꝯflictantib diuisa
respublica hostili disc&da ꝑiclitat᷑. ita ut laborante offo. ñ leuit᷑ p̃sidali dicione
di. &iuidici netessitas fit audiendi. At oͦpuer iste electꝰ suꝑ ꝗͣ d̾s̃ pat̃ posuit sp̃m
suũ ut iudiciũ g̃ntib ꝓferat ñ ꝯtendit neq clamauit nec audita ẽ foris in pla¬

Expanded text:
terficere, poterant nomen nescire? Ergo cordis illorum habitator homicida diabolus, sic eos agebat, ut, odio dictante, nomen salutis non possint, imo nollent attingere. « Et murmur multus de eo erat in turba. » Murmur multus, id est, multa erat dissensio; multa,recte dicenda. Nam seditio recte dicitur, ubi partibus adversus alterutrum conflictantibus divisa respublica hostili discordia periclitatur, ita ut laborante officio non leviter praesidiali di, et judici necessitatis fit audiendi. At vero puer iste electus, super quem Deus Pater posuit spiritum suum, ut judicium gentibus proferat, non contendit neque clamavit, nec audit
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ m̃dose desc̃bebant. Dix̃ gͦ cis iħc. Nolite murmurare inuicẽ. Ne¬
mopotẽ uenire ad me. nͥ pat̃ qͥ misit me attaerit eũ. Murmuran¬
tes corripiens ne forte ñ intellexerint magnifice patrẽ aliũ maiorẽ
inꝗ̃ potẽ uenire ad hoc ut ñ esuriat neq sitiat nͥ pat̃ qͥ misit mȩ atiãe¬
rit cũ Hoc plane maiꝰ ẽ ꝗͣ ioseph. qr dixerant ñne hic̃ ẽ iħo filiꝰ ioseph.

Expanded text:
Nolite murmurare invicem. Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. » Murmurantes corripiens, ne forte non intellexerint magnifice Patrem alium, majorem inquam, potest venire ad hoc, ut « non esuriat neque sitiat, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum. » Hoc plane majus est quam Joseph. Quia dixerant: « Nonne hic est filius Joseph?
Abbreviated transcription (Latin):
effusores sanguinis xp̃i qͥusq hodie maledicunt xp̃m insmagogis suis. he¬
reditariũ aparentib sus suꝑ se portantes eund̾e sangͥnẽ xp̃i. Dicimꝰ enĩ eos
significatione .i. qͦ necbona nec mala sit. nã inxp̃o iltunec circucisio. nec p̃putiũ. nec
gentilis. nec uideus. s sola fides reqͥrit᷑. media inꝗͣ significatione iudeos dms om̃s
qͥcunq carnilignatione s̃ iudaici g̾nis. simulq eõs qͤcũ eẽnt beniamine stirpis re¬
mansert̃ inparte dauitici regni. ad quoꝵ distinctionẽ cet̾i isrłite dicti s̃ samari

Expanded text:
effusores sanguinis Christi, qui usque hodie maledicunt Christum in synagogis suis, haereditariam a parentibus suis super se portantes eumdem sanguinem Christi. Dicimus enim eos significatione, id est, quae nec bona, nec mala sit; nam in Christo Jesu nec circumcisio, nec praeputium nec gentilis, nec Judaeus, sed sola fides requiritur . Media, inquam, significatione Judaeos dicimus omnes, quicunque carnali generatione sunt Judaici generis, simulque eos qui cum essent Benjamine stirpis remanserunt in parte Davidici regni, ad quorum distinctionem caeteri Israelitae dicti sunt Samari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult inuideã ambulare mortisq ministris licentiã ł oportunitatẽ sceleris ꝑmitt̾e.
E ortitudinis uͦẽ q̃ in mediũ in imicis. suoꝵ ascendit & docet diȩ festo mediante.
qͦdam iubens morti inhianti ut foris excubet. suũq ꝑmissũ expectet. morituri
arbitrio frenata. dimꝑu ciꝰ capistroligata. Nec enierrabat intuta potestatis eiꝰ
oscientia. qͣ& hetodi mandauerat qͣrenti se occidẽ. ite inqͥens dicut uulpi
illi ecce eicio demonia. & sanitates ꝑficit hodie &tras. & t̾ria diȩ ꝯsũmor.¬
añc docens indomossui. sua qͦ nda habitatione qͦ nc̃ sͥ facta erat spelunca yen
pheyȩ & pꝰmodu fut᷑o festo ȩntenioꝵ & int̾rio pasthe festo tetũ omors ago¬
niħor. Et mirabant᷑ iudai dic̃ntes. Quomͦ hic litt̾as scit cũ ñdidicerit. Aomi¬
ratio uidaica penalis &impatiens ad audiendũ detͣhentis in uidie liuor ẽ. qͣurgente
du sapiȩ docñtis neqͦunt obuiare. saltẽ exp̃sũptione magisteri nitunt᷑. ꝑsonã illiꝰ

Expanded text:
ittere. Fortitudinis vero est, quod in medium inimicorum suorum ascendit, et docet in festo mediante quodammodo jubens morti inhianti, ut foris excubet, suumque promissum exspectet, morituri arbitrio frenata, et imperii ejus capistro ligata. Nec enim errabit in tuta potestatis suae conscientia qua et Herodi mandaverat quaerenti se occidere. « Ita, inquiens, dicite vulpi illi: Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio, hodie et cras et tertia die nc docens in domo Patris sui, sua quondam habitatione, quae nunc sibi facta erat spelunca hyenpegiae, et postmodum futuro festo Enceniorum, et in tertio Paschae festo secum mors agonizor. « Et mirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? » Admiratio Judaica poenalis impatiens ad audiendum, detrahentis invidiae livor est, qua urgente, dum sapientiae docentis, nequeunt obviare, saltem ex praesumpti
Abbreviated transcription (Latin):
& maccimã cõmemorationem eiꝰ tota fide suis ĩstrum̃tis arma¬
ta c̃uenimꝰ. Nã nos gustauimꝰ & uidimꝰ. idõq & murmurantes
ac dicentes durus ẽ hic sermo ñ audimꝰ: econtra respondentes
nequaꝗͣ. s reuera suauis ẽ dñs.¬
gt᷑ eade quȩ hactenꝰ in eccła tolerat᷑ discordantiũ & c̃traria di¬
centiũ ꝑmixtio iã tc̃ in illo disepłoꝵ paruo cȩtu multũ diu̾sa
m̃te dnm̃ nrm̃ audiebat. Nam & qui dicebant᷑ discpłi deterus
murmurauerunt cet̾is iudeis. Mags qͥppe diffidentiã suã ex¬
primunt dicñdo durus ẽ hc sermo. quis potest eũ audire : quã
illi dũ dicerent quomͦ potest hic nob̃ carnẽ suã dare ad mandu

Expanded text:
et maximam commemorationem ejus, tota fide suis instrumentis, armaet maximam commemorationem ejus, tota fide suis instrumentis, armata convenimus. Nam nos gustavimus et vidimus, ideoque murmurantes ac dicentes: « Durus est hic sermo, » non audivimus, econtra respondentes, nequaquam, sed revera, « suavis es eadem quae hactenus in Ecclesia toleratur discordantium et contraria dicentium permistio, ita tunc in illo discipulorum parvo coetu multum diversa mente Dominum nostrum audiebat. Nam et qui dicebantur discipuli, deterius murmuraverunt caeteris Judaeis. Magis quippe diffidentiam suam exprimunt, dicendo: « Durus est hic sermo, » quis potest eum audire? quam illi dum dicerent: « Quomodo potest hic nobis carne
Abbreviated transcription (Latin):
sẽt᷑ omnẽ fide totens xp̃c patit᷑ ł morit᷑ qͦtiens hic panis inm̃sa dnica
sibiliscũ inuisibili filiodi unũ factꝰ sit. aries aut̃ ille cũ ysaac ꝓqͦ eide
are impositꝰ ẽ unũ e̾ẽ ł fieri ñ potuerit. Nã di filiꝰ ide ds ⁊ ho ħt in se
uirtutẽ effectuã qͣs uniat panẽ istũ uisibiłe ysaac aut̃ ilłu sͥ c̃cor¬
porare salua ut̃q substantia ñ pot̾at arietẽ. ꝓiñ illio infigura in mo¬
latꝰ ẽ ysaac inariete. hic in pane ⁊ uno inmolat᷑ di filiꝰ incarnis: san¬
quinis sui ueritate. Nonne sic̃ eode gladio pat̾ abraħa inmolauit ari¬
etẽ q eduxerat adinmolandu filiũ. sic sac̾doscũ astante ppło panẽ ⁊ ui¬
ad ẽe ⁊ cũ ipse dixerit ubicũq fuerint duo ł tͦs c̃ gregati in nor̃e meo
ibi sum ĩmedio eoꝵ: tc̃ uͦ multomagis ĩ medio nr̃m ad ẽẽ &
altari suo in cũbere. ubi ñ quomꝰcũq s ad faciendã hanc ꝓpriã

Expanded text:
toties Christus patitur vel moritur, quoties hic panis in mensa Dominica sibilis cum invisibili Filio Dei unum factus sit, aries autem ille cum Isaac, pro quo eidem arae impositus est , unum esse vel fieri non potervirtutem effectivam, qua sibi uniat panem istum visibilem. Isaac autem illum sibi concorporare, salva utraque substantia, non poterat arietem. Proinde illic in figura immolatus est Isaac in ariete, hic in pane et vino immolatur Dei Filius in carnis et sanguinis sui veritate. Nonne, sicut eodem gladio pater Abraham immolavit arietem, quem eduxerat ad immolandum filium, sic sacerdos cum astante populo panem et viadesse, et cum ipse dixerit: Ubicunque fuerint duo aut tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum; tum vero multo magis in medio nostrum adesse et altari suo incumbere, ubi non quocunque, sed ad Taciendam hanc propriam
Abbreviated transcription (Latin):
mandu caueritis carnẽ filii hõĩs ⁊biberitis
eiꝰ sangui¬
nẽ ñ habebitis uitã in uob̾. nulliꝰ animantis
caro cũ uita sua potẽ manducari ł sanguis ebibi. Hoc ab hor̃e ut
possit fieri ł abestia đu fit. notũ ẽ animal trucidari. łgo nulli
hoc pacto carnẽ meã ad manducandu daturꝰ sũ. saro enĩ mea

Expanded text:
anducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis, » nullius animantis caro cum vita sua potest manducari, vel sanguis ebibi. Hoc ab homine ut possit fieri, vel a bestia dum fit, notum est animal trucidari. Ego nulli hoc pacto carnem meam ad manducandum daturus sum. « Caro » enim mea
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmemorationẽ eiꝰ frangit. : hc inqͥunt sermodur: ẽ. Etiã s paulus
qͣmꝰ fieri possent ea qͣ audiebant. tam̃ sermonis eiꝰde suauitatẽ sentie¬
humili beniuolentia sanatũ habentes cordis palatũ. hoc de illo sentie¬
bant. quł ailipe ⁊ pinguedine ueritatis: sapĩe ñ carebant. ea ꝗͣ tã reue¬
rende auctoritatis magister dignabat᷑ ꝓponẽ⁊ sũmissa m̃tẽ ex pecta¬
onis articło manducandi corpꝰ: bibendi sanguinẽ suũ mͦdu ilis Pordi¬
nẽ tͣdidit ⁊ deiñ spm̃ ueritatis misit qͥ doc̾et illos oẽm ueritatẽ. deincep
⁊ipsi sermonis huiꝰ suauitatẽ gustauert̃⁊ nob gustanda dictis parit̃:
sc̃ptis apposuert̃ Adiuuante aut̃ eodẽ spũ ut nosqͦq gustare: saꝑe
possimꝰ sic̃ cet̾a. sic zilła sup̃dictã obiectiuncuła uire explodenda imꝓ¬

Expanded text:
in commemorationem ejus frangitur. Et « hic, inquiunt, sermo durus est, » etiam si Paulus quomodo fieri possent ea quae audiebant, tamen sermonis ejusdem suavitatem sentiehumili benevolentia sanatum habentes cordis palatum, hoc de illo sapiebant, quod adipe et pinguedine veritatis et sapientiae non carebant, ea quae jam reverendae auctoritatis magister dignabatur proponere, et submissa mente exspectaonis articulo manducandi corpus et bibendi sanguinem suum, modum illis vel ordinem tradidit, et deinde Spiritum veritatis misit, qui doceret illos omnem veritatem ; deinceps et ipsi sermonis hujus suavitatem gustaverunt et nobis gustandum dictis pariter et scriptis apposuerunt. Adjuvante autem eodem spiritu, ut nos quoque gustare et sapere possimus, sicut caetera, sic et illam supradictam
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ Et filiũ hõrs dico ñ filiũ di ne me eaistim etis dixisse q carne
ab euntes uidẽ ñ mertamini qͣndo ascenda incełu. uidentibꝰ illis
qͥ mecũ ꝑseuerabt usq in finẽ discipłis meis. attam̃ ascendisse me
udebitis. tc̃ qñ uenientẽ cũ nubibꝰ cũ tota carne sua ħe eunde filiũ
hor̃s uidebit oĩs ocłs. tc̃ intelligetis qđ iniuste sermonẽ ħe duriciȩ
coargueritis. qđ male senseritis. qđ peiꝰ ñ ex pectata magistri do¬
ꝗͥna. nimis cito retrorsũ scandalihati abieritis. Notanđu qđ cũ

Expanded text:
possunt. Et Filium hominis dico, non Filium Dei, ne me existimetis dixisse, quod carne possunt. Et Filium hominis dico, non Filium Dei, ne me existimetis dixisse, quod carne abeuntes, videre non mereamini, ascendam in coelum videntibus illis, qui mecum perseverabant usque in finem discipulis meis . Attamen ascendisse me videbitis tunc, quando venientem cum nubibus , cum tota carne sua, hunc eumdem Filium hominis videbit omnis oculus, tunc intelligetis quod injuste sermonem hunc duritiae coargueritis, quod male senseritis, quod pejus non exspectata magistri doctrina nimis cito retrorsum scandalizati abieritis. Notandum quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentẽ uͥ erat pͥus. Deficit hoc loco ẽgue sermo qͣsi irate
m̃tis. scandału illꝙ motu ill& ł anĩ adu̾sione dignũ ex pͥmens
cu sermonis defectio ẽgruit. Ergo in qͥt quõ ⁊ uos qͥ dicebamini
discipłi mer. ñ scđm disciplinȩ ordinẽ apꝓpingͣtis pedibꝰ magist᷑.
ut aure submissa ex pectantes de doctͥna uitȩ et̃nȩ acciꝑe digni
uidicemini s eẽtra scandali hamini: ꝓpositionẽ meã indisci¬
plinate calupniamini. icc̾co ñ ego uobrs eande ꝓpositionẽ a ꝑiã
cuiꝰ solutionẽ uos neqꝗ digna qͣstione pulsando c̃seqͥ meremini
Noc nẽ dico qł uob̾ ipsis sentientibꝰ c̃stat ualde repugnare ur̃o
carnali sensui scił ascensurũ filiũ hoĩs u̾ erat pͥus. Nã filiũ hoĩs ascen¬
dere incełu ⁊ carnẽ eiꝰ sic manducari. sanguinẽq eiꝰ sic ebrbi qͦmͦ
uos intelligitis. om̃ino repugnantia s̃. simulq ẽẽ łfieri nullatenꝰ

Expanded text:
oc loco congrue sermo, quasi iratae mentis scandalum illorum motu illo vel animadversione dignum exprimens, cui sermonis defectio congruit: Ergo, inquit, quoniam et vos, qui dicebamini discipuli mei non secundum disciplinae ordinem appropinquantis pedibus magistri, ut aure submissa exspectantes de doctrina vitae aeternae accipere digni judicemini, sed econtra scandalizamini, et propositionem meam indisciplinate calumniamini, idcirco non ego vobis eamdem propositionem aperiam, cujus solutionem vos nequaquam digna quaestione pulsando consequi meremini. Hoc nunc dico quod vobis ipsis consentientibus constat valde repugnare vestro carnali sensui, scilicet ascensurum Filium hominis ubi erat prius. Nam Filium hominis ascendere in coelum, et carnem ejus sic manducino repugnantia sunt, simulque esse vel fieri nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓdẽ qͥcꝙͣ Nã spc̃ ẽ qͥ uiuificat. Cũ gͦ hec dic̃ nũ qͥd sensũ destruit
seͥptũ in suꝑioribꝰ dictis Immo supplet ac ꝑficit. ne talia car¬
nis eiꝰ frusta nos infractione panis dnici manducare arbit᷑m̃.
qͣlia m̃bra eiꝰ de posita debigno. ⁊ posita s̃ inmonum̃to. scrł carnẽ
sine aiã sine spũ. sine uita. Talif caro ñ ꝓdẽe̾t qͥcꝗͣ immo ⁊ maiore
suũ uide corruptionẽ. ⁊ sic eũ manducarent qͦmͦ intellex erant isti
qͥ scandalihabant᷑ ñ ualentes ferre qͣsi durũ sermonẽ Iałe oĩno
idẽ eranimẽ carnẽ : sanguinẽ existimare nos uetat in pane ⁊ ca¬

Expanded text:
ificat. » Cum ergo haec dicit, nunquid sensum destruit scriptum in superioribus dictis? Imo supplet et perfici, ne talia carnis ejus frusta nos in fractione panis Dominici manducare arbitremur, qualia membra ejus deposita de ligno, et posita sunt in monumento, scilicet carnem sine anima, sine spisuum videre corruptionem , » et sic eum manducarent, quomodo intellexerant isti, qui scandalizabantur, non valentes ferre quasi durum sermonem. Talem omnino, id est, exanimem carnem et sanguinem existimare nos vetat in pane et ca
Abbreviated transcription (Latin):
cis suffic̾e ut unꝰqͥsq modicũ qͥd acciꝑet. atq ido uix centũ hores ad
uitã ꝑtinge̾ posse. cũ coprosa multitudo hoĩnũ aduitã ꝑtinentiũ
nulli nͥ soli donumerabilis sit. Et qͥde ñ ad eomirũ fuerit rudes disci
magis ꝗ̃ solido cibo tẽ tp̃ris opꝰẽẽt s iñ culpandi erant. ⁊ inde iudiciũ
ꝓtemeritate incidebant. qr ñ sui sentꝰ tarditatẽ ł inpotentiã ẜ ma¬
gistri sermonẽ incusabant. ⁊ duricie arguebant. Illis inꝗͣ isto sensu
durꝰ hic sermo uidebat᷑ istis aut̃ qͥ hodieqͦ murmurant : litigant
cũ ueritatẽ corꝑis: sanguinis d̾ni defendimꝰ alias obcausas magnã
uidem̃ sonare duritiã. Ilam p̃ter suꝑiꝰ dictas & ꝓposse reꝑcussas
difficultates. ñ sermonis s cordis ipsoꝵ quibꝰ bonꝰ & suauis sermo
iste durus eẽ uidet᷑ cũ argum̃tosa fide ꝑ auctoritatẽ euqłicam ar¬
tati fuerint ut negare ñ possint hoc dñi corpꝰ illud ẽẽ qđ ꝓnob̃ tra¬

Expanded text:
es ad vitam pertingere posse, cum copiosa multitudo hominum ad vitam pertinentium nulli, nisi soli Deo, numerabilis sit. Et quidem non adeo mirum fuerit, rudes discipmagis quam solido cibo tunc temporis opus esset, sed inde culpandi erant, et inde judicium pro temeritate incidebant, quia non sui sensus tarditatem vel impotentiam, sed Magistri sermonem incusabant et duritiae arguebant. Illis, inquam, isto sensu durus hic sermo videbatur, istis autem qui hodieque murmurant et litigant cum veritatem corporis et sanguinis Domini defendimus, alias ob causas magnam videmur sonare duritiam. Nam praeter superius dictas, et pro posse repercussas difficultates, non sermonis, sed cordis ipsorum, quibus bonus et suavis sermo iste durus esse videtur, cum argumentosa fide per auctoritatem evangelicam arctati fuerint, ut negare non possint, hoc Domini corpus illud esse, quod pro nobis tra