comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leue tribulationis: qͦd supra modũ in
sublimitate eternum pondꝰ głe oꝑatur
in nobis: Durum ẽ breuissimo et leuis¬
simo labore cruciatꝰ illos et torm̃ta re¬
dimere. que nullus terminus finiatꝰ nul¬
lus animus sufficiat cogitare: Durũ uob̃
uidecur cum dicitur agite penitentiã.
Erratis: s audituri estis aliqͣndo asꝑũ
uerbum: sermonẽ durum auditionem
malam. Ite maledicti in ignẽ eternum.
Ita dico uobis hoc timete. hoc durum
reputate: et inuenietis quia ugum dm̃
suaue ẽ. et onus eius leue. Sim seipso
suaue illud credere necdũ potestis: ut
hoc ñ ignoratis. qm̃ huiꝰ comparatiõe
suauissimũ ẽ. ¶ Uos autẽ fr̃s mei. uos
pennati ante quoꝵ ocłos frustra iacit᷑
rece. uos qui diuitias huiꝰ scłi penitus
reliquistis. quid timeatis a uerbo asꝑo:
quando iam liberati estis a laqueo: Fẽ¬
lix tu iditum. ꝓ quo psalmi qͥdam inscͥp¬
ti sunt: qui transilisti laqueum. ut oĩno

Expanded text:
leve tribulationis, quod supra modum in leve tribulationis, quod supra modum in sublimitate aeternum pondus gloriae operatur in nobis? Durum est brevissimo et levissimo labore cruciatus illos et tormenta redimere, quae nullus terminus finiat, nullus animus sufficiat cogitare? Durum vobis videtur cum dicitur: Agite poenitentiam? Erratis; sed audituri estis aliquando verbum asperum, sermonem durum, auditionem malam: Ite, maledicti, in ignem aeternum. Ita dico vobis, hoc timete, hoc durum reputate: et invenietis quia jugum Domini suave est, et onus ejus leve. Si in se ipso suave illud credere necdum potestis, vel hoc non ignoratis, quoniam hujus comparatione suavissimum est. 4. Vos autem, fratres mei, vos pennati, ante quorum oculos frustra jacitur rete; vos qui divitias hujus saeculi penitus reliquistis, quid timeatis a verbo aspero, quando jam liberati estis a laqueo? Felix tu Idithum, pro quo psalmi quidam inscripti sunt , qui transilisti laqueum, ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
pe hoc ẽ qͦd in eũngłio legimus. Loque
tanqͣm his quib ñ erat datum nosse
msterium regni di. Cumq audirent di¬
centem. nisi manducaueritis carnem
filii hominis et biberitis eiꝰ sanguinem:
dixerunt. durus ẽ hic sermo. &e abiert̃
retrorsum. Quid autẽ ẽ manducare eiꝰ
carnẽ et bibere sanguinẽ: nisi cõmuni¬
care passionib eiꝰ. et eam conu̾̃sationẽ
imitari quam gessit in carne: Unde
&e hoc designat illibatum illud altariᷤ
sacram̃tum. ubi dñicum corpꝰ accipimꝰ:
ut sicut uidet᷑ illa panis forma in nos
intrare: sic nouerimꝰ ꝑ eam quã in tris
hũit conũsationẽ ipsum intrare in
nos. ad habitandũ ꝑfidem in cordib
nr̃is. Cum enim iustitia ingredit᷑: ille
ingreditur qui factus ẽ nobis a do pa¬
tre iustitia. S & qui manet in caritate:
in do manet et d̃s in eo. S tam̃ adhuc
dicunt nobis multi. durus ẽ hic sermo
Ergone durum ẽ mom̃taneũ hoc et

Expanded text:
pe hoc est quod in Evangelio legimus. Loquebpe hoc est quod in Evangelio legimus. Loquebtanquam his quibus non erat datum nosse mysterium regni Dei. Cumque audirent dicentem: Nisi maducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis, ejus sanguinem, dixerunt: Durus est hic sermo, et abierunt retrorsum . Quid autem est manducare ejus carnem, et bibere sanguinem, nisi communicare passionibus ejus, et eam conversationem imitari, quam gessit in carne? Unde et hoc designat illibatum illud altaris sacramentum, ubi Dominicum corpus accipimus: ut sicut videtur illa panis forma in nos intrare; sic noverimus per eam quam in terris habuit conversationem, ipsum intrare in nos, ad habitandum per fidem in cordibus nostris. Cum enim justitia ingreditur, ille ingreditur qui factus est nobis a Deo Patre justitia. Sed et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Sed tamen adhuc multi nobis dicunt: Durus est hic sermo. Ergone durum est momentaneum hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑo. O homo uel magis bestia: laqueũ
ñ timebas : Time uł malleum. A u̾bo in¬
quit asꝑo. Qd est hoc ũbum isi illud in¬
satiabilis gehennȩ. affer. affer. ꝑcute. di¬
lacerał cito interfice. uelociter spolia de¬
trahe: Qd ẽ uerbum asꝑum: nisi tol¬
latur impiꝰ ne uideat głam di: Quomͦ
exultant uenatores capta bestia. et
clamant tolle. tolle. infige uerub. in¬
fer prunis. et male bullientib impo¬
ne lebetis. Uerbum asꝑum fuit qd̾ ꝓ¬
tulit domus exasꝑans. ppłs iudeorum.
Tolle. tolle: crucifige eum. Qm horribi¬
le uerbum: qͣm asꝑum. qͣm crudele. ue¬
re dentes eoꝵ arma et sagitte: et lingua
eoꝵ gladius acutꝰ Hoc uerbũ asꝑum
tu sustinuisti dñe. Cur nisi ut nos li¬
berares a uerbo aspo: Sit iam tuȩ pi
etatis ut ñ sustineamꝰ nos. qͦd dignatus
es sustinere ꝓ nobis. Respondent hoĩes
scł̃ares cum eis suademꝰ agere peniten¬
tiam. & dicunt. Durus ẽ hic sermo. Nẽ¬

Expanded text:
aspero. O homo, vel magis bestia, laqueum aspero. O homo, vel magis bestia, laqueum non timebas? Time vel malleum. A verbo, inquit, aspero. Quod est hoc verbum, nisi illud insatiabilis gehennae: Affer, affer, percute, dilacera, cito interfice, velociter spolia detrahe? Quod est verbum asperum, nisi, tollatur impius ne videat gloriam Dei? Quomodo exsultant venatores capta bestia, et clamant: Tolle, tolle, infige verubus, infer prunis, et male bullientibus impone lebetibus? Verbum asperum fuit, quod protulit domus exasperans, populus Judaeorum: Tolle, tolle, crucifige eum . Quam horribile verbum, quam asperum, quam crudele! Vere dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus. Hoc verbum asperum tu sustinuisti, Domine. Cur, nisi ut nos liberares a verbo aspero? Sit jam pietatis tuae, ut non sustineamus nos, quod tu dignatus es sustinere pro nobis. 3. Respondent homines saeculares, cum eis suademus agere poenitentiam, et dicunt: Durus est hic sermo. Nem
Abbreviated transcription (Latin):
rat cogitationes. Dic in qͣm nobis beate
paule quis sit laqueus iste diaboli:a qͦ
se liberatã fidelis anima gratulatur.
Qui uolunt inquit diuites fierun hoc
scło: incidunt in temptationẽ & in laqͦ¬
um diaboli. Ergo ne laqueus diaboli
diuitie sunt huiꝰ scli: Heu qͣm paucos
inuenimꝰ. qui ab hoc laqueo liberari
exultent: qͣm multos qui dolent quod
parum sibi uident᷑ irretiti: & adhuc
qͣntum possunt ipsi se inuoluere. & in¬
tricare laborant. Uos qui reliquistis
omĩa et secuti estis ñ habentẽ ubi caput
suum reclinaret filium hominis: exulta¬
te et dicite. qͣm ipse liberauit me de la¬
queo uenantiũ. Confitemim illi toto cor¬
de. tota anima. tota uirtute: & ex ipsis
medullis cordis gr̃as agite ei dicentes.
Qm̃ ipse liberauit me de laqueo uenan¬
tium. Et ut noueritis qͣm magnum sit
beneficium hoc. et sciatis que a dõ dona¬
ta sunt uobis: audite qͦd sequit᷑. Et a ũbo

Expanded text:
rat cogitationes. Dic nobis, inquam, beate rat cogitationes. Dic nobis, inquam, beate Paule, quis sit laqueus iste diaboli, a quo se liberatam fidelis anima congratulatur. Qui volunt, inquit, divites fieri in hoc saeculo, incidunt in tentationes, et in laqueum diaboli . Ergone laqueus diaboli, divitiae sunt hujus saeculi? Heu quam paucos 832 invenimus, qui ab hoc laqueo liberari exsultent! quam multos, qui dolent quod parum sibi videntur irretiti; et adhuc quantum possunt, ipsi se involvere et intricare laborant! Vos qui reliquistis omnia, et secuti estis non habentem ubi caput suum reclinaret, Filium hominis , exsultate, et dicite: Quoniam ipse liberavit me de laqueo venantium. Confitemini illi toto corde, tota anima, tota virtute, et ex ipsis medullis cordis gratias ei agite, dicentes: Quoniam ipse liberavit me de laqueo venantium. Et ut noveritis quam magnum sit beneficium hoc, et sciatis quae a Deo donata sunt vobis, audite quod sequitur: Et a verbo
Abbreviated transcription (Latin):
lite sequi cordis ur̃i iuditiũ. nolite ab un¬
dare in sensu ur̃o: ne uos tanqͣm rudes
adhuc uersutus ille uenator decipiat.
Nam siluestrib illis et omĩno bestialib
bestiis scłares homines loquor. aꝑtos
satis expandit laqueos: itpote quos
facilecapiendos eẽ ñ dubitat᷑. uob̃ autẽ
qui tanqͣm prudentiores cerui serpen¬
tes necatis. & desid̾atis ad fontẽ uiuum.
subtiliores occultat laqueos: Et callidiora
fraudis suȩ argum̃ta conquirit. Unde
obsecro uos humiliamin sub potenti
manu dĩ pastoris ur̃r: et acquiescite eoꝵ
consiliis qui melius norunt uenatoris
illius uersutias. edocti diuturno longi
temporis exercitio. et crebris exꝑim̃tis.
tam in se qͣm inmultis. S ecce quia iã
uenatores et bestias nouimꝰ: quisnam
sit laqueus iste querendũ ẽ Nolo ego
adinuenire ex me nec dubiũ aliquid tͣ¬
dere uobis. Ostendat nobis apłs laqͦum
istum: ipse enim uenatoꝵ illoꝵ ñ igno¬

Expanded text:
lite sequi cordis vestri judicium, nolite abunlite sequi cordis vestri judicium, nolite abundare in sensu vestro; ne vos, tanquam rudes adhuc, versutus ille venator decipiat. Nam silvestribus illis et omnino bestialibus bestiis saeculares homines loquor apertos satis expandit laqueos, utpote quos facile capiendos esse non dubitat. Vobis autem, qui tanquam prudentiores cervi serpentes necatis, et desideratis ad fontem vivum, subtiliores occultat laqueos, et callidiora fraudis suae argumenta conquirit. Unde, obsecro vos, humiliamini sub potenti manu Dei pastoris vestri, et acquiescite eorum consiliis, qui melius norunt venatoris illius versutias, edocti diuturno longi temporis exercitio, et crebris experimentis, tam in se, quam in multis. 2. Sed ecce quia jam venatores et bestias novimus; quisnam sit laqueus iste quaerendum est. Nolo ego adinvenire ex me, nec dubium aliquid tradere vobis. Ostendat nobis Apostolus laqueum istum: ipse enim venatorum illorum non igno
Abbreviated transcription (Latin):
bo asꝑo. Ego utiq fr̃s in hoc uerbo ma¬
gna meupsiꝰ pietate compungor: & ual¬
de misereor anime mee. Ipse liberauit
me de laqueo uenantiũ. Ergone be¬
stie sumus nos : Bestie ꝓrsꝰ. Homo
enim cum in honore ẽẽt ñ intellexit:
paratꝰ ẽ ium̃tis insipientib. Bestie ꝓfe¬
cto sunt homines: oues errantes. ñ ha¬
bentes pastorẽ. Qͥd suꝑbis o homo: qͥd
te sciolum iactas: Uide quia bestia factꝰ
es: cui uenande laquei p̾parant᷑. S qͥ
sunt uenatores istiꝰ Uenatores utiq pes¬
simi et nequissimi: callidissimi et crude¬
lissimi. uenatores quicormi ñ sonant.
bolicȩ fraudis: ita ut sicut ẽ ante uenato¬
rem bestia. sic ad eoꝵ comparationem
sit quilibet astutissimꝰ hominũ: preter
eos dumtaxat qui cum apło ñ ignorant
cogitationes eoꝵ: quib indĩ sapientia
datum ẽ fraudes dep̃hendere maligno¬
rum. Obsecro uos nouelle plantatiões
di. uos qui nundũ exercitatos habetiᷤᷤ
sensus ad discretionẽ bom et mali: no¬

Expanded text:
 1. Ego utique, fratres, in hoc verbo magna mei ipsius pietate compungor, et valde misereor animae meae. Ipse liberavit me de laqueo venantium. Ergone bestiae sumus nos? Bestiae prorsus. Homo enim cum in honore esset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et cto sunt homines, oves errantes non habentes pastorem. Quid superbis, o homo? quid te sciolum jactas? Vide quia bestia factus es, cui venandae laquei praeparantur. Sed qui sunt venatores isti? Venatores utique pessimi et nequissimi, callidissimi et crudelissimi. Venatores, qui cornu non sonant, uia diabolicae fraudis: ita ut sicut est ante venatorem bestia, sic ad eorum comparationem sit quilibet astutissimus hominum, praeter eos duntaxat, qui cum Apostolo non ignorant cogitationes eorum , quibus in Dei sapientia datum est fraudes deprehendere malignorum. Obsecro vos, novellae plantationes Dei, vos qui nondum exercitatos habetis sensus ad discretionem boni et mali, no
Abbreviated transcription (Latin):
manu dupplicit̾: ꝑ facinus et flagitiũ.
In ore similiter: ꝑ arrogantiã et detra¬
ctionem. In corde quoq ꝑ desideria car¬
nis. et desideria głȩ temporalis. Nunc
autẽ si qua noua creatura in xp̃o uetera
transiert̃: & contra facinu in manu in¬
nocentia: contra flagitium continentia
ẽ. In ore contra arrogantiã ũbum con¬
fessionis: contra detractionẽ. uerbum
edificationis: ut recedant uetera de ore
nr̃o. In corde uͦ contra carnis desideria
caritas:. humilitas contra glam tempo¬
ũbum recipiant singłi electoꝵ: quib
dictum ẽ. Pone me signałm suꝑ bra¬
chiũ tuũ: signacłm suꝑ cortuum. Et
alibi. Prope ẽ uerbũ in ore tuo. et in cor¬
de tuo.¬
cio aduentu et carnis resurrectione.

Expanded text:
manu dupliciter, per facinus et flagitium. manu dupliciter, per facinus et flagitium. In ore similiter per arrogantiam et detractionem. In corde quoque per desideria carnis, et desideria gloriae temporalis. Nunc autem si quo nova creatura in ipso, vetera transierunt, et contra facinus in manu, innocentia; contra flagitium, continentia est. In ore contra arrogantiam, verbum confessionis; contra detractionem, verbum aedificationis, ut recedant vetera de ore nostro. In corde vero contra carnis desideria, charitas; humilitas contra gloriam tempoDei Verbum recipiant singuli electorum, quibus dictum est: Pone me signaculum super brachium tuum, signum super cor tuum : et alibi: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuoplici adventu, et carnis resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc mͦ custodi uerbũ dĩ. Beati eni
qui custodiunt illud. Ergo traiciatur
in uiscera tua quȩdã animȩ tuȩ tͣnse¬
at in affectiones tuas. et in mores tuos.
Comede bonum: & delectabit᷑ in crassi¬
tudine anima tua. Ne obliuiscaris come¬
dere panem tuũ: ne exarescat cor tuũ:
s adipe et pinguedine repleat᷑ anima tua.
Si sic uerbum dĩ seruaueris: haud dubiũ
quin ab eo serueris. ueniet enĩ ad te filiꝰ
cum patre: Uemet ꝓpha magnus qui re¬
nouabit iherłm: & ille noua faciet oĩa.
Hoc enim facit hic aduentus: ut sicut
portauimꝰ imaginẽ terreni:. sic portemꝰ
et imaginẽ celestis. Sicut fuit uetus a¬
dam effusus ꝑ totũ hominẽ. & totũ occu¬
pauit: ita modo totũ obtineat xp̃e. qͥ
totũ creauit. totum redemit. tocũ et gło¬
rificabit: quiq totũ hominẽ saluum
fecit in sabbato. Erat in nob̾ aliquando
uetus homo: p̃uaricator ille erat in nob̾.
tam in manu qͣm in ore et in corde. In

Expanded text:
Hoc modo custodi verbum Dei: beati enim Hoc modo custodi verbum Dei: beati enim qui custodiunt illud . Ergo trajiciatur in viscera quaedam animae tuae; transeat in affectiones tuas, et in mores tuos. Comede bonum, et delectabitur in crassitudine anima tua. Ne obliviscaris comedere panem tuum, ne exarescat cor tuum, sed adipe et pinguedine repleatur anima tua. 3. Si sic verbum Dei servaveris, haud dubium quin ab eo serveris. Veniet enim Filius ad te cum Patre, veniet Propheta magnus, qui renovabit Jerusalem, et ille nova faciet omnia. Hoc enim faciet hic adventus, ut, sicut portavimus imaginem terreni, sic portemus et imaginem coelestis . Sicut fuit vetus Adam effusus per totum hominem, et totum occupavit, ita modo totum obtineat Christus, qui totum creavit, totum redemit, totum et glorificabit, quique totum hominem salvum fecit in Sabbato. Erat in nobis aliquando vetus homo: praevaricator ille erat in nobis, tam in manu quam in ore et in corde. In
Abbreviated transcription (Latin):
te inuenticia uideant᷑ que de hoc ad¬
uentu medio dicimꝰ: ipsum audite. Si
quis diligit me inqͥt sermones meos
seruabit: & pater meus diliget eum.
et ad eum ueniemꝰ. S quid ẽ siquis
diligit me. sermones meos seruabit:
Legimus enim alibi. qui timet dm̃ faci¬
et bona: s plus aliqͥd sentio dictum
de diligente. quia sermones meos ser¬
uabit. Ubi gͦ seruandisunt: Haud du¬
bium qum in corde: sicut ait ꝓpħa. In
corde meo abscondi eloquia tua: ut ñ
peccem tͥ. S quomodo in corde seruan¬
di: Ansufficit sola eos seruare memo¬
ria: At uͦ sic seruanti dicet apls: qm̃ sci
entia inflat. Deniq & memoriã facile
delet obliuo. Sic seruasermonẽ di: quo¬
modo meliꝰ seruare potes cibum corporiᷤᷤ
tui. Nam et ille panis uiuus ẽ: & cib
m̃tis. Panis terrenus dum in archa ẽ:
potest a fure tolli: potest a mure cor¬
rodi: potest uetustate corrumpi. Ubi
uͦ comederis illum: quid hoꝵ times:

Expanded text:
te inventitia videantur quae de hoc adte inventitia videantur quae de hoc adventu medio dicimus, ipsum audite. Si quis diligit me, inquit, sermones meos servabit: et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus . Sed quid est, Si quis diligit me, sermones meos servabit? Legi enim alibi: Qui timet Deum, faciet bona ; sed plus aliquid dictum sentio de diligente, quia sermones Dei servabit. Ubi ergo servandi sunt? Haud dubium quin in corde, sicut ait Propheta: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Sed quomodo in corde servandi? an sufficit sola eos servare memoria? At vero sic servanti dicet Apostolus: Quoniam scientia inflat . Denique et memoriam facile delet oblivio. Sic serva sermonem Dei, quomodo melius servare potes cibum corporis tui. Nam et ille panis vivus est, et cibus mentis. Panis terrenus dum in arca est, potest a fure tolli, potest a mure corrodi, potest vetustate corrumpi. Ubi vero comederis illum, quid horum timeas?
Abbreviated transcription (Latin):
his qui deargentauert̃ pennas
suas dormiendũ int̾ medios de¬
ros. duos significantes aduent: s ubi
sit dormiendũ non diximus. Tertiꝰ enĩ
qͥdam aduentus ẽ mediꝰ inter illos: in
quo delectabilit̾ dormiunt qui eũ no¬
runt. Illi enĩ duo manifesti sunt: s ñ
iste. In pͥore qͥdem in terris uisus. et cũ
hominib conũsatꝰ est: qͣndo sicut ip̃e
testatur et uiderunt ecodert̃. In poste
riore uͦ uidebit omĩs caro salutare dei
nri: & uidebunt in quẽ transfixerunt.
Mediꝰ occultus ẽ: in quo soli eum in se¬
ipsis uident electi. et salue fiunt anime
eoꝵ. In primo gͦ uenit in carne et infir¬
mitate: in hoc medio in sp̃u et uirtute:
ꝓpħa. ut uiderẽ uirtutẽ tuam. et głam
tuam. Aduentꝰ siqͥdem iste mediꝰ uia
quedã ẽ ꝑ quã a primo ueniat᷑ ad ul¬
timũ. In pͥmo xp̃c fuit redemptionr̃a:
in ultimo apparebit uita nr̃a: in isto
ut dormiamꝰ inter medios cleros re¬
quies ẽ ce consolatio nr̃a. S ne cui for¬

Expanded text:
his qui deargentaverunt pennas suas, dormiendum inter medios cleros, duos significantes adventus: sed ubi sit dormiendum non diximus. Tertius enim quidam adventus est medius inter illos; in quo delectabiliter dormiunt qui eum norunt. Illi enim duo manifesti sunt, sed non iste. In priori quidem in terris visus, et cum hominibus conversatus est; quando, sicut ipse testatriore vero videbit omnis caro salutare Dei nostri ; et videbunt in quem transfixerunt . Medius occultus est, in quo soli eum in seipsis vident electi, et salvae fiunt animae eorum. In primo ergo venit in carne et infirmitate; in hoc medio, in spiritu et virtute; propheta: Ut viderem virtutem tuam, et gloriam tuam . Adventus siquidem iste medius, via quaedam est, per quam a primo venitur ad ultimum. In primo Christus fuit redemptio nostra: in ultimo apparebit vita nostra: in isto ut dormiamus inter medios cleros, requies est et consolatio nostra. 2. Sed ne cui for
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑfectione negare salutem: fõete enĩ
ꝓpterea non sinit᷑ in illam grauẽ temp¬
tationem uenire: ne deficiat & dãnet᷑.
Nimirũ si in hac tam infirma uolunta¬
te induceret᷑ in eam que supra ipsum
ẽ temptationẽ. nec uoluntas robora¬
retur.: quis illum dubitet defecturũ.
negaturũ. & si in eo mori contigerit.
etiam condemnandũ: Qui enĩ eru¬
buerit me coram hominib: erubes¬
cam et ego eum ait dñs coram angłi
dĩ. In ea gͦ imꝑfecta uoluntate in qua
saluatur. ubi deest facultas oꝑis: iam
opus defectionis. Idem uͦ & in ignoran¬
tia posset accidere. Emulemur ꝓinde
caritatem. et sectemur bona oꝑa fr̃s
mei: nec infirmitatis. nec ignorantiȩ
pͥeccata ullomodo paruipendentes.
magis autẽ solliciti et timorati agamꝰ
gr̃as benignissimo et largissimo salua¬
tori. qui humane salutis occasiones tã
copiosa caritate ꝑquirit: ut in his uo¬
luntatem et opus. in his sine oꝑe uolun¬

Expanded text:
imperfectione negare salutem? Forte enim imperfectione negare salutem? Forte enim opterea non sinitur in illam gravem tentationem venire, ne deficiat et damnetur. Nimirum si in hac tam infirma voluntate induceretur in eam, quae supra ipsum est, tentationem, nec voluntas roboraretur; quis illum dubitet defecturum, negaturum, et, si in eo mori contigerit, etiam periturum? Qui enim erubuerit me coram hominibus, erubescam et ego eum, ait Dominus, coram angelis Dei . In ea igitur imperfecta voluntate, in qua salvatur quis, ubi deest facultas operis, jaopus defectionis. Idem vero et in ignorantia posset accidere. Aemulemur proinde charitatem, et sectemur bona opera, fratres mei, nec infirmitatis, nec ignorantiae peccata ullo modo parvipendentes. Magis autem solliciti et timorati, agamus gratias benignissimo et largissimo Salvatori, qui humanae salutis occasiones tam copiosa charitate perquirit, ut in his voluntatem et opus, in his sine opere volun
Abbreviated transcription (Latin):
et lactentium ꝑfecisti laudem. Gła in
excelsis dõ angłi dicunt: et in terra
pax hominib bone uoluntatis Mag¬
na qͥdem. s audeo dicere. necdum ꝑfe¬
cta laus donec ueniat qui dicat sini¬
te paruulos uenire ad me quia tali¬
uiẽ regnum celoꝵ: et pax hominib
etiam sine uoluntatis usu in sacram̃¬
to pietatis. Considerent hec qui de
disputationib conrixari: considerent
et adũtant neutrum negligi opor¬
tere ubr ñ uidetur deesse facultas: p̃¬
sertim cum utrumq sine altero ubi
tam̃ facultas deest ñ mͦ salutem con¬
ferre possit. s etiam sc̃itatem. S & hoc
quoq firmiter teneant ꝓdesse qͥdem
fantes. inde magis damnent᷑ fict̾e ac¬
cedentes. Nichilominus sane in quib¬
dam uoluntas sine oꝑe sufficiens: ñ
autem contra opꝰ. Uerbi causa rapit᷑
quis in bona qͥdem uoluntate. s nec¬
dum ꝑfecta: neodum idonea martyri¬
uin sustinere. Quis illi audeat ꝓ hac

Expanded text:
et lactentium perfecisti laudem . Gloria in et lactentium perfecisti laudem . Gloria in excelsis Deo, angeli dicunt, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Magna quidem, sed, audeo dicere, necdum perfecta laus, donec veniat qui dicat: Sinite parvulos ad me venire, quia talium est regnum coelorum ; et pax hominibus, etiam sine voluntatis usu in sacramento pietatis. 3. Considerent haec qui de disputationibus corrixari; considerent et advertant neutrum negligi oportere, ubi non videtur deesse facultas, praesertim cum utrumque sine altero ubi tamen facultas deest non modo salutem conferre possit, sed etiam sanctitatem. Sed et hoc quoque firmiter teneant, prodesse quidem fantes, inde magis damnentur ficte accedentes. Nihilominus sane in quibusdam voluntas sine opere sufficiens est, non autem contra opus. Verbi causa, rapitur quis in bona quidem voluntate, sed necdum perfecta, necdum idonea martyrium sustinere: quis illi audeat pro hac
Abbreviated transcription (Latin):
usu sufficit ad salutem. sic nicħominu ᷤ
susceptum ꝓ eo martyriũ illis sufficẽt
ad sc̃itatem: Si queris eoꝵ apud dm̃
meritum ut coronarent᷑: quere & apd̃
hers dem crimina ut trucidarent᷑. An
forte minor xp̃i pietas. qͣm herodis imn¬
pietas: ut ille qͥdem potuerit innoxios
neci cdare. xp̃c ñ potuerit ꝓpter se occi¬
sos coronare: Sit gͦ stephanus martyr
apud homines: cuiꝰ uoluntaria passio
euidenter apparuit. in eo uł maxime
quod in ipso mortis articło ꝓ ꝑsequen
ampliorẽ: uinceretq in eo sensum
corporee passionis interne compassi¬
onis affectus: ut illoꝵ magis scelera qͣm
sua uulnera plangeret. Sit iohannes
apud angłos martyr: quib tanqͣm
sp̃ualib creaturis spiritalia deuotioĩs
eiꝰ signa. certius innotuerunt. Ceterũ
hii sunt plane martyres tui d̾s: ut in
quib nec homo. nec angłs meritum
inuenit. singłaris tuȩ p̾rogatiua gr̃ȩ
euidentius comm̃det᷑. Ex ore infantiũ

Expanded text:
usu sufficit ad salutem, sic nihilominus pro eo usu sufficit ad salutem, sic nihilominus pro eo susceptum martyrium illis sufficeret ad sanctitatem. Si quaeris eorum apud Deum merita, ut coronarentur, quaere et apud Herodem crimina, ut trucidarentur. An forte minor Christi pietas, quam Herodis impietas, ut ille quidem potuerit innoxios neci dare, Christus non potuerit propter se occisos coronare? Sit ergo Stephanus martyr apud homines, cujus voluntaria passio evidenter apparuit in eo vel maxime, quod in ipso mortis articulo tam pro pampliorem, vinceretque in eo sensum corporeae passionis internae compassionis affectus; ut illorum magis scelera, quam sua vulnera plangeret. Sit Joannes apud angelos 788 martyr, quibus, tanquam spiritualibus creaturis, spiritualia devotionis ejus signa certius innotuerunt. Caeterum hi sunt plane martyres tui, Deus, ut in quibus nec homo nec angelus meritum invenit, singularis tuae praerogativa gratiae evidentius commendetur. Ex ore infantium
Abbreviated transcription (Latin):
sequere me. euidenter eum ad imita¬
tionem ꝓuocans suȩ passionis: conũsꝰ
ille uidit discipłm quem diligebat iħc
sequentem. ñ tam gressu corporis quam
ꝓmpte deuotionis affectu. Et bibit gͦ
ioħes calicem salutaris: & secutus est
dñm sicut petrꝰ. & si ñ omĩmodo sicut
petrus. Qd̾ enim sic mansit. ut ñ etiam
passione corporea dnm sequeret᷑: diu¬
ni fuit consilii sicut ipse ait. sic eum
uolo manere donec ueniam. Ac si dicat.
uult quidem et ipse sequi: s ego sic
eum uolo manere. An uͦ de innocentũ
coronis quis dubitat: Ille ꝓ xp̃o tru¬
culatos infantes dubitet inter marty¬
res coronari: qui regeneratos in xp̃o ñ
credit inter adoptionis filios numera¬
ri. Alioquin qͣndo coeuos sibi pueros
teretur occidi. qͦd utiq solo nutu pote¬
rat ꝓhibere: nisi melius eis aliquid ꝓu
deret. ut quemadmnodũ ceteris infanti¬
b tunc quidem curumcisio. nunc uͦ
baptisius sine ullo ꝓpriȩ uoluntatis

Expanded text:
Sequere me, evidenter eum ad imitaSequere me, evidenter eum ad imitationem suae provocans passionis; conversus ille vidit discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem, non tam gressu corporis, quam promptae devotionis affectu. Et bibit ergo Joannes calicem salutaris, et secutus est Dominum sicut Petrus, etsi non omni modo sicut Petrus. Quod enim sic mansit, ut non etiam passione corporea Dominum sequeretur, divini fuit consilii, sicut ipse ait: Sic eum volo manere donec veniam ; ac si dicat: Vult quidem et ipse sequi, sed ego sic eum volo manere. 2. An vero de Innocentium coronis quis dubitet? Ille pro Christo trucidatos infantes dubitet inter martyres coronari, qui regeneratos in Christo non credit inter adoptionis filios numerari. Alioquin quando coaevos sibi pueros teretur occidi, quod utique solo nutu poterat prohibere, nisi melius aliquid eis provideret? ut, quemadmodum caeteris infantibus tunc quidem circumcisio, nunc vero baptismus sine ullo propriae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
enedictus qui uenit in nomine
dñi.: d̃s dñs et uluixit nobis.
Benedictum nom̃ głȩ eiꝰ: quod
ẽ sc̃m. Neq enim ociose uenit. qͦd ex
maria natum ẽ scm̃: s copiose diffun¬
dit et nom̃ et gr̃am scĩtatis. Nimirũ
inde stephanus sc̃s: inde ioħes sc̃s:
dispositione. triplex ista sollemnitas
natale dñi comitatur: ut ñ modo int̾
contiguas sollemnitates deuotio con¬
tinua ꝑseueret: s & fructus dñicȩ na¬
tiuitatis exinde nobis uelut exquadã
ꝑsecutione euidentius innotescat. Si¬
quidem adũtere ẽ in his trib sollemm¬
tatib tͥplicem qͣndam speciem sc̃itatis:
nec facile preter hȩc tria scõꝵ genera.
tror reꝑiri. Habemus in beato stephano
martirii simus et opꝰ et uoluntatem:
habemus solam uoluntatẽ in beato io¬
hanne: solum in beatis innocentibus
opus. Biberunt omnes hii calicem sa¬
lutaris aut corpore simul et spũ: aut
solo sp̃u. aut corpore solo. Calicẽ qͥdem
loqueretur. Demũ cum petro diceret

Expanded text:
enedictus qui venit in nomine Domini, Deus Dominus, et illuxit nobis . Benedictum nomen gloriae ejus, quod est sanctum . Neque enim otiose venit quod ex Maria natum est Sanctum: sed copiose diffundit et nomen et gratiam sanctitatis. Nimirum inde Stephanus sanctus, inde Joannes sanctus, dispensatione triplex ista solemnitas Natale Domimi comitatur: ut non modo inter continuas solemnitates devotio continua perseveret, sed et fructus Dominicae Nativitatis exinde nobis velut ex quadam prosecutione evidentius innotescat. Siquidem advertere est in his tribus solemnitatibus triplicem quamdam speciem sanctitatis; nec facile praeter haec tria sanctorum genera, ibus reperiri. Habemus in beato Stephano martyrii simul et opus et voluntatem: habemus solam voluntatem in beato Joanne; solum in beatis Innocentibus opus. Biberunt omnes hi calicem salutaris, aut corpore simul et spiritu, aut solo spiritu, aut corpore solo. Calicem quidem loqueretur. Demum cum Petro diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
ut uel sic gustemus dulcedinem ꝑfectȩ
puritatis: ce omni deinceps tempore
in conũsatione nr̃a sc̃e huiꝰ quadrage¬
sime uestigia clara resplendeant. Cone
tione susciꝑe: & nunc magis arma sp̃ũa¬
lia reparare. Nunc enim generali qͦdã
totius orbis exercitu contra inimicum
saluator congredit᷑. beati qui sub tali
duce strenue militaũint. Toto siqͥdem
anno. domestica regis familia militat.
tem et certo tempore. uniu̾sum imꝑium
generali congregat᷑ exercitu. felices uos
qui domestici meruistis ẽẽ: quib dicit
apłs. Iam ñ estis hospites et aduene: s
estis ciues scõꝵ et domestici dĩ. Quid gͦ
facturi sunt. qui toto anno pugnare sus¬
ceꝑunt: qͣndo et ipsi rudes et uacantes
prius. spũalia arma arripiunt: Utiq
solito ampliꝰ solitȩ opus ẽ insistere pug¬
ne: ut magna quedam uictoria reginr̃o
ad głam: nobis ꝓueniat ad salutem.

Expanded text:
ut vel sic gustemus dulcedinem perfectae ut vel sic gustemus dulcedinem perfectae puritatis, et omni deinceps tempore in conversatione nostra sanctae hujus Quadragesimae vestigia clara resplendeant. Conemtione suscipere, et nunc magis arma spiritualia reparare. Nunc enim generali quodam totius orbis exercitu contra diabolum Salvator congreditur: beati qui sub tali duce strenue militaverint. Toto siquidem anno domestica regis familia militat, tem et certo tempore universum imperium generali congregatur exercitu. Felices vos, qui domestici meruistis esse, quibus dicit Apostolus; Jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei . Quid igitur facturi sunt qui toto anno pugnare susceperunt, quando et ipsi rudes, et vacantes prius spiritualia arma arripiunt? Utique solito amplius solitae opus est insistere pugnae, ut magna quaedam victoria regi nostro ad gloriam, nobis proveniat ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
scłarib implicat᷑. Mortuus eque blan¬
da huiꝰ scł̃i sicut asꝑa sꝑnit. Qui uͦ raptꝰ
ẽ usq ad tercium celum. crux illi est
omne cui mundus inheret. & his adhe¬
ret que mundo crux ẽẽ uident᷑. Qm¬
ins in his uerbis apłi illud quoq non
incongrue possit intelligi: crucifixum
ei mundũ reputatione: ipsum uͦ mun¬
do crucifixum compassione. Crucifixũ
sionis affectũ. Pensemus singuli in quo
gradu quisq sit positus: & studeamus
ꝓficere de die in diem: qm̃ de uirtute in
uirtutem uidebit᷑ d̾s doꝵ in syon. Ma¬
xime uͦ hoc sc̃õ tempore in omĩ obsec᷑
puritate conũsari studeamꝰ: ubi et certꝰ
et breuis dierum numerꝰ positus ẽ. ne
desꝑet humana fragilitas. Nam si dicit᷑
nobis omni tempore solliciti estote: oĩ¬
no ad custodiendã puritatẽ nr̃e conũ¬
sationis quis ñ desꝑat: Nunc autem
monemur breui dierum numero om̃s
alioꝵ tempoꝵ negligentias emñdare:

Expanded text:
saecularibus implicatur. Mortuus aeque blansaecularibus implicatur. Mortuus aeque blanda hujus saeculi, sicut aspera spernit. Qui vero raptus est usque ad tertium coelum, crux illi est omne cui mundus inhaeret; et his adhaeret quae mundo crux esse videntur. Quamvis in his verbis Apostoli illud quoque non incongrue possit intelligi, crucifixum ei mundum reputatione, ipsum vero mundum crucifixum compassione. Crucifixum sionis affectum. 4. Pensemus nunc singuli in quo gradu quisque sit positus, et studeamus proficere de die in diem, quoniam de virtute in virtutem videbitur Deus deorum in Sion . Maxime vero hoc sancto tempore in omni, obsecro, puritate conversari studeamus, ubi et certus, et brevis dierum numerus positus est, ne desperet humana fragilitas. Nam si dicitur nobis: Omni tempore solliciti estote omnino ad custodiendam puritatem vestrae conversationis; quis non desperet? Nunc autem monemur, brevi dierum numero omnes aliorum temporum negligentias emendare:
Abbreviated transcription (Latin):
iste. At fortasse poterit aliquid adhuc
suꝑius inueniri. In quo gͦ queremꝰ: Inqͦ
putas: nisi in eo de quo nune loqueba¬
mur. qui raptus ẽ usq ad terciũ celum:
Quis enim ꝓhibet tercium celum dr̃e:
si quẽ gradum supra istos poteris mue¬
nire: Audi gͥ ipsum de tanta altitudi¬
ne ñ in se głantem: s dicentem. Michi
autẽ absit głari nisi in cruce dñi nr̃i
iħu xp̃i: ꝑ quem mͥ mundus crucifixꝰ
ẽ & ego mundo. Non solum inquit mor¬
tuus mundo: s & crucifixus qͦd ẽ igno¬
mimosum genus mortis: ego illi parit
et ipse mͥ. Omnia que mundus amat
crux mͥ sunt: delectatio carnis. honores.
diuitiȩ. uane hominũ laudes. Que uͦ
mundus reputat crucem. illis affixus
sum: illis adhereo: illa toto amplector
affectu. An ñ maior ẽ iste sod̾o et pͥmo
gradu: Pegrinus si prudens ẽ et non
obliuiscitur suȩ ꝑegrinationis: licet
cum labore. transit: & ñ magnoꝑe

Expanded text:
iste. 3. At fortasse poterit aliquid adhuc iste. 3. At fortasse poterit aliquid adhuc superius inveniri. In quo ergo quaeremus? In quo putas, nisi in eo de quo nunc loquebamur, qui raptus est usque ad tertium coelum? Quis enim prohibet tertium coelum dicere, si quem gradum supra istos poteris invenire? Audi igitur ipsum de hac tanta altitudine non in se gloriantem, sed dicentem: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Non solum inquit, mortuus mundo, sed et crucifixus: quod est ignominiosum genus mortis. Ego illi, pariter et ipse mihi. Omnia quae mundus amat, crux mihi sunt: delectatio carnis, honores, divitiae, vanae hominum laudes. Quae vero mundus reputat crucem, illis affixus sum, illis adhaereo, illa toto amplector affectu. An non major iste est secundo et primo gradu? Peregrinus, si prudens est, et non obliviscitur suae peregrinationis, licet cum labore, transit, et non magnopere
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ et retardatur: dum minus me¬
mor patriȩ: minori accelerat desidio.
ri: ut inde ñ solum remoret᷑. & minuᷤ¬
cito ueniat: s & remanens ex toto.
gis alienus ab actib scłi qͣm ꝑegrinꝰ:¬
ꝓfecto quib dicit apłs. Mortui enim
estis: &e uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o
in dõ Pegrinus certe potest facile oc¬
casione uiatici plusqͣm oporteat de¬
tineri querendo: &e pirgrauari portan¬
do. Mortuus si desit eciam ipsa sepul¬
tura. ñ sentit. Sic uituꝑantes sicut
laudantes: sic adulantes audit ut de¬
trahentes: immo uͦ nec audit. qͥa mor¬
tuus ẽ. Omĩno felix mors que sic ĩma¬
cłatum seruat: immo penitus alienũ
facit ab hoc scło. S necẽẽ ẽ ut qui ñ
uiuit in se: uiuat xp̃c in illo. Hoc enĩ
quidem omĩa mortuus sum: ñ sentio. ñ
aliud possum. saltem sentio: placet qͦd
ad eiꝰ honorẽ fieri uideo: displicent que
aliter fiunt. Magnus omĩno gradus ẽ

Expanded text:
tamen et retardatur, dum minus metamen et retardatur, dum minus memor patriae, minori accelerat desideriori, ut jam non solum remoretur, et minucito veniat; sed et remanens ex toto, gis alienus ab actibus saeculi, quam peregrino quibus dicit Apostolus: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Peregrinus nimirum potest facile occasione viatici plus quam oporteat, et detineri quaerendo, et praegravari portando: mortuus, si desit etiam ipsa sepultura, non sentit. Sic vituperantes ut laudantes, sic adulantes audit ut detrahentes, imo vero nec audit, quia mortuus est. Omnino felix mors, quae sic immaculatum servat; imo penitus alienum facit ab hoc saeculo. Sed necesse est ut qui non vivit in se, vivat Christus in illo. Hoc est equidem omnia mortuus sum, non sentio, non aliud possum, saltem sentio: placet quod ad ejus honorem fieri video, displicent quae aliter fiunt. Magnus omnino gradus est
Abbreviated transcription (Latin):
deriis: et cetera. Felices qui se p̃senti sclo
neqͣm aduenas et ꝑegrinos exhibent:
imiaclatos se custodientes ab eo. Neq
enim hic habemus manentẽ ciuitatẽ:
s futuram inquirimꝰ. Abstineamꝰ nos¬
gͥ a carnalib desideriis quȩ militant
adũsus animã: tanqͣm aduene et ꝑegri¬
ni. Pegrinus siquidem uia regia incedit:
choros ducentes. aut aliud quidlibet fa¬
cientes uiderit nichilominꝰ transit qͥa
ꝑegrinus ẽ: & ñ ꝑtinet ad eum de talib.
Ad patͥam suspirat: ad patͥam tendit:
uictum et uestitum habens. ñ uult aliis
onerari. Beatus plane qui suum sicag¬
noscit. sic deplorat incolatũ: dicens do¬
mino. qm̃ aduena egosum apud de. et
ꝑegrinus sicut om̃s patres mei. Magnũ
hoc qͥdem: s fortasse gradꝰ aliquis altior
ẽ. Nam ꝑegrinus. et si non ad miscet᷑ ciui¬
b: aliquando tam̃ delectatur uidere
quȩ fiuint. aut audire ab aliis. aut ip¬
se narrare quȩ uidit. His et huiꝰmo¬
di et si ñ penitus remanet. detinetur

Expanded text:
fixo. 1. Felices, qui se praesenti saeculo nequam advenas et peregrinos exhibent, immaculatos se custodientes ab eo! Neque enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . Abstineamus ergo a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam, tanquam advenae et peregrini. Peregrinus siquidem via regia incedit; choros ducentes, aut aliud quodlibet facientes, nihilominus transit, quia peregrinus est, et non pertinet ad eum de talibus. Ad patriam suspirat, ad patriam tendit: vestitum et victum habens non vult aliis onerari. Beatus plane, qui suum sic agnoscit, sic deplorat incolatum, dicens Domino: Quoniam advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei . Magnum hoc quidem, sed forte gradus aliquis altior est. Nam peregrinus, etsi non admiscetur civibus, aliquando tamen delectatur videre quae fiunt, aut audire ab aliis, aut ipse narrare quae viderit: et his et hujusmodi, etsi penitus non retinetur, detinetur
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet. quintũ qui ẽ fons uite post
hoc scłm repmittens: ad quẽ sitiebat ꝓ¬
pheta. cum diceret. Sitiuit anima mea
ad dm̃ fontem uiuum. fortassis etiam
ꝓpter hos quatuor fontes quatuor in
ꝓpter quintum cum iam tradidisset sp̃m
transforatus in latere. uiuebat adhuc.
quando foderunt ei manus et pedes: ut
seipso ꝓferret. Quintũ ꝑtulit uulnus
cum iam expirasset: ut in se nichilomi¬
nus quintum nobis fontẽ post obitũ
aꝑiret. S dum loquimur de mysteriis
natiuitatis: ad scrutanda repente deue¬
nimus sacram̃ta dñicȩ passionis. Nec
mirum tam̃ si querimꝰ in passione qͥd
in natiuitate sua xp̃c attulerit: tunc
enim conciso sacco pecuniam que late¬
bat in p̾cium nr̃e redemptiõis effudit

Expanded text:
exhibet: quintum, qui est fons vitae, post exhibet: quintum, qui est fons vitae, post hoc saeculum repromittens, ad quem sitiebat Propheta cum diceret: Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum . Et fortassis etiam propter hos quatuor fontes, quatuor in  in cruce: propter quintum, cum jam tradidisset spiritum, transforatus est in latere. Vivebat adhuc, quando foderunt ei manus et pedes, ut se ipso proferret: quintum pertulit vulnus cum jam exspirasset, ut in se nihilominus quintum nobis fontem post obitum aperiret. Sed ecce dum loquimur de mysteriis Nativitatis, ad scrutanda repente venimus sacramenta Dominicae Passionis. Nec mirum tamen si quaerimus in Passione, quid in Nativitate sua Christus attulerit. Tunc enim conscisso sacco pecuniam quae latebat, in pretium nostrae redemptionis effudit.
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiȩ: & pari uoto debent ad hunc
qm̃ ipse magis inter medios laqueos
ambulat: ita ut magnũ uideat᷑. si a ma¬
lo dedinet. Dameli uͦ currendũ ẽ ad fon¬
tem gr̃ȩ: cui nimirũ penitentiȩ opera
& labores abstinentiȩ. deuotionis gr̃a
necesse ẽ impinguare. Oportet enĩ ut
nos merito in hilaritate onna faciamꝰ.
qm̃ hylarẽ datorem diligit ds. Uerum
terra nr̃a neqͣ qͣm fertilis ẽ huiꝰmodi se¬
minis. bonȩ scilicet conũsationis: ꝑibit¬
exarescet. nisi crebris irrigationib ad¬
iuuetur: ut merito in oratione dnĩca
huiꝰmodi gr̃ã sub cotidiam panis noĩe.
postulemꝰ. Qm enĩ tm̃ida nob̃. ne forte
cadat suꝑ nos terribilis illa maledictio
ꝓpħicȩ imp̃cationis: fiant sicut fenum
tectoꝵ qͦd pͥusqͣm euellat᷑ exaruit fons
uͦ emulationis noe conuenit specialius:
quia maxime p̃latos decet hic ⁊elus.
Quatuor itaq fontes istos adhuc in
carne uiuens nobis in semetipso xp̃c

Expanded text:
misericordiae, et pari voto debent ad hunc misericordiae, et pari voto debent ad hunc  quaerat: quoniam ipse magis inter medios laqueos ambulat, ita ut magnum videatur, si a malo declinat. Danieli vero currendum est ad fontem gratiae, cui nimirum poenitentiae opera et labores abstinentiae devotionis gratia necesse est impinguare. Oportet enim ut nos maxime in hilaritate omnia faciamus; quoniam hilarem datorem diligit Deus . Nam et terra nostra nequaquam fertilis est hujusmodi seminis, bonae scilicet conversationis: exarescet, nisi crebris irrigationibus adjuvetur. Unde et in oratione Dominica hujusmodi gratiam sub quotidiani panis nomine postulamus. Merito sane, ne forte cadat super nos terribilis illa maledictio propheticae imprecationis: Fiant sicut fenum tectorum, quod, priusquam evellatur, exaruit . Fons vero aemulationis Noe convenit 779 specialiter, quia maxime praelatos decet hic zelus. 8. Quatuor itaque fontes istos adhuc in carne viventibus nobis in semetipso Christus
Abbreviated transcription (Latin):
descet ignis. Alibi quoq. Telus inquit
domus tuȩ comedit me. Siqͥdem ex dul¬
cedine deuotionis diligens iustitiã: ex
feruore emulationis odio habet iniqͥ¬
tatem. Et uide ne forte de fontib istis
p̃dixerit ysaias. Haurietis aquas in
gaudio de fontib saluatoris. Nam ut
dicetis in illa die. confitemin dño. et
inuocate nomen eiꝰ. Inuocatio quippe
p̾sentis temporis ẽ: sicut scͥptum ẽ. in¬
uoca me in die tribulationis. Porro
ex his quatuor fontib. tres qͥdem ꝓpͥȩ
conuenire uident᷑ trib eccłiȩ ordinib.
singuli singulis: uam pͥmus qͥdem oĩb¬
cõmunis ẽ. In multis enim offendimus
om̃s: & necessariũ habemꝰ fontẽ mise¬
ricordiȩ ad diluendas offensionũ sordes.
Omnes inqͣm peccauimus. & egemus
gla di. et p̾lati. et continentes. & coniu¬
gati: si dixerimꝰ quia peccatum ñ habe¬
mus nosipsos seducimꝰ. Quia gͦ nemo
mundꝰ a sorde. necessariꝰ ẽ omib fons

Expanded text:
descet ignis ; alibi quoque: Zelus, inquit, descet ignis ; alibi quoque: Zelus, inquit, domus tuae comedit me . Siquidem ex dulcedine devotionis diligens justitiam, ex fervore aemulationis odio habet iniquitatem. Et vide ne forte de fontibus istis praedixerit Isaias: Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris. Nam ut Dicetis in illa die: Confitemini Domino, et invocate nomen ejus . Invocatio quippe praesentis temporis est, sicut scriptum est: Invoca me in die tribulationis . 7. Porro ex his quatuor fontibus, tres quidem proprie convenire videntur tribus Ecclesiae ordinibus, singuli singulis. Nam primus quidem omnibus. In multis enim offendimus omnes: et necessarium habemus misericordiae fontem ad diluendas offensionum sordes. Omnes, inquam, peccavimus, et egemus gloria Dei : et praelati, et continentes, et conjugati, si dixerimus quia peccatum non hebemus, nos ipsos seducimus . Quia ergo nemo mundus a sorde, necessarius est omnibus fons
Abbreviated transcription (Latin):
aluid intelligendũ iudecur: nisi ut bo¬
na oꝑa feruore deuotionis. & dulcedine
sp̃ualis gr̃ȩ condiant᷑. Putas inue¬
niri poterit quartꝰ fons ut paradi¬
sum recuꝑemus quatuor fontium
irrigatione amenissimũ: Nam si
terrenum paradisũ denuo nobis
reddendum ñ sꝑamꝰ : quomͦ regnũ
celoꝵ sꝑabimus: Si terrena inqͥt dixi
uobis et ñ creditis: quomͦ si dixero
uobis celestia credetis: Nunc autẽ ut
de exhibitione p̾sentium. firma sit
expectatio futuroꝵ: paradisum habe¬
mus multo meliorẽ. & longe delectabi
diluendas culpas aquas remissionis:
habemus de fonte sapientiȩ ad potan¬
dam sitim nr̃am aquas discretionis:
habemꝰ de fonte gr̃ȩ ad irrigandas bo
Queramꝰ ad decoquendos cibos aquaᷤᷤ
feruentes: aquas emulationis. He nimi¬
rum condiunt. decoquunt affectiones
nr̃as: & ebulliunt de fonte caritatis.
Unde ait ꝓpħ̾a. Concaluit cor meum
intra me. et in medicatione mea exar¬

Expanded text:
aliud intelligendum videtur, nisi ut boaliud intelligendum videtur, nisi ut bona opera fervore devotionis et dulcedine tualis gratiae condiantur. Putas inveniri poterit quartus fons, ut paradisum recuperemus quatuor fontium irrigatione amoenissimum? Nam si terrenum paradisum denus nobis reddendum non speramus, quomodo regnum coelorum sperabimus? Si terrena, inquit, dixi vobis et non creditis; quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis . Nunc autem, ut de exhibitione praesentium firma sit exspectatio futurorum; paradisum habemus multo meliorem et longe delectabildiluendas culpas, aquas remissionis; habemus de fonte sapientiae ad potandam sitim nostram, aquas discretionis; habemus de fonte gratiae ad irrigandas plais: quaeramus ad decoquendos cibos aquas ferventes, aquas aemulationis. Hae nimirum condiunt et decoquunt affectiones nostras, et ebulliunt de fonte charitatis. Unde ait Propheta: Concaluit cor meum intra me; et in meditatione mea exar
Abbreviated transcription (Latin):
ris: que scdm beati iacobi diffinitionẽ.
pͥmum pudica. deinde pacifica ẽ Nam
sapientia carnis uoluptuosa ẽ. ñ pudi¬
ca: sapientia mundi tumultuosa non
pacifica. Sapientia uͦ que ex dõ ẽ pͥmũ¬
qͥdem pudica ẽ. ñ querens que sua sunt
s que iħu xp̃i᷑ ut ñ suam quisq faciat
uoluntatẽ. s consideret que sit uoluntaᷤ
di: deinde pacifica ñ abundans in sen
su suo: s alieno magis acquiescens con¬
silio. uł iuditio. Tertius aquaꝵ usus est
irrigatio. quã ꝓfecto maxime necessariã
habent nouelle oluiaꝵ plantationes:
alioquin aut miis ꝓficient: aut ex to¬
to ꝑibunt p̃ niinia siccitate. Querat gͦ
deuotionis aquas. quisqͥs seminauerit
bonoꝵ oꝑum semina: ut irrigatꝰ fonte
gr̃ȩ bonȩ conũsationis ortus ñ exares¬
cat: s in ꝑpetua uiriditate ꝓficiat. Orat
a aron legis: qm̃ sacͥfitium eiꝰ cotidianus
ignis absumpsit. In quib omĩb nichil

Expanded text:
ris est, quae secundum beati Jacobi definitionem ris est, quae secundum beati Jacobi definitionem primum pudica, deinde pacifica est . Nam sapientia carnis voluptuosa est, non pudica: sapientia mundi 778 tumultuosa est, non pacifica. Sapientia vero quae ex Deo est, primum pudica est, non quaerens quae sua sunt, sed quae Jesu Christi, ut non suam quisque faciat voluntatem, sed consideret quae sit voluntas Dei; deinde pacifica, non abundans in suo sensu, sed alieno magis acquiescens consilio vel judicio. 6. Tertius aquarum usus est irrigatio, quam profecto maxime necessariam habent novellae plantationes: alioquin aut minus proficient, aut ex toto peribunt prae siccitate. Quaerat ergo devotionis aquas, quisquis seminaverit bonorum operum semina: ut irrigatus fonte gratiae, bonae conversationis hortus non arescat, sed in perpetua viriditate proficiat. Orat Aaron legis, quoniam sacrificium ejus quotidianus ignis assumpsit. In quibus omnibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicium. qͦd in nr̃a resurrectione futu¬
rumẽ. Nam et ꝓptẽa paruulus antea ue¬
nit. ut miscdiam p̾rogaret: & futurũ in
fine iudicium p̃currens miscdia temꝑa¬
ret. Licet enim paruulus ad nos uen̾it.
ñ parum tam̃ attulit. ñ parũ contulit
nobis. Si queris qͥd attulit: pͥmo omĩuĩ
attulit miscłiam. scd̃m quã teste apło
saluos nos fecit. Neq enim his tantum
ꝓfuit. quos tunc p̾sens inuenit: s fons
ẽ qui nunqͣm poterit exhauriri fons
nobis est xp̃c dñs. unde lauemur: sicut
scͥptum ẽ. Qui dilexit nos et lauit nos
a peccatis nostris: Uerumptam̃ ñ iste
solus aquaꝵ usus ẽ: nec tantũ sordes
abluunt. s et sitim extingunt. Beatus
uͦ ait sapiens qui in sapientia morabi¬
tur: & in iustitia meditabit᷑. Et post
pauca. Aqua inquit sapientiȩ saluta¬
ris potabit illum. Bene sapientiȩ sa¬
lutaris. qm̃ sapientia carnis mors est:
& sapientia mundi etiam ipsa mimica
ẽ do. Sola que ex dõ ẽ sapientia saluta¬

Expanded text:
uturum est. Nam et propterea parvulus antea venit, ut misericordiam praerogaret; et futurum in fine judicium praecurrens, misericordia temperaret. 5. Licet enim parvulus ad nos venerit, non parum tamen attulit, non parum contulit nobis. Si quaeris quid attulit: primo omnium attulit misericordiam, secundum quam, teste Apostolo, salvos nos fecit . Neque enim his tantum profuit, quos tunc praesens invenit; sed fons est qui nunquam poterit exhauriri. Fons nobis est Christus Dominus unde lavemur, sicut scriptum est: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris . Verumtamen non iste solus aquarum est usus; nec tantum sordes abluunt, sed et sitim exstinguunt. Beatus vero, ait Sapiens, qui in sapientia morabitur, et qui in justitia meditabitur ; et post pauca: Aqua, inquit, sapientiae salutaris potabit illum . Bene sapientiae salutaris, quoniam sapientia carnis mors est, et sapientia mundi etiam ipsa inimica est Deo. Sola quae ex Deo est sapientia saluta