comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tens culpa agitur:pꝰmodũ uͦ etiã ante ocłos hominũ sine ꝯfessione reatꝰ aꝑit᷑
De hinc &r in ꝯsuetudinẽ ducit᷑. Ad extremũ qͦ uł false spei seductiõibuᷤ uł
obstinatione misere desperationis enutrit᷑. Hos itaq peccati modos qui uł
in corde latent̃ fuint. uł patent̃ in oꝑe ꝑpetrant᷑. beatꝰ iob ꝯsidãt: & huma¬

Expanded text:
tens culpa agitur; postmodum vero etiam ante oculos hominum sine 124 confusione reatus aperitur; tens culpa agitur; postmodum vero etiam ante oculos hominum sine 124 confusione reatus aperitur; dehinc et in consuetudinem ducitur; adobstinatione miserae desperationis enutritur. Hos itaque peccati modos, qui vel in corde latenter fiunt, vel patenter in opere perpetrantur, hic nobis h
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ t̾rere mentẽ debuit.
extollit. & deiciendo eleuat:
s gͣuiꝰ eleuando supplantat. Unde & illam pͥmi hominis rectitudin antiquus
hostis his quatuor ictib fregit. Nam serpens suasit. eua delectata ẽ: adam ꝯsensit
Qui etiã reqͥsitꝰ: ꝯfiteri culpã ꝑ audatiã noluit. Hoc uͦ in humano genere cotidie¬
agit᷑ qđ actũ in pͥmo parente nr̃i generis ñ ignorat᷑. Serpens suasit: quia oc¬
cultus hostis mala cordib hominũ latent̃ suggerit. Eua delectata ẽ: qͥa carna
sensus ad u̾ba serpentis mox se delectationi subst̾ñit. Assensum uͦ adã mulieri
p̃positꝰ p̃buit. quia dũ caro in delectationẽ rapit᷑: etiã a sua restitudine sp̃s
infirmatꝰ inclinatur. Et requisitus adam ꝯfit̾i culpã noluit. quia uidelicet
sp̃s quo peccando a ueritate disiungit᷑. eo in ruine sue audatia nequius obdu¬
ratur. Hisdem etiã quatuor modis peccatũ ꝯsummat᷑ in oꝑe. Prius namq la¬

Expanded text:
quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor ictibus fregit. Nam serpens suasit. Eva delectata est, Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. » Quatuor item modiagitur, quod actum in primo parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit; quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est; quia carnalis sensus, ad verba serpentis mox se delectationi substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit; quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et requisitus Adam confiteri noluit culpam, quia videlicet spiritus, quo peccando a veritate disjungitur, eo in ruinae suae audacia nequius obduratur. Eisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere. Prius namque la
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia transitoria euncta despiciunt. ex his nascentes cogitationũ in so¬
lentias ñ patiunt᷑. Solam namq et̃nã patriã appetunt. & quia nulla
buiꝰ mundi diligunt. magna mentis tranquillitate ꝑfruunt᷑. De qͥb
recte dr̃. Qui edificant sͥ solitudines. Solitudines qͥpe edificare ẽ. a se¬
creto cordis t̾renoꝵ desid̾ioꝵ tumultus expellere. & una intentione et̾nȩ
pat̾e in amorẽ intime quietis anhelare. Qui sint uere reges uł ꝯsules¬
recte disponere. & sua bene regere corpora sciunt. Quidũ desidioꝵ
mse motꝰ tẽpant: suꝑ subiectis cogitationib lege uirtutis regnant. Auibe¬
ne coautexre ꝯsules uocant᷑. Reges enĩ st : qͥ ͥmet ipsis p̃sident. Lerre

Expanded text:
et quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insoet quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt, et quia nulla hujus mundi diligunt, magna mentis tranquillitate perfruuntur. Unde et recte dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Solitudines quippe aedificare, est a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, 130 et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. An non cunctos a serecte disponere, et sua bene regere corpora sciunt; qui dum desideriorum in se motus temperant, super subjectis cogitationibus lege virtutis regnant. Qui bene etiam terrae consules vocantur. Reges enim sunt, quia sibimetipsis praesident; terrae
Abbreviated transcription (Latin):
rit. totũq qđ esse desid̾at ÷ͥ apud semet ipsum in cogitacionib depingit.
Iam qͦsi tribu nal p̃sidet. iã sͥ parere obsequia subiectoꝵ uidet: iã cet̾is
eminet. iã aliis mala irrogat aliis quia irrogauerint recõpensat. iã apud
semet ipsum stipatꝰ cuneis ad publicũ ꝓcedit. iam quib obsequiis fulci¬
at᷑ ꝯspicit. Qui tam̃ ħec cogitans: solus repit. Iam alia ꝯculeat alia sulle¬
uat.iam de conculcatis satis facit odiis: iã de sulleuatis recipit fauores.
Qui igit᷑ tot fantasmata cordi imp̾mit. qͥd iste aliud quã somniũ uigi¬
lans uidet: Quia gͦ tot rerũ causas quas fingit tolerat. nimirũ intrin¬
secus natas ex desideriis tͦbas portat. At ꝯtͣ scĩ uiri quia nichil huiꝰ mun¬
di appetunt. nullis ꝓcul dubio in corde tumultib p̾munt᷑ Om̃s qͥppe in¬
ordinatos desiderioꝵ motꝰ a cubili cordis manu scẽ ꝯsid̾ationis eiciunt.

Expanded text:
irit, totumque quod esse desiderat, sibi apud semetipsum in cogitationibus depingit. irit, totumque quod esse desiderat, sibi apud semetipsum in cogitationibus depingit. Jam quasi tribunali praesidet, jam sibi parere obsequia subjectorum videt, jam caeteris eminet, jam mala aliis irrogat, aliis, quae irrogaverit, recompensat. Jam apud semetipsum stipatus cuneis in publicum procedit, jam quibus obsequiis fulciatur, conspicit. Qui tamen haec cogitans solus repetit: jam alia conculcat, alia sublevat, jam de conculcatis satisfacit odiis, jam de sublevatis recipit favores. Qui igitur tot phantasmata cordi imprimit, quid iste aliud quam somnium vigilans videt? Qui ergo tot rerum causas, quas fingit, tolerat, nimirum intrinsecus natas ex desideriis turbas portat. Alius jam illicita di appetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur. Omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis manu sanctae considerationis ejiciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationũ eũ tientib liatiꝰ. expanclit. ꝑuenire ad ꝯupita sota git
atq ad obtinenda hec quosdam secretissimos causarũ meatꝰ querit. Qui mox ut
i eausa aliquid subtile se inuenisse estimat. iam se obtinuisse qđ ꝯcupuerat
exultat. lam qͥd etiam adepte rei adiungat excogitat. atq ut in meliorista¬
tu debeat excoli ꝑtractat. Quã quia iamquasi possidet. & quasi ad melio¬
ueat᷑ pensat. Exquirit qͥd respondeat. & cũ rem nullã teneat. iã in de¬
fensione rei quã appetit uaciuis litigator. elaborat. Quãuis gͦ nil decon¬
cupita receperit. habet tam̃ in corde iã fructũ ꝯcupiscentie. laborẽ
rixe. Graui itaq popło p̃mit᷑. qui instigantis auaricie tumultu uastat᷑.
Alius se tyrannidi suꝑbiȩ subicit. & cor miserũ dum ꝯtͣ homines erigit:
uicio subst̾int. Honoꝵ sublimiũ infulas appetit. exaltari successib exqͦ¬

Expanded text:
cogitationum inventionibus latius expandit, pervenire ad concupita satagit, cogitationum inventionibus latius expandit, pervenire ad concupita satagit, atque ad obtinenda haec quosdam secretissimos causarum meatus quaerit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se aestimat, jam se obtinuisse quod concupierat exsultat. Jam quid etiam adeptae rei adjungat, excogitat, atque ut in meliore statu debeat excoli, pertractat. Quam quia jam quasi possidet, et quasi ad meliojurgii moveatur, pensat, et exquirit quid respondeat. Et cum rem nullam teneat, jam in defensione rei, quam appetit, vacuus litigator elaborat. Quamvis ergo nil de concupita receperit, habet tamen in corde jam fructum concupiscentiae, et laborem rixae. Gravi itaque populo premitur, qui instigantis avaritiae tumultu vastatur. Alius se tyrannidi superbiae subjicit, et cor miserum dum contra homines erigit, vitio substernit, honorum sublimium infulas appetit, exaltari successibus, exqu
Abbreviated transcription (Latin):
u inhenundo uid̃i aliqͥd uolunt.: densis cogitationũ tumtltib in
corde pirunẽ. Dumq desicłioꝵr tͣbas int᷑ se excitant ꝓstrata mtit prde
misere frequentationis calcant Alius nãq utri se lururie subeidit
arty anrte mentis ocłos scemato t᷑piũ ꝑpet̾tionũ fingit. Et cũ este dt ñ tͣbu¬
nequissine expletionis rimatur. Mens itaq ħ quasi quenda popłim pantꝰ
que in solenti cogitacionũ tumultu uastat᷑. Alius ire se semonio satt¬
uide ⁊ł e dͥd meorde nͥ iurgia etiã que desuint ꝑagii Ihioseoeosuostia
uioet. Asentib ꝯt dicit: int᷑ semet ipsũ ꝯtumeliã ꝓfer aerecipit reep¬
mens in flãmat e cogitationis p̃mit. Alius iuir se auaric reotia dielte
ce tastidiens poͥa aliena ꝯcupiscit. hic plerũq ꝯcupita adipisci ndua¬
lenis diẽ qͥ dem in ociũ noctẽ uͦ in cogitationẽ t̾sat. Toipet ad piai nea
quia fariia sͤ illicita cogitacione. Consilia iiatiplicat a siũ antis¬

Expanded text:
do videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur; dumque desideriorum turbas intra se excitant, prostratam mentem pede miseatque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit. Et cum effectus non tribunequissimae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam populum patitur, quae insolenti cogitationum tumultu vastatur. Alius irae se dominio stravit, et quid in corde nisi jurgia etiam quae desuntidet, absentibus contradicit. Intra semetipsum contumelias profert et recipit; recepondus vehemens inflammatae cogitationis premit. 4. Alius juri se avaritiae tradit, et fastidiens propria, aliena concupiscit. Hic plerumque, concupita adipisci non valens, dies quidem in otio, noctes vero in cogitatione versat. Torpet ab utili opere, quia fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
tores & enĩ lactant. cũ uł ꝑpetranda mala blandimentis inferunt: uł
ꝑpetrata fauorib extollunt. Annon lactat᷑ de quo ꝑ psalmistã dr. qm̃ lau

Expanded text:
tores etenim lactant, cum vel perpetranda mala blandimentis inferunt, vel tores etenim lactant, cum vel perpetranda mala blandimentis inferunt, vel perpetrata favoribus extollunt. An non lactantur, de quo per Psalmistam dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
lactatꝰ uberib: Quare ñ in uulua mortuus sum. id in ipsa occulta ꝑpe¬
tͣcione peccati. cur a carnis uita mortificare me nolui: Egrossus ex utero
Perisset quippe in suo iudicio. si se ꝑditũ cognouisset. Quare exceptꝰ genib
Idẽ etiã pꝰ aꝑtã culpã cur me ad huc in illa etiã ꝯsuetudine suscepit ut ua¬
lentiorẽ ad neqͥtiã me redderet: & pͣuis usib sustinens foueret: Cur lactatꝰ
tionis astringit᷑: quasi tot uinculis ad m̃tẽ ligatur. Unde fit ut eneruis an¬
mus cũ solui ñ ualet. ad quedã se solatia false ꝯsolationis inclinet: quati¬
nus uenturũ udicẽ tante sͥ misericordiȩ spondeat. ut eos etiã quos arga¬
endos inuenerit penitꝰ ñ occidat. Cuirei hoc deterius accidit. qđ ei multoꝵ
rari autẽ uulnus negligitur. qͦd dignũ p̃mio laudis uidet᷑. Unde bene ꝑ
salomonẽ dr. Fili mi si te lactauer uit peccatores: ne adquiescas eis. Pecca¬

Expanded text:
at, dicens: Quare non in vulva mortuus sum? id est, in ipsa occulta perpetratione peccati, cur a carnis vita mortificare me nolui? Egressus ex utero Perisset quippe in suo judicio, si se perditum cognovisset. Quare exceptus genibus? id est, etiam post apertam culpam, cur me adhuc in illa etiam consuetudo suscepit, ut valentiorem ad nequitias redderet, et pravis me usibus sustinens foveret? Cur lactatustionis astringitur, quasi tot vinculis ad mentem ligatur.  Vet. XXIX.  Unde fit ut enervis animus, cum solvi non valet, ad quaedam se solatia falsae consolationis inclinet; quatenus venturum judicem tantae sibi misericordiae spondeat, ut eos etiam quos arguendos invenerit penitus non occidat. Cui rei hoc deterius accidit, quod ei multorum rari autem vulnus negligitur, quod dignum praemio laudis videtur. Unde bene per Salomonem dicitur: Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Pecca
Abbreviated transcription (Latin):
gere ñ possumꝰ. ad usũ nr̃e utilitatis humilit̾ retorquemꝰ: ut eo de se
mens & in sũmis uilia sentiat: quo suis uirib etiã parua que appetit
ñ expugnat. Unde benerursũ scriptũ est. Hę sunt quas dñs¬
dereliquit. ut erudiret in eis ierłem. Ad hoc nanq quedã minima ui¬
cia nr̃a retinent᷑: ut sese nr̃a intentio sollicitã in certamine semꝑ exe¬
ceat: &e eo de uictoria ñ suꝑbiat: quo uiuere in se hostes ꝯspicit. a qͥb ad¬
huc uinci formidat

Expanded text:
cere non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus. Ut eo de se cere non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus. Ut eo de se mens, et in summis vilia sentiat, quo suis viribus, etiam parva, quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt genliquit, ut erudiret in eis Israel . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicita in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat
Abbreviated transcription (Latin):
sublimia respicit. iã in hunc niundũ duplicib incecde desidiis nescit. Uno
enĩ pede in nitit᷑. qͥa solo dei amore roborat᷑. Et necesse: ut alius marceat.
quia mentis uirtute crescente. oportet ꝓcul dubio ut carnis fortitado tor¬
Iui requieuerunt fessi timore robore. Aosi aꝑte insinuet dicens. Iuic re¬
qͥes lucis remunerat: quos hic interius recreansꝓfestus fatigat. cõtempni¬

Expanded text:
sublimia respicit, jam in hunc mundum duplicibus incedere desideriis nescit. Uno enim pede innititur, qui solo Dei amore roboratur; et necesse est ut alius marceat, quia, mentis virtute crescente, oportet procul dubio ut carnis fortitudo torIbi requieverunt fessi robore. Ac si aperte insinuet, dicens: Illic requies lucis remunerat, quos hic interius recreans provectus fatigat. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
expectat. Hon cogitat malũ: qͥa ĩ amore mundiciȩ mentẽ solidans. dum
omne odiũ radicitꝰ eruit.ͥ u̾sare ĩ animo qͦd ĩ quinat neseit. Non gaudet suꝑ
Congaudet aut̃ ueritati. qͥa ut se cẽtos diligens. ꝑ hoc qͦd rectũ ĩ aliie
conspicit. quasi de augmento ꝓͥ ꝓuec tꝰ hilarescit. Multiplex gͦ ista dĩ
lex est : quę cont̃ uniꝰ cuiꝰq culpe iaculũ qͦd ꝑimendã m̃tẽ impetit in¬
structioni sue munimine occurrit. ut qͥa antiquu hostis uaria
cireũ fusione nos obsidet: ipsa hunc de nobis multiplicit expugnet.
Quã nimirũ legẽ si sollicita consid̾atione pensamꝰ: auctori nr̃o quan¬
õscientia ad dicit.

Expanded text:
exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus eruit, versare in animo quod inquinat nescit. Non gaudet supeCongaudet autem veritati, quia ut se caeteros diligens, per hoc quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hilarescit. Multiplex ergo ista lex Dei est, quae contra uniuscujusque culpae jaculum, quod perimendam mentem impetit, instructionis suae munimine occurrit, ut quia antiquus hostis varia circumfusione nos obsidet, ipsa hunc de nobis multipliciter expugnet. Quam nimirum legem si sollicita consideratione pensamus, auctori nostro quanconscientia addicit.
Abbreviated transcription (Latin):
Non irritat᷑. ñ cogitat malumꝰ. ñ gaudet suꝑ iniquitatẽ: congaudet
aut̃ ueritati. Paoiene quippe ẽ ueritas caritas: quia illata mala eq̃¬
nimit̾ tolerat. Benigna est uͦ. qͥa ꝓmalis bona largit᷑ ministrat.
Non emulat᷑: qͥa ꝑhoc quod in p̾senti mundo nil appetit. in uide t̾renis
successib nescit. Non ĩ flat᷑. qͥa cũ p̾mium int̾ne retribucionis anxia
desid̾at: de bonis se ext̾iorib ñ exalatat. Non agit ꝑperã: qͥa qͦse ĩ solũ
dĩ ac ꝓximi amorẽ dilatat. qͥcqͥd arectitudine discrepat. ignorat. Non
ẽ ambiciosa: quia quo ardent̃ intꝰ ad sua satagit. foras nullatenus
aliena c̃cupiscit. Non querit quȩ sua sunt: qͥa cuncta quę hic transi
toriȩ possidet. uelut aliena negligit: cũ nichil sibi ȩẽ ꝓpͥũ nͥ qͦd secũ
ꝑmaneat agnosoit. Non irritat᷑: qͥa nĩ iuriis lacessita. ad nullos se
ultionie suę motꝰ excitat. dũ ꝓmagnis laborib. maiora post p̾mia

Expanded text:
cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Patiens quippe est charitas, quia illata mala aequanimiter tolerat. Benigna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur, quia per hoc quod in praesenti mundo nil appetit, invidere terrenis successibus nescit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agit perperam, quia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discrepat, ignorat. Non est ambitiosa, quia quo ardenter intus ad sua satagit, foris nullatenus aliena concutorie possidet velut aliena negligit, cum nihil sibi esse proprium nisi quod secum permaneat agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis lacessita ad nullos se ultionis suae motus excitat, dum pro magnis laboribus majora post praemia
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ ⁊ nos dimit timꝰ debitorib nostris. Ut ꝓfecto bonũ qͦd ẽo puncti adõ
petimꝰ: hoc pͥmũ cũ ꝓximo conu̾si faciamꝰ. Tunc gͦ uere sine macula fa¬
c̃fusione de pͥmit᷑: si hane aut sua ad huc oꝑatio in quinat. aut alienȩ
nequiciȩ seruatꝰ dolor accusat. Quȩ duo qͥsq dũ t̾serit: ad ea q̃ subnixa sunt
ꝓtinꝰ liber exurgit. Et eris stabilis: & ñ timebis. Q a nimirũ tanto minꝰ¬
suꝑat. qui stabilitatẽ seruat: quia dũ sollicitꝰ studet ꝑag̾e. qͦd mansuete
conditor imꝑat. securꝰ cogitat iã qͦd t̾ribilit̾ ĩ tentat. de defectu impioꝵ¬

Expanded text:
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ut profecto bonum, quod sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ut profecto bonum, quod petimus, hoc primum cum proximo conversi faciamus. Tunc igitur vere sine macula faconfusione deprimitur, si hanc aut sua adhuc operatio inquinat, aut alienae malitiae servatus dolor accusat. Quae duo quisque dum terserit, ad ea quae subnexa sunt protinus liber exsurgit. Et eris stabilis, et non timebis; quia nimirum tanto minsuperat, qui stabilitatem servat, quia dum sollicitus studet peragere quod mansuete conditor imperat, securus cogitat etiam quod terribiliter intendat. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ potest. que ĩ conspectu iudicis caritatẽ ñ ĩ quinat. s necat: Uitã qͥppe
animȩ q̃libet culpa polluit: seruatꝰ uͦ cont᷑ ꝓximũ dolor occidit. Menti nãq
ut gladius figit᷑. ⁊ muerone illiꝰ ipsa uiscerũ occulta ꝑforant᷑. Q scilicet a
trnsfixo corde si pͥus ñ educit᷑. nichil in p̃cib diumi oꝑis obtinet᷑: quia &
uulneratis mbris im poni salutis medicamina nequeunt. nͥ ferrũ auuln̾e
subtrahat᷑. Hinc est enĩ qͦd ꝑsemetipsam ueritas dicit. Nisi remiseritis ho¬
minib: nec pat̾ ur̃ qui ẽ incelis remittet uob̾ peccata ur̃a. ħ ine amonet
dicen. Cũ stabitis ad orandũ: dimittite siqͥd habetiss adu̾su alt̾um. hinc
rursus ait. Date ⁊ dabit̃ uob̾: dimit᷑te & dimittet᷑ nob̾. hinc ẽstitucioni pos¬
tulationis: condicionẽ posuit pietatis dicens. Dimitte nob̾ debita nr̃a.

Expanded text:
rius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe rius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namque ut gladius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a transfixo corde, si prius non educitur, nihil in precibus divinae opis obtinetur, quia et vulneratis membris imponi salutis mesubtrahatur. Hinc est enim, quod per semetipsam veritas dicit: Nisi remiseritis hominibus, nec pater vester, qui est in cęlis, remittet vobis peccata vestra. Hinc admonet, dicens: Cum stabitis ad orandum, dimittite, si quid habetis adversus alterum! Hinc rursus ait: Date et dabitur vobis, dimittite et dimittetur vobis! Huic constitutioni postulationis condicionem posuit pietatis, dicens: Dimitte nobis debita nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
ociosa p̃mebat᷑. Et quasi iã faciẽ aĩa ad deũ leuare ñ sufficit: qͥa ĩ se nimirũ
ĩ quinata m̃te maculas pollute cogitacioni ÷ erubeseit. Sepe curis mun¬
di libent̃ occupam. Cĩq pꝰ hȩc studio orationis ĩtendimꝰ. neq̃quã se mens
ad celestia erigit: qͥa pondus hanc t̾renȩ sollicitudinis in ꝓfundis in̾sit.
& in p̃ce facier munda ñ ostendit: quia cogitacionis ĩ fimę luto macu
lat᷑. Non nũquã uͦ cor acunetis excutimus.⁊ illicitis motib & iã cũ p̃ce
uacat obuiamꝰ: s tam̃ quia nos culpas rariꝰ cõmit timꝰ. aliena pigrius
delicta laxamꝰ. Et quo peccare nr̃ animꝰ sollicitꝰ metuit: eo districtiꝰ hoc qͦd in
se abalio delinquit᷑ ab horrescit. Unde fit ut ĩueniat᷑ qͥsq tardus aduenian:
qͥ ꝓ ficiendo factꝰ ẽ cautꝰ adculpã. Et. qͦ ipse exced̾e ĩ alt̾um metuit: hoc qͦs ĩ
se excedit᷑. puniri duriꝰ exquirit. S qͥd hac doloris macula repperiri dete.¬

Expanded text:
iosa premebatur; et quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia erigit, quia pondus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia--Nonnunquam vero cor a cunctis excutimus, et illicitis motibus, etiam cum a prece vacat, obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri dete
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc heliã qͥa feruoris ⁊elo uiu̾e spiritalit̾ docuit: ad uitã qͦq ⁊ corporalit
abstraxit. hec chliscum qͥa magistrũ diligere simplicit instituit: magis¬
tri spũ duplicit᷑ impleuit. ꝑ hanc hieremias ne megyptũ popłs descen¬
S̾et restitit: s tam̃ ꝯin obedientes diligens quo descendi ꝓhibuit. ipse
deseendit. Hec erechielẽ qͥa pͥus at̾renis desidiis sustulit: pꝰ ꝑcinei¬
nũ capitis ĩ aere lib rauit. l ec indanihele qͥa aregiis dapib gulã con¬
pescuit: ⁊ esurientiũ ora leonũ clansit. hȩc trib pueris qͥa in tranquil ẽ¬
litate positis. ĩ cenoia uicioꝵ subdidit: tribulationis tempore.⁊ flãm as
in fornace temꝑauit. hȩc inpetro ꝯ minis t̾rentiũ pͥncipii. fortit᷑ resti¬
tit: ⁊ ĩ cireũ cisione submouenda minoꝵ u̾ba humilit̾ audiuit. hȩc in pai¬

Expanded text:
Haec Eliam, qui fervoris zelo vivere spiritaliter docuit ad vitam quoque et corporalHaec Eliam, qui fervoris zelo vivere spiritaliter docuit ad vitam quoque et corporalimpliciter instituit, magistri spiritu dupliciter implevit . Per hanc Jeremias ne in Aegyptum populus descenderet restitit, sed tamen et inobedientes diligens quo descendere prohibuit et ipse descendit . Haec Ezechielem, quem prius e terrenis desideriis sustulit post per cincinnum capitis in aere libravit . Haec in Daniele quia a regiis dapibus gulam compescuit, ei et esurientium ora leonum clausit . Haec tribus pueris, quia in tranquillitate positis incendia vitiorum subdidit, tribulationis tempore et flammas in fornace temperavit . Haec in Petro et minis terrentium principum fortiter restitit, et in circumcisione submovenda minorum verba humiliter audivit. Haec in Pau
Abbreviated transcription (Latin):
hec finees brachiũ in ultione peccantium erexit. ut arrepto gladio
coeuntes tranfigeret: irã dni iratꝰ placaret. hȩc iosue ex ploratorẽ docuit
ut &e pͥue contͣ falsiloquuos ciues ueritatẽ u̾bo defend̾et: ⁊ hanc post¬
modum gladio eontͣ hostes alligaret. l ec samuel in pͥncipatu humilẽ
p̃buit: ⁊ integrũ in deiectione seruauit. Qͥ cũ ꝑsequentẽ se plebẽ dili¬
geret: ipse sibi testimonio extitit. quia culm ex quo deiectꝰ ẽ non
amauit. Hec dauid apud inquũ regẽ ⁊ humilitate cõmouit ad fugã. ⁊ pie¬
feriendi repperit. ñ agnouit ininucũ. Hec natan ꝯeont̃ peccantẽ rege̾
in auctoritatẽ lib̾e increpationis sustulit. ⁊cũ regis culpa de esset. in
peticione humilit᷑. strauit. Hȩc ꝑ ysaiã nuditate̾ carnis ĩ p̃dicatione
ñ erubuit: subducto carnali uelamine mysteria suꝑna penetrauit.

Expanded text:
Charitas Phinees brachium in ultione peccantium erexit, ut arrepto gladio Charitas Phinees brachium in ultione peccantium erexit, ut arrepto gladio coeuntes transfigeret, et iram Domini iratus placaret. Charitas Jesu exploratorem docuit, ut et prius contra falsiloquos cives veritatem verbo defenderet, et hanc postmodum gladio contra hostes alligaret. Charitas Samuel et in principatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonio exstitit, quia culmen ex quo dejectus est non amavit. Charitas David ante iniquum regem, et humilitate commovit ad fugam, eferiendi reperit non agnovit inimicum . Haec Nathan et contra peccantem regem in auctoritate liberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset in petitionem humiliter stravit . Haec per Isaiam nuditatem carnis in praedicatione non erubuit, et subducto carnali velamine mysteria superna penetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iaphet. humilit uerecunda patris erubuit: ⁊ suꝑiecto dorsis pallio.
quȩ ñ uidebat abscondit. H ec abrahę dexterã quia ad mortẽ filii obe¬
diendo extulit: hunc ꝓlie in numere gentiũ patrẽ fecit. Hȩc ysaac
m̃tẽ. quia semꝑ ad mundiciã tenuit: caligantib ętate oculie. ad uiden¬
da longe post uentura dilatauit. Hȩc iacob cõpulit. ⁊ amissum bonũ
filiũ medullitꝰ gemere: prauoꝵ filioꝵ p̾sentia. sub equaniminitate to¬
lerare. hȩc ioseph docuit afrĩb uenundatũ. ⁊ libertate animi minime¬
fracta seruicium ꝑ peti: & eisdẽ post frĩb m̃te ñ elata principari.
l ec moysen delinquente popło. yusq ad peticionẽ mortis in p̾cib stra¬
uit. & usq ad in terfectionẽ popłi zeli studio erexit.: ut et ꝓꝑeunte ple¬
be se morti obiceret. ⁊ contͣ peccantẽ ꝓtinꝰ uice dnĩ irascentis seuiret.

Expanded text:
et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit . Haec Abrahae dextram qui ad mortem filii obediendo extulit, hunc prolis innumerae gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit . Haec Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere et pravorum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare . Haec Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari . Haec Moysen delinquente populo, et usque ad petitionem suae mortis in precibus prostravit , et usque ad interfectionem populi per zeli studisese morti objiceret, et contra peccantem protinus vice Domini irascentis saeviret.
Abbreviated transcription (Latin):
cat: ut sic quę possidet tribuat.quatenꝰ quanta sit largitas remunerati¬
onis attendat Inec eũ t̾rena largit᷑. suã plusquã necesse est in opiã cogi¬
tet: & in oblatione muneris. hilaritatis nom lum̃ tristicia obscuret.
Bene gͦ dĩ lex multiplex dr̃: quia nimirũ cũ una eadẽq sit caritas. si men¬
tẽ bene cȩꝑit. hanc ad innumera oꝑa multiformit̾ accendit. Cinꝰ diu̾sita¬
tẽ breuit expͥmimꝰ: si in electis singulis. bona illiꝰ ꝑstringendo numere¬
mus. hec namq ꝑ habel ⁊electa dõ munera obtulit: & frĩs gladiũ non
reluctando tolerauit. Hec enoch ⁊ int̾ homines uiu̾e spiritalit docuit.
⁊ sublimẽ uita abhominib &eiã corporalit abstraxit. Hȩc noe despectis
om̃ib. solũ dõ placabilẽ ostendit. atq in arce fabrica studio longi labo¬
ris exercuit:⁊ mundo suꝑstitẽ pio oꝑe exercendo seruauit. Hȩc insem

Expanded text:
cat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remuneracat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei multiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plena coeperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluctando toleravit . Haec Enoch et inter homines vivere spiritaliter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corporaliter abstraxit. Haec Noe despectis omnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabrica studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo servavit . Haec per Sem
Abbreviated transcription (Latin):
tentib opponat pacientiã ut intꝰ suꝑbientib. ex hibeat cũ paeientia
disciplinam :ut erga errata subditoꝵ sic mansuȩtudo ⁊elũ temꝑet. qua¬
tenꝰ iusticie studium non eneruetꝰ s ad ultionẽ relus ferueat. netam
pietatis limitẽ. feruendo transeendat: ut in grato ⁊. bene fiene adarno¬
rem ꝓuocet ut grato  quo q. ministerii inamore seruet: ut ꝓximor¬
mala. cum corrigere non ualet. taceat . ut quȩcũq corrigi loquendo pos¬
sunt. silentiũ consensũ e̾e̾ ꝑtimeseat: ut sic ea quę tacet tolerat. ne
tam̃ in animo uirꝰ doloris occultet. ut sic maliuolis munꝰ benignita¬
tis exhibeat. ne tam̃ ꝑ gr̃ãm auire rectitudinis excedat: ut cuncta ꝓxi¬
mis quę p̃ualet impendat. s hȩc impendendo non tumet ͥ ut sic in bonis
quȩ exhibet tumoris p̃crpiciũ paueat. ne tam̃ abono exercicio torpe¬

Expanded text:
tentibus opponat patientiam, et intus superbientibus exhibeat cum patientia tentibus opponat patientiam, et intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam: ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus fepietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximormala cum corrigere non valet, taceat; utque cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpes
Abbreviated transcription (Latin):
emula sua se faree esumat: ne immod̾ate lingu ã loquaeita ꝑtrahat:¬
eãq usq ad lasennã ob trectacionie extendat: ne odiũ malicia exeitet
susq ad iacnla maledictionis irritet. Rursum eũ cogitat. ut ei alti fa¬
citꝰ que apsa sibi fiẽri ab alto expectat: pensat nimirum. ut malio bona
ut bonie meliora respondeat fut erga ꝓcaees mansuetudinẽ longanimo¬
tatbo rah beat:ut malieie ꝑeste languentib grãm beniguitatis ostendat:
ut discordes ꝑ ace uniat. ut ẽcordes. ad concupiscentiã uere paere accunte¬
sat lao ii digentib necessar ia tribuat: ut errantib mã rectitudinien oster¬
Sat : ut afflis toti ũbo ⁊ ẽo ꝑ assione mulecat. ut accenso ⁊ in huiꝰ mundi
desidu  increpacione rest ingat: ut iras potentiũ ratiocinationes
mitiget : in os pssor angustiars quanta p̾ualet ope leuet sut foris resis¬

Expanded text:
emula sua se face emula sua se face eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet
Abbreviated transcription (Latin):
uult malũ pati quisq ñ faciens. cesset anocendi oꝑe.ꝯ rursum. bonũ qͦd sibi
fieri appetit im pendens. erga utilitatẽ ꝓximi exerceat benignitatẽ. S hec
nimirũ duo. dũ sollieita intentione cogitant᷑.: eor ad innumera uirtutũ imynis¬
terna tendit᷑: ne uł ad mnferenda que ñ debet. desid̾ii⁊ inquieta mene ferueat.
uł erga exhibenda que debet. ocio resoluta torpeseat. Nã eũ eauet alti face
ꝗͥ nequa q̃ ult ab alto ipsa tolerare: sollicita se intentione eireũspieit. nesu¬
ꝓbia eeuet᷑ usq ad despectũ ꝓuoimi animũ deiciens exaltet: ne ambieio
cogitacionẽ saniet : cũq hanc ad appetenda dilatẽt. angustet: ne cor luxuria
polluat. ⁊ subiectũ desidiis ꝑ illicita corrumpat. ne ira exasꝑet.⁊ usq ad ꝙ¬
ferendã contumeliã inflamet: ne iuidia mordeat ⁊ alieni⁊ felicitatib eniia¬

Expanded text:
vult malum pati quisque, non faciens cessat a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi vult malum pati quisque, non faciens cessat a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi fieri appetit, impendens ad utilitatem proximi exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet in desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet. Ne ambitio cogitationum laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; nec luxuria polluat et subjectum desideriis per illicita corrumpat. Ne ira exasperet et usque ad proferendam contumeliam inflammet. Ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus a
Abbreviated transcription (Latin):
tate: ⁊ sic ad implebitis legẽ xp̃i. Q d congruentius intelligilex dĩ quã
caritas potest: Q tune uere ꝑficimꝰ. cũ fr̃na honera examore toleramꝰ¬
: hȩc cadẽ lex multiplex di. quia studiosoa sollicitudine caritatie. ad
cuncta uirtutũ facta dilatat᷑. Quȩ aduob quidẽ p̃ceptie ineipit. s se ad
innumera extendit. Huiꝰ namq legis inicium: dilectio dĩ ẽ. ac dilectio
ꝓximi. S dilectio dĩ ꝑtria distinguit: quia extoto corde. ⁊ ex tota amiia.
⁊ extota fortitudine diligi conditor iubet᷑. Quire ⁊ notandũ ẽ qͦd diuimͣs ser¬
mo cũ dm̃ diligi p̃cipit. n solum narrat ex qͦ. s &iã informat ex quanto. cũ sub
odis fieri: uide ne tu altĩ facias. Et ꝑsemet ipsã ueritas dic̃. Quȩ uultis ut
faciant uobis homine: ita ⁊uos facite illis. Qeb duob scilicet utriꝰq testa
nti mandatis. ꝑ unũ malicia cõpescit᷑: ꝑ aliud benignitas p̃rogat᷑: ut qͦd ñ

Expanded text:
Christi, quid congruentius intelligi quam charitas potest? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus. Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et tota anima et ex tota fortitudine diligi conditor jubetur. Qua in re notandum, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjodis fieri, vide ne tu alteri facias; » et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illmenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut quod non
Abbreviated transcription (Latin):
leuigent᷑. ollert̃ qͥppe debemꝰ meminisse qͦ dr. ue iteres
debemꝰ meminisse qͦd dr̃. ne iteres
u̾bĩ ĩ tua oratione. Quo uidelicet dicto.uir sapiens nequaquã nos ꝓhi¬
bet sepe ueniã pete: s culpas iterare. Acsi aꝑte dicat. Cũ male gesta
ne macula le ueturante orationis sẽꝑ tẽꝑa debet sollicite conspiei. qͥeqͥd po¬
test ĩ oratione reꝓbari. ⁊ alemq se mens ⁊ cũ ab oratione cessat. exhib̾e festinet.
qͣl apparere iudici ĩ ipso orationis tp̃r exoptat. Sepe nãq immunda que¬
dã uł illicita animo u̾samꝰ: quotiens ap̃cib uacamꝰ. S eũ se mens ad studia

Expanded text:
levigentur. Solerter quippe debemus melevigentur. Solerter quippe debemus medebemus meminisse quod dicitur: Ne iteres erbum in oratione tua . Quo videlicet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si aperte dicat: Cum male gesta ne macula levetur, ante orationis semper tempora debet sollicite conspici quidquid potest in oratione reprobari; talemque se mens et cum ab oratione cessat exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illi
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊ uiuet: ne forte ꝓximꝰ eiꝰ cuiꝰ effusus ẽ sanguis doloris stimulo ꝑ¬
scquat᷑. ⁊ app̃hendat eũ ⁊ ꝑcuciat aĩam eiꝰ. Ad siluã qͥppe cũ amico
secamu.  securis manu fugit: cũ sese inerepatio plusquã necesse :
ĩ asꝑitatẽ ꝑtrait. Ferrũq de manubrio ꝓsilit: cũ de correptione sermo
durior excedit. Xamicũ ꝑcuciens occidit. quia auditorẽ suum ꝓlata ẽ¬
tumelia ab spũ dilectionis int̾ficit. Correpti nãq mene repente ado¬
diũ ꝓruit: si hanc immod̾ata in crepatio plusꝙ debuit addicit. e his
qui ĩ caute ligna ꝑcutit. & ꝓximũ extinguit. adtres necesse est urbes
fugiat. & una eaꝵ defensus uuat. qͥa si ad penitentiȩ lam̃ta conu̾sus.
ĩ unitate sacram̃ti sub spe. fide. ⁊ caritate abscondit᷑. reu ꝑ pet̾ti ho
micidii ñ tenet᷑. Cumq extinoti ꝓximꝰ. ⁊ cũ ĩuenerit non oceidit.
quiacũ distrirtus iudex uenerit. qui se nobis ꝑnate nr̃e ẽsortiu iuinxit.

Expanded text:
sus est sanguis, doloris stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus? Ad silvam quippe cum amico secamus. 2. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plusquam necesse est in asperitatem pertrahit; ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, micidii non tenetur. Quem exstincti proximus cum invenerit, non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui se nobis per naturae consortium junxit,
Abbreviated transcription (Latin):
culpa relinquit: cũ ꝑferuorẽ zeli exeiꝰ amore peccat᷑. Sepe namq¬
magni hoc doctorib mirandisq contingit. ut qͦ alta caritate fer¬
uent. modũ correptionis ex aggerant. & lingua aliqͥd qͦd ñ debet dicat.
que iñtẽ dilectionis quantũ debet inflammat. u̾bũ ꝓ late contu¬
meliȩ tanto melius parcit᷑. quanto ⁊ ex qͣ ꝓdeat radice pensat̃. Unde
bene ꝑ moysen dne p̾cepit dicens. Siquif abierit cũ amico suo sim

Expanded text:
culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namqumagnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, quanto et ex qua radice prodeat pensatur. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc in enuangłio ueritas dicit. In patientia ur̃a possidebitis animas ur̃as.
Quid ẽ. animã possidere. nͥ ꝑfeste in om̃ib iuuere: ounctis mentis motib do
fortis efficit᷑: unde qͥ & se ipsum uincendo dominat᷑. Et quo se laudabiit᷑ fran¬
git. infractũ se fortit᷑ exerit: Quia cũ in suis se uoluntatib suꝑat ssese ad ꝯt¬
ria inuictũ parat. Quare dñs inique agentis aliquando psꝑarisinat. uł¬

Expanded text:
n patientia vestra possidebitis animas vestras . Quid est enim animam possidere, nisi perfecte in omnibus vivere, cunctis mentis motibus exfortis efficitur, unde sibi et seipsum vincendo dominatur; et quo se laudabiliter frangit, infractum se fortiter exerit, quia cum in suis se voluptatibus superat, sese ad contrarium invictum parat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Si enim nunc om̃s male agentes ꝑcuteret: extremũ iam iuditiũ qͥb
exhiberet.: Si aut̃ nullũ om̃ino ꝑcuteret. qͥs dm res humanas cuirare cre¬
didisset. Non nunquã gͦ iniquos ferit. ut ostendat quia multa mala ñ
deserit. Non nunꝗͣ uͦ iniquos diu tolerat: ut ꝯsiderantib insinuet ad qͦ d
imirũ antiquus hostis sicut contͣ ꝯsentientes fortis ẽ: ita ꝯtͣ resisten¬
tes debilis ẽ. Si enĩ eiꝰ suggestionib assensus p̃bet᷑: quasi leo colerari
eqliaquã potest. Si aut̃ resistit᷑. qͣsi formica atterit᷑. Aliis gͦ leo est aliis
formica: quia crudelitatẽ illius carnales mentes uix tolerant: sꝑuales uͦ infir

Expanded text:
mat. Si enim nunc omnes male agentes percuteret, extremum jam judicium quibus mat. Si enim nunc omnes male agentes percuteret, extremum jam judicium quibus exhiberet? Si autem nullum omnino percuteret, quis Deum res humanas curare credidisset? Nonnunquam ergo 155 iniquos ferit, ut ostendat quia inulta mala non deserit. Nonnunquam vero iniquos diu tolerat, ut considerantibus insinuet, ad quod imirum antiquus hostis, sicut contra consentientes fortis est, ita contra resistentes debilis. Si enim suggestionibus ejus assensus praebetur, quasi leo tolerari non potest. Si autem illi resistitur, quasi formica atteritur. Aliis ergo leo est, aliis formica; quia crudelitatem illius carnales mentes vix tolerant, spirituales vero infir
Abbreviated transcription (Latin):
tes aut̃ metere ẽ: dicendo p̃ualere. Uel certe dolores seminant. qͥ ꝑuersa agant
Dolores metu nt cũ de eadẽ ꝑuersitate puniunt᷑. Fructus qͥppe doloris est: re
ue eiꝰ in om̃i tempore: auferunt᷑ iuditia tua a facie eius. om̃iũ inimicoꝵ¬
suoꝵ dominabit᷑. Quomͦ gͦ fiante deo ꝑeunt. qui plerũq diu hic subsistere
⁊ iustis feliciis ꝑmittuntur: Hinc namq de illis iterum ꝑ psalmistã dr̃.
In laborib hominũ ñ sunt: & cũ hominib ñ fiagellabunt᷑. Hinc hieremias
ait. Quare uia impioꝵ ꝓsꝑat᷑. : Quia enim sicut scriptũ est. dñs patiens
redditor ẽ: sepe diu tolerat quos inꝑpetuũ damnat. Non nunquã uͦ ꝯcite
ꝑcritit: quia pusillanimitati innocentiũ consolando ꝯcurrit. Aliquando gͦ
om̃ip̃s ds̃ diu p̾ualere iniquos patit᷑: ut iustoꝵ mundicis uita purget᷑.
Aliquando uͦ miustoꝰ celerit᷑ trucidat: eoꝵq int̾itu in nocentiũ corda ꝯfir¬

Expanded text:
res autem metere, est dicendo praevalere. Vel certe dolores seminant, qui perversa agunt; dolores metunt, cum de eadem perversitate puniuntur. Fructus quippe doloris est reviae ejus in omni tempore scit. Quomodo ergo flante Deo pereunt, qui plerumque diu hic subsistere, et justis felicius, permittuntur? Hinc namque de illis iterum per Psalmistam dicitur: In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur . Hinc Jeremias ait: Quare via impiorum prosperatur . Quia enim, sicut scriptum est, Dominus patiens redditor est , saepe diu tolerat quos in perpetuum damnat; nonnunquam vero concite percutit, qui pusillanimitati innocentium consolando concurrit. Aliquando ergo omnipotens Deus diu praevalere iniquos patitur, ut justorum mundius vita purgetur. Aliquando vero injustos celeriter trucidat, eorumque interitu innocentium corda confir
Abbreviated transcription (Latin):
NI uia &e onĩ dei a timore incipit᷑: ut ad fortitudinẽ ueniat᷑. Namsicut
in uia scłi audatia fortitudinẽ: ita inuia dei audatia debilitatẽ parit.
Et sicut in uia scłi timor debilitatẽ. ita in uia dei timor. fortitudinẽ gignit:
salomone a testante qui ait. In timore dñi fidutia fortitudinis. Timoriqͥp¬
pe dñi inesse fidutia fortitudinis dr̃: quia nimirũ mens nr̃a tanto ualen¬
tiꝰ terrores rerũ tẽporalium despicit: quando se auctori eoꝵdem tẽpora
liũ ueratius ꝑ formitudinẽ subdit. Que intimore dñi ꝯstituta ñ inuenit
extͣ qͦd metuat : quia dũ recto metu ꝯditori om̃iũ iungit᷑  potestate qua
dam supͣ om̃ia subleuat᷑. Fortitudo aut̃. ñ nͥ in aduersitate ostendit᷑.¬
Tanto onĩ se quisq ad fortitudinõ ꝓfe sisse ueruis demonstrat: quanto ali¬
ena mala robustius tolerat. Nam minus inse conualuit. quẽ aliena iniquitas sternit

Expanded text:
fortitudinem veniatur. Nam sicut in via saeculi audacia fortitudinem, ita in via Dei audacia debilitatem parit; et sicut in via saeculi timor debilitatem, ita in via Dei timor fortitudinem gignit, Salomone attestante, qui ait: In timore Domini fiducia fortitudinis . Timori quippe Domini inesse fiducia fortitudinis dicitur, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum tempocius per formidinem subdit. Quae in timore Domini constituta non invenit, extra quod metuat, quia dum recto metu conditori omnium jungitur, potestatdam supra omnia sublevatur, fortitudo autem nonnisi in adversitate ostenditTanto enim se quisque ad fortitudinem profecisse verius demonstrat, quanto aliena mala robustius tolerat. Nam minus in se convaluit quem aliena iniquitas sternit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͦ ĩmensa continentia uicioꝵ uires extenuat: &iã uirtꝰ deficiens
anhelat. Unde necesse ẽ ut ĩ terior homo nr̃ equus quid ẽ arbit̃ preside¬
at. int̾ se ꝯ cũ quẽ ext̾iꝰ gestat: quatenꝰ ei suus homo ext̾ior ꝯsemꝑ ad
debitũ ministeriũ seruire sufficiat. ⁊ nũquã suꝑbe lib̾a ceruice contra¬
dicat. Nec moueat si quid suggerendo submurmurat: dũ mͦ eũ semꝑ
suꝑ posita calee dominationi p̃mat. Sicq fit. ut dũ rep̃ssa uicia re¬
niti quidẽ nobi⁊ patim̃. ⁊ tam̃ hȩc nobiscũ congredi ex equo ꝓhibemꝰ.
nec uicia contͣ uirtutẽ p̃ualeant. nec rursum uirtꝰ eũ uicioꝵ om̃im¬

Expanded text:
cum vero immensa continentia vitiorum vires extenuat, etiam virtus deficiens anhelat. Unde necesse est ut interior homo noster, aequus quidem arbiter praesideat inter se et eum quem exterius gestat, quatenus ei suus homo exterior, et semper ad debitum ministerium servire sufficiat, et nunquam superbe libera cervice contradicat. Nec moveat si quid suggerendo submurmurat, dummodo eum semper superposita calce dominationis premat. Sicque fit ut dum repressa vitia reniti quidem nobis patimur, et tamen haec nobiscum congredi ex aequo prohibemus, nec vitia contra virtutem praevaleant, nec rursum virtus cum vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Asꝑum qͥppe iugũ. ⁊ dure sic̃ diximꝰ seruitutis pondꝰ. sub ee̾ tẽporalib.
ambire t̾rena. retinere labentia. uelle stare ĩñ stantib: appetere quidem
transitoria. s cũ transeuntib nolle transire. Dũ enĩ cont̃ uotũ cuncta fu¬
giunt: quę priꝰ mentẽ exdesidio ad eptionis afflixerant. post expauore
amissionis p̃munt. De his qui ꝓꝑt casus futuroꝵ euentuũ scĩtati¬

Expanded text:
um quippe jugum, et durae, sicut diximus, servitutis pondus est, subesse temporalibus, ambire terrena, retinere labentia, velle stare in non stantibus, appetere quidem transeuntia, sed cum transeuntibus nolle transire. Dum enim contra votum cuncta fugiunt, quae prius mentem ex desiderio adeptionis afflixerant post ex pavore III. De his qui propter casus futurorum eventuum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
occidat. Nã pleꝵq dũ plus iusto caro restringit &iã ab exercitacione
boni oꝑis eneruat᷑: ut ad orationẽ qͦq uł p̾dicationẽ ñ sufficiat. dũ ĩ cen¬
tiua uicioꝵ ĩ se funditꝰ suffocare festinat. Ad iutorẽ quippe habemꝰ in¬
tentionis ĩ ternę hunc hominẽ quẽ ext̾iꝰ gestamꝰ: ⁊ ipsi ĩ sunt motꝰ las¬
ciuiȩ. ipsi effectꝰ suppetunt oꝑationis bonȩ. Sepe uͦ dũ ĩ illo hostem

Expanded text:
occidat. Nam plerumque dum plus justo caro restringitur, etiam ab exercitatione occidat. Nam plerumque dum plus justo caro restringitur, etiam ab exercitatione boni operis enervatur, ut ad orationem quoque vel praedicationem non sufficiat, dum incentiva vitiorum in se funditus suffocare festinat. Adjutorem quippe habemus intentionis internae hunc hominem quem exterius gestamus, et ipsi insunt motus lasciviae, ipsi effectus suppetunt operationis bonae. Saepe vero dum in illo hostem