comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credo qͦd ñ uidetis. Deinde subiungus
qd cõmemorauit apłs: manducemꝰ a uis¬
mꝰ: cras enĩ moriem᷑. S uide qͦd ipst u¬
dũ monuerit: corrumpunt enĩ moul
nos colloqͥa mala. Sobru estote iustia
plauas: ĩmo uͦ mites atq mansuei in¬
qͥppe in laboribꝰ hius uitȩ. sine quann
potest custodire spẽ. future uitȩ. noni
potest ꝑpetuo retinere. nisi mitis atq
mansuetꝰ qͥ ñ resistit uoluntati di. al
iugũ lene est &. sarcina leuis. Ita qpꝰ¬
inntes atq mansueti non solũ c̃solations
eiꝰ amabitis. s etiã flagella eiꝰ tamq̃ bons
bulate. in rp̃o enĩ ambulatis qͥdir̃. qł¬

Expanded text:
einde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt, inquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii estote juste, et pravas. Imo vero mites atque mansueti tenquippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levis, sed mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni ambulate. In Christo enim ambulatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. quamlib& magnis remittendis
in scã ȩccła dĩ misericordia desꝑanda est
agentibꝰ penitentiã. scd̾m modũ uniꝰ cuiꝰq
peccati. In accione aũ penitentie uͥ tale¬
cõmissũ ẽ ut is qͥ cõmisit a xp̃i etiã cor

Expanded text:
nibus quamlibet magnis remittendis in sancta Ecclesia, Dei misericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi talecommiss
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u dĩ agunt᷑. hii filii sunt cdĩ. sic tam̃
sp̃u dĩ excitant᷑. & tamꝗͣ filii dĩ. ꝓficiunt
ad dm. ut etiam sỹu suo. maxime aggra¬
uante corruptibili corꝑe. tamꝙͣ. filu ho¬
minis. in qͥbꝰdam humanis moti bꝰ defici¬
ant. ad se ipsos: & idõ peccent. Int̾ est
quidẽ quantũ. Heq enĩ quia peccatũ ẽ
om̃e crim̃: idõ crim̃ ẽ etiã om̃e peccatum
Itaq scõꝵ hominũ uitã ꝙͣ diu in hac mor-

Expanded text:
 hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit. Hã sp̃c qui ẽ in te ohomo. quo
constas ut homo sis: nũqͥd uiuificat m̃brũ
ꝗd seꝑatũ inuenerit a carne tua: Sp̃m
duũ dico animã tuã. Anima tua ñ uiuifi¬
tati corꝑis tui. ñ copulat᷑. Hȩc dicunt᷑. ut
amemꝰ. unitatẽ: & timeamꝰ separationẽ.
Hichil enĩ sic deb& formidare xp̃ianꝰ. ꝙ̃

Expanded text:
invenerit. Nam spiritus qui est in te, o homo, quo constas ut homo sis, numquid vivificat membrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam: anima tua non vivifitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem, et timeamus separationem. Nihil enim sic
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc dñs cõmendauit in manducatione car¬
nis sue. & potatione sanguinis siu: ut in
illo maneamꝰ: & ipse in nobis. Manemꝰ
aũ in illo cũ sumꝰ membra eiꝰ. man&e aut̃
ipse in nobis. cũ sumꝰ templũ eiꝰ. lit aũ simꝰ

Expanded text:
hoc Dominum commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus; manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dixisse peccatũ. intrauit in muns
qͥa ñ imitationẽ. s generationẽ uoli¬
bat intelligi: Sic̃ enĩ a muliere int
peccati fuit: sic initiũ generations
a uiro ẽ. Prior enĩ uir seminat: it
mina pariat. Idõ ꝑ unũ homina
peccatũ intrauit in mundũ: qr psi
men generationis intrauit. quo dͥ
ro excipiens concep̃ femina. Utĩ
om̃s homines ꝑtranssisse dictũ sit

Expanded text:
intravit in mundum, quia non imitationem, sed generationem volebat intelligi? Sicut enim a muliere initium peccati fuit, sic initium generationis a viro est: prior enim vir seminat, ut femina pariat: ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, quod a viro excipiens concepit femina: quo omnes homines pertransisse dictum sit
Abbreviated transcription (Latin):
condẽpnationẽ Ex uno gͦ: qͦ nͥ delicto:
Q uia seqͥt᷑ Gr̃a aut̃ ex multis delictꝰ in¬
delicto in condepnaĩoẽ nͥ qͥa sufficit
ad condẽnationẽ etiã unũ origina-¬
le peccatũ. qͦd in om̃s homines ꝑtran¬
siit: Gr̃a uͦ idõ ex multis delictis in
iustificationẽ: qͥa ñ solũ illud soluit
qͣd originaliter trahit᷑. s etiã cetera

Expanded text:
cationem. Ex uno ergo, quid, nisi delicto? quia sequitur, gratia autem ex multis delictidelicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit? Gratia vero ideo ex multis delictis in justificationem, quia non solum illud unum solvit, quod originaliter trahitur, sed etiam caetera
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑. Sic & in xp̃o om̃s uiuificent᷑.
& qͦmͦ ꝑ ipsiꝰ inobedientiã. peccatores
constituti st̃ multi: sic ꝑ xp̃i obedien¬
tiã. iusti constituantur multi. aut
formã futuri eũ dix̃. quod ipse infli¬
xerit. formã mortis posteris suis. Ille
tam̃ ẽ melior intellectꝰ. ut e contrario
forma ẽẽ credat᷑. quã multũ cõm̃dat
apłs. Deniq die omĩno ex equo in¬
in hac forma eadẽ contraria pensa¬

Expanded text:
moriuntur, sic et in Christo omnes vivificenmoriuntur, sic et in Christo omnes vivificen per ipsius inobedientiam peccatores constituti sunt multi, sic per Christi obedientiam justi constituantur multi, aut formam futuri eum dixit, quod ipse inflixerit formam mortis posteris suis. Ille tamen est melior intellectus, ut econtrario forma esse credatur, quam multum commendat Apostolus. Denique ne omnino ex aequo in hac forma eadem contraria pensa
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ.s solo origiuali uitio teneren¬
tur obstricti. ꝑ qd̃ eos regnũ mortis
traher&. ad condẽpnationẽ. Quod reg¬
nũ mortis in eis tantũ ñ ẽ. qͥ xp̃i gr̃a
renati ad eiꝰ ꝑtinent regnũ: qm̃ mors
tẽꝑalis quãuis & ipsa de originali de¬
licto ꝓpagata sit: corpꝰ in eis interimit
animã uͦ ad penas ñ trahit.
uͥ uoluit regnũ mortis intelligi. ut
anima renouata ꝑ grãmiã nͣ moriat᷑
terĩ. ad exercitationẽ fidĩ. & agonẽ
ỹsentis luctaminis: in quo & martẏ¬
res certauert̃. Absumat᷑ uͦ &. ipsa in
renouatione corꝑis: quã resurrectio
pollicet᷑. Ibi enĩ penitꝰ absorbitur
mors in uictoriã. cui mͦ gr̃a xp̃i adi¬
mit regnũ: ne suorũ animas ad pe¬
nas tarthari ꝑtraat. Quod uͦ adiunx̃
de adã: qui ẽ forma futuri: neq uno
mͦhec intelligitur. Aut enĩ forma xp̃i
e contrario ẽ: ut quẽ admodũ ĩ illo om̃s

Expanded text:
gressus est, sed solo originali vitio tenerengressus est, sed solo originali vitio tenerentur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnationem. Quod regnum mortis in eis tantum non est qui Christi gratia renati ad ejus pertinent regnum, quoniam mors temporalis, quamvis et ipsa de originali delicto propagata sit, corpus in eis interemit, animam vero ad poenas non trahit. Ubi voluit regnum mortis intelligi, ut anima renovata per gratiam jam non moriatur terim ad exercitationem fidei, et agonem praesentis luctaminis, in quo et martyres certaverunt. Assumatur vero et ipsa in renovatione corporis, quam resurrectio pollicetur. Ibi enim penitus absorbebitur mors in victoriam, cui modo gratia Christi adimit regnum, ne suorum animas ad poenas tartari pertrahat. Quod vero adjunxit de Adam, qui est forma futuri. Neque hoc uno modo intelligitur. Aut enim forma Christi e contrario est, ut quemadmodum in illo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
deputabat᷑: qr lex ñ erat. qua arguen¬
te demonstraret᷑. siue lex rationis in
paruulis. siue lex litcere in popło.
Sed regnauit mors inqͥt ab adã. usq
ad moysen: qͥa uec ley ꝑ moysenda¬
ta. potuit regnũ mortis auferre. s
sola xp̃i gr̃a abstulit. In quos aut̃ rg¬
nauerit uide. Et in eos inqͥt qͥ non
peccauer̃t: insimilitudinẽ pͣuarica¬
cionis ade. Iste enĩ melior intellec-¬
tus horũ uerborũ: ut cũ dixiss& reg¬
nauit mors. & in eos qui ñ peccauer̃t.
quasi nos mouer& quare in eos regna¬
uerit qui ũ peccauert̃. adder& in si¬
militudinẽ ỹuaricationis ade. idẽ qͥa
inerat in horũ m̃bris similitudo pͣua
ricationis adȩ. Potest & sic intelligi.
Regnauit mors ab adã usq ad moysen.
&. in eos qui ñ usimilitudinẽ p̃uarica¬
tionis ade peccauer̃t. quia inse ipsis cũ
lã nati eẽñt. nec ratione adhuc uteren¬
tur. qua ille utebat᷑ quando peccauit.
nec p̃ceptũ accepissent. qd ille trans¬

Expanded text:
deputabatur\', quia lex non erat, qua arguente demonstraretur, siue lex rationis in paruulo siue lex litterae in populo. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, quia nec lex per Moysen data potuit regnum mortis auferre, quod sola Christi abstulit gratia. in quos autem regnauerit, upeccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. » Iste enim melior intellectus horum verborum, ut cum dixisset, regnavit mors et in eos qui non peccaverunt, quasi nos moveret quare in eos regnaverit qui non peccaverunt, adderet, in similitudinem praevaricationis Adae, id est quia inerat in horum ricationis Adae. potest et sic intellegi: Regnauit mors ab Adam usque ad Moysen et in eos, qui non in similitudinem praeuaricationis Adae peccauerunt, quiajam nati essent, nec ratione adhuc uterentur, qua ille utebatur quando peccavit, nec praeceptum accepissent quod ille trans
Abbreviated transcription (Latin):
multi in se ipsis fut᷑i erant. tc in illo
unꝰ erant. Proiñ. illud peccatũ solius
eẽt. si ex illo nullꝰ exiret. Porro
aut̃ in quo erat natura cõmunis.
ab eiꝰ uitio ẽ nullꝰ ĩmunis. Si ambo
qui nondũ ꝓpͥa. uł bona uł malan
bant᷑. rei tam̃ ex origine nascebam
meliꝰ ãbo liberent᷑. uichil in nobis a¬
uenientiꝰ dicet᷑. ꝙͣ o homo. tu qͥs es
respondeasdõ : Houit qͥppe ille qͥbus¬

Expanded text:
multi in seipsis futuri erant, tunc in illo unus erant. Proinde illud peccatum solius esset, si ex illo nullus exiisset: porro autem in quo erat natura communis, ab ejus vitio est nullus immunis. Si ambo qui nondum propria vel bona vel mala operabantur, rei tamen ex origine nascebantmelius ambo liberarentur; nihil nobis convenientius dicetur, quam, O homo, tu quis es qui respondeas
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit inqͥt mors ab adã. usq ad
moysen. Hoc ẽ qͦd supͣ dixerat: usq
ad legẽ. Non usq ad moysen. ut de¬
inces ñ eẽt peccats̃. s qͥa nec lex ꝑ
moysen data: regnũ potuit mortiᷤ
auferre: quȩ ñ regnat utiq nͥ ꝑ pec
catũ. Regnũ porro eiꝰ ẽ: ut hominẽ
mortałẽ. in secdam etiã quȩ semꝑi¬

Expanded text:
regnavit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen; hoc est quod supra dixerat, usque ad legem: non usque ad Moysen, ut deinceps non esset peccatum; sed quia nec lex per Moysen data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempi
Abbreviated transcription (Latin):
neũ ẽ ꝑaucere ad condẽpnationẽ etiã
nullis additis ceteris. sic̃ ꝑducit paruu¬
los modientes. qͥ ex adã nascunt᷑. si in
auo ista intra se eẽ contraria. ut om̃s
eant ĩ condẽpnationẽ ꝑ ada: & om̃s
in iustificationẽ ꝑ xp̃m om̃ino eras.
N ullꝰ enĩ hominũ. nͥ ꝑ adã trahit᷑ ad

Expanded text:
neum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris, sicut perducit parvulos morientes, qui ex Adam nascuntur si in duo ista inter se esse contraria, ut omnes eant in condemnationem per Adam, et omnes in justificationem per Christum, omnino erras: nullus enim homin
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis gr̃a d̾ĩ. & donũ uniꝰ
hominis iħu xp̃i in plures habun.¬
aauit: uolens intelligi idõ plures
dictos. qͥa ꝑuenit gr̃a eiꝰ ad paruu¬
los. ad quos imitatio pͥmi hominis
ñ ꝑtin&. Iut mendosus codex tibi
mentitus ẽ. aut ipse m̃tiris: aut
ab aliquo falso siue fallente. aut obli
multos. ñ in magis multos. hoc ẽ in
plures: sic̃ iã ostendimꝰ. Qmsi plures
dixiss&. ꝑꝑ paruulos quos ten&. gr̃a cũ
pͥmi hominis ñ teneat imnitatio fassũ
dixiss&. &. cet̾a similis uobis. Si enĩ om̃s

Expanded text:
Multo magis gratia Dei et donum unius hominis Jesu Christi in plures abundavit » ; volens intelligi, ideo plures dictos, quia pervenit gratia ejus ad parvulos, ad quos imitatio primi hominis non pertinet: aut mendosus codex tibi mentitus est, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivmultos, non in magis multos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes
Abbreviated transcription (Latin):
fuit hoc dictũ ẽ: s qͥa ñ poterat ꝑle
terã legis auferri. qđ solo poterat si
gr̃e. Ne qͥsquã gͦ fidens de uirsbͥi
dico uoluntatis. s: potiꝰ uanitatꝰ s
putara. libero arbitrio legẽ potuisse suf-

Expanded text:
fuit, hoc dictum est, sed quia non poterat per litteram legis auferri, quod solo poterat spiritu gratiae. ne quisquam ergo fidens de uiribus non dico uoluntatis sed potius uanitatis putaret libero arbitrio legem potuisse s
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ oꝑatur in uobis. & uelle & oꝑari:
ꝓ bona uoluntate. idõ dic̃ psalmꝰ. co¬
ronat te in miseratione ꝙ miserico¬
rdia: quia eiꝰ miseratione bona oꝑa¬
mur: quibꝰ corona reddit᷑. Ubi aũ¬

Expanded text:
in vobis et velle et operari, pro bona voluntate; ideo dixit Psalmus, Coronat te in miseratione et misericordia: quia ejus miseratione bona operamur, quibus corona redditur. N
Abbreviated transcription (Latin):
bolice mor ȩterna tãꝙͣ debitũ reddi
dicere. stipendiũ aut̃ iustitie uita
eterna. maluit dicere. grã auͣ dĩ ui¬
ta eterna. Ut hinc intelligere¬
mꝰ. ñ ꝓ meritis nr̃is. am nos ad eter¬
nã uitã: s ꝓ sua miseratione reciꝑe¬

Expanded text:
bolicae mors aeterna tanquam debitum redditdicere: Stipendium autem justitiae vita aeterna, maluit dicere: Gratia autem Dei vita aeterna, ut hinc intelligeremus, non meritis nostris Deum nos ad aeternam vitam, sed pro sua miseratione perduce
Abbreviated transcription (Latin):
ficabunt᷑. Sic̃ illo. illrd: ita in isto
sstud. Ipsa ẽ forma: s hec forina
ñ ex om̃i parte conformis ẽ. Uñ
hic apłs: secutꝰ adiunx̃. S ñ sicut
delictũ. ita & donatiõ Si enĩ ob unꝰ
delictũ. multi mortui st̃: multo
tẽpalit̾ ꝓpt̾ adã moriuntur: ꝓpt̾ ip¬
sũ aut᷑ xp̃m. sine fine uicturi st̾.¬

Expanded text:
ficabuntur . Sicut in illo illud, ita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est: unde hinc Apostolus secutus adjunxit, Sed non sicut delictum, ita et donatio. Si enim ob unius delictum temporaliter propter Adam moriuntur, propter ipsum autem Christum sine fine uicturi s
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥd peccati mors. Recte stipendiũ
quia debet᷑. qͥa digne retͥbuit᷑: quia
merito reddit᷑. Deinde ne iustitia de
humano se extoller& bono merito.
sic̃ humanũ meritũ malũ ñ dubita¬
tur ẽẽ peccatũ ñ a contrario retulit
dicens. stipendiũ iustitiȩ uita ȩter.¬
na:s gr̃a inquit dei uita ȩterna.
Et hec ne pͣter mediatorẽ aliqua uia
quereret᷑. adiecit in xp̃o iħu dũonr̃o.¬
Tamquã dicer&. Audito quod stipen¬
diũ peccati sit mors: quid te dispo¬
nis extollere o humana ñ iustitia
s nomine iustitiȩ plane suꝑbia:
Quid de disponis extollere: & contra¬
riã moiti uitã eternã tãquã dehr

Expanded text:
inquit, peccati mors: recte stipendium, inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a contrario rettulit dicens: \'Stipendium iustitiae uita aeterna,\' sed: Gratia, inquit, dei uita aeterna. et haec ne praeter mediatorem aliqua alia uia quaereretur, adiecit: In Christo Iesu dominoTanquam diceret: Audito quod stipendium peccati sit mors, quid te disponis extollere, o humana non justitia, sed nomine justitiae plane superbia? Quid te disponis extollere, et contrariam morti vita
Abbreviated transcription (Latin):
te in quanta breuitere quam
uigilant̾ u̾ba posuerit. qbꝰ diligen¬
ter consideratis questionis huiꝰ ali¬
quantũ dilucescat ohscuritas. Cũ
enĩ aixiss&. stipendiũ peccati mors.
quis ñ eũ congruentissime . &. conse¬
quent̾ addere iudicar&. si dicer&:
stipendiũ aũ iustitie uita eterna:
& uerĩ ẽ quia sic̃ merito peccati tãꝙͣ.
stipendium reddit᷑ mors: ita meri¬
to iustitie stipendiũ uitaeterna.
Aut si nollet dicere iustitie diceret
etiã & merces appellat᷑. plurimis sc̃a-¬
rũ scripturarũ locis. Nũquã porro
dicta merces iustitia uł fides: qr uis¬
titiȩ uł fidi. reddit᷑ merces. Q uod
ẽ aut̃ merces oꝑanti: hoc militan¬
ti stipendiũ. S beatꝰ apłs adu̾sus ela¬
tionẽ. quȩ usq ad eo magnis tẽp¬
tat irreꝑe. ut et sͥ ꝓpter ipsã dicat
datũ angłm satane. a quo collafiza¬
ret᷑ ne uerticẽ p̃sũptionis erigeret:
ad uersus hanc gͦ elationis ꝑ estẽ ui¬
gilantissime militans: stipendium

Expanded text:
te. in quanta breuitate quam uigilanter uerba posuerit. quibus diligenter consideratis quaestionis huius aliquantum dilucescat obscuritas. cum enim dixisset: Stipendium peccati mors, quis non eum congruentissime et consequenter addere iudicaret. si diceret: \'Stipendium autem iustitiae uita aeterna\'? et uerum est, quia sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors ita merito iustitiae tamquam stipendium uita aeterna. aut si nollet dicere \'iustitiae\'. atetiam et merces appellatur plurimis sanctarum scripturarum locis: numquam porro dicta est merces iustitia uel fides, quia iustitiae uel fidei redditur merces. quod est autem merces operanti, hoc militanti stipendium. Sed beatus apostolus aduersus elationem, quae usque adeo magnis temptat inrepere, ut et sibi propter ipsam dicat datum angelum Satanae, a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elationis pestem uigilantissime militans: Stipendium,
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia ẽ: ex de ñ ẽ. Desursũ ẽ. des¬
dens a patre luminũ: ut hꝰ beresu
Si aut̃ habes eã ꝓfecto accepisti. Qu
o homo. si accepturus es uitã ȩteriu
tia cui debetur. Hunc uͦ de plenit¬
diue eiꝰ accepimꝰ ñ solũ gr̃am quan
iuste in laboribꝰ usq in finẽ uiuim
s etiã grãm ꝓ hac gr̃a. ut in requit
postea sine fine uiuamꝰ. ltem lectu

Expanded text:
 desursum est descendens a patre luminum. ut haberes eam, si tamen habes eam, profecto accepisti; quid quapropter, o homo, si accepturus es uitam aeternamtia, cui debetur. nunc uero de plenitudine eius accepimus non solum gratiam. qua nunc iuste in laboribus usque in finem uiuimus. sed etiam gratiam pro hac gratia. ut in requie postea sine fine uiuamus\'. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ lex iustificat ñ ẽ iustificatꝰ abra-¬
hã. qͥ multo añ legẽ fuit. Quod quia
dicere ñ possunt. cogunt᷑ fateri nͣ le¬
gis oꝑibꝰ iustificarihominẽ. s fid̃e. si¬
mul etiã nos cogit intelligere om̃s
anti quos qui iustificatist̾. ex ipsa
fide iustificatos. Quodenĩ nos ex
parte pͣteritũ id ẽ pͥmũ aduentũ

Expanded text:
Si enim Lex justificat, non est justificatus Abraham, qui multum ante Legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non Legis operibus justificari hominem, sed fide. Simul etiam nos cogit intelligere, omnes antiquos qui justificati sunt, ex ipsa fide justificatos. Quod enim nos ex parte praeteritum, id est, primum adventum
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ rectũ. eiq obedientiȩ dedi
pͣceptũ. nec nͥ eiꝰ qͦ male ususẽ liben
uoluntatis arbito. & iã quod transi
ĩ posteros manasse peccatũ. Nes
dãpnantur qͥ ñ peccauerunt: qu¬
do qͥdẽ. illud ex uno in om̃s ꝑtran
in qͦ ante ꝓpͥa ĩ singłis qͥbꝰq pecca
om̃s cõmunit᷑ peccauerunt: ac ꝑ
in excusabilis ẽ om̃is percator uł
tu originis. ul additam̃to etiã ꝓyͥ¬
siue qͥ uidicat. siue qui ñ iudicat

Expanded text:
hominem rectum, eique obedientiae dedisse hominem rectum, eique obedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam siue qui ignorat siue qui iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
les. Si gͦ istos in excusabiles dicit. qͥ
inuisibilia illiꝰ ꝑea quȩ facta sunt in¬
dellecta conspicere hotuerunt: nec
obȩdierunt tam̃ ueritati. s iniqui &
ĩpii ꝑmanserunt: quantomagis inex¬
cus abiles sunt. qͥ ex lege eiꝰ instructi
confitent᷑ se ipsos duces ẽe cȩcorũ. &
alios docentes. se ipsos ñ docent. Qui
que de ipsis apłs loquitur ͦ Eis ꝗꝗ¬
dicit: ꝓpt̾a inex cus abilis es o homo omũs
qui iudicas. In qͦͣ enĩ aliũ iudicas: te¬
m& ipsũ condẽynas: eadẽ enĩ agis
que iudicas. Humana ꝗꝗ suꝑbia
trii. ex cusatã se putat: quando igno¬
rantiȩ. ñ uoluntatis. uidet᷑ ẽẽ qͦd pec¬
cat. Scdm̃ hanc excusationẽ: in excͥui¬
sabiles dic it scriptura diuina. qͦscui¬
q scientes yeccare iuncit. Sĩ tam̃ ius¬
tũ iudiciũ: nec illis parcit qͥ non au¬
dierunt. Quicũq enĩ sine lege pec¬
cauerunt: sine lege peribunt. &.
quãuis se ipsi excusare uideant᷑. nͥa
mitit. hanc excusationẽ. qͥ scit se fe

Expanded text:
. Si ergo istos inexcusabiles dicit, qui invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspicere potuerunt, nec obedierunt tamen veritati, sed iniqui et impii permanserunt, quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege ejus instructi, confidunt seipsos duces esse caecorum, et alios docentes seipsos non docent, qui quae de ipsis Apostolus loquitur, eis  o homo, omnis qui judicas. In quo enim alium judicas, teipsum condemnas, eadem enim agis quae judicas. Humana quippe suptrii excusatam se putat, quando ignorantiae, non voluntatis, videtur quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit Scriptura divina quoscunque scientes peccare, convincit tamen Dei justum judicium, nec illis parcit qui non audierunt; quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege perierunt, et quamvis se ipsi excusare videntur, non admittit hanc excusationem, qui sciat se fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinẽ: & timeant ueriatẽ.
& enĩ dulcis & rect̾us dñs Amas qͦd dule
ẽ: time qͦd̾ rectus est. Lã quã mansue
dix̃ tacui: s tãquã iustꝰ. nũqͥd semi
tacebo: Misericors. & miserator dñs
Ita plane: adhuc adde longanimis.
de adhuc. & multũ misericors: s tui
qͥd ẽ ĩ nouissimo. & uerax. Quod ei
modo sustin&& peccantes: uidicatui

Expanded text:
mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet pecc
Abbreviated transcription (Latin):
se cõmittere multa mala cotidie. &
tam̃ uiuere. nichil mali sibi contingere:
& putabat. aut dormire d̃m. aut res
humanas ñ at tendere. aut amare facꝰ¬
ta hominũ mala. Tollit istã cogitationẽ
de corde. s. bene intelligentibꝰ. Quid gͦ
ait. I xistimas o homo qͥ uidicas. eos
qui talia agunt .& facis ea: qͣm tu effu¬
gies iudiciũ dĩ. Et quasi dicer&. Qua¬
re facio tanta mala cotidie. & nichilma¬
li michi contingit : Secutꝰ ostendit illi
tẽpus miscdĩȩ. An diuitias benignitatiᷤᷤ
& patientie. & longanimitatis eiꝰ contẽp¬
nis: & uere  hoc contẽynebat: fecit il¬
tas dĩ. ad penitentiã te adducit : Ecce
tẽpus miscd̾iȩ. Ne aũ hoc ille semꝑ
putar& futurũ. qͦmͦ sec utꝰ eũ tͣruit :¬
Tu aut̃. iã tẽpus iudicii audi. Audifti

Expanded text:
se committere multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus misericordiae: «An divitias benignitatis, et patientiae, et longanimitatis ejus contemnis?» Et vere tas Dei ad poenitentiam te adducit» Ecce tempus misericordiae. Ne autem hoc ille semper putaret futurum, quomodo secutus eum terruit? «Tu autem» jam tempus judicii audi; audisti
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ uiuendi. uocat ꝑlectorẽ. uocat
ꝑtractorẽ. uocat ꝑ intimã cogitatio¬
nẽ. uocat ꝑ flagellũ corrẽtionis: uo¬
cat ꝑ miscd̾ĩam consolationis. Lon
le utendo. tu tͥ thesaͬrizas qͦd ait apłs:
irã in die irȩ. Hã hocait ait apłs.
tiȩ. & longanimitatis eiꝰ contẽpnis. ig.¬
norans qm̃ patientia dĩ. ad peniten-¬
tiã te adducit: Quod tͥ parcit. pu.¬
tas qͥa places ei : Hec fecisti inqͥt &
cui. Suspicatꝰ es iniqͥtatẽ. qͦd ero tius¬
milis. Non in placent peccata: s lon¬
ganimitate. quero recta facta. Si pi¬
nirẽ peccatores ñ inuenirẽ confesson
Ergo te longanuntate sua ẜpenit᷑em¬

Expanded text:
orem, vocat per tractatorem, vocat per intimam cogitationem, vocat per flagellum correptionis, vocat per misericordiam consolationis: «Lonle utendo, tu tibi thesaurizes, quod ait Apostolus, iram in die irae. Nam hoc ait Apostolus: tis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit» ? Quod tibi parcit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te
Abbreviated transcription (Latin):
Propt᷑ illos gͦ qͥ desꝑatione ꝑiditant᷑: ꝓ¬
posuit indulgentie portũ. ꝑꝑ illosqͥ¬
pͣclitant᷑. & dilationibꝰ illudunt᷑. fecit
diẽ mortis incertũ. Quando ueniat
ultimꝰ dies nescis. ingratꝰ es hodier nũ
habes in qͦ corrigaris : Scdm duritiã¬

Expanded text:
Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: proclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
t spatiũ correctionis.: s tu plus amas
dilationẽ. quã emendationẽ. Malus
fiusti heri. hodie bonꝰ esto: & hodiernũ
diẽ. ĩ malitia ꝑegisti: uł cras mutare.
ẽꝑ expectas: & de miscdĩa dĩ. tͥ plurimũ
polliceris: quasi ille qͥ tͥ ꝑ patientiã ꝓmi-
⁊ utͦq gͥ homines periclitant᷑: & sꝑando.
& desꝑando. Contrariis rebꝰ: contrariis
affectionibꝰ. Sꝑando decipit᷑. qͥ dicit. bo¬
cũ inciderint in gralia peccata. putan¬
tes sͥ ñ posse iã ignosci penitentibꝰ. & sta¬
t̾uentes se ad dãpnationẽ sine dubio
destinatos: dicunt apud se ipsos. iã dã¬
ꝑnandi sumꝰ: quare ñ qͦd uolumꝰ facia.¬
mꝰ animo gladiatorũ. festinatorum.
dõ molesti sunt desꝑati. Iã enĩ qͦd time¬
ant ñ habent: & uehement᷑ tim̃disũt.
stos desꝑatio necat: spes illos. Inter spẽ.
& desꝑationẽ. fluctuat animꝰ. Metuen-¬
dũ ẽ.: te ne occidat spes: ut cũ multũ
sꝑas de midia dĩ: incidas inuidicium.

Expanded text:
tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi per ur homines periclitantur, et sperando et desperando, contrariis rebus, contrariis affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bocum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium:
Abbreviated transcription (Latin):
in celisẽ: qͥ facit solẽ suũ oriri suꝑ bonoᷤᷤ
& malos: & pluit suꝑ ustos & inuis¬
tos. Haᷤͤ indulgentia & lenitate diui¬
na. multos abuti ad ꝑnitiẽ suã. qͥs nes¬
ciat: Quos arguens apl̃s. & grauit᷑
ĩcrepans dicit. Existimas aũ o homo
om̃is qͥ uidicas eos qͥtalia agunt. et
eadẽ facis. qͣm tu effugies udiciũ dĩ

Expanded text:
 qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei?
Abbreviated transcription (Latin):
Nos scriptura in excusabiles
dicit. qͦs ñ lat&e ueritas: & in eis
ꝑseuerat iniqͥtas. Reuelat᷑ enĩ ira.
dei de celo ait apłs. suꝑ omẽm ĩ pieta¬
tẽ .&. iniusticiã hominũ eoꝵ qͥ uerita¬

Expanded text:
 scriptura inexcusabiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait apostolus, super omnem impietatem et iniustitiam hominum eo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uł oportet. uł etiã necesse ẽ care¬
re. ut illucl in animoxp̃iano cõple-¬
atur. qͦd apłs dicit. Scio et minus
habere. scio et habundare. in om̃ibꝰ
et in omni imbutꝰ sũ: et saciari.
et esurire. et habundare et penu-¬
riã pati. Omnia possũ in eo qͥ me

Expanded text:
cum his uel oportet uel etiam necesse est carecum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in animo christiani compleatur quod apostolus dicit: scio et minus habere, scio et abundare; ubique et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam p
Abbreviated transcription (Latin):
in manducando. eẽ iustitiã. sed in
equanimitate tolerancdi in opiã. et
temꝑantia ꝑ habunclantiã ñ se cor.¬
ea quorũ usus. s concupiscentia fre¬
nancla est. Non enĩ inter ẽ omin¬
no. qͥd alimentorũ sumas. ut suc¬
curras necessitati. corꝑis. dũ mͦ con¬
gruas in generibꝰ alimentorũ hiscũ
qͥbꝰ tͥ uiuendũ ẽ. neq quantũ sumaᷤ
multũ inter ẽ. cũ uideamꝰ aliorũ
stomachũ citiꝰ satiari. et eos tamen
illi ipsi paruo qͦ saciant᷑ arclenter et
intolerabiliter et omnino turpiter
inhiare. alios aũ plusculo qͥdẽ saci-¬
ari. s tolerabiliꝰ inopiam ꝑpeti. et
uł añ hora positas epulas. si in tem¬
pore aut opꝰ sit. aut necesse sit. cũ
tranqͥllitate aspicere neq tangere.
M agis gͦ inter est. nonqͥd uł quanti ali-
mentorũ ꝓ congruentia hominum.
atq ꝑsone sue. et ꝓ sue ualitudinis
necessitate. qͥs capiat. s quanta faci¬
litate et serenitate animi. careat.

Expanded text:
 sed in aequanimitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo inmentorum pro congruentia hominum atque personae suae, et pro suae valetudinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenit
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas eiꝰ ñ fit angusta: si muiti reple¬
uerint. Iui ipsi certe. illo ipso possidente
hereditas ipsiꝰ: &. ille uicissim fit heredi¬
tas ipsorũ. Audi qͦm̃ ipsi fiant hereditas
ipliꝰ. Dñs dix̃ ad me filiꝰ meus estu: ego ho¬
die genuite: postula a me & dabotͥ gentes
Dic̃ in psalmo. Dñs pars hereditatis mee .
calicis mei. Et nos ulũ possideamꝰ: & ipse
nos possideat. Ille possideat sic̃ dñs. nos

Expanded text:
haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamus, et ipse nos possideat: ille nos possideat, sicut Dominus;
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ȩquari angłis dĩ .&. uidere dđm: Quã:¬
tũ p̃stat cęco qui illi oculũ sanauerit
ut uideat hanc lucẽ. cũ sanꝰ factꝰ fue.
rit nec inuenit qͥd dignũ rependat
sanatori suo. qͣntũlib& enĩ ille det: qͥd
dabit tale. quale ille p̃stitit: ut pluri
lit nouerit ille qͥa nichil dat. uideat
in tenebris qͦd dat. Quid gͦ nos dabi
mꝰ medico illi. oculos interioris nr̃i sa¬
nanti ad uidendũ quand̾a lucẽ ȩter¬
nã qͦd ẽ ipseꝰ Quid illi dabimꝰ: Que¬
ramꝰ inueniamꝰ. inueniamꝰ si possumꝰ
& in angustiis inquisitionis nr̃e. excla¬
mamꝰ. Quid retribuã dõ ꝓ om̃ibꝰ quȩ
retͥbuit mͥ Et qͥd inuenit: Calicẽ
salutaris accipiã: & nom̃ dñi inuoca

Expanded text:
nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimUt noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invoca
Abbreviated transcription (Latin):
ustoꝵ. talis est uia scõrum tenenti¬
um dm̃ patrẽ. tenentiũ eccłam ma-¬
trẽ nec illũ parentẽ. nec istã offenden¬
tis. s in amore utriꝰq parentis uiuen¬
tis. & ad heredita ẽternã ꝓperantes.
Non leso patre ñ lesa matre. dat᷑ uni
genuert ad mortẽ. duo parentes nos ge¬
nuerunt ad uitã. Larentes qͥ nos genu¬
erunt ad mortẽ ada & eua: parentes

Expanded text:
ustorum, talis est via sanctorum tenentium Deum Patrem, tenentium Ecclesiam matrem, nec illum parentem, nec istam offendentes, sed in amore utriusque parentis viventes, et ad haereditatem aeternam properantes, non laeso patre, non laesa matre, datur unigenuerunt ad mortem, duo parentes nos genuerunt ad vitam. Parentes qui nos genuerunt ad mort
Abbreviated transcription (Latin):
icd qd̃ accepturi sumꝰ: Appendo qͦd patior
ẽ qͥd seuit ꝓ nomine xp̃i. si pocest uiui.
tolerabile ẽ: si ñ potest uiui migrare
hinc facit: ñ extinguit s accelerat. Qd¬
q̃ oũ uenerit sine fine erit. Oyꝰ cũ fine:
hces sine fine. Nam expectatio crea

Expanded text:
id quod accepturi sumus? Appendo quod patior est quod saevit pro nomine Christi si potest vivi, tolerabile est; si non potest vivi, migrare hinc facit: non exstinguit, sed accelerat iquae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine; merces sine fine. Nam et opera
Abbreviated transcription (Latin):
Lereditas in qua coheredes. prosperi.¬
xp̃i sumꝰ. ñ minuit᷑ multitudine fili¬
orum. nec fit angustior numerosita¬
te coheredũ. s tanta ẽ multisiquanta
paucis tanta singulis qͣnta omnibꝰ.¬

Expanded text:
ereditas, inquam, in qua cohaeredes ejus erimus, non minuitur multitudine filiorum, nec fit angustior numerositate cohaeredum; sed tanta est multis, quanta paucis; tanta singulis, quanta omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
lud qͦd scriptũ ẽ. dñs pars herecdites
adhuc paruuli. & ad sp̃ualia contẽpin¬
da minꝰ idonei. usq ad humillimas nũs
ter adq ꝑspicue cernebamꝰ: id ipsũm
tur qͦd in enigmate cernebamꝰ. cũ facui
ad faciẽ cernere ceꝑimꝰ. Conuenientis
qͦ dr̃ ñ moriturũ ẽẽ qͦd auferet᷑. Cum

Expanded text:
scriptum est, Dominus pars haereditatis adhuc parvuli, et ad spiritualia contemplanda minus idonei, usque ad humillimas nostrter atque perspicue cernebamus, idipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus. Convenienter ergo dicitur moriturum esse quod auferetur: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
genuert sibi successores. Nũqͥd genu¬
tunt sibi: cũ qͥbꝰ hic semꝑ uiuant:
Sed tãqͣm discessuri: qͥ illis succederent
genuerunt sibi. Ds̃ aũ pater & mater..
eccła: ñ ad hoc generant. Generant
aut᷑ ad uitã eternã: qͥa & ipsi ȩterni¬
sunt. & habemꝰ hereditatẽ ꝓmissã a
caro factũ ẽ & habitauit in nobis. nutͥ¬
tꝰ creuit: passus mortuus. & resuscitatꝰ.
accepit hereditatẽ regnũ cȩlorũ. in ip¬
so homine accepit resurrectionẽ. & ui¬
tã eternã: in ipso homine accepit. In
uerbo aũ ñ accepit: qͥa incõmutabilit̾

Expanded text:
nuerunt sibi successores: numquid genuerunt sibi cum quibus hic semper vivant? Sed tanquam decessuri, qui illis succederent, genuerunt sibi. Deus autem pater et mater Ecclesia, non ad hoc generant: generant autem ad vitam aeternam, quia et ipsi aeternisunt. Et habemus haereditatem promissam a caro factum est, et habitavit in nobis , nutritus crevit, passus, mortuus et resuscitatus accepit haereditatem regnum coelorum. In ipso homine accepit resurrectionem et vitam aeternam, in ipso homine accepit: in Verbo autem non accepit; quia incommutabil
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Si gͦ querat᷑ qͦmͦ simꝰ sedm uerba eiꝰ¬
dẽ aplĩ coheredes xp̃i. & filii atq heredes
dĩ. cũ etiam hereditas morte testatoris
firma teneatur. nec ullo alio modo here¬
ditas possit intelligi: respondet᷑ ipso
qͥdẽ mortuo. factos nos eẽ heredes qm̃ filu¬
etiã dicti sumꝰ. Hon ieiunant inde¬
sponsi quãdiu cũ eis est sponsus. harc
possessionẽ. ꝑ fidem dispensationis as
quã in hac uita possidemꝰ: quod cestie

Expanded text:
 quaeratur quomodo simus secundum verba ejusdem Apostoli cohaeredes Christi, et filii atque haeredes Dei , cum etiam haereditas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio modo haereditas possit intelligi, respondetur ipso quidem mortuo factos nos esse haeredes, quoniam filet jam dicti sumus: « non jejunantsponsi, quandiu cum illis est sponsus . » Hapossessionem, per fidem dispensationis temporalis, quam in hac vita possidemus, quomodo te
Abbreviated transcription (Latin):
uis ex nobis const&. Sed rursũ queri
pocest. ciꝰ morte facti sumꝰ etiã nos he¬
reditas dĩ sed̾m illud dabo tibi gentes here¬
ditatẽ tuã. nͥ forte huiꝰ mundi qͦ pͥustãꝙͣ
dominante tenebam᷑. Post aũ cũ dici
nꝰ mundus mͥ crucifixus ẽ. &. ego mun¬
do: possideat nos xp̃e: mortuo illo qͥ
nos possidebat cũ ei renuntiamꝰ mori¬
murq illi. & ipse nobis. Ex sermone

Expanded text:
is ex nobis constet. 3. Sed rursum quaeri potest, cujus morte facti simus etiam nos haereditas Dei, secundum illud, Dabo tibi gentes haereditatem tuam : nisi forte hujus mundi, quo prius tanquam dominante tenebamur. Post autem cum dicimus, Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ; possidet nos Christus, mortuo illo qui nos possidebat: cum ei renuntiamus morimur illi, et ipse nobis. LXXVI. De
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩternũ ñ laborabis. Breuis est mo¬
lestia tua : eterna erit beatitudo tua
Ad modicũ dolebis: sine fine gaudebis.
S inter molestias incipis iabi. Pponit᷑
exemplũ passionũ xp̃i. uide qͥd ꝓ te
ꝑtulit : qͥ quare perfer&. ñ haber&.
Quanta cũq patiaris ñ ꝑueniꝰas ad il¬
las insultationes ad illa flagella: ad
illã ignominiosã uestaẽ. ad illã spineã
coronã. ad illã postremo erucẽ non
ꝑuenis quia iam de pena generis hu¬
ni sublata ẽ. Cũ enĩ antiqͥ scelerati a¬
figerent᷑. mͦ nullus crucifigit᷑. Honoꝵ
ẽ &. finita: finita ẽ in pęna. mana u
gr̃a. A locis suppliciorũ: fecit transt
ad frontes imꝑatorũ. Qui tantũ hon¬
rẽ dedit penis suis Ihis gebꝰ h liss¬

Expanded text:
aeternum non laborabis: brevis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum et passionum Christi. Vide quid pro te pertulit, qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem non rvenies, quia jam et de poena generis humani sublata est. Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finita. Finita est in poena, manet in gloria. A locis suppliciorum fecit transitum ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fi
Abbreviated transcription (Latin):
magna miscdia. Unicꝰ natꝰ ẽ: & noluit᷑
manere unꝰ. Multi homines cũ filios non
habuerint. ꝑacta etate adoptant s: & uo
luntate faciunt qͦd natura ñ patuerunt.
Hoc faciunt homines. Si aũ aliqͥs habeat
filium unicũ. gaud& ad illũ magis. q
solus omia possesurus ẽ: & ñ habebit qͥ cũ
eo diuidant hereditatẽ: & pauꝑior re¬
maneat. Non sic ds̃. linicũ eũdẽ ipsũ
quẽ genuerat. & ꝑ quẽ cuncta oreaue¬
rat misit in hunc munclũ. ut ñ eẽt unꝰ
s. fr̃s habera. adoptiuos. bon enĩ nos
nati sumꝰ de dõ qͦmͦ ille unigenitꝰ.e s a dõ
adoptati ꝑ grãm ipsuis. Iile enĩ uenit uni¬
genitꝰ soluere peccata. qͥpꝰ pecratis cõ pͥme

Expanded text:
Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solver
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt sollicitꝰ erit sibi ipse. Id est
ut cũ oportuerit sumas cibũ uł po¬
tũ. uł indumentũ. cũ ipsa scilicet
necessitas urgere ceꝑit. Aderunt
enim hec. quia nouit pater ur̃ qs
horũ omniũ indigetis. Sufficit
enĩ inqͥt diei malitia sua: it est
sufficit qd ista sumere urgebit.

Expanded text:
dies sollicitus erit sibi ipse, id est ut cum oportuerit sumas cibum uel potum uel indumentum. cum ipsa scilicet necessitas urguere coeperit, aderunt haec, quia nouit pater noster quod horum omnium indigemus. sufficit enim, inquit, diei malitia sua, id est: sufficit quod i
Abbreviated transcription (Latin):
Quid mͥ de his qͥ foris sunt iudica¬
re : Honne de his qͥ intꝰ st̾. uos ui¬
dicatis : De genere aũciborũ qͥa
posst̃ bono animo et simplici cor¬
de sine uitio concupiscentie. qui¬
cũq humani cibi inlifferenter
sumi. ꝓhibet idẽ apłs. iudicari
eos qͥ carnibꝰ uescebant᷑ et uinum
stat aut cacdit. De talibus enĩ rebꝰ
bono. uolebant illi cũ homines eeñt
in occulta cordis ferre sententiam.
de qͥbꝰ solus ds iudicat. Ad hoc eti-¬
am ꝑtinet illud qd̃ alio loco dicit̃.
b olite ante tempꝰ qͥs quã iudicare

Expanded text:
im mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne de eis qui intus sunt uos iudicatis? de genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum stat aut cadit. de talibus enim rebusbono, nolebant illi, cum homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iudicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: nolite ante
Abbreviated transcription (Latin):
ficdeliũ: nox in cõparatione angło¬
rũ. Habent enĩ diẽ angłi. quem
nos ñdũ habemꝰ. lam nos habemꝰ
quẽ ñ habent infideles. s nondũ
habent fideles. quẽ angli habent
Tunc aũ habebunt. cũ ert̃ equales
angelis dei. qo illis in resurreciõ e

Expanded text:
x in comparatione Angelorum. Habent enim diem Angeli quem nos nondum habemus: jam nos habemus quem non habent infideles; sed nondum habent fideles quem Angeli habent: tunc autem habebunt, cum erunt aequales Angelis Dei; quod illis in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
condita tenebrarũ. et manifesta¬
bit cogitationes cordis. et tunc laus
erit unicuiq a dõ. St̃ gͦ quelam
facta media. que ignoramus quo
animo fiant. quia et bonoet ma¬
io fieri possunt: de qͥbꝰ temerariũ
ẽ iudicare maxime ut condemp-¬
nemꝰ. Horũ aũ ueniet tẽpus ut
iudicent᷑. cũ dñs illuminabit
abscondita tenebrariĩ: et mani

Expanded text:
dita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a deo. sunt ergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt; de quibus temerarium est iudicare, maxime ut condemnemus. horum autem ueniet tempus ut iudicentur, cum deus inluminabit abscondita tenebrarum et man
Abbreviated transcription (Latin):
petat. Ad hoc incertũ hilla rescit
infelix anima. et in eo p̃parat excu-¬
sationis patrociniũ. Gaudens non
appaere. qͥo satis sit. moderatiõi
ualitudinis. ut optentu salutis. ob¬
umbret negotiũ uoluptatis. His
temptationibꝰ conor cotidie resistere:
et inuoco dexterã tuã. Nemo enim

Expanded text:
petat. ad hoc incertum hilarescit petat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium gaudens non adparere, quod satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his temptationibus cotidie conor resistere et inuoco dexteram tuam et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Fames et sitis quidã dolores sunt.
urunt. et sic̃ febres necant: nisi
alimentoꝵ medicina succurrat.
Que qm̃ p̃sto est. ex consolatione
munerum tuorum. in qͥbꝰ nr̃e in¬
firmitati terra et aqua.⁊ celum
seruiuit: calamiras delicie uocant᷑.
Hoc me docusti. ut quemadmodũ
medicamenta. sic alimenta sũpturꝰ
accetlam. Sed dũ ad quietẽ sacieta¬
tis ex indigentie molestia transes
in ipso transitu insidiat᷑ mͥ laq̃us
concupiscentie. Ipse enĩ transitꝰ uo¬
luptas ẽ : et ñ ẽ aliꝰ qua transeat᷑
qͦ transire cogit necessitas. Et cum
salꝰ sit causa etlendi: acliungit se
tã quã pedisequa ꝑiculosa iocun¬
ditas et plerũq p̃ire conatur. ut eiꝰ
causa fiat. ꝗd salutis causa. me fa¬
cere uł dico uł uolo: Net idem mo¬
dus utriꝰq est. Nã quod salutis ẽ.
delectationi parũ ẽ. Et incertũ fit¬
sepe utrũ adhuc necessaria corporis
subsidiũ cura petat. an uoluptaria
cupiditas fallaciȩ minysteriũ sup¬

Expanded text:
fames et sitis quidam dolores sunt, urunt et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat. quae quoniam praesto est ex consolatione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et caelum seruiunt, calamitas deliciae uocantur. hoc me docuisti, ut quemadmodum mediaccedamus. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transimus, in ipso transitu insidiatur nobis laqueus concupiscentiae. Ipse enim transitus voluptas est; et non est alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. Et cum salus sit causa edendi, adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et plerumque praeire causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fit, utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluptaria cupiditatis fallacia ministerium sup
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hec ñ carneis oculis inspicit s etiã
cotidie celebrant᷑. Que fĩlitas si tan¬
tũ flatiosa. et non etiã sacrilega eẽt
qͥbꝰcũq tolerantie uiribꝰ sustentan¬
tam putaremꝰ. quanquã uͥẽ illud
cũ multa uitia enumerasset idem
apls̃. interq posuit ebriosos: ita con¬
clusit ut dicert. cũ talibꝰ nec panẽ
eclere. Sed feramꝰ hec in luxu et la¬
be domestica. et eorũ conuiuiorũ
que pͥuatis parietibꝰ continent᷑. acci¬
etlere ꝓhibem᷑. saltĩ de scõrum cor

Expanded text:
qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam cotidie celebrentur. quam foeditatem, si tantum flagitiosa et non etiam sacrilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est illudcum multa uitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, + ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae priuatis parietibus continentur, acciedere prohibemur: saltem de sanctorum