comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos nõste ꝑspem. quod nos ꝑ fidẽ. nullam scili¬
ẜꝯuero eł ageli erꝰ et si bti erant anꝙͣ caderent
et se in miseriã casuros ẽẽ nesciebant. erat tñ
ad huc ꝙͣ eoꝵ adderetur bntudini si per liberũ
nõ ꝓossent et h̃ de se certissime nossent. hant plei¬
tudmem btitudis non habebant sedqr nesciebãt
suã ficturã miseriã. minore quidem s tñ btĩtu nͤ
sine ullo uitio fruebantur. Nan si suũ casũ futuꝵ
nossẽt etnũq suppłitiũ. btĩ utiq eẽ nõ possent. quos
hꝰ tãti mali metꝰ iã tũc miseros ẽẽ cõpelleret
Sic et hoiem fecit cũ liberd arbit̾o. et ꝙͣliis sui fu¬
statu recto et sine uitio. si per ip̃m libeꝵ arbit᷑uͣ
manere uoluisset ꝓfecto sine ullo mortis et infe¬
liitatis exꝑimento acciperet ilła merito hꝰ ꝑmã¬
siõis btitudinis płertudinẽ qua et scti angeli sut
gti. idest ut cadere nõ posset ult̾iꝰ et h ͦ certissie

Expanded text:
lam scililus vero et angeli ejus, etsi beati erant antequam caderent, et se in miseriam casuros esse nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per liberum non possent, et hoc de se certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique non esse possent, quos  tanti mali metus jam tunc miseros esse compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis sui fustatu recto ac sine vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam, merito hujus permansionis, beatitudinis plenitudinem, qua et sancti Angeli sunt beati, id est, ut cadere non posset ulterius, et hoc certissime
Abbreviated transcription (Latin):
dei gram: ymo uero habut magnã s disparem
Ille m boĩs erat. que boitatesui conditoris acceꝑat
neq eñ ea bona ille suis merctis cõparauerat in
qͥbus ꝓrsus nullũ patiebatur mału ¶ Sctiuero in
Ille m illis bõĩs xp̃i morte nõ egunt᷑ͥ istos a reatu
et hereditario et ꝓp̃o: ilłiꝰ agñi sanguis ab sołint
Ille opus nõ habebat eo adiutorio quodinplomĩt
isti cũ dicut uideo aliã legẽ in mẽẜris meis repũg¬
uantem segi mentis mee et captuantem me in

Expanded text:
Dei gratiam? Imo vero habuit magnam, sed disparem. Ille in bonis erat quae bonitate sui conditoris acceperat. Neque enim ea bona, et ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sancti vero Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio. Quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis m
Abbreviated transcription (Latin):
Lõ igitur filiis sũis p̃destinatis. deꝰ perseuerã¬
tia non dedit᷑. haberent eni eã: si ipeo filiorũ
posuit de rebꝰ etia futuris tanꝙͣ iã fecerit deꝰ¬
que iã fecerit. que iam ut fierent ex et̾itate dis¬
posuit ¶ sdeo de illo dicit et ꝓp̃ha ysayas q̃ fecit

Expanded text:
Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, si in eo filiorum posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
filiĩ etiã qñ erat in ꝓfessiõe et noĩe filioꝵi Nõ
qr iustitiam simulauerũt. s qr mea nõn per¬
mãserũt  Neq eñi ait nã si fuissent ex nõħ.
ueram nõ fictã iustitiã tenuissent utiq nob̾¬
nobistum ꝑꝯ bono illos. ꝓcuł du ͦ nolebat per-

Expanded text:
filii, etiam quando erant in professione et nomine filiorum, non quia justitiam simulaverunt, sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait: nam si fuissent ex nobis, veram non fictam justitiam tenuissent utique nobnobiscum. In bono illos vole
Abbreviated transcription (Latin):
aduer sus sp̃m. et spũs aduersus carne. atq in ta¬
si certamine laborantes ac piclitantes darisi¬
bi pugnandi uincendiq uirfutem per xp̃i grã
postitur ¶ Ilłe uero nulła tali⁊ ipa a serpo. adꝰ¬
uersus seipm tẽptatus atq turbatus in ilło bt̃itu¬
dinis loco. sua secũ pace fruebatur ¶ Pronide et si
nõ m̃terim letiore nunc. uerubiĩ potentiore gr̃a
indiget isti ¶ Et q̃ potetior ꝙͣ dei snigertus filuis
soequalis pr̃i et toeternꝰ. prꝯ eis hõ factꝰ et snie
ulło uel origĩaliuel pp̃o pct̃o ab hominibꝰ pctori-¬
bꝰ crucisipus. ¶Quĩ ꝙuis die tertio resurrexit
nũꝙͣ moriturꝰ ulterius. ꝑtulit tñ pro morͨtalib
mortem . q̃. mortins p̃stitit uitã. ut redepti eius
sãgume. tanto actasi pignore accepto diteret. Si
deus pro nobis: qͣs contra nos: qui ꝓp̃o filio nõ
peꝑtit. ẜ pro nõb orbꝰ tradidit eũ. quomo nõ et
cum illo oĩa nob̾is donauit: ¶ ronale carnẽq

Expanded text:
adversus spiritum, et spiritus adversus carnem, atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille vero, nulla tali rixa a seipso adversus seipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. Proinde etsi non interim laetiore, nunc vero tamen potentiore gratia indigent isti. Et quae potentior, quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo facb hominibus peccatoribus crucifixus. Qui quamvis die tertio resurrexit nunquam moriturus ulterius, pertulit tamen pro mortalibus mortem: qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: « Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum; quomodo non et c
Abbreviated transcription (Latin):
natura. miũdꝰ est uitio. quoꝵ dũ illuda. deo est
hoc .a. feipo ¶ Non itaq tenet hoies suis maiorie
siue infantilis esatis p̃p quod hoĩes st̾ s p̃õ quod
tniudi ft̾r Qui gͦ miratur ꝙr creatura dei sus¬
ditur dyabolo: non miret᷑ ¶ Suibditur eni creatiu¬
ra dei minor maiori. q sx̃ angelo:: nec In pp̃¬

Expanded text:
natura, inmundus est uitio: quorum duorum illud a deo est, hoc ab ipso. non itaque tenet homines, siue maioris siue infantilis aetatis, propter quod homines sunt, sed propter quod inmundi sunt. qui ergo miratur quia creatura dei subditur diabolo, non miretur; subditur enim creatrae dei, minor maiori, quia homo angelo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
pctoris et de carne iu̾sti: itterq pctor᷑ ꝙͣuis inter
pctorem et iustu : plimũ distet si gignitur aute¬
p̾ctor actu ad hut nulłus eł ortu nouus s reatu
uetus. hõ a creatore captus .a. deceptorł: indi¬
et qr no faciłi roe indagatuer nec sermoe explica᷑
⁊ab infidelibꝰ nõ creditur⁊ qͣsi et illud ꝙͦ de oleastro
et olea dixiꝰ ut gn̾is dissimilis sit fetus siłis
facile aliqͣ mueit ratio. uł explicat serme¶¶Sed
ħͦ ab eo q̃ exꝑiri uoluerit: cerni pot ¶ Sit ergo in
exepło. uride᷑ et illud creda᷑. ꝙͦ cerm nõ potͣ¬

Expanded text:
peccatoris et de carne iusti uterque peccator, quamuis inter peccatoris et de carne iusti uterque peccator, quamuis inter peccatorem et iustum plurimum distet. gignitur autepeccator actu adhuc nullus et ortu nouus, sed reatu uetus: homo a creatore, captiuus a deceptore, indiermone explicatur, ab infidelibus non creditur: quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit fetus similis, facile aliqua inuenit ratio uel explicat sermo. sed hoc ab eo qui experiri uoluerit, cerni potest. sit ergo in exemplo, unde et illud credatur quod cerni non pot
Abbreviated transcription (Latin):
do nõ u̾tiq deo nascitir Ndeo aũ nascit᷑. cũ ex aqͣ
et spũ renascctur hꝰ cocupistetie reatur regene¬
ratio sola dmttit. quẽ gnatio trahit ¶Ergo ꝙ
generatũ est regeneretur. qr nõ p̾ot aliter ut
quod tractu est remittatur ¶ ut emmi quod̾
dmrissũ est in parete trahã. in ꝓle miris qͣdẽ
modisfit. s in fiti hec muisibilia et infidelibꝰ incre¬
dibilia s tñ uera mĩra. ut haberet aliq bisibile exͫ
nascatur obeaster. n credendũ non est m̃ aliqͣ
reque creata est ad usus homis crectore ꝓudisse
et instituisse. ꝙͣ ad gm̾s hũam haleret ex ͫ: hori¬
turest gͦ quẽadm̃odũ. a. pcti unicło ꝑ grãm libe¬
rati qunant sni eodẽ Sinculo obseriitos quos
edem mo oꝑteat liberari fatemur: mitũ est
¶puide sicut gigni᷑ ex oleastri selne oleaister
do ołee semine nõ insi oleaster: cũ inter oleastrũ
et olẽa płmiũ distet  ita gignitur de carne

Expanded text:
 non deo nascitur; deo autem nascitur, cum ex aqua et spiritu renascitur. huius concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, quem generatio trahit. ergo quod generatum est, regeneretur, quia non potest aliter, ut quod tractum est remittatur. ut enim quod dimissum est in parente trahatur in prole, miris quidem modis fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen uera ut haberent aliquod uisibile exemplum, nascatur oleaster? an credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum creatorem prouidisse et instituisse, quod ad generis humani ualeret exemplum? mirum est ergo quemadmodum a peccati uinculo per gratiam liberati gignant tamen eodem uinculo obstrictos, quos eodem modo oporteat liberari. fatemur, mirum est. ia probaretur? proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum distet, ita gignitur et de carne
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i factentur se habere pcta. si uerũ dicũt ꝓfecto
qui mũdi nõsint a. pctis ht̃ in eis eccła macu¬
lamꝰ di autem falsum dicunt qr corde duplici
loquntur. hab̾et in ois etcłã rugam. Si au dicũt¬
se habere ista nõ ipsam: ergo se non ẽe mẽbra
eiꝰ. net se ad corpus eius ꝑtinere fatentu. d
gtia sua cõfessioe dapnentur¬
olanẽs eps. cinꝰ saterdotali nmisterio. laua¬
crũ regenerationis accepi sit breuiter ꝙ̃ sotutꝰ
cũ exp̃ones ysaya ꝓphetam. carnale .xͣ. natiꝰ¬
sa tẽptatꝰest et in silitudine ħom cuncta sus¬
tinuit s quasi de spũ natus ab̾stmit .a. pctõ
Dis enim hõ mẽdax. et neo sine pcto nͥ un ꝯ deis
seruatũ est igi᷑ ut exuiro et mułiere. et ꝑ ilłã
corꝑũ cõmixtione. nẽo uidea᷑. expers ẽẽ pltis qͥ
autem exꝑs hꝰ delict exꝑs etiam hꝰ cõceptois

Expanded text:
entur se habere peccata, si uerum dicunt, profecto, quoniam mundi non sunt a peccatis, habet in eis ecclesia maculam; si autem falsum dicunt, quia corde duplici loquuntur, habet in eis ecclesia rugam. si autem se dicunt habere ista, non eius nec se ad corpus eius pertinere fatentur, ut eciam sua confessione dampnenturopus, cuius sacerdotali ministerio lauacrum regenerationis accepi, sic breuiter est locutus, cum exponens Esaiam prophetam carnalem Christi natisa temptatus est et in similitudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de spiritu natus abstinuit a peccato; omnis enim homo mendax et nemo sine peccato nisi unus deus. seruatum est igitur, ut ex uiro et muliere, id est per illam corporum commixtionem nemo uideatur expers esse delicti. qui autem expers delicti,
Abbreviated transcription (Latin):
suuare dignatꝰ elaberatum inter eccastitas tr¬
ciras mẽas nd̃ tibi ingererẽ inter puplicas ta¬
as ñ aħ hoie dei q̃ te familiariꝰ nouit audissẽ
ꝙta libenter fegas. ut etia noctui nas aliqllas
horas lectioni Gigilanter mpendas:

Expanded text:
uuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas horas lectioni uigilanter inpendas.
Abbreviated transcription (Latin):
faltatem plena mutatios habet un quaridã
ottulta unde seĩẽtur amarꝰ oleaster nͥ et illic
no aliꝙͣ ueł in carłi sem̃e uitiosũ. cũ eade rege¬
neratione q̃ nũc fit ꝑ sacrũ lacbacrũ usq m̃ fi¬
ne tũcta mala hois purgãte atq sanante ea¬
de caro ꝑ quã fcta est aia carnal fiat etiã spua
p̃pa nułsam legimentis resisterte tõcupistẽ¬
ta carnis habitura. nichil carnał seminis e¬
na est. nr̃a mũdatio. quo fructu qͦ effectu dicere᷑
dimitte nob̃ delicta nr̃a. nͣ ab eis q̃ baptisati di-
cereturi Iteq elemosinaꝵ largitas et bñfitia¬

Expanded text:
talitatem plena mutatio, habet uim quandam occultam, unde seminetur amarus oleaster, nisi et illic cum eadem regeneratione, quae nunc fit per sacrum lauacrum, usque in finem cuncta mala hominis purgante atque sanante eadem caro, per quam facta est anima carnalis, fiet etiam spiritalis ipsa, nullam legi mentis resistentem concupiscentiam carnis habitura, nihil carnalis seminis ena est nostra mundatio, quo fructu, quo effectu diceretur: dimitte nobis debita nostra, nisi ab eis, qui baptizati sunt, diceretur? itemque elemos
Abbreviated transcription (Latin):
liber auit me .a. lege pcti et mortis /i liberauit
quomodo: nisi qr eiũs reatũ pccoꝵ õmi remissiõe
dissoluit. ut qͣtenꝰ adhuc maneat et de die ini dr̃
magis magisq nnulatur: n pctm tñ nõ i¬
putẽtur ¶ Hec itaq remissio pccoꝵ mͣdiu nõ sit ĩ
prole sic ibi est lexista pcci ut etiam m pcm
inpuretur. id est ut eniã reatus eius cum i si
qutm teneat eterni suppłitii debitore hoc emn
trasicit parens in profem carnale ꝙ eł ipetar¬
naliter natus. non qr spũaliter est renatrre  ꝙ
idip̃m quod carnaliter natus est quis reatiso¬
uto nõ mpediat fructũ eiꝰ. tñ tãꝙͣ in semite s¬
liue latet. etiã si ꝑp̃ remissiõnem płtoꝵ ᷤ mthiͦ
tus ab oleo .i trismate iustuis ex fide uutit e
betur. Sonet etiã issic eudẽ pra remiltature da
quo eni ada ex oleatasi nꝰ qua net semeerat es
moi bnde amarctudo nasteretur oleaistri. molẽ

Expanded text:
liberauit me a lege peccati et mortis. liberauit, quomodo? nisi quia eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc maneat et de die in diem magis magisque minuatur, in peccatum tamen non inputetur. Haec itaque remissio peccatorum quamdiu non fit in prole, sic ibi est lex ista peccati, ut etiam in peccatum inputetur, id est, ut etiam reatus eius cum illa sit, quae teneat aeterni supplicii debitorem. hoc enim traicit parens in prolem carnalem, quod et ipse carnaliter natus, non quod spiritaliter est renatus, quia id ipsum, quod carnaliter natus est, quamuis reatu soluto non inpediat fructum eius, tamen tamquam in semine oliuae latet, etiamsi propter remissionem peccatorum nihil tus ab oleo, id est a chrismate, iustus ex fide uiuit. hoc betur, donec etiam illic eadem gratia remittatur. ex quo enim Adam ex olea tali, in qua nec semen erat eius modi, und
Abbreviated transcription (Latin):
Si altrem q̃ritur quomo ista tecupia carnis ma-
ipa carnal gigntur proles parentis etia bapti¬
sati aut certe si in parente baptisato pot ẽe. et pes.¬
catũ noriee: curlade ip̃a in prole ꝑctinsit: H¬
¶Ad h ͨ rũdetur dimitti concupiscentiam carms ĩ
bap  ᷤᷤ. nõut nõ sit: s ut in pctui nõ mpitetur
Quãnis aũ rectu suouel soluto: manet tn donẽc

Expanded text:
Si autem quaeritur, quomodo ista concupiscentia carnis maneipsa carnalis gignitur proles parentis etiam baptizati aut certe, si in parente baptizato potest esse et peccatum non esse, cur eadem ipsa in prole peccatum sit: haec respondetur dimitti concupiscentiam carnis in baptismo, non ut non sit, sed ut in peccatum non inputetur. quamuis autem reatu suo iam solu
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰ uitios desideriis ad illiccta ppetrãda nõ obedire
p̃cipiur. ne regnet pctin in nr̃o mortali corpe
que tn cõtupisceñtia cotidie mĩnuitur in pfłłien¬
tib ꝰ et contmentibꝰ I accedente eni senectute ml-¬
to maxime ¶Qui uero ei neq̃ter seruiũt. tantas in
moueri minꝰ ualetibꝰ. furpiꝰ et procatiꝰ insa¬
neis qui regenerantur accopunt prorsus ꝯm

Expanded text:
 uitiosis desideriis ad inlicita perpetranda non oboedire praecipimur, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore. quae tamen concupiscentia cotidie minuitur in proficientibus . et continentibus accedente etiam senectute multo maxime. qui uero ei nequiter seruiunt, tantas in moueri minus ualentibus turpius et procacius insargo, qui regenerantur
Abbreviated transcription (Latin):
rim que maniere nor pnt qui cũ funt ptereut
reatus tñ manet. et nisi remittatur metnũ maneᷤ¬
bit/ sic illiꝰ qñ remittitur reatus aufertur  hͦ est
satiat᷑ reus est adułteru donet reatus ipi ꝰ indus¬
gentia remiltatur ¶ Rabet gͦ pt̃tm catis illud
teriit Nam si a pgando desisteret hoc eẽt niõ ha¬
bere pãm hot sufficeret ut lec uos moneret sĩꝑ¬
tura fili peccasti. ne aditias iterũ ¶No qute sufficit

Expanded text:
 manere non possunt, quoniam cum fiunt praetereunt, reatus tamen manet et, nisi remittatur, in aeternum manebit, sic illius, quando remittitur, reatus aufertur. hoc estfaciat, reus est adulterii, donec reatus ipsius indulgentia remittatur. teriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit,
Abbreviated transcription (Latin):
In ueritate nõ in falitate ptas diabolica exorciã
et ora gestantiũ. ut eruti .a. ptate tenebraꝵ: in
cipare natura: quã bonã bonꝰ auctor instituit-
Nulłũ aũte pt̃tm ꝑuuli in sua uita ꝓpͣu cõmiserut
remanet igitur origiale pccm ꝑ quod sub diaboli
ꝑtate captiuist̾. nisi inde laudatiore gn̾ationis
sangiue redimãtur. et trãseat m r̾gnũ redẽptoꝵ¬
sui frustrata ptate captiuatoris sii et dataptate
quafint ex filiis hirius seculi filĩ der.
sam nuc si quoda mo mterrogemus bona illa
isset admissũ diᵈ me g ͦ ꝑtinet ilła bñdictio dei
crescite et multiplicamim ¶ Ad hͦ bonũ oꝑus di-¬
uersi sexꝰ diuersa mẽbra stͥ cõd̾ita q̃ quide ante
dicctie fides a di pctm nõfuisset: ꝙ̃ me ĩꝑa diso
seturiꝰ eẽ potuisset᷑ ub̾i nec stimularet mea. n ͨ
ast̾iꝰ libido me feptaret : l R ñ debit etia cõnu-¬
bn saccamẽtũ de me añ pct̃m dictũ est in ꝑadi¬
soni Relinquet ho prem et nrem eł ad herebit bp¬

Expanded text:
itate itaque, non in falsitate potestas diabolica exorcizatet ora gestantium, ut eruti a potestate tenebrarum in cipare naturam, quam bonam bonus auctor instituit. nullum autem peccatum paruuli in sua uita proprium commiserunt. remanet igitur originale peccatum, per quod sub diaboli potestate captiui sunt, nisi inde lauacro regenerationisnguine redimantur et transeant in regnum redesui frustrata potestate captiuatoris sui et data potestate, qua fiant ex filiis huius saeculi filii dei. Iam nunc si quodam modo interrogemus bona illa isset admissum. ad me namque pertinet illa benedictio dei: crescite et multiplicamini. ad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt condita, quae quidem ante dicitiae fides: si peccatum non fuisset, quid me in paradiso securius esse potuisset, ubi nec stimularet mea nec alterius me libido temptaret? respondebit etiam conubii sacramentum: de me ante peccatum dictum est in paradiso: relinquet homo patrem et matrem et adh
Abbreviated transcription (Latin):
Necs hꝰ operis testes audent habere uel filios quos inde
demn ho quod ficitũ ꝑet honestũq cũ coniuge palam
famendum esse censuerant ¶ unde meritõ mmũ dit¬
A huiꝰ inpudentie caminũ nome accepit ¶ Ex hoc
quippe cici nũcupatisunt.
sigua locutio quam facit lingua. et manꝰ bocat᷑.
sic iptia quã facit manꝰ  stem q sic uocatur pct̃m
pon ꝙ  pigris fiat s ꝙ ꝑigros fatiat s hoc teneri

Expanded text:
s operis testes audent habere uel filios, quos inde dem hoc, quoniam licitum esset honestumque, cum coniuge palam faciendum esse censebant. unde merito inmunditia huius inpudentiae caninum nomen accepit; ex hoc quippe Cynici nuncupati sunt. lingua locutio, quam facit lingua, et manus uocatur scriptura, quam facit manus; itemque sic uocatur peccatnon quod a pigris fiat, sed quod pigros faciat. Hoc generi
Abbreviated transcription (Latin):
mm. ꝙ etiã sterile cõsugiũ tenet u̾re pretat ꝭ iã se¬
ꝑe fecunditate amissa pp quã fuerat copulatũs ẜ
Bona nuptialia laudet in nuptiis q̃ uult lauꝰ¬
darre nuꝑptĩas  Carnis autẽ cocupiscentia nõ est
nuptiis mputad: s toleranda¶Lõ est enim ex
naturali cõnubio ueniens bonũ: s ex antiquo
pcto acrides malu ¶ ꝓpt̾. hãc ergofit. ut etĩci de iuste
et legitimis nuptiis filioꝵ der nõ filii dei f fili
seculi generantur Cuna et hii qui generat
si ia regenerat st nõ ex h ͦ generpnt᷑ ꝙ rege¬
nerati st et filii deist̾: s ex qͣlio ad huc filii scłi¬
et grantur ¶ Ex qͦ utiq sumꝰ adhuc filii huiꝰ
stłi exterior nr hõ corrupitur ex hoc et hꝰ setuli
filii generãtur. net filii dei nͥ. regenerẽtur fuĩt. S
sctificgtus sit. et spẽm future incorruptiõis ꝯccepit
p̃pquod et templli dei merito di᷑. Corꝑa uefira

Expanded text:
sterile coniugium tenet iure pietatis iam spe fecunditatis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bona nuptialia laudet in nuptiis, qui laudare uult nuptias. carnis autem concupiscentia non est nuptiis inputanda, sed toleranda. non enim est ex naturali conubio ueniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de iustis et legitimis nuptiis filiorum dei non filii dei, sed filii saeculi generentur, quia et hsi jam regenerati sunt, non ex hoc generant ex quo filii Dei sunt, sed ex quo adhuc filii set generantur . Ex quo itaque sumus adhuc filii hujus saeculi, exterior homo noster corrumpitur, ex hoc et hujus saeculi filii generantur, nec filii Dei nisi regenerentur fiunt: sed rationis sanctificatus sit, et spem futurae incorruptionis acceperit, propter quod et templum Dei merito dicitur: Corpora vestra,
Abbreviated transcription (Latin):
blud ꝙͣ ait apłs bideo ałia fege in mẽbris meis
repugnantẽ legi mẽtis meeͣ ip̃a est ista deꝗͣ seqͣ
au dixit et captiuantem me sub lege pcti het
est subseipa que est in membris meĩs uelcapti¬
uanten dixit hor est captiuare coñatẽ. id est
ad consensiendum iiplendũq cogentert duite
potius q nion habet cortrouersiam. caꝑtiuantes
Bicarnem quam nisi teneret carnasis cocu¬
bistentia quam legem pcti uocat. non utiq m
Solent hostes ¶ riores ee in certamine.et uicͥti
aliꝙ̃ tenere captiuũ/ Qeuod iñ tarne nr̃a ꝙͣuis
sub pcti lege teneatur: tñ insꝑe redẽptiois est
qr ip̃a uitiosa cõcupia nulła dino remanebit
Caro autemi nr̃a ab ia peste mor boq sanata
et tota ĩ mortalitate uestita. i etna sentitudie

Expanded text:
lud quod ait, Video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae; ipsa est ista de qua loqcati. Quod autem dixit, et captivantem me sub lege peccati; hoc est, sub se ipsa, quae est in membris meis. Aut captivantem dixit, captivare conantem, id est, ad consentiendum implendumque cogentem: aut potius, quod non habet controversiam, captivantem secundum carnem, quam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccati vocat, non utique in et inferiores esse in certamine et uicti aliquid tenere captiuum. quod in carne nostra quamuis sub peccati lege teneatur, tamen in spe redemptionis est, quia ipsa uitiosa concupiscentia nulla omnino remanebit, caro autem nostra ab ea peste morboque sanata et tota inmortalitate uestita in aeterna beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
libi oonros disciplme hꝰ ignatisunt: ꝯcpodis
dio sse uides fitia ut a me i lustrert᷑ exieplie
duantu adam artiet affecho est timere cfa
sus ile affectioes: iste affectionales st qualĩ¬
tates  Euatũ aũi ad corpus sicut aluid ẽ pabo¬
ut aut magnis mołctioitꝰ aut nullis separẽ
uoluntus bona aut nõ ibi eẽ possit᷑: aut ualere
nichil possit: Nõne cõcedis homẽ miserũ qui¬
tuꝙ sit ible uel fuerit. certe adu̾sus tale clam¬
asse qualitate. uelłe ꝯdiacet mͣ: ꝑficere autẽ
bonian no mueio. ¶ hͦ saltẽ fatemini ẽe istoꝵ
uer boꝵ genitũ ncciũ ł qͥs me łiberabit de cor-

Expanded text:
libros nostros disciplinae hujus ignari sunt: quod deesse video, faciam ut a me illustrentur exemplis. Quantum ad animum attinet, affectio est timere; affsus: illae affectiones, istae affectionales sunt qualitates. Quantum autem ad corpus, sicut aliud est palut aut magnis molitionibus, aut nullis separetuvoluntas bona aut non ibi esse possit, aut valere nihil possit? Nonne concedis, hominem miserum, quicumque ille sit vel fuerit, certe adversus talem clamasse qualitatem, Velle adjacet mihi; perficere autem bonum non invenio? Hic saltem fatemini esse istorum verborum gemitu
Abbreviated transcription (Latin):
cosuetudmi utiq male quã sibi hoies fecerũt nõ
nascedo traperuntͥ resistut post bap ͫ ne eos
ad mala solita ꝑtrahat. et cũ malo resistitur
du contientiẽtupiscentie ꝑ cõtmentiam dene-¬
ga᷑: quod per cõsuctudiem cocuꝑiscitur ¶ Un-¬
de etia cotra istã gectaliũ cõtupistẽtiã que inge-¬
aplius in ea superã da uołutas laborabit: qͣto
maiores ei cõsuetudo u̾ires dedit. ¶ Existo et
tũ isto hõis malo: nastitur hõ Euod malu
ꝑ seip̃m tam magnũ est: et ad hois d̃pnationẽ

Expanded text:
consuetudini utique malae, quam sibi homines fecerunt, non nascendo traxerunt, resistunt post Baptismum, ne eos ad mala solita pertrahat: et tamen malo resistitur, dum concupiscentiae per continentiam denegatur, quod per consuetudinem concupiscitur. Unde etiam contra istam genitalium concupiscentiam, quae ingenamplius in ea superanda voluntas laborabit, quanto majores ei consuetudo vires dedit. Ex isto et cum isto hominis malo nascitur homo: quod malum per se ipsum tam magnum est, et ad hominis damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
bitiata ingenitũ ẽẽ hõi dico uitiũ quo caro cõtupi¬
scit aduerius spm ͥ et h ͦ malo bñ uti pudita cõ¬
iugia cũ eo ututur gnandi cã: s isto mali bsu
ñ quo bene utitur ei nocere nõ possit ⁊ sicut mors
cusit supplitiũ pcłoꝵ. bono mali usu agcẽdete:
fit merltũ martiris ¶ ꝑcipitur etia ĩ baꝑtisina¬

Expanded text:
piscit adversus spiritum; et hoc malo bene uti pudica conjugia, cum eo utuntur generandi causa; sed isto mali usu um, quo bene utitur ei nocere non possit. Sicut mors, cum sit supplicium peccatoris, bono mali usu accedente fit meritum martyris. Percipitur autem in Baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
satis ydoneis testimoniis egissemꝰ donũ dei eẽct
fidẽ : muẽtũ est ꝙ cõtradiceretur n Adh . uale¬
reilla testimomia ut ondat donũ dei ẽẽ incre-¬
mẽtũ fider: initiũ bero fidei qͦ. iii uͫ pͥmum
gere deũ. T̃ ut cũ id p̃cesserit᷑. cetera taꝙͣ hoc
merito cõsequãtur q̃ dei donast̾: nec ulłũ soꝵ
dari gͣtis: cũ iñ ei̾s dei gr̃a. que nõ nsi gͣtuifa
ẽ p̃dicetur. ¶ Quod uidetis ꝙͣ sĩt absurdũ i ꝓpt̾

Expanded text:
satis idoneis testimoniis egissemus, donum Dei esse etiam fidem: inventum est quod contradiceretur, ad hoc valere illa testimonia, ut ostendant Dei donum esse incrementum fidei; initium vero fidei quo in Christum xigere Deum, ut cum id praecesserit, caetera tanquam hoc merito consequantur quae Dei dona sunt; nec ullum eorum dari gratis, cum in eis Dei gratia, quae non nisi gratuita est, praedicetur. Quod videtis quam sit absurdum; propter
Abbreviated transcription (Latin):
uero ẽẽ destitit: nõ est ꝙͦ funt ¶ Qui uero nõ
ꝑseuerauerit: qͦmo ꝑseneras fuit᷑ cũ ꝑse¬
uerã do q̃sq ondat se ꝑ seuerãte. quod iste
nõ fecit: ¶ S ne q̃sq reluctet᷑ et dicat si
ex qͦ fidel̃ qͣsq fctus ẽ. uixit berbi gr̃a. decẽ¬
ãnos. et eoꝵ medio tpe . a fide lapsus est. nõne
qñq ãnos ꝑseuerauit. I nõ contendo de uerł
si de illa ꝑseueratia putat᷑. eẽ diceda tãꝙͣtpis¬

Expanded text:
fuit: qui vero non perseveraverit, quomodo perseverans fuit; cum perseverando quisque ostendat se perseverantem, quod iste non fecit? Sed ne quisquam reluctetur et dicat, Si ex quo fidelis quisque factus est, vixit, verbi gratia, deceannos, et eorum medio tempore a fide lapsus est, nonne quinque annos perseveravit? Non contendo de verbis, si et illa perseverantia putatur esse dicenda, ta
Abbreviated transcription (Latin):
am de ꝑseuerãtia diligẽtius disputadũ est.
nã et in p̃ore libro cũ ageremꝰ de initio
fidei. etia de hac aliqua diximꝰ ¶disseri¬
cadat᷑ ¶ Itaq utrũ qͣsq h ͦ nuꝰ acceꝑit. ꝙͣ¬
dui hac uita ducit. incertũ est ¶ Si enim pͣꝰ¬

Expanded text:
am de perseverantia diligentius disputandum est: nam et in priore libro, cum ageremus de initio fidei, etiam de hac aliqua diximus. Assericadatur. Itaque utrum quisque hoc munus acceperit, quamdiu hanc vitam ducit, incertum est. Si enim pri
Abbreviated transcription (Latin):
et cõuertantur et sanẽ illos¶ Nõ erat er gosit
excecati ocułi. nec sit induratũ cortirioꝵ et
sydomioꝵ: qn cre didissent si qualia biderunt
isti: signa uidissent ¶S nec illis profint ꝙ
poterant credere qr p̾redestmati nõ erant
as eo cuius instrutabilici sunt iuditia. et inuefitra¬
biles bie n uec istis obfinsset et nõ poberãt trde¬
re. si itu predeftiati essent ut eos cecos deꝰ ilħ¬
mĩnaret: et mduratis cor lapideũ uellet e
dari q in eo electist̾ ante cõstitutionẽ mũd
ꝓcul dubio confitetur .a. quo non sur disaur ib
tordis. eloqͥum diuinũ auribꝰ carnis apdit᷑
uangesicis exꝑsictur non prohibit dmi
et pp incipiendũ dicere quod paulo añ cõme-¬
mekam credite in deu et in mecredite. et pp
ꝑseuerandũ. oꝑꝑtet semper orare: et nõ defite¬
tesi Audiũt enmm hoc et fatũt q̃bꝰ datũ est

Expanded text:
t sanem illos . Non erant ergo sic excaecati oculi, nec sic induratum cor Tyriorum et Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia viderunt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod poterant credere, quia praedestinati non erant ab eo, cujus inscrutabilia sunt judicia, et investigabiles viae; nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus illuminaret, et induratis cor lapideum vellet audari qui in illo electi sunt ante constitutionem mundi, procul dubio confitetur, a quo non surdis auribus cordis eloquium divinum auribus carnis auditur. vangelicis explicatur, non prohibuit Dominum et propter incipiendum dicere, quod paulo ante commemoravi, Cre, dite in Deum, et in me credite: et propter perseverandum, Oportet semper orare, et non deficere . Audiunt enim haec et faciunt, quibus datum est
Abbreviated transcription (Latin):
rctositis ita dixi: ut hãt disigentiorẽ et opero¬
sorẽ disputationẽ de gr̃a preterire: non sane
omissa significatione ꝙ eam loco illo explica¬
renolitissem: que posser alias uel aliis expli-¬
carsii nam ita locutus sũ inter cet̾a r̃n dene¬

Expanded text:
recolitis; ita dixi, ut hanc diligentiorem et operosiorem disputationem de Gratia praeterirem, non sane omissa significatione, quod eam loco illo explicare noluissem, quae posset alias vel ab aliis explicari. Nam ita locutus sum inter caetera, re
Abbreviated transcription (Latin):
Tñ ab mitio gnis hũani alꝑas occultiꝰ alias eui-¬
dentius sicũt cogruere fẽꝑibꝰ diuinitus uisũ est.
uet ꝓphetari deftitit. nec̃ qui iñ eũ crederet defu¬
erunt: et ab adã bsq ad moysen. et in ip̃o ppło
isr ael que spãli quodam misteriotrens ꝓphetita
fuit: et in ałiis gentibꝰ aucte ꝙͣ uensset in carne-
Cũ enim nõnulli memorãtur in scłis hebraitis¬
Ex libro augustrmi.

Expanded text:
tamen ab initio generis humani alias occultius alias euitamen ab initio generis humani alias occultius alias euidentius, sicut congruere temporibus diuinitus uisum est, nec prophetari destitit nec, qui in eum crederent, defuerunt ab Adam usque ad Moysen et in ipso populo Israhel,. quae speciali quodam mysterio gens prophetica fuit, et in aliis gentibus, antequam uenisset in carne. cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libr
Abbreviated transcription (Latin):
sisloge aliud diuinun consiliũ longe secretiꝰ
latet᷑. sine p̃iuiditio etiã aliaꝵ fortẽ cãꝵ que a
prudentibus uestigariqueñt. hoc solũ eis breuitatis
isse hõibꝰ apparere xͫ et ꝓpud eos p̃dicari doctnã
suã: qñ scie bat et ub̃i scie bat ẽẽ q̃ in eũ fuerant
credituri ¶ hiis enitꝑibꝰ et hiis locis quibꝰ euũ¬
futuros ẽẽ p̃sçiebat quales nõ quide oes ẜ tamẽ
multi: in eius corꝑasi pntia fuerunt: qui iel
nec suscitatis ab es mortuis credere noluerũt sa¬
dere: et malle humana astictia resiftere: ꝙͣ tam
clare. atq ꝑspitne. tãq sulllumm et sublmuite diꝭ¬
famate diuie credere auctoritati᷑. ꝙͣdui ꝑuꝰ et in¬
sirmꝰ est intellectꝰ hois: Duime accedere ueritat¬
¶ Quid ergo mirũ si tam infidelibꝰ plenũ orbẽ ter¬
raoꝵ up̃s p̾oribꝰ senuilis nouerat. lit eis apparere
ues p̃dicari merito nolłetI quos nec uerbis nec
mirucũl suis creditures ẽ psciebat: N Neq eĩi

Expanded text:
sis aliud diuinum consilium longe secretius latet, sine praeiudicio etiam aliarum forte causarum, quae prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis isse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri? his enim temporibus et his locis, quibus euanfuturos esse praesciebat, quales non quidem omnes sed tamen multi in eius corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere uoluerunt, quadere et malle humana astutia resistere quam tam clarae atque perspicuae tamque sublimi et sublimiter diffamatae diuinae cedere auctoritati, quam diu paruus et infirmus est intellectus hominis diuinae cedere ueritati. quid ergo mirum, si tam infidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis nouerat, ut eis apparere uel praedicari merito nollet, quos nec uerbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat? neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ustos uenire uideꝰad filium ł qr multos tre¬
dere uidemꝰ in xp̃m s ubi et quomodo hoc¬
a pr̃e audierint᷑ et didicerint: nõ uidemꝰ.
Uninru gra ista secreta es gram uero esse
quis ambigat: ¶hi itaq gr̃a que occulte
huanis corͣdibꝰ diuina lar gĩtate t̾buitur:
a nullo duro corde respuitur s Ideo q̃ ppe tri-¬
burtur. ut cordis duritia p̃mit ꝰ auferatur
eñ ergo pr intꝰ auditur. et docet ut u̾eĩat᷑
ad filiũ aufert cor lapideu. et dat cor carneũ:
sicut proph̃a predicãte promisit. ¶ Bi berido san¬

Expanded text:
us venire ad Filium, quia multos credere videmus in Christum; sed ubi et quomodo a Patre hoc audierint et didicerint, non videmus. Nimium gratia ista secreta est, gratiam vero esse quis ambigat? Haec itaque gratia, quae occulte humanis cordibus divina largitate tribuitur, a nullo duro corde respuitur: ideo quippe tribuitur, ut cordis duritia primitus auferatur. Quando ergo Pater intus auditur et docet ut veniatur ad Filium, « aufert cor lapideum, et dat cor carneum, » sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe fa
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ eũ: et dicebat l Proptereci dixi nobis
qrr nemo pot benire ad me. inisi suerit ei da¬
tũ. a patre meo ¶Ergo trahi adxp̃m a
.a. patre quo credat in xp̃m ¶ Neq enim ar¬
dientes euangełiũ. ꝙ non audientibꝰ . sed
gredentes & non tredentibꝰ discerne bat qͥ
tũ. cr p̃re meo ¶ Fides igi᷑. et inchoataet
ꝑfecta donũ dei est n Et hꝰ donũ quibꝰ¬
dam dari quibusdam non dari õmo nõ
dubitat. qui non uult maĩfestissimis
Cacris sris repugnare ¶ Cur cucte non
omibꝰ fideleni mouere non debet.q
tredis ex uno des isse ny cor̃d ãptionẽ
sine dubitatione iustissimã: ita ut nulla dei esse possit¬
sirta reꝑhentio: etiam si nullus inde liberares
et ꝙ̃ sibi deberetur m eĩs qui non liberantur.
attuostũt ͤ ut qui gletur non in siis meritis q̃
narin uidet ee dũmpnatis s in dño gloriet.¬

Expanded text:
t eum, et dicebat: Propterea dixi vobis, Quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Ergo trahi a Patre aa Patre, quo credat in Christum. Neque enim audientes Evangelium a non audientibus, sed credentes a non credentibus discernem libro : fides igitur et inchoata et perfecta donum Dei est: Et hoc donum quibusdam dari, quibusdam non dari, omnino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur fidelem movere non debet, qui credit « ex uno omnes esse in condemnationem » sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. iberantur, et quid sibi deberetur in eis qui non liberantur, agnoscunt, ut « qui gloriatur » non in suis meritis, quae paria videt esse damnatis, sed « in
Abbreviated transcription (Latin):
mm ullus audunt et didicit: q̃ nõ uenit s
s oĩs ut art ueritas q̃ audunt a pre et didi¬
fit᷑ ħeuit ¶sualde remota est .a. sensibꝰ car-¬
carnis aure s cordis n Simul est et prĩs sp̃s
et filiis Neq eñ ip̃e nõ docet alit seꝑatim
docet ł inseꝑabiłia q̃ppe dei dicim ꝰ ee oꝑa

Expanded text:
llus audivit et didicit, et non venit: sed omnis, ut ait Veritas, qui audivit a Patre et didicit, venit. Valde remota est a sensibus carcarnis aure, sed cordis. Simul ibi est et Spiritus Patris et Filii; neque enim ipse non docet, aut separatim docet: insepa
Abbreviated transcription (Latin):
cum dixisset hͦ ẽ opꝰ dei ut credatis in eũ quẽ
inisit ille. in eodẽ ip̃o sermoe suo: paulo pꝰ
ait i dixi uobis qr et uidistis me: et nõ credi
ut fiat: pater dat i Itẽ paulo post/ uolite
inquit mur mnurare muicem ͤ nemo p̃ot be¬
mre ad me: nisi pr qͥ misit metraxerit eũ
et egoresuscitabo eũ. in nouissimo die/ Sioĩs

Expanded text:
c est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: in eodem ipso sermone suo paulo post ait, Dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidut fiat, Pater dat. Item paulo post: Nolite, inquit, murmurare invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum: et ego eum resuscitabo in
Abbreviated transcription (Latin):
Queseptira duma si diligẽter inspitia ondit
non so las bonas hom̃ uolutates q̃llas ipe sacit
exmat ⁊ et a se factas bonas. mactus sonos et
in etͥnã dirigit uitã: uerũ etiã issas q̃ cõserucr il¬
treatur:ã. rta. eẽ in dei ptate ut eas quo uoluert
qn boluerit fatiat mcliari uel ad bñfitia q̃b ͣdã
prestanda: uel ad penas q̃busdã ingerendas:
sicut ip̃e iudicat occultissimo qͣdẽ iuiditio: s sine
dubitatione iustissimo Nã inuẽimꝰ aliqͣ pcta et
pharaois: cuius et cã dicitur ad õndendãi illo
uirtũte dei: sicut est fuga isrłitaꝵ a. fatie hostiũ
a cũntate haꝵ: maĩo enim factus est timor ut
fugeret/ Et hͦ fitn est ut uindicaretur ꝑctin

Expanded text:
ptura divina, si diligenter inspiciatur, ostendit non solas bonas hominum voluntates, quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas ad actus bonos et ad aeternam dirigit vitam, verum etiam illas quae consers quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam invenimus aliqua peccata etiam Pharaonis, cujus et causa dicitur « ad ostendendam in illo virtutem Dei ; » sicut est fuga Israelitarum a facie hostium de civitate Hai : in animo enim factus est timor ut fugerent; et hoc factum est ut vindicaretur peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
mimicoꝵ suoꝵ Quid est nõ poterũt subsistere:
Ciuare nõ subsistebat ꝑ liberł axbitimi. ẜ per ti¬
morẽ ꝑturbata uolumate fugiebant᷑ insi q deꝰ
dñatur et uolutatibꝰ hom : et quos uult infor-¬
midiẽ conuertit iratus : Nũꝙͣ nõ hoĩes isrłita¬
bat ihus nauẽ uolũtate pũgnarut: Et tñ dicit
scͥptura qr per dimi sctm est cõfortari cor eoꝵ. ut
tur.⁊ Nũꝙ nõ sua uolu ͭ ͤ hõ improbꝰ filiꝰ gemini
masedicebat regi dauid. et tñ ꝙͣ art dauid̾. płenꝰ
uera et alta et pia saipra᷑ ꝙͣ ait illi qͥ maled̾icẽtẽ
ꝑcuttere uolint ᷑ quid mñ inꝙͣ et uob̃ fiłii saruie᷑
dimittite eu ut maseditat᷑: qr dñs dixit illi ma
ledicere dauunid: et qͣs dicet ei: qͣre fecisti sicͫ de¬
inde scͥptura dunna plenã sentẽtia regis uelut
abalio mitio repetedo cõmẽdas : et dixit inqͣt da¬
itidad abysay : et ad ões pueros eiꝰ Etre filiꝰ¬

Expanded text:
est « non poterunt subsistere? » Quare non subsistebant per liberum arbitrium, sed per timorem turbata voluntate fugiebant, nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Nunquid non hostes Israbat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? Et tamen dicit Scriptura, « quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut tur . Numquid non sua voluntate homo improbus filius Gemini maledicebat regi David? Et tamen quid ait David, plenus vera et alta et pia sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviae? Dimittitledicere David; et quis dicet ei: Quare fecisti sic? » Deinde Scriptura divina plenam sententiam regis velut ab alio initio repetendo commendans: « Et dixit, inquit, David ad Abizai et ad omnes pueros ejus: Ecce fili
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ho qui sꝑem ht in hõie ut nemo habeat
spem in altero hõie s in se: ut sic ergo õnderet
e amouisse horem ut net in serpo haberet spem
pp̃ea cũ dixisset maledictus hõ qui spem hab̾et
i hoie: moo ꝗddidit et firmat: ctirnẽ bra¬
chii siuui Brachiũ pro potentia posunt. oꝑadi᷑.
in noie au carnis intelligẽda est hũanafra¬
tilitas. ac per h ͦ firmat carne brathii sui. qͥ
potetiã fragile atq iualid̾ã. iᵈ est hũꝯnam
sufficere sibi ad opandũ putat᷑ nec udiutoriũ
spat .a. dño: pp. hoc errmm subiecit. eł a dño re¬
cedit tor eius ¶ Talis ẽ heres pelagiana non¬

Expanded text:
dictus homo, qui spem habet in homine, ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. ut ergo ostenderet sic se admonuisse neminem, ut nec in se ipso haberet spem, propterea, cum dixisset: maledictus homo, qui spem habet in homine, mox addidit: et firmat carnem bracchii sui. bracchium pro potentia posuit operandi; in nomine autem carnis intellegenda est humana fragilitas. ac per hoc firmat carnem bracchii sui qui potentiam fragilem at- . que inualidam, id est humanam, sufficere sibi ad bene operandum putat nec adiutorium sperat a domino. propter hoc enim subiecit: et a domino discedit cor eius
Abbreviated transcription (Latin):
lutate suã quam ꝓposuit in ilło n disponẽ
pleitudinis tp̃m ł instaurare oiã in xp̃oͭ
que in celis sunt: et que in terris in ipso.
in quo etiã et sortem consetuti sumꝰ: predes
uigilantisq fider uotes ullas admittit huma

Expanded text:
posuit in illo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris in ipso; in quo etiam et sortem consecuti sumus, praedevigilantisque fidei voces ullas admittat huma
Abbreviated transcription (Latin):
tus iudex e/ Ac per hoc et gratis ab̾eodatur
gra : et iusto. eius m aliis iuditio demõstratur.
ꝙͣ meis qͥbꝰ dat᷑. conferat gr̃a Nõ itaq simꝰ i¬
grati quod ẜmplacitum hõsutatis suem laude
detam debita ꝑditioẽ: ut si nemine in de sibe¬
raret: nõ eẽt iniustus  Ex uno q̃ppe oẽs in cõ¬
deptionẽ nõ miusta iudicati st̾ ire  ẜ iustam
Qui ergo liberatur gram disigat: qui nõ sibe¬
ratur debitũ agnoscat. Si in remittedo debi¬
tũ boitris ͤ in exigendo equitas iñtelligitur.
inquis non solũ in ꝑuuloꝵ uerũ etia ingemoꝵ
una atq eade causa tam diuersu iuditiũ. ⁊ Nõ¬
ne siłis qõ est. cur in diuersa cã idem iuditiũ.¬
¶ Degolamꝰ igitur issos oꝑarios in um̃ea qli
lota die luborauerunt: et eos qui una hota
Nepe cã diuersa est mpẽsi laboris. et tnide
iuditiũ in redditione mercedis Nũꝙͥ et huc au¬
dierũt murmurãtes a prefailias nisi hoc
uolo.  sta qͥppe eius gr̃a erga alios fiit lar¬

Expanded text:
us judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, inquit, « non solum in parvulorum, verum etiam in geminorum una atque eadem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione mercedis. Numquid et hic audierunt murmurantes a patrefamilias, nisi, Hoc volo? Ita quippe ejus erga alios fuit lar
Abbreviated transcription (Latin):
dei est ista qͥ diit tnnorẽ dei dabomn toreb
ut a. me nõ recedat / propter ꝙ et posti .a. se uõ¬
fuit: ne inferanuir in temptationem ⁊ Euin̾a
si nõ inferimur: nuela ab eo rõe disce dimus
Quod pot̾at nõb̃ et nõ orãtibꝰ dariͤ s drõe nr̃a
nos uołint ãmoneri . a. quo accpiamꝰ hec bñ¬
fitia: A quo enĩ unsi as ilso accipimꝰ .a. quo¬
uisũ est uel iussũ est ut petamꝰ . ¶ prorsus
in hat re nõ oꝑosas disputationes expectet
ecclesia: ẜ attendat cꝯtidiquas orones suas
Orat ut hcr eduli credant: deus ergo cõuer¬
tit ad fidẽ Erat ut credentes ꝑseueret: dꝑꝰ
ergo donat ꝑseueratiã usq in fine¶ hec deꝰ
facturũ se esse p̃sturitͥ ip̃a est ꝑdestmatio

Expanded text:
 est ista, qui dixit, Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . 15. Propter quod et posci a se voluit, ne inferamur in tentationem: quia et si non inferimur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione nostra nos voluit admoneri, a quo accipiamus haec beneficia. A quo enim, nisi ab illo accipimus, a quo jussum est ut petamus? Prorsus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia: sed attendat quotidianas orationes suas. Orat, ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat, ut credentes perseverent: Deus ergo donat perseverantiam usque in finem. Haec Deus facturum se esse praescivit: Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
in islius p̃me conditioĩs pr̃antia. quãtũ uasuen
apparu. m agel qͥ diaboso cũ suis tadente. in ue¬
xitate steterunt: et ad securltatẽ ꝑpetuã nõ ca¬
dendi in qua nũt eos ẽe certissiq sumꝰ. ꝑuei¬
remeruerũt ¶ Post casũ autem. hor̃s noñ uisi
ad gr̃am suã deus uoluit ꝑtinere ut hõ acce
dat ad eũ. neq insi ad gratiam suã uosuit ꝑ¬
tin̾ere: ut ħo nõ reredat ab eołl hanc gratiam
posuit in ilło in quo sorte consecitti sumnꝰ pre-
ne discedamꝰꝰ si propter quod ei per ꝓphetã
dictũ est: fiat manꝰ tua sciꝑ uirũ dextere
et supet filiũ hõĩs quen confamasti tib̃i. et nõ
disced mꝰ. crte ¶ Ite certe nõ est ad̾ã pͣmꝰ in qͤ
discedimiꝰ ab eo s adã nouissimꝰ suꝑqᷝͭ ẽ fit pla¬
nus eius ut nõ discedamꝰ ab eesi xp̃s enim łͦ¬
nus dei ut nõ distedamꝰ ab eo: ad nos utiqꝑ
uenit opꝰ dei: h ͦ est esĩ manꝰ deilouo oꝑe

Expanded text:
illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in angelis, qui diabolo cum suis cadente in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis non nisi ad gratiam suam Deudat ad eum; neque nisi ad gratiam suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. 14. Hanc gratiam posuit in illo, in quo sortem consecuti sumus, praene discedamus. Propter quod ei per prophetam dictum est, Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi; et non discedimus a te . Iab eo: sed Adam novissimus, super quem fit manus ejus, ut non discedamus ab eo. Christus enim tonus Dei, ut non discedamus a Deo, ad nos utique pervenit opus Dei hoc est enim manus Dei: quo ope
Abbreviated transcription (Latin):
illetebris sclaribꝰ. assidua eł molesta lucto ͦ e
Obfessa mes hois et undiq diaboli infestatioẽ
uallata᷑ uix occurrit singuł. uix resistit
Si auaritia ꝓstrata ẽ: exsurgit libidoꝵ Si li¬
bido cõpressa est succedit ambitioł Si ãbrtio
cõtẽpta est: ira exasperat. mͥfłat suꝑbia.
uinosentia iuitat᷑: muidia concordiam nͥ¬
rũpit : amittia zełꝰ abscindit᷑. togens male¬
dicere quod diumia lex prohibet: conpellens¬

Expanded text:
illecebris saecularibus assidua et molesta luctatio est. illecebris saecularibus assidua et molesta luctatio est. Obsessa mens hominis, et undique diaboli infestatione vallata, vix occurrit singulis, vix resistit. Si avaritia prostrata est, exsurgit Iibido: si libido compressa est, succedit ambitio: si ambitio contempta est, ira exasperat, inflat superbia, vinolentia invitat, invidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscindit. Cogeris maledicere, quod divina lex prohibet; compelle