comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat. aliqua sibi negotia quȩreret qͥb ani¬
mi eiꝰ implicaret᷑ incentio. aliud ÷ enĩ cor¬
pore laborare animo libero. sic̃ opifex
si ñ sit fraudulentꝰ & auarus & priuatę
rei auidus. aliud aut̃ ipsũ animũ oc¬
cupando curis colligendȩ sine corporis la¬
bore pe cunię. sic̃ st̃ uł negotiatores uł
ꝓcuratores uł conductores. cura enĩ p̃¬
sunt ñ manibꝰ oꝑant᷑: ideoq ipsũ ani¬
mũ suũ occupant habendi sollicitudi¬
ne: timocheũ gͦ ne intalia incider&. qr
ꝑ infirmitatẽ corporis manibꝰ oꝑari
ñ poterat. sic exhortat᷑ & monet & con¬
solat᷑. Labora inqͥt sic̃ bonꝰ miles xp̃i
ihu. Nemo militans dõ implicat se ne
gotiis secularibꝰ. ut ei placeat cui se ꝓba¬
uit. Nã qͥ inagone contendit: ñ coronat᷑
nͥ legitime certauerit. Hic ne ille angu¬
stias pateret᷑ dicens. fodere ñ possũ. m̃di¬
care confundor: adunx̃. laborantẽ agri¬

Expanded text:
bat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus anibat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corporis labore pecuniae, sicut sunt uel negotiatores uel procuratores uel conductores; cura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tam̃ multis excausis indigere
supplem̃to aliqꝰ talũ sustentationĩ.
cũ dixisset talia docens & p̃monens his
aute qͥ eiꝰ modi st̃ p̃cipimꝰ & obsecramꝰ in
dño iesu xpo: ut cũ silentio oꝑantes su¬
um pane manducent. ne illi qͥ sube¬
bant unde necessaria seruis di pbent
hac occasione pigrescerent. p̃udens con¬
tinuo subiecit. Uos autẽ fr̃s nolite infir¬
mari hene facientes. & adcitũ cũ scrib̾et
dicens. ⁊ enã legis ꝑitũ & apillo sollici¬
te p̃mitte ut nichil illis desit ut osten¬
deret unde illis nichil de esse deberet: con¬
tinuo subiunxit. Discant aut̃ & nrĩs
infructuosi. Timotheũ etiã quẽ dic̃ ger-¬
manissimũ filiũ. qm̃ sciebat corpore in¬
firmũ sicut ostendit monens eũ ne aꝗ
biberet. s modico uino uteret᷑ ꝓpt̾ sto¬
machũ & frequentes suas infirmitates.
quia inoꝑe corporali laborare ñ poterat.
neforte eũ indigeret. & nollet uictu coti¬

Expanded text:
sunt tamen multis ex causis indigere sunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens: his autem qui eius modi sunt praecipimus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, ne illi qui habebant unde necessaria seruis dei praeberent, hac occasione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostinfructuosi. Timotheum etiam, quem dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu coti
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere cui opus. ẽ. Hoc gͦ scire sufficit
quia & inipso oꝑe corporali id qͦd bonũ :
impediret᷑. qͥs possit. cõp̃hendere Sane
qͥa & diurnis & nocturnis horis oꝑabat᷑.
ipse ñ tacuit. Ueruntam̃ isti qͥ tanquã
multũ negotiosi aoccupati de tẽpore
oꝑationis inquir̃. quid agunt: Nunqͥd
barbararũ remansit adhuc obeundũ &
implendũ. de pace eccłȩ susceꝑunt: No¬
uimꝰ eos inqͣndã scãm societate ociosissi¬
me congregatos. Mirandã rẽ fecit apł̃s. qͥ
re uera intanta sollicitudine om̃iũ ȩc¬
eiꝰ curã laborẽq ꝑtinentiũ. etiã manibꝰ
oꝑabat᷑ ꝓpt̾ ea tam̃. cũ apud corinchios
eẽt. &c egera. nemini qͥdẽ eoꝵ apud quos
erat grauis fuit. s plane qͦd illi de erat
suꝑpleuert̃ fr̃s qͥ uenert̃ ex macedonia.
Na & ipse ꝓpt̾ eiꝰmodi necessitates scõrũ.
qͣͥ quãnis p̃ceptis eiꝰ obteꝑent. ut cũ silen¬
tio oꝑantes suũ panẽ manducent pos¬

Expanded text:
tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, quia et in ipso opere corporali id quod bonum einpediretur, quis possit conprehendere ? sane quia et diurnis et nocturnis horis operabatur, ipse non tacuit uerumtamen isti, qui tamquam multum negotiosi et occupati de tempore operationis inquirunt, quid agunt? numquidbarbararum remansit adhuc obeundum et inplendum de pace ecclesiae susceperunt? nouimus eos in quandam sanctam societatem otiosissime congregatos. mirandam rem fecit apostolus, qui reuera in tanta sollicitudine omnium ecceius curam laboremque pertinentium etiam manibus operabatur; propterea tamen, cum apud Corinthios esset et egeret, nemini quidem eorum, apud quos erat, grauis fuit, sed plane quod illi deerat. suppleuerunt fratres, qui uenerunt ex Macedonia. Nam et ipse propter eius modi necessitates sanctorum, qui quamuis praeceptis eius obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, pos
Abbreviated transcription (Latin):
cor. & lis similia. Neq enĩ honestas ipsa: rep̃
s eẽ ñ amant. Non gͥ dedignaret᷑ apłs. siue
rusticanũ aliqͦd opꝰ aggredi. siue inopificũ
labore uersari. Qui enĩ ait sine offensione
estote iudcis e grecis ce ȩccłȩ di: qͥs inhac cau¬
sa reuereri poset ignoro. Si iudeos dixerint.
patriarchȩ pecora pauert̃. Si grecos qͦs etiã
paganos dicimꝰ: etia philosophos multũ sibi
honorabiles sutores habuert̃. Si ȩccłam dĩ:
hõ ille iustꝰ & adtestimoniũ coniugalis
semꝑ mansurȩ iurginitatis eiectꝰ. cui des¬
ponsata erat uirgo Maria quȩ peꝑit xp̃m: fal
faber
fuit. Quiqͥd horũ gͦ cũ innocentia & sine
fraude homines oꝑant᷑: bonũ . ẽ. Nã p̃cau&
hoc & ipse apłs. ne qͥsquã exnecessitate sus¬
tentandȩ uitȩ inmala oꝑa delabat᷑. Qui
furabat᷑ inqͥt. iã ñ furet᷑. Magis aut̃ la¬
boret manibꝰ suis bonũ. ut habeat unde

Expanded text:
corum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehcorum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehsed esse non amant. non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uersari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignoro. si Iudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsata erat uirgo Maria, quae peperit Christum, faber fuit. quidquid horum ergo cum innocentia et sine fraude homines operantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sustentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat unde
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos. Memores etiã uerboꝵ diuĩ iesu:
qͥa ipse dixit. Seatũ ÷ inagis dare. quã acciꝑe.
Hic fortasse aliqͥs dicat. Si corporale opꝰ oꝑã¬
eugłm p̃dicare: Cui respondeo. Puta me
ne uixisse. ñ aut̃ usũ potestate quã dñs aplis
dederat ut eugłm annucians de cugłio
uiuer& : ea quę supͣ dicta st̃ sine ulla du¬
bitatione testant᷑. Nleq enĩ aut uno loco aut
breuit dictũ. ẽ it possit cuiꝰ uis astucissimi
t̃giuersatione inaliã transduci ꝑuertiq
sententiã. Cũ gͥ tantȩ auctoritatis tã mag¬
nis & crebris molibꝰ contradicentiũ conte¬
rat̾ aduersitas. qͥd ame quȩrt̃ uł quale opꝰ
faciebat uł qͥndo faciebat: Unũ scio. qͥa nec
furta faciebat. nec effractor. aut latro
erat nec auriga aut uenator aut histrio.
nec turpilucruis. s in nocent̃ & honeste
quȩ aꝑta sc̃ humanis usibꝰ oꝑabat᷑. sic̃
sese habent oꝑo fabror. structor. sutorũ. rusti¬

Expanded text:
infirmos, memores etiam uerborum domini Iesu, infirmos, memores etiam uerborum domini Iesu, quia ipse dixit: beatum est magis dare quam accipere. Hic fortasse aliquis dicat: si corporale opus operum praedicare? cui respondeo: puta me ne uixisse, non utentem potestate, quam dominus apostolis dederat, ut euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testantur. neque enim aut uno loco aut breuiter dictum est, ut possit cuiusuis astutissimi tergiuersatione in aliam traduci peruertique sententiam. cum igitur tantae auctoritatis tam magnis et crebris molibus contradicentium conteratur aduersitas, quid a me quaerunt, uel quale opus faciebat uel quando faciebat? unum scio, quia nec furta faciebat nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, structorum, sutorum, rusti
Abbreviated transcription (Latin):
occasionẽ eoꝵ qͥuolunt occasionẽ. ut inqͦ
głant᷑. inueniant᷑ sicut & nos. De hac gͥ occa-¬
sione quã hic dicit uelle se ãputare. uoluit
intelligi qͦd ibi ait. Neq inoccasione cupidi¬
tatis. ds̃ testis . ẽ. & qͦd hic dic̃ me ipsũ humi¬
liando ut uos exaltaremini: hoc inpͥma ad
eosdẽ corinthios. factus sũ infirmis infirmꝰ.
Hoc ad chesalonicenses. factꝰ sũ paruulꝰ inme¬
dio ur̃m. tanquã si nutrix foueat filios suos.
Ainde attende sequentia. Ita inqͥt desiderantes
Recordamini enĩ fr̃s laborẽ nr̃m & erũnã. Noc¬
te ac die oꝑantes. ne quẽ ur̃m grauaremꝰ.
Hoc gͦ suꝑiꝰ ait. cũ possemꝰ oneri uob̾eẽ. ut¬
xp̃i apłi. Infirmoꝵ enĩ ꝑiculis ne falsis sus¬
picionibꝰ agitati odissent qͣsi uenale eungłm:
tanquã pat̾nis mat̾nisq uisceribꝰ treme fac¬
tus hoc fec̃. Sic etiã inactibꝰ apłorꝰ idẽ lo¬
quit᷑ cũ amileto mittens ephesũ uocassec
inqͥt uł aurũ uł uestẽ nulliꝰ concupiui.

Expanded text:
asionem eorum qui uolunt occasionem, ut in quo gloriantur, inueniantur sicut et nos. de hac igitur occasione, quam hic dicit uelle se amputare, uoluit intellegi quod ibi ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic dixit: me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, hoc in prima ad eosdem Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum paruulus in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. proinde adtende sequentia. ita, inquit, desiderantes recordamini enim, fratres, laborem nostrum et aerumnam, nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: hoc ergo superius ait: cupostoli. infirmorum enim periculis, ne falsis suspicionibus agitati odissent quasi uenale euangelium, tam quam paternis maternisque uisceribus tremefactus hoc. fecit. sic etiam in Actibus apostolorum idem loquitur, cum a Mileto mittens Ephesum uocasset inquit, uel aurum uel uestem nullius concupiui.
Abbreviated transcription (Latin):
ptee: confundit caput suũ. Et uir quidẽ
nͨ debet uelare caput. cũ sit imago & gła
dĩ. Qui gͦ dic̃ ñ debet: nescit forte docere
humilitatẽ. Sed si hanc ignominiã tẽpore
euangłii qđ erat sacram̃tũ tẽpore .ꝓphete
ꝓ humilitate uti appetunt: tondeant &
cilicio capuit uelent. Sed ñ erit tt̃ species
illa uenalis. ꝙr sanson ñ cilicio s coma ue¬
labat᷑. lã illud si dici potest. quã luctuose
ridiculũ.ẽ. qđ rursus rauenert̃ ad defen¬
sionẽ criniũ suoꝵ. Uirũ inqͥunt ꝓhibut

Expanded text:
pite confundit caput suum, et: uir quidem pite confundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem. sed si hanc ignominiam tempore euangelii, quod erat sacramentum tempore prophetiae, pro humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uelabatur. Iam illud, si dici potest, quam luctuose ridiculum est, quod rursus inuenerunt ad defensionem crinium suorum. uirum, inquiunt, prohibuit
Abbreviated transcription (Latin):
uanoꝵ argum̃tationib motieant᷑ & eos in
har ꝑuersitate imitent᷑ qͥb st̃ in oeceris
longe dissimiles. Illi enĩ uenalẽ circum¬
fereites hỹ pocrisi. timent ne uilior ha¬
beatute tonsa scitasꝗͣ comata. Ut iudelicet
Qͣ eos uidet antiqͥs illos qͥs legimꝰ cogitet
samuielẽ scilicet & coeceros qui ñ tonde¬
bantur. Net cogitant qͥd int̾ sit init̃ illuci
tionẽ de qͣ dic̃ apłs. Cũ transieris ad ap̃m:
auferet᷑ uelam̃. Qđ enĩ significat uelam̃
unt positũ int᷑ faciẽ moysi & aspectũ popłi
urp hoc signaficat illis teporib etiã coma
ẽe. dic̃: duꝰ auctoritate isti urgent᷑ aꝑte
qppe ait. Ur quiddẽ si comatꝰ fuerit igno¬
m̃tnia eͥ ilłi. Ipsã ignominiã inqͥunt
stiscipin merito peccatoꝵ nt̃or. ad hoc
obtendentes simulatȩ humilitatis umbra¬
culũ ut scibeo ꝓponant uenalẽ typũ.
quasi apłs suꝑbiam doceat cũ dicit.
Om̃is uir orans aut ꝓpħans uelato ca¬

Expanded text:
uanorum argumentationibus moueantur et eos in uanorum argumentationibus moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud tionem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc significat illis temporibus etiam coma esse dicit, cuius auctoritate isti urdem si comatus sit, ignominia est illi. ipsam ignominiam, inquiunt, suscipimus merito peccatorum nostrorum, ad hoc obtendentes simulatae humilitatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus superbiam doceat, cum dicit: omnis uir orans aut prophetans uelato ca
Abbreviated transcription (Latin):
iniqua ege unediçat᷑. Quid autẽ inigrnꝰ.
in tant tit etiã comã nucriant. unde ille
nec dispitare om̃ino uoluit dics siqͥs ati¬
tem uult contentiosus: ẽe nios talẽ cotisu¬
etudim ñ habemꝰ neq ȩccłȩ dĩ. hoc au¬
te pco. ut scilicet ñ disserentis sollertia
requi. It̃. s p̃cipientis auctoritas attendat᷑:
Na & hoc qͦ ꝑtinet queso. tã aꝑte contia
apłi p̃ce ta conar: Au ita uacandũ est
u ile onsores oꝑent᷑ An qr euangłicas
uolu is imitari sȩ dicunt. quasi depilari
timent ne uolare ñ posuint: Uereor in
hoc u  pli dicere ꝓpt̾ qͦscdã crinitos
fr̃s quoꝵꝰ pret̾ hoc multa & pene omnia
ueneram̃. Sed qͦ magis ȩos in xp̃o diligimꝰ.
eo sollicitius admonemꝰ. Neq enĩ metuimꝰ
ne humilitas eor respuat admonitionẽ
nt᷑am: quando quidẽ & nos a talib ubi for¬
te titubamꝰ aut abertamꝰ cupimꝰ admoneri.
Hoc gͥ admonemꝰ tã scõs intos ne stulas

Expanded text:
iniqua egerit benedicatur. Quid autem iniquius iniqua egerit benedicatur. Quid autem iniquius in tantum, ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem praecipio: ut scilicet non dissercipientis auctoritas attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter hoc multa et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo diligimus, eo sollicitius admonemus. neque enim metuimus, ne humilitas eorum respuat admonitionem nostram, quandoquidem et nos a talibus, ubi forte titubamus aut aberramus, cupimus admoneri. hoc ergo admonemus tam sanctos uiros, ne stultis
Abbreviated transcription (Latin):
silentio id÷ quieti & oboedient̃ oitlinati.
oꝑantes ur̃m panẽ manducetis. Nec de illo
ut arbitor aliqͥd mali creditis. & in illũ
qui ꝑ eũ loquit᷑ credidistis. Hec mi leme
quantũ donauit ut possẽ ꝗͥ ꝑ te m iuste
ut faceiẽ de oꝑe. Monachor ñ custuli scri¬
ponendos. eẽ. ñ duc Snt. Coeterũ ꝗs ferat
homines contumaces salubetrimis apłi mo¬
nitis resistentes ñ sic̃ infirmiores tolerari:
s sic̃ sanctiores etiã p̃dicari. ut monasteria
doctrina saniore fdata gemina islecebra
corrimpant᷑. & dluta licentia uacatio
modi p̾sũptionẽ ꝑ ignorantiã defendere
consuert᷑ se potissimũ corrigendos. ut illi
corrigi possint. ñ ut infcrment᷑ bene fa¬
cere. Nlam in eo qđ seruis ci prompte atq
alacrit᷑ necessaria sũministrant. nͦ solum
eos ñ reprehendinꝰ: s etiã suauissime am¬
plectimur. Sei crueant ne ꝑtiersa miscdĩa
magis eoꝵ faue iu noceant: quã p̃sen¬

Expanded text:
silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, operantes uestrum panem manducetis. nec de illo, ut arbitror, aliquid mali creditis et in illum, qui per eum loquitur, credidistis. Haec, mi carquantum donauit ut possem, qui per te mihi iussit ut facerem, de opere monachorum non distuli scriponendos esse non dubitent. ceterum quis ferat homines contumaces saluberrimis apostoli monitis resistentes, non sicut infirmiores tolerari, sed sicut sanctiores etiam praedicari, ut monasteria doctrina saniore fundata gemina inlecebra corrumpantur, et dissoluta licentia uacationmodi praesumptionem per ignorantiam defendere consuerunt, se potissimum corrigendos, ut illi corrigi possint, non ut infirmentur benefacere. sane in eo, quod semis dei prompte atque alacriter necessaria subministrant, non solum non reprehendimus, sed etiam suauissime amplectimur, sed ne peruersa misericordia magis eorum futurae uitae noceant quam praesen
Abbreviated transcription (Latin):
ut agatis hortam᷑. quã ea quȩ nos agere
cogimur. Sane om̃ib. & nob̾ & uobis
ꝓ nr̃o gradu & officio laborantib. & ar¬
ta ua est in labore & erĩna & tameri
in spe gaudentib ugũ eiꝰ lene . e. & sar¬
cina leuis qui nos uocauit ad requiẽ.
qͥ pͥor transitũ fecit a conualle ploratio¬
nis. ubi nec ipse sine pressuris fuit. Si
fr̃s. si filii nr̃i estis. si conserui uł potiꝰ
in xp̃o serui ur̃i sumꝰ: audtte quȩ mo¬
nemus. agnoscite quȩ pͣcipimꝰ. sumite
quȩ dispensamꝰ. Si autẽ pharisei sumꝰ.
alligantes onera graiia & imponentes
bumeris uris: quẽ dicuꝰ facite etiã si
quȩ facimꝰ tiꝓbatis. Nob̃ autẽ minimũ
est ut a uobis diudicem. aut ab huma¬
no die. Quã germana caritate sit nob̾
cura de uob̃ ille inspiciat. qͥ dedit qđ
inspiciendũ eiꝰ ocłis offeramus. Postremo
qđ uultis sentite de nob̃. Paulus apłs uo
bis precipit & obsecrat in dño. ut cum

Expanded text:
ut agatis hortamur, quam ea quae nos agere ut agatis hortamur, quam ea quae nos agere cogimur. sane omnibus et nobis et nobis pro nostro gradu et officio laborantibus et arta uia est in labore et aerumna et tamen in spe gaudentibus iugum eius lene est et sarcina lenis, qui nos uocauit ad requiem, qui prior transitum fecit a conualle plorationis, ubi nec ipse sine pressuris fuit. si fratres, si filii nostri estis, si conserui uel potius in Christo serui uestri sumus, audite quae monemus, agnoscite quae praecipimus, sumite quae dispensamus. si autem pharisaei sumus alligantes onera grauia et inponentes humeris uestris, quae dicimus facite, etiamsi quae facimus inprobatis. nobis autem mini mum est, ut a nobis diiudicemur aut ab humano die. quam germana caritate sit nobis cura de uobis, ille inspiciat, qui dedit quod inspiciendum eius oculis offeramus. postremo quod uultis sentite de nobis: Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
les & sc̃os. ñ qui hac atq hac ꝓpt̾ eu¬
angłiũ discurrebant. taliũ negotiorũ
exãminatores. ẽẽ uoluit. Unde nunquã
de illo scriptũ . e. qđ aliqͣndo talib ua
catrit a quib nos excusare ñ possumꝰ.
etiã si contẽptibiles simꝰ: qͥa & hos collo¬
cari uoluit. si sapientes defuissent: potiꝰ
quã ut negotia xp̃ianorꝰ deferrent᷑ N
forũ. Quẽ tam̃ laborẽ ñ sine consola¬
tione gñi suscipimꝰ ꝓ spe uite ȩt̾ne ut
fructũ feramꝰ cũ tolerantia. Serui enum
sumꝰ eiꝰ eccłe. & maxime infirmiorib
mẽbris qualialibet in eodẽ corpore
mẽbra simꝰ. Omito alias innumerabiles
eccłasticas curas qͥs fortasse nemo credit
nͥ qͥ exꝑtꝰ est hon gͦ alligamꝰ onera gra¬
ua & humeris ur̃is imponimꝰ quȩ nos
digito ñ tangimꝰ. quandoquidẽ si officti
ñri salua ratione possemꝰ: uidet ille qui
ꝓbat corda nr̃a. mallemꝰ hȩc agere que

Expanded text:
les et sanctos, non qui hac atque hac propter Evles et sanctos, non qui hac atque hac propter Evangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse voluit. Unde nunquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus cum tolerantia. serui enim sumus eius ecclesiae et maxime infirmioribus membris, qualialibet in eodem corpore membra simus. omitto alias innumerabiles ecclesiasticas curas, quas fortasse nemo credit, nisi qui expertus est. non ergo alligamus onera grauia et umeris uestris inponimus, quae nos digito non tangimus, quandoquidem si officii nostri salua ratione possemus — uidet ille, qui probat corda nostra —, mallemus haec agere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mallẽ ꝑ singulos dies ceras horis qͣntũ
in benȩ moderatis monasterus consti¬
tutũ. e̾ aliqͥd manib oꝑari. & coeteras
horas habere ad legenctũ & orandum
aut aliqͥd de diuinis literis agendum
libas: quã tumultuosissimas ꝑplexitates
cansarũ alienarũ pati. de negotiis scła¬
rib uł udicando dirim̃dis. uł inter¬
ueniendo p̾cipiendis. Quib nos mole¬
stus idẽ affixit apłs ñ utiq suo. sed
eiꝰ qͥ ꝑ eũ loquebat᷑ arbitrio. Quas tam̃
ipsũ ꝑpessũ fuisse ñ legimꝰ. Alit̾ enim
se habebant apostolatꝰ eiꝰ discursus. Nec
nos deferte aut nos constituite ad iudi.¬
candũ: s eos qͥ c̃tẽptibiles st̃ in ȩccła
hos inqͥt collocate. Ad reuetentiã uob̃
dico. Sic ñ est int̃ uos quisquã sapiens
qui possit int̾ frẽm suũ uidicare. sed
frͣ cũ fr̃e iudicat᷑. & hoc apud infideles.
Sapientes gͦ qͥ in locis consistebant fide¬

Expanded text:
mallem per singulos dies certis horis, quantum mallem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis constitutum est, aliquid manibus operari et ceteras horas habere ad legendum et orandum aut aliquid de diuinis litteris agendum liberas, quam. tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur aripsum perpessum fuisse non legimus. Alter enim se habebat apostolatus ejus discursus. Nec nos deferte; aut, nos constituite ad judicandum: sed, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos, inquit, collocate. Ad reverentiam vobis dico: sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum judicare? Sed frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles ! Sapientes ergo qui in locis consistebant fide
Abbreviated transcription (Latin):
Oiseremini gͦ & cõpatimini. & ostendite
hominib ñ uos in otio facilẽ uicꝰtũ. s
ꝑ angustã & artã uiã huiꝰ ꝓpositi re¬
gnum dĩ quęrere. Fadẽ uob̃ causa est
que apło fuit. ut ãputetis occasionẽ his
qui quęrt̃ occasionẽ. ut qͥ illoꝵ puto¬
rib prȩfocant᷑ in odore ur̃o bono re
& ur̃is humeris imponimꝰ. quȩ nosti¬
gito attingere nolumꝰ. Querite & co
gnoscite labores occupationũ ntr̃arũ.
& in aliqͥb nr̃orꝰ etiã corpoꝵr infirmita¬
tes. & eccłarũ quib seruimꝰ talẽ iã con¬
suetudinẽ ut nos ad illa oꝑa ad quȩ
uos hortam᷑ uacare ñ sinant. Quanqͣm
enĩ dicere possimꝰ. qͥs militat srus stipen¬
diis unquã. qͥs plantat uineã & de
fructu eius ñ edit. qͥs pascit gregẽ &
de lacte gregis ñ ꝑcipit: tamen diũm
risim in cuius nomine securus hȩc
dico testẽ inuoco suꝑ antmã meã qm̃
qͣntũ ad meũ attinet cõmodũ multo

Expanded text:
Miseremini ergo et compatimini, et ostendite Miseremini ergo et compatimini, et ostendite hominibus, non vos in otio facilem victum, sed per angustam et arctam viam hujus propositi, regnum Dei quaerere. Eait, ut amputetis occasionem iis qui quaerunt occasionem , ut qui illorum putoribus praefocantur, in odore vestro bono refet vestris humeris imponimus quae nos digito attingere nolumus . Quaerite, et agnoscite labores occupationum nostrarum, et in aliquibus nostrorum etiam corporum infirmitates, et Ecclesiarum quibus servimus talem jam consuetudinem, ut nos ad illa opera, ad quae vos hortamur, vacare non sinant. Quanquam enim dicere possimus, Quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? tamen dominum Iesum, in cuius nomine securus haec dico, testem inuoco super animam meam, quoniam, quantum ad meum adtinet commodum, multo
Abbreviated transcription (Latin):
subhabitu monachorꝰ usquequaq dis¬
persit. circũcuntes ꝓuinttas. nusquam
missos. nusquã fixos. nusquã stantes.
nusquã sedentes: Alii mẽbra martyrũ
si tam̃ martyrũ uenditant: alii fim¬
brias & filacteria sua magnificant.
Alii parentes uł consanguineos suos in
illa uł in illa regione se audts̃se uiue¬
re & ad eos ꝑgere mentiunt᷑. & om̃s
petunt. om̃s exigunt aut su̾ptꝰ lucro¬
se egestatis aut sunulatȩ p̾ciũ scitatis
cũ interea in malis factis suis uhicunq
deprehensi fuerint uł quoquomͦ in¬
notuerint. sub generali nomine mona
cupimꝰ sicut ꝑ alias tras sic ꝑ totã
africã ptillulare. Nonne gͦ inflãmamini
zelo dĩ. nonne calescit cor ur̃m uitra
uos & in meditatione ur̃a exardescit
ignis. ut istor mala oꝑa bonis oꝑib ꝑse
quamini. ut eis amputetis occasionẽ tur¬
ptum nundinarũ. quib extimatio ur̃a
ledit᷑ & infirmis offendiculũ ponitur:

Expanded text:
sub habitu monachorum usquequaque dissub habitu monachorum usquequaque dispersit, circumeuntes prouincias, nusquam missos, nusquam fixos, nusquam stantes, nusquam sedentes. alii membra martyrum, si tamen martyrum, uenditant; alii fimbrias et phylacteria sua magnificant; alii parentes uel consanguineos suos in illa uel in illa regione se audisse uiuere et ad eos pergere mentiuntur. et omnes petunt, omnes exigunt aut sumptus lucrosae egestatis aut simulatae pretium sanctitatis, cum interea in malis factis suis ubicumque deprehensi fuerint uel quoquo modo innotuerint, sub generali nomine monaccupimus, sicut per alias terras, sic per totam Africam pullulare. nonne ergo inflammamini zelo dei? nonne calescit cor uestrum intra uos, et in meditatione uestra exardescit ignis, ut istorum mala opera bonis operibusquamini, ut eis amputetis occasionem turpium nundinarum, quibus existimatio vestra laeditur, et infirmis offendiculum ponitur?
Abbreviated transcription (Latin):
ideo de istis necessarus solliciti ñ sumꝰ.
qͥa cũ hec possumus agere ille nos
pascit & uestit a qͦ pascunt᷑ homines
atq tiestiunt᷑. cũ uͦ hȩc ñ possumus
agere idem ipse nos pascit & uestit a qͦ
aues pascuntur & lilia uestiunt᷑. qm̃ nos
pluris sumꝰ illis. Quappt̃ in ista mili¬
si ꝓpt̾ illa sempit̾na ubi semꝑ hodiernꝰ
est. nos illi ꝓbauimus. ut ei nullis ne¬
gotus scłarib implicati placeamus.
Quȩ cũ ita sint: sine me paululum
ciam. eos ipsos alloqui filios & fr̃s nr̃os.
qͦs noui quanta nob̾cũ dilectione par¬
turias. donec in eis apłica disciplina
formet᷑. O serui dĩ. milites xp̃i. ⁊tane
dissimulatis callidissimi hostis insidias.
qͥ bonã famã ur̃am. tã bonũ xp̃i odorẽ.
nẽ dicant animȩ bonȩ post odorem
unguentorᷤ tuorᷤ curremꝰ & sic laqueos
eiꝰ euadant. om̃i modo cupieris obscura¬
re putorib suis. tã multos hypocritas

Expanded text:
ideo de istis necessariis solliciti non sumus, ideo de istis necessariis solliciti non sumus, quia, cum haec possumus agere, ille nos pascit et uestit, a quo pascuntur bomines atque uestiuntur; cum uero haec non possumus agere, idem ipse nos pascit et uestit, a quo aues pascuntur et lilia uestiuntur, quoniam nos pluris sumus illis. quapropter in ista milised propter illa sempiterna, ubi semper hodiernus est, nos illi probauimus, ut ei nullis negotiis saecularibus inplicati placeamus. Quae cum ita sint, sine me paululum,ciam — eos ipsos adloqui filios et fratres nostros, quos noui quanta nobiscum dilectione parturias, donec in eis apostolica disciplina formetur. o serui dei, milites Christi, itane dissimulatis callidissimi hostis insidias, qui bonam famam uestram, tam bonum Christi odorem, ne dicant animae bonae: post odorem ungentorum tuorum curremus, et sic laqueos eius euadant, omni modo cupientes obscurare putoribus suis, tam multos hypocritas
Abbreviated transcription (Latin):
A leonib. ut petrus ex uinculis. res¬
ponderent nͨ se oportuisse tẽptare dm̃.
sed tc̃ eũ talia si uellet. eẽ. facturũ.
cũ ipsi qͥd facerent ñ haberent: cũ uͦ
eis fugã in potestatẽ dedisset etiã si ꝑ
illaꝰ lib̾antur nͨ nͥ abipso libari: sic ettã
dĩ seruis uacantib & ualentib exemplo
& pͣcepto apłico manib suis uictũ tran¬
sigere. siqͥs ex euangłio mouerit quęsti.¬
onem de uolatilib celi que ñ seminanł̃
neq metunt neq congregant in apothe¬
cas. & de lilus agri qr ñ laborant neq
nent: facile respondebt. Si & nos per
aliquã uł infirmitatẽ uł occupationẽ
ñ possumꝰ oꝑari: sic nos ille pascet &¬
uestiet. quẽ admodũ aues & lilia quȩ
nichil oꝑant᷑ huitismodi. Cũ auitem
possumꝰ : ñ debemꝰ tẽptare dm̃ nr̃m.¬
qr & hoc qđ possumus eiꝰ munere pos¬
suimus. & cũ hinc iuiumꝰ : illo largien¬
te uuuimꝰ qͥ largitus ÷ ut possimus. Et

Expanded text:
a leonibus, ut Petrus ex uinculis, resa leonibus, ut Petrus ex uinculis, responderent non se oportuisse temptare deum, sed tunc eum talia si uellet esse facturum, cum ipsi quid facerent non haberent; cum uero eis fugam in potestatem dedisset, etiamsi per illam liberantur, non nisi ab ipso liberari: sic etiam dei seruis uacantibus et ualentibus exemplo et praecepto apostolico manibus suis uictum transigere, si quis euangelio mouerit quaestionem de uolatilibus caeli, quae non seminant neque metunt neque congregant in apothecas, et de liliis agri, quia non laborant neque nent, facile respondebunt: si et nos per aliquam uel infirmitatem uel occupationem non possimus operari, sic nos ille pascet et uestiet, quemadmodum aues et lilia, quae nihil operantur huius modi, cum autem possumus, non debemus temptare d hoc, quod possumus, eius munere possumus et, cum hinc uiuimus, illo largiente uiuimus, qui largitus est, ut possimus. et
Abbreviated transcription (Latin):
qd sacram̃to eiꝰ debet᷑ ñ sta s regnũ eiꝰ
& iusticiã cogitemꝰ. & hec om̃ia apponet᷑
nob̃. siue ꝑ manꝰ oꝑantib siue infirmi¬
tate corporis impeditis: siue ipsius mi-¬
liciȩ tali occupatione destrictis ut n¬
chil aluuid ualeamꝰ. Neq enĩ qͥa dix̃ ds̃.
inuoca me in die tribulationis & eximã
te & glificabis me: ꝓꝑterea ñ debuit
fugere apłs & ꝑ murũ in sporta sub¬
mtiti ut manꝰ ꝑsequentis euaderet. s
expectare potiꝰ ut comp̃henderet᷑ & eũ
sic̃ tres pueros de mediis ignib lib̾aret
Aut ꝓpter hoc nec dñs dicere debuit
si uos ꝑsecuti fuerint in tina ciuitate
fugite in aliã. qͥa ipse dix̃. Siqͥd petie¬
ritis in nomine meo dabit᷑ uob̾. Siciit
gͦ quisqͥs fugientib ꝑsecutionẽ discipłis
xp̃i obiceret huiꝰ modi quęstionẽ. cur
non stetissent potiꝰ & intiocato dõ ꝑ eiꝰ
intrabilia sic eruerentur ut danhel

Expanded text:
quod sacramento eius debetur, non ista, sed regnum eius quod sacramento eius debetur, non ista, sed regnum eius et iustitiam cogitemus: et haec omnia adponentur nobis siue per manus operantibus siue infirmitate corporis inpeditis siue ipsius militiae tali occupatione destrictis, ut nihil aliud agere ualeamus. Neque enim quia dixit deus: inuoca me in die tribulationis, et eximam te, et glorificabis me, propterea non debuit fugere apostolus et per murum in sportam submitti, ut manus persequentis euaderet, sed expectare potius, ut conprehenderetur et eum sicut tres pueros de mediis ignibus liberaret. aut propter hoc nec dominus dicere debuit: si uos persecuti fuerint in una ciuitate, fugite in aliam, quia ipse dixit: si quid petieritis in nomine meo, dabitur uobis. sicut ergo quisquis fugientibus persecutionem discipulis Christi obiceret huius modi quaestionem, cur non stetissent potius et inuocato deo per eius mirabilia sic eruerentur ut Danihel
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimã retributionẽ ualet qđ alibi
aic. qͥ uos excipit me excipit. & qͥ me
iuiꝰti mercedem iusti accipiet & qͥ potũ
dederit uni ex minamis istis calicẽ aquȩ
frigide tantũ in nomine. discipli. ameri
cto ocło eorꝰ qͥ necessaria impendunt in
ꝓpt̃ ista accipienda uellent xp̃o malitare:
nemo inqͥt potest duob dñis seruire¬
Et puuilo post Non potestis inqͥt do serurre
& mammone. Statĩq contexuit. Ideo ctico
uob̾. Nolite solliciti. eẽ anime qͥd man¬
ducetis. neq corpori quid uestiamini.
Et qđ seqr̃ de uolatilib celi & de lilris
agri ad hoc dicit: ne qͥsquã dm̃ putet
seruor suor necessaria nꝰ curare. cũ eius
sapientissima ꝓuidentia usq ad asta cre¬
anda & gubnanda ꝑueniat. neq enun
nͨ ipse pascit & uestit etiã eos qͥ manib
oꝑant᷑: sed ne xp̃ianã militiã ad hoc de¬
torqueant ut ista conquirant. Hoc ser¬
uos suos dñs p̾monet. ut in eo ministerio

Expanded text:
nouissimam retributionem ualet, quod et alibi nouissimam retributionem ualet, quod et alibi ait: qui uos excipit, me excipit; et qui me iusti, mercedem iusti accipiet. et qui potum dederit uni ex istis minimis calicem aquae fpto oculo eorum qui necessaria impendunt indpropter ista accipienda vellent Christo militare: Nemo, inqet paulo post, non potestis, inquit, deo seruire t mamonae, statimque contexuit: ideo dico uobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini.° Et quod sequitur de uolatilibus caeli et de liliis agri, ad hoc dicit, ne quisquam deum putet seruorum suorum necessaria non curare, cum eius sapientissima prouidentia usque ad ista creanda et gubernanda perueniat. neque enim non ipse pascit et uestit etiam eos, qui manibus operantur. sed ne christianam militiam ad hoc detorqueant, ut ista conquirant, hoc seruos suos dominus praemonet, ut in eo ministerio,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniret: supͣ de elemosinis p̾ceꝑat dic̃s.
holite condere uob thesauros in t̾ris ubi
erugo & tinea ext̾minant. & ubi fures
effodunt & furant᷑. Recondite uͦ uob̃
thesauros in celo. ubi neq tinea neq ru¬
bigo ext̾minat. & ubi futes ñ ꝑfodiunt
& furant᷑. Ubi ent̾ erit thesaurꝰ tuus. ibi
erit & cor tuũ. Deinde subiunx̃. Lucerna
corporis tui. est ocłs tuus. Ut illi scilicet
qͥ elemosinas faciunt. ñ ea faciant inten¬
tione. ut uł hominib uelint placere:
uł in t̾ra sibi querant rependi qđ faciuiił
Unde & apłs cũ timotheo diuites monen¬
dos p̾cipet: facile inqͥt tribuant. cõmu¬
nicent. thesaurizent sibi fundamentũ
bonũ in futurũ. ut app̾hendant uerã
uitã. Cũ gͦ in futuiã uitã duexerit dñs
ocłm elemosinas facientiũ & in cȩlestẽ
mertedẽ. ut possint & ipsa facta. ẽe. luci¬
da cũ simplex ocłs fuerit. in illã qͥppe

Expanded text:
ut ueniret, supra de elemosynis praeceperat dicens: ut ueniret, supra de elemosynis praeceperat dicens: nolite condere uobis thesauros in terris, ubi aerugo et tinea exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; recondite uero uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque robigo exterminat, ubi fures non perfodiunt et furantur. ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. deinde subiunxit: lucerna corporis tui est oculus tuus, ut illi scilicet, qui elemosynas faciunt, non ea faciant intentione, ut uel hominibus uelint placere uel in terra sibi quaerant rependi quod faciunt. unde et apostolus cum Timotheo diuites monendos praeciperet. facile, inquit, tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. cum ergo in futuram uitam direxerit oculum dominus elemosynas facientium et in caelestem mercedem, ut possint et ipsa facta esse lucida, cum simplex oculos fuerit — in illam quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Qa dñs dicit fieri ñ posse. ac ꝑ hoc ille¬
qui ꝓpt᷑ usta euangłiũ p̾dicat ñ dõ s
mamone seruire contuncit᷑ & si ds̃ illo
ad alior ꝓuectũ quomͦ ipse nescit utat᷑
Nã huic sententie subrungit dicens.
Ideo dico uob̃. Nolite solliciti. ẽẽ. animȩ
qͥd manducctis neq corpori qͥd uestiamimi.
Non ut ista n ꝓcurent quantũ necessita¬
tis .e. unde honeste potuerint: s ut ñ ista
intueant᷑: & ꝓpt᷑ ista faciant qͥcqͥd in eu¬
angłii pdicatiane facere iubent᷑. łã qͥppe
intentionẽ quare qͥd. fut ođm uocat. Vnde
paulo suꝑiꝰ loquebat᷑ ut ad hoc descende¬
ret. & dicebit. Lu̾cerna corporis tui est
ocłs tutis. Si ocłs tuus simplex fuerit: to¬
tũ corpꝰ tuũ lucidũ erit. Si uͦ ocłs tuus
nequã fuerit: totũ corpꝰ tuũ tenebrosum
erit. Id÷ talia ert̃ facta tua: qͣlis fuerit
uitentio tua. cut ea facias. Et ad hoc enĩ

Expanded text:
quod dominus dicit fiequod dominus dicit fiequi propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur. eam quippe intentionem quare quid fiat, oculum uocat: unde paulo superius loquebatur, ut ad hoc descenderet, et dicebat: lucerna corporis tui est oculus tuus. si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si uero oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, id est: talia erunt facta tua, qualis fuerit intentio tua, cur ea facias. et ad hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
ubicunq & ipse talib dedit. qͥs nisi xẽc
accepit: Illi autẽ qͥ etiã pret̾ istã scãm
societatẽ uitã labore corporis transige¬
bant. ex quorꝰ numero plures ad mona
steria ueniunt. qr & iͥpso humano ge¬
nere plures sunt si nolt᷑ oꝑari nec
manducent. Neq enĩ ꝓpterea xp̃iana
militia ad pietatẽ diuites humiliant᷑.
ut pauꝑes ad suꝑbiã extollant᷑. Hullo mͦ
enĩ decet ut in ea uita ubi senatores fi¬
unt laboriosi ibi fiant opifices otiosi. &
qͦ ueniunt relictis delitiis suis qͥ fuert᷑
prȩdior dñi: ibi sint rustici delicati.
At enĩ dñs ait. Nolite solliciti. ẽẽ anime
qͥd manducetis. neq corpori qͥd uestiami¬
ni. Recte. qm supra dixerat. Non pote¬
stis dõ seruire & mamone. Qui enĩ ꝓpt̾
hoc euangłiũ p̃dicat. ut habeat unde
mancucet & unde uestiat᷑: simul se putat
& dõ seruire qr euangłm p̾dicat. & mã¬
mone qͥa ꝓpt̃ uta necessaria pͣdicat.

Expanded text:
ubicumque et ipse talibus dedit, quis nisi Christus ubicumque et ipse talibus dedit, quis nisi Christus accepit? Illi autem qui etiam praeter istam sanctam societatem vitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monsteria ueniunt, quia et in ipso humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec manducent. neque enim propterea christiana militia ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis qui fuerant praediorum domini, ibi sint rustici delicati. At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praedicat, et mamonae, quia propter ista necessaria praedicat:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccłasticis occupationib uacant. quan¬
quã eis tã magnũ animi sui docum̃tũ
afferentib & eiꝰdẽ societatis indigentie de
his reb q̃s habebant uł plurunũ uel
nͦ parũ conferentib. uicẽ sustentandȩ
tute eor res ipsa cõmunis & fr̃na caritas
debeat: tam̃ si & ipsi manib oꝑent᷑. ut
pigris ex uita humiliore & obhoc exer¬
citatione uenientib auferant excusatio¬
nẽ. multo miscđius agt᷑. quã cũ omnia
sua indigentib diuisert̃. Qd qͥdẽ si noliił
qͥs audeat cogere: Quib tamen inue¬
nienda st̃ oꝑa in monasterio. etiã si a
corporali functione libiora s uigilanti
administratione curanda. ut nec ipsi
panẽ suũ qm̃ cõmunis iã factꝰ ÷ gratis
mandacent. Nec attendendũ. eꝰ inquib
monasterus uł in qͦ loco indigentib
fr̃ib qͥsq id qͦd habebat impenderit.
Om̃iũ enĩ xp̃ianor una res publica est.
& ideo qͥsqͥs xpianis necessaria ubilibet

Expanded text:
ab ecclesiasticis occupationibus uacant — quamab ecclesiasticis occupationibus uacant — quamquam eis tam magnum animi sui documentum adferentibus et eiusdem societatis indigentiae de his rebus, quas habebant, uel plurimum uel non parum vitae eorum res ipsa communis et fraterna charitas debeat, tamen si et ipsi manibus operentur, ut pigris ex vita humiliore et ob hoc exercitatiore venientibus auferant excusationem; multo misericordius agunt, quam cum omnia sua indigentibus diviserunt. Quod quidem si nolint, quis audeat cogere? Quibus tamen invenienda sunt opera in monasterio, etiamsi a corporali functione liberiora, sed vigilanti administratione curanda, ut nec ipsi panem suum, quoniam communis jam factus est, gratis manducent. Nec attendendum est in quibus monasteriis, vel in quo loco, indigentibus fratribus quisque id quod habebat impenderit. Omnium enim Christianorum una respublica est. Et ideo quisquis Christianis necessaria ubilibet
Abbreviated transcription (Latin):
tina & cor unũ in dño. ita ut nęmo
dicat aliqͥd ꝓpriũ. s sint illis om̃ia cõ¬
munia. St enĩ huiꝰ t̾rene rei publicȩ an¬
tiqui pͥncipes p̃clarissimo litterator suor
eloquio p̾dicari solent. qđ rẽ cõmunẽ
uniuersi popłi sue ciuitatis priuatis
suis reb sic ante ponebant. ut quidam
eorᷤ africe domite triuphator qͥd nuben¬
ti filze daret nͣ habuerit. nͥ ex senatus
consulto de priblico dotaret᷑: quo animo
esse debet in re publica sua ciuis eterne
illiꝰ ciuitatis ierłm clestis. nͥ ut illud̃
ipsũ qđ ꝓprus manib elaborat in com¬
mune conferat. & siqͥd ei defuerit de
cõmuni suppleat. dicens cũ illo cuius
p̾ceptũ exemplũq secutꝰ. ẽ  quasi nichib
habentes & om̃ia possidentes : Quã obrẽ
illi qͥ relicta uł distributa sirie ampla
siue qualicunq oprilentia int᷑ pauꝑes
xp̃i pia && salubri humilitate numera¬
ri uoluert̃. si corpore ita ualent &

Expanded text:
una et cor unum in deo. ita ut nemo una et cor unum in deo. ita ut nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia. si enim huius terrenae rei publicae antiqui principes praeclarissimo litteratorum suorum eloquio praedicari solent, quod rem communem uniuersi populi suae ciuitatis priuatis suis rebus sic anteponebant, ut quidam eorum Africa edomita triumphator quid nubenti filiae daret non habuerit, nisi ex senatus consulto de publico dotaretur: quo animo esse debet in republica sua ciuis aeternae illius ciuitatis Hierusalem caelestis, nisi ut illud ipsum, quod propriis manibus elaborat, in commune cum fratre et, si quid ei defuerit, de communi suppleat, dicens cum illo, cuius praeceptum exemplumque secutus est: quasi nihil habentes et omnia possidentes? Quamobrem etiam illi, qui relicta uel distributa siue ampla siue qualicumque opulentia inter pauperes Christi pia et salubri humilitate numerari uoluerunt, si corpore ita ualent et
Abbreviated transcription (Latin):
tata atictoritas doctis & informatis
sufficere debutt detelinquendi pristinas
facultates & manib oꝑandi. Sed & nos
abipso dño adiuti possumꝰ fortasse ut¬
cunq cognoscere. etiã sic oꝑantib ser¬
uis dĩ pͥora tam̃ negotia reliquisse qͥd
ꝓsit. Si enĩ ad hancꝰ uitã ex diuite qͥsq
conuertit᷑ & nulla infirmitate corporis
impedit᷑: itane desipimꝰ a sapore. xp̃i. ut
ñ intelligamꝰ quantus pͥoris suꝑbie tu¬
mor sanet᷑ cũ circuncisis suꝑfluis qͥb
ante animꝰ exitiabilit̾ inflabat᷑ ad mo¬
dica quȩ restant huic uite natutalit᷑
necessaria etiã opificis humalitas mirri¬
me recuset᷑ Si autẽ ad hanc uitam
ex pauꝑtate conuertit᷑: ñ putet id se
agere qđ agebat. si abamore seruandȩ
uel augendȩ quantulecunq rei priuatȩ
iã ñ querens quȩ sua st̃ sedd quȩ resu xp̃i
ad cõmunis uite se transtulit caritatẽ.
in eor societate uicturus quib est anima

Expanded text:
tanta auctoritas doctis et informatis tanta auctoritas doctis et informatis sufficere debuit ad exemplum et relinquendi pristinas facultates et manibus operandi. sed et nos ab ipso domino adiuti possumus fortasse utcumque cognoscere etiam sic operantibus seruis dei priora tamen negotia reliquisse quid prosit. si enim ad hanc uitam ex diuite quisque conuertitur et nulla infirmitate corporis inpeditur, itane desipimus a sapore Christi, ut non intellegamus quantus prioris superbiae tumor sanetur, cum circumcisis superfluis, quibus ante animus exitiabiliter inflabatur, ad modica quae restant huic uitae naturaliter necessaria etiam opificis humilitas minime recusetur? si autem ad hanc uitam ex paupertate conuertitur, non putet id se agere quod agebat, si ab amore uel augendae quantulaecumque rei priuatae iam non quaerens quae sua sunt, sed quae Iesu Christi ad communis uitae se transtulit caritatem in eorum societate uicturus, quibus est anima
Abbreviated transcription (Latin):
respondemꝰ. Uidetis gͦ. quamiuis dñs dixe¬
rit. nolite gͦ cogitare in crastinũ. non
tios tam̃ his uerbis cogi ut nichib in cra-¬
stinum reseruetis : Cur gͦ hisdẽ uerbis
uos cogi dicitis ut uacetis: Cur exẽplo
uolatilia cełi ñ uob̾ sunt ad nichil reser¬
uandũ. & uultis ut sint exẽplo ad nichil
opandũ: Dicet aliqͥs. Quid gͦ ꝓdest ser¬
uo dĩ qđ priorib: actib qͦs in scło habe¬
bat relictis ad hanc sp̃ualẽ uitã militi¬
amq conuertit᷑. si adhuc eũ oportet tan¬
quam opifices exercere negotia. Quasi
uͥ facile possit tierb̃ explicari qͣntũ ꝓsit
qd dñs diuiti consiliu capiendȩ uitȩ et̾nȩ
requurenti ait ut faceret si uellec. ẽẽ ꝑte¬
ctus. ut uenditis quȩ habebat & indigen¬
tiȩ pauꝑum distributis eũ sequeretur.
Aut quisquã tã expedito cursu secutꝰ
est dñm quã ille qui ait. ñ in uacuum
cncurri nec in uacur̃ laboraui: Qui tam̃
oꝑa ista & precepit & fecit. Hȩc nob̾

Expanded text:
respondemus: uidetis ergo, quamuis dominus dixerit: nolite cogitare in crastinum, non uos tamen his uerbis cogi, ut nihil in crastinum reseruetis. cur ergo isdem uerbis uos cogi dicitis, ut uacetis? cur exemplo uolatilia caeli non uobis sunt ad nihil reseruandum et uultis, ut sint exemplo ad nihil operandum? Dicet aliquis: quid ergo prodest seruo dei, quod prioribus actibus quos in saeculo habebat relictis ad hanc spiritalem uitam militiamque conuertitur, si adhuc eum oportet tamquam opifices exercere negotia? quasi uero facile possit uerbis explicari, quantum prosit, quod dominus diuiti consilium capiendae uitae aeternae requirenti ait, ut faceret, si uellet esse perfectus, ut uenditis, quae habebat, et indigentiae pauperum distributis eum sequeretur. aut quisquam tam expedito cursu secutus est dominum quam ille, qui ait: non in uacuum cucurri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et praecepit et fecit. haec nobis