comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plexum interioris hominis mei.
ubi fulget animae meȩ qđ non
capit locus. & ubi sonat qđ non
rapit tempus. & ubi olet quod ñ
spargit flatus. & ubi sapit quod
non minuit edacitas : & ubi heret
quod non diuellit sãtietas: Hoc. ẽ
quod amo. cum dm̃ meum amo
Et quid est̃ hoc: Int̾rogaui t̾rã
& dixit nonsum Et quecunq in
eadem sunt: idem confessa sunt.
Interrogaui mare & abrssos et
reptilia animarum uiuarũ : &
responder̃ non sumus ds̃ tuus :
quaere suꝑnos. Interrogaui
auras flabiles : et inquit uniuersus
Aer cum in colis suis fallitur ana¬
ximenes. non sum ds. Int̃rogaui
caelũ. solem. lunã. stellas : neq
nos sumus ds̃ quem quaeris in¬
quiunt Et dixi om̃ib his quae
circunstant fores carnis meae
Dicite michi de dõ meo qđ uos
non estis : dicite michi de illo
aliquid Et exclamauerunt uo¬
ce magna
IYSE RECIT NOS

Expanded text:
plexum interioris hominis mei, plexum interioris hominis mei, ubi fulget animae meae quod non capit locus et ubi sonat quod non rapit tempus et ubi olet quod non spargit flatus et ubi sapit quod non minuit edacitas et ubi haeret quod non diuellit satietas: hoc est quod amo, cum deum meum amo. et quid est hoc? interrogaui terram, et dixit: non sum; et quaecumque in eadem sunt idem confessa sunt. interrogaui mare et abyssos et reptilia animarum uiuarum, et responderunt: non sumus deus tuus; quaere super nos. interrogaui auras flabiles, et inquit uniuersus aer cum incolis suis: fallitur Anaximenes, non sum deus. interrogaui caelum, solem, lunam, stellas: neque nos sumus deus quem quaeris, inquiunt. et dixi omnibus his quae circumstant fores carnis meae: dicite mihi de deo meo, quod uos non estis, dicite mihi de illo aliquid. et exclamauerunt uoce magna: ipse fecit nos
Abbreviated transcription (Latin):
ualeam : nescio Et spes .ẽ. quia
fidelis es qui nos non sinis teptari
supra quam possumus ferre :
sed facis cũ temptatione etiam.
exitũ ut possimus sustinere
Confitear ergo quid de me sciã.
confitear & quid de me nesciam :
qm̃ & quod de mescio. te michi lu-¬
cente scio: & quod de me nescio.
tam di nescio donec fiant tene¬
brae meae sicut meridies in uul¬
tu tuo . Non dubia sed certa con
chi dicunt ut te amem. Nec cessan
dicere om̃ibus : ut sint inexeu¬
sabiles: Aliu̾s autem : Tumisere
oquin caelũ & terra surdis lo¬
cuntur laudes tuas. Quid autẽ
amo cumte amo: Noñ speciem
corporis. nec decus temporis :
non candorem lucis Ecce istis
amicum oculis: Non dulcesme¬
lodias cantilenarum om̃imoda¬
rum: non florũ & unguentorũ
& a romatũ suauem olentiam :
non mella & manna : non mẽ¬
bra acceptabilia carnis ample¬
xibus Non hȩc amo. cũ amo
dm̃ meũ : Et tam̃ amoquandã
quendã cibum. & quendã am

Expanded text:
ualeam, nescio. et spes est, quia ualeam, nescio. et spes est, quia fidelis es, qui nos non sinis temptari supra quam possumus ferre, sed facis cum temptatione etiam exitum, ut possimus sustinere. confitear ergo quid de me sciam, confitear et quid de me nesciam, quoniam et quod de me scio, te mihi lucente scio, et quod de me nescio, tamdiu nescio, donec fiant tenebrae meae sicut meridies in uultu tuo. Non dubia, sed certa conshi dicunt, ut te amem, nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles. altius autem tu misereoquin caelum et terra surdis locuntur laudes tuas. quid autem amo, cum te amo? non speciem corporis nec decus temporis, non candorem lucis ecce istum amicum oculis, non dulces melodias cantilenarum omnimodarum, non florum et ungentorum et aromatum suauiolentiam, non manna et mella, non membra acceptabilia carnis amplexibus: non haec amo, cum amo deum meum. et tamen amo quandam quendam odorem et quenda
Abbreviated transcription (Latin):
& idoneus. ẽ. michi tutor meus
Idem ipse est enim qui genuit me
& tuetur me Et tu ipse es om̃ia
bona mea: tu ommipotens qui
mecum es & priusquã tecũ sim
Indicabo ergotalibus qualibus
iubes ut seruiam. non quis fuerĩ:
sed quis iam sim. et quis ad huc
sim. Sed neq me ipsum diiudi¬
co: Sic itaq audiar. Tu enim
dñe diiudicas me. quia & sine¬
mo seit hominũ quae sunt ho¬
minis nisi spiritus hominis qui
in ipso est : tamen est aliquid ho¬
minis qđ nec ipsẽ scit spiritus ho¬
minis qui in ipso .ẽ. tu autẽ dñe
scis om̃ia eius qui fecisti eum
Ego uero quamuis ꝓtuo conspe¬
ctu me despiciã. & estimem
me terram & cinerem: tam̃
Aliquid de te scio quod de me
nescio: Et certe uidemus nunc
ꝑspeculũ in enigmate : nondũ
faciem ad faciem Et idõ quã¬
diu peregrinor abste . michi
sum presentior quã tibi : & tam̃
te noui nullo modo posse uiolari
Ego uero quib: temptationibus
resistere ualeam. quibusue non

Expanded text:
et idoneus est mihi tutor meus; et idoneus est mihi tutor meus; idem ipse est enim, qui genuit me et tuetur me, et tu ipse es omnia bona mea, tu omnipotens, qui mecum es et priusquam tecum sim. indicabo ergo talibus, qualibus iubes ut seruiam, non quis fuerim, sed quis iam sim et quis adhuc sim; sed neque me ipsum diiudico. sic itaque audiar. Tu enim, domine, diiudicas me, quia etsi nemo scit hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, tamen est aliquid hominis, quod nec ipse scit spiritus hominis, qui in ipso est, tu autem, domine, scis eius omnia, qui fecisti eum. ego uero quamuis prae tuo conspectu me despiciam et aestimem me terram et cinerem, tamen aliquid de te scio, quod de me nescio. et certe uidemus nunc per speculum in aenigmate, nondum facie ad faciem; et ideo, quamdiu peregrinor abs te, mihi sum praesentior quam tibi et tamen te noui nullo modo posse uiolari; ego uero quibus temptationibus resistere ualeam quibusue non
Abbreviated transcription (Latin):
tui : miserere michi scđm ma¬
gnam miscđiam tuã ꝓpter
nom̃ tuũ. Et nequã quã dese¬
rens coepta tua: consumma
imꝑfecta mea . Hic ẽ. fructus
confessionum mearũ non qua¬
lis fuerim sed qualis sim. ut hoc
confitear non tantũ coram te
secreta exultatione cũ tremore.
& secreto merore cũ spe: sed¬
etiam in aurib credentiũ filior̃
hominũ. sõciorũ gaudi mei &con¬
sortum mortalitatis meae ciuiũ
meorum & mecũ peregrinorũ.
precedentiũ & consẽquentium
& comitum uiae meȩ Hii sunt
serui tui fr̃s mei: quos filios tuos
esse uoluisti dominos meos: quib
iussĩsti ut sẽruiam. si uolo tecũ
de de uiuere. Et hoc michi
uerbum tuũ parum erat sĩlo¬
quendo preciperet : nisi & faci¬
endo praeiret Et ego idagofa¬
ctis & dictis  idago sub alu tuis
nimis cũ ingenti periculo : nisi
quia subasis tuis tibi subdita.
est anima mea & infirmitas
mea tibi nota ẽ Paruulus
sum : sed uiuit semꝑ pater m̃s.

Expanded text:
tui, miserere mei secundum matui, miserere mei secundum magnam misericordiam tuam propter nomen tuum et nequaquam deserens coepta tua consumma inperfecta mea. Hic est fructus confessionum mearum, non qualis fuerim, sed qualis sim, ut hoc confitear non tantum coram te secreta exultatione cum tremore et secreto maerore cum spe, sedetiam in auribus credentium filiorum hominum, sociorum gaudii mei et consortium mortalitatis meae, ciuium meorum et mecum peregrinorum, praecedentium et consequentium et comitum uiae meae. hi sunt serui tui, fratres mei, quos filios tuos esse noluisti dominos meos, quibus iussisti ut seruiam, si uolo tecum de te uiuere. et hoc mihi uerbum tuum parum erat si loquendo praeciperet, nisi et faciendo praeiret. et ego id ago factis et dictis, id ago sub alis tuis nimis cum ingenti periculo, nisi quia sub alis tuis tibi subdita est anima mea et infirmitas mea tibi nota est. paruulus sum, sed uiuit semper pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
accedã munere tuo: & orare ꝓ
me cum au dierint quantum
retarder pondere meo : Et¬
indicabo me talibus. Non enĩ
paruus .ẽ. fructus dñe ds̃m̃s
ut amultis tibi gratiȩ agantus
de nobis : & amultis rogeris
ꝓnobis Amet in me fraternus
animus qđ amandũ doces.
& doleat in me quod dolendũ
doces. Animus ille hoc faciat
fraternus. non extraneus : non
filiorum alienorũ quorumos
locutum. ẽ. uanitatem. & dex¬
tera eorũ dextera iniquitatis:
sed fr̃nus ille qui cũ apꝓbat me
gaudet de me. cũ autem imꝓbat
me contristatur ꝓme: quiã siue
apꝓbet siue improbet me dili¬
git me. Indicabo me talibus
Respirent inbonis meis : suspi¬
rent in malis meis: Bona mea
inst̃ituta tua sunt & dona tua :
mala mea. delicta mea sunt. &
iudicia tua. Respirent in illis.
& sũspirent inhis: Et rmnus
& fletus ascendant inconspe¬
ctum tuũ : de fraternis cordi¬
bus turibulis tius Tu autem
dñe delectatus odore sci templi

Expanded text:
te accedam munere tuo, et orare pro te accedam munere tuo, et orare pro me, cum audierint, quantum retarder pondere meo? indicabo me talibus. non enim paruus est fructus, domine deus meus, ut a multis tibi gratiae agantur de nobis et a multis rogeris pro nobis. amet in me fraternus animus quod amandum doces, et doleat in me quod dolendum doces. animus ille hoc faciat fraternus, non extraneus, non filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis, sed fraternus ille, qui cum approbat me, gaudet de me, cum autem inprobat me, contristatur pro me, quia siue approbet siue improbet me, diligit me. indicabo me talibus: respirent in bonis meis, suspirent in malis meis. bona mea instituta tua sunt et dona tua, mala mea delicta mea sunt et indicia tua. respirent in illis et suspirent in his, et hymnus et fletus ascendant in conspectum tuum de fraternis cordibus, turibulis tuis. tu autem, domine, delectatus odore sancti templi
Abbreviated transcription (Latin):
mala quilam carent eis. Nec idõ
delectat quia mala sunt : sed qu
fuerunt & non sunt. Quo itaq
fructu dñe m̃s cui quotidie confi¬
tetur conscientia mea. spe mise¬
ricordiae tuȩ securior quam in¬
nocentia sua : quo fructu quȩ so
etiã hominib corãte confiteor
ꝑhas litteras ad huc quis egosim.
non quis fuerim : Nam illum
fructũ uidi: & cõmemoraui. Sed
quis ad huc sim ecce in ipso tem¬
pͥore confessionũ mearũ : et hoc¬
multi hoc nossẽ cupiunt qui me
nouerunt & non me nouer̃ : qui
ex me uel de me aliquid audi¬
erunt sed auris eorũ non est
ad cor meũ. ubi ego sum quicunq
sum Volunt ergo audire con¬
fitentẽ me quid ipse intus sim :
quo nec oculum. nec aurẽ. nec
mentem possunt intendere:
Credituri tam̃ uolunt: nunqid
cognituri : Dicit enĩ eis caritas
qua boni sunt. non mentiri me
de me confitentẽ: & ipsa in eis
credit michi Sed quofruetu id
uolunt :An congratulari michi
cupiunt. cũ audierint quantum

Expanded text:
mala eorum, qui iam carent eis, nec ideo mala eorum, qui iam carent eis, nec ideo delectat, quia mala sunt, sed quia fuerunt et non sunt. quo itaque fructu, domine meus, cui cotidie confitetur conscientia mea spe misericordiae tuae securior quam innocentia sua, quo fructu, quaeso, etiam hominibus coram te confiteor per has litteras adhuc, quis ego\' sim, non quis fuerim? nam illum fructum uidi et conmemorauL sed quis adhuc sim ecce in ipso tempore confessionum mearum, et multi hoc nosse cupiunt, qui me nouerunt, - et non me nouerant, qui ex me uel de me aliquid audierunt, sed auris eorum non est ad cor meum, ubi ego sum quicumque sum. uolunt ergo audire confitente me, quid ipse intus sim, quo nec oculum nec aurem nec mentem possunt intendere; credituri tamen uolunt, numquid cognituri? dicit enim eis caritas, qua boni sunt, non mentiri me de mp confitentem, et ipsa in eis credit mihi. Sed quo fructu id nolunt? an congratulari mihi cupiunt, cum audierint, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ ate Audiant de sẽ ipsis:
non poterunt dicere. mentitur dñs
Quid enĩ est ate audire dese . nisi
cognoscere sẽ : Quis poro cogno¬
scit & dicit falsum . ẽ. nisi ipse men.¬
tiatur : Quia caritas om̃ia cre¬
dit. inter eos utiq: : quos connexos
sibimet unũ facit. Ego quoq dñe
etiã sic tibi confiteor : ut audianN
homines quib: demonstrare non
possum anuera confitear : sed
credunt michi quorum michi
aures caritas aperit Uerun
tamen tu Medies meus inti¬
me. quo fructu ista faciam
eliqua michi. Nam confessio¬
nes prȩteritorum malorũ me¬
orum. quae remisisti & texisti
ut beares me inte mutans animã
meã fide & sacram̃to tuo: cum
leguntur & audiunt᷑ : excitant
cor ne dormiat in desperatione.
& dicat non possum: sed euigilet
in amore misericordię & dulce¬
dine gr̃ae tuae: qua potens. ẽ.
om̃us infirmus qui sibi ꝑ ipsam
fit conscius infirmitatis suae :¬
& delectat bonos Audire prȩterita

Expanded text:
si autem a te audiant de se ipsis, si autem a te audiant de se ipsis, non poterunt dicere: "mentitur dominus". quid est enim a te audire de se nisi cognoscere se? quis porro cognoscit et dicit: "falsam est", nisi ipse mentiatur? sed quia caritas omnia credit, inter eos utique, quos conexos sibimet unum facit, ego quoque, domine, etiam sic tibi confiteor, ut audiant homines, quibus demonstrare non possum, an uera confitear; sed credunt mihi, quorum mihi aures caritas aperit. Verum tamen tu, medice meus intime, quo fructu ista faciam, eliqua mihi. nam confessiones praeteritorum malorum meorum, quae remisisti et texisti, ut beares me in te, mutans animam meam fide et sacramento tuo, cum leguntur et andiuntur, excitant cor, ne dormiat in desperatione et dicat: "non possum", sed euigilet in amore misericordiae tuae et dulcedine gratiae tuae, qua potens est omnis infirmus, qui sibi per ipsam fit conscius infirmitatis suae. et delectat bonos audire praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
nis & uocibus : sed uerbis animae
& clamore cogitationis : quem
nouit auris tua. Cum enĩ malus
sum. nichil aliud . ẽ. confideri
tibi : quam displicere me michi
Cum uero pius. nichil . ẽ. aliud
confiteritibi quam hoc non tri
dicis iusto Prius enĩ iustificas
impium Confessio itaq mea d̃s
m̃s in conspectu tuo tibi tacite fit.¬
& non tacite Tacet enĩ strepitu :
clamat affectu Neq enĩ dico
recte aliquid hominib:. quod non
Ame tu prius audieris : aut etiã
tu aliquid tale audis ame quod
non michi tuprius dixeris. Quid
michi ergo eit cũ hominib ut
audiant confessiones meas. quasi
ipsĩ sanaturi sint om̃s languores
meos: Curio sum genus ad co¬
gnoscendam uitamꝰ alienam :
desidiosum ad corrigendam suã
Quid ame quȩruntꝰ audire qui
sum. qui nolunt ate audire qui
sint Et unde sciunt cũ a me
ipsõ de meipso audiunt anuerũ
dicam : quandoquidem nemoscit
hominũ quid agatur in homine.
nisi spiritus hominis qui in ipso est :

Expanded text:
nis et uocibus, sed uerbis animae nis et uocibus, sed uerbis animae et clamore cogitationis, quem nouit auris tua. cum enim malas sum, nihil est aliud confiteri tibi quam displicere mihi; cum uero pius, nihil est aliud confiteri tibi quam hoc non tribdicis iustum, sed prius eum iustificas inpium. confessio itaque mea, deus meus, in conspectu tuo tibi tacite fit et non tacite. tacet enim strepitu, clamat affectu. neque enim dico recti aliquid hominibus, quod non a me tu prius audieris, aut etiam tu aliquid tale audis a me, quod non mihi tu prius dixeris., Quid mihi ergo est cum hominibus, ut audiant confessones meas, quasi ipsi sanaturi sint omnes languores meos? curiosum genus ad cognoscendam uitam alienam, desidiosum ad corrigendam suam. quid a me quaerunt audire qui sim, qui nolunt a te audire qui sint? et unde sciunt, cum a me ipso de me ipso audiunt, an uerum dicam, quandoquidem nemo scit hominum, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est?
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & cognitus sum. Vir¬
tus anima̾e meȩ intra eam
& coapta tibi ut habeas. et
possideas sine macula & ruga
Haec est enim mea sp̃es: idõ loquor
Et in ea spe gaudeo : quando sanũ
gaudeo Caetera uero uitae
huius tanto minus flenda.
quanto magis fletur : & tanto
magis flenđa : quanto minus
fletur in eis Ecce enĩ ueritatẽ
dilexisti : qm̃ qui facit eam ue¬
nit ad lucem uolo eam facere
in corde meo corãte in confessi¬
one : in isto autem libro corã
multis testibis Et tibi quidem
dñe cuius oculis nuda. ẽ. abrssus
humanae conscientie : quid oc¬
cultum ẽẽt in me etiã s̃ nollem
confiteri tibi :Te enĩ michi ab¬
sconderem : non me tibi. Nunc
autẽ quod gemitus meus test̃is. ẽ.
displicere me michi : tu refulges
& places. & amaris & desideraris :
ut erubescam de me & abiciã me.
atq: eligam te : & nec tibi nec
michi p̾laceam. nisidete Tibi
ergo dñe manifestus sum quicunq
sim : & quo fructu tibi confitear
dixi Neq enim id ago uerbis car¬

Expanded text:
sicut et cognitus sum . Virtus animae meae, intra in eam, et coapta tibi, ut habeas et possideas sine macula et ruga. haec est mea spes, ideo loquor et in ea spe gaudeo, quando sanum gaudeo. cetera uero uitae huius tanto minus flenda, quanto magis fletur, et tanto magis flenda, quanto minus fletur in eis. ecce enim ueritatem dilexisti, quoniam qui facit eam, uenit ad lucem. uolo eam facere in corde meo coram in confessione, in stilo autem meo coram multis testibus. Et tibi quidem, domine, cuius oculis nuda est abyssus 15 humanae conscientiae, quid occultum esset in me, etiamsi nollem confiteri tibi? te enim mihi absconderem, non me tibi. nunc autem quod gemitus meas testis est displicere me mihi, tu refulges et places et amaris et desideraris, ut erubescam de me et abiciam me atque eligam te et nec tibi nec mihi placeam nisi de te. tibi ergo, domine, manifestus sum quicumque sim. et quo fructu tibi confitear, dixi. neque id ago uerbis car
Abbreviated transcription (Latin):
possem certis aliquib: docu¬
mentis manicheos conuin¬
cere falsitatis Quod si possẽ
spiritualem substantiã cogi¬
tare : statĩ machinamenta
illa om̃ia soluerent᷑ & abice¬
rentur ex animo meo: sed
non poterã. Veruntam̃ de
ipsõ mundi huius corpore
om̃iq: natura quã sensus car¬
nis attingeret: multa ꝓba¬
biliora plerosq sensissẽ philo¬
sophos magisque considertias
atq: cõparans iudicabam
Itaq achademicorũ more
sicut existimant᷑ dubitans
de om̃ib:. atq: int̃om̃ia flu¬
ctuans: manicheos quidem
relinquendos esse decreui :
non arbitrans eo ipsõ tẽpore
dubitationis meȩ in illa secta
michi ꝑmanendũ : cui iam
non nullos philosophos prae¬
ponebam. Quibus tam̃ philo¬
taris xp̃i essent: curationem
languoris animae meȩ cõmit¬
tere om̃ino recusabam. Sta¬
tui ergotam diuessẽ cathecu¬
minus in catholica ecclesia
michi a parentib: cõm̃data :
donec aliquid certi eluceret.
quo cursum dirigerem.

Expanded text:
possem certis aliquibus docupossem certis aliquibus documentis manichaeos conuincere falsitatis. quod si possem spiritalem substantiam cogitare, statim machinamenta illa omnia soluerentur et abicerentur ex animo meo: sed non poteram. uerum tamen de ipso mundi huius corpore omnique natura, quam sensus carnis attingeret, multo probabiliora plerosque sensisse philosophos magis magisque considerans atque comparans iudicabam. itaque Academicorum more, sicut existimantur, dubitans de omnibus atque inter omnia fluctuans manichaeos quidem relinquendos esse decreui, non arbitrans eo ipso tempore dubitationis meae in illa secta mihi permanendum esse, cui iam nonnullos philosophos praeponebam: quibus tamen philomine Christi essent, curationem languoris animae meae conmittere omnino recusabam. statui ergo tamdiu esse catechumenus in catholica ecclesia mihi a parentibus conmendata, donec aliquid certi eluceret, quo cursum dirigerem.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem. Nam primo etiam
ipia defendi possẽ michi iam
coeperant uideri: & fidem ca¬
tholicam ꝓqua nichil posse dici
aduersus oppugnantes mani¬
cheos putauerã : iã non impu¬
denter asseri existimabam
Maxime audito uno atq al¬
tero & sȩpius enigmate soluto
de scripturis ueterib : ubi cũ
ad litterã acciperem : occide¬
bar spiritualit̃. Ita plerisq
illorum librorũ expositis locis.
iam rep̃hendebã desperationẽ
meã : illam dũtaxat qua credi¬
deram legem & ꝓphetas de te¬
stantib: atq irridentib resisti
om̃ino nom posse : nec tam̃ iã
idõ michi catholicam uiam
tenendã essẽ sentiebã: quia &
ipiã poterat habere doctos asser¬
tores suos. qui copiose & non
absurde obiecta refellerent
Nec idõ iam damnandũ illud
quod tenebã : quia defensionis
partes aequabant᷑. Ita enĩ ca¬
tholica non michi uicta uide¬
batur : ut nondũ etiã uictrix
appareret : Tum uero fortit̃
intendi animũ : si quomodo

Expanded text:
quidem. Nam primo etiam quidem. Nam primo etiam ipsa defendi posse mihi jam coeperant videri, et fidem catholicam, pro qua nihil posse dici adversus oppugnantes Manichaeos putaveram, jam non impudenter asseri existimabam; maxime audito uno atque altero, et saepius aenigmate soluto de Scriptis veteribus: ubi, cum ad litteram acciperem, occidebar. Spiritualiter itaque plerisque illorum librorum expositis locis, jam reprehendebam desperationem meam, illam duntaxat qua credideram Legem et Prophetas detestantibus atque irridentibus resisti omnino non posse. Nec tamen jam ideo mihi catholicam viam tenendam esse sentiebam, quia et ipsa poterat habere doctos assertores suos qui copiose et non absurde objecta refellerent; nec idquod tenebam, quia defensionis partes aequabantur. ita enim catholica non mihi uicta uidebatur, ut nondum etiam uictrix appareret. Tunc uero fortiter intendi animum, si quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ conueniret famȩ suȩ. an
maior minorue ꝓflueret quã
prȩdicabat᷑: & uerbis eius suspen¬
debar intentus. Rerum autem
incuriosus & contẽptor astabam:
quanquã eruditioris minus tam̃
hilarescentis atq mulcentis qͣa
fausti erat : qđ attinet ad dicen¬
di modũ. Cȩterum rerũ ipsarũ
nulla cõparatio. Nam ille ꝑma
nicheas fallacias aberrabat :
iste autẽ saluberrime docebat
salutẽ. Sed longe. ẽ. apeccato¬
rib: salus qualis ego tunc ad¬
eram : & tam̃ ꝓpinquabã sen¬
sim & nesciens. Cum enĩnon
satagerem discere quȩ dicebat.
sed tantũ quem ad modũ quae¬
dicebat audire : ea michi qip¬
pe iam desperanti ad te uiã
patere homini in anis cura
Yremanserat: sed ueniebant
in animũ meũ simul cũ uer¬
bis quae diligebã. res etiã
quas negligebã. Neq enĩ ea
dirimere poteram: & dũ cor
aperirem ad excipiendũ quã
diserte diceret: parit̃ intrabat
& quã uere diceret: gradatim

Expanded text:
utrum conueniret famae suae an utrum conueniret famae suae an maior minorue proflueret, quam praedicabatur, et uerbis eius suspendebar intentus, rerum autem incuriosus et contemptor adstabam quamquam eruditioris, minus tamen hilarescentis atque mulcentis, quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. ceterum rerum ipsarum nulla conparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat, ille autem saluberrime docebat salutem. sed longe est a peccatoribus salus, qualis ego tunc aderam. et tamen propinquabam sensim et nesciens. Cum enim nosatagerem discere quae dicebat, sed tantum quemadmodum dicebat audire ea mihi quippe jam desperanti ad te viam patere homini, inanis cura remanserat, veniebant in animum meum simul cum verbis quae diligebam, res etiam quas negligebam. Neque enim ea dirimere poteram. Et dum cor aperirem ad excipiendum quam diserte diceret, pariter intrabat et quam vere diceret, gradatim
Abbreviated transcription (Latin):
lanio romam ad prȩfectũ urbis.
ut illiciuitati rechoricae magister
ꝓuideret᷑ : impertita etiã euecti¬
one publica : ego ipsẽ ambiui per
eosdẽ ipsõs manicheis uanitatib
ebrios: quib ut carerem ibam.
Sed utriq nesciebamus ⁊ ut di¬
ctione ꝓposita me ꝓbatũ. prȩfe¬
ctus tunc symmachus mitteret:
Et ueni mediolaniũ ad amero¬
Sium ep̃m in optimis notum
orbi terrȩ pium cultorem tuũ:
cuius tunc eloquia st̃renue mini¬
strabant ad ipem frumenti tui.
& lȩtitiã olei. & sobriam uini
ebrietatẽ populo tuo. Ad eũ
autẽ ducelur abste nesciens:
ut ꝑ eum ad te sciens ducerer
Suscepit me paterne ille homo
dĩ: & peregrinationẽ meam
sãtis episcopalit̃ dilexit : & eum
amare coepi. Primo quidem
non tanquã doctorem ueri.
qđ in eccła tua prorsus desp̃e¬
rabam : sed tanquã hominẽ
benignum inme: Et studiosẽ
Audiebã disputantẽ in popło.
non intentione qua debui: sed
quasi explorans eius facundiã

Expanded text:
lanio Romam ad praefectum urbis, lanio Romam ad praefectum urbis, ut illi ciuitati rhetoricae magister prouideretur inpertita etiam euectione publica, ego ipse ambiui per eos ipsos manichaeis uanitatibus ebrios - quibus ut carerem ibam, sed utrique nesciebamus — ut dictione proposita me probatum praefectus tunc Symmachus mitteret. et ueni Mediolanium ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue ministrabant adipem frumenti tui et laetitiam olei et sobriam uini ebrietatem populo tuo. ad eum autem ducebar abs te\', nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. suscepit me paterne ille homo dei et peregrinationem meam satis episcopaliter dilexit. et eum amare coepi primo quidem non tamquam doctorem ueri, quod in ecclesia tua prorsus desperabam, sed tamquam hominem benignum in me. studiose audiebam disputantem in populo, non intentione, qua debui, sed quasi explorans eius facundiam,
Abbreviated transcription (Latin):
michi : sed subito inquiunt
ne mercedem magistro reddad
conspirant multi adolescentes: et
transferunt se ad alium: desertores
fidei. & quib prae pecuniȩ cari¬
tate. iustitia uilis. ẽ. Oderat etiã
istos cormeũ: quãuis ñ perfecto
odio. Quod enĩ ab eis passurus erã
magis oderam fortassẽ : quã
quod cuilibet inlicita faciebant.
Certe tamen turpes sunt tales &
fornicant᷑ abste. amando uolatica
ludibria tẽporũ. & lucrũ luteũ
qđ cum app̃hendit᷑ manũ inqui¬
nat ⁊ & amplectendo mundũ
fugientem. contẽnendo te manen¬
tem & reuocantẽ. & ignoscentẽ
redeunti ad te meretrici animȩ
humanȩ. Et nunc tales odipra¬
uos & distortos: quamuis eos corri¬
gendos diligam : ut pecuniae
doctrinã ipsam quã discunt prȩ¬
ferant : ei uero. tedm̃ ueritatẽ
& ubertatem certiboni. & pacẽ
castissimã. Sed tunc magis eos
pati nolebã malos ꝓpt̃me : quã
fieri ꝓpt̃ te bonos uolebã. Itaq
postea quã missum . ẽ. a medio¬

Expanded text:
mihi: "sed subito" inquiunt "ne mercedem magistro reddant, conspirant multi adulescentes et transferunt se ad alium, desertores fidei et quibus prae pecuniae caritate iustitia uilis est." oderat etiam istos cor meum quamuis non perfecto odio. quod enim ab eis passurus eram, magis oderam fortasse quam eo, quod cuilibet inlicita faciebant. certe tamen turpes sunt tales et fornicantur abs te amando uolatica ludibria temporum et lucrum luteum, quod cum adprehenditur manum inquinat, et amplectendo mundum fugientem, contemnendo te manentem et reuocantem et ignoscentem redeunti ad te meretrici humanae animae. et nunc tales odi prauos et distortos, quamuis eos corrigendos diligam, ut pecuniae doctrinam ipsam, quam discunt, praeferant, ei uero te deum ueritatem et ubertatem certi boni et pacem castissimam. sed tunc magis eos pati nolebam malos propter me, quam fieri propter te bonos uolebam. Itaque posteaquam missum est a Medio
Abbreviated transcription (Latin):
quiunt: Quid illud Nun¬
quid falsum . ẽ: om̃em natu¬
ram formatã materiã ue
formabilem non. eẽ. nisi ab
illo qui sũme bonus. ẽ. qia
summe: ẽ: Neq hoc nega¬
mus inquiunt. Quid igit᷑
Anillud negatis. sublimẽ
quandã eẽ creaturã tam
casto amore coherentẽ dẽ¬

Expanded text:
quiunt. quid illud? nquiunt. quid illud? num falsum est omnem naturam formatam materiamue formabilem non esse nisi ab illo, qui summe bonus est, quia summe est? "neque hoc negamus" inquiunt. quid igitur? an illud negatis, sublimem quandam esse creaturam tam casto amore cohaerentem de
Abbreviated transcription (Latin):
inau¬
rẽ interiorẽ dicit de uera
aet̃nitate
CREXTORIS.
qđ nequa quã eius sub¬
stantia ꝑtẽpora uariet᷑.
nec eius uoluntas extra
eius substantiã sit : unde
non eũ modo uelle hoc
modo uelle illud. sed se¬
mel & simul & semper
uelle om̃ia quae uult.
Non iterũ & iterũ. neq
nunc ista nunc illa. nec
uelle postea qđ nolebat.
aut nolle qđ uolebat pri¬
us. quia talis uoluntas
mutabilis . ẽ. Et om̃e mu¬
tabile aet̾nũ non ẽ dr̃
Autẽ nr̃. aeternus est :
Itẽ qđ dicit michi in aurẽ
interiorẽ. expectatiore¬
rum uenturarũ fit con¬
tuitus cũ uenerint.
idemq contuitus fit me¬
moria cũ prȩterierin :
Om̃is porro intentio
quȩ ita uariat᷑ mutabilis
est. Et om̃e mutabile ae¬
ternum non. ẽ. ds̃ autẽ
nr̃ a et̃nus. ẽt hȩc colligo
atq: coniungo: & inuenio
non aliqua noua uoluntate
condidisse creaturã: neo
scientiã eius transitoriũ
aliquid pati: Quid ergo
dicetis contradictores: An
falsa sunt ista : Non in¬

Expanded text:
in aurem interiorem dicit de uera aeternitate creatoris, quod nequaquam eius substantia per tempora uarietur nec eius uoluntas extra eius substantiam sit? unde non eum modo uelle hoc modo uelle illud, sed semel et simul et semper uelle omnia quae uult, non iterum et iterum neque nunc ista nunc illa nec uelle postea quod nolebat aut nolle quod nolebat prius, quia talis uoluntas mutabilis est et omne mutabile aeternum . non est; deus autem noster aeternus est. item, quod mihi dicit in aurem interiorem, expectatio rerum uenturarum fit contuitus, cum uenerint, idemque contuitus fit memoria, cum praeterierint: omnis porro intentio, quae ita uariatur, mutabilis est, et omne mutabile aeternum non est: deus autem noster aeternus est. haec colligo atque coniungo et inuenio non aliqua noua uoluntate condidisse creaturam nec scientiam eius transitorium aliquid pati. Quid ergo dicetis, contradictores? an falsa sunt ista? "non" in
Abbreviated transcription (Latin):
Emiserere mei: et exiui¬
di desideriũ meũ. Puto enĩ
qđ non sit de terra: ñ de auro
& argento & lapidib aut
decoris uestib: aut honorib
& potestatib: Aut uolupta¬
tib carnis: neq de necessa¬
riis corpori & huic uitae
peregrinationis nr̃ȩ : quȩ
om̃ia nobis apponuntur.¬
sĩt desideriũ meũ. Narra¬
uer̃ michi iniusti delectati¬
ones: sed ñ ita ut lex tua
dñe : Ecce. unde . ẽ. desideriũ
meũ Vide pater: aspice
spectu miscđiȩ tuȩ inuenire
me gr̃am ante te ut aperi¬
antur pulsanti michi inte¬
riora sermonum tuorum
Obsecro ꝑ dñm nr̃m

Expanded text:
miserere mei et exaudi desiderium meum. puto enim, quod non sit de terra, non de auro et argento et lapidibus aut decoris uestibus aut honoribus et potestatibus aut uoluptatibus carnis neque de necessariis corpori et huic uitae peregrinationis nostrae, quae omsit desiderium meum. Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Ecce unde est desiderium meum. Vide, Pater, aspice,spectu misericordiae tuae invenire me gratiam ante te, ut aperiantur pulsanti mihi interiora sermonum tuorum. Obsecro per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio mutantẽ atq: uari¬
antẽ Et intendi in ipsa cor¬
pora: eorũq mutabilitatẽ
altius inspexi. qua desinuã
eẽ qđ fuerant. & incipiun
eẽ qđ non erant : eundẽq
transitũ deforma in formã
ꝑ informe quiddã fierisus¬
picatus sum non ꝑ omnino
nichil: sed nosse cupiebã. ñ
suspicari: Et si totũ tibi con¬
fiteat᷑ uox & stilus m̃s. qicqͣid
de ista questione enod asti
michi: quis legentiũ capere
durabit : Nec idõ tam̃ ces¬
sabit cormeũ tibi dare ho¬
norem & canticũ laudis:
de his quȩ dictare ñ sufficit
Mutabilitas enĩ rerũ muta¬
bilium ipsã capax. ẽ. for¬
marũ om̃ium: inquas mu¬
tantur resmutabiles.
Et hȩc quid. ẽ : Nunqͥid
animus : Nunquid corpis:
Nunquid species animae
uel comporis si dici posset:
nichil aliquid ẽ & non ẽ.
hoc unde dicere. Et tam̃
iam ut cunq erat: ut spe¬
cies caperet istas uisibiles

Expanded text:
arbitrio mutantem atque variarbitrio mutantem atque variantem, et intendi in ipsa corpora eorumque mutabilitatem altius inspexi, qua desinunt esse quod fuerant et incipiunt esse quod non erant, eumdemque transitum de forma in formam per informe quiddam fieri suspicatus sum, non per omnino nihil: sed nosse cupiebam, non suspicari. Et si totum tibi confiteatur vox et stilus meus, quidquid de ista quaestione enodasti mihi, quis legentium capere durabit? Nec ideo tamen cessabit cor meum tibi dare honorem et canticum laudis de his, quae dictare non sufficit. Mutabilitas enim rerum mutabilium ipsa capax est formarum omnium in quas mutantur res mutabiles. Et haec quid est? Numquid animus? Numquid corpus? Numquid species animi vel corporis? Si diei posset nihil-aliquid et est-non-est hoc eam dicerem; et tamen iam utcumque erat ut species caperet istas visibiles
Abbreviated transcription (Latin):
si totũ confitear tibi
nom̃ audiens & ñ intelli¬
gens. narrantib michieis
qui ñ intelligerent eam.
cũ specieb innumeris et
uariis cogitabã: & idõ non
eam cogitabã. Fȩdas &
horribiles formas ꝑturba¬
tis ordinibus uoluebat
Animus: sed formas tam̃
Et informe appellabã.
ñ quod careret forma: sed
quod talem haberet. ut si
appareret. in solitũ & in¬
congruũ auersaret᷑ sensus
meus : & conturbaretur
infirmitas hominis ue
rum autẽ illud̃ cogitabã:
non priuatione om̃is formȩ
Sed cõparatione formosi¬
orum erat informe et
suadebat ueraratio. ut om̃is
formȩ qualescunq reliqias
om̃ino detraherẽ. si uellẽ
prorsus informe cogitare :¬
& ñ poterã Citius enim
non ẽẽ censebã. qđ om̃i for¬
ma priuaret᷑ quã cogita¬
bã. quiddã in forme. et
nichil formatũ nec ni¬
chilanforme ꝓpenichil
Et cessauit mens mea int̃¬
rogare hinc sp̃m meum.¬
plenũ imaginib: forma¬
torum corporũ : & eas pro

Expanded text:
si totum confitear tibi nomen audiens et non intelligens narrantibus mihi eis qui non intelligerent, eam cum speciebus innumeris et variis cogitabam et ideo non eam cogitabam: foedas et horribiles formas perturbatis ordinibus volvebat animus, sed formas tamen, et informe appellabam non quod careret forma, sed quod talem haberet, ut si appareret, insolitum et incongruum aversaretur sensus meus et conturbaretur infirmitas horum autem illud quod cogitabam non priuatione omnis formae, sed conparatione formosiorum erat informe, et suadebat uera ratio, ut omnis formae qualescumque reliquias omnino detraherem, si uellem prorsus informe cogitare et non poteram; citius enim non esse censebam, quod omni forma priuaretur, quam cogitabam quiddam inter formam et nihil nec formatum nec nihil, informe prope nihil; et cessauit mens mea interrogare hinc spplenum imaginibus formatorum corporum et eas pro
Abbreviated transcription (Latin):
unde etiã uindictȩ auiditas
oritur. Et tam̃ incuncta
haec adipiscenda non.ẽ egre¬
diendum abste dñe. neque
deuiandũ alege tua. Et uita
qua hic uiuimus habet ille¬
cebram suã: ꝓpterquendã
modũ decoris sui. & conue¬
nientiam cũ his om̃ib: infimis
pulchris. Amicitia quoq
hominũ caro nododulcis. ẽ.
ꝓpter unitatẽ de multis
animis. Propter uniuersa
haec atq huiusmodi pec¬
catum admittitur : dum
immoderata in ista inelina¬
tione cũ extrema bona sint.
meliora & summa deseron
enĩ & haec ima delectatio¬
nes: sed non sicut ds̃ m̃s qui
fecit om̃ia : quia in ipsõ
delectatur iustus. & ipse
est deliciae rector corde
Cum itaq de facinore quȩ¬
ritur qua causã factũ sit.
credi non solet: nisi cum
appetitus ad ipiscendi ali¬
cuius illorum bonorõ quȩ
infima diximus esse potu¬
isse apparuerit. aut me¬
tus amittendi. Pulchra
sunt enĩ & decora prae

Expanded text:
unde etiam uindictae auiditas unde etiam uindictae auiditas oritur: et tamen in cuncta haec adipiscenda non est egrediendum abs te, domine, neque deuiandum a lege tua. et uita, quam hic uiuimus, habet inlecebram suam propter quendam modum decoris sui et conuenientiam cum his omnibus infimis pulchris. amicitia quoque hominum caro nodo dulcis est propter unitatem de multis animis. propter uniuersa haec atque huius modi peccatum admittitur, dum inmoderata in ista inclinatione, cum extrema bona sint, meliora et summa deseruntenim et haec ima delectationes, sed non sicut deus meus, qui fecit omnia, quia in ipso delectatur iustus, et ipse est deliciae rectorum corde. Cum itaque de facinore quritur, qua causa factum sit, credi non solet, nisi cum appetitus adipiscendi alicuius illorum bonorum, quae infima diximus, esse potuisse adparuerit aut metus amittendi. pulchra sunt enim et decora, qua
Abbreviated transcription (Latin):
lentiae more in areis pro¬
duxeramus: & abstulimꝰs
inde onert ingentia. non
ad nst̃is epulas: sed uel proi¬
cienda porcis etiã si aliqͥd
inde comedimus : dũ tam̃
fieret a nobis. quod eo libe¬
ret quo non liceret. Ecce
cor meũ d̃ m̃s ecce cor meũ
quod misertatus es in imo
abrssi. Dicat tibi nunc ecce
cor meũ quid ibi quaerebat.
ut eẽm gratis malus : et
malitiue meȩ causa nulla
esset nisi malitia. Foeda
erat : & amaui eã Amaui
perire. a maui defertũ meũ.
non illud ad quod deficiebã
sed defectũ meũ ipsũ amaui:
turpis animȩ & dissiliens
a firmamento tuo in exter¬
minium: non dedecore ali¬
quid sed dedecus appetexs
Et enim species. ẽ. pulchris
corporib. & auro & argen¬
to & om̃ib : & in contactu
carnis congruentia ualet
plurimũ : cȩterisq: sensib
est sũa cuiq accommodata
modificatio corporm
Habet etiã honor tempo¬
ralis & imperitandi atq
superandi potentia suũ decis:

Expanded text:
lentiae more in areis prolentiae more in areis produxeramus, et abstulimus inde onera ingentia non ad nostras epulas, sed uel proicienda porcis, etiamsi aliquid inde comedimus, dum tamen fieret a nobis quod eo liberet, quo non liceret. ecce cor meum, deus, ecce cor meum, quod miseratus es in imo abyssi. dicat tibi nunc ecce cor meum, quid ibi quaerebat, ut essem gratis malus et malitiae meae causa nulla esset nisi malitia. foeda erat et amaui eam; amaui perire, amaui defectum meum, non illud, ad quod deficiebam, sed defectum meum ipsum amaui, turpis anima et dissiliens a firmamento tuo in exterminium, non dedecore aliquid, sed dedecus appetens. Etenim species est pulchris corporibus et auro et argento et omnibus, et in contactu carnis congruentia ualet plurimum ceterisque sensibus est sua cuique adconmodata modificatio corporum; habet etiam honor temporalis et imperitandi atque superandi potentia suum decus,
Abbreviated transcription (Latin):
meoñ Relaxabantur etiã
michi ad ludendũ habenue
ultra temperamentũ saeueri¬
tatis in dissolutionẽ affectio¬
num uariarum : & in om̃ib
erat caligo intercludens mi¬
chi dĩm̃s serenitatẽ uerita¬
tis tuae: & prodibat tan¬
quam ex adipe iniquitas
mea Furtum certe pu¬
nit lex tua dñe & lex sc̃ri¬
pta in cordib hominũ : quã
ne ipsã quidem delet iniqui¬
tas: Quis enĩ fur aequo ani¬
mo furem patitur : Nec
copiosus ad actum in opia
Et ego furtũ facere uolui
& feci: nulla cõpulsus ue¬
gestate : nis̃ penuria & fasti¬
dio iustitiue. & sagina ini¬
quitatis Nam id furatus
sum quod michi abundabat
& multo melius⁊ nec ea
re uolebã frui quã furto ap¬
petebã: sed ipsõ furto & pec¬
cato. Arbor erat pyrus in
uicinia nr̃ae uineae: pomis
onusta nec forma nec saporẽ
illecebrosis. Ad hanc exeu¬
tiendã atq asportandã.
nequissimi adolescentuli
perreximus nocte intem¬
pesta. quousq ludũ de pesti¬

Expanded text:
meorum. relaxabantur etiam meorum. relaxabantur etiam mihi ad ludendum habenae ultra temperamentum seueritatis in dissolutionem afflictionum uariarum, et in omnibus erat caligo intercludens mihi, deus meus, serenitatem ueritatis tuae, et prodiebat tamquam ex adipe iniquitas mea. Furtum certe punit lex tua, domine, et lex scripta in cordibus hominum, quam ne ipsa quidem delet iniquitas: quis enim fur aequo animo furem patitur? nec copiosus adactum inopia. et ego furtum facere uolui et feci nulla conpulsus egestate nisi penuria pt, fastidio iustitiae et sagina iniquitatis. nam id furatus sum, quod mihi abundabat et multo melius, nec ea re uolebam frui, quam furto appetebam, sed ipso furto et peccato. arbor erat pirus in uicinia nostrae uineae pomis onusta nec forma nec sapore inlecebrosis. ad hanc excutiendam atque asportandain nequissimi adulescentuli perreximus nocte intempesta, quo usque ludum de pesti
Abbreviated transcription (Latin):
mis & unguentis p̃tiosis: et
in umbilico eius quo tenaci¬
us hererem calcabat me
inimicus in uisibilis. & seduce¬
bat me. quia ego seductilis
eram. Non enĩ & illa quae
iã de medio babylonis fuge¬
rat. sed ibat in oȩteris eius
tardior. mater carnis meȩ
sicut monuit me pudicitiã:
ita curauit quod de me aui-¬
ro suo audierat: iamque
pestilentiosum & in poste¬
rum periculo sũ sentiebat.
cohercere termino coniu¬
galis affectus : si resẽcari
aduiuum non poterat
Non curauit hoc:quia metus
erat ne impediretur sp̃esmea
compede uxoria: non spes
illa quã inte futuri saeculi
habebat mat̾. sed ip̃es litte¬
rarũ : quas ut nossem nimis
uolebat parens uterq Ille. qr
dete prope nichil cogitabat :
de me autẽ in ania: illa
autẽ quia non solũ nullo de¬
trimento sed etiam non nul¬
lo adiumento ad te ad ipiscen¬
dum ꝓfutura existimabat
usitata illa studia doctri¬
nae: Ita enĩ conicio. recoleas
ut possum mores parentũ

Expanded text:
mis et unguentis pretiosis. et mis et unguentis pretiosis. et in umbilico eius quo tenacius haererem, calcabat me inimicus inuisibilis et seducebat me, quia ego sednctilis eram. non enim et illa, quae iam de medio Babylonis fugerat, sed ibat in ceteris eius tardior, mater carnis meae, sicut monuit me pudicitiam, ita curauit quod de me a uiro suo audierat, iamque pestilentiosum et in posterum periculosum sentiebat cohercere termino coniugalis affectus, si resecari ad uiuum non poterat. non curauit hoc, quia metus erat, ne inpediretur spes mea conpede uxoria, non spes illa, quam in te futuri saeculi habebat mater, sed spes litterarum, quas ut nossem nimis uolebat parens uterque, ille, quia de te prope nihil cogitabat, de me autem inania, illa autem, quia non solum nullo detrimento, sed etiam nonnullo adiumento ad te adipiscendum futura existimabat usitata illa studia doctrinae. ita enim conicio recolens, ut possum, mores parentum
Abbreviated transcription (Latin):
maximeq ne adulterarem
cuiusquã uxorem: Qui mi¬
chi monitus muliebres i¬
debantur. quib obtempe¬
rare erbescerem: illi autẽ
tui erant & nesciebã: et te
tacere putabã. atq illã loqͦi
ꝑquã michi tu non tacebas:
Et in illa contẽnebaris a me fi¬
lio eius. ifilio Ancillae tuae.
seruo tuo. sed nesciebã : et
prȩceps ibam. tanta cȩcitate.
ut inten coaetaneos meos pu¬
deret me minoris dedecoris :
qm̃ audiebã eos iactantes fla¬
gitia si: & tanto glorian¬
tes magis. quanto magis tur¬
pesessent. Et. libebat facere.
non solũ libidine facti. uer̃
etiam laudis. Quid dignũ
est̃ uit ilperatione. nistuitiũ :
Egone cutuperarer. uitiosior
fiebam: & ubi non suberat qͦo
ad misso uequarer perditis:
fingebã mefecisse qđ non fece¬
ram  ne uiderer abiectior.
quo eyt̃ innocentior: & ne
uilior haberer: quo eram
castior: Ecce cũ quib co¬
mitib: iter agebã platearũ
babrloniae : & uolutabar
in coeno tanquã incinamo¬

Expanded text:
maximeque ne adulterarem maximeque ne adulterarem cuiusquam uxorem. qui mihi monitus muliebres uidebantur, quibus obtemperare erubescerem. illi autem tui erant, et nesciebam et te tacere putabam atque illam loqui, per quam mihi tu non tacebus, et in illa contemnebaris a me, a me, filio eius, filio ancillae tuae, seruo tuo. sed nesciebam et praeceps ibam tanta caecitate, ut inter coaetaneos meos puderet me minoris dedecoris, quoniam audiebam eos iactantes flagitia sua et tanto gloriantes magis, quanto magis turpes essent, et libebat facere non solum libidine facti uerum etiam laudis. quid dignum est uituperatione nisi uitium? ego, ne uituperarer, uitiosior fiebam, et ubi non suberat, quo admisso aequarer perditis, fingebam me fecisse quod non feceram, ne uiderer abiectior, quo eram innocentior, et ne uilior haberer, quo eram castior. Ecce cum quibus comitibus iter agebam platearum Babyloniae et uolutabar in caeno eius tamquam in cinna
Abbreviated transcription (Latin):
in balneis uidit pubescen¬
tem. & inqui eta indistũ
adolescentia : quasi iã ex hoc
innepotes gestiret. gaudens
matri indicauit: gaudens ui¬
nolentia in qua te iste mundis
oblitus . ẽ. creatorem suũ. et
creaturã tuã ꝓteamauit. de
uino inuisibili peruersȩ atq
inclinatȩ inima uoluntatis
suce. Sed matris inpectore
lam inchoaueras templũ tuũ.
& exordiũ scȩ̃ habitationis
tuae. Nam ille ad huc ca¬
thecuminus: & hoc recens
eritt : Itaq illa exiluit.
pia trepidatione ac tremore:
et quamuis michi nondũ
fideli timuit tam̃ uias
distortas in quib: ambulant
qui ponunt ad te tergum
& non faciem. Ei michi:
& addeo dicere tacuisse te
ds̃is cum irem abste longi¬
us: Ita netu tacebastũne
michi. Et cuius erant nisi
tua uerba illa ꝑmatrẽ meã
fidelem tuã quae cantasti
in aures meas. Nec inde
quicquã descendit in cor ut
facerem illud: Volebat
enĩ illa. & secretũ memini
ut monuerit cũ sollicitudi¬
ne ingenti ne fornicarer:

Expanded text:
in balneis uidit pubescenin balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri indicauit, gaudens ninulentia, in qua te iste mundus oblitus est creatorem suum et creaturam tuam pro te amauit, de uino inuisibili peruersae atque inclinatae in ima uoluntatis suae. sed matris in pectore iam inchoaueras templum tuum et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus et hoc recens erat. itaque illa exsiluit pia trepidatione ac tremore et quamuis mihi nondum fideli, timuit tamen uias distortas, in quibus ambulant qui ponunt ad te tergum et non faciem. Ei mihi! et audeo dicere tacuisse te, deus meus, cum irem abs te longius?, itane tu tacebus tunc mihi? et cuius erant nisi tua uerba illa per matrem meam, fidelem tuam, quae cantasti in aures meas? nec inde quicquam descendit in cor, ut facerem illud. uolebat enim illa, et secreto memini, ut monuerit cum sollicitudine ingenti, ne fornicarer
Abbreviated transcription (Latin):
tula cunq ex particula
incidere potest in istasmeas
litteras: Et ut quid hoc :
ut uidelicet ego R quisqͦis
haec legit. cogitemus de qͣa
ꝓfundo clamandũ sĩt ad
te: Et quid propius aurib
tuis. si cor confitens & uita
exfide .ẽ: Quis enĩ non
extollebat laudib tunc
hominem patrem meũ qđ
ultra uires rei familiaris
suue impenderet filio.
quicquid etiã longe pere¬
grinanti studior̃ causã opꝰ
esset: Multorũ enĩ ciuiũ
longe opulentiorũ nullũ
tale negociũ pro liberis
erat : cum interea non
satageret idem pat̃ qualis
crescerem tibi. aut quã
castus essem : dũ modo ẽẽm
disertus: uel desertus poti¬
us acultura tua ds̃. qui es
unus uerus ae bonus dñs agri
tui cordis mei. Sed ubi
sexto illo & decimo annol
int̃posito otio ex necessitate
domestica. feriatus ab om̃i
schola cũ parentib essẽ cȩ¬
pi. excesser̃ caput meum
uepres libidinũ. & nulla
erat eradicans manus.
Quin immo ubi me ille pat̃

Expanded text:
tulacumque ex particula tulacumque ex particula incidere potest in istas meas litteras. et ut quid hoc? ut uidelicet ego et quisquis haec legit cogitemus, de quam profundo clamandum sit ad te. et quid propius auribus tuis, si cor confitens et uita ex fide est? quis enim non extollebat laudibus tunc hominem patrem meum, quod ultra uires rei familiaris suae impenderet filio, quidquid etiam longe peregrinanti studiorum causa opus esset? multorum enim ciuium longe opulentiorum nullum tale negotium pro liberis erat, cum interea non satageret idem pater, qualis crescerem tibi aut quam castas essem, dummodo essem disertus uel desertas potius a cultura tua, deus, qui es unus uerus et bonus dominas agri tui, cordis mei. Sed ubi sexto illo et decimo anno interposito otio ex necessitate domestica feriatas ab omni schola cum parentibus esse coepi, excesserant caput meum uepres libidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã praet̃ te dñe. prȩt̃
de qui fingis dolorem inprȩ¬
ceptd̃: & ꝑcutis ut sanes:
& occidis nos. ne moriam᷑
abste. Vbi erã & quam
longe exulabã a deliciis do¬
mus tuȩ: Anno illo sexto
decimo aetatis carnis meȩ:
cũ accepit in me sc̃eptrum
& totas manus ei dedi uesa¬
nia libidinis licentiosae
per dedecus humanũ, illi¬
cite autẽ ꝑleges tuas: non
fuit cura meor̃ ruentẽ ex¬
cipere mema trimonio: sed
cura fuit tantũ ut discerem
sermonẽ facere quã optimũ.
& persuadere dictione
missa erant studia mea:
dũ michi reducto amadau¬
ris in qua uicina urbe
iã coeperam litteraturȩ
atq oratoriue ꝑcipiendȩ
gratia peregrinari. lon¬
ginquioris apud harta¬
ginem peregrinationis
sumptus prȩparabant᷑ .:
animositate magis quã
opibus patris. municipis
thagastensis ad modum
teniuis. Cui naryo hȩc
Neq enĩ tibi ds̃ m̃s: sed
apud te narro hȩc generi
meo. generi humano: quan¬

Expanded text:
quidquam, praeter te, Domine, praeter quidquam, praeter te, Domine, praeter te qui fingis dolorem in praecepto , et percutis ut sanes, et occidis nos ne moriamur abs te . Ubi eram, et quam longe exsulabam a deliciis domus tuae, anno illo sexto decimo aetatis carnis meae, cum accepit in me sceptrum, et totas manus ei dedi, vesania libidinis, licentiosae per dedecus humanum, illicitae autem per leges tuas? Non fuit cura meorum ruentem excipere me matrimonio; sed cura fuit tantum ut discerem sermonem facere quam optimum, et persuadere dictione.rmissa erant studia mea, dum mihi reducto a Madauris, in qua vicina urbe jam coeperam litteraturae atque oratoriae percipiendae gratia peregrinari, longinquioris apud Carthaginem peregrinationis sumptus praeparabantur, animositate magis quam opibus patris, municipis Thagastensis admodum tenuis. Cui narro haec? Neque enim tibi, Deus meus: sed apud te narro hmeo, generi humano, quan