comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent eqͣles: S immensã humiliationẽ captȩ
& oppresse gentis: uoluit scriptura hoc uerbo
ad cuinular: ut diceret coequatos eos cerre:
qͣsi ad eo essent euirati atq contempti: ut in nul¬
lo ampliꝰ homines interra de gentes quã terra
ea quȩ nullos hab̾et homines possent ualere:
Cuius modi locutionis plura habes. exempla in
scͥpturis : qͣle illud euangłii :Sunt aũt & alia
multa quȩ fẽc̃ tħs : qͦsi scribant᷑ ꝑ singła : nec
ipsũ arbitror mundũ caꝑe: eos qͥscribendi st̃
libros: Iuomͦ eñi ñ caꝑet mundus libros qui
scribi potiussent in mundo : seo ad insimiandam
magnitudinẽ ac multitudinẽ oꝑum dñi : tali
illud & scłarium litteraꝵ : qͥ candore niues.
ante irent cursib auras: Qd aut̃ mensos eos
funiculo dix̃. funiculũ allegorioe ꝓsorte po¬
suit : eo qđ funiculo soleant a groꝵ spatia me¬
ciri: Unde scͥptũ ẽ. & sorte diuisit eis terrã in
funiculo distributionis. Significat aut̃ qđ tam

Expanded text:
les; sed immensam humiliationem captae et expressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae: quasi adeo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes, quam terra ea quae nullos haberet homines, possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale illud Evangelii: « Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . » Quomodo enim caperet mundus libros, qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali illud et saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensos eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, ex quod funiculo soleant agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: « Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . » Significat autem quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
missione ꝓmissa ẽẽ credant᷑: mulcominus ltaq
cuiꝰ lib&ꝰ regis alterius. ñ eñi qͥs quã eoꝵ in tans¬
ta quanta ille pacȩ regnauit: Nec unꝗͣ om̃ino
gens illa ita regnũ tenuit. ut sollicita ñ fuerto
ne hostib sub deretur quia in tanta mutabili¬
tate rerũ humanaꝵ nulli aliquando popło con¬
cessa ẽ. tanta securitas ut hiuc uitę hostiles
ñ formidaret in cursus: Locus gͦ q̃ ꝓmitat cam¬

Expanded text:
romissione promissa esse credantur: multo minus itaque romissione promissa esse credantur: multo minus itaque cujuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnavit; nec unquam omnino gens illa ita regnum ne hostibus subderetur, quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut hujus vitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo ist
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ bonũ qͥsquis in hoc scło & in hac terra
sꝑat᷑: in sipient̃ sapit: Antȩ qͥs piam putabit in pa
ce salomonis id ẽẽ completum: pacẽ qͥppe illã
scriptura in unbra futuri excellenti p̃dicatio¬
re conmendat: Cui suspitioni uigilant̾ occur¬
sum ẽ.Cum postea quã dictum ẽ. & non appo¬
net filius iniqͥtatis humiliare eũ. continuo
sub iunctũ ẽ: Sic̃ abinitio adieb qͥb constaui
udices suꝑ popłm meũ isrł ludices namq pͥus
quam reges ibi esse cȩpissent suꝑ illũ popłm fue¬
rant constituti : ex quo terrã ꝓmissionis accepit:
& utiq humiliabat eũ filius iniqͥtatis. hoc est hostis
alienigena ꝑ in terualla tempoꝵ quib legunt᷑
paces alternasse cum bellis & in ueniuntur illuc
pacis tempora ꝓlixiora quã salomon habuit. qui
quadraginta regnauit annos: Nam sub eo ludi¬
cȩ qͥ est appellatus a hod. octoginta anni pacis
fuer̃: Ab sit gͦ ut salomonsis tempora in hac ꝓ¬

Expanded text:
magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuosubjunctum est: « Sicut ab initio a diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. » Judices namque prius quam reges ibi esse coeperunt, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est, hostis alienigena per intervalla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis, et inveniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta regnavit annos. Nam sub eo judice, qui est appellatus Ahod, octoginta anni pacis fuerunt . Absit ergo ut Salomonis tempora in hac p
Abbreviated transcription (Latin):
qđ xp̃s om̃s quos dẽ unuisis gentib conuocat
ad fidẽ suã : alios auri loco: hoc ẽ sensu sprita¬
li p̃claros: alios argenti. hoc : eloquentiȩ nitore
splendentes: alios uero p̃dicationȩ diuina so¬
noros scĩficat dño: ut in eius tab̾nado fidelit̃
deseruientes: ipsius ministerio : ineternum
decentissime per fungantur:
ecit quoq sibi dauio nom̃ cũ reu̾teret᷑
capta sẏria in ualde salinarũ: cesis decẽ¬
& octo milib fecisse nom̃ sibi dr̃: quia in ual¬
le salinaꝵ cesis decem & octo milib: Crexit
sibi forncẽ tͥumphalem :. fec̃ etiam sibi nom̃
quia uicta syria damasci & syria soba: ere¬
xisse sibi dr̃ alceram fornioẽ tͥumphalem:
& siquẽ mouet qđ implerisq latinoꝵ codicibus
inuenit᷑. aauid ñ decẽ & octo milia in ualle salina¬

Expanded text:
s omnes quos de universis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur. « Fecit quoque sibi David nomen, cum reverteretur, capta Syria in valle Salinarum caesis deceta Syria. Fecisse sibi nomen dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur David n
Abbreviated transcription (Latin):
ab. uero duodeci nulia sic̃ in titulo. Luiii. psalmi
scͥbit᷑: Quid in ꝑcussa ad auid multitudine in ual¬
le salinaꝵ de signat᷑: nisi qͥa redẽptor nr̃ sui exami¬
nis districtione inhis qͥ de illo pͣua sentuint stultici¬
am in mod̾ati saporis extinguit: unde & ꝑ quẽdã
sapientẽ dr̃ cor diũ male habebit innouissimo:
& qͥ amrait ꝑicłm ĩ illo ꝑibit: Filii aũt dd sac̾dotes¬

Expanded text:
almi scribitur. Quid in percussa a David multitudine in valle Salinarum designatur, nisi quia Redemptor noster sui examinis districtione, in his qui de illo prava sentiunt, stultitiam immoderati soporis exstinguit? Unde et per quemdam sapientem dicitur: « Cor durum male habebit in novissimo, et qui amat periculum, in illo peribit
Abbreviated transcription (Latin):
de domo saul seruus nomine siba: Iuẽ c̃ uocass
rex adse : dix̃ ei : Tu nees siba . & ille respondit : go
mo saul ut faciam c̃ eo miscłiam deiꝰ. Dixitq siba
regi Suꝑ ẽ filius ionatdan debił pedib: Ecce
dđ ñ oblitus uiram̃ti ac federis sui qđ cũ ionathas
olim pepigerat : seo miscdiam quã patri ꝓmiserat:
ĩ pleuit in filio: queres & fidelitatẽ ꝓbauit. scđm
hystoriã in iuiro: & sacͣmentũ iu̾sta allegoriã often-¬
rare: Nec non & in suꝑiorib cõmemoratũ ẽ: iora¬

Expanded text:
de domo Saul, servus nomine Siba: quem cum vocasset rex ad se, dixit ei: Tune es Siba? et ille respondit: Ego iam Dei? Dixitque Siba regi; Superest filius Jonathan, debilis pedibus. » Ecce David non oblitus juramenti ac foederis sui, quod cum Jonatha olim pepigerat : sed misericordiam, quam patri promiserat, implevit in filio. Quae res et fidelitatem probavit secundum historiam in viro, et sacramenta juxta allegoriam ostenrare, nec non et in superioribus commemoratum est Jona
Abbreviated transcription (Latin):
qui effussus ẽ suꝑ terrã: a sanguine abeł iusti usq
ao sangiuraẽ ⁊ achirie filii barachie: Nedeficiat de
domo ĩstius ioab fluxum seminis sustinens id est
uariis desideriis diffluens: quia in uoluptatib
istius uitȩ cales cotam spem suam ponunt: ubi
& lepsi st̃ cenentes fusum: io est uariis erroribus
maculati in stabilitatẽ heresis ac munaani luxuꝰ
sequentes: qͥ uixta desicdia cordis sui coaceruabuns
sibi magistros prurientes qui dẽ aurib. & aue¬
ritate auditum auertent : Ibi etiam ñ deficient
cadens gladio & in digens pane: quia cum pane
illo qui de cȩlo descendit semꝑ egent: & non refici
abeo merent᷑: future ultionis gladium ñ euadent
naia.in giessi st̃ feruenti die domũ hyboseth:
qui dormiebat suꝑ stratũ sium meridie In gressi

Expanded text:
effusus est super terram, a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae . » Nec deficiat de domo istius Joab, fluxum seminis sustinens, id est, variis desideriis diffluens, quia in voluptatibus istius vitae tales totam spem suam ponunt, ubi et leprosi sunt tenentes fusum, id est, variis erroribus maculati, instabilitatem haeresis ac mundani luxus sequentes, « Qui juxta desideria cordis sui coacervabunt sibi magistros, prurientes quidem auribus, et a veritate auditum avertent. » Ibi etiam non deficiet cadens gladio, et indigens pane, quia cum pane illo qui de coelo descendit semper egent, et non refici ab eo merentur, futurae ultionis gladium non evadent.anae, ingressi sunt ferventi die domum Isboseth, qui dormiebat super stratum suum meridie. Ingressi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi regnasse narrat᷑: psalmꝰ etiam septuagẽ¬
simꝰ pͥmꝰ atulo nominis eiꝰ in scriptus ẽ: in qͦ
cam multa dicunt᷑: quȩ omĩno ei conuenue ñ
possunt: dño aũt xp̃o aptissuma ꝑspicuitate con¬
ueniunt ut eudenter appareat qđ in illo figura
qͣlisc̾q obunbrata sit in isto aũt ipsa ueritas p̃sen¬
tata: Hocũ ẽ enĩ qͥb terminis regnũ conclusũ sue¬
rat salomonis & tam̃ in eo psalmo legit᷑ ut alia ta¬
seam: Dominabitꝰ amari usq ad mare & a flumine
usq ad terminos orbis terie. Quod in xp̃o uidemꝰ
ĩ pleri. a flumine qͥppe dñandi sumpsit exordiũ
ubi baptizatus a iołe eo de monstrante cepit agnos¬
ci a discipłis. qͥ ñ solũ magistrũ uerũ etiã dñm
apellau̾unt. nec ob aliud uiuente ad huc patre suo
da regrare salomoi cepit : qđ nulli regũ illoꝵ
contigit: Nisi ut hinc quoq satis eluceat᷑ ñ ẽẽ ipsũ

Expanded text:
ubi regnasse narratur, psalmus etiam septuageubi regnasse narratur, psalmus etiam septuagesimus primus titulo nominis ejus inscriptus est: in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei convenire non possunt, Domino autem Christo aptissima perspicuitate conveniunt, ut evidenter appareat, quod in illo figura qualiscunque adumbrata sit; in isto ipsa veritas praesentata. Notum est enim quibus terminis regnum conclusum fuerit Salomonis: et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam: Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae: quod in Christo videmus impleri. A flumine quippe dominandi sumpsit exordium, ubi baptizatus a Joanne, eodem monstrante coepit agnosci a discipulis, qui eum non solum Magistrum, verum etiam Dominum appellaverunt: nec ob aliud, vivente adhuc patre suo David, regnare Salomon coepit, quod nulli regum illorum contigit, nisi ut hinc quoque satis eluceat, non esse ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Non hinc oebemꝰ ambigere: cũ in xp̃o dño nr̃o
rimus ista cõpleri. nec uane atq in anit̃ hic aliũ
aliquẽ reqͥramꝰ. sic̃ carrales udei Nam & ipsi
usq ad eo filiũ quẽ loco isto regi dđ ꝓmissum
legunt in tellegunt ñ fuisse salomõnẽ: ut eo qͥ
ꝓmissus ẽ. tanta iam manifestatione. de clarato :
ad huc mirabili cecitate alium sꝑare se dicant
facta ẽ qͥdẽ ñ nulla imago rei futurȩ etiã insa¬
lomone: in eo qd templũ edificauit & pacẽ ha¬
buit scđm nom̃ suũ: Salomos qͥppe: pacificꝰ
ẽ. latinȩ & in exordio regni sui: mirabilit̃.
laudabił fuit : S eadẽ sua ꝑsona ꝑ unbr̃ã futu¬
ri: p̃nuntiabat etiam ipse xp̃m dñm: Non exi¬
belut: Unde quȩdã de illo ita scripta sunt: qͣside
ipso ista p̃dicta sint. dũ scripturr sc̃a etiam
reb gestis ꝓpħan s quodã mͦ in eo figurã delina¬
at fu̾turoꝵ:. Nam p̃ter libros diuinę hystoris

Expanded text:
Non hic debemus ambigere, cum in Christo Domino Non hic debemus ambigere, cum in Christo Domino rimus ista compleri, ne vane atque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Judaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi David promissum legunt, intelligunt non fuisse Salomonem, ut eo qui promissus est, tanta jam manifestatione declarato, adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificavit, et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est Latine, et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit: sed eadem sua persona per umbram futuri, praenuntiabat etiam ipse Christum Dominum, non exhibebat. Unde quaedam de illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint, dum Scriptura sancta etiam rebus gestis prophetans, quodam modo in eo figuram delineat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae,
Abbreviated transcription (Latin):
bo regnũ eius Hic edificabit domũ nomini mo:
& dirigã tronũ illius usq in ȩternũ: Ego ero illi im
patrẽ : & ille erit mͥ infiliũ: cum uenit iniqͥtas eiꝰ
redarguam illum in uirga uiroꝵ & in plagis filioꝵ
hominũ: Misca̾iã aut̃ meã ñ amouebo abeo sic̃
amoui aqbusdã quos amoui afacie mea. & fideł¬
erit domus eius &e regnũ eius usq in eternum
Hanc tam grandẽ ꝓmissionẽ qͥ putat in salomone
fuisse cõpletam: multũ e̾rat: Actendit eñi qđ dic¬
tum ẽ: hic ȩdificabit michi domũ: qm̃ salomos
templũ illud nobilȩ struxit: & ñ ad tendit qđ
dic̃: fideł erit domꝰ ciꝰ & regnũ eiꝰ usq in ȩternũ
corã me Attendat gͦ & aspiciat salomonis doniũ:.
plenã mulierib alienigenis colentib deos fal¬
sos: & ipsũ ab eis regẽ aliqͣdo sapientẽ : in eandẽ
ydolatriam seductum acq de iectũ. & ñ audeãt
existimare dm̃ ł hoc ꝓmissise mendacit᷑: ł calem

Expanded text:
ic aedificabit domum nomini meo, et dirigam thronum illius usque in aeternum. Ego ero illi in patrem, et ille erit mihi in filium. Et cum venerit iniquitas ejus, redarguam illum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum. Misericordiam autem meam non amovebo ab eo, sicut movi a quibusdam, quos amovi a facie mea. Et fideerit domus ejus, et regnum ejus usque in aeternum Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse cotum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomon templum illud nobile struxit et non attendit, quod dicit: Fidelis erit domus ejus, et regnum ejus usque in aeternum coram me . Attendat ergo et aspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis colentibus deos falsos, et ipsum ab eis regem sapientem in eamdem idololatriam seductum atque dejectum, et non audeat existimare Deum vel hoc promisisse mendaciter, vel talem
Abbreviated transcription (Latin):
dib: Ubi habitet in et̃nũ popłs cũ dõ & in deo
suo & ds̃ cum popło atq in popło suo. lta ut ds̃
sit implens popłm suũ & popłs plenus deo suo &
ds̃ erit om̃ia in om̃ib ipse impace p̃miũ. qͥuir¬
tus inbello. ideo cum scdđ̃m septuaginta in uerb̾
dauid qm̃ tu dñs om̃ipotens ds̃ isrł reuelasti au-¬
rem serui tui dicens. domũ ȩdificabo tibi. & hane
eñi domũ & nos edificabimꝰ benȩ uiuendo & ds
ut bene uiuamꝰ opitulando Iuia nisi dñs edifi¬
cauerit domũ inuano laborant edificantes eam
Cuiꝰ domꝰ cum uen̾it ultima dedicatio: cunc fiet
illud qđ hic ꝑnathan locutus ẽ ds dicens. & ponã
loc̃ popło meo isrł. & plantabo illũ & in habitabit
scorsum & ñ sollicitus erit ult & ñ apponet filiꝰ

Expanded text:
dibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo, et in Deo dibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo, et in Deo suo, et Deus cum populo, et in populo suo: ita ut Deus sit implens populum suum et populus plenus Deo suo, « Et Deus erit omnia in omnibus . » Ipse in pace praemium, qui virtus in bello. Ideo cum secundum Septuaginta in verbis Dauid: Quoniam tu Dominus omnipotens Deus Israel, reuelasti aurem serui tui dicens: Domum aedificabo tibi. Hanc enim domum et nos aedificamus bene uiuendo, et Deus ut bene uiuamus opitulando; quia nisi Dominus aedificauerit domum, in uanum laborant aedificantes eam. Cuius domus cum uenerit ultima dedicatio. tunc fiet illud, quod hic per Nathan locutus est Deus dicens: Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo illum, et inhabitabit seorsum, et non sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ cuũ post te aliuis pacisicꝰ intellegit᷑ ẽẽ ꝓmissus
qͥ ñ ante sic̃ iste seo post mortẽ dd p̃nuntiatus ẽ. sus¬
citandus quã lib& eñi longo int̾posito tempore. xp̃s
iħs ueniret. ꝓcul dubio post mortẽ regis dauid.
cui sic ẽ ꝓmissus eũ uenire oportelat qͥ edificaret
domũi deo ñ de lignis & lapidib sed de hominib
qͣlem illũ edificare gaudemꝰ. Huic eñi domui
non ad aliquod tempꝰ qͣlis dieb salomonis appa-¬
rut: sed in eternũ sꝑanda ẽ. in qua certissima spe.
dicit᷑ fiat fiat. sic̃ impsalmo lxxxuii. scriptũ¬
Iilius eni spei ẽ confirmatio uerbi huiꝰ lteratio. hoc
gͦ in tellegens dauidait in scd̾o regnoꝵ libra & lo
cutus es ꝓdomo serui tui in longinquũ. Ideo aũt
post paululũ ait: Nunc in cipe & benedic donũ
serui tui usq in ecernũ & cęt̾aꝰ quia cunc geniturꝰ
erat filiũ ex quo ꝓgenies eius duceretur ad xp̃m
ꝑ quẽ futura erat domus eiꝰ ȩterna eadẽq domꝰ

Expanded text:
alius pacificus intellegitur esse promissus, qui non ante, sicut iste, sed post mortem Dauid praenuntiatus est suscitandus? Quamlibet enim longo interposito tempore Iesus Christus ueniret, procul dubio post mortem regis Dauid, cui sic est promissus, eum uenire oportebat, qui aedificaret domum Deo, non de lignis et lapidibus, sed de hominibus, qualem illum aedificare gaudemus. Huic enim domui non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur, « Fiat, fiat, » sicut in psalmo octIllius enim spei est confirmatio uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum librocutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus erat filium, ex quo progenies eius duceretur ad Christum, per quem futura erat domus eius aeterna eademque domus
Abbreviated transcription (Latin):
bella. magna dauio circum spectione de p̃hendit:
mira uirtute suꝑauit Iut dñi de semet ipso in tus
humilia sentiens. honorẽ exterius ñ querit: in¬
sinuat dicens: Luaam & uilior fiam: & quia
ꝑ hoc qđ uilẽ se excerus p̃buit: Nequaꝙͣ ĩ teriꝰ¬
incumescio : aduingit: Eroq humilis in oculis
meis: Ac si aꝑte dicat: Qualẽ me ex teruis ałs¬
piciens exibeo : talẽ me in terius attendo: Quio
gͦ acturi sunt quos doctrina eleuat : si dauid
qͥ ex carne sua uenturum redemptorẽ nou̾at :
eiusq gaudia ꝓpħando nuntiabat & tam̃ in
semedipsum ceruicẽ cordis ualida discretionis
calce de pͥmebat dicens: eroq humtł ĩ ocłis mĩs:¬

Expanded text:
bella, magna David circumscriptione deprehendit, bella, magna David circumscriptione deprehendit, mira virtute superavit, quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et quia per hoc qintumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me et interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David, qui ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat dicens: Eroque humilis in oculis meis
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosus fuit hodie rex isrł discooꝑiensse ante an¬
cillas seruoꝵ suoꝵ & nudatus ẽ quasi si nudetur
unus descurris : ꝓtinus audiuit Ludam ante do¬
minũ qͥ elegit mẽ potius quam patrẽ tuũ: Ac pau¬
lo post ait. Ludam & uilior fiam plusqͣ. factus
sum : eroq humił in oculis meis: Ac si aꝑte dicat
Uilescere coram hominib appeto: quia seruare
qͥ in honorib positi nichil se eẽ nͥ pulu̾em fauil¬
lamq ꝑpendunt : Sed tam̃ corã hominib uiles
apuarere refugiunt : & contͣ hoc qđ desi cerius
cogtant : quasi rigida exceruis uenustate palli¬
ant᷑. & st̃ non nulli qͥ uiles uideri ab hominib
appetunt: atq omne qđ sunt de iectos se exiben
do contempnunt. S cam̃ apud se in trorsus qͣsi
ex ipso merito ostensȩ uilitatis in cumeset̃: & tan¬
to magis in corde elati st̃ quanto ãpluis in spę¬
cie elationẽ p̃munt: quȩ utraq unlis elationis

Expanded text:
gloriosus fuerit hodie rex Israel, discooperiens se ante angloriosus fuerit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servoruunus de scurris: » protinus audivit: « Ludam ante Dominum, qui elegit me potius, quam patrem tuum. » Ac paulo post: « Ludam et vilior fiam plusquam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare qui in honoribus positi nihil se esse, nisi pulverem favillamque perpendunt, sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne qudo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis
Abbreviated transcription (Latin):
q israhelitic̃ popłm sinȩ ulla conttlictione posside :
&̾ tam̃ cum arcam dei ierłm reuocat: quasi oblitus
p̾latum se omib admĩstus popłis ante arcam saltat
& quia corã arca saltaro ut credit᷑ uulgi mox̾ fue¬
rat rex se indiuino obseqͥo ꝑsaltatum rotat Ecce quẽ
quando minimis & abiecta exibendo contempnait:
Non potestas regni ad memoriã reducit᷑. Non sub¬
iectoꝵ oculis saltando uilescere metuit. Non se
honore p̃latum cȩteris. ante eiꝰ arcam qͥ honorẽ de¬
derat recognoscit: coram deo egit debilia ł excie¬
ma : ut illa ex humilitate solidane. quȩ corã
homib gesserat fortia: Quio de eus factis ab a¬
liis sentiat᷑ ignoro : ego dd plus saltantẽ stupeo
quã prignantẽ. pugnando quippe hostem sub di¬
dit: saltando aut̃ corã dño semet ipsum uicit
Iuẽ michol saul filia ad huc ex cumoxͥ  regio gen̾¬
is in sana: cum humiliatũ despicer& dicens. quã

Expanded text:
que Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere? que Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere? Ecce tamen cum arcam Dei in Hierusalem revocat, quasi oblitus praelatum se esse, omnibus admistus populis, ante arcam saltabat. Et quia coram arca saltare ut creditur vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltum rotat. Ecce quem no, et exaequando minimis, abjecta exhibendo contemnitur. Non potestas regni ad memoriam reducitur, nec subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam qui honorem desiderat recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro: ego David plus saltantem stupeo, quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol, filia Saul, adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
nu releuaro: qͥd est iustum de in cognita locu¬
tione rep̃hendẽ : nisi motus eiꝰ foraitudine er¬
roris lapsũ putare : sed ꝑdit uitam qͥ artam dĩ
tumide sub leuat: quia neqͣquam quiꝰ sc̃õꝵ cor¬
rigere recta p̃sumeret Nisi de se p̾us meliora
qͥq nisi audaci mente robustos se in dño crede
filia saul in occursũ dauid: ait Quam
gloriosus fuit hodie rerisrł discooꝑiens se an¬
arcam dm̃i ierłm saltando reducetes: A michol
filia saul uxore sua inͣrisus est: In cueri lib&
quanta uiraitũ munera dd ipse ꝑceꝑat: atq
in his om̃ib quam fortẽ se humilitate serualt :
quem eñi ñ excolleret ora leonum frangere: ur¬
soꝵ brachia dissipare: dispectis pluriorib fratͥbꝰ
eligi: repluto rege ad regni gub̾nacula ungi tom̃¬
dum cunctis uno lapidę goliam sternere. a rege
ꝓposita ex tinc̃tis allophilis numerosa prepitqiã
reportare : ꝓmissum tandẽ regnum ꝑciꝑe ÷ cunctum¬

Expanded text:
nu relevare? Quid est justum de incognita locunu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motus ejus fortitudinem, erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui arcam Dei tumide sublevat; quia nequaquam quis sanctorum corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora quique, nisi audaci mente robustos se in Domino credul in occursum David, ait: Quam gloriosus fuit hodie rex Israrcam Domini Jerusalem saltando reduceret, a Michol, filia Saul, uxore sua irrisus est, intueri libet quanta virtutum munera David ipse perceperat, atque in his omnibus quam Quem enim non extolleret? ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege, ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis, uno lapide Goliath sternere, a rege proposita exstinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi arca cestamenti: quę gestata bubus calcitran¬
tib in dinatur: quia non nunqͣ. eciam qͥbene prȩ¬
est: dum sub iectoꝵ popłoꝵ confessione concutit :
ad dispensationis condescensionẽ ex sola delectatio¬
ne ꝑ mouet᷑: S in hoc qđ dispensatorie agit᷑: in¬
clinatio ipsa fortitudinis casus putat imꝑitis:
Undę & non nulli sub diti contra hanc manum
rep̃hensionis mittunt: seo auita ꝓtinus ipsa sua
temeritate deficiunt: Leuites gͦ quasi ad uiuans
manũ cetendit: sed oelinquens uitam ꝑdidit:
quia dum infirmi qͥq fortiũ facta corripiunt.
ipsi auiuentium sorte reꝓbant᷑: Aliquando etiã
sc̃i uiri que dam mininimis condescendentes
dict̃: que dã uero sũma contemplantes ꝓferuil 
dumq um uel condescensionis ł altitudinis
nesciunt : audacit᷑ hec stula rep̃bendunt & qͥd ẽ
iustũ de sua condiscensionȩ uelle corrigere:
nisi in cliratam arcam suꝑba rep̃hensionis ma¬

Expanded text:
nisi arca testamenti quae gestata bobus calcitrannisi arca testamenti quae gestata bobus calcitrantibus inclinatur? Quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confessione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola delectatione permovetur. Sed in hoc quod dispensatione agitur, inclinatio ipsa fortitudinis casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo, quasi adjuvans, manum tetendit, sed delinquens vitam perdidit: quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, quaedam vero summa contemplantes, proferunt. Dumque vim vel condescensionis, vel altitudinis nesciunt, audaciter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis ma
Abbreviated transcription (Latin):
singuli lasciuiam castigantes ac seruituti subici¬
entes sc̃i sp̃s igne de quoqunt: Nec non & fructus
oꝑum bonoꝵ: oleo miscdiȩ pinguissimos con
passione pximi feruere faciunt: At contͣ filia
saul frustra cubiculum regis in gressa: nul-¬
los cõcepti seminis fructus dat: quia qͥ uer¬
bum dĩ aure tenus ꝑcipiunt: absq bom oꝑis
ꝓlȩ: diem ꝑpetuę mortis ex pectant  Sepe qd̾
incellegi non ualent: de teriorib displicent
ł facta ł dicta melioꝵ: sedeo abeis non temere rep̃¬
hendenda sunt: quo adp̃hendi ueracit᷑ Nequaquã
possunt: Sepe aliqͥd amaiorib dispensatorie agit:
qđ aminorib error putat̾ Sepe multa a fortib
dicunt᷑: quę id cireo in firmi diuidicant quia ig¬
norant: qđ bene bubus calcitrantib: in dinata
illa cestamenti arca signauit: quã qu̾a cassu¬
ram credens leuites crigere uoluit: mox senten¬
ciam mortis accepit Quid namq est mens iusti

Expanded text:
singuli lasciviam castigantes, ac servituti subjicisinguli lasciviam castigantes, ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne decoquunt, necnon et fructus operum bpassione proximi fervere faciunt. At contra filia Saul frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat; quia qui verbum Dei aure tenus percipiunt, absque boni operis prole diem perpetuae mortis exspectant. Saepe quia intelligi non valent, deterioribus displicent vel facta, vel dicta meliorum. Sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significat. Quam quia casuram credens Levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid namque est mens justi,
Abbreviated transcription (Latin):
holocausta & pacifica corã dño: fidem deuocio¬
nemq eccłie cõmendat patri xp̃s qͥ est ad dex¬
teram dĩ qͥ etiam in terpellat ꝓ nobis: Iui in exem¬
plum dc̃ fideles humilesq benedicens: sali̾ta¬
taris misterii pascit alimentis: Partitus singuł
colliridam panis unam : illiꝰ utiq qͥ de cęlo des¬
cendit. & dat uitam huic mundo: & assaturam
bubule carnis unam: illius scilicet uituli sagia¬
ti. qͥ ꝓreu̾tente ad patrẽ fuio iumore mactus : &
igneꝰ passionis assacus ẽ dicens. Exaruit ueluo tes¬
ca uirtus mea: Q similã frixã oleo: cirnẽ uoet
apeccaa labe mundissima. S ob humanȩ salu¬
tis causam uberrimã delectationib crucis suta¬
gine tostam: & merito una panis collirida: una.
carnis assatura datur: quia unus dñs. una fides.
unum baptisma: unus ds̃ & pat̾ om̃ium. Alitex:
Hȩc munera fideles accipiunt : quando unus pa¬
nis & unum corpꝰ multi sumꝰ in xp̃o: suȩ carnis

Expanded text:
holocausta et pacifica coram Domino, fidem devotioholocausta et pacifica coram Domino, fidem devotionemque Ecclesiae commendat Patri Christus, qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis ; qui in exemplum David fideles humilesque benedicens, salutaris mysterii pascit alimentis, partiens singulis collyridam panis unam, illius utique qui de coelo descendit, et dat vitam huic mundo ; et assaturam bubalae carnis unam, illius scilicet vituli saginati, qui pro revertente ad patrem filio juniore mactatus et igne Passionis assatus est, dicens: Exaruit velut testa virtus mea ; et similam frixam oleo, carnem videlicet a peccati labe mundissimam; sed ob humanae salutis causam uberrimam delectationibus crucis sartaginae tortam. Et merito una panis collyrida, una carnis assatura datur, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Aliter haec munera fideles accipiunt, quando unus panis et unum corpus multi sumus in Christo , sive carnis
Abbreviated transcription (Latin):
candorẽ uestis ꝑuenit : ueritatẽ humanȩ carnis
inter flagella crumphantis ostendit. Uerum cunc᷑
tib. sola michol filia saul arcam ducentib ab ẽ:
Quin etiam es peculis dauid humiliatum despi¬
cit: quia credentib in mundi fine uideis erunt
non nulli qui xp̃m tantũ ꝓfessione: sed oꝑe seꝙͣ.¬
tur. antixp̃m: Quibus merito congruto qđ eadẽ
michol que obfigurandã in stabilitatẽ carnaliũ
aqua om̃is interp̃: Non uxor dauid seo filia saul
apellatur: quia xp̃o fidetenus seruiunt non illiꝰ
regno coronandi. sed ꝑsecutoꝵ eius quos init᷑i suns
anathemate dampnandi: uerũ pͣui succenseant:
humilitatẽ eccłiȩ contemprant : Nichilominus
arca dñi suum locum ingredit᷑ Ponitur inme¬
dio tab̾naculi qđ cetenderat ei dauid: id ẽ fides
eccłiȩ p̃dicat᷑: ꝓficit. inserit᷑ cordib om̃ium: qͦs
dñs ad uitamꝰ p̃ ordinau̾at ȩcernã. Offeit. dđ

Expanded text:
candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctitibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest. Quin etiam e speculis David humiliatum despicit, quia credentibus in mundi fine Judaeis, erunt nonnulli, qui Christum tantum professione, sed opere sequentur Antichristum. Quibus merito congruit, quod eadem Michol, quae ob figurandam instabilitatem carnalium, aqua omnis interpretatur, non uxor David, sed filia Saul appellatur, quia Christo fide tenus serviunt, non illius regno coronandi, sed persecutorum ejus, quos imitavere, sunt anathemate damnandi. Verum pravi succenseant, humilitatem Ecclesiae contemnant: nihilominus arca Domini suum locum ingreditur. « Ponitur in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David. » Id est, fides Ecclesiae praedicatur, proficit, inseritur cordibus omnium quos Dominus ad vitam praeordinaverat aeternam . Offert David
Abbreviated transcription (Latin):
mi dignata ẽ : aquã cunctus gentiũ popłs meri¬
to getheus appellari potest : cum dicit: Michi
autẽ absit gloriari : nisi in eruce dñi nr̃i tħu¬
xp̃i : Tres aut menses qͥb ibidẽ archa demorat᷑:
sides spes & caritas est Sic̃ eñi dieb ad implet̾ men¬
sis: lta singulȩ iurtutes suis quęq passib ad ꝑfectio¬
nem ꝑueniunt: Hi menses quo usq plenitudo ges¬
tium in tret : currere non cessant: Tandem rediens
dauid arcam in ciutatẽ dđ̃ in ducet: quia dñs
enoch & helia p̃dicantib conuerito corda patrũ
in filios.⁊ b̾ oues & arietes in molans: Hoc ẽ eos qͥ
aream dñi tͥturant & ouium eius ducatum
gerunt. martirii sanguine coronans: & ipsẽ
quoq suȩ in carnationis & passionis exemplũ eatenus
udeis non creditũ palam manifestans Hoc eñi sig¬
nificat: qđ & ipse dd accinctus eiat ephoh lineo
Nam linũ qđ deterra ꝓereatũ mulciplici labors ad

Expanded text:
mi dignata est; a qua cunctus gentium populus merimi dignata est; a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cum dicit: « Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini ibidem arca demoratur, fides, spes et charitas est. Sicut enim diebus adimpletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque passibus ad perfectionem perveniunt. Hi menses, quousque plenitudo gentium intret, currere non cessant. Tandem rediens David arcam in civitatem David inducet, quia Dominus, Enoch et Elia praedicantibus, convertet corda patrum in filios . « Boves et arietes immolans. » Hoc est, eos qui aream Domini triturant, et ovium ejus ducatum gerunt martyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae incarnationis, et passionis exemplum, eatenus Judaeis non creditum, palam manifestans. Hoc enim significat quod et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum, quod de terra procreatum multiplici labore ad
Abbreviated transcription (Latin):
in terp̃tari. quos uelud errantes corigerȩ tempta¬
bant: qͥ descendentes de uidea docelunt fr̃s: quia
nisi rircundamira scd̾m morẽ moysi non potestis
salui fieri & de qͥbus. iacob ad paulũ: uides in¬
quit frat̃ quot milia sunt in uideis qͥ credidert̃ :
& om̃s hi emulatores sunt legis  Ob causam gͦ sa¬
cerdotis occisi dauid noluit diu̾tere ad se arcam
dñi in ciuitatẽ dauid : seo diuertat eam in domũ.
obed edom gechei : quia respuentib uerbũ uideis:
ne amplus audita & ñ suscepta p̃dicatio noceret:
apłi abeis ablati & ad gentes in buendas sunt mis¬
si: Unde & locus araeȩ nachons quȩ gentiũ fidẽ
dñi gr̃ȩ p̃paratam de monstrat: ꝑ cussio ota nuis¬
ẽ. utiq de quo dñs ad patiẽ. Constitues i qͥt me in
tens ait : Eripies mȩ de contͣditionib popłi: Nom̃
quoq urbis congruit geth em̃ in terp̃. torcular
significans eruce in qua uitis uera calcari & expͥ¬

Expanded text:
interpretari. Quos velut errantes corrigere tentainterpretari. Quos velut errantes corrigere tentabant, qui de« nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvi fieri . » Et de quibus Jacobus ad Paulum: « Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaeis, qui crediderunt, et omnes hi aemulatores sunt legis . » Ob causam ergo sacerdotis occisi, David noluit divertere ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obededom Gethaei: quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde et locus areae Nachon, quae gentium fidem, domum gratiae, praeparatam demonstrat, percussio Oza nunest utique de quo Dominus ad Patrem. « Constitues, inquit, me intens, ait: « Eripies me de contradictionibus populi . » Nomen quoque urbis congruit. Geth enim interpretatur torcular: significans crucem, in qua « vitis vera » calcari et expri
Abbreviated transcription (Latin):
añs ad exibendas deo patri laudes humilitatis
om̃s in uitat dicens: Iui mͥ ministrat me seqͣtur
Alii amoo ꝑ sp̃m sermonẽ sapientiȩ: alii sermonẽ
scientiȩ alii genera linguarũ: alii gratiam curati¬
onũ &̃ cȩt̾a : S his atq huiꝰ modi charismatum ge¬
nerib: ꝓgrediente arca io est crescente eccłia pͥmi¬
tiua: uentum s̃ ad aream nachon: idẽ aream p̾pa¬
ratam: gentium uideł eccłiam fidei ueritate con¬
suam: Ubi sacerdos qͥ arcam in cautius qͣsi corri¬
gendo tetigit: mox adño ꝑcussus occubuit: quia
iudeoꝵ popłs dum gentib in uidet: salutis se
muners pͥuat: dum legem uult euãgłio miscere :
utriusq sibi gr̃am collit Q tenuit in quit eam:
qm̃ calciaabant boues: Boues qͥppe calcitrare est :¬
p̃dicatores euĩigłis liberuus curra fidẽ agerȩ: Neq
scd̾m consuetudinẽ legis in gredi: seo sabbata. Ns¬
omenias. circumcisionẽ. uictimas q ÷ spiritaliter

Expanded text:
Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, omnes invitat, dicens: « Qui mihi ministrat, me sequatur alii dando per Spiritum sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii genera linguarum, alii gratiam sanationum, » etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progrediente arca, id est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est ad aream Nachon, id est, aream praeparatam, gentium videlicet Ecclesiam, fidei veritate consuam . » Ubi sacerdos qui arcam incautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit. Quia Judaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat; dum legem vult Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. « Et tenuit, inquit, eam, quoniam calcitrabant boves. » Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
io est eccłiam dilatare : & in eoꝵ qͥ non credider̃
cordib in seiere gaudet: Inponit᷑. aũt arca plaus¬
tro nouo: ut noui cestamenti gr̃a renouatis in bap¬
tismo mentib in fundat᷑ : uinumq nouũ nouis
utribus conseruanoẽum mandetur Erat qͥdẽ
pͥus arca in domo abinadab qͥerat ingabaa: qr
eadẽ quȩ nunc p̃dicatur eccłiȩ fides: & ante in¬
carrationis añicȩ tempꝰ. florebat in his qui pa
triarcharum ꝓpħarumq st̃ deuotionẽ secita.: abi¬
nadab eñi qui int̃preͭ pat̾ m̃s spontaneus : ł abra¬
ham patrẽ fidĩ: ł moysen legis latorẽ significat
qui uterq in gabaa̾ custodit arcam: quia subli¬
mi uirtutis exemplo : credentium pectera munit
Unde & gabaa collis in t̃pre : qͥ est locus in ciui¬
tate cariathiarim: Elata gͦ foras arca: ludebat da¬
ud & om̃is isrł corã dño diuersis musicoꝵ gẽ¬
nerib : quia mox in chaante nouȩ gr̃ȩ p̃conio.

Expanded text:
id est, Ecclesiam dilatare, et in eorum qui non crediderant, id est, Ecclesiam dilatare, et in eorum qui non crediderant, cordibus inserere gaudet. Imponitur auttro novo, ut Novi Testamenti gratia renovatis in baptismo mentibus infundatur, vinumque novum novis utribus conservandum mandetur. Erat quidem prius arca in domo Abinadab, qui erat in Gabaa: quia eadem quae nunc praedicatur Ecclesiae fides et ante incarnationis Dominicae tempus ftriarcharum prophetarumque sunt devotionem secuti. Abinadab enim, qui interpretatur pater meus spontaneus, vel Abraham patrem fidei, vel Moysen legislatorem significat: qui uterque in Gabaa custodit arcam: quia sublimi virtutis exemplo, credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. « Elata ergo foris arca, ludebat David et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus. » Quia mox inchoante novae gratiae praeconio,
Abbreviated transcription (Latin):
uam ex isrł instituut: Non qͥdem omirẽ isrł sed
electos quoq sibi consotians: Noneñ om̃s qͥ ex isił.
hii sunt israhelitȩ . sed filii ꝓmissionis de putant᷑
oꝑis & spei firmitate ꝑfecti  tria eñi ꝓpt̾ con¬
fessionẽ sc̃ȩ tͥnitatis ad fidem ꝑtinent: decẽ ꝓpt̃
oecalogum legis ad oꝑa: mille ꝓpt̃ sui ꝑfectionẽ
ad spem uitȩ eternȩ qua suꝑius aliqͥd non est:
ipsũ millȩ numerando transcendis: sed uel ꝑ se
ł ꝑminores numeros sepius ducendo multipli¬
cas tria gͦ ꝑ decem multiplica : Ne fides sine oꝑi¬
bus mortua sit ltem xxx̃. ꝑ mille multiplica :
ut fides que ꝑdilectionẽ oꝑatur ñ alibi quã in
celis retͥbutionẽ sꝑet. Electi igit᷑ ex isrł: popłos rec̃¬
te credentes oꝑantes sꝑantes : in sinuent: Uiri
aũt̃ uiaa qͥ erant c̃ dauid: ipsos apłos & doctores
qͥlateri xp̃i qͣsi familiariꝰ ad herebant indicent : quo
utroq stipatus exereitu dñs arcam ad ducere:

Expanded text:
vam ex Israel instituit, non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians; non enim omnes, qui ex Israel, ii sunt Israelitae; sed filii promissionis deputantur operis et spei firmitate perfecti. Tria enim propter confessionem sanctae Trinitatis ad fidem pertinent, decem propter Decalogum Legis ad opera, mille propter sui perfectionem ac spem vitae aeternae, qua superius aliquid non est, ipsum mille numerando transcendes, sed vel per se vel per minores numeros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit; item triginta per mille multiplica, ut fides quae per dilectionem operatur non alibi quam in coelis retributionem speret. Electi igitur ex Israel, populos recte credentes, operantes, sperantes, insinuent; viri autem Juda, qui erant cum David, ipsos apostolos et doctores qui lateri Christi quasi familiarius adhaerebant, indicent. Quo utroque stipatus exercitu Dominus, arcam adducere,
Abbreviated transcription (Latin):
eius significant hereticoꝵ eccłias: quȩ sub xp̃i
nominis citulo se manere gloriant᷑ S quia ꝓpt̃
carnalia lucra xp̃m sectant᷑. Non coniuges sed
concubine uocant᷑: Deniq nunc reges si plures
habeant uxores ł concubinas crimeñ ẽ: quia iam

Expanded text:
ejus significant haereticorum Ecclesias, quae sub Christi ejus significant haereticorum Ecclesias, quae sub Christi nominis titulo se manere gloriantur; sed quia propter carnalia lucra Christum sectantur, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores vel concubinas crimen est, quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
suã sciuitatẽ eam uocauerto: quia c̃ saluator nr̃
malignos sp̃s cum curba uitioꝵ de anima qͣlib&
expulerit : sibiq eam ꝑ inluminationẽ sapien¬
cis usiir pauerit: merito arr syon idẽ speculatio¬
nis & uisio pacis ipsa cum uocabit᷑. atq de ea tunc
recte ꝑ sulmistã dr̃. Notus in uidea ds̃ in isrł mag¬
num nom̃ eius & factus ẽ impace locus eiꝰ &e ha
bitatio eiꝰ in syois lbi confiregit cornua: arcum
scutum gladium & bellum: XI.
ognouit dauid qm̃ confirmasset eum dñs
popłm suũ isrł: Accepit gͦ ao huc concubinas & uxo¬
res de ierłm postquam uenerat de ebron: natiq
sunt dauid & alis filii & filiȩ & cȩcera: S fortas¬
se qͥs dicat: si dauid imaginẽ. xp̃i gerebat: quomͦ
multas uxores & concubinas habuisse scribitꝰ: cum
ram fiebat: multȩ enĩ uxores dauid multarum
gentiũ & nationum Imginem indicabant: quȩ
ꝑfidem xp̃i consortio iuingunt᷑: Concubinȩ uero

Expanded text:
suamque civitatem eam vocaverit, quia dum Salvator noster suamque civitatem eam vocaverit, quia dum Salvator noster malignos spiritus cum turba vitiorum de anima qualibet expulerit, sibique eam per illuminationem sapientiae usurpaverit; merito arx Sion, id est, speculationis et visio pacis, vocabitur, atque de ea tunc recte per Psalmistam dicitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Et factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion. Ibi confregit cornua arcuum, scutum, gladium et bellum. » « Cognovit David quoniam confirmasset eum Dominpopulum suum Israel. Accepit ergo adhuc concubinas et uxores de Jerusalem, postquam venerat de Hebron, natique sunt David et alii filii et filiae, » etc. Sed fortasse quis dicat: Si David imaginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scribitur, cumram fiebat. Multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio junguntur. Concubinae vero
Abbreviated transcription (Latin):
tib sariue filius ioab p̃uenit uniu̾sos & ascen¬
dens in cacuminȩ clamauit ad regẽ: exigens mi¬
litis pͥncipatũ Ex pulsis itaq ręu de sũma
arce iebuseis. & re edificans ciuitatẽ: eam hierusoli¬
mam nuncupauto. & onũ tempore in ea sui habita¬
uit imꝑii: Mistice aut̃ dauio iebuseum habitato¬
rem terrȩ de hicrusalem eiciens significans redem¬
torẽ nr̃m: contͣrias potestates de cordib fideliũ ex¬
pellere: & sic ibi dẽ suã mansionẽ constituere  le¬
heuseus eñi int̾p̃ calcatus : hierusalem uisio pacis:
ad qͥsiuit : inmo fidelib suis suꝑ omnẽ uirtutẽ
diaboli potestatẽ tribuit Unde in euangłio disci¬
pulis suis ait : Ecce dedi uobis potestatẽ calcan¬
di suꝑ serpentes & suꝑ scorpiones : & suꝑ omnẽ uir¬
tutẽ inimici bene gͦ dictũ est. qđ dd eiectis cecis &
daudis qͥ odiebant animã dauid ceꝑit arcẽ syori.

Expanded text:
tibus, Sarviae filius Joab praevenit universos, et ascentibus, Sarviae filius Joab praevenit universos, et ascendens in cacumine clamavit ad regem, exigens militiae principatum. Expulsis itaque rex de summa arce Jebusaeis, et reaedificans civitatem, eam Jerosolymam nuncupavit, et omni tempore in ea sui habitavit imperii. » Mystice autem David Jebusaeum habitatorem terrae de Jerusalem ejiciens significat Redemptorem nostrum contrarias potestates de cordibus fidelium expellere, sic ibidem suam mansionem constituere. Jebusaeus enim interpretatur calcatus; Jerusalem, visio pacis: acquisivit, imo fidelibus suis super omnem virtutem diaboli potestatem tribuit. Unde in Evangelio discipulis suis ait: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes, et super scorpiones, et super omnem virtutem inimici . » Bene ergo dictum est quod David, ejectis caecis et audis, qui oderant animam David, cepit arcem Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
lebuseis habitantib ciuitatẽ. qui erant ex genen̾e
cananeoꝵ.: & claudentib ei portas : & cecos aspec¬
cu & clauoos om̃sq lepssos ad derisionẽ regis cons¬
tituentib suꝑ murum & dicentib. quia ꝓhibe¬
rent eum ceci in gredi ciutatẽ : quę tamꝰ age¬
bant despicientes eum: ꝓmaxima munitions
muroꝵ ⁊ lratus rex hicrusolimã obside cepit: &¬
multo studio & labore conari ut eam caꝑet : qͣtenꝰ
in ipso pͥncipatus initio suam foraitudinem de moss¬
traret: In terminatus itaq & ipsis & aliis siqui
forte hab̾ent aduersus eum resistendi conamen.
in feriorẽ ciutatẽ magna uitute cepit: Cumq
ad huc arcem obtin̾e ñ posset: cepit honores & nu¬
nera ꝓmittendo rex ꝓnos ad opus bellicum milites
ꝓuocare : ut qͥcumq ꝑ subiectos colles in ardem
conscendet. & eam caꝑet: pͥncipatũ miliciȩ tocius. populi
possidet: Cunc̾tis itaq conscenđe festinantib &
nullo labore ꝓmuneris ꝓmissi retͥbutione tardan¬

Expanded text:
em, qui erant ex genere Chananaeorum, et claudentibus ei portas, et caecos aspectu, et claudos omnesque leprosos ad derisionem regis constituentibus super murum, et dicentibus: quia prohiberent eum caeci ingredi civitatem. Quae tamen agebant despicientes eum proxima munitione murorum. Iratus rex Jerosolymam obsidere coepit, et multo studio et labore conari, ut eam caperet, quatenus in ipso principatus initio suam fortitudinem demonstraret. Interminatus itaque et ipsis et aliis, si qui forte haberent adversus eum resistendi conatum, inferiorem civitatem magna virtute cepit. Cumque adhuc arcem obtinere non posset, coepit honores et munera promittendo rex pronus ad opus bellicum milites provocare, ut quicunque per subjectos colles in arcem conscenderet, eamque caperet, principatum militiae totius populi possideret. Cunctis itaque conscendere festinantibus, et nullo labore pro muneris promissi retributione tardan