comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ectio sẽ Euianeł que nosis
locta est frs̃ mei tanto maiori a nobis
lntentio ne deb& ꝑ singula uerba pensa¬
ri quanto magna gratiae suꝑneduladinȩto¬
ta redundat Com mendat quim nobis beatis¬
simus ȩuuangelista & a postolus lohannes pri¬
uilegium amoris precipui: quoc&eris amplius
meruit honorari adnõ: Com mendat testimo¬
nium ȩuuan grlicae discriptionis: quoduerita¬
te diuina sub pxum nullius fidelium dubitare
ꝑ mitcitur: Commendat placidam suȩ carns
ab solutionem quam dnõ specialiter scuisi¬
tante ꝑcepit: Sedut ꝑfecte lectio nis huius
principia considerare ualcamus lib& superio¬
ra parum per adtendere: Apparuit dñs post
resurrectionom discipulis septem. In ter quos
cota uocte laborantibus. & stans in littore copi¬
osar&ecorum piscium multitudine impleuit:
MMoxq: egressus ad terram lnutauit ad pran¬
dium. & inter prandendum testio p&rum anse
amar& In terrogauit ac testio amorem consiten¬
ti quia ter cum pegauerat. Ei testio pascen¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascen
Abbreviated transcription (Latin):
me: Uisis tot signis tantisq: uistutibus. non scanꝰ¬
dalizari quis que potuit sed adnirari Sed in¬
fidelium mens graue inillo scandalum ꝑtulit: cum
eum posttotmiracula morientemuidit: Vnde &
xum. Iudacis quidem scandalum igentib aut stultitia
Stultum quippe hominubus iisumest. ut probominib
auctor uitae morer &ur: & ide contracum homo scan¬
dalum sumpsit. undeei amplius debitor fieri debuit: pa

Expanded text:
enim tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Quid est xum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Na
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Pontius pilatus regi claudiosuo salutem. Nuꝑ accidit
& quod ipse probaui iudacos ꝑ inuidiam suos posteris crudeli
condempnatione punisse. De quocum promis sum haberent
patres corum quod illis ds̃ corum mitter& decaeloscõ suo qui eor¬
meritum rex dicer&ur. Et hec sepromiserit ꝑuirginommis¬
sos mundasse. paraliticos curasse. daemones ab omnibus fu¬
ga s se mostuos &iam suscitasse. Imperareuentis ambalare
siccis pedibus suꝑ undasmaris. & multa alia signa mira culorũ¬
fccisse Et cum multi depopulo iudacorum filium dĩ illum esse

Expanded text:
i: Pontius Pylatus Claudia suo salutem. Nuper accidit, et quod ipse probavi, Iudeos per invidiam se suosque posteros crudeli condempnatione punisse. Denique cum promissum haberent patres eorum, quod illis deus eorum mitteret filium suum, qui eorum rex merito diceretur, et hunc se promiserit per virginem missos mundasse, paralyticos curasse, daemones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris, et multa alia fecisse, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quiasi ipse: quipeccatum nonsecit: nec inuentꝰ:
dolus inore eius In terpellat pronris excessib:
multo magis ipsidebeamus. orare pro inuicem
Sed & si dimittit nobis illecui nonhabemus quod di¬
mittamur. multo magis opost& nos alterutrũ
dimittere nobis debita nrã: Quod ipsum apłs
quo que precipiensait Estote autem hnuicem
tieritis sifecertus ea: Salutaris hȩc multum pri
saluatoris & sedulo .e. cogitanda sententia qui¬
ab eatierimus sciendo celestia precepta sit ame
eaq: nouimus operando sectemur: Qui quuim
cognita eius mandata seruare noglexit. beatꝰ
es senonuala quihȩc uł cognoscere contẽpnit
multo longius ab eatorum sorte secluditur:
Congruit hir psalmista qui mortalium corda
ꝑ pendens aeque oms beatitudinȩ̃ amare.
sed paucus ubi est querere conspiciens ipse
que sit maxima in hacuita hominus bedti¬
tudomani feste protestatus est dicens:
Beati hamaculaci luiia quiam bulant.

Expanded text:
quia si ipse qui peccatum non fecit, nec inventus est quia si ipse qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , interpellat pro nostris excessibus, multo magis ipsi debeamus orare pro invicem. Sed etsi dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus, multo magis oportet nos alterutrum dimittere nobis debita nostra. Quod ipsum Apostolus quoque praecipiens, ait, Estote autem invicem ti eritis si feceritis ea. Salutaris haec multum nostri Salvatoris, et sedulo est cogitanda sententia, quia beati erimus sciendo coelestia praecepta, si tamen ea quae novimus operando sectemur. Qui enim cognita ejus mandata servare negligit beatus esse non valet; qui haec vel cognoscere contemnit, multo longius a beatorum sorte secluditur. Congruit his Psalmista, qui mortalium corda perpendens, aeque omnes beatitudinem amare, sed paucos ubi est quaerere conspiciens, ipse quae sit maxima in hac vita hominis beatitudo manifeste protestatus est, dicens, Beati immaculati in via, qui ambulant
Abbreviated transcription (Latin):
Ad mysticum uero intellatum ut sicut dns nob
peccata penitentibus dimittere consueuit. lta
&iam nos peccantibus innos fratrib dimit¬
tere festinemus: Sicut ille lauitnos a pecca¬
tis pris interpellando patrem pronobis. Ita &
nossi scimus fratrem nrm̃ peccare peccatum non
ad mortem p&amus ut d&ur ei uita peccandi
non adimortem, Et sicut aposcolus lacobus ad¬
mon& confitcamur alttrutrum peccata prã.¬
& oremus proinuiam ut saluemur Si cutille
pronobis animam suam posuit. sic& pos ultan¬
te temporis articulo profratribus animas popa¬
mus: Sequitur: Amendico uobis ponest
seruus maior domino suo. noque apostolus
maioreo quimisitillum: hocideo dixitilli
quimisit corum quosmisit a postolus greꝙ
latine dicitur missur. ut ostender& caquȩ ex¬
celsus fecit humiliter multom agis humilibus
& infirmis humiliter es sesacienda: Sedut &¬
hoc in loco spiritalis intellectus commoner&

Expanded text:
Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Dominus nobis Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Dominus nobis peccata poenitentibus dimittere consuevit, vita etiam nos peccantibus in nos fratribus dimittere festinemus. Sicut ille nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro nobis, ita et nos si scimus fratrem nostrum peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccanti non ad mortem. Et, sicut apostolus Jacobus admonet, Confiteamur alterutrum peccata et oremus pro invicem, ut salvemur : sicut ille pro nobis animam suam posuit, sic et nos instante temporis articulo pro fratribus animas ponamus . Sequitur, Amen dico vobis, non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum. Hoc ideo dixit qui misit eorum quos misit. Apostolus Graece, Latine dicitur missus, ut ostenderet ea quae excelsus fecit humiliter, multo magis humilibus et infirmis humiliter esse facienda. Sed ut hoc in loco spiritualis intellectus commoneret,
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis cotidie interpellat pronobis: Post¬
quam lauit pedes discipulorum dñs accepit
uestimenta sua. &cum rocubiuss& Iterum
a peruit uerbo ministerium lauationis : quod
eis paulo ante facto necdum scientib: ex hibu¬
erat: Quia postquam paciendo incrucela¬
uacrum nobis remissionis consecrauit: acce¬
pit membra lam in mostalia quemortalia
posuerat &cum postresur rectionemap¬
paruis s& discipulis ac familiariter cum
uersatus exposuit eis utilitatem suae passionis
cuius catenius quiauistutem mysticam nescie¬
bant ȩuentum satistimebant: Si ergo inquid
ego lauiuros pedes dns & magister: & uosde¬
b& is altor alterius lauare pedes: Que uidelic&
sententia & adlitteram & admysticum sensum
recte accipi & deuote deb& impleri Adlit terã
quidem ut ꝑ caritatom serui amus huucem
non solum in lauando pedes fratrum sed inqui¬
bus lib& corum peces sitatibus adiuuandis

Expanded text:
manitatis quotidie interpellat pro nobis. Postmanitatis quotidie interpellat pro nobis. Postquam vero lavit pedes discipulorum Dominus, accepit vestimenta sua, et cum recubuisset, iterum aperuit verbo ministerium lavationis, quod eis paulo ante facto necdum scientibus exhibuerat. Quia postquam patiendo in cruce lavacrum nobis remissionis consecravit, accepit membra jam immortalia quae mortalia posuerat; ac cum post resurrectionem apparuisset discipulis, ac famiadraginta conversatus, exposuit eis utilitatem suae passionis, cujus eatenus quia virtutem mysticam nesciebant, eventum satis timebant. Si ergo, inquit, ego lavi vestros pedes Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Quae videlicet sententia et ad litteram et ad mysticum sensum recte accipi, et devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis.
Abbreviated transcription (Latin):
eo dem modo ablui sed cotidiana tantum
mundape conuersatiorus contagia. peces¬
sehab& cotidiana suire demptoris indul¬
gentia tergantur Esterum tota accionu
suarum corpare mundis exceptis dum taxut
his que menti necessitate cure temporalis
ad hescrunt: ob quorum cotidiana sordi¬
datione simul& mundatione cotidiodicimur
orantes: & dimitao nobis debita nrã: sicut&
nos dimittinus debitoribur pris. Uerum hacc
deaplis eorumque similibus dicta sunt beatiui
delic& & inmaculati. quitimentes dnm̃ ambu¬
lant inuus eius: Ad nos qui diuini sepe timoris
obliti iterleuum incedimus non illaleui: & co¬
tidiana orationum solempnitate possumus ab
erratuum prorum sordeliberati. sed maiorne¬
cesseest inquinatio maioriorationum uigila¬
rum uł ieiunuorum lacrimarum atq ely mosi¬
narum exercitio purg&ur: Ipsonimirum
luterius uestigia cordis pri mundante qui se¬
dens indexterađi: Peras sum ptehabitum hu¬

Expanded text:
eodem modo ablui; sed quotidiana tantum eodem modo ablui; sed quotidiana tantum mundanae conversationis contagia, necesse habet quotidiana sui Redemptoris indulgentia tergantur. Est enim toto actionum suarum corpore mundus, exceptis duntaxat iis quae menti necessitate curae temporalis adhaeserunt: ob quorum quotidianam sordidationem simul et mundationem quotidie dicimus orantes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Verum haec de apostolis eorumque similidelicet et immaculati, qui timentes Dominum ambulant in viis ejus . At, nos, qui, divini saepe timoris obliti, iter laevum incedimus, non illa levi et quotidiana orationum solemnitate possumus ab erratuum nostrorum sorde liberari, sed major necesse est inquinatio majori orationum, vigiliarum vel jejuniorum, lacrymarum atque eleemosynarum exercitio purgetur; ipso nimirum interius vestigia cordis nostri mundante, qui sedens in dextra Dei per assumptae habitum hu
Abbreviated transcription (Latin):
pedes lau&. sed est mundurtotus :
c anifeste donuntiat: quod lauatio
pedum illa remis sionem quidem pecca¬
torum designar& : non tamen camque semel
in baptismatȩ datur : sed illam potius qua
cotidiapu fidelium reatus sin equibur inhac
uita ponuiuitur: cotidianaeius gratiamun¬
dantur: Peder namquȩ quibus incedeo crs
terram tangimus. iteoq cos a contagio puli¬
ueris sicut reliquum corpus inmunes custodi¬
re nequimus ipsam terrȩnȩ in habitations pe¬
cessytatem designant: quia inquantum cotidiȩ
desides nos & neglegentes efficimur. Intan¬
tum &iam magiquique & sum me conuersa¬
tionis uiri. acelestiquam maxime diligunt
contemplatione reuocantur:. Vt sidixeri
quia peccatum non habemus nos ipsos sedu¬
camus & ueritas ponsit in nobis: Quiergo
lotus est non indig& nis iut pedes laua
sed est mundus totus: Quia qui ab lutus est
fonte baptis matis in remis siouem omnium poc¬
catorum non indiga rursus immo on pocest

Expanded text:
pedes lavet, sed est mundus totus. pedes lavet, sed est mundus totus. Manifeste denuntiat quod lavatio pedum illa remissionem quidem peccatorum designaret, non tamen ea quae semel in baptismate datur, sed illa potius qua quotidiani fidelium reatus, sine quibus in hac vita non vivit, quotidiana ejus gratia mundantur. Pedes namque, quibus incedentes terram tangimus, ideoque eos a contagio pulveris, sicut reliquum corpus, immunes custodire nequimus, ipsam terrenae inhabitationis necessitatem designant, qua in quantum quotidie desides nos et negligentes afficimur, in tantum etiam ut magni quique et summae conversationis viri a coelesti, quam maxime diligunt, contemplatione revocantur, ut si dixerimus, Quia peccatum non habemus, nos ipsos seducamus, et veritas non sit in nobis . Qui ergo lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus; quia qui ablutus est fonte baptiscatorum, non indiget rursus, imo non potest
Abbreviated transcription (Latin):
quod &iam quilib& eorum acturus sturse p
dubitatur sinon illa terrer&ur sententia
quap&ero dictum est Sinon lauorote : non
habchis pastem mecum: Vbiaꝑte monstra¬
tur. quod haec lauatios piritalem carnus &
apime purificationem. sinequa ad consor¬
tium xpiꝑ ueniri nionpotest insinuat: Vnde
parus hȩc audienr solito mox amoris diuini
feruore correptus respondit : Dnẽ non
tantum pedermeos. sed & manus caput :
Acsia ꝑtedicat : quia lamte docente intelle¬
go quod lauando pedes meos errata meatẽ
mundare significas : non solum peder. sed
& manus & caput tibi lauan dum offerro
quia nonsolum incessu. sed &iam actuu su
quoque auditu. gustu olfatu & fatus
multame committere qued tedebeant
dimitti non ambigo :: Sed feruido a ma¬
tori quidres pondeat dns̃: quom odo
hunc al intellegentiam mysticę laua¬
tionis paulatim prouoc&: audiamus
Qui lotus .ẽ. inquit: non indig& pisiut

Expanded text:
Quod etiam quilibet eorum acturus fuisse non Quod etiam quilibet eorum acturus fuisse non dubitatur, si non illa terreretur sententia, qua Petro dictum est: Si non lavero te, non habebis partem mecum. Ubi aperte monstratur quod haec pedum lavatio spiritualem carnis et animae purificationem, sine qua ad consortium Christi pervenire non potest, insinuat. Unde Petrus haec audiens, solito mox amoris divini fervore correptus, respondit, Domine, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Ac si aperte dicat: Quia, jam te docente intelligo, quod lavando pedes meos errata mea te mundare significas, non solum pedes, sed et manus et caput tibi lavandum offero; quia non solum incessu, sed etiam actu, visu quoque, auditu, gustu, olfactu et tactu, multa me committere, quae a te debeant dimitti, non ambigo. Sed fervido amatori quid respondeat Dominus, quomodo hunc ad intelligentiam mysticae lavationis paulatim provocet, audiamus. Qui lotus est, inquit, non indiget, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
inipso passionis exercitio sua membra circum¬
dedit: Sol& namq: ꝑ linteum quod multi fario
tormentorum labore conficitur. as flictio pas¬
sionum figurari:. & dns ponens uestimenta
linteo precingitur. ut signific& sehabitum
corporis quem in duit nonsine pressura dolorũ.
sed longa crucis tribulatione de ponere: mi¬
sit aquam inpeluim &cepit lauare pedes.
discipulorum & extergere linteo quo erat
precinctus : quando defunctus ineruce aqua
una cum sanguine delateresuo profudit in
terram : quibus credentium opera munda¬
r& eademq opera nonsolum passionis sacra¬
mentis scĩficare sed &iam eius dem exem¬
plis confirmare dignatus est: ꝯuodautem
Inchoata pedum lauatione dicitur uenut
ergo ad symonem p&rum: nonita intelle¬
gendum .ẽ. quasi postaliquos ad illum uene¬
rit  sed quia ab illo qui primus a płorum
erat ceperit : & illetalemysterium quia mi¬
nis terium nesciebat non frustra horruerit:

Expanded text:
in ipso passionis exercitio sua membra circumin ipso passionis exercitio sua membra circumdedit. Solet namque per linteum, quod multifario tormentorum labore conficitur, afflictio passionum figurari. Et Dominus ponens vestimenta linteo praecingitur, ut significet se habitum corporis, quem induit, non sine pressura dolorum, sed longa crucis tribulatione deponere. Misit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus, quando defunctus in cruce aquam una cum sanguine de latere suo profundit in terram, quibus credentium opera mundaret, eademque opera non solum passionis sacramentis sanctificare, sed etiam ejusdem exemplis confirmare dignatus est. Quod autem, inchoata pedum lavatione, dicitur, Venit ergo ad Simonem Petrum, non ita intelligendum est, quasi post aliquos ad illum venerit, sed quia ab illo qui primus apostolorum erat, coeperit, et ille tale ministerium, quia mysterium nesciebat, non frustra horruerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cipulorum : non dĩ dnĩ sed hominis serui implons
officium : & eius quoque pedes hum iliter ab¬
luens cuus manus in sua traditione nouerat
procaciter essepolluendas: Quodsi altiori
indagine mysterium hoc humillimum pris
saluatoris ꝑ tractare delectat: Caena haco
sacro scã in quacum discipulis recubuit dnr̃.
tempus significat uniuersum. quo corpora¬
liter ineccła demoratus. & dapib uerbi
salutaris acmiraculorum suorum dulcedine
cunctos longelateq pauit. & ipse audientiũ
fide acdilectione pastus est: quia quot quot
ad gratiam ueritatis conuestit ꝑ os pimi¬
rum corporissui quod est eccła: quasi more
uescentium fecit augmentum: Surrexit aut̃
acena & posuit uestimentasua : quandotem¬
poraliter cum hominibus amplius conuersari
desistens membra corporis assumpti depostut
Incruce: Accepto linteo precinxitse. quan¬
do accepto apatre mandato paciendi pronobis:

Expanded text:
cipulorum, non Dei Domini, sed hominis servi implens cipulorum, non Dei Domini, sed hominis servi implens officium, ut ejus quoque pedes humiliter ablueret, cujus manus in sua traditione noverat procaciter esse polluendas. Quod si altiori indagine mysterium hoc humillimum nostri Salvatoris pertractare delectat, coena haec sacrosancta, in qua cum discipulis recubuit Dominus, tempus significat universum, quo corporaliter in Ecclesia demoratus, et dapibus verbi salutaris ac miraculorum suorum dulcedine cunctos longe lateque pavit, et ipse audientium fide ac dilectione pastus est: quia quotquot ad gratiam veritatis convertit, per hos nimirum corporis sui, quod est Ecclesia, quasi more vescentium fecit augmentum. Surrexit autem a coena, et posuit vestimenta sua, quando temporaliter cum hominibus amplius conversari desistens, membra corporis assumpti deposuit in cruce. Accepto linteo praecinxit se, quando accepto a Patre mandato patiendi, pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ diuinae potestatis: ut & ipsum uerum
dm̃ hominemq de mons trara&. ut & nos illi¬
us precepti ammoneat. ut quanto magnisum:
humiliȩmur inomnibus:. homonamq: erat
uerus. quihominũ pedes tangere aclauare :¬
ꝑ hominem tradi atque ab hominbus pote¬
rat crucifigi : Ds erat uerus. cuiompia dedit
pat̃ himanus: quia ado exiuit. & ad dm̃ re¬
diit: Sciebat ergo dns̃ quia diabolus lam .F¬
miserat iucor deiudȩ ut trader& otim:
S ciebat quia oma dediteipat inmanus. Inter
q: ompia & ipsum traditorem & eos quibus tra¬
denduserat : & mortem quamerat passurus.
ut dehis omnibus que uell& facer&. malum¬
que eorum sua potentia conuester&e inbonum:
Sciebatquia ꝑ humilitatem in carnationis adõ
exiuit. & ꝑ uictoriam resur rectionis ad dm̃
erat rediturus. nec d̃ cum indȩ exir&.: nec
nos desereis cum redir&: Sciebat quidem em¬
accua ponit uestimenta: lauat pedes dis¬

Expanded text:
tatem divinae potestatis, ut et ipsum verum tatem divinae potestatis, ut et ipsum verum Deum hominemque demonstret, et ut nos illius praecepti admoneat, ut quanto magni sumus, humiliemur in omnibus. Homo namque erat verus, qui hominum pedes tangere ac lavare, per hominem tradi, atque ab hominibus poterat crucifigi: Deus erat verus, cui omnia dedit Pater in manus, quia a Deo exivit, et ad Deum rediit. Sciebat ergo Dominus quia diabolus jam miserat in corde Judae, ut traderet eum, sciebat quia omnia dedit ei Pater in manus: inter quae omnia et ipsum traditorem, et eos quibus tradendus erat, et mortem quam erat passurus, ut de his omnibus quae vellet, faceret, malumque eorum sua potentia converteret in bonum. Sciebat quia per humilitatem incarnationis a Deo exivit, et per victoriam resurrectionis ad Deum erat rediturus, nec Deum cum inde exiret, nec nos deserens cum rediret. Sciebat quidem oma coena, et ponit vestimenta sua, lavit pedes dis
Abbreviated transcription (Latin):
ne designat euuangelista cum dicit:
Cum dilexis s&& suos quierant inmundo: in
finem dilexiteor: Idest intantum dilexit
ut ipsa dilectione uitam ad tempus finir &
corporalem: Mox demorte aduitam :
de hocmundo transitus  aduitam: maiorem
namq: haic dilectionem pemohab& utapi¬
mam suam quis ponat ꝓroamicisstus: Vnde
recte utq transiturus: & legalis uidelica&
& euuangelicus sanguine consecratus est
ille agni paschalis. Istecius dequodicit apłs:
& epimꝰ pascha prm. immo latus estxps: Iste
sanguine fuso incruccille incrucis modum
medio liminae: & suꝑ liminari mediis aꝑso
in postibus: Et çena inquit facta: cum dia.¬
bolus mississ& incorde ut trader& eum iudas
s: monscariothis: sciens quia omiua deditei
pat̃ inmanus. & quia adõ exiuit: & ad dm̃
uadit. Surgit a caena. & pouit uesti menta
sua : Lo cuturus demaxima humilitate ad¬
sumpte humanitatis. prius commemorat a & pi¬

Expanded text:
ne designat Joannes evangelista, cum dicit: ne designat Joannes evangelista, cum dicit: Cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos, id est in tantum dilexit, ut ipsa dilectione vitam ad tempus finiret corporalem, mox de morte ad vitam, de hoc mundo transiturus ad Patrem. Majorem namque hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis. Unde recte uterque transitus, et legalis videlicet et evangelicus, sanguine consecratus est. Ille agni paschalis, iste ejus de quo dicit Apostolus: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Iste sanguine fuso in cruce, ille in crucis modum medio limine, et superluminari mediis asperso in postibus. Et coena, inquit, facta, cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotae, sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, surgit a coena, et ponit vestimenta sua. Locuturus de maxima humilitate assumptae humanitatis prius commemorat aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
gelista iohannes memo rabile illud
dnĩ minis terium quo discipulis
in parcha priusquam ad passio nemira pe¬
des lauare dignatus e : primo ipsun nomen
pasche quidm stiae signar& aperiro cura¬
uit liaincipiens: Antediem autem festum par¬
che  Sciens ihs qui auenithoraeius ut tran¬
scat ex hoc mundo ad patrem. Cumn dilexirra
suos quierant inmundo : infinem dilexit exs:
Pascha quippe transitus interpraatur nomꝰ
ex eo uesus habens: quod transierit ineo dns
ꝑ aegrptum. ꝑ cutiens primogenita aegr̃pti
& filios irł liberans. & quodipsi filii irł
transierint illa nocte de degyptia serui tu¬
te. ut uenirent ad terram promis se olim
hereditatis & pacis:. Misticȩ aut̃ signisi¬
cans quod in co dnstransiturus ess& exhoc¬
mundo ad patrem: & quod cius exemplo fido¬
les ab iectis temporalibus desiderus: ab iec¬
ta uiriorum seruitute. continuis uistu tum
studus transire debent ad promis sionem
patriae celestis : quomodo autem transierit
ihs ex hocmundo ad patrem: pulchro sermo¬

Expanded text:
gelista Joannes memorabile illud Domini ministerium, quo discipulis in Pascha priusquam ad passionem iret, pedes lavare dignatus est, primo ipsum nomen Paschae quid mystice signaret, aperire curavit, ita incipiens: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha quippe transitus interpretatur, nomen ex eo vetus habens, quod transierit in eo Dominus per Aegyptum percutiens primogenita Aegypti, et filios Israel liberans, et quod ipsi filii Israel transierint illa nocte de Aegyptia servitute, ut venirent ad terram promissae olim haereditatis et pacis . Mystice autem significans quod in eo Dominus transiturus essdo ad Patrem, et quod ejus exemplo fideles abjectis temporalibus desideriis, abjecta vitiorum servitute, continuis virtutum studiis transire debeant ad promissionem patriae coelestis. Quomodo autem transierit Jesus ex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermo
Abbreviated transcription (Latin):
que sus cepto semine peperiss&e filium in mun¬
da esses septem diebus & indieoctaua cirtum¬
cider& Ipifantulum nomenque aptar& de¬
inde siam alios trigitatres dies ab ingres¬
sutempli acurri thoro abstiuere. donecqua¬
dragesimo natiuitatis die filium cum hostus
adtemplum dni deserr&: Primogenitum
autem omne masculini sexus sem̃ dnõ uocabi¬
tur. ad que ideo munda quequȩ osferrido
ris sa mulier. Inimuida fieri ius saẽ quat¬
tuor decim diebus. & sexaginta & sexdieb
aliis a templi ingressusus pendi donec occo¬
gesimo natiuitatis die que diespur gationis
c̾ius uocabatur. illo sesuamque sobolem hostus
scĩsicatura uenirtac sic domum adihorum
uir dibera tedire deberae Iptue anurifrr

Expanded text:
quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, et in die octavo circumcideret infantulum nomenque aptaret. Deinde etiam aliis triginta tribus diebus ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, risset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis nctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intueamur, fr
Abbreviated transcription (Latin):
abscondisci b aee a sapientibus &e pra detab
& reuelastica parulis : Claros etgoreriqou
saluiti aciuite fidelium congratulour qui
patrem gratias agendo conlaudat quo leaq
sup bientibus abscondit humilib spũ secre¬
tas. cuelauerit:: Q uod autem saturata
multitu line uus et dis cipulor colligere que sa¬
perdueran sagmenteum ueperlrott noa per

Expanded text:
sti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Claret ergo quia saluti ac vitae fidelium congratuletur, qui Patrem gratias agendo collaudat, quod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos colligere quae superaverunt fragmentorum, ne perirent, hoc pr
Abbreviated transcription (Latin):
opinioui: obstat apostolus dicens : quiamisu
ds̃ filium suum factum exmuliere factun sub
lege: sed factum exmuliere qquie ebullenton
Iiutero uirginali: carnem non depuhilo. pori
aliunde sed materna traxit ex carpe: Alioquo
nec uere filius hominus dicer&ur : qui ori¬
ginem non haber& ex homine : & uos igitur
His contra cuticen dictis. extollamus uoce mȩcclae
catholicae cuius haec mulierty pum ges sit.
ex tollamus & mentem demedio turbarum.
dicamusq saluatori: Beatus uenter quite
portauit & ubera que suaxisti: Vereerum bea¬
taparens. quesicut quidam ait Epixa est
puerperaregem quicaelum terramq tence
ꝓsccula cuius riumen & a&po complectens om̃ã
arro imperium sine fineman& que uentre
becto gaudiamatris habens cum uirginitatus¬
houore : nec primam similem uisa est: pec
habere sequentem: At ille dixit: quan in mo

Expanded text:
opinioni obstat Apostolus, dicens: Quia misit opinioni obstat Apostolus, dicens: Quia misit dum putant, natum ex muliere, factum sub lege, sed, factum ex muliere. Quia conceptus ex utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera regem, Qui caelum terramque tenet per saecula, cuius Nomen et aeterno conplectens omnia gyro Imperium sine fine manet; quae uentre behonore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quinimo
Abbreviated transcription (Latin):
rorum confundat heraicorum ꝑ fidiam: Nã
sicut tuc iudaei scĩ sps operablas phemando
uerum consubs tantialem̃q: patridĩ filium pe¬
gabant sicheraeici postea negando mariam sem¬
ꝑ uirginem scĩ sps operante is tute : nascituro
ex humanis membris unige nitoodĩ carnis
suae materiam minis trasse : uerum con subs¬
tantialem  matrifilium hominis fateri nonde¬
bere dixerunt: Sed sicaro uerbidi secundum
carnem pascentis a carne uirginis matris pro¬
puntiatur extranea .s in ecausa uenter qui eam
portas s&. ubera que lactas sent beatificantur
Qua enm consequentia eius lacte credatur
putritus cuius semine pegatupure cos cepraui
cum exupiuus eiusdemq fontis origine secugnidũ
fisicos uterq liquor emapare probatur i puri
forte putanida e uirgo sementiuam sude rarpuis
matteriam pptriendo iucarnedi filio sug gere¬
repotuis se. Incarnando aut̃ quasi maiori
& hausitato miraculo minime potius se: sod huic

Expanded text:
rorum confundat haereticorum perfidiam. Nam rorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patris Dei Filium negabant, sic et haeretici postea negando, Mariam semper virginem, sancti Spiritus operante virtute, nascituro ex humanis membris unigenito Deo, carnis suae materiam ministrasse, verum, consubstantialemque matris filium hominis, fateri non debere dixerunt. Sed si caro verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus, cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam, nutriendo in carne Dei Filio sug gerere potuisse, incarnando autem, quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic
Abbreviated transcription (Latin):
prioribus: Multo erum punc maiore daemo¬
num numero possidentur hlas phemantes
ins: nagogis suis xpm̃ ihm̃ quam inegrpto
pos sessifuerant ante legis pocitiam : quia
aliud est uenturum non credere  aliud
eum nonsuscepisse qui uenie : Sercipa¬
rium autem numerum adiunctum dia¬
bolo uł propt sab batum intellege. uel
propt̃ numerum sps̃ sci : ut quomo dolris suia
suꝑ iurgam dera dice lesse. & florem que
deradieeẽius conscendit septem uistutum s ps̃
decendsse uarratur : Ita & econtrario ui¬
tiorum numerus indiabolo consecratus sit ÷
Factum est autem cum haec dicer& : extolleniꝰ
uocem quedam mulier de turba dixit illi.
B eatus uirꝗter quite postauit : & uberaque
suxisti: Magne deuotionis & fidei hȩc mu¬
lier ostenditur. que scribis & phariscis dnm̃¬
contempnentibus simul & blas phemantib::
tanta eius incarnationem preomnibus sinceri¬
tate cognoscit. tanta fidutia confit&ur:: ut
& presentium procorum calumpniam. & futu¬

Expanded text:
prioribus. Multo enim nunc majore daemoprioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur blasphemantes in synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti. Ut quomodo in Isaia, super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum est autem cum haec diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubsuxisti. Magnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futu
Abbreviated transcription (Latin):
culibues ⁊ petialter leginus implui: quo
aut̃ e queraliter hacc parabola feadat: que
secundum matheum saluatorexposuit. ubi
catripata mox subdidit dicenis Subrit
&ige uerationi huic pessonq: Idest quodde
upo quo lib&s pecialiter gerisolere uarra¬
i. hoc intota generaliterꝰ huiu populigra
grri uendeꝰ sinit : Inmundus quippe
spiritus exiuit diudacis quantio accepe¬
legem: & ambulauit ꝑ loca arila requi¬
rens sihi requiem: expalsus uideliceo aui¬
daeis ambulauit ꝑ gentiu solitadines :
iiuento loco innationibus dixit: Rouer
tipam h abebo uidaeos quos ante dimise¬
ram : & ueniens inuenit uacantem conao¬
pismundatam: Vlacabate ium tem plum ui¬
cdaeorum : & xpͥm hospitem non babebat
dicentem : Dicꝯitt&ur uobis domus ura
desesta : qͥuiaigitur di & angelorum presi¬
dia nonhabebant: & orpatierant suꝑfluis
obseruationibus pharisa eorum . reuestitur
adeos diabolus : & septinario sibinumero
daemonum addito habitat pristinam do¬
mum : & fiunt posteriora illius populi peiora

Expanded text:
pecialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando accepelegem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines. invento loco in nationibus dixit: Revertxivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, et Christum hospitem non habebat, dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Quia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora
Abbreviated transcription (Latin):
numerus : ultra quem nulla nrã conputacio
suc crescit plenitudinem rerum de quibus
agitur indicare consueuit: Qui pario uero
pumero quinque notissum corpour rgi sensui
quis tunotattus: Ip quibus sipgalis quicasi

Expanded text:
numerus, ultra quem nulla nostra computatio numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum de quibus agitur indicare consuevit; quinario vero numero quinque notissimi corporis nostri sensus gustus et tactus. In quibus s
Abbreviated transcription (Latin):
quando profecti predicauerunt ubique tdno co¬
operante & sermone confirmante : sequentib
signis : F enum inquo discumbens turba refici¬
tur con cupiscentia carnalis intellegitur quã
calcare acpremere deb& omnis qui spiritalib
alimentis sacari desiderat: omnis enum caro
faquum : & omnis gloria eius tamquam flos
feui: Discumbat ergo suꝑ sȩnum ut florem¬
seni conterat : id est castig& corpus suum & ser¬
uituti subiciat uoluptates carnis ȩdoma. lu¬
riae fluxa restringat: Quisq: panis uiui
cupit suauitate refici. quisq: suꝑ nae gratiȩ
dapibus renouari amat: ne infima u&usta¬
te deficiat caueat: Quinque milia uiriqui
manducauerunt ꝑ fectionem eorum qui uerbo
uitae reficutur insinuant :: uirorum quip¬
pe nomine solent is cripturis ꝑ fectiores quiq
figurari : quos seminea mollities nullacor¬
rumpit: quales cupitesse eos quibus dicit
apostolus: Uigilate state infide uiriliter
agite & consortamini : In illenarius autẽ

Expanded text:
quando profecti praedicaverunt ubique Domino coquando profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Fenum, in quo discumbens turba reficitur, concupiscentia carnalis intelligitur, quam calcare ac premere debet omnis qui spiritalibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Discumbat ergo sufeni conterat, id est, castiget corpus suum, et servituti subjiciat, voluptates carnis edomet, luxuriae fluxa restringat quisquis panis vivi cupit suavitate refici; quisquis supernae gratiae dapibus renovari amat, ne infima vetustate deficiat, caveat. Quinque millia viri qui manducaverunt, perfectionem eorum qui verbo vitae reficiuntur, insinuant. Virorum quippe nomine solent in Scripturis perfectiores quique figurari, quos feminea mollities nulla corrumpit, quales cupit eos esse quibus dicit Apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite et confortamini . Millenarius autem
Abbreviated transcription (Latin):
siut siquus baptismi uiuere puillateraus pabrat
Puer quiqun qus papes ce duos pis cos habuit
uet cuncmeo ⁊esuientibus turbis dit brit
sed dno dirtribuendos optulit: populus epti
uidacorum litteralisensu puerilis. qui seriptura
pumdicta clausa secum terunit : que tamepi
dns ipcarue apparens accepit & quilintiuas
ħ abcrent utilitatis acdulcednis ostendit So¬
uam multiplici spr gratia que panca acdispec¬
ta uidebantur exuberarent patefecute ohe
papostolos suos apłorũ que sue ces soresi arican
runio pibus mninistranda porrexit: Lp de be¬
pe alisferunt euuan gelistae quia paner & pis
usdñs discipulis : disꝰ cipuli auterauur. ha¬
uerunt turbis : Cun erum minis terium huma¬
pac salutis Initium accepis seu ȩparrar
pirces fregit & distribuit discipulis suis. quan¬
do aperuit᷑ illis sensum : ut intelli gerent om̃a
que norinta essent inlegemorsi & proph&ir
uipialinis deipso ÷ discipulia fposueronit curbir

Expanded text:
sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. Puer qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen eos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum litterali sensu puerilis, qui Scripturarum dicta clausa secum tenuit, quae tamen Dominus in carne apparens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis ostendit, quam multiplici spiritus gratia, quae pauca ac despecta videbantur exuberarent, patefecit, et haec per apostolos suos apostolorumque successores cunctis nationibus ministranda porrexit. Unde bene alii referunt evangelistae, quia panes et pisces us discipulis, discipuli autem ministraverunt turbis . Cum enim ministerium humanae salutis initium accepisset enarrari ppisces fregit, et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de ipso . Discipuli apposuerunt turbis,
Abbreviated transcription (Latin):
panes ut mnancducenthi prouicla utique dirpe¬
sutione sacut uonut ise quenonno deraedispe¬
catum sedut pbilippurtarditaten suae fidon
quam magistro sciente ipse nesciebat cempta¬
tus agnus eat ee miraculo facto castig&: ⁊eq
soncit ꝑanera decerra & uinum laco ificet qui
omitini paueoram depariorio paues sufsi¬
cere turbarum muilibus non paucs uiturus quir¬
i scis ficienter acciperte lanaturatus abire
quinque autem paues quibus uins fatusras aborez¬
l sarurauit : Quiquesint librimors quib
spiruali iutellectu pate factis & ba buniqun¬
tiore lon sensu multiplicatir auditoa ion silie¬
lium cotedie corda rȩficit: quibene or de acu
fuis se referuntur ꝓropteruimiue austenio¬
nac legis edicta & tegumenta lit tene gres¬
sieraiq: iuteriora spiritalis sensus quasi
medullam celabant: duo aut pisces quos
addit p̃salmis tarum pon in conueruenter & pro¬
ph&arum scripta significat quorum unum ca¬
illius ꝑia pratouesi In quo populus fidelit

Expanded text:
dispensatione facit. Non ut ipse quae non noverat, discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente, ipse nesciebat, tentatus agnoscat et miraculo facto castiget. Neqeducit panem de terra, et vino laetificat cor hominis, paucorum denariorum panes sufficere turbarum millibus, non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, etiam saturatus abireQuinque autem panes, quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi. Quibus spiritali intellectu patefactis et abundantiore jam sensu multiplicatis, auditorum fidelium quotidie corda reficit, qui bene hordeacei fuisse referuntur, propter nimirum austeriora legis edicta et tegumenta litterae grossiora, quae interiorem spiritalis sensus quasi medulam celabant. Duo autem pisces quos didit, psalmistarum non inconvenienter et prophetarum scripta significat, quorum uni caillius aevi praecones, in quo populus fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
are libsuł cransi tomporalia contemplan¬
do ee quasinones se uidebat quemcito tol¬
locilos ilis auieuentem ad se multi cudipẽ
uiados seꝑ hibetur: diuinae piaatis bnidici¬
un est: quia udelic& cunctis ad seuepote
qmerehitibus gratiamis ericordiae celestis
orcurretȩ conesueuit & ne que rendo eriboro
pos sint lucem sui sps aperire currentibus¬

Expanded text:
ros Libani , transiit temporalia contemplanros Libani , transiit temporalia contemplando, et quasi jam non esse videbat, quem cito toloculos Jesus. Et venientem ad se multitudinem vidisse perhibetur, divinae pietatis indicium est: quia videlicet cunctis ad se venire quaerentibus, gratia misericordiae coelestis occurrere consuevit, et ne quaerendo errare possint, lucem sui Spiritus aperire currentibu
Abbreviated transcription (Latin):
dere cupienti. sius inquid ꝑ fectus es se. uade
uende que habes & da pauperibus. & habe¬
bis thesaurum in caelo & ueni sequereme ::
Cuius dis cretionem moderaminis nonꝑ se
solum dñs in carne docens exhibuit: uerum
nunc quoquȩ ꝑ uerbi sui ministros exhi¬
bere noncessat: Vnde decisdem sub upi¬
us boni serui ꝑsona testatur : qui a da re
debeant conserius in tempore tritici men¬
surã : id est procaptu audientium . oposturiȩ
& mensuratȩ uerbi dapersure crer de
cum que dis interna muperum suoruo sues¬
uma terecuprat acdealubretpro feoe trarsi
tur prepasat uit carius undelica concupis o¬
tias mertas sublinitato trans cendamt: infirma
mun didesiderla pariter &adueria celestr
uel caruo adsuꝑua ualent ꝑtingerq iqui a bos
plirun in futuro promittitur quic qurd
tamericar uales quasi altum ampleeti canspi¬
cumt uon paralioe a&porum quas pibili des¬
piiast slirata ex emplum illius quiinde ns
im puin suꝑ e altatu &rȩleuatio suꝑ esa¬

Expanded text:
vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Cujus discretionem moderaminis, non per se solum Dominus in carne docens exhibuit, verum nunc quoque per verbi sui ministros exhibere non cessat Unde de eisdem sub unius boni servi persona testatur quia dare debeant conservis in tempore tritici mensuram, id est, pro captu audientium, opportune t mensurate verbi dapes suggerere . Quod cunque Dominus in terra munerum suorum 519 suavitate recuperat, ad salubrem protum praeparat, ut carnales videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant: infirma mundi desideria, pariter et adversa coelesti vel carne ad superna valeant pertingere, quia hoc nimirum in futuro promittitur. Quidquid tamen carnales quasi altum amplecti conspiciunt, comparatione aeternorum quasi nihil despiciant, juxta exemplum illius qui videns im
Abbreviated transcription (Latin):
dum illi expuls ionem demonundo ad signant
uos beeltebub principi dae moniorun: Por¬
ro si indigito dĩ ȩicio daemonuia. proficto
puenut inuor regnundĩ : Iste est digitur:
quem confitentur & magiqui contra mor sen
& caron signa faciebant dicentes digitꝰ
di isteest. quo & tabule lapideae scripte
sunt inmonte syna : Igiturmanur & bra¬
chium dĩfilius est : & digitus cius sprser

Expanded text:
dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principi daemoniorum. Porro, si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. Iste est digitus quem confitentur et magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Igitur manus et brachium Dei Filius est, et digitus ejus Spir
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum se diuisum stare non potest: Ip quo
rum principem existiment: ad tendant qđ
sequitur: Si aut̃ ego lnbeel zebib eicio
daemonia: filiiurĩ in quo ȩiciunt: id eo ipsi
iudices urĩ erunt: Dixit hoc utiq: dedisci¬
pulis suis. illius populi filus. qui recte dnĩ
nihil semalorum arcium abono magistro
didicisse.  ut in principe demonioꝵum ȩice¬
rent dac mones Ideo inquid ips iiudices
erunt urĩ : Ipsi inquid ipsi ignobilia & con¬
temptibilia huius mundi. in quibus non astisi¬
ciosa malignitas. sed sca simplicitas meae
iustutis appara: Ipsi testis mei iudices
erunt uestri : Aliter filios iudacorum ex¬
orcistas gentis illius exmore significat qui
adinuocationem dĩ eiciebant daemones: & co¬
artat eo: iuterrogatione prudenti ut confi
in quid daemonum infiliis uris dõ uonde mo¬
nibus deputatur quare idem in meopus non
candem habeat causam : Ergo ipsurĩ uidi¬
des en unit : Nom potestate sed comparatione

Expanded text:
adversum se divisum stare non potest. In quo adversum se divisum stare non potest. In quo rum principem existiment, attendant quod sequitur: Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis suis illius populi filiis, qui certe discnihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo, inquit, ipsi judices erunt vestri. Ipsi, inquit, ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei judices erunt vestri. Aliter Filios Judaeorum exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones. Et coarctat eos interrogatione prudenti, ut confiinquit, daemonum in filiis vestris, Deo, non daemonibus, deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam? Ergo ipsi vestri judices erunt, non potestate, sed comparatione,
Abbreviated transcription (Latin):
sedadcogitata Res pondit ut uelsic compal¬
lerentur credere potentiam eius  quicor dis
in debut occulta: Si dutem omne regnum inse¬
& sps̃sci regnum non est diuisum: quod sine
ulla contradictione : non aliquoum quã pote¬
diuiduȩ triuitatis in diuiduum Im moqu¬
a & indiui duum man& regnum : desistant
arrianiminorem patrefilium : minorem
filio scm̃ dicere spm̃ quia quorum unũ¬
est regnum. horum est & unia maiertas: Si aut
& satanas inscipso diuisus est. quomodostabt
regnum ipsius e quiadicitis in beel zebub
eicereme daemonia: hoc dicens. exipsorum
confessione uolebat intellegi: quod incum
uoncredendo iregno diaboli eẽ ȩlegis sert.
quodutiquȩ aduersum sediuisum starepon
posr& : Eligant ergo pharisaei quod uolue¬
rint: Si satanas satanan non potest erce¬
re uihil contra bim̃ quod dicerent inue piro
potuerunt: si autem potest. multo magis sibi
prospiciant & recedant de regno cius. quod

Expanded text:
sed ad cogitata respondit, ut vel sic compelsed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in se et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione, non aliquo impdividuae trinitatis individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum, quia quorum unuest regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint: si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod