comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
requiem significet ridenda iudicat᷑.
Unde ñ inconuenient̃ intelligimꝰ ad
amorem excitandũ quo ad requiem
tendimꝰ. ualere omĩa que figurate in
scripturis dicunt᷑: qnͣdoquidem id
solũ in decalogo figurate p̾cipitur. uͥ
requies cõmendatur. que ubiq ama¬
tur: s in solo d̾o sc̃a & certa inuenitur.
Dies tam̃ dñicus. ñ iudeis s xp̃ianiᷤ in
resurrectione dñi declaratus ẽ: &e ex illo¬
qͥppe om̃iũ scoꝵ ante resurrectionem
corꝑis sunt quidẽ in requie: s ñ in ea
sunt actione. qua corꝑa recepta uege.¬
tantur. Talem quippe actionẽ significat.
dies ocꝰtauus qui ae pͥmus: qr ñ aufert
illa requiem s głificat. Non enĩ redit.
in corꝑe difficultas ex corꝑe: qr nec cor¬
ruptio. Oportet enĩ corruptibile hoc
induere incorruptionẽ: &e mortale hoc
induere immortalitatẽ. Quaꝓpt̃ ante.

Expanded text:
requiem significet, ridenda iudicatur. requiem significet, ridenda iudicatur. unde non inconuenienter intellegimus ad amorem excitandum, quo ad requiem tendimus, ualere omnia, quae figurate in scripturis dicuntur, quando quidem id solum in decalogo figurate praecipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dominicus non Iudaeis sed Christianis resurrectione domini declaratus est et ex illoquippe omnium sanctorum ante resurrectionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actionem significat dies octauus, qui et primus, quia non aufert illam requiem, sed glorificat. non enim redit cum corpore difficultas ex corpore, quia nec corruptio: Oportet enim corruptibile hoc indui incorruptionem et mortale hoc indui inmortalitatem. quapropter ant
Abbreviated transcription (Latin):
uegetat᷑. & tanquã in facula igniᷤᷤ agitatꝰ
accendit᷑. ae ardentiore dilectione rapi¬
tur ad quietẽ. Idõq int̾ omĩa decem
illa p̾cepta solũ ibi qd̃ de sabbato posi¬
tũ est. figurate obseruand̾ii p̾cipit᷑:
quã figurã nos intelligenda. ñ etiã
ꝑ ocium corporale celebrandã suspi¬
cemur. Cũ enĩ sabbato significetur
spiritalis requies. deniq dictũ est in
cente. uenite ad me om̃s qͥ laboratis ce
onerati estis. & ego reficiã uos. tollite
ugũ meũ suꝑ uos & discite a me. quia
mitis sũ &e humilis corde. & inuenietiᷤᷤ re.¬
p̃cepta st̾ sine ulla figurata significatione.
obseruamꝰ. Nã &e ydola ñ colere manife.
orem ꝓximi. ñ concupiseere ullam
rem pximi. ñ figurate aliud p̾tendui.
& nustice aliud significant: s sic ob¬
seruant᷑ ut sonant. Obseruari tam̃
diem sabbati ñ iubem᷑ ad litterã. scd̃̾m
ocium ab oꝑe corporali sicut obser

Expanded text:
uegetatur et tamquam in facula ignis agitatus uegetatur et tamquam in facula ignis agitatus accenditur et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. Ideoque inter omnia decem illa praecepta solum ibi, quod de sabbato positum est, figurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos intellegendam, non etiam per otium corporale celebrandam suscepimus. cum enim sabbato significetur spiritalis requies, de qua dictum est in cente: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam; tollite iugum m humilis corde, et inuenietis reqpraecepta sunt, sine ulla figurata significatione obseruamus. nam et idola non colere manifestorem proximi, non concupiscere ullam rem proximi non figurate aliud praetendunt et mystice aliud significant, sed sic obseruantur, ut sonant. obseruare tamen diem sabbati non iubemur ad litteram secundum otium ab opere corporali, sicut obseru
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑamur ñ habeant intentionẽ. nͥ in
futurã requiẽ sempiternã: memento
maxime qd̾ iam supra memoraui. qͥa
spe salui facti sumꝰ. spes autẽ que ui¬
detur ñ est spes. Ad ipsũ autẽ ignem
amoris nutriendu &e flandu qͦd̃amͦ.
quo tanquã pondere sursũ uł intror¬
sum feramur ad requiem: omĩa ista
ꝑtinent que figurate nobis insinuait᷑.
Plus enĩ mouent ce accendunt amo¬
rem: quã si nuda sine ullis sacram̃toꝵ
similitudinib ponerent᷑. Cuiꝰ rei cau¬
sam difficile est dicere: s tanĩ ita se
habet. ut aliqͥd ꝑ allegoric̃a significati¬
onem intimatũ plus moueat: ce plus
honoretur. quã si uerbis ꝓpriis aꝑtis¬
sime diceretur. Credo qd̾ ipse animȩ
motus. quã diu adhuc rebus t̾renis
implicatur. pigrius infłamat᷑: s si fera¬
tur ad similitudines corporales. & ind
referatur ad spiritalia que illis simili¬
tudinib figurant᷑ ipso quasi transitu

Expanded text:
operamur, non habeant intentionem nisi in operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutriendum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantur; plus enim mouent et accendunt amorem. quam si nuda sine ullis sacramentorum similitudinibus ponerentur. cuius rei causam difficile est dicere: sed tamen ita se habet, ut aliquid per allegoricam significationem intimatum plus moueat, plus delectet et plus honoretur. quam si uerbis propriis apertissime diceretur. credo, quod ipse animae motus. quam diu rebus adhuc terrenis implicatur, pigrius inflammatur; si feratur ad similitudines corporales et inde referatur ad spiritalia, quae illis similitudinibus figurantur, ipso quasi transitu
Abbreviated transcription (Latin):
qua in figm̃tis hominũ dĩ similitũdo:
ñ quia ñ habeat imagneni ds s quia
nulla imago eiꝰ coli debeat. ñ illa que
ce hoc ẽ qd̾ ipse. nec ipsa ꝓillo s cũ illo.
Et qͥa creatura mutabilis ẽ. ac ꝓꝑt̾e̾a
dicit᷑ omĩs creatura uanitati subiec᷑
ta. qm̃ natura uniuersi etiã in parte
monstrat᷑: ne quisquã filiũ dĩ uerbũ
ꝑ quẽ facta sunt omĩa. putaret esse
creaturã: sequit᷑ aliud preceptũ. Non
accipias inuanũ nom̃ dñi d̾i tui. Sp̃ẽ
autẽ sc̃s in quo nobis requies illa tri¬
biitur. quã ubiq amamꝰ. s nͥ dm̃ aman¬
do ñ inuenimꝰ cũ caritas eiꝰ diffundi¬
tur in cordib nr̃is. ꝑ sp̃m scm qui datꝰ¬
ẽ nobis: qͥa scĩficauit ds̃ diem septimũ
in quo requieuit: tercio p̾cepto legiᷤ
insinuat᷑. Qd̾ seriptũ est de obseruati¬
one sabbati:. ñ ut inista uita nos quies¬
cere existimemꝰ. s ut omĩa que bene

Expanded text:
qua in figmentis hominum dei similitudo, qua in figmentis hominum dei similitudo, non quia non habet imaginem deus, sed quia nulla imagoeius coli debet nisi illa, quae et noc est, quod ipse, nec ipsa pro illo sed cum illo; et quia creatura mutabilis est ac propterea dicitur: Omnis creatura uanitati subiecta est, quoniam natura uniuersi etiam in parte monstratur, nequisquam filium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creaturam, sequitur aliud praeceptum: Non accipias in uanum nomen domini dei tui; spiritus autem sanctus, in quo nobis requies illa tribuitur, quam ubique amamus, sed nisi deum amando non inuenimus, cumcaritas eius diffunditur in cordibus nest nobis, quia sanctificauit deus diem septimum, in quo requieuit, tertio praecepto legis insinuatur, quod scriptum est de obseruatinesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene
Abbreviated transcription (Latin):
nec bene oꝑari possumꝰ nͥ dono eiꝰ ad¬
uiti. sicut apłs dicit d̃s est enĩ qui
oꝑat᷑ in uobis ae uelle &e oꝑari ꝓbo
na uoluntate: nec requiescere pote¬
in hac uita gerimꝰ. nͥ eiꝰ dono ad et̾¬
nitatẽ scĩficati atq porrecꝰti: ꝓꝑt̾e̾a de
ipso dõ dicit᷑ qi cũ feciss omĩa oꝑa bo¬
na ualde: septimo die requieuit ab
omĩb oꝑib eiꝰ que fecit. futurã enĩ
requiem significabat: quã post bona
oꝑa daturus erat hominib. Sicut enĩ
cũ bene. oꝑam᷑. ipse dicit᷑ oꝑari in nob̾
cuiꝰ munere bene oꝑam᷑: ita cũ reqͥes¬
cimꝰ. ipse reqͥescere. dicit᷑. quo donante
requiescimꝰ. Hinc est qd̾ etiã in tribꝰ
primis p̃ceptis decalogi que ad dm̃
enĩ septẽ ad ꝓximũ ꝑtinent. ĩd ẽ ad
hominẽ: qr in duob p̃cepus tota lex
pendet. Et terciũ ibi de obseruatiõe
sabbati positũ est. ut in pͥmo p̾cepto
patrẽ intelligamꝰ uͥ ꝓhibetur coli ali¬

Expanded text:
 dono eius adiuti, sicut apostolus dicit: Deus enim est, qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, nec requiescere potein hac uita gerimus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut enim, cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita, cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. Hinc est, quod etiam in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum enim septem ad proximum pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis tota lex pendet —, tertium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo praecepto patrem intellegamus, ubi prohibetur coli ali
Abbreviated transcription (Latin):
sint cause quas in eis constituendis ho¬
mines secuti sint: uͥ facultas tribuitur.
sine ulla dubitatione resecanda existi¬
mo: quauis neq hoc inueniri possit qͦ
modo contͣfidẽ sit. Ipsã tam̃ religionẽ.
quã paucissimis &e manifestissimis cele¬
brationũ sacram̃tis miscdĩa dĩ liberam
esse uoluit. seruilib onerib p̃munt: ut
tolerabilior sit consuetudo iudeoꝵ: qͥa
etiã si tempꝰ libertatis ñ cognouerunt:
legalib tam̃ sarcinis. ñ humanis p̃sũp¬
tionib subiciunt᷑. S eccłia dĩ int̾ mul¬
tam paleã multaq zizania constituta.
facit. Itaq illud qd̾ seripsisti. qͦsda fr̃s ita
tẽperare se a carnib edendis. ut immũ¬
das arbitrent᷑.: aꝑtissime contͣfidẽ sanã¬
q doctrinã est. Ex hinc gͦ si diutius diͤ¬
putare uoluero: potest putari a ñmnullis.
obscure hinc apł̃m p̾cepisse: qui etiã int̾
multa que de hac re dixit sic detestat᷑

Expanded text:
sint causae, quas in eis instituendis hosint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia dei esse liberam uoluit, seruilibus oneribus premunt, ut tolerabilior sit condicio Iudaeorum, qui, etiam si tempus libertatis non cognouerunt, legalibus tamen sarcinis, non humanis praesumptionibus subiciuntur. sed ecclesia dei inter multam paleam multaque zizania constituta facit. Itaque illud, quod scripsisti quosdam fratres ita temperare a carnibus edendis, ut inmundas arbitrentur, apertissime contra fidem sanamque doctrinam est. sed hinc ego si diutius disputare uoluero, potest putari a nonnullis obscure hinc apostolum praecepisse, qui etiam inter multa, quae de hac re dixit, sic detestatus
Abbreviated transcription (Latin):
uoce diaconi indicit᷑. Aliis uͦ particri¬
lis tempoꝵ. qͥd utilius a congregatis
xp̃ianis fiat. qͥd utilius qͥd sanctiꝰ. om̃i¬
no ñ uideo. Qd̃ autẽ instituit᷑ preter
consuetudinẽ. ut qͣsi obseruatio sacra¬
menti sit. approbare ñ possũ: etiã si mul¬
turbulentaꝵ ꝑsonaꝵ scandala deuitan¬
da. liberius imꝓbare ñ audeo. S hõc
nimis doleo. qd̾ multa quȩ in diuiniᷤˢ
libris saluberrime p̃cepta sunt minꝰ
curant᷑: & tam multis p̃sũptionibꝰ sic
plena sunt omĩa. ut grauiꝰ corripiat᷑
qui ꝑoctauas suas terrã nudo pede te¬
tigerit: quã qui mentẽ uinolentia se¬
peliuerit. Omĩa nãꝙ talia que neq sc̃aꝵ
scripturarũ auctoritatib continent᷑.¬
aut nec conciliis ep̃õꝵ statuta inueni¬
untur. nec consuetudine uniu̾se eccłiȩ
roborata sunt. s diuersoꝵ locoꝵ diuersis
motib innumerabilit̾ uariant᷑ ita ut.
uix aut om̃ino nunquã inueniri pos¬

Expanded text:
uoce diaconi indicitur? Aliis uero particuuoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christianis fiat, quid utilius, quid sanctius omnino non uideo. quod autem instituitur praeter consuetudinem, ut quasi obseruatio sacramenti sit, adprobare non possum, etiam si multurbulentarum personarum scandala deuitanda liberius inprobare non audeo. sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime praecepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetigerit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia itaque talia. quae neque sanctarum scripturarum auctoritatibus continentur nec conciliis episcoporum statuta inueniuntur nec consuetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri pos
Abbreviated transcription (Latin):
temꝰ᷑ si aliquoꝵ infirmitas ñ ita impe¬
dit. ut ampliꝰ detrimentũ sit. Si enĩ eo
mͦ impedit. ut maiora studiosoꝵ lu¬
cra sꝑanda sint. quã całupniatoꝵ de¬
trim̃ta metuenda: sine dubitatione
faciendu est. Maxime qd̾ etiã de scͥp¬
turis defendi potest. sicut de ymnis
&e psalmis canendis. cũ &e ipsiꝰ dñi ce a¬
postoloꝵ habemꝰ exempłu. & p̾cepta de
hac re tam utilia ad mouendũ pie ani¬
mũ. & accendendu diuine dilectionis
affecꝰtũ uaria consuetudo ẽ: cũ pleriᷤ¬
q in affrica eccłie m̃bra pigriora sint.
ita ut donatiste nos rep̾hendant. qͦd
ꝓprie pallimꝰ in eccłia diuina cantica
ꝓpħaꝵ:. cũ ipsi ebrietates suas ad canti¬
quasi ad tubas exhortationis infłamen.
Quando autẽ ñ est tempꝰ cũ in eccłi̾a
fr̃s congregant᷑. scã cantandi: nisi cum
legit᷑ aut disputatur. aut antistites cla¬
ra uoce precant᷑. aut cõmunis oratio

Expanded text:
temur, aliquorum infirmitas non ita impetemur, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime id quod etiam de scripturis defendi potest sicut de hymnis et psalmis canendis, cum et ipsius domini et apostolorum habeamus exemplum et praecepta. de hac re tam utili ad mouendum pie animum et accendendum diuinae dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque in Africa ecclesiae membra pigriora sunt, ita ut Donatistae nos reprehendant, quod sobrie psallimus in ecclesia diuina cantica prophetarum, cum ipsi ebrietates suas ad cantiquasi ad tubas exhortationis inflamment. quando autem non est tempus, cum in ecclesia fratres congregantur, sancta cantandi, nisi cum legitur aut disputatur aut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio
Abbreviated transcription (Latin):
nã tp̃re potissimũ res tanta etiã
facto doceret᷑. & in illud tempꝰ occur¬
rit. quo ipsa cõmendatio religiosiꝰ
inhereret: s ne ad ipsũ baptismi sa¬
eramentũ ꝑtinere uideret᷑. multi
hoc in consuetudine reciꝑe noluert:
ñnulli etiã de consuetudine aufer¬
re ñ dubitauer̃t. Aliqui autẽ ut
hoc secretiore tpr̃e cõmendarent. &
a baptismi sacram̃to distingueren:
uł diem terciũ octauaꝵ. qͥa ce terna¬
rius numerus in multis sacram̃tis
maxime excellit. uł etiã ipsũ octauu
ut hoc facerent eleger̃t̃. Miror sane
qͥd ita uolueris. ut de his que uarie.
ꝑ diuersa loca obseruant᷑ tibi aliqͣ
scriberem: cũ & ñ sit necessariũ. &
una mhis saluberrima regula de¬
tinenda sit. ut que ñ sunt contra fi¬
dem. neq contra bonos mores. & ha¬
bent aliqͥd ad exhortationẽ uitȩ me¬
lioris. ubicũq instrui uidemꝰ uł in¬
stituta cognoscimꝰ. ñ solũ ñ inꝓbe¬
mus. s etiã laudando & imitando sec¬

Expanded text:
nam tempore potissimum res tanta etiam facto doceretur, et in illud tempus occurrit, quo ipsa commendatio religiosius inhaereret. sed ne ad ipsum baptismi sacramentum pertinere uideretur, multi hoc in consuetudinem recipere noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine auferre non dubitauerunt. aliqui autem, ut hoc secretiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distinguerent, uel diem tertium octauarum, quia et ternarius numerus in multis sacramentis maxime excellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elegerunt. Miror sane, quid ita uolueris, ut de his, quae uarie per diuersa loca obseruantur, tibi aliqua scriberem, cum et non sit necessarium et una in his saluberrima regula retinenda sit, ut, quae non sunt contra fidem neque bonos mores et habent aliquid ad exhortationem uitae melioris, ubicumque institui uidemus uel instituta cognoscimus, non solum non inprobemus, sed etiam laudando et imitando sec
Abbreviated transcription (Latin):
lib ocłis ds̃ querit᷑. nec circũscribit᷑ ui¬
su. nec tactu tenet᷑. addidit etiã nec audi
tur affatu: ut si possumꝰ unigenitũ filiũ
qͥ ẽ in sinu patͥs sic intelligamꝰ narran¬
tem. quomͦ &e uerbũ ẽ. ñ sonꝰ aurib in¬
strepens. s imago mentib innotescens:
ut illie int̾na &e meffabili luce clarecat.
qd̃ dictũ est: qͥ me uidit uidit & patr̃e.
Qd̾ hic philippo dicebat᷑. quando uidebat.
& ñ uidebat. Sequit᷑ enĩ huiꝰ uisionis
eximius concupitor ambrosius dicens
Et cũ absens putat᷑. uidet᷑. Non dixit cũ

Expanded text:
libus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uilibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenettur affatu: ut, si possumus, unigenitum Filium, qui est in sinu Patris, sic intelligamus narrantem, quomodo et Verbum est, non sonus auribus instrepens, sed imago mentibus innotescens, ut illic interna et ineffabili luce clarescat quod dictum est, Qui me vidit, vidit et Patrem ; quod hic Philippo dicebatur, quando videbat, et non videbat. Sequitur enim hujus visionis eximius concupitor Ambrosius, dicens: Et cum absens putatur, videtur; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
dionẽ passi ꝓꝑter iusticiã. quãuis et
hȩc omĩa idem ipsi sint: s quia mun
do corde. Ideo quippe int̾ illas beati-¬
tudines. cũ omĩa fiant ab his qͥ cor mũ¬
dum habent: ñ est tam̃ alicubi posi¬
tum. uidebunt. nͥ ubidictũ est beati mũ¬
do corde. qm̃ mundo corde uidebit᷑. qͥ
nec in loco uidetur. nec ocłis corporalibꝰ
querit᷑: nec circũscribit᷑ uisu. nec tac̾¬
tu tenetur. nec auditur affatu. nec sen¬
titur incessu. Dm̃ enĩ nemo uidit unꝙͣ.
uł in hac uita sicuti ipse ẽ: uł etiã in
angłoꝵ uita. sicut uisibilia ista quȩ cor¬
porali uisione cernunt᷑. Qͥa unigenitꝰ
filiꝰ qͥ est in sinu patͥs: ipse enarrauit.
U nde ñ ad ocłoꝵ corporaliũ: s admentiũ
uisionẽ dictũ est ꝑtinere qd̵ narrat.
S rursus ne desideriũ nr̃m a corporis
sensu ad aliũ corꝑis sensũ migret. hoc
ẽ ad aures ab ocłis. idõ eũ dixiss nec corꝑa¬

Expanded text:
tionem passi propter iustitiam, quamuis et tionem passi propter iustitiam, quamuis et haec omnia idem ipsi sint, sed quia mundo sunt corde. ideo quippe inter illas beatitudines, cum omnia faciant, qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: Deum uidebunt, nisi ubi dictum est: Beati mundo corde, quoniam mundo corde uidebitur, qui \'nec in loco uidetur nec oculis corporalibus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursus, ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec corpora
Abbreviated transcription (Latin):
dicet᷑. uenite benedicti patͥs mei. ꝑcipite.
regnũ qd̾ uobis paratũ ẽ ab initio mũ¬
di. Illi qͥppe ibunt in ambustionẽ eternã.
iusti aũt in uitã ȩternã. Et quȩ ẽ iuita
ȩterna: ñ qd̃ ipsa uita alibi dicit: Hȩc
est aũt uita et̃na: ut cognoscant te. unũ
rib suis cũ patre unũ dm: ñ quomͦ in
hoc scło in corpore uisus ẽ a bonis ce a ma¬
lis. Et in iuditio enĩ futuro quo sic uen¬
turus ẽ. quomͦ uisus ẽ iens in cȩlũ. hoc
est in eadẽ forma filii hominis. eandem
formã uidebunt quib dicturus ẽ. esu¬
riui &e dedistis mͥ manducare: qͥa &e iu¬
dei uidebunt in quẽ pupugerunt: ñ
ilłã dĩ formã in qua ñ rapinã arbitra¬
tus ẽ esse ȩqualis dõ. In illa di forma
tunc uidebunt eũ. qͥ uidebunt sicu¬
q ẽ: nec idõ uidebunt qͥa pauꝑes spũ
in hac uita fuerunt: qͥa mites. qͥa lugen¬
des. qͥa esurientes &e sicientes iusticiam.
qͥa misericordes. qͥa pacifici. qͥa ꝑsecu¬

Expanded text:
dicetur: Venite, benedicti patria mei, percipite regnum, quod uobis praeparatum\', est ab initio mundi. illi quippe ibunt in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. et quae est uita aeterna, nisi quod ipsa uita alibi dicit: Haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum ribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. in quem pupugerunt, non illam dei formam, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa dei forma tunc uidebunt eum, qui uidebunt, sicuti est. nec ideo uidebunt, quia pauperes spiritu in hac uita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes iustitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. Nunc enĩ querit᷑ quomͦ uideat᷑
Ds. ñ ea specie qua & in isto scło qͥbdã
uoluit. apparere: qñdo ñ solũ cũ abra¬
ham aliisq iustis. uerũetiam cũ cain
deriũ eoꝵ. Quo desiderio flagrabat
moyses. cui loqͥ ad d̾m facie ad faciẽ ñ
sufficiebat: & dicebat. ostende mͥ temae
ipsũ manifeste ut uideã te: tanquã di¬
ceret. qd̃ in p̾almo ex eodẽ desiderio ea¬
nit᷑. Satiabor dũ manifestabit᷑ gła tua.
Quo desiderio ardebat & philippꝰ e sic
satiari cupiebat dicens. Ostende nob̾
patrẽ: & sufficit nobis. De hac uisio¬
ne loquens eiꝰ etiam ipse amator
et desiderator ambrosius: non in
loco inqͥt d̾s uidetur. sicut ad ilicẽ
mambrȩ. sicut in monte syna: s mũ¬
do corde. Et sequitur sciens quid de¬
sideret: quid estuet. quid speret.

Expanded text:
 quomodo videatur Deus; non ea specie qua et in isto saeculo quibusdam voluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque justis, verum etiam cum Cain derium eorum: quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad Deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam ipse amator et desiderator Ambrosius: \'Non in loco.., inquit, \'deus uidetur sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina sed mundo corde\'; et sequitur sciens, quid desideret et quid aestuet et quid speret:
Abbreviated transcription (Latin):
uno simul habentẽ. sicuti ẽ ipsa nr̃a
intelligentia. ei naturȩ quȩ. ita par¬
tib constat ut minor sit dimidia qũa
tota. sicuti est omne corp᷑suꝑfluo de
reb tantis ac talib disputamꝰ. Si aũt
hoc iam possumꝰ aliqͥd meli quã intel¬
lectũ nr̃m dm̃ esse credamꝰ: ut pax
eiꝰ que p̾cellit omnẽ intellectũ custo

Expanded text:
uno simul habentem, sicuti est ipsa nostra uno simul habentem, sicuti est ipsa nostra intellegentia, ei naturae, quae ita partibus constat, ut minor sit dimidia quam tota, sicuti est omne corpus, superfluo de rebus tantis ac talibus disputamus. si autem hoc iam possumus, aliquid melius quam intellectum nostrum deum esse credamus, ut pax eius, quae praecellit omnem intellectum, c
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt᷑ intra se. & nullis locoꝵ spa¬
ciis separant᷑: quantomagis ds qui
lucem habitat maccessibilem corꝑis
sensib. quo nec ipsiꝰ nͥ mundi pot̾ ẽẽ
cordis accessus: Cũ gͥ lucẽ istam. om̃i
corporali luci ñ solũ iuditio rationiᷤ
s amoris qͦq appetitu p̾posuerimꝰ qnͣ¬
to id magis ualebimꝰ. tantomag̃ dõ pla¬
cẽ studeamꝰdonͨsanent᷑ om̃s languores
anime nr̃e ab illo. qͥ ꝓpitiꝰ fit om̃ib
iniquitatib nr̃is. In hac enĩ uiuaci¬
ore uita facti fpiritales. poterimꝰ oĩa
duudicare: ipsi uͦ a nemine diiudica¬
ri. Animalis aũt homo ñ ꝑcipit. que
sunt sp̃c di: stulticia enĩ est illi: ce ñ
potest scire qm̃ spiritalit̾ duudicat᷑
Qd̃ si nondũ possumꝰ p̾ferre luc̃ẽ iu¬
dicantẽ. ei luci de qua iudicat᷑: p̾fer¬
re uitã intelligentẽ. uite tantũ mõdo
sentienti: p̾ferre naturã ñ alibi hoc
& alibi aliud. s omĩa que habet in

Expanded text:
cernuntur intra se, et nullis locorum spacernuntur intra se, et nullis locorum spatiis separantur: quanto magis Deus, qui lucem habitat inaccessibilem corporis sensibus, quo nec ipsis nisi mundi potest cordis accessus! cum igitur lucem istam omni corporali luci non solum iudicio rationis sed amoris quoque appetitu praeposuerimus, quanto id magis ualebimus, tanto melius ualebimus, donec sanentur omnes languores animae nostrae ab illo, qui propitius fit omnibus iniquitatibus nostris. in hac enim uiuaciore uita facti spiritales poterimus omnia diiudicare, ipsi uero a nemine diiudicari. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi et non potest scire, quoniam spiritaliter diiudicatur. Quod si nondum possumus praeferre lucem iudicantem ei luci, de qua iudicatur, praeferre uitam intellegentem uitae tantum modo sentienti, praeferre naturam non alibi hoc et alibi aliud sed omnia, quae habet, in
Abbreviated transcription (Latin):
nosti. qͥa eã qͣsi ingentẽ aliꝙͣ molem con¬
spiciendo lustrasti: nec cũ tibi intꝰ lo¬
quitur ut scdm eã uiuas. ullis ꝑstre¬
pit sonis: nec ut eã cernas corporaliũ
lum̃ erigis ocłoꝵ nec ut eã fortit̾ te¬
neas. corporaliũ uires p̾paras lacerto¬
rum: nec cũ tibi uenit in mentẽ. senti
eiꝰ incessũ. Ecce enĩ caritas quantula¬
cũq in nr̃a uoluntate. consistit. nob̾q¬
conspicua ẽ: nec in loco uidet᷑. nec corpo¬
ralibus ocłis querit᷑: nec circũscribit᷑
uisu. nec tactu tenet᷑: nec audit᷑ affatu
nec sentitur incessu: qnͣtomagis ds̃ ipse
cuiꝰ hoc pignꝰ in nobis est: Nam si in¬
terior homo nr̃ quantulacũꝙ imago
erꝰ. ñ de illo genita s ab illo creata ꝙͣ¬
uis adhuc renouet᷑ de die indiem. ia
tam̃ in tali luce habitat quo nullus
ocłoꝵ corporaliũ sensus accedit: si ea
q̃ illa luce cordis ocłis intuem᷑. ⁊ dis¬

Expanded text:
nosti, quia ingentem aliquam molem connosti, quia ingentem aliquam molem conspiciendo lustrasti; nec, cum tibi intus loquitur, ut secundum eam uiuas, ullis perstrepit sonis nec, ut eam cernas, corporalium lumen erigis oculorum nec, ut eam fortiter teneas, corporalium uires praeparas lacertorum nec, cum tibi uenit in mentem, sentis eius incessum. Ecce etiam cantas, quantulacumque in nostra uoluntate consistit nobconspicua est, nec in loco uidetur nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscrvisu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu: quanto magis Deus ipse cujus hoc pignus in nobis est! Nam si interior homo noster, quantulacunque imago ejus, non de illo genita, sed ab illo creata, quamvis adhuc renovetur de die in diem, jam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit, si ea quae in illa luce cordis oculis intuemur, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
las. amnes: maria. montes. colles. ur¬
bes. parietes: deniq domꝰ sue uł etiã.
cubilis sui. ce qͥcqͥd ꝑ ocłos corꝑis tale
spacuiᷤ atq int̾ualliᷤsiue stent siue moueait᷑
Porro si ea que in animo nr̃o st̃ corpori¬
bus locisq simillima. ñ tam̃ locoꝵ spa¬
ciis ac finib continent᷑. nec int̾uallis
localib in nr̃a memoria reponunt᷑:
quantomagis illa que nulła geruñ
similitudinẽ corpoꝵ. caritas. gaudiũ.
pax. longanimitas. bonitas. benigni¬
tas. fides mansuetudo. continentia.
nulla locoꝵ spacia tenent. nulla int̾¬
capedine separant᷑: aut aliqua ocłi
cordis quo radios suos mittant & ea
uideant int̾ualla conquirunt. No¬
ne omĩa in uno sunt sine angustia᷑:¬
& suis terminis nota st̃ sine circui¬
tu regionũ: Aut dic in quo loco ui¬
deas caritatẽ. quȩ tam̃ intantũ tibi
cognita ẽ. inquantũ eã potes mentis
acie contueri: quã non ido magnam

Expanded text:
las, amnes, maria, montes, colles, urlas, amnes, maria, montes, colles, urbes, parietes denique domus suae uel etiam cubiculi sui, et quicquid per oculos corporis tale spatiis atque interuallis siue stent siue moueantur. porro si ea, quae in animo nostro sunt corporalibus locisque simillima, non tamen locorum spatiis ac finibus continentur nec interuallis localibus in nostra memoria reponuntur, quanto magis illa, quae nullam gerunt similitudinem corporum, caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, nulla locorum spatia tenent, nulla intercapedine separantur aut aliqua oculi cordis, quo radios suos mittant et ea uideant, interualla conquirunt! nonne omnia in uno sunt sine angustia et suis terminis nota sunt sine circuitu regionum? aut dic, in quo loco uideas caritatem, quae tamen in tantum tibi cognita est, in quantum eam potes mentis acie contueri, quam non ideo magnam
Abbreviated transcription (Latin):
lita: ce amicũ est infirmitati animȩ cor¬
poralem conuersationẽ introrsus uel
mittere uł admittere: ñ ubi sana con¬
sistat: s uͥ languida quodamͦ aut incũ¬
bat aut iaceat. Pinde si ñ potes aci¬
em mentis tuȩ a corporeaꝵ rerũ simi¬
litudine quasi nubilo ꝑspicue serena¬
re: eas ipsas apud te ipsam uigilant̃
attende. Intuere celũ &e terrã cogitan¬
do. sic̃ oculis corꝑis cernendo ꝯsueui¬
sti: easq imagines celi ae t̾re quȩ ante
ocłos cogitationis ꝓductȩ st̃. uide si¬
militudines corpoꝵ ẽẽ ñ corꝑa. Sic gͦ
iudica contra teipsã. ꝓ teipsa: si ñ po¬
tes omnifariã corporaliũ qualitatũ
imaginarias formas ab acie tuȩ m̃tiᷤ
abigere: & unde uinceris. inde conum¬
ce. Neq enĩ est ut opinor quisquã etiã
talib imaginationib ita deditꝰ. ut ere¬
dat sic esse in memoria sua. uł in ipso con¬
spectu cogitationis sue. solem luna. stel¬

Expanded text:
lita et amicum est infirmitati animae corlita et amicum est infirmitati animae corporalem conuersationem introrsus uel mittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languida quodam modo aut incumbat aut iaceat. Proinde, si non potes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud te ipsam uigilanter adtende. intuere caelum et terram cogitando, sicut oculis corporis cernendo consuesti, easque imagines caeli et terrae, quae ante oculos cogitationis productae sunt, uide similitudines corporum esse, non corpora. sic ergo iudica contra te ipsam pro te ipsa, si non potes omnifariam corporalium qualitatum imaginarias formas ab acie tuae mentis abigere, et, unde uinceris, inde conuince. neque enim est, ut opinor, quisquam etiam talibus imaginationibus ita deditus, ut credat sic esse in memoria sua uel in ipso conspectu cogitationis suae solem, lunam, stel
Abbreviated transcription (Latin):
& talia. tam uera. tam clara. tã certa.
uideri sine luce ñ posst̃. Ipsam gͥ lucẽ in
qua illa cuncta ꝑspicis. intuere: & iid̃
utrũ ad eã possit accedere ullus corpo¬
reoꝵ radius ocłoꝵ ꝓfecto ñ potest. At¬
tende etiã: e utrũ in ea uideas ulla lo¬
coꝵ spacia uł int̾ualla responde. Nichil
ibi tale ut arbitror inuenis: si uigilan¬
ter abigis a conspectu intimo. qͥcqͥd una¬
ginum corporaliũ exterioris hominis
sensus inuexit. S forte difficile ẽ: irru¬
it enĩ de consuetudine carnalis uite
in ipsas qͦq interiores ocłos turba fantaᷤᷤ¬
matũ. in similitudinib corpoꝵ: cui re¬
sistere conatus saltim auctoritate diui¬
na. exclamaui dolens in illa breui ȩpła:
&e dixi. Audiat caro: carnalib cogitati¬
onib ebria. Sp̃c est ds. Neq enĩ cuiꝰquã
magis. quã etiã ipsam meã mentẽ: ab
huiusmodi uanitate. illa increpatione
compescui. faciliꝰ qͥpe. inclinam᷑ ad so¬

Expanded text:
et talia tam uera, tam clara, tam certa et talia tam uera, tam clara, tam certa uideri sine luce non possunt. ipsam igitur lucem, in qua illa cuncta perspicis, intuere et uide, utrum ad eam possit accedere ullus corporeorum radius oculorum. profecto non potest adtende etiam et, utrum in ea uideas ulla locorum spatia uel interualla, responde. nihil ibi tale, ut arbitror, inuenis, si uigilanter abigis ab aspectu intimo, quicquid imaginum corporalium exterioris hominis sensus inuexit. sed forte difficile est; inruit enim de consuetudine carnalis uitae in ipsos quoque interiores oculos turba phantasmatum in similitudinibus coi-porum, cui resistere conatus saltem auctoritate diuina exclamaui dolens in illa breui epistula et dixi: \'Audiat caro carnalibus cogitationibus ebria: Spiritus est deus\'. neque enim cuiusquam magis quam etiam ipsam meam mentem ab huius modi uanitate illa increpatione compescui. facilius quippe inclinamur ad so
Abbreviated transcription (Latin):
q̃licũq ⁊ qnͣtac̃ꝙ sit qnͣtũ distae ab ĩuisibilibꝰ
ñ excellentioribꝰ qͥbꝰ etiã ñ uisiᷤ fidẽ debes. s
abhiᷤᷤ q̃ cõmemoraui. que ñ credis ab¬
sentia s p̃sentia mente contueris: ñ
eisdem ipsis carnus ocłis. s illis interio¬
rib iudices: Cũ gͦ interiores ocłi iu¬
dices sint exterioꝵ ocłoꝵ. isti aũt illis
quodã offitio nunciandi & ministĩo
famulent᷑: multaq illi uideant q̃ isti
ñ uident. nichil isti uideant unde ñ
illi tanquã presides iudicent: qͥs ñ il¬
los istis incõparabili estimatione p̃po¬
nat.Que cũ ita sint: obsecro te cũ agi¬
tur in te ipsa hoc tam grande negotiũ.
cũ abexteriorib interiora distingius.
atq illa istis ineffabilit̾. anteponis:
cumq istis foris relictis. in illis intrin¬
secus demoraris. &e ea sius quibꝰdã in¬
corporalib finib metiendo diiudica ᷤᷤ:
in nulla te putas an in aliqua luce
uersari:  Ego enĩ existimo: qd̾ tanta ibi

Expanded text:
 ab inuisibilibus non excellentioribus, quibus etiam non uisis fidem debes, sed ab his, quae commemoraui, quae non credis absentia, sed praesentia mente contueris, non eisdem ipsis carnis oculis sed illis interioribus iudices? cum ergo interiores oculi iudices sint exteriorum oculorum, isti autem illis quodam officio nuntiandi et ministerio famulentur multaque illi uideant, quae isti non uident, nihil isti uideant, unde non illi tamquam praesides iudicent, quis non illos istis incomparabili aestimatione praeponat? Quae cum ita sint, obsecro te, cum agitur in te ipsa hoc\' tam grande negotium, cum ab exterioribus interiora distinguis atque illa istis ineffabiliter anteponis cumque istis foris relictis in illis intrinsecus demoraris et ea suis quibusdam incorporalibus finibus metiendo diiudicas, in nulla te putas an in aliqua luce uersari? ego enim existimo, quod tanta ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt ocłi corporales si d̾m ñ uide¬
bunt. An forte cȩci erunt: uł sine cau¬
sa erunt. Neq enĩ attendunt qͥ hȩc
loquunt᷑: quia si ñ ert̃ corꝑa. ꝓfecto
illi ocłi ñ erunt corporales. Si aũt er̃t
corꝑa: erunt. qd uidere possint. ocł
corporales. S hȩc ia satis dicta sint:
quȩ ab inicio huiꝰ opusculi mei diligert᷑
lecta &e relecta considerans. sine ulla
fortasse dubitatione ꝑspicies. ad uiden¬
dum dm̃ ꝑ eiꝰ auxiliũ cor mundu te
debere p̃parare. De corꝑe uͦ spiritali: si
dñs iuuerit oꝑe alio exꝑiem᷑ qͥd dispu

Expanded text:
uidebunt oculi corporales, si deum non uideuidebunt oculi corporales, si deum non uidebunt? an forte caeci erunt uel sine causa erunt? neque enim adtendunt, qui haec loquuntur, quia, si non erunt corpora, profecto illi oculi non erunt corporales; si autem erunt corpora, erit, quod uidere possint oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid dispu
Abbreviated transcription (Latin):
in anteriora nos extendendo. corda mũ¬
demꝰ Ut cnĩ non tantũ qd beatꝰ ambro¬
sius. uerũetiam qd̾ sẽs iheronimꝰ. dicã:
non sołu patris diuinitatẽ. s ne filii
quidẽ. nec sp̃e scĩ. quia una in tͥnitate.
natura ẽ. posst̾ ocłi carnis aspicere. s
ocłi mentis de quib ipse saluator ait:
beati mundo corde. qͥa ipsi dm uide¬
bunt. Nãq sic̃ alibi idem iheronimꝰ
breuit̃ ac ueracit̾ definunt: res ĩcor¬
poralis corporalib ocłis ñ uidet᷑. Has
sententias de re tanta uiroꝵ tantoꝵ.
non obhoc int̃ponere uolui. ut cuiꝰq
hominis sensũ tanqũa scripturȩ cano¬
nicȩ auctoritatẽ sequendu arbitreris:
s ut illi qͥ alit̾ sapiunt. conentur m̃te
uidere qd̃ uerũ est. & in simplicitate
cordis querere dm: ne tã doctos diui¬
noꝵ eloquioꝵ tractatores temere re¬
prehendant. Hec te moueat: qd̵ a qͥb¬
dam minꝰ considerate dicit᷑. Qͥd tunc

Expanded text:
in anteriora nos extendendo corda munin anteriora nos extendendo corda mundemus. ut enim non tantum quod beatus Ambrosius uerum etiam quod sanctus Hieronymus dicam, non solum patris diuinitatem sed ne filii quidem nec spiritus sancti, quia una in trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere sed oculi mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. namque, sicut alibi idem Hieronymus breuiter ac ueraciter definiuit, \'res incorporalis corporalibus oculis non uidetur. Has sententias de re tanta uirorum tantorum non ob hoc interponere uolui, ut cuiusquam hominis sensum tamquam scripturae canonicae auctoritatem sequendum arbitreris, sed ut illi, qui aliter sapiunt, conentur mente uidere, quod uerum est, et in simplicitate cordis quaerere deum, ne tam doctos diuinorum eloquiorum tractatores temere reprehendant. nec te moueat, quod a quibusdam minus considerate dicitur: Quid tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nem d̾̃i miscdia sua implere dignet᷑.
ut uideripossit a nobis. Hȩc uerba
scĩ uiri que ñ carnalia s spiritalia
sunt. inqnͣtum intelligis & uera ẽẽ
ñ qͥa ipse dixit. s qͥa ui̾tas q̃ sine stre¬
pitu clamat. agnoscis: intantũ intel¬
ligis unde adhereas dño. teq ipsã in¬
trinsecus p̾pares incorpoeale locum
mansioni eiꝰ ad audiendũ silentium
narrationis eiꝰ. &e uidend̃a inuisibiłẽ.
formã eiꝰ Deati enĩ mundicordes: qͥa
ipsi dm̃ uidebt̃. Non cũ eis sicut corpꝰ
ex aliquo loci int̾uallo apparebit: s
cũ uenerit ad eos & mansionẽ fece.¬
rit apud eos: qm̃ sic implebunt᷑ in
omnẽ plenitudinẽ di non cũ fuerui
&e ipsi plenꝰ ds̃: s cũ ꝑfecte fuerint ple¬
ni d̾o. Si aũt non nͥ eorꝑa cogitamꝰ &e
nec illud saltim digne cogitare possimꝰ.
unde uł ipsa corꝑa cogitemꝰ: ñ queramꝰ
quid aduersũ nosipsos loquam᷑. s ab hac
potiꝰ carnali consuetudine. orando. &

Expanded text:
icordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis. 2 2 Haec uerba sancti uiri, quae non carnalia sed spiritalia sunt, in quantum intellegis et uera esse, non quia ipse dixit, sed quia ueritas sine strepitu clamat, agnoscis, in tantum intellegis, unde adhaereas domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis eius ad audiendum silentium narrationis eius et uidendam inuisibilem formam eius. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni deo. si autem nonnisi corpora cogitamus et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde uel ipsa corpora cogitemus, non; quaeramus, quid aduersum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando et
Abbreviated transcription (Latin):
erit: aut si unꝰ erit sp̃c homiuis. ita ut
commutato & conuerso in spm̃ corpore.
neq geminatione neq increm̃to condu¬
plicetur. nec om̃ino ulliꝰ accessu quan¬
titatis augeat᷑ metuendr̃i ẽ ne nicł
aliud dici uideat᷑ quã corꝑa ñ illa mu¬
tatione immortalia mansura. s nulla
potiꝰ futura. & omino ꝑitura. Quaꝑpt̃
donec diligenti inquisitione si dñs
adiuuerit repꝑiat᷑. qͥd sedm scͥptaͬs
de spiritali corꝑe qd̃ in resurrectiõe
ꝓmittit᷑ ꝓbabiliꝰ sentiendũ sit: in¬
terim nobis sufficiat. qd unigenitꝰ
filiꝰ idemq mediator dĩ ce hominũ
homo xp̃c iħ̾c. ita uidet patre. sicut
uidet᷑ a patre. Nos aũt ad ilła uisio¬
nem dĩ. quȩ nobis in resurrectione
ꝓmittit᷑. ñ ex hoc mũdo istã ꝯcupiscen¬
tiam ocłoꝵ tranfferre conemur: sed
mundandis cordib pio studeamꝰ affe¬
ctu: nec corporalem faciem cogitemꝰ

Expanded text:
spiritus erit, aut, si unus erit spiritus hominis, ita ut spiritus erit, aut, si unus erit spiritus hominis, ita ut commutato et conuerso in spiritum corpore neque geminatione neque incremento conduplicetur nec omnino ullius accessu quantitatis augeatur, metuendum est, ne nihil aliud dici uideatur quam corpora non illa mutatione inmortalia mansura, sed nulla potius futura et omnino peritura. quapropter donec diligenti inquisitione, si dominus adiuuerit, reperiatur, quid secundum scripturas de spiritali corpore, quod in resurrectione promittitur, probabilius sentiendum sit, interim nobis sufficiat, quod unigenitus filius idemque mediator dei et hominum homo Christus Iesus ita uidet patrem, sicut uidetur a patre. nos autem ad illam i uisionem dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu, nec corporalem faciem cogitemus,
Abbreviated transcription (Latin):
& filiꝰ patrẽ: ꝓculdubio ñ st̃ audien¬
di qui uisionẽ nolunt tribuere nͥ cor¬
poribꝰ. Neq enĩ dici fas est qd̾ filiũ pa-¬
ter ñ uideat: aut ut eũ ipse uideat.
corpore indutus ẽ. Si ñ nisi ad corpꝰ ꝑ¬
tinet uisus: qͥd qd̾ in ipso mundi exor¬
dio anteꝙͣ a filio ess ulla forma serui
suscepta. uidit ds luc̃ẽ qͥa bona ẽ. ⁊ fir¬
mamentũ ce mare & aridam. & omne
fenũ atq om̃e lignũ. solem. lunã.stellã.
reptilia animaꝵ uiuaꝵ. uolatilia celi.
aniniã uiuã: postremo uidit ds omĩa
quȩ fecit. &e ecce bona ualde. Qd cũ ꝑ
quasq ereaturas tociens scriptura re¬
petiss: miror unde nata fuerit illa opi¬
nio. qua putatũ est tantũ ad corꝑa ꝑti¬
nere uisionẽ. Que opinio de quocũq
loquendi more orta sit: seripturȩ tam̃ scẽ
sic loqui solent: que nisi ñ tantũ corꝑi.
uerũetiam spũi. magisq spũi quã corꝑi

Expanded text:
et filius patrem, procul dubio non sunt audienet filius patrem, procul dubio non sunt audiendi, qui uisionem nolunt tribuere nisi corporibus. neque enim dici fas est, quod filium . pater non uideat, aut, et ipse ut uideat, corpore indutus est, si nonnisi ad corpus pertinet uisus. quid, quod in ipso mundi exordio, antequam a filio esset ulla forma serui suscepta, uidit deus lucem, quia bona est, et firmamentum et mare et aridam et omne faenum atque omne lignum, solem, lunam, stellas, reptilia animarum uiuarum, uolatilia caeli, animam uiuam? postremo uidit deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde. quod cum per quasque creaturas totiens scriptura repetisset, miror, unde nata fuerit illa opinio, qua putatum est tantum ad corpora pertinere uisionem. quae opinio de quocumque loquendi more orta sit, scripturae tamen sanctae non sic loqui solent, quae nisi non tantum corpori uerum etiam spiritui magisque spiritui quam corpori
Abbreviated transcription (Latin):
cari. Primo qͥa multũ int̾est. utrũ
de creatore an de creatura alit̾ aliqͥd
sentiat᷑. quã ueritas habet: deinde
quia conatꝰ mentis utcũq ferendꝰ ẽ.
uolentis corpꝰ conu̾tere in sp̃m. non in
corpꝰ d̾m: postremo qͥa id qd̃ ego in illa
ȩpła mea dixi de istis nr̃e carnis ocłis.
quia neq nc̃ possunt neq tc̃ poter̃t
dm̃n uidere: etiã sic uerũ ẽ. Non enĩ
dictũ ẽ. nisi de ocłis corporalibꝰ. qd
tunc ñ erunt. si corpꝰ ipsũ spc erit.
uidebit. Tota gͥ questio iam remansit
de corpore spiritali. quatinꝰ induat.
incorruptionẽ & immortalitatem.
hoc corruptibile atq mortale: & qua¬
tinus ex animal in spiritalẽ mutet᷑.
Que diligentiꝰ sollicitiusꝙ tractanda ẽ:
maxime ꝓꝑt̃ corpꝰ istius dñi qͥ transfi¬
gurat corpꝰ humilitatis nr̃e. conforme
corpori głȩ suȩ. ut possit. subicere sibi¬
omĩa. Cũ enĩ &e ds̃ pat̾ uideat filiũ

Expanded text:
cari: primo, quia multum interest, utrum cari: primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque ferendus est uolentis corpus conuertere in spiritum, non in corpus deum; postremo, quia id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, non corpus uidebit. Tota igitur quaestio iam remansit de corpore spiritali, quatenus induat incorruptionem et inmortalitatem hoc corruptibile atque mortale et quatenus ex animali in spiritale mutetur. quae diligentius sollicitiusque tractanda est maxime propter corpus ipsius domini, qui transfigurat corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae, ut possit sibi subicere omnia. cum enim et deus pater uideat filium
Abbreviated transcription (Latin):
ipse auertat a cordib nr̃is: ut ea
suȩ contẽplationi munda reddat
atq custodiat. Illud tam̃ qͥa ñ dubi
to. ñ requiro: qd̾ di natura nunqu̾ã
uideat᷑ in loco. Iam utr̃u possit hꝰ
corꝑis ocłis uideri aliqͥd qd̾ in loco
non uidet᷑ ab es qͥ hoc ualent disserendo
monstrare. cũ pace dilechonis audire
paratꝰ sũ: & qd̾ me mouet in cõmune
conferre. Sunt enĩ quida qͥ dm̃ ipsũ
om̃ino corpꝰ esse p̾sumunt: putantes
quicqͥd corpꝰ ñ est. nullã ꝓrsus esse
substantiã. Istos om̃imͦ auersandos
censeo. Sunt aũt alii. dm quidẽ ip¬
sum corpꝰ ñ esse minime dubitanteᷤ:
s idõ eos qui ad uitã ȩternã resurgen.
etiã ꝑ corpꝰ dm̃ uisuros putant: qm̃
talem sperant spiritalis corꝑis quali¬
tatem. ut etiã ipsa quȩ caro fuerat sp̃c
fiat. Qd̃ si ita ẽ: quantũ distet a suꝑi¬
ore opinione. & quã hoc sit tolerabiliꝰ
etiã si uerũ ñ sit. puto facillime iudi¬

Expanded text:
ipse auertat a cordibus nostris, ut ea ipse auertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. illud tamen quia non dubito, non requiro, quod dei natura numquam uideatur in loco. iam utrum possit huius corporis oculis uideri aliquid, quod in loco non uidetur, ab eis, qui hoc ualent disserendo monstrare. cum pace dilectionis audire paratus sum et, quod me monet, in commune conferre. sunt enim quidam, qui deum ipsum omnino corpus esse praesumunt putantes, quicquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam. istos omni modo auersandos censeo. sunt autem alii deum quidem ipsum corpus non esse minime dubitantes, sed ideo eos, qui ad uitam aeternam resurgent, etiam per corpus deum uisuros putant, quoniam talem sperant spiritalis corporis qualitatem, ut etiam ipsa, quae caro fuerat, spiritus fiat. quod si ita est, quantum distet a superiore opinione et quam hoc sit tolerabilius, etiam si uerum non sit, puto facillime iudi
Abbreviated transcription (Latin):
hec qͥppe natura ei. ȩqualit̾ cũ patre
inuisibilis sicut ȩqualit̾ incorrupti¬
bilis ẽ: que. ficut supͣdictũ est conti¬
nuatim apłs posuit. diuinã substan¬
tiam qua potuit hominib p̃dicatio¬
ne cõmendans. Qũa si ocłi corporaleᷤ
in resurrectione mutata corpoꝵ qͦ¬
litate conspicient: uiderint qͥ hoc poͤ¬
sunt astruere. Me plus mouet illiꝰ
sententia: qͥ nec in ipsa resurrectiõe
hoc corporalib ocłis s mundis cordi¬
b tribuit. Et de spiritalis qͥde corpis
qualitate qd̾ resurrecturis ꝓmittit᷑
uł discere aliqͥd adhuc uł querere
ñ recuso: si tam̃ de hac re disputan¬
tes illis uiciis carere possimꝰ. que
plerũq studiis humanis & concer¬
tationib excitant᷑: du supra quã
scriptũ est unꝰ ꝓ altero inflat᷑ adu̾¬
sus alterũ: ne dũ altercando querimꝰ
uestigare. quomͦ possit uideri ds. ip¬
sam pacẽ scĩficationẽq ꝑdamꝰ. sine
qua nemo poterit uidere d̃m̃̃ qd̃

Expanded text:
equaliter cum patre inuisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quae, sicut supra dictum est, continuatim apostolus posuit diuinam substantiam, qua potuit, hominibus praedicatione commendans. quam si oculi corporales in resurrectione mutata corporum qualitate conspicient, uiderint, qui hoc possunt adstruere; me plus mouet illius sententia, qui nec in ipsa resurrectione hoc corporalibus oculis sed mundis cordibus tribuit. Et de spiritalis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, uel discere aliquid adhuc uel quaerere non recuso, si tamen de hac re disputantes illis uitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus t\'xcitantur, dum supra, quam scriptum est, unus pro altero infletur aduersus alterum, ne, dum altercando quaerimus uestigare, quo modo possit uideri deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit uidere deum; quod