comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc semine scriptum ẽ. Alud
cecidit socus uiam ⁊ conculca¬
tum ẽ: ⁊ uolucros celi comed¬
runt illud. Quecũq gͦ dñs
inhac parabola exponere ip¬
se dignatus ẽ pia fide susci¬
pienda sunt. Que uͦ tacita.
nr̃e intelligentie reliquit.
cque pia intentione ꝑquirẽ¬
da ac ꝑstringenda sunt. bre¬
uit̾ sem̃ qd̾ cura uiã cecidit.
duplici lesura disꝑiit. ⁊ ab
itinerantibꝰ scilicet concul¬
catũ.⁊ auolucribꝰ raptum.
Uia gͦ est mens sedula. mala
ꝵcogitationũ meatu trita
acq arefacta. ne uerbi semẽ
exciꝑe ac germinare sufficiat.
Atq ideo quicqd boni seminĩ
uitima talis ie contigerit.
ꝑit. qr in ꝓbo pessime cogita¬
sionis transitu conculeatũ.a
demonibꝰ rapitur. Qui rec¬
te uolucros celi. siue qr celes¬
tes sp̃ualesq sũt nature. si¬
ne qr maere uolitant. appel¬
lantur. Alia aũt cecideruĩt in
petrosa. ubi nõ habebãt t̾ram
multam. Et continuo exorta
sũt: qr nõ habebant altitudi¬

Expanded text:
tum est: Aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud . Quaecunque ergo Dominus in hac parabola exponere ipse dignatus est, pia fide suscipienda sunt. Quae vero tacita nostrae intelligentiae dereliquit, aeque pia intentione perquirenda, ac perstringenda sunt breviter. Semen quod circa viam cecidit duplici laesura disperiit, et ab itinerantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via ergo est mens sedulo malarum cogitationum meatu trita atque arefacta, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contigerit, periit, quia improbo pessimae cogitationis transitu conculcatum a daemonibus rapitur, qui recte volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sunt naturae, sive quia per aera volitant, appellantur. Alia autem ceciderunt in petrosa, ubi non habebant terram multam, et continuo exorta sunt, quia non habebant altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ inuentus thesaurus abs̃¬
concdit᷑ ut seruetur. qr stu¬
dium celestis desiderii ama¬
lignis sp̃ibus custodire non
suffic̾. qui hoc ab humanis
laudibꝰ nõ abscondit. In p̾¬
senti ⁊ enĩ uita quasi iniia su¬
mus. qua ad patriã ꝑgimus.
Maligniaũt sp̃s. iter nr̃m
quasi quidã lacruncłi obsi¬
dent. Dep̾dari gͦ desiderat.
qui thesaurũ publice portat

Expanded text:
inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abscondit in farina satis
cubꝰ. Mulierẽ sapientiã
dĩ dic̃. ferm̃tum dilectionẽ:
qd̾ feruere facit ⁊ excitat. In
farine aũt satis tribꝰ. ułtri¬
a illa in homme ex tota ani
ma. ex toto corde. ex tota mẽ¬
te: uł tua illa fructifera. cẽ¬
tenum. sexagenũ: tricenum.
uel tria illa hominũ genera:¬

Expanded text:
ndit in farinae satis tribus: mulierem, sapientiam dicit: fermentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum, tricenum ; vel tria illa genera
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam.⁊ deqͣ dicitꝰ ad iu¬
deos. Auferetur a uob regnũ
dĩ.⁊ dabit᷑ genti facienti frͦ¬
tus eius. Simile ẽ gͦ huiꝰ¬
cemodi regnũ grano sinapis.
ad feruorem utiq fidei. uel
qd dicatur uenena expelle¬
re. Unde ⁊ alibi legimꝰ fidẽ
ꝑfectam grano sinapis com¬
paratã. qr udelicet om̃ia dog¬
mata prauitatis. sua simplici¬
tate ⁊ humilitace deuincat.
Quod accipiens homo: semi¬
nauit inagro suo. Homo qͥ
seminat inagro suo a plerisͣ
saluator intelligitur qd̾ ma¬
nimis credentium seminet.
ab aliis ipse homo seminans
inagro suo. hoc ẽ insemetip̃o.
⁊in corde suo. Quisẽ iste qui
qui suscipiens granũ p̾dica¬
tioms ⁊ fouens sementem
humore fid̾i. facit in agro
sui pectoris pullulare: Qd¬

Expanded text:
citur ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, b fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. quod accipiens homo seminavit in agro suo. Homo qui seminat in agro suo, a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis, ipse homo seminans in agro suo, hoc est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare?
Abbreviated transcription (Latin):
erceant̾: siueut eoꝵ compa¬
ratione magna illis exortati¬
o fiat ut nitantur.ad meluis:
quibꝰ sublatis altitudo cari¬
tatis quasi euulsa marcescar.
qd ẽ eradicari. Nam siẽ ait a¬
płs. ut in caritate radicati ⁊
fundati: possitis comp̾hen¬
dere. An forte id̾o simł eradi¬
catur triticũ cũ auferentur
zizama: qr multi pͥmoziza¬
ma sũt: ⁊ postea triticum fi¬
unt. Quinisi pacient̾ cum
mali sũt tolerentur: ad lau¬
dabilẽ mutationẽ nõ ꝑueni¬
unt. Idq si enulsi fuerint.
simuleradicatur ⁊ triticũ qͥ
futur eeñt: si eis parceret᷑.¬
rabolam ꝓpo suit eis dicẽs. iħ¬
Sedebat dñs in naue. turba
stabat in littore. illi ꝓcul. dis¬
eis ⁊ aliam parabolam. quasi
diues pac̾familias. iniuta¬
ts dnisis reficiens cibis. uͭ
unꝰqͥsq scđm naturã stoma¬
Unde ⁊ in pore parabola. nõ
dixit alteram s aliã. Si enĩ
tare nõ poteramus. Premi¬
sit enĩ aliam: ut plures se¬

Expanded text:
erceantur, sive ut eorum compaerceantur, sive ut eorum comparatione magna illis exhortatio fiat, ut nitantur ad melius, quibus sublatis altitudo charitatis quasi evulsa marcescat, quod est eradicari? Nam sic ait Apostolus: Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere . An forte ideo simul eradicatur triticum, cum auferuntur zizania, quia multi primo zizania sunt, et postea triticum fiunt? qui nisi patienter, cum mali sunt, tolerentur, ad laudabilem mutationem non perveniunt: itaque si evulsi fuerint, simul eradicatur et triticum, quod futuri essent, si eis parceretrabolam proposuit eis, dicens: Sedebat Dominus in navi, et turba 92 stabat in littore: illi procul, diseis et aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomaUnde et in pdixit alteram, sed aliam. Si enim tiam non poteramus. Praemisit aliam ut plures se
Abbreviated transcription (Latin):
ait. alligate fac̾iculos ad cõ¬
burencdũ: cur nõ unũ fascẽ
aut unũ aceruũ zizanioꝵ
fieri dixerit. nͥ forte ꝓpt̾ uati¬
etatem hereticoꝵ.⁊ non solũ
attiticouerũ etiam ase ipsis
discrepantiũ: ipsa unꝰ cuiͦq
herescos ꝓpria conuencicula
in quibꝰ singillatĩ sua cõmu¬
mione deuincti sunt: noĩe
fasciculoꝵ significauit. ut iã
tune incipiant alligari ad
cõburendũ: cum a catholica
cõmunione segregati. suas
ꝓprias quasi eccłias habere
ceꝑunt. ut cõbustio eaꝵ sit
in̾fine scłi: nõ alligatio fas¬
multe resipiscendo ⁊ incatho¬
licam remeando ab ertore deᷤ¬
ciscerent. Quaꝓpt̾ ⁊ alligati¬
o fascicłoꝵ infine futura est:
ut nõ confuse. s ꝓmodo ꝑuer¬
sitatis sue. uniꝰ cuiꝰq erroris
ꝑtinatia pimiat᷑. Ne forte col¬
ligentes zizania. eradicetis
simul ⁊ triticũ. I trũ qr etiã
boni cũ ad huc in firmi sunt.
opus hñt in quibꝰ dam malo
ꝵ ꝑmixtione. suie ut ꝑeos ex¬

Expanded text:
ait, alligate ea in fasciculos ad comburendum, cur non unum fascem aut unum acervum zizaniorum fieri dixerit, nisi forte propter varietatem haereticorum, et non solum a tritico, verum a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque haereseos propria conventicula, in quibus singillatim sua communione devincti sunt, nomine fasciculorum designavit: ut jam tunc incipiant alligari ad comburendum, cum a catholica communione segregati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint; ut combustio earum sit in fine saeculi, modo alligatio fasmultae resipiscendo, et in Catholicam remeando ab errore desciscerent. Quapropter et alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non confuse, sed pro modo perversitatis suae uniuscujusque erroris pertinacia puniatur. 4. Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum. Utrum quia etiam boni cum adhuc infirmi sunt, opus habent in quibusdam malorum commixtione, sive ut per eos ex
Abbreviated transcription (Latin):
bona hoc ẽ fidelis electoꝵ con¬
scientia. om̃ibꝰ tribus terre. ne¬
quaꝙͣ ꝓuentibꝰ contraria fa¬
at: qr ⁊ cõmendatum sibi se¬
men uerbi libent̾ excipit. &
constant ad fructus usq tem¬
pora conseruat. ẜtuctificat
tatis electoꝵ cordibꝰ insi¬
nuat. Sexaginta: cũ ꝑfoc¬
tionem docz bone oꝑationi.¬
Nam qr insenario nu̾o mun¬
di ornatus expletus ẽ: rocte
ꝑhunc bonaoꝑatio designa¬
tur. Centũ cum uniu̾sis q̃
agimꝰ querenda nob̃ in reg¬
nõ celesti pͥmia demonstrat.
Centum namq qͥ cõputan¬
do a sinistra cranffertur ad
dexteram. recte in significa
cinentur .c. transeunt ad dex¬
teram. Quãuis enĩ magna
fidos que nob̾ cognitionẽ nñ
conditoris reuelat. magna
sint oꝑa quibꝰ fides ne sit o¬
ciosa ꝯsũmatur: in hac ta¬
men ambo sũt uita necessan¬
nuis que ꝑdilectionẽ exerre¬
tur. in futura ẽ uita sꝑandũ.

Expanded text:
bona, hoc est fidelis electorum conscientia, omnibus terrae nequam proventibus contraria facit, quia et commendatum sibi semen verbi libenter excipit, et constanter ad fructus usque tempora conservat. Fructificat itatis electorum cordibus insinuat. Sexaginta, cum perfectionem docet bonae operationNam quia in senario numero mundi ornatus expletus est, recte per hunc bona operatio designatur. Centum, cum in universis quae agimus quaerenda nobis in regno coelesti praemia demonstrat. Centum namque quae codo a sinistra transferuntur ad dexteram, recte in significattinentur, centum transeunt ad dexteram. Quamvis enim magna fides, quae nobis cognitionem nostri conditoris revelat, magna sint opera quibus fides, ne sit otiosa, consummatur, in hac tamen ambo sunt vita necessarnis quae per dilectionem exercetur in futura est vita
Abbreviated transcription (Latin):
tum mortis. Sexagesimũ:
uirginũ ꝓpt̾ ociosum int̾ui s
qr non pugnant contra con¬
suctudinem carnis. Solet
cnĩ ociosũ concedi sexagena¬
riꝰ ꝑꝯ militiam uł post actio¬
nem publicas. tricesimum.
coniugatorũ. qr hec ẽ etas
preliantiuĩ. Ipsi enĩ habet᷑
acriorem conflictũ. ne libidi¬
nibꝰ suꝑentur. Sq̃r.

Expanded text:
tum mortis. Sexagesimum virginum propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis, solet enim otium concedi sexagenariis post militiam, vel post actiones publicas. Tricesimum conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium; ipsi enim habent acriorem conflictum, ne libidinibus superentur. Post
Abbreviated transcription (Latin):
qr sollicitudines ⁊ uoluptateᷤ
⁊ liuicie sustõcant. Suffocãt
eĩ qr inportune cogitationi¬
bus siusgutur m̃tis strãgulat᷑.¬
⁊ dum bonum desiderium in¬
trare ad cornõ sinũt : quaoi
aditum flatus uitalis necãt.
Notandum etiani qͥ duo sũt
que diuitiis iungit. sollici¬
cudinos indelic ⁊ uoluptate:
qr ꝓfecto ⁊ ꝑ curam m̃tem op¬
primunt. & ꝑ affluentiã re¬
soluunt. Neenĩ contraria.
possessoros suos ⁊ asflictos et
lubricos faciunt.. Quolup¬
tas conuenire cũ afflictione
nõ pocest. Alio quidem tp̃re
ꝑ custodic sue sollicitudinem
affligunt: atq alio ꝑabun¬
dantiam ad uoluptatẽ emol¬
liunt. Qui uͦ int̾ra bona se¬

Expanded text:
oluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates; quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt; re enim centraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Qui vero in terram bonam se
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ excecatos: ut nõ crede¬
rent. Dic̃ enun aꝑtissue. ꝓ¬
pt̾ea nõ poterant credete. Qd̾
siita ẽ: quis nõ exsurgat in
defensionẽ uidcoꝵ. ⁊ eos extͣ
culpam fuisse ꝓclamet quod
nõ crediderũt: Propterea
enĩ nõ poterant credere. qr
excecauit ocłos eoꝵ. S qm̃¬
intelligi. coginur faceri a¬
liis quibuscdã poccatis eos ita
ex cecari meruisse : qͣ tam̃ ex¬
cecatione nõ pocuer̃ credere.
Uerba enĩ ioħis ista sũt. ꝗd¬
pterea nõ poterant crede: qͣr
iterum dixit ysaias excecau
ocłos eoꝵ. frustra itaq intel¬
ligere. ideo fuisse cecatoᷤ ut
uerterentur:
am ideo conu̾ti¬
nõ poterant qr nõ credebãt.
⁊ ideo credere nõ poterant. qr
excocati erant. Cum aũt dr̃¬
gatur. credi nõ potest. in tel¬
ligenda sũt gͦ dicta ut cre¬
dantur que dici potuerũt.
credenda aũt que dici potu¬
erunt. ut intelligant᷑ que di¬
aũt beati ocłi qr iident. et

Expanded text:
ecatos, ut non crederent. Dicit enim apertissime, Propterea non poterant credere. 2. Quod si ita est, quis non exsurgat in defensionem Judaeorum, ut eos extra culpam fuisse proclamet, quod non crediderunt? Propterea enim non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum. Sed quointelligi, cogimur fateri aliis quibusdam peccatis eos ita excaecari meruisse, qua tamen excaecatione non potuerunt credere; verba enim Joannis ista sunt: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum. Frustra itaque conamur intelligere, ideo fuisse caecatos, ut verterentur, m ideo connon poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excgatur, credi non potest. Intelligenda sunt ergo dicta, ut credantur quae dici potuerunt; credenda autem quae dici potuerunt, ut intelligantur, quae diautem beati oculi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
a numero plurali ad singla¬
rem transierit: ut cũ que¬
rat hoo bonas margaritas.u
nam inueniat p̾ciosam. ꝙͣ
uenditis om̃ibꝰ que habet
emat. Aut gͦ iste bonos ho¬
mines querẽs cũ quibꝰ utili¬
liter uiuat unũ p̾ om̃ibꝰ in¬
uenit sine poccato. mediato¬
rem dĩ ⁊ hominũ hominem

Expanded text:
a numero plurali, ad singularem transierit, ut cum quaerat homo margaritas bonas, unam inveniat pretiosam, quam, venditis omnibus quae habet, emat. Aut ergo iste bonos homines quaerens, cum quibus utiliter vivat, unum prae omnibus invenit sine peccato mediatorem Dei et hominum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
aũt inpresentiaꝵ habentes
dñn conuescentesq ei. et
queq uoluissent int̾rogãdo
discentes: nequaꝙͣ ꝑ angłos
aut uarias usionũ species o¬
pus habebat
do¬
ceri. Quos uero¬
uero
luchas multos ꝓpħas ⁊ rogos
dicit. matħs. iptius ꝓphetas
⁊iustos appellat. Ipsi sunt enĩ
reges magni. qui temptationũ
suaꝵ motibꝰ nõ consentiendo
succumbere. s regendo p̾esse

Expanded text:
autem impraesentiarum habentes Dominum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos prophetas et reges dicit, Matthaeus apertius prophetas et justos appellat. Ipsi sunt enim reges magni, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse
Abbreviated transcription (Latin):
deant: nõ accipiatur ne uł
sic aliqñ ocłis uideant. s ꝓr¬
sus ut no uideant. Quando¬
qͥdẽ aꝑte ita dicit. ut ocłis nõ
uideant. ⁊ qd̾ ait. ꝓpt̾ea non
poterant credere: satis osten¬
dit non ideo factã illã exce¬
cationẽ. ut ea cõmoti ⁊ dolẽ¬
tes se nõ intelligere. cõu̾terẽ¬
tur aliqñ ꝑ penitentiã. Nõ

Expanded text:
deant, non accipiatur, Ne vel sic aliquando oculis videant, sed prorsus, Ut non videant: quandoquidem aperte ita dicit, Ut oculis non videant. Et quod ait, Propterea non poterant credere, satis ostendit non ideo factam illam excaecationem, ut ea commoti et dolentes se non intelligere, converterentur aliquando p
Abbreviated transcription (Latin):
incelligendo. non meũ credi¬
derunt. nõ credendo crucifixe¬
rũt eum. atq ita post eius re¬
surrectionẽ miracłis que in
maiore crimimsreatu com¬
puncti sũt ⁊ ꝓstrati ad penitẽ¬
ciam. Demde accepta inclul¬
gentia. ad obedientiã flagra¬
tissima dilectione conuersi.
sionẽ illa cecitas que ꝑlinguã¬
parabolaꝵ fiebat. ita de illis
scuritate linguaꝵ ageret. in
aliis lingus ⁊ aliis labiis lo¬
diceretut nec sic me exaudi
exaudiret. idest ut eis ad hu¬
nulẽ confessionẽ ⁊ sollicitã
inquisitionẽ. ⁊ obedientem
conuersionẽ: ⁊ feͬ̾uentẽ di¬
lectionem ualeret. Yt ad¬
centis. Auditui audietis.⁊
nõ intelligetis. Et uidenteᷤᷤ
udebitis. ⁊ nõ uidebitis. Hec
de turbis ꝓpħata sunt. que
stant in littore: ⁊ dĩ non me¬
rentur audire sermonẽ. Ac¬
cedamus gͦ ⁊ nos cum disci¬
pulis ad iħm. ⁊ rogemꝰ eũ
dissertiones parabole: ne c̃
turbis fiustra ocłos ⁊ aures

Expanded text:
intelligendo, non in eum crediintelligendo, non in eum crediderunt, non credendo crucifixerunt eum; atque ita post ejus resurrectionem miraculis, quae in majore criminis reatu compuncti sunt et prostrati ad poenitentiam, deinde accepta indulgentia ad obedientiam, flagrantissima dilectione conversi. 5. it illa caecitas ad parabolarum fiebat, ita de illis  cum de obscuritate linguarum ageret: In aliis linguis, et in aliis labiis loet nec sic me exaudieexaudirent: id est, ut eis ad humilem confessionem, et sollicitam inquisitionem, et obedientem conversionem, et ferventem dilectionem valeret. Est ae: Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis . Haec de turbis prophetata sunt, quae stant in littore, et Dei non merentur audire sermonem. Accedamus ergo et nos cum discipulis ad Jesum, et rogemus eum dissertionem parabolae, ne cum turbis frustra aures et oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Non absurde dicimꝰ quodã
uideoꝵ fuisse sanabiles. sed
tam̃ tanto suꝑbie tumore pe¬
riclitatos: ut eis expedierit
pͥmo nõ credere ⁊ adhuc fuis¬
se cecatos.ut non incellige¬
rent loquentẽ dm̃n ꝑ para¬
bolas: quibꝰ nõ intellectis
nõ in eum crederent. Non
credentes aũt. cum ceteris
desꝑatis crucifigerent eum
Atq ita post eiꝰ resurrectio¬
nẽ conu̾terentur: qñ iam
dercatu mortis dm̃ ampliꝰ
humiliati uehem̃tiꝰ cdilige¬
rent. a quo sibi tantũ scelus
dimissum ẽẽ gauderẽt. qm̃
tanta erat coꝵ suꝑbia. ut ta¬
lieẽt humiliatione deicien¬
da. Qd̃ incongrue dictum
ẽẽ quilib arbitretur. si non
ea sententia qua intelligunꝰ
ideo excocatos ut conu̾terent᷑.
Hoc est ideo eis ꝑ obscurita¬
tes parabolaꝵ occultatas sẽ¬
tentias dñi. ut post eiꝰ resur.¬
rectionem salubriore penitẽ¬
tia resipiscerẽt. qr ꝑ obscuri¬
tatẽ ẜmonis excecati. dicta
dñi non intellexerũt. ⁊ ea nõ

Expanded text:
non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem per parabolas, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplius humiliati, vehementius diligerent a quo sibi tantum scelus dimissum esse gauderent: quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur, si non ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, et ea non
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ fidem. etiã si quid minꝰ
uirtutẽ habeant concedit᷑
Indeisaũt quiñ crediderũt
infilium dĩ: etiã siquid per
nature bonũ possideant. tol¬
litur. Neq enĩ possunt ali¬
quid sapient̾ intelligere : qͥ
caput non hñt sapientie. Ic¬
i.Ideo inparabolis lo

Expanded text:
tibus fidem, etiamsi quid minus virtutum habeant, conceditur: Judaeis autem, qui non crediderunt in Filium Dei, etiamsi quid per naturae bonum possident, tollitur. Neque enim possunt aliquid sapienter intelligere, qui caput non habent sapientiae. Ideo in parabolis
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑdere. abscon dit incorde
suo: quẽ pͥstinis p̾tulit fa¬
magrũ abscondicum dix̃.
Duo testam̃ta legis meccłia.
que quis cũ ex parte incellec¬
tu attigerit: sentit illic ma¬
gna la tere. Et uadit ⁊ uen¬
dit om̃ia sua : ⁊ emit illum.
idest contemptu tp̾talium
cõpatat sibi. ut sit diues cog¬
nitionedĩ. Iterũ simile est
regnũ celoꝵ homini negoti

Expanded text:
tis perdere, abscondat in corde tis perdere, abscondat in corde suo, quem pristinis praetulit fain agro absconditum dixit, duo Testamenta legis in Ecclesia. Cum quis ea ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere, et vadit, et vendit omnia sua, et emit illum, id est, contemptu temporalium comparat sibi otium, ut sit dives in cognitione Dei. Iterum, simile est regnum coelorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃. S ut ꝑ hoc qͥ agimus
laudes extenꝰ nõ queramꝰ.
Sic aũt sit opus inpublico:
quatenꝰ uitentio maneat ĩ
ximis p̾beamꝰ exemplũ. et
tam̃ ꝑ intentionẽ q̃ dõ soli
placere querimꝰ: semꝑ obte¬
mꝰ secretum. T hesaurꝰ aũt.
celeste ẽ desiderium. ager uͦ
in quo thesaurus abscondit᷑.
disciplina studii celestis. q̃
ꝓfecto agrũ uenditis om̃ibꝰ
comparat. qui uoluptatibꝰ
carnis renuntians: cuncta
sua t̾rena desideria. ꝑ discipli¬
ut nil iam qd caroblandit᷑
libeat. nichil qd̾ carnalem
uitam tricidat sp̃s ꝑhorreᷤᷤ¬
cat. Alit̾. T hesaurus iste
in quo sunt om̃s thesauti
sapĩe ⁊ scientie absconditi:
aut deiuerbũ est qd̾ incar¬
ne xp̃i iuudetur absconditũ.
aut sc̃e scripture inquibus
reposita ẽ noticia saluatoriᷤ.
scłi contempnere. ut illũ pos¬
sit habe quem reꝑit. Q uod
aũt dr̃ quẽ cum inuenerit
hõo abscondit: id cuco dr̃. nõ
quod hoc de inuidia faciat:
s qͣ timore seruantis ⁊ nolẽ¬

Expanded text:
utat. Per hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico, quatenus in tentatione maneat in ximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus compacarnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per discipliut nihil quod caro blanditur, liceat, nihil quod carnalem vitam trucidat, spiritus horrescat. Aliter autem thesaurus iste, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , aut Dei Verbum est, quod in carne Christi videtur absconditum, aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris: a contemnere, ut illum possit habere quem reperit. Quod autem sequitur: Quem cum invenerit homo 98 abscondit: idcirco dicitur, non quod hoc de invidia faciat, sed quod timore servantis, et nolen
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sequitur. sinite utraq creᷤ¬
cere ad messẽ: uidet᷑ illi pre¬
ceptu eẽ contranũ. auferte
malũ de medio nr̃m: ⁊ neqͣ¬
quã societatẽ habendam cũ
his qui frẽs nominent᷑: et
sint adulten ⁊ forncatores.
Sieñ ꝓhibetur eradicatio.
⁊usq admessẽ tenenda est
pacientia: quomodo eicien¬
disũt quidam demedio nr̃m:¬
ꝵ: Inter criticũ ⁊ zizamã
qd̾ nos appellamꝰ loliũ. ꝙͣ¬
dui herba est ⁊ necdũ culmꝰ
uenit adspicam: grandis
sim ilitudo ⁊ in discernedo
aut nulla aut ꝑdifficilis di
sententiam ꝓferamꝰ: s deo
iudicii t̾minũ reseruemus.
ut cũ dies iudicii uenerit.
illo nõ suspitione criminis.
s manifestum reatũ de scõ
ꝵcetu eiciat. qͦd aũt dicit
zizanioꝵ fas. ciculos ignibꝰ
tradi. ⁊ triticum congrega¬
te in horrea: manifestũ est
hereticos qͦsq ⁊ ypocritas
sidei. gehenne ignibꝰ cõcre¬
mandos: scõs uͦ qui appellan¬

Expanded text:
quod sequitur: Sinite utraque cresquod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; eaquam societatem habendam cum his qui fratres nominentur, et sint adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, usque ad messem tenenda est patientia: et quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostr Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis dissententiam proferamus; sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellan
Abbreviated transcription (Latin):
zamoꝵ sator: diabls. Mes¬
sis uͦ: consũmatio mundi.
Om̃ia scandala referunt᷑
ad zizamã: iusti reputan¬
cur in filios regni. Ergo
ut supͣdiximꝰ. que exposi¬
ta sũt a dño: his debemus
accomodlare fidem. Que
aũt tacita ⁊ nr̃e intelligen¬
tie derelicta: ꝑstringenda
sunt breuit̾. Homines qͥ
dormiunt: magr̃os eccłiaꝵ
intellige. Seruos patrifa¬
milie ne alios accipias. qm
angłos qui coticlie uident
faciem patris. Diabłs aũt
ꝓpt̾ea immicus homo appel¬
deeo. Ex surge dñe nõ cõ¬
fortetur homo. Quã obrẽ
nõ dormiat qui eccłie ppositꝰ
ẽĩ ne ꝑ illiꝯ negligentiã ini¬
micus hoõ suꝑ seminet zi¬
zania: hoc ẽ hereticoꝵ dog¬
mata. Quodaũt dr̃. ne for¬
te colligentos zizama eradi¬
cecis simł ⁊ criticum : datur
locus penitentie. ⁊ monem᷑
necito amputemꝰ frẽm. qui
fieri po̾t ut ille qui hodie
noxio deprauatus ẽ dogma¬
te. cras resipiscat. acdefende
incipiat ueritatẽ. Illud qͦq

Expanded text:
zaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appelde eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem: quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat veritatem. Illud quoque
Abbreviated transcription (Latin):
scandala: ⁊ eos qui faciunt
iniquitatẽ. ⁊ mutãt eos in
caminũ ignis. Ibierit fletꝰ
⁊ stridordentiũ. Pã. Omĩs
in mundicia in segete zizani¬
adicunt᷑ qd̾ pͥmo separant᷑
zizania dr. qr tribulatione
p̾cedente. separabunt᷑ in pii
a piis: ꝙ ꝑ bonos anglos in¬
telligitur fieti. qr osficiaũ¬
dicte possũt implere boni bo¬
dex. Officia uero miscłie.
mali implete nõ possunt.

Expanded text:
unt iniquitatem, et mittent eos in caminum ignis; ibi erit fletus et stridor dentium. Omnis immunditia in segete zizania dicuntur. Quod primo separentur zizania dicitur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos angelos intelligitur fieri, quia officia vindictae possunt implere boni bodex; officia vero misericordiae mali implere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plus quã iona hic. Hic in
loco non ꝓnom̃. s adu̾bium
loci significat: idest in p̾sen¬
tiarum int̾ uos conu̾satur.
qui incõparabilit̾ est iona
prãntior. Ionas paucis diebꝰ
pͥdicauit. ego tanto tp̃re. ille
assiriis genti incredule. ego
uideis pplo dĩ. Ille ꝑegrinis:
ego ciuibus. Ille uoce locutuᷤ
simplici. nichilq signoꝵ faci¬
ens acceptus est: ego tanta
signa faciens. beel zebub ca¬
lum pniam sustineo. Ilus
gͦ ẽ iona hic: hoc est in me¬
dio ur̃m pͣdicans. Regnia¬

Expanded text:
plus quam Salomon hic. Hic in loco non pronomen, sed adverbium loci significat, id est, impraesentiarum inter vos conversatur qui incomparabiliter est Salomone hic. Jonas paucis diebus praedicavit, ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae, ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis, ego civibus. Ille voce locutus simplici nilque signorum faciens acceptus est, ego tanta signa faciens Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, hoc est in medio vestrum praedicans. E
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas reciꝑent disciplina.
Et notandũ qd̾ non om̃ia lo¬
cutus sit inparabolis s mł¬
ta. Siem̃ dixiss om̃ia inpa¬
rabolis: absq emolumẽto
ppłi recessissent. Pᵈspicua
misc obscuris. ut ꝑ ea que ĩ¬
celligunt ꝓuocentur ad eoꝵ
noticiam que nõ intelligũt.
Ecce exiit qui seminat᷑ semi
nart. IG. Hanc parabolã dñs
ideo ꝑ seipsũ expon̾e dignatꝰ
est: ut figuate se loqui in no¬
tesceret. rerũ q significatio¬
nes in his etiam que ꝑ seinz¬
ipsum noluit explanare: do¬
ceret c̃ẽ querendas. S qr
sem̃ qd̾ uerbum dĩ fit. terrã¬
q uariam qd diuersũ corau¬
ditoꝵ significet: ipse dñs aꝑ¬
uit. Satorẽ quẽ nob̃ querẽ¬
dum reliquit. nullũ meliꝰ
ꝙͣ filiũ dĩ intelligere possumꝰ.
qui exiit seminare sem̃ suum
qr de simipatris qua creature
nõ erat accessus egrediens. ad
hoc uenit inmundũ. ut testi¬
moniũ ꝑiberet ueritati. Uł¬

Expanded text:
ent disciplinas. Et notandum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed multa. Si enim dixisset omnia in parabolis, absque emolumento populi recessissent. Perspicua miscet obscuris, ut per ea quae intelligunt, provocentur ad eorum notitiam quae non intelligunt. Ecce exiit qui seminat, semint illud. Hanc parabolam Dominus ideo per seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in his etiam, quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen quod verbum Dei sit, terramque variam quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit, satorem quem nobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus. Qui exiit seminare semen suum, quia de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus egrediens, ad hoc venit in mundum, ut testimonium perhiberet veritati . U
Abbreviated transcription (Latin):
ba stabat inlictore. iħ. Iħs
imediis fluctibꝰ ẽ. hinc in¬
de maritunditur. ⁊ in sua ma¬
gestate securus. appropinqͣ¬
re facit nauicłam suã. ut
ppłs nequaꝙͣ ꝑiculũ sustinẽs.
nec temptationibꝰ circũdat᷑¬
dicunt᷑. I B. Porro turba
que circamare suꝑterram
posita. uerbis dñi auscultaba¬
turita ut nec fluctibꝰ maris
tangeretur. nec cũ illo ĩnaui
transcensis fluctibꝰ sederet.
Illoꝵ aptissime gestat figu¬
ram qui nuꝑ ad audiendũ
uerbum conuenerant. Et
quidẽ pietate animi a repro¬
boꝵ amaritudine obscurita
te instabilitate secreti sunt:
s nec dũ celestibꝰ misteriis
que desid̾ant imbuti. Et lo¬
cutus ẽ eis multa in parabo¬

Expanded text:
ba staret in littore. Jesus in mediis fluctibus est, hinc inde mari tunditur, et in sua majestate securus, appropinquare facit terrae naviculam suam. At populus nequaquam periculum sustinens, nec tentationibus circumdatconsecrat. Porro turba quae circa mare super terram posita, verba Domini auscultabat, ita ut nec fluctibus maris tangeretur, nec cum illo in navi transcensis fluctibus sederet, illorum aptissime gestat figuram, qui nuper ad audiendum verbum convenerant et quidem pietate animi a reproborum amaritudine, obscuritate et instabilitate secreti sunt, sed necdum coelestibus mysteriis, quae desiderant imbuti. Et locutus est eis multa in parabo
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ narratũ ẽ qd̾ matre ⁊
fr̾ibꝰ dñi. hoc continuo gestũ
eẽ. ⁊ eũ ordinẽ matħm etiam ĩ
natrando cenuisse. ea res insi¬
nuat: qr cũ illinc cransiret ita
ꝯteruit ut diceret. in illo die
exiens iħs de domo. sedebat
socus mare.⁊ cõgregate sunt
adeũ turbe multe. Cum enĩ
dicit m illo die. nisi forte dies
more script᷑aꝵ tempꝰ signifie.
satis indicat aut hoc consequẽ¬
ter gestũ. aut nõ multa incer¬
poni potuisse. maxime qr et
matchꝰ eum orcdinẽ tenet. Nõ

Expanded text:
illud quod narratum est de matre et fratribus domini hoc continuo gestum esse et eum ordinem Mattheum etiam in narrando tenuisse ea res insinuat, quia, cum illic transiret, ita conexuit, ut diceret: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare et congregatae sunt ad eum turbae multae. cum enim dicit more Scripturarum tempus significet, satis indicat hoc consequenter gestum, aut non multa interponi potuisse; maxime quia et Marcus eum ordinem tenet ;
Abbreviated transcription (Latin):
Quod turba multa ad dnĩn
docentem ad mare cõgregata
ẽ: significat frequentiam po¬
puloꝵ. p̾dicantibꝰ apłis ad
fidem ueritatis cõfluentiũ.
Quod uͦ ipse nauẽ ascendẽs
sedebat inmari. p̾figurabat
eccłiam. in meclio nationum
nõ credentiũ ⁊ contradicen¬
cuĩ edificandã. Quasi enim

Expanded text:
Quod turba multa ad Dominum docentem ad mare congregata est, significat frequentiam populorum praedicantibus apostolis ad fidem veritatis confluentium. Quod vero ipse navem ascendens sedebat in mari, praefigurabat Ecclesiam in medio nationum non credentium et contradicentium aedificandam. Quasi enim
Abbreviated transcription (Latin):
quippe indomo habitum. ubi
nefanda blasphemia demoni¬
um habe dictũ ẽ: egrediens
docebat admare. ut ostender
se relicta obculpã ꝑfidie iude¬
amadgentes saluandas ẽẽ trã¬
siturũ. gentiliũ nãq suꝑba et
incredula diu corda. merito
tumidis a marisq fluctibus
maris assimulantur. Domũ
nesciat: S telicta domo in
qua blasphemias ppessus est
impioꝵ: cepit docere ad ma¬
re. qr derelita obincredulita¬
tem synagoga. ad colligendã
ꝑ aplos ppłi gentilis multi¬
tudmnẽ uenit. I. nde apte
te mat̾ ac fr̃es ei ꝯ foris steterĩt:¬
⁊ quasi agniti ab illo nõ sint.
acsic de domo exiensad mare
docturus transierit. qr post¬
ꝙͣ sẏnagoga ad custodiam se
littere foris fixit: int̾nisq do¬
minice fidei archanis figuraᷤᷤ
legis ante ponere maluit. do¬
minꝰ sacram̃ta salutis que
illa sp̾uerat. ext̾nis ꝑ orbem
nationibꝰ contulit. Ita ut¬

Expanded text:
quippe in domo habitum, ubi nefanda blasphemia daemonium habere dictus est, egrediens docebat ad mare, ut ostenderet se, relicta ob culpam perfidiae Judaea, ad gentes salvandas esse transiturum. Gentilium namque superba et incredula diu corda merito tumidis amarisque fluctibus maris assimilantur. Domum nesciat? Sed relicta domo, in qua blasphemias perpessus est impiorum, coepit docere ad mare. Quia derelicta ob incredulitatem synagoga ad colligendam per apostolos populi gentilis multitudinem venit. Unde apte te, mater ac fratres ejus foris steterunt et quasi agniti ab illo non sint, ac sic de domo exiens ad mare docturus transierit, quia postquam Synagoga ad custodiam se litterae foris fixit, internisque dominicae fidei arcanis figuras legis anteponere maluit, Dominus sacramenta salutis quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
fecent uoluntatẽ pacrism̃i
qui in celis ẽ. ipse m̃s fr̾ ⁊ so¬
ror ⁊ mat̾ est. ẜG̃. Quibꝰ no¬
buerbis qd aliud innuit. insi
qd̾ obsequentes uissionibus
sius multos exgentilitate
colligit. ⁊ iudeã ex cuiꝰ carne
ẽ genitus nõ agnoscit: Unde
⁊ mat̾ eius cum quasi nõ ag¬
noscitur. foris stare ꝑhibetur.
qr uidelicz synagoga id circo
ab auctore suo nõ cognoscit᷑.
qr legis obseruatione teng̃s.
sp̃ualem intellectũ ꝑdidit:¬
⁊ sese ad custodiã lit̾e foris
fixit. S dũ his qui uolũta¬
tem patris fecerit soror ⁊ fr̃
qui ad fidem colligit᷑: miꝵ
nonẽ. Mirandũ uͦ ualdee᷑
quomͦ etiam mat̾ dicatur.
Ridelos gͦ discipłos fr̃s̃ uoca¬

Expanded text:
mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Quibus nobis verbis quid aliud innuit, nisi quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem Patris fecerit soror et fraqui ad fidem colligitur mirum non est; mirandum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fr
Abbreviated transcription (Latin):
fres mei. Sane qd̾ dñs ad ma¬
trẽ fc̃esq rogatus ab officio u̾¬
bi dissimulat egredi: nõ ma¬
t̾ne refucat obsequia piet᷑is.
teriis ampliꝰꝙͣ mat̾nis debe¬
re monstrat affectibꝰ. idẽst
nob exemplo qd uerbo cõmen¬
danscũ ait. Quia amat pa¬
trẽ aut matrẽ plus quã me ñ
ẽ me dignus. Noniniurio¬
se fr̃s contempint. s opus
spũale carnis cognationi p̾¬
ferens. Religiosiorẽ cordiũ
copłam docet ẽẽ quã corpoꝵ.¬

Expanded text:
res mei? Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis,teriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans, cum ait: Qui amat patrem, aut matrem plus quam me, non est me dignus; non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ic pessime. Non gͥ ambige¬
re possumꝰ totum hoc ad ꝑ¬
sonam ppłi huiꝰ eẽ referendũ.
s contuendũ est quatinꝰ ꝓpo¬
sita singła. singłis cp̃ribꝰ rebꝰ¬
q reddantur. Suꝑiꝰ namq
inniniuitaꝵ ⁊ regine aust
nommne. iustificata fides gẽ¬
tiumẽ: s longe antea post
multa indm̃ ⁊ grauia pecc̃a
uid̾is data lex est: ⁊ pecrata
quidẽ eoꝵ ini libris moysi
cinentur. Uerum pꝰ tot di¬
uine uirtutis docum̃ta .i.
decẽ plagis ꝑcussam egiptũ.
⁊ columpnã nubis ac lumi¬
nis nocte dieq famulantẽ:
⁊ merit reomari it̾ p̾bitum.
et forites ruptis saxis effun¬
dentes. ⁊ ministratam esu¬
rientibꝰ manniã. ⁊ postremũ

Expanded text:
invasit. --Non igitur ambigere possumus, totum hoc ad personam populi hujus esse referendum: sed contuendum est quatenus proposita singula singulis temporibus rebusque reddantur. Superius, nempe in Ninivitarum et reginae Austri nomine, justificata fides gentium est: sed longe antea, post multa in Deum et gravia peccata, Judaeis data lex est. Et peccata quidem eorum libris Moysi continentur. Verum post tot divinae virtutis documenta, id est, decem plagis percussam Aegyptum, et columnam nubis ac luminis nocte dieque famulantem, et in Erythreo mari iter praebitum, et fontes ruptis saxis effluentes, et ministratam esurientibus mannam, et ad postremum
Abbreviated transcription (Latin):
peccudibꝰ. ex saxis hisq cũ
choris canticisq saltatum:
⁊ metalla deos nũcupata.
Ergo insidentẽ plebis istiꝰ
pocratoris sp̃m inmundũ
lex que postea data est: in
tatis exclusit: qui illinc ex¬
iens circũgentes desertas
atq aridas aberrauit. do¬
mum ueterẽ derelinquens:
ut in his usq in diẽ iudicii
inquietata habitatione re non¬
maque lauacrũ fons uinuꝰ
effluxit: habitandi locus c̃
his nullus ẽ. Et cum iam
in his requiem nõ habetet:
intra se reputans obtimũ
regredi credit in eam exqͣ
ꝑfectus ẽ domũ. Hec emũ¬
data ꝑ legẽ. ⁊ ꝓpharum orna¬
pparata uacua inuenit᷑ aqͣ
⁊ custodia legis ab cesserit.
⁊ ad habitandum nõ recep¬
tus sit xp̃s. atq ita ⁊ abha¬
bitatore uacua ẽ: ⁊ deserta
custodibꝰ. cum tam̃ ueniẽ¬
ti habitacori p̾euntiũ solli¬
citudine: ⁊ muncla sit et
res assumuntur. quia tot
erant gr̃arũ munera destina¬
ta cum xp̃o. que in eomultifor¬
mis illa dĩ sapientia septifor¬

Expanded text:
pecudibus et saxis, hisque cum choris canticisque saltatum, et metalla deos nuncupata. Ergo insidentem plebis istius pectoribus spiritum immundum lex, quae postea data est, inttatis exclusit. Qui illinc exiens, circum gentes desertas atque aridas oberravit, domum veterem derelinquens: ut in his usque in diem judicii non inquietata habitatione rein aquae lavacro fons vivus effluxit, habitandi cum his locus nullus est: et cum jam in his requiem non haberet, intra se reputans, optimum credit regredi in eam ex qua profectus est domum. Haec emundata per legem, et prophetarum ornapraeparata, vacua invenitur: a qua et custodia legis abscesserit et ad habitandum non receptus sit Christus. Atque ita et habitatore vacua est, et deserta custodibus: cum tamen veniente habitatore, praeeuntium sollicitudine, et mundata sit et res assumuntur; quia tot erant gratiarum munera destinata cum Christo, quae in eo multiformis illa Dei sapientia septifor
Abbreviated transcription (Latin):
lectio ẽ: ⁊ exipso mitii sermo¬
nis exordio. ex sensu suꝑiore
ꝓficisci uidicat᷑. Ex uerbi eĩ
comunctione cepit. s totus
posice comparationis ratio tc¬
tanda ẽ. Exiens ab homine
loca curuit in quibꝰ nullus
fons uite effluebat. ⁊ cum re¬
quiem nõ inueniret: cumin¬
tra se loquit᷑ congruũ sibi eẽ
ad domũ suã unde exiuit
reu̾ti. quã inueniet uaccan

Expanded text:
lectio est, et, ex ipso initi sermonis exordio, ex sensu superiore proficisci indicatur: ex verbi enim conjunctione coepit. Sed totius propositae comparationis ratio tractanda est. Exiens ab homine loca circuit, in quibus nullus fons vitae effluebat. Et cum requiem non inveniet, tum intra se loquetur, congruum sibi esse, ad domum suam unde exivit reverti; quam inven
Abbreviated transcription (Latin):
telligi hec loquente que su¬
Occupatus erat dñs inoꝑe
ẜmonis: in doctrina ppłoꝵ.
mofficio p̾dicandi. Mater
⁊ fr̃es ueniunt. ⁊ foris stant:
et ei desidant loqui. Tunc
quidam nuntiat saluatori.
qd̾ mat̾ sua ⁊ frẽs stent fori ᷤᷤ.
querences eũ. Ridetur mͥ
iste qui nuntiat nõ fortuitu
⁊ simplicit̾ nuntiare. s insi¬

Expanded text:
et qui suOccupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi, mater et fratres veniunt, et foris stant, et ei desiderant loqui. Tunc quidam nuntiat Salvatori, quod mater sua et fratres stent foris, quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuito et simpliciter nuntiare: sed insi
Abbreviated transcription (Latin):
cusatione facit fides gentiũ.
ut cum illi ꝓpħis idest ione
salomoniq credident. in xͦ
isti nõ credant ione salomoĩ¬
q potiori. Et iocuro in resur¬
rectione cos iudicabũt. quia
in his reꝑtus timor dĩ fuerit:
quibꝰ lex nõ erat p̾dicata. ħ
magis indigni uenia qui ex
lege̾ sunt infideles. qͦs plus
fidei meos qui legẽ ignorau̾¬

Expanded text:
cusatione facit fides gentium: cusatione facit fides gentium: ut cum illi prophetis, id est, Jonae Salomonique crediderint, Christo isti non credant Jona Salomoneque potiori. Et idcirco in resurrectione eos judicabunt, quia in his repertus timor Dei fuerit, quibus lex non erat praedicata: hoc magis indigni venia qui ex lege sunt infideles, quo plus fidei in eis qui legem ignorave
Abbreviated transcription (Latin):
p̾diximꝰ. siħ. Refert autẽ
ba. ꝑ tantas disficuitates
gente sua ⁊ imꝑio derelie¬
tis. uenit inuideã sa pien¬
tiam audire salomonis. ⁊
ei multa multa muna of¬
ferens: ab eo plura ꝑceꝑit.¬
sa. Que ideo uideos in ui¬
dicio condempnabit: qm
ipsa ab ultimis t̾re fuubꝰ
eum quesiuit. quẽ ꝑcepto
dono sapientie cognouerat
eẽ famosũ. Illiuͦ secũ habẽ¬
tes eũ qͥr non alunde sapi¬
ens. s ipsedĩ saꝑientia et
uirtus est. nõ m aulire. s
⁊ blasphemare.atq insidi¬
is agitare malebant. Et¬
ꝓpt̾ea codemmͦ quo regina
austri. uii quoq ninunte
generationem condemp¬
bunt uideoꝵ: hoc c̃ in fideli¬
enĩ iona p̾dicante penitentiã
egerũt: ⁊ acdo ueniam penitẽ¬
di confessione meruer̾. S et
austri regina nũc mexemplũ
ecclie p̾sumpta. sapientiam
admirata salomonis: exul¬
tinus t̾re passibꝰ uenit audi¬
re ꝙͣ erat admirata sapienti¬
am. Cumulat gͥ inuicdiam
cõparatio. ⁊ iudeos sine ex¬

Expanded text:
. Refert autem r tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venerit in Judaeam sapientiam auditura Salomonis, et ei multa munera afferens, ab eo plura perceperit. Quae ideo Judaeos in judicio condemnabit, quoniam ipsa ab ultimis terrae finibus eum quaesivit, quem percepto dono sapientiae cognoverat esse famosum: illi vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei sapientia et virtus est, non modo audire, sed et blasphemare atque insidiis agitare malebant. propterea eodem modo quo regina Austri, viri quoque Ninivitae generationem condemnabunt Judaeorum, hoc est infidelienim Jona praedicante poenitentiam egerunt, et a Deo veniam poenitendi confessione meruerunt. Sed et Austri regina nunc in exemplum Ecclesiae praesumpta, sapientiam admirata Salomonis, ex ultimis terrae partibus venit audire quam erat admirata sapientiam . Cumulat igitur invidiam comparatio, et Judaeos sine ex
Abbreviated transcription (Latin):
detulit: ⁊ duas nr̃as quasre¬
cepit soluit. Si enĩ ipse utrã¬
q susciꝑet. nos a nulla libe¬
uaret : s unam miscđit ac¬
cepit. ⁊ iuste utramq damp¬
nauit. Simplam suã duple
nr̃e contulit: ⁊ duplam nr̃a
moriẽs subegit. sã. Nox eĩ¬

Expanded text:
detulit, et duas nostras quas redetulit, et duas nostras quas recepit, solvit. Si enim ipse utramque susciperet, nos a nulla liberaret, sed unam misericorditer accepit, et juste utramque damnavit, simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram moriens subegit. Viri Ni
Abbreviated transcription (Latin):
dñi simplã. ⁊ resurrectionẽ eiꝰ
simplam. Mors itaq dñi
s in carne sola. Mors uͦ nr̃a
nõ solum incarne. s ⁊ in aĩa¬
est. In anima ꝓpt̾ peccm: in¬
carne ꝓpt̾ penam pecci. Ille
uero qr poccatum nõ habuit:
in anima nõ est mortus. nisi
tantum incarne. Et hoc ꝓpt̾
similitudinẽ carnis peccati:
quã deadam traxit. Igitur
mors anime nr̃e. ⁊ resurrec¬
tio eiꝰ. duas mͣtes nr̃as: et
duas resurrections nrãs.
Duas ⁊ duas: iiͦii. sunt: u¬
nam mortem dñi. ⁊ unam
resurrectionẽ eius. Aa de
simplũ dñi ⁊ duplum nr̃m
cres sunt: ⁊ tres partes ht̃
senarii numeri. qd̾ significa¬
dñs fuit in inferno. Huic
tem nrãm conueniunt. et
simplam. s6. Non autẽ
inmerito uno die in sepulcro
⁊ duabꝰ noctibꝰ iacuit: quia
udelic luce̾ sue simple mor¬
tis. tenebris duple nr̃c mortiᷤ
adiunxit. Ad nos quippe ue¬
unt. qui in morte sp̃s carnis¬
q tenebanuir. Unam ad
nos suam idest carnis mortẽ

Expanded text:
Domini simplam, et in resurrectione ejus simplam. Mors itaque Domised in carne sola; mors vero nostra non solum in carne, sed etiam in anima. In anima, propter pecccarne propter poenam peccati. Ille vero quia peccatum non habuit in anima, non est mortuus nisi tantum in carne, et hoc propter similitudinem carnis peccati, quam de Adam traxerat. Igitur mors animae nostrae, et resurrectio ejus duas mortes nostras, et duas resurrectiones nostras, duas et duas quatuor sunt; unam mortem Domini, resurrectionem ejus adde adsimplum Domini et duplum nostrum tres sunt, et tres partes habet senarii numeri, quod significaus fuit Dominus in inferno. Huic tem nostram conveniunt, et simplam. Non autem immerito uno die in sepulcro et duabus noctibus jacuit, quia videlicet lucem suae simplae mortis tenebris duplae nostrae mortis adjunxit: ad nos quippe venit, qui in morte spiritus carnisque tenebamur, unam ad nos suam, id est, carnis mortem
Abbreviated transcription (Latin):
rabolam. ad cõplundam hete¬
sem suã ualentinꝰ assumit:
tres inclucendas cẽ naturas
sp̾ualem. anĩalem: atq terte¬
nam. cũ hic .iiiͦ. sint: una uix¬
ta uiam. alia petrosa: tercia

Expanded text:
rabolam ad comprobandam haeresin suam Valentinus assumit, tres inducendas esse naturas, spiritalem, animalem, atque terrenam, cum hic quatuor sint, una juxta viam, alia petrosa, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ: s primus dies ex parte ex¬
trema totus annumerat ꝯ est.
Dies uͦ terciꝰ. i parte .ĩ. ⁊ ipse
diurnis. Sexte ferie dici partẽ.
qua sepultus ẽ cum p̾terita noc¬
te: ꝓ nocte ⁊ die accipies. hoc
est ꝓ toto die. Salbm nocte ⁊
die: ⁊ noctẽ dñicam. cũ codẽ
die il luscescente. ac ꝑ hoc acci¬
piendo partẽ ꝓ toto. Habes tr¬
duum ⁊tres noctes. Quode¬
num dñr decem m̃ses p̾gnan¬
tis. nouem sũt pleni: s mitiũ
decimi ꝓ toto accipitꝰ. Et hoc¬

Expanded text:
tis est. Sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est. Dies vero tertius a parte prima, et ipse bus. sextae. feriae diei partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte pro nocte et die accipies, hoc est pro toto die, sabbati noctem et diem et noctem dominicam cum eodem die inlucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. quod enim dicuntur decem menses praegnantis, nouem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. et