comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽ. aliud componi: neq tum paratũ
çȩlum ẽ ecum p̃paratumẽ. Namerat
apud p̃parantem ce decernentẽ. Postea
uero componebat cõpareinte. ȩtnitatẽ
suã. Cum p̃paranti adẽ. & ministeriũ.
quando cum pareͣnte cõponit osten¬
dens. Id circo nunc etiã ante terram
& montes et colles genitam ẽẽ se dix.
quia & p̃parationi cȩli. affiusse se doce¬
ret: ut hec ĩa tum cũ p̃pararet᷑ cȩlum
& ȩttrna rerũ creandarum est p̃para-¬
tio: Neq partib cogitationũ unuisi:¬
tatis huiꝰ corpus effectum ẽ. ut pͥmũ
de cęlo sit cogitatum. tum postea t̾rȩ
cura & tractatus dm̃ u̾erit cogitatũq
ꝑ singła sit. Ut primũ in planiciem dif-¬
funderet᷑. deinde postea meliore const¬
lio montib eleuaret᷑. Rursũ aut̃ etiã
coilib uatiecretur. Quarto deinde ha¬
bitabilis etiam in ipsis cacuminib red¬
deretur: p̃paratũq cȩlum ac sedis dĩ

Expanded text:
sedem, aliud componi. Neque tum paratum sedem, aliud componi. Neque tum paratum coelum est, cum praeparatum est: nam erat apud praeparantem et discernentem. Postea vero componebat cum parante: aeternitatem suam cum praeparanti adest, et ministerium quando cum parante componit ostendens. Idcirco nunc etiam ante terram et montes et colles genitam esse se dixit, quia et praeparationi coeli adfuisse se doceret: ut haec jam tunc, cum praepararetur coelum, et aeterna rerum creandarum est praeparatio: neque partibus cogitationum universitatis hujus corpus effectum est, ut primum de coelo sit cogitatum, tum postea terrae cura et tractatus Deum inierit, cogitatumque per singula sit, ut 432 primum in planitiem diffunderetur, deinde postea meliore consilio montibus elevaretur, rursum autem etiam collibus variaretur, quarto deinde habitabilis etiam in ipsis cacuminibus redderetur, praeparatumque coelum ac sedes Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de temperatione alicuiꝰ & ꝑmixtione
eo ad eẽ sapientiani. Cum neq crea-¬
tio cȩli ex p̃paratione consistat: neq
nature dĩ sit in apparatu eum cogi-¬
tandi oꝑis cõmorari:. Nichil enĩ ñ
semꝑ cũ dõ fuit qͥcquid in reb est.
qua ce si ad creationẽ sui cȩpta cũcta s¬
entiam uel pocestatem inchoata. &
testis nob̃ ẽ ꝓph̃a dicens. Ds̃ qui
fecisti omia quȩ futura sunt. Quȩ
enim futura sunt. licet in eo qđ cre¬
anda sunt: adhuc fient: dõ tam̃ cui
increandis reb cui nichil nouũ.
ac rep̾ens ẽ. Iam facta sunt. dum et
tempoꝵs dispensatio ẽ ut creentur:
etiam in diuinę uirtutis p̃scientiȩ
efficientia sint creata. & id circo nc̃
sapientia natam se ante scła docens
Anteriorem se non solum his quȩ cre¬
ata sunt docet. s ȩternis coeternam:
preparationi scilicet celi & discretiõi
sedis dĩ. Non eñi tũ discreta sedes est.
cumeffecta ẽ: Quia aliud est discerni

Expanded text:
de temperatione alicujus et permixtione de temperatione alicujus et permixtione eo adesse sapientiam; cum neque creatio coeli ex praeparatione consistat, neque naturae Dei sit, in apparatu eum cogitandi operis commorari? Nihil enim non semper cum Deo fuit, quidquid in rebus est: quae etsi ad creationem sui coepta sunt, entiam vel potestatem inchoata. Et testis est nobis propheta dicens: Deus qui fecisti omnia quae futura sunt . Quae enim futura sunt, licet in eo quod creanda sunt adhuc fient, Deo tamen, cui in creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta sunt: dum et temporum dispensatio est ut creentur, et jam in divinae virtutis praesciente efficientia sint creata. Et idcirco nunc Sapientia natam se ante saecula docens, anteriorem se non solum his quae creata sunt docet, sed aeternis coaeternam, praeparationi scilicet coeli, et discretioni sedis Dei. Non enim tum discreta sedes est, cum effecta est: quia aliud est discerni
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stet. In tempore. non tam̃ in finitꝰ sit
cui hoc solum tributum sit. ut ante
temporalia natus sit
Nam cumilla tempori in sui constitutio¬
ne subiaceant: ille tam̃ licet anterior
his om̃ib sit. non sit liber a tempore:
quia temporalis hoꝵ⁊ constitutio tẽpꝰ
natiuitatis eiꝰ. qui ante sit natus osten¬
dat. Dum hoc ipsum ei tempꝰ ẽ. quod
non temporalib eẽ anteriorem s infi¬
nitis. Cumenĩ p̃pararet᷑ cȩlum aderat
dõ. Nunquid celi p̃paratio dõ ẽ tẽpo¬
ralis ui re cogitationis. motus subito
inm̃tem tanquam antea torpidam
stupentẽq subrepserit: humanoꝙ mͦ
fabricandi cęli impensa & instrum̃ta
quesierit. At qui alius ꝓphetȩ deo¬
ꝑationib dĩ sensus ẽ: cum ait. Uerbo
dñi cęli firmati sunt. & sp̃uoris eius
om̃is iurtus eoꝵ. Precepto tantũ dĩ
cȩli ut firmarent᷑ eguerunt. ñ appa¬
ratus & uirtus eoꝵ in hac inꝑtur¬
batȩ consticutionis sue firmitate ñ

Expanded text:
praestet in tempore, non tamen infinitus sit, praestet in tempore, non tamen infinitus sit, cui hoc solum tributum sit, ut ante temporalia natus sit. Nam cum illa tempori in sui constitutione subjaceant, ille tamen, licet anterior his omnibus sit, non sit liber a tempore: quia temporalis horum constitutio tempus nativitatis ejus, qui ante sit natus, ostendat; dum hoc ipsum ei tempus est, quonon temporalibus esse anteriorem, sed infinitis. Cum enim praepararetur coelum, aderat Deo. Numquid coeli praeparatio Deo est temporalis ut repens cogitationis motus subito in mentem tamquam antea torpidam stupentemque subrepserit, humanoque modo fabricandi coeli impensam et instrumenta quaesierit? Atquin alius prophetae de operationibus Dei sensus est, cum ait: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Praecepto tamen Dei coeli ut firmarentur eguerunt; nam apparatus et virtus eorum in hac imperturbatae constitutionis suae firmitate, non
Abbreviated transcription (Latin):
pocest: id circo hȩc ẽẽ dicta ut ante
colles & montes &e terramẽe & trã¬
eẽ intelligeret᷑. Quiꝰa quȩ ante terrã
& montes & colles sunt. In finitatis suȩ
eternitate p̃celleret. S sensũ nr̃m¬
sermo diuinꝰ ñ in opẽ rationis reliqͥt.
Nam causam dicti. ꝑhec quȩ consecũt᷑
ostendit. Ds̃ fecit regiones. & in ha¬
bitabilia. & cacumina. quȩ habitant᷑
sub celo cum pararet cęlum erã cum
illo. &e cum secernebat suam sedem.
Quando suꝑuentos ualidas faciebat.
In sũmo nubes. & cum certos ponebat
montes sub celo. & cum fortia faciebat
fundam̃ta terrȩ: ego eram apud illũ
componens: quis hic tempoꝵ locꝰ ẽ.
aut qͦs se extendere ultra infinitam
unigeniti dĩ natiuitatem humanȩ in¬
telligentiȩ sensus ꝑmutit᷑: Nonenim
ꝑhec quoꝵ creationẽ mente concipi-¬
mus. comp̃hendi generatio eiꝰ potest.
qui anterior his om̃ib ẽ: ut quamuis

Expanded text:
potest, idcirco haec esse dicta, ut ante potest, idcirco haec esse dicta, ut ante colles et montes et terram esse intelligeretur, qui ea, quae ante terram et montes et colles sunt, infinitatis suae aeternitate praecelleret. 38. Infinsermo divinus non inopem rationis reliquit; nam causam dicti per haec quae consequuntur ostendit: Deus fecit regiones, et inhabitabilia, et cacumina quae habitantur sub coelo. Cum pararet coelum, eram cum illo, et cum segregabat suam 430 sedem. Quando super ventos validas facin summo nubes, et cum certos ponebat fontes sub coelo, cum fortia ffundamenta terrae, ego eram apud illum componens . Quis hic temporum locus est? Aut quo se extendere ultra infinitam unigeniti Dei nativitatem, humanae intelligentiae sensus permittitur? Non enim per haec, quorum creationem mente concipimus, comprehendi generatio ejus potest, qui anterior his omnibus est ut quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
biliret: ante om̃s colles genuit me. Iam
genitus ẽ ante terram quiante scła fun-¬
datus ẽ. Neq solum ante terram. s etiã
ante montes atq colles. Et in hisqͥdẽ.
quia de se sapientia loquit᷑. plus loquit᷑
quam audit᷑. Omĩa enim quȩcũq ad
infinitatis intelligentiã significantur.
istus modi ẽẽ oportet. ne rei cuiquam
aut generi scõa in tempore sint. Cȩterũ
adȩtnitatis de monstrationẽ. nequaquã
temporaria coaptabunt᷑. Quia perid
qđ posteriora sunt: cȩteris ꝑseipsa ñ
manifestant infirmitatis exordiũ cũ
ipsa exordium temporale sortita sint
Qͥd enim magnum ẽ. ut ante terram ds̃
origo terrȩ creatione repꝑiat᷑ antiqͥor:
Aut cur qui ante terram genitus diceret᷑.
etiam ante montes. neq solũ añ mon-¬
tes. s etiam ante colles natꝰ manifesta¬
retur: cum collium significatio post
montes sit. Montium uͦ intelligentia
post cerram sit᷑ Per qđ existimari ñ

Expanded text:
biliret, ante omnes colles genuit me . Jam biliret, ante omnes colles genuit me . Jam genitus est ante terram, qui ante saeculum fundatus est: neque solum ante terram, sed etiam ante montes atque colles. Et in his quidem quia de se Sapientia loquitur, plus loquitur quam auditur. Omnia enim, quaecumque ad infinitatis intelligentiam significantur, istius modi esse oportet, ne rei cuiquam aut generi secunda in tempore sint. Caeterum aeternitatis demonstrationem nequaquam temporalia coaptabuntur: quia per id, quod posteriora sunt caeteris, per se ipsa non manifestant infinitatis exordium; cum ipsa exordium temporale sortita sint. Quid enim magnum est, ut ante terram Deusorigo terrae creatione reperiatur antiquior? Aut cur qui ante terram genitus diceretur, etiam ante montes, neque solum ante montes, sed etiam ante colles natus manifestaretur: cum collium significatio post montes sit, montium vero intelligentia post terram sit? Per quod existimari non
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ negantẽ xp̃i ante xscła ȩterna
diumitatẽ. & in om̃ib oꝑib ac doct¬
subsistentis extinguens: quȩ se nine
creatã ĩ initiũ uiarum dĩ & in opera
eius a scło dixerit. ne forte ante mariȩ̃
natiuitatem ñ manere existimaretur
neq tam̃ creatam s ad natiuitatis in¬
telligentiã referret. Quia in uiarũ ini¬
cium & moꝑa sit creata At uͦ ne hoc ui¬
arum mittũ qđ̃ utiq dediuinis rebus
humane cognitionis exordium ẽ. qͥsq
ad subiciendam tempori natiuitatem
infinitãi de putaret. fundatam se ante
scłasit ꝓfessa. Ut dum aliudẽ inuiaꝵ
initiũ & moꝑa creari. & aliud est an¬
te scła fundari: anterior intelligeret᷑
ẽe creatione fundatio. Et hoc ipsum
qd fundata in oꝑa ante scłm ẽ. sacram̃¬
tum creationis ostenderet: Quia fun¬
datio ante scłm. & creatio iniuarum
mitium: atq in oꝑa post scłmsit. Iam
natiuitatis offenderet: Sequit᷑. Priꝰ quã
terram faceret. & prius quam montes sta¬

Expanded text:
rna divinitatem et in omnibus operibus ac doctsubsistentis exstinguens! quae se nunc creatam in initium viarum Dei et in opera ejus a saeculo dixerit; ne forte ante Mariam non manere existimaretur: neque tamen creatam se ad nativitatis intelligentiam referret; quia in viarum initium et in opera sit creata; at vero ne hoc viarum initium, quod utique de divinis rebus humanae cognitionis exordium est, quisque ad subjiciendam tempori nativitatem infinitam deputaret , fundatam se ante saecula sit professa: ut dum aliud est in viarum initium et in opera creari, et aliud est ante saecula fundari, anterior intelligeretur esse creatione fundatio: et hoc ipsum, quod fundata in opera ante saeculum est, sacramentum creationis ostenderet; quia fundatio ante saeculum, et creatio in viarum initium atque in opera post saeculum sit. 37. nativitatis offenderet, sequitur: Prius quam terram faceret, prius quam montes sta
Abbreviated transcription (Latin):
credit᷑. quomͦ id quod ĩ sensuinintelli¬
gentiȩ eternȩ. natum semꝑ idest ante cẽ¬
pora ȩcerna et̃ apłica fides cum locuta
sit. id rursum ñ fuisse ante quam na¬
scit ꝑsensum humanȩ in telligentiȩ nr̃i
temporis infidelitas eloquȩt. cũ quod
ante tempꝰ natum ẽ semꝑ ẽ natum. qͥa
id qd ẽ ante ȩternum tempus hoc
semꝑ est. Qd̾ aut̃ semꝑ ẽ natum non
admittt: ne aliquando non fuerit:
quia aliquando ñ fuise. iam ñ ẽ sẽꝑ
eẽ. semꝑ autem cẽ excludit ñ semꝑ fuis¬
se. & excluso eo ꝑid qđ semꝑ ẽ natus. ñ¬

Expanded text:
creditur: quomodo id quod sine sensu intellicreditur: quomodo id quod sine sensu intelligentiae aeternae natum semper, id est, ante tempora aeterna esse, apostolica fides cum locuta sit; id rursus non 425 fuisse ante quam nascitur, per sensum humanae intelligentiae, nostri temporis infidelitas eloquitur? cum quod ante tempus natum est, semper est natum: quia id quod est ante aeternum tempus, hoc semper est. Quod autem semper est natum, non admittit ne aliquando non fuerit: quia aliquando non fuisse, jam non est semper esse. Semper autem esse, excludit non semper fuisse. Et excluso eo,
Abbreviated transcription (Latin):
timur. ut ante urbem aliquam insti¬
tutam non ambigat᷑ tempꝰ fuisse qͦ
urbs instituta non fuerit. Cum ergo
uł scientiȩ uel opinionis nr̃e subiacent
tempora. sensu humanȩ intelligentiȩ u¬
dicamus. ut de aliquare ratione dixisse
existimemur. non fuit ante quã nasc̾it᷑
quia uniꝰ cuiꝰq originẽ tempora semꝑ
ante lata p̃ueniant. At uͦ cumin dĩ rebꝰ
idest in dĩ natiuitate nichil non ante
tempꝰ eternum sit: ñ cadit in id ut an¬
te quam natus ẽ cuiq ante tempora
ȩcerna promissum ẽ eternum sit. Scd̾m
beati apli dictum. in spe uitȩ ȩternȩ quã
promisit ñ mendax ds̃ ante tempora
eterna: Aliquando non fuisse dicatur.
quia intelligi ñ potest cȩpisse pꝰ aliquid.
qui ẽẽ sit ante ȩt̾na tempora ꝯfitendus.
Sigͦ nasci aliquid ante tempora ȩterna
neq in naturis humanis ẽ. neq in intelli¬
gentia. & tam̃ in hoc ꝓfessionib de se dĩ

Expanded text:
timur, ut ante urbem aliquam institimur, ut ante urbem aliquam institutam non ambigatur tempus fuisse, quo urbs instituta non fuerit. Cum ergo vel scientiae vel opinioni nostrae subjacent tempora, sensu humanae intelligentiae judicamus; ut de aliqua re ratione dixisse existimemur, non fuit ante quam nascitur, quia uniuscujusque originem tempora semper antelata praeveniant. At vero cum in Dei rebus, id est, in Dei nativitate, nihil non ante tempus aeternum sit; non cadit in id, ut ante quam natus est, cuique ante tempora aeterna promissum est aeternum, sit secundum beati Apostoli dictum in spe vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna , aliquando non fuisse dicatur: quia intelligi non potest coepisse post aliquid, qui esse sit ante aeterna tempgo nasci aliquid ante tempora aeterna, neque in naturis humanis est, neque in intelligentia; et tamen in hoc professionibus de se Dei
Abbreviated transcription (Latin):
In quo nos apłicarum ac ꝓpheticarũ
p̃dicationum dicta concluda̾nt. C ũ
tam sensios humanus Intelligentiã
intemporalis natiuitatis ñ app̃hendat:
Quia aliquid innaturis terrenis: ante
tempora natum ẽẽ non conuenit. Qd̾
unigenitus ds̃: Si gͥ natũ ante tẽpora
ȩterna: ñ ratiohumanȩ intelligentiȩ
s prudentiȩ fidelis ꝓfessio ẽ: quia ce
natiuitas ꝑ auctorem ẽ. & qđ tempora
excedit ȩternumẽ. & extra sensum t̃¬
renim ẽ. qd ante tempora eterna sit
natũ. certe iam impia uoluntate sen¬
sum humanȩ rationis extollimus.
Ut ꝑ intelligentiã mundi ñ fuerit ante
quam nascit᷑. cum ultra sensum hu¬
manũ & intelligentiã mundi nascat᷑
eternum: et̃nũ aut̃ ẽ: quicqͥd tempꝰ
excedit. Tempora enim omĩa uel opi¬
nione conplectim᷑ uł scientia: cũ qđ
nuncẽ scimꝰ ñ etiam pͥdie fuisse. qͥa
qđ pͥdie fuerit nc̃ ñ sit. Qđ autem
nuncẽ nunc tantum sit. ñ et pridie
fui̾t. Opinione uero ita p̃terita me¬

Expanded text:
in quo nos apostolicarum ac propheticarum praedicationum dicta concludunt: cum tamen sensus humanus intelligentiam intemporalis nativitatis non apprehendat, quia aliquid in naturis terrenis ante tempora natum esse non convenit. Quod unigenitus Deus ? Si igitur natum ante tempora aeterna, non ratio humanae intelligentiae, sed prudentiae fidelis professio est; quia et nativitas per auctorem est, et quod tempora excedit aeternum est, et 424 extra sensum terrenum est quod ante tempora aeterna sit natum: certe jam impia voluntate sensum humanae rationis extollimus, ut per intelligentiam mundi non fuerit ante quam nascitur, cum ultra sensum humanum et intelligentiam mundi nascatur aeternum. Aeternum autem est, quidquid tempus excedit. nione complectimur, vel scientia: cum quod nunc est, scimus non etiam pridie fuisse, quia quod pridie fuerit, nunc non sit: quod autem nunc est, nunc tantum sit, non et pridie fuerit. Opinione vero ita praeterita me
Abbreviated transcription (Latin):
cõparamꝰ. neq natiuitatem sine gn̾ati¬
one mentim᷑. Non ꝑseẽ. qui ꝑ natiui¬
tatem est. neq non natus est qͥ filiꝰ ẽ:
filius ẽ. Nemini aũt dubiũ ẽ contra¬
rias semꝑ obtinentesq impietatis cau¬
sas ẽẽ causis religionum: Neq posse
id pio suscipi. quod impie susceptũ
eẽ decernit᷑. Ut aut hi nunc noui a¬
płicȩ fidei em̃datores. ȩngłicũ ce pro¬
phȩticũ sp̃m in lites diuidant. & in
ad creaturȩ nos uenerationẽ uocet. Paulꝰ
uͦ seruientes creature coarguat. Quȩ utiq
non uident᷑ sibi scdm impietatis intelli¬
gentiam conuenire ut apłs & ꝑ legẽ edo¬

Expanded text:
comparamus, neque nativitatem sine generaticomparamus, neque nativitatem sine generatione mentimur. Non per se est, qui per nativitatem est. Neque non natus est, qui filius est. itus. --Nemini autem dubium est, contrarias semper obnitentesque impietatis causas esse causis religionum: neque posse id pie suscipi, quod impie susceptum esse decernitur: ut aut hi nunc novi apostolicae fidei emendatores evangelicum et propheticum Spiritum in lites dividant, et inad creaturae nos venerationem vocet, Paulus vero servientes creaturae coarguat. Quae utique non videntur sibi secundum impietatis intelligentiam convenire ut Apostolus, e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tiȩ dictumẽ: dñs creauit me initium
uarum suarum. Hinc hyemis eoꝵ ma¬
ximus fluctus ẽ. hȩc tortuosi turbinis
grauis unda ẽ: quȩ excepta a nob̃ & se¬
curo nauigio ĩ fractꝰausq ad ipsum nos
titssimum portum optati lutoris ꝓse
nautarum mͦ nitim᷑ speb quos interdũ
uotis magis quam fiducia nauigantes
uagi instabilesq uenti aut demsert̃
aut depellunt. Cȩterum nob adest in¬
separabilis fidĩ sp̃c dono unigenitidĩ
ꝑmanens: & nos inde mutabili cur¬
su ad tranquilla deducens. Non enĩ
neq facturam. quia facturarum õiũ
ꝓpͥam generationẽ. Nos quidem om̃s
scdm bonitatis dignationẽ dicti assũ¬
ptiq sumꝰ dĩ filii. s ille uerus unus
patri dofilius: ce uera atq abso luta
manens tantum. In cognitione utriꝰq
natiuitas. Nostra uͦ tantum hȩc solũ
religio ẽ filiũ confiteri ñ ad optiuum
s natum. neq electum s generatum.
Non eñi aut factum. aut non natum
p̃dicamꝰ. Quia neq creatorem creatis

Expanded text:
tiae dictum est, Dominus creavit me initium viarum suarum . Hic hiemis eorum maximus fluctus est, haec tortuosi turbinis gravis unda est: quae excepta a nobis, et securo navigio infracta, usque ad ipsum nos tutissimum portum optati littoris pronautarum modo, nitimur spebus: quos interdum votis magis quam fiducia navigantes, vagi instabilesque venti aut deserunt, aut depellunt. Caeterum nobis adest inseparabilis fidei Spiritus dono unigeniti Dei permanens, et nos indemutabili cursu ad tranquilla deducens: Non enim neque facturam, quia facturarum omnium generationem. Nos quidem omnes, secundum bonitatis dignationem, dicti assumptique sumus Dei filii; sed ille verus unus patri Deo filius, et vera atque absoluta, manens tantum in cognitione utriusque, nativitas. Nostra vero tantum haec sola religio est, Filium confiteri non adoptivum, sed natum; neque electum, sed generatum. Non enim aut factum, aut 410 non natum praedicamus: quia neque Creatorem creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
his eẽ nos faciunt. Si uere igͥ car¬
re homo ille qͥ ex maria natꝰ fuit
xp̃c ẽ. nosq uere sub myst̾io carnẽ
corporis sui sumim̾. & ꝑ hoc unũ
erimꝰ qͥa pat̾ in eo ẽ & ille in nobis.
qͦmͦ uoluntatis unitas asserit᷑. cum
aut scł̃i sensu in dĩ rebꝰ loquendũ:
neq ꝑ uiolentã atq impudentẽ pꝰ¬
dicationẽ celestiũ dictoꝵ samtati¬
aliene atq impiȩ intelligentiȩ ex¬
legamꝰ. & quȩ legerimꝰ intelligamꝰ.
& tũ ꝑfecte. fidi officio fungem᷑.
De nat᷑ali enĩ in nob̾ xp̃i u̾itate quȩ
dicimꝰ. nͥ ab eo dicimꝰ: stulte atq
impie dicimꝰ. Ipse enĩ ait. Caro
mea uere ẽ esca. & sanguis m̾s uere
ẽ potꝰ. Q ede̾ͥt carnẽ meã. & bibe̾t

Expanded text:
his esse nos faciunt. Si vere igitur carre homo ille qui ex Maria natus fuit Christus est, nosque vere sub mysterio carnem corporis sui sumimus, et per hoc unum erimus, quia Pater in illo est, et ille in nobis; quomodo voluntatis unitas asseritur, cumaut saeculi sensu in Dei rebus loquendum. Neque per violentiam aut impudentem praedicationem coelestium dictoexlegamus, et quae legerimus intelligamus, et tunc perfectae fidei officio fungemur. De naturali enim in nobis Christi veritate quae dicimus nisi ab eo discimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim ait: Caro mea vere esca est, et sanguis meus vere est potus. Qui edit carnem meam, et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corporalẽ eiꝰ nauuitatẽ. & ille
steriũ crederet᷑. ac sic ꝑfecta ꝑ media¬
torẽ unitas doc̾et᷑. cũ nob̃ in se ma¬
nentibꝰ ipse maneret in patre. & in
patre manens maneret in nob. &
ita ad unitatẽ pat̾s ꝓficeremꝰ. cũ qͥ
in eo nat᷑alit᷑ scd̾m natiuitatẽ in ẽ
nos qͦ in eo nat᷑alit᷑ in ẽẽmꝰ. ipso in¬

Expanded text:
itatem, et ille sse crederetur: ac sic perfecta per mediatorem unitas doceretur, cum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre; et in Patre manens, maneret in nobis, et ita ad unitatem proficisceremur, cum quod in eo naturaliter secundum nativitatem inest, nos quoque in eo naturaliter ine
Abbreviated transcription (Latin):
liũ in patre. uł patrẽ in filio credere.
mꝰ. scł ne loco ds manens nꝰꝗͣ alibi
exstare uidẽt᷑ a sese. Hono enĩ aut
aliꝗͥd aliud ei simile cũ alicubi erit
tũ alibi ñ erit. qͥa id qđ ẽ illic continet᷑
ũ fuerit. in foͥrina ad id nat᷑a eiꝰ ut uͥq

Expanded text:
lium in Patre vel Patrem in Filio crederemus: scilicet ne loco Deus manens, nusquam alibi exstare videretur a sese. Homo enim, aut aliquid aliud ei simile, cum alicubi erit, tamen alibi non erit: quia id, quod est illic, continetur ubi fuerit: infirma ad id natura e
Abbreviated transcription (Latin):
spm. xp̃i ab spũ dĩ & excitati a mortu
citantis. cũ qui inhabitat in nobis spi¬
ritus xpisti. spiritua dei
Non ide ẽ enĩ nat᷑a. qđ nat̾e res: sicuti
ñ idẽ ẽ homo & qđ hoĩs ẽ. nec ide ẽ
ignis & qđ ĩgnis ipsiꝰ ẽ. & scđm hoc nͦ¬

Expanded text:
 Spiritu Dei; et excitati a mortuia mortuis excitantis. Cum qui habitat in nobis Spiritus Christi, Spiritus Dei Non idem est enim natura, quod naturae res: sicuti non idem est homo, et quod hominis est, nec idem est ignis, et quod ignis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. uere caro ẽ. & uere sanguis ẽ:
ne hoc u̾itas ñ ẽ contingat plane his
negant. Est gͦ in nob̃ ipse ꝑ carnẽ.
& sumꝰ in eo. dũ secũ hoc qđ nos su¬
mꝰ in do est. Quã autẽ in eti ꝑsacͣ¬
m̃tũ cõmunicatȩ carnis & sangui
nis sumꝰ: ipse testat᷑ dicens. Et hic
mundus me iã ñ uidet: uos aũ me
tis. qm̃ ego in patre meo. & uosinme.¬

Expanded text:
nostra, vere caro est et vere sanguis est; ne hoc veritas non est? contingat plane his negant. Est ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc quod nos sumus in Deo est. Quoniam autem in eo per sacramentum communicate carnis et sanguinis eius simus, ipse testatur, dicens: Et hic mundus me iam non videt. Vos autem me tis, quoniam ego in Patre meo, et vos in me
Abbreviated transcription (Latin):
ututis. utuens potestas quȩ nꝰqͣ nĩ assit.
nec desit uꝰꝗͣ. se omnẽ ꝑ sua edocet. &
sua ñ aliud ꝗͣ se eẽ significat. ut uͥ sua
insint ipse eẽ intelligat᷑. Non aũ cor¬
porali mͦ cũ alicubi insit. ñ & uͥq eẽ
credat᷑: cũ ꝑ sua in oĩbꝰ eẽ ñ desinat. ñ

Expanded text:
tutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omne per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat, ut ubi sua insint, ipse inesse intelligatur. Non autem corporali modo cum alicubi insit, non et ubique esse credatur, cum per sua in omnibus esse non desinat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ. credat᷑q in eo qđ ad imagi¬
nẽ di fecit homine̾. ita uoluisse
intelligi. tãꝗͣ ad imaginẽ meã feci
hõiem. pͥmũ ipse testimonio tuo
redargueris. Dixisti enĩ ex patre
ctũ ẽ faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ. exeo
origo ex qͦ cep̃ & sermo. In eo uͦ qđ
ds ad imaginẽ dĩ fecit. significat᷑
etiã is ꝑ quẽ consũmat᷑ oꝑato. Tũ
deinde neqͥd tͥ hinc liceat m̃tiri.
sapientia quã ipse tuxpm̃ confes¬
sus es. contra ibit dicens. Cũ c̾tos¬
ponebat fontes sub cȩlo. cũ fortia
faciebat fundam̃ta t̾re: erã apud
illũ cõponens. ego erã ad quã gaude¬

Expanded text:
ginem Dei feci hominem, ita voluisse intelligi, tamquam, Ad imaginem meam feci hominem; primum ipse testimonio tuo redargueris. Dixisti enim, Ex Patre ctum est. Faciamus hominem, ex eo origo est ex quo coepit et sermo: in eo vero quod Deus ad imaginem Dei fecit, significatur etiam is per quem consummatur odeinde, ne quid tibi hinc liceat mentiri, Sapientia, quam tu ipse Christum confessus es, contraibit dicens, Cum cponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram cui adgaude
Abbreviated transcription (Latin):
& in nomine collocato: & hoc ipstĩ¬
ꝓmptỹẽ ex psona ipsius dicẽ. Ait
enĩ ad osee ꝓpħam. Non apponã
adhuc ut miserear domui isrł. sedenĩ
aduersans adu̾sabor illis: filioꝵ au̾
iuda miserebor. & saluos faciã eos
ũ ncupat. in qͦ & elegit nos añ tẽ¬
pora scł̃aria: ipsore. Icc̾co ait. q̃a ds̃
innascibilis anullo ẽ.: nosq filio
in hereditatẽ a do patre donam᷑.
egimꝰ nãq. P osce a me. & dabo tͥ
gentes in heditatẽ tuã. dõ enĩ ex qͦ
omia stͣ. ds uullus ẽ. qͥ sine untio
est. patre de filio confitente. qđ ds
nr̃ sit. filio de patre docente. qđ ds
nob̾sit. Dõ tñ filio a patre idẽ ipso
innascibiliu̾tutis sue nomine ñcu¬
pato: & hec qͥdẽ ad osee. ꝑysaiam¬
aũ. quã absoluta dĩ pat̾s de dño nr̃o
& filiabꝰ. & de oꝑibꝰ manuũ mearũ.
mandate mͥ. Ego fecit̾rã & homi¬
nẽ suꝑ eã: ego omĩbꝰ syderibꝰ p̾cepi¬

Expanded text:
et in nomine, collocato. 37. Oset in nomine, collocato. 37. Osmptum est ex persona ipsius discere. Ait enim ad Osee prophetam, Non apponam adhuc ut miserear domui Israel, sed enim adversans adversabor illis: filiorum autem Juda miserebor, et salvos eos faciam in nuncupat, in quo et elegit nos ante tempora saecularia . Ipsorum idcirco ait, quia Deus innascibilis a nullo est, nosque Filio in haereditatem a Deo patre donamur. Legimus namque, Posce a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Deo enim ex quo omnia sunt Deus nullusest: Patre de Filio confitente quod Deus noster sit, Filio de Patre docente quod Deus nobis sit: Deo tamen Filio a Patre, id est, ipso innascibilis virtutis suae nomine, nuncupato. Et haec quidem ad Osee. autem quam absoluta Dei patris de Domino nostro et de filiabus, et de operibus manuum mearum mandate mihi. Ego feci terram, et hominem super eam, ego om
Abbreviated transcription (Latin):
id ñ & filiꝰ d̾s sit. qͥa post dm̃. ante
quẽ nullus ds̃ sit. nullus qͦ postea
d̾s futurꝰ sit. Totiꝰ obid dictiratio
tractanda ẽ. D s̃ ipse sermonis sui
testis ẽ. s & puer eiꝰ electus. unacũeo
testiᷤ: dm̃ ante se ñ ẽẽ: neq post
se futurũ. Sufficiens qͥdẽ sibi ip¬
se testis ẽ: s testimonio de se suo te¬
stimoniũ pueri quẽ elegit admiscu¬
it. Unũ gͦ duoꝵ testimoniũ est.
nullũ añ se dm̃ eẽ. ex eo enĩ om̃ia st̃.
neq post se d̾m fut᷑ũ. ñ utiq ex se
ñ fuisse. Erat enĩ iã puer in testi¬
monio patͥs. Hec loquens. puer in
tribu ex qua gigni habebat electꝰ:
id ipsũ ita in euangłiss demonstrat.
cce puer ms quẽ elegi. dilectꝰ m̃s in
qͦ cõplacuit ammnaemeae. Non ẽ gͦ¬
anͣ me aliꝰd̾s. &. post me n̾erit: et̾¬
nȩ uidelicet. & indemutabiliᷤᷤ u̾tu¬
tis infinitatẽ. In eo qđ añ & postea
ds p̾t̾ se sit nulluᷤ ostendens. pue¬
ro tñ suo ut in testimonio suo.ita

Expanded text:
id non et Filius Deus sit, quia post Deum, ante quem Deus nullus sit, nullus quoque postea Deus futurus sit: totius ob id dicti ratio tractanda est. Deus ipse sermonis sui testis est, sed et puer ejus electus una cum eo testis est, Deum ante se non esse, neque post se futurum. Sufficiens quidem sibi ipse testis est: sed testimonio de se suo, testimonium pueri quem elegit admiscuit. Unum ergo duum testimonium est, nullum ante se Deum esse; ex eo enim omnia sunt: neque post se Deum futurum; non utique ex se non fuisse. Erat enim jam puer in testimonio Patris haec loquens, puer in tribu ex qua gigni habebat electus. Idipsum ita in Evangeliis demonstrat: Ecce puer meus quem elegi, dilectus meus, in quo complacuit anme non erit: aeternae videlicet et indemutabilis virtutis infinitatem in eo, quod ante et postea Deus praeter se sit nullus, ostendens: puero tamen suo, ut in testimonio suo, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. ꝑ quẽ creata st̃ oiã in celo & in t̾ra:
ꝑ quẽ tẽpora & scła facta st᷑. Totũ
enĩ qͥcqͥd ẽ. ex eiꝰ oꝑatione subsistit.
Hic gͦ unꝰ ẽ. disponens ad abraħa. lo¬
quens ad moysen. testans ad isrł.
uͥtutes ligno passionis affigens. mor¬
te̾ in inferno ꝑimens. spei nr̃e fidẽ
resurrectione confirmans. corrup¬
tionẽ carnis humane. gła corporiᷤ
sui ꝑimens. Ad hẽ gͦ ñ deputabit᷑
aliꝰ. soli enĩ hec unigenito dõ ꝓpͥa
st̃. Et unꝰ hic in hac peculiari uir¬
tutũ suarũ beatitudine natꝰ ex dõ
ẽ. Non alt̾ ad eũ ds deputabit᷑. Non
enĩ ex alia sub̾a. s ex do ds ẽ. Nicħ

Expanded text:
t omnia in coelo et in terra, per quem tempora et saecula facta sunt. Totum enim quidquid est, ex ejus operatione subsistit. Hic ergo unus est disponens ad Abraham, loquens ad Moysen, testans ad Israelvirtutes ligno passionis affigens, mortem in inferno perimens, spei nostrae fidem resurrectione confirmans, corruptionem carnis humanae gloria corporis sui perimens. Ad hunc ergo non deputabitur alius. Soli enim haec unigenito Deo propria sunt, et unus hic in hac peculiari virtutum suarum beatitudine natus ex Deo est. Non alter ad eum Deus deputatur: non enim ex alia sub
Abbreviated transcription (Latin):
sit cognitꝰ. Cognitꝰ plane ẽ. Neq
solũ ds. s etiã ds abrahã. & d̾s ysaac.
ysi de rubo apparuit: dns de rubo
loqͥt᷑: uocẽ euiꝰ ĩ telligenda existimas.
utrũ eiꝰ qͥ uisꝰ ẽ. an alicuiꝰ alt̾ius.s
Hic m̃datiplocꝰ nullꝰ ẽ. Ait enĩ scͥpt᷑a.
Apparuit aũ illi angłs dñi i flãma
ignis: de rubo. Etrursũ. Uocauit
eũ dñs de rubo. Moyses. moyses. Et
respondit. Qd est. Et dixit dns. Ne
accesseris huc. Solue calriam̃tũ de pe¬
dibꝰ tuis: locus enĩ in qͦstas terra sc̃a ẽ.¬

Expanded text:
. Cognitus plane est. Neque solum Deus, sed etiam Deus Abraham et Deus Isaac ysi de rubo apparuit, Dominus de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris huc, solve calciamentum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, terra sancta e
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ: nͥ dictoꝵ intelligentiã etiã
rerũ oꝑatio conseqͣtur: scͥptũ enĩ
ita ẽ. Et fecit ds̃ hominẽ: ad una¬
ginẽ dĩ fec̃ eũ. Quero si solitario
atq ipsi ad se eundẽ fuit sermo:
qͥd hic sentiendũ existimes. Gideo
emi nc̃ tͥꝑtitã significationẽ. & faci¬
entis. & facti. & exempli. & qͥ factꝰ ẽ
homo ẽ. ds auꝰ fecit. & quẽ fecit ad
iaginẽ dĩ fecit. Si de solitario
genesis eẽt locuta: dixisset utiq. &
fecit ad imaginẽ suã: s sacra¬
tians. n deos duos. s d̾m̃ & d̃melo

Expanded text:
am rerum operatio consequatur: scriptum enim ita est: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum . Quaero, si solitario atque ipsi ad se eumdem fuit sermo, quid hic sentiendum existimes? Video enim nunc tripertitam significationem, et facientis, et facti, et exempli. Qui factus est, homo est; Deus autem fecit; et quem fecit, ad imaginem Dei fecit. Si de solitario Genesis esset locuta, dixisset utique, 86 Et fecit ad imaginem suam. Sed sacratians, non duos deos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ordinẽ rerũ. Angłs dñi ad
agar locutus ẽ. Ide ad abraħa ds̃ lo¬
qͥt᷑. ex eodẽ ad utrũq fit sermo: be¬
nedicit᷑ ismahel. & in gentẽ magnõ
amplificandus eẽ ꝓmittit᷑: scͥ pt᷑a &¬
ꝑ abrahã dm eẽ qͥ loqueret᷑ ostendit
brahe qͦ ysaac filius ꝓmiitit᷑: de¬
hinc postea assistt̃ uiritres et abra¬
hã conspectis tͥbꝰ unũ adorat. &
dnm̃ confitet᷑. Scͥpt᷑a a̾stitisse ui¬
ros tres edidit: s patͥarcha ñ igno¬
rat qͥ et adorandꝰ sit & confitendꝰ.
Indiscreta assistentiũ spẽs ẽ: s ille diim
suũ fidi oculis. & uisu m̃tis agnouit
De hinc seqͥt᷑. Et dirit ei. Reu̾tens
ueniã ad te ad hoc tepꝰ. in futurũ: &
habebit filiũ sara uxor tua. Et
post hȩc dixit ei dñs. Non celabo
ego ab raħa puero meo: que facturꝰ
sũ. Et rursũ. Dixit aũ dñs. Clamor
sodomor & gomorrȩ impletꝰ ẽ. &¬

Expanded text:
sermo ordinem rerum. Angelus Domini ad Agar locutus est; idem ad Abraham Deus loquitur, ex eodem ad utrumque fit sermo. Benedicitur Ismael, et in gentem magnam amplificandus esse promittitur. 25.  Abraham, Deum esse qui loqueretur, ostendit. Abrahae quoque Isaac filius promittitur. Dehinc postea assistunt viri tres. Abraham conspectis tribus unum adorat, et Dominum confitetur. Scriptura adstitisse viros tres edidit: sed patriarcha non ignorat qui et adorandus sit et confitendus. Indiscreta assistentium species est; sed ille Dominum suum fidei oculis et visu mentis agnovit. Dehinc sequitur: Et 90 dixit ei, Revertens veniam ad te ad hoc tempus in futurum, et habebit filium Sara uxor tua . Et post haec dixit ei Dominus, Non celabo ego Abraham puerum meum quae facturus sum . Et rursum: Dixit autem Dominus, Clamor Sodomorum et Gomorrhae impletus
Abbreviated transcription (Latin):
& honorificandus ab angłis dĩ. Ita&
honor & ueneratio do: adĩ filiis & an¬
głis postulatur. Significationem
lis existimes postulari. & arbitreriꝰ
hoc in loco moysen de honorando
do patre sensisse. cũ tñ pat̾ sit ho¬
norandꝰ in filio: tñ benedictionẽ
quã sub eodẽ sermone. iacob ad
ioseph disposnit adu̾te. Ait enĩ.
Et quȩ accepta st̃ ei qͥ apparuit in
rubo. ueniant suꝑ caput ioseph
& uerticẽ. Ad orandus gͦ adĩ filiis

Expanded text:
et honorificandus ab Angelis Dei. Ita et et honorificandus ab Angelis Dei. Ita et honor et veneratio Deo a Dei filiis et Angelis postulatur. Significationem lis existimes postulari, et arbitreris hoc in loco Moysen de honorando Deo patre sensisse, cum tamen Pater sit honorandus in Filio; tamen benedictionem, quam sub eodem sermone ad Joseph disponit, adverte. Ait enim: Et quae accepta sunt ei qui apparuit in rubo, veniant super caput Joseph et verti
Abbreviated transcription (Latin):
tur dnis ẽ: ipse uͦ dñs qͥ audit᷑ ds Dem¬
de abrahe. & ysaac. & iacob ẽẽ cognoᷤ¬
cit᷑: cũ angłs dĩ dicit᷑: ñ ꝓpͥus sibi ac
suȩ & noĩe p̃dicat᷑. Habes gͦ angłm
qͥ de rubo apparuit: & dñm & đm
& intellige an occasione aliqͣ p̃di
nis sue dicta. Ait nãq Uidete.
usq in finẽ cantionis fuisset: ait.
Letamini cęli simulcũ eo: & adoreit
eũom̃s filii dĩ. Letamini
gentescũ populo eiꝰ: & honorificeit
eũ om̃s angłi dĩ. Honorifican¬
sũ dñs. & ñ est d̾s p̃terme. Est
enĩ unigentꝰ ds.neq consortẽ
unigeniti nom̃ admmittit. sicuti nͣ
recipit innascibilis. in eo tm̃ qđ ẽ in¬
nascibił participẽ. Est gͦ unꝰ ab uno.
neq p̾t̾ innascibilẽ dm. innascibilis
solus ẽ. Propͥetate uidelicet in uno¬
quoq & innascibilitatis & originis.
Acsic ut̃q ds unꝰ ẽ: cũ int̾ unũ & unũ.
id ẽ ex uno unũ diuinitatis et̃ne non
sit scdã nat᷑a: adorand̃ gͦ ẽ afilisdi.

Expanded text:
us qui auditur, Deus deinde Abrahae, Isaac et Jacob esse cognoscitur. Cum angelus Dei dicitur, non proprius sibi ac suae et nomine praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et Dominum et intellige an occasionem aliquam prnis suae dicta: ait namque, Videteusque ad finem cantionis fuisset, ait, Laetamini coeli simul cum eo, et adorent eum omnes filii Dei. Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes angeli Dsum Dominus, et non est Deus praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neque consortem unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque praeter innascibilem Deum innascibilis solus est, proprietate videlicet in unoquoque et innascibilitatis et originis. Ac sic uterque Deus unus est; cum inter unum et unum, id est, ex uno unum, divinitatis aeternae non sit secunda natura. Adorandus ergo est a filiis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
dm in dõ. frequens sermo confu¬
tat. Ait enĩ. Crubescent & pude¬
bunt om̃s qui aduersant᷑ ei. & ibt̃
cuͦ confusione. Decretũ hoc in im¬
pietatẽ tuã di est. Adu̾saris enĩ
negas. Denegas uͦ sub spetie hono
lato a te honore: innascibił dsꝰ głam
hanc ate sollicitudinis sue ñ postu¬
hoc ad diuinitatẽ filii destruendã
peculiare deferres: unigeniti sui
głã honore ꝑfectȩ diuinitatis im¬
pleuit dicens. & ñ ẽ d̾s p̃t̾ te. Qd
exequata discͥminas: qd cõparata
discernisa Propͥũ dĩ filio ẽ. ne pͣt᷑
eo ds̃ qͥsꝗͣ sit. Uerbis dĩ de do ut̾e.
& confitere. Ita & p̾dicare rege̾: qm̃
in te ẽ d̾s: & ñ est d̾s pͣter te. Tuem᷑
es d̾s & nesciebamꝰ. ds isrł saluator.
Caret contumelia honoris officium.
neq offensiont̃ habet confessionis
exemplũ: maxime cũ adu̾satio eiꝰ
plena confusionis sit & pudoris.
minorare di u̾bis. confitẽ di uocibꝰ.
& fuge confusionis deñtiationẽ. Dm̃

Expanded text:
Deum in Deo, sequens sermo confutat: ait enim, Erubescent, et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione : Decretum hoc in impietatem tuam Dei est. Adversaris enim denegas. Denegas vero sub specie honorlato a te honore innascibilis Deus, gloriam hanc a te solitudinis suae non postuhoc, ad divinitatem Filii destruendam, peculiare deferres; Unigeniti sui gloriam honore perfectae divinitatis implevit, dicens, Et non est Deus praeter te. Quid exaequata discriminas? quid comparata discernis? Proprium Dei filio est, ne praeter eo Deus quisquam sit: verbis  precare regem: Quoniam in te est Deus, et non est Deus praeter te. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator. Caret contumelia honoris officium, neque offensionem habet confessionis exemplum; maxime cum adversatio ejus plena confusionis sit et pudoris. Immorare Dei verbis, confitere Dei vocibus; et fuge confusionis denuntiationem. Deum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ significationẽ. ex diuisione pa¬
t̃ne substantie eẽ filius existimet᷑. tã¬
quã desectꝰ ex eo fuerit. ita ut in
duobsit resuna diuisa. & ido sub̃ȩ
dicant᷑ uniꝰ qͥa portio desẽcta de
toto. in nat᷑a ea sit. unde desecta ẽ.
nec posse in d̾m cadere diuisionis
passionẽ. qaͥ & demutabilis erit
contraire : ut silii natiuitate᷑ intͣ
tẽpora p̾dicent. Cũ enĩ uitiose a
nob̾ asserant dici filiũ sẽꝑ fuisse. ne¬
cesse ẽ in excludendo qd sẽꝑ fuerit.
natiuitatẽ eiꝰ confiteam᷑ ex tẽpore.
Si enĩ ñ sẽꝑ fuit. erit tẽpꝰ qͦ ñ fuit.
& siẽ tẽpꝰ qͦ nꝰ fuit: erit añ eũ tẽpꝰ.
q̃a qͥ ñ sẽꝑ est. eẽ cepit extẽpore: qͥ
aũ caret tpr̾e. ñ potest eo carere
qd sẽꝑ est. Respuere se aũ id qđ sẽꝑ
filius fuerit. ob eã causã affirmant:
ne ꝑ id qđd sẽp̃ fuit. sine natiuitate eẽ

Expanded text:
us significationem, ex divisione paternae substantiae esse Filius existimetur; tamquam desectus ex eo fuerit, ita ut in duos sit res una divisa; et ideo substantiae dicantur unius, quia portio desecta de toto, in natura ea sit unde desecta est: nec posse in Deum cadere divisionis passionem, quia et demutabilis erit, contraire, ut Filii nativitatem intra tempora praedicent. Cum enim vitiose a nobis asserant dici, Filium semper fuisse; necesse est, excludendo quod semper fuerit, nativitatem ejus confiteantur ex tempore. Si enim non semper fuit, erit tempus quo non fuit. Et si est tempus quo non fuit, erit ante eum tempus: quia qui non semper est, esse coepit ex tempore. Qui autem caret tempore, non potest eo carere quod semper est. Respuere se autem id, quod semper filius fuerit, ob eam causam affirmant, ne per id quod semper fuit, sine nativitate esse
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ dilecte iusticiȩ. & perose ini¬
quitatis a do suo unctꝰ ẽ. Nu̾qͥd
intelligentiã nram aliꝗͣ saltẽ nomi¬
nũ int̾ualla confundt. Nã discre¬
tio rantũ ꝑsone. in .te. & tuus. posi¬
ta ẽ. in nullatũ nat᷑e distincta con¬
fessione. Tuus eiũ relatũ ẽ ad au¬
ctdrẽ: te. uͦ ad eius qui ex auctore ẽ
significationẽ. Est enĩ ds ex dõ.
ꝓpħa eodẽ ordine confitente. Uii¬
xit te d̾s ds tuus. Non ẽ aũ añ in¬
nascibilẽ ds ullꝰ. ipso dicente. Estote
mͥ testes. & ego testis dicit dns d̾s:
& puer m̃s quẽ elegi. ut sciatis & cre¬
datis. & intelligatis. qm̃ ego sũ. &
añ me ñ ẽ aliꝰ d̾s. & post me nꝰ erit.

Expanded text:
et perosae iniquitatis, a Deo suo unctus est. Numquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominum intervalla confundunt? Nam discretio tantum personae in te et tuus posita est, in nullo tamen naturae distincta confessione. Tuus enim relatum est ad auctorem, te vero ad ejus qui ex auctore est significationem. Est enim Deus ex Deo, propheta eodem ordine confitente: Unxit te, Deus, Deus tuus. Non est autem ante innascibilem Deum Deus ullus, ipso dicente: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus, et puer meus quem elegi, ut sciatis et credatis et intelligatis quoniam ego sum, et ante me
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ indm ẽ. Non tam̃ ꝑ id qđ pa¬
d̾s d̾s tuus. designata uidelicet au
ctoris & ex eo geniti significatione.
uno eodẽq dicto utrũq illũ in na¬
ture eiꝰde & dignitatis ñcupatione

Expanded text:
natus in Deum est. Non tamen per id, quod PaDeus Deus tuus: designata videlicet et auctoris, et ex eo geniti significatione, uno eodemque dicto utrumque illum in naturae ejusdem et dignitatis nuncupatione
Abbreviated transcription (Latin):
forte existimes in uniꝰ confessioe
tͥũ homniu̾ uiroꝵ. qͥ simul uide¬
bant᷑ honorẽ contineri: Contuere
qd conspectis duobꝰ qͥ discesserant:
loth dixerit. Et uidit loth. & sur¬
rexit obuiã eis ⁊ adorauit in faciẽ
in t̾ra. & dixit. Ecce dm̃ diu̾tite in
domũ pueriur᷑i. Hic pluralẽ reti¬
nuit significationẽ. simplex uisio
angłoꝵs. illic singularẽ honorẽ
pat̾archȩ sides confitet᷑. Hic diui¬
ne scͥpture hẏstoria duos detͥbꝰtan-¬
tũ angłos fuisse significat: illic dñm
& dm p̃dicat. Ait enĩ. Et dixit dĩs¬
ad abrahã. Quare risit sata diceis.
eͥgo uere paritura sũ .s ego aũ senui.

Expanded text:
forte existimes in unius confessione, trium omnium virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae historia duos de tribus tantum angelos fuisse significat, illic Dominum et Deum praedicat. Ait enim: Et dixit Dominus Abraham, Quare risit Sara, dicens, Ergo vere paritura
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs enĩ dixit regi quẽ excitauit ex ꝑ¬
sona uiroꝵs excelsoꝵs adorantiũ. &
dep̾cantiũ. qm̃ in te ẽ ds. Solita¬
riuꝰ res ista ñ recipit. In te enĩ p̾sen¬
tẽ. ueluti ad quẽ sit sermo signifi
eo in qͦ habitet discernens. ꝑsone
tñ tantũ distinctione ñ gen̾is. Os̃
enĩ in eo ẽ: & in qͦẽ d̾s. ds ẽ. Non
enĩ ds in diu̾sȩ atq alienȩ asena

Expanded text:
it, ex persona virorum excelsorum adorantium et deprecantinm, Quoniam in te est Deus. Solitarium res ista non recipit. In te enim praesentem, veluti ad quem sit sermo, signifieo in quo habitet discernens, personae tamen tantum distinctione, non generis: Deus enim in eo est: et in quo est Deus, Deus est. Non enim D
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uenit: s luctatꝰ ostendit᷑: neq
tantũmͦ luctatꝰ. s etiã adu̾sus eu̾cũ
qͦ luctabat᷑ infirmꝰ. Nunc de lucte
sacͣm̃to ñẽ neq in tpr̃e. neq in ma¬
t̾ia aliqͥd tractare ds certe ẽ: q̾a u¬
cob adu̾sus dm̃ inualuit. & isrł dĩ

Expanded text:
 venit, sed luctatus ostenditur : neque tantummodo luctatus, sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, neque in materia, aliquid tractare. Deus certe est; quia Jacob adversus Deum invaluit, et Israel Deum
Abbreviated transcription (Latin):
de loco queda memini ad pleniorẽ
absolutionẽ necessaria: s scđm ꝓpo¬
sitionis ordinẽ. responsionis qͦ: ordo
retinendꝰ ẽ. Itaq quȩ ei reliqͣ sunt
in libro alt̾o suo loco exsequemͣ. Tan¬
tũ hoc nc̃ in dõ qͥ honorẽ do postu¬
lat demonstnͣdũ fuit. angłm dĩ qͥ

Expanded text:
dem loco quaedam memini ad pleniorem absolutionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exsequemur. Tantum hoc nunc in Deo, qui honorem Deo postulat, demonstrandum fuit, angelum Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dñs sabaoth. Labor egypti
excelsi ad re. tͣnsibt̃. & tu ert̃ serui.¬
tor. Crubescent & pudebt̃ om̃s
qui adu̾sant᷑ ei: & ibt̃ cũ confusi¬
one. Est ne adhuc aliqͥs tem̾ita¬
ti locus: aut ulla relicta ẽ ignorã¬
tienis occasio Misi id tantũ re¬
do fecit. facti oꝑa sibi assumens. ñ
utiq efficienda. nͥ dixisse ut fie¬
rent. testat᷑ rege̾ ꝑ se excitatũ ui¬
pleb̾ captiuitatẽ au̾tentẽ. ñ cũ p̃

Expanded text:
dicit Dominus Sabaoth: Laboravit Aegexcelsi ad te transibunt, et tui erunt servi,tor. Erubescent et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Estne adhuc aliquis temeritatis locus? aut ulla relicta est ignorationis occasio: nisi id tantum redo fecit, facti opera sibi assumens, non utique efficienda, nisi dixisset ut fierent, testatur regem per se excitatum juplebis captivitatem avertentem, non cu
Abbreviated transcription (Latin):
m̾catus ethyopũ. & sabaimexcelsi¬
uiri ad eũ tͣnsibt̃ & qͥ tandẽ existi¬
mandus labor egẏpti. & m̾catus
ethyopũ. & sabaim: recordem᷑ ori¬
entis magos ad orantes d̾nm. & mu-¬
neran tes. & laborẽ ueniendiusq
in bethleẽ iudee tanti itineris me.¬
tiam᷑. In pͥncipiũ eñĩ labore. totiꝰ
egypti labor demonstratꝰ ẽ: ma¬
gis nãq diuinȩ u̾tutis oꝑationes
falsa rerũ specie m̃tientibꝰ. potis¬
simꝰ impie religionis honor asdõ
omi deferebatur: isdẽ magis ex
m̃catu ethyopũ & sabaim auri
& thuris. & mirre munera de
eiꝰ ꝓcident ȩthyopes: & inimici
eiꝰ limũ lingent: reges tharsiᷤ
mun̾a offerent. reges arabũ. &
itaq & mun̾ibꝰ. labor egẏpti. &
m̾catꝰ ethyopũ. & sabam ostendi¬
tur: scł mundi error magis ad¬
orantibꝰ. & electa gentiũ munera.
eũ uincti sequent᷑: qͥ tande isti st̃
ñ in obscuro est. Respice ad euan¬
głia: petrꝰ dnm̃ suuꝰ secuturꝰ p̃cin¬

Expanded text:
mercatus Aethiopum et Sabain viri excelsi ad cum transibunt. Et qui tandem existimandus labor Aegypti, et mercatus Aethiopum et Sabain? Recordemur Orientis Magos adorantes Dominum et munerantes, et laborem veniendi usque in Bethlehem Judae tanti itineris metiamur. In principum enim labore totius Aegypti labor demonstratus est. Magis namque divinae virtutis operationes falsa rerum specie mentientibus, potissimus impiae religionis honor a saeculo omni deferebatur. Iisdem Magis et mercatu Aethiopum et Sabain, auri, et thuris, et myrrhae munera defejus procident Aethiopes, et inimici ejus limum lingent. Reges Tharsis munera offerent, reges Araitaque 99 et muneribus, labor Aegypti et mercatus Aethiopum et Sabain ostenditur, scilicet mundi error Magis adorantibus, et electa gentium munera eum vincti sequentur, qui tandem isti sunt, non in obscuro est. Respice ad Evangelia; Petrus Dominum suum secuturus praecin
Abbreviated transcription (Latin):
fessa seruauit. Procedet autẽ ple¬
moredoctͥne ꝓfectu sermo diui¬
nus: Ds istic ad abrahã loqͥtur.
pariurã sarã pollicet᷑: post hȩc ui¬
ri tres sedenti assistunt. unũ ado¬
rat. & dnoconfitetur: idẽq ado¬
ratus & confessus ab illo tẽpore eo¬
dẽ infuturũ rediturũ se ꝓmittit.
Et sare filiũ futurũ ds̃ ad abrahã
locutus est: ide postea de rebꝰ ipsis
eundẽ uir ab eo uisus alloqͥt᷑. Demu¬
tatio tantũ fit nominũ: incħ trĩ
de confessione diͦscessit. Uirũ eñi
licet conspectũ. abrahã tñ dñm
fidĩ testimonio caruit.: dnõm euan¬
głiis dicente. Abrahã pat̾ ur̃ ex
dit & letatꝰ ẽ. Uirgͦꝰ conspectꝰ. redi¬
turũ se tẽpore eodẽ pollicet᷑: contue

Expanded text:
ex est. --Procedit autem pleniore doctrinae profectu sermo divinus, Deus isthic ad Abraham loquitur, parituram Saram pollicetur. Post haec viri tres sedenti assitunt, unum adorat, et Dominum confitetur. Idemque et adoratus et confessus ab illo, tempore eodem in futurum rediturum se promittit, et Sarae filium futurum Deus ad Abraham locutus est. Idem postea de rebus ipsis eumdem vir ab eo visus alloquitur. Demutatio tantum fit nominum, nihil tamen de confessione decessit. Virum enim licet conspectum, Abraham tamen Domfidei testimonio caruit; Domino in Evangeliis dicente, Abraham pater vester dit, et laetatus est . Vir ergo conspectus rediturum se