comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocentia. Itaq ninidiã odiũ atq
malitiã que nel maxina nel sola
nima propellat. Neq iami tãtũ
aut lingua. sed corde quoq custo¬
diit inotẽtiã. Non modo opere
sed uoto etiã nocere formidet
Quãtũ enĩ ad pcti ⁊ationẽ perri¬
net nocuit qui notere disposuit
Multi nomen illud ab solutr atq
intrgre definiut᷑ imotẽtẽ quinec
in eo quidẽ nulli noceat quo prodes¬
se desistat. Quod si ueꝵ est. tũ
dem̃ letare de ninotẽcie tõstientia
si cũ potescidinuare nõ desmnas Q
potes. aliud prodesse cũ possis. Alĩ
ud nõ fucere. aliud oꝑari bonũ.
ftrs trbi uũsus octurrat nõ suf¬
impledt cui utrũq precipitur
Neq eiũ debeniꝰ ad nuuiltitudis
ratione ducitur quã quodã inpr¬
tu fertur. Nec iitandi nobis illi
siuit. qui sub xpĩano noie gentiliũ entã
agunt. et aluid professiont alind eon¬
uersatione testant᷑. atq ut apłus ait.
deũ se cõfitentur nosse. fuctis a utem

Expanded text:
nocentia. itaque malitiam odium atque nocentia. itaque malitiam odium atque inuidiam, quae uel maxima uel sola anima propellat neque manu tantum aut lingua sed corde quoque custodiat innocentiam nec modo opere sed uoto etiam nocere formidet. quantum enim ad peccati rationem pertinet, nocuit et qui nocere disposuit. multi nostrorum illum absolute atque integre definiunt innocentem, qui ne in eo quidem nulli noceat, quod prodesse desistat. quod si uerum est, tum demum laetare de innocentiae conscientia, si, cum potes, adiuuare non desinas; sin potes, aliud prodesse, cum possis, aliud malum non facere, aliud operari bonum: illud tibi rursus occurrat non sufimpleat, cui utraque praecipitur. Neque enim debemus ad multitudinis ratione ducitur, quam quodam impetu fertur. nec imitandi nobis illi sunt, qui sub Christiano nomine gentilem uitam agunt et aliud professione, aliud conuersatione testDeum confitentur se nosse, factis autem
Abbreviated transcription (Latin):
facere. Nosuero et si niultũ distare in¬
ter pct̃a credimꝰ. quia et leginusi
tamẽ satis prodesse ad cautionẽ dici¬
musetiã minima timere pio maxi¬
mis. Tanto eiũ fatilius abstinenius
cito ad maiora progreditur qui etiã
parua formidat. Et sane nestio an
possimus lene aliqd̾ pctm dicere.
quod in dei cõtẽptu admittitur.
Est q prudẽtissiuus qui nõ tã consi¬
derat quodiussũ sit. quã illũ qui
uisserit. nec quãtitatẽ imiꝑii. sed
imperantis cogitat diuunitatẽ Edi¬
Maxinã cm̃ portẽ equitatis iii¬
plenit qui nulli nocuit. Beatus
qui potest cũ stõ iob dicere Nichil
hõnm̃ nocui. iuste iuxi cũ om̃ibus
Unde audacter ac simplicit᷑ loque
potest implorare indiciũ cet sele¬
sũ a me esse cõuincat. Purissime
cõstientie est. secure cauere cũ pro¬
phã Perambulabã i innotẽtia
cordis mei in medio donnis mee
Unde alibi dicit. Non frandabit
deus bonis cosqui anibulat nim¬

Expanded text:
facere. nos uero, etsi multum inter peccafacere. nos uero, etsi multum inter peccata distare credimus, quia et legimus, tamen satis prodesse ad cautionem dicimus etiam minima timere pro maximis. tanto enim facilius abstinemus acito ad maiora progreditur, qui etiam parua formidat. et sane nescio, an possimus leue aliquod peccatum dicere, quod in dei contemptum admittitur. estque ille prudentissimus, qui non tam considerat, quid iussum sit, quam illum, qui iusserit, nec quantitatem imperii, sed imperantis cogitat dignitatem. Aedimaximam enim partem aequitatis impleuit qui nulli nocuit, beatusque est qui potest cum sancto Iob dicere: nulli nocui hominum, iuste uixi cum omnibus. unde audenter ac simpliciter loquepotest implorare iudicium, ut se laesum a me conuincat? purissimae conscientiae est secure canere cum propheta: perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae. unde idem alibi dicit: non fraudauit deus bonis eos, qui ambulant in in
Abbreviated transcription (Latin):
illũ uelle cognostimꝰ Duo aucẽ
ra dicitur tota nisticia. Prohiben¬
di unũ est. iubendi alteꝵ. Sicut
eiũ mala prohibentur. ita preci¬
piũtur bona. Ibi otiũ imꝑatur. hic
fecisse culpabile est. Hõ qui uelis¬
tua ne loquãtur dolũ Declina a
malo et fac bonũ. Et beatus apłs¬
ait. Odientes malũ. adherentes
bono. Hoc itaq duplex diuersĩ¬
q predeptũ prohibendi scil et im¬
perandi. equo om̃ib iure mãda¬
tũ est. Non iurge. nõ uidua. nõ
impta. ab hoc imꝑio secura est̾.
In quo uisꝓposito. in quo uis gra-¬
du.e quale pctiũ est. uel prohibiea
admittere. uel iussa nõ facere
Neq uero eoꝵ te se ducat error
qui ex orbitrio suo elignnt ut mã
uilia uel parua despitiũt nec
minima cõtep̃nẽdo panlatim
decidant. Stoicoꝵ quidẽ est. pͭ¬
catoꝵ tolłere differentiã. et delic¬
ta prauis omĩa niudicare. nec
ullũ iter stelus et irattã distrimẽ

Expanded text:
illum uelle cognoscimus. Duo autem illum uelle cognoscimus. Duo autem auditur tota iustitia; prohibendi unum est, iubendi alterum. ut enim mala prohibentur, ita praecipiuntur bona. ibi otium imperatur, hifecisse culpabile est. unde proptua, ne loquantur dolum. declina a malo et fac bonum et beatus apostolus: odientes malum, adhaerentes bono. hoc itaque duplex diuersumque praeceptum, prohibendi scilicet et imperandi, aequo omnibus iure mandatum est. non uirgo, non uidua, non nupta ab hoc imperio libera est. in quouis proposito, in quouis gradu aequale peccatum est uel prohibita admittere uel iussa non facere. neque uero eorum te seducat error, qui ex arbitrio suo eligunt, quae puilia ac parua despiciant, nec minima contemnendo paulatim decidant. Stoicorum quidem est peccatorum tollere differentiam et delicta omnia paria uindicare nec ullum inter scelus et erratum discrimen
Abbreviated transcription (Latin):
lege agitur: hoc propħe. hoc apłi
docent. hoc a nobis et uox xp̃i et
sanguis flagitat. qui ideo pro nõb
mortuus est. ut qui uiuũt iãnõ sibi
uuant. sed ei qui pro ip̃is mortins
est. Uiuere autẽ illi nõ aliud elt quã
eius precepta seruare. qui nobis qua¬
si tertũ quoddã dilectionis sue pignꝰ
seruandũ mandauit dicens. Si dili¬
gitis me. mandata mea seruate. Et
qui habet mandata mea et scruat
ea. ille est qui diligit me. Ac nir¬
susait. Si quis diligit me. sermo¬
nẽ meũ seruabit. et pater meus di¬
liget eũ et ad eũ ueniemus et mã
sionẽ cpud eũ fucienus. qui non
di ligit me sermones meos nõ ser¬
nat. Grandem nim optinet uera
dilectio. et qui ꝑfecte amatur
totã sibi amantis uiudicat uolũ¬
tatem. Nichil est imꝑiosius cari¬
tate. Nos si uere xpiãdiliginius.
si eius uos redep̃tos saugnĩe ⁊ecor¬
damur. nichil magis uelle homini¬
nchel omĩo debeniꝮ agere. quã qd̃

Expanded text:
lege agitur, hoc prophetae, hoc apostoli lege agitur, hoc prophetae, hoc apostoli docent, hoc a nobis et uoxChristi et sanguis efflagitat, qui ideo pro omnibus mortuus est, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro illis m o rtuus est. uiuere autem illi non aliud est quam eius praecepta seruare, quae nobis ille quasi certum quoddam dilectionis suae pignus seruanda mandauit. si diligitis, inquit, me, mandata mea seruate et: qui habet mandata mea et seruat ea, ille est, qui diligit m e, ac rursus: si quis diligit m e, sermonem meum seruabit et pater meus diliget eum et ad eum uesionem apud eum faciemus. qui non diligit m e, sermones meos non seruat. grandem uim obtinet uera dilectio et, qui perfecte amatur, totam sibi amantis uindicat uoluntatem nihilque est imperiosius caritate. nos, si uere Christum diligimus, si eius nos redemptos sanguine recordamur, nihil magis uelle, nihil omnino debemus agere, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
catũ admiserat. et pronichilo du-¬
xisti deũ. Et ad heli sermo fit
diũ dicens. Qui honorificat me
henorificubo eũ. qui autẽ pro in¬
chilo me habent ad nichilũ redi
sime cõtep̃nendo. in tante maie¬
statis uꝰ iuiuiriã. Quid enĩ
ummꝙͣ tam suꝑbũ. quid uero tam
nigratũ uideri potest. quã ad¬
uersus eius uiuere uolũtatẽ a q ͦ
ipm̃ uiuere acceperis quã illiusp̃¬
cepta despicere. qui ideo aliquid
imperat ut causas habeat renui¬
nerandi. Neq enĩ obsequie nĩ
deus indiget. sed uos illius indige¬
mus imꝑio. Maudata enĩ euis
desiderabilia suꝑ ciurũ et lupidẽ
preciosũ ninuis et dulciora super
mel et fauũ. quĩ in custodiendis
illis retributio multa. Et ideo
nobis irascitur: idtirco magis illa¬
miẽta cõtẽp̃nimus. Non solum
imꝑia. sed etiã promissa illius
ꝓ nichilo ducimus. Unde semꝑ
tentia est. Si nisad itã uenire ser¬
na mandata. Hoc emĩ tota nobiscũ

Expanded text:
ccatum admiserat: et pro nihilo duccatum admiserat: et pro nihilo duxisti dominum, et ad Heli sermo fit domini: qui honorificat me, honorificabo eum; qui autem pro nihilo me habent, ad nihilum redigsimo contemnendo in tantae maiestatis imus iniuriam? quid enim umquam tam superbum, quid uero tam ingratum uideri potest quam aduersus eius uiuere uoluntatem, a quo ipsum uiuere acceperis? quam illius praecepta despicere, qui ideo aliquid imperat, ut causas habeat remunerandi? neque enim obsequii nostri deus indiget, sed nos illius indigemus imperii. mandata eius desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mei et fauum, quoniam in custodiendis illis retributio multa. et ideo nobis irascitur, idmenta contemnimus nec solum imperia sed etiam promissa illius pro nihilo ducimus. unde saepetentia: si uis ad uitam uenire, serua mandata. hoc enim tota nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ celoꝵ. sed qui fucit uolũ¬
tuteni patris uiei qui nn celis est. ipẽ
intrabit in regnũ celoꝵ. Quo ma¬
infeste illud ostenditur nosnõ sola dei
cõfessione tanti prenii magnnitudi-¬
nẽ promereri nisi sidei et iusticie o¬
pera cõuic̃ta suit. Qualis enĩ est
illa cõfessio que sic deo credit. ut eiꝰ
pro nichilo ducat imꝑiũ. Aut quo
ex auino acuere dicimus duẽ onẽ
si eius quẽ dinũ cõficenur precepta
cõtep̃mimus. Unde ip̃e in eu nãgelio
dicit. Quid autẽ uocatisme dñe diẽ.
et nõ facitis que dico: Et iteꝵ. Po¬
pulus hic labiis me houorat. cor
aurẽ eoꝵ longe est ame. Et rursũ
loquitur per propħam. filius hono¬
rificat patrem et seruus dinũ suũ
tumebit. Et si pater ego sũ ubi est
houor mens. Et si dñs egosum ubi
est tumuor nieus cꝰ Ex quo apparet.
nec honorari ab eis duiũ uet timeri.
qui eius precepta nõ faciũt. Uude
expressiis ad daued dicitur. qui p᷑¬

Expanded text:
in regnum coelorum; sed qui facit volunin regnum coelorum; sed qui facit voluntatem patris mei, qui in caelis est, ipse intrabit in regnum caelorum. quo manifeste illud ostenditur nos non sola dei confessione tanti praemii magnitudinem promereri, nisi fidei et iustitiae opera coniuncta sint. Qualis est enim illa confessio, quae sic deum credit, ut eius pro nihilo ducat imperium? aut quomodo ex animo ac uere dicimus, domine domine, si eius quem dominum confitemur praecepta contemnimus? unde ipse in euangelio dicit: quid autem uocatis me, domine domine, et non facitis quae dico? et iterum: populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. et rursum loquitur per prophetam: filius honorificat patrem, et seruus dominum suum timebit, et, si pater sum ego, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? ex quo apparet nec honorari ab eis dominum nec timeri, qui eius praecepta non faciunt. unde expressius ad Dauid dicitur, qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
et tempus tacendi. et iteꝵ. ne re¬
tineas uerbũ intprẽ salutis. Et
illud beati petri Parati semper
ac molenter postis ut tibi tertã
et stripturis prefinianius ⁊egulã
ad quã tu ordinescursĩ̃ uite tue
et cognita diĩ uolũtate niter
honorẽ sclĩ et diuitiaꝵ illicebras
moꝵ magis diligus. suppellectile
atq ut postis in cõigio cõstituto
nõ solũ cõiugi place̾re. s etiã que¬
nõ satisfacere. quid aliud elt ꝙͣ pro¬
fectũ alterius nõ amare. Parebo
igitur precibus tuis. teq poratũ
ad implendã dñĩ nolriutatẽ iam¬
piis nitar incitare sen tẽcũs. Idẽ
est enĩ nerus om̃iũ dñs ac ma¬
gister cui nos ut ͫ p̾lacere possimꝰ.¬
Ipẽ itaq te informet et ipẽ te do¬
ceat qui int̾roganti in enuãge
tinuo mandata proponit. Ostendit.
nobis eus uoluntutẽ esse fatiendam
a quo speranius et preuna. Propter
quod alio testatur loco. Non omis
qui dicit michi dnẽ dũe iutrabit

Expanded text:
et tempus loquendi, et iterum: ne reet tempus loquendi, et iterum: ne retineas uerbum in tempore salutis, et illud beati Petrac uigilanter petis, ut tibi certam ex scripturis sanctis praefiniamus regulam, ad quam tu ordines cursum uitae tuae et cognita domini uoluntate inter honorem saeculi et diuitiarum illecebras morum magis diligas suppellectilem atque ut possis in coniugio constituta non solum conon satisfacere, quid aliud est, quam profectum alterius non amare? Parebo igitur precibus tuis, teque paratam ad implendam Domini voluntatem ipsius nitar incitare sententiis. Idem est enim verus omnium Dominus ac Magister, qui nos placere siIpse itaque te informet, ipse te doceat, qui interroganti in Evangeltinuo mandata proponit ostendens nobis ejus voluntatem esse faciendam, a quo speramus et praemia; propter quod alio testatur loco: Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit
Abbreviated transcription (Latin):
etus scripture celebratu sen¬
tencia est. essẽ pudorẽ quo
głia inuemiatur et gra
et esse rursus pudorem ꝗ
soleat parare pct̃m. Cuius dicti ue¬
ritas. quãꝙͣ satis ad om̃iũ intelligen¬
ciã ipã siu luceat claritate. Michi
trien nestio qͦmͦ in presẽnti causa
propus innotuit. Prouocatus enĩ
ad scribendũ licteris tuis que muiris
hoc ame obsecrationibus flagita¬
bant. Dui fateor de respõsione
dubitauĩ silentiũ mchi nꝑante
nerecudia. Cui tamẽ fortissime
resistebani. et uĩ fãtiebat precum
tuaꝵ fidelis cunbitio pugnabatq
acriter cũ hesitatoẽ mea hiũlitas
obsecrantis et magna quodã modo
penepudoris exclusit officiũ :
Dedine illa quã supͣ posiu sapieuter
sentencia armauit ad expellendã
mutilẽ uerecũdiã et dãpnosiu
silentiũ ⁊ esoluendũ. cũ utq ip̃a
scribendi causam tam honestã ide¬
rem esse tam scam ut pectare me
crederem si tacerem. Ilud mecũ st̃p¬
ture reputans. Tempus loquendi

Expanded text:
etus scripturae celebrata sententia est esse pudorem, quo gloria inuenitur et gratia, et esse rursus pudorem, qui solet parere peccatum. cuius dicti ueritas quamquam satis ad omnium intelligentiam ipsa sui luceat claritate, mihi tamen nescio quo modo in praesenti causa propius innotuit. prouocatus enim ad scribendum litteris tuis, quae miris hoc a me obsecrationibus flagitabant, diu, fateor, de responsione dubitaui silentium mihi imperante uerecundia. cui tamen fortissime resistebat et uim faciebat precum tuarum fidelis ambitio, pugnabatque acriter cum haesitatione mea humilitas obsecrantis et magna quadam fideipaene pudor exclusit officium. sed me illa, quam supra posui, sapientis sententia armauit ad depellendam inutilem uerecundiam et damnosum silentium resoluendum, cum utique ipsam scribendi causam tam honestam uiderem esse, tam sanctam, ut peccare me crederem, si tacerem, illud mecum scripturae reputans: tempus tacendi
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ suꝑueĩet iu ouĩes qui sedent su¬
ꝓer fatiem ouĩis cerre. Et rursu
Uigilate et orate : uescitis enĩ quõ¬
do tempus sit. Seati sunt qui ita
expoctant. ita illũ speculantur di¬
ein. ut se ab eo quoctidie preparẽt.
qui nõ de preterita sibi iusticia
gulos inuirtute renouantur. Iu¬
sticia euĩ nõ ꝓderit ei. a qua die
iustus esse desierit. Sicut etiã
iniquo nõ nocebit iniquitas sua.
adie quo se abiniquitate cõuer
pͥctõr qui stdiũ predictã pro¬
phete sententiã una die iustũ
se efficere porest. Sed totũ quo
teuditur spatiũ iute tue ut ꝑ¬
agere possis iusticiã nec de pre¬
te ta lusticia confidens remis¬
ea autẽ que anteriora sũt me
extendelis. ad destinatum per¬
sequar braniũ superne uocati¬
onis. scieus scriptũ esse cordis
inspectore dñi. et idcirco sci¬
tagit ut aiãm mũdã habecit
a pctõ. Propter quod scriptũ
ui. Et iteꝵ Diligit dñs mũ¬
da corda. accepti autẽ sunt ei

Expanded text:
super faciem omnis terrae, et rursum: uigilate et orate;nescitis enim, quando tempus sit.. Beati sunt, qui ita expectant, ita illum speculantur diem, ut se ad eum cotidie praeparent, qui non de praeterita sibi iustitia gulos in uirtute renouantur. iustitia enim non proderit ei, a qua die iustus esse desierit, sicut etiam iniquo non nocebit iniquitas sua a die, quo se ab iniquitate conuertpeccator, qui secundum praedictam prophetae sententiam una die iustum se efficere potest. sed totum, quo tenditur, spatium uitae tuae ut peragere possis iustitiam, nec de praeterita iustitia confidens remisea autem, quae anteriora sunt, me extendens ad destinatum persequar brauium supernae uocationis sciens scriptum esse cordis inspectorem deum. et idcirco satagit, ut animam mundam habeat a peccato. propter quod scriptum um. Et iterum: Diligit Dominus munda corda. Accepti autem sunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
miabilius. Hec est eĩ precipua ob¬
seruatrix. et quasi custos quedã
iurtutũ omiu nichil q est quod
nos ita et hoĩbus gratos et deo fa¬
tiat quã si uite merito magne
hiũlitatis infinu sinius. Propt̾
quod scriptura dicit. Quãtoma

Expanded text:
mabilius: haec est enim praecipua conmabilius: haec est enim praecipua conservatrix et quasi custos quaedam virtutum omnium; nihilque est quod nos ita et hominibus gratos et Deo faciat, quam si, vitae merito magni, humilitate infimi simus; propter quod Scriptura dicit: Quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
et attende ne forte labarism lir¬
tuo procedat. Que ad cumulũ
benignitatis mberis etiã maledi¬
centibus beneditere. Auiseritor¬
des inquit modeste humiles. No
reddentes mualũ promalo. neq
maledictũ pro maledicto. sed
econtrario benedicẽtes. Mlen¬
truero acq iurare linguatua
prorsus ignoret. Tautusq ite
sit ueritatis amor ut quitꝗd dixe¬
ris iuratũ pntes. De quo salna¬
tor ad discipulos ait Ego autẽ
dico uobis nõ uirare onño. Et
paulo post. Sit autẽ sermo uester
est est nõ non. quod autẽ his ha¬
bundantius est a malo est. In igĩ
placida seruetur. semꝑ q cogita¬
tioui tue dei preseutia occurrat
Soit hiũlis aĩmus a cunctis et ad¬
uersus sola uicia erectus. mĩꝙ̃ il
cipitet. Nichil eñ quietius nichil
affirmante apło qui ait. Soi ꝗs
templũ dei miolouerit disperd
illũ deus. Templũ eiuĩ dei sciũ ẽ
quod estisnos. Nichil habeas hu¬
unlitate prestantius. nichił q a¬

Expanded text:
et attende, ne forte labaris linet attende, ne forte labaris lintuo procedat, quae ad cumulum benignitatis iuberis etiam maledicentibus benedicere. misericordes, inquit, humiles, non reddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes. Mentiri uero atque iurare lingua tua prorsus ignoret, tantusque in te sit ueri amor, ut quicquid dixeris iuratum putes; de quo saluator ad discipulos ait: ego autem dico uobis, non iurare omnino, et paulo post: sit autem sermo uester est est, non non; quod autem his abundantius est, a malo est. in omni placida seruetur, semperque cogitationi tuae dei praesentia occurrat. sit humilis animus ac mitis et aduersus sola uitia erectus; numquam ilcipitet; nihil enim quietius, nihil affirmante Apostolo, qui ait: Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus; templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. 20. Nihil habeas humilitate praestantius, nihilque a
Abbreviated transcription (Latin):
niũ sibi obligare decepti. Quodq
hoc maxume uitio agi solet uictas
laudes certo precio uendere. Que
hec tanta est leuitas aniuii. que
tanta uanitas relicta ꝓpria cõstien¬
tia alienã opimionẽ sequi. et qui¬
demi fictam atq simusatã rapi uẽ¬
to frilse laudationis gaudore at cir¬
cũ uẽtionẽ suã et illusionẽ probeue¬
ficio accipere. Tu nero si nere lau¬
dabilis esse cupis. laudẽ honũ ne
requiras illi q tuã prepara cõstieu¬
tiã qui illiũabit abstondita tene¬
braꝵ et manifestabit cõsilia cor¬
cessitate magis loquẽdi indicet
in feminis semꝑ fuit. Ciuictas
inter uirtutes pudor suꝑet. Diũ
aure considera quid loquẽdũ sit.
et adhuc tacens prouide ne quid
dixisse poniteat. Uerba tua põ¬
deret cogitatio et lingue officiũ
anmi libra dispensẽr. Unde
scriptura dicit argentũ et au¬
rũ tuũ confla uerbis tnis. faci¬
to staterã et frenos ori tuo ⁊ ectos

Expanded text:
mum sibi obligare decepti, quoque mum sibi obligare decepti, quoque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere. quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento falsae laudationis, gaudere ad circumuentionem suam et illusionem pro beneficio accipere? tu ergo, si uere laudabilis esse cupis, laudem hominum ne requiras illique tuam praepara conscientiam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia corcessitatem magis loquendi indicet in feminis semper fuit, cunctas in te uirtutes pudor superet. diu ante considera quid loquendum sit, et adhuc tacens prouide, ne quid dixisse paeniteat. uerba tua ponderet cogitatio et linguae officium animi libra dispenset; unde scriptura dicit: argentum et aurum tuum confla et uerbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos fecit. Dũ cõcordesquidẽ
et credulas aias mali loqui ling
dissotiat. Ac contra magna ꝗci
ita se contra hoc uiciũ arinauit
ut apud eũ de trahere nemo ait¬
deat. Qd̾ si esset. hec n nobi
diligentia. ne passim obtrecta¬
toribus crederemꝰ. iñ omes detra¬
lũ celebre est. idcirco nimultis
feruet hoc uitiũ quia pene ab
omĩbus libẽter auditur. Adula¬
fuge. Nichil est qd̾ ram fucile cor¬
rũpat mẽtes hõĩ. nichił qd̾
tam dulci et molli uuluere a
feriat. Unde et sapieusait. Uerba a
ra uentris. Et dñs loquitur ꝑpro¬
phetã. Popule iuens qui beatificãt
uos seducunt uos: et semitas pedum
uestroꝵ cõturbant miultis. Isto ma¬
xime tpr̃e regnat hoc uiciũ. Quod¬
q est graiussimũ hiũlitatis ac beni¬
uolentie loco ducetur. et ita f̾it ut
qui adulari nescit. aut nni uidus aut
suꝑbus putetur Est sane graude et
subtile artifitiũ laudare alteꝵ in
cõmentacõe sui et decipiendo aui-¬

Expanded text:
inimicos facit, dum concordes quidem inimicos facit, dum concordes quidem sed credulas animas maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quodsi esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detralum celebre est, idcirco in multis feruet hoc uitium, quia paene ab omnibus libenter auditur. Adulafuge; nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli uulnere animum feriat. unde et sapiens: uerba, inqura uentris, et dominus loquitur per prophetam: populus meus, qui beatificant uos, seducunt uos et semitas pedum uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beneuolentiae loco ducitur; eo fit, ut iam qui adulari nescit aut inuidus aut superbus putetur. est sane grande et persubtile artificium laudare alterum in commendatione sui et decipiendo ani
Abbreviated transcription (Latin):
nõ detiahas. sed ue alii quidẽ detͣ¬
henti aliquãdo credas. nec obtrec¬
tatoribus auctoritatẽ de cõsensu¬
tuo tribuas ne eoꝵ uitiũ mitri¬
as annuendo. Noli inquit strip¬
tura cõsentaneusesse cũ te rogã¬
tibus aduersus ꝓximũ tuũ. et
nõ accipies per illos pctm̃. Et.
alibi. Sepi aures tuas spiuis
et noli audire linguã nequã. Un¬
de et beatus dõ diuersas speties
probriũ nõ accepit aduersus pro¬
ximos suos. Propter quod ipe
nõ solũ aduersatur sed etiã per¬
sequitus de trahentẽ. Ait enĩ.
De trahentẽ secreto ꝓxuuo suo
hunt per sequebar. Est sane hͦ
debeat. et ab eis qui se scẽ insti¬
triere nolũt prorsus excludatur
Nichil em̃ tam inquietat mn
nichil est quod ita mobilẽ mẽtẽ
dic leuẽ funat. quã futile totũ
credere: et obtrectatoꝵ uerba
temerario assensũ mẽtis sequi.
Hunc enĩ crebre dissẽntones.
hinc odia inuista nascuntur.
Hoc est quod sepe de amicis etiã

Expanded text:
non detrahas, sed ne alii quidem detranon detrahas, sed ne alii quidem detrahenti aliquando credas. Nec obtrectatoribus autoritatem de consensu tribuas, ne eorum vitium nutrias annuendo. Noli, inquit Scriptura, consentaneus esse cum derogantibus adversus proximum tuum; et non accipies super illum peccatum. Et alibi: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam. Unde et beatus David, diversas innocentiae probrium non accepit aduersus proximos suos, propter quod ipse non solum aduersatur, sed etiam persequitur detrahentem. ait enim: detrahentem secreto proximo suo, hunc persequebar. est sane hoc debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi; hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. hoc est quod saepe de amicissimis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
impossibilia precepisse sõquerun᷑.
Ounia inquit quecũq nultis ut fa¬
tiant uobis hõies hec et uos facite
illis. Comũgi uult inter nos atq
cõnecti ꝑ mutua beneficia carita¬
tem omesq hoĩes uicario iuter se
amore copulari. ut idunoquoq
preceptiẽ hoc est dei cõmunis sit
muitẽ diligamus. idest si nobis
ca prestemus muicẽ quoꝵ icisst
iudigenius. et nos suꝑbissimo si¬
mul et ingrato anino eius reniti
trahas. uec alioꝵ intuperatione
te laudabilẽ uidere nelis magis¬
ꝙr tuã nitã ordinare diste qua
dlieuã carpere. Hec semꝑ stripꝰ¬
ture menior esto dicentis. Noli
diligere detrahere. ne eradiceris
Parici ad modũ sit qui huic nitio
renũcient. raroq in uenies qui ita ĩ
alienã. Tantaq huiꝰ mali libido
mẽtes honũ miuas̃t ut etiã qui
ꝓcul ab aliis uiciis recesserũt. in
istud tamẽ quasi in extremũ dia¬
boli laqueũ incidãt. Tu uero hoc
malũ lta effuge. ut nõ modo ip̃a

Expanded text:
ssibilia etiam praecepisse conquerimur. omnia, inquit, quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. coniungi uult inter nos atque conecti per mutua beneficia caritatem omnesque homines uicario inter se amore copulari, ut id unoquoqupraeceptum hoc dei communis sit mutuo diligamus, id est, si nobis ea praestemus inuicem, quorum uicissim indigemus; et nos superbo simul et ingrato animo eius renitimtrahas et aliorum uituperatione te laudabilem uideri uelis, magisque tuam uitam ornare disce quam alienam carpere. ac semper scripturae mediligere detrahere, ne eradiceris. Pauci admodum sunt qui huic vitio renuntient: raroque invenies qui ita vitalienam; tantaque hujus mali libido mentes hominum invasit, ut etiam qui procul ab aliis vitiis recesserunt, in istud tamen quasi in extremum diaboli laqueum incidant. Tu vero hoc malum ita effuge, ut non modo ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊epꝑire. quiu eciã multi hac ire
se simulant. et per diuersa enoꝵ
diuerticula adiuã multitudimis
reuertutur. Ideo tim endũ est.
no quos duces recti hiuꝯ itineus
habere nos credimius. eos comites
habeamus erroris. Si igitur ni¬
ueniuntur exempla que nos per
hanc ducant uiam. et rec̾tum
euuãgelii tramitem teneant se¬
quenda sunt. Siu nero ea uel
diffimunt nel deficere putant
apłoꝵ forma muiuersis posita ẽ.
Claiuat uas elechois paulis
Nosq quasi ad cngustũ hac it̾
comeans dicit. Imitatores mei
estote. sicut et ego xp̃i. Corte qs
est ampluis onũb. ipũis dñi re¬
lucet exemplũ qui in enuãgelio
ait. Ueiute ad me om̃es quĩ labo¬
ratis et honerati estis. et ego re¬
ficiã uos. Tollite iugũ meũ suꝑ
uos: et discite a me quia mitis su
et hiuuilis corde. Si periculosĩ est.
imitari illos de quibus dubitas an
iuutandi sint. hunt corte mutari tu¬
tissimũ est. atq enis uestigia nisequi

Expanded text:
reperire. quin etiam multi hac ire reperire. quin etiam multi hac ire se simulant et per diuersa errorum diuerticula ad uiam multitudinis reuertuntur. adeo timendum est, ne, quos duces recti huius itineris habere nos credimus, eos comites habeamus erroris. Si igitur inueniuntur exempla, quae nos per hanc ducant ad uitam et rectum euangelii tramitem teneant, sequenda sunt; sin uero ea uel deficiunt uel deficere putant forma universis proposita est. Clamat vas electionis Paulus, nosque quasi ad angustum hoc iter convocans, dicit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Certe, quod est amplius omnibus, ipsius Domini relucet exemplum, qui in Evangelio ait: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego refaciam. tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. si periculosum est imitari illos, de quibus dubitas an imitandi sint, hunc certe imitari tutissimum est atque eius uestigia insequi,
Abbreviated transcription (Latin):
mũ gradiaimur uiã constiẽtia teste
Si cũ paucis angustũ iter et subti¬
lem quãdã semitã inuenimꝰ adui¬
tum cendimꝰ Sin uero multorũ
comitaniur uiã sedĩ duĩ sentẽciã.
imus ad mortẽ. Si igit᷑ odio atq
muidia possidenur. Si cupidira
tiosam incedim ꝰuiã. Habemꝰ em̃
ad hec comitũ iułtitudinẽ. et late
similiũ stipaniur agminib. Si
nacundrã libidinẽ explere nolumꝰ
si mniuriã uindicare. si maledicẽti
maledicimꝰ. et aduersus inumicũ
inimico anino sumuseque cũ plu¬
ribus ferimur. Si uel adulam
ip̃i uel adulãte libent audimus
et magis offendere timemusab
hoĩbus quã nõ ex animo loqui
dño. Multoꝵ itẽuias inis toti
nũ socii qͦt extranei neritatis.
simus. Si purũ ac libeꝵ presta¬
mus animũ et onuĩ cupiditate
crilcata. solis studenuis diuiteseẽ
iurtutib. per angustã uiã uiti¬
mur. Conuersio enĩ ista paucoꝵ
est. Estq per parũ atq difficile.
et unius huiꝰ itineris comites

Expanded text:
mum gradiamur uiam, conscientia teste si cum paucis angustum iter et subtilem quandam semitam inuenimusad uitam tendimus; sin uero multorum comitamur uiam, secundum domini sententiam imus ad mortem. Si igitur odio atque inuidia possidemur, si cupiditattiosam uiam incedimus; habemus enim ad haec comitem multitudinem et late similium stipamur agminibus. si iracundiae libidinem explere uolumus, si iniuriam uindicare, si maledicenti maledicimus et aduersum inimicum inimico animo sumus, aeque cum plurimis ferimur. si uel adulamur ipsi uel adulantem libenter audimus, et magis offendere timemus animos hominum quam non ex animo loqui, de multorum item uia sumus. tot nostri socii, quot extranei ueritatis. sumus, si purum ac liberum praesentamus animum et omni cupiditate calcata solis studemus diuites esse uirtutibus, per angustam uiam nitimur. conuersatio enim ista paucorum est estque perrarum atque difficile idoneos itineris I comites
Abbreviated transcription (Latin):
a pluribus et tenetur a multis.
hec uix inuenitur a pautis.
Ila eiñ uiciis ꝑ cõsuetudinẽ qua¬
si decliuior ac mollior et uelt
quibusdã a mena florib uolupta¬
tis. facile ad se rapit cõmeantin
multitudinẽ. Hec uero in sueto
culle nirtutũ tristor atq hort¬
tur quib nõ tum delectatio iri¬
neris cordi est quã utilitas mãsio¬
ins. asperõ eiñ nobis et in sũoue
iurtutũ mã niuiia faicit icĩoꝵ
cõsuetudo que se mpartẽ alteram¬
nõ transforatur ui ueuiet sicut script᷑a

Expanded text:
ur et teritur a multis, haec vix invenitur a paucis. Illa enim vitiis per consuetudinem, quasi declivior ac mollior, et velut quibusdam amoena floribus voluptatum facile ad se rapit commeantium multitudinem: haec vero insueto 1101 calle virtutum tristior atque hortur, quibus non tam delectatio itineris cordi est, quam utilitas mansionis. Asperam enim nobis, et insuavem virtutum viam, nimia facit vitiorum consuetudo, quae si in partem alteram transferatur, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
al. Aut que pars fideli. cũ infidele
Nius ciutẽ cõsensus tẽplo deitũidõ¬
lisꝰ Si cuitẽ inter nos atq illos ma¬
xina separatio distinguitur certo
discrimine enror et ueritas. Illi tor¬
reua sapiant qui relestia promissa
nõ habent. Illi breui huit uite se
totos iꝑlicent. qui eternã nesti¬
uit uitã. Illi pectare nõ metuat
qui pctõꝵ impuuitatẽ putant. Illĩ
ser iucait uitus. qui nõ sperãt pre¬
mia futura uirtutiẽ. Nosuero ꝗ
xp̃i ut recipiat urus quisq ꝓpria
corporis prout gessit siue bonũ
siue malũ. Procul esse debeius
sũt xpĩ carnẽ suã crucifixerũt᷑
cũ uiciis et cũ cupiscentus. Net
turbã sequũtur err̃tẽ. qui se
ueritatis discipulos cõsicẽtur e
Duas certe cõuersacionis nias et
distincta in diuersõ itinera ui¬
uendi. in enuãgelio saluator o¬
tiosa uia est que ducit ad morto
et multi sunt qui intrant ꝑ eam

Expanded text:
cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis? Sit ergo inter nos atque illos maxima separatio. distinguatur\' certo discrimine error et ueritas. illi terrena sapiant, qui caelestia promissa non habent, illi breui huic se uitae totos implicent, qui aeterna nesciunt, illi peccare non metuant, qui peccatorum impunitatem putant, illi seruiant uitiis, qui non sperant praemia futura uirtutum. nos uero, qChristi, ut recipiat unusquisque propria corporis, prout gessit, siue bonum sine malum, procul esse debemus sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum uitiis et concupiscentiis. nec turbam sequantur errantem, qui se ueritatis discipulos confitentur. Duas certe conuersationis uias et distincta in diuersum itinera uiuendi in euangelio saluator otiosa uia, quae ducit ad mortem, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
homi cõscientiã secreto aniuii iu¬
ditio aut absoluit acut dap̃nat.
tũ q difficile. En ob quã dura
imꝑia dnõ ⁊ eclaniamus et diti¬
nus nos uel difficultate uel ĩ¬
possibilitate mandatoꝵ premi.
Nec sufficit qd̾ iussa nõ futinius
msi etiã iubẽtẽ in iustũ pionũtie¬
mus dũ ipiũ equitatis auctorẽ

Expanded text:
hominum conscientiam secreto animi iuhominum conscientiam secreto animi iudicio aut absoluit aut damnat.tumque difficile, en ob quam dura imperia domino reclamamus et dicimus nos uel difficultate uel impossibilitate mandatorum premi. nec sufficit, quod iussa non facimus, nisi etiam iubentem iniustum pronuntiemus, dum ipsum aequitatis auctore
Abbreviated transcription (Latin):
precepta dñi. quã semꝑ recogitã¬
da. Sount ergo dinine scripture
te uoluantur. Nec sufficore tibi
pures iuãdata dei memioria ten̾e
et operib obliuisti. Sded ideo
illa cognoste: ut fatias quit ꝗd fatiẽd̾
didiceris. Nou eiĩ auditores legis
iusti sũt apud deũ. sod factores le¬
gis iustificabuntur. Latus quide et
inmensus est diuine legis campus.
extenditurq diuersis testimoniis
ueritatis. nelut celestib quibusdã
floribus uernãs mira oblectatrẽ le¬
gentis animũ pascit ac refouer.
uere. ingens ad cõuersandã iustitiã
benefitiũ est. Ued quasi ad cõpẽdio
sũ quoddã cõmonitoriũ. illa tibi
enuãgelii eligenda suĩa est. et su
q ut uultis fatiant uobis hoĩes
hec et uos sncite illis. Cuius pre¬
partesq iusticie quas nõ modo stilo
persequi sed cogitatione etiã caꝑe
difficillinũ est. quas om̃is unaat
breuis sinã cõprehendit. et lutr̃tẽ

Expanded text:
praecepta dei quam semper cogitanpraecepta dei quam semper cogitanda. sint ergo diuinae scte volvantur. Nec sufficere tibi putes mandata Dei memoria tenere, et operibus oblivisci; sed ideo illa cognosce, ut facias quidquid faciendum didiceris: Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Latus quidem et immensus divinae legis campus extenditur, qui diversis testimoniis veritatis, velut coelestibus quibusdam floribus, vernans, mira oblectatione legentis animum e semper ingens ad conseruandam iustitiam beneficium est, sed quasi ad compendiosum locum quoddam commonitorium illa tibi euangelii eligenda sententia est et supeque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. cuius praepartesque iustitiae, quas non modo stilo persequi sed cogitatione etiam capere difficillimum est, quas omnes una hac breui sententia comprehendit et latentem
Abbreviated transcription (Latin):
se iuiuste. qui pcta ura ipẽ ꝑtulit
incorpore suo suꝑ lignũ. ut pc̃tĩs
mortui iusticie uiuamꝰ. Cesset
omis excusatio orroꝵ auferãtur
peccandi feda solafia. Nichil omĩo
agimus qui nosper multitudinisex¬
enipla defendimꝰ. et ad cõsolatoez
nrĩ aliena sepe nimerãtes nicla.
de esse nobis dicimꝰ quos debeamꝰ
sequi. Ad illuis exemplũ nitanur
quẽ ouies futemur inutandũ. Atq
ideo precipua tibi cura sit legẽuos¬
se diuinã. per quã possis quasi p̾¬
seutia cernere exempla scõꝵ et
quod fatiendũ sit quidue uitãdũ.
diuimseloquiis animũ. et quod o¬
pere ex sequi cupias semꝑ corde
medicare. Rudi adhuc populo
et hoĩbus ad obedientiã in suctis.
per moysen imuꝑatur a dño. ut in
signũ memorie qua precepta dnĩ
iacinctini coloris insignia ut etiã
casu huc et illucq ⁊ espitiẽtibus
seruanti nõ littere precepta sed
spũi. diuinoꝵ mandatoꝵ memio¬
ria spãliter excolenda est Cui
nõ taui sreꝙter ⁊ ecordata suut

Expanded text:
t in cor pore suo super lignum, u t peccatis mortui iustitiae uiueremus. Cesset omnis excusatio errorum, auferantur peccandi foeda solacia. nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus et ad consolationem nostri aliena saepe numerantes uitia deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. atque ideo praecipua tibi cura sit legem nosse diuinam, per quam putes quasi praesentia cernere exempla sanctorum et, quid faciendum, quid uitandum sit, diuinis eloquiis animum et, quod opere exequi cupias, semper corde meditari. rudi adhuc populo et hominibus ad oboedientiam insuetis per Moysen imperatur a domino, ut in signum memoriae, qua praecepta domini rhyacinthini coloris insigniant, ut etiam casu huc illucue respicientibus seruanti non iam litterae praecepta sed spiritus diuinorum mandatorum memoria spiritualiter excolenda est, cui non tam frequenter recordanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
he. terciũ uero hecħ nõ he. Dĩmachꝰ
nobis mainfestiorem tribueret intel
odñe libera aiam meam.ita interp̾¬
tatus est. obsẽcro dũc libera aiãm me¬
Crotranstulerũt. aquila et ceteris
editionibus ooas interpretantibus
in hebreo scribitur anna. ueꝵ ita ut
inpͥucipio aleph habeat nõ hech. Ex
quo anmaduertimꝰ si ex alephscri¬
batur amia significat obsecro. Si
autẽ ex hech esse cõunctionẽ siue
primit. Sed qm̃ he minucie et isti̾¬
modi disputaciomis archanũ propt̾
barbariem lingue pariter ac littera¬
rum legenti molestiam tribuũt. ad
explanandi compendiũ uemo ut
nor erat hos uersus esse assumiptos qd
te dauid. lapidẽ quẽ reprobauerunt
edificantes hic factus est in caput au¬
guli. a duõ factũ est et est mnirabile

Expanded text:
he, tertium uero heth, nun, he. Symmachus he, tertium uero heth, nun, he. Symmachus nobis manifestiorem tribueret intello domine, libera animam meam, ita interpretatus est: obsecro, domine, libera animam mecro transtulerunt, Aquila et ceteris editionibus w δή interpretantibus, in Hebraeo scribis \'anna\', uerum ita, ut in principio aleph habeat, non heth. ex quo animaduertimus, si ex aleph scribatur anna, significari \'obsecro\', si autem ex heth, esse coniunctionem siue primit. Sed quoniam hae minutiae et istiusmodi disputationis arcanum propter barbariam linguae pariter ac litterarum legenti molestiam tribuunt, ad explanandi conpendium uenio, ut tior erat, hos uersus esse adsumptos, quote Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino factus est hoc et est mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
posuit ni reliqua interpretationis ꝑ¬
te cõsentiens. Senedictus qui ue¬
uit rex n noĩc diũ. pax in celo et
gloria i excelsis. Igitur ut dixinꝰ
ipã hebrea uerba ponenda sunt. et
om̃iũ interpretũ opimio detegẽda.
hoc senciendũ sit exretractatione
cuuctoꝵ ip̃e sibi lector niuemat
o dñe saluũ me fac o dĩe bene pro¬
sperare beuedictus qui uenitin no¬
minc dĩ. In hebreo legitur anna
adouar osauma anna adonar asli¬
etia baruch abbabasen adonar
qd̃ aquila symachus theodotion et
quĩta edicio. nequid in latiuo mu¬
sexta editio cũ interprẽtibus hox ͭͣ
ita cõgruit. Ubi ceteri posuerunt
CUat. illi scripserunt .uõ. Et quia
saluũ fac expͥmatur om̃iũ interpre¬
tacione signatũ est. Nunc illud i
cura est. quod sine adiectione sal¬
uandi solus auna sermo significet.
Sciendũq quia in hoc loco ten dica¬
tur anna. et pͥmũ quidem ac scdm̃
hisdem literis scribitur aleph. nun.

Expanded text:
posuit in reliqua interpretationis pposuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba ponenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi lector inueniat. o domine, saluum me fac, o dttmine, beneprospera; benedictus, qui uenit in nomine domini, in Hebraeo legitur: anna adonai, osianna, anna adonai, aslianna; baruch abba basem adonai. quod Aquila, Symmachus, Theodotion et quinta editio, ne quid.in Latino musexta editio cum interpretibus septuaginta ita congruit, ut, ubi ceteri posuerant w δή, illa scripserit w. et quia \'saluum fac\' exprimatur, omnium interpretatione signatum est; nunc illud in cura est, quid sine adiectione saluandi solus \'anna sermo significet. sciendumque. quia in hoc loco ter dicatur \'anna\'; et primum quidem ac secundum eisdem litteris scribitur, aleph, nun,
Abbreviated transcription (Latin):
ulti suꝑ hoc serinone diu̾¬
sa fiuxer̃t. Ex quibus tũ
hylarius in cõmentariis
mathei ita posuit. Osauna hebra¬
ico sermone siguifi catur redẽp̃tio
in hoc loco nõ esse nomẽ in sertũ
om̃ibus patet. Alii opinati sunt
tur. Restat ergo ut omissis opi
ramus. Nau qͦmͦ illud neq in gre¬
cis neq in latums coditibus possu¬
uiis muenire ut compleretun id
quod dictũ est per prophetas qm̃
nazareus uocabitur.et illud ex e¬
gẏpto uocaui filiũ meũ. Ita et
nũc inhebreis crditibus ueritas
exprimenda est. Unde in hanc uo¬
cem uulgus et maxime inter se ꝑ
cente matheo. Turbe antẽ que
precedebant et que sequebantur
Clamabant dicentes. Ofanna filio
dauid benedictus qui uenit in no¬
mine diñ. osamia in excelsis. Mar¬
chusueroita posuit. clamabant
dicentes. osanna bũdictus quine
unt in noĩe diñ. benedictũ quod
uenit in noĩe diũ reguũ patris iñ
daid osanna mexcelsis. Iohes q pari
uoce cõseutit. et clamabant osamna

Expanded text:
ulti super hoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodoin hoc loco non esse nomen insertum omnibus patet. alii opinati sunt tur. Resramus. Nam quomodo illud neque in Graecis, neque in Latinis codicibus 65 possumus invenire, Ut compleretur id quod dictum est per Prophetas: Quoniam Nazaraeus uocabitur, et illud: ex Aegypto uocaui filium meum, ita et nunc ex Hebraeis codicibus ueritas exprimenda est, unde in hanc uocem uulgus et maxime consona intcente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictus, qui uenit in nomine domini, osanna in excelsis. Marcus uero ita posuit: clamabant dicentes: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini; benedictum, quod uenit in nomine domini, regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna
Abbreviated transcription (Latin):
sedet in celo ut iam dici aliquando
cessarit. in ebriatus est gladuis meus
in celo. Hec niterim iuxta uiedio¬
critatem sensus iei breniter stric¬
surripe. quia facile et uos potuimꝰ
aliquid ementiri quod ex una uoce
solueret questione. sicut et ceteros
fecisse monstrauimus. Sediuagis
condecet et obueritatẽ laborare
paulisper et peregrino aurẽ acco¬
modare sermoni. quã de aliena liui¬
gua fictam referre sentenciam.

Expanded text:
sed et in coelo; ut jam dici aliquando sed et in coelo; ut jam dici aliquando cessaret: « Inebriatus est gladius meus in coelo » . 6. Haec interim juxta mediocritatem sensus mei breviter stricsubrepere; quia facile et nos potuimus aliquid ementiri, quod ex una voce solveret quaestionem, sicut et caeteros fecisse monstravimus: sed magis condecet ob veritatem laborare paulisper, et peregrino aurem accommodare sermoni, quam de aliena lingua fictam referre sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ coartainus et cogimus in sonã
prietates lnigue sue habent int̾iecti¬
ouẽ. ut quando uolũt dnĩn depreca¬
ri ponant uerbũ petentis affectu.
pretatur. Auna interiectio depre¬
cantis est. Si exduobus uelis com¬
positum uerbũ facere dices osian¬
nac siue ut uoi loquimir osanna.
mediauocali littera elisa. Sic facere
do mene incepto desistere iuictani. deã¬
diuuis meuin cepto. Alephuãq litt̾as
primã uerbi sequetis getremna prioris
uerbi .a. inueniens exclusit. Quappt̾
ut ad questionis originẽ reuertaunir.
ubi nos legimus in latino odnẽ saluñ¬
me fac odnẽ bene cõplace. benedictus
qui uenit in noie dni iuxta hobreũ
sensũ legere possumꝰ. obseero dñe sal¬
populũ isrł siue generaliter mũdum.
Deuiq mathcus qui eunãgeliũ he¬
bieo sermone cõscripsit: it a posuit.
Osanna barrama. id est oscuma ii
excelsis. Quod saluatore uascente
uenent pace facta nõ solũ in terra

Expanded text:
spiritum coartamus et cogimus in sonandspiritum coartamus et cogimus in sonandprietates linguae suae habent interiectionem, ut, quando uolunt dominum deprecari ponant uerbum petentis affectu epretatur, anna interiectio deprecantis est. si ex his duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\' siue, ut nos loquimur, \'osanna\' media uocali littera elisa, sicuti facere do meneincepto desistere uictam scandimus \'men incepto\'. aleph quippe, littera prima uerbi sequentis, extremam prioris uerbi inueniens exclusit. quapropter, ut ad quaestionis originem reuertamur, ubi nos legimus in Latino : odomine. saluum fac, odomine, bene conplace; benedictus, qui uenit in nomine domini, iuxta Hebraeum sensum legere possumus: obsecro, domine, salpopulum tuum Israel, sive generaliter mundum. Denique Matthaeus, qui Evangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit, \'osianna barrama\', id est \'osanna in excelsis\', quod saluatore nascente uenerit
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Beuediximus uobis de domo dñi.
deus dñs et illuxit nobis. Uude et eu¬
uangelistarĩ scriptura cõmenorat
phanseos et scribas hec nidignatos
qd iuderint ppłm psaliui prophetia
suꝑ xp̃o intelligere cõpletam et cla¬
mantes paruulos osanna filio dauid
dixisse ei audistis quid isti loquiuit᷑.
et ihin respondisse eis. Nũꝙͣ legi¬
stis quia ex ore infanciũ et lactẽciũ
poterat benedictus qui uenit in uoiẽ
dĩ om̃iũ euuãgelistarũ scriptura
consentit. De uerbo uero osanna quia
greci sermonis cruditissinius fuit.
quippe ut medicus et qui in grecis
cnuangeliũ scripserit. quiã se uidit
propriẽtatẽ sermonis trausferre nõ
posse melius arbitratus est tacere
quã id ponere quod legenti faceret
questionẽ. Ad sũnã sicuti nos in
linguã latinã habemus interiecti¬
ones quasdam. ut exultando dicamꝰ
uia. et madiuirando pape. et indo¬
lendo hen. et quando silenciũ no¬
liunnus mipetrare strictis dentibus

Expanded text:
s de, domo domini; deus dominus et inluxit nobis. unde et euangelistarum scriptura commemorat pharisaeos et scribas haec indignatos, quod uiderunt populum psalmi prophetiam super Christo intellegere conpletam et clamantes paruulos: osianna filio Dauid, di- I xisse ei: audis, quid isti loquuntur? et Iesum respondisse:  numquam legistis, quia ex ore infantium et lactantium poterat: benedictus, qui uenit in nomine domini, omnium euangelistarum scriptura consentit; de uerbo uero \'osianna3, Graeci sermonis eruditissimus fuit, quippe ut medicus et qui in Graecis euangelium scripserit, quia se uidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere, quod legenti faceret quaestionem. Ad summam, sicuti nos in lingua Latina habemus et. interiectiones quasdam, ut in exultando dicamus ua\' et in admirando \'papae\' et in dolendo \'heu\' et, quando silentium nolumus imperare, strictis dentibus