comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾ius ꝓmouit g̾corum głam:
qͣm mille ratium armata multi¬
tudo. S & ipse huiꝰ ex̃cicii circem
laudat auctorem. que carminibꝰ
& pocłis humanas mentes dicit᷑
inmutasse. eo qd̾ arte u̾borum &
rerum gr̃a alliceret mentes homi¬
nũ. & sue uoluntati conformes:
inusus quoslibet transformaret.
Grecis itaq ꝓpinata sunt suspec¬
te uenena uoluptatis. s ea cum
pruden̾ gustasset itachus: noluit
bibere. ne sub dña meretrice tur¬
pis & excors uiuere cogeretur.
Herum quia sapientia rerum om¬
nium nouit usum: ꝓuidit uir
circumspectus finitis laboribus
& errorib cum eũ pudica pene¬
lope & affectus thelemachi non
agnosceret reuertentem. quomͦ
damna sociorum quos tanti ex¬
ilii dispencdiũ tułat: grecie com¬
pensaret. Admiranda fuerat fi¬
des canis. cui soli intanta familia
nec .xx. annorum curricła me¬
moriam dni quin recleunti ap¬
plauderet abstułunt. nͥ de lan
resultaret. Noui tñ studii thele¬

Expanded text:
ulterius promovit Gracorum gloriam, ulterius promovit Gracorum gloriam, quam mille ratium armata multitudo. Sed et ipse hujus exercitii Circem laudat auctorem, quae carminibus et poculis humanas mentes dicitur immutasse, eo quod arte verborum, et rerum gratia alliceret mentes hominum, et suae voluntati conformes in usus quoslibet transformaret. Graecis itaque propinata sunt suspectae venena voluptatis; sed ea cum prudens gustasset Ithacus, noluit bibere, ne sub domina meretrice turpis et excors vivere cogeretur. Verum quia sapientia rerum omnium novit usum, providit vir circumspectus, finitis laboribus et erroribus, cum eum pudica Penelope, et affectus Telemachi non agnosceret revertentem, quomodo damna sociorum, quos tanti exsilii dispendium tulerat, Graeciae compensaret. Admiranda fuerat fides canis, cui soli in tanta familia, nec viginti annorum curricula, memoriam domini, quin redeunti applauderet, abstulerunt, nisi de ejus resultaret. Novi tamen studii Tele
Abbreviated transcription (Latin):
noluisse captiuũ in auditi tͥum¬
phi gła illustrari. & infamari
bestias: quarum uirtirte gentibꝰ
terrorem incusserat. Quomͦ gͦ
dignus ẽ uita qui nicħ aliud no¬
nit inuita. nisi uanitatis studiol.
seuire inbestias: ¶ Quos uͦ sp̃es
illa uenationis oblectat. ut aues
auib insequant᷑. si tñ hoc genꝰ
ancupii uenationi censeas ad nec¬
tendum: mitiori qͥdem uexant᷑
insania. s non impari leuitate.
Uenatica tũ terrestris qͣm aeria
quanto solidior tanto fructuosi¬
osior ẽ. Auctorem occupationis
sue ab antiquis historiis ulixem
ꝓferunt. qui pͥmus excisa troia
armatas aues attulit grecie. qͥs
suani quadam & grata ad mira¬
tione uidentiũ. in cognati gn̾is
exicium animauit. Isti quiclem
magnose tuentur iudice. ꝙ qui
mores hominũ multoꝵ uidit &
urbes. cuiꝰ prudentia nullis po¬
tuit insidiis supplantari cuiꝰ ten¬
dicłas nemo hostiũ in demnis eua¬
sit. cuiꝰ deniq in ermis milicia

Expanded text:
noluisse captivum inauditi triumnoluisse captivum inauditi triumphi gloria illustrari, et infamari bestias, quarum virtute gentibus terrorem incusserat. Quomodo ergo dignus est vita, qui nihil aliud novit in vita, nisi vanitatis studio saevire in bestias? Quos vero species illa venationis oblectat, ut aves avibus insequantur, si tamen hoc genus aucupii venationi censeas adnectendum, mitiori quidem vexantur insania, sed non impari levitate. Venatica tam terrestris quam aeria quanto solidior, tanto fructuosior est. Auctorem occupationis suae ab antiquis historiis Ulixem proferunt, qui primus, excisa Troja, armatas aves attulit Graeciae, quas suavi quadam et grata admiratione videntium, in cognati generis exitium animavit. Isti quidem magno se tuentur judice, et Qui mores hominum multorum vidit et urbes. cujus providentia nullis potuit insidiis supplantari, cujus tendiculas nemo hostium indemnis evasi, cujus denique inermis militia
Abbreviated transcription (Latin):
tutis gͣdib docuerant ascenden¬
dũ. Emilianos ꝙ ligures galli.
derident. dicentes eos testam̃ta
conficere. uiciniam conuocare.
armoꝵ implorare p̾sidia. si finibꝰ
eorum testudo immineat quam
oporteat oppugnari. Qd̾ ex eo cõ¬
ponit᷑ qd̾ eos nunqͣm cu iuscũq
certaminis casus inueñ ĩparatos.
Nrĩ uero quomodo ludibrii no¬
tas effugiunt. cũ maiori tumul¬
tu & egriori sollicitudine ꝙ am¬
pliori sumptu. sollemne bellum
credat bestiis indicendũ. Eas tñ
mitius ꝑsequit᷑. cũ quib hu¬
manũ genus iustas earũ exigen¬
te malicia ex̾cet inimicicias. Lupꝰ.
uulpis. ursus & quecũq fera no¬
centior ẽ: in aliarum quiescit oc¬
casu & solitam exercere maliciã:
inuenatoꝵ facie nõ ueretur. fer¬
tur hannibal occidisse romanũ.
qui mandato eius singłari c̾ta¬
mine ꝑcusserat elephantum. di¬
cens eum indignũ uita: qui cogi
potuerat cumbestiis dimicare.
Licet nerius sit eum ex inuidia

Expanded text:
tutis gradibus docuerant ascendentutis gradibus docuerant ascendendum. Aemilianos et Ligures Galli derident, dicentes eos testamenta conficere, viciniam convocare, armorum implorare praesidia, si finibus eorum testudo immineat, quam oporteat impugnari. Quod ex eo componitur, quod eos nunquam cujuscunque certaminis casus invenit imparatos. Nostri vero quomodo ludibrii notas effugiunt, cum majori tumultu et aegriori sollicitudine, et ampliori sumptu, solemne bellum credant bestiis indicendum? Eas tamen mitius prosequuntur, cum quibus humanum genus justas, earum exigente malicia, exercet inimicitias. Lupus, vulpes, ursus, et quaecunque fera nocentior est, in aliarum quiescit occasu, et solitam exercere malitiam, in venatorum facie non veretur. Fertur Annibal occidisse Romanum, qui mandato ejus, singulari certamine percusserat elephantem, dicens eum indignum vita, qui cogi potuerat cum bestiis dimicare; licet verius sit eum ex invidia
Abbreviated transcription (Latin):
uenantium studiis occupetur.
Albani quidem inasia canes
hñt leonib fortiores. eosun tu¬
te canuim& suo gentis artificio¬
quasi imbelles bestiolas popłantur.
Canib quidem illis nulla ferarũ
fortior. nulla animosior ẽ. hos her¬
cules ter gemino gerione uicto¬
ab italia tͣiecit in asiam. eis uir¬
tutem qua leones sternerent
quasi hereditariam derelinq̃ns.
Adhec carnificium eoꝵ. artem
exigit. & artem facit. suum h̃t
opificem. chironomanta uolan¬
ti cultello: nc̃ pugione stͥctonẽ
hebetata machera mirab̾is. si te
casu sollemniis eorum contig̾it
intereẽ. Caue tñne in artem
loquendi uerbo qͥuis offendas.
quia aut uapulabis: aut condẽ¬
nab̾is inscitie bonorum omĩñ.
si eorum figm̃ta nõ nou̾is. Hec
sunt temporibꝰ nr̃is lib̾alia no¬
bilium studia. hec sunt pͥma
elementa uirtutis. Hec uia feli¬
ces ad beatitudinis cumulum
compendioso ꝑduc̃ tͣmite. quo
maiores nr̃i ñ nͥ laboriose uir¬

Expanded text:
venantium studiis occupetur. venantium studiis occupetur. Albani quidem in Asia canes habent leonibus fortiores: eos virtute canum, et suae gentis artificioquasi imbelles bestiolas populantur. Canibus quidem illis nulla ferarum fortior, nulla animosior est. Hos Hercules, tergemino Gerione victab Italia trajecit in Asiam, eis virtutem qua leones sternerent, quasi haereditariam derelinquens. Ad haec carnificium eorum artem exigit, et artem facit, suum habet opificem, Chironomanta volanti Cultello, nunc pugione stricto, nunc hebetata machaera mirabilis, si te casu solemniis eorum contigerit interesse. Cave tamen ne Martem loquendi verbo quovis offendas; quia aut vapulabis, aut condemnaberis inscitiae bonorum omnium, si eorum figmenta non noveris. Haec sunt temporibus nostris liberalia nobilium studia, haec sunt prima elementa virtutis, haec via felices ad beatitudinis cumulum, compendioso perducit tramite, quo majores nostri non nisi laboriosae vir
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut ñ tam fua qͣm aliena uir¬
tute cum bestiis dimicaret. Ndniꝰ
Infelicem bestiolam lepusculum
timidum tanto fortasse p̃clabi¬
tur aparatu. Si uero clariore
p̃da ceruo forte uł apͦꝰ uenanti¬
um labor efulserit: fit plansꝰ
intolerabilis. exultant uenato¬
res. caput p̃de & sollemnia que¬
dam spolia tͥumphantib p̃fe¬
runtur. regem capadocum cap¬
tum credas. fic cornicines & tͥbi¬
cines uideas uictorie głam decla-¬
rare. Illis mestum indic̃ femina
capta filentium. uł si forte p̃da
nobilior circũuenientium po¬
tius fraude qͣm nirib ꝓsterna¬
tur. Si cap̃olus ł lepus cecid̾it:
tͥumphi gła reputatur indig¬
mis. Preterea ab octauo gͣdu
capͥcorni usque ad geminosti¬
bicinum ꝙ cornicinum exul¬
tatio conquiescit. nͥ lupus ant
hostis inmanior leo forte uel
tygris aut pardus inp̃clam
uen̾it. que quidem nr̃atum
deo ꝓpiciante rara gła ⁊. cum
tñ tocins anni plixitas uariis

Expanded text:
tum, ut non tam sua, quam aliena virtum, ut non tam sua, quam aliena virtute, cum bestiis dimicarent? Quidni? infelicem bestiolam lepusculum timidum tanto fortasse praedabitur apparatu. Si vero clariore praeda, cervo forte vel apro, venantium labor effulserit, fit plausus intolerabilis, exsultant venatores, caput praedae et solemnia quaedam spolia triumphantibus praeferuntur, regem Cappadocum captum credas. Sic cornicines et tibicines videas victoriae gloriam declarare. Illis moestum indicit femina capta silentium; vel si forte praeda nobilior, circumvenientium potius fraude quam viribus prosternatur. Si capreolus, vel lepus ceciderit, triumphi gloria reputatur indignus. Praeterea ab octavo gradu capricorni, usque ad geminos, tibicinum et cornicinum exsultatio conquiescit; nisi lupus aut hostis immanior, leo forte, vel tigris, aut pardus, in praedam venerit, quae quidem nostratum, Deo propitiante, rara gloria est, cum tamen totius anni prolixitas variis
Abbreviated transcription (Latin):
ad onidem deflet uenus. hñs sem¬
per c̃ uenatione uł robusta com¬
mercium. Dum maro cartaginis
alte iocaretur hospicium: aman¬
tium uota conciliare nesciuit.
nisi eis ab oportunitate uenandi.
dilapsu comitũ siluarum late¬
bras reseraret. Sic forte. quia stu¬
dium hoc a conscĩa turpitudinis
odit lucem. sic̃ econtͣ legittimi
amoris gaudia sollemnes lucis
sue p̃ferunt tedas. ¶ Quem mͥ
dabis uiroꝵ illustͥũm qui huic
uoluptati uehem̃ter inheserit:
fixerit eripedem cuam licet aut
erimanti placarit nemora uictor
alcides: ñ noluptati sue s publice
ꝓspexit utilitati. Aprum calido¬
me uastatorem stͣuerit meleager:
ñ mulsit animũ uoluptate. s hoste
patͥam lib̾auit. fuderit auctor ro¬
mani gen̾is c̾uorum corpora. nõ.
uane uoluptatis solatium:. s sibi
& sociis quesiuit suffragium uite.
Oꝑa singłorum ex euentu & ꝓpoqr¬
sito colorant᷑. res quipe decora ẽ:
si honesta causa p̃cesserit Quis tͣn
hoĩum canumq construxit ex̾ci¬

Expanded text:
Adonidem deflet Venus, habens semper cum venatione vel robusta commercium. Dum Maro Carthaginis altae jocaretur hospitium, amantium vota conciliare nescivit; nisi eis ab opportunitate venandi dilapsu comitum, silvarum latebras reseraret. Sic forte quia studium hoc a conscientia turpitudinis odit lucem, sicut econtra legitimi amoris gaudia, solemnes lucis suae praeferunt taedas. Quem mihi dabis virorum illustrium, qui huic voluptati vehementer inhaeserit? Fixerit aeripedem cervam licet, aut Erymanthi Placarit nemora victor Alcides, non voluptati suae, sed publicae prospexit utilitati. Aprum Calidoniae vastaverit Meleager, non mulsit animum voluptate, sed hoste patriam liberavit. Fuderit auctor Romani generis cervorum corpora, non vanae voluptatis solatium, sed sibi et sociis quaesivit suffragium vitae. Opera singulorum ex eventu, et proposito colorantur; res quippe decora est, si honesta causa praecesserit. Quis tamen hominum canumque construxit exerci
Abbreviated transcription (Latin):
mollem imbellemq leuem & impu¬
dicam frigios loquor transmitt̾et.
Riserunt cos athenienses ꝙ lacede¬
monii popłi gͣuiores. historiarum
gesta nature morũq misteria ua¬
riisfigmñtorum inuolucris obtex¬
entes. sic tam̃ ut ex cautela maloꝵ:
utilitatẽ inducerent. aut ex leꝑo¬
re poematis uoluptatẽ. In auras
itaq raptum tͣdunt ab aquila
dardanium uenatorem ad po¬
cula. aquib ad illicitos ꝙ inna¬
turales tͣnsiret amplexus. E legan¬
terutiq cũ & leuitas ferripossit
abalite. & uoluptas sobrietatis
Signara: cuiꝰcumq libidini ꝓsti¬
tui non erubescit. Dux theba¬
nus uisa miditate illius qͣm in
siluis semꝑ coluerat. cũ ab erro¬
re pedem sun reuocaret affectus:
sub humano sensu se inbestiam
stupuit transformatũ. c̃uisq con-¬
formis. cum domesticos canes uo¬
ce & uultu niteret᷑ abigere: nicio
pͣue consuetudinis tocius sub̾e
sue dispendio. eoꝵdem morsib
patuit. Et forte dam uenatori¬
b p̾ferunt. quia mollicie hac

Expanded text:
mollem imbellemque, levem et impudicam Phrygios loquor transmitteret. Riserunt eos Athenienses et Lacaedemonii populi graviores, historiarum gesta, naturae morumque mysteria variis figmentorum involucris obtexentes; sic tamen ut ex cautela malorum utilitatem inducerent, aut ex lepore poematis voluptatem. In auras itaque raptum tradunt ab aquila Dardanium venatorem ad pocula, a quibus ad illicitos et innaturales transiret amplexus. Eleganter utique, cum et levitas ferri possit ab alite, et voluptas sobrietatis ignara cujuscunque libidini prostitui non erubescit. Dux Thebanus visa nuditate illius quam in silvis semper coluerat, cum ab errore pedem sui revocaret affectus, sub humano sensu se in bestiam stupuit transformatum, cervisque conformis, cum domesticos canes, voce et vultu niteretur abigere, vitio pravae consuetudinis, totius substantiae suae dispendio, eorumdem morsibus patuit. Et forte deam venatoribus praeferunt, quia mollitie hac
Abbreviated transcription (Latin):
urbib antiquis audeat se con¬
ferre. hoc ei forte tanti imꝑato¬
ris contulit sepultura. Ipsum
tñ gentiliũ ritu ꝙ infideliũ
pͣuitate tirannidem in xp̃ia¬
nos exercuisse ꝙ penassceleriᷤᷤ
luisse. certum ẽ. Nemo enim
a scło se apostate angłi egit
imaginẽ. qui dampnatioĩs
eiꝰ ꝙ confusionis non fuerit
particeps.
ongumẽ si gentiliũ
tirannorũ ad temꝑa nr̃a seri-¬
em uoluero trahere. s unius
hoc etatis ñ memorab̾r homo.
hoc enĩ m̃tem effugit: ꝙlin¬
guã uincit. Libellus tñ qui
de exrtu tirannorũ inscͥptus
ẽ: quid detirannis sentiã ple¬
mus poterit aꝑire. diligenti
tñ compendio. ut nec de ꝓlix¬
itate tedium. nec de breuitate
obscuritas gen̾etur: s ne roma¬
ne historie uilescat auctoritaᷤ.
que plerũq ab infidelib ꝙ
de infidelib scͥpta ẽ: Hoc diui¬
ne ꝙ fidelis historie cõpbetur
exemplis. Undiq enĩ apparet.
qr ut ait uałius eademũ tuta
est potentia que uirib siuis

Expanded text:
urbibus antiquis audeat se conferre. Hoc ei forte tanti imperatoris contulit sepultura. Ipsum tamen gentilium ritu, et infidelium pravitate, tyrannidem in Christianos exercuisse, et poenas sceleris luisse, certum est. Nemo enim a saeculo, se apostatae angeli egit imaginem, qui dam nationis ejus et confusionis non fuerit particeps.ongum est si gentilium tyrannorum ad tempora nostra seriem voluero trahere; sed unius hoc aetatis non memorabitur homo. Hoc enim mentem effugit, et linguam vincit. Libellus tamen, qui De exitu tyrannorum inscriptus est, quid de tyrannis sentiam plenius poterit aperire, diligenti tamen compendio, ut nec de proxilitate taedium, nec de brevitate obscuritas generetur. Sed ne Romanae historiae vilescat auctoritas, quae plerumque ab infidelibus et de infidelibus scripta est, hoc divinae et fidelis historiae comprobetur exemplis. Undique enim apparet, quia, ut ait Valerius, ea demum tuta est potentia, quae viribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
intemplo uisum ẽẽ apollinẽ
adducis in uicti audaciam co¬
ħcendam. delendũq ex̃citum
qͥ ꝑmittente deo exigentib
culpis hominũ multas ilele¬
uerat nasciones: cum certũ
sit aerias potestates plurimũ
nequicie sue ex̾cere in illos. qͥ
sane fidei exꝑtes sunt ꝙ uere
religionis ignari. Eis namq
grã subtrahit᷑. daturq malig¬
nisspiritib licencia nocendi.
cum nͥ dño ꝑmittente om̃io
nocere ñ possi nt necsi ueliit.&
ficut euͣngłico docet᷑ testimo¬
mo. non impetrata licencia ñ¬

Expanded text:
in templo visum esse Apollinem, in templo visum esse Apollinem, ad ducis invicti audaciam coercendam, delendumque exercitum, qui permittente Deo, exigentibus culpis hominum, multas deleverat nationes, cum certum sit aereas potestates plurimum nequitiae suae exercere in illos, qui sanae fidei expertes sunt, et verae religionis ignari. Eis namque gratia subtrahitur, daturque malignis spiritibus licentia nocendi, cum, nisi Domino permittente, omnino nocere non possunt, nec si velint: et sicut evangelico docetur testimonio, non impetrata licentia n
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit. Nondũ tñ colorem gal¬
licũ candorẽ scilicet. ħ omĩa
ad nicinoꝵ similitudinẽ exter¬
minasse sufficiunt. Greci nãq
laxias. lactens appellat᷑. ꝙ galli:
quasi colore lactei. ꝓ galate: qͥ
qͣndoq dicti ft̾ gallo greci in
finib grecie. quos galloꝵ. mili¬
cia occupauit. Mansit autẽ ex¬
ercitꝰ ille brenno duce triũpha¬
tor semꝑ inuictus. donec insur¬
gere ausus ẽ indeos. ipsũ apollinᷤ
delficũ inuadens templũ. Nbi
cũ incole dei opem suppliciter
implorarent. iurenẽ supra hu¬
manũ modũ in signis pulcri¬
tudinis indelubri culmine con¬
spexerunt. Auditus ẽ eciaistri¬
dor arcus. ꝙ strepitꝰ armoꝵ. Su¬
bito eciam terremotu. pars mon¬
tis abrupta galloꝵ strauit ex̾ci¬
tũ. Insecuta deinde tempestas ẽ.
qua grandine ꝙ frigore sancios
absumpsit. Dux ipse brennus
cum dolorem uulm̾im ferre ñ
posset: pugione uitam finiuit.
Nec moueat quẽquã ut dictũ ÷

Expanded text:
taverit. Nondum tamen colorem Galtaverit. Nondum tamen colorem Gallicum, candorem scilicet, haec ad vicinorum similitudinem exterminasse sufficiunt. Graeci namque αλαξίας lacteus appellatur, et Galli quasi colore lactei et Galatae, qui quandoque dicti sunt Gallo-graeci, in finibus Graeciae, quos Gallorum militia occupavit. Mansit autem exercitus ille Brenno duce triumphator et semper invictus, donec insurgere ausus est in deos, ipsum Apollinis Delphici invadens templum. Ubi cum incolae Dei opem suppliciter implorarent juvenem supra humanum modum insignis pulchritudinis in delubri culmine conspexerunt. Auditus est etiam stridor arcus et strepitus armorum. Subito etiam terraemotu pars montis abrupta, Gallorum stravit exercitum. Insecuta deinde tempestas est, quae grandine et frigore saucios absumpsit. Dux ipse Brennus, cum dolorem vulnerum ferre non posset, pugione vitam finivit. Nec moveat quemquam ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
nis appetens spolia: scuriliter
iocatus ait locupletes deos largi¬
ri hominib oportere. hune
inquam tradunt de maiori
britannia q̃ ab aduentu saxo¬
nũ minsulam apellatur anglia.
orundũ. Apud trogũ põpeñ
inucesimo reꝑitur. qr senones
galli cõmilitones brenni cũ in
italiã uenissent: thuscos asius
sedib expulerunt. mea condi¬
derunt urbes egregias. medio¬
lanũ. comũ. brixiam. ueronã.
uergamũ. tridentũ. atq uin¬
cenciã. Nam qd̃ urbem senensi¬
um senib siris ꝙ ualitudina¬
riis armentariisq construxe¬
rint. ñ mͦ fides historie. s celebͥs
tradicio ẽ: ex eo qͥdem ualidior.
qd̃ senenses ꝙ liniam̃tis mbroꝵ¬
ꝙ uenustate faciei & coloris gr̃ã.
morib qͦ ipsis ad gallos ꝙ brito¬
nes aquib originẽ contraxer̃t:
uident᷑ accelere. licet eosuetus¬
tas tẽporis. orbis plaga. situs re¬
gionis. conuictus fmnitimoꝵ
qͥb sanguine ꝙ moribꝰ dui per¬
mutti sunt ex magna partemu¬

Expanded text:
nis appetens spolia, scurriliter jocatus ait: Locupletes deos largiri hominibus oportere, hunc, inquam, tradunt de majori Britannia, quae ab adventu Saxonum in insulam, appellatur Anglia, oriundum. Apud Trogum Pompeium in vicesimo reperitur, quod Senones Galli, commilitones Brenni, cum in Italiam venissent, Tuscos a suis sedibus expulerunt, in ea condiderunt urbes egregias, Mediolanum, Cornum, Brixiam, Veronam, Bergamum, Tridentum atque Vincentiam. Nam quod urbem Senensium senibus suis, et valetudinariis, armentariisque construxerint, non modo fides historiae, sed celebris traditio est, ex eo quidem validior, quod Senenses et lineamentis membrorum, venustate faciei, et coloris gratia, moribus quoque ipsis ad Gallos et Britones, a quibus originem contraxerunt, videntur accedere, licet eos vetustas temporis, orbis plaga, situs regionis, convictus finitimorum, quibus sanguine et moribus diu permisti sunt, ex magna parte mu
Abbreviated transcription (Latin):
tam adint̾pretationẽ som¬
nioꝵ qͣm ad reuelationẽ enig¬
matũ & figurarũ sollerter at¬
tendenda rerum significatio.
que tanto multiplitior ẽ qm
uocum: qͣnto ab oꝑib nature
oꝑa uincunt᷑ artificis imitan¬
tis nat᷑am. Siquis enĩ sermo
tres aut quatuor ħt significati

Expanded text:
tam ad interpretationem somtam ad interpretationem somniorum, quam ad revelationem aenigmatum et figurarum, solerter attendenda rerum significatio, quae tanto multiplicior est quam vocum, quanto ab operibus naturae, opera vincuntur artificis imitantis naturam. Si quis enim sermo tres aut quatuor habet significati
Abbreviated transcription (Latin):
se. ꝙ uariis seditionib ꝙ plagiᷤ
totum concussisse orbem. Ip̃i
quoq tirannidis ꝙ seditionũ
suarũ tam crebra damna sen¬
serunt. ut uix qͥsqͣm pͥncipũ
eorum ad exitum uite nat᷑a
ducente ꝑuemit. Nñ ꝙ illud
satiricũ illis aptissime facit.
Ad gen̾um cereris sine cede ꝙ¬
sanguine pauci descendunt re¬
ges. & sicca morte tiranni. Inscͥp¬
turis qͦ canonicis inueniunt᷑
płima oracła. ut cum ioseph in
somnis ab angło sepius erudit᷑.
magis int̾dicit᷑ ne redeant ad
herodem docet᷑ petrus inrepti¬
liũ linteamine plenitudinem
gentium colligendã. ꝙ cũ uisi¬
tato ab apłis constantino crucis
erectum ÷ in imꝑii arce uexillũ.
& pace eccłiis restituta: maiestas
orbis publica uoce scͥmariorũ ad¬
uocatorũ:⁊ iuditũ otm uictoriã reg
ꝙ inpostremis quasi insibili
spẽ ueritas menti occułrit: me¬
diam que corpori u̾itatis quasi
uelum figurarũ oppandit diligad¬

Expanded text:
se, et variis seditionibus et plagis se, et variis seditionibus et plagis totum concussisse orbem. Ipsi quoque tyrannidis et seditionum suarum, tam crebra damna senserunt, ut vix quisquam principum eorum ad exitum vitae, natura ducente, pervenerit. Unde et illud satyricum, illis aptissime facit: Ad generum Cereris, sine caede sanguine, pauci Descendunt reges, et sicca morte tyranni. In Scripturis quoque canonicis inveniuntur plurima oracula, ut cum Joseph in somnis ab angelo saepius eruditur; magis interdicitur, ne redeant ad Herodem; docetur Petrus in reptilium linteamine, plenitudinem gentium colligendam. Et cum visitato ab apostolis Constantino, crucis erectum est in imperii arce vexillum, et pace ecclesiis restituta, majestas orbis publica voce scriniariorum, advocatorum et judicum, omnem victoriam, reget in postremis quasi visibili specie veritas menti occurrit, mediam, quae corpori veritatis quasi velum figurarum oppandit, dilige
Abbreviated transcription (Latin):
complacuerat: seminauit.
Qͥa enim aliud agit insõnis
pater anchises qͥd iupiter. qͥd
apollo. qͥd alii quos longum
ẽ enarrare: Uñ si desemine
illo genus oritur toxicatũ.
impium indeũ crudele in
homines. ꝑsecntiom scõꝵ inui¬
gilans. fide rara. sollemni ꝑfi¬
dia. seruile morib. fastu rega¬
le. sedum. auaritia. cupidita¬
tib insigne. suꝑbia tumidũ.
om̃imoda neqͥtia ñ ferendum:
miracłis non debet ascͥbi. cum
auctor eoꝵ homicida fu̾it ab
unncio. ꝙ aueritate deficiensin¬
uidie spiculo orbi terrarum
infixerit mortẽ. Qui gͦ ex eo
prẽ sunt. ꝙ si eiꝰ neq̃ant im¬
plere mensurã: solent tñ illiꝰ
umitari maliciam. licet ĩ orto
illo nõ nullas plantas q̃ uirtu¬
tis fructum irrigatione apłica
faciunt. manu dñi constat ẽẽ
insertas. S siquis ab untio ur¬
bis condite totam reuoluat his¬
toriam: eos ambitione ꝙ auaritia
p̃cet̾is gentib inueniet laboras¬

Expanded text:
complacuerat, seminavit. complacuerat, seminavit. Quid enim aliud agit in somnis pater Anchises, quid Jupiter, quid Apollo, quid alii, quos longum est recitare? Unde, si de semine illo genus oritur toxicatum, impium in Deum, crudele in homines, persecutioni sanctorum invigilans, fide rara, solemni perfidia, servile moribus, fastu regale, foedum avaritia, cupiditatibus insigne, superbia tumidum, omnimoda nequitia non ferendum, miraculis non debet ascribi: cum auctor eorum homicida fuerit ab initio, et a veritate deficiens, invidiae spiculo orbi terrarum infixerit mortem. Qui ergo ex eo patre sunt, etsi ejus nequeant implere mensuram, solent tamen illius imitari malitiam: licet in horto illo nonnullas planetas, quae virtutis fructum irrigatione apostolica faciunt, manu Domini constet esse insertas. Sed si quis ab initio urbis conditae totam revolvat historiam, eos ambitione et avarita prae caeteris gentibus inveniet laboras
Abbreviated transcription (Latin):
diuina uoluntas ore hominis eñ
uis alia creatura. ꝑsona autem
cuiq honesta ẽ ꝙ uen̾abilis. aut
natura ut parentis aut condi¬
tione ut dñi. aut morib ut re¬
ligiosi. aut fortuna ut magistra¬
tus. aut religione ut dei. angłi.
hominis ue sacris ꝙ cerimo¬
niis diuinis consecrati. Ex
quo apparet ꝙ si non simpli
coniectoria non mͦ honestas.
s ꝙ detestabiles uen̾abilium
noĩe claudi. Sicut enim ca-¬
tholice religionis uiri. uͦ dõ
eisq que mun̾e eiꝰ sacra sunt
piam uen̾ationẽ inpendũt.
ita heretice & suꝑsticiose reli¬
gionis hominis fictis numi¬
nib inmo pociꝰ u̾is demonibꝰ
ꝙ execrabilib sacris eorum
non debitam ieu̾entiam q̃
nulla ẽ s tͣpissimũ exhibent
famulatũ. Qd̾ latius exgenti¬
lium libris colligit᷑. Eneas ora¬
culoꝵ inditio ꝓmissam & que¬
sitam inuenit italiam. ꝙ ĩ ea
ñ tam numinũ qͣm demonũ
nutu sedem statuit. ꝙ semen¬
tẽ romam gn̾is. morto qͥ eis

Expanded text:
divina voluntas ore hominis enuntidivina voluntas ore hominis enunti Deus, an quaevis alia creatura. Persona autem cujusque honesta est et venerabilis, aut natura, ut parentis; aut conditione, ut domini; aut moribus, ut religiosi; aut fortuna, ut magistratus; aut religione, ut Dei, angeli, hominisve, sacris et caeremoniis divinis consecrati. Ex quo apparet, etsi non simplicconjectoria non modo honestas, sed et detestabiles venerabilium nomine claudi. Sicut enim Catholicae religionis viri, vero Deo, eisque quae munere ejus sacra sunt, piam venerationem impendunt, ita haereticae et superstitiosae religionis homines, fictis numinibus, imo potius veris daemonibus, et exsecrabilibus sacris eorum, non debitam reverentiam, quae nulla est, sed turpissimum exhibent famulatum. Quod latius ex gentilium libris colligitur. Aeneas oraculorum indicio, promissam et quaesitam invenit Italiam, et in ea non tam numinum, quam daemonum nutu, sedem statuit, et sementem Romani generis, in horto qui eis
Abbreviated transcription (Latin):
fide certiorabitur. Cum enim
maiestatẽ urbis pͥncipes uisibili
specie censuerint honorandam.
ex qͥsito artificio muliebrem for¬
mã que orbem dextra contin̾et:
meris materia fieri studuerunt.
Fa uͦ ꝑfecta informa egregia.¬
uemista qntitate. apta partumm
dispositione menbris qͦ condecen¬
tib ꝙ sͥ inuicem congruentibus
uniu̾sis. cum ñ tam ppłi exami¬
nationẽ qmͣ admirationẽ plena
su cõmendatione deposc̾et: qui¬
dam solas tibias tante moli ꝑfe¬
rende in habiles eẽ causati sunt.
Quib faber respond̾. eas usqueqͣ
sufficere. donec uirgo pareret.
omĩo credens impossibilem uir¬
ginis partum. Qd̾ &. xp̃o nato
impletum est ea corruente &
fracta quia humanum contra¬
hitur. ubi diuinũ imꝑiũ dila¬
tat᷑. Cum uͦ res ꝑquietẽ alio nun¬
tiante clarescit. si tñ enuntiantiᷤ
honesta cuiq ꝑsona sit ꝙ uen̾abi¬
bilis: inoracłorum sp̃em cadit.
Est enim oracłm ut ait qͥdam:

Expanded text:
fide certiorabitur. Cum enim fide certiorabitur. Cum enim majestatem urbis principes visibili specie censuerunt honorandam, exquisito artificio muliebrem formam, quae orbem dextra contineret, in aeris materia fieri studuerunt. Ea vero perfecta in forma egregia,venusta quantitate, apta partium dispositione, membris quoque condecentibus, et sibi invicem congruentibus universis, cum non tam populi examinationem, quam admirationem, plena sui commendatione deposceret, quidam solas tibias tantae moli perferendae inhabiles esse causati sunt. Quibus faber respondit eas usquequaque sufficere, donec virgo pareret, omnino credens impossibilem virginis partum. Quod et Christo nato impletum est, ea corruente et fracta, quia humanum contrahitur, ubi divinum imperium dilatatur. Cum vero res per quietem alio nuntiante clarescit, si tamen enuntiantis honesta cuique persona sit et venerabilis, in oraculorum speciem cadit. « Est enim oraculum, ut ait quidam,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑitur. & nc̃ se ip̃am animo
ingerit. minc intimante alio
declarat᷑. Cum uͦ luce inmeddi¬
ata se rp̃ãm infundit: usio ẽ.
ex eo qd̾ plena ꝙ uera sp̃e sui ocłis
uideatur eẽ sub̾ta. quale ẽ qd̾ cas¬
sandrum omĩo non uisu a qͥ
alexander hausto ueneno ꝑm̃sꝰ
erat: agnouit. qi eũ quies ei rep̃¬
sentau̾at. Porro uisionũ alia
maifestior est. ut que clara rei
occurrit imagine. alia ꝓfundi¬
orem desidat intellectum. ut cũ
rem admixta sp̃es sigurarum ob¬
nubilat. sic̃ est qd̾ .s. cesare tͣnsito
rubicone bellum patrie inferẽte
ad de signandum t̾rorem ciuiũ
qͥ erant ꝑ conciuis inuriam op¬
pͥmendi: ingens uisa ducipatͥe
trepidantis imago. dnci suo de¬
nuncians. ne conciues armis ci¬
uilib impugnaret. Publici nã¬
q imago imꝑii. publici metus:
& cesareo noie ꝓstrate urbis erat
indicio. Qd̾ si imꝑii nullã inue¬
ritate que sic appareret crectit
quis fuisse imaginẽ. historiarũ

Expanded text:
aperitur, et nunc se ipsam animo aperitur, et nunc se ipsam animo ingerit, nunc intimante alio declaratur: cum vero luce immediata se ipsam infundit, visio est, ex eo quod plena et vera specie sui, oculis videatur esse subjecta; quale est, quod Cassandrum omnino non visum, a quo Alexander hausto veneno perimendus erat, agnovit, quia eum quies ei repraesentaverat. Porro visionum alia manifestior est, ut quae clara rei occurrit imagine; alia profundiorem desiderat intellectum, ut cum rem admista species figurarum obnubilat; sicut est, quod C. Caesare transito Rubicone bellum patriae inferente, ad designandum terrorem civium, qui erant per concivis injuriam opprimendi, Ingens visa duci, patriae trepidantis imago, duci suo denuntians, ne concives armis civilibus impugnaret. Publici namque imago imperii, publici metus, et Caesareo nomine prostratae urbis erat indicio. Quod si imperii nullam in veritate, quae sic appareret, credidit quis fuisse imaginem, historiarum
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. indubitant̾ eẽ filium dei
uiii. hominẽ u̾um. iudicem
omĩum regem et̾num. remu¬
neratorem sꝑantium inse. au¬
ctorem uite. ꝙ et̾ne beatitudi¬
nis ex grã largitorem. Re qͥdem
uł rei uicina p̃destinatiõe id̾o
dictum ẽ: qi magistratꝰ nc̃ p̃senᷤ
intelligitur. nunc fut᷑us. Exci¬
dium quippe nũmantie iuni¬
ori innoturt affricano. dum
ad huc eẽt pene miles. Dum
autumnus adultus ẽ. aut pre¬
ruptꝰ somnia freq̃ntius euaneᷤ¬
cunt. Arboꝵ namq labentib
foliiẜ in sommoꝵ uanitas dĩa¬
tur. qd̾ & uirgilius in libro ĩ qͦ
tociꝰ philosophie rimmat᷑ archa¬
na sensisse uisus ẽ: dũ labentia
folia apud inferos uariissom¬
niis on̾auit. locorum qͦ diu̾si¬
tas uarias figuras qͥetis admit¬
tit. ut alia aliis nẽ horum nẽ
illoꝵ. somnoꝵ ub̾iora sint.
locus namq palustris aut de¬
sertus. eminentiori aut celeb̾¬
ori phantasticarũ imaginũ
fecundior est. Resqͦ int̾dum
manifestius int̾dum obscuriꝰ

Expanded text:
batur, indubitanter esse Filium Dei vivi, hominem verum, judicem omnium, regem aeternum, remuneratorem sperantium in se, auctorem vitae, et aeternae beatitudinis ex gratia largitorem. Re quidem vel rei vicina praedestinatione, ideo dictum est, quia magistratus nunc praesens intelligitur, nunc futurus. Excidium quippe Numantiae juniori innotuit Africano, dum esset adhuc pene miles. Dum autumnus adultus est aut praeruptus, somnia frequentius evanescunt. Arborum namque labentibus foliis, insomniorum vanitas dominatur: quod et Virgilius, in libro in quo totius philosophiae rimatur arcana, sensisse visus est, dum labentia folia apud inferos, variis somniis ornavit. Locorum quoque diversitas varias figuras quietis admittit, ut alia aliis, nunc horum nunc illorum somniorum, uberiora sint. Locus namque palustris aut desertus eminentiori aut celebriori phantasticarum imaginum fecundior est. Res quoque interdum manifestius, interdum obscurius
Abbreviated transcription (Latin):
gistratũ gerit.ł re qͥdem. uł rei
uicina p̃destinatione. Ant si pub¬
lice fortune signum ostensum
⁊ multis. ut in eo qd̃ pluribus ro¬
manis ciuib scł̾m quosdam
sibilla int̾prete de mist̾i̾o incar¬
nationis ireuelatum scribit᷑. Et
qͥdem ñ mͦ incarnationis s pas¬
sionis. a scensionis pꝰ refurrecti¬
onẽ aduentus qͦ scd̃i int̾pres.
docente & dictante sp̃upatefe¬
cit archana. sic̃ in u̾sib si¬
billinis manifeste reꝑies. Quoꝵ
istud sicut inplerisq patrum
scͥpturis inuenit᷑ initium est.
Iudicii signum: tellus sudore
madescet. Si uͦ apices capitales
singłoꝵ u̾suum exordine con¬
iungant᷑: ad confundendam
ꝑsidiam uideoꝵ hoc inuenie¬
terarũ propͥetas ad plenũ non
potuit obseruari. Ipsos uͦ u̾sus

Expanded text:
gistratum gerit, vel re quidem vel rei gistratum gerit, vel re quidem vel rei vicina praedestinatione, aut si publicae fortunae signum ostensum est multis, ut in eo quod pluribus Romanis civibus, secundum quosdam Sibylla interprete de mysterio incarnationis, revelatum scribitur. Et quidem non modo incarnationis, sed passionis, ascensionis post resurrectionem, adventus quoque secundi interpres, docente et dictante Spiritu, patefecit arcana, sicut in versibus Sibyllinis manifeste reperies. Quorum istud, sicut in plerisque Patrum scripturis invenitur, initium est: Judicii signum, tellus sudore madescet. Si vero apices capitales singulorum versuum ex ordine conjungantur, ad confundendam perfidiam Judaeorum hoc invenitterarum proprietas ad plenum non potuit observari. Ipsos vero versus
Abbreviated transcription (Latin):
.1
I.
dum tetrum desinit inpiscem
mulier formosa suꝑne. Has qui¬
dem sp̃ẽs ex infirmitate mentis
& corporis tradunt phisici ꝓue¬
nire earumq causas magis at¬
tendunt. qm exeis aliquas signi¬
ficationes. In quo gen̾e & ephial¬
tem qͦ quis uariis p̃ssuris qͦdam
quasi int̾uigilio s somno pociꝰ
inqͥeto opinanͭ se uigilare cũ
dormiat. putat᷑ ab aliquo int̾mi
p̃gͣuari connum̾andũ arbrtͣnt᷑.
Que qͥdem omĩa medicoꝵ pociꝰ
indigent cura: qm uentilatioe
nr̃a p̃sertim cum nicħ meis ue¬
rũ appareat. nͥ ꝙ u̾issime sunt
ꝙ molestissime passiones. Som¬
niũ uͦ cuiꝰ appellatio cõmunis
est. licet insp̾e ꝓpͥa censeatur:
ꝑ q̃dam inuolucͣ rerum gerit
imagines. inqͥb comectorum
p̃cipue disciplina uersat᷑. ꝙ nc̃
ꝯmune. int̾lum publicum aut
gen̾ale ẽ. In his uͦ om̃ib qualitas
ꝑsonarũ rerum. & tempoꝵ dili¬
gentissime obseruat᷑. Nt enĩ ait
nestor destatu publico regis cre¬
datur somnio. aut eiꝰ qui ma¬

Expanded text:
. . . tetrum Desinit in piscem mulier formosa superne. Has quidem species ex infirmitate mentis et corporis, tradunt physici provenire, earumque causas magis attendunt, quam ex eis aliquas significationes. In quo genere et ephialtem, quo quis variis pressuris quodam quasi intervigilio, sed somno potius inquieto, opinans se vigilare cum dormiat, putatur ab aliquo interim praegravari, connumerandum arbitrantur. Quae quidem omnia medicorum potius indigent cura, quam ventilatione nostra; praesertim cum nihil in eis verum appareat, nisi quod verissimae sunt et molestissimae passiones. Somnium vero cujus appellatio communis est, licet in specie propria censeatur, per quaedam involucra rerum gerit imagines, in quibus conjectorum praecipue disciplina versatur, et nunc commune, interdum publicum, aut generale est. In his vero omnibus qualitas personarum, rerum et temporum diligentissime observatur. Ut enim ait Nestor, de statu publico regis credatur somnio, aut ejus qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiam ꝙͣ. poetico ritu
min̾iam nncupauit. Igit᷑
hac eadem comitante omĩa
horrenda subiit. oĩa adu̾sa
suꝑauit. Quippe ea adiutrice
cicopis specus introiit. s egres¬
sus ẽ. Solis boues uidit. s ab¬
stinuit. Ad inferos demeauit.
s ascendit. Cadem sap̃ia comi¬
tante scillam p̃ternainiga-¬
uit. nec qͣreptus ẽ. Caribdi
ꝯseptus ẽ: nec retentus. Circes
pocłm bibit. nec mutatus ẽ.
Ad lothophagos accessit. nec
remansit.Sirenas audiit.
nec accessit.

Expanded text:
prudentiam, quam poetico ritu prudentiam, quam poetico ritu Minervam nuncupavit. Igitur hac eadem comitante, omnia horrenda subiit, omnia adversa superavit. Quippe ea adjutrice Cyclopis specus introiit, sed egressus est. Solis boves vidit, sed abstinuit. Ad inferos demeavit, sed ascendit. Eadem sapientia comitante, Scyllam praeternavigavit, nec ereptus est, Charybdi consertus est, nec raptus est. Circes poculum bibit, nec mutatus est. Ad Lotophagos accessit, nec remansit. Sirenas audiit, nec accessit.
Abbreviated transcription (Latin):
homini sapiens. ꝙ boni con¬
sultus. Tandem aliqͣndo ip¬
sũ uirum laudas. hoc enim
nec apatre heredita riũ ẽ:
nec casu pendulũ. nec asuf¬
fragio annicłm. nec acorꝑe
cadncũ. nec ab etate mutabile.
hec omĩa meus socrates ha¬
buit. & ideo cetera habere
contẽpsit. Quin gͥ ꝙ tu adstu-¬
dium sapientie ingeris. uł
ꝓpera saltẽ: ut nicħ alienum
audias in laudib tuis. s ut
qui te uolet nobilitare: eque
laudet. ut actius ulxem lau¬
dauit inphiloctheta. primo
eiusdem tragedie sue pͥnci¬
pio. Inclite. parua p̃dite pa-¬
tria. nomine celebri. claro¬
q potens pectore. achiuis
classib auctor. grauis dar¬
dardanis gentib. ultor la¬
herciade. Nouissime patrẽ
ĩnemorat. Cet̾m om̃s laudes
eius uiri audisti. Nicħ inde
nec lahertes. sͥ nec anti clia
nec arcisius uendicat. ħ tota
ut uides laudis huiꝰ ꝓpͥa ulixi
possessio est. Nec aliud te in
eodem ulixe homerus docet.
qui semꝑ ei comitẽ uoluit eẽ.

Expanded text:
homini, sapiens et boni conhomini, sapiens et boni consultus. Tandem aliquando ipsum virum laudas. Hoc enim nec a patre haereditarium est, nec casu pendulum, nec a suffragio adminiculum, nec a corpore caducum, nec ab aetate mutabile. Haec omnia meus Socrates habuit, et ideo caetera habere contempsit. Quin igitur et te ad studium sapientiae ingeris, vel propera saltem, ut nihil alienum audias in laudibus tuis; sed ut, qui te volet nobilitare, aeque laudet, ut Accius Ulyssem laudat in Philotheca, primo ejusdem tragoediae suae principio: Inclyte, parva praedite patria; Nomine celebri, claroque potens Pectore, Achivis classibus auctor, Gravis Dardaniis gentibus ultor, Laertiade. Novissime patrem memorat. Caeterum omnes laudes ejus viri audistis. Nihil inde nec Laertes sibi, nec Anticlea, nec Acrisius vindicat. Haec tota, ut vides, laudis hujus propria Ulyssi possessio est. Nec aliud te in eodem Ulysse Homerus docet, qui semper ei comitem voluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
caput. breuis aliuis. obesaq
terga. luxuriatq thoris am¬
mosũ peccus honestis. Pret̾ea.
si duplex agit᷑ ꝑ lumbos spina.
liter igit᷑ & in om̃ib contẽplan¬
dis noli illa aliena estimare.
s ipsũ hoĩem penitꝰ considera.
ipsum ut meũ socͣtem pauꝑẽ
expecta. Aliena autẽ uoco que
parentes peꝑerunt. & que for¬
tuna largita ẽ: quoꝵ nicħ lau¬
dib socratis mei admisceo.
nullã genositatẽ. nullã ꝓsa¬
piam. nullos longos natales.
nullas inuidiosas diuicias.
hec enim cuncta ut dico alie¬
na sunt. Sato ꝓthaonio gła ẽ.
qui talis fuit ut eiꝰ nepotem
ñ puderet. Igit᷑ omĩa similiter
aliena numeres licebit. Gen̾o¬
sus est: parentes laudas. Diues
ẽ. non credo fortune. Magis
ista dinum̾o. Ualidus ẽ. egritu¬
dine fatigabitur. ꝑnix ẽ: abit
insenectutẽ. formosus ẽ: expec¬
ta paulisꝑ & non erit. At enĩ
bonis artib doctus ꝙ ad pͥme
est eruditus. & quantũ licet

Expanded text:
caput, brevis alvus, obesaque caput, brevis alvus, obesaque terga, Luxuriatque toris animosum pectus honestis. Praeterea si duplex agitur per lumbos spina. liter igitur et in hominibus contemplandis noli illa aliena aestimare, sed ipsum hominem penitus considera: ipsum, ut meum Socratem pauperem, exspecta. Aliena autem voco, quae parentes pepererunt, et quae fortuna largita est, quorum nihil laudibus Socratis mei admisceo: nullam generositatem, nullam prosapiam, nullos longos natales, nullas invidiosas divitias. Haec enim cuncta, ut dico, aliena sunt. Sata Prothaonio gloria est, qui talis fuit, ut ejus nepotem non puderet. Ergo omnia similiter aliena numeres licebit. Generosus est? parentes laudas. Dives est? non credo fortunae. Magis ista dinumero. Validus est? aegritudine fatigabitur. Pernix est? abibit in senectutem. Formosus est? exspecta paulisper et non erit. At enim bonis artibus doctus, et apprime est eruditus, et quantum licet
Abbreviated transcription (Latin):
tia. oĩa opulentia. oĩa ornata
p̃ter ipsũ dñm. qui solus tan¬
tali uice in suis diuiciis inops.¬
egens pauꝑ ñ qͥdem fluentem
illũ fugitinũ captat. ꝙ falla¬
cis unde sitim:. s uere beatitu¬
dinis id ⁊ scde uite. ꝙ pruden¬
tie fortunatissime sitit ꝙ esu¬
rit. Quippe ñ intelligit eque
diuites spectari solere: ut eqͦs
mercam᷑. Neq enim in enĩdis
equis faleras considamꝰ. & bal¬
tei polimina inspicimus ꝙ or¬
natissime c̾uicis diuicias con¬
templam᷑. Si exauro ꝙ argen¬
to ꝙ gẽmis monilia uarie ga¬
ze dependent.si plena artis
ornam̃ta caprti ꝙ collo circũ¬
iacent. si frena celata. si epi¬
phia fuccata. si singła aurata
sunt. s istis om̃ib exfuuiis a¬
molitis ꝙ amotis equum
ipsũ nudũ ꝙ solũ corpus eiꝰ &
animũ ꝯtẽplam᷑. ut sit ad
sp̃em honestꝰ ad cursurã uege¬
tus. ꝙ ad uecturã ualidꝰ. Iam
pͥmum in corpore fi sit argutũ

Expanded text:
tia, omnia opulentia, omnia ornata tia, omnia opulentia, omnia ornata praeter ipsum dominum, qui solus Tantali uice in suis diuiegens, pauper, non quidem fluentem, illum fugitivum captat, et fallacis undae sitim, sed verae beatitudinis, id est secundae vitae, et prudentiae fortunatissimae, sitit et esurit. Quippe non intelligit aeque divites spectari solere, ut equos mercamur. Neque enim in emendis phaleras consideramus, et balthei polimina inspicimus, et ornatissimae cervicis divitias contemplamur. Si ex auro et argento, et gemmis, monilia variae gazae dependent, si plena artis ornamenta capiti et collo circumjacent, si frena caelata, si ephippia fucata, si cingula aurata sunt: si istis omnibus exuviis amolitis et amotis, equum ipsum nudum, et solum corpus ejus et animum contemplamur; ut sit ad speciem honestus, ad cursuram vegetus, et ad vecturam validus. Jam primum in corpore si sit Argutumque
Abbreviated transcription (Latin):
ut socrates ut plato ut phi¬
tagoras uixerunt: nec pudet
me nescire bene uiuere.Nũ¬
qũã hoc dice audebis. S in¬
pͥmis mirandũ est qd̾ ea que
minime uolunt nescire: dis¬
cere negligunt. ꝙ eiꝰdem ar¬
tis simul disciplinã & igno¬
rantiam detrectant. Igrtur
cotidiana eoꝵ era dispun¬
gas inueni is in ratiomibus
multa ꝓdige ꝓfusa ꝙ inse¬
met nicħ insui dico demo¬
nis cultũ. qͥ cultꝰ ñ aliud ꝗͣ.
philosophie sacͣmentũ est.
Plane qͥdem uillas oꝑipare
extruunt. ꝙ domos ditissi¬
me exornant. q familias nu¬
m̾osissime cõparant. S in is
Cumulata eñi habent. que
sedulo ꝑcolunt. Ipsi autem
sordidi. indocti. incułtiq
circũeunt. Igit᷑ illas speties
inque pat̾monia sua ꝓfude¬
runt: amenissimas ꝙ exstruc¬
tissimaᷤꝙ ornatissimas depre¬
hendas. uillas ennilas urbi¬
um conditas. domꝰ uice tẽploꝵ
exornatas. familias num̾osis¬
simas ꝙ calamistratas. opiꝑã
supellectilem. omĩa affluen¬

Expanded text:
ut Socrates, ut Plato, ut Pythagoras uixerunt, nec pudet me nescire bene uiuere'; numquam hoc dicere audebis. Sed cumprimis mirandum est, quod ea, quae minime uideri uolunt nescire, discere tamen neglegunt et eiusdem artis disciplinam simul et ignorantiam detrectant. Igitur cotidiana eorum aera dispungas: inuenias in rationibus multa prodige profusa et in semet nihil, in sui dico daemonis cultum, qui cultus non aliud quam philosophiae sacramentum est. Plane quidem uillas opipare extruunt et domos ditissime exornant et familias numerosissime conparant. Sed in istcumulata enim habent, quae sedulo percolunt, ipsi autem horridi, indocti incultique circumeunt. Igitur illa spectes, in quae patrimonia sua profuderunt: amoenissima et extructissima et ornatissima deprehendas, uillas aemulas urbium conditas, domus uice templorum exornatas, familias numerosissimas et calamistratas, opiparam supellectilem, omnia adfluen
Abbreviated transcription (Latin):
ed huis discipline¬
usus in desuetudinẽ
abiit. aut exindulgentia lon¬
ge securitatis: aut irruente
molliente & uiroꝵ animos
frangente luxuria. aut igna¬
uia iuuentutis & mnercia du¬
cum temꝑis nr̃i. Qnem enĩ
inuenies qui strenue docere
possit qd̃ ipse non didicit: Nẽ¬
patimur longe pacis mala. se¬
uior armis luxuria incubuit.
uictumq ulciscit᷑ orbem. An¬
tiquas ꝙ modernas reuolue
historias. ꝙ plane inuenies
qr concussio ꝑopłoꝵ. armoꝵ
collisio. cdades hominũ ꝙ pla¬
ga terribilis: luxuriam sem¬
ꝑ aut comitatur aut seqͥtur.
Ne longe petantur exempla.
nuicollim brrtones irruunt.
ꝙ iam ꝓtendunt t̾minos su¬
os. ꝙ egressi de cau̾nis suis la¬
tebrisq silnarum: plana oc¬
cupant. nobilium ꝓcerum
uidentib ipsis impugnant
expugnant ꝙ dirrunt aut
sͥ retinent municiones. eo ꝙ
iuuentꝰ nr̃a que tecto gaudet
ꝙ umbris. nata fruges consũ¬
G. capͫ q̃ mala ꝓueniãt nr̃is neglecto.
delectu militũ et qͣlr̃

Expanded text:
ed hujus disciplinausus in desuetudinem abiit, aut ex indulgentia longae securitatis, aut irruente mollitie, et virorum animos frangente luxuria, aut ignavia juventutis, et inertia ducum temporis nostri. Quem enim invenies qui strenue docere possit quod ipse non didicit? Npatimur longae pacis mala, saeuior armis luxuria incubuit uictumque ulciscittiquas et modernas revolve historias, et plane invenies quia concussio populorum, armorum collisio, clades hominum, et plaga terribilis, luxuriam semper aut comitatur aut sequitur. Ne longe petantur exempla, Nivicollini Britones irruunt, et jam protendunt terminos suos, et egressi de cavernis suis, latebrisque silvarum, plana occupant, nobilium procerum videntibus ipsis impugnant, expugnant, et diruunt aut sibi retinent munitiones, eo quod juventus nostra Quae tecto gaudet et umbris, nata fruges consu. Quae mala proveniant nostris neglecto delectu militum, et qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
uera niti ratione uident᷑. huiꝰ
enĩ ualidus firmat tenor omĩa
menbra. At contra eiꝰdem fran¬
gunt᷑ cuncta dolore. quin etiã
nͥ cura inuet: uiciare cerebrũ
fertur. ꝙ inregros illinc au̾tere
sensus. Noli gͦ neq nr̃m neq

Expanded text:
vera niti ratione videntur; Hujus vera niti ratione videntur; Hujus enim validus firmat tenor omnia membra. At contra ejusdem franguntur cuncta dolore. Quin etiam, nisi cura juvet, vitiare cerebrum Fertur, et integros illinc avertere sensus. Noli ergo neque nostrum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
alim̃ta sub duxit. Etͤ nemo p̃
sine stipendiis militare. cum
stipendia ñ ꝓcedunt: debili¬
tat᷑ ꝙ frangitur miles. S nec
indispensa¬
torem poterat culpa refundi. qͥ
qd̃ ñ acceꝑat: minime potuerit
aliis erogare. longeq tucius ẽẽ
ut ei qd̃ distribuat ministret᷑.
qũa illo euacuato omĩa m̃bra
esuriant. Factumq ẽ ita. ꝙ sua¬
dente ratione repletus ẽ uent̾.
refocillata menbra. & pax omi¬
ũ reformata. Absolutꝰ ẽ itaq
stomachus. qͥ licet uorax sit ꝙ
auidus alieni ñ sͥ tñ petit s
aliis. que eo exinanito neq̃unt
sustentari. Talez inquit fr̃ si rec¬
te attendas incorpore rei pub¬
lice. uͥ lic⁊ plurimum appetat
magistratꝰ: non tam ÷ͥ qũã aliis
coac̾uat. Si enĩ exinanitus fue¬
rit: nicħ ẽ qd̾ m̃bris ualeat im¬
ꝑtiri. Nam stomachi in corpore.
⁊ pͥncipi ĩ republica id̾ offm ẽ. iuxta
d iłłs qͥnti sereni. Qͥ stomachum regẽ
tocius corporis ẽẽ contendunt:

Expanded text:
alimenta subduxit. Et quia nemo potest alimenta subduxit. Et quia nemo potest sine stipendiis militare, cum stipendia non procedunt, debilitatur et frangitur miles. Sed nec in dispensatorem poterat culpa refundi, qui quod non acceperat, minime potuerit aliis erogare. Longeque tutius esse, ut ei quod distribuat ministretur, quam illo evacuato omnia membra esuriant. Factumque est ita: suadente ratione impletus est venter, refocillata membra, et pax omnium reformata. Absolutus est itaque stomachus, qui licet vorax sit, et avidus alieni, non sibi tamen petit, sed aliis, quae eo exinanito nequeunt sustentari. Tale est, inquit, frater, si recte attendas, in corpore reipublicae, ubi licet plurimum appetat magistratus, non tam sibi quam aliis coacervat. Si enim exinanitus fuerit, nihil est quod membris valeat impartiri. Nam stomachi in corpore, et principis in republica idem officium est, juxta illud Q. Sereni: Qui stomachum regem totius corporis esse Contendunt,