comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atollinitur. sicut scriptũ est. Laudaun pctõr in
desiderus aĩe lue. Quid euĩ peius: quã inflagicus
mseros gaudere. de quibus iam debent cõpio sius de¬
plorare. Libido tunc magis queri tur du indetur
Lam licut quidam lapiens ait prima forui cacioĩs
ociormm tela lut: ledã uborum Sz qui nõ capitur
octĩs: potest ũbis resistere. Sufficit uatura nisi ad¬
libidinis: Cito enĩ resistit oꝑi. qui titillanti non
adcomodat aurem delectacioni. Duruis inpugna¬
tur qui ulꝙ ad conleulionem. ⁊ li nõ ulꝙ ad ꝓpetracio¬
nem temptatur. quã il qui lola luggeltione pro
condicidne caris temptantis sollicitatur: Strmmu¬
li cariuis qui in paulo exeaitante lathaue anglõ me¬
rant. ex legẽ pctĩ erant qui in incubris hominum
oxpugnat ꝑficitur ⁊ de infirmitate. libidinose titil¬
lacdins uirtutem suscipit gliosi certaminis. Sder¬
noꝵ dĩ multa certamina de sua carne mouentur.
Nam ꝙͣnis in amore dei eoꝵ sit in conculla intẽcio.

Expanded text:
ntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adm libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcarius luamiaui. humanũ genus lubditur dia¬
bolo: quã ꝑ cetera uicia. sum ille enĩ uariis temp¬
tamentis illectos homiẽs conetur ꝑu̾tere. magis
aũt mechandi desiderius suggent qr utrũq sexus
inhoc nicio amplius egrotare intendit. Demoẽs
mentes pulcritudinẽ esse amiue castitatens ⁊¬
phanc hominem anglicis meritis equibus ilti la¬
li lunt coequari luiore ꝑculli nindie miciunt por
leusus carnis. opus de siderumq libidius qͣtunus
acelestibus deorlum deiectã ammã detrahant lo¬
cumꝙ quod incenr gliauites ad tartara ducam
Quando impullu deuonũ mens adelectacionen
formicacionis impeilit̾ dini iudicu metus ⁊ et̾ue
tormenta incendñ aute ocõs pponautũr. qr mu¬
rum omĩs pena gramoris suplicu foriudine suꝑ¬

Expanded text:
carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, ehanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine su
Abbreviated transcription (Latin):
carus. Deus aut nõ nũꝙͣ deicit occultã mentis
suꝑbiaz. ꝓcarius manifestã rumã. Libidinis enĩ¬
nalatur in mundicia de animi occulta luꝑbia. ex¬
emplo p̾mi homiis qui mox ut ꝑ luꝑbiã contra
quod ceaidit quocieus libidine imicitur qr nili p̾¬
cessisset latens lupbia nõ le queretur libidiuis ma
in elacionem. Item dumi in cante declinat elaciouĩ
cadit seguiter in libidinẽ suqr exoctulto inno
e lacionis itur in apptũ libidinis ⁊ de apto libidi¬
ns itur in occultũ elacionis. So dei binis discreti
utrũꝙ penlans sit canet libidinẽ ut nõ in currat
elacionem. et sic p̾uit elacionẽ. ut nõ resoluat aĩ¬
muni ad libidinem: luxuriosis acq lupbis dem
plus fautores existunt. dũq in ceteris uicus spiu
maligni deseruiant. his tañ maiori familian¬
te nnguntur. eilq amplius iuxta de sideriũ fa¬
mulantur. Prmcipalit᷑ his duobus uicus diat

Expanded text:
uam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. 2. Libidinis nasci immunditiam de animi occulta constat superbia, exemplo primi hominis, qui mox ut per superbiam contra quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manin elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principali
Abbreviated transcription (Latin):
pluxuriã carius Uude ⁊ dñs in iob loquitur de
diabolo dicens. Cub umbia dormit in secreto
lanu in loas humentibus. Per calanũ quippe
inanis lupbia. ꝑ loca u̾o humencia. carnis demo¬
stratur luxarria. Per hec enĩ duo uicia diabolus
hũanum possidet genus nel duz mentẽ ꝑ supbiã
erigit. ueldum ꝑ luxuriã caruẽ corrũpit Mili
luxuie subditi lunt. ⁊ cõtumaci luꝑbia de ipõb

Expanded text:
luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et co
Abbreviated transcription (Latin):
it gigninitur expeccato pectata ut cum non
euitantur parua in cidatur in maama. ⁊ dũ defen¬
diuitur ad missa nec lamentautur exflagicio ad lu¬
biam itur. Uude fit ut duplicati sit criminis reus.
qui ⁊ admctit scela ꝑuoluntatem ⁊ deufendit ea pa
cõtumacie timorem. Sic niciũ uicio gignitur sicut

Expanded text:
ic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitio g
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ homicidinui. Item uirtus utute concipitur li
puirtutẽ euãglĩce p̃dicacionis ututem martir ꝙ
toli meruerunt. In cordibus lecularit̃ inuencium
iu uicem sibi succedunt uicia ut dum unum abien
succedat a lud: iuxta iohelis ꝓphẽ testimoniuz qui al
Nesiduũ eruce comedit locusta. ⁊ residuũ locuste co¬
medit brucus. ⁊ reliduũ bruci come dit erugo. Prop
tir id ergo subuiciorum allegona. ista colliguntur
quia sequitur. Repergisinuim ebmi. ⁊ flete. Aliquãdo
utiliter peccatur in nuniurs uicus: ut maiora utiliꝰ
caueautur Lege paulum apliũ ininora ꝑmictentẽ
pcta: ne maiora ppetreutur. Ueraciter aut̃ inicia sa
nautur que uirtutibus nõ uicus excluditur. Quo¬
rundam ante quedam latencia uicia tuc apparent.

Expanded text:
it et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc a
Abbreviated transcription (Latin):
quod salutati ĩ ueteri testam̃to ablonũbꝰ angeli
despiciũt resalutare eos. Quod in nouo testam̃to
a iohanne factũ nõ solũ reuerent̃ angłs luscipit
testauiẽto despicitur: nec resalutat᷑ ab angło eo
qd̾ homo nandũ tran sisset indeũ. Suscipit᷑ aut̃
homo a deo et reuerẽter lalutatur ab anglõ. Nam
⁊ mariã angls̃ gabriel legitur salutasse ⁊ iohãn
ãgelu salutanti. ab eodẽ angło dr̃. Cde ne fecens.
conseruus enĩ tuus sum ⁊ fratiũ tuoꝵ. Per quod
aguolcitur. ꝑincarnacionẽ dñca. pacẽ homĩbꝰ

Expanded text:
quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum reverenter angelus suscipit, Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse , et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Per quod agnoscitur per incarna
Abbreviated transcription (Latin):
dei uisione sacian. sacietas fastidiũ habe̾ solet. Et
scimiꝰ illos dei uisiouẽ quã ⁊ desiderãt: fastidire uou
posse. Quidergo est nisi ut miromodo simł utrumq
credauiꝰ qr ⁊ desiderant ⁊ saciant᷑. Coz desiderãt siue
labore: et saciantͤ sine fastidio. lle enĩ sit in desideno
neccessitas desiderautes laciantur. Et iterũ ne sit in
sacictate fastidiũ. saciati desiderãt. Uident ergo ãgli
laciẽ prĩs ꝑ lacietatẽ. s qr lacietas ista fastidiũ ne¬
scit anglĩ deliderãi in eo prolpicere lemp. Ubicũq ĩ
intelligitur.. Inte dm̃ce incaruacionis aduentum.
damiauer̃t anglĩ int̾ra pax homũbꝰ hone nolũta¬
tis. Pincaruacionẽ igitur xp̃i nõ lolũ deo recõci¬
litnus est homo: uerũ etiã pax int honies ⁊ ãgłos
reformata ẽ. Discordia igitur ante aduẽtu xp̃ĩ
hominũ ⁊ anglõꝵ fuisse ꝑ id maxime agnoscitur.

Expanded text:
Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet, et Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet, et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. 24. Quid ergo est nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant, et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. 25. Ubicunque in intelligitur. 26. Ante dominicae incarnationis adventum clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis. Per incarnationem igitur Christi non solum Deo reconciliatus est homo, verum etiam pax inter homines et angelos reformata est. 27. Discordia igitur ante adventum Christi hominum et angelorum fuisse per id maxime agnoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
habere probautur loꝙͣte dño ĩ euangelio. Amẽ dico
uob̾: qr anglĩ eoꝵ semꝑ uident faciem patris mei.
qui est in celis. Tsnde ⁊ petrus in actibꝰ apostoloꝵ
cum pullaret ianuã. dixerũt intus aplĩ. Hou ẽ petrꝰ
sed augis eius est. Si deũ anglĩ cõtuent᷑ ⁊ uident.
air petrus apłs dicit. in quem desiderant angli cõspi¬
cere. Item si eũ̃o cõtuent̾ nec uident quomodo iuxta
sentenciã diũ aut angli eoꝵ semꝑ uident faciẽ prĩs
qui ẽ incelis. Sed bene utrũq ẽ. Nam ueracit̃ crediniꝰ
quod deũ anglĩ. ⁊ uident ⁊ uidere desiderant. et habent¬
⁊ habere festiuãt ⁊ amãt ⁊ amare nitunt᷑. Si enĩ fic
udere desiderãt: ut effectu desiderii nõ ꝑfruãtur. desi¬
derium hoc neccessitatẽ habet. Neccessitas ista pena¬
lis ẽ. Et abtĩs anglĩs omĩs pena longe ẽ. quia nũꝙ̃
simis pena ⁊ bñtudo cõuenuĩt. fursũ si eos dicimus

Expanded text:
habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis: quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est. Unde et Petrus in Actibus apostolorum, cum pulsarent januam, dixerunt intus apostoli: Non est Petrus, sed Angelus ejus est. Si Deum angeli contuentur, et vident, cur Petrus apostolus dicit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Item si eum non contuentur nec vident, quomodo juxta sententiam Domini: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est? Sed bene utrumque est. Nam veraciter credimus quod Deum angeli, et vident, et videre desiderant: et habent, et habere festinant: et amant, et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet, et necessitas ista poenabeatis angelis omnis poena longe est, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
hinc mundo irascitur ad ministeriũ bindicte aposta¬
te angłi mictũtur: qui tam̃ diuina potestate coercẽt᷑.
ne tantũ noceant ꝙͣtum cupiũt. uoni aũt augłi ad
ministeriũ salutis hũane deputati st̃: ut curas ad¬
mi̾strent mũdi. ⁊ regant omĩa iussu dei. testante apło.
Nonue om̃es inquit lũc̃ ad mini stratores spũs ĩ mi¬
nsteriũ missi ꝓpt̃ eos qui hereditatẽ sapiut salutis
Anglĩ corpora in qua honũbꝰ apparent desuꝑno aere. su¬
munt: solidamq speciẽ excclesti elem̃to indiuint.
ꝑ quã hũanis obtuitibꝰ manfestius demonstrentur.
Singule gñs. p̃positos anglõs habere creduntꝰ. Quod
ostenditur testĩoniõ auglĩ dauieli loquẽtis. ego in¬
quit ueni ut ninciarem tibi: s p̾nceps regni ꝑsaꝵ
restitit michi. Et post alia. Non ẽ qui me adinuet.
uisi michael pͥnceps uest̾. Item oẽs homĩes ãgelos

Expanded text:
huic mundo irascitur, ad ministerium vindictahuic mundo irascitur, ad ministerium vindictae angeli mittuntur, qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceanministerium salutis humanae deputati sunt, ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante. Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii spiritus in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent in superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, inquit, veni, ut nunciarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. Item omnes homines angelos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sinaragdus. Quo numero lapidũ. ipĩ ordines desig¬
nati sũt anglõꝵ: quos apostata augłs ante lapsũ. quasi
ĩuestimẽto ornamĩti sui ad fixos habuit. Ad quoꝵ cõꝑa¬
cionẽ. dũ se clariorẽ cũctis aspexit. cõfestim in tununt
et co suũ adsuꝑbiam eleuauit. Anglĩ semꝑ ĩ deo gau¬
dent : nõ nise. Malus uero inde est diabolus: qr nõ
que dei: lz que lua lũt requilint. Nulla aũt maior
imquitas: quã nõ indeũ. h iule uelle quempiã glĩari.
.Ingli in berto dei coguoscũt oĩa: anteꝙ̃ inre fiant
Et que apud honues ad huc futura sũt. angłi iam reue¬
laute dño nouerũt. Prenaricatores auglĩ eciã lãt¬
te amissa: nõ tũ amiserũt lu uacem creature ãgłice
sensũ. Tuplici enĩ modo p̃sciencie acumĩne ingent.
id ͤ subtilitate nature exꝑiencia tempoꝵ. reuelacione
superioꝵ potestatũ. Quociens deus quocunq flagello

Expanded text:
et smaragdus. Quo numero lapidum, ipsi ordines desiget smaragdus. Quo numero lapidum, ipsi ordines designati sunt angelorum. Quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit: ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero inde est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas quam non in Deo, sed in se velle quempiam gloriari. 17. Angeli in verbo Dei cognoscunt omnia, antequam in re fiant; et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam, revelante Deo, noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, superiorum potestatum. Quotiens Deus quocumque flagello
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ quã minus acceperat᷑. Uude oportet agnosci
quod maloꝵ inquitas. scõꝵ ẜuiat utilitati. quia
uude mali corruunt inde boni proficĩt. Bonorum
anglorum numerus. qui post ruinã angłoꝵ maloꝵ
ẽ diminutus ex nuimero electoꝵ hominũ supplebit᷑
qui munerus soli deo est cognitus. Int̾ auglõs distã¬
cia potestatũ est. ⁊ pro graduum diguitate. minist̾ia
eisdem st̃ distributa. aliisq alii pre ferunt᷑ tam
culmĩe potestatis. quã sciẽcia u̾tutis. Sub imi̾strant
igitur alii alioꝵ p̾ceptis. acq obediũt iussis. Unde ⁊ ad
ꝓpham ⁊achariam angłs angłm mictit: et q̃cunq ã¬
minciare debeat p̾cipit. Nouemi ẽẽ distinctioẽs uel
ordines anglõꝵ sacre scripture testãtur id. anglõs
archanglõs thronos. dñaciones pͥncipatꝰ u̾tutes. po¬
testates cherubin ⁊ seraphin. Hoꝵ ordinũ nimerũ
ecciã ezechiel ꝓphã describit sub totidem nomĩbus la¬
pidum. cũ depͥmatu apostate angłi loque̾tur. Omĩs

Expanded text:
dinis quam antea minus acceperant. Unde oportet agnosci quod malorum iniquitas sanctorum serviat utilitati, quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. 13. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum hominum supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. 14. Inter angelos distantia postestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa; aliique aliis praeferuntur, tam culmine potestatis quam scientia virtutis; subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt jussis. Unde et ad prophetam Zachariam Angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare debeat praecipit. 15. Novem esse distinctiones vel ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est: angelos, archangelos, thronos, dominationes, virtutes, ptestates, cherubin, et seraphin. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli loqueretur: Omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
gilitatis nulla infirinitate grauati lũt ut peccarẽt
ꝓpt̾ qd exlutea materia pondus traxerũt infirmitatis
I deoq pro iifirma carius cõdicione reditus patet ho¬
mimi ad salutẽ: sicut ⁊ psalmꝰ dicit Ipse scit figniẽ¬
tũ nr̃m: memĩto dñe qd̾ t̾ra sumꝰ. Et iterũ. Mxmo¬
rare inquit que lit m̃a lubstancia. Postꝙͣ apostate
auglĩ ceaider̃t: reliqui ꝑleuerãcia et̾ue btĩtudĩs soli¬
dati sũt. Ende ⁊ post celi creacionẽ ĩpͥncipio repetit᷑
fiat firiam̃tu. ⁊ uocatũ est firmam̃tu celum:
nimirũ ostẽdẽs qd post anglõꝵ ruiã hi qui ꝑuiãse¬
rũt firmitatẽ meruerũt et̾ue ꝑseuerãcie ⁊ btĩtudĩs.

Expanded text:
gilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccagilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccaam, propterea quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione reditus patet homini ad salutem, sicut et Psalmista dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus . Et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia . Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum. Et vocatum est firmamentum coelum . Nimirum ostendens quod post angelorum ruinam, hi qui permanserunt firmitatem meruerunt aeternae perseveranti
Abbreviated transcription (Latin):
fluit quidẽ i ueritate cõditus: l nõ stando. cõfestiz
auertate lapsus ẽ. Tno suꝑbie lapsu dũ deo per
tumorẽ se cõferũt. ⁊ homo cecidit ⁊ diabolus. Eded
homo reu̾sus ad penitẽ aiaz: deo se inferiorẽ esse cog¬
noscit: diabolꝰ u̾o nõ solũ in hoc cõtentꝰ quod se deo
equalẽ existimans. cecidit in suꝑ eciã suꝑiorem
se deo dicit scd̃m aplĩ dictũ. qui ait de antixp̃o.
Qui adulat᷑ ⁊ extollit̾. lupra ouĩe quod dr̃ deus.
aut quod colitur Diabolꝰ ideo iani nõ petit ueĩas
qr nõ cõpungitur adpenitenciã. Menbra uero
ens sepe per ypocriliu dep̾cantur. quod tamen
pro mala cõsciencia adipisci nõ merent᷑. Discat
hũana miseria qd̵ ea caula cicius puocetur deus
p̾stare ueniã dũ infirmo cõpatitur homini: quia
ip̃e homo traxit ex ꝑte inferiori infirimtatẽ peceã¬
di. hoc ẽ excarne qua inclula amma detinetur.
Apostate anglĩ ideo ueniã nõ hũt: qr carualis fra¬

Expanded text:
Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus est ad poenitentiam, dum se inferiorem esse cognoscit. Diabolus vero non solum in hoc contentus, quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem Deo se dicit, secundum apostoli dicta, qui ait de Antichristo: Qui adversatur, et extollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Diabolus ideo jam non petet veniam: quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat humana miseria, quod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fra
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia cecidit. ita ut sine reparacioe laberet᷑. Cuiꝰ
p̾laciois excellenciã ꝓpha his u̾bis ãnuniciat. Cedri
nõ fuerũt alciores illo ĩparadiso dei: abietes nõ ad¬
equauerũt lũiuitatẽ illiꝰ. Ouine liguũ ꝑadili
uõ est assimilatũ ci: qm̃ speciosiorẽ fecit eñ deus.
Distat cõdicio anglĩ. acõdicione homĩis. Homo
eiũ ad dei similitudinẽ conditus ẽ: archãgelꝰ u̾o
qui lapsus ẽ signaculũ dei sumlitudĩs appellatꝰ
est. testante dũo ꝑ ezechielẽ. tu signaculũ simili¬
tudĩs plenus lapiencia. ⁊ ꝑfectus decore in delicus
ꝑadisi dei fiusti. Quãto enĩ subtilior ẽ eiꝰ uatura
tanto plenius extitit adsimilitudĩem dĩne ueri¬
tatis expressa. Prius de celo ceadisse diabolũ:
quã homo conderetur. certũ est. Nam mox ut fc̃s
est in suꝑbiã erupit. et p̃cpitatꝰ decelo ẽ. Naui

Expanded text:
fiducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius Omne lignum paradisi non est assimilatum ei, quoniam speciosiorem fecit eum Deus . Distat conditio angeli a conditione hominis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Domino per Ezechielem: Tu signaculum similitudparadisi Dei fuisti . Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum liquet quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo e
Abbreviated transcription (Latin):
ngelox nomen officui est: nõ nature. Nam
secũdũ naturã sp̃s nũcupãtur. Quãdo eĩ
de celis ad adminciandũ homĩbꝰ mictuntꝰ exip̃a
ad nunciacione augłi nomiuant. Natura eiũ: sp̃s
luut. Tunc auglĩ aũt uocãtur: quãdo mictũtur. Da¬
Nam li natura. ĩ cõmutabiles eẽnt. rabulus nou¬
utiq cecidillet. Mutabilitatem itaꝙ nature: luf¬
fragat in ilł cõtemplacio creatoris. Inde ⁊ pͥuatꝰ
est apostota angłs dũ fortitudinez suã nõ adeo s
ase uoluit aistodire. Ante omĩem creaturã angliꝰ
facti lũt. dũ dictũ ẽ liat lux. De ip̃is eiũ dicit lcrip¬
tura. Prior omĩuz creata est lapiẽcia. Lux cĩ di¬
cuntur. ꝑticipando luci e t̾ue sapiẽcia u̾o dicũtur:
ingenite inherendo sapiẽcie. Et dũ sĩt mutabiles
natura nõ cũ sunt eos cõtemplacio nutari dĩna

Expanded text:
ngelorum nomen officii est, et non nature. Nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de celis ad annunciandum hominibus mittuntur, ex ipsa annunciacione angeli nominantur. Natura enim spiritus sunt; tunc enim angeli vocantur, quando mittuntur. Nam si natura incommutabiles essent, diabolus utique non cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae: sapientiae vero dicuntur, ignitae inhaerendo sapientiae. Et cum sint mutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina.
Abbreviated transcription (Latin):
initacione erroris. l cõpallionis miseracione salica
ntita uicia aliena fleret. quẽ admodũ si tali ⁊ ip̃e in¬
plicaretur errore. Boni pastores pplĩ debent pccã flere
itatos se planctibꝰ tradere. Imitantes iheremiã ꝓphĩs
dicentẽ. Quis dabit capiti meo aquã ⁊ aclĩs meis
fontm lacrimaꝵ ⁊ plorabo die acuocte int̾fectos

Expanded text:
imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo di
Abbreviated transcription (Latin):
iustodiat impius auia sua mala. Ille iniquitate lus
morie tur. sanguinem aũt eius demanu tua requill
uic enĩ heli sacerdos pro filioꝵ iniquitate dãpnald
redarguit. Sacerdotes exquirere debent pct̃a ꝑple al
rlagati scllicitudine ununiquenꝙ probare. iuxta tes¬
imonium diũ ad iheremiam loquentis. Probatore
inuit dedi te ppło meti robustũ ⁊ scies ⁊ prcibabis uias
onm. Sacerdo tes studio carrigendi facta ꝑscrutari
ubet subiectorũ ut emeudatos lucri facere possint.
l iant aut̃ pctõrem cõuenit argui: ita iustũ nõ exul¬
cem. Sacerdotes curam debent habere dehis qui peũt
irectibiles existunt ab eccĩa separentur. Atrocit iterũ
argnuntur qui pecrantem non recipuit delpiciunt¬
ispunnit: nec altius uelictũ tamꝙ̃ ꝓpͥum ingemiscũt.
Dtalibus ꝑ ysayam dñs cõminans dicit. Qui dicũt
ncede ame ne appinques michi quĩ iuniũdus es: isti
fumus erũt infurore meo, ignis ardeus tota die. Iude
ltquod aplũs ait Omĩbus omĩa factꝰ lum nou

Expanded text:
ia sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus  oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereucorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decet spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tous omnibus omnia factus est , non
Abbreviated transcription (Latin):
leueantur inmora pct̾a frĩbus uou dimictũt.L.y¬
pocute trabeui in ocło luo consistentem nou sentums
et herentem festuculam in lumine frĩs intendun
sacilius repreheudiuius uicia aliena. quã nr̃a sl
sepe que ꝑu̾sa in aliis iudicamus in nobis nocibili
minus eẽ sentimus. ⁊ quod iu aliis reprehendima
agere ipĩ nõ erubescinius. ssacilius unius cuiusꝙ inoa
quam uirtutes intendim᷑ nec quid boni quisq gessi

Expanded text:
ntur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid boni quisque gesse
Abbreviated transcription (Latin):
habenda ẽ. Lam qui ea in malo utũtur nõ sibi
contrariã paulus apło approbat qui malos õ:
se diuisit quos in necẽ suã gcordes ẽẽ cõspexit
impediatur. Impedit᷑ aut̃ it bonoꝵ si mare run
de correccioẽ

Expanded text:
habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibicontrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, De correptio
Abbreviated transcription (Latin):
liud nõ peccare amore dilectionis dei: aliud
tĩoꝵe suplicui. Qui enĩ amore caritatis dei nõ
peccat. horrescit ome malũ amplecte ndo iusticie
bonũ nec delectat enui pctm̃. ecciã si sceleris im¬
punitas ꝓmictatur. Qui uero sola pena lupplicu
nle nicia repiunt quãuis nõ expleat opus pct̃
uiuit tñ in eo uolũtas peccandi. doletꝙ sibi illia¬
tum. quod lex ꝓhibe̾ dmoscitur. Ille ergo mercedẽ
boni operis ꝑcipitur qui amando iusticiã facit.
nõ is qui eam solo metu penarũ iimitus custo¬
dit. Quidã ⁊ diligunt pctm̃ ⁊ faciũt. quidã diligũ
tantũ ⁊ nõ faciut. Plenq faciut̃ tantũ. ⁊ nõ dilig

Expanded text:
 non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lunt qui condestim ꝑacto flagiao cõ funduntut
⁊ sunt qui nõ lolũ non dolẽt gessisse malũ s ecciã
de ip̃õ malo oꝑe gli̾antur. Sicq ad cõꝑacionẽ mali
sit det̾ius dũ de uicis gratulantes extollũtur in pe¬
ins. De talibus ait lalomon. Qui letantur cum
male fecerint ⁊ exultant cũ rebus pessimis. D

Expanded text:
 qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis .
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio ualde bonam uocari singularit̾ bero
tantũ bouami quia ⁊ in enbra corporis cun sint
singula bona mains tamen bonum faciunt.
dũ singula oĩa ualde bonum corpus efficiunt
Decor elementoꝵ om̃iun: ipulcro ⁊ apto cõlistit.
led pulcrũ eẽ. quod ꝑle ip̃m est Pulcrum ut hõ
ex auuna ⁊menbris omĩbus. constans: aptũ bero
esse. ut uestuuentus ut uctũ ideoq hominẽ dia
pulcrũ adse: quia ño uestimento aut uctui ẽ
hono neccessariꝰ s ista honũ: ł deo aũt illa apta
qr nõ sibi sic̾ honio pulcͣ aut ad se: s ad aliud id
ad homĩez accomodata no sibi met neccesseria
Hoc est de ceteris elementoꝵ naturis dicendũ est.
Cũcta que sũt. ⁊ fcta sũt mira ualde st̃. s cõluetu¬
diue iuluerũt. Ideoq sic diuina scructare oꝑa
na. Nichil ergo natura malũ: quãdo ⁊ ip̃a que
ĩ creaturis indẽtur ẽẽ penalia. si bene utãtur. ⁊ bo¬

Expanded text:
in principio valde bonam vocari, singulariter vero in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. 19. Cuncta quae sunt, et facta sunt, mira valde sunt, sed consuetudine viluerunt. Ideoque sic divinana. Nihil ergo natura malum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
uespera nounnatur. Ideoq post uesperam mane
fiebat: quia duni luam inse cognicionẽ sibi satifa¬
cere ño aguosceret ut se plenius uosse potuisset
ad dm̃ se se refeiebat creatura in quo se dies coguo¬
scendo ielius fieret. Nou sic quem ad modum
uos transitorie dicimus. fiat aliquid: suc deꝰ
dixit fiat celum inprinapio. illud enĩ sempiter¬
ne in u̾bo unico dictum est di tnͣlitorie dictũ ẽ
adeo fiat: erat utiq treatura aliqua iide iaui
talis fieret uox. S ed quia aute quam diceret fi¬
at. nilla extitit creatura: ip̃m fiat quod dictũ ẽ
in ẽt̾itate u̾bi nõ in nocis sono eunmiciatũ est
ra que antequam fieret ꝑlecte abillo ẽ iusa: sed
dumi nos lingula iidentes laudamiꝰ tamꝙͣ iple
uideat laudetq: per nos sicut dicitur illud. Nou
estis uos qui loquimin: s spũs prĩs uestri. Pzo¬
uos: sed ꝑse per heminiter ac sempitue uidet ꝑ nos
uero temporaliter. Actende biuersaliter creaturã

Expanded text:
vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. ra, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis vos, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, nos, sed per se perenniter ac sempiterne videt, per nos vero temporaliter. Attende universaliter creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
tura suo pondere intitur. Igiis autẽ ⁊ oleũ m̾to
superiora semper appetunt: quia per ipsorũ figurã
suꝑ ferri uniuerse creature sp̃s scũs probatur. Dies
prio factus: angeli sunt quoꝵ ꝓpter unitatẽ insi¬
nuandam nõ dies primus s dies dictus ẽ unus
Et id circo ip̃e repetitur lemꝑ: in exequucione crea¬
ture. Qui dies hoc ẽ nratura angeloꝵ quãdo creatu¬
ram ip̃am contemplabatur: quodãmodo uespera-¬
scebat. Non autẽ ꝑmauendo in eius creature con¬
tuitu s laudem enis ad d̾m referens eamq melius
in diuina racione conspicieus: cõtuuo mane fiebat
Edi uero ꝑmancret neglecto creatore. in creature
aspectu: iam nõ uelpera. s nox utiq fieret. Dum le
creatura melius in deo ꝙͣ inle ip̃a nouerit ip̃a suẽ
cognicio que maior in deo est. dies ⁊ lux dicitur. Cog¬
incio uero sui inse ip̃a ad cõpenlacionẽ coguicionis
illius que est indeo. quia longe inferioz est.

Expanded text:
tura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito tura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae creaturae Spiritus sanctus probatur. 13. Dies prior factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est,
Abbreviated transcription (Latin):
uebre. quia dicit dñs per ꝓphãm. Ego diĩs formãs
lucem. ⁊ creans tenebras s quia angł̾ica natura
q̃non est preuaricata lux dr̃. illa autem que pre¬
uaricata ẽ: tenebrarum nomine inincupantur.
unde ⁊ inprncipio lux atenebris diuiditur. Eded
quia ⁊ hos ⁊ illos deus creauit. Iude dicitur formãs
lucem ⁊ creans tene bras, uerũptamen bonas an¬
gelos ño tanitũ creaus. s ecciam formans: ma¬
los u̾o creans tautũ nou formans. Hoc est de honũ¬
bus: bonis malisq accipiendum ẽ. Dost ad mi¬
meratam celi t̾req creaturam: ideo nommͣtur in
genesi spũs scũs: ut quia suꝑ ferri eum dici cpor¬
tebat aute illa uominaretur. quoꝵ creator sp̃s sc̃s
super ferri diceretur. Quod ⁊ aplũs indicat dumi
super emiuentenz manz caritatis demoustrat
Ideo super fern aquis sauctus dicitur spũs. quia
donuni est dei in quo subsistente requiescimꝰ acip
protegendo nos super fertux. nob̾. Tna queq ua¬

Expanded text:
nus per prophetam: Ego Dominus formans lucem, et creans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos Deus creavit, inde dicitur: Formans lucem et creans tenebras. Veruntamen bonos angelos non tantum creans, sed etiam formans; malos vero tantum creans, non formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorum creator Spiritus sanctus superferri diceretur. Quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque na
Abbreviated transcription (Latin):
mutari arbitrantes: qui aliquando uoluit quod a¬
liquando uou uoluit. Quibus respondendum est
Nolutas dei deus est: quia nompse alnid ẽ aliud
uoluntas eius. sed hoc est illi uelle. quod ip̃e est. ⁊
quid ip̃e est. Utiq et̾ius ⁊ ĩ amutabilis ẽ hoc ẽ
ergo uoluntas eius. Materies exqua formatus
est mundus. orignie non tẽpore res a se factas
p̾cessit: ut sonus cautum. Prior enĩ est lomis
cantu. quia suaintas cantilene ad sonuĩ nocis
non souus pertinet ad luauitatẽ: ac per hoc. utraq
simul sunt. sed ille ad quem ꝑtinet cͥantus
prior est id est sonus. Materia exqua celũ terra ꝙ
formata est. ideo inforiis uocata ẽ. quia noudũ
ex ea formata erant, que formari restabant. Ue¬
rumptanen ip̃a materia ex nichilo facta erat
Aliud est aliquid fieri posse aliud fieri neccesse ẽẽ
stieri ueccelle est quod deus naturis iuseruit. fie¬
ri aũt posse ẽ quod extra cursum inditum uaturaꝵ

Expanded text:
mutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod amutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod aliquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, quia non ipse aliud est, aliud voluntas 129 ejus, sed hoc est illi velle quod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum; prior est enim sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem. Ac per hoc utrumque simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. Materies, ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa materia ex nihilo facta erat. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est quod Deus naturis inseruit, fieri autem posse est quod extra cursum indictum naturarum
Abbreviated transcription (Latin):
iuidus ex rebus insibilibus. sed tamẽ n¬
uestigabilibus constat. homo aũt exre¬
rum uniuersitate compolitus. alter in breui
quodãmodo creatus est minidus. Racio mundi
de mio consideranda est homine. Nain ficut per
dimensiouen etatũ ad finem homio uergitur ita
⁊ iniuidus perhoc quod distenditur tempore deficit
quia mde homo acq iniuidus crescere iidetur
inde uterq minuitur. ffrultra dicitur. ꝑ tanta re¬
tro tempora deo uacanti. noua pro nuido faciẽdo
orta fuille cogitacio quando ini luo etuo maueret
consilio. huiꝰ iuridi cõstructio: uec tempus ante
principiũ. led et̾uitas fuerit. tpus uero a lubstitu¬
cione creature uo creatura cepit atempore. Qui¬
daui anint. Quid faciebat deus ante quã celum
faceret. lur noua uoluntas indñ. ut mundum
couderet orta est. Sed noua uoluntas in deoi  orta
non est: quia ⁊ si in re mudus iam non erat
Dicunt quidam quia lubito uoluit deꝰ facere
inudũ quod aute non feat uoluntatem dei im¬

Expanded text:
undus ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterque minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitationem, quando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non eratDicunt quidam: Quid subito voluit Deus facere mundum, quem ante non facit? Voluntatem Dei im
Abbreviated transcription (Latin):
humano generi pena diuinitus illata ẽ ẜuitus
ita ut quibus aspicit nõ congruere libertatẽ. his mi¬
sericordius irroget seruitutẽ. Et licet per pctm hũã¬
ne ciginis tamen equus deus ideo discreuit homil
uitam. alios seruas constituens. alios duõs. ut licẽat
male agendi ẜuoꝵ. potestate du̾ancium restringat
Lam si omues line metu fuilsent quil eẽt qui amal
quempiam cohiberet. Iude ⁊ in gentibus pͥncipes n¬
gesq electi sunt ut terrore suo pplos amalo cohercem
atq adrecte uiuendum legibus subderent. Quanta
quam elata lib̾tas. Multi inuenimitur dõ lib̾e̾
simientes subdius constituti flagiciosis qui ⁊ si
luibiecti lunt illis corpore p̾lati tam̃ sũt mente. d¬

Expanded text:
humano generi poena divinitus illata est servis, ita ut quibus aspicit non congrue libertatem, his misericordius irroget servitutem: et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantumquam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente.
Abbreviated transcription (Latin):
mma tempora precedit diuina etintas.
uec in deo preteritum. prelens futurũ¬
ne aliquid creditur: sed omia presencia ĩ eo
dicuntur. quia et̾iitate sua cũcta cõplectit᷑
Alioquin mutabilis est. deus credendus. si
ei successiones temporum adscrbiuitur. di
semper aliqua essent cũ deo tpr̃a. nec eẽt tp̃s.
sed esset et̾nitas: nec iutarentur tempora.
est habere. nõ dñi. Derbi causa. Dicimꝰ pro
p̃senti. tene codicem. pro pret̾ito tenui. pro fu¬
turo tenebo. Hnuersitatẽ uero deus tenet: et
pro tenuit ⁊ tenebit. tenet dicit᷑. Seduec ip̃is
anglĩs. decessio accessio ue est tempoꝵ. Nam
duas ẽẽ in creaturis res credimꝰ quibus incissi¬
tudo tpr̃m nõ ualet augłis salicet ꝓpt̃ quod in
cõmutabili inlerent creatori: siue materie illi
in fonui. puusquã exea omĩa ista q̃ temporalit̾
ram uoluuntur formarentur nec ip̃i utiq
ualebat tpũs Tempus igitur ño ad eas crea¬
turas que supra celos sunt: sed ad eas que sub

Expanded text:
a tempora praecedit divina aeternitas. Nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquid creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed esset aeternitas, nec mutarentur tempora, est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis ili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non ad eas creaturas, quae supra coelos sunt, sed ad eas quae sub
Abbreviated transcription (Latin):
mouachi professionem sectantur. quanto
lupni amoris ꝓpositum dissolute appetunt tanto
procdiuius ad mundi amorẽ denuo reducuntur Mã
ppofellio non ꝑfecta uite pñtis repetit desideria in
quibus ⁊ si noudum se monachus illiget oꝑe. iau
tamen alligat cogitacionis amore. Longe quippe ẽ
adeo animus: cui hec ad huc uita dulcis ẽ. Iste enĩ qͥd
de supnis appetit quid dein fimis fugiat nescit. Nam
siait lcriptuu est. qui apponit lcienciam apponit ⁊
dolorem. Quantũ enĩ quilq potuerit supna scire
que appetat: tanto de iufimis a crius quibꝰ in heret
dolere debet. Propter hoc enĩ ⁊ iacobus apls̃ dicit.
Miseri estote. lugete ⁊ plorate: risus ur inluctũ cõuer¬
ratur. et gaudiun in merotem. Hinc eciam dñs.¬
tis p̾tendit ut aliis quandoq pre ẽẽ desideret. iste
uou pro deo led pro seculi houore portare studet cruce
xpristi

Expanded text:
monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam Domintis praetendit ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non pro Deo, sed pro saeculi amore portare studet crucis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ait tĩ llete om̃es qui bibitis biuuz. ut biben
om̃o nõ liceat. l adieat in dulcedine, quodal
uoluptuosam ꝑtiuet ⁊ prodigã effusionẽ s
quatũ latis est necellitati edocet tiuo theo bibe
aplũs. dicens. Umo modico utere. Non solũ e
uino in ebriantur homines: s eciã ex ceteris poti¬
di generibus. que uaro confiaiũtur modo: Tnt¬
⁊ nazareis qui le lauctificabant aduo p̾ceptu

Expanded text:
ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanc