comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do moramini. ã quib iuxta ꝓpħicam uocẽ
as uenire dicit᷑. quo uerus mundi sol. xp̃e
dore suȩ claritatis irradiat. occurrentes sci-¬
licet anteꝗͣ ad uos ueniat sicienti dĩ ppło
aquã quȩ de uentre dñi fluit ferte. hoc ẽ
scientiã scripturarũ diuinarũ porrigite:
eiq a potestate diaboli fugienti cũ panib
uerbi dium occurrite: imitantes pruden¬
tis dispensatoris industriã. quẽ dñs consti¬
titit supra familiã suã: ut det illis in tẽpore
tritici mensurã. His itaq tam ꝓpħicis quã
& euangłicis parentes ad monitionib m̃su¬
lam dilectioni ur̃e ꝑ paruã quide ꝓ exigui-¬
tate sensus sed de maximis utusq testam̃¬
ti copiis excerptam ferculo oris offerimꝰ.
atq in ea tres panes scilicet tͥnitatis in¬
telligentiã caritatisq uictũ pͥncipalem. &
piscem fidei. ouũq spei apponimꝰ. Quȩ uob̾
si ad fuerint in huiꝰ scłi uia quã curritis: ad

Expanded text:
do moramini, a quibus iuxta propheticam vocem do moramini, a quibus iuxta propheticam vocem Deus venire dicitur, quos verus mundi sol Christdore suae claritatis inradiat, occurrentes, scilicet antequam ad vos veniat, sitienti Dei populo, aquam, quae de ventre Iesu fluit, ferte, hoc est, scientiam scripturarum divinarum porrigite, eique a potestate diaboli fugienti cum panibus verbi divini occurrite, imitantes prudentis dispensatoris industriam, quem Dominus constituit supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram. His itaque tam propheticis quam et euangelicis parentes ammonitionibus, mensulam dilectioni vestrae perparvam quidem pro exiguitate sensus, sed de maximis utriusque testamenti copiis excerptam ferculo oris offerimus atque in ea tres panes, scilicet trinitatis intellegentiam caritatisque victum principalem, et piscem fidei ovumque spei apponimus. Quae vobis si adfuerint in huius saeculi via quam curritis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uia ad anniu̾sariã ac sacroscãm
sollempnitatẽ beatissimi patͥs do
natiani fr̃s dilectissimi religioso de-¬
uotionis studio conuenistis: oportunũ ẽẽ ar¬
bitror ut exhortatione nr̃i sermonis oꝑum
illiꝰ insignia cognoscatis. quatinꝰ eis cognitiᷤ
capiatis de actione eiꝰ scĩtatis. Iocedentib
enĩ uobis ad cabernaculũ sũmi atq omĩpo¬
tentis dĩ. nequaquã ignaua debet inueniri
sagacis industria dispensatoris: sed obuam
uenientiũ occurrere desideriis diuinoꝵ pa-¬
admonitionẽ quã intonuit ꝑ os ysaie ꝓpħe
dicentis. Occurrentes sitienti ferte aquam.
qui habitatis t̾ram austri: cũ panib occurri¬
te fugienti. Cuiꝰ pͥmo intellectũ sermonis al¬
legorici tectũ nebulis: conabor si potero in
lucẽ ꝓpalare cognitionis. Uos inquit o doc¬
tores eccłiastici. qui habitatis in t̾ra austri.
hoc ẽ in calore fidei. & in diuine dilectioniᷤ
ardore uersamini: illisq in partib habitan-¬

Expanded text:
uia ad anniversariam ac sacrosanctam sollemnitatem beatissimi patris Amandi, fratres dilectissimi, religioso devotionis studio convenistis, oportunum esse arbitror, ut exhortatione nostri sermonis operum illius insignia cognoscatis, quatenus, cognitis, capiatis de actione sanctitatis. Accedentibus enim vobis ad tabernaculum summi atque omnipotentis patris, nequaquam ignava debet inveniri sagacis industria dispensatoris, sed obviis venientum occurrere desideriis, divinorum panadmonitionem, quam intonuit per os Esaiae prophetae dicentis: Occurrentes sitienti ferte aquam, qui habitatis terram Austri, cum panibus occurrite fugienti. Cuius primo intellectum sermonis allegoricis tectum nebulis conabor, si potero, in lucem propalare cognitionis. Vos, inquit, o doctores ecclesiastici, qui habitatis in terra Austri, hoc est, in calore fidei et in divinae dilectionis ardore versamini illisque in partibus habitan
Abbreviated transcription (Latin):
beatus bauo ꝓsecutꝰ ẽ. ut p̾dicatione eiꝰ pas¬
ceret᷑. Ardebat aũ nimiũ animo: ut po ta¬
ret & hauriret iusticiã. Tantã enĩ menti
eiꝰ ds̃ inspirauerat ubertatẽ: ut semet ipsũ
magna laceratione corporis. cũ a lacritate
castigaret m̃tis. Nimirũ sibi imposuit¬
uulnera. medens morbos animȩ: ut bene
agens securꝰ posset eẽ in die dñi. Circum¬
spexit infirmitatẽ cotidie suã. ne de accep-¬
tis uirtutib suꝑbiret. qͥa plerũq cor recto¬
rũ quãuis magna ex parte ꝓficiat animꝰ.
tam̃ int̾dũ actib laborat carnalib. Ideo ne-
cesse ẽ. ut recurrant sepissime ad fluenta sa-¬
crȩ scripturȩ: quia sicut escis caro.ita & di-¬
tunis eloquiis interior nutrit᷑ homo. Prop¬

Expanded text:
beatus Bavo prosequutus est, ut praedicatione eius pasceretur. Ardebat autem nimium animo, ut potaret et hauriret iustitiam; tantam enim menti eius Deus inspiraverat ubertatem, ut semet ipsum magna laceratione corporis cum alacritate castigaret mentis. Vulnera nimirum sibi imposuit, medens morbos animae, ut bene agens securus posset esse in die Domini. Circumspexit infirmitatem cotidie suam, ne de acceptis virtutibus superbiret; quia plerumque cor rectorum, quamvis magna ex parte proficiat mens, tamen interdum actibus laborat carnalibus. Ideoque necesse est, ut recurrant sepissime ad fluenta sacrae scripturae; quia sicut escis caro, ita et divinis eloquiis interior nutritur homo. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
pultꝰ namq ẽ uir di cũ magnifico honore.
in loco qͥ dicit᷑ gandauũ castrũ: cuiꝰ nc̃ cȩno¬
biũ aꝑte uocat᷑ ganda. uͥ multa fideliũ pre¬
stant᷑ orationũ eiꝰ beneficia: & laudat᷑ ab

Expanded text:
pultus namque est vir Dei cum magnifico honore pultus namque est vir Dei cum magnifico honore in loco qui dicitur Gandavum castrum, cuius nunc cenobium aperte vocatur Ganda. Ubi multa fidelibus praestantur o
Abbreviated transcription (Latin):
umpho exceptꝰ ẽ. Statimq uirgini beatis¬
sime Gertrudi. cũ aliis uirginib secũ com¬
morantib longe a se positis sp̃s ipsius ap¬
parens: iubet sibi uestim̃ta miti. ad sepeli-¬
endũ corpus suũ. Qđ & factum ẽ.
ũq funeris illius officiũ expleretur:
mulier queda quȩ multo iam tẽpore
a demonio uexabat᷑. glebam scĩ uiri tetigit:
lius quoq freneticus. male a demonio
uerabat᷑ Qui ut ꝑuenit ad uiri dei
sepulchrũ: dño annuente pͥstinã recepit sani-¬
tatẽ: ac si nullã antiqui hostis ꝑtulisset lesi¬
onẽ. Multa qͥdem & alia sunt. quȩ ꝑ eum
dñs oꝑari dignatꝰ ẽ: quȩ nobis incognita
st̃ & deo nota. Qđ si omĩa quȩ de eiꝰ gestis
comꝑimꝰ. uellemꝰ ꝑsequi: dies ut opinor an¬
cequã sermo cessaret. Pauca ẽ plurib dix¬
isse sufficiat: ne studiosis lectorib & ad alia
festinantib. fastidiũ ingerere uideam᷑. Se¬

Expanded text:
umpho exceptus. Statimque virgini beatisumpho exceptus. Statimque virgini beatissimae Gertrudi cum aliis virginibus secum commorantibus longe a se positis spiritus ipsius apparens, iubet sibi vestimenta mitti ad sepeliendum corpus suum; quod et factum est. 15. Cumque funeris illius officium expleretur, mulier quaedam, quae multo iam tempore a daemonio vexabatur, glebam sancti viri tetigit, Alius namque freneticus male a daemonio vexabatur. Qui ut pervenit ad viri Dei sepulchrum, Domino annuente pristinam recepit sanitatem, acsi nullam antiqui hostis pertulisset lesionem. Multa quidem et alia sunt quae per eum Dominus operari dignatus est, quae nobis incognita sunt et Deo nota. Quod si omnia quae de eius gestis comperimus vellemus persequi, dies, ut opinor ante quam sermo cessaret. Pauca e pluribus dixisse sufficiat, ne studiosis lectoribus et ad alia festinantibus fastidium ingerere videamur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
itineris erat spaciũ atq uaste solicudinis
densoꝵ lignoꝵ saltus occupauerat iter: qđ
erat int̾ cellam beati uiri. & monasteriũ cur¬
holtense. in quo p̃fatus morabat᷑ prb̃r. Tan¬
dem accersito ministro. ad presbiterũ me
moratũ ire p̃cepit. At ille obedientiam
ñ renuens. & uiã qua ꝑgeret minime sci-¬
ens: cepit iter agere nescius. ꝑficere uolenᷤ¬
officiũ sibi iniunctũ. Sed angło dñi comitan-¬
te ad eunde prb̃m sub omi celeritate ꝑuenit:
& ꝑuastam solitudinẽ rectissimo tramite utͥ¬
q ad uirũ dĩ incredibili festinatione ꝑuene¬
rt̃. Quo uiso uir beatissimꝰ magno repletꝰ
ẽ gaudio: eiq p̃cepit. ut curam fiineris sui¬
gereret. Cũq celesti patͥe indesinent᷑ anhe-¬
laret. & a colloquiis diuinis ñ cessaret: ocłis
ac manib in celũ semꝑ intentꝰ. inuictum
ab oratione sp̃m ñ relaxaret: corpore & san-¬
guine redemptoris nr̃i se muniens. sc̃a

Expanded text:
itineris erat spatium atque vastae solitudinis itineris erat spatium atque vastae solitudinis densorum lignorum saltus occupaverat iter quod erat inter cellam beati viri et monasterium Turholtense, in quo presbiter praefatus morabatur. Tandem, arcessito ministro, ad memoratum terum ire práecepit. At ille obedientiam non rennuens et viam qua pergeret minime sciens, cepit iter agere nescius sibi iniunctum. Sed, angelo Domini comitante, ad eundem presbiterum sub omni celeritate pervenit, et per vastam solitudinem rectissimo tramite utrique ad virum Dei incredibili festinatione pervenerunt. Quo viso, vir beatissimus magno repletus est gaudio eique praecepit, ut curam gereret funeris sui. Cumque caelesti patriae indesinenter anhelaret et a colloquiis divinis non cessaret, oculis ac manibus in caelum semper intentus, invictum ab oratione spiritum non relaxaret, corpore et sanguine redemptoris nostri se muniens, sanct
Abbreviated transcription (Latin):
temptationib appetito exuberat fortitudo
uincendi. pacientia expectandi. & equanimi¬
tas sustinendi: & ueluti dño sibi in geminante
semꝑ gaude & exulta. qm̃ merces tua copi¬
osa est in cęlo.
pere preciũ ẽ. & illud inserere lectioni
huic: qualit̾ beatus uir allouumus
qui exortu natiuitatis sue a dilectione uo¬
catus ẽ bauo de hac luce migrauerit. Igit᷑
scĩssimꝰ atq religiosissimꝰ uir dñi bauo. post pe¬
intentie confessionẽ quã a beato amando ponti¬
fice ꝑceꝑat: annis tͥb pret᷑ quadraginta die-¬
rũ abstinentiã quã expleuit dño annuente.
sagaci studio mirificoq effectu in hoc scło ꝓpt̾
regnũ cęloꝵ militauit. Plenus nãq uirtuti-
b & scĩtate: intellexit uir dõ plenus ultimũ
sibi appropinquare diem. Qua de re nunci-
biterũ longe a se positũ nomine domlinum
euocari uoluit turholtensis monasterii. qͥ a
cupiebat eiꝰ ꝑfrui colloquiis. Multũ namq

Expanded text:
temptationibus appetito exuberat fortitudo temptationibus appetito exuberat fortitudo vincendi, patientia expectandi et aequanimitas sustinendi, veluti Domino sibi ingeminante semper: 'Gaude et exulta, quoniam merces tua copiosa est in caelis'. 14. Operae praetium est et illud inserere lectioni huic, qualiter beatus vir Allowinus, qui ex ortu nativitatis suae a dilectione vocatus est Bavo, de hac luce migraverit. Igitur sanctissimus atque religiosissimus vir Domini Bavo post confessionem penitentiae, quam a beato Amando pontifice perceperat, annis tribus praeter quadraginta dierum abstinentiam quam explevit, Domino annuente, sagaci studio mirificoque effectu in hoc saeculo propter regnum caelorum militavit. Plenus namque virtutibus et sanctitate intellexit vir Deo plenus ultimum sibi appropinquare diem. Qua de re nuntiavfidelem longe a se positum nomine Domlinum evocari voluit Turholtensis monasterii, quia cupiebat eius perfrui colloquiis. Multum namque
Abbreviated transcription (Latin):
neq ulla creatura posset eum separare a di¬
lectione quã habebat in xp̃o.
ed ut tanti uiri p̃cedentiũ meritoꝵ
opinio. longe lateq crebresceret. qͥ a
sicut ciuitas in monte posita latere ñ potu¬
it: quadam die suꝑ se sc̃e uexillũ crucis de
cȩlo descendisse uidit: ut tanto ei de remu-¬
dicia sibi certa fusse a dño ostensa. Sed uir
dm̃ nichil dubitans. nichil hesitans: cũ gau
dent̃ inquio. Licet ei ratio temporis martyri
semet ipso uͦ sponte om̃s penas atq supplicia
suscepit. quib plerumq humana cedit infir¬
mitas. & a dñi confessione ñ recessit. immobi¬
lis ꝑseuerans in oꝑe mandatoꝵ dñi. ita ut ul¬
cerib congaudens & cruciatib quelibet int̾
enĩ ille dolente ñ doluit: quo scandalizante
ñ ustus ẽ. quo ꝑeunte ñ gemuit: Pret̃ coti¬
diana illius aduersũ humanȩ sp̃ualisq ne-¬
quitiȩ diu̾sa certamina. dũ in eo uariis

Expanded text:
neque ulla creatura posset eum separare a dineque ulla creatura posset eum separare a dilectione quam habebat in Christo. 13. Sed ut tanti viri praecedentium meritorum opinio longe lateque crebresceret, qui sicut civitas in monte posita latere non potuit, quadam die super se vexillum sanctae crucis de caelo descendisse vidit, ut tanto ei fides de remudicia sibi certa fuisse a Domino ostensa. Sed vir Domini nihil dubitans, nihil hesitans, cum inefdenter inquio: Licet ei ratio temporis non praesemet ipso vero sponte omnes poenas atque supplicia suscepit, quibus plerumque humana cedit infirmitas, et a confessione Domini non recessit, immobilis perseverans in opere mandatorum Domini, ita ut ulceribus congaudens et cruciatibus, quelibet inter enim ille dolente non doluit, quo scandalizante non ustus est, quo pereunte non gemuit? praeter cotidiana illius adversum humanae spiritualisque nequitiae diversa certamina, dum in eo variis
Abbreviated transcription (Latin):
lationis grã refouet: atq totã cellulam in qua
idem uir dĩ erat inestimabilis replet fraglan-¬
tia suauitatis: ut palam daret᷑ intelligi. ange¬
lũ lucis & suauitatis illuc aduenisse. Nec im¬
merito ei angłs pacis in specie columbȩ ostẽ¬
ditur: quia columbȩ simplicitatẽ gerebat in
corde. licet astuciã serpentis ñ desereret in
temptationib. Liquet enĩ quia suꝑ redẽpto¬
rem humani generis ad iordanis fluenta sp̃s¬
sc̃s in specie columbȩ demonstratꝰ ẽ. ubi pat̾¬
na uox audit᷑ suꝑ filiũ suũ dilectũ. in quo ei
bene complacuit. ubi & pater in uoce. filiꝰ
in homine. sp̃c sc̃s in columba. totaq tͥnitas
simul manifeste declarata ẽ: sine dubio eti¬
am beato uiro bauoni ipsa tͥnitas angłm in
columbȩ specie ostendit. quia ipse eandem
tͥnitatẽ intͥnsecus fixam in corde gerebat:
certus sine dubio. qͥa neq mors. neq uita.

Expanded text:
lationis gratia refovet, atque totam cellulam, in qua lationis gratia refovet, atque totam cellulam, in qua idem vir Dei erat, inestimabilis suavitatis fraglantia replet, ut palam daretur intelligi angelum lucis et suavitatis illuc advenisse. Nec inmerito ei angelus lucis in specie columbae ostenditur, quia simplicitatem columbae gerebat in corde, licet astutiam serpentis non desereret in temptationibus. Liquet enim, quia super redemptorem humani generis ad fluenta s in specie columbae demonstratus est, ubi paterna vox auditur super Filium suum dilectum, in quo ei bene complacuit, ubi et Pater in voce, Filius in homine, Spiritus sanctus in columba totaque Trinitas simul manifeste declarata est; sine dubio etiam beato viro 3avoni ipsa Trinitas angelum in specie columbae ostendit, quia ipse eandem Trinitatem intrinsecus fixam in corde gerebat, certus sine dubio, quia neque mors neque vita
Abbreviated transcription (Latin):
egrederet᷑. S fortissimꝰ dm̃ athleta qͣnto si¬
bi antiquũ hostem attentius uidit insiste¬
re: tanto fortius contra eũ agonẽ suscipienᷤ.
cotidie certare ñ desiit. Ut uͦ maligni sp̃e
nichil suã industriã ꝓfecisse cernentes. con¬
fusi recessert̃: nichilq ampliꝰ uiro dĩ inge¬
rere audentes euanuert̃. Tunc p̃fatus
iuir dĩ magnas omipotenti dño gr̃as refe¬
rens. ñ hoc suis uirib depucauit sed dei
miscdiȩ. qui ubiq in se sꝑantib dignat᷑ ad¬
eẽ. Opus gͦ ceptũ indesinent̃ faciens. ma-¬
nũ in aratro posicam ñ retraxit. neq retro
respexit: quia recoluit abeatissimo amando
hunc euangłicũ nnciatũ fuisse sermonem.
alloreinuis in confessione dñi ꝑdurauit.
¶ũ uͦ se paululũ sopori dedisset: angłm dñi
in specie columbe suꝑ se uenientẽ consperit.
Quẽ hoc uisu ꝑterritũ. statim diuinȩ conso¬

Expanded text:
egrederetur. Sed fortissimus Domini athleta quanto siegrederetur. Sed fortissimus Domini athleta quanto sibi antiquum hostem adtentius vidit insistere, tanto fortius contra eum agonem suscipiens, cotidie certare non desinit. At vero maligni spiritus nihil suam industriam profecisse cernentes confusi recesserunt, nihilque amplius viro Dei ingerere audentes, evanuerunt. Tunc praefatus vir Domini magnas omnipotenti Domino gratias referens, non hoc suis viribus deiae, qui ubique in se sperantibus dignatur adesse. Opus ergo ceptum indesinenter faciens, manum in aratro positam non retraxit neque retro respexit, quia recoluit a beatissimo Amando hunc euangelicum nuntiatum fuisse sermonem: Allowinus in confessione Dei perduravit. Cum vero se paululum sopori dedisset, angelum Domini in specie columbae super se venientem conspexit. Quem hoc visu perterritum statim divinae conso
Abbreviated transcription (Latin):
foret. nec declinandi facultatẽ in ullam
partẽ haberet: s dieb ac noctib quasi in
agone suspensus ad dm̃ oraret ad ethera
tendens. & alta suspiria trahens. Quod &
factũ ẽ. Cũ uir dñi magis ac magis inge¬
miscens. iamq cȩlestem patriam anhelans.
ministro sibi parenti precepit: ut lapidẽ sibi
afferret. At ille iussionẽ implens: deculit la-¬
terẽ gͣndem. Cui uir dĩ. Adhuc inqͥt ina-¬
iorem ꝑquire. Tandeq lapidem inuentum.
qui uix duoꝵ manib uehi poterat: deculit
iuiro dĩ. Quẽ uir dĩ gaudio magno repletꝰ
suscepit: & dũ ad laudes dĩ dicendas assiste¬
ret. ipsum humeris portabat.
ed antiquus hostis humani generis ini-¬
micus. qui humanũ genus temptare ñ
uirũ dĩ ex eadem cella moliebat᷑ eicere. diu̾¬
dem cellam replere simulabat. Hestiarum
enĩ uolucrũ & serpentiũ. diuerso genere ge¬
stiebat ei formidinẽ ingerere. ut saltẽ ita

Expanded text:
foret, ne declinandi facultatem in nullam foret, ne declinandi facultatem in nullam partem haberet, sed diebus ac noctibus quasi in agone suspensus ad Deum oraret, ad ethera tendens et alta suspiria trahens. Quod et factum est. Tum vir Domini magis ac magis ingemiscens iamque caelestem patriam anhelans, ministro sibi parenti praecepit, ut lapidem sibi afferret. At ille iussionem implens, detulit laterem grandem. Cui vir Dei: 'Adhuc', inquit, 'maiorem perquire'. Tandemque lapidem inventum, qui vix duorum manibus vehi poterat, detulit viro Dei. Quem vir Dei gaudio magno repletus suscepit, et dum ad laudes Dei dicendas assisteret, ipsum humeris portabat. 11. Sed antiquus hostis humani generis inimicus, qui humanum genus temptare non tum virum Dei ex eadem cella moliebatur eicere diverdem cellam replere simulabat. Bestiarum enim, volucrum et serpentium diverso genere gestiebat ei formidinem ingerere, ut saltem ita
Abbreviated transcription (Latin):
mixto contentus. atq potu aquȩ qͣm ad
mensurã bibebat. Ita uͦ quatuor fere m̃sib
in hac austeritate dõ militans: siceram nul-
re: iuxta morẽ ꝓphȩ. in neruo pedem suum
posuerat. Stratũ quoq eius nuda erat hu¬
mus: in qua parumꝑ ꝑ diem requiescere so¬
lebat. Uilissimũ aũ ciliciũ suꝑ stratũ ipsius
expansũ erat. cins desuꝑ asꝑsus: & capiti il-¬
lius lapis subpositus cũ dormiret. Sic gͦ
sua m̃bra dampnauerat: quȩ olim scłi de¬
lectatio inquinauit. Magis aũ odoram̃ta
uirtutũ dõ laudabilit̾ offerre studuit post
conuersionẽ. quã in suis tabescere iniqͥta
retrusione positus. austeritatẽ atq
inediam libent̃ sustinuit. nec in hac affli-¬
ctione obedientiȩ normã reliquit: s abba-¬
tẽ sibi prelatũ magnoꝑe poposcit. ut ita
eũ retruderet suꝑ pauimentũ: ut si qͣndo
ad omipotentis dĩ laudes dicendas assiste¬
ret. dextra leuaq pauim̃to ita circũ septꝰ

Expanded text:
mixto, contentus pane atque potu aquae, quam ad mixto, contentus pane atque potu aquae, quam ad mensuram bibebat. Ita vero quattuor fere mensibus in hac austeritate Deo militans, siceram et vire, iuxta morem prophetae in nervo pedem suum posuerat; stratum quoque eius erat nuda humus, in quo parumper diem requiescere solebat. Vilissimum autem cilicium super stratum ipsius expansum erat, cinis desuper aspersus et capiti illius lapis subpositus, cum dormiret. Sic ergo sua membra dampnaverat, quae olim saeculi delectatio inquinavit. Magis autem odoramenta virtutum Deo laudabiliter offerre studuit post conversionem, quam in suis tabescere iniquitaretrusione positus austeritatem atque inediam libenter sustinuit. Nec in hac afflictione obedientiae normam reliquit, sed abbatem sibi praelatum magnopere poposcit, ut ita eum retruderet super pavimentum, ut si quando ad omnipotentis Dei laudes dicendas assisteret, dextra levaque pavimento ita circumseptus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ decalues: & me uinctũ pedib ac mani¬
b̃ ut dignus sũ. in custodiam trudas: forsi¬
tan enĩ diuina pietas. si hoc feceris. ueni¬
am mͥ p̾stabit. Tunc memoratꝰ uir pedib
scĩ bauonis ꝓuolutꝰ. dicit se hoc nullo mͦ
audere in dñm fuũ. Sed uir dñi ut erat
eloquentissimꝰ. qͣndoq illũ ꝑsirasit facere
quȩ poposcerat. Dui gͦ ooactus ac renitenᷤ.
tande eius precib deuictus: qđ sibi iusserat
impleuit. Uinxit scilicet manꝰ uiri dĩ. & ca-¬
put totondit. lignoq pedes strinxit: ac custo¬
diȩ illũ publicȩ mancipauit. Ibi usq in ꝓxi-¬
mũ exitus diem. uir dñi retrusus uinctis
pedib ꝑstitit: dieb ac noctib flere ñ desi¬
nens actus scłi. quos quasi molem sarcinȩ
ante oculos m̃tis ponere consueuerat. Qui
dñi famulus tot uirtutib plenus. ñ semet
ipsũ exaltabat intumescens. s magis ac ma-¬
gis humiliabat᷑. ordeaceo tantũ pane cinere

Expanded text:
num decalves et me vinctum pedibus ac maninum decalves et me vinctum pedibus ac manibus, ut dignus sum, in custodiam trudas. Forsitan enim divina pietas, si hoc feceris, veniam mihi praestabit'. Tunc memoratus vir pedibus sancti Bavonis provolutus, dicit se hoc nullo modo audere in dominum suum. Sed vir Domini, ut erat eloquentissimus, quandoque illum persuasit facere quae poposcerat. Diu ergo coactus ac renitens, tandem eius precibus devictus, quod sibi iusserat implevit. Vinxit scilicet manus viri Dei et caput totondit lignoque pedes strinxit ac custodiae illum publicae mancipavit; ibi usque in proximum exitus diem vir Domini retrusus, vinctis pedibus, perstitit, diebus ac noctibus flere non desinens actus saeculi, quos quasi molem sarcinae ante oculos mentis ponere consueverat. Qui Domini famulus tot virtutibus plenus non semet ipsum exaltabat intumescens; sed magis ac magis humiliabatur, hordeacio tantum, cinere
Abbreviated transcription (Latin):
gis ac magis cotidie in dei crescebat famu¬
latu. Et ut ita dicam. ñ panis inedia fatis
uidebatur ei affligi. sed qͣntomagis ꝓficie¬
bat in bonitate. tanto etiam ampliꝰ se simul
lam̃tis. ieiuniis. tugiliis. & orationib afflige¬
bat. Iugi quoq lacrimaꝵ inundatione faci¬
em rigabat: ut uerbũ ueritatis consũmaret
dicentis. Heati qui lugent: qm̃ ipsi consola
uadam namq die ꝓspexit. Pbunt᷑.¬
quendam uirũ ad se uenientẽ regres¬
sũ de exilio: quẽ olim sub seculari habitu
degens uenundauerat. Quo uiso innume¬
ris se lam̃tis tradidit: eo quod in eo tantum
scelus ꝑpetrauit. Tunc demũ ad eũ conuer¬
sus: enusq genib ꝓuolutꝰ inqͥt. Ego enim
te iunctũ loris uenundedi: queso ne memi¬
neris imuriȩ quã tͥ irrogaui: atq precem
quã postulo ne digneris abnuere. Rogo
ut ꝓpt̾ scelus in te cõmissũ. corpus meum
flagellis cedas. caputq meũ more latro-¬

Expanded text:
gis ac magis cotidie in Dei famulatu cresgis ac magis cotidie in Dei famulatu crescebat, et, ut ita dicam, non panis inedia satis videbatur ei affligi, sed quanto magis proficiebat in bonitate, tanto etiam amplius se simul lamentis, ieiuniis, vigiliis et orationibus affligebat. Iugi quoque lacrimarum inundatione faciem rigabat, ut verbum veritatis consummaret dicentis: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolauadam namque die prospexit quendam virum ad se venientem regressum de exilio, quem olim sub saeculari habitu degens venumdaverat. Quo viso, innumeris se lamentis tradidit, eo quod in eo tantum scelus perpetraverit. Tunc demum ad eum conversus eiusque genibus provolutus, inquit: 'Ego enim te vinctum loris venumdavi; queso, ne memineris iniuriae quam tibi inrogavi atque precem quam postulo ne digneris abnuere. Rogo, ut propter scelus in te commissum corpus meum flagellis cedas caputque meum more latro
Abbreviated transcription (Latin):
cta scła scłoꝵ am̃. Oratione gͥ completa. qͣ¬
si post horarũ spaciũ triũ. mortuus ille iu¬
bente deo animã recepit quã exalauerat:¬
& sanus effectus stetit supra pedes suos:
in hoc agone p̾sentis uitȩ illũ sequi: ut eti¬
am cũ eo meream᷑ a dõ cũ electis illiꝰ ȩt̾na
gaudia ꝑciꝑe in cȩlis. Nichil in hac uita
p̃senti consolationis scłi honorisq querere
debemꝰ. sed gaudere ab iectione pauꝑtatis:
ñ solũ abicere facultates mundi huiꝰ. sed eti¬
am de cordib scłi uoluptates eradicare.
Ad memoriã redeat etiam qđ uir dñi Ba¬
uo ꝓ nomine. xp̃i multas facultates dimi¬
sit. quatinꝰ in cęlesti regno centuplũ reciꝑet.
insuꝑ & uitã ȩt̾nam: cuiꝰ p̃cib mortuũ dñs
suscitauit. Quanti ad eũ uenert̃: tantis sua
cõmendauit munera. Pinguissima enĩ hu
militatis gr̃a. feruorẽ in omĩb inflãmauit
karitatis: ut oleum lum̃ abundare facit.
numꝗͣ deficit. qui bono eremplo ꝓficit᷑: et

Expanded text:
aeculorum. Amen'. Oratione igitur completa quasi post horarum spatium trium mortuus ille, iubente Deo, animam recepit, quam exalaverat, et sanus effectus stetit supra pedes suos ain hoc agone praesentis vitae illum sequi, ut etiam cum eo mereamur a Deo cum electis illius aeterna gaudia percipere in caelis. Nihil in hac vita praesenti consolationis saeculi honorisque querere debemus, sed gaudere abiectione paupertatis, non solum abicere facultates mundi huius, sed etiam de cordibus saeculi voluptates eradicare. Ad memoriam etiam redeat, quod vir Domini Bavo pro nomine Christi multas facultates dimisit, quatinus in caelesti regno centuplum reciperet, insuper et vitam aeternam; cuius precibus mortuum Dominus suscitavit. Quanti ad eum venerunt, tantis sua commendavit munera. Pinguissima enim gratia humilitatis fervorem in omnibus inflammat karitatis, ut oleum lumen habundare facit. numquam deficit, qui bono exemplo proficit, et c
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ: sed inspirante dñi miscd̃ia. ad uiam
conu̾sionis amandũ scĩssimũ pontificem ex¬
petiit. cũ lacͥmis ueniã postulans. Pedib qͦ¬
q beati pontificis ꝓuoluit᷑. cũ compuncti¬
one sua confessus facinora: & de contrariis
sibimet eũ passionib alloquit᷑. pro peccatiᷤ
maximis & minimis penitentiã acturus.
Deide uir dñi amandus animaꝵ sollici-¬
tudinẽ gerens. quas ad regna cȩlestia secũ
ducere festinabat: uerba scripturaꝵ ei ꝓtu-¬
lit. quib lucraret᷑ dño ita dicens. Uitia pru-¬
dent̃ sunt collenda: subtilit᷑ occulta serutan¬
da: & aꝑte cognita lenit̃ aliqͣndo arguenda:
& aliqͣndo uehement᷑ increpanda. Nõta
facio tͥ uerba dm̃: quib uitã comp̃hendas
ȩt̾nam. Dñs dix̃. Omĩs enĩ qui confitebi-¬
tͣ me corã hominib: confitebor & ego eũ

Expanded text:
uxorem; sed, inspirante Domini misericordia, ad viam uxorem; sed, inspirante Domini misericordia, ad viam conversionis Amandum sanctissimum pontificem expetiit. Cum lacrimis veniam postulans, pedibus quoque beati pontificis provolvitur, cum conpunctione sua confessus facinora, et de contrariis sibimet eum passionibus alloquitur, pro peccatis maximis et minimis penitentiam acturus. Deinde vir Domini Amandus animarum sollicitudinem gerens, quas ad regna caelestia secum ducere festinabat, verba scripturarum ei protulit, quibus lucraretur Domino, ita dicens: 'Vitia prudenter sunt tollenda, subtiliter occulta scrutanda et aperte cognita leniter aliquando arguenda et aliquando vehementer increpanda. Nota tibi facio verba Domini, quibus vitam comprehendas aeternam. Dominus dixit: Omnis ergo qui confitebitur me
Abbreviated transcription (Latin):
Tempore quippe suȩ iuuentutis. beatꝰ bauo
stans erat in turpib: & incensus obscenis
laterũ flexionib: sed . xp̃o auxiliante. hoc
iuge ipsiꝰ uitiũ. cito uersũ ẽ in bonitatem.
Ab illo etiã tempore. legis iudicia ñ contẽp¬
sit: sed & om̃iũ materiem scelerũ euitauit.
Affines suos ñ nocuit. s pauꝑib latius ma¬
nũ porrexit. Amicitiarũ fidem ñ reniuit
sed appetiuit. nec tam fortunã excoluit qͣm
uirtutes imitatꝰ ẽ. Miscd̃ia subleuauit op¬
pressos: indesinent᷑ recolens in omĩ culcu
pietatis. maxime dm̃ in hoc sibi ꝓpitium¬
fore peccatoꝵ suoꝵ. si om̃s iniuste opp̾ssos
subleuare satageret. ab eo cui dicit ꝓpħa.
Cũ ceciderit iustus ñ collidet᷑: quia dñs sup¬
ponit manũ suam.
odem quoq tempore coniunx eiꝰ obiit.
filia uidelicet adilionis comitis: de qͣ
genuit agletrudem ut prelatũ ẽ. Quȩ post¬
qͣm migrauit de hac luce. aliã ducere noluit

Expanded text:
Tempore quippe suae iuventutis beatus Bavo Tempore quippe suae iuventutis beatus Bavo stans erat in turpibus et incensus obscenis laterum flexionibus, sed, Christo auxiliante, hoc iuge ipsius vitium cito versum est in bonitatem. Ab illo etiam tempore legis iudicia non contempsit, sed et omnium materiem scelerum evitavit; affines suos non nocuit, sed et pauperibus latius manum porrexit, amicitiarum fidem non rennuit, sed appetivit; nec tam fortunam excoluit, quam virtutes imitatus est. Misericordia sublevavit oppressos, indesinenter recolens in omni cultu pietatis maxime Deum in hoc sibi propitium peccatorum suorum, si omnes iniuste oppressos sublevare satageret ab eo, cui dicit propheta: Cum ceciderit iustus non conlidetur, quia Dominus supponit manum suam. 3. Eodem quoque tempore coniunx eius obiit, filia videlicet Adilionis comitis, de qua genuit Agglethrudem, ut praelatum est. Quae postquam migravit de hac luce, aliam noluit ducere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ eẽ cũ bons: s multomagis ẽ laudabile
bonũ ẽẽ cũ malis. Sc̃a enĩ ȩccłia in carnali¬
b ampla ẽ. in sp̃ualib angusta. Et ideo ñ
solũ maloꝵ mores: sed etiam consortia fugi¬
enda st̃. Si fueris namq socius conu̾sationiᷤᷤ
bonoꝵ: eris & consors uirtutũ eoꝵ. Non
longo fastidio tendam quȩ de uiro dĩ nar-¬
rare cupio: qͥa ciuitas in monte posita la¬
tere ñ potest:. neq candelabrũ ob aliud
accendit᷑. nisi ut̃ luceat in domo.
situr alloixinus qͦd nom̃ sacro accepit bap¬
tismate. quẽ uulgus bauonẽ nominat. ge¬
nere nõbili. parentib inclitis. hasbaniense
editus ducatu uxori iunctus ẽ filiȩ uideli¬
cet adilionis comitis: de qua genuit aggle¬
trudem ꝓlem dignã dõ uirginẽ. rp̃i. Cui
in pͥmis annoꝵ crepundiis: uor sũmo missa
ꝑfultauit chrono altissimi. Crede inquienᷤ.
creata maioꝵ quoq ꝓsapia. Verbo dĩ soliꝰ
parentes ꝓcreabis: qui utrũq fecit hominẽ.

Expanded text:
ulto magis est laudabile bonum esse cum malis. Sancta enim aecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Et ideo non solum malorum mores, sed etiam consortia fugienda sunt. Si fueris namque socius conversationis bonorum, eris et consors virtutum eorum. Non longo fastidio tendam, quae de Dei viro narrare cupio, quia civitas in monte posita latere non potest, neque candelabrum ob aliud accenditur, nisi ut luceat in domo. 2. Igitur Allowinus – quod nomen sacro accepit babtismate, quem vulgus Bavonem nominat – genere nobili, parentibus inclytis, Hasbaniense editus ducatu, uxori iunctus est, filiae videlicet Adilionis comitis, de qua genuit Agglethrudem, prolem dignam Deo, virginem Christi, cui in primis annorum crepundiis vox summo missa persultavit throno altissimi: 'Crede', inquiens, 'creata, maiorum quoque prosapia verbo Dei solius parentes procreabis, qui utrumque fecit hominem'.
Abbreviated transcription (Latin):
illic a ppło colebant᷑. Ibidem uͦ consistens p̃¬
fatꝰ dĩ pontifex. ꝓ nomine . rp̃i omia fana
destruxit. idola contriuit: & ad scãm xp̃i¬
anitatẽ om̃s reuoeauit. Hafilicam autẽ
ibi in honore beati petri apłi fecit construi:
quã reliquiis insertis. altissimo dño conse¬
crauit cũ magno honore. In qua urtutes
sũ. claudis gressũ. paraliticis soliditatẽ. in-¬
firmantib sanitatẽ indulgens. Dõ etiam
annuente clericoꝵ cȩnobiũ in ipso castro ho-¬
norifice ẽ constructũ: ubi die noctuq laus
a fidelib decantat᷑. His expletis. in eodem
monasterio beatus confessor bauo plenissima
deuotione ante oraculũ templi dñi se ꝓster¬
nens: comã capitis sui abscidi dep̃catus est.
Et adeptus uenerandi pontificis amandi
manib clericatus honorẽ: meruit fieri
consors apłoꝵ. Dimisit comã capitis: &
inuenit coronã głȩ. Reliquit uestimenta

Expanded text:
illic a populo colebantur. Ibidem vero consistens prillic a populo colebantur. Ibidem vero consistens praefatus Dei pontifex pro nomine Christi omnia fana destruxit, idola contrivit et ad sanctam christianitatem omnes revocavit. Basilicam autem ibi in honore beati Petri apostoli fecit construi, quam, reliquiis insertis, altissimo Domino consecravit cum magno honore; in qua virtutes sum, claudis gressum, paraliticis soliditatem, infirmantibus sanitatem indulgens. Deo etiam annuente clericorum coenobium in ipso castro honorifice est constructum, ubi die noctuque laus a fidelibus Deo decantatur. His expletis, in eodem monasterio beatus confessor Bavo plenissima devotione ante oraculum templi Domini se prosternens, comam capitis sui abscidere depraecatus est, et adeptus venerandi pontificis Amandi manibus clericatus honorem, meruit fieri consors apostolorum. Dimisit comam capitis, et invenit coronam gloriae; reliquid vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq petieritis: credentes accipietis.
Et item. Uigilate itaq omĩ tẽpore oran¬
tes. ut digni habeamini fugere om̃ĩa qͤ¬
uentura st̃. & stare ante filiũ homini̾. Pe¬
nitentiã agite:. appropinquabit enĩ regnũ
cȩloꝵ. Et iterũ. Se̾ati qͥ esuriunt & sitiunt
iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Et om̃is qui
reliquerit domos. aut agros. patrẽ. aut ma-¬
trẽ. fr̃s aut sorores. filios. aut filias. ꝓpt̾ no¬
men meũ. centuplũ accipiet. & uitã et̾nam
diuinis alloyemus uir dĩquȩ sc̃s aman¬
dus ei scd̾m euangłicam nunciauerat disci-¬
plinã :̃ in spirante dõ scłi huiꝰ diuitias repu¬
tans uelut umbrã pretereuntẽ. aut fęnum
arescens. facultates predioꝵ suoꝵ ad loca scõꝵ
legalit̾ distribuit. & pauꝑib erogauit: atq
ad memoratũ pontificẽ qui morabat᷑ in ca-¬
stro cuiꝰ uocabulũ ẽ gandauũ repedauit.
In eodem etiã castro indiderat olim antiqͥ¬
tas simulacra nefanda & idola: quȩ ꝓ deo

Expanded text:
eritis in oratione credentes. accipietis. Et item: Vigilate itaque, omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere omnia quae futura sunt et stare ante filium hominis. Penitentiam agite, appropinquabit enim regnum caelorum. Et iterum: Beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Et omnis qui reliquerit domos aut agros, patrem aut matrem, fratres aut sorores, filios aut filias propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternamivinis Allowinus vir Dei, quae sanctus Amandus ei secundum euangelicam nuntiaverat disciplinam, inspirante Deo, saeculi huius divitias reputans velut umbram praetereuntem aut faenum arescens, facultates praediorum suorum ad loca sanctorum legaliter distribuit et pauperibus erogavit atque ad memoratum pontificem qui morabatur in castro cuius vocabulum est Gandavum repedavit. In eodem etiam castro indiderat olim antiquitas simulacra nefanda et idola, quae pro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
muli tui. reddens ei spiraculũ uite scĩficator
ȩt̾na claritate regnas: ut tuȩ ministerio
curationis efficiaris honorandus ab om̃ib
seruis tius. pandasq p̃sentiam tuã: ut in tua
miscdia exultemꝰ. & in tua gła letem᷑. pr̃a qͥ¬

Expanded text:
muli tui, reddens ei spiraculum vitae, qui vivis muli tui, reddens ei spiraculum vitae, qui vivis aeterna caritate regnas. Ut tuae mysterio curationis efficiaris honorandus ab omnibus servis tuis pandasque praesentiam tuam, ut in tua misericordia exultemus et in tua gloria laetemur, pra
Abbreviated transcription (Latin):
hiculo suꝑ hominẽ predictũ ꝓiecit. Qui op¬
pressus hoc pondere: exhalauit sp̃m uitȩ.
Uidens eũ turba iam mortuũ. cũ fletu cor-¬
pus eiꝰ in naui deduxert̃. ad memoratũ ca-¬
strum gandauũ. ut illic tumularet᷑. sicut
mos ẽ mortuos sepelire. Quẽ deniq ut uir
re minio cũ lacrimis sibi pectus tundens. ac
reputans sibi culpã. eo quod accepisset mortẽ
in labore suo: ad cellulam suã ipsius corpꝰ
defuncti iussit offerri. Protinꝰq uir dñi in
nr̃i iħu xp̃i. qui ñ solũ peccata dimitis. sed
meȩ hȩc adiumenta concede. & effectũ cȩ¬
lestem benignus inspira miserationũ tua¬
rũ: ut inueniar auxilio tuo scõ adiutꝰ. Qui
lazarũ quatͥduanũ fetidũ de monum̃to sus¬
citasti: ꝓsit nobis indignis miscdia tua: tit
hi qui in tua pietate confidunt. citiꝰ exaudi¬
ant᷑ largitate donoꝵ tuoꝵ. Henoua sp̃m
gr̃ȩ tuȩ salutarẽ. suꝑ istud corpꝰ defuncti fa¬

Expanded text:
hiculo super hominem praedictum proiecit; qui ophiculo super hominem praedictum proiecit; qui oppressus hoc pondere exalavit spiritum vitae. Videns eum turba iam mortuum, cum fletu corpus eius in navi deduxerunt ad memoratum castrum Gandavum, ut tumularetur illic, sicut mos est mortuos sepelire. Videns eum vir re nimio; cum lacrimis sibi pectus tundens ac reputans sibi culpam, eo quod accepisset mortem in labore suo, ad cellulam suam ipsius corpus defuncti iussit efferri. Protinusque vir Dominiolum peccata dimittis, sedmeae haec adiumenta concede et effectum caeleste benignus inspira miserationum tuarum, ut inveniar auxilio tuo sancto adiutus; qui Lazarum quatriduanum faetidum de monumento suscitasti, prosit nobis indignis misericordia tua, ut hii qui in tua pietate confidunt citius exaudiantur largitate donorum tuorum. Renova spiritum gratiae tuae salutarem super istud corpus defuncti fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑum elemosinis. supra quã scribi possit. In
afflictione gͥ corporis positus. tot cȩlestia in¬
strum̃ta animo exercebat. qͦt miscdia altis si¬
mi eius animo ingerebat.
lam uiri dĩ bationis construerent. Laborare
gͥ cȩꝑunt manib: & ȩdificiũ fabricare. Predi¬
cti uͦ frorberti abbatis homines cũ uehiculo
cymentũ ministrarent: ex ipsis quida noĩe
attinus. suꝑ plaustrũ unũ sedit. Quẽ egres¬
si de uico canes circundedert̃: & ei fortiter
insistere cȩꝑunt. Hic aũ captus diaboli la¬
queis. repletus ẽ inuidia: turũ dĩ bauonẽ
ñ erubuit blasphemare. S om̃i bestia cru¬
entior diabolus in omib confusus. nichil
qͥdem ei nociturꝰ si uirũ dĩ ñ blasphemar&:
qͣnto ipsũ ꝑspexit ad famulatũ pͥstinũ re¬
disse. Uidens enĩ cruentꝰ idola sua in dei
templa mutari: frendens rugiensq que¬
siuit. quẽ deuoraret. Animalia itaq cũ ue¬

Expanded text:
perum elemosinis, supra quam scribi possit. In perum elemosinis, supra quam scribi possit. In afflictione igitur corporis positus tot caelestia instrumenta animo exercebat, quot misericordia altissimi eius animo ingerebat. 7. lam viri Dei Bavonis construerent. Laborare igitur ceperunt manibus et aedificium fabricare. Praedicti vero abbatis Florberti homines cum vehiculo cymentum ministrarent, ex ipsis quidam nomine Attinus super plaustrum unum sedit, quem egressi de vico canes circumdederunt et ceperunt insistere fortiter. Hic autem captus laqueis diaboli repletusque est invidia, virum Dei Bavonem non erubuit blasphemare; sed omni bestia cruentior diabolus in omnibus confusus, nihil quidem ei nociturus, si virum Dei non blasphemaret, quanto ipsum perspexit ad famulatum pristinum redisse. Videns enim cruentus idola sua in Dei templa mutari, frendens rugiensque quesivit quem devoraret. Animalia itaque cum ve
Abbreviated transcription (Latin):
dio eam suscepit: & eiꝰdem fr̃ib monasterii
iuxta p̃ceptũ pii patͥs benedicti. conuocata
om̃i congregatione eiꝰ padefecit preces: ut
si forsitan iuniori reuelatũ fuisset qͦd pla-¬
citũ esset. om̃ipotenti. cũ om̃i auiditate
cordis susciꝑet: & compleret id quod scriptũ
ẽ. Omia fac cũ consilio: & post factũ ñ peni¬
tebis. Igit᷑ peticione allore in audita. fr̃s nar¬
rante monasterii abbate: animo gratanti sus¬
ceꝑunt eam. Sicq qͣm petiit ab eis cellulam:
largiente dõ impetrauit. In qua retrusus. dm̃
piis & mdefessis p̃cib inuocabat: quia scͥptũ
ẽ. Querite & inuenietis: pulsate. & aꝑietur
uobis Omĩs enĩ qui petit accipit: & qui qͤ¬
rit inuenit: & pulsanti aꝑietur. Iste aũ uirdĩ
ñ aurũ uł argentũ seu gemmas p̃ciosas. siue
ornam̃ta scłi huiꝰ quesiuit. quas post conũsio¬
nẽ ꝓ nichilo reputauit: sed dĩ ⁊eli ardor erex̃¬
eũ in uigiliis. ieiuniis. gemitu. inediis. & pau¬

Expanded text:
dio eam suscepit et eiusdem fratribus monasterii, iuxta praeceptum pii patris Benedicti convocata omni congregatione, eius patefecit preces, ut si forsitan iuniori revelatum fuisset, quod placitum esset omnipotenti, cum omni aviditate cordis susciperet et compleret id quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non paenitebis. Igitur, petitione Allowini audita, fratres, narrante monasterii abbate, animo gratanti susceperunt eam, sicque quam petiit ab eis cellulam, largiente Deo, impetravit. In qua retrusus Deum piis et indefessis precibus invocabat, quia scriptum est: Querite et invenietis, pulsate et aperietur vobis; omnis enim qui petit accipit, et qui querit invenit, et pulsanti aperietur. Iste autem vir Dei non aurum vel argentum seu gemmas pretiosas sive ornamenta huius saeculi quesivit, quas post conversionem pro nihilo reputavit, sed Dei zeli ardor eum erexit in vigiliis, ieiuniis, gemitu, inediis et pau
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. dñs ei largitꝰ ẽ. ut uita bonoꝵ cȩnobitaꝵ
ñ esset contentꝰ. sed magis ac magis semet
ipsũ erigeret in dĩ famulatu: & cũ lacrimis
& gemitu. in afflictione & uigiliis. in ora¬
exerceret. nec ullomͦ daret suo corpori reqͥ¬
em. in ediis. nuditate. frigore. siti. & multis
tͥbulationib seipsũ macerans. ¶litam nimi-¬
rũ cupiebat finiri suã. ubi comã capitis ab¬
scidit: & arma miliciȩ. & pompã scłi dimisit
rgo allouinus uirdĩ reuersus
ad̃ supͣdictũ castrũ Gandauũ ad uene¬
rabilem uirũ fr̃orbertũ abbatẽ. quẽ almus
pontifex amandus ibidem constituit suꝑ gre-¬
gem clericoꝵ rectorẽ: petiit eũ sibimet humi¬
lit̃ cellulam. in qua familiarit̃ dñi miscadiam

Expanded text:
nem Dominus ei largitus est, ut vita bonorum coenobitarum nem Dominus ei largitus est, ut vita bonorum coenobitarum non esset contentus, sed magis ac magis semet ipsum erigeret in Dei famulatu, et cum gemitu et lacrimis in afflictione, vigiliis, ieiuexerceret nec ullo modo daret suo corpori requiem, inaediis, nuditate, frigore, siti et multis tribulationibus se ipsum macerans. Vitam nimirum cupiebat finiri suam, ubi comam capitis abscidit et arma militiae et pompam saeculi dimisitrgo Allowinus vir Dei reversus ad suprascriptum castrum Gandavum ad venerabilem virum Florbertum abbatem, quem almus pontifex Amandus ibidem constituit super gregem clericorum rectorem, petiit eum sibimet humiliter cellulam, in qua familiariter Domini m
Abbreviated transcription (Latin):
tib & scõ bauone. ita disputans. Qui enim
uult cũ dõ semꝑ eẽ. frequent̾ oret. Etiam
quid ẽ uita p̃sens: nisi uapor ad modicum
parens: Apprehendite uicã ȩt̾nam ad quam
uocati estis. & gaudete quia nomina ur̃a scͥp¬
ta st̃ in cȩlis. Apprehendite arma miliciȩ.
loricam fider. & resistite laqueis diaboli. ꝑ
potentiã dĩ. Nichil fortius eo qui uicit dia-¬
bolũ: & nichil infirmꝰ eo qui carne suꝑatur.
Uita hominis: tẽptatio ẽ. Unde diaboli sagit¬
tȩ st̃ restringuendȩ: uigiliarũ. ieiumioꝵ. ho¬
spitalitatis & elemosinaꝵ officio. Uirtus gͥ
p̃cipua ẽ. natũ in carne ñ carnalit̾ uiuere. .
unde caro atterit᷑. inde increm̃ta uirtutum
sp̃ualiũ surgere. Ut igit᷑ uir dĩ bauo supͣ sc̃p¬
tũ pontificẽ sibi licentiã dari petiit. monaste¬
ria circũ ire xp̃i athletarũ. quatinꝰ uitã mo-¬
nachoꝵ & conu̾sationẽ cȩnobitarũ posset ag-¬
noscere: tantũ ardorẽ & cordis compunctio¬

Expanded text:
t sancto Bavone, ita disputans: 'Qui enim vult cum Deo semper esse, frequenter oret'. Etiam: 'Quid est vita praesens, nisi vapor ad modicum parens? Apprehendite vitam aeternam, ad quam vocati estis, et gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in caelis. Apprehendite arma militiae, loricam fidei et resistite laqueis diaboli per potentiam Dei. Nihil fortius eo qui vicit diabolum et nihil infirmius eo qui carne superatur. Vita hominis temptatio est, unde diaboli sagittae sunt restinguendae vigiliarum, ieiuniorum, hospitalitatis et elemosinarum officio. Virtus igitur praecipua est, natum in carne non carnaliter vivere, et unde caro atteritur, inde incrementa virtutum spiritualium surgere'. Ut igitur vir Dei Bavo suprascriptum pontificem sibi licentiam dari petiit monasteria circumire Christi athletarum, quatinus vitam monachorum et conversationem coenobitarum posset agnoscere, tantum ardorem et cordis conpunctio
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃: & egent gła dĩ. Et ñ uolentis neq cur¬
rentis: sed miserentis ẽ dĩ. Felices sunt quoꝵ
ds̃ spes eoꝵ ẽ. & quoꝵ desideria dignant̃ in¬
flammat. & ad ꝓfectionẽ roborat: quia non
poterit dissolui qd̃ ex dõ ẽ. ut ait ipse. Cos
amici mei estis: si feceritis quȩ ego p̃cipio
uobis. Qui enĩ adheret scõ uiro assiduicate

Expanded text:
Et non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Felices sunt, quorum Deus spes est et quorum desideria dignanter inflammat et ad perfectionem roborat, quia non poterit dissolvi, quod ex Deo est, ut ait ipse: Vos amici mei estis, si feceritis, quae ego praecipio vobis. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
cere solet: dño approbante qͥ
dix̃. Nolite paruulis ꝓhibe¬
re: qͥn ueniant ad me. Et sa¬
pientia dicente. Relinqͥte infantiã. & uiui¬
te. & ꝑ uias prudentiȩ ambulate. Ergo si
munda & recta sunt oꝑa pueri: ex studiis
eiꝰ intelligi potest. ut ait qͥdam. Quomͦ in¬
uenies eum in senectute: quẽ ñ cognouisti
in uiuentute: Et iterũ. Excipe doctrinam:
& inuenies sapientiã. Non enĩ omib expedi¬
unt om̃ia. Nemo potest qͥcqͣm acciꝑe.nisi

Expanded text:
cere solet, Domino approbante, qui cere solet, Domino approbante, qui dixit: Nolite parvulis prohibere, quin veniant ad me, et Sapientia dicente: Relinquite infantiam et vivite et per vias prudentiae ambulate. Ergo si munda et recta sunt opera pueri, ex studiis eius intellegi potest, ut ait quidam: Quomodo invenies eum in senectute, quem non cognovisti in iuventute? Et iterum: Excipe doctrinam et invenies sapientiam. Non enim omnibus expediunt omnia. Nemo potest quicquam a
Abbreviated transcription (Latin):
maliuolis: sed coegisti qͣntũ ualet imꝑita
lingua. ut eloquentissimoꝵ uiroꝵ omnium
imitet᷑ uestigia. Tibi pat̃ quicqͥd ars mea
cogitauerit aut inuenire ualuerit:. pate face¬
re curabo. Nec putes. ignauiã hinc inflam¬
mari nr̃am. Uere ñ ẽ in uiscerib tepitudi¬
nis meȩ aliqua extollendi calamitas. sed
ꝓrsus iacet humilitas: eo qͦd scientiȩ nobis
ñ manet sublimitas. Indiuidua dilectione
& caritate. mͥ coniuncta ẽ sc̃ĩtas ur̃a. Qͥa
tantũ uerbis de ur̃is oportunitatib loquor:
Igit᷑ de uiro dĩ allou imno scõ uidelicet Ba¬
uone. qd expetendũ iudicastis: ut uale-¬
mus uoluntatẽ ur̃am explere cupimꝰ. INi.
conuersatione gaudere: & cũ grege uobĩ
cõmisso. & cũ scõ Bauone. qui alloie mꝰ no¬
mine alio uocat᷑. regna cȩloꝵ ꝓmereri. Expli¬
onoꝵ paruu ꝯf. cꝰ fest̾ ẽ kł oct᷑.
loꝵ indoles. non tam dignita¬
te generis. quã morib clares¬

Expanded text:
malivolis; sed coegisti, quantum valet imperita malivolis; sed coegisti, quantum valet imperita lingua, ut eloquentissimorum virorum omnium imitetur vestigia. Tibi, pater, quicquid ars mea cogitaverit aut invenire valuerit, patefacere curabo. Nec putes, ignaviam hinc inflari nostram; vere non est in visceribus tepitudinis meae aliqua extollendi calamitas, sed prorsus iacet humilitas, eo quod scientiae nobis non manet sublimitas. Individua dilectione et caritate mihi coniuncta est sanctitas vestra. Quid tantum verbis de vestris oportunitatibus loquor? Igitur de viro Dei Allowino, sancto videlicet Bavone, quod expetendum iudicastis, ut valemus, voluntatem vestram explere cupimus. Mihi conversatione gaudere et cum grege vobis commisso et cum sancto Bavone, qui Allowinus nomine alio vocatur, regna caelorum promereri. ICON indoles non tam dignitate generis quam moribus clares