comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s et ꝑicłm ĩeĩes. la młti nõ ꝑielitabã¬
tur. aũꝙͣ maiorib iũgerent᷑. Excitauerũt
maiorũ amicitias. ut iaiora ꝑicła ĩcur¬
rerent. Securꝰ oꝑta amititiã xp̃i. Hospi¬
tari apud te uult. fac ilłi locũ .i. Noli te
dis ꝯͣ illũ. Si ulũ amau̾is. aꝑis itli. Si
aut̃ apueris ⁊ ĩtrau̾it. nõ apies amato

Expanded text:
non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fdis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfice. Loli ĩ ma remau̾e. Nloli retro redi¬
re. noli demare. Reãuet qͥ nõ ꝑficit. retꝰ
redit qui ad ea teuoluit᷑. uñ iam recesse¬
rat. Deuiat qu apostatat. Melior ẽ uł¬
claudus ĩuia. ꝙͣ cursor ex̃ uiã. Cã sotie¬

Expanded text:
fice: noli in via remanere, noli retro redire, noli deviare. Remanet, qui non proficit; retro redit, qui ad ea revolvitur unde jam abscesserat; deviat, qui apostatat. Melius it claudus in via, quam cursor
Abbreviated transcription (Latin):
ambstre. Iufaus natꝰ ẽ. cresceto ambłat.
Mors uiẽ fus ẽ. Inte iã ueĩendũ ẽ. s cũ
exuitatõe. Qͥs eĩ nõ hic plorat ĩ uia ista
citur de angustiis uteri ĩ huiꝰ uuldi la¬
titudĩem fũditur. de mẽbris ꝓcedit ad
lucẽ. Et tñ de tenebris ueĩens ad lucẽ.

Expanded text:
s natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista citur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝯcupiscẽtie male. ꝑsuasiones male
fluctus sunt. trãquillabũtur. Ia tespas et
putas te nõ ꝑtin̾e ad xp̃m dñm. Enigilet
fides tna. Excita xp̃m ĩ corte tuo singẽte
fite iã agnostis nͥ sis. Et si forte temptant
fluctus ꝯcupĩe. Intuearis qͥd ꝓmisit deus.
Et dulceto ꝓmissoꝵ faciet te ꝯtemptorem
dulcedinũ scli. Et si forte młte urgent nu¬
ne potentu maloꝵ. ⁊ ip̃e expellũt de iusti¬
tia. actendis qͥd minatur d̃s.: Ite ĩ ignen

Expanded text:
bant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite
Abbreviated transcription (Latin):
respexit. qd euasit ꝑdidit. Nec ĩmento
emple ꝯdiret. q̃ sũt ab errantes. Om̃s
hetici. qui relicta u̾itatis uia erranto ꝑ
teẜtum latrocinãtur. et aĩas captinaut
ĩpct̃is. ꝑpediũt q ne quis ad patriã ꝑue
uire ualeat. effecti luꝑi seĩtaris induti
ouina pelle. cũ sint nitus lupi rapaces
p̾dicãtes xp̃i mã. et qui eos secũtur du¬

Expanded text:
respexit, quod evaserat perdidit. Nec immeritoemplo condiret. Qui sunt et aberrantes? Omnes haeretici, qui relicta veritatis via errando per desertum latrocinantur, et animas captant in peccatis, praepediuntque ne quis ad patriam valeat pervenire: effecti lupi semitarii induti ovina pelle, cum sint intus lupi rapaces; praedicantes Christum viam, et qui eos sequuntur du
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sꝙͣ ingredi. uã ei uementẽ mĩtiar mox
erat. sic eũ legẽtem indimꝰ tatite. ⁊ aliter
nũꝙͣ sedẽtẽ ĩdinturno silentio quis eĩ tã
ĩtẽto ẽẽ hom̾ auderet. disce debauꝰ. et cõ¬
iectabamꝰ eñ puo ip̃o tp̃re. quo tepante
mẽti sue nã ciscebatur feriatus astrepi¬
tu cãrum auenaꝵ nolle ĩ aliud adnocari.
lune obtũtebatur pot̾at ee iustior tacite
copia sciscitãdi que cupiebã. detam scõ o
racło tuo. pectore illius. insi cũ aliqͥd bre¬
int̾ eẽt audiendũ. estꝰ aut illi nũ otio sum
en ualde cui refinderẽtur reqͥrebat. nec
ñꝙ̃ ĩueĩebãt. et eũ quitẽ ĩ ppso u̾bũ uerita¬
tis recte tractãtẽ omidie dĩco audiebam.
et mag̃ mag̃q mͥ cõfirmabat᷑ cor oĩs
u̾sutaꝵ colũpniaꝵ notos quos illi dece¬
ꝑtores mei adu̾sus duios libros ĩnec¬
tebant posse dissolui.

Expanded text:
ei uenientem nuntiari mos erat — sic eum legentem uidimus tacite et aliter numquam sedentesque in diuturno silentio — quis enim tam intento esse oneri auderet? — discedebamus et coniectabamus eum paruo ipso tempore, quod reparandae menti suae nanciscebatur, feriatum ab strepitu causarum alienarum nolle in aliud auocari llime obtundebatur, poterat esse iustior tacite copia sciscitandi quae cupiebam de tam sancto oraculo tuo, pectore illius, nisi cum aliquid breuiter esset audiendum. aestus autem illi mei otiosum eum ualde, cui refunderentur, requirebant nec umquam inueniebant. et eum quidem in populo uerbum ueritatis recte tractantem omni die dominico audiebam, et magis magisque mihi confirmabatur omnes uersutarum calumniarum nodos, quos illi deceptores nostri aduersus diuinos libros innectebant, posse dissolui.
Abbreviated transcription (Latin):
ad aiuibrosiũ ep̃m ĩ optinus notũ orbi tre
pĩ cultorẽ tĩ. curꝰ tũc eloqͥa strennie nũ¬
eñ ducebar abs te nescieus. ut ꝑ eñ ad te
sciens duc̾er. suscepit me pat̾ne ille hõ
dĩ. et pegrinatõem meã satis ep̃alit̾ di¬
lexit. Et eñ amare cepi. Subdit causaui.¬

Expanded text:
ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue mini eum autem ducebar abs te\', nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. suscepit me paterne ille homo dei et peregrinationem meam satis episcopaliter dilexit. et eum amare coepi primo qui
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Et quid ẽ metus atq tͥstitia. insi uo¬
lũtas ĩeoꝵ dissensione ab hus q̃ uolumꝰ
S cũ ꝯsentimꝰ appetãdo ea q̃ uoluiꝰ cu¬
piditas. Cũ aut̃ ꝯsentimꝰ fruendo hus
timꝰ ab eo qs̃ accid̾e uolumꝰ. tar uolũtas
menis ẽ. Cũ aut̃ dissentima ab eo qd̃ no¬
lentib accidit. talis uolũtas tristina ẽ.
Et oĩa ꝓ uarietate reꝵ que appetũtur at
fugiũtur. sicut allicit᷑ ur offenditur uo¬

Expanded text:
mus? et quid est metus atque tristitia, nisi voluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus appetendo ea quae volumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his timus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. et omnino pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uo
Abbreviated transcription (Latin):
Et h añ dicimꝰ. atleluya .i. laudate deum.
Dicis tu alt̾i. Dictutͥ ip̃e. Et cũ se om̃s ex¬
ortãtur. oũis faciũt. qd hortat᷑. s laudate
de totis uotis .i. ut nõ solũ lingua ur̃a ⁊
stã ur̃a. Et unusq̃ͥsq si cess laudare deũ.
nõ cesset bñ uiu̾e. Et sp laudare deuui.
Tũc tesinis laudare deũ qũ aiustitia ⁊ ab
eo ad itli placet declinas. llã si auita bõa
nũꝙͣ teclines. lingua tuataceat. uita tu¬
a clamat. et aures dei ad cortuũ. Quõ
eĩ aures nr̃e ad uoces ur̃as. Sic aures dĩ
ad cogitatões nr̃as.¬

Expanded text:
 quando dicimus, «Alleluia.» Laudate Dominum, dicis tu alteri, dicit ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola lingua et vox um. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desinis laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam si a vita bona nunquam declines; lingua tua tacet, vita tua clamat; et aures Dei ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad voces nostras, sic aures Dei ad cogitationes nos
Abbreviated transcription (Latin):
afflictõ. s exhilãtio uoluptatis. cũ ea q̃ ds
creau̾at hũam oꝑiꝰ adiutorio lecius feratiꝰ¬
q pueĩrent. unde creator ip̃e ubenus lauda¬
retur. qͥ aĩe ĩ corpe aĩali cõstitute rõem dedis¬
set oꝑandi at facultatẽ. ꝙͣtũ aĩo uolenti
satis eẽt nõ ꝙͣ ĩuitũ. indigentia corꝑis co¬
g̾et. Qd̃ eĩ manis mirabłius q spectaculũ
ẽ. aut ubi magis cũ reꝵ natura hila id loqͣ

Expanded text:
flictio, sed exhilaratio uoluntatis, cum ea, quae deus creauerat, humani operis adiutorio laetius feraciusque prouenirent: unde creator ipse uberius laudaretur, qui animae in corpore animali constitutae rationem dedisset operandi ac facultatem, quantum animo uolenti satis esset, non quantum inuitum indigentia corporis cogeret. Quod enim maius mirabiliusque spectaculum est aut ubi
Abbreviated transcription (Latin):
adsistat. llã ꝙ sb̾ cinctus lũbis euãglite si¬
gnĩ ꝯtinetie ẽ. dũ locus seminiũ coh̾ cetur
⁊ ostrĩgit᷑. ad hibitis baculis .i. sp̃u scõ quo
anis nintitur. pedib calciatis .i. lubrico
enous eiecto dũꝓuectõne ad fitẽ celesti¬
uin. ꝙͣ ferratis p̾sidiis. ĩ enãgłio cũcta st̃

Expanded text:
assistat. Nam quod succinctis lumbis, evangelicae signum est continentiae, dum locus seminum coercetur et constringitur: additis baculis, Spiritu sancto, quo quis nititur: pedibus calceatis, id est, lubrico erroris ejecto, dum provectione ad fidem coelestium quasi ferratis praesidiis in E
Abbreviated transcription (Latin):
te amco suo. Dnmdu aĩe sue. Nã ego sẽ¬
si aĩam meã. et aĩam amici mei uuam
fisse aĩam ĩ tiob corpib. et ito iͥ hor¬
rori erat uita. qua uolebã duu dius
iuile. Et itõ forte mori metuebam. ue to¬
cus ille mor̾et᷑ quẽ totũ amau̾am. ꝯdem̃¬
tiã. nescientẽs dilige hoĩes hũauit᷑. O¬

Expanded text:
ae suae. nam ego sensi animam meam et animam illius uuam fuisse animam in duobus corporibus, et ideo mihi horrori erat uita, quia nolebam dimidius uiuere, et ideo forte mori metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram. s o dementiam nescientem diligere homines huma
Abbreviated transcription (Latin):
rata ĩ isrłitis fuerĩt. ĩ nob̾ couoborata st̃.
Et que ĩ illis ymagiies ĩnob̾ ip̃e sũt nerͣ¬
tates: Imitabatur illi fac̾e pasca. dñ in
simlĩtudĩb ex̾centur. solis disciplĩs xͥ
uerũ pasca factiũs. Nõ his qui pecudũ
ꝑtractat corq iecurq. s quoꝵ enuldat
putens ꝑcordia uirtus. Excludẽs poĩ

Expanded text:
rata in Israelitis fuerant, in nobis corroborata sunt; et quae illis imagines, in nobis ipsae sunt veritates. Imitabantur illi facere pascha, dum in similitudinibus exercerentur, solis discipulis Christi verum pascha facturis. Non ii qui pecudum pertractant corque jecurque, Sed quorum emundat pruden
Abbreviated transcription (Latin):
aĩalia. Qd eĩ eiꝰ hũidũ ẽ ħ portat auiu
corpa. Que ita uitut᷑ pe̾nis nolãtes. ꝙͣ ad̾
pisces q̃busdã suis alis natãtes. ꝑionide
scient̾ moyses tãꝙͣ sp̃s dei q̃ scibẽti aderat.
ex aq̃s dicit ꝓducta uolatilia. Quoꝵ na bi¬
ꝑtitul locũ sortita ẽ. Inferiorẽ .s. ĩ uuda la¬
bili. suꝑiorẽ u̾o ĩ aura fiabłi. Ittñ depuca¬
tũ natatilib. Istam uolatiib. Sic̃ hiuc
elem̾to ꝯgruos duos ⁊̃ sensus aĩalib da

Expanded text:
d enim eius humidum est, hoc portat alitum corpora, quae ita nituntur pennis uolantes, quemadmodum pisces quibusdam suis alis natantes. Proinde scienter tamquam spiritus dei, qui scribenti aderat, ex aquis dicit producta uolatilia. quarum natura bipertitum locum sortita est: inferiorem scilicet in unda labili, superiorem uero in aura flabili, illum deputatum natantibus, istum uolantibus. sicut huic elemento congruo
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ iurgulta spinaꝵ de agro cordis nr̃i.
ne tefigãt ĩ uobis altas radices. Scimꝰ eĩ
ĩꝑatoris nr̃i semĩari zi aĩa. s cunctis flori¬
buirtutu tecoremꝰ. qr ĩ hiis delectat᷑ oĩps
tens. sicut ĩcanticis canticoꝵ legͥ. Ego flos
cãpi. et liliũ ꝯualluĩ .i. ego decus mũdi et

Expanded text:
ndamus virgulta spinarum de agro cordis nostri, ne defigant in nobis altas radices. Scimus enitanti imperatoris seminari zizania: sed cunctis floribus virtutum decoremus; quia in his delectatur omnipotens Deus, sicut in Canticis canticorum legitur: Ego flos camp
Abbreviated transcription (Latin):
rũtiment. ab eoꝵ rep̾hentõne sese abstiuẽt
bus cadant. es ip̃a cũ q̃ cũ eis nõ ppetrant.
nolũt plerũq corrũpe. cũ fortasse possĩt
aliquos corripiendo corrig̾e̾. ne si nõ potu¬
enut. sua salus ac fama ĩpiculũ exitiñq
pueĩat. Nlec ea ꝯsiteratõe qua famã suã ac
salutẽ uitent ẽẽ necessariã utilitati erudi¬
entoꝵ hoĩuũ. s ea potius ĩfirmitate qua
telectat blandiens ⁊ huanꝰ dies. ⁊ reformi¬
datur uulgr iundiciũ et carnis excrutiatio

Expanded text:
se abstinent,bus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama in periculum exitiumque perueniat, nec ea consideratione, qua suam famam ac salutem uident esse necessariam utilitati erudiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio
Abbreviated transcription (Latin):
q eĩ ⁊ ab eis docẽdis ⁊ coripiendis male
dissimsat᷑. uł cũ laboris piget. nł. cũ os eoꝵ¬
tias deuitamꝰ. ne ĩpediant ⁊ nocẽt in
istis tp̃ralib reb. sine quas adipisciad¬
buc appetit nrã cupiditas. siue quas a¬
mut̾e forudat ĩfirmitas. ita ut ꝙͣuis bo¬
uis maloꝵ inta dipliceat. ⁊ icõ cũ eis ñ
nicrdant ĩ illã dampnatõem que post
hanc uitã talib pͥpatur. Tam̃q ꝑcc̃is

Expanded text:
 etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel cum os etias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuis bonis malorum uita displiceat et ideo cum eis non incidant in illam damnationem, quae post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nocẽt᷑ utũtur. s cupidius ꝙͣ oportebat eos
aͥ ĩ hoc mũto pegrinãtur. ⁊ spẽ supne prĩe
pre seg̾init. Nlo solũ amppe ĩfirmiores uitã
ducẽtes ꝯiugalẽ. filios hũtes. uł hĩe cupiẽ¬
tes. domos ac fauulias possidẽtes. quos
mariti cũ uxorib. filii cũ ꝑentib. et pentes
cũ filiis. et serui cũ du̾is. et dm̃i cũ serius.
iusta cp̃ralia. młta t̾rena libent̾ ad piscũtur
et moleste amittũt. pp̃ que nõ autent offẽd̾e

Expanded text:
 oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quosmariti cum uxoribus, et filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum dominis et domini cum seruis multa temporalia, multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non audent offendere
Abbreviated transcription (Latin):
arguẽda nouit. ⁊ neglig̃ deuitaus eoꝵ oftẽ¬
siones. pp̃isla quib ĩ hac uita nõ ĩdebite n¬
titur. s plus ꝙͣ debuit delectatur. Dem habet
aliam cam̃ boĩ. qͣr tp̃ialib affligñt᷑ malis.
Qualẽ hũit iob. ut sͥ ip̃e hilanus auimiꝰ sit
ꝓbatus ⁊ cognitus. ꝙͣta uirtute pietatis gra
ꝓspectis. attente utrũ aliqͥd mali accidat si¬
delib et pus. ꝙ eis nõ ĩbonũ u̾tatur. Nisi foe¬
te putãdũ ẽ illã aplĩcã uariare sũiami qͥ ait.

Expanded text:
it, et negligit, devitans eorum offensiones, propter illa quibus in hac vita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Deinde habent aliam causam boni, quare temporalibus affligantur malis; qualem habuit Job: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus, quanta virtute pietatis gratperspectis, attende utrum aliquid mali acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum verteretur: nisi forte putandum e
Abbreviated transcription (Latin):
tens ĩdignatꝰ ẽ. ĩplent tantis calamita¬
tib mũdũ. hm̃iłr cogitãtes. Quãnis lõge
absint a facinorosis flagitõsis atqr ĩpñs.
tũ nõ usq ateo se atelictis deputãt alienos.
ut nec tp̃ralia ꝓ eis mala ppeti se indicent
dignos. Excepto es ad unusqͥsq ꝙͣlib lan¬

Expanded text:
Deus indignatus implevit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamvis longe absint a facinorosis, flagitiosis atque impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se judicent dignos. Excepto enim quod unusquisque,
Abbreviated transcription (Latin):
sti erat. qd̃ actinet addicendi modñ. cete¬
rũ reꝵ ip̃aꝵ nlła opatio. nã ille ꝑ maĩche¬
as fallatias aberrabat. iste aut̃ salub̾ri¬
et adu̾sus ip̃is excellentie tẽptamẽta. qͥt
luctamĩs hr̃et qͥd ue solanũs ĩ adu̾sis. ⁊
occultũ os eiꝰ qd̾ erat ĩcorde eiꝰ. auã sa¬
pidagaudia de pane tuo rumĩaret. nec
conuic̾e nou̾am nec exꝑtus erã. uec ie
sciebat estus meos. nec fones pielimei.
Nõ eĩ qrere ab eo potera q̃ uolebã et sic̃
uolebã secludẽtib me. ab eius aurib at
ore cat̾ius negotiosoꝵ hoĩmm quoꝵ ĩ fir¬
mitatib ẜinebat. cũ quib qñ nõ erat ꝙ
ꝑ exignũ tp̃us erat. aut corpꝰ reficiebat
ncͣciis sõstetacuĩs aut lectõne aĩmũ. S cũ
lege hac oclĩducebãtur ꝑ pagnias. et cor

Expanded text:
sti erat, quod attinet ad dicendi modum. Caeterum rerum ipsarum nulla comparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat; iste autem saluberriet adversus ipsius excellentiae tentamenta quid luctaminis haberet quidue solaminis in aduersis, et occultum os eius, quod erat in corde eius, quam sapida gaudia de pane tuo ruminaret, nec conicere noueram nec expertus eram. nec ille sciebat aestus meos nec foueam periculi mei. non enim quaerere ab eo poteram quod uolebam, sicut nolebam, secludentibus me ab eius aure atque ore cateruis negotiosorum hominum, quorum infirmitatibus seruiebat: cum quibus quando non erat, quod perexiguum temporis erat, aut corpus reficiebat necessariis sustentaculis aut lectione animum. sed cum legebat, oculi ducebantur per paginas
Abbreviated transcription (Latin):
Opaͥ ista possũt ĩ firmitate aĩ. nõ tesit̾ari.
et iõe m̃tis ubi uidetur ꝙͣ sunit utiles atq
salubres. pot̃ eaꝵ desiteriũ ꝯcupisti. Sepe
eĩ quid agẽdũ sit intemꝰ. nec agiiꝰ qr nͭ
delectat ut aganiꝰ. Et cõcupiscimꝰ ut de¬
lectet. p̾nolat ĩtellectus. et alũ nõ seqͥtur

Expanded text:
per hoc possunt infirmitate animae non desiderari; et ratione mentis, ubi videtur quam sint utiles atque salubres, potest earum desiderium concupisci. Saepe enim quid agendum sit videmus, nec agimus; quia non delectat ut agamus, et cupimus et delectet. Praevolat intellectus; et tarde sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ et uͥtutũ qͣi quedã pͥncipia. ⁊ coĩs mac̾ia.
est hĩtus m̃tis bñ ꝯpoĩte. cõpouẽdi. Institu¬
endi atq ordinãdi sũt aĩ affectus. ad ro ad
debet. et quõ debent ut ĩurtutes ꝓfic̾e pos¬
sint. alioqͥn ĩ uitia facile decident. Cũ gͦ pͣ
dent̾ modeste. fortit̾ ⁊ iuste. amor⁊ odium
ĩstituũt᷑. in uͥtutes exurgũ .s. pudẽtiam. tẽ¬

Expanded text:
ia. est habitus mentis bene compositae, componendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affectus ad id quod debent, et quomodo debent, ut in virtutes proficere possint; alioquin in vitia facile deficient. Cum igitur prudenter, modeste, fortiter et juste amor et odium instituuntur, in virtutes exsurgunt, prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
du. Custodumꝰ eĩ nos ex officio dispẽsa¬
toĩs. si custodiri nolumꝰ uobiscũ. Tauꝯͣe
nob̾ pastores sumꝰ. s sub illo pastore no¬
biscũ oues sumꝰ Tãꝙͣ nobis ex hoc loco
coctores sumꝰ s sub illo uno magistro ĩ
nos. et exaltatus ẽ ad custodiẽdũ nos
hũiles scimꝰ. Nlemo s̃ aliqͥd arroget. llemo¬

Expanded text:
us enim vos ex officio dispensationis; sed custodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo si
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e om̃s qͥ tãꝙͣ mẽbris ĩ corpe ꝯstitutis
caput ẽ adcapescendũ regnũ celoꝵ. in¬
ificaret saluos fac̾et. liberaret redue¬
te. langorib. seruitute ⁊ captinitate. ⁊¬
ĩtenebris ꝯstituti. ss̃ ꝑtate dyaboli pͥn¬
cipis pc̃coꝵ. ac si fieret mediator tei⁊
hoĩum ꝑ auẽ post ĩnuititias ĩpietatis
ur̃e iltiꝰ gr̃e pace finitas reꝯciliaremur
deo ĩ et̾uã uitã ab et̾na morte. que talib
carne filius dei q̃rere qd̃ ꝑierat. sanare
qd̃ egrotabat. etig̾e qd iacebat pt̾ate
hũs dimitt̾e pcc̃a qd̃ nõ debebat dona¬
re. qd̃ ei debebatur ignosc̾e. Deletisq
ouñb uet̾is culpe maclĩs quã fecerat
reparaus naturã de hiis de quib penã

Expanded text:
mquam membris in suo corpore constitutis caput est ad capessendum regnum caelorum, uiuificaret, saluos faceret, liberaret, redimete, languoribus, seruitute, captiuitate, tenebris constituti, sub potestate diaboli principis peccatorum, ac sic fieret mediator dei et hominum, per quem post inimicitias impietatis nostrae illius gratiae pace finitas reconciliaremur deo in aeternam uitam ab aeterna morte quae talibus carne, venit quaerere quod perierat , sanare quod aegrotabat, erigere quod jacebat, potestatem habens dimittendi peccata, quod non debebat donare, quod ei debebatur dimittere, deletisque omnibus veteris culpae maculis, quam fecerat reparare naturam. De his quibus poenam
Abbreviated transcription (Latin):
hũane affectoĩs ex diu̾sitate uolũtatis.
Que si pͣua ẽ. ꝑu̾sis erit morib ĩq̃eta.
Si aut̃ recta. uõ solũ nõ culpał affectio
Habet aĩa affectiones quib ex̾cetur at
uͥtuces. Dolor nãq de pccĩs. Timor de smpli¬
ciis. Desiteriũ te ꝓmissis. Gaudiũ de p̾niis.

Expanded text:
humanae affectionis, ex diversitate est voluntatis: quae si prava est, perversis erit moribus inquieta; si autem recta, non solum non culpabilis affectio Habet anima affectiones, quibus exercetur ad virtutes. Dolor namque de peccatis, timor de suppliciis, desiderium de promissis, gaudium de praemiis
Abbreviated transcription (Latin):
ratio cũ qͥ mortuus nõ fuiss. ĩtrare ia¬
nuas tartari. Nõ ne siquis nult ĩt̾ram
suã barbaros decipe ĩmutat se ĩ hĩtũ
issoꝵ. ut pucetur unus ex hiis. Et sic ex¬
remailet. Inuẽtũ ẽ remediũ quõ ut quos
maie tenebat ad mitt̾e. ut sub ĩtraretur
ei. Et qm̃ ꝑutabat se uelud hoĩem occi¬
disse. repiret ittũ ap̃ ĩferos deu. Quo fcõ
reus ĩuentus. om̃s quos tenebat ami¬
sit. et te cet̾o aꝑta ẽ ad celũ uia. Ecce ꝙͣ¬
tũ ꝓsunt aduentus salnatoris. ut scien¬
tes hoĩes de quo piculo lib̾ati sunt. sine
ro remau̾e digni. Siue dubio fuerũt.
et ã teuotõe ⁊ reueratia creatoris uitã
suã u̾e lege freuauerũt. Nũqͥd nõ ⁊̃ hu
de tenti sũt apiro ĩferos expĩcti hac uita.

Expanded text:
um, qui mortuus non fuisset, intrare ianuas tartari. Nonne si quis uult in terra sua barbaros decipere, inmutat se in habitu illorum, ut putetur unus ex his, et sic exremaneret, inuentum est remedium, quo modo quos male tenebat amitteret. ut subintraretur ei et, quem putabat se uelut hominem occidisse, repperiret illum apud inferos deum. quo facto reus inuentus omnes quos tenebat amisit et de cetero aperta est ad caelum uia. Ecce quantum profuit aduentus saluatoris, ut scientes homines, de quo periculo liberati sunt, sine ro remanere, sine dubio fuerunt qui deuotione et reuerentia creatoris uitam suam naturae lege frenarunt. numquid non etiam dete
Abbreviated transcription (Latin):
cogor aduiteros uosse. Castos nosse nõ pos¬
sum: In occulto ẽ uũ gaudeam: In publico ẽ
is. Ex tunore salte frenetur ꝯcupia. si amore
nõ eligit᷑ ꝯtinentia. Si eĩ ubi ẽ timuor opetͤ
natib. ut ĩpleat bonis que t̾ret a malis.

Expanded text:
cogor adulteros nosse, castos nosse non possum. In occulto est unde gaudeam, in publico est  et timore saltem frenetur concupiscentia, si amore non eligitur continentia. si enim, ubi est timor, operetur natibus, ut inpleat bonis, qui deterret a malis.
Abbreviated transcription (Latin):
sicoroit̾ dare cũ dat. ⁊ nuẜicordit̾ auferre
cũ toslit. Nec te credas a mĩa eius d̾elinqui. qͥ
tͥ aut blandit᷑. dando ne deficias. aut corri¬
pit exultantẽ ne ꝑeas. Sine gͦ ĩ eis toms si¬
ue ĩ eis flagellis laudatu. lans flagella¬
bũdic dñu Et eĩ ne accidat alido qs̃ ferre
nõ posses ip̃e fecit. Ideo cum inuore debes
eẽ qũ tibi bñ ẽ. Neq te ad hoc pare. qiͣ nũ¬

Expanded text:
sericorditer dare cum dat, misericorditer auferre cum tollit; nec te credas a misericordia ejus derelinqui, qui tibi aut blanditur dando, ne deficias; aut corripit exsultantem, ne pereas. Sive ergo in ejus donis, sive in ejus flagellis, lauda tu. Laus flagellabenedicite Deum. Etenim ne accidat aliquid quod ferre non potestis, ipse facit. Ideo cum timore debes esse, quando tibi bene est; neque te ad hoc parare, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ abstinẽdũ. nõ illicitũ ꝓ illicito faciẽdũ.
⁊ nõ faciat hoĩcioiũ. ut uiuẽte uxore alte¬
rã ducat. Et nõ hũanũ sanguiem fũdat.
Qd si est utrũq nefarũ. nõ tebet alt̾m ꝓ
altero ꝑpetra. s utrũq uitare: In eodem.

Expanded text:
que abstinendum est, non illicitum pro illicito faciendum. et non faciat homicidium; ut vivente uxore alteram ducat, et non humanum sanguinem fundat. Quod si est utrumque nefarium, non debet alterum pro altero perpetrare, sed utrumque vitare.
Abbreviated transcription (Latin):
lleq eĩ carnẽ nõ hũc femĩe quib uiri ali¬
auid tale uolũt lic̾e qͣiͣ eis qr niri sũt liceat.
S absit ut melioris sexus tanꝙ̃ houoie tebe¬
atur. ad putori detrabitur. cũ honor iustus
uirtim nõ uitio debeatur. Quinĩno cũ a
ueluit eas adult̾iuo ꝯcubitu ĩtamiatas feͦ¬
forẽ trãsig̾e inuẽtutis. ⁊ plĩme pudicissime
transigñt. maxie syre. quaꝵ mariti nego¬
tiãdi q̃stib occupati. iuuenes adolescẽtes
teserũt. ⁊ iux aliqũ senes ad auiculas reñ¬
tũtur. Eo ip̃o euitẽtius ꝯuicũtur. nõ eẽ ĩpos¬
sibile. qd se nõ posse causantur. Si eĩ ħ nõ
posset ĩfirmitas hoĩu. insto minꝰ it pos¬
set sexus ĩfirmior fenimaꝵ. Pn uxores¬

Expanded text:
 enim carnem non habent feminae, quibus uiri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia uiri sunt, liceat. sed absit, ut melioris sexus tamquam honori debeatur, quod pudori detrahitur, cum honor iustus uirtuti, non uitio debeatur. quin immo cum a uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iuuentutis — et plurimae pudicissime transigunt, maxime Syrae, quarum mariti negotiandi quaestibus occupati iuuenes adulescentulas deserunt et uix aliquando senes ad aniculas reuertuntur — eo ipso euidentius conuincuntur non esse inpossibile, quod se non posse causantur. si enim hoc non posset infirmitas hominum, multo minus id posset sexus infirmior feminarum. Ynde
Abbreviated transcription (Latin):
te uiteris ab ĩquis hoĩb fatigari. s cositera
qͥd illi qui te ꝑ secatur ap̃teũ uelud mole ⁊
nua letigina. ꝑuo tp̃re p̾ssurã maloꝵ hoĩ¬
nũ sõstiue cog̾is. S postea illis sine fine
remanebit oꝓbriũ. Tu u̾o felici cosumatõe

Expanded text:
te videris ab iniquis hominibus fatigari: sed considera quod illi qui te persequuntur, apud Deum velut molae ac a legitima, parvo tempore pressuram malorum hominum sustinere cogeris: sed postea illis sine fine remanebit opprobrium, tu felici commutatione
Abbreviated transcription (Latin):
Malus aut̃ iteo huiscemodi ĩfitelitate pn¬
uitur. qr fitentate corrũpit᷑. Ostendit tñ
deus sepe. ⁊̃ ĩhis distribuendis euitẽtius
sta plect̾et peã. nich̃ ultimo iudicio reẜua¬
re putaretur. Rñsus si nullũ pcc̃m nũc pu
tia cret̾etur. Siłr ĩ reb secũdis si nõ eas d̾s

Expanded text:
s autem ideo huiusce modi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius sta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc peccatum tia crederetur. Similiter in rebus secundis, s
Abbreviated transcription (Latin):
uitat malos. ita flagellũ dei ad pm̃am
ĩiusti. ⁊ mala ĩpii quib nõ excrutiabũtͤ
boĩ. Ista u̾o tp̃ralia bona ⁊ maia utrisq uo¬
luit ẽẽ coĩa. ut nec bona cupidius appe¬
tãtur. q̃ ⁊ mali quoq hr̃e c̾nũtur. nec ma¬

Expanded text:
uitat malos, sicut flagellum Dei ad patientiam iniusti; mala impiis quibus non cruciabuntur boni. Ista vero personalia bona et mala utrisque voluit esse communia, ut nec bona cupidius appetantur que mali habere cernuntur, nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
ille ͥ pͥus ueĩt occultus ueĩet ĩpt̃ate ma¬
infestus. Ille qͥ iudicatus ẽ. ueĩet indica¬
turus: Ille qͥ stetit añ hoiem. iudicaturꝰ
ẽ oẽm hoĩem. Deus maĩfeste ueĩet. Quid
est d̃s maĩfeste neĩet. Nõ sicut hõ prius¬
huł. s sic̃ teus hõ smaiestate sublimis.
Et idicab̾. Quõ iudicabit. Nõ eĩ ut iu¬
tex t̾renus ãsiturus ẽ testes ut te ꝯuine¬
at. aut uericatẽ ꝑ tormẽta reqͥsiturus.
ut ꝯfessũ ꝑuiat. Cũ index sedeat. ip̃a
le iudex dilectissimi. nec gr̃a p̾uenitur.
rũpit᷑. nec sacifatõne mnitigatur.: Hic

Expanded text:
ille qui prius venit occultus, veniet in potestate manifestus; ille qui judicatus est, veniet judicaturus; ille qui stetit ante hominem, judicaturus est omnem hominem. Deus manifestus veniet. Quid est, Deus manifestus ve Deus homo, majestate sublimis. Et judicabit . Quomodo judicabit? Non enim ut judex terrenus quaesiturus est testes ut te convincat, aut veritatem per tormenta requisiturus ut confessum puniat; cum judex sedeat ipsa ia. Ille judex, dilectissimi, nec gratia praevenitur, rumpitur, nec satisfactione mitigatur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ifestũ ẽ. S qrͣ an iustũ au ĩiustũ sit. So¬
lent eĩ dãpua iusta eẽ te quib ꝯqueri
nõ liceat. Nũquid fur dep̾hensus. ⁊ ixͣ
legẽ ĩ quadruplo ꝯdẽpnatus. ausus ẽ
ꝯqueriͦ Ac ꝑ hoc dãpnũ qd genꝰ hũa¬
Qr et saluator ĩt̾ ip̃a p̾mordia ueĩre nõ
debuit. Cũ eĩ dyabolus suꝑbiret hõ ft̃s
ateo poĩtus ẽ isli ĩmucus. ut auxilus dĩ
ĩuuicꝰ qr ĩpar erat resist̾e ei. accepto mã¬
dato. dyaꝰ aut̃ solita sb̃tilitate siłauit se
ignorare qd̃ p̾ceptũ erat a teo. ⁊ ĩueĩt e¬
uam ĩstabilẽ. postea aut̃ ꝓmittens illis
tatẽ. circũneĩt eos tunc dyabolus. seꝑa¬
to hoĩe tõphanit. Hic uictus genus sumi
subiecit pcc̃o. Quã obrẽ inuistũ uictori
uolent̾ aufferre spolia. Qr deus qd fac̃
iuste fac̃. p̾t̾ea cũ ac̾be peccau̾it homo
assentiens ei eͣ mãdatũ creatoris. tũt¬

Expanded text:
nifestum est, sed quaere iustum an iniustum sit. solent enim damna iusta esse, de quibus queri non liceat. numquid fur deprehensus et iuxta legem in quadruplum condemnatus ausus est queri? ac per hoc damnum, quod genus homir inter ipsa primordia uenire non debuit. citui enim diabolus superbiret, homo factus a deo positus est illi inimicus, ut auxiliis dei munitus, quia inpar erat, resiste- ret ei accepto mandato. diabolus autem solita subtilitate simulauit se ignorare, quid praeceptum esset a deo, et inuenit Euam instabilem; postea autem promittens illi, tatem, circumuenit eos. tunc diabolus superato homine triumfauit, hic uictus genus suum subiecit peccato. quam ob rem iniustum erat uictori uiolenter auferre spolia, quia deus quod facit iuste facit, praeterea cum acerbe peccauerit homo. adsentiens enim contra mandatum creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
tie tue gtͣis ꝑ fitẽ iustificat. eistẽ iustifi
citet. glificet. ⁊ ẜm ꝓmissiõem suã eq̃¬
les scĩs anglĩs faciat. et ad eũ statũ ꝑ¬
ducat. ĩ quo ꝑfce̾ quãtũ innicuiq tonat
ds̃ boĩ st. ⁊ ab ip̃a ꝑfectõe deĩceps umi

Expanded text:
justificcitet, glorificet, secundum promissionem suam aequales sanctis Angelis faciat , et ad eum statum perducat, in quo perfecte, in quantum unicuique donat Deus, boni sint, et ab ipsa perfectione deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
orando ꝓfecerũt. ꝙͣ legẽto ⁊ audiento.
Nec tñ iteo ag̾e ꝑtes suas ẜmo cessau̾t.
s cũ plantatoꝰ irrigator. offitiũ sui ges¬
serit minu̾s. cet̾a illi qui dat ĩcrem̃tũ
reliquit. Itle qmppe. ⁊̃ ulũ plãtatorem

Expanded text:
ando proficiunt quam legendo et audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem
Abbreviated transcription (Latin):
de amurcha ĩ oleũ transeant. Et qͥ mõ alios
ꝑ neq̃tiã ꝑsecũt᷑. ip̃i postea ꝑsecutõem ꝑ iusti¬
ciã patiant᷑. Et qͥ nũc res alienas crutelr̃ uo
s te alioꝵ salute duplicẽ m̾cete ĩ et̾na bt̃itu¬
dine remim̾ante dño capienis.¬

Expanded text:
nseant; et qui modo alios per nequitiam persequuntur, ipsi postea persecutionem pro justitia patiantur; et qui nunc res alienas crudeliter vsed et de aliorum salute duplicem mercedem in aeterna beatitudine, rem
Abbreviated transcription (Latin):
ut auenereis reb. ab illecebris uentris et
gutturis. ab ĩmuodesto corpis cultiri ornatu.
ab manib negotus ludoꝵ. a torꝑe sõpui at
pigritie. et ab emulatõe ob tecͣctione ĩuitẽ¬
tia. ab honoꝵ potãtiñ q ambitoĩb. Ab ip̃iꝰ
⁊̃ iauois ĩmod̾ata cupiditate se abstineant.
amorẽ aut̃ pecciñe totius sue spei c̾tissimũ
uenenũ eẽ credant. nicħ eu̾uit̾ faciãt nic
audatit̾. In pcc̃is aũt suoꝵ. uł pellant irã¬
oĩo. uł ita frenent. ut sit pulse simil. Neĩ¬
nẽ oteruit. nec uła uitia nõ curare uelĩt.
Magnope obseruent cũ uĩdicant ne ui¬
nm̃sit. Cũ ignoscũt. ne paꝵ. Nicħ puni¬
aut qd̃ ualeat ad melius. nich ĩduigeant
qd̃ u̾tat ĩpenis. Suos putent om̃s. ĩ quos
ti pudeat. Ita dũent᷑. eis sernire delectet.
In alioꝵ aut̃ pct̃is molesti nõ sint ĩ uito.
Inimititias uitent cantissime. ferant eqͥs¬
sime. fimaut citissumẽ. In om̃i u̾o ꝯtractu

Expanded text:
ut a ueneriis rebus, ab inlecebris uentris et gutturis, ab inmodesto corporis cultu et ornatu, ab inanibus negotiis ludorum ac torpore somni atque pigritiae, ab aemulatione obtrectatione inuidentia, ab honorum potestatumque ambitionibus, ab ipsius etiam laudis immodica cupiditate se abstineant, amorem autem pecuniae totius suae spei certissimum uenenum esse credant. nihil eneruiter faciant, nihil audacter. in peccatis autem suorum uel pellant omnino iram uel ita frenent, ut sit pulsae similis. neminem oderint, nulla uitia non curare uelint. magnopere obseruent, cum uindicant, ne nimium sit, cum ignoscunt, ne parum. nihil puniant, quod non ualeat ad melius, nihil indulgeant, quod uertat in peius. suos putent omnes, in quos ri pudeat, ita dominentur, ut eis seruire delectet. in alienorum autem peccatis molesti non sint inuito. inimicitias uitent cautissime, ferant aequissime, finiant citissime. in omni uero contractu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nillo ꝓrsus erigut᷑ et excitãtur. ulło
flectũtur atq ĩclinatur affcũ. hũanitatẽ
totam potius admictũt. ꝙ̃ uerã asseqͣt᷑
tranq̃lutatẽ. Nõ eĩ qr diuũ ẽ aliqͥd Ideo
rectũ. aut qr stupitũ ẽ. Iteo sañ: Predã¬

Expanded text:
ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amittunt, quam ueram adsequuntur tranquillitatem. Non enim quia durum aliquid, ideo rectum, aut quia stupidum est, ideo sanum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Na ista utiq eẽ faciluis decocta etate ẜua¬
bit. In oĩ aut̃ uita ioco et tp̃re. amicos aut
hẽant aut hr̃e ĩstent. obseq̃ntur dignis.
⁊̃ nõ ħ expectantib. Supbos minꝰ curet.
Miminu sĩt apte ꝯgruent᷑ q uiuãt. Deũ
colant. cogitent. querant. fite. spe. ⁊ ca¬
ritate subiuxi. Optent trãquillitatẽ atq

Expanded text:
nam ista utique facilius decocta aetate seruabit. in omni autem uita, loco, tempore amicos aut habeant aut habere instent. obsequantur dignis etiam non hoc expectantibus; superbos minus curent, minime sint. apte congruenterque uiuant; deum colant, cogitent, quaerant fide, spe, caritate subnixi; optent tranquillitatem atque
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ. Et cũ adhuc reu̾entia semor eẽt.
p̾t̾ea ꝑ moysen legẽ lict̾is deoit q̃ nõ ab¬
olesce̾. ⁊ magis metũ ĩ cuteret. Maior eĩ
timorẽ. ubi aũctas maxĩa ẽ. Et qr accep¬
tã legẽ gt̃s spreuerũt. nõ se subitientes
ei. nez hii qͥ accepũt. seruerũt eã. deus

Expanded text:
adhuc reuerentia segnior esset, postea per Moysen legem litteris dedit, quae neque obsolesceret et magis metum incuteret. maior enim timor est, ubi auctoritas manifesta est. et quia accepta lege gentes spreuerunt non se subicientes ei neque hi qui acceperunt seruauerunt eam, motus
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩatur. erit quitẽ gratũ. nõ tũ ualde.¬
qr nõ pot̾it scire. quio sͥ sit p̾stitũ. Si aut̃
ĩ ip̃a neccͣitate poĩto auxiluĩ feras sciet
quale bñfitiũ ꝯsecͣtus sit. De tribulatõne
eĩ ereptus. maiores gr̃as refert. Quõ e
surienti si offeras panẽ. Si aut̃ offeras
cũ nõ esunt. nõ utiq tã gratũ erit: Idcir¬
co recte fcm̃ ẽ. ut dñs nõ añ ueĩ̾ret. prim̃i

Expanded text:
on tamen ualde poterit scire quid sibi praestitum est; si autem in ipsa necessitate posito auxilium feras, sciet quale beneficium consecutus sit. de tribulatione enim ereptus maiores gratias referet, quo modo si esurienti offeras panem; si autem offeras cum non esurit, non utique tam gratum erit. Idcirco recte factum est, ut non ante ueniret domi
Abbreviated transcription (Latin):
ut te seꝙͣtur ⁊ timeant ĩ oib. Et si inus
nẽ mortẽ ĩcurrat. nũão enis mors tibi ĩ¬
putanda est. et nõ potius ei q̃ tuã ãmo
scribẽda ẽ. qui eũ añ trãsgressionẽ ne ĩ
mortẽ ĩcit̾et monuit. Nã maifestũ ẽ. no

Expanded text:
entur in omnibus; et si unus nem mortem incurrerit; numquid ejus mors tibi imputanda est, et non potius ei qui tuam admodscribenda est, qui eum ante transgressionem ne in mortem incideret monuit. Nam manifestum est mo
Abbreviated transcription (Latin):
eendus. sꝑ tenẽdus. Quãto maior intex
ueniebat. tanto p̾conũ longior. senes p̾¬
cedebat. Demiq ubi ueinit pleuituto cp̃ris.
ueuit ⁊ ille qui nos lib̾aret a tp̃re. lib̾ati
eĩ atp̃re. uẽturi sumꝰ ad illã et̾nitatẽ ubi

Expanded text:
cendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita plenitudo diuine p̾scĩe ĩ alios ma¬
nẽte iustitia. in alios grã ꝓfluẽte ꝯpleta
ẽ. ut peitib quos p̾scierat deus eẽ ꝑi¬
turos. ⁊ saluatis auos ĩ illa secreta electõe
p̾scinerat ẽẽ saluaudos. toto orbe diffusa

Expanded text:
tudo divinae praescientiae in alios manante justitia, in alios gratia profluente completa est; ut pereuntibus quos praescierat Deus esse perituros, et salvatis quos in illa secreta electione praescierat esse salvandos, toto orbe diffusa
Abbreviated transcription (Latin):
seniorib obediẽtẽ exhib̾e ꝯtẽpnit. uñ ⁊ ĩ
ad legitimã doctoris nõ ꝑueĩt etatem. obe¬
dientie nũstratõem ꝑentib suis p̾stitit.
Sic̾ ergo ĩ senib sobrietas ⁊ moꝵ ꝑfectio
requirit᷑. ita⁊ ĩadolescentio obsequiũ et
subiectio ⁊ obedientia rite debet᷑. Quapp̃
⁊ ĩ mãdatis legis. p̾mũ ĩ hiis ã ad hoĩes
ꝑtinent. patris ⁊ matris honor ĩꝑatur.¬

Expanded text:
senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in ad legitimam aetatem doctoris non peruenit, oboedienter ministrationem parentibus suis exhibuit. sicut ergo in senibrequiritur: ita etiam in adolescentibus, obsequium, et subjectio, et obedientia rite debetur. Quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent, patris et matris honor imperatur
Abbreviated transcription (Latin):
Cangłoꝵ. nõ ñ ĩtrinsecus adiuuatur.
et̾uitate u̾itate ⁊ cantate creatoris. ex¬
trĩsecus nõ si adiuuari diceda ẽ. Eo
fortasse solo adiuuat᷑. ꝙ se ĩuicẽ uide¬
ant. ⁊ de sua sotie tate gautent in teo.

Expanded text:
nonnisi intrinsecus adiuuatur aeternitate, ueritate, caritate creatoris; extrinsecus uero si adiuuari dicenda est, eo fortasse solo adiuuatur, quod inuicem uident et de sua societate gaudent in deo
Abbreviated transcription (Latin):
note. quas qͥ drdiscerũt ꝓp̾e notarii ap¬
plłantur. utilia sũt ista. nec discũtur il¬
licite. nec sr̃stitõem ĩplicãt. nec luxu enꝰ¬
uant. Si tñ occupent ut meliorib re¬
b ad quas adipiscẽdas ẜuire rebent.

Expanded text:
notae, quas qui didicerunt proprie jam notarii appellantur. Utilia sunt ista, nec discuntur illicite, nec superstitione implicant, nec luxu enervant, si tantum occupent, ut majoribus rebus, ad quas adipiscendas servire debent,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥniꝰ eĩ hõ ille accepit lib̾m arbitriũ rec¬
tũ. ⁊ posuit añ eũ dens. sic̃ scͥptura dicit.
ignẽ ⁊ aquã ad qd̃ uolu̾s ĩquit porrige
manũ tuam. Elegit ignẽ. reliauit aquã.
uitete istũ iudicẽ. Qd elegit homo lib̾
accepit. Malũ uoluit. ħ illũ secutũ est.
uide tursũ illũ instũ indicẽ mĩam saci

Expanded text:
Primus enim ille homo accepit liberum arbitrium rectum, et posuit ante eum Deus, sicut Scriptura dicit, ignem et aquam: ad quod volueris, inquit, porrige manum tuam . Elegit ignem, reliquit aquam. Videte justum judicem. Quod elegit homo liber, accepit: malum voluit, hoc illum secutum est. Videte rursum illum justum judicem miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdroit. ⁊ quid ĩueĩt. Quid recessit. et q̃d
remasit. Perdroit bt̃itudĩem ad quã fcñs
scessit sine quo nich felix ẽ. ⁊ remãsit qd̃
ꝑse nõ nisi miserũ ẽ Manducabat tunc
hõ panẽ angłoꝵ. quẽ nũc esurit. Ma̾du¬
cat mĩc pauẽ doloꝵ quẽ tũc nesciebat.
ꝓbide. Quare sic nob̾ obẜuauit lucẽ et
obduxit tenebras. Ut qͥd nobis abstunit
uitã ⁊ inflixit mortẽ erũꝑnosã. uñ sumꝰ
expulsi. Quo sumꝰ ĩpulsi. uñ p̾cipitati.
quo obruti aprĩa ĩ exiliũ. Ausione dei ĩ
cecitatem mẽtis. Aiocũditate ĩmortalita¬
litatis ĩ amantudĩe ⁊ corrorẽ mortis. Mi¬

Expanded text:
t, et quid remansit? Perdidit beatitudinem ad quam factus scessit, sine quo nihil felix est, et remansit, quod per se nonnisi miserum est. Manducabat tunc homo panem angelorum, quem nunc esurit; manducat nunc panem dolorum, quem tunc nesciebat. Quare sic nobis obseravit lucem, et obduxit nos tenebris? Ut quid abstulit nobis vitam, et inflixit mortem? Aerumnosi, unde sumus expulsi, quo sumus impulsi? Unde praecipitati? Quo obruti? A patria in exsilium, a visione Dei in caecitatem nostram, a jucunditate immortalitatis in amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
hũanũ ñm. ut sine sensu nati. possiblĩ¬
tatẽ tñ hẽmꝰ discendi. siue bona siue ma¬
la. ut ip̃i nob̾ aut mala acquirannus aut
bõa. ut letemur ĩ nob. cũ recte agentes
renuumeranimr. aut ip̃i nob ĩputemus.

Expanded text:
nostrum, ut sine sensu nati possibilitatem tamen habeamus discendi siue bona siue mala, ut ipsi nobis aut mala adquiramus aut bona, ut laetemur in nobis, cum recte agentes remuneramur, aut ipsi nobis inputemus,
Abbreviated transcription (Latin):
iusio ab ip̃o ĩ capite. cũ ꝯige it̾m ueti¬
tũ mãducãte subtrahit᷑. ut lum̃ ocłoꝵ eiꝰ
nõ sit cũ itlo. ac sic ab illa illustratõne
remasenĩt. tãꝙͣ folia duitiũ fructuũ. s
sine ip̃is fructib. Ita sine fiuctu boni
oꝑis. bona u̾ba ꝯtexũt. ut male uiuẽtes.

Expanded text:
io ab ipso capite cum coniuge uetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum eius non sit cum illo; ac sic ab illa inlustratione remanserint, tamquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis uana uerba
Abbreviated transcription (Latin):
teo. ut ei uiuat. nĩ sapiat. Illo gaudeat.
tantoq bono sine morte sine errore si¬
ne molestia ꝑsiuat᷑. Quis digne cogi¬
cũ queritur. Cur isti sũt miseri. Recte res¬
põtet᷑. qr nõ ad herẽt deo. Nõ eĩ creature
tõał ur ĩtellectuat. bonũ ẽ. quo bt̃a sit
nisi teus. li ͦ de morib ecc̃ie caͦ pͦ. Nõ est

Expanded text:
Deo, ut ei uiuat, inde sapiat, illo gaudeat tantoque bono sine morte sine errore sine molestia perfruatur, quis digne cogicum quaeritur cur isti sint miseri, recte respondetur, quia non adhaerent Deo: non est creaturae rationalis vel intellectualis bonum, quo beata sit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ł qual cet̾aꝵ. aut silĩt̾ audiento. aut ꝑ
hoĩem p̾ceptorẽ accepisse. Iam gͦ si pia¬
cet. moueamꝰ om̃s frẽs. ne puulos suos
ista doceant. qr monĩto uno tpris adueĩ ẽ¬
locuti st̃. aut cui talia nõ ꝓuenert. nõ se
sine sr̃bia discat. Eo ꝑ quẽ toceatur auꝰ
sine sr̃bia ⁊ sine ĩ india tradat qd̃ acce¬
pit. llec teptemꝰ eñ cui credimꝰ. netalib
ĩmici u̾sutus ⁊ ꝑu̾sitate tecepti. ad ip̃m
quoq audiendũ enãglui atꝙ discent̃
nolumꝰ ire ĩ ecc̃as. aut coditẽ leg̾e. aut

Expanded text:
t similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno temporis advenienlocuti sunt; aut cui talia non provenerint, nonsine superbia discat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hus u̾sib. ꝑsins ĩcrepat dicẽs. Discite õ
mnẜi et cãs cognoscite reꝵ. Qd̃ sumꝰ ⁊ qͥd¬
nã uictur gnignimͣ orto. Quis datus est.¬
aut mete. qͥd most flexꝰ ⁊ nũ. Qͥs modus
ceat que te deus ẽẽ. Iussit ⁊ hũana qua
hoĩes q̃ cũ audierut ad hũiles eẽ tebẽt
diictũt se. ⁊ nicħ uolũt disce̾ reputa¬
tes qr si oĩa didiscerint suꝑbiret. ⁊ re¬
mane ĩ solo lacte. Quos rep̾hendit scͥp¬
tura dicens. Et fcĩ estis opus hũtes
lacte. nõ solito cibo. Sic eĩ ds mlt nos

Expanded text:
um Persius increpat dicens: Discite, o miseri, et causas cognoscite rerum, Quid sumus et quidnam uicturi gignimur, ordo Quis datus aut metae qua mollis flexus et unde, Quis modus ceat, quem te Deus esse Iussit et humana qua homines, qui cum audierint quia humiles esse debent, dimittunt se, nihil volunt discere, putantes quia si aliquid didicerint superbi erunt; et remanent in solo lacte. Quos reprehendit Scriptura, dicens: «Et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo» . Sic enim nos
Abbreviated transcription (Latin):
uenena firmau̾at. nõ audiuit istas excu
tur auiro. nõ ut doc̾et uinĩ. Et sit erat
ꝯstituta uolũtas amboꝵ sic erat fabrica¬
tũ liberũ arbitrium. ut nollet ꝯsentire
serpenti. discet̾et ẜpens ĩsua falsitate ꝯ¬
it post pccm audire. Teria es ⁊ ĩt̾rã ibis.¬

Expanded text:
 serpentis venena firmaverat, non audivit istas excustur a viro, non ut doceret virum; et sic erat constituta voluntas amborum, sic erat fabricatum liberum arbitrium, ut si nollet consentire serpenti, discederet serpens in sua falsitate citque post peccatum audire, Terra es, et in terram ibis
Abbreviated transcription (Latin):
magna uoluptate. Quẽ candẽ hor duoꝵ
qd̃ ad cibandũ potandũq attinet. absti¬
nẽtius uitã duc̾e iuditatis. Nõ opꝑinor us¬
q ateo nos ẽẽ cocos. qͥn illa de ꝑco lardo et
uino huic gurgitanti p̾feratis. Ita quitẽ ili

Expanded text:
magna voluptate: quem tandem horum duorum, quod ad cibandum potandumque attinet, abstinentius vitam ducere judicatis? Non opinor usque adeo vos esse caecos, quin illum de parco lardo et vino
Abbreviated transcription (Latin):
respõtetur. ut quiescãt ⁊ adu̾sus teñ mur¬
ninare desistant. Recte eĩ fortasse qͥrerẽt᷑
si erroris ⁊ libidĩs nlłs hoĩum uictor existe¬
ret. Cũ u̾o ubiq sit pñs. am młtis moĩs
at cretẽtẽ ꝯsoletur spantẽ. Diligentẽ ad¬
hortetur. Conãtẽ aduinet. Exandiat dep̾¬
cantẽ. nõ tͥ teputat᷑ ad culpã ad ĩuitꝰ iguo¬
ras. si qd̾ negligis q̃rere qd̃ ignoras. Neq
illud ad̃ uulnerata mẽbra nõ cosligis. s
ꝙ uolẽtẽ sanare ꝯtẽpius. Ista tͥa ꝓpͥa pcc̾a
sũt. Nusli hoĩum ablatũ ẽ scire utilit̾ q̃ri¬

Expanded text:
respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis at credentem, consoletur sperantem, diligentem adhortetur, conantem adjuvet, exaudiat deprecantem; non tibi deputatur ad culpam quod invitus ignoras, sed quod negligis quaerere quod ignoras; neque illud quod vulnerata membra non colligis, sed quod volentem sanare contemnis: ista tua propria peccata sunt. Nulli enim homini ablatum e
Abbreviated transcription (Latin):
p̾scĩa timore tanti mali miserũ fac̾et. Qr
u̾o ꝑ lib̾ũ arbitrũ teũ tefuit. Iustũ iudiciũ
tei expertus ẽ. ut cũ tota sua sturpe. que ĩ
illo ad huc põita. tota cũ illo peccau̾at. dã¬
puaretur. Quot quot eĩ ad hac stirpe gͣ¬
tia lib̾ant᷑. ad dãpnatoẽm utia lib̾antur.

Expanded text:
praescientia timore tanti mali miserum faceret. Quia vero per liberum arbitrium Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat, damnaretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur, a damnatione utique liberantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccaret. O stulti qͥ hoc dicũt ⁊ nõ con¬
siderant ꝙ ds nõ statuam fecit lapide am
aut ligneã s hoĩem ꝑfeccũ ꝯbidit. Cui
liben arbitrn ptãtẽ redit. Debuit cõsi¬
terare qͥo boni appet̾et. et qͥd mali ꝯtem¬

Expanded text:
ut peccaret. O stulti! Qui hoc dicunt, non considerant, quia Deus non statuam fecit lapideam, aut ligneam; sed hominem perfectum condidit, cui et liberi arbitrii potestatem dedit, ut consideraret quid boni appeteret, et quid mali contem