comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ constantiam temptatione. pepulit. adu̾si¬
tatem: s utrum hoc diaboli fallacia fiuxerit.
an rei ueritas gestum sit. patule ñ agnouit.
Rursumq secessit a cellula. longioreq uia
uasta heremi penetrans. reppit saxũ imma¬
ne p̃rupteq rupis latera asꝑa scopulis t̾ga.
auia hominib: ibiq conspicit concauum
incaute. sinum: aggressusq abdita ꝑscruta¬
ri. repꝑit in int̾iore sinu ursi habitaculum:.
ipsumq int̾ius residentem. Mitem gͦ feram
abire iubet: nec deinceps hos inquit. repe¬
tas calles. Abiit fera mitis: nec ꝓrsus ẽ au¬
sa repedare. Distabatq ab anagrate locus:
plus minisue milib septem. .uiii.
uo in tempore. cũ in eadẽ concaua sco-¬
puli solitariam uitam duceret. sicut
eius erat consuetudinis. ut cũ domimei
festi uel quoꝵdã scõrum sacratȩ sollemni¬
tatis appropinquaret aduentus. ab alioꝵ
societate segregaretur. & abditis locis re¬

Expanded text:
per constantiam tentatione repulit adversiper constantiam tentatione repulit adversitatem. Sed hoc utrum diaboli fallacia finxerit, an rei veritate gestum sit, patule non agnovit. Rursumque recessit a cellula, longiorique via vasta eremi penetrans, reperit saxum immane praeruptaque rupis latera, aspera scopulis terga avia hominibus, ibique conspicit concavum in caute sinum. Aggressusque abdita perscrutari, reperit in interiore sinu ursi habitaculum, ipsumque interius residentem. Mitem ergo feram abire jubet, nec deinceps hos, inquit, repetas calles. Abiit fera mitis, nec prorsus est ausa redire; distabatque ab Anagrate locus plus minusve millibus septem. 16. Quo in tempore cum in eadem concava scopuli solitariam vitam duceret, sicut erat ejus consuetudinis, ut cum Dominicis festis vel quorumlibet sanctorum sacratae solemnitatis appropinquaret adventus, ab aliorum societate segregatus, et abditis locis re
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. quid eligeret melius. in hominũ inui¬
rias incidere: an ferarũ seuicias sustinere. Cũ¬
q urgeret cogitationũ illata seueritas. cre¬
bro frontem signo crucis armans. atq orans
intra se. ait: melius ẽẽ ferocitatẽ bestiarum
absqr alieno peccato: qm̃ hominũ rabiem
sustinere. cũ damno animarũ. Dũq hec ami¬
mo uolueret: conspicit duodecim lupos ad¬
se uenire. & dextra leuaq mediũ se astare:
manebatq immobilis dicens. D̃s in adiuto¬
rium meũ intende: dñe ad adiuuandũ me
festina. Propius illi accedunt: atq ora ue¬
stimentis eius ungunt. Cumq ille. constanᷤ
astaret int̾ritum relinquunt: saltũq ꝑua
gantur. hac temptatione in securitatẽ traie¬
cta: iter ꝑ saltũ carpit. Cumq haud ꝑcul ab¬
isset: audit uocem multoꝵ sueuoꝵ ꝑauia ob¬
errantum: qui eo tempore. in isdem locis la¬
trocinia exercebant. Sicq demũ traiecta

Expanded text:
ruit, quid elegeret melius, in hominum iniuruit, quid elegeret melius, in hominum iniurias incedere an ferarum sevitiam sustinere? Cumque urgueret cogitationem inlata severitas, crebro frontem signo cintra se aiebat melius esse ferocitatem bestiarum absque alieno peccato, quam hominum rabiem sustinere cum damno animarum. Dumque haec animo volveret, conspicit duodecim lupos advenire, et dextra laevaque se medium astare, manebatque immobilis atque dicens: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Propius illi accedunt, et ora vestimentis ejus jungunt: cumque ille constans astaret, interritum relinquunt saltumqugantur. Hac temptatione in securitate traiecta, iter per saltum carpit. Cumque haud procul abisset, audit vocem multorum Suevorum per avia oberrantium, qui eo tempore hisdem in locis latroci
Abbreviated transcription (Latin):
iter ungula callem terunt: rectoq itinere
ante fores beati columbani ad anagrates ꝑ¬
ueniunt. Mirans marculfus equoꝵ uest.¬
gia subsecutus. ad uirũ di ꝑuenit: & que de¬
tulerat. p̃sentauit. Ille grates conditori repen¬
dit: qui sic suis famulis in deserto parare
mensam ñ distulit. ccepta gͦ ab eo benedi¬
ctione marculfus. callem quo uenerat repe¬
dauit: omnibe rei gestȩ causam patefecit. Ce¬
pit exinde frequentia ppłi. & infirmantium
cohortes obsanitatem redintegranda eum
frequentare: & omĩum infirmtatũ suffragi¬
um querere. Quorum uota cũ a se reuocare.
nequiret: om̃ium petitionib parens. oratio¬
num medicamine. cunctorum ad se uenien¬
dium infirmitatib. diuino fultus auxilio
curando subueniebat.
iscdemq in locis euenit. ut ꝑ opaca saltꝰ
inter deuia isdem uir dei deambularce:
& librum humero ferens. de scripturis sacris
disputaret secum: subito cogitatio in m̃tem

Expanded text:
iter ungula terunt, rectoque itinere iter ungula terunt, rectoque itinere ante fores B. Columbani ad Anagrates perveniunt. Mirans Marculfus, equorum vestigia subsecutus ad virum Dei pervenit, et quae detulerat praesentavit. Ille grates Conditori rependit, quia sic suis famulis in deserto parare mensam non distulit. Accepta ergo ab eo benedictione, Marculfus calle quo venerat repedavit, omnibusque rei gestae causam patefecit. Coepit exinde frequentia populi et infirmantium cohortes ob sanitatem redintegrandam ad eum frequentare, et omnium infirmitatum suffragium quaerere; quorum vota cum revocare a se nequiret, omnium petitionibus parens, orationum medicamine cunctorum ad se venientium infirmitatibus divino fultus auxilio curando subveniebat. 15. isdemque in locis evenit, ut per opaca saltus inter devia hisdem vir Dei deambularet, et librum humero ferens, de scripturis sacris secum disputaret, subitoque cogitatio in mentem
Abbreviated transcription (Latin):
liator criminum foret. Nouem iam transi-¬
erant dies: quo uir dĩ cũ suis ñ alias dapes
caꝑet. qmͣ arborum cortices. herbasq saltꝰ.
sx temꝑauit esce ariditatem: pietas uirtutiᷤ
ȩterne. Monuitꝙ ꝑuisum abbatem quend̾a
nomine caraintocũ. qui monasterio eui
salicis nom̃ est p̃erat: ut famulo suo colũ¬
bano intra heremi uastitatem consistenti.
necessaria deferret. Exꝑgefactus gͥ taram
tocus. cellararium suũ marculfum nomi¬
ne uocat: reiq ammonite causam narrat.
At ille. fãc inquit ut imꝑatum ẽ tibi. Iu-¬
bet gͦ caramtocus marculfum ire: & om̃a
quȩ posset parare. beato columbano defer
re. Oneratis gͦ marculfus uehiculis: iter
arripuit. Sx cũ solitudinis ora attigit: uĩã
sibi pandi itineris nequaqm̃ repꝑit. fuit tan¬
dem consilium: ut si in hoc cłĩ eẽt imꝑium᷑ p̃mis¬
sis equis imꝑantis dĩ potentia uiam aꝑiret.
Omira uirtus. Antecedentes equi innotũ

Expanded text:
liator fugeret. Novem jam transiliator fugeret. Novem jam transierant dies, quo vir Dei cum suis non alias dapes caperet, quam arborum cortices herbasque saltus: sed temperavit escae acerbitatem pietas virtutis divinae. Monuitque per visum abbatem quemdam nomine Caramlocum, qui monasterio, cui Salicis nomen est, praeerat, ut famulo suo Columbano intra eremi vastitatem consistenti necestocus, cellerarium suuni Marculfum nomine vocat reique ammonitae causam narrat. At ille: 'Fac', inquid, 'ut imperatum est tibi'. lubet ergo Carantocus Marculfum ire et omnia quae posset parare beato re. Oneratis ergo Marculfus vehiculis iter arripuit, sed cum solitudinis ora attigit, viam sibi pandendi itineris nequaquam reperit. Fuit tandem consilium ut si Dei esset imperium, praemissis equis imperantis potentia viam aperiret. Mira virtus! antecedentes equi ignotum
Abbreviated transcription (Latin):
qui tantam egestatem ꝑ xp̃o in heremo sust¬
nerent. Oblatis itaq uiro dĩ quȩ detulerat.
cepit. cum cordis humilitate deposcere. ut
uir sc̃s ꝑ coniuige sua dñm dep̃caretur: quã
ꝑ anni circulum tantus ignis febrium ure¬
bat. ut iam ñ crederetur suꝑis reddi. Humi¬
li os anxio corde poscenti: noluit uir sẽs de¬
ꝑiculum mortis in ꝓpatulo habebat. sani¬
tati est reddita. At uero cũ uir eius largi¬
ta sibi a uiro di benedictione domũ remeas¬
set: inuenit coniugem suam domi sedentẽ.
Sciscitatusq qua hora uis febrium eã reli-¬
quisset: reppit ea hora sanatam suisse: qua
q deinceps parui temporis int̾uallo. quo
pia capiti xp̃o placamenta ac piamina m̃tis.
ꝑ contritionem carnis iniuriasq famis mor-¬
tificata dõ membra offerrent. ac inuiolatũ
religionis statum seruare studerent: duris
acerbitatib omnis frangebat᷑ carnis uolup¬
tas: ut uidelicet p̃do uirtutũ om̃ium expo¬

Expanded text:
qui tantam egestatem pro Christo in eremo sustiqui tantam egestatem pro Christo in eremo sustinerent. Oblatis itaque viro Dei quae detulerat, coepit cum cordis humilitate deposcere ut vir sanctus pro conjuge sua Dominum deprecaretur, quam per anni circulum tantus ignis febrium urebat, ut jam non crederetur superis reddi. Humili ergo et anxio corde poscenti noluit vir Dei depericulum mortis in propatulo habebat, sanitati est reddita. At vero cum vir ejus largita sibi a viro Dei benedictione domum remeasset, invenit conjugem suam domi sedentem: sciscitatusque qua hora eam febrium vis reliquisset, reperit ea hora sanatam fuisse qua hque deinceps parvo temporis intervallo, quo pia capiti Christo placamenta ac piamina mentis per contritionem carnis injuriasque famis mortificata Deo membra offerrent, ac inviolatum religionis statum servare studerent; duris acerbitatibus omnis frangebatur carnis voluptas, ut videlicet praedo virtutum omnium et exspo
Abbreviated transcription (Latin):
licet asꝑa uastitate. solitudinis. & scopulo¬
rum int̾positione loca asꝑa eeñt. ibi cum
suis resedit. paruo alimentoꝵ solamine.
contentus: memor illius uerbi. ñ in solo
pane hominẽ uiuere. s uerbo uite satia¬
ri &e affluenti dape abundare: qua quisq
sumpta. esuriem nesciat in euum..ui.
o gͦ in loco uiro cli eũ suis commoran¬
uel qm̃libet culpam attrahentem. uis fe-¬
brium cepit flagellare. S cũ nulla alim̃¬
torum solamina adeeñt. nisi corticum
& herbarum pabula p̃berentur tantumm:
cepit om̃ium animus aspirare. ut ꝓ egri
fratris sospitate. ieiunio om̃s ce oratiomi
uacarent. Tercia iam die ꝑacto ieiunio.
nichil habentib unde fessa corpora refice¬
rentur: subito conspiciunt uirũ quend̾a.
cum panũ supplemento uel pulm̃toꝵ
equis oneratis. ante fores astare: qui se
referebat subita corclis ammonitione ac¬
tum ut eis ex sua substantia subueniret:

Expanded text:
licet aspera vastitate solitudinis et scopulolicet aspera vastitate solitudinis et scopulorum interpossuis resedit parvo alimentorum solamine contentus, memor illius verbi, Non in solo pane hominem vivere , sed verbo vitae satiari, et affluenti dape abundare, qua quisquis sumpta esuriem nesciat in aevum. 13. Eo vero in loco viro Dei cum suis commoranationem, vel quamlibet culpam attrahentem vi febrium coepit flagellari. Sed cum nulla alimentorum solamina adessent, nisi corticum et herbarum pabula praeberentur; tantummodo coepit omnium animus aspirare, ut pro aegri fratris sospitate jejunio omnes et orationi vacarent. Tertia jam die peracto jejunio nihil habentes unde fessa corpora reficerentur, subito conspiciunt virum quemdam cum panum supplemento vel pulmentorum equis oneratis ante fores astare, qui se referebat subita cordis admonitione actum, ut eis ex sua substantia subveniret,
Abbreviated transcription (Latin):
querere. ut intra terminos galliarum resi¬
deret: ne ad alias gentes transiens se relin¬
queret: & omĩa que eius uoluntas poposce¬
ret ꝓmittens se p̃biturum. Gunc ille regi
ait. ñ se aliarũ possessione opum fore li¬
taturum: s euangłici p̃conii inquantum
carnis fragilitas ñ obstabat. sectaturum
exempłu. Quiuult inquit. post me ueni¬
re abneget. semet ipsũ sibi: & tollat crucem
suã &e sequatur me. Cui talia obicienti:
rex p̃bet responsa. Si xp̃i cruc̃e tollere ce
ipsum sequi disideras. potioris heremi sec¬
tare quietem: tantũ ne nr̃e ditionis solo
relicto. ad uicinas ꝑtranseas nationes: ut
tui p̾mii augmentum. & nr̃e saluti ꝓuide¬
as oportuna. Data itaq optione. obrẽpa¬
uit regis ꝑsuasionib. heremũq petuit.
Erat enim tunc uasta heremus uosagus
nomine: in qua erat. castrum olun diru-
tum. quod antiquoꝵ traditio anagrates
nuncupabat. Ad quod uir sc̃s cũ uenisset:

Expanded text:
petere, ut intra terminos Galliarum resipetere, ut intra terminos Galliarum resideret, nec ad alias gentes transiens se relinqueret, omnia quae ejus voluntas poposcisset se paraturum. Tunc ille regi ait, non se aliarum possessione opum fore ditandum, sed evangelici praeconii, quantum carnis fragilitas exemplum: Qui vult, inquid, post me venire, abneget semet ipsum sibi, tollat crucem suam et sequatur me. Cui talia obicienti rex praebet responsa: 'Si Christi crucem tollere et ipsum sequi desideras, potioris heremi sectare quietem, tantum ne, nostrae ditionis solo relicto, ad vicinas pertranseas nationes, ut tui praemii augmentum et nostrae salutis provideas oportuna'. Data itaque obtione, obtemperavit regis persuasionibus, heremum petiit. Erat enim tunc vasta heremus Vosacus nomine, in qua castrum dirutum olim, quem antiquorum traditio Anagrates nuncupabant. Ad quem vir sanctus cum venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
dem in mecdio eorum dñm patule. ñ ambige.¬
res habitare. Si quẽpiam ex his labi in un.¬
um repꝑisset: simul om̃s ȩquo iure negli¬
gentem. correptionib ceclere studebant. Cõ¬
munia omnib omnia erant. Si quispiam
rum consortio segregatus. penitentiȩ ulti¬
one uindicabatur. Dullus ꝓximo contͣ¬
rietatem rependere. nullus asꝑum sermo¬
nem ꝓferre audebat: ita ut in humana¬
conuersations angłicam agi cerneres uĩa.
Tanta in beato uiro gr̃a redundabat:
ut in quorũcumq domib quantisq mo¬
raretur. omnium animos ad religionis
cultum defigeret.
eruenit gͦ fama columbani: sigeb̾i
regis ad aulam. Qui eo tempore duob̃
regnis. austrasiorum burgundionũq inch¬
tus regnabat francis: quorum eximiũ nom̃
pre ceteris gentibe que gallias incolunt.
habebatur. Ad quẽ cum uir sc̃s cũ suis acces¬
sisset: gratus regi & aulicis. ob egregie doctri.¬
ne copiam redlitur. Cepit tandem ab eorex

Expanded text:
tem in medio eorum Deum patule non ambigetem in medio eorum Deum patule non ambigeres habitare. Si quempiam ex his labi in vitium reperissent, simul omnes aequo jure negligentem correptionibus caedere studebant. Communia omnibus omnia erant: si quispiam orum consortio segregatus poenitentiae ultione vindicabatur. Nullus proximo contrarietatem rependere, nullus asperum sermonem proferre audebat, ita ut in conversatione angelicam agi vitam crederes. Tanta in beatum virum gratia redundabat, ut in quorumcunque domibus quantisper commoraretur, omnium animos ad religionis cultum defigeret. 12. Pervenit ergo fama Columbani Sigiberti regis ad aulam, qui eo tempore duobus regnis Austrasiorum Burgundionumque inclytus regnabat Francis; quorum eximium nomen prae caeteris gentibus quae Gallias incolunt habebatur. Ad quem cum vir sanctus cum suis accessisset, gratus regi et aulicis ob egregiae doctrinae copiam redditus est. Coepit tandem ab eo rex
Abbreviated transcription (Latin):
grederetur. u̾bum ȩuangłicum ainunciaret.
Erat enim gratum hominib: ut. qd̃ facun¬
die cultus adornabat. elucubrate p̃dicatio¬
nis doctrina. simul &e exempla uirtutum
confirmabant. Tante humilitatis gr̃a adõ¬
sicut de honorib homines scłi conantur
querere dignitates. sic. iste cũ sodalibsuis
de humilitatis cultu. alter alter ũ nitebat᷑
p̃uenire: memores p̃cepti illius. qui se. exal¬
tat humiliabitur. Et illud ysaie. Ad quẽ
respiciam: nisi ad humilem ce quietum et
trementem sermones meos: Tanta pieras
tanta caritas omnib inerat: ut unũ uelle.
unũ eẽt & nolle. Modestia atq sobrietas.
mansuetudo ce lenitas. eque. in om̃ib redo¬
lebat. Execrabatur abhis desidie atq discor¬
die uitium: arrogantiȩ ac elationis suꝑci¬
lium. duris castigationum ictib feriebat᷑.
Irs ac liuoris noxa: sagaci intentione pelle.
batur. Ganta patientie uirtus. caritatis
affectus. lenitatis cultus aderat: ut mi¬

Expanded text:
rogrederetur, verbum euangelicum adnuntiaret. rogrederetur, verbum euangelicum adnuntiaret. Erat enim gratum hominibus, ut quod facundiae cultus adornabat, elucubrante praedicationis doctrina, simul et exempla virtutum confirmabant: tanta humilitatis sicut de honoribus homines saeculi conantur quaerere dignitates, iste cum sodalibus suis de humilitatis cultu alter alterum nitebantur praevenire, memores praecepti illius: Qui se humiliat exaltabitur; et illud Esaiae: Ad quem respiciam, nisi ad humilem trementem sermones meos ? Tanta pietas, tanta caritas omnibus, ut unum velle, unum nolle, modestia atque sobrietas, mansuetudo et lenitas aeque in omnibus redolebat. Execrabatur ab his desidiae atque discordiae vitium, arrogantiae ac elationis supercilium duris castigationum ictibus feriebatur, irae ac livoris noxa bant. Tanta patientiae virtus, charitatis affectus, lenitatis cultus aderat, ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stolantur: ut si sue uoluntati inhereat:
carinam: quã ingressi dubias ꝑfreta in¬
grediuntur uias: mitiq salo ꝑsꝑantib ⁊e¬
phirorum flabris. ꝑnici cursũ ad britanni¬
cos ꝑueniunt sinus. Paulisꝑ ibidem moran¬
tes. uires resumunt: ancipitiq animo an-¬
.xii. cordis consilia trutinantur. Placet tan¬
dem arua gallica planta terere: ce mores
hominum feruenti estu sciseitari: ut sisa¬
lus ibi serenda sit. quantisꝑ commorari: si
obduratas caligine arrogantiȩ mentes rep¬
ꝑiant. ad uicinas nationes ꝑtransire.iiii.
britannicis gͦ finib ꝓgres si ad gallias¬
tendunt: ubi tunc uel ob frequenti¬
am hostium externorũ. uel. negligentiã
p̃sulum. religionis uirtus pene abolita habe.¬
batur: fides tantũ manebat. xp̃iana. Nam
penitentiȩ medicamenta. & mortificatioĩs
amor: nix uel paucis in illis reppiebat᷑ locis.
Agebat uenerandus uir: ut quecũq loca ꝑ¬

Expanded text:
praestolantur, ut si suae voluntati inhaereretpraestolantur, ut si suae voluntati inhaereretcarinamque ingressi dubias per freta ingrediuntur vias, miteque salum prosperantibus zephyrorum flabris secantes, pernici cursu ad Britannicos sinus perveniunt. Paulisper ibidem morantes, vires resumunt ancipiti animo, anxiaque cordis consilia trutinantur. Placet tandem arva Gallica planta terere, et mores hominum ferventi astu sciscitari, ut si salus ibi serenda sit, quantisper commorari; si obduratas caligine arrogantiae mentes reperiant, ad vicinas nationes pertransire. 11. A Britannicis ergo finibus progressi, ad Galliastendunt, ubi tunc vel ob frequentia hostium externorum vel neglegentia praesulum religionis virtus pene abolita habebatur. Fides tantum manebat christiana, nam penitentiae medicamenta et mortificationis amor vix vel paucis in ea repperiebatur locis. Agebat venerandus vir, ut, quaecumque loca p
Abbreviated transcription (Latin):
quem uolo ut ardeat. ardentem patri pate.¬
faciebat affectum: s non ita in patris reꝑie¬
bat responsione. uit sua petitio anhelabat.
Erat enim uenerabili cõmogello arduum:
tanti solaminis pati clispenduim. Gandem
tam̃ aspirare cȩpit. & cordi anteponere. ut
ñ plus suȩ necessitati studeret. qm̃ aliorum
utilitati oportuna pareret: nec sine. omipoten¬
tis arbitrio fiebat. qui tyronem suũ ad bella
futura erudierat: ut de eius uictoria glosos
referret triumphos: lautaq suppellectili. de
cesorum hostium spoliis reportaret phalan¬
gas. Uocatoq eo tristem licet sibi. tam̃ aliis
utilem sententiam deꝑmit: s ce. pacis uincu¬
lum & solaminis supplem̃tum. comitesq
itineris quos religio claros reddebat. lar
giturum. Collecto sane frm̃ cetu om̃ium.
orationum suffragium postulat: ut uentu¬
re cum duocdecim comitib xp̃o ducs ad litꝰ
maris accedunt. Ibi om̃ipotentis misccłiã

Expanded text:
quam volo, ut ardeat, ardentem patri patequam volo, ut ardeat, ardentem patri patefaciebat affectum, sed non ita in patris repperiebat responsum, ut sua petitio anhelabat. Brat enim venerabili Commogello arduum tanti solaminis patere dispendium. Tandem tamen adspirare coepit et corde anteponere, ut non plus suae necessitati studeret quam aliorum utilitati oportuna parere. Nec sine onmipotentis arbitrio fiebat, qui tyronem suum ad bella futura erudierat, ut de eius victoria gloriosus referret triumphos lautaque suppellectile de cesorum hostium reportaret falangas. Vocatumque eum, tristem licet sibi, tamen aliis utilem sententiam depromit, se' et pacis vinculum et solaminis supplimentum comitesque itgiturum. 10. Collecto sane fratrum coetu, omnium orationum suffragium postulat, ut venture cum duodecim comitibus, Christo duce ad littus maris accedunt. Ibi Omnipotentis misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
edit deinde oꝑam ut monachoꝵ necte¬
retur societati: ac monast̾ium cuiꝰ uoca.¬
bulum est benchor petiit. In quo p̃sul uirtu¬
tum ubertate cluebat beatus commogellus.
egregius inter suos monachoꝵ pater: quiq
&e religionis studio &e regłaris disciplinȩ. cul¬
tu. p̃cipuus habebatur. Ibi solis orationib
sibi abnegando. ac crucem suam tollendo
xp̃m sequi: ut qui alioꝵ doctor futurus erat.
ipse quod doctrina didicerat. insuo opere
mortificationẽ ferendo. uberius exemplo
monstraret: quid aliis implendo fore docu¬
isset. Pactis itaq annoꝵ multoꝵ in mona-¬
sterio curriculis: cepit ꝑegrinationẽ deside¬
rare. memor illius dominici imꝑii ad abraha.
Exi de t̾ra tua &e de cognatione tua. & de
domo patͥs tui: & uade in t̃ram quã mon¬
strauero tib. Confessus gͥ uenerabili patri cõ¬
mogello coe dis ardorem& ignitum igne
dñi desiderium. de quo igne dñs in euange.¬
lio loquitur. ignem ueni mittere in t̾ram

Expanded text:
edit deinde operam, ut monachorum necteretur societate, ad monasterium cuius vocabulum est Benechor petiit, in quo presul virtutum ubertate cluebat beatus Commogellus, egregius inter suus monachorum pater, quique et religiones studio et regularis disciplinae cultu praecipuus habebatur. Ibi solis orationibussibi abnegando ac crucem suam tollendo Christum sequere, ut qui aliorum doctor futurus erat, ipse quod doctrina didicerat in suo corpore mortificationem ferendo uberius exemplo monstraret, quid aliis implenda fore docuisset. Peractis itaque annorum multorum in monasterio circulis, coepit peregrinationem desiderare, memor illius Domini imperii ad Abraham: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et vade in terram, quam monstrabo tibi. Confessus igitur venerabili patri Commogello cordis ardorem et ignitum igne Domini desiderium, de quo igne Dominus in euangelio loquitur: Ignem veni mittere in terram;
Abbreviated transcription (Latin):
um habui sepulchrũ beati antistitis uisi¬
tare. Die autẽ tereio postqm ueni. cũ eius
sepulchro assisterem: subito sebris magna
ocłos meos arripuit. At ego ingemiscere.
uehementer cepi: & scĩ auxilium fortiter de.¬
p̃cari. Ilico autẽ erumpens ex ocłis meis
sangius. noctem pepulit: diemq recdux it.
Hec nobis diaconus affatus: incolumis

Expanded text:
um habui sepulchrum beati antestitis visium habui sepulchrum beati antestitis visitare; die autem tertio postquam veni, cum eius sepulchro adsisterem, subito febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehementer coepi et sancti auxilium fortiter deprecari; ilico autem erumpens ex oculis meis sanguis noctem pepulit diemque reduxit'. Haec nobis diaconus effatus, incolomes
Abbreviated transcription (Latin):
uit orbem. ad eus aures usq ꝑuenit: esse
scilicet apud tiironos martinũ antistitem:
ad cuiuis tumulum sepe. taliũ infirmitatũ
clades depulsa quiesceret. Nec morat᷑ dia¬
conus. s ilico iter institui iubens. ad basilic̃a
scãm ñ dubius de uirtute beati martini¬
ꝑuenit: ibiq ꝓstratus solo orationiq ineũ¬
bens. die tercia aꝑtis ocłis lum̃ recepit. Ego
uͦ dum cautius niterer extorquere rei ue¬
ritatem. cur hoc ei euenisset: hec ab eo didi¬
ci. Ante hos inquit septem menses. dũ com¬
moto matutinis signo ȩccłiam peterem: ob¬
uium habui unum amicoꝵ meoꝵ. In eupꝰ
amplexus &e oscula ruens: sciscitari cepi. si eun¬
cta ꝓsꝑa domui reliquisser. Tunc reuocatꝰ
a uia: potũ cum eodem haurire cepi. Postꝙ̃
autẽ caritatẽ ꝑ poeula expleuisse uisus ẽ:
uale dicens discessit. Quo abeunte. tanto
ut eos nullatenus aꝑire possem. Denice
cũ in hac infirmitate tristis eẽm: desideri¬

Expanded text:
uit orbem, ad euit orbem, ad escilicet apud Turonis Martinum antistitem, ad cujus sepulcrum saepe talium infirmitatum clades depulsa quiesceret. Nec moratur diaconus, sed illico iter institui jubens, ad basilicam sanctam non dubius de virtute beati Viri pervenit, ibique prostratus solo, orationi subnixus, die tertia apertis oculis lumen recepit. Ego vero dum cautior nitor extorquere veritatem, cur ei haec evenissent, haec ab eo didici. 'Ante hos', inquit, 'septem menses, dum, commoto matutinis signo, eclesiam peterem, obviam habui unum amicorum meorum; in cuius amplexus et oscula ruens, sciscitare coepi, si cuncta domui prospera reliquisset. Tunc revocatus a via, potum cum eodem haurire coepi. Postquam autem caritatem per pocula explevisse visum est, vale dicta, discessit. Quo abeunte, tanto ut eos nullatenus aperire possim. Denique cum in hac infirmitate tristis abirem, desideri
Abbreviated transcription (Latin):
uiriliter tam̃ resistere conabatur. Post dectir¬
sa uͦ dduarũ aut trium horarũ spacia: regres¬
se mulieres relique. inuenerunt eã semiui¬
uam humo iacentem. nicħ penit᷑ loqui posse.
Innuebat quidem illa manur: s aliis ñ intel¬
ligentib hec muta ꝑmansit. Umbra uͦ quȩ
ei apparuerat. intantũ hominib̾ domꝰ illius
insidiata est: ut relinquentes locũ alibi cõ¬
migrarent. Post duoꝵ uͦ aut triũ mensiũ
dieb decursis: ad basilicam beati uiri pu¬
ella ueniens. eloquium reciꝑe meruit.
Sieq cuncta que ꝑtulerat: ore ꝓpͥo enarra¬
diaconus. cũ ut mos genti ẽ. aliis matuti¬
nas grãs celebrantib laudes. potũ hauri¬
ret: ocłoꝵ amissione multatur. Recognos¬
censq reatum suũ: ce se illicitam ꝓposito
rem gessisse. suspenditur a cibo potuq ꝑno¬
ctans inuigiliis: orationi insistens. Interea
dum hec ageret: fama quȩ totũ late imple¬

Expanded text:
viriliter tamen resistere conabatur. Post decurviriliter tamen resistere conabatur. Post decursa vero duarum aut trium horarum spatia regressae mulieres reliquae, invenerunt eam semivivam humo iacentem, nihil penitus loqui posse. Innuebat quidem illa manu; sed nihil intellegentibus, haec muta permansit. Umbra vero, quae ei apparuerat, in tantum hominibus domus illius insidiata est, ut relinquentes locum alibi conmigrarent. Post duorum vero aut trium mensuum diebus decursis, ad basilicam puella veniens, eloquium recipere meruit. Sicque cuncta qua pertulerat ore proprio enarradiaconus, ut mos genti est, alias matutinas gratias celebrantibus, potum hauriret, oculorum amissione multatur, recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito rem gessisse, suspenditur a cibo potuque, pernoctans in vigiliis, orationi adsistens. Interea dum haec ageret, fama, quae totum late conplex
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ multe uirtutes suntxxu.
que orbis totus exꝑitur. de quibe nos
nec minima pars ut opinor attingit: uł illas
quas uicinitas consequitur indicamꝰ Inuita¬
loco diocesis sue: ad basilic̃a beati uiri & no¬
mine &e reliquiis consecrandam. Int̾ celebra-¬
ta sollemnia inuocantes nom̃ sc̃ĩ martini:
duo paralitici gressum. cecusq uisũ recepit.
gustus enĩ quid̃a ciuis
urbis turonice. dũ nimiũ renũ doloes
laborabat: contractis pedib. & ꝓpe ad ipsos
suberectis renes. pessime debilitatur. In qua
infirmitate: ꝑ duoꝵ annoꝵ curricula labo¬
rabat. Deinde a suis cõmonitus. basilicã sci
expetĩt: ibiq ꝑseptem dies ieiunans & oranᷤ.
dempto dolore directisq pedib sanus ab
quedam discedentib parib: sola tan¬
tum remansit ad telam. Apparuitq ei seden¬
ti umbra teterrima: que arripiens puellam
trahere eam cȩpit. At illa uociferans &e plan¬
gens: cũ nullũ aspiceret ferre auxiliũ sibi:

Expanded text:
m multae virtutes sunt, m multae virtutes sunt, quae orbis totus experitur, de quibus ad nos nec minima pars, ut opinor, adtingit, vel illa quae vicinitas experitur indicamus. Invitaloco diocesis suae ad basilicam beati viri et nomine et reliquiis consecrandam. Celebrata solemnia, invocantes nomen sancti Martini, duo paralytici gressum, caecusque unus visum recepit. 36. Agustus enim quidam civis urbis Turonicae, dum nimium renium dolore laborat, contractis pedibus et prope ad ipsos reductus renes, pessime debilitatur; in qua infirmitate per duorum annorum curricula laboravit. Deinde a suis commonitus, basilicam sancti expetiit, ibique per septem dies ieiunans et orans, dempto dolore directisque pedibus, sanus abdum, discedentibus paribus, sola tantum remansit ad telam, apparuit ei sedenti umbra teterrima, quae arripiens puellulam trahere coepit. Ad illa vociferans et plangens, cum nullum aspiceret auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
ritate crepitantes cepissent defluere: tc̃ adhe-¬
rentib corpori uestimentis. dolor ualidius
augebatur. In qua egritudine nicħ medico.¬
rum poterat ars ualere: nisi cũ dñicũ ad fuiss
auxilium. Multi enĩ de basilica sc̃a benedic̃ti¬
onem petentes: opem merebantur. S qͥd de plu¬
rimis memorare necesse ẽ cũ id meruerint cȩteri:
quõd unã uidimus meruisse: Uxor gͥ eborim
comitis. cũ ab hac lue. detineretur: ita his oꝑta
uesicis ẽ. ut neq manus. neq plancte. neq ul-¬
la pars corporis eius munda remaneret. Sx
&e ipsi quoq ocłi: ab his continebantur obtecti.
Cum iam discrimine mortis haberetur: scĩ se¬
pulchri benedictionem expetiit. Tunc transimis¬
sum ẽ ei de. aqua: qua beatũ tumulum in pas¬
cha dñi est ablutum. Deniq delibutis ex ea uul¬
neribꝵ: ipsa exinde potũ sumpsit. Mox gͥ restin-¬
cta febre: arefactis uesicis sine dolore sanata ẽ.¬

Expanded text:
ritate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaeritate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius augebatur: in qua aegritudine nihil medicorum poterat ars valere, nisi eum dominicum adfuisset auxilium. Multi enim de basilica sancta benedictionem petentes, opem merebantur. Sed quid de plurimis memorare necesse est, cum id meruerint caeteri, quod unam vidimus meruisse? Uxor ergo Eborini comitis, cum ab hac lue detineretur, ita his operta vesicis est, ut neque manus, neque plantae, neque ulla pars corporis eius vacua remaneret, sed et ipsi quoque oculi ab his contenebantur obtecti. Cum iam in discrimine mortis haberetur, sancti sepulchri benedictionem expetiit. Tunc transmissum est ei de aqua, qua beatum tumulum in pascha Domini est ablutum. Denique delibutis ex ea vulneribus, ipsa exinde potui sumpsit. Mox igitur restincta febre, decurrentibus sine dolore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ misertus. Hec cũ ita aieret. & inceptũ ut po
tuerat carꝑet iter: manus eius separatȩ sunt:
ñ tam̃ directis digitis. At uͦ ubi ad scm̃ locũ
accessit. & orationem fudit: ꝓtinus sublato
omni dolore. solidatis digitis. manus cũ grã
subdita ditionib beati martini: oratorium
ẽ ipsius & nomine. & uirtutib conseeratũ.
Deniq adueniente supradicta clade: accede.¬
cientes ꝓ equis: ut scilicet si euaderent. ipsi
decimas loco conferrent. Cumq his hec cau¬
sa cõmodum exhiberet: addiderunt. ut. de
claue ferrea qua ostium oratorii recludeba¬
tur. caracteres caballis imponerent. Quo fac̃to.
ita uirtus sc̃ĩ martini p̃ualuit: ut & qui egro¬
tauerant sanarentur: &e qui ñ morbũ incur¬
rerant. inde nicħ ultra ꝑferrent.
uꝑiore quoq anno: grauissime ppłs turo
noꝵ a lue ualitudinaria uastabatur
Erat enim talis languor: ut app̃hensus homo
a febre ualida. totus uesicis ac minutis piisu

Expanded text:
est misertus'. Haec cum ita aieret et incoeptum, ut est misertus'. Haec cum ita aieret et incoeptum, ut terat, carperet iter, manus ejus illico separatae sunt non tamen directis digitis. At vero ubi ad locum sanctum accessit, et orationem fudit, protinus ablato omni dolore, solidatis digitis, manus liberas csubdita ditionibus beati Martini, oratorium est ipsius et nomine et virtutibus consecratum. Denique adveniente supradicta clade, accedecientes pro equis, ut scilicet, si evaderent, ex ipsis decimas loco conferrent. Cumque his haec causa commodum exhiberet, addideclave ferrea, quae ostium oratorii recludebat, caracteres caballis inponerent. Quo facto, ita virtus sancti praevaluit, ut et qui aegrotaverant sanarentur et qui non incurrerant nihil ultra perferrent. 34. Superiore quoque anno cum gravissime populus Tunorum a lue valetudinaria vastabatur. Erat enim talis languor, ut apprehensus homo a febre valida, totus vesicis ac minutis pustul
Abbreviated transcription (Latin):
In qua ꝑtriduum ieunans &e orans: die
quarta accipiendi cibi desiderium capit:
uinumq ore libans confortatus ẽ. Dehine
grãs agens: sanus abscessit.xxi
ulier quedam &e ipsa ut auint ex
andecauo ueniens. que om̃ibꝵ qui¬
Dem membris arida erat: s p̃cipue dexte¬
ram cũ digitis aridiorem ceteris artub de
serebat: ad sepulchrũ sc̃i ꝑsternit᷑ patroni.
Erinde egressa: ꝑpaucũ temporis in atrio
commorata ẽ. Succurrente uͭ interuentu
antistitis głosi: uena sanguinẽ. cutis rubo¬
rem. corpus reliquũ fortitudiñe recipiens.
solidatum ẽ. Cuius hec fuit causa ut ista
ꝑferret: quia die sabbati post solis occasũ
quod nocti dñice adiacebat. panem uolu
ꝑtulit: cuius manus introrsũ contracte:
dolorib maximis uexaretur: uam ingreditur
dicens. Si ad basilicam beati martini abiero: ꝓ¬
tinus hȩc abscedit infirmitas. Confido enim
quod & m subueniet: qui sepe talia ꝑferentib

Expanded text:
In qua per triduum ieiunans et orans, die In qua per triduum ieiunans et orans, die quarta accipiendi cibi desiderium capit, vinumque ore libans, confortatus est. Dehinc gratias agens, sanus abscessit. 31. Mulier quaedam, et ipsa, ut aiunt, ex Andecavo veniens, quae omnibus quidem membris arida erat, sed praecipue dexteram cum ferebat, ad sepulcrum Sancti prosternitur. Exinde 1097 egressa, per paucum tempus in atrio commorata est. Succurrente vero interventu Antistitis gloriosi, vena sanguinem, cutis ruborem, corpus reliquum fortitudinem recipiens, solidatum est. Cui haec fuit causa ut ista perferret, quia die sabbati post solis occasum, qui nocti Dominicae adjacebat, panem voluiit, cujus manus introrsum contractae doloribus maximis vexaretur, viam ingreditur, dicens: 'Si ad basilicam sancti Martini abiero, protenus haec abscedit infirmitas. Confido enim, quod et mihi subveniet, qui saepe talia perferentibus
Abbreviated transcription (Latin):
petiit: ibiq dep̃cans consuetam misccł̃iam.
illuminatus rediuit ad ꝓpria.x
x turonico uͦ territorio seruus cuiꝰdã
dum die dñico sepem faceret: manꝰ er¬
sepi herere ceꝑunt. At ille. uelocit̃ extrahen
dexteram: dum factum admiratur attonitꝰ:
manus ipsa cũ dolore. magno contrahit᷑: de.¬
fixe sunt quoq ungule in palmã: contractiˢ¬
ꝙ totis digitis dextere. ad diu̾sorium regredi¬
tur cum merore. Post quatuor uͦ annos ad ba¬
silicam scĩ aduenit: oratione quoq facta sana¬
quid ageret: ne tanti diei sollemnia auarus
agricola macularet: ne redemptionis sacre
derrena exercens oꝑa dissolueret..xu.
uerulus quidã ex albigense. tabescen¬
de diuersis morbis stomacho: cibumq
potumq exhorruit. Cumq ꝑ multos dies
in hoc labore cruciaretur: ipsũ quoqi quod
acciꝑe uidebatur. cum graui reiciebat a¬
maritudine. fide plenus: desiderium ha-¬
buit ueniendi ad basilicam beati confessoris.

Expanded text:
petiit; ibiquc deprecans consuetam misericordiam, petiit; ibiquc deprecans consuetam misericordiam, inluminatus redivit ad propria. 29. Ex Turonico vero territurio servus cuidam dum die dominico sepem conponeret, manus esum haerere coeperunt. At ille, velociter extractam dexteram, dum factum admiratur attonitus, manus ipsa cum dolore magno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palma; contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum merore. Post quattuor vero annos ad basilicam sancti advenit; oratione quoque facta, sanaeditaretur, ne tanti die solemnia avarus agricola macularet, ne redemptionis sacraeterrena exercens opera, dissolveret. 30. Puerulus quidam ex Albigense, tabescente diversis morbis stomacho, cibum potumque exhorruit. Cumque per multos dies in hoc labore cruciaretur, ipsum quoque, quod accipere videbatur, cum gravi reiciebat amaritudine, fide plenus desiderium habuit veniendi ad basilicam beati confessoris.
Abbreviated transcription (Latin):
recepit incolumem.
nte hos annos puella in infirmitatem
pessim̃a ruens: membris omnib debi¬
litata contrahitur. Hȩc auditis miraculis.
que antistes głosus in singłis oꝑatur: no¬
men eius inuocabat deuote. Post dies autẽ
paucos: rogat se ad eius basilicã deportari.
In cuius atrio dieb multis iacens: fusa sepi.¬
us oratione cum lacrimis. a uirtute. ponti.¬
ficis uisitatur: sieq subueniente diuina
miscdia. sanata discessit. .xxuii.
uer uͦ ex anclecauo territorio. dum in
domo parentũ resideret: ꝑ unmissio
crura ꝑuenirent. Sicq ꝑsex annos a parenti¬
b male bauilatus: ad tempłu scĩ antistits
deportatur. S in orationib ꝑdurans reftitu¬
dis membris. uixta nominis sui ethimologi¬
am. quasi nouus effloruit floribxxii
eursum insidiatoris lumine multatus.
in hospieio ꝓprio nichil sibi laborare ualens.
residebat egtotus: trib sere annis hanc susti¬
neus cecitatem Edem uͦ beati sacerdotis ex¬

Expanded text:
recepit incolomem. 26. Ante hos annos puella in infirmitate pessima ruens, membris omnibus debilitate contrahitur. Haec, audita miracula, quae antistis gloriosus in singulis operatur, nomen eius invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se ad eius basilicam deportari; in cuius atrium diebus multis iacens, fusa saepius oratione cum lacrimis, a virtute pontificis visitatur; sicque subveniente divina misericordia, sanata discessit. 27. Puer vero ex Andecavo terreturio, dum in domo parentum resederet, per inmissicrura diverterent; sicque sex annos a parentibus male baiulatus, ad templum sancti antistitis deportatur. Sed in oratione perdurans, restitutis membris, iuxta nominis sui proprietatem quasi novus effloruit Floridus. 28ctae basilicae per incursum insidiatoris lumine multatus, in hospitiolum proprium, nihil ibi laborare potens, resedebat aegrotus. Tribus fere annis hanc sustenens caecitatem, aedem beati sacerdotis ex
Abbreviated transcription (Latin):
pulehri. trahentẽ se atq ambulare conantẽ
aspiciunt. Nondu enim ei erat ȩtas ꝑfecta:
Iut recte posset incedere. Quod admirantes
parentes gauisi sunt: suscepitq eũ mat̃ cũ
puerũiam adultum uidi: qui mͥ hoc retulit.

Expanded text:
pulcri trahentem se, atque ambulare conantem pulcri trahentem se, atque ambulare conantem aspiciunt. Nondum enim ei erat aetas perfecta, ut recte posset incedere. Quod admirantes 968 parentes gavisi sunt: suscepitque eum mater mpuerum jam adultum vidi, qui nobis haec retulit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: maximus regensis ep̃c atq confessor.
sepius se incolis in multis uirtutibe mani¬
festat: ad cuius sepulchrũ ñ sołu cẽci illumi¬
nant᷑: s etiam & alia morboꝵ genera eiꝰ uirtu.¬
tib depellunt᷑. Nuꝑ autẽ que. gesta cognoui
referam. Puerulus erat quasi annoꝵ trium:
adhuc ad matris dependens ubera. Hic afe¬
bre correptꝰ. dum genitricis manib baiulat᷑
taliter est addictus: ut nec papilła nec aliũ
cibum sumere posset. Int̾ea dũ ꝑ triduum
grauit̾ agens. amaroꝵ baiulabatur in ulnis:
ait quidã ex famulis. Utina ad sepulchrum
beati maximi hic paruulus deferret᷑: confidi¬
tati restituere. Qui dum defert᷑ inter amato¬
rum manus. sp̃m anhelus emisit. Qd̃ cernen¬
tes eius parentes. flentes ac clamantes ꝓ iecer̃t̃
ostiis reliquerunt corpꝰ exanime. Nocte uͦ
in lamentatione deducta. cũ redditus t̃re
dies alius illuxisset: reseratis seris sacrisq
hostiis. infantulũ ilłu erectũ suꝑ cancellos se-¬

Expanded text:
copo. Maximus Regiensis episcopus atque confessor , saepius se incolis in multis virtutibus manifestat; ad cujus sepulcrum non solum caeci illuminantur, sed etiam et alia morborum genera ejus virtutibus depelluntur. Nuper autem quae gesta cognovi referam. Puerulus erat quasi annorum trium, adhuc ad matris dependens ubera. Hic a febre correptus, dum genitricis manibus bajulatur, taliter est addictus, ut nec papillam, nec alium cibum sumere posset. Interea dum per triduum graviter agens, amatorum bajularetur in ulnis, ait quidam ex famulis: Utinam ad sepulcrum beati Maximi hic parvulus deferretur. Confidinae restaurare. Qui dum defertur inter amatorum manus, spiritum anhelus emisit: quod cernentes parentes ejus, flentes ac clamantes, projecerunt , clausisque ostiis reliquerunt corpus exanime. Nocte vero in lamentatione deducta, cum redditus terrae dies alius illuxisset, reseratis aedis sacratae ostiis, infantulum erectum per cancellos se
Abbreviated transcription (Latin):
lis italiȩ ciuitatẽ aggressus. iudicio di ꝑcus¬
sus obnit ꝑegrinus. Turonici eius obitum
audientes. & in sua malicia ꝑdurantes: ar¬
mentium in ei loco constituunt. At bricel
ep̃c rom̃a ueniens: cuncta quȩ ꝑtulerat paps
refert. Qui ad sedem apłicam residens. pletũ¬
ꝙ misarũ sollemnia celebrauit᷑ ibi qͥc̃o in
sc̃o dĩ deliquerat deflens. Seꝑtimo gͥ anno
sexto ab urbe miliario: mansionẽ accepit.
Armentius uͦ febre corripitur: media aut̃e.
nocte sp̃m exalauit. Quod ꝑtinus briccio
ep̃o ꝑ uisum reuelatum ẽ. Qui ait suis. Sur¬
gite uelocius: ut ad tumulandũ frẽm nr̃m
illi uenientes portã ciuitatis ingrederentur:
ecce istum ꝑ aliam portam mortuũ efferebañ.
Quo sepulto. sc̃s briccius ep̃c in cathedra sua

Expanded text:
lis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei percuslis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei percussus, obiit peregrinus. Toronici eius obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in eius loco constituunt. At Brictius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam resedens, plerumque missarum solemnia caelebravit ibi, quicquid in sanctum Dei deliquerat deflens. Septimo igitur rsexto ab urbe miliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, media autem nocte spiritum exalavit. Quod protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; qui ait suis: 'Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nosilli venientes portam civitatis ingrederent, ecce! istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ppłoꝵ turbis uadit. Proiectisq ante sepul
chrum scm prunis: uestim̃tum inustũ appa¬
ruit. Ilis quoq sic eũ ꝓsequentib: sicut istñd¬
inquit uestimentum ab his ignibe uidetis
illesum: ita &e corpus meũ a tactu mulieris
scitote impollutum. Illis uͦ ñ credentib sed
contradicentib. sẽs briccius trahitur. calũ¬
niatur. eicitur: ut sermo sc̃i martini adim¬
pleretur. noueris te in ep̃atu multa aduersa
passurum. Quo eiecto: iustinianũ in ep̃atu
constituunt. Deniq bricciris urbis rome
papam expetiit: flens c h̾eiulans att diceis.
Merito hec patior quia peccauim scm̃ di: &
eum delyrum & amentem uocaui: cuius ui¬
dens uirtutes ñ credidi. Post cur abscessũ:
auint turonici sacerdoti suo. Uade ptꝰ eũ:
& exige negocium tuũ. Qu si eũ ꝑsecutus
ñ fueris: a nr̃o om̃ium contemptu humilia¬
beris. Iustinianꝰ uͦ egressus a turonis: uercel¬

Expanded text:
cum populorum turbis accedit: pcum populorum turbis accedit: pum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero non credentibus, sed contradicentibus, trahitur, calumniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa adversa passurum'. Hunc enim eiectum, Iustinianum constituunt. Denique Briccius Romanae urbis papam expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum delirum et amentem saepe vocavi; cujus videns virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exere negotium tuum, quia, si eum prosecutus non fueris, a nostro omnium contemptu humiliaberis' Iustinianus vero egressus a Turonus, Vircel
Abbreviated transcription (Latin):
re surrexit omĩs ppłs turonoꝵ iniram: et
totũ crimen suꝑ ep̃m referunt: uolentes eũ
unanimiter lapidare. Aiebant enĩ Diu pi¬
etas sc̃ĩ tuã celauit luxuriam: nec nos ds di.¬
utius sinet manus tuas indignas osculando
pollui. Illo quoq contrario uiriliter hec negan¬
te. afferte inquit infantem ad me. Cumq ob¬
latus fuisset infans. triginta dies ab ortu ha-
te generaui. coram cunctis edicas. Et ille.
mĩs. Popłis autẽ rogantib ut qͥs eẽt pater
hoc. Quod ad me ꝑtinuit sollicitus fui: uobis
si aliquid suppetit ꝑ uos rescite. Tunc illi ma.¬
gicis hec artib facta asseuerantes: insurguñ
contra eũ in una conspiratione. Trabentes ꝙ¬
scm̃briccium ep̃m: dicebant. Non diutius no¬
bis falso pastoris nomine cdominaberis. Sc̃s¬
briecius ep̃c ad satisfaciendũ adhuc ppło pru¬
nas arcdentes in bẏrro suo posuit: & adstrm.¬
gens. usꝙ ad scm̃ sepulchrũ beati martim una

Expanded text:
re surrexit omnis populus Turonorum in iram, et re surrexit omnis populus Turonorum in iram, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Dicebant enim: Diu pietas sancti tuam celavit luxuriam: nec Deus nos diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui. Illo quoque econtrario viriliter haec negante: Afferte, inquit, infantem ad me. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habete generavi, coram cunctis edicas. Et ille: meus. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater m. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui: vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite. Tunc illi magicis haec artibus facta asseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione. Et trahentes eum dicebant: Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberis. Ille autem ad satisfaciendum adhuc populo, prunas ardentes in byrrum suum posuit: et ad se stringens, usque ad sepulcrum beati Martini una
Abbreviated transcription (Latin):
Quacda die dũ quidã infirmus medicinam
expeteret: briccus adhuc diaconus in platẽ¬
a conuenit. Cui simpliciter ait. Ecce. ego p̾sto¬
lor beatum uirũ: & nescio ubi sit. uel qͥd oꝑis
agat. Cui briccius. Si inquit delirũ illum
queris: ꝓspice eminusꝰ ecce cełu solito sicut
amens respicit. Cumq pauꝑ ille occursu red¬
dito quod petierat impetrasset. bricciũ diaco¬
num beatus martinus alloquitur. En ego bric.¬
ci delirus tibi uideor: Cumq ille confusus
hec audiens dixisse se denegaret: ait sc̃s mar¬
tinus. Nonne aures mee ad os tuũ erant: cum
hec eminus loquebaris: Amen dico tibi. qͥa¬
tu multa aduersa passurum. Briccius hec au¬
diens: irridebat eũ dicens. Nonne uerũ dixi
istũ delira uerba ꝑferre: Se ad p̃sbiterii hono¬
tificatus officio. orationib uacabat: qͥa qm̃qͣm¬
ad quã eubicularii eius uestim̃ta deferebaĩ
ad abluendum. que sub specie erat religio¬
nis ueste mutata: concepit & peꝑit. Qua de

Expanded text:
utem die, dum quidam infirmus medicinam a beato Martino expeteret, Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, qtu multa adversa passurum. Briccius haec audiens irridebat, dicistum delira uerba proferre?». Sed etitificatus officio orationi uacabat, quia quamad quam cubicularii ejus vestimenta deferre solebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de
Abbreviated transcription (Latin):
uerat aduenisset: uidit ꝑ uisũ ad se. uenien
dem ꝑsonam teterrimã dicentemq sibi. Cc¬
ce iam tempus tui tremoris aduenit: quid
dissimulas: Patere qd̃ consueuisti. Hec eo
dicente: aduenit uir quid̃ã uultu splendi¬
dus. cesarie niueus. uultu decorus: dicens
ei. De tͣimueris: s facito suꝑ frontẽ tuã sig¬
num uenerande crucis: statĩq sanaberis.
In hac uisione exꝑgefactus: munitus hoc
signaculo quo fuerat iussus: nunꝙͣ ult̾
puella fatigata a potu: huius scĩ medica-
mine sumpto sanata ẽ.¬

Expanded text:
verat, advenisset, vidit per visum advenientem verat, advenisset, vidit per visum advenientem personam teterrimam dicentemque sibi: 'Ecce iam tempus tui tremoris advenit, quid dissimulas? Age quod consuevisti!' Haec eo dicente, advenit vir quidam vultu splendidus, caesariae niveus, vultu decorus, dicens ei: 'Ne tremueris, sed facito super frontem tuam signum venerandae crucis, statimque sanaberis'. In hac visione expergefactus, munitus hoc sipuella fatigata, potu hujus sancti medicaminis 1136 sumpto, sanata e