comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cus ẽ gallinicus filius antiochi annis .xxͣ.
gallinici annis tribysextus antiochus mag¬
filius seleuci gallinici regnauit .xxx .ui.¬
Septimꝰ seleucus qui & philopator nomina¬
tus ẽ annis. xiͦiͫ. Post quẽ antiochus ephipha¬
nes qui & p̃clarus siue nobilis dicit᷑. fr sele¬
uei filopatoris & filius antiochi magni
anmnis xi. De quo mͦ scriptura narrat. qđ ex
eis exierit radre peccatrix antiochus mͥlus¬
tris. filius anthiochi regis qui fuerat rome
obses: Qui merito radix peccatrix dr̃. quia
germen in utile ad peccata ꝓcliuis. & ad i¬
pietatẽ erat ꝓromptissimꝰ. sub quo legis dĩ
ꝑsecutio & machabeoꝵ. bella narra̾tur
Tolligit᷑ eñĩ omne cempus regni grecoꝵ
apͥmo anno seleuci nicanoris. usq ad initi¬
suaserunt multis dicentes: Eamus & dis¬
⁊ponamus testamentũ cum gentibus quę

Expanded text:
us Gallinicus filius Antiochi, annis viginti;  Gallerii Gallinici, annis tribus; sextus, Antiochus Magfilius Seleuci Gallinici, regnavit anniucus, qui et Philopator cognominatus est, annis duodecim; post quem Antiochus Epiphanes, qui et praeclarus sive nobilis dicitur, frater Seleuci Philopatoris et filius Antiochi Magni, annis undecim, de quo modo Scriptura narrat, quod ex eis exierat radix peccatrix Antiochus illustris, filius Antiochi regis, qui fuerat Romae obses. Qui merito radix peccatrix dicitur, cum stirps inutilis ad peccata proclivis et ad impietatem erat promptissimus, sub quo legis Dei persecutio et Machabaeorum bella narrantur. Colligitur enim omne tempus regni Graecorum a primo anno Seleuci Nicanoris usque ad initisuaserunt multis, dicentes: Eamus et disponamus testamentum cum gentibu
Abbreviated transcription (Latin):
confusionẽ: Omĩs dignitas & om̃is aetas atq
omis sexiis dolet tumultuante ꝑ secutore:
quia nulla ꝑsona in munis ẽ aꝑsecutione:
gemit qͥsq tam ꝓsuȩ tranqͥllitatis de trimento
qua & iam de fidescadentium dampno: Quia
sic̃ paulus ait. sollicita sunt in xp̃i corꝑe ꝓse
in uicẽ menbra & si patit᷑ unũ menbrum :
compatiunt᷑ omia menbra: Unde & idẽ apłs
soribens contͣ eos qui uanã gloriã amabant
enumeratis laborib quos ipse corporalit̃ suffe¬
rebat: sub iunxit dĩcens Preter illia quȩ extͥn¬

Expanded text:
in Israel. Omnis dignitas, atque omnis aetas, atque omnis sexus dolet tumultuante persecutore, quia nulla persona immunis est a persecutione, gemitque quisque tam pro tranquillitatis detrimento quam etiam de fide cadentium damno, quia, sicut Paulus ait : Sollicita sunt in Christi corpore pro invicem membra, et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; unde et idem Apostolus scribens contra eos qui vanam gloriam amabant, enumeratis laboribus suis quos ipse corporaliter sufferebat, subjunxit, dicens : Praeter illa quae intrin
Abbreviated transcription (Latin):
de iuctis ubiq gentibus undiq thesau¬
ros & opes carum alexander abstulit. Un¬
de eo satellites atq milites eius ꝓpt̃ opũ
magnitudinẽ quas congregatas habebat. ac
potentiam eius regni. ab in uicẽ dissentis¬
bant. sic̃ pompeius trogus eiusq breiia¬
tor lustinus in libris hystoriaꝵ suarũ ostes

Expanded text:
Devictis ubique gentibus undique thesauros et opes earum Alexander abstulit, unde eo mortuo satellites atque milites ejus propter opum magnitudinem quas congregatas habebat, ac ob potentiam regni, ab invicem dissentiebant, sicut Pompeius Trogus ejusque abbreviator Ju
Abbreviated transcription (Latin):
scilioet dĩ uiditio tempore hoc ultionis elec̃¬
to: ut qui in dieb paschȩ saluatorẽ suũ &
salutare xp̃m dm̃i: cruentis manib & sacri¬
legis uocib iuolau̾ant: in ipsis dieb ueludus
unũ carcerẽ om̃is multitudo conclusa : fera¬
ei :festina adducere michã siliũ ienmilas
Rex aũt isrł & ios aphat rex iuda: sedebat
unus qͥsq insolio suo uestiti cultu regio &¬

Expanded text:
scilicet Dei judicio, tempore hoc ultionis elecscilicet Dei judicio, tempore hoc ultionis electo, ut qui in diebus Paschae Salvatorem suum et salutare Christum Domini cruentis manibus et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feraei festina adducere Micheam filium Hiemla rex autem Israhel et Iosaphat rex Iuda sedebat unusquisque in solio suo vestiti cultu regio
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã : lambebunt etiã sanguinẽ ahab & in
agro ietrahel canes comedunt carnes ieta¬
bel: quia cũ canes illi de quib sceriptũ est.
circum deder̃ me canes multi : sanguinẽ
redemtoris nr̃i lingua uenenata expetebais :
ipsi eciã a canib illis de qͥbus itẽ scriptura
dic̃: Non ẽ bonũ sum̃e panẽ filioꝵ & mitte¬
re canib: ut neqͥssimi raptores & sceleftissimi
possessores uineȩ dñi ÷ in eodẽ loco quo dñs pas¬
sus est trucidabant᷑: & carnes eoꝵ bestus & uo¬
lucrib comedendȩ tradebant᷑: & ita impia
gens illa quȩ impassione dñi ꝓfana uoce cla¬
mabat sanguis eiꝰ sit suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os:
ibidẽ sanguinẽ suũ fetidissimũ meruit fun¬
di ubi saluatorẽ suũ expetebat occidi Refero
quidẽ iosephus qđ ex om̃i uidea popłi in die
sollempni paschȩ. hierusolimã uelud exitiali
quadã manu cogente conuenerint: quostri¬
cies centena milia hominũ dic̃ fuisse: lusto

Expanded text:
tentiam lambebant etiam sanguinem Achab. Et in agro Jezrael canes comederunt carnes Jezabel, quia cum canes illi de quibus scriptum est: « Circumdederunt me canes multi , » sanguinem Redemptoris nostri lingua venenata expetebant: ipsi etiam a canibus illis, de quibus item Scriptura dicit: « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus , » ut nequissimi raptores et scelestissimi possessores vineae Domini, in eodem loco quo Dominus passus est, trucidabantur, et carnes eorum bestiis et volucribus comedendae tradebantur. Et ita impia gens illa, quae in passione Domini profana voce clamabat: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros, » ibidem sanguinem suum foetidissimum meruit fundi, ubi Salvatorem suum expetebat occidi. Refert quidem Josephus quod ex omni Judaea populi in die solemni paschae, Hierosolymam velut exitiali quadam manu cogente convenerunt, quos tricies centena millia hominum dicit fuisse justo,
Abbreviated transcription (Latin):
Mdiit : Mlistice aũt benadab hostis isrłͥ sig¬
nificat diabolũ omiũ bonoꝵ. Inimicũ : qͦ
diuersos exercitus malignoꝵ spuũ. ad sub¬
uestentum popłm dĩ contrahit: sed ppu
unt factis implere nitunt᷑ : anqquus hos¬
tis in fugã uertit᷑: om̃isq siuis exereitus a
militib᷑ xp̃i ꝓturbatur: Qui bene trigm
menti scientiam ꝑfecte. cenent: & trinitatis
fidem cũ gemiina caritate dĩ uidelices & ꝓxi¬
mi conserͣuant: apti ꝑ ominẽ modũ militiȩ
sũmi regis eẽ comꝓbant᷑: Fugit quoq bena¬
dab rex syris in equo cum equitib uec non
egressus rex isrł ꝑcussit equos & currus: &
ꝑcussit syriam plaga magna: Quid est qđ
benadab rex sirię hrequo cũ equitib fugere
discribit᷑ : nisi qđ princeps om̃iũ iniquoꝵ¬

Expanded text:
diit. Mystice autem Benadad hostis Israel sigdiit. Mystice autem Benadad hostis Israel significat diabolum omnium bonorum inimicum, qui diversos exercitus malignorum spirituum ad subvertendum populum Dei contrahit; sed per unt, factis implere nituntur, antiquus hostis in fugam vertitur, omnisque suus exercitus a militibus Christi proturbatur. Qui bene ducentmenti scientiam perfecte tenent, et Trinitatis fidem cum gemina charitate, Dei videlicet et proximi, conservant, apti per omnem modum militiae summi Regis edab rex Syriae in equo cum equitibus: nec non egressus rex Israel percussit equos et currus, et percussit Syriam plaga magna. Quid est, quod Benadab rex Syriae in equo cum equitibus fugere describitur, nisi quod princeps omnium iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
bi gr̃a: balneũ intraturus: ł lectũ ascensu¬
rus : ł alterã forte tunicã induͥturus: Non
accinctus : qui nuꝑ turaca indutus: nec dũ
se addita ⁊ one cirẽumpositione muniuit:
Sic gͦ in expeditione castrensi qͥ positus ẽ. rec¬
te nominatus accinctus idẽ armis indutus
qui pugna consecta uictor domũ rediit
iure discinctus uocat᷑. quia nimtrũ depo¬
sitis armas optate pacis otiũ gerit: Qui uero
nec dr̃i prignare neq se ad certamen parare
iam ceꝑat: merito non accintus ẽẽ dr̃ att
gͦ rexisrł regi syrȩ glorianti qͣsi iam cepis¬
set samariã qua obsidere ceꝑat: Ne głetur
accinc̾tus aeque ut discinctus Ac̃ si aꝑte
dicat: Noli głari quasi iam uictor bellici
discriminis : qui ad huc in acie. positus quẽ
uctoria sequat᷑ ignoras: & uerum ꝓfecto
dicebat : Nam mox in ito certamine: be¬
nadab non uictis aduersariis triũphans:
sed ceso suo exercitu fugiens domum redi¬

Expanded text:
bi gratia, balneum intraturus, vel lectum ascensubi gratia, balneum intraturus, vel lectum ascensurus, vel alteram forte tunicam induiturus. Non accinctus, qui nuper tunicam indutus, necdum se addita zonae circumpositione munivit. Sic ergo in expeditione castrensi qui positus est, recte accinctus nominatur, id est, armis indutus. Qui pugna confecta victor domum rediit, jure discinctus vocatur, quia nimirum, depositis armis, optatae pacis otium gerit. Qui vero necdum pugnare, neque se ad certamen parare jam coeperat, merito non accinctus esse dicitur. Ait ergo rex Israel regi Syriae glorianti, quasi jam cepisset Samariam, quam obsidere coeperat: « Ne glorietur accinctus aeque, ut discinctus; » ac si aperte dicat: Noli gloriari, quasi victor bellici discriminis, qui, adhuc in acie positus, quem victoria sequatur ignoras. Et verum profecto dicebat. Nam mox inito certamine Benadad, non victis adversariis triumphans, sed caeso suo exercitu fugiens domum re
Abbreviated transcription (Latin):
tis Extͥnsecꝰ aũt: muroꝵ altitudo: longo suꝑ¬
ficiẽm terrȩ transcenderat: maxime cum in
montis uertice ut scriptura refeit fuerto
urbs eadẽ posita: Ait gͦ rex suꝑb: obsessam
terrens ciuitatẽ: qđ can̾tam habet secũ exer¬
eitus multitudinẽ : ut &iam siqͥsq malitũ
eius. unũ solunmꝰ lapidẽ uel cespitẽ uelstipi¬
tem ad construendũ contͣ urbẽ aggerẽ ad por¬
tasset: agger exurgeret qui suꝑficiei ciuitatis
ipsius que erat in tra muros ẽẽ uid̾et ȩquał:
lta ut ex ȩquo pugnantes contͣ eiuitatẽ: te¬
la uł fãces mittere possent: Cuius cem̾itatẽ
arragantiȩ: modesto sermor&e conpescens rex
isrł ait :dicite ei Ne gloriet᷑ accintus: aeque.
ut discinctus Aliud ẽ aũt aceintus: aliud
discinctus: aliud ñ accinttus. Accinctus
namq ẽ : qui cingulo cireũdatus incedit :¬
discinctus qui cingulũ nuꝑ deposiut  Aer¬

Expanded text:
tis. Extrinsecus autem murorum altitudo longe suptis. Extrinsecus autem murorum altitudo longe superficiem terrae transcenderat, maxime cum in montis vertice ut Scriptura refert fuerit urbs eadem posita. Ait ergo rex superbus obsessam terrens civitatem, quod tantam haberet secum exercitus multitudinem, ut etiamsi quisque militum ejus unum solummodo lapidem vel cespitem vel stipitem ad construendum contra urbem, aggerem apportasset, agger exsurgeret, qui superficiei civitatis ipsius, quae erat intra muros, esse videretur aequalis, ita ut ex aequo pugnantes contra civitatem tela vel faces mittere possent. Cujus temeritatem arrogantiae modesto sermone compescens rex Israel ait: « Dicite ei, Ne glorietur accinctus aeque, ut discinctus. » Aliud est autem accinctus, aliud discinctus, aliud non accinctus. Accinctus namque est qui cingulo circumdatus inceditDiscinctus, qui cingulum nuper deposuit, ver
Abbreviated transcription (Latin):
heliseus par boum & mac̾tauit illud: &ͥ in a¬
mac̾tans : totũ exercitum suũ in opus euan¬
gelitandi conu̾tit: unde suffitientẽ pastũ
auditorib suis p̃bere possit Apse uero seqͥt᷑ nos¬
trum heliã & ministeat ei: quia uestigia eius
sequens : hoc ẽ mandata illiꝰ fideliter obser¬
uans: ministeriũ ei bonoꝵ oꝑm condigne
nem exercitũ suũ & criginta & auo̾ reges
sec̃ & equos & currus : & ascendens pugnabat
contͣ samariã & obsidebat eam. & reli̾a.¬
Qđ benadab rex syriȩ obsidens & impug¬
nare in ciprens sãmariã ait : hȩc faciant᷑
michi dii & hȩç addant si siffecerit puluis
samariȩ pugillis om̃is popłi qui sequit᷑ me:
hunc habet sensum : Samaria uixta morẽ
ciuitatũ habebat terrã interuis ꝓpt̃ muros
pene ipsis muris acqualẽ: ne uidelicet eos
sine sub sidio t̾rȩ adiacentis erectos : creber
in sistente manu hostli deiceret itus arte¬

Expanded text:
Elisaeus par boum et mactavit illud, et in aElisaeus par boum et mactavit illud, et in amactans, totum exercitum suum in opus evangelizando convertit, unde sufficientem pastum auditoribus suis praebere possit. Ipse vero sequitur nostrum Eliam et ministrat ei, qui vestigia ejus sequens, hoc est, mandata illius fideliter observans, ministerium ei bonorum operum condigne nem exercitum suum et triginta et duos reges secum et equos et currus, et ascendens pugnabat contra Samariam Quod Benadad, rex Syriae, obsidens et impugnare reincipiens Samariam, ait: « Haec faciant mihi dii et haec addant, si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi qui sequitur me, » hunc habet sensum. Samaria juxta morem civitatum habebat terram interius propter muros pene ipsis muris aequalem, ne videlicet eos sine subsidio terrae adjacentis erectos creber, insistente manu hostili, dejiceret ictus arie
Abbreviated transcription (Latin):
perit heliseũ filiũ saphat arantẽ in duodec̃i
iugis boum: cũ redemptor ñr descendens
de cȩlo diuino iudicio ad quisiuit popłm ad¬
huc t̾renis oꝑib inhiantem in quo salutẽ
fec̃: cum eum ad fidẽ conu̾tit Helias enĩ in¬
terp̃tat᷑ ut iam diximꝰ. ds dñs : Safat iuidicans:
& heliseus dĩ mei salus acmirabilit̾: suꝑ
quẽ ꝓpła palliũ suũ misit cum illũ dñs
relictis bubus: cucurrit post heliam &ait
Osculor oro te patrẽ meũ & matrẽ meam t¬
& sic sequar te quia mox ut electoꝵ chorus
audiuit loquentẽ ꝑ euuangliũ dñm: qͥ renun¬
tiauerit om̃ib quȩ possidet᷑ non potest meus
esse discipłs: statim cessauit terrenis lucris in¬
hians scłdaib desid̾is deseriure: cotũ Contu¬
lit ad seruitiũ xp̃i Nec tam̃ aliis uerbũ uitȩ
p̃dicare desiuit: hoc ẽ eñi osculari patrẽ &
matrẽ: cum qͦscũq possit siue de uideis siue
de gentib: sermone uelle corrigere : Tulit itaq

Expanded text:
perit Eliseum filium Saphat arantem in duodecim jugis boum, cum Redemptor noster descendens de coelo, divino judicio acquisivit populum adhuc terrenis actibus inhiantem, in quo salutem fecit, cum eum ad fidem convertit. Elias enim interpretatur ut etiam diximus Deus Dominus, Saphat judicans, et Eliseus Dei mei salus. Admirabiliter super eum propheta pallium suum misit, cum illum Dominus relictis bobus, cucurrit post Eliam, et ait: Osculor, oro te, patrem meum et matrem meam, et sic sequar te; » quia mox ut electorum chorus audivit loquentem per Evangelium Dominutiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus , » statim cessavit terrenis lucris inhiare, saecularibus desideriis deservire. Totum se contulit ad servitium Christi, nec tamen aliis verbum vitae praedicare desinit. Hoc enim osculari patrem et matrem cum quoscunque possit, sive de Judaeis, sive de gentibus velle sermone corrigere. « Tulit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hȩc agens inspeluncȩ ostio stetisse descri¬
bitur: Quid nanq spelunca nr̃a ẽ : nissi hȩc
corruptionis habitatio inqua ad huc exuetus¬
tate recinemꝰ : S cũ aliqͥd ꝑciꝑe de cognitione
diunitatis incipimꝰ: quasi iam inspelunes
nr̃e ostio stamꝰ: Quia em̃i ꝓgredi ꝑfecte non
possumus : ad cognitionẽ tam̃ ueritatis in hi¬
antes: iam aliqͥd de libertatis aura captamus:
In ingressu gͦ speluncȩ stare ẽ : repressȩ nr̃ȩ
corruptionis obstaculum : ad cognitionẽ ueri¬
tatis inciꝑe exͣigere nde &̾ nube in cab̾na¬
culo descendente: ifrahelitȩ elonginquo cer¬
nentes in papilionũ suoꝵ ostiis stetisse. me¬
morant᷑ : quia hii qͥaduentum diuinitatis
ut cũq conspicunt qͣsi iam ex habitaculo
carnis ꝓcedunt Et ecce uox adheliam di¬
cens: Quid hic agis helia : & ille respondens
ait. Telo zelatus sum ꝑ dño deo exereituũ

Expanded text:
Qui haec agens, in speluncae ostio stetisse descriQui haec agens, in speluncae ostio stetisse describitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cogitatione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi profecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nubes in tabernaculo descendentes Israelitae e longinquo cernentes in papilionum suarum ostiis stetisse memorantur , quia hi qui adventum divinitatis utrumque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. « Ecce vox ad Eliam dicens: Quid hic agis, Elia? et ille respondens ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mens cõ in contẽplationis sub limitate
suspendit᷑ : qͥc qͥd ꝑfecte conspicere p̃ualet.
as ñ est Cum uero sub tile aliqͥd conspicit:
hoc ẽ qđ de in conp̃hensibili substantia aet̾ra¬
tatis audit Quasi eñi sibilũ teniuis aurȩ
ꝑcipimꝰ: cũ saporẽ incircum scripte ueritatis
cõtemplatione subita subtilit̃ de gustamꝰ:
Tuno gͦ uerũ ẽ qđ de dõ cognoscimus: cum
plene nos aliqͥd de illo cognoscere. ñ possẽ sen¬
timꝰ: Unde bene illic sub ditͦ Qđ cum au¬
disset helias oꝑiit uultũ suũ pallio: & ingres¬
sibilum uultũ suũ ꝓpħa pallio oꝑuit: quia
in ipsa subtilissima contemplatione uerita¬
tis : quanta ignorantia homo tegat᷑ agnoscio :
uultui namq palliũ suꝑ ducere ẽ: ne altio¬
ra mens querere audeat: Hanc consid̾atione
ꝓpͥe in firmitatis uelare: ut neqriaqͣ. in telle¬
gentiȩ oculos ultͣ se p̃cipitant̃ aꝑiat: sed ad hoc
qđ ad p̾hendẽ non ualet reuerent̃ claudat:

Expanded text:
 in contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspicere valet, Deus non est. Cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est, quod de Deo cognoscimus cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et egressibilum vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis, quanta ignorantia homo tegatur agnoscit. Vultui namque pallium superducere est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc considerationem propriae infirmitatis velare, et nequaquam intelligentiae, oculos, ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat.
Abbreviated transcription (Latin):
uria mundis dici potest: sed rursum ꝑmyste¬
rium qͥd dđ sacracius. qͥd uria in fidelius in¬
uenitur : quando & ille ꝑ uitȩ culpam ꝓphetis
sigrat innocentiam: & iste ꝑ uitę in nocentiã
quii sic transacta narrat ut uertura expͥmat :
sic in facto rem ad ꝓbat. ut es̃misterio contͣ dicat:
sic gesta dampnat: ut hȩc mystice gerenoa ꝑsu¬

Expanded text:
Uria mundius dici potest? Sed rursus, per mysteUria mundius dici potest? Sed rursus, per mysterium, quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur, quando et ille, per vitae culpam, in prophetia signat innocentiam; et iste, per vitae innocenquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic in facto rem approbat, ut ei in mysterio contradicat; sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis carnalibus uideo ÷ & redire ad conscientiam
ꝑ spiritalẽ in tellegentiã ñ requiro : Iuasi eñi ar¬
cam eẽ sub pellib dic̃: quia p̃cepta dei Non nͥ
ad hibeido ministerium sacrificis carhał in telleͥ¬
git: Hunc tam̃ etiam redire ad domũ nolente:
dauid admensã uocat. quia quã ius iudaicus
popłs ad conscientiã reu̾ti comtẽp̾nat : tam̃ re¬
demptor ueniens mandata spiritalia p̃dicat oi¬
cens. Si crederecis moysi crederetis forsitam: & mͥ
de me eñi ille scͥpsit: Legẽ itaq uioaicus popłs
tenet: quȩ eius diuinitatẽ loqͥt᷑: cui isdem po¬
płs credẽ de dignat᷑: Unde & urias ad ioab cum
epłis ex qͥb occidi debeat mititur: quia isdem
ipse uidaicus popłs legẽ portat qua conuincentę
moriatur : dum eñi mandata legis retinens inple¬
re nitit᷑: ipse nimirum de feit uidtiũ unde dam¬
net᷑ quid gͦ ꝑ factum istud dd̃ scelestius : quid

Expanded text:
ficiis carnalibus video, et redire ad conscientiam ficiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, qui praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam redire ad domum nolentem David ad mensam vocat; quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritalia praedicat, dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Legem itaque Judaicus populus tenet, quae ejus divinitatem loquitur, cui isdem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David scelestius? quid
Abbreviated transcription (Latin):
bis sapientia ministrat᷑ quẽ uero urias Nisi uida¬
icum popłm signat : cuius nom̃ int̾̃pretatũ dr̃
Lux mã dĩ: luoaicus aũt popłs quia de accepta
legis scientia extollit᷑. qͣsi de dĩ luce głatur: S
hiuc dł uxorẽ abstulit sibi q coniunx̃: quia
uideł manu fortis qđ dd dicit᷑. in carne redẽp
tor apparens: dum de se spiritalit̃̾ loqͥ legẽm
in notuit ꝑ hoc qđ iuxta litterã tenebat᷑. hanc iu¬
daico popło extraneam de monstrauit: sibi q
in carnatus dñs ueniens uidaico popło p̃cipit: ut
ad conscientiã redeat: & sordes oꝑum fletibus
tergat. ut spiritalt̾ mandata legis in celligat :¬
& post tantam duritiã p̃ceptoꝵ fontẽ baptisma¬
tis in ueniens : ad aquã post laborem recurrat.
S urias qui arcam dñi eẽ subpellib meminit
respondit: qđ domũ suam in trare ñ possit:. Ac
si iudaicꝰ popłs dicat: Ego manoata dĩ in sacri¬

Expanded text:
bis sapientia ministratur. Quid vero Urias nisi Judabis sapientia ministratur. Quid vero Urias nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur lux mei Dei. Judaicus populus quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed id uxorem abstulit, sibique conjunxit, quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor noster apparens, dum de se spiritualiter loqui legem innotuit, per hoc quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit, sibique incarnatus Dominus veniens, Judaico populo praecepit, ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat, ut spiritualiter mandata legis intelligat, ut post tantam duritiem praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non posset: ac si Judaicus populus dicat: ego mandata Dei in sacri
Abbreviated transcription (Latin):
sepe cempcatori subicit: sic̃ post paradisi clausta.
post terrii celi secreta: ne reuelationũ magnitudinȩ
paulus excolli potuisset : ei sathinȩ angłs datus est 
S ut p̃fati sumꝰ ipsa hac cemptationẽ disponeͥt᷑: ut
qui elati ꝑire pot̾ant humiltati aꝑditione seruent᷑
secreto gͦ dispensationis ordinȩ: unde seiure ꝑmit¬
tit᷑ iniquitas diaboli: in de pie ꝑficit᷑ benignitas
dĩ Quia ad u̾sarius nr̃ in de optemꝑat nutib
suꝑnę gr̃e: unde exercet iram neqͥssime uolun¬
tatis suȩ Pocest aũt & aliter scđm mysticos sensꝰ
hec eadẽ res accipi: siqͥs eam puro in cellectu ri¬
mare uoluerit: Cuiꝰ aũt dđ in solarium de am¬
se ꝑducere. Nisi legẽ lit terę carnali popło cons¬
iunctã: spiritali sibi in tellectun. sociare : ber¬
sabee enĩ puteus septimꝰ dr̃ : quia nmirum ꝑcog¬
nitionẽ legis in fusionis spiritał gr̃e ꝑfecta no¬

Expanded text:
saepe tentatori subjicit. Sicut post paradisi claustra, saepe tentatori subjicit. Sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta ne revelationis magnitudine Paulus extolli potuisset, ei Satanae angelus datus est . Sed, ut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei. Quia adversarius noster inde obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Potest autem et aliter secundum mysticos sensus haec eadem res accipi, si qua eam puro intellectu rimare voluerit. Cujus autem David in solarium deamse perducere, nisi legem litterae carnali populo conjunctam spiritali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cognitionem legis, infusione spiritalis gratiae, perfecta no
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ. fac̃ ille de uuln̾e medicam̃tũ : ut qͥ uir¬
cute ꝑcutimꝰ: uitio curem̃: Nos naniq uiraicũ
dona retorquemꝰ in usum uitioꝵ: ille uitioꝵ in le¬
cebras ad sumit in arcem uirtutũ: & salutas stra¬
tum ꝑcittit ut seruet: ut qͥ humilitatẽ curantis
fugimꝰ ei saltm cadentes hereamꝰ S inter hec
sciendũ ẽ qđ pleriq hominũ : quo in multis cor¬
riunt. artius ligant᷑. Cũq eos antiquus hostis.
ex uno uitio ꝑ cutit ut concidant : ex alio qͦq li¬
guat ne surgant: Consider&e itaq homo: cũ quo
ao uersario bellũ gerat: & si iam se in aliquo de¬
liquisse ꝑpendit: saltim ad culpã ꝑthrai ex cuł¬
pa ꝑcimescat: ut studiosȩ uitent᷑ uuln̾a qͥbus
frequent̃ int̾ficiet: quia ualde rarum ẽ: qđ hos¬
cis nr̃ electoꝵ saluti eniam uulnerib seruiat
Ad erudiendũ em̃ sic̃ diximꝰ electos suos dñs

Expanded text:
facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virfacimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humilitatem curantis fugimus, ei saltem cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est quod plerique hominum quia in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficiet: quia valde rarum est, quod hostis noster electorum saluti etiam vulneribus serviat. Ad erudiendum enim, sicut diximus, electos suos Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mul om̃s curpem nouer̃ Unde fit plerumq
ut ñ nulli post suꝑbiam in luxuriã corruentes:
ex aꝑto casu: malũ culpȩ latentis erubescanti.
& cunc etiã maiora corrigant : ẽ ꝓstrati in mini¬
mis gͣuius confundunt᷑. Reos eni se inter minora
conspitiunt: qui se lib̾os inter gͣuiora credider̃
ꝑia gͦ dñi dispensatione laxatus : nannunqͣ. malig¬
nus sp̃s de culpa ad culpã trabit: & dũ plus ꝑcutit.
in de eum quẽ ceꝑat amitte̾t. atq unde uicisse
cernit᷑: in de suꝑat᷑: Consid̾are lib& intra munitũ
gr̃ȩ sinum: quanto ds̃ miscdiȩ fauore nos conti¬
net : Ecce qͥ de uirtute se extollit: ꝑ uitiũ ad humi¬
litatẽ redit. qui uero acceptis uirtutib extollit᷑.
ñ gladio seo ut ita dixerim medicam̃to uuln̾at᷑
Quid est eñi uiitus nisi medicam̃tum: & qͥd ẽ ui¬
tium nͥ uulnꝰ: quia gͦ nos de medicam̃to uulnꝰ

Expanded text:
mul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque mul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigant, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora crediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit. Et dum plus percutit, inde eum quem acceperat amittit; atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munitum gratiae sinum, quanto Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extollit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dQuid enim virtus, nisi medicamentum? Et quid vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑationẽ corruamus foriet: s quia exigente
causa dđ ad mediũ deducto tanti facinoris memo¬
riam fecimꝰ. lectoris fortasse animus moueat᷑. Cur
om̃ipotens deus eos quos imꝑpetuũ elegit: quos ad
donoꝵ quoq spiritaliũ culmes adsumit: mͥlesos
acorporalib uitiis ñ custodit. Uyde quia satis¬
fieri cicius credimꝰ. b̃uiter respondeamꝰ. Nonnul¬
li eñi ꝑ accepta dona uistutũ: ꝑ impensã gr̃am¬
bonoꝵ oꝑ̃m: in suꝑbiȩ uitiũ cadunt: S tam̃ quo
cecidint: ñ agnosct᷑: Pro inde contra eos hostis as¬
tiquuis q̃iam in terius dñatur : exceriꝰ etiam seu̾re
ꝑmatitur : Ut qͥ in cogitatione elatisunt: ꝑ carnis
luxuriam ꝓsternant᷑.: Sennus aut̃ quia aliqͣdo
minus ẽ. in corporis corruptione cade : quã cogi¬
tatione. tacita ex delib̾ata elatione peccaro Sed
c̃minus curpis suꝑbia credit᷑: minus uitat᷑ Lire¬
xoriam uͦ eo magis erubescunt homines: quia si

Expanded text:
desperationem corruamus, fulcit. Sed quia exigente desperationem corruamus, fulcit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus movetur cur omnipotens Deus eos, quos in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritualium culmen assumpsit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit? Unde quia satisfieri citius credimus, breviter respondemus. Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam grabonorum operum in superbiae vitium cadunt, sed tamen quomodo ceciderint non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, exterius etiam saevire permittitur, ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptione cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur, luxuriam vero eo magis erubescunt hom
Abbreviated transcription (Latin):
illũ dauid quantũ amandus e: qui nos adia¬
bolo ꝑmisccdiam lib̾auit: Amemꝰ & pęnaten¬
tem istum dd: qͥ tam gͣuȩ in se uulnꝰ iniqͥ¬
tatis ex humilitatis confessione sanauit
d̃ hoc gͦ inscriptura sacͣ uiroꝵ taliũ idẽ.
Adauid & petri peccata sunt indita: ut caute
la sit minoꝵ ruina maioꝵ : Ad hoc uero utioꝵq
illic & pęnitentia in sinuat᷑ & uenia : ut spes ꝑ¬
euntium sit recuꝑatio ꝑditoꝵ de statu gͦ suo
dđ cadente nemo suꝑbitat: de lapsu etiam suo
dđ surgente nemo disꝑ &  Ecce quã mirabi¬
liter: scͥptura sacra eodẽ uerbo humiles leuat:
Unam naniq rem gestam retulit: & diu̾so mͦ
suꝑbos qͥdẽ adhumilitatis formidins̃ : humi¬
les uero ad spei fidutiã reuocauit: O in estima¬
bile noui generis medicamentũ : qđ uno eo¬
demq ordine ꝓpositũ & p̾̃mendo tumentia
ex siccat: & sub leuando arentia in fundit: de
maioꝵ nos lapsu terruit: seo de reparatione ro

Expanded text:
illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diaillum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniqtatis ex humilitatis confessione sanavit. Ad hoc ergo in Scriptura sacra virorum talium, id est, David et Petri peccata sla minorum sit ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia; ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat. De lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo superbos premit, quo humiles levat. Unam namque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis formidinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, et premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit. De majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione rob
Abbreviated transcription (Latin):
macula & ruga saluatori ꝓpͥo copulet̾: urias
sue quia in ueritate ñ steat : sed aluce sua suꝑ¬
na quã de dõ habebat suꝑbie merito abscisus ẽ:
siue quia cadendo ueris iuirib ꝑditis transsigurit
se in angłm lucis: audens deo dicerȩ lux ma dĩ est
Ergo iste qͥdem dd gͣuit̃ scelerateq peccauit: qd̾
scelus eiꝰ etiam ꝑprõpħam ds̃ arguit in crepando
& ipse abluit pęnitendo: Ueruntam̃ ille desidã¬
bilis om̃ib gentib qͣsi in solariũ de ambulans
quia in sole posuit tab̾nacłm suũ: ad amauit
eccłiam. suꝑ tectũ se łęuantẽ: id ẽ mundantẽ
se asordib scłi. & domũ luteam spiritali con¬
templatione. transcendentẽ atq calcantẽ : & in¬
choata cũ illa pͥmȩ conuentionis noticia: postea
habebat penitus separatũ diabolum occidit eum:¬
eamq sibi ꝑpetuo conubio copulauit : Oderimꝰ
gͦ peccatũ: sed ꝓpħiam ñ extinguamꝰ: a memꝰ

Expanded text:
macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria sive quia « in veritate non stetit ; » sed a luce sua superna, quam de Deo habebat, superbiae merito abscissus est; sive quia cadendo, veris viribus perditis, « transfigurat se in angelum lucis , » audens Deo dicere: Lux mea Dei est. Ergo iste quidem David graviter scelerateque peccavit. Quod scelus ejus etiam per prophetam Deus arguit increpando, et ipse abluit poenitendo. Verumtamen ille « desiderabilis omnibus gentibus , » quasi in solario deambulans, quia « in sole posuit tabernaculum suum ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. amemus
Abbreviated transcription (Latin):
lib& aũt hanc nominis eiꝰ int̾pretationẽ in io
qđ dicere in tendimꝰ ad sumamꝰ:. satis congru¬
to: Nam in cantico canticoꝵ sponsa quȩ illiꝰ
eccłia ẽ: uocat᷑ puteus aque uiug & huic
puteo septinarii num̾i nom̃ in sp̃s scĩ signi¬
ficatione coniungit᷑: ꝓpt̾ rationẽ pente costes
quo die decelo missus sp̃s sc̃s uenit: ad quadra¬
ginta aũt nouẽ qđ ẽ septies septẽ unũ ad dit̾.
qͦm̃ unitas cõmendat᷑: In hac ratione uiuit apos¬
tolica illa sententia: sufferentes in uicẽ ad dilecꝰ¬
tionẽ: studentes seruare unitatẽ sp̃s in iuindo pacis
dono itaq spiritali hoc ẽ septinario. facta ẽ eccłia
puteus sacietatis: quia factus ẽ in ea fons aquȩ¬
uiue salientis in uitã ȩt̾̃ram quẽ qͥ habuerit
ñ sitiet inȩternum: lam uͦ qͥ fuerit manitus
eius qͥd aliuo quã diabolũ nominis eius inter¬
p̃tatio significat : huiꝰ erant pessimo conaugio
delegati om̃s quos gr̃a dĩ liberat: ut eccłia sine.

Expanded text:
libet autem harum nominis ejus interpretationem in id quod dicere intendimus assumamus, satis congruit. Nam in Cantico canticorum sponsa, quae illi Ecclesia est, vocatur puteus aquae vivae; et huic puteo septenarii numeri nomen in Spiritus sancti significatione conjungitur, propter rationem Pentecostes, quo die de coelo missus Spiritus sanctus venit. Ad quadraI autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus, in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine
Abbreviated transcription (Latin):
succurrens rigore ieuurii. atq in stancie p̃cum
in cumbit: donec miscđ̾am dĩ impetret suꝑ eos
de cęlo: conpescens iudelicet pͣuos homines nec¬
non & malignos sp̃s pͣius suggestionib: eoꝵ ui¬
tam ulterius corrumꝑe
actum est rursum p̃lium phylistinoꝵ adu̾¬
sum isrł: & descendit dł & seruui eiꝰ cum eo
& pugnabant: Deficientȩ aũt d: iesbide nob qui
fuit de genere arafi ciuius hasta trecentas untias
appendebat & accintus erat ense nouo: Nissus est

Expanded text:
succurrens rigore jejunii atque instantiae precum succurrens rigore jejunii atque instantiae precum incumbit, donec misericordiam Dei impetret super eos de coelo: compescens videlicet pravos homines, necnon et malignos spiritus, pravis suggestionibus eorum vitam ulterius corrumpere. autem rursum praelium Philistinorum adversum Israel, et descendit David et servi ejus cum eo, et pugnabant. Deficiente autem David, Jesbibenob, qui fuit de genere Arapha, cujus hasta trecentas incias appendebat, et accinctus erat ense novo, nisus est
Abbreviated transcription (Latin):
dos extitit: Hystoria hec quȩ famem factam
in isrt ꝓpt̃ gabdonitas occissos narrat: figuralit̃
significat sterelitatẽ bonoꝵ oꝑm im plebib ꝓpt̃ ne¬
glegentiã doctoꝵ : qͥ ñ ꝓcurant pastum uerbi dĩ
impend̾e subditis: dum in seruiunt cupiditatib
sitim aquȩ patiunt᷑: seo fam̃ & sitim audiendi u̾bũ
dñi : Necant᷑ gͦ gabaonitȩ: cum studiũ recte con¬
uersationis & restauratio penitentiȩ post lapsum:
sp̃s galaon eñi collis meroris in terp̃ & bene ga¬
baonite in terfec̃ti dicunt᷑ cum as sidiosi quiqͣ
post ꝑ pecrata seelera uana spe securitatis a diabo¬
lo deludunt᷑ : qui dicunt: faciamꝰ mala ut ueni¬
ant bona: quoꝵ clampnatio upeta ẽ : sed respha
quȩ int̾pret̃. neostraton siue currus. filia achia
suꝑ petrã donec stillaret aqua suꝑ eos de cęlo:
& ñ dimisit aues lacerare eos ꝑ diem Neq bes
tias ꝑ noctẽ: Cum pia sollicitudo scõꝵ talibus

Expanded text:
dos exstitit. Historia haec, quae famem factam dos exstitit. Historia haec, quae famem factam in Israel propter Gabaonitas occisos figuraliter narrat, significat sterilitatem bonorum operum in plebibus propter negligentiam doctorum, qui non procurant pastum verbi Domini impendere subditis, dum inserviunt cupiditatibus sitim aquae patiuntur, sed famem et sitim audiendi verbum Domini . » Necantur ergo Gabaonitae, cum studium certae conversationis, et restauratio poenitentiae post lapsum aspiritus. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamus mala, ut veniant bona, quorum damnatio justa est . » « Sed Respha, » quae interpretatur neostraton, sive cursus, « filia Achia,super petram, donec stillaret aqua super eos de coelo. Et non dimisit aves lacerare etias per noctem, cum pia sollicitudo sanctorum talibus
Abbreviated transcription (Latin):
trib annis uigit̾ : & consuluit dã oraculũ dñi
Dix̃q dñs. Propt̃ saul & domũ eiꝰ. & sanguinẽ
quia occidit gabaonitas & reł.⁊ filii saul qͥ cum
doec idumeo dũ ad huc pueri essent sac̃dotes &e
gabaonitas in nobȩ occiđunt: hi sunt armoni
& mifibosech quos peꝑit ei respha filia aia & qͥnq
filii michol filie saul quos genuerat ad rieli fi¬
lio berzellai qͥ fuit de molathi: Querit̾ cur filis
michol dicant᷑: cum non michol ses eiꝰ soror me¬
rab uxor fuerit adrieli filio bertellai: qđ ita sol¬
uitur: merab qͥppe eos naturalit̃ genut: & michol
uxor dauid quȩ & egla dr̃ eos in loco filioꝵ nutͥ¬
uit & sibi infilios ad optauit: io circo eiꝰ filii dicus¬
tur : filii qͥppe issł urauerant eis : & uoluit sa¬
ul ꝑcutere eos zelo qͣsi ꝓfiliis isrt & uda dicens
losue gͣtis eosdẽ gabaonitas uiuere ꝑmisisse: & si¬
liis isrł & uida p̃dam eoꝵ in iuste abstulisse: Io¬
huiꝰ ultionis causa in gabaonitas : ahimelech sacer¬

Expanded text:
 annis jugiter. Et consuluit David oraculum Domini. Dixitque Dominus: Propter Saul et domum ejus sanguinum, quia occidit Gabaonitas, etc. » Filii Saul, qui cum Doeg Idumaeo dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt, hi sunt: Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha, filia Aia, et quinque filii Michol filiae Saul, quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur, cur filii Michol dicantur, cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai? Quod ita solvitur: Merab quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Aegla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit: et sibi in filios adoptavit; idcirco ejus filii dicuntur. « Filii quippe Israel juraverant eis, et voluit Saul percutere eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » dicens, Josue gratis eosdem Gabaonitas vivere permisisse, et filiis Israel Hujus ultionis causa in Gabaonitas Achimelech sacer
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mundus ꝑfastũ elationis sꝑnit: hunc ds̃ ꝓpt̃
de uocionẽ humilitatis ad qͥrit : lnterp̃ eñ mifibo¬
sech de ore Ignominia: ls gͦ cuiꝰ loquelã & p̃sentiã
suꝑbia mundi despicit : dei dono utił ad spiri¬
tale ministeriũ in eccłia apparebit: Quid ẽ gͦ qđ
dd sibã seriũi saul de stirpe saul quesitans coreue¬
lante mifibosech inuenit : nisi qđ redẽptor nr̃ elec¬
toꝵ num̃um discutiendo: inter eos qͥ contẽptimus¬
dum reliquer̃ ad se uenire fẽc̃ : siba eñi: egressꝰ ue¬
um ionathe in domo machir filii ãnuel in lodo¬
baꝵ ẽẽ respondit Queres p̾senti expositioni bene
conuenit: In terp̃ eñi machir uendens ł de infir¬
mitate: ammiel popłs eius ds̃: lodobar ipse uer¬
bum: Deniq dđ nr̃ contẽptibiles huiꝰ mundi &
ea quȩ ñ st̃ eligens ut ea quȩ sunt destruat: eos
uendibiles mundo & in in firmitate constitutos
reꝑiendo popło suo dignos uerbo p̃dicationis ad scuuit :

Expanded text:
 fastum elationis spernit; hunc Deus propter devotionem humilitatis acquirit. Interpretatur enim Miphiboseth de ore ignominia. Is ergo cujus loquelam et praesentiam superbia mundi despicit, Dei dono utilis ad spirituale ministerium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam, servum Saul, de stirpe Saul quaesitans, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quod Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum reliquerunt, ad se venire fecit? Siba enim egressus veum Jonathae in domo Machir filii Ammiel in Lodabar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit. Interpretatur enim Machir vendens, vel de infirmitate; Ammiel, populus ejus Deus; Lodabar, ipse verbum. Denique David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat , eos vendibiles mundo et in infirmitate constitutos, reperiendo populo suo dignos, verbo praedicationis ascivit,
Abbreviated transcription (Latin):
cer mittens eius uiscera effudit: Nisi hoc qđ pa¬
tenter dat᷑ intellegi : Dextra nanq mentũ tene¬
re est. quasi exbenignitatib blandiri: sed sinis¬
tra ad gladium mittit qͥlatent̃ ex malicia ꝑcu-¬

Expanded text:
ter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod pater mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitatibus blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit qui latenter ex malitia
Abbreviated transcription (Latin):
seoucendo add auertebat: quẽ melius quã erro
rem signifieat qui in synagaga iudeoꝵ diutiꝰ
dominabat᷑: & aueritatis auditu popłm sub uerte
tum ẽ filuis meus pͥmogenitus isrł quẽ eduxi de
egypto : sebam id est errorẽ sequtus se sequestrabat¬
eius conuentũ exeerando sꝑnebat: Hic gͦ posꝗͣ.
ꝑ mulieris sapientis suggestionẽ hoc ẽ spiritalis
doctrinȩ eruditionẽ caput seba absciderat: hocẽ
diabolum a corde suo ab iecerat : mox ad dd reuer¬
titur ẽ xp̃m filiũ dĩ corde credulo uenerat᷑.. XXUi.
ixit itaq ioab ad amasam : Salue mi fr̃ : &
cenuit manu dextera mentũ amasse : qͣsi os¬
culans eum : Porro amasa ñ obseruauit gladiũ
quẽ habebat ioab: qͥ ꝑcussit eum in latere ce effu¬
dit in testina eiꝰ interrã & mortuus ẽ: Nec scđm¬
uulnus apposuit: qͥd ẽ qđ ioab amassȩ mentum
dextra manu tenuit seo sinistra ad gladium lates¬

Expanded text:
ssrem significat qui in Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebtum est: « Filius primogenitus Israel quem eduxi de Aegypto , ejus conventum exsecrando spernebat. Hic ergo postquam per mulieris sapientis suggestionem, hoc est, spiritalis doctrinae eruditionem caput Siba absciderat, hoc est, diabolum a corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde credulo veneratur. CAPUT ixit itaque Ioab ad Amasa salve mi frater et tenuit manu dextra mentum Amasae quasi osculans eum porro Amasa non observavit gladium quem habebat Ioab qui percussit eum in latere et effudit intestina eius in terram nec secudextera manu tenuit, sed sinistram ad gladium laten
Abbreviated transcription (Latin):
bio: Iste sermo: sermo legis ẽ: in qua uibet᷑ adño
ꝑ moysen ut quando in gressuri essent terrã cha¬
naan & gentes deleturi: primũ pacẽ offerant:¬
& si pax abeis reciꝑet᷑ : pacẽ recipientes: tributarii
eoꝵ efficerent᷑: & si pacẽ ñ reciꝑent: cunc afiliis
isył delerent᷑: id cireo exclamasse. mulier sapiens
de ciuitate fertur: Nonne ego sũ quȩ respondeo
ueritatẽ in isrł & ti queris sub uertere ciuitatẽ:
quare p̾cipitas hereditatẽ dñi: ac sidic̾et: Cur ius
distruere ciuitatẽ hanc ante ꝙͣ pacẽ in cerrogando
offeras sic̃ in lege iubet᷑. Cur eiam ñ eandẽ legẽ
in nobis israhelitis seruas. quȩ in alienigenis olim
seruata est : Reditus itaq israhelitici popłi ad da¬
uid post in terfectionẽ ab salon: Non nisi reditũ
pͥoris popłi ad xp̃m post interitũ pͣuoꝵ magis¬
croꝵ significat. Seba gͦ filius bocri qui popłm

Expanded text:
bio. » Iste sermo, sermo legis est in qua jubetur a Domino bio. » Iste sermo, sermo legis est in qua jubetur a Domino per Moysen, ut quando ingressuri essent terram Chanaan et gentes deleturi, primum pacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur: et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum quae respondebo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? Quare praecipitas haereditatem Domini? Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc, antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non eamdem legem in nobis Israelitis servas, quae in alienis olim servata est? Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, non nisi reditum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius Bochri, qui populum
Abbreviated transcription (Latin):
seth quoq filius ionathin descendit in occursũ¬
lotis seo in fect̾is legit᷑ pedib fecerat namq sibi
idem mifibosed ut ebrei tradunt ligneos pedes:
qͥbus uti qͣsi ꝓraturalib solebat sic̃ solent facere clau¬
di. quẽ admodũ & ille erat Ait aũt rex admifi¬
iurimenti qđ habuit cũ ionatban : & tam crudę¬
le dedit iudiciũ dicens: tu & siba diuidite agrũ:
id circo roboam & ieroboam diuiser̃ eiꝰ regnũ : mi¬
seth regi: & iã cuncta accipiat post quã reu̾sus
ẽ. dñs m̃s rex in domũ suam pacifice: ñ hoc dyxis¬
se suspicat᷑ gͣtulãti animo: sed in sultanti & qͣsi
reduxisset: Et ait ber ⁊ellai ad regem: quot st̃
dies annoꝵ uitȩ meȩ ut ascendam cum rege ie¬
bred ecce seruus auis chamaam ipse uadat tecum
dñe mirex ⁊chamaam int̃p̃. suspirans: quam¬
dui cũ patre ꝑmansit suspirans uocatus est:
postsuero in doctrirã dđ regis tansiit ñ chamaam:
sed chamaan qđ int̃pret̾ fidet apellatus ẽ: Sermo¬

Expanded text:
seth quoque filius Saul descendit in occursulotis, sed, inflexis legitur pedibus Fecerat namque sibi idem Miphiboseth ut Hebraei tradunt ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille erat. « Ait autem rex ad Miphijuramenti, quod habuit cum Jonathan, et tamen crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba, dividite agrum, » idcirco Roboam et Jeroboam diviserunt ejus regnum. Miseth regi: « Etiam cuncta accipiat, postquam reversus est dominus meus rex in domum meam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Quot sunt dies annorum vitae meae, ut ascendam cum rege Jebraeo: Ecce servus tuus Chamaam, ipse vadat tecum, Domine mi rex. Chamaam interpretatur, suspirans. Quamdiu cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Chamaam, sed Chamaan, quod interpretatur fidelis, appellatus es