comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo exuit hominẽ abscns eram:
immo & ualde remotus. Audini
antẽ ab his qui affuerunt. qͦd ipse
fecerit suum testam̃tum. & qͦd fecit
ficit & scribi: & de reb suis quȩ uolu¬
it & quib uoluit ipse diuisit. q̃d
residuũ fuit duob abb̃ib assistentib
tunc sibi. & mͥ parit̾ qui absens eram
diuidendum cõmisit: eo quod nobis
nota ceñt loca pauꝑiora scõꝵ. Porro ab¬
batrs illi domũ uenientes & ñ iiueni¬
entes me. detinebar enim tc̃ temporis
ex ur̃o mandato pacis querendie nego¬
tiis: nichilominꝰ pecuniã sicut eis uisũ
ẽ diuiserunt: me ñ solum ñ coniuente.
s & nesciente qͥd fecerint. Cedat iam
si placet manifestȩ indignatio u̾itati:
n mͥ denceps fronꝰ ruget᷑ aut suꝑcilium de¬
ponatir: s solita redeat serenitas blan¬
do & benigno uultui: ac suo denuo
sole leta facies induatur. Nlam qͦd itẽ
comꝑi displicuisse me in multis scͥpt
it̃ parum attendens quis eui scrip¬

Expanded text:
homo exuit hominem, absens eram, homo exuit hominem, absens eram, imo et valde remotus. Audivi autem ab his qui adfuerunt, quod ipse fecerit suum testamentum; et quod fecit, fecit et scribi: et de rebus suis quae voluit, quibus voluit, ipse divisit: quod residuum fuit, duobus abbatibus assistentibus tunc sibi, et mihi pariter qui absens eram, dividendum commisit; eo quod nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. Porro abbates illi domum venientes, et non invenientes me detinebar enim tunc temporis ex vestro mandato pacis quaerendae negotiis, nihilominus pecuniam, sicut eis visum est, diviserunt, me non solum non connivente, sed et nesciente quid fecerint. Cedat jam, si placet, manifestae indignatio veritati, nec mihi deinceps frons rugetur, aut supercilium deponatur: sed solita redeat serenitas blando et benigno vultui, ac suo denuo sole laeta facies induatur. 202 3. Nam quod item comperi displicuisse me in multis scriptit, parum attendens quis cui scrip
Abbreviated transcription (Latin):
omino & patri reuerendo inno¬
centio: Bexnardus nichilũ id
quod ẽ. Putabam me aliqͣndo
aliquid uł modicũ eẽ: s mine ut sen¬
tio proesus ad nichilũ redactus sũ &
nesenii. Ncc eium me dixerim om̃ino¬
tune nichilum fuisse. cũ ocli dñ me
suꝑ puerũ suum eeñt & aures eiꝰ ad pre¬
ees meas: eum om̃e qͦd seriberem obui¬
is manib accepisset. & uultu hilari
ꝑlegisset. benignissime atq plenissi¬
me ad om̃ia postulata respondens.
Modo autẽ me m̾ito ñ modicũ dico
s nehilũ: quoniã ab heri &e nudittuᷤᷤ
au̾tit faciem suam a me. Cur hoceꝰ
Quid peccaui: Aultum fateor. si pe¬
cinua cardinał yuonis bone memo¬
rie. meo arbitrio distributa fuit. e ñ
ad nutũ ip̃iꝰ qͦd utiq ad aures dñi mei fu¬
isse ꝑlatum mͥ relatum ẽ: s confido
hebesait ignorẽ eccłie eẽ: quieqͥd ille
suarũ rerum ñ dederit. S iam au¬
dite simplicem u̾itatem. Si inuentãe
in ore meo mendaciũ: ipsum os me¬
um condempnabit me. Quando

Expanded text:
omino et Patri reverendissimo INNOCENTIO, BERNARDUS, nihilum id quod est. 1. Putabam me aliquando aliquid vel modicum esse: sed nunc, ut sentio, prorsus ad nihilum redactus sum, dum nescivi. Nec enim me dixerim omnino nihilum tunc fuisse, cum oculi domini mei super puerum suum essent, et aures ejus ad preces meas: cum omne quod scriberem, obviis manibus accepisset, et vultu hilari perlegisset, benignissime atque plenissime ad omnia postulata respondens. Modo autem me merito non modicum dico, sed nihilum, quoniam ab heri et nudiustertius avertit faciem suam a me. Cur hoc? quid peccavi? Multum, fateor, si pecunia cardinalis Ivonis bonae memoriae meo arbitrio distributa fuit, et non ad nutum ipsius: quod utique ad aures domini mei fuisse perlatum, mihi relatum est. Sed confido hebes, ut ignorem Ecclesiae esse quidquid ille rerum suarum non dederit. 2. Sed jam audite simpliciter veritatem. Si inventum fuerit in ore meo mendacium, ipsum os meum condemnabit me. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
idetis certe quantũ presu¬
mam de ur̃a beniuolentia.
ut nec crebra impetratio p̾ces finiat:
&e tociens exauditus rursum accedere
precator importumiᷤ ñ uerear. Mag¬
na qͥdem p̾sumptio: s ñ meret᷑ indig¬
nationem: q̃m de caritate ñ de temeri¬
tate descendit. Meminit pat̾nitas ue
stra ni fallor: quod dudũ trecis quere¬
las uniu̾sas. quas ꝓ eccł̃ia senonica ad¬
u̾ sum molismenses monachos ante
habueratis. ꝓamore di &e nr̃o penitus
omisistis. Et ecce idem monachi con¬
queruntur: qͦd nescio quas nouas ce
ut ipsi aiunt indebitas uob̃ consue¬
tudines. in p̾dicta eccł̃ia uendicetis.
Obsecro g & ipsas dimitti: confidens
me ne hac qͥdem uice passurũ repulsã.
ut qui iam de maiorib merui ñ repel¬
li. in obtinendis minorib non con¬
fundar

Expanded text:
idetis certe quantum praesumam de vestra benevolentia: ut nec crebra impetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna quidem praesumptio; sed non meretur indignationem, quoniam de charitate, non de temeritate descendit. Meminirnitas, quod dudum Trecis querelas universas, quas pro Ecclesia Senoina adversus Molismenses monachos ante habueratis, pro amore Dei et nostro penitus omisistis. Et ecce iidem monachi conqueruntur, quod nescio quas novas, et, ut ipsi aiunt, indebitas vobis consuetudines in praedicta Ecclesia vindicetis. Obsecro ergo et ipsas dimitti, confidens me, ne hac quidem vice passurum repulsam: ut qui jam de majoribus merui non repelli, in obtinendis minoribus non confundar
Abbreviated transcription (Latin):
lescentulus sum ego & contemptꝰ: iu¬
stificationes tuas ñ sum oblitus. Con¬
fiteor tͥ pat̾ dñe celi & terrȩ: qͥa abscon
disti hec a sapientib & reuelasti ea par¬
uulis. Ita pat̾: quia sic placitũ ẽ ante
te. Tuo placito sunt. id quod sunt: ñ
suo mito. Nec enim inuenis merita:
s p̾uenis. Om̃s peccamus: & egenius
pͥueniri. Tu gͦ frat̾ agnosce te pͦuentũ:
& preuentũ in bñdictionib dulcedi¬
nis: ñ a me qui nichil sum. s ab illo qͥ
me ut de tua te salute monerem aspi¬
rando p̾uenit. Nam ut mͥ multum
tribuas plantator sum. rigator sum.
absq illo tamen qui inerementũ dat
quid sum: Ipsi te in om̃i humilitate
subicias: illi tota deuotione inhereaᷤ:
me uͭ utere eius seruo conseruo tuo.
comite in uia coherede futuro in patͥa.
si tam̃ studiosissime impleuero ministi¬
um. ad quod tͥ missus sum: idq qͣntum
in me ẽ effecero. ut hereditatẽ capiam

Expanded text:
lescentulus sum ego et contemptus, julescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . 2. Confiteor tibi, Pater, Domine coeli s et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quia sic placitum est ante te . Tuo placito sunt id quod sunt, non suo merito. Nec enim invenis merita, sed praevenis. Omnes peccavimus, et egemus praeveniri. Tu ergo, frater, agnosce te praeventum, et praeventum in benedictionibus dulcedinis, non a me qui nihil sum, sed ab illo qui me, ut de tua te salute monerem, aspirando praevenit. Nam ut multum mihi tribuas, plantator sum, rigator sum: absque illo tamen qui incrementum dat, quid sum? ipsi te in omni humilitate subjicias, ipsi tota devotione inhaereas. Me vero utere ejus servo, conservo tuo, te in via, cohaerede futuro in patria: si tamen studiosissime implevero ministerium ad quod tibi missus sum; idque quantum in me est effecero, ut haereditatem capias
Abbreviated transcription (Latin):
tuum uehem̾ter: & ignitum illo ig¬
ne. quẽ dñs misit in t̾ram. Legi illud
& concaluit cor meũ intra me: bene¬
dixi illi fornaci. de qua huiꝰmodi sein¬
tille euolassent. Nonne cor tuumar¬
dens erat in te cum ista dictabas:
Bonus homo de bono thesauro pro
fert bona. Si laboraui in te. uti tu
humilit̾ memoras: ñ me piget. Ara¬
ui in spem ꝓfecto ꝑcipiendi fruclꝰ.
& spes ñ confundit. En de fructu oꝑe¬
rum meoꝵ satiant᷑ uiscera mea in t̾ra
aliena: & sentio ipso meo exꝑimento.
semen meũ ñ secus uiã. ñ suꝑ lapideᷤ.
ñ int̾ spinas s in t̾ram bonam &e op¬
timam cecidisse: & si cum paierem
tristiciam habui: iam ñ memuni p̾s¬
suis pre gaudio: quia natus ẽ infans
in mundo. Infans dixerim malitia
senib ad imitandii. denuo dicens. nisi
conu̾si fueritis. & efficiamini sicur par¬
uuli: ñ intrabitis in regnũ cȩloꝵ. In¬
fans qui dicat suꝑ senes intellexi:. qͥa
mandata tua quesuii. Qui dicat. Ado¬

Expanded text:
tuum vehementer, et ignitum illo igne, quem Dominus misit in terram. Legi illud, et concaluit cor meum intra me: benedixi illi fornaci, de qua hujusmodi scintillae evolassent. Nonne cor tuum ardens erat in te, cum ista dictabas? Bonus homo de bono thesauro suo profert bona. Si laboravi in te, uti tu humiliter memoras, non me piget. Aravi in spem profecto percipiendi fructus, et spes non confundit. En de fructu operum meorum satiantur viscera mea in terra aliena: et sentio ipso meo experimento semen meum, non secus viam, non super lapides, non inter spinas, sed in terram bonam et optimam cecidisse. Et si, cum parerem, tristitiam habui, jam non memini pressurae prae gaudio, quia natus est infans in mundo. Infans dixerim malitia, senibus imitandum, dicens, Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Inians qui dicat: Super senes intellexi, quia mandata tua quaesivi; qui dicat: Ado
Abbreviated transcription (Latin):
sum me appropinquauert̃ & stete¬
runt. Siqui restant: eto sꝑamus de
similib idem iudiciũ. Prope est ut
reu̾tar ad fr̾̃s meos. si uita comes fue¬
rit: ꝑ uos sicut intendo transitirrꝰ.
Interim me comendo scĩs orationib
ur̃is. Salutamus fre̾m .h. camerariũ.
x om̃s qui curra uos sunt: cũ reliqua¬

Expanded text:
rsum me appropinquauerunt, & stetersum me appropinquauerunt, & steterunt. Si qui restant, cito speramus de similibus idem iudicium. Prope est, vt reuertar ad fratres meos: si vita comes fuerit, per vos, sicut intendo, transiturus. Interim commendo me sanctis orationibus vestris. Salutamus fratrem Hugonem, Camerarium, & omnes qui cir
Abbreviated transcription (Latin):
encłu matri: ne & de nobis quere¬
retur dicens. Qui uixta me erant
delonge steterunt &e uim faciebant
qui querebant animã meã. Deo
autẽ gr̃as: qui dedit ei uictoriã. Ho¬
nestauit eam in laborib: & cõple¬
uit labores illius. Tristicia nr̃a in
gaudiũ: & luctuᷤ nr uersus est in
citharam. Hyems transiit ẏmber
abiit & recessit: flores apparuerurt
in t̾ra nr̃a: tempus putationis ad¬
uenit. Amputatũ ẽ sarmentum
mutile: putre m̃brum. Ille ille.
iniquuᷤ qui peccare fecit isrł. mor¬
te absortus ẽ: traductus in uentr̃e
inferi. fecerat quippe scđ̾m ꝓpħ̾am
pactum cũ morte: & cum inferno fe¬
dus inierat. Idõq iuxta iezechielem
factus ẽ ꝑditio: & ñ subsistit in ȩter¬
num. Alius quoq sicut maximus¬
omniũ. ita &e pessimꝰ inimicꝰ abscisꝰ
nichilominꝰ ẽ. Et is erat unus ex ami¬
cis eccłie.s illis de quib solet queri &
dicere. Amici mei & primi mer. adu̾¬

Expanded text:
endum matri, & ne de nobis quereendum matri, & ne de nobis quereretur dicens, Qui iuxta me erant de longe steterunt, & vim faciebant qui quærebant animam meam. Deo autem gratias, qui dedit ei victoriam, honestauit eam in laboribus, & compleuit labores illius. Tristitia nostra in gaudium, & luctus noster versus in citharam est. Hyems transiit, imber abiit, & recessit. Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis aduenit. Amputatum est sarmentum inutile, putre membrum. Ille, ille iniquus, qui peccare fecit Israel: morte absorptus est, traductus in ventrem inferi. Fecerat quippe secundum Prophetam pactum cum morte, & cum inferno fœdus inierat. Ideoque iuxta Ezechielem, factus est perditio, & non subsistit in æternum. Alius quoque omnium sicut maximus, ita & pessimus inimicus, abscisus nihilominus est. Et is erat vnus ex amicis Ecclesiæ, sed illis de quibus solet queri & dicere. Amici mei, & proximi mei adue
Abbreviated transcription (Latin):
patra reuerentissimo petrro
cluniacensi ab̃b̃i: suus Ber¬
nardus qͦd suuꝰ. Uisitet te oriens ex alto
o bone uir: qui me uisitasti in t̾ra alie¬
na. & in loco peregrinationis meȩ.
consolatus es me. Benefecisti: intelli¬
gens suꝑ egenũ & pauꝑem. Absens
eram. & absens etiam longo tepore.
& recordatꝰ es nominis mer᷑. homo ma¬
gnus occupatꝰ in magnis. Benedictꝰ
scs angłs tuus: qui pio pectori tuo ĩd
suggesfit. Benedictus ds nr̃: qui ꝑ¬
suasit. En tenco unde głier apud ex¬
traneos literas tuas: & illas litteras.
in quib tuã mͥ animã effudisti. Gli¬
or qͦd me habeas ñ mͦ in memoria: sed
etiam in gr̃a. Głice pͥuilegio amoris
tui. Refectus sum de abundantia su-¬
auitatis pectoris tui. Non sołu autẽ:
s & głor in tͥbulationib. si quas dignꝰ
habitus sum ꝓ eccłia pati. Hȩc pla¬
ne gła mea &e exaltans caput meum:
eccłie tͥumphus. Nam si socii fueri¬
mus laboris: erimus &e consolatio¬
nis. Collaborandu fuit. & cõpati¬

Expanded text:
Patri reverendissimo PETRO Cluniacensium abbati, suus BERNARDUS, quod suus. Visitet te Oriens ex alto, o bone vir, quia visitasti me in terra aliena, et in loco peregrinationis meae consolatus es me. Benefecisti, intelligens super egenum et pauperem. Absens eram, & absens iam longo tempore: & recordatus es nominis mei, homo magnus, occupatus in magnis. Benedictus sanctus Angelus tuus, qui pio pectori tuo id suggessit. Benedictus Deus noster, qui persuasit. En teneo vnde glorier apud extraneos, literas tuas: & illas literas, in quibus tuam mihi animam effudisti. Glorior, quod me habeas non modo in memoria, sed & in gratia. Glorior, priuilegio amoris tui. Refectus sum de abundantia suauitatis pectoris tui. Non solum autem, sed & glorior in tribulationibus: si quas dignus habitus sum pro Ecclesia pati. Hæc plane gloria mea, & exaltans caput meum, ecclesiæ triumphus. Nam si socij fuimus laboris, erimus & consolationis. Collaborandum fuit, & compati
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ gͣnde hoc facinus ꝑpetratũ: mo¬
nachos quoq affuisse quosdã: consen¬
sisse om̃s. Nam qui contradiceret ma¬
lefactorib: ne unũ quidẽ fuisse usq
ad hoc tempꝰ audiuimꝰ. Deniq ipse
dñs abbas. istiꝰmodi tgiu̾satores palã
refellebat & conuincebat: affirmans
iuste ab eccł̃ia repeti: qͦd ꝑ ecelesiam
amissum eẽ constabat. Ultima ex¬
pectatur manus ur̃a:. in eo qͦd ñ nͥ
in manu ualida posse emendari. sa¬
tis suꝑq ꝓbatum ẽ.¬

Expanded text:
Ecclesiæ hoc grande facinus perpetratum; moEcclesiæ hoc grande facinus perpetratum; monachos quoque affuisse quosdam, consensisse omnes. Nam qui contradiceret malefactoribus, ne unum quidem fuisse, usque ad hoc tempus audivimus. Denique ipse Dominus abbas istiusmodi tergiversatores palam refellebat, et convincebat affirmans juste ab Ecclesia repeti, quod per Ecclesiam amissum esse constabat. Ultima expectatur manus vestra in eo quod non nisi in manu valida, posse emendari satis superque probatum e
Abbreviated transcription (Latin):
pud cluniacum occurrimꝰ gim¬
nacensib. spe pacis. Pro qua la¬
boratum multum: elaboratũ
nichil. Nam totum quatriduanũ
laborem nr̃m: sola demũ secuta est
ruina spei. Repetita ẽ iuxta tenorem
luterarũ ur̃aꝵ damnoꝵ resarcitio: rre¬
stitutio ablatoꝵ: s incassum. Multũ
uisum ẽ ad eos quia nocuerant mul¬
tum: quippe ultra triginta milia so¬
lidoꝵ. computatio facta ẽ amissoꝵ.
Si quidẽ abbatia una ne ꝑ singula
euagemur: tota destructa ẽ. Cete¬
rum de tantis amissis multa di¬
mittere parati fuimꝰ: cum illi tam
minimũ obtulerunt: ut uenerabilis
abbas clumacensis. qui affectuosius
quã efficatiꝰ ꝓ reformanda pace labo¬
rabat. nec dignũ relatu iudicaret. Ita¬
q ñ ꝓuenit compositio: quia repara¬
tio tam ridicula offerebat᷑. Dicebant
autẽ. Quida maligni de nr̃is totum
malum fecerunt. Quid ad nos: Ipsi
uiderint. Atq id quoq ridiculum.
Clarũ erat in tota regione ꝑ homineᷤ

Expanded text:
pud Cluniacum occurrimus Gigniacensibus spe pacis, pro qua laboratum multum, elaboratum nihil. Nam totum quatriduanum laborem nostrum sola demum sequuta est ruina spei. Repetita est juxta tenorem litterarum vestrarum damnorum resarcitio, restitutio ablatorum; sed incassum. Multum visum est ad eos, quia nocuerant multum: quippe ultra triginta millia solidorum cumputatio facta est amissorum, siquidem abbatia una ne per singula evagemur tota destructa est. Cœterum de tantis amissis multa dimittere parati fuimus; cum illi tam minimum obtulerunt, ut venerabilis abbas Cluniacensis qui affectuosius quam efficacius, pro reformanda pace laborabat, nec dignum relatu judicaret. Itaque non provenit compositio quia reparatio tam ridicula offerebatur. Dicebant autem: Quidam maligni de nostris totum malum fecerunt. Quid ad nos? Ipsi viderint. At id quoque ridiculum. Clarum erat in tota regione, per homines
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ñ misi qͤm missurꝰ eram: causa ẽ plus
me animaꝵ. scandału quã uniꝰ corpo-¬
ris ꝑicłm timuisse. Iam nequid horũ
de quib mandasti om̃ino p̾termittam:
uenio etiã ad te. Uelle te audire scrip¬
sisti: quid te ego tanquã qui omia tua
nouerim facere uelim.S hoc nͥ fallor
si mͦ dicerẽ nec tu posses: nec ego ꝯsule¬
rem. Uolo enĩ & ipse. qͦd te uelle de te.
iam olim ñ latet me. Ceterũ mea atq
tua eque ut equũ ẽ uoluntate post
posita. magis qͦd uelle d̾m de te puto.
&e mͥ ut tͥ suadeam tutũ duco: & tͥ si
psuadeam ñ incõmodii. Tene itaq meo
consilio qͦd tenes: mane in quo es. &e
stude ꝓdesse quib p̾es. nec pͥesse refuge
metuis. ꝓdesse refugis.

Expanded text:
m, causa est, plus me animarum scandalum, quam unius corporis periculum timuisse. Jam ne quid horum, de quibus mandasti, omnino praetermittam, venio etiam ad te. Velle te audire scripsisti, quid te ego tanquam qui omnia tua norim facere velim. Sed hoc, nisi fallor, si modo dicerem, nec tu posses, nec ego consulerem. Volo enim et ipse quod te velle de te jam olim non latet me. Caeterum mea atque tua aequete puto, et mihi ut tibi suadeam, tutum duco; et tibi si persuadeam, non incommodum. Tene itaque meo consilio quod tenes, mane in quo es, et stude prodesse quibus praees; nec praeesse refuge, metuis, prodesse refugis.
Abbreviated transcription (Latin):
le:suo illi qͦd suo. Hanc mͥ sa
lutationis formuła tͣdidisti scͥ¬
bendo. suus ille quod suus. Accipe qͦd
tuum ẽ: & agnosce usurpationẽ una¬
nimitatis ẽẽ inditiũ: & ab eo cũ quoẽ
mͥ cõmune u̾bum. animũ ñ distare.
Iam ad tuas litteras breuit̾ pro tp̃r
respondendum ẽ. Quȩ cũ mͥ in manꝰ
uenerunt. natalis dñe nr̃e dies festꝰ
illurerat: cuiꝰ me totũ sibi iure deuo¬
tio uendicans. nicħ aliud cogitare fi

Expanded text:
le, suo illi quod suo. 1. Hanc mihi tu salutationis formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimitatis esse indicium, et cum quo est mihi commune verbum, animum non distare. Jam ad tuas litteras breviter pro tempore respondendum est: quae cum mihi in manus venerunt, Natalis Dominae nostrae dies festus illuxerat, cujus me totum jure sibi devotio vindicans, nihil aliud cogitare si
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta nr̃as ꝯsuetudines. domi absq
consensu abb̃is sui retinere ñ debui.
Oportet autẽ & a te eum similit̾ asꝑe
merepari: & ad humile ꝓuocari satisfa¬
ctionẽ: deinde tuis litri̾s confortari ad¬

Expanded text:
juxta nostras consuetudines domi absque consensu abbatis sui retinere non debui. Oportet autem et a te eum similiter aspere increpari, et ad humilem provocari satisfactionem; deinde tuis confortari
Abbreviated transcription (Latin):
speculum: refulsit usticiȩ sol: emicu¬
it ueritas: neuus apparuit. Quantiẽ
gͦ nescio quȩ illa possessiuncula ma¬
ledicta. ut ultius iã possit aut obũbra¬
re tam manifestam tutatem: aut
impedire tam optatã correptionẽ:
Inspiret uobis ds acquiescere consilio:
ut ñ dicam nr̃o. s omniũ qui emu¬
lantur uos di emulatione: reueren¬
de & om̃i glã ꝓsequende ꝑater. Ad

Expanded text:
speculum, refulsit justitiae sol, emicuspeculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pater.
Abbreviated transcription (Latin):
pescere fine gła erit: Malum si com¬
pͥmas tut̃. reputabitur tͥad iusticiam:
si alienũ. ad głam. Quicunq auctor sit
scandali. a uob̃ om̃imodis exigit᷑ tolli:
& in eo loco excusatũ dicimus. si ñ po¬
testis. An ñ deniq minist̾ium ẽ angło¬
rum: tollere scandala de regno di: Si
dixeritis quid ad nos: arguet uos illa
sententia. Labia sac̾dotis custodiunt
scientiam: & legem requirunt de ore
eiꝰ: angłs enim dñi ẽ. Si gͦhoc scandalũ
cum posfitis ñ tollitis: plane ñ imple¬
tis minist̾ium ur̃m. Qd̃ qͥde an nulla
sit culpa: uos iudicabitis. Ego uͦ ne
hoc sufficere dixerim: si ñ & honorifi¬
catis. Est quoq qͦd adhuc addam. nͥ
quia timidior sũ fateor quã ꝓmisi. S
tutius adduco magistrũ: qui ñ uere¬
atur ep̃c ep̃o nudam dicere u̾itatem.
Hoc ipsum inquit delictum ẽ in uob:
qͦd causas habetis int̾ uos. Quare ñ
magis fraud̃e patimini: Opposuit

Expanded text:
pescere, sine gloria erit? Malum si compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit
Abbreviated transcription (Latin):
tio: quã olim ꝓ sci̾tate & gła nominiᷤᷤ
cunquaq specialem odorem. inuidia
diaboli int̾polatũ eẽ uł modice. m ꝓ
modico ñ ẽ. S neq eccł̃ie di: que u̾q
tam celebri gaudio. in hoc meridia¬
no lumine exultare solebat. Uerum
uos quantũ ꝓpͥam glam contẽpnatis.
satis apparet. laudo: s si ñ usq ad in¬
iuriam di. Laudo & constantiã. qua
nec summis potestatib ceditis de ui
re ur̃o qͦd putatis: s si ñ ꝑtinatiꝰ quã
constantiꝰ id agi a uob̾ uideret᷑. Quam
głosus & certe sancdius. uob̾ illat᷑a in¬
niriam fortit̾ sustineretis: & famam
uiãm ad głam dĩ eustodiretis. Quã¬
quã nescio quomͦ uł conscientiam
ur̃am eẽ in tuto confiditis sub hoc scan¬
dalo. Nec enim excusat uos: etiam sim
quempiã alterum iure culpã refundi-¬
tis. Esto quod aliꝰ mouerit scandalu:
ꝓfecto compescere uos potestis. Nolle
compescere sine culpa erit: aut uͦ com¬

Expanded text:
tio, quam olim pro sanctitate et gloria nominis tio, quam olim pro sanctitate et gloria nominis odorem, invidia diaboli interpolatum esse vel modice, mihi pro modico non est, sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. osius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam tram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero com
Abbreviated transcription (Latin):
caritas: & has oportet dare & illas ñ
omittere. has uob̾: illas mͥ & pusfilłs
multis mei similib qui scandalizã¬
tur. Dicitis forsitan: scandału ñ eẽ ꝑ
uos. Nunqͥd ꝓpter uos eẽ negabitis:
facile ceta portarẽ: tantũ uos ñ eẽtis
in causa. Nam in culpa dicere ñ au¬
ueo. Non ẽ meũ discutere hoc: ẽ qui
querat & tudiet. Uehomini illi: ꝑ quẽ
scandalum uenit. Iudiciũ ꝓfecto por¬
tabit. quisqͥs ẽ ille uł illa. Cȩterũ ad
uos mͥ nunc sermo. Sustinete modicũ
quid insipientiȩ meȩ. Quia semel ce¬
pi. loquar ad dñm meũ. faciam satiͤ
uł exparte: zelo & affectui qui loqͥt᷑.
Non uerebor etatem: dignitate ñ t̾re¬
bor: ñ cunctabor ad nom̃ grande ma¬
gistri ulgerii. Nam quo grandius
nom̃: eo grandiꝰ scandałui. Propt̾ea
me ipsum transgrediar: & ero insi¬
piens. Seniorem incirpabo: ep̃m ar¬
guam. Magistrũ conabor docere: con¬
silium dare sapienti. Nullum p̾sũp¬
tionis genis p̾tereat caritas &e enuila¬

Expanded text:
charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non esse per vos. Numquid propter vos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemula
Abbreviated transcription (Latin):
raualle sunt seruoꝵ di inutilis ser¬
uus. debitũ dilectionis affectum.
Hic filius ur peregrinationẽ quã &¬
si ur̃a licentia susceꝑat: nr̃o consilio
Deserens. ad uos reu̾sus ẽ. Cum enim
Scognouissemꝰ uiam illam & eũ requi¬
sisse ꝑ leuitatẽ. & uos ob illius imꝑ¬
bitatem annuisse: dure ut dignꝰ
erat increpatũ reu̾ti ꝑsuasimus. sue
siqtudẽ quantũ conicere potuimꝰ.
leuitatis & imꝑbitatis penitentẽ. as
de ceto em̃dationẽ pollicentẽ. rectius
iudicantes quantũlibet reum in suo
monasti̾o monachum. penitentiam
agere: qũã foris uagando ꝓuincias
eucuire. Neq enim t̾renam s celestẽ
requirere iherosolimã. monachoꝵ
ꝓpositum ẽ: & hoc ñ pedib ꝓficiᷤ¬
cendo. s affectib ꝓficiendo. Uos aũ
ꝑatꝰ ñ molestam habeatis eiꝰ rel̾sionẽ:
& si suspectam habeatis eiꝰ conu̾satio¬
nem. Quin potius gaudete. qͥa hic
filius ur̃ mortuus fuerat & reuixit:
ꝑierat & inuentus. ẽ¬

Expanded text:
ra-Valle sunt, servorum Dei inutilis servus, debitum dilectionis affectum. Hic filius vester peregrinationem, quam, etsi vestra licentia susceperat, nostro consilio deserens, ad vos reversus est. Cum enim cognovissemus, viam illam et eum requisisse per levitatem, et vos ob illius improbitatem annuisse; dure, ut dignus erat, increpatum reverti persuasimus, suae siquidem, quantum conjicere potuimus, levitatis et improbitatis poenitentem, ac de caetero emendationem pollicentem: rectius judicantes, quantumlibet reum in suo monasterio monachum poenitentiam agere, quam foris vagando provincias circumire. Neque enim terrenam, sed coelestem requirere Jerusalem, monachorum propositum est; et hoc non pedibus proficiscendo, sed affectibus proficiendo. Vos autem, pater, non molestam habeatis ejus reversionem, etsi suspectam habeatis ejus conversationem: quin potius gaudete, quia hic filius vester mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓloqui possum adhuc audite: uel
potiꝰ legite. Si adhuc steterit ꝓhdo¬
lor. uerendũ ne ipsus statꝰ ur̃ sit casꝰ:
dum quicqͥd adiecerit utpote mala
arbor. quȩ ñ potest nͥ malos fructus
facere: non illi iam s uobis merito

Expanded text:
proloqui possum, adhuc audite, vel proloqui possum, adhuc audite, vel potius legite. Si adhuc steterit, proh dolor! verendum, ne ipsius status sit vester casus, dum quidquid adjecerit, utpote mala arbor, quae non potest nisi malos fructus facere , non illi jam, sed vobis merito
Abbreviated transcription (Latin):
ambitio: immo desꝑata furit.
Currit ad laqueũ homo ꝑdi¬
tionis: & debitam iam olim in se
sententiã damnationis accelerãt Uł
nunc manifesta sunt peccata eiꝰ p̾ce¬
dentia ad iudiciũ. Anticipat manũ
succisoris arbor maledicta & spino¬
sa: & cunctantẽ securim in semet pro¬
&e fas male stando deiecit. Etenim
si ñ staret: stantes minime deiecisset
Et illi quide in innocentia sua. & ꝓ¬
runt multo meliꝰ stantes: s sanguiᷤᷤ
innorius de manu illoꝵ ꝓculdubio
iequiret᷑: qui uires furtuias tã noxie
ne statim corrueret ministrauerunt.
Clamat contra corum capita sangs
scõꝵ de t̾ra. quoꝵ. animȩ in manu
dĩ sunt: & iam ñ tanget eos tormen¬
tum maliciẽ. Uerumptam̃ uiscera
mea erant: effusa st̃. ñ ircipio de u̾bis
ꝯsolationẽ. Et si possent eẽ qualicũq
solatio siue remedio. deficiunt. tam̃
p̾ dolore: merore p̾cludunt᷑: int̾rũ¬
punt᷑ singultib Unum tam̃ ipsũq
extremũ. qͦd utiq magis scribere quã

Expanded text:
ambitio, imo desperata furit. Currit ad laqueum homo perditionis, et debitam jam olim in se sententiam damnationis accelerat. Vel nunc manifesta sunt peccata ejus, praecedentia ad judicium. Anticipat manum succisoris arbor maledicta et spinosa, et cunctantem securim in semet proet fas male stando dejecit? Etenim si non staret, stantes minime dejecisset. Et illi quidem in innocentia sua, erunt, multo melius stantes: sed sanguis innoxius de manu illorum procul dubio requiretur, qui vires furtivas tam noxiae arbori, ne statim corrueret, ministraverunt. Clamat contra eorum capita sanguis sanctorum de terra, quorum animae in manu Dei sunt, et non tanget eos tormentum malitiae. Verumtamen viscera mea erant: effusa sunt; non recipio de verbis consolationem. Etsi possent esse qualicumque solatio sive 250 remedio, deficiunt tamen prae dolore, moerore praecluduntur, interrumpuntur singultibus. Unum tamen ipsumque extremum, quod utique magis scribere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
runt p̾decessori ur̃o. paulũ loquor qͥ
aiebat. auferte malui ex uob̾: Itaq
miseremini illis: & ñ p̾uidicet iniqͥ¬
tas sceleratoꝵ iusticiȩ innocentiũ. Hoc
dico. quia causa ẽ eis cum eduensib
in p̾sentia uĩȩ maiestatis: & timent
ne noceat sibi iniquitas alioꝵ. S anẜ
id p̾cipue obsecramꝰ. ut concordiȩ &e
paci ipsoꝵ. oꝑam detis: utrisq siqui¬
dem bene uolumus: atq ita utrisq
credimus expedire:¬

Expanded text:
runt praedecessori vestro? Paulum loquor, qui runt praedecessori vestro? Paulum loquor, qui aiebat: Auferte malum ex vobis . Itaque miseremini illis, et non praejudicet iniquitas sceleratorum justitiae innocentium. Haec dico, quia causa est eis cum Aeduensibus in praesentia vestrae Majestatis, et timent ne noceat sibi iniquitas aliorum. Sane id praecipue obsecramus, ut concordiae et paci ipsorum operam detis. Utrisque siquidem bene volumus, atque ita utrisque credimus expedire
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ id qͦd ẽ. Balmenses monachi
giauit̾ deliquerunt: s ñ impunẽ. Uo¬
bie ꝓ hoc ipso laus ce gr̃aꝵ actio. ab uni¬
u̾sa debetur eccłia: qͥa ñ siluistis: ñ di ᷤ¬
simulastis. ñ qͥ euistis. Efferbuistiᷤᷤ ut
debuistis: ꝑcussistis s ut sanaretis.
Quod si obliuiscat᷑ imisereri ds. &e con¬
tineat in ira sua miscdias suas: unde
sanitas: fiducialit̾ ꝓinde pꝰt iudici¬
um miscłiam p̾stolamur: ut miseri¬
cordiam & iudicium cantemꝰ dño. Sci¬
mus scimꝰ. ñ deuiabit uicariꝰ a uestigi¬
is eius cuiꝰ uicariꝰ ẽ: nimirũ cum ille
dicat. qui mͥ ministrat me sequatur
Dieit autẽ de illo ꝓph̃a. Quis scit si s¬
u̾tatur & ignoscat ds: & relinquat
p̃t se benedictionẽ: Hanc de ur̃is qͦ
post̾i̾orib audacter exigimus. Alioqͥn
ñ decet ut ꝑdatis innocentẽ cum in¬
pio. Etenim qui malum fecerunt. fa¬
cdi de medio sunt. Quid restat᷑ nͥ ut
reliquiȩ salue fiant: Quid ni saluen¬
tur qui obedierunt uob: qui obedie¬

Expanded text:
modicum id quod est. Balmenses monachi graviter deliquerunt, sed non impune. Vobis pro hoc ipso laus et gratiarum actio ab universa debetur Ecclesia, quia non siluistis, non dissimulastis, non quievistis. Efferbuistis ut 249 debuistis: percussistis, sed ut sanaretis. Quod si obliviscatur misereri dominus, et contineat in ira sua misericordias suas, unde sanitas? Fiducialiter proinde post judicium misericordiam praestolamur, ut misericordiam et judicium cantemus Domino. Scimus, scimus, non deviabit Vicarius a vestigiis ejus cujus vicarius est; nimirum cum ille dicat: Qui mihi ministrat, me sequatur . Dicit autem de illo propheta: Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem! Hanc de vestris quoque posterioribus audacter exigimus. Alioquin non decet ut perdatis innocentem cum impio. Etenim qui malum fecerunt, facti de medio sunt. Quid restat, nisi ut reliquiae salvae fiant? Quidni salventur qui obedierunt vobis, qui obedie
Abbreviated transcription (Latin):
uultis efficitis: nec ego peccaui. Sane
Willelmo nr̃o cupio bene ꝑ om̃ia: sẽd
ante omĩa dm. Hinc ẽ qͦd contͣ dm
nolo aliquid habeat: ne ñ habeat dm
Et si alius secus uoluerit nolo ꝑ me
habeat: ne ꝑdam & ego đm. ubi uͦ
emerserit qͦd scd̃m d̾m habere possit
ꝓbabo me amicũ: & oꝑam meã si opu ᷤ
fuerit ñ negabo. Apud amatorẽ iusti¬
ciȩ in excusando eo qͦd ꝓ iusticia ẽ ñ
multũ mͥ laborandu. Uos autẽ apud
comitissam ꝑ ea quȩ uob̾ rescͥpsi. habe¬

Expanded text:
vultis, efficitis; nec ego peccavi. Sane vultis, efficitis; nec ego peccavi. Sane Willelmulo nostro cupio bene per omnia: sed ante omnia Deum. Hinc est quod contra Deum nolo aliquid habeat, ne non habeat Deum. Quod si alius secus voluerit, nolo per me habeat, ne perdam et ego Deum. Ubi vero emerserit quod secundum Deum habere possit, probabo me amicum; et operam meam, si opus fuerit, non negabo. Apud amatorem justitiae in excusando eo quod pro justitia est, non multum mihi laborandum. Vos autem apud comitissam per ea quae vobis rescripsi, habe
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣntum. nouit ds meliꝰ quã
uos. Ale qͦq diligia uob̃ ñ du¬
bito. s ꝓpt̾ d̾m. Quẽ si offendero: ñ erit
ꝓpt̾ qͦd me diligere debeatis: cum iã
ñ fuerit in causa ds. Quis enim ego
sum. ut de tantillo tantꝰ pͥnceps cure¬
tis: nͥ quãdu d̾m in me ẽẽ creditis:
Ergo ut offendam eũ: fortassis uobis¬
ñ expedit. Offendo autẽ ꝓculdubio:
si facio quod requirius. Nam honoreᷤᷤ
& dignitates eccłiasticas ñ ignoro de¬
beri his: qui eas digne scdm dm ad¬
ministrare & uelint & possint. Porro
eas acquiri paruulo filio ur̃o p̾cib
meis uł ur̃is: nec uobis iustũ: nee mͥ
tutum nou̾itis. Nam nec cuiquã uł
adulto plures in płib eccliis habere
licet. nͥ dispensatorie quidẽ: ob magnã
uł eccl̃ie necessitatẽ: uł ꝑsone utilitatẽ.
Quãobrem si uob̾ uidet᷑ hic sermo du¬
rus. & placet qͦd cogitastis implere:
uos. & ꝑ alios amicos ur̃os istud obti¬
nere potestis. Ita nec uos minuᷤ quod

Expanded text:
 quantum, novit Deus melius quam vos. Me quoque diligi a vobis non dubito, sed propter Deum: quem si offendero, non erit quod me diligere debeatis, cum jam non fuerit in causa Deus. Quis enim ego sum, ut de me tantillo tantus princeps curetis, nisi quandiu Deum in me esse creditis? Ergo ut offendam eum, fortassis nec vobis expedit. Offendo autem procul dubio, si facio quod requiritis. Nam honores et dignitates ecclesiasticas non ignoro deberi his, qui eas digne secundum Deum administrare et velint, et possint. Porro eas acquiri parvulo filio vestro precibus meis, vel vestris, nec vobis justum, nec mihi tutum esse noveritis. Nam nec cuiquam, vel adulto, plures in pluribus ecclesiis habere licet, nisi dispensatorie quidem, ob magnam vel Ecclesiae necessitatem, vel personarum utilitatem. Quamobrem si vobis videtur hic durus sermo, et placet quod cogitastis implere; vos et per alios amicos vestros istud obtinere potestis. Ita nec vos minus quod
Abbreviated transcription (Latin):
seductoria. qua laudat᷑ peccator in
desideriis animȩ suȩ. in quo qui me
beatificat in errorem inducit: s ñ iccir¬
co p̾dicanda &e multũ cõmendanda
s in xp̃i uita: ac ꝑ hoc ñ laudatur
contra sententiã quȩ ꝓhibet hominẽ
laudari in uita sua. Cur deniq dignꝰ
meis laudib ñ erit. quẽ sui quoq no¬
minis ds laude dignatur: dicente da¬
uid. pauꝑ & inops laudabunt nom̃
tuum: Laudatur iob quod sua pati¬
enter amisit: & ñ laudabit᷑ ep̃c qui
& libent̾ dimisit. & liberaliter distͥ¬
buit: Non expectauit mortẽ qͣndo
iam nec dare nec retinere in sua ha¬
beret potestate: quod utiq multi fa¬
ciunt. quoꝵ uidelicet testamentum
ñ nisi in mortuis confirmat᷑: s adhuc
int̾ spem uitȩ metũq positus mortis.
uiuens li bensq disꝑsit & dedit pau

Expanded text:
seductoria, qua laudatur peccator, in seductoria, qua laudatur peccator, in desideriis animae suae, in quo qui me beatificat, in errorem inducit: sed non idcirco praedicanda, et multum commendanda sed in Christi vita, ac per hoc non laudatur contra sententiam, quae prohibet hominem laudari in vita sua. 3. Cur denique dignus meis laudibus non erit, quem sui quoque nominis Deus laude dignatur, dicente David: Pauper et inops laudabunt nomen tuum? Laudatur Job, quod sua patienter amisit: et non laudabitur episcopus qui et libenter dimisit, et liberaliter distribuit? Non exspectavit mortem; quando jam nec dare, nec retinere in sua haberet potestate: quod utique multi faciunt, quorum videlicet testamentum nonnisi in mortuis confirmatur: sed adhuc inter spem vitae metumque positus mortis, vivens libensque dispersit et dedit pau
Abbreviated transcription (Latin):
diligit dñs corripit. flagellat aũt om¬
nem filium quẽ recipit. Fagellatũ ui¬
deo & em̃datũ: & aliud suspicer quam
unum eẽ ex filiis: Porro correctionis ur̃e
clarum satis insigne tenemus: ipsã nc̃
ꝑauꝑtatẽ ur̃am. Nobilis reuera tituluᷤ
pauꝑtatis: quã ipse ds̃ ore cõmendans
ꝓpħico. ego sum inquit uir uidens pau¬
ꝑtatẽ meã. Suꝑ om̃s regios thesauros
hic uos titulus ampliꝰ nobilitat: a&e red¬
dit illustrem. Scio me ex scͥptura cõme¬
morasse suꝑius. ñ eẽ laudandũ hominẽ
in uita sua. Uerum quomͦ me possũ eohi¬
bere a laude ipsius qui post aurũ abire
iam desiit: & sꝑare contẽpsit in pecuniȩ
thesauris: De quali nimirũ scͥptura¬
sic loquitur: Quis est hic & laudabi¬
mus eum ⁊ fecit enim mirabilia in
uita sua. An fortasse ñ est qͥdem lau¬
dandus homo in uita sua. quȩ tẽpta¬
tio est suꝑ t̾ram: nec ideo tamen lau¬
dandus non est. cum mortuus pecca¬
to uiuit deo: Uana qͥdem laus et

Expanded text:
diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Flagellatum video et emendatum, et aliud suspicer quam unum esse ex filiis? Porro correctionis vestrae clarum satis insigne tenemus, ipsam nunc paupertatem vestram. Nobilis revera titulus paupertatis, quam ipse Deus ore commendans prophetico: Ego sum, ait, vir videns paupertatem meam . Super omnes regios thesauros hic vos titulus nobilitat amplius, et reddit illustrem. 2. Scio me ex Scriptura commemorasse superius, non esse laudandum hominem in vita sua. Verum quomodo me possum cohibere a laude illius, qui post aurum abire jam desiit, et sperare contempsit in pecuniae thesauris? De quali nimirum viro Scriptursic loquitur: Quis est hic, et laudabimus eum? fecit 40 enim mirabilia in vita sua . An fortasse non est quidem laudandus homo in vita sua, quae tentatio est super terram, nec ideo tamen laudandus non est, cum mortuus peccato vivit Deo? Vana quidem laus et
Abbreviated transcription (Latin):
auariciã: ut iusticiȩ uiueretis. Sie
uiuificato & sanato qͥd sꝑandum ẽ.
nͥ ut iam ñ sit qui uos de manu dĩ
possit eruere: si tam̃ ȩuangłicũ illd̾
consiliũ obseruare ñ negligitis. ecce
sanus factꝰ es. iam noli peccare. ne de¬
terius tibi aliquid contingat: Quod
uidelicet iccirco premonet pus pat̾.

Expanded text:
ustitiae viveretis. Sic vivificato et sanato, quid sperandum est, nisi ut jam non sit qui vos de manu Dei possit eruere? si tamen evangelicum illud consilium observare non negligitis; Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius aliquid tibi contingat . Quod videlicet idcirco praemonet
Abbreviated transcription (Latin):
nati fontes erumꝑe: sicq animȩ pa-¬
rit̾ & corporis suo ordine salus utraq
ꝑcedens. liquido monstrauit in uob.
adimpletum. quod in scͥptura sua pol¬
licetur ds. Ego occidam & ego uiuere
faciam: ꝑcutiam & ego sanabo: & ñ ẽ
qui de manu mea possit eruere. Per

Expanded text:
nati fontes erumpere; sicque animae panati fontes erumpere; sicque animae pariter et corporis suo ordine salus utraque procedens, liquido monstravit in vobis adimpletum quod in Scriptura sua pollicetur Deus: Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit erue
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sac̾dotes d̃i induunt᷑ iusti¬
cia: multo utiq decentiꝰ & dituis. quã
auro uł serico. S grãs dõ: qui iam ha¬
rum rerum in uob̃ głiȩ transitoriȩ
głosum ẽ oꝑatus contẽptum: dũ de
anime ꝑiculo salubrimũ incussit
na. Mlortem intentauit: ne inferret.
formidare uos uoluit: quã uos no¬
luit exꝑiri. Cum hoc fecit qͥd effecit:
nisi ne ur̃a uob̃ eeñt cariora quã uos:
Int̾ medullas artuũ seuiebat acuta
febris: & tardante sudore. cruciatus
uehemens in dies ingrauescebat. Cũ¬
q iam foris membris frigescentib. ca¬
lor molestissimꝰ introrsum se colligenͤ.
exhausta longa inedia uiscera depas¬
ceret: pallide interim mortis ante ocłoᷤ
tristis u̾sabatur imago. Et ecce tanqͣ
de suꝑnis uox emissa diumnitꝰ inso.¬
nuerit: ego sum ego sum qui deleo
ñ te. s iniquitates tuas. M ox uͥ di
sac̾dos ut pauꝑ moieret᷑ sua omnia
pauꝑib erogauit: ceꝑunt subito de
intimis desperati iam sudoris inopi¬

Expanded text:
otes Dei induuntur justitia, et multo utique decentius et ditius, quam auro vel serico. 4. Sed gratias Deo, qui jam harum rerum in vobis gloriae transitoriae gloriosum est operatus contemptum, dum de animae periculo saluberrimum incussit entia! Mortem intentavit, ne inferret: formidare vos voluit, quam vos noluit experiri. Cum hoc fecit, quid effecit, nisi ne vestra vobis essent chariora quam vos? Inter medullas artuum febris acuta saeviebat, et tardante sudore, cruciatus vehemens in dies ingravescebat. Cumque jam foris membris frigescentibus calor molestissimus introrsum se colligens, exhausta longa inedia viscera depasceret, pallidae interim mortis ante oculos tristis versabatur imago. Et ecce tanquam de supernis vox emissa divinitus insonuerit: Ego sum, ego sum qui deleo, non te, sed iniquitates tuas ; mox ubi sacerdos Dei, ut pauper moreretur, sua omnia pauperibus erogavit, coeperunt subito de intimis desperati jam sudoris inopi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult mortẽ peccatoris. sed magis ut
conuertat᷑ & iuuat. Et merito. Quȩ
enim utilitas in sanguine peccatori:
Non enĩ infernus confitebitur deo.
neq mors laudabit eum: s uos qui
uiuitis benedicitis dño: &e dicitis non
moriar s uiuam. & narrabo oꝑa dñi.
Et illud. Impulsus euersus sum ut
caderem: & dñs suscepit me.¬

Expanded text:
ut convertatur et vivat. Et merito. Quae enim utilitas in sanguine peccatoris? non enim infernus confitebitur Deo, neque mors laudabit eum: sed vos qui vivitis, benedictis Domino, et dicitis: Non moriar, sed vivam et narrabo opera Domini; et illud: Impulsus eversus sum ut caderem, et Dominus suscepit me
Abbreviated transcription (Latin):
tatis consequi p̾miũ. qͦd est
regnum cȩloꝵ. Laudarẽ uos oe iure
laudarem: si ñ me reuocaret illa sen¬
tentia. neminẽ laudau̾is in uita sua.
Siqͥdem rem laude dignam egistis:
s ei lausasseribenda ẽ. a quo accepistiᷤ
&e uelle ce ꝑficere. qͦd merito laudaret᷑
rĩ ut &e uos redderet głosum. Qui ni¬
mirũ cum sit mirabilis in maiestate
sua: etiam in scĩs suis głosus apparere
dignatur: ne solus habeat glam. Ipse
nempe licet sibi sufficiens ad omnẽ ma¬
gnificentiã. querit tam̃ głam & in scĩs:
ñ ut augeat sibĩ s ut suis comunicet.
Nouit autẽ qui sunt eius: s nob̾ ñ faci¬
le innotescunt. nͥ cum ipse reuelare dig¬
nabitur. Scimus sane. de qualib scͥptũ
ẽ. In labore hominũ ñ sunt: & eum ho¬
minib ñ flagellabunt᷑. Et quia hecuob

Expanded text:
ertatis consequi praemium, quod est regnum coelorum. 1. Laudarem vos, et jure laudarem, si non me revocaret illa sententia, Neminem laudaveris in vita sua ; siquidem rem laude dignam egistis: sed ei laus adscribenda est, a quo accepistis et velle, et perficere quod merito laudareturri, ut et vos redderet gloriosum. Qui nimirum cum sit mirabilis in majestate sua, etiam in sanctis suis gloriosus apparere dignatur, ne solus habeat gloriam. Ipse nempe licet sit sibi sufficiens ad omnem magnificentiam, quaerit tamen gloriam et in sanctis, non ut augeat sibi, sed ut suis communicet. Novit autem qui sunt ejus: sed nobis non facile innotescunt, nisi cum ipse revelare dignabitur. Scimus sane de qualibus scriptum est: In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur . Et quia vob
Abbreviated transcription (Latin):
tudm̃e apłice potestatis auetoritahᷤ
integritatẽ. ñne hui modi aut scdu¬
ctus ẽi aut seducere uults. S. fac que
dico: nam ego te ñ sedueo. C onu̾tere
magis ad humilitatẽ: ad mansueta¬
dinem.Siquidẽ & humilib dat as
grãm : &e mansueti hereditabt̃ t̾ram.
Esto caura dñe & matris tuȩ recupa¬
tam seruare grãm. Et sic ei placẽ stu¬
deas de reliquo: quatinꝰ placeat ei ñ
solum seruare tͥ quȩ reddidit. Reciã
adicere quȩ ñdum dedit: Ad elerũ

Expanded text:
tudinem apostolicae potestatis, auctoritatis tudinem apostolicae potestatis, auctoritatis integritatem, nonne hujusmodi aut seductus est, aut seducere vult? Sed fac quod dico: nam ego te non seduco. Convertere magis ad humilitatem, ad mansuetudinem: siquidem et humilibus dat Deus gratiam , et mansueti haereditabunt terram . Esto cauta dominae et matris tuae recuperatam servare gratiam: et sic ei placere studeas de reliquo, quatenus placeat ei non solum servare tibi quae reddidit, sed etiam adjicere quae nondum dedit. 142
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: siquis forte reluctari conatus
fuerit. Deniq ꝓbasti & tu. Quid emĩ
contulit tͥ uetus tua rẽbellio & recal¬
citratio male suasa a pseudo ꝓpħis
tuis: Qũẽ fructum habusti. in qͥ¬
bus nc̃ erubescis: Agnosee potuis e¬
in qua potestate gła & honore suf¬
fraganeoꝵ. tuoꝵ. tamdui pͥuata ex¬
titsti. Quis pro te ualuit obuiare
apłice auctoritatis iustissime. seue¬
ritati. eũ ꝓuocata tuis excessib de¬
creuit te tuis illis antiquis ac p̃clareᷤ
ornamentis nudare:̃ mutilare merꝑ¬
bris: Et hodie confusa & truncata
iacens: si ñ henigniꝰ quã potaitius
terũ actum fuisset. Qs eã ꝓhib̾e uale¬
bit etiam a grauiorib: si rurfũ qd
absit adieceris ꝓuocare: Nide ne pa¬
tiaris recidiuũ: quia ꝓ certo nͥ falloe.
ñ tam facile denuo poterit mueni¬
riremediũ. Siquis itaq dixerit tͥ
partim oportet obedire partim ñ
oportet. eũ tu in te exꝑta sis pleni¬

Expanded text:
tiam, si quis forte reluctari conatus tiam, si quis forte reluctari conatus fuerit. Denique probasti et tu. Quid enim contulit tibi vetus tua rebellio et recalcitratio male suasa a pseudoprophetis tuis? quem fructum habuisti, in quibus nunc erubescis? Agnosce potius in qua potestate, gloria et honore suffraganeorum tuorum tam diu privata exstitisti. Quis pro te valuit obviare apostolicae auctoritatis justissimae severitati, cum, provocata tuis excessibus, decrevit te tuis illis antiquis ac praeclaris ornamentis nudare, mutilare membris! Et hodie confusa et truncata jaceres, si non benignius quam potentius tecum actum fuisset. Quis eam prohibere valebit etiam a gravioribus, si rursum quod absit adjeceris provocare? Vide ne patiaris recidivum: quia pro certo, nisi fallor, non tam facile denuo poterit inveniri remedium. Si quis itaque dixerit tibi: Partim oportet obedire, partim non oportet; cum tu in te experta sis pleni