comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod nos certum est non debere. secretũ locum pecu
amicum merori. ubi omne quod de mea mihi
occupatione displicebat se patenter ostender&.
& cuncta quae infligere dolore consueuerarit.
congesta ante oculos licenter uenirent
Ibi itaq cũ ad flictus ualde & diu tacitus sederẽ
dilectissimus filius meus petrus diaconꝰ ad fuit:
mihi a primeuo iuuentutis flore in amiciciis
familiariter ad strictus. atq ad sacri uerbi
indagationẽ socius. Qui graui ex quoqui cordis
languore me intuens. ait. Numqđ nã noui
aliquid accidit. quod plus te solito meror
ten&: Cui inquã. Meror petre quẽ cotidie
pacior. & semꝑ mihi per usũ urtus est. & sẽper
pes augmentũ nouus. Infelix quippe animus
meus occupationis suȩ pulsatus uulnese. meminit
qualis aliquando in monasterio fuit. quomodo
ei labentia cuncta subtererant. quantũ rebus omĩb
que uoluuntur rminebat. quod nulla nisi cȩlestia
cogitare consueuerat. qͦđ & iam retentus corpore.

Expanded text:
quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum novus. Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus omnibus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
qui despecti foris hominibus esse non esubescunt.
Quia etontra indi oculis iacent. qui apud suos
& proximorũ oculos per in anis gloriȩ appetitũ
tument. Unde & quibus dam deritas dicit.
Uos estis qui iustificatis uos corã hominib ds̃
autẽ nouit corda urã. Quia quod hominibus
altũ est. ab ominabile est antedm̃. PE TRUS
iror ualde quod de tali uiro. subripi pon¬
tifici tanto potuerit
tifici tanto potuerit. GREGORIUS:¬
uid miraris petre quia fallimur. qui homi

Expanded text:
qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; quia econtra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra: quia quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subripi pontifici tanto potuerittifici tanto potuerit. GREGOR. Quid miraris, Petre, quia fallimur qui homi
Abbreviated transcription (Latin):
moratus est: Cum ecce sequenti die sub ipso
lucis crepusculo. uehementer equo in cursu
fatigato ad iulianũ cũ epistola puer uenit.
in qua rel p̃ceptũ est ne seruum dĩ contingere uel
mouere demonasterio auder&c. Quem cum ille
requirerd curꝰ fententia ess& mutata. cognouit
ꝑ uisũ pontifex fuerat ue hementer exterritus.
cur ad exhibendũ dĩ hominẽ mittere p̃sup̃siss&.
Qui protinus surrexit. seq uenerandi uiri orati¬
onibus cõmendans ait . Rogat pater uester. ne
fatigari debeatis. Cumq. hoc dĩ famulus audiss&.
contristatus ait. Numqđ non die hesterno dixi.
quia si non statĩ pergeremus. iam ꝑgere minime
licer&: Iunc ꝓ caritatis ex hibitione aliquantus
ex secutorẽ suũ incella retinuit. eiq laboris
sui cõmodũ coacto retentiq dedit.¬
retentiq dedit.
Cognosce igitur petre in quanta dĩ custodia sunt
qui in hac uita se ipsos despicere nouerunt. Cum
quibus intus ciuibus in honore numerantur.

Expanded text:
moratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso moratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianum puer cum epistola pervenit, in qua praeceptum est ei ne servum Dei contingere vel movere de monasterio auderet. Quem cum ille requireret cur sententia esset mutata, cognovit, s est, per visum pontifex fuerat vehementer exterritus, cur ad exhibendum Dei hominem mittere praesumpsisset. Qui protinus surrexit, seque venerandi viri commendans orationibus, ait: Rogat Pater noster ne fatigari debeatis. Cumque hoc Dei famulus audisset, contristatus ait: Nunquid non die hesterno dixi tibi, quia si statim non pergeremus, jam pergere minime liceret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ comminus ad fuit. eiusdẽ iuliani animum
in tolerabilis pauor inuasit. ita ut tremer&.
atq ad insinuandũ hoc ipsũ propter qđ uene¬
rat. uix sufficere lingua potuissoc. Qui
humiliato mox spũ ad eius genua cucurrit. ora¬
tionẽ prose fieri petiit. & quia pater eius
apostolicus pontifex eũ uidere uell& indicauit.
Uir autẽ uenerandus ȩquitius cȩpit in mensas
gratias omni potenti dõ agere. asserens qͦđ se
per summũ pontificem gratia superna uisitass&:
lico uocauit fratres. p̾cepit hora eadẽ ium̃ta
p̃parari. atq exsecutorẽ suum cepit uehemen¬
tissime urguere. ut statĩ exire debuissent.
Cui iulianus ait. Hoc fieri nullatenus potest.
quia lassatus exitinere. hodie non ualeo exire.
unc ille respondit. Contristas me fili. quia
si hodierna die non egredimur. in crastina non
eximus. Dĩ itaq famulus exsecutoris sui lassitu¬
dine coactus. in monasterio suo eadẽ nocte de¬

Expanded text:
Dei cominus adfuit, ejusdem Juliani animum Dei cominus adfuit, ejusdem Juliani animum intolerabilis pavor invasit, ita ut tremeret, atque ad insinuandum hoc ipsum quod venerat, vix sufficere lingua potuisset. Qui humiliato mox spiritu ad ejus genua cucurrit, orationem pro se fieri petiit, et quia pater ejus apostolicus pontifex eum videre vellet indicavit. Vir autem venerandus Equitius coepit immensas gratias omnipotenti Deo agere, asserens quod se per summum pontificem gratia superna visitasset. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasterio suo eadem nocte de
Abbreviated transcription (Latin):
suumq dominũ ei occurrisse nuntiauit. Cui
resalutato. dĩ famulus precȩpit dicens. Leua
faenũ uiride. porta pabulũ iumentis inquibus
uenistis. ecce ego quia parũ suꝑ est opere
expleto. te subsequor. Is autẽ qui missus fuerat
iulianus defensor. mirabatur ualde quid nã
ess& quod redire moraretur puer Cum ecce
reuer tentẽ puerũ conspicit. atq in collo fenũ
exprato deferentẽ : Qui uehementer iratus.
cȩpit clamare dicens. Quid est hoc. Ego te¬
Ego te
misi hominẽ deducere. non foenum portare.
Cui respondit puer. Quẽ quȩris. ecce subseqͥtur
Cum ecce uir dĩ clauatis calciatꝰs caligis. falcem
fenariã in collo deferens ueniebat: Quẽ ad huc
longe positũ. puer suo domino quia ipse ess&
quẽ quȩrer& indicauit. Isdẽ uero iulianus
repente ut uidit dĩ famulũ exipso habitu de¬
spexit. eumq qualiter deber& alloqui. pro¬
terua mente p̃parabat. Mox uero ut seruus

Expanded text:
suumque dominum ei occurrisse nuntiavit. Cui suumque dominum ei occurrisse nuntiavit. Cui resalutato Dei famulus praecepit, dicens: Leva fenum viride, porta pabulum jumentis in quibus venistis: ecce ego, quia parum superest, opere expleto te subsequor. Is autem qui missus fuerat, Julianus defensor mirabatur valde quidnam esset quod redire moraretur puer: cum ecce revertentem puerum conspicit, atque in collo fenum ex prato deferentem; qui vehementer iratus coepit clamare, dicens: Quid est hoc? Ego te misi hominem deducere, non fenum portare. Cui puer respondit: Quem quaeris, ecce subsequitur. Tum ecce vir Dei, clavatis calceatus caligis, falcem fenariam in collo deferens, veniebat: quem adhuc longe positum puer suo domino quia ipse esset quem quaereret indicavit. Idem vero Julianus repente ut vidit Dei famulum, ex ipso habitu despexit, eumque qualiter deberet alloqui proterva mente praeparabat. Mox vero ut servus
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ magno eum honore deducer&. ne quicquã
dĩ famulus ex conuentione eadẽ in iuriȩ sentir &.
Qui parere deeo dericorũ uotis concitus uolens.
festine ad eius monasteriũ cucurrit. Ibiq
absente illo antiquarios scribentes repperit.
ubi abbas ess& inquisiuit. Qui dixerunt ei.
In ualle hac quȩ monasterio subiac&. fęnũ secat.
Isdẽ uero iulianus superbũ ualde atq contu¬
macẽ puerũ habuit. cui uix poterat uel ipse
dominari. Hunc ergo misit. ut eum ad se
sub celeritate ꝑducer&. Perrexit pues. &
ꝓteruo spũ pratũ uelociter in gressus. omnesq
illic intuens fenũ secantes. requisiuit quis nã
ess&c ꝑquitius. Moxq ut audiuit quis ess&c.
eũ adhuc longe positus aspexit. & in menso
timore correptus est: Coepitq. timere.
lascessere. seq ipsũ nutanti gressu uix posse
portare. Qui tremens ad dĩ hominem peruenit.
atq ulnis eius humiliter genua deosculans strinx̃.

Expanded text:
, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam , ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam Dei famulus ex conventione eadem injuriae sentiret. Qui parere de eo clericorum votis concitus volens, festine ad ejus monasterium cucurrit, ibique absente illo antiquarios scribentes reperit, ubi abbas esset inquisivit. Qui dixerunt: In valle hac quae monasterio subjacet, fenum secat. Idem vero Julianus superbum valde atque contumacem puerum habuit, cui vix poterat vel ipse dominari. Hunc ergo misit, ut ipsum ad se sub celeritate perduceret. Perrexit puer, et protervo spiritu pratum velociter ingressus, omnesque illic intuens fenum secantes, requisivit quisnam esset Equitius. Moxque ut audivit quis esset, eum adhuc longe positus aspexit, et immenso timore correptus, coepit tremere, lassescere, seque ipsum nutanti gressu vix posse portare. Qui tremens ad Dei hominem pervenit, atque ulnis humiliter ejus genua deosculans, strinxit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũq perueniss&. scripturarum aperiebat fontẽ.
& rigabat prata mentium. Huius quoq opinio
p̾dicationis. ad romanȩ urbis notitiã ꝑuenit.
Atq ut est lingua ad lantiũ auditoris sui animã
amplectendo necans. eo tẽpore clerici huius apos¬
tolicȩ sedis antistitẽ ad: lando quȩsti sunt dicentes.
Quis est iste uir rusticus. qui auctoritatẽ sibi
p̃dicationis arripuit. & officiũ apostolici nrĩ
Mittatur igitur si plac& qui huc eum exhibeat.
ut quis s. it ȩcclesiasticus uigor agnoscat.
Sicut autẽ moris est ut occupato in multis animo
ad: latio ualde subripiat. si ab ipso tordis ostio
nequaquã fuerit cicius repulsa. suadentibus
se clericis consensũ pontifex prȩbuit. ut ad
romanã urbẽ deduci debuiss&. & quaenã sua
ess& mensura cognoscer&. Iulianũ tamen tunc
defensorẽ mietens. qui sabinensi aecclesi ae
post madũ in epis copatu prefuit. hoc precepit¬

Expanded text:
cunque pervenisset, Scripturarum aperiebat fontem, cunque pervenisset, Scripturarum aperiebat fontem, et rigabat prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans, eodem tempore clerici hujus apostolicae sedis antistiti adulando questi sunt, dicentes: Quis est iste vir rusticus, qui auctoritatem sibi praedicationis arripuit, et officium apostolici nostri Mittatur ergo, si placet, qui huc eum exhibeat, ut quis sit ecclesiasticus vigor agnoscat. Sicut autem moris est ut occupato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
uitae eius cognitione frauderis. bene hunc reueren¬
tissimus uir albinus reatine antistes aecclesiae
agnouit. & ad huc supersunt multi qui scire potuert̃.
Sed quid plus quȩris operis. quando concordabat
uitȩ munditia cum studio p̃dicationis: Tantus
quippe illũ ad colligendas dõ animas feruor ac¬
cenderat. ut sic monasteriis prae ess&. quati nus
per ȩcclesias. ꝑ castra. ꝑ uicos. ꝑ singulorũ quoq
fideliũ domos circũ quaq discurrer&. & corda
audientiũ ad amore patriae cę̧lestis excitaret.
Erat uero ualde uilis inuestibus. atq ita despectꝰ.
ut siquis illũ fortasse nescir&. salutatus etiam
resalutare despicer&. Et quotiẽs ad alia ten¬
debat loca. iumentũ sedere consueuerat quod
despicabilius iumentis omnibus in cella
potuissac repperire. In quo &iam capistro pro
freno. & ueruetum pellibus pro sella utebatur.
Super sem& ipsũ sacros codices in pelliciis sacculis
missos. dextro leuoq: latere portabat. Et quo¬

Expanded text:
itae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Ecclesiae cognovit, et adhuc supersunt multi qui scire potuerunt. Sed quid plus quaeris operis, quando concordabat vitae munditia cum studio praedicationis? Tantus quippe illum fervor ad colligendas Deo animas accenderat, ut sic monasteriis praesset, quatenus per ecclesias, per castra, per vicos, per singulorum quoque fidelium domos circumquaque discurreret, et corda audientium ad amorem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus pro sella utebatur. Super semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis missos dextro laevoque portabat latere, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
deor sum atq. aquibus dã albatis & speciosissimis uiris
cepit ꝑ brachia sursũ trahi. Cũq hoc luctamen ess&
ut hunc boni sps sursũ mali deorsũ traherent. ipse
qͥhȩc uidebat ad corpus reuersus est. & quid de eoplenius
gestũ sit minime cognouit. Qua in re dehuiꝰ stephani
uita datur intelligi. qͥa meo mala carnis cũ elemosinarũ
operatione certabant. Quienĩ pͥcoxas deorsũ. ꝑbra¬
dia trahebatur sursũ. pat& nimirũ quia & elemosinas
amauerat & carnis uitiis ꝑfecte non restiterał. quȩ cis
deorsũ trahebant. Sed in illo occulto arbitris examint
qđ in eo uicerit. & nos & eũ qui uidit & reuocatus est
lat&. Constat tamen qͥa is dẽ stephanus postquã siuit
superius narraui & inferi loca uidit & ad corpus redie
ꝑfecte uitã minime correx rt. qui post multos an
de corpore ad hoc cer tamen uitȩ & mortis exit:
Quadert̃ colligitur qͥa ipsa quoq inferm̃ supplicia

Expanded text:
deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani ita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
orsũ positũ in locis teterrimis magno ferri pondere
ligatũ ac depressũ uidisse confessus est. Quidũ requi¬
rer& cur ita ess&. ea se dixit audisse quȩ nos qui eũ
in hac ȩcclesiastica domo nouimus scientes eius acta
recolimus. Dictũ nãq est. Haec id circo patitur. quia
siquid ei ꝓ facienda ultione iubebatur ad inferendas
plagas plus ex crudelitatis desiderio quã obedientiae
seruiebat. Qued sic fuisse. nullus qͥ illũ nouit ignorat.
bi se &iã quendã peregrinũ presbiterũ uidisse fate¬
batur. qͥ ad p̃dictũ pontẽ ueniens tanta ꝑ eũ aucto¬
ritate transiit. quanta & hic sinceritate uixit. In eodẽ
quoq pontẽ hunc quẽ p̃dixi. stephanũ se recog nouisse
testatus est. Quidũ transire uoluiss&c eiꝰ pes lapsus ẽ.
&cex medio corpore iã extra pontẽ deiectus aquibdã
te terrimis uiris exflumine exsurgentib per coxas

Expanded text:
orsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere orsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas
Abbreviated transcription (Latin):
exhalans fluuius decurrebat. Trans acto autẽ ponte
amȩna erant prata atq uirentia odoriferis herbarũ flos
exornata. in quib albatorũ hominũ conuenticula esse uae¬
bantur : Tantusq in loco eodẽ odor suauitatis merat. ut
ipsa suauitatis fłaglantia illic de abulantes habitantes q
saciar&. Ibi mansiones diuersorũ singulȩ. magnitudine
lucis plenae. Ibi quȩdã mirȩ potentiȩ ȩdificabat᷑ domis
quȩ aureas uidebatur laterculis construi. sed cuius essoc
non potuit agnosri. Erant uero suꝑ ripã p̃dicti flumius
non nulla habitacula. sed alia exsurgentis fetoris nebl
tangebantur. alia autẽ exsurgens fetor aflumine minus
tangebat. Hȩc uero erat in predicto ponte probatio
foctentiq flumine laberetur. Iusti uero quibus culpa
non obsister&. securo ꝑ eũ gressu ac libero adloca
amȩ na ꝑuenirent. Ibi se &iã petrũ aecclesiasticar
familiȩ maiorẽ qͥ ante quadrienniũ est defunctus. de¬

Expanded text:
exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte, exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte, amoena erant prata atque virentia, odoriferis 433 herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in eodem loco odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiaret. Ibi mansiones diversorum singulae, magnitudine lucis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset, nnonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fetoris nebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor atangebat. Haec vero erat in praedicto ponte probatio foetentemque fluvium laberetur: justi vero quibus culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena pervenirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, de
Abbreviated transcription (Latin):
Iuiductus ad inferni loca uidit multa quȩ prius audita
noncredidit. Sed cũ prȩsidenti illic iudici prȩsentatus
essa: ab eo receptus non est ita ut dicer& non hunc de¬
duci sed stephanũ ferrariũ iussi. Qui statĩ reductus
incorpore est. & stephanus ferrarius qͥ iuxta eũ habi¬
tabat eadẽ hora defunctus est. Sicq probatum est
uera fuisse uerba quȩ audierat. dũ hȩc effectus mortis
stephani de monstrauit.
nte trienniũ quoq in hac pestilentia quȩ hanc urbem
clade ue hementissima depopulauit. inqua &iã corporali
uisu sagittȩ cȩlitus uenire & singulos quosq ferire uil¬
bantur. sicut nosti isdẽ stephanus defunctus est. Quidi
uero mibes in hac eadẽ nrã urbe ꝑcussus ad extremun
ꝑuenit. qͥ eductus ecorpore ex animis iacuit. sed citius
sicut tunc res eadẽ &iam multis in notuit. quia pons erat
sub quo niger atq caligosus foe toris intolerabilis nebulan

Expanded text:
Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicuuit, in hac Romana urbe percussus ad extrema pervenit. Qui eductus e corpore exanimis jacuit, sed citius ravit. Aiebat enim sicut tunc res eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intole
Abbreviated transcription (Latin):
chorusci habitis apparuisse fatebatus. qͥ eum in ignẽ
mergi ꝓhiber&. Cui &iã dixit. Egredere. & qualit̃
tibi post hȩc uiuendũ sit cautissime attende
Post quã uocrẽ paulatĩ recalescens mẽbris ab ae ternȩ
mortis sõno eiugilans. cuncta quȩ circa illũ fuerant
gesta narrauit. Tantisq se postmodũ uigilus ieiunusq
constrinxit. ut inferni eũ uidisse & ꝑtimuisse tor¬
menta &iã si tacer& lingua conuersatio loqueretur:
Quippe cui omĩpotentis dĩ mira largitate in morte actũ
ess& ne mori debuiss&. Sed quia humanũ cor grauis
uir stephanus quẽ bene nosti desem&ipso mihi narrare
consueuerat. quia in constant inopolitana urbe ꝓquadã
causa demoratus molestia corporis suꝑuemente defuncꝰ¬
tus est. Qũq medicus atq pigmentarius ad aperiendũ
eũ atq condiendũ ess& quȩ situs & die eodem minine
inuentus. subsequenti nocte iacuit corpus in humatum.

Expanded text:
corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis is vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente nocte corpus jacuit inhumatum.
Abbreviated transcription (Latin):
oc cũ fit petre. sibene ꝑpenditur.
non error. sed ad monitio est. Suꝑna enĩ pietas ixmaigna
misericordiȩ suȩ largitate disponit. ut non nulli &iam
post exitũ repente ad corpus redeant & torm̃ta inferi
quȩ audita non crediderant saltem uisa pertimescant.
ãquidã illi Riciãnus monachus qui in hac urbe mecũ¬
in monasterio uiuebat mihi narrare consue uerat
qͥ a quodã tẽpore cũ adhuc in heremo moraretus agno¬
uerit . qͦđ petrus quidã monachus ex regione ortus
hiberie qui ei in loco uastȩ solitudinis cui euasa nomen
est inherebat. sicut ipso narrante didicerat priusquã
heremũ peter& molestia corporis inter ueniente
defunctus est. Sed protinus corpori restitutus. inferni¬
se supplicia atq innumera loca flã marũ uidisse testa¬
batur. Qui & iã quosdã huius sȩculi potentes. in eisdẽ
flãmis suspensos se uidisse narrauit. Iuicũ iã deduc¬
tus ess& ut illo & ipse mergeretur. subito angelum

Expanded text:
oc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum
Abbreviated transcription (Latin):
ira sunt ualde quȩ audio . & non mediocriter laeta.
ueniant uerbamor tuorũ. confirmant haec facta ui
in lacrimis inter ipsa sacrificiorũ archana mactabat.
mandatũ dni ꝑ cuiusdã sui uisionẽ presbiteri suscepit
dicens. Age qͦđ agis. operare qđ operaris. non cess&
pes tuus. non cess& manus tua. natali apłorũ uenies
adme. & re tribuo tibi mercedẽ tuã. Qui post annos
septẽ ipso natalicii apłorũ die. cũ missarũ sollẽpnia¬

Expanded text:
ira sunt valde quae audio, et non mediocriter laeta. veniant verba mortuorum, confirmant haec facta viv lacrymis inter ipsa sacrificiorum arcana mactabat; mandatum Domini per cujusdam sui presbyteri visionem suscepit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset pes tuus, non cesset manus tua, natali Apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Qui post annos septem ipso natalitio apo
Abbreviated transcription (Latin):
magnisq uocib se int̾fectorẽ illius clamare
cȩpit. Plens itaq ꝑuenit ad corpus defuncti:
seq corã lecto eius cũ lacrimis in terram dedit.
ũq uehementer fler&. in terrã caput tunder&.
&se reum mortis illius clamar&. repente is
qui defunctus fuerat. animã recȩpit. Quod
dũ multi qui circũ stabant aspicerent. admi¬
rationis uocibus emissis. cȩperunt amplius prȩ
gaudio flere. Cumq eum requirerent ubi
fuerit. uel quomodo rediss&. ait. Tetri
ualde erant homines qui meducebant. exquorũ
ore ac naribus ignis exibat. quem tolerare
non poteram. Cũq. per obscura loca me ducerent.
subito pulcrae uisionis Auuenis cũ alis nobis
euntibus obuiã factus est. qui me trahentibus
dixit. Reducite illũ. qui a seuerus presbiter
plangit. eius enim eum lacrimis dñs donauit.
Qui scilic& seuerus protinus de terra furrexit. eiq
penitentiã agenti. opẽ suȩ int̾cessionis p̾buit.

Expanded text:
magnisque vocibus se interfectorem illius clamare magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere prae gaudio. Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Severus protinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit.
Abbreviated transcription (Latin):
neo &iam loco inter orina uallis dicitur.
quȩ amultis uerbo rustico inter ocrina
nominatur. in qua erat quidã uir uitȩ ad
mirabilis ualde nomine seuerus. ecclesiae
beatȩ mariae dĩ genitricis & semꝑ uirginis
sacerdos. Hunc cũ quidã pater familias ad
extremũ ueniss& diem. missis concite Nuntiis.
rogauit ut adse quantotius uenir&. suisq.
orationibus ꝓ peccatis eiꝰ interceder&. ut
acta demalis suis penitentia solutus culpa ex
corpore exir&. Qui uidelic& sacerdos. in¬
opinate contigit ut ad putandã uineã esso
occupatus. atq ad se uenientibus dicer&.
Ante cedite. ecce ego uos subsequar. Cumq.
uider& sibi in eodẽ opere parũ aliqđ suꝑ esse¬
paululũ morã fecit. ut opus quod minimũ re¬
stabat expler&. Quo expleto. corpit ad egrũ
pergere. Eunti uero in itinere. occurrentes
hi qui prius uenerant obuiã facti sunt dicentes.
Quare tardasti pater. Noli fatigari. quia iã
defunctus est. Quo audito ille contremuit.

Expanded text:
eo etiam loco Interorina vallis dicitur, quae a multis verbo rustico Interocrina nominatur, in qua erat quidam vir vitae valde admirabilis, nomine Severus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superessepaululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit,
Abbreviated transcription (Latin):
deliberar&. Cum subito suꝑna grã respec¬
tus. ad sem& ipsũ reuersus est. atq urticarũ
& uepriũ iuxta densa suc crescere fruterta
conspiciens. exutus indumento: nudũ se in
illis spinarũ aculeis. & urticarum incendiis
piecit. Ibiq. diu uolutatus. toto ex eis
corpore uulneratus exiit. & ꝑ cutis uulnera.
eduxit acorpore uulnus mentis. quia uolup¬
tatẽ traxit in dolorẽ. Cumq. bene poena¬
lites arder& foris. extinxit quod i licite
ardebat intus. Uicit itaq peccatũ. quia
mutauit incendium. Ex quo uidelic& tẽpore.
sicut post discipulis ipse ꝑhibebat. ita in illo
est tẽptatio uoluptatis edomita. ut tale inse¬
aliquid mini me sentir&. Coeperunt postmodũ
multi iã mundũ relinquere. atq ad eius ma¬
gisteriũ festinare. Liber quippe atẽptati
onis uitio. iure iã factus est uirtutũ magist᷑
Vnde & ꝑ mossen prȩcipitus. ut laeuitȩ a
uiginti & quinq annis & supra ministrare

Expanded text:
deliberaret. Cum subito superna gratia respecdeliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare
Abbreviated transcription (Latin):
ali quã bestiam esse crediderunt. Sed
cognoscentes dĩ famulũ. eorũ multi ad pie¬
tatis gratiam. a bestiali mente mutati sunt
omen itaq eĩ. per uicina loca cunctis in noti
Factũq est. ut ex illo iã tempore a multis
frequentari coepiss&. Qui cũ ei cibos de¬
ferrent corporis. ab eius ore in suo pector
alimenta referebant uitae. II¬
Nã nigra paruaq auis quae uulgo
merula uocatur. circa eiꝰ faciem uolitare
coepit. eiusq uultui importune insistere.
ita ut capimanu poss&. si hanc uir sc̃s tenere
uoluiss&. Sed signo crucis edito. recessit auis
Canta autẽ carnis tẽptatio aui eadem rece¬
dente secuta est. quantã uir sc̃s num quã fue¬
rat expertus. Quandã namq aliquando fe¬
minã uiderat. quã malignus sp̃s ante eius
mentis oculos reduxit. Tantoq igne serui
dĩ animũ in speciẽ illius accendit. ut se in
eius pectore amoris flãma uix caper&. &
iam pene deserere heremũ uoluptate uictus

Expanded text:
aliquam bestiam esse crediderunt: sed aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. Num nigra parvaque avis, quae vulgo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus
Abbreviated transcription (Latin):
& uirũ dĩ per abrupta montium ꝑ concaua ualliũ.
per defossa terrarũ quaesiuit. eumq latere iri
specu suo repperit. Cumq oratione facta bene¬
dicentes dñm omnipotentẽ consedissent. post
dulcia uitae co loquia. is qui aduenerat prbr
dixit. Surge & sumamus cibũ. quia hodie
pascha est. Qui uirdĩ respondit ditens
Scio quod pascha est. quia uidere te merui
onge quippe ab hominib positus. quia die
eodem paschalis ess& sollemnitas ignorabat
Uenerabilis autẽ presbiter. russus asseruit
dicens. Ueraciter hodie resurrectionis
dominicȩ paschalis dies est. abstinese
tibi minime con gruit. quia & ego ad hoc
missus sum. ut dona omĩpotentis dnĩ parit̾
sumamus. Benedicentes igitur dm̃. sump¬
serunt cibũ. Expleta itaq refectione.
& col loquio. ad ecdesiã presbites recessit.
odem quoq tẽpore. hunc in specu latitantẽ
&iam pastores inuenerunt. Quẽ dum
uestitũ pellibus inter frutecta cernerent.

Expanded text:
et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam resti paruũ tintinabulũ inseruit. ut ad
sonũ tintinabuli uir dĩ cognoscer&. quando sibi
romanus panẽ preber&. quẽ exiens acciper&.
Sed antiquus hostis unius caritati inuidens alte¬
rius refectioni: cum quadã die submitti panẽ
conspicer&. iactauit lapidem. & tintinabulum
fregit. Romanus tamen. modis congruen¬
tibus ministrare non desuit. Cum uero iam
omĩpotens ds & romanũ uell& alabore qui¬
escere. & benedicti uitã in exemplũ homi¬
nibus deitionstrare. ut posita suꝑ candela¬
brum lucerna clarescer&. quatenus omnib
qui indomo dĩ sunt lucer&. Cuidã pręsbitero
longius manenti qui refectionẽ sibi inpaschali
festiuitate parauerat. per uisum cbĩs¬
apparere dignãtꝰ
est diceNs
Tu tibi delicias praeparas. & seruus ms
illo in loco fame cruciatur: Qui protinus
surrexit. atq in ipsa sollẽpnitate paschali
cum alimentis quae sibi parauerat ad locũ tetendit.

Expanded text:
etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum pparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit,
Abbreviated transcription (Latin):
urbe quad raginta fere milibus distans. frigidas
atq perspicuas emanat aquas. Quae illic ui¬
delic& aquarũ abundantia in extenso prius
lacu colligitur. ad postremũ uero in amnem
diriuatur Quo dum ꝑger& fugiens. monachus
quidã romanus nomine hunc euntẽ sepperit.
quo tender& requisiuit. Cuius cum deside¬
rium cognouiss&. & secretũ tenuit. & ad iuto¬
rium impendit : eiq sc̃ȩ̃ conuersationis habitũ
tradidit. & in quantũ licuit ministrauit
Uir autẽ dĩ ad eundem locũ perueniens. in artissi
etuse tradidit. tribusq annis ex¬
cepto romano monacho. hominib: in cognitus
mansit. Qui uidelic& romanus. non longe
regula degebat. Sed¬
patris sui oculis
furabatur horas.
& quẽ sibi ad manducandũ subripere pote¬
rat. dieb certis benedicto panẽ ferebat
Ad eundem uero specũ a romani cella iter non
ex eadem rupe. in longissimo fune religatum
romanus deponere panẽ consueuerat. Inqua

Expanded text:
urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe iregula degebat. SedPatris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua
Abbreviated transcription (Latin):
capisterii partibus. sese cum lacrimis inoratione
dedit. Qui ab oratione surgens. ita iuxta se
uas sanũ sepperit. ut in eo fracturae inue¬
niri uestigia nulla potuissent. Mox autem
nutricem suam blande consolatus. ei sanum
capisteriũ reddidit. qđ fractum tulerat
Quae res in loco eodem acunctis est agnita.
atq intanta admiratione habita. ut hoc
ipsum capisteriũ eius loci incolȩ in ecclesiae
ingressu suspenderent. quati nus & p̃sentes
& secuturi omnes agnoscerent. benedictus
puer conuersationis gratiam a quanta ꝑfec¬
tione coepiss&. Quod annis multis illic ante
oculos omniũ fuit. & usq adhȩc longobardorũ
tempora super fores ecclesiae pependit
Sed sc̃s uir benedictus plus appetens mala
mundi pespeti quã laudes atq: pro dõ laboribus
fatigari quã uitae huius fauoribus extolli :
nutricẽ suam occulte fugiens. deferti loci secessũ
petut cui sublacus uocabulũ est: qui a romana

Expanded text:
capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in eo inveniri fracturae nulla vestigia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana
Abbreviated transcription (Latin):
qui annis multis lateranensi monasterio p̃fuit
Simplicio. qui congregationẽ illius tertius
rexit. Honorato &iam. qui nunc adhuc
cellae eius inqua prius fuerat conuersatus
prae est. Hic itaq cũ iam relictis litte¬
rarum studiis. petere deserta decreuiss&.
nutrix quae hunc artius amabat. sola secuta
est. Cumq ad locum uenissent qui efide
dicitur. multisq honestioribus uiris caritate
se illic detinentibus. inbeati petri ecclesia
demorarentur : praedicta nutrix illius ad
purgandũ triticum auicinis mulieribus
prestari sibi capisteriũ petut. Quod suꝑ
mensam in caute derelictũ. casu accidente
fractum est. sicq ut induabus partib inueniret᷑
diuisum. Quod mox ut rediens nutrix illius in
uenit. uehementissime flere coepit. quia uas
qđ prestitũ acceperat fractũ uideret :
Penedictus autẽ religiosus & pius puer. cum
nutricẽ suam flere conspicer&. eius dolori
compassus est. Ablatis secũ utrisque fracti

Expanded text:
qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatusratione Hic itaque cum jam relictis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti
Abbreviated transcription (Latin):
BENEDICTUS. ETNOMINE
Ab ipso pueritiae suae tẽpore
Cor gerens senile. aetatem
quippe moribus transiens.
Sed dum in hac terra adhuc ess&. quo tẽpora¬
liter libere uti potuiss&. despexit iam quast
aridum mundũ cum flore. Qui liberiori
genere ex prouintia nursiae exortus. rome
liberalibus litterarũ studiis traditus fuerat
edcum ex eis multos ire ꝑ abrupta uitio¬
rum cerner&. eum quẽ quasi in ingressum
mundi posuerat retraxit pedẽ: ne siquid
de scientia eius attinger&: ipse quoque
post modũ in immane precipitiũ totus ir&
Despectis itaq lit terarum studiis. relicta domo
rebusq patriis. soli dõ placere desiderans.
scãe conuessationis abitũ quęsiuit. Recessit
igitur scienter nescius. & sapienter indoctus.
Huius ego omnia gesta non didici. sed pauca
quȩ narro. quattuor discipulis illius referen¬
tibus agnoui. Con stantino scilic& reue¬
rentissimo ualde uiro. qui ei in monasterui
regimine successit. Ualentiniano quoq:

Expanded text:
Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in imundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ippostmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
doemonio uexabatur: Qui auenerabili uiro constantio
ȩcclesiȩ eius antistite per multa fuerat martyrum
loca transmissus ut sanari potuiss&. sed scĩ dĩ martyres
noluerunt ei sanitatis donũ tribuere. ut quanta ess&
in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaq est
preces fundens. antiquũ hostẽ de obsesso homine ꝓtinus
expulit. Cui sanato. p̃cepit dicens. Uade. & post hȩc
carnẽ non comedas. ad sacrũ uero ordinẽ nũquam ac¬
cedere p̾sumas. Quacũq autẽ die sacrũ ordinẽ teme¬
rare p̃sup̃seris. statĩ iuri diaboli iterum mancipaberis.
Discessit igitur clericus sanus. Et sicut terrere sol&
animũ pena recens. ea quȩ uir dĩ preceperat interim
custodiuit. Cũ uero post annos multos omnes priores
illius dehac luce migrassent. & minores suos sibim&
suꝑ poni insacris ordinib cerner&. uerba uiridĩ quasi
ex longo tẽpore oblitus post posuit. atq ad sacrum
ordinẽ accessit. Quẽ mox is qui reliquerat diabolus

Expanded text:
daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque estpreces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
PETRUS:
gnẽ gehennȩ corporeũ esse non ambigo. inquo certum
est corpora cruciari
erte
reprobis ueritas in fine dictura est. ite inignẽ ꝑternum
qͥ paratus ẽ diabolo & angelis enis. Sugitur diabolus
eiusq angeli cũ sint incorporei corporeo sunt igni ql¬
ciandi. qđ mirũ si animȩ & antequã recipiant corpora
possint corporea sentire tormenta :¬
PE TRUS:

Expanded text:
PETRUS. Ignem gehennae corporeum esse non ambigo, in quo certum est corpora cruciari.-- erte reprobis Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Si igitur diabolus ejusque angeli, cum sint incorporei, corporeo sunt igne cruciandi, quid mirum si animae, et antequam recipiant corpora, possunt corporea sentire tormenta?--PETRUS