comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitate positum audiro noluerunt: Vt uir¬
tutem eius tanto tunc districtius sentiant. quanto
nunc ceruicem cordis adcius pacientiam non in¬
dinant : Sed quia hec contrare probos dicta
sunt mox adelectorum consolationem uerbauer¬
tuntur: Nam subdicur : His autem fieri icipi¬
propinqquat redemptio ura : Acsi a ꝑ teueritas
electos suos ammoneat dicens: Cum plagemun di
crebrescunt : cu terror udicii uis tutibus commo¬
tis ostenditur. leuate uos capita. id est exhila¬
rate corda quiadum finitur mundus ciu amicinon
estis : sropefit redemptio quam quesitis: Inscrip¬
tura & enim sacra sepe capud promente popitur
quia sicut capite reguntur membra. Ita cogigatio¬
nes mente disponuntur: Leuare ltaque est¬
capita mences prãs adgdudia patrie celestis erige¬
re: quiergo dm̃ diligunt : exmundi fine gaudere
atque hilares cere lubentur: Quia uidelic& eum
quem amant mox inuoniunt dum transicis quẽ

Expanded text:
in humilitate positum audire noluerunt, ut virin humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur, nam subditur: His autem fieri incipiappropinquat redemptio vestra. Ac si aperte Veritas electos suos admoneat, dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate capita, id est exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita et cogitationes mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo 1438 Deum diligunt ex mundi fine gaudere atque hilarescere jubentur, quia videlicet eum quem amant mox inveniunt, dum transit is quem
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Confusio autem maris & fluctuum nec dũ
noua erorta est : sed cum multalam prenuntiata
compl& a sunt: dubium non est quod sequantur
&iam pauca querestant: quia sequentium rerum
mentes ȩuigilent. nesecurita te torpeant: neig¬
norantia languescant sed semper eas & timor
sollicit& & inbono opere sollicieudo confirm&:
Sensantes hoc quod redemptoris prĩ uoce subiungitur:
A res centibus hominubus pretimore & expectatione.
que suꝑ ueruent uniuerso mundo .: namuistutes
celorum mouebuntur: Quidenim diis iustutes
caelorum nisi apgelos̃ archangolos thronos
dominationes: principatus & potescates ippellat
que inaduentu districti iudicis uris tunc oculis
uisibiliter apparebunt ut districte tunc a nobis
exigant hoc quod nos mado inuisibilis condi¬
tor aequanimiter portat: Vbi & sub ditur:
& tunc uidebunt filium hominis uenuentem lic
nubibus: in potestate magna & maies
testate & maiostate
uisurisunt quem

Expanded text:
tem. Confusio autem maris et fluctuum necdum tem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est. Sed cum multa praenuntiata jam completa sint, dubium non est quin sequantur etiam pauca quae restant, quia sequentium rerum mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenient universo orbi. Nam virtutes coelorum movebuntur. Quid etenim Dominus virtutes coelorum nisi angelos, archangelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate mastate et majestate visuri sunt, quem
Abbreviated transcription (Latin):
premis it dicens: Ex surg& gens contragon¬
tem : & regnum aduersus rognum : & cͦrunt
terre motus magniperloca pestilentiȩ & fames:
& quibus dam interpositis: hoc quodmodo audis¬
tis adiuncxit: Et erunt signa insole & luua
& stellis & interris pressura gentium pre
confusione sopitus maris & fluctuum: Ex
quilus pro fecto omnibus alia lam facta cer¬
uimus alia in proximo uentura formidamus
uam gentem supra gentem ex surgere earumq
pros suram terris eisistere plus lam ip
pris tribulationibus quam in codicibus legimus:
q uodterre motus urbes innumeras subruat ex
alus mundi pastibus scitis quam frequentor audi¬
uimus: Pestilentias sine cessatione patimur
signa uero insole & luna & stellis adhuc aꝑte
mini me uidimus sedquua & hec pon longesint
exipsalam aeris inmutatione colligimus: Quam¬
uis prius quam it aliagentili gladio ferienda trade¬
r&ur Igneas incelo acies uidimus: ipsum qui pos¬
tea humani generis fusus est sangunem corui can¬

Expanded text:
praemisit dicens: Exsurget gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et erunt terrae motus magni per loca, et pestilentiae, et fames : et quibusdam interpositis, hoc evangelium adjunxit: Et erunt signa in sole, et luna, et stellis, et in terris pressura gentium, prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in nostris temporibus cernimus quam in Codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda traderetur, igneas in coelo acies vidimus, ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscan
Abbreviated transcription (Latin):
& caclum: Eccc ut prediximus aorom mouit
& terra uon subsiscit : quis ergo ferat : cumco¬
lo mouerit quid autem terrores quos ceruimus Nisi
sequentis ire precones dixerim: unde & considera¬
re neces seest : quia ab illa tribulatione ultimatan¬
tum sunt tribulationes iscedis similer quantum apo¬
tuoia iudieis ꝑ sona preconis distat Illum ergo
corrigite : mores mutate malatemptatia resis ten¬
douincite perp&rata autem fl&ibus pupite,
Aduentum namq: a &ñi iudicis tanto securiores quan
do queui debitis quanto nunc districtionem illiur

Expanded text:
II, 22. Ecce, ut praediximus, aerem movit, et terra non subsistit; quis ergo ferat, cum coelum moverit? Quid autem terrores quos cernimus, nisi sequentis irae praecones dixerimus? Unde et considerare necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona praeconis distat. Illum ergoate, vitam corrigite, mores mutate, mala tentantia resistendo vincite, perpetrata autem fletibus punite. Adventum namque aeterni judicis tanto sdoque videbimus, quanto nunc districtionem illius
Abbreviated transcription (Latin):
inucnire desiderans. senes cente
mundum quemala sequanur denun¬
tiat. ut nos abeius anoro conpescat :
Ad propinquantẽ eius terminium quan¬
te porcus siones preueniant inotescit : ut si
dm̃ m &uere intranquillitate nolamus uicinũ
eius iudicium uł percussionibus adcrititim eamꝰ

Expanded text:
invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percussio
Abbreviated transcription (Latin):
uit : Hanc districtionem uenturi iudicis. paulus
ionsiderans ait: Horrendum est incidore inmanus
diuiuentis: H anc psalmista exprimit dicens:
s mani festus uepi& ds̃ nos ter& ponsilebit
ignis in cons pectueius ardebit. & incircuitu eius
tem pestas ualida: Districtionem quippȩtante
ius titiae. tempestas lgnisq: comitantur quia
tem pestas examinat quos ignis exurat: Illum
quicquid modo graue creditur In ei is conra ratio¬
ne leuigatur: De illo & enimdie ꝑ ꝓroph&am
dicitur: Iuxta est dies dnĩ magniis: uacta & uelox
uimis : uox dicidũ amara tribulabitur iu. fortis:

Expanded text:
vit? Hanc districtionem venturi Judicis Paulus vit? Hanc districtionem venturi Judicis Paulus considerans, ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Hanc Psalmista exprimit, dicens: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuittempestas valida . Districtionem quippe tantae justitiae, tempestas ignisque comitantur. Quia tempestas examinat quos ignis exurat. Illum os ponite, et quidquid modo grave creditur, in ejus comparatione levigetur. De illo enim die per prophetam dicitur: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara, tribula
Abbreviated transcription (Latin):
quem uid& is diustare ponposse: Preceptaapos¬
tolica in animo ponito quibus nos ammon& dicens
Nolite diligere mundum neque eaq: hoc ipmundo
sunt: quia siquis diligit mundum non estcaritas
patris ineo : Nudus testius sratres agnouiscis¬
quod subito turbine apnosa arburda eratis dei¬
tnia dodotnus : at que ȩclesiae a funda mentis auor¬
sesunt : quanti aduesperum sapuiatque in colomes
acturos se in crastipum aliquid putabant: & tam̃
uoctreadem repentina morte de functisiit Iuba¬
que ruine de prehensi : Sed considerandum nobus
simi spom̃ mouit unuus procellam nbus eceita sund
&rursiam subrintpisi a sura tot aeclificioru sunela¬
merta concussit : quid ergo iudex iste facturus
esticum persem& ipsum uenens in ultionem peta¬
torum iracius ex arserit Si postari Non potest
cum nos ꝑtepuissimam nubem feritꝰ ipro euis pro
sentia que caro subsistit : Siuentum mouit stra¬
ram subruit concitauit acra . & tot aedificia stra¬

Expanded text:
quem videtis diu stare non posse. Praecepta aposquem videtis diu stare non posse. Praecepta apostolica in animo ponite, quibus nos admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt, quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nudius tertius, fratres, agnovistisquod subito turbine annosa arbusta eruta, destructae domus, atque Ecclesiae a fundamentis eversae sunt. Quanti ad vesperum sani atque incolumes acturos se in crastinum aliquid putabant, et tamen nocte eadem repentina morte defuncti sunt, in laqueo ruinae deprehensi? 6. Sed considerandum nobis simi spiritum movit, unius procellam nubis excitavit, et terram subruit, casura tot aedificiorum fundamenta concussit. Quid ergo judex iste facturus est, cum per semetipsum venerit, et in ultionem peccatorum ira ejus exarserit, si portari non potest cum nos pesentia quae caro subsistet, si ventum movit, et terram subruit, concitavit aera et tot aedificia stra
Abbreviated transcription (Latin):
meus sermo quitransit :: Et ecce frs̃ mei iam cerpim
quod au diebamus nos cotidic & crebrescentibus malis
mundus uirgu&ur : Ex illa plebe innumera quanti
reman seritis aspicitis. & tamen ad huc cotidie flagel¬
laurguent repentini casus opprimunt noue nos & in¬
prouiꝰse clados affligunt: Sicut erum inui uentute
uig& corpus forte & in colomẽ man& pectus.toro sa
ceruix plepa sunt hrachia: ini anis autem sonilibus
statura curuatur certux ex siccata deponitur fre¬
quentibus suspiriis pectus urgu&ur. uis tus deficit.
loquentis uerba anhelitus intercidit: Nam & silan¬
guor desit .plerum que senibus ipsa sua salus aegri¬
tudo est : It amundus inanis prioribus ueludiniuuen¬
tu te uiguit : ad propagandam humanigeneris pro¬
lem robustus fuit. salice corporum uiriꝰdis. opulentia
rerum pinguis: At nuc ipsa sua senec tute depri¬
mitur & quasi aducinam mortem molescus crebres¬
centibus urgu&ur: Noli teergo frs mei diligere:

Expanded text:
meus sermo qui transit. 5. Ecce, fratres mei, jam cernimus meus sermo qui transit. 5. Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis; et tamen adhuc quotidie flagella urgent repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, 1439 torosa cervix, plena sunt bronchia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam etsi languor desit, plerumque sensibus ipsa sua salus aegritudo est: ita mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crescentibus urgetur. Nolite ergo, fratres mei, diligere
Abbreviated transcription (Latin):
regnun di aestati comparatur. quia tunc mero¬
risꝰ pri nubila transeunt: & uite dies a &pũ solis
claritate sulgescunt: Que omnia submagna
cesticudine confirmantur cum subiungitur
sententia quadicitur: Amendico uobis: qui a
non preteribit geperato hȩc. donec omnia fi¬
ant: Caclum & terra transibunt: uerba aut̃
mea non transient: Nihil enum inrerum cor¬
poralium natura celo & terradurabilius. & pi¬
hil in rerum natura tam uelociter quam sermo
transit: Verba eium quo usque in perfecta sunt.
uerba nonsunt: Cum uero perfecta fuerint: ompino
lam non sunt quia nec perficinisitranseundo pos¬
sunt ditergo : Caelum & terra transibunt: uer¬
baauem mea fontransient: Ac sia ꝑtedicat: Omne
quod apuduos durabileest: & sine mutatione dura¬
bile ad a&uitatem nionest: & omne quod apud me
transire ceruitur. fixum &sine transicute pur:
quiasine mutabilitate manentes sentias exprimit

Expanded text:
regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroregnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt. 4. Quae omnia sub magna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Nihil enim in rerum corporalium natura coelo et terra durabilius, et nihil in rerum natura tam velociter quam sermo transit. Verba enim quousque imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perfici nisi transeundo possunt. Ait ergo: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad aeternitatem non est; et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine mutabilitate manentes sententias exprimit
Abbreviated transcription (Latin):
nonquerunt qui illam neque esse suspicantur.
nos autem quicelestis patriae gaudia a & pa cognoui¬
mus festinare adeam quantotius debemus: Op¬
tandum pobis est citius ꝑ gere. adque ad illam uan¬
dus urgu&ur. que nõs tristitia que aduerigtas uau
apgustat : quidestuita mortalis pisiuia & qualis
sit fratres mei perpendite in labore uelos sescere
& tamen capdem cuam polle finire qaod autert
calcari mundus acdes pici debeat redemptor urt
prouida conparatione manifestat. cum protipus
adiugit. Uid& eficulneam &ons arbores poes
producunt lam exse fructum scitis m̃ propeest
aestas. It a &uoscum uideritis hacc fieri scicote
qñ propeest regnumdi: Acsia ꝑtedicat: quia
sicut exfructa arborum uicina aestas agnoscit
ita exruina mundi prope es secog noscitur reg
num dĩ: quibus profecto uerbirꝰ ostendicur
quia fructus mundi ruina est: ad hocenim cres¬
cit ut cadat ad hoc germinat. ut quecum que ger¬
minauerit cladibus consumat: ꝑ ene autem

Expanded text:
non quaerunt, qui illam neque esse suspicantur. Nos autem qui coelestis patriae gaudia aeterna cognovimus, festinare ad ea quantocius debemus. Optandum nobis est citius pergere, atque ad illam non urgetur? Quae nos tristitia, quae adversitas non angustat? Quid est vita mortalis, nisi via? Et quale sit, fratres mei, perpendite, in labore viae lassescere, et tamen eamdem viam nolle finiri. Quod autem calcari mundus ac despici debeat, Redemptor noster provida comparatione manifestat, cum protinus adjungit: Videte ficulneam et omnes arbores, cum producunt jam ex se fructum, scitis aestas. Ita et vos cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Ac si aperte dicens: Quia sicut ex fructu arborum vicina aestas agnoscitur; ita ex ruina mundi prope esse cognnum Dei. Quibus profecto verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadat. Ad hoc germinat, ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciebant. Et ecce subito deangulo carceris exunt draco
baeius aure iuidebantur dentes eus ut ferrei oculi
eius ueludmargarita splendidebant & de naribus
eius ignis & fumus exiebat: Lingua illius aplelabant¬
eius uidebatur & fo&orem faciebat in cacerem. Et crex

Expanded text:
ationem eius ecce de an| gulo carcires exiuit draco bae eius aurei . et dentes eius flamei et oculi| eius uelud margaritae. Splendebant de naribus eius| ignis et fumus. Egrediebatur lingua eius uelud sangeiu
Abbreviated transcription (Latin):
& unus ex his propeccato alter in holo caustũ
offerri debereprecipitur: Duo sunt pamqu
genera compunctionis quibus semae ipios dnõ
fidoles Inara cordis immolant quia uimirũ
sicut ex patrum dictis accepimus dm̃ sitiens
amare priuscimore compungitur. postea amo¬
re prius enum sese in lacrimnis afficit quia
dum malerum suorum recol&: probis ꝑpa&i
supplicia acepĩa ꝓtimescit: quod estunum dir¬
turem siue pullun columbae propeccato offer¬
re At dum longa meroris a pexi accate
fuerit sormido consumpta quedam: lam de
prosumptione uenue securitas pascitur la i
amore celestium gaudiorum apimus in flam¬
matur: & qui prius flebat neducereur ad
supplicium post modum flereamarissime h¬
cipit quia diffestur aregno quod est dealtero
turture siue pullo columbino holo caustum
faccre Hole caus tum namquȩ totum in cetisũ
dicitur: & holo causcum seipsũ dnofacit. qui
precisi somnibus terrenis. solo suꝑrȩ beatitu¬

Expanded text:
et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum offerri debere praecipitur. Duo sunt namque genera compunctionis, quibus semetipsos Domino fideles in ara cordis immolant: quia nimirum, sicut ex Patrum dictis accepimus, Deum sitiens anima prius timore compungitur, postea amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit, quod est unum turturem sive pullum columbae pro peccatis offerre; at dum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amorem coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno, quod est de altero turture sive pullo columbino holocaustum facere: holocaustum namque totum incensum dicitur. Et holocaustum se ipse Domino facit qui, spretis omnibus terrenis, solo supernae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
ois cordibus cogitationes cum lecto uel predica¬
to uerbo salutis aluaudientium libenter dur¬
culta itis audentes ꝑficere actuque audicudi¬
diceruit Ali fastidiantes quedudiunciiton
bacc agendo patrare sadhos pocius uisultando
tinuitor contrare. Vndcoport& frs iit quo¬
tieis uorbum doctrinae celestir aliquid contra
riu a pris audicoribus patisenserimur. imi¬
temurtris uitiam cordiscorum : quipassum
lpocarne dĩ uerbum dignodolore conpassionir
te uelait. quotiens uero idĩe uerbun i au¬
ditorun fidelium mente ꝑ dilatiouem resuir¬
gere: ad que ad gloriam conditoris prĩ ꝑhona
opera proficere iuderimus. gaudeamus cum
eis quixpm̃ resurrexisse amortins: atque
ad caelos ascendere uotis aspexere felicibus
Saue qui castas simplices & gemebundas. aues
dio offerri consucuisse cognouimur quibus
prã sobria as simplicitas & conpunctione¬
cordis auctori pro semꝑ offerenda signdlur
tra duo turtures aut duo pullicolum bae

Expanded text:
tis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicatis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicato verbo salutis, alii audientium libenter auscultant, gaudentes perficere actu quae auditu didicerint; alii, fastidientes quae audiunt, non haec agendo patrare, sed his potius insultando nituntur contraire. Unde oportet, fratres, ut quoties verbum doctrinae coelestis ris auditoribus pati senserimus, imitemur tristitiam cordis eorum qui passim in carne Dei verbum digno dolore compassionis tenebant: quoties vero idem verbum in auditorum fidelium mente per dilectionem resurgere, atque ad gloriam conditoris nostri per bona opera proficere viderimus, gaudeamus cum eis qui Christum resurrexisse a mortuis atque ad coelos ascendere votis aspexere felicibus. Sane quoniam castas, simplices et gemebundas aves Domino offerri consuevisse cognovimus, quibus nostra sobrietas, simplicitas et compunctiocordis auctori nostro semper offerenda signat  tra duo turtures, aut duo pulli columbae,
Abbreviated transcription (Latin):
Vt reuelentur exmultis cordibus cognatiopes:
apte lincarnationem dominicam : uelate e¬
rant cogitatio nes multorum: peclate pate¬
bant: quis a & norum amore flagrare.
quis celestia bonis temporalibus mente pre¬
ferr&: Sed nato caeli re geuiterra con¬
festim pius quis que gaudebat᷑. Hero des aut̃
tur batus est & omis hiero solimacum illo
⁊redicante & miracula faciente oms tur bȩ
& uimebant & glorificabant dm̃ irł. Phari¬
saciaut̃ & scribe dicta acfacta enis salutaria.
rabido ore carpebant Pas souicruce in¬
pulacitia stulta putristitia insta repleban¬
tur: sed resurgente a mortius & ascenlento lpglũ.
berugaladata meror illorum est: oes¬
pra geudio mutato ꝑeuni: Sicque xta
proporium beati sy meonis apparente iicr
pediõ reuelatesunt exmulus cndibus aogi¬
tationes: Non haec aut̃ dis parium reuelatio
eogitationum tunc solum acta lpiudaca & u
Et nunc enumndio apparentȩ reuo lantur exmul¬

Expanded text:
Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato coeli rege in terra confestim pius quisque gaudebat, Herodes autem turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Praedicante et miracula faciente, omnes turbae et timebant, et glorificabant Deum Israel: Pharisaei autem et Scribae dicta ac facta ejus salutaria rabido ore carpebant. Passo in cruce impii laetitia stulta, pii tristitia justa replebantur; sed resurgente a mortuis, et ascendente in coelum horum laetitia moerore, illorum est moestitia gaudio mutata perenni: sicque juxta prophetiam beati Simeonis apparente in carne Domino, revelatae sunt ex multis cordibus cogitationes. Non haec autem disparium revelatio cogitationum tunc solum acta in Judaea, seEt nunc enim Domino apparente revelantur ex mul
Abbreviated transcription (Latin):
sonat quod premittitur  eccepositus esthic
ipruiuam. Infelix nanquȩ satis est qmi agni¬
tare surrecdonis gloria deteriur cadio ÷ uiꝰ
uisa luce ueritatis grauioribus peccatorum
nebidis obcecatur: Undecurandum nobis
summopere ẽ ut retaque cognouimus ꝓ pe¬
rando semꝑ exercere meminorimus uode
nobis dicatur illud apłip&ri qiamelus¬
postagnitionem reeror sum uonuesti ab ec qđ
traditum est ulas noc est scã nandata: & insig¬
num inquid eu. coatradic&eur: Signo domipiç¬
crucs multi sepe iudacorum exterius mula
contradiaere gentilium. multi quod estera¬
uius falsi fratres: hoc interius prosessio ui ssu¬
pinium ꝑsecunitur dicentesse possedñ faccs
autem negant: & tuam ipsius animam ꝑtran¬
sibit gladius: gladium appellat efsecuaclo
apimam pertransiuit quia nons ine aceruo do¬
lore potuit cruci fixum morientems que uide¬
re quemlil& resurrecturum ꝯmorte quasi
dm̃ pullatenus ambigebat. quasi suam tamepi¬
a carpe procreatum moripauida dolebat:

Expanded text:
sonat quod praemittitur, Ecce positus est hic in ruinam. Infelix namque satis est, qui agnita resurrectionis gloria deterius cadit, qui visa luce veritatis gravioribus peccatorum nebulis obcaecatur. Unde curandum nobis summopere est ut recta quae cognovimus, operando semper exercere meminerimus, ne de nobis dicatur illud apostoli Pepost agnitionem retrorsum converti ab eo quod traditum est illis sancto mandato. Et in signum, inquit, cui contradicetur. Signo Dominiccrucis multi saepe Judaeorum exterius, multi contradixere gentilium; multi, quod est gravius, falsi fratres hoc interius professionis supnimium persequuntur, dicentes se nosse Deum, factis autem negantes. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Gladium appellat affectum  animam pertransivit: quia non sine acerbo dolore potuit crucifixum morientemque videre, quem licet resurrecturum a morte quasi Deum nullatenus ambigebat, tamen quasi sua e carne procreatum mori pavida dolebat.
Abbreviated transcription (Latin):
aitusque ad finemmundi: In qua predicatores
scĩ apłi missisunit qui merae dem pleuam & tar¬
de uenientes acceporunt : Aderudiendam
ergo dns plebemsuam quasi adex colea dam
scansuam pullo temporo destigi ꝑgranios
mittere quid & prius ꝑ patres & postmodum
ꝑlegis doctores & proph&as ad extremum
uero ꝑ apłos dum plebis suae mores couoluit.
uasiꝑoperarios iuineae cultura labora¬

Expanded text:
Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis docper apostolos plebis suae mores excoluit, et quasi per operarios in vineae cultura ma
Abbreviated transcription (Latin):
HEXPLINATIOIESUAMOIAADIO¬
quendum scĩ ȩuu angelii lectio postulat.
quam uolo sipossum subbreuitatȩ persb r¬
gere: neuos extensa processicleprobra
eositio uideatur hoperase: Negnũ
ui Euis uero patris familias simibtudi¬
pem rectius tep& quam conditor prt qur &i
quos condidit & dectos suos sic in hoc munde
pos sida quasi subiectos dominus indomo
Mui hab& uincam uniuersam sclic& ecclesiã.
que ab ab el iusto usque adultimum electum
qui in fino mundi nasciturus est quod scs pao¬
tulit: quasitot palmites misit: Hic itaque
pat̃ familias ad exco lendamiu ncam suare
mauo horatestia sexta nopa &unde¬
cima ederarior conducit : quia amundi
hiuus luiti usque iifinem aderudiendam
plobem fidelum predicatores congregareũ
destitit: Manecs enim murdi fuit abadã
usqueaduoe: hora uero testia a poe alisq
ad abrahan: Sexta quoque a babraban
us que ad morsen: Nona aut̃ amorse ustiue
adaduentun cdĩ. Undecima uero ab aduentu

Expanded text:
explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum am . Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet, quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo? Qui habet vineam, universalem scilicet Ecclesiam, quae, ab Abel justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu
Abbreviated transcription (Latin):
sedo cocus & mendicat: Quis quisergo ce¬
sutatis sudetcuebra sagnosit : quis euun
hoc quod sibide lumenacenitatus intel¬
legit elam& medullis cordis clam& uoci¬
bus ments dicens Ihu filidauidmis noce
mei Sed quid lamante cocosubungit᷑
audiamus: Et qui preibant in crepabant
eum ut tacore quid aut̃ signant isti qui
ihui ue pientem precedunt uisidesideriorũ
carualium tur bartum ulturq uiti or ueni
Qui priurquam ils ad corprm ueruiat: tempn¬
catio nibus suir cogua touem pram di¬
sipant. & uoces cordis
inorationer ꝑ¬
turbant: Sepe namquȩ dum conuesdi
ad dñ postꝑ paerata uitia uolumus dũ
contrahȩc cadem exorare uiciaque ꝑ pe¬
trauimus conamur occurruntcordi fan¬
tas mata peccatorum que fecimus. mentis urȩ
aciem reuerberant confunduit apimum
& uocẽ prȩ̃ deprecationis premunt: Qui
preibant ergo increpabant eum ut tacȩ¬
r& : qui a prius quamibs ad corueruat. ma¬
la que fecimus cogitationis praȩ suis ima¬

Expanded text:
caecus sedet, et mendicat. Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram det voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Dominum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis ima
Abbreviated transcription (Latin):
consideremus que sunt pia&atis eius uiscera.
ut non solum culpas indulgeat. sed celestereg¬
num ꝓaenitentibus &iam post culpas promit¬
tat . at que exomnibus. medullis cordis dicamꝰ
singuli dicamus om̃s. dr̃ m̃s̃ miscricordiamea.¬

Expanded text:
consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omens: Deus meus misericordia mea,
Abbreviated transcription (Latin):
scir& : Sciendo resistera ipsum que resis¬
tendo superar& & cum aquo prius non uidens
te nebatur. uiditꝰ postea neten& retur: que
ergo lingua narrarȩ uiscera diuinae mise¬
ricordiae sufficit . Quis spiritus ante tantȩ
pia &atis diuitias nonobtupescat : has diui¬
uaepia&atis diuitias. considerauit psal¬
mista cum dicer&: aduitormeus tibi psallã.
quiads̃ susceptor meus es ds̃ms misericordia
mea: Ecce ꝑpenderinquibus laboribus hu¬
fgiua sit uita constituta: dñ appellauit ad¬
uamem : & quia tribulatione presenti inre¬
quie acna nos suscipit. appellat &iam sus¬
ceptorem: sed considerans quod mala nrã aspi¬
cit &postat. culpas pras tollerat & tam̃ nos ꝑ
paeuitentiam ad premia reseruat. noluit dm¬
misericordem dicere . sed hune i prã miseri¬
cordiam uocauit didens: ds̃ ms miscri cordiames
euocemus ergo anteoculos malaque fecimus:
pensemus exquanta dĩ berugnitate toleramur:

Expanded text:
sciret, sciendo resisteret, ipsumque resissciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Demisericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur,
Abbreviated transcription (Latin):
& moriens dicer&. ceperunt frs uehomentius
orationib: insistere & oppressum dra coius
presentia suis precibus adiuuare : Cum re¬
pento liberatus magnis coepit uocibus clama¬
redicens: Dõ gratias ecce discessit . ex ce exut
aute orationes uras fuit draco quimȩ aece¬
perat. Mox aũt seruiturun sedoreesse
monachum deuouit: atque a tempore illo
nuncus que febribus premitur doloribus
fatigatur: Mosti quidem subtractus .e.
sed adhucꝰ plenius uitae restitutus non ẽ:
quia enum longis &duturpus iniquitatibus
pressus est. longo languore fatigatur. & durũ
corignis purgationis durius concremat : quia
diuina dis pensatione agitur. ut prolixira ii¬
tia egritudo pro lixior exurat Quis illum
um quam seruari ad conuersionem creder&.
quis tantam dĩmisericordiam considerare
sufficiat: Ecce uiuenis prauus draconem
uidit hmorte. cui seruut inuita: Nec uidit
ut uitam funditus ꝑder&. seduteui seruierat

Expanded text:
et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis praesentis suis precibus adjuvare; cum repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat
Abbreviated transcription (Latin):
Mense autem iulio nuꝑ el apso : quam nos¬
tis pestilentiae clade ꝑcussus est: Qui adex¬
tremum ueniens. urguericepit ut a nuimam
redder&: & ultimalam corporis paste pre¬
mortua. uitalis uistus insolo pectore & lingua
remanserat: Frs̃ aderant . eus quȩ exitũ¬
ln quantum dõ largiente poterant oratione
tuebantur: attille subito dra conem ad de
uorandum seuenire conspiciens : magnis coepit
uocibus clamare dicens, Eccedra coni ad de¬
uorandum datussum : Propter uestram pre¬
sentiam deuorare menon potest Quid mihi
moras facitis date locum utei deuorare me
liceat: Cum quȩ hunc fr̃s ut signum sibi crucis
imprimer& ammoner&. res pon debat iustu¬
te quapoterat dicens: Volome signare: sed
non possum quia adracone premor: sƿume
oris cius faciemi cam liniunt: guttur meũ
eiusore suffocatur: Ecce abeo mea brachia
conprimuntur quia & caput meum in suo ore
obsorbuit: Cumque hoc ille pallens tremens

Expanded text:
Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nosMense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exituin quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua potenon possum, quia dracone premor: spuma oris ejus faciem meam linivit, guttur meum ore ejus suffocatur, ecce ab eo brachia mea comprimuntur, quia jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens, tremens
Abbreviated transcription (Latin):
cons picit desperare non audeat. qui adiuipis
misericordiae diuitias ignorat: Rem spr̃
res esse excorde conspicitis omni potentis dĩ
misericordiam amplius am&is. presenti
anno himonasterio meo quod urxta bea
torum mastyrum iohannis & pauli ecclesiã
situm ẽ: frat̃ quidam ad conuersionem ue
corpore noncor de secutus .ẽ Nlam ualde
conuersqͣnis uiam & habitum detestans: In
monas terio ut hospes habigabat. &monacho¬
rum uitam moribus fugiens. recedere a monas¬
terii habitatione nonpoterat qui aquid a gr¬
r& uelunde uiuer& nonhabebat Erat eius
prauitas cunctis onerosa.sed hunc om̃s ȩqua¬
nimiter pro fratris cius amore tolerabant :
Iam suꝑbus & lubricus siqua posthoc słm
sequer&ur uita nesciebat: Inridebat uero.
siquis illi hanc predicare uoluiss&: Itaquȩ
cum habitu seculari uiuebat inmopias terio.
uerbis leuis: nutibus bistabilis. mente tumi¬
dus. ueste conpositus. acdione dissipatus:

Expanded text:
conspicit, desperare non audeat, quia divinae conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. 7. Rem, fres ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in monatorum martyrum Joannis et Pauli ecclesiam positum est frater quidam ad conversionem vencorpore non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestatus, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus.
Abbreviated transcription (Latin):
genumerari: Illic eos a soste humilium iudex
separat. quise hic insuꝑ biae cornibus oxal¬
tant: Regnum caelorum ꝑcipere neq: uit:
Quihic & incȩlestifide positi. toto deside¬
imitari nec desperare del&is : quid cuim sit
hodic aspicitis. sed quid eras futurum sit
unus quisquȩ ues cimus plęrum que qui&
post nos uenure ceruitur. ꝑ agilitatem nos
bouis operis ante cellit. & uix eum cras
sequimur quem hodie preire uidebamur
Ceste cum stephanus profide morer&er.
omuium ergomanibus ipse lapidauit: qui
adlpandum om̃s exercitatos reddidit.:
& tamen eundem ipsum in scã ecła labori¬
bus antecessit . quem ꝑ sequendo masty rem
fecit: Duo ergo sunt que sollicite pensare
debemus. quia enim multi uocati sed pauer
ȩlecti sunt: Primum .ẽ. ut dese unus quisq
minime prȩsumat quia & suam ad fidem
uocatus ẽ utrum ꝑ enni regno dignus sit
uescit: Cecundum uero .ẽ : ut unusꝰquisquȩ
proimum quem fortasse lacerȩ Inuitus

Expanded text:
ge numerari. Illic eos a sorte humilium judex ge numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt qui hic et in coelesti fide positi toto desideimitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur,Omnium ergo lapidantium manibus ipse lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceeum adhodiernam festiuitatem quam mul¬
ti conuenimus ȩccłȩ pari& es implemus sedta¬
men quis sciat: quam pauci sunt qui in illo ȩleo¬
torumdi grege pumerentur: Ecceuox omni
Plerique dñ uocibus secuntur. moribus fugiunt
Hinc & enim adtitum paulus dicit: qui consiten¬
tur senos sedm̃. factis aut̃ negant: Hinc laco¬
bus ait: fides sinico peribus. otiosa est: hinc
ꝑ psalmistam dns̃ dicit, Ad nuitiaui & locu¬
tussum multi plicati sunt suꝑ pumerum:
Vocante aut̃ dnõ suꝑ numerum multiplicantur
fideles quia nonim quam & iam bi adfidẽ
ueniunt: quia delectorum numeruma non pes¬
tingunt: Hic enim fidolibus ꝑ confessionẽ
admyxti sunt : sed propteruitam reprobam.
illic pumerari in sorte fidelium non merent¬
attestante ȩuuangelio. cum iudexue perit bo¬
nos amalis separat. sccut pastor segregat oues
abnedis: neque & eium possunt quihic carnis
suae uoluptatibus seruiunt. illic inouium gre¬

Expanded text:
Ecce enim ad hodiernam festivitatem quam mulEcce enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei grege numerentur? Ecce enim voxPlerique Deum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc etenim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc bus ait: Fides sine operibus otiosa est . Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hi enim fidelibus confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium gre
Abbreviated transcription (Latin):
uos peciteruerunt. Vnde coisdem pater fani¬
lias dicit: uolo & hinc nouissino dare sicstx
tbi cẽquua ipsa regni ꝑ ceptio ciusbopitas
nolunatis est : Nacte subiungit : aut uonlic&
mibi quod uolo facero : stulta qium questio
hominis contraberugnitatem dĩ: conquirendũ
quippeessa si nondar& quod deber& sedsi
uondaretquod debuerat: Vnde aꝑte subdicur:
A uoculustuus nequam est quia egoborius sũ
Nemodutem sed eopere nemo de temipore ex¬
tollat. cumbao expl&a sententia : subse quenter
ueritas clamat: Sicerunt nous simi primi.
s primni nouis simi: Ecce qium & suan scinus
que uel quanta bonaegimnus. adhuc suꝑnus
iudex qua subtilitate hacc examin& ignoram
e quidem gaudendum cuiq: sum mopere est : in
regnodi es se ułultimum: Sed postterribi¬
le est ualde quod sequitur: m ultiaut̃ sunt uo¬
cati. pauci uero elocti: quia & adfidem plures
ueniunt & ad celeste regnum pauciꝑducunt

Expanded text:
atione meruerunt. Unde et idem paterfamiatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi, quia et ad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
fatigari Sed queri potest curmurmuras se
dicti sunt quisaltim sero ad regnum uocantur:
Caelorum xerum regnum puillus murmu¬
rans accipit: pullus qui accipit murmura¬
re potest Sedquia antiqui patres usque
ad aduentũn dnĩ quam lib& uatȩ iucerinit.
ducti ad regnum non sunt ius ulle des under&
qui parady si claustra hamipabus later positio¬
ne suȩ mortis a perir& : corum hoc ip sun mur¬
muras seest: Quod a rate propcipicadorag¬
no uixerunit & tamendiu ad ꝑaipienum rag¬
num dilatatisunt: que s cuim ꝑ fectos iustitia
in feruloca quamuis tranquilla suscꝓper.
eis profecto & laboras se fiat lniuapaiur¬
murasse: quasiergo posunturmurequẽ¬
depariu accipiunt qui post longa ipferpi
nuten qui adiupidocimam ueuinur pose lala¬
rur roiinurmuranur & deparium accipi¬
musquia post madiatorin aauertum intix
lode pae eimus & illud si nemora ꝑcipimnus.
quoda ntiqui patrer cum magna ꝑcipere dili¬

Expanded text:
fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationdenarium accipiunt, qui post longa inferni autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dil
Abbreviated transcription (Latin):
simum autem reddere deparium pat̃ famui¬
lias cepit quia ad paradisi requiem prius
latronem quam p&rum ꝑduxit: quanti
patres ante legem quanti sublege fuerunt :¬
& tamenhi qui i dii aduentu uocati sunt :¬
ad caclorum regnum sine aliquat arditat
ꝑuenerunt: : Eundemergo deparium acci¬
piuit quil ab orauerunt adun decimam quẽ
ex pectauerunt tota desiderio quilabo¬
rauerunt ad primam quia aequalẽ uitȩ
aepȩ retributionem sostiti sunt urilus
quia mundi initio uocatifuerant. hnqaii
mundifine ad dnm̃ ueperunt: Vnde c&boi
qui in lalore precesserunt murmurante
dicunt: Hu nouis simi unahora fecerit
& pares illos nobis fecisti quiportauimus pos¬
dus diei & aestus: pondus enim diei aa estus
postauerunt. hiquos amundi initio quido
duhic contigitui uere: neces se fuit o&iam lon¬
giora caruuisꝰ temptamenta tolerare. ilpicui¬
q eum pondus dici & a est us ferre . ẽ per
longioris uitae tempora carius suae calore

Expanded text:
simo autem reddere denarium paterfamisimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore