comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ab ea rectissume precipi dubi-¬
tare non possunt. Hii sunt qͥ ali¬
quomodo forsitan possunt ab eo¬
rum qui sine lege sunt perditio¬
ne discerni. si tamen qł apls ait
per legem uudicabunt᷑ sic accipi¬
endlum est tamꝗͣ dixerit non pe
de infidelib et fidelib erat sermo
ut hoc diceret s degentib et iu¬
deis. qui certe utriq nisi in eo sal¬
uarore saluentur qui uenit que¬
rere qd perierat ad perditionem
sine dubio pertinebunt. quamuiꝰ
dici possit alios grauius alios le¬
uius perituros. ul est alios graui¬
ores alios leuiores penas in sua ꝑ¬
ditione passuros. Ille enim peri-¬
re deo dicitur: quisqͥs ab illa bea¬
titudine quam dat sanctis suis
per supplicium separat᷑. Tanta ẽ
autẽ suppliciorum. quanta est di¬
uersitas peccatorum. que quomͦ
se habeat. altius enim iudicat sa-¬
pientia diuina. ꝙͣ coniectura scru¬
tatur aut effatur humana. Isti
certe ad quos uenit et quib locu¬

Expanded text:
quod ab ea rectissime praecipi dubiquod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non perde infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad quos venit, et quibus locu
Abbreviated transcription (Latin):
idl quoil ait peribunt terribilius
sonat qũa qd ait iudicabuntur.
non solum nichil aduiuare hanc
exeusatiouem udent᷑ ostendere.
uerum etiam plus grauare. Qui
enim se quia non audierunt ex¬
cusabunt. si ne lege peribunt. Seil
utrum hii qui cum audirent
contempserunt uel etiam restite¬
runt. nec tantũ contradicendo s
eos a quib audierunt odiis per-¬
sequendo. in eis deputanili sunt
de quib aliquid lenius uudetur
sonuisse qd dictum est per legem
iudicabunt᷑. merito queritur. S
si aluid est perire sine lege aliuid
iulicari per legem. et illuil est gra-¬
uius hoc aut̃ẽ leuius: proculdu-¬
bio non sunt isti in hac pena leui-¬
ue ponencli. quia neq: in lege pec-¬
sauerunt: s omntno legem xp̃i ac-¬
apere noluerunt. et eam quantũ
ilipsos attiet omnino nullam
esse noluerunt. Illi autem peccãt
in lege qui st̃ in lege. ulest qͥ eam
suscipiunt eamq scãm et manda-¬
tum sc̃m et uistum et bonum fa-¬
tentur. s infirmitate non implent.

Expanded text:
id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent
Abbreviated transcription (Latin):
um eius audirent uite huius fuꝰ
preuenti sunt seu preuentunur
possunt habere hauc excusationẽ.
ꝯossunt plane s non uleo possunt
effugere dampnationẽ. Quicũꝙ.
cnim sine lege peccauerunt. sine le¬
ge et peribunt: et quicũq in lege

Expanded text:
ium ejus audirent, vitae hujus fine ium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem. Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt: et quicunque in l
Abbreviated transcription (Latin):
non habent de peccato suo. potes
mouere querentes utrum hĩi al
quos non uenit xp̃c nec locutus
eis est habeant excusationẽ de pͥ¬
cato suo. Si enun non habent. eur
bic dictum est ꝓpterea istos nonsa¬
bere quia uenit et locutus est ecq
Si autem habẽt. utrum ad hocha¬
beant ut apenis alienentur aut
ut mitiuis puniant᷑. Ad hec inqui¬
sita pro meo captu dño donante
respondeo. habere illos excusatio¬
nem non deom̃i peccato suo. seiile
hoc peccato quo in xp̃m non credi¬
derunt. ad quos non uenit et qͥb
non est locutus:. Sz non in eo sunt
numero hii ad quos in discipulis
uenit. et quib per discipulos est
locutus. qł et nunc facit. Namꝑ
ecclesiam suam uenit ad gentes.
et per eccłiam loquitur gentib.
Ad hoc enim pertinet qił ait. qui
uos recipit me recipit. et qui uos
spernit. me spernit. An uultis in¬
quit apłs paulus experimentũ
accipere eius qui in me loquitut
ret ad gentes et priusꝙͣ ewangel¬

Expanded text:
non habent de peccato suo, potest non habent de peccato suo, potest movere quaerentes, utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus, quod et nunc facit: nam per Ecclesiam suam venit ad Gentes, et per Ecclesiam loquitur Gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait, Qui vos recipit, me recipit : et, Qui vos spernit, me spernit . An vultis, inquit apostolus Paulus, experimentum accipere ejus qui in me loquitur ret ad gentes, et priusquam Evangel
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. In eis ergo uoluit intelli¬
gi mundum qui odit xp̃m et dis¬
cipulos eiꝰ. immo uero non eis so¬
lis. sed hos quoq ad eundẽ mun-¬
dum pertinere monstrauit. Quid
est ergo si non uenissem et locutꝰ
eis fuissem peccatum non haberẽts
Numquid sine peccato erant iuidei
antequam xp̃c ad eos in carne ue¬
nissetQuis hoc uel stultissimus
dixerit ͤ S magnum quodlam
peccatum non omne peccatũ quasi
sub generali nomine uult intelli¬
gi. Hoc est enu peccatum quo te¬
nentur cuncta peccata. quod unꝰ¬
quisq si non habeat dimittunt᷑
ei cuncta pecrata. Hoc est autẽ qͥa
peccatum si non uenissem. non u¬
tiq haberent. Aduentꝰ quippe eiꝰ
quantum credentib salutaris:
tantum non credentib exitialis
factus est. tanꝙͣ et ipse caput ⁊ pͥn
extiterit. quibusdam quidẽ odor
uite in uitam. quibusclam uero
odor mortis in mortẽ S quł aluuxx¬
it atq ait nunc aut̃e excusationt

Expanded text:
gentibus: in eis ergo voluit intelligentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent? Numquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem, quipeccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est: tanquam et ipse caput et priexstiterit quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunxit, atque ait, Nunc autem excusationem
Abbreviated transcription (Latin):
nem meum seruauerunt. et ues¬
trum seruabunt: s hec om̃ia fa-¬
cient uob ꝓpter nomen meũ. qͥa
nescunt eum qui misit me. De
quib autem hoc dixerit si que¬
ramus. inuenimus eum ad hec
uerba uenisse ab eo qł dixerat.
si mundus uos odit: scitote quia
me priorem uob̾ odio habuit. Nc̃
uero addidit. si non uenissem et
locutus eis fuissem. peecatũ non
haberent. Ludeos ostendit expres¬
sius. De hiis ergo et illa dicebat.
nam hoc iudicat uerborum ipsa
contexio. De biis enun dieit si ñ
uenissem et loeutus eis fuissem:
peccatum non haberent. de qui¬
bus dicebat si me persecuti sunt
et uos persequent᷑. si sermonem
meum seruauerunt et uestrum
seruabunt. s hec omnia facient
uobis ꝓpter nomen meũ: qͥa nes¬
ciunt eum qui misit me. Niis e¬
nu uerbis et ista subuingit. si
non uenissem et locutus eis fus¬
sem. peccatũ non haberent. Iudei
ergo persecuti sunt xp̃m. quod e¬
uidentissime indicat ewangeliũ
iudeis locutus est xp̃e non aliis

Expanded text:
servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me: his enim verbis et ista subjungit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tra diuitem. Oiues est enim qͥ nec
hereditario nec ꝓprio umqũa debi-¬
to obnoxius. et ipse uistus est et ali¬
os iustificat xp̃c. Noli contra eum
te extendere in tantum pauper ut
remissionis peccatorum appareme
cotulianus in oratione menclicis
Tuo autem consilio inquit abfies
te. Unde. nisi a presumptione fau¬
ci ͦ Ile quippe quia non tantũ e
homo s etiam deus. ideo numq̃s
reus. Si enim direxeris oculũ n¬
um ad illum. nusquam parebi
oculo tuo. Oculum uidelicet hni¬
manum quo cernis humana siul¬
rexeris al illum nusquam parde
qm̃ uideri non potest que madu¬
dum uideri tu potes. Parabit eñ
sibi pennas sicut aquile: et uacit
in domum prepositi sui. unde ah
nos utiq uenit. nec talis qualide¬
nit inuenit. Diligamus ergo u¬
cem sicut et xp̃c dilexit nos: et tea¬
didit semetipsum pro nobis. Mi¬
iorem quippe hac dilectionem ne¬
mo habet. ut animam suam ponti
quis pro amicis suis. Eumq si
imitetur pia obedientia. ut eur

Expanded text:
tra divitem. Dives est enim qui nec tra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos
Abbreviated transcription (Latin):
teris enum que dixi quamius uec
omnia dicere potui. martyr xp̃i lon¬
ge impar est xp̃o. Quod si quisqũa
se non dico potentie xp̃i s innocen¬
tie comparabit. non dicam et alie¬
num se putando sanare sed suum
saltem nullum habere peccatũ. eti¬
am si auudior est quam ratio salutiᷤ
exposcit. multum est ad illum. non
capit tantum. Et bene qł ista ꝓuer¬
biorum sententia commonet᷑. que cõ¬
tinuo subuingit et dicit. Quod si
auidior es. noli concupiscere cibos
eius. Satius est enim ut nichil u¬
de sumas. quam ut tibi plusquam
oportet assumas. Hec enim inquit
crisui. Dicendo enun se sine pecca¬
to esse. iustum non potest exhibere
s fingere. Ideo dictum est. hec enin
habent uitam fallacem. Unus ẽ so¬
lus qui et carnem hominis habere:
et peccatum potuit non habere. Me¬
rito qd̃ sequit᷑ nobis precipit᷑ ⁊ ta¬
li uerbo atq prouerbio humana in¬
firmitas conuenit᷑. eiq dicitur. No¬
li extenlere te cum sis pauper con¬

Expanded text:
teris enim quae dixi, quamvis nec teris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, crisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, con
Abbreviated transcription (Latin):
possimus. si pro illo usq ad san¬
gunem martyrium duxerimus.
Ille potestatem habuit ponendi a-¬
nimam suam et iterum sumendi
eam. nos autem nec quantum uo¬
lumus uiuimus. et morimur eti¬
ain si nolumus. Ille moriens mox
in se occidit mortem. nos in eiꝰ mor¬
te liberamur a morte. Illius caro ñ
iudit corruptionem. nr̃a post cor-¬
ruptionem in fine scłoꝵ per illũ
induetur incorruptione. Ille nob̾
non indiguit ut nos saluos face¬
ret. nos sine illo nichil possumus
facere. Ille se nobis prebuit palmi¬
tib uitem. nos habere preter illũ
non possumus uitam. Postremo
et si fratres pro fratrib moriant᷑:
tamen in fraternorum peccatorũ
remissionem nullius sangius mar¬
tyris funditur. qđ fecit ille ꝓ nob̾.
Neq in hoc qd inutaremur. s qͥd
gratularem᷑ contulit nob̾. Quati¬
nus ergo martyres pro fratribus
sanguinem suum fulerunt. hacte¬
nus talia exhibuerunt. qualia de
mensa dñi capere ceperunt. In ce-¬

Expanded text:
possimus, si pro illo usque ad sanpossimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus praebuet vitem; nos habere praeter illum non possumus vitam. Postremo etsi fratres pro fratribus moriantur, tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In cae
Abbreviated transcription (Latin):
sederis cenare ad mensam potene
considerans intellige que apponua¬
tur tibi. et sic mitte mantun tuan
si humiliter accedereᷤ Et quil est
consilerare et intelligere que appo¬
nutur tibi. nisi digne tantam gra-¬
nam cogitare: Et quil est sic mit¬
trre manum ut scias quia talia o
portet te preparare: nisi qł ĩa dixi
quia sicut pro nobis xp̃c animã
eius. hoc est talia preparare. Hoc
bean martyres ardenti dilectione
fererunt. quorum si non inaniter
memorias celebremus atq: in con-¬
uuo quo et ipsi saturati sunt ad
mensan dñi accedimꝰ oportet ut
quemadmodum ipsi. et nos talia
preparemꝰ. Ideo quippe ad ipsam
mensam non sic eos commemora-¬
mus quemadmodũ alios qui ui
pace requiescunt ut etiam pro eis
uenus s magis ut ipsi pro nobis
lit orum uestigiis ahereamꝰ. qͥa
upleuer̃t ipsi caritatẽ qua clomi¬
lus dixit esse non posse maiorem.
ilia enum sius fratrib exhibueñt.
qualia de ilñi mensa pariter acce¬
perunt. Neq hoc ita dictum sit.

Expanded text:
 coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi, et sic mitte manum tuam, si humiliter aconsiderare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut pro nobis Christus anivestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
cens maiorem hac dilectionẽ ne¬
mo habet. ut animai suam pont
quis pro amicis suis. Quia en
superius dixerat hoc est manli¬
tum meum ut diligatis muicẽ
sicut dilexi uos: quib uerbis
addidit qđ nunc aulistis ma¬
iorem hac lilectionem nemo habit
ut animam suam ponat quis pro
amicis suis: fit ex hoc consequens
qđ̃ idem iste ewangelista iohannes
et nos debeamus animas ꝓ fratrih
ponere: diligentes utiq inuic̃e sĩ
ipse nos dilexit. qui pro nobis an
mam posuit. Himirum boc est qd¬

Expanded text:
 Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes uit, sic et nos debeamus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit.
Abbreviated transcription (Latin):
alia preter illum non expectent
bona. qm̃ ipse erit in om̃ib om̃ia.
Quisquis uero altius attenderit
xp̃m dicentẽ si opera non fecissẽ
in eis que nemo alius fecit. s hec
et si pater aut sp̃c sc̃s fecit nemo
alius fecit: quia totius trinitatis
una substantia est inueniet ipsũ
fecisse. siquando quispiam dei ho¬
mo tale aliquid fecit. Potest qͥppe
ui seipso cuncta per seipsum. nemo
tres dii sed unus ds. dde quo scrip¬
tum est. Benedictus dñs s̃ israel.
qui facit mirabilia solus. Nemo
fecit: ipso faciente fecit. hec autem
ip̃e non illis facientibus fecit. oc¬

Expanded text:
alia praeter illum non exspectent alia praeter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia. Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit sed haec et si Pater aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia est, inveniet ipsum fecisse, si quando quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo liquid eorum fecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus, fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uero illud qd̃ die tercia in carne
in qua occisus fuerat de sepulcro
sereddidit uium. et numqͣ de-¬
unde moriturus cum illa ascendit
incelum. superat etiam cuncta q̃
fecit. s neq hoc factum est in uide¬
is neq coram eis. et nondum hoc
ficerat quando dicebat si opera
hon fecissem in eis que nemo altꝰ
sirit. N unirum ergo sunt illa que
in eorum ualitudinib tanta mi¬
tacula salutis ostendit quanta in
illis antea nemo donauit. Hec
enun uiderunt et hoc eis expro¬
bans aliungit et dicit. Nunc au-
tem iuderunt et oderunt. et me
et patrem meum. Sedut adimple¬
atur sermo qui in lege eorũ scriptꝰ¬
ISest: quia odio habuerunt me
gratis. Sorum legem dicit. non
ab ipsis inuentam s ipsis datam
sicut dicimꝰ panem nr̃m cotidia¬
num quem tamen a deo perimus.
addendo ila nobis. Gratis autem
odit. qui nullum ex odio commo¬
dum querit: uel incommodũ fu¬
git. Sic oderunt dñm impii. sic
diligunt iusti. hoc est gratis ut

Expanded text:
vero illud quod die tertia in carne vero illud quod die tertia in carne in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus cum illa ascendit in coelum, superat etiam cuncta quae fecit: sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis; et nondum hoc fecerat, quando dicebat, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. 4. Nimirum ergo sunt illa quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta in illis antea nemo donavit: haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dicit, Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: sed ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Eorum Legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam: sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum; quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis . Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit: sic oderunt Dominum impii; sic diligunt justi, hoc est gratis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tam ilicentem. ipse infirmitates
nr̃as accepit. et egͥtudines porta¬
uit. Item alio loco dicit marcus.
Et quocumq introibat in uico
uel in uillas aut in ciuitates in
plateis ponebant infirmos. es
deprecabantur eum ut uel fim¬
briam uestimenti eius tangerã
et quotquot tangebant eũ salis
ficbant. Hec nemo alius fecit in
cis. Si enun intelligendum ẽ qũ
ait ui eis. non inter eos uel coram
cis s prorsus in eis quia sanauit
cos. Hec quippe intelligi uoluit.
que non solum facerent ammira¬
tionem uerum etiam manifestam
conferrent salutem. pro quib bñ¬
ficis utiq amorem non odiũ retͥ¬
buere debuerunt. Omnia quidẽ
ceterorum miracula superat qđ ẽ
natus ex uirgine. matrisq inte¬
gritatem solus potuit nec concep¬
tus uiolare nec natus. s hoc nec
cnam eis factum est nec in eis. Ad
agnoscendam quippe huius mi¬
raculi ueritatem. non communi
cum eis aspectu. s discreto ab eis
discipulatu apłi peruenerunt. Iã

Expanded text:
tam dicentem, Ipse infirmitates tam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepit, et aegritudines portavit . Item alio loco dicit Marcus: Et quocumque introibat in vicos, vel in villas, aut in civitates, in plateis ponebant infirmos, et deprecabantur eum ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim intelligendum est quod ait, in eis, non inter eos vel coram eis; sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem; pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare nec natus: sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu Apostoli pervenerunt. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
didit uite ͤᷤ Quis preter danielẽ
inter ora inclusorum secum leonũ
esurientium uixit innocuus. Qs
pret̾ tres uiros anamam. Mariam
misabelem in flammis ardentib
et non urentib deambulauit ille¬
sus: Pretereo cetera  om i ã
arbitror quib demonstretur⁊
alios scõs queilam opera miran¬
la fecisse que nemo alius fecir.
s qui tam multa uitia et malas
ualitudines uexationesq morta¬
lium tanta potestate sanaret. ni¬
lus omnino legit᷑ antiquorũ. Et
enim taceant᷑ quos iubendo sĩ
occurrebant saluos singulos fe¬
cit. marcus ewangelista quossa
loco ait. Uespere autem facto cun
occidisset sol afferebant ad eũ ma
le habentes et demonia habentes
et erat omnis cutas ail ianuam
congregata. et curauit multos
qui uexabant᷑ uariis langnorib
et demonia multa ectiebat. Ial an
tem cum commnemorasset mathe¬
us etiam testimoniũ ꝓpheticum
addidit dicens ut adimpleretur
qd̃ dictum est per ysaiam ꝓphe¬

Expanded text:
didit vitae? Quis praeter Danielem didit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam cit: uespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes et demonia habentes, et erat omnis ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui uexabantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat et ntem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophe
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. Fecit tamen aliqua xp̃c
que nemo alius fecit. quł qͥnq mi¬
lia hominum de quinq ⁊ qͣtuoe
milia de septem panib pauit. ql̃
super aquas ambulauit: et petͦ
ut hoc faceret prestitit. qł aqũa
mutauit in unum: qł aperuit
oculos ceci nati. et alia multa q̃
commemorare longum est. Seil
respondet᷑ nobis et alios fecisse
que ipse non fecit. et que nemo
alius fecit. Quis enun nisi moy¬
ses egyptios plagis tot tantisq ꝑ¬
cussit. diuiso mari populũ dux¬
it. manna de celo esurientib un¬
petrauit. aquam de petra sitien¬
tib fuditͤ Quis nisi ihesus naue
ppło transituro iorilanis fluenta
diuisit. et currentem solem enus¬
sa ad deum oratione frenauit et
fixit ᷤᷤ Quis preter saison ꝓpter
suam sitim. maxilla mortui asing
exundante satiatus estͤ Quis pre-¬
ter helyam curru igneo in alta sub¬
uectus estͦ Quis preter helyseũ
ql pauloante memorau sepulto
suo cadauere cadauer alterius red¬

Expanded text:
surrexit . Fecit tamen aliqua Christus, surrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius red
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñs qui me
odit: ⁊ patrẽ me¬
um odit. Utiq e¬
nu qui odit ue¬
ritatem. necesse ẽ
olerit et a quo ueritas nata ẽ:un¬
se iam quantum datum ẽ locuti¬
sumus. Deinde addidit unde no¬
bis nunc loquendum est: si opera
non fecissem in eis que nemo aliꝰ
fecit. peccatum non haberent: pec¬
catum illud scilicet magnum de
quo et superius ait si non uenis¬
sem et locutus eis fuissem. pecca¬
tum non haberent. Hoc est pecca¬
tum quo in eum loquentem et ope¬
rantem non crediderunt. Neq eñi
nullum habebant peccatum ante¬
qũa loqueret᷑ eis et operaretur in
eis. s hoc peccatum quo in eum
non crediderunt uleo sic comme¬
moratur : quia ipso peccato tenent᷑
⁊ ceta. Hoc eñi si ñ haberẽt ⁊ in eũ
mox aldidit qͥ nemo aliꝰ fecit: Nul
nun helyas. fecit helyseus. et cũ
in hac carne iuueret et cum in suo
monumento sepultus iaceret. Nã
quilam portantes mortuum cum
irruentib hostib eo refugissent
eumq ibi posuissent. continuo re-¬

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locutisumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum mox addidit, quae nemo alius fecit? Nullnim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo re
Abbreviated transcription (Latin):
gentium fidem predicat atq com¬
mendat. beati qui non uiderunt
et creiliderunt. Preteriti tempo¬
ris usus est uerbis tamqͣ ille
Qͥ quod erat futurum. in sua no¬
uerat predestinatione iam factum.
S iam sermio iste a prolixitate co¬
hibeudus est: donabit dñs ut de
hiis que restant alias disputemꝰ.¬

Expanded text:
gentium fidem praedicat atque comgentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputem
Abbreviated transcription (Latin):
neq tangebat.s ꝑ hoc qł uidebat atq
sangebat illd̃ ĩa remota dubitatio¬
ne crelebat. Dicit et ih̾c. Quia iuu¬
aissi me credisti. Non ait tetigisti
me s udisti me: qm̃ generalis quo¬
lammodo sensus est uisus. Nam
et per alios quatuor sensus nomi¬
nari solet. uelut cum dicuus au¬
di et uule quam bene sonet. olfac
et uule quam bene oleat. gusta et
uide quam bene sapiat tange et ui¬
de quam bene caleat. Ubiq sonuit ui¬
de. cum uisus ꝓprie non negetur
ad oculos pertinere. iude et hic ip¬
se dñs infer inquit digitum tuũ
huc et uide manus meas. Quid
aliuilait quam tange et uideͤ Nec
tamen oculos ille habebat in ligi¬
to. Ergo siue intuendo siue etiam
tangendo quia iudisti me inquit
credidisti. quamius dici possit non
ausum fuisse discipulum tangere.
cum se offerret ille tangendũ. Non
enim scriptum est et tetigit tho¬
mas. s siue aspiciendo tantum si¬
ue etiam tangendo iuderit et cre¬
diderit. Illud quod sequit᷑ magiᷤᷤ

Expanded text:
 videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
si dicerent plorare noli. At illa
eos putans uiterrogasse nescien¬
tes causas prodit lacrimarũ qͥa
tulerunt inquit dñm meum.
Uñm suum uocans dñi sui cor¬
pus exanime a toto partem sig¬
nificans. sicut omnes confitem᷑
ihesum xp̃m filium dei unicũ
uerbum et anima et caro. cruci¬
fixum tamen et sepultum cum
sola eius sepulta sit caro. et nes¬
cio inquit ubi posuerunt eum
Hec erat causa maior doloris. qͥ a
nesciebat quo iret ad consolan¬
dum dolorem. S hora iam uene¬
rat. qua ul quod nuntiatũ quo¬
daminodo fuerat ab angłis fle¬
re ꝓhibentib. gaiulium succeile¬
ret fletib. Deniq hec cũ dixisset
conu̾sa ẽ retrorsũ. ⁊ iudit iħm stan¬

Expanded text:
si dicerent: Plorare noli. At illa si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, inquit, Dominum meum. Dominum suum vocans, Domini sui corpus exanime, a toto partem significans: sicut omnes confitentur Jesum Christum Filium Dei unicum  simul et Verbum et anima et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. Denique cum haec dixisset, conversa est retrorsum, et vidit Jesum stan
Abbreviated transcription (Latin):
nerant. et non solum intuendo. s
etiam intrando corpus dñi que¬
sierant nec inuenerant. Quid
sibi ergo uult qđ ista cum fleret
rursus in monumentum ineli¬
nata prospexit ᵈ Utrum quoil ni¬
mium dolebat. nec suis nec illoꝵ
oculis facile putabat esse creden¬
dum ͤ An potius diuino instinc¬
tu in animo eius effectum est. ut
prospiceret ͤ. Prospexit eium et
uidit duos angelos in albis seden¬
tes. unum ail caput et unum ad
pedes. ubi positum fuerat corpus
ihesu. Quid est qđ unus ad caput¬
et ad pedes alter sedebat ᷤ An q̃m
qui grere angłi dicuntur latine
sunt nuntii. isto modo xp̃i ewan¬
gelium uelut a capite usq ad pe¬
des ab initio usq in finem signi¬
ficabaut esse nuntiandum Dic̃t
ei illi. Mulier quid ploras: Dicit
eis. Quia tulerunt dñm meum
et nescio ubi posuerunt eum. An¬
geli lacrimas ꝓlubebaut. ubi qͥa¬
aliud quam futurum quodam¬
modo gaulium nuntiabant. Ita
enim dixerunt quid ploras ac

Expanded text:
nerant, et non solum intuendo, sed nerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid sibi ergo vult quod ista cum fleret, rursum in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim, Et vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positumJesu. Quid est quod unus ad caput, ad pedes alter sedebat? An quoniam qui Graece angeli dicuntur, Latine sunt nuntii, isto modo Christi evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque ad finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Angeli lacrymas prohibebant, ubi qaliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac
Abbreviated transcription (Latin):
icrunt ergo iterum ad semet
minum de mo-¬
numento disci¬
pulis suis petro
et iohannt nun-¬
auerat maria maglalene quo
uli uenientes inuenerunt sola
inteamina. quib corpus fuerat
nuolutum At quul aliud crede¬
i potueriuit. nisi quod dixerat
qletiam ipsa crediderat ͤ Abier̃t
ego iterum ad semetipsos disci¬
quli ilest ubi habitabant. et uni¬
dead monumentum eucurrerãt.
Mlaria autem stabat ad monumen¬
tum foris plorans. Uiris enim re¬
cedentib infirmiorem sexum in
iudem loco fortior figebat affectꝰ.
et oeuli qui dñm quesierant et
non inuenerant. lacrimis iã ua¬
aabaut. amplius dolentes quodl
qĩ magistri tanti cuius eis iura
subtracta fuerat. nec memoriã ui¬
debant. Retinebat ttaq ad monu¬
mentum iam dolor iste mulierem.
Oun ergo fleret ielmauit se et
prospexit in monumentum. Cur
hoc fecerit nescio. Non enim nes¬
ciebat non ibi esse iam quem que¬
rebat. quanidoquudem inde sub¬
latum et discipulis ipsa nuntia-¬
uerat. et illi ad monumentum ue¬

Expanded text:
ierunt ergo iterum ad semetipsos minum de monumento, discipulis ejus Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene: quo illi venientes, invenerunt sola linteamina, quibus corpus fuerat involutum; et quid aliud credere potuerunt, nisi quod dixerat, quod etiam ipsa crediderat? Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli: id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus. Et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fquoniam magistri tanti, cujus eis vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. Tenebat itaque ad monumentum jam dolor iste mulierem. Cum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit nescio. Non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat; quandoquidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat; et illi ad monumentum ve
Abbreviated transcription (Latin):
aiscipuli mei estis. si dilectionẽ
habueritis in inuicem. O spon
si xp̃i pulchra inter mulieres. o
dealbata ascendens et incũbens
super fratruelem tuum. qm̃ cuiꝰ
lumine illustraris ut candeas.
cius adiutorio fulciris ne calas.
O quam bene tibi cantatur mil¬
lo cantico canticoꝵ uelut epitha¬
lamio tuo. quia caritas in deli¬
tis tius. Ipsa non comperdit cũ
impiis animam tuam. ipsa dis¬
ceruit causam tuam. et sic̃ mors
ualida est: et in deliciis tus est.
Quam mirandi generis mors ẽ:
cui parum fuit non esse in penis.
nisi esset insuper in deliciis. S
hic iam sermo iste claudatur. ab
alio exordio tractanla sunt que
sequuntur

Expanded text:
mei discipuli estis, si dilectionem mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, nisi esset insuper in deliciis! Sed hic jam iste sermo claudatur: ab alio exordio tractanda sunt quae sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
quantum possumus inuicem
al habendum in nobis deum cu¬
ra dilectionis attrahamur. Hãc
dilectionem nobis donat ipse qͥ
ait sicut dilexi uos. ut et uos ddi¬
ligatis inuicem. Ad hoc ergo noᷤᷤ
dilexit ut et nos diligamus in¬
uicem: hoc nobis conferens dili¬
gendo nos ut mutua dilectione
constringamur inter nos. et tam
dulci uinculo conexis membris
corpus tanti capitis simꝰ. In hoc
cognoscent inquit om̃s quia mei
discipuli estis. si dilectionem ha-¬
bueritis inuicem. Tamꝗͣ. diceret.
alia munera mea habent uobis¬
cum etiam non mei. non solum
naturam. uitam. sensum. ratio¬
nem. et eam salutẽ que hominib
necoribusq communis est: ue¬
um etiam linguas sacramenta.
ꝓhetiam. scientiam. fidem. dis¬
tbutionem rerum suarũ pau
habent ut cymbala concrepant.
ichil sunt. nichil illis prodest.
son ergo in illis quamius bo-¬
nis munerib meis que habere
possunt etiam non discipuli mei.
s ui hoc cognoscent omnes quia

Expanded text:
quantum possumus, invicem quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem nobis donat ipse qui ait, Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem; hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris corpus tanti capitis simus. 3. In hoc cognoscent, inquit, omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauphabent, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia
Abbreviated transcription (Latin):
minum deum nostrum ex toto cor¬
de ex tota anima. ex tota mente. tã¬
quam hoc pretermisso udetur
dictum ut diligatis inuicem. ue¬
lut hoc ad illud alterum non per¬
tineat qd dictum est diliges ꝓxi¬
mum tuum tanquam teipsum.
In hiis duob preceptis inquit. u¬
ta lex pendet et ꝓphere. Si bene in¬
telligentib utrumq inuenitur
in singulis. Nam et qui diligit
deum non eum potest contemp¬
nere precipientem ut diligat ꝓxi¬
mum: et qui sc̃e ac spĩt aliter dli¬
ligit proximum. quid in eo dili¬
git nisi deum: Ipsa est dilectio ab
omni mundanã dilectione discreta.
quam distinguendo addidit do¬
minus sieut dilexi uos. Quia
enum nisi deum dilexit in nobis
non qđ habeamus s ut haberenꝰ
ut perilucat nos sieut paulo au¬
te ilixi ubi sit deus omnia in om¬
nib: Sic etiam medicus recte ai¬
citur egros diligere. Et quid in
cupit utiq reuocare non morbũ
quem uenit expellere: Sic ergo
et nos inuicem diligamus. ut

Expanded text:
minum Deum nostrum ex toto corminum Deum nostrum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente: tanquam enim hoc praetermisso videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit, tota Lex pendet, et Prophetae . Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non eum potest contemnere praecipientem ut diligat proximum; et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo addidit Dominus, sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis? Non quod habebamus, sed ut haberemus: ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus. Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere: et quid in cupit utique revocare, non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
habet finem. Nemo ibi moritur.
quo nemo peruenit nisi huic se¬
culo moriatur: non morte omni-¬
um qua corpus ab antma deseri¬
tur. s morte electoꝵ qua etiã cũ in
carne mortali alhuc manetur cor
sursum ponitur. Oe quali mor¬
te dicebat apłs. mortui enim estis
et uita uestra abscondita est cum
xp̃o in deo. Hinc fortasse dictum
est: ualida est sicut mors dilec¬
tio. Nac enim dilectione fit. ut
in isto adhuc corruptibili corpo¬
re constituti moriam᷑ huic seculo.
et uita nostra abscondatur cum
xp̃o in deo. inimo ipsa dilectio ẽ
mors nr̃a seculo et uita cum deo.
Si eñi mors ẽ qũado de corpore a¬
nima exit. quomodo non est morᷤ
quando de munilo amor noster
exit:  Malida est ergo sicut mors
dilectio. Quid ea ualidius. qua
uincitur mundus: Nolite itaq¬
putare fratres mei in hoc qiłait
dñs manilatũ nouũ do uobis ut
uos inuicem diligatis illud ma¬
gis pretermissum esse mandatũ
quo precipitur ut diligamus do-¬

Expanded text:
habet finem. Nemo ibi moritur, habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saeculo, et vita nostra abscondatur cum Christo in Deo: imo ipsa dilectio est mors nostra saeculo, et vita cum Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus? 2. Nolite itaqputare, fratres mei, in hoc quod ait Dominus: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis, illud majus praetermissum esse mandatum, quo praecipitur ut diligamus Do
Abbreviated transcription (Latin):
cantici noui. Hee dilectio fratreᷤ
km̃i antiquos etiam tunc ius¬
tos tunc patriarchas et ꝓphetaᷤᷤ
sicut postea beatos aplos inno¬
uauit. ipsa et nunc innouat gen¬
res. et ex uinuerso genere huma¬
no qł diffunditur toto orbe ter¬
iarum facit et colligit populum
nouum corpus noneapte. filii
umnouata. Unde nisi mandato
mous. ꝓpter quod pinuicẽ in ea
sollicita sunt membra. et si paui¬
unum membrum. congaudent
omnia menbra: Audiunt eñi
atq custodiunt. mandatum no-¬
uum do uobis ut uos inuicem
diligatis. non sicut se diligunt
qui corrumpunt nec sicut se di¬
ligunt homines qm̃ homines st̃.
s sicut se diligunt qm̃ dii sunt
et filii altissimi omnes. ut suit
filio eius unico fratres ea dilec-¬
tione inuicem diligentes qua ip¬
se dilexit eos perducturus eos
ad illum finem qui sufficiat eis.
ubi satietur in nobis desideriũ
eorum. Tunc enu aliquid desi¬
derio non erit. quando om̃ia in
omnib deus erit. Talis fus ñ

Expanded text:
cantici novi. Haec dilectio, fratres cantici novi. Haec dilectio, fratres charissimi, antiquos etiam justos tunc patriarchas et prophetas, sicut postea beatos apostolos, innovavit, ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano, quod diffunditur in toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nuptae, Filii innovata. Unde, nisi mandato novo, propter quod pro invicem in ea sollicita sunt membra? Audiuunum membrum, congaudent omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt homines, quoniam homines sunt; sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ nouũ
se discipulis suis
dare testatur: ut
diligant inuic̃e.
Mandatum inquit nouum do
uobis: ut diligatis inuice. Hon¬
ne iam erat hoc mandatum in
antiqua dei lege ubi scriptũ est:
diliges proximum tuum tanqͣ
se conuincitur: An ideo ẽ mau¬
datum nouum. quia exuto uere¬
re induit nos hominem nouũ:
Innouat quippe auilientem uel
potius obedientem non om̃is s
ista iilectio. quam dñs ut a car¬
nali dilectione distingueret: ail¬
dulit sieut dilexi uos. Nam idili¬
gunt inuicem mariti ⁊ uxores.
parentes et filii. et quecumq alia
mana deuinxerit: ut taceamus
ae dilectione culpabili qua dili¬
gunt inuicem adulteri et adulte¬
le scortatores et meretrices ⁊ quoᷤᷤ¬
cumq alios non humana necessi¬
tudo s humane uite noxia tur¬
pitudo conungit. Maudatien.
irgo nouum nobis iledit xpistus
ut diligamus inuicem sicut
ipse dilexit nos. Milectio ista noꝰ
unouat ut simus homines nori.
heredes testanienti noui. cantores

Expanded text:
mandatum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mantiqua Dei lege, ubi scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam se convincitur? An ideo est mandatum novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, et quaecunque alia mana devinxerit, ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjungit. Mandatum ergo novum nobis dedit Christus, ut diligamus invicem, sicut ipse dilexit nos. Dilectio sta nos innovat, ut simus homines novi, haeredes testamenti novi, cantatores