comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quilibet cłicus deserta ꝓꝑria ȩccła ad aliam transeund̾ ẽc̃. crodiłit et ibi
non debet. presertim si ab ep̃o fuo ad reuertendũ fuerit exhortandꝰ Qnod
si et post euocationẽ fui ep̃i non obedierit. s mobetiens ꝑseuerauerit:
om̃imodis ab̃ offitio fuo depom deponi debere. nec aliq̃n sꝑem restitu-¬
tionis habere. Si uͦ ꝓp̃t hanc culpam depositũ alius ep̃c fusceꝑit. et
ipse a cominuni sino do penam m̃eb̃r increpationis. tanquã eccłastica
iura dissolũit¬

Expanded text:
quilibet clericus, deserta sua dioecesi ad aliam transeundum esse crediderit, et ibi trare non debet, praesertim si ab episcopo suo ad revertendum fuerit exhortatus. Quod si et post evocationem sui episcopi non obediat, sed perseveraverit, omnibus modis ab officio deponi detionis habere. Si vero propter hanc culpam depositum alius episcopus susceperit, et ipse a communi synodo poenam merebitur increpationis tanquam ecclesiastica jura dissol
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ã quo tifure exigende sint: ambrosiꝰ testat᷑ dicens. Ab illo
grige uisurã: cui nocere m̃ito desid̾as. etii iure inferunt᷑ arma.¬
usurã exige: que ñ sit crim occiłe. Sine ferro dimicat. qͥ ufu¬
ras flagitat. Sine gladio se de hoste ulciscit᷑: qui fũit usurariꝰ
exactor inrmici. Ergo ubi tus belli: ibi ius ustire.

Expanded text:
 a quo usure exigende sint, Ambrosius testatur dicens: Ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntusuram exige quem non sit crimen occidere. Sine ferro dimicat qui usuram flagitat, sine gladio se de hoste ulciscitur, qui fuerit usurarius exactor inimici. Ergo ubi jus belli, ibi jus usurae.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃orum iudictũ cum sermone litigantiũ dirigat᷑. Id̾. Om̃s itaq
causȩ quę pretorio uelcruili iurȩ tractantur. ep̃orum tuditio t̃
tari negociũ: qd ep̃orum sententia deciderit. Testimoniũ em̃
licet ab innio ep̃o ꝑibitũ om̃s iudices in dubitant̃ accipiant. Pec
aliꝰ atdiat᷑. cũ testimontũ ep̃i a qualibet parte fuerit reꝑmruissũ.
Istud eñĩ ueritatis auctoritate firmat᷑. slsd̾ in corruptũ habcat᷑¬
qd̾ a sacro scõ homine conscientia mentis illibate fuerit ꝓlatũ.
Hoc nos edicto salubri firmamꝰ ⁊ ꝑpectua lege tenend̾ eẽ. censemꝰ¬

Expanded text:
episcoporum judicium cum sermone litigantium dirigatur; et omnes cause que pretorio et etiam civili jure trtari negocium, quod episcoporum sententiis deciderit. Testimonium etiam, licet ab uno episcopo perhibitum, omnes iudices indubitanter accipiant, nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorrupte, quod á sacrosancto viro conscientia mentis illibatę protulerit, hoc edicto salubri firmamus et perpetua lege tenendum censem
Abbreviated transcription (French):
sacerdotes. et alios prudentes uiros. generatos diuinȩ segis. et pir¬
citatos i neccłasticis sanctionibus. qͥuod ordinandorũ.gꝰ. uitamon

Expanded text:
sacerdotes et alios prudentes viros, gnaros divinae legis et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
accusationis. quis modꝰ concipiendorũ libellorũ. Paulus indiges¬
tis .l. de publicis iudiciis.t. de accusationib et inscriptionib dice.¬
NLibellorũ inscriptõis. concept̃o talis est. Conful et dies. apud illũ
de adultiis ream deferre. quod dicat eam cũ gaio scio in cruitate.
N eq aũt diem neq horam inuiti conp̃hendant. qđ si libelli in scup¬
tionum legitime ordinati non fuerint. rei nom̃ abolet᷑. et ex inte¬
gro repetendi reũ potestas fiet. & .i.Si accusator decesserit. aliaue
causa cum in pedierit quo minꝰ accusare possit. et si quid simile: no¬
tempus indebimꝰ ⁊ utiq xuͫx. dies utiles obseruandi funt.

Expanded text:
accusationis, et quis modus concipiendorum libellorum, Paulus in Digestis, libro de publicis judiciis, titulo de accusationibus et inscriptionibus, leLibellorum inscriptionis conceptio talis est. "Consul et dies. apud illum ulia de adulteriis ream deferre, quod dicat eam cum Gaio Seio in civitate neque autem diem neque horam inuitus conprehendet. Quod si libelli inscriptionum legitime ordinati non fuerint, rei nomen aboletur et ex integro repetendi reum potestas fiet. Item subsc causa eum impedierit, quo minus accusare possit, et si quid simile est, notempus, videbimus, et utique XXX dies utiles observandi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
his ꝑsonis de quib sc̃a scriptura ꝓhibet. si dignam egerit
penitentiam. ⁊ castitatis non ualũit ꝯtinentiam fitstm̃e. liceat
ei legitimã in ꝯnigio ipxorem acciꝑe. S imilr ⁊ mulier q̃ tali fic̃it.
scesere sapsa. ut fornicationis non ꝑducat᷑ ad chaos. s de hoc la
icis uiris ⁊ ntulierib solũmͦ statuimꝰ. Qͦs d̃s ꝯrmpxit iudex fua¬

Expanded text:
his personis, de quibus sancta scriptura prohibet, si dignam egerit poenitentiam, et castitatis non valuerit continentiam sustinere, liceat ei legitimam in conjugio uxorem accipere. Similiter et mulieri, quae tali fuerit scelere lapsa, ut fornicationis non perducatur ad chaos. Sed hoc de laicis viris ac mulieribus solummodo statuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa quȩ aduerfus absentes in om̃i negotio aut loco aguntur.
lex dampnat.
c dampnat. damatꝰ. ꝙ̃. Habetur quoq in decretis san¬
ctorum pr̃m sanctũ non fore canonicũ quemquã iudicare uel dãp-
nare antequã accusatores canonice examinatos p̃sentes habcat. lo¬
cumq defendendi accipiat.i. inducias ecclasticas. ad abtuenda cri-¬
mina. et c̃Idem. Qui accusare alrũ eleg̃it. p̃sens ꝑse et ñ ꝑ alurmn
accuset in scriptione indeł p̃missa. neq ullus uinquã iudicet᷑. Añꝙͣ ss
legitimos accusatores p̃sentes hãt loctimq defendendi accipiat: ad
ab luenda crimina.

Expanded text:
it, quae adversus absentes in omni negotio aut loco aguntur alex dampnat. dubitantur. Habetur quoque in decretis sanctorum Patrum sancitum, non fore canonicum quemquam sacerdotum judicare vel damnare, antequam accusatores, canonice examinatos, praesentes habeat, locumque defendendi accipiat, id est, inducias ecclesiasticas ad abluenda crimiliter et qui accusare alium elegerit, praesens per se et non per alium accuset, inscriptione videlicet praemissa; neque ullus unquam judicetur antequam legitimos accusatores praesentes habeat, locumque defendendi accipiat ad abluenda crimina.
Abbreviated transcription (Latin):
uilegiis iminire. et extra glialia decreta q̃dam speciali beresso oi¬
duilgere. ꝯsitdata tũ rationiꝰs equitate. ut quȩ mat̾ iusti uȩisinat
lo ab̃ ea dissentire inueniat᷑. ut pritulegia uidelicet q̃ obreligions
uel necĩtatis. uel exhibiti obsequiii gr̃am ꝯcettunt᷑. neminẽ rue¬
landdo ita diuitẽ faciant. ut multorũ detrimenta non cirẽqrari¬
lumus ut alii fit remissio. nob̃is aũt tribulatio. cui sacra lor pia¬
prum concordans ait. R escripta contra ius elicita: ab om̃ibi m
dicibus p̃cipimꝰ refutari. nisi forteꝰ. ͥ qͣd̾ non ledat aliũ ⁊ ⁊psit pe

Expanded text:
ibet munire, et extra generalia decreta quaedam speciali beneficio indulgere, considerata tamen rationis aequitate, ut quae mater justitiae est in nullo ab ea dissentire inveniatur, ut privilegia videlicet, quae ob religionis, vel necessitatis, vel exhibiti obsequii gratiam conceduntur, neminem relevando ita divitem faciant, ut, multorum detrimenta non circumspicilumus, ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio. Cui sacra lex principum concordans ait: Rescriudicibus precipimus refutari, nisi forte aliquod quod non ledat alium et prosit pe
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant᷑. Sacri quidem canones ita aliquid ꝯstitinnt: utt suȩ inter¬
ꝑretrtionis auctoritatem scẽ romane ȩcłe reseruent. I ꝑsi namꝙ lo-¬
li canones ualent interpretati: qui ius condendi eos hñt. Uñ ĩ non¬
nullis captisis ꝯciliorũ cũ aliqud obseruand̾ decernit᷑.statim sub¬
infertur: nisi auctoritas romane ȩccls aliter imꝑaũit: tiel saluo tñ¬
toritate. Quetũq gͦ dedecimis uel de quibussibet eccłasticis negoci-¬
is sacris canonibus diffinunt᷑: intelligenda funt nec̃ia seruari.:
nisi auctoritas romane ȩccłȩ aliter fieri mandaũit uel ꝑmiserit. E
gͥ aliqua pͥuilegia ab apsico aliquib ꝯcecdant᷑. et si ccͣ gñalem legẽ:
asiquid issonare uideant᷑: non tñ ccͣ ip̃a aliquid ꝯcedere intellig̃¬
tur. cũ ipstus legis auctoritate pͥuilegia singłorũ penes matrẽ õiũ
eccłarũ reseruent᷑. Neq eñi pͥuilegia aliquib ꝯcedentur: si p̃ter

Expanded text:
aliquid constituunt, ut interpretationis auctoritatem sanctae Romanae ecclesiae reservent. Ipsi namque soli canones valent interpretari, qui jus condendi eos habent. Unde in nonnullis capitulis conciliorum, quum aliquid observandum decernitur, statim subinfertur: Nisi auctoritas Romanae ecclesiae aliter imperaverit, vel: salvo tamauctoritate. Quaecunque ergo de decimis vel quibuslibet ecclesiasticis negotiis sacris canonibus diffiniuntur, intelligenda sunt necessario servari, nisi auctoritas Romanae ecclesiae aliter fieri mandaverit vel permiserit. Quum ergo aliqua privilegia ab Apostolico aliquibus conceduntur, etsi contra generalem legem aliquid sonare videantur, non tamen contra ipsam aliquid concedere intelliguntur, quum ipsius legis auctoritate privilegia singulorum penes matrem omnium ecclesiarum reserventur. Neque enim privilegia aliquibus concederentur, si praeter
Abbreviated transcription (Latin):
uidentum est. ne in nocens damꝑnetur. aut ꝑdat communionẽ.
et om̃ino habeat ꝑ otestatem is qu abciectus est. ut ep̃os fimti¬
mos interppelet. et causa enis audiatur. ac diligentiꝰ tractetur
lle uͦ ep̃c qui iustȩ uel in tustȩ eum abiec̃it: pacienter accipiat.
aut negocium discutiatur: uel ꝓbetur eius sententia a płibus
uel cmendetur. Lam̃ prius quam omĩa diligenter ac ficdeliter
examinentur: cum qui fuerat communiõe ꝑriuatꝰ ante cognitio¬
nem nullus debet ꝑrefumere ut communioni societ.

Expanded text:
rovidendum est ne innocens damnetur, aut perdat communionem. Et ideo, habeat potestatem is qui abjectus est ut episcopos finitimos interpellet, et causa ejus audiatur ac diligentius tracteturlle episcopus, qui iuste aut iniuste eum abiecit, patienter accipiat, ut negocium discutiatur, ut vel probetur sententia eius a plurimis vel emendetur. Tamen priusquam omnia diligenter et fideliter examinentur, eum qui fuerat a communione separatus ante cognitionem nullus debet presumere, ut communioni societ.
Abbreviated transcription (Latin):
lsud uͦ cõioni decreto sccł̃m canonũ instituta diffinimꝰ ⁊ p̃tudica¬
mus. ut si quis cũ ixore alteriꝰ eo uiuente fornicatus fuerit. mo¬
riente marito fino dali iudtio aditꝰ ei claudatur illicitꝰ. nec utertꝰ
ei iungatur in matrimonrũ ꝙͣ prius polluit ꝑ ad usterrũ. ⁊ c̃. Shiͦ¬
sub auctiend̾ ÷ pꝰ ꝑactam penitenciam. ⁊ si nichil in mortem uiri
machinatus fũit. uel si utuente uiro fidem ad ult̾ẽ non decdit. fũp¬
turam eam sibi in ꝯiugem. fi uiro suꝑ uiueret.
yñ Incõcil t̾buriẽsi.

Expanded text:
lud vero communi decreto secundum canonum instituta definimus et praejudicamus, ut, si quis cum uxore alterius eo vivente fornicatus fuerit, moriente marito synodali judicio aditus ei claudatur illicitus, ne ulterius ei conjungatur matrimonio, quam prius polluit adulterio. Nolumussi prius peracta poenitentia, et si nihil in mortem viri machinatus fuerit, vel si vivente viro fidem adulterae non dedit, se sumturum eam sibi in conjugem, si viro ejus superviveret. Unde in Concilio Triburiensi
Abbreviated transcription (Latin):
diciaria disceptatione possit agnosci: ꝑx cadem re quispiam non s-¬
natur exigere pensiones. s in eodem statu re eadem posita in quon
detur sicut dictum ÷ ante constituta: quisquis fibi putat quippia
post se conpetere: inndico ꝑulset exantine. preiudicib om̃ib inde

Expanded text:
ur, judiciaria disceptatione possit agnosci, ex eadem re quispiam non sinatur exigere pensiones, sed in eodem statu, re eadem posita, in quo videtur sicut dictum est ante constituta, quisquis sibi putat quippiam posse competere, juridico pulset examine, praejudiciis omnibus inde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiuriĩ non eẽ: ꝯfueta obeclientia sibi ab archichiacono denegari
non debiit. cũ etiam si criminosũ illũ ẽẽ ꝯstaret: ante diffinitiuã
tñ sentenciã ut supͣ monstratũ ÷: nulli suorũ cłicorũ ab eo liceret
discetłe s onstat gͥ illicitũ cẽ. qd archictiaconꝰ iuram̃to firmauit.
Uñ m̃ito querit᷑ an deb̾eat seruari an ñ.

Expanded text:
urii non esset, consueta obedientia ab archidiacono sibi denegari non debuit, quum, etiamsi criminosum illum esse constaret, ante diffinitivam tamen sententiam, ut supra monstratum est, nulli clericorum suorum ab eo liceret discedere. Constat ergo illicitum esse quod archidiaconus juramento firmavit. Unde merito quaeritur, an debeat
Abbreviated transcription (Latin):
confitebor et c̃. ¶Si gͦ ꝓpħa in ter uouentes reputat᷑. quia dỹe.
E go ꝯfit̾: sic et iste in ter uouentes ꝯpuitandꝰ ÷: quia dpx̃. fiam
monachꝰ.¶His ita respondetur. Alind ÷. ꝓpositum corde acciꝑe.
et etiam ore enunciare. Ałiud ÷ fub fequenti obligõe se reum
uio. non aut mon asterio aut abb̃i se tradidit. nec ꝓmissionẽ¬

Expanded text:
nter voventes reputatur, quia dixit: Ego confitebor; sic iste inter eosdem computandus est, quia dixit: Fiam monachus. His ita respondetur: Aliud est propositum corde concipere, et etiam ore enunciare; aliud est subsequenti obligatione se revit, non autem monasterio aut abbati se tradidit, nec promissione
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝯstitumꝰ obseruanctũ quod eccłasti canones decreuerunt. et
sex romana ꝯstituit. ut ab̃ eccłe atriis uel ã domo ep̃i eos abftrałse
om̃ino non siceat. s uec alt̃i om̃mo ꝯsignare: nisi ad euangłia datsꝰ
reus fũit criminosus de satiffactiõe ꝯueniat. Qti hoc moliri aut¬
capitasi et ultima fuꝑplicii aĩad uersione psectendis . u̾. ĩ. c̃.ꝑͥ.. ꝯciito ͦ¬

Expanded text:
stituimus observandum, quod ecclesiastici canones decreverunt, et lex Romana constituit, ut ab ecclesiae atriis vel domo episcopi reos abstrahere omnino non liceat, sed nec alteri consignare, nisi ad evangelia datis reus fuerit criminosus, de satisfactione conveniat. Qcapitali et ultima supplicii animadversione plectendi sunt. Ex his ergo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c eccłasticarũ rerũ habcat potestatem ad difpensand̾
erga om̃s qui indigent. cũ summa retierentia ⁊ timore
dei. P articipet at̃it et ipse quib indiget. si tñ in diget tam
sic dicentem. hab̃entes uictũ. et uestitũ. his contenti sitis.
Qd̾ si contemptꝰ istis minime fũit: coniertat aũt res eccłȩ in

Expanded text:
clesiasticarum rerum habeat potestatem ad dispensandum erga omnes, qui indigent; cum summa reverentia et timore Dei. Participet autem et ipse quibus indiget si tamen indiget, tam Apostolum sic dicentem: Habentes victum et tegumentum, his contenti simus. Quod si contentus istis minime fuerit, convertat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ non uelatis si deinaũĩnt a sc̃e memorie p̃decessore ntr̃o
ꝑmanere: licet uelate non fuernit. tñ si nupserint: aliquanto
temꝑe his agenda penitentia÷. quia sponsio earũ a dño teue¬
bitur. Si em̃ inter hoĩos solet bone fidei ꝯtctus uulla ratione dis¬
solui: quãto magis ista pollicitatio quã cũ do peꝑigit soluisũ

Expanded text:
autem non velatis, si deviaverint, a sanctae memoriae praedecessore nostro permanere, licet velatae non fuerint, si tempore his agenda poenitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
in sacrificiũ. q̃ in egypto ꝯfueuerant in molare demonib. ma¬
lens ea fibi offerri qũa idolis. tut et̃nt iłł cã sacramenta fut̾oꝵ
S ie ⁊ bersabeẽ ꝑmissa ÷ duci in ipporẽ. non magis causa fux infir
nubere non possit. Gñaliter em̃ ꝓhibentur uiri uel intisieres fre¬
quenter matrimona õhere. Uñ in comibio sccłart̃i imptiarũ
presbiteri interẽe non debent.

Expanded text:
in Aegypto consueverant immolare daemonibus, malens ea sibi offeri quam idolis, et ut essent illis sacramenta futurorum. Sic et Bethsabee permissa est duci in uxorem, non magis causa suae infirnubere non possit. Generaliter enim prohibentur viri et mulieres frequenter matrimonia contrahere. Unde in convivio secundarum nuptiarum presbyteri interesse non debent,
Abbreviated transcription (Latin):
sus auctoritati cedat. prauũ ufũ lex et ratio uneat. Cani¬
lica ȩccła ꝑ orbem diffusa: tribus mocłis ꝓbatur existere
Quicquid in ea tenctur aut auctoritas est scripturarũ. aut trachtia
un mersalis. aut certe ꝓpria. et particularis instructio. S aucti¬
ritate tota constringit᷑. uniuersali traditione maiorũ nchili¬
ininus tota. Priuatis uero constitutionib et proprisꝰ informatu¬

Expanded text:
sus auctoritati cedat, pravum usum lex et ratio vincat. CAlica per orbem diffusa tribus modis probatur exsistere i quidquid in ea tenetur, aut auctoritas est scripturarum aut traditio uniuersalis aut certe propria et particulam instructio. Sed auctoritate tota constrmgitur, uniuersali traditione maiorum nihilo-minus tota, priuatis uero constitutionibus et propriis informati
Abbreviated transcription (Latin):
leta. mͥ tristia. mͥ cognitas. mͦ in cognitas ꝑsonas ostendens. ꝑ de¬
s m cdotꝑe euenire opmatur. Quis em̃ insõꝑnis ⁊ nocturnt̾ tisio¬
mbus non extra seip̃m ecducit᷑.⁊ nutta uidet dormiendo. q̃ uigi
a solo sp̃u fritnt. etiã in corꝑe accitłe arbitret᷑. cũ execłnel ꝓpħa ui¬
siones dñi in sp̃u non in corꝑe uidit. auchuit sic̃ ipse dicit. statĩ in¬
quit fui in fp̃ti: ⁊ ꝑaułꝰ non atiddet se dr̃e raptũ incorꝑe. Om̃ib
itaq publice annunciand̾ ÷. qtł qui talia credit. ⁊his sinilia: fi¬

Expanded text:
laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, per deore invenire opinatur. Quis enim non in somniis et nocturnis visionibus extra se educitur, et multa videt dormiendo, quae nunin solo spiritu fiunt, etiam in corpore accidere arbitretur, quum Ezechiel pin spiritu, non in corpore vidit et audivit, sicut ipse dicit: Statim, inquit, fui in spiritu? Et Paulus non audet dicere se raptum in corpore. Omnibus itaque publice annunciandum est, quod qui talia et his similia
Abbreviated transcription (Latin):
iñ istrare diaconꝰ. aut ꝯsecrare altare ꝑ br̃
ep̃o excõicatus ꝑ sacerdotẽ reconeitiari non pot̃. Si notand̾ est
q reconciliatio alia ÷ publica. alia pͥtiata ÷. Publica reconcia¬
tibus tnd̃r ẽẽ. ꝓ hibita. ⁊ñ cica finẽ illiꝰ capitłi: non simplicit̃
ꝓhibent᷑ penitentes reconestiari. s in publica missa. p riuata uͦ
reconcisiatio ÷ gñ de occultis pecc̃is penitentes ues in extremis
agentes ad gr̃am reconcisiationis acceditnt. ħ recõciliatio pot̃ fĩ
ꝑ sacercdotẽ.

Expanded text:
inistrare diaconus, aut consecrare altare presbyepiscopo excommunicatus per sacerdotem reconciliari non potest. Sed notandum est, quod reconciliatio alia est publica, alia privata. Publica reconciliatibus videtur esse prohibita. Unde circa finem illius capituli non simpliciter prohibentur poenitentes reconciliare, sed in publica missa. Privata vero reconciliatio est, quando de occultis peccatis poenitentes vel in extremis agentes ad gratiam reconciliationis accedunt. Haec reconciliatio potest fieri per sacerdotem.
Abbreviated transcription (Latin):
Prima questio hec est. an liceat cis sua repetere.
Secunda: an illi testes sint aticdiendi.
Tercia: an illud sit usuras exigere.
Quarta: an liceat clericis uel laicis ufuras a quolibet expetere
Quinta: an elemosinȩ de usuris fieri possint.
Sexta: an usurarũ penitenciã ag̃e ualcãt: nisi qđ male arep̃t
tiomt arripiunt: non licet eis sua hab̾ere. Mułto gͥ mnꝰ
licet eis repetere. quia non debet repeti: qđ ꝑossideri ñ licet
Item si quis uolũit tunicã tuã tolłere. ⁊ in tuditio tecũ contẽ

Expanded text:
primum quaeritur, an liceat eis sua repetere? Secundo, an illi testes sint audiendi? Tertio, an illud sit usuras exigere? Quarto, an liceat clericis vel laicis a quolibet usuras expetere? Quinto, an eleemosynae de usuris fieri possint? Sexto, an usurarii poenitentiam agere valeant, nisi quod male acceperunt ectionis arripiunt, non licet eis habere sua, multo ergo minus licet eis repetere, quia non debet repeti quod possidere non licet. Item si quis voluerit tunicam tuam tollere, da illi et
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ gñaliter ꝑfectis ꝑhribetur in iutditio contende: patet
quod istis non licet stare coram iudice. Ilis itaq respondetir.
Phibetur ꝑfecto in ruditio stare captando lucrũ: si ñ euitando
dampnũ. Uł ałr. aliud÷ sua possidere: altud cõmunrũ ꝓcura¬
torem c̃e. Ganonici ñ possident sita. quia res dõ oblate: nonft
res eccł̃arũ quarũ ꝓcurationẽ gertint. Simłr qł in iuditio
ꝓhibent᷑ contencde: sic intelligend̃ ÷. Uidlicet. ut ñ sibi sten

Expanded text:
Quia ergo generaliter perfectis prohibetur in judicio contendere, patet, quod istis non licet stare coram judice. § 1. His ita respondetur: Prohibetur perfecto in judicio stare captando lucrum, sed non evitado damnum. Vel aliter: Aliud est sua possidere, aliud est communium procuratorem esse. Canonici non possident sua, quia res deo oblate non suntres ecclesie quarum procurationem gerunt. Similiter quod in iudicio prohibentur contendere, ita intellige
Abbreviated transcription (Latin):
illis se coacti impiorũ uiosentia obligauerant. ab soltim. et ne
illa seruent᷑: uetuimꝰ. tam prefatũ archiẽp̃mn treuerense. qua
eius prepositũ. et om̃s Euͥnc tp̃ris capti se illis qͦ qͦ mͦ obligaueit
neq tilsam eos ꝓ m̃ infamiã uel calũꝑniã. aut a suis bonis seq̃s¬
trationem aliquã auctore dõ ⁊ scĩs apłis et nr̃is p̃decessoribus
ecclȩ illiꝰq defensorib ħ in mandatis damꝰ. ut sp̃uali fumul et
matĩali gladio tam diu malignos illos corũq fauctores insequtis.
qͦusq cũ integritate possessiones ueł quecũq res eccłastice hoc ro¬

Expanded text:
illi sese, coacti violentia impiorum, obligaverunt, absolvimus, et ne illa serventur vetuimus, tam archiepiscopum Trevirensem quam ejus praepositum, et omnes qui tunc temporis capti se illis quoquomodo obligaverunt. Neque ullam eos proinde infamiam vel calumniam, aut a suis bonis sequestrationem unquam, auctore Deo et sanctis apostolis et nostris praedecessoribus,ecclesiae, illiusque defensoribus haec in mandatis damus, ut spirituali simul et materiali gladio tamdiu malignos illos eorumque fautores insequantur, quousque cum integritate possessiones, vel quaecunque res ecclesiasticae hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
tum molare ⁊ emptauetit: et eccłastice excommunicationi fãb¬
iaceat es seueritatio regie feriat᷑ sententia. Ipsos añt etu ad
tecdesiam ꝯfegtũ fecerunt. si ieta pͥscart̃ canonũ instecuta hũ
qui codri ꝓtunt sacramenta reddid̾int: et sacerdos ipsius ecełł
att dampniorũ sententia scd̾m electionẽ pͥncipis huiꝰm̾i sacer¬

Expanded text:
um violare tentaverit et ecclesiasticae excommunicationi subjaceat, et severitatis regiae ferietur sententia. Ipsos tamen qui ad ecclesiam confugium fecerint, si juxta priscorum canonum instituta his qui eos competunt sacramenta reddiderint, et sacerdos ecclesiae ipsaut damnorum sententia secundum electionem principis hu
Abbreviated transcription (Latin):
na extrancarũ mulierũ nullatenus appetant. Castimoniã
quoq inuiolati corꝑis ꝑpetuo conseruare studeant. aut certe
uniꝰ matrimonii uinculo federett᷑. Semioribus quoq debitam
prebeant obȩchienciã. neq ullo iactantiȩ studio se attollant. ic̃.¬

Expanded text:
nia extranearum feminarum nullatenus appetant. Castimoniam nia extranearum feminarum nullatenus appetant. Castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo foederentur. Senioribus quoque debitam praebeant oboedientiam, neque ullo iactantiae studio semetipsos attollant.
Abbreviated transcription (Latin):
is sege pr̃m canetur. ut a ttulgari uita seclusi a mundi uo¬
suptatibio se abstineãt. non spectacłis. non poupis intersint.
comiua publica fugiant et pritata. non tm̃ pudica. ħ et soba
colant. u ftris nequaquã inconbant. neq turpiũ occupatiõibꝰ
lucrrũ. non frauctis us cinuiscũq studiũ appetant. amorẽ
pecinȩ quasi materiã outnrũ criminũ fugiant. secularium
offã negociaq abnuant. honoris gractum ꝑ ambitionẽ non fus-¬
cipiant. ꝓ beneficuis mecticinȩ dei: nunera non accipiant. do-¬
los et comurationes caueant. odiũ. emusationes. obtrectationẽ.
atq inictiã fuigiant. ñ uagi ocsis. non effren lingua. aut pe-¬
tulancia. fsindoq in cessti non incedant. sed pudorem acuere-¬
condiam mentis fimplici habitu insesfuq ostendant. O bsce-¬
intatem etiam menbrorũ. et uerborũ ficut et oꝑum penitus gxe-¬
crentur. Uiduarũ et unginũ frequentationẽ fugiant. conturb̾-¬

Expanded text:
 lege Patrum cavetur, ut a vulgari vita seclusi a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed et sobria colant; usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum, fraudisque cujusquam studium appetant; amorem pecuniae quasi materiam cunctorum criminum fugiant, et saecularia officia negotiaque abjiciant; honoris gradus per ambitiones non subeant; pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant; dolos et conjurationes caveant; odium, aemulationem, obtrectationem atque invidiam fugiant; non vagis oculis, non effrentulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant. Obscenitatem etiam verborum, sicut et operum, penitus exsecrentur. Viduarum ac virginum
Abbreviated transcription (Latin):
am itaq cũ homo inscipso ab eo qui geniit. alter effectus est.
peccõ alt̃nus. sinc sua confessione non tenet᷑ obnoxiꝰ. Traxit gͣ reatũ:
gina unꝰ erat cũ ilło. et cr̃ illo a ꝗtio traxit. qñ contraxit ad missũ÷
Aon aũt trahit alter ab alt̃o. qñ fua unoquoq propria uita uitiente
iam est unde dicatur Aĩa quȩ peccauerit: ipsa morict᷑. ¶ N otandũ¬
est. quodnon om̃is ignorantia aliqũe excusat. Est eñi ignorantia

Expanded text:
am itaque cum homo in seipso est, ab eo qui genuit alter effectus, peccato alterius sine sua consensione non tenetur obnoxius. Traxit ergo reatum, quia unus erat cum illo et in illo a quo traxit, quando quod traxit admissum est. Non autem trahit alter ab altero, quando sua unoquoque propria vita vivente jam est unde dicatur, Anima quae peccaverit, ipsa morietur. 2. Ut auest, quod nos omnis ignorantia aliquem excusat. Est enim ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
os qui post diatonatũ txorib uacare uoluerib ab om̃i sacro
orctine retiocemꝰ. offõq atq bencfitio ȩccl̃ȩ car̃e decernimꝰ. Qui si
ab ep̃o commoniti non se correx̃it: principib indulgemꝰ licen¬
ciam. ut corũ feminas mancipẽt seruituti. Si uͦ ep̃i consenserint
eorũ prauitatibus: ipsi officii interdictione mulcent᷑.¬

Expanded text:
ab omni sacro ordine removemus, officioque atque beneficio ecclesiae carere decernimus. Quod si ab episcopo commoniti non se correxerint, principibus indulgemus licentiam, ut eorum feminas mancipent servituti. Si vero episcopi consenserint eorum pravitatibus, ipsi officii interdictione mulctent
Abbreviated transcription (Latin):
incuria estis arguenti. Si habetis et non obseruatis: deti¬
meritate estis corripiendi et in crepandi. In nocẽtꝰ. De qus¬
causis nulla soluendi ligancdiq auctoritatis in libris tietens:¬
noui testamenti. et .iiii.cuuangłistarũ cũ scriptis totis apłorim
non appareat: ad dnima recurratur scriptura greg̾a. Si necn
illis: ad catholicȩ ecclȩ historias catholicas a doctoribus cathili
dare. Quod si in his om̃ibꝰ inspectis huius questionis qualitasna
fticitũ inuestigatur: senioresꝓuinciȩ congrega. et cos interroga.
facilrus namq inuenit᷑: ꝙ a płibus semoribus qtierit᷑. Ande dnĩl¬

Expanded text:
incuria estis arguendi; si habetis, et non observatis, de temeritate estis corripiendi et increpandi. Quod la solvendi, ligandique auctoritas in libris Veteris Testamenti, quatuor Evangeliorum, cum scriptis totis apostolorum non appareat, ad divina recurrito scripta Graece. Si nec in illis, ad catholicae Ecclesiae historias catholicas, a doctoribus catholicis cordare. Quod si in his omnibus inspectis hujus quaestionis qualitas non lucide investigatur, seniores provinciae congrega, et eos interroga. Facilius namque invenitur, quod a pluribus sentientibus quaeritur. Verus eni
Abbreviated transcription (Latin):
¶In his om̃ibus quanto celsior gͣctus: tanto maior auctortaᷤ in¬
uenitur. In maioribus si gutid̃ est. regendi et iubendi potestas i

Expanded text:
In his omnibus, quanto gradus celsior, tanto major auctoritas invenitur. In majoribus siquidem est regendi et jubendi potestas, in
Abbreviated transcription (Latin):
uim extorte fucrint: uelut se liberare possint qͦcũq ab eis ꝯ¬
seriptȩ aut roborate fũint. ingemo ad nullũ cis p̃ructiciũ
uel nocumentñ uałe̾ censemꝰ. neq ullam eiꝰ infamiã uel ca¬
lũpniã. aut scquestrationẽ fuis bonis usꝙͣ dõ auctore. et sc̃is
bus ñ ꝯꝑtilsa. s spontanca fieri debet. Om̃is eñĩ ꝯfessio q̃
fit ex nocessitate fides non ÷¬

Expanded text:
vim extortae fuerint, vel, ut se liberare possint, quocunque ab eis conscriptae aut roboratae fuerint ingenio, ad nullum eis praejudicium vel nocumentum valere censemus, neque ullam eos infamiam vel calumniam, aut a suis sequestrationem bonis unquam, bus non compulsa, sed spontanea fieri debet: omnis enim confessio quae fit ex necessitate, fides non
Abbreviated transcription (Latin):
altertus ad malefaciendũ ad uenerit. ille qiti prior ⁊ ꝓ illicira
prefamptione componat solidos nongentos. scquaces uero etus
unusquisq solidos hxxx. Si uero incenctiũ fecerit: predam ĩ
Si quis eccłasticas oblationes. et quod dõ conseeratũ ⁊ rapur.
uel consensent facientib: ut sacrisegus diiudicetur. et dampnã
in qua ctrupłum restituat. et canoce peniteat.

Expanded text:
alterius ad malefaciendum venerit, ille, qui prior est, pro illicita praesumptione componat solidos nongentos, sequaces vero ejus unusquisque solidos octoginta. Si vero incendium fecerint, ibi novies si quis ecclesiasticas oblationes, et quod Deo consecratum fuerit, rapuerit vel consenserit facientibus, ut sacrilegus dijudicetur, et damnum in quadruplum restituat, et canonice poeniteat.
Abbreviated transcription (Latin):
sus nat᷑alis ⁊ licitꝰ ⁊ sicut
n masesis arguebat. damꝑnabiliores uolens inteligi. qͥuã si usu
nanirali uel in adult̃ando uel infarncando peccarent.

Expanded text:
ue naturalis et licitus est, sicut  feminis et in masculis arguebat, damnabiliores volens intelligi, quam si in usu naturali, vel adulterando, vel fornicando peccarent.
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽẽt. hoc ip̃o res fuas om̃s obtulisse uicdeat᷑. si prius testatꝰ non
quos aut nichil aut minꝰ legitrina portiõe qͦ qͦ donandi titulo em-¬
tulerit: eatenꝰ fubstantiȩ mon asterio destinate detrahant᷑. neqͥd
continguat circa liberos iniquũ.
Itẽ ex nouelł.

Expanded text:
factus est, hoc ipso res suas obtulisse videtur, si prius testatus nonquos aut nihil, aut minus legitima portione quoquo donandi titulo contulerit, eatenus substantiae monasterio destinatae detrahatur, ne quid contingat circa liberos iniquum. C. X. Item ex Novel
Abbreviated transcription (Latin):
morũ concordia ttirbata caro ipsa afficit᷑. ⁊ tand̾ chissoluiten:
Sniliter aniini infirmitas duplex ÷. Una quȩ inctũ appella¬
tur. qua anima a dõ seꝑat᷑. ut est ira. odñ. ⁊ alia huiꝰmodi.
interfecit. nec eũ excusauit cecitatis infirmitas. Uñ dictũ ÷ sep¬
tuplũ ultio dabitur de caim: de lamech septuagies septies. s
cecitas ignorantiȩ similis ÷. Exutraq eñi quedam fiũt q̃ im¬
putantur. quedã uͦ minimȩ. Cecꝰ namq si debitũ siue ipori se
credens redd̾e. alienã polluit: noñ reꝰ adulterii. Si aũt ludo ł
exertione uirrũ uel uenatione iacłm mitens aliꝙͣ ꝑimat: qtua

Expanded text:
morum concordia turbata ipsa caro afficitur, et tandem dissolvitur. § 1. morum concordia turbata ipsa caro afficitur, et tandem dissolvitur. § 1. Similiter animi infirmitas duplex est: una, quae vitium appellatur, qua anima a Deo separatur, ut est ira, odium, et alia hujusmodi; cus esset, Cain interfecit, nec eum excuvavit caecitatis infimitas. Unde dictum est: Septuplum ultio dabitur de Cain; de Lamech vero septuagies septies. Sed caecitas ignorantiae similis est. § 3. Ex utraque enim quaedam fiunt, quae imputantur, quaedam vero minime. Caecus namque, si debitum suae uxori se credens reddere alienam polluit, non est reus adulterii. Si autem ludo, vel exercitatione virium, vel venatione jaculum mittens aliquem perimat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ttud relatũ ꝑ eq̃ ÷. cos qui mitriã pati posfunt et fac̃e pose
Sane suint quidã qui fac̃e non possunt. ut puta furiofus. t
inꝑubes. qui doli capꝙx. ñ ÷. Namq hii ꝑati in itiriã solent
ñ facere. Cũ enĩ in iuria ex affectu mentis ꝯsistat: consequens
erit dicere hos siue pulsent. stue ꝯuiciũ dicant: in ruriã forisse
non uideri. Itaq pati quis iniuriã etiã si non sentiat: potest.
facere uͦ: nemo nisi qui scit se in niriã facere. etiã si nesciat eu
faciat. Quare si quis ꝑ iocũ ꝑcuciat. aut dũ certat: in iuriarũ
non tenet᷑. Si quis liberũ hominẽ cecid̾it: ctũ putat seruũ fũtꝰ
ila inputari. S carnis infirmitas: dupliciter intelligitur
E st eñ langnor ñ qui carnis cũctpiscentia appellat᷑. qͣuae ue¬
rnis amine infirinitas dici potest. d idõ caruis infiriitas
dicit᷑: quod accidit aninis ex ꝯñĩctȩ carnis corruptione. Porro

Expanded text:
ud relatum peraeque est eos, qui iniuriam pati possunt, et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, ut puta furiosus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non uideri. Itaque pati quis iniuriam, etiamsi non sentiat, potest, facere nemo, nisi qui scit se iniuriam facere, etiamsi nesciat cui faciat. Quare si quis per iocum percutiat aut dum certat, iniuriarum non tenetur. Si quis hominem liberum ceciderit, dum putat seruum suum, illa imputari. Sed carnis infirmitas dupliciter intelligitur. Est enim languor naturae, qui carnis concupiscentia appellatur, quae verius animae infirmitas dici potest, sed ideo carnis infirmitas dicitur, quia accidit animae ex corruptae carnis conjunctione. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dicti funt qͥ ex libero matrimonio ft̃ orti.
N am filii ex libero et ancilla seruilis ꝯditionis funt. Semꝑ eñi qui
nascitur. detĩorem partem fumit. Naturales aũt filii dñr in genti¬
arum ꝯctibinarũ filii. quos sola natura genuit: non honestas ꝯui
tur. Qd̾ aũt pucticicia uiolenter eripi non possit: multorum
auctoritatib ꝓbatur. Est cñi unrtus aĩ quo uolentiã non sentit.
corꝑi namq uis infert᷑ non animo. Ut quãuis corpꝰ tuolent̃ corrũ¬
beata lucia fertur dxisse paschasio. si inuitam me feceris uiolari:
cas titas duplicabitur michi ad coronam. De sensib em̃ et uoluu¬
tatibus iudicat ds̃. Uñ Ambr̃.¬
Tolerabilrus⁊ mẽ¬
tem unrginem quam carnem hr̃e. utrũq si liceat. si non liceat.
Saltim non homini casti. s deo simus. Uirgo ꝓstitui potest. aduis¬
terari non potest. Ubicũq uirgo ⁊: templum dĩ÷. nec lupanaria
in fainant castitatem. s castitas etiam loci abolem infamiã. Id¬

Expanded text:
i dicti, qui ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis conditionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem partem sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas conjQuod autem pudicitia violenter eripi non possit, multorum auctoritatibus probatur. Est enim virtus animi, quae violentiam non sentit. Corpori namque vis infertur, non animo. Unde, quamvis corpus violenter corrumbeatam Luciam fertur dixisse Paschasio: Si invitam me feceris violari, castitas mihi duplicabitur ad coronam. De consensibus enim et voluntatibus iudicabit deus. Hinc AmbrTolerabilius est mentem virginem, quam carnem habere. Utrumque bonum, si liceat; si non liceat, saltem non homini casti, sed Deo simus. Virgo prostitui potest, adulterari non pinfamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis de cdicis dacui¬
re. aut aduersariis fortasse tradere dampnanda et puninda
obstinatione presumꝑserit: quicquid ꝑ absentiam docimen¬
torum dampni ȩccłe illatum ÷: de ꝓpriis facultatib reddat.
et cõmuione priuet᷑. Hii aũt qui in dampno eccłȩ impie sa¬
licitati a traditoribus aliquid fusceꝑtnt suꝑiori sententiȩ te-¬
neantur.

Expanded text:
Si quis de clericis docu negare, aut adversariis fortasse tradere damnabili et punienda obstinatione praesumpserit, quidquid per absentiam documentorum damni ecclesiae illatum est, de propriis facultatibus reddat, et communione privetur. Hi etiam qui in damno ecclesiae impie sollicitati a traditoribus aliquid susceperint, superiori sententia teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ichil iniquiꝰ :: quã causa fornicationis dimitt̃e ipporẽ. si
et ipse ꝯuincit᷑ fornicari. Occurrit enrm illud. In quo altm̃
pter quisquis fornicationis causa uult abicere uxorem: prior
uxorem fuam causa fornicationis. illa uiuente ałiam ducere
pot̾it. Qd̃ hoc fieri non possit:

Expanded text:
ihil enim iniquius fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud: in quo enim apter quisquis fornicationis causa vult dimittere uxorem, prior uxorem suam causa fornicationis, illa vivente aliam ducere possit? Quod autem hoc fieri non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ. Cłicis fine ꝯm̃daticiis litt̃is ep̃i fiti: licencia ñ pateat euagãda.
In monachis qͦq presñtis sentẽciȩ forma seruet᷑. Qd̾ si uerborum
qͦ de monachis ne eis ad solitarias cellulas liceat a ꝯgrogatiõe
discede. nisi forte ꝓbatꝰ post em̃itos labores aut ꝓp̃t infirmitatis
necesfitatẽ asꝑior ab abb̃e remitat᷑ regła. Qd̾ ita demũ fiet: ut intͣ¬
ose iuentib. girib tiota speciałis abstmnenciȩ tiel alicꝰ diftͥctiõis
non licet. ne suꝑ eos fr̃s scandalitent᷑. Cã etiam illorũ statutũ : nͦs qͥ
regłarem disciplinã ftibterfugientes ꝑegrinationis uota sibi assu

Expanded text:
pi sui licentia non pateat evagandi, in 238 monachis quoque praesentis sententiae forma servetur; quos si verborum ervandum quoque de monachis ne eis ad solitarias cellulas liceat a congregatione discedere, nisi forte probatis post emeritos labores aut propter infirmitatis necessitatem ase vel alicujus districtionis, non licet, ne super eos fratres scandalizentur. Causa etiam illorum statutum est hoc, qui regularem disciplinam subterfugientes peregrinationis vota sibi assu
Abbreviated transcription (Latin):
ontumaces clerici ꝓu̾ dignitatis ordo ꝑmiserit: ab ep̃is cor¬
ripiantur: et siqui prioris gradus e lati suꝑbia comimuini¬
onem fortasse contempserint: aut ȩccłam confrequentare. uel
officiũ fitũ in płere neglexerint: ꝑegrina eis coĩo tribuatur. ita
ut cũ eos penitencia corre xerit: rescripti inmałcsa gradũ fuum
dignitatemq recipiant.

Expanded text:
ontumaces clerici, prout dignitatis ordo permiserit, ab episcopis corrigantur, et si qui prioris gradus elati superbia communionem fortofficium suum implere neglexerint, peregrina eis communio tribuatur; ita ut cum eos poenitentia correxerit, rescripti in matricula gradum suum dignitatemque recipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
Hisã quibus dñi sacramenta trafa¬
da sunt: iudiciũ sanguinis agitare non licet. et ĩo magnope ts
excessibus ꝓhibend̾ ÷. ne in discrete p̃sumptionis motib agea
aut qͥuod morte plectend̾ ÷. sententia ꝓpria nuidicare p̃simam
aut truncationes quib libet ꝑsonis aut ꝑ se inferant aut nrłea¬
das p̃cipiant. Qd̃ si quisquã horũ immemor p̃ceptorũ. aut in exd
stiȩ famulio. aut in quibuslibet ꝑsonis aligitid tale fec̃t: ⁊cessie

Expanded text:
His a quibus Domini sacramenta tractantur judicium sanguinis agitare non licet. Et ideo magno opere talis excessus prohibendus est; ne indiscretae praesumptionis motibus agitati, aut, quod morte plectendum est, sententia propria judicare praesumant, aut truncationes quibuslibet personis aut per se inferant aut inferenda praecipiant. Quod si quisquam horum immemor praeceptorum, aut in ecclesiae suae familiis aut in
Abbreviated transcription (Latin):
niti. ut om̃s utȩ hitiꝰ occupationes abicias. nefide nissor existã ne
ad uocatꝰ liciũ fias. ne ue in tilla occiꝑatione ꝓrsus inueniaris
mundiał negoeis occasione ꝑpłꝑxus. Neq em̃ iuddicẽ. neꝙ cognito¬
ren sclarrum negotiorũ hodie te ordmare utult xp̃c. ne prefocatũ s̃.xx.q.ii. Obseruandũ.¬
presentibus homintĩ caris: non possis uerbo dei tacare. Ifx hio hocxiui.ꝙ.ix. cc̃.¬
dicem ⁊ conueniend̾. S icut enim eccłasticarũ legũ ȩccłasticꝰ itidex
est administrator: ita et crmłtũ non nisi ciilis deb̃et eẽ gxecutor.
Sicut em̃ ille solus hab̾et ius interpretandi canones. qui habet pos¬
testatem condencti cos. ita ille solus ciuiliũ legũ debet ẽẽ interpres.

Expanded text:
niti, ut omnes vitę huius occupationes abicias, ne fideiussor existas, ne advocatus litium fias, ne vel in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negocii occasione perplexus. Neque enim iudicem aut cognitorem secularium negociorum hodie te ordinare vult Christus, ne, prefocatus presentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare et secuconveniendus est. Sicut enim ecclesiasticarum legum ecclesiasticus judex est administrator, ita et civilium non nisi civilis debet esse exsecutor. Sicut enim ille solus habet jus interpretandi canones, qui habet potestatem condendi eos, ita ille solus civilium legum debet esse interpres,
Abbreviated transcription (Latin):
ifitandi exhortandiq gr̃a quotiens ad monastium Pde
placuerit: ab astinente cruitatis accedat᷑. s sic caritatis offin

Expanded text:
isitandi exhortandique gratia ad monasterium, quoties placuerit, ab antistite civitatis accedatur; sed sic caritatis offi
Abbreviated transcription (Latin):
an eis gn̾ałiter post penitentiã ꝑauctam ꝯiugia ꝯecdant᷑. s ña¬
liter enim canonica auctoritate penitentes ꝓhibent᷑ ad scłarem
miliciam recłtre. et matrimonia contrahere.
yñ ciricius pp̃.

Expanded text:
an eis generaliter post poenitentiam peractam conjugia concedantur? Generaliter enim canonica auctoritate prohibentur poenitentes ad saecularem militiam redire, vel matrimonia contrahere. Unde Siriciu
Abbreviated transcription (Latin):
piciatur. ut post emundationẽ intiorũ loci uel pͥstine dignitatꝰ
recipiat meritum. & post pauca. In fine aũt epłe hoc adiciend̾
putami ut quocienscũq in gestis ꝯciliorum discors concordia
iuenitur: illius magis teneat᷑ sententia. cuiꝰ antiquior ⁊ poti¬
or extat auctoritas. Ih oc ouãꝗͣ de sacerdotib indeat᷑ specia

Expanded text:
icitur, ubi post emendationem vitiorum, loci vel pristinae dignitatis recipit meritum. Et post pauca. In fine autem epistolae, hoc adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius magis teneatur sententia, cujus antiquior et potior exstat auctoritas. CAP. 399. - De diligenti inve
Abbreviated transcription (Latin):
potest. S notandũ est. quod restitõis sententia sola non fufficit.
nisi presentialiter omĩa iudicis offõ restituant᷑. ut eiectus. tiel
expoliatus etiam nat᷑ulẽ ꝑossessionẽ recipiat. sitie animo fuo. ⁊
corꝑe afieno. tieluti ꝑ ꝓcuratorẽ siue animo et corꝑe stio. C uncta
quoq q̃ sibi absata fuerant quacũq conditiõe in eodẽ loco unde
subrecta fuerant sunt reuocanda.

Expanded text:
tian. Sed notandum est, quod restitutionis sententia sola non sufficit, nisi praesentialiter omnia judicis officio restituantur, ut ejectus vel spoliatus etiam naturalem possessionem recipiat, sive animo suo et corpore alieno, veluti per procuratorem, sive animo et corpore suo. Cuncta quoque, quae sibi ablata fuerant quacunque conditione, in eodem loco, unde surrepta fu
Abbreviated transcription (Latin):
ed consanguinitas dum se pardlatim
propaginum ordinibus dirimens usq
ad ułtimum gradum subtraxerto.
eo propin quitas esse de¬
sierit: eam rursus lex

Expanded text:
ec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui arbores incidere uidentur. si contig̃it ut cacdens arbor
occiderit hominẽ. in culꝑabises sint atꝙ innoxii. quia necuoꝰ¬
tuntate eortim nec defiderio homicitiũ ꝑpetratum est. Si uͦ aliq̃¬
eorum culpa uel neglectu morientis introitus hominis cognosci¬
tur actuenisse abiciendi funt a gradu. et in sacro ordinȩ millatenꝰ
susctꝑiendi.

Expanded text:
i, qui arbores incidere videntur, si contigerit, ut cadens arbor occiderit hominem, inculpabiles sunt atque innoxii, quia nec voluntate eorum, nec desiderio homicidium perpetratum est. Si vero aliqua culpa eorum vel neglectu morientis hominis interitus cognoscitur advenisse, abjiciendi sunt a gradu, et in sacro ordine nullatenus suscipiendi.
Abbreviated transcription (Latin):
auctormtatibus cogetur mañe cũ eo. s liberum illi ẽe. ostendrꝰ
uel manere uel discedere.
Uñ in concił ap̃ y̾meriam eutu

Expanded text:
auctoritatibus cogitur manere cum illo, sed liberum illi esse ostenditur vel manere, vel discedere. Unde in Concilio apud Vermeriam, cu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut a modo
eccłe monachis traditȩ. ꝑ
suos sacerdotes instituantur. Diuinȩ eñi leges et scłares hab̃et.
ut cuius ÷ possõ: etus fiat iustit̃o. & si indando quod inas facił
fuit caritas: sit facilior in concedendo qd̃ minꝰ sc̃a largitas. Mausꝰ
entm fuit possessiõẽ dare: quam in uestiturã. & I. Deinceps om̃io
licẽtiam monachis damꝰ. suarũ ȩccłarũ in uestitores fieri: ita tñ
ut uiditio sinodi si ccͣ sacerdociũ ag̃e prefumpserint. mulcent᷑. et
Sane quia monachorũ quidã ep̃is ius futũ auferre ꝯtñdunt.
pb̃ros collocent. s ep̃i parrochiȩ curam cũ abbatũ ꝯsenfu: sacerdo¬
ti ꝯmittant. ut cius mͦi sacerdotes de popłis quid̃ epis rationem

Expanded text:
mus, ut amodo ecclesiae monachis traditae per suos sacerdotes instituantur. Divinae enim leges habent et saeculares, ut cujus est possessio ejus fiat institutio, et si in dando quod majus est facilis fuit caritas, sit facilior in concedendo quod minus est sancta largitas. Majus enim fuit possessionem dare quam sit investituram concedere. Quolicentiam monachis damus suarum ecclesiarum investitores fieri, ita tamen, ut judicio synodi, si contra sacerdotium agere praesumserint, mulctentur, et Sane quia monachorum quidam episcopis jus suum auferre contendunt, onsilio presbyteros collocent, sed episcopi parochiae curam cum abbatum consensu sacerdoti committant, ut ejusmodi sacerdotes de populi quidem cura episcopis ration
Abbreviated transcription (Latin):
discesserit. tiei pecauerit. ł p̃t em̃ non deb̃et abbem uiolenter reti¬
nere inlo cũ fitũ. Ipse añt non potest aliquem ord inare de finsꝓ
ꝑinquis. ucł̃ am̃icis sine uołuntate frm̃.¬

Expanded text:
discesserit vel peccaverit. Episcopus enim non debet abbatem violenter retinere in loco suo. Ipse autem non potest aliquem ordinare de suis propinquis vel amicis sine voluntate fra
Abbreviated transcription (Latin):
Quilibet fr̃m pulsatus. atq
sit: si fũit uñ. et postꝗtiã domũ reuersus fuerit: cognoscant trici¬
ci fui qualiter suam aliorũq causam hic fimerat. guatinꝰ illã absq
om̃i ambigintate menͣtiare et precticare om̃ib posfit.

Expanded text:
Quilibet fratrum pulsatus, atquesit, si fuerit unde. Ut postquam domum reversus fuerit, cognoscant vicini sui qualiter hic suam aliorumque causam finierit, quatenus eam absque aliqua ambiguitate nuntiare et praedicare omnibus possit.
Abbreviated transcription (Latin):
tantur talia. tãc abiũ. Putat ẽẽ falsum. ⁊ iurat tanꝙͣ uerũ sit.
fote uesui:. U erbi gr̃a ut intelligatis. Pluit in illo loco. in ter¬
rogatis hominẽ. et̃ cdicit pluisse. ⁊ ad negotiũ ipsius ꝯpetit. ut
dicat pluit. s putat non pluisse: ꝑnirꝰ: Inter ÷. q̃ ad mocdũ uer-¬
bum ꝓcedat ex animo. Ream linguam ũ facit nisi rea mens.¬

Expanded text:
tur. Fac alium: putat falsum esse et jurat tanquam verum sit, forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco. Interrogas hominem et respondit pluisse, et ad negotium illius competit ut dicat, pluit, s verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens
Abbreviated transcription (Latin):
an. lertia: ã quibꝰ genus dtmationis sumꝑsit exordiũ.¬
III iQuarta: quot funt genera diuinationis.¬
U. Quinta: an sortisegi ues cdiitini fuit excõicandi. si cessare noluerint.¬
UI S exta: an excõicatus ab ep̃o possit reconciliari a pb̃ro. illo in ꝯfulto.
uuis eptima: si morientib ÷ mdicenda penitencia fub quantitate tꝑiᷤ.¬
rima questio ÷:

Expanded text:
xordium? Quarto, quot sint genera divinationis? Quinto, an sortilegi vel divini sint excommunicandi, si cessare noluerint? Sexto, an excommunicatus ab episcopo possit reconciliari a presbytero, illo inconsulto? Septimo, si morientibus est indicenda poenitentia sub quantitate temporis? Q