comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sionem uidue uł minoris. alius aliud. ⁊
putabant me suis retib eẽ. capiendũa.
Expectauerũt me: ut ꝑderẽt cogitatio¬
ne peccati. S ego nõ illecebris peccatoꝵ
mentẽ studio diuine cognicionis au̾ti. nec
intẽcionẽ meã dñe amandatorũ tuorũ
serie de clinaui: s ĩ telleri destimonia tua.
Si eñi nõ ĩtellexissem: peccatores utuy
eciami oꝑib secutꝰ sum. heq em̃ nudꝰ in¬
tellectus est quẽ ⁊̃ facta testantur. De¬
niq beatus: qui ĩ telligit suꝑ egenum
⁊ pauꝑem. Ille utiq ĩ telligit suꝑ pauꝑ¬
em: qui largit᷑ pauꝑi. Nam quid ꝑ dest
msereri ĩ opis nͥ alimoniam eidem lar¬
sũmacionis uidi finẽ: amplificũ mã¬
datũ tuũ ualde.
on poslumus in om̃ib uim gre¬
ci sermonis expͥmere. Maior in
greco plerũq uis ⁊ p̃opa sermonis est. Te¬
los dicit᷑ grece. qd̾ nos latiuie ⁊ finẽ dicimus

Expanded text:
sionem uiduae uel pupilli, alius aliud, et sionem uiduae uel pupilli, alius aliud, et putabant me suis retibus esse capiendum. expectauerunt me, ut perderent contagione peccati, sed ego non inlecebris peccatmentem a studio divinae cognitionis averti, nec intentionem meam, Domine, a mandatorum tuorum serie declinavi: sed intellexi testimonia tua. Si enim non intellexissem, peccatores me utetiam operibus secutus sum; neque enim nudus ntellectus est, sed quem etiam facta testantur. denique beatus qui intellegit super egenum et pauperem. ille utique intellegit super pauperem qui largitur pauperi; nam quid prodest misereri inopis, nisi alimoniam eidem larsum m ation n i s uidi fomnis, amplificum mandatum tuum ualde. non possumus in omnibus uim Graeci sermonis exprimere; maior in Graeco plerumque uis et pompa sermonis est. rfkog dicitur Graece quod nos Latine et finem dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
derent me hoc est ad hibuerũt omĩa gen̾a
penaꝵ. om̃s artes ꝑsuasionũ.s depꝑosito
ar ducere neqͥuerũt. uitit fides huiꝰ inte
illecebram corporisq cruciatũ. ex pectaue¬
runt peccatores ut de me tͥhũphũ refer¬
rẽt. s grãs xp̃o. qui mͥ dedit deꝑsecutorib.
tribuphare. Redite iucti: qui sꝑabatis uõ
ẽẽ. uictores. Re dite deiecti: qui uen̾atis
suꝑbi. Ubi est mors iuctoria tua ubi est a
cuseus tuus Nõ tua iam s nr̃a cuio cepĩ¬
ti ẽẽ uictora. qr inte uincimꝰ. qui ancea uĩ¬
cebam. Bene ergo dicit martir. me erpec¬
tauerũt peccatores ut ꝑderent me. Post mo¬
mentũ immo ad huc in corpore positus:
uidet cleducentiũ choros angłoꝵ gaudia.
Qui eñi suꝑ iuimꝰ peccatoris cõu̾sione letã¬
t᷑: qͣnto magis in passione iustoꝵ: uidit
cerent me. uidit cdm̃ iħ̾m: ⁊ ait. Me exper¬
tauit xp̃c: ut coronaret me. Aliter qui
ad uitũi aliuꝰ hominis uecem. alius opprẽ¬

Expanded text:
omnia genera poenarum, omnes artes persuasionum, sed de proposito abducere nequiuerunt; uicit fides uitae huius inlecebram corporisque cruciatum. expectauerunt peccatores, ut de me triumphum referrent; sed gratias Christo, qui mihi dedit de persecutoribus triumphare. redite uicti qui sperabatis uos esse uictores, redite deiecti qui ueneratis superbi. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? non tua iam, sed nostra coepit esse uictoria, quia in te uincimus in qua antea uincebamur. bene ergo dicit martyr: me expectauerunt peccatores, u t perderent me. post momentum, immo adhuc in corpore positus uidet deducentium choros, angelorum gaudia — qui enim super unius peccatoris conuersione laetantur, quanto magis in passione iustorum! —, ucerent me, uidet dominum Iesum et ait: me expectauit Christus, ut coronaret me. Aliter qui adulterium, alius hominis necem, alius oppres
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ex quisiui. ħ est nichil alioꝵ quesiui:
s id solũ qd̾ tuũ est desid̾am. Aliĩ querũt.
mouilia p̃ciosa. ego solaᷤ iustificaciones cu¬
as. quasi quedam serta iusticie. Alii domũ
ad domũ. uilła ad uilła iungunt qͣi soli habi¬
tatore possit ĩ t̾ra hac ÷ elementũ uolũt oc¬
cupare cõmune. Alii possessionẽ aeris ip̃i¬
us uendicare. Michi ĩ tuis iustificationib
om̃e patͥmoniũ est. Nescio possidere nͥ
qd̾ cui iuris est: in tuis eloquiis sp̃ualis mͥ
curare fulsit argenti. Michi por deus est.
Tuus sum ego: qr pars mͥi hereditatis nõ in

Expanded text:
xquisivi, hoc est, nihil aliorum quaesivi, sed id solum quod tuum est desideravi. Alii quaerunt monilia pretiosa, ego solas justificationes tuas quasi quaedam serta justitiae: alii domum ad domum, villam ad villam jungunt, quasi soli habitare possint in terra hac, et elementum volunt occupare commune, alii possessionem aeris ipsius vindicare: mihi in tuis justificationibus omne patrimonium est. Nescio possidere nisi quod tui juris est. In tuis eloquiis spiritalis mihi cura refulsit argenti. Mihi portio Deus est. Tuus sum ego; quia pars mihi haereditatis non in
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Nõ ẽ xp̃i: nisi qui potest semꝑ se xp̃i
seruulũ demonsttare. Nam siquis
nuitabilis ẽ ut ego aut memoie ĩ mu¬
tor aut in dignacione: ueuit ira ⁊ dicit
m̃s est. Ante horam m̃s erat : spero
qd̾ it̾um nĩs fiat. Uenit tͥsticia: ⁊ dicit.
ĩ mea possessione fuit in meo iure. Eri
gere animũ p̾merore nõ poterat : ocłos
eleuare. Et si tͥste aliquid accid̾it : ad
me illico reu̾tetur. Quis gͦ dei ẽ. il qui
po test dicere. nichil mͥ cõscius sum: Ideo
obnorius tenebatur. Ego autẽ nũc d̾i mei
sũ: nũc tͥsticie. nũc iracundie. nũc u̾bi ociosi.
Et icło qui plures dños habet. nõ potest uii
discere. dñe iħu tiuis sum. Unde arbitror eciam
de huiꝰ modi cl̃s: cdixisse paulũ. Nam ⁊ si sũt
qͥ dicat᷑ dii. sine ĩ celo. Siue interra ⁊ nob̾ tam̃
uruus d̾s pat̾: ex quo omĩa. ⁊ nos ĩ illũ. ⁊ unꝰ

Expanded text:
ne, non est Christi nisi qui potest semper se Christi ne, non est Christi nisi qui potest semper se Christi seruulum demonstrare. nam si quis mutabilis est, ut ego aut maerore mutor aut indignatione, uenit ira et dicit: \'meus est; ante horam meus erat, spero quod iterum meus fiat. uenit tristitia et dicit: in mea possessigere animum prae moerore non poterat, nec oculos levare: et si triste aliquid acciderit, ad me illico revertetur. Quis ergo est Dei, nisi qui potest dicere: Nihil mihi conscius sum ? Ideo obnoxius tenebatur. Ego autem nunc Dei mei sum, nunc tristitiae, nunc iracundiae, nunc verbi otiosi; et ideo qui plures dominos habet, non potest uni dicere: Domine Jesu, tuus sum. Unde arbitror etiam de hujusmodi dominis dixisse Paulum: Nam etsi sunt qui dicantur dii sive in coelo, sive in terra . . . . nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
celorum. Nõ qui cũq dicet mͥtuus sum:
iłis est. Meus plane es: siuocẽ nõ redar¬
guat cõsciencia. si sermonem tuũ animuꝰ
aut o ꝑa nõ refutent. Elgo nõ nego
meũ ẽẽ. eum. qui ip̃e se nõ neget: aut
certe siꝓmne se ip̃m sͥ abneget. Nolo ha¬
bere seruulũ plurib dñis seruientẽ. Nã
qͦmͦ m̃s est si mͥ dicat u̾bo tuus sum: ⁊ o¬
ꝑib neget. ⁊ factis se diabolo ad iudicet¬
⁊ obstringat: Nõ est m̃s quẽ libido suc¬
cendit: qr mea castitas est. Nõ est m̃s
bilis ĩ quietat qr mea tͣnquillitas est. Nõ
est m̃s uiui crapula temulentus ĩ luce.
ambicione głe scłaris hebrius in pericu¬
lum: qui nõ possit sobrie mod̾acionis
seruare uestigiũ: par sum ego: litiga¬
re nõ noui. Ut quid mͥ ad eũ de quo ue¬
niat diabolꝰ ⁊ dicat m̃s est: Nam mͥsua
colla curuauit: meain illo plura repꝑio.
Nom̃ sͥ tuũ uendicat : ⁊ meũ munus.
No gͦ est xp̃i: nisi qui est alienus a cͥmi¬

Expanded text:
caelorum, non quicumque dicit mihi: tuus sum\', meus est. meus plane es, si uocem non redarguat conscientia, si sermonem tuum animus aut opera non refutent. ego non nego meum esse eum qui ipse se non neget aut certe si pro me se ipsum sibi abneget. nolo habere seruulum pluribus dominis seruientem. nam quomodo meus est, si mihi dicat uerbo \'tuus sum\' et operibus neget et factis se diabolo adiudicet et obstringat i non est meus quem libido succendit, quia mea castitas est; non est meus bilis inquietat, quia mea tranquillitas est; non est meus uini crapula temulentus in lucem, ambitione gloriae saecularis ebrius in periculum, qui non possit sobriae moderationis seruare uestigium. pax sum ego, litigare non noui. quid mihi ad eum de quo ueniens diabolus dicat: \'meus est; nam mihi sua colla curuauit, mea in illo plura repperio, nomen sibi tuum uindicat et meum munus\'? Non ergo est Christi nisi qui est alienus a crimi
Abbreviated transcription (Latin):
es: qr que sũt corꝑis cõcupiscis. In illiꝰ
ad olescentule amore temͥ uendidisti:
p̃cium est. possesio quam tenes uiris
tui est empcio. uendicio lib̾tatis est. ue¬
nit lurxuna: ⁊ dicit m̃t es. uniꝰ diei cõui¬
uium. p̃ ciũ tue uite ẽ. Ille sũpt᷑ epulaꝵ.
tui capitis licitacio: tu est fũma cõtͣttus.
Et qd̾ peiꝰ est airo empt᷑ es: ulior cibo
es tuo. preciosiorem umꝰ diei m̃sa tua:
quã tocuis temꝑis uita. Intͥ calices texe¬
demi: ĩ ter epulas ad quisun. Uenit am¬
bicio: ⁊ dicit tibi. plane m̃s es. Hescis
qd id̾o imꝑare te aliis feci. ut mͥ ip̃e ser¬
iures: Nescis qid̃id̾o potestatẽ ĩ te conculi.
ut mee te subicerem potestatis An igno¬
ras ip̃i dño sabitari dictum ẽẽ ab huilis
mundi principe. cũ ei ostendisset omĩa
regna mundi. hec omĩa łͥ dabo siꝑtidẽs
adorau̾is mes Ance gͦ ip̃e subicit᷑: quiali¬
os uult habere subiectos. ueniiun omia
uicia: ⁊ singła dicunt m̃t es. Quem tã¬

Expanded text:
ea quae sunt corporis concupiscis. in illius adulescentulae amore te mihi uendidisti, uitutis tuae pretium est; possessio quam tenes iuris tui emptio, uenditio libertatis tuae est\\ uenit luxuria et dicit: \'meus es. unius diei conuiuium pretium tuae uitae est; ille sumptus epularum tui capitis licitatio, tui est summa contractus et, quod peius est, caro emptus es, uilior cibo es tuo; pretiosior est unius diei mensa tua quam totius temporis uita. inter calices te redemi, inter epulas adquisiui\'. uenit ambitio et dicit tibi: \'plane meus es. nescis, quod ideo imperare te aliis feci, ut mihi ipse seruires ? nescis, quod ideo potestatem m m contuli, ut meae te subicerem potestati? an ignoras ipsi domino salutari dictum esse ab huius mundi principe, cum ei ostendisset omnia regna mundi: haec omnia tibi dabo, si procidens ad oraueris me? ante ergo ipse subicitur qui alios uult habere subiectos\'. ueniunt omnia uitia et singula dicunt: \'meus es\'. quem tan
Abbreviated transcription (Latin):
cicio: ut q̃ legimꝰ meditem᷑ im nutari. In
hac de sudemꝰ urtutũ palestra. ut cum
in crepuerit tẽptam̃ta: nõ tamqͣm ĩ exer¬
citatos ñ tanqͣ ex pertes ciboꝵ sp̃italium.
tatenuatos ieiunio leccionis teptacionũ
tẽpus ĩueniat. Qd̃ si athleticis epulis pas¬
tã animã nostram potuerit in uenire.
dau̾it: si freq̃nti meditacione memoria
tenax p̃ ceptoꝵ celestiũ parata ad tempꝰ
exempla deꝑmi serit: nulla tẽptacionũ
pot̾it perturbare cõgressio. Seciuit᷑ uiꝰ

Expanded text:
citio, ut quae legimus meditemur imitari. in citio, ut quae legimus meditemur imitari. in hac desudemus uirtutum palaestra, ut, cum increpuerint temptamenta, non tamquam inexercitatos, non tamquam expertes ciborum spiritalium et adtenuatos ieiunio lectionis temptationum tempus inueniat. quodsi athleticis epulis pastam animam nostram potuerit inuenire, dauerit, si frequenti meditatione memoria tenax praeceptorum caelestium parata ad tempus exempla deprompserit, nulla temptationum poterit nos perturbare congressio. Sequitur uers
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatꝰ. excut̾et gͥmanitatis asfectũ. S uir:
iustus oblitꝰ est ꝯtumeliam: cuimila uit.
grãm. Eo mag̾ se frẽm uoluit exhib̾e: quo
fr̃s xp̃e nõ fuisset erꝑtus. Deniq ħ mun̾e
⁊ patrem recepit. ⁊ frãm pia frande que¬
siuit. Quid gͥ aliud melius dic̾et sc̃s io¬
seph quã istud ad dũm. nͥ qr lex tua medta¬
cio mea est. tũc forsitan ꝑissem ĩ humilita¬
te mea : fertur ꝓpheta quid̾a ⁊ pleriq fe¬
rũt. qd̾ ysaie ĩ carcere posito. cũ mole mni¬
minentis urget᷑ exitii : dixisse diabolum.
Dic qr nõ a dño locutus es que dixisti. ⁊
om̃iũ m̃tes ĩte affectus q mutabo. ut qui
ĩdignant᷑ ĩ iniuriam: abselucionẽ cõferãt.
.S ille graciꝰ indicauit ꝓu̾itate suppliciũ:. ̃¬
quani ꝑ adulatione beneficium. Qd̃ utiq
nõ fecisset: nͥ meditacione legis fuiss exer¬
citatꝰ. Sit nob̾ ergo cotidiana leccio ꝓerer¬

Expanded text:
temptatus excuteret germanitatis affectum. sed uir temptatus excuteret germanitatis affectum. sed uir iustus oblitus est contumeliam, cumulauit gratiam; eo se magis fratrem uoluit exhibere quo fratres ipse non fuisset expertus. denique hoc munere et patrem recepit et fratrem pia fraude quaesiuit. quid igitur aliud melius diceret sanctus Ioseph quam istud ad dominum: nisi quia lextua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Fertur prophetae cuidam — et plerique ferunt quod Esaiae in carcere posito —, cum mole inminentis urgeretur exitii, dixisse diabolum: \'die quia non a domino locutus es quae dixisti, et omnium in te mentes affectusque mutabo, ut, qui indignantur iniuriam, absolutionem conferant\'. sed ille gratius iudicauit pro ueritate supplicium quam pro adulatione beneficium. quod utique non fecisset, nisi meditatione legis fuisset exercitatus. Sit nobis ergo cotidiana lectio pro exer
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ noxie necteret cõsiencie. Concicauit in
eum libidinis stimuł urorem dñi sui que
ad ult̾imos aseruulo cõcubitꝰ flagitaret: ut
si ad quiesceret crim̃ impleret. Si recusaret
ĩ cid̾et offensam: nerũ calũnie nõ euad̾et. De¬
inq trusus ĩ carcerẽ : ⁊ ĩ nocens ĩt̾norios estimat᷑:
ab eo ampliuͦ cepit urgeri cui fidem suam cũ
ꝑicłis p̾stitisset. S qr cõtumelie uirũ frang̾e
neqͥuerũt: mutata ẽ tẽptacio longe asꝑior spe¬
cie ꝓsꝑoꝵ. plurimos eñ subplantauer̃t secũde
res: qͦs subplicia acerba nõ freg̾ant. Pro du¬
cit᷑ ex carcere nuitu regio: int̾pretat᷑ sopuiũ.
Esugitur ut honore p̃stãcioe eẽt om̃ib egyp¬
tiis. regi scłiisesurientib popsis aliu̾̃ita di¬
uideret. Obiciunt᷑ ei frẽs qui eum ad ser-¬
uitutis ĩ iiriam ñ frat̾no amore uendid̾ant:
ut uł cõcumelie ⁊ apetite salutis dolore

Expanded text:
innoxiae necteret conscientiae. Concitavit in innoxiae necteret conscientiae. Concitavit in eum libidinis stimulis uxorem domini sui , quae adulterinos a servulo concubitus flagitaret; ut si acquiesceret, crimen impleret: si recusaret, incideret offensam, nexum calumniae non evaderet. Denique trusus in carcerem , et innocens inter noxios aestimatus, ab eo amplcontumeliae uirum frangere nequiuerunt, mutata est temptatio, longe asperior specie prosperorum; plurimos enim subplantauemnt secundae res, quos supplicia acerba non fregerant. producitur e carcere nutu regio, interpretatur somnium, eligitur ut honore praestantior esset omnibus Aegyptiis, regi secundus esurientibus populis alimenta diuideret. obiciuntur ei fratres, qui eum ad seruitutis iniuriam non fraterno amore uendiderant, ut uel contumeliae et adpetitae salutis dolore
Abbreviated transcription (Latin):
płima flagella sustinuit: eculeo et ungu¬
lis plũbo. laminis ardentib gładio cõꝓbatꝰ.
pocuit eñi ꝑire nisi meditatus in lege
grauiora p̃sentib fut᷑a suplicia credidiss.
Quanta sc̃s iosep ꝑtulit : quam acerba.
quam dura: primũ ftrũodia degen̾is ser¬
uitutis erũpnas parentib defraudatus.
allegatus exilio. negociatoꝵ u̾nula: ⁊e¬
gyptũ ignobilis uile mancipiũ. Que potu¬
it nobił ꝓsapie uiro grauior ẽẽ tẽptacio.
quã ut canto familie splendore de iectus.
seruiret apd̾ egypcios: Est cõsolab̾ilis ser q nõ¬
uitus seruire uł iustis. equitate dñi lede¬
bat᷑ ĩ iuria seruitutis. Tanto gͥ gn̾e deiec¬
tus satis gratũ habebat. si ministro regio.
suũ obsequiũ ꝓbaret᷑. Ne hoc quidem sa¬
tis fuit ad tẽptacionũ acerbitatẽ. Redit ad¬
uersarius ad suas artes notasq iures suaᷤ
om̃i fraude cõmouit : ut ꝑmulierẽ laq̃os

Expanded text:
plurima flagella sustinuit eculeo et unguplurima flagella sustinuit eculeo et ungulis, plumbo, lamminis ardentibus, gladio conprobatus! potuit enim perire, nisi meditatus in lege grauiora praesentibus futura supplicia credidisset. Quanta sanctus Ioseph pertulit, quam acerba, quam dura! primum fratrum odia, degeneris seruitutis aerumnas, parentibus defraudatus, ablegatus exilio, negotiatorum uernula et Aegyptii ignobilis uile mancipium. quae potuit nobilis prosapiae puero grauior esse temptatio, quam ut tanto familiae splendore deiectus seruiret apud Aegyptios? est consolabilis seraitus seruire uel iustis; aequitate domini leuatur iniuria seruitutis. tanto igitur genere deiectus satis gratum habebat, si ministro regio suum obsequium probaretur. ne hoc quidem satis fuit ad temptationis acerbitatem. redit adueomni fraude commovit; ut per mulierem laqueos
Abbreviated transcription (Latin):
iorib informatꝰ. oracłoꝵq celestiũ. ⁊ na-¬
t᷑alis legis erat iustitutõne format᷑. id̾o in
cẽptatõnib tautis ꝑire ñ potuit. Deniq
cũ amisisset tam ãplas subito facultates:
carissimos filios. qͣi is cui meditacõ cotidi¬
ana esset: in lege duuna ait. Nudus eri¬
uide uentre matͥs mee. nudꝰ ibo eo. Dñs
dedit dñs abstulit. sicut dũo placuit
ita factum est. Sit nom̃ dñi bn̾dictum.
ꝑsusus eciã corꝑis tociꝰ ulcerib cũ tẽpta¬
ret᷑ uxoris eloquiis qui meminiss ada
sic ẽt̃ de iectũ dñ ꝓpͥe credit urori: res¬
pondit. Sicut una ex insipientib locu
audire: ip̃e sapiens nõ fuisset. Tẽptatus
eciam adu̾sis eloquiis amicoꝵ cũ fidei sta¬
bił immobiłq paciencie p̾mia meruisset
a dño. nõ ue dicebat nͥ qd̃ lex tua medita
cio mea ẽ tũc forte ꝑissem ĩ humilitate mea e
Qu̾a grate ħ dicet hodie qui in martirio

Expanded text:
moribus informatus oraculorumque caelestium et natmoribus informatus oraculorumque caelestium et naturalis legis erat institutione formatus, ideo in temptationibus tantis perire non potuit. denique cum amisisset tam amplas subito facultates, carissimos filios, quasi is, cui meditatio cotidiana esset in lege diuina, ait: nudus exiui de uentre matris meae, nudus ibo eo. dominus dedit, dominus abstulit; sicut domino placuit, ita factum est; sit nomenPerfusus etiam corporis totius ulceribus, cum tentaretur uxoris alloquiis, qui meminisset Adam sic esse dejectum, dum propriae credidit uxori, respondit: Sicut una ex insipientibus muliaudire, ipse sapiens non fuisset. Tentatus etiam diversis alloquiis amicorum , cum fidei stabilis, immobilisque patientiae praemia meruisset a Domino, nonne dicebat: Nisi quia Lex tua medittio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Quam grate hoc dicit hodie qui in martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
custienti maxillani alt̾am p̾beamꝰ. si uindic¬
tam nõ requiramꝰ: s ei qui dixit. uͥi uindic¬
tam ego retribuam. cam uindicte ĩ tegram
reseruenius. Cedimus aereas potestates si
nos ip̃os castigare nouerimus. Qastigabat
carnẽ suam paulus ut ad u̾sarios u̾beraret
⁊ seruituti redigebat corpꝰ suũ ut dñaret᷑
ĩ imicis Exerceam᷑ gͥ. ĩ defesso meditacio¬
nis usu. exerceamͣ ante certam̃: ut simus cer¬
tamini semꝑ parati. Et cum freq̃ncior ad¬
u̾sarii ictus ĩgruerit. nũc ĩ opia. nũc rapina.
nunc orbitate. nũc corꝑis egͥtudine. nũc me¬
rore animi. nũc t̾rore mortis. ⁊ a cerbitate
penaꝵ. dicat uuius quisq nr̃m: qui potue¬
rit sustiu̾e. ac ꝑpeti. nͥ quialex tua medita¬
cõ mea: tc̃ forsitan ꝑissem ĩ humilitate
mea. Quanta simł coa ceruata sũt. ut af.
flicõne illa iob sc̃s ꝑiret. s qr patͥarcharũ

Expanded text:
percutienti maxillam alteram praebeamus, si vindicpercutienti maxillam alteram praebeamus, si vindictam non requiramus, sed ei, qui dixit: mihi uindictam, ego retribuam, causam uindictae integram reseruemus. caedimus aerias potestates, si nos ipsos castigare nouerimus. castigabat carnem suam Paulus, ut aduersarios uerberaret, et seruituti redigebat corpus suum, ut dominaretur inimicis. exerceamur igitur indefesso meditationis usu, exerceamur ante certamen, ut simus certamini semper parati, et cum frequentior aduersarii ictus ingruerit nunc inopia nunc rapina nunc orbitate nunc corporis aegritudine nunc maerore animi nunc terrore mortis et acerbitate poenarum, dicat unusquisque nostrum qui potuerit sustinere ac perpeti: . nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. Quanta simul coaceruata sunt, ut illa adflictione Iob sanctus periret! sed quia patriarcharum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ semꝑ uͥtutis est: s est eciam afflictionĩ.
hoc est nõ semꝑ uolũtaria. s que eciam ex
necessitate suscipit᷑: qͣndo aliqua asflictio¬
ne tẽptamur. Alioqͥn neꝗ quis quã ꝑit
ĩ humilitate. q̃ magis seruare cõsueuit.
Esrgo qͣndo in afflictionis tem pore sumꝰ.
⁊ qͣntumadu̾sis ad u̾sis meditacio nob̾ inlege
sit: ne ĩ paratos ꝓ cella tẽptacionis affligat.
Achieta ñ erercicio palestre pͥut fuerit̃as¬
sue factus. nõ audet subire certamen.
Ungamꝰ igit᷑ oleo leccionis nr̃e mentis la¬
certos. sit nob̾ tota die ac nocte erercicii u¬
lus in q̃dam celestiũ seͥpcuratĩ palestra at̾s¬
aiunioꝵ ñroꝵ salubris sp̃italiũ fertuloꝵ es¬
ca confirmet. ut cũ adu̾sarius assist̾e ceꝑit. ⁊
puluere nos sue tẽptacionis aꝑserit: stemus
ĩ trepidi. nitam᷑. nõ ut in incertũ: nͨ ut aera
cedentes. Melius ꝑcutimus uerberati. siꝑ

Expanded text:
non semper virtutis est, sed etiam afflictionis; non semper virtutis est, sed etiam afflictionis; hoc est, non semper voluntaria, sed quae etiam ex necessitate suscipitur, quando aliqua afflictione tentamur. Alioquin nemo perit in humilitate, quae magis servare consuevit. Ergo quando in afflictionis tempore sumus, et quatimur adversis, meditatio nobis in lege sit; ne imparatos procella tentationis affligat. Athleta nisi 1123 exercitio palaestrae prius fuerit assuefactus, non audet subire certamen. Ungamus igitur oleo lectionis nostrae mentis lacertos. Sit nobis tota die ac nocte exercitii usus in quadam coelestium Scripturarum palaestra, artusqanimorum nostrorum salubris spiritalium ferculorum esca confirmet; ut cum adversarius assistere coeperit, et pulvere nos suae tentationis asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum, nec ut aera caedentes. Melius percutimus verberati, si
Abbreviated transcription (Latin):
deus illuminabit eos. Qui sunt illi
supra ait dicens. Et serui eiꝰ seruient ei
hoc est dñi faciant uoluntatẽ. Hũc enĩ
nõ om̃s seruimꝰ. Qũ autẽ tradid̾int reg¬
nũ d̾o ⁊ patͥ: tuc erũt omĩa subiecta ei qui
Sibi uniu̾sa sub iecit : ad qͥrens om̃iũ fid̾e
ꝑunigeniti passionẽ. Sub iect̃o gͥ m̾ciũ:
facit sedulam seruitutẽ. Ergo clĩ om̃s cre¬
did̾int in dñm iħm: tũt uniu̾sa deo serui¬
ent. uͭsit deus omĩa ⁊ in om̃ib. Nũc aũ
nõ om̃s serui dei: quia pleriq serui peccati.
Qui eñi peccatũ facit: seruus est peccati.
Dñt autẽ nõ uult cũ aliis cõsorciũ hab̾e dña
p̃sto ẽẽ uident᷑ ĩ sp̃u. Sequit᷑ u̾sus qͣrt᷑ Hisis
qd̾ ier tua meditacio mea est: tũc forte ꝑis
sem ĩ humilitate mea.
ucebat ꝓpheta ut dies: cui meditacio
lex erat. Et eñi oleũ luminis accipi¬
ebat ex lege. Deniq ne corpore mortis
lux cdiei posset ertingui: ambulabat. in
lege: ⁊ ideo ambulabat ĩ lumine. Nlio

Expanded text:
us inluminabit eos. qui sint illi, supra ait dicens: et serui eius seruient ei, hoc est: domini facient uoluntatem. nunc enim non omnes seruimus; cum autem tradiderit regnum deo et patri, tunc erunt subiecta omnia ei qui sibi uniuersa subiecit, adquirens omnium fidem per. unigeniti passionem. subiectio igitur mentium facit sedulam seruitutem. ergo cum omnes crediderint in dominum Iesum, tunc uniuersa deo seruient, ut sit deus omnia et in omnibus. nunc autem non omnes serui dei, quia plerique serui peccati; qui enim peccatum facit, seruus est peccati. dominus autem non uult cum aliis consortium habere dominatupraesto esse uidentur in spiritu. Sequitur uersus quartus: nisi quia lex tua meditatio mea est, tsem in humilitate mea. Lucebat Propheta ut dies, cui meditatio Lex erat; etenim oleum luminis accipiebat ex Lege. Denique ne corpore mortis lux diei posset exstingui, ambulabat in Lege, ideo ambulabat in lumine. Alioq
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃sͥ nõ sufficere iudicanit. Deuiq ⁊
linq̃re iuberetur: qd̃ iirns sẽtelgͥe.
Ille gͦ dicit. tuus sum qui dicere pͣecce
omĩa relinquimꝰ ⁊ situt simins re. P¬
postoloꝵ itacp uor istaẽ is otrãũ camen
apsoꝵ. ꝑꝗ ani ⁊ uidas apsos fuit: ⁊ cõ

Expanded text:
 non sufficere iudicauit. denique et linquere iuberetur, quod minus esset eligere. ille ergo dicit: \'tuus sum\', qui dicere potest: ecce omnia r eliquimus et secuti sumus te. Apostolorum itaque uox ista est, nec omnium tamen apo
Abbreviated transcription (Latin):
sini. FIdelis uox ⁊ comunit uidetur:
s pancoꝵẽ. Satis ratus est em̃ qui po¬
heret d̾o: tuus sum. Ille eũi dicit qui ad¬
heret d̾o totis sensib : qui aliud cogitare
nõ nou̾it. Iile hac uoce utitur. qui potest.
dicere. ostende nob̾ patrẽ: ⁊ sufficit nob̾.
Nũqͥd hac uoce utit᷑ aiudꝰ peccunie. ho¬
noris. potestatise Multis nõ est satis dm̃
dic̾e: ⁊ quidem plurib. Tanti populi.
tante nationer.tanti diuites. pauꝑtacem
putant cdño seriuire: ⁊ supͣ om̃s est. illis
exiguus. ⁊ angͦnis est illis. Non est satiꝰ
deifilius : in quo sũt omĩa. Demq ille
diues ĩ euangłio tui diclũ est. siuis ꝑ fectꝰ¬

Expanded text:
uidetur, sed paucorum est. satis rarus est enim qui poere deo: \'tuus sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo totis sensibus, qui aliud cogitare non noueric. ille hac uoce utitur, qui potest dicere: ostende nobis patrem, et sufficit nobis. numquid hac uoce utitur auidus pecuniae honoris potestatis ? multis non est satis deum scire, et quidem pluribus. tanti populi, tantae nationes, tanti diuites paupertatem putant domino seruire et qui supra omnes est, illis exiguus et angustus est, illis non est satis dei filius in quo sunt omnia. denique ille diues in euangelio, cui dictum est: si uis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. int̾rogat hebreũ. quaratione ĩ egypto
celebratũ est. resp̾o debit qr regis pharaonis
ad huc seruitutis ũicło ob norii. tenebaiii.
uocauit ad lib̾tatẽ ille agnus maris. ꝓsũ¬
da solidauit: ut egiptũ tͣnsire possemus.
Quociens gͦ pꝰ scha celebramus. memi¬
nisse debemus uet̾is seruitutis ⁊ noue lib̾¬
¶ tatis quid fuerimus.
⁊ quid acceꝑimꝰ dg̃s̃ enũ potest plenes qais ĩ¬
tellig̾e qd acceꝑit: nͥ memin̾it ante quid
nexib delictorũ: quib pharao ille tecẽriuꝰ ũo
granis nos tenebat astͥctos. Nõ obliuiscain᷑
in et̾nũ. ut cum uen̾imus ĩ illam t̾ram urre
repinissionis. ubi est regic uiuoꝵ. iuenisr inꝰ
qͣnta hic niob̾ pharao dirut ĩtułit. qd̾ ꝑ¬
pessi iu haͦn sumus scło. quib tandem erex¬
tis malie ⁊ agauuis grãs eripienti ues dño¬

Expanded text:
ergo interogat Hebraeum, qua ratione in Aegypto ergo interogat Hebraeum, qua ratione in Aegypto celebratum est, respondebit: \'quia regi Pharao adhuc seruitutis uinculo obnoxii tenebamur, uocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire possemus. quotiens ergo pascha celebramus, meminisse debemus ueteris seruitutis et nouae libertatis, quid fuerimus et quid acceperimus\'. non enim potest plene quis intellegere quid acceperit, nisi meminerit ante quid nexibus delictorum, quibus Pharao ille taeterrimus, non grauis nos tenebat adstrictos. non obliuiscamur in aeternum, ut, cum uenerimus in illam uere terram repromissionis, ubi est regio uiuorum, meminerimus quanta hic nobis Pharao dirus intulerit, quot perpessi in hoc simus saeculo, quibus tandem erepti malis, et agamus gratias eripienti
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet ĩ ea. S qr idem supͣ ait. qm̃ ĩ lege
nemo iustificat᷑. in telligis utiq qr iꝰtifi¬
cacio legis species ẽ. ⁊ umago u̾ou̾itas. Se¬
Sed̾m ueritatẽ gͦ ⁊ ꝑfeccionem nemo ius¬
tificat᷑ in lege: scd̃m speciem iustificatur.
Ergo sc̃s ꝓpheta qui ad huc in legis iusti¬
ficacione iuuebat. uidebat fulgorem euã¬
głii. qͣi iuemior uet̾is discipline. legi tamqͣm
pedagogo utili grãm reseruabat. Consid̾a
tẽ. cuiꝰ osficũs ĩ formatũ se ẽẽ cognosceret :
ut maturiorem regere possit etatẽ. Mo¬
net siquidem etiam ip̃a lex: ut his qui
nobis aliqͣndo ꝓfuerint. neqͣqͣm ẽẽ de be¬
amꝰ in grati. Nam sĩc habemꝰ ĩ uet̾i testa¬
ñito pascha celebratũ est: ĩ egipti fimbus.
cũ ad huc subrege pharao ͤ positi patres
nr̃i de plorarent miserer seruitutis in¬
uiriam. ⁊ pꝰ ea lib̾ati: rursus ĩt̾ra reꝓmis¬
sionis phascha celebrarũt. Suꝑius ad como¬
nicionẽ post̾us ad recordacionẽ. Si quis

Expanded text:
uiuet in ea. sed quia idem supra ait: quoniam in lege nemo iustificatur, intellegis utique quia iustificatio legis species est et imago, non ueritas. secundum ueritatem ergo et perfectionem nemo iustificatur in lege, secundum speciem iustificatur. ergo sanctus propheta, qui adhuc in legis iustificatione uiuebat, uidebat autem fulgorem euangelii, quasi memor ueteris disciplinae legi tamquam paedagogo utili gratiam reseruabat. considera tem, cuius officiis informatum se esse cognosceret, ut maturiorem regere posset aetatem. Monet siquidem etiam ipsa lex, ut his, qui nobis aliquando profuerint, nequaquam esse debeamus ingrati. nam sicut habemus in ueteri testamento, pascha celebratum est in Aegypti finibus, cum adhuc sub rege Pharao positi patres nostri deplorarent miserae seruitutis iniuriam, et postea liberati rursus in terra repromissionis pascha celebrarunt, superius ad commonitionem, posterius ad recordationem. si quis
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ occidente et ab aquilone ⁊ austro. ⁊
ecce sunt nouissimi qui erant pͥmi. ⁊ sũt
prui qui erant uouissimi. Demiq ⁊ ip̃e
spalmusta ait. Mons syon latera aquilo¬
nis. ciuitas regis magni. hoc est qui erãt
aquuilonis latus. popłs factus est regis
eterni. qr solus magnus est dominꝰ. S fer¬
te dicas. Quo mͦ incanticis exurge ⁊ ue
in auster: pleriq em̃i accipiunt. qͣi ꝓhi¬
beat᷑ aquilo. ⁊̃ in uitet᷑ auster. Qd̾ siita
accipiunt exturbat᷑ ab eccłia ꝑfidie gła¬
tialis asꝑitas. ne fiat fuga nr̃a hey me
uł sabbatos et inuiuitat᷑ australis uer¬
na temꝑies. Nut certe erurge aqͥlo. ħ est
exurge qui dormit. ⁊ exurge a mortuis
ppłs nacionũ. qͥdui ante dormisti eiugila¬

Expanded text:
te et occidente et ab aquilone et austro et te et occidente et ab aquilone et austro et ecce sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant nouissimi. denique et ipse psalmista ait: mons Sion, latera aquilonis, ciuitas regis magni, hoc est: qui erant aquilonis latus, populus factus est regis aeterni qui solus magnus est dominus. Sed forte dicas: \'quomodo in Canticis est: ei, auster? plerique enim accipiunt, quasi proiciatur aquilo et inuitetur auster. quodsi ita accipiunt, exturbatur ab ecclesia perfidiae glacialis asperitas, ne fiat fuga nostra hieme uel sabbato, et inuitatur australis uerna temperies. aut certe e xsurge, aquilo hoc est: surge qui dormis et exsurge a mortuis; populus nationum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ erit in paradiso. Ad uerte quomꝰ omĩa
tͣhat. Gxaltatus est mcͣce. ⁊ totꝰ credidit
mundus. Ip̃e oriens in quit uadit ad aus¬
tͣm: ⁊ girat ad aquilonem. Ille utiq orien̾s
qui ait. Oriens nomen est m. qui sei aꝑ orit᷑
piis nũqͣm occidit. Ille oriemi popło hebreoꝵ
ad austrũ iuit. ad molliorem popłm lururia
magis feruentis corporis lubricum qͣm impie¬
tatis immanitate p̃durũ: dut certe nobiliorẽ
plebem. q̃ erat genus electũ uendicans si¬
b patͥarcharũ ꝓsapiam. S qr ꝑseuerabat
in uiciis nͨ emendabat errorem: id̾o sol ius¬
ticie girauit ad gentes. q̃ añ eloquiis ce¬
lestib defraudate im manes ⁊ iguobiles ha¬
bebant᷑. d quilo eiũ gͣuis uentꝰ ut popłs na¬
cõnũ. S qui erant gͣues aute ꝑfide̾a:. nũc
suꝑ aquilas leuiores fc̃i sũt fide ate pietate.
postra qͣm uenit qui diceret ab aquilone
ad duc. Eit in eunͣgłio. ueiuent ab orien¬

Expanded text:
mecum eris in paradiso. aduerte quomodo omnia mecum eris in paradiso. aduerte quomodo omnia trahat: exaltatus est cruce et totus credidit mundus. Ipse oriens, inquit, uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem, ille utique oriens, qui ait: oriens nomen est mihi, qui semper oritur piis, numquam occidit. ipse oriens populo Hebraeorum ad austrum iuit, ad molliorem populum luxuria magis feruentis corporis lubricum quam impietatis inmanitate praedurum, aut certe ad nobiliorem plebem, quae erat genus electum uindicans sibi patriarcharum prosapiam. sed quia perseuerabat in uitiis nec emendabat errorem, ideo sol iustitiae gyrauit ad gentes, quae ante eloquiis caelestibus defraudatae inmanes et ignobiles habebantur; aquilo enim grauis uentus ut populus nationum. sed qui erant graues ante perfidia, nunc super aquilas leuiores facti sunt fide atque pietate, posteaquam uenit qui diceret: ab aquilone adduc, et in euangelio: uenient ab orien
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uł earo nullis cupiditatib nobile d and
salutaris. de quo scͥptũ est. Et oritur sol ⁊hoc¬
cidit. ⁊ in locum suum uadit. Ille oriens illut
uadit ad austcũ: et girat ad aquilonem.
Orit᷑ tͣnquillitati pie mentis. occidit iracũ¬
die. Hude ait. Sol non occidat suꝑ iracũ¬
diam urãm. hinc potest in telligl. quia is¬
dem oritur ⁊ occidat. quoꝵ ⁊ u̾dia sepelliat.
⁊ illununet grãm. Mortuus est eñi pecca¬
to: ut d̾o uiueret. Hoc est pcc̃o sumus ĩ illo
mortui. ut d̾o ĩ ꝑpetuum uiueremus. Dĩde
ip̃m nust̾ium p̃mutiatum. Et oritur sol
inquit ⁊ occidit. et in locum suum tͣhit. hoc-
est qd̵ ait dr̃s. Qum eraltatꝰ fuero omĩa tͣ
ham ad me ip̃m. Trarit enĩ ad se onĩa studias:
ut uł peccata nr̃a crucifig̾et. ułbonum ingeniͤ¬
um ad iusticiam ꝓuocaret. Ad uerte quẽ ad¬
modumtͣhit ad se. Pat̾ uolo ut ubi ego sum:
⁊ isti sunt mecũ. Et ad latͦnem ait. hodie

Expanded text:
tus, vel caro nullis cupiditatibus mobilis ad ptus, vel caro nullis cupiditatibus mobilis ad pol justitiae salutaris, de quo scriptum est: Et oritur sol, et occidit, et in locum suum trahit. Ipse oriens illuc vadit ad austrum, et gyrat ad aquilonem: oritur tranquillitati piae mentis, occidit iracundiae. Unde ait: Sol non occidat super iracundiam vestram . Hinc potest colligi quia iisdem oriatur et occidat, quorum et vitia sepeliat, et illuminet gratiam. Mortuus est enim peccato, ut Deo viveret; hoc est, peccato sumus in illo mortui, ut Deo in perpetuum viveremus. Vide ipsum mysterium praenuntiatum. Et oritur, inquit, sol, et occidit, et in locum suum trahit. Hoc est quod ait Dominus: Cum exaltatus fuero . . aham ad me ipsum. traxit enim ad se omnium studia, ut uel peccata nostra crucifigeret uel bonum ingenium ad iustitiam prouocaret. aduerte quemadmodum trahat ad se: pater, uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum, et ad latronem ait: hodie
Abbreviated transcription (Latin):
niq hũc locũ pulcre nobis aꝑuit eccleastes.
sp̃italem ẽẽ. nõ mat̾ialem dicens. Que ha¬
bundancia homini ĩ om̃i labore suo. quo la
borat sub sole: Generatio uadit. Gen̾atio
uenit: ⁊ t̾ra stat ĩ scłm. Hoc est q̃ habun¬
dantia sp̃itali homini laboranti sub sole ius¬
ticie: Et sub iecit. gen̾acio uadit ⁊ gen̾atio
uenit. Tadit gen̾atio: qi diuites eguerũt
⁊esurierũt. Omante habũdant gr̃a: post
Quiantte pauꝑes erant pͦpłi nadionam:
iam ꝑfidem xp̃i saciant᷑ ⁊ habũdant. sicut
scͥptũ est. Edent pauꝑes ⁊ saturabuntur.
Nudierunt eñi dicente. habũdantes in
om̃i bono. nõ ĩ pecinis utic nõ aure ⁊ ar¬
gente s. in om̃i uͥbo ĩn quie ⁊ cognitione.
Se t aubi ait in diuitus simplcitatis. he
deuicie sunt salubres. Nam copie scla¬
res sauuite afferre ño possũt. Qui autẽ ha
bundantiam habuerit spitalemi. hiũꝰ tͥra

Expanded text:
nique hunc locum pulchre nobis aperuit Ecclesiastes nique hunc locum pulchre nobis aperuit Ecclesiastes spiritalem esse, non materialem, dicens: quae abundantiborat sub sole? generatio uadit et generatio uenit et terra stat in saeculum, hoc est: quae abundantia spiritali homini laboranti sub sole iustitiae? et subiecit: generatio uadit et generatio uenit. uadit generatio, quia diuites eguerunt et esurierunt. qui ante abundabant gqui autem pauperes erant populi nationum, iam per fidem Christi satiantur et abundant, sicut scriptum est: edent pauperes et saturabuntur. audierunt enim dicentem: abundantes in omni bono, non in pecuniis utique, non in auro et argento, sed i n omni uerbo, inquit, et cognitione, et alibi ait: in diuitiis simplicitatis. hae diuitiae sunt salubres; nam copiae saeculares salutem adferre non possunt. qui autem habuerit abundantiam spiritalem, huius terra
Abbreviated transcription (Latin):
io robustior ⁊ uenerabił mat᷑ior senec¬
tate Illa gen̾atio legis. hec gr̃e. Unde ⁊ a¬
libi ait. in gen̾atione ⁊ gen̾acionẽ anũci¬
abũt lutatẽ tuam. Se quit᷑ u̾sus tͥcui.
abis sti trari ⁊ ꝓmanẽt. disposicioue tuas
permanet dies.
Somodo fundau̾it deus t̾ram.
scptura nos: docuit dicente ꝓpħe
deus sapientia fundauit t̾ram. p̃pa¬
rauit autẽ celos ĩ intellectu. Terra flutẽ
tamqͣm fundam̃tũ est ĩ qua cõsistimus:
foris est sermo ꝯcelebret. ⁊ scͥptura signis¬
ficare uidet᷑ dicente iob: suspendens t̾ram
in nichilo. In cludit᷑ ergo orbe celesti ⁊ ido:
sol noctib nõ uidet᷑: qr girando ĩ in feriore
ĩuenit᷑ orb̾ parte celestis. S nõ est cura scĩs
arem celi ⁊ elem̃toꝵ spacia philosophid more
nm̾osq descͥbere. Quĩd eiũ ħ̃ ꝓdest saluti:
Quia sc̃i sp̃ualib semꝑ intendũt: ⁊ uite et̾ue
ꝓfut᷑a uł cognoscere gestiunt uł docere. De¬

Expanded text:
ideo robustior et uenerabili maturior senecideo robustior et uenerabili maturior senectute. illa generatio legis, haec gratiae. unde et alibi ait: in generationem et generationem adnuntiabit ueritatem tuam. Sequitur uersus tertius: fundasti terram e t permanet. dispositione tua permanet dies. quomodo fundauerit deus terram, scriptura nos docuit dicente propheta: deus sapientia fundauit terram, parauit autem caelos in intellectu. terra ergo tamquam fundamentum est, in qua consistimus, foris est sermo concelebret et scriptura significare uideatur dicente Iob: suspendens terram in nihilo. includitur ergo orbe caelesti et ideo sol noctibus non uidetur, quia gyrando in inferiore inuenitur orbis parte eaelestis. sed non est cura sanctis axem caeli et elementorum spatia philosophico more numerosque describere — quid enim hoc prodest saluti? —, quia sancti spiritalibus semper intendunt et uitae aeternae profutura uel cognoscere gestiunt uel docere. De
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur duĩ: s nõ sũt. Sirgo
ĩgentib mñdatiũ est: in eccłia u̾itas. hanc
tam̃ ueritatẽ habuit pͥmo sinagoga:
que habebat eloquia dei. Est ergo u̾itas
⁊ ĩ uet̾i testamento: que fuit ante ĩ ppło
uideoꝵ. Notus enĩ ĩudea deus. Deus
autẽ u̾itas est. Ergo in iu̾idea u̾itas. fuit
samuel. ⁊ in dauit. helia heliseo. ⁊ ĩllis:
septem milib iurorum qui nõ curua¬
uert genu baal. S quia posterior sobo
cessit eñi ab illis ueritas. qͣndo dixerũt de
dño iħu. tolle colle crucifige eum. Tra¬
diderunt enĩ ueritatẽ: ⁊ elegerũt ĩqͥtatẽ.
Om̃s gͦ alie gen̾aciones. ueritatis ex sorces.
om̃iũ heticoꝵ gen̾ationes nõ tenent u̾i¬
tatẽ. Sola eccłia ueritatẽ pio affectu pos:¬
sidet : qr gen̾atio iudeoꝵ que ante eam põ.¬
sidebat amisit. Populus gͦ iudeoꝵ pͥor
fidei gen̾acio. Et id̾o infancior ⁊ ĩ firmor.
qui lubrico ad olescencie stare nõ potuit.
populus autẽ xp̃iamus fid̾i sed̾a gen̾atio:

Expanded text:
dicuntur dii, sed non sunt. Ergo in gentibus mendacium est; in Ecclesia veritas. Hanc tamen veritatem habuit primo Synagoga, quae habebat eloquia Dei; est enim veritas et in veteri Testamento, quae fuit ante in populo Judaeorum. Notus enim in Judaea Deus . Deus autem veritas est, ergo in Judaea veritas. Fuit Samuel, in David. Elia, Elisaeo, et in illis septem millibus virorum qui non curvaverunt genua Baal. Sed quia posterior sobolcessit enim ab illis, quando dixerunt de Domino Jesu: Tolle, tolle, crucifige eum ; tradiderunt enim veritatem, et elegerunt iniquitatem. Omnes ergo aliae generationes veritatis exsortes, omnium haereticorum generationes non tenent veritatem: sola Ecclesia veritatem pio affectu possidet; quia generatio Judaeorum, quae ante eam possidebat, amisit. Populus ergo Judaeorum prior fidei generatio, et ideo infantior et infirmior, qui lubrico adolescentiae stare non 1120 potuit; populus autem Christianus fidei secunda generatio;
Abbreviated transcription (Latin):
cit discipłs qui docetur. In qͦ p̾t donũscien¬
tie. qd̃ de sp̃u scõ suerat ꝯsecutꝰ. moralis qͦ
suauis est locus: qd̃ multi docentes sunt
suiqͥ qd̃ nõ ĩ telligñt docere se dicũt. Et
płrum sũt discipłi qui studio suo assecũt᷑
⁊ indust̾a. que nõ didicerĩt a magistris. De¬
niq ante nos quidã ĩt̾ẽe dixit ĩt̾ docentes.
atq doctores. fortasse hoc arbitratus. qr doc:¬
tores sũt alienoꝵ udicio ad hoc munus
electi: docentes autẽ qui propͥa usurpa-¬
cione hoc qͥ uiunis asũpser̃it. S cedant
necesse est ei quoq doctores. quem testi¬
moniorũ meditacione celestiũ doctrina
ei docentis imbuerit: Suꝑ seniores ĩ tellexi.s
quia precepta tua ex quisiui.
t hoc quidem difficile: ut is quem
dñs docuerit. suꝑ seniores in telligat. si qui¬
dem d̾i gr̃a. ad doctrinam mature etatis ꝓ
senilem p̾stat etatẽ. Deniq excusanti ihere¬

Expanded text:
cit discipulus qui docetur. in quo praeter donum sciencit discipulus qui docetur. in quo praeter donum scientiae, quod de spiritu sancto fuerat consecutus, moralis quoque suauis est locus, quod m docentes sunt, qui quod non intellegunt docere se dicunt, et plurimi sunt discipuli, qui studio suo adsecuntur et industria quod non didicerint a magistris. denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores, fortasse hoc arbitratus, quia doctores sunt aliorum iudicio ad hoc munus electi, docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus adsumpserint. sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione caelestium doctrina dei docentis inbuerit. Super seniores intellexi, quia praecepta tua quaesiui. nec hoc quidem difficile, ut is quem ominus docuerit super seniores intellegat, siquidem dei gratia ad doctrinam maturitatemque asenilem praestat aetatem. denique excusanti Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. qd̃ suꝑ om̃s docentes me ĩtellere¬
rit : uł cũ legem moyses arceꝑit adño. ⁊
ppło eiꝰ iustitut᷑i tradid̾it. Naron sacͥficioꝵ
om̃ium de curso ritu. sacͥdocalem docue¬
rit discipliuã. lesu naue significau̾it. quẽ¬
ad modũ cirtũcisio possit i t̾ari: samuel
unccionis ꝓphetice parit̾ ac regie sacͣmen¬
ta monstrau̾it. uid̾et᷑ ĩ quam ĩ cõgrua p̃¬
sũpcio. nͥ p̃misisset suꝑiora: quib nõ in¬
merito suꝑ docentes ĩ cellexisset cõꝓbaret.
Debuit hanc assum̾e cõfidentiam qui doce¬
bat᷑ a clño: ⁊ mandatũ qd̃ docebat᷑ dñi erat.
Et ip̃e dñs qui docebat. merito suꝑ om̃s i noͣ
ĩ tellexit: quem docebat ip̃a sapientia. un¬
de ⁊ alibi ait. Beatꝰ quẽ erudierit dñe: ⁊
delege tua docuerit eni. Ostẽdit gͥ qd̾ di¬
uurũ est. homines docere nõ posse. Et
id̾o qui docere p̃sumũt. nesciunt : s agnoᷤ¬

Expanded text:
dicere quod super omnes docentes intellexedicere quod super omnes docentes intellexerit, cum vel Legem Moyses acceperit a Domino, et populo ejus instituta tradiderit , Aaron, sacrificiorum omnium decurso ritu, sacerdotalem docuerit disciplinam , Jesus Nave significaverit quemadmodum circumcisio possit iterari , Samuel unctionis propheticae pariter ac regiae sacramenta monstraverit . Videretur, inquam, incongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non immerito super docentes intellexisse se comprobaret. Debuit hanc assumere confidentiam, qui docebatur, a Domino: et mandatum quod docebatur, Domini erat, et ipse Dominus qui docebat . Merito super omnes intellexit, quem docebat ipsa Sapientia. Unde et alibi ait: Beatus quem tu erudieris, Domine, et lege tua docueris eum. Ostendit igitur quod diuinum est homines docere non posse, et ideo qui docere praesumunt nesciunt, sed agnos
Abbreviated transcription (Latin):
gis. ⁊ eu̾agłu p̾dicator. Et fortasse illi
qui nouum uõrecipiunt testamentũ.
ĩ nocte legerũt: ⁊ id̾o nescierũt neq
ambulat. uidet eñi grãm lucis. Qui
em̃ ambulat ĩ tenebris: scrupulũ offẽ¬
sionis ĩcurrit. Sequit᷑ u̾sus .iii. uꝑ s¬
qr legem ⁊ ꝓpħtas p̃i pͥores
habineruerunt. S illi ꝑficẽtur do¬
cere÷ s nõ docent. Esi autẽ pͦpło qͥ
ergentib cõpetit dicere. suꝑ om̃s do¬
centes ue ĩ telleri: qr illi nõ ĩ telleye¬
runt. Respondit iudeus. Unde ha-
et exillo supͣ illos ĩ telligo qui non
ĩdelligebãt: qr testimonia didici.
que illi nõ nouert̃. Didici. qui seqͥt᷑
me: tollat crucem suai didici:
diligite ĩ unicos n̾r̃os. Et id̾o optat ana-¬
thema ẽẽ paulus. ꝓfr̃ib gen̾e: inimicis
fide. uid̾et᷑ ĩ cõueniens ẽẽ uere cũdie ꝓphe¬
tali. huiꝰ modi usurpacio. eo qd̃ p̃sũserit¬

Expanded text:
gis et euangelii praedicator. Et fortasse illi gis et euangelii praedicator. Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt nequeambulat; uidet enim gratiam lucis. qui enim ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. Sequitur uersus tertius: squia legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. sed illi profitentur docere, sed non docent. ei autem populo qui ex gentibus conpetit dicere: super omnes docentes me intellexi, quia illi non intellexerunt. respondet Iudaeus: \'unde hanon possunt et ex illo supra illos intellego qui non intellegebant, quia testimonia didici quae ille non nouit. didici: qui sequitur me tollat crucem suam, didici: diligite inimicos uestros. et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide. Uideretur inconueniens esse uerecundiae prophetali hui
Abbreviated transcription (Latin):
erat illisola meudatio. Nõ scl̃arib animꝰ
tͣns ducebat᷑ illecebris. nõ pecunia coa¬
cerũdi. patriuionii cupidi tate flagra¬
bat. nõ ꝓferendi limitis excludendi q
finitũ auxiis curaꝵ estus studio medita¬
cionis ĩtentũ reflectebat affectũ. Oui¬
qͥd pot̾at tẽporis dies habere: hoc tcitũ
sola sͥ inlege meditatio uendicabat. S
etiam hoc parũ est diligeti: qui uelit
ad beatitudinis grãm ꝑuenire. Beatus
eñi die ac nocte meditat᷑ in lege. Angusti¬
or dies est: meditacione doctrine. Nõ tãtꝰ
dies ĩ tempore : qͣntꝰ meditator ĩ lege. uu¬
de uide illud ne magis significare uideat᷑.
qd̃ ei qui ĩ lege meditat᷑ sẽꝑ dies est : ⁊
lum̃ sine defectu. qd̃ uulle tenebre noc¬
tis ĩ t̾polent. Alio qͥn qͦmͦ ueggligentio¬
rem ĩ ꝓcessu oꝑis declararet. quẽ dili¬
gentiorem ĩ ip̃is oꝑis sui ꝓpħa pͥncipi¬
is ẽẽ uoluisset: Indie gͦ meditatur le¬

Expanded text:
erat illi sola meditatio. Non saecularibus animus erat illi sola meditatio. Non saecularibus animus transducebatur inlecebris, non pecuniaria coaceruandi patrimonii cupiditate flagrabat, non proferendi limitis excludendique finitimi anxius curarum aestus studio meditationis intentum reflectebat affectum, quicquid poterat temporis dies habere, hoc totum sola sibi in lege meditatio uindicabat. Sed etiam hoc parum est diligenti qui uelit ad beatitudinis gratiam peruenire; beatus enim die ac nocte meditatur in lege. angustior dies est meditatione doctrinae, non tantus dies in tempore quanta meditatio est in lege. unde uide ne d ei qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in processu operis declararet quem diligentiorem in ipsis operis sui propheta principiis esse uoluisset? in die ergo meditatur le
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ dñi p̾scͥptũ legis agnoscere. qd̾
nõ tẽporał habeat obseruãciam celebrica¬
tis: s salutaria ⁊ sẽpit̾na remedia succo
gr̃e sp̃itał in sundat. T̃ota gͦ die ĩ lege me¬
ditare: nõ ꝑfũctoria tͥ debet ẽẽ. trans cur¬
sio. Si agrũ emere uelis. Sim̾cari domũ:
prudenciorẽ ad hibet. ⁊ quid ueri sit di¬
ligẽt cõsid̾as ⁊ ne ĩ aliquo forte fallaris
ip̃e nõ credis. At nũc tu ip̃e em̃dus estͥ.
de tuo p̃cio tcta. consid̾a quisis. quod no.¬
mien habeas. quid ad quirat tibi nõ agrũ.
nõ pecuniam. nõ gẽmaꝵ mouilia. s xp̃n¬
añm iħm. cui nulla possũt pͥcia: mulla
ornam̃ta ꝯferri: dibe tͥ ꝯsiliarios. moy¬
sen. ysaiam. ieremiam. petrũ. paulum:
ioħin. ip̃m magnũ ꝯsiliariũ iħm deifi¬
lium: ut ad quiras patrẽ. Qũ his tͣctan¬
dũ. cũ is tota conferendũ est. tͥ tota me¬
ditandum die. sic̃ meditabat᷑ dauid: ⁊ hec

Expanded text:
mandatum domini, praescriptum legis agnoscere, quod mandatum domini, praescriptum legis agnoscere, quod non temporalis habeat obseruantiam celebritatis, sed salutaria et sempiterna remedia suco gratiae spiritalis infundat! Tota ergo die in lege meditare, non perfunctoria tibi debet esse transcursio. si agrum emere uelis, si mercari domum, prudentiorem adhibes et quid iuris sit diligenter consideras et, ne in aliquo forte fallare, tibi ipse non credis. at nunc tu ipse emendus es tibi. de tuo pretio tracta, considera quid sis, quod nomen habeas, quid adquiras tibi: non agrum, non pecuniam, non gemmarum monilia, sed Christum Iesum, cui nulla possint pretia, nulla ornamenta conferri. adhibe tibi consiliarios Moysen Esaiam Joannem, ipsum magnum consiliarium Jesum Dei Filium; ut acquiras Patrem. Cum his tractandum, cum his tota conferendum est tibi, tota meditandum die; sicut meditabatur David, et haec