comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissa impłe: hꝰmodi inductiomb
muniunt. Si inqͥunt : nõ pot̃ ea
fac̾e homo que iubent᷑ nõ est ei
imputandum ad mortẽ. sic̃ tu ip̃e
augutme. in li. de lib̾o ar. asseris.
Quis inquis peccat: in eo qd̃ nlło
modo taueri pot̃. peccat᷑ ã: caue¬
ri gͥ pot̃: hoc testimomo augustini
pelagius usus ẽ: disputans. adu̾sus
euur. ĩmo adu̾sus gr̃am. sic̃ aus̾.
n li. retractationũ: illd̃ ⁊ alia hꝰ moi.
retͣctans ꝯmemorat inqͥens. In hiis¬
atq ħniꝰ modi u̾bis meis: qr gr̃a
di ꝯmemorata nõ est: de quatũc
nõ agebatur: putant pelagiani
frustͣ hoc putant. Holuntas qͥppe
ẽ: qua pͤcatur: ⁊̃ recte uiuitur.
gr̃a lib̾etur. ⁊ ut uicia suꝑet adiu¬
uetur. uecte a mortalil uiui nõ
oot̃. Ecre aꝑte det̾minat: ex quo
sensu illa nõ dix̾it: ĩimitos gr̃e
refellens.
aluid dest nonium au

Expanded text:
ussa implere, hujusmodi inductionibus muniunt. Si, inquiunt, non potest ea facere homo quae jubentur, non est ei imputandum ad mortem, sicut tu ipse August. in libro de libero Arbitrio asseris. Quis, inquis, peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem. Caveri ergo potest. Hoc testimonio August. Pelagius usus est disputans adversus cum, imo adversus gratiam; sicut August. in libro Retract. illud et alia hujusmodi retractans atque huius modi uerbis meis, quia gratia dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur et recte uiuitur, gratia liberetur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens. 3. Aliud testimonium Au
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ille hoĩcida erat ab ñtio ĩ ui̾tate
nõ stecit. ut intłłigauꝰ qr ĩ u̾tate
ñ sretit. ex quo c̾atus ẽ. qui staret:
tp̃ris uł ꝯditionis sue. dỹabolum cecidis¬
se. ⁊ nũqmͣ in u̾itate stetisse. unde. qͥ¬
dam in hãc malitiã. lib̾.ar. nõ esse
flexum. s in hac ꝙͣuis a d̾o : putant
mitiũ figm̃ti d̾i. qd̾ fecit d̾s: ut illu

Expanded text:
1: Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit; ut intelligamus quia in veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret stemporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant initium figmenti Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo ft̃s sit malus. ĩ uidꝰ. ⁊ diabolus.
ñ uoluntate depͣuatus. hũs alusq
testimoniis utunt᷑ qui dñt angłos
qui cetiderunt c̾atos fuissemalos.
⁊ sñ mora corruisse. eos u̾o qͥ ꝑstite¬
runt: ꝑfcõs ⁊ b̾atos fore cͥatos astͥ ut¬
auctoritate augꝰtim qͥ suꝑ geñ. dicit

Expanded text:
mo factus sit malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruauctoritate Augustini, qui super Genes., dic
Abbreviated transcription (Latin):
latenus ꝯcedunt. Ex quo eĩ aliquid
nõ eẽ. uł non fuisse. ĩmo impossi¬
bile ẽ nõ eẽ uł nõ fuisse. qd̾ frm
est uł dictum. ref̾entes possibłita¬
tẽ ⁊ impossibłitatẽ ad naturã rei
fertur. Que semꝑ ead̾ fuit ⁊ est.

Expanded text:
nus concedunt. Ex quo enim aliquid non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei fertur, quae semper eadem fuit et est,
Abbreviated transcription (Latin):
bus sumi᷑ uł ĩ altari ẽẽ. S his u̾tas apłos
⁊̃ ĩ eis nos instruxit. Qd̾ ip̃ius corpꝰ. ñ ꝑ
ꝑtes discerptũ ut putau̾nt illi discipłi
qui retͦ ierunt: s in tegrũ: nͨ iisibiłr
ĩ forma hu̾ana. s iuisibłr sb̾ forͣ panis ⁊¬

Expanded text:
bus sumi vel in altari esse, sed his Veritas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisib
Abbreviated transcription (Latin):
mauia relinquẽtes pre¬
miule questionis parti samiori fauen¬
tes que scoꝵ testimoniis plemus oꝑp¬
batur. dicamus deum nõ uelle mala
fieri. nec tñ uelle nõ fieri. neq nolle
fieri. Onrae enĩ qd̾ uult fiers: fit. et
om̃e qd̾ uult nõ fieri: nõ fit. fiunt
autẽ młta: que nõ uult fieri ut¬
omnia mala.

Expanded text:
ania relinquentes, praemissae quaestionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri,omnia mala.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud significari: cũ d̾r homo
malus: nͥ bonũ malum. Uñ aus̾.
in eod̾ sb̾d̾. Quid est malus homo:
nͥ mala nat᷑a. ꝙ homo nat᷑a ẽ. Por¬
ro si hõ aliqd̾ bonũ est: qr nat᷑a est.
quid aliud ẽ malus ho: nͥ malũ bonũ.
Tam̃ cum duo ista disc̾nimꝰ: inue¬
nimꝰ: nͨ id̾o malum: qr homo ẽ: nͨ
id̾o bonũ: qr ũiqͦ est. S bonum:

Expanded text:
aliud significari cum dicitur homo malus, nisi bonum malum. Unde August., in eodem op. subdit: Quid est malus homo, si mala natura? quia homo natura est. Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid aliud est malus homo, nisi malum bonum? Tamen eum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum, quia homo est; nec ideo bonum, quia iniquus est; sed bonum
Abbreviated transcription (Latin):
x ait ieꝵ in expõne abatuc. Absur¬
dum ẽ inqͥt ad ħ deduc̾e d̾i maiesta¬
tẽ ut sciat ꝑ mom̃ta singła. quot
culices nascant᷑. quot ue moriant᷑
quota pulicum ⁊ mustaꝵ sit młtittado
quot ue pũces natẽt in aquis. ⁊ siłia.
Non sumꝰ tam fatui adulatores dei:
ut dum ꝓuidentia eius ⁊̃ ad ima rea¬
trudimus: ĩ nos ip̃os iniuriosi simꝰ.
tiam ẽẽ dicentes. Hic uid̾r dic̾e ioꝵ¬
su ud̾ dictum ẽẽ nou̾imꝰ. ut deũ illa
alt̾natim uł ꝑticłatim scire neget.
noscit sic ꝑ uaria mom̃ta: illoꝵ q̃dam
deficiunt. q̃dam incipiũt. ne ilł aliis¬
rõnabłib. Nũquid eĩ ut ait apłs. cͣa¬

Expanded text:
 ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, tiam esse dicentes. Hic vidsu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, novit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisrationabilibus; numquid enim, ut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
.s. alt̃ius ꝑochianũ iudicare p̾sumat
S aliud ẽ fauore uł odio ꝓpͥum sacdotẽ
ꝯtempn̾e. ꝙ canones ꝓhibent. Aliud
cecum uitare. Qd̾ urbauꝰ fac̾e mon:
ne si cecꝰ cecum ducat: aꝑibo ĩ foueã
rantiã illiꝰ cui pͥus ꝯfessus ẽ. Qui uo¬

Expanded text:
 alterius parochianum judicare praesumat. Sed aliud est favore vel odio proprium sacerdotem contemnere, quod canones prohibent; aliud caecum vitare, quod Urbanus facere monet, ne si caecus caecum ducat, ambo in foveam rantia illius cui prius confessus est. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm actum int̾iorem. uł
ext̾ iorem: inqnͣtũ ẽ: eẽ bonũ. quia
nõ eẽt actus malus: nͥ eẽt res bona.
qr nõ est aliqua res masa: nͥ eadem
res bona sit. Uñ aus̾. in encħ. Om¬
nõ eẽt. Non gͥ pot̾ eẽ malũ: nisi
eẽt aliqd̾ bonũ. Qd̃ cum dici uideat᷑
absur de ꝯnexio tñ rõcinationis noᷤ
ꝯpellit hoc dic̾e. Ex p̾missis testi¬
moniis asserunt om̃s actus inqnͣ¬
tum sũt res ẽẽ honas. nͨ aliqͥd eẽ¬

Expanded text:
em actum interiorem vel exteriorem, in quantum est, esse bonum, quia non esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem res bona sit. Unde Aug. in Ench.,t esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oportuit .i. ñ ex impotñtia
sui fuit: ꝙ filiꝰ nõ genuit. s ei
nõ ꝯueniebat. sic̃ d̾s fllius ñ ẽ d̾s pr̃.¬
nͨ tñ hoc: ex impotñtia sui ẽ. Nam
⁊ pat̾ simłr nõ est filius. nͨ hoc ẽ. ex
impotũtia pat̾s. S q̃rit maximinꝰ

Expanded text:
n potuit, id est non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sic Deus Filius non est Deus Pn hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximinus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ur᷑ aut᷑. sentire suꝑ genesĩ dicẽs.
hoc quo addo. talem cibũ: illã arbo¬
rẽ p̾stitisse: quo corpꝰ hoĩ stabili sa¬
nitate firmaret᷑ nõ sic̃ ex alio cibo:
s nispiratõne salubͥtatis occłta. hic
ĩnu̾e udr̾: ꝙ cũ aliis cibit poss corꝰ
sustentari: hoc cibo indeficienti simi¬
tate firmaret᷑. Ex quo: ꝯsequi uidr.¬

Expanded text:
capite 5, sentire, super Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi vid
Abbreviated transcription (Latin):
ita : aliam̾ ĩmortalitatẽ ĩ nat᷑a sui hũit.
.i. aptitudinẽ qua pot̾at nõ mori
cibis adiutus. s si ꝑstitiss ĩmortasi ͭ ͥᷤ
ꝑstĩo eẽt ei deligno uite. S qui ħ
tuidunt: quomͦ smꝑiora aug̾tsm¬
u̾ba qiul dicit. ꝙ erat ĩmoitalit
exligno uite hiuc sũtentie ñ ꝯͣdi¬

Expanded text:
ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o sp̃c sc̃s. Ut eĩ ait aus̾. suꝑ eũdẽ
p̃dicata ẽ eis fides. in qͣ p̾dicatõne:
aduentũ. ⁊ p̾sentiã scĩ sp̃c senserant.
sic̃ illo tp̃r. ĩ nouitate imitatõis ad
sp̃c̃ apparebat. ut macti apłoꝵ leg̃r

Expanded text:
 sanctus, ut enim ait Aug., super eumdem praedicata est eis fides; in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant, sicut illo tempore in novitate invitationis ad sancti appareb
Abbreviated transcription (Latin):
t cum de coꝵe humano non sit ab¬
surdum uł ioueniens: hor estima¬
re: queri solet: Utrum de sensu aĩe:
⁊ cogintõne u̾itatis: eod̾ modo sẽ¬
tiendũ sit. ut .s. hi qui sñ pcc̃o nasc̾en¬
tur: sensu. ⁊ intlłntia m̃tis imꝑfã

Expanded text:
t cum de corpore humano non sit absurdum vel inconveniens hoc existimare, quaeri solet utrum de sensu animae et cognitione veritatis eodem modo sentiendum sit, ut, scilicet hi qui sine peccato nascerentur, sensu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigał. ñ aũ coitũ faciat matͥmoniũ.
s ĩ coitu. Sic̃ eĩ defloratio u̾ͥgni ͭ ͥ ᷤ nõ
facit mat̾moniũ. il p̾cedat pactio ꝯu¬
galii: ita uͤ pactio ꝯuigał. añ qm assit
copła carnał. Ex pactiõne gͥ ꝯuigali
sponsi ⁊ sponse fuĩt añ coitũ: ĩ coitu u̾o.
efficiunt᷑ ꝯuiges. Facit eĩ pactio ꝯuigał.
ut q̃ pͥus euit sponsa. in coitu fiat ꝯũmx.¬

Expanded text:
coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius e
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ qd̃ licet uxorẽ dimite̾e. p̾dcãm mu¬
lierẽ ꝯmisisse cognou̾it. ne illiꝰ ꝯu̾sio
nxoris relicte in scło fi̾ possit ꝑditõis.
occ̃o: uolumꝰ ut maritũ suũ: illi ⁊̃ si ĩã
tonsoratꝰ ẽ: redd̾e debeas: oĩ excusatõe

Expanded text:
d licet uxorem dimittere praedictam mulierem commisisse cognoveris; ne illius conversio uxoris relictae in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est, redde
Abbreviated transcription (Latin):
incensa e a dic̃: que excupiditate male
nicedente orsuat᷑. Suffossa u̾o que ex
tuuore male humiliante ꝓueĩunt.
qd̾ est: qñ quis cupit nõ cupienda. et
timet nõ timenda. Alibi u̾o d̾r fieripͤ¬

Expanded text:
incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Alibi vero dici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inquibami reb magno malo:
in quib dara ꝑuo: in quibdã nlło falli¬
mur. In quibdam reb nicħ int̾est
ad capestendũ d̾i regnũ: utrũ t̾dant᷑
an nõ. uł utr̃ n̾a putent᷑: an falsa

Expanded text:
 in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an
Abbreviated transcription (Latin):
in maiorib: s ⁊̃ in minorib reb. nͦ nͥ
roꝵ ignorantia possit errari. ñ ẽ tñ ꝯse¬
quens ut ꝯtimo erret.: quisqͥs aliqͥd nes¬
cit. S quisqͥs se existimat scire qd̾ nescit
płimũ. Sũt eĩ que nescire fit meliꝰ ꝯmͣ
oĩo senciens. utr̃ m̃titus sit. De ħ aus̾.
leret pr̃em. si diligent̾ actendat᷑ iudr̃
nõ eẽ m̃datiũ: s mist̾uumi. Intendebat eĩ

Expanded text:
in majoribus, sed etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari, non tamen est consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed si quis se existimat scire quod nescitplurimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam animo sentiens, utrum mentitus sit. De hoc Auguleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
lumma. ut alus uisũ est.formauit
adu̾sa tradidisse aliis dicẽtibus
om̃ia simł fc̃a in materia et for¬

Expanded text:
um, ut aliis visum est, formavit. adversa tradidisse, aliis dicentibus omnia simul facta in materia et for
Abbreviated transcription (Latin):
uid &ꝑtes ile significent. sergiꝰ
iam surrexit monstrat. pars comesta:
Ambłans ad huc suꝑt̾ram. ꝑs in altari
ui ad finem remanẽs: corpꝰ iatens
in sepulc̾s erũt. Et sic̃ ꝑtes ille mistitã
sionis xͥ. ⁊ mortis. ẽ rep̾sentatio. Uñ
xͥ lib̾ati sumꝰ. hiuiꝰ medendo ⁊ bibendo car¬
nẽ ⁊ sangͥnẽ memores ẽẽ debemꝰ. S ed
caueat quisq ne ĩ digne ꝑcipiat: quia
iudiciũ maudrcat. Nõn ẽ eĩ panis iste
qͥ uadit ĩ corpꝰ: s panĩs uite et̾ne qui
cotidie m̾earis attiꝑe. Ne accedas ĩ dig
ñ suit mortifera. añqmͣ accedatis diniͬ¬
tite debitorib ur̃is. Si dimittitis: di¬
mutet᷑ tͥ. ⁊ sicsecurꝰ accede. Panis eni
salutaris ẽ : ⁊ nõ uenenũ. Si ita accedis:
sit sacͥficiũ ⁊ sepius ĩmoletur xpistus.

Expanded text:
tes significent, Sergiusquod jam resurrexit, monstrat. Pars comesta, ambulans adhuc super terram. Pars in altari usque ad finem remanens, corpus jacens in sepulcris erunt. Et sicut partes illae mysticam sionis Christi et mortis est repraesentatio, unde Cristi liberati sumus, huius in edendo et bibendo carnem et saguinem memores esse debemus. Sed caveat quisque, ne indigne percipiat, quia iudicium manducat. Non est iste panis, qui vadit in Corpus, sed panis vite eterne, qui cottidie merearis accipere, ne accedas indignuortifera, antequam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittetur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita accedis, sit sacrificium, et si saepius immoletur Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃caxatũ i. qñ qñ diuisa ẽ caro ab aĩa:
diuisa ẽ ⁊̃ ad̾initate. qr ñ potuit ab aĩa
se iungi. ꝑ qmͣ u̾bꝯ erat unita. qͥn a
u̾bo diuid̾e̾t᷑. Fuit a̾ dnusa ab aĩa ĩ mor¬
te. Aioqͥn u̾a mors ili nõ fuisset. quia
ut ait aub̾. Mors qm̃ timẽt hoĩes: seꝑa¬
tio ẽ aĩe a carne. Mors a ꝙͣ nõ timent¬
ꝑsuasu hoĩ ꝓpmata ẽ. Si gͦ in xͦ hoĩe
u̾a mors fuit: diuisa ẽ anima. Ac ꝑ hoc
d̾initas acarne. Huic sue ꝓbabłitatit
addunt auctoritatis testimoniñ. Ambr
eĩ tractans de xp̃i d̾elictione qͥ ĩ cru¬
ce magna mag clamãs dixit. D̾s d̾s .m.
ut quid me d̾eliquisti: Ait. Clamat
homo. seꝑatione d̾initatis moriturꝰ.
Nam cũ diumitas mortis lib̾a sit: ntiq
mors ibi ẽẽ ñ pot̾at: nͥ uita disced̾e̾t
d̾imtas seꝑatasit ĩ morte ab hoĩe. q̃
nͥ discessiss: hõ ille. mori ñ posset.
qd̾ illi ad carnẽ referũt. ꝙͣ dũt a d̾o
seꝑatam. Quub R̾ndemꝰ illã seꝑatio¬

Expanded text:
quando divisa est caro ab anima, divisa est etiam a divinitate, quia non potuit ab anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timentsuasu homini propinata est. Si ergo in a mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? ait: Clamat homo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi vita discederet, divinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separatio
Abbreviated transcription (Latin):
norib quidã ꝑstit̾ uit: ita de utͦ
gradu. quidã corruerũt. Int̾ quos
Unꝰ fuit om̃ib aliis cadẽtib excel¬
lentior nͨ int̾ stantes: aliqͥs eo fuit
dignior. sic̃ testĩonis auctoritatũ

Expanded text:
noribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑone: tet̾is clarior fuit. Uñ ⁊ uo¬
mane oriebaris. ⁊ c̾ qui nõ unꝰ ordo.
s unus sp̃c accipiendꝰ est. Qui teste
dens: in suũ t̾atorem suꝑbiuit. ĩ tm̃̃¬
p̃saia d̾r. In celũ ascendam suꝑ astͣ

Expanded text:
one caeteris clarior fuit, unde vomane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, qui teste dens, in suum Creatorem superbivit in tanIsaia legitur: In coelum ascendam, su
Abbreviated transcription (Latin):
edoni: tinctil uestib de bosra: Et m̃
psalmo. Quis ẽ iste rex głie: Ex quil
apparet ꝙ mist̾ium u̾bi incarnati.
pleniꝰ cognou̾nt angłi. post nupletõm:
qmͣ añ. ⁊ sic in cognitione hꝰ mist̾ ii.
ꝓfecerunt. Ita dñt eos ind̾itatis cog¬
ntõne ꝓfic̾e. Qd̾ aut̃ in hꝰ mift̾u

Expanded text:
 tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt eos in deitatis cognitione proficere. Quod autem in hu
Abbreviated transcription (Latin):
noue legis accedamꝰ. q̃ sũt ue leg¬
charistia. pñia. unctio extͦma. ordo.
ꝯiugiũ. Quoꝵ alia: remediũ ꝯͣ peccatũ
p̃bent. ⁊ gr̃am adiut̾cem ꝯferunt. ut
bap̃s. alia in remediũ tm̃ sũt. ut con¬
iugium. alia: grã ⁊ u̾tute nos fulciũt.
fu̾nt s sacram̃ta nstit uta: mox post
hoĩs laplũ. cũ in his sit iusticia ⁊ salus:
tulit: grẽ sacram̃ta fuisse danda. que
lege naturali ⁊ scͥpta ꝯuinc̾et᷑. ꝙ ne utͣ¬

Expanded text:
novae legis accedamus; quae sunt Baptischaristia, Poenitentia, Unctio extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia remedium contra peccatum praebent, et gratiam adjutricem conferunt, ut Baptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, fuerint haec sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in his sit justitia et salus, tulit, gratiae sacramenta fuisse danda; quaelege naturali et scripta convinceret
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑. Dixit d̾s. fiant lu liuuin¬
nimaria infirmam̃to celi. uio¬
⁊ diuuidant diem acnoctẽ. In p̾cedenti
tͥoduo: disposita ẽ uniu̾sitatis hꝰ mũdi
machina: ⁊ ꝑtib sius distͥbita. forma¬
ta enĩ luce pͥma die que umu̾sa illustͣ¬
ret duo seqntes dies attͥbuti st̃ suppre¬
me: ⁊ infne ꝑti mũdi. firmam̃to .s.¬
de suꝑ expansum est. T̃ercia u̾o: aquaꝵ
mobilib intͣ receptała sua collectis:
t̾ra est reuelata: atq aer serenatus.
Quatuor gͥ mũdi elem̃ta: illis tͥb die¬
bus. sius locis distincta sunt: ⁊ ordinata
t̾bus aũt seqñtib dieb. ornata sunt
illa qͣt uor elemĩta Qrͣta eñ die: orna¬
tum est firmamĩtum: sole: luna. ⁊
stellis. Qn̾ta: aer in uolatilib. ⁊ aque:
nipiscib ornamĩta acceꝑunt. Sexta:
accepit t̾ra. ium̃ta. ⁊ reptilia: ⁊ besti¬
as: post que: om̃ia. ftũs ẽ homo de t̾ra:

Expanded text:
Dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmamento sdesuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra
Abbreviated transcription (Latin):
Ne forte moriam̃. Nouissime spens
dix̃. neqͣqmͣ moriemini. D̾s affirma¬
uit młier qiͣ ambigendo illd̾ dix̃. Di¬
abłs negauit. Que gͥ dubitauit
ab affirmãte recessit. ⁊ negãti appin¬
quauit. De u̾sutia diabłi qͥ ut facili

Expanded text:
Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropin4. De versutia diaboli, qui, ad facili
Abbreviated transcription (Latin):
uł in d̾o. Hec ht̃ duo mandata. unũ ꝑti¬
nens ad dilectionẽ d̾i. ꝙ ẽ maximũ iñ
lege mandatum. ⁊ alt̾m ꝑtinens ad di¬
ligend̾ ꝓomũ. illi słe pͥmũ ea. Diligec
deũ ex toto corde. ex tota m̃te. ex tota aĩa.

Expanded text:
 in Deo. Haec habet duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima,
Abbreviated transcription (Latin):
tur me. nolentẽ qͥppe p̾uenit.
ut uelit uolentẽ sb̾sequit᷑: ne-
frustra uelit. Cur enĩ monem᷑
orare ꝑ ñmicis nrĩs. nolentil
⁊ uellẽ. ¶dem. Cur admonem᷑
pet̾e: ut accipiamꝰ nͥ ut ab illo.
fiat qd̾ uolumꝰ a quo fcm̃ est

Expanded text:
tur me ; nolentem quippe praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris nolentibus  velle? Item cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est
Abbreviated transcription (Latin):
bes ẽ. in ĩtlłigẽtia st npor ÷ In smone¬
ꝯfitebor ꝑicłosum nimis ẽ: de reb
tantis ac tam reꝯditis: aliqͥd ultͣ pꝰ¬
scͥptun celeste᷑ ꝓferre. ut ultͣ p̾tiui¬
tionẽ d̾it sertuo de d̾o sit. Forma di
c̾ta ẽ. Non gꝰ aliqͥd addend̾ est. sed

Expanded text:
a stupor, in seconfitebor. Periculosum nimis est de rebus tantis et tantum reconditis aliquid ultra prescriptum celeste proferre, ut ultra prefinicionem dei sermo de deo sit. Forma dei certa est; non ergo addendum est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. Cumi u̾o disserimꝰ de natura
niꝰ Camalis d̾ uł sensualis anime
motus qui in corꝑis sensus inten¬
dit᷑. nob̾. pecorib q coĩs ẽ qui se¬
clusus ẽ a rõne sapĩe. rationi A̾¬

Expanded text:
tatur . Cum vero disserimus de natura mus. Carnalis autem vel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque communis est, qui seclusus est a ratione sapientiae, rationi a
Abbreviated transcription (Latin):
ra sentienda. Ascendentib gͥ intror¬
sum: quibdam gͣdib ꝯsid̾ationis.
ꝑ anime ꝑtes: ubi incipit aliquid
occurrere. qd̾ nõ sit nobis cõmune
cum bestiis: ibi incipit ratõ: libi
honio nit̾ior iam possit agnosci.
rescit. Portio inferior: ad temꝑa¬
lia gubernãda deflectit᷑. et illa¬

Expanded text:
rincipium: «Ascendentibus igitur introrsum quibusdam gradibus considerationis per anime partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio; ubi homo interior iam possit agnosci. rescit, portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur ». Hec ill
Abbreviated transcription (Latin):
deum gͦ: om̃ia facienda sunt. ut oĩa
que facimꝰ: oĩmq fines: ad eum re¬
ferapaus.
De diffr̃a uoluntatis et

Expanded text:
Deum ergo omnia facienda sunt, ut omnia quae facimus, omniumque fines, ad eum referamus. 6. De differentia voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
turam spũalis uite. sic̃ in se pot̃ existere.
nõ conu̾sa ad creatorẽ in quo formatur.
ꝑ t̾ram: corꝑalem mat̾iam. sñ om̃i q̃li ͭ ͤ
que apparet in mat̾ia formata
Quomodo
dicat lucifer ẜ ysaiã. ascendã. in celum.

Expanded text:
tae spiritualis, sicut in se potest existere non conversa ad Creatorem in quo formatur; per terram, corporalem materiam sine omni qualitate quae apparet in materia formata. 8. Quomodo dicat Lucifer secundum Isaiam: Ascendam in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
chaos dicta est in illo exordio conditionis
pͥnordis pͥmarie. ⁊ formã ꝯfusionis hũit.
⁊ nõ hũit formã distinctionis. ⁊ discretio¬
nis. donͣ postea formaret᷑: atq distĩctas
reciꝑet sp̃es: ita spũalis: ⁊ angłica nat᷑a
ta fuit. ⁊ tñ illam qmͣ postea ꝑ amorẽ
⁊ inisionẽ a creatore suo accept᷑a erat fo¬
mã nõ hũit. s erat in formis sñ illa.

Expanded text:
chaos in illo exordio conditionis primariae et formam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretur atque distinctas reciperet species, ita spiritualis et angelica natura ta fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa;
Abbreviated transcription (Latin):
modi. post ea domesticos. Demũ: ĩ imi¬
cos. Qd̃ u̾o augꝰ. dicit ꝑit̾ om̃es eẽ dili¬
gendos: ⁊ pari dilcõne om̃ib uitam
optandã: it aoccipi pot̃. ut paritas ñ
ad affectum referat᷑. S ad bouũ iꝑ eis
optatur. qr taritate om̃ib optare de be¬
ẽ eĩ minorib ꝑfectio maioꝵ. ut ip̃i
fiant ꝑfcĩ. ⁊ sic parẽ m̾eant᷑ bĩtudinẽ.
uł pari dilctione .i. ead̾ dilc̃one om̃t

Expanded text:
esticos, demum inimicos. Quod vero August. dicit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debeest enim minoribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
rando locii u̾m cũ intentione fal¬
leudi Ic opponit᷑. si oĩs qͥ falsũ
iurat ꝑeierat. tr̃ qui alicui ꝓmit¬
tit dare sb̾ c̾to t̾mino. aliquid: ꝙ tñ
nõ faciet. ex quo in rauit: peiera¬
uit: quia falsum urauit Nõ eĩ ira
futurũ erat. ut uirauit. Ad ħ dici pot̃.
qr nõ oĩs qui iurat ꝙ falsũ ÷: ex quo¬

Expanded text:
do loqui verum cum intentione fallendi. Hic opponitur: Si omnis qui falsum jurat, pejerat, tunc qui alicui promittit dare sub certo termino aliquid quod tamen non facit, ex quo juravit, pejeravit, quia falsum juravit. Non enim ita futurum erat ut juravit. Ad hoc dici potest quia non omnis qui jurat quod falsum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓ u̾o ht̃ ꝙ falsum ẽ. nõ ꝓ falsa re:
sciens: uirationẽ int̾ponit. Ha alium
qmͣ ista detestanda sit belua. Fac alium
qui putat falsũ ẽẽ ⁊ iurat tãqmͣ u̾nisit.
tforte u̾m ẽ. U̾bi gr̃a ut intlłigatis.
Pluit ĩ illo loco. int̾rogas hoĩem ⁊ dic̃
pliusse.⁊ tũc cũ pluit ibi. s putat nõ
pluisse. ꝑiurus ẽ. Int̾ est: ꝙ̃ admod̾ u̾bũ

Expanded text:
 quod falsum est, non pro falsa re sciens jurationem interponit. Da alium m ista detestanda sit bellua. Fac alium qui putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco; interrogas hominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo ꝑ grãna bapmni matigatur.
⁊ minuit᷑. ut post: dñari nõ
ualeat : Nͥ quis reddat uires hosti.
eumdo: post ꝯcupĩas. Nec post bapͣ:
reran ad reatunr qr nõ ĩputa¬
tur in pctma s tantum pena peci¬

Expanded text:
imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur in peccatum; sed tantum poena pec
Abbreviated transcription (Latin):
negare aĩam ẽẽ q̃ in sompnis uid uł ara¬
unlare se: ł sed̾e. ut huc atq illuc g̾ssu
us ⁊̃ uolatu f̾ri. hoc sine q̃dã siłitudĩe
sorꝑis ñ fit. Pinde si hanc silitudinem
t̾ ap̃ inferas gerit: ñ corꝑalẽ s corꝑi¬

Expanded text:
are animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalem, sed cor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽruditionẽ. ex̾citationẽ. Propt̾ himi¬
litatẽ quid̾: ut dnu homo insensibłi¬
bus rebus que nat᷑a nifra ip̃m sunt.
exp̾cepto c̃atoris se reu̾endo sb̾itit.
ex hac humilitate ⁊ obedĩa: do mag̃

Expanded text:
eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ ex̾citatõm siłr instituta sc̃. qr
cũ hõ ociosus eẽ nõ possit: ꝓponit᷑ eiꝰ
utilis ⁊ salubs ex̾citatio in sacm̃tis.
qͣ uanã ⁊ noxiam dedinet occupatõmi
Non eĩ facile capit᷑ a temptatore: qui
bono uacat ex̾citio. Uñ ieꝵ monet.
Semꝑ aliqͥd oꝑis fatito ut te occupatũ¬

Expanded text:
 exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupat
Abbreviated transcription (Latin):
nouite od̾et. ⁊ aliis: ⁊ nõ illo ues¬
ceret᷑: nuĩquid poss nõ mori. s
rat ei ex illo ligno posse ñ mori.
rat ei ex illo ligno. A liqui dñt
qd̃ si nõ fiusset ei p̾ceptũ uesci¬
de illo ligno. ⁊ aliis ⁊ nõ illo ues¬

Expanded text:
iis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si erat ei ex illo ligno posse non mori. rat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo ves
Abbreviated transcription (Latin):
ar. Quib tñ uitam ñ m̃etur. neq
grãm qua iustificat᷑. Illius eĩ gr̃e
ꝑcipiende: que uoluntatẽ homis sa¬
nat. ut sanata. legẽ ĩpleat: nlła
m̾ita p̾cedunt. Lp̃a est eĩ qua iusti¬
ficatur ĩpius .i. fit ustus: qui pͥus e¬
rat impiꝰ nĩitis aũt impii. nõ gr̃a.
s pena debet᷑. nͨ ista eẽt gr̃a: si non
darot᷑ gratuita. Datur & gratuita : qr
nncħ boni añ fec̾amius: unde ħ m̾ere¬
mur. Non neganiꝰ tñ młta añ hanc

Expanded text:
quibus tamen vitam non meretur, nec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa est enim qua justificatus impius fit justus, qui pius erat impius: meritis autem impii, non gratia, sed poena debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc mereremur. Non negamus tamen multa ante hanc
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate p̾pediti: Alñ nõ desid̾amus.
Prenolat gͦ initlł̾s. sequit᷑ tardus aut
nullꝰ affectus. Scimꝰ bonũ. nͨ delectat
agere. ⁊ cupimus ut dilectet. Sic iste
olim desiderare ꝯcupiscebat: q̃ bona
eẽ c̾nebat. cupiens eoꝵ hr̃e delectatõ¬
nem. quoꝵ potuit hr̃e rõnem. Osten

Expanded text:
firmitate 256 aliquando non desideramus; praevolat ergo intellectus, sequitur tardus, vel nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectationem quorum potuit videre
Abbreviated transcription (Latin):
matur. Prius em̃ est ut uideatur:
ꝙͣ sint utiles ⁊ honeste. Demde: ut
eaꝵ desid̾iumi ꝯcupiscat᷑. Postremo:
ut ꝓficiente gr̃a: delectet eoꝵ oꝑatõ.
quar sola rõ delectabat. Attende
hunc ordinẽ gr̃aꝵ quẽ ħ distincte
cupĩa. delectationẽ que fit ꝑ fidem
⁊ caritatẽ: qua habita: Be bona est
uolutas qua recte niuit᷑. Ip̃aq fi¬
dei comes est. nõ p̾ua. Qui u̾ba auo̾
p̾missa. scd̾m hauc distinctõmi ꝯsid̾at
nlłam ibi repugnãtiam fore aĩau̾tit.
ñ ignorans ⁊̾ añ gr̃am p̾uenientẽ
⁊ oꝑantẽ: qua: uolmitas bona ppͥatur

Expanded text:
videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte cupiscentia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte animadvertit, non ignorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona praeparatur
Abbreviated transcription (Latin):
hac noluntate ꝯcupiscit᷑ illa bona uo¬
luntas: que ẽ magnũ bonũ. Ista u̾o
nõ. Alia gͦ est illa uolutas. siue co¬
gitatio: Alia ista. ⁊ sic̃ illa istam p̾ce¬
dit: ita illara p̾uenit intlłos. Unde
Auõ. ista distingnẽs suꝑ illũ locum
pͥs: Concupiuit aĩa mea de. iusti .t.¬

Expanded text:
upiscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: Concupivit anima mea des
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ amorẽ letat᷑. Emis gͦ uoluntatis
tas ad illd̾ qd̾ uolumꝰ. ut u̾bi gr̃a. si
uelim esurientẽ refic̾e: ut hẽam ui¬
tam et̾nam. Uoluntas ẽ. qua uolo
refit̾e esurientẽ. cꝰ finis est refectio e¬
surientis. Intentio u̾o: ẽ. qua sic ad
uitã ꝑuenire uolo. finis a supp̾mus
ẽ: Ip̃a uita. ad qmͣ ⁊ alius fums ref̾t᷑.

Expanded text:
per amorem laetper amorem laettas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurientis; intentio vero est, qua sic ad vitam pervenire volo. Finis vero supremus est ipsa vita, ad quam et ali
Abbreviated transcription (Latin):
tate: int̾dum ꝓ fine. uolũtatis accipit᷑.
que diligens: ac pus lector inscriptura:
ubi ħ occurt̾iint: discen̾e studeat.
mnis & uoluntatis est: delectatio bo¬
na uł mala: ad qmͣ nĩtit᷑ quisq ꝑueni¬
re. uñ auo̾. suꝑ illum locuni. scrutans
tat᷑ corda .i. quid quisq cogitet: ⁊ re¬
nes .i. quid quẽq delectet: qr finis cu¬
re. ⁊ cogitationis est delectatio. ad ꝙͣ¬
nii dictis ⁊ infcĩs: possunt hoĩes uid̾e.
s quo animo fiant: ⁊ quo uenire cu¬
piant: solus d̾s uidet. qui cum uidet
cor ẽẽ in celo ⁊ nõ delc̃ari nos in car¬
ne: s in dño. id ẽ ut cum bone sunt
cogitationes: ⁊ eaꝵ fines: dirigit ĩtũ.
Idem. suꝑ alterius psalmi locum. illum
.s. In laqueo isto quẽ absconderunt. ꝯp̾¬
hensus est pes eoꝵ: dicit. pes anme a¬
mor est qui si pͣuus ẽ: d cupiditas uł
libido. Si rectus: d̾r caritas. eo monet᷑
anima: qiͣ ad locũ quo tendit .i. ad de¬
lectationẽ uł malã. quo: se ꝑuenisse

Expanded text:
tate, interdum pro fine voluntatis accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans tans corda. » Quid quisque cogitet. « Renes. » Quid quemque delectet; quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad in dictis et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carne, sed in Domino, id est, cum bonae sunt cogitationes et earum fines, dirigit justum. Idem super alterius psal. locum illum, scilicet: In laqueo isto quem absconderunt, comprehensus est pes eorum, dicit: Pes animae amor est, quia si pravus est, dicitur cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo se pervenisse
Abbreviated transcription (Latin):
t ututes augent᷑. uñ: aqua refectionis
dicit᷑. q̃ aridos fecundat: ⁊ iam fructifi¬
cantes impliori ub̾tate donat. qr qnͣtũ¬
cumq ꝑfidem ⁊ cãritatẽ añ hĩtam aliqͥs
iustus ad bap̃m accedit: ib̾iorem i recipͭ¬
gr̃am. S nõ ita intircũcisione. Uñ abra.¬
ham ꝑ fidem iam iustificato: signacłm

Expanded text:
tutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipigratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justi
Abbreviated transcription (Latin):
tuicisio. ⁊ qr̃. ⁊ cur mutata ꝑ bapͫ.
aibraham pͥmꝰ mandatum cͥcũtisioni hñit
ab ꝓbationẽ obedĩe. Nec ei soli p̾cepta fuit
in carne p̃pntii. Data a̾ fuit cͥcuncisio plu
placẽt do̾. cui ꝑ p̾uaricacom adam displi¬
cuerat. Data ⁊̃ fuit in signũ magne fidi
abrahe. qui c̾didit se hĩturum filiũ ĩ quo
fi̾et bñdictio oĩm. Dem̃ ut i signo a
cet̾is nationib sec̃neret᷑ ppłs ille. M
carne u̾o p̾putii iõ iussa ẽ fi̾ circũcisio. qr ĩ¬

Expanded text:
umcisio, et quare, et cur mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praecepta fuit in carne praeputii. Data autem fuit circumcisio plurplaceret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne
Abbreviated transcription (Latin):
putet quisq in cet̾is pcc̃is si pp̃ lib̾atio¬
nẽ hoĩm fiant. sic̃ posse ꝯcedi ueniam
Młta eĩ mala detestanda talẽ secunt᷑
errorẽ. Possumꝰ eĩ ⁊ furando: alicͥ ꝓdeẽ. si
panꝑ cui dat᷑ sentit ꝯmodũ. ⁊ diues cͥ
possumꝰ. si aliqͣ: nͥ ad hoc. ei ꝯsenciat᷑: appa¬
reat amando morit᷑a. ⁊ si uix̾it: penitẽdo
purganda. nͨ ĩd̾o pc̃m gͣue negabitur

Expanded text:
putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui o, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sinit eĩ m̃datia q̃dam ꝓ salute uł
ꝯmodo alicꝰ. nõ malicia: s bengnitate.
dicta quałr obstet̾ces m̃tite sunt ⁊ raab.
Est ⁊ alũ m̃dacii genꝰ : ꝙ fit ioco: ꝙ nõ
fallit. Scit eĩ cui d̾r. cã ioci daci. ⁊ ħ duo¬

Expanded text:
Sunt enim mendacia quaedam pro salute vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non fallit. Scit enim cui dicitur, causa joci dici; et
Abbreviated transcription (Latin):
quo naturałr uult homobonũ: ⁊ ex
uicio uult malum: eo ꝙ delectatur.
⁊ inqnͣtum uult bonũ: nat᷑ałr bonus
est. inqnͣtũ malum uult: malus est.

Expanded text:
quo naturaliter vult homo bonum, et ex vitio vult homo malum, eoque delectatur: et in quantum vult bonum, naturaliter bonus est; in quantum malum vult, malus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͣr: quomͦ .uiͦ. die. dicat᷑ si
d̾s ꝯpleuisse opus suũ. cũ ab om̃i
oꝑe illo die quieu̾it. nec aliꝙ nouũ
in eo fc̃a sunt. ⁊ oĩm ꝯsũmatio: eo
die ꝑsta est: sic̃ scͥptura ostendit cũ
ait. uidit d̾s cuncta q̃ fecerat: ⁊ e¬
rant ualde bona. Om̃na quid̾ nat᷑ałr
bona erant: nicħ ĩ sui nat᷑a uitii
Simł u̾o unu̾sa ualde bona: qr ex

Expanded text:
e dicatur Deus complesse opus suum, cum ab omni opere illo die requieverit, nec aliquod genus in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omnia quidem naturaliter bona erant, nihilque in sui natura vitii Simul vero universa valde bona, q
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ꝙͣuis auctores nri sciuerĩt. ꝓ eo
dice̾̃ noluit: nͥ qd̾ ꝓsit saluti ut᷑¬
⁊̃ si stet: an moueat᷑ telim. Si moue̾
inqͥunt: quomͦ ẽ firmaũitũ: Sistat.
quomͦ in eo fixa sid̾a cͥtueunt: Sed
firmam̃tum dici pot̃. nõ pp̃ stationẽ
s pp̃ firmitatẽ uł t̾minũ aquaꝵ in¬
tͣnsgressibilẽ. Si ã stat: nicħ impedͭ

Expanded text:
s, quamvis auctores nostri sciverint, per eos dicere noluit, nisi quod prosit saluti. Quiam si stet an moveatur coelum. Si movetur, inquiunt, quomodo est firmamentum? Si stat, quomodo in eo fixa sidera circumeunt? Sed firmamentum dici potest, non propter stationem, sed propter firmitatem vel terminum aquarum intransgressibilem. Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas eius. S bñplacitũ eius
et̾mĩ est. signũ n̾o bñplaciti eis:
nõ. ⁊ ꝯsouat rerũ effc̃ib bñplacitũ
ip̃ius. ⁊ ip̃i effectus rerum ab illo
nõ discordant fit eñ om̃e. ꝙ bñ¬
fiori: neqͣqmͣ fit. Non ita a̾ ẽ de
signis qr p̾cipit d̾s multis ea que
nõ faciunt ⁊ ꝓhibert q̃ nõ canẽt
⁊ ꝯfulit q̃ nõ impłent.

Expanded text:
 ejus aeternum est, signum vero beneplaciti ejus non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne quod benefieri, nequaquam fit. Non ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non faciunt, et prohibet quae non cavent, et consulit quae non implent.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾as id agendi ⁊ actio tͣnsierit: nõ dũ
tñ uera habita pm̃ia: utrum illd̾ pec¬
catum: usqͦ peniteat: sit in eo qd̾ ñ¬
añ uoluit. ⁊ egit. S nõ est ignorand̾:
dum ip̃m ꝙ pcc̃m ẽ: ut actio uł uolun¬
tas: in pͤcante est. Reatu u̾o cũ ꝓ eo
siue tͣnsierit: siue assit. mens hoĩ
polluta ẽ ⁊ corrupta: totusq homꝰ
supplicus obligatus ꝑpetuis. Nec uniqmͣ est
i aliquo pct̾m: actu. p̾t̾ originale: qͥn sit
transiit actu.

Expanded text:
tas id agendi et actio transierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniteat sit in eo? Quod nante voluit et egit. Sed non est ignorandum, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit tr
Abbreviated transcription (Latin):
ar. aꝓpbare inqͥt falsa ꝓ ueris. ut erret
ĩuitꝰ. ⁊ resistente atq torquẽte dolore
carnalis uincłi ñ posse a libidinosis oꝑib
temꝑare. ñ ẽ nat᷑a instituti hoĩs. s pena
dampnati. Ex qua miseria pͤtantib iꝰtissi¬
me inflicta. lib̾at di̾ gr̃a. qr sponte hõ
lib̾o arbitͥo cad̾e̾ potuit aĩ ⁊̃ surg̾e ad ꝙͣ
miseriã ꝑtinet ignorãtia ⁊ difficultas.
qm patit᷑ oĩs hõ. ab ex ordio natiuitatis
suenͤ ab isto malo aͥsqmͣ nͥ gr̃a d̾i lib̾at᷑.
Ette euident̾ dic̃ hic aut̃. ignorãtiam qua

Expanded text:
robare, inquit, falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorardio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
eum sum̾e ꝓ nob̾ oꝑtuit. nͨ de decuit
falsumm eẽ ꝓbabit᷑. Non enĩ assumpsit igno
enĩ q̃dam. quoꝵ scĩa nõ affert uł igno¬
rautia nõ impedit salutẽ. Et forte ta¬
lium reꝵ ignorantia defcũs ñ ẽ. Constat
& in nob̾ eẽ ignorãtiã atq difficłtatẽ
uolendi uł faciendi bonũ. q̃ ad miseriã

Expanded text:
eum sumere pro nobis oportuit, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorenim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
deũ nͥ ad intłłigat cũ fides sit ex audi¬
tu p̾dicõnis. ¶dem in li. de tͥ. Certa
fides: utrũq nchoat cogintionẽ. cog¬
nitio u̾o c̾ta. ñ ꝑficit᷑ nͥ post hãc nitã.
Ambr. quo ait. nͥ fides: nõ statĩ cog

Expanded text:
uid intelligat, cum fides sit ex auditu praedicationis. Idem in libro de Trinit.: Certa fides utcumque inchoat cognitionem. Cognitio vero certa non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi f
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. q̃ sũme t̾intatis ita g̾it siłitudinẽ
ut ex maxima ꝑte sit dissiłis. Sciend̾
min̾it mẽs ⁊ intlłit ac diligit se. s

Expanded text:
esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. Sciendminit mens, et intelligit, ac diligit se; sed
Abbreviated transcription (Latin):
referat uoluntatem ut ap¬
probetux uel impro betur po¬
test enim uelle bonum: qd̾ non
congriit ei uelle. et potest uel¬
le bonum qd̾ congruit: sed non
refert ad finem rectum et ido
non est bona uoluntas ad
bona dei uoluntas per malas
ħonninm uoluntates imple¬
tur ut in passione xp̃i contigit
ubi quiddam factum est qd̾ deus
bora et uidei mala uoluntate.
uoluerunt. Uoluerunt tamen
let aliquid qd̾ deus non uohuit.

Expanded text:
referat voluntatem, ut apreferat voluntatem, ut approbetur vel improbetur. Potest enim velle bonum quod non congruat ei velle; et potest velle bonum quod congruit, sed non refert ad finem rectum, et ideo non est bona voluntas. 2. Quod bona Dei voluntas mala hominum voluntate impletur, ut in passione Christi contigit, ubi quiddam factum est quod Deus bona et Judaei mala voluntate voluerunt, voluerunt tamen et aliquid quod Deus non volu
Abbreviated transcription (Latin):
uolmitas hominis idem uolen¬
tis: ad̾ deus uult fieri. et aliqñ.
bona uoluntas hominis aliud uo¬
ientis: quam deus. Ut enim bo¬
na fit hominis uolitas: opor¬
ter attendere quid congruat
ei uelle. et quo fme ẽ antum
enm interest: inter uolunta¬
tem dei ⁊ uoluutatem homĩs:
Ut in quibusdam aliud congou¬
at deo uelle. aluid homini. unde
nit auquid: qd̾ dens nõ nułt:
bona : multo camplius. multoq
extsus uoluntate. Nam illiꝰ
mala uoluntas esse mimnirma
potest tan qmͣ si uonus filiui
patrem uelit uiueren quem
deus bona uoluutate uult mo¬
ri. Et rursus fieri poteste ut
hoc uelit homo uoluntate
mala᷑ qd deus uult bona. ue¬
lud si malus filius uelit me¬
hoc deus. Nempe ille nu̾t. qd̾¬
deus nõ uult. Iste u̾o id uult.
ꝯd uuit et deus. et tamen bo¬
ne dei noluntati: pietas illius¬
potius consonat: qmnis aliud
uolentis: quami huiut idera
uolentis: impietas. Multũ
enim interest quid uelle ho¬
mini. quid deo congruat. ⁊
ad quem fmem suara quisq

Expanded text:
oluntas hominis idem volentis quod Deus vult fieri, et aliquando bona est voluntas hominis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; unde ult aliquid quod Deus non vult bona multo amplius multoque certius voluntate: nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit iam Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus, iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Multum enim interest quid velle homini, quid velle Deo congruat, et ad quem finem suam quisque
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̃m plenũ gr̃a fuisse ti
nõ ẽ sr̃ uacuũ inqͥr̾e. utrũ fidẽ ⁊ spem
sit̃ caritatẽ hũit. Si eĩ his caruit
cari. De hus singłit aliqua ĩ mediũ
ꝓfe̾nda sunt. ⁊ pͥmũ de fide scd̃m

Expanded text:
m plenum gratia fuisse, non est supervacuum inquirere utrum fidem et spem sicut charitatem habuerit. Si enim his caruit,cari, de his singulis aliqua in medium proferenda sunt, et primum de fide, secundum