comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt credentes immortalitas consecuta.
Qmius itaq multa dñs uisibilia mira¬
cula fecerit. undcł ipsa fides uelut qͥbꝰ¬
dam pͥmodiis latescentib germinaret.¬
& in suum robur ex illa teneritudine
coalesceret. tanto ẽ enim fortior. qnͣto
magis iam ista ñ querit: tam̃ illud
quod ꝓmissum sꝑamus. in uisibiliter
uoluit expectari. ut uistus ex fide iuue¬
ret. intantum ut nec ipse qui die t̾cio
resurrerit. int̾ homines ẽẽ uoluerit.
s eis de monstrato in sua carne resur¬
rectionis exemplo. quos huiꝰ rei testes
hab̾e dignatꝰ ẽ. in celũ ascẽcłit. illoꝵ ꝙͦ
se ocłis auferens nicħq tale cuiꝰqͣ eoꝵ
carm iã tͥbuens. qͣle ĩ carne ꝓpͥa de mõstͣue¬
rat: ut & ip̃i ex fide uiuerent: eius¬
ꝙiuistitie inqua ex fide uiuit᷑ p̃miũ
qd̃ postea erit uisibile. nunc ĩtim ꝑ pa
lectum credo etiam illud ẽẽ referendũ
quod ait de sp̃u scõ. Non potest ipse ue¬

Expanded text:
esset credentes inmortalitas consecuta. esset credentes inmortalitas consecuta. Quamuis itaque multa dominus uisibilia miracula fecerit, unde ipsa fides uelut quibusdam primordiis lactescentibus germinaret et in suum robur ex illa teneritudine coalesceret — tanto est enim fortior, quanto magis iam ista non quaerit —, tamen illud, quod promissum speramus, inuisibiliter uoluit expectari, ut iustus ex fide uiueret, in tantum ut nec ipse qui die tertio resurrexit inter homines esse uoluerit, sed eis demonstrato in sua carne resurrectionis exemplo, quos huius rei testes habere dignatus est, in caelum ascenderit illorum quoque se oculis auferens nihilque tale cuiusquam eorum carni iam tribuens, quale in carne propria demonstrauerat, ut et ipsi ex fide uiuerent eiusque ustitiae, in qua ex fide uiuitur, praemium, quod post erit uisibile, nunc interim perlectum credo etiam illud esse referendum, quod ait de sancto spiritu: non potest ipse ue
Abbreviated transcription (Latin):
statem habebat mortis. so est diabo¬
lum: & liberaret eos qui timore mor¬
tis ꝑ totam uitam rei erant seruitu¬
tis. Hoc testimonio satis etiam illud
monstrat᷑. & mortem istam corporis
pͥncipe atq auctore diabolo. hoc est
ex peccato accidisse quod ille ꝑsuasit:
neq ob aliud potestatẽ habere mor¬
tis uerissime diceretur. Unde ille qͥ
sine ullo peccõ uł originali uł ꝓpͥo
moriebatur: dix̃ quod paillo ante
cõmemoraui. Ecce ueniet pͥnceps mũ¬
Di id est diabolus. qui potestatem ha¬
bebat mortis: & in me nichil inueni¬
et. id ẽ peccati. ꝓpt̾ quod homines
mori fecit. Et quasi diceretur ei qͣre
tatem patris mei fatio. surgite ea¬
mus hinc: id est ut moriar ñ ha¬
bens mortis causam de peccato sub aucto¬
re peccati. s de obedientia & iustitia factꝰ
obediens usq ad mortem. Et hoc gͦ illo
testimonio de monstratum est: & quod
timorem mortis fideles uinẽt ad agonẽ fidi
ipsuis ꝑtinere. Qui ꝓfecto defuisi. si mox

Expanded text:
em habebat mortis, id est, diabolum, et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam rei erant servitutis . Hoc testimonio satis etiam illud monstratur, et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est, ex peccato accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis verissime diceretur: unde ille qui sine ullo peccato vel originali vel proprio moriebatur, dixit, quod paulo ante commemoravi, Ecce veniet princeps mundi, id est, diabolus, qui potestatem habebat mortis, et in me nihil inveniet, id est, peccati, propter quod homines mori fecit. Et quasi diceretur ei, Quare ergo tatem patris mei facio, surgite, eamus hinc, id est, \'ut moriar non habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de oboedientiae iustitia factus oboediens usque ad mortem\'. et hoc ergo illo testimonio demonstratum est et, quod timorem mortis fideles uincunt, ad agonem ipsius fidei pertinere, qui profecto defuisset, si mox
Abbreviated transcription (Latin):
& immũditia de immundis. Utrumꝙ
enim dixit qui dixit alioquin filii uĩn
immundi eẽnt: nunc autem scĩ sunt.
Explicent etiam quomͦ ustum sit. ut
scĩ ex fidelib & immundi ex infidelibꝰ
nati: parit̾ tñ sibaptirati non fuerint
regnũ dei nõ ꝑmutant᷑ intͣre. Quid
gͦ illis ista sc̃itas ꝓdest: Nam si clãp¬
nari faterent᷑ immundos ex infidelilꝰ
natos. scõs autem filios fidelium indei
quidem regnum intrare ñ posse. nisi¬

Expanded text:
et inmunditia de inmundis. utrumque et inmunditia de inmundis. utrumque enim dixit qui dixit: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. explicent etiam quomodo iustum sit, ut sancti ex fidelibus et inmundi ex infidelibus nati pariter tamen, si baptizati non fuerint, regnum dei non permittantur intrare. quid ergo illis ista sanctitas prodest? nam si damnari faterentur inmundos ex infidelibus natos, sanetos autem filios fidelium in dei quidem regnum intrare non posse, nis
Abbreviated transcription (Latin):
tur circumcidendus fuit: sic nẽ de
inquiunt fidelium filii: iam bapti¬
zari minime debuerint. Miror hoc
dic̃e qui negãt pecẽm ex adam origina¬
lit̃ trabi. Si enm hanc apłi senten¬
tiam sic accipiunt. ut credant defi¬
dilib scĩficatos filios nasci. cur eos etiã
ipsi baptizari oportere ñ dubitant:
Cur deniq nolunt fateri de parente
ꝑeccatore aliquod peccatum originalit᷑
trahi. si de scõ aliqua sc̃itas tͣbitur: Et
contra nr̃am quidem ñ est assertionem.
etiamsi ex fidelib sci ꝓpagant᷑. quod
eos dicumuis si ñ baptizantur ꝑ gere
inclãnationẽ. quib & ipsi regnum ce¬
lorum int̾cludunt: quamius eos di¬
cant non habere ullum uł ꝓpͥum uł
originale peccatum. Aut si eis indig¬
num usdetur ut scĩ dampnentur. qͦmͦ
est dignum ut a regno dei separentur¬
scĩ: Illud pocus attendant. quomͦ nõ
de peccatorib parentib tͣhatur aliqͦd
ꝑeccatũ: si desc̃is aliqua scĩtas trahit᷑.

Expanded text:
tur circumcidendus fuit, sic nunc de tur circumcidendus fuit, sic nunc de inquiunt, fidelium filii iam baptizari minime debuerunt. miror hoc dicere qui negant peccatum ex Adam originaliter trahi. si enim hanc apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? cur denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur? et contra nostram quidem non est adsertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizantur, pergere in damnationem, quibus et ipsi regnum caelorum intercludunt, quamuis eos dicant non habere ullum uel proprium uel originale peccatum. aut si eis indignum uidetur, ut sancti damnentur, quomodo erit dignum, ut a regno dei sancti separentur? illud potius adtendant, quomodo non de peccatoribus parentibus trahatur aliquod peccatum, si de sanctis aliqua sanctitas trahitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciatum. quia iam fuerat decimatus
inlumbis abrahe: s quia sic orcdinatu
est honore sacerdocii. ut accipet decimas
non p̃beret. Alioquin nec cet̾i fr̃s euis
qui ei p̾bebant decimarentur: quia et
ipsi in lumbis abrahe a melchisedech iã
fuerant decimati. S nequis dicat ꝓpt̾¬
ea recte potuisse abrahe filios decima¬
ri. quͣuis iam fuissent inlumbis patͥs
sui decimati. quia decimatio talis res
erat. que inunoquoq homine fuerat
facienda. sic̃ isrłite annis om̃ib immo
ex frugibꝰ om̃ib. decimas tota uita sua
crebras solent p̾bere leuitis. baptismũ
autẽ tale sacͤmentum ẽẽ quod semel
dlatur: & siiam hoc acceꝑat quisꝙ eũ
in patre suo eẽt. ñ nͥ baptizatum fuisse
deputandum. cum de illo qui bapti¬
zatus fuerat gigneret᷑. Qui hoc dicit.
ne dui disputem circumtisionẽ recipi¬
at que semel fiebat: ettñ insingłis
singillatim fiebat. Sic̃ gͦ tempore il¬
liꝰ sac̃menti de circumcisio qͥ nascere¬

Expanded text:
cimatum, quia iam fuerat decimatus cimatum, quia iam fuerat decimatus in lumbis Abrahae, sed quia sic ordinatus est honore saeerdotii, ut acciperet decimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praebebant, decimarentur, quia et ipsi in lumbis Abrahae a Melchisedech iam fuerant decimati. Sed nc quis dicat propterea recte potuisse Abrahae filios decimari, quamuis iam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia decimatio talis res erat. quae in unoquoque homine saepe fuerat facienda, sicut Israhelitae annis omnibus, immo ex fructibus omnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacramentum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum fuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nascere
Abbreviated transcription (Latin):
petcatum nullum unqmͣ habuit: nec
sumpsit carnẽ peccati. qmͣuis de mãt¬
na carne peccati. Qt̃ enĩ carnis in de
suscepit: id ꝓfecto aut suscipiendum
mundauit. aut suscipiendo munda¬
uit. Ideo uirginẽ matrẽ ñ lege carnis
peccati. id ẽ ñ concupiscentie carnalis
motu concipientẽ. s ipsa fide sc̃a ger¬
men in se fieri ꝓmerentẽ. qmͣ eligẽt
creauit: de qua crearetur elegit. Qnͣto
magis gͥ caro peccati baptizanda ẽ
ꝓpt̾ euacuandum iudicium. si bapti¬
⁊anda est caro sine pecc̃o ꝓpt̃ imitati¬
onis exemplum: Quod autẽ supͣ re¬
spondimus adũsus eos qui dicunt.
si peccator genuit peccatorem. ustuᷤ
quoq uistum gignere debuit: hoc
etiam bis respondemus qui dicunt
de homĩe baptizato natum. iam ue¬
lut baptitatum habere. debuisse. Cur
enim non inqͥunt inlumbis patris fui
potuerit baptizari. si scłm epłam que
leui potuit decimariꝰ Hoc qui dicunt
attendant ñ ꝓpt̾ea leui pꝰtea ñ fuisse de¬

Expanded text:
peccatum nullum umquam habuit nec peccatum nullum umquam habuit nec sumpsit carnem peccati quamuis de materna carne peccati. quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum mundauit aut suscipiendo mundanit. ideo uirginem matrem non lege carnis peccati, id est non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri promerentem quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. quanto magis ergo caro peccati baptizanda est propter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aduersus eos qui dicunt: si peccator genuit peccatorem, iustus quoque iustum gignere debuit. hoc etiam his respondemus, qui dicunt de homine baptizato natum iam uelut baptizatum haberi debuisse. cur enim non, inquiunt, in lumbis patris sui potuerit baptizari, si secundum epistoLeui potuit decimari? hoc qui dicunt adtendant non propterea Leui postea non fuisse de
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit qnͣdam & in carnis natuuitate
medietatẽ: ut nos quidem nati ẽẽmus
in carne pecci. ille autẽ in similitudi¬
ne carnis peccati. Nos ñ solum ex carue
& ianguine. uerumetiam ex uolunta¬
te uiri & ex uoluptate carnis. ille autẽ
tantum ex carne & sangiine. ñ ex uolũ¬
tate uiri neq ex uoluptate carnis. s ex
deo natus est. Et ideo nos in mortẽ ꝓp̾t
peccatum: ille ꝓpt̃ nos in mortem sine
pecc̃o. Sic̃ autem inferiora euis qiuib
ad nos descendit. ñ om̃imͦ coequata st̃
inferiorib nr̃is. inquib nos hic inue¬
nit: sic & suꝑiora nr̃a quib ad eũ ascen¬
dimus. ñ coequabunt᷑ suꝑiorib eius. in
quils eum illic inuenturi sumꝰ. Nos u
ipsuis gr̃a facti erimus filii dei: ille sẽꝑ
natura erat filius dei. Nos aliqñ cõu̾si
adherebimꝰ impares deo : ille numqmͣ
aũsus manet equalis deo. Nos partiei¬
pes uite et̾ne: ille uita et̾na. Solus gͦ
ille etiam homo factus manens deus

Expanded text:
tenuit quandam et in carnis natiuitate tenuit quandam et in carnis natiuitate medietatem, ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum ex carne t sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; ille autem tantum ex carne et sanguine, non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est. et ideo nos in mortem propter peccatum, ille propter nos in mortem sine peccato. sicut autem inferiora eius, quibus ad nos descendit, non omni modo coaequata sunt inferioribus nostris, in quibus nos hic inuenit, sic et superiora nostra, quibus ad cum ascendimus, non coaequabuntur superioribus cius, in quibus cum illic inuenturi sumus. nos enim ipsius gratia facti erimus filii dei, ille semper natura erat filius dei; nos aliquando conuersi adhaerebimus inpares deo, ille numquam auersus manet aequalis deo; nos participes uitae aeternae, ille uita aeterna. solus ergo ille etiam homo factus manens deus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex sangͥne ñ exuoluntate iuri. ñ ex
uoluptate carnis. s ex deo nati sunt. Secli¬
tus autem addidit. Et ũbum caro
factum est & habitauit in nob̾: tanqmͣ
dicens magnum quidem hoc in his fc̃m
est ut leo nascerentur ex deo. qui pus
nati fuerant ex carne scło: qmͣuis crea¬
ti ab ipso deo. S longe mirabiluis fc̃m
est. quod cum istis nature fuerit nasci
decarne. bñficii uͦ nasci ex deo: ꝓpter
hoc imꝑtiendum bñficium. ille qui de
deo naturalit̾ natꝰ est. nasci etiam de
carne dignatus est. Noc est enim &
ũbum caro factum est: & habitauit¬
in nob̾. Per hoc inquit fc̃m̃ est ut
nati de carne caro. pꝰtea nascendo de
qͥa & cłs natus de deo. pꝰtea de carne na¬
scetido caro factus & habitauit ĩ nobiͤ
uerbum enim quod factum est in
ꝑͥncipio erat: & apud dm̃ deus erat.
Uerũtñ ipsa participatio illiꝰ in infe¬
riora nr̃a. ut nr̃a ẽẽt in suꝑiora. illui

Expanded text:
non ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex non ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, tamquam dicens: \'magnum quidem hoc in his factum est, ut deo nascerentur ex deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo quamuis creati ab ipso deo; sed longe mirabilius factum est, quod, cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii nero nasci ex deo, propter hoc inpcrtiendum beneficium ille, qui de deo naturaliter natus est, nasci etiam misericorditer de carne dignatusest\';hocest enim: et uerbum caro factum est et habitauitin nobis. per hoc, inquit, factum est, ut nati de carne caro postea nascendo de quia et deus natus de deo postea de carne nascendo caro factus est et habitauit in nobis. uerbum enim, quod caro factum est, in principio erat et apud deum deus erat. uerum tamen ipsa participatio illius in inferiora nostra, ut nostra esset in superiora illius,
Abbreviated transcription (Latin):
cum dolorib. Hec enim cum de pec¬
cato arguerent᷑ dei sententia meru¬
erunt : que ñ meis solis s etiam in
successorib eorum. maliis magis in
aliis minꝰ. tam̃ in omnib usdemus
impleri. Cum itaꝙ pͥmorum illorũ
hominũ fuerit pͥma iustitia obedi¬
re deo. & hanc in membris adũsus
legem mentis sue legem concupiscẽ¬
cie ñ haberet. nunc pꝰt eorum pecca¬
tum nata ex eis nr̃a carne peccati ꝓ
magno optinetur abhis qui obedi¬
unt deo. desiclerii eiusdem coneu¬
piscentie nõ obe dire. & cruefig̃e
inse carnem cum passionib & concu¬
piscenciis. ut sint ihu xp̃i: qui hoc in sua
carne figurauit. quib ꝑ gr̃am suam
dedit potestatem filios dei fieri. Non
enum om̃ib hominib dedit. s quotqͦt
receperunt eum: ut deo renascerent᷑
sp̃u. qui mundo nati erant carne.Sie
enim de his dictum est. Quotquot
autem recepunt eum. dedit eis pote¬
statem filios fieri dei: qui ñ ex carne.

Expanded text:
cum doloribus. Haec enim, cum de peccum doloribus. Haec enim, cum de peccato arguerentur, Dei sententia meruerunt, quae non in eis solis, sed etiam in successoribus eorum, in aliis magis, in aliis minus, tamen in omnibus videmus impleri. Cum itaque primorum illorum hominum fuerit prima justitia obedire Deo, et hanc in membris adversus legem mentis suae legem concupiscentiae non habere: nunc post eorum peccatum nata ex eis nostra carne peccati, pro magno obtinetur ab his qui obediunt Deo, desideriis ejusdem concupiscentiae non obedire, et crucifigere in se carnem cum passionibus et concupiscentiis; ut sint Jesu Christi, qui hoc in sua cruce figuravit, quibus per gratiam suam dedit potestatem filios Dei fieri. Non enim omnibus hominibus dedit, sed quotquot receperunt eum, ut Deo renascerentur spiritu, qui saeculo nati erant carne. Sic enim de his dictum est: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex carne,
Abbreviated transcription (Latin):
nuere uale mus: s nobis pudendum
est. qd̾ imꝑio nr̃o caro ñ serint. Quod¬
ob hoc fit ꝑinfirmitatẽ qmͣ peccando
meruimꝰ uocaturq peccatum habitãs
in membris nr̃is. Sic est autem hoc
pectatum: ut sit pena pecati. Demꝙ¬
ptea qmͣ est illa facta tͣnsgressio. & in
obediens alege sui domiii aũsa est. ha¬
bere cepit contra eam seruus eiꝰ hoc est
corpus legem in obedientie. & puduit
illos homines nuditatis sue. animadũ¬
so in se motu quẽ aute non senserant:
res oberrabant. Sic & deagar scͥptuẽ:
aꝑti sunt oculi euis & uidit puteũ.
Tunc illi homines pudenda texerunt:
que deus illis membra. ipsi uͦ pudenda
fecerunt. De hac lege pectati nascitur
caro peccati. expiandi ꝑilluis sacͣm̃tũ.
qui uaut in siminitudine carnis pec¬
cati ut enacuetur corpus pecẽi. quod
lex initium mortis. quẽadmodum la¬
bor quo cuncti homĩes laborant ĩ t̾ra:
quemadinodũ in feminas parturitio

Expanded text:
nuere ualemus, sed nobis pudendum nuere ualemus, sed nobis pudendum est, quod imperio nostro caro non seruit, quia hoc fit per infirmitatem, quam peccando meruimus, uocaturque peccatum habitans in membris nostris. sic est autem hoc peccatum, ut sit poena peccati. deniposteaquam est illa facta transgressio et anima inoboediens a lege sui domini auersa est, habere coepit contra eam seruus eius, hoc est corpus eius, legem inoboedientiae et puduit illos homines nuditatis suae animaduerso in se motu, quem ante non senserant, res oberrabant. sic et de Agar scriptum est: aperti sunt oculi eius et uidit puteum. tunc illi homines pudenda texerunt, quae deus illis membra, ipsi uero pudenda fecerunt. De hac lege peccati nascitur caro peccati expianda per illius sacramentum. qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuetur corpus peccati, quod lex initium mortis, quemadmodum labor quo cuncti homines laborant in terra, quemadmodum in feminas parturitio
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. nẽcio quĩ infirmitate efficere
ñ potest. ut se nolente ñ moueantur
menibra: & se nolente moueant᷑. Que
ꝓpt̃ hoc in quouis casto merito appellan¬
tur putenda. quod adu̾sus dñam m̃tẽ
quasi suae sint potestatis sicut libitum
est excitant᷑: idq solum iuris in his ba¬
bent frena uirtutis. ut ad immundas¬
& ad illicitas corruptiones ea ꝑuenire
ñ sinant. Nec gͥ carnis inobdientia q̃
in ipso motu ẽ. etianisi habere nron ꝑ¬
mutatur effectum: ñ erat in illis pͥmis
hominib. quando nudi erant & ñ con¬
fundebant᷑. Nondum quiꝑpe anima ra¬
tionalis domina carnis. mobediens ex¬
titerat domino suo. ut pena recipca
inobedientẽ expiretur carnem fam¬
lam suam. cum sensu quodam confu¬
sionis & molestie sue: quem sensũ cer¬
te ipsa ꝑ inobedientiam suam ñ in¬
tulit deo. Neq enim deo pudendum
ẽ aut molestum si nos ei ñ obedimus.
cuiꝰ innos sũmam potestatẽ nullomͦ mi¬

Expanded text:
accepit, nescio qua infirmitate efficere accepit, nescio qua infirmitate efficere non potest, ut se nolente non moueantur membra et se uolente moueantur. quae propter hoc in quouis casto merito appellantur pudenda, quod aduersus dominam mentem, quasi suae sint potestatis, sicut libitum est, excitantur idque solum iuris in his habent frena uirtutis, ut ad ininundas et inlicitas corruptiones ea peruenire non sinant. haec igitur carnis inoboedientia, quae in ipso motu est, etiamsi habere non permittatur effectum, non erat in illis tunc primis hominibus, quando nudi erant et non confundebantur. nondum quippe anima rationalis domina carnis inoboediens extiterat domino suo, ut poena reciproca inoboedientem experiretur carnem famulam suam cum sensu. quodamconfusionisetmolestiaesuae, quem sensum certe ipsa per inoboedientiam suam non intulit deo. neque enim deo pudendum est aut molestum, si nos ei non oboedimus, cuius in nos summam potestatem nullo modo mi
Abbreviated transcription (Latin):
si fertilitate plantaret. S ut ostendet᷑
homini cui ẽẽt sub dño tali utilissima
seruitꝰ. qnͣtum eẽt soluis obedientie bo¬
num qmͣ solum de famulo exegerat.
ligno surt ꝓhibiti. quo si uterentur
rent᷑: ut quod illo pot ꝓhibitionẽ
utentes passi sunt. sati intelligeret᷑.
quod eiꝰ hoc ñ intulerit arbor eibo
norio ꝑnitiosa. s tantum obedien¬
tia uolata. Hanc gͦ ꝑusqmͣ uiolas¬
sent placebant deo: & placebat eis
deus. Et qmͣuis corpus animale ge¬
starent: nichil mobediens in illo
ad uersum se moueri sentiebant.
faciebat quiꝑꝑe hoc ordo iustitie. ut
quia eorum anima famulum corpus a
dño acceꝑat. sic̃ ip̃a eidem domino suo.
ita illi corpꝰ euis obediret: atꝙ exhiber&
uite illi congruum sine ulla resistentia
famulatum. Hinc & nudi erant: & ñ
confundebant᷑. Animam quippe rationa¬
lem naturali uerecundia ñc pudet. quod
incarne inciuꝰ seruitutẽ ius potestatis

Expanded text:
si fertilitate plantaret. sed ut ostenderetur si fertilitate plantaret. sed ut ostenderetur homini, cui esset sub tali domino utilissima seruitus, quantum esset solius oboedientiae bonum, quam solam de famulo exegerat, ligno sunt prohibiti, quo si uterentur rentur, ut quod illo post prohibitionem utentes passi sunt satis ostenderetur quod eis hoc non intulerit arbor cibo noxio perniciosa, sed tantum oboedientia uiolata. Hanc ergo priusquam uiolassent, placebant deo et placebat eis deus et, quamuis corpus animale gestarent, nihil inoboediens in illo aduersum se moueri sentiebant. faciebat quippe hoc ordo iustitiae, ut, quia eorum anima famulum corpus a domino acceperat, sicut ipsa eidem domino suo ita illi corpus eius oboediret atque exhiberet uitae illi congruum sine ulla resistentia famulatum. hinc et nudi erant et non confundebantur. animam quippe rationalem naturali uerecundia nunc pudet, quod in carne, in cuius seruitutem ius potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sinebat. tribuens hoc corpori huma¬
no de suo corpore benefitium. & my¬
stica significatione de monstrans quid
ꝑ sapientiam cuuis figuram gestabat
conferretur anime rationabili. ut alim̃¬
to cuis uiuificata neqͣqmͣ in labem mor¬
temq nequitie uerteretur: Merito n
de illa dicit᷑: lignum uite est amplec¬
tentib eam. Sicut hec arbor incorpora¬
li: sic illa in sp̃uali paracdyso. Iͥsta ext̾ioꝵiᷤ.
illa int̾ioris homĩs sensib p̃bens iugorẽ:
sine ulla in det̾ius temporis cõmutati¬
one uitalem. Seruiebant gͥ deo uehe¬
ment sibi cõmendata pietate obediẽ¬
tie. qua una colitur deus. que ꝑ se ip¬
sam quanta sit. quamq sola suffiti¬
at ad tuendam rationalem sub crea¬
tore creat᷑am: ñ potuit excellentiꝰ in¬
tuari. qmͣ ut aligno ꝓhiberent᷑ nõ
malo. Absit enim ut bonorum creator
qui fecit omnia & ecce bona ualde.: ma-¬
li aliquid in illius etiam corporalis ꝑady¬

Expanded text:
non sinebat, tribuens hoc corpori humanon sinebat, tribuens hoc corpori humano de suo corpore beneficium et mystica significatione demonstrans quid per sapientiam, cuius figuram gestabat, conferretur animae rationali, ut alimento cius uiuificata nequaquam in labem mortemque nequitiae uerteretur? merito enim de illa dicitur: lignum uitae est am plectentibus eam. sicut haec arbor in corporali sic illa in spiritali paradiso, ista exterioris, illa interioris hominis sensibus praebens uigorem sine ulla in deterius temporis commutatione uitalem. seruiebant igitur deo uehementer sibi commendata pietate oboedientiae, qua una colitur deus. quae per se ipsam quanta sit quamque sola sufficiat ad tuendam rationalem sub creatore creaturam, non potuit excellentius intimari, quam ut a ligno prohiberentur non malo. absit enim ut bonorum creator, qui fecit omnia et ecce bona ualde, mali aliquid in illius etiam corporalis paradi
Abbreviated transcription (Latin):
tes animus informetur. Postea qmͣ
ex illo eua uxor euis accepto dei pre¬
iuista eos pena ac debita secuta ẽ. Sic enĩ
cõminatus fuerat dñs: quod ea die
qua uetitum cibum ederait. morte
morerentur. Proide quia utendi
adescam ommi ligno quod inparadi¬
so erat. acceꝑant potestatem. in quo
etiam lignum uite plantauerat ds.
ab illo autẽ solo eos ꝓhibuerat quod
appellatͣ scientie bomi & mali. quo no¬
mine significaret᷑ exꝑientie consequẽ¬
tia. & quid boni custodita & quid ma¬
li eẽnt tͣnsgressa ꝓhibitione sensuri.
recte ꝓfecto intelliguntur ante mali¬
gnam diaboli ꝑsuasionem abstiniuᷤ¬
se cibo uetito. atꝙ usi fuisse concessiᷤ.
ac ꝓ hoc &̃ cet̾is: & p̃cipue ligno uite.
Qusd enim ab surdius qm̃ ut credan¬
tur exaliis arborib alim̃ta sumpsisse.
ñ autem etiam ex illo. quod & similit̾
ꝑmissum fuerat. & utilitate p̃cipua
petatum labem mutari qmͣuis am¬
malia corpora. atq in mortem uet̾asce

Expanded text:
tis animus informetur. Posteaquam tis animus informetur. Posteaquam ex illo Eua uxor eius, accepto dei praeiusta eos poena ac debita consecuta est. sic enim comminatus fuerat dominus, quod ea die, qua uetitum cibum ederent, morte morerentur. proinde quia utendi ad escam omni ligno, quod in paradiso erat, acceperant potestatem, in quo etiam lignum uitae plantauerat deus, ab illo autem solo eos prohibuerat, quod appellauit scientiae boni et mali, quo nomine significaretur experientiae consequentia, et quid boni custodita et quid mali essent transgressa prohibitione sensuri, recte profecto intelleguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse cibo uetito atque usi fuisse concessis ac per hoc et ceteris et praecipue ligno uitae. quid enim absurdius, quam ut credantur ex aliis arboribus alimenta sumpsisse, non autem etiam ex illo, quod et similiter permissum fuerat et utilitate praecipua per aetatum labem mutari quamuis animalia corpora atque in mortem uetcrescere
Abbreviated transcription (Latin):
& siquisqmͣ in hac uita ẽẽ potuiss. qui uͥ¬
tute ita ꝑfic̾etur. ut ad tantam plenitu¬
dinem uistitie ꝑueniret. qua nullum
haberet omnino peccatum: fuisse tñ
eum antea peccatorẽ. unde mistam
nouitatẽ conuereeret᷑. non esse dubitan¬
dum. Etenim sccło illo loco aliud quere¬
batur: aliud in hoc quarto ꝓpositum ẽ
Nam in illo utrum aliquis in hac uita.
ad ꝑ fectam que ꝓrsus sine ullo pecc̃o
est uitam ꝑ ueniret ꝑ gram dei. studdio
uoluntatis hoc requirebatur: in hoc
tiam ꝑfectissimam ꝑ ueniret. s nullo
õnino ũꝙͣ pecc̃o eẽt obstrictus. hoc q̃rit᷑.
Ideo si illa uera sunt que tam multa
de paruulis diximus: nͨ ẽ infiliis hoĩ¬
num quisqm̃ nec fuit nec erit excepto
finitis inimicitiis peccatorum recõ¬
ciliamur deo. Non itaꝙ ab re est
quantum p̃senti cause sufficere
uideo. ab ipso exordio generis hu¬
mani pauca repetere: quib adũsꝰ
quidam que mouere possunt legẽ¬

Expanded text:
etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uietsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute ita perficeretur. ut ad tantam plenitudinem iustitiae perueniret, qua nullum haberet omnino peccatum, fuisse tamen eum antea peccatorem, unde in istam nouitatem uitae conuerteretur, non esse dubitandum. etenim secundo illo loco aliud quaerebatur, aliud in hoc quarto propositum est. nam in illo, utrum aliquis in hac uita ad perfectam. quae prorsus sine ullo peccato est, uitam perueniret per gratiam dei studio uoluntatis, hoc requirebatur; in hoc tiam perfectissimam perueniret, sed nullo omnino umquam peccato esset obstrictus, hoc quaeritur. ideo si illa uera sunt, quae tam multa deparuulis diximus, nec est iste in filiis hominum quisquam nec fuit nec erit excepto finitis inimicitiis peccatorum reconciliemur deo. non itaque ab re est, quantum praesenti causae sufficere uidetur, ab ipso exordio generis humani pauca repetere, quibus aduersus quaedam, quae mouere possent, legen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam marime suꝑbiam. ꝓpt̃ qmͣ in
eis humiliam᷑. & nõs ugilant̃ conem.
& ipsum dep̃cemur ardent̃: simul ĩ¬
telligentes. & qd sic conamur & quod
sic p̃cam. dono illiꝰ nos habere. ut in
omnibꝰ ñ ad nos respicientes. s sursũ
autem iam illud restat. quo explicito qnͣ¬
tum ad uiuat dñs. sermo quoq iste tam
ꝓlixus tandem t̾minum sumat: utrũ
qui omnino unqm nullum peccatum
habuerit habituriis ue sit. non solum
tuerit aliqnͣdo ẽẽ uł possit. Hunc ꝓr¬
sus nisi unum mediatorem dei & homi¬
num hominẽ. xp̃m iħm: nullum uł
ẽẽ uł fuisse us futurum eẽ certissimũ
est. Unde iam multa diximus debap¬
tismo paruulorum. qui si nullum pec¬
catum habent. ñ solum sunt homĩes
innumerabiles sine peccato: uerum⁊
fuerunt & erunt. Porro si ueraciter
illud constitit. unde scd̾o loco egimus
neminẽ ẽẽ sine peccato: ꝓfecto nec par¬
uisli sine peccato sunt. Ex quo conficitur

Expanded text:
ipsam maxime superbiam, propter quam in ipsam maxime superbiam, propter quam in eis humilamur, et nos uigilanter conemur et ipsum deprecemur ardenter simul intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos habere, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum mur. Quartum iam illud restat, quo explicato, quantum adiuuat dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit habiturusue sit, non solum tuerit aliquando esse uel possit. hune prorsus nisi unum mediatorem dei et hominum hominem Christum Iesum nullum uel esse uel fuisse uel futurum esse certissimum est. unde iam multa diximus de baptismo paruulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loco egimus, neminem esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuã anob̾: Qd̾ ⁊ si fac̃. misccłia fac̃. ut
dicatur. ñ sccłm peceata nr̃a fecit nobis.
nec sccłm iniquitates nr̃as retͥbuit nob̾.
& quibꝰ ñ facit. uiditio non facit. Et qͥs
dicet illi quid fecisti. cui misccłia & iudi¬
cium pia scõrum mente cantatur: Id¬
circo etiam scõs & ficleles suos maliquibꝰ
uiciis tardius sanat: ut inhis eos mi¬
nus qmͣ implende ex omni parte iu¬
stitie sufficit delestet bonum. siue cũ
latet siue etiam cum manifestum est:
ut qnͣtum ꝑtineat ad urtegerrimam
regłã ueritatis eius. ñ uistificetur in
conspectu euis om̃is uiuens. Nec in eo
ipso uult nos dãnabiles eẽ s himmiles.
cõmenclans nob̃ eandem gr̃am suam:
ne facilitatẽ momĩb assecuti. nr̃m
putemꝰ ẽẽ qd̾ eius est. Qui error: mul¬
tũ est religiom pietatiq contrarius.
Nec iło tñ in eisclem iuciis nobis ꝑ¬
manendum ẽẽ existimemus. s ꝯc ũsꝰ

Expanded text:
tuam a nobis? quo et si facit, misericordia facit, ut tuam a nobis? quo et si facit, misericordia facit, ut dicatur: non secundum peccata nostra fecit nobis nec secundum iniquitates nostras retribuit nobis. et quibus non facit, iudicio non facit. et quis dicet illi: \'quid fecisti, cui misericordia et iudicium pia sanctorum mente cantatur\'? idcirco etiam sanctos et fideles suos in aliquibus uitiis tardius sanat, ut in his eos minus, quam inplendae ex omni parte iustitiae sufficit, delectet bonum, siue cum latet siue cum etiam manifestum est. ut, quantum pertinet ad integerrimam regulam ueritatis eius, non iustificetur in conspectu eius omnis uiuens. nec in eo ipso uult nos damnabiles esse, sed humiles commendans nobis eandem gratiam suam, ne facilitatem in omnibus adsecuti nostrum putemus esse quod eius est; qui error multum est religioni pietatique contrarius. nec ideo tamen in eisdem uitiis nobis permanendum esse existimemus, sed aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
& suaue fatiat qd̃ non delectabat: Qͥa
& hoc ab illo ẽẽ dep̃candum euis gr̃a
didicimus dum antea lat̾et. eiꝰ gr̃a di¬
leximꝰ dũ antea ñ delectaret: ut qui
głatur ñ in se s in dño głetur. Ex tol¬
li quippe insuꝑbiam ꝓpͥe uoluntatis est
hominũ: non oꝑis dei. Nec enĩ ad hoc
eos compellit aut aduiuat d̃s. Precedit
gͥ in uoluntate hominis appetitus qui¬
dam ꝓpͥe potestatis: ut fiat inobediẽs
ꝑ suꝑbiam. Hic autem appetitus etiamsi
ñ eẽt nichil molestum eẽt: & eum hoc
uoluit homo. sine difficultate noluisf.
Secutum est autem ex debita usta pena
tale uitim: ut iam molestum eẽt obedi¬
re iustitie. Qnod uicuim nͥ ad uiuante gr̃a
suꝑetur. ad iustitiam nemo conuertit᷑:
nusi oꝑante gratia sanetur. iustitie ꝑace
nemo ꝓfruitur. Cuiꝰ autem gr̃a iuneit᷑¬
& sanatur nͥ illiuis cui dieitur. conuerte
nos deus salutariũ nr̃orum. & auerte irã

Expanded text:
et suaue faciat quod non delectabat? quia et suaue faciat quod non delectabat? quia et hoc ab illo esse deprecandum eius gratia didicimus, dum antea lateret, eius gratiadileximus. dum antea non delectaret, ut qui gloriatur non in se, sed in domino glorietur. extolli quippe in superbiam propriae uoluntatis est hominum, non operis dei; neque enim ad hoc eos conpellit aut adiuuat deus. praecedit ergo in uoluntate hominis adpetitus quidam propriae potestatis, ut fiat inoboediens per superbiam. hic autem adpetitus etiam si non esset, nihil molestum esset, et cum hoc noluit homo, sine difficultate noluisset; secutum est autem ex debita iusta poena tale uitium, ut iam molestum esset oboedire iustitiae. quod uitium nisi adiuuante gratia superetur, ad iustitiam nemo conuertitur, nisi operante gratia sanetur, iustitiae pace nemo perfruitur. cuius autem gratia uincitur et sanatur, nisi illius cui dicitur: conuerte nos, deus sanita ium nostrarum, et a uerte iram
Abbreviated transcription (Latin):
quasi unigeniti a patre. plenum gr̃a os
ueritate: aliqnͣdo ꝓueritate inditum.
sic̃ est miscłiam & uditium cantabo tͥ
dñe. Qua re autem illos uelit conuert̾e.
illos ꝓ ad uersione punire. qmͣuis & bene¬
fitia tͥbuendo nemo uiste rep̃hendat
misccłem. & in uindicta exerenda nemo
iuste rep̃hendat ueracem. sicut m illiᷤ
euangłicis oꝑariis aliis placitam mer¬
cedem reddentẽ. aliis etiam ñ placitam
largientẽ nullus iuste culpauerit: cõ¬
silium tam̃ occultioris uistitie penes
ipsum ẽ. Nos qnͣtum concessum est
num ideo sc̃ĩs suis etiam alicuiꝰ oꝑis
ustitiã. aliqͣndo ñ tͥbuere. uł certam
scientiam uł uictricẽ delectationẽ. ut
cognoscant ñ a se ipsis. s ab illo sibi
ẽẽ lucem qua illuminent᷑ tenebre eoꝵ.
& suauitatem qua det fructum siuim
t̾ra eorum. Cum autem ab illo illius
ad tutoruim de p̃camur ad faciendã
ꝑficiendamq iustitiam. quid aliud
dep̃camur qmͣ ut aꝑiat quod latebat.

Expanded text:
atre, plenum gratia et ueritate-aliquando pro ueritate iudicium, sicut est: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Quare autem illos uelit conuertere, illos pro auersione punire, cum et in beneficio tribuendo nemo iuste reprehendat misericordem et in uindicta exercenda. nemo iuste reprehendat ueracem, sicut in illis euangelicis operariis aliis placitam mercedem reddentem, aliis etiam non placitam largientem nullus iuste l\'ulpauerit, consilium tamen occultioris iustitiae penes ipsum est. Nos, quantum concessum est,num ideo etiam sanctis suis alicuius operis iusti aliquando non tribuere uel certam scientiam uel uictricem delectationem, ut cognoscant non a se ipsis, sed ab illo sibi esse lucem, qua inluminentur tenebrae eorum, et suauitatem, qua det fructum suum terra eorum. Cum autem ab illo illius adiutorium deprecamur ad faciendam perficiendamque iustitiam, quid aliud deprecamur, quam ut aperiat quod latebat
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta est. ad eam quippe iturus eã¬
ꝙ passurus: hoc ait. Eece uenit pͥncepͤ
muncli huiꝰ & in me nichil inueniet.
S ut sciant omnes quia uoluntatem
patris mei fatio: surgite eamꝰ hinc. His
dictis ꝑrexit ad indebitam mortem:
factus obediens usq ad mortem. Qua¬
ꝓpt illi qui dicunt. si pͥmi hominis
pecc̃o fc̃m est ut moreremur. xp̃i ad¬
uentu fieret ut credentes in enm non
moreretiuir: addunt quasi rationẽ
dicentes. Nec enim p̃uaricatoris tns¬
gressio plus nob̾ nocuit: qmͣ incarna¬
tio uel redemptio ꝓfuit saluatoris. Cur
non potius hoc attendunt hoc audiũt.
hoc sine disceptatione credunt. quod
apłs sine ambiguitate locutus est. qͥa
ꝑ hominẽ mors. & ꝑ hominẽ resurrectio
mortuoꝵ. Sic̃ enĩ ĩ acłã oẽs moriũt᷑. sic ꝙ

Expanded text:
suscepta est. ad eam quippe iturus eamsuscepta est. ad eam quippe iturus eamque passurus hoc ait: ecce ucnit princeps mundi huius et in me nihil inueniet; sed ut sciant omnes, quia uoluntatem patris mei facio. surgite, eamus hinc. his dictis perrexit ad indebitam mortem factus oboediens usque ad mortem. Quapropter illi qui dicunt: si primi hominis peccato factum est, ut moreremur, Christi aduentu fieret, ut credentes in eum non moreremur, et addunt quasi rationem dicentes: neque enim praeuaricatoris transgressio plus nobis nocuit, quam incarnatio uel redemptio profuit saluatoris, cur non potius hoc adtendunt, hoc audiunt, hoc sine disceptatione credunt, quod apostolus sine ambiguitate locutus est: quia per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, si
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ũbum caro factum ẽ ut ha¬
babitaret in nobis: ne illam ipsuis
animi infirmitatẽ in xp̃o paruulo
fuerim suspicatus. qmͣ uidanus in par¬
uulis. Per hanc enim etiam cũ motibꝰ
irrationabilib ꝑturbantur nulla ra¬
tione nullo imꝑio. s dolore aliqndo uł
doloris t̾rore cohibentur: ut omnino ui¬
deas illiuis mobedientie filios. que mo¬
uetur in membris repugnans legi m̃ti.
nec cum uult ratio conquiescit. Uerum
& ipsa sepe uł dolore corporis tanqmͣ ua¬
pulando conpescitur: uł pauescendo. uł
tali aliquo animi motu. ñ tñ uolunta¬
te p̃cipiente compmitur. S quia erat
meo similitudo carnis peccati. mutati¬
ones etatum ꝑpeti uoluit ab ip̃a ex or¬
sus infantia. ut ad mortem etiam uide¬
atur senescendo illa caro ꝑuenire potu¬
isse. nͥ uiuenis fuiss occisus. Que tam̃
mors incarne peccati nũc inobedientiȩ
debita redditur. insimilitudine autẽ
carnis peccati obedientie uoluntate

Expanded text:
in quo uerbum caro factum est, ut hin quo uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo paruulo fuerim suspicatus, quam uidemus in paruulis. per hanc enim etiam, cum motibus inrationabilibus perturbantur, nulla ratione, nullo imperio, sed dolore aliquando uel doloris terrore cohibentur, ut omnino uideas illius inoboedientiae filios, quae mouetur in membris repugnans legi mentis nec. cum uult ratio, conquiescit; uerum et ipsa saepe uel dolore corporis tamquam uapulando conpescitur uel pauescendo uel tali aliquo animi motu non tamen uoluntate praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne peccati inoboedientiae debita redditur, in similitudine autem carnis peccati oboedientiae uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
fides est. que om̃s saluos facit. qui ex
uidicari & mori. uidex iuiuorum & mor¬
tuorum. S huuis unius fidei: ꝑ figni¬
ficationis oportunitate ꝑuaria tempora
sacͣmenta uariata sunt. Idem ipse ita¬
ꝙ saluator est paruulorum atq maioꝵ.
de quo dixerunt angłi. natus est uob̃
hodie saluator. de quo dictum ẽ ad ma¬
riam uirginem. uocabis nom̃ eius
iħm: ip̃e enim saluum faciet popłm
suum apeccatis eorum. Ubi aꝑte de¬
monstratum ẽ: eum hoc nomine qͦ
appellatus est iłx. ꝓpt̾ salutem quã
nobis tͥbuit nominari. Ib̾c quippe: la¬
tine saluator est. Quis ẽ quipꝑe qͥ
audeat dicere. dñm xp̃m tantum
maiorib ñ etiam paruulis ẽẽ iħm.
qui uenit in similitudinẽ carns pͥ¬
cati. ut euacuaret corpus peccati. in
quo infirmissimo nulli usui congru¬
is uł idoneis infantilib membris. aĩa
rationalis miserabili ignorantia p̾¬
gͣuatur: Qmͣ plane ignorantiam nł
lomͦ crediderim fuisse in infante illo.

Expanded text:
fides est, quae omnes saluos facit, qui ex fides est, quae omnes saluos facit, qui ex iudicari et mori, iudex uiuorum et mortuorum. sed huius unius fidei pro significationis oportunitate per uaria tempora sacramenta uariata sunt. Idem ipse itaque saluator est paruulorum atque maiorum, de quo dixerunt angeli: natus est uobis hodie saluator et de quodictumest aduirginemMariam: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum, ubi aperte demonstratum est eum hoc nomine, quo appellatus est Iesus, propter salutem quam nobis tribuit nominari; Iesus quippe latine saluator est. quis est igitur qui audeat dicere dominum Christum tantum maioribus. non etiam paruulis esse Iesum? qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuaret corpus peccati, in quo infirmissimo nulli usui congruis uel idoneis infantilibus membris anima rationalis miserabili ignorantia praegrauatur. quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo,
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilis scłi. cuius filii generant
& generant᷑. nullo existente homine
de quo in hac uita constituto ueratiter
dici possit. quod nullum habeat omĩno
ꝑeccatum. excepto uno mediatore qui
nos creatori nr̃o ꝑ remissionem reconei¬
lat peccatorum. sdem ipse dñs nr̃. hãc
suam medelam nullis generis huma¬
ni temporib. ante ultimum futurũ
adhuc iudicium de negauit eis: quos ꝑ
certissimam p̃scientiam & futuram bñ¬
fitientiam. secum regnaturos inuitam
p̾destinauit et̾nam. Namq ante nati¬
uitatem carnis infirmitatemꝙ passiõis.
& uirtutẽ resurrectionis sue. earum re¬
rum futurarum fide. eos qui tunc fue¬
rant informabat ad hereditatem salu¬
tis et̾ne. quarum rerum p̾sentiũ fide
informauit eos. qui cum gererentur
aderant atꝙ impleri p̾dicta cernebãt
quarum etiam p̾t̾itarum fide qui pꝰtea
fuerunt & nos ipsos & qui deinde fut᷑i
sunt informare non cessat. U na ergo

Expanded text:
corruptibilis saeculi, cuius filii generant corruptibilis saeculi, cuius filii generant et generantur, nullo existente homine, de quo in hac uita constituto ueraciter dici possit, quod nullum habeat omnino peccatum excepto uno mediatore, qui nos creatori nostro per remissionem reconciliat peccatorum, idem ipse dominus noster hanc suam medellam nullis generis humani temporibus ante ultimum futurum adhuc iudicium denegauit eis, quos per certissimam praescientiam et iustissimam beneficentiam secum regnaturos in uitam praedestinauit aeternam. namque ante natiuitatem carnis infirmitatemque passionis et uirtutem resurrectionis suae earum rerum futurarum fide eos qui tune fuerant informabat ad hereditatem salutis aeternae, quarum rerum praesentium fide informauit eos, qui cum gererentur aderant atque inpleri praedicta cernebant, quarum etiam praeteritarum fide qui postea fuerunt et nos ipsos et qui deinde futuri sunt informare non cessat. una ergo
Abbreviated transcription (Latin):
solui ꝑ gr̃am sacͣmenti. Sicut enĩ fc̃a
& dicta & cogitata mniqua. qͣntum ad
ipsos motus animi & corporis ꝑtinet¬
et iam p̃t̾ierunt & ñ sunt. eis tñ p̃ti¬
tis & ñ dum existentib reatus eorum
manet. nͥ pecc̃orum remissione soluãt
sic contͣ inhac ñ iam p̾t̾ita set adhuc
manente lege concupiscentie. reatus
euis soluit᷑. & non erit cum fit inbap¬
tismo plena remissio pecc̃oꝵ. Denicy
si continuo conseqͣtur ab hac uita em¬
gͣcio: ñ erit omnino qd obnoxium
hominẽ teneat. solutis om̃ib que te¬
nebant. Sic̃ gͦ non ẽ mirum p̃t̾itoꝵ
factorum cogitationum atq dictorum
reatum manere. ante peccatorum rems¬
sionem: sic contra non debet ẽẽ mirum
manentis concupiscentie reatum p̃t̾ire
p̾t pecc̃orum remissionẽ. Que cum ita
sint: ex quo ꝑunum hominẽ peccatũ
intrauit in hunc mundum. & ꝑ pecẽm
mors. & ita mom̃s homiẽs ꝑtͣnsiit. usq
infinem carnalis huiꝰ generationis et

Expanded text:
solui per gratiam sacramenti. sicut enim facta solui per gratiam sacramenti. sicut enim facta et dicta et cogitata iniqua, quantum ad ipsos motus animi et corporis pertinet, iam praeterierunt et non sunt, eis tamen praeteritis et non iam existentibus reatus eorum manet, nisi peccatorum remissione soluatur, sic contra in hac non iam praeterita, sed adhuc manente lege concupiscentiae reatus eius soluitur et non erit, cum fit in baptismo plena remissio peccatorum. denique si continuo consequatur ab hac uita emigratio, non erit omnino, quod obnoxium hominem teneat solutis omnibus quae tenebant. sicut ergo non est mirum praeteritorum factorum, cogitatorum atque dictorum reatum manere ante peccatorum remissionem, sic contra non debet esse mirum manentis concupiscentiae reatum praeterire post peccatorum remissionem. Quae cum ita sint, ex quo per unum hominem peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit usque in finem carnalis huius generationis et
Abbreviated transcription (Latin):
impendunt. sic etiam illa lege peccati
qd̃ iam remissum inuetustate carm
manet. bene utunt᷑ conuigati fideleᷤ
qui ex eo quod sunt in xp̃i nouitate
dñari sibi libidinem minime pati¬
untur. ex eo autem. qd adhuc trahunt
a de uetustatem. regenerandos immor¬
talit̾ filios mortalit generant: cum
ea ꝓpagine peccati qua illi qui renati
sunt obnorii ñ tenent᷑. & qua illi qͥ
nascunt᷑ renascendo soluunt᷑. Quam¬
diu gͦ manet lex concupiscentialit̾ in
memibris. manente ipsa reatus eius sol¬
uit᷑. s ei soluit᷑. qui sacͣmentũ regenatiõis ac¬
cepit. renouariq que iam cepit. Ex il¬
lo autem manente concupiscentie ue¬
tustate quod nascitur. renasci indigo
ut sanetur: quia parentes fideles et
nati carnalit̾ & renati sp̃ualit. filios
carnalit genuerunt. filii uͦ anteqmͣ
nascerentur. renasci quomͦ potuerunt:
Nec mireris quod dixi manente cõcu¬
piscentialit̾ lege peccati: reatum eius

Expanded text:
impendunt: sic illa etiam lege peccati, impendunt: sic illa etiam lege peccati, quod jam remissum in vetustate carnis manet, bene utuntur conjugati fideles, qui ex eo quod sunt in Christi novitate, dominari sibi libidinem minime patiuntur; ex eo autem quod adhuc trahunt Adae vetustatem, regenerandos immortaliter filios mortaliter generant cum ea propagine peccati, qua illi qui renati sunt obnoxii non tenentur, et qua illi qui nascuntur renascendo solvuntur. Quamdiu ergo manet lex concupiscentialiter in membris, manente ipsa reatus ejus solvitur; sed ei solvitur, qui Sacramentum regenerationis accepit renovarique jam coepit. Ex illa autem manente concupiscentiae vetustate quod nascitur, renasci indiget ut sanetur. Quia parentes fideles et nati carnaliter et renati spiritualiter, filios carnaliter genuerunt, filii uero antequam nascerentur, renasci quomodo potuerunt? Nec mireris, quod dixi manente concupiscentialiter lege peccati reatum eius
Abbreviated transcription (Latin):
omnino plena & ꝑfecta fit remissio p̾¬
catorum. om̃ib inimicitiis int̾fectis qͥbꝰ
separabamur adeo: s manet inuetustate
carnis tanqmͣ suꝑatum & pemptũ. si ñ
illicitis consensionib quodamm reui
uiscat & in regnum ꝓpͥum dampnatio¬
nẽq uocet᷑. Ab hac autem uetustate car¬
nis. in qua ẽ lex ista peccati uł peccatum
iam remissum. usꝙ a deo sp̃c uita dis¬
cernit᷑. in cuius nouitatem baptirati ꝑ
Dei gr̃am renascuntur: ut parum fu¬
erit apło dicere tales ñ eẽ in peccato nͥ
etiam dic̾ẽt in ip̃a carne illos ñ ẽẽ. an¬
bis. Uerumtñ sic̃ ip̃a carne qmͣuis cor¬
ruptibili bene utuntur. qui membra
euis ad oꝑa bona conũtunt. inqua car¬
ne ñ sunt. quia ñ scdm eam sapunt
neq uiuunt: sicut deniq etiam mor¬
te que pͥmi peccati pena ẽ bene utũ¬
tur. qui eam ꝓ fr̃ib. ꝓ fide. ꝓ quacũq
uera & scã iustitica fortit̾ & pacienter

Expanded text:
omnino plena et perfeeta fit remissio peomnino plena et perfeeta fit remissio peccatorum omnibus inimicitiis interfectis, quibus separabamur a deo, sed manet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum proprium dominationemque reuocetur. ab hac autem uetustate carnis, in qua est lex ista peccati uel peccatum iam remissum, usque adeo spiritus uita discernitur, in cuius nouitate baptizati per dei gratiam renascuntur, ut parum fuerit apostolo dicere tales non esse in peccato, nisi etiam diceret in ipsa carne illos non esse, anbis. uerum tamen sicut ipsa carne quamuis corruejus ad opera bona convertunt, in qua carne non sunt, quia non secundum eam sapiunt neque vivunt; sicut denique etiam morte, quae primi peccati poena est, bene utuntur, qui eam pro fratribus, pro fide, pro quacumque vera et sancta justitia fortiter et patienter