comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpria non largitur. Nemo itaq
securum se estimet dicens. Eece alie¬
na non rapio. sed concessis licite reb
fruor. Quia diues iste non idcirco pu¬
nitus ẽ qm̃ aliena abstulit. sed quia
acceptis rebus semetipsum male de¬
reliquit. Hocq fuit quod hunc in in¬
ferno tradidit. quia in sua felicitate
timidus nonfuit. quia ꝑcepta dona
ad usum arrogantiȩ inflexit. quia
iuscera pietatis ignorauit quia pec¬
cata sua redimere etiam cum sibi ha¬
bundaret p̃cium noluit. Et sunt non¬
nulli: qui cultum subtilium preciosa¬
rumq uestium. non putant ẽẽ pec¬
catum. Qđ si uidelicet culpa non eẽt
nequaquã sermo di. tam uigilanter
expͥmeret. quod diues qui torquetur
apud inferos. bysso & purpura indu¬
tus fuisset. Nemo quippe uestim̃ta
p̃cipua. nisi ad inanẽ głam querit.
uidelicet ut honorabilior ceteris ẽẽ ui¬
deatur. Nlam quia ꝓ sola mani gła
uestimentum preciosius queritur.

Expanded text:
qui propria non largitur. Nemo ergo qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
tempsit. Cumq moysi uerba spĩtali¬
t̃ intelligere contempsit. ad eum de
allegorie mysteriis succincte transisse
sufficiat. nunc ad intuendum lacius
rei geste moralitatẽ animus recurrat.
Homo quidam erat diues. qui indue¬
batur purpura & bysso. & epulaba¬
tur cotidie splendide. Et erat quidã
mendicus. nomine lazarus. qui iace¬
bat ante ianuam diuitis. ulcerib ple¬
nus. Non nulli putant precepta ue¬
teris testamenti districtiora eẽ quã
noui. sed hi nimirum in ꝓuida eonsi¬
consideratione falluntur. In illo enĩ
non tenatia: sed rapina multatur.
Ibi res iniustȩ sublata restitutione
quadrupli punitur hic autẽ diues
iste non abstulisse aliena rep̾hendit᷑
sed ꝓpria non dedisse. Nec dicitur
quia ui quemquam oppressisset. sed
quia in acceptis reb se extulit. Hinc
ergo. hinc summoꝑe colligendum ẽ.
qua pena multandꝰ sit. qui aliena di¬
ripit si inferni cdampnatione ꝑcutit̾.

Expanded text:
tempsit. Cumque Moysi verba spiritalitempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de allegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur
Abbreviated transcription (Latin):
passione atormentis eripunt. quos
tamen ꝑ carnem filios recognoscunt.
Intormentis autem diues positus. qͥn¬
q fr̃s se habere ꝑhibet. quia suꝑbus
isdem uidaicus popłs. qui ex magna
iam parte dampnatus ẽ: sequaces
suos quos suꝑ t̾ram reliquit. quinq
sensib corporis deditos nouit. Quina¬
rio ergo numero. fr̃s quos reliquerat
expͥmit. quia eos ad sp̃italem intelli¬
gentiam non assurgere in inferno ge¬
positus gemit. Petit ut ad eos lararus
mitatur. eui quia moysen &r ꝓpħas
nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui
protinus respondetur. Si moy sen &
ꝓpħas non audiunt. neq siqͥs ex mor¬
tius resurrexerit credent. Certe de
moyse ueritas dicit. S i crederetis moy¬
si crederetis utiq mͥ. De me enim ille
scripsit. Impletur ergo qđ ꝑ abrahȩ
responsionẽ dicitur: ex mortuis enim
dns resurrexit. Sed iudaicus popłs
quia moysi credere noluit. ei etiam
qui resurrexit ex mortus credere cõ¬

Expanded text:
passione a tormentis eripiunt, quos passione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere in inferno positus gemit, petit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophenisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere con
Abbreviated transcription (Latin):
uacua ieiunat. Ab extremo digiti se tan
gi desid̾at quia ȩternis suppliciis datꝰ
optat oꝑatione iustorum uel ultima
participari. Cui respondet᷑ quod in hac
uita bona receperit: quia omne suum
gaudium felicitatem transitoriam pu¬
tauit. Habere hic etenim possunt et
nisti bona. nec tam̃ hȩc in recompen¬
satione recipere: quia dum meliora
id est eterna appetunt eorum iudicio
quelibet bona affuerint. cum scĩs de¬
sideriis estuant. bona minime uiden¬
tur. Unde dauid ꝓpha qui regni di¬
uiciis multisq obsequiis fulciebatur:
quamuis & hȩc ad necessitatẽ bona eẽ
conspiceret: uni tam̃ singularit̾ bo¬
no inhianter estuabat dicens. Michi
autem adherere do bonum ẽ. Inter
hȩc uero notandum ẽ qđ ei dicitur. me¬
mento fili. Eece abraham filium uocat.
quem tam̃ atormento non liberat.
Qm̃ huis infidelis popłi p̃cedentes
patres fideles. qui multos a sua fide
deuiasse considerant. eos nulla com¬

Expanded text:
vacua jejunat. Ab extrvacua jejunat. Ab extrgi desiderat, quia aeternis suppliciis datus, optat operatione justorum, vel ultima parvita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla com
Abbreviated transcription (Latin):
autem regni eicientur intenebras ex¬
teriores. Qui enim purpura indutus
longinquo ad uidendum lararum ocu¬
los leuat: quia dum ꝑdampnationis su̧
supplicia infideles in imo sunt: fideles
quoq ante diem extremi iudicii suꝑ se
in requie attendunt. quorum post gau¬
dia contemplari nulla tenus possunt
Longe uero ẽ quod conspiciunt. quia
illuc ꝑ meritum non atcingunt. In lin¬
gua autem amplius ardere ostendit᷑.
cum dicit. Mitte lazarum ut intinguat
extremum digiti sui in aqua. ut refri¬
geret linguam meam. quia crucior in
hac flamma. In fidelis popłs uerba le¬
gis in ore tenuit: quȩ oꝑe seruare con¬
tempsit. Ibi ergo amplius ardebat.
ubi se ostendit scire quod facere no¬
luit. Qua ꝓpter bene de doctis & ne.¬
gligentibus ꝑ salomonem dicitur.
Onnis labor hominis in ore eius. sed
anima illius non implebitur bonis.
Quia quisquis adhoc solummodo.
laborat. ut sciat quid loqui debeat.
ab ipsa refectionis suȩ scientia mente

Expanded text:
autem regni hujus ejicientur in tenebras exautem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non atgua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente
Abbreviated transcription (Latin):
nem uero peccatoꝵ approbant dicen¬
tes confitemini alterutrũ peccata ur̃a
& orate pro inuicẽ ut saluemini. Ulce¬
ra lazari canes lingunt. Scĩ etenim
doctores. dum gentilium confessiones
accipiunt. mentium uulnera saluti re¬
stituunt. Unde & bene lararus int̾p̃¬
tatur adiutus: quia ipsi hunc ad erep¬
tionem uiuant. qui eius ulcera ꝑ lingue
correptionẽ curant. Potest etiam ꝑ lin-¬
ctionem canum. lata adulantium lin¬
gua signari. Adulantib etenim uulne-¬
ra nr̃a lingere ẽ quod plerumq solent
etiam ipsa mala quȩ nos in nobis re-¬
p̃hendimus improbo fauore laudare.
Contigit uero ut ut̃q moreretur. diues
qui induebatur purpura &e bysso. se¬
pultus in inferno. insinu uero abrahe
lazarus ab angłis ductus est. Quid
abrahe synus. nisi secretam requiem
signat patris: De qua ueritas dicit.
Multi uenient ab oriente & occiden-¬
de. & recumbent cum abraham ꝙ
ysaac. & iacob in regno celorum. filii

Expanded text:
nem vero peccatorum approbant, dicennem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum AbraIsaac, et Jacob in regno coelorum. Filii
Abbreviated transcription (Latin):
adelationem quasi de acceptis opibus
tumuit. Et quia ei uerba defluebant
descientia: quasi micȩ cadebant de men-¬
sa. At contra iacentis pauꝑis uulnera.
lingebant canes. Nonnunquam solers
insacro eloquio. ꝑ canes predicatores
intelligi. Canum etenim lingua uul-¬
nus dum lingit eu rat. quia & docto¬
resͤᷤ dum in confessione peccat nr̃i nos
instruunt. quasi uulnꝰ mentis ꝑ linguã
tangunt. Et quia nos loquendo a pecca¬
tis eripunt. quasi tangendo uulnera.
ad salutem redueunt. Quia enim ca¬
num nomine p̃dicatorum lingua
signatur: dum ꝑ psalmistã dicitur.
Lingua canum tuoꝵ exinimicis ab
ipso. Ex iudeis quippe infidelib scĩ
p̾dicatores electi sunt. qui in assertio¬
ne ueritatis contra fures latronesq
uenientes. magnos ꝓdo ut ita dicã
latratiis dederunt. Quo contra deqͦꝵ¬
dam reprobatione dr. Canes muti.
non ualentes latrare. Quia gͥ predica¬
tores scĩ peccata dampnant. confessio¬

Expanded text:
ad elationem, quasi de acceptis opibus ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessio
Abbreviated transcription (Latin):
bysso. & epulabatur cotidie splen¬
dide. nͥ uidaicum popłm signat: Qui
cultũ uitȩ exterius habuit: qui accep¬
te legi s deliciis ad nitorem usus ẽ. nõ
adutilitatẽ. Quem uero lazarus ulce¬
rib plenus. nͥ gentilem popłm figura¬
liter expͥmit: Qui dum conũsus ad
dm̃. peccata sua confiteri non erubuit.
huic uulnus incute fuit. Incutis quip¬
pe uulnere uirus auiscerib trahitur:
& foras erumpit. Quid ẽ ergo pecca¬
torum confessio: nisi quȩdam uulnerũ
ruptio: Quia peccati uirus salubri¬
ter aꝑitur in confessione: quod pestife¬
re latebat inmentẽ. Uulnera etenim
cutis: insuꝑficiem trahunt humorẽ
putredinis. Et confitendo peccata qͥd
aliud agimus: nͥ malum qđ in nobis
latebat aꝑimus: Sed lazarus uulne¬
ratus cupiebat saturari de micis quȩ
cadebant de mensa demensa. diuitis qr
nemo illi dabat. quia gentilem quẽꝙ
ad cognitionem legis ad mittere suꝑb:
ille popłs despiciebat. Qui dum doctri-¬
nam legis non ad caritatem habuit sed

Expanded text:
otidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
modum requirenda sp̃italis intelli¬
gentia allegoriȩ. Tunc namq allego¬
riȩ fructus suauit̃ carpit᷑ cum pͥus
ꝑ hẏstoriam inueritatis radice soli¬
datur. Sed quia non nunquam alle¬
goria fidem edificat. & hystoria mora¬
litatẽ nos qui auctore deo fidelib
loquimur: non abre credimus si ip¬
sum loquendi ordinem post pona¬
nuis. quatinus qui fidem iam firmã
tenetis. pͥus de allegoria aliquid bre¬
uiter audire debeatis: & quod uobis
de moralitate hystoriȩ ualde est ne¬
cessarnim hoc in expositionis nr̃ȩ or¬
dine seruet᷑ extremum. quia ea plerũꝙ
solent melius recoli. quȩ contingit
postmodũ audiri. Sensus uero alle¬
goricos sub breuitate transcurrimꝰ
ut ad moralitatis latitudinẽ cicius
uenire ualeamus. Homo quidam
erat diues qui induebat᷑ purpura
& bysso. & epulabat᷑ cotidie splen¬

Expanded text:
modum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seueritas dicit. quandui fecistis
uni ex his fr̃ib meis minimis: michi
fecistis. Atribuendo ergo pigri cur
estis. quando qͣd iacenti in terra por¬
rigitis. sedente in cęlo datis: Sed

Expanded text:
 se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad tribuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis sedenti in coelo datis? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
noscere disposui. Ipsa in hereditã¬
te dm̃ morata ẽ quȩ non peccan¬
do apassione domini discessit sed
integram anima suam a concupis¬
centiȩ carnalis corruptione ser¬
uans portio hereditatis dei effec¬
ta ẽ cantans cum ꝓpheta & di¬
precepit & dixit mͥ creator omni¬
um. & qui creauit me requieuit
intabernaculo meo. Quis autẽ
creator omniũ credendꝰ sit: ioħes
euuangłista declarat. Qui cum
dixisset in pͥncipio erat uerbum.

Expanded text:
noscerem disposui. Ipsa in haereditanoscerem disposui. Ipsa in haereditate Domini morata est, quae non peccando a passione Domini discessit, sed integram suam animam a concupiscentia, et carnem a corruptione servans, portio haereditatis Dei effecta est, cantans cum Propheta, et dipraecepit et dixit mihi Creator omnium, et qui creavit me, requievit in tabernaculo meo. » Quis autem Creator omnium credendus sit, Joannes in Evangelio declarat, qui cum dixisset: « In principio erat Verb
Abbreviated transcription (Latin):
ectio huius capituli Expositu¬
qđ ex libro sapientiȩ sump¬
tum cognoscitur: specialiter lau¬
dem ȩterni dĩ sapientiȩ ꝑ quem
omnia creata sunt. commendare
uidetur. Sed quia hȩc particula
a catholicis & eruditis patrib
in sollempnitate ꝑpetue uirginis
Mariȩ de qua eadem dei sapien¬
tia carnem assumpsit. ad legen¬
dum ordinata ẽ potest pars que¬
dam illius non incongrue eide
genitrici dei aptari: quȩ utiq a
dei sapientia talis creata ẽ ut ꝑ
illam ad redimendam humanã
naturam. dei filius sine huma.¬
na concupiscentia crearetur. Qd
enim absurdum. quidue contra¬
rium ẽ: si hoc quod ait. in omib
requiem quesiui. & in heredita¬
te dñi morabor. dei genitrici con¬
uenire dicamus: Ipsa quippe in
omnib requiem quesiuit. ut re
quiei sempit̾ne partem inuenire pos¬
set. Primo omnium uirginitatẽ
suam sine macula seruare deuo¬
uit: sicut angło gabrieli dñi con¬
ceptionẽ nuntianti respondit. Q
rum non cognoseo: Id est nec eog¬

Expanded text:
ectionis hujus capitulum, quod ex libro Sapientiae sumptum cognoscitur, specialiter laudem aeternae sapientiae, per quem omnia creata sunt, commendare videtur. Sed haec particula a catholicis et eruditis Patribus in solemnitate perpetuae virginis Mariae, de qua eadem Dei sapientia carnem assumpsit, ad legendum ordinata est. Potest pars quaedam illius non incongrue eidem Dei genitrici aptari, quae ab ipsa Dei sapientia talis creata est, ut per illam ad redimendam humanam naturam Dei Filius sine humana concupiscentia crearetur. Quid enim absurdum, quodve contrarium est, si hoc quod ait: « In omnibus requiem quaesivi et in haereditate Domini morabor, » Dei genitrici convenire dicamus? ipsa quippe in omnibus requiem quaesivit, quae ut in requie sempiterna patrem invenire posset, prima omnium virginitatem suam sine macula servare devovit, sicut angelo Gabrieli Domini conceptionem nuntianti respondit: « rum non cognosco? » id est, ne cog
Abbreviated transcription (Latin):
reditas dei ẽ. qui eius amori nil
ante ponunt: & in eiꝰ compara¬
tione. nil earum estimant. de
qualib in lege dr. Tribui autẽ
leui non dabunt hereditatem.
ego enim pars & hereditas illiꝰ.
Et qualib ait psalmista. B ea¬
ta gens cuius ẽ dñs d̾s eius. ꝙ¬
cetera. Qergo talłs sunt ad ꝑ¬
fectionem tendere debent. Unde
& subditur. Et inplenitudine
scoꝵ detentio mea. Plenitudo
enim habent. qui in bonis opib¬

Expanded text:
reditas est, qui ejus amori nil anteponunt, et in ejus comparatione nihil charum aestimant, de quibus in lege dicitur: « Tribui autem Levi non dabis haereditatem, ego enim pars et haereditas illius . » Et de quibus ait Psalmista: « Beata gens cujus est Dominus Deus ejus Qui ergo tales sunt, ad perseverantiam tendere debent, unde et subditur: « Et in plenitudine sanctorum detentio mea. » Plenitudo em habent, qui in bonis op
Abbreviated transcription (Latin):
dñe turris fortitudinis. Ciuitas
autem scificata sca eccłia ẽ quȩ
ab illo scĩficari se optat. cui coti¬
die in oratione dicit. seĩficetur
nomen tuum: con siderans solli¬
cite ammonitionẽ domini dicen¬
tis. Seĩ estote quia ego sẽs sum
ꝑtinet. quia xp̃c potestatem in
illorum cordib denet. qui uisio¬
nem intime pacis. toto affectu
diligunt. Sequitur. Et radica
bonum. Intali ergo popło sera¬
dicasse dicit. qui non flatu temp¬
tationis uelut fauilla rapiuntur.
sed firmiter intimore dei radica¬
ti ꝑseuerant: iuxta ammonitio¬

Expanded text:
ne, turris fortitudinis . » Civitas ne, turris fortitudinis . » Civitas autem sanctificata sancta Ecclesia est, quae ab illo sanctificari se optat, cui quotidie, in oratione dicit: « Sanctificetur nomen tuum , » considerans sollicite admonitionem Domini, dicentis: « Sancti estote, quia ego sanctus sum pertinet, quia quondam potestatem in illorum cordibus tenet, qui visionem intimae pacis toto affectu diligunt. Sequitur: « Et radicperantis bonum . » In tali ergo populo radicasse dicitur, qui non flatu tentationis flevit favilla rapiuntur, sed firmiter in amore Dei radicati perseverant, juxta admonitio
Abbreviated transcription (Latin):
tendens anima. hereditas effici
dices. id est cogitationum suarũ
semina illorum mentib o ecul¬
ta inspiratione mutere quos no¬
uit fructum boni oꝑis germi¬
nare. Non ergo in reprobis sed
in electis radices mutit. in quoꝵ
cordib. id est radicib sp̃italib
bona ligatur uoluntas. ut ante¬
quam ad maturitatis fructũ
ꝑueniat. non arescat. Sed qui
modo euntes & flentes mittunt
semina sua: in futuro uenientes
uenient cum exultatione. portan¬
tes manipulos suos: apio udi-¬
ce audientes. Uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnum qđ
in ciuitate scĩficata similiter reqdͥ¬
eui: & in ierłm potestas mea.Sy
on in ipsa ierłm posita ẽ: non so¬
lum ad defensionem munitior.
sed etiam ad contemplandam
sublimior. Unde congrue specu¬
lum uel speculatio interp̃tatur.
Cuius nominis interpretatio
desiderium petit atq eccłia frem̃¬
tis mundi seuitiam contempla-¬
tur: orans cum ꝓpheta. Esto nob̃¬

Expanded text:
tendens anima, haereditas efficittendens anima, haereditas efficitdices, id est cogitationum suarum semina illorum mentibus occulta inspiratione immittere, quos novit fructum boni operis germinare. Non ergo in reprobis, sed in electis radices mittit, in quorum cordibus ita radicibus spiritalibus bona ligatur voluntas, ut antequam ad maturitatis fructum perveniat, non arescant. Sed qui modo euntes et flentes mittunt semina sua, in furore venientes, venient cum exsultatione portantes manipulos , etc., a pio judice audientes: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod icata similiter requievi, et in Jerusalem potestas mea. » Sion in ipsa Jerusalem posita est, non solum ad defensionem munitior, sed etiam ad contemplandum sublimior, unde congrue speculum vel speculatio interpretatur. Cujus nominis interpretatio desiderium petit, atque coelestia per mentis munditiam contemplatur, orans cum Propheta et
Abbreviated transcription (Latin):
in sapientia fecisti. Iste gͥ creator
omnium incuius tab̃nacło requi-¬
euit: quando uerbum dei ꝑ quod
omnia facta sunt. ut homo uer
fieret intra uirginis uterum car¬
nem suscepit. Qua ꝓpder cesset
latrare manicheoꝵ hereticorum
grunnitus & p̃sumptio: qui ausi
sunt dicere. xp̃m ex uirgine uerũ
non assumpsisse carnem. Dicat ip
sa dei sapientia: inꝑsona urginis
dicat. Qcreauit me. requieuit in
tabernaculo meo. & dixit mͥ. In ia¬
cob in habita. & in isrł heredita¬
re. In iacob qui supplantator inter¬
pretatur illorum significat acti.¬
ones: qui ut inuirtutib animȩ
ꝓficere ualeant: iuriliter uicioꝵ
blandim̃ta caleant. In illis ergo ha¬
bet dei sapientia habitaculum:
qui uitia supplantando. hoc ha¬
bent inoꝑe quod iacob significat
innomine: sicut ipse dicit in a-
pocalypsi. In habitabo in illis
suꝑans dm̃ uidere meruit. Un¬
de merito: uidens dm̃ interp̃ta¬
tur. Igit᷑ post supplantantionẽ
uiciorum ad contemplationẽ dei

Expanded text:
in sapientia fecisti . » Iste igitur Creator omnium in ejus tabernaculo requievit, quando Verbum Dei per quod omnia facta sunt, ut homo verus fieret, intra virginis uterum carnem suscepit. Quapropter cesset latrare Manichaeorum haeretico grunnitu praesumptio, qui ausi sunt dicere Christum ex virgine veram non assumpsisse carnem. Dicat autem ipsa Dei sapientia in persona Virgieavit me, requievit in tabernaculo meo, et dixit mihi, in Jacob inhabita et in Israel haereditare. » Jacob qui supplantator interpretatur, illorum significat actiones, qui ut in virtutibus animae proficere valeant, viriliter vitiorum blandimenta calcant. In illis ergo habet Dei sapientia habitaculum, qui vitia supplantantes, hoc habent in opere, quod Jacob signat in nomine. Sicut ipse dicit: « Et inhabitabo in illis, superans, Deum videre meruit. Unde merito vir videns Deum interpretatur. Igitur post supplantationem vitiorum, ad contemplationem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sidet pietas falsa: ut hanc non¬
umquam usq ad condescenden-¬
dum uiciis ꝑtrahat. dum ad eul¬
pas quisq non debeat compassi-¬
onem exercere sed zelum. Compas
sio quippe homini. & rectitudo
uciis debetur. ut in uno eodemq
homine. & diligamus bonum
quod factus ẽ: & ꝑsequamur
mala quȩ fecit: nedum culpas
in caude remittimus: non iam
ꝑ caritatẽ compati: ꝑ negligen¬
tiam concidisse uideamur. Seqͥt᷑
saluam facere. ꝑdet eam. Et qui

Expanded text:
sidet pietas falsa, ut hanc nonsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamur». Nota s
Abbreviated transcription (Latin):
pallor in uultu respicit᷑. uirtus
patefacta laudatur: & tanto
celerius foras funditur: quanto
ad humanos oculos ꝑ ostensum
pallorem exiit. Et plerumq: fit:
ut quod causa dei creditur pro
solis humanis fauorib agatur.
Qd̾ bene symon ille significat.
qui inuentus in itinere. crucem
dominicã in angariam portat
Aliena quippe onera in angariã
portantur: quando ꝑuanitatis
studium aliquid geritur. Quisͦ
ꝑ symonẽ designantur: nisi ab¬
stinentes & arrogantes: Qui ꝑ
abstinentiam quidem carnem
afficiunt: sed fructum abstinen¬
tiȩ interius non requirunt. Cru¬
cem ergo dñi in angariam symon
portat: quia cum ad opus dñi¬
bonum ex bona uoluntate non
ducitur: rem iustam sine fruc¬
tu peccator oꝑatur. Unde isdem
symon crucem portat. sed non mo¬
ritur. quia abstinentes & arro¬
gantes. ꝑ abstinentiam quidem
corpus afficiunt. ꝑ desiderium
głȩ mundo uiuunt. Compassionẽ
uero animi plerumq latenter ob¬

Expanded text:
pallor in vultu respicitur, virtus pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter ob
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie. ꝙ sequatur me. Duob
etenim modis crux tollitur: cũ
aut ꝑ abstinentiam afficitur cor-¬
pus. aut ꝑ compassionẽ ꝓximi
affligit᷑ animus. Pensemus qua¬
liter utroꝙ modo paulus cru¬
cem suam tulerat. qui dicebat.
Castigo corpus meum & inser-¬
uitutẽ redigo: neforte aliis p̃¬
dicans. ipse reprob efficiar.
Eece in afflictione corporis au¬
amus nunc in compassione prox
imi crucem mentis. Ait. Quis
infirmatur. & ego non infirmor:
Quis scandaliratur. & ego ñ
urorͦ ꝑfectus itaq predicator.
ut exemplum daret abstinen
tiȩ: crucem portat in corpore. Et
quia in se trahebat dampna infir-¬
mitatis alienȩ: crucem portabat
incorde. Sed quia ipsis uirtutib
quȩdam uicia iuxta sunt: dicen¬
dum nob̃ ẽ quod uicium absti-¬
nentiã carnis: ꝙ qđ obsideat
compassionem mentis. Cuicino¬
no namq abstinentiam carniᷤ
non nunquam uana gła obsidet:
quia dum tenuitas incorpore. dũ

Expanded text:
, et sequatur me. Duobus , et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efEcce in afflictione corporis aus, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis, ait: Quis infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? Perfectus quippe praedicator ut exemtiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ba ꝑ doctrinam ueritatis elamat.
ꝓtinus subdit. Uiuit uero inmȩ¬
xp̃e. Acsi aꝑte dicat. Ego quidẽ
amemetipso extinctus sum. quia
carnaliter non uiuo: sed tamen
essentialiter mortuus non sum.
quia in xp̃o spiritalit uiuo. Di-¬
cat ergo ueritas dicat. Siquis
uult post me uenire: abneget se-¬
met ipsum. Quia nisi quis ase¬
metipso deficiat. ad eum qui
suꝑ ipsum ẽ. non appropinqͣt.
nec ualet app̃hendere qͥdultra ip¬
sum ẽ: si nescierit mactare quod
ẽ. Sic olerum plantȩ transpo¬
nuntur ut ꝓficiant. atq ut ita
dixerim eradicantur ut crescari.
Sic rerum semina terrȩ ammix¬
tione deficiunt. & in reparatio¬
nem sui generis uberius assur¬
gunt. Unde enim uidentur
ꝑdidisse qd erant. inde accipi¬
unt hoc apparere qđ non erãt
Sed iam qui se uiciis ab negat.
exquirendȩ eius uirtutes sunt:
inquib crescat. Nam cum di
ctum ẽ: qui uult post me ueni¬
re. abneget se ipsum. protinus
additur. Tollat crucem suam¬

Expanded text:
ba per doctrinam veritatis clamat. ba per doctrinam veritatis clamat. Protinus subdit: Vivit vero in me. Ac si aperte dicat: Ego quidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, quia in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus cresctum est: Si quis vult post me sequi, abneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam
Abbreviated transcription (Latin):
facti sumus. Eece etenim qui su-¬
ꝑb fuit. si conũsus ad xp̃m hu¬
milis factus ẽ semetipsum reli¬
quit. Si luxuriosus quisq ad cõ¬
tinentiã uitam mutauit. ab ne¬
gauit utiq qđ fuit. Si auarꝰ
quisq ambire iam desiit. &
largiri didicit ꝓpria quiprius
aliena rapiebat. proculdubio
semetipsum reliquit. Ipse est qͥd̾e
ꝑ naturam sed non ẽ ipse ꝑ ma¬
liciam. Hinc enim seriptum est.
Uerte impios: & non erunt. Cõ¬
uersi namq impii non erunt. ñ
sed scilicet non erunt in impieta¬
tis culpa. Tunc ergo nosmet ipsos
relinquimus. tẽ nosmetipsos ab¬
negamus: cum uitamus quod
ꝑ uetustatẽ fuimus. & ad hoc ni¬
timun. quod ꝑ nouitatẽ uocamur.
Fensemus quomodo se ꝑaulus
ab negauerat: qui dicebat. Ui¬
uo autem: i am non ego. Extinctꝰ
quippe fuerat seuus ille ꝑsequu¬
tor: & uiuere ceperat predicator
Si enim ipse eet: pius profecto
non eẽt. Sed qui se uiuere dene-¬
gat. dicat unde ẽ: quod scã uer¬

Expanded text:
facti sumus. Ecce etenim qui supfacti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum relinquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. 1588 Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum est: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, non sed scilicet non erunt in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat pius praedicator. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta ver
Abbreviated transcription (Latin):
fidei agonem uenimus: luctam
contra malignos sp̃e sumimus.
Nichil autem maligni sp̃e in
hoc mũdo ꝓprium possident.
Nudi ergo cum nudo: luctari
debemus. Nam siuestitus quisq
cum nudo luctatur. citius ad t̾¬
ram deicitur: quia habet unde
deneatur. Quid enim sunt terre¬
na omnia: nisi quȩdam corporis
indumenta: Qui ergo contra dia¬
bolum ad certamen ꝓperat. uesti-¬
menta. abiciat ne succumbat.
Nichil in hoc mundo amando
possideat nullas rerum labenti¬
um delectationes requirat ne un¬
de ad uotum tegitur: ad casum
inde teneat᷑ Nec tamen sufficit
nr̃a relinquere: nisi relinquamꝰ
& nos. Quid est qđ dicimus: re-¬
linquamus ꝙ nos ͦ Si enim nos¬
ipsos relinquimus. quo ibimus
extra nos: Uel quis ẽ qui uadit.
sise deseruit: Sed aliud sumus
ꝑpeccatum lapsi aliud ꝑ natu¬
ram conditi. Aliud qd̃ fecimus.
aliud qđ facti sumus. Relinqua ui¬
mus nosmet ipsos quales pec-¬
cando nos fecimus: & manea¬
mus nosmet ipsi. quales ꝑ gr̃am

Expanded text:
fidei agonem venimus, luctamen fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
rietatẽ opposuit nouitatis sue.
Quid enim uetus. quid carnalis
homo nouerat: nisi sua retinere.
aliena rapere siposset: concupisce¬
re si non posset: Sed cȩlestis me-¬
dicus: singulis quibusq uiciis ob¬
uiantia adhibet medicamenta.
Nam sicut arte medicinȩ calida
frigidis frigida calidis curant᷑
ita dñs nr contraria opposuit pre¬
dicam̃ta peccatis. ut lubricis con-¬
tinentiam. tenacib largitatẽ. ira¬
cundis mansuetudinẽ. elatis pre¬
ciperet humilitatem. Certe cum
se sequentib noua mandata ꝓpo¬
neret. dixit. Nisi quis renuntia¬
uerit omnib quȩ posudet: non
potest m̃s ẽẽ discipłs. Ac si aꝑte
dicat. Qui ꝑuitam ueterem alie¬
na concupiscitis: ꝑ noue contem¬
plationis studium & ur̃a largi¬
mini. Quid uero in hac lectione
ni relinquere sua. sed ualde la¬
boriosum ẽ relinquere semetipsũ
Minus quippe ẽ ab negare qđ
habet: ualde enim multum est
bis uenientib dñs precepit. ut
renuntiemꝰ nr̃is. Qa quisquis ad

Expanded text:
suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione ni relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum est bis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad
Abbreviated transcription (Latin):
refoueat: ut nullomodo negligen¬
tes reddat: si peccata nr̃a ꝑtur¬
bent. ut mens indesꝑatione non
proruat: quia & si p̃sumentes
metiumus. & metuentes sꝑamꝰ.
ȩternum regnum cicius adeptu¬
ri sumus: ꝑ eum qui uiuit & reg¬
nat d̃s. cum patre inunitate sp̃c¬

Expanded text:
refoveat, ut nullo modo negligenrefoveat, ut nullo modo negligentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non prorant, quia etsi praesumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus, per eum qui vivit et regnat cum Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
cto iudice habetis patronos faci¬
te: hos in diem iudicii tanti ter¬
roris illius defensores adhibete.
Certe si apud quendam magnũ
iudicem causa quelibet nr̃a esset
die crastina uentilanda. totus ho¬
diernus dies in cogitatione duce¬
retur: patronum ur̃a fraternitas
quereret magnisq precib ageret.
ut apud tantum iudicem sibi de¬
fensor ueniret. Ecce districtus iu¬
dex ih̾c uenturus ẽ: tanti illius
angłoꝵ archangłoꝵq concilii
terror adhibetur. In illo conuen¬
tu causa nr̃a discutit᷑ & tamen
nos patronos modo non queri¬
mus: quos tunc defensores habe¬
amus. Adsunt defensores nr̃i scĩ
martyres. rogari uolunt: atq
ut ita dixerim querunt ut que¬
rantur. Hos gͦ aduitores ur̃e ora-¬
tionis querite hos ꝓtectores ur̃i
reatus inuenite: quia ne punire
peccatores debeat. rogari uult &
ipse qui udicat. Unde & tam
longo tempore comminatur irã.
& tamen miscditer expectat.
Sic autem nos & miscđia eius

Expanded text:
cto judice habetis, patronos facicto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaerite, hos protectores vestri reatus invenite, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos et misericordia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset: ẽgrediens duos stantes
sub ꝑegrino habitu monachos
inuenit. ꝑ egrinos credidit. dare
eis aliquid elemosinȩ precepit.
S ed pͥusquam euis erogator eis
ad largiendam elemosinam ꝓpin¬
quasset: astiterunt illi uicinius. et
dixerunt. Tu nos mods uisitas:
nos te indiem iudicii requiremꝰ
& quiequid possumus prestabi¬
mus tibi. Quo dicto: ab oculis
eius ablati sunt. Territa illa ad
orandum rediit seseq in lacrimis
ꝓlixius effudit. Et facta ẽ post
hoc tanto instantior in prece. qͣn¬
to cercior deꝓmissione.Si autem
uixta pauli uocem ẽ fides sꝑan¬
darum substantia rerum. argu¬
mentum non apparentum. neqͣ¬
quam iam dicimus ut uenturã
uitam credatis: quia ecce illi qͥ in
illa uiuunt. humanis obtutibus
uisibiliter presentantur. Quod
enim uideri potest. melius d̃r
sciri quam credi. Uenturam gͦ
uitam: nos dñs magis uoluit
scire quam credere. Qui eos quos
inuisibiliter recipit: apud se

Expanded text:
venisset, egrediens, duos stantes venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se
Abbreviated transcription (Latin):
lius in cęlo p̾sumatur. Ex ipso itaq
regno qđ iam uidemus in mundo
ẽẽ sublimatũ: sꝑemus regnum
quod incȩlo credimus ꝑcipiendũ
Nam sunt non nulli qui xp̃ian¬
tatis nomine censent᷑: sed xp̃iani¬
tatis non habent fidem. Sola ee
uisibilia estimant: inuisibilia ñ
appetunt quia nec ẽẽ suspicant᷑
Ad scõrum martyrum corpora cõ¬
sistimus fr̃s mei: nunquid isti car¬
nem suam in morte darent: nisi
eis certissime constitisset ẽẽ uitã
ꝓ qua mori debuissent: Et eece
qui ita crediderunt miraculis
coruseant. Ad extincta namq eorũ
corpora uiuentes egri ueniunt et
sanantur: ꝑiuri ueniunt & demo¬
mo uexantur: demoniaci ueniunt.
ꝙ liberantur. Quomodo gͦ uiuuel
alic ubi uiuunt. si in tot miracu¬
non paruam merito: quam
religiosis quibusdam senioribus
enarrantib agnoui. Gothorum
tempore matrona quȩdam fuit
ualde religiosa: quȩ ad horum mar
autẽ die dum ex more ad orandũ

Expanded text:
lius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque lius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur, sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum  viventes aegri veniunt et sanantur, periuri veniunt et a daemonio vexantur, demoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivit illic, ubi vivit, si in tot miracunon parvam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum mart die dum ex more ad orandum
Abbreviated transcription (Latin):
mittendum fuit: ut possint ro¬
bustius in futuro solidari Sic isra¬
helitico popło ex ȩgypti terra b¬
berando. repmissionis t̾ra pronit¬
titur: & cum uocandus ẽẽt adco¬
na cȩlestia. terrenis ꝓmissionib
suadetur. Cur hoc: Ut dum ẽẽt
aliquid qđ euicino ꝑciꝑet: illud
iam fidelius crederet: qđ delongir¬
quo audire potuisset. Carnalis
etenim popłs. si parua non acci-¬
peret. magna non crederet. Omp̃e
ergo d̃s largiendo trena. suader
cȩlestia. ut ꝑcipiens quod uideret.
sꝑare disceret quod minime uide¬
bat: & tanto solidior de inuisibi¬
lib fieret quanto eum ad spei cer¬
titudinẽ uisibilia ꝓmissa fulcirent.
Unde recte quoq ꝑ psalmistam
d̾r. Dedit eis regiones gentium et
labores popłorum possederunt:
ut custodiant iustificationes eius.
& legem eius exquirant. Sie ergo
hoc loco rudib discipłis ueritas
loquens. uidendum regnum dei
ꝓmittit interra. ut hoc ab eis fide¬

Expanded text:
mittendum fuit, ut possent romittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fide
Abbreviated transcription (Latin):
qui hic stantes qui non gustabt̃
mortem. donec uideant regnum
regnum dicitur. sed non nunquã
presens eccłia uocatur. Unde scͥp¬
tum ẽ. Mittet filius hominis an¬
gelos suos: & colligent de regno
eius omnia scandala. In illo quip¬
pe regno scandala non erunt: u¬¬
bi ꝓfecto reprobi non ammittun¬
tur. Quo uidelicet exemplo colli¬
gitur: quod hoc loco regnum dei
presens ȩccłia uocatur. Et quia ñ¬
nulli ex discipłis usq ado incorpo¬
re uicturi erant ut eccl̃iã d̃i constr¬
uctam conspicerent: & contra mũ¬
di huius głam erectam: consola¬
toria ꝓmissione nunc dicitur. St̃
quidam de hic stantib. qui non
gustabunt mortem: donec uidear
regnum. dei. S ed cum tanta dñs
subeundi mortis precepta ederet:
quid necessarium fuit. ut ad hanc
subito ꝓmissionẽ ueniret: Quod
si subtilit attendamus: quanta
dispensatione pietatis agatur ag¬
noscimus. Discipłis enim rudis.
etiam dep̃senti uita aliquia pro¬

Expanded text:
qui hic stantes qui non gustabunt qui hic stantes qui non gustabunt mortem donec videant regnum regnum dicitur, sed nonnunquam praesens Ecclesia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid pro