comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝑysaiam ꝓpħam locutus sit dñs: incre¬
pans et indignans quod contemptis diui-¬
nis p̃ceptis. humanas doctrinas sequeren-¬
tur. Popłs iste inqͥt labiis suis honorificat
me: cor uero eoꝵ longe separatum est ãme.
Sine causa aut̃ colunt me: matidata et¬
doctrinas hominum docentes. Quoditẽ
dñs in eu̾głio repetit: et dicit. Reicitis
mandatũ dĩ: ut traditionem ur̃am sta¬
tuatis. Que ante ocłos habentes. ⁊ sollicite
ac religiose cõsid̾antes. inordinationib sa¬
cerdotum. nõ nisi immaculatos & integros
antistites eligere debemꝰ. qui digne et sc̃ȩ
facrifitia dõ offerentes. audiri in p̃cib pos¬
sint. quas faciunt pro plebis dñicȩ incolumi¬
tate. cum scriptum sit. ds̃ peccatorem nõ au¬
dit. sed siquis dĩ cultor est & uoluntatem
eius fecerit. illum audit. Propt̃ quod plena
diligentia x exploratione sincera: eos opor¬
tet ad sacerdotium dĩ deligi:. quos ad eo

Expanded text:
eos per Esaiam prophetam locutus sit Dominus increeos per Esaiam prophetam locutus sit Dominus increpans et indignans quod, contemptis divinis praeceptis, humanas doctrinas sequerentur. Populus iste, inquit, labiis suis honorificat me, cor vero eorum longe separatum est a me. Sine causa autem colunt me, madoctrinas hominum docentes'. Quod item Dominus in euangelio repetit et dicit: 'Reicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis'. Quae ante oculos habentes et sollicite ac religiose considerantes in ordinationibus sacerdotum non nisi inmaculatos et integros antistites eligere debemus, qui sancte et digne sacrificia Deo offerentes audiri in precibus possint, quas faciunt pro plebis dominicae incolomitate, cum scriptum sit: 'Deus peccatorem non audit, sed si quis Deum coluerit et voluntatem eius fecerit, illum audit'. Propter quod plena diligentia et exploratione sincera eos oportet ad sacerdotium dirigi, quos a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
xilio. nr̃ȩ sentencie subleuari. S enĩ huic¬
desid̃io ur̃o non tam nr̃a confilia. quã di¬
uia p̃cepta respondent. qͥb iam pridem
mandat᷑ uoce cęlesti. et dĩ lege prescribit᷑.
quos et quales oporteat deseruire altari.
et sacrifitia diuina celebrare. In exrodo nãq¬
cerdotes qui accedunt ad dñm dm̃ sc̃ĩfi¬
centur: ne forte derelinquat illos dñs.
Et iterum. Et cum accedunt ministrare
ad altare sci: non adducent in se delictũ.
ne moriantur. Item in leuitico p̃cipit
dñs: et dicit. Homo in quo fuerit macła
⁊ uicium: non accedet offerre dona deo.
Quȩ cum p̃dicta et mandata sint nobis:
p̃ceptis diuinis necesse est obsequia nr̃a
deseriant᷑. nec ꝑsona in eiusmodi reb
accipi. aut aliquid cuiqͣm largiri pocest¬
humana indulgentia: ubi intercedit. ꝙ
legem tribuit. diuina p̃scriptio. Neq
enim immemores eẽ. debemꝰ. quid ad iud̃¬

Expanded text:
xilio nostrae sententiae subleuari. sed enim desixilio nostrae sententiae subleuari. sed enim desiderio huic uestro non tam nostra consilia quam diuina praecepta respondent, quibus iam pridem mandatur uoce caelesti et Dei lege praescribitur quos et quales oporteat deseruire altari et sacrificia diuina celebrare. in Exodo namqcerdotes, qui accedunt ad dominum Deum, sanctificentur, ne forte derelinquat illos Dominus'. Et iterum: 'Et cum accedunt ministrare ad altare sanctum, non adducent in se delictum, ne moriantur. Item in Levitico precipit Dommus et dicit: 'Homo, in quo fuerit macula et vicium, non accedat offerre dona Deo'. Que cum predicta et manifesta sint nobis, preceptis divinis necesse est obsequia nostra deserviant, nec persona in eiusmodi rebus accipi aut aliquid cuiqhumana indulgentia ubi intercedit et legem tribuit divina praescriptio. Neque enim immemores esse debemus quid ad Juda
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ. policarpus. nichomedes.
lucilianus. fucceffus. sedatus.
fortunatus. ianuarius. secundi¬
nus. pomponius. honoratus. uictor. au¬
relius saitus. petrus. alius ianuarius. sat᷑¬
ninus. aliꝰ aurelius. uenantius. quietus.
rogatianus. tenax. felix. faustꝰ. quintus.
aliꝰ saturninus. lucius. uncentiꝰ. libos
geminius. marcellꝰ. iambus. adelsius. uie¬
toricus. x paulus: felici prb̃o &e plebibꝰ cõ¬
sistentibus ad legionẽ et asturice. itẽ lelio
diacono. et plebi emerite cõfistentib fr̃ibꝰ.
in dño salutem. Cum inunum cõuenisse¬
quas ad nos ꝑfelicem ⁊ fabinum eoep̃os
nr̃os profidei ur̃ȩ integritate. et pro dei
timore fecistis. significantes basilidem et
marcialem libellis ydolatriȩ cõmaculatos:
⁊ nefandoꝵ facinorum conscientia uine¬
tos. episcopatum gerere. et facerdotium dĩ
administrare non oportere. bȩ defiderastis
ad hec rescribi uob̃ et iustam pariter & necesfa¬
riam sollicitudinem ur̃am. uł solacio uł au¬

Expanded text:
PRIMUS, POLYCARPUS, NICOMEDES, LUCILIANUS, SUCCESSUS, SEDATUS, FORTUNATUS, JANUARIUS, SECUNDINUS, POMPONIUS, HONORATUS, VICTOR, AURELIUS, SATIUS, PETRUS, ALIUS JANUARIUS, SATURNINUS, ALIUS AURELIUS, VENANTIUS, QUIETUS, ROGATIANUS, TENAX, FELIX, FAUSTUS, QUINTUS, ALIUS SATURNINUS, LUCIUS, VINCENTIUS, LIBOSUS, GEMINIUS, MARCELLUS, JAMBUS, ADELPHIUS, VICTORICUS, ET PAULUS, FELICI PRESBYTERO ET PLEBIBUS CONSISTENTIBUS AD LEGIONEM, ET ASTURICAE ITEM LAELIO DIACONO ET PLEBI EMERITAE CONSISTENTIBUS FRATRIBUS IN DOMINO SALUTEM. I. Cum in unum convenissequas ad nos per Felicem et Sabinum coepiscopos nostros pro fidei vestrae integritate et pro Dei timore fecistis, signiMartialem libellis idololatriae conmaculatos et nefandorum facinorum conscientia uinctos episcopatum gerere et sacerdotium Dei administrare non oportere: et desiderastis scribi ad haec uobis et iustam pariter ac necessariam sollicitudinem uestram uel solacio uel au
Abbreviated transcription (Latin):
Yprianus calidonio fri.
tatis ac fidei plenas. Nec mira¬
mur si exercitatus & inseripturis dnĩcis
ꝑitus caute omĩta & consulte geras. Recte
aut sensisti circa imꝑtiendam fr̃ib nr̃is
pacẽ: qiram sibi ipsi uera penitẽcia. ⁊ dm̃i¬
ce cõfessionis gła reddidunt sermonib
sius iustificati. qͥb se ante dampnauerãt.
cum gͦ abluerint om̃e delictum. ⁊ ma¬
culam primã. adsistenti sibi dño poste¬
riore iurtute deleuerint: tacere ultra
fubdiabolo qitasi ꝓstrati nõ debent.qui
extorres facti. et honis sis omib spolra¬
ti. erexert̃ se et cum xp̃o stare ceꝑunt.
Atq utinã sic et ceteri post lapsum peni¬
tente sinstatum pristinum reformentur.
Quos nune urgentes et pacẽ temere. atꝙ
importune extorquentes. quom̃ disposus¬
rimus ut scires: librum tibi cũ epłis nu¬
mero qͥtiq misi. qitas ad elerumor ad ple¬
bem. x ad mr̃es quoq &e confessores feci.
Quȩ epłe etiã plurimis collegis nr̃is mis¬

Expanded text:
yprianus Caldonio fratri statis ac fidei plenas. nec miramur si exercitatus et in scripturis dominicis peritus caute omnia et consulte geras. recte autem sensisti circa inpertiendam fratribus nostris pacem quam sibi ipsi uera paenitentia et dominicae confessionis gloria reddiderunt sermonibus suis iustificati, quibus se ante damnauemne delictum, et maculam pristinam assistente sibi Domino potiore virtute deleverint, jacere ultra sub diabolo quasi prostrati non debent qui extorres facti et bonis suis omnibus spoliati, erexerunt se et cum Christo stare coeperunt. Atque utinam sic et caeteri post lapsum poenitentes in statum pristinum reformentur! quos nunc urgentes et pacem temere atque importune extorquentes quomodo disposuerimus ut scires, librum tibi cum epistolis numero quinque misi, quas ad clerum et ad plebem et ad martyres quoque et confessores feci; quae epistolae jam plurimis collegis nostris mis
Abbreviated transcription (Latin):
De ydoł quȩ gentiles dãs putant.
Ciboꝵ nintam concupistentiam nõ appetendam.
Lx.
Possidendi concupiscenttã. ⁊ pecutiã nõ appetendam.
lxi.
Matmonium cũ gentilib tion iungendum.
lxii.

Expanded text:
De idolis quae gentiles deos putant. LX. Ciborum nimiam concupiscentiam non adpetendam. LXI. Possidendi concupiscentiam et pecuniam non adpetendam. LXII. Matrimonium cum gentilibus non iungendum. LXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
nec mandare desistimꝰ ut ꝑnitiosa dissensio-¬
ne & cõcertatione deposita impietatẽ eẽ. sci¬
ant matrẽ deserere. & agnoscant atq in¬
delligant. ep̃o semel facto. & collegarũ ac
plebis testimonio ⁊ iuditio comꝓbato alium
cõstitui nullomͦ posse. P roinde pacifice sibi
ac fidelit̾ cõfuluisse. si se assertores euangłi i
⁊ axp̃i ẽẽ. confitent᷑. priꝰ ad excl̃iam reuer¬

Expanded text:
nec mandare desistimus ut perniciosa dissensionec mandare desistimus ut perniciosa dissensione et concertatione deposita inpietatem esse sciant matrem deserere et agnoscant adque intellegant episcopo semel facto et collegarum ac plebis testimonio et iudicio conprobato alium constitui nullo modo posse: proinde si pacifice sibi ac fideliter consuluisse, si se adsertores euangelii et Christi esse confitentur, prius ad ecclesiam reuer
Abbreviated transcription (Latin):
clamorib turbulentis ꝓruerent. ⁊ fla-¬
gitarent. ut crimina quȩ se afferre acpro¬
bare dicebant. publice a nob̃. et a plebe
cognoscerent᷑. grauitati nr̃e negauimus
cõuenire. ut college nr̃i tam delecti ⁊ or¬
dinati.& laudabili multoꝵ sentẽcia com¬
ꝓbati: uentilari ultra famã ore maledico.
& emulantium uoce pateremur. Et qͥa
qͥb refutati et compressi sunt. & illicitis
conatibꝰ heresim fecisse nudati st̃. in epłam
cõgerere longum fuit: exprimitiuo con¬
presbitero nr̃o plenissime singła qͣndo ad
uos uenerit audietis. Ac ne eoꝵ furens au¬
dacia unꝗͣ. desisteret. hic quoq inscisma¬
tis parces xp̃i mẽbra distrahere. & catho¬
lice ecł̃ie corpꝰ unum seindẽ ac laniare
nitunt᷑: ut ostiatim ꝑ multoꝵ domos. uł oppi¬
datim ꝑ quasdam ciuitates discurrentes: obs¬
tinationis sue. ⁊ errorisscissi sibi querant
comites. Qitib semel responsum dedimus.

Expanded text:
clamoribus turbulentis proruerent et flaclamoribus turbulentis proruerent et flagitarent ut crimina quae se adferre ac probare dicebant publice a nobis et plebe cognoscerentur, grauitati nostrae negauimus conuenire, ut collegae nostri iam delecti et ordinati et laudabili multorum sententia conprobati uentilari ultra honorem maledica aemulantium uoce pateremur. et quia quibus refutati et conpressi sunt et inlicitis conatibus haeresim fecisse nudati sunt, in epistula congerere longum fuit, ex Primitiuo compresbytero nostro plenissime singula quando ad uos uenerit audietis. Ac ne eorum furens audacia umquam desisteret, hic quoque in schismatis partes Christi membra distrahere et catholicae ecclesiae corpus suum scindere ac laniare nituntur, ut ostiatim per multorum domos uel oppidatim per quasdam ciuitates discurrentes obstinationis suae et erroris scissi sibi quaerant comites. quibus semel responsum dedimus
Abbreviated transcription (Latin):
uatiano maximus prb̃r. & au-¬
gendus diaconus cr macheus
quidam: et longinus. S enĩ cum ex literis
quas secum ferebant. et ex eoꝵ sermone atq
asseueratione nouatianũ ep̃m factum comꝑis¬
semus:. illicite et contra ȩccłiam catholicam
facte ordinationis prauitate comioti: acõ¬
municatione eos nr̃a cohibendos ẽẽ. censu¬
mus. Et refutatis int̾im ac retunsis. quȩ
obstinate ac ꝑtinacit᷑ asserere temptabant:
nam ego et college mei plurimi qui adme
tue asfuerant legatos miseramꝰ. ut eis ad¬
uentantibꝰ. et rei geste ueritatẽ reportan¬
tibus. maiore auetoritate.x elucida ꝑ eos
ꝓbatione partis aduerse imꝓbitas fran¬
geretur: suꝑuenert̃ uͦ pompeius ce stepłs
college nr̃i. qui et ipsi quoq ad instruen¬
dos istic nos manifesta sed̾m grauitatẽ
ac fidẽ suam. indicia ac testimonia ꝓtu¬
lerunt: ut nec necesse fuerit audiri ultͣ
eos qui anouatiano uenerant missi. Q
cũ statione inuidiosis quoq cõuicĩ is. et

Expanded text:
uatiano Maximus presbyter et Augendus diaconus et Machaeus quidam et Longinus. sed enim cum ex litteris quas secum ferebant et ei eorum sermone adque adseueratione Nouatianum episcopum factum conperissemus, inlicitae et contra ecclesiam catholicam factae ordinationis prauitate commoti a communicatione eos nostra statim cohibendos esse censuimus. et refutatis interim ac retusis quae obstinate ac pertinaciter adserere temptabant, tamen ego et collegae plurimi qui ad me tuae adfuerant legatos miseramus, ut eis aduentantibus et rei gestae ueritatem reportantibus maiore auctoritate et elucida per eos probatione partis aduersae inprobitas frangeretur. superuenerunt uero Pompeius ac Stephanus collegae nostri, qui et ipsi quoque ad instruendos istinc nos manifesta secundum grauitatem ac fidem suam indicia ac testimonia protulerunt, ut nec necesse fuerit audiri ultra eos qui a Nouatiano uenerant missi. Qui cum in statione inuidiosis quoque conuiciis et
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia non sufficit. uit laborantibꝰ p̃stet ali¬
menta: poterit se ad nos transferre.⁊ id qͦd
sibi aduictum atq uestitũ necesfariũ fue¬
rit acciꝑe. nec alios extra eccłiam mortalia
docere: sed ipse salutaria in eccłia discere.

Expanded text:
ecclesia non sufficit ut laborantibus praestet aliecclesia non sufficit ut laborantibus praestet alimenta, poterit se ad nos transferre et hic quod sibi ad luctum adque ad uestitum necessarium fuerit accipere, nec alios extra ecclesiam mortalia docere, sed ipse salutaria in ecclesia discere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ docens quẽadmodũ masculꝰ frangatur
in feminam & sexus arte muret᷑: et diabo¬
lo diuinũ plasma maculanti. ꝑcorrupti
atq eneritati corporis delicta placeatur.
Quod si penuriam talis & necessitatẽ pau-¬
ꝑtatis obtendit: potest int̃ ceteros qui ȩccłie
alim̃tis sustinent᷑. huiꝰ quoq necessitas ad-¬
uiuari:si tam̃ contentꝰ sit frugaliorib et
innocentib eibis. nec putet salario se ẽẽ. re-¬
dimendũ. ut apeccatis cesset: quando hoc
nõ nobis.s sibi p̃stet. Cet̾m quantum uult:
inde querat. Q ualis questꝰ est qui de cõiti-¬
uio abrahȩ & yfaãc. et iacob homines ra-¬
pit: be male et ꝑnitiose in scło saginatos ad
ȩt̃ne famis ac sitis supplitia deducit : Et
idõ quantũ potes. ab hac eũ prauitate x de-¬
decore ad uiã innocẽtie. atq ad spem uite
reuoca: ut sit contentꝰ eccłie sumptib par¬
tiorib quidẽ. sed salutaribus. Quod si illie

Expanded text:
et docens quemadmodum masculus frangatur et docens quemadmodum masculus frangatur in feminam et sexus arte mutetur et diabolo diuinum plasma maculanti per corrupti adque eneruati corporis delicta placeatur. quod si paenuriam talis et necessitatem paupertatis optendit, potest inter ceteros qui ecclesiae alimentis sustinentur huius quoque necessitas adiuuari, si tamen contentus sit frugalioribus et innocentibus cibis nec putet salario se esse redimendum ut a peccatis cesset, quando hoc non nobis sed sibi praestet. ceterum quantum uult inde quaerat, qualis quaestus est qui de conuiuio Abraham et Isaac et Iacob homines rapit et male ac perniciose in saeculo saginatos ad aeternae famis ac sitis supplicia deducit. et ideo quantum potes ab hac eum prauitate et dedecore ad uiam innocentiae adque ad spem uitae suae reuoca, ut sit contentus ecclesiae sumptibus parcioribus quidem sed salutaribus. quod si illic
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus eugratio fr̃i: salutẽ.
Pro dilectione tua et uerecũ¬
dra mutua cõsulendum me
constitut᷑. in eiusdẽ adhuc artis fue dede¬
core ꝑseuerat: et magister &e doctor non
erudiendorum. s ꝑdendoꝵ pueroꝵ. id qđ
male didicit ceteris quoq insinuat: an ta¬
lis debeat communicare nobiscum. Quod
puto ego nec maiestati diuinȩ. nec eugłi¬
ce disciplinȩ congruere: ut pudor & ho¬
nor ȩccłie. tam turpi et infami cõtagioẽ
fedetur. Nam cũ in lege ꝓhibeant᷑ uiri in¬
duere muliebrẽ uestẽ. & maledicti eiuis modi
iudicentur: quanto maioris est criminis nõ
tantum muliebria indumenta accipere.
sed et gestus quoq turpes. et molles or mnu¬
liebres magisterio impudice artis expͥmere.
Nec exciset se quisꝗͣ si atheatro ipse cessa¬
uerit. cum tañ hoc ceteros doceat. Nõ po-¬
dest enim uidĩ cesfasse: qui uicarios substi¬
tuit. qui pro se uno. plures succedaneos
suggerit: contra institurionẽ dĩ erudiens.

Expanded text:
yprianus Euchratio fratri salutem. Pro dilectione mutua et verecundia tua, consulendum me constitutus, in ejusdem adhuc artis suae dedecore perseverat, et magister et doctor non erudiendorum sed perdendorum puerorum, id quod male didicit caeteris quoque insinuat, an talis debeat communicare nobiscum. Quod puto ego nec majestati divinae nec evangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor Ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur. Nam, cum in Lege prohibeantur viri induere muliebrem vestem et maledicti ejusmodi judicentur, quanto majoris est criminis, non tantum muliebria indumenta accipere, sed et gestus quoqliebres magisterio inpudicae artis exprimere? Nec excuset se quisquam si a theatro ipse cessauerit, cum tamen hoc ceteros doceat. non potest enim uideri cessasse qui uicarios substituit et qui pro se uno plures succidaneos suggerit contra institutionem Dei erudiens
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos seruos meos ꝓpħas meos ante lucẽ
mittebam & ñ audĩebatis me. neq ĩnten¬
adfectat̾ionib ur̃is: et habĩtabitis in tra
ur̃a. quã dedi uob̃ ⁊ patrĩb uris a scło usq
alienos ut seruiatĩs eĩs. et ne adoraueritis
eos: et ne incitetis me in oꝑib manũ ur̃a¬
rum ad disꝑdendos uos. & nõ audift̾is me.
Itẽ in basilion lĩbro t̃cio helias ad dñm.
Emulando ȩmulatꝰ sum dño dõ omĩpo¬
tenti: quia dereliquert̃ te filii ifrł. Altaria
tua dñe demolierunt. & ꝓpħas tuos int̾fe¬
cerunt gladio: & remansi ego solitarius.
⁊ quert̃ animam meã auferre. Itẽ in hes¬
dra. Discessert̃ a te or abiecert̃ legẽ tuam
post corpus suum: ⁊ ꝓpħas tuos int̃fecert̃. qui
obtestabantur eos ut reuerterent᷑ adte. ni

Expanded text:
ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intenadfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo usque alienos ut serviatis eis, et ne adoraveritis eos, et ne incitetis me in operibus manuum vestrarum ad disperdendos vos, et non audistis me . Item in Basilion libro III Helias ad Dominum: Aemulando aemulatus sum Domino Deo omnipotenti ; quia dereliquerunt te filii Israel, altaria tua demolierunt, et prophetas tuos interfecerunt gladio, et remansi ego solitarius, et quaerunt animam meam auferre a me . Item in Esr: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. i
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram quã acceꝑant relicturi: apud
yfaiãm: Perra ur̃a deserta: ciuitates ur̃e
igni exuste. Regionẽ ur̃am incõspectu
ur̃o alienigene comedent eã: et deserta
⁊ subuersa ãpopłis alienis. Derelinquet᷑
filia syon ficut casa inumeis. & siẽ custo¬
diarium incucumerario. quasi ciuitas
quȩ expugnat᷑. & nisi dñs sabaoth dẽli¬
quisset nob̾ semen. quasi sodoma fuissemꝰ:
et quasi gomorra similaremus. Itẽ in eũ-
uolui collig̾e filios tuos. ficut gallina pul¬
los fuos sub alas: ⁊ noluisti. E cce remitet᷑¬

Expanded text:
TERRAM QUAM ACCEPERANT RELICTURI. Apud Esaiam: Terra vestra deserta, civitates vestrae igni exustae; regionem vestram in conspectu vestro, alieni comedent eam; et deserta et subversa a populis alienis derelinquetur filia Sion, sicut casa in uinea et sicut custodia in cucumerario, quasi ciuitas quae expugnatur. et nisi Dominus sabaoth dereliquisset nobis semen, sicut Sodoma fuissemus et sicut Gomorrvolui congregare filios tuos, sicut gallina pullos sub alas suas! et noluisti. Ecce reli
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ⁊ seriuat᷑ dñm ⁊ seruiert̃ baal. Itẽ
illie. & adiecert̃ filii isrł iterũ facere ma¬
lignum cõtra dñm & seruiert̃ baal. et
diis alienigenarũ: & reliquert̃ dñm et
non seruierunt ei.¬

Expanded text:
reliquerunt Deum et seruierunt Baal. Item illic: Et adiecerunt filii Israel iterum facere malignum contra Dominum et seruierunt Baal et diis alienigenarum et reliquerunt Dominum et non seruierunt i
Abbreviated transcription (Latin):
ichil posse iudeos intelligere de u.¬
scripturis. nisi pcredid̾int in xxp̃m:¬
tis quia ego fum. moriemini in peccatis
ur̃is. F ideaut̃ stare iusticiam. & illic ẽẽ.
uitã p̃dictum ẽ. apd̃ ab acuch. lustꝰ autem
ex fide uiuit. Inde abraham pat gentiũ
credidit. Ingenesi  credidit abraham dõ:
tum ẽ. ei ad iusticiã. Cognoscitis gͦ quia
qui ex fide sunt: hii sunt filii abrabȩ.

Expanded text:
ihil posse Iudaeos intellegere de scripturis, nisi prius crediderint in itis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Fide autem stare justitiam et illic esse vitam praedictum est apud Abacuc: Justus autem ex fide mea vivet . Inde Abraham pater gentium credidit. In Genesi: Credidit Abraham Deo, tum est ei ad justitiam. Cognoscitis ergo quia qui ex fide sunt, hi sunt fil
Abbreviated transcription (Latin):
rintios sed̃a. Optii si funt sensus eoꝵ usq
adhunc diem. hoc eodẽ uelam̃to in lectio¬
ne uet̾is testam̃ti manente quod nõ reue¬
latur: quia in xp̃o euacuatur. & usq m
hodiernum. si quando legit᷑ moyses: uela¬
mentum ẽ. suꝑ cor eorum. Mox aut ut cõ¬
uersus fuerit ad dñm: auferet᷑ uelam̃tum.
In eu̾głio dñs post resurrectionẽ. Isti funt

Expanded text:
rinthios secunda: Obtusi sunt sensus eorum usque in hunc diem, hoc eodem velamento in lectione veteris Testamenti manente quod non revelatur, quia in Christo evacuatur; et usque in hodiernum, si quando legitur Moyses, velamentum est super cor eorum. Mox autem ut conversi fuerint ad Dominum, auferetur Velamentum . In Evangelio Dominus post resurrectionem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
libri qui signatꝰ est. quẽ si dedĩs homini
scienti litt̾as ad legendũ. dicet. Nõ possũ
legere: signatus ẽ. enim. S in illa die au¬
dient surdi sermones libri. & qui intene¬
bris et qui in nebula sunt: ocłi cecoꝵ inde¬
bunt. Itẽ apd̃ iheremiam. Innouissimo di¬
erum cognoscetis ea.Itẽ apd̃ danielem.
Muni sermones. ⁊ signa librũ usq ad tẽ¬
pus cõsumiationis qͦ addiscant multi.
⁊ adimpleat᷑ agnitio: qm̃ cũ fiet disꝑsio.

Expanded text:
libri, qui signatus est: quem si dederis homini scienti litteras ad legendum, dicet: non possum legere, signatus est enim. sed in illa die audient surdi sermones libri, et qui in tenebris et qui in nebula sunt, oculi caecorum uidebunt. Item apud Hieremiam: In nouissimo dierum cognoscetis ea. Item apud Danielem: Muni sermones et signa librum usque ad tempus consummationis, quoad discant multi et inpleatur agnitio: quoniam cum fiet dispersio,
Abbreviated transcription (Latin):
dei grauiter deliquisse quod dñm reli¬
querunt. & ydola secitti sunt: in exo¬
do popłs ad aaron. Exurge et fae nobis dõs
qui nos p̃cedant. quia moy sesuir hie qͥ
nos eiecit de egipto: quid ei accidit ñ scimus.
Itẽ illic moyses ad dñm. Precor ait dñe. deli¬
quit popłs hic delictum grande: feceriint.
sibi dõs aureos & argenteos. et nunc sicli¬
mittis eis delictum dimitte: sin aũ. dele
me de libro quẽ seͥpsisti  dix̃ dñs ad moy¬
sen.Si qͥs deliquerit ante me. deleam eũ
de libro meo. Itẽ indeuterononio. Sacri¬
ficauert̃ demoniis et nondõ. Itẽ in libro
iudicũ. Et fecert̃ filii isrł. quod malig

Expanded text:
DEI QVAVITER DELIQVISSE, QVOD DOMINVM RELIQVERINT ET IDOLA SECVTI SINT. In Exodo populus ad Aaron: Exurge et fac nobis deos qui nos praecedant: quia Moyses uir hic, qui nos eiecit de Aegypto, quid ei acciderit, non scimus. Item illic Moyses ad Dominum: Precor, Domine, deliquit populus hic delictum grande. fecerunt sibi deos aureos et argenteos: et nunc si dimittis eis delictum, dimitte: sin autem, dele me de libro quem scripsisti. et Dominus dixit ad Moysen: si qui deliquit ante me, deleam eum de libro meo. Item in Deuteronomio: Sacrificauerunt daemoniis et non Deo. Item in libro Iudicum: Et fecerunt filii Isr
Abbreviated transcription (Latin):
pulus aũt m̃s nõ cognouit uditiũ dñi.
Q uomodo dicitis sapientes sumꝰe lex dñi
nob̾cum est: Incassum facta ẽ. metatura¬
urã falsa: scribe confusi st̃. sapientes trepi¬
dauert̃ et capti funt: qͥa uerbum dñi re¬
ꝓbauert̃. Itẽ apd̃ salomonẽ. Querent me
mali et non inuenient: odio enĩ habue¬
runt sapientiã: sermonẽ aũt dñi nõ rece¬
ꝑunt. Item in psalmo.xiͦ.uͭiͦ. Redde eisre:¬

Expanded text:
pulus autem meus non cognouit iudicium Domini. pulus autem meus non cognouit iudicium Domini. qnobiscum est? In cassum facta est metatura falsa, scribae confusi sunt, sapientes trepidaverunt et capti sunt, quia verbum Domini reprobaverunt . Item apud Salomonem: Quaerunt me mali, et non invenient. Odio enim habuerunt sapientiam, sermonem autem Domini non receperunt . Item in Psalmo XXVII: Redde eis re
Abbreviated transcription (Latin):
situm. ⁊ asinus p̾sepe dñi sui. isrł aũ me ñ
cognouit. ⁊ popłs me nõ intelleã. Ue genti
peccatriei. popło plenopeccatis sem̃ neqͣ
filii scelesti. Dereliquistis dñm. ⁊ ad tracun
diam ⁊ indignationẽ misistis illũ. ꝓuocas¬
tis illum sem̃ isrł̃. Itẽ apd̃ eundem dñs dic̃.
Uade et dic popło isti. Aure audietis ⁊ nõ
intelligetis: & uidentes iudebitis. et nõ ui¬
debitis. Incrassauit enĩ cor popłi huiꝰ et
aurib grauit̾ audiert̃. & ocłos suos cõclu¬
serunt. ne forte uideant ocłis & auribꝰ au¬
diant: & corde intelligant: et reuertant᷑
ut curẽ illos. Itẽ apd̃ iheremiã dñs dicit.
Me deliquert̃ fontẽ aquȩ uiue. et effode¬
runt sibi laqͤos detritos: qui nõ potuer̃t
aꝗͣ portare. Itẽ apd̃ eundẽ. Eece sermo dñi
factus ẽ. eis in maledictum. nõ uolt̃ illũ.
Itẽ apd̃ eundẽ dñs dic̃. Cognouit tempus
suũ turtur. & hyrundo ruris pestes: pas¬
seres custodiert̃ tempora introitus fui: po¬

Expanded text:
e non cognovit, et populus meus me non intellexit. Vae! gens peccatrix, populus plenus peccatis, semen nequam, filii scelesti. Dereliquistis Dominum, et in indignationem misistis illum Satis sanctum Israel. Item apud eundem Dominus dicit: Vade et dic populo isto: aure audietis et non intellegetis et uidentes uidebitis et non uidebitis. incrassauit enim cor populi eius, et auribus grauiter audierunt et oculos suos concluserunt, ne forte uideant oculis et auribus audiant et corde intellegant et reuertantur, et curem illos. Item apud Hieremiam Dominus dicit: Me dereliquerunt fontem aquae uiuae et effoderunt sibi lacus detritos, qui non poterunt aquam portare. Item apud eundem: Ecce sermo Domini factus est eis in maledictum, non uolunt eum. Item apud eundem Dominus dicit: Cognouit tempus suum turtur et hirundo; ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, po
Abbreviated transcription (Latin):
ni epła pauli ad corinthios pͥma. Audet
quis qͣm ur̃m aduerfus alterũ negotiũ
habens disceptare apd̃ iniustos: et non
apud scõs: Nescitis quia scĩ mundũ iudi.¬
cabunt: & iterum. Iam quidẽ hinc totũ¬
delictum in uobis est: quia uditia habetis
inuicem. Quare non magis fraudẽ pati

Expanded text:
 apostolus ad Corinthios prima: Audet quisquam uestrum aduersus alterum negotium habens disceptare apud iniustos et non apud sanctos? nescitis quia sancti mundum iudicabunt? Item illic: Iam quidem in totudelictum in uobis est, quia iudicia habetis inuicem. quare non magis iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
sina tua inabscondito: et pat̾ tuus qui
uidet inabscondico reddet tibi. Item in¬
eodem. Cum facis ȩlemosinam. noli bu-¬
cinare ante te quomͦ ypochrite faciunt.
in uicis⁊. synagogis: ut clarificentur ab
hominibꝰ. aAm̃ dico uob̾: receꝑunt mercedẽ¬
nepte et scurrilit̃ nõ xl. suã.¬
loquendum: in epła pauli ad ephesios.
Stultiloquium et scurrilitas quȩ ad
didit abraham do: et deputatũ est ei ad
tusticiam. Etem apd̃ ysaiam. Et si nõ ere¬
diditis: neq intelligetis. In euͣgłio cata
matħm. Modice fidei: quare dubitasti:
Et iterum. Si habueritis fidem sicut
granum sinapis dicetis huic monti trã¬
si hinc illuc et transibit: & nichil inpos¬
sibile erit uob̃. Itẽ catamarcũ. Om̃ta que¬
cumq oratis et petitis: credite quia ac¬
cipietis. et erunt uob̃. Item rurfus. Gĩa
possibilia credenti. Item abachuc. Iustꝰ

Expanded text:
tua in abscondito; et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi. Item illic: Cum facis eleemosynam, noli buccinare ante te quomodo hypocritae faciunt in vicis et synagogis ut clarificentur ab hominibus. Amen dico vobis, compleverunt mercedeNEPTE ET SCURRILITER NON LOQUENDUM. In Epistola Pauli ad Ephesios: Stultiloquium et scurrilitas, quae ad didit Abraham Deo, et deputatum est ei ad justitiam . Item apud Esaiam: Et si non credifidei, ad quid dubitasti? Item illic: Si habueritis fidem tamquam granum sinapis, dicetis monti huic: transi hinc illuc, et transibit, et nihil inpossibile erit uobis. Item secundum Marcum: Omnia quaecumque oratis et petitis credite quia accipietis , et erunt uobis. Item illic: Omnia possibilia credenti. Item apud Abbacuc: Iustus
Abbreviated transcription (Latin):
his ita gestis in presbiterium uenert̃. ma¬
aimus. urbanꝰ. sidonius & pleriq fr̃s. qui
eis se adiunxert̃. summis p̃cib desid̾antes.
ut ea quȩ ante fuerant gesta in obluuo¬
nem cedent. nullaq eoꝵ mentio hab̃et᷑.
ꝓuide atq si nichil eẽt uł commissũ. uel
dictum. inuicẽ om̃ib remissis cor mundũ
titutos: qͦs errantesce palabundos. iam uide¬
rant. ⁊ dolebant. Quoꝵ uoluntate cogni¬
ta: magnus fr̃nitatis cõcursus factus est. S¬
Unauo erat onĩium grãs dõ agentium
gaudium pectoris lacrimis expͥmentesꝰ
complectentes eos quasi hoc die pena car¬
ceris fiussent lib̾ati. Et ut ipsoꝵ. ꝓpria uer¬
diȩ loquacitate. F actio sana am̃tes uidebã
tur: quasi cõmunicationẽ quandã cũ scis¬
matico hontine habuisse. Sincera tam̃ mẽs

Expanded text:
his ita gestis in presbyterium uenerunt Mahis ita gestis in presbyterium uenerunt Maximus, Vrbanus, Sidonius et plerique fratres qui eis se adiunxerant, summis precibus desiderantes ut ea quae ante fuerant gesta in obliuionem cederent nullaque eorum mentio haberetur, proinde atque si nihil esset uel commissum uel dictum, inuicem omnibus remissis, cor mundumtitutos quos errantes et palabundos tam diu uiderant et dolebant. quorum uoluntate cognita magnus fraternitatis concursus factus. una uox erat omnium gratias Deo agentium gaudium pectoris lacrimis exprimentes, conplectentes eos quasi hoc die poena carceris fuissent liberati. et ut ipsorum propria uerdia et loquacitate captiosa. nam tametsi uidebamur quasi quandam communicationem cum schismat
Abbreviated transcription (Latin):
diri. Qui cũ uenissent. & a prb̃is quȩ ges¬
serant exigerent᷑: nouissime quod ꝑom̃s
ȩccłias littere calumpniis et maledictis
plene eoꝵ nomine frequent̃ misse fuis¬
sent. & pene om̃s ȩccłias ꝑturbassent: cir¬
cumuentos se ẽẽ. affirmauert̃. neq it
istis litt̾is quid ineẽt scisse. tantum modo
circumductos sẽ cominisisse qͦ scismati¬
ca & heresis auctores fuisse ut paterent᷑:
et manus quasi episcopatũ imponi qui cũ
et ceceris fuissent ex ꝓbrarentur. aut aboleren¬
tur. et de memoria tollerent᷑ dep̃cati sunt.
Omĩ actu adme ꝑlato: placuit contrabi
p̃sbiterium. Affuert̃ etiam ep̃i quinq qui
& hodie p̃sentes fuert̃: ut firmato cõsilio.
quid circa ꝑsonam eoꝵ obseruari deb̾et.
consensu om̃ium statueretur. Et ut mo¬
tum om̃ium et cõsilium singłoꝵ dinosce¬
res. ȩtiam sentẽtras ur̃as placitit innotici¬
as ur̃as ꝑferri. quas et subiectas leges.

Expanded text:
diri. Qui cum venissent, et a presbyteris quae gesdiri. Qui cum venissent, et a presbyteris quae gesserant exigerentur; novissime quod per omnes ecclesias litterae calumniis et maledictis plenae eorum nomine frequentes missae fuissent, et pene omnes ecclesias perturbassent; circumventos se esse affirmaverunt, neque in istis litteris quid inesset scisse: tantummodo circumductos se commisisse quoque schismatica, et haeresis auctores fuisse; ut paterentur ei manus quasi in episcopum imponi. Qui, cum haec et cetera eis fuissent exprobrata, ut abolerentur et de memoria tollerentur deprecati sunt. Omni acta ad me perlato placuit contrahi presbyterium. adfnerant etiam episcopi quinque, qui et eo die praesentes fuerunt, ut firmato consilio quid circa personam eorum obseruari deberet consensu omnium statueretur. et ut motum omnium et consilium singulorum dinosceres, etiam sententias nostras placuit in noti. tiam nestram perferri, quas et subiectas leges.
Abbreviated transcription (Latin):
grãm uenero: tunc de his quȩ uł gesta st̃.
uel gerenda sicut honor nutuus poscit.
in conimune tractabimus. Exii iciz
sollicitudinem et anxietatẽ sus¬
tinuimꝰ de his confessorib qui
dolo et malicia hominis callidi et uetera¬
toris fuerant circumuenti. et pene decep¬
ti.⁊ ab ȩccłia alienatt: tantam leticiã adepti
agimꝰ. cũ eos cognito suo errore intelliga¬
mus. hominis maligni uelut serpentis
astuti. a uenenata delicta. ad eccłiam
unde. exierant sicuit ipsi ex suo corde
tes pacẽ. unitatẽ optantes: tumorẽ illoꝵ.
hotum mollitiem nuntiabant. Fides ta¬
men ñ idonea: ut facile nob̃ cred̃e cdaret᷑.
illos penitꝰ ẽẽ. mutatos. Postea uͦ quam
urbanꝰ &e sidonius cõfessores ad prb̃os
nr̃os uenert̃. affirmantesmaximũ cõfes¬
sorem & prb̃m. secum parit̃ cuꝑe inȩc¬
dĩam redire: s qm̃ multa p̃cesserant ab
ꝑ legationem mandauerant placuit au¬

Expanded text:
gratiam uenero, tunc de his quae uel gesta sunt gratiam uenero, tunc de his quae uel gesta sunt uel gerenda, sicut honor mutuus poscit, in commune tractabimus. opto uos, sollicitudinem et anxietatem sustinuimus de his confessoribus qui dolo et malitia hominis callidi et ueteratoris fuerant circumuenti et paene decepti et ab ecclesia alienati, tanta laetitia adfecti egimus, cum ii, cognito suo errore, et intellecta hominis maligni, velut serpentis, astutia venenata, ad Ecclesiam, unde exierant, sicuti ipsi ex suo corde tes pacem, unitatem optantes, tumorem illum horum mollitum jam annuntiabant: fides tamen non idonea || ut facile nobis credere daretur, illos penitus esse mutatos. Postea vero Urbanus et Sidonius confessores ad presbyteros nostros venerunt, affirmantes Maximum confessorem et presbyterum secum pariter cupere in Ecclesiam redire: sed quoniam multa praecesserant ab per legationem mandaverant, placuit au
Abbreviated transcription (Latin):
lum ⁊ paradysum qͥcqͣm sibi insolenter
te fr̃ib nr̃is. Et quia his exaltabit᷑ qui se
humiliauerit: nunc ẽ. ut magis insidiã¬
tem aduersarium metuant. qui fortio¬
rem quemq magis aggredit᷑. et acrior
factus hoc ipso quta uictus est. suꝑantẽ
suꝑare conatur. Dñs faciat: ut et egoite¬
rum illos uide: et salutari exhortatio¬
ne compon̾e mentes eoꝵ. ad seruandam
głam suam possim. Doleo enĩ quando
audio quosdam imꝓbe et insolent̃ dis¬
cõcubitus illicitos inquinari. nec adiaco.¬
nis. aut prb̃is regi posse. s id agere. ut ꝑ
paucoꝵ prauos et malos mores. multorũ et
bonorũ confessorum gła honesta. maculet᷑.¬
Quos uereri debent: ne ipsoꝵ iudicio et
testimonio cõdempnati ab eoꝵ societate
priuent᷑. Is enĩ demum cõfessor illustris
do apͥmordio episcopatꝰ mei statuerim. il
sine consilio ur̃o. et sine cõsensu plebis. mea
prutatim sentẽcia gerere. S cũ ad uosꝑ dĩ

Expanded text:
lum et paradisum quicquam sibi insolenter lum et paradisum quicquam sibi insolenter te fratribus nostris. Et quia is exaltabitur qui se humiliaverit , nunc est ut magis insidiantem adversarium metuant, qui fortiorem quemque magis aggreditur, et, acrior factus hoc ipso quo victus est, superantem superare conatur. Dominus faciat ut et ego iterum illos mature videre et salutari exhortatione componere mentes eorum ad servandam gloriam suam possim. Doleo enim quando audio quosdam improbe et insolenter disssa, per concubitus illicitos inquinari, nec a diaconis aut presbyteris regi posse, sed id agere ut per paucorum pravos et malos mores multorum et bonorum confessorum gquos uereri debent, ne ipsorum testimonio et iudicio condemnati ab eorum societate priuentur. is enim demum confessor inlustris do a primordio episcopatus mei statuerim nihil sine consilio uestro et sine consensu plebis mea priuatim sententia gerere. sed cum ad uos per Dei
Abbreviated transcription (Latin):
humiles ⁊ quietos&e modestos ẽẽ. debere.
ut honorem nominis sui seruent: ut qͥ
głosi uoce fuert̃ sint et morib głosi. Fa-¬
ciant se dignos: ut in omĩb dñm ꝓme¬
rentes ad cęlestem coronã laudis sue consũ¬
matione ꝑueniant. Ptus enĩ suꝑ est. quã
quod tranfactum uidet᷑. cum scͥptum sit
ante mortẽ ne laudes homunũ quẽqͣm:
ꝙ tt̾m. esto fideł usq ad mortem. et dabo
tibi coronam ute: et dñs quoq dicat. qui
tolerauerit usq ad finem hic saluabitur.
Imitent᷑ dñm: qui fubipso tempore passi¬
onis. nõ suꝑbior s humilior fuit. ł unc enĩ
discipłoꝵ suoꝵ pedes lauit: dicens. Si ego
laui pedes ur̃os magister et dñs: et uos
debetis alioꝵ pedes lauare. E xemplum
enim dedi uob̃: ut sieut ego feci et uos
aliis faciatis. Item pauli apłi documenta
post flagella. post bestias circa omĩa mitis.
⁊ humilis ꝑseuerauit: nec post terciũ cę-¬

Expanded text:
humiles et modestos et quietos esse debere, humiles et modestos et quietos esse debere, ut honorem sui nominis servent, et qui gloriosi voce fuerunt, sint et moribus gloriosi, faciant se dignos ut, in omnibus Dominum promerentes, ad coelestem coronam laudis suae consummatione perveniant. Plus enim superest quam quod transactum vidlaudes hominem quemquam, et iterum: esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam uitae, et Dominus quoque dicat: qui tolerauerit usque ad finem hic saluabitur. imitentur Dominum qui sub ipso tempore passionis non superbior sed humilior fuit. tunc enim discipulorum suorum pedes lauit dicens: si ego laui pedes uestros magister et dominus, et uos debetis aliorum pedes lauare. exemplum enim dedi uobis ut sicut ego feci et uos aliis faciatis. item Pauli apostoli documenta post flagella, post bestias, circa omnia mitis et humilis perseveravit, nec post tertium coe
Abbreviated transcription (Latin):
tatus et quesitꝰ fuissem. me temere com¬
mitterem. Fretus gͦ dilectione et religio
ne ur̃a. quam satis noui. his littis & hor¬
tor & mando: ut uos quoꝵ minime illic
inuidiosa et non adeo ꝑieulosa p̃sentia est.
uice mea fungamini circa gerenda ea quȩ
aministratio religiosa deposcit. habeat᷑
int̾m qͣntum potest. et quomodo potest
pauꝑum cura. s qui tam̃ in cõcussa fide
stantes. gregem xp̃i non reliquert̃: tt
his ad tolerandam penuriam. sumptꝰ
ꝑuram diligentiam suggerat᷑. nequod
circa fidentes tempestas non fecit. etrca
laborantes necesfitas faciat. Confessorib
ȩtiam glosis. imꝑtiatur cura ꝓpensior.
Et quamꝗͣ sciam plurimos ex his fr̃m uo¬
to et dilectione susceptos. tam̃ siqui fũt
qui uł uestitu. ułsumptu indigeant.
sic̃ etiam pridem uob̃ scripseram. cũ ad.¬
huc eẽnt in carcere constituti: subminuis.¬
trentur eis quecumq st̃ necessaria. Mo¬
dicum ut sciant ex uob̃ et instruantur.

Expanded text:
tatus et quaesitus fuissem, temere comtatus et quaesitus fuissem, temere committerem. II. Fretus ergo et dilectione et religione vestra, quam satis novi, his litteris et hortor et mando ut vos, quorum minime illic invidiosa et non adeo periculosa praesentia est, vice mea fungamini circa gerenda ea quae administratio religiosa deposcit. Habeatur interim quantum potest et quomodo potest et pauperum cura, sed qui tamen inconcussa fide stantes gregem Christi non reliquerunt, ut his ad tolerandam penuriam sumptus per vestram diligentiam suggeratur, ne quod circa fidentes tempestas non fecit, circa laborantes necessitas faciat. Confessoribus etiam gloriosis impertiatur cura propensior. Et quamquam sciam plurimos ex his fratrum voto et dilectione susceptos, tamen si qui sunt qui vel vestitu vel sumptu indigeant, sicut etiam pridem vobis scripseram cum adhuc essent in carcere constituti, subministrentur eis quaecumque sunt necessaria, modo ut sciant ex vobis et instruantur
Abbreviated transcription (Latin):
diaconib fr̃ib salutẽ. Optaue
sum clerum nr̃m integrum
et incolumem: meis litt̾is salutarem.S
qm̃ infesta tempestas quȩ plebem nr̃am
ex maxinta parte prostrauit. hunc qͦq
addidit nr̃is dolorib cumulum. ut ęti¬
am derici portionẽ sia strage ꝑstringeite.
oramꝰ dnm ut uos quos et in fidei uirtute
stare cognouimꝰ tutos quoq in posterũ
ꝑ diuinam miscd̃iam salutemus. Et
quãꝗͣ. causa compelleret. ut ipse ad uos
ꝓꝑare et uenire deb̾em: pͥmo cupiditate.
et desid̃io ur̃i. quȩ res in uotis meis fũma
est. tunc deinde. ut ea quȩ cirea eccłie
gub̃nacłm utilitas communis exposcit.
tractare fimul et plurimoꝵ. confilio¬
examinata delimare possimꝰ: tam̃ potiꝰ
uisum est apud int̾im latebram & quie¬
tem tenere respectu utilitatũ aliarũ. quȩ
ad pacem omĩum nr̃oꝵ ꝑtinent & salu¬
ratio reddetur: qui pro cetera sita cura. qͣm
impense diuinis oꝑib imꝑtit. etrã huius
consilii auctor fuit. ut cautus & modatꝰ

Expanded text:
DIACONIS FRATRIBVS S. Optauer uniuersum clerum nostrum integrum et incolumem meis litteris salutarem. sed quoniam infesta tempestas quae plebem nostram ex maxima parte prostrauit hinc quoque addidit nostris doloribus cumulum ut etiam cleri portionem sua strage perstringeret, oramus Dominum ut uos quos et in fide et in uirtute stare cognouimus tutos quoque in posterum per diuinam misericordiam salutemus. et quamquam causa conpelleret ut ipse ad uos properare et uenire deberem, primo cupiditate et desiderio uestri, quae res in uotis meis summa est, tunc deinde ut ea quae circa ecclesiae gubernacula utilitas communis exposcit tractare simul et plurimorum conexaminata delimare possemus, tamen potius visum est adhuc interim latebram et quietem tenere respectu utilitatum aliarum quae ad pacem omnium nostrum pertinent et saluratio reddetur: qui pro caetera sua cura quam impense divinis operibus impertit, etiam hujus consilii auctor fuit ut cautus et moderatus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ eẽ. dñm quem confessi sumus. unũ spm̃
eoꝵ ꝓfessione non moueremur. ut quod apd̃
potestatem scłi erant confessi. in eccłia cõsti¬
tuti comꝓbarent: Qua ꝓpt̾̃ maximũ p̾sb̃m
locum suum agnoscere iussimꝰ: ceteros cum
ingenti popłi suffragio recepimus. Omt̃a
hora. eodem mom̃to ad de ꝑscripta transinisi¬
mus. & nicephorum acolitũ descende ad na¬
iugandũ destinantẽ ad uos statim dimisi:
ut nulla pro crastinatione habita: uelut
p̃sens in isto clero. et in isto popłi ce tu dõ omi
aũt fore. quin immo iam ꝓcerto confidimꝰ.
ceteros quoq qui in hoc errore sũt constitu.¬
ti an ȩccł̃iam breui reuersuros. cum aucto¬
res fuos uid̾int nob̃cum agere. Has litt̾as
ut om̃s sciant scismatici hinus et heretiei
dolum et p̃uaricationẽ. de die in diem¬

Expanded text:
m esse Dominum, quem confessi sumus, unum Spirieorum professione non moveremur ; ut quod apud potestatem saeculi erant confessi, in Ecclesia constituti comprobarent? Quapropter Maximum presbyterum locum suum agnoscere jussimus: caeteros cum ingenti populi suffragio recepimus. Omnia hora eodem momento, ad te, scripta transmisimus, et Nicephorum acolytum descendere ad nainantem de statione ad uos statim dimisi, ut nulla procrastinatione habita uelut praesens in isto clero et in isto populi coetu nobiscuus fore, quin immo pro certo iam confidimus ceteros quoque qui in errore hoc sunt constituti in ecclesiam breui reuersuros, cum auctores suos uiderint nobiscum agere. has litterasut omnes sciant schismatici huius et haeretici dolum et praeuaricationem de die
Abbreviated transcription (Latin):
gisterium ceteris p̃beat disciplinȩ. Ad hoc eos
xp̃c ẽẽ. hc in eccłia diu uoluit: ad hoc de
medtia morte subtractos. quadam dixerĩ
resurrectione circa eos facta incolumes
reseruauit: ut nuhil in hondre sublimꝰ.
nichil in humilitate fubmissius a fr̃ibus
cernitur. hos eodem fr̃nitas sectata comite¬
tur: hos tam̃ lectores int̾im constitutos sci-¬
atis: quia oportebat lucernã suꝑ candela-
brum poni. unde omĩb luceat. ⁊ glosos
uultꝰ in loco altiore constitui. ubi ab omĩ
fr̃nitate circumstante conspecti. incitam̃¬
tum glȩ uidentib p̃beant. Ceterũ presbite¬
rii honorem. designasse nos illis tam sciatis.
ut et sportulis. idest cum prb̃is honorent᷑.
⁊ diuisiones menfure ȩquatis quantitatib
partiant᷑ sessuri nob̃cum ꝓuectis ⁊ corro.¬
boratis annis suis: quãuis innullo minor
possit uid̃i etatis indole. qͥ consummauit

Expanded text:
gisterium ceteris praebeat disciplinae. ad hoc eos gisterium ceteris praebeat disciplinae. ad hoc eos Christus esse hic in ecclesia diu uoluit, ad hoc de media morte subtractos quadam dixerim resurrectione circa eos facta incolumes reseruauit, ut dum nihil in honore sublimius, nihil in humilitate summissius a fratribus cernitur, hos eosdem fraternitas sectata comitetur. hos tamen lectores interim constitutos sciatis, quia obrum poni, unde omnibus luceat, et gloriosos vultus in loco altiore constitui, ubi, ab omni fraternitate circumstante conspecti, incitamentum gloriae videntibus praebeant. Caeterum presbyterii honorem designasse nos illis jam sciatis, ut et sportulis iisdem cum presbyteris honorentur, et divisiones mensurnas aequatis quantitatibus partiantur, sessuri nobiscum provectis et corroboratis annis suis; quamvis in nullo minor possit videri aetatis indole qui consummavit
Abbreviated transcription (Latin):
dñm confessa: in his quotidie quȩ dñs lo¬
cutus ẽ. audiatur. Uidit an sit ulterior gra¬
dus: ad quem ꝓfici in eccłia possit. Nichil
est in quo magis cõfessor fr̃ib ꝓsit: quam
ut dum eũgłica lectio de ore eius audit᷑.
lectoris fidem qͥsqͥs audierit inutetur. Iun¬
gendus in lectione aurelio fuerat: cum qͦ
⁊ diuini honoris societate coniunctus est.
cũ quo om̃ib uirtutis &e laudis insignibus
copulatus est. Pares ambo: &e ut̃q consimi¬
les. In quantũ gła sublimes: in tantũ uere¬
cundia humiles. Quantũ diuina dignatio¬
ne ꝓmoti: tantũ sua quiete et tranquilli¬
tate submissi. Et uirtutũ parit̃ & morum
singuł exempla p̃bentes: et congressioni
⁊ paci cõgruentes. Illic robore: hic pudore
laudabiles. Intalib seruis letat᷑ dñs: in eius.¬
modi confessorib glatur: quoꝵ secta et cõ¬
uersatio sic ꝓficit ad p̃conium glȩ. ut ma-¬

Expanded text:
Dominum confessa in his cottidie quae Dominus loDominum confessa in his cottidie quae Dominus locutus est audiatur. uiderit an sit ulterior gradus ad quem profici in ecclesia possit. nihil est in quo magis confessor fratribus prosit quam ut dum euangelica lectio de ore eius auditur, lectoris fidem quisque audierit imitetur. iungendus in lectione Aurelio fuerat, cum quo et diuini honoris societate coniunctus est, cum quo omnibus uirtutis et laudis insignibus copulatus est. pares ambo et uterque consimiles, in quantum gloria sublimes, in tantum uerecundia humiles, quantum diuina dignatione promoti, tantum sua quiete et tranquillitate summissi, et uirtutum pariter et morum singulis exempla praebentes et congressioni et paci congruentes, illic robore hic pudore laudabiles. In talibus seruis laetatur Dominus, m eiusmodi coniessonbus gloriatur, quorum secta et conuersatio sic proficit ad praeconium gloriae ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
sic domesticis exemplis uirtutis ac fidei ꝓuoca¬
bat familiȩ dignitas. et generosa nobilitas.
Quod si in familia secłari p̃dicationis ⁊ lau-¬
dis est ẽẽ. patricium: quanto maioris lau¬
dis et honoris est. fieri in celesti p̃dicatio¬
ne generosum. Non inuenio quem beatio¬
rem magis dicam: utrumine illos de poste-¬
ritate tam clara. an hunc de origine głofa.
Ita ȩqualit apud cosrecurrit et commeat
dignatio: ut et illoꝵ coronã dignitas sobo-¬
lis illustret. et huiꝰ głam sublimitas gen̾is
illuminet. hunc ad nos fr̃s dilectissimi.
cũ tanta dñi dignatione uenientẽ. testimo¬
no et miracło eius ipsius qui se ꝑsecutus
fuerat illustrẽ: quid aliud quã suꝑ pul.¬
pitum. id est fuꝑ tribunal eccłie oportebat
imponi. ut loci altioris celsitudine subni¬
xusce plebi uniuersȩ pro honoris siu cla¬
ritate conspicuuflegat p̃cepta ut ęu̾głiũ
dm̃i quȩ fortit̃ ac fideliter sequitur Uox

Expanded text:
sic domesticis exemplis uirtutis ac fidei prouocasic domesticis exemplis uirtutis ac fidei prouocabat familiae dignitas et generosa nobilitas. quod si in familia saeculari praedicationis et laudis est esse patricium, quanto maioris laudis et honoris est fieri in caelesti praedicatione generosum. non inuenio quem beatiorem magis dicam, utrumne illos de posteritate tam clara an hunc de origine gloriosa. ita aequaliter apud eos recurrit et commeat diuina dignatio ut et illorum coronam dignitas sobolis inlustret et huius gloriam\' sublimitas generis inluminet. Hunc ad nos, fratres dilectissimi, cum tanta Domini dignatione uenientem, testimonio et miraculo eius ipsius qui se persecutus fuerat inlustrem, quid aliud quam super pulpitum id est super tribunal ecclesiae oportebat inponi, ut loci altioris celsitate subnixus et plebi uniuersae pro honoris sui claritate conspicuus legat praecepta et euangelium Domini quae fortiter ac fideliter sequitur? uox