comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam tempꝰ instat qͦ ruben mandrago¬
ias inueniat. si tñ eũ foras exire ñ pigeat.
s cur eũ uellẽ exire dubitemꝰ. quẽ iam
ad exeundũ ut intͦeundum idoneũ esse
cognoscimꝰ. Credendũ est eũ eũ postͣ na¬
piuĩ exire ⁊ intrare. S si ꝑ Ruben ut su¬
int̾itũ ut ertum acciꝑe debemꝰ÷ Quidẽ.
eũ uł uitꝰ esse. uł foras exire: Ruben in¬
tus est: qñ in secreto cordis in ꝯspectu cłi
nc̃ intus morari. nc̃ foras inueniri. ẜx¬
it gͦ ruben temꝑe messis tͥacee: qñ ex
imꝑio obedientie ex̃cet se in oꝑib iusti¬
cie. S qũ putas Ruben ad ꝑfectam obe¬
dieutiã ꝯualesceret nͥ eũ Gacd ⁊ asser .i. a¬
mor ⁊ abstinentie ⁊ patientie ad ꝯtemp¬
tũ uolu ptatis uł ad torlerantiã tͥbulatõ¬
nis animass: duo eũi st̃: q̃ solent ꝑfec¬
tõem obedientie p̃pedire .i. ne cogam᷑ uel
amata deserere ub asꝑa tolerare. S si se¬
mnel animꝰ amore abstinentie uł patien¬

Expanded text:
am tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot naperium exire et intrare. Sed, si per Ruben, ut suintroitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ruben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Denunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando putas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑis apd̾ seme ip̃m statuit. q̃ difficultas
eiꝰ obedientiã ult̾ius minuere pot̾it:
Si eiũ dura ⁊ asꝑa queq ꝓ d̾i amore etiã
ꝑ memet ip̃m appeto cur ñ magis ħ ex
ad iuncta obedientia ad maioris ms¬
nti głam tolero. Recte gͦ pꝰ natũ sad
⁊ aser: Ruben exirs dicitur. qͥa ti¬
mor dũi exuoluntaria abstinenti¬
a ⁊ patientia ad omnẽ obedientiã
roboratur.

Expanded text:
apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeque pro Dei amore etiam per memetipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedientiam roboratur.
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiã qmͣ suo suꝑiori exhibuit abia¬
feriorib accepit. Nicħ qd̾ in hoĩe erat: eus
imꝑio contͣdicebat. Omĩa gub̾nabat onũ
motus corporeus. omĩs sensus. omĩs appen¬
tus. omĩs affectus. omĩs cogitatꝰ : ad eiꝰ ii¬
tũ mouebat᷑. dirigebat᷑. refrenabat᷑. repͥme¬
bat᷑. d qͣm sublimis potestas. oqm potũs sublimi¬
tas: imꝑare bestiis t̾re. uolutres celi & pisces na¬
ris. sub potestate habere. O dignttas sublimitatis s
sublumitas potestatis. tot uolutꝰ auiũ. tot cliscursul
bestiarũ. tot natatꝰ pisciũ. in tot studiis. tes
exercitiis. tot oblectam̃tis subluniũ. inue¬
stigationib. młtipliciũ affectionũ. uariañ
uoluptatũ sub arbitrii sui uire possidere.
⁊ ꝓuoluntate disponere ⁊ ad imꝑii sui nu¬
tũ inclinare

Expanded text:
buit ab inferioribus accepit. Nihil quod in homine erat ejus imperio contradicebat. Omnia gubernabat, omnia motus corporeus, omnis sensus, omnis appetitus, omnis affectus, omnis cogitatus ad ejus nutum movebatur, dirigebatur, refrenabatur, reprimebatur. O quam sublimis potestas! O quam potens sublimitas, imperare bestiis terrae, volucres coeli et pisces maris sub potestate habere! O dignitas sublimitatis! O sublimitas potestatis, tot volatus avium, tot discursus bestiarum, tot natatus piscium, in tot studiis, tot exercitiis, tot oblectamentis sublimium, investigationum, multiplicium affectionum, variarum voluptatum, sub arbitrii sui jure possidere, et pro voluntate disponere, et ad imperii sui nutum inclinare
Abbreviated transcription (Latin):
nã ⁊ sic ⁊ dictus est hõ q̃re inqmͣ in
microcosmo. hoc est in minori mundo q̃¬
re in corde humano qͥl sit uls̃ qd̃ ad yma¬
ginẽ ⁊ similitudine̾ łi format᷑ qd̾ aliis
om̃ib dignitatis. sue pͥulegio p̾fert. cuiꝰ

Expanded text:
nam et sic dictus est homo; quaere, inquam, in microcosmo, hoc est in minore mundo; quaere in corde humano quid sit illud quod ad imaginem et similitudinem Dei formatur, quod aliis omnibus dignitatis suae privilegio
Abbreviated transcription (Latin):
gñtia paulatĩ ꝓficit ⁊ qñq usq ad ple¬
nam discretõem ꝑtingit. Aliꝰ inqͥt apłs.
iudicat int̾ diẽ ⁊ diem. ⁊ alius iudicat
omnẽ dĩẽ. Quale putas dei donũ. cdare.
iudiciũ facere. ei qui filius hõis est. Et
pͥmũ qͥdem est ut sciat hõ iudicare int̾
diem ⁊ noctẽ. ultimũ aũt ⁊ hoc ip̃m sũ¬
mũ. ut sciat iudicare omnẽ diem. Debe-

Expanded text:
lenam discretionem pertingit. Alius, inquit Apostolus, judicat inter diem et diem, et alius judicat omnem diem . Quale putas Dei donum dare, judicium facere ei qui Filius hominis est? et primum quidem est, ut sciat homo judicare inter diem et noctem, ultimum autem et hoc ipsum summum ut sciat judicare omnem diem. Deb
Abbreviated transcription (Latin):
surã teneat. ⁊ recte discretionis ietas
minime excedat. Quis enĩ inueniat ho¬
minẽ qui nũqmͣ qͥnũqm erret in estuna¬
tõe qͣlitatis aut qnͣtitatis. aut qͥ nũqmͣ
arcũueniat᷑ a negotõ ꝑ ambulante inte¬
homo inuolutꝰ tenebris. habitans in re-¬
gione umbre mortis: Imposibile est hoc
lane omi homini qm dui tenebre sũt
suꝑ faciem abyssi. donec ille qui dixit de
tenebris lum̃ resplendescere. emittens lu¬
cem suã ⁊ ũtatem suã. incipiat lucẽ a te¬
nebris diuidẽ. ⁊ fiat uesꝑe ⁊ mane. Emis¬
sa namq ⁊ accepta intlłigñtia u̾itatis: in¬
cipit statĩ hõ diuidere lucẽ a tenebris. ⁊
discernere pͥmo quidẽ bona a malis. ⁊ ma¬
lis a bonis. Postea aũt bona a meliorib ⁊
mala a peiorib. tandem uͦ meliora ab op¬
tinus. ⁊ peiora apessimis. In hunc sane
modũ sccłm sapientis sentũtiã semita u¬
stoꝵ qͦiͣ lum̃ ꝓcedit. ⁊ crescit usq ad ꝑfec-¬

Expanded text:
suram teneat, et recte discretionis metas suram teneat, et recte discretionis metas minime excedat. Quis mihi inveniat hominem, qui nunquam erret in aestimatione qualitatis aut quantitatis, qui nunquam circumveniatur a negotio perambulante in tehomo involutus tenebris, habitans in regione umbrae mortis? Impossibile sane est hoc omni homini, quandiu tenebrae sunt super faciem abyssi, donec ille, qui dixit de tenebris lumen splendescere, emittens lucem suam, et veritatem suam, incipiat lucem a tenebris dividere, et fiat vespere, et mane. Emissa namque et accepta intelligentia veritatis, incipit statim homo videre lucem a tenebris, et discernere primo quidem bona a malis, et mala a bonis; postea autem bona a melioribus, et mala a pejoribus; tandem vero meliora ab optimis, et pejora a pessimis. In hunc sane modum, secundum Sapientis sententiam, semita justorum quasi lumen procedit, et crescit usque ad perfec
Abbreviated transcription (Latin):
uob aũt modis in udicii nr̃i exa¬
mine peccamꝰ. dũ adhuc freqũter
sũb tante ambiguitatis mibilo uiam car¬
pimꝰ. Erramꝰ enĩ mͦ in discernenda qlctar.
mͦ in examinanda qͣnͣtitate. Qui ddicit bo¬
nũ malũ. ł malũ bonũ: in rerũ qͣlitade
erat. ⁊ qui dicit qd maiꝰ est ẽẽ minꝰ ⁊ qađ
minꝰ est eẽ maiꝰ: in qtͣatate pectat. Qualitas
pendit᷑: ut eiꝰ qnͣtitas ñ ignoret᷑. Sic auri.
sic argñti pondus q̃rimꝰ. ut eoꝵ p̃cium
recte estiimꝰ. S nemo in statera mendax
esset. si nemo aliũ deciꝑet. s nemo ab alio
decepsꝰ fiusset. Hinc est illud qd̃ ꝑ sapi¬
entẽ ãr. Statera dolosa. pondus ⁊ poridꝰ
utrũq ab hoĩabile dio. Quo ꝯtra in lege
p̃cipit᷑ Sit iustus iodiꝰ equusq sexta¬
tus. hinc est qd̾ filii iscł. cũ ꝓmissam
hereditatẽ accipiunt. int̾ se illam infu¬
nicło distributõis diuidũt. ut unaq̃ꝙ
uͥtus in sua accione uste equitatis mñ¬

Expanded text:
uobus autem modis in judicii nostri examine peccamus, dum adhuc frequenter sub tantae ambiguitatis nubilo viam carpimus. Erramus enim modo in discernenda qualitate, modo in examinanda quantitate. Qui dicit bonum malum, vel malum bonum, in rerum qualitate errat; et qui dicit quod majus est esse minus, et quod minus est esse majus, in quantitate peccat. Qualitas penditur, ut ejus quantitas non ignoretur. Sic auri, sic argenti pondus quaerimus, ut eorum pretium recte aestimemus. Sed nemo in statera mendax esset, si nemo alium deciperet, si nemo ab alio deceptus fuisset, hinc est illud quod per sapientem dicitur: Statera dolosa pondus, et pondus, utrumque abominabile Deo . Quo contra in lege praecipitur: Sit justus modius, aequusque sextarius . Hinc est quod filii Israel, cum promissam haereditatem accipiunt inter se, illam in funiculo distributionis dividunt, ut unaquaeque virtus in sua actione justae aequitatis men
Abbreviated transcription (Latin):
tim infirmitas subditoꝵ ⁊ Et qͥs ñ uideat. qͣm
sit difficile: immo qmͣ pene impossibile. iu¬
ste formidinis metã nũqͣm excedere: In̾a
fit sepe. ut qnͣto qͥs prudentior: tanto inu¬
niat᷑ ⁊ sollicitior. ⁊ qͣnto qͥs nouit ꝑspita¬
cnis. cͥcũstantiũ ꝑicłoꝵ casus ancipites ꝓ¬
spicere: tanto cogit᷑ timide sollicitudinis
sue habenas multipliciꝰ relaxare : Deqͦ.
⁊ illd̃ ꝯuenient̾ intłłigit᷑. qđ ad ruben:

Expanded text:
tem infirmitas subjectorum? Et quis non videat quam tem infirmitas subjectorum? Et quis non videat quam sit difficile, imo quam pene impossibile justae formidinis metas nunquam excedere? Inde fit saepe ut quanto quis prudentior, tanto inveniatur et sollicitior; et quanto quisque novit perspicacius circumstantium periculorum casus ancipites prospicere, tanto cogitur timidae sollicitudinis suae habenas multiplicius relaxare. De quo et illud convenienter intelligitur quod a Ruben
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ surã sepe suꝑ gredit᷑. ait qͥa cͥca unũ ali¬
qͥd nimis extũdit᷑. aut qr ad innumera issi
tiã in utilia passim dilatat᷑. Quis uidã ni¬
get post ꝑditõnis scelus iure timere debuis
scuit. semetipsũ desꝑando: malũ qđ corrigen
potuit detestabiliore exitu qmͣ exordio cu¬
mulauit: S illa timoris nimietaꝰ. q̃ se passi
ad rerũ młtiplicia effundit faciliꝰ decipit. ꝑ¬
fecas etenĩ uiris qñq subrepit. Qͥs nãq p̃¬
latoꝵ qmͣ libet ꝑfectꝰ. dũ subiectis suis uite
necessaria ꝓuidet. ita sollicitudinis sue cu¬
ras temꝑat: ut ꝓ adu̾sis rerũ casib. nũ qm
plus iusto formidet: ꝑtinet aũt ad ruben
tũe tantũ timor huiꝰmodi tẽpare cũ surgit
quidẽ ñ ex amore mũdi: s ex dilectõe ꝑxi¬
mi. S qͥs enumerare sufficiat om̃s ancipi¬
tes in cõmodoꝵ casus: hinc inde surgentiũ
ꝓ qͥb eũ trepidare coegit: ⁊ si ñ sua. suoꝵ sal¬

Expanded text:
mensuram saepe supergreditur, aut quia circa unum aliquid minus extenditur, aut quia ad innumera, vel etiam inutilia passim dilatatur. Quis neget Judam post proditionis scelus jure timere debuissescivit, semetipsum desperando malum quod corrigere potuit, detestabiliori exitu quam exordio cumulavit? Sed illa timoris nimietas quae se passim ad multiplicia rerum effundit facilius decipit: perfectis etenim viris quandoque subrepit. Quis namque praelatorum quamlibet perfectus dum subjectis suis vitae necessaria providet, ita sollicitudinis suae curas temperet, ut pro adversis rerum casibus nunquam plus justo formidet? Pertinet autem ad Ruben tunc tantum timor hujusmodi, cum surgit quidem, et non ex amore mundi, sed de dilectione proximi. Sed quis enumerare sufficiat omnes ancipites incommodorum casus hinc indeque surgentium, pro quibus eum trepidare cogit et si non sua, suorum sal
Abbreviated transcription (Latin):
habundat. qͦ eiꝰ animꝰ in ext̾ioꝵ scĩa copio¬
siꝰ se dilatat. Hec utiq aqͣ qnͣto ub̃ius ex¬
crescit. dũ omĩa taute cͥcũspicit : tanto qͦ¬
ꝓtuldubio formidolose sollicitudiuis siluꝰ
tensiouẽ gignit. ⁊ laciꝰ expandit. Unde reo¬
te hĩ clicit᷑. Estusus es .s. a: ñ trescas. sauen¬

Expanded text:
abundat, quo ejus animus in exteriorum scientia copiosius se dilatat. Haec utique aqua quanto uberius excrescit, dum omnia caute circumspicit, tanto procul dubio formidolosae sollicitudinis silvam densiorem gignit, et latius expandit, unde recte hic dicitur: Effusus es sicut aqua, non crescas. Caven
Abbreviated transcription (Latin):
młti montis huiꝰ iam se credunt
app̃hendisse sup̃ma: cũ ꝯstet eos eiꝰ
uix tecigisse extrema. Sit tͥ certũ signũ.
q montis hui uertic̃ minime app̃hendi¬
sti: si xp̃m clarititatũ n uidere meriusti.
Mox ut te dux tuus xp̃c collocauĩt in sũmo:
apparet tͥ in habctu alio. ⁊ de corã: indiit᷑
lumine sic̃ uestim̃to. Et sic̃ eungłia testan¬
tur: fiunt mox uestuñta eiꝰ alba sit̃ nix.
⁊ qͣlia ñ potest fullo facere suꝑ t̾ram. qr ille
durine sapĩe splcador qͣ alto specłatõis uer¬
tice ꝓspiti᷑: om̃io diffiniri ñ potest ꝑbu¬

Expanded text:
ti montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationis vertice prospicitur, omnino definiri n
Abbreviated transcription (Latin):
Ro qũ qͥso lya ancillara suã uiro
suo trad̾et. uł tales filios adopta¬
ret. nͥ sororis sue exemplo ꝓuocata fu¬
isset: pͥus enĩ semꝑ est: ut ancilla na¬
chel redigat᷑ sub uiri potestate. qrͣ an¬
glla lye. Si eiĩ imaginatõis euagatio
q̃ fit ꝑ in utiles cogitatiões pͥus ñ re¬
pͥmitꝰ᷑ : absq dubiõ sensualitatis appe¬
titꝰ immodatꝰ minue temꝑat᷑. Qui
gͥ uult corꝑaliũ uoluptatũ desicłia
tẽpare: pͥus assuescat carnales delici¬
to talia rauꝰ cogitau̾is: tãto rariꝰ. tãto ⁊ te¬
pidiꝰ nimirũ ea desicłabis. Hec ni fallor
est causa: cur sub uirili dño pͥor ĩcurne¬
tur bala qm ⁊ elpha. Patet nichilomi¬
nus. quod de Gan ⁊ asesa: abstinentia
udelicet. ⁊ patientia numquã ad¬
optiuos filios faceret: nͥ sororis sue
Rachel adoptuã sobolera assidue
cerueret. Qius enĩ umqm᷑ affcõi cor¬
dis posseo ꝑsuadere. mũdi huiꝰ ꝓsꝑa¬

Expanded text:
 quaeso, Lia ancillam suam viro suo traderet, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo provocata fuisset? Prius enim semper est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. Qui igitur vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales delicito talia rarius cogitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea desiderabis. Haec, nisi fallor, est causa cur sub virili dominio prior incurvetur Bala quam Zelpha. Patet nihilominus quod de Gad et Aser abstinentia, videlicet et patientia, nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ in cursus a cordis secretario exclude¬
re. Qiua gͥ sepe imaginatio ꝑ suꝑfluũ ti-¬
morẽ ad tam impudẽtẽ cogitatõnũ euag-¬
natõem deducit᷑ : recte ad Ruben pat̾ suus
de corruptõe bale  imꝑperando loqͥtur. Effu

Expanded text:
larium incursus a cordis secretario excludelarium incursus a cordis secretario excludere. Quia igitur saepe imaginatio per superfluum timorem ad tam imprudentem cogitationum evagationem deducitur, recte ad Ruben pater suus de corruptione Balae ei improperando loquitur. Effu
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus eẽt. ⁊ annos pueriles ageret:
prĩs suũ cubile incestare ñ p̃sumpsit. uel
qr ñ potut: uł q minime ausus fuit.
Adultꝰ aũt. in tantã ut de ip̃o legit᷑ ꝓrup̃
ginatio intłligit᷑. qͦmͦ putamꝰ huĩmodi an¬
tio: In tm̃ enĩ qñq timor suꝑfluus imagi
tõib tẽꝑare uix: aut oĩo ñ possit. Cũ enĩ
p̃nimia sollicitudine int̾ orandũ cciã sepe
mũdanoꝵ negotioꝵ phantasias mens ꝑ
imaginatõnẽ recipit. qͥcl aliud bale qͣm
ad fornicatõnes siuben sinũ suũ expan¬
dit: logita nũc gͦ: qͣm sit ineptũ. ut eo
temꝑe quo debes ꝓ et̾nis malis remouen¬
dis dũo supplicare: incipias tẽporalia tm̃
uere. illoꝵ ꝓpt̾ q̃ ueneras: obliusci. illa qͦ¬
rũ obliuisci debueras sola reminisci: hinc
est: qd̾ mens sepe q̃ pͥus solebat ꝑ imagina¬
tõnẽ sola sibi fut᷑a bona uł mala oĩ hora
ante ponere. postiodũ ꝑ suꝑfluũ timorẽ
subacta: ñ possit ładmodicũ sclarium cu¬

Expanded text:
parvulus esset, et annos pueriles ageret, patris sui cubile incestare non praesumpsit, vel quia non potuit, vel quia minime ausus fuit. Adultus tamen in tantam, ut de ipso legitur, prorupit ginatio intelligitur, quomodo putamus hujusmodi antio? In tantum enim quandoque timor superfluus imagintionibus temperare vix, aut omnino non possit. Cum enim prae nimia sollicitudine inter orandum etiam saepe mundanorum negotiorum phantasias mens per imaginationem recipit, quid aliud Bala quam ad fornicationes Ruben sinum suum expandit? Cogita nunc ergo quam sit ineptum, ut eo tempore quo debes pro aeternis malis removendis Domino supplicare, incipias temporalia tantvere, illorum propter quae veneras oblivisci, illa quorum oblivisci debueras sola reminisci. Hinc est quod mens saepe, quae prius solebat per imaginationem sola sibi futurorum bona vel mala omni hora anteponere, postmodum per superfluum timorem subacta non possit vel ad modicum curarum saecu
Abbreviated transcription (Latin):
quos tñ sememmit ñ ꝓpt̾ deũ cͥcũtilisse.
Qui sũt isti modi cͥcũcisi. nͥ mores ñ bo¬
na urtũtione correcti; Nec tñ in talib
debemiꝰ moꝵ honesta destruere: S intuato¬
nẽ mitare. Errant gͦ iitiꝙ errant qͥ abiei¬
urit oꝑa bona. qͣmuis tͥorte inchoata sĩt̃ i¬
tñtione mala. Eiratuũ gͥ suoꝵ ultores hu¬
ĩmocda: qͥd aliud faciũt qͣmͣ suꝑ cͥeũcisos
cũ symeon ⁊ leuy irruentes. eõs iuolen

Expanded text:
os tamen se meminit non propter Deum circumcidisse. Qui sunt istiusmodi circumcisi, nisi mores non bona intentione correcti? Nec tamen in talibus debemus morum honesta destruere, sed intentionem mutare. Errant ergo, utique errant qui abjiciunt opera bona, quamvis forte inchoata sint intentione mala. Erratuum ergo suorum ultores hujusmodi quid aliud faciunt, quam super circumcisos cum Simeon et Levi irr
Abbreviated transcription (Latin):
alũ tñ in eis fuit: iuste se¬
ueritatis modũ excedere. ⁊ inulcis¬
ceuda inuiria : eqͥtatis m̃surata muuime
seruasse. Merito gͦ iacob ra ꝯsultam eꝵ
audatiã redarguit seritatẽ ꝙ tam in cis¬
eretã iuste rephendit. O quͣtũ sacĩ exat ui¬

Expanded text:
alum tamen in eis fuit justae severitatis modum excedere, et in ulciscenda injuria aequitatis mensuram minime servasse. Merito ergo Jacob inconsultam eorum audaciam redarguit, severitatemque tam indiscretam juste reprehendit. O qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad cordis intima penetrat. cordisq aft¬
tũ tnͣsu̾berat. Cũ gͥ rei sollicitudine aui¬
mꝰ afficit᷑. uariis q affectoĩb ucissim
tangit᷑: iam usq ad filios lye. Fr̃es aũ
dine sermo ꝑuenisse ñ dubitat᷑. sum¬

Expanded text:
a cordis penetrat, cordisque affectum transverberat. Cum igitur rei sollicitudine animus afficitur, variisque affectibus vicissim tangitur, jam usque ad filios Liae, fratres autem Dinae sermo pervenisse non dubitatu
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑: ⁊ eiꝰ in suis peccorib pascendis fr̃es
occupant᷑. Mens etenĩ q̃ caritate cet̾isq
u̾tutib pollet sic̃ de sus malis dolere:
sic de ꝓximoꝵ bonis gaudere solet. Dũ
siderat. suaq cũ illoꝵ bonis cõꝑat: sic̃
ñ postest suis sepe fauorib ñ fauere. sic
⁊ de alioꝵ eam bonis congͣtulan: erce ne
cesse. Mens utiq pia dũ alioꝵ ꝑfectũ. ali¬
oꝵ defectũ. hoꝵ infirmitatẽ illoꝵ ꝑfecc̃¬
nẽ. diligentius intuet᷑: uariis nimiril
nũc hiis nc̃ illis uicissĩ affectib tangiꝰ
Incipit gͦ ꝑ aliis tumere: ꝓ aliis dolere a
hiis bonã. de illis: meliora sꝑare. Uider
in aliis q̃ diligat: ꝓ quib ⁊ gaudeat. ii¬
ste dolere debeat. In hũc itaq modũ. dũ
affectꝰ boni simplicib cogitatõib alludũt
q̃ ex inspecta ⁊ sibi cõplacita ꝓximoꝵ de¬
ciplina hinc inde occurrũt: qͥd aliud fro
tua p̾stat. uanꝰ anior sui: corruptõis di¬
ne occasionẽ adm mistrat. Dd̾ añ res pr̃em

Expanded text:
uis pecoribus pascendis fratres occupantur. Mens etenim quae charitate caeterisque virtutibus pollet, sicut de suis malis dolere, sic et de proximorum bonis gaudere solet. Dum onsiderat, suaque cum illorum bonis comparat, sicut non potest suis saepe favoribus non favere, sic et de aliorum eam bonis c pia dum aliorum profectum, aliorum defectum, horum infirmitatem, illorum perfectionem diligentius intuetur, variis nimirum, nunc his, nunc illis vicissim affectibus tangitur. Incipit ergo pro aliis timere, pro aliis dolere, de his bona, de illis meliora sperare. Videt in aliis quae diligat pro quibus et gaudeat indum dum affectus boni simplicibus cogitationibus alludunt, quae ex inspecta et sibi complacita proximorum disciplina hinc inde occurrunt, quid aliud fracua praestat, vanus amor sui corruptionis Dinae occasionem administrat. Quod autem res patrem
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ mens ñ subleuat᷑. qr xp̃i ue
suigia ꝑfc̃e ñ seqͥtur: qͥ uiã u̾itatis haud
retti ingredit᷑.

Expanded text:
altitudinem, mens non sublevatur, qui Christi vestigia perfecte non sequitur, qui viam veritatis haud recte ingreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
se coticiana intrem̃ta exaltut: donet p̃dã
moritis uercticẽ tangat. Sqͣm młtos hodie
uidemꝰ: studiosos in lectiõe. desidiosos in
oꝑe. tepidos in orõe. p̃sum̃tes tñ montis
huiꝰ tatumina se posse app̃hendere.S qñ¬

Expanded text:
uotidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse apprehendere.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisse ad cor altũ. ⁊ app̃disse mõ¬
tẽ illũ excelsũ ⁊ magaũ. si iam te credis
xp̃m iudere trͣsiguratũ. quicqͥã in illo
uideas. qͥcqͥd ab illo audias: ñ ei facile cre¬
das. nͥ occͣrant ei moyses ⁊ holỹas. Stimꝰ.
qr in ore duoꝵ aut tͥum: stat om̃e testi¬
moniũ. Suspetta est mͥ omis uĩtas: qͣm
ñ ꝯfirmat scͥpturarũ auctoritas. nͨ xp̃m
in sua clanfuatione recipio: si ñ assis¬
tant ei moyles ⁊ helyas. Et in ualle ⁊ in
montis ascensione: xp̃m sepe recipio sũ teste.
nũqͣm in mõtis uertice uł in sua clarifici¬
tione. Si xp̃c me docet de reb ext̾iorib. ist
deurtunis meis: facile recipio. ut pote ini
ad alta mens duicit᷑. qñ de celestib q̃stio
uentilat᷑. uͥ de ꝓfundis reb agit᷑. ini tan¬
to sublimitatis uertite. ñ recipio xp̃m
sine teste. nͨ rata esse pot̾it qͣmlibet ueri¬
simił releuatõ : sine attestatione moysi i
helye. sine scͥpturarũ auctoritate. Acdhibe-¬

Expanded text:
ascendisse ad cor altum, et apprehendisse montem illum excelsum et magnum, si jam te credis Christum videre transfiguratum, quidquid in illo videas, quidquid ab illo audias non ei facile credas, nisi occurrant ei Moyses et Elias. Scimus quia in ore duorum vel trium stat omne testimonium. Suspecta est mihi omnis veritas quam non confirmat Scripturarum auctoritas nec Christum in sua clarificatione recipio, si non assistant ei Moyses et Elias. Et in valle, et in montis ascensione Christum saepe recipio sine teste, nunquam autem in montis vertice, vel in sua clarificatione. Si Christus docet me de rebus exterioribus, vel de intimis meis facile recipio, utpote in ad alta mens ducitur, quoniam de coelestibus quaestio ventilatur, ubi de profundis rebus agitur, in tantae sublimitatis vertice non recipio Christum sine teste, nec rata poterit esse quamlibet verisimilis revelatio sine attestatione Moysis et Eliae, sine Scripturarum auctoritate. Adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
iatiue: s etiam aꝑte scͥpture ad hibeat
auccoritatẽ. pulchrũ spectacłm ualdeq io¬
cundũ. cũ in reuelatõe ueritatis: hĩt ꝑce¬
dit manifesta rõ. ⁊ acd ꝯfurmatõnẽ reue¬
latõis illĩt occurrat tam aꝑta qͣm figura¬
ta locutio. Alioqͥn: ab altitudine timebo.
uerens: ne forte seclucar a demonio meridi¬
ano. Unde erũ tot heses: unde tot errores.

Expanded text:
e exhibeat auctoritatem. Pulchrum spectaculum, valdeque jucundum, cum in revelatione veritatis, hinc procedit manifesta ratio, et ad confirmationem revelationis illinc occurrit tam aperta, quam figurata locutio. Alioquin ab altitudine diei timebo, verens ne forte seducar a doemonio meridiano. Unde enim tot haereses, unde tot errores,
Abbreviated transcription (Latin):
medio multoꝵ laudabo eũ. Nõne u¬
deu̾ se eẽ uoluit. ẽ dix̃. lauda aĩa mei
dñm: Nonne aꝗͣ iordanis deorsũ fiue¬
re ꝓhibuit. c̃ aĩam suã blanda allocu¬
tione ãmonuit. sꝑa in deo qĩn adhuc
ꝯ fitebor illi: salutare uultꝰ mei ⁊ ds insꝰ
Nonne iordanis fluenta conuerti desida

Expanded text:
medio multorum laudabo eum . Nonne Judaeum se esse voluit, cum dixit: Lauda, anima mea, Dominum? Nonne aquam Jordanis deorsum fluere prohibuit cum animam suam blanda allocutione admonuit? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi, salutare vultus mei, et Deus meus . Nonne Jordani
Abbreviated transcription (Latin):
uatõẽ: ãmiatio c̃ exultatiõe. Hidebat
cantũ s geminũ. utrũq magnũ ittrũꝙ
mirũ. attrũq ualde stupendũ. ⁊idebat
mare añ conspectũ isrł fuge̾. uidebat ior¬
uinẽ cursus sui ĩpetũ in fontẽ reflectero:
uidebat utrũꝙ hebreo ppło crdere.
ꝓ ficiseentib liberũ iter relinq̃re. Qd hoꝵ¬

Expanded text:
t tantum, sed geminum, utrumque magnum, utrumque mirum, utrumque valde stupendum. Videbat mare ante conspectum Israel fugere; videbat Jordanem cursus sui impetum in fontem reflectere; videbat utrumque Hebraeo populo cedere et proficiscentibus liberum iter relinquere. Quid ho
Abbreviated transcription (Latin):
satage. ⁊ tu ꝯficeri. mirari. uenerari dĩ
potentiã. dĩ sapĩam. dĩ miscdiã. ⁊ certꝰ
sis qr qnͣto plꝰ laudabis. tanto ardentiꝰ
amab̾. Nete gͦ pigeat diuinã gr̾̃am mł¬
tum laudare. ut młtũ ames. multũ
amare uͭ inftũ desicses. Qnͣto ii. uehem̃.¬
tius desid̾abis. tanto citiꝰ obrineb̾.ꝙ
mltũ concupiscis. Ama q. priꝰ contẽp¬
nebas.tẽpne ꝙ. priꝰ amabas. ⁊ securꝰ sis
qr ꝯu̾sus ẽ iorddanis. Dilige dm̃. despi¬
ce mũdũ. ⁊ uere fatebor qr io: danis ⁊u̾¬
sus ẽ retͦesũ. Qlis queso ista ẽ conu̾sio
iordanis. ꝗͣ mirabis. ꝙͣ laudabis. ꝙͦ ama¬
bił. totũ ĩpetũ amoris. totã inundatio¬
nem dilectionis. totam affluentiã leu¬
tationis. iagna c̃ festinatiõe curieu
⁊oeorsũ s sursũ. q̃rere q̃ sursũ s̃ ñ q̃ si¬

Expanded text:
 tu confiteri, mirari, venerari Dei potentiam, Dei sapientiam, Dei misericordiam, et certus sis quia, quanto plus laudabis, tanto ardentius amabis. Ne te ergo pigeat divinam gratiam multum laudare, ut multum ames; multum amare, ut multum desideres. Quanto enim vehementius desiderabis, tanto citius obtinebis quod multum concupiscis. Ama quod prius contemnebas, contemne quod prius amabas, et securus sis, quia conversus est Jordanis. Dilige Deum, despice mundum, et vere fatebor quia Jordanis conversus est retrorsum. Qualis, quaeso, ista est conversio Jordanis: quam mirabilis, quam laudabilis, quam amabilis, totum impetum amoris, totam inundationem dilectionis, totam affluentiam delectationis, magna cum festinatione currere non deorsum, sed sursum, quaerere quae sursum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ inuałm fit in
exitu isrs de egipto. scłm aũt fit
in exitu isrł de deserto. Qͥs mͥ tandẽ¬
det. aliqͣndo ꝑfecte deserere regiouem
dissimilitudinis: Qs mͥ dare possit
introire in teriũ ꝓmissioĩs. ut ⁊ eqͦ
udere possim fugã maris. ꝯu̾sionem
iordanis : Pulchrũ spectacłm satisq
iocundũ. iudere aꝗͣ mnauis fugientẽ:
uidere aꝗͣ maris reuertentẽ. amarã
recedere. dulcẽ refluere. amaritudinẽ
deficero. dulcedinẽ redundare. Qͥs qͥs
ħ uides. miror si ñ ⁊ ip̃e elames. Qb ẽ¬

Expanded text:
fit in exitu Israel de Aegypto, secundum autem fit in exitu Israel de deserto. Quis mihi tandem aliquando det perfecte deserere regionem dissimilitudinis: quis mihi dare possit introire in terram promissionis, ut aeque videre possim fugam maris, et conversionem Jordanis? Pulchrum spectaculum, satisque jucundum videre aquam maris fugientem, videre aquam Jordanis revertentem, amaram recedere, dulcem refluere, amaritudinem deficere, dulcedinem redundare. Quisquis haec vides, miror si non et ipse exclames: Q
Abbreviated transcription (Latin):
iudeus: nͥ efficiaris parit̾ ⁊ hebreus.
Profecto idem ip̃i hebrei qͥ ⁊ iudei. licet
ex alio iudei ⁊ ex alio hebrei. Nã ꝯfessio
Deniq ⁊ tiup̃e si in egipto es. tnͣsi ⁊
desere egiptũ. ⁊ fecisti q̃ndã bone spei
hebreũ ⁊ iudebis in fuga maris magnũ
illd̾ ⁊ stupendũ miracłm. S si ip̃m t̃
desertũ trisire studueris: udebis adhuc
maiora his in conuersiõe iordanis.
de deserto. Primo tͣnsi de mũdo
ad teip̃m: secdo de teip̃o in d̾m. Mũdũ
amasti: mũdũ despice. ⁊ t̃si. desere cu¬
 sãi. ⁊ age curã tui ⁊ incipis ẽ cubor he¬
im. E idiẽs de egypti tenebeis. de eriocib nũi¬
oui neglecta. om̃ino inculta: spuus ⁊ tͥ¬
buł obsita ⁊ oĩ horrore pleno. Oportet gͦ

Expanded text:
eus, nisi efficiaris pariter et Hebraeus. Profecto idem ipsi Hebraei, qui et Judaei, licet ex alio Judaei, et ex alio Hebraei. Nam confessio, Denique et tu ipse, si in Aegypto es, transi, et desere Aegyptum, et fecisti quemdam bonae spei Hebraeum, et videbis in fuga maris magnum illud et stupendum miraculum. Sed, si ipsum etiam desertum transire studueris, videbis adhuc majora his in conversione Jordanis. de deserto. Primo transi de mundo ad teipsum, secundo de teipso in Deum, Mundum amasti, mundum despice, et transi. Desere curas saeculi, et age curam tui, et incipis esse cultor eremi. Rediens de Aegypti tenebris, de erroribus mundiu neglecta, omnino inculta, spinis et tribulis obsita, et omni horrore plena. Oportet ergo te
Abbreviated transcription (Latin):
tie: Nã est ⁊ aliud ꝙ potest dici inisoue.
hñs ⁊ ip̃m quidẽ minime dulcẽ aqͣ. s
minꝰ tñ amarã. S felix qͥ dũatur a mari
usq ad mare. ut nulli subiaceat culpe
felix ãn cuiꝰ . ꝯspectũ mare fugit. malitia
recedit. miseria cedit. ꝯseientia hilares cit.
Nũ qd nã qͥ eiꝰ̾modi ẽ fiducialit̾ psalse ñ p̃.¬
qd ẽ tͥ mare ꝗ fugisti : Si ius gͦ ⁊ tu fac
quendã bone ꝓfessioĩs iudeũ: confitere
ex corde pecẽm tuũ. uͭ possis ⁊ ip̃e uide
tale spectacłm. tã gͣnde miracłm. ⁊ psal¬
lere ñ dubites hꝰmodi himnũ. Eͥo ẽ tͥ¬

Expanded text:
tiae. Nam est et aliud quod potest dici miseriae tiae. Nam est et aliud quod potest dici miseriae habens et ipsum quidem minime dulcem aquam, sed minus tamen amaram. Sed felix qui dominatur a mari usque ad mare, ut nulli subjaceat culpae, Felix ante cujus conspectum mare fugit malitia recedit, miseria cedit, conscientia hilarescit. Nunquidnam qui ejusmodi est, fiducialiter psallere  tibi, mare, quod fugisti? Si vis ergo et tu fac quemdam bonae professionis Judaeum; confitere ex corde peccatum tuum, ut possis et ipse videre tale spectaculum, tam grande miraculum, et psallere non dubites hujusmodi hymnum. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
cͥnunis efficit᷑ fuga maxis ⁊ ad ꝯfessio¬
do tollicur. mare fugat᷑. tnͣquillitas re¬
dit. spes reiiuiscit. animꝰ hilarescit.
Si quidẽ bĩ qui lugent: qm̃ ip̃i ꝯso¬
labunt᷑. Qͥo est lugere ⁊ ꝯtͥstari: nisi
maric tempestatib agi: Et qͣd ẽ gau¬
diũ. solationis: nisi fuga maris ⁊ ab¬
sentatio doloris .udi iudeũ crimina
sua confitentẽ. ⁊ attende añ eũ aꝗͣ matis
mare fugabat᷑: qr impietas remitte¬
bat᷑ Impietas enun mare ẽ: dulcẽ¬
si quide aꝗ facere ñ pot̾. s ẽ aqua
eius salsa ualde ⁊ multũ amara:
a maritudo eiꝰ amaritudo amarissi¬
ma. Qoͥ queso dulceduus ht̃ iniuidia.
quid obsecro dulcoris ht̃ iracundia: q̃d
suauitatis ĩpatientia. Huiꝰm̾odi ut arbi¬
tror aq̃ q̃lib amare st̃. ⁊ amare faciunt:
qr nulli penitꝰ saꝑe. nemini place̾ posst̃.
Uides ne gͦ quale sit hꝰ modi mare magñ
⁊ spatiosũ manib: ꝗ pot̾ appellari mali¬

Expanded text:
criminis efficitur fuga maris, et ad confessiocriminis efficitur fuga maris, et ad confessiodo tollitur, mare fugatur, tranquillitas redit, spes reviviscit, animis hilarescit. Siquidem beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Quid est lugere, contristari, nisi maris tempestatibus agi? Et quid est gaudium consolationis, nisi fuga maris et absentatio doloris? Audi Judaeum crimina sua confitentem, et attende ante eum aquam maris mare fugabatur, quia impietas remittebatur. Impietas enim mare est, dulceaquam facere non potest; sed est aqua ejus salsa valde et multum amara, et amaritudo ejus amaritudo amarissima. Quid, quaeso, dulcedinis habet invidia? Quid, obsecro, dulcoris habet iracundia; quid suavitatis impatientia? Hujusmodi, ut arbitror, aquae quaelibet amarae sunt, et mare faciunt, quia nulli penitus sapere, nemini placere possunt. Vides ne ergo quale sit hujusmodi mare magnum, et spatiosum manibus quod potest appellari mali
Abbreviated transcription (Latin):
onfessio facit iudeũ n
transitꝰ faeit hebreũ Iudeus siqͥ.ii.¬
dem .⁊ fitens. hebreus tͣnͣsiens int̾pre¬
tatur. Et ẽ ꝯfessio uera. ⁊ ẽ ꝯfessio ficta.
tua: ꝯfessio uera. ꝯfessio recta. Illa ẽ cri¬
minis ista ẽ laudis. ut᷑q sane utis uta
laudabił. Similit̾ ẽ duplex tnͣsitꝰ. ut̾ꝙ
quidẽ bonꝰ. ut̾q necessari. Qi tnsit qdͥe
malo ad bonĩi. bene quide tnͣsit. ⁊ qͥ
tñsit de bono ad optimĩ. bonũ ⁊ ip̃e tu¬
situm facit. Cognosce gͦ ⁊ ꝯfitere inalatiia.
⁊ noli ip̃is remanere s tnsi ea. ⁊ fc̃s est
tnͣsitus pͥmꝰ ⁊ confessio pͥma. Similit̾
confitere deo de bonis tus. lauda ip̃m
ꝓ donis sius. ⁊ noli torpere in ip̃is. s
uitere qͣntum potes ad meliora. ⁊ tnsi
ad optima ⁊ fc̃s est tnͣsitus scds.⁊ con¬
fessio scđa. Ad ꝯfesfionẽ primã solet fi̾
miracłm pͥmũ: ⁊ ad confessionẽ sodam.
iiuradłm scd̾m. ẜ confessionẽ si quidẽ

Expanded text:
onfessio facit Judaeum, transitus facit Hebraeum. Judaeus siquidem confitens, Hebraeus transiens interpretatur. Et est confessio vera, et est confessio ficta. tua, confessio vera, confessio recta. Illa est criminis, ista est laudis; utraque sane utilis, utraque laudabilis. Similiter est duplex transitus; uterque quidem bonus, uterque necessarius. Qui transit de malo ad bonum, bene quidem transit; et qui transit de bono ad optimum, bonum et ipse transitum facit. Cognosce ergo, et confitere mala tua, et noli in ipsis remanere; sed transi ea, et factus est transitus primus, et confessio prima. Similiter confitere Deo de bonis tuis, lauda ipsum pro bonis suis, et noli torpere in ipsis: sed nitere quantum potes ad meliora, et transi ad optima, et factus est transitus secundus, et confessio secunda. Ad confessionem primam solet fieri miraculum primum et ad coum secundum. Per confessionem siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
re.⁊ ẜ aliq̃. modũ seip̃m ĩ passibiłe osten¬
z̾e.⁊ sus passionib ñ subiacere : soce
qͥusq ꝓficuĩt. qͥ in hoc lapide reqͥescut̃.
Muita s̃ q̃ de hac mat̾ia dici potussẽt.
si hoc loco dici pebiusset̾. ⁊ mod̾ate di¬
g̾ssioĩs m̃surã ñ exced̾ent. Puto .i. hoc
nouissimũ genꝰ lapidũ. om̃iũ eẽ dig¬

Expanded text:
 modum seipsum impassibilem ostendere, et suis passionibus non subjacere? Ecce quousque proficiunt qui in hoc lapide requiescunt. Multa sunt quae de hac materia dici potuissent, si hoc loco dici debuissent et moderatae digressionis mensuram non excederent. Puto enim hoc novissimum genus lapidu
Abbreviated transcription (Latin):
beant quẽ simłate seruitutis obseqͥo ñ tã
placasse. qͣm exasꝑasse ñ dubitãt. pͥmo ita¬
q die ꝯsid̾atõis pͥme: recurrit ad memoriã
ampictata licentia amate ꝯsuetulinis. ⁊ absq
dubio dolor efficit᷑. dolor utiq gͣuis. qr ñ
relinqͥt᷑ sine dolore: qd̾ possidebatꝰ cum a¬
moro. Scd̃o die ꝯsicłatõis sccłe: inuenit se
animꝰ ꝑ decͥm̃ta corꝑis ꝑuenisse ad dãpna
m̃rtis. ⁊ fit utiq dolor: qͣnto uistior tanto
fortassis ⁊ gͣuior. Tercio cdie ꝯsid̾atõis t̾cie:
est ille dies t̾ciꝰ. in qͦ testante scͥpt᷑a. dolor so¬
let esse gͣuissimꝰ. Qnͣtꝰ enĩ putas dolor m̃¬
tẽ tͣnsu̾berit: cũ diligñt̾ ꝯsid̾at. malũ: qđ
ruit: Malũ qđ ꝑtulit ext̾ius: incuciatu
corꝑis. malũ qd̵ ꝯtͣcit intͥusecus: in reatu
cͥminis. malũ qd̵ ꝓmeruit diuinitꝰ: in ꝯspec¬
tu creatoris. ꝑfecto ñ solũ gͣuit̾: s ⁊ e gͣuis¬

Expanded text:
servitutis obsequio non tam placasse quam exasperasse non dubitant. Primo itaque die considerationis primae recurrit ad memoriam amputata licentia amatae consuetudinis, et absque dubio dolor efficitur, dolor utique gravis; quia non relinquitur sine dolore quod possidebatur cum amore. Secundo die considerationis secundae invenit se animus per detrimenta corporis pervenisse ad damna mentis, et fit utique dolor quanto justior, tanto fortassis et gravior. Tertio die considerationis tertiae est ille dies tertius in quo, testante Scriptura, dolor solet esse gravissimus. Quantus enim putas dolor mentem transverberat cum diligenter considerat malum quod ruit, malum quod pertulit exterius in cruciatu corporis, malum quod contraxit intrinsecus in reatu criminis, malum quod promeruit divinitus in conspectu Creatoris. Profecto non solum graviter, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
ui i. l tanta potuer̃t stragẽ efficere. S ui¬
mi th rũ adiuuit eos electa oportuni¬
tas temporis. qñ ipõs cͥtũcisos ⁊ ab ip̃is
occidendos: opp̃sserat a cer bitas dolous.
ad hoc eleceꝰ est cͥcũcisionis dies ille tͥceꝰ.
in qͥ test scͥptura: dolor esse solet gͦuissi¬

Expanded text:
uci tantam potuerunt stragem efficere. Sed nimirum adjuvit eos electa opportunitas temporis, quando ipsos circumcisos, et ab ipsis occidendos oppresserat acerbitas doloris. Ad hoc electus est circumcisionis dies ille tertius, in quo teste Scriptura, dolor solet ess
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte mirans cur hio in delib̾ationi
consilii sic̃ suꝑiꝰ indiscretiõne uiditii
qnꝙ talenta assignata ñ sĩ d. cũ hic sic̃ ⁊ sui¬
ius assignari possint. S quere diligñtius
⁊ inuenies cicius. dereliquis:. quia unũ et
esse inutilia quid ꝑdest q̃rere ⁊ in uestigan
q̃ sint ex eis magis friuola. cũ constat a nĩs
iudicii q̃rimꝰ int̾ mala q̃ sint aliis peiora.
ut sciamꝰ q̃ mauis que minꝰ siit punienda
ne si ea hic nos minꝰ digne ꝑcutimꝰ. in ula¬
lentũ credo quẽpiam in hac uita ꝑcepisse.
qͣmius młtos ꝯstet de dñi inspiratõe ⁊ it¬
lia cdinoscere ⁊ utilia eligere. In his aũt q̃
utilia sũt ⁊ minime expediũt singłoꝵ ꝓpͥcca¬
tẽ q̃rere ⁊ assignare. ut ex duob suꝑiorib
stantiꝰ oꝑari debemꝰ. ut ea cum lucro reporte¬
mꝰ: qnͣto constat qr alieno ea munere pos¬
sidemꝰ. Nemo itaq sibi attͥbuat: cum re¬
cta iudicat. us itilia delib̾at.

Expanded text:
ed forte miraris cur hic in deliberatione consilii, sicut superius in discretione judicii quinque talenta assignata non sint, cum hic sicut et superius assignari possint. Sed quaere diligentius, et invenies citius de reliquis tribus, quia unum ex esse inutilia, quid prodest quaerere et investigare quae sunt ex eis magis frivola, cum constet omnia a judicii quaerimus inter mala quae sint aliis pejora, ut sciamus quae minus, quae magis sint punienda, ne si ea nos hic minus digne percutimus, in ultilentum credo, quempiam in hac vita percepisse, quamvis multos constet de Domini inspiratione et inutilia dignoscere, utiliora eligere. In his autem quae inutilia sunt, et minime expediunt, singulorum proprietatem quaerere et assignare, ut ex duobus superioribus stantius operari debemus, ut ea cum lucro reportemus, quanto constat quia alieno ea munere possidemus. Nemo itaque sibi attribuat cum recta judicat, vel utilia deliberat.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq qd̾ pͥora alia qͥnq talenta au-¬
genda ⁊ młtiplicanda sũt in aͬccione. ista
in affectõe. Qd̾ enĩ ibi exdiscretõne iudi¬
cii semel imp̃ssũ est cognitõni: studiose
postinodũ impͥmi debet ⁊ affectioni. Hinc
aũt qd̾ ex consii delib̾atione p̃figurat᷑um
est in cognitione. ad eandẽ prudentie regu¬
lam rebormet᷑ in oꝑe. Ex pͥori itaq prudũ¬
tie regła debemꝰ magis diligere q̃ magis
inpossibilia uł minꝰ utilia. S sĩc ex hac
scdła prudentie regła docem᷑. illa magis
exercenda sũt q̃ magis expeduuat: qͣmuis
sepe meliora sint q̃ exerceri ñ possũt. uł
pedit meliora minꝰ exercere. q sic illa qͥ m
gis expeduit̃ ⁊ mimas bona sũt exerteam¬

Expanded text:
itaque quod priora illa quinque talenta augenda, et multiplicanda sunt in affectione, ista in actione. Quod enim ibi ex discretione judicii semel impressum est cognitioni studiosae, postmodum imprimi debet et affectioni, hic autem quod ex consilii deliberatione praefiguratum est in cognitione, ad eamdem prudentiae regulam reformetur in opere. Ex priori itaque prudentiae regula debemus magis diligere quae magis impossibilia, vel minus utilia. Sed, sicut ex hac secunda prudentiae regula docemur, illa magis exercenda sunt quae magis expediunt, quamvis saepe meliora sint quae exerceri non possunt, vel  cum hoc expedit, meliora minus exercere, et sic illa quae magis expediunt, et minus bona sunt am
Abbreviated transcription (Latin):
ab uxorib iacob diligentius in¬
quirere. & quieqͥd inde animꝰ suggerit:
manifestius aꝑire. Om̃i spui rõnali: ge¬
mina q̃dam uis data est ab illo pr̃e lu¬
minũ. a quo est omne datũ.o. ⁊ o. d.
discernamꝰ. affc̃o: qͣ diligamꝰ. Rõ ad ueri-¬
tatĩ. asfc̃o: ad uͥtutem. Hee sunt sorores
ille due: a dño desponsate. o olla scił¬
⁊ oõlibama. ierłm ⁊ samarͣia. Hee sũt

Expanded text:
abus uxoribus Jacob diligentius inquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, etdiscernamus, affectio, qua diligamus; ratio, ad veritatem, affectio, ad virtutem. Hae sunt sorores illae duae a Domino desponsatae: Oolla et Ooliba, Hierusalem et Samaria. Hae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quelibet. s sũma sapĩa simpliciter
q̃sita facit ẽẽ Rachel: Iam ut arbitror
ñ miraris: qđ rachel tm̃ diligit᷑. cum
eiꝰ etiã pedissequa sap̃iam mũdi loqͦr.
q̃ in dñe sue comꝑatõe stulticia reputa¬
t᷑. tanto ut cernimꝰ a mũdi philosophis.¬
amore requiratur

Expanded text:
non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita facit esse Rachel. Jam, ut arbitror, non miraris quod Rachel tantum diligitur, cum ejus etiam pedissequa sapientia mundi loquor, quae in dominae suae comparatione, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philosophis requiratur
Abbreviated transcription (Latin):
res. ex quib: oritur gñosa ꝑles. ⁊ regni
celestis ħeredes. Ex rõne: oriunt᷑ consilia
recta. ex affcõe: desideria scã. Ex illa sp̃ua¬
les sensus. ex ista: ordinati affectꝰ. Ex
ista deniq: omnis uͥtus. ex illa uͦ: ue¬
ritas omnis. Sciendũ itaq est: qd affc̃o
tũc ueracit̾ incipit lỹa ẽẽ: qñ satagit
se ip̃am ad normã iusticie componere.
Ec rõ. Rachel indubitant̾ eẽ asserit᷑: qñ
illiꝰ sũme ⁊ uere sapĩe luce illustrat᷑.
S quis ignorat. qm sit illd̾ laboriosũ.
qͣm sit istud iocundum: Utiq ñ sine
magno labore animi affc̃o a libitis
ad licita restringit᷑. Et recte talis uxor
re: Ad hanc itaq ꝯtemplandã cũ rõ dila-¬
tat᷑: merito. Racheł noĩe honorat᷑. Ra¬
chel: uisũ pͥncipiũ. uł ouis intpretatꝰ.
Ut gͦ tali noĩe digna sit: impleat qd
qui est pͥncipiũ omniũ. fidei ocło cer¬
nit. S ⁊ oiuis ueracit̾ est: si in simapli¬
citate querit. uides ne quẽ adinodũ

Expanded text:
res, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex affectione, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur, quando illius summae et verae sapientiae luce illustratur. Sed quis ignorat quam sit illud laboriosum, quam sit istud jucundum? Utique non sine labore magno animi affectio ab illicitis ad licita restringitur; et recte talis uxor re? Ad hanc itaque contemplandam cum ratio dilatatur, merito Rachelis nomine honoratur. Rachel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomine digna sit, impleat quoqui est principium omnium, fidei oculo cernit. Sed et ovis veraciter est, si in simplicitate quaerit. Videsne quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
decꝰ eis eẽ: in tͥbulatõe gaudere. ꝑsꝑa
mũdi qi qͣndam pestem fugere. S qr
copiam mũdi ad necessitatẽ ñ respuit.
i ad uoluptatẽ ñ admittit: lyam lip¬
pam ñ cecam uocant. qm in rerũ udi-¬
cio errare putant. Si gͥlyam desideriũ ius-¬

Expanded text:
detur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera detur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam mundi ad necessitatem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam des
Abbreviated transcription (Latin):
simiłr dicimꝰ: Nunqͥd eq̃ iusti
onines esse uolumꝰ. s iusti forte eẽ ñ pos¬
sumꝰ ⁊ Immo om̃s utiq iusti esse possẽt:
si eẽ iusti ꝑfc̃e uoluissent. Iusticiam enũ
ꝑfecte amare. est iam iustum esse Sap̃i¬
am ⁊ młtum amare potes. ⁊ ip̃a carere
potes. Omnino ⁊ absq dubio qͣnto ã¬
plius uisticiam dilexeris: tanto iusti¬
or eris. S udeamꝰ nũc q̃ sint institu¬
ta uere iusticie ⁊ muenimꝰ: cur hoĩes
tm̃ detestant᷑ connubia lye. Querendũ
namq est: cur fere om̃s conuigia hye
tantoꝑe abhorreant. qui in amplexus
nachel tm̃ suspirant. ꝑfecta iusticia:
iubit ininicos diligere. parentes ⁊ ꝓpͥa
queq relinquere. illata mala pacient᷑
ferre. oblatam głam ubiq declinare.
S ab hiuiꝰ mundi amatorib: qͥd stulaꝰ.
qͥd laboriosius eẽ reputat᷑. Hinc est qđ
ab eis lya ⁊ lippa credit᷑. ⁊ laboriosa uo¬
cat᷑. lya namq laboriosa int̾precatur.
Magnꝰ namq labor s ñ minor error ui¬

Expanded text:
iter dicimus. Nunquid aeque justi omnes esse volumus, sed justi forte esse non possumus. Imo omnes utique justi esse potuissent, si esse justi perfecte voluissent. Justitiam enim perfecte diligere, est jam justum esse. Sapientiam et multum amare potes, et ipsa carere potes. Omnino, et absque dubio, quanto amplius justitiam dilexeris, tanto justior eris. Sed videamus nunc quae sint instituta verae justitiae, et inveniemus cur homines tantum detestantur connubia Liae. Quaerendum namque est, cur fere omnes conjugia Liae tantopere abhorreant, qui in amplexus Rachel tantum suspirant? Perfecta justitia jubet inimicos diligere, parentes; propria quaeque relinquere, illata mala patienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Sed ab hujus mundi amatoribus, quid stultius, quid laboriosius esse reputatur. Hinc est quod ab eis Lia, et lippa creditur, et laboriosa vocatur. Lia namque laboriosa interpretatur. Magnus namque labor, sed non minor error vi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere uolumꝰ : restat nũc: ut de
filiis ⁊elphe aliqͥd loqͣmur. Uidẽs itaty
lya sororẽ suã. Rachel de ad optiua iã
ꝓle gaudere: ꝓuocat᷑ ⁊ ip̃a ancillã suã
uiro suo tͣlere. ut possit ⁊ ip̃a: cũ soro¬
re sua de filiorũ suoꝵ adoptione ex¬

Expanded text:
sufficere volumus; restat nunc de filiis Zelphae aliquid loquamur. Videns itaque Lia sororem suam Rachel de adoptiva jam prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptione ex
Abbreviated transcription (Latin):
bad. hya exclamat. diceus fellat ttee
inde cordis affeccio ad puritatis intos
uigore patientie: ⁊ eoꝵ ꝓpͥetate.

Expanded text:
Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et atteritur, inde cordis affectio ad puritatis integrivigore patientiae, et eorum proprietate.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e ñ pot̾. Qui talem filiũ hr̃e desiderat.
mala q̃ fecit ñ solũ freqñt̾: S etiã diligit
attũdat. linc: magnitudinẽ sui sce¬
leris. illic potũtiam iudicantis. Ex tali
ꝯsidetatõne: timor nascit᷑. filius scił ille: q̃
cipiet parit̾ ⁊ time̾. ⁊ qnto ꝑfectiꝰ cogno¬
ũt: tauto uehem̃tiꝰ timebit. Uides ut ar¬
bitor: qͣm iuste. Ruben uocetꝰ. qui ex ta¬
li uisione generat᷑. Recte eo nato: eiꝰ mat̾
ȩcelamat. Uidit ds humilitatẽ meã. Co
qđ tũc ueracit̾ incipiat uidere ⁊ uden. dm̃¬

Expanded text:
habere non potes. Qui talem filium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet filius ille qui cipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat videre, et