comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia de qͥbꝰ scriptũ ẽ. inmissionẽ ꝑ angłos
pessimos. sinistras partes possidere credantur.
Cumq eleuata eẽt. głia dni de cherub qͥ carbo¬
nes ignis uiro traditus erat. & transiss& ad
lim̃ domꝰ.: statĩ nube. tenebris. caligine. atriũ
impletur interius. Neq enĩ p̾sente dni ma¬
iestate exercentur supplicia : & głia dñi ui¬
detur in atrio de qͦ scriptũ ẽ. sonitus alarũ
cherubin audiebatur usq ad atriũ exteriꝰ.
ꝑ sonitu in hebreo uox ponit᷑: quȩ uox habe
dai. Quod aquila. simmachus. & theodotio.
iile anon. qđ fortẽ potentẽq significat
transtulerunt. Nota lector in quibꝰ
suꝑior & hec uisio concordent
siue discordent: ut ex collatio¬
ne utriusq absq nr̃o admoni
diuina intelligas sacram̃ta. Et illud qd ante

Expanded text:
supplicia, de quibus scriptum est: Immissionem per angelos supplicia, de quibus scriptum est: Immissionem per angelos pessimos , sinistras partes possidere credantur. Cumque elevata esset gloria Domini de Cherub, qui carbones ignis viro traditurus erat; et transiisset ad limen domus, statim nube, tenebris, et caligine atrium impletur interius. Neque enim, praesente Domini majestate, exercentur supplicia, et gloria Domini videtur in atrio, de quo scriptum est: Sonitus alarum Cherubim audiebatur usque ad atrium exterius. Pro sonitu in Hebraeo, vox ponitur: quae vox habebox Dei SADDAI  ; quod Aquila, Symmachus, et Theodotio ἱκανὸν, quod fortem potentemque significat, transtulerunt. Nota, lector, in quibus superior, et haec Visio concordent, sive discordent, ut ex collatione utriusque absque nostro admonitu, divina intelligas sacramenta, et illud quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
gredit᷑ uir qui indutꝰ erat talari ueste uel
linea. & ut laex. nunc in int̾pretatione cõmu¬
tant stola scã. cũ apud hebreos unꝰ sermo ha-¬
dio rotarũ quȩ sunt subt̾ cherubin. ut impleat
manus suas ignis carbonibꝰ. Qͥ cũ eẽt. ingres¬
sus stetit tantũ uxta rota: & uł ob tristiciã
puniende ⁊erłm. uł ob głiam magnitudine stu-¬
pens manũ ad ignẽ ipse ñ misit: s unꝰ de che¬
rubin. id est cherub misit manũ. & tulit ignẽ
qͥ erat in medio cherubin. & dedit in manu
eiꝰ. qͥ indutus erat uestib lineis. Qͥ accipiens:
egressus ẽ. & tam̃ scriptura ñ dicit egressus
quid fecerit : ut tristis rei narrationẽ intelli-¬
gentię potius nr̃ȩ relinquer& quã ocłis subi¬
cer&. Introeunte aut̃ uiro qͥ inditꝰ erat uesti¬
bus lineis. cherubin stabant a dextris domus.
ut scẽ suꝑnęq uirtutes dexterã domꝰ dĩ par¬
tẽ tenere uideant᷑: & ille quȩ mittunt᷑ ad

Expanded text:
greditur vir, qui indutus erat talari veste vel linea, et ut LXX nunc interpretationem commutant, stola sancta, cum apud Hebraeos unus sermo hadio rotarum, quae sunt subter Cherubim; ut impleat manus suas igneis carbonibus. Qui cum esset ingressus, stetit tantum juxta rotam, et vel ob tristitiam puniendae Jerusalem, vel ob gloriae magnitudinem stupens, manum ad ignem ipse non misit, sed unus de Cherubim, id est, Cherub misit manum, et tulit ignem, qui erat in medio Cherubim, et dedit in manum ejus, qui indutus erat vestibus lineis. Qui accipiens egressus est; et tamen Scriptura non dicit, egressus quid fecerit: ut tristis rei narrationem intelligentiae potius nostrae relinqueret, quam oculis subjiceret. Introeunte autem viro, qui indutus erat vestibus lineis, Cherubim stabant a dextris domus, ut sanctae supernaeque virtutes dexteram domus Dei partem tenere viderentur, et illae quae mittuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
runt: qui habent imaginẽ choiei & non cȩ¬
causa ut nec reges nec pͥncipes. nec sacerdotes
reges uida qui int̾pretatur confessio. & pͥn¬
cipes eius. & sacerdotes & popli. epi uidelic&¬
& prb̃i. & diaconi. & uulgus uile atq igno¬
bile contra sem̃ uirũ consurgere uoluerint.
habeat fidei firmitatẽ & timere desistat: qͥa
dño auxiliante suꝑabit. Et factũ ẽ. uerbum
dnĩ ad me dicens. Uade & clama in aurib
ierłm dicens. hoc in.la& . ñ habetur: s sub¬

Expanded text:
runt, qui habent imaginem choici et non caerunt, qui habent imaginem choici et non caecausa, ut nec reges nec principes nec sacerdotes reges Iuda, qui interpretatur \'confessio\', et principes eius et sacerdotes et populi, episcopi uidelicri et diaconi, et uulgus uile atque ignobile contra sanctum uirum consurgere uoluerint, habeat fidei firmitatem et timere desistat, quia domino auxiliante superabit. Et factum est uerbum domini ad me dicens: uade et clama in auribus Hierusalem dicens. Hoc in LXX non habetur, s
Abbreviated transcription (Latin):
pib eius & sacerdotibꝰ & popło terre. Et
bellabunt aduersũ te non p̾ualebunt: quia
tecũ ego sum ait dñs ut liberẽ te. Describit
sermo diuinus quur ꝓpħa timere non debe
ti uita donee uocatur hodie quasi ciuttatẽ
firmissimã non ut unã domũ. nec turrem
aut aliqua menia s omẽm ciuttatẽ que
sita suꝑ montẽ latere non potest: de qua
scriptũ ẽ. głiosa dicta sunt de te eiuitas
dei. & ego ciuttas firma: ciuitas que op¬
pugnatur. Et colunnnam inquit ferreã de
qua scribit apłs: columna & firmamentũ
ueritatis. Unde petrus & ioħ̃s qui putabant᷑
columne ȩccłie dextras dederunt paulo &
barnabe cominunionis: nec hoc sufficit sed
i murũ ait aeneũ qui nulla uiolatur ru¬
bigme nec cesus imbrib deperit: s uetusta¬
te fit fortior. Eris autẽ talis contra reges
& pͥncipes & popłm non cuiuslib& loci s
terrȩ qͥ terrena sapiunt & cȩlestia non noue¬

Expanded text:
pibus eius et sacerdotibus et populo terrae. et pibus eius et sacerdotibus et populo terrae. et bellabunt t aduersum te et non praeualebunt, quia, tecum ego sum, ait dominus, ut liberem te. Describit sermo diuinus, cur propheta timere non debeati uita, donec uocatur hodie — quasi ciuitatem firmissimam, non ut unam domum nec turrem aut aliqua moenia, sed omnem ciuitatem, quae sita super montem latere non potest, de qua sciptum est: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et: ego ciuitas firma, ciuitas quae oppugnatur. et in columnam, inquit, ferream, de qua scribit apostolus: columna et firmamentum ueritatis. unde Petrus et Iohannes, qui putabantur columnae ecclesiae, dextras dederunt. Paulo et Barnabae communionis. nec hoc sufficit, sed in murum, ait, aeneum, qui nulla uiolatur robigine nec caesus imbribus deperit, sed uetustate fit fortior. eris autem talis contra reges et principes et populum, non cuiuslibet loci, sed terrae, qui terrena sapiunt et caelestia non noue
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ut . lxͣx. & cȩteri habent int̾pretes: ne
forte timere te faciã. & ẽ. sensus: uixta tͣns¬
iationẽ nrãm. Noli timere a facie eorũ : me
enĩ adiutore eos timere non poteris. Iuxta
late. noli timere a facie eorũ: habeto meę
confidentiã iussionis. Si enim non obtuleris
quod habes ut timere desinas: derelinquam
te & tradã timori. & quodã modo udebor
timere te facere: dũ relinqͦ formidini. hoc
autẽ significat qđ semꝑ amara sit ueritas
nec timenda. hominũ multitudo qͥ merepati
correptionẽ non sustinent: s insidias tenaurs
er a quo corripiuntur. Quodq iuxta lx̃e. se¬
quitur. quia tecũ sum ut liberẽ te dic̃ dñs:
in hebraico non habetur. & ẽ. senfus. Eruam
te non in eo ut tibi nullus insidiet᷑: s m
eo ut patiens non  delinquas. Ego quippe de¬
di te hodie siue ecce posui te in hac die in
eiuitatẽ munitã in columnã ferreã & in mu¬
riĩ eneũ suꝑ omẽm terrã: regibꝰ uide pͥnci¬

Expanded text:
inta, et caeteri habent interpretes: ne forte timere te faciam. Et est sensus juxta translationem nostram: Noli timere a facie eorum: me enim adjutore, eos timere non poteris. Juxta Septuaginta: Noli timere a facie eorum, habeto meae confidentiam jussionis. Si enim non obtuleris, quod habes, ut timere desinas, derelinquam te, et tradam timori, et quodammodo videbor timere te facere, dum relinquo formidini. Hoc autem significat, quod semper amanda sit veritas: nec timenda hominum multitudo, qui increpiti correptionem non sustinent; sed insidias tendunt ei, a quo corripiuntur. Quodque juxta LXX sequitur: quia tecum sum, ut liberem te, dicit dominus, in Hebraico non habetur. et est sensus: \'eruam te, non in eo ut tibi nullus insidietur, sed in eo ut patiens insidias non delinquas\'. Ego quippe dedi te hodie — siue ecce posui te in hac die — in ciuitatem munitam, in columnam ferream et in murum aeneum super omnem terram: regibus Indae, princi
Abbreviated transcription (Latin):
sarias ꝑdidit potestates delens cirographũ
errorũ in cruce. de quib & in psalmo post
historie ueritatẽ tropice loquitur. Quare
fremuerunt gentes & popłi meditati funt
mania. astiterunt reges terre & pͥncipes
conuenerunt in unĩ. oł his euulsis destructis.
pditis. & in inferiora detractis : edificatur
atq plantatur ęccłia dĩ. Suꝑ ieremię autẽ
ꝑsona nulla dubitatio ẽ. Legimus enim in
consequentib quod in manu acciprat calicẽ
meri plenũ. & ꝓpinare iubeatur. meircuitu¬

Expanded text:
sarias perdidit potestates delens chirographum sarias perdidit potestates delens chirographum errorum in cruce. de quibus et in psalmo post historiae ueritatem τροπικω̃ς loquitur: quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum. pro his euulsis, destructis, perditis et in inferiora detractis aedificatur atque plantatur ecclesia dei. super Hieremiae autem persona nulla dubitatio est; legimus enim in consequentibus, quod in manu accipiat calicem meri plenum et propinare iubeatur cu
Abbreviated transcription (Latin):
succedant. Neq enim poterant edificari bona.
nisi destructa eent mala. Nec plantari opti¬
ma: nisi eradi carentur pessima. Omĩs enim
plantatio quam non plantauit cęlestis pater:
eradicabitur. & edificatio que suꝑ petrã non
hali& fundam̃tũ s in harena extructa ẽ: ser¬
mone dĩ suffunditur atq destruitur. Inã autẽ
quã consum& iħe spii oris sui. & destru& ad
uentu p̾sentie sue. omem scilica& sacrilegam
ꝑuersamq doetrinã disꝑd& in ꝑpetuũ. Porro ea
que eleuantur contra scientiã dĩ & in sua con¬
fidunt sapientia quę apud dm̃ stulticia ẽ
dissipabit atq depon& ut edificentur ꝓhis
humilia. & in locũ superiorũ que destrueta
sunt & euulsa extruantur atq plantentur
quȩ eccliastice conueniunt ueritati & imple¬
atur illud quod dic̃ apłs. dĩ ȩdificatio. dei
agricultura estis. Multi hunc locũ supra
que sibi in excelso montis ostenderat. aduer¬

Expanded text:
succedant. neque enim poterant aedificari bona, succedant. neque enim poterant aedificari bona, nisi destructa essent mala, nec plantari optima, nisi eradicarentur pessima. omnis enim plantatio, quam non plantauit caelestis pater, eradicabitur, et aedificatio, quae super petram non habet fundamentum, sed in harena exstructa est, sermone dei suffoditur atque destruitur. illam autem, quam consumet Iesus spiritu oris sui uentu praesentiae suae, omnem scilicet sacrilegam peruersamque doctrinam, disperdet in perpetuum. porro ea quae eleuantur contra seientiam dei et in sua confidunt sapientia, quae apud deum stultitia est, dissipabit atque deponet, ut aedificentur pro his humilia, et in locum superiorum, quae destructa sunt et euulsa, exstruantur atque plantentur, quae ecclesiasticae conueniunt ueritati, et impleatur illud quod dicit apostolus: dei aedificatio, dei agricultura estis. multi hunc locum super quae sibi in excelso montis ostenderat, aduer
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Ecce tetigit iste labia tua & auferet
inquitates tuas & peccata tua mundauit.
pliciter confitetur quod imimunda labia habe¬
at. & habit& in medio popłi imunda labia
habentis. mittit᷑ unus de seraphim qͥ nonna¬
nu s forcipe & carbone tangat os eiꝰ. & mi-¬
quitates auferat & mund& peccata. Hiuc
autẽ ipsuis dĩ manus mittitur ꝑ quã cuncta
oꝑatus est. & quȩ in alio loco brachiũ dicit᷑.
non ut peccata auferat que ꝑ puericiam
multa non fecerat: s ut loquendi gram̃ tri¬
buat. Porro ierechiel librũ deuorat & intus
hystoriã continentẽ. Ieremiȩ os tangitur &
dm̃ uerba tribuuntur: ut confidentiã ac¬
cipiat p̃dicandi. Pulchre uixta litterã manus
mittitur. ut humanorũ artuũ uidens simi¬
litudinẽ tactũ manus non refornida&. Ecce
plantes. Hoc quod nos de hebraico addidimus
dissipes siue disponas : in locae. non habetur.
& considerandũ : quod quattuor tristib duo leta

Expanded text:
dixit: ecce tetigit iste labia tua et auferet dixit: ecce tetigit iste labia tua et auferet iniquitates et peccata tua mundabit. pliciter confitetur, quod inmunda labia habeat et habitet in medio populi inmunda labia habentis, mittitur unus de seraphim, qui non manu, sed forcipe et carbone tangat os eius et iniquitates auferat et mundet peccata. hic autem ipsius dei manus mittitur, per quam cuncta operatus est, et quae in alio loco bracchium dicitur, non ut peccata auferat, quae per pueritiam multa non fecerat, sed ut loquendi gratiam tribuat. porro Hiezechiel librum deuorat et intushistoriam continentem. Hieremiae os tangitur et domini uerba tribuuntur, ut confidentiam accipiat praedicandi. pulchreque iuxta litteram manus mittitur, ut humanorum artuum uidens similitudinem tactum manus non reformidet. Ecce plantes. Hoc, quod nos de Hebraico addidimus \'dissipes\' siue \'deponas\', in LXX non habetur. et considerandum quod quattuor tristibus duo laeta
Abbreviated transcription (Latin):
dit popłm de gentib congregatũ eẽ.pꝰ pͥmiti¬
as. Iuxta illud qđ in alio loco scriptũ ẽ: me¬
mor esto congregationis tuę quã possedisti abi¬
nitio. Primitiȩ autẽ debentur sacerdotib et
non hostib qđ seq̃r : om̃s qͥ deuorant eũ delin¬
quent. Mala uement suꝑ eos dic̃ dñs. Hunc
habent sensum: quomͦ qui pͥmitias deuorant
nequaquã de genere sacerdotali sceleris rei st:
sic qͥ contaminant istł malis subicientur. Iux¬
ta illud qđ in uicesimo sexto psalmo ses loqͥt᷑.
dũ appropinquant suꝑ me nocentes ut edant
carnes meas. Qui tribulant me inimici mei: ip¬
si infirmati sunt & ceciderunt. Neq enĩ ex
eo qd̃ dĩ exequuntur sententiã: immunes ert̃
a supplicio malaq ueniunt suꝑ eos. Oport&
enim uenire scandala: uerũ ue ei ꝑ quẽ ue¬
nerint scandala. Audite uerbũ dñ domus
ia cob & om̃s cognationes domus ifrł. Hec dic̃

Expanded text:
dit populum de gentibus congregatum esse post primitidit populum de gentibus congregatum esse post primitias iuxta illud, quod in alio loco scriptum est: memor esto congregationis tuae, quam possedisti ab initio. primitiae autem debentur sacerdotibus et non hostibus. quod sequitur: omnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus, hunc habet sensum: quomodo, qui primitias deuorant nequaquam de genere sacerdotalis. sceleris rei sunt, sic, qui contaminant Israhel, malis subicientur iuxta illud, quod in uicesimo sexto psalmo sanctus loquitur: dum adpropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas, qui tribulant me, et inimici mei ipsi infirmati sunt et ceciderunt. neque enim ex eo, quod dei exsequuntur sententiam, inmunes erunt a supplicio, malaque uenient super eos; oportet enim uenire scandala. uerum uae ei. per quem ueniunt scandala! Audite uerbum domini, domus Iacob et omnes cognationes dom
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ dñs. Recordatus fum tui miserans adoles¬
centiã tuã. & caritatẽ desponsationis tuȩ quan¬
do sequuta me es in deserto in terra que non
seminatur. Laxͫ. Hec dic̃ dñs. recordatus sum
miscdie ad olescentię tuę : & dilectionis ꝑfecti¬
onis tue. Pienuis hoc in ezechiel dicitur: qͣn
sub ꝑsona uxoris suis uuigit amplexib siue
ut ardentiorẽ monstr& affectũ. puellã eam
& addolescentulã & desponsatã uocat. Quo e¬
nĩ necdũ potiti sumus magis: ut potiam
appetimus. Quando inquit sequuta es mne in
solitudinẽ. & instar sponsalid̾. & dotis legis
tibi ornamenta & uerborũ distribui monilia:
totũq hoc non ad meritũ eius refero. ẜ ad¬
suã miscdiam ꝑ quã & caritas consequuta ẽ.
Hoc quoq qđ posuimus indeserto in terra que
non seminatur. in. locae. non habetur. Sc̃s isrł¬
dño: pͥmitie frugũ eius. Om̃s qui deuorant
eũ. delinquent: mala uenient suꝑ eos dicit
dñs. Quando isrł diẽ pͥmitie. frugũ dñi osten¬

Expanded text:
nus: Recordatus sum tui, miserans adolescentiam tuam et charitatem desponsationis tuae: quando secuta me es in deserto, in terra quae non seminatur. LXX: Haec dicit Dominus: Recordatus sum misericordiae adolescentiae tuae, et dilectionis perfectionis tuae. Plenius hoc in Ezechiel dicitur , quaulat, et sub persona uxoris, suis jungit amplexibus: sive ut ardentiorem monstret affectum, puellam eam et adolescentulam et desponsatam vocat. Quo enim necdum potiti sumus, magis ut potiamur appetimus. Quando, inquit, secuta es me in solitudine; et instar sponsaliorum et dotis, Legis tibi ornamenta et verborum distribui monilia. Totumqsuam misericordiam, per quam et caritas consecuta est. hoc quoque, quod posuimus: in deserto, in terra, quae non seminatur. in LXX non habetur. Sanctus Isrno, primitiae frugum eius; omnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus. Quando Israhel dicit primitias frugum domini, osten
Abbreviated transcription (Latin):
salomon loquitur. A qͥlo durus uentus. Nomine
autẽ dexter uocatur : abhis uidelic& qui eiꝰ
obriguere frigore & calorẽ fidei ꝑdiderunt.
Quia ecce ego conuocabo om̃s cognationes re¬
gnorũ aquilonis ait dnis: & uenient & poners
unusquisq soliũ suũ in iñtrottu portarũ ierłm

Expanded text:
Salomon loquitur: aquilo durus uentus, nomine Salomon loquitur: aquilo durus uentus, nomine autem dexter uocatur, ab his uidelicet, qui eius obriguere frigore et calorem fidei perdiderunt. Quia ecce ego conuocabo omnes cognationes regnorum aquilonis, ait dominus, et uenient et ponet unusquisque sol
Abbreviated transcription (Latin):
quilone aperientur siue exardescent mala
suꝑ om̃s habitatores terrȩ. Quibusdã gradib
peccantib: torm̃ta tribuuntur ut paulatĩ
ueniant ad salute. Qui autẽ noluerint ꝑcua¬
ente uirga emendari : mittuntur in ollam
ereã atq succensam. De qua plemus seribit
erechiel. quȩ a facie aquilonis accenditur. ba¬
biloniũ regẽ significans. & urbẽ ierłm. Pui¬
chreq infertur ab aqͥlone exardescent mala
suꝑ om̃s habitatores terrȩ: uł terre iude uł
certe uinuerse terrȩ. De quib & in apocalipsi
scriptũ ẽ. Ue suꝑ om̃s habitatores derrae. Scĩ
enim non sunt habitatores terrȩ s aduene
atq pegrim quorũ uns dic̃. aduena ego sum
suꝑ terrã & peregrinus sic̃ om̃s patres inei.
& alius. Parui sunt & pessimi dies mei: quib.
ego ꝑegrmor in terra. Unde & petrus catholicã
epłam seribit aduenis & ꝑegrinis ponti. gala¬
tiȩ. & cappadociȩ. Et iuxta misticos intellectus

Expanded text:
quilone aperientur — siue exardescent — mala quilone aperientur — siue exardescent — mala super omnes habitatores terrae. Quibusdam gradibus peccantibus tormenta tribuuntur, ut paulatim ueniant ad salutem: qui noluerint percutiente uirga emendari, mittuntur in ollam aeream atque succensam, de qua plenius scribit Hiezechiel, quae a facie aquilonis accenditur, Babylonium regem significans et urbem Hierusalem. pulchreque infertur: ab aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae — uel terrae Iudaeae uel certe uniuersae terrae—, de quibus et in Apocalypsi scriptum est: uae super omnes habitatores terrae. sancti enim non sunt habitatores terrae, sed aduenae atque peregrini, quorum unus dicit: aduena ego sum super terram et peregrinus sicut omnes patres mei, et alius: parui sunt et pessimi dies mei, quibus ego peregrinor in terra. unde et Petrus catholicam epistulam scribit aduenis atque peregrinis Ponti, Galatiae et Cappadociae. et iuxta mysticos intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
mansuerudims : Ista ẽ. uirga uł baculus qͣua
& dauid loqͥtur. Uirga tua & baculus tuus
ipsa me consolata sunt. Pulchreq posuit con¬
solata sunt. Ad hoc enim corripit dñs ut emen¬
d&. & quomͦ nux siue amigdalũ amarissimã
hab& corticẽ & testa durissima cingitur. ut
detractis austeriorib & duris fructus dulcissi¬
mus repperiatur: sic omis correptio & iabor
continentie amara quidẽ uidetur ad presens
s fructus parit dulcissimos. Unde & uetus il¬
la sententia ẽ. Litterarũ radices are : fructꝰ¬
pariunt dulcissimos. Quidã uirgã iugilantẽ
atq nuceã intelligunt dnm̃ de quo dieit isai
as. Exxciet uirga uera de radice iesse. Unde &
uirga aaron quę putabatur emortua: in resur¬
rectione dnĩ floruisse narratur. Ꝙ factũ ẽ.
uerbũ dñ scdo ad me dicens. Quid tu uides:
Et dixi. Ollam succensã ego uideo: & faciẽ eꝰ
a facie aquilonis. & dixit dñs ad me. Aba¬

Expanded text:
mansuetudinis? ista est uirga uel baculus, de qua mansuetudinis? ista est uirga uel baculus, de qua et Dauid loquitur: uirga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt. pulchreque posuit consolata sunt\'; ad boc enim dominus corripit, ut emendet. et quomodo nux siue amygdalum amarissimam habet corticem et testa durissima cingitur, ut detractis austerioribus et duris fructus dulcissimus repperiatur, sic omnis correptio et labor continentiae amara quidem uidetur ad praesens, sed fructus parit dulcissimos. unde et uetus illa sententia est: litterarum radices amarae, fructus dulces. quidam uirgam uigilantem atque nuceas: « Exiet virga de radice Jesse . » Unde et virga Aaron, quae putabatur emortua, in resurrectione Domini floruisse narratur. « Et factum est verbum Domini secundo ad me, dicens Quid tu vides? et dixi: ollam succensam ego uideo et faciem eius a facie aquilonis. et dixit dominus ad me : ab a
Abbreviated transcription (Latin):
me. Bene uidisti: quia uigilabo ego suꝑ uer¬
bum meũ ut faciam illud. ł uirga uigilante
ixxͦͤ. baculum nuceũ transtulerunt. Laboran¬
dũ gͥ nobis ẽ. ut breuit̃ hebreã ethimologiã
latinus lector intelligat. Seced nux dicitur.
hoc nomine ponitur. Abeo gͥ quod dicitur nux:
ꝓpt̾ uerbi similitudinẽ ad uigilis intelligentiã
nom̃ adlusit. Quod quidẽ & in damel uxta
theodotionẽ scriptũ ẽ: ut ab arboribꝰ scino
& pͥno ilice uidelic& et lentisco. scissio
atq serratio adulteris prb̃is decernatur. Alio¬
quin & in pͥncipio geneseos a uiro qui dicit᷑
is. appellatur mulier issa. quasi quedã uir¬
ago: eo quod de uiro sumpta sit. Pro bacu¬
lo nuceo: uirgam uigilantẽ aquila & simma¬
cus. theodocio uero amigdalinã transtulert᷑.
Uigilat autẽ uirga cuncta popłi peceata consi¬
derans: ut peutiat & corripiat delinquentes.
Unde & apłs seribit peccantib. Quid uultis
in uirga ueniã ad uos an in caritate & spu

Expanded text:
me: Bene vidisti: quia vigilabo ego super verbum meum ut faciam illud. Pro virga vigilante, LXX baculum nuceum transtulerunt. Laborandum igitur nobis est, ut breviter Hebraeam etymologiam Latinus lector intelligat. SEhoc nomine ponitur. ab eo igitur quod dicitur \'nux\', propter uerbi similitudinem ad \'uigilis\' intellegentiam nomen adlusit. quod quidem et in Danihel iuxta Theodotionem scriptum est, ut ab arboribus schinu et prinu, ilice uidelicet et lentisco, scissio atque serratio adulteris presbyteris decernatur. alioquin et in principio Geneseos a \'uiro\', qui dicitur \'is\', appellatur mulier \'issa\', quasi quaedam uirago, eo quod de uiro sumta sit. pro \'baculo nuceo\' urigam uigilantem Aquila et Symmachus, Theodotio uero \'amygdalinam\' transtulerunt. uigilat autem uirga cuncta populi peccata considerans, ut percutiat et corripiat delinquentes. unde et apostolus scribit peccantibus: quid uultis? in uirga ueniam ad uos, an in caritate et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
doctus. Tu autẽ accinge lumbos tuos: & sur¬
ge & loquere ad eos om̃a quȩcumq p̾cipio
tibi. & iob p̃cipitur: ut accingat lumbos
suos. Et apłis ut accinetis lumbis quos heli¬
as & ioħs baptista ronis mortificauere pelli¬
ceis lucernas teneant in manib fuis p̃dica¬
cationes uidelic& euanglicȩ. Quicumq gͥ lo
quuturus ẽ. sermones dĩ: aeb& accingere
lumbos suos sciens quod diaboli uirtus in lum¬
bis sit. & iustus dicat in psalims: lumbi mei
impleti sunt illusionib. Cũq accinxerit litm¬
bos: audiat illud quod scriptũ ẽ. Surge qui
dormis & eleuare : & illuminabit tibi xpẽ.¬

Expanded text:
ctus. « Tu ergo accinge lumbos tuos, et surctus. « Tu ergo accinge lumbos tuos, et surge, et loquere ad eos omnia quae ego praecipio tibi. » Et Job praecipitur ut accingat lumbos suos ; et apostolis ut accinctis lumbis, quos Elias et Joannes Baptista zonis mortificavere pelliceis, lucernas teneant in manibus suis, praedicationis videlicet evangelicae. Quicunque igitur locuturus est sermones Dei debet accingere lumbos suos, sciens quod diaboli omnis virtus in lumbis sit , et justus dicat in Psalmis: « Lumbi mei impleti sunt illusionibus . » Cumque accinxerit lumbos, audiat illud quod scriptum est: « Surge, qui dormis, et elevare, et illuminabit te
Abbreviated transcription (Latin):
& libauerunt diis alienis & ad orauerunt opus
manuũ suarũ. Nulli dubiũ multas gentes &
singularũ gentiũ reges babilonio regi fuisse
subiectas : qui obsessa ierłm posuerunt in cir¬
cuitu & maxime in exitib portarũ thronum
suũ atq tentoria ne quis eorũ qͥ clausi erars
poss& erũꝑe. & non solũ ierłm s om̃s urbes
iude simili obsidione uallatas. Cũq ait capta
fuerit ciuitas tunc loquar ad eos recta mea
fuisse uidicia. & recepisse singulos quod me¬
rebant᷑. Non ꝓcęteris uitiis quib subiac&
humana conditio: s maxime ꝓ idolatria ꝑ ꝗͣ
deserentes me adorauerunt oꝑa manuũ suarũ.
Quidã hunc locũ in bonã partẽ accipiunt. ut
uidelic& hii qui molla enea excocti fuerus
ꝑ eruciatus atq purgati. postea principes
sint ierłm. & post quã misertus eorũ fuerit
dñs tunc exꝓbret eis. quia se desertos simu¬
lachra uenerati sunt. Sed hec uiolenta & pra-¬
ua int̾p̃tatio ẽ: ne calummã faciat tractator

Expanded text:
lienis et adorauerunt opus manuum suarum. Nulli dubium multas gentes et singularum gentium reges Babylonio regi fuisse subiectas; qui obsessa Hierusalem posuerunt in circuitu, et maxime in exitibus portarum, thronum suum atque tentoria, ne quis eorum qui clausi erant posset erumpere, et non solum Hierusalem, sed omnes urbes Iudaeae simili obsidione uallatas. \'cumque\', ait, capta fuerit ciuitas, tunc loquar ad eos recta mea fuisse iudicia et recepisse singulos quod merebantur, non pro ceteris uitiis, quibus subiacet humana condicio, sed maxime pro idololatria, per quam deserentes me adorauerunt opera manuum suarum\'. quidam hunc locum in bonam partem accipiunt, quod uidelicet hi, qui in olla aenea excocti fuerint per cruciatus atque purgati, postea principes sint Hierusalem et, postquam misertus fuerit eorum dominus, tunc exprobret eis, quia se deserto simulacra uenerati sunt. sed haec uiolenta et praua interpretatio est; ne calumniam faciat tractat
Abbreviated transcription (Latin):
in uideã : & abundantiȩ pͥstine restitutus est.
Post captiuitatẽ autẽ quę sub uespasiano & tito. &
postea accidit sub adriano: usq ad consummatio
gia scoꝵ. & regnũ in terris dñi saluatoris. que li¬
cet non sequam᷑ tam̃ damnare non possumtis: qͥa
multi eccliasticoꝵ uroꝵ & martires ista dixerur.
ut unusquisq in suo sensu abuna&. & dnĩ cuncta
iudicio reseruentur. Quomꝰ aut̃ uas fictile & te¬
steũ si fractũ fuerit in antiquã speciẽ non potest
reformari : sic & popłs iudeorũ & ierłm subuer¬
sa. statũ pͥstinũ non habebunt. Deniq cassũ nom̃
ẽ. ipsius hodie cititatis. & ab elio adriano he¬
lia dr̃ : & cum habitatione pͥstina pͥstinũ qͦq nom̃
amisit. ad decutiendã suꝑbiã habrtatarũ eius.
Scẽ autẽ crucis & resurrectionis nocabula: non
urbẽ significant s locũ. Neo diuitiarũ quondã

Expanded text:
in Iudaeam et abundantiae pristinae restitutus est. in Iudaeam et abundantiae pristinae restitutus est. post captiuitatem autem, quae sub Uespasiano et Tito et postea accidit sub Hadriano, usque ad consummatiogia sanctorum et regnum in terris domini saluatoris. quae licet non sequamur, tamen damnare non possumus, quia multi ecclesiasticorum uirorum et martyres ista dixerunt, ut unusquisque in suo sensu abundet et I domini cuncta iudicio reseruentur. quomodo autem uas fictile et testeum, si fractum fuerit, in antiquam speciem non potest reformari, sic et populus Iudaeorum et Hierusalem subuersa statum pristinum non habebunt. denique cassum nomen est ipsius hodie ciuitatis et ab Aelio Hadriano Aelia dicitur et cum habitatione pristina pristinum quoque nomen amisit ad decutiendam superbiam habitatorum eius. sanctae autem crucis et resurrectionis uocabula non urbem significant, sed locum, nec diuitiarum quondam
Abbreviated transcription (Latin):
titudo. uł spualiter in errore idolatriȩ uł uix¬
ta litterã ab alonio exercitu qđ ineonsequentib
manifestius legitur.. Et dissipabo confiliũ iude
& ierłm in loco isto. & subuertã eos in gladiom
conspectu inimicoꝵ suoꝵ & in manu querentiũ

Expanded text:
titudo uel spiritaliter in errore idololatriae uel iuxta litteram a Babylonio exercitu, quod in consequentibus manifestius legitur. Et dissipabo consilium Iudae et Hierusalem in loco isto ei subuertam eos gladio in conspectu inimicorum I
Abbreviated transcription (Latin):
tur spaciis. nͥ forte upeta misticos intellectus ÷
ꝓfectus ingredientiũ quȩ intiora in doctrinis fu¬
erint. latiora sunt. In troductus autẽ in atriũ uite¬
rius. siue ductus ad ext̾ius atriũ ut inhebraico
continetur : statim uituitꝰ ẽ. xxxͥx. thalamos uł:
gaz ophilacia. & ut simmachus intͣptatꝰ ẽ. exedras.
quȩ habitationi leuitarũ atq sacerdotũ fuerans
p̃parate : & pauim̃tũ uiuis stratũ lapidib siue
int̾ columnia: ut ostendat᷑ in terius atriũ uł ex¬
terits habere ante fores in ordinẽ columnarũ
& pauim̃tũ in fronte portarũ. siue porticꝰ post ter¬
gũ portarũ. In quib porticibꝰ puto columnas ordi-

Expanded text:
tur spatiis: nisi forte juxta mysticos intellectus, et tur spatiis: nisi forte juxta mysticos intellectus, et profectus ingredientium quae interiora in doctrinis fuerint, latiora sint. Introductus autem in atrium interius, sive ductus ad exterius atrium, ut in Hebraico continetur, statim intuitus est triginta thalamos vel gazophylacia. Et ut Symmachus interpretatus est exedras, quae habitationi Levitarum atque sacerdotum fuerant praeparatae, et pavimentum vivis stratum lapidibus, sive intercolumnia ut ostendatur interius atrium vel exterius habere ante fores ordinem columnarum, et pavimentum in fronte portarum, sive porticus post tergum portarum. In qui
Abbreviated transcription (Latin):
erat inferius. & mensus ẽ. latitudinẽ afacie
porte inferioris usq ad frontẽ atrii in terio.¬
ris extrinsecus centũ cubitos ad orientẽ &
ad aquilonẽ. Lacce. Ꝙ introduxit me in atriũ
interius. & ecce thalami. & inter columnas a
ante columnas inferius. Et mensus ẽ. latitudi¬
nẽ atrii abeo loco qui erat sub diuo porte in
centũ : & uergebat ad orientẽ. Pro thalamis
cellariis ut interp̾tatꝰ ẽ. aquila : sunmachus
posut exedras. & ꝓcentũ cubitis exterioris
spacii qui tendebat usq ad portã ouentalẽ: in
gͦ ille qui habebat funiculũ cem̃tarioꝵ in ma¬
nu & calamũ mensure & stabat in porta: int̾
cetera quȩ ꝓpħȩ monstrabat aspectus. pꝰ atruĩ
sexaginta cubitoꝵ. & aliud uestibulũ porte in¬
terioris qđ̃ tenebat qͥnq cubitos. eduxit ꝓphã¬
ad atriũ exteruis siue ut in .lxx. continetur
introdaxit ad atriũ interius. Satisq intror
sitq atriũ qđ in latitudine centũ cubitoꝵ tenda¬

Expanded text:
inferius. Et mensus est latitudinem a facie portae inferioris usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos ad Orientem, et ad Aquilonem. LXX: Et introduxit me in atrium interius, et ecce thalami, et intercolumnia atante columnas inferius. Et mensus est latitudinem atrii ab eo loco qui erat sub divo portae excentum, et vergebat ad Orientem. » Pro thalamis laciis atque cellariis, ut interpretatus est Aquila, Symmachus posuit ἐξέδρας. Et pro centum cubitis exterioris spatii, qui tendebant usque ad portam Orientalem, in ergo ille qui habebat funiculum caementariorum in manu, et calamum mensurae, et stabat in porta, inter caetera quae prophetae monstrabat aspectui, post atrium sexaginta cubitorum, et aliud vestibulum portae interioris quod tenebat quinqad atrium exterius, sive ut in Septuaginta continetur, introduxit ad atrium interius. Satisque miror sit atrium, quod in latitudine centum cubitorum tenda
Abbreviated transcription (Latin):
pides offerat : & non nr̃a quę sunt minora contẽp¬
nat. s ꝓpriis gaudeat opib. Nisi enĩ tma fuerus:
summa eẽ. non poterunt. & ut maiora lauden.
minoꝵ comparatione succrescunt. Uideamus gͥ qͥd
ingressus iezechiel edificiũ eiuitatis uergentis
ad austrũ: pͥmũ uiderit deinde audierit. Et ec¬
ce inquit murus formsecꝰ: incircuitu domus un¬
diq. ꝓ muro quẽ aquila & theodotio int̃pͣtati st̃:

Expanded text:
pides offerat, et non nostra, quia sunt minora, contempides offerat, et non nostra, quia sunt minora, contemnat; sed propriis gaudeat opibus. Nisi enim ima fuerint, summa esse non poterunt: et ut majora laudentur, minorum comparatione succrescunt. Videamus igitur, quid ingressus Ezechiel aedificium civitatis vergentis ad Austrum primum viderit, deinde audierit: Et ecce, inquit, murus forinsecus in circuitu domus undique. Pro muro, quem Aquila et Theodotio interpretati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
emanib. & clauduntur ocłi cecitate : ita ut cogar
dicere. Opfundũ diuiciarũ sapientiȩ & scientiȩ
dĩ: quã inscrutabilia uidicia eius. & inuestigabi¬
les uie illuis. & qđ alibi seriptũ ẽ. iudicia dñi
abissus multa: & deꝓfundis clamaui adte dnẽ
dr̃e exaudi uocẽ meã. Et illud helisei : qͥ raptum
a sẽ magistrũ cordis oculis sequebatur dicens: pa¬
ter pat̾. currꝰ isrł & auriga eius. Simpliciter
gͥ ẽ. fadendũ: me templũ beati ierechielis qđ scła
cuncta tacuerunt ñ temeritate uelle disserere:
s fide & timore dĩ. comecturã animi mei cupere
legentib demonstrare. Et si ego in tabernaełm dĩ
pelles caprarũ pilosq obtulero. unde peceatoꝵ spi¬
nȩ & aculei ꝓtegant᷑. & arceant᷑ pluue tẽpesta¬
tũ. alius qͥ diues ẽ. ꝓ qualitate meritoꝵ. uł fer¬
rũ. uł es. uel argentũ. aurũq & p̾ciosissimos la¬

Expanded text:
e manibus, et 469 clauduntur oculi caecitate, ita ut cogar e manibus, et 469 clauduntur oculi caecitate, ita ut cogar dicere: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrustabilia sunt judicia ejus, et investigabiles abyssus multa . Et: De profundis clamavi ad te, Domine, Domine, exaudi vocem meam : et illud Elisaei, qui raptum a se magistrum cordis oculis sequebatur, dicens: Pater, pater: currus Israel et auriga ejus . Simpliciter igitur est fatendum me templum beati Ezechielis, quod saecula cuncta tacuerunt, non temeritate velle disserere, sed fide et timore Dei, conjecturam animi mei cupere legentibus demonstrare; ut si ego in tabernaculum Dei pelles caprarum pilosque obtulero, unde peccatorum spinae et aculei protegantur, et arceantur pluviae et tempestates: alius qui dives est, pro qualitate meritorum, vel ferrum, vel aes, vel argentum, aurumque et pretiosissimos la
Abbreviated transcription (Latin):
chiel de qͦ scriptũ ẽ. nubes & caligo sub pedibꝰ
eius: & rursũ tenebrȩ latibulũ eius. Unde &
moyses nubẽ ingressus ẽ. & caliginẽ ut possit
dñi mysteria contẽplari: quȩ popłs longe po-¬
situs & deorsũ manens. uidere ñ poterat.
Demq pꝰ qͣdraginta dies uultũ moisi uulgus igno¬
bile caligantibꝰ ocłis ñ uidebat. qr głificata erat
siue ut ti hebraico continet᷑. cornuta facies moysi.
Ita & mͥ legenti descriptionẽ tẽpli mistici qđ iu¬
dei scđm licterã in aduentu xpĩ sui quẽ nos eẽ.
antrxp̃m comꝓbamꝰ putant edificandũ: & nos
ad xp̃i referimꝰ eccłiã. & cotidie in scĩs eius ȩdi¬
ficari cerno accidere: & ubicumq cordis ocłs
aꝑitur. & me aliquid uidere estima uero. & tene¬
re sponsu. & gaudens dicere. potero. inueni quẽ
que siuit anma mea. tenebo eũ & ñ dimittã eũ:
rursũ me deserit sermo diuinꝰ. fugitq sponsus

Expanded text:
chiel, de quo scriptum est: Nubes et caligo sub pedibus chiel, de quo scriptum est: Nubes et caligo sub pedibus ejus . Et rursum: Tenebrae latibulum ejus : Unde et Moyses nubem ingressus est et caliginem, ut posset Domini mysteria contemplari, quae populus longe positus, et deorsum manens, videre non poterat . Denique post quadraginta dies, vultum Moysi vulgus ignobile, caligantibus oculis, non videbat, quia glorificata erat, sive ut in Hebraico continetur, cornuta facies Moysi. Ita et mihi legenti descriptionem templi mystici quod Judaei secundum litteram in adventu Christi sui, quem nos etum comprobamus, putant aedificandum, et nos ad Christi referimus Ecclesiam, et quotidie in sanctis ejus aedificari cernimus accidit, ubicumque oculus cordis aperitur, et me aliquid videre aestimavero et tenere sponsum, et gaudens dixere: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum, et non dimittam eum ; rursum me deserit sermo divinus, fugitque sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
biti unius. & cubiti unius t̃minꝰ hinc & inde.
Et thee cubitorũ sex hinc. & cubitorũ sex inde.
& mensus e̾.portã a muro theẽ. usq ad parietẽ
portã. Dũ eẽm romȩ puer & liberalib studiis eru¬
direr: solebã cum cȩteris ensdem ętatis & ꝓpositi
dieb dnicis sepulchra apłoꝵ & martirũ circuire.
crebroq criptas ingredi que in terrarũ ꝓfunda
defosse ex utraq parte ingredientiũ ꝑ parietes
habent corpora sepultoꝵ. & qͥa obscura sunt om¬
nia ut ꝓpe modum illud ꝓpħicũ cõpleatur. descen¬
dant ad infernũ uiuentes. & raro desuꝑ lumen
admissũ horrorẽ temper& tenebrarũ. ut non
tã fenestrã quã foramen demissi luminis putes.
rursũq pede tẽptĩ inceditur. & ceca nocte cir¬
cundatis. illud uirgilianũ ꝓponitur: horror ubiq
animo simul ipsa silentia terrent. Hoo mͥ di¬
ctũ sit: ut prudens lector intelligat. quã ha-¬
beã sententiã suꝑ explanatione tẽpli dĩ in iere

Expanded text:
biti unius terminus hinc inde, et thee cubitorum sex hinc, et cubitorum sex inde. Et mensus est portam a muro thee, usque ad parietem portam. » Dum essem Romae puer, et liberalibus studiis erudirer, solebam cum caeteris ejusdem aetatis et propositi, diebus Dominicis sepulcra apostolorum et martyrum circuire; crebroque cryptas ingredi, quae in terrarum profunda defossae, ex utraque parte ingredientium per parietes habent corpora sepultorum, et ita obscura sunt omnia, ut propemodum illud propheticum compleatur: Descendant ad infernum viventes : et raro desuper lumen admissum, horrorem temperet tenebrarum, ut non tam fenestram, quam foramen demissi luminis putes: rursumque pedetentim acceditur, et caeca nocte circumdatis illud Virgilianum proponitur : Horror ubique animos, simul ipsa silentia terrent. Hoc mihi dictum sit, ut prudens lector intelligat, quam habeam sententiam super explanatione templi
Abbreviated transcription (Latin):
porticꝰ. & in frontib porticuũ columne. porticꝰ
sustinentes. Pauimentũ autẽ qđ stratũ erat lapi¬
dib & ante porticꝰ atrii tendebat᷑. inferiuis erat
ascenisione porticuũ : & eandẽ habebat longitudi¬
nẽ quã thalamoꝵ edificatio possidebat. Aensus
ẽ. idem uir in cuius manu erat funiculꝰ & calamꝰ

Expanded text:
 porticuum columnae porticus sustinentes. Pavimentum autem quod stratum erat lapidibus, et ante porticus atrii tendebatur, inferius erat in ascensione porticuum, et eamdem habebat longitudinem quam thalamorum aedificatio possidebat. Mensusque est idem vir, in cujus manu erat funiculus et cal
Abbreviated transcription (Latin):
stibulis fenestre ꝑ girũ intrinsecꝰ. & ante frontes
pictura palmarũ. Lxxxͣ. Et sub diuo elã porte sera¬
ginta cubitis: & theim̃ atrii portȩ ꝑcircuitũ.
& sub diuo atrii extrinsecꝰ elã porte interioris
quin qͣgnita eubitis: & fenestrȩ abscondite suꝑ

Expanded text:
 intrinsecus: et ante frontes pictura palmarum. LXX: Et sub divo aelam portae sexaginta cubitis, et theim atrii portae per circuitum. Et sub divo atrii extrinsecus aelam portae interioris quinquaginta cubitis: et fenestrae absconditae super
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cubitos ad orientẽ: & ut inhebraico dr̃. & ad
aqͥlonẽ. Ex quib intelligimus illud euangłicum
qđ a saluatore narrat̃ misse in agrũ sementis
in terrã bonã quȩ multiplic& fruges ꝓuarie¬
tate uirtutũ. in tricenariũ. & in sexagenartum
& centenariũ numerũ huius loci uaticinno con-¬
tũ mimerus ponitur: ut his quasi gradibꝰ ad
ꝑfectã scientiã ꝑueniges ualeamus. Ita dũ tixat
to septẽ ebdomadarũ sabbato. in diẽ resurrectio¬
nis erũpit. Barophilacia autẽ appellantur. quȩ
plena sunt spãlib diuitiis : de quib scriptũ ẽ.

Expanded text:
s ad Orientem, et ut in Hebraico dicitur, et ad Aquilonem. Ex quibus intelligimus illud Evangelicum quod a Salvatore narratur , missae in agrum sementis in terram bonam, quae multiplicet fruges pro varietate virtutum in tricenarium, et in sexagenarium, et centenarium numerum, hujus loci vaticinio cont centesimus numerus ponitur, ut his quasi gradibus ad perfectam scientiam pervenire valeamus; ita dumtaxat to septem hebdomadarum sabbato, in diem resurrectionis erupit. Gazophylacia autem appellantur quae plena
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimꝰ: uolentes iuxta litterã obscurã & qͣsi
non apparentẽ adumbrare picturã. Cȩterũ pau¬
cognoscere : inp̾catur eis ut repleant᷑ sapientia
& caritate dñi : & radicati atq fundati. scire ua¬
leant & cõprebendere quȩ sit latitudo & longi¬
tudo & altitudo & ꝓfundũ diuiciarũ eius. Et ad

Expanded text:
dixerimus, volentes juxta litteram obscuram, et pene dixerimus, volentes juxta litteram obscuram, et pene non apparentem adumbrare picturam. Caeterum paucognoscere, imprecatur eis, ut repleantur sapientia et charitate Domini, ut radicati atque fundati, scire valeant, et comprehendere quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum divitiarum ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pꝰ portã orientale̾ erant edificata in uestibuliᷤ:
respiciebant ad uiã orientalẽ. Qut sciamus qđ̃
fuerint thalami iungunt᷑ tres hinc & tres inde:
ad septẽptrionẽ uidelic& ad meridiẽ respicienteᷤᷤ
ad orientalẽ uiã. Unaq mensura frontiũ erat: ex
utraq parte. Mensus ẽ. quoq mensurã in latum
liminis portȩ & repperit decẽ cubita : & in longũ
tredecĩ cubita. Ꝙin unũ cubitũ artabunt᷑ ex-¬
trema thalamoꝵ: uł ut simmachus tͣnstulit neac¬
Talon: & utraq frons singulos habebat cubitoᷤᷤ.
Thalami autẽ siue nafacraaec. & ut late. de suo
posuere theelatha : ex utraq parte sena habebari
cubita. Mlensus ẽ. quoq portã a tecto thalami
siue nap aczaroc. usq ad tectũ siue ad parietẽ
eus : & inuenit int̾ tectũ & tectũ latitudinis
uiginti & quinq cubita. Tantũ enim erat spacii
unter ostaum & ostiũ. siue int̾ portã & portã. Hec
breuit̾ diuinantis magis quã explanantis animo

Expanded text:
n vestibulis, respiciebant ad viam Orientalem. Et ut sciamus quot fuerint 471 thalami, jungitur, tres hinc, et tres inde: ad Septentrionem videlicet et ad Meridiem respicientes, et ad Orientalem viam: unaque mensura frontium erat ex utraque parte. Mensus est quoque mensuram in latum liminis portae, et reperit decem cubita, et in longum tredecim cubita, et in unum cubitum arctabantur extrema thalamorum, vel ut Symmachus transtulit, παραστάδων, et utraque frons singulos habebat cubitos. Thalami autem, sive παραστάδες, et ut LXX de suo posuere θεηλὰθ, ex utraque parte sena habebant cubita. Mensusque est portam a tecto thalami, sive παραστάδος, usque ad tectum sive ad parietem ejus, et invenit inter tectum et tectum, latitudinis viginti et quinque cubita. Tantum enim erat spatii inter ostium et ostium, sive inter portam et portam. Haec breviter divinantis magis, quam explanantis animo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi species eris. non solũ funiculũ geometricũ
& cem̃tarioꝵ: s & calamũ tenebat in manu : euiꝰ
supra mensura tacita ẽ. & nunc ponit᷑ cubitoꝵ
sexta pars cubiti. Alioquin psalmus centesimus¬
tercius TaneN sonat : quã non nulli ꝓdistinctione
palmã : porro palesten palmũ appellare consueruns.
Hoc gͥ calamo mensus ẽ. latitudinẽ & altitudinẽ mu¬
ri & utrũq hoc ẽ. latitudo & altitudo uno fuere
calamo. hoo ẽ. semis cubitis & palmo uno. Cũq eẽNs

Expanded text:
ecies aeris, non solum funiculum geometricum et caementariorum, sed et calamum tenebat in manu, cujus supra mensura tacita est, et nunc ponitur cubitorum t est sexta pars cubiti. Alioquin palmus σπιθαμὴν sonat, quam nonnulli pro distinctione palmam: porro παλαιστὴν, palmum appellare consueverunt. Hoc igitur calamo mensus est latitudinem et altitudinem muri, et utrumque, hoc est, latitudo et altitudo uno fuere calamo, hoc est, senis cubitis et palmo uno. Cumque essent
Abbreviated transcription (Latin):
habie ostiũ contra ostiũ. Hec ñ fruiola uideant᷑
eẽ. lectori: lic& ⁊ mͥ ipsi qͥ ea dicto displiceant.
sentiens me clausa pulsare ianuã : s legenda cũ
uenta sunt. Alioqͥn potui simplicẽ ignorantiã
confiteri : & om̃e studiosoꝵ amputare desiderium.
Sicut enĩ aꝑfecta scientia ꝓeul sumꝰ: leuioris eul¬
pe arbitramur saltim parũ quã nichil dicere.
Et fecit frontẽ ꝑ sexaginta cubitos. & ad frontẽ atri¬
ũ porte undiq ꝑ circuitũ. & ante faciẽ portȩ quę

Expanded text:
habet ostium contra ostium. Haec non frivola videantur habet ostium contra ostium. Haec non frivola videantur esse lectori, licet et mihi ipsi dicta displiceant, sentiens me clausam pulsare januam: sed legenda cum venia sunt: alioquin potui simpliciter ignorantiam confiteri, et omne studiosorum amputare desiderium. Sicut enim a perfecta scientia procul sumus, levioris culpae arbitramur saltem parum, quam omnino nihil dicere. « Et fecit frontes per sexaginta cubitos, et ad frontem atrium portae undique per circuitum. Et ante faciem portae, q
Abbreviated transcription (Latin):
finis utrumq : dũ & uetus & nouum testam̃tũ
una xpĩ mensura complectit᷑: & altituaie᷑.xxx.
cubitoꝵ arce noe unus cubitus inctudit. Tha¬
lami autẽ inquit siue ut .lxxxͫ. pofuere thau
uł thẽẽ uertentes atq mutantes ꝑ singła loca
ut uoluerunt hebraica nomina sex eubitoꝵ erant
ex utraq parte : qđ dr̃ hinc & inde. Et neq̃ꝗͣ
habebant palmũ nec rationẽ desuꝑ additã. que
psentẽ conuersationẽ ad suturã beatituamẽ ꝓuo¬
car&: sed tantũ sex cubita. Unde segrͣ. & mensus
ẽ. portã a tecto thalami usq ad tectũ siue pari¬
etẽ eius : & muenit latitudinẽ iiginti & quinq
cubita : qͥ & ipse numerꝰ lic& quadrus. tam̃ refer¬
tur ad sensus. Si enĩ quinos cubitos contra se qͥn¬
quies ordinaueris uicesimũ qͥntũ numerũ effĩ¬
cies : qͥ ẽ. inter tectũ thalamoꝵ & tectũ. Et ta¬
men utrũq eregione sui positũ. a suminis partibꝰ

Expanded text:
finis utrinque: dum et vetus et novum Testamentum finis utrinque: dum et vetus et novum Testamentum una Christi mensura cocubitorum arcae Noe unus cubitus includit. Thalami autem, inquit, sive ut Septuaginta posuere thau, vel thee, vertentes atque mutantes per singula loca, ut voluerunt Hebraica nomina, sex cubitorum erant ex utraque parte, quod dicitur, hinc et inde, et nequaquam habebant palmum nec rationem desuper additam, quae praesentem conversationem ad futuram beatitudinem provocaret, sed tantuest portam a tecto thalami usque ad tectum sive parietem ejus. » Et invenit latitudinis viginti et quinque cubita qui et ipse numerus, licet quadrus sit, tamen refertur ad sensus. Si enim quinos cubitos contra se quinquies ordinaberis, vicesimum quintum numerum efficies, qui est inter tectum thalamorum et tectum: et tamen utrumque e regione sui positum a summis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
cramento qui abuno incipiens ita ad quattuor
ꝑuenit. ut denariũ impleat numerũ. Cuius lon¬
gitudo habebat tredecĩ cubitos.. ꝓ qua in lxͣx.
rursum ponitur latitudo: qđ mͥ uidetur scriptoꝵ
negligentia depͣuatũ. Neq enim in uno loco lati¬
tudinẽ. & rursum latitudinẽ decẽ uł tredecim
cubitoꝵ: scriptura dixiss&. Potest autẽ porta
liminis in quo sacratus ẽ. numerus ueteris & no¬
ui instrum̃ti uł ipse dñs intelligi qui dic̃. ego su
ostiũ : uł certe om̃s scĩ ꝓ quos ingredimͣ ad noticiã
di. quoꝵ apłs paulus loquebatur. Os meum pat&
ad uos ocoriithii : dilatamini & uos. Iredecĩ autẽ
cubtti pꝰ octoNariũ numerũ libroꝵ moysi continers
sacram̃tũ: qui & in quinq monstrant᷑ panib ⁊ in
samaritana euangłii quȩ arguit᷑ qđ qͥnq habue¬
rit iuros. & sȩxtũ quẽ putabat habere ñ habebat.
Et tam̃ & octonarius & quinarius numerus uno

Expanded text:
cramento. Qui ab uno incipiens, ita ad quatuor cramento. Qui ab uno incipiens, ita ad quatuor pervenit, ut denarium impleat numerum. Cujus longitudo habebat tredecim cubitos: pro qua in Septuaginta rursum ponitur latitudo, quod mihi videtur scriptorum negligentia depravatum. Neque enim in uno loco latitudinem, et rursum latitudinem decem, vel tredecim cubitorum Scriptura dixisset. Potest autem porta liminis, in quo sacratus est numerus veteris et novi Testamenti, vel ipse Dominus intelligi, qui dicit: Ego sum ostium ; vel certe omnes sancti, per quos ingredimur ad notitiam Dei, quorum apostolus Paulus loqad vos, o Corinthii, dilatamini et vos . » Tredecim autem cubiti post octonarium numerum librorum Moysi continent sacramentum, qui et in quinque monstrantur panibus, et in Samaritana Evangelii , quae arguitur quod quinque habuerit viros, et sextum quem se putabat habere, non habebat: et tamen octonarius, et quinarius numerus, uno