comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ meruit. ut post eũ ñ baptira¬
rentur. qui ab eo fuerant baptira¬
ti:̾& post auaros fraudatores. rapa¬
ces feneratores. nemo quẽqͣm in ec¬
cłia baptizandũ putabit. ͤ Nonne
cũ hec inuidiose clamauero. respõ¬
det᷑ mͥ. qͥd hoc indignũ ꝓutas: qua¬
si aut ioħes exhonoratꝰ sit: aut
auarus honoratus: ͦ S illius bap¬
tismũ ñ oportuit iterari. de quo
idem iohes ait. Hic ẽ qͥ baptirat
in sp̃u scõ: ꝑ quẽlibet enĩ mim-¬
strũ deturꝰ illius ẽ baptismus de
quo dictũ est. hic ẽ qͥ baptirat. S
neq ipsius ioħ̃is baptismus itera¬
tus ẽ: cũ ab eo baptratos bapti¬
xari in xp̃o paulus apłs iussit.
Od enĩ ab amico sponsi ñ acce¬
perant: hoc ab ipso sponso acci¬
pere debuerunt: de quo ille a-¬
micus dixerat. Hic ẽ qͥ baptreat :¬
in sp̃u scõ. Poterat enĩ si uoluis¬
set dñs ih̾e baptismi sui potesta¬
tẽ dare alicui. uł aliquib p̃cipu¬

Expanded text:
non meruit, ut post eum non baptizanon meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint baptizati: et post auaros fraudatores rapaces faeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in spiritu sancto. per quemlibet enim ministrum detur, illius est baptismus de quo dictum est: hic est qui baptizat. sed neque ipsius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo baptizatos baptizari in Christo Paulus apostolus iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizat in spiritu sancto.\' Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipu
Abbreviated transcription (Latin):
bra ꝑtinent. & ille ñ ꝑtinet: ein po¬
strata ẽ.ᷤ Immo uͦ ille intime ꝑti¬
net: isti uͦ uł occasione alicuiꝰ scan¬
dali. uł ultima uentilatione a triti¬
co separandi nequaqͣm ꝑtinent:
ettñ post illũ baptiratum ẽ. post
istos ñ baptirat᷑. Que gͥ causa ẽ.
nisi qͥa baptisma qͦd illos iussit
paulus accipere. ñ hoc erat qͦd ꝑ
iohem dabatur: de ideo in ead̃e ip¬
sa unitate eccłiȩ. baptismus xp̃i si
baptizante feneratore tradat᷑ repe¬
ti ñ potest. baptismũ autẽ ioh̃is
etiã ab ipso ioh̾e accipientes pꝰtea
xp̃i baptismo baptizari oporte¬
bat: ᷤᷤ e roinde possũ & ego uer¬
bis utens ipsius beati cyprian.
ad cuiꝰdam miraculi consideratio¬
nẽ audientiũ corda conu̾tere. si
dicã. Ille iohes maior int̃ ꝓphas¬
habitus. ille diuma gr̃a adhuc¬
in utero matris impletus. ille
helye sp̃u & uirtute submacus.
qui ñ adu̾sarius dm̃ s p̃cur sor

Expanded text:
bra pertinent et ille non pertinet, cui pobra pertinent et ille non pertinet, cui postrata est? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasione alicuius scandali uel ultima uentilatione a tritico separandi nequaquam pertinent, et tamen post illum baptizatum est, post istos non baptizatur. quae igitur causa est, nisi quia baptisma, quod illos iussit Paulus accipere, non hoc erat quod per Iohannem dabatur? et ideo in eadem ipsa unitate ecclesiae baptismus Christi, si baptizante faeneratore tradatur, repeti non potest, baptismum autem Iohannis etiam ab ipso Iohanne accipientes postea Christi baptismo baptizari oportebat. Proinde possum et ego uerbis utens ipsius beati Cypriani ad cuiusdam miraculi considerationem audientium corda conuertere, si dicam: ille Iohannes maior inter prophetashabitus, illediuinagratiaadhucin utero matris impletus, ille Heliae spiritu et uirtute subnixus, qui non aduersarius domini sed praecursor
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficationẽ eis quos nissit pauluᷤ
denuo baptirari. ꝑ baptismum xp̃i
se habeat baptisma ioħis cũ eũ ad
unitatẽ xp̃i ꝑtinere manifestũ sit:
quȩ causa fecerit. ut post ioh̾em
sc̃m baptizari homines oportuerit:
& post ep̃os auaros ñ oportuerit.
Nemo enim negat. qͦd in agro dñi¬
co ioh̾es triticũ erat: &e si ampliꝰ ñ
potest in ubertate centena: item
nemo dubitat auariciã que est ido¬
loꝵ seruitus. in messe dñica int
paleas numerari. Curgͦ post triti¬
cũ baptiratur: &e post paleã ñ bap¬
tizat᷑. ᷤ Si ꝓpt̾ea paulus post ioħẽ
baptizauit᷑. qͥa ioh̃e melior erat:
cur ñ & cyprianus post fenerato
res collegas suos baptizaint. qui¬
b ultra comparationẽ melior erat:
Si ꝓpterea post tales collegas cy¬
prianus ñ baptirauit. qͥa in unita¬
te cũ illo erant: nec post ioh̾em
paulus debuit. qͥa eade unitate con¬
tinebant᷑. An forte fraudatires &e
rapaces. ad colũbe illius unicȩ mẽ¬

Expanded text:
nctificationem eis quos jussit Paulus denuo baptizari , per Baptismum Christi se habeat baptisma Joannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae causa fecerit ut post Joannem sanctum baptizari homines oportuerit, et post episcopos avaros non oportuerit. Nemo enim negat quod in agro dominico Joannes triticum erat, et, si amplius non potest, in ubertate centena. Item nemo dubitat avaritiam, quae est idolorum servitus, in messe dominica inter paleas numerari. Cur ergo post triticum baptizatur, et post paleam non baptizatur? Si propterea Paulus post Joannem baptizavit, quia Joanne melior erat; cur non et Cypres collegas suos baptizauit, quibus ultra conparationem melior erat? si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizauit, quia in unitate cum illo erant, \'nec post Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate continebantur. an forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae mem
Abbreviated transcription (Latin):
ni. siue ꝑ frumentũ siue ꝑ paleã.
ñ nͥ illius uniꝰ ẽẽ cognosceretur.
Et hoc ꝑ sp̃m didicit: uelut colũ¬
bã descendentẽ & manentẽ suꝑ
eũ. Itaq inuenimꝰ dictũ ab aplĩs
& głam meã. quãuis utiq in dño:¬
& ministeriũ meũ. & prudentiã mea:
& euangłm meũ. quãuis utiq a do¬
mino imꝑtitũ atq donatũ. Baptis¬
mus autẽ meus: nemo eoꝵs dixit
om̃ino. Neq enĩ omniũ equalis est
gla: ned ministrant om̃s equaliter:
nec equali prudentia sunt om̃s p̃¬
diti:os in euangłirando alius alio
melius oꝑatur. & ido dici potest
alius alio doctior. & ipsa doctrma sa¬
lutari:alius autẽ alio maius miniis¬
ue baptiratus dici ñ potest: siue ab
inferiore siue a maiore baptiretur.
Proinde cũ manifesta sint oꝑa car¬
nis. quȩ sunt fornicationes. immun¬
diciȩ. luxurie. idolors seruitꝰ. uene¬
ficia inimicitiȩ. contentiones. emu¬

Expanded text:
ni siue per frumentum siue per paleam, ni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utiqinisterium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetur. proinde cum manifesta sint opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, ueneficia, inimiciti
Abbreviated transcription (Latin):
scendentẽ de cęlo. os manentẽ su¬
ꝑ eũ. ipse ẽ qui baptirat in sp̃u
descenderat. Adhuc autẽ uenien¬
ti ut baptrraret᷑ dixerat. Ego ate
debeo baptirari. Ia gͦ sciebat eũ.
Qd sibi itaq uult. ego nesciebam
eũ. s qͥ me misit baptizare in a¬
qua. ipse mͥ dixit. suꝑ quẽ uide¬
ris spiritũ descendentẽ de cęlo &
manentẽ suꝑ eũ. ipse ẽ qͥ baptizat¬
in sp̃u scõ. cũ hoc postea quã bap¬
tizatus ẽ factũ sit. nisi qͥa scdm a¬
liqͥd eũ sciebat: scđ̃m aliqͥd adhuc
nesciebat: ͦ Sciebat uidelicet sp̃o¬
sũ filiũ dei: de cuiꝰ plenitudine om¬
nes acciperent. S quia sic ex eiꝰ ple-¬
nitudine ipse acceperat baptrrandi
potestatẽ ut iohis baptismus dice¬
ret᷑ nesciebat utrũ sic eẽt daturus
& ceteris: an uͦ ꝓpriũ baptismũ sic
habiturus. ut ꝑ quẽlibet daretur.
siue excellentioris gr̃ȩ ininistrũ si¬
ue inferioris. siue ꝑ centeni fructꝰ
hominẽ. siue sexageni siue trice¬

Expanded text:
elo et manentem super eum, ipse est qui baptizat in spiritu descenderat. adhuc autem uenienti ut baptizaretur dixerat: ego a te debeo baptizari. iam ergo sciebat eum. quid sibi itaque uult: ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in aqua, ipsemihidixit:super quem uideris spiritum descendentem de caelo et manentem super eumipse est qui baptizatin spirtu sancto, cum hoc posteaquam baptizatus est factum sit, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue trice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire potuert̃: or isti qui ñ ꝑirent
si cũ illis in unitate mansissent.
separando se ab eis &e rũpendo um¬
culũ pacis utiq in scismate ꝑi¬
erunt. Aꝑtissimũ enĩ sacrilegium
eminet scismatis: si nulla fuit cau¬
sa separationis. Nulla uͦ fuisse
causã separationis apparet: si ma¬
li etiã cogniti bonos in unitate
ñ maculant. Non autẽ maculari
in unitate bonos. etiã a cognitis ma¬
lis docemus: teste cypriano qͥ dicit
in preteritũ de heresi ad eccl̃iam
uenientes sine baptismo ad misso ᷤ.
Quoꝵ tn nefaria sacrilegia que su¬
ꝑ eos erant qͥa baptismo dimissa ñ
erant. si polluere ce ꝑdere ñ potu¬
erunt eccliȩ scĩtatem: nulla malo
rũ contagione potest ꝑire. Qua¬
ꝓpter si cyprianũ uerum dixisse
consentiunt. eo teste conimeant᷑
in crimine seismatis. si cyprianũ
falsũ dixcisse contendunt. eo teste
ne pacifico sermocinari institui¬
mus ꝑagamus. Qui cũ sibi opposu¬

Expanded text:
perire potuerunt et isti, qui non perirent perire potuerunt et isti, qui non perirent siseparando se ab eis, et rumpendo vinculum pacis, utique in schismate perierunt. Apertissimum enim sacrilegium eminet schismatis, si nulla fuit causa separationis. Nullam vero fuisse causam separationis apparet, si mali etiam cogniti bonos in unitate non maculant. Non autem maculari in unitate bonos, etiam a cognitis malis docemus, teste Cypriano, qui dicit, in praeteritum de haeresi ad Ecclesiam venientes, sine Baptismo admissos: quorum tamen nefaria sacrilegia, quae super eos erant, quia Baptismo dimissa non erant, si polluere et perdere non potuerunt Ecclesiae sanctitatem, nulla malorum potest contagione perire. Quapropter si Cyprianum verum dixisse consentiunt, eo teste vincuntur in crimine schismatis: si Cyprianum falsum dixisse contendunt, eo teste ne pacifico sermocinari instituimus, pergamus. Qui cum sibi opposu
Abbreviated transcription (Latin):
ano: necesse ẽ ut unũ dicat᷑ ex du¬
ob: aut ꝑisse iam tc̃ eccli̾am ta¬
liũ cõmunione macłatam: aut
ñ obẽe euiquã in unitate ꝑma¬
nenti aliena etiã nota peccata.
Illud autẽ qͥa dicere ñ possunt.
ꝑisse tr̃ eccłiam contagione com¬
munionis eoꝵ. qͥ sine baptismo
ad eã sic̃ eyprianus dicit admis¬
si st̃ alioqͥn nec originẽ suã pote
plus quadraginta anni st̃ int ey¬
priani passionẽ. & diumoꝵ codi-¬
cũ exustionẽ. unde isti calumm¬
arũ suarũ fumos iactantes occa¬
sionẽ faciendi scismatis inuenert̃.
sic̃ consulũ ordo declarat: restat
ut fateant᷑ nulla maloꝵ etiã cog¬
iitoꝵ tali cõmunione contamina¬
ri unitatẽ xp̃i. Qͦd cũ fassi fueria :
ñ inuement causam .cur se ab ec¬
cłiis orbis terrarũ. quas ꝑ apł̃os in¬
stitutas parit̾ legimus. separare
debuisse contendant: qͥa neq ille
quorslibet maloꝵs cõmixtione

Expanded text:
ano, necesse est ut unum dicatur ex duano, necesse est ut unum dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc ecclesiam talium communione maculatam aut non obesse cuiquam in unitate permanenti aliena etiam nota peccata. illud autem quia dicere non possunt, perisse tunc ecclesiam contagione communionis eorum qui sine baptismo ad eam, sicut Cyprianus dicit, admissi sunt — alioquin nec originem suam poterplus quadraginta anni sunt inter Cypriani passionem et diuinorum codicum exustionem, unde isti calumniarum suarum fumos iactantes occasionem faciendi schismatis inuenerunt, sicut consulum ordo declarat —,restat ut fateantur nulla malorum etiam cognitorum tali communione contaminari unitatem Christi. quod cum fassi fuerint, non inuenient causam, cur se ab ecclesiis orbis terrarum, quas per apostolos institutas pariter legimus. separare debuisse contendant, quia neque illae quorumlibet malorum commixtione
Abbreviated transcription (Latin):
ccłiȩ catholicȩ consuetudinẽ
pͥstinam ñc̃ teneri. cũ ab he¬
retieis uł scismaticis uenien¬
tes. si euangłicis uerbis consecratũ
baptismũ ꝑcepert̃. denuo ñ bapti¬
xant᷑: beato cẏpriano teste utimur.
Ipse quippe sibi questionẽ ꝓposunit:
ex ore utiq fratrũ siue querentiũ
u̾itatem: siue ꝓ u̾itate certantium.
Int̾ disputationes enĩ suas. qͥb uo¬
lebat ostendere denuo baptrrandoᷤᷤ
hereticos. de quib satis ꝓ tẽpore li¬
bris suꝑiorib disseriumus ait. S
dicit aliquis. Qͥd gͦ fiet de his. qui
in p̾teritũ de heresi ad eccłiam ue¬
mentes. sine baptismo admissi st̃:
hic tota causa donatistarũ. cũ quib
nobis de hac questione conflictus
ẽ penitꝰ naufragauit. Si enĩ uͭ bap¬
tismũ ñ habebant. qui uenientes
ab hereticis ita suscipiebant᷑: & su¬
ꝑ eos erant peccata eoꝵ. cũ cõmu-¬
nicatũ ẽ talib. siue ab eis qui erãt
ante cyprianũ. siue ab ipso cypͥ¬

Expanded text:
e catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis vel schismaticis venientes, si evangelicis verbis consecratum Baptismum perceperunt, denuo non baptizantur, beato Cypriano teste utimur. Ipse quippe sibi quaestionem proposuit ex ore utique fratrum, sive quaerentium veritatem, sive pro veritate certantium. Inter disputationes enim suas, quibus volebat ostendere denuo baptizandos haereticos, de quibus satis pro tempore libris superioribus disseruimus, ait: Sed dicit aliquis, quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? hic tota causa Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus naufragauit. si enim uere baptismum non habebant, qui uenientes ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant ante Cyprianum siue ab ipso Cypri
Abbreviated transcription (Latin):
& utiq cũ baptizat᷑. etiã de sc̃a ec¬
cłia interrogatur: quasi uͦ ille qͥ intͦ
ñ factis s uerbis scło renuntiat ñ
hoc in baptismo int̾rogatur:ᵈ Siẽ
gͦ huiꝰ falsa responsio ñ efficit. ut
baptismus ñ sit quẽ ꝑcipit. sic &
illius de eccł̃ia sc̃a falsa responsio ñ
efficit. ut baptismꝰ ñ sit quẽ ꝑcipit.
Et sic̃ ille si postea qͦd fallacit᷑ re¬
sponderat ueracit᷑ impleat. ñ ei
baptismus repetit᷑. s inta corrigit᷑:
sic & ille si postea uemat ad eccł̃iam.
de qua interrogatꝰ falsũ responde-¬
rat. qͥa eã se habere dũ ñ haberet
putabat. ipsa quã ñ habebat ei dat᷑:
ñ qͦd acceꝑat iterat᷑. Cur autẽ ad
uerba que ꝓcedunt ex ore homici¬
dȩ. possit tͦn d̃s oleũ scĩficare. oe in
altare qͦd heretici posuert̃ ñ possit
nescio nͥ forte quẽ cor hominis fal¬
lacit̾ conũsum intꝰ ñ impedit. lig¬
nũ fallacit᷑ positũ impedit foris:

Expanded text:
et utique cum baptizatur etiam d-e sancta ecet utique cum baptizatur etiam d-e sancta ecclesia interrogatur. quasi uero ille, qui intus non factis sed uerbis saeculo renuntiat, non hoc in baptismo interrogatur. sicut ergo huius falsa responsio non efficit, ut baptismus non sit quem percipit, sic et illius de ecclesia sancta falsa responsio non efficit, ut baptismus non sit quem percipit, et sicut ille si postea quod fallaciter responderat ueraciter impleat, non ei baptismus repetitur sed uita corrigitur, sic et ille si postea ueniat ad ecclesiam de qua interrogatus falsum responderat, quia eam se habere dum non haberet putabat, ipsa quam non habebat ei datur, non quod acceperat iteratur, cur autem ad uerba quae procedunt ex ore homicidae possit tamen deus oleum sanctificare et in altari quod haeretici posuerunt non «possit nescio, nisi forte quem cor hominis fallaciter conuersum intus non inpedit, lignum fallaciter positum inpedit foris,
Abbreviated transcription (Latin):
nebrosi. & mortui. & antichristĩnũ
tati. tenebris & luci.morti & in mor¬
talitati. antichristo & xp̃o: Non
itaq de sola consuetudine. s etiã
de u̾itatis ratione p̾sumit: qui nul¬
loꝵs hominũ ꝑũsitate ꝑu̾sum fieri
dicit sacramentũ dei: qd̾ etiã in
ꝑu̾sis ẽe declarat᷑. Certe ioh̾es apł̃s
aꝑtissime dicit: qͥ odit fratrẽ suũ.
in tenebris ẽ usq adhiic. Et iterũ
Qͥ odit frẽm suũ homicida ẽ. Cur
gͦ tales intꝰ baptizant: quos in
maliuola muidia fuisse. cypria¬
nus ipse cõmemorat:ͦ Quomͦ a
quã mundat. & scĩficat homicida ᷤ
Q uomͦ bndicunt oleũ tenebrȩ: ͥ¬
Si autẽ d̃s̃ ad est sacram̃tis &e uer¬
bis sins. ꝑ qͣlesubet administren¬
t᷑ & sacramenta dei ubiq recta st̃:
& mali homines quib nichil ꝓst̃
ubiq ꝑuersi st̃. Ilud autẽ quale
ẽ. ut ideo putet᷑ hereticus ñ habe¬
re baptismũ. qͥa ñ habet eccl̃iam.

Expanded text:
nebrosi et mortui et antichristi, numnebrosi et mortui et antichristi, numritati, tenebris et luci, morti et inmortalitati, antichristo et Christo? Non itaque de sola consuetudine, sed etiam de ueritatis ratione praesumit, qui nullorum hominum peruersitate peruersum fieri dicit sacramentum dei quod etiam in peruersis esse declaratur. certe Iohannes aposrem suum, in tenebris est usque adhuc, et iterum: qui odit fratrem suum homicida est. cur ergo tales intus baptizant, quos in maliuola inuidia fuisse Cyprianus ipse commemorat? Quomodo aquam mundat et sanctificat homicida? quomodo benedicunt oleum tenebrae? si autem deus adest sacramentis et uerbis suis, per qualeslibet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines quibus nihil prosunt ubique peruersi sunt. Illud autem quale est, ut ideo putetur haereticus non habere baptismum, quia non habet ecclesiam?
Abbreviated transcription (Latin):
tus adũtenti potest ẽẽ dubiũ. eti¬
am eos sic ẽẽ susceptos. qͥ foris in
heresib baptrrati st̃. Illud autẽ qͥd
habeat rationis ñ uideo. ut ñdu
dicatur ouis errans. ci querenti
salutẽ xp̃ianã in hereticoꝵ inci¬
dere errorẽ & apud eos contingit
baptizari.& ouis iã facta dicatur
in ipsa intꝰ catholica. qui scło uer¬
bis solis & ñ factis renuntiauit:¬
& in ea cordis falsitate baptismũ
accepit. Aut si ce talis ñ sit omis.
nͥ cũ se ad dm̃ ueraci corde conũ¬
terit. sic̃ iste ñ q̃n fit oins baptiza¬
t᷑. si iã baptizatꝰ erat. s ouis ñdum
erat: sic & ille qͥ uenit ab hereticiᷤ
ut ouis fiat. ñ t̾t̃ baptirandus est.
si apud eos iam eodem baptismo
baptizatꝰ erat. quãins adhuc ouis
ñ erat. Qua ꝓpter cum om̃s etiam
intꝰ mali. auari. inuidi. ebriosi. & con¬
tra disciplinã xp̃ianã uiuentes. me¬
rito dici possint & mendaces. & te¬

Expanded text:
tius aduertenti potest esse dubium etitius aduertenti potest esse dubium etiam eos sic esse susceptos, qui foris in haeresibus baptizati sunt. Illud autem quid habeat rationis non uideo, ut nondum dicatur ouis errans, cui quaerenti salutem ohristianam in haereticorum incidere errorem et aput eos contingit baptizari, et ouis iam facta dicatur in ipsa intus catholica, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiauit et in ea cordis falsitate baptismum accepit. aut si et talis non fit ouis nisi cum se ad deum ueraci corde conuerterit, sicut iste ntur, si iam baptizatus erat, sed ouis nondum erat, sic et ille qui uenit ab haereticis ut ouis fiat non tunc baptizandus est, si aput illos iam eodem baptismo baptizatus erat, quamuis adhuc ouis non erat. quapropter cum omnes etiam intus mali auari inuidi ebriosi et contra disciplinam christianam uiuentes merito dici possint et mendaces et te
Abbreviated transcription (Latin):
extiores mortuos quãuis neq iuart
neq inuificent. habere tñ baptismũ
uiuũ. qui eis tẽ ꝓsit ad uitam si
conũtant᷑ ad pacẽ: similiter ma¬
nifestũ ẽ. Qua ꝓpt̾ qui tc ab here-¬
sib uenientes. in eodẽ xp̃i baptis-
mo quẽ foris acceꝑant suscipie¬
bant. & dicebant se ueterẽ con¬
suetudinẽ sequi. sic̃ etiã nẽ eccłia
suscipit. frustra contͣ eos diceba-¬
t᷑ apud ueteres hereses & scisma-¬
ta prima adhuc fuisse mitia: ut
hi illic eent qͥ de eccłia recedebãt.
ce hic baptirati prius fuerant:
quos tc̃ ad eccłiam reuertentes &
penitentiã agentes. necesse ñ erat
baptizari. Statĩ enĩ ut unaqueq
heresis ex istebat. & a congrega¬
tione catholice cõmunionis exi¬
bat: ñ dico alio die. s ipso die po¬
terat irruentes in se aliquos bap¬
tizare. Et ideo si uetus hec erat
consuetudo. ut sic susciꝑentur. qͦd
nec ipsi qͥ contra disserebant ne¬
gare potuert: nulli paulo atten¬

Expanded text:
exteriores mortuos, quamuis neque uiuant exteriores mortuos, quamuis neque uiuant neque uiuificent, habere tamen baptismum uiuum qui eis tunc prosit ad uitam, si conuertantur ad pacem, similiter manifestum est. Quapropter qui tunc ab haeresibus uenientes in eodem Christi mo quem foris acceperant suscipiebant et dicebant se ueterem consuetudinem sequi, sicut etiam nunc ecclesia suscipit, frustra contra eos dicebatur aput ueteres haereses et schismata prima adhuc fuisse initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic baptizati prius fuerant, quos tunc ad ecclesiam reuertentes et paenitentiam agentes necesse non erat baptizari. statim enim, ut unaquaeque haeresis existebat et a congregatione catholicae communionis exibat, non dico alio die, sed et ipso die poterat inruentes in se aliquos baptizare. et ideo si uetus haec erat consuetudo, ut sic susciperentur, quod nec ipsi qui contra disserebant negare potuerunt, nulli paulo adten
Abbreviated transcription (Latin):
colũbȩ unicȩ. innocentis. & simpli¬
cis membra ñ ꝑtinentes: que si sola
baptizaret. illi utiq ñ baptitarent:
specie tñ intꝰ uideri. &e baptriari. &
baptirare: & in eis quãuis mortuiᷤ.
illius tñ baptismũ inuere qui ñ
morit᷑: & mors ei ultra ñ domina¬
bit᷑. Cũ gͦ o intꝰ sint mortui. neq la¬
tentes: nã ñ de illis tanta diceret
uã colubam. uł ñdũ ꝑtineant. & fo-¬
ris sint mortui. qͥ manifestius ad eã
uł ñ ꝑtineant. uł ñdũ ꝑtineant.
uerumq sit ñ posse ab eo uiuifica-¬
ri alterũ qui ip̃se ñ uunt:. manife¬
stũ ẽ eos qui intus a talib bapti¬
xant᷑. si uera conu̾sione cordis acce¬
dunt. ab eo uiuificari cuiꝰ ẽ baptis¬
mus: si autẽ scło uerbis & ñ factis
renuntiant. quales cyprianꝰ & intꝰ
ẽẽ testat᷑. nec ipsos uiuificari nͥ con¬
uertant᷑: & uerũ tñ habere baptis¬
mũ. etiã si ñ conu̾tantur. Unde etiã

Expanded text:
columbae unicae innocentis et simplicolumbae unicae innocentis et simplicis membra non pertinentes, quae si sola baptizaret illi utique non baptizarent, specie tamen intus uideri et baptizari et baptizare, et in eis quamuis mortuis illius tamen baptismum uiuere, qui non moritur et mors ei ultra non dominabitur. cum ergo et intus sint mortui neque latentes — nam non de illis tanta diceret uam columbam uel nondum pertineant, et foris sint mortui qui manifestius ad eam uel non pertineant uel nondum pertineant, uerumque sit non posse ab eo uiuificari alterum qui ipse non uiuit, manifestum est eos, qui intus a talibus baptizantur, si uera conuersione cordis accedunt, ab eo uiuificari cuius est baptismus, si autem saeculo uerbis et non factis renuntiant, quales Cyprianus et intus esse testatur, nec ipsos uiuificari nisi conuertantur et uerum tamen habere baptismum, etiamsi non conuertantur; unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hinc sententiȩ. in qua ei uisũ est
aliter suscipiendos ab hereticis
uenientes. quã uł in p̃teritum sus¬
cipiebant᷑ sic̃ ipse testat᷑. uł nc̃ sus¬
cipiunt᷑. sic̃ totius orbis xp̃ian
plenario concilio rationabilis con¬
suetudo firmata est. meã p̃pono
sententiã s eccl̃iȩ sc̃ȩ catholicȩ. quã
sic ille dilexcit &e diligit: in qua tã
uberẽ cũ tolerantia fructũ attu¬
lit: cuiꝰ uniu̾sitas ipse ñ fuit. s in
eiꝰ uniũsitate ꝑmansit: cuiꝰ radicẽ
nũ quã deseruit᷑: s in cuiꝰ radice fe¬
cundus. ut eẽt fecundior ab agri
celesti purgatꝰ ẽ: ꝓ cuiꝰ pace ac salu¬
te ne simul cũ zizaniis eradicare¬
t᷑ &e triticũ. tanta mala hominum
secũ in unitate constitutoꝵ. & u̾ita¬
tis libertate redarguit: & caritatiˢ
uirtute sustinuit. Unde nos idem.
ipse copiosissime admonet. multos
in delictis & peccatis suis mortuoᷤᷤ.
quãuis ad xp̃i societatẽ. & ad illiꝰ

Expanded text:
huic sententiae, in qua ei uisum est huic sententiae, in qua ei uisum est aliter suscipiendos ab haereticis uenientes quam uel in praeteritum suscipiebantur, sicut ipse testatur, uel nunc suscipiuntur, sicut totius orbis christiani plenario concilio rationabilis consuetudo firmata est, meam praepono sententiam sed ecclesiae sanctae catholicae, quam sic ille dilexit et diligit, in qua tam uberem cum tolerantia fructum adtulit, cuius uniuersitas ipse non fuit sed in eius uniuersitate permansit, cuius radicem numquam deseruit sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti purgatus est, pro cuius pace ac salute, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, tanta mala hominum secum in unitate constitutorum et ueritatis libertate redarguit et caritatis uirtute sustinuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet multos in delictis et peccatis suis mortuos, quamuis ad Christi societatem et ad illius
Abbreviated transcription (Latin):
tis hic egerit. ut nichil ei ẽẽt in ec¬
clia caruis unitate. Ibi etiã meffa¬
bili dilectione contuet᷑: quã ꝓinda
& miscđissima dispensatione dñs
ut tumores nros curaret. stulta
mundi elegit. ut confunderet sa¬
pientes: atq in ordinib membroꝵ
eccłie suȩ tã salubrit᷑ om̃ia colloca¬
ret. ne de ingenio uł litteris suis
quas adhuc ignorarent cuiꝰ mune-¬
re haberent. electos se ad adiutori-¬
um euangłicũ homines dicerent:
atq inde pestifera inflarentur
suꝑbia. Quã gaudet cyprianꝰ. qͣn¬
to seremus in illa luce contuet᷑. ꝓ
qͣnta salute humam generis factũ
sit. ut inueniat᷑ aliqͥd qͦd merito
rep̃hendi possit quãuis in xp̃ia¬
nis. & piis litteris oratoꝵ: & non
inueniat᷑ in litteris piscatoꝵ. De
hoc ego gaudio sc̃e illius anime
om̃ino securus. neq ullomͦ meas
litteras ab om̃i errato liberas au¬
deo uł putare uł dicere: neq illiꝰ

Expanded text:
tis hic egerit, ut nihil esset ei in Ectis hic egerit, ut nihil esset ei in Ecclesia charius unitate: ibi etiam ineffabili delectatione contuetur quam provida et misericordissima dispensatione Dominus ut tumores nostros curaret, stulta mundi elegit ut confunderet sapientes adque in ordinibus membrorum ecclesiae suae tam salubriter omnia conlocaret, ne de ingenio uel litteris suis, quas adhuc ignorarent cuius munere haberent, electos se ad adiutorium euangelicum homines dicerent adque inde pestifera inflarentur superbia. quam gaudet Cyprianus, quanto serenius in illa luce contuetur, pro quanta salute humani generis factum sit, ut inueniatur aliquid, quod merito reprehendi possit, quamuis ip Christianis et piis litteris oratorum, et non inueniatur in litteris piscatorum! de hoc ego gaudio sanctae illius animae omnino securus neque ullo modo meas litteras ab omni errato liberas audeo uel putare uel dicere neque illius
Abbreviated transcription (Latin):
uiscerib humilitatis indutus. siqͥd
uerius sentio cũ orbe terrarũ. ñ ei p̃¬
ponã cor meũ. nec in eo ipso qͦd alit᷑
sentiens. ñ tñ dirẽptus ẽ ab orbe ter¬
rarũ. Maius qͥppe in eo robur iur¬
tutis eminuit. cum ista questio ñdu
discussa nutaret: Qd alit̾ sentiens
quã multi college. & tantã modera¬
tionẽ obtinuit. ut eccłie dei tantã
societatẽ nulla scismatis labe
truncaret: quasi om̃ia ñ sołu ue¬
racit᷑. s etiã parit᷑ sine ista uirtu¬
te sentiret. Neq enĩ ei placeo. si
enis ingeniũ. facultatẽq sermoniᷤ.
& doctrinȩ ubertatẽ scõ concilio
cunctarũ gentiũ cin ꝓfecto inter¬
fuit ꝑ sp̃s unitatẽ. p̃ponere affectẽ:
p̃sertim iã in tali ueritatis luce
posito. ubi certissime cernit. qͦd hic
pacatissime reqͥrebat. Ex illa enĩ
ubertate: hec nr̃a que uident᷑ elo¬
qͥa.tanquã infantilia rudimenta
deridet. Ibi uidet: qua regła pieta¬

Expanded text:
uisceribus humilitatis indutus si quid uisceribus humilitatis indutus si quid uerius sentio cum orbe terrarum, non ei praeponam cor meum nec in eo ipso, quod aliter sentiens non tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius qtutis eminuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae, tantam moderationem obtinuit, ut Ecclesiae societatem nulla schismatis labe truncaret, quam si omnia non solum veraciter, sed etiam pariter sine ista virtute sentiret. Neque enim ei placeo, si ejus ingenium facultatemque sermonis et doctrinae ubertatem sancto concilio cunctarum gentium, cui profecto interfuit per spiritus unitatem, praeponere affectem: praesertim jam in tali veritatis luce posito, ubi certissime cernit quod hic pacatissime requirebat. Ex illa enim ubertate haec nostra quae videntur eloquia, tanquam infantilia rudimenta deridet: ibi videt qua regula pieta
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit: qͥa uidit & sensit etiã di¬
uersa sentientes posse salua carita¬
te sentire. Neq enĩ cũ malis tene¬
re se diceret diumã concordiã: &e do¬
minicã pacẽ. Bonus quippe habere
gͣ malos pacẽ potest: tenere aũ cũ
eis pacẽ ñ potest. quã ipsi ñ tenent.
Postremo quia nemini p̃scribens.
neq p̃iudicans. quo minus unusqͥs¬
q ep̃oꝵ qͦd putat faciat. habens ar¬
bitrii sui liberã potestatẽ: etiã nobsᷤ
qualibu̾tũq locũ dedit. pacifice se¬
cũ ista tractandi . p̃sens ẽ enĩ ñ sołu
ꝑ litteras suas: s etiã ꝑ ipsã que in
illo maxime uiguit & mori numꝗͣ
potuit caritatẽ. Huie gͦ inherere &e
conglutinari desiderans. si ñ impedi¬
ar inconuenientia peccators meors.
oracionib eiꝰ adiutus. discam si po¬
tero ꝑ litteras eiꝰ qͣnta pace ꝑ eũ eccli¬
am suã dñs & qͣnto solatio guber¬
nauerit: & ꝑ eiꝰ sermonis affectum

Expanded text:
custodiuit, quia uidit et sensit etiam dicustodiuit, quia uidit et sensit etiam diuersa sentientes posse salua caritate sentire — neque enim cum malis tenere se diceret diuinam concordiam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos pacem potest, tenere autem cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia nemini praescribens neque praeiudicans, quominus unusqquod putat faciat habens arbitrii sui liberam potestatem, etiam nobis qualibuscumque locum dedit pacifice secum ista tractandi. praesens est enim non solum per litteras suas, sed etiam per ipsam quae in illo maxime uiguit et mori numquam potuit caritatem. huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans si non inpediar inconuenientia peccatorum meorum, orationibus eius adiutus discam, si potero, per litteras eius, quanta pace per eum ecclesiam suam dominus et quanto solacio gubernauerit, et per eius sermonis adfectum
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. Nos qͣntum in nobis ẽ.
ꝓpter hereticos cũ collegis & coep̃is
me cũ & apl̃s dicat. Siquis autẽ pu¬
tauerit contentiosus ẽẽ. nos talem
consuetudinẽ ñ habemꝰ: neq eccłia
dei. Seruat᷑ a nobis patienter & le¬
nit̾ caritas animi. collegii honor:
uinculu fidi concordia sacerdotii.
Propt̃ hoc etiã libellũ de bono pa-¬
tientie qͣntum ualuit nr̃a medio¬
critas. ꝑmittente dño &e inspirante
conscripsimꝰ: quẽ ad te ꝓ tua dilecti¬
one tͣnsinisimus. In his uerbis mul¬
ta consideranda st̃. quib in hoc ui¬
ro qui dilexit decorẽ domus dñi.
& locũ tabernacłi habitationis eiꝰ.
xp̃ianȩ caritatis fulgor elucet. pri¬
mo qͥa id qͦd sensit ñ tacuit. ueindͤ
qͥa tam mansuete & pacifice ꝓtulit:
qͥa cũ his qui aliud sentiebant᷑ eccł̃i¬
asticam pacẽ tenuit: quia in unita¬
tis uicło tantã salubritatẽ ẽẽ intel¬
lexit: qͥa eã tantũ dilexxit. & sobrie

Expanded text:
potestatem. nos, quantum in nobis est, potestatem. nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis me cum et apostolus dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. In his uerbis multa consideranda sunt, quibus in hoc uiro, qui dilexit decorem domus domini et locum tabernaculi habitationis eius, christianae caritatis fulgor elucet: primo quia id quod sensit non tacuit, deinde quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis uinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum dilexit et sobrie
Abbreviated transcription (Latin):
& illa colũba int̾ multoꝵ coruors
imꝓbitatẽ gemens: nͥ forte cũ esauqͥ
ꝓpter lenticu. Elȩ concupiscentiã
primatũ ꝑdiderit. tenere prima¬
tũ arbitrandi st̃ fraudatores. rap¬
tores. feneratores: inuidi ebriosi ce
ceteri huiꝰmodi: quales in ecclia
sin tẽporis etiã ꝑ litteras cyprianꝰ
ingemuit. Qua ꝓpter aut qͦd est
tenere eccłiam. non hoc ẽ in dun¬
nis tenere primatũ: aut si om̃is
qui tenet eccliam etiã primatum
tenet:om̃s illi iniqui eccłiam ñ te¬
nent: qui tñ intus uident᷑ &e baptis¬
mũ dare: & habere a nullo nr̃m ne¬
gant᷑. N̾a eos primatũ in diumis
habere quis dicat: nisi qui nichil di
pacifica cypriani. hoc ẽ ad eplȩ finẽ.
om̃ib consideratis ꝑtͣctatisq ꝑuen¬
tũ ẽ. quȩ me legentẽ. & sepe repeten¬
tẽ ñ saciant: tanta ex eis iocundi¬
tas frat̃m amoris ex alat: tanta dul¬
cedo caritatis exuberat. Hec tibi in¬
scripsimus frater carissime: nemi¬

Expanded text:
et illa columba inter multorum coruorum et illa columba inter multorum coruorum inprobitatem gemens; nisi forte, cum Esropter lenticulae concupiscentiam primatum perdiderit , tenere primatum arbitrandi sunt fraudatores, raptores, feneratores, invidi, ebriosi, et caeteri hujusmodi, quales in Ecclesia sui temporis etiam per litteras Cyprianus ingemuit. Quapropter aut quod est tenere Ecclesiam, non hoc est in divinis tenere primatum; aut si omnis qui tenet Ecclesiam etiam primatum tenet, omnes illi iniqui Ecclesiam non tenent, qui tamen intus videntur et Baptismum dare, et habere a nullo nostrum negantur. Nam eos primatum in divinis habere quis dicat, nisi qui nihil divipacifica Cypriani, hoc est ad Epistolae finem omnibus consideratis pertractatisque perventum est, quae me legentem et saepe repetentem non satiant: tanta ex eis jucunditas fraterni amoris exhalat, tanta dulcedo charitatis exuberat. Haec tibi, inscripsimus, frater carissime, nemi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa manifestũ ẽ in baptirato ẽẽ bap¬
tismũ: cũ baptizatus de eccłia sepa¬
rat᷑. baptismms qͥ in illo ẽ cũ illo
utiq separat᷑. Et ido ñ om̃s qui
& uitã & uitam eternã. Aut si ec¬
cłiam tenere ñ dicimus. nisi eos qͥ
diuina mandata custodiunt:mul¬
tos iã ẽẽ concedimꝰ baptismũ tenen¬
tes. ce eccłiam ñ tenentes. Quãob-¬
rẽ ñ p̃occupat hereticus baptismũ.
cũ eum ab eccłia sũpserit. nͨ potuit
amittere cũ recederet: quẽ iam ñ
habere eccłiam dicimus: & tñ bap¬
tismũ habere concedimꝰ. Nec pri¬
matũ qͥsq sibi derogat & heretico
tribuit. qͥa eũ dicit secũ abstulis¬
se qͦd ñ legitime daret. s tn legiti¬
mũ daret: ñ iam legitime haberet.
s legitimũ haberet. Primatus aũ
ñ ẽ. nͥ in scã conũsatione q uita
bona: quo ꝑtinent om̃s. ex quibus
tanquã membris constat illa spon¬
sa ñ habens macuła neq rugam.

Expanded text:
quia manifestum est in baptizato esse bapquia manifestum est in baptizato esse baptismum, cum baptizatus de ecclesia separatur, baptismus qui in illo est cum illo utique separatur. et ideo non omnes qui  uitam aeternam. aut si ecclesiam tenere non dicimus nisi eos, qui diuina mandata custodiunt, multos iam esse concedimus baptismum tenentes et ecclesiam non tenentes. Quamobrem non praeoccupat haereticus baptismum, cum eum ab ecclesia sumpserit, nec potuit amittere cum recederet, quem iam non habere ecclesiam dicimus et tamen baptismum habere concedimus. nec primatum quisque sibi derogat et haeretico tribuit, quia eum dicit secum abstulisse quod non legitime daret sed tamen legitimum daret, nec iam legitime haberet sed legitimum haberet. primatus autem non est nisi in sancta conuersatione et uita bona, quo pertinent omnes, ex quibus tamquam membris constat illa sponsa non habens maculam neque rugam
Abbreviated transcription (Latin):
uł ñ data dicunt᷑. Neq enĩ & ille
qͥ scło uerbis solis & ñ factis renim¬
tiat. iure accipit baptismũ: & tñ
accipit. N̾a tales in eccłia & cypͥ¬
anus suis temporib fuisse cõmemo¬
rat: & nos exꝑimur. & gemimus.
Mirũ ẽ autẽ : quomͦ dicatur separa¬
ri a se &e diuidi om̃mno ñ posse bap¬
tismũ & eccłiam. Si enĩ baptisma
in baptirato inseparabilit manet:
quom baptiratus separari ab eccłia
potest. & baptisma ñ potest:ͦ In
baptizato autẽ inseparabilit̾ bãp¬
tisma ꝑmanere manifestũ ẽ. qͥa in
quẽlibet ꝓfundũ maloꝵ. & in ꝙͣ¬
libet horribiłe uoraginẽ peccato¬
rũ irruat baptrratus usq ad apo¬
staticã ruinã: ñ caret baptismo. et
ido ꝑ penitentiã redeunti ñ reddi-¬
t᷑ qͥa eo ñ potuisse carere iudicat᷑.
Baptiratũ autẽ posse separari ab
ecclia quis dubitauerit.S Inde qͥp¬
pe om̃s hereses exierunt: que uoca¬
bulo xp̃iano decipiunt. Quãobrẽ

Expanded text:
uel non data dicuntur. neque enim et ille, uel non data dicuntur. neque enim et ille, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiat, iure accipit baptismum et tamen accipit. nam tales in ecclesia et Cyprianus suis temporibus fuisse commemorat et nos experimur et gemimus. Mirum est autem, quomodo dicatur separari a se et diuidi omnino non posse baptismum et ecclesiam. si enim baptisma in baptizato inseparabiliter manet, quomodo baptizatus separari ab ecclesia potest et baptisma non potest? in baptizato autem inseparabiliter baptisma permanere manifestum est, quia, in quemlibet profundum malorum et in quamlibet horribilem uoraginem peccatorum inruat baptizatus usque ad apostaticam ruinam, non caret baptismo et ideo per paenitentiam redeunti non redditur, quia eo non potuisse carere iudicatur. baptizatum autem posse separari ab ecclesia quis dubitauerit? inde quippe omnes haereses exierunt quae uocabulo christiano decipiunt. Quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝓpriũ. cũ xp̃i habuerit carita¬
tem: & possit hereticus habere bap¬
tismũ xp̃i & ꝑuersitatẽ diaboli. si¬
cut intus alius potest habere bap¬
tismũ xp̃i. & inuidiã diaboli. At
enĩ multomagis post hereticũ bap¬
tirandũ ẽ qͥa iohẽs hereticus ñ e¬
rat. eitñ post eum baptizatũ est.
Sic dicit aliquis. multomagis pͥt
ebriosũ baptrrandu ẽ qͥa ioh̃es
sobrius erat: oe tñ post eũ bapti¬
tiratũ est. Et qͥd ei respondeamus
ñ habebimus:. nisi baptiratis a
ioh̃e. baptismũ xp̃i ñ habentib
ẽẽ traditũ. In quib autẽ est bap¬
tismus xp̃r quiblibet ꝑuersita¬
tib eoꝵ nullomͦ potest fieri.ut
ñ sit in eis baptismus xp̃i. Non
itaq ideirco hereticus ius baptis¬
mi obtinere potuit. qͥa prior bap¬
tizauit: s qͥa ñ suo baptismo bap¬
tirauit. Et si ius baptrrandi ñ ha¬
buit: tñ xp̃i est qͦd dedit: & illud
xp̃i ẽ qͦd accepit. Multa enĩ con¬
tra ius dant᷑ nec tñ iđo uł nulla

Expanded text:
proprium, cum Christi habuerit caritatem, et possit haereticus habere baptismum Christi et peruersitatem diaboli, sicut intus alius potest habere baptismum Christi et inuidiam diaboli. \'At enim multo magis post haereticum baptizandum est, quia Iohannes haereticus non erat et tamen post eum baptizatum est\'. \'sic\', dicit aliquis, \'multo magis post ebriosum baptizandum est, quia Iohannes sobrius erat et tamen post eum baptizatum est\', et quid ei respondeamus non habebimus nisi baptizatis a Iohanne baptismum Christi non habentibus esse traditum, in quibus autem est baptismus Christi, quibuslibet peruersitatibus eorum nullo modo fieri, ut non sit in eis baptismus Christi. Non itaque idcirco haereticus ius baptismi optinere potuit quia prior baptizauit, sed quia non suo baptismo baptizauit, et si ius baptizandi non habuit, tamen Christi est quod dedit et ille Christi est quod accepit. multa enim contra ius dantur nec tamen ideo uel nulla
Abbreviated transcription (Latin):
b mouebat᷑ refellerent᷑. in eade
sententia ꝑmaneret: bñ sibi con¬
scnis & ñ occultate quȩ putabat᷑
ĩntatis: & retentȩ quȩ amabat᷑ u¬
nitatis. N̾a cs illud sic intellexit
tres loquant᷑: & ceteri examinẽt.
Si alii reuelatũ sedenti fuerit: il¬
le prior taceat. Qua in parte in¬
qͥt dociit & ostendit multa sin¬
głis in melius reuelari:os debere
unũquẽq ñ ꝓ eo qͣd semel imbi¬
berat & tenebat. ꝑtinacit̾ con¬
gredi:̃s siqͥd melius &r utilius
extiterat. libent̃ amplecti. his
utiq uerbis ñ solũ eos ammo¬
nuit sibi consentire. qͥ melius
aliqͥd ñ indebant. s etiã eos hor¬
tatus ẽ. siqui possent afferre ali¬
qͥd. quo prior consuetudo seruan¬
da potius firmaret᷑: ut si tale es¬
set qͣd refelli ñ posset: etiã ipse o¬
stenderet. quã ueracit dixerit.¬

Expanded text:
bus mouebatur refellerentur, in bus mouebatur refellerentur, in ne sibi conscius et non occultatae quae putabatur ueritatis et retentae quae amabatur unitatis. nam et illud sic intellexit tres loquantur et ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in parte, inquit, docuit et ostendit multa singulis in melius reuelari et debere unumquemque non pro eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. his utique uerbis non solum eos ammonuit sibi consentire qui melius aliquid non uidebant, sed etiam eos hortatus est, si qui possent adferre aliquid quo prior consuetudo seruanda potius firmaretur, ut, si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam ueraciter dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpi cepisse ñ corrigi. Irruente
itaq tam magna questione. cũ de
remissione peccator. & de sp̃itali
hõis regeneratione. utrũ posset
eri. difficile ratio redderet᷑. & p̾ce¬
deret auctoritas agrippini. & ñ¬
nulloꝵ qui ei consenserant honi¬
nũ in hac questione deficientium.
qͥ maluerant aliqͥd nouũ moliri.
quã tenere consuetudinẽ. cuiꝰ de¬
fensionẽ ñ intelligebant: irruert̃
in ocłos animȩ uerisimiles ratio¬
nes: & int̾clusert̃ iter ꝑuestigan¬
de ũtatis. Nec arbitror beatum
cẏprianũ. ꝓpt̾ aliud contra con¬
suetudinẽ quid sentiret liberius
ex prõpsisse. priorẽq dixisse. n ut
aliũ si forte existeret. cui eẽt me¬
lius reuelatũ. gratissime acciperet.
& ostenderet imitanda ñ sołu
docendi diligentiã. s etiã discen¬
di modestiã: si autẽ nullus existe¬
ret. qͥ tale aliqͥd afferret. unde il¬
le om̃s uerisiiles rationes qui¬

Expanded text:
corrumpi coepisse, non corrigi. Irruente corrumpi coepisse, non corrigi. Irruente itaque tam magna quaestione, cum de remissione peccatorum et de spirituali hominis regeneratione, utrum posset eri, difficile ratio redderetur, et praecederet auctoritas Agrippini, et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid novum moliri, quam tenere consuetudinem cujus defensionem non intelligebant; irruerunt in oculos animae uerisimiles rationes et intercluserunt iter peruestigandae ueritatis. Nec arbitror beatum Cyprianum propter aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse prioremque dixisse, nisi ut alium, si forte existeret cui esset melius reuelatum, gratissime acciperet et ostenderet imitandam non solum docendi diligentiam sed etiam discendi modestiam, si autem nullus existeret qui tale aliquid adferret, unde illae omnes uerisimiles rationes qui
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ & ad scĩficationẽ uite qͦd sine
sructu extͣ portabant. Nolite gͦ no¬
bis auctoritatẽ obicere cy prianb ad
baptismi repeticionẽ: s tenete no¬
biscũ exempłu cẏpriam. ad umi¬
tatis conseruationẽ. Nondu enĩ
erat diligent᷑ illa questio baptis-¬
mi ꝑtractatã. s tñ saluberrimã
consuetudinẽ tenebat eccłia. in
ipsis quoq scismaticis & hereti¬
cis corrigere qͦd prauũ est. ñ itera¬
re qͦd datũ ẽ. sanare qͦd uulneratũ
ẽ: non curare qͦd sanum ẽ.Quã
consuetudinẽ credo ex apłica tradi¬
tione uenientẽ. sic̃ multa ñ inueni¬
unt᷑ in litteris eoꝵ. neq in conci
gͦ saluberrimã consuetudinẽ ꝑ a
grippinũ p̃decessorẽ suũ dicĩt sc̃s
eyprianus quasi cȩpisse corrigi.s sic̃
diligentius inqͥsita u̾̃itas docint. qͤ
post magnos dubitationis fluctus
ad plenarii concilii confirmationẽ
ꝑducta ẽ. uernus credit᷑ ꝑ agrippinũ

Expanded text:
torum et ad sanctificationem uitae quod sine torum et ad sanctificationem uitae quod sine fructu extra portabant? Nolite ergo nobis auctoritatem obicere Cypriani ad baptismi repetitionem, sed tenete nobiscum exemplum Cypriani ad unitatis conseruationem. nondum enim erat diligenter illa quaestio baptismi pertractata, sed tamen saluberrimam consuetudinem tenebat ecclesia in ipsis quoque schismaticis et haereticis corrigere quod prauum est, non iterare quod datum est, sanare quod uulneratum est, non curare quod sanum est. quam consuetudinem — credo ex apostolica traditione uenientem, sicut multa non inueniuntur inergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum praedecessorem suum dicit sanctus Cyprianus quasi coepisse corrigi. Sed sicut diligentius inquisita veritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, verius creditur per Agrippinum
Abbreviated transcription (Latin):
lere alieno posst̃ in unitate con¬
taminari innocentes :ͦ Si scisma¬
tis sacrilegio ñ possunt: quare uoᷤ
gͦ separastis: Quare cũ leuiora
que fingitis fugitis: ipsũ sacrile¬
giũ scismatis qͦd est om̃ib grauiꝰ
cõmisistis:An forte iã placet fa¬
teri. ñ fuisse iã illos uł scismaticoᷤ
uł hereticos. qui extͣ cõmunionẽ
eccłie uł in scismate aliquo uł in
herese fuerant baptirati: qͥa tͣnse-¬
undo ad eccłiam & errores suos pͥ¬
stinos anathematizando. destiterant
ẽẽ qͦd erant:ᵈ Quomͦ gͦ sine baptis¬
mo. ñ suꝑ eos remansert̃ scelera eo¬
rũ: ᷤᷤ An ille baptismus xp̃i erat:. s
eis extͣ eccłiȩ cõmumionẽ ꝓdesse ñ
poterat: ᵈ Cũ autẽ uenerunt. & ana¬
thematzato p̃terito errore. in eccli̾ȩ
pacẽ ꝑ manus impositionẽ recepti
st̃: t̾c in caritate radicatis atq fim¬
datis. sine qua infructuosa st̃ cete¬
ra. ꝓdesse cȩpit ad remissionẽ pecca¬

Expanded text:
lere alieno possunt in unitate conlere alieno possunt in unitate contaminari innocentes, si schismatis sacrilegio non possunt? quare uos ergo separastis? quare, cum leuiora quae fingitis fugitis, ipsum sacrilegium schismatis quod est omnibus grauius commisistis? an forte iam placet fateri non fuisse iam illos uel schismaticos uel haereticos, qui extra communionem ecclesiae uel in schismate - aliquo uel in haerese fuerant baptizati, quia transeundo ad ecclesiam et errores suos pristinos anathemando destiterant esse quod erant? quomodo ergo sine baptismo non super eos remanserant scelera eorum? an ille baptismus Christi erat, - sed eis extra ecclesiae communionem prodesse non poterat, cum autem uen-erunt et anathemato praeterito errore in ecclesiae pacem per manus inpositionem recepti sunt, tunc in caritate radicatis adque fundatis, sine qua infructuosa sunt cetera, prodesse coepit et ad remissionem pecca