comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surgñs amortius iã ñ morit᷑. dic̃ fuisse mor¬
& scimus illum mortuum fuisse & resur-¬
rexisse nos quoq sꝑemus resurrecturos ꝑ
uirtutem diuinitatis eius. E lectos uocat
dormientes qm̃ nemohominũ tam facile
pot̾ seruum suum excitare a somno corpis
quam facile omnes resuscitabunt᷑ a sõno
mortis. Qd̾ aut̃ dic̃ quia ds̃ pater eos qui
dormierunt ꝑ iħm adducet cum eo. idẽ.
cum iħu adiudicium. tale est ac si dicẽt
qui dormierunt in ihu. Illi nempe ueniẽt
cum xp̃o ingła adiudiciũ qui mortiu sug̃
ante eiꝰ aduentũ. & postea in fide passioĩs
corporis & sanguinis eiꝰ. die mortis muniti
credentes suam salutẽ ibi continĩ. Dicit
beatus augustinus mĩto ꝓ ilł pꝰ mortem
offerri sacͥficia dõ. ⁊ corpus domini conseeri
qui positi in scło de uotissime illd̾ ꝑcepunt.
Hocenĩ uobis dicimus inu̾bo domini. idẽ.

Expanded text:
surgens a mortuis, jam non moritur, dicit morimus illum mortuum fuisse, et resurrexisse, nos quoque speremus resurrecturos per virtutem divinitatis ejus. Electos vocat dormientes, quoniam nemo hominum tam facile potest socium suum excitare a somno, quam facile omnes suscitabuntur a somno mortis. Quod autem dicit, quia Deus Pater eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo, id est cum Jesu, ad judicium, tales est ac si diceret: Qui dormierunt in Jesu, illi nempe venient cum Christo in gloria ad judicium, qui mortui sunt ante ejus adventum, et postea in fide passionis corporis et sanguinis ejus die mortis muniti, credentes suam salutem ibi contineri. Dicit beatus Augustinus merito pro illis post mortem offerri sacrificium Deo, et corpus Domini consecrari, qui positi in saeculo, devotissime illud perceperunt. Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, id est
Abbreviated transcription (Latin):
catione. quantomagis nos quos redemit
sangune suo & mundauit ꝑ baptismi gr̃am¬
& in sc̃ificatione uocauit quatinꝰ digniꝰ possimus
accede ad sacramentum corporis et sangui-¬
nis eius: Similiter beatus iob mittebat ꝑ sin¬
gulos filios suos qui forsitan uxorati extra
domum eius habitabant. & seinctificabat eos .i.
monebat eos sancte uiuere. quatinꝰ illorũ sa¬
crificia & uota accepta ẽẽnt. Samuel qͦq
cum uenisset ungere dauid in regnum uoca¬
uit ysai & filios eiꝰ ad sacficium. & sc̃ĩficauit
eos .i. monuit. ut tales se p̃pararent. quati¬
nus digni e̾ẽnt tanto honore. quorum in reg
apłi & scĩ doctores suis dictis ad monendo ut
scẽ uiuamꝰ. quatinus digni simꝰ. ñ solũ xp̃i¬
t᷑ in nob habitare. Itaq qui hȩc u̾ba sꝑnit.¬

Expanded text:
s quos redemit sanguine suo, et mundavit per baptismi gratiam, in sanctificationem vocavit, quatenus digne possimus accedere ad sacramentum corporis et sanguinis ejus? Similiter beatus Job mittebat per singulos dies ad filios suos, qui forsitan uxoris extra domum ejus habitabant, et sanctificabat eos, id est monebat eos sancte vivere, quatenus illorum sacrificia et vota accepta essent. Samuel quoque cum venisset ungere David in regnum, vocabit Isai et filios ejus ad sacrificium et sanctificavit eos, id est monuit ut tales se praepararent, quatenus digni essent tanto honore, quorum frater apostoli et sancti doctores suis dictis admonendo ut sancte vivamus, quatenus digni simus non solum Chritur in nobis habitare. Itaque qui haec, subaudi
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓiũtate. idẽ. ñ possumꝰ nr̃am potestatem
ostende contͣ hominẽ uĩtatem habentẽ. s
ꝓuĩtate decertamus. Gaudemꝰ enĩ quando
nos infirmi sumꝰ. ñ corpore s potestate. qͥ a
tunc est uidex quasi infirmꝰ dũ suam potes¬
tatẽ pot̃ ostend̾e. Et tc̃ sunt subiecti poten-¬
tes quando ñ timent iudicem. Uos aut̃ potẽ

Expanded text:
itate, id est non possumus nostram potestatem ostendere contra hominem veritatem habentem, sed pro veritate decertamus. Gaudemus quoniam nos infirmi sumus, non corpore, sed potestate, quia tunc est judex quasi infirmus, dum suam potestatem non potest ostendere: et tunc subjecti sunt potentes, quando non timent judicem.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus uxoris suȩ quando abstin& a coitu quia
corpus castum seruando. eius oratio castior & ac¬
ceptior fiat. dõ. Non inpassioẽ desidii. Passio
desid̾ii ẽ. qñ homo uelut equs & mulus qui st̃
sñ intellectu p̃ceps fert᷑ ad libidinẽ. nec re-¬
frenat ardorem libidinis. aspectu & timore

Expanded text:
corpus uxoris suae, quando abstinet a coitu: quia corpus castum servando, ejus oratio castior et acceptior est Deo. Non in passione desiderii. Passio desiderii est quando homo velut equus et mulus, qui sunt sine intellectu, praeceps fertur ad libidinem, nec frena
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non ut nos ꝓb̾ati appareamus. sed ut uos quod bonũ
est faciatis. Nos autẽ ut reꝑbi simꝰ. Probus siue ꝓbatꝰ apparet
uidex qnͣdo inuenit qđ puniat insubiectis ꝑ qd ostendant
suã potestatẽ. Tc̃ uͦ uidetur reꝓbus qñ ñ muenit qͥd uindi¬
cet ubi suã ostendat auctoritatẽ et ꝓbet iudiciũ. Ae si dic̾et.
Non oramꝰ ut inuob̾ aliqd inueniamꝰ ad pumendũ. s uos qd¬

Expanded text:
quod bonum est faciatis, nos autem ut reprobi simus. Probus sive probatus apparet judex, quando invenit quod puniat in subjectis, per quod ostendat suam potestatem. Tunc vero videtur reprobus, quando non invenit quod vindicet, ubi suam ostendat auctoritatem, et probet judicium, ac si diceret: Non oramus ut in vobis aliquid inveniamus ad puniendum, sed vos q
Abbreviated transcription (Latin):
tinet non debet desperare neq desperare neq¬
deficere .s. cũ dĩ ad iutorio decertare ut uincat.
Propter qđ sub in pedim̃tum libidinis. Ter dũm
rogaui ut discederet ame stimulus carnis siue
angelus satanę. Queri potest isto in loco cũ dñs
dicat ꝑ prophetã de quolibet electo ad huc te cla¬
mante dicam ecce ad sum. Et in euaugelio. Om¬
na quecũq pecieritis in nomine meo fiet uob. qͣre
eximius apłoꝵ exorans liberari atemptatione dia¬
boli & stimulatione carnis non sit exaudicus .s.
sciendum ẽ. quia ideo non ẽ exauditus quia non
nebat. Nesciebat enĩ petere ꝑ se quod urile sibi erat
sicut ipse alias dicit. Nam quid oremus sicut opor¬
tet nescimus. Sigͦ ẽet exauditus ut ab illo recede¬
ret temptatio diaboli concupiscentiaq carnis po-¬
terat euenire ut cito insuꝑbiam excolleretur. & ue
nimiũ contristaretur. Audiamus quid ei dixerit

Expanded text:
tinet, non debet desperare neque tinet, non debet desperare neque deficere, sed cum Dei adjutorio decertare ut vincat. Propter quod, subaudis impedimentum libidinis, ter Dominum rogavi ut discederet a me stimulus carnis, sive angelus Satanae. Quaeri potest isto in loco, cum Dominus dicat per prophetam de quolibet electo: Adhuc te clamante dicam: Ecce adsum; et in Evangelio : Omnia quaecunque petieritis in nomine meo fiet vobis, quare eximius apostolorum, orans liberari a tentatione diaboli et stimulatione carnis, non sit exauditus? Sed sciendum est, quia ideo non est exauditus, quia non nebat. Nesciebat enim petere pro se quod sibi utile erat, sicut alias ipse dicit: Nam quid oremus sicut oportet nescimus . Si ergo esset exauditus, ut ab illo recedret tentatio diaboli, concupiscentiaque carnis poterat evenire ut cito in superbiam extolleretur. Et ne nimium contristaretur, audiamus quid ei dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ne insuꝑbiam erigeretur. cognoscendo suam fragi¬
litatem ipse utiq custodiebat eum. Ne inuitium li¬
uenenum. Ueneno libidinis & temptatione carnis
fugebat ab illo uenenum suꝑbiȩ. Dedit nãq ei dñs
antidotum teriacũ ꝙꝰ deserpente conficitur qui uo
catur teriacus a quo & teriacũ appellatur. Effugat
uenenum aliud aquo temptabatur delibidine ab
illo sanabatur auicio suꝑbiȩ quia ad nõ acceperat
cont᷑ uenenum suꝑbie antidotũ teriacũ ꝙ gustatũ
uenenum pellit. Erudire quippe uolens dñs elec¬
tos suos & custodire in humilitate uirtutum ꝑmit¬
tit eos sepe temptari sic̃ egregium predicacorẽ adia¬
bolo ꝑiisit temptari ne magnitudinẽ reuelatio¬
num extolli potuisset ipsamq temptacionẽ sic diꝰ¬
ponit & qui elati ꝑire pocerant in humilitatis
gradu consistentes aꝑdicione & p̃cipitatione ser¬
uentur. Qua ꝓpter siquis temptationẽ aliquã sus¬

Expanded text:
ne in superbiam erigeretur, cognoscendo suam fragine in superbiam erigeretur, cognoscendo suam fragilitatem, ipse utique custodiebat eum ne in vitium livenenum. Veneno libidinis et tentatione carnis fugabat ab illo venenum superbiae. Dedit namque ei Dominus antidotum tyriacum, quod de serpente conficitur, qui vocatur Tyrus, sive Tyriacus, a quo et tyriacum appellatur, et fugat venenum aliud. A quo tentabatur de libidine, ab illo sanabatur a vitio superbiae, quia a Domino acceperat contra venenum superbiae antidotum tyriacum, quod gustatum venenum pellit. Erudire quippe volens Dominus electos suos, et custodire in humilitate virtutum permittit eos tentari saepe, sicut egregium praedicatorem a diabolo permisit tentari, ne magnitudine revelationum extolli potuisset: ipsamque tentationem sic disponit, ut qui elati perire poterant in humilitatis gradu consistentes, a perditione et praecipitatione serventur. Quapropter si quis tentationem aliquam sus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. supra id quod inindet in me aconuersatione aut
supra id quod audit exme ababaliis. Et ne mag¬
Initudo reuelationum extollat me sub̃ insuꝑbiam
Idatus ẽ. michi adnõ stimulus carnis mee angelus
satane qui me collafiret. Quidã dicunt apłor do¬
lore capitis laborasse quidã adiabolo deardore li¬
bidinis temptari & affligi ꝙͦ uerius ẽ. Ne gͦ insuꝑ¬
bie tumorẽ extolleretur ꝑ missus ẽ: temptari adia¬
bolo de ardore libidinis quẽ appellat stimulũ car¬
uis. ut enĩ dicunt doctores stimulus ꝓprie timoris
& libidinis ẽ. ipsumq stimulũ carnis aquo punge¬
batur & incendebatur uocat angelum satanȩ .i.
nuntium diaboli quia adiabolo ĩmitebatur illa
talis stimulatio concupiscentiȩ. Et quando cũq apłs
paciebatur illã stimulationẽ sciebat illã adiabolo
sibi inmitti Sed dñs qui ꝑmittebat eum colaphi¬
tari .i. affligi & tribulari at emprtatione chaboli

Expanded text:
esse supra id quod videt in mea conversatione: aut esse supra id quod videt in mea conversatione: aut supra id quod audit ex me ab aliis. Et ne magnitudo revelationum extollat me, subaudis in superbiam, datus est mihi, a Domino, stimulus carnis meae, angelus Satanae qui me colaphizet. Quidam dicunt Apostolum dolore capitis laborasse, quidam a diabolo de ardore libidinis tentari et affligi, quod verius est. Ne ergo in superbiae tumorem extolleretur, permissus est tentari a diabolo de ardore libidinis, quam appellat stimulum carnis. Ut enim dicunt doctores, stimulus proprie tumoris et libidinis est, ipsumque stimulum carnis a quo pungebatur et accendebatur, vocat angelum Satanae, id est nuntium diaboli, quia a diabolo immittebatur ei illa talis stimulatio concupiscentiae. At quandocunque Apostolus patiebatur illam stimulationem, sciebat illam a diabolo sibi immitti. Sed Dominus qui permittebat eum colaphizari, id est affligi et tribulari a tentatione diaboli,
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõprehendit omnia incõmoda & passiones qͣs
sustinebat ꝓxp̃i nomine inquib ipse gloriabat᷑.
Nam & si uosuero gloriari sub̃ ꝓpter meritũ quod
habeo apud dm̃. Non ero insipiens illud narrando
Quare: Teritatem enim dicam. Hoc dic̃ quia si
meritũ suum ꝓfiteatur quod ht̃ apud dm̃ non e¬
rit in prudens. quia ueritatẽ loquitur. Ergo siqͥs
ꝓutilitate & edificationẽ alioꝵ bonum sibi diuin-¬
tus concessũ cum humilitate narrat. Hon agit insipi
tis uł ꝙ non hc̃ dicit se habere insipiens miiũ ẽ. in¬
Iprudens quia m̃dacium loquitur. Parco autẽ .i. di
Imitto narrare głam ineam & meritũ atq gratiã Ne
Squis me existimet supra id quod uidet inme. aut au
Idit exme. Nolebat apłs narrare gratiã sibi largitã
quia nolebat maior apparere & sanctior quã erat in¬
de dicit. Id circo nolo gloriari & dimitto omnẽ gratiã
mͥ concessam. Nequis putet me meliorẽ sanctiorẽq

Expanded text:
ne comprehendit omnia incommoda et passiones quas ne comprehendit omnia incommoda et passiones quas sustinebat pro Christi nomine, in quibus ipse gloriabatur. Nam et si voluero gloriari, subaudis propter meritum quod habeo apud Deum, non ero insipiens, illud narrando. Quare? Veritatem enim dicam. Hoc dicit, quia si meritum suum profiteatur quod habet apud Deum, non erit imprudens, quia veritatem loquitur. Ergo si quis pro utilitate et aedificatione aliorum bonum sibi divinitus concessum cum humilitate narrat, non agit insipietis, vel quod non habet dicit se habere, insipiens et nimium est imprudens; quia mendacium loquitur: Parco autem, id est dimitto narrare gloriam meam et meritum atque gratiam, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me. Nolebat Apostolus narrare gratiam sibi largitam, quia nolebat major apparere et sanctior quam erat. Inde dicit: Idcirco nolo gloriari, et dimitto omnem gratiam mihi concessam, ne quis putet me meliorem sanctioremque
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur ortꝰ deliciar̃ & significat beatitudinẽ elec¬
torum cȩleste̾ scilicet requiem adquã raptum se
dicit apłs eomͦ quo & ad t̾cium cȩlum. Audiuit
archana uerba .i. occulta secreta atq in effabilia
que non licet homini loqui int̾psos spĩtales uiros
celestẽ uitam ducentes. Sunt utiq aliĩ aliis capa¬
tiores atq meliores intantũ ut ad ea ꝑuenerint
que non licet eis aliis loqui detalib erat apłs qui
audiuit inparadiso paradisorũ in effabilia uer¬
ba. que non licebat homini loqui .i. aut ille qui
audiuit non potest ea aliis narrare ꝓpter in ef¬
fabilitatem illoꝵ aut non ꝑmittitur ei. aut sitã¬
te dignitatis ẽ. ut ꝑmictatur ei loqui & possit
aliis narrare illis qui audiunt non licet ea loqui
quia non ualent ea cupere ob magnitudinẽ miste¬
riorũ. Pro eꝰ modi sub uisionib dei manifestissimis
nichil gloriabor. quia gratia dei sum id quod sũ.
Nisi in in firmitatib meis. In in firmitatis nomi¬

Expanded text:
rpretatur hortus deliciarum, et significat beatitudinem electorum, coelestem scilicet requiem, ad quam raptum se dicit Apostolus eo modo quo ad tertium coelum, audivit arcana verba, id est occulta, secreta atque ineffabilia, quae non licet homini loqui. Inter ipsos spiritales viros coelestem vitam ducentes, sunt utique alii aliis capaciores, atque meliores in tantum ut ad ea pervenerint quae non licet eis aliis loqui. De talibus erat Apostolus, qui audivit in paradiso ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, id est, aut ille qui audivit non potest ea aliis narrare propter ineffabilitatem illorum, aut non permittitur ei, aut si tantae dignitatis est ut permittatur ei loqui, et possit aliis narrare, illis qui audiunt non licet ea loqui, quia non valent ea capere ob magnitudinem mysteriorum. Pro hujusmodi, subaudis visionibus Dei manifestissimis, nihil gloriabor, quia gratia Dei sum id quod sum, nisi in infirmitatibus meis. Infirmitatis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
sine oꝑib est. mortua & in anis est. & memo¬
res sustinentiȩ spei dñi nr̃i. Sustinentia est ex-¬
pectatio. unde dicimꝰ inpsalmo. Et enĩ qui te¬
Sustinentiã speidnĩ nr̃i appellat expectati¬
onem fut᷑orum bonorũ quȩ ꝑ dñm dant᷑. &
expectatio aduentꝰ dnĩ adiudicium. Ante
dñm. idẽ. coram dõ patre. quia inp̃sentia
in conspectu dĩ patͥs iudicabit filius mundũ.
I dõ estis electi ante constitutionẽ mundi. quia
tudine multa doctͥne. & bonorũ oꝑm. Scitis
donia duab ꝓuintiis. A uob̾ enĩ diffamatꝰ ÷ ser¬

Expanded text:
sine operibus est, mortua et inanis est. Et sustinentiae spei Domini nostri. Sustinentia est exspectatio. Unde dicimus in Psalmis : Etnostri appellat exspectationem futurorum bonorum, quae per Dominum dantur, et exspectationem adventus Domini ad judicium. Ante Deum, id est coram Deo Patre: quia in praesentia et in conspectu Dei Patris judicabit Filius mundum. Deo estis electi ante constitutionem mundi, quia tudine multa doctrinae et bonorum operum. Scitis donia duabus provinciis. A vobis enim diffamatus est ser
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e non possumus nisi temptamenta & oblecta¬
menta carnis pacienter sustinerimus pugnando
tamen contra uitia cercemus cũ apło ut in nob ha¬
bitet uirtus & gracia donoꝵ xp̃i pariterq cũ illo
coronemur incelesti regͥoͦ. ꝓpter quod sub̃ ut in ha
tantia elationis. Et hoc ꝓxp̃o patior non ꝓaliquo
crimine. Cumeñ infirmor. sub̾ incorpore. tẽ po¬
tens sũ sub̃ in anima. Uñ caro ad teritur affligit᷑
& infirmatur. Inde anima roboratur & crescit.
factus sum insipiens sub mea merita & uirtutes
ꝓprias narrando. s. tam̃ uos me coegistis ad hoc
ꝙ abamore ẽ. falsoꝵ apłorum ad nr̃m uolui redu-¬
cere Insipientẽ se dicit. s. utiq non ẽ. insipiens quia
uera locutus ẽ. Et licet ꝓsalute alioꝵ coactus su¬
as uircutes narret. Tamen de humilitatis gradu
non cecidit. Ego enĩ debui auob̃̾ cõmendari .i. lau¬
dare. Nichil enĩminus feci in p̃dicatione in uir¬

Expanded text:
habere non possumus, nisi tentamenta et oblectahabere non possumus, nisi tentamenta et oblectamenta carnis patienter sustinuerimus, pugnando tamen contra vitia certemus cum Apostolo, ut in nobis habitet virtus et gratia donorum Christi, pariterque cum illo coon in jactantia elationis, et hoc pro Christo patior, non pro aliquo crimine. Cum enim infirmor, subaudis in corpore, tunc potens sum, subaudis in anima. Unde caro atteritur, affligitur, et infirmatur, inde anima roboratur et crescit. Factus sum insipiens, subaudis mea merita et virtutes proprias narrando, sed tamen vos me coegistis ad hoc, quos ab amore falsorum apostolorum ad nostrum volui reducere. Insipientem se dicit, sed utique non est insipiens, quia vera locutus est: et licet pro salute aliorum coactus suas virtutes narraret, tamen de humilitatis gradu non cecidit. Ego enim debui a vobis commendari, id est laudari: Nihil enim minus fui in praedicatione, in vir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepit & qđ aduisiones & reuelaciones dñi adt̃¬
cium celum raptus ẽ. nec ñꝙ uerba ueffãbilia au-¬
diuit inparadiso. De ista gratia dixit eidñs. Suf¬
ficit tͥ gratia mea. Ideo noli orare ꝓstimulo car¬
nis ne forte insuꝑbiam labaris. Nam uirtus in
in firmitate ꝑficitur. Uirtus idẽ. ꝑfectio uirtutũ:
ininfirmitate carnis & labore acq temptatione
ꝑficitur: si ipsa infirmitas pacienter sustinetur &
contͣ temptationẽ concupiscentie uiriliter pugna¬
tur. Libenter gͥ gloriabor in infirmitatib meis:
ut in habitec in me uirtus xp̃i. Postꝗ cognouit ꝓ¬
desse sibi quod nocere putabat responsum que ac¬
cepit ad nõ quod ꝑfeccio uitȩ om̃iumq uircutũ in
nnfirmitate ꝑficitur. Libenter se dic̃ gloriari .i.ẽ
gaudere & letari in suis infirmitatib .i. in suis
passionib quas ꝓ xp̃o sustinebat ut ineo dignare¬
tur habitare inrtus & gratia. siue ꝑfectio om̃iũ
donorũ xp̃i. Ergo quia aliter ꝑfectionẽ uirtucũ

Expanded text:
cepit, et quod ad visiones et revelationes Domini ad tertium coelum raptus est, necnon quod verba ineffabilia audivit in paradiso, de ista gratia dixit ei Dominus: Sufficit tibi gratia mea. Ideo noli orare pro stimulo carnis, ne forte in superbiam labaris. Nam virtus in infirmitate perficitur. Virtus, id est perfectio virtutum, in infirmitate carnis et labore atque tentatione perficitur, si ipsa infirmitas patienter sustinetur, et contra tentationem concupiscentiae viriliter pugnatur. Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Postquam cognovit prodesse sibi quod nocere putabat, responsumque accepit a Domino quod perfectio vitae omniumque virtutum in infirmitate perficitur, libenter se dicit gloriari, id est gaudere et laetari in suis infirmitatibus, id est in suis passionibus quas pro Christo sustinebat, ut in eo dignaretur habitare virtus et gratia, sive perfectio omnium donorum Christi. Ergo quia aliter perfectionem virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
illis ad satis faciendum quia uera dic̃. Testis ẽ. nichi
incȩlo erga uos. Omnia autẽ sub in cõmoda sustine¬
mus ꝓpter uos. Ne it̾um cum uenero humiliet ine
deus ap̃uos .i. affligat mieiuniis & fletib piopter
ne uerbum. Tres testes comparat suis trib aduen¬
tib Sicut in lege ait trib testib defendebat se a¬
liquis aut trib testib conuincebatur. Ita isti aut
tercio aduentui illius correcti & em̃dati laudati
sunt aut si incorrecti mansert̃ acrius reprehensi
Sab apło uindictam ꝑceperunt. An exꝑim̃tum que¬
Sritis eius qui in me loquitur xp̃s qui in uob̃ honĩ
Ifirmatur. s potens est inuob̃. Ac sidiceret. Num¬

Expanded text:
s. Testificatur illis ad satisfaciendum, quia vera dicit: Testis est mihi s. Testificatur illis ad satisfaciendum, quia vera dicit: Testis est mihi incedo erga vos. Omnia autem, subaudis incommoda, sustinemus propter vos. Ne iterum cum venero, humiliet me Deus apud vos, id est affligat in jejuniis et fletibus propter ium stet omne verbum. Tres testes comparat tribus suis adventibus. Sicut in lege aut tribus testibus defendebat se aliquis aut tribus testibus convincebatur. Ita isti aut tertio adventu illius correcti et emendati laudati sunt: aut si incorrecti manserunt, acrius reprehensi ab Apostolo, vindictam perceperunt. An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus, qui in vobis non infirmatur, sed potens est in vob
Abbreviated transcription (Latin):
que mea sunt in predicatione in miraculis & iu
suꝑ inpendar .i. morti me tradã ꝓ animab ur̃is
licet plus uos diligens minus diligar sub̃ auob̃. S¬
tinet sensum .s. esto .i. & si minus diligor auobis
ẽ. legendum. Cum essẽ inquid callidus & ingemo¬
s dolo & fraude uos coepi ad fidẽ xpĩ ñ sed ꝑp̃dica
fidem cooperante xp̃o. Olim putatis ꝙ excusemus
nos apuduos. sub non facimus. quia non ẽ. neces¬
se. Hoc dupliciter in telligi potest. Numquid a
preterito tempore dubitatis de nob̃ arbitrantes
nos ideo talia loqui qͦsi ñ simpliciter agamus
erga uos. Et idcirco nos excusemus. Non loqͥmur
ideo talia ut nos excusemus quia simpliciter in¬
cedimus. AlN. Olim putatis quod excusemus noᷤ
ap̃ uos. Et ẽ. sensꝰ: Apreterito tempore cognosci¬
tis conuersationẽ nr̃am & predicationẽ: er ideo
Snon indigeius ut uos excusemus. Coram deo patre

Expanded text:
is omnia quae mea sunt in praedicatione, in miraculis, et is omnia quae mea sunt in praedicatione, in miraculis, et superimpendar, id est morti me tradam pro animabus vestris, licet plus vos diligens minus diligar, subaudis tinet sensum: Sed esto, id est si minus diligar a vobis,est legendum: Cum essem, inquit, callidus et ingeniosus, dolo et fraude vos cepi ad fidem Christi? fidem cooperante Christo. Olim putatis quod excusemus nos apud vos, subaudis non facimus, quia non est necesse: Hoc dupliciter intelligi potest. Nunquid a praeterito tempore dubitatis de nobis, arbitrantes nos ideo talia loqui, quasi non simpliciter agamus erga vos et idcirco nos excusemus? Non loquimur ideo talia ut nos excusemus quia simpliciter incedimus. Aliter: Olim putatis quod excusemus nos apud vos, et est sensus: A praeterito tempore cognoscitis conversationem nostram et praedicationem, et ideo non indigemus ut nos excusemus. Coram Deo, Patre
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur supͣmodũ meum eẽ. magna apłi. Tam¬
& si nichil sum.i. & quã uis nichil sim cõparatio¬
& in firmos curaui. Quid minus habuistis precet̾ĩs ȩc¬
clesiis nisi quod ñ grauaui uos nichil accipiens a uob̃.
donate.i. indulgete michi hanc iniuriã simiuria
dicenda ẽ. yronicos loquitur. Re eñ uera inuria
non erat sed consideratio. Ecce tercio hoc paratus
sum uenire aduos. Queri pocest cũ non legamus
illũ uenisse adeos nisi cantũ modo unauice quan¬
do moratꝰ ẽ. ap̃ eos announo & dimidio. Neq pꝰea¬
quã abeis discessit sicut ipse inpriori epła dicit
quia testor dm̃ non ueni corintũ postꝗͣ auob̾ reces¬
si parcens uobis .i. neuob honeriessem Quare mͦ di¬
cat se tercio uenire sciendum ẽ. quia ꝑp̾sentiã car¬
nis una uice tantũ modo uenit quando eis predica¬
uit. Secundo ꝑpriorẽ epłam uenit non ꝑsemecip
sum. Tercio ꝑistam epłam dicit se uenire. quasi enĩ
in epłis suis uenebat ipse. Non erograuis uob̃ .i.

Expanded text:
ntur supra modum meum esse magni apostoli. Tametsi nihil sum, id est quamvis nihil sim comparatiot infirmos curavi Quid minus habuistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod non gravavi vos? nihil accipiens a vobis. Donate, id est indulgete mihi hanc injuriam, si injuria dicenda est. Ironice loquitur. Re enim vera injuria non erat, sed consideratio. Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos. Quaeri potest: Cum non legamus illum venisse ad eos nisi tantummodo una vice, quando moratus est apud eos anno uno et dimidio, neque posteaquam ab eis discessit, sicut ipse in priori epistola dicit, quia, testor Deum, non veni Corinthum postquam a vobis recessi, parcens vobis, id est ne vobis oneri essem, quare modo dicat se tertio venire? Sciendum est quia per praesentiam carnis una vice tantummodo venit, quando eis praedicavit: secundo per priorem dam Epistolam dicit se venire: quasi enim in Epistolis suis veniebat ipse. Et non ero gravis vobis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quando millius ineffabili uisionis assumitur &
non sit incredibile quib dã scĩs nondũ ita extoto¬
defunctis ut sepelienda cadauera remanerent eã
istam excellentiam uisionis fuisse concessam. ABRE
ta uisionum quarũ pͥma ẽ. corporał qua iidemus
celum & t̾ram ceteraq corporea et uisibilia Secun¬
da spitalis quȩ fit maminia sine incellectu cum
imagines eoꝵ q̃ uidemꝰ memoriȩ recondimus &e
in tenebris eaq̃ uidemus imaginaliter ceriimus
in suꝑ & somnia & edificia et homines quos dudũ
indimus sic sp̃itali uisione indemus in amia qͣsi
presentes sint nobis lsta due uisiones cõmunes s̃
nobis cũ peccorib & uolatilib quȩ & corꝑore uidens
&s eloca ꝓpria recognoscunt. sicut peccora agnoscunt
presepia sua. & aues adnidos suos redeunt quia
recordantur illoꝵ Est & tercia uisio intellectuał
ꝗͣ nullatenus hñt pecora & uolatilia nisi angeli
& homines ratione utentes. Uñ intellectꝰ idẽ ẽ.

Expanded text:
quando in illius ineffabilitatem uisionis adsumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda cadauera remanerent, etiam istam excellentiam reuelationis fuisse concessam. quod ra visionum quarum prima est corporalis, qua videmus coelum et terram, caeteraque corporea et visibilia: Secunda spiritalis quae fit in anima sine intellectu, cum imagines eorum quae videmus, memoria recondimus, et in tenebris ea quae vidimus imaginaliter cernimus: insuper et somnia et aedificia et homines quos dudum vidimus, sic spiritali visione videmus in anima quasi praesentes sint nobis. Istae duae visiones communes sunt nobis cum pecoribus et volatilibus, quae et corpora vident et loca propria recognoscunt. Sic pecora agnoscunt praesepia sua et aves ad nidos suos redeunt quia recordantur illorum. Est et tertia visio intellectualis, quam nullatenus habent pecora et volatilia, sed angeli et homines ratio
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ut dm̃ non ꝑcorpus non ꝑsimilitudinẽ corpo¬
ris .S. sicut ẽ. ipsa ueritas cerneret & sicut uiden¬
dusẽ. pꝰ hanc uitam ab omnib electis. Que uisio
tam euidens tamꝙ manifesta fuit ut ipse apłs
se ꝓfiteatur nescire. Utrũ quando raptus interciũ
cȩlum ẽ. in corpore fuit. quomͦ ẽ. anina incorpore
cum corpus uiuere dr̃. siue ugilantis siue dormi¬
entis siue excasia sensib corporis alienata a nom̃ino
decorpore exierit ut mortuũ corpus iaceret donec
ꝑ acta illa demoustratione membris mortuis anima
redderetur. Et non quasi dormiens eugilaret aut
extasi alienatꝰ denuo rediret in sensus s mortuus
omĩno reuiuisceret. Et scio huiꝰmodi hominẽ si¬
Iue in corpore siue extra corpus nescio d̾s scit qm̃¬
Iraptus ẽ. in paradisum. Et auduint archana uer¬

Expanded text:
 ut Deum non per corpus, non per similitudinem corporis, sed sicut est ipsa Veritas cerneret: et sicut videndus est post hanc vitam ab omnibus electis. Quae visio tam evidens tamque manifesta fuit, ut ipse Apostolus se profiteatur nescire, utrum quando raptus est in tertium coelum, in corpore fuerit, quomodo est anima in corpore, cum corpus vivere dicitur, sive vigilantis, sive dormientis, sive in exstasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus jaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur: et non quasi dormiens evigilaret aut exstasi alienatus, denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino revivisceret. Et scio hujusmodi hominem, sive in corpore sive extra corpus, nescio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum
Abbreviated transcription (Latin):
tir xp̃i lauRENTIUs optinet. qui uerus dispensator
tẽporalium diuitiarũ existens. meruit possidere cae¬
locupletati. et diuites effecti. abundetis in omnẽ sim¬
plicitatẽ quae simplicitas oꝑatur dõ gr̃arum accio¬
nẽ ꝑ nos. qui eius p̃dicatores sumus. Ea intentione et
simplicitate debet homo elemosinã inpendere. utque¬
rat illum sibi subiectum facere cui tribuit. neq lau¬
dem abhominib querere. Glorificantes d̾m: in ho¬
ohoedientia confessionis ur̃ae. Oboedientia confes-¬
sionẽ presteͣt homini quando impletur. quia licet
homo taceat cui imperatur. In hoc ꝗͦ oboedit opus
eius ostendit. & conficetur illum ẽẽ. oboedientem.
Uerbi gr̃a p̃cipitur alicui ire cantatũ inambone.
licet ei nichil responderit ei. Et tam̃ ierit ipsa canti

Expanded text:
tyr Christi Laurentius obtinet, qui verus dispensator tyr Christi Laurentius obtinet, qui verus dispensator temporalium divitiarum existens, meruit possidere coe omnibus locupletati et divites effecti abundetis in omnem simplicitatem, quae simplicitas operatur Deo gratiarum actionem per nos, qui ejus praedicatores sumus. Ea intentione et simplicitate debet homo eleemosynam impendere, ut non quaerat illum sibi subjectum facere cui tribuit, neque laudem ab hominibus quaerere. Glorificantes Deum in obedientia confessionis vestrae. Obedientia confessionem praestat homini quando impletur: quia licet homo taceat cui imperatur, in hoc quod obedit, opus ejus ostendit, et confitetur illum esse valde obedientem; rbi gratia: Praecipitur alicui ire tantum in ambone, licet ipse nihil responderit ei, et tamen ierit cant
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã. Om̃ps ds̃ qui ad ministrat homini semen ad
seminandũ. si elimosinae fuerit deditus.ipse prestabit
ei panem admanducãdum exsemine. & multiplicabit
semen eius interra. Ut qui seminat.u. modios colli
futuro panẽ ad manducãdum. Aeternã scilicet sa¬
cietatẽ. quȩ erit uisio p̾sentissum uultꝰ om̃ipotentis
di. de quo pane dicit dñs in euangelio. Beatus qui
mauducat panẽ in regno dei: ec psalmista de eadẽ
hic multiplicabit substantiã eius sic̃ supͣdiximus.
Ut habeat uñ ualeat elemosinã largiorẽ impẽ¬
dere. ꝓqua augebitur illi aucm̃tum .i. merces et
recributio iustitiae eiꝰ. Ergo quia om̃ia bona quȩ
habemus dĩ sunt. et semina et nascentia et di nutu¬
crescunt : pullulant et multiplicantur adusus ho¬
minũ. Et ipse p̾cipit dehis cõmunicari eis qui indi¬
gent. debemus dare ista temporalia. ut mereamur
accipe aeterna. sic̃ plurimi sc̃orum fecerunt. Inter
quos partẽ beatae remunerationis beatissimus mar¬

Expanded text:
ligentiam. Omnipotens Deus qui administrat homini semen ad seminandum, si eleemosynae fuerit deditus, ipse praestabit ei panem ad manducandum ex semine, et multiplicabit semina ejus in terra, ut qui seminavit quinque modios, collifuturo panem ad manducandum, aeternam scilicet satietatem, quae erit visio praesentissimi vultus omnipotentis Dei. De quo pane dicit Dominus in Evangelio: Beatus qui manducabit panem in regno Dei . Et Psalmista de eadem hic multiplicabit substantiam ejus, sicut supra diximus, ut habeat unde valeat eleemosynam largiorem impendere pro qua augebitur illi augmentum, id est merces et retributio justitiae ejus. Ergo quia omnia bona quae habemus Dei sunt, et semina et nascentia: et Dei nutrescunt, pullulant et multiplicantur ad usus hominum, et ipse praecepit de his communicare eis qui indigent, debemus dare ista temporalia ut mereamur accipere aeterna: sicut plurimi sanctorum fecerunt, inter quos partem beatae remunerationis beatissimus mar
Abbreviated transcription (Latin):
tercia die eum suscitando. tuxta qd̃ psalmista dicit.
Non dabis scm tuum uide corruptionẽ. Dicitur aut̃
fudisse p̃ces supplicationesq ñ timore mortis quam
sponte suscipiebat: sed potius causa nr̃ȩ salutis. Uolun¬
tatem paternȩ dispensationis p̃posuit uoluncati car¬
nissuȩ: ut ueram ostend̾ẽt in se ipso naturã humanitatiꝰ
amore. aliqͣndo ꝓ timore. Hic uͦ ꝓ sumina ponit᷑
caritate. qua filius dei nos dilexit: ⁊ ꝓ summa
obȩdientia. qua fuit obediens patri usq ad mortẽ.
t quidem cum esset filius: didicit exhis quȩ
omnibus ob temꝑantibus sibi causa salutis ȩternȩ.
appellatus aͣ deo pontifex uixta ordinem melchi sedech.
Cum esset inqͥt filiꝰ dei in ueritate. didicit obȩdien¬
tiam exhis opꝓbriis ⁊ torm̃tis quȩ passus est. ħ ÷
uoluntariam exhibuit patri obȩdientiam. ex ꝑtus
illam ex parte humanitatis. Hanc obȩdientiam ꝙ̃
suscepisse: alio loco ostendit ubi dicit. Cum it

Expanded text:
dicit: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem. Dicitur autem fudisse preces supplicationesque, non timore mortis quam sponte suscipiebat, sed potius causa nostrae salutis voluntatem paternae dispensationis praeposuit voluntati carnis suae: ut veram ostenderet in seipso naturam humanitatis amore, aliquando pro timore: hic vero pro summa ponitur charitate, qua Filius Dei nos dilexit, et pro summa obedientia, qua fuit obediens Patri usque ad mortem. Et quideomnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae .appellatus a Deo pontifex juxta ordinem Melchisedech. Cum esset, inquit, Filius Dei in veritate, didicit obedientiam ex his opprobriis et tormentis quae passus est, hanc voluntariam jam exhibuit Patri obedientiam, expertus illa ex parte humanitatis. Hanc obedientiam quam arie suscepisse, alio loco ostendit, ubi dicit: Cum in
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliã facit. qͥ de tab̃naculo cordis sui male
uiuendo illũ eicit. uł qͥ ñ credit qd̾ ꝑ illũ in ȩccłia
fit remissio peccatoꝵ. uł certe qͥ blaspheinat
illũ oꝑa eiꝰ denegando ⁊ diabolo tribuendo.
non remittet᷑ ei neq in hoc scło neq in futuro.

Expanded text:
contumeliam facit, qui de tabernaculo cordis sui male vivendo, illum ejicit, vel qui non credit quod per illum in Ecclesia fit remissio peccatorum, vel certe qui blasphemat illum opera ejus denegando, et diabolo tribuendo. non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro .
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ administrata: tanto maiora &e deteriora
patris sedet eleuatꝰ suꝑ om̃s celos: Dum enĩ¬
p̃cepta illiꝰ ꝓnichilo ducimꝰ dedignantes ea
implere: tunc utiq eum conculcamꝰ. Sicut¬
enim ea quȩ conculcamꝰ ꝓ nichilo ducimꝰ et
nulliꝰ honoris : et qͥ libere peccant absq timore
& absq penitentia xp̃m conculcant siue contẽ¬
bo in illis ⁊ in ambulabo. Sanguinẽ quoq
testam̃ti pollutũ ducit. siue ut in greco habetuu
cõmune siue immundũ. Qui sanguinõ passiõis
xp̃i pro nichilo ducit quo testamentum nouum
confirmatũ ẽ. & quo etiã ipse scĩficatus tempore
passionis: Alio nichilominꝰ modo sanguinẽ testa¬
mena pollutũ diicẽ est. mysteriũ sanguinis: xp̃i in
digne ꝑciꝑe. nullãq differentiã int̃ illũ ac reliqͦs
potus face̾ cũ in illo scĩficatꝰ sit tempore baptisma¬
tis. ⁊ possit etiã cotidie sc̃ificari si digne ꝑceꝑit
cum. De talib dic̃ apłs. Qui manducat et bibit

Expanded text:
et administrata, tanto majora et deteriora Patris sedet, elevatus super omnes coelos? Dum praecepta illius pro nihilo ducimus, dedignantes ea implere, tunc utiqenim ea quae conculcamus pro nihilo ducimus, et nullius honoris, sic et qui libere peccant, absque timore et absque poenitentia, Christum conculcant, sive contebo in illis et in ambulabo . Sanguinem quoque testamenti pollutum ducit, sive, ut in Gregorio habetur, communem, vel immundum, qui sanguinem passionis Christi pro nihilo ducit, quo Testamentum Novum confirmatum est, et quo etiam ipse sanctificatur a tempore passionis. Alio nihilominus modo sanguinem testamenti pollutum ducdigne percipere, nullamque differentiam inter illum et reliquos potus facere, cum in illo sanctificatus sit tempore baptismatis, et possit etiam quotidie sanctificari, si digne perceperit eum. De talibus dicit Apostolus: Qui manducat et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
uastabat pͥmiaua cegyptiorũ: affligeret
israhelitas. acsi illis diceret. Si sanguis
agni tr̃pici in medio egyptioꝵ.⁊ in tanta
de uastacione illosos seruauit iudeos. quorũ
postes fuer̃ resꝑsi illo sanguine. multo ampliꝰ
saluabit nos sanguis ueri agni.i. xp̃i. quoꝵ

Expanded text:
vastabat primitiva Aegyptiorum, affligeret vastabat primitiva Aegyptiorum, affligeret Israelitas, ac si diceret illis: Si sanguis agni typici in medio Aegyptiorum, et in tanta devastatione illaesos servavit Judaeos, quorum postes fuerunt respersi illo sanguine, multo amplius salvabit nos sanguis viri agni, ho
Abbreviated transcription (Latin):
eum int̾ficeret. Sed cum matufestũ sit fugis
timuit quare fugiit: Q uod gͦ fugit. fidei
fuit. credens adeo liberari: ⁊ p̃tendit exteriꝰ
timorem: cum interuis nullum haberet metum.
Ideoq sic ei reputat᷑ quasi ñ timuisset. Iccirco
enim noluit ibi manere ne causa iactantiȩ uide¬
retur se in aꝑtũ ꝑiculũ p̃cipitare. ac temptare
q̃ diu habent quid faciant. dm̃ temptare ñ de¬
bent. sed imitari debent dñm suũ. qͥ frequent̃
locũ dedit iudcis. audientes qd ipse precipit
dicens. Cum uos ꝑsecuti fueriit in cuutate una.
fugite in aliam. Fuga gͦ morsi tota eiterior fuit.
q̃m maximã fidẽ de dei auxilio habebat. Uñ
tem sustinuit. Quod est dic̾e̾: ita erat fi sus
uit pascha ex sanguinis effusione. ne qui uasta¬
bat primitiua: taugeret eos. Fide qua moy¬
ses credidit ꝑ illũ sanguinẽ saluandũ esse
popłi. celebrauit pascha ex sanguinis eius¬
effusione. quo łiniuit postes. ne angłs qui

Expanded text:
eum interficeret. Sed cum manifestum sit fugisseum interficeret. Sed cum manifestum sit fugisstimuit, quare fugit? Quod ergo fugit, fidens fuit, credens a Deo liberari; et praetendit exterius timorem, cum interius nullum haberet metum: ideoque sic ei reputatur, quasi non timuisset. Idcirco enim noluit ibi manere, ne causa jactantiae videretur se in apertum periculum praecipitare, ac tentare Dti enim quandiu habent quid faciant, Deum tentare non debent, sed debent imitari Dominum suum, qui frequenter locum dedit Judaeis, audientes dicens: Cum vos persecuti fuerint in civitate una, fugite in aliam . Fuga ergo Moysi tota exterior fuit: quoniam maxime de Dei auxilio fidebat. Unde tem sustinuit, quod est dicere: Ita erat fisus vit Pascha et sanguinis effusionem, ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. Fide qua Moyses credidit per illum sanguinem salvandum esse populum, celebravit Pascha et sanguinis effusionem quo linivit postes, ne angelus qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui unius essentiȩ scđm diuinitatẽ cũ patre
sustinuit a suis quos uenerat redimere q̃ndo
ei dixerunt demoniũ habes. ⁊ cȩtera iala
ci intuler̃ usq ad passionẽ: ita & mos ses impro¬
ꝑium sustinuit a frib suis quos uolebat libe¬
rare. Dicebant enum ei. Quis te constituit
me uis sic̃ interfecisti heri egrptiũ: Similit̃
qͣndo quilibet adomesticis ⁊ ab eis quib us
beneficiũ p̾stiait improꝑiũ sustinet: impro¬
ꝑiũ xp̃i patit᷑. A spiciebat inqͥt in remune¬
rationẽ suã ⁊ totiꝰ popłi. Ita quando qͥsq¬
aliqͥd aduersi patitur debet reducere ad me
turus. Fide dereliquit egyptum non
ueritus animositatem regis. inuisibilem
enim tanquam presentem sustinuit. Legi¬
mus in exodoqr cũ moysi dictũ eẽt a qͦdã
hebreo qͥ faciebat iniuriã fr̃i quẽ uoluit
mor̃ses increpare. nunqͥd int̾fic̾e me uis sic̃
interfecisti heri egyptiũ. fugit moỹses in
uerbo isto eo qd̾ pharao audito ħ. quęre ret

Expanded text:
qui unius essentiae secundum divinitatem cum Patre sustinuit a suis quos venerat redimere, quando ei dixerunt: Daemonium habes , etc., mala ei intulerunt usque ad passionem: ita et Moyses improperium sustinuit a fratribus suis, quos volebat liberare: dicebat enim ei unus ex eis: Quis me vis, sicut interfecisti heri Aegyptium? Similiter quando quilibet a domesticis, vel ab eis quibus beneficium praestitit, improperium sustinet, improperium Christi patitur. Aspiciebat, inquit, in remunerationem suam, et populi. Itaque quando quisque adversi patitur aliquid, debet reducere ad memturus. Fide reliquit, Aegyptum, non veritus animositatem regis: invisibilem enim tanquam praesentem sustinuit. Legimus in Exodo quia, cum Moysi dictum esset a quodam Hebraeo, qui faciebat injuriam fratri, quem Moyses voluit increpare: Nunquid interficere me vis, sicut interfecisti heri Aegyptium? fugit Moyses in verbo isto, eo quod Pharao, audito hoc, quaereret ut
Abbreviated transcription (Latin):
bona sibi ꝓuidet: qͥ in incimo cordis ei qͥ secre¬
ta intuetur placa̾re studet: ⁊ illũ ñ cogitatiõe.
ñ uerbo ñ oꝑe uult offendere: nec offendit¬
in quantũ ualet: P rouidet & coram omnib
hominib: bona: qui u̾bo &morib om̃iꝙ
conu̾satione in om̃i uita sua inrephensibilẽ
it religioni: cũ omnib hominib pacem
habentes: Rem difficilem dicturus: pre¬
misit dicens: si fieri potest: qr aut uix aut
nullatenꝰ fieri pot̾ ut pax cũ om̃ib homini¬
buis seruet᷑ Nam si paganũ increpaueristeq
contempserit: ñ uult tecum habere pace. S imi¬
liter de iudeo intelligendũ: acꝙ heretico Di¬
camꝰ & aliter E st quilibet platus: iucrepat
subiectos delinq uentes: Dum cis displicet
increpatio plati: pacem cũ illis habere ñ pot̾
Et cum ita sic: unusqͥsq animũ suũ seruet
paccatũ & qͥetũ: haberis in se cũ illis pacem

Expanded text:
bona sibi providet, qui intimo cordis ei qui secrebona sibi providet, qui intimo cordis ei qui secreta intuetur placere studet, et illum non cogitatione, non verbo, non opere vult offendere, nec offendit quantum valet. Providet et coram omnibus hominibus bona, qui verbo et moribus, omnique conversatioit religioni, cum omnibus hominibus pacem habentes. Rem difficilem dicturus, praemisit, dicens: Si fieri potest, quia vix aut nullatenus fieri potest, ut pax cum omnibus hominibus servetur. Nam si paganum increpaveris, teque contempserit, non vult tecum habere pacem. Similiter de Judaeo intelligendum atque haeretico. Dicamus et aliter: Et quilibet praelatus increpat subjectos delinquentes. Dum enim eis displicet increpatio praelati, pacem cum illis habere non potest; et cum ita sit, unusquisque animum suum servet pacatum et quietum, habens in se cum illis pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
& głat᷑ inse. qr sꝑat scire qđ nescit Uel etiã
tercio mͦ prudens ap̃se ẽẽ dr̃: qui uindictã
expetendo suas iniurias ulciscit᷑: qd sequens
uersus indicat: Pulli malũ ꝓ malo red¬
dentes: M ulti putant ñ ẽẽ peccatũ: si quis
accepta inuiria se ulciscit᷑: ⁊ uicdictam
iterum sumit Sed si ita ẽet: nequaquã apłs
talia p̃ciꝑet: Ac ꝓpterea dicunt aliqui etiam plerũq
maius ee delictũ si malũ qͥs ꝓ malo reddidit:
qm pot̾ fieri ut qͥ priꝰ malũ intulit. qd̃ pec
catũ aut malũ eẽt ignorauerit: ille uͦ qui
uindictã expetit & uicẽ reddit. qd̾ malũ fue¬
rit statĩ ostendit Unde pot̾ ita intelligi quod
malũ inferri alteri culpa ẽ: Reddere uͦ malũ
ꝓmalo peccatũ est: Et dũ dicit apłs nulli malũ
ee reddendũ: fidelẽ qͥ uidetur esse ⁊ infidelem
crari possit: Prouidentes dẽo nͣ solũ coram.
dõ s etiam coram om̃ib hominibus Coram dõ

Expanded text:
atur in se, quia sperat scire quod nescit. Vel etiam tertio modo: Prudens apud se esse dicitur, qui vindictam expetendo suas injurias ulciscitur, quod sequens versus indicat: Nulli malum pro malo reddentes. Multi putant non esse peccatum si quis accepta injuria se ulciscitur, et vindictam iterum sumit. Quod si ita esset, nequaquam Apostolus talia praeciperet; ac propterea dicunt aliqui, etiam plerumque majus esse delictum, si malum quis pro malo reddiderit: quoniam potest fieri ut qui prius malum intulit, quod pmalum esset ignoraverit; ille vero qui vindictam expetit, et vicem reddit, quod malum fuerit, statim ostendit. Unde potest ita intelligi, quod malum inferre alteri culpa est: reddere vero malum pro malo, peccatum est. Et dum dicit Apostolus nulli malum esse reddendum, fidelem qui videtur esse et infidelem crari possit. Providentes bona non solum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus. Coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
seminis caret ut filios ꝓ creare possit. nisi forte
de adolescentula ut alii ferũt. Sic̃ sidera cęli
inqͥt uł harenã maris. Hẏ ꝑbolicos dictum est.
Per sidera aut̃ cęliboni intelligendi sunt
ex utroq popło filii abrahȩ ꝑ fidem. At uͦ ꝑ
harenã maris reprobi accipiunt᷑ ex iudaico
popło.  abrahȩ ꝑ carnẽ: qui t̃rena semꝑ quȩ

Expanded text:
seminis caret, ut filios procreare possit, nisi forte de adolescentula, ut alii fuerunt. Sicut sidera, inquit, coeli vel arena maris. Hyperbolice hoc dictum est. Per sidera autem coeli, boni intelligendi sunt ex utroque populo filii Abrahae per fidem, at vero per arenam maris reprobi accipiuntur ex Judaico populo filii Abrahae per carnem, qui terrena sempe
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitutline ẽẽ: id÷ sine multa ⁊ suꝑflua
cura: quã habent coniugati: Qui cum
addidit mente siue sp̃u: qr multę sunt
quȩ habent integritatẽ icorporis. sed non
sunc uirgines mente: qm̃ si possent iã
nupsissent: Hec ad utilitatem ur̃am
dico: qr sc̃m est apud deuin ⁊ leue in
hoc scło in uirginitate ꝑmnanere: non ut
ad id quod honestũ ÷ sub uos ꝓtiocans:. Uir.¬
ginitatẽ seruare honestũ est: E rgo om̃e
honestũ scm̃: Ideołuirginitas scã. hone
sta. et deo accepta est. Siquis se exili¬
mat. ⁊ putat se turpem uidere ab aliis
suꝑ uirgine sua eo quod sit suꝑ ad ulta:i.
eo qd̃ ad nubiles annos ꝑuenit. timet illam
fornicari cũ aliquo seruorũ suoꝵ : & nec
potest illa seruare uirginitatem: qd uult
faciat: id÷ tracbat illam euicunq uult:
Non peccat uirgo si nubat: Si dormierit
.i.si mortuus fuerit uir: nubat mnulier
cui uult: tantũ in dño .i. fideli se misceat

Expanded text:
sollicitudine esse, id est sine multa et superflua sollicitudine esse, id est sine multa et superflua cura, quam habent conjugati. Qui cum addidit, mente sive spiritu, quia multae sunt quae habent integritatem corporis, sed non sunt virgines mente, quoniam si possent, jam nupsissent. Haec ad utilitatem vestram dico, quoniam sanctum est apud Deum, et leve in hoc saeculo in virginitate permanere, non ut ad id quod honestum est, subaudis provocans. Virginitatem servare honestum est, ergo omne honestum sanctum, ideosta et Deo accepta est. Si quis autem existimat et putat turpem se videri ab aliis, super virgine sua, eo quod sit superadulta, id est eo quod ad nubiles annos pervenerit, timet illam fornicari cum aliquo servorum suorum, nec potest illam servare virginem, quod vult faciat, id est tradat illam cuicunque vult: non peccat virgo si nubat, si dormierit, id est si mortuus fuerit vir ejus, nubat mulier cui vult, tantum in Domino, id est, fideli se misceat
Abbreviated transcription (Latin):
relicturi sunt: spemq suam in t̾renis et
tranfitoriis reb ⁊ possessionib ñ ponunt:
Et qui utunt᷑ hoc mundo: tanquam
ñ utancur: Multi utuntꝰ bonis huits scłi
sic̃ reges ⁊ principes: sed quasi ñ utuntut.
dũ insꝑate mundũ ⁊ concupiscentiã erus
reliquunt ꝑ mortẽ corporis Multi etiã
utunt᷑ his quȩ in hoc mundo sunt: sicut
boni reges ⁊ pͥncipes. diuitesq ut fuit abra¬
ham. iob. ⁊ dauid: qui ꝓpt̾ dignitatem
honoris. ⁊ pͥncipatus quẽ obtinent non
possunt his ñ uti: sed quasi ñ utunt᷑. du
ũ fiunt serui diuitiarũ: neq ꝑmiccus
hȩc eadẽ suȩ m̃ti dñari: cogitantes cuncta
transitoria eẽ Preterit figura huius
mundi .i. transibit figura. ⁊ species mun¬
di. ꝑ ignem : remanebit aut̃ substantia
innouata ꝑ ignem.⁊ inmeliorata. ad hoc ut
in ȩc̃nũ maneat: iuxta qd̃ salomon ait
Terra in ȩt̾̃um stabit U olo uos sine

Expanded text:
relicturi sint, semperque suam in terrenis et relicturi sint, semperque suam in terrenis et transitoriis rebus et possessionibus non ponunt. Et qui utuntur hoc modo, tanquam non utantur. Multi utuntur bonis hujus saeculi, sicut reges et principes, sed quasi non utuntur, dum insperate munus et concupiscentiam ejus relinquunt per mortem corporis. Multi etiam utuntur his quae in hoc modo sunt, sicut boni reges et principes divitesque, ut fuit Abraham, Job et David, qui propter dignitatem honoris et principatus quam obtinent, non possunt his non uti, sed quasi non utuntur, dum non fiunt servi divitiarum, neque permittunt haec eadem suae menti dominari, cogitantes cuncta transitoria esse. Praeterit enim figura hujus mundi, id est transibit figura et species mundi per ignem, remanebit substantia renovata per ignem et meliora, ad hoc ut in aeternum maneat juxta quod Salomon dicit: Terra in aeternum stabit . Volo autem vos sine