comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nioꝵ iudices.a censu ęxis appellati.
Iudices dicti qͣsi ius dicentes popło. siue
qd iure disceptent. iure autẽ disceptare.
iuste iudicare. ñ est enĩ iudex. si ñ in eo
iustitia est. Prȩsi des rectores ꝓuintię
sunt. dicti qđ p̃̾sunt. Pretores autẽ qͣsi
p̃ceptores ciuitatis. & principes. Idem
& questores qͣsi quesitores eo qđ questio¬
nib p̾sunt. consiliũ eniꝰ & causa. apud
eos est. Proceres sunt pͥncipes ciuitatis.
qͣsi ꝓcedes. qđ ante om̃s honore ꝓcedant.
unde & capita trabiũ quȩ eminent extra
parietes ꝓceres dicunt᷑. eo qđ primo ꝓce¬
dant. hinc autẽ ad primores facta transla¬
tio. qđ & cęt̾a multitudine preminent.
Tribum dicti qđ plebi uł iura uł opem
tribuunt. constituti autẽ sunt sexto anno
post reges exactos. plebs eniꝰ dũ a senatu
& consulib p̃meretur. tunc ipsa sibi tribu¬
nos qͣsi ꝓprios iudices & defensores creauit

Expanded text:
niorum iudices, a censu aeris appellati. niorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit,
Abbreviated transcription (Latin):
gationes distinctȩ ppłoꝵ. & uocatȩ tribꝰ
ab eo qđ in principio romani trifarie
fuerint a romulo disꝑtiti. in senatorib.
militib & plebib : quȩ tam̃ tribꝰ nunc
multiplicatȩ nom̃ pristinũ retinent.
Senatui nom̃ etas dedit. qđ seniores essent.
sic fit ut consulat. & nocere non possit
suos. ita illi rem publicam alebant. Pa¬
tres conscripti. quia dũ romulꝰ decẽ senatoꝵ¬
curias elegisset. nomina eoꝵ p̃senti ppło
in tabulas aureas contulit. atq inde pa¬
tres conscripti uocati. Prum ordines se¬
natoꝵ dicunt᷑ illustres. scd̃i expectabi¬
les. tercii clarissimi. iam inferius aliqd
quartũ genus ñ est. quãuis enĩ senatoria
quisq origine esset. usq ad legitimos
annos eques romanꝰ erat. deinde acci¬
piebat honorem senatoriȩ dignitatis.
Censores ap̃ uetes romanoꝰ erañs. est enĩ nom̃
censoris dignitas iudicialis. censere enĩ
iudicare est. Item censores st̃ patrimo¬

Expanded text:
gationes distinctae populorum, et vocatae tribus gationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. sic fit ut consuleat et nocere non possit.suos, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
uocati. qđ in unũ coeuntes uiuant. ut
Domꝰ uniꝰ familię habitaculũ est. sicut
urbs uniꝰ ppłi. sicut orbis domicilium
totiꝰ generis humani. Est autẽ domꝰ
genus familiȩ uniꝰ. siue comunctio uiri
& uxoris. incipit autẽ a duob & est nom̃
grecũ. nam dgmata greci tecta dicunt.
familia est liberi ex liberis legib suscepti
a femore. Genus agignendo & ꝓ generan¬
do dictũ. aut affinitione certor pro¬
gnatoꝵ. ut nationes. quȩ a ꝓpriis cogna¬
tionib t̾minate gentes appellantur
Popłs est humanȩ multitudinis iuris
consensu. & concordi cõmunione sociatꝰ
Popłs autẽ eo distat a plebib qđ populꝰ
uniuersi qiues sunt connumeratis senio
orib ciuitatis. Popłs gͦ tota ciuitas est
Uulgus uero plebs est. płebs autem dicta
a pluralitate. maior est enĩ numerus
dicit᷑ a lapidib. Uulgus est passim in¬
habitans multitudo. quasi quisq quo
uult. Tribꝰ dicunt᷑ tanꝙͣ curiȩ & congre¬

Expanded text:
vocati sunt quod in unum coeuntes vivant, ut mus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece tecta dicuntur. Fa femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis seniororibus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congre
Abbreviated transcription (Latin):
uł rotundos ligno uł gipso uł coloribus
habeant pictos cũ signis int̾micantib.
principalit̾ autẽ lacus dicit᷑. ut lucilius.¬
resultant edesq lacusq cuiꝰ diminutio
lacunar facit. ut oratiꝰ. neq aureũ mea
renitet in domo lacunar. inde fit alia

Expanded text:
 rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Principaliter autem lacus dicitresultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia
Abbreviated transcription (Latin):
diminutio lacunariũ. & ꝑ antisti con
UI. De Crustis.
rustȩ tabulȩ st̃ marmoris. unde & mar
marmorati pariertes. & crustari dicuntur.

Expanded text:
diminutio lacunarium, et per antistichon XIII. De crustis. 1. Crustae sunt tabulae marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
asfaltide emergit. cuiꝰ glebas suꝑna¬
tantes nautȩ scaphis appropinquan¬
tes colligunt. In syria autẽ limus ẽ passim
a terra exestuans. spissantur autẽ utraq
& densitate coeunt. & uiraq greci spissa¬
asfalton appellant. Natura eiꝰ ardens
& igniũ cognata & neq aqua neq ferro
rumpitur. nisi solis muliebrib inquina

Expanded text:
Asphaltite emergit, cujus glebas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans; spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci pissasphalton appellant; natura ejus ardens et ignum igni cognata, et neque aqua nec ferro rumpitur: nisi solis muliebribus inquina
Abbreviated transcription (Latin):
atq tectoꝵ greci inuentorẽ dedalũ assert̃.
iste enĩ primꝰ didicisse fabricã a minerua
dicit᷑. fabros enĩ siue artifices greci tectores
uocant. idest instructores. architecti autẽ
cementarii sunt. qui disponunt in fun¬
sui. Maciones dicti a machinis quib insi
dispositio. constructio. uenustas. Disposi
tio est areȩ uł soli. & sundamentoꝵ descri¬
ptio. III. De Constructione.

Expanded text:
atque tectorum Graeci inventorem Daedalum adserunt; iste enim prius didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci τέκτονας vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in funsui.' Maciones dicti a machinis in quibus idispositio, constructio, venustas. Dispotio est areae vel soli et fundamentorum descriCAPUT III. De constructione.
Abbreviated transcription (Latin):
stellarũ circa se. & circa terrã indagabili
ratione ꝑcurrit. Porro actualis dicit᷑ quȩ¬
res ꝓpositas oꝑationib suis explicat. cuiꝰ
partes st̃̾ tres. Moralis. dispensatiua. ciuiliᷤ.
Uoralis dicit᷑ ꝑ quã mos uiuendi honestus
appetitur. & instituta quȩ ad uirtutẽ ten¬
dentia p̃parantur. Dispensatiua dicit᷑ cũ
domesticarũ rerũ sapienter ordo disponit᷑.
Ciuilis dicit᷑. ꝑ quã totiꝰ ciuitatis utilitas
amministrat᷑
IIII. De Isagogis por
ost philosophie diffinitio phirii

Expanded text:
stellarum circa se et circa terram indagabili stellarum circa se et circa terram indagabili ratione res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam mos vivendi honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur, per quam totius civitatis utilitas administratur. § 25 De isagogis porphyrii. Post Philosophiae definitiones, i
Abbreviated transcription (Latin):
corporeũ suꝑgrediuntur obtutũ. Natura¬
lis dicit᷑ ubi uniꝰ cuiusq rei natura discutit᷑.
quia nichil generat᷑ in uita. s unũ qđq his
usib deputatur. in quib a creatore diffini¬
tum est. nisi forte cũ uoluntate dĩ aliquid
miraculi ꝓuenire monstretur. Diuinalis
dicit᷑ qnͣdo aut ineffabilem naturã di aut
spiritales creaturas ex aliqua parte ꝓfun¬
dissima qualitate disserimꝰ. Doctrinalis
dicit᷑ scientia quȩ abstractam considerat
quantitatẽ. Abstracta enĩ quantitas dicit᷑.
quã intellectu a materia seꝑantes uel ab
aliis accidentib ut est par: impar. ł ab aliis
huiꝰcemodi in sola ratiocinatione tractamꝰ.
Cuiꝰ species st̃ quatuor. artihmetica. geo¬
metria. musica. astronomia: Artihmetica ẽ
disciplina qnͣtitatis numerabilis scđ̾m se.
Geometrica disciplina magnitudinis ĩmo¬
bilis & formarũ. Musica est disciplina
est disciplina quȩ cursꝰ cęlestiũ siderũq

Expanded text:
corporeum supergrediuntur obtutum. Naturacorporeum supergrediuntur obtutum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum est, nisi forte cum voluntate Dei aliquod miraculum provenire monstratur. Divinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujushujuscemodi, in sola ratiocinatione tractamus. Cujus species sunt quatuor, arithmetica, geometria, musica, astronomia. 15. Arithmetica est disciplina quantitatis numeralis secundum se. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis atque formarum. Musica est disciplina est disciplina que celestium siderum
Abbreviated transcription (Latin):
narũ humanarũq rerũ in quantũ ho¬
mini possibile est ꝓbabilis scientia.
Aliter: phylosophia est ars artiũ. & disci¬
plina disciplinarũ. Rursus. phylosophia
uersatione disciplinabili. similitudine
futurȩ patriȩ uiuunt. Phylosophia di¬
uitur in duas partes. pͥma in inspectiuã.
scd̾a in actualem. Alii diffinerunt. phy¬
losophiȩ rationẽ in duab consistere par¬
tib. quarũ prima inspectiua est. scda
actualis. Inspectiua diuiditur in trib
modis. idest prima in naturalem. scd̃a
in doctrinalẽ. tercia in diuinã. Doctrina¬
lis diuiditur in .iiiͬi. idest pͥma in arith¬
meticã. scdã in musicã. tercia in geome¬
triã. quarta in astronomiã. Actualis
diuiditur in tres. idest pͥma in moralẽ.
scda in dispensatiuã. tercia in ciuilem.
Inspectatiua dicit᷑ qua suꝑgressi uisibilia.
de diuinis aliqͥd ex cȩlestib contẽplamur.
ea quȩ mente solũmodo inspicimꝰ. qm̃

Expanded text:
narum humanarumque rerum, in quantum honarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia versatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt. Philosophia dividitur in duas partes: prima inspectiva; secunda actualis. Alii definierunt Philosophiae rationem in duabus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id est prima in naturalem; secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Doctrinalis dividitur in quattuor, id est, prima in Arithmeticam, secunda Musicam, tertia Geometriam, quarta Astronomiam. Actualis dividitur in tribus, id est, prima in moralem, secunda dispensativam, tertia civilem. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia, de divinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo inspicimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur a bonis mala. fortitudo. qͣ aduer¬
sa ȩquanimit᷑ tolerantur. temperantia. qͣ
libido concupiscentiaq rerũ frenatur.
iustitia. qua recte iudicando sua cuiq
distribuunt᷑. Logicã quȩ rationalis uo¬
catur plato subiunxit. ꝑ quã discussis
rerũ moꝵq causis uim earũ rationabilit᷑
ꝑscrutatus est. diuidens eam in rethoricã¬
& dialecticã. Dicta autẽ logica idest rati¬
onalis. logos enĩ apud grecos. & sermonẽ
significat᷑. & rationẽ. In hns quippe trib
generib philosophiȩ etiã eloquia diuina
consistunt. Nam aut de natura disputare.
solent. ut in genesi. & in eccłiasten. aut de
morib. ut. in ꝓuerbiis. & in om̃ib sparsim
libris. Aut de logica ꝓ qua nr̃i ł theologicã¬
theoricam sibi uendicant. ut in cantico
canticoꝵ. & in eugłiis. Item aliqui doctoꝵ
phylosophiã in nomine & partib suis
ita diffimerunt. Pnylosophia est diui¬

Expanded text:
nuntur a bonis mala. Fortitudo, qua advernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in ta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem significat et rationem. In his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia est divi
Abbreviated transcription (Latin):
moralis. quȩ grece ethica dicitur. in qua de
morib agitur. Tercia rationalis quȩ geo
uocabulo logica appellatur. in qua dispu¬
tatur quẽ admodũ in rerũ causis ł uitę
morib ueritas ipsa quęrit᷑. In physica
gͥ causa quęrendi. in ethica. ordo uiuen¬
di. in logica. ratio intelligendi uersat᷑
Physicam apud grecos primꝰ ꝑscrutatꝰ ẽ
thales milesiꝰ. unus ex his septẽ sapientib
hic enĩ ante alios celi causas & uim rerũ
naturaliũ contẽplata ratione suspexit.
quã post modũ plato in .iiiͬ. diffinitioneᷤ
distribuit. idest arithinetica. & geometri¬
cam. musicã. astronomiã. Ethicã socra¬
tes primꝰ ad corrigendos componendosq
mores instituit. atq om̃e eiꝰ studiũ ad
bene uiuendi dispatationẽ ꝑduxit. di
uidens eã in .iiiiͬ. uirtutib animȩ. idest
prudentia. iustitia. fortitudine. tempe¬
rantia. Prudentia est. in reb qua discer¬

Expanded text:
moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic ante alios, celi causas, atque vim rerum naturalium, contemplata ratione suspexit. Quam postmodum Plato in quatuor diffinitiones distribuit; id est arithmeticam, geometriam, musicam, astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendos et componendos mores instituit, omneque studium eius, ad bene vivendi disputationevidens eam in quattuor virtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discer
Abbreviated transcription (Latin):
hylosophia est rerũ humanarũ diui¬
narũq cognitio. cum studio bene
uiuendi coniuncta. Hȩc duab ex rebus
constare uidetur. Scientia. & opinatione:
Scientia est. cũ res aliqua certa ratione
ꝑcipitur. Opinatio autẽ cum adhuc incer¬
ta res latet. & nulla ratione firma uide¬
tur. utputa sol utrũne tantus quantus
uidetur. an maior sit quã omnis t̾ra. Itẽ
luna globosa sit anconcaua. & stellȩ utrĩme
adhereant cȩlo. an ꝑ aerem libero cursu
ferant᷑. cȩlũ ipsũ qua magnitudine qͣ
materia constet. utrũ quietũ sit & immo¬
bile. an incredibili celeritate uoluatur.
quanta sit terrȩ crassitudo. aut quib¬
librata fundamentis. & suspensa ꝑmane¬
at. Ipsum autẽ nomen latine int̾preta¬
tum. amorẽ sapientiȩ ꝓfitetur. Nam
greci phylo. amorẽ. sophiã sapientã dicuĩs.
Pnylosophiȩ species triꝑtita est. una natu¬
ralis. quȩ grece physica appellatur. in qua
de naturȩ inquisitione disserit᷑. Altera

Expanded text:
hilosophia est rerum humanarum divinarumque cognitio cum studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiae profitetur. Nam Graeci φιλο- amorem, σοφίαν sapientiam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera
Abbreviated transcription (Latin):
heatrum est quo scena includitur.
semi circuli figuram habens. in qͦ stantes
om̃s inspiciunt. cuiꝰ forma primũ rotun
da erat sicut & amphitheatri. postea ex
medio amphitheatro theatrũ factũ est
Theatrũ autẽ ab spectaculo nominatum.
AOTECTEOΡEΑC. qđ in eo ppłs stans
retur. idem uͦ theatrũ. idem & ꝓstibulũ.
eo q post ludos exactos meretrices ibi
prostrarentur. idem & lupanar uocatũ.
ab eisdem meretricib. quȩ ꝓpter uulgati
corporis leuitatẽ lupȩ nuncupabantur.
nam lupȩ meretrices sunt a rapacitate
uocatȩ. qđ ad se rapiant miseros & ap¬
prehendant. Lupanaria enĩ a paganis
constituta sunt. ut pudor mulierum infe
licium ibi publicaretur. & ludibrio habe¬
rentur. tam hi qui facerent. quam quȩ
paterentur.¬

Expanded text:
heatrum est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cujus forma primum roda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans retur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prostrarentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis levitatem lupae nuncupabantur: nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim a paganis constitlicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur
Abbreviated transcription (Latin):
solis fortior terra est. unde & eodem
mom̃to cum oritur. & orienti simul &
occidenti equaliter apparet. Qđ uero
tanquã cubitalis nobis uidet᷑. conside¬
rari oportet quantũ sol distat a terris
quȩ longitudo facit ut paruus uideat᷑¬
a nobis XXUI.¬

Expanded text:
solis major terrae est. Unde et eodem momento, quo oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero ad mensuram cubiti nobis videtur, considerare oportet, quantum distat a terris: quae longitudo facit, ut parvus a nobis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ris sui. scd̃m quosdam a soliditate dictũ.
quasi solidum. scđ̾m alios ꝑ antisticon
quasi sodiũ a sedendo. unde & sella qͣsi
sedda dicta est & subsellia qͣsi subsedia.
Sella currulis erat in quib magistrati se¬
dentes iura reddebant. dicte autẽ cur¬
rules. quia apud ueteres. p̾tores & consu¬
les ꝓpter itineris longinquitatẽ curru
forũ ꝓuehebantur. Sellȩ autẽ quȩ post
eos uehebantur. quib sedentes dicere
iura solebant. a curru curules sellȩ st̃
nominatȩ. Tripodes scãnelli sunt tres
pedes habentes. s & candelabra tripoda
sunt. quia similiter tres habent pedes.
XI.De uehiculis.

Expanded text:
ris sui, secundum quosdam a soliditate dictum, ris sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda dicta est, et subsellia quasi subseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules propter itineris longinquitatem curru forum provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iura solebant, a curru curules sellae sunt nominatae. Tripodes scamelli sunt, habentes tres pedes. Sed et candelabra tripoda sunt, quia similiter tres habent pedes. § 12 De vehiculis.
Abbreviated transcription (Latin):
adhibeantur qͣsi cinabula. nam cine est
grece geniti uł enixi. fẽretrũ dicit᷑ eo qd
in eo mortui deferantur. & ẽ grecũ nom̃.
a ferendo. nam latine capulus dicit᷑ qđ
ad capita hominũ feratur. sicut plautꝰ¬
ait. capularis cineri. idest uicinꝰ capulo.¬
Scamna sunt quȩ lectis altiorib apponunt᷑.
qui lectis paruis uł sellis obascensũ appo¬
nuntur. Scabellũ autẽ & suppedaneum
xerunt latini scabellũ. & alii dixert̾ suppe¬
daneũ. qd sub pedib sit. Scandilia gradꝰ
sunt ubi honorati in sedib sedent. Sedes
accubandi. unde & consedere dicebant᷑.
postea ut ait uarro de uita popłi roma¬
ni. uiri discumbere cȩꝑunt. mulieres
sedere. quia turpis uisus est in muliere
Accubitus. Sedes singulari numero ꝓprie¬
regni est. qui grece thronꝰ aicitur. item
thronũ greci dicunt nossoliũ. Subsolia
uero cęteroꝵ. cathedrȩ doctoꝵ. Solium
in quo reges sedent. ꝓpter tutelã corpo¬

Expanded text:
adhibeantur, quasi cynabula; nam κύειν est adhibeantur, quasi cynabula; nam κύειν est Graece eniti. 7. Pheretrum dicitur, quod in eo mortui deferantur, et est Graecum nomen. a ferendo; nam Latine capulus dicitur, quod super capita hominum feratur, sic Plautus: Capularis senex, id est, vicinScamna sunt quae lectis altioribus adponunturqui lectis parvis vel sellis ob ascensum apponuntur, scabellum autem et suppedaneum xerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia, gradus sunt, ubi honorati in sedibus haerent. 9. Saccubendi, unde et considere dicebantur. Postea, ut Varro ait de Vita populi Romani: Viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere accubitus. Sedes singulari numero regni est, qui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ectice a lectis herbis uocatȩ. Stratus a
sternendo dictus. qͣsi storiatus. in his solis
antiqui ad dormiendũ accubabant. nundũ
lancis stramentis reptis. Storia qđ sit terra
strata. Cama est breuis & circa terrã. greci
enĩ cami breue dicunt. Cubile ẽ cubandi
locus. Grabbatũ grecũ est. Bauinola est
lectus qui in itinere baiulat᷑. a baiulando
idest deportando. Puluinar lectus est¬
diuitũ. inde & puluillus. Spinge sunt
in quib st̃ spingate effigies. quas nos gri¬
fos dicimꝰ. Punican lecti parui & hu¬
miles primũ a carthagine aduecti. et
inde nominati. Lecticȩ siue plutei lecti.
de quib satiliꝰ rusus. de uita sua. prima
inquit contra consuetudinẽ imperatoꝵ
ipse ꝓ lectis lecticis utebatur. Sponda aut̃
exterior. pars lecti. pluteus interior
Geniales lecti ꝓprie sunt qui sternunt᷑ pu¬
ellis nubentib. dicti autẽ agenerandis
liberis. Cunabula st̃ lectuli in qͥb infan
tes iacere consueuert̾. dicta autẽ qd partui

Expanded text:
ecticae a lectis herbis vocatae. Stratus a sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum accubabant, nondum laneis stramentis repstrata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de vita sua13: 'Primum,' inquit, 'contra consuetudinem imperatorum ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula stes jacere consueverunt, dicta quod partui
Abbreviated transcription (Latin):
a solo pedũ: item soleę materiales ex mate¬
ria corio intexta. Socci cuiꝰ diminutiuũ
soccelli appellati. inde qđ soccũ habeant.
in quo pars plantȩ inicitur. Calliculȩ.
caligȩ uł a callo pedũ dictȩ. uł quia ligan¬
tur: nam socci ñ ligantur. s tantũ intro¬
mittuntur. Cernu socci st̃. sine solo lin¬
gulati quos nos foliatos uocamꝰ. Clauati
quasi caliuati eo qđ minutis clauib idest
acutis sola caligis uinciatur. Perones
& culponei rustica st̃ calciamenta. Baxea
calciam̃ta mulierũ st̃. Corrigiȩ a coriis
uocant᷑. uł a colligatione. quasi colligiȩ¬

Expanded text:
a solo pedum. Item solee materiales ex matea solo pedum. Item solee materiales ex materiali corio intexta. Socci cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibati, eo quod minutis clavis acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi colligi
Abbreviated transcription (Latin):
in theatro dicturi erant. & alta intonantiq
uoce carmina cantaturi. est enĩ calciam̃tũ
in modũ crepidiarũ quo heroes utebantur.
s tale est ut in dextro & in leuo conueniat
pede. Baxe calciamentũ comedoꝵ erat.
sicut tegedoꝵ coturni. quos quidã etiam
calones appellant. eo qd a salice fierent. nam
greci ut diximꝰ ligna cala uocabant
Talires calcei socci sunt qui & in de nominati
uidentur. qđ ea figura sint ut contingant
talũ. sicut subtalares qđ sub talo st̃ quasi
subtalares. Obstrigilli sunt qui ꝑ plantas
consuti sunt. & ex suꝑiori parte corrium
trahitur. ut constringant᷑ unde & nomi¬
nantur. Ossas puto ab osse primũ factas
& quãuis nunc ex alio genere. nomen tam̃
pristinũ retinent. Mullei suñ similes
coturnoꝵ solo alto. suꝑiori autẽ parte cum
osseis uł eneis malleolis ad quos lora deli¬
gabant᷑. dicti sunt autẽ a colore rubro.
qualis est mulli piscis. Soleȩ sunt quib

Expanded text:
in theatro dicturi erant et alta intonantique in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis.
Abbreviated transcription (Latin):
Icupatos qđ insertis filo porcoꝵ setis
suant. id est consuant. qͣsi setores. caligari¬
os uero ñ a callo pedũ s a calo idest ligno
uocatos. sine quo consui calciam̃ta ñ pos¬
sunit. quȩ greci calopadas dicunt. fiebant
autẽ priꝰ ex salice tantũ. hinc & calciam̃¬
ta dicta qđ in calo idest ligno fiant. uł
qd calcentur. Crepidas greci ante reꝑtaᷤᷤ
usi sunt. est autẽ genus singulari forma
& idem utriq aptũ pedi uł dextro uel
sinistro. Crepidas autẽ dictas qd cum
sono stringantur. siue a pedum crepitu
in ambulando. Calceos reges utebantur
& cesares forma eoꝵ. patricios calceos ro¬
mulus repꝑit quatuor corrigiarũ. assutaq
luna hos soli patricii utebantur. luna au¬
tẽ in eis non sideris formã s notam cen¬
tenarii numeri significabat. qđ initio pa¬
tricii senatores centũ fuerint. Ocrea tibialia
calciamenta st̃. dicta qd crura tegant. Co¬
turni sunt quib calcia bantur tragedi. qui

Expanded text:
cupatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mari uescendi causa exquiruntur. Dapes
autẽ regum st̃. epulȩ priuatoꝵ. Deliciȩ
nuncupatȩ. qđ his delectentur homines.¬
easq suauiter appetant. Pulmentũ uocat᷑
a pulte. siue enĩ sola pultis. siue qͥd aliud
eiꝰ ꝑmixtione sumatur. pulmentũ ꝓprie
dicit᷑. Satietas autẽ & saturitas sibi diffe

Expanded text:
mari vescendi causa exquiruntur. Dapes mari vescendi causa exquiruntur. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae, qeasque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi diffe
Abbreviated transcription (Latin):
titudine conuescentium. nã priuata mensa
uictus est conuiuiũ non est. Conuiuii tri¬
plex modus ẽ. discumbendi. edendi. bibendi
Discumbendi. ut. Thoris iussi discũbere pictis.
quia capit᷑ ore. sicut esca. quia eã os capit.
Uictus ꝓprie uocatus. quia urtã retinet. unde
& ad cibum uocare inuitare dicit᷑. Alimo¬
nia dicit᷑ eo qđ eiꝰ sumptu corpus alatur.
hanc iuuenes accipiunt ad incrementum
senes ad ꝑseuerantiam. neq eniꝰ subsistere
poterit caro. nisi confortetur alimentis.
Alimentũ enĩ est quo alimur. alimonia.
alendi cura: Affluentia nuncupata ẽ. quasi
rei nimium exuberantis effusio. ultra quã
satis est. modusq ñ est. Opulentia ab ope
dicta ẽ. quã si discutias. iuenies eã tenere
modũ. nam quomͦ opitulatur qđ nimiũ ẽ.
cũ incommodiꝰ sit sepe quam paruum.
Epulȩ ab opulentia rerũ dictȩ. exulȩ autẽ
simplices in duo necessaria diuiduntur.¬
panẽ & uinũ. & duo suꝑflua quȩ terra &

Expanded text:
tudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendi, utVirg. Aen. 1, 708: Toris iussi discumbere pictis. quia capitur ore, sicuti esca quia eam os capit. Victus proprie vocatus quia vitam retinet; unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur eo quod eius sumptu corpus alatur. Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dipanem et vinum; et in duo superflua, quae terra et
Abbreviated transcription (Latin):
mensam & sellam fecit.
Coquinȩ apparatum
apicius quidam primꝰ
cõposurt. qui in eo absũ¬
pris bonis morte uolun¬
& edacitati seruit. & animam & corpꝰus
int̾ficit. Ab esu & comesu mensȩ factum
uocabulũ. nullũ enim alium habet usũ.
Thorus dicit᷑ a tortis herbis. quȩ accũben¬
tium humeris supponunt᷑. Stifadium a
stipitibꝰ dictũ. quasi stipadiũ. sic enĩ prius
ceptũ est. Accubitũ a cibo uocatũ. quasi
accibitum epularũ. Conuiuiũ apud gre¬
cos a compritatione Aso loy Nolo. ap̃ nos
uero a conuictu rectiꝰ appellatur. uł quia

Expanded text:
mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte volun edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum. Nullum enim alium habet usum. 2. Torus dicitur a tortis herbis, quae accumbentium humeris supponuntur. 484 Stibadium a stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Accubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. 3. Convivium apud Graecos a compotatione συμπόσιον. Apud nos vero a convictu rectius appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
marũ: Astronomia est disciplina quȩ
cursus cęlestiũ siderũ atq figuras con¬
templatur. atq om̃s habitudines stellarũ.
quas disciplinas deinceps paulo latiꝰ indi¬
cabimꝰ. ut earũ causȩ competent᷑ possint

Expanded text:
runt: Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum, et figuras contQuas disciplinas deinceps paulo latius indicabimus, ut earam causae competenter possint
Abbreviated transcription (Latin):
citur doctrinalis sci¬
entia quȩ abstractam
considerat quantitatẽ.
Abstracta enĩ quanti¬
tas est.a. quã intel¬
lectu a materia sepa¬
rantes. uel ab aliis accidentib ut est par.
impar. uł ab aliis huiꝰcemodi in sola rati¬
ocinatione tractamꝰ cuiꝰ species st̃ qua¬
trica. & astronomia. Arithinetica est di¬

Expanded text:
cere doctrinalem scientiam, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractamus. Haec usica et astronomia. Arithmetica est di
Abbreviated transcription (Latin):
Ostiũ. quia ꝑ ipsũ ad dm̃ ingredimur.
Mons. qͥa fortis. Petra. quia firmitas est
credentiũ. Lapis angularis. uł qͥa duos
parietes ẽ diuerso idest de circũcisione.
& p̃putio uenientes in unã fabricã ȩccłe
iungit. ł qr pacẽ in se angłis & hominib
facitꝰ. Lapis offensionis. quia ueniens
humilis offendert̾ in eũ increduli homi¬
nes. & factus ẽ petra scandali sicut dicit
apłs iudeis quidẽ scandalũ. Fundam̃tũ
autẽ ido uocat᷑ quia fides in eo firmissi¬
ma ẽ. uł qͥa sũꝑ eũ catholica ȩccłia con¬
cipatũ. & hedus ꝓpt̾ similitudinẽ carnis
peccati. & uitulꝰ ꝓ eo qd ꝓ nobis ẽ immo¬
latus. & leo ꝓregno & fortitudine. &¬
serpens ꝓ morte & sapientia. idem &
uermis. quia surrexit. aquila ꝓpt̾ qđ
post resurrectionẽ ad astra remeauit
Nec mirũ si uilib talib significationib
figuret᷑. qui usq ad nr̃arum passionũ
seu carnis contumelias descendisse cogno¬

Expanded text:
Ostium, quia per ipsum adOstium, quia per ipsum adMons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. 39. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est, de circumcisione et praeputio venientes in unam fabricam Ecclesiae jungit; vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. 40. Lapis offensionis, quia veniens humilis, offenderunt in eum increduli homines; et factus est petra scandali, sicut dicit Apostolus: Judaeis quidem scandalum. 41. Fundamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum catholica Ecclesia concipatum; haedus, propter similitudinem carnis peccati; et vitulus, pro eo quod pro nobis est immolatus; leo pro regno et fortitudine; serpens pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit; aquila, pro eo quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
paraclytũ dabit uobis. Int̾cessor autem
ido uocat᷑. quia ꝓ culpa nr̃a remouenda
curã gerit. & ꝓ abluendis nr̃is criminib
curã impendit. Sponsꝰ. quia descendens
de cęlo adhesit eccłiȩ. ut pace noui testam̃¬
ti essent duo in carne una: Angłs dicit᷑¬
ꝓpter annuntiationẽ pat̾nȩ ac suȩ uolun¬
tatis. unde & apud ꝓpħam magni consili
uerbũ caro factũ. unde & idem dicit. ego a
patre exiui. & ueni in hc̃ mnundũ. Homo au¬
tẽ dicit᷑. quia natꝰ est. Propħa. quia futura
reuelauit. Sacerdos. qͥa se ꝓ nobis hostiã
obtulit. Pastor. quia custos. Magister.
qͥa ostensor. Nazarenꝰ uͦ a loco. Natareus
a merito. idest sc̃s. siue mundꝰ qͥa peccatũ
ñ fecit. Siquidẽ & de aliis inferiorib reb
nominũ species ad se trahit xp̃c ut faciliꝰ
intelligatur. Dicit᷑ enĩ panis. quia caro.
Uitis. quia sanguine ipsiꝰ redempti sumꝰ.
flos. quia lectꝰ. Uia. qͥa ꝑ ipsũ ad am̃ imꝰ.

Expanded text:
paracletum dabit vobis.' Intercessor autem ideo vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam inpendit. Sponsus, quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una. Angelus dicitpropter annuntiationem paternae, ac suae voluntatis. Unde, et apud prophetam magni consiliiVerbum caro factum, unde et idem dicit: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . 36. Homo autem dicitur, quia natus est. Propheta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis se hostiam obtulit. Pastor, quia custos. 304 Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur. Dicitur enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus.
Abbreviated transcription (Latin):
Inde quȩdã de illo in scripturis scđm for¬
mam ddi. quȩdã scãm formã serui dicunt᷑
quoꝵ exempli gr̃ã duo quędã cõmemoran¬
tur. ut singula ad singula referantur.
Scd̾m formam eniꝰ di de seipso dixit: ego
& pat̃ unũ sumꝰ. scđm formã serui. qm̃¬
pater maior me est. Homines autẽ minꝰ
re ad formã di. & rursꝰ ea quȩ dicta sunt
ut ad se inuicẽ ꝑsonȩ referantur. uolunt
nomina esse naturȩ atq substantiȩ. & fa.¬
ciunt errorẽ in fide. sicut autẽ di filio con¬
iuncta est humana natura. ut ex duab
substantiis fieret una ꝑsona: Solus gͥ ho¬
mo ꝑtulit crucẽ. s ꝓpter unitatẽ ꝑsone
& ds dicit᷑ ꝑtulisse. hinc est qđ scribitur:
si enĩ cognouissent. nunquã dnm głȩ
crucifixissent. Filiũ enĩ di erucifixũ fatem᷑.
ñ ex uirtute diuinitatis. s ex infirmita¬
te humanitatis. ñ ex suȩ naturȩ ꝑmissi

Expanded text:
cripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum, exempli gratia, duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de seet Pater unum sumus; secundum formam servi, Pater major me est. Homines autem minusre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus enim homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. Hinc est quod scribitur: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Filium ergo Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis; non ex su
Abbreviated transcription (Latin):
Splendor autẽ appellat᷑ ꝓ eo qd manifestat:
Luiñ. quia illuminat. Lux. qͥa ad ueritatẽ
contemplandã cordis oculos reserat
Sol. quia illuminat. Oriens. qͥa luminis
fons. & illustrator est rerũ. & qđ oriri nõs
& C. Apha enĩ litterã nulla precedit
Prima est enĩ litterarũ sicut & filiꝰ di. ipse
enĩ se principiũ iudeis int̾rogantib eẽ
respondit. Unde & ioħes in apocalypsi
ante eũ nichil est. nouissimꝰ qͥa iudiciũ
nouissimũ ipse suscipit. Mediator. quia
int̾ dm̃ & hominẽ mediꝰ constitutus ẽ ut
hominẽ ad dm̃ ꝑduceret: unde & illũ g̾ci
mesiten uocant. Parach̃tus idest aduocatꝰ.
quia ꝓ nobis int̾cedit apud patrẽ. sicut &¬

Expanded text:
Splendor autem appellatur, propter quod manifestat. Splendor autem appellatur, propter quod manifestat. Lumen, quia illuminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordisoculos reserat. Sol, quia illuminator. 27. Oriens, quia luminis fons, et illustrator est rerum, et quod oriri nos fet Ω; alpha enim litteram nulla praecedit; prima est enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi ante eum nihil est. Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci μεσίτην vocant. Paracletus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ultra qđ quęramꝰ ñ habemꝰ. Os dĩ est.
quia uerbũ dĩ est. nam sicut ꝓ uerbis quę
ꝑ linguã fiunt sepe dicimꝰ illa & illa
lingua. ita & ꝓ dĩ uerbo os ponitur: quia
mos est ut ore uerba forment᷑. Uerbũ aut̃
idõ dicit᷑. quia ꝑ eũ pat᷑ om̃ia condidit. siut
iussit. Ueritas. quia ñ fallit. s tribuit qdđ
ꝓmittit. Uita. qͥa creauit. Imago dicitur
suscipiens formã sermi oꝑum uirtutũq
similitudine patris in se imaginẽ atq
immensã magnitudinẽ designauit. Manꝰ
dĩ est. qđ om̃ia ꝑ ipsũ facta st̃. hinc & de
xtera ꝓpter effectũ oꝑis totiꝰ creaturȩ q̃
ꝑ ipsũ ornata est. Brachiũ. quia ab ipso
om̃ia continent᷑. Uirtus ꝓ eo qđ omnẽ
potestatẽ patris in semetipso habeat. &
omnẽ cęli t̾rȩq creaturã gubernet. con¬
tineat. & regat. Sapientia ꝓ eo qd̾ ipse
reuelet mysteria scientiȩ & archana
sapientiȩ. s tam̃ cum sit pat̾ & sp̃s ses
tam̃ his nominib nuncupatur filius.

Expanded text:
. Os Dei est, quia Verbum ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus, illa, et illa lingua, ita, et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. 20. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive jussit. 21. Veritas, quia non fallit, sed tribuit, quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur suscipiens formam servi, operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. 23. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum sit Pater et t
Abbreviated transcription (Latin):
sim ilis substantiȩ. quia qͣlis ds̾. talis est
etiã imago eiꝰ. Inuisibilis ds. & imago
inuisibilis. Principiũ eo qđ ab ipso st̃
om̃ia. & quia ante eũ nichil. Einis. uel
quia dignatꝰ est in fine scłoꝵ humilit̾
in carne nasci & mori. & iudiciũ nouissi¬
mũ ipse suscipere. uł quia qͥcqͥd agimꝰ

Expanded text:
similis substantiae, quia qualis Deus, talis est similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imago eius. Invisibilis Deus et imago invisibilis. Principium, eo quod ab ipso sint omnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci et mori, et iudicium novissimum ipse suscipere, vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ad diuinitatis substantiam quȩ ꝑtinent
cũ patre substantiã. dñs ꝓpter seruientẽ
creaturã: Ds̃ autẽ & homo. qͥa uerbũ & cap
unde & bis genitꝰ dicit᷑. siue quia pater ẽ
genuit sine matre in ȩternitate. siue qui
mat᷑ sine patre genuit in tẽpore. Unigenrꝰ
autẽ uocat᷑ scđ̃m diuinitatis excellentiam
quia sine fr̃ĩb. primogenitꝰ scđm susce¬
ptionẽ hominis in qua ꝑ adoptionẽ gr̃e
fr̃s habere dignatꝰ est. quib eẽt pͥmogenꝰ.
Omousyon patri ab unitate substantiȩ ap¬
pellat᷑. Substantia enĩ uł essentia grece
ctum sonat una substantia. hoc enĩ uoca¬
hoc est eiꝰdem cũ patre substantiȩ. qd̾ noni
& si scriptũ in scĩs litteris ñ inueniatur.
in assertione tam̃ totiꝰ trinitatis defendi¬
tur. quia dat᷑ ratio unde recte dici osten
datur. sicut & pat̾ in illis libris nusquã
ingenitꝰ legitur. s tam̃ dicendus esse
atq credendꝰ ñ dubitat᷑ Omousyon

Expanded text:
Ad divinitatis substantiam quae pertinent Ad divinitatis substantiam quae pertinent rvientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine matre in aeternitate, sive quia mater sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionis gratiam fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim vel essentia Graece ctum sonat una substantia. Hoc enim vocahoc est, ejusdem cum Patre substantiae. 15. Quod nomen, etsi scriptum in sanctis Litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur radatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate aduersꝰ scm̃ filiũ tuũ. quẽ un¬
xisti ñ utiq oleo uisibili. s grẽ dono.
qđ uisibili signifi catur unguento. Non
cõmunis nuncupatio potestatis. Dum
enĩ dicit᷑ xp̃c. cõmune dignitatis nom̃
nec in aliqua gente fuit. nisi tantũ in
ctus. r̃c ebraice. grece sother. latine aut̃
salutaris. siue saluator int̾pretat᷑ ꝓeo
qd̃ cunctis gentib salutifer uenit.
Ethimologiã autẽ nominis eiꝰ etiã eugłi¬
sta significat dicens: uocabis nomꝰ eiꝰ¬
saluator. qđ ipse saluũ faciat ppłm suũ.
Sicut enĩ xp̃c significat regẽ. ita rãc signi¬
ficat saluatoreᷤ: ñ itaq nos saluos facit
quicũq rex. s rex saluator. qđ uerbum
latina lingua antea ñ habebat. s habere
poterat sicut potuit quando uoluit.
Emmanuhel ex ebreo in latinũ significat
nob̾cum ds̃: scilicet qͥa ꝑ uirginẽ natꝰ ds̃.
hominib in carne mortali apparuit.
ut t̾renis uiã salutis ad cęlũ aperiret.

Expanded text:
tate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non tus, sed communis nuncupatio potestatis. Dum enim dicitur Christus, commune dignitatis nomenuam alibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in ctus. Iesus Hebraice, Graece σωτήρ, Latine autem salutaris sive salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutifer venit. Etymologiam autem nominis huius etiam Evangelista significat, dicens Maiet populum suum. Sicut enim Christus significat Regem, ita Jesus significat Salvatorem. 9. Non itaque nos salvos facit quicunque rex, sed rex Salvator. 301 Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. 10. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat nobiscum Deus, scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad coelum aperiret.