comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puellarum & inpudicum
instruens amatorẽait. Pmt¬
tas facito. Quid enĩ ꝓmitt̾e
ledit: Pollicitis diues qͥs libet
eẽ potest. At philosophus nũ¬
qũã aut rarissime. ꝙ hoc ex
iusta causa asserit conducibi¬
le.Si enĩ ꝓmissionis in plen¬
d& facultas non suppetit. te¬
merariũ est ꝓmittere qd̾ p̃s¬
tare non potes. Si uͦ potestas
affuerit largiendi: nͥ uolun¬
tas bñficii ꝓducat effectum.
Aꝓmissor non grãm de ꝓmisso:
s de m̃datio contrahit ma¬
culã. Qd̾ si ex int̾uallo ꝓmis¬
sifidem impleu̾it. lib̾alitatiᷤᷤ
decor ꝙ bñficii sp̃es ip̃a fusca¬
tur. eo qd̾ qui distulit int̾im
uisus ẽ noluisse. Unde uerfi¬
cator egregius. Denigrat me¬
ritum dantis mora. Nam da¬
ta raptim munera plus lau¬
dis. plusq fauoris habent.
Pret̾ea qͥs de futuro certus est.
ut sciat se qndoq posse imple¬
re qd̾ differt: sonne consilia¬
rius ueritatis assertor fidei.
electionis uas. doctorem gen¬
tium loquor. fidelium animoᷤ

Expanded text:
puellarum et impudicum instruens amatorem, ait: Promittas facito, quid enim promittere laedit? Pollicitis dives quilibet esse potest. At philosophus nunquam, aut rarissime, et hoc ex justa causa asserit conducibile. Si enim promissionis implendae facultas non suppetit, temerarium est promittere quod praestare non potes. Si enim potestas adfuerit largiendi, nisi voluntas beneficii producat effectum, promissor non gratiam de promisso, sed de mendacio contrahit maculam. Quod si ex intervallo promissi fidem impleverit, liberalitatis decor, et beneficii species ipsa fuscatur, eo quod qui distulit, interim visus est noluisse. Unde versificator egregius: Denigrat meritum dantis mora, nam data raptim Munera, plus laudis, plusque favoris habent. Praeterea quis de futuro certus est, ut sciat se quandoque posse implere quod differt? Nonne consiliarius veritatis, assertor fidei, electionis vas Doctorem gentium loquor fidelium animos,
Abbreviated transcription (Latin):
lutus fuerit de acusatoris consi¬
lio ꝙ mente constiterit. si iusto
errore lapsus est: absoluat᷑. Si uͦ
in euidenti calumpnia dep̃hen¬
sus ẽ: pena legittima condem¬
pnat᷑. Qd̃ ipsuus ꝓnunciationis
manfestat᷑ uerbo. Nam si ꝓnũ¬
tiatũ ẽ non ꝓbasti. peꝑcit actori.
Si uͦ calumpmatus es: condẽp¬
nauit eũ. ꝙ licet de pena in¬
famie nicħ subiecerit. tñ po¬
testas legis adu̾sus eum: exerce¬
bitur. ad eo ut inportet in fa

Expanded text:
lutus fuerit cum de accusatoris consilutus fuerit cum de accusatoris consilio et mente constiterit, si justo errore lapsus est, absolvatur. Si vero in evidenti calumnia deprehensus est, poena legitima condemnetur. Quod ipsius pronuntiationis manifestatur verbo. Nam si pronuntiatum est, « Non probasti, » pepercit actori; si vero « calumniatus es, » condemnavit eum: et licet de poena infamiae nihil subjecerit, tamen potestas legis adversus eum exercebitur, adeo ut importet infa
Abbreviated transcription (Latin):
nenti .i. infra ꝓximũ triduũ
contradix̾it. Licet autẽ patro¬
num uinci contigerit: in nul¬
lo lecditur fama eiꝰ si nicħ omi¬
sit excontingentib. & dientis
sui iusticiam fideliter fouit.¬
U.
Non enim cogitur patrocinari
mendacio. Siquid uͦ lesionis af¬
fert causa: in litigantes cadit.
siue ciuiliter siue cͥminaliter
actum sit. hoc autẽ quioquid
sit sentencia diffinitiua declarat.
que reos condempnat uł absol¬
uit. ꝙ int̾dum in ipsos auctores
consultissime acerbitatis effund̾
aculeos. Nam uͭ deciuilib taceat᷑ ĩ qͥbꝰ
tñ ẽ eadẽ ĩuenire accꝰatoꝵ tem̾itaᷤ fr̃i̾¬
b modis detegitur. tribusq sub¬
icitur penis. Aut enim calũp¬
niant᷑ aut p̃uaricantur. aut
tergiu̾sant᷑. Est autẽ calumpni¬
ari. crimina falsa intendere.
Preuaricari: uera abscondere.
At in uniu̾sum ab accusione de¬
sistere: tergiuersari est.S lege
remia calumpniantes ad uindic¬
tam poscit similitudo supplicii.
ita tam̃ ut postquam reusabso¬

Expanded text:
est infra proximum triduum contradixerit. Licet autem patronum vinci contigerit, in nullo laeditur fama ejus, si nihil omisit ex contingentibus, et clientis sui justitiam fideliter fovit. Non enim cogitur patrocinari mendacio. Si quid vero laesionis affert causa, in litigantes cadit, sive civiliter, sive criminaliter actum sit. Hoc autem quidquid sit, sententia diffinitiva declarat, quae reos condemnat, vel absolvit, et interdum in ipsos auctores consultissime acerbitatis effundit aculeos. Nam ut de civilibus taceatur, in quibus tamen est eadem invenire, accusatorum temeritas tribus modis detegitur, tribusque subjicitur poenis. Aut enim calumniantur, aut praevaricantur, aut tergiversantur. Est autem calumniari, crimina falsa intendere. Praevaricari, vera abscondere. At in universum ab accusatione desistere, tergiversari est. Sed lege Remia calumniantes ad vindictam poscit similitudo supplicii, ita tamen ut postquam reus abso
Abbreviated transcription (Latin):
parti patrociniũ denegare. nͥ
forum sͥ p̃cludi uelit: ut postmo¬
dum incausis agendis minime
audiatur. Siuͦ p̃uaricatus fu̾it
aduocatus: inconuictum opor¬
tet ꝓqualitate comissi penam
grauissimã exerceri. Munus
siqͥdem patrocinii fidelissime
implendum ẽ: & sine adu̾sari¬
oꝵ inuiria. Rationib namq
ñ ꝓbris contendendũ÷: & ex e
dicto pͥncipis patitur opinio¬
nis dispendium. quisquis ne¬
gotio derelicto ꝓcax in aduersa¬
rii sui contumeliam aut palã
ꝑgit aut subdole. S licet patro¬
no merces ex causa honorarii
debeatur: concinnatorem uł
redemptorem licium ẽẽ non licet.
ut certe partis emolum̃tum cũ
graui dampno litigatoris &
quadam dep̃datione pasciscat᷑.
Quicqͥd autẽ patroms allega

Expanded text:
parti patrocinium denegare, nisi parti patrocinium denegare, nisi forum sibi praecludi velit, ut postmodum in causis agendis minime audiatur. Si vero praevaricatus fuerit advocatus, in convictum oportet, pro qualitate commissi, poenam gravissimam exercere. Munus siquidem patrocinii fidelissime implendum est, et sine adversariorum injuria. Rationibus namque, non probris contendendum est, et ex edicto principis patitur opinionis dispendium, quisquis negotio derelicto, procax in adversarii sui contumeliam aut palam pergit, aut subdole. Sed licet patrono merces ex causa honorarii debeatur, concinnatorem vel redemptorem litium esse non licet, ut certae partis emolumentum cum gravi damno litigatoris, et quadam deprecatione paciscatur. Quidquid autem patronus allega
Abbreviated transcription (Latin):
clientib suis inferre ꝓcurabũt.
nicħ studii relinquentes ꝓut
cuiq possibile ẽ: & qd̃ ex indus¬
tria sua non ꝓtrahent lites.
Nam eas oportet a iudicib infra
biennium uł trienniũ termi¬
nari. Ipsos qͦ aduocatos pari
distributione partib ex equa¬
bit siue eos pecierint siue non:
ut equo marte possit causa ꝓ¬
cedere. hec autem paritas & in
uirtutis merito. ꝙ uiuacitate
ingenii. consilii ꝓfunditate.
ꝙ opimone sciencie. & nominis
auctoritate consistit. ut hec
omĩa si fieri potest apud partes
quadam equitatis lance libren¬
tur. Qd si unius p̃ cet̾is ẽ. fama
hilarior: ex officio iudicantis
ꝓ ut poterit parti adu̾sarie cõ¬
pensabitur. Qui tam̃ alicuius
litigatoꝵ archana p̃nouit. ñ
patrocinabitur aduersario: nͥ
forte citra coniuentrã iudicis
seꝑatim cum plurib altertͣc¬
tau̾it. ut alteri paris defensioniᷤ
copia subtra hatur. Nec ẽ qͥ
aiudice mon̾itus sine excusa¬
tione ꝓbabili possit cuicumq

Expanded text:
clientibus suis inferre procurabunt, nihil studii relinquentes prout cuique possibile est; et quod ex industria sua non protrahent lites. Nam eas oportet a judicibus infra biennium vel triennium terminari. Ipsos quoque advocatos pari distributione partibus exaequabit, sive eos petierint, sive non, ut aequo Marte possit causa procedere. Haec autem paritas, et in virtutis merito, et vivacitate ingenii, consilii profunditate, et opinione scientiae, et nominis auctoritate consistit, ut haec omnia, si fieri potest, apud partes quadam aequitatis lance librentur. Quod si unius prae caeteris est fama hilarior, ex officio judicantis prout poterit parti adversariae compensabitur. Qui tamen alicujus litigatorum arcana praenovit, non patrocinabitur adversario, nisi forte citra convenientiam judicis, separatim cum pluribus aliter tractaverit, ut alteri paris defensionis copia subtrahatur. Nec est qui a judice monitus sine excusatione probabili, possit cuicunque
Abbreviated transcription (Latin):
cõpendioso sermone ꝑcurram.
eo qd̾ ad roborandam fidem nos¬
trã ꝓficiunt. & ad retundendã
piacłm continuis ꝓtracta anniᷤ
ep̃c constitutꝰ indesinent̾ ppłm
cõmisse impietatis ꝙ feralis au¬
si de scelere cõmonebãt. si forte

Expanded text:
compendioso sermone percurram, compendioso sermone percurram, eo quod ad roborandam fidem nostram proficiunt, et ad retundendam piaculum, continuis protracta annis,episcopus constitutus, indesinenter populum commissae impietatis, et feralis ausi, de scelere commonebant, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
S que & quomͦ. qua ue decausa:
iudiciũ qͥdem difficile ẽ.ꝙ fre¬
q̃nter inc̾tum. ꝙ sepe altus:
qͣm ut ab hoĩe ualeat expediri.
Eis tũ licentiori uanitate ma¬
thematicoꝵ referti fc̃ libri.
Tneas matre dea monstrante
uiam: data fata secutũ se asserit.
eo qd̾ egredienti lucifer qui ꝙ
uenus donec ad italiam ꝑue¬
niret apparuerit auspicanti.
Defectus solis uarios. kineq
labores: rerũ euentib curiositas
Chumana coaptat:
imminente ierosolimorum exci¬
dio: eclipsis lune. ꝑ.xii. noctes
continuas ⁊̃ in remotissimis lo¬
cis ꝓtracta ẽ. forte significans
iudaice ꝑfidie. ꝙ suꝑsticiosi er
te rectissime contigit. Scͥptum ⁊
enĩ. stultus mutat᷑ ut luna. sapi¬
ens uͦ cũ sole ꝑmanet. Alia quoq
qͣm płima diuino suꝑ incredu¬
los ĩminente iudicio acciłunt.
q̃ si ꝑsingła ꝓ ut ab auctorib
digesta st̃ ceꝑo enarrare. uł sola
ħ ꝓpͥum tempus desid̾abunt ꝙ
ocium. Pauca tñ auctore iosepho

Expanded text:
ave de causa, judicium quidem difficile est, et frequenter incertum, et saepe altius quam ut ab homine valeat expediri. Eis tamen licentiori vanitate mathematicorum referti sunt libri. Aeneas Matre dea monstrante viam, data fata secutum se asserit, eo quod egredienti Lucifer, qui et Venus, donec ad Italiam perveniret, apparuit auspicanti. Defectus solis varios, lunaeque labores, rerum eventibus curiositas humana coaptat. imminente Hierosolymorum excidio, eclipsis lunae per duodecim noctes continuas etiam in remotissimis locis protracta est, forte significans Judaicae perfidiae et superstitiosi errte, rectissime contigit. Scriptum est enim: Stultus mutatur ut luna, sapiens vero cum sole permanet . Alia quoque quam plurima, divino super incredulos imminente judicio, acciderunt, quae si per singula, prout ab auctoribus digesta sunt, coepero enarrare, vel sola haec proprium tempus desiderabunt, et otium. Pauca tamen auctore Josepho
Abbreviated transcription (Latin):
minari: inundationẽ aquarũ
subͣtͣus orbis expectet. Et licet
araritate sui miracłis uideatur
accedere: opus tñ nat᷑e ẽ. que qͥ¬
dem soles nõ geminat. s nubẽ
simillimã facit. uocat᷑q pareli¬
on. Est ꝙ enĩ parelion nubes si¬
millima soli. signũ qͥdem com¬
nune multis. ꝙ si ñ gen̾ale. Sig¬
noꝵ. siqͥdem alia particłaria.
alia uniu̾salia st̃. Particłaria
nͦ faciunt singłis. unu̾salia
multis aut uniu̾sis. Utraq aũ.
mͦ ex clem̃ti dispositione creato¬
ris. mͦ ex nat᷑a rerum. mͦ ex ma¬
licia demonũ hoĩes dño ꝑmittẽ

Expanded text:
itur, inundationem aquarum subjectus orbis exspectet. Et licet a raritate sui, miraculis videatur accedere, opus tamen naturae est, quae quidem solem non geminat, sed nubem simillimam facit, vocaturque parhelion. Est enim parhelion nubes simillima soli, signum quidem commune multis, etsi non generale. Signorum siquidem alia particularia, alia universalia. Particularia vero faciunt singulis, universalia multis aut universis. Utraque autem, modo ex elementis, dispositione Creatoris, modo ex natura rerum, modo ex maliti
Abbreviated transcription (Latin):
culib cum nicħ om̃imno of¬
ficiosũ sit aut ciuile qd̾ non
illa p̃tractet. Ipsa ẽ. que umi¬
u̾sis p̃scribit modũ. ꝙ dum
disponit offã: etiã plebeiis
& uulgarib intereẽ dignat᷑.
Auioquin nicħ alicubi recte
ꝓcedit. nͥ & ipsa reb asserat. qd̾
uibis docet. Quid eñi ꝓdest
nerbis inanib uentilare in
scolis uirtutis officia. si nõ ac¬
soluta legib ab indisciplma¬
tione. aut esuriem inuehũt
aparcitate. aut aluixu ꝙ aui¬
ditate furorem. Si apud na¬
sidienũ conunie conueniãt.
sordidus displicet apꝑaratꝰ.
domus incõposita susurriis
incrustat᷑. auaricia illiꝰ qui

Expanded text:
us, cum nihil omnino officiosum sit, aut civile, quod non illa pertractet. Ipsa est quae universis praescribit modum, et dum disponit officia, etiam plebeis et vulgaribus interesse dignatur. Alioquin nihil aliud recte procedit, nisi et ipsa rebus asserat, quod verbis docet. Quid enim prodest verbis inanibus ventilare in scholis virtutis officia, si non acsoluta legibus ab indisciplinatione, aut esuriem invehunt a parcitate, aut a luxu et aviditate furorem. Si apud Nasidienum convivae conveniant, sordidus displicet apparatus, domus incomposita susurriis incrustatur, et avaritia illius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cełet. Quis tc̃ luxuriã accusaret.
ałioꝵ qͣn tot reb farta fiut cera põ¬
quis ea nosse desidat. recẽseat satur¬
nalia ꝑcurrat portumiani ciuilia
insticuta. Nͥe tñ uitioꝵ longe pe¬
tant᷑ exẽpla: maioꝵ errorib suos
nr̃a etas acdiecit. Memini me ipsũ

Expanded text:
centes. Quis tunc luxuriam accusaret aliorum, quando tot rebus facta fuit coena ponaudita. Si quis ea nosse desiderat, recenseat Saturnalia, percurrat Portuniani civilia instituta. Ne tamen vitiorum longe petantur exempla, majorum erroribus suos nostra aetas adje
Abbreviated transcription (Latin):
dam rem publicã erigit᷑ uiri¬
le robur. ibi ut luxurie faue¬
ant fusis p̃cib inuitant᷑ ꝙ
numina. Late sunt gͦ sicut
insat᷑nalioꝵ libro legitur ad
luxuriã repͥmendã leges płi¬
me. quarũ ꝑfunctoriã men¬
tionẽ incalce ciuilis conuiuii¬
ponere nec tediosum erit. nec
ꝯmĩno inutile.

Expanded text:
dam rempublicam exigitur virile robur: ibi ut luxuriae faveant, fusis precibus invitantur et numina. Latae sunt ergo, sicut in Saturnaliorum libro legitur, ad luxuriam reprimendam leges plurimae, quarum perfunctoriam mentionem in calce civilis convivii, nec taediosum erit ponere, nec omnino inutile.
Abbreviated transcription (Latin):
b. Nam & porcũ iam ñ tro¬
ianũ s domesticũ dicimꝰ. &
iihunc modũ farciendo ꝙͣ¬
pła facimus ẽẽ troiana. Uñ
marcus uarro in libro t̾cio
de agricultura. Hoc qͦ nuꝑ
institutũ ẽ. saginari & lepo¬
res. Cum exceptos eleporario
qͦndam incaueis. ꝙ loco clan¬
so faciã pingues. S & codeas
luxus effecit saginatas. ħuar
ro. Nicħ aut̃ istorũ luxis iam
ħt notã. s ẽ. cuulitatis ĩsigne.
quicqͥd incentiuũ est gule.

Expanded text:
bus. Nam et porcum jam non Trobus. Nam et porcum jam non Trojanum, sed domesticum dicimus, et in hunc modum faciendo quamplurima facimus esse Trojana. Unde M. Varro in libro tertio De agricultura: « Hoc quoque nuper institutum est, saginari et lepores, cum exceptos e leporario concludant in caveis, et loco clauso faciant pingues. Sed et cochleas luxus effecit saginatas. » Haec Varro. Nihil autem istorum luxus jam habet notam, sed est civilitatis insigne, quidquid incentivum
Abbreviated transcription (Latin):
hac itaq canisinꝰ hospes cstãti nopo¬
litanas babilonicas alexandrinaᷤ̾pa¬
lestinas tͥpolitanas barbaroꝵ sirias
pheniciasq c̃gessit. delicias. ac si sici¬
lra calaba apulia cãpaniaq ñ suffici¬
ãt Iuiuũ ĩstruere delicatũ. Copiã reꝵ
ministu disciplinã. sedulitatẽ obseqͥi.
urbanitatẽ hospitis plemiꝰ ⁊ mneliꝰ rete¬
eboraci Hã & ipse intfuit. s ꝗ sine rubore
fideliũ dici uł audiri ñ potest:
infidelib teste macrobio pła
luxii magnifica apellantur:
Nanti cuis insuasione legis
fanine obicit scło suo qd̾ por¬
tũ rroianũ m̃sis inferant. ꝙ̃
illi ideo sic uocabant: quasi
aliis inclusis animalibꝰ gͣui¬
dũ sicut ille troianus equus
grauidris armatis fuit. Cenã
tmalchionuis apud petronũ
sipotes ingredere. ꝙ poreum
sie grauidari posse mirabͥis.
nͥ forte admirationẽ multi¬
plex ignota & mnaudita lux¬
que nos usu uł ab usu edocti
ñ miram᷑ uisa st̃ admiran¬
da inmo ꝙ stupenda maiori¬

Expanded text:
hanc itaque Canusinus hospes, Constantinopolitanas, Babylonicas, Alexandrinas, Palaestinas, Tripolitanis, Barbarorum, Syras, Phoeniciasque congessit delicias, ac si Sicilia, Calabria, Apulia, Campaniaque non sufficiant convivium instruere delicatum. Copiam rerum, ministerii disciplinam, sedulitatem obsequii, urbanitatem hospitis plenius et melius refeEboraci. Nam et ipse interfuit. Sed, quod sine rubore fidelium dici vel audiri non potest, infidelibus, teste Macrobio, pluluxu, magnifica appellantur. Nam Titius in suasione legis Fanniae objicit saeculo suo, quod porcum Trojanum mensis inferant; quem illi ideo sic vocabant, quasi aliis inclusis animalibus gravidum, sicut Trojanus ille equus gravidus armatis fuit. Coenam Trimalchionis apud Petronium, si potes, ingredere, et porcum sic gravidari posse miraberis, nisi forte admirationem multiplex, ignota et inaudita luxquae nos usu vel abusu edocti non miramur, visa sunt admiranda, imo et stupenda majori
Abbreviated transcription (Latin):
exceꝑit. Quicquid autẽ ap̃sen¬
tib paciar spero auctore do
ꝙ caritate qua urgeor ad scri-¬
bendum mͥ p̃stante fiduciam:
quod labori meo grã non de¬
erit posto̾rum. Odio siqͥdem
uł amore inpartem alt̾utrã
p̃sentiũ plerumq iudicia
ꝓlabuntur. Nicħ eqͥdem
p̃senti oꝑi expropo sito inse¬
retur qd̃ non sit rõne uł p̃ce¬
dentiũ scͥptoꝵ auctoritate
subnixum. In quib tñ quid se¬
quendũ sit: lectoris relinque¬
tur arbitrio. ut ꝓcul anomi¬
ne meo faciam uicium ꝙ no¬
tam ñciendi. S hec hactenꝰ.
Nunc transeamus inepicure¬
oꝵ castra. ꝙ qd̃ ibi ꝓcerto fu¬
erit exploratum: in medrũ
ꝓferatur. Nam ad eoꝵ sectã
indubitanter ꝑtinere noscũ¬
tur. qui inomr̃ib ꝓprie serui¬
unt uoluntati.
Ntota gͦ epicureoꝵ familia
insignis ẽ. trasꝗ ꝙ licet non
exierit pͥmus: aut omĩum
pͥmus habendũ : añ nõ mi¬
nimꝰ inter pͥmos. Ci namq
licet ineptus sit: tota guato¬

Expanded text:
exceperit. Quidquid autem a praesentibus patiar, spero, auctore Deo et charitate, qua urgeor ad scribendum, mihi praestante fiduciam, quod labori meo gratia non deerit posterorum. Odio siquidem, vel amore, in partem alterutram praesentium plerumque judicia prolabuntur. Nihil equidem praesenti operi ex proposito inseretur, quod non sit ratione, vel praecedentium scriptorum auctoritate subnixum. In quibus tamen quid sequendum sit, lectoris relinquitur arbitrio, ut procul a nomine meo faciam vitium, et notam mentiendi. Sed haec hactenus. Nunc transeamus in Epicureorum castra, et quod ibi pro certo fuerit exploratum, in medium proferatur. Nam ad eorum sectam indubitanter pertinere noscuntur, qui in omnibus propriae serviunt voluntati.tota ergo Epicureorum familia insignis est Thraso; et licet non exierit primus, aut omnium primus habendus est, aut non minimus inter primos. Et namque, licet ineptus sit, tota Gnat
Abbreviated transcription (Latin):
tanta calamitas inueu̾it
exitum eodem auctore ꝑ pancis
ad nectam. Colligens enĩ supͣdic¬
tus historiographus omnẽ nu¬
undeties centena milia designa¬
uit. Cet̾os uͦ latrones uł sicarios
ac p̃dones pꝰ urbis excidium
mutuis declarauit int̾isse uul¬
neribus. E lectos aurẽ quosq iu¬
uenum quos decor corporis ꝙ ꝓ¬
ceritas cõmendabat adtriũphũ
dicit eẽ reseruatos. reliquos añ
qui supͣ.x.ꝙ uii. annos agebant
etatis uinctos ad oꝑa egypti ꝑ me¬
ludos gladiatoris. alii ut ad bes¬
tias trade̾ntur. Si qͥ uͦ intra sep¬
timum ꝙ decimum etatis reꝑti
st̃ annum ꝑ diu̾sas ꝓuincias in
seruitutem distrahi uissi sunt.
quorum nunius usq ad nona-¬
ginta milia ꝑductus ẽ. Hec uero
omĩa gesta sunt scdo anno ues
renda erant. p̃sentia uideret.
Tunc c̃ scł̾m euangłioꝵ. fidem
uidens ciuitatẽ fleuit suꝑ eã.
ꝙ uelut in aurib eiꝰ ꝓlocutus:
hec uerba. Si agnouisses inquit¬

Expanded text:
tanta calamitas invenerit exitum, eodem auctore perpaucis adnectam. Colligens enim supradictus historiographus, omnem nuundecies centena millia designavit. Caeteros vero latrones, vel sicarios, ac praedones, post urbis excidium, mutuis declaravit interisse vulneribus. Electos autem quosque juvenum, quos decor corporis et proceritas commendabat, ad triumphum dicit esse reservatos, reliquos autem qui supra XVII annos agebant aetatis, vinctos ad opera Aegypti per meludos gladiatorios, alii ut ad bestias traderentur. Si qui vero ultra septimum et decimum aetatis reperti sunt annum, per diversas provincias in servitutem distrahi jussi sunt, quorum numerus usque ad nonaginta millia perductus est. Haec vero omnia gesta sunt secundo anno Vesprenda erant, praesentia videret. Tunc cum secundum evangeliorum fidem videns civitatem, flevit super eam et velut in auribus ejus prolocutus est haec verba: Si cognovisses, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
manauit ad alios: ut plenitu¬
do diuitis uene afonte uide¬
atur in riuulos defecisse. Neq
enĩ a romanis ꝙ grecis tantũ
nobis sunt exempla uirtutis.
nam ꝙ domesticis habundamꝰ.
Tracdunt historie brennũ ducẽ
senonũ qui ex̃citum romanoꝵ
apud flumenalłam ꝯfecit. ip¬
samq urbem romã irrupit.
cepit. ꝙ cesis patrib ꝙ subacta
italia inuasit greciam. uastãs
omina. uni̾sisq terribilis.
usq ad delphici apollinis tem¬
plũ qd̃ situm ẽ inmonte par¬
naso ꝓcessit. ipsiusq apolli

Expanded text:
manavit ad alios, ut plenitudo divitis venae a fonte videatur in rivulos defecisse. Neque enim a Romanis, et Graecis tantum nobis sunt exempla virtutis, nam et domesticis abundamus. Tradunt historiae Brennum ducem Senonum, qui exercitum Romanorum apud flumen Alliam confecit, ipsamque urbem Romam irrupit et cepit, et caesis patribus, et subacta Italia invasit Graeciam, vastans omnia, universisque terribilis, usque ad Delphici Apollinis templum, quod situm est in monte Parnasso, processit, ipsiusque Apolli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cidit. Marcus cato tradidit
infurto comp̃hensis inter
comilitones dextras ẽe p̃cisas.
aut sibenigniꝰ aiimadñtere
uoluissent: in pͥncipis sangni¬
nẽ missũ. Sedicio qͦ securim
ꝓuocat. ita tñ ut ꝓ arbitrio
ducis inpena paucoꝵ securitaᷤᷤ
ꝙ qui es rei publice reformet᷑.
Iulius cesar orta seditione mili¬
tũ paucis ꝑcussis sastra sedasse
legitur. ꝙ fidẽ militũ reparasse.¬
XIII.

Expanded text:
praecidit. M. Cato tradidit praecidit. M. Cato tradidit in furto deprehensis inter commilitones dextras esse praecisas, aut si benignius in revoluissent, in principiis sanguinem missum. Seditio quoque securim provocat, ita tamen ut pro arbitrio ducis in poena paucorum securitas et quies reipublicae reformetur. Julius Caesar, orta seditione militum, paucis percussis, castra sedasse legitur, et fidem militum reparasse.XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
genua eiꝰ ꝙ fabus cũ patre
ꝓuolueret᷑. ꝙ pariter senatꝰ
ac popłs rogarent. Et ne eum
credas hoc fecisse ex odio p̃ce¬
denti. malluus ci imꝑioso
postea cognomen fint. filiũ
qd̾ is contra edictum patͥs cũ
hoste pugnau̾at. quãuis
uictorẽ. in conspectu ex̾citus
uirgis cesum securi ꝑcussit.
fu̾it autẽ disciplina milita¬
rissic̃rei publice necessaria:
ita ꝙ omnib gratiosa. adeo
qͥdem ut malliꝰ filuis ꝓse ad¬
u̾sus patrẽ ex̾citu sedicionẽ
parante. negau̾it tanti eẽ q̃¬
disciplina milicie. & optinu¬
it ut ipsũ puniri pat̾entur.
Apius claudius exiis qͥ loco
cesserant decimũ quẽq mi¬
litẽ sorte ductum: fuste ꝑcus¬
sit.fabuis rutiluis consul ex
duab legionib que loco cesse¬
rant uice nos sorte ductos. in
conspectu militũ securiꝑcus¬
sit. Idem t̾nos excenturiis qua¬
rũ stacio ab hoste ꝑ rupta erat:
ad dixit securi. Quintꝰ fabuis
maximꝰ tͣnsfugarũ dextras

Expanded text:
genua ejus, et Fabius cum patre genua ejus, et Fabius cum patre provolveretur, et pariter senatus ac populus rogarent. Et ne eum credas hoc fecisse ex odio praecedenti, Manlius, cum Imperioso postea cognomen fuit, filium, quod is contra edictum patris, cum hoste pugnaverat, quamvis victorem, in conspectu exercitus virgis caesum, securi percussit. Fuit autem disciplina militaris sicut reipublicae necessaria, ita et omnibus gratiosa, adeo quidem ut Manlius filius, pro se adversus patrem exercitu seditionem parante, negaverit tanti esse qudisciplina militiae, et obtinuit ut ipsum puniri paterentur. Appius Claudius ex his qui loco cesserant decimum quemque militem sorte ductum, fuste percussit. Fabius Rutilius consul, ex duabus legionibus quae loco cesserant vicenos sorte ductos in conspectu militum securi percussit. Idem ternos ex centuriis quarum statio ab hoste perrupta erat addixit securi. Q. Fabius Maximus, transfugarum dextras
Abbreviated transcription (Latin):
omĩo temptare licet. nͥ ducis iis¬
su uł licencia qd̾ ip̃e faciendũ
decreu̾it roboret᷑. Uñ hi plerũq¬
qui ducum contẽpto uł nõ ex-¬
pectato imꝑio congredientes
cum hoste rei publice uictoriã
contulerunt. sepe ñ tam głam
assecuti sunt de uictoria. qũa
de temĩitate uł negligentia
penam. Quid gͦ merebit᷑ tͣns¬
fuga stationis ue desertor. si
ex disciplina militari tanta
seu̾itate corripit᷑ triumpha¬
tor: Instrate gẽmatib iulii
inuenitur. clearcũ lacedemo¬
moꝵ ducem dixisse: imꝑa¬
torem exercitui pocius tim̃¬
dum eẽ ꝙͣ hostem. eo qd̾ qui
in p̃lio dubiam mortẽ timu¬
erant. eos statione relicta cer¬
tum manebat suplicium.
lucius papilius cursor fabiũ
ruptilium magistrũ equitũ
cesum. securi ꝑ cussurus. nec
contentioni aut p̃cib mili¬
tum concessit aĩadu̾sionem.
eumq ꝓfugientẽ romã ꝑse¬
cutus : ne ibi qͥdem remisso
pͥus supplicii metu. qũã ad

Expanded text:
omnino tentare licet, nisi ducis jusomnino tentare licet, nisi ducis jussu vel licentia quod ipse faciendum decreverit roboretur. Unde hi plerumqqui ducum contempto vel non exspectato imperio, congredientes cum hoste reipublicae victoriam contulerunt, saepe non tam gloriam assecuti sunt de victoria, quam de temeritate vel negligentia poenam. Quid ergo merebitur transfuga, stationisve desertor, si ex disciplina militari tanta severitate corripitur triumphator? In Strategematibus Julii invenitur Clearchum Lacedaemoniorum ducem dixisse imperatorem exercitui potius timendum esse, quam hostem, eo quod qui in praelio dubiam mortem timuerant, eos statione relicta certum manebat supplicium. L. Papilius Cursor, Fabium Rutilium, magistrum equitum, caesum, securi percussurus, nec contentioni aut precibus militum concessit animadversionem, eumque profugientem Romam persecutus est: nec ibi quidem remissio prius supplicii metu, quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ admittant. Media
qͥdem q̃ neq sunt necessaria
bona nec detestabilia mala: con¬
sistunt marbitrio p̾sidentis.
Nelit nolit p̾fectus: ex necessita¬
te boni diligendus ẽ d̾s. Helit
nolit p̃fectus: ex malicia iniqͥta¬
tis ẽ adult̾ium declinandum.
At militare uł ñ militare. egre
indifferencia reputant. ad p̃po¬
siti diligentiã ꝙ reu̾enciam spec¬
tant. In his nͥ mandato p̃siden¬
tis ocłm aꝑire. instar cͥminis ẽ.
aut ex sciencia sua ad cuiꝰcumq
oꝑis fructũ manum irreu̾enter
extendere. Sixecus in hac parte
subiectus ut iuuat. qr quacũq
die quasi exꝓpria discretione
ad arborem sciencie quã sͥ ꝙ p̃la¬
tis reseruat dñs tem̾ariam ma¬
nũ miserit: laqueum mortis
incurrit. Quid enim bonum
aut malum intalib sit. ñ licet
iudicare subiectis. dum plena
reu̾encia p̃positis exhibeatur.
ꝙ fidelis obedientia mandatoꝵ.
Militẽ gͦ in om̃ib his que aclsta¬
tum publicum ꝑtinent nicħ

Expanded text:
mandatum admittant. Media mandatum admittant. Media quidem quae neque sunt necessaria bona, nec detestabilia mala, consistunt in arbitrio praesidentis. Velit nolit praefectus, ex necessitate boni, diligendus est Deus. Velit nolit praefectus, ex malitia iniquitatis, est adulterium declinandum. At militare, vel non militare, egredindifferentia reputant, ad praepositi diligentiam et reverentiam spectant. In his, nisi mandato praesidentis, oculum aperire, instar criminis est, aut ex scientia sua ad cujuscunque operis fructum manum irreverenter extendere. Sit caecus in hac parte subjectus ut vivat, quia quacunque die quasi ex propria discretione ad arborem scientiae, quam sibi et praelatis reservat Dominus, temerariam manum miserit, laqueum mortis incurrit. Quid enim bonum, aut malum in talibus sit, non licet judicare subjectis, dum plena reverentia praepositis exhibeatur, et fidelis obedientia mandatorum. Militem ergo in omnibus his, quae ad statum publicum pertinent, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
les. Quid enim iniquius quid
detestabilus. quam sine fidei
reu̾encia aggredi quicqͥd dic¬
tau̾it imꝑator: Nͥ onne apud
omnes uox funesta ẽ & crudelis
plenaq ꝑfidie. pectore si fr̃is gla¬
dium iuguloq parentis conde¬
re me iubeas. pleneq inuiscera
partus comugis. inuita ꝑagã
tñ omnia dextra. castra suꝑ tus¬
cisi ponere tibridis undas: esꝑi¬
os audax ueniã metator magros.
tu quoscũq uoles in planũ effun¬
dere muros. his aries actus dis¬
ꝑget saxa lacertis. illa licet peni¬
tus tolli quamuisseris nrbem:
rona sit: Quid nequius dici
potuit. & unde magis deberet
si fidelis eẽt romanus imꝑator
offendi: In eo namq sceleratus
miles fidei sue fidem facere stu¬
dirit. unde se ipsum maxime
infidelem ꝙ ꝑfidum ẽẽ conir¬
cit. Magna qͥdem debet᷑ reu̾en¬
cia duci. s fidei religione serua¬
ta. Quedam ita necessaria sunt.
ut mancdatũ non expectent alia
sic de testabilia. ĩit nullũ omĩs

Expanded text:
les. Quid enim iniquius, quid les. Quid enim iniquius, quid detestabilius, quam sine fidei reverentia aggredi quidquid dictaverit imperator? Nonne apud omnes vox funesta est, et crudelis, plenaque perfidiae, Pectore si fratris gladium, juguloque parentis Condere me jubeas, plenaeque in viscera partus Conjugis, invita peragam tamen omnia dextra. Castra super Tusci si ponere Tibridis undas, Hesperios audax veniam metator in agros. Tu quoscunque voles in planum effundere muros, His aries actus disperget saxa lacertis. Illa licet, penitus tolli quam jusseris urbem, Roma sit Quid nequius dici potuit, et unde magis deberet, si fidelis esset, Romanus imperator offendi? In eo namque sceleratus miles fidei suae fidem facere studuit, unde se ipsum maxime infidelem et perfidum esse convincit. Magna quidem reverentia debetur duci, sed fidei religione servata. Quaedam ita necessaria sunt, ut mandatum non exspectent; alia sic detestabilia, ut nullum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ idoneum aptioremq facien¬
do arieti. facilioremq portatu
existimabat: mnorẽ misit. Cras¬
sus eum uocari iuissit. & cum
interrogasset cur non q̃m uis¬
serat misiss: causis rationibus¬
q quas dictabat spretis uesti¬
menta detrahi uissit. uirgisq
multũ cecidit. corrumpi atq
dissolui ratus omne officium
imꝑantis. siquis ad id qd̾̃ facere
uissus ẽ non obsequio debitos
consilio ñ desid̾ato respond̾it.
Quid queso ampluis in mona¬
cum arcioris regłe dictasset ab¬
bas seuerus: In eo namq solo
deliquerat qd̾ non paruerat
mandato. ꝙ si forte re spsa uti¬
lius cẽt qd̃ fecit. Nam sicut in
religione degentib p̃latoꝵ
mandata dum p̃ceptionem
ꝑpetuam non inpugnant.
a subiectis non oportet discu¬
ti s impleri: sic in re milita¬
ri circa mandata ducis nul¬
la ẽ examinatio militaris. nͥ
forte qd̾ p̃cipitur exp̃ssim. sa¬
luti rei publice inueniatur
adu̾sum. Nam meo non ob¬

Expanded text:
esse idoneum, aptioremque facienesse idoneum, aptioremque faciendo arieti, facilioremque portatu existimabat, minorem misit. Crassus eum vocari jussit, et cum interrogasset cur non quem jusserat, misisset, causis rationibusque quas dictabat spretis, vestimenta detrahi jussit, virgisque multum cecidit, corrumpi atque dissolvi ratus omne officium imperantis, si quis ad id quod facere jussus est, non obsequio debito, sed consilio non desiderato responderit. Quid, quaeso, amplius in monachum arctioris regulae dictasset abbas severus? In eo namque solo deliquerat, quod non paruerat mandato, etsi forte reipsa utilius esset quod fecit. Nam sicut in religione degentibus praelatorum mandata, dum praeceptionem perpetuam non impugnant, a subjectis non oportet discuti, sed impleri, sic in re militari, circa mandata ducis, nulla est examinatio militaris, nisi forte quod praecipitur expressim saluti reipublicae inveniatur adversum. Nam in eo non ob
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Uisumq eẽ eum potis¬
simũ digitum tali honore de¬
corandũ. qͥ continẽs ꝙ quasi
conexus cũ pͥncipatu cordis
uideret᷑. Unde & quasi ex cor¬
des arbitrati sunt curandos
aut pumendos. qͥ inmnilitare
officium deliqͥssent. Ut redeã
ad frontinũ. crassis asempnio
asello ꝙ plerisq aliis historie
romane scͥptorib. traditur ha-¬
buisse .u. rerũ bonarũ maxima
nobilissimꝰ. qd̾ eloq̃ntissimus.
qd̃ uiris consultissimꝰ. qd ponti¬
fex maximꝰ. Is cũ in consulatu
optin̾et asiam ꝓuinciam. ꝙ
circumside atq oppugnare
leucas pararet. opusq ẽẽt fir¬
ma atq ꝓcera trabe qua ari¬
etem faceret quo muri opida¬
noꝵ quaterent᷑ scͥpsit ad mag¬
num ganim maiorem athe¬
niensium socioꝵ amicoꝵq
popłi romani. ut ex malis du¬
ob quos apud eos uid̾at. uter
maior eẽt ei mittere ꝓcuraret.
Tunc magnꝰ sauis comꝑto ꝙͣ.¬
obrem malũ desidasset. ñuti
iusserat maiorem.s qu̾e mag̾

Expanded text:
enire: visumque esse eum potissimum digitum tali honore decorandum, qui continens, et quasi connexus cum principatu cordis videretur. Unde et quasi excordes arbitrati sunt curandos aut puniendos, qui in militare officium deliquissent. Ut redeam ad Frontinum: Crassus a Sempronio Asello, et plerisque aliis historiae Romanae scriptoribus, traditur habuisse quinque rerum bonarum maxima nobilissimus, quod eloquentissimus, quod juris consultissimus, quod pontifex maximus. Is cum in consulatu obtineret Asiam provinciam, et circumsidere atque oppugnare Leucas pararet, opusque esset summa atque procera trabe, qua arietem facerent, quo muri oppidanorum quaterentur, scripsit ad Magnum Gaium majorem Atheniensium sociorum amicorumque populi Romani, ut ex malis duobus, quos apud eos viderat, uter major esset ei mittere procuraret. Tunc Magnus Gaius comperto quamobrem malum desiderasset, non uti jusserat majorem, sed quem magis
Abbreviated transcription (Latin):
h. capⁿͫ. de duobus naturalibus effoctibus stil anore iusti ⁊ amore
cõmodi/ et sequela eorum/ amore scil libertatis ⁊ amore dñandi/ et de
ꝯparacione cesaris et tathonis/ et de alexandra et aristotile anguste

Expanded text:
. CAP. V. De duobus naturalibus affectibus, scilicet amore justi, et amore commodi: et de sequela eorum, amore scilicet libertatis, et amore dominandi: et de comparatione Caesaris et Catonis: de Alexandro, Aristotele
Abbreviated transcription (Latin):
tonicoꝵ factio abeat semꝑ
nouissima illiꝰ det̾iora pͥorib.
Cet̾os dies suus expectat ꝙ
occiũ. ꝙ si infecundi pectoris
angustia ꝙ oris ariditas in¬
facundi ũ habeat penes se:
qd̃ possit om̃ib imꝑtiri.
Tn qn ambitiosos ꝙ muidos
cet̾osq domi nr̃e latentes
egredi uelis. tñ p̃missi libel¬
li placuerint: expectanti
denuntia. & in nerbo tuo
calcarib urgebunt᷑ ut in
publicũ ꝓdeant. Non enim
omnes agrediendi st̃ parit̾.
nec posset consertus eoꝵ cu¬
nais facile expugnari: cum
nec ipse cohortes leuit̾ ĩ nu¬
merũ cadant. Non mͥ si cen¬
tũ lingue sint oraq centũ.
omnia nugarũ ꝑcurrere
nomina possem

Expanded text:
thonicorum factio abeat, semper thonicorum factio abeat, semper novissima illius deteriora prioribus. Caeteros dies suus exspectat, et otium, etsi infecundi pectoris angustia, et oris ariditas infacundi non habeat penes se, quod possit omnibus impartiri. Tu quando ambitiosos, et invidos, caeterosque, domi nostrae latentes, egredi velis, si tamen praemissi libelli placuerint, exspectanti denuntia, et in verbis tuis calcaribus urgebuntur, ut in publicum prodeant. Non enim omnes aggrediendi sunt pariter, nec posset consertus eorum cuneus facile expugnari, cum nec ipsae cohortes leviter in numerum cadunt. Non mihi si centum linguae sint, oraque centum, Omnia nugarum percurrere nomina possem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qd̾ int̾dum alicui amicoꝵ
dũ in manib eoꝵ labrt᷑. in au¬
re suggero: ne te decipiant
animi sub nulpe latentes.
si qͥdem imꝑatores st̃ curia¬
liũ nugatoꝵ. quoꝵ si unum
offenderis: om̃ib aliis reus
eris. Gnatonicoꝵ gͦ consilio
ꝯuenert̃ ambitiosi. inuidi.
suꝑstitosi. ꝙ si miles dicen¬
tes sͥ bella parari. ꝙ me ĩ eos
uelle ut dici solet caninã facun¬
diã ex̾cere. cũ tñ id minime
ꝓposuerim: nͥ aut eoꝵ ñiur iis
urgear. aut auctoritate su¬
ꝑioris amici ad hoc stilum
licet hebetẽ impellentis. Est
qͥdem qd̾ magis affectat aĩus.
ut curialib cedens nuigis.
ilł qͥb placent faciã locum.
Nam ut de aliis taceã. ñ pos¬
sum ferre qͥrites gnatonis. qͥ
s nil actum credunt dum
aliqͥs restiterit. cuiꝰ ocłos nõ
obducant ad tenebras re¬
ꝓbato oleo peccatoris. Qd̃ si
quis effugerit: ñ tã gnato¬
ins ꝙͣ. pͥncipaliũ uiroꝵ cense¬
t᷑ hostis. Haleat gͦ curia cum
tolerabilib nugis dum gna¬

Expanded text:
et quod interdum alicui amicorum, dum in manibus eorum labitur, in aure suggero, Ne te decipiant animi sub vulpe latentes. Hi quidem imperatores sunt curialium nugatorum, quorum si unum offenderis, omnibus aliis reus eris. Gnathonicorum ergo consilio convenerunt ambitiosi, invidi, superstitiosi, et similes, dicentes sibi bella parari, et me in eos velle ut dici solet caninam facundiam exercere, cum tamen id minime proposuerim, nisi aut eorum injuriis urgeat, aut auctoritate superioris amici, ad hoc stylum, licet hebetem, impellentis. Est quidem quod magis affectat animus, ut curialibus cedens nugis, illis quibus placent, faciam locum. Nam, ut de aliis taceam, non possum ferre Quirites Gnathones, qui sibi nil actum credunt, dum aliquis restiterit, cujus oculos non obducant ad tenebras, reprobato oleo peccatoris. Quod si quis effugerit, non tam Gnathonis, quam principalium virorum censetur hostis. Valeat ergo curia cum tolerabilibus nugis, dum Gna
Abbreviated transcription (Latin):
rerum.: illi res piscãtut dũ¬
taxat. contẽpto ꝑicło aĩarũ.
Et sepe turbant omĩa: quo
piscandi ad uotum ubior
succedat occasio. Mirab̃is
uariam supellectilẽ ꝙ csi
ut dicitur facultates apud
diis militare ewanglirãt
ut comedant. ꝙ ewangłista-¬
rum stipendiis abutant᷑.
Calicem qͥdem inquo ioseph
augurari consueuerat in
sacci sin ore reuoliunt.
s non descendit inmanus.
Lingua siqͥdem sacerdotis calix
guratione nominis interp̃ta¬
tur saluator mundi institu¬
tus ut uaticinet᷑ abscondita.
ꝙ fidelium mentes potet eo
sp̃u quo repleti discipłi u̾bũ
fidei & salutis eructuantes
inuidea ebrii reputati sunt.
dispensantes granũ frum̃ti
qd̃ interrã cordis eorũ cecid̾at
ꝙ iam incastitate eloquii
eorũ fructũ płimũ dño ger¬
minabat. Alii qͥdem sine
euͣngłio de euangłio iuuunt.
ꝙ bene siuiiunt tm̃ ut nõ
etiam luxurient᷑. Hos uix m̾¬
cennarios dix̾im qͥ non labo¬
rant ut manducent s sine

Expanded text:
rerum, illi res piscantur dunrerum, illi res piscantur duntaxat, contempto periculo animarum. Et saepe turbant omnia, quo piscandi ad votum uberior succedat occasio. Miraberis variam supellectilem, et Croesi, ut dicitur, facultates apud diis militare, evangelizant, ut comedant, et evangelistarum stipendiis abutantur. Calicem quidem in quo Joseph augurari consueverat, in sacci sui ore revolvunt, sed non descendit in manus. Lingua siquidem sacerdotis, calix guratione nominis interpretatur salvator mundi, institutus ut vaticinetur abscondita, et fidelium mentes potest eo spiritu, quo repleti discipuli, verbum fidei et salutis eructantes, in Judaea ebrii reputati sunt, dispensantes granum frumenti, quod in terram cordis eorum ceciderat, et jam in castitate eloquii eorum, fructum plurimum Domino germinabat. Alii quidem sine Evangelio de Evangelio vivunt, et bene si vivunt tantum, ut non etiam luxurientur. Hos vero mercenarios dixerim, qui non laborant ut manducent, sed sine
Abbreviated transcription (Latin):
sa est ut cum om̃s fere desi¬
d̾ent ep̃ari cum qd̃ appetũt
adepti fuerint occio mar¬
nitatis oꝑib occupantur
Quanta curratur ambi¬
tione uolui qͥdem suꝑius
s ut fe res habet plene nõ
potui explanare ꝙ ꝓfecto
quã imitiliter musti uer¬
sentur ingradu optato:
referre difficilius potero.
Unum tñ scio quia non
ea auiditate currunt ut
ꝓ aliis animas ponant qͥ
fortune munuscła uł qd
rectius dix̾im grẽ dei tem¬
poralia donamhunc tñ
concessa usũ ut ꝓm̾eant᷑¬
eterna recusãt in necessitate
fr̃ib erogare. hanc tñ esse
pastoralis officii formam:
p̃monstrauit tam exemplo
qũã uerbo pastorũ pͥnceps.
Ergo tanto currentes am¬
bitu mertennarii ꝓꝑant
aut fures fieri. Bene tũ agr̃
cum ouib que illuis custo¬
die demandat᷑ qui eas uł
ad p̃cium pascat. Nam ⁊ ĩ ip¬
sis mercennariis gradus
ꝙ diffr̾e sunt. Laxãt qͥdem
om̃s recia incapturã. s hii
ineapturã animarũ ꝙ

Expanded text:
sata est, ut cum omnes fere desisata est, ut cum omnes fere desiderent episcopari, cum quod appetunt adepti fuerint, otio marnitatis operibus occupantur. Quanta curratur ambitione, volui quidem superius, sed ut se res habet, plene non potui explanare; et profecto quam inutiliter multi versentur in gradu optato, referre difficilius potero. Unum tamen scio, quia non ea aviditate currunt, ut pro aliis animas ponant, qui fortunae munuscula, vel, quod rectius dixerim, gratiae Dei temporalia dona, in hunc tamen concessa usum, ut promereanteterna, recusant in necessitate fratribus erogare. Hanc tamen esse pastoralis officii formam, praemonstravit tam exemplo quam verbo pastorum princeps. Ergo tanto currentes ambitu, mercenarii properant, aut fures fieri. Bene tamen agitur cum ovibus, quae illius custodiae demandantur, qui eas vel ad pretium pascat. Nam et in ipsis mercenariis, gradus et differentiae sunt. Laxant quidem omnes retia in capturam; sed hi in capturam animarum et
Abbreviated transcription (Latin):
citur ab oꝑib suis quia nõ
uenit nͥ furetur ꝙ occidat.
ꝙ mactet. ꝙ ꝑdat. Inimicus
utiq ꝑniciosus & aꝑtus qͥ nec
rem pastoris ħt nec spẽm. &
nec ad lucrũ pascit s suum
lucrum reputat etiam cum
occidit. Pastori itaq debetur
amor quia diligit m̾cenna¬
rio pacientia quia uidetur
amantẽ imitari. furi uͦ nõ
debet eccłia nͥ penã. Sisciret
pat̾familias qua hora fur
ueniret. uigilaret utiq & ñ
sin̾et ꝑfodi domũ suam. No¬
cem pastoris audunt oues
ꝙ secunt᷑. Uocem mercenna¬
rii int̾dum audiunt. s eũ
qr non uadit ad curtã sequi
contẽpnunt. Nocem furis
asꝑnant᷑ horrent ꝙ fuguit.
qr inmanu eiꝰ uident ꝙ in
ore audiunt oꝑa mortis.
Siqͥdem non mͦ furẽ. ꝙ la¬
tro. s lupus rapax sequipe¬
da leonis qui rugiens cir-¬
curt querens quẽ deuoret:
Quis gͦ illum ñ repellat
aut saltem fugiat qͥ ad hoc
ouile ingreditur ut mac¬
pacto res incontrariũ uer¬

Expanded text:
citur ab operibus suis, quia non citur ab operibus suis, quia non venit nisi ut furetur, et occidat, et mactet, et perdat . Inimicus utique perniciosus et apertus, qui nec rem pastoris habet, nec speciem, et nec ad lucrum pascit, sed suum lucrum reputat, etiam cum occidit. Pastori itaque debetur amor, quia diligit. Mercenario patientia, quia videtur amantem imitari. Furi vero non debet Ecclesia, nisi poenam. Si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. Vocem pastoris audiunt oves, et sequuntur . Vocem mercenarii interdum audiunt; sed eum, quia non vadit ad vitam, sequi contemnunt. Vocem furis aspernantur, horrent et fugiunt, quia in manu ejus vident, et in ore audiunt opera mortis. Siquidem non modo fur est et latro, sed lupus rapax, sequipeda leonis, qui rugiens circumit, quaerens quem devoret . Quis ergo illum non repellat, aut saltem fugiat, qui ad hoc ovile ingreditur, ut macpacto res in contrarium ver
Abbreviated transcription (Latin):
crũ in nullis aut paucis q̃¬
runt salutẽ animarũ. Dũ
insuis optineant dũ ad am¬
bitionis aut auaricie succe¬
sunt iactura contẽpnitur.
fiat pax indieli eoꝵ sit fecose
oues. boues crasse. ꝓmptu¬
ria plena. cibis & uasis omis¬
ta mensa inadmirationẽ
intuentium splendeat. ua¬
rie ꝙ p̃ciose supellectił oꝑo¬
sus cultus habundet. hono¬
rent᷑ & colant᷑ aturbis. ditẽ¬
tur uisitent᷑ a subditis ĩ mu¬
nerib. sit deniq lib̾m inꝑu¬
ne ꝙ sine nota facere qͥcqͥd
libido dictau̾it. ad singła
dicẽt euge enge. ut iuxta
increpationẽ ꝓpħicam lu¬
to absq paleis liuisse pecca¬
ti indurati parientẽ uide¬
antur qui p̾cipiente dño
fuerat fodiendus ut rucret.
ꝙ abhominationes pessi¬
me adomo dñi dispirẽe. hii
funt qͥ consuunt puluillos
subcapite uniu̾se etatis c̾ui¬
calia subponentes ut capiãt
animas. & lac comedant laniᷤ
negligentie uł audatie in¬
duxerunt. fur autẽ cõiun¬

Expanded text:
crum, in nullis, aut paucis qucrum, in nullis, aut paucis quaerunt salutem animarum. Dum in suis obtineant, dum ad ambitionis aut avaritiae succesunt, jactura contemnitur; Fiat pax in diebus eorum, sint fetosae oves, boves crassae, promptuaria plena , cibis et vasis onusta mensa in admirationem intuentium splendeat, variae et pretiosae supellectilis operosus cultus abundet, honorentur et colantur a turbis, ditentur, visitentur a subditis in muneribus, sit denique liberum, impune, et sine nota facere quidquid libido dictaverit: ad singula dicant: Euge, euge , ut, juxta increpationem propheticam, luto absque paleis livisse peccati indurati parietem videantur, qui, praecipiente Domino, fuerat fodiendus ut rueret, et abominationes pessimae a domo Domini disperirent. Hi sunt qui consuunt pulvillos sub capite universae aetatis , cervicalia supponentes ut capiant animas, et lac comedant, lanis negligentiae vel audaciae induxerunt. Fur autem convin
Abbreviated transcription (Latin):
aẜpterea ecce ipse iudico int̾
pecus pingue ꝙ macilentũ.
ꝓ eo quod lat̾ib ꝙ hum̾is in¬
pingebatis & cornib nestriͤ
uentilabatis omĩa infirma
pecora donec disꝑgent᷑ foraᷤ.¬
Mercennarius autẽ oues qͥd̾̃
uł sp̃e pa̾cit s quia omĩa
facit ad p̾cium: si lupũ in¬
deat irruentẽ dimittit
oues ꝙ fugit. quia ñ pastor
s m̾cennarius ẽ: nec qͥdem
ouium s lucri curam ħt.
Canis utiq mutus latrare
non ualens ut uł clamore
& tumultu lupũ abst̾reat
uenientẽ. siqͥdem eũ timet
qui temꝑaliũ dirip̃ facul-¬
tatẽ. & eum non attendit
qui animã cruciaturꝰ est
ingehenna. Cecus siqͥdem
ẽ ad grandia. ꝙ que nulliꝰ
sunt ꝑhorrescit. De his inqͥt
ue ꝓpħis insipientib qui se-¬
dent. Quasi uulpes indeser-¬
distis ex adu̾so. neq opposu¬
istis murum ꝓdomo isrł
ut staretis inpͣrelio indie
dm̃i. Nicħ enĩ meis lib̾tatis
ẽ. ut mundi potestatib ob¬
inꝑicło tueant᷑ in om̃ib lu¬

Expanded text:
e ego ipse iudico inter pecus pingue et macilentum pro eo quod lateribus et umeris inpingebatis et cornibus vestris ventilabatis omnia infirma pecora donec dispergerentur fora= Mercenarius autem oves quidem vel specie pascit, sed quia omnia facit ad pretium, si lupum videat irruentem, dimittit oves et fugit, quia non pastor, sed mercenarius est, nec quidem ovium, sed lucri curam habet . Canis utique mutus latrare non valens , ut vel clamore et tumultu lupum absterreat venientem. Siquidem eum timet, qui temporalium diripit facultatem, et eum non attendit, qui animam cruciaturus est in gehenna. Caecus siquidem est ad grandia, et quae nullius sunt perhorrescit. De his inquit: Vae prophetis insipientibus qui seqdent. Quasi vulpes in deser neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Nihil enim in eis libertatis est, ut mundi potestatibus obin periculo tueantur: in omnibus lu
Abbreviated transcription (Latin):
si senatus uquitatis. Ocł̃i.
aures lingua manus mer¬
mis iudices & legis officiales
iniusti. Manus armata.
milites iuolenti. quos cicõ
latrones apellat. Yedes. qui
in ipsis humiliorib negociis
p̃ceptis dñi ꝙ legittimis in¬
stitutis adu̾sant᷑. hec qͥdem
omĩa possunt asuꝑiorib
facillime comp̃hendi. Michi
uͦ indignari ñ debent sacer¬
dotes. si & ineis fatear inue¬
niri posse tirannos. Alioqͥn
quorsum ẽ. illud ꝓpħicũ. fili
hominis ꝓpħa de pastorib

Expanded text:
si senatus iniquitatis. Oculi, si senatus iniquitatis. Oculi, aures, lingua, manus inermis, judices et leges, officiales injusti. Manus armata, milites violenti, quos Cicero latrones appellat. Pedes, qui in ipsis humilioribus negotiis praeceptis Domini, et legitimis institutis adversantur. Haec quidem omnia possunt a superioribus facillime comprehendi. Mihi vero indignari non debent sacerdotes, si et in eis fatear inveniri posse tyrannos. Alioquin quorsum est illud propheticum: Fili hominis, prophetiza de pastoribus