comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flenda fragilitate corruerint.⁊ dño respiciente digne
penituerint. ita ut mortificato corpore cordis ꝯtriti
sacrificiũ do offerant. maneat in potestate pontificis.
ł ueracit̾ afflictos ñ diu suspendere. ł desidiosos ꝓlixio.¬
re tẽpore ab eccłiȩ corpore segregare. ita tam̃ ut sic offi¬
cior suoꝵ loca recipiant. ne possint ad altiora officia
ulteriꝰ ꝓmoueri. Qd̾ si iterato ueluti canes ad uomitum
reu̾si fuerint. ⁊ ueluti sues in uolutabris dimersi iacu¬
erint. ñ solũ dignitate officii careant. s &̃ scãm omunio¬

Expanded text:
nis fragilitate corruerint, et Domino respiciente digne poenituerint, ita ut mortificato corpore cordis contriti sacrificium Domino offerant; maneat in potestate pontificis vel veraciter afflictos non diu suspendere, vel desidiosos prolixione tempore ab Ecclesiae corpore segregare. Ita tamen ut sic officiorum suorum loca recipiant, nec possint ad altiora officia ulterius promoveri. Quod si iterato, velut canes ad vomitum reversi fuerint, et velut sues in volutabris emersi jacuerint, non solu
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut signũ audierint ad horã nonã manducare.
Qui nullatenꝯ ieiunare credendi st̃. si añ manducaue¬
rint ꝗͣ uesꝑtinũ celebret᷑ officiũ. Concurrendũ ẽ enĩ
ad missã. & auditis missarũ sollẽnis. & uesꝑtinis of¬
ficiis. largitis elemosinis. ad cibũ accedendũ ẽ. Si uͦ
aliqͥs necessitate ꝯstrictꝰ fuerit. ut ad missã uenire ñ
ualeat. estimata uesꝑtina hora. ꝯpleta orõne.ieiuniũ solua

Expanded text:
mox ut signum audierint ad horam nonam, comedere. Qui nullatenus jejunare credendi sunt, si ante manducaverint quam vespertinum celebretur officium. Concurrendum est enim ad missam et auditis missarum solemniis et vespertinis officiis largitis eleemosynis ad cibos accedendum est. Si vero aliquis ita necessitate constrictus fuerit ut ad missam venire non valeat, aestimata vespertini hora completa oratione sua
Abbreviated transcription (Latin):
& in corde ñ habent tanꝗͣ si aliqͥs dolose ostendatiui¬
sciensin ea eẽ latrones. & dicat si hac ieris trtꝰ a ua¬
latrones. uerũ ille locutꝰ ẽ. s ñ in corde suo. aliud
enĩ putabat. & nesciens uerũ dixit. Ergo parũ ẽ
uerũ loqui. nͥ &̃ in corde ita sit.
drianꝰ paꝑa romã uenire karolũ regẽ ad defenden¬
das res ȩccł̃iȩ postulauit Rarolꝰ gͥ roma ueniens
papiã obsedit. ibiq relicto exercitu. in scã resurre¬
tione ab adriano papa honorifice susceptꝰ ẽ. Post
uͦ scãm resurrectionẽ reuers papiã. cepit desideriũ
regẽ. Deinde romã reuersꝰ. ostituit ibi sẏnodũ cũ
adriano papa in patriarchio laterani in ȩccłia scĩ
ueisa synodo tradidert̃ karolo ius & potestatẽ eli¬
rendi pontisicẽ. & ordinandi aplicam sedẽ. Dignita
& qͦ patriciatꝰ ei ꝯcesserunt. In suꝑ archiep̃os. epos.

Expanded text:
t in corde non habent, tanquam si qsciens in ea esse latrones, et dicat, Si hac ieris, tulatrones. Verum ille locutus est, sed non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens verum dixit. Ergo parum est verum loqui, nisi etiam in corde ita sit.drianus papa Romam venire Karolum regem ad defendendas res ecclesie postulavit. Karolus vero Romam veniens Papiam obsedit, ibique relicto exercitu in sancta resurrectione ab Adriano pape Rome honorifice susceptus est. Post sanctam resurrectionem reversus Papiam cepit Desiderium regem. Deinde Romam reversus constituit ibi synodum cum Adriano in patriarchio Lateranensi in ecclesia sancti  universa synodo tradiderunt Karolo ius et potestatem eligendi pontificem et ordinandi apostolicam sedem; dignitatem quoque patrici
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo regi theutonicoꝵ eiꝰ q successorib huiꝰ regni
italiȩ in ꝑpetuũ tam sibi facultatẽ eligendi succes
suscipiant. ꝯsecrationẽ aũ unde debent exceptis his
deinceps cuiꝰcũq dignitatis ł relligiositatis eligendi
ł patriciũ. siue pontificẽ summȩ sedis apłicȩ aut
quẽcumq ep̃m ordinandi habeat facultatẽ. absꝙ
consensu ipsiꝰ imꝑatoris. qui tam̃ fiat absq om̃i
pecunia. & ut ipse sit patriciꝰ & rex Qd si acdlero &
popło quis ep̃c eligatur. nͥ a supradicto rege laude¬
tur & inuestiatur non consecretur. Siquis contͣ
hanc apłicam auctoritatem aliquid moliatur.
hunc excommunicationi subiacere decreuimus.
& nisi resipuerit inreuocabili exilio puniri. uel
ultimis suppliciis feriri
ł uestom̃tũ sac̃dorale. aut librũ ecesiasticũ tabnario ł nego e pton aut
consiber laico ł femine in uadiũ dare nͥ iustisissima necesicate uignt

Expanded text:
primo, regi Teutonicorum, ejusque successoribus hujus regni Italiae in perpetuum tam sibi facultatem eligendi successsuscipiant, consecrationem autem, unde debent, exceptis hisdeinceps cujuscunque dignitatis vel religiositatis eligendi, vel patricium sive pontificem summae sedis apostolicae, aut quemcunque episcopum ordinandi habeat facultatem, absque consensu imperatoris ipsius, qui tamen fiat absque omni pecunia, et ipse sit patricius et rex. Quod si a Deo et populo quis episcopus eligatur, nisi a supradicto rege laudetur et investiatur, non consecretur. Si quis contra hanc apostolicam auctoritatem aliquid moliatur, hunc excommunicationi subjacere decrevimus, et nisi resipuerit, irrevocabili exsilio puniri, vel ultimis suppliciis feririvel vestimentum sacerdotale, aut librum ecclesiasticum tabernario vel negotiatori, aut cuilibet laico vel feminae, in vadimonio dare, nisi justissima
Abbreviated transcription (Latin):
taixtũ int̃ est q in re qͥsq fallat᷑ sie mentiattr it
cũ falli qũa m̃tiri minꝰ sit malũ. qntũ ꝑtinet ao
hominis uoluntatẽ tam̃ longe sit tolerabilis inhis
q̃ a relligione st̃ seiuincta m̃tiri. ꝗͣ in hnis sine quor
fide ł noticia ł do cęli ñ pot̾ falli. Itẽ Homoi sau¬

Expanded text:
latur, sive mentiatur, ut cum falli, quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in his, sine quorum fide, vel notitia Deus coli non potest, falli. » Idem: « Homo
Abbreviated transcription (Latin):
gis eos qͥ ad uicia ꝓni st̃: Nulla gͥ ult᷑ omunio sit he¬
breis ad fidẽ xp̃ianã tͣnslatis cũ his qͥ adhuc in ueteri
ritu ꝯsistunt. ne forte eoꝵ participatione subu̾tant᷑.
Quicũq gͥ amͦ ex his qͥ baptizati st̾. in fideliũ osortia ñ
uitauerint. & hi xp̃ianis donent᷑. & illi publicis sedib

Expanded text:
gis eos qui ad vitia proni sunt? Nulla igitur ultra communio sit Hebraeis ad fidem Christianam translatis cum his qui adhuc in veteri ritu consistunt, ne forte eorum participio subvertantur. Quicunque igitur amodo ex his qui baptizati sunt infidelium consortia non vit
Abbreviated transcription (Latin):
ab ȩt̾na eruti damnatione aias eoꝵ lucreris p̾stan¬
te dño. De filiis aũ qͥ ex eis nati ẽẽ ꝓbant᷑ retulisti. si
liceat eos diugio copulari. S hi cur ꝓhibeant᷑ a
diugio. aut ꝓ huiꝰ modi pęnitentiã agere ꝯpellant᷑.¬
dum ex hoc absq ꝯdemnatione ẽẽ ꝑhibent᷑. qr ñ pat̾
ꝓ filio. neq filiꝰ ꝓ patre sustinebit torm̃ta. dicente
sufficiat. Caue aũ ne alit̾ agere subiectis ꝯcedas. ne
a recto tramite inueniaris deuiare

Expanded text:
ab aeterna eruti damnatione animas eorum lucretis praestanab aeterna eruti damnatione animas eorum lucretis praestante Domino. De filiis autem qui ex eis nati esse probantur retulisti si liceat eos conjugio copulari. Sed hi cur prohibeantur a njugio, aut pro hujusmodi poenitentiam agere compellantdum ex hoc absque condemnatione esse perhibentur? Quia non pater pro filio neque filius pro patre sustinebit tormenta, dicentesufficiat. Cave autem, ne aliter agere subiectis concedas, ne a recto tramite inveniaris deviare
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissimo & scĩssimo fr̾i theodoro ep̃o eccł̃iȩ tici¬
nensis. Epła pitaciũ qd̾ nob̾ tua ueneranda fr̃nitas
optulit. ꝑ qd̾ nos sciscitari curasti. si liceat filiũ cuiꝰ
pat̾ alt̾iꝰ filiã ex sacro baptismate susceptã .i. sp̃ua¬
lem esꝰdem patris filiã qd̾ dicit crudele ẽ in matrimo¬
nrio acciꝑe. qd̾ ap̃ te enormit̾ asseruisti ꝯtigisse. Sed¬
bene tua fr̾nitas ꝯpertum habet. qd̾ dñs moysi p̾cepit
enĩ reuelari dr̃. cũ ꝓpͥa ꝯsanguinitate p̃cipimur absti¬
neri: multomag̃ a sp̾uali patris nr̃i filia: om̃i occasio¬
ne aut argum̃to se posito sub nimia districtione
nos cauere ꝯuenit. ne irã diuine examinationis inci¬
dat. siqͥs tali facinori mixtꝰ minime restrinx̾it fre.¬
na luxuriȩ. Unde & omĩs oĩno cauendi st̃. a talissce¬
leris ꝯmixtione. ne in ęt̾num ꝑeant. S his qui huiꝰ¬
se miscuit matͥmonio. ꝑ oĩa tua fr̾nitas studeat se¬
pare. & penitentiȩ digne summittere. quatenꝰ

Expanded text:
reverentissimo et sanctissimo fratri Theodoro, episcopo Ecclesiae Ticinensis. Pittacium quod nobis tua veneranda fraternitas obtulit, per quod nos sciscitari curasti si liceat filium, cujus pater alterius filiam ex sacro baptismate susceptam, id est spiritualem ejusdem patris filiam, quod dici crudele est, in matrimonio accipebene fraternitas tua compertum habet, quod Dominus Moysi praecepit dicitur, dum a propria consanguinitate praecipimur abstinere: multo magis a spiritali patris nostri filia, omni occasione aut argumento seposito, sub nimia districtione nos cavere convenit, ne in iram divini examinis incidat, si quis tali facinori  mistus, minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavere debent talis sceleris se miscuit matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare, et poenitentiae dignae submittere, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
pestis. qr eoꝵ laicos ꝯuersos ad dñm sub imagine
ministerii cuiꝰpiã suscipi debere dignitate. Qm̃
qͥb solũ baptisma ratũ ẽẽꝑmittimꝰ qd̾ utiq in noĩe
ex illo baptismate illis ministeriis arbitram. qm̃ cũ
posst᷑. q̃ maxime in ordinationib oꝑat᷑. q̃ ꝑ impie

Expanded text:
pestes, quia eorum laicos conversos ad Dominum sub imagine ministerii cujuspiam suscipi debere dignitate. Quoniam quibus solum baptisma ratum esse permittimus, quod itaque in nomine ex illo baptismate illisque ministeriis arbitramur, quoniam, cum possunt, quae maxime in ordinationibus operatur, quam pe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝓles. fides. sac̾mentũ: ꝓlem cognoscimꝰ ipsũ dñm.
fidẽ qd̾ nullũ adulteriũ. sac̾mentũ qd̾ nullũ diuorciũ.
Solꝰ ibi nuptialis ꝯcubitꝰ ñ fuit. qi in carne peccati fieri
ñ poterat. sine pudenda ꝯcupiscentia carnis q̃ accidit
ex peccato. sine q̃ ꝯcipi uoluit. qͥ futurꝰ erat sine peccato

Expanded text:
tum. Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potest sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit, quia futurus erat sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ost baptismũ tradit᷑. xp̃iano uestis candida. qd̾ signi
uetẽs maculas. studio sc̃ȩ ꝯu̾sationis immaculatã
seruare debet ad rep̾sentandũ añ tribunal xp̃i
Cuncti uͦ renati albis induunt᷑ uestib ad misteriũ
resurgentis ȩccłiȩ. Itẽ. Utunt᷑ baptizati albis uestib
ut quoꝵ pͥmȩ natiuitatis faciẽ uetusti erroris pannꝰ
fuscauerat: habitꝰ scd̾ȩ regn̾ationis głȩ p̃ferat indu¬
mentũ. Tegit᷑ enĩ pꝰ sacrã unctionẽ capt̾ eiꝰ mistico
uelamine. ut intelligat se diademate regni. & sacer¬
dotali dignitate potiri
Iccepisti pꝰ baptismũ uestim̃ta candida ut ẽẽt indici¬
um qd̾ exueris in uolucrũ peccatoꝵ indueris in no¬
centiȩ casta uelamina

Expanded text:
ost baptismum traditur Christiano vestis candida, quae signiblutas veteres maculas, studio sanctae conversationis immaculatam servare debet, ad praesentandum ante tribunal Christi. Cuncti vero renati albis induuntur vestibus, ad mysterium resurgentis Ecclesiae. Item: Utuntur baptizati albis vestibus, ut quorum primae nativitatis faciem vetusti erroris pannus fuscaverat, habitus secundae generationis gloriae praeferat indumentum. Tegitur enim post sacram unctionem caput ejus mystico velamine, ut intelligat se diademate regni, et sacerdotali dignitate potiriccepisti post baptismum vestimenta candida, ut esset indicium, quod exueris involucrum peccatorum, et indueris innocentiae casta velamina
Abbreviated transcription (Latin):
rens. feminã sibi potiꝰ eligit. sic̃ sponte ob fornicati¬
onẽ dimittit officiũ. ita obp̃uaricationẽ dimittẽ
cogatur & inuitꝰ beneficiũ: Idem popło mediolani¬
os &̃ qͥ ut fornicariliceat diuinũ officiũ derelinquut.
& a d̾o recedentes diabolo & eiꝰ oꝑib seruiunt. sic̃ se
iustissime officio alienos faciunt. ita beneficio ȩc¬
ui semel pꝰ suã ordinationẽ in lapsu ceciderit. deĩ¬
c̾eps iã depositꝰ erit. nullũq gradum sacerdotii
poterit adipisci¬

Expanded text:
rens, feminam sibi potius eligit, sicut sponte ob fornicationem dimittit officium, ita ob praevaricationem dimittere cogatur et invitus beneficium. XCIV. Populo Mediolan qui, ut fornicari liceat, divinum officium derelinquunt, et ab eo recedentes, diabolo et ejus operibus serviunt, sicut se justissime ab officio alienos faciunt ita beneficio eccui semel post suam ordinationem in lapsu ceciderit, deinceps iam depositus erit nullumque gradum sacerdotii poterit adipisc
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃bendũ qͥ sacros ordines habent. & añ ł pꝰ ordinatio¬
nẽ ꝯtaminatos in capitalib criminib se eẽ ꝯfitent᷑
In qͥb ut mͥ uidet᷑ hȩc distantia eẽ debet. ut hi qui
dep̃hensi ł capti fuerint publice inꝑiurio. furto
atq fornicatione. & cȩt̾is huiꝰcemodi criminib scd̾m
sacroꝵ canonũ instituta a gradu ꝓpͥo deponantur.
qr scandalũ ẽ pło dĩ tales ꝑsonas suꝑpositas habẽ.
qͣs ult᷑ modũ uiciosas ẽẽ ostat. Nempe inde detͣhunt
hoĩes sacrificio di. sic̃ qndã filiis heli peccantibꝰ
fecisse legunt᷑. & rebelles huic atq otrii existentes.
eoꝵ prau̾is exẽplis cotidie peiores fiunt. Qui aut̃
de p̃dictis peccatis abscondite a se admissis. ꝑ oc¬
cultã ꝯfessionẽ corã oculis di p̃sente &̃ sac̃dote qͥ
eis in dicturꝰ ẽ penitentiã ꝯfitent᷑. & semetipsos gra¬
uit̃ deliqͥsse q̃runt᷑. si se ꝑieuinia & elemosinas
uigiliasq & sacras orones cũ lacrimis purgare

Expanded text:
s qui sacros ordines habent, et ante vel post ordinationem contaminatos in capitalibus criminibus se esse profitentur: in quibus, ut mihi videtur, haec distantia debet esse, ut hi qui deprehensi vel capti fuerint publice in perjurio, furto atque fornicatione et caeteris hujusmodi criminibus, secundum sacrorum canonum instituta, a gradu proprio deponantur, quia scandalum est populo Dei, tales personas super se positas habere, quas ultra modum vitiosas esse constat. Nempe inde detrahunt homines sacrificio Dei, sicut quondam filiis Heli peccantibus fecisse leguntur: et, rebelles hinc atque contrarii existentes, eorum pravis exemplis quotidie pejores de praedictis peccatis abscondite a se admissis per occultam confessionem coram oculis Dei, praesente etiam sacerdote, qui eis indicturus est poenitentiam, confitentur, et semetipsos graviter deliquisse queruntur, si se per jejunia et eleemosynas vigiliasque et sacras orationes purgare
Abbreviated transcription (Latin):
siue infirmꝰ priꝰ eũ tondeat. aut in cinere & cilicio habitũ
mutare faciat. sic pęnitentiã ei tradat. Siuͦ mulier. ñ acci
piat pęnitentiã nͥ priꝰ aut uelata fuerit. aut habitum¬
mutauerit. Sepiꝰ enĩ laicis & feminis cͥbuendo desidiose
pęnitentiã. ad lam̃ta rursꝰ facinora post acceptã pęni¬
tentiã relabunt᷑.¬

Expanded text:
s vel infirmus, prius eum tondeat, aut in cinere, et cilicio habitum mutare faciat, et sic poenitentiam ei tradat. Si vero mulier fueripiat poenitentiam, nisi prius velata fuerit, aut mutaverit habitum. Saepius enim laicis tribuendo desidiose poenitentiam, ad lamentanda rursum facinora post acceptam poenitentiam relabuntu
Abbreviated transcription (Latin):
& ext̾minare eũ de ȩccłia uoluerit. uidendũ ẽ ne
innocens damnet᷑. aut ꝑdat omunionẽ. & ido
habeat potestatẽ is qͥ abiectꝰ ẽ. ut ep̃os finitimos int̾pellet.
& causa er audiat᷑. ac diligentiꝰ tractet᷑. qr ñ oportet
ei negari audientiã roganti. Et ille ep̃c qͥ iuste aut iniuste
eum abicit pacient᷑ accipiat. ut negociũ discutiat᷑. ut ꝓbe¬
tur sententia ei a plurimis ł emendet᷑. Tam̃ priꝰꝗͣ oĩa
diligent᷑ & fidelit̾ examinent᷑. eũ qͥ fuerit a ꝯmunione.¬

Expanded text:
et exterminare eum de aecclesia voluerit, providendum est, ne innocens damnetur, aut perdat communionem. Et ideo habeat potestatem is, qui abiectus est, ut episcopos finitimos interpellet, et causa eius audiatur, ac diligentius tractetur: quia non oportet ei negari audientiam roganti. Et ille episcopus, qui iuste aut iniuste eum abiecit, patienter accipiat, ut negocium discuciatur, ut vel probetur sentencia eius a pluribus, vel emendetur. Tamen priusquam omnia diligenter et fideliter examinentur, eum, qui fuerat a
Abbreviated transcription (Latin):
e hinc iterũ exortizat᷑ diabolꝰ ut suã nequitiã co-¬
gnoscens. iustũ suꝑ se dĩ iudiciũ. timens recedat ab
hoĩe. nec iam ꝯtendat eũ arte sua subu̾tere. ne baptis¬
zatum osequat᷑. s magis honorẽ do creatori suo
exhibens. reddat opꝰ d̾o creatori suo

Expanded text:
ehinc iterum exorcizatur diabolus, ut suam nequitiam agnoscens, et justum super se judicium Dei timens, recedat ab homine, nec jam contendat eum arte sua subvertere, ne baptismum consequatur, sed magis honorem Deo creatori suo exhibens, reddat opus factori suo
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ loco st̃. Itẽ. Mariti aũ filiꝰ ex alia uxore. & uxonꝰ
filia ex alio marito. ł otra matrimoniũ recte otrahunt:
hȩc qͥdẽ ñ ẽ priuigna tua. Itẽ. Si aduersꝰ eã q̃ diximꝰ
aliqͥ coierint. nec uir. nec uxor. nec matrimoniũ intel
patris ñ st̃. s tales st̃ qnͣtũ ad patriã potestatẽ ꝑtinet:
qͣles hi sunt qͦs mat̃ uulgo ꝯcepit. Nec nã hi patrem
habere intelligunt᷑. cũ his &̃ incertꝰ ẽ coitꝰ. Uñ solent
spurii filii appellari. ł a greca uoce speradii ꝯcepti qͣsi
exactione locus sit

Expanded text:
filiae loco sunt. Item mariti filius ex alia uxore et uxoris filia ex alio marito vel econtra matrimonium recte contrahunt, haec quidem privigna tua non est. Item, si adversus ea quae diximus aliqui coierint, nec vir, nec uxor, nec nuptiae nec matrimpatris non sunt, sed tales sunt quantum ad patriam potestatem pertinet, quales hi sunt quos mater vulgo concepit. Nam nec habere intelliguntur. Cum his etiam incertus est coitus, unde solent spurii appellari vel a Graeca voce πωραδὴν concepti, quasi exactioni locus sit
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris ꝗͣ pat̾ tuus adoptauit filiã. ñ uideris imp¬
diri uxorẽ ducere. qr neq naturali neq ciuili uire
roris. iungi ñ posst̃̾. Itẽ. Amitã licet ad optiuã.
uxorẽ ducere ñ licet ¶Materterã qr parentũ loco
habet᷑: Qua ratione uerũ ẽ. magnã qͦ amitã. &¬

Expanded text:
mulieris quam pater tuus adoptavit filiam non videris impediri uxorem ducere, quia neque naturali neque civili iureroris iungi possunt. Item amitam licet adoptivam uxorem ducere non licet, item materteram, quia parentum loco habentur. qua ratione verum est, magnam q
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ impiis qͥ ñ resurgent in iudicio reputet᷑. om̃ipo¬
tentis scił di patris & filii & sp̃c scĩ ꝯtͣ se irã sentiat.¬
Fiat habitatio eoꝵ deserta. & in tab̾naculis eiꝰ ñ sit qͥ
inhabitet: Fiant filii eiꝰ orphani. & uxor eiꝰ uidua.
Comiotꝰ amoueat᷑. ipse atq eiꝰ filii. & m̃dicent. et
eiciant᷑ de habitationib suis. Scrutet᷑ fenerator om¬
nẽ sustantiã eiꝰ. & diripiant alieni om̃s labores eus.
& om̃iũ scõꝵ qͥescentiũ merita illũ ꝯfundant. & in
hac uita suꝑ eũ aꝑtã uindictã ostendant. Obserua¬
tores autẽ huiꝰ nr̃i decreti om̃ipotentis gͣr̃ã ꝓtegat. &
auctoritate beatoꝵ apłoꝵ Pet & sauli ab om̃iũ pecca
apłice romane ȩcłiȩ. huic decreto a nob̾ ꝓmulgato sic̃¬
Y mb̾tus sc̃e eccłiȩ siluȩ candidȩ subscͥpsi: Petrꝰ hostiensis
& diaconib subscͥpserunt
Stephanꝰ papa.

Expanded text:
et cum impiis, quando resurgent in judicio, reputetur. Omnipoet cum impiis, quando resurgent in judicio, reputetur. Omnipotentis scilicet Dei Patris et Filii et Spiritus sanfiat habitatio eius deserta, et in tabernaculo eius non sit qui inhabitet. fiant filii eius orphani et uxor eius vidua. commotus amoveatur ipse atque filii, et mendicent, et eiciantur de habitationibus suis. scrutetur fenerator omnem substantiam et diripiant alieni omnes labores eius. et omnium sanctorum quiescentium merita illum confundant, et in hac vita super eum apertam vindictam ostendant. Observatores autem huius nostri decreti Dei omnipotentis gratia protegat, et auctoritate beatorum apostolae Romanae aecclesiae huic decreto a nobis promulgato subHumbertus sanctae ecclesiae Silvae Candidae subscripsi. » Petrus Oet diaconibus subscripserunt. Stephanus papa
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ optineat. regendi scãm romanã ȩccłiam.
& disponendi om̃s facultates illiꝰ qd̾ beatũ gregoriũ
añ suã ꝯsecrationẽ fecisse cognouimꝰ. Qđ siqͥs contͣ
hoc nr̃m decretũ sẏnodali sententia ꝓmulgatũ. ꝑ
sedicionẽ. ł p̃sumptionẽ. aut qd̾libet ingeniũ electꝰ.
cũ suis auctorib. fautorib. seq̃cib. a liminib sc̃ȩ
destiuctor totiꝰ ap̃ianitatis. nec aliq̃ suꝑ hoc audientia
aliqn ei reseruet᷑. s ab om̃i ȩccłiastico gradu in qͦcũq
priꝰ fuerat sine retractatione deponat᷑. Cui qͥsqͥs adhe¬
serit.ł qͥlẽcũq tanꝗ̃ pontifici reuerentiã exhibuerit
aut in aliqͦ illũ defendere p̃sũpserit. pari sententia
temerator extiterit. & romanã ȩccłiam sua p̾sũptio¬
ne ꝯfundere & ꝑturbare dtͣ h statutũ tẽptauerit:
ꝑpetuo anathemate atq exc̃municatione damnet᷑.

Expanded text:
auctoritatem optineat regendi sanctam Romanam aecclesiam auctoritatem optineat regendi sanctam Romanam aecclesiam et disponendi omnes facultates illius: quod beatum Gregorium ante electionem suam fecisse cognoscimus. Quod si quis contra hosedicionem vel praesumptionem aut quodlibet ingenium electus cum suis auctoribus, factoribus, sequacibus, a liminibus sanctae destructor totius Christianitatis, nec aliqua super hoc audientia aliquando ei reservetur, sed ab omni ecclesiastico gradu in quocumque prius fuerat sine retractatione deponatur. cui quisquis adhęserit vel qualemcumque tamquam pontifici reverentiam exhibuerit, aut in aliquo illum defendere pręsurmpserit, pari sententia temerator extiterit, et Romanam Ecclesiam cone confundere et perturbare contra hoc statutum tentaverit, perpetuo anathemate atque excommunicatione damnetur,
Abbreviated transcription (Latin):
nales ep̃i ꝓculdubio met᷑politani uice fungunt᷑ qͥ uideł¬
electũ antistitẽ ad apłici culminis apicẽ ꝓuehunt. Eli¬
gat᷑ aũ de ipsiꝰ eccliȩ gremio si repperit᷑ idoneus. ł si
de ipsa ñ inuenit᷑. ex alia assumat᷑. saluo debito honore
& reuerentia dilecti filii nr̃i henrici qͥ in p̃sentiarũ rex
habet᷑. & futurꝰ imꝑator d̾o ꝯcedente sꝑatur. sic̃ iã sibi¬
hoc ius impetrauerunt. Qd si p̃uoꝵ atq iniquoꝵ homi¬
nũ ita ꝑu̾sitas inualuerit. ut pura. sincera. atq gͣtuita
electio fieri in urbe ñ possit. cardinales ep̃i. cũ relligi¬
osis cdericis catholicisq laicis licet paucis. ius potesta¬
tis optineant eligere apłicȩ sedis pontificẽ uͥ ꝯgruentiꝰ
iudicauerint. Plane pꝰꝗͣ electio fuerit facta. sibellica
tempestas. ł qͣliscũq hominũ conatꝰ malignitatis
studio restiterit. ut is qͥ electꝰ ẽ. in apłica sede iuxta
ꝯsuetudinẽ intronizari ñ ualeat. electꝰ tam̃ sic̃ papa

Expanded text:
 procul dubio metropolitani vice funguntur, qui aelectum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Eligant autem de ipsius aecclesiae gremio, si repertus fuerit idoneus, vel si de ipsa non invenitur, ex alia assumatur, salvo debito honore et reverentia dilecti nostri filii Henrici, qui impraesentiarum rex habetur, et futurus imperator Deo concedente speratur, sicut jahoc ius impetraverint. Quod si pravorum atque iniquorum hominum ita perversitas invaluerit, ut pura, sincera atque gratuita electio fieri in Urbe non possit, cardinales episcopi cum religiosis clericis catholicisque laicis, licet paucis, ius potestatis obtineant eligere apostolicae sedis antistitem, ubi congruentius iudicaverint. Plane postquam electio fuerit facta, si bellica tempestas vel qualiscunque hominum conatus malignitatis studio restiterit, ut is qui electus est in apostolica sede iuxta consuetudinem intronizari non valeat, electus tamen sicut papa
Abbreviated transcription (Latin):
annos aut seruus. aut lib̾tus. ł colonꝰ q̃ratur a dño
suo. reddat᷑ ei: cũ om̃ib q̃ attulit. fide tam̃ accepta de
impunitate. Si aũ int̾ trienniũ ñ fuerit requisitꝰ.
pꝰea q̃ri ñ pot̾. nͥsit tã longe: qd̾ inueniri ñ possit.
s tantũ ea q̃ in monasteriũ adduxit. dñs serui reci

Expanded text:
annos aut servus, aut libertus colonus quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus, quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest, nisi sit tam longe, quod inveniri non possit. Sed tantum ea, quae in monasteriu
Abbreviated transcription (Latin):
pios ipse stituat.& matniculas ipse disponat. En aut
pͥmicere absens ẽ ea q̃ p̃dicta st ste eiqunat qu aut
lege nẽ irimꝰ aut eruditione his exemplis cert Ag
mhesaunrariũ ꝑtinet hostiarũ basilicami ordinatio.
incernsi ĩparatio. cura crismatis oficiendiicura ba¬
ptisteri ordiandi pͥpatio luminarioꝵ in sacficis¬

Expanded text:
pse disponit. Quando autem primicerius absens est, ea quae dicta sunt ipse exquirat qui ei aut lege est proximus, aut eruditione. His exemplis certus ad thesaurarium pertinet ostiarii basilicarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminariorum in sacrari
Abbreviated transcription (Latin):
gauisꝰ sũ qd̾ optatã salutẽ tuã earũ relatu cognoui: de
his aũ q̃ in sequentib insinuare eloquii sermostudurt.
go grãs do meo qd̾ sollicitudinẽ officii pastoralis impcndis
qͣlit̾q eccłiastica officia ordinent᷑ ꝑquiris. Et lics or̃a
prudentiȩ ur̃ȩ sint cognita. tam̃ qi affectu fr̃no me
osulis. ex parte qͣ ualeo expediam. & de om̃ib ȩccłiȩ
gradib qͥd ad quẽ ꝑtineat eloquar Ad hostiariũ nãq
ꝑtinent elaues eccłiȩ. ut claudat & aꝑiat tẽplum dĩ
& om̃ia q̃ st̃ intꝰ. extͣq custodiat. fideles recipiat.
ex omunicatos & infideles excipiat. Ad exortistã ꝑti¬
net exorcismos memorit̃ retinere. manꝰq suꝑ ener¬
guminos & cathecuminos in exorerzando ĩponere
Adacolitũ ꝑtinet p̃paratio luminarioꝵ in sacrario.
ipse cereũ portat. ipse suggesta ꝓ eucharistia caliciᷤ
benedictiones. laudes. sacrificiũ. responsoria. & quicqͥd
ꝑtinet ad cantandi ꝑiciam. Ad lectorẽ ꝑtinet lectio¬

Expanded text:
gavisus sum, quod optatam salutem tuam earum relatu cognovi. De his autem, quae in sequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit, gratias ago Deo, quod solicitudinem officii pastoralis impendis, qualiterque ecclesiastica officia ordinentur, perquiris; et licet omnia prudentiae tuae sint cognita, tamen, quia affectu fraterno me consulis, ex parte qua valeo expediam, et de omnibus ecclesiae gradibus quid ad quemque pertineat eloquar. § 1. Ad ostiarium namque pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles excipiat. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario. Ipse cereum portat, ipse suggesta pro euccet dicere benedictiones, laudes, sacrificium, responsoria et quidquid pertinet ad cantandi peritiam. Ad lectorem pertinet lectio
Abbreviated transcription (Latin):
habentes uxores baptizati st̾ ac sic se instituerint ut eoꝵ¬
opinio in nullo uacillet. ut aut cdericis iuncti st̾. aut
monasteriis ex qͦ baptizati st̾ heserint. si ñ ꝯcubinã. nec
ꝓhibent᷑ huiꝰmodi ad clericatꝰ sortẽ assumi. ita sane
ut in eis seruent᷑ tẽpora a maiorib ꝯstituta. ne cito
qͥlibet lector. ne cito acolitꝰ.cito diaconꝰ fiat. etto sac̾dos.¬

Expanded text:
habentes uxores baptizati sunt, ac sic se instituerunt, ut habentes uxores baptizati sunt, ac sic se instituerunt, ut illorum in nullo vacillet; qui autem clerici juncti sunt aut monasteriis, ex quo baptizati sunt, haeserint, si non concubinam nec ohibentur hujusmodi ad clericatus sortem assumi, ita sane ut in eis serventur tempora a majoribus constituta, ne cito quilibet lector, non cito acolythus, cito diaconus, cito sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
a te nob̾ directã epłam q̃ indagnt it usnien sSu tult
a normannis nuprime captũ sinistrȩ manꝰ digitũ hr̃e
abscisũ. sciscitans si hic ad eccłiasticũ ordinẽ ualeat ꝓ¬
moueri an ñ. Qđ & nos reppientes. qr sollercia magis
suꝑ hoc sollicita a sede apłica doceri flagitat. normã
uistitiȩ semꝑ seqͥ exoptans. studiũ tuȩ scĩtatis merito
collaudamꝰ reuerentiã tuã scire uolentes. qm̃ si ita ẽ.
qd̾ a normannis digitũ ipsũ hãt abscisũ. ad ꝓmouendũ
si alias dignꝰ fuerit. ñ ei nocebit. Co qͥ qͥd de his qͥ a dñis.¬
siue medicis. ł a paganis ñ sponte qͥd paciunt᷑ sacͥ cense¬
ant canones dilectionẽ tuã latere ñ credimꝰ. qd̾ ei obui¬
are deb̾e.si ita ẽ minime reꝑimꝰ. monentes relligionẽ
tuã ut circa illũ ita ꝑagat. qͣtinꝰ & mercedẽ ꝓ eo magnã
incurrat. & desideriũ istiꝰ canonica auctoritate ei in
aliis ñ obuiante. do adiuuante ꝑficiat Laici uͦ qui¬

Expanded text:
a te nobis directam epistolam, qua indagare studuisti eum a Normannis nuperrime captum sinistrae manus digitum habere abscissum, sciscitans si ob hoc ad ecclesiasticum ordinem valeret promoveri, an non. Quod et nos reperientes, quia solertia tua magis super hojustitiae semper sequi exoptans, studium tuae sanctitatis merito collaudamus, reverentiam tuam, scire volentes, quoniam si ita est quod a Northmannis digitum ipsum habeat abscissum, ad promovendum si alias dignus fuerit nil ei nocebit, eo quod quid de his, qui a ds, vel medicis, sive a paganis, non sponte tale quid patiuntur, sacri censeant canones, dilectionem tuam latere non credimus, quam ei obviare debere, si ita est, minime reperimus, monentes religionem tuam, ut circa illum ita peragat, quatenus ut mercedem pro eo magnam incurrat et desiderium illius, canonica auctoritate ei in aliis non obviante, Deo adjuvante, perficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut sollẽnitatũ decantet. Sollicitudo qͦ parrochiarũ.
& ordinatio. & iurgia ad eiꝰ ꝑtinent curã. ꝓreꝑandiᷤᷤ
dioces ianis basilicis ipse suggeret sac̾doti. Ipse ambit
parrochias cũ ussione ep̃i. & ornam̃ta. & res basili¬
carũ. ł parrochiarũ. gesta lib̾tatũ ȩccłiasticarũ. ep̃o
idem refert. Collectã pecuniã de omunione ipse
ascipit & ex̃o defert. & clericis partes ꝓprias idem di
ato sollenitatũ. & ab ipso in ȩccłia publice pore aies¬

Expanded text:
aut solemnitatem decantet? Sollicitudo quoque parochiarum aut solemnitatem decantet? Sollicitudo quoque parochiarum et ordinatio, et jurgia ad ejus pertinent curam; pro reparandis dioecesanis bascum jussione episcopi, et ornamenta, vel res basilicarum vel parochiarum: gesta libertatum ecclesiasticarum episcopo idem refert. Collectam pecuniam de communione ipse accipit, et episcopo defert, et clericis partes proprias idem disatque solemnitatum, et ab ipso in ecclesia publice prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet assistere sac̾dotib & ministrare in om̃ib que
agunt᷑ in sacram̃tis xp̃i. in baptismo scił in crismate.
in patena & calice: oblationes qͦ inferre. & disponere
in altare: ꝯponere &̃ m̃sam dñi atq uestire. crucem
testam̃tũ. ita diaconib nouũ p̃dicare p̃ceptũ ẽ Ad
ipsũ qͦ ꝑtinet officiũ p̃cũ. & recitatio nominũ Ipse
p̃monet aures ad dñm. ipse hortat᷑ orare. ipse clamat.
ꝯsecratio. unctio altaris. & ofectio crismatis. Ipse p̃di¬
cta officia & ordines eccłiasticos distribuit ipse sacraᷤᷤ
uirgines benedicit: & dũ p̃cessit unꝰqͥsq in singłis.
iste tam̃ ẽ p̃ordinator in cunctis. Hi st̃̾ ordines & mi¬
nisteria clericoꝵ q̃ tam̃ auctoritate pontificali in
archidiaconi cura & pͥmicerii ac thesaurarii solli¬
citudine diuidunt᷑. Archidiaconꝰ enĩ imꝑat subdi¬
aconib & leuitis. ad quẽ ista ꝑtinent misteria. ordi
natio uestiendi altaris. a leuitis cura incensi & sacri¬

Expanded text:
pertinet assistere sacerdotibus et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi, in baptismo scilicet, in chrismate, in patena et calice; oblationes inferre, et disponere in altario, componere mensam Domini, atque vestire, crucem Testamentum, ita diaconibus Novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum quoque pertinet officium precum et recitatio nominum. Ipse praemonet aures ad Dominum, ipse hortatur orare, ipse clamat, consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicet; et dum praecessit unusquisque in singulis, hic tamen est praeordinator in cunctis. Hi sunt ordines ac ministeria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura et primicerii, ac thesaurii sollicitudine dividuntur. Archidiaconus enim imperat subdiaconatio vestiendi altari, a levitis cura incensi et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
ui gd partẽ con libet digti sibiipsi uolens absciceit hoiit
ad erĩ canones ñ admittunt. sui ũ casi adq Att hute
alĩ ant opreustico curã impendit aut aliqͥd fa gtege se¬
ñ sponte peussit hos canones pcapiunttabiss faoietis se¬
e si mi dero suerint repti ñ abier In illis eñi uodunta

Expanded text:
ur partem cujuslibet digiti sibi ipsi volens abscidit, hunc ad clerum canones non admittunt. Cui vero casu aliquo contigit, dum aut operi rustico curam impendit, aut aliquid faciens sen sponte percussit, hos canones. praecipiunt et clt si in clero fuerint reperti, non abjici. In illo enim voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
uliꝰ ep̃c. om̃ib epĩs. Iudices alii eẽ ñ debent. nͥ qͦs ipse
qͥ impetit᷑ elegerit. aut qͦs suo cũ ꝯsensu hec sedes
scã. aut eiꝰ pͥmates auctoritate hꝰ scẽ sedis delegauerint
udices priꝰ ꝓbare debent suspicionẽ. & causacapło.uii.
aut qͦ animo accusator hoc faciat. & pꝰmodũ suscipe
ris. amoris. odii. & cupiditatis intentio impedire.
& aduersa frĩb solet irrogare
capitalẽ. quã aut reus ipse ꝯfiteat᷑. aut ꝑ innocen
tes conuincatur

Expanded text:
us episcopis: Judices alii esse non debent, nisi quos ipse qui impetitur elegerit, aut quos suo consensu haec sancta sedes aut ejus primates auctoritate hujus sanctae sedis delegaverintudices prius probare debent suspicionem et causam aut quo animo accusator hoc faciat, et postmodum judicris, amoris, odii et cupiditatis intentio impedire et adversa fratribus solet irrogare.capitalem, quam aut reus ipse confiteatur, aut per innocentes testes convincatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gnerelon hereticꝰ ab hereticis ordinatꝰ. qr nicħ habun
dare nil potuit: cui manꝰ imposuit Nos gͥ tanti pon¬
tificis auctoritate firmati. damasi &̃ papȩ testimo¬
nio roborati. qͥ ait. reiterare oportere qd̾ male actũ ẽ
dauib̾tũ ab hereticis corpore & sp̃u digressũ. atq utilita¬
ti ȩccłiȩ ꝓ uirib insudantẽ. ex integro necessitate
estimari censemꝰ s tant̾ integr̃a dia conii dationẽ qñ¬
qͥdẽ ut p̃diximꝰ. qͥ nicħ habuit. nicħ dare potuit. Anala¬

Expanded text:
em constat ab haereticis ordinatum, quia nihil habuit, dare nil potuit ei qui manus imposuit. Nos ergo tanti pontificis auctoritate firmati, et Damasi papae testimonio roborati, qui ait reiterari oportere quod male actum est, Daibertum ab haereticis corpore et spiritu digressum, atque utilitate Ecclesiae pro viribus insudantem ex integro, necessitate terationem aestimari censemus, sed tantum integram diaconii dationem, quandoquidem, ut praediximus, qui nihil habuit, nil dare potuit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ legati iordani pͥncipis retulert̾. scił qd̾ ipse coact¬
& dolens filiã suã infantulã. nolentẽ. flentẽ. & ꝓ uirib
renitentẽ. ñ assentientib s ualde dolentib matre &
parentela. reinaldo ridelli filio desponsauerit. qm̃
canonũ & legũ auctoritas talia sponsalia ut infra
ostendent᷑ ñ approbat. ne ignorantib leges & canones
nimis durũ qd̾ dicimꝰ uideat᷑. ita sententiã tẽperamꝰ
ut si pͥnceps cũ assensu filiȩ. matris. & parentele id
qd̾ ceptũ ẽ ꝑficere uoluerit ocedamꝰ. Sin aũ legatꝰ nr̃
utrasq partes audiat. & si nicħ fuerit ex parte supͣdi¬
cti rainaldi qd̾ ampliꝰ impediat. ab ipso iordane
sacͣmentũ. qd̾ ostent hȩc ut dicta st̃ accipiat. & nos
canonũ ac legũ scita sequentes. deincepꝰ ñ ꝓhibemꝰ
qͥn alii uiro si uoluerit p̾dicta eiꝰ filia. tantũ ĩ dño nuba

Expanded text:
nobis legati Jordani principis retulerunt, scilicet quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam, nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus, matre et parentela, Raynaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamus: ut si principes cum assensu filiae, matris et parentequod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia tantum in Domino nuba
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝗ̃ se baptizandꝰ ꝑ confessionẽ uerȩ fidi in alteriꝰ
ꝯm̃dauerit dñium. & ꝑ abreñtiationẽ a pͥoris pos¬
sessoris se alienauerit seruitio. exsufflat᷑ ab eo seua
potestas. ut ꝑ piũ sacerdotis ministeriũ sp̃ui sc̃o
ut ab eis pellat᷑ diaboli potestas inimica qͣ decepit
hominẽ ut possidet hoĩes. N gͦ creatura di in ĩfan¬
peccato nascunt᷑¬

Expanded text:
baptizandus per confessionem verae fidei in alterius commendaverit dominium et per abrenuntiationem, a prioris possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis ministerium Spiritui sancto ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, hominem, ut possideret homines. Non ergo creatura Dei in infanpeccato nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
debet in hoĩem p̾uenire officiũ. ut fid̾i pͥmũ cathe¬
nati oculos luto ex sputo facto suꝑliniuit. & sic ad
aquas syloe misit. qr priꝰ debet baptizandꝰ fide in-¬
carnationis xp̃i instrui. & sic ad baptismũ iã cre¬
dulus admitti. ut sciat cuiꝰ gr̃ȩ in eo ẽ particeps.
& cui iã debitor fiat deinceps

Expanded text:
debet hominem praevenire officium, ut fidei primum catepse Jesus caeci nati oculos luto ex sputo facto superlinivit, et sic ad aquas Siloe misit, quia prius debet baptizandus fide incarnationis Christi instrui, et sic ad baptismum jam credulus admitti, ut sciat, cujus gratiae in eo est particeps, et cui jam debitor fiat deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ ep̃os ordinare. ut ipsi sibi ep̃i longo int̾uallo
minime disuingant᷑. qͣtinꝰ nulla sit necessitas. ut in
In dec̾tis anacleti. cap̾ .i.

Expanded text:
opos ordinare, ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur, quatenus nulla sit necessitas, ut in I
Abbreviated transcription (Latin):
di ȩccłiȩ pipini. & karoli. atq lodouici didicimꝰ. in iam
dictis libellis minime inserta eẽ. ꝓdĩ om̃ipotentis amo.¬
re & scȩ̃ di ȩccł̃iȩ. ac seruoꝵ eiꝰ atq totiꝰ płi utilitate fide¬
liter inuestigare curauimꝰ & in trib sequentib libellis
distincte cũ suis coadunare. ac lodouico. lothario. atq
karolo nobilissimis regib filiis uideł lodouici imꝑatoriᷤᷤ
piissimi habenda. & om̃ib xpĩanoꝵ fidelib tradenda. scͥbere
posita ⁊ achariȩ pp̃. epła. om̃ib epĩs. ac relliqͥs eccłiastici

Expanded text:
iae et Pippini et Caroli atque Ludovici didicimus, in jam dictis libellis minime inserta esse, pro Dei omnipotentis amore, et Sanctae Dei Ecclesiae ac servorum ejus, atque totius populi utilitate fideliter investigare curavimus, et in tribus subsequentibus libellis distincte cum suis coadunare, ac Ludovico, Lothario, atque Carolo nobilissimis regibus, filiis videlicet Ludovici imperatoris piissimi, habenda, et omnibus Christianorum fidelibus tradenda, scribere posita Zachariae papae
Abbreviated transcription (Latin):
De illis pb̃ris qͥ tẽpore scĩssimi decessoris nr̃i dni papę
nicholai excõmunicati.sacrũ misteriũ ꝯtingere p̃sũ¬
pserunt. ipsi in se dãnationis sic̃ scĩ canones statuunt
sententiã intulert̾. tam̃ qr miseratio apłica ueniam
solet p̾stare correctis. ob multitudinẽ miscđiȩ illis
hanc indulgentiã exhibemꝰ ut scã ꝯmunione sa¬
gͥnati. studeant trib ꝯtinuis annis ꝑ ebdomadã om̃i
scda & sexta feria a uino ł acarne penitꝰ ieiunare.

Expanded text:
De illis presbyteris qui tempore sanctissimi decessoris nostri domini papae Nicolai excommunicati sacrum ministerium contingere praesumpserint, ipsi in se damnationis sicuti sancti canones statuunt, sententiam incurrerunt. Tamen quia miseratio apostolica veniam solet praestare correctis, ob multitudinem misericordiae illis hanc indulgentiam exhibemus, ut sancta communione saginati studeant tribus continuis annis per hebdomadam omni secunda et sexta feria, aut a
Abbreviated transcription (Latin):
ut metas ꝯsuetudinis bonoꝵ int̾ qͦs uersat᷑ excedat.
aut aliqͥd significat. aut flagitiosꝰ ẽ In om̃ib enĩ
talib ñ usꝰ rerũ. s libido in culpa ẽ. Qd̾ gͥ locis &
tẽpori & ꝑsonis oueniat. diligent̃ attendendũ ẽ:
ne temere flagita rep̃hendamꝰ. Fieri enĩ pot̾ ut sine aliqͦ
uicio cupiditatis. ł uoracitatis. p̾ciosissimo cibo sapieis
utat᷑. insipiens aut̃ fedissima gulȩ fla̾ma in uilissimũ¬
cibũ ardescat. & saniꝰ qͥsq maluerit more dñi pisce uesci.
ꝗ̃ lenticula more esau nepotis abrahã. aut ordeo more
ium̃toꝵ. Non enĩ ꝓpt̾ea ꝯtinentiores nob̾ st̃ plures be¬
stiȩ. qr uiliorib alunt᷑ escis Nã om̃ib huiꝰ cemodi reb

Expanded text:
ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum sed libido in culpa est. Quod igitur locis et tempori et personis conveniat diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo vitio cupiditatis vel voracitatis pretiosissimo sautatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia uilioribus aluntur escis. nam in
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. uigor canonicȩ ꝓculdubio frangit᷑ discipli¬
nȩ. dũ ꝓreu̾sionis spe prauȩ actionis desideria
qͥsq ꝯcipere ñ formidat. & pꝰpauca. Illud p̃ om̃ib
studete. ut lapsos in sacrũ ordinẽ nulliꝰ uob̾ sup¬
plicatio aliqͦ mͦ reuocare suadeat. ne huiꝰ modi ñ statuta
ẜ tẽporalit̃ dilata credat᷑ ẽẽ uindicta. In de¬
luit. nulla ratione in sacro ordine pꝰ sapsũ aut ꝑ
manere aut reuocari posse cognoscas. Circa que
dicit᷑ ꝓfessione ꝯfessꝰ¬

Expanded text:
datur, vigor canonicae procul dubio frangitur disciplinae, dum pro reversionis spe, pravae actionis desideria quisque concipere non formidat. Et post pauca. Illud igitur prae omnibus studete, ut lapsos in sacrum ordinem nullius vobis supplicatio aliquo modo revocare suadeat, ne hujusmodi non statuta, ed temporalitluit, nulla ratiomanere, aut revocari posse cognoscas. Circa quemdicitur professione confess
Abbreviated transcription (Latin):
Facta st̃ enscenia in ierosolunis. & hyemps erat. & ambu¬
labat ĩc in tẽplo in porticu salomonis. Qđ aũ octo
dierũ st̃ enscenia celebranda. in libro regũ ꝑacta dedi¬
catione tẽpli repperietis . De eccł̃ia uͦ dedicatione qͦtiens
dubitat᷑. nec certa scͥptura nec certi testes existunt. a
qͥb osecratio sciat᷑. absq ulla dubitatione scitote eas
eẽ sacrandas. nec talis trepidatio iterationẽ incurrit.

Expanded text:
hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis . Quod autem octo dierum sint encaenia celebranda, in libro Regum peracta dedicatione templi reperietis . De ecclesiarum vero consecratione quoties dubitatur, et nec certa scriptura, nec certi testes existunt, a quibus consecratio sciatur, absque ulla dubitatione scitote eas esse sacrandas, nec talis trepidatio iterationem incurrit;
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ causa gillandi pb̃ri tui de morte ep̃i sui p̃deces¬
soris tui infamati in mediũ ꝯsuluimꝰ. Itaq circũ
omniũ asstantiũ fr̃m unanimi assensu tuę dile¬
c̃tioni rescͥbimꝰ. p̃fatũ gillandũ pb̃rm añ te p̃sen¬
tandũ. ubi si certi accusatores defuerint. tẽ dictan¬
iniuste amisit. ac sac̃dotiũ accipiat. & integra be¬
neficia. purgationẽ tam̃ antea duob sibi sacer¬
dotib iunctis. uͥ accusator cessauerit: eundẽ ex se p̃be¬
re tuo ꝯmtitimꝰ arbitrio. Uulgarẽ deniq a nulla
canonica sanctione fultã legẽ. feruentis scił siue
srigidȩ aquȩ. ignitiq ferri otactũ: aut cuiꝰlibet po¬
pularis inuentionis. qi fabricante hec st̃ oĩno facta
inuidia: nec ipsũ exhibere. nec aliqͦ mͦ te uolumꝰ po¬
stulare. ĩmo apłica auctoritate ꝓhibemꝰ firmissime

Expanded text:
 causas Guillandi presbyteri tui, de morte episcopi sui praedecessoris tui infamati, in medium consuluimus. Itaque circum omnium astantium fratrum unanimi assensu tuae dilectioni rescribimus praefatum Guillandum presbyterum ante te praesentandum; ubi si certi accusatores defuerint, tunc dictannque ob hoc injuste amisit ac sacerdotium accipiat, et integra beneficia, purgationem tamen antea, duobus sibi sacerdotibus junctis, ubi accusator cessaverit, eumdem ex se praebere tuo committimus arbitrio. Vulgarem denique ac nulla canonica sanctione fultam legem, ferventis scilicet sive frigidae aquae, ignitique ferri contactum, aut cujuslibet popularis inventionis, quia fabricante haec sunt omnino ficta invidia, nec ipsum exhibere, nec aliquo modo te volumus postulare, imo apostolica auctoritate prohibemus firmissime
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩs qͥppe canonib cautũ ostat. ut qͥ cũ excõmunicatis
ꝯmunicauerit. ex cõmunicet᷑. ipsi tam̃ pęnitentiȩ atq
absolutionis modos eo moderam ine decreuuꝰ. ut qͥ¬
cũq seu ignorantia. seu timore. seu necessitate. nego¬
cii cuiꝰquã maximi & maxime necessarii eoꝵ seu dui¬
ctu. salutatione. oratione. osculo ue otaminauerit. eũ
minoris pęnitentiȩ medicina societatis nr̃e partici¬
piũ sorciat᷑. Eos uͦ qͥ aut spontanee aut negligent̃
inciderint. sub ea uolumꝰ disciplinȩ cohercione su¬
scipi. ut cęt̾is metꝰ incutiat᷑¬
uis dubitet sac̃dotes xp̃i. & regũ. & pͥncipũ. omniũq
fideliũ patres & magistros censeri: Nonne misera¬
bilis insaniȩ ẽẽ cognoscit᷑. si filiꝰ patrẽ. discipłs magi

Expanded text:
autum constat, ut qui excommunicatis communicaverit excommunicetur. Ipsius tamen poenitentiae atque absolutionis modos eo moderamine decernimus ut quicunque seu ignorantia, seu timore, seu necessitate negotii cujusquam maximi et maxime necessarii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculatione contaminaverit, cum minoris poenitentiae medicina societatis nostrae participationem sortiantur. Eos vero, qui aut spontanee, aut negligenter inciderint, sub eo volumus disciplinae coercitione suscipi, ut ceteris metus incutiatuis dubitet sacerdotes Christi regum et principum, omniumque fidelium patres et magistros censeri? Nonne miserabilis insaniae esse cognoscitur, si filius patrem, discipulus magi
Abbreviated transcription (Latin):
icħ detractione ꝗͣ aꝓbatissimis p̃decessorib meis tͣditã
& seruatã repperi. diminuere.ł mutare.aut aliꝗͣ noui¬
tatẽ admittere. s feruent̃ ut eoꝵ uere discipłi. & seqͥpeda
totis m̃tis meȩ conatib q̃ tͣlita canonice ꝯperio. obserua¬
re. ac uenerari ꝓfiteor

Expanded text:
il de traditione, quam a probatissimis predecessoribus meis traditam et servatam repperi, diminuere vel mutare aut aliquam novitatem admittere, sed ferventer ut eorum discipulus et sequipeda totis mentis meae conatibus, quae tradita canonice comperio, observare ac venerari profiteor
Abbreviated transcription (Latin):
ñs ad illud confirmandũ ñ ut facile dimitat᷑ uxor
solam fornicationis causã excepit. cęt̾as uͦ uniu̾sales
molestias si quȩ extiterint. iubet ꝓ fide ꝯiugali & ꝓ
castitate fortit̾ sustineri. & mechũ dicit &̾ uirũ qui
tat uxorẽ causa fornicationis. ꝗͣ dñs exceptam ẽẽ.
uoluerit: Iam uͦ si nec illi nubere ꝯcedit᷑ uiro uiuo
a qͦ recessit. neq huic alt̾a̾m ducere uiua uxore qu̾ã
dimisit. multo minꝰ fas ẽ illicita eũ cũ qͣb libet stupra cõ-

Expanded text:
nus ad illud confirmandum, ut non facile dimittatur uxor, solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universales molestias si quae exstiterint, jubet pro fide conjugali, et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dicit etitat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam vero, si nec illi nubere conceditur viro vivo a quo recessit, neque huic alteram ducere, viva uxore quam dimisit, multo minus fas