comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ expedit id qd̾ licitũ ẽ. qñ ꝑmittit᷑ qͥdẽ s usus
ipsiꝰ potestatis aliis affert impedimentũ salutis.
sic̃ ẽ unde iã du loquim᷑ discessio ꝯiugis fidelis ab
infideli. ꝗͣ ñ ꝓhibet dñs p̃cepto legis. qr coram illo
sissime scandalizant᷑ offensi. uerũ &̃ qr in alia ꝯiu¬
gia cũ ceciderint. uuientib eis a qͥb dimittunt᷑: ad¬
ulterinis nexib colligati difficile resoluunt᷑. id̾o hͥ
bene facit. si ñ dimiserit meliꝰ facit. sic̃ dictũ ẽ qͥ
dat nuptũ bene facit. & qͥ ñ dat nuptũ meliꝰ facit.
qm̃ illud ñ solũ utrũq parit̾ licet. unde ad nicħ hoꝵ
aliud ampliꝰ. Unde ad id qd̾ ampliꝰ expedit osilio

Expanded text:
autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quid, sed usu autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quid, sed usu ipsius potestatis affert impedimentum salutis.sicut est, unde iam diu loquimur, discessio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo sissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus cobene faciet, si non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit; quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horaliud amplius. Unde ad id, quod amplius expedit, consilio
Abbreviated transcription (Latin):
sint oꝑa trinitatis. Dic̃ tam̃. De uirginib aũ p̃ceptũ
dnĩ ñ habeo. ꝯsiliũ aũ do: Non hoc ut ꝯsiliũ alienum
existimemꝰ a dño. cũ ꝯtinuo sequat᷑ & dicat: Tanquã
di habeã. Uerũ tam̃ aliud ẽ dñi iubentis imꝑium. ali¬
ud serui. scđm miscdiam caritatis. q̃ illi a dño est
inspirata atq donata. fidele ꝯsiliũ ibi aliud facere
ñ licet. hic aũ licet. Ita sane ut ipsũ licitũ partĩ qͥd̾e
expediat. partĩ uͦ ñ expediat. Expedit tc̃. qñ ñ solũ ꝑ
hoc impedimentũ salutis infert᷑. uelut cũ dat osiliũ
ñ nubendi apłs uirginib. unde p̃ceptũ dñi se ñ hab̾e
nũ tenere in nuptiis. ipsũq licitũ &̃ expedit. qm
inuerita. & illicita ruiturã carnis infirmitatẽ. sic
excepit honestate nubendi. ut neminẽ impediat
ad salutẽ. qͣuis mag̃ expediret mag̃q honestũ eẽt.
s uirgo ꝯsiliũ qͦ p̃ceptũ eam ñ opellit arriꝑet lc̃

Expanded text:
nibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Non ut hoc consilium alienum aestimemus a Domino, cum continuo sequatur et dicat: Tanquam Dei habeam. Verumtamen aliud est Domini jubentis imperium, aliud inspirata atque donata, fidele consilium. Aliud ibi facere non licet hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim vero non expediat. Expedit tunc, quando non solum per hoc impedimentum salutis infertur: velut cum dat consilium non nubendi Apostolus virgini, unde praeceptum Domini se non habere num tenere in nuptiis, ipsumque licitum etiam expedit, quoniam in vetita et illicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestatem nubendi ut neminem impediat ad salutem, quam magis expediret, magisque honestum esset, si virgo consilium quo praeceptum eam non compellit, arriperet,
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. ubi uentũ ẽ ad questionẽ de ꝯiugib dimnitten¬
diuges infideles. ut ꝯsentientes habitare secũ ñ dimit¬
terent. Qd̾ utiq ido monendũ ñ iubendũ fuit. qr ñ
tanto pondere ꝓhibendi st̃ hoĩes facere licita. ꝗͣuis
hoc fecit parcendo infirmitati. ñ p̃dicando iussioni¬
dixit. ego dico ñ dñs: Non st̃ itaq ista similia. qr ẽ
illa q̃ iubet dñs ñ ẽ indignũ. nec ꝯtrariũ. si eadẽ¬

Expanded text:
habuit, ubi ventum est ad quaestionem de conjugibus dimittenhabuit, ubi ventum est ad quaestionem de conjugibus dimittenconjuges infideles, ut consentientes habitare secum non dimitterent. Quod utique imo monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamvihoc facit parcendo infirmitati, non pdixit: ego dico, non dominus? non sunt itaque ista similia, quia etiam illa, quae iubet dominus, non est indignum neque contrarium,
Abbreviated transcription (Latin):
iubet dñs. Qd̾ nͥ ita eẽt. neq contͣ ꝓhibitionẽ dñi
apłs aliqͥd moneret. neq ꝯtͣ iussionẽ eiꝰ aliqͥd
ꝓhiberet. Proinde in his duab causis una de
nubendo. ł ñ nubendo. altera de infideli ꝯiuge dimittend
ł ñ dimitendo : aliqͥd simile ẽ in u̾bis apłi. aliqͥd dissimie
Simile qͥdẽ illud qd̾ ⁊ ibi dic̃. p̃ceptũ dñi ñ habeo. ꝯsiliua
beo: tale ẽ. ñ dic̃ dñs & qͣle ẽ. osilium dico: tale est ego
dico Illud aũ dissimile ẽ. qr de nubendo & ñ nuben¬
deli dimittendo ł ñ dimittendo. qm̃ unũ hoꝵ ñ
expedit. aliud expedit dici ñ oportet. Qui dimitut
bene facit. & qͥ ñ dimittit. meliꝰ facit. S dici opor¬
cere. meliꝰ eẽ infidelẽ ꝯiugẽ ñ dimittere. ꝗͣuis liceat
& dimittere. quẽ admodũ recte dñs meliꝰ eẽ. qd̾ & licet
& expedit. ꝗͣ id qd̾ licet nec expedit: His de causis fa¬
ctũ ẽ ut exponens dñi sermonẽ quẽ plixum in montẽ

Expanded text:
ubet Dominus. Quod nisi ita esset, neque contra prohibitionem Domini Apostolus aliquid moneret, neque contra jussionem ejus aliquid prohiberet. Proinde in his duabus causis, una de nubendo vel non nubendo, altera de infideli conjuge dimittendo vel non dimittendo, aliquid simile est in verbis Apostoli, aliquid dissimile. Simile quidem illud quod et ibi dicbeo; tale est, Non dicit Dominus: et quale est, consilium do; tale est, ego dico. Illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendeli dimittendo vel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet, Qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit: sed dici opormittere, quamvis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse quod licet et expedit, quam id quod licet nec expedit. His de causis factum est ut ego exponens Domini sermonem quem prolixum in monte
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis qͥdam hõ nobilẽ de saxonia saxonũ lege duxit
uxorẽ. Tenuit multis annis. ex ea filios ꝓcreauit Ueri
qd̾ eã ñ sua .i. francoꝵ lege desponsauerit. ł acceꝑit.
aut dotauerit. dimissaq illa duxit aliã. Definiuit
subigat᷑ pęnitentiȩ. a scda diuge separet᷑. priorem
resumere cogatur

Expanded text:
nobilis vir quidam nobilem de Saxonia Saxonum lege duxit nobilis vir quidam nobilem de Saxonia Saxonum lege duxit uxorem. Tenuit multis annis, ex ea filios procreavit. Vequod eam non sua, id est Francorum lege desponsaverit vel acceperit aut dotaverit, dimissaque illa duxit alteram. Super hosubigatur poenitentiae; a secunda conjuge separetur, priorem resumere cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligitisne qͥd dicam: an in hoc explanando aliquanto
diligentiꝰ immorabor: attende ut remipsã tanꝗͣ in
c̃spectu ꝯsiderandã planiore sermonis ponamꝰ. Ecce
q̃stio ẽ q̃ ꝑtineat ad illã dñi iussionẽ. doctrinãq apł¬
fidelis cũ infideli copulare ꝯiugiũ. Iam st̃ ꝯiuges. &
adhuc ambo st̃ infideles. Adhuc tales st̃ qͣles fuerum
ante ꝗͣ ꝯiungerent᷑. quales st̾ oiuncti st̃. Uenit eugłi
p̃dicator. credidit eoꝵ aut unꝰ aut una. S ita ut infide¬
lis cũ fideli habitare ꝯsentiat. Iubet fideli dñs ne infi¬
delem dimittat. An ñ iubet: Si dixeris ñ iubet dñs
reclamat apłs: Ego dico ñ dñs: Si dixeris ñ iubet. causi
requiro. Neq illã mͥ responsurꝰ es. quã tuis litt̾is indidi
sti. qr dñs ꝓhibet fideles infidelib iungi. Hic enĩ nullo
mͦ ẽ ista causa. de
iniunctis loquim᷑. ñ de iun¬
gendis. Si gͦ
tuã causã ñ inuenisti. cur ñ
ut estimo. ñ eẽ ipsam ꝙͣ eẽ putauera
De francia

Expanded text:
Intelligisne quid dicam? An in hoc explanando aliquanto diligentius immorabor? Attende, ut rem ipsam tanquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. Ecce, quaestio est, quae pertineat ad illam Domini jussionem, doctrinamque apfidelis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris non iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis litteris indidisti: \'quia dominus prohibet fideles infidelibus iungi\'. hic enim nullo modo est ista causa; de iam iunctis loquimur, non de iungendis. si ergo tu causam non inuenisti, cur nonut existimo, non esse ipsam quam esse putaueraDe Francia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset. qͥd sibi uellet qd̾ ait. Ego ñ dico ñ dñs. cũ
loqueret᷑ ad fideles qͥb eẽnt ꝯiuges infideles. dixisti
qd̾ dñs uissit. ne diugia sibimet diu̾sȩ relligionis
copularent᷑. & ipsũ adhibuisti testimoniũ dñi di
centis. Non accipies uxorẽ filio tuo a filiab alienige¬
eiꝰ uiuit. Qd̾ si mortuus fuerit uir eiꝰ liberata ẽ:
cui uult nubat tantũ in dño. qd̾ ita exposusti ut
adiungeres idẽ xp̃iano: Deinde secutꝰ es & addidisti.

Expanded text:
uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum acentis: Non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigeejus vivit. Quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est, et cui vult nubat, tantum in Domino , quod ita exposuisti ut adjungeres: Id est Christiano. Deinde secutus es et addidisti:
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽ culpandꝰ osee ꝓpħa si meretricẽ qͣ duxit ꝯu̾terit ad
pudiciciã. s potiꝰ laudandꝰ qd̾ ex mala bonã fecerit.
Non enĩ qͥ bonꝰ ꝑmanet ipse polluit᷑ si societ᷑ malo s
qͥ malꝰ ẽ in bonũ uertit᷑. si exempla boni sec̃tet᷑. ex quo
intelligimꝰ ñ ꝓpħam ꝑdidisse pudiciciã fornicariȩ co¬
pulatũ. s fornicariã assũpsisse pudiciciã. ꝗͣ an̾ ñ habas¬

Expanded text:
on est culpandus Osee propheta, si meretricem quam duxit converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet ipse polluitur, si societur malo, sed qui malus est, in bonum vertitur, si boni exempla sectetur. Ex quo intelligimus pulatum, sed fornicariam assumpsisse pudicitiam, quam antea non habeb
Abbreviated transcription (Latin):
uisqͥs fastu suꝑbiȩ elatꝰ domũ dĩ ducit otemptibilẽ.
& possessiones dõ sacͣtas. atq ad honorẽ di sub regiȩ
munitatis defensione ꝯstitutas inhoneste tͣc tauerit.
ł infringere p̃sumpserit: aut incendia ł uastationes
ausu temerario ꝑpetͣuerit: qͣsi inuasor & uiolator
ȩccłiȩ di. q̃ ẽ domꝰ dĩ uiui. a omunione om̃iũ fideliũ abscidat᷑¬

Expanded text:
ucit contemptibilem, et possessiones Deo sacratas, atque ad honorem Dei sub regiae emunitatis defensione constitutas, inhoneste tractaverit, vel infringere praesumpserit, aut incendia vel vastationes ausu temerario perpetraverit, quasi invasor et violator Ecclesiae Dei, quae est domus Dei vivi, a communione omnium fidelium abscindat
Abbreviated transcription (Latin):
rimis patit᷑ uiolentias pontifice obeunte. q̃ obhoc ĩfe¬
runt᷑ q absq imꝑiali noticia. & suoꝵ legatoꝵ p̃sentia
pontificis fit ꝯsecratio. nec canonico ritu & osuetu¬
dine ab imꝑatore directi unt̾̃ st̃ ñtii. qͥ scandala uerem
fieri. uolumꝰ ut cũ instituendꝰ ẽ pontifex ouenientib¬

Expanded text:
rimis patitur violentias, pontifice obeunte, quae ob hoc inferuntur, quia absque imperiali notitia et suorum legatorum praesentia pontificis fit consecratio, nec canonico ritu et consuetudine ab imperatore directi intersunt nuntii, qui scandala vetent fieri, volumus ut cum instituendus est pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
reddidert̃. & sac̃dos eccłiȩ ipsiꝰ ab ęccłiȩ ñ extraxerit
forib. aut fuga taliũ si euenerit. sac̾doti querenda ẽ.
aut dãnatoꝵ sententia scđ̾m electionẽ pͥncipis huiꝰ¬
modi sac̃dotib irroganda

Expanded text:
reddiderunt, et sacerdos ecclesiae illius ab ecclesiae non abstraxerit reddiderunt, et sacerdos ecclesiae illius ab ecclesiae non abstraxerit foribus, aut fuga talium, si venerit, sacerdoti quaerenda est, aut damnorum sententia, secundum electionem principis hujusmodi sa
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt ꝯsentiente parit̾ ac iubente dño nr̃o eruigio
bilitatis. ł damni. seu spoliationis residentib in loco sco
inferre. s. eẽ potiꝰ his ipsis qͥ ad eccłiam petunt. ꝑ omĩa
licitũ intͣ.xxx. passꝰ ab ȩccłiȩ ianuis ꝓgredi. in qͥb xxx.
passib uniꝰcusq eccłiȩ in toto circuitu reuerentia de¬
fãndant᷑. Sic tam̃ ut hi qͥ ad eã ofugiunt. in extͣneis ł
longe seꝑatis ab eccłia domib nullo mͦ accedant. s in
hoc scõ .xxx. passuũ numero. absq domoꝵ extͣnearum
receptaculo ꝓgredientes. aditũ optinebunt: ut ad qͥsitę
nat᷑e usũ debitis exeant locis. & nullo teneant᷑ euentu
necessitudinis. qͥ se dñicis defendendos ꝯmisert̾ claustriᷤᷤ
Siqͥs aũ ħ decretũ uiolare temptauerit: eccliastice ex cõ¬
municationi subiaceat. & seueritatis regiȩ feriatur
sententia. Ipsos tam̃ qͥ ad ęccłiã ꝯfugiũ fecert̃. si uixta
pͥscoꝵ canonũ instituta hi qͥ eos repetunt sacram̃ta

Expanded text:
ppetunt, consentiente pariter ac jubente domino nostro Eringio bilitatis vel damni seu spoliationis residentibus in loco sancto inferre, sed esse potius his ipsis qui ecclesiam petunt per omnia licitum intra XXX passus ab ecclesiae januis prpassibus uniuscujusque ecclesiae in toto circuitu reverentia defendatur. Sic tamen ut qui ad eam confugiunt, in extraneis vel longe separatis ab ecclesiae domibus nullo modo accedant, sed in hoc sancto XXX passuum numero absque domorum extranearum receptaculo progredientes, aditum obtinebunt, ut acquisitae naturae usum debitum exeant locis, et nullo teneantur eventu necessitudinis, qui se dominicis defendendos commiserunt claustris. Si quis autem hoc decretum violare tentaverit, ecclesiasticae excommunicationi subjaceat, et severitatis regiae feriatur sententia. Ipsos tamen qui ad ecclesiam confugium fecerunt, si juxta priscorum canonum instituta, hi qui eos repetunt, sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatio emerserit de eccłiastico iure. ł de aliis
negociis. pͥmũ metropolitanꝰ eoꝵ cũ aliis qͥb dã¬
in ꝯcilio ꝯsiderans rem uideł. & si ñ ad quiescat
utraq pars iudicanti. tc̃ pͥmas regionis int̾ ipsos¬
audiat᷑. & qd̾ eccłiasticis canonib & legib nr̃is
ꝯsentaneũ sit. hoc definiat. & nulla pars ualeat
calculo eiꝰ ꝯtradicere

Expanded text:
dubitatio emerserit de ecclesiastico jure vel de aliis negotiis, primum metropolitanus eorum cum aliis in concilio considerans rem dijudicet, et si non acquiescat utraque pars judicatis, tunc primas regionis intaudiat, et quod ecclesiasticis canonibus et legibus nostris consentaneum sit, hoc definiat, et nulla pars valeat calculo eius contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
sacris ordinib lapsos. ł pꝰ penitentiã ł añ penitentiã
ad ministerii sui officiũ reuocari. qd̾ om̃ino ꝓhibe¬
mꝰ. & in hacͥ sac̃tissimi canones ꝯtͣdicunt. Qui gͥ
pꝰ acceptũ sacrũ ordinẽ lapsꝰ in peccato carnis fue¬
rit. sacro ordine ita careat. ut ad altaris ministe¬
riũ ulteriꝰ ñ accedat

Expanded text:
sacris ordinibus lapsos, vel post poenitentiam, vel ante poenitentiam ad ministerii sui officium revocari. Quod omnino prohibemus, et in hoc sacratissimi canones contradicunt. Qui ergo post acceptum sacrum ordinem lapsus in peccato carnis fuerit, sacro ordine ita careat ut ad altaris ministerium ulterius non accedat
Abbreviated transcription (Latin):
adulterarũ. ł aliqͥd huiꝰmodi qͥd aliud habendi nͥ ho¬
micidȩ : Ac ꝑ hoc ad pęnitentiã redigendi. qͥb ꝯiu¬
gium penitꝰ denegat᷑. exceptis adolescentib de qͥb
ẽ beati papȩ leonis .xxu. regula decretaliũ. immo
indulgentia obseruanda:¬

Expanded text:
adulterarum, vel aliquid hujusmodi, quid aliud habendi nisi homicidae? Ac per hoc ad poenitentiam redigendi, quibus conjugium penitus denegatur, exceptis adolescentibus, de quibus est beati Leonis papae XXV, regula decretalium, imo indulgentia observanda
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥb de om̃ib q̃relis q̃ int̾ diu̾sos eccłiȩ ordines
nasci assolent iudicet᷑. Ac si forte int̾ ipsos qͥ p̃sunt
de maiorib peccatis qd̾ absit causa nascit᷑. q̃ ꝓuinci¬
ali neq̃ant examine diffiniri. fr̾nitatẽ tuã de toto
negocii qͣlitate metropolitanꝰ curabit instruere. ut
si corã positis patrib nec tuo fuerit re̾ sopita iudicio
ad nr̃am cognitionẽ qͥcͥqͥd illud ẽ tnͣsferat᷑

Expanded text:
in quibus de omnibus querelis, quae inter diversos Ecclesiae ordines nasci assolent, judicetur. At si forte inter ipsos qui praesunt de majoribus peccatis quod absit! causa nascitur, quae provinciali nequeat examine definiri, fraternitatem tuam, de totius negotii qualitate metropolitanus curabit instruere, ut si coram positis Patribus nec tuo fuerit res sopita judicio, ad nostram cognitionem quidquid illud est transferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m custodiatis. & usq ad finẽ ꝑseueretis: ac si qͣ oꝑa
ur̃a mat̾ ȩccłia desiderauerit. nec elatione auida su¬
scipiatis. nec blandiente desidia respuatis. s miti
corde obtẽperetis d̾o. cũ mansuetudine portantes
cũ qͥ uos regit. qi dirigit mites in iudicio. docebit
strare uellent qͦmͦ nasceremin ñ inueniretis

Expanded text:
um custodiatis et usque in finem perseueretis ac, si qua opera uestra mater ecclesia desiderauerit, nec elatione auida suscipiatis nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis deo cum mansuetudine portantes eum, qui uos regit, qui dirigit mites in iudicio, docebit strare uellent, quo modo nasceremini, non inueniretis
Abbreviated transcription (Latin):
uale ẽ illud &̃ qd̾ multi uiroꝵ añ nuptias ꝯcubinas sibi
adherere ñ erubescant. qͥs pꝰ aligt᷑ annos dimittunt.
& sic pꝰ ea legitimas uxores accipiunt: Unde corã do
& corã angłis otestor. atq denuntio. dm̃ & ista semꝑ
ꝓhibuisse. & ñ quã ei placuisse. & p̾cipue tẽporib xp̃ia

Expanded text:
 et illud quod multi virorum ante nuptias concubinas sibi adhaerere non erubescunt, quas post aliquot annos dimittunt, et sic postea legitimas uxores accipiunt. Unde coram Deo et coram angelis ejus contestor, atque denuntio, Deum et ista semper prohibuisse, et nunquam ei placuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Si lis infra tͥcenniũ inchoata fuerit
& ñ definita: qͣsi nec cepta fuerit. ita habeat᷑ extincta.¬
ic̃ diocesim alienã tricenalis Ex c̃¬
basilicȩ q̃ nouȩ ꝯditȩ fueri̾t ad eũ ꝓculdubio ep̾m
ilectio tua q̃sita omniũ fideliũ firmit̾ rerũ ueritate. si
de spaciis qͥb memorat᷑ orta otentio. diffinitio dudũ¬

Expanded text:
si lis intra tricennium inchoata fuerit et non definita, quasi nec coepta fuerit, ita habeatur extinctaicut dioecesim alienam tricennalis basilicae quae novae conditae fuerint, ad eum procul dubio episcopum eat quaesita omnium fideliter rerum veritate. Si de spatiis quibus memoratur orta contentio, definitio dudu
Abbreviated transcription (Latin):
ebent gͦ sibi ꝯiugati ñ solũ ipsiꝰ sexus sui ꝯmiscendi
fidẽ liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causa. qr pͥma ẽ humani ge¬
neris in ista mortalitate societas. uerũ &̃ infirmitatiᷤ
inuicẽ excipiendȩ illicitos ꝯcubitꝰ euitandos mutuam
qͦdãmͦ seruitutẽ. ut si alt̾i eoꝵ otinentia ꝑpetua place¬
at. nͥͭ  alteriꝰ ꝯsensu ñ possit. Itẽ. Reddere uͦ debitum
diugale nulliꝰ ẽ criminis. exigere aũ ultͣ generandi
necessitatẽ culpȩ uenialis

Expanded text:
 sibi conjugati non solum ipsius sexus sui commiscendi fidem, liberorum procreandorum causa, quia prima est humani generis in ista mortalitate societas, verum etiam infirmitatis invicem accipiendae ad illicitos concubitus evitandos, mutuam quodammodo servitutem, ut si alteri eorum continentia perpetua placeat, nisi alterius consensu non possit. Item: Reddere vero debitum conjugale, nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae venialis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝓpͥa ꝑfectionis amore ꝯtemnere. S illicitoꝵ ueniã
postulantẽ oportet &̃ a licitis abstinere dicente apło. Dĩa
licent. s ñ om̃ia expediunt. Unde si pęnitentes hñt
causã ꝗͣ negligere forte ñ debeant. meliꝰ expetit quis
ȩccłiasticũ ꝗͣ forense iudiciũ¬

Expanded text:
llicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere, dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt. Unde, si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expetit quis ecclesiasticum quam forense judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
tuã uras: ius filus tuis reddere. qñ ꝑfilios tuos iurad e
Qd̾ aũ ius debemꝰ saluti: filiis nr̃is. do nr̃o. nͥ caritatis :¬
nitatis & ñ falsitatis: maxime aũ cũ ꝑ dm̃ fit ipsa uera
iuratio. Quia & cũ ditit qͥsq ꝑ meã salutẽ. salutẽ sua as
obligat. qñ dicit ꝑ filios meos opignerat filios suos do
ut hoc ueniat in caput eoꝵ qd̾ exit de ore eis si uerum.
uerũ. si falsũ.: falsũ. Cũ gͦ filios suos ł capit suũ. ⁊ saline

Expanded text:
tuam juras, jus filiis tuis redde, quando per filios tuos juras. Quod autem jus debemus saluti, filiis nostris, Deo nostro, nisi charitatis, veritatis et non falsitatis. Maxime autem cum per Deum fit, ipsa est juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel sal
Abbreviated transcription (Latin):
Scitote certã ꝓuinciã ẽẽ q̃ habet .x.ł xi. ciuitates
& unũ regẽ. & totidẽ minores potestates sub se.
& unũ metropolitanũ. aliosq suffraganeos .x.
uł xi. ep̃os iudices. ad quoꝵ iudiciũ omnes causȩ
referant᷑. ut ab his om̃ib iuste dsona uoce decer¬
nant᷑. nͥ ad maiorẽ auctoritatẽ fuerit ab his qͥ
iudicandi st̾ appellatũ:. Unde ñ oportet ut degra¬
detur ł dehonoret᷑ una quęq ꝓuincia. s apud
semetipsã habeat udices. sac̃dotes. & ep̃os singłos.
a suis iudicib iudicet᷑. & ñ ab alienis .i. a suȩ iustis

Expanded text:
Scitote certam provinciam esse quae habet X vel XI civitates et unum regem, et totidem minores potestates sub se, et unum metropolitanum aliosque suffraganeos X vel XI episcopos judices ad quorum judicium omnes causae referantur, et ut ab his omnibus juste consona voce decernantur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ab his qui judicandi sunt appellatum, unde non oportet ut degradetur, vel deshonoretur unaquaeque provincia, sed apud semetipsam habeat judices sacerdotes, et episcopos, a suis iudicibus iudicetur et non ab alienis, id est a suae iustis
Abbreviated transcription (Latin):
antiquȩ fuisse in eoꝵ ęccłiis ut ꝓ balsamo em̃do ad cri¬
sma faciendũ. siue ꝓ luminarib eccł̃iȩ c̃cinandis.
binos ł quat̾nos denarios prb̃ri darent. Unde õs uno
ꝯsensu statumꝰ. ut sic̃ ꝓ dedicandis basilicis. & dandis
ordinib nicħ accipiendũ ẽ. ita &̾ ꝓ balsamo. siue ꝓ¬
luminarib em̃dis. nicħ prb̃ri crisma accepti dent
p̃i itaq ex eccłiasticis facultatib balsamũ emant.
& luminari singłi in ȩccłis suis¬

Expanded text:
antiquae fuisse in eorum Ecclesiis, ut pro balsamo emendo ad chrisma faciendum, sive pro luminaribus Ecclesiae concinnandis, binos vel quaternos denarios presbyteri darent. Unde omnes uno consensu statuimus, ut sicut pro dedicandis basilicis, et dandis ordinibus nihil accipiendum est, ita etiam pro balsamo sive luminaribus emendis nihil presbyteri chrisma accepturi dent. Episcopi itaque de Ecclesiae facultatibus balsamum emant, et luminaria singuli in Ecclesiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ qͥdã fr̃ de falsis se capitulis accusatũ. neq aliqͥd ordi¬
nabilit̾ factũ.s iniuste se asserit ꝯdemnatũ. diligent᷑
q̃rendũ ẽ. pͥmo si iudiciũ ordinabilit̾ pͥmũ ẽ habitũ.
si alii accusatores. alii testes fuert̃. deinde causarum
qͣlitas si digna exilio ł depositione fuit. si eo p̃sente
sub iureiurando otra eũ testimoniũ dictũ ẽ.si scͥptis
actũ ẽ. si ipse licentiã respondendi. at defendendi se
habuit. S & de ꝑsonis accusantiũ ac testificantiũ
subtilit̾ querendũ ẽ. cuiꝰ ꝯditionis. uł cuiꝰ opinionis.
& ne in opes sint. ne forte aliqs ꝯtra p̃fatũ pastorem
inimicicias habuissent. utrũ testimoniũ ex auditu
dixerint. aut certe specialit᷑ sic se scire testati st̃. si
scͥptis iudicatũ ẽ. & partib p̃sentib sententia recita¬
ta ẽ. Qdđ si forte hȩc sollemnit᷑ acta ñ st̃. neq causa¬

Expanded text:
d quidam frater de falsis se capitulis accusatum, neque aliquid ordinabiliter factum, sed injuste se asserit condemnatum, diligenter quaerendum est, primo, si judicium ordinabiliter est habitum, si alii accusatores, alii testes fuerint; deinde causarum qualitas, si digna exsilio vel depositione fuit, si eo praesente sub jurejurando contra eum testimonium dictum est, si scriptis actum est, si ipse licentiam respondendi ac defendendi se habuit. Sed et de personis accusantium ac testificantium subtiliter quaerendum est cujus conditionis, cujusve opinionis, et ne inopes sint, ne forte aliquas contra praefatum pastorem inimicitias habuissent, utrum testimonium ex auditu dixerint, aut certe specialiter se scire testati sunt, si scriptis judicatum est, et partibus praesentibus sententia recitata e
Abbreviated transcription (Latin):
ccipis misteriũ. hoc ẽ unguentũ suꝑ caput. Quare
suꝑ caput: Quia sensꝰ sapientis in capite eiꝰ Seqͥtur
spũale signaculũ qd̾ audistis hodie legi qd̾ pꝰ fontes
suꝑẽ qͦ ꝑfectio fiat. qñ ad inuocationẽ sacerdotis
sp̃s sc̃s infunditur

Expanded text:
ccipis mysterium, hoc est unguentum super caput. Quare super caput? Quia Sensus sapientis in capite ejus , sequitur spirituale signaculum, quod audistis hodie legi, quod post fontem super est quo perfectio fiat, quando invocatione sacerdotis Spiritus sanctus infunditur
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ qͥdã ex industria peccantes ꝓpt̾ elemosinarũ largitionẽ
qnͣdã sibi ꝓmittunt impunitatẽ. Clemosina enĩ extinguit
peccatũ. uixta illud. ignẽ ardentẽ extinguit aqua. & ele¬
mosina extinguit peccatũ. s ea q̃ aut necessitate. aut
casu. aut qͣlibet fiunt fragilitate. Ca uͦ q̃ ex industria
ad cuiꝰlibet libidinẽ explendã iccirco fiunt ut elemosina
redimant᷑. nequaꝗͣ eis redimi posst̃. qr qͥ hoc ꝑpetrant ui-¬
dent᷑ dm̃ mercede ꝯducere. ut eis impune peccare liceat
Non gͦ iccirco qͥs peccare debet. ut elemosinã faciat: s ideo
elemosinã facere debet. qr peccauit Mentẽ enĩ & corpꝰ quȩ
libido traxit ad culpã. afflictio debet reducere ad ueniã.

Expanded text:
d quidam ex industria peccantes, propter eleemosynarum largitionem quamdam sibi promittunt impunitatem. Eleemosyna enim extinguit peccatum, juxta illud: Ignem ardentem extinguit aqua, et eleemosyna extinguit peccatum. Sed ea quae aut necessitate, aut casu, aut qualibet fiunt fragilitate. Ea vero quae ex industria ad cujuslibet libidinem explendam idcirco fiunt ut eleemosynis redimantur, nequaquam eis redimi possunt: quia qui hoc perpetrant videntur Deum mercede conducere, ut eis impune peccare liceat. Non ergo idcirco quis peccare debet ut eleemosynam faciat: sed ideo eleemosynam facere debet, quia peccavit. Mentem enim et corpus quae libido traxit ad culpam, afflictio et contritio debet reducere ad veniam.
Abbreviated transcription (Latin):
ictũ ẽ nob̾ qd qͥdam de plebe bis ł ter. aut eo am¬
pliꝰ epĩs ignorantib tam̃ ab eisdẽ ep̃is ꝯfirmentur
Unde nob̾ uisũ ẽ eandẽ ꝯfirmationẽ sic̃ nec baptismũ
iterari minime deb̾e. qr bis ł ampliꝰ baptizatos. aut
ꝯfirmatos. ñ scło s soli dõ. s habitu regulari ł clericali
relligiosissime famulari decretũ ẽ¬

Expanded text:
ictum est nobis quod quidam de plebe bis vel ter, vel eo amplius, episcopis ignorantibus, tamen ab eisdem episcopis confirmentur. Unde nobis visum est eamdem confirmationem, sicut nec baptismum, iterari minime debere, quia bis vel amplius baptizatos aut confirmatos, non saeculo, sed soli Deo sub habitu regulari, vel clericali, religiosissime famulari decretum e
Abbreviated transcription (Latin):
rio aũ scͥpto affricanũ ꝯciliũ monstrat de cresconio.
ut si ouentꝰ resipiscere retractauerit. suo ꝯtẽptu
& ꝯtumacia faciente. auctoritate iudicͥaria ꝓtinꝰ
excludat᷑. Itẽ beatꝰ g̃goriꝰ de sententia in ꝯtumacẽ
scͥbens ad maximũ p̾sumptorẽ salitanũ ep̃m dic̃
Hortam᷑ ut ad nos uenire om̃i pꝰposita excusatione
festines. qͣtinꝰ seruata iustitia hoc de qͥb accusaris.¬
& cognoscere & sinire scđ̾m canonica instituta
xp̃o reuelante possimꝰ. Ita aũ fac ut ad ueniendũ
ampliꝰ iã moras ñ ingeras. nec ipsa te mag̾ absen
tia obnoxiũ his q̃ dicunt᷑ assignet. & nos in te habe
res ñ solũ ꝓpt̾ dicta crimina q̃ purgare subt̃fugis.¬

Expanded text:
rio autem scripto, Africanum concilium monstrat de Cresconio, ut si conventus resipiscere detrectaverit, suo contemptu et contumacia faciente, auctoritate judiciaria protinus excludatur. Et item beatus Gregorius de sententia in contumacem, scribens ad Maximum praesumptorem Salonitanum episcopum dicit : Hortamur ut ad nos venire omni postposita excusatione festines, quatenus servata justitia haec de q cognoscere et finire secundum canonica instituta, Christo revelante, possimus. Ita autem fac ut ad veniendum amplius jam moras non ingeras, nec ipsa te absentia magis obnoxium his quae dicuntur assignet, et nos in te haec res non solum propter dicta crimina, quae purgare subterfugis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieri iubent: Siqͥs aũ aduersꝰ ea aliquẽ ex cõmuni¬
qͥ ñ legitime excõmunicauit. in tantũ abstineat
a sacra omunione tempꝰ. qnͣtũ maiori sac̃doti uisũ
fuerit. ut qd̾ inuiste fecit. ipse iuste patiat᷑. & hinc¬
redactis p̃dictȩ sententiȩ tue decretis. ex beati fetri
spacio sacra te ꝯmunione pͥuatũ. ab om̃ipotenti do
tanti excessꝰ ueniã cũ sũma pęnitentia ac lacrimis
exorare Qd̃ si banc sententiã nr̃ãm te cognouerimꝰ
implesse remissiꝰ ñ iã tantũ iniustitiã. s & otuma¬
ciã fr̾nitatis tuȩ cognoscas uiuante dño seuersꝰ pri¬
niendã. qr nemo p̃propere ł p̃pere. scił ñ ꝯmonitꝰ

Expanded text:
hoc fieri iubent. Si quis autem adversus ea excommuniqui non legitime excommunicavit, in tantum abstineat a sacra communione , quantum maiori sacerdoti visum fuerit, ut quod iniuste fecit ipse iuste patiatur. XIredactis predictae sententiae tuae decretis, ex beati Petri spacio sacra te communione privatum, ab omnipotente Deo nostro tanti excessus veniam cum summa poenitentia ac lacrimis exorare. Quodsi hanc sententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non iam tantam iniustiiam, sed contumaciam fraternitatis tuae cognoscas iuvante Domino severius pun
Abbreviated transcription (Latin):
rat. s tañt ꝓ relligione nom̃ pb̃ri portet. Si aut̃
ñ ipse ꝯfessꝰ.s. ab illo publice ꝯuictꝰ. nec hoc ipsũ
habeat ut nom̃ pb̃ri portet: Similit̾ & de diaconib
obseruandũ ẽ. ut si ipse ꝯfessꝰ fuerit. ordinẽ subdi¬
aconi optineat¬
Ex concilio neo cesariensi. cap̃.uiiii.
potestatis suȩ iudicio relinquat᷑¬

Expanded text:
d tamen tantum pro religione nomen presbyteri portet. Si autem non ipse confessus, sed ab alio publice convictus; nec hoc ipsum habeat, ut nomen presbyteri portet. Similiter et de diaconibus observandum est: ut si ipse confessus fuerit, ordinem subdiaconi retineat concilio Neocaesariensi, cap. 9, ita potestatis suae judicio relinquat
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃oꝵ necessitate ꝑiclitantis pudiciciȩ uirginalis. cũ ł
aut exigentib parentib aut his ad quoꝵ curã ꝑtinet
uelauent uirginẽ. seu uelauit intͣ.xxu. annos ȩtatis
Si aũ hoc de uiduis dictũ obiecerint. qnͣtomagis de
uirgilub p̃ualebit. cũ &̃ his ñ liceat qͥb aliqnͣdo
licuerit: Uirgines enĩ q̃ pꝰ ꝯsecrationẽ nupserunt.

Expanded text:
 necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, cum vel aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante 25 annos aetatisSi autem hoc de viduis dictum objecerint, quanto magis de virginibus praevalebit; cum etiam iis non liceat, quibus aliquando licuerit? Virgines enim, quae post consecrationem nupserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs añ udicẽ recusauerit. & aliũ aꝑ eo petierit.
eũq iterũ recusare maluerit. ut aliqu̾e s̃ iudicem
petat: non audiatur.
Iudices aũ sententiã scͥptis dicant. & ꝓuocationes
ꝯdemnato ñ denegent᷑. nͥ forte ter appellare aliqͥs
maluerit. ł otumax in absentia fuerit. nã & t̾cia
ꝓuocatio p̃iudicata ẽ.: ꝯtumaces ꝯdẽnati appellare

Expanded text:
is autem judicem recusaverit, et alium pro eo petierit, eumque iterum recusare maluerit, ut aliquem sibi judicem petat, non audiatur.udices sententiam scriptis dicant, et provocationes condemnato non denegentur, nisi forte ter appellare aliquis maluerit, vel contumax in absentia fuit; nam et tertia provocatio praejudicata est, et contumaces condemnati appellare
Abbreviated transcription (Latin):
conuictũ defendendo n. ultiplicare. Et qui diabolo instigante nefan¬
da crimina ꝑpetrare ñ metuimꝰ. hȩc eadẽ quȩ oꝑe absq ulla uerecun¬
dia ꝑfecimꝰ. eodẽ suadente saltẽ uerb̾ erubescimꝰ ꝯfiteri. ⁊ corã hoĩe qͥ
similis nr̃i ẽ eisdemq fortasse passionib subiacet. ꝯfundim dicere qd̾
corã do qͥ om̃ia inspicit absꝙ ullo m̃tis rubore ꝯmittere ñ formidamꝰ
detestatione detestanda. Sponte. gͦ fateam᷑. qd̾ nullo cogente ꝯmisimꝰ.
si uͦ nos nr̃a scelera celauerimꝰ. ab illo mani estabuntur. qͥ ⁊ accusator
satores sumꝰ. nequicias diaboli inimici nr̃i ⁊ accusatoris effugiemꝰ
paulo attestante qͥ ait. Si nosmetipsos uidicaremꝰ. ñ utiq iudicarem᷑¬

Expanded text:
convictum defendendo multiplicare. Et qui diabolo instigante nefanconvictum defendendo multiplicare. Et qui diabolo instigante nefanda crimina perpetrare non metuimus, haec eadem, quae opere absque ulla verecundia perfecimus, eodem suadente saltem verbis erubescimus confiteri, et coram homine qui similis nostri est, eisdemque fortasse passionibus subjacet, confundimur dicere quod coram Deo, qui omnia inspicit, absque ullo mentis rubore committere non formidavimus, detrectatione detestanda. Sponte ergo fateamur, quod nullo cogente commisimus. Si vero nos nostra scelera celaverimus, ab illo manifestabuntur qui et accusator satores simus, nequitias diaboli inimici nostri, et accusatoris effugiemus, Paulo teste, qui ait: « Si nosmetipsos judicaremus, non utique dijudicarem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ percatoꝵ s oũtant᷑ ⁊ uiuant. suscipe orationẽ meã ꝗͣ fundo ante
ꝯspectũ elementiȩ tuȩ. ꝓ famulis ⁊ famulab tuis. qͥ ad penitentiã
uenert᷑. ut des illis spm ꝯpunctionis. ut resipiscant a diaboli laq̃is
quib astricti tenentur. ⁊ ad te ꝑ condignã satisfactionẽ reuertant᷑.
gessisti: R credo. U is dimittere illis peccata qͥ in te peccauert̃. d ño
ur̃a. R uolo. Et require ab eo diligent᷑ si ẽ incestuosꝰ. aut suo semo¬
ri infidelis. ⁊ si ñ uult incestũ dimittere. ñ potes ei dare pęnitentiã.
si aũ uult potes. His ꝓmissis. pęnitentẽ alloqui affectuose debet sa¬
cerdos. his u̾bis. fr̾ noli erubescere tua peccata ꝯfiteri. nã ⁊ ego pecca¬
tor sũ. fortassis peiora quã tu feceris. feci. Hȩc iccirco ammoneo quia
usitatũ humani generis ẽ uiciũ. ut beatꝰ Gregoriꝰ dicit. ⁊ labendo pec¬
catũ ꝯmittere. ⁊ ꝯmissr̃ ĩ ꝯfitendo ꝓdere. s negando defendere. atq

Expanded text:
m fundo ante conspectu clementiae tuae, pro famulis et famulabus tuis qui ad poenitentiam venerunt, ut des illis spiritum compunctionis, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quibus astricti tenentur, et ad te per condignam satisfactionem revertantur. egisti? R\. Credo. Vis dimittere illis qui in te peccaverunt, dicente sp. Volo. Et require ab eo diligenter si est incestuosus, aut suo seniori infidelis. Et si non vult incestum dimittere, non potes ei dare poenitentiam. Si aucerdos his verbis: Frater, noli erubescere peccata tua confiteri, nam et ego peccator sum, et fortassis pejora quam tu feceris habeo facta. Haec idcirco admoneo, quia usitatum humani generis vitium est, ut beatus Gregorius dicit, et labendo peccatum committere, et commissum non confitendo prodere, sed negando defendere, atque
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sua indica ei. ⁊ recordare tu qnͣtũ imponis. neforte obliuiscaris
qnͣtũ eũ oportet ꝓ suis peccatis ieiunare. Tibiq necesse sit. ut iterum
exqͥras ab eo peccata. Ille aũ forsitan erubescet iterũ peccata sua ꝯfiteri¬
⁊ inueniet᷑ iam ãpliꝰ iudicari. Non enĩ om̃s clerici hanc scripturam
usurpare. aut legere. debea. t qͥ inueniunt eã. nͥ soli illi qͥb necesse ẽ.
regni cęlestis tͣditȩ st̃. sic nec iudicia ista alii usurpare debent. Si aũ neces¬
sitas euenerit ⁊ pb̃r ñ fuerit p̃sens. diaconꝰ suscipiat penitentẽ ad scãm¬

Expanded text:
ne forte obliviscaris, quantum eum oporteat pro suis peccatis jejunare: ita quod necesse sit, iterum ut exquiras ab eo peccata. Ille autem forsitan erubescet, iterum peccata sua confiteri, et iterum amplius judicari. Non enimomnes clerici hanc scripturam usurpare, aut legere debent, qui inveniunt eam: nisi soli illi quibus necesse est, regni coelestis traditae sunt, sic nec judicia ista alii usurpare debent. Si autem necessitas evenerit, et presbyter non fuerit praesens, diaconus suscipiat poenitentem ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓspera cedant. qr ita se habet positio syderũ. non
obseruatores tẽpoꝵ rep̃hendendos qͥ dicunt ñ ꝓficiscar
hodie. qr tempestas exorta ẽ. aut ñ nauigẽ qr hibernȩ¬
st̃ reliquiȩ. aut tempꝰ seminandi. qr imbrib auctũ¬
malib t̾ra saciata ẽ. ł si qͥ forte alii nat᷑ales affeatꝰ
cirta motũ aeris. & humoris. ad uariandas tempoꝵ
qͣlitates in syderũ ordinatissima ꝯuersione notata st̾¬

Expanded text:
prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non nauigem, quisunt reliquiae; aut: Tempus seminandi, quia imbribus autumnalibus terra satiata est; vel si qui forte alii naturales effectus circa motum aeris et humoris ad variandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conversione notati s
Abbreviated transcription (Latin):
rofiteor diligentiꝰ & uiuatiꝰ om̃ia decreta canonica p̃de¬
cessori apłicoꝵ nr̃oꝵ pontificũ. q̃ ł synodalit̃ statuert̃.
& ꝓbata st̾.ꝯfirmare. & indiminuta ꝯseruare. & sic̃ ab
eis statuta st̃. in sui uigoris stabilitate custodire Quȩq
ł qͦsq odemnauert̾. & abdicauert̾. simili sententia c̃dẽ¬
nare & abdicare

Expanded text:
canonica praedecessorum nostrorum pontificum, quae vel synodaliter statuerunt et probata sunt confirmare, et indiminuta conservare, et sicut ob eis statuta sunt in sui vigoris stabilitate custodire. Quaeque vel quosque condemnaverunt vel abdicarunt, simili sententia condemnare et abdicare
Abbreviated transcription (Latin):
ta diligere debet hõ eũ qͥ se suscepit a sacro fonte. sic̃
patrẽ. Itẽ. Est int̾ fr̃s & filios spũales. gratuita et
scã ꝯmunio. q̃ ñ ẽ dicenda ꝯsanguinitas. s potiꝰ haben¬
da sp̃ualis ꝓximitas. Unde int̾ eos arbitramur fieri
posse qd̾libet ñ ꝯiugale conubiũ. qn̾qͥdẽ nec int̾ eos
qͥ nat᷑a. & eos qͥ in adoptione filii st̃. uenerandȩ ro
eos ñ ꝯtrahit᷑ matrimoniũ qͦs adoptio iungit. qnͣto
potiꝰ a carnali oportet int̾ se ꝯtubernio cessare. qͦs
ꝑ cęleste sacramentũ regeneratio sc̃ĩ sp̃s uincit :
Longe inꝗt gͥ ogruentiꝰ filiꝰ patris mei. ł fr̾ m̃s appel¬
latur is. quẽ gr̃a diuina ꝗͣ quẽ humana uoluntas
poris ꝯmixtione secernim᷑ꝰ¬

Expanded text:
ta diligere debet homo cum qui se suscipit a sacro fonte sicut patrem Item: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio quae non est dicenda consanguinitas, sed potius habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitramur fieri non posse quodlibet non legale connubium, quando quidem nec inter eos qui natura et eos qeos non contrahitur matrimonium, quos adoptio jungit, quanto potius a carnali oportet inter se contubernio cessare, quos per coeleste sacramentum regeneratio sancti Spiritus vincit? Longe igitur congruentius filius patris mei, vel frater meus appellatur is, quem gratia divina, quam quem humana voluntas,poris commistione secernim
Abbreviated transcription (Latin):
elix t̾ciꝰ natione romanꝰ. ex patre felice pƀ̃ro. fuit a
tẽporib odacri regis usq ad tẽpora theoderici regis.
Itẽ Gelasiꝰ natione uafer. ex patre ualerio ep̃o. sedit
annos.iiii. & m̃ses.uiii. dies.xxix.ltẽ. Agapitꝰ natione
ep̃o romano. sedit annũ .i. m̃ses .u. dies .ix. Itẽ D̾sdedit
natione romanꝰ. ex patre stephano subdiacono sedit
annos .iii. & dies xxiii. ltẽ. loħs quartꝰ natione dalma¬
ta ex patre uenantio scolastico. sedit annũ .i. m̃ses ꝓ¬
dies .x. & uiiii. ltẽ Theodorꝰ natione grecꝰ. ex patre
theodoro ep̃o de ciuitate hierosolima. sedit annosui¬

Expanded text:
elix tertius, natione Romanus ex patre Felice fuit presbytero, a temporibus Odoacri regis usque ad tempora Theodorici regis. Item, Gelasius natione Afer, ex patre Valerio episcopo, sedit annos quatuor, menses VIII, dies XXIX. Item, Agapitus natione sda, sedit annum unum, menses V, dies IX. Item, Deusdedit natione Romanus ex patre Stephano subdiacono, sedit annos III et dies XXII. Item, Joannes IV, natione Dalmatica, ex patre Venantio scholastico, sedit annum unum menses novem, dies XIX. Item, Theodorus natione Graecus, ex patre Theodoro episcopo de civitate Hierosolymitana, sedit annos
Abbreviated transcription (Latin):
habent. Itẽ. Testamentũ face̾ ñ posst̾ impubes. quia
nullũ eoꝵ animi iudiciũ ẽ: Itẽ. Furiosi qͥ m̃te carent.
nec ad rem ꝑtinet. si impubes pꝰea pubes factꝰ. aut
osi aũ si ꝑ id tempꝰ fecerint testam̃tum qͦ furor eoꝵ
int̾missꝰ ẽ. uire testati eẽ uident᷑. Itẽ Mutꝰ & surdꝰ.
ñ semꝑ testam̃tum fac̾e̾ posst̾. Utiq aũ de eo surdo
loquit᷑. qͥ oĩno ñ exaudit. ñ qͥ tarde exaudit Nã &
mutꝰ is intelligit᷑. qͥ eloqui nicħ pot̾. ñ qͥ tarde loquat᷑.
ũ lex p̃teritũ qͥd ĩdulget: in futurũ uetat

Expanded text:
t. Item: Testamentum facere non possunt impuberes, quia nullum eorum animi judicium habent. Item, furiosi, quia mente carent; nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus, autosi autem si per id tempus fecerunt testamentum, quo furor eorum intermissus est, jure testati esse videntur. Item, mutus et surdus non semper testamentum facere possunt. Utique autem de eo surdo loquitur, qui omnino non audit, non qui tarde exaudit. Nam et mutus is intelligitur qui eloqui nihil potest, non qui tarde loquitur. Cum lex in praeteritum quid indulget in
Abbreviated transcription (Latin):
orrendꝰ ẽ & incultꝰ uir. Semel placuit. ñ qͥd uir aliꝰ ẽ
eligendꝰ : Comparẽ suũ & equus diligit. & si mutetus
aliꝰ. tͣhere iugũ nescit cõpar alt̾iꝰ: & se ñ totũ putat
Tu uigalẽ repudias tuũ. & sepe putas mutandũ. &
si uno defecerit die. suꝑducis riualẽ. & statĩ incognta
causa qͣsi cognita. pudoris exequeris iniuriã:¬

Expanded text:
orridus et incultus est vir. Semel placuit. Nunquid vir alius eligendus est? Comparem suum et equus diligit, et si mutetur alius, trahere jugum nescit compar alterius, et se non totum putat. Tu jugalem repudias tuum, et saepe putas mutandum, et si uno defecerit die, superducis rivalem, et statim incognita causa quasi cognita, pudoris exsequeris injuria
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut ofiteam᷑ alterutrũ peccata nr̃a. & oremꝰ ꝓ inuicẽ
gat peccata. Ea uͦ q̃ sacerdoti fit. docet qͣlit̃ purgent᷑ pec¬
cata: Ds̃ nãq salutis. & sanitatis auctor.⁊ largitor.
plerũq hanc p̃bet suę potentię inuisibili ãministra¬
tione. plerũq medicoꝵ oꝑatione

Expanded text:
alterutrum peccata nostra, et oremus pro invicem, gat peccata; ea vero, quae sacerdoti fit, docet qualiter ipsa purgantur peccata: Deus namque salutis et sanitatis auctor et largitor plerumque hanc praebet suae potentiae invisibili administratione, plerumque medicorum operatione
Abbreviated transcription (Latin):
er singłas ȩccłias rusticanas parrochias siue possessiones
manere ĩmobiles ap̃ eos qͥ eas retinent ep̃os. & maxime
qͥ eas sine uiolentia iã ꝑ .xxx. annos tenentes gub̾na¬
uerunt. Si uͦ int᷑.xxx. annos facta fuerit. aut fiat de
his alt̾catio. lice̾ eis qͥ se dixerint lesos ꝓpt̾ eas mouere
ap̃ synodũ ꝓuinciȩ certamen

Expanded text:
er singulas ecclesias rusticanas, parochianas, sive possessiones manere immobiles apud eos qui eas retinent episcopos et maxime qui eas sine violentia jam per XXX annos tenentes gubernaverunt. Si vero intra XXX annos facta fuerit aut fiat de his altercatio, licet eis qui se dixerint laesos, propter eas movere apud synodum provinciae certamen
Abbreviated transcription (Latin):
ostrates tã mares ꝗͣ feminȩ. ñ ligaturã aureã ł ar¬
genteã. aut ex qͦlibet metallo opositã. qñ nuptialia
federa otͣhunt in capitibus deferunt S pꝰ sponsalia
qͥ hec otrahunt & eoꝵ in quoꝵ potestate st̃ celebrant᷑
& pꝰ quã arris sponsã spͥonsꝯ ꝑ digitũ fidi a se anulo
insignitã desponderit. dotẽq utriq placitã sponsꝰ
ei ꝯscͥpto pactũ hoc otinente corã inuitatis ab utraq
parte tͣdiderit. aut mox aut apto tẽpore. ne uideł añ
tempꝰ lege diffinitũ. tale qͥd fieri p̃sumat᷑. ambo ad

Expanded text:
ostrates tam mares quam feminae non ligaturam auream vel argenteam aut ex quolibet metallo compositam, quando nuptialia foedera contrahunt, in capitibus deferunt. Sed post sponsalia rum in potestate sunt, celebrant. Et postquam arrhis sponsam sibi sponsus per digitum fidei annulo insignitum desponderit, dotemque utrique placitam sponsus ejus, scripto pactum hoc continente, coram invitatis ab utraque parte tradiderit, aut mox, aut apto tempore, ne videlicet ante tempus lege diffinitum tale quid facere praesumant, ambo ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥorib genuensib qͥb hȩc ꝓpinquitas nota ẽ. qͥ bone
famȩ ueracis testimonũ sint. remoto amore. timore.
p̃cio & om̃i malo studio. sup̃dicto mͦ osang̾natatem¬
frmnauerint. sine om̃i mora ꝯiugia dissoluant᷑. Qd̾
si ꝓpinqui ł extͣnei u̾bis tantũ ꝓpinqͥtatẽ testant᷑ &
iuram̃to ꝓbare ł noluerint ł nequiuerint. ꝯiugium

Expanded text:
quioribus Januensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem, sine omni mora conjugia dissolvantur: quod si propinqui vel extranei verbis tantum propinquitatem testantur, et juramento probare noluerint, ve
Abbreviated transcription (Latin):
in matrimonio. & pꝰea dixerit mulier de uiro non
posse nubere cũ eo. si poterit ꝓbare qd̾ uerũ sit. acci¬
piat aliũ. eo qd̾ iuxta apłm ñ potuit illi reddere uir
suus debitũ

Expanded text:
in matrimonio, et postea dixerit mulier de viro non posse nubere cum eo; si poterit probare quod verum sit, accipiat alium, eo quod juxta Apostolum non potuit illi reddere vir suus debitum.
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ excepta causa fornicationis. Itẽ. Siuir & uxor
una caro st̃. & relligionis causa uir dimitti uxorẽ. uł
mulier uirũ in hoc mundo remanentẽ ł fortasse ad
illicita migrantẽ. q̃ ẽ ista ꝯuersio in qͣ eadẽ caro
ex parte transit ad otinentiã. & ex parte remanet
in pollutione: Si uͦ utrisq oueniat otinentẽ uitã
ducere. hoc qͥs audeat accusare: Itẽ. Cũ boni ꝯiu¬
ges aut meritũ augere desid̾ant. aut ante actȩ uite
culpas delere. ut se ad otinentiã astringant. & meli
orẽ uitã appetant. licet. Si uͦ ꝯtinentiã ꝗͣuir appe¬
tit. mulier recusat. diuidi ꝯiugiũ ñ licet. Si tu absti¬
nes sine uxoris uoluntate. tribuis illi fornicandi li¬
centiã. & peccatũ illiꝰ tuȩ imputabit᷑ abstinentię
Apłs nec ad tempꝰ ut uacet᷑¬

Expanded text:
ionis . Item. Si vir et uxor una caro sunt, et religionis causa vir dimittat uxorem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel fortasse ad illicita migrantem, quae ista conversio in qua eadem caro, et ex parte transit ad continentiam, et ex parte remanet in pollutione? Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Item. Cum boni conjuges aut meritum augere desiderant, aut anteactae vitae corem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit mulier recusat, dividi conjugium non licet. De nes sine uxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam, et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Apostolus nec ad tempus, ut vacet
Abbreviated transcription (Latin):
pum. ł potentũ. ł alt̾iꝰ dignitatis laicꝰ ad uersꝰ ꝯmu¬
nẽ ac osonantẽ. atq canonicã electionẽ ȩccłiastici
ordinis agere tẽptauerit. anathema sit. donec obȩ¬
diat. & ꝯsentiat. qd̾ ȩccłia de electione & ordinatione
ꝓprii p̃sulis se uelle monstrauerit
Canones parisiaci sub la

Expanded text:
ntum vel alterius dignitatis laicus adversus communem ac consonantem atque canonicam electionem aecclesiastici ordinis agere temptaverit, anathema sit, donec obediat et consentiat, quod aecclesia de electione et ordinatione proprii presulis se velle monstraverit. Canones Parisiaci: Si