comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus deaegrpto iubetur : ut offensiones
oculorũ nr̃orũ abiciamus. Nescilic&
his delectemur : quib: antea delectaba¬
mur insacculo Nesimulacris a egrpti
polluamur : adinuentionib: uidelic&
philo sophorum atq her&icorũ quae
rectae idola nominantur: Aspecta¬
culis quoq: immo offensionib: aegrpti
remoueamus oculos: harenae circi.
theatrorum : et omnib: quae animae con¬
taminant puritatẽ et persensus ingre¬
diuntur admentem impleturq: quod
scriptum ẽ: Mors intrauit persenestras
ur̃as Et irrita uerunt me: Septua¬
ginta: et recesserunt ame: Siueut srm¬
machus int̃ p̃tatus ẽ non ad qui euerun
mihi: Statimq uocati recedunt adõ:
ut nullũ sit spatiũ int̃ uocationem et re¬
cessionẽ: Et hoc notandũ : quod nemo
recedit adõ : nisi qui ante cum eo fuerit:
Vnde & draco in iob uolumine. Anõc¬
Ta TÑC praeuaricator et recedens ap¬
pellatur. N olueruntq audire.
Vnus quisq ab ominationes oculorũ suo¬

Expanded text:
mus de Aegypto, jubetur ut offensiones mus de Aegypto, jubetur ut offensiones oculorum nostrorum abjiciamus: ne scilicet his delectemur, quibus antea delectabamur in saeculo, ne simulacris Aegypti polluamur, adinventionibus videlicet philosophorum atque haereticorum, quae recte idola nominantur. A spectaculis quoque, immo offensionibus Aegypti, removeamus oculos, arenae, circi, theatrorum, et omnibus quae animae contaminant puritatem, et per sensus ingredscriptum est: « Mors intravit per fenestras vestras. » « Et irritaverunt me. » Septuaginta: « Et recesserunt a me; » sive, ut Symmachus interpretatus est, « non acquieverunt mihi. » Statimque vocati recedunt a Deo, ut nullum sit spatium inter vocationem et recessionem. Et hoc notandum, quod nemo recedit a Deo, nisi qui ante cum eo fuerit. Unde et draco in Job volumine apostata, praevaricator, et recedens appellatur. « Nolueruntque audire me. Unusquisque abominationes oculorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
tiones oculorũ suorũ proiciat. et ad
inuentionib: a egrpti non polluatur.
ego dñs ds̃ urt̃  Pro offensionibus
quae hebraice dicuntur. sec cuse.
srmmachus int̃ p̃tatus ẽ nausias
Aquilae secunda editio : abscisiones
Vt significarent abiciendas ab oculis
lippitudines : et quasi nausiam quae non
solũ aspectu impedit: sed et contra cer¬
nentibus uomitũ creat: Celulẽ quo¬
que uerbũ hebraicum ẽ: quod laex ad¬
inuentiones aquilae prima editio in¬
quinamenta : secunda srmma chusq
et theadotio: idola int̃ p̃tati sunt quos
& nos in p̃sentiarum secuti sumus.
Praecepit autẽ ex euntib primũ de
aegrpto : ut obliuis cantur idolorum
quib: multo tempore seruierunt immo
abiciant ea ab oculissuis : ut neas pectu
quidem digna habeant. et quib: multo
tempore polluti sunt : ultra non ad qui¬
escant: Ego in quit dñs ds̃ ur̃t : non por¬
tenta a egyptia nonuariorũ figmenta
monstrorũ Ped et nobis quando exi¬

Expanded text:
tiones oculorum suorum projiciat, et in tiones oculorum suorum projiciat, et in adinventionibus Aegypti non polluatur: ego Dominus Deus vester. Pro offensionibus, quae Hebraice dicuntur SECUSE  , Symmachus interpretatus est, nauseas, Aquilae secunda editio, abscissiones, ut significarent abjiciendas ab oculis lippitudines, et quasi nauseas, quae non solum aspectum impediunt; sed et contra cernentibus vomitum creant. GELULE   quoque verbum Hebraicum, est, quod LXX adinventiones; Aquilae prima editio, inquinamenta; 226 secunda, Symmachusque et Theodotio, idola interpretati sunt: quos et nos in praesentiarum secuti sumus. Praecipit autem exeuntibus primum de Aegypto, ut obliviscantur idolorum, quibus multo tempore servierunt, immo abjiciant ea ab oculis suis, ut ne aspectu quidem digna habeant: et quibus multo tempore polluti sunt, ultra non acquiescant. Ego, inquit, Dominus Deus vester; non portenta Aegyptia, non variorum figmenta monstrorum. Sed et nobis, quando exi
Abbreviated transcription (Latin):
quas is raheli sidĩ p̃cepta seruas s& : dñs
repromisit : Quas quia non accepit : ui¬
tiũ fuit in credulitatis eius : Nã & in ipsa
palestina iudaeaq prouintia. gentes
plurimae remanserunt qua e non sunt
eicctae Neq enimsponsor in crimine ẽ
si illecui repromitttur indignum se
fecerit sponsione: Praesertim: cũ pro¬
ponatur obtio promittentis.: Si uolue¬
ritis et audieritis me : quae bona sunt
terrae comedetis: Sin autẽ nolueritis.
gladius deuorabit uos: Eliguntur
ergo p̃sentia nec statim quieligitur
temptari non potest nec perire : Quia
& saul electus in regẽ et iudas in apos¬
tolũ suo postea uitio corruerunt: Ele¬
uatio manus siue extensio : habitum
ꝑ cutientis ostendit ut ꝑ cuteret proeis
aegrptios et populd̃ isrł de aegrpto
liberar& Et dixi adeos Unus¬
quisq: offensiones oculorũ suorum
abiciat: et inidolis aegrpti nolite
pollui ego dñs ds̃ uester Septuagina
Et dixi adeos: Vnusquisq ab omina¬

Expanded text:
quas Israeli, si Dei praecepta servasset, Dominus quas Israeli, si Dei praecepta servasset, Dominus repromisit, quas quia non accepit, vitium fuit incredulitatis ejus. Nam et in ipsa Palaestina Judaeaque provincia gentes plurimae remanserunt, quae non sunt ejectae. Neque enim sponsor in crimine est, si ille cui repromittitur, indignum se fecerit sponsione: praesertim cum proponatur optio promittentis: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis. Sin autem nolueritis, gladius devorabit vos. Eliguntur ergo praesentia: nec statim qui eligitur, tentari non potest, nec perire; quia et Saul electus in regem, et Judas in Apostolum, suo postea vitio corruerunt. Elevatio autem manus, sive extensio, habitum percutientis ostendit: ut percuteret pro eis Aegyptios, et populum Israel de Aegypto liberaret. Et dixi ad eos: Unusquisque offensiones oculorum suorum abjiciat, et in idolis Aegypti nolite pollui: ego Dominus Deus vester. LXX: Et dixi ad eos: Unusquisque abomina
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ terrarũ ista sit fundamentũ : qđ
in ea dĩ religiosit: et tẽplũ et caeriminiȩ
et notitia dĩ : Et in tantũ populus i srł in
aegrpto constitutus ignorabat dm̃: ut
missus ad eos morses si int̃roga uerias
ait me quis misitte quid dicã eis.
dic inquit ad eos: Qui ẽ misit me
In aegypto igitur nogis factus ẽ popu¬
lo et semini domus ia cob: quandole¬
uauit manũ suã proeis contra aegrp
git eos : ut educer& de terra aegypti
adterrã fluentẽ lacte et melle. Nec¬
dũ enim capere poterant solidũ crbũ
sed quasi paruuli atq lactantes melle
& lacte indigebant infantiae. Iuxta
litterã uero indrtã eẽ terrã iudeae.
et cunctis t̃ris fertiliorem. dubitare
non poterit : quiarino corura usq: ad
taurũ montẽ et eu fraten fluuium.
cunstam considera uerit terram: et urbiũ
potentiã : amoenitatemq: regionum
Palestinã uidelic& et foenicem: arabiã
srriã coelen ciliciã et ceteras regiones

Expanded text:
omnium terrarum ista sit fundamentum, quod omnium terrarum ista sit fundamentum, quod in ea Dei religio sit, et templum, et ceremoniae, et notitia Dei; et in tantum populus Israel in Aegypto constitutus ignorabat Deum, ut missus ad eos Moyses: Si interrogaverint, ait, me, quis misit te? quid dicam eis? Dic, inquit, ad eos: Qui est, misit me . In Aegypto igitur notus factus est populo, et semini domus Jacob: 225 quando levavit manum suam pro eis contra Aegyptgit eos ut educeret de terra Aegypti, ad terram fluentem lacte et melle. Necdum enim capere poterant solidum cibum: sed quasi parvuli atque lactentes, melle et lacte indigebant infantiae. Juxta litteram vero inclytam esse terram Judae, et cunctis terris fertiliorem, dubitare non poterit, qui a Rinocorura usque ad Taurum montem, et Euphratem fluvium cunctam consideraverit terram, et urbium potentiam amoenitatemque regionum, Palaestinam videlicet et Phoenicen, Arabiam, Syriam Caelen, Ciliciam, et caeteras regiones,
Abbreviated transcription (Latin):
lia parentib: agere: et haereditario
malo longissimũ funem trahere pecca¬
torũ: Vt quenũ imitantur uitia:
eorũ supplicia pertimescant.
Haecdicit dñs ds̃: Indiequa elegi
isrł: eleuaui manũ meã prostrrpe
domus ia cob et apparui eis interris ae¬
grpti et leuaui manũ meã ꝓ eis dicens
nũ meã proeis: ut educeremeos de ter¬
ra aegypti in terrã quã prouiderã eis
fluentẽ lacte et melle quae ẽ egregia
inter omnes terras.: Septuaginta:
Haec dicit dñs dr̃. Ex quadie elegi
domũ isrł et notus factus sũ seniorib
domus ia cobet cognitus eis in terra ae¬
cens ut educerem eos de terra aegypti
in t̃rã quã parauieis terrã fluentẽ lac¬
te et melle: Fauus ẽ ultra omnẽ t̃rã:
omnẽ terrã proquonos int̃ p̃tatisumus
egregia .ẽ. interomnes terras: aquilae
prima editio posuit firmamentũ
Secunda inditũ Srmmachus regionẽ
Theodotio fortitudinẽ : Quo uidelic&

Expanded text:
lia parentibus agere, et haereditario lia parentibus agere, et haereditario malo, longissimum funem trahere peccatorum, ut quorum imitantur vitia, eorum supplicia pertimescant. Haec dicit Dominus Deus: In die qua elegi Israel, et levavi manum meam pro stirpe domus Jacob, et apparui eis in terra Aegypti, et levavi manum meam pro eis, dicensnum meam pro eis, ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam provideram eis, fluentem lacte et melle: quae est egregia inter omnes terras. LXX: Haec dicit Dominus Deus: Ex qua die elegi domum Israel, et notus factus sum semini domus Jacob, et cognitus eis in terra Aecens: ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam paravi eis, terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omomnes terras, pro quo nos interpretati sumus, egregia est inter omnes terras, Aquilae prima editio posuit, firmamentum; secunda, inclytum; Symmachus, regionem; Theodotio, fortitudinem; quod videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ne. fili hominis: Illiquidem ad interro¬
gandũ uenerunt. cupientes de his quib:
ambigunt. et futura cognoscere : tuau¬
tem fili hominis iudica eos: ut non pro¬
phetae sit responsio sed sententi a iudi¬
cantis pro iniquitatib quae fecerunt. et
patrum secuti sunt scelera. Velcerte si
ultus eos fuero ultione : ut sit sensus.: Tan¬
ta iniquitate cooperti sunt : ut ne emendatio¬
ne quidem et correptione s int digni Secun¬
dũ illud quod in propheta dicitur: Nonui¬
sitabo ultra filias uras et nurus urãs cum
mechatae fuerint. Vnde et peccator es
qui in profundũ uenere peccati: dimit¬
tuntur ut faciant desideria cordis sui
Ab ominationes patrũ suorũ ostende
eis et dices ad illos. Septuaginta: Iniqui¬
tates patrumeorũ contestare eos et dices
adeos: Si peccata patrũ non redundats
adfilios quomodo ab ominationes et ini¬
quitates patrũ nunc seniorib: ꝓponunt᷑
hac uidelicet causa ut ostendantur simi¬

Expanded text:
ne, fili hominis: Illi quidem ad interrone, fili hominis: Illi quidem ad interrogandum me venerunt, cupientes de his, quibus ambigunt, et futura cognoscere; tu autem, fili hominis, judica eos, ut non prophetae sit responsio, sed sententia judicantis pro iniquitatibus quae fecerunt, et patrum secuti sunt scelera. Vel certe, si ultus eos fuero ultione, ut sit sensus: Tanta iniquitate cooperti sunt, ut ne emendatione quidem, et 224 correptione sint digni, secundum illud quod in propheta dicitur: Non visitabo ultra filias vestras, et nurus vestras, cum moechatae fuerint . Unde et peccatores, qui in profundum venere peccati, dimittuntur ut faciant desideria cordis sui . Abominationes patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: Iniquitates patrum eorum contestare eis, et dices ad eos. Si peccata patrum non redundant ad filios, quomodo abominationes, et iniquitates patrum nunc senioribus ponuntur? Hac videlicet causa, ut ostendantur simi
Abbreviated transcription (Latin):
pereũ dnm : Et tamen dein terrogatione
silent : ipsoqui int̃ rogandus erat sciente
quid in terrogarent. Vt & in eo mira culũ
sit scire quur uenerint: et ad ea responde¬
re quaetacitus sermo in animo continebat
Et factus ẽ sermo dñi ad medicens:
fili hominis: loquere seniorib: isrł et dices
adeos: Haec dicit dñs ds̃: Num quid ad
interro gandũ meuos uenistis : uiuo ego
quia non respondebo uobis ait dñs dr̃
Sc̃is & congrue interrogantib: datur
promissio Adhuc loquentete : dicam
ecce adsum : Peccatorib: autẽ quales
fuerunt seniores isrł: et quorũ scelera
in consequentib: ꝓpheta describit: non
datur responsio. sed increpatio propec¬
catis: Et addit ius iurandũ uiuo ego:
ut firmior sit sententia denegantis
Quod autem dixere Lxx. siresponde¬
rouobis: srmmachus manifestius
trans tulit non respondebo uobis
Siudicas eos si uidicas fili hominis.
Septuaginta: Siultus eos fuero ultio¬

Expanded text:
per eum Dominum, et tamen de interrogatione per eum Dominum, et tamen de interrogatione silent, ipso qui interrogandus erat sciente quid interrogarent, ut et in eo miraculum sit scire cur venerint, et ad ea respondere quae tacitus sermo in animo continebat. Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, loquere senioribus Israel, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Numquid ad interrogandum me vos venistis? Vivo ego, quia non respondebo vobis, ait Dominus Deus. Sanctis et congrua interrogantibus datur promissio, adhuc loquente te dicam: Ecce adsum. Peccatoribus autem, quales fuerunt seniores Israel, et quorum scelera in consequentibus propheta describit, non datur responsio; sed increpatio pro peccatis: et addit jusjurandum: vivo ego, ut firmior sit sententia denegantis. Quod autem dixere LXX, si respondero vobis: Symmachus manifestius transtulit, non respondebo vobis. Si judicas eos: si judicas, fili hominis. LXX: si ultus eos fuero ultio
Abbreviated transcription (Latin):
tã partẽ sicli: Egrotante filio hiero boã
mittitur insilo ad achiam ꝓphetã uxor
eius deferens munuscula panes ec colliri¬
das uuas et lagunculã mellis ut defilui in¬
firmitate cognoscer&. Dauid quoq pro¬
pheta aliũ interrogat ꝓphecã nathan
utrũ templũ dño aedificare debeat: Et
achabsciscitatur. ascendat annon ramoth
gala ad: Inisaia quoq: et in regũ uolumi¬
ne quae sennach erib uentura sint nunti¬
tur Nec mirũ si in ueteri testamento
singulis quaeuentura sunt ꝓphetae ad nun¬
tient : cũ a gabũ legerimus quae paulo uen¬
tura sint ꝓph&are. Scriptũ ẽ enim in
deutero nomio : Centes quas dñs ꝑditu¬
rus ẽ in conspectutuo istae omina et di¬
uinationes audient. Tibi autem non sic
dedit dñs ds̃ tuus.: Gentium enim est
adire chaldeos ariolos aruspices diuinos
sortilegos oracula daemonũ quib: errori
carum inluditur: Vnde et nunc seniores
isrł ad eunt prophetã : ut interrogent

Expanded text:
tam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam tam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam mittitur in Silo ad Achiam Abiam prophetam uxor ejus deferens munuscula, panes et collyridas, uvas et lagunculam mellis, ut de filii infirmitate cognosceret . David quoque propheta alium interrogat prophetam Nathan utrum templum Domino aedificare debeat. Et Achab sciscitatur ascendat an non in Ramoth Galaad . In Isaia quoque et in Regum volumine, quae Sennacherich ventura sint nuntiantur . Nec mirum si in Veteri Testamento singulis, quae futura sunt, prophetae annuntient, cum Agabum legerimus , quae Paulo ventura sint prophetare. Scriptum est enim in Deuteronomio: « Gentes quas Dominus perditurus est, in conspectu tuo istae somnia et divinationes audient, tibi audedit Dominus Deus tuus . Gentium enim est adire Chaldaeos, harialos, aruspices, divinos, sortilegos, oracula daemonum, quibus errori earum illuditur. Unde et nunc seniores Israel prophetam adeunt, ut interrogent
Abbreviated transcription (Latin):
eaquae germina uerant aestua uerunt.
et repente sic cata sunt. Itaut uixre¬
maneat unus epalmitib: qui consurgat
in uirgã et dignus populi princeps fiat
Quod aliis uerbis loquitur isaias. Indu¬
cã famem et sitim suꝑ terrã Non famẽ
sermonis dĩ : Vnde debemus plangere
et lamentari suꝑ principes isrł : quorũ
uitio et su perbia iudaea deserta et capta
est hierusalem Et factum ẽ in anno
septimo in quinto indecima mensis uener
uiri deseniorib: isrł ut in terrogarent dnm.
et sedebant coramme: Post undecĩmenses
et quinq dies superioris uisionis: rursum
sermo fit ad prophetã Post quã ueneruNT
deseniorib: domus isrł ut interrogarent
dñm et seder̃ corã eo. Hanc autẽ fuis se con
suetudinem populi isrł. ut quicquid scire
cupiebant adño quaererent ꝑ prophetas.
multa exempla testantur Saul quae¬
rens asinas pergit ad samuhel accipitq
consiliũ apuero : ut offerat ꝓphecae quar¬

Expanded text:
ea quae germinaverant, aestuavevunt, ea quae germinaverant, aestuavevunt, et repente siccata sunt ; ita ut vix remaneat unus e palmitibus qui consurgat in virgam, et dignus populi princeps fiat. Quod aliis verbis loquitur Amos: Inducam fsermones Dei . Unde debemus plangere, et lamentari super principes Israel, quorum vitio et superbia Judaea deserta, et capta est Jerusalem. Et factum est in anno septimo, in quinto, in decima mensis, venerunt viri de senioribus Israel, ut interrogarent Dominum, et sedebant coram me. Post undecim menses, et quinque dies superioris visionis, rursum sermo fit ad prophetam, postquam venerunt viri de senioribus domus Israel, ut interrogarent Dominum et sederunt coram suetudinem fuisse populi Israel, ut quidquid scire cupiebant a Domino quaererent per prophetas, multa exempla testantur. Saul quaerens asinas , pergit ad Samuel, accepitque consilium a puero, ut offerret prophetae quar
Abbreviated transcription (Latin):
et finitur in planctu: Ad sume planc
Et nunc infine planctus ẽ et lamentatio¬
ne planctuq parabolae stirps regia
prosequenda: Porro secundũ a nago¬
gen quod alii ad caelestem referunt hie
rusalem ut dicant exea in istã uallem
lacrimarũ plurimos corruisse et reges
es se desisse et uineã quondã pulcherri¬
mã uento urente sic catã ita ut nullus in
ea uirentiũ palmitũ remanserit quam
postea suburbis figura plangat hiere¬
mias : nos intellegimus suꝑ ecclesi am
Itaut probentur si fieri potest etiã electi
dĩ et principes eius capiantur retib dia¬
boli : qui non sit unius regis captione con¬
tentus : sed cotidie reges et principes ca¬
pere festin&: Secundũ illũd quod scrip¬
tũ ẽ Escae eius electe: Palmites quoq
ecdesiae quidudũ florib: et roborisan¬
guinis aequabantur : posteauento uren¬
te siccentur.: Quã ex positionẽ et euan¬
gelii parabola sonat. Inqua sole orto :

Expanded text:
et finitur in planctu. « Assume plancet finitur in planctu. « Assume plancet nunc in fine planctus est, et in lamentatione planctuque parabolae stirpe regia prosequenda. Porro secundum ἀνάγογην quod alii ad coelestem Jerusalem rusalem, ut dicant ex ea in istam vallem lacrymarum plurimos corruisse, et reges esse desisse, et vineam quondam pulcherrimam vento urente siccatam, ita ut nullus in ea virentium palmitum remanserit, quam postea sub urbis figura plangat Jeremias, nos intelligimus super Ecclesiam,t charitas multorum: ita ut probentur si fieri potest etiam electi Dei, et principes ejus capiantur retibus diaboli, qui non sit unius regis captione contentus, sed quotidie reges et principes capere festinet, secundum illud quod scriptum est: Escae ejus electae . Palmites quoque Ecclesiae qui dudum floribus et rubori sanguinis aequabantur, postea vento siccentur. Quam expositionem et Evangelii quoque parabola sonat, in qua sole orto,
Abbreviated transcription (Latin):
quib: p̃fectus erat godolias: ut congre¬
gar& et reger& reliquias populi: Con¬
tra quẽ surrexit destrrpe regia et de
uirga ramorũ uineae ismahel qui inter
tũ uineae : et ex inde non fuit in ipsa uinea
uirga fortis et sceptrum dominantium:
Nullus enim remansit de regib: qui po
pulum gubernar&. sed cum io hanna
filio careae ad aegrptum confuger̃
Idcirco planctus .ẽ. et parabola lam̃¬
tationis : ut plangatur regiũ genus
quod in iuda ea ultra cessauit: donec
uenir& cui repositumẽ. et ipse erat
exspectatiogentiũ  Ex quo perspicu¬
um .ẽ et superiorem lectionẽ in qua
dicitur quare mater tua lea ena int̃
leones cubauit. et hanc in qua scriptũ
est. mat̃ tua quasi uinea in sanguine tuo
suꝑ aquã plantata: adhierusalẽ per¬
tinere quae perdidit leones et palmi¬
tes suos: et non remansit in ea uirga quae
consurger& intribũ siue in sceptra do¬
minantiũ: Aplanctu enim incipit:

Expanded text:
quibus praefectus erat Godolias  Al. Gotholias, ut congrequibus praefectus erat Godolias  Al. Gotholias, ut congregaret et regeret reliquias populi . Contra quem surrexit de stirpe regia, et de virga ramorum vineae Ismael, qui interit omnem fructum vineae, et exinde non fuit in ipsa vinea virga fortis, et sceptrum dominantium . Nullus enim remansit de regibus qpulum gubernaret, sed cum Joanna filio Care, ad Aegyptum confugerunt, idcirco planctus est, et parabola lamentationis, ut plangatur regium genus, quod in Judaea ultra cessavit, donec veniret, cui repositum est: « Et ipse erat exspectatio gentium. » Ex quo perspicuum est, et superiorem lectionem, in qua dicitur: « Quare mater tua leaena inter leones cubavit? » et hanc in qua scriptum est: « Mater tua quasi vinea in sanguine tuo, super aquam plantata » ad Jerusalem pertinere, quae perdidit leones et palmites suos, et non remansit virga in ea, quae consurgeret in tribum sive in sceptrum dominantium. A planctu enim incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex altata ergo uinea et erecta quia suꝑ¬
bis ds̃ resistit humilib: autemdat gratiã
euulsa ẽ. in furorednĩ in terrãq proiec¬
ta: ut ruinas hierusalẽ elegans uitis
trans latio custo dir&. : Quamuis enim
pulchra sit uinea etlongis propaginib
extendatur si hastilia calamosque sab¬
traxeris. terrae iuncta arescit calore :
Maxime siuentus urens quem greci
kaicona uocant sic cauerit fructus
eius : ut emarcescat et quasi ignis creme¬
tur ardorib: Quod autẽ in Lxx ad di
tum est uindicati sunt proeo quod in he¬
braico scriptũ .ẽ marcuer̃: quã conse¬
quentiã habere possit sare non ualeo
Illaigitur uinea tantae ubertatis & fruc¬
tuũ tantaeq pulchritudinis. quomodo
nunc trans plantata . ẽ in desertũ interra
inuia et sitienti: significat autem t̃rã ba¬
brlonis ad quã trans latisunt uł aegrp¬
tũ quo confugerunt : aut ipsam terram
iudaeã inqua pauci pauperes remanser

Expanded text:
exaltata 221 ergo vinea erecta: Quia supexaltata 221 ergo vinea erecta: Quia superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam , evulsa est in furore Domini in terramque projecta, ut ruinas Jerusalem, elegans vitis translatio custodiret. Quamvis enim pulchra sit vinea, et longis propaginibus extendatur, si hastilia calamosque subtraxeris, terrae juncta, arescit calore, maxime si ventus urens, quem Graeci καύσωμα vocant, siccaverit fructum ejus, ut emarcescat, et quasi ignis cremetur ardoribus. Quod autem in Septuagiati sunt, pro eo quod in Hebraico scriptum est, emarcuerunt, quam consequentiam habere possit, scire non valeo. Illa igitur vinea tantae ubertatis, et fructuum, tantaeque pulchritudinis, quomodo nunc transplantata est in desertum, in terra invia et sitienti? Significat autem terram Babylonis ad quam translati sunt, vel Aegyptum, quo confugerunt, aut ipsam terram Judaeam, in qua pauci pauperes remanserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Et uentus urens arefecit electa eius.
uindicatis et are facta ẽ uirga fortitu¬
dinis eius : ignis consumpsit eã: Et nunc
planta uerunt eã indeserto interra sine
aqua : et exiuit ignis deuirga electorũ
eius et comedit eã et nonerat in ea uirga
fortitudinis: Trib: in parabola lamen¬
tationis ẽ et erit inplanctu Diuersis
sermonib: unares dicitur : Et quomodo
in superioribus legimus hierus alem pul¬
chrae mulieri comparatã : et rursũ leenȩ
quae incubiculo suo leones nutrierit. sic
nunc uiti uel uineae pulcherrime cõpa¬
ratur. Quae super aquas plantata sit
multas: et id circo umore nutriti. palmi¬
tes intantũ creuerint ut unus palmes
quem scriptura uirgã solidissimã siue
fortissimã nuncupat : profecerit insceptra
Tantue autem erat ipsa uinea pulchritu¬
dinis : ut splendor uiroris eius: florib:
mali punici coaequ&ur. Quod in hebra¬
ico dicitur. quasi uinea in sanguine tuo
Rubore florũ sanguini comparato

Expanded text:
et ventus urens arefecit electa ejus. et ventus urens arefecit electa ejus. Vindicati sunt, et arefacta est virga fortitudinis ejus. Ignis consumpsit eam, et nunc plantaverunt eam in deserto in terra sine aqua, et exivit ignis de virga electorum ejus, et comedit eam, et non erat in ea virga fortitudinis. Tribus in parabolam lamentationis est, et erit in planctum. Diversis sermonibus una res dicitur. Et quomodo in superioribus legimus Jerusalem pulchrae mulieri comparatam, et rursum leaenae quae in cubili suo leones nutrierit, sic nunc viti vel vineae pulcherrimae comparatur, quae super aquas plantata sit multas, et idcirco humore nutriti palmites in tantum increverint, ut unus palmes, quem Scriptura virgam solidissimam, sive fortissimam nuncupat, profecerit in sceptraTantae autem erat ipsa vinea pulchritudinis, ut splendor viroris ejus, floribus mali punici coaequaretur, quod in Hebraico dicitur quasi vinea in sanguine tuo, rubore florum sanguini comparato,
Abbreviated transcription (Latin):
et factae sunt ei uirgae solidae insceptra
dominantiũ : et ex altata ẽ statura eius
in frondes : et uidit altitadinẽ suã inmul¬
titudine almitũ suorũ et euulsa ẽ in ira
interrã que proiecta: Etuentus urens
siccauit fructũ eius. marcuerunt et arae¬
factae sunt uirgae roboris eius ignis come¬
dit eã. Et nunc trans plantata ẽ in de¬
sertũ in terra inuia et sitienti. Et egres¬
sus ẽ ignis deuirga ramorũ eius. qui fruc¬
tum eius comedit: et non fuit in ea uirga
fortis sceptrũ dominantiũ Planctus ẽ
et erit in planctu: Septuaginta: Mat̃
tua quasi uinea sicut flos in malis grana¬
tis in aqua plantata fructus eius et ger¬
men illius: faccũ ẽ ex aqua multa Et
facta ẽ ei uirga fortitudinis intribũ ducũ:
et ex altata ẽ magnitudinesua in medio
propaginũ. Et uidit magnitudinẽ suã
in multitudine palmitũ suorũ: et con¬
fracta infurore : in terrã proiecta est

Expanded text:
Et factae sunt ei virgae solidae in sceptra Et factae sunt ei virgae solidae in sceptra dominantium, et exaltata est statura ejus in frondes. Et vidit altitudinem suam in multitudine palmitum suorum: et evulsa est in ira, in terramque projecta, et ventus urens siccabit fructum ejus: emarcuerunt, et arefactae sunt virgae roboris ejus, ignis comedit eam. Et nunc transplantata est in desertum in terra invia et sitienti. Et egressus est ignis de virga ramorum ejus, qui fructus ejus comedit, et non fuit in ea virga fortis, sceptrum dominantium: planctus est, et erit in planctum. LXX: Mater tua quasi vinea, sicut flos in malis granatis in aqua plantata. Fructus ejus et germen illius factum est ex aqua multa. Et facta est ei virga fortitudinis in tribum ducum: et exaltata est magnitudine sua in medio propaginum. Et vidit magnitudinem suam in multitudine palmitum suorum, et confracta est in furore: in terram projecta est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad duxerit ciuitates et ad uocẽ rugitus
eius territa sit uniuersa prouintia : ita
ut conuenirent ad eumgentes et expande
mitterent eũ in caueã et in catenis
Non quo hoc iechoniae factũ sit: ipse
enim setradidit regibabrlonio et in
chaldeam asportatus ẽ sed ut leonis
seru&ur trans latio qui capitur in fo¬
ueis catenisq constringitur et in caueis
reseruatur. Alio quin iuxta historiã
hoc de sedechia legimus: qui post iecho¬
niã rex hierus alem constitutus . ẽ. Et
haec fecit occasio : ut quia catenae le¬
guntur et caueae et carcernominat᷑
sed echiam potius quã iechoniã pleriq
intellegant Seruatus igitur in carce¬
re est : nec interfectus.: Et tantũ mo
do sublatus eregno: Ceterum sede¬
chiam caecum ductũ in babylonẽ
ibiq statim occisum : narrathistoria.
Matertua quasi uinea in sangui¬
netuo super aquã plantata. fructus eius
et frondes cius creuerunt exaquis multis.

Expanded text:
adduxerit civitates; et ad vocem rugitus adduxerit civitates; et ad vocem rugitus ejus territa sit universa provincia, ita ut convenirent ad eum gentes, et expandermitterent eum in caveam, et in catenas, non quod hoc Jechoniae factum sit, ipse enim se tradidit regi Babylonio, et in Chaldeam asportatus est; sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam: hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam rex Jerusalem constitutus est. haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam plerique intelligant. Servatus igitur in carcere est, nec intedo sublatus e regno. Caeterum Sedeciam caecum ductum in Babylonem, ibique statim occisum, narrat historia. Mater tua quasi vinea in sanguine tuo super aquam plantata: fructus ejus et frondes ejus creverunt ex aquis multis.
Abbreviated transcription (Latin):
cribi quae eo tẽpore iã facta erant quo hȩc
proph&a dicebat: Post quã enim hierus a¬
lem eduxit destrrperegio io achat filium
iosiae et constituit in regem : tã crudelis in
breui extitit tẽpore : ut tropologicae coe¬
pisse p̃das et homines deuorasse memo¬
r&ur: Adquem cumuenis s& aegrptius
cepit eũ : Non absq uulnerib: siue in fouea
ut propriȩ in hebraico contin&ur : ut con¬
seru& tropologicam captionẽ leonũ qua
semꝑ in foueis capisolent. Et ad duxit eũ
inchamo siue in catenis in terrã aegrpti:
ibiq mortuus ẽ: Quod cũ uidis set mat̃
eius hierusalem quac eũ genuerat quae
nutrierat : quae constituerat in regnũ
quod peris set exspectatio eius : tulit de
aliis regib: iechoniam filiũ ioachim: &
constituit in regem. : Qui&ipse p̃cesso¬
ris imitatus crudelitatẽ: subleonis fe¬
ritate describitur quod homines deuora¬
rit multas uiduas fecerit ad desertũ

Expanded text:
cribi quae eo tempore jam facta erant, quo haec cribi quae eo tempore jam facta erant, quo haec propheta dicebat. Postquam enim Jerusalem eduxit de stirpe regia Joachaz filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas, et homines devorasse memoretur. Ad quem cum venisset Aegyptius, cepit eum non absque vulneribus, sive in fovea, ut proprie in Hebraico continetur: ut conservet tropologicam captionem leonum, qua semper in foveis capi solent. Et adduxit eum in chamo sive in catenis in terram Aegypti, ibique mortuus est. Quod cum vidisset mater ejus Jerusalem, quae eum genuerat, quae nutrierat, quae constituerat in regnum, quod perisset expectatio ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joacim, et constituit in regem. Qui et ipse praecessoris imitatus crudelitatem, sub leonis feritate describitur, quod homines devorarit, multas viduas fecerit, ad desertum
Abbreviated transcription (Latin):
rare p̃terita: Post sex tumenim sedechiȩ annũ
siquidem statim in consequentib legimus.
et factũ ẽ in anno septimo in quintomense
decima mensis : ad sumitur planctus suꝑ
principes uel principem isrł et dicitur:
Quarematertualeena inter leones cubauit :
planctus igitur suꝑ principes ẽ. omnes
uidelicet quidciosiae stirpe generati sunt
Mater principũ hierusalẽ : leena appel¬
latur : Quae leunculos genuit et nutriuit.
unũ que deleunculis suis eduxit et fecit leonẽ:
ioachat significans filiumiosiae : quem nechao
pharao duxit in aegrptũ : et proeo constituit
ioachim: Quomortuo hiechonias filius cius
rex constitutus : cũ matre etoptimatibus
ciuitatis anabuchodonosor ductus ẽ. babr¬
lonem: De quonascitur salathiel pater
torobabel : quiex eo quod in babrlonena¬
tus ẽ : nomen accepit: Perspicuũque ẽ
sub m&a phora leaene leunculorum &
leonis rur sumq: alterius leonis: illades¬

Expanded text:
rare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum rare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum siquidem statim in consequentibus legimus: Et factum est in anno septimo, in quinto mense, decima mensis  assumitur planctus super principes, vel principem Israel, et dicitur: Quare mater tua leaena inter leones cubavit? Planctus igitur super principes est, omnes videlicet qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur, quae leunculos 219 genuit et nutrivit: unumque de leunculis suis eduxit, et fecit leonem, Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo constituit Joacim. Quo mortuo, Jechonias filius ejus rex constitutus, cum matre et optimatibus civitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem: de quo nascitur Salathiel, pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit . Perspicuumque est sub metaphora leaenae, leunculorum, et leonis, rursumque alterius leonis, illa des
Abbreviated transcription (Latin):
tis obscuritatib: impeditã : ut nontã a perue¬
r it quã in uoluerit lectionẽ: Dũ uniuer¬
sa quae scripta sunt refert ad contrarias
fortitudines : et in caelesti hierus alẽ leones
et bella discribit: Quomodo alt̃ eorum
captus sit : etrursũ in locũ eius alius consti¬
tutus Multaq: ponit testimonia dia¬
bulũ et comites eius: leones appellari
solere: Vt est illud dea postolo petro
Aduersarius nr̃t diabolus quasi leorugi¬
ens circuit: et quaerit quomodo possit in¬
trare: Et depsalmis Netradas bestus
animã confitentẽ tibi:: Certe ubi adhisto¬
riã uenit : dicit iohannan filiũ chareaeduc¬
tũ in aegrptũ .: Qui quomodo fugiens cũ
paucis leo appellandus sit : scire non possũ
Et alterũ leonẽ sedechiã : qui & ipseductus
in babrlonem sit Nos autẽ istius modi
explanationes lectoris arbitrio relin¬
quentes : dicemus captiuitate uicina pro¬
phetã nontã futurQuaticinari: quã nar¬

Expanded text:
tis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuetis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam involverit lectionem, dum universa quae scripta sunt, refert ad contrarias fortitudines, et in coelesti Jerusalem leones et bella describit: quomodo alter eorum captus sit, et rursum in locum ejus alius constitutus, multaque ponit testimonia: diabolum, et comites ejus, leones appellari solere, ut est illud de apostolo Petro: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare ; et de Psalmis: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Certe ubi ad historiam venit, dicit Johanan filium Careae ductum in Aegyptum: qui quomodo fugiens cum paucis leo appellatus sit, scire non possum: et alterum leonum Sedeciam, qui et ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem istiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus captivitate vicina, prophetam non tam futura vaticinari, quam nar
Abbreviated transcription (Latin):
inmedio leonũ multi plicauit catulos suos:
et ex iliuit unus decatulis eius. leo factus ẽ.
et didicit rapere rapinas. homines comedit
Et audierunt contra eũ gentes incorrup¬
Itione earũ captus ẽ: et adduxerunt eũ¬
inchamo interrã aegrpti Et uidit qm̃
Iablatus ess& abea et peris set substantia
eius et tulit aliũ detatulis suis. leonem
constituit eũ et conuersabatur in medio
leonũ. Leo factus ẽ edidicitra pere
rapinas homines comedit. Et pascebatur
in audacia sua : et ciuitates eorũ ad desertũ
adduxit: Et uastauit terrã et plenitudi¬
nemeius : a uoce rugitus sui Et dedit suꝑ
cũ gentes percircuitũ deregionib: et expan¬
derunt suꝑ cũ retia sua: Incorruptione earũ
captus ẽ : et posuer̃ eũ inchamo: et in cauea
uenit ad regemba brlonis et introduxer
eũ incarcerẽ : ut non audiretur uox eius
ultra suꝑ montes isrł. Sciome in hoclo¬
comultiplicẽ legis se explanationẽ et tan¬

Expanded text:
in medio leonum multiplicavit catulos suos. in medio leonum multiplicavit catulos suos. Et exsilivit unus de catulis ejus: leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et audierunt contra eum gentes. In corruptione earum captus est, et adduxerunt in chamo in terram Aegypti. Et vidit quoniam ablatus esset ab ea, et perisset substantia ejus, et tulit alium de catulis suis, leonem constituit eum: et conversabatur in medio leonum. Leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et pascebatur in audacia sua, et civitates eorum ad desertum adduxit, et vastavit terram et plenitudinem ejus a voce rugitus sui. Et dedit super eum gentes per circuitum de regionibus: et expanderunt super eum retia sua. In corruptione earum captus est, et posuerunt eum in chamo, et in cavea venit ad regem Babylonis, et introduxerunt eum in carcerem: ut non audiretur vox ejus ultra super montes Israel. Scio me in hoc loco multiplicem legisse explanationem, et tan
Abbreviated transcription (Latin):
cit capere praedã hominemq: comedere :
Et audier̃ de eo gentes et non absq uulne¬
Irib suis coeperunt eũ: et adduxer̃ eũ inca¬
tenis in terrã a egrpti .: Quaecũ uidis s&¬
I quoniã infirmata ẽ et perut expectatio
euis. tulitunũ deleunculis suis : leonem
Iconstituit. Qui incedebat interleones &
factus ẽ leo: Didicit praedã capere et ho¬
Imines deuorare. Didicit uiduas facere.
ec ciuitates eorũ indesertũ adducere. Et de¬
solata ẽ. terra et plenitudo eius: a uoceru¬
gitus illius. Et conuenerunt aduersus eũ
Igentes undiq: de prouintiis: et expander̃
suꝑ eũ retesuũ : Inuulnerib earũ captus ẽ
Iet miserunt eũ in caueã. incatenis adduxe¬
Irunt eũ ad regem babrlonis. miser̃q eũ
in carcerem neaudieretur uox euis ultra
supermontes isrł.. Septuaginta: Ettu
accipe lamentũ suꝑ principem isrł et dices
Quid mat̃ tua catulus in medio leonũ facta ẽ:

Expanded text:
cit capere praedam, hominemque comedere. cit capere praedam, hominemque comedere. Et audierunt de eo gentes, et non absque vulneribus suis ceperunt eum, et adduxerunt eum in catenis in terram Aegypti. Quae cum vidiss infirmata est, et periit expectatio ejus, tulit unum de leunculis suis, leonem constituit eum. Qui incedebat inter leones, et factus est leo. Didicit capere praedam, et homines devorare. Didicit viduas facere, et civitates eorum in desertum adducere, et desolata est terra, et plenitudo ejus, a voce rugitus illius. Et convenerunt adversum eum gentes undique de provinciis et expanderunt super eum rete suum: in vulneribus earum captus est. Et miserunt eum in caveam, in catenis adduxerunt eum ad regem Babylonis, miseruntque eum in carcerem ne audiretur vox ejus ultra super montes Israel. LXX: Et tu accipe lamentum super principem Israel, et dices: Quid mater tua catulus 218 in medio leonum facta est?
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ persona accipereiudaeorũ quos non
uult mori. et quib: nunc loquit᷑ quaremori¬
mini domus isrł. qui habetis patres abrahã
is a ac etia cob. dequib: scriptũ ẽ ds̃ uiuorum
& non mortuorũ : Quurur̃o uitio morimini
qui patrũ merito et mea debetis uiuere mise¬
ricordia: Quia nolo mortẽ morientis
dicit dñs ds̃ reuertimini et uiuite.: Nolo in¬
quit uosmori : quos insalutẽ genui: filios enĩ
genui et ex altaui: ipsi autẽ s praeuer̃ me
Reuertiminiergo et uiuite : Nondicitur
reuertimini : nisihis qui prius cum dõ fue¬
rant : et postea eius deseruere comitatum
Et uiuite ꝑ paenitentiã : quiestis mortui
ꝑ peccatum. Igitur isrł quia non reuer¬
titur ad pristinũ statum : mortuus eẽ cre¬
dendus ẽ Ettuad sume planctũ suꝑ
principẽ isrł et dices: Quaremat̃ tua
leena inter leones cubauit: in medioleun¬
culorũ enutriuit catulos suos. Et eduxit
unũ deleunculis suis. leo factus ẽ et didi¬

Expanded text:
super persona accipere Judaeorum, quos non super persona accipere Judaeorum, quos non vult mori, et quibus nunc loquitur: quare moriemini, domus Israel, qui habetis patres Abraham, Isaac et Jacob, de quibus scriptum est: Deus vivorum, et non mortuorum . Cur vestro vitio moriemini, qui patrum merito, et mea debetis vivere misericordia? Quia nolo mortem morientis , dicit Dominus Deus: revertimini, et vivite. Nolo, inquit, vos mori, quos in salutem genui. Filios enim genui, et exaltavi: ipsi autem spreverunt me . Revertimini ergo, et vivite. Non dicitur revertimini, nisi his qui prius cum Deo fuerant, et postea ejus deseruere comitatum. Et vivite per poenitentiam qui estis mortui per peccatum. Igitur Israel, quia non revertitur ad pristinum statum, mortuus esse credendus est. Et tu assume planctum super principes Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit? in medio leunculorum enutrivit catulos suos. Et eduxit unum de leunculis suis, leo factus est: et didi
Abbreviated transcription (Latin):
tur : non .ẽ. personarũ acceptio apud dm̃
sed unus quisq: sua coronabitur fide : et im¬
pictate atq: infidelitate damnabitur.
Conuertimini et agite paenitentiã
ab omnib: iniquitatib: ur̃is. et nonerituob
inruinã iniquitas. Proicite a uobis omnes
pracuaricationes uras̃ inquib: p̃uaricatiestis
Pro prie adisrł istesermo dirigitur : ut
agat paenitentiã etrelinquat iniquitates
siue p̃uaricationes suas quib dm̃ p̃uaricatis¬
Potest autẽ et adutrũq populũ intellegi: ut
et isrł et gentiũ turba sua uitia derelinquens.
conuertatur adeũ qui possit sanare contritio¬
innouitate sp̃s : Cornouũ israhelis ẽ credere
in eũ quẽ prius negauerat.: Cornouũ gentiũ
est: idola derelinquere et mortuorũ cultu¬
ra contẽpta : credere in eũ qui ẽ . ds̃ uiuentiũ
Et quare morimini domus isrł : melius ẽ ut
supra diximus exhortationẽ hanc inqua
scriptũ ẽ: conuertimini et agite paenitentiã

Expanded text:
tur: Non est personarum acceptio apud Deum , tur: Non est personarum acceptio apud Deum , sed unusquisque sua coronabitur fide: et impietate atque infidelitate damnabitur. Convertimini et agite poenitentiam ab omnibus iniquitatibus vestris, et non erit vobis in ruinam iniqupraevaricationes vestras in quibus praevaricati estis. » Proprie ad Israel iste sermo dirigitur, ut agant poenitentiam, et relinquant iniquitates sive praevaricationes suas, quibus in Deum pratest autem et ad utrumque populum intelligi: ut et Israel, et gentium turba, sua vitia derelinquens, convertatur ad eum qui possit sanare contritioin novitate spiritus. Cor novum Israelis, est credere in eum quem prius negaverat. Cor novum gentium, est idola derelinquere, et mortuorum cultura contempta, credere in eum qui est Deus viventium. Et quare moriemini, domus Israel? Melius est, ut supra diximus, exhortationem hanc in qua scriptum est: Convertimini, et agite poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ratus ẽ: uitauiuet et non morietur. Econ¬
trario ait gentiũ populus non habens noti¬
tiã dĩ et impius. si se auerterit ab impietate
sua quã prius operatus. ẽ in ido latria et fe¬
ceritea. quae isra heli lege p̃cepta sunt: ipse
prius mortuus uiuificabit animã suã. Vi¬
densq seinteris se in iniquitatib: quas ope¬
ratus ẽ credet in eũ quidicit ego sũ uia et
uita et ueritas: uitauiuet et non morietur
t dicunt filii isrł. Non .ẽ. aequauia
dñi : Num quid uiaemeae non sunt aeque
domus isrł et non magis uieurãẽ prauae: usq
hodie isrł blas phemat dm̃ curpopulũ suũ
reliquerit etgentiũ ad sumpserit multitudi¬
nem: Quos arguit dñs: quod uiae corũ pra¬
uaesint : Dñĩ autẽ iusta sententia : Vt ꝑditis
colonis priorib alios inuineã suã mittat
agricolas. Quod in tellegentes in euangelu
parabola dixere iudei nonerit istud:
Idcirco unũ quẽq iuxta uias suas iudicabo

Expanded text:
ratus est, vita vivet et non morietur. » E conratus est, vita vivet et non morietur. » E contrario, ait, populus gentium non habens notitiam Dei, et impius si se averterit ab impietate sua, quam prius operatus est in idololatria, et fecerit ea quae Israeli lege praecepta sunt, ipse prius mortuus vivificabit animam suam, vidensque se interisse in iniquitatibus, quas operatus est, credet in eum qui dicit: « Ego sum via, et itas et vita : vita vivet, et non morietur. Et dicunt filii Israel: Non est aequa via Domini. Numquid viae meae non sunt aequae, domus Israel: et non magis viae vestrae pravae? Usque hodie Israel blasphemat Deum, cur populum suum reliquerit, et gentium assumpserit multitudinem. Quos arguit Dominus, quod viae eorum pravae sint, Domini autem justa sententia, ut perditis colonis prioribus, alios in vineam suam mittat agricolas. Quod intelligentes in Evangelii parabola, dixere Judaei: Non erit istud . Idcirco unumquemque juxta vias suas judicabo,
Abbreviated transcription (Latin):
non .ẽ. aequa et magis uia e urãe prauaes̃:¬
Reddit causas quarednĩ iusta sententia sit:
Putatis meait iniquũ. ut peccata patrum
reddã filus et aliis comedentib: uuã a cerbã
aliorũ dentes obstupescant : ecceunusquis¬
que in suo peccatomoritur. et in sua iustitia
quasi historiae ueritatẽ ut aliorũ scelera
in aliis puniantur. Cum enĩ auerte¬
rit seiustus aiustitia sua. et fecerit ini¬
quitatẽ : morietur in eis. Inmiquitate
intellegi Iustus prius populus isrł auer¬
tit se aiustitia sua quia iustitiae reliquit
auctorẽ et fecit iniquitatẽ dĩ filiũ dene¬
gando : inpeccato atq scelere quod o pe¬
ratus ẽ morietur: Non in plurib: sed
in uno: hȩredem inter ficiens ut ꝑderet
haereditatẽ: Etcũ a uerterit seim¬
pius ab impietatesua quã operatus ẽ
et fecerit iudiciũ atq iustitiã : ipseani¬
mã suã uiuificabit : Considerans enim¬
auertit se ab omnib: iniquitatib: suis quasope¬

Expanded text:
non est aequa et non magis uiae uestrae prauaenon est aequa et non magis uiae uestrae prauaeReddit causas quare Domini justa sententia sit. Putatis me, ait iniquum, ut peccata patrum reddam filiis ; et aliis comedentibus uvam acerbam, aliorum dentes obstupescant ? Ecce unusquisque in suo peccato moritur, et in sua justitia quasi historiae veritatem, ut aliorum scelera in aliis puniantur. Cum enim averterit se justus a justitia sua et fecerit iniquitatem, morietur in eis. In iniquitate intelligi: justus prius populus Israel avertit se a justitia sua, quia justitiae reliquit auctorem, et fecit iniquitatem, Filium Dei denegando, in peccato atque scelere quod operatus est morietur. Non in pluribus, sed in uno haeredem interficiens, ut perderet haereditatem. « Et cum averterit se impius ab impietate sua, quam operatus est, et fecerit judicium atque justitiam, ipse animam suam vivificabit. Considerans enimvertit se ab omnibus iniquitatibus suis, quas ope
Abbreviated transcription (Latin):
quã suauiuet iustitia : licet iustitiae meȩ
sit bonis bona: et malis mala reddere:
Numquid uoluntatis meae ẽ mors
impii dicit dñs ds̃. et nonut conuertat᷑
auiis suis etuiuat: Ergo dnĩ uolunta¬
tis ẽ: omnes saluos fieri etad notitiam
ueritatis uenire : Vbicũq aut̃ dĩ uidet᷑
seuera et truculenta sententia : non ho¬
mines sed peccata condemnat.
Siautẽ auerterit seiustus aiustitia sua.
et fecerit iniquitatẽ scđm om̃s ab omina¬
tiones quas operari solet impius. nũquid
uiuet: Om̃s iustitiȩ eiꝰquas fecerat ñ er̃
in memoria In p̃uaricatione quap̃ua¬
ricatus ẽ & inpeccato suo quo peccauit in
ipsis morietur: Sicut iustũ antea peccato¬
rem non praegrauant antiqua delicta:
sic peccatorem qui prius iustus fuerit : non
uuant ueteres iustitiae: Vnus quisque
enĩ in quo inuenitur : in eo et iudicatur:
Et dixistis: Non .ẽ. aequauia dñi.
Auditedomus isrł : Num quiduia mea

Expanded text:
quam sua vivet justitia, licet justitiae meae quam sua vivet justitia, licet justitiae meae sit bonis bona, et malis mala reddere. « Numquid voluntatis meae est mors impii, dicit Dominus Deus, et non ut convertatur a viis suis, et vivat? » Ergo Domini voluntatis est omnes salvos fieri et ad notitiam veritatis venire. Ubicumque autem Dei videtur severa et truculenta sententia, non homines, sed peccata condemnat. « Si autem averterit se justus a justitia sua et fecerit iniquitatem secundum omnes abominationes quas operari ivet? omnes justitiae ejus, quas fecerat non erunt in memoria, in praevaricatione, qua praevaricatus est, et in peccato suo, quo peccavit, in ipsis morietur. » Sicut justum antea peccatorem non praegravant antiqua delicta, sic peccatorem, qui prius justus fuerit, non juvant veteres justitiae: Unusquisque enim, in quo invenietur, in eo judicet dixistis: non est aequa uia domini. audite, domus Israhel: numquid uia mea