comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um sub maximiano & diocleti¬
ano. qui simul imꝑii potiti po-¬
testate eadem malitia xp̃i nisi sunt expug¬
nare eccłiam. ꝑsecutio seua in orbe pene uni¬
uerso ꝑstreperet: quintinꝰ lucius. rufinus.
ualerius & eugenius. rome claris orti nata¬
lib. in gallias predicaturi uenert̃. Quiq
Quos secuti eadem fidei deuotione. paresq
nataliũ nobilitate crispinus & crispinianus:
suessionis enuitatẽ hospitã sue ꝑegrinationis
elegerunt. In qua ita preualuerat error gen¬
ac humanitas uetaret᷑. hi comꝑta crudelitate
gentiliũ. ut sequentes doctoris gentiũ ma¬
gisteriũ. labore manuũ sibi p̃sentis uitȩ ne¬
cessaria ꝓuiderent: sutoriam artẽ quȩ quiete
exerceri potest didicerunt. In quo oꝑe ita cun¬
ctos huiꝰ artis artifices diuina gr̃a preuene-
rt̃: ut multi uidentes eoꝵ oꝑa mirarent᷑ pa-
rit̾ ac diligerent. Nam & illud stupendum
impiis ualde erat miraculũ: ut cũ omnib
pene elegantiꝰ oꝑarent᷑ artificib. a nullo mer-

Expanded text:
um sub maximiano. Et Deocliciano qui simul| imperii potiti potestatem . eadem malitia .| christi nisi sunt expugnare eclesiam. Persecu| tio seua in orbe pene uniuerso praestrepiret. quin| tinus . luceus. rufinus. ualerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi uene| runt. quiQuos secuti eadem fidei deuotione. paris que natalium nobilitate. Crispinus et crispi| nianus suessiones ciuitatem hospitam suae pere| grinaciones elegerunt . in qua quoniam ita preua| luerat error genac humanitas uetaretur at hi conperta cru| delitate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouiderent. Suturum artem que quiete| exercere potest dedicerunt. In quo operi. Ita cunc| tus huius artis artifices diuina gracia+ preuene| runt. Vt multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miraculum ut \cum/ omnibus pene elegancius| operarentur artificibus a nullo merce
Abbreviated transcription (Latin):
mianus mox audita satellitis sui rictioua
ri ꝑditione: utrũq crispinũ uidelicet ac
crispinianũ gladio puniri p̃cepit. Qui iam
imminente ceruicib suis gladio. gr̃arũ dño
actionẽ ꝑsoluentes dicebant. Grãs tͥ agi-
mꝰ dñe: qui nos de hoc scło eripiens. ad te
uenire p̃cipis clemtissime. Et his dictis.
amputatis capitib p̃ciosa in conspectu dñi
morte. inspirati & confortati xꝑi dĩ p̃sidio.¬

Expanded text:
mianus mox audita satillitis sui ricioua| mianus mox audita satillitis sui ricioua| ri perditione utrumque Crispinum uidelicet ac cris| pinianum . gladio punire precepit qui iam iamque in| minente ceruicibus suis gladio graciarum domino actio| nem persoluentes dicebant. Gracias tibi agimus domine.| qui nos de hoc seculo eripiens . ad te uenire precipis clemen| tissimae. Et his dictis . amputatis capitibus . precio| sa in conspectu domini morti inspirati et confortati christi
Abbreviated transcription (Latin):
tyres spei suȩ immobilit̾ meumbentes. ala-¬
torm̃tis: & sic̃ uoluisti nos ꝓ confessione cũi
scĩ nominis paci. ita ad confusionẽ diaboli &
sacellitũ eiꝰ ab hac etiam pena illesos educere.
Mer oratione finita. eduxit eos angłs dñi
sine dolore ab igne. Tunc uidens se inimi
luisse suppliciis. sese coneite furens rictio¬
uarus p̃cipitauit in ignẽ: & ita morte pessi¬
ma uitã fimuit indignã. Oquã iustũ mirũ¬
q diuine equitatis iudiciũ: ut qui multos
xp̃i martẏres ad cęloꝵ regna ꝓperantes ig¬
ni interemerat cruciatos. ipse se ad ȩt̾ni ignis
ꝑpetuos cruciatus p̃cipitaret consũptus.
Hec uictores uidentes mr̃es. deuote dño
precem fuderunt: ut eos de colluctatione
sui certaminis ereptos. ad se uenire iuber&.
ꝓpitius. Quib nocte eadem ꝑ reuelationẽ
ostensũ ẽ: quod illuscescente die ꝑcepturi la
rei geste exhibitione impleta ẽ. Nam maxi-¬

Expanded text:
tyres spei sue inmobiliter| incumbentes alatyres spei sue inmobiliter| incumbentes alatormentis. Et sicut uoluis| ti nos pro confsione tui sancti nominis pati. Ita ad| confessionem diabuli et satellitum eius ab hac eti| am poena inlesus educere+. Mox oratione finita| eduxit eos angelus domini sine dolore ab igne tunc| uidens se inimicluisse suppliciis sese concite furens.| Riciouarus precipitauit in ignem . et ita morte| pessima . uitam finiuit indignam. O quam ius| tum mirumque diuinae aequitates iudicium.| ut qui multos christi martyres . ad celorum regna prope| rantes . igne interemerat cruciatos . ipsi ad aeterni| ignis perpetuos cruciatos igni praecipitaretur con| sumptus. Haec uictores uidentes martyres . deuote| domino precem fuderunt . ut eos de conluctationi sui cer| taminis ereptos . ad se uenire iuberet propitius. Quibus| nocte eadem per reuelationem ostensum est quod| inluciscente die precepturi labrei gestae exibitione inpleta est.| Nam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ctiouarus miraculo. instigante diabolo ex¬
agitatus ira. uissit eos rursus uinctos cu¬
stodiri donec plumbũ inectũ igni liquefi¬
eret: in quo martyres scõs consumendos
inuicta: illesos reddidit ignis. Qui etiam
martyres scĩ electos pueros int̾ chaldaicas
flaminas ymnũ imitabant᷑ cantantes: orabãt
q dñm ac dicebant. Adiuua nos ds salutari ᷤ
nr̃. ꝓpt̾ honorẽ nominis tui dñe libera nos:
&. ꝓpitiꝰ esto peccatis nr̃is ꝓpt̾ nom̃ cuũ: ne
forte dicant gentes ubi ẽ d̾s eoꝵ. Quib hec
orantib. exiliens guita plumbi feruentis in
oculũ rictiouari. graui illũ dolore crucians
excecauit afflictũ. At is fremens possessus
insania. dũ medelam corporis animȩq de¬
buit implorare. mortẽ sibi accelerauit insami¬
ens. Nam picem. adipem oleumq simul ius-¬
sit feruere: & scõs denuo martyres in ea p̃¬
cipitari. quasi consumendos pena p̃cepit.
At ubi ministri obtemꝑantes ꝑfecert̃ cun¬

Expanded text:
Ritiouarus miraculo instigante diabulo exRitiouarus miraculo instigante diabulo exa| gitatus ira iussit eos rursus uinctos custoderi donec| plumbum iniectum +igni liquifierit. In quo marty| res sanctos consummendos inuicta. inlesos reddidit ig| nis qui etiam martyres sancti electos pueros inter caldai| cas flammas ymnum imitabantur cantantes ora| bant dominum ac dicebant. Adiuua nos deus salutaris| noster . propter honorem nominis tui domine libera nos. Et| propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum.| Ne forte dicant gentes ubi est deus eorum quibus haec| orantibus . exiliens gutta plumbi feruentes in oculum| riciouari graui illum dolore crucians excecauit.| adflictum adis+ fremens+ possessus insania dum me| dillam corporis animaeque dibuit inplorare . mor| tem sibi adcelerauit insaniens. Nam picem . adi| pem . oleumque simul iussit feruere . et sanctos denuo| martyres in eam precipitari . quasi consummen| dos +poenam precipit. Ad ubi ministri obtemperan| tes perfecerunt cun
Abbreviated transcription (Latin):
macula.rꝑe. Audiens aũ eos rictiouarus
in torm̃tis quos eiulare p̃ dolore credebat
orantes. indigne tulit uehem̃ter: & iussit
sudes in ungulas eoꝵ mitti. & corrigias sin¬
gulas de dorso tolli. Quã iussionẽ dũ mi¬
scĩ inter acerrimos penarũ dolores. spe
gaudentes. in tͥbulatione patientes. ora-¬
loso. His itaq orantib exilierunt sudes
de ungulis eoꝵ : & ministros ꝑcutientes
qͦsdam int̾fecerunt qͦsdam uͦ uulneratos
cruciauert̃. Tunc rictiouarus furore
insaniens. molas ad singuloꝵ colla iubet
suspendi: & hyemis cẽpore in fluuio cuiꝰ
uocabulũ ẽ arona. uelut sub glacie de¬
mergi. It illi scuto diuine ꝓtecti uirtutiᷤ.
dicebant dño leci. Suꝑ aquã refectionis
educabis nos dñe. S famulante creatu-¬
ra suo dõ. martyres eiꝰ nec aqua mergere.
nec petra p̃mere. nec frigus potuit strin¬
gere: s potiꝰ quasi estiuis lauacris delecta¬
ti. ꝓiecto molari onere ad alteram natantes
illesi ꝑuenert̃ fluminis ripam. Hoc uso ri

Expanded text:
Au| diens autem eos Riciouarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore credebat. Orantes indigne tu| lit uehementer . et iussit sudis in ungulis eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| mityres| sancti inter acerrimos poenarum dolores . spe gauden| tes . in tribulacione pacientes . oraloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cientes quos//dam interfecerunt . quosdam uero uulneratos cruciauerunt.| Tunc riciouarus furore insaniens molas ad singulo| rum colla iubet suspendi. Et hiemis tempore in fluuio .| cuius uocabulum est axona uelut sub glaciae| demergi. At illi scuto diuine protecti uirtutis di| cebant domino laeti super aquam refectionis educa| bis nos domine. Sed famulante creatura sua deo mar| tyres eius nec aqua mergeret. nec petra premere . nec| frigos potuit stringere. Sed potius quasi \e/stiuis la| uacris delectati proiecto molari oneri ad alteram| natantes inlesi peruinerunt fluminis ripam hoc| uiso .
Abbreviated transcription (Latin):
uerando ꝓficere: ꝓficiendo illa ꝓmereri gau-¬
dia. quib om̃is mundi gła cũ decore uo.
& ornatu comꝑata ẽ quasi arena mutilis
et exigua. Pro me qͦq dilectissime pat̾ su¬
ꝑnan ne fatigemini exorare miscđiã: quati¬
nꝰ me uirtus alma ꝓtegat. oꝑari qͦd bonũ ẽ
tͥbuat: contra hostiles temptationes defendat:
& inꝑpetua mentis ac corporis castitate custo¬
diat. D̾s aũ diues in miscdia cui om̃ia sunt
possibilia qui pia ñ respuit uota. uos sanũ
ac saluũ custodiat. dono sp̃c sui didet: ad su¬
ꝑna cor ur̃m dirigat. sanũq uos & incolu-¬
mem qͦd cunctis mundi p̾fero diuitiis eiꝰ pi¬
etas infinita mͥ uidere conferat. Nullis enĩ
debilitari potero adu̾sis: dũ uos sciam frui
cõmodo sospitatis. Ualete in dño.¬

Expanded text:
uerando proficere, proficiendo illa promereri gauuerando proficere, proficiendo illa promereri gaudia, quibus omnis mundi gloria cum decore suo et ornatu comparata est quasi arena inutilis et exigua pro me, quoque dilectissime pater supernam ne fatigemini exorare misericordiam quatinus me uirtus alma protegat, operari quod bonum est tribuat, contra hostiles temptationes defendat, et in perpetua mentis ac corporis castitate custodiat. Deus autem diues in misericordia cui omnia sunt possibilia, qui pia non respuit uota, uos sanum ac saluum custodiat, dono spiritus sui ditet, ad superna cor uestrum dirigat sanumque uos et incolumem quod cunctis mundi prefero diuitiis eius pietas infinita michi uidere conferat nullus enim debilitari potero aduersis dum uos sciam frui commodo sospitatis. Ualete in Do
Abbreviated transcription (Latin):
ne obliuione consumant᷑ explicare ꝓposui-¬
mꝰ. Quȩ si quẽ tulliana redundantẽ facun-¬
dia audire contigerit. ne nr̃is pannosis dicti-¬
onili ꝙ mornatis indignet᷑ supplicamꝰ & ob¬
testam̃: quia ñ aliqua suꝑcilii p̃sumptione
ista scribimꝰ uerũ canti patͥs meritoꝵ insig¬
nia obliuionis negligentia prorsus posse
ignorari ꝑtimescentes ad tempꝰ supplicit̾ &¬
humili stilo scripto cõmendamꝰ. quo adusq
quis philophie fonte ad plenũ potatus: fa-¬
cundiȩ florib ea decenter ꝑornans uelit elu-¬
cidare. Suscipiat gͥ serenissime pat̾ munꝰ¬
culũ nr̃m pat̾nitas ur̃a ꝑlegere illud ñ ab-¬
nuat caritas ur̃a. confirmare dignet᷑ queso
illud uerax testimoniũ ur̃m. Ipse aũ melli-¬
flue pietatis pat᷑ de quo scribimꝰ. głosis in¬
t̃cessionib suis. uos ñ desinat ꝓtegere. qua-¬
tinꝰ in bono ꝓposito ualeatis ꝑseuerare. ꝑse-¬

Expanded text:
ne obliuione consumantur explicare proposuine obliuione consumantur explicare proposuimus que si quem Tulliana redundantem facundia audire contigerit ne nostris pannosis dictionibus et inornatis indignetur supplicamus et obtestamur quia non aliqua supercilii presumptione ista scribimus uerum tanti patris meritorum insignia obliuionis negligentia prorsus posse ignorari pertimescentes ad tempus simpliciter et humili stilo scripto commendamus quo ad usque quis philosophie fonte ad plenum potatus facundię floribus ea decenter perornans uelit elucidare. Suscipiat igitur, serenissime pater, munusculum nostrum paternitas uestra perlegere illud non abnuat caritas uestra, confirmare dignetur queso illud uerax testimonium uestrum ipse autem mellifluę pietatis pater de quo scribimus gloriosis intercessionibus suis uos non desinat protegere quatinus in bono proposito ualeatis perseuerare, perse
Abbreviated transcription (Latin):
citer ꝑacto. ꝓpetuȩ glȩ beatitudinẽ.
erscrutanti mͥ & sũmo cũ studio assi-¬
due laboranti remoꝵ posito in metro¬
poli quã uenerandus pat̾ donatianus mire
sc̃ĩtatis qͦndam septimꝰ głose rexit ep̃s: si qua
de uita & melitis actib eiꝰdem piissimi pͥnci-¬
pis possem inuenire & nulla prohdolor pret̃
quȩ ante cognouimꝰ. inuenienti dilectissime
pat̾ & dñe congruũ uisũ ẽ licet in compto
sermone ea quȩ apud nos nr̃isq tẽporib ꝑ
eum oꝑari dignata ẽ dĩtas mirifica pagi-¬
ne inserere: quatinꝰ habeant posteri unde
in tanto patre iocundent᷑: atq eũ studiosio¬
ri seruicio uenerent᷑. Scribimꝰ aũ ñ quȩ ali¬
qua uillgari assertione didicimꝰ. sed quȩ a
ueridico ore ur̃o ꝑcepimꝰ. His uͦ ꝓ modulo
nr̃o explanatis. coramq uobis ꝑ oratis. ac
ur̃i auctoritate testimonii confirmatis: alia
quȩ nos ipsi innumeris fidelib mixti ꝑ eun¬
dem głosissimũ patidnũ patrari conspeximꝰ.

Expanded text:
citer peracto perpetuę glorię beatitudinem. Percrutanti michi et summo cum studio assidue laboranti Remorum posito in metropoli quam uenerandus pater Donatianus mirę sanctitatis quondam septimus gloriose rexit episcopus. Si qua de uita et inclytis actibus eiusdem piisimi principis possem inuenire et nulla, proh dolor, preter que ante cognouimus inuenienti dilectissime pater et domine congruum uisum est licet incompto sermone ea que apud nos nostrisque temporibus per eum operari dignata est Deitas mirifica pagine inserere quantinus habeant posteri unde in tanto patre iocundentur atque eum studiosiori seruitio uenerentur scribimus autem non quę aliqua uulgari assertione didicimus sed quę a ueridico ore uestro percepimus hiis uero pro modulo nostro explanatis coramque uobis peroratis ac uestri auctoritate testimonii confirmatis alia quę nos ipsi innumeris fidelibus mixti per eumdem gloriosissimum patronum patrari conspeximus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ serui sui reliquias noua sepius audi¬
unt᷑ geri miracula. ut fides precantium
patefiat. & merita uiri dĩ ostendant᷑. &¬
in seruo suo. xp̃i laus cȩlebret᷑. ut dictũ
ẽ laudate dñm in scĩs eiꝰ. Multe & innu

Expanded text:
per serui sui reliquias noua saepius audiuntur miracula geri, ut fides precantium patefiat et merita sancti Dei ostendantur et in seruo suo Christi laus celebretur ut dictum est: «Laudate Dominum in sanctis eius». Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sub sua cura consistentib dm̃ica acq apłica
p̃dicando p̃cepta sua cotidie districta conu̾sa-¬
tione ac religiosis actib siuis magnũ bene uiuen-¬
di prebebat exemplũ. implens qͦd scriptũ ẽ
sic luceat lux ur̃a coram hominib ut uideait

Expanded text:
sub sua cura consistentibus, dominica atque apostolica sub sua cura consistentibus, dominica atque apostolica predicando precepta sua cottidie districta conversatione ac religiosis actibus suis magnum bene vivendi prebebat exemplum, implens, quod scriptum est: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant
Abbreviated transcription (Latin):
ret. die aduocationis suȩ qua felicitatem
diu desideratam accepturus erat & se
li mei. scio quod finis m̃s ñ tardat & regẽ
meũ quẽ diu cupiui citiꝰ uidebo & utinã
tam ꝓpitium mͥ seruo suo quã desiderabilem
tam castri preparate uasculũ corpusculo meo.
quo condiatur ñ suꝑfluo studio. s necessario
usu ut illic seruet᷑ in illũ diem. quo corrupte¬
la hȩc uertatur in incorruptionẽ. & morta¬
le hoc induat᷑ immortalitate. qͥa ñdum erat¬

Expanded text:
 diem aduocationis suae qua felicitatem diu desideratam accepturus erat et li mi, scio quod finis meus non tardat et regem meum quem diu concupiui citius uidebo et utinam tam propitium mihi seruo suo uideam quam desiderabilem aepara uasculum corpusculo meo quo condatur, non superfluo studio sed necessario usu ut illic seruetur in illum diem quo corruptela haec uertatur in incorruptionem et mortale hoc induatur immortalitate. Et para
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq ad uesꝑam ȩt̾nȩ uitȩ pabuliᷤ
reficiebant᷑. Nec minus quoq palati¬
ni ꝓceres int̾missa ad tempus regali
seruitute ad eos confluebant. eoꝵq mo¬
destã conuersationẽ in recte uiuendo
ad exemplũ sibi ꝓferebant. Et qui¬

Expanded text:
ne usque ad vesperum aeternae vitae pabulis reficiebantur; nec minus quoque palatini proceres intermissa ad tempus regali servitute ad eos confluebant, eorumque modestam conversationem in recte vivendo ad exemplum sibi proponebant. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ mͥ mͦ appropinqͣt uobis adueniet.
paratos inueniat. Ego uͦ uado uiam totiꝰ
mundi. tam̃ mͥ misericors sit saluator mun
di. & me mͦ defendat ab hoste. qui me rede¬
mit ab hoste. & quẽ presentis uide habui
consolatorẽ. ȩt̾nȩ uitȩ mͥ inueniam largito¬
rẽ. Hec discipłi a patre audientes lacrimis
ꝑ fusi. tam̃ precepta secuti. lignũ inuenientes
fideli cadaueri & corpori patͥs coaptauert̃.
pene pͥus lacͥmis implentes amaris. quã pa¬
t̾nis m̃bris.Aptũq ut potuert̃ sarcofagam
in loco prefinito a patre composuert̃. Interĩ
dũ tͥstia patͥ filioli pararent obsequia. uali-¬
dior patrẽ coquebat infirmitas. &. in frigi¬
do corpusculo uix halitus remansit extremꝰ¬
Nec tam̃ ab orationis cessauit officio uł
diuine laudis obsequio. & dũ salutifero
corporis x p̃i & sanguinis uiatico suũ iter
pararet. int̾ gr̃arum actiones. & uerba ora¬
tionis sp̃m emisit. Positusq ẽ in sepulero

Expanded text:
illa quae mihi modo adpropinquat tibi aduenerit, paratum te inueniat. Ego uero uado uiam totius mundi; tantum mihi misericors sit saluator et me modo defendat ab hoste qui me olim redemit ab hoste et quem praesentis uitae habui consolatorem aeternae uitae mihi inueniam largitorem». Haec discipulus a patre audiens lacrimis perfusus, tantum praecepta secutus, lignum inueniens fidit, cauauit et corpori patris coaptauit et pene prius lacrimis implens amaris quam paternis membris aptatumque ut potuit sarcofagum in loco praefinito a patre composuit. Interim dum tristia patri filius pararet obsequia ualidior patrem coquebat infirmitas et in frigido corpusculo uix alitus remansit extremnec tamen ab orationis cessauit officio uel diuinae laudis obsequio et dum salutifero corporis Christi et sanguinis uiatico suum iter muniuit inter gratiarum actiones et uerba orationis spiritum emisit positusque est in sepulchro
Abbreviated transcription (Latin):
domus precipitari. & ligatum ad collum
eius saxum in puteum dimergi: & suꝑ
eum rudera cumulari. Post dies autẽ de¬
cum clericis noctu ueniens ad puteum¬
liuit in cimiterio calepodii uia aurelia¬

Expanded text:
domus praecipitari, et ligato ad collum ejus saxo, in puteum demergi, et in eum per rudera cumulari. Post dies vero qcum clericis noctu veniens, livit in coemeterio Calepodii II I
Abbreviated transcription (Latin):
matius p̾sente uxore simplicii & omni
familia cecidit in t̾ram: & cum lacri¬
d̾s qui illuminasti moysen seruũ tuũ.¬
salua ancillam tuam blandam. & alle-¬
ua eam de lecto doloris: ut cognoscant
om̃s quia tu es creator omniũ rerum.

Expanded text:
matius, praesente uxore Simplicii et omni familia, cecidit in terram, et cum lacryqui illuminasti servusalva ancillam tuam Blandam, et alleva eam de lecto doloris, ut cognoscant omnes quia tu es Creator omnium rerum.
Abbreviated transcription (Latin):
sec nulites. cepit clamare. Ociues optimi.
uidetis magicã artem. Respondit palmatiꝰ¬
dicens. Si ꝑ magicam artẽ istud factũ ẽ ubi
st̃ uirtutes deoꝵ nr̃oꝵ: Iubeat itaq pietaᷤ
ur̃a offerri & immolari diis: ne pereat res¬
publica tua ꝑ eoꝵ ineantationes. Et p̃cepit

Expanded text:
timi, videtis artem magicam? Respondit Palmatius: Si per magicam istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum incantationes. Statuit
Abbreviated transcription (Latin):
darent᷑. mittens om̃s occidit uicarios illos qui¬
dit. Passi sunt aũ p̾fati sacerdotes & famuli xp̃i
r. nonarũ octobriũ die: nec martyrii eoꝵ ad¬
declaranda p̃conia celestia defuere miracula. Nã
cũ ꝑempta eoꝵ corpora amni ut diximꝰ a paga¬
nis eẽnt iniecta: contigit ut hȩc contra currentiᷤ¬

Expanded text:
s occidit vicanos illos omsit. Passi sunt autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra
Abbreviated transcription (Latin):
qui suꝑerat ꝓuincie. eo qͦd haberent aliquid
Non enĩ habebant regẽ tum temporis idem
antiqui saxones suꝑ se dñantẽ. s satrapas plu-¬
rimos suȩ genti prepositos. Qui ingruenti
belli articulo. mutunt ȩqualit̾ sortes: & quẽcũ¬
q sors ostenderit. hunc tẽpore belli ducẽ om̃s
secunt᷑. & huic uniu̾si obtemꝑant. Pacta autẽ

Expanded text:
quod Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem
Abbreviated transcription (Latin):
pidi. S unus ex eis in uisione nocturna ap¬
paruit cuidã de sociis suis cui nom̃ erat tyl.¬
cupletissimo. qui de milite factus fuerat
monachus: indicans qͦd eo loci corpora eoꝵ
possent inueniri. uͥ de cęlo t̾ris radiasse con¬

Expanded text:
d et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse con
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾i̾o mancipati. elegert̃ ex eo numero
uirũ modestũ morib. & mansuetũ corde
suitbertũ. qui eis ordinaret᷑ antistes. Quẽ
brictannia destinatũ. ad peticionis eoꝵ affe¬
ctũ ordinauit reuerentissimꝰ ue illifridus

Expanded text:
ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde Suidberctum qui eis ordinaretur antistes, quem Brittaniam destinatum ad petitionem eorum ordinavit reverentissimus Uilfrid
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerio potiunt᷑ salutis. In numeri quoq
testate geri miracula comꝓbatur: maxime
tam̃ eiꝰdem die sollẽpnitatis. cũ de ꝓtunciis
circũpositis plus solito conflua curba recur
rat: & angłicȩ uirtutis maior quodamͦ cre¬
datur ad eẽ freq̃ntia: ut qͦd sp̃ualit̃ dixit
apłs. corporalit᷑ agi uideat᷑: quia angłi st̃
ãministratorii sp̃c in ministeriũ missi ꝓpter¬

Expanded text:
refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoquerefrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoquetestate, geri mtamen ejusdem die natalis, cum et de provinciis circumprat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi videtur: 'Quia angeli sunt administrator
Abbreviated transcription (Latin):
sed cordis querere & diligere puritatem.
nea silua tegitur: partim uirenti planicie
dilatat᷑. Missarũ itaq cȩlebratione comple-¬
ta: magno attoniti gaudio. quiq rediert̃
sacerdotũq officio. & mansione constructa:
omnẽ ibidem cotidie psalmoꝵ missarumq
cursũ. congruo p̃cepit ordine cȩlebrari. Nul-¬
lus aũ huc nocturno ẽ tempore ausus in¬
gredi: sed aurora suꝑueniente matutinos
ibidem cantant ymnos. Ex ipso aũ saxo qͦ
sacra contegit᷑ edes. ad aquilonẽ altaris. dul¬
cis & nimiũ lucida guitatim aqua dilabit᷑:
quã incolȩ stillam uocant. Obhoc & uitreũ
uas eidem receptui paratũ: argentea pen-¬
det cathena suspensũ. MNorisq ẽ ppło com-¬
municato. singulos ad hoc uasculũ ascen¬
dere ꝑ gradus: donũq cęlestis degustare
liquoris. Nam & gustu suauis ẽ: & tactu
salubris. Deniq ñnulli post longas frebri¬
um flãmas. hac hausta stilla: celeri confestim¬

Expanded text:
sed cordis quaerere ac diligere puritatem osed cordis quaerere ac diligere puritatem onea silva tegitur, partim virenti planitie dilatatur. Missarum itaque celebratione completa, magno attoniti gaudio, quique redierunsacerdotumque officio, et mansione constructa, omnem ibidem quotidie psalmorum missarumque cursum congruo praecepit ordine celus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium fla
Abbreviated transcription (Latin):
trono. p̃cib iuxta morẽ locũ freq̃ntate. Et
te quide eras ibi missas celebrante: ppłs iux-¬
Aaueniunt mane cũ oblationib: & mag¬
na instantia precũ intrant ianuã australem.
Et ecce longa porticus in aquilonẽ porre¬
cta. atq illã attingens posterulã: extͣ quã
uestigia marmori diximꝰ impressa. Sed pͥiis¬
qͣm huc ꝑuenias: apparet adorientẽ basili¬
ca ꝑ grandis ad ꝙͣ ꝑ graduᷤ a scendit᷑. Hȩc cũ
ipsa porticu sua quingentos fere homines ca-¬
ꝑe uidebat᷑: altare uenerandũ rubrõq conte¬
ctũ palliolo. ꝓpe mediũ parietis meridiani
ostendens. Erat aũ ipsa domꝰ angulosa. ñ in
morẽ oꝑis humani parietib erectis: sed in¬
star speluncȩ. preruptis & sepius imminen-¬
tib asperata scopulis. Culmen quoq diu̾sȩ
altitudinis: qđ hic uertice tangi ab aliquo.
uix possit alibi manu attingi. Credo do¬
cente archangło dñi: ñ ornatũ lapidũ. se¬

Expanded text:
trono, precibus locum frequentate; et trono, precibus locum frequentate; et te quidem cras ibi missam celebrante, populus juxAdveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant portam australem. Et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam januam extra quam vestigia marmore diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, ad quam per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope erat medium parietis, meridiem ostendens: in gyro autem ipso domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis, et saepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque diversae altitudinis, quod hic vertice, alibi manu vix possit attingi. Credo quod, docente archangelo Domini, non ornatum lapidum,
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑto consilio. romanũ ep̃m qͥd de his agen¬
dũ sit ꝑ nuncios sciscitat᷑: qui tunc forte in
monte serapti fere qͥngendesimo miliario a
romana urbe distante. quẽ incole scĩ silue-¬
stri cognomine uocant: eo qͦd ipse ibi qͦn-¬
dam exulauerat. && ꝓ fidĩ ꝑsecutione diu¬
delituerat. morabat᷑. Taliaq mandata re
mittit. Si hominis ẽ illã dedicare eccłiam:
hoc maxime die quo uictoria data ẽ fieri
oportet. Sin aũ alias scõ ꝓtisori loci illius¬
te. agamꝰ ambo łͥduanũ cũ eiuib nr̃is.
ieiuniũ: sc̃am tͥnitatẽ rogantes. ut mune-¬
ra quȩ ꝑ summũ suȩ sedis ministrũ confer-¬
re dignatꝰ ẽ. ad certũ usq finẽ ꝑducat. Fa¬
ctũq ẽ. ut suggesserat antistes. Nocte uͦ
ẽ inq̃t uobis opus hanc qͣm edificaui dedi-¬
care eccłiam. Ipse enĩ qui condidi eam.: etiã
dedicaui. Uos aũ intrate: & me adstante pa-¬

Expanded text:
reperto consilio Romanum episcopum quid de his agenreperto consilio Romanum episcopum quid de his agendum sit per nuntios sciscitantur, qui tunc forte in monte Soracti quinquagesimo fere milliario a Romana urbe distante fuerat, quem incolae sancti Sylvestri cognomine vocant, eo quod ipse ibi quondam exsul orans pro fidei persecutione delituerat cum suis. Talmisit. Si hominis est illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est, fieri oportet; sin autem alias sancto provisori loci te, agamus ambo triduanum cum civibus nostris jejunium, sanctam Trinitatem rogantes ut munera quae per summum suae sedis ministerium conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat. Factumque est ut suggesserat antistes: nocte verest, inquit, vobis opus hanc quam ego aedificavi dedicare basilicam: ipse enim qui condidi etiam dedicavi: vos tantum intrate, et me assistente pa
Abbreviated transcription (Latin):
urbis reuersi moribundi subintrant. Qui
dñi in adiutoriũ uenerit. xp̃ianis : nam &
sexcentos ferme suoꝵ fulmine uidebant in-¬
teremptos: regi regũ. xp̃o continuo colla
submiitentes. armis induunt᷑ fidei. Cũq
templũ referrent archangłi: uident ma-¬
ne iurta ianuã septemtrionalẽ quã pre-¬
dixi. instar posterulȩ pusillȩ. quasi homi-¬
nis uestigia marmori artius impressa. Ag-¬
noscuntq beatũ michaelẽ: hoc presentiȩ
suȩ signũ uoluisse monstrare. Ubi post ea
culmine apposito. & altari imposito: ipsa
eccłia ob signa uestigioꝵ appodonia ẽ uo-¬
cata. Multa dubitatio fuit int̾ sepontinos
& beneuentinos qͥd de illo loco agerent: &¬
si intrari uł dedicari illic debeat ȩccłia.
Unde collatione facta: adorientẽ loci illiꝰ
beati petri apłoꝵ pͥncipis nomini conduã
ȩccłiam & dedicant. In qua eciã beatȩ ma-
altaria statuunt. Tandem antistes salubri

Expanded text:
urbis moribundi subintrant. Qui urbis moribundi subintrant. Qui Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen appositum et altare impositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Appodonia est vocata. Multa dubitatio inter Sepontinum et Beneventanum quid de loco agerent, utrum intrare et dedicare ibi debeant ecclesiam. Unde collatione facta, ad meridiem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae sempaltaria statuunt. Tandem antistites salubri
Abbreviated transcription (Latin):
nos. qui ducentis qͥnquaginta milib ã se¬
ponto distant. bello lacessere tẽptant. Qui
antistitiᷤᷤ sui monitis edocti. tͥduo petunt in¬
tẽpore: pagani ludis scencis falsoꝵ inui¬
tant auxilia deoꝵ. Ecce aũ nocte ipsa quȩ
belli p̃cederet diem. ad est inuisione sc̃s mi¬
chael antistiti: p̃ces eoꝵ dixit exauditas :
diei p̃monet hostib occurrendũ. Leti gͦ
mane & de angłica certi uictoria : ne apo¬
litanis demonico redactis sp̃u obuiant
xp̃iani paganis: atq in pͥmo belli appa¬
ratu garganus imm̃so tremore concutit᷑.
Fulgura crebra uolant: & caligo denebro¬
sa totũ montis cacumen obduxit: imple
ta ꝓpħia quȩ dñm laudans ait Qui facit
angłos suos sp̃s: & ministros suos flam¬
mã ignis. Fugiunt pagani parcĩ ferro
hostiũ. partĩ igniferis impulsi sagntis: &
neapolim usq seq̃ntib. atq extrema quȩq
cedentib aduersariis: menia tandem suȩ

Expanded text:
nos, qui centum quinquaginta milliaribus a Senos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, ttempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelica certi victoria, Neapolitani demoniaco redacti spiritu, obviant christiani paganis, atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae
Abbreviated transcription (Latin):
re. Iraq ꝑmotꝰ. cur soliuagus incederet: cor¬
repto arcu appetiit eũ saguta taricata.
Quȩ uelut uenti flamine retorta: eũ a quo
iactata ẽ mex reu̾sa ꝑcussit. Turbati ciues
& stupefacti qualit̾ res fuerit effecta. ñ enĩ
ꝓpius accedere audebant: consulunt ep̃m qͥd
facto opus sit. Qui indicto ieiunio cͥduano:
a dõ monuit eẽ querendũ. Quo ꝑacto: sc̃s
cens. Iam benefecistis qͥa qđ homines late¬
bat a dõ querendũ existimastis mysterium:
uidelicet hominẽ suo celo ꝑcussũ. Sciatis
michael archangls̃. qui in conspectu dñi sẽꝑ
assisto: locũq hunc in t̾ris incolere. tutũq ser¬
spectorẽ atq custodem. Hac reuelatione cõ
ianuas ibi cernentes: quarũ australis quȩ
& maior erat aliquib gradib in occasũ uer¬
gentib adiri poterat. Sed ne ultra criptam
intrare ausi: proforib cotidie orationi uaca¬
bant. Int̾ hȩc ne appolitam paganis adhuc
ritib oberrantes: sepontinos & beneuenti-¬

Expanded text:
e ira permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetiit illum sagitta toxicata. Quae veluti venti flamine retorta, eum a quo jacta est, mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti qualiter res fuerit effecta, non enim accedere propius audebant, consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus cens: 'Iam bene fecistis, quod homines latebat a Deo quaerendum; mysterium videlicet hominem suo telo percussit, ut sciatis, Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque serspectorem atque custodem. Hac revelatione compjanuas ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventa
Abbreviated transcription (Latin):
cora quoꝵ infinita multitudine pollebat.
passim ꝑdiuexi montis latera pascerent᷑:
contigit taurũ arm̃ti gregis consortia sꝑ¬
nentẽ. singularẽ incedere solito: & ad extre¬
mũ redeunte pecore domũ ñ eẽ regressum.

Expanded text:
ccora, quorum infinita multitudine pollebat, ccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte pecore domum non esse regressum.
Abbreviated transcription (Latin):
emoriã beati michaelis
archangłi coto orbe ue¬
nerandã. ipsius & opere
condita & consecrata no¬
mine demonstrat ȩccłia:
quȩ ñ metalloꝵ fulgore.
sed priuilegio ẽ cõmendata signoꝵ. Cili
facta scemate. sed cȩlesti predita uirtute: ut¬
pote qͣm fragilitatis humanȩ memor ar-¬
changelus e cȩlo ueniens. ad ꝓmerendã ibi
mortalib suꝑnoꝵ societatẽ. ꝓpria manu con-¬
dere dignatꝰ ẽ. In uertice si quide montis ex¬
celsi posita: de corpore eiꝰdem sareȩ speluncȩ
instar precauata ostendit᷑. Est aũ locus in
campaniȩ finib. uͥ int̾ sinũ adriaticũ & mon¬
tẽ garganũ. ciuitas sepontus posita ẽ: qui
a menib ciuitatis ad duodecĩ milia passus
porrectus. in cacumine suppremo beati ar-¬
changłi quã p̃fatus sũ gestat eccłiã. Hanc
mortalib hoc mͦ cognitã: libellus in eadem
eccłia positus indicat. Erat in ea ciuitate
prediues qͥdam nomine garganꝰ: qui ex euen-¬
tu suo monti uocabulũ indidit. Huiꝰ dũ pe¬

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgure, sed privilegio commendata signorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtute, utpute quam fragilitatis humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis ad 12 milia passuum preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum pe
Abbreviated transcription (Latin):
cepit magnis uocib clamare: quia nole-¬
bat ad scĩ uiri feretrũ accedere. S in uita
tandẽ ꝑ tracta: ad eiꝰ ꝑuenit feretrũ. Quȩ
cũ tetigisset paululũ huiꝰ feretri uestim̃¬
tũ. mundata ꝓtinꝰ ẽ a demonio. & reuersa
ad sensũ ꝓpriũ magis circa feretrũ ad huc
uolebat adsistere: quia adu̾sariũ se iterũ
metuebat arriꝑe. ex quo iam liberam factã
se cernebat & sanã. His itaq gestis: ꝑ uen¬
tũ ẽ ad turonis urbẽ. Hoc audiens ciuita

Expanded text:
coepit vocibus clamare, quia nolecoepit vocibus clamare, quia nolebat ad sancti viri feretrum accidere, sed invita tandem peracta ad eius pervenit feretrum. Quae cum tetigisset paulolum huius feretri vestimentum, mundata protinus est a demonio, et reversa ad sensum proprium, magis circa feretrum adhuc volebat adsistere, quia adversarium se iterum metuebat arripere. Ex quo iam libera facta se cernebat iam sana, 27. His itaque gestis, perventum est ad Toronus urbe.
Abbreviated transcription (Latin):
note in parrochia: in quada uilla cuiꝰ ẽ
uocabulũ gaudiaco. uͥ erat puella qͦdam
nomine radinga quȩ ab annis septem
in parentũ domo iacebat cȩca muta et
paralitica. S cũ allata ã parentib ad fe¬
retrũ beati martẏris fuisset. eadem no¬
cte sopore detenta uisũ uidisse dicit᷑ duoᷤ
uiros splendidos cũ reliqͥs sibi astantib
ante eã stetisse. S cũ eiugillasset & secum
uisionẽ miraret᷑. oculi eiꝰ receꝑunt uisum
et pedes gressũ & lingua locucionis offici¬
um.ita ut ipsa exclamaret dicens. Gr̃as¬
ago tͥ omp̃s d̾s quia ꝑ sc̃m martyrẽ leo¬
degariũ ad integrã sanitatẽ restittta sũ.
Ab hac gͦ clade erecta. om̃ibq: m̃briᷤᷤ suiᷤ
sana: cũ parentib ꝑrȩxit ad ꝓpria longo tẽ¬
pore post modũ uictura. Deinde cũ int̾ri¬
toriũ turonioȩ eiuitatis ꝑuenisset in ui¬
culo uocabulo sulnaco: ꝓpe aderat qͤdam
mulier a demonio uexata. Qđ audien-¬
tes parentes eiꝰ trahentes eam ꝑ brachia.

Expanded text:
ino parrochiam in quodam villa, cuius est vocabulum Gaudiaco, ubi erat puella quadam nomine Kandinga, qui ab annis septem in parentum domum iacebat ceca, muta et paralitica. Sed cum ablata a parentibus ad feretrum beati martiris fuisset, eadem nocte soporem detenta visum vidisse dicitur, duos viros splendidos cum reliquis sibi adsistentes ante eam stetisse. Sed cum evigilasset et secum visionem miraret, et oculi eius reciperunt visum et pedes gressum et lingua locutionis offitium, ita ut ipsa exclamaret, dicens: 'Graotens Deus, quia per sanctum martirem Leudegarium ad integram sanitatem restituta sum'. Ab hac laude erecta, omnibus membris sana cum parentibus perrexit ad propria, longo tempore postmodum victura. Deinde cum in territurio Toronici civitatis pervenissent in viculo vocabulo Solnaco, quo prope aderat quedam mulier a demonio vexata. Quo audientes parentes eius, trahentes eam per brahia,
Abbreviated transcription (Latin):
ac morte turpissima ut decebat iusti ꝓditorẽ
condẽpnatũ tͣnsinisit ad tartarũ. dhuc enĩ
uir dĩ leodegariꝰ in eodem monasterio sc̃imo¬
nialiũ in quo ad custodiendũ positꝰ fuerat.:
cõmensorabaat᷑. Tunc & ipsũ ad eandẽ syno-¬
dũ accerssert̃. Ndñ tam̃ intra conciliũ confir¬
mat᷑ fuisse. sed seorsũ rex & ebroinꝰ cũ eodem
collationẽ fecisse dicunt᷑. in qua eis multa p̃¬
dixisse futura. quȩ & euenisse postea mani-¬
festũ ẽẽ concitur. Uti & ebromꝰ in eadem ꝑ¬
nicie ꝑseuerans. multũ te inquit uerboꝵ
sublimitas ꝑsuadet. & loq̃ndo martyr ẽẽ
suspicaris. idõq te tam temerariũ ostendis.
desideras habere p̃miũ. Nam ut merueris.
ita eris accepturꝰ martyriũ. Optabat eum¬

Expanded text:
ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus fuerat, commorabat. 17. Tunc et ipsum ad eodem sinodo arcessierunt, non tamen intra concilium confirmatus fuisse, sed seorsum rex et Ebroinus cum eodem conlatione fecisse dicitur. In qua eis multa predixisse futura, que evenisse manifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem pernicie perseverans: 'Multum te', inquid, 'verbi sublimitas persuadet loquendo. Martyr esse suspicaris, ideo te tam temerario ostendis. Adesideras habere praemium. Nam, ut merueris, ita eris accepturus martirio'. 18. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptionẽ caꝑe potuisset. Eodem tẽpore
synodũ conuocauert̃. & ad qͣndam uillam
regiam uenientes. multã ep̃oꝵ turbã ad eẽ
fecert̃. Ibiq int̾ cȩteros didd̃onẽ qui sc̃m
uirũ leodegariũ cũ waimero expulit de se-¬
de sui episcopatꝰ & pene tradidit illectus
condempnatꝰq ab ipsa synodo. caluaria ac¬
cepta in capite. expulsus & segregatus ẽ
a scã congregatione. Heinde exilio damp¬
natꝰ. morteq secuta pena capitis digessit:
ep̃i tunc ã rege ꝑ ebromũ in ipsa synodo
pene similem penã sortiti. ꝑpetuo exilio st̃
deputati. Uuaimeruᷤ & enĩ qui ad supͣ dictũ
famulũ dĩ ad explendam ebroini iundictã
socius ꝑnicei extiterat postꝗͣ ab ipso ebroi¬
no eo quod in eiꝰ ultione consenserat. episcõ¬
patꝰ gradu dolose fuerat sublimat᷑. post pau¬
lulũ int̾uallo posito in offensa eiꝰ decidens.
dĩ ut opinat᷑ nutu multis flagellis ẽ obstri¬
ctus. Nempe ut fert᷑ laqueo fuisse suspensũ:

Expanded text:
otuisset. 16. Eodem tempore senodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, ero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius pernitię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum
Abbreviated transcription (Latin):
secuta usq ad eiꝰ tumulũ ꝑueniens. huc usq¬
ei deuota deseruit. Igit᷑ cũ ipsũ scm corpꝰ motũ
fuisset ab urbe. & ab ipsius ciuitatis p̃sule cũ
suis sacerdotib ꝙ ministris ꝓpriis humeris
fuisset quibda spaciis loci deportatũ. & usq¬
r izenoialo qͣndam uinculũ cũ magno tͥumpho
fuisset delatũ. ibi turba magna monachoꝵ ex scĩ
maxentii cȩnobio in quo pͥus abbas fuerat constitu¬
tus. gaudentes obuiã ꝓcessert̃: suũq pastorem
cũ fauore magno suscepturi. deuotione magna
psalmodiã in eadem ȩccłia ꝑ noctantes. Dilucu-¬
& cũ fletu inuocauit sc̃m uirũ dicens. Dñe mi
redde filiũ meũ. Et cũ fere ꝑ horarũ cͥum
spaciũ hȩc dep̾cando clamaret quasi de graui
somno euigilans infans: uoce qua ualebat ma
trẽ reqͥrens ait. Mat̾ ubi es: Ipsa gaudens
recepit filiũ rediuiuũ: quẽ amiserat defun¬
ctũ. Hoc magnũ & mirabile fuit miraculũ.

Expanded text:
secuta, usque ad eius tumulum perveniens, hucusqusecuta, usque ad eius tumulum perveniens, hucusque devota deservit. 30. Igitur cum ipsum sanctum corpus amotus fuisset ab urbe et ab ipsius civitatis praesole cum suis sacerdotibus et ministris propriis humeris fuisset quibusdam spatiis loci deportatum et usque Zezinoialo quodam viculo cum magno triumpho fuisset dilatum: ubi turba magna monachorum ex sancti Maxenti coenubium, in quo prius abba fuerat constitutus, gaudentes obviam processerunt, suumque pastorem cum favore magno suscepturi, devotione magna psalmodia in eadem ecclesia pernoctantes. Dilucuet cum fleto invocavit sanctum virum, dicens: 'Domine mi, redde mihi filium meum!' Et cum fere per orarum trium spatium haec depreeando clamaret, quasi de gravi somno evigilans, infans voce qua valebat infantia matrem requirens ait: 'Mater, ubi es?' Ipsa gaudens recipit filium reddaevivum, quem amiserat defunctum. Hoc magnum et mirabile fuit miraculum,
Abbreviated transcription (Latin):
ac pauꝑũ. cũ churibulis ac mcenso flagranti:
cũ crucib & cęreis accensis. agminibq mul¬
tis canentib hoc scm̃ corpꝰ suscipiens. ꝑgere cȩ-¬
pit ad urbẽ: Tunc ibidem quȩdã aderat femi¬
na multis iam annis intantũ curua. ut etiam
caput inflexũ pene adhesisset genib. Cũq
paululũ occilos erexisset orans ad scĩ mr̃is fere¬
trũ. reuersũ ẽ ad pͥstinũ rigorẽ eiꝰ corpusculũ.
Iirans hoc pontifex. & om̃s cũ ipso astantes.
canticis & magnis laudib ꝑuentũ ẽ ad urbẽ.
Et in suburbana basilica in qua beata radegun¬
dis requiescit: introiuit pontifex cũ scõ corpore
mr̃is. Ibiq aderat qͥdam paraliticus. & in eiꝰ ꝓ¬
tinꝰ aduentu sanꝰ factus. & ꝑ aliqͦd itineris spa-¬
ciũ secutꝰ feretrũ remansit sanus. S cũ ad ba¬
silicam scĩ hilarii dilatũ fuisset beatũ corpus. ali¬
us paraliticus iacens in uia huiꝰ tangens fere
cȩca sc̃m dĩ inuocans. lum̃ amissũ recepit. Quȩ

Expanded text:
auperum, cum turabulis ac incensa flagrantia, cum crucibus et cereis accensis, agminibusque multis canentibus, hoc sanctum corpus suscipiens, pergere coepit ad urbem. Tunc ibidem quedam aderat femina, multis iam annis in tantum curva, ut etiam caput inflexum poene adheserat iaenuam. Cum paulolum oculos erexisset, orans ad sancti martyris feretrum, reversus est ad pristinam rigorem eius corpuscolum. Mirans haec pontifex et omnes cum ipso adstantescanticis et magnis laudibus perventum est urbi, et in suburbano basilica, in quod beata Radegundis requiescit, introivit pontifex cum sancto corpore martyris. Ibique aderat quidam paraliticus, et in eius protinus adventum sanus factus et quodam itineris spatium secutus feretrum, remansit sanus. Sed cum ad basilica sancti Helari dilatum fuisset beati corpus, alius paraliticus iacens in via, huius tangens feretceca, sanctum Dei invocans, lumen amissum recipit; quae
Abbreviated transcription (Latin):
coniunx uͦ ambos. Alterq accedens ad fere¬
trũ: mulier cũ fide lum̃ recepit oculoꝵ: uir
eiꝰ dubitans recessit cũ uno cȩcus. Prius &¬
enĩ quã accederent. uir trahebat funicu-¬
lo cȩcam recedentes uͦ. uxor accepto lumine¬
oculoꝵ uicem reddens uiro trahebat post mo-¬
effectus monachoꝵ. Et qͥa ibi ceꝑat prius
m̃tes hominũ ꝑuersoꝵ mutare ad cultũ
diuinũ: iusto dĩ iudicio ac ꝓuidentia cense¬
tͣ. ut uirtutibꝰ fulgendo sũmis exemplis an¬

Expanded text:
coniux vero duos: uterque accidentes ad feretrum, mulier ex fide lumen recipit oculorum, vir eius dubitans recessit cum uno caecus. Prius etenim quam acciderint, vir trahebat funiculo caecam; recidentes quidem, uxor, accepto lumine, vicem reddens, viro trahebat postmoeffectus monachorum. Et quia inibi coeperat prius mentis hominum perversorum mutare ad cultum divinum, iusto iuditio Dei ac providentia censitur, ut virtutibus fulgendo summis exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
bant: ac letantes cũ magnis laudib & tur¬
ba multoꝵ canentiũ simul & flentiũ. ipsiuᷤ
scĩ mr̃is sic̃ iussũ erat a głoso domno rege
diq sponte dextra leuaq currentes ex mo-¬
nasteriis. uiculis ac uillis turba monacho¬
rũ clericoꝵ ac ppłi: cũ crucib incensis cȩ-¬
reis magnisq suauitatũ odorib obuiã ꝓ-¬
cedere: Tanta & enĩ multitudo erat. ut uir
qͥsquã accedere posset ad feretrũ. ut accep-

Expanded text:
bant ac letanti cum magnis laudibus et turbant ac letanti cum magnis laudibus et turba multorum canentium simul et flentium ipsius sancti martiris, sicut iussum erat a glorioso domno rege,dique sponte dextra levaque concurrentes ex monasteriis, viculis ac villis, turba monachorum, clericorum ac populi, cum crucibus, incensis cereis magnisque suavitatum odoribus obviam procidentes: tanta etenim multitudo, ut vix quisquam accidere possit