comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unitate sidei xp̃m amplectit᷑. Tinica aut̃ illa tala¬
ris a capite usq ad plantas demissa: eadem ȩccłia xp̃i¬
est usq infinem tempoꝵ ꝑmansura. hȩc uestis fit
tota iacintina. Iacinctus enim aerio colore resplen¬
det. scilicet ut omĩs ȩccłia quȩ sursum st̃ sapiat.¬
& tota ad amorem cęlestiũ surgat. Mala autẽ pu¬
nica in inferioribꝰ posita. eiꝰdem eccłiȩ unitatẽ decla¬
rant. Nam sic̃ in malo punico uno exteriꝰ cortie
musta interiꝰ grana muniunt᷑: sic innumeros sẽ
eccłiȩ popłos unitas fidei contegit. quospntt al¬
uersitas mneritor tenet. Tintin nabula uͦ int mala
na scientiȩ resonans. tangit utrasꝙ parter legis
uesintt st posita. icciruo ut de fine mundi & de uta
secur disputantes nunquam sileant. Suꝑ hume.¬
mle aute palliũ. saluatoris insinuat potestatem &
tra & leua positi: duo sc̃ popłi. gentilis dexter &

Expanded text:
unitate fidei Christi amplectuntur. Tunica autem illa talaunitate fidei Christi amplectuntur. Tunica autem illa talaris, a capite usque ad plantas demissa, eadem est Ecclesia Christi, usque ad finem temporum permansura. 4. Haec vestis fit tota hyacinthina. Hyacinthus enim aereo colore resplendet: scilicet ut omnis Ecclesia quae sursum sunt sapiat, et tota ad amorem coelestium surgat. Mala autem Punica in inferioribus posita, ejusdem Ecclesiae unitatem declarant. Nam sicut in malo Punico sub unico exterius cortice multa interius grana muniuntur, sic innumeros sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. 5. Tintinnabula autem inter mala nae scientia resonans, tangit utrasque acies tintivestimento sunt posita, idcirco ut de fine mundi et de vita futura disputantes nunquam sileant. Superhumerale autem pallium Salvatoris insinuat potestatem ettram et laevam positi, duo sunt populi: gentilis dexter; et
Abbreviated transcription (Latin):
AM nunc indum̃ta pontificis
quȩ sint. quidꝙq potius significent. demonstrandũ
est. Sacerdos aut̃ aaron illum significat ad quẽ dr᷑.
tues sacerdos ingt̃num scd̃m ordinem melchi sedochi
Uestis aut̃ facerdotis eiꝰdem. eccłia ẽ. de qua dicit apłs.
Ut exhiberet sibi głosam ȩccłiam ñ habentem ma.¬
culam aut rugam. Quattuor colores ex quibꝰ uestis
eiꝰ conterit᷑. meritorũ ẽ. diuersitas. quȩ uitra scam
eccłiam in xp̃i corpore rutilat. Poderem autem
illam idẽ. sacerdotalem lineam. in carnationem
xp̃i accipimꝰ. quȩ de t̾ra ẽ. & significat᷑ in pedibus.
Linũ de terra outur. Cydarim suꝑ capud eiꝰ & au-¬
ream laminam. splendorem diuinitatis in telli¬
gimꝰ. ut unus atꝙ idem scd̃m hominẽ põdere.
scdm dm̃ cydari ornatus. ẽẽ. uideatur. feminalia
uͦ illa quȩ induit. castitatẽ corporis xp̃i & integn¬
tatẽ ostendunt. Per cingulũ uͦ illud qd̾ sacerdotale
pectus astringit. chorus scorũ. uł concordiȩ figura

Expanded text:
am nunc indumenta pontificis quae sint, quaeque potius significent, demonstrandum est. Sacerdos autem Aaron illum significat, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Vestis ejusdem sacerdotis Ecclesia est, de qua dicit Apostolus: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . 2. Quatuor colores, ex quibus vestis ejus contexitur, meritorum est diversitas, quae intra sanctam Ecclesiam in Christi corpore rutilat. Poderem autem illam, id est, sacerdotalem lineam, incarnationem Christi accipimus, quae de terra est, et significatur in pedibus. Linum enim de terra exoritur. Cidarim super caput ejus, et auream laminam, splendorem divinitatis intelligimus, ut unus atque idem secundum hominem podere, secundum Deum cidari ornatus esse videatuvero illa quae induit, castitatem corporis Christi et integritatem ostendit. Cingulum vero illud, quo sacerdotale pectus astringitur, chorus sanctorum vel concordia figura
Abbreviated transcription (Latin):
hommnes laudem ꝑmittatur. S falsa mat̾ eũ quẽ ñ
genuit occidi eum metuit. quia arrogantes magistri
& cantatis ignari. si plenissimũ nom̃ laudis. exalienis dis¬
ciplis consequi nequeunt: eoꝵ uitam crudelit̃ insequnt᷑.
nindie enĩ sice succensi. nolunt aliis uiuere. qͦs se conspi¬
ciunt ñ posse posside. Unde & illic ꝓuersa ñiulier elamat.
nec m̃s sit nec istꝰ. Ut enĩ diximꝰ quos sibi obsequi ñui¬
dent ad głam tẽꝑalem. eos aliis inuident siniere pue
ritatene. Uera au̾t̃ mat̃ satagit. ut eiꝰ filius salcm ap̃
eriraneam sit & iuuat. quia concedunt ueraces magistri
ait exeorũ discplis aliĩ ꝯuidem magisterũ laudem habant.
si tañi inteq ucitẽ uid. Id discipłi ñ amttcant. Perque pre

Expanded text:
habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi non metuit; quia arrogantes magistri, et caritatis ignari, si plenissimum nomcipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos se conspiciunt non posse possidere. Unde illic perversa mulier clamat. Nec meus sit, nec istius . Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam sit et vivat, quia concedunt veraces magistri ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant, si tamen integrit
Abbreviated transcription (Latin):
int inulieres exquibꝰ una filiũ quem iugilans lactare
consueuerat dormiens occidit. Qd in hac sententia ꝑ¬
iugilantes quid̃ scientia. s uita dorientes. auditores
sũos qͦs ꝑuigilias p̃dicationis nutriunt. dũ qdͣ dicunt
facere neglegunt: ꝑsomnũ torporis occidunt. & ne¬
gligendo oppͥmunt qͦs alere uerboꝵ lacte indebant᷑.
Unde plerũq dũ ipsi rep̃hensibilit̃ uiuunt & hab̾e discipłos
uite laudabilis nequeunt. alienos sibi ad trahere. conant᷑.
quatinꝰ dũ bonos se hab̾e sequaces ostendunt: apud iudicia
hominũ excusent mala quȩ agunt. & quasi subditor inta
mortiferam tegant neglegentiam. Unde & illic mulier
quȩ filiũ ęxtinrit ꝓpriũ quęsiuit alienum. s tam̃ uerã
matrem salomonis gladius inuenit. Sauedł euiꝰ fructꝰ
iudicis demonstrat. Ubi & illud̃ sollert̃ intuendum. qd
uiuens filiꝰ priꝰ diuidi p̃cipit᷑: ut solũ postmodũ matri

Expanded text:
inter mulieres, ex quibus una filium, quem vigilans lactare consueverat, dormiens occidit . Cum de praedivigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos, quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt, facere negligunt, per somnium torporis occidunt, et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque, dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala, quae agunt, et quasi per subditorum vitam, mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier, quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum: sed tamen veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujujudicis demonstrat. Ubi et illud est solerter intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum ma
Abbreviated transcription (Latin):
nomine popłs excircuncisione positꝰ sub le¬
gis iugo accipit᷑. masino aut̃ popłs gentiũ
ꝑtinens ad euangłium. Inboue qͥppe simul & asino
arat: qui sic recipit euangłium. ut indaicarũ suꝑsti¬
tionum quȩ inumbra & imagine p̃cesserant. ceri¬
monias non relinquat. Item ñ nunquam inboue be¬
ne oꝑantium uita inasino stultor uecordia siguratitr.
Quis eigͥ ñ arabis inboue simul & asino: Ac si diceret:
fatium sapienti inp̃dicatione ñ socies: ne ꝑeum qͥ rem
implere non ualeat. & illi ꝗͥ p̃ualet obsistat. Bouem
qͥppe ꝙ asinũ si necesse sit. unusqͥsq sine detrĩto
opis nuingit. Sapientẽ uͦ & stułtum ñ ut unus pꝰapiat¬
& alter obtẽꝑet. s ut parit̃ equali potestate antiun¬
cient uerbum dĩ: ñ sine scandalo quisq comites
facit.
Ui. de non alligando ore boius triturantis:

Expanded text:
situs sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium, pertinens ad Evangelium. In bove quippe simul et asino arat qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Item nne operantium vita, in asino stultorum vecordia figuratur. Quid est ergo: Non arabis in bove simul et asino? ac si diceret: Fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet et illi qui praevalet obsistas. 3. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit. Sapientem vero et stultum non ut unus praecipiat, et alter obtemperet, sed ut pariter aequali potestate annuntient verbum Dei non sine scandalo quisque comites facit. CAPUT VII. De non alligando ore bovis triturantis
Abbreviated transcription (Latin):
malꝰ eragitat tẽ. Scit antiquus huma-¬
ni generis inimĩcus. quia licet afflictionẽ iustoꝵ
semꝑ appetat : tam̃ si abactore nr̃o potestatẽ ñ accipit:
ad temptationis articulũ nullatenꝰ conualescit. Unde &¬
om̃i uoluntas diaboli in iusta est: & tam̃ ꝑmittente

Expanded text:
malus exagitat te. --Scit antiquus humani generis inimicus qualiter afflictionem justorum semper appetat; tamen si ab Auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde Omnis voluntas dyaboli iniusta est, tamen, Deo permic
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ꝑlicentiã potestatis iuste. malꝰ auct̃ ꝑdeside¬
riũ uoluntatis iniuste. Unde & hoc in loco queri solet.
si dñĩ cur malꝰ. si malus: cur dnĩ dicat᷑. S duobꝰ uerbis
conp̃hensa ẽ. ꝙ potestas iusta indiabolo. & uolitutas iniu¬
nͥ missus ualet. Nam & in euangłio erpellenda de homi¬
ne legio demonũ dicebat. Sieicis nos: mitte nos inore¬
gem porcor. Sola gͦ ius illa timenda:: quȩ cũ hostem
seiuire ꝑmiserit. ei adusum iusti idicũ &ẽ iniusta illi

Expanded text:
er licentiam potestatis justae, malus autem per desiderium voluntatis injustae. Unde et in hoc loco quaeri solet: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini dicitur? Sed duobus verbis comprehensa est et potestas justa in diabolo, et voluntas injunisi permissus, valet. Nam et in Evangelio expellenda de homine Legio Domino dicebat: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . » Sola ergo vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii et injusta illi
Abbreviated transcription (Latin):
do erit scõrũ requies ñ adhuc insacram̃to spei qͦ
ap̃i latere manauit: s iam in ipsa ꝑfectione sa¬
lutis nr̃e cũ tradet᷑ regnũ dõ pͣatri. ut in illa ꝑspi¬
cua contẽplatione incõmutabilis ueritatis nl-¬
lis misteriis corporalibꝰ egeamꝰ. Qͦd sescentesimo
& uno anno uitȩ noȩ. idẽst ꝑactis sescentis anniꝰ

Expanded text:
do erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo do erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo r quod de Christi latere manavit, sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo, et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporalibus egeamus. 29. Cur sexcentesimo primo anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis annis
Abbreviated transcription (Latin):
pauit ysaac. & attũ se ꝓalio benedixisse cogno
scit. nec tam̃ indignatur reuelato sibi sacra¬
ñito. s confirmãt᷑ benedictione̾ infilio dic̃s¬
& benedixi eũ. & bendictus est. Hec ẽ. bene¬
dictio pͥma ysaac.que data ẽ. minori popło
idest. eccłiam baptismus occidit. seduci & teneri:
Q  columba emissa ñ inuenta requie reuersa:.
ostendit ꝑnouũ testam̃tũ requiem scĩs in hoc
mundo ñ esse ꝓmissam. Lost dies enĩ xł emissa
est qui numerꝰ uitam que in hoc mundo agit᷑
signisicat. Deniq post septem dies emissa. ꝓpter
illam septenariam oꝑationẽ sp̃ualem. oliue frue¬
tuosum surculũ retulit. quo significaret non¬
nullos eciam extra ȩccłiam baptizatos si eis pin-¬
guedo ñ defuerit caritatiᷤ: posteriori tempore
inore columbȩ tanquam inosculo ꝑacis ad unita¬
tis societatem posse ꝑduci. Eͦd post alios septẽ dies
dimissa ñ est reuersa: significat infinem scłi qͦn-¬

Expanded text:
pavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cogpavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cogscit. Nec tamen indignatur revelato sibi sacramento, sed confirmat benedictionem in filio dicens: Benedixi eum, et benedictus est. Haec est benedictio prima Isaac, quae data est minori populo ecclesiam, baptismus occidit, seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quadraginta eniest, qui numerus vitam quae in hoc mundo agitur significat. Deinde post septem dies emissa, per illam septenariam operationem spiritualem olivae fructuosum surculum retulit: quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriore tempore in ore columbae, tanquam in osculo tis societatem posse perduci. Quod post alios septem dies dimissa non est reversa, significat finem saeculi, quan
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Qd̃ ysaac quęrit ad iacob cur tam cito ue¬
nerit: ad mirat᷑ uelocem in eccłiis credentiũ
fidem. Qd̃ cibi delectabiles offerunt᷑: hostra pla¬
cens deo. salus ẽ. peccator. Qd̃ postͣrmũ conseqͥt᷑
benedictio. & eius odore ꝑfruit᷑: uirtutẽ re
surrectionis aꝑta uoce ꝓnunciat. Talit̃ enim
pluuia diuinoꝵ. Et de pinguedine t̾re. hoc ẽ.¬
de congregatione popłor. Multitudine frum̃¬
ti & uini. hoc ẽ. multitudo quam colligit de
sacram̃to corporis & sanguinis sui. Illi enĩ ser¬
uiunt popłi exgentibꝰ ad eũ conu̾si. Ipsũ adorant
tribꝰ. ide̾ poplĩ excircuncisione credentes. Iyse¬
dñs fr̃m suorũ. quia plebi dominat᷑ iudeorũ.
Ipsũ adorant filii matris eiꝰ. qr & ipse scd̾m car¬
nem ęxea natꝰ est. Ipsũ qͥ maledirerit male¬
benedici putat᷑. qui ab eis errantibꝰ expectat᷑.
Ecce benedictionẽ ꝓmissam maiori repente ex¬

Expanded text:
vit. Quod Isaac quaerit a Jacob, cur tam cito vevit. Quod Isaac quaerit a Jacob, cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo, salus est peccatorum. Quod postea consequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem re surrectionis  et de pinguedine terrae, hoc est, congregatione populorum. Multitudo frumenti et vini, hoc est, multitudo quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui. Illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi, ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione. Ipse est Dominus fratrum suorum, quia plebi dominatur Judaeorum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia et ipse secundum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, malebenedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repente majori ex
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũ neglectũ. eẽ. significat. Qd̃ filĩ maior uoca¬
tur. acceptio legis ẽ. iudeorũ. Escas eiꝰ atq caꝑturã
diligit pat̃. homines st̃ aberrore saluati quos ꝑ
doctrinam iustꝰ quisq uenat᷑. Sermo dei repiis¬
sionis ẽ. benedictio & spes regni futuri inquo
cũ xp̃o sc̃i regnaturi st̃. & uerũ sabbatũ celebra¬
turi. Rebecca plena spũ scõ & sciens qd̾ audisset
in xp̃o. in iacob ante meditat᷑. Loquit᷑ itaq adsi¬
lium minorem. Uade ad gregem & accipe mͥ in
aduentũ. in quo eos uł maxime lib̾aret. qͥ pecca¬
afferre. duorũ poplõrũ significat᷑ assũptio. Qd
teneros &e bonos. dociles & in nocentes animas
signat.Stola esau fides & scripture st̃ hebreor.
quȩ illis pͥmo date st̃. & post modũ gentilium
indutus est. popli. Pelles aut̃ quȩ eiꝰ brachiis cir¬
I pse enĩ incorpore suo ñ sua s aliena peccata porta¬

Expanded text:
ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocaante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt et uerum sabbatum celebraturi. Rebecca plena spiritu sancto et sciens, quid audisset,in Christo, in Iacob ante meditatur — loquitur ad filium minorem: uadventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccaem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem quae ejus brachiis cirIpse enim in corpore suo non sua, sed aliena peccata porta
Abbreviated transcription (Latin):
cat liber primogentiꝰ filius nuncupatꝰ est. qͥa
ꝓpt̃ p̃sentis scłi lucra ñ solũ pͥmatꝰ sui honorẽ
amisit. uerũ etiam & regni celestis pͥmium
pͥparatũ adipisci ñ meruit. dño quodã mͦ ideidse
exꝓbrante cum dicit. Transferet᷑ auobis regnum
dei. & dabit᷑ genti facienti fructus eiꝰ. Pr imogenta
aut̃ ipsa uẽstis erat sacerdotalis. qua maĩores
natii cũ benedictione patris induti. uictimas do
uelut pontisices offerebant. Hoc donũ t̾reni ans¬
ris desiderio dedicauert̃ iudei cũ gła regni futuri.
Iam sequit᷑ de hinc ipsa benedict̃o in iãcob. que tam̃
quid figuralit̃ indicauerit ypoliti martyris uer¬
ba sic̃ ea excellentissime scientie ac doctrinȩ ieroni¬
mꝰ replicauit. in hoc loco ponenda st̃. Isaac in qͥt
portat imaginem dĩ patris. rebecca sp̃s scĩ.esau
popłi prioris & rabuli. ia cob eccłie & xp̃i. Senu¬
isse ysaac. consũmationẽ orbis ostendit. Oculos etꝰ¬
caligasse. fidem ꝑisse de mundo. & religionis lum̃

Expanded text:
enitus filius nuncupatus est, qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo id eidem exprobrante, cum dicit: Transferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdnatu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offerebant. 5. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter indicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut ea excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus replportat imaginem Dei Patris, Rebecca Spiritus sancti, Esau populi prioris ac diaboli, Jacob Ecclesiae et Christi. Senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos ecaligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. macta & manduca. quȩ eiecto sanguine iu¬
bent᷑ manducari. ne uita pͥstina quasi suffocata
in conscientia teneat᷑. s habeant tanqͣm effusio¬
se & homines. atq omnẽ animam uiuã ne ꝑdat
eam diliurio. arcũ scilicet qui apparet in nubibꝰ
qui nunqͣm nͥ de sole resplendet. Illi enĩ ñ ꝑͤunt

Expanded text:
de et manduca; quod abjecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeant tanquam effusiose et homines atque omnem animam vivam ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iacob introierunt ĩnegyptum.
Septuaginta discipuli ad p̃dicandũ
dei uerbũ toto mittunt᷑ in mundo.
ingresse sunt. mystice in numero remissionis
acc̃ipiunt᷑. scilioet ut huic scło quod ꝑ egyptum
figurabatur. post tanta peccata & sacrilegia do¬
naret᷑ remissio peccatorũ. Aegỹ ꝑtus enĩ hĩc mun¬
dus. ẽẽ. figuralit̾ multis ꝓpħarũ uocibꝰ appbat᷑.

Expanded text:
cum Jacob introierunt in Aegyptum, LXX discipuli ad praedicandum verbum Dei toto mittuntur mundo. ingressae sunt mystice in numero remissionis accipiuntur. Scilicet, ut huic saeculo, qui per Aegyptum figurabatur, post tanta peccata et sacrilegia donaretur remissio peccatorum. Aegyptus enim hic mundus esse figuraliter multis prophetarum vocibus approbat
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ que ninurũ omĩum uͥtutũ mater est. exting̃t.
Qitia aũ nichil est p̃ciosiꝰ dõ uͥtute dilectionis nicħ est desi¬
derabiliꝰ diabolo extinctione caritatis. Esquis gͥ seminando
uirgia dilectione ꝓximoꝵ perit: hosti dei familiariꝰ seruit. Qiia
qua ille amissa cecidit: hanc iste uulneratis cordib subtrabets.
eis iter ascensionis abscidit.

Expanded text:
charitatem, quae nimirum virtutum omnium mater est, exstinguunt. charitatem, quae nimirum virtutum omnium mater est, exstinguunt. Quoniam autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando iurgia dilectionem proximorum perimit, hosti dei familiarius servit, quoniam qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit.
Abbreviated transcription (Latin):
gia seminat. Ecce quẽ seminantem uirgia dice̾ uoluit. pͥus
apostatã noĩauit. qͥa nͥ more suꝑbientis angłi aconspectu
conditoris pꝰ intꝰ auersione mentis cad̾e̾t. foras postmodũ ad
est: que ordinata seruat extĩor membra. Qui gͦ m̃tis statum
atq ext̾iori mobilitate indicat: qͦd nulla uit̾ius radice sub¬
sistat. Audiant uirgior seminatores qͦd scriptũ est. Peati pa¬
cifici qm̃ filii dei uocabunt᷑. Atq e diu̾so colligant qͥa si
dĩ uocant᷑ filii qͥ pacem faciunt: ꝓculdubio sathane sunt
filii qͥ pacẽ cõfundunt. Om̃s autẽ qͣꝑ discordiam seꝑantur
auiriditate dilectionis arefiunt. Quiet si boni oꝑis fructꝰ
in suis actib ꝓferunt. ꝓfecto nulli sunt: qͥa ñ ex unitate
caritatis oruint᷑. Hincͣ gͦ ꝑpendant seminantes iur gia
quã multiplicit̾ peccant. qui dũ unam neqͥtiam ꝑpẽtrant.
ab humanis cordib cunctas simul uͥtutes eradicant. In uno
enĩ malo innumerabilia ꝑagunt: qͥa seminando discordiã

Expanded text:
dicere voluit, prius apostatam nominavit, quia nisi more superbientis angeli a conspectu conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad , quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e diverso collul dubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur, a viriditate dilectionis arefiunt; qui et si boni operis fructus in suis actibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia quam multipliciter peccent, qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia seminando discordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ illa uͥ scãm eccłiam quam in celestibꝰ dñs habitat
bigurabat : Ad cuiꝰ edificationem elector animȩ. quasi
quidam expolta lapides deferunt᷑. quȩ cũ edificat᷑ inꝙ
lis. nullus illic iam disciplinȩ malleus sonat. quia do¬
lat atq ꝑfeca illuc lapides ducim᷑. ut inlocis iusta
merttum congruis disponam̃. hic enĩ foris tunditã.
ut illuc sine rep̾hensione ueniamꝰ. hic malleus. hic
securis. hic omia tonsionũ resouant ferram̃ta. indo¬
mo aut̃ dĩ nulli iecus audiunt᷑. quia inȩt̾na patria
om̃s iam ꝑcussionũ strepitus conticescunt. Nequaquã
ibi malleus ꝑcuat. quia nulla animadu̾sio affligit.
Nequaꝗͣ securis incidit. quia receptos inteniꝰ nulła
iam flagella sentiunt᷑. Lapides gͦ extra tonsi sunt.
ut in cõnstructione templi dnĩ absq mallei sontai
ponerent᷑ quia uidel̃ nc̃ foras ꝑflagella tundim᷑. ut
intꝰ intemplũ dĩ postmodũ sine disciplinȩ ꝑcussione

Expanded text:
 sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae quasi quidam expoliti lapides deferuntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Ideo enim ut illic sine reprehensione inveniamur. Hic malleus, hic securis, hic omnia tunsionum resonant ferramenta; in domo autem Dei nulli istus audiuntur, quia in aeterna patria omnes jam percussionum strepitus conticescunt. Nequaquam ibi malleus percutit, quia nulla animadversio affligit; nequaquam securis incidit, quia receptos interius nullajam flagella sentiuntur. Lapides ergo extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur, quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cham infilio suo maledĩctꝰ est. tanquã
infiructii suo. id: inoꝑe suo. Unde & conueni-¬
ent̃ ipse filiꝰ eiꝰ chanaan. int̾ptat᷑ motus eorum.
Oed aliud quid est quam opus eor: Ite̾ qd cham
peccante posteritas eiꝰ damnat᷑. signifioo quoid
repbi hic quidem delinquint. ħ imposterum
idest inficturũ sententia damnationis excipiuui¬

Expanded text:
et Cham in filio suo maledictus est, tanquam et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, qui interpretatur motus eorum. Quod aliud quid est, quam opus eorum. Item quod Cham peccante posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, sed in posterum, id est, in futurum sententiam damnationis accipiu
Abbreviated transcription (Latin):
puer illius. Dilatet deus iaphet. & habitet inta¬
bernaculis sem. Hic sẽm maior natu. ipse est ex quo
genti enĩ multitudine dilatatꝰ ẽ. popłs exgentibꝰ.¬
intabernaculo sem transissȩ habitationẽ iaphet:
hoc est indomo legis & ꝓpħarũ eccłiam potius
iustificari. minorem qͦuidem tempore eui. sed
giãs lege maiorem. Cham porrio qui int̃p̃tat᷑
callidũs. medius filiꝰ tanqͣm ab utroq diseret᷑. noc
inpͥmicus isrlitarũ. nec inplenitudine gentaru
genus calidum ñ sp̃i sapientiȩ s impatientis. quo
solent heretiei soluere pͥmordia & pacem ꝑturba¬
re scõrum. S & om̃s qui xp̃iano uocabulo głiant᷑
& ꝑdite uiuunt: ipsius figuram gestare ui-¬
dent᷑ Passionẽ quippe xp̃i quȩ illiꝰ hõminis nudi¬
tate significata est & annunciant bene ꝓsiten¬
do & mala agendo exhonorant. De talibꝰ gͦ dic¬
timm est. Ex fructibꝰ eorum cognoscetis eos. Idẽ

Expanded text:
servus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in taservus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu, ipse est ex quo genti enim multitudine dilatatus est populus ex gentibin tabernaculo Sem transisse habitationem Japheth, hoc est, in domo legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem tempore, sed gratiae lege majorem. 11. Cham porro, qui interpretatur calidus, medius filius, tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere praecordia, et pacem perturbare sanctorum. et perdite vivunt, ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
coonita nuditate. significant passionem salua¬
tõris. sum̃tes uestim̃tũ posuerunt suꝑ dorsa sua.
& intrantes auersi oꝑuerunt nuditatem patris.
nec uder̃t quod uerenda texerunt. Quodam enĩ
mͦ passionem xp̃i uelam̃to tegimꝰ id: sacram̃to ho¬
noramꝰ. eiꝰq misterũ rationẽm reddentes iudeorũ
de tractionem oꝑimꝰ. Uestim̃itũ enĩ significat sacra-¬
m̃tũ. dorfa memoriã p̃teritoꝵ. quia passionem xp̃i¬
transactã celebrat eccłia. ñ ad huc ꝓspectat futu¬
orum. ideo medius quia nec pͥmatũ apłorũ tene̾it.
nec ultimꝰ ingentibꝰ credidit. uidit nuditatẽ patͥs.
fr̃m suor. Qͥd ẽ enĩ aliud hodieq gens ipsa nͥ quę¬
dam scrinaria xp̃ianor. baiulans legem ce ꝓpħas
ad testimoniũ assertionis eccłiȩ. ut nos honoremꝰ¬
ꝑfacram̃ttũ quod nunciant illi ꝑlicteram: Post
hec benedicunt᷑ duo illi qui nuditatẽ patris honora¬
uerunt. Benedieat in quit dñs di sem. sit chancam

Expanded text:
gnificabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt . Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem resacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem transactam Christi celebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuorum; ideo medius, quia nec primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credfratrum suorum. quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scriniaria christianorum baiulans, legem et prophetas, ad testimonium assertionis eccper sacramentum quod nuntiant illi per litteram? Post haec benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honoraverunt. Benedictus, inquit, Dominus Deus Sem; sit Chanaan
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ illud qd post diluuiũ de uinea quã plan-¬
tauit in ebriatus noȩ & nudatꝰ est in domo sua:
cui ñ appareat. xp̃i. c̾e̾. siguram. qui in ebriatus
est dum passus . ẽ: nudatũs ÷ dũ crucisirus est in
domo sira. idr ingente sua. & in domesticis san¬
ꝯuinis sui. ut iꝙͣ iudeis: Tunc enĩ nudata est
mortalitas carnis eiꝰ. quia nuditate̾ idẽ. passio¬
nem xp̃i uidens cham derisit. & iudei xp̃i mortẽ

Expanded text:
am vero illud, quod post diluvium de vinea quam plantavit inebriatus Noe et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figuram, qui inebriatus est dum passus est, nudatus est dum crucifixus est? In domo sua, id est, in gente sua; et in domesticis sanguinis sui, utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus. Quam nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit; et Judaei Christi mortem
Abbreviated transcription (Latin):
qr uagos etno incendio p̃paratos. In his gͦ merito
noliit nec olea nec ficus regnare nec uttis quia¬
tionem pacis significat. ficus aut̃. sacrę legis ima¬
ginem habet. sic̃ in euangłio scriptũ est. Quidam
pat̾ familias plantauit uĩneam. & inuinea sua plan¬
tauit sicũ. Quis pat̾ familias nͥ ds. qui familiȩ suȩ
idẽ. om̃iũ credentiũ pat̾ est: Plantauit gͦ uineam.
idẽ. popłm: qui uineam ȩxegypto transtrilit. Et
utiq popłm ñ uineam exegrpto transtulerat. In hac
unea plantauit ficum. hoc ẽ. inpoplõ suo posuit
legem. Quȩ lex pͥmitiuuũ popłm uelut sicus grossos
aridos & inutiles deiecit interram. & postea alios fruc
euangłicȩ disciplinȩ maturitatem & suauissimam

Expanded text:
et vagos aeterno incendio praeparatos. His ergo merito et vagos aeterno incendio praeparatos. His ergo merito nol et unctionem pacis significat. Ficus autem sacrae legis imaginem habet, sicut in Evangelio scriptum est: Quidam paterfamilias plantavit vineam et in vinea sua plantavit ficum . Quis paterfamilias, nisi Deus, qui familiae suae, id est, omnium credentium pater est? Plantavit ergo vineam, id est, populum, quia vineam ex Aegypto transtulit. Et utique populum, non vineam ex Aegypto transtulerat. In hac vinea plantavit ficum, hoc est, in populo suo posuit legem, quae lex primitivum populum, velut ficus, grossos aridos et inutiles dejecit in terram, et postea alios fructevangelicae disciplinae maturitatem, et suavissimam
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã euadere potest: nͥ pͥus inmontẽ benodior¬
õnis. idẽ. insulilimitatem fidei ac uirtutũ ascendeng̃
hic ẽ enim mons gariam. qui morsi inbenedicaonẽ
unguerent suꝑ se regem. dixeruntq oliuȩ. Imꝑa
nobis. Quȩ respondit. Hunꝗͥd possum amuttere ꝑi¬
guedinem meam qua dũi utunt᷑ & homines. &ue¬
nuire ut int ligna ꝓmouear. Dixeruntq ligna ad
arborem ficum. Ueni. & suꝑ nos regnũ accipe. Que
respondit eis. N unqͥd possum deserere dulcedineni
meam fructusq sua uissimos. & ire ut int̃ õ tẽqr
na cõmouear Locuta sunt quoꝙ ligna aduttẽm.
Ueni & imꝑa nobis. Quȩ respondit. Hunquid possum
Seserere uinũ meũ qd̾ letificat dm̃ & homines. & int̃
cȩtera ligna cõmoueri: Cũ gͦ repudiata firissent lig¬
na silue aboliua & ficu & inte: uenerint adrami.¬
nũ ut eum sibi facerent regem. S pͥus uideamus.
cur oliua & ficus & uitis suꝑ ligna regnare nolu¬

Expanded text:
quisquam evadere potest, nquisquam evadere potest, nionis, id est in sublimitatem fidei ac virtutum ascenderit: hic est enim mons Garizim qui a Moyse in benedictionem unguerent super se regem dixeruntque olivae impera nobis quae respondit numquid possum deserere pinguedinem meam qua et dii utuntur et homines et venire ut inter ligna promovear dixeruntque ligna ad arrespondit eis: Nunquid possum deserere dulcedinem meam, fructusque suavissimos, et ire ut inter caetera ligna promovear? Locuta sunt quoque ligna ad vitem: Veni, et impera nobis. Quae respondit: Nunquid possum deserere vinum meum, quod laeticaetera ligna commoveri ? Cum ergo repudiata fuissent ligna silvae ab oliva, et ficu et vite, venerunt ad rhamnum, ut eum sibi facerent regem. » Sed prius videamus cur oliva, ficus et vitis, super ligna regnare nolu
Abbreviated transcription (Latin):
synagogam uocat. quȩ nouissimis temporibꝰ anti-¬
qui dicunt se iudeos esse & ñ sunt. s sunt sẏnagoga
sathans. De qua ultinis temporibꝰ nequissimꝰ filiũs
ide̾. antixp̃e generandus est. Eritq filiꝰ ancille: idẽ.
sẏnagoge illius peccatricis. quia qui peccatum facit
sibi impiii sicut abimelech fecit. regnũm inꝓbe
usurpabit. Int̾fectisq nobilibꝰ filiis. idẽ. his qui ex
diuersis nationibꝰ & linguis in xp̃m credentes adõ
or filiꝰ exnobili matrimonio qui se abscondat. hic
inquit ascendit in uerticem montis garizim. &
exclamauit uoce magna ad popłm. sicomoreor eis¬
ponens parabolam. Hic gͦ iunior filiꝰ qui filiꝰ qui fu¬
git ut gladium immici euaderet: figura est residui
popłi istł. p̃dicante helyl extremis temporibꝰ cre-¬
dituri. & antixpĩ gladium euasuri. Ascendit inquit
iste inuertioem montis garizim. S cur montemii
ascendit: Quia nec ꝓpħare. nec ꝑsecutionem andixpi

Expanded text:
Synagogam vocat, quae novissimis temporibus AnticSynagogam vocat, quae novissimis temporibus AnticQui dicunt se Judaeos esse, et non sunt, sed sunt synagoga Satanae . De qua ultimis temporibus nequissimus filius, id est, Antichristus generandus est, eritque filius ancillae, id est, Synagogae peccatricis: quia qui peccatum, inquisibi impiis, sicut Abimelech fecit, regnum improbe usurpabit. Interfectisque nobilibus filiis, id est, his qui, ex diversis nationibus et linguis in Christum credentes, a Deo or filius ex nobili matrimonio, qui se absconderat. Hic, inquit, ascendit in verticem montis Garizim, et exclamavit voce magna ad populum Sichimorum, componens eis parabolam. 5. Hic ergo junior filius, qui fugit, ut gladium inimici evaderet, figura est residui populi Israel, praedicante Elia, extremis temporibus credituri, et Antichristi gladium evasuri. Ascendit, inquit, iste in verticem montis Garizim. Sed cur montem ascendit? Quia nec prophetare, nec persecutionem Antichristi
Abbreviated transcription (Latin):
oritur gedeon. & reliquit septuaginta
na. Qui conduxit sibi uiros uagos. & abi¬
erunt post illum & intrauit indomũ p̃atris sui
& occidit fr̃s suos septuaginta uiros suꝑ lapidem
unũ. & remansit ioacham tunior qm̃ absconsus
erat. & cȩtͣa. Hoc factum si nichil ꝓpħicũ indicaret.
quid opus erat ut tantoꝑe scriberetur. utrum
gedeon septuaginta filios & multas uxores habuis-¬
setit. s ꝙ concubinã de qua unũ & malum filium
suscepisset: Et qd̾ cum turpe factum sit: tunc etiã
turpius esset si hȩc posteris ad exemplũ indiuinis
libris scripta uiderentur. nͥ magnę alicuiꝰ rei imagi¬
nem earum rerum gesta ꝑtrpos & siguras ostende-¬
rent. Gedeon gͥ ut suꝑiꝰ dictum est typum dñi porten¬
debat. plurimȩ uxores eiꝰ. multȩ ft̃ nationes quȩ ꝑfi
dem xpo adhȩserunt. septuaguita uͦ filiĩ eiꝰ septuagin¬
ta linguȩ st̃ in hoc mundo diffusȩ. inquibꝰ ꝑfidem
filios sibi dñs generaturus erat. Concubinã hoc in loa

Expanded text:
oritur Gedeon, et relinquit septuaginta na, qui conduxit sibi viros vagos, et abierunt post illum. Et intravit in domum patris sui, et occidit fratres suos, septuaginta viros, super lapidem unum. Et remansit Joathan junior, quoniam absconsus erat, etc. Hoc factum si nihil propheticum indicaret, quid opus erat ut magnopere scriberetur utrum Gedeon septuaginta filios et multas uxores habuisset, sed et concubinam, de qua unum et malum filium suscepisset; quod cum turpe factum sit, tunc etiam turpius esset, si haec posteris ad exemplum in divinis libris scripta viderentur, nisi magnae alicujus rei imaginem earum rerum gesta per typos et figuras ostenderent? Gedeon igitur, ut superius dictum est, typum Domini protendebat. Plurimae uxores ejus, multae sunt nationes quae per fidem Christo adhaeserunt. Septuaginta vero filii ejus, septuaginta linguae sunt in hoc mundo diffusae, in quibus per fidem filios sibi Dominus generatus erat. Concubinam hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i typũ habere manifestũ est. sic̃ ipse in euangłio
ait. ego sum uitis uera. Igͥ quia iam in reꝓbum sen¬
sum sic̃ apłs dixit futurus ẽ. popłs ille qui antixp̃o
est seruitutꝰ. quem ligna siluȩ appellat. & necesse ẽ.
ut credat mendacio idẽ. antixp̃o. qui ueritati.xp̃o
repbatus uenit adramnũ. Raminꝰ enĩ genꝰ rubi est.¬
qd̾ uulgo senticem ursinam appellant. asꝑum nimis
& spinosum. Per quod mento typus antixp̃i significat᷑.
qui om̃i asꝑitate & efferitate humanũ genus ẽ. uasta¬
turꝰ. S ęriet inquit ignis deramno. Idẽ. iniqͥtas
de antrrp̃o. ꝙ om̃s qui ineo confidunt cum ipso pa¬
nt̃ deuorabit. Uidetur gͦ gedeon api imaginem habu¬
isse. Septiraginta uͦ filuĩ. septuagiita linguę uł na¬
tiones st̃. qui credentes ꝑ scd̃am regenerationem filui
dĩ esse. meruert̃. Abimelech uͦ filiꝰ ancille tpin
antirp̃ portasse. qui congregatis ꝑditis nationibus
popłs sc̃orum fuit. Sic̃ enim ioacham ꝑfugam re¬

Expanded text:
ri typum habere manifestum est, sicut in Evangelio ait: Ego sum vitis vera . Igitur quia jam in reprobum sensum, sicut Apostolus dixit, futurus est populus ille, qui Antichristo est serviturus, quem ligna silvae appellat; et necesse est ut credat mendacio, id est, Antichristo, qui veritati Christo reprobatus, venit ad rhamnum. Rhamnus est genus rubi quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum, per quod merito typus Antichristi significatur, qui omni asperitate et efferitate humanum genus est vastaturus. Sed exiet, inquit, ignis de rhamno, id est, iniquitas de Antichristo, et omnes qui in eo confidunt cum ipso pariter devorabit. Videtur ergo Gedeon Christi imaginem habuisse; septuaginta vero filii, septuaginta linguae vel nationes, qui credentes per secundam regenerationem Filii Dei esse meruerunt. Abimelech vere filius ancillae typum Antichristi portasse, qui, congregatis perditis nationibus, figura sanctorum fuit. Sicut enim Joatham per fugam re
Abbreviated transcription (Latin):
dati exposiam̃ atq decipim. Ita enim suꝑbis & pecca¬
toribus uiolatur xp̃i grã sicut sanson incisa coma
diabolus illusit. S quid est qd̾ sanson ille abllophilis
captiis. p ostquam ocłos ꝑdidit ad molam depettatꝰ estr
Qua nimirũ maligni sp̃s postquam temptationum
sumulis intus ac̃iem contẽplationis effodiunt. foris
homuinem incircũttu laborũ mittunt. Qdaliquando
ide homo agendo penitentiam redeat: illi uelute coma
redueit᷑. idẽ. grã reflorescente reparat᷑ ad uertutem.
Demnde cupidĩtatis ac luxiriȩ sub uersis colu̾nis enieco¬
rres hostes deiecit. & reparato certamine infinem for

Expanded text:
dati spoliamur atque decipimur. 8. Ita enim superbis et peccatoribus, violata Christi gratia, sicut Samson incisa coma, diabolus illudit. Sed quid est quod Samson ille ab Allophylis captus, postquam oculos perdidit, ad molam deputatus est? Quia nimirum maligni spiritus, postquam tentationum stimulis intus aciem contemplationis offodiunt, foris hominem in circuitum laborum mittunt. 9. Quod si aliquando idem homo agendo poenitentiam redeat, illi velut coma reducitur, id est, gratia reflorescente, reparatur ad virtutem; deinde cupiditatis ac luxuriae subversis columnis, victores hostes 504 dejicit, et reparato certamine in finem for
Abbreviated transcription (Latin):
libidins consumuntur. Qd̃ locustarũ ocła¬
neris inconstantia confutari. Alio quoꝙ sensũ lo¬
custs ꝓmobilitate leuitatis accipiende sunt. tan¬
quam uage & salientis animȩ in scło uoluptates.
Iona plaga denebre factȩ st̃. siue ut mentes cor
cecitas arguat᷑. siue ut intelligant diuine dispen¬
sationis & ꝓuidentiȩ obscurissimas. eẽ. rationes.
Posuit enĩ tenebras latibulũ suũ. quas illi audacter

Expanded text:
libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octalibidinis consumuntur. Quod autem locustarum octaneris inconstantia confutari. Alio quoque sensu locustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. Nona plaga tenebrae factae sunt, sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter
Abbreviated transcription (Latin):
miratur. ut in quibꝰ cultũ credebant inesse di¬
unũ in his uiderint miseranda supplicia.
leera post hȩc & uesice cũ ferbuuris sexto inuer¬
bere ꝓducunt᷑. Inulceribꝰ arguit᷑ dolosa huiꝰ seli
& uirulenta malicia. inuesicis tumens & infla¬
ta suꝑbͥa. inferbuuris ira ac furoris insania
huc usq talia ꝑerrorũ suorũ figuras mundo sup¬
plicia temꝑant᷑. Post hȩc uͦ uerbera ueniunt
de suꝑnis uoces scilicet. tonitrua. & grando &
ignis discurrens. Intonitruis enĩ in crepationes
ac diuine correctiones intelligunt᷑. qui ñ eu̾si¬
lentio uerberat. s dat uoces & doctrinã celitꝰ
mittit. ꝑ quam post culpam suam castigat
agnosceret᷑ mundꝰ. Dat & grandinem. ꝑquam teue¬
ra ad huc uastent᷑ nascentia iuitior̾. Dat & ignẽ.
sciens. eẽ spinas & tribulos quo debeat ignis¬
ille de pasci. de quo dicit dñs. ignem ueni mictere
int̾ram. Per hunc enĩ incentiua uoluꝑtatis &

Expanded text:
miratur, et in quibus cultum credebant inesse dimiratur, et in quibus cultum credebant inesse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae turgentes sexto in verbere producuntur. In ulceribus arguitur dolosa hujus saeculi, et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intelliguntur, quia non cum silentio verberat, sed dat voces, sed et doctrinam coelitus mittagnoscere. Dat grandinem per quam tenera vastantur adhuc nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos quoille depascere, de quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et
Abbreviated transcription (Latin):
& inquietũ animal est. Inqua quid aliud quã inso¬
lentes curȩ desideriorũ carnaliũ designantur: Egrp¬
tus gͦ muscis ꝑcutitur: quia eorũ corda qui hoc słm
diligunt. desiderior suorũ in quietudinibꝰ feriunt᷑.
Porro septuaguita int̾p̃tes eynomiam idẽ. caninam
muscam p̃osuerunt ꝑquam canini mores signisi¬
cant᷑. in quibꝰ humanȩ mentis uoluptas & libido
carnis arguit᷑. Potest quidẽ hoc loco significari ec̃a
ꝑmuscam̃ caninã forensiũ hominũ eloquentia.
quia uelut canes alterutro se lacerant. Iam uero
quinto in loco animaliũ nece uł pecudum egyptꝰ
uerberat᷑. Hecordia in hoc loco arguit᷑. stulticiaq ho¬
minũ mortaliũ. quę tanquam irrationabilia
peccora cultũ & nocabulũ dĩ imposuert̃ figuris
ñ solum hominũ. s & pecudum ligno & lapidibꝰ
impressis. ammonẽ & iouẽ inariete uenerantes.
& anubẽ in cane. apim quoq colentes intauro.
& cetera quoq quę egrꝑtus ꝓsũmo dõ portenta

Expanded text:
quam insolentes cur desideriorum carnalium designantur. Aegyptus vero muscis percutitur, quia eorum corda, qui hoc saeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibus feruntur. Porro Septuaginta interpretes cynomyiam, id est, caninam muscam posuerunt. Per quam canini mores significantur, in quibus humanae mentes, voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hic locus significare etiam per muscam caninam forensem hominum eloquentiam, qua velut canes alterutrum se lacerant. Jam vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, quae tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantur, et Anubim in cane, Apim quoque colentes in tauro, et caetera quoque quae Aegyptus Deum suum portenta
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs pigri. & ꝑuineam iuri stulti transire est: cuiꝰlibet uitam
neglegentis inspifere. eiꝰq oꝑa considerare. Quã urtice uł spine
replent : ꝙ incorde neglegentiã prutientia t̾rena desideria. & punc-¬
tiones pullulant uitioꝵ. qͥppe qr scriptũ est. Indesideriis ẽ.omĩs
occiosus. Maceria laꝑidum destructa erat. id est disciplina patrũ
abeiꝰ corde dissoluta. Nam quia destructa maceria lapidũ. dissolutã
.d̾e̾. disciplinã uidit: illic ꝓtinꝰ secutꝰ ad uorxit. Qd̃ cũ uidissem.
posui incorde meo & ȩxemplo didici disciplinam

Expanded text:
 per vineam viri stulti transire est cujuslibet vitam negligentis inspicere, ejusque opera considerare. Quam urticae vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria et punctiones pullulant vitiorum, quippe quia scriptum est: In desideriis est omnis otiosus . Maceria lapidum destructa erat, id est, disciplina patrum ab ejus corde dissoluta. Nam quia destructa maceria lapidum, dissolutam esse disciplinam vidit, protinus illic secutus adjunxit: Quod cum vidissem, posui
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. suꝑba infideliũ corda uͥ imninidi sp̃s sedem
habent: designant᷑. du m scĩ predicatores tales ad uiã
ueritatis conuertunt: coronant᷑ de capite ⁊ uertice
montiũ. idẽ. pͥncipib iniqͦꝵ. qͥa de labore certaminis.
in mammarũ nomine. sc̃i doctores clesignant᷑ ꝓpter
consolationẽ infirmoꝵ. ⁊ par uuloꝵ sustentationẽ

Expanded text:
nomine superba infidelium corda, ubi immundi spiritus sedem nomine superba infidelium corda, ubi immundi spiritus sedem habent, designantur. Dum sancti praedicatores tales ad viam salutis convertunt, coronantur de capite et vertice montium, id est, principibus iniquorum, quia de labore certaminis  mammae nomine sancti doctores propter consolationem infirmorum, et parvulorum sustentationem,
Abbreviated transcription (Latin):
D uo ubera duo sunt popłi ex circumcisione uenientes
⁊ gentilitate. qui ꝑ humilitatẽ qͥdẽ paruos se intel¬
ligunt ⁊ peccatores. s caritate currentes omnia ob¬
stacula mundi tͦnseunt. Qui pascunt᷑ in lilũs. hocc̃.
litatis umbras ȩterno die aspirante transeant. Ua¬
dam ad montem myrrȩ.⁊ ad collẽ thuris. Lota¬
ra mortisicatio carnis. in tͥure deuotio orationis ex¬
pͥmit᷑. Quasi diceret sponsus. Frequentabo ⁊ pia ꝓpi
ciꝰ illustratione glorisicabo. qͦs in passionis siue orati¬
p̃tati idẽ anima bonis actib canclidata. quam t̾cio
hortat᷑ sponsus ut ueniat. Priio uiuentẽ ineat¬
ne ꝑ bona oꝑa scdo absolutã carne ad ꝑcipiendã
uitã beatã. tercio recepto corpore ad fruenda post
resurrectionẽ gaulia ꝑfecta. Coronaberis de capite
amana. de uertice sanir ⁊ hermon. de cubilib le¬
onũ. de montib pardoꝵ. Leones ꝓpt̾ suꝑbiã. Pardi
ꝓpt̾ crudelitatẽ. maligni sunt sp̃s: Montiũ uero

Expanded text:
venientes et gentilitate, qui per humilitatem quidem parvos se intelligunt et peccatores; sed charitate currentes omnia obstacula mundi transeunt. Qui pascuntur  Cod. Vat., pasclitatis umbras, aeterno die aspirante, transeamus. Vadam ad montem myrrhae et ad collem thuris. rha mortificatio carnis; in thure devotio orationis exprimitur. Quasi diceret Sponsus: Frequentabo eos, et pia propitius illustratione glorificabo, quos in passionis, sive oratiretatur, id est anima bonis actibus candidata, quam tertio hortatur sponsus ut veniat. Primo adveniens in carne per bona opera, secundo absoluta carne ad percipiendam vitam aeternam, tertio recepto corpore ad perfruenda post resurrectionem gaudia perfecta. « Coronaberis, de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum, de montibus pardorum. Leones propter superbiam, pardi propter crudelitatem maligni sunt spiritus. Montium vero
Abbreviated transcription (Latin):
ECEM autem cortine siunt. ut in tegrum
ꝑfectionis numerũ teneant. & legis decalo¬
gum signent. Qui tam̃ quinqͣgenis aureis.
quagesimo die post pascha desc̾endit de cȩlo paracly¬
tus.¬

Expanded text:
ecem autem cortinae fiunt, ut integrum perfectionis numerum teneant, et legis decalogum significent; qui tamen quinquagenis aureis  Unde et quinquagesimo die post pascha descendit de coelo Spiritus