comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terra a uoce exercituum hoc ẽ carnalium
corda concussa sunt pauore ꝑsecutionum
& cõmissum ẽ p̃lium amanẽ usq ad ues¬
ꝑum. cum abortu lucescentis fidei usq
ad finem mundi castra diaboli ad uersus
ȩccłiam dei cõfligere ñ cessant. & ad uer¬
sitates tͥbulationum ꝓumꝗͣ. bonis mouie¬
re desistunt: quia iusta pauli sententiã.
erat pars ȩxercitus bachidis in dextris. & coad¬
unatis secum om̃ib qui fuerant constantes
corde contruit illam : dum coniunẽtis opor¬
tunis fidelium solaciis. doctores sc̃i gentili¬
um impetum uerbo fidei expugnare & ad tran¬
quillitatẽ fidei ꝑducere satagunt: firmior
enim illoꝵ. pars eẽ udebat᷑ qui aꝑte paga¬
nico errore ꝑ tormentoꝵ. immanitatẽ cotͣ
eccłiam seiuebant : quam illoꝵ qui fictis
amicitis dolose fratrib insidias dispone¬
bant : S bachidis exercitũ uidas usq ad finẽ
azoti ꝑ sequit᷑: cum gentiliũ furorem p̃di¬
catores euugłii ad incendium pii amoris ꝑ¬

Expanded text:
terra a voce exercituum; hoc est, carnalium corda concussa sunt pavore persecutionum. Et commissum est praelium a mane usque ad vesperum. Cum ab ortu lucescentis fidei usque ad finem mundi castra diaboli adversus Ecclesiam Dei confligere non cessant, et adversitate tribulationum nunquam bonos movereerat pars exercitus Bacchidis in dextris, et coadunatis secum omnibus qui fuerant constantes corde, contrivit illam: dum conjunctis opportunis fidelium solatiis, doctores sancti gentilium impetum verbo fidei expugnare et ad tranquillitatem fidei perducere satagunt. Firmior enim illorum pars esse videbatur, quia a parte paganico errore per tormentorum immanitatem contra Ecclesiam fervebant, quam illorum fictis amicitiis dolose fratribus insidias disponebant. Sed Bacchidis exercitum Judas usque ad fidem Azoti persequitur, cum gentilium furorem praedicatores Evangelii ad incendium pii amoris p
Abbreviated transcription (Latin):
& surrexit loco uidȩ fr̃is sui & cognouit ba¬
chides: & querebat eum occide  &̾ cognouit
ionathas & sẏmon frater eius. & om̃s qui c̃
eo erant & fuger̃ in desertum thecue : quia
ex ardescente hostium ꝑsecutione doctores
sc̃i cum suis sequacib cęlestis aulȩ p̃cib
penetrant secretum. ut ibi inuocando om̃i¬
potentis dei inueniant auxilium quẽ to¬
ta intentione cordis uenire sibi postulans
in ad uitorium : Techue enim ⁊ in terp̃tat᷑
tuba siue clangor: Qđ aut̃ sub iungit᷑ & cois¬
seder̃ ad aquã lacus asphar: significat uaca¬
re cõpunctionis lacrimis. eos qui facilius
om̃ipotentis dei impetͣre satagunt solatiũ.
quando ñ alibi seo eius pietatis solũmodo
ex petunt refugium: Unde asphas in terp̃¬
foris effundit᷑: Et cognouit bachides : & die
sabbatoꝵ. uenit ipse & omĩs exercitus trans

Expanded text:
et surrexit loco Iudae fratris sui et cognovit Baet surrexit loco Iudae fratris sui et cognovit Bacchides et quaerebat eum occidere et cognovit Ionathas et Simon frater eius et omnes qui cum eo erant et fugerunt in desertum Theexardescente hostium persecutione, doctores sancti cum suis sequacibus coelestis aulae precibus penetrant secretum, ut ibi invocando omnipotentis Dei inveniant auxilium, quem tota intentione cordis venire sibi postulant in adjutorium. Thecue enim interpretatur tuba sive clangor. Quod autem subjungitur: Et consederunt ad aquam lacus Asphar, significat vacare compunctionis lacrymis, quo facilius omnipotentis Dei impetrare satagant solatium, quando non alibi, sed ejus pietatis solummodo expetunt refugium. Unde Asphar interprforis effunditur. Et cognovit Bacchides, et die sabbatorum venit ipse et omnis exercitus ejus trans
Abbreviated transcription (Latin):
S x ẽ seder̃ ad aquã lacꝰ aspa̾r. fugit ionatdhas in mi
uidas defunctus ẽ uir similis ei ñ est qui exeat
contͣminueos. bachidem & eos qui in imici st̃
gentis nr̃ȩ :Nunc itaq te elegimus hodie no¬
b̾is ẽẽ in principẽ & ducẽ: ad bellandum bellũ
ionathas apopło insacerdotium ut suppleat
doctorib eccłiȩ. successores eoꝵ administran
te sp̃s sc̃i gr̃a in loc̃ ipsoꝵ substatuunt᷑ : euiꝰ
ad ministrationis efficatiam : nominis iona¬
thȩ in terp̃tatio de monstrat: Interp̃tatur
eñi columbȩ donum sic̃ suꝑius de monstra¬
tum ẽ : ad monens p̃dicatores uerbi quatenus
digne ducatus sui offitiũ in plebe dei gerass.
& defensionẽ congruam contͣ hostes subditis
impendant: seo sic̃ pͥorib ita & sequentibus
popłi dei doctorib ab infidelib atq hereticis
truculenta nascunt᷑ bella. & seua hostium
ao uersatur inimicicia: unde & sequit᷑
Et suscepit ionathas tempore illo pͥncipatũ

Expanded text:
verbi Dei, unde animae saginari debent, quia, unctus est vir similis ei non est qui exeat contra inimicos Bacchidem et eos qui inimici sunt genti nostrae nunc itaque te elegimus hodie esse nobis principem et ducem ad bellandum bellum Jonathas a populo in sacerdotium eligi ut suppleat mis temporibus Ecclesiae cultoribus Christi, omnis qui ecclesiasticam historiam legit: sed et spiritales administrationis efficaciam nominis Jonathae interpretatio demonstrat: interpretatur enim columba eorum, sicut superius demonstratum est, admovens praedicatores verbi quatenus digne ducatus sui officium in plebe Dei gerant, et defensionem congruam contra hostes subditis impendant. Sed sicut prioribus ita et sequentibus populi Dei doctoribus ab infidelibus et haereticis truculenta immittuntur tela, et saeva hostium adversatur inimicitia. Unde sequitur: et suscepit Ionathas tempore illo principatum
Abbreviated transcription (Latin):
morti diuidicabant᷑ : quia cerassimũ ẽ here¬
ticos inuenire qui semꝑ ꝑscismata & sectas
in utiles seꝑarant adeo &e ꝑerrorẽ atq blas¬
phemiam coniuingunt diabolo
Et exierunt filii iambri & madaba. &
comp̃hender̃ iohannẽ & omĩa quȩ habe¬
bat: & abier̃ habentes ea  Post hec uerba re¬
nuntiatum ᷑ ionathȩ & symoni frĩ eius :q
filii iambri faciunt nuptias magnas &
ducunt sponsam exmadabã. filiã unius
de magnis pͥncipib chanaan c̃ ambitione.
magnã : & recordati sunt sanguinis ioħis
fratris sui : & ascender̃ & absconder̃ se subte

Expanded text:
r adjudicabantur; quod certissimum est haereticis evenire, qui se per schismata et sectas inutiles separant a Deo, et per errorem atque blasphemiam conjungunt diabolo. et exierunt filii Iambri ex Madabas et conprehenderunt Iohannem et omnia quae habebat et abierunt habentes ea post haec verba renuntiatum est Ionathae et Simoni fratri eius quia filii Iambri faciunt nuptias magnas et ducunt sponsam ex Nadaba filiam unius de magnis principibus Chanaan cum ambitione magna et recordati sunt sanguinis Iohannis fratris sui et ascen
Abbreviated transcription (Latin):
XUIII. De de licto dauid qđ comisserat in beaesabe.
uxore uriae a&hei.
esto iuictorie belli ne post modum ad seri¬
batur uictoria mͥ sed potiuis tibi qđ dauid
ꝑ ficiens ammonitas contriuit ac suꝑ eos
ferrata carpenta circum egit. Icidit.¬

Expanded text:
XI. De delicto David quod commiserat in Bethsabee, uxore Uriae Ethaei. esto victoriae belli, ne postmodum ascribatur victoria mihi, sed potius tibi. Quod David perficiens, Ammonitas contrivit, ac super eos ferrata carpenta circumegit Post
Abbreviated transcription (Latin):
cente tanta ꝑ petim̾: seo tuũ dicimꝰ dñm :¬
& hanc habemꝰ ultionis fidutiã. qm̃ uiuens
ds̃ blasphemat᷑ acultore ydoloꝵ mortuoꝵ
Leua gͦ orationẽ nr̃am iacentẽ : ꝓreliqͥs popłi

Expanded text:
cente tanta perpetimur, sed tuum dicimus Dominum; ecente tanta perpetimur, sed tuum dicimus Dominum; et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur, a cultura idolorum mortuorum. « Leva ergo orationem nostram jacentem pro reli
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua. & oꝑtus ẽ sacco in gressusq ẽ domũ
dñi & misit heliachĩ p̃positũ domꝰ. & sobnã
scͥbam & senes de sacerdotib oꝑtos saccis ad
esaiam ꝓpħam filiũ amos : qͥ dixer̃ ei Hȩc dic̃
etechiãs. die̾ tribulationis & in crepationis
& blasphemiae: dies iste Nener̃ filii usq ad
partũ: & uires ñ habet parturiens & reliaͣ¬
Sindunt uestimenta sua quia rabsaces au¬
diint blasphemantẽ : scidit & rex uestẽ suã
quia ꝓpołi & suis peccatis ẽẽ credebat: quia
rabsaces usq ad poratã uenit hierłm. & contͣ
dnm̃ talia sit locutus Mira regis humilitas
& prudentia dimisso regio cultu: ob uolu¬
tus sacco: ad tẽplũ ꝑgit de palatio: pͥncipes
sacerdotũ ñ stolis sed ciliciis mittit ad esaiã
correptionis dĩ. blasphenuȩ hostium ponitq
similitudinẽ parturientis femine & doles¬
tis: quȩ ad partũ usq ꝑuenit & gen̾are ñ
possit: Si quomͦ audiãt dñs deus tuus Nos

Expanded text:
essusque est domum Domini et misit Eliachim praepositum domus et Sobnam scribam et senes de sacerdotibus opertos saccis ad Esaiam prophetam filium Amos qui dixerunt haec dicit Ezechias dies tribulationis et increpationis et blasphemiae dies iste venerunt filii usque ad partum et vires nScindunt vestimenta sua, quia Rabsacen audiunt blasphemantem; scidit et rex vestem suam, quia pro populi et suis peccatis esse credebat, quod Rabsaces usque ad portam venit Jerusalem, et contra Dominum talia locutus. Mira regis humilitas et prudentia. Dimisso regio cultu, obvolutus sacco ad templum pergit de palatio. Principes sacerdotum non stolis, sed ciliciis, mittit ad Isaiamcorreptionis Dei blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae, et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non p
Abbreviated transcription (Latin):
culus ferri de incendio Ollas quoq ae¬
reas: & trullas: & tridentes. & scyphos.
& mortaliola: & omĩa uasa aer̾ea in qͥbus
manistrabant tulerunt : Quia diuersa
offitia in eclesiasticis ordinibus de dĩ serui¬
tio auferentes: in suum ussum nequissimũ
uerterunt: Nec non & turribula & fialas :
cum orationẽ qua diuinitas placari potu¬
it : & poculũ uerbi quib lassi refocilari
debuerant: in pediendo sub uertunt : quȩ
aurea aurea: & quȩ argentea argentea
tlit pͥnceps militis. Quia tam sensum
p̃tiosum quã etiã eloquii uenustatẽ: hostis
nequam de domo dñi auferre molitur: &
secum in confusionẽ ducere Tulit quoq
priceps militiȩ sarraiam sacerdotẽ primũ :¬
& sophoniã sacerdotẽ secundũ : & tres iani¬
tores: & de ciuitate eunuchũ unũ qui erat

Expanded text:
culus fieri de incendio. « Ollas quoque aeculus fieri de incendio. « Ollas quoque aereas, et trullas et tridentes, et scyphos, et mortariola, et vasa aerea in quibus ministrabant, tulerunt. » Quia diversa officia in ecclesiasticis ordinibus de Dei servitio auferentes in suum usum nequissimum verterunt. « Necnon et thuribula et phialas, » cum orationem qua divinitas placari potuit, et poculum verbi quibus lassi refocillari debuerant, impediendo subvertunt, « quae aurea, aurea; et quae argentea, argentea tulit princeps militiae. » Quia tam sensum pretiosum quam etiam eloquii venustatem hostis nequam de domo Domini auferre molitur et secum in confusionem ducere. « Tulit quoque princeps militiae Saraiam sacerdotem primum, et Sophoniam sacerdotem secundum, et tres janitor
Abbreviated transcription (Latin):
mina : popłm q in captiuitatẽ ducens ÷
de pauꝑib terre reliquit uinitores & agri¬
colas : quia eos qui utiles uerbo & exemplo
ẽẽ.pot̾ant ꝑuitia captuans : stultis & ebe¬
tibus cõmendat a griculturã : quatinis
ñ uinũ grãe spiritalis & frumentũ sansg
doctrine in uineis & agris popłoꝵ fruc¬
tificet : sed spine magis & tͥbuli uitiorp
ex crescant: Columpnas aũt ȩreas quȩ
erant in templo dñi : & basses & mare ac¬
reum qđ erat in domo dñi confreger̾ cal¬
dei: & transtuler̃ aes omne in bãbilonẽ:
Columnas aereas & basses doctores possu¬
mus acciꝑe : qui sonoritate p̾dicationis &
fidei firmitate debuer̃ alios sustentare
Mare aereum : baptismi lauachrũ uel con¬
punctionẽ lacrimarũ : e quidẽ om̃ia chal¬
dei spiritales ꝑ in ertiam magistroꝵ de
domo dñ aufferre. nitunt᷑. & confringere :
lta ut ñ remaneat cesta qua possit igni

Expanded text:
mina. Populumque in captivitatem ducens, « mina. Populumque in captivitatem ducens, « de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas, » quia eos qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam, quatenus non vinum gratiae spiritualis et frumentum sanae doctrinae in vineis et agris populorum fructificet, sed spinae magis et tribuli vitiorum excrescant. « Columnas autem aereas quae erant in templo Domini, et bases, et mare aeneum, quod erat in domo Domini, confregerunt Chaldaei, et transtulerunt aes omne in Babylonem. » Columnas aereas et bases doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt alios sustentare. Mare aeneum baptismi lavacrum, vel compunctionem lacrymarum, vel quidem omnia Chaldaei spirituales per inertiam magistrorum de domo Domini auferre nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit
Abbreviated transcription (Latin):
loco quẽ dedi uobis & patrib ur̃is: sic̃ feci
sylo & piciam uos a facie mea: sic̃ pieci om̃s
fr̃s ur̃os uniuersum sem̃ effraim. Uenit
nabuz ardan qͥ interp̃tat᷑ uentilabrum siue
ꝓphetia alieni uidicii: iusto dei iudicio suꝑ
peccatores : pͥnceps utiq exercitus regis babi¬
lonis ierłm intellegibilẽ & succendit domũ
dñi : cũ antiquus hostis qui & rex confusio¬
nis & pͥnceps om̃ium iniquoꝵ ÷ tam malig¬
noꝵ spirituum quã etiam impioꝵ homi¬
num: plebem inuadit fideliũ : & domũ
regis & domos ierłm id ẽ rectores & eos qͥ
uidebant᷑ in uisione pacis manere : inflã¬
matos cupiditate sub uertit  omñeq
domum conbussit igra: cum uniꝰ cuiusq
conscientiam. ꝑ flãmram inͥ lictti amo¬
ris ꝓcurbauit & muros lerłm in circui¬
tu destruxit: cum intentionẽ orationis
& uirtutum studia quȩ contͣ se ualere
uenie ad diuina succurrant aucilia:.
& correctioris uitȩ ad p̾hendant muni¬

Expanded text:
sicut feci Silo, et projiciam vos a facie mea, sicut projeci omnes fratres vestros, universum semen Ephraim . » Venit Nabuzardan, qui interpretatur ventilabrum sive prophetia alieni judicii, justo Dei judicio super peccatores; princeps utique exercitus regis Babylonis Jerusalem intellDomini, cum antiquus hostis, qui et rex confusionis et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et domum regis et domos Hierusalem, id est rectores et eos qui videbantur in visione pacis manere, inflammatos cupiditate subvertit, omnemque domum combussit igni, cum uniuscujusque conscientia per flammam illiciti amoris perturbavit, et muros Hierusalem in circuitu destruxit, cum intentionem orationis et virtutum studia quae contra se valere veniae ad divina succurrant auxilia, et correptionis vitae apprehendant muni
Abbreviated transcription (Latin):
Uaũt p̃dictus rex eiectis ydolis de terra Nec¬
non pithonib & ariolis & om̃ibus in mundi¬
ciis atq ab hominationib ablatis: in octauo
decimo anno regni siui dño phase celeberri¬
mum fecisse legit᷑: moraliter docet nos ut
purgemus primũ cerrã cordis nr̃i ab om̃ib
uitus: & mundemꝰ actus nr̃os ab om̃i inqͥna¬
mento peccatoꝵ. & ab oꝑib mortuis: ut ser¬
uire possimus deo uiuenti: sicq gͣtum
año celebremꝰ pascha Non utiq infermen¬
to malitiȩ & neqͥtie : sed in atimis sincerita¬

Expanded text:
aedictus rex ejectis idolis de terra, necnon pythonibus et ariolis, et omnibus immunditiis atque abominationibus ablatis, in octavo decimo anno regni sui Domino phase celeberrimum fecisse legitur, moraliter docet nos ut purgemus primum terram cordis nostri ab omnibus vitiis, et mundemus actus nostros ab omni inquinamento peccatorum, et ab operibus mortuis, ut servire possimus Deo viventi, sicque gratum Domino celebremus Pascha, non utique « in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sincerita
Abbreviated transcription (Latin):
bulaueritis in malum uobis met ipsis :
habitabo uobiseum in loco isto literra
quã dedi patrib ur̃is a secło & usq in scłm
Ecce uos confiditis in sermonib menda¬
cii qui ñ ꝓderunt uobis : furarroeciđe
ad ulterare. lurare mendaciter: libare
baalim & ire post deos a lienos quos igno¬
ratis & uenistis & stetistis coram me in do¬
mohac in qua inuocatũ ẽ nom̃ meũ: &

Expanded text:
: habitabo vobiscum in loco isto in terra quam dedi patribus vestris, a saeculo et usque in saeculum. Ecce vos confiditis in sermonibus mendacii, qui non proderunt vobis, furari, occidere, adulterari, jurare mendaciter, libare Baalim, et ire post deos alienos, quos ignoratis, et venistis et stetistis coram me in domo hac, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
popłoꝵ : hi qͥ debuerant armis ciutatẽ
defendere noc̾te ignorantis & tenebris
peccatoꝵ uallati fugiunt: Quia scđm
ueritatis uocẽ. mercennaruis & qͥ nonẽ
pastor: uidet lupum uenientẽ & dimitit
oues & fugit: & lupus rapit & disꝑgit

Expanded text:
populorum, hi qui debuerant armis civitatem populorum, hi qui debuerant armis civitatem defendere, nocte ignorantiae et tenebris peccatorum vallati fugiunt? quia, secundum Veritatis vocem: « Mercenarius et qui non est pastor videt lupum venientem, et dimittit oves et fugit
Abbreviated transcription (Latin):
annum regis sedechiȩ nona die mensis
p̃ualuitq fames in ciuitate: nec erat pa¬
nis popło terrȩ & cet̾a: Nouenarius nume¬
rus qui minus habet denario: in ꝑfectio¬
nẽ legis signaificat: si c̃ undenarius trans¬
gressionẽ : & recte dictũ ẽ qđ nabuchodo¬
nosor in nono anno regri sedechias ob¬
sederit cuutatẽ. mense decimo. & deci¬
ma die mensis : quia mali pastores cũ
de calogi manaata quȩ scientia teneis
oꝑe & doc̾trina ꝑficere negl Igunt : NIeces¬
se ẽ ut plebẽ sibi cõmissam antiquus
hostis cũ suo exercitu obsidione circun¬
det : & munitione erroris ac uitioꝵ cons¬
crueta claudat uallando ciuitatẽ : sicq̃
fames in ciuitate p̃ualeat: fami̾s utiq
uerbi dei: cum ñ expendit᷑ libere panis
doctrinȩ popło terre & in terrupta est
ciuitas : om̃sq uiri bellatores noc̾te fu¬
gerunt: in cerrupta qui dẽ ꝑ tẽptatio¬
nes uarias malignoꝵ spirituũ custodia

Expanded text:
annum regis Sedeciannum regis SedeciPraevaluitque fames in civitate, nec erat panis populo terrae, » etc. Novenarius numerus, qui minus habet denario, imperfectionem legis significat, sicut undenarius transgressionem. Et recte dictum est quod Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsederit civitatem mense decimo, et decima die mensis, quia mali pastores cum Decalogi mandata, quae scientia tenent, opere et doctrina perficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et, munitione erroris ac vitiorum constructa, claudat vallando civitatem, sicque famesverbi Dei, cum non expenditur libere panis doctrinae populo terrae. « Et interrupta est civitas, omnesque viri bellatores nocte fugerunt. » Interrupta quidem per depraedationes varias malignorum spirituum custodia
Abbreviated transcription (Latin):
chias cũ regnare cepisset : & undecim an¬
nis regnauit in iherłm fec̃q malũ corã
dño iusta omĩa quȩ fecerat ioachim: Quid
in sedechia aliuo in telligere possumus Nisi
qđ in aloachim ante p̃diximus : hoc ẽ ma¬
los rectores in eccłia: qui munere & dono
duuno abutunt᷑ & falso sibi nomen iusticie
usurpant: mathania eñi interp̃tatur : mu¬
nus siue donum : sed echia : uistus dñi :
qui undecĩ annis regnasse dicit᷑: qđ sig¬
nificat eum trans gressorem legis fuisse:
Undenarius eñi numerus. qui denariũ
suꝑ gredit᷑: excessionẽ decalogo sigrifi¬
cat᷑ : Nec rͤite rex dici potest : qui scdđm
mandata dñi semet ipsum & sibi subiec¬
tos regere noluerit: Pactum ẽ aũt anno¬
nono regna eius mense decimo decima
die mensis : uenit nabuchodonosor rex
babilonis ipse & om̃is exercitus eius in
hierłm & circum deder eam & extricer̃
in circuitu eius munitiones: & clausa ẽ
ciuitas atq uallata: usq ad undecimũ

Expanded text:
et undecim annis regnavit in Jerusalem, fecitque malum coram Domino juxta omnia quae fecerat Joachim, » etc. Quid in Sedecia aliud intelligere possumus, nisi quod in Joachim ante praediximus, hoc est malos rectores in Ecclesia, qui munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant. Mathania enim interpretatur munus sive donum, Sedecias justus Domini. Qui undecim annis regnasse dicitur, quod significat eum transgressorem legis fuisse; undenarius enim numerus, qui denarium supergreditur, excessionem Decalogi significat. Nec rite rex dici potest, qui secundum mandata Domini semetipsum et sibi subditos regere noluerit. CAPUT XXV. De Nnono regni eius mense decimo decima die mensis venit Nabuchodonosor rex Babylonis ipse et omnis exercitus eius in Hierusalem et circumdederunt eam et extruxerunt in circuitu eius munitiones et clausa est civitas atque vallata usque ad undecimum
Abbreviated transcription (Latin):
ense quinto septima die mensis: ipse ẽ
annus nonus decimus regis babylonis.
uenit nabuz ardan pͥnceps exercitus. ser¬
uus regis babylonis hierłm : & suecen¬
dit domũ dñi & domũ regis & domos
ierłm: omnẽq domũ conbusit igni : &
muros ierłm in circuitu destruxit om̃is

Expanded text:
ense quinto septima die mensis ipse est annus nonusdecimus regis Babylonis venit Nabuzardan princeps exercitus servus regis Babylonis Hierusalem et succendit domum Domini et domum regis et domos Hierusalem omnemque domum conbusit igni et muros Hier
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilemus & sobrii simus: timorẽ deian¬
te ocłos semꝑ ponamꝰ. & mandatoꝵ. eius
obliuionẽ eius om̃ino fugiamꝰ construa
tum uite in illam conscendamus: Indu¬
ti lorica iusticias & galea salutis : habens
troꝵ: ne mors intret ꝑ fenestras nr̃as om̃i
custodia seruemus cor nr̃m: quia ex ip¬
so uita ꝓcedit: & ante om̃ia spem nrãm
in regis cȩlestis bonitate ponamͦ. petentes
ut eius gr̃a amalis om̃ib liberemur: Sicq
erimus semꝑ in munes abhostib spiritali¬
bus: quia dñs fortitudo plebis sue & ꝓtec¬
tor salutarium xp̃i sui ẽ: qͥ sauat oms
sperantes in so

Expanded text:
vigilemus et sobrii simus, timorem Dei anvigilemus et sobrii simus, timorem Dei ante oculos semper ponamus, et mandatorum ejus oblivionem omnino fugiamus. Construamrofectum vitae in illam conscendamus, « induti lorica justitiae, et galea salutis, habentestrorum, ne mors intret per fenetras nostras . Omni custodia servemus cor nostrum, quia ex ipso vita procedit. Et ante omnia spem nostram in Regis coelestis bonitate ponamus, petentes ut ejus gratia a malis omnibus liberemur. Sicque erimus semper immunes ab hostibus spiritualibus, quia « Dominus fortitudo plebis suae, et protector salutarium Christi sui est, qui salvat omnes sp
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere uoluerimus : ad unũ ꝓfecto
eundẽq spiritalis expositio finẽ respicit
Dictum quippe ẽ de sapientia : quia au
clusores hoꝵ. ñ alios aptuis quã doctores
in telligere ualemꝰ. qui quã dui recte ui¬
uunt ac docent: in ornatum sc̃ẽ cuuta¬
tis industriam suȩ artis impendunt: at
si forte errauerint: qͥd nisi arego caldeoꝵ
captiui babiloniã transferuntur : & qm̃
artificem & clusorẽ. ab hierusolimis babi¬
lonam transmigͣri hoc ẽ talentum uerbi
cȩlitus acceptũ in terra defodere: id ẽ sci¬
entiam spiritalẽ ad peccatoꝵ oꝑa conuer¬
uti in tellegendũ ẽ ÷ Om̃sq uiros fortes &
bellatores simul in captuutatẽ ductos:
hoc ẽ eos qui uidebant᷑ uiri fortes ẽẽ. & bel¬
latores : astutia malignoꝵ spirituum de¬
ceptos atq in carcerẽ spiritalis babiloniȩ
captiuatos: Necesse ẽ ut oꝑam demus: qua¬
tinus seissimi regis potestatẽ euadamꝰ

Expanded text:
intelligere voluerimus, ad unum profecto intelligere voluerimus, ad unum profecto eumdemque spiritualis expositio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia quia aurumclusores horum non alios aptius quam doctores intelligere valemus. Qui quandiu recte vivunt ac docent, in ornatum sanctae civitatis industriam sanctae artis impendunt. At si forte erraverint, quod nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloniam transferuntur? et quoniam artificem clusorem ab Hierosolymis Babyloniam transmigrari, hoc est talentum verbi coelitus acceptum in terra defodentiam spiritualem ad peccatorum opera converti intelligendum est, omnesque viros fortes et bellatores simul in captivitatem ductos, hoc est, eos qui videbantur viri fortes esse, et bellatores, astutia malignorum spirituum deceptos, atque in carcerem spiritualis Babyloniae captivatos; necesse est ut operam demus, quatenus saevissimi regis potestatem evadamus;
Abbreviated transcription (Latin):
dine bella uitioꝵ suꝑari debeant luce cla¬
rius discimꝰ: S phylistei filios isrł fabris
armoꝵ pͥuant: cũ maligni sp̃s animos
fideliũ ameditatione sacrȩ lectionis scłaria
illis negotia inserendo retardant: Ne uł
ipsi ꝑhiuus exercitium resistendi fidutiã
sumant : ł alios forte qͥ legere nescuant.
ad resistendũ uitiis exortando aut corri¬
piendo accedant: Tollunt fabros armoꝵ:
cum eos qͥ sacra eloquia norunt in tantũ
scelerib obruunt: ut dicers bona quȩ di¬
dicerant ꝓrsus erubescant: Transferunt
omnẽ artificẽ & clusorẽ inbabiloniam de
tione plurib ꝓdesse: & ciuitatẽ dei contͣ
u ruptiones t̾emptationũ munire solebañ.
aꝓposito de flectunt : atq ingenium qđ
tuitione sc̃ȩ eccłis impendẽ debuerant: ad
uoluntatẽ. potius regis uitioꝵ dispensare:
cõpellunt: qđ si clusorẽ hoc loco ñ hostioꝵ
siue muroꝵ. sed auri potius gemmarpq

Expanded text:
dine bella vitiorum superari debeant, luce cladine bella vitiorum superari debeant, luce clarius discimus. Sed Philisthaei filios Israel fabris armorum privant, cum maligni spiritus animas fidelium a meditatione sacrae lectionis, saecularia illis negotia inserendo retardant, ne vel ipsi per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accedant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt, in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorem in Babyloniam de tionecorruptiones tentationum munire solebant, a proposito deflectunt, atque ingenium quod tuitioni sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si clusorem hoc loco, non ostiorum sive murorum, sed auri potius gemmarumque
Abbreviated transcription (Latin):
ra isrł ciuitatẽ xp̃i id ẽ eccłiam scãm: ba¬
bilon aut̃s̃ & chaldei suie philistei cuuta¬
dem diaboli: id ẽ omnẽ malignoꝵ siue
hominũ seu angłoꝵ multitudine desig¬
nant  Seruit q isrł phylisteis siue całde¬
is. cum fideles qͥq nomine. tenus in ecle¬
sia consisten᷑s : cȩterũ ab in mundis bspi¬
ritib ł hominib de cepti: aut auaritis̨
aut luxuriȩ aut alteri cui libet peccato
mentis colla sub mittunt: Ab ducit aũt
nabuchodonosor ihrłm: & uniuersos
principes fortes exercitus decẽ milia ln
captiuitatẽ:. cum & magistros poploꝵ
& eos qͥ in uincibili animo dño seriure
ac decalogum legis fidelit̃ uidebant᷑ in
siue inlecebris mundi seu aduersitatib
sub acti: aut maiorib se facinorib pollu¬
und: aut certe in heresim declinando
aꝑtȩ: apostasiae notã in cidunt : Arma
uero quib contͣ diabolum repugnantes
libertatẽ adeo nobis donatam defendamꝰ.

Expanded text:
ra Israel civitatem Christi, id est, Ecclesiam sanctam; Bara Israel civitatem Christi, id est, Ecclesiam sanctam; Babylon autem et Chaldaei sitem diaboli, id est, omne malignorum sive hominum seu angelorum multitudinem designant; servitque Israel Philisthaeis sive Chaldaeis, cum fideles quique nomine tenus in Ecclesia consistentes, caeterum ab immundis vel spiritibus vel hominibus decepti, aut avaritiae, aut luxuriae, aut alteri cuilibet peccato mentis colla submittunt. Abducit autem Nabuchodonosor Israel, et universos principes, fortesque exercitus, decem millia, in captivitatem, cum aut magistros populorum, et eos qui invincibili animo Domino servire, ac decalogum legis fideliter in Dei ac prsive illecebris mundi, seu adversitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe in haeresim declinando, apertae apostasiae notam incidunt. Arma vero, quibus contra diabolum repugnantes, libertatem a Deo nobis donatam defendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
captuutatẽ addidit seriptura dicens: & om
nem artificẽ. & clusorẽ: hoc ẽ qđ supͣ eidem
popło ssrł phylistim regnantes fecisse narran¬
tur cũ dicitur: Porro faber ferrarius ñ in¬
ueniebatur in omi terra isrł Cauerant
eñi phylistim: ne forte facerent hebrei gla
dium aut lanceam: Sic̃ enĩ tunc illi caue¬
rant ne habentes fabros ferrarios hebrei ar¬
ma ad repugnandũ facerent: lta nunc
caldei destructa iherłm & uastata omi
terra reꝓmissionis : sataguns ut nullus
in ea remaneat artisex. nullus clusor: qͥ
uel fȩclata urbis menia componere: uł possit
resarcire diruta : quin potus qͥc qͥd apud
gentẽ ex terminatam artis in uenerunt :
totũ babiloniam transfer̃: ut uł ad nichi¬
lum ualeat ultͣ: uł illuis ciuitatis utili¬
tatib ꝑficiat: Cuius tam deflendȩ hysto¬
riae qua multũ neglegentie nr̃i temꝑis
congrutt: ñ opinor allegoriã ẽẽ reticen¬
dam: Constat namq: quia iherłm & ter¬

Expanded text:
 addiditque Scriptura dicens: « Et omnem artificem et inclusorem, » hoc est quod supra eidem populo Israel Philisthiim, regnantes fecisse narrantur, cum dicitur: « Porro faber ferrarius non inveniebatur in omni terra Israel. Caverant enim Philisthiim, ne forte facerent Hebraeidium, aut lanceam. » Sicut enim tunc illi caverant ne habentes fabros ferrarios Hebraei arma ad repugnandum facerent, ita nunc Chaldaei, destructa Hierusalem, et vastata omni terra repromissionis, satagunt ut nullus in ea remaneat artifex, nullus clusor, qui vel foedata urbis moenia componeret, vel possit resarcire disrupta, quin potius quidquid apud gentem exterminatam artis invenerant, totum Babyloniam transferunt, ut vel ad nihilum valeat ultra, vel illius civitatis utilitatibus proficiat: cujus tam deflendae historiae, quae multum negligentiae nostri temporis congruit, non opinor allegoriam esse reticendam. Constat namque quia Jerusalem et ter
Abbreviated transcription (Latin):
significat malos doctores : quos popłs terrȩ
carnales uideł terrena cupiditate dediti :¬
scłm mores suos consentientes uitiis suis
ꝑsonas eligunt: Quos pharao in rebla uin¬
xit & in egyptũ duxit cum diabolus ꝑmul¬
atudinẽ ad ulatoꝵ eneruans de cipit corda
p̃latoꝵ: Reblath eñĩ multitudo in t̾p̃tat᷑:
Sicq inspiritalis aegẏptẽ uinctos catenis
peccatoꝵ.: tenebrosum mergit abyssum
Pro ioachat qͦq necho ioachim regẽ constitu¬
ens : imposuit multã terre.centũ calentis
argenti & talentto auri : c̃malignus sp̃s
pen̾sũ seruitii sui in popło ꝑditoꝵ expetit:
ut tam sensu quã eloquio eius ꝑ om̃ia para¬
ti sint obsequio nde ioachim uixca p̃cep¬
tum pharaonis unũ quẽq scđm uires suas
exegit : ut daret tam argentũ quã aurum:
quatinus hoc redderes pharaoni: quia dia¬
bolus ꝑsibi deditos uiros. ab uno quoq exi¬
git sccđm uires suas peccati censum sol¬

Expanded text:
significat pravos rectores, quos populus terrae, significat pravos rectores, quos populus terrae, carnales videlicet terrenae cupiditati dediti secundum mores suos consentientes vitiis suis, personas eligunt. Quos Pharao in Rebla vincivit et in Aegyptum duxit, cum diabolus multitudinem adulatorum enervans decipit corda praelatorum. Reblath enim multitudo interpretatur, sicque spiritualis Aegypti vinctos catenis peccatorum in tenebrosam mergit abyssum. Pro Joachas quoque Nechao Joakim regem constituens imposuit multam terrae centum talentis argenti et talento auri, cum malignus Spiritus pensum servitii sui in populo perditorum expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Unde Joachim juxta praeceptum Pharaonis unumquemque secundum vires suas exigit ut daret tam argentum quam aurum, quatenus hoc redderet Pharaoni, quia diabolus per sibi debitos viros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum sol
Abbreviated transcription (Latin):
sum cont᷑ eũ & cȩtera Cum semel qͥs cui¬
libet se manciparit uitio: ñ uno sed mul¬
tis dñisobnoxius erit: Unde loachim quẽ
pharao ante censũ sibi soluere coegit: Nunc
nabuchodonosos rex babilonis sibi tͥbus ans¬
nis seriure cõpellit sed quẽ nabuchodonosor
alium intelligimꝰ: nisi eundẽ quẽ pharao¬
nẽ ẽẽ diximus : principẽ uidelices confusio¬
nis : & rectoꝵ  tenebraꝵ harũ: Ergo cũ an¬
tiquus hostis aliquẽ sibi censum peccati sol¬
uere ꝑsuadeo: mox totũ in dominiũ suũ
redigere & plenũ seruitiũ expendere. ammo¬
net: Quid ẽ gͦ aliud tͥbus annis regi babilo¬
nis seruũ ẽẽ: quã ꝑ suasione. delec̾tatione
atq consensu. antiquo hosti subditũ fore:
ce totũ uitiis deditum quasi lib̾e ab eo possi
incertamine: Qui eñi antiqui hostis potesta¬
te se exuere desiderat: Necesse ẽ ut fortiter
contra eum dimicet & ad uitorium asũma
potentia assidius p̃cib inploret: Quatinꝰ

Expanded text:
 contra eum, » etc. Cum semel quis cuilibet se manciparit vitio, non uni, sed multis dominis obnoxius erit. Unde Joachim, quem Pharao ante censum sibi solvere coegit, nunc Nabuchodonosor rex Babylonis sibi tribus annis servire compellit. Sed quem Nabuchodonosor alium intelligimus, nisi eumdem quem Pharaonem esse diximus, principem videlicet confusionis, et rectorem tenebrarum harum ? Ergo cum antiquus hostis aliquem sibi censum peccati solvere persuadet, mox totum in dominium suum redigere et plenum servitium expendere admonet. Quid est ergo aliud tribus annis regi Babylonis servum esse, quam persuasione, delectatione atque consensu antiquo hosti subditum fore, et totum vitiis deditum quasi libere ab eo possidin certamine. Qui enim antiqui hostis potestate se exuere desiderat, necesse est ut fortiter contra eum dimicet, et adjutorium a summa potentia assiduis precibus imploret, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ inter duplicẽ murum ad ortum regis
sugerint : latenter arguit inertiam doctoꝵ.
qui inter duplicem murum duoꝵ testames¬
toꝵ constituti: ñ belligerare sed effugere
querunt: & in deliciis magis diffluere
qđ hortus signifĩcat: quã scuto fidei hos¬
tibus obsistere: Porro caldei obsidebant in¬
ꝑuiam quȩ ducit ad campestria solitudi

Expanded text:
quae est inter duplicem murum ad hortum regis fugerint, » latenter arguit inertiam doctorum, qui inter duplicem murum duorum testamentorum constituti, non belligerare, sed effugere quaerunt; et in deliciis magis diffluere, quod hortus significat, quam scuto fidei hostibus obsistere. « Porro Chaldaei obsidebant civper viam quae ducit ad cam
Abbreviated transcription (Latin):
bunt scĩ de morte. ad uitam : de corruptio¬
ne ad głam : Sic q in conspectu conditoris
sui in cęlesti hierłm in aeternũ gaudebuss :
illa non egebit sole neq luna ut luceant
in ea Nam claritas dei iͥluminabit eam :¬
& lucerna eius agnus ẽ: & ambulabunt.
non claudent᷑ ꝑdiẽ: Nox eñi ñ erit illic &
ad ferent gloriã & honorẽ gentiũ in illã.
Nec in trabit in eam aliqͥd coinquinatũ &
faciens ab ominationẽ & mendatiũ : nisi qͥ¬

Expanded text:
bunt sancti de morte ad vitam, de corruptiobunt sancti de morte ad vitam, de corruptione ad gloriam, sicque in conspectu conditoris sui in coelesti Hierusalem in aeternum gaudebunt: illa non eget sole neque luna, ut luceant in ea. Nam claritas Dei illuminabit eam, et lucerna eius agnus est.non claudentur per diem: nox enim non erit illi. Et afferent gloriam et honorem gentium in illam. Nec intrabit in eam aliquid coinquinatum et faciens abominationem in sanguine Agni
Abbreviated transcription (Latin):
& qui calumpniabant᷑ mercedẽ mercenaris
& humiliant uiduas & pupillos: & oppri¬
munt ꝑegrinum nec timuerunt me: dic̃
dñs exercituũ: Celebrat gͦ iosias ñr uerũ
phase in octauo decimo anno regni sui.
quando in oc̃taua ȩtate generali resurree¬
tione ꝑ petrata: scõs suos cum ꝑfections bon¬
oꝑum ꝑducit ad ȩternȩ beatitudinis denariũ
accipiendũ: ciectis prius om̃ib scandalis de
dies uenieo succensa quasĩ caminus : & eruis
om̃s suꝑbi & om̃s facientes impietatẽ stopula:
& in flaminabit eos dies ueniens dic̃ dñs¬
exercituũ: quȩ ñ relinquet eis radic̃e & germ̃:
& oriet᷑ uobis cimentib nom̃ meũ sol iusticis:
& sanitas in pennis cius & egrediemini & sali¬
etis sic̃ uituli dearmento: & caleabitis impios
tale a dieb udicum qui udicauer̃ isrł: &
om̃ium dierũ regũ isrł & regũ uida: sic̃ in
octauo decimo anno regis iosiȩ in iherłm: quia
ablatis figuris : ueraciter in die iudicii transi¬

Expanded text:
et qui calumniabantur mercedem mercenarii, et humiliant viduas et pupillos et opprimunt peregrinum, nec timuerunt me, dicit Dominus exercituum . Celebrat ergo Josias noster verum phase in octavo decimo anno regni sui, quando in octava aetate generali resurrectione perpetrata sanctos suos cum perfectione bonerum perducit ad accipiendum, ejectis prius omnibus scandalis de dies veniet succensa, quasi caminus, et erunt omnes superbi, et omnes facientes impietatem stipula, et inflammabit eos dies veniens, dicit Dlinquet eis radicem et germen. Et orietur vobis timentibus nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. Egrediemini et salietis quasi vituli de armento, et calcabitis impios tale a diebus judicum, qui judicaverunt Israel, et omnium dierum Israel et regum Juda, sicut in octavo decimo anno regis Josiae in Hierusalem, quia, ablatis figuris, veraciter in die judicii transi
Abbreviated transcription (Latin):
tua ut sit elemosina cua in abscondito: & pat̃
tuus qui uidet in abscondito reddet tibi: Hinc
om̃is gla eius filiȩ regũ ab intus hin paulꝰ
ait: gła nr̃a hȩc ẽ: cestimoniũ coñstientꝰ nr̃e
in tus habet: quia hoc qđ agit inostentatioĩs
lactantiam ñ habet. Głam suã paulus testi¬
monium conscientiae memorat: quia fauo¬
rẽ oris alieni ñ appetit: uitȩ suę gaudia
extͣ semet ipsũ ponere. ignorat Occultan¬
incaute portantes: latrotinanciũ spirituũ
in cursione ꝑdamus:¬

Expanded text:
tua, ut sit eleemosyna tua in abscondito, et Pater tua, ut sit eleemosyna tua in abscondito, et Pater tuus qui videt in abscondito reddet tibi. Hinc Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Hinc Paulus ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . intus habet, quia hoc quod agit in ostentationis jactantia non habet. Gloriam suam Paulus testimonium conscientiae memorat, quia dum favores oris alieni non appetit, vitae suae gaudia extra semetipsum ponere ignorat. Occultanincaute portantes latrocinantium spirituum incursione perdamus
Abbreviated transcription (Latin):
hȩç dic̃ dñs de rege assyrioꝵ : Non in trabit
ciutatẽ hanc & ñ iaciet abi sagittã : nec
occupabit eam clipeus & ñ mittet in circui¬
tu eius aggerem : In uia qua uenit ꝑ eã reuer¬
tet᷑. & urbẽ hanc ñ in grediet᷑ dic̃ dñs Prote
gamq ciuitatẽ istam : & saluabo eam ꝓpt̃
p̃sente̾m excutit metũ : dic̃ aũt quia ñ suo
merito sed dĩ clementia conseruent᷑: im mo
patris eoꝵ dauid memoria : in quo mones¬
tur & suȩ neglegentiȩ & illius fidei & iusti¬
ciȩ ⁊ quia intantũ diligat deus uisticiam.
ut posteros maioꝵ uirtute tueat᷑¬

Expanded text:
haec dicit Dominus de rege Assyriorum: Non intrabit haec dicit Dominus de rege Assyriorum: Non intrabit civitatem hanc, et non jaciet ibi sagittam. Nec occupabit eam clypeus, et non mittet in circuitu ejus aggerem. In via qua venit, per eam revertetur, et urbem hanc non ingredietur, dicit Dominus. Protegamque civitatem istam, et salvabo eam propturorum spem praesentem excutit metum. Dicit autem quia non suo merito, sed Dei clementia conserventur; imo patris eorum David memoria, in quo monentur et suae negligentiae, et illius fidei et justitiae, quia in tantum diligat Deus justitiam, ut posteros majorum virtute tueat
Abbreviated transcription (Latin):
pũ babilonis qͥ missi fuerant adeũ ut interro
garent deportento qđ acciderat suꝑ terrã.
reliqͥt eũ deus ut temptaret᷑ & nota fieress
om̃ia quȩ erant incorde eius: lacirco aũt
temptationi relictus ẽ: quia post cantã uic¬
toriam & solis regressũ &e congͣtulationẽ
regra potentissimi: cor illius eleuatũ est:
deniq in eodẽ uolumine seribit᷑. Multi
deferebant hostias & sacrificia dño in hie¬

Expanded text:
pum pum rram, reliquit eum Deus, ut tentaretur, et nota fierent omnia quae erant in corde ejus . » Idcirco autem tentationi relictus est, quia post tantam victoriam, et solis regressum, et congratulationem regni potentissimi: cor illius elevatum est. Denique in eodem volumine scribitur: « Multi deferebant hostias et sacrificia Domino i
Abbreviated transcription (Latin):
samariam id ẽ decẽ trib coeꝑe assyris. ludam
aũt & iherłm postea legimꝰ cepisse caldeos ÷ qͦri
rex nabuchodonosor fuit: & quia aprid eos as¬
troꝵ obseruantia ẽ : stellaꝵ cursus longo usu
exercitatione cognitus : qđ & in dm̃i natiuita¬
te monstrat᷑: in tellexer̃ solẽ reu̾sum diei spa¬
eia duplicata: seruire eum quẽ solũ dm̃ idẽ
solẽ putabant: Cũq causas huiꝰ miraculi ra¬
tionemq ꝑqͥrerent: fama ꝑ om̃s gentes uoli¬
cante didicer̃: ꝓpt̃ egrotationẽ regis iudeas
&lam cursumꝰ signi clarissimi cõmutatums
quã ñ esse opinationẽ meã : seo scripturȩ sc̃s
fidẽ : dierũ uerba testant᷑ quȩ dixere post alia
Ipse ẽ etechias qui obturauit suꝑiorẽ fontẽ
aquaꝵ gyon: & auerait eas sub ter ad occiders¬
tem urbis dauid: In om̃ib oꝑib suis feõps¬
ꝑere. quȩ uoluit: At cam̃ inlegatione pͥnci¬

Expanded text:
Samariam, id est, sex tribus cepere Assyrii, Judam Samariam, id est, sex tribus cepere Assyrii, Judam autem et Hierusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit.. Et quia apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus, longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexerunt solem reversum, diei spatia duplicata, serviere ei quem solum deum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Ezechiae, etiam cursum signi clarissimi commutatum, quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae fidem Dierum verba testantur , quae dixere post alia: « Ipse est Ezechias qui obturavit superiorem fontem aquarum Gihon, et avertit eas subter ad occidentem urbis David. In omnibus operibus suis fecit prospere quae voluit. » Attamen in legatione princi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrto decimo anno regis etechiae ascendisse.
sennacherib regẽ assẏrioꝵ suꝑ om̃s cuuitates
tuda munitas & cepisse eas : & postea obsedisse
lachis: transisse lobnam: misisse iherłm par¬
tẽ exercitus sui: Cesaq ꝑ angłm centũ octognꝰ¬
ta qͥnq milia exercitus eius: & ipsũ fugisse.
nineuen. Interfectũq a filiis in fano dei su.
& regnasse ꝓeo asaradon filiũ eus: Egrotas¬
se ezechiam: &e recepisse ꝓpħs nuntio sospita¬
tem: factũ signũ in credibile: ut sol decẽ¬
horarũ spatiis reuerteret᷑ ad ortũ suũ : & pe¬
ne duplex dies fieret: Nunc legimꝰ qđ intem¬
ꝑe illo hoc ẽ in eoclẽ anno quo hȩc gesta sunt
om̃ia: miserit berodach baladam. filius ba¬
ladan. rexbabilonis. libros & munera ade¬
rechiam: ñ a soraddon qͥ sennacherib patri
assirios apud in regnũ suecesserat. de cuius
seu morte seu uita scriptura conticuit :
Ex quo ꝑspicuũ ẽ aliud fuisse cunc regnũ
assyrioꝵ : & aliud babilonioꝵ. :Denique

Expanded text:
rto anno regis Ezechiae ascendisse Sennacherib, regem Assyriorum, super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Jerusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejuNiniven, interfectumque a filiis in fano dei sui, et regnasse pro eo Asarhaddon filium ejus. Aegrotasse Ezechiam, et recepisse prophetae nuntio sospitatem, factum signum incredibile, ut sol horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fieret. Nunc legimus quod in tempore illo, hoc est, in eodem anno quo haec gesta sunt omnia, miserit Berodach Baladan, filius Baladan rex Babylonis, libros et munera ad Ezechiam, non Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Syrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est, aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ ostenderet: secundꝰ gͣdus descensionis.
de angelo im patriarchis fuit: quia in om̃ib
datione : quia & in lege ipse locutus est :
Quartus gͣdus ẽ in iesunaue: ut popłm in
terrã reꝓmissionis induceret Quntus in
uidicibꝰ. quia eundẽ popłm ꝑcos ipse rege¬
bat : Sextus in regib iudeoꝵ: quia in eis
ipse regnabat. Septimꝰ in aꝓꝓpħis : quia ꝑ
eos adnuntiatus : Octauus inpontificib:
quia ipse sũmus sacerdos ẽ patris : Nonus
descendit : ac rursus post resurrectionẽ
in cȩlum ascendit: & omnẽ illã umbrã legis¬

Expanded text:
et Deum ostenderet, secundus gradus descensionis, et Deum ostenderet, secundus gradus descensionis, de angelo in patriarchis fuit, quia « in omnibdatione, quia et in lege ipse locutus est . Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis introduxit. Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos est nuntiatus. Octavus in pontificibus, quia ipse summus Sacerdos est Patris. Nonus istus descendit, ac rursus post resurrectionem in coelum, et omnem illam umbra
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ eiꝰ. reduxit q eum iherłm in reg¬
num suũ : & cognouit manasses qđ dñs ip¬
se ẽ ds̃. Exemplar aũt ẽ. hȩc pęnitentia ma¬
nasse: qđ post cõmissa scelera nullus deba
de dĩ miscctia desꝑare: sed magis ꝑpenitentiã
congruam spem hab̾e ueniae si eam rite ꝑfõ¬
cerit: Post hunc regnauit filius eius
ãmon: ydolatra: Post quẽ iosias filius eius
rex iustissimus regnauit: qͥ ominẽ spurticiã
idoloꝵ quã patres sui fabricauer emenda¬
uit & se in dĩ cultu strenue ȩxercuit. & meri¬
to quia longe ante hoc de illo p̃dictũ est

Expanded text:
orationem ejus, reduxitque eum in Hierusalem in regnum suum, et cognovit Manasses quod Dominus ipse esset Deus. Exemplar autem est haec poenitentia Manasse quod post commissa scelera nullus debet de Dei misericordia desperare, sed magis per poenitentiam congruam spem habere veniae, si eam rite perfecerit. Post hunc regnavit filius ejus Ammon idololatra. Post quem Josias filius ejus rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum quam patres sui fabricaverunt, emundavit, et se in Dei cultu strenue exercuit. Et merito, quia longe ante hoc de illo praedictum est
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ erat manasses cũ regnare cepisset : &
qͥnquaginta qͥnq annis regnauit in hierłm¬
e cet̾a : Post mortẽ quoq ez echiae : narrat
scͥptura manassen filium eius regnasse m
hierłm Qui cũ ad ydola colenda & ab homi¬
nationes faciendas se conuerteret : relinques
dm̃ patrũ suoꝵ & bona exempla quȩ in ge¬
nitore suo ȩctechia conspexerat: locutus ẽ
dñs ad eum & ad popłm eius & ad tende nolu¬
erunt : la ciroo suꝑ induxit eis pͥncipes exer¬
ctts regis assyrioꝵ: ceꝑuntq manassess
& iunc̃tũ catenis atq compedib dixer̃ in
babilonẽ Qui post quã coangustatus est :
orauit dnm dm̃ suũ & egit penitentiã ual

Expanded text:
ses cum regnare coepisset, et quinquaginta quinque annis regnavit in Hierusalem, etc. » Post mortem ergo Ezechiae, narrat Scriptura Manassem filium ejus regnasse in Hierusalem; qui cum ad idola colenda, et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum et bona exempla, quae in genitore suo Ezechia conspexerat. Locutusque est Dominus ad eum et ad populum ejus, et attendere noluerunt. Idcirco superinduxit eis principes exercitus regis Assyriorum, ceperuntque Manassen, et vinctum catenis atque compedibus, duxerunt in Babylonem. Qui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum, et egit poenite
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ambulauerat corã dño in ueritate & in
corde ꝑ fecto: & fleuerat fletu magno: & qđ
placitũ erat in oculis eius fecerat: Ao diciunt᷑¬
q qͥndecim anni ad uitã quos ille ñ postula¬
uerat: & in suꝑuiuente eo regni securitas re¬
ꝓmittt᷑ sin aũt ut qͥdã prtant in corpore
uiuere cõdẽpnatio ẽ : & iuxta illud qđ dicit᷑¬
reuertere anima meã in reqͥem tuã: & in alio
loco educ de carcere animã meã. optanda
ẽ mors ut de carcere lib̾em᷑: quomͦ nunc
dñs donat ꝓbeneficio: ut qui lib̾andus erat:
ad hur qͥdecim annis uiuat incarcere:
Dixit q esaias: a ferte massam ficoꝵ: Quã
cũ ad culissent & posuissent suꝑ ulcus eius. cu¬

Expanded text:
quoniam ambulaverat coram Domino in veritate, et in quoniam ambulaverat coram Domino in veritate, et in corde perfecto, et fleverat fletu magno, et quod placitum erat in oculis ejus fecerat. Adjiciunturque quindecim anni ad vitam, quos ille non postulaverat, et insuper, vivente eo, regni securitas repromittitur. Sin autem ut quidam putant in corpore vivere condemnatio est, et juxta illud quod dicitRevertere, anima mea, in requiem tuam. » Et in alio loco: « Educ de carcere animam meam, » optanda est mos, ut de carcere liberemur quomodo nunc donat pro beneficio, ut qui liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias: Afferte massam ficorum: quam cum attulissent