comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid significet. scolon et scandalum. nos offendiculumuel ruinam. uel im pactionem pe¬
dis possumus dicere. Quando ergo legimus quicumq: deminimis istis scandali tauerit quem¬
piam hoc intelligimus quidicto factoq: oocasionem ruinae cuiquam dederit At illerespor¬
densait: Omnis plantatio quam non plantauit pat̃ meus caelestis eradicabitur. Etiam quae
plana inscripturis uidentur plena sunt quaertionib: Omnis inquit plantatio quam ñ plantaut
patermeus caelestis eradi cabitur. Ergo eradicabitur et illa plantetio dequa et apłs ait
Ego plantaui a pollorigauit sed soluitur quaestio ex eoquod sequitur. Ds̃ autem incremer¬
tum dedit. Dicit et ipse. Dĩ agricultura dĩ aedificatio estir Et in alio loco. Coo peratones
suis plantat et rigat. abutuntur hoc loco qui perdiuersas naturas introducunt dicentes

Expanded text:
quid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pequid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pedis possumus dicere. Quando ergo legimus: Quicumque de minimis istis scandalizaverit quempiam, hoc intelligimus, qui dicto factove occasionem ruinae cuiquam dederit. At ille respondens, ait: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Etiam quae plana videntur in Scripturis, plena sunt quaestionibus. Omnis, inquit, plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Ergo eradicabitur et illa plantatio, de qua Apostolus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit . Sed solvitur quaestio ex eo quod sequitur: Deus autem incrementum dedit . Dicit et ipse: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Et in alio loco: Cooperatores Dei oribus  Al. operatoribus suis plantat et rigat. Abutuntur hoc loco qui diversas naturas introducunt, dicentes: Si
Abbreviated transcription (Latin):
amnenlam ponfindunt nec ruminant Nec iusquamosa inpiscibus sunitunde et in actibus
apforum serptum ẽ quod ds̃ sc̃ificauit tune commune dixeris. Commune ergo quod cete¬
ri hominib patet et quas non ẽ departe dĩ pro inmundo appellutur Nihil e. inquit¬
ꝓrecea baminem introiens in eum quod possit eum coinquinare sed quae dehomine
sroceduint illa suni quae inchoinquinant eumi opponat rudene becerse tarcat
ssi quedintiat mos noncoinquinat homineme quare iaol& tras nonuescimur Et apti si
ea facit inmunda. Tunc accedentes discipuli eiusdixere ei. Scis quia pharisaei audito
uerbo scandali tati sunt inmundo. Ex uno sermone omnis supersatio obseruationun
iud aicarĩfuerat elisa. Quiincibis as sumendis ab ominandisq: religioem suam sitam arbi
trantur. et quia crebro teritur in ecclesi asticis scripturis scandalum breuiter dicendi

Expanded text:
ungulam non findunt nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus ungulam non findunt nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est, inquit, extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothitis non vescimur? Et Apostolea facit immunda. Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei audito verbo scandalizati sunt. Ex uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa, qui in cibis assumendis abominandisque religionem suam sitam arbitrantur. Et quia crebro teritur in Ecclesiasticis Scripturis, scandalum, breviter dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
ra ongo id .ẽ inuacuum labiis et lingua illum colebant quorum corda auersa erant quia cum
mibi dnẽ dnẽ intrabit in regnum caelorum. sed qui facit uoluntatam patrismei quim teli e
ipseintrabit in negium caelorum. Docebant quidem phanisae doctrinam et mandata homin
quando diuina p̃cepta negligentes et suas tradetonessuꝑ ordinantin magis manetarue nras
eẽ censuerunt ut superius demonstratum .ẽ. Et conuocatis ad seturbus dixiteis Audite
et intelligie : Non qđ in trat in os counquinat hominem sed quod procedit ex ome coinqui¬
nat hiominem Nerbum communicat propriȩ scripturarum ẽ : et publico sermone tentaur
Populus iuda eorum partem dĩ eẽ seactuns Communes cibos uocat quibi omnes utuntur
homines a derbigratia suillã carnem ostreas lecones: et istius modianimantia quae

Expanded text:
sa ergo, id est, in vacuum, labiis et lingua illum colebant, quorum corda aversa erant: quia cumsa ergo, id est, in vacuum, labiis et lingua illum colebant, quorum corda aversa erant: quia cummihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum. Sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . Docebant quidem Pharisaei doctrinas et mandata hominum, quando divina praecepta negligentes, et suas traditiones superordinantes magis observandas esse censuerunt. Ut superius demonstratum est. Et convocavis ad se turbis dixit eis: Audite et intelligite; non quod intrat in os communicat hominem, sed quod procedit ex ore coinquinat hominem. Verbum communicat proprie Scripturarum est, et publico sermone non teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines: verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores et istiusmodi animantia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cor autem eorum longe est ame. Labis illum honorabant Cuius legem saepius scrutabantur
et cui psalmos uel rmnos in officuiis diuinis modulabantur. sed cor eorum longe fuit ab illo
de quibus scriptum .ẽ. quod cordibus semper a uersi fuerint in degrptamꝰ. Item labus eum
honorabant quando illidicebant. Magistor scimus quia uerax es et uiamdĩ in ueritate doces
et non ẽ tibi cura de aliquo Non enim accipis ꝓsonam hominis. sed cor eorum longe ab eo fuit
quando dicebant. Dic nobis licet censumdari caesari annon Hoc enim ex pressit euangelista
lucas cumdixit scribas et principes sacerdotum misisse insidiatones qui seiustos simulurent
ut caperent eum in sermone utq traderent cum principatui et potestiđ p̃sidi .s. Atqrideo
recte s ubiungitur s inecausa coluntme. Docenter doctrinas et mandatu hominum. Sine cau¬

Expanded text:
cor autem eorum longe est a me. Labiis illum honorabant, cujus legem saepius scrutabantur, cor autem eorum longe est a me. Labiis illum honorabant, cujus legem saepius scrutabantur, et cui hymnos vel psalmos in officiis divinis modulabantur, sed cor illorum longe ab illo fuit. De quibus scriptum est, quod cordibus semper aversi fuerint in Aegyptum. Item labiis eum honorabant, quando dicebant illi: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo; non enim accipis personam hominis Sed cor eorum longe ab eo fuit, quando dicebant: Dic nobis, licet censum dare Caesari an non? Hoc enim expressit evangelista Lucas, cum dixit scribas et principes sacerdotum misisse insidiatores, qui se justos simularent, ut caperent eum in sermone, atque traderent eum principatibus, atque potestati praesidis. Atque ideo recte subjungitur: Sine causa colunt me, docentes doctrinas atque mandata hominum. Sine cau
Abbreviated transcription (Latin):
s acerdotibus ut exacta pecunia ministeruis temoli et eorum usib: deseruiret. Potest cut
et hunc breuiter habere sensum . Munus quod ex me est tibi proderit. Compellitis inquit
filios ut dicant parentibus. Quod cumq donũm oblaturus eram dõ intuos comnsumo cibos
tibiq: prodest opater et mater ut illitimentes accipere quod dõ uidebant mancipatum. In o¬
pemmagis uellent uitam ducere quam comedere deconsecratis. Hypocritȩ bene propheti
Praeuidens ergo in spũ propheta simulationem iud a eorum uenturam quod contra p̃dicatio¬
nem euangelii in dolo essent repugnaturi : Bene deillis uaticinatum .ẽ Nam quod bonumeẽt
quod de eis loquitur cum demalitia eorum illi sermo fuit sed qđ bene illa prophetia morib
ipsorum conueniebat. Ex ꝑsona dnĩ quoque hoc locutus ait. Populis hic labis me honorat

Expanded text:
sacerdotes, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem sacerdotes, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum. Munus quod ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Hypocritae, bene prophetae .  MAUR. Praevidens ergo in spiritu propheta simulationem Judaeorum venturam, quod contra praedicationem Evangelii in dolo essent repugnaturi, bene de illis vaticinatus est, non quod bonum esset quod de eis loquitur, cum de malitia illorum illi sermo fuit; sed quod bene illa prophetia moribus ipsorum conveniebat. Ex persona quoque Domini hoc locutus ait: Populus hic labiis me honorat,
Abbreviated transcription (Latin):
traditionemuram Prȩceperat dñs uel in hec illitutes uel aetites uel penurias parent pro
c̃siderans ut filii honorarent etam muitae necessarus ministrandis parentes suos hanc pro¬
uidentis simamdi lege uolentes scribae pharisaeiq: subuertere ut impietatem sub
nomine pietatis inducerent. docuerunt pessimos filios ut siquis ea quae parentib: offerenda
sunt dõ uouere uoluerit quiuerus .ẽ pater oblatio dñi p̃ponatur parentum muneribus
uel certe ipsi parentes quae dõ consecrata sunt ne s acrilegii crimer incurnerent declinande
egestuto conficiebantur. Atq ita fiebat ut ab latio liberonum sub occasione templi et dĩ
in sacerdotum luii cracederet. Haec pharis a eorũ comsuetudo detalioccasione ueniebat
Multibabentes obligatos aere alieno et nolentes sibi creditum reddere delegabarit

Expanded text:
traditionem vestram. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum traditionem vestram. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent, etiam in vitae necessariis ministrandis, parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus: vel certe ipsi parentes, quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent declinantes, egestate conficiebantur. Atque ita fiebat ut oblatio liberorum, sub occasione templi et Dei, in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetu o de tali occasione veniebat; multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, deligebant
Abbreviated transcription (Latin):
gredimini mandatum dĩpropt traditionem uram̃ E alsam calumniam uera responsione
confutut: Cuminquiduos propt̃ traditionem hominum p̃cepta dñĩ negligatis. Quare
discipulos meos arguendos creditis quod seniorum iussa paruipendant ut dĩ scita custodiatꝰ
Nam ds̃ dix̃. Honora patrem et matrem et quimaledixerit patriuel matri mortem mo¬
riatur : Honor in scmpturis notandum in salutitionib et offitiis deferendis quantũ
in elemosina ac munerum collatione sentitur. Honara inquit apłs uiduas quae uerae
iuduae sunt. Hic honar donum intelligitur. Et in alio loco Praes bitem duplici hono
ne bonorandi maxime qui laborant in uerbo et docomna dñi . Et ꝑ hoc mandatum iubecũ
houitriturata os non condudere. ut dignus sit operarius mercede suardlosautem dici¬
honori ficauit patrem suum aut matrem suam et irritum fecisas mandatum dẽ propt

Expanded text:
gredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? Falsam calumniam vera responsione gredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? Falsam calumniam vera responsione confutat, cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod si morum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem; et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur. Honor in Scripturis, non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collationviduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos autem diciritum fecistis mandatum Dei propter
Abbreviated transcription (Latin):
uidebantur . non solum ipse ueniunt sed et suos infirmos adducunt immogestant. ad dnm̃
ut uel fimbriam eius quo saluam quaeant mereantur contingere: Ideoq: confestm merit
cupitae salutis mercede potiuntur. At uero pharisaei et scribae quidoctores esse populi
debuerant. Non aduerbum audiendum non ad quaerendum medellam sed ad mouendas solũ
quaes tonum pugnas ad dnm̃ concurrunt. eosque denon latis corporis manibus uituperant
inquorum a peribus quae ꝑmanus siue ꝑcetera corporis membra fiunt. nihil inmunditiae
sordidantis inuenire ualebant . Cum semagis ipsos culpare debuerint. quilotas aqua ma¬
nus habentes conscientiam liuore pollutam gestabant: Et mira pharisaeorum sembarũ c¬
stultitia qui dĩ filium arguunt quare hominum traditio et p̃cepta non seruet. sed quia uera ẽ
contra dnñ audiamus quid sequitur Ipse antem respondens altillis Auare et uostrans¬

Expanded text:
videbantur, non solum ipsi veniunt, sed et suos infirmos adducunt: imo gestant ad Dominum, videbantur, non solum ipsi veniunt, sed et suos infirmos adducunt: imo gestant ad Dominum, ut vel fimbriam ejus quo salvari queant, mereantur contingere. Ideoque confestim merita cupitae salutis mercede potiuntur. At vero Pharisaei et Scribae, qui doctores esse populi debuerant, non ad verbum audiendum, non ad quaerendam medelam, sed ad movendas solum quaestionum pugnas, ad Dominum concurrunt: eosque de non lotis corporis manibus vituperant, in quorum operibus quae per manus sive per caetera corporis membra fiunt, nihil immunditiae sordidantis invenire valebant; cum se magis ipsos culpare debuerint, qui lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant. stultitia, Dei Filium arguunt, qui legem dedit divinam, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Quoniam quidquid ur: Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos trans
Abbreviated transcription (Latin):
quo omnes currant ad medicum. Et obtulerunt eiomnes male babentes es rotabant
eum utuel fimiriam uestimetta eius tangerent et quicumq tetigerun salũ fagres
Quimale sehabent non tangunt corpus inũ neq totuimuestimentum euis sed extrema
fimbriam. Et quicumq tetigenutit sanabuaitur. Fimbriam uestimena eius minimũ
mandatum intellige. Quod quitrans gressus fuerit minimus uocabitur in regnocaelorũ
uel as sumptionem carnis ꝑ quam uenimus ad uerbum dĩ et illius postea fruemus maiestate
Tunc accesserunt ad eum scribae et pharisaei abhierosolimis dicentes. Quare discipuli
tui transgrediuntur traditiones seniorum Nonenim lauant manus suas cum panem
manducant. O quam uera illa cofessio dnĩ ad patrem. quia abscondisti haecas apientib
et prudentibus et reuelafa ea paruulis. Hom ines terrae gennesareth quiminus docti

Expanded text:
quo omnes currant ad medicum. Et obtulerunt ei omnes male habentes, et rogabant quo omnes currant ad medicum. Et obtulerunt ei omnes male habentes, et rogabant eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quicunque tetigerunt salvi facti sunt. Qui male se habent non tangunt corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint sanabuntur: fimbriam vestimenti ejus minimum mandatum intellige. Quod qui transgressus fuerit minimus vocabitur in regno coelorum, vel assumptionem carnis per quam venimus ad verbumAEI: Accesserunt ad Jesum Scribae et Pharisaei dicentes: Quare discipuli tui transgrediuntur traditiones seniorum, non enim lavant manus suas cum panem unt. O quam vera illa confessio Domini ad patrem, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Homines terrae Genezareth, qui minus docti
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinem et quadragitita extenditur in licatudinem. Denique siscierimus quid
inlũtina lingua nesonet genesar̃ Intelligimus quomodo inc̃ ꝑ trpum apłorum. Et
nauis eedesiam deꝑsecutionis naufragio liberatam trans ducat ad litus et intranquillis simo
portu requiestere faciat. In terptatur ergo gennesar ortus principium ut in libro de nomi¬
nibus hebraicis inuenimus Tunc enim plena nobis tribuetur tranquillitas quando paradysi
perx pm̃ nobis restituetur hereditas ac primaestolae redduntur iocunditas Et cum cor¬
nouissent cum uiriloci illius miserunt in uniuersam regionem illam. Cognouerunt eum
rumore non facie uel certe prosignorum magnitudine quae patrabat in populis. Etiam
uultu plurimis notus erat. et uidequanta fides sit hominum terrae gennes aretb ut
non p̃sentium tantum salute contentisint. sed mittant ad alias ꝑ circuitum ciuiater

Expanded text:
longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Denique si scierimus quid longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Denique si scierimus quid in Latina lingua resonet Gennesar, intelligemus quomodo Jesus per typum Apostolorum, et navis, Ecclesiam de persecutionis paufragio liberatam transducat ad littus, et in tranquillissimo portu requiescere faciat. Interpretatur autem Gennesar ortus principium, ut in libro de Nominibus Hebraicis invenimus. Tunc enim plena nobis tribuetur tranquillitas, quando paradisi per Christum nobis restituetur haereditas, ac primae stolae reddetur jucunditas. Et cum cognovissent eum viri loci illius, miserunt in universam regionem illam. Cognoverunt eum rumore, non facie; vel certe prae signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Gennesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates,
Abbreviated transcription (Latin):
et cum traifuetassent uenerunt in terram genes areb. erram genesar ixta stagum
panesaredo ut quida as serunt idem est quod mare galileae uel mare tiberiadis sed
mare t mleteae ab adiacente prouintia dictum mare trberiadis a proximaciuitate qua re
olim cerneree uocata sed ab herode tetrarcha instaurate inisonorcoitabaru cȩ suris
trberias ẽ appellata. Porro genesar secundum quosdamaba aipsus naturasiomen
trabens Qua crispantibus aquis deseipso sibi excitare auram perhibetur grecouo¬
cabulo quasi generans sibi auram dicitur. Neq eniinsta gnimorem sternitur aqua sed
frequentibus auris spirantibus agitatur. Haustudulus et ad potandum habilis sed
hebrene linguae consuetudine. Omnis aquarum congregatio siue dulcs siue salsa
mare nuncupatur. Qui lacus interfluente iordane centum sexaginta sta dns it

Expanded text:
Et cum transfretassent, venerunt in terram Gennesar. Terra Gennesar juxta stagnum Et cum transfretassent, venerunt in terram Gennesar. Terra Gennesar juxta stagnum Gennesareth, ut quidam asserunt, idem est quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum mare Tiberiadis a proxima civitate quae olim Gennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata in honorem Tiberii Caesaris, Tiberias est appellata. Porro Gennesar secundum quosdam a laci ipsius natura nomen trahens qua crispantibus aquis de se ipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordano centum et sexaginta stadiis in
Abbreviated transcription (Latin):
mirandum si ascendente in nauiculam dnõ uentus ces sauit. In quocumq: enim corde dr̃ ꝑ gra¬
tiam sui ad est amoris Mox uniuersa uitiorum et aduersantis mundi siue spirituum masig¬
norum bella compressa quiescunt. Qui autem in nauicula erant uenerunt et adoraue¬
runt euindicentes Verefilius dĩes Ad unum signum tranquillitate maris reddita q̃
post nimias procellas interdum et casufieri solet. Nautae atq uectores ueredĩ filium con¬
fitentur Et arrius inecdesia p̃dicat crecturam. Nos ergo ipsum non uxta bereticorum
dementiam. Creaturam inter omnia creatam . sed creatorem ante omnia simulcum patre
et spũ scõ existentem atq manentem credamus et confiteumur. et in ipsa confossioroe
dignis bonorum laudibus operum ueneremur eum. et p̃dicemus in conspectu filiorum ho¬
minum ipsumesse filiumd̃ anigenitum. Narrantes uirtutes et mirabilia cius q̃ fecit

Expanded text:
mirandum si, ascendente in naviculam Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gramirandum si, ascendente in naviculam Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum et adversantis mundi sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Qui autem in navicula erant, venerunt et adoraverunt eum dicentes: Vere Filius Dei es. Ad unum signum, tranquillitate maris reddita, quae post nimias procellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Dei Filium confitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creaturam. Nos ergo ipsum non juxta haereticorum dementiam creaturam inter omnia creatam, sed creatorem ante omnia simul cum Patre et Spiritu sancto existentem, atque manentem credamus et confiteamur. Et in ipsa confessione dignis bonorum laudibus operum veneremur eum, et praedicemus in conspectu filiorum hominum ipsum esse Filium Dei unigenitum, narrantes virtutes ejus et mirabilia ejus quae fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum mergantur pornecta diuinae propitiationis dextera extrahit. Et sicut petru
erutum de abrssi pelcgo ita illos ereptos de ꝑsecutorum scandalo : infirmoquieas supernȩ
solo iuxta se collocabit quia in possibile ẽ ut eorum aliquis pereat. Quos censura iusa udicis
p̃destinatos habet aduitam aeternam Vnde ipsa ueritas ait. Omne quod dat mihi pater ad
meuenit. et eum quiuenit adme non eiciam foras Nouit enim dñs pios de temptatione eripe¬
ne. et non est impotens inter turbines tempestatum huiusscłi suos ab omnine quitia pra¬
uorum in laesos custodire. sed uideamus quids equitur. et cum ascendisset in nauiculam ces¬
sauit uentus. Prima ergo trepidantium et periclitantium subuentio ẽ in cussum cordib:
expellere timorem. secunda tempestatum furias suae p̃sentiae uirtute compescere. Nec

Expanded text:
peccatorum mergantur, porrecta divinae propitiationis dextera extrahit; et sicut Petrum peccatorum mergantur, porrecta divinae propitiationis dextera extrahit; et sicut Petrum erutum de abyssi pelago, ita illos ereptos de persecutorum scandalo in firmo quietis supernae solo juxta se collocabit: quia impossibile est, ut eorum aliquis pereat, quos censura justi judicis praedestinatos habet, ad vitam aeternam. Una ipsa Veritas ait: Omne quod dat mihi Pater ad me veniet, et eum qui venit ad me, non ejiciam foras . Novit enim Dominus pios de tentatione eripere . Et non est impotens inter turbines tempestatum hujus saeculi suos ab omni nequitia pravorum illaesos custodire. Sed videamus quid sequitur: Et cum ascendisset in naviculam cessavit ventus. Prima ergo trepidantium et periclitantium subventio est incussum cordibus expellere timorem. Secunda tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
paenitentiam conuertit. Manum extendit et indulgentiam tribuit. et sic salutem ꝑfectam
discipulus inuenit . quia uixta pauliuocom non es uolentis neq currentis sed miserentis di
Necenim nrõ saluabimur merito sed illiusdano. et ait illi. Modicaefidei quare dubitasq:
si apło petro decuius fide et ardore mentis supradiximus qui confidenter rogauerit salua¬
torem dicens: Dnẽ si tues iubeme uenine adte super aquas . quia paululum timuit dici¬
tur ei: Modicefidei quare dubitast : Quid nobisdicendum qui huius modicae fide necm¬
nimam quidem habemus portiunculam : Mystice autem quod petrus ad ño iussus ueni¬
re fluctus maris calcat quoueniat adirm̃. significat ecclesiam. Cuius ipse pastor ẽ
tendentem ad caelestem patriam. fluctus huius scł uestigio recte fidei et gressibus bonorũ
operum superando calcare. et quod petrustõpestate territus nein ꝑfidiam et inuoraginem¬

Expanded text:
poenitentiam convertit, manum extendit et indulgentiam tribuit, et sic salutem perfectam poenitentiam convertit, manum extendit et indulgentiam tribuit, et sic salutem perfectam discipulus invenit. Quia juxta Pauli vocem non est volentis neque currentis, sed miserantis Dei. Nec enim nostro salvabimur merito, sed illius dono. Et ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti? Si apostolo Petro de cujus fide et ardore mentis supra diximus, quod confidenter rogaverit Salvatorem dicens, Domine, si tu es, jube me venire ad te supra aquas, quia paululum timuit, dicitur ei, modicae fidei, quare dubitasti? quid nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei nec minimam quidem habemus portiunculam. Mystice autem quod Petrus a Domino jussus venire, fluctus maris calcat quo veniat ad Jesum, significat Ecclesiam cujus ipse pastor est, tendentem ad coelestem patriam, fluctus hujus saeculi vestigio rectae fidei et gressibus bonorum operum, superando calcare, et quod Petrus tempestate territus in
Abbreviated transcription (Latin):
odemintur fidei ardore quo semper cetera nuncquoq ceteris ticantibius enididit se posee
cendens petrus deciauicula ambulabat superaquam ut ueniret aditim̃ Qui paetun dn
corpus iaeotio esseuerum quia super molles aquas . malle et aereum iter ince sseribu
fespo iderit quomado ambula uerit petrus quem utique uerum bomituem non negabuta
Uidens uero uentum ualidum amuit: Et cum coepissent mergi clamauit dicet. Dne salu
mefac. Ardebatanimi fides sed humana fragilitas in profundum trahebat. Paululum ergo
relinquitur temptactioni ut augeatur fides. Et intelligit se non fucilitate postilationis
sed potentia dnĩ conseruatum. Et continuo extendens manum app̃bendit eum.¬
Nisiergo dns̃ extendis set manum quia libine gantem respexit petrũ ipse petrus pro¬
tinus mergeretur in profundum nec etiam euaderet infernum Respexit dns̃ et ad

Expanded text:
Eodem igitur fidei ardore quo semper caetera nunc quoque caeteris tacentibus credidit, se posse Eodem igitur fidei ardore quo semper caetera nunc quoque caeteris tacentibus credidit, se posse cendens Petrus de navicula, ambulabat super aquam ut veniret ad Jesum. Qui putant Domini corpus ideo non esse verum, quia super molles aquas molle et aerium incesserit? respondeant quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero validum ventum, timuit, et cum coepisset mergi, clamavit dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat; paululum ergo relinquitur tentationi ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et continuo extendens manum apprehendit eum.ergo Dominus extendisset manum, qui alibi negantem respexit Petrum, ipse Petrus protinus mergeretur in profundum, nec etiam evaderet infernum. Respexit Dominus et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uel ipsum eẽ scire poterant quem locutum ad morsen nouerant. Haecdices filuis isrł qui ẽ
misit me aduos : Respondens autem petrus dixit ei. Dnẽ si tues iubeme uenire adte
supaquas At ipseait ueni In omnib: locis ardentissime fide inuenitur pecrus Internoga
discipulis quem homines dicerentitm̃ dĩ filium consitetur. Uolente ad passi onem pergere
licetenre t inre tamen non errat in affectu. Nolens eummori quemfiliumdĩ fuerat paulo
ante confessur in montem cums aluctore int̃ primos ascendit. et in passione solus sequitr mPet¬
catum noritionis quod ex repentino timore descenderat. a marissimis statin abluit laeri pasla
Pat passionem dumesset inlacugenesaretb et piscarentur Et dns staret in litoro alus paulati
naiuiguntobus ilenon patitur moras sed accinctus ependite suo statimp̃cipitretur in fluecus

Expanded text:
vel ipsum esse scire poterant, quem locutum ad Moysem noverant: Haec dices filiis Israel: Qui est vel ipsum esse scire poterant, quem locutum ad Moysem noverant: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Respondens autem Petrus dixit ei: Domine, si tu es, jube me venire ad tesuper aquas. At ipse ait: Veni. In omnibus locis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum, Dei filium confitetur. Volente ad passionem pergere, licet erret in re, tamen non errat in affectu; nolens eum mori quem filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos ascendit, et in passione solus sequitur. Peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amarissimis statim abluit lacrymis. Post passionem cum esset in lacu Genezareth et piscarentur, et Dominus staret in littore aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus, statim praecipitatur in fluctus.
Abbreviated transcription (Latin):
quare tnstis incedo dumaffligit me in imicus : Sum confringuntur oninia ossamea atte terio¬
Sodicant inimia ternente ubi est dr̃ eorum. quasi naufragium fessis minituntes aplibulac
ipseds̃ eorum Cum transieris peraquas tecumero et flumina non operientte. Cumambulno¬
uerisinignem non combureris et flamina non ardebit inte. Qđ autem sequitur. Et permo¬
ne dam a uerunt . Confusus clamor et incerta uox magni timoris indicium est. Sed uenun
est psalmistȩ tesamoniũ quia prope .ẽ. dns̃ timentibusse et nonderelinquit omnes qui spe¬
rant in eum. Vnde et subditur. Stactimq inc̃ locutus. ẽ eis dicens. Habete fiduciam
Egosum nolite timere : Quod primum uersabatur in causa hoc currat. et amentib p̃cepit
dicens Habete fiduciam Nolitetimere: et quod sequitur ego sum. Nec subiungit quis sit
uel ex uoce sibi nota poterant eum in telligere. qui per obscuras noctis tenebras loquebatur

Expanded text:
quare tristis incedo dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossaquare tristis incedo dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossadicant inimici terrentes, ubi est Deus eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te. Cum ambulaveris in igne non combureris, et flamma non ardebit in te . Quod autem sequitur: Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor, et incerta vox magni timoris indicium est. Sed verum est Psalmistae testimonium: Quia prope est Dominus timentibus se, et non derelinquit omnes qui sperant in eo . Unde et subditur: Statimque Jesus locutus est eis dicens: Habete fiduciam, ego sum, nolite timere. Quod primum versabatur in causa, hoc curat et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur: Ego sum, nec subjungit quis sit: vel ex voce nota poterant eum intelligere, qui per obscuras noctis tenebras loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
snopusculis dediuinis nominibus hoc modo loquitur. Ignoramus enim qualiter de uirgineis
santuinibus alialege praeter naturalem formabatur. et qualiter non in fusis pedibus
conpurala pondus habentib: et materiale onus deambulabat inhumidam et instabilem
sabftuntiam  Intuetidum est igitar quomado marcus dicat quod crca quartam aug lia
dns eosetorire tien quam abenos ad quos de periculo naufragu libe rredos aduepenna ci
nisiet ađhoram turbatiet pauerites sed continuo liberati amplius ereptonis sue mi racu¬
luss tuperent Acmaiores ereptori suo gratias referretit. Quia et uatemoes oribus pas¬
suonum quae pra constantia fidei a perfidis ingeruntuone talis non nuniquana puosersuus
duinitus os cendru sopae enimita fideles intribulatione positos suꝑnapietas deseruisse
uis aeusit quasi taborantes in mari discipulos p̃terire iti c̃ uoluisse putaretur unde est il

Expanded text:
in opusculis de divinis Nominibus hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis in opusculis de divinis Nominibus hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Intuendum est igitur quomodo Marcus dicat quod circa quartam vigiliam Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde est et
Abbreviated transcription (Latin):
Noctis. id est totum uigilium matutinam illuminare perhibetur. Aderitq dtĩs
qui sopitis temptationum periculis pletiam laboratis fiduciam suae protectioniis attri¬
buat. Sequitur. Et uiderites eum supra mare ambulantem turbati surit dicerites
quia fatitasma est: siuixta marcionem et manicheum dns̃ nosternon ẽ nactus ex
uirgine. sed uisus inpharitasmate quomodo niunc apłitiment ne phatitas mauide¬
ant Ad huc heretici putunt phantasma fuisse dnm̃. Nec ueram assumpsisse car¬
nem de uirgine. Denique theodorus pharanitanus quotidam eps ita scripsit.
Corporale pondus io labuisse secutidum carnem drm̃ sed alsq ponidere et corpo¬
ne supermane deambulasse. At contra fides catholica et ponidus secundũ carnem
habere cum praedicat et onus corporeum. et cumpondere atq: honore corporali incedere
hac ea quas ponin sasis pedibu or damdionisius egregius inter ecelesi sucos scritores

Expanded text:
noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et videntes eum supra mare ambulantem turbati sunt, dicentes, quia phantasma est. Si juxta Marcionem et Manichaeum Dominus noster non est natus ex virgine, sed visus in phantasmate, quomodo nunc apostoli timent, ne phantasma videant. Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharanitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum, sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica et corpus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas, non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Q uarta autem uigilia noctis uenit ad eos ambulans supra mare: Stationes et uigi¬
liae militures interna horarum spatia diuiduntur. Quando ergodicit quarta uigilia
noctis uenisse ad eos dnm̃ ostendit tata nocte periclitatos et extremo nactis tempore
eis auxilium praebitum. Taborabant ergo tota noctis opacae tempore. sed diliculo appro¬
pinquante et lucifero solis dieiq: exortum promittente uenit dns et super ambulans
tumida freti terga comprimit. quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitaten
uirium suarum considerat. Nihil ergase aliud quam tenebras angustiarum et aestus
cernit hostium confligertium. Cum uero m̃entem ad supernilume praesidii et per¬
petuae donare tributionis erexerit. Quasi inter umbras Noctis repente exortum
luciferi conspicit quidiem proximum nunitiet. Tucifernamque cumplurimum treshoras

Expanded text:
citur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas
Abbreviated transcription (Latin):
Quae pariter uocem inuimici persequentis exponit in sequentibus psalmi subiciens. Dix̃ enum
incorde suo oblitus est ds̃ auerat faciem suam neuidect usq infine Terum ille non obliuiscitur
orationem pauperum neque auertit faciem suam asperantibus inse. Quinpotius et certantes
cum hostib: ut uincant adiuuct. et uictores in aeternum corinat. Vnde in hoc loco aptequoq:
ꝑmarcum dicitur quia uidit eos laborantes in remigando. Videt quippe dns suos laborantes in
mari quamuis ipse positus interra : quia et si adhoram differre uidetur auxilium tribulatis
impendere nihi lominus tamen eosne in tribulationibus deficiant suae respectu pietatis
cornoborat Et aliquatido etiam manifesto adiutorio uictis aduers itatibus quasi calcatis
sedatisq: fluctuum uoluminibus liberat. sicut bic quoque subsequenter in sinuatur cumdi¬

Expanded text:
quae pariter vocem inimici persequentis exponit in sequentibus ipsius psalmi, subjiciens: Dixit enim quae pariter vocem inimici persequentis exponit in sequentibus ipsius psalmi, subjiciens: Dixit enim in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde hoc in loco apte quoque per Marcum dicitur: Quia vidit eos laborantes in remigando. Videt quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
apłi et tamdiu imminens naufragium ꝑseuerat quam diui obannes nonuenit. Tabor quidem di¬
cipulorum in remigundo. et contrarius eisuentus. labores ecclesiȩ scaẽ uarios designat. quae int̃
undas scłi aduersantes. et inmundorum flatus spĩtuum ad quie tem patriȩ caelestis quasi ad fidam lito¬
ris stutionem ꝑuenire conatur. Vbi benedicitur quia nauis erat inmedio mari: et ipsesolus in terra
quia nonnumquam ecclesia tantis gentilium praessuris non solum afflictu sed et foedata .ẽ. ut si fieri
posset redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus uideretur. Vnde est illa uoxeius inter
undas procellasq: temptationum uerrentium dep̃hensae atq auxilium protectionis illius geme¬
bundo clamone quaerentis. Vt quid dnẽ recessisti longe despicis in oportuni tatib: in tribulatione

Expanded text:
Apostoli, et tandiu imminens naufragium perseverat, quandiu Jesus non venit. Labor quidem diApostoli, et tandiu imminens naufragium perseverat, quandiu Jesus non venit. Labor quidem discipulorum in remigando et contrarius eis ventus labores Ecclesiae sanctae varios designat, quae inter undas saeculi adversantes et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis, quasi ad fidam littoris stationem, pervenire conatur. Ubi bene dicitur quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra, quia nonnunquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset, redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium, deprehensa, atque auxilium protectionis illius gemebundo clamore quaerentis, Ut quid, Domine, recessisti longe? despicis in opportunitatibus, in tribulatione;
Abbreviated transcription (Latin):
morte sollicitus obsecrat. Ipse in infirmis iacens uiles addm̃ praetes mitat.
Orat autem dñs non ut prose obsecret. sed ut prome impetret. Nam et si omnia posue¬
rit pater in potestate filii filius tamen ut formam hominis impleret obsecrandum patrẽ
putat esse pronobis quia aduocatus est noster. Ad uocatum enim inquit habemus apud
patremitm xpm̃. Si aduocatus ẽ debet promeis interuenire percatis. Nonergo quas iinfirmus
sed quasi pius obsecrat. Vis scire qđ omnia q̃ uelit possit. et aduocatus et iudex ẽ in altero pie¬
tictis offitium. in alterum insigne ẽ potestatis Vespereccutem facto solus eratibi. Nauicu¬
la autem in medio mari iactabatur fluctib Era tenim uentus contrarius Rectequas inuiti et
retractantes apłi ad nõ recesserant. neillo absente naufragium sustinerent. Deniq dnõ in mon¬
tis cacumine commemorante stitimuentus contrarius oritur et turba turmare et periclitađ

Expanded text:
morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens viles ad Deum preces mittit. morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster. Advocatum enim, inquit, habemus apudesum Christum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quam omnia quae velit possit? Et advocatus, et judex est: in altero pietatis officium, in altero insigne est potestatis. IV. Vespere autem facto solus erat ibi; navicula auteretractantes Apostoli a Domino recesserant, ne illo absente naufragium sustinerent. Denique Domino in montis cacumine commorante, statim ventus contrarius oritur, et turbatur mare, et periclitantur
Abbreviated transcription (Latin):
genesareth quod etam tiberia dis aciuitate tibericde uocatur. et dimissa turba ascen
dit inmontem solusorare. Si fuissent cum eo discipuli petrus et ia cobus et iohana as qui
uiderant gloriam tranformati assendissent in montem cumeo. sed turba ad sublimia sequi
non poterat nisi dociuis set eam iuxta mare inlitore et aleret indeserto. Quod autem
ascendit solus orare non adeum referas qui dequinq: panib: quinq milia satiauit hominum
exceptis mulierib: et paruulis. sed ad eum qui audita morte iobannis recessit insolitudinem
Non quo ꝑsonam dnĩ separemus sed qum̃ opera eius interdm̃ hominemq: diuisa sint. ubu et no¬
tandum quod non omnis qui orat ascendit in montem: Est enim oratio quae peccatum facit
sed quibene orat quidm̃ orando quaerit. hic a terrenis ad superiora progrediens. uerticem
curae sublimioris ascendit. Qui uero dediuitiis aut dehonore scđ. aut certe de mimici

Expanded text:
Genezareth quod etGenezareth quod etdit in montem solus orare. Si fuissent cum eo discipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta mare in littore, et aleret in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui, de quinque panibus quinque millia satiavit hominum, exceptis mulieribus et parvulis, sed ad eum qui audita morte Joannis, secessit in solitudinem: non quo personam Domini separemus, sed quoniam opera ejus inter Deum hominemque divisa sunt. Ubi et notandum quod non omnis qui orat ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit; sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit; qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici
Abbreviated transcription (Latin):
sada quodcit cognouissent turbae secutae sunt illum et excepitillos et cetera quae secuntus
usque ad completam illa sacrae refectionis historiam nisi forte intelligamus in eoquod luea
ascuedo cumde ertnquiẽ sboe dsaidao non ipsius uicinia ciuititis sedlo cades adeuo pranentas
ee desiguta M arcus enimdicit apte quod p̃cederent cum ad bethsaidam ubi ipsius fines ciuita¬
tis constat et̃ notiitos Lucas uero qui non dicit in locum de sertum quae ẽ bethsaida sed a¬
qui esset bedsaida potest nisi fallor recto intelligi : qui a non ipstm ciuitatem uoluerit intel¬
leri sed locum de sertuam ipsius id ẽ ad eius confinia ꝑtinentem. Narrat autem euange¬
lisa iohannes manducasse panem turbas iuxta tiberiadem et ascendentes nauem discipu¬
los uenisse transmare in capharnaum quae ambaesunt ciuitites ingalila ea iuxta stagnum

Expanded text:
saida; quod cum cognovissent turbae, sesaida; quod cum cognovissent turbae, seusque ad completam illam sacrae refectionis historiam. Sed forte intelligamus in eo quod Lucas ait, in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius vicinia civitatis, sed loca deserta ad eam pertinentia esse designata. Marcus enim dicit aperte, quod praecederent eum in Bethsaidam, ubi ipsius fines civitatis constat esse notatos. Lucas vero, qui non dicit in locum desertum qui est Bethsaida, sed qui est Bethsaidae, potest ni fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id est ad ejus confinia lista Joannes manducasse panem turbas juxta Tyberiadem et ascendentes navim discipulos venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sunt civitates in Galilaea juxta stagnum
Abbreviated transcription (Latin):
uitae quam sequamur ineaans. tumhi qui uirtutes eius admirbantur inegem eum facere uelleni
fugtinmnone orre Cumuerdalli qui uitutibus eiu sinuidebtent eum iord tradere discone
furitin morern promonis et uiniendum se erucisigendumo furenrtibus obtidimeneta unde fer
nes informans e xomplo ut paratisumus ad aduersa đ toleranda canto adblandimento cumfor¬
tos inserint dedinanda  et menos̃ proispena enundi siaffluant e mollendo decasieoit erẽ¬
bris adec icibus mplonemus Quo autem discipulidim p̃cederen mancus ostendit : quinarra
quodam coegers discipillos suos ascenderenauem et pcedere ie transsenotum adbesaidaoo¬
dict mantuꝰ ꝑasctodiscipulos miraculo panum uenisse trans fretum ad bedisaidam. Cum uide
atur diceralucas quodin locis bedsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile et
nefet ocuelesas  Atenim Assumptisills secessit seorsum in locumde sertum qui .ẽ. beth¬

Expanded text:
vitae quam sequamur initians, cum hi qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, vitae quam sequamur initians, cum hi qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare; cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit. Evidenti nos informans exemplo ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta, cum forte arriserint declinanda, et ne nos prospera mundi, si affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Quo autem discipuli Dominum praecederent Marcus ostendit, qui narrat quod Dominus coegerit discipulos suos ascendere navim, et praecedere se trans fretum ad Bethsaidadicat Marcus peracto disatur dicere Lucas quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis secessit seorsum in locum desertum, qui est Beth