comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad thesalonicẽses Itaq nõ dormiamꝰ sicut
et ceteri. sed iugilemꝰ et sobrii sima ¶Lã
qui dormiut nocte dormiut᷑. et qui ĩ ebriã
tur. nocte ebrii fũt̃. Nos aut̃ qui diei sumꝯ
sobrii simꝰ Sed hec allegoria nõ ẽ emgnia
Sã insi multũ tardis̃ iste sensus ĩ ꝓmp̃tuẽ
Eigina ẽ aũt ut breniter explicẽ obscu-¬
ra allegoria sicuti ẽ sanguisuge erãt tres
filie et quetũq similiã Sed ubi allegori¬
ã nõiauit apło nd̃ ĩ uerbis eã reꝑꝑit sed
ĩ facto cũ e duobus filiis abrehẽ. uno de
ancilla. altero de libera qd̾ nõ dictũ sed
etiã factũ fuit. duo testamẽta ĩtellurẽ¬
da mõstrauit. qd̾ añꝙͣ exponeret obscu¬
rũ fuit ꝓinde allegoria talis qd̾ ẽ gñałe
nomẽ possit specialiter eigina noĩari
Eed quia nõ soli qui eas litteras nesclũt
quibus discũtur tropi q̃rũt quid dixerit
qui sciũt. tñ quod sit illud enngnia ubi nc̃

Expanded text:
ad Thessalonicenses: Itaque non dormiamus sicut ad Thessalonicenses: Itaque non dormiamus sicut et caeteri: sed vigilemus, et sobrii simus. Nam qui dormiucte ebrii sunt: nos autem qui diei sumus, sobrii simus ? Sed haec allegoria non est aenigma. Nam nisi multum tardis iste sensus in promptu est. Aenigma est autem, ut breviter explicem, obscura allegoria, sicuti est, Sanguisugae erant tres filiae ; et quaecumque similia. Sed ubi allegoriam nominavit Apostolus, non in verbis eam reperit, sed in facto, cum e duobus filiis Abrahae, uno de ancilla, altero de libera, quod non dictum, sed etiam factum fuit, duo Testamenta intelligenda monstravit; quod antequam exponeret, obscurum fuit: proinde allegoria talis, quod est generale nomen, posset specialiter aenigma nominari. 16. Sed quia non soli qui eas litteras nesciunt, quibus discuntur tropi, quaerunt quid dixerit qui sciunt, tamen quod sit illud aenigma ubi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
lũ nos uidemꝰͣ Quĩa uero addidit ĩ e/¬
nigmate multis hoc ĩcognnitũ ẽ. qui eas
litteras nesciũt ĩ quibus ẽ doctrina q̃dã
de locutionũ modis quos greci tropos uo¬
cant. eoq greco uocabulo etiã nos utim᷑
pro latino Sicat enĩ scemata usitatius
dicimꝰ ꝙͣ figuras. ita usitatius tropos
troporũ noĩã ict singuda singidis ĩꝑiãtur.
difficilłimũ ẽ et ĩsolentissimũ latiẽ enĩtia¬
re Nñ quidã ĩterp̃tes nr̃i quod ait apłus
q̃ sũt ĩ allegona.nolentes grecũ uocabullũ ꝓo¬
nere t̾cũloquendo ĩterp̃tati sũt dicẽtes. que st̾
aliud ee alio significantia Huiꝰ aut̃ tropi
idest allegorie plures sũt spẽs ĩ quib est
nis generalis. om̃s etiã spẽs cõplectatur:
necesse ẽ At ꝑ hoc sicut om̃is equus aĩal
T nõ om̃e animal equus ẽ. ita om̃e enig¬
ma allegoria ẽ. nõ oĩs allegoria enigmia
ẽ Quid ẽ ergo allegoria nsi tropus. ubi
e alio aliud ĩtelligitar. Quale illud est

Expanded text:
lum nos videre. Quia vero addidit, in aenigmate; multis hoc incognitum est qui eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina quaedam de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant, eoque graeco vocabulo etiam nos utimur pro latino. Sicut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius dicimus a singulis referantur, difficillimum est et insolentissimum latine enuntiare. Unde quidam interpretes nostri, quod ait Apostolus, Quae sunt in allegoria , nolentes graecum vocabulum ponere, circumloquendo interpretati sunt dicentes, Quae sunt aliud ex alio significantia. Hujus autem tropi, id est allegoriae, plures sunt species, in quibus est nis generalis, omnes etiam species complectatur necesse est. Ac per hoc sicut omnis equus animal est, non omne animal equus est: ita omne aenigma allegoria est, non omnis allegoria aenigma est. Quid ergo est allegoria, nisi tropus ubi ex alio aliud intelligitur, quale illud est
Abbreviated transcription (Latin):
inde nõ cogitabamꝰ. et sicut ĩest memo-¬
ria ĩest dilcĩo huic ĩtelligentie q̃ cogita¬
tione format᷑. quod u̾bũ uerũ sme illiꝰ
gentis lingua ĩtus dicimꝰ. qnͣ qd̾ noui¬
mus dicimꝰ. nã insi reminiscendo nõre¬
dit ad aliquid/ et insi amãdo redire nõ
curat nr̃ẽ cogitatioĩs ĩtuitus Ita di¬
lrĩo que uisionẽ ĩ memoria cõstitutã et
uisienẽ cogitatioĩs inde formatã quasi pa¬
rentẽ ꝓlemq cõiũgit. nisi haberet appe¬

Expanded text:
inde non cogitabamus: et sicut inest memoinde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando quod novimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus: ita dilectio quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩts uiutentia q̃ ĩ memoria ĩ fuerat sed
latebat Etm̃ꝙͣ et ip̃a cogitatio quãdã
sui memoriã nisi haberet. nõ r̾u̾teret᷑
ad en que ĩ memoria reliq̃rat cũ alia co¬
gitaret De spũ aũt sc̃o inchil ĩ hoc em¬
ginate qd̾ ei simile uideret᷑ ostendi. nisi
uolũtatẽ uram̃ uel amorẽ seu dilcĩonẽ
qua nalẽtior ẽ uolũtas. quĩ uolũtas mũi
que nobis naturalit ĩest sicut ei res ad¬
iacuerit uel occurrerĩt. quibus allicim᷑
uel offendimur. ita uarias affectiones
quid appetat. quid deuitet ẽ Porro si scit
ꝓfecto ĩest ei quedã sua stĩa. que sine
meoria et ĩtellgentia eẽ nõ possit Ałn
caritatẽ quid agat que nõ agit ꝓperã ᷑
Sicut ergo ĩest ĩtelligẽtia. ĩ est̃ dilcĩo
illi memorie principali. ĩ qua ĩuenimꝰ
ꝑatũ et reconditũ ad qd̃ cogitãdo possu¬
Imus ꝑuenire. quia et duo ista ĩuemmes
ibi qñ nos cogitando ĩuemiiꝰ. et ĩtellige/¬
re aliquid et amare q̃ ibi erãt et qnͣ

Expanded text:
intelligentia quae in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio, quamdam suam memoriam nisi haberet, non reverteretur ad ea quae in memoria reliquerat cum alia cogitaret. De Spiritu autem sancto nihil in hoc aenigmate quod ei simile videretur, ostendi, nisi voluntatem nostram, vel amoquae valentior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non possit. An atem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire; quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus et intelligere aliquid et amare, quae ibi erant et quando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩcirtũsisos baptisanãt quia pͥusꝙͣ bapti¬
sarẽtur ut nodũ questionis eius auferret
⁊̃ eos uenerat sp̃s sc̃s. cũ petrus postea red¬
deret rationẽ frĩb qui erat̃ iherosolimis et
hac re audita monebãtur.ait post cetera
¶ñ cepissẽ aũt loqui ad illos cecidit sp̃s̃ sc̃s
Ĩ illos sicut ĩ nos ĩ uicio. mẽoratusq suͣ u̾bi
uitur equale donũ dedit illis sicut et no-
spm̃ sc̃m̃ẽ Et multa alia sũt testĩonia scp̾¬
turarũ que cõcorditer testantur domĩ dei

Expanded text:
d incircumcisos baptizauerat, quia, priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis huius auferret, in eos uenerat spiritus sanctus, cum Petrus postea redderet rationem fratribus, qui erant Hierosolymis et hac re audita monebantur, ait post cetera: cum coepissem autem loqui ad illos, cecidit spiritus sanctus in illos, sicut et in nos initio. memoratusque sum uerbi cto. si igitur aequale donum dedit illis . sicut et nobispiritum sanctum? et multa alia sunt testimonia scripturarum, quae concorditer attestantur donum dei
Abbreviated transcription (Latin):
eo modo quãdiã cõgitationis ĩformationẽ¬
maxiẽ ĩtelligere dicim᷑. et hoc quidẽ ĩ
memoria rur sus relinquimꝰ Sed illa
e ab strusior ꝓfunditas nr̃e mẽorie. ubi hͦ
etiã pͥmũ cũ cogitaremꝰ ĩuenimꝰ. et gi

Expanded text:
io modo quodam cogitationis informationemmaxime intelligere dicimur, et hoc quidem in memoria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus invenimus, e
Abbreviated transcription (Latin):
iudẽs singulis ꝓp̃a unicuiq ꝓut uult Qd̾
uerbũ et ĩ epła que ad hebreos ẽ m̃e/¬
nitur ubi sc̃ptũ ẽ attestante deo signis
et ostentis et uariis u̾tutib. et sp̃s scĩ
diuisionib Et huc cũ dixisset ascendit
ĩ altũ captinauit captiuitatẽ dedit do¬
na hoibus. qd̾ aũt ascendit cat quid ẽ
nisi quia et descendit ĩ ĩferiores ꝑtes

Expanded text:
diuidens propria unicuique prout uult. quod uerbum et in epistula, quae ad Hebraeos est, inuenitur, ubi scriptum est: attestante deo signis et ostentis et uariis uirtutibus et spiritus sancti diuisionibus. et hic cum dixisset: ascendit in altum, captiuauit captiuitatem, dedit dona hominibus: quod autem ascendit, ait, quid est, nisi quia e
Abbreviated transcription (Latin):
captini tenebãtur de hiis edificat᷑ corpus
up̃i que domꝰ appellat᷑ eccłia Hãc autẽ
faptiuitatẽ ip̃e captiuanit. qui diabolũ
uicit Et ne illa que futura erãt sani
capitis mẽbra ĩ eternuĩ suppliciũ suũ trade¬
ret eũ iusticie pͥus. deinde potẽtie uincu¬
lis alligauit Ipẽ itaq diabolꝰ ẽ appella/¬
ta captuictas quã captiuauit qui ascen/¬
dit ĩ altũ et dedit dona hoĩbus. uel acce¬
pit ĩ hõibus Petrus aũt apłs sicut ĩ eo
libro canonico legitur ubi sẽpti sũt actꝰ
apłorũ loquẽs dẽ xp̃o. cõmotis corde iu¬
deis et dicẽtibus quid ergo faciemꝰ fr̃es
mõstrte nobis̃. dꝑxit ad eos Agite pemi/¬
tentiã et baptisetur unꝰquisq urm ĩ
noiẽ iħu xxĩ ĩ remissionẽ pccõrũ. et ac¬
cipietis donũ sp̃s sc̃ĩ tẽq ĩ eodẽ libro le
gitur symonẽ magũ apłis dare boluisse
recũ sit ĩ ꝑditionẽ quili donuĩ dei estima¬
tis ꝑ pecinãs possideri R Et alio eiuꝰ/

Expanded text:
ificatur corpus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrus autem apostolus, sicut in eodem libro canonico legitur, ubi scripti sunt Actus apostolorum, loquens de Christo, commotis corde Iudaeis et dicentibus: quid ergo faciemus, fratres? monstrate nobis, dixit ad eos: agite paenitentiam, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine Iesu Christi in remissione peccatorum, et accipietigitur Simonem Magum apostolis dare uoluisse tecum sit in perditione, quia donum dei aestimasti pecunia possidere. et al
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrcionẽ a mortuis ascendisset
f celũ dedisse spm̃ scm̃ Quo ĩpleti qui
crediderãt linguis om̃i gentiũ loq̃bant᷑
Nec moueat qd̾ ait doña nõ donũ Id em̃
testiõmũ de ꝑsalmo posuit Hoc aũt ĩ pͦs
ita legitur Ascendisti ĩ altũ. captiuasti
captiuitatẽ. accepisti dona ĩ hoĩbus Sic
enĩ płes codices hñt.et maxĩe greci. et
ex hebreis sic ĩterp̃tatũ hãbemꝰ Dona

Expanded text:
post resurrectionem a mortuis ascendisset in caelum, dedisse spiritum sanctum, quo impleti qui crediderunt linguis omnium gentium loquebantur. nec moueat quod ait: dona, non "donum". id enim testimonium de psalmo posuit; hoc autem in psalmo ita legitur: ascendisti in altum, captiuasti captiuitatem, accepisti dona in hominibus. sic enim plures codices habent, maxime graeci, et ex hebraeo sic int
Abbreviated transcription (Latin):
donũ ẽ sine quo ad eternã uitã neminẽ
bona tanta ꝑducũt : Ispã uero dilcĩo siue
beat eã qui nõ loquitur linguis nec ht̃
cessitate ꝓhibitus. nec tradit corpꝰ suũ
ut ardeat. si talis passionis nułła tẽp̃/¬
tatio ẽ ꝑducit ad regnũ. ita ut ipam̃ fidẽ
nõ faciat utilẽ insi caritas Sine ca¬
ritate quippe fides p̃t quidẽ ẽẽ s nõ pro¬

Expanded text:
rnam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue beat eam qui non loquitur linguis nec habet cessitate prohibitus, nec tradit corpus suum, ut ardeat, si talis passionis nulla temtatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi caritas. sine caritate quippe fides potest quidem esse, sed non et pro
Abbreviated transcription (Latin):
tero quia ĩ utroq ẽ dñn fermoĩs aucto¬
ritas sensus plenssimꝰ redderet̾ Utrũ/¬
q em̃ uerũ ẽ. et quia dedit hõĩb. et ꝙr
Accepit ĩ hoĩbus. Dedit hoĩbus tãꝙͣ ca¬
put mẽbris suis. accepit ĩ hoĩbus idem
lp̃e utiq ĩ mẽbris suis. ꝓpt᷑ que mẽbra
sua clamauit de celo Saule. saule. quid
me ꝑseq̃rib . Et de quibus mẽbris suis
ait. Qñ uni ex mĩnis meis fecisas mͣ
fecistis Ilpẽ ergo xp̃s et dedit de celo. et
accepit ⁊̃ terra Porro aũt̃ dona ob hoc

Expanded text:
tero, quia in utroque est divini sermonis auctoritas, sensus plenissimus redderetur. Utrumque enim verum est, et quia dedit hominibus, et quia accepit in hominibus. Dedit hominibus, tanquam caput membris suis: accepit in hominibus idem ipse utique membris suis, propter quae membra sua clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris ? et de quibus membris suis ait, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ipse ergo Christus, et dedit de coelo, et accepit in terra. Porro autem dona ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ nrm de sola scĩa nr̃a nascitur s
Nõne multa dicimꝰ etiã que nesama
Nec dubitãtes ea dicimꝰ. sed uemi ẽẽ
arbitrãtes que si forte uena sũt. ĩ ip̃is
rebus de quibus loquim᷑ nõ ĩ u̾bo ño
uera sũt. quia uerbũ uerũ nõ ẽ. insi qd̾
de re aliqua scitur et gignit᷑ ffalsu
ẽ ergo isto mõ uerbũ nrm. nõ tũ mẽti¬
mur sed tũ fallimur Cũ aũt dubita/¬
mꝰ. nũdũ ẽ uerbũ de re de qua dubita¬
mus. sed de ip̃a dubitatione uerbũ ẽ
Qm̃nis emĩ nõ nouertinꝰ an uerũ sit
unde dubitamꝰ. tñ dubitare nos noui¬

Expanded text:
verbum nostrum de sola scientia nostra nascitur? Nonne multa dicimus etiam quae nescimus? Nec dubitantes ea dicimus, sed vera esse arbitrantes: quae forte si vera sunt, in ipsis rebus de quibus loquimur, non in verbo nostro vera sunt; quia verbum verum non est, nisi quod de re quae scitur, gignitur. Falsum est ergo isto modo verbum nostrum, non cum mentimur, sed cum fallimur. Cum autem dubitamus, nondum est verbum de re de qua dubitamus, sed de ipsa dubitatione verbum est. Quamvis enim non noverimus an verum sit unde dubitamus, tamen dubitare nos novi
Abbreviated transcription (Latin):
deũ isi ex deo̾ ꝓpter qd̾ paulo post dixit
Nos diligunꝰ qmia ip̃e pͥor dilexit nos.
lentius solũ ẽ quod diuidit ĩter fihos r̾gni eter¬
ni. et filios ꝑditionis eterne Bantur et alia
ꝑ spm̃ mimera sed sine caritate nichil ꝓsũt᷑
dei et ꝓximi faciat amatorẽ. a sinstua nõ
trãffertur ad dexterã ¶ec sp̃s ꝓprie dicit᷑
donũ nisi ꝓpter diliiõnẽ. quã qui nõ habue
rit si lingius hoim loquatur et angeloꝵ.

Expanded text:
opter quod paulo post dicit: nos diligimus, quia ipse prior dilexitnos. ntius. solum est quod diuidit inter filios regni aeterni et filios perditionis aeternae. dantur et alia per spiritum munera, sed sine caritate nihil prosunt. ut eum dei et proximi faciat amatorem, a sinistra non transferuntur ad dextram. nec spiritus proprie dicitur donum nisi propter dilectionem, qrit, si linguis hominum loquatur et angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
nos teta ĩhabitet trimitas Euõ circa
rectissiẽ sp̃s sc̃s cũ sit deꝰ nocatur etiã
donũ dei. quod donũ ꝓp̾e nõ nisi caritas ĩ¬
telligenda ẽ. que ꝓducit ad deũ. et sine qua
quodtibet aliuo deĩ dom̃i nõ ꝑducit ad deĩ

Expanded text:
nos tota inhabitet Trinitas. Quocirca rectissime Spiritus sanctus cum sit Deus, vocatur etiam donum Dei, quod donum proprie quid nisi charitas intelligendum est, quae perducit ad Deum, et sine qua quodlibet aliud do
Abbreviated transcription (Latin):
deo ẽ. secutus adiũxit Et oĩs qui dilunt
ex deo natꝰẽ. qui nõ diligit nõ cognouit
deũ. quia deꝰ dilcĩo ẽ Hĩc maĩfestauit eã
se dixisse dilciõnẽ deũ quã dixit ex deo ẽẽ
Dens ergo ex deo ẽ dilcĩo S quia et filiꝰ
dit quõ potiꝰ eorũ hic debecm̃ꝰ actiꝑe᷑ dic¬
tũ eẽ dilciõnẽ deũ merito q̃ritur pat̾ em̃
solus ita deꝯ ẽ ut nõ sit ex deo ac ꝑ hoc
dilcĩo que ita deꝰẽ ut ex deo sit. aũt filius
dilcionẽ cõmeor asset. nõ qua nos eñ sed
qua ip̃e dilexit nos et misit filiũ suũ sal¬
natorẽ pro pcc̃is nr̃is. et hinc exhortatꝰ
ẽet ut et nos ĩuicẽ diligamꝰ atq ita deꝯ¬
ĩ nobis maneat. quia utiq dilc̃ĩonẽ deũ
dixerat statĩ uolens de hac re aꝑtius ali¬
quid eloqui ĩ hoc ĩquit cognostimꝰ quia
ĩ ip̃o manemo et ip̃e ĩ nobis quia de spñ¬

Expanded text:
 et omnis qui diligit ex deo natus est. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est. hic manifestauit eam se dixisse dilectionem deum, quam dixit ex deo; deus ergo ex deo est dilectio. sed quia et dei filius dit, quem potius eorum hic debemus accipere dictum esse dilectionem deum merito quaeritur. pater enim solus ita deus est, ut non sit ex deo; ac per hoc dilectio, quae ita deus est, ut ex deo sit, aut filius ommemorasset, non qua nos eum, sed qua nos ipse dilexit et misit filium suum liberatorem pro peccatis nostris, et hinc exhortatus esset, ut et nos inuicem diligamus atque ita in nobis deus maneat, quia utique dilectionem deum dixerat: statim nolens de hac re apertius aliquid loqui: in hoc, inquit, cognoscimus, quia in ipso manemus et ipse innobis, quiade sp
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ꝓprie lex appellata ẽ de monte sina.
ꝓpharũ aũt noie etiã ꝑsalm significati
ũt et tñ alio loco ipẽ saluator oporte/¬
bat ĩquit ĩpleri ꝯã que sc̃pta sũt ĩ lege
et ꝓphis et psalmis de me Hic rursus
ꝓpharũ noĩe exceptis psalmis ĩ Iege ĩtel¬
sigi uolut Dicit᷑ ergo lex uniũsaliter
aliis exemplis doceri pt multa rerũ uoca¬
bula et uniũsaliter pom.et ꝓpͥe quibusdã re¬
bus adhiberi nsi ĩ re aꝑta uitanda sit lõ¬
gitudo sermonis Hos ideo dixi ne quisꝙͣ̃
ꝓptea nos ĩcõuemiẽter existmet caritatẽ
appellare spm̃ scm̃ quia et deꝰ pr̃ et deꝰ fuꝰ
uerbũ ꝓp̾e uocamꝰ noĩe sapĩẽ cũ sit uniũ¬
sit et pĩ et filius uniũ saliter caritas E

Expanded text:
lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. dicitur ergo lex uniuersaliter aliis exemplis doceri potest multa rerum uocabula et uniuersaliter poni et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta uitanda sit longitudo sermonis. hoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconuenienter existimet caritatem appellare spiritum sanctum, quia et deus pater et deus uerbum proprie uocamus nornine sapientiae, cum sit uniuersit et pater et filius uniuersaliter caritas.
Abbreviated transcription (Latin):
uit Tmuersas autẽ creaturas suas et
spuales et corporales nõ quia sũt id̾eo no¬
uit. sed ideo simt quia nouit Nõ em̃ ne¬
scunt que fuerat creaturus Qua ergo
scunt creauit nõ quia creauit scuat
nec aliter ea sciuit creata ꝙͣ crecada
Nõ eñ eius sapĩẽ abquid accessit ex
eis. sed illis existentib sicut oportebat
et qnͣ oportebat᷑. illa mãsit ut erat
Ita et scptũ ẽ ĩ libro ecclesiastico = ñ¬
ꝙͣ crearentur oĩa nota sũt illi. sic et
et postꝙ cõsũmata sũt. sic̾ ei nota st̃¬

Expanded text:
vit. Universas autem creaturas suas, et vit. Universas autem creaturas suas, et spirituales et corporales, non quia sunt ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et et postquam consummata sunt, sic ei nota s
Abbreviated transcription (Latin):
tios ãgelos. nõ tñ aliquid ei que nescit
ãnũtiant. Nõ em̃ sũt ulla que nesciat.
sed bonũ eorũ ẽ de oꝑibus suis eius cõ¬
sulere ueritatẽ. et hoc ẽ quod ei dicũt᷑
nõnulla ñtiare nõ ut ip̃ẽ ab eis discat.
fed ut ab illo ip̃i ꝑ uerbũ eius sine cor¬
porali sono dissat nĩtiant etiã qd̾ uo-¬
iuerit ab eo missi ad quos uolilerit.
totũ ab illo ꝑ illud uerbũ eius audiẽ¬
tes idest ĩ eius ueritate ĩuementes
quid sibi faciendũ. quid quibus qñ
nũtiandũ sit Nã et nos oramus
eũ. nec tñ nete ssitates nras doce¬
mus eũ Nouit eñ ait uecbũ eiꝯ¬
pr̃ ur̃ quid nobis necessariũ sit.
priusꝙ petitis eũ Net ista ex ali¬
quo tꝑe cognonit᷑ ut nos. sed futu¬
ra om̃nia tꝑalia atq ĩ eis eniã quid
et qñ ab illo periturꝰ fueramꝰ. et
quos et de quibus rebus uel exandituris
uel nõ oxauditurꝯ eẽt. sine ncio añ p̃sti¬

Expanded text:
tios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit tios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; et hoc est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono. Nuntiant etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus audientes; id est, in ejus veritate invenientes quid sinuntiatum sit. Nam et nos oramus eum, nec tamen necessitates nostras docemus eum Novit enim ait Verbum eus, quid nobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo. Nec ita ex aliquo tempore cognouit, ut nosset, sed futura omnia temporalia atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus et quos et de quibus rebus exauditurus vel non exauditurus esset, sine initio ante praesci
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ lingue nilliꝰ uerbũ uecũ de
re uera tnchil de suo hñs sed totũ de il¬
la sciã de qua nascctur nec ĩterest id didi¬
cerit. qui quod scit loquitur Elliqñ em̃
statĩ ut discit hoc dicit. dñ tñ uerbũ sit
uerũ idest de notis rebus exortũ¬
us nũqud̾ ergo deus pĩ ĩ ea sapĩã qd̾
ẽ ip̃e sibi alia didicit ꝑ sensũ corꝑis
sui alia ꝑ se ip̃m. G̃is hoc dicãt qui
nõ aĩal rationale sed supra miam̃ ra-¬
tionalẽ deũ cogitat. qnͣtũ ab eis cogi-¬
tari p̃t qui eũ õĩbus aĩalib et oĩl
attemis p̃ferũt. ꝙͣuis ꝑ speculũ et̾
ĩ entimate conitiendo uideãt m̃
dũ facie ad faciẽ sicuti ẽ: Nũquid
deus ꝓrͣ ea ip̃ã que nõ ꝑ corpus quod
ei nullũ ẽ sed ꝑ seip̃m scit aliunde
ab aliquo didicict aut ñtiis uel testi-¬
bus ut ea sciret ĩdiguit. Nõ utiq
Ad oiã quippe scienda que scit suffi¬
cit sibi illa ꝑfectio Habet quidẽ nũ¬

Expanded text:
 verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortuus; numquid ergo Deus Pater in illa sapientia quod est ipse sibi, alia didicit per sensum corporis sui, alia per se ipsum? Quis hoc dicat, qui non animal rationale, sed supra animam rationalem Deum cogitat; quantum ab eis cogitari potest, qui eum omnibus animalibus et omnibus animis praeferunt, quamvis per speculum et in aenigmate conjifacie ad faciem sicuti est? Numquid Deus Pater ea ipsa, quae non per corpus, quod est ei nullum, sed per se ipsum scit, aliunde ab aliquo didicit, aut nuntiis vel testibus, ut ea sciret, indiguit? Non utique: ad omnia quippe scienda quae scit, sufficit sibi illa perfectio. Habet quidem nun
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo ꝓp̾e aliquid haꝵ triũ caritus
nũcapanda ẽ. quod aptius ꝙͣ ut hoc sit
natura nõ sit aliud sb̾a et aliud caritas.
legis noĩe aliqũ simul oĩã ueteris te¬
stamẽti scãrũ sc̃pturarũ significãtur e¬
lequia. NIã ex ꝓpħa isaã testimoniũ¬

Expanded text:
si ergo proprie aliquid horum trium caritas nuncupanda est, quid aptius, quam ut hoc sit natura non sit aliud substantia et aliud caritas, legis nomine aliquando simul omnia ueteris instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. nam ex p
Abbreviated transcription (Latin):
tñ nõ frustra ĩ hac trinitate nõ dĩ u̾bũ
dei nisi filius. nec donũ dei nsi sp̃s scõ.
sp̃s̃ sc̃s ꝓcedere reꝑitur Sed hoc quoq
iłu pĩ dedit. nõ iã existenti et nũdũ ha-¬
benti sed quicquid uingenito u̾bo dedit
gumendo dedit/ Sic ergo eũ genuit ut
balis triitatis ista distinctio Hinc eñi

Expanded text:
 Non frustra in hac Trinitate, non dicitur Verbum Dei, nisi Filius, nec donum Dei, nisi Spiritus s procedere reperitur: sed hoc quoque illi Pater dedit, non jam existenti, et nondum habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut rabilis Trinitatis ista distinctio. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a natura atq sb̾a ut sepe iã dix̃imꝰ.
et sepe iterare nõ ꝑiget. ac ꝑ hoc filuis
caritatis eius nulłus ẽ alius. ꝙͣ qui de
sb̾a eius ẽ genitus Que tircari¬
denda ẽ dialetica eunonii a quo euno¬
miani heretici exorti sũt qui nõ potuisset
ĩtelligere nec credere uoluisset unigem¬
tũ dei uerbũ ꝑ qd̾ facta sũt oĩa. filiũ dei
sed filiũ uolũtatis dei. accidentẽ scilicet
deo uolens asserere uolũtatẽ qua gigne¬
ret filiũ. iudelicat ideo quia nos aliquid
aliqñ uolumꝰ qd̾ añtea nõ uolebamꝰ qͣsi
nõ ꝓpter ista mutabilis ĩtelligat᷑ nr̃a
natura. ꝙ absit ut ĩ deo credamꝰ ẽẽ Ne¬
q enĩ ob aliud sc̃ptũ ẽ multe cogitationet

Expanded text:
ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus. denda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia , Filium Dei sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquando volumus, quod antea non volebamus; quasi non propter ista mutabilis intelligatur nostra natura, quod absit ut in Deo esse credamus. Neque enim ob aliud scriptum est, Multae
Abbreviated transcription (Latin):
ãbobus. id uocatur ip̃e ꝓpͥe qd̾ ãbo cõit rblio¬
qnͣ si ĩ illa t̾ntate solus sp̃s sc̃s ẽ caritas
ꝓfecto et filius nõ solius prĩs. uerũetia
sp̃s sc̃ĩ filius ĩuenitur. Ita em̃ locis ĩmĩa¬
bilibus dĩ et legitur filius unigentꝰ dei
prĩs. it tñ et iłlud uerũ sit qd̾ apłs ait
de deo prẽ. qui eruit nos de pr̃tte tene¬
brarũ et trãstulit ĩ regnũ filii caritatis
sue Nõ dixit filii sur. qd̾ si dice̾t uerissiẽ
diceret quẽ admodũ quia sepe dixit ueris¬
sime dixit. sed ait filii caritatis sue sfiliq
ergo ẽ etiã sp̃s stĩ si nõ ẽ ĩ illa t̾ntate
mũ ẽ restat ut nõ solus ibi sit caritas
sp̃s sc̃s. sed ꝓpter illa de quibus satis disse-¬
rui ꝓp̾e sic nocetur E⁊uod al̃t dictũ ẽ
filii caritatis sue. nichil aliud ĩtelligatur
ꝙ filii sui dilcĩ ꝙͣ filii postremo sb̃e sue
Caritas quiꝑpe pr̃ĩs q̃ ĩ natura eius ẽ
ĩeffabiliter simplici nichil ẽ aliud ꝙ eiꝰ

Expanded text:
bus, id uocatur ipse proprie quod ambo communiter. alioquin si in illa trinitate solus spiritus sanctus est caritas, profecto et filius non solius patris uerum etiam spiritus sancti filius inuenitur. ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur filius unigenitus dei patris, ut tamen et illud uerum sit quod apostolus ait de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis suae. filius ergo est etiam spiritus sancti, si non est in illa trinitate mum est, restat, ut non solus ibi sit charitas Spiritus sanctus, sed propter illa, de quibus satis disserui, proprie sic vocetur. Quod autem dictum est, filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ nouit᷑ Nerũ ẽ enĩ qd̾ illa fulsasin
De hiis ergo nc̃ disserimꝰ que nota co-¬
gitas. et nota sũt̃ nobis etiã si nõ cogi¬
tentur a nobis. sed certe siea dicere ue¬
limq. nisi cogitata nõ possumꝰ Nã et¬
si uerba nõ sotiẽt qui ĩ corde suo dicit
ntiq cogitat UInde illud ẽ ĩ libro sapĩe
Dixerũt apud se cogitãtes nõ rc̃e Ex¬
posu̾it eñ quid sit dĩxerũt apud se. cũ
aiddidit cogitantes Huic sile̾ ẽ ĩ eucãge¬
lio qd̾ quidã scribe cũ audissent a dnõ
dictũ ꝑalitico cõfide fili rernttũtur tibi¬

Expanded text:
d illa falsa sint. De his ergo nunc disserimus quae nota cogitamus, et nota sunt nobis etiam si non cogitentur a nobis. Sed certe si ea dicere velimus, nisi cogitata non possumus. Nam etsi verba non sonent, in corde suo dicit utique qui cogitat. Unde illud est in libro Sapientiae: Dixerunt apud se cogitantes non recte . Exposuit enim quid sit, Dixerunt apud se, cum addidit, cogitantes. Huic simile est in Evangelio, quod quidam Scribae cum audissent a Domino dictum paralytico, Confide, fili, remittu
Abbreviated transcription (Latin):
do cõꝑta ẽ. illud quoq fatendũ ẽ quod
etiã cõsimiles ei erimꝰ. qñ eũ iudebi
mus sicuti ẽ Quod utiq qui dixit hãt
ꝓculdubio que nc̃ ẽ dissimilitudinẽ at¬
tendit. nec tũc natura illi erimꝰ equa¬
les Eꝑ enĩ natura minor ẽ facienti
que facta ẽ. et tũc quidẽ uerbũ nrm̃
nõ erit falsũ. quia neq mẽtiem᷑ neq
nr̃e cogitationes. ab aliis ĩ alia eñtes
atq redeũtes. sed oem̃ sciãm nram̃ uno
fuerit. formata erit treatura que for¬
mabilis fuit ut nichil iã desit eiꝰ for¬
me ad quã ꝑuenire deberet S tñcoe¬
quãda nõ er̾it iłłi simplicitati. ubi nõ for¬
mabile aliquid formatũ uel reformatũ
ẽ. s forma neq ĩ forimis neq formata
ip̃a ibi eterna ẽ ĩmitabilisq sb̾a¬

Expanded text:
 illud quoque fatendum est, quod etiam cum similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est quod utique qui dixit, hanc procul dubio quae nunc est dissimilitudinem attendit, nec tunc natura illi erimus aequales. Semper enim natura minor est faciente, quae facta est. Et tunc quidem verbum nostrum non erit falstrae cogitationes ab aliis in alia euntes atque redeuntes, sed omnem scientiam nostram uno fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma; neque informis, neque formata, ipsa ibi aeterna est immutabilisque s
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio dei sed uerbũ deĩ dr Cogitatoo
quippe nr̃a ꝑ ilemẽs̃ ad id qd̾ scimꝰ atq
inde formãta uerbũ nr̃m uerũ ẽ Et
ideo uerbũ dei sine cogitatione dei debet
ĩtelligi. ut forma ip̃a simplex ĩtelligatur
nõ aliquid hñs formabile. qd̾ ẽẽ etiã pos¬
sit ĩforme Dicũtur quidẽ etiã ĩ sc̃ptiuis
scĩs cogitationes dei. sed eo locutionis
modo quo ibi et obliuio dei dr. q̃ utiq
ad ꝓprictatẽ ĩ deo nulla ẽ Qm̃obrẽ cũ
tanta sit nc̃ ĩ isto enigmate dissilitudo

Expanded text:
cogitatio Dei, sed Verbum Dei dicitur. Cogitatio cogitatio Dei, sed Verbum Dei dicitur. Cogitatio quippe nostra perveniens ad id quod scimus, atque inde formata, verbum nostrum verum est. Et ideo Verbum Dei sine cogitatione Dei debet intelligi, ut forma ipsa simplex intelligatur, non habens aliquid formabile quod esse etiam possit informe. Dicuntur quidem etiam in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis modo, quo ibi et oblivio Dei dicitur, quae utique ad proprietatem in Deo nulla est. 26. Quamobrem cum tanta sit nunc in isto aenigmat
Abbreviated transcription (Latin):
idest sine noce sne cogitatione uocis que
ꝓfecto alicuiꝰ lingue ẽ si ĩ corde dicatur
dc ꝑ hoc etiã si cõcidamꝰ ne de cõtrouer¬
sia uocabuli laborare iudeam᷑. iã uocã¬
dũ ẽẽ uerbũ quiddã illud mẽtis nr̃e qd̾¬
tũ sit. quia iã ut dicã formabile ẽ. quis
nõ uideat qnͣta hic sit dissimilitudo ab
illo dei uerbo qd̾ ĩ forma dei sic ẽ ut nõ
añ fuerit formabile postꝙ̃ formatũ .n ͨ
aliqñ ẽẽ possit ĩforme. sed sit forma sim¬
plex et simpliciter equalis ei de quo ẽ.et
tui mirabilit᷑ coeterna ẽo Quaꝓpt᷑ ita
tur. nec aliquid ẽẽ quasi uolubile serda¬
tur ĩ deo. ꝙ nc̃ accipiat. nc̃ recipiat for¬
mã ut uerbũ sit. eãq possit mitterr. at¬
q ĩformiter quodãmõ uolutare Bene
quippe nouenit uerba et uimi cogitatio¬
nis ĩsꝑxerat locutor egregius qui dixit
ĩ carmĩe secũq uolutat᷑ euẽtus belli ua¬
rios. idest cogitat Nõ ergo ille dei fihꝰ

Expanded text:
e, sine vocis cogitatione, quae profecto alicujus linguae est, sic in corde dicatur. Ac per hoc etiam si concedamus, ne de controversia vocabuli laborare videamur, jam vocandum esse verbum quiddam illud mentis nostrae qtum sit, quia jam, ut ita dicam, formabile est; quis non videat, quanta hic sit dissimilitudo ab illo Dei Verbo, quod in forma Dei sic est, ut non antea fuerit formabile priusquam formatum, nec aliquando esse possit informe, sed sit forma simplex et simpliciter aequalis ei de quo est, et cui mirabiliter coaeterna est. CAPUT tur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat formam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari. Bene quippe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egregius, qui dixit in carmine, Secumque volutat Eventus belli varios: id est, cogitat. Non ergo ille Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Nñquid ficut dici pt̃ uel uisio de
uisione uel sciã de sciã ita dici ꝑt̃ eeñtia
de eeñtia. sicut illud dei uerbũ maxĩe
nouimꝰ que ꝑ memoriã quodãmõ bniũt
ita et obluũone quodãmõ moriũt᷑ Rbto
ideo cũ illa iã nõ sint ĩ noticia nr̃a nos tñ
ad ip̃ius anmi naturã ꝑtinẽt ut ẽ illud
qd̾ nos uiuere scimꝰ. maaet enĩ hoc ꝙͣdiu
animꝰ manet. quia et sꝑ manet añuis
et hoc ꝑmanet. id ergo et si qua reꝑũtur
similia ĩ quibus imago dei potius ĩtuen¬
daẽ. etiã si sꝑ sciũtur tñ quia nõ sꝑ etiã
togitantur. quõ de hiis̃ dicatur uerbũ sempi

Expanded text:
 numquid sicut dici potest vel visio de visione, vel scientia de scientia, ita dici potest essentia de essentia, sicut illud Dei Verbum maxime novimus quae per memoriam quodam modo vivunt, ita et oblivione quodam modo moriuntur: atque ideo cum illut est illud quod nos vivere scimus manet enim hoc quamdiu animus manet, et quia semper manet animus, et hoc semper manet: id ergo et si qua reperiuntur similia, in quibus imago Dei potius intuenda est, etiamsi semper sciuntur, tamen quia non semper etiam cogitantur, quomodo de his dicatur verbum se
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ceꝑit hoc definit cogitare qñus nõ
desmat scire Ex quo fit ut si pt̃ eẽ ĩ aĩo
aliqua scĩa sempiterna. et sempiterna ẽe
nõ ꝑt̃ eiusdẽ scĩe iogitatio. et nerbũ uerũ
nm̃ ĩtimũ insi nr̃a cogitatione nõ d̾r.
solus deꝰ ĩtelligatur habere u̾bũ sempit᷑¬
nũ sibiq coeternũ ¶isi forte dicendũ ẽ
ipam̃ possibilitatẽ cogitationis qm̃ id
quod scitur etiã qñ nõ cogitatur pt̃ tñ
ueraciter cogitari uerbũ ẽẽ iã ꝑpetiuũ.
qd̾ nũdũ ĩ fogitationis uisione forma¬

Expanded text:
aliud coeperit, hoc desinet cogitare, quamvis non desinat scire. Ex quo fit, ut si potest esse in animo aliqua scientia sempiterna, et sempiterna esse non potest ejusdem scientiae cogitatio, et verbum verum nostrum intimum nisi nostra cogitatione non habere Verbum sempiternum sibique coaeternum. Nisi forte dicendum est, ipsam possibilitatem cogitationis, quoniam id quod scitur, etiam quando non cogitatur, potest tamen veraciter cogitari, verbum esse tam perpetuum, quod nondum in cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
dit suꝑ om̃s celos ut adĩplere oĩa. et ip̃e
quosdã quidẽ apłos. quosdã añt ꝓph̾as.
quosdã uero enuãgelistas quosdã autẽ
pastores et doctores Etre quare dicta
fũt dona. quia sicut alibi dicit nũꝙͣ om̃s¬

Expanded text:
omnes coelos, ut adimpleret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Ecce quare dicta sunt dona: quia, sicut alibi dicit, Num
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis ẽẽ quod scire nel saꝑe. qm̃ ẽẽ
possumꝰ etiã si nesciamꝰ neq sapi¬
mus ea que aliũde didicimꝰ ꝓPter
hoc sicut nra stĩa illi scie dei ͥ sic et
nr̃m ueruũ quod nascitur de nr̃a
scĩa dissimile ẽ illi uerbo dei quod
natũ ẽ de prĩs eeñtia Tale ẽ aũt
ac si dicerẽ de prĩs sciaͣ. de prĩs sa¬
pĩa uel quod ẽ expressins de pre

Expanded text:
 quod scire vel sapere: quoniam esse possumus, etiamsi nesciamus, neque sapiamus ea quae aliunde didicimus. Propter hoc, sicut nostra scientia illi scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem de Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
nouit oia que nouit pr̃. sed ei nosse
pĩ ẽ sicut aẽ Nosse em̃ et ẽẽ ibi unũ
ẽ EEt ideo pr̃ ficut ẽẽ nõ ẽ a filio.
ita nec nosse ꝓinde tãꝙͣ se ipm di¬
rẽs ꝑr̃ genuit᷑ uerbũ sibi equale ꝑ
oĩa Non em̃ seipm ĩtegie ꝑfecteq
dixisset si aliquid minꝰ aũt ãplias

Expanded text:
novit omnia quae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque d
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝙͣ ea q̃ nata sũt de hiis q̃ pr̃ nouct ĩ
se ip̃o. ĩ pre aũt tãꝙͣ ea de quibus nata
sũt que ip̃e filius nouit ĩ seip̃o Sciũt
ergo ĩicẽ pr̃ et filius. sed ille gignendo.
possit nisi nõ udẽs alia. sed ut dixi si¬
mul oĩa iudet. quorũ nullũ ẽ qd̾ nõ p̃ꝑ¬

Expanded text:
tanquam ea quae nata sunt de iis quae Pater novit in se ipso: in Patre autem, tanquam ea de quibus nata sunt, quae ipse Filius novit in se ipso. Sciunt ergo invicem Pater et Filius: sed ille gignendo, possit nisi non videns alia: sed, ut dixi, simul omnia videt, quorum nullum est quod non
Abbreviated transcription (Latin):
niis credimꝰ aliorũ Quod si absur¬
dissimũ ẽ dicere. nõ solũ nr̃oꝵ uerũ
etiã et alienorũ corꝑm sensus płimũ
sui corꝑis. et que testimoriis aliorũ ꝑcepta
scit ammꝯ huanus thesiuiri mẽorie cõdi-¬
ta tenent. go quibus gignitur uerbũ ue¬
rũ. qñ quod sumꝯ loquim᷑. sed uerbũ añ
oem̃ sonũ añ oem̃ cogitationẽ som Tũt

Expanded text:
niis credidimus aliorum. Quod si absurniis credidimus aliorum. Quod si absurdissimum est dicere; non solum nostrorum, verum etiasui corporis, et quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibus gignitur verbum verum, quando quod scimus loquimur, sed verbum ante omnem sonum, ante omnem cogitationem soni. T
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m multa illi pħi garrierũt cõtrã cor¬
ꝑis sensus amimi aut̃ quasdã firmissi¬
mas̾ ꝑ seipm ꝑceptiones rerũ uerarũ
quale̾ illud ẽ qd̾ dixi scio me uiuere ne¬
quaꝙͣ ĩ dubiũ uocare potuerũt Sed
absit a nobis ut ea que ꝑ sensur corꝑis
didicimꝰ uera ẽẽ dubitemꝰ ꝑ eos quip¬
pe didicimꝰ celũ et teriũ et ea q̃ ĩ eig
nota sũt nobis. ꝙͣtũ ille qui et nos et
ip̃a cõdidit ĩnotescere nobis uoluit.
Absit etiã ut̃ scire nos negemꝰ. que
testimonio didicimꝰ aliorũ A hoqͣn ẽẽ
nestimꝰ occeanũ. nestimꝰ eẽ terras
atq urbes. quas celeberrima fama
cõmendat. nescunꝰ fuisse hoĩes at
oꝑa eorũ que historica lcĩone didici¬
mus. ne scuꝰ que cotidie uñcũq nũ¬
tiantur et ĩdiciis cõsoris cõstanti¬
busq firmãtur.postremo nescimus
ĩ quibus locis nes ex quib hõĩbus
fuerimꝰ exorti. quia hec oĩa testiõ¬

Expanded text:
ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra coripsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus exorti; quia haec omnia testimo
Abbreviated transcription (Latin):
siłiter ĩ infinitũ numerũ ꝑgere Itẽ si qͥs¬
piã dicat errare nolo. nõne siue erret
siue nõ erret errare eũ tñ nolle uerũ eit s
Guis ẽ qui huic nõ ĩpudentissiẽ dicat
forsitã falleris. cũ ꝓfecto ubicl̃q fallat᷑
falli se tñ nołle nõ fallitur Et si hoc
stire se dicat addidit ꝙͣtũ nlt rerũ mi¬
merũ cognitarũ et numerũ eẽ ꝑspicit
ĩfmitũ Oui em̃ dicit nolo me pspi et
hoc me nolle scio. et hoc me sare scio
iã et si nõ cõmoda elocutione pt̃ hic ifi¬
ntũ num osidere Et alia reꝑiãtur quẽ
adu̾sus achademicos ualeant. qui mcha
ab hoĩe stiri posse cõtendũt. sed modus
adhibendꝰ ẽ p̃sertĩ quia oꝑe isto nõ has
rit et uoluerit᷑ legere. lcõsq relseu̾it
nichil eũ ꝓfecto que ab eis cõtra pcep¬
tionẽ ueritatis̃ argumẽta multa ⁊̃ pen¬
ꝑis ꝑcipit am̃uis alterũ earũ que ꝑ se

Expanded text:
similiter in infinitum numerum pergere. Item si quissimiliter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me scire scio; jam et si non commoda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibendus est, praesertim quia in opere isto non hoc rit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa poris percipit animus, alterum earum quae per se
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicãtur ut nõ solũ pauta nõ fuct.
uerũetiã reꝑiantur ꝓ ĩfintũ nummerũ
tendere Qui em̃ dicit scio me uiuẽ
unũ aliquid scire se dicit ꝓmde si dicat
stio me scire me uiuere. Duo fũt iã hor
uero qd̾ scit hec duo. tercio sc̃ire est
Si pt addere et quartũ et qm̃tũ et
ĩnũabilia si sufficiat Sed qmia ĩnũa¬
bilẽ mimerũ uel cõp̃hendẽ fingula ad¬
dendo uel dicere ĩ nũabilit̾ nõ ꝑt̃. hos
ipm̃ c̾tissime cõprehendit ac dic̾it
et uerũ hoc ẽẽ. et tã ĩ mĩabile ut beri
eius ĩpintũ nũm nõ possit cõphendẽ
ac dicere Hoc et ĩ uolũtate certa siłiter aid/¬
uerti p̃t Quis ẽ enĩ cui nõ ĩprudẽter rñdea¬
tur forte falleris. dicenti uolo beatꝰ eẽ. Et
si dicat scio me hoc uelle. et hoc me scire scio.
iã hiis duob et ferciũ pt̃ addere qd̾ hec duo
sciat. et quartũ ꝙ hec duo stire se sciat. et

Expanded text:
multiplicantur, ut non solum pauca non sint, multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ĩ aqua remus uidetur ĩfractꝰ. et
nauigantibus turres moueri. et alia
sciã que aliter sũt ꝙͣ iudẽtur quia nec
ꝑ oculũ tarnis hocꝰ cernitur Inĩa sciã
ẽ qua nos uire samꝰ. ubi ne illud quidẽ
achademicꝰ dicere p̃t fortasse dormis
et nescis. et ĩ sõnis indes Disa quippo
sõmantiũ simillima ẽẽ uisis uigilãtiñ
quis ignorat. Sed qui certur ẽ de sua
sed scio me uiuere Siue ergo dormi¬
at siue uigilet uiuit nec ĩ ea sc̃iã per
sõma falli pt̃ quia et dormire et ĩ sõ¬
nis indere uiuẽtis ẽ Nec illud pt acha¬
demicꝰ aduersus istã sentẽtia dicere
furis fortassis et nestis. quia sanorũ
iuisis simillima sũt etiã uisa furentiũ
Sed qui furit uiuit Nec cõtra acha¬
fallaciũ uisorũ genem obiciãtur ei qui
dicit scio me uiuere ichil horũ timebit
qñ et qui fallitur niuit. sed et alia so¬
sũt. isi quia ĩ uno quoq genere ita

Expanded text:
cum in aqua remus videtur infractus, et cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitsed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Acafallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sosunt; nisi quia in unoquoque genere ita
Abbreviated transcription (Latin):
dispictationẽ Tũ ergo hac trãsfor¬
matione ad ꝑfectũ fuerit hec iags
renouata. similes deo erimꝙ qm̃ bi
debimꝰ eũ nõ ꝑ speculũ sed sicutiẽ
Gd̾ dicit paulꝰ apłs facie ad faciẽ
Nũt uero ĩ hoc speculo ĩ hoc eig¬
mate ĩ hac qualitũq siłitudine ꝙͣta
sit etiã dissmilitudo. quis pt̃ ex̃ pli¬
care Attingã tñ aliqua ut ualeo.
quibus id possit aduerti primo
mo atq doctissimo. Exceptis eĩ que ĩ am̃
ueniũt a sensibus corꝑis ĩ quibus tã multa
aliter sũt ꝙͣ iudentiũ ut eorũ ueri sił̾tu¬
dine miniũ cõstipatus sanus sibi uideatu¬
ẽẽ qui insanit. uñ achademita pħia sicĩ¬
ualuit. ut de oĩbus dubitãs multo inseris
ĩsamret
iis ergo exceptis que a corporeis sen
In quo prorsus nõ metiumꝰ ne aliquabe¬
ri siłitudĩe forte fallam̃. qm̃ certũ ẽ etĩã
eũ qui fallitur uiuere. nec ĩ eis iusis ha
betar hoc que obliuiscitur extrinsem. nt
ĩ eo sit fallatur oculis ꝙ̃ admodũ fallitur

Expanded text:
Spiritu. Cum ergo hac transformatione, ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum non per speculum, sed sicuti est, d dicit apostolus Paulus, facie ad faciem . Nunc vero in hoc speculo, in hoc aenigmate, in hac qualicumque similitudine, quanta sit etiam dissimilitudo, quis potest explicare? Attingam tamen aliqua, ut valeo, quibus id possit adverti. CAPUTmo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensvere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendũ ẽ ergo ad illud ũbũ hoĩs Ad
uerbũ rationalis aiãntis. ad uerbñ nõ
de deo nate sed a deo facte iiaginis
dei. qd̾ neq ꝓlatiuũ ẽ ĩ sono. neq cogi¬
tatiuũ ĩ silitudine som qd̾ alicuiꝰ linque
ẽẽ necesse sit. sed qd̾ oĩa quibus sigm̃si

Expanded text:
Perveniendum est ergo ad illud verbum hominis, ad Perveniendum est ergo ad illud verbum hominis, ad verbum rationalis animantis, ad verbum non de Deo natae, sed a Deo factae imaginis Dei, quod neque prolativum est in sono, neque cogitativum in similitudine soni, quod alicujus linguae esse necesse