comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ. quippe apłicis sustenta¬
tionib amplius confortata. quasi
non satis ꝑ se insamrent. Quid que¬
so nouȩ rationis tandem inuentũ
est. ut quod semel bone famȩ & uitȩ
canonicis ur̃a fuerat ꝓuida & neces¬
saria dispensatione concessum. scd̃o
confirmatum. tercio ut auint robo-¬
ratum. rursum ueniat in uis reuo¬
cetur in discussionẽ. SSiquid̾e & duo
illa supͣ memorata ꝑ uos nichilomi¬
nus sancuta ꝑ uos & conuulsa di-¬
cunt᷑. Talib hostiis non ꝓmeretur
ds̃. heu non placat᷑ ira. non concili¬
atur gr̃a. non ꝓuocat᷑ miscdia. Pro
hisatq similib nec dum au̾tit fu¬
ror dñi. s adhuc brachium eius ex.¬
tentum. & uirga illa apud ieremiã
iratus est d̾s scismaticis. s catholicis
neq̃qm ꝓpitius. E ccl̃ia quoq meten¬
ep̃i & clericoꝵ contentione ꝑiclitat᷑.
Suꝑ quo quid decern̾e uob̃ placue¬
rit uos scitis. s pax ñdum est. nec
ꝓrime futura sꝑatur. Ego ut quid

Expanded text:
monachorum, quippe apostolicis sustentamonachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vitae canonicis vestra fuerat provida et necessaria dispensatione concessum, secundo confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non conciliatur gratia, non provocatur misericordia. Pro his atque similibus necdum avertitur furor Domini; sed adhuc brachium ejus extentum, et virga illa apud Jeremiam iratus est Deus schismaticis: sed catholicis nequaquam propitius. Ecclesia quoque Meten clericorum contentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
& mouet ȩccłiȩ inimicis. eisq etiam
ipsis quoꝵ fortasse metu atq fauo¬
re arecto tͣmite abducti sumus. Ami¬
a confundunt᷑. fidelib insultat᷑.
ꝙ̃i ubiq in opprobriũ ueniunt &
contemptũ. quoꝵ dum recta iudicia
contemnunt᷑: ur̃ȩ quoq plurimũ de.¬
igatur auctoritati. Ipsi sunt enim
qui honorem ur̃m zelant. qui ur̃a
ꝙ. pace & exaltatione laborant. fide¬
lier quidem. s uereor ne inefficati¬
ter. Quid nob̃ uires minuitis. quid
robur ur̃m depͥmitis. Quousq
retunditis arma fidelia militantia.
uob̾. humiliatis cornua erecta ur̃ȩ
salutis & uirtutis. Plorans plorat
desolationem suam apud tullum
ecłia sc̃ĩ sengulfi. nͨ est qui console¬
tur eam. Quis enim se opponat bra¬
cmo excelso. torrentis impetui sũmȩ
arbitrio potestatis . Eandem se su¬
stinere. beatus paulus iuolentiã apd̃
urdunũ conquerit᷑. archiep̃o iam
non ualente eum defendẽ ab insania

Expanded text:
et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, episcopi ubique in opprobrium veniunt et contemptum: quorum dum recta judicia contemnuntur, vestrae quoque plurimum derogatur auctoritati. 2. Ipsi sunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere Beatus Paulus violentiam apud Virdunum conqueritur, archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim sincerꝰ est amor: ubi du¬
bietatis scrupulus suspicionis feũ
retinet. Querimonia dñi treu̾ensia
ñ ẽ eius solius. s cõmunis multoꝵ
eorumq p̃cipue qui sinceriori at¬
fectu uos diligunt. Uox una. om̃i
qui fideli apud uos cura ppłis p¬
sunt. iusticiam in ęccłia deꝑire. al¬
nullari ȩccl̃iȩ claues. ep̃alem om̃ms
ulesc̾e auctoritatem. dum nemo
ulcisci. nulli liceat illicita queuis il
sam referunt in uos. curiamꝙ n
manam. Recta gesta. ab ipsis u a¬
unt destruitis. iuste destrucdas as¬
nis. Quiq flagitiosi & contemnosi de
popło siue de clero. aut etiam ex mo¬
nasteriis pulsati currunt ad uos: re¬
deuntes iactant & gestiunt. se obti¬
nusse tutores. quos magis ultores
sensisse debuerant. An non gladius
fiunees. ꝓmptissime atq iustissime.
eductus fuerat ad condemnandũ
incestuosum concubitum drogonis
a milesendis: S confusus atq retu¬
dor. quos cachinnos res ista mouit

Expanded text:
Nec enim sincerus est amor, ubi duNec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, dum nemo urias Dei, nulli liceat illicita quaevis, nsam referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retudor! quos cachinnos res ista movit
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisse. qm sic descendẽ cum ru¬
bore.S de me quȩ curad Bene qd
dignus sum patiar. tamqͣm male
oꝑans. Sim certe obꝓbrio etiam me-¬
is sua spe nimirum frustratis. qmͣ
de me ut sibi me p̾esse uellent con
damna restitui posse pittallera
hec omĩa sustineo & si non libsi
certe patienter: ne unqͣm uidear
calcit᷑re obedientiȩ. ꝓ qua etiamu
re animam si necesse sit debere n
fateor. Uerum hoc. sollicitudm̃o
urãm attendere uelim creationis
iniuriam respic̾e ad creantem. ani¬
res quas mͥ subtͣhitis. uob̾ minurts.
& contemptꝰ m̃s & deiectio mean
dundat in uos. Multa. habeo con¬
queri uob̃ de uob̃. s reseruo ea n¬
tio pandenda. quem noui ad hoc
satis industrium & fidelem. Signt¬
co etiam uob sustin̾e nos ꝑicł̃m m
falsis fr̃ib Legati quippe scismatiu
intrant & exeunt ad quodam de
nr̃is. lib̾ius qmͣ solebant. & u̾bati¬
ranni siculi familiarit admitunt¬

Expanded text:
ascendisse, quam sic descendere cum ruascendisse, quam sic descendere cum rubore. 2. Sed de me quae cura? Bene quod dignus sum, patiar, tanquam male operans. Sim certe opprobrio etiam meis, sua spe nimirum frustratis, quam de me, ut sibi me praeesse vellent, condamna restitui posse putaverant. Haec omnia sustineo, etsi non libenter, certe patienter, ne unquam videar recalcitrare obedientiae, pro qua etiam dare animam, si necesse sit, debere me fateor. Verum hoc sollicitudinem vestram attendere velim, creationis injuriam respicere ad creantem; et vires quas mihi subtrahitis, vobis minuitis; et contemptus meus, et dejectio mea redundat in vos. Multa habeo conqueri vobis de vobis: sed reservo ea pandenda nuntio, quem novi ad hoc satis industrium et fidelem. Significo etiam vobis sustinere nos periculum in falsis fratribus. Legati quippe schismaticorum intrant et exeunt ad quosdam de nostris liberius quam solebant, et verba tyranni Siculi familiariter admitt
Abbreviated transcription (Latin):
umquid petiui ep̃atum adño
meo. Et si forte cathedram affe.¬
ctaui. s non treu̾ensem. Sciebam quip¬
pe domum cxasꝑantem. & ppłm durȩ
ceruicis. Oderam illos quod semꝑ in
fece discordiȩ iacussent: eccł̃iȩ resis¬
tentes. Pro qua siquos labores qͣndoq
sustinui. non me piget. s hunc inde
fructum nec sꝑaui. nec uolui. Labo¬
raui sustinens libens quidem s non
hac spe p̃mii. Duram ꝓuinciam nactꝰ
sum. pecc̃is meis exigentib. Int cet̾a qͥb
angor suffraganeos accepi iuiuenes
& nobiles. Adiutores esse deb̾ent. &
utinam non adu̾sarent᷑. S suꝑsedeo
ꝑ alium malo ut innotescant uob
mores eoꝵ. & studia si nescitis. Dico
tam̃. ius. fas. honestas. religio in nr̃is
to officũ dissimulare non audeo. bre¬
uiter simplicit̃q intimaui. ut quod
non placet ꝓuidentiȩ ur̃ȩ ꝑ me cor-¬
rigi. ꝑ me saltem uob̃ qui corrigere
potestis innotescat. ne omino uacu¬
um uidear portare nomen archi¬
ep̃i. Et mͥ melius quidem esset non

Expanded text:
unquid petivi episcopatum a Domino meo? Et si forte cathedram affectavi, sed non Treverensem. Sciebam quippe domum exasperantem, populumque durae cervicis. Oderam illos, quod semper in faece discordiae jacuissent, Ecclesiae resistentes. Pro qua si quos labores quandoque sustinui, non me piget: sed hunc inde fructum nec speravi, nec volui. Laboravi sustinens, libens quidem, sed non hac spe praemii. Duram provinciam nactus sum, peccatis meis exigentibus. Inter caetera quibus angor, suffraganeos accepi juvenes et nobiles. Adjutores esse deberent, et utinam non adversarentur. Sed supersedeo: per alium malo, ut innotescant vobis mores eorum et studia, si nescitis. Dico tamen: Jus, fas, honestas, religio in nostrito officii dissimulare non audeo, breviter simpliciterque intimavi: ut quod non placet providentiae vestrae per me corrigi, per me saltem vobis, qui corrigere potestis, innotescat, ne omnino vacuum videar portare nomen archiepiscopi. Et mihi melius quidem 174 esset non
Abbreviated transcription (Latin):
luncit malitia. NN osti pie dr̃
nosti treuerensem archiep̃m
Scio quia nosti. Nosti & illum sa¬
maximini non sc̃m abb̃em: Puto
quia nosti Es dignior honore ilapͥts
sequenti & tam̃ iste. honorat᷑ est il
opprobrio datus. Quid peceauit
captiuam eccł̃iam de manu laicallu¬
rauit. Numqͥd ꝓ bono redditur n¬
lum: & odium ꝓ dilectione. Hit
queso hic euigilet oculus pietatis
& semotis paulisꝑ occupationib
deret qͣntũ subreptũ sit ei. ut tals
qͣlem pudet dic̾e. talem qͣlem tui¬
se nosti faciat opprobriũ uicinssi¬
is inimicis tuis. Piissime. pater asti¬
ctus filialis loquit᷑. Hucusq condo¬
luimus misero & miserabili archi¬
ep̃o. Uerum ex hoc iam si non fuersi
em̃datum dolor cordis nr̃i ꝙ con¬
passio ex intimis medullis tota tuis¬
ibit ad illũ ꝑ qũe potuit em̃dan.
Sunt & aliȩ lesiones p̃fati iuri. qdꝰ
cum ei alleuaaueritis. uob ꝓculill¬
bio laborabitis. Quicqͥd dulcissull
mei dñi nom̃ decolorat: cor meull¬

Expanded text:
ncit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverensem archiepiscopum? scio quia nosti. Nosti et illum Sancti-Maximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis dignior honore illo priori? sequenti: et tamen iste honoratus est, ille opprobrio latus. Quid peccavit captivam Ecclesiam de manu laica liberavit. Nunquid pro bono redditur malum, et odium pro dilectione? Hic, quaeso, hic evigilet oculus pietatis, et semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum ei allevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei nomen decolorat, cor meu
Abbreviated transcription (Latin):
ioquium illud habitum nuꝑ int̾ uos
apud corbolium. Scitis enĩ quomͦ &e
quã irrationabilit̾ ut pace ur̃a dixe¬
rimus. tunc a nob̾ recessitis. Unde
factũ ẽ quod sermonis illiꝰ qui uo¬
bis indicto nr̃o displicutt reddere
adliquidũ rationẽ p̃ ur̃a nob̾ turba¬
tione ñ licuit. Quã si expectare
placido corde dignaremini forsitan
cognonissetis &e uos quod nil uob̾ in¬
decens aut impoitabile dictũ fuisset
scdm quodia res ur̃a ꝓcessit. Nunc
autẽ sine causa turbat᷑ turbatos nos
&e confusos et qͥ faciamus dubios. an¬
xiosq tenetis. homines qui bona uo¬
bis cupiunt & querunt. Quod ñ
ẽ aliud nͥ quia fraus iniquoꝵ & ru¬
musculi parũ scientium hominũ
dicentium malũ bonũ & bonũ malũ:
contigbant uos. Uerũ nos & si con¬
ꝑ seusimꝰ. adhuc stamꝰ & expectamus
ut redeatis adcor &e quod prdenter
am de baldem̃to qui uob̾ ista plemꝰ
uiua uoce insimiet. & qͥcqͥd adhec
responde placuerit. fidelit renunti¬

Expanded text:
oquium illud habitum nuper inter nos apud Corbolium. Scitis enim quomodo et quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro displicuit, reddere ad liquidum rationem pro vestra nobis turbatione non licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum fuisset, secundum quod jam res vestra processit. Nunc autem sine causa turbatus, turbatos nos et confusos, et quid faciamus dubios anxiosque tenetis, homines qui vobis bona cupiunt et quaerunt. Quod non est aliud, nisi quia fraus iniquorum, et rumusculi parum scientium hominum, dicentium malum bonum, et bonum malum, conturbant vos. Verum nos, etsi conpersensimus, adhuc stamus et exspectamus ut redeatis ad cor, et quod prudenter am de Baldemento, qui vobis ista plenius viva voce insinuet, et quidquid ad haec respondere placuerit, fideliter renunti
Abbreviated transcription (Latin):
nequitiȩ capud & principẽ quẽ pre¬
cipue debuerant metuere defenso¬
rem. & sentire ulcorẽ. Nostamen
credebamus uos tactum ado & illu¬
minatum tantam illoꝵ nequiciam
ad uertisse. & errorem ur̃m agno¬
uisse. & cuꝑe om̃ino consilus saniori¬
bus. a laqueo isto rectahere pedem.
Cet̾m abhac spe pene de iecit nos col

Expanded text:
nequitiae caput et principem, quem praenequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem credebamus vos tactum a Deo et illuminatum tantam illorum nequitiam advertisse, et errorem vestrum agnovisse; et cupere omnino consiliis sanioribus a laqueo isto retrahere pedem. 2. Caeterum ab hac spe pene dejecit nos col
Abbreviated transcription (Latin):
illustri regi francoꝵ & duci aquitanoꝵ
huco authisiodorensis qualis cũq mi¬
nister. Bernanoꝰ clare ualł uocat᷑ ab¬
bas diligere iusticiam & iudicare t̾rã
sapienter. Diu ẽ quod egressi de do¬
mibus nr̃is expositis propriis utilita¬
tib propace ur̃a &e regni fideliter si¬
cut nobis deus testis ẽst laboramus.
Tristamͣ autem quod aut nullũ aut
exiguũ nr̃i laboris fructũ adhuc
tenemus. Ad huc pauꝑes clamant
post uos: adhuc terra cotidie uadit
in desolationem. Queritis que ter¬
ra: Ur̃a : non alia. Intra regnum
enĩ & contra regnũ nr̃m: ista mala
om̃ia ꝑpetrant᷑. Nam siue amici
siue mimici ur̃i sint: qui de guerra
ista pauꝑant᷑. captiuant᷑. conterun¬
tur: non aliunde quam de regno ur̃o
sunt. In quo manifeste in minere iã¬
iamq uidet᷑ sermo: saluatoris dicentis.
om̃e regnũ inse ipsũ diuisũ desolat᷑.
Huc accedit quod ipsi diuisores &e de¬
solatores uos consticuerunt sibi huiꝰ

Expanded text:
illustri regi Francorum et duci Aquitanorum, HUGO Autissiodorensis qualiscunque minister, BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus pro pace vestra et regni, fideliter, sicut nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. Quaeritis quae terra? Vestra, non alia. Intra regnum enim, et contra regnum vestrum ista omnia mala perpetrantur. Nam sive amici, sive inimici vestri sint qui de guerra ista pauperantur, captivantur, conteruntur; non aliunde quam de regno vestro sunt. In quo manifeste imminere jamjamque videtur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
et comitẽ theoraldya. Annela¬
tis uos qͣuiter offendisse in eo quod
comes ⁊heoyaidus uiolentia ue
re ur̃e contͣ dm̃ et iusticiam inta¬
re compulsus ẽ ñ solum qi quere¬
ret. s etiam quia efficeret ut pre¬
dictus comes nadulfus &e terra eiꝰ
in debite imo tam illicite ab¬
solueretur.: Quid iterũ uulꝰ
pestatum peccato addere. et uram di
sipuos quod absit accumulare: Qb
pecrauut comes theoꝵaloys ut iram
uram rursum incurrere mereatur.
qui et absolutionem comitis Radul¬
s uicet iniustam sicut scitis tanto
labore et difficultate obtinuit. et re¬
anuuam exxcõmunicationem quã¬
uis iustissime redeuntem nec que¬
suit nec querit. ut pote quod timo¬
re uĩo & abiurauit c Nolite queso
nolite dñe mi rex. regi ur̃o uino om̃i¬
um conditori tam euident̃ in suo regno.
et insua possessone audere resistere
& manum extendere tam frequenti
et temerario ausu aduersum t̾ribilẽ.
et eum qui aufert spm̃ pͥncipum ter¬

Expanded text:
et comitem Theobaldum. An nescet comitem Theobaldum. An nescitis vos graviter offendisse in eo quod comes Theobaldus violentia guerrae vestrae contra Deum et justitiam jurare compulsus est, non solum quia quaereret, sed etiam quia efficeret ut praedictus comes Radulfus et terra ejus tam indebite, imo tam illicite absolveretur? Quid iterum vultis peccatum peccato addere, et iram Dei super vos quod absit! accumulare? Quid peccavit comes Theobaldus, ut iram vestram rursum incurrere mereatur, qui et absolutionem comitis Radulfi, licet injustam, sicut scitis, tanto labore et difficultate obtinuit; et redivivam excommunicationem, quamvis justissime redeuntem, nec 204 quaesivit, nec quaerit, utpote quod timore vestro etiam abjuravit? Nolite, quaeso, nolite, domine mi Rex, Regi vestro, imo onmium Conditori, tam evidenter in suo regno et in sua possessione audere resistere, et manum extendere tam frequenti et temerario ausu adversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, ter
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia. quȩ adhonorem ur̃m
& regni ur̃i utilitatem spectant. ꝓ
nr̃o exiguo posse &e querimꝰ & que¬
remus. Ceterum quod nr̃ȩ humi¬
litati quen mini suꝑ anateimate
mox in nouando in comitem Nadyl¬
fum. et uultis me dare oꝑam om̃i¬
modis ut non fiat ob multa mala
quȩ secutura inde putatis. prois
non uideo quomͦ implere posum
& mandato obuiare apłico. Quod
ce si possem: non uideo quomͦ ran¬
onabiliter possem. Doleo quiden
de malis si inde ꝓueniant. s non
icło tamen debemus mala facere ut
ueniant bona. Satius tutiusq hoc
totum profecto om̃ipotentis dei uu¬
dicio. et dispositioni relinquimus.
qui potest facere ut & bona que ip¬
se uult fieri fiant & maneant. &
mala quȩ mali molunt᷑ non ueni¬
ant. aut certe in eos ipsos potus
quiea uolunt & querunt ueniant
Ualde autem const̾stat me unum
qͦd in litt̾is ur̃e celfitudinis conti¬
netur quod uidelicet debeat res¬
ista obuiare paci facte interuos

Expanded text:
conscientia, quae ad honorem vestrum conscientia, quae ad honorem vestrum et regni vestri utilitatem spectant, pro nostro exiguo posse, et quaerimus, et quaeremus. Caeterum quod nostrae humilitati querimini super anathemate mox innovando in comitem Radulfum, et vultis me dare operam omnimodis ut non fiat, ob multa mala quae secutura inde putatis, prorsus non video quomodo implere possim, et mandato obviate apostolico: quod etsi possem, non video quod rationabiliter possem. Doleo quidem de malis, si inde proveniant: sed non ideo tamen debemus facere mala, ut veniant bona. Satius tutiusque hoc totum profecto omnipotentis Dei judicio et dispositioni relinquimus, qui potest facere ut et bona quae ipse vult fieri, fiant et maneant; et mala quae mali moliuntur, non veniant; aut certe in eos ipsos potius, qui ea volunt et quaerunt, veniant. 2. Valde autem contristat me unum quod in litteris vestrae Celsitudinis continetur, quod videlicet debeat obviare res ista paci factae inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
ut hac ei uice tali quidem tenore par¬
catur. quo tale aliqͥd de cet̾o non p̃¬
sumat. Parcatur sane dixerun sifi¬
eri possit salua in om̃ibꝰ eccłȩ lib̾ta¬
te. simul & archi ep̾o debita uenera¬
tione seruata: quem manꝰ apłica
consecrauit. Hoc ipse rex humili¬
ter pette. hec nr̃a uniuersa citra¬
montana iam afflicta eccła supplici¬
ter dep̃cat᷑. Alioqͥn damus manꝰ
morti tabescentes ⁊ arescentes p̃ti
more ⁊ expectatione quȩ suꝑ uene¬
runt uniũso orbi. Siquidem de¬
p̾̃catio mea super hoc ab anno pͥo¬
re ⁊ peccatis meis exigentib depre¬
cationem meam non exauditio s
in dignatio. indignationẽ aut̃ de¬
solatio pene uniũse terre sequuta
est Siquidem zelo urgente erupit
qd̾ non fuit. aut secus quam fuit
dicendum. sit queso apud uos
quasi non dictum. Ubi uͦ dixi qͦd
oportuit & ubi oportuit dici: sit¬
ta non frustra dictuca.
dignamini. etiam ꝓ pͥa atdestante

Expanded text:
ut hac ei vice tali quidem tenore parut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid de caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim, si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae libertate, simul et archiepiscopo debita veneratione servata, quem manus apostolica consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspectatione, quae supervenerunt universo orbi. Siquidem deprecatio mea super hoc ab anno priore; et, peccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio; indignationem autem desolatio pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici; sit non frustra dictum. etiam propria attestante
Abbreviated transcription (Latin):
tis uos opponite malis. ne in illa p̃ci¬
pue terra scissura fiat. in qua solent
sicut optime nostis. scissure aliȩ re¬
sartiri. Nam si auctor scandali ore
singulariter iudicis tremendo addi¬
cit᷑ maledicto. quibꝰ putamꝰ benedic¬
tionibus dignos huns nequitie fu¬
gatores & propugnatores: De duo¬
bus non excusamus regem. Nam
& iuratut  illicite & ꝑseuerat
in iuste. Uerum id ñ uoluntate sed
uerecundia. Nam probro ducitur sic̃
optime nostis apud francigenas ui¬
ramentum soluere quam libet male
publice uiratum sit. quã uis nemo
sapiens dubitet illicita iuramenta ñ
esse tenenda. Uerum tamen ne inhoc
quidem excusari posse fatem᷑. Neq
enim excusare nos. s ueniam postu¬
lare suscepimus. Uos uidete an ex¬
cusare eũ aliquatenus possit. ira
etas. maiestas. Poterit sine dubio
si miscđiam iudicio suꝑ exaltandam
decernatis. quatinus uidelicet aliqua tał
consid̾atio in rege et puero habeatur.

Expanded text:
tis vos opponite malis, ne in illa praecitis vos opponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent, sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scandali, ore singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobus non excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optime nostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quamvis nemo sapiens dubitet illicita juramenta non esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem excusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio, si misericordiam judicio superexaltandam decernatis: quatenus videlicet talis aliqua consideratio in rege et puero habeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
domus exasꝑans. ẽ. Supplicamus
his quoꝵ est peccata arguere. pecian¬
tes seruare ne calainum quassatum
conterant & linum fumigans uon
extinguant. & magis in sp̃u uehem̃¬
ti conterant naues tharsis. Si de nuu¬
ciamus filiis cum apło ut obediant
patribus ꝑ omĩa quasi aerem uer¬
beramꝰ. Si patribꝰ loquim᷑ ne ad
indignationem ꝓ uocent filios: in
nos potius eoꝵ indignationem ꝓ uo¬
camus. Nec delinquentes satis facẽ
nec rectores seu correctores condescen¬
dendere ullatenus acquiescunt. Om̃s
suum stomachum sequunt᷑: et totis ui¬
ribus funem indiuersa trahentes rũ¬
punt. Heu nec dum recenti ȩccłe
plage cicatrix occaluit et russũ scindẽ
parant: rursus corpus xp̃i affigere cru¬
ei rursus fodere latus in noxium. rur¬
sus uestimenta diuidere. atq ipsam
quod in ipsis ẽ. tunicam in consutilẽ
quam uis frustra di rumpere satagunt.
Si qua in uob̾ sunt uiscera pietatis tan¬

Expanded text:
domus exasperans est . Supplicamus domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ipsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tan
Abbreviated transcription (Latin):
uantum malum sce scisma
in eccła et quam sit detes¬
tandum &̾ om̃i modis deuitandũ.
euidenter quondam ostendit famo¬
sa & horrenda mors uiroꝵ illoꝵ qͦs
obistius modi pestem t̾ra degluti¬
ens. uiuos trans misit ad inferos.
Ostendit & illa ꝑsecutio uiuib̾tina.
siue ruitini temeritas quos nr̃a
iam temꝑa exꝑta sunt int̾ regnũ
et sacerdotium. diuidentes plaga
pene incurabili et castigatione cru¬
deli. Ostendit & illa quȩ nuꝑ ad¬
huc post multam & multifariam
eccte uerationem & uastationem
tandem deo miserante finem acce¬
pie rabies leonina. Merito ꝓinde
saluator in eugło. Ue inqͥt homi¬
ni illi ꝑquem scandalum uenit.
Ue nobis qui uiuimꝰ plangere quȩ
ptulimꝰ. dolere que sentimꝰ. treme¬
re que expectamus. Et quod peiꝰ
est ad tam malum habitum hu¬
mane res de nenerunt. ut nec rei
humiliari uelint. nec iudices mi¬
sereri. Dicimus iniqͥs nolite inique
agere: & delinquentibꝰ nolite exalta¬
re cornu: et non audiunt nos quia

Expanded text:
uantum malum schisma in Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob istiusmodi pestem terra deglutiens, vivos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo miserante finem accepit rabies Leonina. Merito proinde Salvator in Evangelio: Vae, inquit, homini illi per quem scandalum venit! Vae nobis qui vivimus, plangere quae pertulimus, dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. Dicimus iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu ; et non audiunt nos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lamum sine offensione. sine dilatiõe.
mereant᷑ intrare. Agite in qͣmͣ ut ami¬
cus sponsi. qui stat & gaudio gaudet.
ꝓp̃t uocem sponsi & sicut bene solitis
iuuare cet̾os. sic iuiuate & istos: ut ñ
solum non extinguatis qd absit sp̃m
di. s & coadutorem eius fidelem uos
esse ꝓbetis. Hoc enim om̃ino certum
sit pat̃nitati ur̃e: qm meo consilio
siue ꝑmissione. mea nusqͣm declina¬
bunt. scio enim qm̃ ipse peccarem.
& eos peccare facerem. si quid eis ali¬
ud consulerem: aut concederem. Red¬
dant gͦ uota sua: quȩ dixtinxer̃t la¬
bia sua. Alioqͥn uiderint ipsi quib
eredant dicentib ecce hic est xp̃c. ecce
illic est. qm̃ oportebit eos mͥ ante tͥbu¬
nal xp̃i suꝑ uoto suo cuius ego testis
sum respondere.

Expanded text:
lamum, sine offensione, sine dilatione lamum, sine offensione, sine dilatione mereantur intrare. Agite, inquam, ut amicus sponsi, qui stat et gaudio gaudet propter vocem sponsi: et sicut bene soletis juvare caeteros, sic juvate et istos, ut non solum non exstinguatis quod absit spiritum Dei, sed et coadjutorem ejus fidelem vos esse probetis. Hoc enim omnino certum sit Paternitati vestrae, quoniam meo consilio sive permissione mea nusquam declinabunt. Scio enim quoniam ipse peccarem, et eos peccare facerem, si quid eis aliud consulerem, aut concederem. Reddant ergo vota sua quae distinxerunt labia sua. Alioquin viderint ipsi, quibus credant dicentibus: Ecce hic est Christus, ecce illic est. Quoniam oportebit eos mihi ante tribunal Christi super voto suo, cujus ego testis sum, respondere.
Abbreviated transcription (Latin):
delitiasq remiitam. Nec ignoro:
quin possint apud scm̃ b̃tinum fp̃s
suamipsoꝵ oꝑari salutem. s quos illis
uocauerit d̾s: ut unusquisq in qua
uocatione uocatus est in ea ꝑmanat
Scio scio ubi legerim nemo mitens
manum suam ad aratrum & respil¬
ens retro aptus est regno celoꝵ. qus
nequaqͣm ego fraudare uelim bũ
filium meum thom̃ã & animã quȩ mͥ
ado comissa est. Unde satis ammi¬
por quoñamͦ subripi potuerit tante
discretioni: rem huiusce modi postu¬
iare. Ego enim q̃m de ur̃a sicut scitoᷤs
ailectiõne p̃sumo paulominꝰ respon¬
deram. qd̾ ait dñs ad filios zebedei nes¬
citis qͥd petatis. nisi quod cogitaui ñ
sic de caritate p̃sumendũ. ut non eti¬
am sacerdotali cathedrȩ deferretur.
ẜ acite gͦ morem ur̃m. honorificate.
etiam in hac parte minist̾ium ur̃m:
& uiriliter iuuate etiam has xp̃i spon¬
sas: ut eum ad qu̾e uocant᷑ sponsi tha¬

Expanded text:
deliciasque remittam? 2. Nec ignoro, deliciasque remittam? 2. Nec ignoro, quin possint apud Sanctum-Bertinum fratres suam ipsorum operari salutem: sed quos illuc vocaverit Deus, ut unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Scio, scio ubi legerim: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Quod nequaquam ego fraudare velim charissimum filium meum Thomam, et animam quae mihi a Deo commissa est. Unde satis admiror, quonam modo subripi potuerit tantae discretioni, rem hujuscemodi postulare. Ego enim, quoniam de vestra, sicut scitis, dilectione praesumo, paulo minus respondeam, quod ait Dominus ad filios Zebedaei: Nescitis quid petatis . Nisi quod cogitavi, non sic de charitate praesumendum, ut non etiam sacerdotali cathedrae deferretur. 3. Facite ergo morem vestrum: honorificate etiam in hac parte ministerium vestrum, et viriliter juvate etiam has Christi sponsas, ut eum ad quem vocantur sponsi tha
Abbreviated transcription (Latin):
sał. & nr̃as qͣlescũq orationes
Rogastis nos ꝓ eccłia sc̃ĩ Bertini qͣm
& uos diligitis & nos ipsi diligimꝰ. &
dileximus ab initio Uerũtam̃ qd ni
rogat uen̾abilis abb̃ eiusdẽ monast¬
rũ utinam diligentius considasse
prudena ur̃a qͣle sit istud. non dic̃a
facere. s uel rogare. Neq enim dubat
quin redarguissetis eum tamꝗͣ. qui
delinqueret gͣuiter. & adu̾sum nos
amicos suos . &. ad u̾sus ipsum cuius
animã querit. immo̾ adu̾sus dm̃ cuiꝰ
conat᷑ immutare consilium. Quiden
dñe pater. Ad uob̃ ꝑsuaderi potuto.
ut ab amico ur̃o tale aliquid petertis
Uocat ds thomam de celo. uocat ut cu¬
at de terra sua. & de cognatione sua
& de domo patris sui. & ueniat in lo-¬
cum quem ipse ei ostendit: ego quis
sum qui ꝓhibeam sp̃m dĩ. qui debcan
impedire eum qui ꝓpͥas oues uocat no¬
mine ꝓpͥo. & ipse ante eas uadit ut a¬
lium non seqͣnt᷑ s ipsum. thomas pai-¬
ꝑtatem elegit: ego eum ad diuitias

Expanded text:
stras qualescunque orationes. 1. Rogastis nos pro ecclesia Sancti-Bertini, quam et vos diligitis, et nos ipsi diligimus, et dileximus ab initio. Verumtamen quod nunc rogat venerabilis abbas ejusdem monasterii, utinam diligentius considerasset prudentia vestra, quale sit istud, non dicam facere, sed vel rogare. Neque enim dubito, quin redarguissetis eum, tanquam qui delinqueret graviter, et adversum nos amicos suos, et adversum ipsum, cujus animam quaerit; imo et adversus Deum, cujus conatur immutare consilium. Quid enim, domine pater? id vobis persuaderi potuit, ut ab amico vestro tale aliquid peteretis? Vocat Deus Thomam de coelo, vocat ut exeat de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui, et veniat in locum quem ipse ei ostendit: ego quis sum qui prohibeam spiritum Dei, 354 qui debeam impedire eum, qui proprias oves vocat nomine proprio; et ipse ante eas vadit, ut alium non sequantur, sed ipsum? Thomas paupertatem elegit, ego eum ad divitias
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim iple presens tunc affuit:
porro inparte alt̾a preter alios infe¬
rioris ordinis. diaconos ix. et p̾sbr̃os
undecim consentire. Puodecimus qͥ
ce archip̃sbit̾ ẽ. pronentra parte uel¬
le se subscribere. pro neutra parte¬
scripsisse testabat᷑: quam quã pͥorem
plus uellet. Sigillum eccłe prefatus
huco tenebat. homo non pacis. si par¬
tis alienene: nec considauit intraden¬
do quod debuit s qͦd uoluit. Sic se
res habet. Et ego solita p̃sunttione
unum in sero. Nec malitiam gloriari
oportei. nec sapientiam decipi decet:
nec eccłiam suspendi diutius expedit.

Expanded text:
neque enim ipse praesens tunc adfuit. neque enim ipse praesens tunc adfuit. Porro in parte altera, preter alios inferioris ordinis, diaconos novem, et presbyteros undecim consentire. Duodecimus, qui et archipresbyter est, pro neutra parte velle se subscribere, pro neutra scripsisse testabatur: quanquam priorem plus vellet. Sigillum Ecclesiae praefatus Hugo tenebat, homo non pacis, sed partis alienae: nec consideravit in tradendo quod debuit, sed quod voluit. Sic se res habet. Et ego solita praesumptione unum infero: nec malitiam gloriari oportet, nec sapientiam decipi decet, nec Ecclesiam suspendi diutius expedit.
Abbreviated transcription (Latin):
uon primum uobis pro
authisiodorensi ȩccła scrp¬
si. de prima audieram electione: de
scdã nichil. Et ecce me ueluti ꝓpħante
olprobrium. quod suspicatus sum se¬
cutum est. & timor quem tunebam
euenit. Mementote quomͦ actum
sit niuernis: et uidete si ñ simili arte
immo fraude ñ dissimili eodemq aue¬
tore ut auint et nunc sccła electio p̃¬
sumta ẽ. ut scilicet uno nominato du¬
os deiciant. et sic demũ tercium quẽ
uolunt sub inducant. Miserunt &e
isti adme ut ꝓsua parte scrib̾em: et
uisum ẽ mͥ muttere frẽm alatere meo.
qui de utraq certius actione cognos¬
cere t. nosq certificaret. Qui intians
eccłam et de om̃ib diligenter explo¬
rans testimonio om̃ium qui conue¬
nerant. inuenit nullum presbiteroꝵ
preter unum frẽm scilicet ipsius fris
baufridi. hugonem. nullum de dia¬
conib pret̾ stephanum solum expar¬
te illa ẽẽ. exceptis his qui actores
extiterant ꝑsonis eccłẽ. cantore. ar¬
chidiacono. et ut dicebat᷑ chesaurario.

Expanded text:
um primum vobis pro Antissiodorensi Ecclesia scripsi, de prima audieram electione, de secunda nihil. Et ecce me veluti prophetante, opprobrium quod suspicatus sum, secutum est: et timor quem timebam, evenit. Mementote quomodo actum sit Nivernis, et videte si non simili arte, imo fraude non dissimili, eodemque auctore, ut aiunt, et nunc secunda electio praesumpta est: ut scilicet uno nominato duos ejiciant, et sic demum tertium, quem volunt, subinducant. Miserunt et isti ad me, ut pro sua parte scriberem, et visum 269 est mihi mittere fratrem a latere meo, qui de utraque certius actione cognosceret, nosque certificaret. Qui intrans ecclesiam, et de omnibus diligenter explorans, testimonio omnium qui convenerant, invenit nullum presbyterorum, praeter unum, fratrem scilicet ipsius fratris Gaufridi, Hugonem; nullum de diaconibus praeter Stephanum solum, ex parte illa esse: exceptis his, qui auctores exstiterant, personis ecclesiae, cantore, archidiacono, et, ut dicebatur, thesaurario:
Abbreviated transcription (Latin):
ox sanguinis archenbaldi sub-¬
decani aurelianensis inualuit.
sanguis sangumem tetigit. & si
iuncti fortius clamant ad uosq
francia. Clamat in qͣm & uocifenã
utq sangius damore tam ualidon
ualeat ip̃sum quoq palatium eis
concut̾e: tam pio ut sarea pectori
queat emollire. Quid facis amie
remedium. quod huic obuiet pesti
afferat & posteris ualeat ad cautil
Ergo accingere. gladio tuo suꝑfeñ
tuum potentissime. Si non sterert.
nunc finees & placauerit: non cesi¬
bit qͣssatio. Si in qͣm uigor eccłastu
& si non manu assensu c̾te forte. ibi¬
ctu sanguis innoxius effusus est lo
terram. quis non uideat quid seq
Qnͣtos in clero horum impunitas
contͣ ius & fas faciet ꝓmoueri. meti
utiq suoꝵ. non sue m̾ito sanctitan
Nouis morbis: nouis est obiuandi

Expanded text:
ox sanguinis Archembaldi subdecani Aurelianensis invaluit. sanguis sanguinem tangit , et simul juncti fortius clamant ad vos de Francia. Clamat, inquam, et vociferatur uterque sanguis clamore tam valido, ut valeat ipsum quoque palatium coeleste concutere, tam pio, ut et saxea pectora debeat emollire. Quid facis, amice remedium, quod huic obviet pesti afferat, et posteris valeat ad cautelam. Ergo accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Si non steterit et nunc Phinees et placaverit, non cessabit quassatio. Si, inquam, vigor ecclesiasticus si non manu, assensu certe, forte et instinctu sanguis innoxius effusus est super terram; quis non videat quid sequatur? Quantos in clero horum impunitas contra jus et fas faciet promoveri, metu utique suorum, non suae merito sanctitatis? Novis morbis novis obvian
Abbreviated transcription (Latin):
clare ualł uocatus abbas
melius quam meruit. Mitto uo¬
bis puerum istũ presentiũ latorẽ
comedere panem ur̃m: ut probem
deauaritia ur̃a. utrum cum tristi¬
cia id feceritis. Nolite lugẽre no-¬
lite flere. paruum uentiem ħt. pau¬
cis contentus erit. Grãm tam̃ uo¬
bis habebimꝰ: si doctior auobis:
quam pinguior recesserit. Mane-¬
ries locutionis ꝓ sigillo sit: qu̾ia
ad manum non erit. nam neque
Gaufridus u̾r¬

Expanded text:
Clarae-Vallis vocatus abbas, melius quam meruit. Mitto vobis puerum istum praesentium latorem, comedere panem vestrum, ut probem de avaritia vestra, utrum cum tristitia id feceritis. Nolite lugere, nolite flere: parvum ventrem habet, paucis contentus erit. Gratiam tamen vobis habemus, si doctior a vobis, quam pinguior recesserit. Maneries locutionis pro sigillo sit, quia ad manum non erat, nam neque Gaufridus
Abbreviated transcription (Latin):
ut aiunt et strenuus in op̃e mi¬
litari. ut meliorẽ militiam. militet
proficiscitur iherusalem. Rogat puer
ur̃ rogatus abipio ut in bono oꝑe
quod cepit. urãm mereamͣ ꝑciꝑe
consolationem. sed fauorem s oratio¬
nem. s benedictionem. Propinquus
ñ debui despexisse.

Expanded text:
ut aiunt et strenuus in opere militari, ut meliorem militet militiam, proficiscitur Jerusalem. Rogat puer vester rogatus ab ipso, ut in bono opere quod coepit, vestram mereatur percipere consolationem, sed favorem, sed orationem, sed benedictionem. Propinquus non debui despexisse
Abbreviated transcription (Latin):
reposita ẽ eam minie casuram. qm̃
fundata credit̾ supra firmã petram.
Erea nos tuam edocti deuotionem. de¬
sicdio desiderauimꝰ. in sacrarium famili¬
aritatis cue recipi. ibiq recordatione
tecum eẽ. ubi ce ipsum furat᷑ colloquiis
moitalium. ꝓ mortalib loqueris. cũ
rege angłoꝵ. Prorro huic desidio nr̃o.
N. trecentis archidiaconꝰ plurimũ adie¬
cit: uir morib et litteratura conspicu¬
us. Eum cibi censeremꝰ cõmendandũ
nisi constaret illos quostua dignans
gr̃a. cõmeudatione ñ egere. Si nescis
illius etiam atdestatione didicimꝰ. te
in eccła ẽẽ qui ad erudicionem uirtu¬
tis et exemplo sufficias & uerbo. Ce¬
terum ne licteris prolixiorib onereris
scripto ponimꝰ finem. supra dictis pe¬
ticioni donec eraudiri meream᷑ finẽ
minime posituri. Quid autem ex hoc
animi geras: doceri de precamur tua¬
rum recursu litterarum

Expanded text:
reposita est, eam minime casuram, quoniam reposita est, eam minime casuram, quoniam fundata creditur supra firmam petram. 2. Ex ea nos, tuam edocti devotionem, desiderio desideravimus in sacrarium familiaritatis tuae recipi; ibique recordatione tecum esse, ubi teipsum furatus colloquiis mortalium, pro mortalibus loqueris cum Rege Angelorum. Porro huic desiderio nostro N. Trecensis archidiaconus plurimum adjecit, vir moribus et litteratura conspicuus. Eum tibi censeremus commendandum, nisi constaret illos, quos tua dignaris gratia, commendatione alia non egere. Si nescis, illius etiam attestatione didicimus te in Ecclesia esse, qui ad eruditionem virtutis et exemplo sufficias, et verbo. Caeterum ne litteris prolixioribus onereris, scripto ponimus finem, supradictae petitioni, donec 129 exaudiri mereamur, finem minime posituri. Quid autem ex hoc animi geras, doceri deprecamur tuarum recursu litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
exodore suo &e arborem ex fiuic¬
tu cognosci: paucos creqimꝰ ignorare. Sic
et integer ad doctrinam. Cum enun lo¬
corum intersticio longnus ate separe¬
mur. ad nos tamen usq ꝑuenit quam
iocundas noctes cũ tua rachele ducas.
que ꝓgenies cibi ex lia ex uberet. quam
totus de exhibeas & cultorem uirtutis.
et hostem caruis. Non alium loquntur
te: qui cũq loqunt᷑ nobis dete. lalisest
odor olei effusi nominis tui. talia ram
tuoꝵ premia meritorum. Has eragro
tuo ante sup̃mam colligis messionem.
In hac enĩ uita quedam meices uircu¬
tis ẽ. conspicuum et in mortale testimo¬
nium hoc ipsa sibi cõꝑat. hoc ipsa sibi
custodit. huiꝰ splendor ñ minuit᷑ inui¬
dia. ñ exterioribus studiis ao uniatur
Qippe bonoꝵ existimatio sicut falsis
defationib auferri non potest: ita nec
aoulatoris fauorib acquiri. Penes ipsoꝰ
est eam uel ub̾tate uirtutum proficere:
uel defectu minorari. Sane de celeber¬
rima opuuone tua spes in sinu eccłiȩ¬

Expanded text:
ex odore suo, et arborem ex fructu cognosci, paucos credimus ignorare. Sic et integer ad doctrinam. Cum enim locorum intersticio 183 longius a te separemur, ad nos tamen usque pervenit, quam jucundas noctes cum tua Rachele ducas; quae progenies ex Lia tibi exuberet; quam totum te exhibeas, et cultorem virtutis et hostem carnis. Non alium loquuntur te, quicunque loquuntur nobis de te. Talis est odor olei effusi nominis tui, talia jam tuorum praemia meritorum. Has ex agro tuo spicas ante supremam colligis messionem. In hac enim vita quaedam merces virtutis est, conspicuum et immortale testimonium. Hoc ipsa sibi comparat, hoc ipsa sibi custodit. Hujus splendor non minuitur invidia, non exterioribus studiis adjuvatur. Quippe bona existimatio, sicut falsis delationibus auferri non potest, ita nec adulatoriis favoribus acquiri. Penes ipsos est eam vel ubertate virtutum proficere, vel defectu minorari. Sane de celeberrima op
Abbreviated transcription (Latin):
eticiones filii ur̃i ep̃i
Beluacensis. qua digne sint
exauditu. ñ ẽ quod uo doceamꝰ: ipse
satis ꝑ se paternis uscerib ur̃is quod
dignum et iustum ẽ facile ꝑsuade-¬
bunt. Agimus. tamen. fouendus ẽ
deuotus iuuenis fauore pat̾no: &
zelus bonus. quẽ ꝓ sua eccła gerit.
ñ mͦ approbandus. s adiuuandus. Sic
se ipso indies deuotior. feruentior. for¬
tior fiet cũ uexationes & tribulatio¬
nes que uũq̃m desunt illi eccl̃ȩ ama¬
lis hominib manu indeficientis au¬
xilii ur̃i senserit eregione leuari.
Peticionem fris arnulfi de maiole
petimꝰ exaudiri. Magister .G. hoc
nomen nuntio dicet eam uobis. S
et quod petit abbatissa de paraclito
ꝑ ipsum si dignamini scire potestis:
et facere si dignum iudicatis.A

Expanded text:
etitiones filii vestri episcopi Belvacensis quam dignae sint exauditu, non est quod vos doceamus: ipsae satis per se paternis visceribus vestris quod dignum 271 et justum est, facile persuadebunt. Agimus tamen. Fovendus est devotus juvenis favore paterno: et zelus bonus, quem pro sua Ecclesia gerit, non modo approbandus, sed et juvandus. Sic seipso in dies devotior, ferventior, fortior fiet, cum vexationes et tribulationes, quae nunquam desunt illi Ecclesiae a malis hominibus, manu indeficientis auxilii vestri sibi senserit e regione levari. Petitionem fratris Arnulfi de Maiole petimus exaudiri. Magister G. hoc nomen nuntio dicet eam vobis. Sed et quod petit abbatissa de Paraclito, per ipsum, si dignamini, scire potestis; et facere, si dignum judicatis.
Abbreviated transcription (Latin):
t in hoc cognoui quod di¬
ligitis nos. qm̃ timuisti
nob̾. Uerum tamen gau¬
de: quia timor quem timebas. ñ
accidit nobis. Di ligenter est resin¬
quisita. quẽ ad modum monuisti:
& inuentꝰ ẽ dolus in ore eius. qͥ
ista dixit t̾. Unum ẽ duobꝰ nulla¬
tenus dubides: hominẽ uidelicet
aut exmalignitate. aut exfuspi¬
cione locutum. Procul dubio con¬
uercetur dolor eius incaput eius:
& inuerticem ipsius in iquitas eiꝰ
descendet. Reus est enĩm illius
rei. quam alteri conat᷑ inpinge

Expanded text:
t in hoc cognovi quod diligis nos, quoniam timuisti nos. Verumtamen gaude, quia timor, quem timebas, non accidit nobis. Diligenter est res inquisita, quemadmodum monuisti, et inventus est dolus in ore ejus qui ista dixit tibi. Unum e duobus nullatenus dubites, hominem videlicet aut ex malignitate, aut ex suspicione locutum. Procul dubio convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. Reus est enim illius rei, quam alteri conatur impinge
Abbreviated transcription (Latin):
tem ac flagitantem suum confirmare
ꝓpositum. nimis susciꝑe distulisti. oc¬
casione sumpta diabolus in hȩc eum
mala p̃cipitauit. omnino ex caritate
suademus & consulimus. ut quacũꝙ
industria quocumq sumptu uel labo¬
re potes miserum om̃im satagas ube¬
rare. conueniendo scilicet aut muli¬
erem aut illum sponte dimittat.
& continentiam ꝓmittat. aut cp̃m
ut ambos uocari iribeat. & srecto pos¬
se fieti credimus indicio suꝑaret.

Expanded text:
tem ac flagitantem suum confirmare tem ac flagitantem suum confirmare propositum, nimis suscipere distulisti, occasione sumpta, diabolus in haec eum mala praecipitavit, omnino ex charitate suademus et consulimus ut quacunque industria, quocunque sumptu vel labore potes, miserum omni modo satagas liberare: conveniendo scilicet aut mulierem, ut illum sponte dimittat, et continentiam promittat; aut episcopum, ut ambos vocari jubeat, et, quod recto posse fieri credimus judicio, separet.
Abbreviated transcription (Latin):
nde placuit tuȩ dignatiõi
st̃cm hunc nr̃am pariuitatẽ
consulere. sic nos quod nobis
uisum fuit. noueris consilium dedisse.
ut saniori non piudicare mus. Ne gͥ
rerum quas scis. suꝑflua narrationẽ
te grauemus. hȩc ẽ. summa consilii
ꝑiculosum quidẽ ẽ. & fortassis illicitũ.
hominem pꝰ diutinam indomo & ha¬
bitu religionis conĩsationem ad scłm.
uiuente ac consentiente fortissime diu¬
ac deuotissime continentiam tenuit.
sccłis rursus amplexib ineptissime
atq inhonestissime implicuisse. Quia
tam̃ publice ac sollempnit iuxta more
cȩte roru hominum & sine quetela uel
calumpnia ipsum qualecumq conui¬
gium celebratum fuit. non nob̾ uide¬
r̃t tutum illum illam non consenti¬
entem dimitere. nisi priꝰ ep̃alis aucto¬
ritatis uel consilio fretum nel imꝑio
aut ccite ecclastico cananicoq iudicio.
Qm̃ uͦ hoc tam grande hominis ꝑicu¬
lum ad te nimirum ñ minuna ex par¬
te respicere credimus. ex eo quod uolen¬

Expanded text:
nde placuit tuae dignationi fratrem hunc nostram parvitatem consulere, sic nos, quod nobis visum fuit, noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudicaverimus. Ne ergo rerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et habitu religionis conversationem, ad saeculum ore sua vivente ac consentiente, fortissime ac diutissime continentiam tenuit, secundis rursus amplexibus se ineptissime atque inhonestissime implicuisse. Quia tamen publice ac solemniter juxta morem caeterorum hominum, et sine querela vel calumnia, ipsum qualecumque conjugium celebratum fuit, non nobis videtur tutum, illum illam non consentientem dimittere, nisi prius episcopalis auctoritatis vel consilio fretum, vel imperio, aut certe ecclesiastico canonicoque judicio. Quoniam vero hoc tam grande hominis periculum ad te nimirum non minima ex pate respicere credimus ex eo quippe quod volen