comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scit namq gͣuit̃ anima. q̃ magnis ẽ uitiorũ
subacta ponderibꝰ: et hec uelut curanda
medicis offert᷑. cum eã doc̾tores sc̃ĩ carnali¬
uꝰ resistere uoluptatibꝰ hortant᷑. S qͥa ñ po¬
test sine graui dolore relinqͥ. qͦd cumgd
lebat amore teneri : secari se uidet᷑ ab to. qͥ uin¬
ueterata eum illecebrarum consuetudine ret᷑¬
hit. S ne huiꝰ modisectio languenti animȩ into¬
leranda forte uideat᷑: danda ẽ potio salutaris
pꝰꝗͣ utilit̃ sopita dolorem secura ñ sentiat. R¬
uocanda ẽ ad m̃tem pena ȩt̃na flammne gehen¬
nalis: quȩ negligentes suç salutis animas ꝑpe¬
tuo torquebit. Reducenda ad memoriam
gła patͥȩ cȩlestis: ubi suscepte iustorum anins
regnabunt sine fine cum xp̃o. Hȩc et enim po¬
tio doctͣnȩ salutaris ẽ. quȩ animam dui lan¬
guidam adeo uelut soporatam huic mun¬
do. ut potiꝰ mortuam reddat: ut facillie cunc¬

Expanded text:
scit namque graviter anima quae magnis est vitiorum scit namque graviter anima quae magnis est vitiorum subacta ponderibus; et haec velut curanda medicis offertur, cum eam doctores sancti carnalibus resistere voluptatibus hortantur. Sed quia non potest sine gravi dolore relinqui, quod cum grandi solebat amore teneri, secari videtur ab eo qui ab inveterata eam illecebrarum consuetudine retrahit. Sed ne hujusmodi sectio languenti animae intoleranda forte videatur, danda est potio salutaris, per quam utiliter sopita, dolorem secturae non sentiat. Revocanda est ad mentem poena aeterna flammae gehennalis, quae negligentes suae salutis animas perpetuo torquebit; reducenda ad memoriam gloria patriae coelestis, ubi susceptae justorum animae regnabunt sine fine cum Christo: haec enim potio doctrinae salutaris est, quae animam diu languidam a Deo, vel soporatam huic mundo, vel potius mortuam reddat, ut facillime cunc
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ huiꝰmodi uirtutẽ: ut ꝑ eam somnꝰ fre¬
quent̃ accersiat᷑. ubi uigiliarum egri afflic¬
tant᷑ in commodo. Dessimis aut̃ molestat᷑
uigiliis. qui huiꝰ mundi curis ac desideriis
exuere querit animum: s usu pͣue consuetu¬
dinis moratꝰ. necdum optinere qm querit
requiem ualet. At qͥ suȩ infirmitati sollici¬
to studiorum sp̃italiũ studio mederi satagit:
fit ut excolentibꝰ paulatim uitiorum bellis
ao illam m̃tis quietem ꝑueniat. de qͣ in su¬
ꝑioribꝰ huiꝰ carminis loquit᷑ sponsa. Ego dor¬
mio et cor meũ uigilat. Hoc ẽ. ego quiesco
a curis rerum temporalium: et cor meũ
uigilat in contemplatione ꝑhenniũ bono¬
rum. Itẽ si qͦrum corpora ꝓpt̾ curam secan¬
da sunt. huiꝰ cortex uno ĩmissꝰ ad bibendũ
dat᷑: ut soporati dolorem ñ sentiant. Cuiꝰ
nature ratio: qͥd in sp̾italibꝰ medicam̃tis
agendum significet facile patet. Langue¬

Expanded text:
autem hujusmodi virtutem, ut per eam somnus freautem hujusmodi virtutem, ut per eam somnus frequenter accersatur, ubi vigiliarum aegri afflictantur incommodo. Pessimis autem molestatur vigiliis, qui hujus mundi curis ac desideriis exuere quaerit animum, sed usu pravae consuetudinis moratus, necdum obtinere, quam quaerit, requiem valet. At qui suae infirmitati sollicito studiorum spiritualium exercitio mederi satagit, fit ut, recedentibus paulatim vitiorum bellis, ad illam mentis quietem perveniat de qua in superioribus hujus carminis loquitur sponsa, Ego dormio, et cor meum vigilat; hoc est, Ego quiesco a curis rerum temporalium, et cor meum vigilat in contemplatione perennium bonorum. Item, si quorum corpora propter curam secanda sunt, hujus cortex vino immissus ad bibendum datur, ut soporati dolorem non sentiant. Cujus naturae ratio quid in spiritualibus medicamentis agendum significet, facile patet: langue
Abbreviated transcription (Latin):
nem sc̃ẽ ciuitatis intͦducunt. De qͥbꝰ psal¬
Smista. Diligit dñs portas syon suꝑ omĩa
Stabͣnacła iacob. Unde et in apocalipsi.
de eadem ciuitate ioħes. Et habebat mu-¬
rum magnum et altũ: habens portas duo-¬
decĩ. Qͥa nimirum pͥmi ȩccl̃iȩ doctores. io ẽ
apłi. duodecim sunt electi. In huiꝰmodi gͣ por¬
tis mandragore dederunt odorem: cum apłi
apłorumq successores. sp̾italium ex se uirtu¬
tum famam longe lateq sparserunt. Me¬
rito gͦ ibi uenire dnm p̾cat᷑ ecclia ad auxi¬
lium cȩlesti ferendum p̃dicationi: uͥ ipsos
p̃dicatores p̃cipus nouit flagͣre uirtutibꝰ.
S et quisqͥs alias mandragore naturas. qͦd¬
tibꝰ conuenient̃ aptat᷑. Est enim herba a¬
romatica: habens radicem. formam huma¬
ni corporis similantem: Alala uͦ suaue o¬
lentia in magnitudinẽ mali matiani. Un¬
de et etm latini. malum t̾rȩ uocant. Habet

Expanded text:
nem sanctae civitatis introducunt; de quibus Psalnem sanctae civitatis introducunt; de quibus Psalmista, Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob . Unde et in Apocalypsi de eadem civitate Joannes ait, Et habebat murum magnum et altum, habens portas duodecim , quia nimirum primi Ecclesiae doctores, id est, apostoli duodecim sunt electi. In hujusmodi ergo portis mandragorae dederunt odorem, cum apostoli eorumque successores spiritualium ex se virtutum famam longe lateque sparserunt. Merito ergo ibi venire Dominum deprecatur Ecclesia, ad auxilium coelesti ferendum praedicationi, ubi ipsos praedicatores praecipuis novit fragrare virtutibus. Sed et quisque alias mandragorae naturas, quotibus convenienter aptatur. Est enim herba aromatica, habens radicem formae humani corporis similantem; mala vero suaveolentia in magnitudine mali matiani. Unde et eum Latini, malum terrae vocant. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
et nouos tͥ ppłos semꝑ adquirere ualeam:. &
eos qͥ iam ad quisiti sunt. qͦmͦ se habeant. qͣn¬
tum in fide ꝓfecerint. discernere sciam: quȩ
paruuloꝵ pedagogos meorum diligentis¬
sime tͥ mancipare contendo: ita ut nulla eis.
nͥ q̃ ipse iusisti. uł exemplo. ut u̾bo sequenda
p̃monstrent. Ad que uidelicet ubera ꝑtine¬
Sre se nouerat ille. qͥ ait. facti sumꝰ paruuli
in medio ur̃m: tamꝗͣ si nutrix foueat filios
suos. ita desiderantes uos. Dedit huiꝰmodi
ub̃a dilecto suo et ñ alteri ciuꝗͣ. sponsa cũ
audiens ab ipso. segregate m paulum et bar¬
nabaniin opꝰ qͦ assumpsi eos: continuo ussis
obtemꝑare curauit. ¶indragorȩ dede
ubera sunt. quia lactant paruulos eiꝰ et
infantes: crebra agentes industria. ut etiã
ex eorum ore laus dño ꝑfecta ꝓmat᷑. Portȩ
sunt aut̃: quia quos erudiunt ꝑ ministe¬
rium u̾bi et regenerationis. in habitatio¬

Expanded text:
et novos tibi populos semper acquirere valeam, et et novos tibi populos semper acquirere valeam, et eos qui jam acquisiti sunt quomodo se habeant, quantum in fide profecerint, discernere sciam; quia parvulorum paedagogos meorum diligentissime tibi mancipare contendo, ita ut nulla eis, nisi quae ipse jussisti, vel exemplo, vel verbo sequenda praemonstrem. Ad quae ubera pertinere se noverat ille qui ait, Facti sumus parvuli in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos , ita desiderantes vos. Dedit hujusmodi ubera dilecto suo, et non alteri cuiquam sponsa, cum audiens ab ipso, Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus in quod assumpsit eos , continuo jussis obtemperare curavit. Mandragorae dedest, ubera sunt, quia lactant parvulos ejus et infantes, crebra agentes industria ut etiam ex eorum ore laus Domino perfecta promatur. Portae sunt autem, quia quos erudiunt, per ministerium verbi et regenerationis, in habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
la punica. si florent aut fructꝰ parturiant.
uenerimꝰ. Ubera aut̃ eccłiȩ doctores constat
ẽẽ paruulorum illius: q̃ nimirũ ubera dño
dat: cum in eiꝰ obsequium p̃dicatorũ suorũ
& facta exhibet et u̾ba. Ut sic̃ paruulos se¬
dula intentione lactare solent nutͥces. ita il¬
li talit̃ se agere studeant. quatinꝰ aspec̾tu suo¬
parit̃ et auditu. hii qͥ rudes sunt adhuc in
xp̃o. ꝓficere ualeant. atq ad robur usq sp̃ita¬
lis ꝑtingere utuentutis: digniq fiant. quibꝰ
beati ioħ̃is apłi uoce dicat᷑. Scpsi uobis uiue¬
nes: qi fortes estis. et u̾bum di in uob̾ manet.
et uicistis malignum. Nolite diligere mun¬
dum: neq ea quȩ in mnundo sunt. Rec̾te aut̃
eccłia cum dep̃cata eẽt dnm̃ dicens. ueni
dilecte mi. egrediam᷑ in agrum. et cetera
quȩ secunt᷑: ita conclusit. Ibi dabo tͥ ubera
mea. Ac si aꝑte diceret. Idcirco te tantoꝑe
dep̃cor. ut sp̃italem mecum ineas laborẽ: qͦ

Expanded text:
la punica, si florerent, aut fructus parturiant, la punica, si florerent, aut fructus parturiant, venerimus. Ubera autem Ecclesiae doctores constat esse parvulorum illius, quae nimirum ubera Domino dat, cum in ejus obsequium praedicatorum suorum, et facta exhibet et verba, ut sicut parvulos sedula intentione lactare solent nutrices, ita illi taliter se agere studeant, quatenus aspectu pariter et auditu, hi qui rudes sunt adhuc, in Christo proficere valeant, atque ad robur usque spiritualis pertingere juventutis, dignique fiant quibus beati Joannis voce dicatur, Scripsi vobis, juvenes, quia fortes estis, et verbum Dei in vobis manet, et vicistis malignum . Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Recte autem Ecclesia, cum deprecata esset Dominum, dicens, Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, et caetera quae sequuntur; ita conclusit, Ibi dabo tibi ubera mea: ac si aperte diceret: Idcirco te tantopere deprecor, ut spiritualem mecum ineas laborem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
diendo ꝓcedere. ut in exercitio bone oꝑatio¬
nis ꝑsistendo cõmorari: uł saltim ad ꝓpositũ
bene agendi assurgere. uł animos auditor
suorum qͣntũ ꝓfecerut discernere sufficit:
si ũ eiꝰ affuerit gr̃a. qui celum ascensurꝰ ꝓmisit¬
dicens. Ecce ego uobiscum sum omnibꝰ diebꝰ:
usq ad consũmationẽ scłi. Qͦd si hȩc aꝑsona
antiqͦrũ iustorum dicta acciꝑe uoluerimꝰ po¬
test appellatione mane. uͥ ait. mane surgamꝰ
ad uineas. ipsum dñicȩ incarnationis tempꝰ
designatum ñ in congrue intelligi. Desidera¬
bant enim multi ꝓpħȩ et iusti uidere tem¬
pora. quȩ apłi uiderunt. Cupiebant usq
ui carne ꝑdurare: ut possent ipsuis in carne
docentis et auscultare sermones. et adherere
ꝓmissis . Ipso p̃sente in carne: de ipso ppłis cre¬
dituris facere sermonem. Eetera eodẽ qͦ suꝑiꝰ
sensu possunt accipi. Ibi dabotͥ ubera mea:
Ibi uidelicet: ubi ad uineas uidendas et ma-¬

Expanded text:
diendo procedere, vel in exercitio bonae operatiodiendo procedere, vel in exercitio bonae operationis persistendo commorari, vel salutem ac propositum bene agendi assurgere, vel animas auditorum suorum, quantum profecerint, discernere sufficit, sine ejus gratia qui coelum ascensurus promisit, Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Quod si haec a persona antiquorum justorum dicta accipere voluerimus, potest appellatione mane, ubi ait, Mane surgamus ad vineas, ipsum Dominicae incarnationis tempus designatum non incongruenter intellig; desiderabant enim multi prophetae et justi videre tempora quae apostoli viderunt; cupiebant usque , in carne perdurare, ut possint ipsius in carne docentis, et auscultare sermones, et adhaerere promissis, ipso praesente in carne de ipso postea credituris facere sermonem. Caetera eodem quo superius sensu possunt accipi, Ibi dabo tibi ubera mea, ibi videlicet ubi ad videndas vineas et ma
Abbreviated transcription (Latin):
um: ꝑ qͣ de potestate tenebrarum mundꝰ
creptꝰ ẽ. Mane gͦ inqͥt surgamꝰ ad uincas.
Ac sipatent̃ dicat. Qa nox iam pͥscȩ infide¬
litatis abscessit: qr lux ęu̾głii choruscantis
as: io ẽ ad eccłias ꝑ orbẽ dõ instituendas
lapunica. Noret uinea: cum ȩccłia pͥma fi¬
dĩ et confessionis pia rudim̃ta ꝑcipit. flo¬
res aut̃ fructꝰ parturiunt: cum fides et con¬
fessio sc̃oꝵs ꝓmpta efficit᷑. ad exercenda
etiam oꝑa iusticiȩ. ne fides eorum. sineb
ꝑibꝰ otiosa inueniat᷑ eẽ. uł mortua. Noretĩ
mala punica: cum hii qui in fide et rec
nica qr sanguinei uident᷑ eẽ coloris. apte pas¬
si orẽ ut dñi saluatoris. ut fidelium eiꝰ figura-¬
ut expͥmunt. Recte aut̃ in singł̃is hiis spon¬
N lilecti sui p̃sentiam requirit. dicens. E gre¬
aiam᷑ in agrum: cõmorem᷑ in uillis: surgamꝰ
ao uineas: uideamꝰ si floruit uinea. & cetera
Qa nullatenꝰ eccł̃ia uł ad bene oꝑandum egre-¬

Expanded text:
um, per quem de potestate tenebrarum mundus um, per quem de potestate tenebrarum mundus ereptus est. Mane ergo, inquit, surgamus ad vineas; ac si patenter dicat: Quia noxa priscae infidelitatis abscessit, quia lux Evangelii coruscantis as, id est ad Ecclesias per orbem Deo instituendasnea, etc. Floret vinea, cum Ecclesia prima fidei et confessionis, prima rudimenta percipit. Flores autem fructus parturiunt, cum fides et confessio sanctorum prompta efficitur, ad exercenda etiam opera justitiae, ne fides eorum sine operibus otiosa inveniatur esse, vel mortua. Florent mala punica, cum hi qui in fide et rectnica, quia sanguinei videntur esse coloris, apte passionem, vel Domini Salvatoris, vel fidelium ejus figuraliter exprimunt. Recte autem in singulis his sponsa dilecti sui praesentiam requirit, dicens: Egrediamur in agrum, commoremur in villis, surgamus ad vineas, videamus si floruit vinea, et caetera; quia nullatenus Ecclesia, vel ad bene operandum egre
Abbreviated transcription (Latin):
tor existas. legimꝰ ipso dicente: adueniente
Sdie iudicii. duobꝰ in agro oꝑantibꝰ. unꝰ assu¬
met᷑ et alt̃ relinquet᷑. Assumet᷑ aut̃ ille qui
dño cooꝑante agrum uł sui. uł frat̃ni cor¬
dis excolebat. Quͦ fructꝰ uł doct᷑narum ag
nitionẽ bonarum a se se habere confidebat
merito relinquet᷑ ab eo. cuiꝰ auxilium fla¬
gitare neglexerat. Cõmorem᷑ in iuillis: etiã
exterorum corda docendo ad eamꝰ. Neq hec
tͣnͣseunt̃ uisitemꝰ: s eatenꝰ in hiis cõmorem᷑
donec ea de paganis urbana: de exteris ac
ꝑegͥnis domestica nobis. ĩmo ꝓpͥa reddamꝰ.
it uiea. Sic cõmorem᷑ in uillis: ut ad exco¬
lendas quoq uineas surgamꝰ. Sic in his qͥ
iam ad fidem conu̾si sunt mansionẽ facia¬
mꝰ: ut etiam alios in quibꝰ manere possimꝰ
ȩuuangłirando ad quirere curemꝰ. Q bene
dictura surgamꝰ ad uineas: p̃misit mane.
Mane et enim dr̃ ipsum uerȩ lucis exordi¬

Expanded text:
tor existas. Legimus ipso dicente, quia adveniente tor existas. Legimus ipso dicente, quia adveniente die judicii, duobus in agro operantibus unus assumetur, et alter relinquetur . Assumetur autem ille qui Domino cooperante agrum vel sui vel fraterni cordis excolebat; qui vero fructus vel doctrinarum vel actionum bonarum a sese habere confidebat, merito relinquetur ab eo cujus auxilium flagitare neglexerat. Commoremur in villis, etiam exterorum corda docendo adeamus; neque haec transeundo visitemus, sed hactenus in his commoremur, donec ea de paganis urbana, de exteris ac peregrinis domestica nobis, imo propria reddamus. ic commoremur in villis ut ad excolendas quoque vineas surgamus; sic in his qui jam ad fidem conversi sunt, mansionem faciamus, ut etiam alios in quibus manere possimus evangelizando acquirere curemus. Et bene dictura, Surgamus ad vineas, praemisit, Mane; Mane enim dicit ipsum verae lucis exort
Abbreviated transcription (Latin):
a suꝑnȩ ciuitatis habitatione. uel etiã cog¬
nitione remoti: Qd aut̃ putas ysaias. ihe¬
remias. iohel. et ceteri ꝓpħȩ. qui tanta dis-¬
pensatione misteria futuri in carne xp̃i p̃
runt: qͣnta agerent si eos cum ipso in car¬
ne uiuere contigisset: Ea qͦq quȩ sequun-¬
tͣ: ñ pauc aᷤ fidelibꝰ antiquorum sc̃orum uo-¬
tis. multũ decent̃ aptant᷑. S et nr̃i tempo¬
ris ȩccłia pari feruens affectu merito ꝓcla¬
mat. Ueni dilecte miregrediam᷑ in agrũ.
Qa assũptũ ꝓ mea sospitate hominẽ cleuans
ad cęlos in patͥs dextera collocasti: rogo ꝑ
diuinȩ p̃sentiam grẽ. ad me crebriꝰ uenire
digneris. Agrũ qͥdẽ me in qͦ bonum semen
seuisti excolere iubes: id ẽ in mundũ uniu̾¬
sũ eu̾głium q̃d dedisti p̃dicare p̃cipis. S qr
sine te nil possum facere: obsecro metrie¬
grediaris in agrum. Id ẽ ubicumq loes. ĩ
me u̾bum p̃dicare uis: cooꝑator mͥ et a l iu¬

Expanded text:
a supernae civitatis habitatione, vel etiam coga supernae civitatis habitatione, vel etiam cognitione remoti? Quid autem putas Isaias, Jeremias, Joel, et caeteri prophetae, qui ante dispensationem futuri in carne Christi runt, quanta agerent, si eos cum ipso in carne vivere contigisset? Ea quoque quae sequuntur non pauca fidelibus antiquorum sanctorum votis multum decenter aptantur. Sed et nostri temporis Ecclesia pari fervens affectu, merito proclamat, Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum; qui assumptum pro mea sospitate hominem elevans, ad coelos in Patris dextera collocasti, rogo per divinae praesentiam gratiae, ad me crebrius venire digneris. Agrum quidem meum, in quo bonum semen sevisti, excolere jubes, id est, in mundum universum Evangelium quod dedisti praedicare praecipis; sed quia sine te nil possum facere, obsecro, mecum egrediaris in agrum, id est, ubicunque locorum me verbum praedicare vis, cooperator mihi et adju
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa in mea quoq mͥ natura et habitu appa¬
rere dignet᷑. Utͥusq aut̃ temporis amatori¬
bꝰ conueniunt apte quȩ sequunt᷑. Ueni di¬
lecte mi. egrediam᷑ in agrum: cõmorem᷑ in uil¬
rabant uenire dñm ad salutẽ generis huma¬
ni. Unde et p̃cantes aiunt. Excita potentiã
tuam et ueni: ut saluos facias nos. Desidera¬
bant illum egredi in agrum: io ẽ eum qͥ inui-¬
sibilis erat apud patrẽ. mundo apparere ui-¬
sibilem: Iuxta illud abbacuc. qui more ꝓpħi¬
co futura. quasi iam facta canebat. Existi
in salutem ppłi tui: ut saluos facias xp̃os
tuos. Optabant et ipsi egredi cum illo in
agrum: ut grãm ȩũgłii quam a longe aspi¬
cientes et salutantes uenturam p̃dicebant:
p̃sentẽ scłis nuntiarent. Cupiebant cũ illo
in uillis cõmorari: hoc ẽ etiã paganis u̾bũ
fidi cõmittere. Qͥs enim nesciat paganos
grece a uillis nom̃ trahere: eo qͦd longe sint

Expanded text:
ipse in mea quoque mihi natura et habitu appaipse in mea quoque mihi natura et habitu apparere dignetur. Utriusque autem temporis amatoribus conveniunt apte quae sequuntur: Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, etc. rabant venire Dominum ad salutem generis humani. Unde et precantes aiunt, Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos . Desiderabant illum egredi in agrum, id est, eum qui invisibilis erat apud Patrem, mundo apparere visibilem, juxta illud Habacuc, qui more prophetico futura quasi jam facta canebat, Existi in salutem populi tui, ut salvos facias Christos tuos . Optabant et ipsi egredi cum illo in agrum, ut gratiam Evangelii, quam a longe aspicientes et salutantes, venturam praedicabant, praesentem saeculis nuntiarent. Cupiebant cum illo in villis commorari, hoc est etiam paganis verbum fidei committere. Quis enim nesciat paganos Graece a villis nomen trahere, eo quod longe sint
Abbreviated transcription (Latin):
alteri cuiqͣ totum meȩ seruitutis ac deuo¬
tionis munꝰ impendo. Et ad me conu̾sio
eiꝰ: ut et me interim mortali in uita. ne la¬
borando deficiam: ne lampades absq oleo.
id ẽ ne bona oꝑa sine caritate feram. p̃sen¬
tia sui semꝑ respectꝰ adiuuet: et in fine ad
ĩmortalia secũ gaudia thalami cȩlestis
intͦducat. Potest hoc qͦd ait. et ad me con¬
uersio eiꝰ. ex synagoge speciȩ. hoc ẽ plebis
illiꝰ. q̃ incarnationis eiꝰ tempora p̃cessit. spe¬
cialit̾ ꝓlatum intelligi: quȩ cum eum suꝑiꝰ
spondentem audisset. dixi ascendam in
palmam. app̃hendam fructꝰ eiꝰ: ĩd ẽ ascen-¬
dam lignum crucis. in qͦ moriar. & resur¬
rectionis fructꝰ capiens. credentibꝰ eos. qͥbꝰ
ad uitani ȩt̾̃nam nutͥant᷑. p̃bebo: merito
gratulabunda ꝓtestat᷑. Ego dilecto meo.
& ad me conu̾sio eiꝰ. Ea uidelicet ut qui
inuisibili m p̃sentia semꝑ adeẽ consueuerat ⁊

Expanded text:
alteri. Cui totum meae servitutis ac devoalteri. Cui totum meae servitutis ac devotionis munus impendo. Et ad me conversio ejus, ut et me interim mortali in vita, ne laborando deficiam, ne lampadas absque oleo, id est, ne bona opera sine charitate feram, praesentia sui semper respectus adjuvet, et in finem ad immortalia secum gaudia thalami coelestis introducat. Potest hoc quod ait, Et ad me conversio ejus, ex Synagogae specie, hoc est, plebis illius quae incarnationis ejus tempora praecessit, specialiter prolatum intelligi: quae cum eum superius spondentem audisset, Dixi, ascendam in palmam, apprehendam fructus ejus, id est, ascendam lignum crucis, in quo moriar, et resurrectionis fructus capiens, credentibus eos qui ad vitam aeternam nutriantur, praebebo, merito gratulabunda protestatur, Ego dilecto neo, et ad me conversio ejus, ea videlicet ut qui invisibili mihi praesentia semper adesse consueverat,
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam hoc responsum ȩccłiȩ ad sermo¬
nem dñi ita subillatũ intelligunt: ut cũ il¬
le laudans eam dixisset. guttur tuũ. id ẽ sua-¬
uitas tuȩ confessionis qͣsi uinũ optimum ⁊
statim ipsa annuens u̾bis eiꝰ adiceret. Dig-¬
num dilecto meo ad potandum: labiisq et
dentibꝰ illius ruminandum. Ac si aꝑte dice¬
ret. Iã multum cupio ut dilectꝰ m̃s soller¬
ti examine. affectum ac sinceritatẽ m̃tis qͣ
erga eum habeo diuidicet. Confido enim
qr et si tanta hanc discussione examinet.
qnͣtum examinare solet potum siue cibũ.
qͥ hunc sollicitꝰ gustare uł masticare studue¬
rit: iam dignã eam suis laudibꝰ comꝓbabit.
Hinc et enim pͥmꝰ eccłiȩ pastor int̾roganti
se dño respondit. Tu scis qͥa amo te. Qiterũ.
Tu omnia scis: tu scis qr amote. Cui uideli¬
cet dilecto adhuc ex magno eiꝰdẽ caritatis
ardore subiciens: ait. Ego dilecto meo et¬
ao me conu̾sio eiꝰ. Ego dilecto meo et ñ

Expanded text:
Quidam hoc responsum Ecclesiae ad sermoQuidam hoc responsum Ecclesiae ad sermonem Domini ita subillatum intelligunt, ut cum ille laudans eam dixisset, Guttur tuum, id est, suavitas tuae confessionis, quasi vinum optimum, statim ipsa annuens verbis ejus adjiceret, Dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibus illius ruminandum. Ac si aperte diceret: Jam multum cupio ut dilectus meus solerti examine affectum ac sinceritatem mentis, quam erga eum habeo, dijudicet. Confido enim quia etsi tanta hanc discussione examinet, quanta examinare solet potum sive cibum, quia hunc sollicitus gustare vel masticare studuerit, jam dignam eam suis laudibus comprobabit. Hinc enim primus Ecclesiae pastor interroganti se Domino respondit, Tu scis quia amo te; et iterum: Tu omnia scis, tu scis quia amo te . Cui videlicet dilecto adhuc ex magno ejusdem charitatis ardore subjiciens, ait: Ego dilecto meo, etc. Ego dilecto meo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
nandum. Uinum inqͥt optimũ cui guit᷑
meũ cõparauit. dignum ẽ ipsi dilecto meo
ad potandum: qr u̾bũ ȩũgłii qͦd in ore meo
sum ac redemptorem meum mundo debe¬
at p̃dicari. Ipse quippe pͥmꝰ in carue appareis.
ꝑ misteriũ regenerationis. humano generi
it̃ patͥȩ cęlestis aꝑuit: ipse sacram̃tum suȩ
passionis. resurrectionis: ascensionis. qͦ mun¬
dus saluaret᷑ pͥus p̃dicauit: ac deinde p̃dican¬
dum suis fidelibꝰ reliquit. Ipse calicẽ saluta-¬
ris potauit: ac sic potandum ȩccłiȩ porrexit.
Neq absurde positum debet uideri qͦd dr̃
labiisq & dentibꝰ illiꝰ ruminandũ: cũ de ui¬
no dicat᷑. Constat aut̃: qr ruminatio cibo
potius qm poculo conuenit. Figurate enĩ
loquens. labia dilecti et dentes appellat.
doctores scõs: ut supͣ ꝓbatum ẽ. Qui uinũ
optimum qͦd ipse potauit. ruminant: cũ
u̾bum grẽ ꝗͣ docuit. crebro meditatu scru¬
tari. ac sibimet alterutrũ conferre lȩtant᷑.

Expanded text:
. Vinum, inquit, optimum, cui guttur meum comparavit, dignum est ipsi dilecto meo ad potandum, quia verbum Evangelii, quod in ore meo sum ac Redemptorem meum mundo debeat praedicari. Ipse quippe primus in carne apparens per mysterium regenerationis humano generi iter coeleste aperuit; ipse sacramentum suae passionis, resurrectionis, ascensionis, quo mundus salvaretur, prius praedicavit, ac deinde praedicandum suis fidelibus reliquit; ipse calicem salutaris potavit, ac sic potandum Ecclesiae porrexit. Neque absurde positum debet videri, quod dicitur, Labiisque et dentibus illius ruminandum, cum de vino dicatur. Constat autem, quia ruminatio cibo potius quam poculo convenit. Figurate enim loquens labia dilecti et dentes appellat doctores sanctos, ut supra probatum est, quia vinum optimum quod ipse potavit ruminant, cum verbum gratiae quod docent crebro meditatu scrutari ac sibimet alterutrum conferre laetantur.
Abbreviated transcription (Latin):
oportune in calce sacͥ carminis ascensio¬
nis eiꝰ. ac sequentis grẽ mentio facta ẽ. ꝙ
nimirum paulo suꝑiꝰ incarnationus eiꝰ fue¬
rant ex optata gaudia dicente sponsa.
Qͥs mͥ det frem̃ meũ sugentẽ ubera matͥs
meȩ: fu̾erat et passionis illiꝰ fructꝰ ad me¬
diũ deductꝰ: dicente ipso. Sub arbore malo
suscitaui te. Et iterũ. Qa fortis ẽ ut mois
dilectio. fũge gͣ dilecte mi inqͥt: et assimili¬
re capreȩ hinnuloq ceruorũ. suꝑ monid
aromatũ. Acsi aꝑte dicat. Qm̃ in carne
apparens p̃cepta mͥ ac dona uitȩ celestis
quȩ semꝑ optabam couferre dignatꝰ es
iã nc̃ ꝑacto munere dispensationis piȩ
ad suꝑna iã. ad patͥs sinũ reu̾tere. Hec
mͥ tñ obsecro penitꝰ tuę crebrȩ uisitatis¬
nis lucẽ subtrahȩ: s ut caprea hinnulꝰli
ceruorum. indomita licet sint animalia.
neq hominũ ȩdibꝰ assuetã sedulo tñ in
montibꝰ solent uideri. Iã q̃so mecũ age¬

Expanded text:
oportune, in calce sacri carminis ascensiooportune, in calce sacri carminis ascensionis eius ac sequentis gratiae, mentio facta est quia nimirum paulo superius incarnationis eius fuerant exoptata gaudia, dicente sponsa: Quis mihi det te fratrem meum, suggentem ubera matris meae. Fuerat et passionis illius fructus ad medium deductus, dicente ipso: sub arbore malo suscitavit te, et iterum quia fortis est ut mors dilectio. Fuge ergo dilecte mi inquit et assimilare caprae hinuloque cervorum super montes aromatum. Ac si aperte dicat: quoniam in carne aquae semper optabam, conferre dignatus es, jam nunc peracto munere piae dispensationis, ad superna jam, ad Patris sinum revertere; nec mihi tamen, obsecro; penitus tuae crebrae visitationis lucem subtrahe; sed ut caprea hinnulusve cervorum, quae indomita licet sint animalia, neque hominum aditus assueta, sedulo tamen in montibus solent videri, ita quaeso mecum age
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tͥ amici sunt: utͥq tua et facta speculant᷑
et u̾ba. Gaudentq multũ cũ ꝓ ꝑceptione
beatitudinis qͣ ipsi fruunt᷑. uirilit̃ te agere
conspiciunt. Exultant qͦtiens aliqͦs de tuis
fidelibꝰ ibi intͣre contigerit: et hos ulnis ex¬
ciꝑe festinant. Qbꝰ dictis. annuens statim
eccłia: respondit. Luge dilecte mi: et as¬
similare capreȩ. hunmnuloq ceruorũ suꝑ mon-¬
tes aromatum. Q qridẽs¬
tione nr̃e redẽptionis. ad cęlestia reduit.
Assimilat᷑ aut̃ capreȩ hindiuloq ceruorũ
suꝑ montes a romatũ qͥa ereberi ꝓne ꝑ
compunctionis. fidelium suorãt conlibꝰ
apparet: qͥ montes sunt aromatũ. q de¬
spectis cupiditatibꝰ infimis. cȩlestiũ amo¬
re tenent᷑: expurgatisq uitiorum fȩtorsꝰ.
uirtutum sunt sp̾italium odore referti
dicentes cum apło. Qrã aut̃ conu̾satio in
celis ẽ. E xp̃i bonꝰ odor sumꝰ. Et quidem

Expanded text:
enim tibi amici sunt, utrique tua facta speculantur enim tibi amici sunt, utrique tua facta speculantur et verba. Gaudentque multum, cum pro perceptione beatitudinis, qua ipsi fruuntur, viriliter agere conspiciunt; exsultant quoties aliquos de tuis fidelibus ibi intrare contigerit; et suis hos ulnis excipere festinant. Quibus dictis annuens statim Ecclesia respondit: XLI. similare capreae, hinnuloque cervorum, super montes aromatum. » Quidtione nostrae redemptionis, ad caelestia rediit. Assimilatur autem capreae hinuloque cervorum sucompunctionis fidelium suorum cordibus apparet qui montes sunt aromatum, quia, despectis cupiditatibus infimis, caelestium amore tenentur expurgatisque vitiorum fetoribus virtutum sunt spiritalium odore referti, dicentes cum apostolo: Nostra autem conversatio in caelis est et Christi bonus odor sumus Deo. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
collocutio nr̃a. quȩ in longum ꝓcessit. iã
i laudenda ẽ: qͥd a te maximum queram.
qͥd deposcã. audito. Nichil ꝑ om̃ia dulcͦ
in qm te in hortis habitare: io ẽ in sp̾itali¬
un. ultura fructuum mansionẽ tͥ locare.
Et nec tͥtugurium in hiis qͣsi pꝰ modicum
discessura tumultuario oꝑe constituas:s
fixa illic et indeclinabili m̃te meũ expec
ad hortũ meum ad areolam aromatis soleo.
ut pascar in hortis. et lilia colligam: io ẽ
ut bouorum studia laboꝵ uideã. iuuem.
remunerẽ. Deinde scctm a te munꝰ reqͥro:
ut me audire facias uocẽ tuam p̃dicando.
qͥbꝰcumq uales meȩ et mandata legis. et ꝓ¬
missa remunerationis. Namq hoc qͦtiens¬
cumq agis. me semꝑ audiente te agere me-¬
ci auscultant nr̃i: et angłi uidelicet qͦs tͥ ad¬
uitores adu̾sꝰ certamina sp̃uũ malignorum
cotidianos dedi: et hominũ sp̃s iustorum.
qͦs de tuo cetu assumens ad uisionẽ iã meȩ
głe ad qͣ tota aliqnͣdo futura es collegi. Utͥq

Expanded text:
cessit, jam claudenda est, quid a te maxime quaeram, quid deposcam, audito. Nihil per omnia dulcius mihi quam te in hortis habitare, id est, in spiritualium cultura fructuum mansionem tibi locare. Et nec tibi tugurium in his, quasi post modicum discessura, tumultuario opere constituas; sed fixa illic et indeclinabili mente meum exspedere ad hortum meum, ad areolam aromatis soleo, ut pascar in hortis, et lilia colligam, id est, ut bonorum studia laborum videam, juvem, remunerem. Deinde a te munus requiro, ut me audire facias vocem tuam, praedicando, quibuscunque vales, mea et mandata legis, et promissa remunerationis. Namque haec quotiescunque agis, me semper audientem te, agere memnostri anscultant, et angeli videlicet, quos tibi adjutores adversus certamina spirituum malignorum quotidiana dedi, et hominum spiritus justorum, quos de tuo coetu assumens, ad visionem jam meae gloriae, ad quam tota aliquando futura es, collegi. Utrique
Abbreviated transcription (Latin):
rem subeunt: et ipsi sobͥe et iuste ac piȩ ui¬
uendo. et eccłie fructꝰ ne deficiant. ne ab
hostibꝰ diripiant᷑ sua p̃dicatione tutando:
ge ni a nimirũ infuturo dona consequit᷑.
Unde mox idem distͥbutor donorum. eccliã
suã siue animã quamq bonis actibꝰ dedi-¬
tã hortat᷑: ut etiã p̃dicando u̾bo uerita¬
tis quantum ualet insistat. Que habi

Expanded text:
geminum subeunt, et ipsi sobrie et juste, ac pie vigeminum subeunt, et ipsi sobrie et juste, ac pie vivendo, et ecclesiae fructus ne deficiant, ne ab hostibus diripiantur, sua praedicatione tutando, gemina nimirum in futuro dona consequuntur. Unde mox idem distributor donorum Ecclesiam suam, sive animam quamque bonis actibus deditam hortatur, ut etiam praedicando verbo veritatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uineȩ mes pacifici a ꝓuo me.io ẽ integro
suo numero conseruati ꝑmanent. Neq ul¬
latenꝰ tͥ metuendum ẽ: ne qͥd de hiis quȩ fe-¬
cisti bonis oꝑibꝰ. ꝑ obliuionem siue ignoran¬
tiam iusti uidicis ꝑdas. Ego enim oꝑa et
cogitationes hominũ uenio ut congre¬
gem cum omnibꝰ gentibꝰ. et linguis. ac sin¬
guis quibꝰq ꝓpͥa corporis ꝓut gesserint red¬
dam. Itẽ qr pacifici appellant᷑ ab eo qͦo pa¬
cem facere soleant: sicur pacati sunt qͥ pa¬
cis ura custodiunt: pacifici sunt sc̃is argen¬
tei. qͦs ꝓ ueritate tͥbuunt: qui ad uisionem
ꝑpetuȩ pacis. q̃ suꝑne ciuitatis ac matͥs om
uit expͥmi: iter illis aꝑiunt. patͥmonia quȩ
luerunt. Et ducenti huis qui custodiunt fruc¬
tꝰ eiꝰ. sub audit᷑ argentei pacifici: ut sit ple¬
na sententia. Mille tui argentei pacifici.
et ducenti argentei pacifici hiis qͥ custodi¬
unt fructꝰ eiꝰ. Qenĩ geminũ in p̃senti labo

Expanded text:
vineae meae pacifici apud me, id est, integro vineae meae pacifici apud me, id est, integro suo numero conservati permanent; neque ullatenus tibi metuendum est ne quid de his, quae fecisti, bonis operibus per oblivionem sive per ignorantiam justi judicis perdas. Ego enim opera et cogitationes hominum venio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis, ac singulis quibusque propria corporis, prout gesserint, reddam. Item, quia pacifici appellantur ab eo quod pacem facere soleant, sicut pacati sunt qui pacis jura custodiunt, pacifici sunt sanctis argentei quos per veritatem tribuunt, quia ad visionem perpetuae pacis, quae supernae civitatis ac matris omvit exprimi, iter illis aperiunt, patrimoniaque paluerunt. Et ducenti his qui custodiunt fructus ejus; subauditur, Argentei pacifici, ut sit plena sententia, Mille tui argentei pacifici, et ducenti argentei pacifici his qui custodiunt fructus ejus: qui enim in praesenti laborem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius uineȩ p̃dicando. uł sublimioribꝰ fac¬
tis refulgendo fuerunt: duplici p̃ ceteris
iustis mercede donabunt᷑. Hinc etenim
fulgebunt. qͣsi splendor firmam̃ti: et qͥ
ad iusticiam erudiunt multos. qͦsi stellȩ
in ꝑpetuas ȩt̃nitates. Et hoc ẽ qͦd hic qͦq
illis qui ꝓ ęt̾noꝵs ꝑceptione tnͣsitoria bo¬
na contẽpnunt: qͥ obfirmitatẽ un animȩ
spei. uniꝰ uiri uocabulo censent᷑: Mille¬
S inquit tui pacifici. Statimq qͥd eis qͥ ampli¬
ori industͥa statum ęccłis custodiunt am¬
plioris p̃mii reseruet᷑ exposuit: a diciens. et
ducenti hus qui custodiunt fructꝰ ciꝰ. Et mil
ꝑfectorum p̃mia designat. De qͥbꝰ etiã in hae
uita inchoandis apłs dicit. Qui bene p̃surt
p̃sbiteri: duplici honore digni habeant᷑.
Marime qui laborant in u̾bo. et urdoctna.
Itẽq. mille inquit tui pacifici. Alille tus
argentei. qͦs ꝓ fructu attuleras ꝑcipiendo

Expanded text:
ipsius vineae praedicando vel sublimioribus facipsius vineae praedicando vel sublimioribus factis refulgendo fuerunt, duplici prae caeteris justis mercede donabuntur. Hinc etenim gebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Et hoc est quod hic quoque illis qui pro aeternorum perceptione transitoria bona contemnunt, qui ob firmitatem unanimis spei unius viri vocabulo censetur. Mille, inquit, tui pacifici, statimque quid eis qui ampliori industria statum Ecclesiae custodiunt, amplioris praemii reservetur, exposuit adjiciens: Et ducenti his qui custodiunt fructus ejus. Et millperfectorum praemia designat; de quibus etiam in hac vita inchoandis Apostolus dicit: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et in doctrina . Itaque mille tui, inquit, pacifici; mille tui argentei, quos pro fructu attuleras, percipiendo
Abbreviated transcription (Latin):
pensat hominis. E adẽ aut̃ hȩc ẽ sententia.
q̃ & supͣ aliis u̾bis ponit᷑. Si dederit homo on¬
nẽ substantiã domꝰ suȩ. ꝓ dilectione: qͣsi nieb̾
despiciet cam. Aille si qͥdẽ hic argentei ꝓ
om̃i substantia domꝰ q̃ relinqͥt᷑ positi st̃. Bilce¬
to aut̃ q̃ cessantibꝰ aliis charismatibꝰ. in celesti
nos patͥa ꝑpetuo cõplectit᷑: ipsa ẽ fructꝰ u¬
neȩ. q tẽ saluabunt᷑ beati. qͥ nc̃ in eadẽ uinca
laborantes esuriunt sitiuntq iusticiã. Seqͥt

Expanded text:
pensat hominis. Eadem autem est haec sententia, pensat hominis. Eadem autem est haec sententia, quae et supra aliis verbis ponitur, Si dederit omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nil despiciet eam: mille siquidem hic argentei pro omni substantia domus quae relinquatur positi sunt; dilectio autem, quae, cessantibus aliis charismatibus, in coelesti nos patria perpetuo complectitur, ipsa est fructus vineae quo tunc saturabuntur beati qui nunc in eadem vinea labora
Abbreviated transcription (Latin):
qͥetis et regni. De qͦ ipse dicit. Posui uos ut
eatis. et fructum afferatis: et fructꝰ ur̃ ia
neat. Io ẽ ut opemini. et mercedẽ accipiatis.
et merces ipsa nullo uinꝗͣ fine t̃minet᷑. Uirũ
aut̃ ꝑfecte uirtutis hominẽ. scͥpt᷑a uocare
consueuit. Nam et uir a uirtute nom̃ accepit
Qui ꝓfecto iur. io ẽ animꝰ uirtutis gr̃a subli¬
mis ꝓ huiꝰ fructu uineȩ. mille argenteos as¬
fert: cũ cuncta sua temporalia relinqͥt. ut
ȩt̃na ꝑcipere bona mereat᷑. Argenteorũ et¬
enim uocabulo: omnẽ pecuniȩ q̃ relinqͥ debe¬
at speciẽ designat. Millenario aut̃ numero
qͥ ꝑfectꝰ et integer ẽ: uniu̾sitas solet designa¬
ri. Idoq ꝑ mille argenteos. qͦs ꝓ fructu huꝰ
uineȩ uir afferre dr: uniu̾sitas intimat᷑ coꝵ.
q̃ ꝑfecti quiq ꝓ dño relinquunt. Quȩ et si
aliquando parua sunt censu: magna utiq
et copiosa illius estimatione iudicant᷑: qͥ ñ
sũmam date pecuniȩ. s conscientiã dantis

Expanded text:
egni; de quo ipse dixit, Posui vos ut catis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat ; id est, ut operemini, et mercedem accipiatis, et merces ipsa nullo unquam fine terminetur. Virum autem perfectae virtutis hominem Scriptura vocare consuevit: nam et vir a virfecto vir, id est, animus virtutis gratia sublimis pro hujus fructu vineae mille argenteos affert, cum cuncta sua temporalia relinquit, ut aeterna percipere bona mereatur. Argenteorum etenim vocabulo omnem pecuniae quae relinqui debeat speciem designat. Millenario autem numero, qui perfectus et integer est, universitas solet designari, ideoque per mille argenteos quos pro fructu hujus vineae vir afferre dicitur, universitas intimatur eorum quae perfecti quique pro Domino relinquunt; quae etsi aliquando parva sunt censu, magna utique et copiosa illius aestimatione judicantur, qui non summam datae pecuniae, sed conscientiam dantis
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Hȩc aut̃ erga se consilia siue ꝓmissa sui re¬
demptoris audiens ęccłia: ñ iam expectauit
synagoge cui loquebat᷑ assensum siue respon¬
recte cognominor. qr de uiuis sum compac¬
ta lapidibꝰ: qr glutine caritatis adunata: qr
suꝑ fundam̃tum unmobile locata. qr nullo
ictu arietis heretici possum deici. firmũ nãq
fundam̃tũ tłi stat: habens signaculũ hoc
Nouit dñs qͥ sunt eiꝰ. S et sunt in me. qͥ ma¬
iori gr̃a donati. quantum tͣris murum: tan¬
tum generalẽ fidelium uitam speciali uirtu¬
tum altitudine transcendunt. Qui et par-¬
uulos adhuc atq infirmos in fide. lacte sim¬
plicioris exhortationis uelut ubera nutͥant:
et omnia tela ꝑu̾sors exunia dicendi poten¬
tia. qͣsi turris firma repellant. Quȩ qͥdem
omĩa ex arbitrio meȩ libertatis habere po-¬
tui. s ex qͦ facta sum coram eo qͣsi reperi¬
ens pacẽ ipso largiente ꝑcepi: id ẽ ex qͦ do

Expanded text:
tui . Haec autem erga se consilia sive promissa sui Retui . Haec autem erga se consilia sive promissa sui Redemptoris audiens Ecclesia, non jam exspectavit Synagogae cui loquebatur assensum sive responrecte cognominor, quia de vivis sum compacta lapidibus, quia glutino charitatis adunata, quia super fundamentum immobile locata sum, quia nullo ictu arietis haeretici possum dejici. Firmum namque fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Novit Dominus qui sunt ejus. Sed et sunt in me, qui majore gratia donati, quantum turris murum, tantum generalem fidelium vitam speciali altitudine virtutum transcendunt, qui et parvulos adhuc atque infirmos in fide, lacte simpliciores exhortationis, velut ubera nutriant, et omnia tela perversorum eximia dicendi potentia, quasi turris firma repellant: quae quidem omnia, non ex arbitrio meae libertatis habere potui, sed ex quo facta sum coram eo, quasi pacem reperiens, ipso largiente percepi, id est, ex quo do
Abbreviated transcription (Latin):
exempli corrumpentis. Propugnacula enĩ
argentea: diuinorum sunt apices eloquiorĩ.
ẽ compingamꝰ illud tabulis cẽdrinis. Si sufł
in ea. qͥ u̾bo simplicis doctͥne paruulos im¬
buere norunt᷑: et in penetralia sc̃ȩ conu̾satio¬
nis inducere: ꝓponamꝰ eis ĩ marcescibilia pͥoꝵ
exempla iustorũ: qͥbꝰ efficatiꝰ meliꝰq memora¬
tum implere possinit officium. Cedri et eũ
qr iurtutes electorum desiguent: sepe dictũ
i as eoruni: in qua memoriam cȩlestiũ
ꝗatbrum tuorum cucurri: cum dilatares cor
meum. Hiis se taluilis ornatum eẽ docebat:
hus ornari suos auditores cupiebat apłs. qͥ ait.
Os nr̃m patet ad uos o chorinthii: cor nr̃m
dilatatum ẽ. Non angustamini in nobis: an
gustamini aut̃ in uisceribꝰ ur̃is. Eandẽ aut̃
habentes remunerationẽ: tamꝗͣ filiis dico di¬
latamini et uos. Unde et amatorẽ sapientiȩ
ãmonet dicens. Scͥbe illam in tabulis cordis

Expanded text:
exempli corrumpentis. Propugnacula enim exempli corrumpentis. Propugnacula enim argentea divinorum sunt apices eloquiorum, est, compingamus illud tabulis cedrinis; si sunt in ea qui verbo simplicis doctrinae parvulos imbuere norunt, et in penetralia sanctae conversationis inducere, proponamos eis immarcescibilia priorum exempla justorum, quibus efficacius memoratum implere possint officium: cedri etenim quod virtutes electorum designant saepe dictum cordis eorum in qua memoriam coelestium datorum tuorum cucurri, dum dilatares cor meum . His etenim tabulis ornatum esse decebat, his ornari suos auditores cupiebat Apostolus, cum ait: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. Non angustiamini in nobis, anini, autem in visceribus vestris; eamdem autem habentes remunerationem, tanquam filiis dico, Dilatamini et vos . Unde et amatorem sapientiae Salomon admonet dicens; Scribe illam in tabulis cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tioribꝰ. alia quoq uirtutum uocabula. q̃
sͥ specialit̾ competere ñ dubitant᷑ donare
ñ refugit. Uerbi grã. Uosestis lux mun¬
di. Et iterum. Ecce ego mitto uos sicut agͥ¬
nos in medio luporum. Cũ ipse sit lux uera.
que illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ ii
mundũ: ipse immaculatꝰ. et in contaminat᷑
agnꝰ. qͥ abstulit peccata mundi. Si gͦ murꝰ
ẽ uiquit soror nr̃a: edificemꝰ suꝑ eam ꝓpug¬
nacula argentea. Acsi aꝑte dicat. Si idonea
ẽ ȩccłia gentium in aliqͥbꝰ suis m̃bris ꝑu̾so¬
rum contraire doct᷑nis. habens acutos ad
dicendũ uiros: uł naturȩ udelicet inge nio
callentes. uł institutione philosophica in¬
structos: nequaqͣm hiis uelim dicendi mi¬
nisterium tollamꝰ: quin pociꝰ iuuemꝰ eos da¬
tis scͥpturarum scãrum paginis. qͦ fortiꝰ pos¬
sint ac facilius infirmos qͦsq atq indoctos
ab insidiis custodire uł doctͥne fallentis. uel

Expanded text:
tioribus, alia quoque virtutum vocabula, quae tioribus, alia quoque virtutum vocabula, quae sibi specialiter competere non dubitantur, donare non refugit. Verbi gratia, Vos estis lux mundi , et iterum, Ecce ego mitto vos, sicut agnos in medio luporum ; cum ipse sit lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Ipse immaculatus et incontaminatus agnus, qui abstulit peccatum mundi. Si ergo murus est, inquit, soror nostra, aedificemus super eam propugnacula argentea; ac si aperte dicat, Si idonea est Ecclesia gentium, in aliquibus suis membris, perversorum contraire doctrinis, habens aptos ad docendum viros; vel naturali videlicet ingenio callentes, vel institutione philosophica instructos, nequaquam his veri docendi ministerium tollamus, quin potius juvemus eos, datis Scripturarum sanctarum paginis, quo fortius possint ac facilius infirmos quosque ab insidiis custodire, vel doctrinae fallentis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ nͥ ꝑ me. Dicit de illo ꝓpħa. futura
eccłiȩ dona p̃cinens. Ponet᷑ in ea murꝰ et
antemurale. Murꝰ scilicet ipse dñs in
carne apparens: antemurale aut̃ reuela¬
tio ꝓpħiȩ. quȩ incaruandum cum a mun¬
di origine p̃dicendo structuram ȩccłiȩ ñ
parum adiuuit. Uerum qͥ apparendo
in carne ȩccłiam sͥ sororem facere dignat᷑
ẽ: ipse ei etiã sui participium nominis do¬
nauit: ut et murꝰ uidelicet diceret᷑ et ostiũ.
murꝰ quidẽ in eis qui maiori eruditione
ac uirtute sp̃s p̃diti. m̃tes fidelium ab incur¬
sionibꝰ errantium munire ac defensare for¬
tit̃ armis nequitiȩ resistendo sufficerent.
Ostiũ uͦ in illis. qͥ et siminꝰ st̃ instituti ad
phismata. simplicitate tam̃ cathol ce ficla
salub̾t̃ imbuti. ingi essum regni ue ntig
p̃dicando panderent. eosq ꝑ misterium
scdȩ regenerationis in atͥa uitȩ cȩlestis i¬
ducerent: sicut eisde sponse sue m̃bris ꝑfec¬

Expanded text:
Patrem, nisi per me . Dicit de illo propheta, futura Patrem, nisi per me . Dicit de illo propheta, futura Ecclesiae dona praecinens: Ponetur in ea murus et antemurale . Murus scilicet, ipse Dominus in carne apparens; antemurale autem, revelatio prophetiae, qui incarnandum eum a mundi origine praedicendo, structuram Ecclesiae non parum juverunt. Verum qui apparendo in carne Ecclesiam sibi sororem facere dignatus est, ipse ei etiam sui participationem nominis donavit, ut et murus videlicet diceretur et ostium: murus quidem in eis qui majori eruditione ac virtute Spiritus praediti mentes fidelium ab incursionibus errantium munire ac defensare fortiter armis nequitiae resistendo sufficerent; ostium vero in illis qui, etsi minus sunt instituti ad anorum sophismata, simplicitate tamen catholicae fidei salubriter imbuti, ingressum regni volentibus praedicando panderent, eosque per mysterium secundae regenerationis, in atria vitae coelestis inducerent: sicut ejusdem sponsae membris perfec
Abbreviated transcription (Latin):
Ssua cuiq dona largit᷑. Ait gͦ. Qͥo faciemꝰ
sorori nr̃e. in die qnͣdo alloquenda ẽ: Ac
si aꝑte dicat. Parua quidẽ numero ẽ ȩcclia
gentium: etmecdum ad subeundũ u̾bi mi¬
sterium sufficit. Qd gͦ tͥ uidet᷑ o synagoga.
ga curam eiꝰ. sororis uidelicet nr̃e eẽ facien¬
apłorumq successores alloqͥ ceꝑo: Utrũ
quasi paruulȩ adhuc. parua illi secretorũ
cȩlestium archana cõmittamꝰ: an iam ma¬
iorem eam ꝑ augm̃ta reddamꝰ q̃tuiꝰ be¬
ne ꝓficiens ꝑfectiorum possit capax ẽẽ
uirtutum: Cui tacenti. et quid ipse ue¬
lit pociꝰ ascultanti: continuo qͥd fieri de¬
Sceat aꝑit. ita subiciens. Si murꝰ ẽ: edifi¬
ipse sepius in scͥptura sacra designari.
Murꝰ et enim recte uocat᷑: quia eccłiam
suam om̃i ex parte ne ab hostibꝰ diripiat᷑
hennis intramꝰ. Dicit namq de se ipse. Ego
sum ostium ouium: ꝑ me si qͥs introierit.
saluabitur. Et iterum. Nemo uenit ao

Expanded text:
sua dona largitur. Ait ergo: Quid faciemus sua dona largitur. Ait ergo: Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Ac si aperte dicat: Parva quidem numero est Ecclesia gentium, et necdum ad subeundum verbi ministerium sufficit. Quid ergo tibi videtur, o Synagoga, erga curam ejus sororis, videlicet nostrae, esse facienapostolorumque successores alloqui coepero? Utrum quasi parvulae adhuc, parva illi secretorum coelestium arcana committamus? an jam majorem eam per augmenta reddamus, quatenus bene proficiens, perfectiorum possit capax esse virtutum? Cui tacenti, et quid ipse velit potius auscultanti, continuo quid fieri deceat, aperit, ita subjiciens: Si murus est, aedifipse saepius in Scriptura sacra designari. Murus etenim recte vocatur, quia Ecclesiam suam omni ex parte, ne ab hostibus diripiatur, nia regni perennis intramus. Dicit namque de se ipse, Ego sum ostium ovium; per me si quis introierit, salvabitur . Et iterum, Nemo venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dum gͦ dicit soror nr̃a parua. et ubera ñ ha¬
bet . pͥma nascentis eccłiȩ de gentibꝰ tempora
designat: qnͣdo et parua adhuc erat nu¬
mero credentium ppłorum: et ad p̃dican¬
dum dĩ u̾bum minꝰ idonea remanebat. Lege
tiberii cesaris usq ad quartum neronis au¬
nũ ꝑtingit: et inuenies ad p̃dicationẽ apło¬
rum plures credidisse tͣbas gentium: nusꝗͣ
tñ eas toto illo tempore ꝑ annos circit̃ duo
dos. uł nutriendos ꝑ doct᷑uam xp̃o filios
sufficiebat.ꝓpt̃ qͦd synagogam monet
dñs. ut germana utens caritate. salutaribꝰ
quasi de commodis germane consulendo.
subiungit. Quio faciemꝰ sorori nr̃e in¬
alloquit᷑ dñs animam qͣmq elecꝰtam: cum
eam de salute ꝑpetua. siue ꝑ occultã sp̃c sui
illustͣtionem. seu ꝑ aꝑtam p̃dicantiũ uocẽ
ammonet. In qua uidelicet allocutione
mensuram uiriũ nr̃arum suꝑna pietas in¬
spicit: ac ꝓ modulo capacitatis humane

Expanded text:
rva est, et ubera non harva est, et ubera non habet, prima nascentis Ecclesiae de gentibus tempora designat, quando parva adhuc erat numero credentium populorum, et ad praedicandum Dei verbum minus idonea remanebat. Lege Tiberii Caesaris usque ad quartum Neronis annum pertingit, et invenies ad praedicationem apostolorum plures credidisse turbas gentium; nusquam tamen eas toto illo tempore per annos circiter dos vel nutriendos per doctrinam Christo filius sufficiebat: propter quod Synagogam monet Dominus ut germana utens charitate, salutaribus quasi de commodis germane consulendo subjungit: XXXVII. Quid faciemus sorori nostalloquitur Dominus animam quamque electam, cum eam de salute perpetua, sive per occultam sui Spiritus illustrationem, seu per apertam praedicantium vocem admonet, in qua videlicet allocutione mensuram virium nostrarum superna pietas inspicit, ac pro modulo capacitatis humanae