comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ plege̾ datã multoᷤ occider᷑: Sed respondet ꝗ nõ ipse occidat. qͥ iusti ali.¬
cuiꝰ p̃cepta minister ẽ. Eoꝵ gͦ timorẽ sic accipio. ut tam̃ illũ laudabilẽ
uirũ qͥ nec m̃tiri uoluit nec hominẽ ꝓdere. & meliꝰ arbitrer
adhuiꝰmõi articulũ. ut nõ int̾rogemꝰ ubi sit iłł qui querit᷑. neq co¬
gam̃ ut eũ ꝑdam. sisic occultatus ẽ ut inueniri facile nͥ ꝓdit neque¬
ł tacit̾nitatẽ ł talia u̾ba homo ꝓdit᷑. ut int̾ret qui querit sipotest¬
tẽ ht̃ & inueniat eũ. qͥtam̃ ab eiꝰ inuentioẽ m̃datio nr̃o possit
au̾ti. Qua ꝓpt̾ sinescis ubisit : nulla e̾ causa occultand u̾itatis.
s te nescire fatẽdũ ẽ. Siaut̃ scis ubisit. siue ibi sit ubi queritur.
siue alibi. nõ ẽ dicendũ cũ quesitũ fu̾it. utrũ ibisit aõ sit. nõ
dico qd queris. S dicendũ scio ubisit. s nunꝗ monstrabo. Nam

Expanded text:
qui post legem datam multos occiderunt? sed respondetur, quod non ipse occidat, qui iusti aliqui post legem datam multos occiderunt? sed respondetur, quod non ipse occidat, qui iusti alicuius praecepti minister est. horum ergo timorem sic accipio, ut tamen illum laudabilem uirum, qui nec mentiri uoluit nec hominem prodere, et melius arbitrer ad huius modi articulum, ut non interrogemur, ubi sit ille qui quaeritur, neque cogamur, ut eum prodamus, si sic occultatus est, ut inueniri facile nisi proditus nequeerit, si potestatem habet et inuenit eum: qui tamen ab eius inuentione mendacio nostro posset auerti. quapropter si nescis ubi sit, nulla est causa occultandae ueritatis, sed te nescire fatendum est. si autem scis ubi sit, siue ibi sit, ubi quaeritur, siue alibi, non est dicendum, cum quaesitum fuerit, utrum ibi sit an non sit: non dico quod quaeris. sed dicendum: scio, ubi sit, sed numquam monstrabo. nam
Abbreviated transcription (Latin):
sensis ȩccłȩ firmꝰ nomine. firniior uoluntate. Nã cũ ab ͤquereret᷑
hoõ uissu imp̃ris ꝑ apparitoreᷤ ab eo misso. ꝗͣ ad se cõfugiẽtem diligentia
quanta pot̾at occultabat. respondit q̃rẽtibꝰ nec ñtiri se posse. nec homi
ruit. ut ipsȩ homini ꝗ̃ seruabat indulgẽtiã sine ulla difficultate un¬
petraret. Quid ħ fieri potest fortiꝰ atq constantiꝰ.: Sed ait qͥsꝙ timi¬
dior paratꝰ eẽ possũ ad quȩlibet ferenda torm̃ta. ł &̃ morte̾ obeun¬
dã nec peccẽ. Cũ aũt peccatũ ñ sit ita m̃tiri ut neq cuiꝗ obsis. neq
falsũ testimoniũ dicas & ꝓsi alicui. stultũ ẽ & gͣue peceatũ. uoluntaria
frustra sustinere torm̃ta. & fortassis utilẽ salutẽ ac uitã incassũ seuientibꝰ
ꝓicere. Aquo iuero cur timeat qd scͥptũ ẽ. falsũ testimoniũ nõ dices. & nõ
si ibi positũ ẽ inqͥ. ubi cȩt̾a q̃ oĩmodo mala sũt. Numꝗ & illud ꝙ̃ ibi est

Expanded text:
e. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imperatoris per apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse nec homineruit. ut ipse homini, quem seruabat, indulgentiam sine ulla difficultate inpetraret. quid hoc fieri potest fortius adque constantius? sed ait quisquam timidior: paratus esse possum ad quaelibet ferenda tormenta uel etiam mortem obeundam, ne peccem; cum autem peccatum non sit ita mentiri, ut neque cuiquam obsis neque falsum testimonium dicas et prosis alicui, stultum est et graue peccatum uoluntaria frustra sustinere tormenta et fortassis utilem salutem ac uitam incassum saeuientibus proicere. a quo quaero, cur timeat, quod scriptum est: falsum testimonium non dices, et non sed ibi positum est, inquit, ubi cetera quae omni modo mala sunt. numquid et illud quod ibi est:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abest temeritatis eiror : s abest oẽ m̃datiũ. Nulla enĩ diffinitionũ
illarũ um̃da ẽ. cũ b̾ne s cõsciꝰ ẽ anunꝰ ħ se enuntiare q̃ uerũ eẽ aut nouit.
tur quisꝗs fallẽdi ñ ht̃ uoluntatẽ. ł õ id agit ne fallat̾ qͥ alicui dnũtiat
ꝗͣ uis enuntiationẽ ipsã falsã habe uoluerit. qͥa ido uoluit ut uerũ ꝑsuade
mo aũ dubitet m̃tiri eũ ꝗ uolẽs falsũ enuntiat : causa fallendi. Qua ꝓpt̃
enuntiationẽ cũ uolũtate. ad falledũ ꝓlatã. manifestũ ẽ eẽ m̃datiũ. s utrũ
ħ solũ sit iñdatiũ. alia q̃stio ẽ. Interĩ de ħ genẽ inqͦ om̃s cõsentuĩt in¬
angłis negasse ꝗ riserit. iacob apatre int̾rogatũ respo̾disse ꝗ ipse ess
esau maior filiꝰ eiꝰ. A egypuaᷤᷤ qͦ obstetͥces ne infantes hebrei nascẽ tes
pla eligentes. eoꝵ hominũ m̃datia cõmemorat̃. qͦs culpare ñ audetimꝰ.

Expanded text:
r, sed abest omne mendacium. nulla enim definitionum illarum timenda est, cum bene sibi conscius est animus hoc se enuntiare, quod uerum esse aut nouit tur quisquis fallendi non habet uoluntatem uel etiam id agit, ne fallatur, cui aliquid enuntiat, quamuis enuntiationem ipsam falsam habere uoluerit, quia ideo uoluit, ut uerum persuamo autem dubitat mentiri eum, qui uolens falsum enuntiat causa fallendi. quapropter enuntiationem falsam cum uoluntate ad fallendum prolatam manifestum est esse mendacium. sed utrum hoc solum sit mendacium, alia quaestio est. Interim de hoc genere, in quod omnes consentiunt, inangelis negasse quod riserit; Iacob a patre interrogatum respondisse, quod ipse esset Esau maior filius eius; Aegyptias, quoque obstetrices, ne infantes Hebraei nascentes s modi exempla eligentes eorum hominum mendacia commemorant, quos culpare non audeas
Abbreviated transcription (Latin):
la approbatioẽ teneret̾. quęcunq abei pass̾ cẽt. illi deputaret᷑ iniuri¬
arũ acceptio. illis cõmissio peccatoꝵ. Debuit ne gͥ aut qͥspiã stupum
ꝑpen. potiꝰ ꝗͣ turificare: Siq̃ris q debuerit: neutrũ debuit. Si enĩ
dixero aliꝗ hoꝵ debusse: aliꝗͥ hoꝵ approbabo. eũ imꝓbẽ utrũq. S. si
querit᷑ ꝗͥ hoꝵ potiꝰ debuit euitare. qͥ utrũq nõ potuit: s alt̾utrũ potuit.
respõdbo suũ peccatũ potiꝰ ꝗͣ alienũ. & leuius potiꝰ qd suũ. ꝗͣ gͣuiꝰ ꝗ alie-¬

Expanded text:
la approbatio teneretur; quaecumque ab eis passus esset, illi deputaretur injuriarum acceptio, illis commissio peccatorum. Debuitne igitur, ait quispiam, stuprum perpeti potius quam thurificare? Si quaeris quod debuerit, neutrum debuit. Si enim dixero aliquid horum debuisse, aliquid horum adprobabo, cum inprobem utrumque. sed si quaeritur, quid horum potius debuit euitare qui utrumque non potuit, sed alterutrum potuit, respondebo: suum peccatum potius quam alienum et leuius potius, quod suum, quam graui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfacta habenda sit. aut utrũ cõsenfio dicẽda sit que ñ ht̃ approbatio¬
nẽ. aut utrũ approbatio sit cũ dr̃ exepedit ħpati potiꝰ ꝗͣ illud facere. &
utrũ recte ill fecĩt tuirificare ꝗͣ stuprũ pati. & utrũ m̃tiendũ eẽt po
ciꝰ siea cõditio daret᷑ quã turificandũ. S sitaliꝰ c̃sẽsio ꝓfacto habenda
ẽ homicide sũt & qͥ occidi maluer̃ ꝗͣ falsũ testimoniũ dicẽ. & qͥ ẽ ho¬
micidiũ gͣiuĩ inse ipsoᷤ. Cur enĩ ħ pacto nõdicat᷑ qd ipsise occiderint. qͥa
h elger in̾se fieri nefacent qͥ cogebant᷑. dut sigui putat᷑ aliũ occidere
ꝗͣse ipsũ: Quid si hȩc cõditio martyri ꝓponeret᷑. ut si nollet d &ͦ fal
hoo s pat̾ eiꝰ occideret᷑. Rogas & filiũ ne id ꝑseuerãtia sua fieri
ꝑinateret. ñe manifestũ ẽ illo intestunonis fidelissimi sententia ꝑ¬

Expanded text:
pro facto habenda sit; aut utrum consensio dicenda sit, quae non habet adprobatiopro facto habenda sit; aut utrum consensio dicenda sit, quae non habet adprobationem; aut utrum adprobatio sit, cum dicitur: expedit hoc pati potius quam illud facere; et utrum recte ille fecerit turificare quam stuprum pati; tius, si ea conditio daretur, quam thurificandum. Sed si talis consensio pro facto habenda est, homicidae sunt etiam qui occidi maluerunt quam falsum testimonium dicere; et quod est homicidium grauius, in se ipsos. cur enim hoc pacto non dicatur, quod ipsi se occiderint, quia hoc elegerunt in se fieri, ne facerent quod cogebantur? aut si grauius putatur alium occidere quam se ipsum, quid? si haec condicio martyri proponerethomo, sed pater eius occideretur, rogans etiam filium, ne id perseuerantia sua fieri permitteret, nonne manifestum est illo in testimonii fidelissimi sententia p
Abbreviated transcription (Latin):
to diligentiꝰ atq cõstantiꝰ aĩmi castita inu̾itate seruãda ẽ. cũ ueriꝰ ipse
corpoĩ suo. ꝗͣ corpꝰ iurile femineo corpoẽ p̃ferat᷑. Quodsi qͥsꝗͣ putat ideo
cii ꝗͣ pro alio eẽ m̃tiendũ. ut interim uiuat. aut inhis rebꝰ quas multum
diligit uõ offendat᷑. quo possit adet̾nã u̾itatẽ ꝑuenire discẽdo. Non intelligit
pͥmo nullũ eẽ flagitiũ. qd ñ eadẽ cõditioẽ susciꝑe cogat᷑. sic̃ iã suꝑiꝰ dions¬
tratũ ẽ. De inde ipsiꝰ doctrine auctoritatẽ uit̾cipi. & pęnitꝰ it̾ire. si eis qͥ
adillã ꝑducere conam᷑. m̃datio uro ꝑsuademꝰ aliqn̾o eẽ m̃tiendũ. Cũ eñi doc¬
trina salutaris partim credẽdiᷤ partim intelligẽdiᷤ rebꝰ cõstet. nec adea quȩ̨
intelligẽda sũt ꝑueniri possit. nͥ pͥ credẽda credat᷑. qͦmͦ credendũ ẽ ei ꝗ pu.
tat aliꝗdo eẽ m̃tiendũ. ne forte & tũe m̃tiat᷑ cũ p̃cipit ut credamꝰ:

Expanded text:
igentius atque constantius animi castitas in ueritate seruanda est, cum uerius ipse corpori suo quam corpus uirile femineo corpori praeferatur I Quodsi quisquam putat ideo cuiquam pro alio esse mentiendum, ut interim uiuat aut in his rebus, quas multum diligit, non offendatur, quo possit ad aeternam ueritatem peruenire discendo, non intellegit primo nullum esse flagitium, quod non eadem condicione suscipere cogatur, sicut iam sutratum est, deinde ipsius doctrinae auctoritatem intercipi et penitus interire, si eis, quos ad illam perducere conamur, mendacio nostro persuademus aliquando esse mentiendum. cum enim doctrina salutaris partim credendis, partim intellegendis rebus constet nec ad ea, quae intellegenda sunt, perueniri possit, nisi prius credenda credantur, quomodo credendum est ei, qui putat aliquando esse mentiendum, ne forte et tunc mentiatur, cum praecipit ut credamus?
Abbreviated transcription (Latin):
faciat nõ int̾ficunꝰ. qnͣo alit̾ eũ ł cohib̾e ł impedire ñ possumꝰ. Cotidem
u̾biꝰ eñĩ dici potest fecisti cũ eo. qͥa ħ ilł nõfeciss. situ illud fecisses:
Ego utrũq fieri malũ nollẽ. s id tãtũ cau̾e potui nefieret. ꝗ erat im̃a
pͥotestate. Altũ aũ alienũ qd m̃o pͣcepto extinguere nõ potui. m̃o
& neutrũ placet ei qͥ utrũq nollet amiti. s illud qͥ ad se ꝑtinet &
potestate ñpenetrat. q aut adaltũ. sola uoluntate cõdẽpnat. & ido ꝓpo¬

Expanded text:
faciat, non interficimus. quando aliter eum uel cohibere uel inpedire non possumus. totidem uerbis enim dici potest: fecisti cum eo, quia hoc ille non fecisset, si tu illud fecisses. ego utrumque malum fieri nollem; sed id tantum cauere potui, ne fieret, quod erat in mea potestate; alterum autem alienum, quod meo praecepto extinguere non potui, meo et neutrum placet ei qui utrumque nollet admitti: sed illud quod ad se pertinet, etiam potestate non perpetrat; quod autem ad alterum, sola
Abbreviated transcription (Latin):
ois eiutas alienã corruptionẽ incorꝑe suo. ꝗͣ udocti unã scificatiois aĩmaꝵ
atq corpoꝵ corruptionẽ suã. Quã obrẽ adoctrina religiois. atq abeis

Expanded text:
gis euitans alienam corruptionem in corpore suo quam in doctrina sanctificationis animarum gis euitans alienam corruptionem in corpore suo quam in doctrina sanctificationis animarum atque corporum corru
Abbreviated transcription (Latin):
adquã patiendã ilł q̃rit̾. tanꝗͣ sidicat᷑ querenti m̃ato aliqͦ casto uiro.
atq abhuiꝰmõi flagitiis alieno. Uade adillũ: upse tͥ ꝓcurabit q̃ libentiꝰ uta¬
ris. Nouit eñi dẽ taleᷤᷤ idiligit. atq ita iste ab eo quẽ querebat poss aũti. Nes¬
cio uirũ altĩ fãma m̃datio iuolanda sit. ne alt̾iꝰ corpꝰalrena libidine uiolet᷑.
ill nͥ ita m̃treris lederet᷑. qͥa nec pani alienꝰ in uito q̃ uis ualentiori auferẽ¬
dus ẽ ut alat᷑ infirmor. nec in nocẽs inuitꝰ uirgis cedend̾ ẽ. ne aliꝰ occi¬
dit᷑. Plane si uelint fiat. qͥa nec ledunt᷑ cũ ita uolũt s utrũ & uolẽtis
fama falso stupri cͥmine ledenda sit. ut abaltiꝰ corpore stuprũ au̾tat᷑
ꝓpneret᷑ ei. qͥ turificare idolis. ꝗͣ muliebria ppeti maluit. ut si illud uellet
eiuitare famã &ͥ maliqͦ m̃datio uiolaret. insanissimꝰ eẽt sifaceret. Pl.
&̃ dico : qͥa insanꝰ eẽt. si alienȩ hbidinis euitande causa. ne id ineo fieret

Expanded text:
quaeritur — tamquam si dicatur quaerenti nominato aliquo casto uiro atque ab huius modi flagitiis alieno: uade ad illum, et ipse tibi procurabit, quo libentius utaris, nouit enim tales et diligit, atque ita iste ab eo, quem quaerebat, posset auerti — nescio utrum alterius fama mendacio uiolanda sit, ne alterius corpus aliena libidine uioletur. et ille, nisi ita mentireris, laederetur, quia nec panis alienus inuito, quamuis ualentiori, auferedus est, ut alatur infirmior, nec innocens inuitus uirgis caedendus est, ne alius occidatur. plane, si uelint, fiat, quia nec laeduntur, cum ita uolunt. Sed utrum etiam uolentis fama falso stupri crimine laedenda sit, ut ab alterius corpore stuprum auertatuproponeretur ei, qui turificare idolis quam muliebria perpeti maluit, ut, si illud uellet euitare, famam Christi aliquo mendacio uiolaret, insanissimus esset, si faceret. plus etiam dico, quia insanus esset, si alienae libidinis euitandae causa, ne id in eo fieret
Abbreviated transcription (Latin):
de inum̃is milibꝰ frum̃toꝵ ãmittat unũ modiũ. qͥtam̃ modiꝰ possit
adnecessariũ uictũ ꝓeẽ furanti. cõsequeserit ut ⁊furtũ sine rep̃hẽ¬
sioẽ fieri possit & falsũ testimoniũ sine peccato dici qꝗ dici potest
ꝑu̾siꝰ. An uͦ sialiꝰ furatꝰ eẽt illũ modiũ & tu uidereᷤ. int̾rogatq esses
s fortassiᷤ exccepuonem ad dendã qͥs putet. Ut suit qͥde̾ honesta
m̃datia. q̃ nõ solũ nulli obsũt. s &̃ nõ uullis ꝓsũt exceptis ħis qͥb emu¬
na occultant᷑ & defendunt̃. ut id̾o sit illud t̾pe iñdatuĩ qͥ Euis nulli
obsit. & ꝓsit pauꝑi furtũ tam̃ occultat. Si aũt ita nulli obeẽt & ꝓd¬
eẽt alicui:ũ & nullũ peccatũ occultaret atq defendet. t̃pe ñ eẽt.
Uelut siq̃ spiã pecuniã suã te uidẽte abscõdet. atq iñ int̾rogat᷑ m̃tare¬

Expanded text:
de innumeris milibus frumentorum amittat unum modium, qui tamen modius possit ad necessarium uictum prodesse furanti, consequens erit, ut et furtum sine reprehensione fieri possit et falsum testimonium sine peccato dici. quo quid dici potest peruersius? an uero, si alius furatus esset illum modium et tu uideres interrogatusque esses, Sed fortassis exceptionem addendam quis putet, ut sint quaedam honesta mendacia, quae non solum nulli obsunt, sed etiam nonnullis prosunt, exceptis his, quibus crimina occultantur et defenduntur: ut ideo sit illud turpe mendacium, quod quamuis nulli obsit et prosit pauperi, furtum tamen occultat; si autem ita nulli obesset et prodesset alicui, ut etiam nullum peccatum occultaret atque defenderet, turpe non esset. uelut si quispiam pecuniam suam te uidente absconderet, ne per fur
Abbreviated transcription (Latin):
ait in pͥmis ponẽs. Qua ꝓpt̾ dp̾onente ᷤ m̃datiũ : loqͥmini u̾itatẽ
Nec q̃ due tĩbꝰ libris m̃datioꝵ exempla ꝓlata suͣt teirere se dicũt: ubi
qͥeqͥd gestũ ẽ figurate accipi potest. ꝗͣuis reu̾a cõtig̾it. Quicqͥd aũ
figurate fit aut drͣ . ñ ẽ m̃datiũ. Onũs em̃ enuntiatio. adid qđ enun¬
tiat referenda ẽ. O m̃e auͣt figurate.aut fictũ. eut dictũ. ħ enun¬
ta sũt de illi ꝓpħice gessisse atq diacisse. nec minꝰ ꝓpħice eis accidisse.
q̃cunq siͤ accidr᷑ ut eodẽ ꝓpħico spũ memoriȩ litt̾isq mandanda un-¬
ficandi futa u̾bi grã alud ꝓalio renuntiasse pharaoni. & sialiꝗͥ ipsis
nescientibꝰ q ꝑeas actũ ẽ significauit. ꝓ gͣdu suo dicũt approbatas
& remuneratas ado. Qui eni nocẽdi causa mͣtiri solet. si & cõsulẽdi

Expanded text:
e de veteribus Libris mendaciorum exempla prolata sunt, terreri se dicunt; ubi quidquid gestum est, figurate accipi potest, quamvis revera contigerit: quidquid autem figurate fit aut dicitur, non est mendacium. Omnis enim enuntiatio, ad id quod enuntiat, referenda est. Omne autem figurate aut factum aut dictum hoc enunta sunt de illis, prophetice gessisse atque dixisse: nec minus prophetice eis accidisse, quaecumque sic acciderunt, ut eodem prophetico Spiritu memoriae litterisque mandanda juficandi futuri ueri gratia aliud pro alio renuntiasse Pharaoni, etiamsi aliquid ipsis nescientibus quod per eas actum est significauit, pro gradu suo dicunt adprobatas et remuneratas a deo. qui enim nocendi causa mentiri solet, si iam consulendi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. aut ipse q̃dã ritu uidaico sac̾m̃ta celebrauit. s ex illa lib̾tate sen¬
tẽtiȩ suȩ qͣ p̃dicauit. nec g̃tibꝰ ꝓdesse circũcisionẽ nec uideis obesse
und̃ nec illoᷤ astringẽdoᷤ ad cõsuetudinẽ uideoꝵ. nec illoᷤ apat̾na det̾er¬
rendoᷤ censuit. Uñ illa u̾ba eiꝰ sũt. Circũ cis qͥs uocat᷑ ẽ ñ adduca p̃pu
nichil ẽ: s obseruatio mãdatoꝵ di. Unqͥsq inq̃ uocanoẽ uocat᷑ ẽ. ĩea
ñ ita iuuat qͣsi p̃putiũ adduxx̾it. idt qͣsi meã partẽ ꝗͣ nudauit rurs tegm̃
carnis adtͣaerit. & qͣsi uideus eẽ destiũt sic̃ alibi dic̃. Circũ cisio tua: pp̃u¬
tiũ facta ẽ. & ħ ñ tanꝗͣ coges dicẽ apłs. aut illo ᷤ manere in p̃putio. aud uide
os in cõsuetudiẽ pairũ suoꝵ. sedut neut̃ inaltã cogeret᷑. potestatẽ aũ abe¬
ret qͥsq manẽdi inẽsuetudiẽ. ñ necessitatẽ. Neq ti siuellet iudeirꝰ ubi nul¬

Expanded text:
dit aut ipse quaedam ritu iudaeico sacramenta celebrauit, sed ex illa libertate sententiae suae, qua praedicauit nec gentibus prodesse circumcisionem nec iudaeis obesse. unde nec illos astringendos ad consuetudinem iudaeorum nec illos a paterna deterrendos censuit. unde illnihil est sed obseruatio mandatorum dei. unusquisque in qua uocatione uocatus est, in ea \'non ita uiuat\', quasi praeputium adduxerit, id est, quasi in eam partem, quam nudauit, rursus tegmen carnis adtraxerit et quasi iudaeus esse destiterit, sicut alibi dicit: circumcisio tua praeputium fa in alteram cogerentur, potestatem autem haberet quisque manendi in sua consuetudine, non necessitatem. neque enim, si uellet iudaeus, ubi nul
Abbreviated transcription (Latin):
tũ m̃uendo tecxisse. Nõ eni qͥsꝗͣ peccat ab cõdedo rẽ suã. ꝗͣ tunet
amittere. S si ꝓpt̾ẽa nõ peccamꝰ m̃tiendo qͥa uulliꝰ pece̾tũ te gt̃s. &
nulli obsumꝰ & alicu ꝓsumꝰ. ꝗͥ agimi dĩpso peccato m̃datũ: Ubi eni po.¬
sitũ ẽ. nefurtũ fecĩs. ibi positũ ẽ nefalsũ testimoniũ diãis. Cũ gͦ sĩgła
ꝓhib̾antur. cur falsũ testimoniũ tũc ẽ culpabile sifurtũ tegat. ł aliꝗ
aliud peccatũ. si aũ nulla defensioẽ peccati ꝑse ipsũ fiat ñ ẽ culpab¬
le. cũ ipsũ furtũ ꝑse culpabił sit. & cęt̾a peccata: An occultare¬

Expanded text:
dendo rem suam, quam timet amittere. sed si propterea non peccamus mentiendo, quia nullius peccatum tegentes et nulli obsumus et alicui prosumus, quid agimus de ipso peccato mendacii? ubi enim positum est: ne furtum feceris, ibi positum est: ne falsum testimonium dixeris. cum ergo singula prohibeantur, cur falsum testimonium tunc est culpabile, si furtum tegat uel aliquod alium peccatum; si autem nulla defensione peccati per se ipsum fiat, non est culpabile cu
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ sodoma dr̃ incõparatioẽ scelerũ ppłi ifrł: & adhac̃ regulã dirigũt om̃ĩa
m̃datia qͣproferuit᷑ d̾uet̾ibꝰ libris. nec rep̃hẽsa inuenũit᷑. ł rep̃hendi nͣ posst.
ut aut indole ꝓficiẽteꝰ & spe approbẽt᷑. aut significauoĩs alicuiꝰ causa ñ sit̃
om̃mo mͣdatia. Q id̾o delibris noui testam̃ti exceptis figuratis signafi¬
catioibꝰ dñi. siuitã moresq scoͣꝵ ⁊ facta ac dicta cõsideres. nichil tale ꝓfer¬
ri potest. q adunitationẽ ꝓuocet m̃tiendo. Simulatio it petri & barna

Expanded text:
in comparatione scelerum populi Israel . Et ad hanc regulam dirigunt omnia mendacia quae proferuntur de veteribus Libris, nec reprehensa inveniuntur, vel reprehendi non possunt, ut aut indole proficientium et spe approbentur, aut significationis alicujus causa non sint omnino mendacia. 8. Et ideo de libris Novi Testamenti, exceptis figuratis significationibus Domini, si vitam moresque sanctorum et facta ac dicta consideres, nihil tale proferri potest, quod ad imitationem provocet mentiendi. Simulatio namque Petri et Barna
Abbreviated transcription (Latin):
illa salꝰ eẽ ñ poss Pet̾ gͦ simulatio lib̾tati pauli ñ ẽ cõparanda : & iło pe¬
trũ amare deb̾mꝰ libent᷑ correctũ. No̾ aũt astruere &̃ đ auctoritate
pauli m̃datiũ. qr & p&rũ corã oĩbͣ uirectã uiã reuocauit. ne gente.
peũ uidarhare coge ret᷑. & ipse suȩ p̾dicatioĩ adtestatꝰ ẽ. Quicũ pu¬
taret᷑ hosti pat̾narũ tͥditionũ. eo q̃ nolebat eas imponere gemib nõ asꝑ
natꝰ eas ipse more pat̾o celebrare. satis ostendit hoc ineis xp̃o adueniẽte
nũ salutares. Qđ si auctoritas m̃tiendi nec de antiqͥs libris ꝓferri potest
noui testam̃ti libris qͥa correctio potiꝰ ꝗͣ simulatio. sic̃ lac̾me poti qͣ negͣ¬
uo petͥ estimanda: Iã illi excẽpli q̃ de cõmuni uita ꝓferunt᷑. młto ẽsidẽtr

Expanded text:
i Pauli non est conparanda. et ideo Petrum amare debemus libenter correctum, non autem astruere etiam de auctoritate Pauli mendacium, quia et Petrum coram omnibus in rectam uiam reuocauit, ne gentes per eum iudaeizare cogerentur, et ipse suae praedicationi adtestatus est, qui cum putaretur hostis paternaruernatus eas ipse more patrio celebrare, satis ostendit hoc in eis Christo adveniente num salutares. Quodsi auctoritas mentiendi nec de antiquis libris proferri potest, noui testamenti libris, quia correctio potius quam simulatio, sicut lacrimae potius quam negatio Petri est imitanda. Iam illis exemplis, quae de communi uita proferuntur, multo confid
Abbreviated transcription (Latin):
incidat. dũ putat falsũ eẽ q ilł dix̃it. Quis gͦ istoꝵ m̃tit᷑. ilł qͥ eligit fal¬
sũ dic̃e ne fallat. an ilł qͥ eligit uerũ dicẽ ut fallat: Ilł qͥdẽ falsũ di¬
falsũ dicẽ. iste qͥa uoluit fallere : Anpociꝰ neut̃ eoꝵ m̃tite̾. ilł qͥa uo¬
luntatẽ habuit uer̃ dicẽdi : Nõ u nc̃ agit᷑ qͥs eoꝵ peccau̾it. s qͥ m̃titꝰ sit.
Cito u uidet᷑ ilł peccasse ꝗ uer̾ dicẽdo agit. ut hõo incideret. in latͦnes.
ilł aũt ñ peccasse. ł &̃ b̾ne fecisse: qui falsũ dicẽdo eg̃ ũ hõo ꝑniciẽ deui¬
taret. S possũt exxẽpla ista cõũti. ut ⁊ ilł aliꝗͣ gͣui eũ pati uelit. ꝗͣ fal¬
s mortẽ intulisset̃ sialiꝗͥ mali qͣ uere c̃tig̾at dcaris ss cognouisset̃. falsũ

Expanded text:
incidat, dum putat falsum esse quod ille dixerit. quis ergo istorum mentitur: ille, qui elegit falsum dicere, ne fallat, an ille, qui elegit uerum dicere, ut fallat? ille, qui falsum difalsum dicere, iste, quia uoluit fallere. an potius neuter eorum mentituc agitur, quis eorum peccauerit, sed quis mentitus sit. cito enim uidetur ille peccasse, qui uerum dicendo egit, ut homo incideret in latrones, ille autem non peccasse uel etiam bene fecisse, qui falsum dicendo egit, ut homo perniciem deuitaret. sed possunt exempla ista conuerti, ut et ille aliquid grauius eum pati uelit, quem falsibi mortem intulissent, si aliquid mali, quod uere contigerat, de caris suis cognouissent, falsum
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ m̃datiũ ẽ enuntiatio cũ uoluntate falsũ enuntiãdi : ilł potiꝰ m̃ui¬
tus ẽ ꝗ falsũ dicere uoluit. & dix̾ qͥ uoluit. ꝗͣ uis ne falleret dixcerit.
Si aũ m̃datiũ ẽ qͣ libet enuntiatio cũ uoluntate fallẽdi.ñ ilł s iste m̃ti¬
tus ẽ. qͥ &̃ uerũ dicẽdo fallere uoluit. Qđ sim̃datiũ ẽ enuntiatio cũ
uoluntate alicuiꝰ falsitatis. ambo mͣtiti s̃: quia & ilł suã enuntiatio¬
nẽ falsã ẽẽ uoluit. & ille deu̾a sua falsũ credi uoluit. Porro sim̃datiũ
ẽ enuntiatio falsũ enuntiare uolentis. ut fallat. neut᷑ m̃utꝰ ẽ. qͥa ⁊ ilł.¬

Expanded text:
um uoluntate falsum enuntiandi, ille potius mentitus est, qui falsum dicere uoluit et dixit quod uoluit, quamuis, ne falleret, dixerit; si autem mendacium est quaelibet enuntiatio cum uoluntate fallendi. non ille, sed iste mentitus est, qui etiam uerum dicendo fallere uoluit. quodsi mendacium est enuntiatio cum uoluntate alicuius falsitatis, ambo mentiti sunt, quia et ille suam enuntiationem falsam esse uoluit et ille de uera sua falsum credi uoluit. porro si mendacium est enuntiatio falsum enuntiare uolentis, ut fallat, neuter mentitus est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiri. ꝗ & uerũ enuntiat. cũ falsũ putat. qͥa ex aĩmi siu sentẽ tia uidi¬
candi sũt. De illis itaq ñ parua qͣstio ẽ qͦs ꝓposuimꝰ unꝰ qͥa scit aut pu.¬
tat se falsũ dic̃e. & id̾o dic̃ ne fallat. uelut si aliꝗͣ uiã nou̾it obsideri alatͦ¬
nibꝰ. & timẽs ne ꝑ illã ꝑgat hoo cuiꝰ saluii ꝓspicit. & eũ scit s ñcred̃e.
dicat eã uiã ñ hab̾e latͦnes. adħ ut ill ñ eat. dũ ideo credit lat̾nes ibi ẽẽ.¬

Expanded text:
tiam uerum enuntiat, cum falsum putat, quia ex animi sui sententia iudicandi sunt. de illis itaque non parua quaestio est, quos proposuimus: unum, qui scit aut putat se falsum dicere et ideo dicit, ne fallat — uelut si aliquam uiam nouerit obsideri a latronibus et timens, ne per illam pergat homo, cuius saluti prospicit et eum scit sibi non credere, dicat eam uiam n
Abbreviated transcription (Latin):
uara. ẜ qͥa iã salutiꝰ necessaria.p̃ aduẽtũ tãti sac̾m̃ti. qđ ꝑtam lõga tp̃ra to.¬
ta uetꝰ illa scͥpta ꝓpħicis figuratiõib parturunt. Nã & utũ circũ cidetdũ
hoc urgerẽt uidei. nͥ sub introducti falsi fr̃s ido fieri uellẽt ut haberent
¶ de ipso paulo disseminarẽt. tanꝗͣ eoꝵ u̾itan cesserit. qͥ spẽ salutis
euangłice incircũcisioẽ carnis. atq eiꝰ mõi obseruatiõibꝰ eẽ p̃dicarent.¬
& sine his nemini xpm̃ ꝓdesse cõtenderẽt. cũ co̾tra nichil ꝓee̾t xp̃c eis

Expanded text:
iam saluti non necessaria post aduentum tanti sacramenti, quod per tam longa tempora tota uetus illa scriptura propheticis figurationibus parturiuit. nam et Titum circumcideret, cum hoc urgerent iudaei, nisi subintroducti falsi fratres ideo fieri uellent, ut haberent, quod de ipso Paulo disseminarent, tamquam eorum ueritati cesserit, qui spem salutis euangelicae in circumcisione carnis atque eius modi obseruationibus esse praedicarent et sine his nemini Christum prodesse contenderent, cum contra nihil prodes
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. qͥ sit m̾datiũ. Nõ enĩ oĩs ꝗ falsũ dic̃ m̃tit᷑. si credit art opi¬
nat᷑ uerũ eẽ qd dic̃. Int̾ crede aũ atq opinari hoc distat. q aligño
ilł qͥ credit. senut se ignorare qͥ credit : ꝗͣ uis dere ꝗͣfe ignorare
nouit omĩno nõ dubitet. sic enĩ firme credit. Qͥ opmat᷑ aut̃: putat
se scire qd nescit. Qsqͥs aũt ħ enuntiat. q ł creditũ aĩo ł putatũ tenet.
ȩtiã sifalsũ sit. ñ m̃tit᷑. ħ n debet enuntiatiois suȩ fidi: ũ illud ꝑeã ꝓ

Expanded text:
. non enim omnis, qui falsum dicit, mentitur, si credit aut opinatur uerum esse quod dicit. inter credere autem atque opinari hoc distat, quod aliquando ille, qui credit, sentit se ignorare quod credit, quamuis de re, quam se ignorare nouit, omnino non dubitet, si eam firmissime credit; qui autem opinatur, putat se scire quod nescit. quisquis autem hoc enuntiat quod uel creditum animo uel opinatum tenet, etiamsi falsum sit, non mentit
Abbreviated transcription (Latin):
subtilissime querat᷑. utrũ cũ ab est uoluntaᷤ fallendi. absit om̃ino
m̃datiũ. Qud it. Siꝗsq falsũ loques qͥ falsũ eẽ excistimat   :¬
ido tam̃ fac̾ qͥa putat sibi nõ credi. uͥ eo mͦ falsa fide abstenreat
eũ cui loꝗt᷑. ꝗ̃ sẽtit s nolł crede̾: Hic u studio ñ fallendi m̃titur.
si m̃datiũ ẽ enuntiare aliꝗ alit̾ ꝗͣ scis eẽ ł putasꝰ: Si aũt m̃¬
datiũ ñ ẽ nͥ cũ aliꝗs enuntiat uoluntate fallẽdi: ñ m̃tit᷑ iste qͥ ꝓp¬
nõ fallat᷑ qͥa eũ s̃ ñ credit̾ũ ł scit ł putat. Uñ si appareat fieri posse
ut aliqͥs ꝓpt̾ea fadsũ dicat ne fallat᷑ ilł cui dr̃ : existit aliud ecõtrario
genꝰ ꝓpt̾ea uerũ dicẽtis ut fallat. Qui it uer̃ id̾o loqͥt᷑ qͥa sentit sͣ

Expanded text:
i, absit omnino mendacium. Quid enim? si quisque falsum loquens, quod falsum esse existimat, ideo tamen facit, quia putat sibi non credi, ut eo modo falsa fide absterreat eum, cui loquitur, quem sentit sibi nolle credere? hic enim studio non fallendi mentitur, si mendacium est enuntiare aliquid aliter quam scis esse uel putas; si autem mendacium non est nisi cum aliquis enuntiat uoluntate fallendi, nnon fallatur, quia eum sibi non crediturum uel scit uel putat. unde si adpareat fieri posse, ut aliquis propterea falsum dicat, ne fallatur ille, cui dicitur, existit aliud e contrario genus propterea uerum dicentis, ut fallat. qui enim uerum ideo loquitur, quia sentit sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ gͦ si uidetur ostendã tͥ młtas rese̾e
quas nõ possis dicere. nichil e̾e̾ nec tam̃ ineis inuenire aliqͣ huiꝰ¬
mõi spatia. qualia in aĩa requins : ut nõ solum noͣ tͥ ex eo aĩa
nichil ẽẽ iideat᷑. qd u ea nõ inuenis longitudinẽ. sine aliqͥd
tale s eo pciosior ⁊ pluris estimanda sit q nichil hab& hoꝵ.
deiñ utrũ uere nicborl borũ habeat uidebimꝰ.adõdatꝰ. Utere qͦ
uis ordine. ac mͦ ego audire. ⁊ discere paratꝰ sum. augusti B¬
te facis. S uolo iuterroganti mͥ respõdeas. fortasse enĩ ea q̃
docere conor: ipse iã nosti. Credo enĩ nõ dubitare hac̾ arborem
Nũ dubitas iusticiã młto ee̾ hac arbore meliorẽ : a dõdatꝰ. R

Expanded text:
rgo si videtur, ostendam tibi multas esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ut non solum non tibi ex eo anima nihil esse videatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris aestimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde utrum vere nihil horum habeat, videbimus. E. Utere quo vis ordine ac modo, ego audire et discere paratus sum. CAPUT te facis: sed volo interroganti mihi respondeas; fortasse enim ea quae te docere conor, ipse jam nosti: credo enim non te dubitare hanc arborem num dubitas ju
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ responsio tua. S certe cũ ista tͥa ȩę in aranee filo. intelligiᷤ.
discernis hec : ⁊ quid uiterse differant nosti adõdatꝰ An aliter po¬
tuit uidere. nichil horũ deęe̾ hiuic filo: augtmnꝰ Q gͥ intellec¬
tu hec discreiusti. Hoc potes &̾ se uinctis illis solam longitudi.¬
nẽ cogitare. ne aliqͥ corpꝰ uoluas aĩo. Nã qͥcũq fuerit: insoĩ¬
gitudo nͣ nͥ intelligi aĩo potẽ. in corꝑe inueniri nͣ potest. ad õda¬
Iã intelligo. augustin Ergo istã longitudinẽ si quasi secare cogi

Expanded text:
est responsio tua sed certe cum tria ista in araneae filo esse intelligis, est responsio tua sed certe cum tria ista in araneae filo esse intelligis, discernis haec, et quid inter se differant nosti? E. Quidni tui videre nihil horum deesse huic filo? A. Quo igitur intellectu haec discrevisti, hoc potes etiam, sejunctis illis, solam longitudinem cogitare, si nec aliquod corpus volvas animo: nam quodcumque fuerit, his omngitudo non nisi intelligi animo potest, in corpore inveniri non potest. E. Jam intelligo
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ ẽ: adõdat᷑n ullo mͦ.Nã cẽ si aer iste cuiꝰ quasi fluctum
uentũ eẽ ꝓbabiliter credit᷑. uniu̾sũ istũ mũdũ possit implere:
innumerabiles tales tantosq mundos secũ aĩa imnaginari po¬
test quas imaguies qͦ spatio cõtineat. suspicari ñ possum
augꝰ. Uide gͦ ne meliꝰ sit ea crede̾. ut suꝑus dixeram: nec lõ¬
gani. uec latã. nec altã.sic̃ mͥ de iꝰticia cõsenseras. adõ dat᷑ sã¬
cile assentuẽ. nͥ me rursus pł cõturbar&e. qͦ rursũ pacto tantor
spatiorũ imagines innunerabiles nulla sua. ⁊ altitudine.⁊
⁊ altitudinẽ. Itaq enitere cogitare lõgitudinẽ. qͣ adhuc nulla¬
Iatitudinẽ assup̃serat. adõdatꝰ Nichil possũ tale cogitare. Si enĩ
filũ aranee in aĩo cõstituero : quo niehil exiliꝰ solemꝰ uidere. oc.¬
sint : ee̾ tñ negare ñ possum. augꝰtinꝰ Nõ usq quaq absurda

Expanded text:
ventus est? E. Nullo modo: nam etiamsi aer iste cujus quasi fluctum ventus est? E. Nullo modo: nam etiamsi aer iste cujus quasi fluctum ventum esse probabiliter creditur, universum istum mundum possit implere, innumerabiles tales tantosque mundos secum anima imaginari potest, quas imagines quo spatio contineat suspicari non possum. A. Vide ergo ne melius sit eam credere, ut superius dixeram, nec longam, nec latam, nec altam, sicut mihi de justitia concesseras. E. Facile assentirem, nisi me plus conturbaret, quo rursum pacto tantorum spatiorum imagines innumerabiles nulla sua et longitudine, et et altitudinem. Itaque enitere cogitare longitudinem, quae adhuc nulllatitudinem assumpserit. E. Nihil possum tale cogitare: si enim filum araneae in animo constituero, quo nihil exilius solemus videre; ocsint, esse tamen negare non possum. A. Non usquequaque absurda
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gͦ imagines corporũ si parua suit coꝑa in quib apparent paruas
apparere adõda tl ecesse om̃ino. august urgͦ cũ tam paruo spatio sitaĩa
quã corpꝰẽ eiꝰ. tãmagne in ea possunt expͥmi unagines. ut ⁊ urbes: ila.¬
titudo trarũ. ⁊ quęq alia ingentia. apt se possunt imaguiari:
Uolo enĩ cogites paulo diligentiꝰ. quãta ⁊ quã młta memoria nr̃a
cõtineat. quȩ utiq aĩa coͣtinent᷑. Qui gͦ fundꝰ ẽ qui sunꝰ. qͣ inũ¬
sitas. quȩ possit hȩc caꝑe.cũ ⁊ eam rantã quantũ corpꝰ ẽ suꝑior
ratio. docuisse uideat᷑ : adõdatꝰ Nuucenio quid respondeã. nec satiᷤ
explicare possũ quãtũ me ista moueant. ⁊ młtũ me ipsũ derida
qui suꝑiori ratioi̾ tam. cito c̾senseram. ut ex isto corꝑis mͦ quanta
sit aĩa terminaret᷑ augusti Nũ gͦ iam tͥ tale aliquid uidet᷑. quał

Expanded text:
est ergo imagines corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas est ergo imagines corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas apparere. E. Necesse omnino. A. Cur ergo, cum tam parvo spatio sit anima quam corpus est ejus, tam magnae in ea possunt exprimi imagines, ut et urbes, et latitudo terrarum, et quaeque alia ingentia apud se possit imaginari? Volo enim cogites paulo diligentius, quanta et quam multa memoria nostra contineat, quae utique anima continentur. Qui ergo fundus est, qui sinus, quae immensitas quae possit haec capere, cum et eam tantam quantum corpus est superior ratio docuisse videatur? E. Non invenio quid respondeam, nec satis explicare possum, quantum me ista moveant: et multum me ipse derideo, qui superiori raima terminarem. A. Non ergo jam tibi tale aliquid videtur, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
U ides itaq aĩs & ipsam locor̃ distantiã: adõdatꝰ Uideo augustic ũ aĩa¬
ꝗͥ tua hic sit uͥ corpꝰ. nec ultra spatiũ eiꝰ porrigat᷑. ut suꝑior ratiode¬
monstrat. uiĩ fit ut illa oĩa uideat : adõdatꝰ. ꝑ memoriã hec sieri
puto. ñ qͦ ił locis sit presens. augꝰ Imagines gͦ.illoꝵ locoꝵ memo¬
ia cõtinent᷑ adõda Ita sentio. Nã ⁊ quid nõ ibi agat᷑ ignoro qđi.
q ñ ignorarẽ : siãmiꝰ m̃s usq ad eam porrigeret᷑. plentiaq sentuas aug̃
Uerũ mͥ iuderis dicere. s certe iste imagines corꝑũ sunt adõdalta
necesse ẽ Nenĩ aliud sunt urbes. t̾ręq quã corꝑa. augꝰ Nũquã¬
ne intuitꝰ es parua specilla. aut nũquã in pupilla alieni oculi faciẽ
ruã uidisti : adõda Immo sepe.augusCur młto bixiuor quã ẽ appare
adõd&a iud enĩ uelles aliud. quã ut ꝓmͦ speculi uidctur: augustlecesse

Expanded text:
ides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur animaides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam hoc fieri puto, non quod illis locis sit praesens, A. Imagines ergo illorum locorum memoria continentur. E. Ita sentio: nam et quid ibi nunc agatur ignoro; quod utique non ignorarem, si animus meus usque ad ea loca porrigeretur, praesentiaVerum mihi videris dicere: sed certe istae imagines corporum sunt. E. Ita necesse est: non enim aliud sunt urbes terraeque, quam corpora. 9. A. Nunquamne intuitus es parva specilla, aut nunquam in pupilla oculi alieni faciem tuam vidisti? E. Imo saepe. A. Cur multo brevior quam eud quam ut pro modo speculi videretur? A. Necesse
Abbreviated transcription (Latin):
uenio uidet᷑. Suo enĩ loco queram. ꝙ me młtũ mou&. ittũ
ħ figura cũ eadẽ maneat. cũ corꝑe excesserit. nã ħ inter dis.¬
cutienda ultimũ me posuisse memini. S qm̃ de nuumn̾o aĩaꝵ
querere. ad quantitatẽ mͥ uidet᷑ ꝑtinere: nõ ee̾ loco̾ pretẽun¬
dũ existimo. augustã incõgrue existimas. S pͥus de spatio
eiꝰ qd me adhuc mouoe explicemꝰ si plac&. ut & ego aliquid diᷤcã
si tͥ iã satus factũ ẽ adõdatꝰ Quere ut uis. Nam tua ista si¬
mulata dubitatio. dubitare me uerissime fac̾ đ boc ipso qĩã
ꝑactũ e̾ȩ̾ p̃sumpseram. Augꝰ Pic mͥ queso te utrũ ea que appel¬
lat᷑ memoria nũ tͥmane nom̃ uideat᷑.
potẽ: Augusti Aiẽ hac e̾e̾ arbittaris an corꝑis: ã
Et hiẽ
dubitare ridicłum ẽ. Quid enĩ ex aĩa corꝑis meminisse ali.
facta m̃tio ẽ: recordaris quanta ⁊ quał sit: ad õdatꝰ Recond
Recordor
tio terrar. ncͣ a nob absit longe: ad õ Ita. ⁊ hoc memini. angꝰ.

Expanded text:
Suo enim loco quaeram, quod me multum movet, utrum haec figura eadem maneat cum corpore excesserit: nam hoc inter discutienda ultimum me posuisse memini. Sed quoniam de numero animarum quaerere, ad quantitatem mihi videtur pertinere, non esse hoc loco praetereundum existimo. A. Non incongrue existimas, sed prius de spatio ejus quod me adhuc movet, explicemus, si placet, ut etiam ego aliquid discam, si tibi jam satisfactum est. E. Quaere ut vis; nam tua ista simulata dubitatio, dubitare me verissime facit de hoc ipso quod jam peractum esse praesumpseram. 8. A. Dic mihi, quaeso te, utrum ea quae appellatur memoria, npotest? A. Animae hanc esse arbitraris, an corporis? E. Et hinc dubitare ridiculum est. Quid enim? exanime corpus meminisse aliqufacta mentio est, recordaris quanta et qualis sit? E. Recordor tio terrarum nunc a nobis longe absit. E. Ita et hoc memini. A.
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾o Toridẽ qͦt lineis. auoꝰ Qd ipsas lineas pares constitius anin.
aliꝰ ẽ alio contractior. ł aꝑtior: adõdatꝰ Etiã ipsos pares uideo.
tł otest ne fieri ut in figͣa quȩ tͥb rectis lineis parib fac.¬
ta sit impares anguli sint an nõ potẽ:d õd
Nullo ꝓrsus
i. augusti Quid sirectis lineis tͥb s imparib figͥa const&.
possunt &̃ in ista pares e̾eᷤᷤ anguli. an aliud intelligis:
Om̃ino ñ possunt. augusti Recte dicis. S dic queso quęnã si
gura tͥ melior uideatur ⁊ pulcrior eane que parib anquȩ¬

Expanded text:
E. Totidem quot lineis. A. Quid? ipsas lineas pares constituis, an imE. Totidem quot lineis. A. Quid? ipsas lineas pares constituis, an imest alius alio contractior vel apertior? E. Etiam ipsos pares esse video. A. Potestne fieri, ut in figura, quae tribus rectis paribus lineis facta sit, impares anguli sint; an non potest? E. Nullo prorsus modo. A. Quid? si rectis lineis tribus, sed imparibus figura constet, possunt etiam in ista pares esse anguli, an aliud intelligis? E. Omnino non possunt. A. Recte dicis: sed dic, quaeso, quaenam tibi figura melior videatur
Abbreviated transcription (Latin):
posse. silinea ex utraq parte. aut ex utraq altã ꝑ insinitũ du¬
catur. adoda nullo mͦ hoc fieri posse cõfirmo.augustꝵ iuid gͥ
agendũ ẽ ut fig̾am fatiã  adõdatꝰ. Quid nͥ illa linea infinita
ñ sit. ⁊ ducatur in circłum. ut ex alia parte se contingat: ũ
eniͣ uideo quomꝰͦ aliter possit ex una linea cõcludi aliq spatiũ.
qͣ nͥ fiat scđłm tuã discretioẽm sigã ñ erit. august Qiud si retiᷤᷤ
lineis figͥam facere uel: Potẽ fieri ut de una linea fiat. annõ
potẽ: Adõdan ullo mͦ augꝰ. Quid duab idõdatꝰ Nehoc quidem.
augꝰ Ad trib : atcida uideo posse. augꝰ Bene ꝗͥ nosti ac tenes cũ
figͥã tͥb linens rectis facienda ẽ minꝰ quã tͥb nõ posse: Ansiulla tͥ
ad uersetur ratio. de hac re sententia reuocabit:
si quis mͥ hoc falsum eę monstrauit. nichil erit. qd me scire posse
cõfidam

Expanded text:
posse, si linea ex utraque parte, aut ex altera per infinitum duposse, si linea ex utraque parte, aut ex altera per infinitum ducatur? E. Nullo modo id fieri posse confirmo. A. Quid igitur agendum est ut figuram faciamus? E. Quid, nisi ut illa linea infinita non sit, et ducatur in circulum, ut ex alia parte se contingat? non enim video, quomodo aliter possit ex una linea concludi aliquod spatium; quod nisi fiat, secundum tuam descriptionem, figura non erit. A. Quid, si rectis linNullo modo. A. Quid, duabus? E. Ne hoc quidem. A. Quid, tribus? E. Video posse. A. Bene igitur nosti ac tenes, cum figura lineis rectis facienda est, minus quam tribus non posse. An si ulla tibi adversetur ratio, de hac te sententia devocabit? si quis mihi hoc falsum esse monstraverit, nihil erit quod me scire posse confidam.
Abbreviated transcription (Latin):
opimoẽs ita labunt᷑. ut emergere iñ ac lib̾ari. aut nũquã. aut
egerrime queant. his ꝙͦ utillimũ ẽ excellentissime auctoritati
credẽ. ⁊ scđ̾m hoc agere uitam. Quod si tutiꝰ putaᷤᷤ. nõ solũ nichil
resisto. s &̃ młtũ ap̾probo. Si au̾t cupiditatem istã refrenare ñ po¬
tes. qua tͥ ꝑsuasisti ratioẽ ꝑuenire ad ueritatẽ. młti ⁊ lõgi errcu¬
tꝰ tͥ tolerandi sunt. ut te ratio nõ adducat. nͥ ea quę sola ratio
dicenda ẽ:.i.uera ratio. ⁊ ñ solũ uera.s ita certa. ⁊ ab omĩ simi¬
litudine falsitatis aliena.si tñ nullo mͦ hȩc ab hoĩe inueniri
potẽ. ut nulle disputatioẽs false. aut iu̾ similes. ab ea te possit̃
trãducere adõdi Nichil iã ħpere desiderabo. agat. ac ducat ratio
instituerã redeamꝰ. Nã ⁊ si quid sit linea ⁊ ꝗd sit fig̾a.iam
tͥ notũ ẽ. Dic qd abstẽ quero .i. utrũ putes ullam fig̾am fieri

Expanded text:
opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut aegerrime queant. His ergo utilissimum est excellentissimae auctoritati credere, et secundum hoc agere vitam. Quod si tutius putas, non solum nihil resisto, sed etiam multum approbo. Si autem cupiditatem istam refrenare non potes, qua tibi persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi et longi circuitus tibi tolerandi sunt, ut non ratio te adducat, nisi ea quae sola ratio dicenda est, id est vera ratio; et non solum vera, sed ita certa, et ab omni similitudine falsitatis aliena, si tamen ullo modo haec ab homine inveniri potest, ut nullae disputationes falsae aut verisimiles ab ea te possint traducere. E. Nihil jam praepropere desiderabo: agat ac ducat ratio institueram redeamus. Nam si et quid sit linea, et quid sit figura jam tibi notum est, dic quod abs te quaero, id est utrum putes ullam figuram fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ego qͥ de mã requiro sciam aigghoc in initio te ammonui: ⁊ po.¬
tulaui ut patient᷑ ferres aliquantũ cireuitũ nr̃ni. qd itẽ queso
ut facias. N leuis querit᷑ res.: ñ facit ad cognosandũ. Nosse enĩ
hoc plano ac tenere uolumꝰ. si fieri potẽ. Aliud ẽ enĩ cũ auctori¬
tati credimuts.
aliud cũ rationi. Auctoritati ceđe magnũ cõpendiũ ẽ : ⁊ nulluᷤ
labor. Quos si te delectat. poteris młta legere.quȩ magni ⁊ diui¬
ni uiri de his reb necessaria quȩ uideant᷑ sulubrit᷑ imꝑitiorib qͣ¬
si nutu qͦdam locuti sunt credi quȩ s uoluerunt. ab his quor. aĩmiᷤ
ł tardiorib uł implicatiorib alia sał g̾ȩ nõ poss&. Tales enĩ hõieᷤᷤ
quoꝵ ꝓfecto maxiia młtitudo ẽ siratioẽ uelint conphende uerũ.
similitudinib rationũ facillime decipiunt᷑ ⁊ in uarias nexiasq

Expanded text:
ut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et posut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et postulavi ut patienter ferres aliquantum circuitum nostrum, quod item quaeso ut facias. Non levis res quaeritur, non facilis ad cognoscendum: nosse enim hoc plane ac tenere volumus, si fieri potest. Aliud est enim cum auctoritati credimus, aliud cum rationi. Auctoritati credere magnum compendium est, et nullus labor: quod si te delectat, poteris multa legere, quae magni et divini viri de his rebus necessaria quae videbantur, salubriter imperitioribus quasi nutu quodam locuti sunt, credique sibi voluerunt ab iis, quorum animis vel tardioribus vel implicatioribus alia salus esse non posset. Tales enim homines, quorum profecto maxima multitudo est, si ratione velint verum comprehendere, similitudinibus rationum facillime decipiuntur, et in varias noxiasque
Abbreviated transcription (Latin):
risol&. adõdatꝰ uoca quiequid uis. Nõ enĩ mͥ de noĩb laborã¬
dũẽ cũ res aꝑta sit. augusti. Bene facis. ⁊ñ solũ approbo. uerũ
&̃ amoneo. ut semꝑ rerũ curam. maais quã u̾borũ te hab̾e de¬
lect&. S linea ista quã iã ut opinor bene intelligis. si porriga¬
tur siue ex una. siue ex alteraq parte quã ii longũ porrigi
potert. cernis nuillũ ȩe finem. an ad hȩc contemplandũ minus
ual& aciesm̃tis tuȩ : adõdatꝰ. Contemplor om̃ino. ac nichil faci.¬
lius. augꝰ Uides gͦ &̃ nullam sigurã posse fieri. si nicħ agatur.
aliud quã ut illa linea porrigatur. adõdatꝰ
Quã dicas figurã
linee sue cõdudit᷑. tãquã si circulũ faceres aut quatuor lineas
finib sius sibim& uingeres. ita ut nulliꝰ finis ab alteriꝰ copula.¬
tione lib̾ eẽt. adõdatꝰ. Quid dicas figurã iã me uidere arbitror
s utinã iã uiderem qͦ ista tendant. aut quid exbis effecturꝰ sis

Expanded text:
enim mihi de nominibus laborandum est, cum res aperta sit. 11. A. Bene facis, et non solum approbo, verum etiam moneo, ut semper rerum curam magis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista quam jam, ut opinor, bene intelligis, si porrigatur sive ex una, sive ex utraque parte, quam in longum porrigi potest, cernis nullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus valet acies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ac nihil facilius. A. Vides ergo etiam nullam figuram posse fieri, si nihil agatur aliud quam ut illa linea porrigatur. E. Quam dicas figuram lineisve concluditur, tanquam si circulum faceres, aut quatuor lineas finibus suis sibimet jungeres, ita ut nullius finis ab alterius copulatione liber esset. E. Quid dicas figuram, jam me videre arbitror; sed utinam tam viderem quo ista tendant, aut quid ex his effecturus sis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã uͥ ⁊ anguli pares. ⁊ lince sunt: uͥ dephendamꝰ ineqͣlitatẽ nõ
inuenio. augusti łgo aliud sentio. Asã recta linea donec ueniat
ad anguloᷤᷤ sũma eqͣlitate p̾dita ẽ. S cũ ex disso latere alia
c̃iumoit᷑ linea. ⁊ angulũ faẽ: nõne censes ħ ipłum ẽẽ ineq̾le:
An tͥ figͥẽ pars quę linea daudit᷑. cuͣ illa parte quę angulo eclu.¬
lomͦ ⁊ me pud& temi̾tatũ mee. Eo enĩ ductus sim qͥ anguloᷤᷤ
inea partes int̾se ⁊ latera cernerẽ. S quis ñ uideat eorũ la.¬
terũ ab angulis magnã differentiã : augusti A ccipe aliud
ineqͣlitatis aꝑtissimũ inditiũ. Certe cernis ł illã sigam
tͥangulam parib lineis c̃stantẽ. ł istam quadratã hab̾e ali¬
quid mediũ idõcno plane augusti Quid ab eode̾ medio
cũ lineas ad om̃s figure partes ducimꝰ. paresne tͥ duci linee
uident᷑ an inpares ad õdatꝰ In pares ꝓrsus. Nã longiores eas
necesse ẽ eẽ. quas in angulos ducimꝰ augustinꝰ

Expanded text:
 et lineae pares sunt, ubi deprehendam inaequalitatem non video. A. Ego aliud sentio: nam recta linea donec veniat ad angulos, summa aequalitate praedita est; sed cum ex diverso latere alia conjungitur linea, et angulum facit, nonne censes hoc ipsum esse inaequale? An tibi figurae pars quae linea modo: et me pudet temeritatis meae; eo enim ductus sum, quod et angulos in ea pares inter se et latera cernerem: sed quis non videat eorum laterum ab angulis magnam differentiam? A. Accipe aliud inaequalitatis apertissimum indicium: certe enim cernis, vel illam figuram triangulam paribus lineis constantem, vel istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad omnes figurae partes ducimus, paresne tibi duci lineae videntur, an impares? E. Impares prorsus: nam longiores eas necesse est esse, quas in angulos ducimus. A.
Abbreviated transcription (Latin):
res fubtilissima ẽ: ⁊ longe alios mentis oculos querit quã bu¬
mana cõsuetudo in cotidiane uite actib hab̾e solita ẽ. ãmo¬
neo te ut ꝑ ea quȩ te ducendũ existimo libens ꝑgas. necnr̾o qͦ.¬
dã necessario entuitu defatigatus egre toleres aliquanto re tar¬
diꝰ ad id qd cupis ꝑuenire Nã si pͥus abste quero utrũ corpꝰ ul¬
lũ pures e̾e̾.qͥ nõ ꝓ suo modo habeat aliquã longitdinẽ. ⁊ lati¬
titudinẽ: ⁊ altitudinẽ. adõdatꝰ Quã dicas altitudine̾ noͣ intelli.¬
go ausllã dico qͣ efficitur. ut interiora corꝑis cogitent᷑. aut &̃
mari recta. hic̃ mͥ uolo aꝑias. ꝗͥ tu sentias. adõdatꝰ ł rorsus nõ
dubito. corꝑea oiã his carere nõ posse. augusti Quid ilłd: Potes co¬
gitare ista tria nõ ęeͥ nͥ incorꝑib ͣ ad õdatꝰ Nõ intelligo. qͦui ali¬
bi e̾e̾ possunt. augusti G aĩam nõ putas ee̾ aliud quã corpꝰ. si oẽ

Expanded text:
res subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam hures subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam humana consuetudo in quotidianae vitae actibus habere solita est; admoneo te, ut per ea, per quae te ducendum existimo, libens pergas, nec nostro quodam necessario circuitu defatigatus, aegre tuleris aliquanto te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam prius abs te quaero, utrum corpse, quod non pro modo suo habeat aliquam longitudinem, et latitudinem, et altitudinem? E. Quam dicas altitudinem, non intelligo. A. Illam dico qua efficitur ut interiora corporis cogitentur, aut etiam mari. Hinc mihi volo aperias quid tu sentias. E. Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non esse nisi in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A. Ergo animam non put