comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gide in eam descendit. & qd ñ capit mũ¬
dus cotũ se intra uirginis usc̾a colloca¬
uit. Tali gͦ ac tanta diuinitatis p̾sen¬
tia plena qͥd uid̾it aut senserit. quis
dic̾e potest: audacter ꝓmintio quia
nec ip̃a plene explicare potuit qd cape
potuit. In tantis gͦ mirabilib quomͦ
lingua humana tac̾e potuisset. nͥ idẽ

Expanded text:
 quod non capit mundus, totum se intra viscera virginis collocavit. Tali ergo, ac tanta divinitatis praesentia plena, quid viderit, aut quid senserit quis dicere potest? Audacter pronuntio, quod nec ipsa plene explicare potuit, quod capere potuit. In tantis ergo mirabilibus quomodo lingua humana tacere potuisset, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Si circũstantiam rei geste ꝑ¬
pende uelimꝰ qnͣta consid̾atione u̾ba
ista digna sint luce clarus patescit.
Sacra namq int̾pretatio nc̃ cõmodius
ad eiudentiam elicit᷑. cũ nocũ fuerit ł
ip̃e relator causa appulsus talia aut ua¬
dicenda accesserit. Legit᷑ in euangłio luce
qd̃ angłs Gabriel a deo missus sit in ciui¬
tatem galilee nararetb ad uirginẽ despõ¬
satam uiro cui nom̃ erat ioseph de do¬
mo dł̃ et nom̃ uirginis maria ut no¬

Expanded text:
Si circumstantiam rei gestae perpendere velimus, quanta consideratione verba ista digna sint luce clarius patescat Sacra namque interpretatio tunc commodius ad evidentiam elicitur, cum notun fuerit vel ipse relator causa impulsus talia aut vaproposita sunt, dicenda accesserit. Legitur in Evangelio Lucae , quod angelus Gabriel a Deo missus sit in civitatem Galilaeae Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen Joseph, de domo David: et nom
Abbreviated transcription (Latin):
secꝰ dictantis p̃ceptũ acceꝑit. nusꝗͣ t̃minos su¬
os excede p̃sumit ¶ Ioc qͦ mirabile ẽ qͦd in uno
corꝑe tot ꝯstruunt᷑ m̃bra. tot m̃bror formȩ.
tot loca. tot officia. Ecce in uno hoĩs corꝑe qͦt
m̃bra: Aliud aur is. aliud ocul. aliud lingua¬
aliud inas aliud pesaluid mauꝰ. singłis sua forma.
sua loca. sua officia. ⁊ cũ suit ita diu̾sa in se sin
tũ disserẽ opꝰ ñ ẽ: cũ ipse uis ꝓbet q̃tũ natę
decoris addit᷑. cũ tã uariis disticta colorib
adornat᷑. Qt luce puleriꝰ: Quȩ cũ colorẽ in se ĩ
hãt: om̃iũ tñ colores rerũ ipsa qͦdãmͦ illuminan¬
do colorat. Qd iocundiꝰ ad uidendũ cȩlo cũ sere¬
nũ ẽ. qͦd resplendet qͣsi saphirꝰ. ⁊ gͣtissimo qͦdã cla
ritatis suȩ tẽꝑam̃to usũ excipit ⁊ demulcet as¬
pectũ: Sol sic̃ aurũ rutilat᷑: luna pallet qͣsi elec¬
tr ũ. Pellarũ quedã fiãmeo aspectu radiant: q̃dã

Expanded text:
secus dictantis praeceptum acceperit, nusquam terminos suos excedere praesumit. Hoc quoque mirabile est quod in uno corpore tot constituuntur membra, tot membrorum formae, tot loca, tot officia. Ecce in uno hominis corpore quot membra? Aliud auris, aliud oculus, aliud linguaaliud nasus, aliud pes, aliud manus; singulis sua forma, sua loca, sua officia, et cum sint ita diversa in se, sintum disserere opus non est, cum ipse visus probet quantum naturae decoris additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius, quae cum colorem in se non habeat, omnium tamen colores rerum ipsa quodammodo illuminando colorat? Quid jucundius ad videndum coelo cum serenum est, quod splendet quasi sapphirus; et gratissimo quodam suae claritatis temperamento visum excipit et demulcet aspectum? Sol sicut aurum rutilat, luna pallet quasi electrum, stellarum quaedam flammeo aspectu radiant; quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
tio qͣtũ ab humana roẽ aliena ẽ: tanto leuiꝰ huma¬
nũ animũ in admirationẽ ꝯpelle pot̃. Qͦre coco dris¬
iꝰ manducans inferiorẽ molã ñ mouet᷑:.⁊ qͦmͦ sa¬
lamandra in igne illesa ꝑmanet᷑. Qs dedit he¬
ricio spinas. ⁊ docuit eum ut se pomis tͦbine
discussis inuoluat. qͥb onustꝰ incedens strid&
qͣsi plaustr ũ : formica q̃ hiemis suꝑuent᷑e p̃scia
gnis horrea sua replet: aranea qͦ de uisc̾ib su¬
is laqueos nectit ut p̃dã capiat. Isti st̃ testes sapłe
d̾i. Est adhuc aliud uerũ ⁊ euidens diuine
sapĩȩ argum̃tũ qͦd om̃e genꝰ simile sͥ ꝓcreat. ⁊ in
tã multis sunilitudo una ꝓpagata pͥmȩ origius
fornã ñ ĩmutat. N ouis uitulũ. ñ uacca agnũ.
ñ cerua leporẽ. ñ leo uulpẽ: s in s similẽ ꝓpagi¬
nẽ suã extendit om̃e qͦd ẽ. hoc ꝙͦ insensibił nała
dentib ꝑ girũ distinguit᷑. qͦmͦ intͥnsecͤ ꝓductis
tot costulas in uno qͦt costulas in alioͬ. talẽ for¬

Expanded text:
humana ratione aliena est, tanto facilius humanum animum in admirationem compellere potest. Quare crocodilus manducans inferiorem molam non movet? et quomodo salamandra in igne illaesa permanet? quis dedit ericio spinas, et docuit eum, ut se pomis turbine discussis involvat, quibus onustus incedens stridet quasi plaustrum? et formicam quae hiemis superventurae praescia granis horrea sua replet? araneam quae de visceribus suis laqueos nectit unde praedam capiat? isti sunt testes sapientiae Dei. Est adhuc aliud verum et evidens divinae sapientiae argumentum, quod omne genus simile sibi procreat, et tam multat; non ovis vitulum, non vacca agnum, non cerva leporem, non leo vulpem, sed in sibi simile propaginem suam extendit omne quod est. Hoc quoque insensibilis natura dentibus per gyrum distinguitur, quomodo intrinsecus productis tot costulas in uno quot costulas in alio, talem for
Abbreviated transcription (Latin):
& in eiꝰ delicias creata st᷑: Sic ẽ de olfactu. Habenc
timiamata odorẽ suũ :ͥ hñt ungu̾enta odorẽ suũꝰ
⁊ dulces spirant odores. ol factui seruiunt. ⁊ in eiꝰ
delicias creata st̃. Eodẽ mͦ gustus ⁊ tactꝰ uaria hñt
ob lectam̃ta: que exsimilitudone pͥoꝵ satis ꝑpendi
pulcͥtudine earũ qͦmͦ potuimus nꝰ qͦmͦ
debuimꝰ locuti sumꝰ: nunc restat ut adꝯsidandẽ
carũdẽ ucilitatẽ transeamꝰ. Ncilitas rerũ quacuar¬
copletitꝰ: necessaria cõmoda. ꝯgrua. igrata. Nces¬
caruĩ ũ nicuiq rei est. q̃ minꝰ ipsa subsistere cõ¬
mode ñ pͥotest: ut pote in uietui hominis panis de
aq in uestitu lanea siue pellicea: aut q̃libet eiusi

Expanded text:
et ad ejus delicias creata sunt, sic est de olfactu. Habent et ad ejus delicias creata sunt, sic est de olfactu. Habent thimiamata odorem suum, habent unguenta odorem suum, et dulces spirant odores, olfactui serviunt, et in ejus delicias creata sunt. Eodem modo gustus et tactus varia habent oblectamenta, quae epulchritudine earum quomodo potuimus non quomodo debuimus locuti sumus, nunc restat ut ad considerandam earumdem utilitatem transeamus. Utilitas rerum quatuorcomplectitur: necessaria, commoda, congrua et grata. Necessarium unicuique rei est, sine quo ipsa subsistere commode non potest, utpote in victu hominis panis et aqua, in vestitu lanea sive pellicea, aut quaelibet ejusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
colorũ: Suauitas cantilenae de mulcet auditũ:
fraglantia odoris olfactũ: dulcedo saporis
gustũ: Aptitudo corporis tactũ & qͥs om̃f de-¬
licias sensu̾ enum̾are queat: Que tã multi¬
plices st̃ in singłis ut siqͥs quelibet ꝑsẽ ꝯsid̾e̾t¬
sĩgłarit̾ ditatũ putet. Quot enĩ oblectam̃ta
ocłoꝵ indiu̾sitate coloꝵ monstrauimꝰ tot ob¬
lectam̃ta auriũ inuarietate sonorũ in uenimꝰ.
Int̾ que pͥma st̃ dulcia sermonũ ꝯmercia qͥb
boies ad iniucẽ suas uoluntates ꝯmunicant p̃ti¬
ta narrant. p̾sentia indicant: fut᷑a nuntiant: ocal¬
ta reuelant: adeo ut si bis careat uita humana.
bestĩs ꝯꝑabił uideat᷑. Quid aut̃ ꝯcentꝰ auͥum.
qͥd humane uotis melos iocundũ. qͥd dulces modos
sonorũ omiũ ꝯmemorẽ. qr tã multa st̃ armonie
gen̾a ut ea nec cogitatꝰ ꝑ currere. nec sermo facile
explicare possit. que tñ cuncta auditui seruiunt.

Expanded text:
colorum; suavitas cantilenae demulcet auditum, colorum; suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo saporis gustum, aptitudo corporis tactum. Et quis omnes delicias sensuum enumerare queat? Quae tam multiplices sunt in singulis, ut si quis quemlibet sens ditatum putet. Quot enim oblectamenta oculorum in diversitate colorum monstravimus, tot oblectamenta aurium in varietate sonorum invenimus. Inter quae prima sunt dulcia sermonum commercia, quibus homines ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita humana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis melos jucundum? quid dulces modos sonorum omnium commemorem? Quia tam multa sunt harmoniae genera, ut ea nec cogitatus percurrere, nec sermo facile explicare possit, quae tamen cuncta auditui serviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
utił s aspectꝰ qͦ mirabił ẽ: Ecce tellꝰ redimita
filorib ꝗ iocundũ spectacłm p̃bet: qͦmͦ uisũ delec¬
tat. qͦmͦ affectũ ꝓuocat. Uideniꝰ rubentes rosas.
candida lilia. pͣpureas uiolas. in quib om̃ib ñ so¬
de t̾re puluere talẽ ꝓducit. speciẽ. Postremo
suꝑ omne pulerũ uiride quomͦ aĩos intuentiũ
rapit. qͥndo uere nouo. noua qͣda uita g̾mina
ꝓaeunt: ⁊ erecta sursũ inspicłis suis. qͣsi deorsũ
morte calcata adimaginẽ fute resurectionis
inlucẽ parit̾ erũpunt. S qͥd de oꝑib dei
loqͥmur. cũ ⁊ iã humane industrie fucos ad ul¬
t̾ĩna qͥdã specie fallentes ocłos tantoꝑe ad mi-¬
ost spẽm deqͣlitate rerũ Er̾amur:
disserere debemꝰ. Ob hoc ꝓu̾identia crea¬
toris tam diu̾sas qͣlitates rebus indidit: ut
om̃is hoĩs sensus sua oblectam̃ta inueniat.
Aliud ꝑcipit uisus: aliud auditꝰ. aliud odoratꝰ:
aliud gustus: aliud tactꝰ. Nisũ pascit pulcͥtudo

Expanded text:
 redimita floribus, quam jucundum spectaculum praebet, quomodo visum delectat, quomodo affectum provocat? Videmus rubentes rosas, candida lilia, purpureas violas, in quibus omnibus non soo super omne pulchrum viride, quomodo animos intuentium rapit; quando vere novo, nova quadam vita germina prodeunt, et erecta sursum in spiculis suis quasi deorsum morte calcata ad imaginem futurae resurrectionis in lucem pariter erumpunt. Sed quid de operibus Dei loquimur? cum etiam humanae industriae fucos adulterina quadam sapientia fallentes oculos tantopere miost speciem de qualitate rerum disserere debemus, ob hoc providentia Creatoris tam diversas qualitates rebus indidit, ut omnis sensus hominis sua oblectamenta inveniat. Aliud percipit visus, aliud auditus, aliud odoratus, aliud gustus, aliud tactus. Visum pascit pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
lum. qui patrem alonge eleserus ꝯui iuimi¬
es me uendidi. qui m pegioners longinquam
abui. qui hereditatem meam ꝑdidi. qui suo¬
stantiam ineam luxuriose uiuendo dissipa¬
lil. ars non eam deiis meus. non dixam pat

Expanded text:
um, qui Patrem deserui, qui inimium, qui Patrem deserui, qui inimico me vendidi, qui in regionem longinquam abii, qui haereditatem meam perdidi, qui substantiam meam luxuriose vivendo dissipavi, ego non dicam Deus meus, non dicam Pat
Abbreviated transcription (Latin):
saltem seruo tuo aut filio aueille tue qr hec oĩa
nomina familiaritatis siit ⁊ ideo qnto mani¬
festius plata pͥoris gr̃e beneficium ad memo¬
riam reducerent: tanto gͣuius sequentis rul¬
pe ueatun accarent. Laceo gͥ hec omiia. sileo
dissimulo. abscondo. ne forte aliquid eoꝵ cõme¬
morans. ⁊ te magis iratum redderem: ⁊ me¬
magis reuni de monstrarem. olo iartes¬
mar ego non agnosei. ut eeuis poslis plaeale¬
ho gͥ queras tu domine quis sum ego lantũ rase¬
ur eonttenti pecem siuũi. dampnanit erilpai
siam: querenti mised̾iam tuam. Hiserere mei
aris a ion enĩ audeo dicere deus meus. luire
solumm agrioses meũ non p̾sumo. sgo peranõo
de percdicdi sminieum sequendo a te recessi. malũ
amando abono esorigaui. Proptera q̃ sil opros
qsi eieetus. quasi separatus. quasi inimundue
auai alenus. appropinquare non audeo. acede
cione clamo :⁊ dico. Miserere mei ds̃. Ego qui ira

Expanded text:
saltem servo tuo, aut filio ancillae tuae, quia haec omnia saltem servo tuo, aut filio ancillae tuae, quia haec omnia nomina familiaritatis sunt, et ideo quanto manifestius prolata majoris gratiae beneficium ad memoriam reducerent, tanto gravius sequentis culpae reatum accusarent. Taceo igitur haec omnia, sileo, dissimulo, abscondo, ne forte aliquid eorum commemorans, et te magis iratum redderem, et memagi reum demonstrarem. Volo interim ego non agnosci, ut citius possis o quaeras, Domine, quis sim ego; tantum miserere confitenti peccatum suum, damnanti culpam suam, quaerenti misericordiam tuam. Miserere mei, Deus. Non enim audeo dicere: Deus meus; Deum solummodo agnosco, meum non praesumo. Ego enim peccando, te perdidi; inimicum sequendo, a te recessi; malum amando, a bono elongavi. Propterea quasi leprosus, quasi ejectus, quasi separatus, quasi immundus, quasi alienus appropinquare non audeo, accedetione, clamo et dico: Miserere mei, D
Abbreviated transcription (Latin):
eulpam mea incelligo reatum menl. seio qͥo feel.
seis quid mierui: non ignoro eum quone cau sa
agicus n on iguoro quio ꝑculpa m̃ debecuiruo¬
lo pecem meum abscondere sed tu nosti ouimae
uolo resistere. s tu potes omnia. uolo effugere
sed ti complectis omnia. E gͦ solum restat: de ce
fugio adte. fugio iram:. fugio admisediatre
Miserere. Nolo ut iuitres in iudicuim eum serus
tuo qr non uistificabitur in conspectu tus omi
uues. quantomagis ego pector ⁊ ẽminis reus :̃
lomego peto nt iudiceris meeum. secut imserea¬
bisimes. Miserere moi. lii qui es edi cito quuis lero
sicuis sirtasis ad misediam flectat: si ꝑsonan ag¬
rim me nescias. licet non ignore omuia scias. Li¬
mes enĩ simulꝙ erubesco nom̃ edere: ꝑsonã de¬
Non gͦ tͥ dico. domme miserere dauid: quem¬
adniodiun alibi dixi. memento domine daiio
oinnis mansuetudinis eiꝰ: nec sicut aliqnoo
blandiens dicere consueueran. puero tuo non

Expanded text:
culpam meam, intelligo reatum meum, scio quid feci, scio quid merui, non ignoro cum quo mihi causa agitur, non ignoro quid pro culpa mihi debetur. Volo peccatum meum abscondere, sed tu nosti omnia. Volo resistere, sed tu potes omnia. Volo effugere, sed tu complecteris omnia, quod ergo solum restat, de te fugio ad te. Fugio iram, fugio ad misericordiam. Miserere. Nolo ut intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens : quanto magis ego peccator, et criminis reus: Non ego peto ut judiceris mecum, sed ut miserearis mei. Miserere mei. Tu quis es? edicito qui sis. Citius fortassis ad misericordiam flectar, si personam agrim me nescias, licet non ignorem quod omnia facias. Timeo enim simulque erubesco nomen edere, personam deNon ergo dico tibi: Domine, miserere David: quemadmodum alibi dixi: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus . Nec sicut aliquando blandiens dicere consueveram, puero tuo non
Abbreviated transcription (Latin):
iatur. Nnum malum est exterus si homĩe.
aluo est malum extus in homine: aliad ẽ ma¬
lum interius in hõie. ⁊ Malum exterĩ sub
homine est᷑ cum ui his que foris possidet dame.¬
na patit᷑. Maluni extuis inhõie est. eum caro
eiꝰ infirmatur. Malum int̾us in homine ẽ u̾er¬
mis conseientie. Kib his malis quatuor bona
opponuent ut mised̾ia iram non contineat. sed
benefieia ꝓpichirati flagella transcendãt. EE uã¬
q honũ exteruis sub homine sinsanitate cepo¬

Expanded text:
 unum malum est exterius sub homine, alterum malum est exterius in homine, aliud est malum interius in homine. Malum exterius sub homine est, cum in iis quae foris possidet, damna patitur. Malum exterius in homine, cum caro ejus infirmatur. Malum interius in homine, est vermis conscientiae. Tribus his malis quatuor bona opponuntur ut misericordiam ira non contineat; sed beneficia propitii, irati flagella transcendant. Est namque bonum exterius sub homine in tranquillitate re
Abbreviated transcription (Latin):
perat quod idex siuis nec falli pocest quia sari¬
ens est ues conrtuimpi pot᷑. quia iustus esti nos iuĩ¬
ci potest quia omp̃s est noc declinari potest. At
defensioni locum ẽ:i ideo ad solam iuscdiani¬

Expanded text:
derat quod judex suus nec falli potest, quia sapiderat quod judex suus nec falli potest, quia sapiens est, nec corrumpi potest, quia justus est, nec vinci potest, quia omnipotens est, nec declinari potest, quidefensioni locum esse; et idcirco ad solam miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Paruulus natꝰ est nob̾: ⁊ filius datus est nob̾: etuo¬
cabitur nomen eiꝰ ad mirabilis consiliarĩ: deus fiꝑ¬
tis. pat̾ futuri scł̃i. priceps pacis. Suꝑ t̾ram posi¬
ta sunt. quia trena ad pacem componunt: prõdi¬
gia siuit. quia uenturi scłi gaudia portendunt:
procligia sunt: quia pat̾ futuri scl̃i. Suꝑ terrã
posita sunt. qr pͥnceps pacis. auferens bella paci¬
fieaus hominem intus ⁊ extra. et t̾ram carniꝰ do¬
niuio anime usq quaq subiciens. Arcum con¬
teret.⁊ confringet arma uersutias ⁊ machi¬
nationes cdiaboli ad nichilans. Seuta comburet
igni. dura corda molliet igne sp̾c sc̃i. Quib pat᷑¬
tis ⁊ pace plena reddita: exhortatoria uox sequi¬
tur. qua omnes uoluntarii aduerum bonum
inuitantur. Nacate ⁊ uidete qũi ego sum d̃s.¬
paratorem ⁊ discite qualit̾ uos ꝓpeccatis misꝰ¬
ur̃is orare debetis. Audite quid elicui. MMilerese
mes denis. Reeus est enĩ incausam ietus unsi¬

Expanded text:
tus est nobis et vocabitur nomen ejus admirabilis, Deus fortis, Pater futuri seculi, princeps pacis . Super terram posita sunt, quia terrena ad pacem componunt; prodigia sunt, quia venturi saeculi gaudia portendunt. Prodigia sunt, quia Pater futuri saeculi. Super terram posita sunt, quia princeps pacis, auferens bella, pacificans hominem intus, et extra, ac terram carnis dominio animae usquequaque subjiciens. Arcum conteret, et confringet arma, versutias, et machinationes diaboli adnihilans. Scuta comburet igni, dura corda molliet igne Spiritus sancti. Quibus patruelis, et pace plena reddita, exhortatoria vox sequitur, qua omnes voluntarii ad verum bonum invitantur: Vacate, et videte quoniam ego sum Datorem, et discite quia inter vos pro peccatis vestris orare debetis. Audite quid dicit: Miserere mei, Deus. Reus enim, in causam ductus, consi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. sN Iunquid celum et t̾ram: non. S que de¬
suꝑ celum posita sunt et suꝑ t̾ram pͥmũ eium
deus celum et t̾ram fecit. Deinde quedam in oe¬
lo⁊ int̾ra decelo et t̾ra ꝓcluxit. S hec quia ter¬
rena sunt. ubi cunq t̾rarum uid̾i possunt.
ñũ ista udeant᷑ aliunde homines inuitantur.
non deicieus ea s inclinans: nec t̾ram ꝑ ea pre¬
mens sed ueleuans. Que sunt ista oꝑa dũi: Dñe

Expanded text:
ni? Nunquid coelum, et terram? Non, sed quae desuper coelum posita sunt super terram. Primum enim Deus coelum et terram fecit; deinde quaedam in coelo, et in terra de coelo, et terra produxit. Sed haec, quia terrena sunt ubique terrarum videri possunt, nec ut ista videantur alicunde alio homines invitantur. non dejiciens ea, sed inclinans; nec terram per ea premens, sed relevans. Quae sunt ista opera Domini?
Abbreviated transcription (Latin):
totam feoam ⁊ tñ dilectam fuisse
ñ meministi. Si gͦ te nc̃ dilig̾e dig¬
natus ẽ qñ tota turpis et nicħ adbuc
decoris habens fuisti qͣnto mag̃ nẽ
diliget te qñ decorari ⁊ pͥscam turpi¬
tudinẽ deponẽ iam cepisti:: Nam et
hoc qͦ ad laudem dilectionis eiꝰ ꝑ ti¬
net. qd̾ imꝑfectam dilig̾e dignatir.
& qͣmuis q̃dam adbuo in teuideat q̃
ꝓpositum respicit. nec qͥd sis s qͥd uelis
eẽ attenit. si tñ in qñt potes satagis.¬

Expanded text:
totam foedam et tamen dilectam fuisse jam totam foedam et tamen dilectam fuisse jam non meministi. Si ergo te nunc diligere dignatus est, quando tota turpis, et nihil adhuc decoris habens fuisti, quanto magis nunc diliget te, quando decorari, et priscam turpitudinem deponere jam coepisti? Nam et hoc quoque ad laudem dilectionis ejus pertinet, quod imperfectam diligere dignatur. Et quamvis quaedam adhuc in te videat, quae propositum respicit, nec quid sis, sed quid esse velis, attendit, si tamen tu quantum potes satagis
Abbreviated transcription (Latin):
traho. Ex quo hoc etiam didici qd uos
ext̾minare debeo & qualit̾ hoc faciam
Iam aguosco. homo. Mira res nob̾cũ
agicur qͣm ideo fortasse ñ miraris. qͥ a
necdũ qͥo dic̾e uelim intelligis. Consid̾o
enim qualit̾ a pͥncipio nr̃i sermonis
młta que adu̾sari uidebant᷑ dilectioni
in medium adduxeris. et quod ex eis
semꝑ ñ infirmata s ampliꝰ comꝓbata
sit uirtus dilectionis. Dixisti dilectionẽ
singłarem parit̾ ⁊ ꝯmunem ẽẽ ñ posse.
s inde compbata ẽ ampliꝰ mirabilis. qd̾
demonstrata ẽ ꝯmunis eẽ ⁊ singłaris.
Niristi rursum te ꝑfecte ñ diligi eo qd̃
ad cultum electam audieras. ⁊ ad huc
ad thalamũ assumptã ñ udisti. S cñ
it̾m ostendit᷑ tanto maior erga te dile¬
ctio. qͣnto maior ꝑ eius potentiam tua
expectatur ꝑfectio. Ad extremũ mͦ du¬
bitare cepisti. an in hac deformitate tua
qͣm licet inuita pateris ab illo posses di¬
ligi. s qͣndo hoc dubitasti. olun te

Expanded text:
traho. Et quo hoc etiam didici, quod vos traho. Et quo hoc etiam didici, quod vos exterminare debeo, et qualiter hoc faciam jam agnosco. HOMO. Mira res nobiscum agitur, quam ideo fortassis non miraris, quia necdum quid dicere velim intelligis. Considero namque qualiter a principio nostri sermonis multa quae adversari videbantur dilectioni in medium adduxeris, et quod ex eis semper non infirmata, sed amplius probata sit virtus dilectionis. Dixisti dilectionem singularem pariter et communem esse non posse, sed inde comprobata est amplius mirabilis, quod demonstrata est communis esse et singularis. Dixisti rursum te perfecte non diligi, eo quod ad cultum electam audieras, et adhuc ad thalamum assumptam non vidisti. Sed tamen iterum ostenditur tanto major erga te dilectio, quanto major per ejus patientiam tua exspectatur perfectio. Ad extremum modo dubitare coepisti, an, in hac deformitate tua quam licet invita pateris, ab illo posses diligi. Sed quando hoc dubitasti, olim te
Abbreviated transcription (Latin):
młta sunt in me de quib coram ocłis
eiꝰ erubesco. et ꝓ quib iam magis illi diᷤ¬
Outinã ad modicũ ab ocłis eiꝰ possem
abscondi. donec macłas istas om̃s de
in hac deformitate place̾ illi potero
q̃ et mͥ quoq in ip̃a uehem̃ter displiceo:
O macłe uet̾es o macle fece ⁊ turpes qͥd
tam dui h̾etis: Abite. discedite ⁊ ne p̾su¬
matis ampliꝰ ocłos dilectimei offend̾e.
Nolite fallere uosmetip̃as. ñ semꝑ mec̃
ipso adiuuante manebitis. qͣmius ad
huc me pigͥtante ext̾minari ñ potiustᷤ.
Ergo iuraui suꝑ uob̾. qd̾ nec teneam nͦ
diligani uos ampliꝰ. qͥa omĩno deces¬
tor ⁊ prorsꝰ ab hominor turpitudinem
gis nuĩe qͥa palam ip̃o sum. & qͥa plus
certe const̾stat᷑ eiis offensio. qͣm mea
tes mee ñ estis. Alienas uos a sorte mea
munionẽ bre uolo. habeo aliud exem¬
plar ciii conformari cupio.⁊ ad illuo
iugit̾ respicio. ac qñt possum mag̃
semꝑ ac mag̃ ex inde similitudinem

Expanded text:
multa sunt in me de quibus coram oculis multa sunt in me de quibus coram oculis ejus erubesco, et pro quibus jam magis illi disO utinam ad modicum ab oculis ejus possem abscondi, donec maculas istas omnes detin hac deformitate placere illi potero, quae et mihi quoque in illa vehementer displiceo? O maculae veteres, o maculae foedae et turpes, quid tandiu haeretis? Abite, discedite, et ne praesumatis amplius oculos dilecti mei offendere. Nolite fallere vosmetipsas, non semper mecum ipso adjuvante manebitis, quamvis me adhuc pigritante exterminari non potuistis. Ego juravi super vobis quod nec tenebo, nec diligam vos amplius, quia omnino detestor et prorsus abominor turpitudinem gis nunc quia palam ipso sum, et quia plus certe me contristat ejus offensio, quam mea cum manentes, meae non estis. Alienas vos a sorte mea munionem habere volo. Habeo aliud exemplar cui conformari cupio, et ad aliud jugiter respicio, ac quantum possum magis semper ac magis exinde similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
młtos diffundat᷑. ita tñ unice singulos
amplexatur. Ue̾ pulchrũ ⁊ mirificum
bonũ qd̃ cõmune ẽ om̃iũ ⁊ totũ singłoꝵ
Cuctis p̾sidens. singłos implens. ubiq
p̾sens om̃iũ curã agens ⁊ tñ singłis qͣsi
om̃ib ꝓuidens. Sic certe mͥ uidetur cũ
eiꝰ miserationes circa me attendo. qd̾ si
ut mee saluti ꝓuideat. & ita totum ad
custodiam meã occupatũ uideo. quasi
oĩum oblitus sit. et mͥ soli uacare uelit.
Semꝑ p̾sentem exhibet. semꝑ ꝑatum se
cumq fuero ñ recedit. qͥcqͥd egero parit̾
assistit. & qd̵ tandẽ cunctis actionib siue
bonitatẽ suam ꝑtinet in diuidiuis coo¬
ꝑator assit. in ipso oꝑis su effectui patent̾
ostendit. Ex qͦ constat qd̃ licet facies eius
adhuc a nob̾ ñ possit uideri. ñ ꝗͣ tñ possit
p̾sentia eiꝰ euitari. Ego au̾ fatror diligẽ¬
uehem̃ter plac̾e cupio. uͥq mͥ p̾sentem
& om̃ia occulta uidentem intueor. O ꝗͣ

Expanded text:
multos diffundat, ita tamen unice singulos multos diffundat, ita tamen unice singulos amplexatur. Vere pulchrum et mirificum bonum, quod commune est omnium, et totum singulorum. Cunctis praesidens, singulos implens, ubique praesens, omnium curam agens, et tamen singulis quasi omnibus providens. Sic certe mihi videtur cum ejus miserationes circa me attendo, quod si ut meae saluti provideat, et ita totum ad custodiam mei occupatum video, quasi omnium oblitus sit, et mihi soli vacare velit. Semper praesentem se exhibet, semper paratum se icunque fuero non recedit, quidquid egero pariter assistit; et quod tandem cunctis actionibus sive suam pertinet, individuus cooperator adsit, ipso operis sui effectu patenter ostendit. Ex quo constat quod licet facies ejus adhuc a nobis non possit videri, nunquam tamen possit aesentia ejus evitari. Ego autem fateor, diligenvehementer placere cupio, ubique mihi praesentem et omnia mea occulta videntem intueor. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ignorabam docusti me. qñ peccabã
corripuisti me. qñ contͥstabar consolatꝰ
es me. qñ desꝑabam confortasti me. qñ¬
cecidi erxxistime. qñ steti tenuisti me.
qñ iui diuisti me. qñ ueni suscepisti me.
hec omia mͥ fecisti dũe ds ñs. et młta a¬
lia de quib mͥ dulce erit semꝑ cogitare
semꝑ loqui. semꝑ grãs agere. ut te laudẽ
Ecce habes anima mea arram tuã. ⁊ in
arra tua cognoscis sponsum tuũ. Serua
te illi intactam. serua inpollutam. ser¬
ua integram. serua incontaminatam.
Si olim metrix fuisti iam uirgo facta es.
q̃madmod̾ amor illiꝰ consueuit corruptiꝰ
integͥtatem redd̾e ⁊ ugris castitatem cõ¬
seruare. Semꝑ aũ cogita qͣntam tec̃ mi¬
sericordiã fecerit. & in hoc ꝑpende qnͣtũ
ab ip̃o diligeris quod eiꝰ bñficiim ñ qͣm
tͥ defuisse cognoscis. Anima. Iere fateor
m̾ito amor iste singłaris dr̃ qui cum in

Expanded text:
quando ignorabam, docuisti me; quando peccabam, quando ignorabam, docuisti me; quando peccabam, corripuisti me, quando tristabar consolatus es me, quando desperabam confortasti me, quacecidi erexisti me; quando steti, tenuisti me, quando ivi duxisti me; quando veni, suscepisti me. Haec omnia mihi fecisti, Domine Deus meus, et alia multa de quibus mihi dulce erit semper cogitare, semper loqui, semper gratias agere, ut te laudem ine Deus meus. Ecce habes, anima mea, arrham tuam, et in arrha tua cognoscis sponsum tuum; serva te illi intactam, serva impollutam, serva integram, serva incontaminatam. Si olim meretrix fuisti, jam virgo facta es, quemadmodum amor illius consuevit corruptis integritatem reddere, et integris castitatem conservare. Semper autem cogita quantam tecum misericordiam fecerit, et in hoc perpende quantum ab ipso diligeris, quod ejus beneficium nunquam tibi defuisse cognoscis. ANIMA. Vere fateor merito amor iste singularis dicitur, qui, cum se in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ diligam te quis sum ego ut diligam
ꝓtector m̃s corni salutis mee & suscep¬
tor m̃s. Et qnͣ̃t adhuc dicam: Tu esdñs
d̾s ms. O anima mea qͥo faciemꝰ dño deo
nr̃o a qͦ tot et tanta bona accepimꝰ: Neq
enim contentꝰ fuit ea que & ceteris bona
nob̾ tribuere. s in malis quoq nr̃is eũ
singłarem dilectorem agnoscimꝰ. ut
eũ tam de bonis qͣm de mał nr̃is om̃ib
singłarit̾ diligamꝰ. Tu dedisti mͥ dñe¬
sensũ ut te agnoscam. ⁊ p̾cet̾is młtis
de tuis secretis reuelata intelligam.
Alios coetaneos meos in tenebris ignorã¬
infudisti. Tu dedisti mͥ uerius cognos¬
cere te puriꝰ dilig̾e te. sinceriꝰ cred̾e in
te ardentiꝰ sequi te. Tu dedisti mͥ sensũ
capacem. intellectum facilem. memo¬
riam tenacem linguam disertam.
sermonẽ gratum. doctrinam suadibi¬
lem. efficatiam in oꝑe. grãm in conu̾¬
satione ꝓuectum in studiis. effectum
in inceptis. solamen in adisis. caute¬
lib̾astime. qñ errabam reduxistime.

Expanded text:
ligam te? quis sum ego, ut diligam protector meus, cornu salutis meae, et susceptor meus, et quantum adhuc dicam? Tu es Dominus Deus meus . O anima mea, quid faciemus Domino Deo nostro, a quo tot et tanta bona accepimus? Neque enim contentus fuit eadem quae et caeteris bona nobis tribuere, sed in malis quoque nostris eum singularem dilectorem agnoscimus, ut eum tam de bonis quam de malis nostris omnibus singulariter diligamus. Tu dedisti mihi, Domine, ut te agnoscam, et prae caeteris multis de tuis secretis revelata intelligam. Alios coaetaneos meos in tenebris ignoraninfudisti. Tu dedisti mihi verius cognoscere te, purius diligere te, sincerius credere in te, ardentius sequi te. Tu dedisti mihi sensum capacem, intellectum facilem, memoriam tenacem, linguam disertam, sermonem gratum, doctrinam suasibilem, efficaciam in opere, gratiam in conversatione, provectum in studiis, effectum in coeptis, solamen in adversis, cauteliberasti me; quando errabam, reduxisti me;
Abbreviated transcription (Latin):
& amica confabulatione exig
ea quod scire cupio. Nemo a
admutetur s aperta conscier
uerba conferemus. Sic enim
gis: Ego scio quod uita tua di
ẽ. & scio quod sine dilectione e
elegeris. Dicam adhuc ut n¬
stius intelligas quid te int̾ro
Aspice mundũ: et om̃ia que

Expanded text:
 amica confabulatione exigam ab ea quod scire cupio. Nemo alienus admittetur, sed aperta conscientia soli verba conferemus. Sic enim gis? Ego scio, quod vita tua dilectio est et scio quod sine dilectione eselegeris? Dicam adhuc, ut manifestius intelligas quid te interrogem. Aspice mundum, et omnia quae in eo
Abbreviated transcription (Latin):
logͥt. Diligani de dñe. Causas dilectõrs subiungit. e forti¬
tudo mea qr firmam̾̃tũ meum. q resugium mei̾ ꝙr
liberator meus. Conu̾so orcline narrat usq ad ipsũ
cliune gr̃e pͥncipiũ mente recutrens pͥmũ liberator
ꝙ homnnẽ apotestate cliaboli eripuit. Deinde refu¬
giuĩ q de ꝓpruis iurib diffidentẽ benigne ad pat̾eian¬
cdum excepit. Deuide firmam̃tũ stãti ne corruat.
Deinde fortitudo pugnanti ut uinicat. liberator ꝑ¬
baptismũ refugium. ꝓpenitentiani: fir mamen¬
ail. ppatientiam fortitudo ꝑuictoriam. Eece quo
orcline euasit malium. Deiide scd̃s uersicłs qͣmͦ
conserut᷑ꝰ sit bonum. Ds mis qr ꝑfidem illuminat
aduitor mñs quia ab bene opandum adiuuat.
Spibo meum quia cor ad amorem suũ inflam¬
mat. ꝓtector m̃s quia sup̃io quod fẽre possumus
temptari ñ ꝓmittit. Cornii salutis mee. quia etiã
ꝑ seiuentẽ diabolum nos contempn̾e facit. Post¬
tremo susceptre meus qr finito eursu ꝑuenienti¬

Expanded text:
or. Diligam te, Domine. Causas dilectionis subjungit, quia fortitudo mea, quia firmamentum, quia refugium meum, quia liberator meus. Converso ordine narrat usque ad ipsum divinae gratiae principium mente recurrens. Primum liberator, quia hominem a potestate diaboli eripuit; deinde refugium, quia de propriis viribus diffidentem, benigne ad patrocinandum excipit. Deinde firmamentum, stanti ne cadat. Deinde fortitudo pugnanti ut vincat. Liberator pbaptismum, refugium per poenitentiam, firmamentum per patientiam, fortitudo per victoriam. Ecce quo ordine evasit malum. Deinde secundus versiculus. Quomodo consecutus sit bonumAdjutor meus, quia ad bene operandum adjuvat. Sperabo in eum, quia cor ad amorem sui inflammat. Protector meus, quia supra id quod ferre possumus, tentari non permittit. Cornu salutis meae, quia etiam persequentem diabolum nos contemnere facit. Postremo susceptor meus, quia finito cursu pervenienti
Abbreviated transcription (Latin):
reueiure curientis est subplantare luctan¬
tis. llam qui ad finem ꝓpositi oꝑis tendit:
quam ius non passib pedum ꝑmotione tũ acti¬
onũ eurrit. Diabolus gͦ inpassione xp̃i eucurrit.
quia eũ quem purũ hominem existimabat ꝑtra¬
ditionem ad passionem. ꝑpassionem ad mortem.
ꝑ morten addampnationen ducere uoluit.
dimiliter d̾s cucurrit. quia eũ ꝑtraditionem ad
passionem. ꝑpassionem admortem. ꝑmortem ad
resurrectionem promouere disposuit. Utriq gͦ
cucurrerunt d̾s ⁊ diabolus. s diabolus preuen¬
tꝰ est quia ne ad finem ꝓpositi sui ꝑuenire pos¬
set diuuna uirtute est impeditꝰ. lt subplanta
inquit eũ. Inpassione xp̃i diabolus cum deo
luctabatur. Biabolus foris luctabatur ut de¬
ieeret. xp̾̃c intus luctabatur ut sustineret. S
diabolus supplantatꝰ est qr occulta quadam
uͥtute ec sapientia dei subito et inprouiso est
deiectus.

Expanded text:
enire currentis est, supplantare luctantis. Nam qui ad finem propositi operis tendit, quamvis non passibus pedum, promotione tamen actionum currit. Diabolus ergo in passione Christi cucurrit, quia eum quem purum hominem existimabat, per traditionem ad passionem, per passionem ad mortem, per mortem ad damnationem ducere voluit. Similiter cucurrit Deus, quia eum per traditionem ad passionem, per passionem ad mortem, per mortem ad resurrectionem promovere disposuit. Utrique ergo cucurrerunt, et Deus, et diabolus; sed diabolus praeventus est, quia, ne ad finem propositi sui pervenire posset, divina virtute est impeditus. Et supplanta, inquit, eum. In passione Christi diabolus cum Deo luctabatur; diabolus foris luctabatur ut dejiceret; Deus intus luctabatur ut sustineret. Sed diabolus supplantatus est, quia occulta quadam virtute et sapientia Dei subito et ex improviso est dejectus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tr̃enaam antes et̾ña bona q̃rere contẽpnũt. Ab his om̃ib
custoliri iustus desiderat ne uidelicet malo exemplo il¬
soꝵ ꝑuocatꝰ adiniquitatem cadat. S qͦmͦ uult custodi¬
xi: auclite quom̃. Ut pupillam ocłi. Pupilla quid pars¬
corporis hec est ⁊ tenera sed tñ preciosa. diligent̾ custodi¬
tͤ quia multũ diligit᷑. Mistice ocls dei est eccłia sc̃oꝵ. pu¬
pilla ocłi est humanitas xp̃i. ꝑpupillam aninia aciẽ
dirigit ut ea que foris sunt. discernat. ⁊ deus pat̾ om̃e
uidiciũ filio decłit. ⁊ neminẽ nͥ ꝑfilium uidicat. qͦi lucem
a tenebris sic iustos discernens ab iniustis. Quicl est ergo
uersa in hoc mundo passus est s ꝑp̾ssuram tͥbulatiõis
ad głam resurrectionis ꝑuenit. hoc gͥ nos debemꝰ orare
ut eustocliamur ut puplla ocłi uideł non ut nicħ

Expanded text:
qui terrena amantes aeterna bona quaerere contemnunt. Ab his omnibus custodiri justus desiderat, ne videlicet malo exemplo illorum provocatus ad iniquitatem cadat. Sed quomodo se vult custodiri? Audite quomodo: ut pupillamoculi modica est et tenera, sed tamen pretiosa. Diligenter custoditur, quia multum custoditur. Mystice oculus Dei est Ecclesia sanctorum; pupilla oculi est humanitas Christi. Per pupillam animal aciem dirigit, ut ea quae foris sunt discernat; et Deus Pater omne judicium Filio dedit; et neminem nisi per Filium judicat, quasi lumen a tenebris, sic justos discernens ab injustis. Quid est ergo lta adversa in hoc mundo passus est; sed per pressuram tribulationis ad gloriam resurrectionis pervenit. Hoc igitur nos debemus orare ut custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
ineorporeis agit᷑. facies memorat᷑. quod inusi
lo quendi mine minime eẽ cognoscit᷑. Tunc ta¬
m̃ fuisse oubium non ẽq. sacis ex tam freqñ¬
ti seripturaꝵ positione colligi potest. Quia en ĩ
ubiq oceurrentis facien declinare non possu¬
mus: congrue inscriptura ꝑfaciem presentiã
siue uistantiam atq inportunitatem significa¬
mus. Quo est gͦ quod cicat̾ces non solum abin
sipientia s a facie insipientie putriusse corrup¬
te ẽt. dicunt᷑ nisi qui a dei gia nequaqͣm nosusq
ad lap sum peceati de sereret. si non pͥus nr̃a iusipi¬
entia deo uinob̃ habitanti cliu in portuna fuisset:
Ca enĩ ꝑlongam negligentiã nr̃ani a nob̾ rece.¬
dere inuitꝰ cogitur statim cicatces uulnerũ nĩoꝵ
non solum ꝑpraua desidia putrefiunt s usq
ad oꝑationẽ prauam corrumpunt᷑.¬

Expanded text:
incorporeis agitur, facies memoratur quae in usu incorporeis agitur, facies memoratur quae in usu loquendi nunc minime esse cognoscitur; tunc tamen fuisse dubium non est, quod satis ex tam frequenti Scripturarum positione colligi potest. Quia enim ubique occurrentis faciem declinare non possumus, congrue in Scriptura per faciem, praesentiam sive instantiam atque importunitatem significamus. Quid est ergo quod cicatricepientia, sed a facie insipientiae putruisse et corruptae esse dicuntur, nisi quod Dei gratia nequaquam nos usque ad lapsum peccati desereret, si non prius nostra insipientia Deo in nobis habitanti diu importuna fuisset? Qui cum per longam negligentiam nostram a nobis recedere invitus cogitur, statim cicatrices vulnerum nostrorum non solum per prava desideria putrefiunt, sed usque ad operationem pravam corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a accepta. si animus ab eius recordatione n̾
desiperet: abiniuiria conclitoris uel solo pudore
nos cohercere potuisset. Quia gͥ cicat̾ees peccato¬
rum ur̃oꝵ nequaqͣ. aꝑirent᷑ ad actum ñ prius
putrescerent ꝑ desiderium: neq ullo modo
ꝑpraua desideria mens intus putresceret. si nõ
pͥus a memoria p̾ceritarũ miseriaꝵ suaꝵ ⁊ pre¬
sentis beneficũ dei consideratione desipuiss:
plangat iste insipientiam suam ⁊ dicat. Putrue
s libet ad huc considerare quare non simplicit̾
dixit ab insipientia mea. uel ꝓpt̾ in sipienti¬
am meã. sed a facie insipientie mee. iitrũ ne ali¬
quid nob̃ ista adiectione signare uolu̾it. Smum
ille modꝰ loquendi considerand̃ est quia sepe in
diuno eloquio simit positio ĩuenitur eiun
d̾r a facie domiui. uel afatie inmici. siune etiam
quod magis obseuriun est cum de reb humana
fuguratione carentib corporeis. non nunꝙͣ eciã

Expanded text:
gratia accepta, si animus ab ejus recordatione non gratia accepta, si animus ab ejus recordatione non desiperet, ab injuria conditoris vel solo pudore nos coercere potuisset. Quia igitur cicatrices peccatorum nostrorum nequaquam aperirentur ad actum, nisi prius putrefactae essent per desiderium, neque ullo modo per prava desideria mens intus putresceret, si non prius a memoria praeteritarum miseriarum suarum, et praesentis beneficii Dei consideratione desipuisset; plangat iste insipientiam suam et dicat: Putruerentiae meae. Sed libet adhuc considerare quare non simpliciter dixit ab insipientia mea, vel propter insipientiam meam, sed a facie insipientiae meae, utrumne aliquid nobis ista adjectione signare voluerit. Primum ipse modus loquendi considerandus est; quia saepe in divino eloquio similis positio invenitur, cum dicitur, a facie Domini, vel a facie inimici : sive etiam, quod magis obscurum est, cum de rebus humana figuratione carentibus, corporeis nonnunquam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
absq consilio es ⁊ sine prudentia.utinam saperes
et inrtelligeres ac nouissima prouideres. Quia enĩ
nec p̾sentia dei beneficia cognoscere. nec sua ꝑiclã
futura ꝓuidere pot̾ant. quasi prudentie saporem
in mentis paulato non habebant. Duo gͥ sunt qͦ
nobis semper sapere debent. ⁊ mala uidelicet nr̃a
que euasimus.⁊ grã dei qm consecuti sumus
Mens et enĩ stulta cum malaꝵ delectationũ labo¬
rem non meminit. easdem delectationes qñ pul¬
sata fu̾it temptatione iterare non ꝑtimescit. ⁊
quem admodum mulier cum angustia pari¬
eucli premit᷑ concupiscentie carnał delectationẽ
abhominatur. S cum menioria doloris amente
recesserit: itum carnis illecebras concupiscit.
tota ꝙ auidicate ad earum exꝑientiam rapitur.
qr eis quantꝰ ad mixtꝰ sit dolor non recordatur.
llam si bene memorie saꝑec dolor ip̃e qͥ malã
delectationenz sequitur. nequaqͣm ita iufre¬
nis mens ad euis appetitum traheret᷑. Ip̃a qͦ

Expanded text:
nsilio, et sine prudentia. Utinam saperent, et intelligerent ac novissima providerent! Quia enim nec praesentia Dei beneficia cognoscere, nec sua pericula futura praevidere poterant, quasi prudentiae saporem in mentis palato non habebant. Duo igitur sunt, quae nobis semper sapere debent, et mala videlicet nostra quae evasimus, et gratia Dei quam consecuti sumus. Mens etenim stulta cum malarum delectationum laborem non meminit, easdem delectationes, si quando pulsata fuerit tentatione, iterare non pertimescit; et quemadmodum mulier cum angustia pariendi premitur, concupiscentiae carnalis delectationem abominatur, sed cum memoria doloris a mente recesserit, iterum carnis illecebras concupiscit, totaque aviditate ad earum experientiam rapitur, quia eis quantus admistus sit dolor, non recordatur. Nam si bene memoriae saperet dolor ipse, qui malam delectationem sequitur, nequaquam ita infrenis mens ad ejus appetitum traheretur. Ipsa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ genus est peccantium. Scd̾m est peniterti¬
ui. Tertium est eoꝵ qui ꝑ penitentiã sunt correp¬
ti. Quartum est eoꝵ qui ꝓiniquitate non sunt.
corrupti. Pͥmi sunt egri. Sod̾i sunt ad sanitatem
coniersi. Tercĩ sunt sanati. Quarci sunt sani. sx
his satis colligi potest. de quo genere hominũ
iste sit. qͥ ecatrices suas ad corruptionẽ reuer¬
sas plangit. Penitere enĩ iam ceꝑat.:⁊ pecem iã
uoluntate deseruerat. s reatꝰ peccati non dũ
ad huc ineo plene sanatꝰ erat. ⁊ priusqͣm ꝑueni¬
set ad integram sanitatem uuln̾is: corruptus est
iteratione mniquitatis. Inde recte pͥiis d̾r ꝑutr¬
erunt ac deioe sub ungitut eorrupte sunt ciea

Expanded text:
Primum genus est peccantium, secundum poenitentiPrimum genus est peccantium, secundum poenitentium, tertium eorum qui per poenitentiam sunt correcti, quartum eorum qui per iniquitatem non sunt corrupti. Primi sunt aegri, secundi sunt ad sanitatem conversi, tertii sunt sanati, quarti sunt sani. Ex his satis colligi potest de quo genere hominum iste sit qui cicatrices suas ad corruptionem reversas plangit. Poenitere enim jam coeperat, et peccatum jam voluntate deseruerat, sed reatus peccati nondum adhuc in eo plene sanatus erat, et priusquam pervenisset ad integram sanitatem vulneris, corruptus est iterationem iniquitatis. Unde recte prius dicitur, putruerunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
nera. et tñ ad huc ꝑmanserunt ei catres .i. iuil
uerũ signa. Quartum est eoꝵ inquib ip̃a ad¬
huc uulnera hiantia sunt: et nec dum ob¬
duo cepunt. Si gͥ per uulnera peccata intel¬
ligimus qui inpeccati desiderio ꝑmnanent. qua¬
si uulnera aꝑta hñt. Qui uͦ pecem deserunt et
tũ ad huc areatu peccati ꝑsatiffactionem plene
purgati non sunt: inbis qͣi quedam signa
uuluerum ꝑmanserunt. Qui aũ post perpe¬
tͣta scelera: ⁊ peccaudi affectum deseriart ⁊ reatũ
peerati plena satiffactione oboucuit: ab his ĩ
ip̃a uuluerum uestigia dicesserunt. Sic sanat᷑
erat pausus qui post tanta mala dicebat. Nichil
mͥ conseuis sum q nimirũ precerĩoꝵ uulnerum
i se nec signa qͥdẽ uuienire pot̾at quem de aute¬
aete pͣuitate conscientia non accussabat. hos se¬
cuntur hũ qui et si uitam sine pecẽo duce neque¬
uit: nunqͣm tamen culpe cͥminał iulnꝰ ꝑcepit̃t.

Expanded text:
nera, et tamen adhuc permanserunt cicatrices, id est nera, et tamen adhuc permanserunt cicatrices, id est vulnerum signa. Quartum est eorum in quibus ipsa adhuc vulnera hiantia sunt, et necdum obduci coeperunt. Si igitur per vulnera peccata intelligimus, ii qui in peccati desiderio permanent, quasi vulnera aperta habent. Qui vero peccatum deserunt, et tamen adhuc reatu peccati per satisfactionem plene purgati non sunt; in his quasi quaedam signa vulnerum permanserunt, Qui autem post perpetrata scelera, et peccandi affectum deserunt, et reatum peccati plena satisfactione obducunt, ab iis etiam ipsa vulnerum vestigia discesserunt. Sic sanctus erat Paulus, qui post tanta mala dicebat: Nihil mihi conscius sum . Quia nimirum praeteritorum vulnerum in se ne signa quidem invenire poterat, quem de anteacta pravitate conscientia non accusabat. Hos sequuntur ii qui, etsi vitam sine peccato ducere nequeunt, nunquam tamen culpae criminalis vulnus perceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiens est patienti expertum. S utinam mnͥ uel
exꝑientia cognitionem non dederit. uel si alit̾
cognoscere non debueram: ip̃a potius cogniti¬
o data non sit. Quod si sic necesse fuit ⁊ sine ma¬
nui ualida erudiri non poteram: utirã nuic
iani uel ipsa mea cognitio mͥ sic saperet. quatin
preteritoꝵ doloꝵ experientia a futura me mi¬
quitate coherceret. S quia totiens post exper¬
ientiam maloꝵ desipuisse me uideo: ip̃os ad¬
huc amaritudinis gustꝰ ꝑtimesco. Dicam tñ
⁊ sine dolore non dicam. ꝑ utruerunt et cor¬
lituis eam non nouerunt ꝓpt̾ eoꝵ instructio¬
uem non est omnino tacenda. Putruerunt
iiquit ⁊ corrupte sunit cicatͥces mee. Biligentiꝰ
consi deranti . iͦii. hic genera hominũ occurrt̃
Oriuium eoꝵ est: qui ñ ħͣm uulnerati sunt.
Seõn est eoꝵ: qui post uuln̾a ꝑfecte sanati st̃.¬
Tertium est eoꝵ: quib obluctaqd sunt uul¬

Expanded text:
ties est patienti expertum. Sed utinam mihi, vel ties est patienti expertum. Sed utinam mihi, vel experientia cognitionem non dederit, vel si aliter cognoscere non debueram, ipsa potius cognitio data non sit. Quod si sic necesse fuit, et sine manu valida erudiri non poteram, utinam jam nunc vel ipsa mea cognitio mihi sic saperet, quatenus praeteritorum dolorum experientia a futura me iniquitate coerceret. Sed quia toties post experientiam malorum desipuisse me video, ipsos adhuc amaritudinis gustus pertimesco. Dicam tamen, et non sine dolore dicam: Putruerunt et corlicius eam non noverunt, propter eorum instructionem, non est omnino tacenda. Putruerunt, inquit, et corruptae sunt cicatrices meae. Diligentius consideranti quatuor hic genera hominum occurrunt. Primum est eorum qui nunquam vulnerati sunt. Secundum est eorum qui post vulnera perfecte sTertium est eorum quibus obducta quidem sunt vul
Abbreviated transcription (Latin):
ufticia bonoꝵ minc occulta est. qr ibi se iustifi¬
cari satagunt ubi ab hominib uideri non pos¬
sunt. Et qm us iam ineis luceat exemplum o
aũt quasi lumen iusticia eoꝵ educit᷑. qr qui mͦ
bona oꝑa sua ab hominib absconclit ueniente
uidice iam secure ꝑ eis iet̾na claritate głabi¬
tur. Inde ⁊ malio psalmo legitur. Hanu est
uobis aute lucem surgere .i. ante uenturi uiditũ
clapitatem exaltari. sed surgite post qͣm sederitiᷤ
quia tunc fructuosa ur̃a ibi erit exaltatio. si priꝰ¬
ditium eox est opus uirtutis quod eligunt. Ds
E educet iusticiam scõꝵ. qñ manifestabit oꝑa
iurtutum. que fecerunt. Educet uiditium: qñ
manifestabit quale boni operis sui pͥmium
esegerunt. et ideo usticia tanqͣm lumen iudi¬
tium uero tanqͣm meridies .i. clarum lumẽ
eclucitur: quia minor est omnis claritas boni
oꝑis: claritate eterne retributionis. Putruert ⁊ cor̃ si¬
onsideranti mͥ huiꝰ uersicłi uirtutem nõ
pocest iam legenti ẽẽ incognitum quod to¬

Expanded text:
ustitia bonorum nunc occulta est quia ibi se justificari satagunt, ubi ab hominibus videri non possunt. Et quamvis in eis jam luceat exemplum boautem quasi lumen justitia eorum educitur, quia qui modo bona opera sua ab humana laude abscondunt, venientece jam secure pro eis in aeterna claritate gloriabuntur. Unde et in alio psalmo dicitur: Vanum est vobis ante lucem surgere , id est ante futuri judicii claritatem exaltari; sed surgite postquam sederitis , quia tunc fructuosa ibi erit vestra exaltatio, si pridicium eorum est praemium virtutis, quod eligunt. Deus ergo educet justitiam sanctorum quando manifestabit opera virtutum, quae fecerunt; educet judicium, quando manifestabit quale boni operis praemium elegerunt. Et ideo justitia tanquam lumen; judicium vero tanquam meridies, id est clarum lumen educitur, quia minor est omnis claritas boni operis claritate aeternae retributionis. CAP. XLV. onsideranti mihi hujus versiculi virtutem, non potest jam legenti esse incognitum quod to
Abbreviated transcription (Latin):
argnoscuniis. qͣni striete tenenda fu̾̃it gr̾a
qm tempore quietis minus fortassis amaba¬
mͦ. propt̾ea in quodam loco seriptura amino¬
nens nos dieit. Fili intempore maloz ne uime¬
mor sis bonoꝵ. ⁊ intempore bonor ne ii meise
sis maloꝵ. Memoria namq bonoꝵ intempore
tͥbulationis animũ ꝑ sp̾e erigit. ⁊ memoria ma¬
loꝵ intempore ꝑsꝑitatis ad custodiam sui cau¬
tiorem facit. Cumq alt̾no sapore se utrumq cõ¬
temꝑat: nec aduersitas ꝑ desperationem deicit.
nec ꝓsperitas ꝑ ĩ aneni leticiam mentẽ dissoluit.

Expanded text:
cognoscimus, quam stricte tenenda fuerat gratia, cognoscimus, quam stricte tenenda fuerat gratia, quam tempore quietis minus fortassis amabamus. Propterea in quodam loco Scriptura admonens nos dicit: Fili, in tempore malorum ne immemor sis bonorum; et in tempore bonorum ne immemor sis malorum . Memoria namque bonorum in tempore tribulationis animum per spem erigit; et memoria malorum in tempore prosperitatis ad custodiam sui cautionem facit. Cumque alterno sapore se utrumque contempserat, nec adversitas per desperationem dejicit, nec prosperitas per inanem laetitiam mentem diss