comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui est ex tp̃rib in octo sp̃es
diriuatur. Pina ingenio. sccła
operib. tema etate. Oͣrta for¬
tima. qͥnta arte. sexta usu. sep¬
tuna necessitate. octaua ꝯcur¬
sione fortuitoꝵ. Testimomũ
ome est ꝙ. ab aliqͣ ext̾na resiũ¬
tur. ad fricienda fide. Perso¬
na nõ qͣlicũq est q̃ testimouii
pondus ħt ad facienda fidem
s moꝵ ꝓbitate debet ẽẽ lau¬
cdabił. Nature auctoritas est
qͣ maxima unrtus ꝯsistit. Cesti¬
monia młta st̃ que afferãtur
auctoritatez. id est ingeniũ o¬
pes. etas. fortuna. ars. usus.
necessitas. et ꝯcursio teꝵ for¬
tuitaꝵ. ¶Acuictis fcĩsq maioꝵ
petitur fides. cũ pͥscoꝵ dicta fac¬
ta q memorant᷑. ¶A tormtis
fides ꝓlutur. post qͥ uemo credi¬
tur uelle mentiri. Ea u̾o que
ratorib. clialeticis poctis uiris¬
pitis ꝯmunit᷑ qͥde argum̃ta p̃¬
tare. S qͣndo aliqͥd speciałr ꝓbãt
ad retores poctas uuispitosq
ꝑtinent. Quãdo u̾o generalit̾

Expanded text:
est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persovero non qualiscumque est que testimonii pondus habet ad faciendam fidem; sed morum probitate debet esse laudabilis. Nature auctoritas est, que maxima virtute consistit. Testimonia multa sunt que afferunt auctoritatem, id est ingenium, opes, etas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae ratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
humano t̾tore eande per ẏpocrismmi te¬
uere se simulant. et qui eẽ nõ possũt aꝑ¬
te mali ꝑ trore ficte bom noscunt᷑. ¶A
matoros nuundi pugnant aliqñ ꝓ fide.
et aliis quidem ꝓficiũt. Ip̃iuero amore
tecteuo implicati celeitia nõ requirũt
etiami hereticos insecuntur: S ꝑ arro

Expanded text:
humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, etiam haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
Uamuis non¬
milli fide: atq operib scĩs uideaut᷑
ẽẽ participes: tamẽ qr pͥuant᷑ a carita¬
te fraterne dilectonis: nullũ hñt incre¬
nentum uirtutis. Nam sic̃ ait apłs.
Si tradidero corpꝰ meũ ut. arrleã carita¬
tem nõ habuero: nich michi ꝓdest.
Sine amore caritatis ꝙͣuis quisq recte:
credat ad beatitudinẽ ꝑuenire nõ potest.
Qͥa tanta est caritatis uittꝰ ut etiã ꝓphe¬
tia et martyrũ sũ illa nicħ ẽẽ credantur.
¶Nullũ p̾miũ caritati pensatur. Cari¬
tas enĩ: uirtutũ om̃iũ obtinet pͥncipa¬
tum: Uñ et uĩcłm ꝑfectonis: caritas ab
paratur dicente salomone. Ualida ẽ ut
mors dilectõ. Idcirdo qr sic̃ mors molẽt᷑
sepat aĩa a corpore: itn et chilectõ dei ui¬
olenter segregat homnẽ:a mundano
et carnali amore. ¶Q̾ dei precepta ꝯtẽp¬
nit. dm nõ diligit. Neq enĩ rege cliligi¬
mus: Si odio legem eiꝰ hemꝰ. ¶Tenenda
est cũ scis uiris unitas cantatis. et qͣnto se

Expanded text:
uamvis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis nullum habent incrementum virtutis. Nam, sicut ait Apostolus: « Si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . » Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem tamen pervenire non potest; quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitati compensatur, quia charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab omparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se
Abbreviated transcription (Latin):
cli stucliũ: quam multa sciendi seqͣmur
¶Non ꝑtinet ad beatitudinẽ conseꝙ¬
dam sciencia reꝵ: ncc̃e est beatũ multa
scire. s ẽẽ beatum magnũ beate nuere.
¶Nichil ꝓdest om̃em scire prudencia
cũ ignorancia dei: et uich ob ẽẽ scientib
Perfecte. aũt scit: qui cłm pͥus: et ista
non pro se: s ꝓ d̾o scit. ¶ Nich obest au¬
quam: si ꝑ simplicitatez aliqua de elem̾¬
tis inligne senciat: clũ modo de deo uera
ꝓnĩncieͬ. Nam ꝙͣuis de in corporeis cor¬
poreisq naturis nequeat qͥs lisputare.
beatum tñ illũ facit: uta rectu cũ fide.
On posse. ad ueram beatitudinem
atum aũt ẽe qui et recte credendo lene
uiuit. & bñ uiuendo fidem rectam custo¬
dit. ¶ Deus si crecłr. muento inuocat᷑
et queritur. ac per hoc tunic ꝑfecte lau
est ꝙ sensu camus clinoscmꝰ: s magis
etiam: ꝙ intellectu mentis conspiamꝰ
id est dm. Sine fide uemio potest pla

Expanded text:
ndi studium quam multa sciendi sequamur. ndi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus erfecte autem scit, qui potius Deum et ista non pro se, sed pro Deo scit. 14. Nihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum fide.on posse ad veram beatitudinem atum autem esse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfecte laudest, quod sensu carnis dignoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fid
Abbreviated transcription (Latin):
scire ꝯuenit. Nullus aũt in culꝑa ma¬
ior est: ꝙͣ ille qui cłm nescit. ¶ Inuesti¬
gatonem ueri multoꝵ ẽ querere s pau¬
coꝵ est muenire. Ea aũt que supͣ hoĩs
intelligenciamsũt scrutanda nõ sunt
cia: ꝙ diuine uoluerit uoluntati. Nõ
enim poterit ẽẽ iiuistũ. ꝙ iusto ꝯpla¬
cet uidia. ¶ Ominus sapiencia: et scien¬
cia et opinatõue consistit. Melior est ãt
ex sciencia ueniens ꝙͣ ex opinatõne sen¬
tencia. Nam illa uera est: ista clubia.
Ad maioris culpe cumulũ ꝑtinet sare ꝙ̃¬
quam ꝙ ꝙ sequi debeat. et sequi uolle
ꝙ sciat. Uñ et dñs: Seius inquid sciẽs
uoluntute dm̃ sui: et nõ faciens cligna
plagis napulabit multis. & iacobꝰ. Sa
enti in quid bonũ: et nõ facienti pectaatũ
est. ¶ Simplicitatem cum ignauia uo¬
cari stulticiam. Simplicitatem uero cũ
prudencia: uocari sapienciã. ¶ Utile est
multa scire et recte uiuere. Q̾ si utrũ¬
q nõ ualemus: melius est ut bñ uiuẽ¬

Expanded text:
culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt.tia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vive
Abbreviated transcription (Latin):
ANis qui scłm d̾m:
sapiens est. beatus est
Bcatu uita: cognitõ di¬
uinitatis est. Cognitio
diuinitatis: uirtus boni
opcris est. Uirtus bom ob operis: fiuc¬
tus et̾nitatis est. ¶ Qͥ sccłm seculũ sa¬
piens est: sccł̾m cłm stultus est. Unde
tem uite: cum innocencie opere. ¶Nul¬
lus sapienciam dłi plene reapit. insiqͥ
se ab om̃i. ibstralere actonũ cura con¬
tenlit. Uñ et scͥptũ est. Sapienciam
scribe in tp̾r ocu: Et qui minoratur:
actu ip̃e ꝑcipiet eam. Non parue ĩ tel¬
ligencie. irtem ꝑuenisse qui scit secreta
dei: se penetrare nõ posse. Tunc aucez

Expanded text:
nis qui secundum Deum sapiens est beatus est. Beata vita cognitio divinitatis est. Cognitio divinitatis virtus boni operis est. Virtus boni operis fructus aeternitatis est. 2. Qui secundum saeculum sapiens est, secundum Deum stultus est. Unde tem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se penetrare non posse. Tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
mauet in pectore. ¶ Tantꝰ ẽẽ d o
runtis ergo deũ effectus: ut nõ despe
precis effectũ. Inauiter aũt oramiꝰ:
Si spei ficluciam nõ h̾emꝰ. Petat gͦ
ut apłs ait: unusqͥs in fide nicħ du¬
bitans. Nam qui dubitut simił est
unde maris: qui uento fertur atq di¬
ꝑgitur. ¶Diffidencia nascit᷑ impetͣn¬
di orata: si se adhuc animꝰ senciat ꝯtͣ
peccandi affectonem uersari. Nõ enĩ
põt ħ̾ere precis certam fiducia qͥ ad¬
huc in p̃ceptis dei pigritat: et peccan¬
di delectatõe delectatur: Qͥa p̾ceptis d̾i
auertitur: ꝙ in or̃one postulat nõ m̾et᷑
fucimꝰ: id ꝙ petimꝰ sine dubio obtine¬
mꝰ. Nam sicut scͥptũ est ꝙ auertit. auiẽ
suam ne audiat legez: or̾o euis excecra
opere fulciatur oro. Uñ dñs ait iheremi
as. Leueniꝰ corda nr̃a cũ manib ad d̾m
Cor eiũ cũ manib leuat: qui or̃onẽ cũ¬

Expanded text:
manet in pectore. 15. Tantus debet esse manet in pectore. 15. Tantus debet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione delectatur. 17. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat accipere facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabopere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui or
Abbreviated transcription (Latin):
añ or̃onez a d̾o illicitis occupatur cogi
festim illi ymagines rerũ qͣs nuꝑ co¬
gitauit occurrũt. aditũq p̾cis obstru¬
u̾t: ne se mens lib̾a ad celeste desid̾iũ
erigat. ¶ Purgundꝰ est itaq pͥmũ
gregandꝰ: ut pura acies cordis ad
ł̾m u̾e et simpͣ dirigutur. ¶ Nã re u̾a
tunc impetranda diuina mun̾a cre¬
dimꝰ: qũ simplici affectu assistimꝰ
cũ oramꝰ. Multis modis int̾rũpr or̃o¬
nis intentõ: dũ se per in curiã uana
mũdi ingerũt in cuiꝰtũq orantis aĩ¬
mo. Tunc aũt mag̾ diubolꝰ cogitati¬
ones curaꝵ sclariũ humanis mñtibus
b modis oro impedr: ne impetrare
quisq ualeat postulatu. Hoc ẽ si aut
quisq ad huc mala ꝯmittit: aut si
delinquenti sibi debita nõ dimittit
Q gemimũ malũ dũ quis a semet¬
ip̃o absterserit: ꝓtinꝰ securus studio
ferrũ in eosit: ita nicħ ꝓficit or̃o illiꝰ
cuiꝰ adhuc dolor in mente uł odiũ

Expanded text:
ananfestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum gregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus bus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium
Abbreviated transcription (Latin):
nes clecti: A pud deũ fenũ existũt. Cum
dixbolus iam deglutisse dr̃: ꝙ̃ iam ꝑfcõ¬
scelere deuorasse uidetur. Cũ uero que
nõ deglutinit operis ꝑfectione: s tẽptati¬
onũ mlecebris mordet ut deuoret adhuc
qͣi in maxillã mandet. Uñ et paulꝰ ht
stimulos camis quib hunulietur nõ h̾t
pecrandi ꝑfectionez qua degluciat᷑. Os¬
cliboli uerba eiꝰ sũt. Uerba uero eiꝰ inspi¬
ratõnis occulte sũt: quib corda hominũ
alloquens: occultis urit cupiditatibꝰ. Qͥ
dam ob incormptibile iiquitater q
sponte nõ corrigũtur inniũdi spiritib
uerandi tracduntur: ut arripiant eos
demones corporałr ħebant potestatem
Terrorib q eoꝵ ad flicti humilient᷑. pe¬
niteant et saluentur. Sicut et apłs co¬
rintus scribens clicit. Trud̾e huiꝰ modi
sathane in int̾itũ carius: ut sp̃t saluꝰ
sit. Utile est enĩ quosdam peccantes ut
ni aĩa saluarẽtur sachane corporalit̾

Expanded text:
nes electi, apud Deum fenum existunt. Tum nes electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicscelere devorasse videtur. Eum vero, quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet, ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis, quibus humilietur , non habet peccandi perfectionem, qua deglutiatur. diaboli verba ejus sunt. Verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut ssit . » Utile est enim quosdam peccantes, ut animae salventur, Satanae corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
intentõ. ¶Bouũ est corde semꝑ orare
bonũ etiam et sono uocis deum spu̾a¬
lib ymnis glificare. ¶Nich ẽ sola
uocis can̾e: sũ cordis intentõne. S sic̃
ait apłs: Cantuntes in cordib uris .i.¬
nõ solũ uoce si corde psallentes. Uñ et
alibi psallam sp̃u psallã et mente. sic̾
or̃onib regin᷑: itu ꝑsalmoꝵ studus de¬
lectamur. ¶Psallendi eñ utilitas
tuistia corda consolatur. gratiores men¬
tes facit fastidiosas oblectat. merces
exsuscitat. pcc̃ores ad lam̃tũ ĩuitat.¬
¶ Nam quãnis clũ sint caralia corda sta¬
tim ut psalmi dulcedo insoni̾ut ad ef¬
fectum pietatis aĩmũ eoꝵ inflectit. d̾¬

Expanded text:
nter . Bonum est corde semper orare, bonum etiam sono vocis, Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere, sine cordis intentione. Sed sicut ait Apost: Cnon solum voce, sed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. D
Abbreviated transcription (Latin):
antur. ¶ Multis enĩ iutioꝵ p̾sagus
mentis re proboꝵ pretemptando de¬
ludñt. ¶ Nunc enĩ ꝓmissis decipit
nũc reb trusitoruis quasi necessari¬
is inlicet. Nũc etiã ip̃a inferm suppli¬
cia quasi lema et transitoria sugge¬
rit: quatenus miẜoꝵ corda in cũpi¬
ditate lasciuia q dissoluat: secũq
ad turtura ducat. Argiũta machi¬
natõnũ: maloꝵq cogitatõnũ semi¬
na: quia in cordib hominũ diubolꝰ
fundit: ita sepe udiq cuptam ĩpli¬
cat mentez: ut ex qua parte euad̾e
quisq temptauerit: sũ ꝑiculo exne
nõ possit: ueluti si uues hoc fac̾e: qd̃
si fecens pecces: si nõ feceris reꝰ ꝑui¬
rii sis: In tauto ergo mali discumĩe
ut enadendi aditꝰ piteat minora po¬
cius eligenta st̃: ut maiora uitentur
¶ Duabolus qñ decipere quẽ ꝙͣ querit
prius nacurã unuis cuiꝰq intendit:
et inde se applicat uude aptũ homi¬
ne ad peccandũ inspex̾it. Et ea ꝑte
ex crescente humore facle iclinari ad

Expanded text:
ti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum pertentando deludit. Nunc enim promissis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necessariis illicit. Nunc enim ipsa inferni supplicia quasi levia ac transitoria suggerit, quatenus miserorum corda in cupiditate lasciviaque dissolvat secumque ad tartara ducat. Argumenta tentationum malarumque cogitationum, semina quae in corda hominum diabolus fundit, ita saepe undique captant et implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea excre
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dur debeant ꝯmou̾e. Nescio quo
tñ pacto modulatõne ementis mͣior
nascitur cõpũctõ carnis cordis. Mul¬
ti enĩ reperiũtur qui cantꝰ suslu̾itate
conmoti sua crimia plangũt atq ex
ca parte magis flectutur ad lacrunͣs
ex psallentis in sonu̾it dulcedo suauis¬
sima. Oratõ in presenti tm̃ uita pro
remedio pcc̃oꝵ effudr. Psalmoꝵ ãt
decantatõ ppetua dei landem demons¬
crut in gliam sempit̾na. Beat qui¬

Expanded text:
icuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavissima. 33. Oratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam,
Abbreviated transcription (Latin):
gratur. ¶ Uerũ dũ iusti temporalr au¬
diũtur pro eoꝵ sit salute qui cos affli¬
gũt: ut clũ ilł tp̃rali remediosb̾uenit᷑
prauoꝵ occuli ad comu̾sionẽ aꝑiantur
¶Uñ et triũ pu̾oꝵ fugidus ignis fuit
ut nabucodonosor clũ agnosc̾et ueꝵr sic̾
meos erpe me. Proinde carluis exaudi

Expanded text:
atur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi a confusione aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonosor Deum verum agnosceret, sicut meos eripe me . » Proinde tar
Abbreviated transcription (Latin):
dus sp̃c tunc decerpit puerũ in quo
coactus est. Q fc̃m et ad uerla iob re¬
picit: uͥ in nouissimis becmoth cau¬
dam suam: qͣi cedrius adstringit.
tatonibꝰ insist̾e̾: qui possint et alus
sua utilitute prodẽe: ut dũ illi ĩpediũ¬
tur nõ ꝑficiant qui docendi st̃. Malig
sñ int̾missione temptant it̾m sordida¬

Expanded text:
us decerpit puerum in quo coactus est. Quod factum et ad Job verba respicit, ubi in novissimis Vehemoth caudam suam quasi cedrus stringit . tationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Msine intermissione tentant iterum sordida
Abbreviated transcription (Latin):
iusti in hac uita pulsatur. uñ et
optat ad hoc scło funditꝰ cuelli qͦ
et enipns carrat: et fira illic secu¬
ritate inueniat. Int̾ eas penas qͣs
iustus in corpore patitur atq eas
quas mente per fraudẽ dyaboli to¬
lert multũ int̾est. Nam grauius
fert qͣs int̾iꝰ lugẽt ꝙͣ cas quas extiꝰ
sustinet. Has enĩ et loco euitat ⁊
tp̃r illas nec loco põt euitare nec tp̃r
Non amplius temptut electos di
catõnes qͣs ip̃e ud humanũ int̾itũ

Expanded text:
usti in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diatationes, quas ille ad humanum interitum
Abbreviated transcription (Latin):
ntur qñ per spem boni angłm se siu¬
lans lucis dũ nititur electos decipere
detegitur atq ꝯtempnit᷑. Sic in uer¬
bo fallacis doctrine deus scõs suos fa¬
cit intellig̾e: quatinꝰ drabolicũ erro¬
rem int̾iꝰ agnoscãt ac sollicite caue¬

Expanded text:
ritur, quando per speciem boni angelum se simuritur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite cave
Abbreviated transcription (Latin):
deo omĩs potestas iusta. ex se enĩ tẽp
iuste ꝑmictit. Uñ ctiam in libͥs rẽ
te quentur si m̃ cur malus. si ina¬
lus curdm̃: S duob uerb̾ conp̃hẽsa
est et dei potestas iusta est: et diuboli
uolũtas iniustu. Nam sp̃t malꝰ ꝑ
nequissimã nolũtate: et id sp̃c diũ¬
per acceptu iustissimã potestatẽ dỹ
abolus nõ est imissor s icentor pociꝰ
uicioꝵ. Noq enĩ alibi cõcupiscẽciaꝵ
fomenta succendit uͥ uͥ pͥus pͣuo co¬
gitatonis delectatõnes aspexerit.
Quas si m nob̾ sꝑminus sñ dubro il
confusus abscedit. statĩ frangũt᷑ ia¬
cula concupiscencie euis ꝯtempte qi
iacent: et iñ luce faces eius. Sollici¬
te hostis insidias intellig̾e̾ parit̾ et
innocencia uite existere simplicẽ ut
tũ oporteat tu̾c simplicitate eẽ pͣden¬
tem. Qͥ prudencia simplicituti non
miscet. iuxta ꝓpħa coluba est seducta
nõ hũs cor. s ideo colũba: qr simpͭ. ido
aut cor nõ hñs qr ignata prudenci est

Expanded text:
eius potestas iusta. Ex se enim quosljuste permittit. 6. Unde etiam in libris Regute quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est.
Abbreviated transcription (Latin):
cia demonũ temptamenta facit ĩtel¬
ligi. Multi decpiũtur a diabolo: et
ignorant se ẽe deceptos. Osee ꝓph̾e ceᷤᷤ¬
timomio declariute. Comederũt ĩqͥd
aliem robur eiꝰ: et ip̃e ignorauit. Ali¬
eni nãq maligni: sp̾r siguificãt᷑: qͥ
iurtutes mentis comedũt s ħ cordu
negligencũ nõ intelligunt: tanꝙͣ
merinis dyabolus unicitur. Quan¬
to de apertu mniquitate hominẽ depͣ¬
uare conat᷑. Armatus uero tũt ĩcedͭ
dim ꝑ spẽm scitatis et uirtutis ea q̃
sc̃a sunt destruit. Quando et qui deci¬
pitur sua detrimenta nõ sentit: s tã¬
quam sint urtutes que fũt uicia sec¬
tantur ⁊ diligit. ¶ In occuł carnali
leo timetur. a fortib in fite: ut uer¬
nuis contẽpnitur. atq ad momĩtu
ostensus repelłr. Qͥ suggestiones di¬
aloli nõ recipit in eius insidias mi¬
nime transit. Nõ facle in ꝯseq̃tio¬
pere repelłr si ꝑͥma oblectam̃ta illiꝰ
cespuentur. ¶ Dẏabolus enĩ: ser¬

Expanded text:
cia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conatur; armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In oculis carnalileo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim ser
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq clictũ est. Leuemiꝰ corda nr̃a cũ
manib ad deũ: ne de uegligenciã mã¬
ne contendimꝰ postꝙͣ bonũ opus agi¬
mus lacrime oronũ fundantur: ut me¬
ritũ actõnis humilicas impetret p̃cis
¶Culpabilit̾ manꝰ ad dm expandit.
qui fcã sua orando iactant̾ ꝓdit: sicut
re uolebat. ¶ Qͦ ꝑdam or̃o in pecratũ
cõuertitur. Sicut de uida ꝓditore scri¬
scribitur. Q enĩ uictant̾ orat laudem
appetendo humanã: nõ solũ enis oro

Expanded text:
utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia manne, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut ri volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio
Abbreviated transcription (Latin):
in finez molitur decipere. Hinc ẽ ꝙ
in pͥncipio contui ꝓrothoplaustũ ser¬
penti est dictũ. Et tu insidiaberis cal¬
dinbolus incursu p̾terite uite nõ decai¬
ꝑit in nouissimis ib̾ plantare dispoĩt¬
¶ Promde ꝙͣuis quisq sit iustus: nũ¬
quã ncce est ut sic in hac uita securꝰ¬

Expanded text:
in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis caldiabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita secur
Abbreviated transcription (Latin):
sta ẽ ꝯtus cũ ferio: cuiꝰ climi¬
nutiuũ facit hastile. Nomẽ
des et acuto cuspide cõtos. Cõtũ a̾
Trudes. amites st̃: cũ limato ferro
ꝙ̃ greci apalust̾a chãt. Atruclibꝰ. at̾¬

Expanded text:
st contus cum ferro; cuius diminutivum facit hastilia. Nomen des et acuto cuspide contos. Contum autTrudes amites sunt cum lunato ferro, quae Graeci aplustria dicunt. †A trudibus a
Abbreviated transcription (Latin):
qͣli am̃to pond̾ato iubrat᷑. Am̃tũ uii¬
clus hastis aptat᷑. ⁊ inde aiitũ qͦ me¬
lia hasta religat᷑ ut iaculet᷑ ¶ Ciã¬
ua est qł fuit hercuł clicta qd̾ sit ca¬
ius ferreis inuicẽ religata. et ẽcu¬
bito semis fc̃u m lõgitudie. Hoe et
catheia: ꝙͣ oraciꝰ caia dic̃. Est eĩ genꝰ
galliciteli. ex mat̾ia ꝙͣ maxi̾a q̃ ic¬
tu qͥd̾ nõ lõge ꝓpt̾ grauitate euolit
soliti torq̃re catheias. Uñ et cos his¬
pani et galli tentanas uocãt ¶Fa¬
larica est telũ igens torno fcm̃. hus
ferrũ cubitale. et totũditatẽ de plũ¬
bo in modũ spere: ĩ ip̃a sũmitate.
Dicit᷑ ĩ ignẽ here affixũ. Hoc ã te¬
lo pugnat᷑ de turribꝰ: qͣs fulas clici ma
las delphinoꝵq colũnas. A fał igit᷑
clicta est falanci. sic̾ a muro mura¬
lis. Sane falaricã lucanꝰ dic̃. Ner
liꝰ uͦ ait. turnũ mani falaticã iacu

Expanded text:
uali amento, ponderata vibratur. Amentum vindiis hastis aptatur: et inde amentum quod media hasta religatur ut iaculetur. Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime ta quidem non longe propter gravitatem evolat; soliti torquere catejas Unde et eos Hispani et Galli Teutonos vocant. 8. Phalarica est telum iferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum spere; in ipsa summitate dicitur etiam ignem habere affixum; hoc telo pugnatur de turribus, quas Greci falas delphinorumque columnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nerilius vero ait Turnum manu †falaricae †iacu
Abbreviated transcription (Latin):
tus et amara clisaplina iusticie nec
delectantur ñ placencia ꝓp̾e iubecil¬
litati iniusticie fecundi et steriles ue¬
ritati ceci ad ꝯtuenda lucez: et ocula¬
ti adtenebraꝵ asꝑiciend̃ errorẽ cor¬
da repboꝵ lubrica sunt ad male con
tinatõe ad moniti: clicens. Dicẽs do¬
ce iustũ: et festinabit accipere. ue. stul
aũ usurpant sũ falso ꝯperint: ꝙ. ad in¬
famiã bonoꝵ obiciant: sicnt ẽ illd̾ ex
salomone. ¶Bona in malũ ꝯuertit
impuis: et electis imponit maculã. ue
aũt illi qui et suaz renuit uitã corri
rꝙ mali similes sͥ in malũ defendũt
i patricimo suo pranos ꝯͣ correctionen
bonoꝵ suscipiũt: ne uude displicent
emendentur. Adicientes in se alieua

Expanded text:
tas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stultotium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrig 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent e
Abbreviated transcription (Latin):
ti pro lesione uinicaritatis rescin¬
dunt: et ab amore clilectionis se se
ꝑempunter retrahũt pleriq cor ep¬
tionez suam officiũ caritatis existi¬
efficiantur: qui emendari obeliendo
potuerũt. Salubrit̾ accipiũt uisti qͦ¬
ciens de suis excessib arguũt᷑. Super¬
flua aũt est humilitas eoꝵ qͥ se gesui¬
se accusant que nõ admiserũt. ¶Q
u̾o sũ atrogancia bona fc̃a sua pro¬
nũciat: ꝑcul lubio ne qͣꝙͣ peccat. est¬

Expanded text:
 parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existiefficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
uitoꝵ ꝯtagionib seruit. ¶ Imꝓbũ est
eiuĩ arguere quicꝙͣ in alio: ꝙ adhuc¬
nõ reprehendit in semet ip̃o. Qͥ uera¬
cit̾ nult frat̾nã corripere ac sanare in¬
firmitatem talem se pr̃are fr̃ẽne ut¬
litati studeat ut eũ quẽ corripere cup̃
humili corte admoneat: et hoc fuciẽs
ex ꝯpassione qͣi ꝯnninis ꝑicdi: ne for
utuales aliem ꝑcã emendatonẽ expͣ¬
tant: ita prot̾m delinꝙ̃ tib derridento
insulcãt. Et ꝙͣtũ in ip̃is est eos ĩsana¬
atq blaphemant: nõ nũꝙͣ acaidit: ut
uit amicos aliqͣ redargutõnis enim¬
ta discordia: inauiorẽ pꝰ ea cantatem
ea que displicentur in amico uidẽt᷑

Expanded text:
st enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forti spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanaatque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem ea
Abbreviated transcription (Latin):
tine pat̾. ꝙ paulus romͣuis
sculens exposuit clicens. In quo
clamamiꝰ alba pat̾: in uno uoĩe
duabꝰ usꝯ linguis. Dicit enĩ ab¬
ba sẏro noĩe patre. ⁊ rursũ lati¬
ne noĩat idez pr̃ez.

Expanded text:
tinum pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ambulans. sic̃ ille ambulau
a quo nom̃ traxit. Catholicus
Nam greci unu̾sale catholicõ
uocant. Orthodoxus ẽ recte cre¬
test uocari qui ałr uiunt ꝙͣ credit
Neofitus grece latine nouellus.
⁊ rudis fidel̃. uł nuꝑ renatꝰ int̾p̃¬
tari potest. Cathecuminꝰ clictus:
pro eo qd̃ adhuc doctrina ficłi ui¬
grece auditor int̾pretat᷑. Cõpetẽs
uocat᷑: qͥ post instiuctõnẽ fid̾i cõ¬

Expanded text:
num: ambulans, sicut et ille ambulavit, a quo et nomen traxit. Catholicus,Nam Graeci universale catholicon vocant. Orthodoxus est recte cretest vocari, qui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece, Latine novellus et rudis fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam fiς Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instructionem fidei con
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce deus nõ quasi uisibilem ostẽdit.
dicit. Ecce dñs: uł qd̾ magnitudinein
diuinitatis eius: nullus possit sensus
atting̾e: et iam nec angłicꝰ. ¶ Quãuis
usq ad parilitatẽ angłicã. humana pꝰt
resuirectionẽ natura ꝓficiat: et ad cõ¬
templand̃ deum indeffessa cõsurgat:
Uidere tñ eius eẽnciã plene nõ ualet ꝙͣ
nec ip̃a ꝑfectõ angłica in totũ attingit
exsuꝑat oẽm sensũ. Ut sb̾ audias etũ
angłoꝵ. Sola enĩ trinitas: sibi ĩtegra
nota est. a humanitus a xp̃o suscep¬
ta quae t̾cia est in trinitate ꝑsona.In¬
telligibiłr quodã miro modo di eẽnca
sciri potest. dũ ẽẽ creditur. Opꝰ u̾o eiꝰ
tur. Dei secreta iudicia nõ posse sen¬
su penetrare uł angłico uł humano.¬

Expanded text:
Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejtur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angelico, vel humano
Abbreviated transcription (Latin):
tam degentib acq alia sclõ huic re¬
nũciantib. Illis enĩ dr: ut sua om̃ia
bñ gernt: istis ut sua omĩa derelĩ¬
ꝙͣt. illi p̾ceptis generalib astãgun¬
tur. Isti preceptu generalia ꝑfectius
uiuẽdo transcendũt: Ad ꝑfectũ nõ¬
nͥ abnegntis om̃ibꝰ suis etiam se ip̃m¬
quisq ab neget. S quid se ip̃m abne¬
gare uoluptatib ꝓpͥis remĩciare: ut
qui suꝑb erat sic humił qui iracũdꝰ¬
est: eẽ studeat mansuetꝰ: nam si ita

Expanded text:
agentibus atque alia saeculo huic renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum no abnegatis omnibus suis, etiam seipsum abneget. Sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat, sit humilis; qui iracundus, esse studeat mansuetus. Nam si ita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tenendo secunt᷑ longe̾. alia ĩ
religionis cultu opmãtes ꝙͣ cet̾i
Scisma abscisura aĩoꝵ uocata:
Eodez enĩ cultu. eodez ritu cre¬
dit. ut ceteri solo cõgregatõnis
delectat᷑ discidio. Eit eiũ scis¬
ma cũ dicũt hoĩes nos iusti su¬
tera talia. Supstitõ licta. eo ꝙ
sit srflua aut supstituta obẜua¬
tõ. Alii dñt a semb qͥ a młtis ã¬
ius suꝑstites per etate delirant.
et errant sr̃stitõne qͣcla nesciẽ¬
tes que uetera colũt aut q̃ uete¬
rũ ignau ad sciscant. Lucrecius

Expanded text:
 tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sutera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius
Abbreviated transcription (Latin):
nocata. ab eo qd̾ fit illd̾ qd̾ int̾i
trosq placitũ est qͣsi int̾ łm et
hoĩem: huc et feclus. Spes uos¬
ta: ꝙ sit spes progrediendi qͣsi
ẽ spes. Uñ et cqͣrio desperato ch
Deest eĩ ibi pes nulla q ꝓgred¬
encli facultas est. qr clũ quisqs
catũ amat futura głia nõ sꝑ¬
rat. Caritas grece latine diles¬
qio int̾pretat᷑: qid̾ duos illiget. Nã
mor cdĩ i primi. deqͣ aple ple¬

Expanded text:
fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam mor Dei et proximi; de
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ sũ uerũ. Religio appellata
do .i. eligendo ut ita in latinũ iu¬
est fides. spes. karitas. In fide ꝙͥat
denclũ. in spe qͥd sperand̾. ĩ kant¬
te qͥd sit amand̾. Fides est qͣ ne¬

Expanded text:
ata,id est eligendo, ut ita Latinum viest fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est q
Abbreviated transcription (Latin):
liborat. Om̃is clilecto carualis.
nõ culectõ. s magis amor cliciso¬
ht̃. adilectonis enĩ nom̃. tantũ
u meliorib rebus accipi solet.
meliꝰ eẽ illi eẽ indetur: ut phi¬
losophi ꝑ ipatetici achadenici
epicinrei. et stoici. uł sicut alii qͥ
ꝑuersũ dogina cogitantes. ar¬
bitrio suo ce eccłia recesserũt.
Inde ergo heresis clicta greca uo¬
ce ex int̾pretatõne electõnis.
ꝙͣ quisq arbitrio suo ad institu¬
enda uł ad suscipienda q̃libet
ip̃e sibi eligit. Nob̾ u̾o nicħ ex
nrõ arbitrio induce̾ h. s nec e¬

Expanded text:
ectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, et Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec e
Abbreviated transcription (Latin):
uerat uocauit augm̃tũ. Hũc
pharao sabaneth appellauit qd
hebraice abscondicoꝵ reꝑtore
sonat: pro eo qd̃ obscura sõnia
reuelauit. ⁊ sterilitatẽ predixit
Tam̃ qr hoc nom̃ ab egypto po¬
nitur: ip̃iꝰ lingue debet here ia
titõne nom̃ h̾ere. Int̾pretatur
enĩ sabaneth egypto ẜmone sal¬
uator muncli eo ꝙ per orbẽ terre
ab inminẽti famis excictio libera¬
ret. Benianu int̾pretat᷑ filiꝰ:
dext̾e ꝙ est uirtutis. Dextera
eiĩ appellatur iamin. Mat̾ qͥppe
eiꝰ moriens uocauerat nom̃ eiꝰ
benoni: id est filiꝰ doloris mei: pi¬
ter hoc mutauit filiũ dext̾e no¬
Ita enĩ hebraice nocatur obliuio
Ephrai: co qd̾ auxerit eũ deus.
et ex hoc uocabulo in lingnam
uram tnffert̾ augmentum.¬

Expanded text:
er, vocavit augmentum. Hunc Pharao Sephaneth appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit, eique sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet honem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae noIta enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatur mertes. Hoc at sdo
qr manclragoris filii iuben intr¬
itũ uiri aui racheli debebat᷑ ads
mecũ uir meꝰ. Uñ et filiꝰ eiꝰ uõ¬
tus est ħ̾itadm. Heptalim deci¬
uersatõne sũ ꝯparatõne canꝰ¬

Expanded text:
ar merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, admecum vir meus.' Unde et filius eius vocatus est habitaculum. Nephtalim. De conversione, sive conparatione ca
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc eiũ hoc noĩ accepit qͥ
tota nocte luctatus uicit ĩ cte¬
mine angłm: et oriente lucife¬
ro bũdictꝰ est. Inde ppt̾ uisioe
clĩ isrł applłata est sic̾ et ip̃e at¬

Expanded text:
Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse a
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ. et est ẜino grecus.
Frena dicta: qd̾ eqͦs frem̾e cogũt:
uł qd̾ hec equi frendant. id ẽ ĩpri¬
mant clentibꝰ et hoc mordeãt. Uñ
fresa q̃ molita est ¶Lupati sunt
fieni asꝑrimi. Dictiaũt lupati a
lupinis dentibꝰ: qͥ in eqͣlos st̃. Uñ¬
¶Habenas ad hũdo clictas: qd̾ his
eqͦs h̾eamꝰ. hoc est tencamꝰ. Uñ et
equi h̃iles clicti st̃. ¶R etmacula
a retinẽdo lora ¶Capistͥ: acapite
umĩtoꝵ dicti. ¶ Sella a sedendo.
qͣsi secida. ¶ Antella: qͣsi añ sella
sicut et postella: qͣi post sella.
Cingłm hominũ gn̾is uent̾ est.
Na aĩaliũ gn̾e feminmno cliñs
has cingłas. ¶ Sagina: q̃ corrup¬
te uulgo salma łr: ab stratu sago¬
rũ uocatur. Uñ et caballꝰ sagma¬
riꝰ. mula saginaria. ¶Cabłi fu¬
nis acapiendo: qd̾ eo ĩcomita iu¬
mẽta conp̾hendãt᷑. ¶Calcana clic¬
ta: qd̾ in calce hoĩs lig̾ant̾. i ĩ pr
clis post̾iori parte ad stimulo
eqͦs. qͥbꝰ. aut pugnand̾ est aut cur¬

Expanded text:
unt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Unde fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunabenas ab habendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora. Capistri a capite iumentorum dicti. Sella a sedendo, quasi sedda. Antela quasi antesella, sicut et postela quasi postsella. Cingulum hominum generis neutri est; nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut cur
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse eqͥtes thessaloꝵ dñt: s ꝓ¬
eo qd̃ liscurrentes in bello uela
tur. inde centauros fictos asss
sisse ex tauro et hoĩe qͣlez besta
dũt fabulose in laberincho
sam fuisse: de qͣ oiudiꝰ. Semila¬

Expanded text:
fuisse equites Thessalorum dicunt; 37 sed quod discurrentes in bello, velu viderentur, inde Centauros fictos assersisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidius: Semibo
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine partũ ułuti ca¬
pite informi. aut suꝑfluis in¬
broꝵ ꝑtib: ut bicipites a frrm̃¬
gemini dentes. Alia de fectu ꝑ¬
ab altera. ut manus a mani.
ł pes a pede. Alia decisione ut si¬
ne manu aut capite gen̾ata.
qͦs greci sterenos uocãt. Alia ꝑ
nascit᷑. Alia q̃ in ꝑte tnͣsfigurã¬
uł taumũ cupd̾ aut corpꝰ: ut
expasiphe memorãt genitum
fian uocant. Alia q̃ ex omĩ ꝑte
tnͣsfigurãt᷑ in aliene creatonis
portentũ: ut ex młiere uitulũ
duĩt historie geueratũ. aliaqͥs
locoꝵ hñt: ut ocłos in pectore
aut in fronte. aures supͣ itn¬
pora. uł sicut aristotiles tracho
q̃dam ĩ sinistͣ ꝑte iecur: in dees
splenem hiũsse. Alia sccłm qni¬
turatõe. ut in alia manuchgi¬
ti plures ꝯnaturati ⁊ coherẽte
repenũtur: in alia minꝰ sũip
dib. Alia sedm ĩmaturã et in¬
temperata creatõne. sic̾ hu
cdentati nascũtur. sũ barbati
sũ cani. Alia ꝯplexu plurimͣ

Expanded text:
magnitudine partium, veluti camagnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimaprocedunt dentes. Alia defectu pab altera, ut manus a manu, vel pedes a pede. Alia discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graece steresios vocant. Alia per citur. Alia, quae in parte transfiguranvel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum φίαν vocant. Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia gelocorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inmaturam et intemperatam creationem, sicut hi qui dentati nascuntur sive barbati vel cani. Alia conplexu plurimaru
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exꝑimentis ꝓbatũ est. Tersen
qͥppe uulpis ex eqͣ cocata solui rͣ¬
nũ portendit. Alexandro erinu¬
liere monstrũ creatũ: qd̾ fr̾iores
corporis ꝑtes hoĩs. S mortuas ha¬
buerit: inferiores diu̾saꝵ bestiaꝵ.
s uiuentes. significasse repenti¬
ua rogis int̾fectone s. Supurre¬
rant enĩ detenora meliorib. S
et monstͣ que in significatõnib
dant᷑: nõ clui uiuũt: s ꝯtinuo
ut nata fuerut occidũt. It̾ por¬
tentũ. ãt et portentuosũ cliffert.
Nam portenta st̃: que tnͣsfigu¬
rantur. sicut fertur ĩ umbͥa inu¬
liere peperisse serpentez. Inde
fans. Portentuosa u̾o leuem
sumũt mutatõne. excempli
cã cũ sex cligitis nati Portenta
gͥ uł portentuosa existũt. Alia
magnitudine tocius corporis ul¬
tra ꝯmunẽ hominũ mod̃: ut
qͣntus fuit tition in nouẽ inge¬
tib iacens homero testante. A¬
lia ꝑuitate tocius corporis ut nã¬
uł qd qͦs greci pigneos uocãt
ꝙ sint statura cubitales. Alia

Expanded text:
erimentis probatum est. Xerxen quippe vulpes ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit inferiorum diversarum bestiarum, sed viventes significasse repentinam regis interfectionem; supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, quae in significationidantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde fans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitale
Abbreviated transcription (Latin):
Heresisu enĩ uelut quedã hro
fabulaꝵ uulnerib suis creuit.
et clum sepe reciłr pullulat. ig¬
ni debita incendioq ꝑitura. ẜ¬
gunt et chimera triformẽ bestu
ore leo postremis partib drache
meclia caprea. quam qͥda phisi¬
ologi nõ aĩal. s cilicie moutẽ ess
aiũt. quibꝰdam locis leones ⁊ cu¬
preas nutͥentez. qͥbdam arcẽtẽ
quibda plenũ serpentib. Duc
bellorofontes ħitabilez facit. Iin

Expanded text:
eresis enim velut quaedam hydra fabularum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fec