comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt autem quatuor ordi¬
nes in iudicio. Due quippe
partibꝰ continent᷑. Alii enĩ ui¬
dicantur & ꝑeunt: alii ñ uidi¬
cantur & ꝑeunt: alii iudicant᷑
& regnant: alii non iudicantur
& rẽgnant. Iudicant᷑ & ꝑeunt:
quib dominica inclamatione
dicitur. Esuriui & ñ dedistis mͥ
ait. Qui non credit iam uidi¬
catus est. Eorum enĩ dãpnatio
totieccłe nota ẽ & certa & id̃o
dicuntur tunc ñ iudicari: quia
ad conspectum distͥcti iudicis
cum aꝑta dampnatione suȩ in¬
fidelit̾atis accedent. Qui uero
ꝓfessionem fidei sine oꝑibus

Expanded text:
runt autem quatuor ordines in judicio. Duae quippe partibus continentur. Alii enim judicantur, et pereunt; alii non judicantur, et pereunt; alii judican regnant, alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt, quibus illa divina inclamatione dicitur: « Esurivi, et non dedistis mihi 3: Qui non credit, jam judicatus est. Eorum enim damnatio toti Ecclesiae nota est, et certa; et ideo dicuntur tunc non judicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis accedent. Qui vero professionem fidei sine operibu
Abbreviated transcription (Latin):
angłi & separabunt malos de me¬
dio iustoꝵ. & mittent. eos inca¬
minũ ignis: et item. mttet
angelos suos cum tuba. & con¬
gregabunt electos a quatuor
dum non est. Domino enĩ ue¬
nente ad iudicium precedet añ
eũignis. quocõburet᷑ facies mũ¬
Di huiꝰ: & ꝑibit celum & t̾ra.
non secundum substantiam:
tabitur. Celum quidẽ aeriũ:
non ethereũ. Tantũ enĩ ascen¬
det ignis in uidicio: quantum
ascenderunt aque in diluuio.
Iue autem ignis malis qui re¬
ꝑti fuerint iuui. erit consump
mundi scĩs: quod fuerit cami¬
nus tribus pueris. Inquibus
aliquid purgandum fuerit. ꝑ
illum ignem purgabit᷑: aliis
uero nũilam ingeret molestiã.
Purgato uero ꝑ ignem mundo.
&̾ ad iudicium ueniente dño.
emittetur uox illa magna qua
resurgent õmnes mortui: &
tunc ministerio angeloꝵ uen¬

Expanded text:
angeli et separabunt malos e medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Et item: Mittet angelos suos cum tuba, et congregabunt electos a quatuor dum non est. Domino enim veniente ad judicium, praecedet ante eum ignis, quo comburetur facies mundi hujus; et peribit coelum et terra, non secundum substtabitur. Coelum dico aereum, non aethereum. Tantum enim ascendet ignis in judiciascenderunt aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui reperti fuerint vivi erit consumptmundi sanctis, quod fuit caminus tribus pueris. In quibus si aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino, emittetur vox illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
udicis nec uerba ꝑcipiunt. qͥ
eius reuerentiam nec uerl ote¬
nus seruare uoluerunt: & ideo
illi iudicandi. isti non udican¬
di dicuntur. Ex electoꝵ uero
parte alii uidĩcant᷑ & regnant:
scilicet qui uite macłas lacrimiᷤᷤ
tergent. & elemosinaꝵ suꝑin¬
ductione oꝑiunt. quib udex
ueniens in dextra consistentibꝰ
dicet. Esuruii: & dedistis mͥ man¬
ducare. Alii autem ñ uidicant᷑¬
& regnant: qui etiam precepta
legis ꝑfectionis uirtute trans¬
cendunt: quia non hoc solum
quod lex precipit implere con¬
tenti sunt: s & quod ad ꝑfec¬
tionem consulit᷑ implere stu¬
dẽt. De quib propħa ait. Bñs
ad uidicium ueniet cũ senato¬
ribus populi sui. Et salomon
de eccłȩ sponso loquens ait. No¬

Expanded text:
cipient, qui ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerunt; et ideo illi judicandi, sed isti non judicandi dicuntur. Ex electorum vero parte alii judicantur, et regnant, scilicet, qui vitae maculas lacrymis tergunt, et eleemosynarum superinductione operiunt; quibus judex veniens in dextra consistentibus dicet: Esurivi, et dedistis mihi manducare. Alii autem non judicantur, et regnant, qui etiam praecepta legis perfectionis virtute transcendunt, quia non hoc solum quod lex praecipit, implere contenti sunt, sed et quod ad perfectionem consulitur, implere student. De quibus Propheta ait : Dominus ad judicium veniet cum senatoribus populi sui. Et Salomon de Ecclesiae sponso loquens ait,
Abbreviated transcription (Latin):
dicium pauꝑib tͥbuit. Hii ergo
recte sub generali udicio non
tenentur. s uidices ueniunt:
quia & precepta generalia uiuẽ¬
do uicerunt: & omnib relic̃tis
xpm̃ sequitti sunt. Recte pau¬
ꝑibus iudicium tribuit: qui
quanto huic mundo magna
humilitate despecti st̃ tanto tc̃
maiori culmine potestatis excreᷤ¬
tre in throno sedit: quia post
passionis certamen & resurrec¬
tionis palmam quod patri eẽt
equalis omnib claruit. Nobis
uero in throno filii sedere ẽ: ex
eiusdem filii potestate iudicare.
Quia enim udicandi principa¬
tum ex eius uirtute ꝑcipimꝰ qͣi¬
in eius throno residemus. Exhiᷤ
apparet. quod etiam ꝑfectiores

Expanded text:
dicium tribuit. Hi ergo recte sub generali judicio non tenentur, sed judices veniunt, quia et praecepta generalia vivendo vicerunt, et omnibus relictis Christum secuti sunt. Recte pauperibus judicium tribuit, qui quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc majori culmine potestatis excrestre in throno sedit, quia post passionis certamen et resurrectionis palmam, quod Patri esset aequalis omnibus claruit. Nobis vero in throno Filii sedere, est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicandi principatum ex ejus virtute percipimus, quasi in throno ejus residemus. Ex his apparet quod etiam perfectiores
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. Inuocatio ergo trinitatis u̾¬
bum dicitur. quo baptisma cõ¬
secratur: & hec ẽ forma uerboꝵ
sub qua traditur baptismus. Un
rum. ut quicumq sine inuo¬
catione trinitatis mersus fuis¬
set. quod sacramentum regene¬
rationis non hab̾et: quod om¬
nino uerum ẽ. Quod si meR¬
sus in baptismi fonte quis fu¬
erit. sine inuocatione tͥnitatis
ꝑfectus xp̃ianus non est: nisi
stolos baptizasse in nomine xp̃:
sed in hoc nomine ut exponit

Expanded text:
ti. Invocatio igitur Trinitatis verbum dicitur quo Baptisma consecratur; et haec est forma verborum sub qua traditur Baptismus. Undrum ut quicumque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset, quod sacramentum regenerationis non haberet, quod omnino verum est; quod si mersus in fontem Baptismi quis fuerit sine invocatione Trinitatis, perfectus Christianus non est, nisi stolos baptizasse in nomine Christi: Sed in hoc nomine, ut exponit
Abbreviated transcription (Latin):
quam causa fornicationis di¬
mittere uxorem: si & ipse con¬
uincitur fornicari. Oecurrit e¬
nim illud: in quo alterũ uidicaᷤ.
te ipsum condempnas. Qua ppt̃
quis quis causa fornicationis
uult abicere uxorem: pͥor debet
eẽ a fornicatione purgatus. Qd̃
similiter & de feminã dixerim.
audiant adulteros uiros. pen¬
oere similes adulteris feminis
penas: cum tanto grauius eos
puniri oportuerit: quantoma¬
gis ad eos ꝑtinet & uirtute
uincere: & exemplo regere fe¬
minas. Ex his apparet. quodad
ulter adulteram dimittere non
ualet: & econuerso
Quod possunt

Expanded text:
quam causa fornicationis dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Rom. 2: In quo alterum judicas, teipsum condemnas. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione purgatus, quod similiter et de femina dixerim. audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod ulter adulteram dimittere non t, et e converso. 3. Quod possunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem plena beatitudo: si me¬
moriareatꝰ m̃tẽ tangit: S se¬
pe leti tͥstium meminimꝰ &̃ sa¬
ni doloꝵ meminimꝰ sine dolo¬
re. ⁊ inde ampliꝰ let & grati sumꝰ.
Exhis apparet. quod si pͥorum
maloꝵ memoriã scĩ habebuit
in futuro: ñ erit tamen eis ad pe¬

Expanded text:
autem plena beatitudo, si meautem plena beatitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum meminimus sine dolore; et inde amplius laeti et grati sumus. Ex his apparet quod si priorum malorum memoriam sancti habebunt in futuro, non eis tamen erit ad p
Abbreviated transcription (Latin):
tunc p̃cedentia mala teneat.
ic queritur: utrum electis
tunc assit memoria precedẽ¬
tium maloꝵ: sicut bonoꝵ. Que¬
dam auctoritates uident᷑ tradẽ.
bonos non habituros tunc
memoriã precedentiũ maloꝵ. id.
ẽ peccatoꝵ uł tormentoꝵ. Ait
enum ysaias. Ego creo celos no¬
uos & terram nouam: & ñ ert̃
in memoria priora. & non ascẽ¬
dent suꝑ cor: s gaudebitis ine¬
ternum. Item. Obliuioni tͣdite
sunt angustie pͥores: & abscondi.¬
tȩ ab oculis nrĩs. Que de fit᷑o
exponens ieronimus ait. Obli¬
uioni tradentur pͥora mala: qr
forsitan in futuro. pristine con¬
uersationis memoria omnino
delebitur. succedentib bonis e¬
ternis. nesit pars maloꝵ pͥoris
angustie memorari. Sed hec &
his similia posst̃ accipi sic ut ñ
excludant memoriã preceden¬
tium maloꝵ: s ex ea molestiam
& lesionem amoueant. Non enĩ
eoꝵ memoria scõs contͥstabit.
uel eoꝵ beatitudinẽ obfusca¬
bit: s gratiores dõ reddit. Unde
miseriȩ ñ meminit: Quomodo

Expanded text:
tunc praecedentia mala teneat. Hic quaeritur utrum electis tunc adsit memoria praecedentium malorum, sicut bonorum. Quaedam auctoritates videntur tradere bonos non habituros tunc memoriam praecedentium malorum, id est, peccatorum vel tormentorum. Ait enim Isaias, c. 65: Ego creo coelos novos, et terram novam; et non erunt in memoria priora, et non ascendent super cor, sed gaudebitis in aeternum. Item, ibidem: Oblivioni traditae sunt angustiae priores, et absconditae ab oculis nostris. Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed gratiores Deo reddet. Unde miseriae non meminit? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃aꝵ actionem.
iuero querit᷑ utrũ peccata
quȩ fecer̃t electitunc pro¬
deant in noticiã omniũ. sicut
mala dampnandoꝵ omnibꝰ
erunt nota: ñ legimꝰ hoc exp̃s¬
sum in scͥptura. Unde ñ irrati¬
onabiliter putari podest. pec¬
cata hic ꝑ penitentiã tecta &
deleta. illic etiam tegi aliis:
alia uero cunctis propalari.
ueri De his qui uiui reꝑient᷑.

Expanded text:
rum actionem. Si vero quaeritur utrum peccata quae fecerunt electi, prodeant tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his qui vivi reperient
Abbreviated transcription (Latin):
fectu. amans hec secularia. Taliexis¬
tens. subitanea morte opͥpmit. In illo
terreno affectu mortuus ẽ. & ta¬
men saluabit᷑: a quo ñ se hic
absoluit. Ergo post hanc uitã
ab illo purgabitur. Constat gͦ
quedam peccata sed leuia: ptꝰ
hanc uitã dimitti. Siuero depe¬
na peccati illud intelligi uolu¬
issent auctores.cur magis cõ¬
memorassent leuia quã grauia:
cum etiam grauu̾i pena hic ĩ¬
expleta.post hanc uitã restet:
De generali ꝯfessione quid ꝓsit.

Expanded text:
fectu amans haec secularia; talis exisfectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab illo purgabitur. Constat ergo quaedam peccata, scilicet levia, post hanc vitam dimitti. Si vero de poena peccati illud intelligi voluissent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet? 5. De generali confessione, quid prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
sed pena forte remansit. Ideoq
siuere penitens obiit: sine pecca¬
to transiit. Si autem uere peni¬
tens non ẽ: in obitu maculam
portat. quȩ numquã delebitur.
Qui uero edificat lignum. fe¬
num stipulam. uerẽ penitet:
quia bonus ẽ & caritatem babet :¬
& in caritate de hac uita transit.
Ergo sine peccato transit. Non se¬
quitur. Uerum quidem ẽ quia
bonus ẽ. & caritatem habet. &¬
uere penitet: & tamen cum ueni¬
ali peccato transit: quod nonde¬
leuit penitentia. Penitentia enĩ
non delet nisi peccatum illud qd̃
deserit homo: tale autem peccatỹ
sepe in hac uita non relinquitur
ab homine: & tamen uere penites
ẽ. & si non de omnib uenialibus
peniteat. Podest enim quis de õi
mortali. & de omni ueniali pe¬
nitere: excepto uno uel pluribus
uenialibus quidem: sicut babetꝰ
quis caritatem. & unum uel plura
uenialia: quod de criminalibus
nuilatenus eẽ potest. Est enim a¬
liquis bonus caritatem habens:
sed adhuc quodam cupiditatis af¬

Expanded text:
sed poena forte remansit. Ideoque si vere poenitens obiit, sine peccato transiit. Si autem vere poenitens non est in obitu, maculam portat quae nunquam delebitur. Qui vero aedificat lignum, foenum, stipulam, vere poenitet, quia bonus est, et charitatem habet, et in charitate de hac vita transit; ergo sine peccato transit, non sequitur. Verum quidem est, quia bonus est, et charitatem habet, vere poenitet; et tamen cum veniali peccato transit, quod non delevit Poenitentia. Poenitentia enim non delet nisi peccatum illud quod deserit homo. Tale autem peccatum saepe in hac vita non relinquitur ab homine; et tamen vere poenitens est, etsi non de omnibus venialibus poeniteat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis af
Abbreviated transcription (Latin):
iuero querit᷑. an adulter
adulteram possit dimittẽ
causa fornicationis. dicimꝰ qr
nequit adultera uxor dimitti

Expanded text:
ero quaeritur an adulter adulteram possit dimittere causa fornicationis, dicimus quia nequit adultera uxor dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ad custodiã templi: ut
non ingrederet᷑ in illud ĩmun¬
dus. Dicti autem hostiarii: eo¬
quod presint hostiis templ.
Ipsi enim tenentes clauẽ. om̃ia
intus extraq custodiunt: atq
inter bonos & malos habenteᷤᷤ
uidicium dignos recipiunt: in
dignos respuunt. Unde & eis
cum ordinantur claues ecclesi¬
sic agite tanꝙͣ dõ rationẽ red¬
dituri pro reb que clauibus
istis recludunt᷑. Hoc officiũ
dominus in sua ꝑsona suscepit:
quando flagello de funiculis
facto. uendentes & ementes de
templo eiecit. Ipse enim se ho¬
stiarium significans dicit. Ego
sum hostium: ꝑ me si quis in¬

Expanded text:
sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem hostiarii, eoquod presint hostiis templi. Ipsi enim tenentes claves omnia intus extraque custodiunt atque inter bonos et malos habentes iudicium dignos recidignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, claves EcclesiaSic agite tanquam rationem Deo reddituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de ffacto vendentes et ementes de templo eiecit. Ipse namque hostiarium se significat, cum dicit: Ego sum hostium. Per me si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
lux uera: que illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in h̃c mundũ.
Ad acolitũ ꝑtinet p̃patio luminari¬
ĩ insacͣrio Ipsecereũ portat: ipse urce¬
olũ cũ uino ⁊ aqua suggesta pro
eucharistia. subdiaconis p̃parat
hii cum ordinant᷑. cũ edocti fue¬
rint ab ep̃o. qualiter in officio
suo agere debeant ab archidi.¬
acono accipiunt candelabrũ
cum cereo: & urceolũ uacuum.
Noc officium dns se habere
testatur. dicens. Ego sum lux
mundi: qui sequitur me. non
ambulat in tenebris. Huius of¬
ficii formam illi gerebãt in ue¬
teri testamento. qui lucernas
candelabri componebant: &
accendebãt igne celesti ad illumi¬
nandas tenebras aquilonares.

Expanded text:
lux vera, quae illuminat omnem lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum.  officium dominus se habere testatatur, cum dicit: Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Huius officii formam illi gerebant in Veteri testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne celesti ad illuminandas tenebras aquilonares.
Abbreviated transcription (Latin):
uel cathecuminos. Hoc offi¬
cio usus ẽ dominus quando sa¬
liua sua tetigit aures & linguã
ritualiter debere aꝑire aures ꝑre¬
cordioꝵ hominum ad intelligẽ¬
dum & ora ad confitendũ: ut̃
um recipiat. Hoc etiã offici¬
o usus ẽ xp̃c. cum demoniacos
multos sanauit. Hio ordo a
salomone uidetur descendisse:
qui quendam modum exorrrã¬
di inuenit. quo demones adui¬
rati ex obsessis corporib pelle-¬
bantur. Huic officio mancipa
ti exorciste uocati st̃. de quib
xp̃c in euangelio. Si ego in be¬
eltebub eicio demonia: filiiue¬
uarto loco succedt De acolitis
acoliti. Acoliti uero grece
latine ceroferarii dicunt᷑. a de¬
portandis cereis: quando legen¬
dum ẽ euangłm uel sacͥficium
offerendum. Tunc enim accen¬
duntur luminaria & depor¬
tantur ab eis: ñ ad effuganda
aeris tenebras cũ sol eo temꝑe
rutilet: sed ad signum leticie
demonstrandũ: ut sub typo
luminis corporalis illa lux os¬
tendatur. de qua legitur. Frat

Expanded text:
vel catechumenos. Hoc offivel catechumenos. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures et linguam ritualiter debere aperire aures praecordiorum hominum ad intelligendum, et ora ad confitendum, ut, um recipiat. Hoc etiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mati exorcistae vocati sunt, de quibus Dominus in evangelio: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii veuarto loco succedunt acolyti; acolyti vero Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum est Evangelium vel sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria, et deportantur ab eis; non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua legitur, Joan. 1: Erat
Abbreviated transcription (Latin):
tendat quid indicatiue quid in¬
terrogatiue sit legendũ: uͥ sit
in oratione facienda distinctio.
tellectum turbant: & alios ad
risum ꝓuocant. Aurib & cor¬
di consulere debet: uox lectoris:
tur quia gr̃a spũali clarere de¬
bent: qui aliis uerbum dĩ an¬
nuntiant. Hic ordo formã &
ercius ẽ ordo exorcistarum.
Exorciste autẽ ex greco in
latinum adurantes uel incre¬
pantes uocant᷑. Inuocant enĩ
suꝑ cathecuminos. & suꝑ eos
qui habent sp̃m immundum
nomen dñi adiurantes ꝑ eum
ut egrediatur ab eis. Ad exorciᷤᷤ¬
tam ꝑtinet. exorcismos memo¬
riter retinere: manusq suꝑ in¬
erguminos & cathecuminos in
re de corde suo. quem expellit
de corpore alieno: ne medicina
quam alii facit. sibi non ꝓsit:
& dicatur ei. medice cura te ip
sum. Hii cum ordinant᷑. accipi¬
unt de manu ep̃i librum exor¬
cismorum: & dicitur eis. Accipi¬
te & habetote potestatem ĩpo¬
nendi manus: suꝑ inerguminoᷤ

Expanded text:
tendat quid indicative, quid intendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. tellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. quia gratia spirituali clarere debent qui in aliis verbum Dei annuntiant. Hic ordo formam etertius est ordo exorcistarum. Exorcistae autem ex Graeco in Latinum adjurantes vel increpantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in re de corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum; et dicitur eis, dite, et habetote potestatem imponendi manus super energumenos,
Abbreviated transcription (Latin):
cs ẽ gradus lectoꝵ. Lectores
a legẽndo: sicut psalmiste
a psalmis canendis uocati sunt.
Iui enim predicant populis qd̃
sequantur: isti canunt. ut exci¬
tent ad compunctionẽ animoᷤᷤ
audientiũ: licet quidã lectores
ita miserant̾ ꝓnuncient: ut qͦs¬
dam ad luctum lamentationẽ¬
q compellant. Idem etiam ꝓ¬
nunciatores uocant᷑. qd̃ porro
annunciant: quia tam erit cla¬
ra eorum uox. ubi etiam longe
positoꝵ aures adimpleat. Ad
lectorem autẽ ꝑtinet. lectioneᷤᷤ
pronuntiare: & ea quȩ propħe
ei uidente populo tradit᷑ abe¬
piscopo codex diuinaꝵ lectionũ ⁊ di¬
citur ei. Accipe & esto uerbi dei
relator: habiturus si fideliter
impleueris officium. partem cũ
his qui bene uerbum dei mi¬
nistraueruit. Qui ad huncgͣ¬
dum ꝓuehitur. litterarũ sc̃¬
entia debet ẽẽ instructus: ut
sensum uerboꝵ intelligat: uĩ
accentuum sciat: distincte legat:
ne confusione plationis intel¬
lectum auditorib auferat. At¬

Expanded text:
s est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita miserabiliter pronuntient, ut quosdam ad luctum et lamentationem compellant. Iidem etiam pronuntiatores vocantur, qui porro ante nuntiant, quia tam erit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae ei, vidente populo, traditur ab episcopo codex divinarum lectionum, et dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. At
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiȩ. Nã ꝗͣtomagis diligimꝰ.
tantominus timemus. Iste timor
notatur in illis uerbis augustini.
ubi non negat timorem esse in ca¬
ritate inchoata sed ꝑfecta: quod
non posset dic de seruili: quia ut ip¬
se supradixit. seruilis timor non re¬
manet ueniente caritate: nec in¬
trat caritas. nisi prius ille timor
exeat: nec in illo timore aliquis cre¬
dit in dm. & si credat deo. nec bene
facit etiam sibonum ẽ quod fa¬
cit. Non ẽ ergo timor. ille in cari¬
tatẽ etiam inchoata: quia omĩs
qui caritatem habet licet non ꝑ¬
fectam. & in dm credit. & bene bo¬
mor ille. quem in caritate inchoa¬
ta fore concessit: & quem crescente
caritate decrescere dixit: sed ille
est timor initialis. quem non ne¬
gat eẽ in caritate. nisi ꝑfecta sit.
Quod timor seruilis et untialis d̾r
untium sapientie: s differenter.

Expanded text:
conscientiae. Nam quanto magis diligimus, conscientiae. Nam quanto magis diligimus, tanto minus timemus. Iste timor notatur in illis verbis August., ubi non negat timorem esse in charitate inchoata, sed perfecta; quod non posset dici de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charitate, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquis credit in Deum, etsi credat Deo; nec bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Non est ergo timor ille in charitate etiam inchoata, quia omnis qui charitatem habet, licet non perfectam, et in Deum credit, et bona opmor ille, quem in charitate inchoata fore concessit, et quem crescente charitate decrescere dixit; sed ille est timor initialis, quem non negat esse in charitate, nisi perfecta sit. 9. Quod timor servilis et initialis dicitur initium sapientiae, sed differenter.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Est ibi quod titillãt mentẽ.
qd pungat. quod stimulet:. sti¬
mulat ille timor. sed intrat cari¬
tas quȩ sanat quod uulnerat ti¬
morꝰ timor castus facit securitatẽ
in animo. Audiuimus duas tibi
de timore quo timet anima ne
deseratur: ille est timor quem ca¬
ritas excludit: ille ẽtimor qui per¬
manet in seculum seculi. Etce ĩ his
uerbis predictis aꝑte ostendit au¬
gustinus. quis sie timor castus &
qui seruilis: & qualiter differant:
in quib etiam initialem timorẽ
significauit: qui nec ex toto ẽ ser¬
ulis. nec ex toto castus: sed tamqͣ
medius. aliquid de seruih. & aliqͥd
de casto timore habet: facit enim
seruire partim timore penȩ. par¬
tim amore usticiȩ: ꝑ quem time¬
mus puniri. & timemus offend̾e.
Iste timor est in inchoata caritate
non in ꝑfecta: & quantum crescit
caritas. tantum decrescit iste timor.
quantum ad metũ pene. id ẽ quã¬
tum ad id quod facit timere pe¬
nam: & quantum ad tormentũ

Expanded text:
tio. Est ibi quod titillet mentem, tio. Est ibi quod titillet mentem, quod pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus facit securitatem in animo. Audivimus duas tibiade timore quo timet anima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est timor qui permanet in seculum seculi. Ecce in his verbis praedictis aperte ostendit August. quis sit timor castus, et quis servilis, et qualiter differant. In quibus etiam initialem timorem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta: et quantum crescit charitas, tantum decrescit iste timor, quantum ad metum poenae, id est, quantum ad id quod facit timere poenam, et quantum ad tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
on potes melius explanare
quid intersit inter istos duo
timores quam si ponas duas
mulieres maritatas: quarum
unam constituas uolentem facẽ
adulterium: sed timet ne damp¬
netur a marito. Timet maritũ:
quia adhuc amat nequitiam hu¬
ie non est grata sed onerosa ma¬
riti presentia. & si forte uiuit ne¬
quiter. timet maritum ne ueni¬
at: Tales sunt qui timent diem
uidicii. fãc alteram amare uirũ
debere illi castos amplexus: nul¬
la se adulterina immundicia ma¬
culare uelle. ista optat presentiã
uir. Illa timet: & illa timet. Iam
ergo interrogentur quare timeãt.
uia dicet timeo uirum ne ueniat.
illa dicet timeo uirum ne disce¬
dat. illa dicet. timeo uirum ne
dampnet: illa dicet. timeo nede¬
serat. Pone hec in animo: & iueniꝰ
timorem quem foras mittit cari¬
tas. & alium timorem castum ꝑ¬
manentem in scl̃m seculi. Illũ
timorem ꝑfecta caritas foras mit¬
tit: quia ille timor tormentũ ha¬
bet. Torquetur conscientia pecca¬
torum: nondum facta ẽ iustifica¬

Expanded text:
on potes melius explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies timorem quem foras mittit charitas; et alium timorem castum permanentem in seculum seculi. Illum timorem perfecta charitas foras mittit, quia ille timor tormentum habet; torquetur conscientia peccatorum, nondum facta est justifica
Abbreviated transcription (Latin):
leo papa. Quamuis plenitudo
fidei uideatur eẽ laudabilis. quȩ
propter di timorem apud ho¬
mines erubescere non ueretur:
tamen quia non omniũ huiꝰ
cemodi sunt peccata. ut ea qui
penitentiam poscunt ñ timeãt
publicare: remoueatur impro¬
babilis consuetudo. ne multi a
penitentiȩ remediis arceantur:
dum aut erubescunt aut timẽt
inimicis sua facta reserare: qͥbꝰ
possint legum ꝑcelli constitutio¬
ne. Sufficit enim confessio quȩ
primum deo offertur. tunc etiã
lacerdoti qui pro delictis peni¬
tentium precator accedit. Tunc
enim plures ad penitentiã po¬
terunt prouocari: si popłi aurib
non publicetur conscientia con¬
fitentis. Ex his aliisq plurib
indubitanter ostenditur. opor¬
tere deo primum & deinde sac̾¬
doti offerre confessionem: nec
aliter posse ꝑueniri ad ingres¬
sum paradysi. si assit facultaᷤ.
De tercio articulo: an sufficiat

Expanded text:
 1: Quamvis plenitudo fidei videatur esse laudabilis, quae propter Dei timorem apud homines erubescere non veretur; tamen quia non omnium sunt hujuscemodi peccata, ut ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessionem; nec aliter posse perveniri ad ingressum paradisi, si adsit facultas. 5. De tertio articulo, sici
Abbreviated transcription (Latin):
firmasset. non ꝑuirium incur¬
risset: quia quantum in ipso fu¬
it uerum dixte: & si uirationem
addidisset. quantum in se foret
uerum iurasset: & si aliter euen̾it
quam dixit. Ideo sicut quis ñ ẽ
mendax. nisi aliter sentiat ani¬
mo quam dicit. siue ita sit suie
non: ita uidetur quib̾dam ne¬
minem ꝑuirum constitui. nisi
aliter sentiat animo. quam lo¬
quitur. siueita sit suie non.
Betriplici modo periuRii.
ed melius creditur & ille peie

Expanded text:
firmasset, non perjurium incurfirmasset, non perjurium incurrisset, quia quantum in ipso fuit, verum dixit, et si jurationem addidisset, quantum in se foret, verum jurasset, etsi aliter evenerit quam dixit. Ideo sicut quis non est mendax, nisi aliter sentiat animo quam dicit, sive ita sit, sive non, ita videtur quibusdam neminem perjurum constitui, nisi aliter sentiat animo quam loquitur, sive ita sit, sive non. 2. De triplici modo perjurii. Sed melius creditur et ille peje
Abbreviated transcription (Latin):
sedixit esse esau. aliter animo
sentiens. utrum mentitus sit.
quod matre fecit auctore ut fal¬
leret patrem: si diligent̃ attenda¬
tur. uidetur non ẽẽ mendaciũ:
sed misterium. Intendebat enĩ
miliare consilium sp̃c scĩ quod
mater acceperat. a mendatio ex
iuramiento firmatũ. Hic queri¬
tur utrum sit ꝑuirium ubi ñ ẽ
mendacium: quod quibusdã
uidetur ex auctoritate ieroni¬
tes: ueritatem & uidicium. iuistici¬
am Si ista defuerint: non erit
iuramentum sed ꝑuirium. Ubi
autem falsum uiratur: ueritaᷤᷤ
deẽ. Siergo falsum uiretur: &si
ñ sit ibi intentio fallendi. uidet᷑
eẽ ꝑuirium: quia deẽ ueritas. Qͥ¬
busdam placet non eẽ ꝑiurium:
ubinon ẽ mendacium. Et sicut
dicitur aliquando falsum sine
mendacio: ita uiratur falsum si¬
ne ꝑuirio. falsum forte dixit apłs
cum se uenturum ad corinthioᷤᷤ
ponebatur. culpam mendacii
contraxit. quia sic animo senti¬
ebat: & si uiramento illud con¬

Expanded text:
se dixit esse Esau, aliter animo se dixit esse Esau, aliter animo sentiens, utrum mentitus sit. quod matre fecit auctore ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim miliare consilium Spiritus sancti quod ante acceperat, a mendacio excjuramento firmatum. Hic quaeritur utrum sit perjurium, ubi non est mendacium; quod quibusdam videtur ex auctoritate Hieronytes, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest veritas. Quibusdam placet non esse perjurium, ubi non est mendacium; et sicut dicitur aliquando falsum sine mendacio, ita juratur falsum sine perjurio. Falsum forte dixit Apostolus, cum se venturum ad Corinthios pponebatur, culpam mendacii contraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramento illud
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam sciendum ẽ: quod in
quibdam rebus magno malo
in quib dam paruo. in quibdã
nullo fallimur. In quib rebus
nichil inter est. ad capessendũ
dei regnum utrum credantur
annon: uel utrum uera puten¬
tur an falsa. siue sint suie non.
In his errare. idest aliud ꝓ alio
putare. non arbitrandum est.
eẽ peccatum. uł̃ si est minimũ
atq leuissimum: & sunt uera
quamuis non uideantur. quȩ
nisi credantur ad uitam eternã ñ
pot̃. ꝓuerdur. Et licet error ma¬
xima cura cauendus sit. ñ modo
in maiorib sed etiam in minori
bus rebus: nec nisi rerum ignorã¬
tia possit errari: non est tamen
consequens ut continuo erret qͥs¬
quis aliquid nescit: sed quis quis
se existimat scire quod nescit: pro
uero enim approbat falsum. qd̃¬
est erroris proprium. Uerumta¬
men in qua re quisq erret:intẽ
plurimum. Sunt enim q̃ nescire
sit melius quam scire. Item non¬
nulus errare ꝓfuit aliquando:
sed in uia pedumꝰ. non inuia
morum. Soletqueri de iacob. qͥ

Expanded text:
llud etiam sciendum est quod in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; vel si est, minimum atque levissimum. Et sunt vera quaedam, quamvis non videantur; quae nisi credantur, ad vitam aeternam non potest perveniri. Et licet error maxima cura cavendus sit non modo in majoribus, sed etiam in mibus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari, non tamen est consequens, ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire qvero enim approbat falsum, quod erroris est proprium. Verumtamen in qua re quisquis erret interest plurimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nonnullis errare profuit aliquando; sed in via pedum, non in via morum. Solet etiam quaeri de Jacob qui
Abbreviated transcription (Latin):
let. Penitentia igitur ẽ uindic¬
ta: semꝑ puniens in se. qd̾ dolet
commisisse. Quid restat nobis
nisi dolere inuita. Ubi enudo¬
lor finitur: deficit & penitẽtia.
Si uero penitentia finit᷑: quid
relinquitur de uenia: Tãdui
gaudeat & speret de gr̃a: quã¬
diu sustentatur a penitentia.
Dicit enim dominus. Tade:
& amplius noli peccare. Non
dixit ne pecces: sed ne uoluntaᷤᷤ
peccandi in te oriatur. Quod
quomodo seruabitur. nisi dolor
inpenitẽtia ꝯtinue custodrãt᷑. hic
semꝑ doleat: & dedolore gaude
at: & non sit satis quod doleat:
sed ex fide doleat: & non semꝑ
doluisse doleat.
Determinatio¬
e pe intelligentie dictoꝵ.

Expanded text:
dolet. Poenitentia ergo est vindicdolet. Poenitentia ergo est vindicta semper puniens in se quod dolet commisisse. Quid restat nobis, nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tamdiu gaudeat et speret de gratia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas peccandi in te oriatur. Quod quomodo servabitur, nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Sed semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis quod doleat, sed ex fide doleat, et non semper doluisse doleat. 2. Determinatio intelligentiae dicto
Abbreviated transcription (Latin):
let ad salutem uel ad ueniam
in fine precedens lamentum:
quia nichil reliquerunt de uite
mundicia: quia aut peccata di¬
missa redeunt. ut quibꝰdam pla¬
cet. cum replicantur. uel si non re¬
deunt. eis tamen deletis ꝓpter
ingratitudinem. ita reus & im¬
mundus constituitur. cum ad¬
huc in expiandis implicatur: ac
si iam deleta redirent. De hoc ta¬
men scilicet an peccata redeant:
post plenius agemus. Similiter
nichil ualet ad salutem obtinen¬
dam. uel ad mundiciam uite ha¬
bendam ueniam de malefactis
poscere: & mala denuo iterare. Ita
etiam intelligendum ẽ illud.: quod
idem augustinus alibi ait. Pe¬
nitentia ẽ quedam dolentis uin¬
dicta puniens in se quod dolet
admisisse. Et infra. Continue do¬
lendum ẽ de peccato: quod de¬
clarat ipsa dilectionis uirtus.
Penitere enim ẽ penam tenere:
ut semꝑ puniat in se ulciscen¬
do: quod commisit peccando.
Ille penam tenet: qui semper
uindicat. quod commisisse do

Expanded text:
let ad salutem vel ad veniam let ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent. De hoc tamen, scilicet an peccata redeant, post plenius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtinendam, vel ad munditiam vitae habendam, veniam de malefactis poscere, et malefacta denuo iterare. Ita etiam intelligendum est illud quod idem August., alibi ait: Poenitentia est quaedam dolentis vindicta, semper puniens in se quod dolet commisisse. Et infra: Quotidie dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitere enim est poenam tenere ut semper puniat in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille autem poenam tenet, qui semper vindicat quod commisisse se
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ penitentia. quam sequenᷤ
culpa cominaculat: sic intelligẽ¬
dum ẽ. Inanis ẽ scilicet carẽs
sequens culpa non inquinat. illiꝰ
& ad eptio głȩ. Mortificatur enĩ
illa penitentia. & alia anteac¬
ta bona ꝑsequens peccatum: ut
non sortiantur merrcedẽ quã me¬
ruerunt cum tierent: & quã ha¬
berent. si peccatum ñ succederet.
Sed & si de peccato succedenti
penitentia agat᷑: & penitentia q̃
precessit. & alia etram ante acta
bona reuiuiscunt: sed illa tantũ
quȩ excaritate prodiert̃. Illa e¬
nim sola uiua sunt: quȩ in carita¬
te fuint. Ideoq si ꝑsequentia pec¬
cata mortificantur: ꝑ subsequẽ¬
tem penitentiam reuiuiscere poᷤ¬
sunt. Que uero sine caritate fi¬
unt. mortua & inania generan¬
tur: & ideo ꝑ penitentiã reuiuis¬
cere non ualent. Similiter in¬
telligendum ẽ illud. Nichil pro¬
sunt lamenta: & cetera. Et illud.
Nichil ualet: & cetera. Si enim
replicentur peccata: nichil ua¬

Expanded text:
nis est poenitentia quam sequens nis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, sic est intelligendum: Inanis est, scilicet carens sequens culpa coinquinat. Illiuset adeptio gloriae. Mortificatur enim illa poenitentia, et alia anteacta bona per peccatnon sortiantur mercedem, quam meruerunt cum fierent, et quam haberent si peccatum non succederet. Sed et si de peccato succedenti poenitentia agatur, et poenitentia quae praecessit, et alia anteacta bona reviviscunt; sed illa tantum quae ex charitate prodierunt: Illa enim sola viva sunt, quae ex charitate fiunt. Ideoque si per sequentia peccata mortificantur, per subsequentem poenitentiam reviviscere possunt. Quae vero sine charitate fiunt, mortua et inania generantur; et ideo per poenitentiam reviviscere non valent. Similiter intelligendum est illud, nihil prosunt lamenta, etc.; et illud, nihil valet, etc. Si enim replicentur peccata, nihil va
Abbreviated transcription (Latin):
melius est enim uita mutanda:
& ꝑ elemosinas de peccatis pre¬
teritis propitiandus ẽ d̾s: non
ad hoc emendus quodammodo
ut ea semꝑ liceat ĩpune cõmittẽ
Nemini enim dedit laxamen¬
tum peccancdh: & si miserando de¬
leat commnissa peccata. sinon sa¬
tisfactio congrua negligatur.
Item. pius papa. Nichil prodest
homini ieuinare & orare. & alia
religionis oꝑa agere:nisi mens
ab iniquitate reuocetur. Quigͦ
amalis sic mentem reuocat. ut
commissa plangat. & plangen¬
da committere non uelit. nec sa¬
tis facere negligat.: uere penitet.
Nec ideo non est uera penitentia:
quia forte post non de ꝓposito
s casu uel infirmitate peccabit.
Ille autem irrisor ẽ & non penitẽs
qui sic commissa plangit: ut plã¬
genda uoluntate uel oꝑe com¬
mittere non desinat. Ille etiã
qui post lacrimas repetit que
fleuit. lauatur ad tempus: sed¬
dicia non ẽ ei sufficiens ad sa¬
lutem: quia est momentanea
non ꝑseuerans. Item illud. In a¬

Expanded text:
melius est enim vita mutanda et melius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymas repetit quae flevit, lavatur ad tempus, sedditia non est ei sufficiens ad salutem, quia est momentanea non perseverans. Item illud: Ina
Abbreviated transcription (Latin):
assertione suȩ opinionis. Sed
ambrosius dicit. Hec uera pe¬
nitentia ẽ: cessare a pecc̃o Item.
Magni profectus ẽ renuntiasse
errori. Imbutos enim animos ui¬
tiis exuere atq emendare. iurtu¬
tis ẽ ꝑfecte & celestis gr̃ȩ: & ideo
saneita diffiniri potest.Lx
sa mala cum emendationis pro¬
posito plangimus & odimus.
& plangenda ulterius commit¬
tere nolumus: quia sic peniten¬
tia uera est. i dest in aio dolere.
& odire uitia. Unde illa uerba
premissa. penitere ẽ ante acta
deflere & flenda non commit̾te
recte sic accipi possunt: ut ñ ad
diuersa tempora sed ad idemre¬
ferantur: ut scilicet tempore quo
flet commissa mala: n commit¬
tat uoluntate uel oꝑe flenda.
Quod innuitur ex uerbis conse¬
quentib. Nam qui sic alia de¬
plorat: & cetera. Hinc augustinꝰ
ait. Cauendũ. est. ne quis exist¬
met infanda illa crimina. qua¬
lia qui agunt regnum di ñ possi¬
debunt. cotide ꝑpetranda: & e¬
lemosinis cotidie redimenda. In

Expanded text:
ssertionem suae opinionis. Sed ssertionem suae opinionis. Sed Ambros. dicit: Haec vera poenitentia est, cessare a peccato. Et iterum: Magni profectus est renuntiasse errori. Imbutos enim vitiis animos exuere atque emendare, virtutis est perfectae et coelestis gratiae; et ideo sane ita definiri potest: Posa mala cum emendationis proposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, et odire vitia. Unde illa verba praemissa, poenitere est anteacta deflere, et flenda non committere; recte sic accipi possunt, ut non ad diversa tempora, sed ad idem referantur: ut scilicet tempore quo deflet commissa mala, non committat voluntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat, etc. Hinc Aug. ait: Cavendum est ne quis existimet nefanda illa crimina qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt quotidie perpetranda, et eleemosynis redimenda. In
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad uomitũ: & penitens ad
peccatum. Mutti lacrimas in
desinenter fundunt: & peccare
non desinunt. Quosdam acciꝑe
lacrimas ad penitentiam cerno.
fundunt: nunc reuiuiscente ufy
ea quȩ fleuerunt iterando cõ¬
mittunt. ysaias de peccatori¬
bus dicit. Lauamini mundi
estote. Lauatur & mundus est:
qui & preterita plangit: & flẽ¬
da iterum non admittit. Laua¬
tur & non est mundus:qͥ plã¬
git que gessit nec deserit. & ptꝰ
lacrimas ea que defleuerat re¬
petit. Item augustinus. Inaniᷤ
est penitentia: quam sequens
culꝑa commaculat. Nichil ꝓ¬
sunt lamenta: si replicantur
peccata. Nichil ualet ueniam
a malis poscere: & mala denuo
iterare. Item gregorius. Qui ad¬
missa plangit. nec tam̃ dese¬
rit: pene grauiori subicit se. Itẽ
ambrosius. Reꝑiuntur qui se¬
pus agendam penitentiã pu¬
tant: qui luxuriantur in xp̃o.
agerent: iterandam postea non
putarent: quia sicut unũ bap¬
tisma: ita est una penitentia.
His alisq plurib utunt᷑: in

Expanded text:
sus ad vomitum est poenitens ad peccatum rediens. Multi lacrymantur indesinenter, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam cerno, fundunt, et statim reviviscente usu ea quae fleverunt iterando comiterando. Isaias de peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote. Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur, et non est mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lacrymas ea quae defleverat repetit. Item Aug.: Inanis est poenitentia, quam sequens culpa coinquinat. Nihil prosunt lamenta, si replicantur peccata. Nihil valet veniam a malis poscere, et mala denuo iterare. Item Greg.: Qui commissa plangit, nec tamen deserit, poenae graviori se subjicit. Item Amb.: Reperiuntur qui saepius agendam poenitentiam putant; qui luxuriantur in Christhristo agerent, iterandum postea non putarent; quia sicut unum Baptisma, ita est una Poenitentia. His aliisque pluribus utuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
te informatus. quo propt̃ dm
quis mori uult: alter sensualita¬
tis carnis infirmitati ꝓpinqꝰ.
& e coniunctus. quo mors refu¬
gitur. Utenim augustinus ait.
pius mentis rationẽ cupit dissolus
& et̃ cum xpõ: sensu autem car¬
nis refugit & recusat: hoc habet

Expanded text:
te informatus, quo propter Deum te informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: im mentis ratione cupit dissolvi, et esse cum Christo; sensu autem carnis refugit et recusat. Hoc habet
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio talis non sentitur. Talis
igitur rixa. talisq concertatio in
anima xp̃i nullãtenus ẽẽ potuit:
quia carnalis concupiscentia ibi
eẽ neq̃uit. Dei etiam uoluntaᷤ erat.¬
& rationi placebat: ut id scd̃m car¬
nem uellet: quatinus ueritas
humanitatis in eo ꝓbaret᷑. Nam
qui hominis naturam suscepitt:
quȩ ipsius sunt subire debuit.
Ioeoq sicut in nobis duplex ẽ af¬
fectus mentis scilicet & sensual¬
tatis : ita & in eo debuit esse ge¬
minus affectus: ut mentis affec¬
tu uellet mori. & sensualitati af¬
fectu nollet: sicut in uiris scisfit.
Petro enim ipsa ueritas dicit.
cet quotu non uis. scilicet ad
molestiam nolens ẽ ductus: nolẽs
ad eam uenit: sed uolens eã uicit:
& reliquit affectum infirmitatis
quo nemo uult mori: qui adeo
est naturalis. ut eum petro nec se¬
nectus abstulerit. Unde etiam
dominus ait. transeata me calix
iste: s uicit eum uis amoris. Ergo
affectus. Unus rationis carita¬

Expanded text:
delectatio talis non sentitur. Talis delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, quia carnalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus, mentis, scilicet, et sensualitatis ita et in eo debuit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro enim ipsa Veritas dicit, te quo tu non vis, scilicet, ad molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde etiam Dominus ait: Transeat a me calix iste, sed vicit eum vis amoris. Ergo affectus: unus rationis charita