comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tantur. Ec ceego ait mitto uos sicut oues in medio luporum. Quia ergo oues meae estis. uolo
ut mansuetudinem et humilitatem habeatis. Nec propt̃ seditionem et minas ꝑsecutorum paeni¬
tentiam et constantiam uram̃ ꝑdatis. Lupos scribas et pharis a eos uocat qui sunt clerici
iudaeorum. No tundum autem quod haec sententia dnĩ secundum matheum. Congruit illi ser¬
tentiae secundum iohannem quadicit. sicut misit me pater et egomittouos. Paterfilium mi¬
sit quibunc proredemptione generis humani in carnari constituit. Quem uidelicet in mui¬
dum uenire ad passionem uoluit. sed tamen amauit filium quem ad passionem misit Ielecto
ueros apłos dns non admundigaudia sed sicut ipsemissus ẽ ad passiones in mundum̃ misit
ecce ego auctoritas et foraitudo dĩtatis hominibus ẽ Ego enimdis uas homines mitto

Expanded text:
rpretantur: Ecce, ait, mitto vos sicut oves in medio luporum; quia ergo oves meae estis, volo rpretantur: Ecce, ait, mitto vos sicut oves in medio luporum; quia ergo oves meae estis, volo ut mansuetudinem et humilitatem habeatis, nec propter seditionem et minas persecutorum patientiam et constantiam vestram perdatis. Lupos scribas et Pharisaeos vocat, qui sunt clerici Judaeorum. Notandum autem quod sententia Domini secundum Matthaeum congruit illi sententiae secundum Joannem, qua dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos ; Pater Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit, quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium, quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est, ad passiones in mundum misit. Ecce ego, auctoritas et fortitudo Deitatis hominibus est. Ego enim Deus vos homines mitto.
Abbreviated transcription (Latin):
terae legem contempserunt et prophet rum dictis non crediderunt. Nec apłorum p̃dicati¬
nem receperunt Notandum quoq: quod sod omitae int̃tot cannis animaeq: flagitia quibus
in satiabiliter ardebant. in hospitales quoq hie techihel attestnte fuerunt. sed nulliapud eos
tales hospites quales apud iuda eos prophetae quales apłi regti sunt et lothquidem aspecto et au¬
ditu iustus erat . non aliquid tamendo cuisse nulla ibi fecisse signa ꝑ hibetur atqudeo cuimul¬
tum datum .ẽ multum quaeretur abeo. potentesq potenter tormenta patientur
Ego sicut inter iustos diuersa retributio. ẽ. Ita et interpeccatores duersa supplicia sunet
Ecceegomitto uos sicut oues in medio luporum. Ecce inquit egomitto uos hoc ẽ ego quiuos
tituam infuturo ipse uos secundum nomen urm̃ ex discipulis missos faciam Apłi enim missunt᷑¬

Expanded text:
terae legem contempserunt, et prophetarum dictis non crediderunt, nec apostolorum praedicatiterae legem contempserunt, et prophetarum dictis non crediderunt, nec apostolorum praedicationem receperunt. Notandum quoque quod Sodomitae inter tot carnis animaeque flagitia, quibus insatiabiliter ardebant, inhospitales quoque, Ezechiel attestante , fuerunt; sed nulli apud eos tales hospites quales apud Judaeos prophetae, quales apostoli reperti sunt. Et Lot quidem aspectu et auditu justus erat , non aliquid tamen docuisse, nulla ibi fecisse signa perhibetur. Atque ideo cui multum datum est, multum quaeritur ab eo : potentesque potenter tormenta patientur. Ergo sicut inter justos diversa retributio est, ita et inter peccatores diversa supplicia sunt. Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. Ecce, inquit, ego mitto vos, id est, ego qui vos tituam in futuro, ipse vos secundum nomen vestrum ex discipulis missos faciam, apostoli enim missi inte
Abbreviated transcription (Latin):
Puluis uero quo asꝑguntur terrenae leuitas ẽ cogitationis aqua ipsi etiam summido¬
tores immunes eẽ nequeunt. Cum pro auditorib: sollicit salubribus curis incessanter
intendunt: Et quasi ꝑ it in era mundi imouix calcaneo terrae puluerem legunt. ant
Quiergo receperint uerbum ipsi afflictiones curasque doctorum quas prose tole¬
nabant in argumentum sibi uertunt humilitatis. Qui uerospreuerint doctrinam
dicentium sibi labores et pericula tediumq sollicitudinum ad testimonium dampnatio¬
nis in flectunt Et ipse ẽ puluis qui in euangelii contemptoros extergi et aquo ꝑ
bonos auditores euangelii iubentur pedes ablui immo ꝑ ipsum saluatorem narrantor
ablut Amendi co uobis tolerabilius erit terrae sod omorum et gomorreorũ indie iudicu quam illi
ciuituti. quia siunam legem tuntum hoc ẽ naturȩ sꝑnebant. iuda ei uero simul et naturae et lit¬

Expanded text:
pulvis vero, quo asperguntur, terrenae levitas est cogitationis, a qua etiam ipsi summi docpulvis vero, quo asperguntur, terrenae levitas est cogitationis, a qua etiam ipsi summi doctores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus solliciti salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi, imo vix calcaneo terrae pulverem legunt. Qui ergo receperint verbum, ipsi afflictiones curasque doctorum, quas pro se tolerabant, in argumentum sibi vertunt humilitatis: qui vero spreverint doctrinam docentium, sibi labores et pericula, taediumque sollicitudinum ad testimonium damnationis inflectunt. Et ipse est pulvis qui in Evangelii contemptores extergi, et a quo per bonos auditores evangelistarum jubentur pedes ablui, imo per ipsum Salvatorem narrantur abluti. Amen dico vobis, tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum, in die judicii, quam illi civitati. Quia ipsi unam legem tantum, hoc est, naturae, spernebant. Judaei vero simul et naturae et lit
Abbreviated transcription (Latin):
aut si nullus audire uoluerit. ipse p̃dicator sine fructu nonerit. quia ad eum pax reueraitur
qnm̃ ei adnõ prolabore sui operis recompensatur. Et quicumq non receperit uos neq audie¬
rit sermones urõs: exeuntes foras dedomo uel ciuitate. excuttepuluerem depedib: urĩs¬
Puluis excutitur depedib: in testi monium laboris sui quad in gressi sintciuititem et p̃dica¬
tio apłica ad illos usq ꝑuenerit. siue excuatur puluis ut nihił ab eis accipiant ne aduictum
qui dem necessarium qui euangelium s preuerint. Hoc ideo iubentur facere aut ad contes
tictionem laboris terrem quem proillis in anter susceperant. aut ut ostenderentusque ad eo
seabipsis nihil terrenum quaerere. ut etiam puluerem deterra eorum non sibi paterent᷑
abherere Aliter pedes discipulorum ipsum opus. incessumq: p̃dicationis significant.

Expanded text:
aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit; quia ad eum pax revertitur, aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit; quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro labore sui operis recompensatur. Et quicunque non receperit vos, neque audierit sermones vestros, exeuntes foras, de domo vel civitate, excutPulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necestationem laboris terreni, quem pro illis inaniter susceperant, aut ut ostenderent usque adeo se ab ipsis nihil terrenum quaerere, ut etiam pulverem de terra eorum non sibi paterentur adhaerere. Aliter, pedes discipulorum ipsum opus incessumque praedicationis significant;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdomos et in uio labilis hospitiuura ał mutare amittere. Nec otiose cundum matheum domus
quam ingrediantur apłi legenda decernitur ut mutundi hospituneces situdinisq: uiolandaecausȩ
fuerit domus digna ueniet pax urã suꝑ etm. Si autem non fuerit digna. pax urã aduos reuertet᷑¬
Occulto salutationem bebraici acsiri sermonis ex presserit. Quod enim grecedicitur c̃tere. et
tecum Q uod autem p̃cipit tale ẽ. Introeuntes indomum pacem in p̃camini hospiti. et quantum¬
inuobis. ẽ. discordiae bella sedate. Si autemorta fuerit contradictio uos mercedem habebiti
de oblata pace . Illibellum quod habere noluerint possidebunt. Pax quae abore p̃dicatoris
offertur aut nequiescit indomo sun ea fuerte filius pacis aut ad eundem p̃dicatorem reue¬
eitur. Quia aut eritquisq p̃destinatus aduitam et caeleste uerbum sequitur quod audit

Expanded text:
per domos, et inviolabilis hospitii jura amittere. Nec otiose secundum Matthaeum domus per domos, et inviolabilis hospitii jura amittere. Nec otiose secundum Matthaeum domus quam ingrediantur apostoli, legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa fuerit domus digna, ueniat pax uestra super eam: sin autem non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetOcculte salutationem Hebraei ac Syri sermonis expressit. Quod enim Graece dicitur, χαῖρε, et tecum. Quod autem pin vobis est, discordiae bella sedate. Si autem orta fuerit contradictio, vos mercedem habebitis de oblata pace; illi bellum, quod habere voluerunt, possidebunt. Pax enim, quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit;
Abbreviated transcription (Latin):
tiona salutem audientib: exoptat. In quamcumq ciuititem aut castellum intraueritis. interro¬
gate quis in ea dignussit: Et ibimanete donec exeatis. Suꝑ ordinationem epĩ et diaconipauł lo¬
quitur. Oportet autem et testimonium eos habere bonum abbis quiforis sunt . Apłi nouam intro¬
euntes urbem scire non poterant quisqualis eet̃. Ergo hospes fama eligendus ẽ popub et iudi¬
tio uicinorum nep̃dicationis dignitas suscipientis in famia de turpetur. Cum autemun i uersis
debeant p̃dicare hospes unus eligitur non magnum tribuens benefitium eiqui apud se mansurus
est sed accipiens Hoc enim dicitur quis in ea dignus. ẽ ut magisse nouerit accipere gratiam quã
dare. Quod autem dicit et ibimanete donec exeatis dat constuntiae generalem andatũ ut hos¬
piticis necessitudinis iura custodiant. Alienum a p̃dicatore negnicaelestis astruens cursitare

Expanded text:
tione salutem audientibus exoptat. In quamcunque civitatem aut castellum intraveritis, interrotione salutem audientibus exoptat. In quamcunque civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete donec exeatis. Super ordinatione episcopi et diaconi Paulus loquitur: Oportet autem et testimonium eos habere bonum ab his qui foris sunt. Apostoli novam introeuntes urbem scire non poterant quis, qualis esset; ergo hospes legendus est populi, et judicio vicinorum, ne praedicationis dignitas suscipientis infamia deturpetur. Cum universis debeant praedicare, hospes unus eligitur, non magnum tribuens beneficium ei qui apud se mansurus est, sed accipiens. Hoc enim dicitur: Quis in ea dignus est, ut magis se noverit accipere gratiam quam dare. Quod autem dicit: Et ibi manete, donec exeatis, dat constantiae gererale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatione regni coelestis astruens cursitare
Abbreviated transcription (Latin):
dictamuireã quae secũdũ marcum ferenda ẽ et sub alia illãq secundũ matheũ et lucam
non est fexenda sicut sub alia significatione
desaurus occultatus quae utilitas in utrisq Quiduero perperam nisionera scłi. Et quid hoc loco
pertalciamenta nisi mortuorum operum exempla signantur. Quiergo offitium p̃dicationis
suscipit dignum non .ẽ ut onussaecularium negotiorũ portet. Necdumboc eius colla de primie
ad p̃dicanda caelestia non assurgat. Nec debet stultorũ operum exempla conspicene nesua ope¬
ia quasiex montuis pellib: credat munire . Omnis uero quis alutat in uia ex occasione s alutat iti¬
neris non exstudio obtinendae eiusdem salutis. Quigitur non amore aeternȩ patriae sed p̃mio¬
num ambitus alutem audientib: p̃dicat quasi in itinere salutat. quia ex dccasione et non ex inten¬

Expanded text:
dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam quae secundum Matthaeum et Lucam dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significationeesaurus occultatus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per opera, nisi onera saeculi? Et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscepit dignum, non est ut onus saecularium negotiorum portetur, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio obtinendae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu, salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex inten
Abbreviated transcription (Latin):
et quod non portari uel habere duas tunicas. sed ex pressius in dui prohibet dicens.
et ne induerentur duab: tunicis quideos admonet nisi non duplicit᷑ sed simplicit̃ ambulare
tanta ergo p̃dicatori in dõ debet eẽ fiducia ut p̃senti suitae sumptus quamui s ñ p̃uideat
tanen sibios nonde eẽ certissime nedummens eius occupatur ad temporalia minus aliis
p̃uident aeterna cui etiam luca attestante ꝑuiam neminem salutare conceditur. ut
sub quanta festinatione iterp̃dicationis ꝑ geredebeat ostendatur. Haec siquis euangłi
uerba pallegonam enuclectius uelit intellig in auro sensum saeculuris sapientiae in ar¬
gento rethoricae artis facundiam significatam accipiat. In pecunia uero tona inclusa sapi¬
entia moccultam. Quigit᷑ sapientiȩ uerbum habet sed hoc erogare proximo negligit
quasi pecuniam in tona ligatam tenet. Vndescriptum .e. Sapientia absconditũ et

Expanded text:
et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expet quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expEt ne induerentur duabus tunicis; quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Tanta ergo praedicatori in Deo debet esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non praevideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat; ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis praevideat aeterna. Cui etiam, Luca attestante, per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat, ostendatur. Haec si quis Evangelii verba per allegoriam enucleatius velit intelligi, in auro sensum saecularis sapientiae, in argento rhetoricae artis facundiam significatam accipiat: in pecunia vero zonae inclusa sapientiam occultatam. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona ligatam tenet; unde scriptum est: Sapientia abscondita, et
Abbreviated transcription (Latin):
posuit nec uirgam ostendens a fidelib suis omnia deberiministris suis nulla suꝑflua
requinentib: ac ꝑ hoc addendo dignus ẽ operariuscibosuo prorsus a peruit etillus¬
trauit Vnde haec omnia loqueretur h ancergo potertatem uirgae nomine signifi¬
cauit cum dixit nequidtollerent inuia nisi uirgam tantum ut intelligatur q uia
ppotestatem ad nõ acceptam quae uingae nomine significatu ẽ etiam q̃ non portuntun
nondeerunt. Hoc et deducb tunicis intolligendum ẽ nequisquam eorum praeter eão
eẽt indutus portundum putaret sollicitus ne opus esset cumex illa potestate posset
accipere. Pro inde marcus dicendo calciam eos s. andalii s uel solus uel soleis. aliquio
hoc calciamentum mrsticae sigificationis habere ad monet ut pes neqrcectus sit nec
nudus ad terram. Id .ẽ nec occultetuar euangelium. N ec terrenis commodis innitut

Expanded text:
posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi ministris suis, nulla superflua posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo: Dignus est enim operarius cibo suo , prorsus aperuit et illustravit, unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dicit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ferre noluerit : Non quo necessaria non sint susten suftentationi huiusuitae sed quia sic
eos mittebat ut eis haec deberimonstraret ab alus quibus euangelium credentib: annunta¬
rent Claret aute haecnonita p̃cepisse dnm̃ tamquam euangelistaẽ uiuere aliunde non
debeant : quam eis p̃bentib quibus annuntiant euangelium alioquincontra hoc p̃ceptũ
fecit apłs quiuictum demanuum suarum laborib: transigebat necuiquam grauis esset.
sed potestatem dedisse in quascirent sibi ista deberi. Cum autem adnõ aliquid imperatur
tuisi fiat in aboedientiae culpa est. Cum autem potesta s datur licet cuiq non ati
Et tamquam desuo iure cedere. Hoc ergo ordinans dns quod eum ordinas se dicit apłs
His qui euangelium annuntiant de eu angelio uiuere. Illa apłs loquebatur. ut securi
non possiderent. Neq portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima ideo

Expanded text:
ac ferre noluerit. Non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic ac ferre noluerit. Non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
praemi neq duplici eẽ animo Neq pedesnnos mortiferis uincuilis alligari sed scam̃ terram ingr¬
dientes eẽnudos neq habere uirgam quaeuert atur in colubrum id ẽ non in aliquo p̃sidio
carnis initi. Quia istius modi uirga et baculus arundineus. ẽ quemsi paululum prȩsseris fran¬
ogitur et manũ transforat in cumbentis. Solet autem quaeri quom ad omatheus et lucas commemo
rauerint dixisse dnm̃ discipulis ut nec uirgam ferrent cumdicatur mareus et p̃cepit eis neq id
tollenent inuia nisi uirgam tantum q uodita soluitur ut intelligimus subalia significatione
temptet uos dñs ds̃ uester ut sciat si dilintis eum. Illa seductionis ẽ haec probationis ub
ergo accipiendum ẽ ad nõ apłis dictum et ut nec uirgam ferrent et ut non nisi uirgamfer¬
rent Cum enim scđm matheum diceret eis noli tepossidere aurum neq argentum et ceera
continuo subietit. Dignus ẽ operanus cibo suo unde satis ostendit cur eos haec possidere

Expanded text:
premi, neque duplici esse animo, neque pedes nostros mortiferis vinculis alligari, sed sanctam terram ingredientes esse nudos. Neque habere virgam quae vertatur in colubrum, id est, non in aliquo praesidio carnis inniti; quia istiusmodi virga et baculus arundineus est, quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis. Solet autem raverint dixisse Dominum discipulis ne virgam ferrent, cum dicat Marcus, et praecepit eis, ne quid tollerent in via nisi virgam tantum, quod ita solvitur: ut intelligamus sub alia significatione Tentat vos Dominus Deus noster: ut sciat si diligatis eum: illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum: ut et nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent: cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera, continuo subjecit: dignus est operarius cibo suo: unde satis ost
Abbreviated transcription (Latin):
Multo sticilius custodit nomo echetur incorpore quisquis non mechatur incorde. Illud
ergo confirmauit quid hoc pruecepit non ueni legem soluere sedadim plere : Sane con¬
sidertndum est quod non dixit omnis qui concupierit mulierem sed quiuiderit mulie
cid concupiscendum eam: Id est hocfine hoainimo attenderit ut ecm concupis catt¬

Expanded text:
Multo facilius custodit ne moechetur in corpore, quisquis non moechatur in corde. Illud Multo facilius custodit ne moechetur in corpore, quisquis non moechatur in corde. Illud ergo confirmavit, qui hoc praecepit: Non veni legem solvere, sed adimplere. Sane considerandum est, quod non dixit: Omnis qui concupierit mulierem, sed Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, id est, hoc fine et animo attenderit, ut eam concupiscat
Abbreviated transcription (Latin):
est ut hic aduersarium prtieceptum dĩ es intelligtimur quidenim sicaduersatur
pecare uolentib: quam praeceptum dõ id est lexeius et scripturi diuina quaedatti ost
nobis adhanc uitum ut sit nobis cuminui c. Cũ i nonoportet contradicere nenos tradat
iudici sedei oportet consentirecito . Nonenim quisq: nouit quando dohacuitu execit.
quiscuit consentit scripturtiȩ nisi qui legit et cudit pie deferens ei culmen ciuccoriaitis ut
quod intelligit non propter hoc oderit quod peccatis suis aduersciri senait sed magis diligut
correptionem sucm Et guudeat quod morib: suis donec scinentur non parcitur. Audistis¬
quia dictum est cintiquis non mechaberis. Ego autem dico uobis Qm̃omni qui uiderit mulies
ad concupiscendam ecim icm mechatus est eam in cordesuo Iustitia ergo minor ẽ non
medar corporum coniunctione iustitia ergo maior ost ragnidĩ non mocham in corde

Expanded text:
est, ut hic adversarium praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur est, ut hic adversarium praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare volentibus quam praeceptum Dei, id est lex ejus et Scriptura divina, quae data est nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscum in via, cui non oportet contradicere, ne nos tradat judici; sed ei oportet consentire cito? Non enim quisquam novit quando de hac vita exeat. Quis autem consentit Scripturae divinae, nisi qui legit vel audit pie, deferens ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur: qum dico vobis quia omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Justitia ergo minor est non moechari corporum conjunctione, justitia autem major est regni Dei non moechari in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
pater non uidicait quemquam sedomne iudicium dedit filio. atq: ita cetera quae in hoq
capituloscript sunt consequuntur dequib: iam traitumus. Vnũ solum est quod huic intel¬
lectu difficultatem ftcit quomodo possit recte dici inuico eẽ cum dõ si hoc loco ipseaccipien¬
dus est aduersarius impiorum cuiiubemurcitoreconciliari nisi forte quia ipse ubiq: est
Noscuitem cum in hacuia sumus cum in illo utiq: sumus. Sienim ascendero in caelum in quit
tuillices si descendero in infernum ades. Sirecipiam penas meas indiratum et habitabo
in nouissimo maris. Et enim illuc manustua deducet me et tenebit me dexreratua. Aut si
non placet impios dicies secũ dõ quam quam nusquam non pruesto sit ds̃ quomad modũ
non dicimus cecos ẽe cumluce tam et sioculo seorum lux circum fundat unum reliqu

Expanded text:
Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus. Unum solum est quod huic intellectui difficultatem facit, quomodo possit recte dici in via nos esse cum Deo, si hoc loco ipse accipiendus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari: nisi forte quia ipse ubique est, nos etiam cum in hac via sumus, cum illo utique sumus. Si enim ascendero in coelum, inquit, tu ibi es; si descendero in infernum, ades; si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in novissima maris; etenim illuc manus tua deducet me, et continebit me dextera tua . Aut si non placet impios dici esse cum Deo, quanquam nusquam non praesto sit Deus; quemadmodum non dicimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
non uideo quom odo beniuoli uelcon cordes uel consentientes esse iubeimur. Magis enim pec¬
catoresamant carnem suam et concordant cum illa et consentiunt ei. quiuoro eã seruitu
ti subiciunt ñ ipsi ei consentiunt sed ecamsibi consentire cogunt. Tortas se ergo iubemur dõ c̃¬
sentire et illieẽ. beniuoli ut et reconciliemur aquopecaindorecessimus ut aduerscrius nofter
dicipossit . Quib: enim resifat rectedicitur eorum aduersarius. Ds enim suꝑͥbis resifat humil¬
b cũt dat gratiam. Et inicium omnis peccttis suꝑbra. Iniciautem su perbiae hominis a pos¬
ttitare adõ. et a postolus dicit. Si enim cum inimici es semus reconciliati sumus dõ per
mortem filii eius multo magis reconciliti s aluierimus inuita ipsius. Quisquis ergo in hac
uia idẽ uitti non fuerit reconciliatus dõpermortem filii eius traditur iudici abillo: quia

Expanded text:
non video quomodo benevoli vel concordes, vel consentientes esse jubeamur, magis enim pecnon video quomodo benevoli vel concordes, vel consentientes esse jubeamur, magis enim peccatores amant carnem suam, et concti subjiciunt, non ipsi ei consentiunt, sed eam sibi consentire cogunt. 32. Fortasse ergo jubemur Deo consentire, et illi esse benevoli, ut ei reconciliemur, a quo peccando aversi sumus, ut adversarius noster dici possit. Quibus enim resistit, recte dicitur eorum adversarius: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ; et, Initium omnis peccati superbia; initium autem superbiae hominis, apostatare a Deo : et Apostolas dicit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi ervia, id est in hac vita, non fuerit reconciliatus Deo per mortem Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tertim: Aut illudapb Oportet enim illum regnare donec ponat om̃s inimicos suos subpedib stus
Non enim cũ positi fuerint desinet regnare . quemad modumergo ibi intelligitur dequodictũ ẽ¬
eẽ altius puttiuer̃ quis eẽt aduersarsarius ille cui iubemur ẽẽ boniuolicito cumsumus
cum illo inuia utrum eẽt. homo aut diabolus qut caro aut ds̃. aut p̃ceptum eius. Sed de hom¬
ne suprtidictum ẽ. quomodo oportet intelligi : Dediabo lo uero quomodostare potest. ut beni¬
uolenticam ei iubecimur exhibere : ubienim beni uolentia ubi amicica Neccuiquam dicendũ ẽ
amiciciam cum diabolosticiendam neque concordare cum ipso cui semel renunciandobellũ
indiximus. et quo uicto coronabimur Neque enim consentire illi iam oportet: cui sinum¬
quãm consensi semus num quam in ifttis incideremus calumnias atq: misericis. carniuero

Expanded text:
xteram: aut illud Apostoli, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis xteram: aut illud Apostoli, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ; non enim cum positi fuerint, desinet regnare. Quemadesse altius putaverunt quis esset adversarius ille cui jubemur esse benevoli cito cum sumus cum illo in via, utrum esset homo, an diabolus, an Deus, an praeceptum ejus: sed de homine supra dictum est, quomodo oportet intelligi. De diabolo vero quomodo stare potest, ut benevolentiam ei jubeamur exhibere? Ubi enim benevolentia, ibi amicitia. Nec cuiquam dicendum est amicitiam cum diabolo faciendam, neque concordare cum ipso, cui semel renuntiando bellum indiximus, et quo victo coronabimur. Neque consentire illi jam oportet, cui si nunquam consensissemus, nunquam in istas incideremus calumnias et miserias. Carni vero
Abbreviated transcription (Latin):
sicut loquentes etiam dicimus usq: ad fecem cum uolumus exprimere ciliquit itt exactũ
utnihil relinqueretur uelut significarentur nomine qua drtntis nouis simi torrena pecca
ta. quartuenim pars difanctorũ membrorũ huus mundi et eti nouis sima t̃ra inueneter
ut incipiis acaelo scđm aerem numeres aquã tertiã quartũ t̃rum Notest ergo conuenient̃¬
iudicari dictum donec solucis nouis simum quadrantem Idẽ doneclucis t̃renaipeccata
Hocen impecctto audiuit  Ierrt es et in t̃rumibis Done solucis auit quoddictut̃e
miror sinon etim significat poenam quae uocatur cet̃na unde enim soluitur illua
debitum ubu icu non datur penitendi et corretius uiuendilous lttienim fortes sehio
positum ẽ donecsolucis quo modo inillo ubidictum ẽ sed e cidextris in cis. done ponansens
micostuos subpedibi t uis Noneñ cũ fuerint in imici s ubpedib: positi desinet illes oderea de¬

Expanded text:
sicut loquentes etiam dicimus usque ad faecem, cum volumus exprimere aliquid ita exhaustum sicut loquentes etiam dicimus usque ad faecem, cum volumus exprimere aliquid ita exhaustum ut nihil relinqueretur, vel ut significta. Quarta enim pars distinctorum membrorum hujus mundi, et ea novissima, terra invenitur, ut incipias a coelo, secundum aerem numeres, aquam tertiam, quartam terram. Potest ergo convenienter videri dictum, Donec solvas novissimum quadrantem, donec luas terrena peccata: hoc enim et peccator audivit, Terra es, et in terram ibis . Donec solvas autem quod dictum est, miror si non eam significat poenam quae vocatur aeterna. Unde enim solvitur illud debitum, ubi jam non datur poenitendi et correctius vivendi locus? Ita enim fortasse hic positum est, Donec solvas, quomodo in illo ubi dictum est, Sede ad dexteram meam, donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis ; non enim cum fuerint inimici sub pedibus positi, desinet ille sedere ad de
Abbreviated transcription (Latin):
ditfilio Ministrum intelligo angelum et angeli in quidminisdtibant ei. Et cũ cangelis
suis uenturum credimus & diudicandos uiuoscacmortuos. Carcerem intelligo penas
uidelicet tenebrarum. quas alio loco exteriores uocat. credo propterea quod intrin so
sit in ipsc m̃te uel eticm siquid secretius cogiairi potest gcidium diuinorum p̃miorũ de
quo dicit᷑ Seruo bene merito intra in gaudiũ dñitui. Quem ad modũ etiam et in bac.
ordinatio nerei publice uela s ec reitirio: uel ap̃torio iudicis exra mitatur quin carcerẽ¬
traditur. Qua drans genus num miest qui habet duominuta unde in alio euangelio mulier illa
sed q̃ uodunus quadrans duos minutos nummos habebat łlocẽ ergo quod dicit Non egredi¬
oris decarcere donec etiam minutti peccatti ꝑ solucis. De soluendo ciũtem nouis simo quã drtn¬
tem potest non absurde intelligi cu pro eo positum quod nihil relinquatur in punitum:

Expanded text:
dit Filio . Ministrum intelligo angelum. Et angeli, inquit, ministrabant ei . Et cum angelis dit Filio . Ministrum intelligo angelum. Et angeli, inquit, ministrabant ei . Et cum angelis suis venturum credimus ad judicandos vivos et mortuos. Carcerem intelligo poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat. Credo propterea quod intrinsecus sit in ipsa mente, vel etiam si quid secretius cogitari potest gaudium divinorum praemiorum. De quo dicitur servo bene merito: Intra in gaudium Domini tui . Quemadmodum etiam et in hac ordinatione reipublicae vel a secretario vel praetorio judicis extra mittruditur. Quadrans genus nummi est, qui habet duo minuta, unde in alio Evangelio mulier illa sed quod unus quadrans duos minutos nummos habeat. Hoc est ergo quod dicit: Non egredieris de carcere donec etiam minuta peccata tua persolvas. De solvendo autem novissimo quadrante potest non absurde intelligi aut pro eo positum quod nihil relinquatur impunitum,
Abbreviated transcription (Latin):
cerom mititris. am̃ dicotibi nonenim exies inde done soluas nouissimũ quodrtintem
pro eo quod nos in latinis codicib consentiens habemus in grecis scriptumest. Eunouun quo
int̃ prcietator benignus aut beni uolus expruecedentib: cutem et consequentibus mani¬
festus ẽ sensus quod nos dñs atq saluator dum inistus saeculi uia currimus ad pacem
et concordiam cobortetur iuxit apłm dicentem si fieri potest quantum ex uobis ẽ cũ õnib:
hominib: pcuem babentes Nam et in p̃cedenti capitulo dixerait si offercis munus tuũ adaltar
ctibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquidaduersum te et hocfinito stttm
infert esto beniuolus aut benignus aduersariotuo et reliqua. et in consequentib iubet.
Diligite inimicos uros et benesticite his quiuos hodorunt. et orate propersecutorib: ur̃is
iudicem intelligoxp̃m. Pater enim non iudicat quem quom sed inomne iudicium de¬

Expanded text:
cerem mittaris. amen dico tibi, non exies inde, donec reddas nouissimum qucerem mittaris. amen dico tibi, non exies inde, donec reddas nouissimum quPro eo quod nos in Latinis codicibus consentiens habemus, in Graecis scriptum est εὔνους, quod interpretatur benevolus et benignus. Ex praecedentibus autem et consequentibus manifestus est sensus, quod nos Dominus atque Salvator, dum in istius saeculi via currimus, ad pacem et concordiam cohortetur, juxta Apostolum dicentem: Si fieri potest, quantum in vobis est cum omnibus hominibus pacem habentes . Nam et in praecedenti capitulo dixerat: Si offeras munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te. Et hoc finito statim infert: Esto benevolus, aut benignus adversario tuo, et reliq. Et in consenquetibus jubet: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persecutoribus vestris. Judicem intelligo Christum: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium de
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum nos frat̃. Idẽ si noseã inaliquo laesi sum. Tuncenĩ ipsehabet aduersum nos. Nã uos
aduersus illũ habemꝰ si illenos laesuerit ubinonopus ẽ pergere adrecciliationẽ. Non enĩ
ueniã postulabis ab eoquitibi fecit in iuriam. sed tantũ dimitus sicut tibi dimitt ad nõ cupis
quod ipse cõmiseris. pergendum est autem non pedib: corporis sed motib: animi at tehumili
affectu prosternas frutri ad quem caro cogiatione cucurreris in conspectueius cuimunus
oblaturus es: Itt enim etiam si p̃sens sit poteris eum non simu lato animo linire atq in gratiã
reuocure ueniam postulando si hoc prius cortmdõ feceris pergens ad eum ñp igro moticor¬
poris. sed celerrimo dilectionis affectu. atq in deueniens. id est intentionẽ reuocans
cit id quod cige coepertis offeres munus tuum. Esto consentiens aduersa riotuo cito dũ es
inuia cumeo: ne forte tradatte aduersarius iudici et iudex tradatteministro et incar¬

Expanded text:
t adversum nos frater, id est si nos eum in aliquo laesimus; tunc enim ipse habet adversum nos; nam nos adversus illum babemus, si ille nos laeserit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem, non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris; pergendum est ergo non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris cum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare, veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu, atque inde veniens, id est, intentionem revocans t tunc ueniens offers munus tuum. esto consentiens aduersario tuo cito, dum es in uia cum eo, ne forte tradat te aduersarius iudici et iudex tradat te ministro et in car
Abbreviated transcription (Latin):
et malis apparuit quia et bonis et malis euangelitatus ẽ xp̃s siueistum solem uisaccapere¬
rer selum hominũ sedetiam pecorum corporei s oculis prolatũ et istam pluuia qua fructur

Expanded text:
et malis apparuitet malis apparuitnon solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis prolatum; et istam pluviam, qua fructus
Abbreviated transcription (Latin):
soitises secmusto sisi mina pars huius sententiae exilla regula intellegenda : quaeu
io bannesdicit deditillis potestatẽ filios difieri Vnus eni naturadit filius diseen qui nesam
plenusi Vinde et a postolica discipbiua adoptionẽ apellat quiain eterna s heradit atei
uocamur ut coberos xp̃ies se possimus. Fi lergo efficimur negeneratione spiritali et
adeota nni pere tenuid  nontan quam alieni sed tam quam ab illo factiet creati hoc÷
tenũ quodã ptauit ut cũ eotã filuuita a et na pronra partiapa cionet friber essauius
btaq÷ nonait facite ista quia estis filii sed facite ista ut sitis filii . Cum aut̃ ad hoc nos uocat
pcni osturiunigentum ad similitudinẽ suam nosuocat ille enim sicut cansequene dictssolem
sium oniri facit suꝑ bonos et malos et pluit suꝑ iustoset in iustos. Siue solem suuet none
istum carneis oculis uisibilem accipias sed illã sapientiã de quadictsi Candoerestenua luc

Expanded text:
stos et injustos. Prima pars hujus sententiae ex illa regula intelligenda est qua et Joannes dicit: Dedit illis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius Dei est, qui nescit plemus. Unde et apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus. Filii ergo efficimur regeneratione spiritali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et creati, id terum, quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur. taque non ait: Facite ista, quia estis filii; sed facite ista ut sitis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Sive ias, sed illam sapientiam, de qua dicitur: Candor est enim lucis
Abbreviated transcription (Latin):
eefamantes uarudes se impos sibilia quae praecepta subct
Smcnt nstfficere uirtutib: nonodisse inimicos Cecerom diligere plus p̃cipii quam
humana naturtu patiutur : Sccendum ẽ ergo xp̃m non inpossibi lia practipere sedperfecat¬
quae fect dauid in sciulet aibsalon Stephanus quoque mararr promimicis selapisto¬
quae minus uraelligontib uidec̃ eẽ difficilis. quia et in ꝑrophetis inueniunt᷑ mulitie in pre¬
cniaones euduerses inimicosquem ciledictiones puttint᷑ Sicuti ẽ illuq fit: mensaeon ur
inltiqucieum et ceterit qucie ibidnr et illud ł iant filii eius pupilli etuxorenss uiduci
Et qucie cilic uel supra uel infra in eodem psalmo in ꝑsonã iudue per propbetu dicunte
auliti clicus quequaq in scripturis repperiuntur qua euidentur. ẽẽ. contraria ecuic

Expanded text:
estimantes, putant esse impossibilia quae praecepta sunt, et dicunt sufficere virtutibus, non odisse inimicos: caeterum diligere plus praecipi, quam humana natura patiatur. Sciendum est ergo Christum non impossibilia praQuae fecit David in Saul et Absalon . Stephanus quoque martyr pro inimicis se lapidanquae minus intelligentibus videtur esse difficilis: quia et in prophetis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur, sicuti est illud: Fiat mensa eorum in laqueum , et caetera quae ibi dicuntur. Et illud, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus vidua , et quae alia vel supra vel infra in eodem psalmo in personam Judae per Prophetam dicuntur. Multa alia in Scripturis reperiuntur, quae videantur
Abbreviated transcription (Latin):
scilbuum qui est utiq ocetuus idemq primus dies et celebrationem oetaui cirum feriarum
qucis in regenertitione noui hominis celebrtimus: et numero ipso pente cosces Ncm septena¬
rio numero septies multipliccto quofiunt quad raginta octo quasi octauus addtatre
ui quinquaginta compleentur : et tom quam redeatur ad caput quo die misus est
cimur er mesericondici consequimur et mundamur et pacifictimur atq. ati persecu¬
uonies exq inseuus in latus molestics proueritte et iustitia sustinemus beta efas cum
uos meledixerint et persecuti uos fuerint bominos et dixerint omnemalum aduersutuin¬

Expanded text:
sabbatum, qui est utique octavus dies, idemque primus dies et celebratione octavarum feriarum, sabbatum, qui est utique octavus dies, idemque primus dies et celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus, et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero septies multiplicato, quo fiunt quadraginta novem, quasi octavus additur, ut quinquaginta compleantur, et tanquam redeatur ad caput; quo die missus escimur, et misericordiam assequimur, et mundamur, et pacificamur, atque ita persecutiones extrinsecus per illatas molestias pro veritate et justitia sustinemus. Beati estis cum vos maledixerint homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversu
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc eis exbibȩatur a potentiore: quod inferiorib: exhibent: Beccamisericordes: qnm ipsi
miserebitur : Mundis corde facultas tum quam pũrum oculum. ad intelligenda aeterna
gerentib: Beciti mundi cordes : qñm ipsi dm̃ uidebunt Pacificis dĩ similitido tamquam
perfecte sapientib: formatisq adimaginem dĩ per regenerationem renouati hominis
Beati pcicifici qnm̃ ipsi filii dĩ uocabuntur. et iftiquidem in acuita possunt cõpler
sicut completa esse incipostolis credimus Nam illa omnimoda in angelicam formã
mulertio quae post hainc uitum promietitur nullis uerbis exponi potest Bea tiergo qui
persecutionem paciuntur propt̃ iustitiam qñm ipsorum ẽ regnum caelorum. Flaeo
ocatiua sententia quae ad capud redit perfectumq hominem declarat significat
fonuas se et cirtum cisionem octaua die inueteri testamento et dñi resurretionem post

Expanded text:
ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod inferioribus exhibent: Beati misericordes, quoniam ipsorum ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod inferioribus exhibent: Beati misericordes, quoniam ipsorum miserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaginem Dei per regenerationem renovati hominis: Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Et ista quidem in hac vita possunt compleri, sicut completa esse in apostolis credimus. Nam illa omnimoda in evangelicam formam mutatio, quae post hanc vitam promittitur, nullis verbis exprimi potest. Beati ergo qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Haec octava sententia, quae ad caput redit, perfectumque hominem declarat, significat fortasse et circumcisionem, octava die in Veteri Testamento, et Domini resurrectionem post
Abbreviated transcription (Latin):
sunt om̃a Nullusq motus aduersus rationẽ rebellis ẽ. sed cuncai obtemperan spiritui
quodẽ regnũ caelorum prohis gradib: uarie nominatum ẽ in primo sicut opor tebat
positum ẽ regnum caelorum . quod ẽ perfectm summeq: sapientiae animae rationalis.
Sic ittiq dictum ẽ. Beati pauperes spũ qm̃ ipsorum ẽ regnum caelorum tam quam diceri¬
tur : initium sapientiae timordñi Mitib hereditas dattiẽ tam quam testamentum
patris cumpietate quaerentib Betti mites qñm ipsi hereditate possidebunt terram.
Lugentibus consolatio tum quam scientib quidam miserint et quib mersisint. Becca qui
lugent : qñm ipsi consolabuntur. Esurientib: et sicientib: saturittis tum quam refectio lab¬
rantib: foraterq: certantib: ad salutem . Beco quiesuriunt etsitiunt iufatiam qñm ipsoꝵ
scturtbuntur. Miseri cordib: miseri cordia tm quam uero et opamo consilio utentib

Expanded text:
sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui quod est regnum coelorum, pro his gradibus varie nominatum est. In primo, sicut oportebat, positum est regnum coelorum, quod est perfecta summaque sapientia animae rationalis. Sic itaque dictum est, Beati pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum: tanquam diceretur, Initium patris cum pietate quaerentibus: Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Lugentibus consolatio, tanquam scientibus quid amiserint, et quibus moesti  Al., mersi sint: Beati qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio laborantibus fortiterque certantibus ad salutem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Misericordibus misericordia, tanquam vero et optimo consilio utentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
im cognouerunt inscripturis quib: i cilis uincti teneantur quoe ttiquã bona etutilia
igortntes appetier̃: Dequib: hic dicitur. Beca quilugent nunc. Fortitudo c̃gruit
esurientib: et sicientib: Laborant enim desi derantes goudium deueris bonis: et amori
aterrenis et corportilib: auertere cupientes. Dequib: hic dicitur. Becta quiesuriunt
et situnt iustitiam Consilium congruit mesericordib hocuinũ reme diumẽ dettims
malis eucidendi ut dimittamus sicut nobis dimita uolumus et adiuuem in quopossums
cilios sicut et nos in quo non possumus cupimus adiuuari. Dequib hic dicitur. Beco
miseri cordes et rłq intellectiis cordis c̃gruit mundis corđ tt̃quã purgato oculo quoces¬
nipossit quod corporeus oculus nonuidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit:
de quib bic dicitur. beciti mundi cordes etrłq Sapientia congruit pacificis in quib: ordinat

Expanded text:
jam cognoverunt in Scripturis quibus malis vincti teneantur, quae tanquam bona et utilia jam cognoverunt in Scripturis quibus malis vincti teneantur, quae tanquam bona et utilia ignorantes appetiverunt: de quibus hic dicitur, Beati qui lugent. Fortitudo congruit esurientibus et sitientibus: laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis, et amorem a terrenis et corporalibus avertere cupientes: de quibus hic dicitur, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Consilmalis evadendi, ut dimittamus sicut nobis dimitti volumus, et adjuvemus in quo possumus alios, sicut et nos in quo non possumus cupimus adjuvari. De quibus hic dicitur: Beati misericordes, et reliq. Intellectus cordis congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. de quibus hic dicitur, Beati mundi corde. Sapientia congruit pacificis, in quibus jam ordinata
Abbreviated transcription (Latin):
Septem ergo sunt quae persiunt. Nam ocituia clarificat eo quod perfectum est demons¬
trcit : ut̃ perbos grcdus perficiantur cetera tam quam capite rursum exprdiens
Videcur ergo etiam mihi sepa formis opercitio sp̃ssõ dequo escucis loquitur  his gradibu¬
sententis quce congruere sed int̃ ẽ ordinis. Nam ibienumercitio ab excellentioribus
cuepit hic uero ab inferiorib Ibinamq incipit asapientia dĩ. et desinit aidtimore mo
sed in itium scipienticie timor dñi ẽ. Qua propt̃ sigradatim ttm quam ascendentes
numeremus primus gradus ibrẽtimor dñi Secundus piectis Tertius suentia
qmarem sfortitudo: quintus consilium Sextus intellectus Septimus sapientia
Idẽ non inflati non superbi Dequib apłs dicit noli cutem sapere sed timere idẽ
noli extolli: piettis congruit mitib Qui enim piciequaerit honorat scãm scripturẽ. et
rep̃ hendit quodnondũ intelligit et propteret non resistit. Quodẽ mitẽ ẽẽ unde dr̃ hi

Expanded text:
ergo quae perficiunt: nam octava clarificat, et quod perfectum est demonstrat, ut per hos gradus perficiantur, et caeteri tanquam a capite rursus exordiens. Videtur ergo mihi esententiisque congruere. Sed interest ordinis; nam ibi enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia Dei, et desinit ad timorem Dei. Sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendentes numeremus, primus gradus ibi est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia.  non inflati, non superbi. De quibus Apostolus dicit: Noli altum sapere, sed time, id est, noli extolli. Pietas congruit mitibus: qui enim pie quaerit, honorat sanctam Scripturam, et non reprehendit quod nondum intelligit, et propterea non resistit, quod est mitem esse. Unde hic