comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hemiũ ueritatis est. Si ergo dispẽsa¬
tor iniqui mãmone diũ noce landa¬
tur quod de re iinqua sibi iusticiã pro¬
pararet et pcissus dispendiũ dñs iati¬
dat dispensatoris prudentiã quodad¬
uersus dniũ quide frandulent᷑ sedꝓ
se prudenter egerit. quãto magis ꝓ p̃c
qui nillũ dap̃mĩ substinere potest.
et prouus est ad cleuiẽtã laudat disci¬
pulos suos si in eos qui sibi credici fũt
mihicordes fuerint. Demq post pa¬
rabolam intulit. Et ego dito uobis.
facite nobis amitos de miquonianio¬
na. Iniquns autẽ mãmona nõ he¬
bieoꝵ sed sẏroꝵ lingua diuuitie nũ¬
cupantur. quod de miquitate cołlec¬
tesint. Si ergo iniquitas beue dispẽ¬
suta uertitur in iusticiã eptto mat᷑
sermo diuimis in quo milla est in¬
iquitas qui apłis credinis est si bene
fuerit dispensatus dispensatores n¬
os leuabit incelũ: Quã obrem sẽ¬
quitur. Qui fidelis est ĩnũmoho

Expanded text:
rooemiumue ueritatis est. si ergo dispensarooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ter fecerit. quia filii scłi huiꝰ prudẽ¬
tiores filiis lucis in generatione sua
Et ego dico uobis. Fricite uobis aucos
de ini quo mãmona. ut quãdo defece¬
ritis recipiant uos in eterna taberna¬
culr. Qui fidelis est. in paruo. et in
multis fidelis est. Qui in minimo
iuiquus est. et in multis miquus est.
Si ergo in iniquo mãmona fidelesnõ
fuistis. qd uestrũ est. quiscredet icob̾.
uestiũ est quis dabit uobis. Nlemo ser¬
iis potest duobus dñis seruire. Aut
eiĩ unũ odio habebit et alteꝵ diliget
Aut iniũ audiet et alteꝵ cõtep̃net.
nõ potestis deo seruire et mãmone.
Audiebant autẽ onnã hec pharisẽi
qui orant auari. et subsanabant illũ
Totũ parabolehuiꝰ textũ posui ut uõ
nobis intelsigenniã aliũde queranius
et in parabolis certas nitamur inuenꝰ¬
re ꝑsonas sed interpretem eã quasĩ pa¬
rabolam hoc est sumlitudinẽ que ab
hoc est assimilatur et quasi umbra ꝙ¬

Expanded text:
ter fecerit: quia filii saeculi huius prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum est, quis uobis s? nemo seruus potest duobus dominis seruire. aut enim unum habebit odio et alterum diliget aut unum audiet et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab hoc est adsimilatur, et quasi umbra p
Abbreviated transcription (Latin):
gubernatione uille sed dispẽ satio¬
u̾ei ininierse domius tullio inter¬
pretunte significat. Iste igitur dis¬
pensator accusatus est ad dĩu suũ
qs dissiparet substantiã suã Quo
nocuto dixit. Quid hoc audio de te
Redde rationẽ dispensationis. ueq
emĩ mea ultra poteris dispensare:
enudixit insemer ip̃o. Quid fa¬
tiã quia dũs ieus aufert ame dis¬
peuiationẽ. fodere nõ ualeo. men¬
ditare crubesto stio quid fatiam
ur quado sublata fuerit michi dis¬
pensatio suscipiant me in domos
suas. ocauit ituq singulos debito¬
res diñsiu et dixit pͥmo. Quãtũ
debes dnõ meo: Qui dixit es.
Sentu batosolei. Ait illi. Colle
cautiouẽ tuã et sedenscito stribe
qui quaginta. Denide ad alium
loqutusest. En cuitẽ quãtũ debes: At¬
ille ⁊ espondit. Centũ chorostatici. Di¬
xitq illi. Tolle cantionẽtuã.et stribe
hexx ͣ Et laudauit dñs ulłicũ siue
dispensatorẽ imquitatis quod prudẽ¬

Expanded text:
gubernationem uillae, sed dispensatiogubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod pruden
Abbreviated transcription (Latin):
ad patiẽ susceptuis abeo est. Frater qͦ
dus mortius fuerat et reuixit. per¬
ditus et inuentus est. Has cres ꝑabo¬
las contra phariseos et scribas loqu¬
tus est. qui uolebant reciꝑe ꝑeuitẽ¬
tiam ꝑctoꝵ et publicanoꝵ salutem
Picebat autẽ inquit et ad discipłos
suos haud dubiũ quin ꝑabolã sicut
prius ad scribas et phariseos que para¬
bola ad clemẽtiã discipulos hortare¬
tur et aliis uerbis diceret dimictite.
et dimittet᷑ nobis et ui orõne diñca
libera fronte poscatis dimitte nobis
debita nra sicut et nos dinuctimus
debitoribus urĩs. Que est ergo pa¬
rabola ad clemẽtiã discipulos pro¬
uocatis: Homio quidam erat di¬
uesqui habebat ulłicũ siue dispẽ¬
Uillicus autẽ ꝓprie iuille guberua¬
tor est. uude et a uilla uillicus uo¬
mẽ accepit. oikonoMoc. aitom
tam peciiuie quã frugũ et om̃iũ
que dñs possidet dispensator est.
tis pulcherrimus liber est. qui nõ

Expanded text:
ad patrem susceptus ab eo est. frater quoqad patrem susceptus ab eo est. frater quoqeius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicesuos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis diceret verbis: Dimitte, et dimittetur vobis ; ut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est ergo parabola ad clementiam discipulos cohortantis? Homo quidam erat dives, qui habebat villicum sive dispenuilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. tis pulcherrimus liber est, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
te processerit reuolui nolumẽ eu¬
uagelicũ et inter cetera ⁊epperi qd̾
appropinquãtib saluatori publica¬
ms et pctõribus ut audirent eum
murmurabant scribe et pharisei di¬
rentes. Quare iste ꝑctõres suscipit
et comedit cũ eis. Qui loqutus
est eis parabolã centũ oniũ et umꝰ
perdite que inuenta pastoris hume¬
us reportata est. Et cur esset propo¬
sica statim intulit. Dico uobis. sic
erit gaudiũ in celo suꝑino pctore
ponitentia agente. magisꝙͣ suꝑ nona¬
gnita nouẽ iuistis qui nõ habent opus
penitencie. Aliam quoq ꝑabolam decem
draginaꝵ uiiusq perdite et reꝑte cum
pioposiusset. siunli eã fine cõpleuit.
SSic dico uobis gaudiũ erit corã an¬
gelis dei suꝑ uno pctore peuitẽtiã a¬
gente. Terçiã quoq ꝑabolam propo¬
suit hom̃is habentis duosfilios et diui¬
dentis inter eos substantiã. Cũq iunior
facuilratib perditis egere cepisset et co¬
medere siliquas porcoꝵ cibũ ⁊ euersus

Expanded text:
euolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus
Abbreviated transcription (Latin):
cõgregabit electos eius a quatuor
uentis. a siĩmo celoꝵ. usq ad t̾niiuos
coꝵ. Rursũq de antixpo loquitur
adiudeos. Egb uemi in noiẽ patrisine¬
i et nõ credidistis michi. si alius ue¬
nerit in noiẽ suo illũ suscipietis.
Igitur thessalonicensiũ aumosul
occasio nõ intellecte epłe uel ficta
reuelatio que per sompniũ decepoe¬
rat dormientes uel aliquoꝵ cõiec¬
tura esiue et damhelis. enuãgelio¬
tut xpiũ sperarent esse uentuꝵ. Cui
errori medetur aplũs et expouit que
ante aduẽtũ antixpĩ debeant presto¬
lari. ut cũ illa facta inderiut tnt
stiant antixpiũ idest hoiem̃ pctĩ et
filiũ perditionis qui aduersat et ex

Expanded text:
regabunt electos eius a quattuor uentis a summo caelorum usque ad terminos eorum. rursumque de antichristo loquitur ad Iudaeos: ego ueni in nomine patris mei et non credidistis mihi. si alius uenerit in nomine suo, illum suscipietis. igitur Thessalonicensium animos uel occasio non intellectae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium deceperat dormientes, uel aliquorum coniectura Esaiae et Danihelis euangeliotunc Christum sperarent esse uenturum. cui errori medetur apostolus et exponit, quae ante aduentum antichristi debeant praestolari, ut, cum illa facta uiderint, tunc sciant antichristum, id est hominem peccati et filium perditionis, qui aduersat
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ habentia sapientie ni supstit̾io¬
ue et hiilitate et nõ ad par tendun
corpori. nõ in honorẽ aliquẽ ad satu¬
ritatẽ caruis. hunc nobis habero sen¬
siuu iudetur. Curranius ꝑ singiia
et obsturitatẽ seusuũ atꝙ uer boguba
xpõ reserante pandaniꝰ.Si baptixa¬
ti estis in xp̃o et cũ xpõ inbcipt isiate
cõsepulti. mortui A utẽ ab elemẽtis mũ¬
di pro co quod est elementis. tur mecũ
nõ dicitis mnichi autẽ absit gloriari
uisi in cruce diũ mei ihũ xp̃i per
quẽ michi nũdus crucifixus est et

Expanded text:
superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante pandamus. si baptizati estis in Christo et cum Christo in baptismate mortui, mortui autem \'ab elementis\' mundi — pro eo, quod est \'elementis\' —, cur mecum non dicitis: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu Christi, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
eloqui suo ordini ⁊eddere atq uic̃¬
ture ut simplici stamine uerborũ
fila decurrant. piiroq sub tegini¬
ne apłici sermonis tixtura succresc̃at
Nemo nos suꝑer. nemoaduersũ uos
brauiũ accipiat hos eñ grece dicitꝰ
positus. iniquitate a gointhete uel iusi¬
dobitã perdit multaq sũt uerba quib
iuxta morem urbis et ꝓuĩcie sue fami¬
liarius aplũs utitur. Equib exemple
grã pauica ponẽda sũt. Michi autez
parũ est iudicari abhimiaua die. hoc
uos brauiũ accipiat. Quibus et aliie
multis uerbis usq hodie utũt᷑ cilites.
Nec hoc miremur in apło si ritat᷑ eius
luque cõsuetudine in qua uatus est
et iuitritus .cũ uirgilius alter omerꝰ
cipud nos patrie sue sequens cõsuctudĩ¬
uriu sceleratũ frigus appellet. Memo
ergo uos suꝑet atq deuintat uelens i¬
hiulitate lictere sequi et cugeloꝵ reli¬
giouẽ atq cultura ut nõ seruiatis ipũ¬
sli intelligentie sed exemplarib futu

Expanded text:
eloquii suo ordini reddere atque iunceloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium accipiat\'. hoc enim Graece dicitur positus iniquitate agonothetae uel insidebitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae familiarius apostolus utitur. e quibus exempli gratia pauca ponenda sunt: mihi autem parum est iudicari ab humana die, hoc uos brauium accipiat\'. quibus et aliis multis uerbis usque hodie utuntur Cilices. nec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atqitali intelligentiae, sed exemplaribus futu
Abbreviated transcription (Latin):
caput ex quo totũ corpus ꝑuexus
et cõuictidues subiniuistatũ et
cõuic̃tũ crestit in augnientũ dei
et reliqua. Illud quod crebro dixi¬
mus et si imperitus sermone non
trimẽstiã nequaꝙͣ paulũ de huii¬
tate sed de cõstientie ueritate dixisse
ctiã nõ cipprobauus. Profundose¬
mĩ et recoditos sensus lingna uon
explicat et cũ ipẽ sensiat quod lo¬
quaturni alienas aures. pliro nõ
porest trausferre sermone quẽ cũ
inueruatula luigua habebat diser¬
tissimũ quappe ut hebreus ex hebre¬
is et eruditus aid ꝑedes gani alielisui¬
ri inlege doc tssiru se ipiũ mt̾pre¬
triri cupiens in uoluitꝰ Si autẽ in
greca lingua hoc ei ciccidit quã nu¬
tritus ĩtharso cylicie a parua etate
mbiberat. Quid de latiuis dicen¬
dũ est. qiu uerbũ de uerbo ex pͥruere
conãtes obscuriores faciuĩt eius sen¬
tentias et uelun herbis crestentib
faugũ strangulant ubertatẽ. Co¬
oius euoluere. et taicas simplitieate

Expanded text:
caput, e x quo totum corpus per ne xus et coniunctiones subministratum et constructum crescit in augmentum dei et reliqua. — Illud, quod crebro diximus: etsi inperitus sermone, non tamen scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? coeius euoluere et tricas inplicati
Abbreviated transcription (Latin):
pouit aram̃ suã pro buib mercena¬
ius autẽ cũ iuderit lupũ urinene
fugit quia uõ sũt eiusones et hoc
ipim̃ est dicere. Optabã anathema
esse a xp̃o. et dele me de libro tuo que
pro illo cupiut iori et solus piedu¬
modo onĩe u illo credat honinũ e¬
nus perire autẽ nõ nnꝑpetom sed ire
presentiaꝵ. Qui em perdiderat an¬
mã suã pro xp̃o saluã ea facit. Mude
et de quadragesimo tercio psalmo as¬
sumit exemplũ. quĩ propto tnici¬
tificauiur tota dic epututi uri
ut oues occisionis. Uult cigo apł
periro in carnent alii saluetur i
spũ. suũ sangͥnẽ fundere ut multo¬
rũ aninẽ cõseruent. Quod antẽr
aiuathema interdũ occisious sonet
nuiltis ueteri mstaimieti testimont
isꝓbari potest. Et ne leiiẽ putrans
isse tri sticiã et modia. tapa do¬
loris iũgit. et dicit pro fr̃atab uie¬
is et ꝓpinquisiuxta caruẽ m spu

Expanded text:
 pro ovibus: mercenarius autem cum viderit lupum venientem, fugit quia non sunt ejus oves . Et hoc ipsum est dicere, Optabam anathema esse a Christo, et deleri me de libro quem pro illo cupiat mori, et solus perire, dummodo omne in illo credat hominum genus. Ferire autem non in perpetuum, sed in praesentiarum: qui enim perdiderit animam suam pro Chrisgesimo tertio psalmo adsumit exemplum: quoniam propter te mortificamur tota die, reputati sumus ut oues occisionis. uult ergo apostolus perire in carne, ut alii saluentur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur. quod autem anathema interdum occisionem sonet, multis ueteris instrumenti testimoniis probari potest. et ne leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iungit et dicit: pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem. qu
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest etiã elech. Etce predixi uob
Si ergo dixerint uobis ecce ni deserto
nolite exire. ecte inpenetabilibus no¬
lite credere. Si cut enĩ sulgur exit
ab oriente et paret usq ad occidẽtẽ
ita erit et aduentus filũ hominis.¬

Expanded text:
est. etiam electos. Ecce praedixi vobis. Si autem dixerint vobis. Ecce in deserto est, nolite exire. ecce in penetrabilibus nolite credere. Sicut enim fulgur. exit ab oriente, et paret usque ad occidente. ita erit et adventus filii hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
pieniur cũ illis in nubibus obiuã xp̃o
in aera et sic semꝑ cũ dũo oriinus. Ita¬
q cõsolamini inuicẽ inuerbis ĩstis. Qd
audientes macedones nõ iutellexerut
quos secũ iuuẽtes aplũs uocet. et qui
dicant᷑ residui qui cũ illo ⁊apiantur
in nubib obuiã dño. sod arbitrati iũt
dũ adhuc ess in corpore et auteꝙͣ gu¬
starer mortẽ xpm̃ in sua maiestate
eos et adiurat per aduentłi diñ mrĩ
tr̃ꝙͣ ab eo scriptã quasi instet dies
diũ. Duosautẽ esse aduentꝰ diũ sal¬
uatoris et omiã prophetaꝵ docent uo¬
li inuua et ennãgelioꝵ fides quodo
pͥmũ in huĩlitate ueuerit et postea
sit uenturus in gloria ip̃o dnõ ꝓ testã¬
tr que ante cõsũmatione nuidi futira
sint. et quomõ uenturus antixpũs quãdo
loquitur ad aplõs. Cũq uideritis abhoĩ¬
nationẽ desolationis que dicta est ada¬
mele propheta straitẽ ui loco sancto. qui

Expanded text:
 illis in nubibus obuiam domino in aera et sic semper cum domino erimus. itaque consolamini inuicem in uerbis istis. quod audientes Macedones non intellexerunt, quos secum uiuentes apostolus uocet et qui dicantur residui, qui cum illo rapiantur in nubibus obuiam domino, sed arbitrati sunt, dum adhuc esset in corpore et antequam gustaret mortem, Christum in sua maiestate eos et adiurat per aduentum domini nosquam ab eo scriptam, quasi instet dies domini. duos autem esse aduentus domini saluatoris et omnia prophetarum docent uolumina et euangeliorum fides, quod primum in humilitate uenerit et postea sit uenturus in gloria, ipso domino protestante, quae ante consummationem mundi futura sint et quomodo uenturus antichristus, quando loquitur ad apostolos: cum u ide r i tis abominationem desolationis, quae dicta esta Danihele propheta, stantem in loc
Abbreviated transcription (Latin):
diei diñ sicut fur in nocte nta uemiꝰ¬
dt Curi dixeriut pax et seciratas
tut ⁊ epentunis illus instabit interitꝰ¬
et sicut dolor ni utero habentis et nõ
effugient. Supra enĩadeo scaipserat.
hoc uobis dicimus in uerbo din quia
nos qui uinimus qui residui sunius
in aduentu diũ nõ preuenienius eos
qui dormierunt. Quĩ ip̃e dñs inius

Expanded text:
dies domini sicut fur in nocte ita ueniet. cum enim dixerint: \'pax et securitas\', tunc repentinus illis instabit interitus sicut dolor in utero habenti et non effugient. supra enim ad eos scripserat: hoc uobis dicimus in uerbo domini, quia nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
occidentis lictere que destruitur tã¬
sue faciut ad spin uiuificautẽ. Quiꝰ
exgomudo et elemic̃tis eius mortui su¬
mus niõ debenius ea obseruare que mũ¬
di sunt. quia ni altero mitiũ maltero
perfectio est. Undecima questio¬
uid sit quodidem aplũs ad
thessalo niceniẽs scribit.
Nisi discessio uenerit pͥmũ

Expanded text:
occidentis litterae, quae destruitur, transire faciunt ad spiritum uiuificantem. qui ergo mundo et elementis eius mortui sumus, non debemus ea obseruare, quae mundi sunt, quia in altero initium, in altero perfectio est. Quid sibi uelit, quod idem apostolus ad Thessalonicenses scribit: nisi discessio uen
Abbreviated transcription (Latin):
stentet. Elementa autẽ nuĩdi aqui¬
bus muno quibiis mortui sumus lexino¬
yñ eromiẽ lietuis instriuentũ intelli¬
gendurest. quibus quasi ab elementis
et religionis ex ordiis dm̃ dicimus quo
niõ elementa appellantur littere per
quas silabas ac uerba cõiuĩginius. et
ad texendam orõnẽ longa meditacoe.
procedimus. Arsquoq inusica habet
rlemẽta sua. et georuetrica abelemẽ¬
tis incipit lucaꝵ et dyaletica atq
me dicinahabeut y sagogas sua. sicab
elemẽtis ueteris testamenti ut ad eu¬
uagolitã plemndinẽ ueniat stĩ iir
uraditur in fiuitia. Unde et centesĩ¬

Expanded text:
stentet. elementa autem mundi, a quistentet. elementa autem mundi, a quibus, immo quibus mortui sumus, lex Moysi et omne uetus instrumentum intellegendum est, quibus quasi elementis et religionis exordiis dominum discimus. quomodo enim elementa appellantur litterae, per quas syllabas ac uerba coniungimus et ad texendam orationem longa meditatione procedimus, ars quoque musica habet elementa sua et geometrica ab elementis incipit linearum et dialectica atque medicina habent eloaycoyag suas, sic elementis ueteris testamenti, ut ad euangelicam plenitudinem ueniant, sancti uiri eruditur infantia. unde et centesi
Abbreviated transcription (Latin):
sed uel dilia chuĩctio que solet ei pre¬
positiom ubi quideni positũ fuerit
pespondere. Uidentur igitut obser¬
uationef hiidarce apudimpoutos
et uilẽ plobetuilã nuaginẽ habere
rationis huianeq sapientio auido et
uotantur Et si quã docertis diebus tia¬
ditiones suas exponũt. discipulis sius so
idest supientes docent traditiones. Pro¬
sitũ est hoc est falsa religio .et prohuudi
sitintellgenda qd̃ hiumilia sentiat atiꝑ
latinus serino nõ explicat. apud uos di¬
citur ad nõ partendũ corpori. Nom par¬
cunt udei corporibus sius i assũptio¬
ne ciboꝵ cõtepnẽtes interdũ que habẽt
et querentes que nõ habent. Ex qua
necessitate et debilitates interdũ et mor¬
bos contrahunt. uec honorant semet
ip̃os cit oinia inũda suit mũdis nichil¬
ꝙ possit esse pollutũ quod cũ grãꝵ ac¬
noue percipitur. et id circo a duõ s̃t
creatũ ut saturitute et adimpletione
curui humanos artus uegetet atq su¬

Expanded text:
tur uel alia coniunctio, quae solet ei propositioni, ubi \'quidem\' positum fuerit, respondere. uidentur igitur obseruationes Iudaicae apud inperitos et uilem plebiculam imaginem habere rationis humanaeque sapientiae, unde et uocantur. et si quando certis diebus traditiones suas exponunt, discipulis suis solid est \'sapientes docent traditiones\'. prosita est, hoc est \'falsa religio\', et pro \'hsic intellegenda, quod humilia sentiant atque Latinus sermo non explicat, apud nos dicitur \'a d non parcendum corp ori\'. non pareunt Iudaei eorporibus suis in adsumptione ciborum contemnentes interdum, quae habent, et quaerentes, quae non habent - ex qua necessitate debilitates interdum et morbos contrahunt —, nec honorant semet ipsos, cum omnia munda sint mundis nihilque possit esse pollutum, quod cum gratiarum actione percipitur, et idcirco a domino sit creatum, ut saturitate et adinpletione carnis humanos artus uegetet atque su
Abbreviated transcription (Latin):
tu dei ꝓpter traditiones urãs. Quan¬
te rradiciones phariseoꝵ sunt quasho¬
auiles fabule ⁊ euoluere nequeo. neq
em libri patitur magintudo et pleca¬
q run curpia sunt uterubesta dite
Sico aute niiũ in ignomima gentis
mimice. Prepositos habent sy nago¬
gis sapientissinos quosq fedo operide¬
Pogatos ut sainguinẽ iurginis suic mẽ¬
stiuiate niudũ uł nimũdũ si oculis
discernere nõ potuerint gustu pro¬
bent. Pretea quib uisũ est ut die¬
bii sabbatoꝵ sedeat unusquisq in
domo sua et nõ egrediatur net auibulet
de loco m quo habitat. si quãdo eosiux¬
ta licterã ceperimus artare ut nõ am¬
sedeant si uelint precepta seruare. solẽt
⁊ espondere et dicere. Barachibas et sr¬
idomet helles magistri mrĩ tradide¬
rĩt uobis ut duo milia pedes ambule¬
mus in sabbato. et cetera istius modi
dontrinas hoũiũ preferentes doctris¬
ne dei nõ quo dicamus sõdendũ esse
semꝑin sabbato et de loco inquo quis

Expanded text:
tum dei propter traditionem uestram. quantae traditiones pharisaeorum sint, quas hoaniles fabulae, reuoluere nequeo. neque enim libri patitur magnitudo et pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. dicam tamen unum in ignominiam gentis inimicae: praepositos habent synagogis sapientissimos quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem uirginis siue menstruatae mundum uel inmundum, si oculis discernere non potuerint, gustatu probent. praeterea, quia iussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iuxta litteram coeperimus artare, ut non isedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae dei. non quo dicamus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo quis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sũ deniũdo. sed econtrario quasi ui¬
uentes in mũdo decernitis. ne tengeri¬
tis corpus hoĩs mortui uet uestinsẽ¬
tũ et scabellũ in quo sedorit mulier
mẽstaiata neq gustauoritis siultã
curnẽ. et lepoꝵ et sepiaꝵ et lolligi¬
nũ. Mureue et anguisle et nuuisoꝵ
pisciũ qui scauias et penniilas uõ habẽt
que ouna in corruptionẽ et initeritũ
sunt ipo usu et scercore digerũt᷑. Esca
eunientu. et uenter escis et ouĩe qd̃
mnat per os nõ coiquinat honiuies
sedea que denobis exeunt. Sedrã pren¬
qd esaias loquitur. populus hic labus
me houorat. tor uero eius longe est a me.
srustraoute colunt mie docentes doctis¬
dato dei ut rraditionos urãs staturretis
Seus oũ dixit. Honora patiẽ et iuatiẽ¬

Expanded text:
non sum de mundo . Sed e contrario quasi viventes in mundo decernitis, ne tetigeritis corpus hominis mortui, nec vestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\', quae omnia in corruptione et interitu sunt ipso usu et stercore degeruntur ? esca enim uentri et uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praesecundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius longe est a me. frustra autem colunt me docentes doctridatum Dei, ut traditiones vestras statueretis. Deus enim dixit: Honora patrem, et matre
Abbreviated transcription (Latin):
Uude et supra paulus ait. Pcmoe
uos iudicet dehis qui magĩstratosde¬
gis se esse iactant i cibo et potui qd̾
alia mũda sint alia ĩuinda ⁊ iut m
parte diei festi. aut alios dies resto
Aut in parte sabbatoꝵ ut dio fatiatua cop̃¬
seruile et onera nõ portent qr nos sceñ
xpĩ libertate donati et onerđ pebs funt̃
sture desinimꝰ. hec inquit onua ui¬
bra siuit futuroꝵ et rmnagies uen¬
ture felicitatis. et n quibias indei uxta

Expanded text:
unde et supra Paulus ait:nemo uos iudicet — de his, qui magistros legis esse se iactant — in cibo et potu, quod alia munda sint, alia inmunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos — aut in parte sabbatorum, ut non faciant seruile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia umbra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
spũs contribulatus. cor cõtritũ et hñĩ¬
liatuẽ uõ despicit. Et ꝓpterea qin
uitulũ fecerũt in oreb et colueruit
sr̃dus reuifa de quo in ꝓphã amos ple¬
nius disseruimꝰ. Adorauerũt figũ¬
ras quas ipĩ fecerũt et tradidit eos de
ut seruirent militie celi que iĩt ab
apło religio nocatur angeloꝵ pro
Cxn ti legitur. idest huilitas mẽtus
siue sensus. Uere eĩ hũilis sensus et
iiseranda suspitio deũ credere hrrco¬
rũ atq tauroꝵ sanguie delectari
et ndore thimiauiatis quẽ sope hoiẽs
declinanus Quod aute sequiturse
mortui estiscũ xpõ ab elentẽtis mũdi¬

Expanded text:
us contribulatus, cor contritum et humiliatum deus non despicit. et propterea, qui uitulum fecerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ab apostolo religio dicitur angelorum. pro ύνη legitur, id est humilitas mentis siue sensus. uere enim humilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab eleme
Abbreviated transcription (Latin):
opera sathane sunt oꝑa. Et sicut in xp̃o
ꝓsenituado diuinitatis fuit corꝑaliter
et sigua ati prodigia. seduniũ samen¬
datia. Quoniõ euĩ signis dei que opa¬
batur per morsen magi suis resistebãt
mõdatus. et uirga moysi deuorauit
uontas deuorabit. Seducuntim autẽ
enis mendatio qui perditioni sunt pre¬
paraar. Et quia tacita questio poterat
ponioueri.tur ciũ cõcessit deus omem̃
en habere uirtutẽ. signa ati prodi¬
gia per que seduciuntur si fieri potest
xtiã electi dei solutione preuenit que¬
stione .et quod opponi potriat aute q̃p
opponatur ab soluit. faciet inquit hec
oniã ns sũa uirtute sed cõcessione dei
ꝓpter uideos ut qui noluerũt cuuratẽ
retipore neritatis hoc est xpm̃ quia
cautas diffusa est in corda credẽtiurs
et ipẽ dicit ego sii ueritas. De quo
i psalins scriptũ est. ueritas deterra
ortu est. Qui ergo cautatẽ et nerita¬
tem nõ receperũt ut sciluatore suscep¬

Expanded text:
opera satanae sunt opera, et, sicut in Christo opera satanae sunt opera, et, sicut in Christo plenitudo diuinitatis fuit corporaliteet signa atque prodigia, sed uniuersa mendacia. quomodo enim signis dei, quae operabatur per Moysen, magi suis resistebant mendaciis et uirga Moysi deuorauit risti ueritas deuorabit; seducentur autem eius mendacio, qui perditioni sunt praeparati. et quia tacita quaestio poterat commoueri: cur enim concessit deus omnem eum habere uirtutem et signa atque prodigia, per quae seducantur, si fieri potest, etiam electi dei?\', solutione praeuenit quaestionem et, quod obponi poterat, antequam obponatur, absoluit. faciet, inquit, haec omnia non sua uirtute, sed concessione dei propter Iudaeos, ut qui noluerunt caritatem recipere ueritatis, hoc est Christum, quia caritas dei diffusa est in corda credentium et ipse dicit: ego sum ueritas, de quo in psalmis scriptum est: ueritas de terra orta est. qui ergo caritatem et ueritatem non receperunt, ut saluatore suscep
Abbreviated transcription (Latin):
rome eterue. Si enĩ aperte audac¬
terq dixisset nõ ueniet antixpũs
uisiꝰ prius romaniuĩ deleatur iꝑiũ
iusta causa persecutionis mnoriẽte
tuc̃ ecliam consurgere uidebatur.
Quodq sequitur. iam enĩ ministe¬
riũ iniquitatis operatur. tatũ ut
qui teuet nũc teneat donec deme¬
dio fiat. et tut̃ reuelabif᷑ ilłe iniquus
hunt habet sensũ. Multis malis
atq pctĩs quib nero impurissimꝰ
cesarũ mũdũ premit antixpi partu¬
ritur aduentus et quod ille oꝑatus
est postea misto exparte cõpletur.
tantũ ut romanũ imperiũ qd̾ nũc
uniuer sas gentes trnet recedat et
de medio fiat. et tunc antixpũs ueniet
fonsiniquitatis quẽ dñs ihũs interficiet
spũ oris fui diuina indelicet ptãte et
sue marestatis imꝑio. cuius uississe fecis¬
se est Ion i exercitus multitudine. nõ
ni robore militũ. nõ in angeloꝵ cuixilio.
tur aduentu sic illustratione aduẽtꝰ
sui cũ dñs destret atq delebit. cuius

Expanded text:
Romae aeternae\'. si enim aperte audacterque dixisset: \'non ueniet antichristus, nisi prius Romanum deleatur imperium\', iusta causa persecutionis in orientem tunc ecclesiam consurgere uidebatur. Quodque sequitur: iam enim mysterium iniquitatis operatur, tantum ut, qui tenet nunc, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, hunc habet sensum: multis malis atque peccatis, quibus Nero, inpurissimus Caesarum, mundum premit, antichristi parturitur aduentus et, quod ille operaturus est postea, in isto ex parte conpletur, tantum ut Romanum imperium, quod nunc uniuersas gentes tenet, recedat et de medio fiat. et tunc antichnstus ueniet, fons iniquitatis, quem dominus Iesus interf i c i e t spiritu oris sui, diuina uidelicet potestate et suae maiestatis imperio, cuius iussisse fecisse est, non in exercitus multitudine, non in robore militum, non in angelorum auxilio, tur aduentu, sic inlustratione aduentus sui eum dominus destruet atque delebit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
tendit ista tristicia: ad quid proficit
incesabilis dolor Opeit a paeficit
iuaesse a xpõ et perire tit alu salui
fiant.Sed si considereniꝰ iopiuo¬
deui rogantis deũ propopio ide¬
orũ atqͦ diceutis si durts eispite

Expanded text:
tendit ista tristitia ? ad quid proficit tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro populo Iudaeorum atque dicentis: si dimittis eis pe
Abbreviated transcription (Latin):
mibu magna et cõtuuuilus dolorcoe¬
di meo optabã eni anathemo esse cor
ap̃o pro fiatrib uieis et propinquisiur¬
ta caruẽ et reliqua. Si emtante eat
iu deũ cautatis ut nec inetu mortit
neo spe uite. nec per sequeionoi net
fauis uec nuditate ned pituo ueet
gladio possit seꝑari acaratate cius. et
s argeu quoꝵ et potestates en siet
presentia lił futum et oies celoeuĩ
bortiendines et ex telsa pariter ac ꝓfun¬
da et uniuersa sinual cregeas ꝑfut¬
gret quod nequaꝙͣ potest ficri . tum
hõ separetur a cauitpedest fuei iame
iapõihũ. Que est ista tlintti mui¬
tatio nniuo in auditu prudẽtia at ꝑ
caritate ipĩ nolit habere ap̃m.⁊ gẜ
ne ei forsitan nõ credamus iurat et
cõfiruat in xpõ et cõstientie sue tt¬
stemmuocat spiũ scm̃ se habelaere¬
sticiã nõ leuẽ et fortintã sed inuiguã
et iucredibilẽ. et hrẽ dolorẽ u corga
iõ qui ad horam pũgatet tansẽat
sed qui iugiter in corde ꝓmaieats eato

Expanded text:
dolor cordi meo; optabam enim anathema esse ipse a Christo pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem et reliqua. si enim tantae est in dominum caritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — quod nequaquam potest fieri —, tamen non separetur a caritate dei, quam habeisto Iesu, quae est ista tanta mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi nolit habere Christum? et ne ei forsitan non credamus, iurat et connrmat in Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritum sanctum, se habere tristitiam non leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur apostasia ut omĩes gentes q̃
romauo imꝑto subiacent iecedant ab
eis et reuelatus fuerit homo pct̃i idẽ¬
ostensus quẽ ouĩĩ prophetaꝵ uerba
prouũciant. homo pcti in quo sons
omiũ pctoꝵ est et filiusperditionis
id est diaboli. ipẽ est ciũ nuiuersorũ
perditio. Qui aduersãtur xp̃o et ideo
uocatur antixpũs. et extossitur super
ouiẽ quod dicitur deusuit cuc̃taru
gentiũ deossiue ome probatã et ue¬
ram religionẽ suo calcet pede. et in
templo deiuel iherosolnuis ut qui¬
dam putantuel in eccłia ut uerius
arbitranur sederit. et ostendens se
tãꝙͣ ipẽ sit xpũs et filius dei. Hisi¬
inquit fuerit romanũ anteimꝑiũ
de solatũ et antixpus precesserit. xp̃t
nõ ueniet. Qui ideo tamen uen¬
turus est ut autixpm̃ destruat. Me¬
ministis ait qd̾ hec ipã que mit̃ stri¬
bo pereplam cũ apud uosessem pre¬
senti ser mour uarrabam et dicebã
uobis xpiñ nõ esse uenturũ. iusi pre¬

Expanded text:
dicitur ἀποστασία, ut omnes gentes quae Romano imperio subjacent, recedant ab eis, et revelatus fuerit, id est, ostensus, quem omnia Prophetarum verba praenuntiant — homo peccati — in quo fons omnium peccatorum est — et filius perditionis — id est diaboli; ipse est enim uniuersorum perditio —, qui aduersatur Christo et ideo uocatur antichristus, e t extollitur super omne, quod dicitur deus, ut cunctarum gentium deos siue omnem probatam et ueram religionem suo calcet pede et in templo dei — uel Hierosolymis, ut quidam putant, uel in ecclesia, ut uerius arbitramur- sederit ostendens se, tam quam ipse sit Christus et filius dei. inquit, fuerit Romanum imperium ante desolatum, et Antichristus praecesserit Christus non veniet: qui ideo ita venturus est, ut Antichristum destruat. Meministis, ait, quod haec ipsa, quae nunc scribo per Epistolam, cum apud vos essem, praesenti sermone narrabam: et dicebam vobis, Christum non esse venturum, nisi prae
Abbreviated transcription (Latin):
bulet et nicedat iflatus mẽtisq suꝑ¬
biani gestu corporis preferat. Hot em̃
significat embateron. Frustia nutem
m̾ flatur et tumet sensu carins sue
carualiter cuc̃ta intelligens et tadi¬
tionũ iudancaꝵ delircanẽta ꝑquirẽs
et nõ teuens caput om̃iũ scripturaꝵ
illũ de quo dictũ est. caput uiri apc̃
est. Caput autẽ ad principiũ totius
corporis corũq qui credũt et onũs iu¬
tolligẽtie spualis Ex quo capite corpꝰ
octħo per suas cõpages atq iuĩcturas
uitalẽ doctrie celestis accipit sucũ.
ut ounã paulatim mẽbra negetent᷑
et per occultos ucnaꝵ meatus fiur¬
datur de fecatus saugius ciboꝵ erun
nistictur atq succrescat nuimo tene¬
atur temperc̃itia corporis ut de fonte
cupitis ⁊igati artus crescaut iuperfec¬
tionem dei et impleatur saluatoris
oratio. Pater uolo ut sicut ego et tu
iinũ simiuis. sic et isti in nobis unũ
patu sit deus onña in om̃ib Talo
quidet inuerbis et insensibus et inge¬

Expanded text:
inflatus, mentisque superbiam, gestu corporis praeferat, hoc enim significat ἐμβατεύων. Frustra autem inflatur et tumet sensu carnis suae, carnaliter cuncta intelligens, et traditionum Judaicarum deliramenta perquirens, et non tenens caput omnium Scripturarum, illud de quo scriptum est: Caput viri Christus est, caput autem atque principium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages atque iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in ge
Abbreviated transcription (Latin):
quondã dñs loquebat᷑ filius por¬
ogemtꝰ meus isrł. et fitios geuui
et exaltaui. nuc dicit. filiraliem
mẽti sũt michi Et quoꝵ gloua
ut decunctis gentib elige etioria
peculiarõ pplinꝰ dei. et qͦꝵ restriuẽta
uiũ in littera/. alteꝵ in spũ. ut qui
puus in carue seruuerant ceriuiouus
Regis oblitis. postea seruirent in sꝑũ mã¬
datis enuãgelu sempitui. Et legsla¬
tio adutrũq respondit et noui et ne¬
teris testamẽn. et cultus idest uera re¬
ligio. et reprouussiones ut quitquid
reprounssũ est ꝑatrib cõpleretur iu
sas doloris sui ulo sermone cõphẽdit
qu est sẽre ornẽ deus beue dic tusin
neratus est. et inchilomiuꝰ lau¬
dat iudicii ueritatẽ. ne sententia
plicere iudeatur. et nel austera eẽ
uel iinia. In quib igit᷑ tuuta fu¬
orint bona. dolet cur tanta uunt
uid uelit intelligi qd̾ ide apłs
stribit ad coloseuses. nemo

Expanded text:
quondam dominus loquebatur: filius primogenitus meus Israhel et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu, ut, qui prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in sas doloris sui uno sermone conprehendit: qui est super omnia deus benedictus in neratus est. et nihilominus laudat iudicii ueritatem, ne sententia plicere uideatur et uel austera esse uel nimia. in quibus igitur tanta fuerint bona, dolet, cur nunc tanta uid uelit intellegi, quod idem apostolus scribit ad Colosense
Abbreviated transcription (French):
rihelite quor adoptio et gloria et te¬
promissiones quoꝵ patres ex quibus
ra ualida questio quomnꝰ a plũsqeue
supͣ dixerat quis nos seꝑabit a carita
le xpĩ tabulatio an angustie. anper¬
sequtio au fames an muditas. au per¬
culũ angladius. Et iuthũ. Conoo

Expanded text:
tae, et quorum adoptio et gloria, et Tepromissiones, et legislatio, ex quibusra ualida quaestio, quomodo apostolus, qui supra dixerat: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an nuditas an periculum a
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnulli ita nterpretantur si ille pro
nobus impus mortiuiscit et pctõribus
qstouatis nos aibiq ulle dubitatione
prounto et bouo xp̃o debemus oceũbere
Iustũ cuitõ et bonũ nõ putenius esse
dutersum uce aliquã proprie segons¬
care persoua sed absolure cõfitebor¬

Expanded text:
Nonnulli vero sic interpretantur: Si ille pro nobis impiis mortuus est et peccatoribus, quanto magis nos absque ulla dubitatione pro justo et bono debemus occumbere? Justum autem et bonum non putemus esse diversum, nec aliquam proprie significare persona
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dies salutis. quãdo om̃es peccaiue¬
rut᷑ sunul niutiles facti sunt. nõ fuit
qui fucrret borũ nõ fuit usq ad iũ
Incredibilis ergo bonitas. et clementia
maudita. mori proimpiis. Uix emĩ ꝓ
nisto aliquẽ er bono suũ sanginnem
fuudere metu mortis cũcta terrente
net inueniri interdũ ut aliquis pro
⁊euusta er bona audeat mori. Caritas
eiĩ deiꝰ quã in nobis habuit huic ma¬
xiine cõprobatur. Quod cũ adhuc
petores essenius xpns pro nobis ior¬
runsest. et sublata est de terra nitaie¬
i se pro iniquitatib ppłi ductus est
ad morbem. et portaiut pcta ura. et
tradica est in mortẽ aminia illuis. ex cũ

Expanded text:
omnes peccaverunt, simul inutiles facti sunt, non fuit qui faceret bonum, non fuit usque ad unum . Incredibilis ergo bonitas, et inaudita clementia mori pro impiis. Vix enim pro justo aliquem et bono suum sanguinem fundere, metu mortis cunctos terrente. Num inveniri interdum, ut aliquis pro justo et bono audeat mori. Charitas autem Dei quam in nobis habuit hinc maxime comprobatur quod, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est, et sublata est de terra vita ejus, et pro iniquitatibus populi ductus est ad mortem, et portavit peccata nostra, et tr
Abbreviated transcription (Latin):
urte suut sup caput hiciã quasi onus
sunt et putruerũt cicataices inee a fpti¬
e ir si pientie mee. Aqlictu een ern¬
postoliquus serino et in supioribus et nꝰ
cõseq̃tibus mimo onĩis epla euis adro¬
malos nimiis obstiuritatibus obudu¬
ta estet si uoluero cucta disciere uie¬
quaꝙ iuicdi iius liber sed miagna
et multa erũt stribenda u oluiina

Expanded text:
uatae sunt super caput meum, quasi onus sunt et putruerunt cicatrices meae a facie insipientiae meae. adflictus sum et inApostoli locus, et in superioribus, et in consequentibus, imo omnis Epistola ejus ad Romanos, nimiis obscuritatibus involuta est, et si voluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed magna, et multa erunt scribenda volumina
Abbreviated transcription (Latin):
tolłit crucẽ suã et negat se ip̃m.
Qui nupudicus fuit uersus ad ca¬
stitutẽ rẽperãcie luxuriã negat
Qui formidosus et tinudus assũp̃¬
to robore forcitudinis priorẽ esse se
nescit. Iniquus si sequatur iustiti¬
ami negat miquitate. Stultus si
xpiũ confiteatur dei uirtutẽ. dei¬
q sapiẽtiã. negat stulriciã. Quod
tientes nõ solĩ i ꝑsegutionis iprẽ
et necessitate martiai sed ioñ cõ¬
uor satione opere. cogitatione. sen¬
mone negernis nosinet ipõs qui au¬
te fuimus. et cõsiteamꝰ eos qui in
apõ renati sumus. Idcirco eiũ dñs
cuitifixus est. ut et nos qui credimꝰ
i eũ et pctõ mortui sumus crucifi¬
giimurcũ ip̃o. dicaniusq qd̾ pau¬
sum Et michi aut absit gloriari
isi ncruce diũ mei ihũ ipĩ por
quem michi inũdus crutisixus est.
et ego iuũdo. Qui cũ xp̃o crucificus
est spoliet principatus et ptãtes et tri¬
uphet eas in ligno. Unde et in ennã¬

Expanded text:
tollit crucem suam et negat se ipsum. tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Pausum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu Christi, per quem mihi muet ego mundo . Qui cum Christo crucifixus est, spoliet principatus et potestates, et triumphet eas in ligno. Unde et in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ta pati a sacerdotib et scribis et priu¬
cĩpibus sacerdotũ et occidi. assumẽs
eũ petrus cepit in crepare et dicere.
Absit a te duẽ. nõ erit tibi hoc. Qui
cõuersus dixit petro. Uade post me
nõ scipis que dei sunt. sed q̃ homi.
Mumiauo quippe timore preteraatus.
passionẽ dnũ formidauit. et quomͦ
uudiens multa pati et occidi fine¬
bat. sic audiens tercia die resurget
gnudere debuerat. et tristiciã pas¬
sionis resurrectionis głi̾a mitigare
Uude illo pretimore correꝑtoloque¬
batur adoniẽs disripulos siue cõuloca¬
uit turbam cũ discipulis suis ut
marcus posuit. orut iuxta lucã dice¬
bat ad cunctos. Soi quis uult post me
uenne abueget se ipm̃ et tollat cu¬
cem siã et sequatur nie. Cuiꝰ exhor¬
tationis hic sensus est. Non est de¬
lictũ in deo. sed secura cõfessio. qui
n mecredit debet siũ scinguiuem
fundere. Qui enĩ perdiderit ani¬
mã suã i presenti. lutzi eã futiet ĩ
futuro Quottidie credens ixpõ

Expanded text:
ta pati a Sacerdotibus et Scribis, et principibus Sacerdotum et occidi, assumens eum Petrus, coepit increpare et dicere: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc. Qui conversus, dicit Petro: Vade post me non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tientiã oꝑatur. patientia probatione.
dit quia ex eocertã habeat promissioẽ
quia caritas dei effusa est in cordibus
mris per sp̃iũ sc̃iũ qui datus est nobis.
sediũ illuo quod dũs dixerat per pro¬
phetaui. effiuidã de spũ meo suꝑ om̃ẽ
camẽ mnrabatur bonitatẽ xp̃i quodpro

Expanded text:
iam operatur, patientia autem probationem, dit, quae ex eo certam habeat promissionem, quia charitas Dei effusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis, secundum illud quod Deus dixerat per prophetam: Effundam de spiritu meo super omnem carnem , miratur bonitatem Christi, quod