comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicti non supplicium alud ꝙͣ felicita¬
tem illam hostibus suis optanermt nã
ut ꝑancis expediam suminus pontifi¬
tatus si rite geritur sumius est honor
mus labor at si male/ suũ aiume
ꝑiculum sũum malum summa mi¬
seria summus ꝑudor anreps ex om̃¬
ꝑ arte negociũ Oẜuiu pontificatꝰ
sedem tenco non tenebis dinzbreuis
est honu uita regum brenior pontifi¬
cum q breuissimũ eo ꝙ p̃ter pondus
nascatriciũ curarumi etas ipã ponti¬
ficis romani tempus angustat que
ad hoc tulmen nisi ad modum fessa
uix peruent ¶ Suinmi pontificata
in uertice sedeo R̃ Quo sublimior se¬
des eo grauior casus uix ex alto sme
ꝑiculo aut labore descenditur cura
ut descendas sobue ne ni illo grege rep¬
ꝑiaris de quo dictuni est tolluntur
in altura ut lapsu gramori ruant ex
omui quidem mortali fastigio descen¬
dendimi nemo dubit at s hoc int̾ est
ꝙ iustorum atq sapientumi descensus
Reliquorum uero p̃cipiciũ ac ruma est

Expanded text:
victi, non supplicium aliud quam felicitavicti, non supplicium aliud quam felicitatem illam hostibus suis optaverint: nam, ut paucis expediam, summus pontificatus, si rite geritur, summus est honor, mus labor; at si male, summum anime periculum, summum malum, summa miseria, summus pudor: anceps ex omni parte negotium! Summi pontificatus sedem teneo. Non tenebis diu: brevis est hominum vita, regum brevior, pontificum brevissima, eo quod preter pondus vastatricium curarum, etas ipsa pontificis Romani tempus angustat, que ad hoc culmen nisi admodum fessa vix pervenit. Summi pontificatus in vertice sedeo. Quo sublimior sedes, eo gravior casus; vix ex alto sine periculo aut labore descenditur. Cura ut descendas sobrie, ne in illo grege reperiaris de quo dictum est: “Tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant”. Ex omni quidem mortali fastigio descendendum nemo dubitat; sed hoc interest, quod iustorum ac sapientum descensus, reliquorum vero precipitium ac ruina est
Abbreviated transcription (Latin):
roma est eo maior te laborum moles
mauet erunt qui te colant qui ado¬
reut qui obsideant qui crecurastent
qui tibi serito terram steruant auro
mueos freuent/ e quos qui uina dapes¬
q iustruant ac p̃libent piscis pontifi¬
cibus iauditum obsequii genus ex
nite figant oculos te notent de te ui¬
dicent et quam iuste deus uiderit q̃
demq mores tuos arguant / uerba dis¬
torqueant famam lacerent uitam
carpant quidquid usꝙͣ mali erit ꝙͣ
efonte niuto malorum exte ꝓdiisse
dicent populi discordiarũ sceleru¬
q om̃i unus tu tã uocaberis quõ
inquient sanũ erit ecc̃ie corpus cur
egrum ac languidum sit caput Est¬
ne oro te tanti uel aurerũ poculum
uel cubile purpureun uel geminato
Uertex ut quietis et fame p̃cio queri ue¬
lit ¶ In sunuũ pontificem sumi
electus R Uersa ut libet ac ui re
tam expetita hodie quod est totum uel
mans nel durum est ut non in meri¬
Io quidam suuui pontifices tedio rex

Expanded text:
Roma est, eo maior te laborum moles Roma est, eo maior te laborum moles manet. Erunt qui te colant, qui adorent, qui obsideant ac circumstent, qui tibi serico terram sternant, auro niveos frenent equos, qui vina dapesque instruant ac prelambant, priscis pontificibus inauditum obsequii genus; ex in te figant oculos, te notent, de te iudicent et quam iuste Deus viderit, qui denique mores tuos arguant, verba distorqueant, famam lacerent, vitam carpant, quicquid usquam mali erit, quasi e fonte unico malorum, ex te prodiisse dicent: populi discordiarum scelerumque omnium unus tu causa vocaberis. “Quomodo” inquient “sanum erit ecclesie corpus, cum egrum ac languidum sit caput?” Estne, oro te, tanti vel aureum poculum vel cubile purpureum vel gemmatus vertex, ut quietis et fame pretio queri velit? In summum pontificem sum electus. Versa ut libet: in re tam expetita hodie, quod est totum vel inane vel durum est, ut non immerito quidam summi pontifices, tedio rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpontificatumi ueni R E tẽpes¬
tate inportum fugi solet tu e por¬
tu n tempestateni sponte fugis tua
uirtus nantasha Pontificiũ sum
adeptus E Parum ne difficilis pa¬
debatur iusi onũ curas inte unũ
atq oñũ sarciuas tnͣstulisses for¬
tes humeri anfortis ambicio eo aĩos
cogens ubi male futurum sibi sciãt¬
O Ald pontificatum ascendi E
ducit quarumq ꝑrexeris nel te miserũ
uel ut optime cesserit ex libo ẜnũ scito
sit qui ascendisse diceris descendisti un ꝯ
In illorum qui cauitur ꝓphetitum iᵈ
qui descendunt in mare nauibus fa¬
cientes oꝑacioneni in aquis multis qui
ascrudunt usq ad celos et descendũt
usaz ad abyssos quornui amma meis
tabescente ꝓpter negociorum ⁊ nultipli¬
ciũ procellam turbati sunt et moti
sunt sicut ebrius et om̃is sapiencia
eornin deuorata est so Suminum
solium pontificaitus ascendi R Eno
mare altius et uenti plures/ et ꝑacu¬
losior tempestasS Romanus ponti¬
fex factus sum R Quo maior urbibꝰ

Expanded text:
pontificatum veni. E tempestate in portum fugi solet; tu e portu in tempestatem sponte fugis tua: mirus nauta! Pontificium sum adeptus. Parumne difficilis, padebatur, nisi omnium curas in te unum atque omnium sarcinas transtulisses? Fortes humeri an fortis ambitio, eo animos cogens ubi male sibi futurum sciunt! Ad pontificium ascendi. ducit. Quacunque perrexeris, vel te miserum vel, ut optime cesserit, ex libero servum scito. Sic qui ascendisse diceris, descendisti, unus iam illorum quibus canitur propheticum illud: “Qui descendunt in mare navibus, facientes operationem in aquis multis”, qui “ascendunt usque ad celos et descendunt usque ad abyssos”, quorum anima in eis tabescente propter negotiorum multiplicium procellam “turbati sunt et moti sunt sicut ebrius et omnis sapientia eorum devorata est”. Summi solium pontificatus ascendi. Quo mare altius, et venti plures et periculosior tempestas. Romanus pontifex factus sum. Quo maior urbibus
Abbreviated transcription (Latin):
subuisse quõd ultrnũ falsuiti esse uon du¬
bitant qui p̾uus magni dubitant auc¬
tores Ita ciui omues aues habueris nu¬
rabilem pulchiam q oñn non habueris
Dolene et indignaue locor ut quid ei
semꝑ puca in anibus gandiis exultatis
ut q ait salomion usquoq ꝑuuli diligi¬
tis infanciam Qu̾ aliqñ conuertuum
ad correctionem meam ut idem ait si
quidem ip̃e eadeui sunt que loquor Si¬
nite oceci anes infiluis agere Et indifi¬
care et pasci et canere et errare Uos
mertis ꝑ lumas animi ad celum pandi¬
te atqz humo uos attollite enitimiui
uon uolutres captare s uolucres fieri
Cu q hiis obiuissis de quibus loqua pu¬
det si quid habes quo letari uirum de¬
ceat profer
De coniugni clai̾tate ¶¬
toren duxi nobilem Ẽ Mallem

Expanded text:
obiisse; quod ultimum falsum esse non duobiisse; quod ultimum falsum esse non dubitant qui de primis magni dubitant auctores; ita, cum omnes aves habueris, mirabilem pulcherrimamque omnium non habebis. Dolens et indignans iocor. Quid enim semper pueri inanibus gaudiis exultatis utque ait Salomon, “usque quo parvuli diligitis infantiam?”; quin aliquando “convertimini ad correctionem meam”, ut idem ait, si quidem ipsa eadem sunt que loquor: sinite, o ceci, aves in silvis agere, nidificare et pasci et canere et errare: vos inertis plumas animi ad celum pandite atque humo vos attollite, enitimini non volucres captare, sed volucres fieri tuque his omissis, de quibus loqui pudet, si quid habes quo letari virum deceat profer. 65 DE CONIUGII CLARITATE Uxorem duxi nobilem. Mallem
Abbreviated transcription (Latin):
est ut mirabilis iam desierit quociens
hunc. audisti cibas unũ atq altu̾ clara
uoce poscentem quociens nutritoren
suo ꝓp̾o nouũe uocantem atq ut ꝑsuad̾e̾t
multa illi gestuũ at uerborum dulcedine
blandientem quociens sit ⁊identem ut as¬
tantes ni risiiu cogeret nec oĩo alitis s
ueri risus hominis crederetur Que ꝙͣns
ita fint tũ hñ om̃s lusciuie p̃sertim meliꝰ
multo michi credite suis inranus cancrẽt
quam urĩs intaneis nsi quia ura cupi¬
ditas nichil extiat isi quod sibi ꝓp̾ñ
fecit cuui natura fecerit cõĩa sic ultra su¬
os funes atq ultra sui nomen tendit aua¬
ricia ¶ꝑ Aues muauoras congegani E
Ut multas siue ut omues habeas femx
puto deerit siue unus siue nullus est sue
illud infidem recepnuꝰ quod quidani
uen hanc ex arabia megyptum euolasse
captam azeor et romam delataur atqz
in cõnuini spectacalo populi expositam
sup̃mam tandem ut credibile est mortẽ

Expanded text:
est ut mirabilis iam esse desierit. Quotiens est ut mirabilis iam esse desierit. Quotiens hunc audisti cibos unum atque alterum clara voce poscentem, quotiens nutritorem proprio nomine vocantem atque ut persuaderet multa illi gestuum ac verborum dulcedine blandientem, quotiens sic ridentem, ut astantes in risum cogeret nec omnino alitis sed veri risus hominis crederetur? Que quamvis ita sint, tamen hi omnes, luscinie presertim, multo melius, michi credite, suis in ramis canerent quam vestris in caveis, nisi quia vestra cupiditas nichil extimat nisi quod sibi proprium fecit, cum natura fecerit cuncta communia. Sic ultra suos fines atque ultra suum nomen tendit avaritia. Aves innumeras congregavi. Ut multas sive ut omnes habeas, phenix, puto, deerit, sive unus sive est nullus, sive illud in fidem recipimus quod quidam vem hanc ex Arabia in Egyptum evolasse captamque ibi et Romam delatam atque in comitio spectaculo populi expositam, supremam tandem, ut credibile est, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
angi illam granter et affiligi modesciã¬
que amini tacita iuẽditatione testari tũ
si ꝟbum ei ad memoriam redutatur mi¬
ris modis ularestere acisi prsus sen ꝟbi
difficult ate seu uiemoriȩre in becillitate
uincatar predolore eciam interdũ mori
nt iaui minus mira homeri mors poete
sit habenda si tñ illa eciaui uera est  Neq
uero pitis oñubus hec docilitas datur s
hiis tñi que ex glande cibuni nomen q ꝑ¬
cipinnt et apũd nos uulgo glandarie uo¬
atantur picarũ spẽs ut forma insigiuis
et ingenio¶ Dulcisonam auoram q lu¬
cuuam nactus sum R̾ Et hanc quoq et
sturnũ greci latiuiq sermonis docilis mue¬
niri et tiudum insuper sua etate ẜmones
humanos mutantem ⁊ome fuisse auc¬
tor est plimus s quid desturno nper pub¬
lice notum fuit quem seriatim plurimauͣ
ꝓferentem humanis actentibuo sepe in
sp̃ius plimii patria et audire tibi contingit
et mirari Nam despicato tam certa res

Expanded text:
angi illam graviter et affligi molestiamangi illam graviter et affligi molestiamque animi tacita meditatione testari; si ipsum ei verbum ad memoriam reducatur, miris modis hilarescere, at si prorsus seu verbi difficultate seu memorie imbecillitate vincatur, pre dolore etiam interdum mori, ut iam minus mira Homeri mors poete sit habenda, si tamen illa etiam vera est. Neque vero picis omnibus hec docilitas datur, sed his tantum que glande cibum nomenque percipiunt et apud vos vulgo glandarie vocitantur, picarum species et forma insignis et ingenio. Dulcisonam canoramque lusciniam nactus sum. Et hanc quoque et sturnum Greci Latinique sermonis dociles inveniri et turdum insuper sua etate sermones humanos imitantem Rome fuisse auctor est Plinius Secundus. Quod de sturno nuper publice notum fuit, quem seriatim plurima verba proferentem humanis accentibus sepe in ipsius Plinii patria et audire tibi contigit et mirari? Nam de psitaco tam trita res
Abbreviated transcription (Latin):
uali ꝯmisisse iuditio ꝙͣqm̃ ueris extima¬
toribus non sit mirus hit publicus
uirorum fortium contemptus cuiu ab
hiis cornorum uolucrum q loquacium
uintatoribus et diuine ꝓoces et telestia
spernantur oratula ¶ Formosus m̾
torque aureo inisiguis innsi seuix et ĩpe
esset amũ torquatris et p̃terea sue uint ꝯ
speciei Uerum spicatus salutator magus
et p̃sertim p̃ncipum plane quasi adulato¬
rem illmu fecerit natura unde def disricon
illud intorunt spicatus anobis aliorinu
nomiĩa distat hoc didia per me dicere
cesar ane ¶ Est michi pica discretissiã¬
R. Cum per rari suit homines discreti t̾
discretissima pica est lo quax fateor et sa¬
lutatrix et sedula/ Unde et illud/pica lo¬
quax certa diñ te uoçe saluto si me nõ
uidias esse negabis auemz Certe de huiꝯ
auis iutencione discendi q studio mira
nescio an ur̃a narrantur illũd in p̃urs uix
credibile ꝓpositum ei ubiuu si oblita sit

Expanded text:
puli commisisse iudicio, quanquam veris extimapuli commisisse iudicio, quanquam veris extimatoribus non sit mirus publicus hic virorum fortium contemptus, cum ab his corvorum volucrumque loquacium miratoribus et divine voces et celestia spernantur oracula. Formosus est torque aureo insignis, nisi phenix et ipse esset avium torquatus et preterea sue unicus speciei. Verum psitacus salutator magnus et presertim principum plane, quasi adulatorem illum fecerit natura. Unde distichon illud innotuit : Psitacus a vobis aliorum nomina discam hoc didici per me dicere: Cesar, ave. Est michi pica disertissima. Cum perrari sint homines diserti, tibi disertissima pica est? Loquax, fateor, et salutrix est sedula, unde et illud : Pica loquax certa dominum te voce saluto, si me non videas, esse negabis avem. Certe de huius avis intentione discendique studio mira, nescio an vera, narrantur. Illud in primis vix credibile: propositum ei verbum si oblita sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiciui nrĩ uerouens hystoria Cornus ille
tam docilis esucrua ubi ipense alebã
in publicũ euolare solitus et tibeaũ cesar̃e
drusumq et grrmanĩcũ nomĩatim totu
deuiq ⁊omanũ populũ salutare tanta
plebis gr̃a tanto ꝙ honu fauore nt cumi
eum uiinius uel inuidia uel ira actus occi¬
disset ingenti ouu uerore occisor ip̃e ex ca
uicina pulsus p̾mũ deuĩde eciam apopn¬
lo interfectus sit Cormus autem oꝑosis
exequas et so lempni fuuere elatus ac tar¬
ditus sepulture O meffabilis pepuloru
semꝑ insama in illa urbe fletun et se¬
pelitum corñũ et eius int̾fectorem Roma¬
nũ ciuem morte multatum in qua uet
effritauus maior sepultrum habuit net
minor ultorem Quia si dus placet
cornus h ppł̃m salutabat ut dixiuꝰ illi
añt non salutabant s salutem populo
gloriam q ꝯtulerant adeo gratior uox
druorun quaii uirorum uirtus illus¬
triuu Ileget nũt aliquis tutum sese po¬

Expanded text:
vicini nostri Veronensis historia? Corvus ille vicini nostri Veronensis historia? Corvus ille tam docilis e sutrina ubi impense alebatur in publicum evolare solitus et Tiberium Cesarem Drusumque et Germanicum nominatim, totum denique Romanorum populum salutare, tanta plebis gratia tantoque omnium favore ut, cum eum vicinus vel invidia vel ira percitus occidisset, ingenti omnium merore occisor ipse ex ea vicinia pulsus primum, deinde etiam a populo interfectus sit: corvus autem operosis exequiis et solenni funere elatus ac traditus sepulture. O ineffabilis populorum semper insania! in illa urbe fletum et sepultum corvum et eius interfectorem Romanum civem morte multatum, in qua nec Africanus Maior sepulchrum habuit nec Minor ultorem! quia, si diis placet, corvus hic populum salutabat ut diximus, illi autem non salutabant, sed salutem populo gloriamque contulerant: adeo gratior vox corvorum quam virorum virtus illustrium. Neget nunc aliquis tutum sese po
Abbreviated transcription (Latin):
gues turdos at turtures R Sed non
tardos tortores illecebris peritata gula
supplitia exigit stomachi laborantis an
non satiricum illud audisti pena tñ
pñs cum de pois amitus Turgidus
et cuidum ꝑauonem baluea portas
de pauone loanitur/ et formosci et eñi
et famosa est auis s non sola que p̃¬
cipitem gulam plectat⁊ gule quidem
oblectatio breuis ip̃e quoq mox in nau¬
seam uersurus insi coherceas pona aũt
longa cruditas indigestio uiles mar¬
bi sepe eciam et mors tu nũt trudi ꝓm¬
guibus ac turturibus głori are ¶B.
Habeo loquaces coruos at picas et spi¬
catos E letatus hus augustus cesar
eos magnis eunt preciis qui uittorem ac
trumphatorem cesarem salutarent cumq
subnide alii atq alii ingere̾ntur satis se
salutatorum taliũ donu habere respondie
ponens illi metani uauitati insi coruus
ip̃e nouissinius ioco illo mirabili plu̾is
se ꝙͣ cetõs rẽdii coegisset et hec quidem i
saturnalibus legunt᷑ Enod in naturali

Expanded text:
gues turdos et turtures. Sed non gues turdos et turtures. Sed non tardos tortores: tot illecebris irritata gula supplicia exigit stomachi laborantis. An non satyricum illud audisti: Pena tamen presens cum tu deponis amictus, turgidus et crudum pavonem in balnea portas? De pavone loquitur: formosa etenim et famosa est avis, sed non sola que precipitem gulam plectat. Gule quidem oblectatio, gustus brevis, ipse quoque mox in nauseam versurus, ni coerceas; pena autem longa: cruditas, indigestio, bilis, morbi, sepe etiam et mors. I nunc, turdis pinguibus ac turturibus gloriare! Habeo loquaces corvos ac picas et psitacos. Letatus his Augustus Cesar eos magnis emit pretiis, qui victorem ac triumphatorem Cesarem salutarent cumque subinde alii atque alii ingererentur, satis se salutatorum talium domi habere respondit, ponens illi metam vanitati, nisi corvus ipse novissimus ioco illo mirabili pluris se quam ceteros redimi coegisset; et hec quidem in Saturnalibus leguntur. Quid in naturali
Abbreviated transcription (Latin):
maniario indusir Iam piscib ꝯ
nius mirer argastula / sunt et uolu¬
tuim quibus lacioret liberior patria
celun erat Inueint gula uenacionem
inuenit piscationemi ancupiũ̃ nec cepisse
satis est quas libeas natura creauerat
nisi eciam asseruent᷑ At quanto erat
honestius gulam cogere ꝑabilibus atq
facilibus contentari et filli siluas feris
maria piscibus aerem uolucribus luĩqre
prideni naui minuue sunt fugaces op¬
tio studio quesitas intra animi habi¬
tun clausissetis uride nec effugere pos¬
sent nec anfera ¶ꝑo Auibus auarim
impleui R̾ Peui nequaꝙͣi nctͣiam et
quesitu nec minꝰ custodia difficilem
pernetusta tauien/ cuꝰ ante nulle qua¬
leliue conguomento quidema strabo uir
equester / non ille quideu lelius sapienz
ꝑdidisset Quedam sunt iuenta ut
uide̾ntur utilia at iocunda que tũ in¬
gema alta dedeceant qui piscmas q̃
i maria niuenerunt quid aluid quĩ gu¬
le studium habuerunt quod uirtutis
cultoribus alienũ est G Inclusi pui¬

Expanded text:
aviario conclusi. Iam piscium minus mirer ergastula: sunt et volucrum, quibus latior ac liberior patria celum erat. Invenit gula venationem, invenit piscationem, invenit aucupium nec cepisse satis est quas liberas natura creaverat, nisi etiam asserventur. At quanto erat honestius gulam cogere parabilibus atque facilibus contentari et silvas feris, maria piscibus aeremque volucribus linquere pridem — nam minime sunt fugaces — optimo studio quesitas intra animi habitum clausissetis, unde nec effugere possent nec auferri. Avibus aviarium implevi. Rem nequaquam necessariam et quesitu nec minus custodia difficilem, pervetustam tamen, cuius ante MCCCC aLelius quidam cognomento Strabo, vir equester, non ille quidem Lelius sapiens perdidisset: quedam sunt inventu, ut videntur, utilia ac iucunda que tamen ingenia alta dedeceant. Qui piscinas, qui aviaria invenerunt, quid aliud quam gule studium habuerunt, quod virtutis cultoribus alienum est? Inclusi pin
Abbreviated transcription (Latin):
ciam de quibꝰ dixi socratẽ ꝯdemp¬
narunt. elodiũ absoluerunt. quoꝵ
utrum esset inquus dubitari p̃t̃
pro ide inpopulis aut sub regibꝰ
atq iudicibꝰ degenti ꝓpõitum aiõ
debet esse aspersa quelibet et iusta
pacienda si uemiant nõ flenda ñi

Expanded text:
etiam de quibus dixi Socratem condemetiam de quibus dixi Socratem condemnarunt, Clodium absolverunt, quorum utrum esset iniquius, dubitari potest. Proinde in populis, aut sub regibus, atque iudicibus degenti, propositum animo esse debet, aspera quelibet et iniusta patienda si veniant, non deflenda cum
Abbreviated transcription (Latin):
more̾tur atq et si aliqui ꝯͣriũ opi¬
nati sunt longe tũ est inuocentẽ
ꝯdempnari tolẽabilius ꝙͣ nocentẽ
hic eni solum supplicũ graue est
hꝰ et causa ꝓ supplitn D Iruisto
populi iudicio damonatus sum łr
Exspectas ut populus inte dectum
uideat. quod nec in se nec in alio
umꝙͣ uidit magnũ tue innocenaie
argumentũ fu̾i̾t a nocentibus ꝯdẽp¬
nari D Populus in merctũ me ꝯ¬
dempnat R Idem herle non in¬
mertum s multa et magna pro¬
meritum camuillum de quo nũc lo
iniuistis iudiciis agitatos ad nolan¬
tarũ coegit exiliũ O At are ino¬
cens ꝯdempnor R Et cegum ple
libertatis frous andu obductior fu̾it
is lese ⁊eus erit maiestatĩs O Ged
ꝯdempnor a indicibus Rr Imnquo
iudice nullum uenenosius est aĩal
a serpente lesos se dolent quid hoĩes
non quertint᷑ fecit enĩ serpens quod
sum̃ erat ꝙͣuis non quod placitũ
pacienti terte iudices erant qui eos

Expanded text:
moreretur. Atqui etsi aliqui contrarium opimoreretur. Atqui etsi aliqui contrarium opinati sint, longe tamen est innocentem condemnari tolerabilius, quam nocentem. Hic enim solum supplicium grave est, illic et causa supplicii. Iniusto populi iudicio damnatus sum. Expectas ut populus in te rectum videat, quod nec in se nec in alio unquam vidit? Magnum tue innocentie argumentum fuerit, a nocentibus condemnari. Populus inmeritum me condemnat. Idem, hercle, non inmeritum, sed multa et magna promeritum Camillum, de quo nunc loqiniustis iudiciis agitatos ad voluntarium coegit exilium. A Rege innocens condemnor. Et regum plerlibertatis, frons obductior fuerit, is lese reus erit Maiestatis. Sed condemnor a iudicibus. Iniquo iudice nullum venenosius est animal; a serpente lesos se dolent quidem homines, non queruntur: fecit enim serpens quod suum erat, quamvis non quod placitum patienti. Certe iudices erant, qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
sĩiie abselutus est Musi ue adeo
false metuens in famie est qui nõ
illius absolucioni ciceronis hostis sui
dampnacionem atq exiliũ ante po¬
natꝭ S humana hec atq cõi uia. sui
altius aspicis iudebis pressum falso
iudicio celi regemi cuiꝰꝙ famili. iui
ssementissimam tanti uestiguis her̃e¬
tem duas et qui hunc postea secu¬
ti sunt tanta in nocencia tantis¬
ꝙ uirtutibus in hosipõs iudiciarii t᷑¬
binis mcursus ac scopulos incidisse¬
D Falso iudicio offendor E Eist
qui te uindicet is qui facit iudiciũ
nuriam pacientibꝰ quiq ait. mea
est ultio et ego retribuam eis intꝑe
Est et ubi non cogitas ip̃o iudicis aut
testis inpectore magni ubi habitant
uliores millus belue morsus est acrior
quam ꝯsc̃e O Imusto iudicio lesus
sum E Illatis miuris bene uti. ais
non ultima est/. qua in structo sepe
iugi socrates moriens rñdit mulie¬
briter lamentanti ꝙ is iuocens

Expanded text:
sententiis absolutus est. Quisquam ne adeo sententiis absolutus est. Quisquam ne adeo false metuens infamie est, qui non illius absolutioni, Ciceronis hostis sui damnationem atque exilium anteponat? Sed humana hec atque communia; sin altius aspicis, videbis pressum falso iudicio celi Regem familiamque eius electissimam, tanti vestigiis herentem ducis, et qui hunc postea secuti sunt tanta innocentia tantisque virtutibus, in hos ipsos iudiciarii turbinis incursus ac scopulos incidisse. Falso iudicio offendor. Est qui te vindicet: “is qui facit iudicium iniuriam patientibus”, quique ait: “Mea est ultio et ego retribuam eis in tempore”. Est et ubi non cogitas: ipso iudicis aut testis in pectore; magni ibi habitant ultores. Nullus belue morsus est acrior quam conscientie. Iniusto iudicio lesus sum. Illatis iniuriis bene uti, ars non ultima est; qua instructo sepe ntippe coniugi Socrates moriens respondet, muliebriter lamentanti, quod is innocens
Abbreviated transcription (Latin):
scelus et mixunitas que nescio an
scelere ⁊p̃o peior sit que una c̾ta
et iusticie hostis et multoꝵ radre
est scelerũm O Iudicio quatior
iniquissimo R Mens insolido fũ¬
data et bene sobi conscia humeres
habet in expugnabiles suꝑmipone
quantum libet dampnũ infanne
supplicii nullo faste enernabit᷑ et
Uiribus sius et multo maxie te¬
lesti ope ꝯsistet Erunt preterea qͦꝵ
sepe paribus soletur euentibus haut
ẜiuendi conites Rome furis ca¬
nullus ac limus salmator atheĩs
aristodes atq melchiades multi¬
q alii int̾ quos quidem quod
mireris cicero et socrates An te
horum alteua cilicu an publio
elodio similem fieri malus citq hoꝵ
quisq ss cuus optimꝰ in sua urbe
dirrissimꝰ. s iudicio dampnatus
et uel mexiliũ uel in tarcem̃ ues
in mortem actus ille uero celestissi¬
mus et int̾ multa flagicia. notissĩ
quoq quictus adulterii uiolentara¬
q regionũ ꝯcordibus oñu iudicum

Expanded text:
scelus et impunitas, que, nescio an scelus et impunitas, que, nescio an scelere ipso peior sit, una certe et iustitie hostis et multorum radix est scelerum. Iudicio gravor iniquissimo. Mens in solido fundata et bene sibi conscia, humeros habet inexpugnabiles. Superimpone quantumlibet damni, infamie, supplicii: nullo fasce curvabitur, et viribus suis et multo maxime celesti ope consistet. Erunt preterea, quorum sese paribus soletur eventibus, haud spernendi comites, Rome Furius Camillus ac Livius Salinator, Athenis Aristides atque Meltiades, multique alii, inter quos quidem quod mireris Cicero et Socrates: an te horum alicui, an Publio Clodio similem fieri malis? Atque horum quisque civis optimus, et in sua urbe clarissimus, sed iudicio damnatus, et vel in exilium, vel in carcerem, vel in mortem actus. Ille vero scelestissimus, et inter multa flagitia notissimi quoque convictus adulterii violentarumque religionum, concordibus omnium iudicum
Abbreviated transcription (Latin):
Niusto iudicio/. O¬
dampnatꝰ sum d¬
ꝑ uUnius
uidicis aut paucorũ testium uoce¬
dampnatus. ꝙopuli uocibus. aut
tacito iudicio: quodq est melius. ꝯ¬
una sina absoluendus Si quidẽ
Prouocacio salua solet is ꝑperam
iudicuta rescinderẽ Do Imuste iu¬
dicor R Ut iusticia iniustos sic
iustiria iustos premit ubi ergo
miusticia dampnacio ibi iust ue
est reus. neno aũt demens n¬
si insaniat. ut hec ꝑuerti. seq ĩ
iustum iusto iudicio p̾mi uelit ne¬
mo tam pauidus inisi sit pessi¬
mus qui non pocius dampnari
eliggat in iusto iudicio ꝙͣ absolui
tanto em̃ sanctius quanto est
melior opp̃ssa iusticia. ꝙͣ imꝑiosa
nequitia qñto q est optabilior mẽs
pona ꝙ̃ ꝓpicia fortuna ꝙ̃nis illa la¬
boribus hec deliciis affluat plus
dicam Tanto est melus iuste ece
dampnan quani muiste absolui
quanto est peius inpuintũ ꝙ̃ pu¬
nitum cruen in hoc eñi sceleri
sũcta iusticia est magno quidem
malo bonũ ingens an illo autem

Expanded text:
niusto iudicio damnatus sum. Unius iudicis aut paucorum voce testium damnatus, populi vocibus, aut tacito iudicio, quodque est melius, cvina sententia absolvendus, si quidem provocatio salva est. Solet is perperam iudicata rescindere. Iniuste iudicor. Ut iustitia iniustos, sic iniustitia iustos premit. Ubi igitur iniusta damnatio, ibi iustus est reus. Nemo autem tam demens, nisi insaniat, ut hec perverti seque iniusto iudicio premi velit; nemo tam pavidus, nisi sit pessimus, ut non potius damnari eligat iniusto iudicio, quam absolvi. Tanto enim id satius, quanto est melior oppressa iustitia, quam imperiosa nequitia, quantoque est optabilior mens bona, quam propria fortuna, quamvis illa laboribus, hec delitiis affluat. Plus dicam: tanto est melius iuste etiam damnari quam iniuste absolvi, quanto est peius impunitum quam punitum crimen. In hoc enim sceleri iuncta iustitia est, malo quidem magno bonum ingens. In illo autem
Abbreviated transcription (Latin):
distis ꝑaceni uero si sine uiciis uenuet
et celeste muuꝰ et sciũ uulli bonũ f.¬
tere raro autem sine uicus uenit¶S
feci inducias Rr Dedisti hosti spaciũ
ad collirendas uires quibus forcuis
te frriret ¶ Induçias habeo R Cog¬
nate indicus insidie sunt multa ꝑ
incidias hostiliter fieri uides plura
eiũ facta legis ut iul aluid belli con¬
silia litencius agitantur liberius cõ¬
trahunttir auxilia quosdam bello in¬
uictos inducie confecere ¶ Sunt m
cum hostibus inducie R̃ Sgnanũ tempꝰ
nec pace letum nec bello ex̾citum sed
dubus uiciis utrumq pulsum fluctibꝰ
ubi tumor paci obstat et tunor bello
nescis an sit pendere aut ruere res¬
pirandi tempus optare fatigati est
nuseri auteni et insani est uec pacẽ

Expanded text:
disti; pacem vero, si sine vitiis veniret, disti; pacem vero, si sine vitiis veniret, et celeste munus et secundum nulli bonum fateor; raro autem sine vitiis venit. Sed feci indutias. Dedisti hosti spatium ad colligendas vires, quibus fortius te feriret. Indutias habeo. Cognate indutiis insidie sunt, multa per insidias hostiliter fieri vides, plura etiam facta legis: ut nil aliud, belli consilia licentius agitantur, liberius contrahuntur auxilia; quosdam bello invictos indutie confecere. Sunt michi cum hostibus indutie. Ignavum tempus, nec pace letum nec bellis exercitum, sed dubiis inter utrunque pulsum fluctibus, ubi et tumor paci obstat et timor bello! Nescio an sit gravius pendere quam ruere; respirandi tempus optare fatigati est, miseri autem et insani est nec p
Abbreviated transcription (Latin):
decimas prisce illuis romane uirtutis
multa dixisset inter quas est et ꝓriꝰ
urbi hanbal ad extrenũ intulit nit
patim᷑ longe pacis semor armis luxu¬
ria iicubut uictum q ulciscitur or¬
beni Est ne autem ero te ulla paxtũ¬
ti ut non odiosa sit ueris egregiis co¬
uutante luxuria certe altus cõgitã¬
ti positus licet arus pax uideri nequit
Ubi bello domestico bicioruu nicidiosis¬
suuo et carente inducius oppuguant᷑
auiui boni mores i exiliũ pelliuit᷑
uoluptates nuperant uirtus oppͥmi᷑
¶Pax firma est E Et ꝑacis co¬
mites licencia ac libido et ut dixi dis¬
criuũã nec pautiora net miuera quã
belli illa em̃ corporibus hec amuns
pestem ferunt sepe eciam corporibus
itaq multis lorica felicior ꝙͣ toga
campus q securior ꝙͣ thalamus / tu¬
ba ꝙ̃ tybie sol ꝙ̃ unibre sunt quibꝰ
uil tucius bello sit quod niliũ cesarẽ
predicantem de se suis q militibus au¬

Expanded text:
de causis prisce illius Romane virtutis de causis prisce illius Romane virtutis multa dixisset, inter quas est et proximus urbi Hannibal, ad extremum intulit: Nunc patimur longe pacis mala: sevior armis luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. Estne autem, oro te, ulla pax tanti, ut odiosa sit viris egregiis comitante luxuria? Certe altius cogitanti, depositis licet armis, pax videri nequit ubi bello domestico vitiorum insidiosissimo et carente indutiis oppugnantur animi, boni mores in exilium pelluntur, voluptates imperant, virtus opprimitur. Pax firma est. Et pacis comites, licentia ac libido et, ut dixi, discrimina nec pauciora nec minora quam belli. Illa enim corporibus, hec animis pestem ferunt, sepe etiam corporibus: itaque multis lorica felicior quam toga campusque securior quam thalamus, tuba quam tibie, sol quam umbra. Sunt quibus nil tutius bello sit, quod Iulium Cesarem predicantem de se suisque militibus au
Abbreviated transcription (Latin):
bello uiri optimi pace pessui euase̾
quasi cum arnis omnem penitus
exuti uirtutẽ mox tũ togra uicia oĩa
indussent sit interior habitus cũ
exteriore nuitatus est tiꝰ quidem
rei et si multa milia honũ in testio¬
mũ trahi possint tamem habũde
suffeceriut testes duo silla et marius
quorũ p̾mũ ut de bello scribitur
naꝵ laudare neq uitupare quisꝙ̃ sa¬
tis digne p̃t̃ quia dum̃ queat u̾icto¬
rias scipionem sen populo romano dũ
ex̾cet seuitiani hanibalem ⁊epũt auit
Setundus uero uir fuit ut de illo itidẽ
scriptum est ciiꝰsi examrent᷑ tũ uir¬
tutibus uicia aut facile sit dictu utrũ
bello iuelior an ꝑace ꝑniciosior fu̾it
adeo quam rem publitam armatus
seru auit eam p̾mo togatus oĩ gnẽ
fraudis postremo aruus hostilit᷑ euer¬
tit E Pacem patrie partam letor¬
ꝑ Quid si pax interdnm quod in ho¬
iĩe bomini est extingiut nutrit q quod
pessimũ notum est illud satirici qui cũ

Expanded text:
bello viri optimi pace pessimi evasere, bello viri optimi pace pessimi evasere, quasi cum armis omnem penitus exuti virtutem, mox cum toga vitia omnia induissent: sic interior habitus cum exteriore mutatus est, cuius quidem rei, etsi multa milia hominum in testimonium trahi possunt, tamen abunde suffecerint testes duo, Silla et Marius. Quorum primum, ut de illo scribitur, neque laudare neque vituperare quisquam satis digne potest, quia, dum querit victorias, Scipionem se populi Romani, dum exercet sevitiam, Hannibalem representavit. Secundus vero vir fuit, ut de illo itidem scriptum est, cuius si examinentur cum virtutibus vitia, haud facile sit dictu utrum bello melior an pace perniciosior fuerit, adeo quam rempublicam armatus servavit, eam primo togatus omni genere fraudis, postremo armis hostiliter evertit. Pacem patrie partam letor. Quid si pax interdum quod in homine optimum est extinguit nutritque quod est pessimum? Notum est illud satyrici qui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cem habeo R̃ Bonũ ingẽs
si sincerum esset atq ꝑꝑetuũ
quamuis puram dinturnã sut
aniuorũ instabilitas secuui assidue
non minus ꝙͣ cum hoste pugnan¬
cium ¶S. Pax quesita est R Red
amissa caucio et disciplma mmlita¬
ris fida urbiũ tutela quesita aũt
lenta segnicies/ et semꝑ ꝑiculosa
securitas cum i multis nempe sit
melior bello pax in hot uno bellum
melius quam tancius atq exꝑienciꝯ
nũꝙͣ romana uirtus abiss si beltũ
cartaginẽũ mansiss Pax punita
romane urbis excidium fuit/ nrbibꝰ¬
q aliis dociuentum sempit̾iũ non
semper populus atq imꝑiis optimã
ꝑ acem ess id quod uir optun ꝯ nasi¬
ta male non sibi creditum uirabit
uera lo cutum docti omnes fatebuat¬
¶ Pacem habeo R Modeste utr
bello quolibet et fuuestior ꝑs suꝑba
et negligens semper armati nit̾ gla¬
dios tuti mox coa̧icti ingladios ni¬
siderunt et seris uocis oꝑtauerunt
bellum quod runã anorum at q
humanitatis interitũ loquar ꝙ iam

Expanded text:
cem habeo. Bonum ingens, si sincerum esset atque perpetuum: quamvis puram, diuturnam sinit animorum instabilitas, secum assidue non minus quam cum hoste pugnantium. Pax quesita est. Sed amissa est cautio et disciplina militaris, fida urbium tutela, quesita autem lenta segnities et semper periculosa securitas: cum in multis nempe sit melior bello pax, in hoc uno bellum melius, quod cautius atque experientius. Nunquam Romana virtus abiisset, si bellum Carthaginense mansisset. Pax Punica Romane urbis excidium fuit urbibusque aliis documentum sempiternum non semper populis atque imperiis optimam pacem esse idque vir optimus Nasica male non sibi creditum iurabit et vera locutum docti omnes fatebuntur. Pacem habeo. Modeste utere: bello quolibet funestior pax superba et negligens; sepe armati inter gladios tuti, mox togati in gladios inciderunt, et seris votis optavere bellum. Quid ruinam morum atque ipsius humanitatis interitum loquar? Quot iam
Abbreviated transcription (Latin):
hec rectior tucior que querende sapiencie
uia est Erede ego ad sapientiam perue¬
nisse E at fi michi obse queris ad illã
pocuis assuregendo intendo q pernemes
quam credendo nch̾ cailiud altius ascenditi
quam humiliras oꝑosa
de zeligione .m.

Expanded text:
Hec rectior tutiorque querende sapientie Hec rectior tutiorque querende sapientie via est. Credo ego ad sapientiam pervenisse. At si michi obsequeris, ad illam potius assurgendo nitendoque pervenies quam credendo. Nichil altius ascendit quam humilitas operosa. 13 DE RELIGIONE
Abbreviated transcription (Latin):
sen pecudinũ greges mi̾atur sapientũ
net mirum sane multos esso qui tam
facilo fiantruenit Iuuenis stultꝰ ad
templũ preceptores illum celebrant
gus stupet plaudũt affines et cũti
ip̃e uissus incathedram assendit cũcta
iam ex alto despiciens/ et nescio quid
tonfusum murmurans tũc mcuiores
cer tatim sen diuina botutũ laudibus
ad celuni tollant fiuãt interimi camp¬
anc strepũt tube uolant ãmili figunt᷑
oscula uertiçi ⁊otondus et inger panꝯ
imp̾mit᷑ i Hiis peractis descendit sa¬
piens qui stultus ascenderat mira ꝓrsꝯ
trisformacio nec azoni coguita sit
fuĩt hõdie sapientes uerus sapieris
fit alit̾ E Sapiens sum R golẽt
qui de se magnifice sencĩt confident
maiora uirbus aggredi maz insu me¬
amt suarun prestat igitur michi cre¬
de falsas opimnones abicere in solencia
de ponere in sapientiam trrcuspicere et op¬
tare ne qua expediende sapĩc ncrĩtas in¬
cidat que declaret te de nichilo głatum

Expanded text:
ceu pecudum greges numerat sapientum! ceu pecudum greges numerat sapientum! Nec mirum sane multos esse, qui tam facile fiant. Venit iuvenis stultus ad templum, preceptores illum sui predicgus stupet, plaudunt affines et amici, ipse iussus in cathedram scandit, cuncta iam ex alto despiciens et nescio quid confusum murmurans. Tunc maiores certatim ceu divina locutum laudibus ad celum tollunt, tinniunt interim campane, strepunt tube, volant anuli, figuntur oscula, vertici rotundus et niger pannus imprimitur. His peractis descendit sapiens qui stultus ascenderat. Mira prorsus transformatio nec Nasoni cognita! Sic fiunt hodie sapientes; verus sapiens fit aliter. Sapiens sum. Solent qui de se magnifice sentiunt prefidenter maiora viribus aggredi inque nisu merint suarum. Prestat igitur, michi crede, falsas opiniones abicere, insolentiam deponere, insipientiam circumspicere et optare ne qua experiende sapientie necessitas incidat, que declaret de te nichilo gloriatum.
Abbreviated transcription (Latin):
sapienter uinere/ aliuid dici/ aliud esse
sapientem Salomonem suũ predicãt
qui ꝙ̃ sapiens esset tarba conguguni
pelicum q testatur multoq maxime
diis alicms cultus exhibitus Romam
sapientem leliũ et cathonem Orecia
ipã dum floruit septem dicitur hũisse
sapientes hnsq hoc titulo indigni se¬
quentibus uisi erant qui acusant diꝯt¬
possedisse unus tñ fuit sua professiõe
suoq sapiens iudicio stultissimus om̃i
epicurus quem titulum tuũ mecrodoro
participare uoluit uet honorificum aĩ¬
ci donũ ille cespuit seq eciam sapientẽ
dici equaninitꝰ tulit ut sua illa quailis
gloria enor esset alternis ¶Omis quoq
sapiens socrates oraculo dictus apollinis
forsan ideo nt uirum illum sapienti
ꝓximũ falso testimomo falsus deus
ad amentiam atq in solenciani nritarz
hec de antiquis sapientibus dixermi
Felicior etas nr̃a quie non unu duos¬
ne uel septem sed in singulis uiribus

Expanded text:
sapienter vivere; aliud dici, aliud esse sapienter vivere; aliud dici, aliud esse squi quam sapiens esset turba coniugum pellicumque testatur multoque maxime diis alienis cultus exhibitus —, Romani sapientem Lelium et Catonem. Grecia ipsa dum floruit septem habuisse dicitur sapientes: hi quoque hoc titulo indigni sequentibus visi erant. Qui excusant, dipossedisse. Unus tantum fuit sua professione suoque sapiens iudicio, stultissimus omnium Epicurus, quem titulum cum Metrodoro participare voluit; nec honorificum amici donum ille respuit seque etiam sapientem dici equanimiter tulit, ut sua illa qualisqualis gloria error esset alterius. Unus quoque sapiens Socrates oraculo dictus Apollinis, forsan ideo ut virum illum sapienti proximum falso testimonio falsus deus ad amentiam atque insolentiam irritaret. Hec de antiquis sapientibus dixerim. Felicior etas vestra, que non unus duosve vel septem, sed in singulis urbibus
Abbreviated transcription (Latin):
mͬ suprascriptiombui et titulus lrarum
quibus nich il est liberalius nen satis ẽ
fatere sapientes qui non sunt s egregios
et insigues facuit ac ue̾ndos a serems¬
simos insuper et illustres nt iam suł
sapiencie titulus sit pudori qui qmͣ pa̾¬
cis ꝯuemat stupor est abolent tamen
inter clariores quo qui scabendo sit ac¬
cumulant̾ sciuut se mentiri s urbano
mendacio ficri uolunt Mos qui legitis
non ueros modo s citra uerur scistore
illos rati publito errore fallunun/ nemo
est qui de sius debus int̾roget om̃s alus
de se credunt Uis aũt nosse qmͣ sis sa¬
piens uerte oculos retro recordare quo¬
tiens offenso pede cecideris/ quot puden¬
da quot dolenda quot penitenda ꝯ¬
miseris tunc si audes te dicito sapi¬
entem credo autem non audebir ¶O
Scio me sapientem E Trãtun forte
uis dicere / sunt enĩ plane lrãti aliqui
uero licet panci/. sapientes autera pene
nulli Aliud est sapienter lequi aliud

Expanded text:
m: superscriptionibus inniteris litterarum, m: superscriptionibus inniteris litterarum, quibus nichil est liberalius; non satis est facere sapientes qui non sunt, sed egregios et insignes faciunt ac verendos, serenissimos insuper et inlustres, ut iam simplex sapientie titulus sit pudori, qui quam paucis conveniat stupor est; obsolevit tamen inter titulos clariores, quos qui scribendo sic accumulant sciunt se mentiri, sed urbani vel mendacio fieri volunt. Vos qui legitis non veros modo, sed citra verum sistere illos rati, publico errore fallimini. Nemo est qui se de suis rebus interroget, omnes aliis de se credunt. Vis autem noscere quam sis sapiens? Verte oculos retro, recordare quotiens offenso pede cecideris, quot pudenda, quot dolenda, quot penitenda commiseris: tunc, si audes, te dicito sapientem; credo autem, non audebis. Scio me sapientem. Literatum forsan vis dicere. Sunt enim plane literati aliqui, verum licet pauci; sapientes autem pene nulli. Aliud est sapienter loqui, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tu an calle medio obinas habueris an nes¬
cio quo pennato equo uectus ante tẽp ꝯ
artigeris incertum tam cito sapiens eua¬
sisti G Sapiencie perfectionem celitꝰ
accepi R Est fatror teleste donum sapiã
s magnus certe uir erat et celi amricus
qui dicebat. nũquid lam acceperim ã
perfectus sim ¶o Sapiam cupida
mente comprehendi E Ut peciiẽ
rerum q multarum mala sic sapĩe cu¬
piditas bona est/ fatesed an tu tante
rei sis capax uideto Certe ille ĩdem Eo
me inquit non arbitror comprebendisse
et ille quoq per magnus erat qui cum
deo et se ipõ loquens aiebat sit ym¬
perftrũ meuni uiderunt ocuili tur h
est ꝓp̾um sapientis Imꝑfectionem suã
nosce ac faceri ¶O Sapiens dicorłr
terunt sed res ip̃a ¶ Sapiens uulgo
dicor E unlgus in sanos sapientes et
sapientes in sanos uire sue dicore solet ꝙ
est ut falsa pro ueris uera pro falẜ habeat
ad sapientem uil omniuo/ sencio antem¬

Expanded text:
tu an calle medio obvias habueris an nestu an calle medio obvias habueris an nescio quo pennato equo vectus ante tempus attigeris, incertum: tam cito sapiens evasisti! Sapientie perfectionem celitus accepi. Est, fateor, celeste donum sapientia; sed magnus certe vir erat et celi amicus qui dicebat: “Non quod iam acceperim aut perfectus sim”. Sapientiam cupida mente comprehendi. Ut pecunie rerumque multarum mala, sic sapientie cupiditas bona est. Sed an tu tante rei capax sis videto: certe ille idem “ego me” inquit “non arbitror comprehendisse”. Et ille quoque permagnus erat, qui cum Deo se ipso loquens sic aiebat: “Imperfectum meum viderunt oculi tui”. Hoc est proprium sapientis, imperfectionem suam nosse ac fateri. Sapiens dicor. Ncerunt, sed res ipsa. Sapiens vulgo dicor. Vulgus insanos sapientes dicere et sapientes insanos iure suo didicit, quod est ut falsa pro veris veraque pro falsis habeat.ad sapientiam nichil omnino. Sentio aute
Abbreviated transcription (Latin):
Apiãm̃ cansecutus sumi R Rem
magnam si uera esset et inseper¬
abilem auirtute si illam igitur approbas¬
cilior est quam re ¶ Sapiens sum¬
ꝑ. Crede autem michi nũꝙͣ si uere esses
hot diceres sapiens enĩ qnͣtum est ꝙ sibi¬
ꝑ desit intelligit non gloriatur itaq s
suspuat  Sapientem me profiteorke
Bene net res si tot essent sapientes quot
sapientie ꝓfessores nunc illud per difficile
est hoc uero facilimum OSuũ sapiens¬
ꝑ Si uero sapiens esse uis noli id quid̾
opmari credere se sapientem/ primus ad
stulticiam gradus est ꝓximus ꝓfiteri
¶Studeo ad sapienciam peruemr R
recogitti/ non est cm̃ res studni brenis/ e¬
gens aliquod al annoꝵ ut relique artes
tota eñi uel longissima opus uita est
Si quis nt aiit tota die currens perue¬
int ad uesperam satis est notum est illuo
platonis et alia multum p̃clarissimũ ꝙ
sycerom placet et michi. Beatum tui
etiam in senectute contigerit ut sapiãm
ueras q opimiones assequi posset has

Expanded text:
iam consecutus sum. Rem magnam, si vera esset, et inseparabilem a virtute: si illam igitur approbasaliquanto facilior est quam re. Sapiens sum. Crede autem michi, numquam, si vere esses, hoc diceres. Sapiens enim quantum est quod sibi desit intelligit; non gloriatur itaque sed suspirat. Sapientem me profiteor. Bene irent res, si tot essent sapientes, quot sapientie professores; nunc illud perdifficile est, hoc vero facillimum. Sum sapiens. Si vere sapiens esse vis, noli id quidem opinari. Credere se sapientem primus ad stultitiam gradus est, proximus profiteri. Studio ad sapientiam perveni. recogita. Non est enim res studii brevis, egens aliquot annorum ut relique artes: tota vel longissima opus est vita. Si quis, ut aiunt, tota die currens pervenit ad vesperam, satis est. Notum est illud Platonis, ut alia multa, preclarissimum, quod Ciceroni placet et michi: “Beatum, cui etiam in senectute contigerit ut sapientiam verasque opiniones assequi possit!”. Has
Abbreviated transcription (Latin):
tus habet tũ cañius quo solari que¬
at eq̃s ⁊omanus ab exͣneo et uenien¬
te deceptus. cum augustus cesar iniꝑ¬
ator romanus aroniano ciue mori¬
ente delusus sit nota res est ut
manus quidam qui ipius augusti
bñficio ab mifmo milicie gradu ad
suiumos honores atqz opes ascende¬
rat semꝑ publice predicare solitus
se illuui unũ heredem habiturũ ei q
bona sua omia relicturũ a quo oĩa
ꝑcepisset Sdipiũ cum pridie ꝙͣ obi¬
⁊ et eidem infiruasset angusto fran/¬
dulentum sp̃m emisit tandem nulla
cesarei noĩs uel tenui mencione n
test amento habita Dignus nere ciuꝰ
cadauer unco in tybermi traheretur
qui dñm̃ suũ ac benefactorem falle
nec morte de disceret
De habitaciõe angusta .D.

Expanded text:
tus. Habet tamen Caninius quo solari quetus. Habet tamen Caninius quo solari queat, eques Romanus ab extraneo et vivente deceptus, cum Augustus Cesar Imperator Romanus, a romano cive moriente delusus sit. Nota res est, ut Marius quidam, qui ipsius Augusti beneficio ab infimo militie gradu ad summos honores atque opes ascenderat, semper publice predicare solitus se illum unum heredem habiturum, eique bona sua omnia relicturum, a quo omnia percepisset; id ipsum cum pridie quam obiret eidem affirmasset Augusto, fraudulentum spiritum emisit, tandem nulla Cesarei nominis, vel tenui, mentione in testamento habita. Dignus vere cuius cadaver unco in Tiberim traheretur, qui dominum ac benefactorem suum fallere, nec morte dedisceret. 63 DE HABITATIONE ANGUSTA
Abbreviated transcription (Latin):
atq sanctissinam facili ꝓbatis exꝑi¬
mento usq adeo rerum uilĩ curio¬
si leui quiessatione aut breui ꝯfa¬
bulatione queritis anutũ nec ticius
queritis ꝙ perditis s tñ quod non
habetur ꝑdi pz. postea uos ab a
mias deceptos dicitis et hanc in¬
famiã amicicie imponitis innoceu¬
Fi  Dolo dampnificatus simi¬
R Multis profuit falli eris cau¬
tior in reliquis. quidam ꝑue rei
dampno maxnaꝵ rerum ꝑicula
deisin armt ¶ Circunceptor mi¬
quissimꝙ nie fefellit R ynmo tu¬
um ex̾cuit atq excitauit ingemi¬
um. docuitq fidem insi exꝑtis
et ꝓbate fidei enumerarem exempla
quibus casum tuũ solareris insi
essent in miͬabilia. Quis eñi uiuẽs
non decipit᷑ quid quid mali morlibꝰ
acçidit minꝯ est qmͣ quod homo
papitur ab hom̃ĩs Wt quĩ sequi
oñã nec possibile est nec nc̃t̃e me¬
mento cãmi qualiter soratusis fiit
dolo malo quidem aphitio circuusẽp¬

Expanded text:
atque sanctissimam, facili probatis experiatque sanctissimam, facili probatis experimento, usque adeo rerum utilium curiosi, levi comessatione, aut brevi confabulatione queritis amicum. Nec citius queritis quam perditis, si tamen quod non habetur perdi potest. Postea ab amicis vos deceptos dicitis, et hanc infamiam amicitie inuritis innocenti. Dolo damnificatus sum. Multis profuit falli: eris cautior in icula declinarunt. Circumscriptor iniquissimus me fefellit. Immo tuum exercuit atque excitavit ingenium, docuitque non fidere nisi expertis et probate fidei. Enumerarem exempla, quibus casum tuum solareris, nisi essent innumerabilia. Quis enim vivens non decipitur? Quicquid mali mortalibus accidit, minus est quam quod homo patitur ab homine. Et quoniam sequi omnia nec possibile nec necesse est, memento Caninii, qualiter Syracusis fuit dolo malo quondam a Phitio circumscrip