comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficib quod aminorib psicinon potest. ita enma¬
iori ueneratione uenerandũ. & tenendum ẽ. ⁊
Sed ita coniuncta sunt hȩc duo sacramenta. ut
ab inuicem nisi morte p̃ueniente nullatenus
possuit segregari. & unũ sine altero rite ꝑsici

Expanded text:
ficibus, quod a minoribus perfici non potest, ita et maficibus, quod a minoribus perfici non potest, ita et majori veneratione venerandum et tenendum est. Sed ita conjuncta sunt haec duo sacramenta, ut ab invicem nisi morte praeveniente nullatenus possint segregari, et unum sine altero rite perfici
Abbreviated transcription (Latin):
ordinet᷑. Ut diaconi suã m̃suram custodiant
iacones quoq ꝓpriã constitumius seruare
mensurã. nec ultia tenorẽ paternis canonib
deputatum. quippiam temptare ꝑmittinus.
tuhil eorum suo ministerio peuitus applicare.
quȩ primis ordinib ꝓpriȩ decreuit antiquitas:
prȩdictis fortassis officus longius constitutis. ne.¬
cessitas extrema compellat. quod & laicis xp̃ianis
ut quã citius potuerint suos in famulos
ad consirmandũ ep̃o presentari faciant. Quod
si neglextrint & pbr̃ & populus canonicis disci¬
t ieiuni ad confirmationem ueniant ꝑfectȩ
statis. & montantur ut consessionẽ faciant pus
ut mundidonum scĩ sp̃s ualtant accipere. & quia
nũꝗ erit ap̃ĩanus. nisi confirmatione episco pali
quib rogitastis uos informari. idẽ utrũ manꝰ
ess& sacramentũ manꝰ inpositionis epõrũ. aut bap¬
tismus. scitote utrũq mignum ẽe. sacraneãti.
Et sicut unũ amaiorib fit᷑. idest a suminis porta¬

Expanded text:
I.-- Ut diaconi suam mensuram custodiant. Diacones quoque propriam constituimus servare mensuram, nec ultra tenorem paternis canonibus deputatum quippiam tentare permittimus: nihil eorum suo ministerio penitus applicare, quae primis ordinibus propriae decrevit antiquitas. eant, nisi praedictis fortassis officiis longius constitutis necessitas extrema compellat, quod et laicis Christiut quam citius potuerint suos infantulos ad confirmandum suo episcopo praesentari faciant. Quod si neglexerint, et presbyter et populus canonicis discit jejuni ad confirmationem veniant perfectae aetatis, ut moneantur confessionem facere prius, ut mundi donum S. Spiritus valeant accipere, et quia nunquam erit Christianus, nisi confirmatione episcopali quibus rogitastis vos informari, id est, utrum majus esset sacramentum, manus impositio episcoporum, aut baptismus; scitote, utrumque magnum esse sacramentum. Et sicut unum a majoribus fit, id est, a summis ponti
Abbreviated transcription (Latin):
nextremo uõ epistolȩ requisifa quid tis respon¬
dendum sit. qui dilectiont̃ tuã dt paruulorũ
animab requirunt. quisine grã baptisiatis
moruntur dicentes. Si corpus originali tenet᷑
culpa. unde anima quȩ adõ datur rea erit quȩ
adhuc mactuali delicto non constnsit corpori:
Sed hac dere dulcissima mihi tua caritas sciat:
quia de origine animȩ int̃ scõs patres requisitio
ñ parua uersata t̃. sed utrũ ipsa ab acdam des¬
cenderit. ancerce singulis detur: in certũ re¬
mansit. eamq inhac uita insolubilit̃ falsist̃
eẽ. questionẽ. Grauis ẽ. questio nec potest ab
homint comprehendi. quia side ade substan¬
tia anima cũ carne nascitur. cur ñ ciã cum
carne moritur : si uõ cũ carnit quȩ ab aclam
plata ẽ. obligata peocatis tenetur: Sedcum
hoc sit incertum non ẽ. quia nisi sacra abaptis¬
matis grã fuerit. renatus homo oñis anima
orignialis peocati uinculis ẽ. obstricta. H in&
eni scriptum ẽ. Non ẽ. mundus inconspectu

Expanded text:
extremo vero epistolae requisisti quid eis respondendum sit, qui dilectionem tuam de parvulorum animabus requirunt, qui sine gratia baptismatis moriuntur, dicentes: Si corpus originali tenetur culpa, unde anima quae a Deo datur rea erit, quae adhuc in actuali delicto non consensit corpori? Sed hac de re dulcissima mihi tua charitas sciat, quia de origine animae inter sanctos Patres requisitio non parva versata est, sed utrum ipsa ab Adam descenderit, an certe singulis detur, incertum remansit, eamque in hac vita insolubilem fassi sunt esse quaestionem. Gravis est enim quaestio, nec valet ab homine comprehendi: quia si de Adae substantia anima cum carne nascitur, cur non etiam cum carne moritur? Si vero cum carne quae ab Adam prolata est, obligata peccatis tenetur. Sed cum hoc sit, incertum non est, quia nisi sacra baptismatis gratia fuerit renatus homo, omnis anima originalis peccati vinculis est obstricta. Hinc enim scriptum est: Non est mundus in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ł ubicũq murutus fu̾e̾rit cõmen¬
datum sibi infirmũ baptirare noluerit. uel
ꝓintentione itineris. ł de aliqua excusitione.
ei sic sine baptismo moritur deponatar. De
nitt. credidit consulendos. qui aditerandũ baptisiũ
qm ł ineta coacti. ł errore traducti sunt. extunc¬
bui se contra catholice fidei sacramentũ egisse
cognoscunt. ea ẽ. custodienda moderatio. qua
in focietatẽ nr̃am non nisi ꝑpenitentiȩ iemt.¬
dium & ꝑ upositionẽ episcopalis manus com¬
nunions recipiant unitatem: Tempore aut̃
pͥenitudinis habita moderatione tuo consti¬
tuenda udicio. ꝓut conũsorũ animos inspex¬
cris et̃. deuotos pariterq aiam habentes iratis
senilis intuitũ & piculoꝵ quorũq aut egritudi¬
num respicientes necessitates. In quib siquis
tua grauit̃ urgeatur. ut dũ adhuc penitae de
salutt ipsius desperetar. oport& ei psacerdota¬
lem sollicitudinẽ cõmunionis grã subueniri.

Expanded text:
vel ubicunque inventus fuerit, commendatum sibi infirmum baptizare noluerit, vel pro intentione itineris, vel de alia aliqua excusatione, et sic sine baptismo moritur, deponatur. CA credidit consulendos, qui ad iterandum baptismum, vel metu coacti, vel errore traducti sunt, et nunc se contra catholicae fidei sacramentum egisse cognoscunt, ea est constituenda moderatio, qua in societatem nostram non nisi per poenitentiae remedium, et per impositionem episcopalis manus communionis recipiant unitatem. Tempora poenitudinis solita moderatione, tuo constituenda judicio, prout conversorum animos inspexeris esse devotos, pariter etiam habentes aetatis senilis intuitum, et periculorum quorumque, aut aegritudinum respicientes necessitates. In quibus si quis ita graviter urgeatur, ut dum adhuc poenitet, de salute ipsius desperetur, oportet ei per sacerdotalem sollicitudinem communionis gratia subveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
si eum qui scđ̃m ueritatt̃ habuerit baptisma denuo
baptirauerit. aut si pollutũ abimpus & non recte
baptiratum ñ baptuauerit deponatur tamꝗ
deridens crucem & mortẽ dñi. nec sacerdo tesueros
a falsis sacerdotib uire discernens. De in ordinato

Expanded text:
si eum qui secundum veritatem habuerit baptisma, denuo baptizaverit, aut si pollutum ab impiis et non recte baptizatum non baptizaverit, deponatur, tanquam deridens crucem et mortem Domini, nec sacerdotes veros a falsis sacerdotibus vere discernens. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
acquisi erit : sanccitũ ẽ. ut si dominus ei ꝰ illi
lib̾tatem dare uolurrit: ingradu suo ꝑmaneat
Si uõ tum catena seruitutisꝰ acastiis dominicis
abstrabere uoluerit. gradum amittat. quia
uixta sacros canones uilis ꝑsona manens : sacer

Expanded text:
acquisierit, sancitum est ut si dominus ejus illi acquisierit, sancitum est ut si dominus ejus illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, gradum amittat: quia juxta sacros canones vilis persona manens sacer
Abbreviated transcription (Latin):
.lx. solidos ꝑsoluat & qđ repecit euindicare
non ualtat. sed p̃sens ingenuitas mra uel
aliorũ bonorũ hominumꝰ manib roborata.
cum astipulatione subnixa. om̃i tempore
gradus ȩccłasticos in districte promo¬
uentur. placuit om̃ib cum sacris canonibus
concordare debere. & statutum ẽ: ut nullus
ep̃orum deinceps eos ad sacros ordines ꝑmo¬
uere p̃sumat. nisi prius ad ominis ꝓprus
lib̾tatem consecuti fuerint. & si quiliba
seruus dominum suum fugiens. aut latitans.
aut adhibitis testib munere conductis uel
corruptis. aut qualib& calliditate uel fraude.
ad gradus ȩocłasticos puenerit. decretum est
ut deponatur. & dominus eiꝰ eum recipiat.
Si uõ aiis aut pater. ab alia patria in aliam
migrans. in tadem ꝓuincia filium genucrit.
& ipst filius ibidem educatꝰ. ꝙ ad gradus eccłas¬
ticos ꝑmotus fuerit. & utrũ seruus sit ignotũ
sit. oͥ postea ueniens domin illuiꝰ legibuseum

Expanded text:
sexaginta solidos persolvat, et quod repetit evindicare sexaginta solidos persolvat, et quod repetit evindicare non valeat, sed praesens ingenuitas, mea vel aliorum bonorum hominum manibus roborata, cum astipulatione subnixa, omni tempore gradus ecclesiasticos indiscrete promoventur, placuit omnibus cum sacris canonibus concordare debere, et statutum est ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint: et si quilibet servus dominum suum fugiens, aut latitans, aut adhibitis testibus munere conductis, vel corruptis, aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero avus, aut pater, ab alia patria in aliam migrans, in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus, et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignotum sit, et postea veniens dominus illius legibus eum
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis. ita ut hac die & de inceps ingeauuꝰ
sit. & ingenins ꝑmaneat. tamꝗ si ab inge¬
nuis parentib fuiss& natus. ł procreatus.
Eam ꝑgat partem quam maluerit. ł quam
ei auctoritas ca nonica ꝑmittit. & sicut alui
ingenui. uitam dueat ingenuam. Nulli aut̃
heredum meoꝵ ac ꝓheredum nec cuicumq¬
ꝑsonȩ aliȩ quicquã debeat seruitutis ⁊ liber
cium obtuli. Peculiare uõ suũ qđ ei dñs dede¬
rit. ł deinceps dõ auxiliante laborare potu¬
erit. concessum inppetuũ habeat. ut inde
faciat quicquid ilłi placuerit. scđm cccłasticas
scanctiones. Siquisuõ qđ futurũ et̃ ñ credo
si ego ipse aut aliquis de heredibus meis uel
quȩlib& opposita ꝑsona contra hane ingenui¬
tatis cartam uenire temptauerit. aut eam
quoliba modo infringere uoluerit. in pͥmis
iram dĩ incurrat. & aliminib sc̃e dĩ eccłe
extraneus efficiatur. & in sup cui litẽ intulit.

Expanded text:
servituservitusit, et ingenuus permaneat, tanquam si ab ingenuis parentibus fuisset natus, aut procreatus. Eam pergat partem quam maluerit, vel quam ei auctoritas canonica permittit, et sicut alii ingenui vitam ducat ingenuam. Nulli autem haeredum meorum, ac prohaeredum, nec cuiquam personae alii quidquam debeat servitutis, vel liberttium obtuli. Peculiare vero suum quod Dominus ei dederit, vel deinceps, Deo auxiliante, assequi potuerit, concessum in perpetuum habeat, ut inde faciat quidquid illi placuerit, secundum ecclesiasticas sanctiones. Si quis vero quod futurum esse non credo si ego ipsequaelibet opposita persona contra hanc ingenuitatis chartam venire tentaverit, aut eam quolibet modo infringere voluerit, in primis iram Dei incurrat, et a liminibus sanctae Dei Ecclesiae extraneus efficiatur, et insuper cui litem intulit
Abbreviated transcription (Latin):
tenus alio loco manu mittere ꝓprios possunt
seruos. quos dominicis castris aggregari decre¬
uerunt. nisi insacroscã eccła ordine supnotato.
Quomͦ enĩ clerici extra ȩccłam libertatem con¬
sequi possunt. qui alege mundana extranei
sunt. & quib interdicitur ne ad seculare
iudicium ꝓcedant. quomͦ seculi iudiciõ aiugo
seruitutis absoluuntur : sed fortasse dicit aliqͥs
clericus firri non ꝑmittitur nisi ante susceptã
cbericatus officium ingenuitatis dignitate
pociatur. Reuera utrum dicit. Et idõ quod
adclericatos ordinem ꝓmouendi sunt in
eccła manu mittendi sunt. uerũ &iam hi quos
quisq ꝓremedio animȩ suȩ emancipari uult.
Quia sic quippe scriptum ẽ. in pacto francoꝵ
relaxat seruiciũ. p̃miũ in futuro
apud dnm sibi puenire ñ dubitat. Quapp̃t
ego indĩ nomine ilł premidio animȩ mee
ac nobilium laicorum. ante comu altaris istius
eccłe ab soluo seruũ meum. iłł. ꝑ hane cartã
ab solutionis. & ingenuitatis ab om̃i uincnlo

Expanded text:
tenus alio loco manumittere proprios possunt servos, quos Dominicis castris aggregari decreverunt, nisi in sacrosancta Ecclesia ordine supra notato. Quomodo enim clerici extra Ecclesiam libertatem consequi possunt, qui a lege mundana extranei sunt? Et quibus interdicitur ne ad saeculare judicium procedant, quomodo saeculari judicio a jugo servitutis absolvuntur? Sed fortasse dicit aliquis: Clericus fieri non permittitur, nisi ante susceptum clericatus officium, ingenuitatis dignitate potiatur. Re vera verum dicit. Et ideo quod clericatus ordinem promovendi sunt, in Ecclesia manumittendi sunt, verumetiam hi quos quisque pro remedio animae suae emancipari vult: quia sic scriptum quippe est in pacto Francorurelaxat servitium, praemium in futuro apud Dominum sibi provenire non dego in Dei nomine ille pro remedio animae meae ac nobilium laicorum, ante cornu altaris istius ecclesiae, absolvo servum meum illum per hanc chartam absolutionis et ingenuitatis ab omni vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
teru sacra tractare non liceat. Cui prȩcepto
cmsensu rationis adhibito. id cõmunit̃ definuumꝰ
ut nullis de his qui aut in terra arrepti ademo¬
nib deliduntur. aut quoliba᷑ uexationis in cur.¬
sib offeruntur ł sacris audunt ministrare alta¬
rib ł indiscussi se diumis ingerant sacram̃tis.
exceptis illis qui corporũ incõmoditatib dedia.
sine huiꝰmodi passionib interrã apꝓbant̃ clisi.
Qui tam̃ & ipsi tamdiu ert̃ ab officu sui gx ordine
&e loco supensi. quo usq umius anni spacio ꝑdiscre¬
tionẽ cp̃i iueniantur ab incursu dxmonũ

Expanded text:
teria sacra tractare non liceat. Cui praecepto, teria sacra tractare non liceat. Cui praecepto, consensu rationis adhibito, id communiter definivimus, ut nullus de his qui aut in terram arrepti a daemonibus eliduntur, aut quolibet modo vexationis incursibus efferuntur, vel sacris audeant ministrare altaribus, vel indiscussi se diviexceptis illis qui corporum incommoditatibus dediti, sine hujusmodi passionibus in terram probantur elisi, qui tamen et ipsi tandiu erunt ab officio suo, et ordine et loco suspensi, quousque unius anni spatio per discretionem episcopi inveniantur ab incursu daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
missum c̃. prȩcedentib statim alui ꝓ cõplem̃to
succedant. Nec tam̃ qđ naturȩ languoris causa
consulitur. in p̃sumptionis pniuẽ conuertatur.
Nullꝰ post cibum potũq su̾it quodlib& minimũ
sumptã missas facere nullꝰq absq patentis pro¬
uentu molestit minister ⁊ sacerdos cũ cȩpit.
iꝑfecta officia p̃stonat omĩno relinquere. Siqͥs
hȩe temerare p̃sumpserit. ex cõmunicationis
sententiã sustinebit. OC Ego .Re.
acerdotes. quando sacrisicant non soli agẽre
debent sed testes stcum habtant. ut dõ ꝑpstete
in sacratis dño locis sacrificart ꝓbentur. Ait
namq auctaritas legis diuinȩ.uide ne ofstras
holocausta tua momĩ loco quem uideris. std
mloco quem cligit dñs ar̃ tuus. Dt pbris
qui demonib uarusq passionib uexant̃
quod illis saera tractare non liceat.
ene siquidem maiorũ regulis definitum
ẽ. ut demonus alusq passionib irrentis. minis.¬

Expanded text:
missum est praecedentibus statim alii pro complemento missum est praecedentibus statim alii pro complemento succedant. Nec tamen quod naturae languoris causa consulitur, in praesumptionis perniciem convertatur. Nullus post cibum potumque sive quodlibet minimum sumptum missas facere, nullusque absque patentis proventu molestiae minister vel sacerdos cum coeperit, imperfecta officia praesumat omnino relinquere. Si quis haec temerare praesumpserit, excommunicationis sententiam sustinebit. CAP. 125.acerdotes quando sacrificant, non soli hoc agere debent, sed testes secum habeant, ut Deo perfecte in sacratis Domino locis sacrificare probentur. Ait namque auctoritas legis divinae: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegerit Dominus Deus tuus.qui daemonibus variisque passionibus vexantur, quod illis sacra tractare non liceat. Bene siquidem majorum regulis definitum est ut, daemoniis aliisque passionibus irretitis, mys
Abbreviated transcription (Latin):
nes tena & custodit scĩ romana ȩccłi has te
quȩ summa ueneratione censentur. ł minimo
p̃sumptionis tactu soluantur. cũ adhuc tantum
ficri uissa sunt: nec in terrupta noscuntur. ne.
languoris ꝓuentu. robore salutis natura pͥuet᷑.
N solũ gͦ fragilitati consulitur humane. sed aiã
saeris misttriorũ dĩ. piudeatur habere sllici¬
tudinem. Censuimus igit᷑ conuenire ut cum
asctrdotib missarũ tempore scã mysteria con¬
secrantur. s egritudinis aocidat qui liboaientꝰ
quo ccrtũ nequeat consterationis expleri mẏste.
expltat officu incepti. Non eñĩ aliud ad supple¬
mentũ mitiatis msterus compett. quã aut in¬
cipientis aut sequentis cõplenda brnedictione
sacerclotis: qui nec pfecta uideri possunt nisi
ꝑfectionis ordine cõpleantur Cũ enĩ simꝰ om̃s
ubi efficatiã ꝓsꝑitatis unitas. fidri rep̃stutat.
Qđ &iã consultum cuncti ordines clerici inditũ

Expanded text:
nes tenet et custodit sancta Romana Ecclesia. Has tennes tenet et custodit sancta Romana Ecclesia. Has tenquae summa veneratione censentur, vel minimo praesumptionis tactu solvantur, cum adhuc tantum fieri jussa sunt, nec interrupta noscuntur, ne languoris proventu, robore salutis natura privetur. Non ergo solum fragilitati consulitur humanae, sed etiam sacris mysteriorum Dei, providentur habere sollicitudinem. Censuimus igitur convenire ut, cum a sacerdotibus Missarum tempore sancta mysteria consecrantur, si aegritudinis accidat quilibet eventus, quo coeptum nequeat consecrationis expleri mysteriuexpleat officii coepti. Non enim aliud ad supplementum initiatis mysteriis competit, quam aut incipientis aut subsequentis complenda benedictione sacerperfectionis ordine compleantur. Cum enim omnes simuubi efficaciam prosperitatis unitas fidei repraesentat. Quod etiam consultum cuncti ordinis clerici indictum
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃is. Cũ indĩ nomure in romana eocła sy nodũ
ep̃orũ siue ȩt̃orũ conseͣrdotũ dĩ fideliũ congre¬
gatam habuissemꝰ. & de ȩccłasticis statuts ut sunt
taremus. suꝑ uenere literȩ ur̃ȩ. & ut magiseent
auctorit̾atue. &iã uiue uoces poesferant.
rogantes ut ordint̃ preficionum qut̃ stã ro¬
mana ȩccła. hactenus habera nr̃is litteris uob̾
remandaremus: ł uno dit urã uoluntate o stadio
tam bono multũ gauisi sumꝰ sacrũ ordint̃ roma¬
nũ. ficraq constituta nr̃orũ antecessorum
sollerter relegentes. inuenimus has norem
prefaciones in sacro catalogo tantũ modo recipi¬
endas. quas longa retro uetustas in romana eodt
hactenus seruauit. id est unã in albis paschalib
Aliam de ascensione dñi. Tertiã de pentecoste.
Quartã de natalt dñi. Quintã at apparitione
dñi. Sixtã dt apłis. Septimã dt seã trinitate.
Octauã de cruet. Nonam de ituinio. inqua¬
dragestma tantũ modo dictndam. has prefacio¬

Expanded text:
pis. Cum in Dei nomine in Romana Ecclesia synodum episcoporum sive caeterorum consacerdotum Dei fidelium congregatam habuissemus, et de Ecclesiasticis statutis, ut sunt taremus, supervenere litterae vestrae, et ut magis essent auctoritativae, etiam vivae voces processerunt, rogantes ut ordinem praefationum quem sancta Romana Ecclesia hactenus haberet, nostris litteris vobis remandaremus. Tunc de vestra voluntate et studio tam bono multum gavisi sumus, sacrum ordinem Romanum, sacraque constituta nostrorum antecessorum solerter relegentes, invenimus has novem praefationes in sacro catalogo tantummodo recipiendas, quas longe retro vetustas, in Romana Ecclesia hactenus servavit. Id est, unam in albis Paschalibus. Aliam de Ascensione Domini. Tertiam de Pentecoste. Quartam de Natali Domini. Quintam de Apparitione Domini. Sextam de Apostolis. Septimam de sancta Trinitate. Octavam de Cruce. Nonam de jejunio in Quadragesima tantummodo dicendam. Has praefatio
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcaueant quo scribitur. ue soli. quia
cũ ceciderit nõ hab& subleuantẽ. sumope
uerendũ ẽ nobis & cauendũ. ne horis illis atq
temporib quib dõ psallitur ac sacrificatur.
aut corpꝰ subito subrui faciat. aut mentẽ aliena¬
tione ł terrore confundat. ꝓ hunꝰ modi gͣ ausib
p̃cauentes necessariũ duximꝰ infstiuere. ut ubi
temporis ł loci siut cderi ⁊ copia suffragatur:
hab&e quis quis ille canens dõ atq sacrificans
post st uicini solaminis adiutorẽ ut si aliqꝰ
casu ille qui officia impleturꝰ acctadit turbat᷑
fuerit ł ad terrã elisus. a tergo semꝑ habeat
qui eiꝰ iucẽ ixsequatur intrepidus o officiũ

Expanded text:
o scribitur: Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem, summopere curandum est nobis et cavendum, ne horis illis atque temporibus quibus Domino psallitur vel sacrificatur uaut corpus subito subrui faciat aut mentem alienatione vel terrore confundat. Pro hujusmodi ergo casibus praecavendis necessarium duximus instituere, ut ubi temporis vel loci sive cleri copia suffragatur habeat semper quisquis ille canens Deo atque sacrificans post se vicini solaminis adjutorem, ut si aliquo casu ille qui officia impleturus accedit turbatus fuerit vel ad terram elisus, a tergo semper habeat qui ejus vicem exsequatur intrepidus. XV. De
Abbreviated transcription (Latin):
ut prȩces quȩ probatȩ fuerint incononcilio
suit prȩfaciones siue cõmendationes seu manꝰ
mpositiones. ab om̃ib celebrentur. Nec alit
om̃ino contia fidem ꝓserantur. sed quetũq cũ
prudentiorib fuerint collatȩ dicantur. It̃¬

Expanded text:
ut preces quae probatae fuerint in concilio, sive praefationes, sive commendationes, seu manus impositiones, ab omnibus celebrentur, nec aliae omnino contra fidem proferantur, sed quaecunque a prudentioribus fuerint collectae, dicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
efinit scm̃ conciliũ ut nullus mat.¬
pbr solus prȩsumat missam cantare. Cui em̃i
dicit dñs uobiscũ. aut sursum corda. aut grãs
agamꝰ dño dõ nr̃o. cũ nullꝰ sit qui respondtat:
lut in canonice & om̃ium circum astantiũ cũ
nemo adsit. Aut quẽ inuitat adoratio net
cum dicit oremus cum nullꝰ sit qui
secum ora  Aut gͣ ista penitus reticendi sunt.
& non solum non erit ꝑfectum sacrificiũ. uerũ
&iã incurr& quis quisille ẽ. illi terribilem
sententiam. siquis tulerit de hoc : tollat dr̃
partẽ eiꝰ de libro uitȩ.aut si hȩc muris & pari¬
etibus insusurrauerit. ridiculosum erit. quaꝓpt̃¬
illa ridiculosa suꝑstitio: maxune amonasterus
monachorũ exterminanda est. Prȩuideant autem
res habeant incȩlebrationes missarũ. Siquis hȩc
trans gressus suerit. ab officio suspendatur.

Expanded text:
efinivit sanctum concilium ut nullus prester solus praesumat missam cantare. Cui enim dicit Dominus vobiscum, aut Sursum corda, aut Gratias agamus Domino Deo nostro, cum nullus sit qui respondeat? Aut in Canone, et omnium circumstantium, cum nemo adsit? Aut quem invitat ad orationem, cum dicit Oremus, cum nullus sit qui secum oret? Aut ergo ista penitus reticenda sunt, t non solum non erit perfectum sacrificium, verum etiam incurret, quisquis ille est, terribilem sententiam: Si quis tulerit de hoc, tollet Deus partem ejus de libro vitae . Aut si haec muris et parietibus insusurraverit, ridiculosum erit. Quapropter periculosa superstitio maxime a monasteriis monachorum exterminanda est. Praevideant autem res habeant in celebratione missarum. Si quis haec transgressus fuerit, ab officio suspendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯugati pbri oblationes speuerint.
Siquis decernit pbrm coniugarũ tanquã
occasione nuptiarũ quod offerre ñ debeat &
diuina mysteria quȩ conseerarunt. caliet̾ dñi
mulitreulis que admissas offerunt tradant᷑. ł
quib dam laics qui iuidicare corpꝰ dnĩ nescunt.
id est discernere int̃ aibũ spiritalt̃ atq carna¬
lem. Quod quantũ sit̃ om̃i ȩcel regioni contra
riũ: putas fideliũ nouit. Ebide om̃ib pbr̃is
interdicimꝰ. ut nullꝰ. inposterũ hoc facere
p̃sumat. std ipse cum reuerentia sumat. et
diacono aut subducono qui ministri sunt altaris.
colligenda tradit. Illud &iã attendat ut cos ꝓpria
manu cõmunico. Nulli aut̃ laico aut seminȩ
tucharistiã inmanib ponat. std tantũ mostiꝰ cum
his uerbis ponat. Corpꝰ dñi e anguis ꝓsit tibi ad
remissionẽ peccatoꝵ. ad uitam paernam. Si quis hec
transgressus faerit. quu dm̃ onũpotentẽ contẽpnit.

Expanded text:
conjugati presbyteri oblationes spreverint. Si quis decernit presbyterum conjugatum tanquam occasione nuptiarum qudivina mysteria quae consecrarunt, calicem Domini mulierculis quae ad missas offerunt, tradunt, vel quibusdam laicis qui judicare corpus Domini nesciunt, id est discernere inter cibum spiritualem atque carnalem. Quod quantum sit omni ecclesiastica pietas fidelium novit. Unde omnibus presbyteris interdicimus ut nullus in posterum hoc facere praesumat, sed ipse, cum reverentia sumat, et diacono aut subdiacono qui ministri sunt altaris colligenda tradat. Illud etiam attendat ut eos propria manu communicet. Nulli autem laico aut feminae Eucharistiam in manibus ponat, sed tantum in os ejus cum his verbis ponat: Corpus Domini et sanguis prosit tibi ad remissionem peccatorum et ad vitam aeternam. Si quis haec transgressus fuerit, quia Deum omnipotentem contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
quib uir religiosissimꝰ constantinꝰ primꝰ
sidem ueritatis patenter adeptus: licentiã dedit
ꝑ uniũ sum orbem. in suo de gentes imꝑio ñ solũ
fieri ap̃ianos. sed &iam fabricandas ꝑccłas & p̃dia
tribuenda constituit. Demq idem p̃fatus pͥnceps.
donaria inmensa. & fabricã templi primȩ sedis
quer&e. & brato petro suisq successorib ꝓfutura
ueniat. & ibidem crucrinfigat publice. & atriũ
designa. & ante prȩfiniat qui ȩdiflcare uult.
quã ad luminaria & ad custodiam & stipendia
custodum sufficiat. & ostensa donatione. sic de¬
mũ ȩdific&. Et postꝗ consterata fuerit. atriũ
eccłam glificire. & consensũ & uoluntatem
epĩbabebit in cuiꝰ parrochia fuerit. licitũ
ut aliȩ ȩccłe antiquiores ꝓpt̃ nouas sitam
iusticiam aut decimam non ꝑdant. sed seꝑ
ad antiquiores ȩccłas ꝑsoluitur. It om̃s¬

Expanded text:
quibus vir religiosissimus Constantinus, primus fidem veritatis patenter adeptus, licentiam dedit per universum mundum in suo degentes imperio non solum fieri christianos, sed et fabricandas aecclesias et predia tribuenda constituit. Denique idem prefatus princeps donaria inmensa et fabricam templi primae sedis queret et beato Petro suisque successoribus profuturam veniat, et ibidem crucem figat publice, et atrium designet; et ante praefiniat qui aedificare vult, quod ad luminaria et ad custodiam, et stipendia custodum sufficiat, et ostensa donatione, sic domum aedificet Et postquam consecrata fuerit, atrium ecclesiam aedificare, et consensum et voluntatem episcopi habebit, in cujus parochia fuerit, licitum ut aliæ Ecclesiæ antiquiores propter novas suam justitiam aut decimam non perdant; sed semper ad antiquiores Ecclesias persolvantur. I
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ modo ad souendos egentes. At uõ cum
int̃ turbines & ad uersa mundi succrescera ec ła¬
adeo usq ꝑuenit. ut non solum gentes. sedaiã
romani principes qui pene totius orbis monar.¬
chiam tentbant : ad fidem xp̃i & adbaptisini
sacramenta concurrerent. Qđ sacerdoter

Expanded text:
tantummodo ad fovendos egentes. At vero cum tantummodo ad fovendos egentes. At vero cum inter turbines et adversa mundi succrescret Ecclesia, eo usque pervenit, ut non solum gentes, sed etiam Romani principes, qui pene totius orbis monarchiam tenebant, ad fidem Christi et baptismi sacramenta concurrerent. E quibus vir
Abbreviated transcription (Latin):
Incipitꝰ iiI. LiT. De diuinaruni domo¬
rum institutione ⁊ cultu ⁊ honore & de
decimis ⁊ ollationib ⁊ usticus singulorũ.
i qui libri in facro cathaligo recipiantur
Iui uero apocriphi ⁊ quando apponendi
in latinũ uercitur conuocatio ꝓpt̃
quod om̃s ad se uocat. Catholica id est
uniuersalis idõ dicitur. quia puniũsũ mundũ
est constituta. uel qm̃ catholica hoc egeneralis.
in eandem doctrina ẽ. ad instructionem. De
scripturas legit. ignorat quod in pͥncipio
nascentis eccłȩ discipuli in unũ congregati sint
cũ multitudine credentiũ inquib trat᷑ cor unũ
& anima una quiq uendentes predia & pos¬
sessiones suas. afferebant prȩtia. & diudebant᷑
singulis. ꝓut cuiq opustrat. Futuram nãq tołam
ingentib apłi p̃uidebant. maxime quia dñs¬
illis p̃dixerat. euntes in mundum uniũsum
prȩdicate euangeliũ ł quia expellendos eẽ
exclãmq congregandam ex rudi populo idcuro
predia in uidȩa minime. sunt adepti. sed p̃tia

Expanded text:
ivinarum domorum institutione, et cultu, et honore. De decimis et oblationibus et justitiis singulorum, et qui libri in sacro catalogo recipiantur, qui vero apocryphi, et quando apponendi in Latinum vertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet. Catholica, id est universalis, ideo dicitur, quia per universum mundum est constituta, vel Catholica, quoniam generalis in eadem doctrina est ad constructionem DeScripturas legit, ignorat, quod in principio nascentis ecclesiae discipuli in unum congregati sunt cum multitudine credentium, in quibus erat cor unum et anima una, quique vendentes praedia et possessiones suas, afferebant pretia, et dividebatur singulis, prout cuique opus erat. Futuram namque ecclesiam in gentibus apostoli previdebant, maximeque quia Dominus praedixerat: Euntes in mundum universum, praedicate evangelium. Vel quia expellendos se Ecclesiamque congregandam ex rudi populo; idcirco praedia in Judaea minime sunt adepti, sed pretia
Abbreviated transcription (Latin):
illuiꝰ complacer&. iuxta capitula regũ p̃cedentiũ
ubi eoꝵ ꝓuisio mifericorditer ioffensis. pecunȩ
quantitatẽ int̃posuit ꝓconsolatione sc̃e ȩocłẽ
ut prȩfatȩ res ꝑpecuniã abimꝑatorib sacer.
dotib ad desensionem concessam. & ꝑpenitentiã
determinarentur ep̃orum iudicio si pietas illius
collaudare uolutrit. sic definiri eis cõplacer&.
Siquis subdiaconũ calũpniatꝰ fuerit. uulnera¬
uerit ł debilitauerit. & conualuerit. Y. qua¬
dragesimas sine subditis annis pęniteat. &. cec.
solidos cum sua cõpositione. & episcopalibus
bannis ep̃o cõponat. Si aut̃ mortuus fuerit:
singulas supradictas quadragesimas cũ sequen¬
tib annis pęnittat. &. cccc. solidos cũ tripla
sua cõpositione. & episcopalib hannis. triplicib

Expanded text:
ejus complaceret, juxta capitula regum praecedentium, ejus complaceret, juxta capitula regum praecedentium, ubi eorum provisio misericorditer in offensis pecuniae quantitatem interposuit, pro consolatione sanctae Ecclesiae, ut praefatae res per pecuniam ab imperatoribus sacertibus ad defensionem concessam, et per poenitentiam determinarentur episcoporum judicio, si pietas illius collaudare voluerit, sic definiri eis complaceret. Si quis subdiaconum calumniatus fuerit, vulneraverit, vel debilitaverit, et convaluerit, 5 quadragesimas sine subditis annis poeniteat, et 300 solidos cum sua compositione et episcopalibus bannis episcopo componat. Si autem mortuus fuerit, singulas supradictas quadragesimas cum sequentibus annis poeniteat, et 400 solidos cum tripla sua compositione, et episcopali
Abbreviated transcription (Latin):
nconcilio apud theodonis uillã ubi ordinum.¬
int̃suerunt triginta duo ep̃i. astolsus mogon̾¬
cinsis archiep̃s cũ suis suffraganeis: hecti ł reue¬
rensis archicp̃s cũ suis sufftaganris. Eboremensis
archiep̃s. cũ suis suffraganeis. cum nuntus reliqrũ
ep̃orũ galliȩ & germaniȩ obnimiã p̃sup̃tionem
quorundã tẏrannoꝵ. in facerlotes dñi bachan
tũr& propter factum qđ inuuasconia nouit̃
acciderat deep̃o iohannt inhoneste & in au¬
dite mordridato decretũ c̃. uit cõmuni con¬
sensu ao humili deuotione supplicarentur au¬
rib principis si suꝑ pietati complacere ut
calumpnia in xp̃i sacerdotes ꝑacta. uixta sẏ.¬
nodalica determmarctur plenit̃ statuta
hoc idem epõꝵ uidicio placer&. si extoto secun¬
dũ potestatem ipsorũ poss& desiniri. idestut
canonica ferirentur sententia hi iudelic&
qui timorem dñi post ponentes. in ministros
suos crassare prȩsumerent. Quod siuõ pietati

Expanded text:
concilio apud Theodonis villam ubi interfuerunt triginta duo episcopi, Aistolfus, Maguntiensis archiepiscopus, cum suis suffraganeis; Hadabaldus archiep. , cum suis suffraganeis; Ebbo, Remensis archiepiscopus, cum suis suffraganeis, cum nuntiis reliquorum episcoporum Galliae et Germaniae, ob nimiam praesumptionem quorumdam tyrannorum in sacerdotes t propter factum quod in Wasconia noviter acciderat de episcopo Joanne, inhoneste et inaudite mordridato decretum est, ut communi consensu et humili devotione supplicarentur auribus principis, si suae pietati complaceret, ut calumnia in Christi sacerdotes peracta, juxta synodalica determinaretur pleniter statuta, hoc idem episcoporum judicio placeret, si ex toto secundum potestatem eorum posset definiri, id est, ut canonica ferirentur sententia, hi videlicet, qui timorem Domini postponentes, in ministros suos grassare praesumerent. Quod si vero pietati
Abbreviated transcription (Latin):
ac capitulariũ p̃cedentiũ regũ corã positorum
statuta. & dĩ sacerdotes eorũq. coopatores quoꝵ
intercessionib supplicationib sc̃a dĩ ȩccłi con
stare uidetur intacti ꝑmaneant: constituamꝰ
ut ssiquis subdiaconũ calũpniatus fuerit & conua¬
luerit. penitentia canonica pęniteit. & ccc.¬

Expanded text:
ac capitularium praecedentium regum coram positorum ac capitularium praecedentium regum coram positorum statuta, ut Dei sacerdotes eorumque cooperatores, quorum intercessiostare videtur, intacti permaneant, constituamus. Ut si quis subdiaconum calumniatus fuerit et convaluerit, poenitentia canonica poeniteat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sum triplici sui cõpositione & epis copalib banius
triplicib ep̃o componat. Si autẽ mortuus fuera.¬
.XII. anno penitentia sedm canones ei imponat
episcopalibus bannis ttplicibus ep̃o compenat.
Siquis uõ ep̃o uisidias posuerit. comprebenderit
ł inaliquo de honestauerit. ł quadragesimas cum
subditis annis printeat. & pb̃ri occisi triplicẽ com¬
positionẽ cõponat. Si aut̃ casil co non sponte occi
peniteat. Siquis aut̃ sponte cũ occiderit: non¬
omodat carnem. uinũ ñ bibat cunctis diebus
iutȩ suꝑ. cingulum militare deponat absq spe
conuigu in ꝑpituo maneat. Aistolsus mogonci¬
ensis archiep̃s dixit. Si principib placuerit
alusq suis fidelib rogemus ut conlaudetur e sub¬
scribatur. Et conlandatũ c̃. & subscriptũ e. tam
& reliquis sacerdotib ac deiserus alio anno¬
ut ep̃i & roꝵ ministri. quos dr̃ suo ñ humano
udicio reseruauit. uxta scõrũ canonũ scõrũq patrũ

Expanded text:
episcopalibus bannis triplicibus episcopo componat. Si autem mortuus fuerit, 12 annorum poenitentia secundum canones ei imponatuepiscopalibus bannis triplicibus episcopo componat. Si quis episcopo insidias posuerit, comprehenderit, vel in aliquo dehonestaverit, decem Quadragesimas cum subditis annis poeniteat, et presbyteri occisi triplicem compositionem componat. Si autem casu et non sponte occidmicida poeniteat. Si quis autem sponte eum occiderit, carnem non comedat, vinum non bibat cunctis diebus vitae suae, cingulum militare deponat, absque spe coniugii in perpetuo maneat. Aistulfus Mogontiensis archiepiscopus dixit: « Si principibus placuerit aliisque fidelibus suis, rogemus ut conlaudetur et subscribatur. » Et conlaudatum est et subscriptum est tam et reliquis sacerdotibus, ac Dei servis, alio annout episcopi et eorum ministri, quos Deus suo, non humano, iudicio reservavit, iuxta sanctorum canonum sanctorumque patrum
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ si annũ &̃ ditm in nr̃o anno pmanserit. ad fis¬
cũ nr̃m redigatur. & captus m ecilium religit᷑.¬
& ibi tamdiu custadiatur as constringat: donet
gratis facere noluent Et si om̃ib uobis ista
complacuerut dicente. Et tercio ab om̃ibus
conclamatũ ẽ. plac&. Et imꝑatores & pene om̃s
galliȩ & germanit pͥncipes subseripserunt singuli
singulas facientes cruces: & ȩccłasticꝰ ordo dõ &

Expanded text:
et si annum et diem in nostro banno permanserit, ad fiset si annum et diem in nostro banno permanserit, ad fiscum nostrum redigatur, et captus in exilium religetur, et ibi tamdiu custodiatur et constringatur, donegratis facere noluerat. Et si omnibus vobis ista complacuerint, dicite. Et tercio ab omnibus conclamatum est: Placet. Et imperatores et pene omnes Galliae et Germaniae principes subscripserunt, singuli singula
Abbreviated transcription (Latin):
componat. Si ñ conualuerit uixta p̃cepta sỹno
quis mabe tractauerit &e spassauerit. scđmriep̃i¬
sententiam pȩnit̃. & dcccc soł ep̃o componit
Si aut̃ mortuus fuerit. ut sẏnodus diuidicauerit
pȩnitat. & mille cc soł ep̃o cõponat. Et siquis
ep̃o insidias posuerit. comp̃henderit. ł ialiquo
de honestauerit. peait̃ scđm canonicũ statuta.
& pb̃ri ñ occisi triplicẽ compositiont̃. cũ iusticus
quȩ insuꝑiori capitulo scriptȩ & firmate esse
uidentur componat. Siquis ꝑ inlustriã ep̃m
occiderit. uxta id quod apđ areo donis uillam
axxx .ii. ep̃is decretũ ẽ. & quod ibi anobis & ã
primatib totius germaniȩ & gallie benigna
ꝑsoluat Et hoc deño adiecimꝰ ut siquis mnbis
supradictis sc̃orũ canonũ nr̃iq decreti s anctionib
ep̃is inobedieus & contumax exetiterit. primũ
canonica fententia feriatur. Deinde in nr̃o regno
beneficiũ ñ habtat. & alodis eiꝰ in bannũ mitat:

Expanded text:
componat. Si non convaluerit juxta praecepta synodaquis male tractaverit et spassaverit, seeniteat, et DCCCC solidos episcopo componat. Si autem mortuus fuerit, ut synodus dijudicaverit, poeniteat, et mille CC solidos episcopo componat. Et si quis episcopo insidias posuerit, comprehenderit, vel in aliquo dehonestaverit, poeniteat secundum canonum statuta, et presbyteri non occisi triplicem compositionem, cum instilis quae in superiori capitulo scriptae, et confirmatae esse videntur, componat. Si quis per industriam episcopum occiderit, juxta id quod apud Theodonis villam a XXXII episcopis decretum est, et quod ibi a nobis et a primatibus totius Germaniae, et Galliae, benignapersolvat. Et hoc de nostro adjecimus, ut si quis in his supradictis sanctorum canonum nostrique decreti sanctionibus episcopis, inobediens et contumax extiterit, primum canonica sententia feriatur. Deinde in nbeneficium non habeat, et alodis eius in bannum mittatur;
Abbreviated transcription (Latin):
candũ donec ꝑ confessiont̃ pętutentie ipsoꝵ
eos tantũ homicidas rẽ. qui manib hominem
occidunt & non potius tos ꝑ quoꝵ consiliũ &
fraudem & ꝑxhortationẽ homines octinguntur.
sed tam̃ illis dñi mors imputatur. quia ipsĩ eũ
liigua crucifixerunt. dicentes crucisige eũ. Vnde
imus euangelista dicit. crucifixũ dñm eẽ. hora
tertia. alius seata quia udxi crucisixerunt eũ
hora tertia lingua. milites aut̃. hora fexta manib
Quigͦ hominẽ tradidit ille tũ interficit dicente
Unde psalmista. ⁊ilu hominũ dentes. porum
arma & sagittȩ. & linguȩ eoꝵ gladuis accutꝰ.
Subiciant gͦ se pęnitentie quorũ consilio san
aut aliorũ parentũ occiderit
hominẽ ita peniteat ut homicidia sponte
commissa. cũ ipsa ueritas dicat. mͥ uindictã.

Expanded text:
candum, donec per confessionem poenitentiae ipsorum eos tantum homicidas existere, qui manibus hominem occidunt, & non potius eos, per quorum consilium, & fraudem, & exhortationem homines extinguuntur. sed tamen illis Domini mors imputatur, quia ipsi eum lingua crucifixerunt dicentes: Crucifige eum . Unde unus 232 evangelista dicit Dominum crucifixum hora tertia , alius sexta ; quia Judaei crucifixerunt eum hora tertia lingua, milites hora sexta manibus. Qui ergo hominem tradit, ille eum interficit, Domino  dentes eorum arma et sagittae, linguae eorum gladius acutus . Subjiciant ergo se poenitentiae, quorum consilio sangaut aliorum parentum occiderit hominem, ita poeniteat ut homicidia sponte commissa, cum ipsa Veritas dicat: Mihi vindicta,
Abbreviated transcription (Latin):
Dunius anni curulũ ante fores ȩocłe orates
dñi dementiã ꝑseuerent. Compleco anni cr¬
culo introduoant᷑ meccłam tam̃ int̾ dudientes¬
usq dũ unuiꝰ anni spaciũ finiatur stent. his
ita ꝑ accis. si penitentiꝵ fructus in eis conspicit᷑.
corporis & sanguinis dñi participes fiant. ut
non obdurentur despatione. Carnem non
manducent om̃ib dicb uite illoꝵ. leuinent
atq dominicis. Abstineat aut̃ se auino.
medone. atq mellita ceruisia tresdies per
ebdomadã. arma portare ñ audiant. nͥ contra
paganos. Et ubicũq ire maluerint : nullon
Ab uxorib si haburrint ñ separentur. Tempus
aut̃ huiꝰ penitentir in episcopoꝵ ponimꝰ arbi

Expanded text:
unius anni circulum ante fores basilicae orantes Domini clementiam perseverent. Completo vero anni circulo introducantur ecclesiam, tamen intusque dum unius anni spatium finiatur, stent. His ita peractis, si poenitentiae fructus in eis conspicitur, corporis et sanguinis Domini participes fiant, ut non obdurentur desperatione. Carnem non manducent omnibus diebus vitae illorum. Jejunent atque Dominicis, abstineant autem se a vino, medone atque mellita cervisia, tres dies per hebdomadam; arma portare non audeant, nisi contra paganos. Et ubicunque ire maluerint, nullo veAb uxoribus, si habuerint, non separentur. Tempus autem hujus poenitentiae in episcoporum ponimus arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ulti contra canonũ statuta sic ȩccłiasquas.
edificauerint postulant consterari : ut dotem
quã ȩccłt contultrint. censeant adtpiscopi
ordinationem non ꝑtinere. Quod factã & inp̃¬
teritum displica. & infutaro ꝓhibetur. sedom̃ia
secundum consurtudinẽ antiquã ad ep̃i ordina¬

Expanded text:
ulti contra canonum constituta sic ecclesias quas aedificaverunt postulant consecrari, ut dotem quam ecclesiae contulerunt, censeant ad episcopi ordinationem non pertinere; quod factum et praeteritum displicet, et in futuro prohibetur, sed omnia secundum consuetudinem antiquam ad episcopi ordina
Abbreviated transcription (Latin):
t ȩccłe destructȩ ubi aut plures sunt quam
necesse sit. aut maioris magnitudinis quã ut ex
reb adeas ꝑtintatib restaurari possint. ep̃i p
uidentia medus inueniatur. qualit̃ consistere
eocłe in ima terminatione et̃. non posunt᷑.
sed inuna tantũm cum subditis capillis. Et p
contentio fuerit de terminationt duarũ ma¬
emini regũ. aut cuquã hominũ cũ alio mon
in ꝓpriũ liceat monasteriũ tradere. nisi ad alius teri¬
monasteriũ. ł cõmutare nisi cũ alio monasterio
ł quocũq cõmento uendere. łloc eiã diunã &
aplica atq canonica sub anabemitis pęna
sanrit auctoritas. Qđ si factã suerit ñ ualebit.
sed ipsum monasteriũ in pristinũ reformetr
tere ad aliam: quamius ambe sint intiꝰpotes¬
tate. Lam̃ si cõmutare uolurrint t̾ras tarum.
Altaria si non sunt lapidta. chrismatis.¬
ungume non consecrentur. Adolebranda
aut̃ diuina officia. ordinẽ quẽ metropolitani
tenent. conꝓuiciales eorũ obseruare debebt̃¬

Expanded text:
esiae destructae, ubi aut plures sunt, quam necesse sit, aut majoris magnitudinis, quam ut ex rebus ad eam pertinentibus restaurari possint, episcopi providentia modus inveniatur, qualiter consistere e in una terminatione esse non possunt, sed una tantummodo cum subditis capellis. Et si contentio fuerit de terminatione duarum maemini regum aut cuiquam hominum in proprium liceat monasterium tradere, nisi ad aliud monasterium: vel commutare, nisi cum alio monasterio: vel quocunque commento vendere. Hoc etiam divina et apostolica atque canonica sub anathematis poena sanxit auctoritas. Quod si factum fuerit, non valebit, sed ipsum monasterium in pristinum reformeturtere ad aliam, quamvis ambae sint in ejus potestate. Tamen si commutare voluerint terras earum, ntur. Altaria si non sunt lapidea, chrismatisunguine noautem divina officia, ordinem quem metropolitani tenent, comprovinciales eorum observare debeb
Abbreviated transcription (Latin):
Iponsus & sponsa a sacerdote fponsus i sponsa
cum benedicendi sunt a sacerdote: aparen¬
.ci.tibus ł a parinimphis in ȩccłã sicerdoti offerant᷑.
& cum benedictiont̃ acceꝑint: eadẽ nocte pro
reuerentua ipsuiꝰ benidictionis in uirginitate

Expanded text:
sponsus et sponsa. Sponsus et sponsa cum benedicendi sunt, a sacerdote, a parentibus, vel a paranymphis in ecclesia sacerdoti offerantur, et cum benedictionem acceperint, eadem nocte pro reverentia ipsius benedictionis in virginitate
Abbreviated transcription (Latin):
nio ñ fuerunt. qina aliudẽ. nupta. aliude.
scđm legem. Uugo casta & despon¬
sata in uirginitate. & dotata begitime. & apa¬
rentib tradita. & asponso & aparanimphis
accipienda. & ita scđm legem & euangeliũ pub¬
licis nuptiis honeste in coniugiũ liquide sumenda
& om̃ib dieb uitȩ Nisi ex consensu & causa ua¬
candi dõ numꝗ propt̃ hominẽ separanda. co st
fornicata suerit dimittenda. Sed uiuente illa
altera ñ ducenda. quia adulteri regnũ dĩ ñ
possidebunt. & penitentia illius ꝑ scripturas
occulte nuptias faciat: sed benedictione
Ia sacerdote accepta : publice nubat indño.
octauas paschȩ. & trib ebdomadib
ante festiuitatẽ sci iohannis. & ab adutatu dñi¬

Expanded text:
nio non fuerunt, quia aliud est nupta, aliud cosecundum legem: virgo casta et desponsata in virginitate, et dotata legitime, et a parentaccipienda, et ita secundum legem et Evangelium publicis nuptiis honeste in conjugium et liquide sumenda et omnibus diebus vitae suae nisi ex consensu et causa vacandi Deo nunquam propter hominem separanda, et si fornicata fuerit dimittenda; sed illa vivente altera non deducenda, quia adulteri regnum Dei non possidebunt, et poenitentia illius per scripturas occulte nuptias faciat, sed, benedictione a sacerdote accepta, publice nubat in Dominoctavas Paschae, et tribus hebdomadibus ante festivitatem sancti Joannis Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnobis pateretur. non cõminabatur. Et ipse
in euangłio suo p̃cepit. Siquis te ꝑcusserit
i unã maxillã. prebe illi & alt̾am. N enĩ
debemus occidere cũ dñs ait. Audistis quia
dictũ ẽ. antiquis. N occides. Qui aut̃ occidit
reus erit udicio. Ego aut̃ dico uobis. Om̃is
qui irascitur frĩ suo. treus erit iudicio. Nec
malum ꝑmalo reddere. sed sicut romanus
a pħs scribens ait. Noli uinci amalo. sed
uince in bono malum. Si quis clericorum
p̃sens erit ubi homicidium factum fuerit.
& neq consensu neq consultu neq in aliquo
homicidii reatu pollutus eẽ. conuicitur.
nihil e obsit quin confecratus in graduper.¬
maneat. N on consteratus. sed alias dignus
sit promotus accedat. De eo siquis inhoste
ꝯtra paganos dimicaus. in t̃ficii captiuos xp̃ia¬

Expanded text:
pro nobis pateretur, non comminabatur. Et ipse pro nobis pateretur, non comminabatur. Et ipse in Evangelio suo praecepit: Si quis te percusserit in unam maxillam, praebe illi et alteram. Non enim debemus occidere, cum Dominus dicat: Audistis quia dictum est antiquis: Non occides; qui autem occiderit, reus erit judicio: egqui irascitur fratri suo, reus erit judicio . Nec malum pro malo reddere, sed sicut Apostolus Romanis scribens ait: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Si quis clericorum praesens erit ubi homicidium factum fuerit, et neque consensu, neque consultu, neque in aliquo homicidii reatu pollutus esse convincitur, nihil ei obsit quin consecratus in gradu permaneat, non consecratus, si alias dignus sit, promotus accedat. CAP. 175. - De eo si quis in hoste contra paganos dimicans interfecit captivos Chri
Abbreviated transcription (Latin):
atq dominicis. & apaschausq penterostes. &
quocũq ire uoluerit nullo uehiculo deducat᷑.
fed pedib ꝓficiscat. arma non sumat. nͥ contra
paganos. leui& aut̃ tres dies ꝑ ebdomadam
coniuge ñ separetur. ne fornicationis uora¬
gine corruat. qđ ne fiat optamus. Si autẽ
trtũ annorũ cursum finis uitȩ illuiꝰ apppinꝗͦ.¬
particeps fiat. sin autẽ. ut sup̾statuimus ef¬
& optimis opib pullulare. bumanius circa
eum ura sollici tudo ꝑuigil appareat. mitisq
om̃ib demonstret᷑. Optamus uos in xp̃o bent¬
ualere. Siquis clericus homicidiũ fecerit. ab
ordine cessare debebitmao¬
iquis clericus quãuis nimiũ coactus homi¬
cidium fecerit.siue sit prbr. siue diaconus
deponatur. Legimus in canonib apłorum.
ordine cessare debebit : Qui tñi sequi xp̃m
desiderat. deba sicut ipse ambulauit ipse
ambulare. Qui cũ malediceretur ñ maledi¬
cebat. Cũ pereuteretur ñ repcuciebat. Cũ

Expanded text:
atque Dominicis, et a Pascha usque ad Pentecosten; et atque Dominicis, et a Pascha usque ad Pentecosten; et quocunque ire voluerit nullo vehiculo deducatur, sed pedibus proficiscatur. Arma non sumat nisi contra paganos. Jejunet autem tres dies per hebdomadam conjuge non separetur, ne in fornicationis voraginem corruat, quod ne fiat optamus. Si autem ante trium annorum cursum finis vitae illius appropinquaparticeps fiat; sin autem, ut supra statuimus, efet optimis operibus pullulare, humanius circa eum vestra sollicitudo pervigil appareat, mitisque omnibus demonstretur. Optamus vos in Christo ben Si quis clericus homicidium fecerit, ab ordine cessare debebit. Si quis clericus, quamvis nimium coactus, homicidium fecerit, sive sit presbyter, sive diaconus, deponatur. Legimus in canonibus apostolorum, ordine cessare debebit? Qui enim Christum sequi desiderat, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Qui cum malediceretur, non maledicebat: cum percuteretur, non repercutiebat: cum