comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extͣneoꝵ q̃re qui possent tãta
t̾rã cole expedir ciuitati. sic
diuidi ut aliqui ciuiũ t̾rã coł¬
ent. aliqui u̾ͥo insist̾ent ccͣ custo¬
diã ciuitatis. qd̾ ⁊ socͣtes ꝯcede¬
batat. Cũ gꝰ custodes ciuitatis
nobiliores sint agͥcos tãꝙͣ meli¬
sõuũ ꝙͣ illi. In surg̾et gͥ dissẽ¬
sio ĩt̾ eos qr agcole mag̾ lab
laborantes ccͣ possõnes uimiꝰ de
fructib caꝑent. ꝯfiliata Sͦ ĩ

Expanded text:
erere qui possent tantam terram colere: expediret civitati sic dividi, ut aliqui civium terram colerent, aliqui vero insisterent circa custodiam civitatis, quae et Socrates concedebat. cum ergo custodes civitatis nobiliores sint agricolis, tanquam melim, quam illi. Insurgeret igitur dissensio inter eos, quia agricolae magis laborantes circa possessiones, minus de fructibus caperent.
Abbreviated transcription (Latin):
cõnes ꝯgrͣuas. ut cũ castͣ metari
secũ portasse moeat᷑. E uiso utile
e s ct̾ ex̾citũ fac̾e fossas ⁊ ꝯtruere
rossar ccͣ excitũ fod̾e municões
erigͥe ⁊ ⁊ castͣ ꝯstruere s si ad u̾sa¬
rñ p̾sentes ad sint difficiliꝰ e̾ castͣ
re. Intali gꝰͦ euentu ẜ sapientũ.

Expanded text:
gruas, ut cum casti ametari secum portasse videatur. Viso utile esse circa exercitum facere fossas et construere fossas circa exercitum fodere, munitiones erigere et castra construere, Sed si adversarii praesentes adsint, difficilius est castra re. In tali ergo eventu secundum
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯtiugat aliqͦt de ex̾citũ elon¬
suri a tastł uisis ĩ sigmis meis
sciant ad cast᷑ redine.L Inr
nincõit modꝰ actendendus sit.
ĩ ꝯstructõe cast᷑ꝵ. Nã si ex̾ctꝰ diu iͥ
morari ĩ dendat erigende st̃ for¬

Expanded text:
contingat aliquos de exercitu elongare a castris, visis insignis melius sciant ad castra redire. His munitionis modus attendendus sit in costructione castrorum. Nam si exercitus diu ibi morari intendat, eligendae sunt for
Abbreviated transcription (Latin):
nes lexisse. Rã recitat uegecius
dixisse catonẽ ꝙ ĩ aliis reb. si ꝙͥ
erpatũ ẽ põt ps mod̾ corrigi de¬
licta u̾o p̾lioꝵ eñdacõẽ nõ recipi¬
ũt. s statĩ pena errorẽ ꝯseqͥtͦ¬

Expanded text:
neglexisse. Nam recitat Vegetius dixisse Catonem, quod in aliis rebus si quid erratum est, potest postmodum corrigi. Delicta veor bellorum emendationem non recipiunt: sed statim poena errorem conseq
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ reges ã ⁊ principes int̾ uias
dactas sole due uie bident ͤ e ͤ
utiles. uidel pͦt̾io possessoria. ⁊
cite pͥecũiaui ad qͥrebant᷑. Atẽt
tudines regni. ẜ quas capiãt lici¬
tos reddit᷑. nõ usurpando alioꝵ¬
taꝵ. ⁊ uia exꝑimẽtał ptilis est
regib ⁊ pͥncipib in aqͥsicone
pecĩne s ⁊̾ utilit̾ ẽ uia posses¬
sionalis ñs solũ ĩ possõnib irm¬

Expanded text:
Apud reges autem, et principes inter vias tactas solae duae viae videntur esse utiles. videlicet possessoria, etcite pecuniam acquirebant. Debet tudines regni, secundum quas capiant licitos redditus, non usurpando aliortarum, et via experimentalis; utilis est regibus et principibus in acquisitione pecuniae. Sic etiam utilis est via possessionalis non solum in possessionibus im
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ memoria. ⁊ si ocurr̾et oꝑtuni¬
das ẜ similia gesta. dũ tũ illa
sĩt licita ꝑrcĩam lucͣretͤ.
tis militaris sit uictoria ⁊ medi¬
cinał sit sanitas. singłe tũ ar¬
des qiͣ ad pecĩua ordĩant᷑ . cũ ex
oꝑe. s arte fc̃o pecũiã ĩ tendũt
medici .i. fabri domificatores.
⁊ ⁊̾ ip̃i milites cũ stipendi arii
fiũt pecĩna ĩ tendũt. ¶De

Expanded text:
in memoria: ut si occurreret opportunitas, per similia gesta, dum tamen illa sint licita, pecuniam lucraretur. tis militaris sit victoria, medicinalis sit sanitas: singulae tamen artes quasi ad pecuniam ordinantur, cum ex opere vel ex arte facto pecuniam intendunt. Medici enim, fabri, domificatores, et etiam ipsi milites, cum stipendiarii fiunt, pecuniam intendunt. De
Abbreviated transcription (Latin):
latẽt̾ fiꝰ possũt a absq eo
qd̃ senciat᷑ ab obsessis lic nõ
sine difficultate ⁊ diutͤnitate
dẽꝑis possĩt ħ oĩa fini debito
dant muri ⁊inintõec sb̾fos

Expanded text:
latenter fieri possunt absque eo quod sentiantur ab obsessis: licet tamen sine difficultate et diuturnitate temporis, possint haec omnia fini debito dant muri et munitiones suffos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debiles extũc aũt assumendi st̃
escendi st̃ ad labores leues. s deĩde
debent assum̾e labores fortet. ad̾o
di st̃ pu̾i ad labores fortesut ad
excitat̃om luctatiuã ł ad aliꝙͣ a
liã ex̾citatõne siłem ex̾ͥcitatomi

Expanded text:
i debiles: ex tunc autem assumendi sunt escendi sunt ad labores leves: sed deinde debent assumere labores fortes. Adeo di sunt pueri ad labores fortes, ut ad exercitationem luctativam, vel ab aliquam aliam exercitationem similem exercitationi
Abbreviated transcription (Latin):
labores ꝓdefensiones reipublice
iiiiͦ. anno ultͣ sic debent assuefĩ
ad aliqͣ ex̾cicia robusta. ut si ad¬
lica defencõe ĩ digeat hẽant corꝰ
sic dispoĩtũ ut possĩt tales sb̾ire
labores. ut ꝑeos respublica pos.
ĩ ꝓsequẽdo padebit. sufficiat at
ad p̾sens scire ꝙ decet prẽs. sic
sollicitari gͣ regimẽ ꝑ erga fi

Expanded text:
labores pro defensione reipublicae: decimo anno ultra sic debent assuefieri ad aliqua officia robusta, quod si adlica defensione indigeat, habeant corpus sic dispositum, ut possint tales subire labores, ut per eos respublica possiprosequendo patebit. Sufficiat autem ad praesens scire, quod decet patres sic solicitari
Abbreviated transcription (Latin):
mis ꝑcalidi ut iuuenes. nͨ st̃ ĩ frigidati
ut senes. n ͨ st̃ sic aĩosi ⁊ p̾noiãtes ut in¬
uenes. nͨ st̃ sic timidi ⁊ pͥnsillãimes ut
senes. s cenẽtes mediũ ĩt̾ut᷑sq. st̃ timi¬
di uͥ ẽtimendũ. ⁊ audaces uͥ ẽ audend̾.

Expanded text:
mis percalidi, ut iuvenes, nec infrigidati ut senes, nec sunt sic animosi, et praevolantes, ut iuvenes, nec sunt sic timidi, et pusillanimes ut senes: sed tenentes medium inter utrosque, sunt timidi ubi est timendum; et audaces, ubi est audendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ad om̃e geuus ꝑtussionũ exci¬
tandi st̃ bellantes ut ꝯ̃ aliq alios
⁊ alios hostes alit̾ ⁊ alit̾ ꝑcuciẽ¬
do dinicent. ¶ Septimo bellagor¬
es ex̾ citandi st ad astensiones eqͣrs.
Nã ut uegeciꝰ recitat fiebãt anti¬
net ĩ hy me ex̾citabãt᷑ s̾cecto esta¬

Expanded text:
ta. Ad omne enim genus percussionum exercitandi sunt bellantes, ut contra alios et alios hostes, aliter et aliter percutiendo, dimicent. Septimo, bellatores exercitandi sunt ad ascensiones equorum. Nam, ut Vegetius recitat, fiebant antines, in hyeme exercitabuntur sub tecto: aesta
Abbreviated transcription (Latin):
roniano cͥtare deb̾et uõ alit̾ qͣ hor¬
tes se optime c̾debat nͥ ĩ õĩb acieb
electos sagitarios misciustuiss.
Qͥuto st̃ bellatores ex̾citandi ad ia¬
ciend̾ laꝑie̾s cũ fundis ħͥ .n. modꝰ bel¬
fuit ĩ uent ͦ ĩ qͥb pueri ut uegeciꝰ¬

Expanded text:
Romano certare deberet, non aliter contra hostes se obtinere credebat, nisi in omnibus aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbelfuit inventus, in q
Abbreviated transcription (Latin):
mĩor ĩ imicicia fu̾it exseq̃ntib iu¬
dicia. tãto mag̾ accipiẽt finẽ ex¬
secucõnes iudicioꝵ. qr cs̃ iudex iu¬
dicando reos ẜ leges nõ tãtã iĩmqͣͫ¬
ĩ currat. qͣnta si iudicar eos arbi
tͥo ꝓ̾o. ne iudex timore ĩ iicicie
ĩ clmanatꝰ distat debito fini iudi¬
a legib det̾imuanda ⁊ pauca arbi¬
tͥo iudicũ ꝯmitͥtenda sufficient᷑.

Expanded text:
inimicitia fuerit exequentibus iudicia, tanto magis accipient finem executione iudiciorum. Quare cum Iudex iudicando reos secundum leges non tantam inimicitiam incurrat, quantam si iudicaret eos arbitrio proprio, ne iudex timore inimicitiae inclinatus differat debito fini iudia legibus determinanda, et pauca arbitrio iudicum committenda: sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
i. ẜ figa pẏramidalẽ ⁊ acutã ut
possit hostes ⁊ sind̾e ⁊ diuidere.
Nã dinsis hostib faciis debei¬
lant᷑. ¶Acies gͦ ꝯstructa in
forma rotũda utił ẽ ad sustiuẽdũ
ĩ forma uͥbo u̾o forficulari ẽ ntais
ad cͥcũdandũ ⁊ ꝯcludendũ cũ hosteᷤᷤ
st̃ panci. s ĩ forna acuta ⁊ pyr¬
iidali utilis ẽ ad sciendũ ⁊ diui¬
deudũ cũ hostes st̃ pset sciendũ ẽ¬

Expanded text:
 figuram pyramidalem et acutam, ut possit hostes scindere et dividere. Nam divisis hostibus facilius debellantur. Acies ergo constructa in forma rotunda, utilis est ad sustinendum. In forma vero forficulari, est utilis ad circum dandum et concludendum, cum hostes sunt pauci. Sed in forma acuta et pyramidali, utilis est ad scindendum et dividendum, cum hostes sunt plures. Sciendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ficula t E ⁊ reqͥrit bellũ ꝯmitteud̾
scd̃o ut ꝓbiores bellatores ĩ illis ꝑti¬
b aciei apponant᷑ ĩ qͥb magi pt̃
ꝯfundi. ⁊ ꝑforari acies. Tcio ut exͣ
quãlib aciem reẜuent᷑ aliqͥ mili¬
tes stremu i audaces qͥ possint
succurrͥe ad ꝑtẽ illã erga ꝙͣ in¬
d̾iut aciem ticubare ⁊ defate.¬

Expanded text:
ficularem: ut requirit bellum committendum. Secundo, ut probiores bellatores in illis partibus aciei apponantur, in quibus magis potest confundi et perforari acies. Tertio, ut extra quamlibet aciem reserverunt aliqui milites strenui et audaces, qui possint succurrere ad parteem illam, erga quam viderint aciem titubare, et defice
Abbreviated transcription (Latin):
menores pugnautes ⁊ ex qͥb artibꝰ
st̃ mesiores bellicosi. declaranimꝰ ⁊̃
beat ꝓublica pugna ꝯmitti it eo
qͥb cantelis hm̃idare decet belloꝵ
ducẽ. ne suus ex̾citꝰ ledat᷑ ĩ uia
qͣntũ ad campestͤ bellũ nͦ ut ui¬

Expanded text:
meliores pugnantes et est quibus artibus sunt meliores bellicosi: declaravimus etbeat publica pugna committi, et quibus cautelis abundare decet bellorum ducem ne suus exercitus laedatur in via quantum ad campestrum bellum. Nihil ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
pugnãtes uł solũ uolũt se defend̾
⁊ sustiu̾e ictus. uẜ uolũt alios ĩua¬
de. si g  bellantes nõ senciũt se tã¬
de potentie ut alios debenare
possint. s sufficit en ut se defen¬
dant. tñt ẽ ꝯstruenda acies ẜ ro
se magis ꝯstͥug̾e ⁊ ꝯstipare ut acies
nõ possit ab hostib tͣnsũdi ccͣ aciẽ¬

Expanded text:
se defendere et sustinere ictus. vel volunt alios invadere. Si ergo bellantes non serviunt se tantae potentiae ut alios debellare possint, sed sufficit eis ut se defendant: tunc est construenda acies secunse magis constingere et constipare, ut acies non possit ab hositbus transcindi. Circa acie
Abbreviated transcription (Latin):
duplicẽt aciem. qr ita ꝙ medieas
aciei statim seꝑet se amedietate
alia. ⁊ seriatã ordinet se añ aliã
y post ip̃a quo fc̃o statim deb ꝑ
p̾cipe duxi belli. ut aciẽ qͣdratam
natorib ad campos siue eqͥtib iin

Expanded text:
duplicent aciem ita quod medietas aciei statim separet se a medietate alia, et seriatim ordinet se ante aliam vel post ipsam. Quo facto statim debet praecipere dux belli, ut aciem quadratam natoribus ad campos sive equitibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ppło. Nõ .n. eẽt possibile aliq̃ diu¬
t᷑ne pͥncipari. si uellet oĩa pͥcapu
nire ⁊ oñis tͣusgͤ ssiones corrig̾e.
Rurtꝰ ⁊ siom̃es tͣnͣsg̾ssiones note¬
possẽt ꝓunuiri apͥncipante. nõ tũ ẽ
possibile simpł oĩa delicta puni¬
am pͥncipis. yͣmo aliqͣ st̃ ad̾o oc¬
culta ut nt̾iores ꝯcupĩe q̃ lege¬

Expanded text:
o: non enim esset possibile aliquem diuturne principari, si vellet omnia peccata punire, et omnes transgressiones corrigere. Rursus et si omnes trasngressiones possent puniri a principante, non tamen est possibile simpliciter omnia delicta puniam principis. Immo aliqua sunt adeo occulta, ut interiores concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
e. ¶ Tcio ĩ mod̾atꝰ tior reddit hõie
treusentũ. Eã pp̃ timorẽ calore
ꝓ gͤdiente adtciora exc̾iori mẽbra fri¬
gida manẽt. Narni gͦ fiñt frigestĩ.
nõ ualentes sustin̾e mẽbra. qr acc̃ĩt
eis tremor. gͦ si ĩ ꝯĩẽs ẽ regẽ ẽ treumn¬

Expanded text:
io immoderatus timor reddit hominem tremulentum. Nam propter timorem calore pregrediente ad interiora, exteriora membra frigida manent. nerui ergo fiunt frigefacti, et non valentes sustinere membra quare accidit et tremor. Ergo si inconveniens est regem esse tremu
Abbreviated transcription (Latin):
cui res ⁊ pͥncipes. mulło deb̾e ẽẽtimidoᷤ.
qr tales regie mastatii derogare dicũ¬
t ͦ. mt̾tos a̾ sic ĩ satantes reges hr̃e ꝯ
reges nõ ẽẽ forces. Nã qui oĩbͣ audet
nõ ẽ fortis. s fatuꝰ. o gͦ ud̾e qũo eoseͤ

Expanded text:
 et principes in nullo debere esse timidos, quia talia regiae maiestati derogare dicuntur. multos autem sic incitantes reges habere reges non esse fortes. nam qui omnia audent, non est f
Abbreviated transcription (Latin):
sapientores ĩspecłabi ͧ. sic reges ⁊ pͥn¬
cipes res recogitando acta suoꝵ p̾de¬
cessoꝵ fiũt mag̾ prudentes magibi¬
lib ¶ẜo debñt dai diligent̾ intueri.
futͤa bona q̃ post possũt ẽẽ ꝓficua p¬
regno ⁊ maia que possũt ẽẽ notiua.

Expanded text:
sapientiores in speculabilibus: sic reges et principes cogitando acta suorum praedecessorum, fiunt magis prudentes in agibilibus. Secundo debent diligenter intueri futura bona, quae possunt esse proficua regno: et mala, quae possunt esse nociva.
Abbreviated transcription (Latin):
dites p̾pouendus. d g ͦ qui ĩ pugua
peditib p̾ponit᷑ e ͤ fortis uirib sp̃.¬
ꝙͥter stat a. sciens eit̾e hastas ⁊ iacu¬
la. scieus dimicare gladio ad ꝑcu¬
ciendũ rorate stutũ ad se ꝓtegeu¬
dũ iugilans agilis. sobͥus hũs om̃e
aruoꝵ exꝑienciã ut stiat erudi¬
re pugnantes tͥ ꝯmissos ⁊ cogaͭ eoᷤ
ad bñbelandũ ⁊ ad arma tͥgend̾
Nã ip̃e armoꝵ nitor t̾rorem iu¬

Expanded text:
 ergo qui in pugna peditibus praeponitur esse fortis viribus, procer statura, sciens eiicere hastas et iacula, sciens dimicare gladio ad percutiendum, portare scutum ad se protegendum, vigilans, agilis, sobrius, habens omnium armorum experientiam: ut sciat erudire pugnantes sibi commissos, et cogat eos ad bene debellandum, et ad arma tergendum. Nam ipse armorum nitor terrorem in
Abbreviated transcription (Latin):
exsimplicitate ꝯdenciũ leges. Nã
Aliqñ ꝯdentes leges ꝯtingͭ esse
simplices. Irracõnabłe gͦ eẽt si po ᷤ¬
t̾iores sapienciores nõ possẽt ĩ mu¬
tare leges pat̾as ꝑ simplicõres ꝯdi¬
tas gͦ ĩ tali casu mutende eẽnt pͥ¬
oꝵ leges. ¶Gta m̾a sũitͤ ex in¬
det̾minacõe ꝑticłariũ actuũ. Nã
agibłia ꝑticłaria ĩ det̾minata st̃ ⁊

Expanded text:
ex simplicitate condentium leges. nam si aliquando condentes leges contingit esse simplices, irrationale esset, si posteriores sapientiores non possent immutare leges paternas per simpliciores conditas: ergo in tali casu mutandae essent priorum leges. Quarta via sumitur ex indeteriminatione particularium actuum. Nam agibilia particulari
Abbreviated transcription (Latin):
las ⁊ barbaricas. sic̃ erat lex olim
apd̃ s̾cos. ꝙ portũtes ferrũ ⁊ alia
ut puta legẽ illã. ꝙͣ ut recitãt pħ̾s
q̃dã gens statuit idet. ꝙsi aliqͥs cmiis
ẽẽt occisꝰ. ⁊ aliqͥs ꝯsãgͥueꝰ mortui in¬

Expanded text:
las et barbaricas: sicut erat lex olim apud Graecos, quod portantes ferrum, et alia utputa legem illam quam ut recitat Philos. quaedam gens statuit videlicet quod si aliquis civis esset occisus, et aliquis consanguineus mortui in
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o sb̾am. nõ ultius sptat ad ip̃m
bsus eiꝰ. qͥr si de usu pensione
accipiat uendit ꝙ nõ ẽ suũ.ł
accipit pensionẽ de eo ꝙ nõ spͨ¬
tat ad ip̃m. cũ nõ ult̾ius Ept
ad eũ usus deuarii ex q ͦ eiꝰ su̾q¬

Expanded text:
vero substantiam, non ulterius spectat ad ipsum usus eius. quare si de usu pensionem accipiat, vendit quod non est suum, vel accipit pensionem de eo quod non spectat ad ipsum, cum non ulterius spectet ad eum usum denarii, ex quo eius su
Abbreviated transcription (Latin):
mlt uenatiua ⁊ piscatiuã e ͤ uitaᷤ.
licitas. ait .n. ꝙ hõim ad bestias
⁊ ad alia ałia ẽ iustũ bellũ ꝑse .n.
loꝙ̾do hoĩes iuste possũt tãlia ca
cita. qr hõim ad hõies ꝑse nõ e ͤ
instũ bellũ. si .n. hõies aliqͥ ꝯͣ ali
forefec̾ũt ĩ ip̃os. ¶ Deliuqͥt gͦhõ
offẽdendo hõiem ꝑ se tñ loqũdo nõ
deliuqͥt offendendo sibestias. si ã ĩ

Expanded text:
lt venativam et piscativam esse vitas licitas. ait enim, quod hominum ad bestias et ad alia animalia est iustum bellum. per se enim loquendo homines iuste possunt talia facecita, quia hominum ad homines per se non est iustum bellum. Si enim homines aliqui contra forefecerunt in ipsos. Delinquit ergo homo offendendo hominem: per se tamen loquendo, non deli
Abbreviated transcription (Latin):
alũ ꝓp̃ cautelas ad hĩtas plus suꝑ¬
ant᷑ hostes de sagatitate ꝙ exfor¬
titu  ͤ pauci. st̃ .n. bellatores sisint
sagaces sagaces ⁊ ĩ dustres suꝑãt
mstos nõ fortitudine. s prudẽncia

Expanded text:
 cautelas adhibitas plus superantur hostes ex sagacitate quam ex fortitudine: pauci enim bellatores si sint sagaces et industres superant multos non fortitudine sed prudentia.
Abbreviated transcription (Latin):
poł. ait ꝙ płes hoĩes sic ꝓrĩcipã¬
tes. qͣi ꝯstitunt unũ hõĩe mstoꝵ
oculoꝵ ⁊ iułtarũ manũ. qͣ̃r me¬
lior erit hiꝰ pͥncipatꝰ. qr homo sit
ꝯstitutus ⁊ nt̾titudo sic pͥncipãs
eff̾icatõr erit ĩ principando.
Scd̾a uia ad ĩuestigand̾ ħ idem
siuuit᷑ ex recta ĩtencione q̃re
quirit᷑ inpͥncipãte. tñc .n. pͥu¬

Expanded text:
 plures homines sic principantes quasi constituunt unum hominem multorum oculorum et multarum manuum. quare melior erit huius principatus, quia homo sic constitutus et multitudo sic principans, efficacio erit in principando. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex recta intentione quae requiritur in principante. Tunc enim p
Abbreviated transcription (Latin):
forte fac̾ unꝰ solus. Ĩ si fiat mo¬
pͥncipatu. ł ĩ toto regno. ille pͥn
hẽat młtoᷤᷤ ctulos ⁊ młtos bonoᷤᷤ
⁊ uͥtuoso ⁊ ut hẽat mł̾tos pedes
⁊ mltas manꝰ ⁊ sic fiet unus hõ¬

Expanded text:
forte faceret unus solus: ideo si fiat mocipatu vel in toto regno, ille prinhabeat multos oculos et multos bonos, et virtuosos, ut habeat multos pedes et multas man
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ tinorẽ politiciã saluant: ciues.
ii. mag̾. stt̃ sb̾iecti pͥncipia ⁊ plus
ei obediũt. s ext̾iorib corptõnẽ
timeant. Querra .ii. ext̾ior dollit
seditõnes ĩ tͥusecas. ⁊ reddit ciues
mag̾ unauimes ⁊ ꝯcordes.¶ Exͥ¬
hꝰ hẽmꝰ ĩ romãis qͥb postꝙͣ defec̾ũt
ext̾iora bella. ĩtͣ se ip̃os bellare ce¬
ꝑũt: Est ã ħ cantela utilis solũ
duob pͥucipatib. ut pͥncipatui ꝯsti¬
tuto exhõib assuetis ad bellea.
cepit. hoĩes .n. bellatores ⁊ assue¬
ti ad p̾lia qͥb fu̾it nõ fu̾it cure

Expanded text:
 timorem politiam salvant: cives enim magis sunt subiecti principi et plus ei obediunt, si ex timoribus corruptionem timeant. Guerra enim exterius tollit seditiones intrinsecas, et reddit cives magis unanimes et concordes. Exhabemus in Romanis, qui postquam defecerunt exteriora bella, intra seipsos bellare coeperunt. Est autem haec cautela utilis solum duobus principatibus: ut principatui constituto ex hominibus assuetis ad bella, coepit. Homines enim bellatores et assueti ad proelia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regni o ꝙ s ᵈ uirtuosꝰ ⁊ epyekes
i. suꝑ iustus. decz .ii. talẽ e ͤ quasi
semid̾m ut sĩc alios dignitate ⁊
potẽcia ex cellit sic eos botiͭ ͤ
suꝑet. ħ .ni. max ͤ saluabit regnũ
⁊ politiciã. si rex sit bouꝰ ⁊ uͥtuosꝰ¬

Expanded text:
irtuosus et epiikis idest super iustus: decet enim talem esse quasi semideum, ut sicut alios dignitate et potentia excellit, sic eos bonitate superet. hoc enim maxime salvabit regnum et politiam, si rex sit bonus et virtuos
Abbreviated transcription (Latin):
do. Eã ⁊ siꝯtingat molles car¬
ne ⁊̃ postꝙͣ gustau̾ũt bella appe¬
Re pugnã. ħ ẽ ut rayo. Nã hũteᷤᷤ
carnes molles. ut suꝙͣ taigebatͤ
st̃ iepti ad pugnãd̾ nã tales diffici¬
tiꝰ sustinẽt armoꝵ pondꝰ uehem̃qꝰ.
dolent ex illatõne uulueꝵ. ¶ Qͥu¬
to ꝯsid̾anda ẽ ĩ bellantib u̾sucia.
⁊ ĩ dust̾a adbelland̾. ꝙͣ qͣuto cancior¬
es st̃ bellatores tanto ciciꝰ uictorã
optinent  Sexto attẽdẽda est
Girilitas ⁊ andacia mentis qr auda¬
ciores ⁊ mag̾ cordati ut płimũ iu
pugna nictoriã optinet. Rex gͥ
lice diuncet exꝑte hõmũ beuatoꝵ¬

Expanded text:
do. Nam et si contingat molles carne, etiam postquam gustaverunt bella, appetere pugnam; hoc est ut raro. Nam habenter carnes molles ut supra tangebatur sunt inepti ad pugnandum: nam tales difficilius sustinent armorum pondus, vehementius dolent ex illatione vulnerum. Quinto, consideranda est in bellantibus versutia et industria ad bellandum. Nam quanto cautiores sunt bellatores, tanto citius victoriam obtinent. Sexto, attendenda est virilitas et audacia mentis. quia audaciores et magis cordati ut plurimum in pugna victoriam obtinent. rex igitur lice dimicet, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuiilone fortime ⁊ casuise expo¬
lic uidemꝰ a̾ ĩ bello duo existe ide¬
lie uiros ꝓugnãtes. ⁊ auxilia alia
roꝵ pugnãciũ qnͣtũ ad pͥsens sꝑecta
sex st̃ atdendẽda. sic ⁊̃ ex ꝑte auxilox

Expanded text:
praevisione fortunae et casui se exponere. Videmus autem in bello duo existere. videlicet viros pugnantes, et auxilia alia rorum pugnantium, quantum ad praesens spectat sex sunt attendenda: si
Abbreviated transcription (Latin):
existentes s̃ excitu o młta in¬
ꝯmoda cołare. qͣr si sint i aliqͥ
molles ⁊ muliebres remientes ĩ¬
ĩ ꝯmoditates qͣs sustinentes bella¬
rerecusãt ⁊ eycitũ fugnũt
Qrto ꝯsid̾anda e̾ fortitudo⁊ du¬

Expanded text:
existentes in exercitu oportet multa incommoda tolerare: quare si sint ibi aliqui molles, et muliebres renuentes inincommoditates quas sustinent, bellare recusant et exercitium fugiunt. Quarto consideranda est fortitudo et du
Abbreviated transcription (Latin):
qͥc ult̃ ꝙͣ debeat dilgit coͣrlẽ uitã de
defaciui eligit tͦpẽ fugã.: Sexto
pugnãtes nõ debent horrere sang̾nis
effusionẽ. Nã si qͥc cor mole molle hũs¬
iliebͥs existentes horreat effũd̾e̾ sã¬
gninẽ nõ audebͭ hostib ꝓlagas ĩ fli

Expanded text:
quam debeat, diligit corporalem vitam, de facili eligit turpem fugam. Sexto pugnantes non debent horrere sanguinis effusionem. Nam si quis cor molle habens, muliebris existens, horreat effundere sanguinem; non audebit hostibus plagas infli
Abbreviated transcription (Latin):
uo docz bellatores ueꝯdari ⁊ erii¬
bet̾e turpem fugã. Nã ut dr .iiiͦ.
echi apud illos st̃ uiri fortissimi
apud qnos houorãt᷑ fortes. Int̾
ceta aũt q̃ reddũt hõino bellico¬
sũ ẽ dilig̾e honorari expugua
⁊ erubest̾e tͦpem fugã.Ad¬
u̾tendũ aũt ꝙ cũ dicimꝰ bellato¬
res. nõ horrere effusionẽ sangͥ¬

Expanded text:
vo decet bellatores verecundari, et erubescere turpem fugam. Nam, ut dicitur 3. Ethic. apud illos sunt viri fortissimi, apud quos honorantur fortes,Inter caetera autem quae reddunt hominem bellicorum, est diligere honorari expugna, et erubescere turpem fugam. Advertendum autem quod cum dicimus, bellatores non habere effusionem sang
Abbreviated transcription (Latin):
fũdissimas E foueas. ⁊ aliqͦ alio
dedifficili optin̾i possint eneĩt
⁊ plies ut si mũicõ obsessa ꝑ
uias sb̾t̾raneas capi possint
obsessi cũ ꝓuidentes fossiõe
ĩpediũt eam ne ꝑ ip̃a. frandu¬

Expanded text:
fundissimas foveas, vel aliquo alio de difficili obtineri possint. Evenit etiam pluries ut si munitio obsessa per vias subterraneas capi possit, obsessi tamen providentes fossionem impediunt eam, ne per ipsam fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
pidariat maginat ĩ pugnari poᷤ¬
sũt imũcões obseᷤse. tñ ut uideat᷑
qͣlit̾ ĩ nocte ꝑcuciũt lapies eniͥssi
a machiuis sꝑ cũ lapide alligaudꝰ
est ignis. uł cicio ignitꝰ. Ꝙ ã ꝑ
ticionẽ ignitũ lapidi alligatũ ap¬
ꝑere pot̾it qͣnt̾ machiua ꝓiat¬

Expanded text:
ias machinas impugnari possunt munitiones obsessae. Tamen, ut videatur qualiter in nocte percutiunt lapides emissi a machinis, semper cum lapide alligandus est ignis, vel ticio ignitus. Nam per ticionem ignitum lapidi alligatum apparere poterit qualiter machina
Abbreviated transcription (Latin):
se de fend̾e debeãt declarabit᷑
qi̾r obsessi cuicłos ⁊ alia ma¬
gmam̃ta obsidenciũ debeant ꝓ¬
nari possũt sic̃ ꝑ machinas
lapidarias ł ꝑ edificia ꝓpłsa us
ad menia cast̾ ÷ ciuitatis obses¬

Expanded text:
fendere debeant, declarabitur qualiter obsessi per cuniculos et alia machinamenta obsidentium debeant pnari possunt, sicut per machinas lapidarias, vel per aedificia propulsa usque ad moenia castri, vel civit
Abbreviated transcription (Latin):
utͫ magit possit inñito illã ĩ pug¬
chiuaꝵ castre uł cinitatẽ obses¬
sam pot̾it ĩ pugnatre. si .n. plo¬
na noticia hẽatͤ de machinis de
qͥb mẽcionẽ fecimꝰ sufficient̾ sci

Expanded text:
um magis possit munitionem illam impugchinarum, castrum, vel civitatem obsessam poterit impugnare. Si enim plena notitia habeatur de machinis, de quibus mentionem fecimus, sufficienter sci
Abbreviated transcription (Latin):
tenda ẽ ad locũ s ega que iaci¬
endus ẽ lapis sig ͦ imuis alte
ꝓicit ẽ elougñda ẽ machina asi¬
guo uł ĩ fũda eiꝰ ap̾ꝑ oneudus ẽ
lapis gͣuior p̃ nõ tm̃ eleuare po¬
t̾it si u̾o niuiis yme. uł minis.¬

Expanded text:
rtenda est ad locum erga quod iaciendus est lapis. Si vero nimis alte proiicit, vel elonganda est machina a signo, vel in funda eius apponendus est lapis gravior, quem non tantum elevare poterit. Si vero nimis ime
Abbreviated transcription (Latin):
tholica ⁊ orthodoxa. Ab ip̃a ĩ fancia
ea q st̃ fidei st̃ ĩ inuenib ꝓponẽda.
Gͫ qr distincte articłos fidei cogͦsc̾e
⁊ sb̾tilit̾ ea q̃ st̃ fidei ꝑ tͣctare sptat
ad cłicos doctores instruentes alioᷤᷤ
ĩ ip̃a fide. qmͣ sb̾tilẽ ꝑscrutatõni
layti ⁊ max ͤ pu̾i. scire nõ posst̃.
sufficit ꝙ eis talia ꝓponant᷑ grose

Expanded text:
tholica et orthodoxa, ab ipsa infantia ea quae sunt fidei sunt iuvenibus proponenda. Verum quia distincte articulos fidei cognoscere, et subtiliter ea quae sunt fidei pertractare, spectat ad clericos doctores instruentes alios in ipsa fide, quam subtilem perscrutationem laici, et maxime pueri scire non possunt: sufficit quod ta
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ pẽ pdata nr̃a fuit passus. mortiuis.
⁊ sepstꝰ. ꝙ descendit ad inf̾e̾os. ⁊ edux¬
it inde captiuas animas iͥ existenteᷤ.
Ꝙ t̾cia digͭ resrexit a mortuis. Ꝙx
ascend ͭ ad celũ. sedet ad dext̾a dĩpa

Expanded text:
 peccata nostra fuit passus, mortuus, et sepultus. Quod descendit ad inferos, et eduxit inde captivas animas ibi existentes. Quod tertia die resurrexit a mortuis. Quod ascendit in coelum, sedere ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
diendo reddit ͤ apͥ os ⁊̃ nõ ĩusurpãdo alie
les. Nã sic̃ qr fortitudo plus oppõit᷑ ti¬
mori ꝙͣ audacie. facimꝰ nos ip̃os fortes.
decsnant᷑ declinãdo ad audaciã iti potiꝰ
plus audeamꝰ ꝙͣ miuꝰ. sic qr lib̾alitas ma¬
quam  defic̾e.¬

Expanded text:
diendo redditus proprios, et non in usurpando alienles. Nam sicut quia fortitudo plus opponitur timori quam audaciae, facimus nosipsos fortes, delcinando ad audaciam; ita quod potius plus audeamus, quam minus. Sic quia liberalitas maquam defice
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe amẽt᷑ ctͣ illd̾ maxĩe ꝯsistit lib̾a¬
litas. ꝙ qͥs agendo max ͤ amat᷑. nõ at̃
max ͤ amat᷑ qͣs. si aliena bona nõ sb̾ri¬
piat. ł si ꝓpͥos redditꝰ custodiat. s max¬
ime diligit ᷑. si ex ꝓpͥis redditib debitos
sũptꝰ faciat. ⁊ bonis ⁊ diguis maxĩa bo.

Expanded text:
maxime amentur, circa illud maxime consistit liberalitas, quod quis agendo maxime amatur. Non autem maxime amatur aliquis, si aliena bona non surripiat, vel si proprios redditus custodiat. Sed maxime diligitur si ex propriis redditibus debitos su
Abbreviated transcription (Latin):
dire ⁊ ccͣ nõ acciꝑe alienos est ex
ꝯñti. usur pãt .ni. bona utilia ⁊ nõ ac¬
cipiens ea sic̃ d nimis ur᷑ aindꝰ pecu
nones .i. uiuẽtes dem̾etͥcio exponator¬
es mortuoꝵ ⁊ aleatores dicit tpia tu¬
cra. ⁊ om̃s taiet appellat illib̾ales a¬
leator .n. ⁊ oĩs illusor daxilloꝵ illib̾a¬

Expanded text:
dire, et circa non accipere alienos, est ex consequenti. Usurpans enim bona utilia, et non accipiens ea sicut debet, nimis videtunones, idest viventes de meretricio, expoliatores mortuorum, et aleatores, dicit esse turpia lucra: et omnes tales appellat illiberales. Aleator enim et omnis lusor taxillorum illibera
Abbreviated transcription (Latin):
entib. ⁊ de respicientib ext̾iora bona
ĩ ordine ad aliud. bona aũt ext̾iorar
honesta ut honores. pͦ g ͦ decemꝰ deu̾tu¬
tib respicientib bona utilia ⁊ pꝰtea de
respicientib bona honesta. In cipit .n.
nr̃a cõg̾cõ asensu. cũ gͦ bona utilia.
sensibiliora sint qũa honesta pͥus det̾¬
m̃and̾ ẽ de uͥtutib respiciẽtib bona
utilia. ccͣ a̾ bona utilia. ut det̾marib.¬

Expanded text:
tibus respicientibus exteriora bona in ordine ad aliud. Bona autem exteriorahonesta, ut honores. Primo ergo dicemus de virtutibus respicientibus bona utilia: et postea de respicientibus bona honesta. Incipit enim nostra cognitio a sensu. cum ergo bona utilia sensibiliora sint honestis, prius determinandum est de virtutibis respicientibus bona utilia. Circa autem bona utilia ut deter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ut deb spͨtat .n. ad lib̾alẽ nõ usur
eam ordinet addebitos sũptꝰ. tñ ut poᷤ¬
redditꝰ alienos hr̃e debitã curam de
ꝓpis ⁊ exeis debitos sũptꝰ fac̾e st̃ illa
tͥa ctͣ que uidet᷑ ẽẽ lib̾alitas. Rõ añt

Expanded text:
prout debet. Spectat autem ad liberalem non usurpeam ordinet ad debitos sumptus: tamen ut posredditus alienos, habere debitam curam de propriis, et ex eis debitos sumptus facere: sunt illa tria circa quae videtur esse liberalitas. Non aut
Abbreviated transcription (Latin):
lent gͦ tͣd̾e uoticiã de arte fabͥ¬
li oz ip̃m det̾mĩare de marcello.
⁊ ĩcudine. ⁊ ałis ĩ strumẽtis fab̾¬
lib ⁊ spt᷑at ad fabrũ. talia ĩ stru¬
mẽta cogͦsc̾e. sic noleus tͣd̾e uo¬
ticiam de arge dextoria deb de¬
t̾mĩare depͤtinb ⁊̃ de aliis orga¬
nis ⁊ de alut illiꝰ arcis ⁊ sptat ad
dexcorẽ. talia ĩstrumẽta cogͦsce.
qr uolens tͣd̾e noticiã gubuatõ¬

Expanded text:
iam de arte fabrili, oportet ipsum determinare de martello, et incude, et aliis instrumentis fabrilibus; et spectat ad fabrum talia instrumenta cognoscere. Sic volens tradere notitiam de arte aextoria, debet determinare de pectinibus, et aliis organis illius artis, et spectat ad textorem talia instrumenta cognoscere. Quare volens tradere notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ tͦres ⁊ ꝓpugnatula. Nã ĩ ip̃is mͤ¬
cuła ut mĩntõ leuiꝰ defendi possit
maxĩe añt añ portam ꝙͣ lib ip̃iꝰ
nũutõis de qͣ timet᷑ ne ad eam ac¬
cedant obsidentes fiende st̃ tͤres
diq ⁊̃ ferrata ⁊ ꝓhibẽs in gͥssũ hos¬
tiũ ⁊ ĩ cendiũ ignis. Nã si obsidẽ¬
tes uellent portas uiũitõis sute¬
pot̾it aqͣ ad extinguend̾ ignẽsi ꝯ¬
ting̾et ip̃m ab obsidc̃tib e ͤ appoĩtũ.
Qutũ ꝙ facit muit̾dues mag̾¬

Expanded text:
t propugnacula. Nam in ipsis mucula, ut munitio levius defendi possit. Maxime autem ante portam quamlibet ipsius munitionis, de qua timetur, ne ad eam accedant obsidentes, fiendae sunt turres, dique etiam ferrata, prohibens ingressum hostium, et incendium ignis. Nam si obsidentes vellent portas munitionis succepoterit aqua ad extinguendum ignem, si contingeret ipsum ab obsidentibus esse appositum. Quintum quod facit munit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituere hi muros ext̾ra tensata ꝑ
ualet qͥdem ꝯstitutõ taliũ uiurosꝵ
ad defendendam mũitõnẽ ue deniu̾¬
cat᷑ ꝑ mathiuas lapidarias. Nã dato
legione susciꝑ ictꝰ ma̾chinaꝵ. qr c̃
lapis ex eiectus amah amachina ꝑ¬

Expanded text:
iusmodi muros ex terra depressata. valet quidem constitutio talium murorum ad defendendam munitionem, ne devincatur per machinas lapidarias. Nam dato laesione susciperet ictus machinarum: quia cum lapis
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe facit ne obsessa ciuitas de¬
nĩcat᷑ ab sidentib ⁊ ꝙ maxĩe fa¬
cit ẜut obsessi facilit̾ possint
defend̾e niũncõnẽ aliꝙͣ est scire
qͣlit̾ edificanda st̃ cast᷑ ⁊ ciuitaᷤ¬

Expanded text:
e facit ne obsessa civitasdevincatur: ab obsidentibus, et maxime facit ut obsessi faciliter possint defendere munitionem aliquam, est scire, qualiter aedificanda sunt castra, et civita
Abbreviated transcription (Latin):
se tueri ĩ niũitõe aliqͣ. si assit fa¬
ex ip̃a nata loci forcior existat ᷑t
difficilior ad ĩpugnãdũ.¶ So
urbes i nũntõnes sunt diffici¬
liores ad ĩpugnãd̾ ex angularita¬
te muroꝵ. Qam si niũitõ
muros hẽat augulares. si ꝯ¬
tingat obsidentes dd muros¬

Expanded text:
e aliqua: si adsit faex ipsa natura loci fortior existat, et difficilior ad impugnandum. Secundo urbes et munitiones sunt difficiliores ad impugandum ex angularitate murorum. Nam si munitio muros habeat angulares, si contingat obsidentes
Abbreviated transcription (Latin):
tis. qͣrto ex apnguatlis. qͥnt̾o exfoᷤcatiᷤ.
Ex nͣ quidẽ loci urbes ⁊ nũntõnes.
fortiores existunt si edite st̃t ĩ p̾rup¬
dis rupib uł ĩ locis emiuẽtib ⁊ ĩ¬
accessibilib aut si mare sit ccͣeaᷤ
uł palides aut flũina cͥcũdant ip̃aᷤᷤ¬

Expanded text:
tis. Quarto ex propugnaculis. Quinto ex fessatis. Ex natura quidem loci, urbs et munitiones fortiores existunt si editae sint in praeruptis rupibus,vel in locis eminentibus et inaccesibilibus: aut si mare sit circassas, vel paludes, aut flumma circumdant ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bia iudicãda st̃ ĩ meliorẽ ꝑtẽ. si alqͦ
m̃o põt ꝑ ciꝑ̃e iudex pͨcãtẽ nõ pcͨas¬
se exelectd̃e. s exignorancia. ł exĩ¬
fortimio. s ad clenẽtiã decliuare. Iõ¬
ad actõne. s ad electõm.: Quin¬
uir̾ta bona oꝑa priꝰ fecit. d gͦ iũdex.
nõ ita respic̾e ad ꝑtẽ. ut ad ħ ꝗ
ticulare nogociũ ĩ quo deliquit. sic̃

Expanded text:
bia iudicanda sunt in meliorem partem, si aliquo modo potest percipere iudex peccantem non peccasse ex electione, sed ex ignorantia, vel ex infortunio, debet ad clementiam declinare. iad actionem, sed ad electionem. Quinmulta bona opera prius fecit: debet ergo iudex non ita respicere ad partem ut ad hoc particula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ã ad hũiliatos cess ira. ⁊̃ canes i¬
maĩfestãt. nõ mordentes eos. qͥ residẽt.
p gͥ qũo decet iudices e ͤ magis cle¬
mẽtes ꝙͣ seilos. ⁊ sihoc dec iudices
młto mag̾ dec reges ⁊ pͥncipes qͦs
ꝯgruit ampliori boni ͭ ͤ polłe. decet
itaq eos e ͤ clem̃tes ⁊ beĩgnos nõ ꝙ
iusticiã deẜãt. qr sine ea pax regi
saluato ꝯĩ bono. ⁊ pace regni ꝙ pos¬
sibiłe ẽ. debẽt ad mia decliuare. qͣ

Expanded text:
 ad humiliantes cesset ira etiam canes manifestant non mordentes eos qui resident. Patet ergo quomodo decet iudices esse magis clementes quam severos. et si hoc decet iudices, multo magis decet reges et principes, quibus congruit ampliori bonitate pollere. Decet itaque eos esse clementes et benignos, non quia iustitiam deserant, quia sine ea pax regni salvato communi bono et pace regni quantum possibile est debe
Abbreviated transcription (Latin):
timũ excessus bonitatis supͣ mali¬
ciã. Ioctanũ paciẽcia actusati Inouũ
corrigibilitas pectãt ecimũ sb̾¬
iecto delinq̃tidis.ꝑ ¶Pino .ii. ip̃a
n᷑a hũana clamat ꝓclemẽcia de¬
linq̃ntis. Nã cũ nͣ hũaua de sesit

Expanded text:
xcessus bonitatis supra malitiam, octavum patientia accusati, novum corrigibilitas peccantis, decimum subiecto delinquentis. Primo enim ipsa natura humana clamat pro clementia delinquentis. nam cum natura humana de se sit
Abbreviated transcription (Latin):
do tẽꝑe p̾cedenti. ¶Septimũ ĩ cli¬
nãt ad pietatatẽ. est ex cessus bo¬
n ͭ  sup ᷑ maliciã. Nã sit honũ exce¬
dit malũ ⁊ ẽ egiheligibłꝰ ip̃o. sic
eligibłiꝰ ẽ ꝓecordari bonoꝵ ⁊ gr̃aꝵ
debemꝰ ad illũ unsicordit̾ uos hr̃e ⁊¬

Expanded text:
to tempore praecedenti. Septimum inclinans ad pietatem, est excessus bonitatis supra malitiam. nam sicut bonum excedit malum et est eligibilius ipso, sic eligibilius est recordari bonorum debemus ad illum misericorditer nos habere
Abbreviated transcription (Latin):
stare faciebat᷑ ut cũ fr̃ eiꝰ timore
horribili ĩ uad̾et᷑. tim̃ẽs ab accu¬
to gladio uulu̾ari. ⁊ abalistis ꝑ¬
fodi. ait tẏrãnꝰ. gaude fr̃ ylarẽ
oñde uultũ. sudente illo qd̾ nõ
poss pp̃ iminẽtia ꝑicula. inquid
eoꝙ ĩ maiori ꝑiculo existebat. qr
dubitabat. uald̃ gͦ cauere excedi
regi. ne ꝯu̾dat ᷑ ĩ tyrãnũ. Qã ty¬

Expanded text:
ebat. Et cum frater eius timore horribili invaderetur, timens ab acuto gladio vulnerari, et a ballistis perfodi, ait Tyrannus, Gaude frater, hylarem ostende vultum. Respondente illo quod non posset propter imminentia pericula: inquit eo quod in maiori periculo existebat, quia dubitabat. Valde ergo cavere expedit regi ne convertatur in tyrannum. nam ty
Abbreviated transcription (Latin):
norificũ. s delectabile.st̾cio tyrãmꝰ
max ͤ sollicitat᷑ ccͣ custodiã corꝑis.
eo qꝙ uideat se płimos offendisse.
legit᷑ .n. de quodã ty̾rãno ꝙ cũ a-
fye suo cotidie ĩ creparet ͤ qͥrsꝑ¬

Expanded text:
norificum, sed delectabile. Tertio tyrannus maxime delectatur circa custodiam corporis, eo quod videat se plurimos offendisse. Legitur enim de quodam tyranno, qui cum a fratre suo cotidie increparetur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ qr neris regib plus donat᷑
ex amore ꝙͣ tẏrãms ꝓueuiat ex de¬
tẏrãuizantes plus uixisse ĩ egesta¬
te ꝙͣ alios n̾os reges. delectapita
⁊ corꝑea nõ tot hũt tỹrãui. quot
u̾i rẽges. Nã hr̃o amicos ⁊ diigi.
a ppło e̾ max ͤ delectabile. nõ ꝯfide

Expanded text:
regibus plus donatur ex amore quam tyrannis proveniat ex tyrannizantes plus vixisse in egestare, quam alios veros reges. Delectamenta etiam corporea non tot habent tyranni, quot veri reges. Nam habere amicos, et diligi a populo, est maxime del
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ¶Ccio diuites sic pͥncipãtes
niaxͤ solłcitãt᷑ ccͣ custodiã corͥ . Nã
iilłis sp̾to ꝯm̃i bouo ĩ tendit ad pe¬
offendat ppłu. nã talis ut pecu¬
uia hẽat dep̾datꝰ ciues. ut uo uo¬
luptatib fruats forde facit. ⁊ ĩ¬
fert ꝯtameliã cluib qntũ adux

Expanded text:
io divites sic principantes maximem solicitantur circa custodiam corporis. nam nullus spreto communi bono intendit ad peoffendat populum: nam talis ut pecuniam habeat depraedatur cives, ut vero voluptatibus fruatur fore facit, et infert contumeliam civibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
as aĩe ut ad iasibsẽ ⁊ ꝯcupiscibłẽ ĩ qͥbꝰ
existũt.¶ Hrima ua sic p. Nã om̃s
ane passiones ⁊ uñr ordinari ad istas.
ut passioues sũpte respͨtu boni ordĩa
tu mau ordinari uident᷑ adtimorẽ ⁊
tͥsticiã. Nã paslło sũpta respͦtu boni

Expanded text:
 ut ad irascibilem et cuncupiscibilem, in quibus existant. Prima via sic patet. Nam omnes aliae passiones videntur ordinari ad istas; ut passiones sumptae respectu boni, ordinari tu mali, ordinari videntur ad timorem, et tristitiam Nam
Abbreviated transcription (Latin):
testimonii ꝑ diut᷑na temꝑa pru¬
dencia ⁊ bonis morib abꝓpbatas.
ĩstruẽtes ꝯingẽ ⁊ ĩ ducentes eã
ꝑ monicõnes debitas ad bõitatet
ꝓͥhibitas. ¶ Uiso ꝯiugem. sicre¬
gendã e ͤ ut sit debite tẽꝑata.
Restat oñd̾e qũo regenda sitaͭ
sit debite tacit na. Rã ut scͥbit᷑
leuciũ. si .n. młres debite se hẽãt
⁊ 9grue silenciũ yuent. ex hoc

Expanded text:
diuturna tempora prudentia et bonis moribus approbatas, instruentes coniugem, et inducentes eam per monitiones debitas ad bonitates praehabitas. Viso, coniugem sic regendam esse, ut sit debite temperata: restat ostendere, quomodo regenda sit, ut debite sit taciturna. Nam, ut scribitur . Si enim mulieres debite se habent, et congrue silentium servent, ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ut sꝰ caueant asignis ⁊ urbiᷤᷤ
q̃ uident᷑ ĩ honestatẽ ꝓtend̾e. nõ
ei sufficit ut alienus filꝰ nõ suite¬
dit ĩ ħoditatẽ. s reqͥrit᷑ ut p̃r sit
cert ccꝰ de suaꝓle. ꝗcũ gͦ signa
s̾.i h onesta ⁊ ĩpudica qͣndã suspicõ¬
nẽ ad geu̾ent de ĩ ꝯtinencia ꝯiugi¬
ũ ut pr sit c̾cͦ de sua ꝓle. ex depe¬
dit ꝯiges pudicas es Tcio
oꝑtet eas eẽ abstinentes. ut ca¬
ueant sibi a sr̃suitate cibi. Nãci¬
bi sr̃fluitas ad inꝯtinenciã.¬

Expanded text:
tas, ut sibi caveant a signis et a verbis, quae videntur inhonestatem protendere: non enim sufficit ut alius filius nonn succedat in haereditatem, sed requiritur ut patet sit certus de sua prole. Cum ergo signaca quandam suspitionem adgenerent de incontinentia coniugis; ut pater sit certus de sua prole, expedit coniuges pudicas esse. Tertio oportet eas esse abstinentes, ut caveant sibi a superfluitate cibi. Nam cibi superfluitas ad incontinentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstans ⁊ firma tãto maior cͥdulitaᷤ
ad gen̾at᷑ uiror ut ei debitã fide
ẜuet. tali gͦ regim̃e regende st̃
ꝯiuges ut polleãt p̾dictit sey bo¬
intatib uide̾l ut sint caste hone ᷤ¬
de abstinẽtes sobrie. tacit᷑ue ⁊stã¬
biles ad ħ a̾ oĩa niri eas induc̾e
bendo. qr dec õs cines suas ꝯuĩges
sic regͥ e. ⁊ tñto magͥ hoc decire¬
ges ⁊ pͥncipes ꝙͣto ey eoꝵ ĩ debito¬

Expanded text:
constans, et firma, tanto maior credulitas adgeneratur viro, ut ei debitam fidem servet. Tali ergo regimine regendae sunt coniuges, ut polleant praedictis sex bonitatibus. videlicet, ut sint castae, honestae, abstinentes, sobriae, taciturnae, et stabiles. Ad haec autem viri eas inducerebendo. Quare decet omnes cives sic suas coniuges regere: et tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
luolestãt obsidentes ⁊ ex istenteᷤ
ĩ campis qmͣ ob̾essit mauẽtes in
domib uł gͥ obsessiones fiende st̃
obsessiones durare debent sai¬
tẽ inchoande st̃ tẽꝑe estiuo pͥ¬
recollig̾e possũt obe̾ssi.

Expanded text:
melestant obsidentes et existentes in campis, quam obsessos manentes in domibus. Vel igitur obsessiones fiendae sunt obsessiones durare debent, saltem inchoandae sunt tempore aestivo, prrecolligere possint obs
Abbreviated transcription (Latin):
uti pugna defensina. Ampnꝰ ĩ
pͥncipatu ⁊ regno ꝯtingit e ͤ por¬
tꝰ ⁊ t̾ras maritimas. nixͣ mare
stͥs pugna diffusuis diximꝰ ⁊ de
canter belłoꝵ młta discussimꝰ.
cũ ꝑiam dicta ccͣ s̃ẽ bellũ possint

Expanded text:
uti pugna defensiva. Amplius in principatu et regno contingit esse portus et terras maritimas iuxta mare stri pugna diffusius diximus, et de cautelis bellorum multa discutimus; cum per iam dicta circa omne bellum possint
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾cent hostes exire ad campũ. s
ip̃as mũitões obsideãt ⁊ ĩuadãt.
sic ꝯtĩgit aliqͦs e ͤ ad̾o paucos ⁊ tã
debiles. ut nõ putent ĩ cãpo posse
resist̾e ĩpugnãtibꝰ. Iõ se ĩmuuito¬
nib tenẽt claudos⁊ suffieit eis
tingat eas ab hostib ĩpugnari ta¬
le genus pugne qͦ qͣs defendit mu¬
nitões ⁊ castͣ d̾r defensiũ. Nã ⁊¬
si ĩ oĩ pugna ẽ aliqͦ mͦ ĩnasior de
defend̾e. In pũgna gͦ obsessiua
mag̾ ẽ ĩnasio ꝙͣ defensio. Iu bello¬

Expanded text:
expectant hostes exire ad campum, sed ipsas munitiones obsideant et invadant: sic contingit aliquos esse adeo paucos et tam debiles, ut non putent in vampo posse resistere impugnantibus. Ideo se in munitionibus tenet clausos, et sufficit eis tingat eas ab hostibus impugnari. Tale genus pugnae quo quis defendit munitiones et castra, dicitur defensivum. Nam etsi in omni pugna est aliquo modo invasio et defdefendere. In pugna ergo obsessiva magis est invasio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs de obsessit᷑ nõ occidũtt illos s
ꝑ mutila cõ mẽbroꝵ eos reddũt
ĩ utiles pꝰea eos remittũt adimu¬
nitões obsessas ut iͥ una cũ alnꝰ
cõmedentes apd̾ ipõs obsessos
maiorẽ famẽ ⁊ ĩ opiã ĩ ducũt.
Dciꝰ modꝰ obtinendi muitões
ẽ ꝓ pugnã ut cũ itur ad niuiros

Expanded text:
 non occidunt illos. sed per mutilationem membrorum eos reddunt inutiles, et postea illos remittunt ad munitiones obsessas, ut ibi una cum aliis comedentes apud ipsos obsessos maiorem famem et inopiam inducant. Tertius modus obtinendi munitiones est per pugna: ut cum itur ad muros,
Abbreviated transcription (Latin):
añꝙͣ messes ⁊ uma fint recolec¬
fic̾e fructus aimi p̾t̾iti qr si ob.¬
sessi nõ possũt gaud̾e frͨtib ã¬
ni aduenientis ciciꝰ ꝑ ibũt ĩ opia
Ampliꝰ si ꝑ belũ ⁊̃ pugnã mu¬
uitões st̃ obtinende meliꝰ ẽ ħ ag̾e
restiuo tẽꝑe. Nã tẽꝑe hyemałi

Expanded text:
am messes et vina sint recollecficere fructus anni praeteriti. Quare si obsessi non possunt gaudere fructibus anni advenientis, citius peribunt inopia. Amplius si post bellum et pugnam munitiones sunt obtinendae, melius est hoc agere aestivo t
Abbreviated transcription (Latin):
sis acciꝑe aꝙͣ. Nã młtociens.
eueuit aꝙͣ aremoto pͥncipio
deu dernari us ad muñtões ob¬
sessas. qrͣ si ĩ illo fontali pͥnciͦ dec¬
truat᷑ fistula uł meatꝰ ꝑ quẽ
ꝑgit aqͣ ad obsessos opoͣtebit
ip̃os pati a qͣrũ peniriã.
N aqͣ nõ ꝑueuit us ad eas. qr si
sit amunitõib remota debent
obsidentes ad hib̾e om̃eui diligẽ¬
de ferri diligẽt̾ custodire debẽt
ue eis talia deferãt᷑ ĩ hi . i. obses

Expanded text:
am. Nam multotiens evenit, aquam a remoto principio derivari, usque ad munitiones obsessas: quare si in illo fontali principio destruatur fistula vel meatus, per quam pergit aqua ad obsessos, oportebit ipsos pati aquarum penuriam. et aqua non pervenit usque ad eas: quare si sit a munitionibus remota, debent obsidentes adhibere omnem diligendeferri, diligenter custodire debent, ne eis talia deferantur. In huius
Abbreviated transcription (Latin):
tani ꝑmñe excellentes. ne sui sb̾dĩ¬
di st sĩt magnaĩmi. destruere sapi¬
ẽte᷑ ⁊ impedire scolas. ⁊ studiũ ut
existentes ĩ regno ignorãtes⁊ in¬
scii nõ ꝑuitt̾e sodalitates. tͤ bare
ciues int̾ se. ut de se ĩ uicẽ nõ ꝯfi¬
dãt de panꝑtate eos ocupare ip̃os.

Expanded text:
imere excellentes, ne sui subditi sunt magnanimi: destruere sapientes, impedire scholas, et studium, ut existentes in regno sint ignorantes et inscii: non permittere sodalitates; turbare cives inter se ut de se invicem non confidant: depauperare eos: occupare eos
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnuẽ ⁊ est loneius a tỹrãno.
uoluimꝰ qͥdẽ ntͥusq oꝑa enarra¬
re. ⁊ utͣsq cautelas descͥbe. Nã
optima ostẽdendo tyrãnica eͤ pes¬
de max ͤ e ͤ fugiendã a regib. qr pes¬
simũ de se ẽ max ͤ fugiendũ ⁊ op

Expanded text:
ad regnum, et est longius a tyranno. Voluimus quidem utriusque opera enarrare, et utrasque cautelas describere: optima, ostendendo tyrannica esse pesdem maxime esse fugiendam a regibus: quia pessimum de
Abbreviated transcription (Latin):
ħ põt accid̾e ex magntimitate.
ut qr ĩ surgẽs ẽ tandicordis ut
ncħ reputet magnũ /ẜo ex ĩdus¬
ut si ĩ surgẽs ꝯfidat de aliis ciui¬
b ⁊ c̾dat se iuuari ab eis pp̃ qim¬
leui potenciã tỹrãnũ ĩnadit qͣr¬
to ħ põt accid̾e exuimio ocio ut¬

Expanded text:
 hoc accidere ex magnanimitate, ut quia insurgens est tanti cordis ut nihil reputet magnum. Secundo ex indusut si insurgens confidat de aliis civibus, et credat se iuvari ab eis, propter civilem potentiam tyrannum invadit. Quarto hoc poterit accidere ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯñs sꝑ st̃ ĩ anxietate cordis. qr cũ
una cura ĩpediat aliã. o sic desãteᷤᷤ
retͣhia debitis curis ⁊ aciuilib oꝑib
lotipos de suis ꝯiungib.⁊ tauto ma¬
sis. ħ decet reges ⁊ pͥncipes. qͣnta ma¬
ius p̾iudiciũ põt ĩ surg̾e regno. si
reges sint ĩ anxietate cordis ⁊ recͣh¬
antͤ a debita cura regni. ¶ Scd̾a u̾¬
uixores incitant ᷑ ad malũ. si ꝯtingat
suos uiros nimiss eẽ zelotipos. Cõ-¬

Expanded text:
 sunt in anxietate cordis: quare cum una cura impediat aliam, oportet sic zelantes retrahi a debitis curis, et a civilibus operibus. lotipos de suis coniugibus: et tanto magis hoc decet reges et principes, quanto maius praeiudicium potest insurgere regno, si reges sint anxietate cordis, et retrahantur a debita cura regni. Secunda vuxores incitantur ad maluum, si contingat suos viros esse nimis zelotypos. Co
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sit laudabłis. tͥplici uia oñd̾e poᷤᷤ¬
simꝰ. Nã cũ qͥs erga suã ꝯingẽ ẽ
nimis delotip᷑ꝰ exnimio zelo quem
erga illã gerit. oĩa suspicat᷑ ĩ peiꝰ
miłtociens .i. uyores bñ uiuentes t
debite se g̾entes ĩc̾pant᷑ auiris. siꝯ
tiugat eos minis eẽ zelotipos. eoꝙ¬

Expanded text:
non sit laudabilis, triplici via ostendere possumus. Nam cum quis erga suam coniugem est nimis zelotypus, ex nimio zelo quem erga illam gerit, omnia suspicatur in peius. Multotiens quidem uxores bene viventes, et debite se gerentes increpantur a viris, si contingat eos nimis esse zelotypos: eo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ instrumẽtũ fabri debilitato mar¬
tello debilitant᷑ ⁊ actõnes fabriles.
sic debilitato cerebro. ⁊ aliis mẽb̾s
uobilib iiupeditͤ aĩa a rõit usuũ
uõ possit sufficient̾ ꝯfid̾are. uñ ⁊

Expanded text:
 instrumentum fabri, debilitato martello debilitantur actiones fabriles: sic debilitato cerebro et aliis membris nobilibus impeditur anima a rationis usu, ut non possit sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰ ut płimuĩ ꝑ ꝑticipant bona ĩꝑfc̃a.
ut aliqͣ bona cor ᷝ. ẜ si ꝑticipant
bona ꝑfc̃a ut boua mentus ꝑtici
de deficiũt a ꝑfc̃one uiroꝵ. qrͥ cũ
ad angmẽtũ ꝑfc̃õit bonitatit mi¬
miat ᷑ cupiditas laudis ⁊ desid̾iñ
reputatõis. tanto piꝰ appetũt ĩ¬

Expanded text:
go ut plurimum vel participant bona imperfecta, ut aliqua bona corporis: vel si participant bona perfecta, ut bona mentis, prticipde deficiunt a perfectione virorum. Quare cum ad augmentum perfectionis bonitatis minuatur cupiditas laudis et desiderium reputationis, tanto plus appetunt