comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humili poscunt instantia.
ut abire liberi permutant᷑.
Mouetur ad indulgentiam
pietas uiri dei: et multo lacͥ¬
marum fluore perfusus ora¬
tioni fidenter incumbit: et
absolutionem culpe postu¬
lat miserorum. Aperitur
pulsanti ianua misccłie. re¬
dit erepta serenitas sublatis
turbinib status aeris repa¬
ratus. et resolutus ad lucem
luminib in usum diurni
splendoris cecitate semota
miseri reformantur. Igitur
penitentia ducti de liberatio¬
ne sua gratias agunt. seruũ
dei digna amnuratione ue¬
nerantur: et in pace reuertẽ¬
tes ad propria. magnalia dĩ
que uiderant plenius elo¬
quuntur. Sic dominus a
seductorib suis tutauit illũ
et uelut aqua decurrens ad
nichilum coram eo deducta
malicia. nec flagella digne
seueritatis euasit. nec a mi¬
sericordie beneficiis extitit
aliena.

Expanded text:
humili poscunt instantia, humili poscunt instantia, ut abire liberi permittantur. Movetur ad indulgentiam pietas viri Dei, et multo lacrymarum fluore perfusus, orationi fidenter incumbit, et absolutionem culpae postulat miserorum. Aperitur pulsanti janua misericordiae, redit erepta serenitas, sublatis turbinibus status aeris reparatur, et resolutis ad lucem luminibus, in usum diurni splendoris, caecitate semota miseri reformantur. 727 Igitur poenitentia ducti de liberatione sua gratias agunt, servum Dei digna admiratione venerantur, et in pace revertens, ad propria, magnalia Dei quae viderant, plenius eloquuntur. Sic Dominus a seductoribus tutavit illum, et velut aqua decurrens, ad nihilum coram eo deducta malitia, nec flagellum dignae severitatis evasit, nec a misericordiae beneficiis exstitit aliena.
Abbreviated transcription (Latin):
animo ad martyrium deuotꝰ
aspirat et affectabat effusio¬
ne sanguinis diu protensi labo¬
ris exitum coronare. Holuit
tamen hoc indicare discipuliᷤ.
ne uel impedimentum facerẽt.
ad extrema tendenti. uel de in¬
stanti periculo grauius turba¬
rentur. Qum igitur ad mon¬
tis supercilium peruenissent
ubi disposuerant carnifices tru-¬
cidare seruum seruura dei. in
iudicium conuersa iusticia de
celo prospexit. flagellans impi¬
os. et iustum protegens pie de¬
fensionis auxilio. Exorttur re¬
pentina tempestas.celi facies
densatur in tenebras:aer cali¬
ginis horrore perfunditur. et
solis splendorem turbo procel¬
losus inuoluit. Abscondit᷑
rerum facies. et uniformi cõ¬
fusione conuoluitur: appari¬
torib eripitur lumen. et su¬
bita cecitate percussi. mortiᷤᷤ
proxime discrumen horresc̃t.
crudelitas uertitur in timo¬
rem transit in suppli¬
cationem ferocia. in abiectio¬
nem ceruicositas inclinatur
et quem trucidare uenerãt

Expanded text:
animo ad martyrium devotus animo ad martyrium devotus aspirat, et affectat effusione sanguinis diu protensi laboris exitum coronare. Noluit tamen hoc indicare discipulis, ne vel impedimentum facerent ad extrema tendenti, vel de instanti periculo gravius turbarentur. 59. Cum igitur ad montis supercilium pervenissent, ubi disposuerant carnifices trucidare servum Dei, in judicium conversa justitia de coelo prospexit, flagellans impios et justum protegens piae defensionis auxilio. Exoritur repentina tempestas, coeli facies densatur in tenebras, aer caliginis horrore perfunditur, et solis splendorem turbo procellosus involvit. Absconditur rerum facies et uniformi confusione convolvitur, apparitoribus eripitur lumen, et subita caecitate percussi, mortis proximae discrimen horrescunt, crudelitas vertitur in timorem, transit in supplicationem ferocia, in abjectionem cervicositas inclinatur, et quem trucidare venerant,
Abbreviated transcription (Latin):
elictis interim uir dm̃ was¬
conum finibus remeauit
in franciam. ueniensq ad hilde¬
ricum regem francorum locum
postulauit ubi conuenienter
posset edificare cenobium. Qui
scdm regiam magnificentiam
predium contulit ei nomine
nanto. Ibi uir sc̃s alacritate
prompta. studio pertinaci. dili¬
genti opera noue plantationis
cepit ponere fundamentum
et congregandis in ea filiis gr̃e
apta ẽdificia preparare. Mũ¬
mulus qui lam osindensis ẽp̃c
moleste ferens. liberalitatem
regis et saucti uiri ꝓpositum ue¬
neno pestiferi luioris infectus.
filios belial delegauit segrega¬
tos in opus malum. qui demo¬
lirentur opera sanctitatis. et a
predicto loco seruum dei cru¬
deliter exturbarent. Uenien¬
tes igitur ad eum loquuntur
uerbis pacificis in dolo. et lo.¬
cum in quo aptius edificaret
se demonstraturos in proximo
repromittunt. Sequitur mi¬
nistros nequicie sancta simpli-¬
citas. et licet reuelante spiritu
molitionis impie machinam
non ignoraret.corde tamen et

Expanded text:
elictis interim vir Domini Vasconum finibus, remeavit in Franciam, veniensque ad Hildericum regem Francorum, locum postulavit, ubi convenienter posset aedificare coenobium. Qui secundum regiam magnificentiam, praedium contulit ei nomine Nanto. Ibi vir sanctus alacritate prompta, studio pertinaci, diligenti opera, novae plantationis coepit ponere fundamentum, et congregatis in ea filiis gratiae apta aedificia praeparare. Mummulus autem quidam Osindensis episcopus, moleste ferens liberalitatem regis, et sancti viri propositum, veneno pestiferi livoris infectus, filios Belial delegavit segregatos in opus malum, qui demolirentur opera sanctitatis, et a praedicto loco servum Dei crudeliter exturbarent. Venientes igitur ad eum loquuntur verbis pacificis in dolo, et locum in quo aptius aedificaret, se demonstraturos in proximo repromittunt. Sequitur ministros nequitiae sancta simplicitas, et licet revelante spiritu, molitionis impiae machinam non ignoret, corde tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
uocare in pelagus: sufficit michi
paupertas mea. ut diuitie compu-¬
tentur. Hec requies mea in scłm
scłi: hic habitabo q̃m elegi eam.
Uobis non deerit ꝓpitiante deo uͥ¬
tus celestis auxilii: uel nostre sol¬
licitudinis adiumentum. Hac
uoce fratres a cursu ꝓposite inten¬
tionis exclusi ne uacui reuertan¬
tur implorant et sc̃i patris consu¬
lunt cum om̃i deuotione sollerti¬
am. quid de blandiniensis monaᷤ¬
terii ordinatione sentiat. quid c̃e¬
seat adimpleri. Sanctus pater
Amandus qui nec suos elnonen¬
ses deserere. nec gregi deesse po¬
terat desolato. ꝓbate conuersatio¬
nis uirum. morib insignem. mo¬
deratione precipuum. Iohannẽ
discipulum suum tradidit eis
cui fratrum curam deo benedic¬
tione commisit. et remisit cũ
exultatione blandinium.

Expanded text:
vocare in pelagus, sufficit mihi vocare in pelagus, sufficit mihi paupertas mea, ut divitiae computentur, haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoniam elegi eam. Vobis non deerit, propitiante Deo, virtus coelestis auxilii, vel nostrae sollicitudinis adjumentum. Hac voce, fratres, a cursu propositae intentionis exclusi, ne vacui revertantur implorant, et sancti Patris consulunt cum omni devotione solertiam, quid de Blandiniensis monasterii ordinatione sentiat, quid censeat adimpleri. » Sanctus Pater Amandus, qui nec suos Elnonenses deserere, nec gregi deesse poterat desolato, probatae conversationis virum, moribus insignem, moderatione praecipuum, Joannem, discipulum suum tradidit eis, cui fratrum curam data benedictione commisit, et remisit cum exsultatione Blandinium.
Abbreviated transcription (Latin):
nterea beatus florebertꝰ quem
blandiniensi monasterio iam du¬
dum prefecerat appositus est ad
patres suos ingressus in gaudi-¬
um dñi sui: immortalitatis reg¬
num sortitus et głam. Fratres
autem loci pari uoto et unani¬
mi uoluntate legatione trans¬
missa supplicatione qua preua-¬
lent et obsecratione non ficta
pulsant paterne pietatis affec¬
tum. ut ad eos declinet uir sc̃s.
prouideat monasterio quo d
fundauit. enutriat filios. qͦs
de spiritali generatõe suscepit.
riget uberius arbusta que posuit.
nec gregem deuotum patiatur
in dispersionis abire iacturam
Beatus amandus filiorum peti¬
tiõe concussus. timoris pariter
et amoris subito transfixus ac¬
cessu nec el nonem relinquere. nͨ
sine consilio remittere uolebat
filios supplicantes. Sic ex studio
pietatis diuisus in partes. post
multos sc̃e deliberationis motꝰ
et exquisita consilia petentibus
blanda humilitate respondit.
Dolite filii nolite patris ur̃i solli¬
citare quierem. nolite de portu re¬

Expanded text:
nterea B. Florebertus, quem Blandiniensi monasterio jam dudum ipse praefecerat, appositus est ad patres suos, ingressus in gaudium Domini sui, immortalitatis regnum sortitus et gloriam. Fratres autem loci pari voto, et unanimi voluntate legatione transmissa, supplicatione qua praevalent et obsecratione non ficta, pulsant paternae pietatis affectum, ut ad eos declinet vir sanctus, provideat monasterio quod fundavit, enutriat filios, quos de spiritali generatione suscepit, riget uberius arbusta quae posuit, nec gregem devotum patiatur in dispersionis abire jacturam. Beatus Amandus filiorum petitione concussus, timoris pariter et amoris subito transfixus accessu, nec Elnonem relinquere, nec sine consilio remittere volebat filios supplicantes. Sic ex studio pietatis divisus in partes, post multos sanctae deliberationis motus, et exquisita consilia petentibus blanda humilitate respondit: « Nolite, fili, nolite Patris vestri sollicitare quietem, nolite de porta re
Abbreviated transcription (Latin):
affectuũ transfigurat᷑. effectu¬
umq ꝓprietas: si nat᷑alis insti¬
tutio a suo ordine demutatur.
qͥs auctor ẽ: Ille ꝓfecto cuiꝰ õi¬
potentia in oĩb et suꝑ oĩa mi¬
rabilit̾ operat᷑: qui ẽ bñdictꝰ
in scła. In om̃ib hiis oꝑatõis
eiꝰ radius sollẽpnis elucet. et

Expanded text:
affectuum transfiguratur effectuaffectuum transfiguratur effectuumque proprietas, si naturalis institutio a suo ordine demutatur: quis auctor est? Ille profecto, cujus omnipotentia in omnibus et super omnia mirabiliter operatur, qui est benedictus in saecula. In omnibus his, operationis ejus radius
Abbreviated transcription (Latin):
exercitatis sensib mirabilem d̃m
in factis mirabilib confitentur:
Qđ natura ñ ħt. usus non recipit.
ñ amittit ratio. ũ cõcipit intellectꝰ.
et sensus humani circuitus mul¬
tiplex ũ attingit: credulitatis gra¬
dib assequi necesse ẽ: ⁊ in operum
magnificentia. uirtutem maies¬
tatis cõdecet uenerari. Cum eñi
b̾i cirici gesta relegunt᷑. cũ passio¬
nis eiꝰ celebͥs recitat᷑ historia: quis
triennem puerũ. prudentẽ in res¬
sponsis in suppliciis fortẽ. in c̃õfes¬
sione disertum. in gratiarũ actiõe
fidelem: in martyrii agone mira¬
bilem. non mente refugiat: ⁊ a na¬
ture legib iudicet alienũ: Si ad
uirtutẽ format᷑ humilitas. si fra¬
gilitas accingitur robore. si ad ui¬
riles animos exurgit infantia.
discrete loqͥtur lingua balbutiẽs
si ñ cedat inbecillitas passiõi.
titudine sexus muliebris accĩ¬
gitur. si ad paruili sui torm̾¬
ta mat̾nus animꝰ ñ fatiscit. si

Expanded text:
exercitatis sensibus, mirabilem Deum exercitatis sensibus, mirabilem Deum in factis mirabilibus confitentur. Quod natura non habet, usus non recipit, non admittit ratio, non concipit intellectus; et sensus humani circuitus multiplex non attingit, credulitatis gradibus assequi necesse est, et in operum magnificentia, virtutem majestatis condecet venerari. Cum enim beati Cyrici gesta releguntur, cum passionis ejus celebris recitatur historia: quis triennem puerum prudentem in responsis, in suppliciis fortem, in confessione disertum, in gratiarum actione fidelem, in martyrii agone mirabilem, non mente refugiat, et a naturae legibus, judicet alienum? Si ad virtutem formatur infirmitas, si fragilitas accingitur robore, si ad viriles animos exsurgit infantia, diserte loquitur lingua balbutiens, si non cedit imbecillitas passioni; titudine sexus muliebris accingitur, si ad parvuli sui tormenta, maternus animus non fatiscit, si
Abbreviated transcription (Latin):
memoria. uel efficax ualet ẽe
ingenium: ut cõplexionis huiꝰ
audeat se conscium profiteri:
Quia iuxta apłm inconprehen¬
sibilia sunt opera sapientie di.
et inuestigabiles iue eiꝰ. In effec¬
tibus tamen semita quelam cog¬
nitionis elucet. ut saltem poste
in eterne peruentionis amplex¬
um. Sicut enim radium solis
in nube suscipimus. quem in
uirtutis sue lumine choruscan¬
tem aspicere in directũ mini¬
me sustinemꝰ sic in agone mar¬
tyrum carnis infirmitatem
considerantes et horrendos pe¬
nalis inuirie cruciatus diuine
uirtutis predicamus triumphũ
mirabilem: qui ferociam perse¬
quentium fregit: qui crudelia
tormentorum machinamenta
consũpsit in nichili: et contra legẽ
carnis patientiam gl̾a: tortorem
confusione perfudit. Hec in õi
etate et sexu uoluntatis sue tes¬
timonia credibilia facta nimis.
commendat ad omnem conscien¬
tiam hominũ eoꝵ qui non ueri¬
tatem d̃i in iniusticia detinent: s

Expanded text:
memoria, vel efficax esse valet memoria, vel efficax esse valet ingenium, ut complexionis hujus audeat se conscium profiteri? Quia juxta Apostolum: « Incomprehensibilia sunt opera sapientiae Dei; et investigabiles viae ejus , » in effectibus tamen semita quaedam cognitionis elucet, ut saltem posterin aeternae perventionis amplexum. Sicut enim radium solis in nube suspicimus, quem in virtutis suae lumine coruscantem aspicere in directum minime sustinemus, sic in agone martyrum, carnis infirmitatem considerantes, et horrendos poenalis injuriae cruciatus, divinae virtutis praedicamus triumphum mirabilem, qui ferociam persequentium fregit, qui crudelia tormentorum machinamenta consumpsit in nihilum; et contra legem carnis, patientiam gloria, tortorem confusione perfundit. Haec in omni aetate et sexu, voluntatis suae testimonia credibilia facta nimis commendat ad omnem conscientiam hominum, eorum qui non veritatem Dei in injustitia detinent; sed
Abbreviated transcription (Latin):
nauit eos laude sua ne inte¬
reant: et in confessionem no
minis sui excitauit: ut qd̃
animi uirtute penetrare ñ
preualent: amoris instantia
prosequantur. Laudent in
operib potentiam. sapienti¬
am in lispositionib: in be¬
neficiis clementiam: maies¬
tatis unitatem in considera¬
tione magnitudinis admi-¬
rentur. Hec operum suoꝵ
progressus multiplices. sic
cuncta diffinitione conplec¬
titur: ut ab eorũ conprehen¬
sione. nr̃a nos se ungat in¬
firmitas: et intelligentie
nr̃e conatus. uirtutis obstru¬
at magnitudo. Uiam tamen
aperit miscd̃ia miserie fluctu¬
anti: que ser mones suos coro¬
nat circumstantia ueritatis.
et inuacuum cedere non exspec¬
tat qd̃ in edificationem roboris
nr̃i fideliter ꝓferre dignata ẽ.
Aporianiur quidem s non defi¬
fectionis nos extendimꝰ. qd̃ in
p̾senti conprehendere nequaqũa
sufficimus. Cuius enim tam
perspicax sensus. intelligentia
subtilis: arguta ratio. iuuax

Expanded text:
navit eos laude sua, ne intenavit eos laude sua, ne intereant, et in confessionem sui nominis excitavit, ut quod animi virtute penetrare non praevalent; amoris instantia prosequantur. Laudent in operibus potentiam, sapientiam in dispositionibus, in beneficiis clementiam, majestatis unitatem in consideratione magnitudinis admirentur. Haec operum suorum progressus multiplices, sic cuncta diffinitione complectitur, ut ab eorum comprehensione, nostra nos sejungat infirmitas: et intelligentiae nostrae conatus virtutis obruat magnitudo. Viam tamen aperit misericordia miseriae fluctuanti, quae sermones suos coronat circumstantia veritatis, et in vacuum cedere non exspectat, quod in aedificationem roboris nostri, fideliter proferre dignata est. Aporiamus quidem sed non defifectionis nos extendimus, quod in praesenti comprehendere nequaquam sufficimus. Cujus enim tam perspicax sensus, intelligentia subtilis, arguta ratio, vivax
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfligauit: exemplarium tr̃as¬
fusio negligenter egesta confu¬
dit. deiecit falsitatis adnexa
suspicio quod ab emendatio¬
rib sumptũ est scriptis stilo
ueritatis expressi: non ordi¬
ne uerborum s gestorum ma-¬
iestate seruata. Uerum quia
liuoris est proprium. semper
aliena rodere: deprauare sin¬
cera: splendida. nube detrac-¬
tionis inuoluere: non ambi¬
go nostrͣis inceptis uenena
proterui murmuris sine pie¬
tatis occursura iudicio. Unde
sinceritatem ur̃e dilectionis
obtestor. ut aculei seuientis
uulnus inflictum sc̃e interces¬
sionis cataplasmate fouea¬
tur: et gladius eorum intret
in cordã ipsoꝵ qui linguas
suas ardenter exacuunt
ut opus fraternum. nequi¬
cie susurriis ualeãt incesta
emmentis est glorie: sic fi¬
delib suis habundantem
prerogat materiam laudiᷤ.
quib scdm diuitias boni¬
tans sue notam facere dig¬
natus est excellentem po-¬
tentiam suam: et gloriam
magnificentie regni sui. fr̃e¬

Expanded text:
profligavit, exemplarium transprofligavit, exemplarium transfusio negligenter egesta confudit, dejecit falsitatis coannexa suspicio, quod ab emendatioribus sumptum est scriptis, stylo veritatis expressi: non ordine verborum, sed gestorum majestate servata. Verum quia livoris est proprium semper aliena rodere, depravare sincera, splendida nube detractionis involvere: non ambigo nostris incoeptis venena protervi murmuris sine pietatis occursura judicio. Unde sinceritatem vestrae dilectionis obtestor, ut aculei saevientis vulnus inflictum, sanctae intercessionis cataplasmate foveatur: et gladius eorum intret in corda ipsorum, qui linguas suas ardenter exacuunt, ut opus fraternum nequitiae susurriis valeant incestareminentis est gloriae, sic fidelibus suis abundantem praerogat materiam laudis, quibus secundum divitias bonitatis suae, notam facere dignatus est excellentem potentiam suam, et gloriam magnificentiae regni sui. Fre
Abbreviated transcription (Latin):
per ysaiam legitur. Liga testi¬
monium. et signa legem in disci¬
pulis meis. Ad discipulatum
fidei ligauit eos testimoniũ ihu.
et lex ueritatis per spiritũ sc̃m
signata in cordib eorum. Cuius
assertione fideliter probati:coro¬
nam uite possidere merent᷑ et
regnum. Apocriphum quidẽ
secreti clausuram non utium
falsitatis edicit: cum rei manifes¬
te scriptor ignotus est: et actiõis
clare tractator occultus: quemad¬
modum liber beati Iob: licet
ꝓ incerto auctore dicatur apo¬
crifus: meriti tamen excellen¬
tia inter agyographa numera-¬
tur. Sic triumphus celebris
martyrum beatorum licet cũ
gloria frequentetur: quis eoꝵ
tamen acta conscripserit ma¬
net incognitum. Ad ea corri¬
genda uestra me cogit auctori¬
tas. ⁊ affectus excirat caritatis.
in qua uobis debeo quicquid
possum non uerbo: neq lin¬
gua: sed opere et ueritate.
Omissis igitur que in ea loqua¬
citas extulit. deprescit inscisci
corrupit annositas. incuria

Expanded text:
per Isaiam dicitur. Liga testiper Isaiam dicitur. Liga testimonium, et signa legem in discipulis meis. Ad discipulatum fidei, ligavit eos testimonium Jesu, et lex veritatis per Spiritum sanctum, signata in cordibus eorum. Cujus assertione fideliter probati, coronam vitae possidere merentur et regnum. Apocryphum quidem, secreti clausuram, non vitium falsitatis edicit, cum rei manifestae scriptor ignotus est, et actionis clarae tractator occultus, quemadmodum liber beati Job, licet pro incerto auctore dicatur apocryphus, meriti tamen excellentia inter agyographa numeratur. Sic triumphus celebris martyrum beatorum, licet cum gloria frequentetur, quis eorum tamen acta conscripserit, latet incognitum. Ad ea corrigenda, vestra me cogit auctoritas, et affectus excitat charitatis, in qua vobis debeo quidquid possum, non verbo neque 746 lingua, sed opere et veritate. Omissis igitur quae in ea loquacitas extulit, depressit inscitia, corrupit annositas, incuria
Abbreviated transcription (Latin):
euerendo in xp̃o pa¬
tri Iohanni dei gra¬
nensis abbati. et
uenerando sanctoq conuentui:
frater Philippus modicum ia
quod est. Sicut arentis inge¬
nii uena deficiens. et inpoliti
sermonis egena conplexio ges¬
torum minuit dignitatẽ: sic
antiquitatis situs. et exemplari¬
um mendosa corruptio: deuenus¬
tant honeste conpositionis orna¬
tum. Quia quod antiquatur et
senescit. prope interitum est: et
riuus nisi de beneficio fontis ui¬
uat. arescit. Quod in beatorum
Cirici et et Iulite passionis hys¬
toria accidisse credimus: quam
et nebula uetustatis obfu̾cat: et
inconpositi scematis obumbrat
abiectio. Que et inter apocripha
computatur. non tamen uicto-¬
rie martyrum nubem falsitatis
inportat: quos pro ueritate pas¬
sos uniuersalis ecclesia sollemp¬
niter ueneratur: et in regno głe.
cum facie xp̃i iħu. refouet eterne
felicitatis amplexus. Quos signiᷤ
et mirabilib diuina clementia
suos esse testatur: et inter electos
sortem eorum esse declarat. sicut

Expanded text:
everendo in Christo Patri Joanni Dei graterii abbati, et venerando sanctoque conventui frater Philippus modicum id quod est. Sicut arentis ingenii vena deficiens, et impoliti sermonis egena complexio gestorum minuit dignitatem, sic antiquitatis situs: et exemplarium mendosa corruptio, devenustant honestae compositionis ornatum. Quia quod antiquatur et senescit, prope interitum est, et rivus nisi de beneficio fontis vivat, arescit. Quod in beatorum Cyrici et Julitae passionis historia credimus accidisse, quam et nebula vetustatis offuscat et incompositi schematis obumbrat abjectio. Quae, etsi inter apocrypha computatur, non tamen victoriae martyrum nubem falsitatis importat, quos pro veritate passos universalis ecclesia solemniter veneratur, et in regno gloriae cum facie Christi Jesu, refovet aeternae felicitatis amplexus. Quos signis et mirabilibus divina clementia suos esse testatur, et inter electos sortem eorum esse declarat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bis dñe. Huiꝰ inconp̾hensibiliᷤᷤ
uirtꝰ. singulare et p̾dicandũ
scłis oĩb tropheũ Cirici mar¬
tyris et Iulitte matͥs eiꝰ erex¬
it: dans fid̃i meritũ głam cer¬
tamini. fragilitati c̃ostantiam.
iuitute confessioni: labores
ad requiem: tormenta referẽs
ad coronam.
Cyrici et Iulitte maiͥs eiꝰ eũ ali¬

Expanded text:
bis, Domine . » Hujus incomprehensibilis virtus, singulare et praedicandum saeculis omnibus tropaeum Cyrici martyris et Julitae matris ejus erexit, dans fidei meritum, gloriam certamini, fragilitati constantiam, virtutem confessioni, labores ad requiem, tormenta referens ad coronam. CYRICI ET JULITAE MATRIS EJUS
Abbreviated transcription (Latin):
ed sicut per prophetam
dicitur. curauimus ba¬
bilonem et non est sauata. sc̃e
medicationis antidotum re-¬
fugit indurata peruersitas:
ut merito possit dicere uir bea¬
tus. tota die expandi manus
meas ad populum non creden¬
tem. sed contradicentem michi
igitur ab introitus sui tempore
taliter euoluto. cum suam pror¬
sus circa eos uideret operam
profligari: recessit ab eis. pri¬
uatus eligens habitare in do¬
mo dei: quam inter transgres¬
sores titulo dignitatis excelle¬
re. Gutior est enim innocentia
paupertatis. et priuati secessus
abiectio. quam peccatricis opu¬
lentie luctus. et tumentis extol¬
lentia potestatis. Ibat igitur
amarus animo in indignatiõe
sp̃c sui. maliciam miserans im¬
proborum:perditioni timens
et exibens tristi periculo sancte
compassionis affectum. Uerũp¬
tamen manus dñi erat cum
illo confortans eum: que pro
sterilitate derelicta. fructus re¬
penderet rependeret ub̃tatem.

Expanded text:
ed sicut per Prophetam dicitur: « Curavimus Babylonem et non est sanata , » sanctae medicationis antidotum refugit indurata perversitas, ut merito posset dicere vir beatus: « Tota die expandi manus meas ad populum non credentem, sed contradicentem mihi igitur ab introitus sui tempore, taliter evoluto, cum suam prorsus circa eos videret operam profligari: recessit ab eis, privatus eligens habitare in domo Dei, quam inter transgressores titulo dignitatis excellere. Tutior est enim innocentia paupertatis et privati secessus abjectio; quam peccatricis opulentiae luxus, et tumentis extollentia potestatis. Ibat igitur amarus animo, in indignatione spiritus sui, malitiam miserans improborum, perditioni timens et exhibens tristi periculo sanctae compassionis affectum. Verumtamen manus Domini erat cum illo, confortans eum, quae pro sterilitate derelicta, fructus pretiosi rependeret ubertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ricia quidem timidus s de cari¬
tate presumens. obedientia du-¬
ce quod mandatis aggredior. sa¬
tiffaciens pro uirib imperio ca¬
ritatis. Ad corrigenda tamen qͥ
primo st̃̾ posita non ascendo. ne
antiquitatis reuerentiam uide¬
ar minus reuerenter infingere.
neu stili uarietas opus proferat
in concinum: que sensuum p̃o¬
dus. et materie głam in capaciᷤ
iuncture non conserat uuitatẽ.
Tematis gͥ tenore seruato. dispo¬
sitisq certa sub assignatione ca¬
pitulis. sub diuine pietatis. et
uestre deuotionis adiutorio. cũ
gratia sc̃i sp̃c opꝰ ordior imꝑatũ

Expanded text:
ritia quidem timidus, sed de chariritia quidem timidus, sed de charitate praesumens, obedientia duce, quod mandatis aggredior, satisfaciens pro viribus imperio charitatis. Ad corrigenda tamen quae primo sunt posita non ascendo, ne antiquitatis reverentiam videar minus reverenter infringere, neu styli varietas opus proferat inconcinnum, quae sensuum pondus, et materiae gloriam, in capacis juncturae non conferat unitatem. Thematis igitur tenore servato, dispositisque certa sub assignatione capitulis, sub divinae pietatis et vestrae devotionis adjutorio, cum gratia sancti Spiritus opus ordior imperatum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicta seuiciam. Conuenit᷑ pre¬
dicatorum uita non indoctis hu¬
mane sapientie uerbis euuan¬
gelium ponere: s in ostensiõe
sp̃e et uirtute:. ne głam querẽs
ab hominib głam que a solo cdo
est non obtincat. et foris effusa
mercedis interne munere ua¬
euetur. Componitur popula¬
rium status non recedere a fid̃i
fundamento.persistere in lege
testamenti principalib edictis
esse subiectus: nec publicis exe¬
cutionib aduersari. Sic fruc¬
tificatur omnib unius exem¬
plo. et in omni eius opere pie¬
tatis cultus. et semita uerita¬
tis elucet. Laudemus dñm
qui fecit illum. qui sicut in
scĩs suis semper est et ubiq
mirabilis: sic est in Amandi
beatissimi uirtute miranda
laudabilis. Ipse in illo nomi¬
ni suo dat gloriam. qui magni¬
ficauit eum in laude. qui fecit
eum excelsum in uerbo glorie:
et in uerbis eius monstra placa¬
uit. Orationum itaq uestratũ
patrocinante suffragio de impe¬

Expanded text:
ndicta saevitiam. Convenitur praendicta saevitiam. Convenitur praedicatorum vita, non in doctis humanae sapientiae verbis Evangelium ponere, sed in ostensione spiritus et virtute, ne gloriam quaerens ab hominibus, gloriam, quae a solo Deo est, non obtineat; et foris effusa, mercedis internae munere vacuetur. Componitur populorum status, non recedere a fidei fundamento, persistere in lege testamenti, principalibus edictis esse subjectus, nec publicis exsecutionibus adversari. Sic fructificatur omnibus unius exemplo, et in omni ejus opere, pietatis cultus et semita veritatis elucet. 3. Laudemus Dominum, qui fecit illum, qui sicut in sanctis suis semper est et ubique mirabilis, sic est in Amandi beatissimi virtute miranda laudabilis. Ipse in illo nomini suo dat gloriam, qui magnificavit eum in laude, qui fecit eum excelsum in verbo gloriae, et in verbis ejus monstra placavit. Orationum itaque vestrarum patrocinante suffragio, de impe
Abbreviated transcription (Latin):
tio. gradus. ordo. statꝰ ue qͥd
eligãt. et in omnes habun¬
danter emanat luminis hu¬
ius sc̃a serenitas. Inuenit in
eo puericia qͥd miret᷑ qͥd imitet᷑
adolescentia. robur uirile
quid appetat: quid sequatur.
iugilantia senectutis. instriu-¬
tur in eo nobilitas plus aĩe
quam carnis affectare delicias.
et ornare nataliũ dignitatem
decore uirtutum. Humiliari
et obedire statꝰ ordinis edocetur.
ne peruersi turbinis aura supͣ
se raptus inaniter animus. ela¬
tione gestiens intumescat: et ad
cius sortem pertinere uideatur
qui est rex super omnes filios
superbie. Potestas eruditur ñ
altum sapere. s timere. et inter¬
rene sublimitatis eminentia.
celestib imperiis humiliter su¬
fellere uoluntatem. Informat᷑
pontificalis auctoritas in de-¬
linquentes sic zelo rectitudinis
erigi. ne mansuetudinis deserat.
lenitatem: sicq iudicioꝵ stude¬
at equitati: ne dissolutionem
redoleat indulgentia. uel um¬

Expanded text:
tio, gradus, ordo, statusve, quid tio, gradus, ordo, statusve, quid eligat: et in omnes abundanter emanat luminis hujus sancta serenitas. Invenit in eo pueritia quid miretur, quid imitetur adolescentia, robur, virile quid appetat, quid sequatur vigilantia senectutis. Instruitur in eo nobilitas, plus animae quam carnis affectare delicias, et ornare natalium dignitatem decore virtutum. Humiliari et obedire status ordinis edocetur, nec perversi turbinis aura supra se raptus inaniter animus, elatione gestiens intumescat, et ad ejus sortem pertinere videatur, qui est rex super omnes filios superbiae. Potestas eruditur non altum sapere, sed timere: et terrenae sublimitatis eminentia, coelestibus imperiis humiliter sufellere voluntatem. Informatur Pontificalis auctoritas in delinquentes sic zelo rectitudinis erigi, ne mansuetudinis deserat lenitatem, sicque judiciorum studeat aequitati, ne dissolutionem redoleat indulgentia, vel vi
Abbreviated transcription (Latin):
gratie celestis fauorabilis au¬
ra sustollat: facile turbidi sa¬
li undosa cacumina. et tristes
commotionis inuidie sinus.
secaudo cursu poterit enata¬
re. Quia gͥ sinceritati uestre
caritatis teneor deuictus affec¬
tu. negare nequeo siquid in¬
iuingitis maxime cum debe¬
at honestis imperiis execu¬
tio comes semper assistere: et
iocunditatis afferre fructũ
sc̃a mandantib. Nec enim de¬
bet esse quod honestas impe¬
rat importunum. qđ dictat
amor difficile: qd persuadet
utilitas onerosum. Qd autẽ
iudicari potest utilius: qũa
spiritualibus exercitiis exem¬
pla formare. serere moribus
disciplinam. sc̃orum celebra¬
re uirtutes. et tradere poste¬
ris que sequantur in sc̃itate
et iusticia coram deo: Sane
quid est aliud deo digni uita
pontificis quam bene uiuen¬
di lumen eximium. speculũ
sanctitatis. iusticie titulus.
magisteriũ pietatis. forma
doctrine. discipline sacio.
religionis exemplũ: Habet
om̃is in eo sexus. etas condi¬

Expanded text:
gratiae coelestis favorabilis augratiae coelestis favorabilis aura sustollat, facile turbidi sali undosa cacumina, et tristes commotionis invidae sinus secundo cursu poterit enatare. Quia igitur sinceritati vestrae charitatis teneor devinctus affectu, negare nequeo, si quid injungitis, maxime cum debeat honestis imperiis exsecutio comes semper assistere, et jucunditatis afferre fructum sancta mandantibus. Nec enim debet esse, quod honestas imperat, importunum; quod dictat amor, difficile; quod persuadet utilitas, onerosum. 2. Quid autem judicari potest utilius, quam spiritualibus exercitiis exempla formare, serere moribus disciplinam, sanctorum celebrare virtutes, et tradere posteris, quae sequantur in sanctitate et justitia coram Deo? Sane quid est aliud Deo digni vita Pontificis, quam bene vivendi lumen eximium, speculum sanctitatis, justitiae titulus, magisterium pietatis, forma doctrinae, disciplinae sanctio, religionis exemplum? Habet omnis in eo sexus, aetas, condi
Abbreviated transcription (Latin):
tia supplementũ. Sed quis ego
aut quid ego. cui nec meritun
uite. nec sapientie condimentũ
net eruditionis cultus usus ue
scribendi tam clari spondet ope¬
ris paritatem: Laudo qui¬
dem scriptoris primi diligen¬
tiam : ueneror antiquitatem.
Placet industria si stilus ia¬
cet: ordinem non refello. Sed
facile noua cudentib accedit.
inuidia nec estuans liuor.
detractionum caret aculeis:
maxime cum in suggillatio¬
nem ueterum. nouitas indu¬
ci serio uideatur. Sicq anti¬
quorum deploratur iniuria
tanquam pereat illis quicqͥd
nouis accesserit. S expecta¬
tur securius iudicium ueri¬
tatis quam murmur timea¬
tur inuidie: que locum non
habet in atrio caritatis. Hec
est que nr̃e prestatͥ impericie
fulcimentum. uires sugge¬
rit. ministrat audaciam:⁊
in procellosum pelagus na¬
uiculam tinide sedulitatis
impellit. Cui tamen si nau¬
ta detur humilitas. si clauus
obedientia. ueritas malus.
autenna discretio. remex se¬
dulitas. auctoritas uelum. qd̃

Expanded text:
s ego, aut quid ego, cui nec meritum vitae, nec sapientiae condimentum, nec eruditionis cultus, ususve scribendi, tam clari spondet operis puritatem? Laudo quidem scriptoris primi diligentiam, veneror antiquitatem: placet industria: si stylus jacet, ordinem non refello. Sed facile nova cudentibus accedit invidia, nec aestuans livor detractionum caret aculeis: maxime cum in sugillatione veterum novitas induci serio videatur. Sicque antiquorum deploratur injuria, tanquam pereat illis, quidquid novis accesserit. Sed exspectatur securius judicium veritatis, quam murmur timeatur invidiae, quae locum non habet in atrio charitatis. Haec est, quae nostrae praestat imperitiae fulcimentum, vires suggerit, ministrat audaciam; et in procellosum pelagus naviculam timidae sedulitatis impellit. Cui tamen si nauta detur humilitas, clavus obedientia, veritas malus, antenna discretio, remex sedulitas, auctoritas velum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo exclusus in gra¬
dib ascensionis pro fo¬
rib eccłie residẽt. post oratio¬
Inis cursum. post pietatis lacͥ¬
mas. et amoris intui sancta
suspiria. subito raptus in ex¬
cessu mentis. beatum petrũ
iudet prope assistere: aspectu
leto. serena facie. claritatis ha¬
bitu renitentem. Hic post ui¬
sitationis pie munus exhibi¬
tum. post comimunionem sua¬
uis eloquii post familiari¬
tatis sc̃e lene solatium reflec¬
tendum denuntiat iter in gal¬
lias. ut in agro domini labo¬
raret attentius. et super mes¬
sem que multa succreuerat.
proitus minister iuigilet.
Ille celesti certificatus oraculo.
et apostolice uocis roboratus
hortatu. uam conuertit in
gallias: et quod a mandatis
intelligit. opere protestatur

Expanded text:
um ergo sic exclusus, in gradibus ascensionis pro foribus ecclesiae resideret; post orationis cursum, post pietatis lacrymas, et amoris intimi sancta suspiria, subito raptus, in excessu mentis B. Petrum videt propter assistere, aspectu laeto, serena facie, claritatis habitu renitentem. Hic post visitationis piae munus exhibitum, post communionem suavis alloquii, post familiaritatis sanctae lene solatium, reflectendum denuntiat iter in Gallias; ut in agro Domini laboret attentius, et super messem, quae multa succreverat, promptus minister invigilet. Ille coelesti certificatus oraculo, et apostolicae vocis roboratus hortatu, viam convertit in Gallias: et quod a mandatis intelligat, opere protestatur
Abbreviated transcription (Latin):
non inueniret ociositas inimi¬
ca progressum. et hosti callido
deesset accessus: et clauso afo-¬
ris ostio diuina custodia con¬
tra turbines extinos intra ar¬
cham sapientie iustum serua-¬
ret abscondirum. Sic annos
fere quindecim uiro dei ui¬
uitur. et in talib uita sp̃c eiꝰ.
uirtutum ducens. ab eterna
uita propagines. et de stlli¬
cidiis gratie germinans sc̃i¬
tatem. Post affectati carceriᷤᷤ
labores egregios. post conflic¬
tionis eximie fideles excubi¬
as. post assiduos marcerati
corporis cruciatus. etatis in¬
cessibus potenter edomitis.
tractu temporis quem diximꝰ
euoluto. uotiue per egrinatio¬
nis recrudescit affectus. et
ad iter primo dispositum.
propositi prioris memoria
non segnis erigitur

Expanded text:
non inveniret otiositas iniminon inveniret otiositas inimica progressum, et hosti callido deesset accessus, et clauso aforis ostio, divina custodia contra turbines externos intra arcam sapientiae, justum servaret absconditum. Sic annis fere quindecim viro Dei vivitur, et in talibus vita spiritus ejus virtutum ducens ab aeterna vite propagines, et de stillicidiis gratiae germinans sanctitatem, post affectati carceris labores egregios, post conflictationis eximiae fideles excubias, post assiduos macerati corporis cruciatus, aetatis incessibus potenter edomitis, tractu temporis, quem diximus, evoluto, votivae peregrinationis recrudescit affectus, et ad iter primo dispositum, propositi prioris memoria non segnis erigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas deserit. quen pietatis
studia suscitarunt. Ad peticio
pontifice. et fideli archidiaco¬
no. supra murum ciuitatis in¬
stantia celeri cella construitur:
ubi felici peregrinationis ge¬
nere. peregrinus a mundo. pe¬
regrinus ã carne. peregrinus
a sensib. et conturb̃nio uani¬
tatum: soli deo liberius adhe¬
reret. uacaret ardentius: fide¬
lius obsequeretur: fructuosius
militaret. In hoc uoluntarie
necessitatis ergastulo. uii d̃i ca¬
ritatis compede uiuctus ingre¬
ditur. contra uicia carnis ac spi¬
ritus. contra mundi głam. con¬
tra spiritales nequicias. circũ¬
spectione modesta. et humili
pugnaturus. Fit pugnanti ci¬
licium uestis. ordeaceus panis
edulium: potus unda comiu¬
nis reclinatorium terra. uili¬
bus constrata segnientis. fit
abstinentia uigis. iugilie fre¬
quentes indefessa oratio. fide¬
le silentium. meditatio sacre
legis assidua: efficax diine
studium lectionis. Dic libra¬
tur occupatio multiplex. ut

Expanded text:
bilitas deserit quem pietatis bilitas deserit quem pietatis studia suscitarunt. Ad petitione, sancto pontifice et fideli archidiacono, supra murum civitatis instantia celeri cella construitur, ubi felici peregrinationis genere, peregrinus a mundo, peregrinus a carne, peregrinus a sensibus, et contubernio vanitatum, soli Deo liberius adhaereret, vacaret ardentius, fidelius obsequeretur, fructuosius militaret. In hoc voluntariae necessitatis ergastulum, vir Dei charitatis compede vinctus ingreditur, contra vitia carnis ac spiritus, contra mundi gloriam, contra spiritales nequitias circumspectione modesta et humili pugnaturus. 16. Fit pugnanti cilicium vestis, hordeaceus panis edulium, potus unda communis: reclinatorium terra vilibus constrata segmentis. Fit abstinentia jugis, vigiliae frequentes, indefessa oratio, fidele silentium, meditatio sacrae legis assidua, efficax divinae studium lectionis. Sicque libratur occupatio multiplex, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatis anuos beatus am̃a¬
dus in adolescentie flore prime¬
uo. feruorem sp̃c. ab etatis feruo¬
re non diuidens ut caperet uir¬
tus animi cum corꝑe pariter
incrementũ: et in azimis sin¬
ceritatis et ueritatis deuotam
consecraret dño uuentutem.
Intellexit hic uir deo plenus si¬
bi secretius aliquid exequendũ:
quo artiori custodia promptio¬
ri studio. uigilantia puriori. ru¬
des etatis lubrice motus. et ge¬
nuinos carnis impetus sub¬
neruaret. Ad eterna naniq
tendentib circa motus domes¬
ticos seuere castigationis est
adhibenda censura: ne misere
seruiat animus qui nobiliter
debuit imperare. Desiderio de¬
siderabat hoc pascha cum per¬
fectis edere uir electus. et de
hoste uctoriam conflictuq q̾¬
rere singulari: iuxta uerbũ
sapientis quo dicitur. beatus
homo cum portauerit uigum
dñi ab adolescentia sua: scde¬
bit soluarius & tacebit. et le¬
uabit se super se. Successus
congruos sc̃a facile sortitur ĩ¬
tentio: et uix affectum possi¬

Expanded text:
tatis annos beatus Amandus, in adolescentiae flore primaevo, fervorem spiritus ab aetatis fervore non dividens, ut caperet virtus animi cum corpore pariter incrementum: et in azymis sinceritatis et veritatis devotam consecraret Domino juventutem. Intellexit hic vir Deo plenus, sibi secretius aliquid exsequendum: quo arctiori custodia, promptiori studio, vigilantia puriori, rudes aetatis lubricae motus, et genuinos carnis impetus subnervaret. Ad aeterna namque tendentibus circa motus domesticos severae castigationis est adhibenda censura, ne misere serviat animus, qui nobiliter debuit imperare. Desiderio desiderabat hoc pascha cum perfectis edere vir electus, et de hoste victoriam, conflictu quaerere singulari, juxta verbum Sapientis quo dicitur: « Beatus homo cum portaverit jugum Domini ab adolescentia sua, sedebit solitarius et tacebit, et levabit se super se . » Successus congruos sancta facile sortitur intentio: et vix affectum possi
Abbreviated transcription (Latin):
on multopost hec elapso
tempore scdo rediens ab ur¬
be sanctus Humbertus: ad ui-¬
sitandum uirum dei descende-¬
bat elnonem. Cumq iam lo¬
co propinquaret. accessit angłs
dñi ad beatum amandum. mo¬
netq ut egrediatur obuiam
seruo dei. et quanti sit apud
deum meriti. signo qd̃ uertice
pretendit agnoscat. Egredit᷑
uir beatus. et de tanti hospi¬
tis gratulatur aduentu. et da¬
to pacis osculo. caput eius re¬
tegens radiare conspicit in
uertice signum crucis. quod
non tamen dabatur omnibus
intueri. nisi quorum diuina
uirtus oculos illustraret. Fit
communis inter eos ingensq
leticia que non adulationis
focum sed sinceritatis sc̃e spi¬
raret indaginem. uilq refer¬
ret insolitum. quod non utri¬
usq proposito. quod non sci¬
tati. non ordini conueniret. nͨ
posset hospitalitatis sc̃e legib
reluctari. Perhendinato apd̃
eum quanto libuit spacio. ptꝰ
exhortationis mutue collatio¬
nes sacras. post dulcia pietatis
sancte colloquia:data inuic̃e

Expanded text:
on multo post haec elapso tempore, secundo rediens ab Urbe S. Humbertus, ad visitandum virum Dei descendebat Elnonem. Cumque jam loco propinquaret, accessit angelus Domini ad B. Amandum, monetque, ut egrediatur obviam servo Dei, et quanti sit apud Deum meriti, signo, quod vertice praetendit, agnoscat. Egreditur vir beatus, et de tanti hospitis gratulatur adventu, et dato pacis osculo, caput ejus retegens radiare conspicit in vertice signum crucis, quod non tamen dabatur omnibus intueri, nisi quorum divina virtus oculos illustraret. Fit communis inter eos, ingensque laetitia, quae non adulationis fucum, sed sinceritatis sanctae spiraret indaginem; nilque referret insolitum, quod non utriusque proposito, quod non sanctitati, non ordini conveniret, nec posset hospitalitatis sanctae legibus reluctari. Perendinato apud eum quanto libuit spatio, post exhortationis mutuae collationes sacras, post dulcia pietatis sanctae colloquia, data invicem
Abbreviated transcription (Latin):
dientie gratiam non attendit.
Dehinc per fidelem presbite¬
rum fragmen panis et modi-¬
cum uinĩ data benedictione
dirigit. et ut hiis reficiatur e¬
dicens mandat ut obuiam
sequenti die se uisitaturo si¬
ne cunctatione procedat. Gus¬
tata prepositus benedictiõe
patris. pristine redditur sa¬
uitati. et reparat obedientia ui¬
res. quas inobedientia reatus
abstulerat. Sequenti die ueni-¬
enti ad se seruo dei leto se repre¬
sentauit occur su. postulans ue¬
niam pro delicto: et beneficio
gratias referens. Miratur uni¬
uersitas fratrũ quod sanum ui¬
dent et uegeto corpore: quem qͣi
exanimem alienis manib uide¬
rant misere decumbentem. Agi¬
tur in commune laus deo et sc̃i
patris uirtus ac meritum glo¬
riosius predicatur. Ipse autem
corruptum blande ac leniter fra¬
trem marcianas remitnit. et hor-¬
tatur ut in reliqum sibi caueat:
et actus suos satagat utilius re¬
formare.

Expanded text:
dientiae gratiam non attendit. dientiae gratiam non attendit. » Dehinc per fidelem presbyterum fragmen panis et modicum vini data benedictione dirigit, et ut his reficiatur edicens, mandat ut obviam sequenti die, se visitaturo sine cunctatione procedat. Gustata praepositus benedictione Patris, pristinae redditur sanitati, et reparat obedientia vires, quas inobedientiae reatus abstulerat. Sequenti die, venienti ad se servo Dei, laeto se repraesentavit occursu, postulans veniam pro delicto, et beneficio gratias referens. Miratur universitas fratrum, quod sanum vident, et vegeto corpore, quem quasi exanimem alienis manibus illatum viderant misere decumbentem. Agitur in commune laus Deo, et sancti Patris virtus ac meritum gloriosius praedicatur. Ipse autem correptum blande ac leniter fratrem Martianas remittit, et hortatur, ut in reliquum sibi caveat, et actus suos satagat utilius reformare.
Abbreviated transcription (Latin):
rat in monasterio elno¬
nensi prepositus quidã
erodobaldus nomine fratrum
deputatus obsequiis: et exte¬
riori cure sci patris assignatꝰ
imperio. A quo mandatum
sustipiens ut potum fratrib
tempore congruo iuxta solitũ
ministraret. iusta mandatis
contempsit edictum. s uindic¬
tam iusti iudicis non euasit.
Ad excusandas excusationes in
peccatis ad uirum d̃i parabat
ascendere. ut obductionis ue¬
lo contumaciam sui reatus ob¬
nuberet. cum subito paralysis
horrore conuoluit᷑. profligan¬
tur sensus. hebescit memoria.
uisus caligat. hebetatur au¬
ditus. omnibusq in illo pre-¬
mortius menbris. uitalis ad¬
huc spiritus in solo pectore pal¬
pitabat. Uoce tamen et nisu
quo poterat confitebatur in¬
stanter. quod in obedientie-
culpa tantis illum malis in¬
gesserat. Impositus igitur na¬
iu monasterio fratrum cursu
fluminis deportatur elnonẽ.
Muntiantur hec uiro dei. qui
subridens dixisse fertur. ad-¬
huc sustinebit maiora. quia
iactantiam sequitur. et obe¬

Expanded text:
rat in coenobio Elnonensi 729 praepositus quidam, Chrodobaldus nomine, fratrum deputatus obsequiis, et exteriori curae sancti Patris assignatus imperio. A quo mandatum suscipiens, ut potum fratribus tempore congruo juxta solutum ministraret, justa mandantis contempsit edictum. Sed vindictam justi judicis non evasit. Ad excusandas excusationes in peccatis, ad virum Dei parabat ascendere, ut obductionis velo contumaciam sui reatus obnuberet, cum subito paralysis horrore convolvitur, profligantur sensus, hebescit memoria, visus caligat, hebetatur auditus, omnibusque in illo praemortuis membra, vitalis adhuc spiritus in solo pectore palpitabat. Voce tamen et nisu, quo poterat, confitebatur instanter, quod inobedientiae culpa tantis illum malis ingesserat. Impositus igitur navi ministerio fratrum, cursus fluminis deportatur Elnonem. Nuntiantur haec viro Dei, qui subridens dixisse fertur: « Adhuc sustinebit majora; quia jactantiam sequitur, et obe
Abbreviated transcription (Latin):
extorquet affectus. & de uno eo¬
demꝙ fonte pari tenore scatu¬
riens disparib excitata causis
meroris ce gaudii uena progre¬
ditur. dum triumphanti pie¬
tas debet ut gaudeat. et funeri¬
bus obsequiis exhibere decet ut
doleat. Sepultus est igitur in
oratorio beati Petri quod ipse
fundauerat. ut qui predicatio¬
nis auctor. aduitor in oportuni¬
tatib in tribulationib conso¬
lator extiterat. in extremis ꝓm¬
tus assisteret. portas iusticie
reseraret intranti. et foueret
in terre gremio quiescentem.
Prestantur ad sepulcrum eius
beneficia preclara poscentib.
que patris scĩ meritum plentꝰ
attestantur. et confessorem su¬
um chorusca miraculis uisita¬
tio diuina commendat: et in
seruo suo xp̃c se uiuere glorio¬
sis demonstrat ostentis. qui cũ
deo patre et sc̃o spiritu iiuit
et regnat deus.per infinira

Expanded text:
extorquet affectus, et de uno eoextorquet affectus, et de uno eodemque fonte pari tenore scaturiens, disparibus excitata causis, moeroris et gaudii vena progreditur; dum triumphanti pietas debet, ut gaudeat, et funebribus obsequiis exhibere decet, ut doleat. Sepultus est igitur in oratorio B. Petri, quod ipse fundaverat, ut, qui praedicationis auctor, adjutor in opportunitatibus, in tribulationibus consolator exstiterat, in extremis promptus assisteret, portas justitiae reseraret intranti, et foveret in terrae gremio quiescentem. Praestantur ad sepulcrum ejus beneficia praeclara poscentibus, quae Patris sancti meritum plenius attestantur, et confessorem suum corusca miraculis visitatio divina commendat, et in servo suo Christus se vivere gloriosis demonstrat ostentis. Qui cum Deo Patre, et sancto Spiritu vivit et regnat Deus, per infinita
Abbreviated transcription (Latin):
pater est deus. In qua sp̃c sc̃i
operatione mirabili deitatis
uirgnutatisq complexus. na¬
turãrum proprietate seruata.
eterni uerbi communicat ge¬
nituram. In quartum sanẽ
diem differtur exequiar um
sc̃a sollẽpnitas. ut religiosis un¬
diq conuenientib uiris iusta
soluantur sc̃o funeri: et precio¬
si thesauri depositio fauorabi¬
lius celebretur. Excitati fama
finitimi concursu frequenti
pariter ex oppidis uicisq con¬
uenunt. ut tanti patris uene¬
rentur exequias. et quem ui¬
uentem dilexerant examĩẽ.
pietatis officio prosequntur.
Adest de diuersis euocata par¬
tib discipulorum eius sancta
frequentia. Assunt pietatis
filii clerus et ppłs adiacentes.
et elatam de loco transitꝰ scis¬
simi corporis glebam. usq ad lo¬
cum sepulcri. psalmis. hymns
et canticis canora celestib fide¬
lis turba prosequitur. Que li¬
cet de tanti patris felici uicto¬
ria sentiat esse gaudendum.la¬
crimas tamen doloris pietatis

Expanded text:
pater est Deus. In qua sancti Spiritus pater est Deus. In qua sancti Spiritus operatione mirabili deitatis, virginitatisque complexus naturarum proprietate servata, aeterni Verbi communicat genituram. 73. In quartum sane diem differtur exsequiarum sancta solemnitas, ut religiosis undique convenientibus viris, justa solvantur sancto funeri et pretiosi thesauri depositio favorabilius celebretur. Excitati fama finitimi, concursu frequenti pariter, ex oppidis vicisque conveniunt, ut tanti Patris venerentur exsequias, et, quem viventem dilexerant, exanimem pietatis officio prosequentur. Adest de diversis evocata partibus discipulorum ejus sancta frequentia. Adsunt pietatis filii clerus et populus adjacentes; et elatam de loco transitus sanctissimi corporis glebam, usque ad locum sepulcri, psalmis, hymnis et canticis canora coelestibus fidelis turba prosequitur. Quae licet de tanti Patris felici victoria sentiat esse audendum, lacrymas tamen doloris, pietatis