comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e diuinis lectiomibꝰ qͦd
dñs ad monere digna¬
t᷑. intente audite fr̃s.
illo donante: me mi¬
nistrante. Primã lectionẽ apłi au¬

Expanded text:
e divinis lectionibus quod Dominus admonere dignatur, intenti audite, fratres, illo dante, me ministrante. Primam lectionem au
Abbreviated transcription (Latin):
die celebramꝰ. p̃coniũ uocis angłice
factũ est. Gła in excelsis deo:⁊ in t̾ra
pax hominibꝰ bone uoluntatis. In
terra enĩ pax unde: nisi qͥa ueri
fecit utraq unũ. ut essemꝰ homi¬
nes bone uoluntatis. suauit̃ conexi
uinculis unitatis. In hac gͥ grã gau¬
deamꝰ: ut sit gła nrã testimoniũ
conscientie nrẽ: uibi nõ in nob̃ sed
in dnõ głem᷑. Hinc enĩ dictũ ẽ. Gła
mea:⁊ exaltans caput meũ. Nã que
maior grã dei nob̾ potuit illucescere :
Quã ut habens unigenttũ filiũ. fa¬
ceret eũ hominis filiũ: atq ita ui¬
cissim hominis. faceret dei filiũ:
Quere meritũ: quere causã. quere
iusticiã: ⁊ uide utrũ inuenias nisi
grãm.

Expanded text:
ebramus, praeconium vocis angelicae factum est: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . In terra enim pax unde, nisi quia Verifecit utraque unum : ut essemus homines bonae voluntatis, suaviter connexi vinculis unitatis. In hac igitur gratia gaudeamus, ut sit gloria nostra testimonium conscientiae nostrae : ubi non in nobis, sed in Domino gloriemur. Hinc enim dictum est, Gloria mea, et exaltans caput meum . Nam quae major gratia Dei nobis potuit illucescere, quam ut habens unigenitum Filium, faceret eum hominis filium, atque ita vicissim hominis filium, faceret Dei Filium? aere meritum, quaere causam, quaere justitiam; et vide utrum invenias nisi gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
natus esset. Nunquã liberareris a
carne peccati:. nisi suscepisset simili¬
tudinẽ carnis peccati. ꝑpetua te
possideret miserra: nisi fieret hec
miscdia. Nõ reuixisses: nisi tue mor¬
ti conuenisset. Defecisses: nisi subue¬
mus leti nre salutis ⁊ redẽpam
uduentũ. Celebremꝰ festũ diẽ
magnꝰ ⁊ eternꝰ dies ex magno:
terno die uenit in hũc nr̃mta
breuẽ temporalẽ diem. Hicẽ us
factꝰ iusticia ⁊ scĩficatio ⁊ redẽ¬

Expanded text:
natus esset. Nunquam liberareris a natus esset. Nunquam liberareris a carne peccati, nisi suscepisset similitudinem carnis peccati. Perpetua te possideret miseria, nisi fieret haec misericordia. Non revixisses, nisi tuae morti convenisset. Defecisses, nisi subvemus laeti nostrae salutis et redemptionis adventum. Celebremus festum diem, quo magnus et aeternus dies ex magno et aeterno die venit in hunc nostrum tam brevem temporalem diem. Hic est nobis factus justitia, et sanctificatio,
Abbreviated transcription (Latin):
dei sapientia se demonstrauit
sine uerbis uocem carnis emisit.
Illa tam̃ occulta diuinitas.⁊ magis
celo teste significata.⁊ pastoribus
angłica uoce nunciata ẽ. Hanc gͥ
anniuersaria sollẽnitate celebramꝰ
diem. qua impleta ẽ ꝓphetia dicens.
Ueritas de terra orta est: ⁊ iusticra
de celo ꝓspexit.Ueritas que ẽ in si¬
nu patris: de terra orta ẽ ut esset
etiã in sinu matris. Heritas qua
mundiis continet᷑. de terra orta ẽ
ut femineis manibꝰ portaret᷑. Tleri¬
tas qua beatitudo angłoꝵ incorrup¬
tibilit̾ alit᷑. de terra orta ẽ ut car¬
nalibꝰ uberibꝰ lactaret᷑ Ueritas cui
celũ nõ sufficit: de terra orta ẽ ut
in p̃sepio poneret᷑. Cuiꝰ bono in tan¬
ta humilitate uenit tanta sublimi¬
tas: Nulli utiq suo: sed magno si cre¬
dimꝰ nrõ. Exꝑgiscere homo: ꝓ te ds̃
factus ẽ homo. Surge qͥ dormis: et
exsurge a mortuis. ⁊ illuminabit te
xp̃s. ꝓ te inquã ds̃ factꝰ est homo In
eternũ mortuus esses: nisi in tẽpore

Expanded text:
Dei Sapientia se demonstravit verbis vocem carnis emisit. Illa tamen occulta divinitas, et Magis coelo teste significata, et pastoribus angelica voce nuntiata est. Hanc igitur anniversaria solemnitate celebramus diem, qua impleta est prophetia dicens: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . Veritas quae est in sinu Patris, de terra orta est, ut esset etiam in sinu matris. Veritas qua mundus continetur, de terra orta est, ut femineis manibus portaretur. Veritas qua beatitudo Angelorum incorruptibiliter alitur, de terra orta est, ut carnalibus uberibus lactaretur. Veritas cui coelum non sufficit, de terra orta est, ut in praesepio poneretur. Cujus bono in tanta humilitate venit tanta sublimitas? Nulli utique suo; sed magno, si credimus, nostro. Expergiscere, homo: pro te Deus factus est homo. Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit tePro te, inquam, Deus factus est homo. In aeternum mortuus esses, nisi in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ere.iusticie dei non sũt subiect
ꝓpt̾ea cũ dixisset ueritas de tera
orta ẽ. mox addidit.⁊ iusticia de
lo ꝓspexit: ne sibi eã mortalis it¬
mitas arrogaret: ne ista sua dier
⁊ se homo a se ipso iustificari. hoe
a se iustũ fieri credens. dei iistri
recus aret. Ueritas gͦ de terra onti
de uirgine natus est: et iusticia de

Expanded text:
e Dei non sunt subjecti : propterea cum dixisset, Veritas de terra orta est; mox addidit, et justitia de coelo prospexit: ne sibi eam mortalis infirmitas arrogaret, ne ista sua diceret, et se homo a se ipso justificari, hoc est a se justum fieri credens, Dei justitiam recusaret. Veritas ergo de terra orta de virgine nat
Abbreviated transcription (Latin):
nis quã cũ districto iudice habe¬
tis patͦnos facite. hos in diẽ tanti
terroris illiꝰ defensores adhibete. ser¬
te si apud quendã magnũ iudicẽ
causa quelibet ur̃a eẽt die crastina
uentilanda. totus hodiernꝰ dies ĩ
cogitatione duceret᷑. Patronũ ur̃a
frat̾nitas quereret᷑. magnisq pre¬
cibꝰ ageret: ut apud tantũ iudicẽ
sibi defensor ueniret. Ecce distrie¬
tus uidex iħs uenturus est. tan
hibet᷑. In illo conuentu causa nr̃a
discutit᷑:⁊ tam̃ nos patronos
modo ñ queruimꝰ. qͦs tunc defen¬
sores habeamꝰ. Ad sunt defenso¬
res nr̃i scĩ martẏres. Rogarius¬
lunt. atq ut ita dixerim. que¬
runt ut querant᷑. Hos gͦ adiuid¬
res ur̃e orationis querite. hos
ꝓtectores ur̃i reatꝰ inuenite. Qa ne
puniri peceatores debeant: roga¬
ri uult et ipse qͥ iudieat. Unde et
tam longo tempore cõminat᷑ irã:
et tam̃ miscd̾iter expectat. Sic aũt
nos ⁊ miscdia eiꝰ refoueat. ut nul¬
lo modo negligentes reddat. Sic¬

Expanded text:
nis, quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti hibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaerite, hosprotectores nostri reatus inveniamus, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse, qui iudicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram et tamen misericorditer expectat. Sic autem nos misericordia eius refoveat, ut nullo modo neglegentes reddat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ad bona celestia: terrenis ꝓmissi¬
onibꝰ suadet᷑. Cur hoc ᷑ Ut dũ eẽt
aliqͥd qͦd e iucino ꝑciperet. illud
iã fideliꝰ crederet quod de longin¬
quo audire potuisset. Carnalis et
ꝑcipiens qͦd uideret. sperare disceret
qͦd minime uidebat. Q tanto so¬
lidior de inuisibilibꝰ fieret. qnͣto
eũ ad spei certitudinẽ iisibilia ꝓ¬
missa fulcirent. Unde recte qͦq
ꝑ psamistã dicit᷑. Dedit illis regio¬
nes gentiũ. ⁊ labores ppłoꝵ posse¬
derũt: ut custodiãt iustificationes
eiꝰ et legẽ eiꝰ reqͥrant. Sic gͦ hoc loco ru¬
dibꝰ discpłis ueritas loquens. uiden¬
dũ regnũ dĩ ꝓmittit in t̾ra. ut hoc
ab eis fideliꝰ in celo p̃sumat᷑. Ex ipso
itaq regno qͦd iã iuidemꝰ in mundo
sublimatũ: speremꝰ regnũ qͦd in celo
credimꝰ ꝑcipiendũ. Nã sũt nõnulli qͥ

Expanded text:
ad dona coelestia, terrenis promissiad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etepercipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam su
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dicit᷑ sed nõnũquã p̃sens eccła
uocat᷑. Ende scriptũ ẽ. Mittet filiꝰ
hominis angłos suos. ⁊ colligent
de regno eiꝰ omĩa scandala. In illo
qͥppe regno scandala ñ erunt: ubi
ꝓfecto reꝓbi ñ admitunt᷑. Quide¬
licet exemplo colligit᷑. qͦd hoc loco
regnũ dĩ p̃sens eccła uocat᷑. Et qͥa
ĩnulli ex discipłis usq adeo in cor¬
pore uicturi erant ut eccłam dei
cõstructã cõspicerent. et cõtra mun¬
di huiꝰ głam erectã. cõsolatoria ꝓ¬
missione nẽ dicit᷑. Sũt qͥdam de
hic stãtibꝰ. qͥ nõ gustabũt mortẽ.
donec uideant regnũ dĩ. Sed cũ
tanta dñs subeunde mortis p̃cep¬
ta ederet. qͥd necessariũ fuit ut
ad hanc subito ꝓmissionẽ ueni¬
noscimꝰ. Discͥpłis em̃ rudibꝰ etiam
de p̃senti uita aliqͥd ꝓmitendũ fu¬
it. ut possent robustiꝰ in futura
solidari. Sic isrłitico ppło ex egyp¬
ti t̾ra liberando. reꝓmissionis ter¬
ra ꝓmittit᷑. Et cũ uocandus esset

Expanded text:
s Ecclesia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabuntdonec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veninoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset
Abbreviated transcription (Latin):
auarierã uincimꝰ: sed adhue ob¬
stat qͦd uias rectitudinis minori
tenemꝰ custodia ꝑfectionis. Nã
sepe labentia cuncta despicimꝰ:
sed tam̃ adhuc humane uerecun¬
die usu p̃pedim᷑. ut rectitudinẽ
qͣm seruamꝰ in mente. nõdũ expͥme

Expanded text:
avaritiam vincimus, sed adhuc obavaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem, quam servamus in m
Abbreviated transcription (Latin):
uia uero sc̃a eccła aliud
tẽpus habet ꝑsecutioniᷤ
atq aliud pacis. redẽp¬
tor nr ipsa eiꝰ tempora
distinguit in p̃ceptis. Nã ꝑsecutioniꝰ
tẽpore ponenda ẽ anima: pacis aũt
tempore ea que ampliꝰ dñari pos¬
sũt. frangenda sũt desideria terena.
Unde et nunc dicit᷑. Quid eñi ꝓficit
homo si lucret᷑ totũ mundũͥ se ip¬
sũ aũt ꝑdat. ⁊ detͥmentũ sui faciat:
Cũ ꝑsecutio ab adu̾sariis deest: ural¬
de iugilantiꝰ cor custodiendũ ẽ. Nã
pacis tẽpore qͥa licet iuuere: libet
etiã ambire. Que ꝓfecto auaricia
bene cõpescit᷑: si ipse statꝰ ambien¬
tis sollicite cõsideret᷑. Nã cur instet
ad colligendũ qͣndo stare ñ po¬
test ipse qͥ colligit. Cursũ gͦ suũ
qͥsq cõsideret : et cognoscet sibi
posse suficere parira que habet.
Sed fortasse metuit: ne in huiꝰ ui¬
te itinere sumptꝰ desit. Longa
nr̃a desideria increpat breuis¬
uia. In cassũ multa portant᷑: cũ

Expanded text:
uia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis; Redemptor noster ipsa ejus tempora distinguit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse stattis sollicite consideratur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et cognoscat sibi sufficere parva quae habet: sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit: longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
głam querit: humilitatẽ respu¬
it. ͣ plerũq ipse homo qͥ irascit᷑
discordanti sibi recõciliari aippenit.
sed ire ad satisfactiendũ pͥor eru¬
bescit. Pensemꝰ facta ueritatis. ut
prauitatis. Si eñi mẽbra sũmi ca¬
pitis sumꝰ: imitari eũ cui cõnee¬
tum᷑ debemꝰ. Qͥd nãq ad nr̃e eru¬
ditionis exempłu paulus egregi

Expanded text:
gloriam quaerit, humilitatem respugloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregi
Abbreviated transcription (Latin):
apud se homines dicunt. Nos ram
dm̃ ⁊ sermones eiꝰ ñ erubescimꝰ. qͥa
aꝑta eũ uoce ꝓfitem᷑. Quibꝰ ego res¬
pondeo. qͦd in hac plebe xp̃iana sũt
nõnulli qͥ xp̃m ideo cõfitent᷑: quia
cunctos. xp̃ianos esse aspiciunt.
Nam si nom̃ xp̃i in tanta hodie
eccłã nõ haberet. Nõ gͦ ad ꝓbationẽ
fidei uox sufficit ꝓfessionis: quã de¬
fendit a uerecundia ꝓfessio gene¬
ralitatis. Est tam̃ ubi se qͥsq uiter¬
roget: ut in cõfessione. rp̃i se uera¬
si plena uirtute mentis humanum
pudorẽ subdidit. Certe em̃ ꝑsecutio¬
nis tẽpore erubescere poterant fi¬
deles substantiis nudari. de digni¬
tatibꝰ deici: uerberibꝰ affligi. Pacis
aũt tẽpore qͥa hec nr̃is ꝑsecutiomi¬
bꝰ desunt: ẽ aliud ubi ostendam᷑
nob̾. Uerem sepe a ꝓximis despicr:
dedignam᷑ iniurias uerbi tolerare.
Si cõtingat iurgiũ fortasse cũ pro¬
rimo: erubescimꝰ pͥores satisface¬
re. Cor qͥppe canale dũ huiꝰ uite

Expanded text:
icunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia aperta eum voce profitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie Ecclesia non haberet. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit fendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se verasi plenae virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi: pacis autem tempore, quia haec a nostris persecutoribus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis: veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere: cor quippe carnale, dum hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: qͥa nec esse suspieant᷑. Ad sc̃oꝵ
martyrũ corpora cõsistimꝰ fr̃s mei.
Nũqͥd isti carnẽ suã in mortẽ darent᷑.
nisi eis certissime cõstitisset ẽẽ uitã
ꝓ qua mori debuissent . Et ecce qͥ ita
credider̃t: miraculis coruscant. ad
extincta nãq eoꝵ corpora uiuen¬
tes egri uenũit: ⁊ sauant᷑. Periuri¬

Expanded text:
c esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
tas sublimat᷑ a xp̃o. ita ⁊ ꝑ te ci¬
uitas siracusana decorabitur: qͥa
iocundũ deo in tua uirguitate
habitaculũ preparasti. Et his
auditis. expergefacta surrexit tre¬
mens: ⁊ ait matri sue. Mater mã.
ecce salua facta es. Per ipsã te de p̃cor
que te saluauit suis orationibꝰ: ne
tumͥ aliqͣndo sponsũ nomines: ne
tu uelis de corporis mei posteritate
fructũ mortalitatis inquirere: sed
mat᷑ eiꝰ euthicia ait. Onnã que fu¬
in patrimoniũ tuũ. Mea uͦ omĩa
que sũt uel possũt esse: ipsa meliꝰ
eũq tibi placuerĩt. de ipsis facul¬
tatibꝰ facito. Lucia dixit. Audi mat̃
cõsiliũ meũ. Non satis deo carus
est. qui illi hoc tribuit quo ipse
ꝑfruinõ potest. Sed si uis tibi gratũ
esse deũ: hoc illi da quo poteras tu
tecũ ferre nõ p̃uales: Uiens gͦ et
salutẽ tui corporis tenens. da xpõ
incipe tradere. Igit᷑ eũ de his coti¬
die sermocinaret᷑ uirgo cũ matre:

Expanded text:
tas sublimatur a christo. Ita per te tas sublimatur a christo. Ita per te siracusana ciui| tas decorabitur quia iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et his auditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsam te depraecor| que te saluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis inquirere  sed mater eius euticia| ait omnia quae suin patrimonium . mea uiro omnia quae| sunt uel esse possunt ipsa+ melius e tibi placuerint de ipsis facultatibus| facito. Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat quod secum ferre| non potest. Sed si tibi uis gratum esse deum hoc illi| da quod poteras tu tecum ferre non prae| uales . uiuens ergo et salutem tui corporis tenens . da| chrincipe tradire. | Igitur cum his+ cotidiae sermocinaretur uirgo cum| matre
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis grãm ppło se inuitante.
Cuiꝰ mat᷑ euticia ꝑ annos quatuu
fluxii sanguinis fatigata. nullo
poterat medicoꝵ remedio libe¬
rari. Igit᷑ dũ ꝓcessionis misteru
agerent᷑.hec euangelii lectio
fuit: qua legit᷑ tacta fimbria
uestim̃ti mulierẽ a sangriinis
fluxii saluatã eẽ. R dũ hec lectio
recitat᷑. dixit scã lucia matri su
hoc meruisse: ut sẽꝑ in p̃senti
hribeat eũ ꝓ cuiꝰ nomine passa
est. Continge gͦ sepulchrũ eiꝰ cre¬
dens. ⁊ liberaberis git᷑ cũ
ꝑactis omnibꝰ ppłs abscessisset: ꝓs
trauer̃ se ante sepulchrũ uirguis
tare suffragiũ. Interea dũ oratio¬
nis ꝓlixitas tendit᷑: somnũ lucia
uirgo arripuit:. ⁊ uidit in somnis
beatã agaten in medio angłoꝵ
gẽmis ornatã stantẽ: ⁊ dicentẽ sibi.¬
Soror mea lucia uirgo deo deuota:
qͥd a me petis qͦd ipsa poteris p̃s¬
tare continuo: Nam ⁊ matri tue
fides tua subuenit. ⁊ ecce salua¬
ta ẽ. R sic̃ ꝑ me cathenensiũ cui

Expanded text:
uitates gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. hoc meruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepulchrum . sanctare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio. Angelorum gemmis ornatam stan| tem . et dicentem soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata est. Et sicut per me catenenensium ciui|
Abbreviated transcription (Latin):
go immobilis ꝑsistebat. Tuc̃ miserũt
funes in manibꝰ pedibꝰq eiꝰ: ⁊ ceperũt
om̃s parit᷑ trahere. Illa uͦ quasi mons
immobilis ꝑmanebat. Tuc̃ angusti¬
rore deficere.ł uocauit magos. arus¬
pices: ⁊ tẽploꝵ omniũ sacerdotes: qͥq
om̃s agebãt suꝑsticione sua cõtra eã¬
sularis locio eñ ꝑfundi iussit: credens
asserentibꝰ quod maleficiis staret
multa paria boum ut ab ipsis trahe

Expanded text:
 inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustirore deficere Et uocauit| magos et arospicis . et templorum omnium sacerdotes .| quoque omnes agebant . supersticiones suas coca| sius lucio eam perfundi iussit credens adserentibus .| quod meleficiis staret multa paria bobum . ut ad ipsis trahe
Abbreviated transcription (Latin):
brit. At illa in nomine dnĩ iħu xpĩ
tibi insultẽ plaudens in dnõ. ł impe¬
traui ab eo indueras martirii mei:
ut credentibꝰ timorẽ tollerẽ passionis:
⁊ nõ credentibꝰ uocẽ insultationis auferrẽ:
diu uoluit orauit: quãdiu uoluit
allocuta est turbã circũstantẽ: dicens¬
eis. Annuncio uobis pacem datam
eccłẽ dei : diocleciano de regno suo
deiecto: ⁊ maxiiano hodie mortuo.
U̾sicut habet cathenensiũ ciuitas int̾¬
uentionẽ scẽ sororis mee agathe: i ta
me sciatis huic syracusane ciuitati
famula lucia. ut diximꝰ gladio eiꝰ¬
uisceribꝰ patefactis: ante ocłos eius
uinctꝰ ducebat᷑ paschasius. Cucurrerat¬
qͦd fuisset dep̃datus ꝓuinciã. Qui
ꝑductꝰ ad urbẽ romã.⁊ ab omĩ sena-

Expanded text:
nt. Sed illa in nomine Domini  quatenus tibi insultem plaudens in Domino, et impetravi ab eo inducias martyrii mei, ut credentibus timorem tolleret passionis, et non credentibus vocem insultationis auferret. diu uoluit orauit quam| diu uoluit adlocuta est turbam circumstantem| dicens. Adnuncio uobis pacem datam ecclesiae dei .| diocletiano de regno suo deiecto . et maximino hodie| mortuo et sicut habit catensium ciuetas interuenien| tem pro se sororem meam Agathen. Ita me sciatis isti| us ciuitati famula dei lucia ut| diximus uisceribus gladio patefactis . ante oculos| eius ferro uinctus ducibatur pascasius . cucurriraquod fuisset praedatus de| prouincia qui perductus ad urbem rom
Abbreviated transcription (Latin):
ad lupanar duci: ut dũ fueris scor¬
Lucia respondit. Nũquã inqͥnabit᷑
corpus: isi de consensu m̃tis. Nã
⁊ si in manu mea thura ponasꝰ
et ꝑ manũ meã facias sacrificiũ.
asͣ hec attendit: ⁊ ridet De sensibꝰ
enĩ ⁊ de uoluntatibꝰ iudicat. Nã
sic patitur uiolatorẽ castitas siẽ ser¬
pentem: sic̃ latronẽ: sic̃ barbarum.
Nam si me inuitã uiolari feceris. cas¬
nitas mͥ duplicat᷑ ad coronã. Paschasius
dixit. Ibi te faciã sub turpitudine ex¬
pirare: nisi mͦ cerimoniis consenseris
uoluntatẽ meã nũquã poteris ꝓuo¬

Expanded text:
ad lupanar duci, ut dum fueris scorLucia di| xit numquam inquinabitur corpus . nisi de consensu| mentis. Nam etsi in manu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. uoluntatem meam| numquam poteris
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ adbuc inferiores estis aspi-¬
cite. Ut dũ melioꝵ uobis exem¬
pla proponitis: ad maiora semꝑ
ascendere ex humilitate ualeatis.
UM ꝑ umuersam sici¬
lie ꝓuinciã beatissime
urbẽ cathenensiũ siciens ꝑgeret

Expanded text:
quibus adhuc inferiores estis, aspiquibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis. um per uniuersam prouinciam . beatissimae urbem| cataniensium sicienter
Abbreviated transcription (Latin):
pare: despectis pͥoribꝰ frĩbꝰ eligi:
reprobato rege ad regni guberna¬
cula ungi: tim̃dum cũctis uno
lapide goliam sternere: La rege¬
ꝓposita extinctis allophilis nume¬
rosa p̃putia reportare:L regnũ ex
ticũ ppłm sine ulla postmodũ
contradictione possidere: Et tam̃
in cũctis se despicit: qͥ in suis
ocłis esse se humilẽ confitetur.
Si igit᷑ scĩ uiri etiã cũ agũt for¬
tia. de semet ipsis uilia senti¬
unt : qͥd in sua excusatione¬
dicturi sũt. qui sine oꝑe uirtu¬
tis intumescũt: Sed quelibet
adsint oꝑaꝰ. nulla sũt nisi ex
humilitate condiantur. Oiran¬
da qͥppe actio cũ elatione: nõ ele¬
uat sed grauat. Qui enĩ sine hu¬
militate uirtutes congregat: qͣsi¬
in uento puluerẽ portat. Runde
aliqͥd ferre cernitur: in de deteriꝰ
cecat᷑. In cũctis gͦ que agitis fr̃s mĩ:
radicem boni oꝑis humilitatẽ te¬
nete. Nec quibꝰ iam suꝑiores. sed

Expanded text:
rare, despectis prioribus fratribus eligi, rare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula inungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, extinctis allophilis numerosa preputia reportare, regnum ex ticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur. Si ergo sancti viri etiam cum agunt fortia, de semetipsis vilia sentiunt, qdicturi sunt qui sine operatione virtutis intumescunt? Sed si quaelibet adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed
Abbreviated transcription (Latin):
UM bona fr̃s agitis. semꝑ ad
memoriã mala acta reuoeate. Ut
dũ caute culpa conspicit᷑: nũquã
de bono oꝑe incaute animꝰ letet᷑.
Suꝑiores inuicẽ eos maxime qͥ uob̃
cõmissi nõ sũt: ꝓrennos urõs at¬
tendite. Quia ⁊ quos agere aliqͣ
praua conspicitis : que in eis late¬
ant bona nescitis. Magnꝰ gͦ unꝰ¬
quisq ẽẽ studeat: sed tam̃ aliquo
mͦ esse se nesciat: ne dũ sibi mag¬
nitudinẽ arroganter tribuit amit
Hinc paulus at. Nolite prudentes
ẽẽ apud uosmet ipsos. Ninc contͣ
suꝑbientẽ saul dicit᷑. Cum esses par¬
uulus in ocłis tuis: caput in tri¬
bubus isrł factꝰ es. Acsi aꝑte dice¬
ret᷑. sũ tu te paruulũ conspiceres:
ego te pre ceteris magnũ feci. Quia
uero tu te magnũ conspicis: a me
paruus estimaris. Quo contra dauid
saltando despiceret: dixit. Ludrã
et uilior fiam plus quã factus
sũ.⁊ ero humilis in ocłis meis.
Quẽ enĩ nõ extolleret ora leonũ
frangere: ursoꝵ brachia difsi-¬

Expanded text:
um bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quia et quos agere aliqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittHinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum Dasaltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia supe
Abbreviated transcription (Latin):
colloquia mala. Suadetis enĩ ani¬
mas hominũ meretricari.⁊ sequi
tem leticiã eternis gaudiis antepo¬
nunt. Paschasius dixit. Cessabũt
uerba: cũ fuerit ꝑuentũ ad uer¬
bera. Lucia respondit. Uerba dei
cessare nõ poterũt Paschasius di¬
xit. Tu gͦ ds̃ es᷑ Lucia respondit.¬

Expanded text:
. consilia mala sua| detis enim ani. consilia mala sua| detis enim animas hominum meretricare . ut tem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia di
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in iudicio paschasii consularis::
⁊ contra leges uiuere augustoꝵ.¬
Quã paschasius cõprehensã corripiens:
cepit ad sacrificia demonũ inuita¬
re. Cui beata lucia dixit. Sacrificiũ
patrẽ hoc ẽ. uisitare uiduas ⁊ orpha¬
nos. in tribulatione eoꝵ. Ego uero¬
ꝑ istos tres annos nichil aliud egi:
nisi sacrificiũ deo uiuo. Eiã quia
nichil est qͦd sacrificẽ. me ipsam of¬
fero in sacrificiũ deo hostiã uiuen¬
principũ tuoꝵ leges attendis: ego
dnĩ leges attendo. Tu pͥncipes ti¬
mes: ego deũ timeo. Tu illos of¬
fendere nõ uis. ego deũ offendere
caueo. Tu illis placere desideras:
ego ut xp̃õ soli placeã concupisco.
Tu gͦ fac qͦd tibi sit itile:⁊ ego hoc
⁊ ideo quasi meretrix loqueris. Iu¬
cia scã respondit. Patrimoniũ meũ
tuto loco constitu. Corruptores aũt
nec m̃tis nec corporis mĩ aliqͥͣando
suscepi. Paschasins dixit. Qni sũt
Corruptores m̃tis uos estis: de qͥbus
dicit apłs. Corrũpunt mores bonos

Expanded text:
tem in iudi| cio. Pascasi consolaris . contra legis uiuere. Augustoquam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres | annus . nihil aliut igi nisi sacrificaui deo uiuo . iam quia| nihil superest quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuenprincipum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego deo timeo . tu illos offendere non| uis. Ego deum offendere caueo. tu illis placire desideras .| Ego ut christo soli placiam concupisco . tu ergo fac quod| tibi scis utile. Et ego hoc i . et ideo quasi meretrix lo| queris. Lucia dixit . patrimonium meum tuto loco| constitui corruptores autem nec mentis mei nec| corporis mei aliquando suscipi. Pascasius dixit| qui suntcorruptoris mentis . uos estis. De quibus dicit apos| tolos corrumpunt mores bonos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ minima es in ducibꝰ inda.
te enĩ ꝓdibit rex. qͥ recturiis et
ppłm meũ isrł. Audier᷑ ⁊ abiens
inqͥsitores: dixer̃ ⁊ remanser a
tores.ł contrariis affectibꝰ sepan¬
ti. illi facti sũt adoratores. slh
secutores. Nũc quoq iudei simle
aliqͥd nob̃ exhibere nõ desimunt.
Nõ nulli enĩ paganoꝵ ut none¬
eis de scripturis testimonia clar
ꝓferimꝰ: suspecti ne forte a xp̃a¬
nis ista conficta sint. malunt cre¬
dere codicibꝰ iudeoꝵ: ⁊ sic̃ tune
magi fecer̃. istos dimittunt mautꝰ
lectitare. ipsi ꝑgũt fidelit̾ adora

Expanded text:
minima es in ducibus Juda. Ex te enim prodibit rex, qui recturus est populum meum Israel . Audierunt et abierunt inquisitores; dixerunt et remanserunt doctores: et contrariis affectibus separati, illi facti sunt adoratores, illi persecutores. Nunc quoque Judaei simile aliquid nobis exhibere non desinunt. Nonnulli enim paganorum ut noveeis de Scripturis testimonia clara proferimus, suspecti ne forte a Christianis ista conficta sint, malunt credere codicibus Judaeorum: et sicut tunc Magi fecerunt, istos dimittunt inaniter lectitare, ipsi pergunt fideliter adora
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝓphetiã indicẽ ꝓtuler̃ beth¬
leẽ qiitatẽ designauer̃. quã ipsi
nõ inuener̃: Similes facti fabris
arce noe. aliis ubi euaderent p̃s-¬
titer̃:⁊ ipsi diluuio ꝑier̃. Simi¬
les lapidibꝰ miliariis uiã ostender̃.
nec ambulare potuer̃: qͥa stolidi
in uia remanser̃. Quesitũ ẽ ab
eis: ubi xp̃s nasceret᷑. Responder̃.
in bethleẽ uide. Sic enĩ scriptũ

Expanded text:
iam indicem protulerunt, Bethlehem civitatem designaverunt quam ipsi non invenerunt? Similes fabris Arcae Noe, aliis ubi evaderent praestiterunt, et ipsi diluvio perierunt: similes lapidibus milliariis, viam ostenderunt, nec ambulare potuerunt quia stolidi in via remanserunt. Quaesitum est ab eis, ubi Christus nasceretur: responderunt, In Bethlehem Judae. Sic enim scr
Abbreviated transcription (Latin):
d nõ festũ diẽ dnĩ. nõ solũ quo ex
iudeis ẽ natus: uerũ etiã qͦ ẽ gentilꝰ
manifestatꝰ. Iuuat intueri omĩa
⁊ in unũ adducta conspectũ ani¬
mo cernere. spectaculo spirttali.
Nascit᷑ xp̃s. Uirgo concipit: uno
parit: uirgo nutrit. Adest feicin¬
ditas. nec abest integritas. Angl
annunciãt : pastores głificãt. d
enarrant: magi desiderat᷑ rgl̃
formidant: iudei demonstrauł.
gentes adorant. F rustrant᷑ seuel¬
tes coronant᷑ infantes: admirit
credentes. Que ẽ ista humils el¬
situdo : infirmi fortitudo. pat¬
uuli magnitudo: ꝓfecto ils uls¬
bũ fec̃ hec omĩa. ꝑ qͦo facta sunt
omsa. Uerbũ qͦd longe erat a nob̾.

Expanded text:
no, festum diem Domini; non solum quo est ex Judaeis natus, verum etiam quo est Gentibus manifestatus. Juvat intueri omnia, et in unum adducta conspectum, animo cernere spectaculo spirituali. Nascitur Christus: virgo concipit, virgo parit, virgo nutrit; adest fecunditas, nec abest integritas. Angeli annuntiant, pastores glorificant, coeli enarrant, Magi desiderant, reges formidant, Judaei demonstrant, Gentes adorant: frustrantur saevientes, coronantur infantes, admirantur credentes. Quae est ista humilis celsitudo, infirmi fortitudo, parvuli magnitudo? Profecto illud Verbum fecit haec omnia, per quod facta sunt omnia. Verbum quod lon
Abbreviated transcription (Latin):
descendendo:⁊ in celos ascendendo:.
⁊ ad dexterã patris sedendo. Nã
qͥ potuit natꝰ habere p̃dicatores
allangłos. narratores celos. adorato¬
nres magos: potuit. ⁊ illis ne ꝓ eo
hic morerent᷑ p̃stare.si sciret illa
morte ꝑituros: ⁊ nõ potiꝰ maiori
felicitate uicturos. Absit absit.
ut ad liberandos homines xp̃s
ueniens. de illoꝵ p̃mio qͥ ꝓ eo int̃¬
ficerent᷑ nichil egerit. qui pendens
in ligno. ꝓ eis a quibꝰ int̾ficiebat᷑

Expanded text:
descendendo, et in coelis ascendendo, descendendo, et in coelis ascendendo, et ad dexteram Patris sedendo. Nam qui potuit natus habere praedicatores Angelos, narratores coelos, adoratores Magos, potuit et illis ne pro eo hic morerentur praestare, si sciret illa morte perituros, et non potius majore felicitate victuros. Absit, absit, ut ad liberandos homines Christus veniens, de illorum praemio qui pro eo interficerentur nihil egerit, qui pendens in ligno pro eis a quibus interficiebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq herodes timet successorẽ:
magi desiderãt redẽptorẽ. Illi cu¬
piunt inuenire regnũ: metuit ille
finire regnũ. Utriq postremo quer̃.
des ille quẽ cupit occidere. Ile in
quẽ peccatũ grande cõniitrat. illi qͥ
omĩa eoꝵ peccata dimittat. Necat
qͥppe herodes paruulos multos: dũ
seuientissimã ⁊ cruentissimã cedẽ
credentes inueniebat:⁊ nondũ
passus. etiã martỹres faciebat.
Bparuuli beati. mͦ natr nunquã
tẽptati: nondũ luctati. iã coronati.
Iue de urã corona dubitarit in pas¬
sione ꝓ xpõ. qͥ etiã baptismũ par¬
uulis ꝓdesse nõ existimat.xp̃i. Nõ
habebatis quidẽ etatẽ qua in xp̃m
passurũ crederetis: sed habebatis
earnẽ in qua ꝓ. xp̃o passuro passi¬
onẽ sustineretis. Nullo mͦ istos in¬
fantes desereret grã saluatoris in¬
fantis. qͥ uenerat querere qͦd ꝑierat.
nõ solũ in carne nascendo. uerũ
etiã in cruce pendendo ͥ ad inferos

Expanded text:
Denique Herodes timet: Denique Herodes timet: Magi desiderant. Regem illi cupiunt invenire, regnum metuit ille finire. Utrique postremo quaerunt: e; ille, quem vellet occidere: ille, in quem peccatum grande committat; illi, qui omnia sibi peccata dimittat. Necat quippe Herodes parvulos multos, dum saevientissimam et cruentissimam caedem credentes inveniebat; et nondum passus, etiam martyres faciebat. O parvuli beati, modo nati, nunquam tentati, nondum luctati, jam coronati! Ille de vestra corona dubitaverit in passione pro Christo, qui etiam Baptismum parvulis prodesse non existimat Christi. habebatis quidem aetatem, qua in Christum passurum crederetis: sed habebatis carnem, in qua pro Christo passuro passionem sustineretis. Nullo modo istos infantes desereret gratia Salvatoris infantis, qui venerat quaerere quod perierat, non solum in carne nascendo, verum etiam in cruce pendendo ad inferos
Abbreviated transcription (Latin):
quesier̃. N eqͥrebant aũt nõ aliquẽ
uirilis etatis. siue grandeuũ huma¬
nis ocłis in excelsa conspicuũ: exerci¬
tibꝰ potentẽ. armis terrentẽ. pur-¬
pura nitentẽ : diademate reful-¬
gentẽ: uel de cruce sibi exsultan¬
tẽ. in qua unuersos martyres re-¬
dimeret consitentes: uel ab infe¬
ris resurgentẽ. aut in celos ascen¬
dentẽ: sed recens natũ. in cunis ia¬
centẽ : uberibꝰ inhiantẽ: nullo or¬
natu corporis. nullis mẽbroꝵ ui¬
ribꝰ. nullis parentũ opibꝰ. nõ sua
etate. nõ suoꝵ potestate p̃stantẽ.
Ab herode homine. xp̃m deũ et
homiẽ: a t̾reno rege homine. regẽ
celoꝵ qͥ condiderat hominẽ. A gran¬
di paruulũ:. a claro latentẽ.ab
excelso humilẽ: a loquente infan¬
tẽ. ab opulento in opẽ:. a forti infir¬
mũ. Et tam̃ quãuis ab herode ꝑse¬
quente sibi ⁊ aliis xp̃m dominantẽ:
a contẽnente ad orandũ: ꝓfecto in
quo nulla pompa regia uidebat᷑.
sed uera dei maiestas adorabat᷑.¬

Expanded text:
aliquem virilis aetatis, sive grandaevum, humanis oculis, in excelsa sede conspicuum, exercitibus potentem, armis terrentem, purpura nitentem, diademate refulgentem vel de cruce sibi exsultantem, in qua universos martyres redimeret confitentes, vel ab inferis resurgentem, aut in coelos ascendentem; sed recens natum, in cunis jacentem, uberibus inhiantem, nullo ornatu corporis, nullis membrorum viribus, nullis parentum opibus, non sua aetate, non suorum potestate praestantem. ab Herode homine, Christum Deum et hominem; a terreno rege homine, regem coelorum qui condiderat hominem: a grandi parvulum, a claro latentem, ab excelso humilem, a loquente infantem, ab opulento inopem, a forti infirmum; et tamen quamvis ab Herode persequente, sibi et aliis Christum dominantem, a contemnente adorandum: profecto in quo nulla pompa regia videbatur, sed vera majestas adorabat
Abbreviated transcription (Latin):
olLeMgitas quã hodie
celebramꝰ. ꝓpt̾ maniel¬
tationẽ dñ epẏphane
grecũ nom̃ accepit. Hodierno qpe
die magis adorantibꝰ tanquã þͥm¬
ciis gentiũ cõmendat᷑ manifestũ.
qͥ ante paucos dies traditꝰ etiã uł
lapis ille angularis. qͥ uelut pari¬
etes duos creũcisionis uidelies
de diuerso uenientes. in suz ss¬
tate copulauit: ⁊ factꝰ ẽ pax nr̃a.
ꝯfeit utraq unũ. Ut pastoribꝰ iu-¬
deoꝵ nunciaret᷑. angłi uener̃ de
ceo et ut a magis gentiũ adoraret᷑.
sella refulsit e celo. Siue gͦ ꝑ angłos.
sue ꝑ stellã. celi enarrauer glam
sei ut in eiꝰ qͥ natꝰ ẽ grã enarrarẽt¬

Expanded text:
olemnitas quam hodie celebramus, propter manifestationem Domini Epiphaniae graecum nomen accepit. Hodierno quippe die Magis adorantibus tanquam primitiis Gentium, commendatur manifestatus, qui ante paucos dies traditur etiam natus. Lapis ille angularis, qui velut parietes duos, circumcisionis videlicet de diverso venientes in sua unitate coqui fecit utraque unum ; ut pastoribus Judaeorum nuntiaretur, Angeli venerunt de coelo; et ut a magis Gentium adoraretur, stella refulsit e coelo. Sive ergo per Angelos, sive per stellam, coeli enarraverunt gloriam Dei: ut in ejus qui natus est gratia, enarra
Abbreviated transcription (Latin):
hi cibaria ium̃toꝵ. Predictũ enĩ
serat ꝑ ꝓphetã. Agnonit bos pos¬
sesorẽ suũ: ⁊ asinꝰ p̃sepe dnĩ sui. Ideo
in asello sedit:. qͣndo ihrłm cũ lau¬
dibꝰ multitudinis p̃cedentis ⁊ con¬
sequentis intrauit.E nos agnosca¬
nꝰi ad p̃sepe accedamꝰ: cibaria man¬
ducemꝰ: dñm rectorẽq portemꝰ: ut
ad celestẽ ierłm illo ducente ueni¬
aniꝰ. Infirma ẽ xpi ex matre na-¬
tiuitas: sed ex patre ampla maies¬
tas. Habet in diebꝰ tẽporalibꝰ tẽpo¬
tanquã uoce tu be celestis accen¬
dim᷑: ubi audimꝰ. Cantate dño can¬
ticũ noũi. cantate dno omĩs t̾ra.
Cantate dnõ:⁊ benedicite nom̃ eiꝰ.
Agnoscamꝰ gͦ et annunciemꝰ diẽ ex
die. qui in carne natus ẽ isto die.
Diesfiliꝰ ex die patre: ds̃ ex deo. lu¬
men ex lumine. Hoc ẽ enĩ saluta¬
re: de quo alibi dicit᷑. Ds̃ misere¬
at᷑ nri: ⁊ benedicat nos illummet
uultũ suũ suꝑ nos. Ut cognosca¬
mꝰ in t̾ra uiã tuã. in omĩbꝰ gentibꝰ¬

Expanded text:
 cibaria jumentorum. Praedictum enim fuerat per Prophetam: Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Ideo in asello sedit, quando Jerusalem cum laudibus multitudinis praecedentis et consequentis intravit . Et nos agnoscamus, ad praesepe accedamus, cibaria manducemus, Dominum rectoremque portemus; ut ad coelestem Jerusalem illo ducente veniamus. Infirma est Christi ex matre nativitas; sed ex Patre ampla majestas. Habet in diebus temporalibus tempotanquam voce tubae coelestis accendimur, ubi audimus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate Domino, et benedicite nomen ejus . Agnoscamus ergo, et annuntiemus diem ex die, qui in carne natus est isto die. Dies Filius ex die Patre, Deus ex Deo, lumen ex lumine. Hoc est enim salutare, de quo alibi dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos: ut cognoscamus in t
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sexus in eo qui hodie natus est
renascat᷑ et celebret hodiernui
cẽ ꝓtulit: matri fecimditat̃ i¬
rens integritatẽ nõ auser il
soncipit: nascit᷑: infans ẽ. Quis ẽ
at infans: Infans enĩ dicit᷑ qͦd nõ
posit fari. io ẽ loqͥ. E rgo ⁊ infans
docet. Nunciat᷑ pastoribꝰ pͥnceps pas

Expanded text:
go sexus in eo qui hodie natus est renascatur, et celebret hodiernum lucem protulit; matri fecunditatem afferens, integritatem non auferens. Concipitur, nascitur, infans est. Quis est iste infans? Infans enim dicitur, quod non possit fari, id est loqui. Ergo et infans, doc
Abbreviated transcription (Latin):
tre:. istã sine patre. Si istã non com
prehendimꝰ : illam quando enar-¬
ramꝰ: Cuis comp̃hendat nouitatẽ
nouam. inusitatã unicã: in mun-
incredibilit᷑ creditã:: ut uirgo con¬
ciꝑet. uirgo pareret:uirgo pari¬
ens ꝑmaneret: Quod humana ra¬
tio nõ inuenit. fides capit: ⁊ ubi
humana ratio deficit. fides ꝓficit.
Quis enĩ dicat nõ potuisse dei uer¬
bũ ꝑ quod facta sũt omĩa. facere
sibi carnẽ etiã sine matre: sicur
primũ hominẽ sine patre fecit.
matre: Sed qm̃ utrũq sexũ id:
masculi ⁊ femine ipse utiq crenux
ideo utrũq sexũ etiã nascendo
uoluit honorare. quẽ uenerat ii¬
berare. Lapsũ certe pͥm hommi
nostis : quia nõ ẽ ausus serpeni
loqui uiro: sed ad eũ deiciendũ si¬
mineo usus ẽ ministerio. Per in¬
firmiorẽ obtinuit fortiorẽ. Et qͥ
ꝑ alterũ penetrauit: de utroꝙin
umphauit. Hdeo ut nõ possemꝰ mi¬
tẽ nr̃ãm in femina uelut motu
iusti doloris horrere. eãq creden

Expanded text:
tre, ista siprehendimus, illam quando enarramus? Quis comprehendat novitatem novam, inusitatam, unicam in mundoincredibiliter creditam, ut virgo conciperet, virgo pareret, virgo pariens permaneret? Quod humana ratio non invenit, fides capit: et ubi humana ratio deficit, fides proficit. Quis enim dicat non potuisse Dei Verbum per quod facta sunt omnia, facere sibi carnem etiam sine matre, sicut primum hominem sine patre fecit et matre? Sed quoniam utrumque sexum, id est, masculi et feminae, ipse utique creavit; ideo utrumque sexum etiam nascendo voluit honorare, quem venerat liberare. Lapsum certe primi hominis nostis, quia non est ausus serpens loqui viro, sed ad eum dejiciendum femineo usus est ministerio. Per infirmiorem, obtinuit fortiorem: et qui per alterum penetravit, de utroque triumphavit. Ideo ut non possemus mortem nostram in femina velut motu justi doloris horrere, eamque credere
Abbreviated transcription (Latin):
cũ infidelit̾ uiuebamꝰ. Et qm̃ ipsa
infidelitas que totũ mundũ uice
noctis obtexerat minuenda fuerat
fide crescente: ideo die natalis dnĩ
detrim̃ta.⁊ dies sumere augm̃ta.
Habeamꝰ gͦ fr̃s sollemnẽ istũ diẽ. non
sic̃ infideles ꝓpt̾ hunc solem: sed ꝓpt̾
eũ qͥ fecit hunc solem. Quod enĩ uer¬
bum erat caro factũ ẽ: ut ꝓpt̾ nos
posset eẽ sub sole. Carne quippe sub
sole. maiestate aũt suꝑ uniuersũ
mundũ in quo condidit solem. Nũc
uͦ ⁊ carne suꝑ istũ solẽ: quẽ pro deo
colunt. qͥ mente ceci uerũ iusticie

Expanded text:
cum infideliter vivebamus. Et quoniam ipsa cum infideliter vivebamus. Et quoniam ipsa infidelitas quae totum mundum vice noctis obtexerat, minuenda fuerat fide crescente; ideo die Natalis Domindetrimenta, et dies sumere augmenta. Habeamus ergo, fratres, solemnem istum diem; non sicut infideles propter hunc solem, sed propter eum qui fecit hunc solem. Quod enim Verbum erat, caro factum est , ut propter nos posset esse sub sole. Carne quippe sub sole: majestate autem super universum mundum, in quo condidit solem. Nunc vero et carne super istum solem, quem pro Deo colunt, qui mente caeci verum justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
apud patrẽ ante quã natꝰ
esset ex matre: nõ solum
uirginẽ de qua nasceret᷑. sed ⁊ diem
quo nasceret᷑ elegit. Errantẽs homi¬
nes plerũq eligut dies. Alius nouel¬
landi:. alius edificandi. Alius ꝓficis¬
cendi:⁊ aliqͣdo alius etiã uxorẽ du¬
cendi. Quod cũ facit. ideo facit: ut
inde aliqͥd natũ. felicit̃ nutriatur.
Nemo tam̃ potest eligere diẽ quo
ipse nascatur. Sed ille potuit utrũq
eligere: qͥ utrũq potuit ⁊ creare.
Nec ita elegit diẽ: sic̃ eligũt qͥ fata
hominũ manit᷑ de siderũ dispositi¬
one suspendũt. Non enĩ ꝑ diem fe¬
lix factus ẽ quo ẽ natus: sed felicẽ
fecit diẽ. quo nasci ẽ ipse dignatus.
Nam ⁊ dies natiuitatis eius. habet
mysteriũ lucis eius. Sic enĩ dicit
apłs. Rox p̃cessit: dies aut̃ apppin¬
quauit. Abiciamꝰ oꝑa tenebraꝵ :
⁊ induamꝰ nos arma lucis. sic̃ in
die honeste ambulemꝰ. Agnoscamꝰ
diem:⁊ simus dies. Nox enĩ eramꝰ :

Expanded text:
Patrem antequam natus esset ex matre, non solum virginem de qua nasceretur, sed et diem quo nasceretur, elegit. Errantes homines plerumque eligunt dies, alius novellandi, alius aedificandi, alius proficiscendi, et aliquando etiam alius uxorem ducendi. Quod cum facit, ideo facit, ut inde aliquid natum feliciter nutriatur. Nemo tamen potest eligere diem, quo ipse nascatur. Sed ille potuit utrumque eligere, qui utrumque potuit et creare. Nec ita elegit diem, sicut eligunt qui fata hominum inaniter de siderum dispositione suspendunt. Non enim per diem felix factus est qui est natus; sed felicem fecit diem, quo nasci est ipse dignatus. Nam et dies nativitatis ejus, habet mysterium lucis ejus. Sic enim dicit Apostolus: Nox praecessit, dies autem appropinquavit: abjiciamus opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus . Agnoscamus diem, et simus dies. Nox enim eramus,
Abbreviated transcription (Latin):
gũ successione cessante. ⁊ ponti¬
ficũ potestate destructa. alieni¬
gena obtinuerat principatũ.
itt ueri regis ortus illiꝰ ꝓphetie
ꝓbaret᷑ uoce que dixerat. Non
deficiet pͥnceps ex inda. neque
dux de femoribꝰ eiꝰ. donec ueniat
cui repositũ est. ⁊ ipse ẽ expec¬
tatio gentiũ. De quibꝰ quondã
beatissimo patriarche abrahe
innumerabilis fuerat ꝓmissa
successio. nõ carnis semine sed
fidei fecunditate generanda.
⁊ ideo stellaꝵ multitudini cõpa¬
rata. ut ab omniũ gentiũ pa¬
tre nõ terrena sed celestis ꝓge

Expanded text:
gum successione cessante, et pontigum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed