comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subse quen t̃ dicit Venit em̃ iohaunes inuia uistitiae et ñ credidifsei publicanuaut̃ et meretrices core dider̃e
ulos aut̃ uidentes nec paemtentiã habiusos postea utonedaretisei Viã ergo iustitiac iobannes prcedicans uenit¬
quia xp̃mqui consumatiolegis e proobianũ ẽ ad essẽ digto demons trauit et precursor dñi factus uiã ipsius
p̃parando ualles humiliũ pradoc trina imoleuit et colles sperborũ digna correptione humiliauit hunc ergo
iuda ei contemnendo spernentes uiam iustitiae mae xp̃s est non ad prebenderunt quia nec pe¬
nitentiam a prauis operibus suis eamalitia agre ualuerunt. Gentes autem humiliter sen¬
tientes et pieuaticiniis prophetanim credenres quia a peccatis suis conuersẽ ad dñm dignae
paenitentiam egerunt in uiauistitiae hoc ess in semita mandatorum dĩ incedentes. uelocites

Expanded text:
 venit enim ad vos Iohannes in via iustitiae et non credidistis ei publicani autem et meretrices crediderunt  venit enim ad vos Iohannes in via iustitiae et non credidistis ei publicani autem et meretrices crediderunt ei vos autem videntes nec paenitentiam habuistis postea ut credquia Christum, qui consummatio legis et prophetarum est, adesse digito demonstravit, et praecursor Domini factus, viam ipsius praeparando valles humilium pia doctrina implevit, et colles superborum digna correctione humiliavit. Hunc ergo Judaei contemnendo spernentes viam justitiae, quae Christus est, non apprehenderunt, quia nec poenitentiam a pravis operibus suis, et malitia agere voluerunt. Gentes autem humiliter sentientes, et pie vaticiniis prophetarum credentes, quia a peccatis suis conversae ad Dominum digne poenitentiam egerunt in via justitiae, id est, in semita mandatorum Dei incedentes, velociter
Abbreviated transcription (Latin):
posta disserente. A mendico aobis quia publicanis et merotrices precedunt uos ine nduodĩ
Porro quod sequitur quis o olasb faut uoluntitẽ patris etc llidicunt nouis semus scenduant
in ueterib: exemplaribi nion haberi nouis simũ sed primũ ut proprio uidicio condempnetur. Siaũ
nouis simum uoluorimus legere manifesta ẽ uit pretatio ut dicanius intellegere quide ueralođi uer¬
dacos sedterguier sariemolle dcere quod sectiunt sicut e baptis mũ iohannis scientes ẽẽ decaelo dicere
noluerunt. Dicit ills ibs Aendico uobis qua publican etmeretrices precedunt uos in regnodi egicei tõ
quia illi qu ꝑmala opera dõseriure nega uer oostea pieni tentiae baptismũ acceperaNT a iobanne pbarisaeiant
quiustitiã prefereb as̃ ede eẽ dĩ facere uctabant . lobannes contemto baptis inate dĩ precepta ñ fecer u udes¬

Expanded text:
postea disserente: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedunt vos in regno Dei . postea disserente: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedunt vos in regno Dei . Porro quod sequitur: Quis ex duobus fecit voluntatem patris? Et illi dicunt: Novissimus. Sciendum est in veteribus exemplaribus non haberi novissimum, sed primum, ut proprio judicio condemnentur. Si autem novissimum voluerimus legere manifesta est interpretatio, ut dicamus intelligere quidem veritatem Judaeos, sed tergiversari, et nolle dicere quid sentiunt, sicut et bapnoluerunt. Dicit illis Jesus: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedent vos in regno Dei. Et merito, quia illi qui per mala opera Deo servire negaverunt, postea poenitentiae baptismum acceperant a Joanne. Pharisaei autem, qui justitiam praeferebant et legem Dei se facere jactabant, Joann
Abbreviated transcription (Latin):
pat osfe enniett Suom dolocutus e filus sus non in facie ut hom osedinofilie
ptte Non auribus uerbum sonans sedinsensib sue gerens intellectũ hisunt duo filũ
quietitluce parabola de scribuntur liuidus rigidus eduxorious ede quib: taeba noc
prophetalo quitur Assum ps̃ mihiduas uirgas unam aocau decorem emlte nũuoca un
funiculũ et paui gregem ⁊ achanas duas uirgas dixit id ẽ uos filios ponimodeciquod
gentili populo pernaturalis legis notitiam uade eoperare inunea meaui. bocien quesu
tibi nonuis fieri alteri ne feceris quisu perbe respondit nolo sumireliquia bornm eteligit
malumipo steauero inaduentu saluato ns actapaenitentia operatus pst ruunesdqises
pondi comtma camnia quecum que dixeris faciemus emoniuit inumneaũ q uidugercũ¬
fectoba tros familias filio sẽputauit beredem. Aluueri nom putan gentilũ etiudare suã
esse parabola sedsimpliciter peccatorum et iustordmipso quoq dño propositionẽ suã¬

Expanded text:
 diligit. Quomodo locutus est filiis suis non in facie ut homo, sed in corde ut Deus, non in auribus verbum sonans, sed in sensibus suggerens intellectu. Hi sunt duo filii, qui et in Lucae parabola describuntur, lividus, rigidus, et luxuriosus , et de quibus Zacharias propheta loquitur: Assumpsi funiculum - et pauigregem. mulier quoqugentili populo per naturalis legis notitiam: Vade, et operare in vinea mea, id est, Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris. Qui superbe respondit, Nolo, cum reliquit bonum et elegit malum. Postea vero in adventu Salvatoris acta poenitentia operatus est in vinea Dei,respondit Moysi, Omnia quaecunque dixeris, faciemus , et non ivit in vineam, quia interfecto patrisfamilias filio se putavit haeredem. Alii vero non putant gentilium et Judaeorum esse parabolam, sed simpliciter peccatorum et justorum. Ipso quoque Domino propositionem sua
Abbreviated transcription (Latin):
obiuiunte cum palmis plurima turba uenerit hierosolimam. ubi non p̃tereunda silentiũ
est non tantum concordic in reb: uerum etium in temporib: ueteris et noui testam̃ t

Expanded text:
obviante cum palmis plurima turba, venerit Jerosolymam. Ubi non praetereunda silentio obviante cum palmis plurima turba, venerit Jerosolymam. Ubi non praetereunda silentio est non tantum concordia in rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Te
Abbreviated transcription (Latin):
sic deinde adugenda ec propt̃ quae uenimus temporidia negotic secedumꝰ. Appropim¬
quan teccutem tempore passionis appropinquare uoluit dns loco pussionis ibiq proxi¬
mus manere ubi constituto acp̃finito antesła tempore in ueniriposset ab eis ꝑ quos eadẽ
erat passio complenda quo etiam ꝑhoc cunctis intimaret cudientib: qui anoninuitus
mortem ut profuniputauere sed suci sponte subiret. cuius horu proximante impiges
locumabit in quoseesse passurum et ꝑseipsum et ꝑ prophecarũ suorum oru longe ante
p̃dixerut. Not undũ uero quod hic in troitus eius in hieru scaem anteq: dies puscãe in quo
mrsterium sucros cãẽ pussionis suȩ implere decreuerut fctus .ẽ. sccrnct enim iohi¬
nes quod antesex dies puscae uenerit bethaniam ubi caena ei factt. Et discumbentib
multis soror ẽum lutari maria unguentomrstico ꝑfuderit: Atq in cristinum asino seden

Expanded text:
sic deinde ad agenda ea propter quae venimus, temporalia negotia secedamus. Appropinsic deinde ad agenda ea propter quae venimus, temporalia negotia secedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis per quos eadem erat passio complenda. Quo etiam per hoc cunctis intimaret audientibus quod non invitus mortem, ut profani putavere, sed sua sponte subiret. Cujus hora proximante intrepidus locum adiit, in quo se passurum, et per seipsum, et per prophetarum suorum ora, longe ante praedixerat. Notandum vero quod hic introitus ejus in Jerusalem ante quinque dies Paschae, in quo mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes quod ante sex dies Paschae venerit Bethaniam, ubi coena ei facta, et discumbentibus multis soror eum Lazari Maria unguento mystico perfuderit; atque in crastinum asino sedens,
Abbreviated transcription (Latin):
biert solimam comiotu .ẽ. un iuersaciuitas dicets . Quis ẽ hic Populi autem dicebant
Hic ẽ inc̃ propheta a nazaret gilileae. Introeunte inccum turba totichie ro solimorũ
ciuitues commouetur mirans frequentium nesciens ueritatem et dicens. Quis ẽ hio Qđ
quidem et in alio loco dicentib angelis legimus. Quis ẽ. isterex gloriȩ : cliis uel ambigent¬
b: uel in terroguntib: uilis plebicula conficetur aminorib incipiens ut admaiora ꝑue¬
niat et dicit hic ẽ. inc̃ progheta anarareth galileȩ. Quem prophetum et morses simile
suidixerit eẽuenturum. Et intrauit inc̃ in templum dĩ Quod ingressus ciuitatẽ
primo templũ adiit. formam nob̵ religionis quam sequam᷑ p̃monstrat: Cum ut forteuillũ
aut oppidum aut clium quem libedocum in quosit domꝰ orationis dõ consecria intrumꝰ
primo adhanc diueritmus. Et ꝑ ostquam nos dnõ ꝑ orationũ studia commenda uerimꝰ

Expanded text:
est universa civitas, dicens: Quis est hic? Populi autem dicebant: est universa civitas, dicens: Quis est hic? Populi autem dicebant: Hic est Jesus propheta a Nazareth Galilaeae. Introeunte Jesu cum turba Hierosolymitarum civitatem, commovetur, mirans frequentiam nesciens veritatem, et dicens: Quis est hic? Quod quidem et in alio loco dicentibus angelis legimus: Quis est iste rex gloriae? Vel ambigentibus vel interrogantibus vilis plebecula confitetur; a minoribus incipiens, ut ad majora perveniat, et dicit: Hic est Jesus propheta a Nazareth Galilaeae . Quem prophetam et Moyses similem sui dixerat esse venturum. Et intravit Jesus in templum Dei. Quod ingressus civitatem primo templum adiit, formam nobis religionis quam sequamur, praemonstrat, ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum, in quo sit locus orationis, Deo consecrata intramus, primo ad hanc divertamus, et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus,
Abbreviated transcription (Latin):
est in nomine dnĩ. Saluatore quoq: id ipsam in euc ingelio comprobante. Ego ueni in nomine patri
mei et non merecepistis alius ueniet in nominesuo et recipietis eũ ab ipso enim scdlutẽ et priores
qua esierunt et p̃sentes quaerunt etbenedictus qui uenit in nomine dnĩ confitentur. qn m̃ una
spes una fides .ẽ. pcedentiũ ctq: sequentiũ populorũ Nam sicut illi spectitio pcessione ac ne¬
surretione eus scenati sunt ita nos p̃terit passioneillius ac̃ ꝑmunente in sđu resurretionẽ
saluamur. Quẽ enim priores nm̃ ex iud cico papulo credider etq amauerutit uenturũ hunc
nos et uenisse credimus et amamus eiusq desiderio accendimur. ut eum fucie ad ftcciem
contemplemur. Nec non in hoc quod iungitur. Osanna id ẽ scdus in excelsis ꝑspicueosten¬
ditur quod aduentus xpĩ ñ tantũ hominum sadus sed totius mundi sit terrena conungens
caelestib: ut omne ei flectat caelestium et terrestrium et infernorũ. Et cum intr̃asseo

Expanded text:
est in nomine Domini: Salvatore quoque idipsum in Evangelio comprobante: Ego veni in nomine Patris mei, et non me recepistis: alius veniet in nomine suo, et recipietis eum . Greg. Ab quaesierunt, et praesentes quaerunt. Et benedictum qui venit in nomine Domini confitentur, quoniam una spes, una fides est praecedentium atque sequentium populorum. Nam sicut illi spectata passione ac resurrectione ejus sanati sunt, ita nos praeterita passiosalvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus, et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplemur. Nec non in hoc quod adjungitur, Hosanna, id est salus in excelsis, perspicue ostenditur, quod adventus Christi non tantum hominum salus, sed totius mundi sit, terrena jungens coelestibus, omne genu ei flectatur caelestium, terrestrium, et infernoru
Abbreviated transcription (Latin):
quundoctrinu ueritatis uerba atq: sententius patrũ deeorum eloquio excerpunt. et haec in uiudĩ
ad ccuditoris cnimumuenientis humili pͣdicatione submittunt: turbȩ ct̃ q̃ p̃cedebant et q̃ seque¬
bant᷑ clumabant dicentes. Oscinna filio dauio benedictus quiuenit in nomine dnĩ os anna in excelsisd
Pcessit quippe iudcicus populus secutus .ẽ. entilis et quia omnes eleco siue quiin iudeũ ec̃ poterct
siue qui nunc in ecclesic existunt in mediccorem dĩ et hominũ credider et tredunt qui p̃eunt
et qui secuntur os annaclumcibiant. Oscuma aut̃ latina lingua salua nosdicitur. Nemo ergo
putet ex duob uerbis gecouidelicet et hebreo sermonẽ eẽ compositum sed totũ hebruũ cũ
et sigñificare quod aduentus xp̃i sulus mundisit. Vnde ets equitur. Benedictusqui uenturus¬

Expanded text:
qui in doctrina veritatis verba atque sententias patrum de eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei qui in doctrina veritatis verba atque sententias patrum de eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei et auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Turbae autem quae praecedebant, et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, Hosanna in excelsis. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse poterant, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt, qui praeeunt et qui sequuntur, Hosanna clamabant. Hosanna autem Latina lingua, salva nos, dicitur. Nemo ergo putet ex duobus verbis, Graeco videlicet et Hebraeo sermone, esse compositum, sed totum Hebraeum est, et significat, quod adventus Christi salus mundi sit. Unde et sequitur: Benedictus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
corum dogmatum ucrietaces quib: nisi anima instructa fuerit et ornata sessorem
habere dnm̃ non meretur. Plurimaaut̃ turba striuer̃ uestimentasua inuia : Videte
differentiã unius cuiusq ꝑsonȩ. Apłi uestim̃ tasua suꝑ pullũ ponunt. turbaqi uilior
est substernit pedib: asinine c ubi offendat in lapidem nec calcet spinam nel abatur in fo¬
secarnis cmictu exuentes simpliciorib: dĩ fumulis uicẽ suo sunguine parunt. ut uidelicet
inoffenso gressumentis ad suꝑnȩ moenia ciuitatis quo inc̃ducitincedunt. It̃ saluuctor
nost̃ csellũ sedens hierus alẽ tendit quando uniuscuiusq fidelis cnimamregets uidelicetiunstũ
suum ad pacis intimȩ uisionem ducit. lum̃tũ sed etiã cumscẽ ecclesice uniuer sulit̃ p̃sidet
eumq: in suꝑnue pacis desideriũ accendit. Multiaut̃ uestimenta sua inuia sternunt quia corpora

Expanded text:
corum dogmatum varietates. Quibus nisi anima instructa fuerit et ornata, sessorem corum dogmatum varietates. Quibus nisi anima instructa fuerit et ornata, sessorem habere Dominum non meretur. Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Videte differentiam uniuscujusque personae. Apostoli vestimenta sua super pullum ponunt; turba, quae vilior est, substernit pedibus asini, nec ubi offendat in lapidem, ne calcet spinam, ne labatur in fose carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis, quo Jesus ducit, incedant. Item Salvator noster asellum sedens Hierusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet jumentum suum ad pacis intimae visionem dicit; jumentum sedet, etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eam quae in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
marcus scribit pullum ante ianuam in biuio inuentum. Ianua cutem ipse ẽ quiait
Ego sumianua ouium permesiquis in troierit scluabitur. Et ingredietur et egredietur
et pascua inueniet. Quib: uitae pascuis istepullus id ẽ. populũs gentiũ carebat. Quando ac¬
huc extra hunc iunuam in biuioligutus stubat. Et recte inbiuio quia nonunã certus uitae
fideiq uicm tenebat. sed pluresꝰ dubiosq: sectarum tales sequebatur erroneus. Et imposuer
carnis prȩ p̃ceptis et grutia diuina teguntur. Pullus quippeiste et asina quib: apłi in st̃nunt
uestim̃ tasua ut inc̃mollius sed eat ante aduentum saluctoris nudierant. Multisq sibi
in eos dominatum uindicantib: absq operimento frigebunt. Postquum uero cipłicas sus¬
cepere uestes pulchriores faco dnm̃ buliuere sessorem: Num uestis apłica ut dictũ. Ẽ
superius uel doctrina uirtutũ uel dissertio scripturarum in telligi potest siue ecclesi asti¬

Expanded text:
scribit Marcus, pullum ante januam foris in bivio inventum : janua autem ipse est, qui ait: Ego sum janua ovium; per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Quibus vitae pascuis iste pullus, id est populus gentium, carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae fideique viam tenebat, sed plures dubiosque sectarum colles sequebatur erroneus. Et imposuerucarnis nostrae praeceptis et gratia divina teguntur. Pullus quippe iste et asina, quibus apostolis insternunt vestimenta sua, ut Jesus mollius sedeat, ante adventum Salvatoris nudi erant, multisque sibi in eos dominatum vindicantibus absque operimento frigebant. Postquam vero apostolicas suscepere vestes, pulchriores facti Dominum habuere sessorem. Nam vestis apostolica, ut dictum est superius, vel doctrina virtutum, vel dissertio Scripturarum intelligi potest, sive ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
a domo iulaeorũ quã sc̃ fiaturus adierat ñ in timo corde recipiendus sed soris esse suocruoreting ue¬
cadauer oule proieer quia oruantũ inseerat suis finib exludentas grttbus sesc enarn doluase sed qui¬

Expanded text:
a domo Judaeorum, quam sanctificaturus adierat, non intimo corde reeipiendus, sed foris esset suo cruore tingena domo Judaeorum, quam sanctificaturus adierat, non intimo corde reeipiendus, sed foris esset suo cruore tingencadaver vile projecerunt, quia quantum in se erat a suis
Abbreviated transcription (Latin):
Inteuexeren hanc ee cudictũ e postula ame edabotibigentes hereditatẽ tuã et pripterea quasi
Ii consalerntas uiuebant Et cemundustotus posteũ babut et sidimit timus eusic om̃s crodenł ineũ
hereditasergo fili e uelesia ẽ cunctiseidata degentib: quã ñ moriens illi pat reliquit sẽdipsesuo
mor tena eabibt̃ adqui siuit quã resurgendo possedit banc aut eccuõ eemalicalom figenemo
uesltama praferre acgontib imbuendis conabantur inserere eta pprebensum eũ e iecepuil
extra uinee troccider e trauinea here suineae t rucidatur quia ĩbs ut scĩ ficarea ꝑsuũ
saneuine populũ extraportam passus est Siue eiectus extrauineam etoccisus est
quia prius ab incredulorũ corderepulsus acdein de cruciaddictus ẽ incuius figura morses
altare holocausti in quouictimarũ sanetus sunderetur ñ in trata ber naculũ sed adostiũ posuit mystice
docens quia et dominicȩ trucis altare extraiberosolimorũ portã ponendũ etipseuera patris host̃iax p̃s

Expanded text:
ibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit, et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni ustitiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere. Et apprehensum eum ejecerunt extra vineam, et occiderunt. Extra vineam haeres vineae trucidatur quia Jesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est; sive ejectus extra vineam et occisus est, quia prius ab incredulorum corde repulsus, ac deinde cruci addictus est. In cujus figuram Moyses altare holocausti, in quo victimarum sanguis funderetur non intra tabernaculum, sed ad ostium posuit, mystice docens quia et Dominicae crucis altare extra Hierosolymorum portam ponendum, et ipse vera Patris hostia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
pne arrogau macaritater siie inuidia de uotionẽ sine iracundia con seruearu un cun quebis
hunaliaueri se sicut paruulus iste hic & maior nregiio caelarũ duci se mullesẽ do suotãt

Expanded text:
sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Quicunque ergo sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Quicunque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut parvulus
Abbreviated transcription (Latin):
iħs paruulum statut u medio eorum uel simpliciter quemlibet pariuilum ut aetatem quae¬
rere ransumilitudidem in ut oceratiae demonistraret uel certe paruulum statuit us
medio eesum seupsum qui normitus trariuenerat sed ministrare . ut eis bumilitatis
teibueret exemplum. Alii paruulum interpraetantur spr sem q⁊uem posue marcum
cordibus discipulerum ut superbiam humilitatemutarent. quod auten secutidũ ma reues
complecaturbs puerum simificat humiles suo dignos ee. complexu aedulee noraa talesq
cu impleuerint quod p̃cepit ediscite ame quia mitissum et humilis cerde iure posse glico uobis m
cacuersi fucritis o eafficiamini sicut paruali non in trabitis in regnũ cuelorii nomn proos sipear agłis
ue auens iuantant paruul orũ sed ut irun io centiã et quod illi ꝑ annos possident hi possideat it¬
ꝑ industria ut malita tuonsapientia paruuli sint ut aditistar aetatis paruudat suuicum qrem

Expanded text:
sus parvulum, statuit in medio eorum. Vel simpliciter quemlibet parvulum, ut aetatem quaesus parvulum, statuit in medio eorum. Vel simpliciter quemlibet parvulum, ut aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur Spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam humilitate mutarent. Quod autem secundum Marcum complectitur Jesus puerum , significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectione; talesque cum impleverint quod praecepit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac diconversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnuetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam. Et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam, ut malitia, non sapientia parvuli sint. Ut ad instar aetatis parvulae simplicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
redd ebatur dris autem noster peccata non fecerat neo dolusiuale pituse aaore ens
ta teu dlicitur qui duo babet didrana ut osterderetur similitudo cartus dum eodem
du qĩ s et serdus praetio liberatitur. Sed et simpliciter uatellectus aedificat auditorẽ
Quod siquis obicere uoluerit. et quomodo iudas ite loculis portabat pecuruam
resporadebimus rempauperum in usus suosconuertere teras putauit Nobis que
reaudae surat si ragulorum diũ dictorum attiue factorum. Post it iuetetum staterem post
drĩo idem tributum redditum ex aequalitate praetu arbitrati sucat omibus apłis¬
petrun eẽ praclatum quiit redditionie tributidr̃o fuerat companatus ideo uxternogaror
quis maer erareino cuclorum uiderisq iħs cogitationeseorum et causa senrorumi¬
cuisiteos uusi desiderium gloriae humilitatis cotateritiotae saruare et aduocar qsa¬

Expanded text:
reddebatur, Dominus autem noster peccata non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus reddebatur, Dominus autem noster peccata non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus . Stater dicitur qui duas habet didrachmas, ut ostenderetur similiet servus et Dominus pretio liberantur. Sed et simpliciter intellectum aedificat auditorem: Quod si quis objicere voluerit: et quomodo Judas in loculis portabat pecuniam? Respondebimus, rem pauperum in usus suos convertere nefas putavit, nobisque rendae sunt singulorum Domini dictorum atque factorum. Post inventum staterem, post Domino idem tributum redditum, ex aequalitate pretii, arbitrati sunt Petrum omniributi Domino fuerat comparatus. Ideo interrogant: Quis major est in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas errorum intelligens, vult desiderium gloriae humilitatis contentione sanare. Et advocans Je
Abbreviated transcription (Latin):
hamum et eum piscem qui primus ascenderit : tolle et a perto ore eius inuenies staterem
illum sumens da eis prome ette quid primum mirem in hoc loco nescio utrũ praescientiam
atimagitudiarem saluatoris pra esentiam quodiiouerat habere piscemir honentiato¬
pem e quod emimus ipse capiendus esset magnitudinem aaque uircotom quod aduer¬
bumeis statim stater iniore piscis creatus est quod futurum erat ipseloquer do fae¬
ceniti uidetur autem mihi securidum mysticos it utellectus iste esse piscis qui primus
ca ptus etu qui mapuofuio domaris erat et iti salsis amarisq gunstibiuss qurabatus
ut porsetuondomadam libena retur primus adam et ia quod i ore tius hoereabatui
sum euqsioidue fuerat ituecitum propetro et prodio redderetur t pulcdire idip¬
sum quidom datur praetium sed diuisum ẽ. quia propetro quasi propeccatore praea

Expanded text:
hamum, et eum piscem qui primus ascenderit, tolle. Et aperto ore ejus invenies staterem: hamum, et eum piscem qui primus ascenderit, tolle. Et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis pro me et te. Quid primum mirer in hoc loco, nescio, utrum praescientiam an magnitudinem Salvatoris? Praescientiam, quod noverat habere piscem in ore staterem, et quod primus ipse capiendus esset; magnitudinem atque virtutes, quod ad verbum ejus statim stater in ore piscis creatus est, quod futurum erat, ipse loquendo fecerit. Videbatur autem mihi secundum mysticos intellectus iste esse piscis, qui primus captus est, qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus morabatur, ut per secundum Adam liberaretur primus Adam. Et id quod in ore ejus, id est, in confessione fuerat inventum, pro Petro et pro Domino redderetur. Et pulchre idipsum quidem datur, et pretium divisum est, quia pro Petro quasi pro peccatore pretium
Abbreviated transcription (Latin):
diros iteterrogat ne scaridalitentur discipuli ad postulationem tnibuti cum uidear it eum
tios se quae absente se gesta sunt quid tibi uidetir simon: regesterrae aquib: accipiunt tribi¬
tum uel censum a filuis suis atiabalierus  et illedixit ab alienis Dixt illi ihs ergoliberis uo
filii dãs noster et secundum carnem et secundum spũ filius regiserat uel exdauid strrpe genie¬
ratus uel omnipotentis patris uerbum ergo tributa quasi regum filius Nioni debebatꝰ
ed quibumilitatem carnus assumpserat debuit ad implere omnem iustitiam Niosq in feli¬
ces qui xpi censemur nominie et nibil dignum tanita facimus maiestate . Ille pronobis crucẽ
susti niuit et tributa dedit sed nios proiłlius honore tributa non reddimus et quasi filu re¬
tis auec tigalibus immunes sumus. Vt autem non scandali temus uade ad mare et mitte

Expanded text:
Dominus interrogat, ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi, cum videant eum Dominus interrogat, ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi, cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tributum, vel censum, a filiis suis, an ab alienis? Et ille dixit: Ab alienis. Dixit illi Jesus: Ergo liberi sunt filii. Dominus noster et secundum carnem et secundum spiritum filius regis erat, vel ex David stirpe generatus, vel omnipotentis Patris Verbum. Ergo tributa quasi regum filius non debebat; sed qui humilitatem carnis assumpserat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices, qui Christi censemur nomine, et nihil dignum tanta facimus majestate: ille pro nobis crucem sustinuit, et tributa dedit, sed nos pro illius honore tributa non reddimus et quasi filii regis a vectigalibus immunes sumus. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte
Abbreviated transcription (Latin):
audire Et cumuenissent capbarnaum accesserunt quididragma accipiebant ad pecrũ et dixer̃
MHagister uester non soluit didragma : ait eis etiam post augustũ caesarẽ udea ẽ facta tributa¬
nia. et om̃s censi capite ferebantur unde et iosephcum maria cognata sua professus est inbetcbleẽ
rursum qnmñ nutritus erat innataret quod ẽ opidum galilea caphartaaum urbi subia
cenis reposcitur tributa et prosignorum magtii duditae hi qui exigebanit non audeait
ipsum repetere sed discipulum conueruunt siue malitiose iNiterrogant utrum reddat tribu¬
ta amcontra dicat caesaris uoluntati. Iuxta quodin alio loco legimus licet tributa caesaro
seluere aninonꝰ et cum introis set domũ praeueut eum ihs dicens. Quididragma exiebans
seorsum conuenerant pecrum cumq initras set domum anite quam pecrui suggerat

Expanded text:
audire. Et cum venisset Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrum, et dixerunt: audire. Et cum venisset Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrum, et dixerunt: Magister vester non solvit didrachma? Ait eis: Etiam. Post Augustum Caesarem Judaea est facta tributaria, et omnes censi capite ferebantur. Unde et Joseph cum Maria cognata sua profectus est in Bethleem. Rursum quoniam nutritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Capharnaum urbis, ibi a censore poscuntur tributa, et pro signorum magnitudine hi qui exigebant non audent ipsum repetere, sed discipulum conveniunt; sive malitiose interrogant, utrum reddat tributa an contradicat Caesaris voluntati, juxta quod in alio legimus: Licet tributa Caesari solvere, an non? Et cum introisset in domum praevenit eum Jesus dicens. Qui didrachma exigebant seorsum convenerant Petrum; cumque intrasset domum, antequam Petrus suggerat,
Abbreviated transcription (Latin):
gerimus quae nos piertati nr̃i commendent auctoris quonimirũ ieiunio et quaoratione iuuante dño cun¬
tas antiqui hostis debellabimus ac propulsabimus insidias Conuersantib: autẽ cis ingalilea dixit illis
ibs. filius hominis tradendus ẽ inmanus hominum. et occident eum et tertiodie resurget et con¬
tristatisunt uehementer. Semꝑ prosperis miscet tristitia ut cũ repente uenerint non terreans
a płos sed a prae meditatis ferantur axiimis Si enim contristat eos qđ occidendus ẽ debet laet fi¬
care quod dieterta dicitur resurrecturus. Porro quod contristantur et contristantur uehe¬
menter ñ de infidelitate uenit alioquin et pecrũ scebant eẽ correptũ quare ñ saperet ea quae dĩ
sunt sedea quae hominũ. Verum prodilectione magistri nihil deeo sinistrũ et humile patiuntur

Expanded text:
gerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio et qua oratione juvante, Domino cungerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio et qua oratione juvante, Domino cunctas antiqui hostis debellabimus ac propulsabimus insidias. IV. Conversantibus autem illis in Galilaea, dixit illis Jesus: Filius hominis tradendus est in manus hominum et occident eum, et tertia die resurget. Et contristati sunt vehementer. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, sed a praemeditatis ferantur animis. Si enim contristat vos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertia resurrecturus. Porro quod contristantur vehementer, non de infidelitate venit; alioquin et Petrum sciebant esse correptum, quare non saperet ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum; verum pro dilectione magistri nihil de eo sinistrum et humile patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
debeat eeiu om̃s inestidut aduitam ut scilicet nouerimus grauiora quaeq: uel in mundorũ
sciritiũ muel hominum tempta menta iciunus et orationib: eẽ superanda iramquo que drii
cumitultioniem tororum scelerum fuerit ascensa. hoc remedio sinigulari posse placa rrr
eunium autem geruerale e non solum ab aescis seda cunctis in lecebris abstinere carna¬
libus immo ab om̃tuibus uitiorum cottitere passiorubus Sic et oratio generalis niopin
uerbis solumẽ quibus diuinam clementiam in uocamus uerum etam in omnib: quae ini obse¬
quium nr̃i conditoris fidei de uocatione gerimus teste apło qui ait. Sem ꝑ gaudete sitie inter¬
missione orate Quomodo enim qui omnib: horis atq momenas. sine in termissionie
dm̃ potest it iuocare sermonib: : sed tunc sine in termissiatie oramus. cumea solum opera

Expanded text:
debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut scilicet noverimus graviora quaeque vel immundorum debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut scilicet noverimus graviora quaeque vel immundorum spirituum, vel hominum tentamenta, jejuniis et orationibus esse superanda. Iram quoque Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere carnalibus, imo ab omnibus vitiorum continere passionibus. Sic et oratio generalis non in verbis solum est, quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam in omnibus quae in obsequium nostri conditoris fidei devotione gerimus, teste Apostolo qui ait: Semper gaudete, sine intermissione orate . Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus cum ea solum opera
Abbreviated transcription (Latin):
crassior fuerit de capite purgat et imminenitium quoque inbecillitatum facit pericula ui¬
tari dic profectofides temptationum pistillo probata ab omni leuium cogitationũ suꝑficie cribro
discretionis castigata et ꝑfecte dilactionis melle dulcorata om̃s de corde quod ẽ interioris nr̃i homi¬
nis caput uitioru sentirias non solũ ad praesens ex haurit sed et in futurũ nere colligi ualeati
practauet Sicq moritem nram capacem donis caelestib: facit ita ut non difficulter qua eque
uelimus: sed facilime a fidelid no impetrare possimus unide et sequitur. Et nibil inquit impos¬
sibile erit uobis utide et alibi dictum ẽ. Qm̃a possibilia sunt credenti. quomodo autem proptꝰ¬
uitas diaboli superetur : ostendit dñs ia sub sequenitib dicenis hoc autem gerius noreio¬
tur uisiperorationem et ieiut uium tuamdum docet apłos quomodo daemon nequissinuo

Expanded text:
crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vicrassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde, quod est interioris hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne recolligi valeant praecavet, sicque mentem nostram capacem donis coelestibus facit, ita ut non difficulter quaeque velimus, sed facillime a fideli Domino impetrare possimus. Unde et sequitur: Et nihil impossibile erit vobis. Unde alibi dictum est: Omnia possibilia sunt credenti . Quomodo autem protervitas diaboli superetur ostendit Dominus, in subsequentibus dicens: Hoc autem genus non ejicitur, nisi per orationem et jejunium. Nam dum docet apostolos quomodo daemon nequissimus
Abbreviated transcription (Latin):
praua m dici qnim̃ regnium caelorum granosinapis comparatur cum a płsdicat et sitantam
fide habuero itaut montes transferam ergo magna fides granosinapis comparatur a ouuti
trans luio uoncis significatur quemoculs carts apicimus sed illius quia drĩo graies laguõ
fuerat exlunatico quid eruim ait ÷ dicetis montihuio trarosihitio et tratsibito habuus so¬
sustitiae coangue idiqui con tem pnunt a pło s omsq credentes tue paruam quidem habuisse
fidem quia aulius eorum monitos tratostulenit. Neque enuim taritum prodest mottras
de alio iualium locum tratas latio et uania signiorum quaererida osteritatio qua tunno
ob utilitatem homitum iste moristratis ferendus qui ꝑ prophetam corrumpere dicitur minẽ
terram Sed et hoc notatidum quia granium sinapis ad purgationem capitis saluberrine
prodest Namsi obtime tritum et cribellatum tepidae pingiꝰ mulsae admiscetis ex hoc ie¬
iunius contra solem calidum uel in ibaltieo gargarites emiuem humorẽ noxiũ etiam si

Expanded text:
parvam dici, quoniam regnum coelorum grano sinapis comparatur, cum Apostolus dicat: Et si tantam fidem habuero, ita ut montes transferam . Ergo magna fides grano sinapis comparatur. Montis translatio non ejus significatur quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. Quid enim ait: Dicetis monti huic, Transi hinc, et transibit. Ex quo stultitiae coarguendi qui contemnunt apostolos omnesque credentes ne parvam quidem habuisse fidem, quia nullus eorum montes transtulerit. Neque enim tantum prodest montis de alio in alium locum translatio, et vana signorum quaerenda ostentatio, quantum ob utilitatem hominum iste mons transferendus, qui per Prophetam dicitur corrumpere omnem terram. Sed et hoc notandum quia granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest; nam si optime tritum et cribratum tepide pingui mulso admisceas et hoc jejunus contra solem calidum et in balneo gargarizes, omnem humorem noxium, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
iautem audre nolistudio ush conue mendi sub testibus porro si necillos audireiuddrer sa
timmubos dicendume td testatione cum babeinit et quit iod patise pudore saus¬

Expanded text:
ius, vel corrigendi studio, vel conveniendi sub testibus. Porro si nec illos audire voluerit, ius, vel corrigendi studio, vel conveniendi sub testibus. Porro si nec illos audire voluerit, tum multis dicendum est, ut detestationi illum habeant, et qui non potuit pudore sa
Abbreviated transcription (Latin):
trii Dici erum scptura diuitua . Si peccauerit homo inebomiiem rogabi proeo sa¬
cerdos Si autem peccauerit iaudm̃ quis rogabit proeo Nosecoritra rious edi intaunio
beruigni sumus i pdtons contomelis ex ercemus odiasaonr piornansẽt inpeccat
fratir seomum nesi semeł pudorem ac uere cundiam a misepit peobiscuea ad oeuriti
ersi quidem andiesi suerificaius atuimã eius et palterius salutẽ nobisou sioiasd asimitur
salisinde mraudiordinec scandala declinare etuaeperpedium uitare pos sipun s sinuar
salos uidelicet ipsos nequem saedamus atondimus si peccantẽ zelo iustitie rorri pimus sie hbet
corde nde nute ipshnsenicor diaei pietatisq uiscera pandimus atee mos audrbiũ quo disie
audier it̃ ed susio podae Si autem cedesiamñ audierit sit tibi sicut et bnicus & hedibluea couis
a uotem dudipe noluert adhibetur stator quod si nec illos audierit ad hibeatur ettert¬

Expanded text:
trii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo satrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem peccaverit in Deum, quis rogabit pro eo ? Nos e contrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripiendus est autem frater seorsum, ne si semel pudorem ac verecundiam amiserit, permaneat in peccato. Et si quidem audierit, lucrificamus animam ejus, et per alterius salutem nobisigitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus insinuat, si nos videlicet ipsos ne quem laedamus attendimus, si peccantem coelo justitiae corripimus, si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Et si septies in die siam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Si autem te audire noluerit, adhibeatur frater; quod si nec illos audierit, adhibeatur tert
Abbreviated transcription (Latin):
sam de gentib: castiorẽ inducat incubiculũ scĩtatis suae. Visco goscere mansuctudinẽ uenientis
cons idera speciẽ aduentus ei. N sed& incurru aureo p̃ciosa purpura fulgens Nec ascenđ suꝑ
fenudũ equum discordiae amatorẽ eclitis qui gloria iactantiae pecus hab& repletũ quide
longe odoraaurbellũ et gaudet aduocẽ tubae. Et cũ uiderit sanguineã pugnã dic̃ in corde suo
bene factũ ÷ s̃ sed et suꝑ a sinam tranquillitaas et pacis amicã Naut uides incincuiti eiꝰ splendentes
eladios aut cetera orncim̃ta armorũ t̃ribiliũ Sedquid ramos frondentes tesimonia ueritatis
uenit ergo mcnsuet ut ñ ꝓpt̃ potentiã timeret᷑ s ꝓpt̃ mansuetudinẽ amaret᷑ Sedens suꝑasi

Expanded text:
sam de gentibus castiorem inducat in cubiculum sanctitatis suae. Vis cognoscere mansuetudinem venientis, sam de gentibus castiorem inducat in cubiculum sanctitatis suae. Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladios, aut caetera ornamenta armorum terribilium. Sed quid? ramos frondentes, testimonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansue
Abbreviated transcription (Latin):
fedens supelsimncai e pullũ filium subiugcils. Eccere inquit tuus nenit sbimtnsoe ausie suetosu
Ecce ostendentis uerbum ẽ. Id ẽ uidece non cannali aspectu. Seds pirrtilim tduluetus Eteeten
uirtutũ eius aspicite non schemta uisionis. Sienim schema eius cispexeritis decipiendi estis in na¬
turce humana. Sicautem opus eius considerciueritis saluandiestis inuirtute dulini uance
dicere uos non habemus regẽ nisi tanto modocaesarẽ. Etcerextuus ue nitabimansicetus redessup¬
asinã. Suntellexeris uenitꝰ abi. Siñ intellexeris uenit contrace. Id ÷ si intellexerisuenia ut salui et
te a sub pedib:tuis subiget gentes ut gaudens ꝑpobetam dicas Qm̃ds̃ excelsus t̃ ribilis et rex inagni
suponinẽ eram. Subiecit populos nobis ex gentes subpedib: Nr̃is Flegit uobis bereditatẽ sibi speciemia¬
cob quã dilex. Si aut̃ non in tellexeris ueniat ut ꝑdacte. Et de tem᷑ ploscitatis expellat et aliam spo¬

Expanded text:
edens super asinam et pullum subjugalis. Ecce rex, inquit, tuus venit tibi mansuetus, etc. Ecce ostendentis verbum est, id est, videte non carnali aspectu, sed spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, non schema visionis ejus. Si enim schema ejus aspexeritis, decipiendi estis in natura humana. Si autem opus ejus consideraveritis, salvandi estis in virtute divina. Nolite dicere: Nos non habemus regem, nisi tantummodo Caesarem . Ecce rex tuus venit tivenit tibi; si non intellexeris, veniet contra te, id est, si intellexeris, veniet ut salvet te, et sub pedibus tuis subiget gentes, ut gaudens per Prophetam dicas: Quoniam Deus excelsus terribilis, et rex magnus super omnem terram subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris; elegit nos haereditatem sibi speciem Jacob quem dilexit . Si autem non intellexeris, veniet ut perdat te, et de templo sanctitatis expellat, et aliam spon
Abbreviated transcription (Latin):
cesse : aut̃ ut faciat qđ scriptũ ÷ Homines et uim̃ta saluabis dũe. Alugata erat asina mula suineu¬
lis peceatorũ pulus quoq lasciuus et frenorũ inpaciens Cũ matre secundum euangeut̃ lucate
multos habeat dominos non uno etrori et doginati s ubditus. Etta men multidñi quisibi pates¬
ititem in licitam uindicabant Videntes uerum dnm & seruos eius uenis se quicid solue ndũmissi
fuertnt non audiebant resis. Hoc autem factũ ẽ ut implereaer quoddictsmeest ⁊ p̃roshe

Expanded text:
cesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta salvabis, Domine. Alligata erat asina multis vincucesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta salvabis, Domine. Alligata erat asina multis vinculis peccatorum, pullus quoque lascivus, et frenorum impatiens cum matre secundum Evangelium Lucae multos habebat dominos, non uni errori et dogmati subditus; et tamen multi domini, qui sibi potestatem illicitam vindicabant, videntes verum Dominum, et servos ejus venisse, qui ad solvendum missi erant, non audebant resistere. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
angelistȩ qui greto sermone conscribsere pullum tantũ modo commemorant. matheus uero
solus quiꝰ ebreish ebreoq: suum euangelium scripsit Eloquio asinam quoq: solutã et dño refert
aliquid dixerit : dicite quia dñs bisopus habet et confestim dimittit eos. et siquisin quiduobis
dixenit aliquid dicite. Oñ soperam eorum desiderat Nedicatis dr̃i stuus neq: dĩs nnrt neq dũ¬
ium̃torũ ut intellegant om̃s quia ego sum solus dñs. Non solum animaliũ neq solũ corũ quimibi
subdidis̃ sed omnium hominũ Etiã quimihi contrarii suat Namet peccatores c̃ditione quidẽ
mei sunt. Voluntate aut̃ sua diaboli meus ẽ enim orbisterrae et plenitudo eius DNis operam
eorum desiderat. Iustum ÷ ut aliquando creatura seruiat suo factorilentes enĩ ds̃ in
potestate diaboli protempore reliquit ut tempt& Non in act̃nũ contempnt ut odat Ne¬

Expanded text:
angelistae, qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant: Matthaeus vero angelistae, qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant: Matthaeus vero solus, qui Hebraeis Hebraeoque suum Evangelium scripsit eloquio, asinam quoque solutam et Domino refert aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et si quis, inquit, vobis dixerit aliquid, dicite: Dominus operam eorum desiderat. Ne dicatis dominus tuus, neque dominus noster, ut intelligant omnes, quia ego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
bere . Mel in artemuitae iiũ ire cogeretur imposuit nemo in dementu salitts quib: spiri¬
tulit̃ calefieret utilic suadendo contulit: Sederetnamq illi homo siquiration eutens :¬
cius stulta deprim̃do corigeret. Vnde ñin merito possduo discipuli adexibenda dño
animalia destinati uuxta parcibolae superioris exeplũ duo p̃dictorũ ordines uñ ingentes
al t̃uero in circũcisionẽ directus intelligi. ropt̃ quasdamenĩ tales similitudires
animalib: hic assimi latisunt homines dm̃ ueldĩ filium non cognoscentes Eenĩ anim alhoc
in mundum et pcetoris pene umentis magis in rationabile: Ex stultum et in firmuctig¬
nobile et oneri ferũ magis. Si fuerunt et homines ante xp̃m idolatriis et passionib: duiessis
in mundi et in rationabises uerbi ratione carentes quantum ad dm̃ stulti. Et notandũ qđ tres eu¬

Expanded text:
ibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, imposuit; nemo indumenta salutis, quibus spiriibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, imposuit; nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulit. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli, ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes, alter vero in circumcisionem directus intelligi. Propter quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum stulti. Et notandum, quod tres ev
Abbreviated transcription (Latin):
Onmi primũ trans gredientes uidaicos finesgentes adduxer adxp̃m. filippus quidem sama¬
riã. Quãipsũ samuriã asinã eẽ int̃ pretut᷑. Pe trus aut̃ gentes accipiens corneliũ exgentib: quasi sa¬
maria e pullũ &statĩ inuenietis asinam alligatã et pullũcũea. soluiteetud ducitemiin. Intro¬
euntes mundũ pdicatores inuener̃ populũ nationũ ꝑfidiae uinculũs in recitũ. finiculis enĩ peccato¬
rũ suerũ unis quisq: constructus erat. Nec solũ nationũ sedetiudacorũ om̃ senĩ peccauer et egem
gloria dĩ. Vnde bene upud matheũ. A sina quoq: cũpullo ulligata repperitur. Asi naquippeque sub¬
iugulis fuit et edomitu iugũlegis traxerat si nagogum significat. Dullus asinȩ
lus ciuus et liber populum nationũ demonstrat. Cui ne moumquam hominum
sedit. Id ẽ nemorationabilium doctorum frenũ correptiomis quouel linguã amalo cob¬

Expanded text:
quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samaquoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum. Et statim invenietis asinam alligatam, et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Introeuntes mundum praedicatores invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat. Pullus asinae lascivus et liber populum nationum demonstrat, cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis quo vel linguam a malo coh