comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ehrelibus tamenharum ꝑso¬
narumitem ad u̾sus hrdes de me¬
do lo  actio enit danda. ¶Itemis¬
cause cognitione u̾san labeo ⁊ pẽ¬
air ne inpupillum de doloactõ
ex suo  do  lo  ꝯueiendum si pro na mͦ¬

Expanded text:
eredibus tamen harum personarum, item aduersus heredes de dolo actio erit danda. Item in causae cognitione uersari Labeo ait, ne in pupillum de dolo deturex suo dolo conueniendum, si proxim
Abbreviated transcription (Latin):
tendebat. quo minus presẽte
adu̾sano secundum lib̾tate
pronumcietur. puto statim d̾
dolo dandaz in cumactioncz
quia semel prolib̾tate dicta
sniam retractan nond Pau¬
Uin ate peccuniam peteiem
cornomine iudicium accep¬
tum est. fło michi ꝑsuasistitã¬
quani eam peccuniam suo m̃o
aut procuratori soluisses eoq

Expanded text:
tendebat, quo minus praesente aduersario secundum libertatem pronuntietur, puto statim de dolo dandam in eum actionem, quia semel pro libertate dictam sententiam retractari non um a te pecuniam p‹e›terem eoque nomine iudicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, eoque
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitõ uera c̃mõn fuit aũt
contentus pretor dolum dr̃e
s adicit malum quomã ue¬
teres dolum etiam bonum di¬
cebant.⁊ pro solertia hoc nom̃¬

Expanded text:
definito uera est. Non fuit autem contentus praetor dolum dicere, sed adiecit malum, quoniam ueteres dolum etiam bonum dicebant et pro sollertia hoc nom
Abbreviated transcription (Latin):
restituno ꝯp̾henditur.et nisi
fiat restituto sequnturo demp¬
natio et quanti ca res est ideo
autem et hic et inrͥentus cã
actione cͥtaquantitas non ad¬
iciturut possit ꝑ ꝯtumatiami

Expanded text:
restitutio comprehenditur: et nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio quanti ea res est. ideo autem et hic et in metus causa actione certa quantitas non adicitur, ut possit per contumaciam
Abbreviated transcription (Latin):
idenim si impetrau̾it apcir¬
ratore peuroris. ut abeo ab sol¬
uetur. us sidetucore mentibus¬
tus erat peccuniam acceꝑit uł
alia similia adrtissit que non
magnam machinationem ex

Expanded text:
id enim, si impetraverit a procuratore petitoris, ut ab eo absolveretur, vel si de tutore mentitus pecuniam accepit, vel alia similia admisit, quae non magnam machinationem ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nhrdem eatenus datimim se
eam actionem pro cosul polli¬
cetur.quatenus ad cum ꝑuen
it .i. quatenus ex ea re lccuple¬
cior ad eum brclitas uenĩt. Nil¬
Taq si acceptolata sit tibi pec
dem mortuo de cares extitent.

Expanded text:
heredem eatenus daturum se eam actionem proconsul pollicetur, quatenus ad eum peruenerit, id est quatenus ex ea re locupletior ad eum hereditas ueneritaque si accepto lata sit tibi pecuquidem mortuo te ea res extitit,
Abbreviated transcription (Latin):
Umquis ꝑsuaserit familie
mee ut de possessiones recedat.
possõ quidem non amittitur.s sa
de dolomalo iudicium ineum
conpetit siquid dumpni nuchꝰ
diem et ante reclitas tõnes a
ip̃i et coh̾rdibus fr̃bus rectłi¬
ssante cliem et ante rechitas
rationes ad lib̾tatem uindic¬
ta manumutendo ꝑluxat que¬
situm est an ex fideiomisso frĩ¬
bus tenetur. ut ioes eorum ꝓ
portionibus rectleret. R. cum¬

Expanded text:
um quis persuaserit familiae meae, ut de possessione decedat, possessio quidem non ‹a›mittitur, sed de dolo malo iudicium in eum compediem et ante redditas rationes aipsi et coheredibus fratribus reddidisset, ante diem et ante redditas rationes ad libertatem uindicta manumittendo perduxerat: quaesitum est, an ex fideicommisso fratribus tenetur, ut rationes eorum pro portionibus redderet. r
Abbreviated transcription (Latin):
Em quandam uenalem possor
placuit possori hoc nomine ac¬
ex fundo tuo eic̃̾e uł cretram ł
arenam focłe. et sumptum ini
hanc remfecerm et non pacia¬
ris me dollere. nulla alia qͣm
dedolo actio locum habebit.
positas post mortem testatoru
deleu̾it uł alio m̃o corũꝑit hr̃s
scriptus hebit adu̾sus eum ac¬
tionem de dolo sz et ḣis quibus
icit sic bndum quasi neq ꝑ n¬
emptoris cã ał gra dictum est
eque sit H̾ndum ẽ. ut non nas¬
catur ad u̾sus dictum promis¬
aticio misitc̾ditori suo efficit
ut ip̃elib̾etur. hac epła c̃clitor
deceptus aquiliana stipula

Expanded text:
 quam venalem possessor placuit possessori hoc nomine acex fundo tuo eicere vel cretam vel harenam fodere, et sumptum in hanc rem fecerim, et non patiaris me tollere: nulla alia quam de dolo malo actio locum habebit. d se depositas post mortem testatoris delevit vel alio modo corruperit, heres scriptus habebit adversus eum actionem de dolo. sed et his, quibus dicit, sic habendum, quasi nequemptoris causa dictum est, aeque sic habendum est, ut non nascatur aduersus dictum promisa Titio mitti creditori suo effecit, ut ipse liberetur: hac epistula creditor deceptus Aquiliana stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
ui cucun scriptis eum uendio
cum pecculio.emptorq eumi
manumissit dandam in mau¬
msssum de dolo. actionem.
Hoc enim sic accipimus carere

Expanded text:
ui circumscriptus eum uendidit cum peculio emptorque eum manumisit, dandam in manumissum de dolo actionem hoc enim sic accipimus carere
Abbreviated transcription (Latin):
posse ulutisisuus dolomalo
tclitus defunctus sit ideo q ꝓti¬
nus ꝯdempnan debeat in qo
int̾ sit aucioris. ¶Sidns ꝓpri¬
etatis insulam cuius usus fr̃¬
tus  legatus erat incendit. nõ
est dedolo acco qmalie ex hoc
oriuntur actiones. ¶ De eo qui
penderet. trebatius dedolo da
mencis daiumest. repen ꝑ conch¬
itionem põt siniora ut reliq̃
merx detur exempto agi põt
nisi ea conditione mere uenit
ut illis pond̾ibus tradetur eu
ille decipiendi causa affirmau̾it
se equa ponda hrẽ. ¶ Do lo cul
effectum est ut illis tp̃ribus łi¬
mis transactis peatur trebatiꝰ
nalo dedo lo ant danclum iuclicium. ñ
ut arbitrio iudicis res iestitua
actor quanti eius int̾ fu̾it id
antihus lex circunscribaturi
plenq recte putant quiatu a
actionem rectli ad uͥsus eumꝰ
oportere. natius presens et iu¬
soluendo cẽt ortatu tuo peccu¬
niam mutuam ame accepit
inpecculio nonsit nec inrem
bitum dus acceꝑit. ¶Si ꝑsua¬
sens dñs mͥ. nullam socictatẽ

Expanded text:
malo traditus defunctus sit ideoque protinus condemnari debeat in id quod intersit actoris? Si dominus proprietatis insulam, cuius usus fructus legatus erat, incenderit, non est de dolo actio, quoniam aliae ex hoc oriuntur actiones. De eo qui scpenderet, Trebatius de dolo damercis datum est repeti condictione potest, si minora, ut reliqua merx detur ex empto agi potest: nisi si ea condicione merx uenit, ut illis ponderibus traderetur, cum ille decipiendi causa adfirmasset se aequa pondera habere. Dolo cuius effectum est, ut lis temporibus legitimis transactis pereat: Trebatius ait de dolo dandum iudicium, non ut arbitrio iudicis res restituaatur, quanti eius interfuerit id antibus lex circumscribatur. plerique recte putant, quia tu a actionem reddi aduersus eum oportere Neratius Priscus et Iusoluendo esset, hortatu tuo pecuniam mutuam a me accepit in peculio nihil sit, nec in rembitum dominus acceperit. Si persuaseris mihi nullam societatem
Abbreviated transcription (Latin):
Dn debet danet quibusdam ꝑ ac¬
sonis non dabitur.ut puta li¬
b̾is. uł lib̾tis ad u̾sus parentes
pr̃onos uecum sit famosas nͨ
humili adu̾sus eum quidign
cpte auctoritatis uł̃ luxurioso

Expanded text:
n debet dari. Et quibusdam personis non dabitur, ut puta liberis uel libertis aduersus parentes patronosue, cum sit famosa. sed nec humili aduersus eum qui dignceptae auctoritatis, uel luxurioso
Abbreviated transcription (Latin):
dictum sit. quo quis cxpiri.
uel excepto qua se tueri possit
pulatõne tutus sic quis. eũ ac¬
tõnem de dolo hre non posse.
ut puta si de dolo stipulatus

Expanded text:
dictum sit quo quis experiri, uel exceptio qua se tueri possit,pulatione tutus sit quis, eum actionem de dolo habere non posse, ut puta si de dolo stipulatum
Abbreviated transcription (Latin):
¶S ar in municipes dedolo
ex suo quidemdolo non posse
cipes dolo fac̾e possunt. s et siꝙͣ
ad eos ꝑuenit exdolo eorum
quires eorum ad ministrant¬
ut puto dandan de dolo autez
decurionum in ip̃os decurione
dabitir dedolo actõatem siquis
er dolo procuratoris ad dũm
ꝓcul dubio tenetur. ¶In hac
actione designari oportet cui
do lo  factum sit. qm uis in me¬
tu non sit necesse. G Aulus
daturquid dolo malo frisit.
scire enim debet actor inquare
circum senptus sit in tanto cri nec

Expanded text:
 an in municipes de dolo ex suo quidem dolo non posse cipes dolo facere possunt? sed si quid ad eos peruenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. de dolo autem decurionum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. Item si quid ex dolo procuratoris ad dominprocul dubio tenetur. In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamuis in metu non sit necesse. 16 Pauludatur, quid dolo malo factum sit: scire enim debet actor, in qua re circumscriptus sit, nec in tanto crimine
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc ignoranti sb̾am hrdit᷑¬
tis ultro unt iurando uł quad¬
am alia fallacia ꝑsuasent. tan¬
quam satis habunde q: ad so¬
lida legata soluenda suffiriat
urcditas atqr co mo solida lega

Expanded text:
adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando uel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata soluenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida lega
Abbreviated transcription (Latin):
tendu er.quia in eoqd soui
non uidetur locupletior fẽs.
nisi forte keat conditionem
et hoc nomine uidetur loru¬
⁊̃petitor si acreditoribus ꝯuẽi¬
atur exceptione uti debebss ets¬

Expanded text:
endum erit, quia in eo quod soluit non uidetur locupletior factus: nisi forte habeat condictionem et hoc nomine uidetur locut petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
cium possumꝰ qdaut indebitũ
datur aut ip̃msepetidebet. aut
tandemexeoclez gne.quorum
neutro mõ oꝑe repetipossũt.
omponius.

Expanded text:
ium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere, quorum neutro modo operae repeti possunt. 26 Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
ua omnibus legibus
quas leges nec referre no nẽ
necesseque lex ac quilia ple¬
pedem uł pecudem in una oc¬
cid̾it qͣnti id in eo ano plun¬
mi fuit añ es dure dño damp¬
nas estoset infra deinde caue
ut adũfus infaciantem indir¬
plumb̾ actio ẽẽt. ¶Ut igit᷑
apparet ẜuis nñs excquãt qͣ¬
drupedes que pecudumnuoi
sunt. et gregatim h̃ntur. uluti
oues.ca preboues equimuli
asimi. s ansues pecudum apꝑ¬
ellatione continetur quen t᷑
et recte. labeoni. placet ꝯtiñi.
scanis int̾ peteudes non est.

Expanded text:
a omnibus legibus,quas leges nunc referre non est necesse.Quae lex Aquilia plepedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno plurimi fuit, tantum aes dare domino damnas esto': et infra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset.Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione continentur, quaeritur: et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pecudes non est.
Abbreviated transcription (Latin):
tun libatum est. ¶Pignorida¬
tus suus debitorem qu̾idemdo¬
minirht̃. et si postea qͣmius su¬
secus ferat quo solet uenue qui
seuena les postulant anfugiti¬
uus sit. ego puto enmnon ẽe
fugitinum quifacit qd̾ publice
fac̾ elic̾e arbitratm: nec eninqͥ¬
gitiuum arbitror nonenin fug¬
iendi. mimo hoc faciat Idem pu
ammo hoc facit sitũ ante fugit
et posteaco secontunt. non ideo
magis fugitinus eẽ desinit. It̾¬

Expanded text:
ti liberatum esse. Pignori datus seruus debitorem quidem dominum habet, sed si, posteaquam ius suse conferat, quo solent uenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur. ne eum quigitiuum arbitror: non enim fugiendi animo hoc facit. idem puto nimo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitivus esse desinit. It
Abbreviated transcription (Latin):
plerui abinprudentibus in qͥt
dicisoiet eeum eẽ fuginuu qͣ
noctealiqua sine uolunta tedo¬
mimemãsiss non ẽe u̾um s ab
effectu animi cuiusq estimã¬
dum. ¶ Idem in manus ait.
si amagro puer recessit. et rusus f¬
admatrem ꝑueniat. cum que¬
giss fugituum ẽẽ.siu̾o ut per
matrem faciliorem depͥcatom
to adño discessiss.ion ẽẽ fugi¬
tiuu s si fuge prius cõsilium
hu̾it de mĩmutata uoluntate
intib̾i sedeiecit manefigituũ
eadem ꝓbat et de eo quiceponte
sep̾cipitanit. ħ omĩa u̾a sunt q̃
celsus scribit. ¶ Idem ait si ẜuuꝰ
tuus fugiens ueariumm suum

Expanded text:
plerumque ab imprudentibus, inquit, dici solet, eum esse fugitiuum, qui nocte aliqua sine uoluntate domini emansisset, non esse uerum, sed ab affectu animi cuiusque aestimandum. Idem Uiuiasi a magistro puer recessit et rursus ad matrem pervenit, cum quaegisset, fugitivum esse: sin vero ut per matrem faciliorem deprecatioomino discessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium habuit, deinde mutata uoluntate in Tiberim se deiecit, manere fugitiuum. eadem probat et de eo, qui de ponte se praecipitauit. haec omnia uera sunt, quae Caelius scribit. Idem ait, si seruus tuus fugiens uicarium suum
Abbreviated transcription (Latin):
pmanz. nora solutus iudetur
noras accipe debemus pͥuatas
h̾ ẽ eas quecũ ꝯminuntur ex
delietis non publicis criminibꝰ
exquibus agitur indiciis nox¬
aubus demq sp̃alit̾ cauetur in
capitalibus francdibus expͥna¬
tis ant̾ noriis oritur dampñ
pecc̃arum. siquis forteno xede¬
cłe uolu̾it s litis extimatom su¬
fferre. ¶ Siquis talis sit ẜuuᷤ
qui om̃o manumitti non pos

Expanded text:
manet, noxa solutus videtur. Noxas accipere debemus privatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cavetur infra de capitalibus fraudibus. ex privatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre. Si quis talis sit servus, qui omnino manumitti non pos
Abbreviated transcription (Latin):
secum ab duxit suuicanius in¬
utus aut imprudens secutus
est neq oc cassionem ad te re¬
deundi nactus p̾t̾missit non
uiden fugitinm fui ssess siolĩ
cumfug̾et intellexit. quidaga¬
cum infundo etamexiss adui¬

Expanded text:
secum abduxit: si vicarius invitus aut imprudens secutus est neque occasionem ad te redeundi nactus praetermisit, non videri fugitivum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quidcum in fundo esset, exisset d
Abbreviated transcription (Latin):
eosccus frrat abducinon possit.
Enonem ita disfrnit labeo. pu¬
suium fugitum ẽẽ et exliue¬
iso fugiturum magnum eiron¬
em eẽ si ppe e rronem sic diffini

Expanded text:
erat, unde abduci non possit. Erronem ita definit Labeo pusillum fugitivum esse, et ex diverso fugitivum magnum erronem esse. sed proprie erronem sic defini
Abbreviated transcription (Latin):
et labeo pbat. ¶Item celius
ait. ẜuum inꝓuincia missum
adno cum eet mortuum eet. in
rest̃o selib̾um relictum audiss
m̃ciendo seliberu inquit fugi¬
tiuus ẽẽ cepit quia sine fuge¬

Expanded text:
et Labeo probat. Idem Caelius ait servum in provinciam missum a domino, cum eum mortuum esse et testamento se liberum relictum audissetmentiendo se liberum, inquit, fugitivus esse coepit, quia sine fug
Abbreviated transcription (Latin):
E tlauumht morbosus ẽ
s et poli posus eum qui altuz
oculum aut ait̾a maxillam m̃¬
iorem h̾at sirecte utatur sanũ
uid̾i pedius scribit. ait enim
in equalitatem maxiuarum
occuiorum brachiorisi nͥlex
ministio pr̃ando subtrahir exͣ
reclitonem ẽẽ. S et latus uł er-¬
us breus pot᷑ ad feire impech¬
mĩetum. ẽ gͦ. et hic erit rectli¬
bendum. ¶Siquis igitur a
culos eminentes ht̃at. sanus
uidetur. ¶ Item sciendum ẽ
sceuam non ẽe morbosuml
tum ti ẽ trebatius ait non ẽea
morbosum os aucui ol es ui¬
uti hynosum strabonem. ħ
eniz ex illune oris accide sol-¬
ere. si tñ ex corꝑis uicio io acci¬
d̾ituł uti quod iecur quocl pł¬
smorbosus ẽ. ¶auis.¬

Expanded text:
t, morbosus est: sed et polyposus. Eum, qui alterum oculum aut alteram maxillam maiorem habet, si recte iis utatur, sanum videri Pedius scribit: ait enim inaequalitatem maxillarum oculorum brachiorum, si nihil ex ministerio praestando subtrahit, extra redhibitionem esse. sed et latus uel crus breuius potest adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus. Si quis natura culos eminentes habeat, sanus uidetur. Item sciendum est scaeuam non esse morbosum uel tum est: Trebatius ait non esse morbosum os alicui olere, veluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuvie oris accidere solere. si tamen ex corporis vitio id accidit, veluti quod iecur, quod pumorbosus est. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
ssit. nec si prior maritus face̾ non
poss:de nouo de societate ꝯstituẽ¬
dam dotemuͥ nominatim it aco¬
tuendamoum miꝓposito largit
Bitura fuit sialius hres extitiss
qd̾ si accepto amanto nb̾ata c̾et

Expanded text:
ssit. nec, si prior maritus facere non posset, denuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita couerum in proposito largitebitura fuit, etsi alius heres exstitisset: quod si accepto a marito liberata e
Abbreviated transcription (Latin):
E moex socus plus ꝑte sua põt
alienarextiamsi totorum bono¬
rumsoci suit. ¶ Iuudquentur
utrum is demum fac̾e uidetur
quominus fac̾e possit qui etro¬
gat bonasua in fraudem fucure
lofecisti ut desin̾es posside̾. E
Um societas adeinendum ẽo¬
ieretur et coretur et ꝯuenit ut
unus relquid nũdinas id ẽ ep¬
las pr̃eret e osq auego dimit¬
eret et sicas non souit. et ꝓso
cio et ex uentlto cum eo agri
eo artificio questus fecissent

Expanded text:
emo ex sociis plus parte sua potest alienare, etsi totorum bonorum socii sint. Illud quaeritur, utrum is demum facere uidetur quo minus facere possit, qui erogat bona sua in fraudem futuraelo fecisti, ut desineres possidereum societas ad emendum coiretur et conueniret, ut unus reliquis nundinas id est epulas praestaret eosque a negotio dimitteret, si eas eis non soluerit, et pro socio et ex ueo artificio quaestus fecissent,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ expectandam ẽe ait cumũ
mine em̾it et c̾tumnctum¬
ue mandante eoemit. quiatr̃
et illud exbona ficeẽ ẜuum cũ
quo neg̾m sit gestum deceptũ
non ẽẽ et rursus delictumeiꝰ¬

Expanded text:
 spectandam esse ait, ut nihil mine emerit et certum incertumue mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est seruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse, et rursus delictum eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ¶Inreclibitoria uł extim̃¬
toria pot̃ clubitari anqui ali¬
enum ẜuum uendid̃it. et ob
euictom et pp̃ morbum forte
numẽe fugitiuum nonẽe eñ
gatio st enim ut ẜuus tracui

Expanded text:
. In redhibitoria uel aestimatoria potest dubitari, an, quia alienum seruum uendidit, et ob euictionem et propter morbum forte num esse, fugitiuum non esse eum, gatio: statim enim ut seruus tradi
Abbreviated transcription (Latin):
uenclitio uł rectibitoria ante
purasit uenditio pp̃iuris cõ¬
ditõmi insuspenso ẽ uł uti si
suus in quoait̾ius usus fiue¬
tus alt̾ius propͥetas ẽ aliquid
em̃it. namdum inc̾tum est
excuius rep̾ctum soluat pen¬
det cuisit ad quisitum. et id̾o
nentri eorum rectibitoria ꝯp¬
Ustissime ecliles noluunt ho¬
minem reique minoris eẽta
cid̾e ne q̃ fraus aut eclictoant
iuricuiili fieret. ut ait pedius
et non numiq̃m incarius qui
accechit pluns ẽ qͣmis suus qͥ
uenit. ¶ ponitur actio erħ
elicto meuin euius maxim̃
pars inuenditione fu̾it qu¬
aplenim ꝙ uenalicia ita societatẽ
coeunt ut quicquid aget. in
om̃e uideantur age equumin.
eclilibus uissum ẽ uł minum
exhis cuius maior pars aut
nulla ꝑte minor eẽt eclilitias
actõnes ꝯpet̾e. necogetur ẽp̃¬
torcũ muitis legareᷤ q̃m ius

Expanded text:
uendito uel redhibitoria ante pura sit uenditio, propter iuris condicionem in suspenso est, ueluti si seruus, in quo alterius usus fructus, alterius proprietas est, aliquid emerit: nam dum incertum est, ex cuius re pretium soluat, pendet, cui sit adquisitum, et ideo neutri eorum redhibitoria ustissime aediles noluerunt hominem ei rei quae minoris esset accedere, ne qua fraus aut edicto aut iure ciuili fieret: ut ait Pedius,et nonnumquam uicarius qui accedit pluris est quam is seruus qui uenit. Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima pars in uenditione fuerit, quia plerumque uenaliciarii ita societatem coeunt, ut quidquid agunt in commune uideantur agere: aequum enim aedilibus uisum est uel in unum ex his, cuius maior pars aut nulla parte minor esset, aedilicias actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
bitom ꝓcedẽ nec aquaqͣm in¬
c̾tumẽ uł utisip̾stillens fund̾
distractus sit. uam redibendus
est et benignius ẽ clic̾enectiga¬
lis exactõmi futuri tp̃ris post
ffricanus.¬

Expanded text:
am incertum est, ueluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere uectigalis exactionem futuri temporis post 51 Africanus
Abbreviated transcription (Latin):
ciosimisit unumingumi. nõ
¶ Siforte uigummulanm sit
quarumasta uiciosa est non
ent conponendum quantim
moris sit. cumenim uno p̾cio
nreq uenierint non ẽ se ꝑan¬
dum p̾cium s⁊ quanto minor¬
is cumueniret utru fiuit no
alt̾um qd̾ erat intiosimicum
to exp̾ssumest. ut cum alt̾um
ineacausasit ut rectibi debeat
utrũr redibeatum inqua retam
rectibeatur et siduo paria mu¬
lanim sint et imaniciosa sit
rectibitur alt̾um nonsitũ non¬
dum sint pana ꝯstiuta s simp¬
licit̾ quatormule uno p̾cio ue¬
neunt uinus erit. ¶ omie re¬
dibitio non om̃inm. namet
sipoliauemerit dicemus inm̃
cquum qui inciosus est non
omnẽ sponam reclib̾ioportere

Expanded text:
iosum sit unum iugum, non r. Si forte iugum mularum sit, quarum altera uitiosa est, non erit componendum, quanti minoris sit: cum enim uno pretio utraeque uenierint, non est separandum pretium, sed quanto minoris cum ueniret utrumque fuit, non alterum quod erat uitiosum. Cum to expressum est, ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria constituta, sed simpliciter quattuor mulae uno pretio uenierint, unius erit mulae redhibitio, non omnium: nam et si polia uenierit, dicemus unum equum qui uitiosus est, non omnem poliam redhiberi oportere
Abbreviated transcription (Latin):
Ii enimnonenmt sepandi.
em̃annt ediles. nequis ca¬
nemãie rem. uł minorem ap
ta urcontim uinculis quomi
dampna ferant non possit.i
Alpianus.ꝰ¬

Expanded text:
i enim non erunt separandi. Deinde aiunt aediles: "ne quis canem, verrem vel minorem aprum, ata, ut contineri vinculis, quo minus damnum inferant, non possint, Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
Ihominem emptum manu
mortem aut̃ homiis ecdilici¬
e accõnes man̾et. Pompo.¬
e ueeius uł ꝓcuratoris mor¬
tuussir. ¶ Audiendus est
is qui deuicio uł morbo ẜuo
querens retm̃e eumuelit.
¶Non nocebit emptori sisex m̃¬
cium excepnone reclibitoria
exclusus uelit intra aumum
oppomiequum ẽ. siemptor sci¬

Expanded text:
hominem emptum manummortem autem hominis aediliciae actiones manent, 48 Pomponaeue eius uel procuratoris mortuus sit. Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum opponi aequum est, si emptor sci
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiuus ẽ nisi animo ad me
reuertenli id fecit. ¶ MOrtis
ꝯsciende cãsibi facit quip̃pne
Quiciam malos mores flagici¬
umue ali quocl admissim in¬
orte sibi grise̾e uo lu̾t nonsi
dolorem corpis nõsustinẽdo
et rapto eo inbonorum raptoꝵ
acco ne quacdiuplum ꝯ secutusi

Expanded text:
fugitivus est, nisi animo ad me revertendi id fecit. Mortis consciscendae causa sibi facit, qui propter nequitiam malosque mores flagitiumve aliquod admissum mortem sibi consciscere voluit, non si dolorem corporis non sustinendo et rapto eo vi bonorum raptorum actione quadruplum
Abbreviated transcription (Latin):
egit non rectiet uenclitori alit̾¬
cipium debebit licet extimato¬
aut limatieum sit licz estima¬
toria accum fint offitiom̃ iudi¬
eis contiebitur ut recditoma¬
ncipio p̾cinm recipiatur. ¶Si
quis cumconsilm iis sfr¬
audandorum ẽcutorimi recdibu
pꝑmancipium uencutor.
pignus manebit obligatum
etiam si redibitus fu̾it ruus
quem. ad modum sĩcum alieñ¬
sset aut usum fructum eius

Expanded text:
erit, non reddet uenditori: alitcipium debebit, licet aestimatoaut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibumancipium uenditor. Pignus manebit obligatum, etiamsi redhibitus fuerit seruus: quemadmodum, si eum alienasset aut usum fructum eius,
Abbreviated transcription (Latin):
deperculio conabinms et ẽcli¬
tor sui quib̾rs extitit dño eius¬
incipe deducit de peccuno qd sͥ
debetur si conuematur sũlibt̃¬
tem. suus accepit sũnon Idem
qr silegatus sit pure suus nam
quasi p̾uer̾t et ip̃e secum eg̾it

Expanded text:
de peculio conabitur. Sed et creditor serui, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur, si conueniatur, siue libertatem seruus acceperit siue non, idemque et si legatus sit pure seruus: nam quasi praeuenerit et ipse secum egerit
Abbreviated transcription (Latin):
cquitatem. ¶ Et plerumq ar¬
bitriumq arbitrum hanc rem
p̾tordebebit darecus int̾uer¬
tutribuantur m̾ces pecculiares
Gicinus dolo malo factum est
quominus ita tribuctur meũ
tributoria datur. ut qͣnto nimꝰ¬

Expanded text:
quitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto m
Abbreviated transcription (Latin):
actu uid̾r ut fieret ingennus¬
¶S siius a nulorum accep̾ puto
eum reuentiã prono exhibe̾
deb̾e. quãius om̃ia ĩgenuita¬
bus sit restitutus. nã princeps

Expanded text:
actum uidetur ut fieret ingenuus.Sed si ius anulorum accepit, puto eum reuerentiam patrono exhibere debere, quamuis omnia ingenuitabus sit restitutus: nam princeps
Abbreviated transcription (Latin):
rentibo ⁊ ultra trinepote accip
capitis accusauit lib̾tũ pronũ
lił in ẜuitutem petierũt. mull
eis honor debetur ¶Pretorait
inius sinepmissumeo ne qͥsi
nocet. ꝓmissumo enĩ ẽ si famosa
acto nõ sit. uł pudore̾ ñ sigillat
et totumħ cã cognita d facere
nam int̾lum ⁊ ex õa famosai
peclius putat ꝑmitt̾e d.pro¬

Expanded text:
rentibus, et ultra trinepotem accipcapitis accusaverunt libertum paternum vel in servitutem petierunt, nullus eis honor debetur. Praetor ait: "in ius nisi permissu meo ne quis vocet". permissurus enim est, si famosa actio non sit vel pudorem non suggilat, et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permitter
Abbreviated transcription (Latin):
uenditorem heb proniisi hac
lege ueierat. it si ꝓstituta eet
fieret lib̾a. ac si uenditor qui
tem. sub illo quid̾ qui uẽ̾it ue̾¬
dit. lib̾tatẽ ꝯsequitur. s hono¬
re heri ⁊ ei equũ nõẽ. ut mar¬
cellꝰ . ł .ui.dig̾ extimat. ¶Pa

Expanded text:
uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si uenditor, quitem, sub illo quidem, qui uendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est, ut et Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
can ñ d qui uxorem duc. aut
eam que nubat. nec iuudiceni
qui de re cognoscat. ñec eu du¬
auquis ap̾ud pretorem cansã
ag.n funus ducentem fami¬
liare iuxtauemortuo faciẽter¬

Expanded text:
 Sed qui uxorem ducit aut eam que nubat, nec iudicem dum de re cognoscat nec eum dum quis apud pretorem causam agat, neque funus ducentem familiare bustave mortuo faciente
Abbreviated transcription (Latin):
Uisq litigandi cã ncce ht ĩ ni¬
re uł c̾to loco sisti. nec furiosos ł
infantesꝙretorait. parentem.
pr̃onũ. pronã. lib̾os pẽtesq pa¬
troni. prone.iius sine ꝑmissu
Meo ne quis uocet. ¶ Parentẽ
hic utriisq sexus accipe. s an
in infinitũ qr. quidã pẽtes usq
ad tritanũ appellan auit. suꝑioᷤ¬
res maiores dici ħ ueteros exti¬
masse pompoꝰ refert. s gaus i
obtinuitspentes etiam eos ac¬
cipi labeo existimat qui inser¬
uitutem susceꝑint. nec tnnt
seuerus dicebat ad solos libosi

Expanded text:
uique litigandi causa necesse habet in iure vel certo loco sisti: nec furiosos vel infantes. Praetor ait: "parentem, patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'. Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse optinuit.Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat, ad solos iustos
Abbreviated transcription (Latin):
non putat m memptoremd¬
ditoreni.aut dumtarat intr̃
annum post redemptomi nu¬
mandum. de coqdad huc ali¬
eno c̾clidim dandam mactiõ.

Expanded text:
non putat mihi in emptoremditorem autem dumtaxat intra annum post redemptionem numerandum de eo, quod adhuc alieno crediderim, dandam
Abbreviated transcription (Latin):
quomius inipecculium ẽer
ħ dolummalum accipe debenrꝰ
c̃cliorum passus ẽmela sctibit
dolomalo eius frm.s et siquis
cũ suspicaretur aliumn secum. ꝓ¬
turum alio pecculium adu̾tat
dolono caretsz sialii so uut nõ
dubito deł qd̾ nõ teneatur qm
Cditoringilsolu̾it. et licc̾dito¬

Expanded text:
quo minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemucreditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. sed si alii soluit, non dubito de hoc, quin non teneatur, quoniam creditori soluit
Abbreviated transcription (Latin):
occupatus c̃etp̃ieulum ẽet
emptoris sic igitur et ꝯm ocl¬
um cius eẽ d. ¶Quol uen¬
ditur inmodum agririr cede
de bet nͥ sud actum ẽ utcedet al
quocinon uenir mmeclum ce¬
dendum est. ¶ Siio ip̃m ac

Expanded text:
occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet.Quod uenditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ne cederet. at quod non uenit, in modum cedendum, si id ipsum ac
Abbreviated transcription (Latin):
etiamexhis quẽ infundo nas
gauit. ¶Iubencius etiam cũ
cõuiuis et ospitibus possei
aliquo enum largis cum usy¬
ano agendum est prodignit᷑¬
te eius cii relietus ẽ usus si
utenur. his. E puto ut dum¬
taxat innillapomis autem
utrum eodem locodum taxͣt
an etiam in opidum ei defer
ceferenda. neq enim graue
infudois si pectoris eusus
relictus est puta gregis omł
adstertorandum usiunumd
infruetu eẽ hoc am plius etiã
modico lacte usurum puto. n¬

Expanded text:
etiam ex his quae in fundo nascgauit: Iuuentius etiam cum conuiuis et hospitibus posse ualiquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autetrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferrdeferenda, neque enim graue in fundo.Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum in fructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: n
Abbreviated transcription (Latin):
et. ibiiutio constum põt.s
et siusu fructulegato usus
eidem fructus legrtur. pomꝑ̃
legetur xurre nos inusum
mie solu fractia b̃itunu
pot̾itantem apud alum pro¬
prieras eẽ usus apud alium
fructus sieusu apud alũ
fructus consumantut quia
et domo et suo itant̾etur. i¬
ut uͥl abiifrucinum nomine
superẽẽt. ¶Sicutiis cuiisꝰ

Expanded text:
et ab initio constituti potest. sed si usu fructu legato usus eidem fructus legetur, Pomponius legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum. Poterit autem apud alium esse usus, apud alium fructus sifructus consumantur: quia et domo et seruo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset.Sicuti is, cui usus
Abbreviated transcription (Latin):
denim camstricte. int̾pretande
sunt uoluntates defmnitoru¬
S et sibonum annentiusus
renquatur omnem usumlx̃¬
bis et ad arandum et ad ceta
adque boues aptisuncequi¬
tii quoq legato usu. indendũ
ne et adomare possit et adue¬
hendum subiugo un. et sifo¬
ite auriga fuit eui usus eqͦ¬
nim relictus est. non putoeũ
circensibus his usus quia
stituti et iite reliquid indetꝰ
ministii aliciufint relictus
ad suum minist̾ium uteti
et liborumcon iugisq n ni
debitur alis consenssisse si
usuarii. non locabitur neq ⁊
aliiutendas conceclat. et st̃
labeo ait quemadmodum
enimocede̾ alii opas pot̾itcũ
ipe utidebeat¶Idem tñ labxo ł
putat. si fundum condux̾it
qui usuanum ẜuum posse ĩ
opan. qd enim int̾est inquͣ
ie opa eius utatur quare et
uarias ancillas opus ꝑfic̾e
ldemq ie sinestimta texenõ
redem̾it uł insulam uł nauẽ
fabricandam. pof̾it ad lax op¬
is uti usuanus nec offente
illasabimi suĩa anciue usut
to ad lansicum eam nonamͣ

Expanded text:
enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum.Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt.Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, qustituti et vitae reliquit, videtur ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium utetur et ad liberorum coniugisque, neque videbitur alii concessisse, siusuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita Labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipputat, si fundum ‹c›onduxerit quis, usuarium seruum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et uarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti
Abbreviated transcription (Latin):
stĩorem statim uendõmꝯ si
sub xlitoe debeat et ego ab ste
nome eius emeram ꝯfestimex
Ih̾rditatem michi lucu tii. ue¬
did̾is acpost debnori eisdem
b̾rs existas accone exempto
teneb̾i ¶ Quod simplicius
etiam mnilla ppotone ꝓceditẽ¬
stipulatõne.remb̾rditanam ꝑ¬
secutus alii nendidit quentur
quid exstipulatuactone prare
debeat. ¶Namhus utiq non
ꝯmittitur stipulatõ nt rem et
p̾cium debeat. et quidem si pea¬
qͣm remnendio̾it hr̃s. int̾ces¬
stipulatõm uenisse. ¶ Quod
siantcessit scipulato. dem̃ re
nactus ẽ. tuncrem debebit
¶Si ergo hominem uendid̾it
nid̾int negocium eius agam
et nec dum tradito eo alii quo
tladito mortuo eõ uideamus
moram intradendo nonfeci.
Precium enim hominis uen¬
ꝑcipitur. et sicfit quasi alii nõ
uendidissem. tibienm iem dẽ¬
bebam non accõni ac cumhr¬
ditas uenit tacite hoc agini de
ut siquid tanq̃m br̃s feci iop̾¬
Quocisirem qd uendictialio
possidente pecii. et ltis extim̃¬

Expanded text:
ior‹e› statim uenditionem sub condicione debeat et ego abs te nomen eius emam, confestim ex hereditatem mihi Lucii Titii vendideris ac post debitori eiusdem heres existas, actione ex empto teneberis. Quod simplicius etiam in illa propositione proceditstipulatione rem hereditariam persecut‹us› alii uendidit: quaeritur, quid ex stipulatione prae stare debeat: nam bis utique non committitur stipulatio, ut et rem et pretium debeat. et quidem si, posteaquam rem uendidit heres, intercesstipulationem uenisse: quod si antecessit stipulatio, deinde rem nactus est, tunc rem debebit. si ergo hominem uendiderit t negotium eius agam et necdum tradito eo alii quoque epero, mortuo eo uideamus moram in tradendo non feci pretium enim hominis vencipitur et sic sit, quasi alii non uendidissem: tibi enim rem debebam, non actionem. at cum hereditas uenit, tacite hoc agi uidetur, ut, si quid tamquam heres feci, id praequid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestima
Abbreviated transcription (Latin):
sup stitione iuratum ẽ non
standum rescripsit dato un¬
uirando non aliud quentur
an debeatur quast sans pba¬
tum sit iureurando. ¶ Sr si
quis ultimum ius iurandũ

Expanded text:
stitione iuratum est, standum rescripsit. Dato iureiurando non aliud quaerituan debeatur, quasi satis probatum sit iureiurando. Sed si quis illicitum iusiurandu
Abbreviated transcription (Latin):
namis qui dolo fecit quor
minus possidet ut pocessors
dempnatur. accipies sinc do¬
lo desent posside sũ dolo poss¬
essonem nolu̾it ad miite. sũ
aut̃ ab auo respossidatur. siue
bit hec clausuia. ¶Unsisunt

Expanded text:
nam is qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, sive dolo desierit possidere sive dolo possessionem noluerit admittere. sive autem ab alio res possideatur sbit haec clausula. unde si sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ea ersipupillus hrs extint¬
extitit ei qui p̾posũit equissim̃
situs manet remouendus enĩ
fiit atutoribus si nolet oꝑa
ione. ¶ De quo palam p̾ scriptũ
fuit ne cum eo contͣhatur necqͥ¬
p̃positiloco non Hẽtur non emm

Expanded text:
ed si pupillus heres extiterit e‹i› qui praeposuerat, aequissimum situs manet: remouendus enim fuit a tutoribus, si nollent opera ione.De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ed et siquis men̾nrem gerẽs
p̾posuit et ratum habu̾ro ider
enit dicendum. ¶Paruianter
refert quis sit institor mascu¬
ue. pposuit. ELLam et si mul¬
ier preposuit ꝯpetit institoria
exemplo ex̃citorie actõnis et
simuliersit p̾posita tenebimr
etiam ip̃ał et si filia fam̾. sit uł
meilla p̾posita conpent instit¬
oria acniospupillus aut insti

Expanded text:
ed et si quis meam rem gerens praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum. Parvi autem refert, quis sit institor, mascuuis praeposuit: nam et si mulier praeposuit, competet inexemplo exercitoriae actionis et si mulier sit praeposita, tenebitur etiam ipsa. sed et si filia familias sit uel ancilla praeposita, competit institoria actio.Pupill‹u›s autem ins
Abbreviated transcription (Latin):
tituta ẽ. h̾rde dabit iuire ꝓcu¬
ratorem s ⁊ dnm pignoris ẽ¬
ditor ⁊recte dabit peuratore i
ad ẜuiana. ¶Porro simni ex
reis credendi ꝯstitutũ sitasq

Expanded text:
tituta est heredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Servianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit
Abbreviated transcription (Latin):
fende uerum mit̾rogatoib
quo ut ĩ mr in t̾rogatus ex
om̃ub cais rendeat ex quib
dñs an igiturhrs sit absensi
rende debebit.⁊ si rndit. uel
tacuit ceneb̾riQui alieno no¬

Expanded text:
fendere, verum in interrogationibus quoque, ut in iure interrogatus ex omnibus causis respondeat, ex quibus dominus. an igitur heres sit absens, respondere debebit et si responderit vel tacuerit, tenebitur. Qui alieno no
Abbreviated transcription (Latin):
udit laudandus est pocius. ca
Pp̃m̾cedem quoq doliorum põt
exige s ita de musi interfm̃t
eius in ania eẽ uasa inquibus
uinum fuit. ulitililocaturus
ea fuiss uł sinec̃e hab̾iit alia con¬
duce doliacomodius est aut ꝯ
¶sidouare uinum em̾iis nectradẽ¬

Expanded text:
udit, laudandus est potius: ea propter mercedem quoque dolior‹u›m potest exigere, sed ita demum, si interfuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia conducere dolia. commodius est autem .Si doliare uinum emeris nec de traden
Abbreviated transcription (Latin):
nis menorem conditom emi¬
toris facit. ¶ Umno aut̃ ꝑao
ũsionem uendito sinis custo¬
die ẽ ad uehendi p̃c.¶ Quecl
ita ent accipiendum. ¶Siad
atuuenditor. ¶ Et ẽ uius si¬

Expanded text:
s meliorem condicionem emptoris facit.Uino autem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adat uenditor. et est uerius s
Abbreviated transcription (Latin):
Quocisi non sint nc̃cia euacua¬
ta faciendum ẽ quoduetes pu¬
tauunt ꝑ corbem uendi tore
mensuram fac̾e et efunde̾. uet̾es
unt. Es iq̃nta m̃sura ẽet non
appareat iudelic ut aꝑpareat ꝙͣ¬
cui sũ noua ũdemia nonsinc
solet is dies spectandus ẽ quo
ex comodo uenditoris tollipos¬
sit. ¶ Custodiam aut añ ad in¬
eciendi diem qualem prareuẽ¬
ditorem opteat. uttum plenam
etut diugenciam prestaret an
u̾o dolium dum taxat uidea¬
et putoeam diligentiam uen¬
ditoremexib̾e delere ut fatale
dampnumuł uia magnasu¬

Expanded text:
quod si non sint euacuata, faciendum, quod ueteres putauerunt, per corbem uenditorem mensuram facere et effundere: ueteres erunt, si, quanta mensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, qucui sine noua uindemia non sintsolet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint. Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumet puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magna
Abbreviated transcription (Latin):
toris ent dampnum quem ad¬
modum siuinuẽet effussũssũ¬
ułuasis ꝯtusis. uł qua alla ex
causa. ¶S siuienditor seꝑicu¬
lo subiecit.in id tp̃ns ꝑiennm
sustinebit quo ad se subiecit in¬
sinondesignauit ipũs eatenus
plenissime ueneat cum fu̾it de¬
gustatum aut agitur ꝯuenit q¬
ad piculumumi sustineat et ea
gustata signatatn᷑abemptore ñ¬
sauł douaꝯ sequent̾ dicemus
ad hucpiculum ẽẽ uenditoris.
ñ aliud ꝯueniss. ¶S et custo¬
ꝓpe quasi non dum uenit post
ad m̃suramuendid̾it. ¶Sr tor¬
te amphoras uł etiam singula
doua. ¶ Sidolium signatum
sit abemptore. trebacius aix t̃
tetur signarisolere.q̃mut trad¬

Expanded text:
 quemadmodum si uinum esset effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subieciton designauit tempus, eatenus plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatgustata, signata tamen ab emptore uasa vel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse venditoris, nisi si aliud convenit. Sed et custoprope quasi nondum venit. post ad mensuram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia.Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait tratetur, signari solere, quam ut tra
Abbreviated transcription (Latin):
Unstatim qd dñs uoliut ex
itionem. Contra ant similat
Ed ñ dumpnum suodiis ded¬
it. inpeceulumis non conputͣ¬
bitur non mag̾ q̃msi subripiu¬
nt. ꝑlanc si ꝯsuus declit dam p¬
munuł subripiit inpeccultu
quirem pecculiarem subn pu¬
it ułꝯsecutus ẽ uł ꝯsequi pota
inpecculiuz ẽẽ ꝯputandum. ne

Expanded text:
statim quod dominus uoluit ex ationem. contra autem simul Sed si damnum seruo dominus dederit, in peculium hoc non imputabitur, non magis quam si subripuerit. Plane si conseruus dedit damnum uel subripuit, in peculium qui rem peculiarem subripuit uel consecutus est uel consequi potest, in peculium esse ei imputandum Ne
Abbreviated transcription (Latin):
quid uenditor demancipio
affumau̾it idemq nonita erͭ
emptor queratur. uit reclbi¬
torio aut extimatorio .i. qñto
minoris iidicio ag̾e pot̃. u̾ibi¬
aut curac̾e. aut exfiugalita te
sua pecculnum adquirentem
leis ꝓt̾uus. desidiosus sõm¬
closus. piger tãdusomessor
inueniaturħ omĩa uidentur
coptine ne io qd affirauit
uenditor amare abeo exigatur
scum quoclam tempam̃to. ut¬
ut si forte ꝯstantem ẽẽ affitmna
u̾it non exacta grauitas et ost¬
ancia quasi aphilosopho desi

Expanded text:
quid uenditor de mancipio adfirmauerit idque non ita esse emptor queratur, aut redhibitorio aut aestimatorio id est quanto minoris iudicio agere potest: uerbi esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem levis protervus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inveniatur. haec omnia videntur eo pertinere, ne id quod adfirmaverit venditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmauerit, non exacta grauitas et constantia quasi a philosopho desi
Abbreviated transcription (Latin):
tumb̾rideber. ¶Nam et ali¬
enare debet res et solui eis
pot̃. et agendo rem iniudici¬
um deducant. ¶ Procura
ap̃m no minatim mandatu¬
reus. qui semł uirauit.a. dño
ꝯuematim nec multum eiꝑ
enim dũs petat cogetul doce
reus liquido se uirasse oppo¬
sita .s. exceptione sũ ex stipu¬
latione de rato agat necesse
habebit ip̃e de ꝑiũno suo do

Expanded text:
beri debet: nam et alienare res et solui eis potest et agendo rem in iudicium deducunt. Procuratipsum nominatim mandatreus, qui semel iuravit, a dour: nec multum ei enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse posita scilicet exceptione, sive ex stipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo do
Abbreviated transcription (Latin):
condempnandus erit uend
didissi panu enim refeit cui
uendidit ad usano analii su¬
qr culpalitis estimatom subi¬
turum quiuendendonore
declitom sibiadenur. ¶ quli¬
anus aut̃ lib̾ uicessimo scdõ
digestoru scribits iẜuum

Expanded text:
condemnandus erit uendididisset: parui enim refert, cui uendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademit.Iulianus autem libro uicensimo secundo dig
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m duusui dedendifacultatẽ
habemus nec tm nobis u̾um
etiam successoribus nrĩs ꝯpe¬
tunt. item adusus successo¬
res s non quasi in successor

Expanded text:
 servi dedendi facultatem habemus: nec tantum nobis, verum etiam successoribus nostris competent, item adversus successores, sed non quasi in successor
Abbreviated transcription (Latin):
ne conuemati et ideo sine¬
gaius snum in tua potestate
ẽẽ postea fatenpotis insi iam
lis adu̾sus decorestataẽ. nam
time audiri ñ de bebisait labo
ait. octauenus ut excansa et᷑
litt ꝯtestatatibi succurendũ
p̾sente. et ineadem causa sit
ut integrum restimpossit. de

Expanded text:
ne conueniatur. et ideo si negaueris seruum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum,  etiam praesente et in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, de
Abbreviated transcription (Latin):
tat ẜuum. ¶Dñs qui ẜuum
insua potestate ẽẽ consiteti
erhibe cum debetaut absentẽ
defende qd̾ in sifaciat piunt
atq sip̾sentem non noxe de¬
uirindo id decide aniudiciũ
dictare sine noxe deditione
eumi potestate eẽ uł dolo

Expanded text:
tat seruum.Dominus, qui seruum in sua potestate esse confitetur, aut exhibere eum debet aut absentem defendere: quod nisi faciat, punitur atque si praesentem non noxae deurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione eum in potestate esse vel dolo
Abbreviated transcription (Latin):
qui pignori.accepit uł qui p̾¬
cario rogauit nontenetur ⁊¬
noxaliactione licet enim
uste possid̾ant etiam opini¬
one diũ possident. s hos qi.ĩ
postate dñi intelligi sifacuit᷑¬

Expanded text:
qui pignori accepit uel qui precario rogauit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possideant, non tamen opinione domini poss‹i›dent: sed hos quoque in potestate domini intellegi, si facu
Abbreviated transcription (Latin):
Iad lib̾tatem ꝓclam̃au̾it isc̃
nomine noxale iuditiu su¬
sceptumẽ sustin̾e debet id iud¬
icium quo ad destatu eius iu¬
dicetu. etsic siquidem ẜuus i
fu̾it ꝓminciatus nouale ind¬
icium ex̾cebitursilib̾ mutue
orcuo ignorans eum de cessis

Expanded text:
ad libertatem proclamaverit is cuius nomine noxale iudicium susceptum est, sustineri debet id iudicium, quoad de statu eius iudicetur: et sic, si quidem servus fuerit pronuntiatus, noxale iudicium exercebitur, si liber, inutile mortuo ignorans eum decessis
Abbreviated transcription (Latin):
c̃clitoruusus fructuarius p̾¬
sens defentionem suscipere
noli̾̾it ꝓ consulem interuen¬
turu et pignoris ꝑsecinio¬
nem uł usufructus actionem

Expanded text:
creditor vel usufructuarius praesens defensionem suscipere noluerit, proconsulem interventurum et pignoris persecutionem vel usus fructus actionem
Abbreviated transcription (Latin):
etru̾ suscum n qui dolo fec̃
quominus in potestate her.
actio locum bat noralis si ex
dolo eius acciderit ut cesset
noxalis actioforte si suo suo
fugam mandanit an et sipo

Expanded text:
eum tantum, qui dolo fecit, quo minus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si po