comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as nos. Deus duerte nos: et ostende
fatiẽ tuam et salui erimus Oñe deus
uirtutũ: quousq irasceris super orati¬
one serui tui Cibabis nos pane lac¬
marũ: et potũ dabis nobis in lacri-¬
mis in mensura Posuisti nos in cõ¬
tradictionẽ uicim̃s nostris: et inimi¬
ti nostri subsannauerũt nos Deus
uirtutũ duerte nos: et ostende faciem
tuã et sa lui erimus Cieam de egy¬
pto transtulisti: eiecisti gentes et plã

Expanded text:
 converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Domine Deus virtutum, quousque irasceris super orationem servi tui? Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura. Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris, et inimici nostri subsannaverunt nos. Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Vineam de Aegypto tran
Abbreviated transcription (Latin):
di pretium fructus uentris generosi rex
sparso uerbi semine sui moras incolatus
miro dausit ordine. En sup̃me nocte cene
recumbens cum fratribus obseruata lege
plene cibis in legalibus cibũ turbe duodene
sedat sius manibus Cerbũ caro panez
uerum uerbo carnẽ efficit fitq sanguis tri¬
sci merũ et si sensus deficit ad firmandũ cor
sincerũ sola fides sufficit Cantũ ergo satra¬
mentũ ueneremur cernui et antiquũ docu¬
mentũ nouo cedat ritui p̃scet fides supple¬
mentũ sensuũ defectui Genitori genitoq.
laus et iubilacio salus honor uirtus q̃z sit
et benedictio procedenti ab utroq semꝑ sit

Expanded text:
di pretium Fructus ventris generosi Rex Sparso verbi semine; Sui moras incolatus Miro clausit ordine. In supremae nocte coenae, Recumbens cum fratribus, Observata lege plene Cibis in legalibus, Cibum turbae duodenae Se dat suis manibus. Verbum caro, panem verum Verbo carnem efficit: Fitque sanguis Chrissyncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Laus et jubilatio, Salus, honor, virtus quoque, Sit et benedictio: Procedenti ab utroque Compar sit
Abbreviated transcription (Latin):
Amoneo uos dilectissimi pure. ac semper stremie
diuinis interesse laudibus. Strenue quidem ut sicut
Reuenter ita alacriter dño assistamus nõ pigri nõ
sõm nolenti nõ ecitantes nõ parcentes uocibus nõ
prescindentes uerba dimidia nõ integra transilien¬
tes nõ fractis ⁊ r̃missis uocibus muliebre quidem
⁊ affectu uocis st̃i sp̃s depromentes. Pure no ut nib
hora gratũ nõ r̾cipit quid quid aliud quã debet
neglẽcto eo quod debes obtuleris

Expanded text:
moneo, dilectissimi, pure semper ac strenue divinis interesse laudibus. Strenue quidem, ut sicut erenter, ita et alacriter Domino assistatis, non pigri, non somnolenti, non oscitantes, non parcentes vocibus, non praecidentes verba dimidia, non integra transilientes, non fractis et remissis vocibus muliebre quiddam et affectu voces S. Spiritus depromentes. Pure vero, ut nil hora gratum non recipit, quidquid aliud quam debes, neglecto eo quod debes, obtuleris
Abbreviated transcription (Latin):
I n die tribulacionis mee clamaui
ad ce: quia exaudisti me Non est simi¬
lis tui in diis dñe: et nõ est secundum
opera tua Omnes gentes quascũs fe¬
cistiꝰ: uenient et adorabũt coram te do-¬
mine: et glorificabũt nomẽ tuũ Om̃
magnus es tu et faciẽs mirabilia:tu
es deus solus Dedut me dñe in uia

Expanded text:
ulationis meae clamavi ad te, quia exaudisti me. Non est similis tui in diis, Domine, et non est secundum opera tua. Omnes gentes, quascunque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum. Quoniam magnus es tu et faciens mirabilia, tu es Deus solus. Deduc me, Domine, in via
Abbreviated transcription (Latin):
ter que per uia celi por ta ma¬
nens et scel la ma ris suc¬
cur re caden ti surgere qui cu¬
rat populo cu que genui sci
natu ra mirante tuum sanctũ
genito rem uir go prius

Expanded text:
ter, quae pervia coeli Porta manes et stella maris, succurre cadenti Surgere, qui curat, populo: tu quae genuisti, Natura mirante, tuum sanctum genitorem: Virgo prius
Abbreviated transcription (Latin):
audete perfecti estote. exhortamĩ
idẽ sapite. patẽ liabete. et deus di¬
lectionis et nacis erit uobiscũ . Deo . lx.

Expanded text:
audete, perficimini, exhortamini, idipsum sapite, pacem habete; et Deus dilectionis et pacis erit vobiscum. DE
Abbreviated transcription (Latin):
Quo uulneratus insuꝑ
mutrone diro lancee¬
manauit unda sanguine Impleta sũt q̃
cetinit dauid fideli carmine dicendo natio¬
nibz regnauit a ligno deus Arbor decora et
fulgida ornata regis purpura electa digno
stipite tam sancta menbra tangere. Beata
cuius brachns secli pependit p̃cium state-¬
ra fatta est corꝑis predamq tulit tartaris¬

Expanded text:
Quo vulneratus insuper mucrone diro lancemanavit unda et sanguine. Inpleta sunt quae concinit David fideli carmine, dicendo nationibus: regnavit a ligno deus. Arbor decora et fulgida, ornata regis purpura. electa digno stipite tam sancta membra tangere! Beata cuius brachiis pretium pependit saeculi! statera facta est corporis praedam tulitque Tartari
Abbreviated transcription (Latin):
onfitebimur ti-¬
bi deus: ꝯfitebi-¬
nomẽ tuũ Parrabimus mirabilia
tua: cũ accẽpero tempus ego iustitias
iuditabo Liquefacta est terra et omẽs¬
qui habitant in ea: ego ꝯfirmaui colũ¬
nas eius Dixi iniquis nolite inique
agere: et delinquẽtibus nolite exaltare
cornu Nolite extollere in altũ corm.
urm̃: nolite loqui aduersus deum ini¬
quitatẽ Quia neq ab oriente neq ab

Expanded text:
onfitebimur tibi Deus confitebinomen tuum narrabimus mirabilia tua cum accepero tempus ego iustitias iudiqui habitant in ea; ego confirmavi colnas ejus. Dixi iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu; nolite extollere in altum cornu vestrum, nolite loqui adversus Deum iniquitatem. Quia neque ab oriente, neque ab
Abbreviated transcription (Latin):
per me Domine deus meus clamaui
ad te: et sanasti me Domine eduxisti
ab inferno animã meam: saluasti me
a descendentibz in lacum Psallite dño
sancti eius: et ꝯfitemini memorie san¬
ctitatis eius Quoniam ira in indig¬
natione cius: et uita in uoliuita te eiꝰ
Ao uesperum demorabit᷑ fletus: ⁊ ad

Expanded text:
per me Domine Deus meus clamavi ad te et sanasti me Domine eduxisti ab inferno animam meam salvasti me a descendentibus in lacum psallite Domino sancti eius et confitemini memoriae sanctitatis eius quoniam ira in indignatione eius et vita in voluntate eius ad vesperum demorabitur fletus et ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uiuuersis: et miserationes euis
super omĩa opera eius Confiteant
tibi dñe omĩa oper.a tua: et sancti tui
beneditant tibi Gloriam regni tui
dicent: et potentiã tu ã loquent᷑. Ut notã
fatiant filiis hominũ potenciã tuã: et
gloriã magnificencie regni tui Regnũ

Expanded text:
Dominus universis  et miserationes eius super omnia opera eius. Confiteantur tibi, Domine, omnia opera tua  et sancti tui benedicent tibi. Gloriam regni tui dicent  et potentiam tuam loquentur. Ut notam faciant filiis hominum potentiam tuam  et g
Abbreviated transcription (Latin):
et in seculũ seculiPer
singulos dies benedicã Ineteriũ fuou¬
tibi: et laud abo nomẽ tuũ in seculũ et
in seculum seculi Magnus dñs et lau¬
dabilis nimis: et magnitudinis euis
nõ est finis Generatio et generatio
laudabit opera tua: et potentiã tuam
pronunciabũt Magnificentiã glorie¬

Expanded text:
et in saeculum saeculi. Per singulos dies benedicimus te  et laudamus nomen tuum in aeternum, et in saeculum saeculi: Magnus Dominus, et laudabilis nimis  et magnitudinis eius non est finis. Generatio, et generatio laudabunt nomen tuum  et potentiam tuam pronunciabunt. Magnificentiam maie
Abbreviated transcription (Latin):
anullo est factus: nec creatus nec geni¬
tus ilius a patre solo est: nõ factus
nec creatus sed genitus Sp̾iritus scũs
a patre et filio: nõ factus nec creatus
ner genitus sed procedens. AInus ergo

Expanded text:
a nullo est factus, nec creatus, nee genitus. Filius a Patre solo est, non factus aut creatus, sed genitus. Spiritus sanctus a Patre et Filio non factus aut creatus, nec genitus, sed procedens. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
est Dens est ex substantia patris ante
setula genitus: et homo ex substan¬
ciamatris in setulo natus Perfectus
deus ꝑfectus homo ex anima rationa¬
li et humana carne subsistens Equa¬
lis patri scd̃m diuinitatẽ: minor patre
scd̃m hum anitatẽ Qui licet deus sit et
homo:nõ duo tamẽ sed i̾mnus est xpũs
Unus autẽ nõ cõuersione diuinitatis
ni saruẽ: sed assumptione hum anitatis

Expanded text:
est. Deus est ex substantia Patris ante saecula genitus, et homo est ex substantia matris in saeculo natus. Perfectus Deus, perfectus homo ex anima rationabili et humana carne subsistens; aequalis Patri secundum divinitatem, minor Patre secundum humanitatem. Qui licet Deus sit, et homo, non duo tamen, sed unus est Christus. Unus autem non conversione divinitatis in carne, sed assumptione humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
deus. Ouoniã ecte inimici tui Eoua¬
sonuerũt; et qui oderũt te extulerũt ca-¬
put Sũper ppłm tuũ malignauerũt
ꝯsiliũ: et cogitauerũt aduersuis sant¬
tos tuos Dixerũt u̾enite et disperda¬
mus eos de gente: et nõ memoretur
nomẽ isralel ultra Quoniã cogita¬
uerũt imanimit᷑: simul aduersũ te
testamẽtum disposuerũt tabernacũ¬
la ydumeoꝵ et ysmalelite Moab ⁊

Expanded text:
Deus: quoniam ecce inimici tui sonuerunt: et qui oderunt te, extulerunt caput. Super populum tuum malignaverunt consilium, et cogitaverunt adversus sanctos tuos. Dixerunt: Venite et disperdamus eos de gente, et non memoretur nomen Israel ultra. Quoniam cogitaverunt unanimiter, simul adversum te testamentum disposuerunt, tabernacula Idumaeorum et Isma
Abbreviated transcription (Latin):
xultet aula celica letetur mundi ma¬
cliinia dum refert solis orbita nico lai sol¬
lempnia Qui uagitus infancie decorauit
nurifice dans uirtutũ primordia inter or¬
tus tripudia Quarta et sexta feria semel
suggebat ubera iam in et. ate tenera liac osꝰ
abstinentia Quius tumba fert oleũ mr̃is
oliue nesciũ qd̃ n̾atura nõ detulit marmor
sud audo ꝑturit Quenerande pontifex pi-¬
us nec tardus opifex cunctis qui corde cre
dispendia confer uite subsidia ut post car¬
nis exilia simus tetũ in gloria Prã pater

Expanded text:
xultet aula coelica, Laetetur mundi machina, Dum refert solis orbita Nicolai memoriam. Qui vagitus infantiae Decoravit mirifice, Dans virtutum primordia Inter ortus crepundia. Quarta, cum sexta feria, Semel sugebat ubera, Jam in aetate tenera Hac usus abstinentia. Cujus tumba fert oleum, Matres olivae nesciunt: Quod natura non protulit, Marmor sudando parturit. O venerande Pontifex! Pius, nec tardus opifex Cunctis, qui corde credufer mentis dispendia, Confer vitae stipendia; Ut post carnis exilia, Tecum simus in gloria. Praesta Pater
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam meam: et scdm puritatẽ ma¬
nuum meaꝵ retribuet midii Quia cu¬
stodu uias dñi: nec impie gessi a deo
meo Quoniam omnia iudicia eius
in conspectu meo: et iusticias eius non
repuli ame Et ero inmaculatus cũ eo:
et obseruabo me ab iniquitate mea Et
retribuet michi dñs scd̃m iusticiã meã:
et scd̃m puritatẽ manuiũ mearũ in cou

Expanded text:
stitiam meam %et; secundum puritatem manuum mearum retribuet mihi quia custodivi vias Domini nec impie gessi a Deo meo quoniam omnia iudicia eius in conspectu meo sunt et iustitias eius non reppuli a me et ero inmaculatus cum eo et observabo ab iniquitate mea et retribuet mihi Dominus secundum iustitiam meam et s
Abbreviated transcription (Latin):
donec deficiant Confringam illos nec
poterunt stare: cadent subtus pedes me¬
os Et p̃cinxisti me uirtute ad bellum:
et supplantasti insurgentes in me subtꝰ
me Et inimicos meos dedisti michi
corsum: et odientes me disperdidisti
Clamauerunt nec erat qui saluos face¬
ret: ad dñm nec exaudiuit eos Et cõmi

Expanded text:
ficiant. Confringam illos, nec poterunt stare; cadent subtus pedes meos. Et praecinxisti me virtute ad bellum; et supplantasti insurgentes in me subtus me. Et inimicos meos dedisti mihi dorsum; et odientes me disperdidisti. Clamaverunt, nec erat qui salvos faceret ad Dominum; nec exaudivit eos. Et commi
Abbreviated transcription (Latin):
nata: ꝓtector est omniũ sperantiũ in se.¬
Quoniam quis deus preter. dñm⁊ aut
quis deus preter deum nostrũ Deus qui
p̾cinxit me uirtute: et posuit inmaculatã
uiam meam Qui perfecit pedes meos
tamqmͣ ceruorũ: et suꝑ excelsa statuens
me Qui docet manus meas ad preliuz:
et posusti ut arcum ereum brachia mea

Expanded text:
ta protector est omnium sperantium in equoniam quis deus praeter Dominum et quis deus praeter Deum nostrum Deus qui praecingit me virtute et posuit inmaculatam viam meam qui perfecit pedes meos tamquam cervorum et super excelsa statuens me qui doces manus meas in proelium et posuisti arcum aereum
Abbreviated transcription (Latin):
gura multiplicauit et ꝯturbauit eos
Et apparuerũt fontes aquaꝵ: et reue¬
lata sunt fundamenta orbis terrarum
Ab increpatione tua dñe: ab inspira¬
tione spiritus ire tue ¶ Hisit de summo
et accepit me: et assumpsit me de aquis
multis Eripuit me de inimicis meis
fortissimis: et ab hiis qui oderunt me-

Expanded text:
ra multiplicavit et conturbavit eos et apparuerunt fontes aquarum et revelata sunt fundamenta orbis terrarum ab increpatione tua Domine ab inspiratione spiritus irae tuae misit de summo et accepit me adsumpsit me de aquis multis eripiet me de inimicis meis fortissimis et ab his qui ode
Abbreviated transcription (Latin):
sequẽtes preuiam lumẽ requirt̃¬
cele scia. lumine deũ fatent̾ munereLa¬
uacrũ puri gurgitis celestis agnus atti-¬
git pectata que nõ detulit nos abluendo
sustulit Nouũ genus potentie aque ru¬
bescũt ydrie uinũq iussa fundere mutauit

Expanded text:
es praeviam: 91 Lumen requirunt lumine: Deum fatentur munere. Lavacra puri gurgitis Coelestis Agnus attigit: Peccata, quae non detulit, Nos abluendo sustulit. Novum genus potentiae: Aquae rubescunt hydriae, Vinumque jussa fundere Mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
escas uolatilibz celi: carnes sanctoꝵ tu¬
orũ bestiis terre Effuderũt sanguinem
eorũ tamꝙͣ aquã in cirtuitu irłm: et
nõ erat qui sepeliret Facti sumus ob-¬
probriũ uicinis nostris: subsannacio ⁊
illusio hus qui in cirtuitu nostro sunt
H

Expanded text:
ctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem eorum quasi aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret. Facti sumus opprobrium vicinis nostris, subsannatio et derisio his qui in circuitu nostro sunt. H
Abbreviated transcription (Latin):
em meã Extraneus factus sum fratrib
meis: et peregrinus filiis matris mee
Quoniam zelus domus tue comedit
me: et obprobria exprobranciũ tibi ceci¬
derũt super me Et operui inieinio ani¬
mã meam: et factũ est in obprobrium
michi Et posui uestimẽtum meũ ciliti¬
um: et factus sum illis in parabolam.
Aduersũ me loquebant qui sedebant¬

Expanded text:
em meam extraneus factus sum fratribus meis et peregrinus filiis matris meae quoniam zelus domus tuae comedit me et obprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me et operui in ieiunio animam meam et factum est in obprobrium mihi et posui vestimentum meum cilicium et factus sum illis in parabolam adversum me
Abbreviated transcription (Latin):
me l audabo nomẽ dei cũ cantico: et
magnificabo eum in laude Et placebit
deo super uitulũ nouellũ: corma pro¬
ducentẽ et ungulas Uideant paupe.
uestra Om̃ ex audiuit pauperes dñs:
et iuinctos suos nõ despexit Laudent
illũ celi et terra: mare et omĩa reptilia
in eis Quoniã deus saluã faciet syon:
et edificabunt᷑ tiuitates iude Et inha-¬
bitabũt ibi: et hereditate acq̃ret eam

Expanded text:
 Laudabo nomen dei in cantico et magnificabo eum in confessione. et placebit domino super uitulum nouellum, cornua efferentem et ungulas. uidentes vestra. Quoniam exaudivit pauperes Dominus: et vinctos suos non despexit. Laudent illum coeli et terra: mare, et omnia reptilia in eis. Quoniam Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judae. Et inhabitabunt ibi, et haereditate acq
Abbreviated transcription (Latin):
bulor uelociter exaudi me Intende aĩe
mee et libera eam: ꝓpter inimicos meos
cripe me Tuscis improperiũ meũ et cõ-¬
fusionẽ meã. et reuerenciã meam Hi
ꝯspectu tuo st̃ omẽs qui tribulant me-
improperium expectaiit cor meũ et mi-¬
seriam Et sustiui qui simul ꝯtrista¬
retur et nõ fuit: et qui ꝯsolaretur et.

Expanded text:
bulor, velociter exaudi me. Intende animae meae, et libera eam, propter inimicos meos eripe me. Tu scis improperium meum, et confusionem meam, et reverentiam meam. In conspectu tuo sunt omnes qui tribulant me, improperium exspectavit cor meum et miseriam. Et sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; qui consola
Abbreviated transcription (Latin):
salutare tuũ scd̃m eloquiũ tuum
t respondebo exprobrantibz michi uer¬
bum: qui a speraui in sermonibz tiuis Et
ne auferas de ore meo uerbũ ueritatis
usqz quaq: qui a in iudiciis tuis super¬
speraui Et cuscodiã legem tuam semꝑ:
in seculũ et in scł̃m seculi Et ambulabã
in latitudine: qui a mandata tua exq̃¬
sin Et lo queb.ar in testimoniis tuis
in ꝯspectu regum: et nõ confundebar.¬

Expanded text:
salutare tuum secundum eloquium tuum. Et respondebo exprobrantibus mihi verbum, quia speravi in sermonibus tuis. Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque, quia in judiciis tuis supersperavi. Et custodiam legem tuam semper, in saeculum et in saeculum saeculi. Et ambulabam in latitudine, quia mandata tua exquisivi. Et loquebar de testimoniis tuis in conspectu regum
Abbreviated transcription (Latin):
scipulꝰ eiꝯq inbaptisiate s
nulli a petro conze dictum
ferunt. Mic ne ad iacerdotũ
moueret absidisse sobi polli
puli xpĩ eiꝰ imitatione se¬
q̃rent᷑. Mortuus ẽ octauorio¬
ronis anno placita quiete¬
ne ciprie ciuitat a çyro ege
psaꝵ condite. cũ paulo in

Expanded text:
scipulus, ejusque in baptismate 188 nulli a Petro Romae dictatum ferunt. Hic, ne ad sacerdotium promoveretur, abscidisse sibi pollicpuli Christi ejus imitationem sequerentur. Mortuus est octavo Neronis anno, placine Cypriae civitatis, a Cyro rege Persarum conditae, cum Paulo in
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑpetuindis uiciis elaħorat. ne quaquã suis uiribꝰ suã d̾omũ
s extraneoꝵ habitacula id est mmũdoꝵ sp̃uũ facta multiplicat
suimꝵ ul luxunãdo uł supbiẽdo agens. ut eciã se addito ꝑditoꝵ
numerꝰ crestat: Bene aũt subdit: et gemas ĩ nouissimis quan¬
do ꝯsũpsex tarne et corpus tuũ: polerũq eñi accepta salus car¬
nis peruicia expendit᷑: s cũ repente subtrahit᷑ cũ molestiis ca¬
ro acterit᷑ tũ iã anima egredi urguet dui male habita. quasi ad
bene uiuendũ salus amissa x̾quirit᷑. et tunc genunt homines
qd deo seru̾e noluerũt. quãdo dãpna sue negligẽtie rcuꝑare ser
uendo nequaꝙy possunt: Unde alias drͣ . Cũ octideret eos. tunt
os senciant. qͦ illos discipline flagelle castigant: n emi cor-¬

Expanded text:
sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat, nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito, perditorum numerus crescat. Bene autem subditur: Et gemas in novissimis, quando consumpsenis per vitia expenditur: sed cum repente subtrahitur, cum molestiis caro atteritur, cum jam anima egredi urgetur, diu male habita quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur, et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna suae negligentiae recuperare sviendo nequaquam possunt. Unde alias dicitur: Cum occideret eos, tunc os sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim cor
Abbreviated transcription (Latin):
setis carne ⁊ corpus tuũ: Qui nãq a nob̾ aliem sunt. insi ma¬
ligin spũs. qui acelestis patrie sũt sorte separati: Quis uero ho¬
nor nr̃ est insi qd̃ etiã in luceis corꝑibꝰ conditi ad conditoris ca¬
men nr̃i sumꝯ ymagine et similitudinẽ creati : uł quis aliꝰ
crudelis est. ñ ille apostota angel. qui et semetipsũ penamort
supbiendo ꝑculit et inferre mote humano generi. eciã ꝑditus
nõ pepcit Ionorẽ itaq siuĩ alienis dat. qui ad dei ymnaggine
no ppilitudinẽ cõditꝰ uite sue tẽpora malignoꝵ spũũ uolupta¬
tibs ãministat: annos eciã suos crudeli tradit. qui ad uolũtatẽ
male dominatis aduersarii accopta uiuẽdi spacia expendit Ubi
bene subdit. Ne forte impleãt᷑ extranei uiribꝰtuis. et labores
tui sint in domo aliena Quisq̾s enĩ ꝑ acceptã ualitudine cor¬
poris ꝑ tributã sibi sapiẽtiã mentis nõ excendis uirtutibus.

Expanded text:
is carnes et corpus tuum . Qui namque alieni a nobis sunt, nisi maligni spiritus, qui a coelestis sunt patriae sorte separati? Quis vero honor noster est, nisi quia in luteis corporibus conditi, ad Conditoris tamen nostri sumus imaginem et similitudinem creati? Vel quis alius crudelis est, nisi ille angelus apostata, qui et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem itaque suum alienis dat, qui ad Dei imaginem et similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluptatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam mentis, non exercendis virtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. quia ad maledicendũ pgens. uoce nõ mẽte mutauit
Ammonẽdi sũt egei ut ꝯsiderent quanti sit muneris mole¬
sna corꝑalis: que et admissa peccata diluit et ea que poterãt.
N penitencie uulnera infligit unde sĩptũ ẽ biuor uulner
abstergit mala. et plage in secretioribꝰ uenty Mala enĩ liuor
aulner/ abstergit. quia flagelloꝵ dolor il cogitatas uł ppetra
tas nequicias diluit: Goset uero uenty appessacione mend ac¬
cipi. quia sic̃ uenit̾ ꝯsumit escab. ita mens ꝑtratãdo excoquet
auas i quia em̃ uent᷑ mens dr᷑. ea sentencia docet᷑ qua stpͥtũ est :

Expanded text:
nuit, quia ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit. nuit, quia ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit. Admonendi sunt aegri ut considerent quanti sit muneris molestia corporalis, quae et admissa peccata diluit, et ea quae admitti ti poenitentiae vulnera infligit. Unde scriptum est: Livor vulneris abstvulneris abstergit, quia flagellorum dolor vel cogitatas vel ptas nequitias diluit. Solet vero ventris appellatione mens accipi; quia sicut venter consumit escas, ita mens petractando excoquit curas. Quia enim venter mens dicitur, ea sententi
Abbreviated transcription (Latin):
onez sui mente ruocat. et quã plerũq salus abiat infirmi¬
tatis memoria r̾forinat. ut animꝰ qui extra se in elacione
ducit᷑ cuui sit condicioni subditꝰ exꝑcussa quã sustinet carne
memoret: Qd recte ꝑ balaam si camen uocẽ dei subsequi o¬
bediendo uoliuisset. in ipsa eiꝰ uinetis retardacione signat᷑
Talaam nãq uenire adppositũ tendit. s eiꝰ uotũ animal
cui p̃sidet prepedit/ pprohibicione quippe inmorata asina an¬
gelũ mdit. quem humana mẽs non uidit. quia plerũq ca¬
ro ꝑ molestias tarda. flagesso suo menti deũ indicat.quẽ mẽs¬
ipsa carni p̃sidens nõ uidebat. ita ut anxietate spũs ꝓficere
ingoc mũdo cupientis uelud iter tendentis impediat᷑.donet
ei inuisibile qui sibi obuiat innotescat: Unde et bene ꝑ petꝵ
quippe homo a subiuigati muto corripit᷑. quando elata mẽs¬
humilitatis bonũ qđ tenere debeat. ab afflicta carne me¬
morat: ẜ huiꝰ correptionis donũ. idarco balaã non obti¬

Expanded text:
onem sui mentem revocat, et quam plerumque salus abjicit, infirmitatis memoriam reformat, ut animus qui extra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus, ex percussa quam sustinet carne memoretur. Quod recte per Balaam si tamen vocem Dei subsequi obediendo voluisset in ipsa ejus itineris retardatione signatur . Balaam namque pervenire ad propositum tendit, sed ejus votum animal cui praesidet praepedit. Prohibitione quippe immorata asina angelum videt, quem humana mens non videt; quia plerumque caro per molestias tarda flageipsa carni praesidens non videbat: ita ut anxietate spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat innotescat. Unde et bene per Petquippe homo a subjugahumilitatis bonum quod tenere debeat ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obti
Abbreviated transcription (Latin):
glige̾ disciplinã dnĩ. neq fatiger tũ ab eo arguer seuẽ
enĩ diligit dñs castigat. flagellat aũt õẽ filiũ que r̾cipit.
leuabo caput. saturatꝰ afflictione et miseria dicendũ ẽ ege.
ut si celeste patriã suã credunt necessario in hac labores ue¬
lut in aliena paciant᷑: lhinit est enĩ qd lapides extra tusi
sunt. ut instructione templi dni absq mallei sonitu ponerẽ¬
tur: quia uidelicet nũt foras ꝑ flagella cundim᷑ ut itus ĩ
templũ dei postiodꝰ sine discpline ꝑcussione disponam. qua
nos in edificio concordia caritatis ligat: Ammonẽdi sũt e¬
gri. ut ꝯsiderent ꝓ ꝑcpiendis t̾renis hereditatibꝰ. quã du¬
ra ca̾nales filios discipline flagella castigent. Quare etgo

Expanded text:
 ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Dicendum est aegris, ut si coelestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur, qunos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri, ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus quam dur
Abbreviated transcription (Latin):
honorat᷑. Indigni aute quiq tãti reatus pondera fugerẽt.
si ueritatis sentenciã solliata cordis aure pensarent quaait:
Qui scandalizauerit unũ de pusillis istis qui in me credũt. ex¬
pedit ei ut suspendat᷑ mola asmaria in collo eiuis. et demer¬
gat᷑ in ꝓfundũ maris ꝑo molam quippe asinarĩa secularis
ma dampnatio designatur Qui ergo ad sanctitatis speciẽ
deductus uł uerbo ceteros destruit uł exemploͥ meluis ꝓfẽt¬
to fuerat ut hunc ad morte sub exteriore habitu terrena
acta cõstringerent. qua sacra officia in culpa ceteris mutabi¬
lem demonstrarent. quia nimiꝵ si solus caderet. ut cumq hũc
tolerabilior inferni pena cruciaret.
capłm in De pondere
regiminis et qd̾ aduersa queq despicienda sint prospera

Expanded text:
honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatgatur in profundum maris . Per molam quippe asinariam, ut sanctuma damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo, melius profecto fuerat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent, quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. CAPUT III. De pondere regiminis; et quod adversa quaeque despicienda sunt, et prospera
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑscrutant. s que intelligendo penetrant uiuedo cõ¬
cultant. Repento dorent. que nõ opere s meditacione didice¬
runt: et qd uerbis p̃dicant. moribꝰ inpugnãt unde fit ut
cũ pastor ꝑ abrupta grad̾it. ad p̾cipiciũ grex seguat. Hinc
uãq ꝑ ꝓpham dñs contar ꝯtemptibilem pastoꝵ scienciã con¬
dibus ꝑcurbare est: sctẽ meditacionis scudia male uiuendo
corrumpere. Aquã stilicet eoꝵ turbatã pedibus oues bibũt.
cũ subrecti quiq nõ sectant᷑ uerba que audiu̾nt.s ea sola
que conspiciũt exempla prauitatis imitant᷑. Qui cũ dicta
siciunt. quia per opera ꝑuertũt᷑ quasi corruptis foritibus
ꝑ ꝓphetam dicit: facti sunt domui iseł ĩ offendiculũ iniqui¬
tatis. Nemo quppe amplius in ecclesia nocet. quã qui ꝑuer-¬
se agens nomen ul ordinẽ sanctitatis habet Delinguẽte
namq hunc redarguere nullus p̃sumit. et in exemplũ cul¬
pa rehement extendit. quando ꝓ r̾uerẽcia ordinis peccatõ

Expanded text:
 sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Per prophetam Dominus contra contemptibilem pastorum scientiam dibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunttantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui cum dicta sitiunt, quia per opera pervertuntur, quasi corruptis fontibus minus per prophetam dicit: Facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator
Abbreviated transcription (Latin):
ut roget ñ ẽ adhuc deputandꝰ mimicus. ut eũ diluere
sit difficile. sict difficile erat. quando mimicicias excebat
Quisqͥ̃s aũt nec roganti. et peccanti sibi ex corde penitenti
non dimittit. nullo mõ existimet a dno sua pctã dimiti ÷
quia mentiri ueritas nõ pot Que̾ uͦ euagelii lateat audito¬
rem. siue lectorem. ille qui dyxit. ego sum ueritas: Qui cũ
docuisset oracionẽ ħant. in ea positam sententrã uehemẽ¬
tor quiendauit dicens. Si enĩ dimiseritis gominibꝰ pctã
eoꝵ dimittet ⁊ uob̃ pater nr̃ celestis delicta ur̃a. si aute¬

Expanded text:
ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem non ex corde dimittit, nullo modo existi met a Domino sua peccata dimitti, quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tẽtissime bomtatis est. ut tuũ quosq ĩiinicũ diligas:
E q̃ tibi malũ uult et si potest facit. tu semꝑ bonũ uelis
faciasq qd possis. audiens dicẽte iħm. Diligite ĩinicos re¬
tros benefacite eis qui uos odert et orate ꝓeis qui uos per
delis extende̾ et humanũ animũ adhunt affectũ orando
dum seciĩq agendo liuctandoq ꝑdiite̾: tamẽ quia hoc tã
magnũ uonũ tante multitudinis nõ ẽ. qnͣtũ credimus
epaudiri tũ in oracione dicit᷑. dimitte nob debita nra. sic̃
et nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. ꝓculdubio uerba sponsi¬
onis guiꝰ implent᷑. Si homo qui niondũ ita ꝓficit ut etiã
diligat inimicũ. tamen qñdo rogat᷑ ab homine qui peccauit
in eũ ut ei dimittat dimittit ex corde qui etiã sibi roganti
unq nult dimitti. cũ̃ orat et dicit. sic̃ et nos dimittimꝰ de¬
bitoribꝰ nr̃is. id̃ sic dimitte debita nr̃a rogantibꝰ nobis.
sicuti et nos dimittimꝰ rogantibꝰ debitoribꝰ m̃. Iam uero

Expanded text:
entissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos perdelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere, tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantum credimus exaudiri cum dicitur in oratione: Dimitte et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita nostra rogantibus nobis, sicut et nos dimittimus rogantibus debitoribus nostris.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat. ñ esse nob̃ ꝑmanend̃ in pcc̃o ut grã hũndet. et dixerat
Gĩ motui sumꝰ pctõ  quomͦ uiuemꝰ in eo : Atq ut ostenderet
mortuos nos esse pctõ. subiecerat. An iguoratis qm̃ qcũq
simiauit: ut eciã ip̃m mortuũ diceret esse pct̃o Cui pcc̃o nͥ
carni in qua erat ñ peccatũ. s similitudo pctĩ et ideo nomiẽ
appellata peccati: Saptizatis itaq in morte xp̃i. in qua nõ solũ
maiores.ueꝵ eciã pariuili baptizant᷑. Ait sic et uos. Nd est ꝙ̃¬

Expanded text:
erat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam qusinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
possis iudica̾e̾ lra. nõ de tuo sensu p̃sume̾. s erudiri te¬
cui tota fabrica ĩnitit᷑ fũdae̾/ Neq a te ipõ erudiri p̃suãs
ne forte dũ te introduce putas. magis seducas a doctoi¬
bus et sapiẽtibꝰ. hec mirodutio q̃renda est. q̃ et auctoibꝰ¬
stoꝵ pr̃m et testĩoniis sĩptũaꝵ eã tibi ꝓ ut opꝰ ẽ. et fuce̾
et aꝑire possint. Cuq iã introductꝰ fuer testiõniis sͥ¬
turaꝵ legendo singula q̃ docuerit ꝯfirma̾e/ Gic m̾ uidet᷑
cui me in hͦ imitai placu̾it libens accipio. cui uisũ fui̾t
nõ ita ꝯpte̾ fũ. faciat qd placu̾it. nõ attendã. Gcio em̃ plu¬
res/ hũc mod̾̃ in discendo non seruae s quõ quidã ꝓficiut
rursus ignoro / Si q̃rꝭ qui libri mag ad hant lectionẽ
yaleãt Ego puto pn̾cipiũ genes. de oꝑibꝰ sex dieꝵ dres
ultimos libros moysi. De legalibꝰ satram̃tꝰ ysaiã/ paapiu
et finẽ eneosieł iob psalteriũ canton aancicos ꝓuo Raipue

Expanded text:
possis judicare litteram, non de tuo sensu praesumere, sed erudiri prcui tota fabrica innitatur fundare. Neque a teipso erudiri praesumas, ne forte dum te introducere putas, magis seducas; a doctoribus et sapientibus haec introductio quaerenda est quae et auctoum, eam tibi, prout opus est, et facere, et aperire possint. Cumque jam introductus fueris, testimoniis Scripturarum legendo singula quae docuerint confirmare. Sic mihi videtur; qui me in hoc imitari placuerit, libens accipio; cui visum fuerit non ita oportere fieri faciat quod placuerit, non contendam. Scio enim plures hunc morem in discendo non servare. Sed quomodo quidam proficiant rursus non ignoro. Si quaeris qui libri magis ad hanc lectionem valeant, ego puto principium Genesis de operibus sex dierum, tres ultimos libros Moysi de legalibus sacramentis, Isaiam, principium et finem Ezechielis, Job, Psalterium, Cantica canticorum, duo praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
adiũgit. Si uero alios tales iuen̾it qͥ nec ꝯmibius uoile
net ꝯgrue adaptari eos nõ assumit/ ne forte dũ siliceui
frange laborat limã srãgat Intende rem tibi ꝓposiu. mue¬
tibꝰ ꝯtẽptibile. seo intelligentib̾ꝰ imitacõne dignã. fudlm¬
tũ in terra est/ nec semꝑ politos lapides h fabrica desuper
terrã et equale q̃rit structurã. Sit diuina pagina inltaper

Expanded text:
adjungit. Si vero aliquos tales invenerit, qui nec comminui valeadjungit. Si vero aliquos tales invenerit, qui nec comminui valengrue coaptari, eos non assumit, ne forte dum silicem frangere laborat, limam frangat. Intende: rem tibi proposui intuentibus contemptibilem, sed intelligentibus imitatione dignam. Fundamentum in terra est, nec semper politos habet lapides. Fabrica super terram, et aequalem quaerit structuram. Sic divina pagina mult
Abbreviated transcription (Latin):
ost lections hostorie suꝑ est allegoriaꝵ mistĩa inue¬
stigare y mea exhortacione opꝰ esse nõ puto. cũ
dipã res ꝑ se satis digna appareat noste tñ te uolo o lcor
hoc studiũ nõ tardos et hebetes sensus s matũa expete̾
uendo pͥdencia nõ ãnuietant/ Golidus cibus est iste et nꝰ
masticet᷑ tnͣsglutiri nõ pt̃ Tali ergo te mod̾amiẽ uti o
ut dũ inquirendo subtił fuer. ni p̃sumẽdo temerariꝰ
nõ mueniar r̾colens ꝙ ait p̃s ͭ ͣ Arcũ suũ tetendit et p
rã edificio siłem dixisse. ut p̾mũ fudamẽto poĩto struc
non ergo pigeat si hanc silitudine paulo diligẽtiꝰ ꝓse¬
quani᷑ respice opꝰ cem̃tary Collocato fuelam̃to lineam
extendit. in directo ꝑpendiculũ diittit/ ac deinde lapides
diligent̾ politos in ordme ponit alios deinde atq alios
actepit luniã ꝓurinencia p̃cidit aspera planat et inforna¬
ta ad formã reducit Sicq deinde reliqs in ordine onforusa

Expanded text:
est allegoriarum mysteria investigare, ubi mea exhortatione opus esse non puto, cum ipsa res satis per se digna appareat. Nosse tamen te volo, o lector, hoc studium non tardos et hebetes sensus, sed matura ingenirnendo prudentiam non amittant. Solidus est cibus iste, et nisi masticetur, transglutiri non potest. Tali ergo te moderamine uti oportet, ut dum inquirendo subtilis fueris, in praesumendo temerarius non inveniaris, recolens quod ait Psalmista: Arcum suum tetendit, et pram aedificio similem dixisse, ut primum fundamento posito structucturam habet. Non ergo pigeat, si hanc similitudinem paulo diligentius prosequamur: respice opus caementarii. Collocato fundamento lineam extendit in directum, perpendiculum demittit, ac deinde lapides diligenter politos in ordinem ponit; alios atque aliosaccipit limam, praeeminentia praecidit, aspera planat, et informia ad formam reducit; sicque demum reliquis in ordinem dispositis
Abbreviated transcription (Latin):
ad qd̾ sipta nõ sunt uiolentꝰ intorqueamꝰ hͦ ẽ ergo olec¬
tor. ꝙ t̾ pponimꝰ. hic cãpꝰ tui laboꝵ . uom̾e bñ sulcatus
multiplice t̾ fructũ referet Ordine cũcta gesta sunt or¬
dine incede. ꝑ umbrã ueĩt᷑ ad corpꝰ ffigurã disce et ĩreĩes
uitate Nec hoc nũt dico ut p̾ꝰ uetis testam̃ti figuras labo
potando accedes G sicut uides ꝙ oĩs edificacio fundimẽto
de fauo/ ueritas allegorie exp̾mit᷑ Edificatura ergo p¬
mũ fudamẽtũ hystorie pone ideinde ꝑ significacionem
tipicã in arce fidei fabricã ment erige Ad extremũ ue¬
ro ꝑ moralitat grã qiͣ pulcherrimo suꝑducto colore e¬
dificiũ pmige hẽs in hystoria quo dei facta mirer In
allegoria quo .x. sacrã credas in mortalitate. quo ꝑfecai¬
one ipsiꝯ imiter. Lege ergo ⁊ disce quia in pncipio fe¬
cit deus celũ et terrã/ lege quia in pn ͦ plantauit pad

Expanded text:
ad quod scripta non sunt, violenter intorqueamus. Hoc ergo, o lector, quod tibi proponimus: hic campus tui laboris vomere bene sulcatus, multiplicem tibi fructum referet. Ordine cuncta gesta sunt; ordine incede, per umbram venitur ad corpus. Figuram disce, et invenies veritatem. Nec hoc nunc dico; ut prius Veteris Testamenti figuras laborpotanda accedas. Sed sicut vides, quod omnis aedificatio fundamento de favo veritas allegoriae exprimitur. Aedificaturus ergo primum fundamentum historiae pone; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erige; ad extremum ergo per mortalitatis gratiam quasi pulcherrimo superducto colore aedificium pinge. Habes in historia quo Dei facta mireris, in allegoria quo ejus sacramenta credas, in moralitate quo perfectionem ipsius imiteris. Lege ergo et disce quod in principio fecit Deus coelum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
Mla ge aliꝗd ciui pncipiũ firma fide subrxũ ad qd qũc
mreferant᷑ non agnouit / uis ut te doceã qualit᷑ fỹ de¬
sĩe diffitiles ad intelligẽd et ꝓplexe ad soluend longũ
abi et merosiĩ est ad huc oes ꝓsequi cũ młta fortassis
srare sic nũquã ad fine iemes. Disce p̾ꝰ breuit̾ et dilu¬
obscure. mlta aꝑte. mlta ambigue st̃̾pta inuenis q̃ aꝑta¬

Expanded text:
fide subnixum, ad quod cuncta referantur, non agnovit. Vis ut doceam te qualiter fieri detentiae difficiles ad intelligendum, et perplexae ad solvendum. Longum tibi et onerosum est adhuc omnes prosequi, cum multa fortassis stare; sic nunquam ad finem venies. Disce prius breviter et diluobscure, et multa aperte, multa ambigue scripta inven
Abbreviated transcription (Latin):
Nam h ͦ quãi aliud fũdam̃tũ est et tociꝰ fabrice basis. h ͦ fun¬
dam̃tũ. et portat susp̾psita et a p̾ori fũdamto portat᷑ p̾mo
fũdamento insident oiã s nõ om̃i mõ coaptant᷑ huic et ĩ¬
sident. et coaptant᷑ rliqua p̾mũ fabricã portat et ẽ sub fa¬
brica. hoc portat fabricã / et ẽ nõ solũ sub fabrca s in fabri¬
ca e subcta ẽ fũdamẽtũ. figurae duimꝰ hystoriã. fabri¬
cam q̃ suꝑ edificat allegoriã insinuae̾. uñ et ipã basis fa¬
brice quiq. ad allegoriã ꝑtinere debet must ordimbus

Expanded text:
aliud quoddam fundamentum est, et totius fabricae basis. Hoc fundamentum et portat superposita, et a priori fundamento portatur. Primo fundamento insident omnia, sed non omni modo coaptantur. Huic insident et coaptantur reliqua. Primum fabricam portat, et est sub fabrica. Hoc portat fabricam, et non est solum sub fabrica sed in fabrica. Quod sub terra est fundamentum figurare diximus historiam, fabricam quae superaedificatur allegoriam insinuare. Unde et ipsa basis fabricae hujus ad allegoriam pertinere debet. Multis ordinibus
Abbreviated transcription (Latin):
lugoria ñ pus fundatꝗ fu̾is in aystoria nosi ꝯtempne una
a he pausati deftint qͥ mĩmia ꝯtempint. Si prrio alpha¬
betu distp̃ qtmp sisses nũt int̾ gmaticos nñ nomen nen ba¬
betus Sc̃io quosdũ esse qui sratĩ pħari polũt. falas pseudo apo¬
sols relnquentes auĩt Quoꝵ sciã forme asim silis est no
milia uiderent: Memĩ me dũ ad ͨ scolaꝵ essem elabonisse ut
om̃i reꝵ oculis subiectaꝵ a in usũ ueĩenciũ roͣbula scire
pendens libere coꝵ naturã ilłu nõ posse ꝓsequi qui earde
noiã adhuc ignoraret Quociens sophismatũ meoꝵ. que g¬
cia breuitat/ una ul duabꝰ in pagina dc̃oĩsꝰ sinficauerã
a memetipõ coctidianũ exegi debitũ. ut eciã sm̃aꝵ. q̃o
rit̾ tenere et nũ Causas sepe inforͣui et disposit adinbi¬

Expanded text:
 prius fundatus fueris in historia. Noli contemnere minima haec. Paulatim deficiunt, qui minima contemnunt. Si primo alphabetum discere contempsisses, nunc inter grammaticos tantum nomen non haberes. Scio quosdam esse qui statim philosophari volunt, fabulas pseudoapostolis relinquendas aiunt. Quorum scientia formae asini similis est. Nomilia viderentur. Memini me dum adhuc scholasticus essem elaborasse, ut omnium rerum oculis subjectarum, aut in usum venientium vocabula scirem, perpendens libere rerum naturam illum non posse prosequi, qui earumdem nomina adhuc ignoraret. Quoties sophismatum meorum, quae gratia brevitatis una vel duabus in pagina dictionibus signaveram, a memetipso quotidianum exegi debitum, ut etiam sententiaruriter tenerem et numerum. Causas saepe informavi, et dispositi
Abbreviated transcription (Latin):
i qua etiã ꝙ malu dr. bene ordinatũ. et loco suo positũ emi¬
uenaꝰ ꝯuẽdat bona ut magis placeat: et laudabiliora sint
dũ ꝯꝑant᷑ malis. Neq enũ deus omp̃s et qd eciã insideles fatẽ¬
tur reꝵ cui sũma pt̃as cũ sũme bonꝰ sit ullomõ sineret mali
aliquid esse in oꝑidꝰ suis n usq adeo eẽt omp̃s et bonus:
ut bene faceret et de malo. Quid ẽ aũt aliud ꝙ malũ dicit:
nͥ p̃uacio boni : Nam sicut corꝑibꝰ animaliũ nich̃ est aliud
morb̾is et iuilnerisꝰ affici. quã sanitate p̾uari: neq is agi¬

Expanded text:
 quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. Neque enim Deus omnipotens, quod etiam infideles fatentur, rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est autem aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Nam sicut corporibus animalium nihil est aliud morbis et vulneribus affici, quam sanitate privari ; ita
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptił sit que corũpi oĩo nõ possit: multo ẽ ꝓcul dubro
laudabilior. Cũ u corũpit᷑ ideo malũ eiꝰ ẽ corruptio: qr
ea qualiciũ pͥuat bona. Mam si naͥllo bono p̾uat: non¬
nocet Mocet aũt. Adimit igi bonũ Quã diu itaq natua
manserit. ꝙ iã co̾rũpi nequeat: ꝓfecto natuͬa incorruptis
erit. et ad hoc tam magnũ bonũ corrupcio nõ ꝑueniet
sic si corrũpi non desunt. nec bonũ habere utiq̃ desiniet.
quo eã possit pͥuari co̾ruptio Quã si penitꝰ totamis ꝯsump¬
serit. ⁊ deo nullũ bonũ merit. qr natura nulla erit. Quo¬
circa bonũ ꝯsũmae corruptio non potest. nͥ ꝯsũmãdo na¬

Expanded text:
incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono pnocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Quamdiu itaque natura manebit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo na
Abbreviated transcription (Latin):
simul ubi formosũ ibi et deforme: et hoc in mult. ac pene
in om̃ibꝰ qͣriis reppit᷑. ut in una re simul esse non possine
Cũ aũt bona ⁊ mala nullꝰ ambigat ẽẽ qͣria. nõ solũ sił
esse possunt. s mala omĩo sine bonis: et nͥ in bonis esse nõ
pñt. quannuis bona sine malis possint. 2De homin¬

Expanded text:
simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint. Potest en
Abbreviated transcription (Latin):
Ttamen dñs ait. Malus gomo de malo thezauro
cordis sui : ꝓfert mala. Quid̾ est aut mala homo  n
mala natũa: qr homo natua ẽ porro si homo aligd bonũ
ese. quia natura ẽ. Quid ẽ malus homo nͥ malu bonii:
Tamen cũ duo ista discernimꝰ. inuenimꝰ. nec ideo malu.
qr homo est. nec ideo bonũ quia miquꝰ ẽ s bonũ qr homo
malũ qr iniquꝰ. Quisqͥs go dicit malũ est hominẽ esse ÷ aut
bonũ est iniquũ esse: ip̃e incidit in ꝓphĩca illã sentenciã. ue
his qui dicũt qd bonũ ẽ malũ et qd̾ malũ ẽ bonũ. Opus em̃
Om̃ĩs itaq natuͬa eciã si riciosa sit: in qnͣtũ natu̾a est. bona
est. inqnͣtũ uiciosa est. mala est Qua ꝓpt̾ inq̃ys q̃riis q̃ ma¬
la et bona uocant᷑. illa dilectitoꝵ rgula deficit: qua dicunt
nilli rei duo simul inesse q̃ria Nullꝰ enmĩ aer simul ẽ rus
et tenebrosus et lucid ꝰ  nullꝰ cib̾ꝰ aut potꝰ simul dulcĩs et
aiarus: nullũ corpꝰ simul ubi albũ. ibi ⁊ ingꝵͥ nullã

Expanded text:
tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura, quia homo natura est? Porro, si homo aliquod bonum est quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est. Sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo dicit, malum est hominem esse, aut bonum est iniquum esse, ipse incidit in propheticam illam sententiam: Vae his qui dicunt quod bonum est malOmnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus: nullus cibus aut potus simul dulcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Bemamin int̾ fr̃es ortu po¬
stior. impio puior ciuꝯ na¬
tiuitat ꝑcessus. matr dedit oc¬
cubitũ. Ipẽ est lupꝰ uorax
et sangumnariꝰ qui suꝑ ua¬
sem sort sui mane hostie sc̃ig¬
uinẽ fridit ⁊ ad uespeꝵ escas
pn̾cipibꝰ et sacerdocibꝰ diuidit

Expanded text:
Benjamin inter fratres ortu posterior, imperio prior, cujus nativitatis processus matri dedit occubitum. Ipse est lupus vorax et sanguinarius, qui super basem sortis suae mane hostiae sanguinem fudit, et ad vesperam escas principibus et sacer