comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ normã ostendunt. Hi qͦq ꝓtectionẽ dĩ patris ha¬
bentes in iudicio & iusticia frĩ suos qͣtinꝰ infide ca¬
tholica & boms oꝑib ꝑseuerent. exortando corroboret.
Pleeñ & illud pie c̃sidandũ ẽ. qđ ñ solũ ille qͥ de tribu
regali ortꝰ e. qͥn eciã iste qͥ de ancilla natꝰ ẽ. aamagiste¬
rtũ oꝑis dĩ eligit̾. Beseleei qͦq ex tribu iuda qͥde lia
nat ᷑ ꝓcessit: & hooliab de tribu dan qͥ fuit faiꝰ balȩ
ancille rachel ꝓgenitꝰ ẽ. spalit̾ nobis innuens qd ñ
solũ nobiles s etiã ignobues qͣntũ ad seli dignitatẽ
ꝑtin& ad regim̃ ȩceliȩ eligunt᷑. qr uixta petri uocẽ¬
ñ ẽ. ꝑsonarũ acceptor ds.s. in omĩ gente qͥ tim& eũ
& oꝑat᷑ iusticiã acceptꝰ ẽ.iiii. Non enĩ ds̃ nobilita¬
tẽ carnis s nobilitatẽ animi pensat. & solumꝰ re¬
cta fide & bonis oꝑib apd eũ discernim᷑ ab aliis. Pxt̾ea

Expanded text:
licae normam ostendunt. Hi quoque protectionem Dei patris halicae normam ostendunt. Hi quoque protectionem Dei patris habentes in judicio et justitia, fratres suos quatenus in fide catholica et bonis operibus perseverent, exhortando corroborant. Nec non et illud pie considerandum est, quia non solum ille qui de tribu regali ortus est, quin etiam iste qui de ancilla natus est, ad magisterium operis Dei eligitur. Beseleel quoque ex tribut processit, et Ooliab de tribu Dan qui fuit filius Balae ancillae Rachel progenitus est; spiritualiter nobis innuens, quia non solum nobiles, sed etiam ignobiles, quantum ad saeculi dignitatem pertinet, ad regimen Ecclesiae eliguntente qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi. Non enim Deus nobilitatem carnis, sed nobilitatem animi pensat, et solummodo recta fide et bonis operibus apud Deum discernimur ab illis. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
ro & argento & ere. seulpendisq lapidib & oꝑe carpen¬
tario: qͥcqͥd fabre adinueniri potest dedit in corde eiꝰ.
Dotiab qͦq filiũ achisainech de tribu aan. Ambos eruaaut
sapientia ut faciant oꝑa abietarii. polimnitarii. ac plumarui.
&̾cet᷑a. ꝑ istos tabuacłi typici artifices: exp̾munt᷑ ueri
tab̾nacli spales opifices. Nã & nomina eoꝵ hoꝵ officia
designan. Beseleei qͥipe mũbra dĩ int̾pͣtat᷑. Hur ignis.
Huri. liꝑx mea iudas: confessio. boliab: ꝓtectio mea pat᷑.
Achisamech frẽm meu̾ roborans. & dan udiciũ uł iuidicans
nilatina lingna resonat. Igit᷑ doctores seĩ qͥ p̃dicatione
sua spãle edificiũ domos dĩ fabricaÑ. bene ni ũbra
ex qͦrũ ꝑsona psaimista at̃. in ubra alarũ tuarũ sꝑa¬
bo donec transeat iniqͥtas. Ipsi ignis aut lum̃ recte
nominant᷑ : qr zelo spãli accensi lum̃ fidei ae scientie
spũlis auditorib suis intendunt: atq efessionis catho¬

Expanded text:
ro, et argento et aere, sculpendisque lapidibus, et opere carpentario. Quidquid fabre adinveniri potest, dedit in corde ejus. Ooliab quoque filium Achisamech de tribu Dan. Ambos erudivit sapientia, ut faciant opera abjetarii, polymitarii, ac plumarii, et caetera . Per istos tabernaculi typici artifices exprimuntur veri tabernaculi spirituales opifices. Nam et nomina eorum horum officia designant. Beseleel quippe in umbra Dei interpretatur. Hur ignis, Huri lux mea, Judas confessio, Ooliab protectio mea pater, Achisamech fratrem meum roborans, et Dan judicium vel judicans, in Latina lingua resonat. Igitur doctores sancti, qui praedicatione sua spirituale aedificium domus Dei fabricant, bene umbra Ex quorum persona Psalmista dicit: In umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas . Ipsi ignis aut lumen rite nominantur, qui zelo spirituali accensi, lumen fidei ac scientiae spiritualis auditoribus suis impendunt, atque confessionis catho
Abbreviated transcription (Latin):
bnacło ẽ. qđ c̃. grã cepi. ttĩꝗͣ nubes opponit᷑ ñ eam
intelugentib: & idõ ñ int̾uit in tabernacłm testimo¬
nii. Et boc credendũ ẽ. semel factũ mox ut constitu¬
tũ ẽ. tabernacłm significationis huiꝰ causa uł alicuiꝰ¬
uił att̃us. Neq eni sẽꝑ sic erat nubes suꝑ tabernaeł in
ut illue moyses intrare ñ poss&: qͣndoqͥdẽ ñ remorie¬
bat᷑. nͥ eũ eis hoc signũ dabatur disuingendi hoc ẽ.
castra mouendi. ex eo loco uͥ erant. & aecedendi quo
nubes ducebat ꝑdiẽ. flamma ꝑ noetẽ. quȩ duo uicis¬
sim etiã suꝑ tabernacłm manebant ubi castra po¬
suissent. nubes ꝑ diem flamiia ꝑ noctem.

Expanded text:
 eam intelligentibus; et ideo non intrant in tabernaculum testimonii, et hoc credendum est semel factum, mox ut constitutum est tabernaculum, significationis hujus causa vel alicujus alterius. Neque enim semper sic erat nubes super tabernaculum, ut illuc Moyses intrare non posset. Quandoquidem non removebatur, nisi cum eis hoc signum dabatur disjungendi, hoc est castra movendi ex eo loco ubi erant, et accedendi quo nubes ducebat per diem, flamma per noctem. Quae duo vicissim etiam super tabernaculum manebant ubi castra posuissent, nubes per diem, flamma per noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
xpi: Pmũ g annũ ornẽ tẽpꝰ legis ante iucarnationẽ
saluatoris nr̃i accipe ut sed̾̃s aimꝰ ab aduentu media¬
toris dĩ & hominũ usq ad consũmationẽ soli intel¬
erigit᷑. cũ in mitio gre ꝑredẽptorẽ nrm omis ȩccłiȩ
ornatꝰ construit᷑. ac decor nouȩ ierłm sponse uide¬
lic& cęlestis regis quȩ de cȩlo descendit. qualis sit
fidelib ammab. tonante euangłio demõstratur.
Post aut̃ hoc ẽ. in refurrectione uiuoꝵ. & mortuoꝵ iã
mantfestabit᷑ specie qđ nc̃ lat& in eniginate. Et sic̃

Expanded text:
imum ergo annum, omne tempus legis ante incarnationem Salvatoris nostri accipe, ut secundus annus ab adventu mediatoris Dei et hominum, usque ad consummationem saeculi intelr Redemptorem nostrum omnis Ecclesiae ornatus construitur, ac decor novae Jerusalem, sponsae videlicet coelestis regis qui de coelo descendit, qualis sit fidelibus animabus tonante Evangelio, demonstratur. Post autem, hoc est in resurrectione vivorum et mortuorum, jam manifestabitur specie, qui nunc latet in aenigmate. Et
Abbreviated transcription (Latin):
.A. Significat apłos & apłicos uiros sacerdotef. ac doctores
fideliũ mirifica uirtutũ oꝑa sermone atq exẽplis. de¬
corẽ ministeri i sacerdotalis decent̾ p̃parare. quatuiꝰ
ꝑ eoꝵ studiũ atq ĩpensũ in scã eccłia fulgeat lum̃
scientie atq exẽplũ bom oꝑis sermo luculentꝰ ad instru¬
endos auditores. ac bona fama seẽ c̃uersationis ad cõm̃¬
dandã scẽ religionis gram his qͥ in domo dĩ honeste eo-¬
uersant᷑. ut eoꝵ exeplo discant illoꝵ subiecti dño spon-¬
tanea cordis oris atq oꝑis uota ꝑsoluere. Unde fubum-¬
git᷑. Om̃s uiri & mulieres mñte deuota obtulert
donaria ut fierent oꝑa quȩ usserat dñs ꝑ manũ mo-

Expanded text:
at apostolos apostolicosque viros, sacerdotes ac doctores fidelium, mirifica virtutum opera sermone atque exemplis, decorem ministerii sacerdotalis decenter praeparare; quatenus per eorum studium atque impensam in sancta Ecclesia fulgeat lumen scientiae, atque exemplum boni operis: sermo luculentus ad instruendos auditores, ac bona fama sanctae conversationis, ad commendandam sanctae religionis gratiam his, qui in domo Dei honeste conversantur, ut eorum exemplo discant illorum subjecti, Domino spontanea cordis, oris atque operis vota persolvere. Unde subjungitur: Omnes viri et mulieres mente devota obtulerunt donaria, ut fier
Abbreviated transcription (Latin):
portunitatẽ loci ꝓut mͥ satis eẽ uidebat̾ inserui:
eoꝵ nominib ante in pagina p̾notatis. Si qͦa uͦ
cis necessariis simul cd̾mnota agnominis mei in¬
t̃posui. qͣtinꝰ scir& lector que ex patrũ tradicio¬
ne haber& & quȩ ex paruitate nr̃a lic& ser¬
mone rustico. tam̃ ut credo sensu catholico ex¬
postta inuenir&. Unde fr̃ scissime obnixe dep̃¬
cor. ut opꝰ qđ nimia postulatione a me extoisi¬
sti. pia intentione relegas. diligent̃ examines.
& sicubi correctione opꝰ sit fr̃no affectu hoc mͥ
intimare ñ tardes: ut ea quȩ in uariis occu¬
pationib detentꝰ. forsitan in caute ꝓtuli. tua
admonitione contentꝰ corrigere studeã. ut &
qͥ seminat simul gaudeat & qͥ metit. fructũq
& legis dĩ intentus meditator existe. doctorisq si¬
cut tͥ inuinctũ ẽ.ministeriũ strenue ꝑagei &
pͥmũ ex libro geneseos ꝑ rerũ uisibiliũ creati

Expanded text:
portunitatem loci, prout mihi satis esse videbatur, inserui, portunitatem loci, prout mihi satis esse videbatur, inserui, eorum nominibus ante in pagina praenotatis. Si quid vero cis necessariis simul cum nota agnominis mei interposui, quatenus sciret lector quae ex Patrum traditione haberet, et quae ex parvitate nostra, licet sermone rustico, tamen, ut credo, sensu catholieo exposita inveniret. Unde, frater sanctissime, obnixe deprecor ut opus quod nimia postulatione a me extorsisti, pia intentione relegas, diligenter examines: et sicubi correctione opus sit, fraterno affectu hoc mihi intimare non tardes, ut ea quae in variis occupationibus detentus forsitan incaute protuli, tua admonitione conventus, corrigere studeam: ut et qui seminat, simul gaudeat, et qui metit, fructumquebros, et legis Dei intentus meditator existe, doctorisque, sicut tibi injunctum est, ministerium strenue perage. Et primum ex libro Geneseos, per rerum invisibilium
Abbreviated transcription (Latin):
banꝰ peccator in xp̃o salutẽ. Alagnoꝵ
utroꝵ conam antiqͥdꝰ fuit. ut inuicẽ
seribendo: sua ꝓuocarens studia atq
exercerent ingenia. Qđ uic& eorũ
exẽpla moderno tẽpore agere de
aa hoc officiũ hominẽ elegeris. cui nec scientie o¬
uires tribuunt. Maxime cũ in deserto rurali
oꝑe magis iustitutꝰ sim uictũ ꝓpͥis manib quęre¬
re. quã urbana facundia libros condere. In iun¬
xisti eiĩ mͥ negotiũ ultra uirtutẽ meã. ut pen¬
tatheucũ moysi ꝑlectis scõꝵ patrũ usqueqͣ dictis.
simul sensũ ltotere ac spiritalis intelligentie in
ficillimo loco conuersans. ꝓpter curã gregis diũ¬
ci ne ei necessaria desint. tantũ occupatꝰ sim.
ut nec alioꝵ dicta ꝑlegere. nec ꝓpͥa excagitare
liceat. Sed qr tue caritati aliqͥd denegare non
le sit considerans. feci enĩ qđ postulasti. & scorũ
patrũ libros inqͥb rebar aliqͥd de sententiis legis
exp̃ssũ ee. quantũ licuit ꝑlegi. & singła scđm o-¬

Expanded text:
BANUS peccator in Christo salutem. Magnorum virorum conamen antiquitus fuit, ut invicem scribendo, sua provocarent studia et exercerent ingenia. Quod licet eorum exemplo moderno tempore agere decad hoc officium hominem elegeris, cui nec scientiae ovires tribuunt: maxime cum in deserto rurali opere magis institutus sim, victum propriis manibus quaerere, quam urbana facundia libros condere. Injunxisti enim mihi negotium ultra virtutem meam: ut Pentateuchum Moysi, perlectis sanctorum Patrum usquequaque dictis, simul sensum litterae ac spiritualis intelligentiae in ficillimo loco conversans, propter curam gregis Dominici, ne ei necessaria desint tantum occupatus sim, ut nec aliorum dicta perlegere, nec propria excogitare liceat. Sed quia tuae charitati aliquid denegare non le sit, considerans. Feci enim sicut postulasti, et sanctorum Patrum libros, in quibus rebar aliquid de sententiis legis expressum esse, quantum licuit perlegi: et singula secundum op
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uitã omĩum etiã cũ sua morte petiit : paucoꝵ
uitã gladio extinxit. Intꝰ arsit ignib amoris:
foris accensus ẽ. zelo seueritatis. Tanta fuit pie.¬
tas ut se ꝓillis corã dño motti offerre ñ dubita¬
n& : tanta seueritas ut eos quos diuinitꝰ feriri ti¬
muerat. ipse iudicii gladio ferir&. Sic amauit
eos quib p̾fuit ut ꝓcis nec sibi parceret : & tam̃
delinquentes sic ꝑsequutus ẽ. quos amauit. ut
eos etiã dño parcente ꝓsterner&. Utrobiq legat᷑
fortis. utrobiq mediator mirabilis: ausa popli
apd̃ dnm̃ p̾cib. causã dĩ apopło gladiis alienauit.
Intus amans diuine irȩ supplicando obstitit: foris
seuiens culpã feriendo consumpsit. Succurrens
citius omib: ostensa morte. paucoꝵ. Ꝙ iceirco omps
ds famulũ suũ citius exaudiuit agentẽ ꝓ popło:
qr uidit qͥd suꝑ popłm acturꝰ eẽt. ipse ꝓdõ. In regi¬

Expanded text:
qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignibus amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus ferire timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret: utrobique legatus fortis, utrobique mediator mirabilis, causam populi apud Dominum precibus, causam Dei a populo gladiis alienavit; intus amans divinae irae supplicando obstitit, foris saeviens culpam feriendo consumpsit, succurrens citius omnibus ostensa morte paucorum. Et idcirco omnipotens Deus famulum suum citius exaudivit agentem pro populo, quia vidit quod super populum actur
Abbreviated transcription (Latin):
grarũ actione crederent ab illa seruitute libera¬
tos. Cuits tañ apd̃ dm̃ tanꝗͣ fidelisumi famuli
tantũ erat meritũ ꝑ illius gram̾ ut ei dicer&
as: sine me ut iratꝰ contͣ eos. Qđ utrũ iubentis sit. eũ
ait. sine me. an qͣsi petentis: utrũq uideat᷑ absurdũ
Ia & si iubeat as̃ mobedient̾ famulꝰ ñ parebat: a am̃
ħ a seruo uelut ꝓbeneficio petere ñ licebat. cũ p̃sernĩ
poss& eos etiã illo nolente conterere. Iue itaq ibi sen¬
sus in ꝓmptu ẽ : qđ his uerbis significauit as pluri¬
mũ apud se ꝓdesse illi popło qr sic ab illo uro dili¬
gebant᷑ quẽ sic dñs diligebat : ut eomͦ admonerem᷑
cũ merita nrã nos gͣuassent ne diligam a dõ: releuari
nos apd̃ eũ ilioꝵ meritis posse qͦs diligit. Nã cũ ab om̃i¬
potente dr̃ homini. sine me & conterã eos. qͥd aliud ar̃¬

Expanded text:
gratiarum actione crederent ab illa seruitute liberatos. cuius tamen apud deum tamquam fidelissimi famuli tantum erat meritum per illius gratiam, ut ei diceret deus: sine me, et iratus ira conteram eos. quod utrum iubentis sit cum ait: sine me, an quasi petentis, utrumque uidetur absurdum. nam et, si iubebat deus, inoboedienter famulus non parebat, et deum hoc a seruo uelut pro beneficio petere non decebat, cum praesertim posset eos etiam illo nolente conterere. ille itaque ibi sensus in promtu est, quod his uerbis significauit deus plurimum apud se prodesse illi populo, quia sic ab illo uiro diligebantur, quem sic dominus diligebat, ut eo modo admoneremur, cum merita nostra nos grauant ne diligamur a deo, releuari nos apud eum illorum meritis posse quos diligit. nam cum ab omnipotente dicitur homini: sine me, et conteram eos, quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dedit : Si enĩ tabulas quas digito dĩ. hoc ẽ. oꝑa¬
tione sp̃s scĩ scriptas acceꝑat ideo fregit. qr indi¬
gnos eos quib eas leger& iudicauit. Si deniq
ut abeis ille uitulus penitꝰ aboleret᷑. incendit &
contriuit & in aqua sparsit atq submersit. ut
quid & potũ hoc popło dedit : Quẽ ñ excit& fa-¬
ctũ hoc ad querendã & intelligendã ꝓpħicã signi-¬
ficationẽ: Occurrat gͦ iã intentis mͣtib. qr diabo
li corpꝰ significat᷑ in uitulo .i. homines in om̃ib
gentib qͥb ad hȩc sacrilegia caput. hoc ẽ. auctor
diabolus. Aureũ ꝓpt̾ea qr uident᷑ idolatriȩ ritꝰ
uelit a sapientib instituti : de quib dic̾ apłs. qm̃¬

Expanded text:
dedit? Si enim tabulas, quas digito Dei, hoc est operadedit? Si enim tabulas, quas digito Dei, hoc est operatione Spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos quibus eas legeret judicavit, si denique ut ab eis ille vitulus penitus aboleretur, incendit eum, et contrivit, et in aquam sparsit atque submersit. Ut quid potum hoc populo dedit, quem non excitet factum hoc ad quaerendam et ad intelligendam propheticam significali corpus significaverit in vitulo, id est, homines in omnibus gentibus, quibus ad haec sacrilegia caput, hoc est, auctor est diabolus. Aureum propterea, quia videntur idololatriae ritus velut a sapientibus instituti. De quibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
res demi ab aurib uxoꝵ atq filiarũ unde i¬
tis facer& deos s̃ absurde intelligitur diffici¬
tia p̾ciꝑe uoluisse. ut hoc mͦ eos abilla intenti¬
one reuocar&: factũ tam̃ illud ipstĩ difficile
ut eẽt aurii ad faciendũ idolũ ꝓpt̾ eos notan¬
dũ putauti qͥ contristant᷑ siqͥd tale ꝓpt̾ uitã
ȩtnã diuinitꝰ fieri. uł ȩquo animo tolerari ui¬
beant᷑. Sedit popłs manducare & bibere: & sur-¬
rexerunt ludere. Esus potusq ad lusiĩ impulit:
lusus ad idolatriã traxit. qr si uanitatis culpa
nequaꝗͣ caute cõpescitur : abimqͥtate ꝓtinꝰ mens
modica spernit paulatĩ decidit. Si enĩ curare
parua neglegimus: insensibiit̾ seducti auda¬
cter etiã maiora ꝑpetramus. Ioquitꝰ ẽ. añs¬

Expanded text:
res demi ab auribus uxorum atque filiarum, unde illis faceret deos, non absurde intelligitur difficilia praecipere voluisse, ut hoc modo eos ab illa intentione revocaret: factum tamen illud ipsum difficile ut esset aurum ad faciendum idolum, propter eos notandum putavi, qui contristantur, si quid tale propter vitam aeternam divinitus fieri, vel aequo animo tolerari est: Sedit populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad luxum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens t: Qui modica spernit, paulatim decidet . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audacter etiam majora perpetramus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
cationis studiũ uoluptatib carnis ante ferre.
gestiones edomare. De porta usq ad portã ire ẽ.
auitio usq ad uiciũ ꝑ quod ad mentẽ culpa in¬
gredit᷑ merepando discurrere. ꝑmediũ uͦ ca¬
stroꝵ transire ẽ. tanta ȩqualitate intra eccłiã
uiuere. ut qͥ delinquentiũ eulpas redarguit. in
nullius se debeat fauore declinare. Unde & re¬
ete subiungitur. occidat uir frem & amicũ. & ꝓ
cit: qͥ eũ punenda amienit. ab increpationis gla¬
dio nec eqͥs quos ꝑ cognationẽ diligit parcit. Si
gͦ & ille dĩ dicit᷑ qͥ ad ferienda uitia ⁊ elo diumi
amoris excitatur. ꝓfecto eẽ. se dĩ denegat. qͥ qͣn

Expanded text:
cationis studium voluptatibus carnis anteferre; ullicitas suggestiones edomare. De porta vero usque ad portam ire, est a vitio usque ad vitium, per quod ad mentem mors ingreditur, increpando discurrere. Per medium vero castrorum transire, est tanta aequalitate intra Ecclesiam vivere, ut qui delinquentium culpas redarguit, in nullius se debeat favorem declinare. Unde et recte subjungt, quos puniendos invenit ab increpationis gladio, nec eis quos per cognationem carnis diligit, parcit. Si ergo ille Dei dicitur, qui ad ferienda vitia zelo divini amoris excitatur, profecto esse se Dei neg
Abbreviated transcription (Latin):
ati iob historia ꝑ eundẽ sem̃ uirũ dicit᷑. ds̃ cuiꝰ resi¬
stere tre nemo potest. Alirũ ualde ẽ. qđ ire di nul¬
lus posse resistere dr̃. cũ multos indignationi suꝑ¬
ne amaduersionis obuiasse eloqͥa diuina destant᷑.
Annon ire di idẽ moyses restitit qͥ ꝓcadente popło
erectus. ipsũ suꝑne ꝑcussionis impetũ mortis stiȩ
oblatione restrinx̃ dicens. Dimitte illis hane noxã
alioquin dele me de libro quẽ scripsisti: An non
ire dĩ aaron restitit. cũ int̾ uiuentes ac mortuos
thuribulũ sumpsit. atq anima duersionis ignẽ
incensi fumo tẽperauit: Annon finees ire dĩ re¬
stitit qͥ luxuriantes cũ alienigenis in ipso coitu
trueidans ⁊elũ suũ diuinȩ indignationi obtulte.
& furorẽ gladio placauit: An non dd ire dĩ re¬
sttat. qͥ angło ferienti se offerens placationis gram
& ante tepꝰ ꝓpositũ exegit: An non hetias ire dĩ

Expanded text:
ati Job historia per eumdem sanctum virum dicitur: Deus cujus resiati Job historia per eumdem sanctum virum dicitur: Deus cujus resistere irae nemo potest? Mirum valde est, quod irae Dei nullus posse resistere dicitur, cum multos indignationi supernae animadversionis obviasse eloquia divina testantur. An non irae Dei idem Moyses restitit, qui pro cadente populo erectus, ipsum supernae percussionis impetum, mortis suae oblatione restrinxit dicens: Dimitte illis hanc noxam: alioquin dele me de libro quem scripsisti? An non irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos, thuribulum sumpsit, atque animadversionis ignem incensi fumo temperavit? An non Phinees irae Dei restitit, qui luxuriantes cum alienigenis in ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit? An non David irae Dei restitit, qui angelo ferienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit? An non Elias irae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sta: ne queso dicant egiptii. Callide eduxit eos. uit
int̾ficer& in montib & deler&. de terra. & cet̾a.
ecͥ Om̃s scĩ qui ire dĩ obuiant: abipso accipiunt ut con¬
tra impetũ ꝑcussionis eius opponantur: atq ut ita
dixerĩ cũ ipso se erigunt contra ipst̃. eosq uis dina
sibi opponit secũ : qr in eo qd̃ aduersiĩ seuientis irã fo¬
ris opponit. intus eos gr̃a irascentis fou&. Et famu¬
lantes interus lauat: quos qͣsi aduersantes exte¬
ruis tolerat. Portat gͦ contradictionẽ dep̾cantium
quã aspirat : uelut nolenti impontẽ qđ abipso ut
fiat imꝑat᷑. Moysi & enĩ dicit. Dmnitte me ut iras¬
catur furor meus contra eos. faciãq te in gentem
magnã. Quid ẽ. seruo dicere dimitte me nͥ dep̃can¬
di ausũ p̃bere: Ac si ei aꝑte diceretur. Pensa quan¬
tũ apud me ualeas: & cognosce qr obtinere pote¬
ris quiequid ꝓpopło exoras. Sed dũ hec ita suit:
nimis legentis animũ mor& qͥd ẽ. qđ econtra in be¬

Expanded text:
ide eduxit eos, ut interficeret in montibus, et deleret de terra, etc. . Omnes sancti qui irae Dei obviant, ab ipso accipiunt, ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque vis divina sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientis iram foris opponit, intus eos gratia irascentis fovet, et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contra dictionem deprecantium quam aspirat, et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat, imperatur. Moysi etenim dicit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, faciamque te in gentem magnam. Quid est servo dicere, Dimitte me, nisi deprecandi ausum praebere? ac si ei aperte diceretur: Pensa quantum apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Sed dum haec ita sint, minus legentis animum movet, quid est quod econtra in be
Abbreviated transcription (Latin):
hic uitulus. Hic compendio loquitus ẽ. ñ dicens
qd ipse formauerit ut exire uitulus fusius. an
ex cusationis. Amendo m̃titus ẽ. tanꝗͣ ipse in ig¬
ne̾ ꝑiturũ aurũ ꝓiecerit. atq ipso ñ id agente
forma uituli exierit: Qđideo ñ ẽ. credendũ hoc
eũ animo dixisse. qr nec latere moysen poss&.
quid eẽt in uero eũ quo ds̃ loquebat᷑. & frem¬
a uIde mendatio ñ redarguit. Uidens gͦ moyses
popłm qđ eẽt. nudatus spoliauerat eniͣ eũ aaron
ꝓpt̾ ignominiã sordis. e nt̃ hostes nuidũ consti¬
tuerat. Notandũ ẽ. quẽa dinodũ illud totũ ma¬
li qdđ popłs fecit ipsi aaron tribuatur. qđ eis
consenserit ad faciendũ quod male petiueranͥ.
Magis em̃ dictũ ẽ. spoliauit uł dissipauit eos aa¬
ron qm̃ cessit eis quã dissipauerunt se ipsi qui
tantũ malũ flagitauerunt. Estans in por¬

Expanded text:
iit uitulus hic. conpendio locutus est non dicens quod ipse formauerit, ut exiret uitulus fusilis. an excusationis causa timendo mentitus est, tamquam ipse in ignem periturum aurum proiecerit atque ipso non id agente forma uituli exierit? quod ideo non est credendum hoc eum animo dixisse, quia nec latere Moysen posset quid esset in uiro, cum quo deus loquebatur, et fratrem de mendacio non redarguit. Et cum uidisset Moyses ppropter ignominiam sordis, et inter hostes nudum constituerat . Notandum est, quemadmodum illud totum malum quod populus fecit, ipsi Aaron tribuatur, quod eis consenserat ad faciendum quod male petiverant. Magis enim dictum est, spoliavit, vel dissipavit eos Aaron, qtantum malum flagitauerunt. Cum Mo
Abbreviated transcription (Latin):
dotio eiꝰ ante peccatũ eiꝰ ds p̃cipiebat impletũ
ẽ : Sed uissit & ipsũ & filios ablui & sic ordina¬
ti sunt in sacerdotio. Ita nouit ille cni parcat.
usq ad comutationẽ in melius. & cui parcat aa
tũ hoc adid redit qd apłs dicit erclamans. quã
inscrutabilia funt nidicia eius & inuestigabiles
onis habuerit reqͥrendũ ẽ: qđ ex eis multos qͥ
sibi abseute idolũ ipsũ fabricauerunt. sine ulla
cuiusq necessitudiuis distentione iussit interimi.
facile ẽ. ut intelligat᷑ hominũ illoꝵ nt̾emptio¬
ne significari uicioꝵ taliũ nece̾. qualib ad e.¬
andẽ idolatriã defluxerunt. In talia qͥ ipe ui-¬
cia seiure nos uib& apłs cũ dicit. Mortificate
membra ur̃a quę sunt suꝑ terrã. formcationẽ.¬

Expanded text:
dotio eius ante peccatum eius deus praecipiebat, inpletum est. sed iussit et ipsum et filios ablui; et sic ordinati sunt in sacerdotio. ita nouit ille, cui parcat usque ad commutationem in melius et cui parcat ad tum hoc ad id redit. quod apostolus dicit exclamans: quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles onis habuerit, requirendum est quod ex eis multos qui sibi absente ipso idolum fabricaverunt, sine ulla cujusque necessitudinis distentione jussit interimi. Facile est ut inteltelligatur hominum illorum interemptione significari vitiorum talium necem, qualibus ad eamdem idololatriam defluxerunt. In talia quippe vitia saevire nos jubet Apostolus cum dicit: Mortificate membra vestra, quae sunt super terram : for
Abbreviated transcription (Latin):
aut si ñ facis dele me de libro tuo que scripsisti.
Mox ut enĩ petitionẽ pͥme culpȩ ueniã ne deleren¬
tur obtinuit : ad eundẽ popłm ueniens ait. Po¬
nat uir gladiũ suꝑ femur suuĩ. Ite & redite
de porta usq ad portã ꝑ mediũ castroꝵ. & occi

Expanded text:
aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Mox enim ut petitione prima, culpae veniam ne delerentur obtinuit, ad eumdem populum veniens ait: Ponat vir gladium super femur suum. Ite, et redite de porta us
Abbreviated transcription (Latin):
duxerunt de terra egipti. Aedificare etiã ieeto¬
rẽ ualde tuxta historiã potest. si ꝑpendat qͦmͦ bo¬
nis rectorib mixta sit & regendi auetoritas & be¬
ignitas consulendi. Disciplina enĩ uł miscdĩa
multũ destituit᷑. si una sine altera teneatur.
Sed circa subditos suos inee̾ rectorib deb& et ui¬
ste consulens miscdia : & pie seuiens disciplina.
Intueri nãq lib& in moysi pectore miscđiã cũ se¬
ueritate sociatũ. Uideamus amantẽ pie. & distri¬
ete seientẽ. Certe cũ ifrliticus popłs ante di o¬
culos pene inuemabilẽ contraxiss& offensã. ita
ut eius rector audir& descende peccauit popłs
tiuuis ac si ei atuina uox dicer& qr intale pecca¬
tũ iapsuis ẽ. iã meus ñ ẽ. atq subiunger& dimit¬
te me ut irascatur furor meus contra eos & de¬
leã eos. faciãq te ingentẽ magnã: ile semel &
iterũ ꝓ popło cui pͥerat obicẽ se ad impetũ dĩ iras¬
centis opponens ait. Aut dimitte eis hanc noxã.

Expanded text:
. Aedificare etiam lectorem valde juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus mista sit, et regendi auctoritas et benignitas consulendi. Disciplina enim vel misericordia multum destituetur, si una sine altera teneatur. Sed circa subditos suos in esse rectoribus debet, et justa consulens misericordia, et pia saeviens disciplina. Intueri namque libet inMoysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem, pie et districte saevientem. Certe cum Israeliticus populus ante Dei oculos pene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret, Descende, peccavit populus tuus; ac si ei divina vox diceret, quia in tale peccatum lapsus est, jam meus non est. Atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, leam eos, faciamque te in gentem magnam : Ille semel et iterum pro populo cui praeerat obicem se ad impetum Dei irascentis opponens, ait: Aut dimitte eis hanc noxam,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. & occidat unusqͥsq frẽm & amicũ & ꝓ¬
ximũ suũ. feceruntq fuii leui uxta sermonẽ
moisi & rłiqͣ. Cum moyses dicit ad deũ pͥcor
peccauto popli iste peccatũ magnũ & fecerunt
sibi deos aureos. & nunc siqͥdẽ remitteus aus
peceatũ illoꝵ remitte. sm autẽ dele me de libro
tuo quẽ scripsisti. securꝰ qͥdẽ hoc dixit. ut acon¬
sequentib ratiotinatio concludat᷑ .i. ut qr dñs
mitter&. Uerumptam̃ adit̾tendũ ẽ. qͣntũ malũ
ni illo peccato ꝑspexerit moyses qđ tanta cede
crediderit expiandũ. qͥ eos sic diligebat ut ꝓ
eis illa uerba dõ funder&. Mlerito queritur
ct̃ suꝑtus popłm nudasse uł dissipasse dictꝰ sit
aaron cur ipsũ iundicta nulla ꝓcesserit. neq cũ
moyses intͥfici uissit omem qͥ leuitis euntib ad
portã & redeuntib occurriss& armatis: neq cũ
postea factũ ẽ. qđ scriptura dicit. & ꝑcussit añs¬

Expanded text:
occidat unusquisque fratrem et amicum et proximum suum. Feceruntque filii Levi juxta sermonem Moysi, et reliqua. Cum Moyses dicit ad Dominum, Precor peccavit populus iste peccatum magnum, et fecerunt sibi deos aureos. Et nunc si quidem remittis illis peccatum illorum, remitte: sin autem, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Securus quidem hoc dixit, ut a consequentibus ratiocinatio concludatur, id est, ut quremitteret. Verumtamen advertendum est quantum malum in illo peccato perspexerit Moyses, quod tanta caede crediderit expiandum, qui eos sic diligebat, ut pro eis illa verba Deo funderet. Merito quaeritur, cum superius populum nudasse vel dissipasse dictus sit Aaron, cum in ipsum vindicta nulla processerit, neque cum Moyses interfici jussit omnem, qui Levitis euntibus et ad portam redeuntibus occurrisset armatis, neque cum postea factum est quod Scriptura dicit: Et percussit
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibilis dĩ. insimilitudine̾ inagiis incor¬
ruptibilis hominis. & uolucrũ. & quadrupedũ
& serpentiũ. E& hac qͣsi sapientia iste uitulus au-¬
ficatũ ẽ. omẽ corpus .i. omĩs societas gentiliũ ido¬
latriȩ debitoꝵ. Hanc sacrilegã societatẽ dñs
uirtutis eiꝰ diabolica in eis forma soluitur. Totũ
deinde corpꝰ illud cõminuit᷑ .i. ab illa male conspi¬
rationis. & conflatione discissũ uerbo ueritatis
humiliatur. & commminutũ inaqua mittit᷑. ilrli-
bra hoc ẽ. in dñcum corpꝰ transferant. Quoꝵ isrli¬
tarũ petro de ipsis gentib dictũ ẽ. macta & man¬
duca. Quare etiã non occide & bibe: ĩta ille ui¬
tulus ꝑ ignẽ zeli. &aciẽ uerbi. & aquã baptis¬
mi abeis potius quos obsorbere conabat᷑ absortꝰ ẽ.
Dixitq ad aaron. Quid tͥ fecit hic popłs. ut indu¬
ceres suꝑ eum peccatũ maximũ : Cui ille respon

Expanded text:
litudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus auficatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam societatem dominvirtutis ejus, diabolica in eis forma solvitur. Totum deinde corpus illud comminuitur, id est, ab illa malae conspirationis conflatione discissum, verbo veritatis humiliatur, et comminutum, in aqua mittitur, ut eosbra, hoc est in Dominicum corpus transferant. Quorum Israelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: Macta et manduca . Quare etiam non, Occide et bibe? Ita ille vitulus per ignem zeli, et aciem verbi, et aquam baptismi ab eis potius quos absorbere conabatur, absorptus est. Dixitque ad Aaron: quod fecit tibi hic populus, ut induceres super eum peccatum maximum?
Abbreviated transcription (Latin):
trł acceperunt obseruandũ signũ qͦ reqͥes sigi¬
ficat᷑ et̾na ueris isrlitis hoc e. filiis ꝓmissionis
& uisuris dm̃ facie ad facie.sicuti ẽ. Dedit qͦq
fynai. duas tabulas testimonii lapideas. serip¬
tas digito dĩ. Cum tã multa loquutꝰ sit ds. due
tñ tabulȩ dant᷑ moysi lapidee quȩ dicunt᷑ ta¬
tera quȩ p̾cepit ds̾ exiluis decẽ p̃ceptis quȩ du¬
ab tabulis conscripta sunt pendere intelligit¬
tur. si diligent᷑ querant᷑ & bene intelligant᷑.
qͦmͦ hec ipsa rursus decẽ p̾cepta ex duob ulis
facer& descendendi de monte moyses. congrega¬
tus aduersus aaron ait. Surge fac nobis dõs qͥ
nos p̃cedant. Moysi enĩ huic uro qͥ nos eduxit
de t̾ra egipti ignoramꝰ quid acciderit. Dyxitq
ad eos aaron. Iollite in aures aureas de utxoꝵ
filioꝵq & filiarũ urarũ aurib & afferte ad
me. Fecit popłs quȩ iusserat. deferens inaures
ad aaron. Quas cũ ille accepiss& formauit oꝑe

Expanded text:
 acceperunt obseruandum signum, quo requies significatur aeterna ueris Israhelitis, hoc est filiis promissionis et uisuris deum facie ad faciem sicuti est. Et dedit ulas testimonii, tabulas lapideas scriptas digito dei. cum tam multa locutus sit deus, duae tamen tabulae dantur Moysi lapideae, quae dicuntur tatera, quae praecepit deus ex illis decem praeceptis, quae duabus tabulis conscripta sunt, pendere intelleguntur, si diligenter quaerantur et bene intellegantur, quomodo haec ipsa rursus decem praecepta ex duobus faceret descendendi de monte Moyses, congregatus adversus Aaron ait: Surge, fac nobis deos, qui nos praecedant: Moysi enim huic viro, qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid accidad eos Aaron: Tollite inaures aureas de uxorum filiorumque et filiarum vestrarum auribus, et afferte ad me. Fecit populus quae jusserat, deferens inaures ad Aaron. Quas cum ille accepisset formavit opere
Abbreviated transcription (Latin):
ui eũ spũ dĩ. sapientia & intelligentia & scientia
in omi oꝑe ad excogitandũ fabre quicqͥd fieri po¬
test. ex auro & argento. & aere. marmore & genius
achisamech de tribu dau: & in corde hominis eru¬
diti. posui sapientiã ut faciant euncta quę p̾cepi

Expanded text:
i eum spiritu Dei, sapientia, et intelligentia, et scientia in omni opere, ad excogitandum fabre quidquid fieri potest ex auro, et argento, et aere, marmore h. non hh. Ahisamach de tribu Dan. Et in corde omnis eruditi posui s
Abbreviated transcription (Latin):
uisse spũ diumo. sapientiȩ. & intelligentiȩ & scien¬
tiȩ. in om̃i tẽpore excogitare ᷤ archi tectonari. &
cetera : utrũ sp̃s scĩ muneri etiã ista oꝑa tribu¬
enda sint. quę ꝑtinere ad opificiũ uidentar. An
& hoc significatitie dictũ ẽ ut ea ꝑtineant ad di¬
uiũ sp̃m sapientiȩ & intellectus & scientiȩ que
his reb significantur: Iam̃ etiã hio cũ spũ repletꝰ¬

Expanded text:
uisse spiritu diuino sapientiae et intellectus et scientiae in omni opere excogitare et architecto nari et cetera? utrum spiritus sancti muneri etiam ista opera tribuenda sunt, quae pertinere ad opificium uidentur? an et hoc significatiue dictum est, ut ea pertineant ad diuinum spiritum sapientiae et intellectus et scientiae, quae his rebus significantur? tamen etiam hic cum sp
Abbreviated transcription (Latin):
xcũ & purũ fit. qr quantũ uirtus uirtuti iungit᷑.
tantũ incensu boni operis sinceriꝰ exhibetur. Ubi
& bene subuingit᷑. Cũq in tenuissimũ puluerẽ
unuersa contuderis. pones ex eo corã tabernacło
testimonii. In tenuissimũ puluerẽ aromata uni¬
uersa conterimꝰ: cũ bona nr̃ã qͣsi in pilo cordis oc¬
culta discussione tundimus. & si ueraeit̾ bona
sint subtiliter retictamꝰ. Aromata gͦ in puluerẽ
redigere ẽ: uirtutes recogitando terere. & usq:
ad subtilitatẽ occulte examinationis reuocare. Et
notandũ qd̃ de eodẽ puuere. dicitur. pones ex eo co¬
rã tabernaculo testimonii. Qiua tẽ nimirũ bona
nrã ueracit̾ in conspectu uidicis placent: eũ hec
mens subtilius recogitando conterit. & quasi de
aronatib puluerẽ redait: ne grossũ durũq sit
odore de se subtiuis ñ aspergat. Ioquitꝰq ẽ.¬

Expanded text:
stum et purum fit: quia quantum virtus virtuti jungitur, stum et purum fit: quia quantum virtus virtuti jungitur, tantum incensum boni operis sincerius exhibetur; ubi et bene subjungitur: Cumque in tenuissimum pulverem in universa contuderis, pones ex eo testimonii . » In tenuissimum pulverem aromata universa conterimus, cum bona nostra quasi in bilo cordis occulta discussione tundimus, et si veraciter bona sint subtiliter retractamus. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere, et usque ad subtilitatem occultae examinationis revocare. Et notandum quod de eodem pulvere dicitur: « Pones ex eo co tabernaculi ponere iussit, quia tunc nimirum bona nostra in conspectu iudicis placent, cum hec mens subtilius recogitando conterit et quasi de aromatibus pulverem reddit, ne grossum durumque sitodorem de se subtilius non aspergat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
fiat thimiama .i. inceisũ. & dr̃ unguentario more
coctũ opꝰ unguentarii. ñ ideo putare debemꝰ unguen¬
tũ fieri .i. unde aliquid unguatur: s ut dictũ ẽ
thimiama uł incensum qd̃ imponat᷑ illi altari ineẽ¬
in maxunã suͥcilitatẽ cõmunitus .i. stacten. onꝑx. gal¬
bano. & thure coponit̃ : hec in forma orationũ fide¬
liũ constituta eẽ. beati ioħis apocalipsi ostendit.
habentes unusquisq eitharas & phialas aureas
plenas incensi. quae st̃ orationes scõꝵ. quã ꝗͣ & spe¬
ciẽ quattuor elem̃toꝵ horũ quattuor odoꝵ na¬
ture significare uideant᷑: ut thus qd̃ ꝑlucidũ ẽ.
aeri cõparetur. stacten uͦ aquis. galbanus & onye
terre atq igni : ut ꝑ hec omiã quȩ in cęlo & que
infra celũ. & in terra & in aquis sunt placitum
dõ incensũ sit. hic ereature laudis oratio. Thimia¬
ma ex aromatib cõpositũ facimꝰ. cũ in attare bo¬
ni oꝑis uirtutũ mutaiplicitate redolemꝰ. Qđ mi¬

Expanded text:
a, id est, incensum, et dicit unguentario more coctum opus unguentarii, non ideo putare debemus unguentum fieri, id est, unde aliquid ungatur. Sed ut dictum est, thymiama vel incensum, quod imponatur illi altari incenin maximam subtilitatem comminutis, id est, stacte, onyche, galbano et thure componit, haec in forma orationum fidelium constituta esse, beatus Joannes Apocal. ostendit: habentes unusquisque citharas et phialas aureas plenas incensi, quae sunt orationes sanctorum. Quanquam et speciem quatuor elementorum, horum quatuor odorum naturae significare videantur: ut thus quod perlucidum est, aeri comparetur, stacte vero aquis, galbanus et onyx terrae atque igni, ut per haec omnium quae in coelo et infra coetum et in terra et in aquis sunt placitum Deo incensum sit haec creaturae laudis oratio. Thymiama ex aromatibus compositum facimus, cum in altari boni operis virtutum multiplicitate redolemus. Quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
nacłm crisma ẽ. quo ungitur fidelis popłs in qͥb
diumitas tãquã in tabernacło habitat. Potest qͥ¬
dẽ iutelligi hoc unguentũ &iã uirtutes scoꝵ si
ue odor iuisticie longe lateq diffusus : de quo
dicit apłs. dõ autẽ gras qͥ triumphat nos in xpõ
iħu : &odorẽ iusticie suȩ manifestat ꝓ nos.

Expanded text:
naculum, chrisma est quo ungitur fidelis populus, in quibus naculum, chrisma est quo ungitur fidelis populus, in quibus divinitas tanquam in tabernaculo habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, seu odor justitiae longe lateque diffusus, de quo dicit Apostolus: Deo autem gratias, qui triumphat nos in Christo Jesu, et odorem justitiae manifestat per nos
Abbreviated transcription (Latin):
scđdm cõpositionẽ hanc ñ facietis uobis. in ipsis
int̾ibit de popło suo. Iub& gͥ ñ solis sacerdotib
s uiuerso popło ifrł ut ñ faciant tale unguẽ¬
tũ in usts humanos. Hoc ẽ. enĩ qđ ait suꝑ car¬
nẽ hominis ñ linetur. Phiba& gͦ simile fieri
in usus humanos. & int̾itũ minatur. si quisquã
similiter fecerit .i. ungesitũ ad usus suos simi¬
le confecerit. uł cuiꝗͣ hinc dederint extere nati¬
on ac ꝑ hoc qd ait. scificatio erit uobis cñ hoc
popło ifrł uniuerso dici iub&. ñ uideo qͥd intel¬
ligã msi q licebat eis qͣdo uemebant cũ suis qͥsꝙ
mmnerib tangere tabernacłmn. & tangendo seĩfica
batur. ꝓpt̾ illud oleũ qͦ cuneta ꝑuneta st̃. Et hinc
dietũ omĩs qͥ tangit scĩficabitur. Non tam̃ sie quẽ¬
admodũ sacerdotes. qͥ etiã ut sacerdotio fungerent᷑
ungebant᷑ ex illo. Porro unguentũ qͦ ꝑungit᷑ taber¬

Expanded text:
secundum compositionem hanc non facietis uobsecundum compositionem hanc non facietis uobinteribit de populo suo. Jubet igitur non solis sacerdotibus, sed universo populo Israel, ut non faciant tale unguentum in usus humanos. Hoc est enim quod ait, super carnem hominis non linietur. Prohibet ergo simile fieri in usus suos, et interitum similiter fecerit, id est ungentum ad usus suos simile confecerit uel cuiquam hinc dederit exterae nationis. ac per hoc quod ait: sanctificatio erit uobis, cum hoc populo Israhel uniuerso dici iubeat, non uideo quid intellegam, nisi quia licebat eis, quando ueniebant cum suis quisque muneribus, tangere taberbatur. Propter illud oleum quo cuncta peruncta sunt, et hinc dictum, Omnis qui tangit sanctificabitur; non tamen sic quemadmodum sacerdotes, qui etiam ut sacerdotio fungerentur ungebantur ex illo. Porro unguentum quo perungitur taber
Abbreviated transcription (Latin):
iussit ungi : tabernacłm scilic.&. et ea quȩ in
illo erant. & deinde erunt sca̾ scoꝵ : om̃a scili¬
& cetera. si onĩa cum uneta fueruit. erunt scã
scoꝵ diligentus reqͥrendũ. Hec tam̃ notanda
credimꝰ: ubi etiã menunerimus sic̃ de illo alta¬
ri sacrificioꝵ qđ pꝰ unctionẽ appellari uoluit
scm̃ scĩ. continuo dictũ ẽ. omĩs qͥ tangit illũ scĩ¬
ficabitur: ita de om̃ib postea que de illo unguẽ¬
to uncta dicta sunt seã scõꝵ eadẽ sententia sub¬
iecta ẽ. ut diceret᷑ omis qͥ tangit ea seĩficabit᷑.
qđ duob modis intelligi potest. siue tangendo
setficabitur. siue scificabit᷑ ut ei liceat tange¬
re. si tamen non licebat dangere popło taber¬
nacłm. quando offerebant hostias uł quȩcunq
abeis allata offerebantur dõ. Nã consẽquenter
ñ solis sacerdotib neq solis i euitis dicendũ ad¬
mon& qđ ait ad moysen. & filiis ifrł loquere di¬
ꝓgenies urãs suꝑ carnẽ hominis ñ limetur: &

Expanded text:
jussit ungi, tabernaculum scilicet et ea quae in illo erant, et deinde erunt Sancta sanctorum: omnia scili, etc., si omnia, cum uncta fuerint, erunt Sancta sanctorum, diligentius requirendum: haec tamen notanda credimus ubi etiam meminerimus, sicut de illo altari sacrificiorum, quod post unctionem appellari voluit sanctum sancti, continuo dictum est, Omnis qui tangit illud sanctificabitur: de omnibus postea, quae de illo unguento uncta, dicta sunt Sancta sanctorum: eadem sententia subsecuta est, ut diceretur, omnis qui tangit ea sanctificabitur. Quid duobus modis intelligi potest, sive tangendo sanctificabitur, sive sanctificabitur ut ei liceat tangere, sive tamen non licebat tangere populo tabernaculum quando offerebat hostias, vel quaecunque ab eis adlata offerebantur deo. nam consequenter non solis sacerdotibus neque solis Leuitis dicendum admonet, quod ait ad Moysen: et filiis Israhel loqueris diprogenies uestras. super carnem hominis non linietur, et
Abbreviated transcription (Latin):
pedũq gressus in atria dm̃ ponant. Qđ eq p̾ce¬
ptũ reor his qͥ corundẽ saeram̃toꝵ ꝑceptione mun¬
dandi sunt. ut cautiore cura pͥus actus suos co-¬
gitatusq discutiant. euentilent. purgent. ac
sic ad participanda fieri sacranĩta ꝓcedant. ne

Expanded text:
pedumque gressus in atria Domini ponant. Quod aeque praecepedumque gressus in atria Domini ponant. Quod aeque praeceptum reor his qui eorumdem sacramentorum perceptione mundandi sunt, ut cautiore cura prius actus suos cogitatusque discutiant, eventilent, purgent, ac sic ad participanda fidei sacramenta procedant, ne
Abbreviated transcription (Latin):
exibeatis corpora ur̃a hostiã uiuentẽ. scam deo
placentẽ. Non gͦ solũ ministris sacri altaris. s &
in om̃ib ꝑfectis in quocũq gradu positis hoc laua¬
chrũ posuit moyses: qr lex dĩ cunctis generalit̾̃
fidelib grãm salutifere copunctionis p̾dicauit.
Qa si in ꝑsona aaron ipsũ magnũ pontificẽ dnim
saluatorẽ acciꝑe uolumus: constat etiã eũ huiꝰ
aqua labri priusquã ad altare intrass& oblaturꝰ
ꝓnrõ amore etiã lacrimas fudit: qđ in resusci¬
tatione lazari celeberrime umotuit. Bene autẽ
additur. Ut offerant in eo thimmiama dño ne
thimiama orationũ dõ reddere neglegit: mors
timenda ẽ. siqͥ ad saero scã mysteria absq speci¬
munib manib tractare p̾sumit. Lauent gͦ manꝰ
suas ac pedes in aqua labri ȩnei. & sio ad attare
accedant. abluant lacrimis actus & incessus: ac
deinde manus ad tangenda xpĩ muisteria ꝓferañ.

Expanded text:
exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Non ergo solum ministris sacri altaris, sed et omnibus perfectis in quocunque gradu positis, hoc lavacrum posuit Moyses, quia lex Dei cunctis generaliter fidelibus gratiam salutiferae compunctionis praedicavit. Quod si in persona Aaron ipsum magnum pontificem Dominum Salvatorem accipere volumus, constat etiam eum hujus aqua labri priusquam ad altare oblaturus intraretpro nostro amore etiam lacrymas fudit, quod in resuscitatione Lazari celeberrime innotuit. Bene autem additur, ut offerant in eo thymiama Domino, nthymiama orationum Deo reddere negligit, mors timenda est; si quis ad sacrosancta mysteria absque spirimunibus manibus tractare praesumit. Lavent ergo manus suas ac pedes in aqua labri aenei, et sic ad altare accedant. Abluant lacrymis actus et incessus, ac deinde manus ad tangenda Christi mysteria proferant,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥngentos siclos & cinamomi mediũ .i. ducentos
mensurã hin. faciesq unctionis oleu̾ scm̃ ungen¬
tũ compositũ. oꝑe unguentarũ & ungues ex
eo tabernacłi destimonii & archã destam̃ti. m̃¬
saq cũ uasis sius. candelabrũ & utensiua eiꝰ.
altaria thimiamatis & holocausti. & uniuer¬

Expanded text:
quingentos siclos, et cinnamomi medium, id est, ducentos mensuram hin: faciesque unctionis oleum sanctum, unguentum compositum opere unguentarii, et unges ex eo tabernaculum testimonii, et arcam testamenti, mensamque cum vasis suis, candelabrum, et utensilia ejus, altaria th
Abbreviated transcription (Latin):
p̃latꝰ ẽ. curã int̾mitut habere : s uitã iugit᷑ illoꝵ
exortando increpando. consolando ipse confortare:
&̾ confortandã tutandãq dño crebris monitionib
commendare satagit. Pones autẽ in rationali
iudicii doctrinã & ueritatẽ : quȩ erunt in pectore
aaron qͣndo ingredit᷑ corã dnõ. Ideo doctrina & ue

Expanded text:
latus est, curam intermittit habere, sed vitam jugiter illorum et exhortando, increpando, consolando ipsos confortare, et non confortandam tutandamque Domino crebris in orationibus commendare, satagit. Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem, quae erunt in pectore Aaron, quando ingredietur coram
Abbreviated transcription (Latin):
ora penitrantẽ. Stabat attare incensi in scua¬
rio ubi & candelabrũ & mensa : qr uerbũ caro
factũ ẽ. & habitauit in nobis. Stabat arca intͣ
guie qđ oblatũ ẽ. ꝓpeccato. & placat suꝑ eo.
tia sacerdotis ꝑ unigenitũ filiũ eius sese ad¬

Expanded text:
ora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuaora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuario ubi et candelabrum et mensa, quia verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Stabat arca intraguine quod oblatum est pro peccato, et placat super eo, tia sacerdotes, per unigenitum Filium ejus esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepti oblitꝰ ẽ. dauid quando numerauit popłm.
ideoq plagã numerando eidẽ popło consciuit.
Spali autẽ sensu summã filioꝵ ifrł sũmã om̃tum
designat electoꝵ: quoꝵ nomina seripta ftͣ in cęlo.
Singuliq dant ꝓ animab suis p̃tiũ dño: cũ ei in
bonis oꝑib exhibent sedule seruitutis obsequiũ.
Auoqͥn plaga erit in eis cũ fuerint recenseti: qͥa
nimirũ ultio man& ꝓpetua eos qͥ fideliũ nume¬
ro nominetenꝰ sociati ꝑfecta fidei oꝑa dñõ offer¬
re detractant. Dicit̾q de talib ñ dabunt dõ pla¬
cationẽ suã. nec ptiũ redẽptionis animȩ suę.
Redẽptio enĩ animȩ uiri diuitię suę ut salomon

Expanded text:
cepti oblitus est David, quando numeravit populum, ideoque plagam numerando eidem populo conscivit. Spirituali autem sensu, summa filiorum Israel summam omnium designat electorum, quorum nomina scripta sunt in coelo. Singulique dant pro animabus suis pretium Domino, cum ei in bonis operibus exhibent sedulae servitutis obsequium. Alioquin plaga erit in eis, cum fuerint recensiti; quia nimirum ultio perpetua manet eos qui, fidelium numero nomine tenus sociati, perfecta fidei opera Domino offerre detrectant. Diciturque de talibus: Non dabunt Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Redemptio enim
Abbreviated transcription (Latin):
.i. fructũ labioꝵ conficenttũ nomini eius.
Qđ̃ de omĩb etiã electis membris indelic &
summi sacerdotis qͥ in spũ & ueritate orans
patrẽ conuenient̃ accipi potest. Cui autẽ
melius quã huic aituri conuenit. qđ dr̃ scm̃
uirgini matri arcangłs. Sp̃s sc̃s suꝑ uem&
scripta huc usq factura altaris incensi. suꝑẽ.
adhuc descriptio labri ȩnei in qͦ lauarent ma¬
nus suas ac pedes ingressuri in tabernacłm
sacerdotes. Sed p̃t̾mittit᷑ unũ dnĩ mandatũ
qd̃ & nos breuit̾ tangere ac ꝓmodulo nr̃o ex-¬

Expanded text:
 fructum labiorum confitentium nomini ejus. Quod de omnibus etiam electis, membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem, convenienter accipi potest. Cui autem melius quam huic altari convenit quod dicitur:virgini matri archangelus: Spiritus sanctus scripta hucusque factura altaris incensi, superest adhuc descriptio labri aenei, in quo lavarent manus suas ac pedes, ingressuri in tabernaculum sacerdotes; sed praemittitur unum Domini mandatum, quod et nos breviter tangere ac pro modulo nostro ex