comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sure ꝯuigis censura ⁊ nroisione
nõ pot̾is frustraq illud satyoi¬
cũ eiusdẽ optauerie Soleotisium
licrat fecisse marito Int̾ mũdi te¬
dia nam importumꝰ ꝓocaci feiã
et tacere nestia/ de õꝑmia dote¬
Sote auctus sum opiã l Et opia
tyrãnide malũ malo additum
suꝑbie ꝯuigalis duo semiih doe et
forma G. Młiũ dotata uxor est in-¬
ł mltũ dotata uxore ncil ẽ impor¬
cumꝰ nchil intractabiluꝰ ml sibe
nõ licitũ arbitrat᷑ q̃ suas opes ma¬
se putat nõ souam G magna dos
meũ subnit luẽ. ł. unde des ing̾dit᷑
inde libertas egredit᷑ qd bñ ꝓiderat
ligurgus ciiꝰ lege cantũ fuit ut indo¬
tate nuberẽt ⁊ adrecta uatio ut oxo
dotis tenerẽt᷑ ut sapient̾ Nam
⁊ ueͣ mitis in domib nõ uiro uxor
s peciũa nubit auaricie ⁊ est uti¬
qr magna dos licencia ꝯuigis fre¬
nũ uiri. G. Ongens cum uxore
dos obueĩt ł muta ordinẽ io
em̃ cum ingenti doce uxor subnt
quã libenccꝰ exceusisses si sola pos¬

Expanded text:
ugis censura et irrisione non poteris frustraque eiusdem satyricum illud optaveris: Solecismum liceat fecisse marito: inter mundi tedia, nullum importunius procaci femina et tacere nescia. 68 DE OPIMA DOTEote auctus sum opima. Et opima tyrannide, malum malo additum; superbie coniugalis duo stimuli: dos et forma. Multum dotata uxor est michi. Multum dotata uxore nichil est importunius, nichil intractabilius; nil sibi non licitum arbitratur: que suas opes mase putat esse, non sociam. Magna dos meum subiit limen. Unde dos ingreditur, inde libertas egreditur, quod bene providerat Lycurgus, cuius lege cautum fuit ut indotate nuberent, et adiecta ratio ut uxordotis tenerentur. Utrunque sapienter: nam et vere multis in domibus non viro uxor, sed pecunia nubit avaritie et est utique magna dos licentia coniugis, frenum viri. Ingens cum uxore dos obvenit. Muta ordinem: immo enim cum ingenti dote uxor subiit quam libentius exclusisses, si sola pos
Abbreviated transcription (Latin):
Serua illos eͥtate mutua at preta¬
te delicarissima rer es amoi diei¬
tili q̃onꝰ facile ꝑdit ũ. Srd fotores
hẽõ bonas ⁊ grane pondue s. dio¬
cundum ac fire a dolescentiũ p̾mis
labor quo se effecti sin mus exceãt
nñ p̾mã pietatis acq indolis famã
q̃rant e bonas habeo sorores /⁊
Cura ut ille bonũ form̃ habeat
teqz suꝑstite, et si coĩs pr᷑ obierit orbitatẽ
non senciãt e pulcherrime sunt soroes¬
R Sustos uei labilis uigilantib oclie
dolos/ caue t̾ꝯfusa te ꝓcoꝵ cohors excitet
difficilis est uneꝰ forme cuifiodia qd  ñ a¬
taꝵ reris tanto exactiorẽ pudicicie pͣ
audi curã ẽẽ decẽt quãto ⁊ p̾ciosiol et
rreparabilior illa est sant uirgmeam
castitatẽ mlła arte melius ꝙ mature
giuigio p̃huabis uͫ formose michi soroes
domi sut Nr̃e duncehibi si ꝓmde¬

Expanded text:
Serva illos equitate mutua ac pietaServa illos equitate mutua ac pietate; delicatissima res est amor: difficile queritur, facile perditur. Sed sorores habeo bonas. Grave pondus, sed iucundum ac fere adolescentium primus labor, quo se effecti sui iuris exerceant, unde primam pietatis atque indolis famam querant. Bonas habeo sorores. Cura ut ille bonum fratrem habeant teque superstite, etsi communis pater obierit, orbitatem non sentiant. Pulcherrime sunt sorores. Custos rei labilis vigilantibus oculis dolos cave. Circumfusa te procorum cohors excitet; difficilis est unius forme custodia: quid multarum reris? Tanto exactiorem pudicitie quam auri curam esse decet, quanto et pretiosior et irrecuperabilior illa est. Sane virgineam castitatem nulla arte melius quam maturo coniugio preservabis. Formose michi sorores domi sunt. Ne diutius tibi si
Abbreviated transcription (Latin):
m̃lta pati decint uͣ. amãtissies mei
frẽs habes R. debet id quidem ua eẽ
insi liuor obftet aut tumor ã eupidi¬
tas et hñdi sitis dinin om̃ĩs hũamq
mr dum expleri sendes inmemor
mt̾ parentes eni frliosq quatul
ant sero agnoscũt prẽs ⁊ si filios sta¬
tim amãt sero illos sepe ⁊̃ in fenet¬
tute suscipiñt frẽs anꝙͣ nascant᷑¬
⁊ plꝙͣ nati st̾ in rod domicilio risd̃¬
q inͦ cunabilis euo pares uersant᷑ ac
morib il l in lucẽ edii se uicissim
cernũt uiro ciło aliti nsdem atite¬
parentib isdem sociis idm ludie
tritoribus assuefacti ꝑrꝰ pubescũt
et ualidie nexib ñctus amor insi
hos aduẽticie soluãt qe diges melis
aspitas franctat qd cõe est ade ut
nẽstiã an fr̃no ulus amor esse
maior debeat an ullum odiũ matus
sit an indignaco ulla profundior
tam e̾bida semꝑ equalicas tam
paris semꝑ in paciens mens huma¬
na c̾ Eqnos piosẜ frẽẽ heo r

Expanded text:
multa pati docuit. Amantissimos mei multa pati docuit. Amantissimos mei fratres habeo. Debet id quidem ita esse, nisi livor obstet aut tumor aut cupiditas et habendi sitis, divini omnes humanique iuris, dum expleri studet, immemor: inter parentes enim filiosque quantumlibet ant, sero agnoscunt; patres, etsi filios statim ament, sero illos, sepe etiam in senectute, suscipiunt. Fratres antequam nascantti sunt in eodem domicilio eisdemque in cunabulis evo pares versantur ac moribus; illicet in lucem editi se vicissim cernunt, uno cibo aliti, iisdem parentibus, iisdem sociis, iisdem ludis, tritoribus assuefacti pariter pubescunt, et validis nexibus iunctus amor, nisi hos adventiasperitas frangat, quod commune est, adeo ut nesciam an fraterno ullus amor maior esse debeat an ullum odium maius sit an indignatio ulla profundior: tam turbida semper equalitas, tam paris impatiens mens humana. Equos piosque fratres habeo.
Abbreviated transcription (Latin):
uei  frm̃ ⁊ filioꝵ si om̃i pene
fres mieer sut optim ⁊mĩor xla¬
u bonõs eẽ sat est sepe rm mali
sunt aliqñ ⁊ pessimi eoq peiores
hostib quo minꝰ ꝯtra domefutas in¬
sidias est cautele Quãtꝰ sit aũt mmor
frm̃ ne latentes eruã neu pñteo
ledam satis notissiã paria mntene
thebamqs frẽs at romam inditãt q̃
quidẽ infamia cur uniꝰ urbis potiasͣ
tociꝰ orbis sit nõ uideo pͥmos mũd̾
frr̃s aspice alter altius opetnit ma¬
nu nec dũ ulatu horridũ scelus audi¬
siqͥdem phrates reꝑ parthorũ cuius
sup mencio ẽ hĩta prer prĩcidia in
prem sil ac fuliũ admissa triginta
nõ ueritus tanto ac tli sangtmne
⁊ ugnũ male partũ stabilire et
unetum orne iuiil asorns᷑ exti¬
guere. E fres bom sunt ł hondum
puto primoniũ diuisistis tũc ernp̃net
solet maigna sepe q̃ uidet᷑ pap paux¬
ulum auri si achibeas lis est erit cͣ
pñ sunt frẽs ⁊ celibat porsan tuus
sionis amissa q̃ in patiẽtissimes E

Expanded text:
filiorum et omnium pene atres michi sunt optimi. Miror plane. Bonos esse sat est; sepe enim mali sunt, aliquando et pessimi eoque peiores hostibus quo minus contra domesticas insidias est cautele. Quantus autem sit amor fratrum, ne latentes eruam neu presentes ledam, satis notissima paria Mycenei Thebanique fratres ac Romani indicant; que quidem infamia cur unius urbis potius quam totius orbis sit non video. Primos mundi fratres aspice: alter alterius oppetiit manu; necdum relatu horridum scelus audis, si quidem rex Parthorum, cuius supra mentio est habita, preter parricidia in patrem simul ac filium admissa, triginta non veritus tanto ac tali sanguine et regnum male partum stabilire et metum omnem invisi consortis extinguere. Fratres boni sunum divisistis: tunc erumpet solet: magna sepe que videtur pax, pauxillum auri si adhibeas, lis erit. Pii sunt fratres. Celibatus forsan tuus sionis amissa, que impatientissimos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
blandiloguẽs sit postremo mum¬
ficus in pancos d multoꝵ spaiye
he sunt enĩ artes tyrãnoꝵ quos uolgꝰ
dnõs uotat carinfices exꝑit᷑ h. p̃stigia
actonitis ingerũt lumĩb har hamis
ac laq̃is p̃cendũt escã sic credulos augu¬
pant᷑ o. dm̃ habeo ipotentem U.
Is incelo unus est, qui se mor sno
dm̃n dixit et dici uoluit nã tre dns
augustꝰ cesar edc̃o uetuit se dnũ
dici ille leoꝵ deus iste hoũm imꝑa¬
tor ille maiesarẽ tenuit iste modgã¬

Expanded text:
blandiloquens, sit postremo munificus in paucos de multorum spoliis: he sunt autem artes tyrannorum. Quos vulgus dominos vocat, carnifices experitur; hec prestigia attonitis ingerunt luminibus, hanc hamis et laqueis pretendunt escam, sic credulos aucupantur. Dominum habeo prepotentem. Is in celo unus est, qui se iure suo dominum dixit et dici voluit. Nam terre dominus Augustus Cesar edicto vetuit se dominum dici; ille deorum Deus, iste hominum imperator: ille maiestatem tenuit, iste mod
Abbreviated transcription (Latin):
uitã bidet Sinant uita obstare aliquo
forsitan aspiranti a uailioi ͤ mors
eẽ cexit seu uideri mutat᷑ hĩtus atq
affegus aĩoꝵ occultũq mox odium
erupit suãtũ ẜane mt̾ sõceꝵ at ge¬
nur possit esse discordiꝵ ut sueam
antiquã dañar fabella ⁊ numeria¬
uũ auri soceri sin dlo nefario inter¬

Expanded text:
vitam videt? Sin autem vita obstare aliquo vitam videt? Sin autem vita obstare aliquo forsitan aspiranti aut utilior mors esse ceperit seu videri, mutantur habitus atque affectus animorum occultumque mox odium erumpit. Quantum sane inter socerum ac generum possit esse discordie, ut sileam antiquam Danai fabellam et Numerianum Apri soceri sui dolo nefario inter
Abbreviated transcription (Latin):
ut in tutu intemerata ꝑuenerit
erit fateor uñ ⁊ secũ do grãs agas
⁊ gaudas mag̃is ꝙͣ si illã u̾gñs
imptiis illustrasses est tñ incermm
michi crede qd tueas dum fit ce
in lomĩib uara ꝯstancia cũ ĩpemĩs
milla est de optimo trenero
ptuyꝰ est gener michi R. debet¬
is cit esse ui filio carior s
quidem fuiũ casus affert gener
electio Acceptũ iqr filie fer qne
nepotũ debitux filiũ iã nc̃ dedit¬
S gener optiniũ sors ibut ł duñt
hor in gaie et fidei insignis et
cus Auxeliꝰ erga quẽ esq ad illuis
int̾snrẽ crib ac uigniti ãnis ira se-
gessit ut nõmi amoiẽ eius ac filia
si imꝑñ quoq successione. ut filius
fide p̃petua at sedulitate meruerit
At nõ talis erga ceaudiũ fuit nere
licet is quoq nõ s̾nis merias s nris
ingeno pncipis filiã nactꝰ esimꝑui¬
S unaminem ⁊ ꝯcordẽ geneꝵ inuem
ꝯpeticõ ꝯcordiã hant infringarꝭ aims

Expanded text:
ue in tutum intemerata pervenerit, ue in tutum intemerata pervenerit, erit, fateor, unde et secum Deo gratias agas et gaudeas magis quam si illam regiis nuptiis illustrasses. Est tamen interim, michi crede, quod timeas: cum sit enim in omnibus rara constantia, tum in feminis nulla est. 75 DE OPTIMO GENERO ptimus gener est michi. Debet esse vel filio carior, si quidem filium casus affert, generum electio: acceptum igitur filie fer que, nepotum debitrix, filium iam nunc dedit. Generum optimum sors tribuit. Sunt hoc in genere et fidei insignis et cus Aurelius, erga quem usque ad illius vite finem tribus ac viginti annis ita se gessit, ut non modo amorem eius ac filiam sed imperii quoque successionem ut filius fide perpetua ac sedulitate meruerit. At non talis erga Claudium fuit Nero, licet is quoque non suis meritis sed matris ingenio principis filiam nactus et imperium. Unanimem et concordem generum petitio concordiam hanc infringat. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
uallatũ e doncesso calle corenptoꝵ
it segmꝰꝰ et ꝓmissa tepe̾cius apetut᷑
mltũ ꝯcupite ra difficilis solet
esse custodia s̃ Insicis nate pu¬
dicia est R Est et ces eptima rec
ressime ma p̾bet magna lucrẽtie
forma fuit fed ul eque ac sp̃tata
matrone nobilis castitas uesãnũ
iuuenẽ in adult̾ĩ uiolencui st̃i¬
mulis egit ardentib sic bonop dons
abunt᷑ nequicia reptoꝵ s Gastitas
falie nota esti cita ł petua sit
apud portã legĩs uarĩ . mutalłe
semꝑ femina qd si mard s diceret
nũqd minꝰ i deo t̾eũ nõ esset quẽt
a dolescentulas pudicas pͥmũ post
uitiis cũ p̃t̾ita castitate cẽtatẽs br
pudice acti quasi ꝑditi txis peniguis¬
se uidl̾t᷑ quo młm fedils ilo i
sexu atq etate ludioriũ s. Eafrissiã
michi ẽ filia R. Si se ipam̃ cognoue¬
uit stiueritq curꝰ ẽ uoniũ ca̾stitas
et illi grãs agens ad custodiã bom
sin totũ ꝙm intenderit acq ita¬

Expanded text:
vallatum est. Concesso calle corruptor vallatum est. Concesso calle corruptor it segnius et permissa tepentius appetuntur; multum concupite rei difficilis solet esse custodia. Insignis nate pudicitia est. Est ubi res optima rei pessime materiam prebet. Magna Lucretie forma fuit, sed nil eque ac spectata matrone nobilis castitas vesanum iuvenem in adulterium violentum stimulis egit ardentibus; sic bonorum donis abutitur nequitia reproborum. Castitas filie nota est. Opta ut perpetua sit. Apud poetam legis: Varium et mutabile semper femina; quod si Maro non diceret, nunquid minus ideo certum esset? Quot adolescentulas pudicas primum, post vitiis cum preterita castitate certantes, ut pudice acti quasi perditi temporis penituisse viderentur? quo nullum fedius illo in sexu atque etate ludibrium. Castissima est michi filia. Si seipsam cognoverit sciveritque cuius est donum castitas et illi gratias agens ad custodiam boni sui totum animum intenderit atq
Abbreviated transcription (Latin):
duq̃ iliũ Frustra iã feruẽtis bell
motib ereptũ ⁊ inbelle trãqis se¬
is in r̾giã. uictũ B̾gineis latebris
occultaret omres hos q̃dem fletus
⁊ hos metus nchil aliud ꝙͣ maicia
uis et uotus aiq̃sa peperat/ G ualde
michi magͣnimꝰ est ẜilius R mag¬
naminꝰ sine magna potencia stul¬
ticia magna est magnanimitas
potentissum uident ꝙͣ sunt fra¬
giles, mlta ⁊̃ p̾ter mort̾e si p̾cipue
mors declaret ut bremt̾ uereqz
dici possit nnl inbecilliꝰ homie
mlq suꝑbins ũ. filius est michi
magnoꝵ conatuũ plenã domiẽ
ocnꝰ drardia et quietis ⁊ sepe oy¬
tabrs nõ tã magͣmimũ filrũ huisse
ad sim̾iã clara est fortitudo magͣm¬
mitas speciosa ulraq ud laboriosa
et turbida euta modestia ⁊ enqͥlla
de filie castitate cipiͫ xxiiii uaudii
asta michi est filia ł Iocũditas
magna sed solicita quãto gin
castitas maior tanto ĩeã uigilatior
libido ml tã inuadenter iuadit᷑ ꝙͦ
qd castis excubiis s. femineo pudore

Expanded text:
dumque illum, frustra iam ferventis belli motibus ereptum et imbellem tranquilli senis in regiam invectum, virgineis latebris occultaret? Omnes hos quidem fletus et hos metus nichil aliud quam martia vis et virtus animosa pepererat. Valde michi magnanimus est filius. Magnus animus sine magna potentia stultitia magna est. Magnanimitas potentissimi videntur quam sint fragiles multa etiam preter mortem, sed precipue mors declaret, ut breviter vereque dici possit nichil imbecillius homine nilque superbius. Filius est michi um plenam domum, otii vacuam et quietis, et sepe optabis non tam magnanimum filium habuisse: ad summam, clara est fortitudo, magnanimitas speciosa, utraque vero laboriosa et turbida, tuta modestia et tranquilla. 74 DE FILIE CASTITATE Casta michi est fiasta michi est filia. Iucunditas magna sed sollicita: quanto enim castitas maior, tanto in eam vigilantior libido: nichil tam ardenter invaditur quam quod castis excubiis et femineo pudore
Abbreviated transcription (Latin):
mrẽs mori ꝯpulit patunit hoc uictꝰ
eo claxius die quo ueliq̾e cladis ad
trãsimenũ accepte romã sꝑso agiui¬
ne uepetebant, due mr̃es funis quos
ĩacie cecidisse referentib credidant
conspectis insperati gaudii non ca¬
paces efflarũt sppoitꝰ his atq aliis
effcĩ ut ulła int̾ homĩes maior
esset ingratitudo ꝙͣ que in mrem
Dimittit᷑ eͣ edhuc annosa suꝑest
genitrix ł eenociens hant aspicis
sim̃e trdẽ intue̾s cogita unde geias
et quo ꝑgas ꝙͣ te angustũ hitacłin
emisit ꝙͣ angustũ excipiẽt/ i uen¬
tre mr̃is prie in uter t̾re mris
oũn fest mas Int̾ urͣq g. laxantib
am atq raptantib Iuꝑbiẽ atqr
auaricie frenũ sroinge. d fra¬
tribus bonis piĩsq sororibus at for¬
y Ios frẽs habes lł Raiũ nã parẽ¬
tes fere semꝑ amãt frẽs sepe
inuident sepe Aspiciũt uarãpi¬

Expanded text:
matres mori compulit. Patuit hoc ultimum matres mori compulit. Patuit hoc ultimum eo clarius die, quo reliquie cladis ad Transumenum accepte Romam sparso agmine repetebant: due matres filiis, quos in acie cecidisse referentibus crediderant, conspectis insperati gaudii non capaces efflarunt spiritus: his atque aliis effectum ut nulla inter homines maior esset ingratitudo quam que in matrem admittitur. Adhuc annosa superest genitrix. Quotiens hanc aspicis, simul terram intuens cogita unde venias et quo pergas, quam te angustum habitaculum emiserit, quam angustum excipiet. De ventre matris proprie in utfestinas: inter utrunque ergo laxantibus animum atque raptantibus superbie atque avaritie frenum stringe. 84 DE FRATRIBUS BONIS PIISQUE SORORIBUS AC FORos fratres habeo. Rarum: nam parentes fere semper amant, fratres sepe invident, sepe despiciunt rara
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuũ ũ mater est michi amãtipsiã¬
P maximꝰ prĩs amor mũĩs dẽhemẽ¬
cissudae uterq tłis tantug ut̃ uix
eũ insi uara ad modum fulñ pietat
pietate certame uincãt quib laigiꝰ
caritat fons celestis affeuxerit dit
nũc sꝙ uince̾ soliti sunt parentee
net dũ adolescenciũ ea est pietas a
maioꝵ uͥuerẽtia q̃ sperare aliud co¬
gat qđ si forte p̃ter spem euenerit
ulłm in tris celo gratiꝰ sp̃tatulum
figi q̃at ẽ. Est mici mat̾ optim¬
R. dsto illi bonꝰ saltẽ filius scito te
illi pͥmũ pondus ac tediũ fiisse de¬
hinc acerrimũ dolorẽ post heiinũ
laborẽ trepidamq solicitudine me¬
mento uteri altritiũq ubeꝵ quot
illi sommos quotqz seu citos / seu
iocos tnrs fletibus abruperis quot
aut metus aut dolores cuis cafibz
peperis et fortasse nõ nũꝙͣ ꝑiclqa
quoq gandia sexe eni ut docor filio¬
iũ mortis sit gaudiũ uite miẜas

Expanded text:
perpetuum. Mater est michi amantissimaperpetuum. Mater est michi amantissima. Maximus patris amor, matris vehementissimus, uterque talis tantusque ut vix eum nisi rara admodum filii pietas pietate certamen: vincant quibus largius caritatis fons celestis affluxerit. At nunc usque vincere soliti sunt parentes, necdum adolescentium ea est pietas aut maiorum reverentia que sperare aliud cogat. Quod si forte preter spem evenerit, nullum in terris celo gratius spectaculum fingi queat. Est michi mater optima. Esto illi saltem bonus filius; scito te illi primum pondus ac tedium fuisse, dehinc acerrimum dolorem, post continuum laborem trepidamque sollicitudinem. Memento uteri altricumque uberum, quot illi somnos quotque seu cibos seu iocos tuis fletibus abruperis, quot aut metus aut dolores tuis casibus pepereris et fortasse nonnunquam periculosa quoque gaudia. Sepe enim ut dolor filiorum mortis, sic gaudium vite miseras
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ breue est oͣ pater heo optimũ¬
R aut ille tibi luctũ pariet aut tu sibi¬
G ndulgentissimꝰ michi ẽ pater ł Sẽ
nate ordo ẜuat᷑ magm fletus hr̃ditas
te manet iaũq si p̾uercit᷑ tͣ prẽm ad¬
huc heõ R uere sedulo fugitiã iogdi¬
tas pater senex 6 prẽm hẽõ grãdnũ¬
⁊ non ẽ locus mercie festma carpe frut¬
tus extremos tãꝙ ex artore ruinca
caro lateri inhere quãtũ potes cupide
illũ uide seu ꝯfestim abituꝵ cupidiaq
audi et extremos moiitꝰ memor
mente r̾condito Restũq uelut iter actu¬
uus nccͣiis p̾munitor egebis illo con¬
sultore queresq eũ nec ĩuemes domi
S prẽm hr̃o Recrexitũ ł ꝓpera nouis¬
sima pietatis eficia in illũ ꝯgere dũ
licet siquid nc̃ omiseris dolebis semx¬
Oͣ prem piũ heo ł habes qmi añ tẽ m̃o¬
N cupiat post te uiu̾e inetuat C̃ hẽõ
prẽm oxtimũ ł hẽs ꝯuẽ p̾us ꝙͣ hrẽ
a mantissiã michi est mater ł
At tu illi iugis pauor desidiñq

Expanded text:
tuum breve est. Patrem habeo optimum. Aut ille tibi luctum pariet aut tu sibi. Indulgentissimus est michi pater. Si nature ordo servatur, magni fletus hereditas te manet illumque si pervertitur. Patrem adhuc habeo. Utere sedulo, fugitiva iucunditas pater senex. Patrem habeo grandevum. Non est locus inertie: festina carpere fructus extremos, tanquam ex arbore ruinosa. Caro lateri inhere quantum potes, cupide illum vide ceu confestim abiturum cupidiusque audi et extremos monitus memori mente recondito desertumque velut iter acturus necessariis permunito: egebis illo consultore queresque eum nec invenies domi. Patrem habeo decrepitum. Propera novissima pietatis officia in illum congerere dum licet; si quid nunc omiseris, dolebis semper. Patrem pium habeo. Habes qui ante te mori cupiat, post te vivere metuat. Habeo patrem optimum. Amantissima michi est mater. At tu illi iugis pavor desideriumque
Abbreviated transcription (Latin):
rupet aut sparget si hie atqi
huiusmodi delcãris utiqs delc̃abłis
simia tua est Monfiruosã beluã
bocat Cicero nec inꝰ aliiid̾ mirũ
dicit ꝙͣ urnã sorciũ euertiise idq
pro ostento grecoꝵ in hysterns sẽo¬
tum esse mre openno doctissimus
uir iroidet Sum uõ niꝵ pocius
uideri deẜeat si non onña euergat
ac discipet u. ludieris aĩantibus
habundo R. cuope sim̃l ⁊ ludicur
esse aligd̾ non pot̾ ꝯuie̾ emĩ in tur¬
ciat fugiendũ est corrupti gust h
ẽ amara dilige̾ sed hic urͣ est mos
mepta tm̃ aĩalia sed qquo pichie
est fedius cbscends ⁊̃ honnes ling

Expanded text:
rumpet aut sparget. Si his atque huiusmodi delectaris, utique delectabilis simia tua est. Monstruosam beluam vocat Cicero, nec minus aliquid mirum dicit quam urnam sortium evertisse idque pro ostento Grecorum in historiis scriptum esse; iure optimo doctissimus vir irridet, cum vere mirum potius videri debeat si ipet. Ludicris animantibus abundo. Turpe simul et ludicrum esse aliquid non potest. Quis enim in turciat fugiendum est: corrupti gustus est amara diligere. Sed hic vester est mos, inepta tantum animalia sed, quo nichil est fedius, obscenos etiam homines ling
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃fitim principu plane ꝯuahe
adulatorẽ ilłũ fec̾it na uñ disticom
illud ĩnetuit psitatꝰ a uobis alioꝵ
nõia distam hoc didici ꝑ mo dicere
cesar aue u. Est michi pica diser¬
tissima R. Cũprari sit honnres di-¬
seiti tibi disertissima pita est loꝯͣs
fateor et salutatrix ost sedulaꝰ e¬
uuge et illud pita loquaꝵ tr̃ta
diuñ te uoce salutꝰ Si me non
uidas esse negabis auemi derte
de huꝰ auis intencõe discendiq
studio mira nescio an ⁊ uera nar¬
rant᷑ illud in p̾mis dix credillẽ
ꝓositũ ei bbum si oblita fit angi
illã grant᷑ ⁊ affluri molestiãꝙ añ
tacita meditatõe testari eũ si u̾bũ
ei ad mẽoriã r̾ducat᷑ miois modis
hilaresce At si ꝓgosus seu becbi diffi¬
cultate, seu meorie in beciblitate om¬
cat᷑ pre dolors ⁊̃ int̾dũ morꝰ ut
iam minꝰ mira homeri mors poete
s apd uos uulgo glandare uocitaꝵ¬

Expanded text:
plane, quasi adulatorem illum fecerit natura. Unde distichon illud innotuit : Psitacus a vobis aliorum nomina discam hoc didici per me dicere: Cesar, ave. Est michi pica disertissima. Cum perrari sint homines diserti, tibi disertissima pica est? Loquax, fateor, et salutrix est sedula, unde et illud : Pica loquax certa dominum te voce saluto, si me non videas, esse negabis avem. Certe de huius avis intentione discendique studio mira, nescio an vera, narrantur. Illud in primis vix credibile: propositum ei verbum si oblita sit, angi illam graviter et affligi molestiamque animi tacita meditatione testari; si ipsum ei verbum ad memoriam reducatur, miris modis hilarescere, at si prorsus seu verbi difficultate seu memorie imbecillitate vincatur, pre dolore etiam interdum mori, ut iam minus mira Homeri mors poete et apud vos vulgo glandarie vocita
Abbreviated transcription (Latin):
illa bobe pletũ et sepũltũ coruũ et
eius mi̾fectorẽ romanũ cuue morte
mlctatuꝰ in qua nec apritanꝰ maĩor
sepulcͫ huĩt net ños uliore ꝯmia
si diis placet coruꝰ hit pptm saluta¬
bat/ ut dixim ⁊ Ill ant ñ salutatũt

Expanded text:
be fletum et sepultum corvum et eius interfectorem Romanum civem morte multatum, in qua nec Africanus Maior sepulchrum habuit nec Minor ultorem! quia, si diis placet, corvus hic populum salutabat ut diximus, illi autem non salutabant,
Abbreviated transcription (Latin):
tñ est adueri̾e Sepfere alni᷑ int̾ quos
eỹcero bremtꝰ uotent̾iq adsumã pau¬
loci mutatõ q̃ ut corꝑi sic aõ egrotãti
salubris midum ẽ eintatõ oñn fuga¬
qr diligens qubus amati uirltus in
memoriã retraharis occupaco quos
traductioq ai ad alias curas nouas
solicieudines quibus morbi ueteris
uestugia deleant᷑ Cogitacõ uehemẽs
et assidua ꝙͣ turpe ꝙͣ trisie ꝙͣ miseꝵ
postremo ꝙ breue ꝙͣ labus ꝙ nchil

Expanded text:
ipsere alii, inter quos Cicero breviter potenterque. Ad summam, pauloci mutatio, que ut corpori sic animo egrotanti salubris interdum est; evitatio omnium fugaque diligens quibus amati vultus in memoriam retraharis; occupatio quoque traductioque animi ad alias curas novasque sollicitudines, quibus morbi veteris vestigia deleantur; cogitatio vehemens et assidua, quam turpe, quam triste, quam miserum, postremo quam bre
Abbreviated transcription (Latin):
lentib uris acculturẽ opã dar̃e ñ
pro arte ũl neg̾ocio sed pro oc̃ĩo et
curaꝵ alternacõe ꝑmiserim Utq
mt̾dũ teneros uamos pubescẽtib gẽ¬
mis inser̾e lupuriãtia solia c̾uã
falce ꝯpesce lasciuos palinitrs płis
in spem scrobib cauis infodere siciẽ¬
tib pratis q̃rulos riuos prono
arbitior cu nobilioris exrituĩ Resse
mat̾ia bix possit latura parẽs extima
dũ mltas mortalis artes dares iya etiã
dipmxit ngenia ut cui ꝯmsq erit
tissmꝰ illi insistat didebie alique᷑ im
mediori ingemo tã solerter a arua sul¬

Expanded text:
lentibus viris agriculture operam dare non pro arte vel negotio, sed pro otio et curarum alternatione permiserim utque interdum teneros ramos pubescentibus gemmis inserere, luxuriantia folia curva falce compescere, lascivos palmites prolis in spem scrobibus cavis infodere, sitientibus pratis querulos rivos prono arbitror, cui nobilioris exercitii deesse materia vix possit. Natura parens optima, dum multas mortalibus artes daret, ipsa etiam distinxit ingenia, ut cui quisque erit aptissimus, illi insistat. Videbis aliquem qui mediocri ingenio tam solerter aut arva sul
Abbreviated transcription (Latin):
an nõ hhemistocteũ ueud ꝯsiliũ
quo diffunt malle se uirũ petinã
ꝙͣ peciuiãs unro indigentẽ recte ⁊
ad feiãs trahi possit/ s. uxor mͥ
p̃dines est l deuãto melin erat
cũ mopi requiescẽ ꝙͣ laborare cum
eiiugis dos ĩmẽsa est cansi¬
quẽs ẽ ut elatio anmi sit ĩmẽsa
tiõr aũt uir niłs nõ audebis uiia
uxhendere dũ respicies dote non
p̃sames hũiliare illã ꝑ quã to mr¬
mineris suꝑbire nec fastidia dit¬
tolerabis an forte nõ aurelii ãnto¬
uxerẽ dimittinꝰ rddamꝰ ⁊ dotẽ dos
aut̃ enat imꝑiũ uides ui ingentie
uni cm dos frenabat tuã fresitar
nõ frenabit/ o. dos ꝑ maxĩa mepti
supportadis nõ auaicie estis noi¬
tandis ĩuenta est utaq quo magꝭ
illã exacgeras magis in ẜamas. ut
q̃ uermꝙ mele sua noceat et huit
dantis inpndeciã hnc senpiscẽtiam
acciꝑiũtis auctura sit ũ. est mcti
masnt dos uxoris Re non quara sit
dos sed qualis utor u̾fert et ĩdote

Expanded text:
stocleum illud consilium quo diffinit malle se virum pecunia quam pecuniam viro indigentem recte etiam ad feminas trahi possit. Uxor michi perdives est. Quanto melius erat cum inopi requiescere quam laborare cum Coniugis dos immensa est. Consequens est ut elatio animi sit immensa, timor autem viri nullus. Non audebis vitia reprehendere dum respicies dotem, non presumes humiliare illam per quam te memineris superbire nec fastidia duntolerabis. An forte non Aurelii Antouxorem dimittimus, reddamus et dotem”? Dos autem erat imperium. Vides ut ingentis viri animum dos frenabat; tuum forsitan non frenabit? Dos permaxima, isupportandis, non avaritie estibus irritandis inventa est; itaque quo magis illam exaggeras, magis infamas, ut que utrinque mole sua noceat et hinc dantis impudentiam, hinc concupiscentiam accipientis auctura sit. Est michi maxima dos uxoris. Non quanta sit dos, sed qualis sit uxor refert et in dote
Abbreviated transcription (Latin):
niꝯtas eoꝵ uato g ͦ dicior Renegator
tanto ⁊⁊ negor tañto maior auartia
maior impietas o fenor fudio ꝑ
An nãa artiũ erat cmi meli ꝰ studeres
an orãt mlt̾e ẜ hu aptius erat in¬
geniũ an qdu u¬

Expanded text:
iniquitas eorum”. Quanto ergo ditior fenerator, tanto et nequior; tanto maior avaritia, maior impietas. Fenori studeo. An nulla artium erat cui melius studeres? An erant multe, sed huic aptius erat ingenium? An qu
Abbreviated transcription (Latin):
pars qrũdã oĩa ꝑiere tu de tins qd
p̃sagias uideto G. St̾bo ⁊ ea michi
interm uoluptas unica N. Si oc
ingeniũ exteas sc̾bendoꝵ aliĩs te
doceas si Et obliniscarie horm pre¬
rerinꝙ mrẽoria pnĩs tediũ effugi¬
as̃ excusse si ut fc̾bendi morts
quide occłro ⁊ in sanabłi medeare
mifereor sut nãq si nestis q̃ñ
st̾but insi qr neqũt desiere et
uelut exp̃cipiti dcͣrẽtes uolenteso

Expanded text:
pars, quorundam omnia periere. Tu de tuis quid pars, quorundam omnia periere. Tu de tuis quid presagias videto. Scribo et ea michi interim voluptas unica. Si ut ingenium exerceas scribendoque aliis te doceas, si ut obliviscaris temporum preteritique memoria presens tedium effugias, excuso; si ut scribendi morbo quidem occulto et insanabili medeare, misereor; sunt namque, si nescis, qui non scribunt nisi quia nequeunt desinere et velut ex precipiti decurrentes nolent
Abbreviated transcription (Latin):
uincit᷑ nata si uincit᷑ Gͣ Sc̾bo
ardent᷑ ł. debanto ardenciꝰ olim
mlti quoꝵ ardor sie eptinaꝰ est
ut sc̃psisse illos insi id aliͣ sc̾berẽt
nesciret᷑᷑ ulłm opus hũanã durat
semx .c. mortalis labor nchie
efficit ĩ mõtale . G. Sc̾bo młta L
Quãto plura alii dns cyteronis
libios ouit uarroins enumeret quis
titilimii aut plumꝰ oꝑa meciatur
Grecoꝵ unꝰ sex milia libroꝵ edidisse
tradit᷑ o. ardentẽ spm̃ siuera ues est
o. longũ ociũ ac txãquillũ certe st
unũ duos se ã om̃o pances librbe
bñ sc̾bere młti negociũ est laborie tot
unũ milia sc̃psisse nẽ tũ facile est
credere ꝙͣ mirari sim tñ actestant᷑
auctores quib nõ crelere durã sit
quiq hñc mĩ nõ auditu sibi nec
miraltẽ quato mirabiliꝰ est sc̃ͥpsiss
longũ ẽ enuare qui uni apud uos qmi
de apud grecos et q̃ scripserint ꝯnoꝵ
nłłt ad plenũ studioꝵ fortuãt ꝰ fuit
sed hoꝵ aliqua illoꝵ aũi magna

Expanded text:
itur natura, si vincitur. Scribo ardenter. Quanto ardentius olim multi, quorum ardor sic extinctus est, ut scripsisse illos nisi id alii scriberent nesciretur? Nullum opus humanum semper durat et mortalis labor nichil efficit immortale. Scribo multa. Quanto plura alii! Quis Ciceronis libros aut Varronis enumeret, quis Titi Livii aut Plinii opera metiatur? Grecorum unus sex milia librorum edidisse traditur: o ardentem spiritum si vera res est, o longum otium ac tranquillum! Certe si unum duosve aut omnino paucos libros bene scribere multi negotium estest credere quam mirari. Summi tamen attestantur auctores, quibus non credere durum sit quique hunc numerum non auditu sibi nec mirabile, quanto mirabilius est scripsisse! Longum est enumerare, qui viri apud vos, quiapud Grecos et que scripserint, quorum nullus ad plenum studiorum fortunatus fuit, sed horum aliqua, illorum autem magna
Abbreviated transcription (Latin):
dudq̃ domũ impleat horreũ ex¬
hauriat. G. Ascamelos habeo U
phas turoibz camelus saicune fe¬
rendis ydoneꝰ cas utilior aptiorq
si ꝯsiluĩ peris, Ute̾ belius qs ĩs
bb̃i uitã agis mũdi ꝑtib genint
naturã parens prũdentissima q̃
S beluas et alia sinsq climaubus
aptiora distribuit G. camelum
habeo. L. Eria milia h̃abuit ⁊ am
catiꝯ sident campe ⁊ colles ⁊ mema
xdunt᷑ assidue qd his facias q̃ nõ
fant bona urã fere om̃ia in ꝑretus
motu sñt  quã insita uireute ai̾
debẽtis faniã ꝯ̃uere ꝑegnoꝵe aĩan

Expanded text:
dico, que domum impleat, horreum exdico, que domum impleat, horreum exhauriat. At camelos habeo. Uphas turribus, camelus sarcinis ferendis idoneus eoque utilior aptiorque. Si consilium petis, utere beluis quas his ubi vitam agis mundi partibus genuit natura parens prudentissima, que et beluas et alia suis queque climatibus aptiora distribuit. Camelum habeo. Tria milia habuit et amicircumsident. Campi et colles et menia perduntur assidue: quid his facias que non stant? Bona vestra fere omnia in perpetuo motu sunt et quam insita virtute animi deberetis famam quer
Abbreviated transcription (Latin):
toille effeu aũt ĩutile ꝓcura¬
cione difficile .iͣ. Est mnche ingens
elephis L fũt olim in ytalia elepha¬
nees nõ uenatu q̃ sici illi ꝯuidem
sed as hostib capti ⁊ intr̃pho ducti
quosq pͥma fronte tͥruerant ei̾s
uales uictores in capitoliũ secunr
alios nõ domarent Ita sensim os¬
solemt sus elephanciũ nõ solum
in gtalia ubi longe aduene/ uiqz
adueca erant sed in affrica etꝭ
⁊ egypto q̃ illoꝵ sñt uicimores
origini taq  in ytalia auorũ
memgria uincũ frederico romano¬
rum poncipi fuisse ⁊ nc̃ egyptio
tyrãno ñ nsi uincũ ẽẽ fama ẽ
adbsu Sic in india at echigia
exteraꝵ tedio gentiũ liberati siluas
patriad in colũt elephantes Tieq̃s
es qui elephante glaris bidaris
Alter ne hambal qͣm uno Gectus
elephante unoq fretꝰ occo ꝑtalia
facigaiit Ego hãt beluã ⁊ sihuã¬
i emnula intelletꝰ ab aucloribus
luxnrie ꝙ̃ p̾date fortime hanbalem

Expanded text:
terribile, effectu autem inutile, procuraterribile, effectu autem inutile, procuratione difficile. Est michi ingens elephas. Fuerunt olim in Italia elephantes, non venatu quesiti illi quidem, sed ab hostibus capti et in triumpho ducti quosque prima fronte terruerunt equos Italos victores in Capitolium secuti, alios non domarent. Ita sensim obsolevit usus elephantium non solum in Italia, ubi longe advene vique advecti erant, sed in Africa etiam et Egypto, que illorum sunt viciniores origini. Itaque et in Italia avorum memoria unicum Federico Romanorum principi fuisse et nunc Egyptio tyranno non nisi unicum esse fama est, ad usum. Sic in India atque Ethiopia exterarum tedio gentium liberati silvas patrias incolunt elephantes. Tu quis es, qui elephante gloriari videris? Alterne Hannibal, qui uno vectus elephante unoque fretus oculo Italiam fatigavit? Ego hanc beluam, etsi humani emulam intellectus ab auctoribus luxurie quam fortune habilem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nõ dicã arcula ut auꝵ aut gẽm̃e
sed ne domo l amplissima cluus
posi iã nec a serme nec a furi¬
bus nec a feris atrociorib tũtus
es om̃ibus in tuas diicias datum
ins G. ggib ⁊⁊ armentis gaudeo u
gaudes semel doliturꝰ miles nllus
dies sine rumoris mestis ibit ñt
rruerint fabei tulerintq oĩa nec
ñ pueros gladio ꝑcusserint Et pe¬
enoso illi quõdam mĩciatũ seni est
nt̃ bos cornu freg̾it nc̃ crus eqliꝰ
nc̃ uagãtẽ luxus agnũ nt̃ infectũ
gregẽ mors ĩuaserit nõ sat mise¬
ri brĩs malis et mortalitate pͥa
lium lugeretis de elephantibus
uit michi elexhantes L. Sinꝰ
q̃so esm pacis ne aut belle ha¬
buere hos duo illi notissum hos es
ytalie prirhus ꝓ hanbal quib
irãnas dũ t̾bare acies spenãt suas
turbane aĩal grane ꝓgsno ⁊ eñor¬
me ꝯdq ut exhystorus nocłi sõxẽ
suns exitio fi̾it asptu mꝵ et
mole si spẽ et odoie et stridore

Expanded text:
que non dicam arcula, ut aurum aut gemme, que non dicam arcula, ut aurum aut gemme, sed ne domo licet amplissima claudi possint; iam nec a servis nec a furibus nec a feris atrocibus tutus es: omnibus in tuas divitias datum ius. Gregibus et armentis gaudeo. Gaudes semel doliturus milies; nullus dies sine rumoribus mestis ibit: nunc irruerint Sabei tulerintque omnia nec non pueros gladio percusserint, ut pecuoso illi quondam nuntiatum seni est, nunc bos cornu fregerit, nunc crus equus; nunc vagantem lupus agnum, nunc infectum gregem mors invaserit. Non sat miseri vestris malis et mortalitate proplium lugeretis. 60 DE ELEPHANTIBUS unt michi elephantes. Cui, queso, usui: pacisne an belli? Habuerunt hos duo illi notissimi hostes Italie Pyrrhus et Hannibal quibus, Romanas dum turbare acies sperant, suas turbavere. Animal grave prorsus et enorme quodque, ut ex historiis nosti, sepe suis exitio fuit: aspectu mirum et mole et specie et odore et stridore
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ddũt cũ miei nec uos uicẽ u̾ddatis
amãtib cotũq hoc malũ facit aua¬
ricia ut nõ mõ seruũ ingeno
sed pecus homini fferendũ extime¬
tis .xͣ. Armĩtoꝵ gregũq ing̾ens
copia est/ l. Si ꝑte ip̃m illos pa¬
uei̾s qd insi occupacissimꝰ pastor
eris officiũ uile laudatũ l a mlts
añ alios a catullo ueronensi, Em
ꝑ alios, non tu pastor sed pastor
fnus pastoꝵq dolis expofitus
morbus nt̃ abactor cotidie umũ aliqd̾
fingend uñ dampnũ tibi delorq et
Illusio magna sero ꝑs mali fuerit
illusor rudis E. Armẽtis ac g̾gibus
diues sum R laudate diuitie sed in¬
c̾te et casisi mltis obnopie grandibe
rapmis pestib que tam crebre et tã
balide sñc ut sexe totes gges totaq
lacerent armẽta nota pẽsns quam
lucreti quãq illũ seuẽs maro de¬
scripsit ⁊ ꝙͣ mltas putas famosãs
minꝰ scriptoꝵ penuria sid dap̃no¬
sar eque G. dies sum hgib ⁊⁊ ar¬
mengis Li uage patentesq donitie

Expanded text:
terea nec vos vicem reddatis amantibus tutumque hoc malum facit avaritia, ut non modo servum ingenuo sed pecus homini preferendum existimetis. Armentorum gregumque ingens copia est. Si per teipsum illos paveris, quid nisi occupatissimus pastor eris, officium vile, laudatum licet a multis, ante alios a Catullo Veronensi? sin per alios, non tu pastor sed pastorum servus pastorumque dolis expositus. morbus, nunc abactor; quotidie demum aliquid fingendum, unde damnum tibi dolorque et illusio. Magna vero pars mali fuerit illusor rudis. Armentis ac gregibus dives sum. Laudate divitie, sed incerte et casibus multis obnoxie: fraudibus, rapinis, pestibus, que tam crebre tamque valide sunt ut sepe totos greges totaque lacerent armenta: nota pestis quam Lucretius quamque illlum sequens Maro descripsit. Et quam multas putas famosas minus scriptorum penuria, sed damnosas eque? Dives sum gregibus et armentis. Vage patentesque divitie,
Abbreviated transcription (Latin):
impetu dnis nõ legit apud curtiũ
amenissumos nemõp r̾cessus et uire¬
ta illa modoꝵ mauie oꝑpita u̾gum
ac sacrapaꝵ curã ⁊ p̃cipuã ut ꝑ¬
hilent uoluptatẽ Atq̃ in illis inssa
ebm̃ ac uesam regis adolestentie/
int̾fectus est parmemo clarus
senex ⁊ infallor macedonũ p̾mus
ducũ Duis nõ nomt caietam le¬
toris flexũ illũ quo nłło sus delo
pulchrior nullus amenior illit
iussu temulenti et crudelis anco¬
iii eccisus est dicero et poterat
ut cñꝙ tanto uiro locus ꝯuẽire ot
poscy scilz rome mori fatũ uẽtitũ
euat florido in uure moreret floren
nus filir dpacierat᷑ illis forte
tñt in lotis Ticero uibanas fugi¬

Expanded text:
impetu. Quis non legit apud Curtium impetu. Quis non legit apud Curtium amenissimos nemorum recessus et vireta illa Medorum manu consita, regum ac satraparum curam et precipuam, ut perhibent, voluptatem? Atqui in illis iussu ebrii ac vesani regis adolescentis interfectus est Parmenio clarus senex et, ni fallor, Macedonum primus ducum. Quis non novit Caietani litoris flexum illum, quo nullus sub celo pulchrior, nullus amenior? Illic iussu temulenti et crudelis Antonii occisus est Cicero. Et poterat utcunque tanto viro locus convenire, ut, postquam scilicet Rome mori fato vetitum erat, florido in rure moreretur florenus fuit. Spatiabatur illis forte tunc in locis Cicero urbanas fugi
Abbreviated transcription (Latin):
mcl̃igi uoluerũt si his ammus
de diretis tus f̾ruau coliges ꝯͣ¬
tandum erit ac tũ demũ qd pro¬
nũtiem bidero nam si locis tm̃gia
et tua forsitan cras non erim̃t
ac si uite ꝯpideres tua eciã m̃t
non sunt alieno ꝓculdubio gla¬
rie quis hic gle tue locus qdas
te si gelide ꝑ alpes estatem sr
climpus nmibibus altior si ramosꝰ
ac frondifer apẽninꝰ qd si lucidus
tiemꝰ se amenꝰ acgesis si sonorꝰ sorcra
he si landes sunt certe nõ sãt hoĩu sid
locoꝵ enũ fit expedit quo lauderis¬
C dcoris spacior uirecis, Refert q̃naz
cure int̾im tuo in pcͨore spaciẽtur
Nã sd̾ inuat arcula in ebironea ungẽ¬
ta olida ꝯdidise qd pult̾s in locis tur¬
pem aĩiz. Quot in uupibus horridis
scissimi floruert uiri quot in pratis
cidrentib turpes adulũ marcuerãt
adde ꝙ nõ aĩs polũ sed corporibus
uiteq homi mt̾dũ loca huiusinod
nocuisse aꝑtum est nõ tm̃ haugtu
aeris in modico sed ferro ⁊̃ occłioq

Expanded text:
ligi voluerunt, si his animus de viretis tuis fructum colliges expectandum erit. At tu demum quid pronuntiem videto; nam si locis tantum us non erant et tua forsitan cras non erunt — ac, si rite consideres, tua etiam nunc non sunt —, alieno procul dubio gloriaris. Quis hic glorie tue locus? Quid ad te si gelide per estatem Alpes, si Olympus nubibus altior, si ramosus ac frondifer Apenninus? Quid si lucidus Ticinus, si amenus Athesis, si sonorus Sorga? He si laudes sunt certe, non sunt hominum sed locorum; tuum sit expedit quo lauderis. Decoris spatior viretis. Refert quenam cure interim tuo in pectore spatientur. Nam quid iuvat arcula in eburnea unguenta olida condidisse, quid pulchris in locis turpem animum? Quot in rupibus horridis sanctissimi floruerunt viri? Quot in pratis virentibus turpes adulteri marcuerunt? Adde quod non animis solum sed corporibus viteque hominum interdum loca huiusmodi nocuisse compertum est, non tantum haustu aeris immodico sed ferro etiam occultoque
Abbreviated transcription (Latin):
gelotipe quiggis uir in sõms nũt lea¬
ditnis nũc qrelis futisq cm̃ib epa¬
tandus excenduss ꝑ noctẽ seu licen¬
ciꝰ octin Aflepis seũ uidenti lentiꝰ
orriseris seu uirmã salutaueris
seu formã alt̾eꝰ landaueris seu do¬
mũ feruis r̾dieris postremo aliqdꝰ
frtis aut dixeris quo sufpectus
lesiq reus sis amoris q si uira
dici debet q̃uã mors dicenda sit nes¬
cio et hec quide de tuo ardeni amo¬
ꝑpetua thori ꝯsors ł. dt sõm ꝑor¬
cuũ exiliũ maritalis lecti uarus
ac tenunꝰ sopor est huic uoluptas
uxorẽ fidelissimã ł fisse fidelis
aliquas nõ negto usq ecia ad mor

Expanded text:
zelotype coniugis vir insomnis, nunc blazelotype coniugis vir insomnis, nunc blanditiis, nunc querelis fictisque criminibus excitandus exercendusque per noctem, seu licentius oculum deflexeris, seu ridenti lentius arriseris, seu vicinam salutaveris, seu formam alterius laudaveris, seu domum serius redieris, postremo aliquid feceris aut dixeris quo suspectus lesique reus sis amoris; que si vita dici debet, quenam mors dicenda sit nescio. Et hec quidem de ardenti tuo amoperpetua thori consors. Et somni perpetuum exilium; maritalis lecti rarus ac tenuis sopor est: hinc voluptas, uxorem fidelissimam. Fuisse fideles aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
donmi habes ip̃is ex uoluptatibus
ac iocis imunticie erũpent inrt
ad mensam nec in chalamo tut
eris nam ep̃s litigio bacabit me¬
dia nocte pugnabit᷑ cͣ. Exoptatas
imptias ꝯeraxi R. Sum ꝯuige
imptias cum upace diuortiũ gtrax
ꝯplacelo placeo L Ñeliꝰ forsitã
displiars ñ te amãdo p̃merot acq
attereret et cogitare ⁊res tuas agere
s̾ te uendicar nec sufficles totus siqͦ
forte ne uelis fugẽ ce sugeq cãs fm¬
gere Siꝗd̾ agas ollitũ ẜ̾m siqd̃ cogitas
iratũ sibi si cibo abstineas sorderes
suas t̾ si sõno cesseris externa te uent¬
ie fessũ dicet demq ut uxori placi¬
deis tibi at aliis in utilis ẜis oportet¬
G uporẽ habeo q̃ me ardett̾ amat¬
destir q̃s u̾u̾encie ꝯuiggali ꝯuis trã¬
quillitati locus aut quieti ardenter
te amat uxor in uicissim se amar
senserit tepescet amoreꝵ odio mu¬
tabit sin equãdꝰ t̾ ẽ ꝯmor ⁊ tu ar¬
deas necesse est uniq deditꝰ sis am̃ati

Expanded text:
domi habes, ipsis ex voluptatibus domi habes, ipsis ex voluptatibus ac iocis inimicitie erumpent; nec ad mensam nec in thalamo tutus eris: nullum tempus litigio vacabit, media nocte pugnabitur. Exoptatas nuptias contraxi. Cum coniuge nuptias, cum pace divortium. Uxunice placeo. Melius forsitan displiceres: non te amando premeret atque attereret, et cogitare et res tuas agere sibi te vendicat nec sufficies totus. Si quo forte ire velis, fugere te fugeque causas fingere, si quid agas oblitum sui, si quid cogites iratum sibi, si cibo astineas sordere res suas tibi, si somno cesseris externa te Venere fessum dicet: denique ut uxori placeas, tibi atque aliis inutilis sis oportet. Uxorem habeo que me ardenter amatdestie, quis reverentie coniugali, quis tranquillitati locus aut quieti? Ardenter te amat uxor: nisi vicissim se amari senserit, tepescet amoremque odio mutabit; sin equandus tibi est amor et tu ardeas necesse est unique deditus sis amanti,
Abbreviated transcription (Latin):
Euphis ac glam insolentẽ u. No-¬
bile ꝯuigiũ et honestũ ob̃tigit L
Qnd de fasta fastidioq aĩs parũ¬
ne femmer mores noti disce fors
diste pati disce caros ꝑdere uni con-¬
iugio uacãdu est Amititiaꝵ scopu¬
lus uxor imꝑiosa et uiri affectiu
modeyatrix o gñosa miche uxor os¬
uenit R. oramo sarcina dure ꝯpedes
liberos humeros atz olim libros peres
p̾mẽt duꝵ dictu duriꝰ cogitatue
durissimũq ꝑessu ñ uniꝰ luciẽ
sed̾ coceꝰ uiee hospes forssitanq hostis
uacuã p̃sidiis inuasit domũꝰ und
illã ut dixi uet̾is rexudñ spe sõ¬
lata sola scilz mors excludr.s
Cõiugem gratã duxi ẜ. Eiras
illa te duxit diu mimu rueras
cuꝰ Accessit sponso dña cari fex
primignis enula socrinꝰ famlie
iugũ coq̾ne labor omuis peum sũp¬
tus arcule ornam̃tũ aule diurin
spͣtacliũ fenestre, lis nocturn
cubiculo. Gx uxor miche uemit
amantissima, li dum amore si
nescis celus i suspiciones et q̃¬
rele subeu̾nt ĩ mortale duellum

Expanded text:
insolentem. Nobile coniugium et honestum obtigit. Quid de fastu fastidioque ais? Parumne feminei mores noti? Disce servire, disce pati, disce caros perdere; uni coniugio vacandum est: amicitiarum scopulus uxor imperiosa et viri affectuum moderatrix. Generosa michi uxor obvenit. Gravis sarcina, dure compedes liberos humeros atque olim liberos pedes prement. Durum dictu, durius cogitatu durissimumque perpessu non unius lucis, sed totius vite hospes forsitanque hostis vacuam presidiis invasit domum, unde illam, ut dixi, veteris repudii spe sublata, sola scilicet mors excludat. Coniugem gratam duxi. Erras: illa te duxit. Diu nimium fueras tuus: accessit sponso domina, carnifex privignis, emula socrui, familie iugum, coquine labor, onus penui, sumptus arcule, ornamentum aule, diurnum spectaculum fenestre, lis nocturna cubiculo. Uxor michi venit amantissima. Cum amore, si nescis, zelus et suspitiones et querele subeunt; immortale duellum
Abbreviated transcription (Latin):
N fc̾nũ gai latiniq ẜmõis dociles
muẽrꝰ et turdũ insuꝑ sua etatẽ
ẜmões hũanos imutante rome fuis
plna uerba ꝓferẽte hũanis actem¬
tibus sepe in ipus plimi prĩa
audire tibi ꝯtigit st mioari nã
de ꝑfitaco tam trita res est ut
nuirabe̾ iã esse deẜierit quociẽs
hunt audisti cibos unũ at alteꝵ
clara boce posceptẽ ꝯuociẽs mird¬
at ut ꝑsuaderot mlta ibi gestuũ¬

Expanded text:
sturnum Greci Latinique sermonis dociles inveniri et turdum insuper sua etate sermones humanos imitantem Rome fuissplurima verba proferentem humanis accentibus sepe in ipsius Plinii patria et audire tibi contigit et mirari? Nam de psitaco tam trita res est ut mirabilis iam esse desierit. Quotiens hunc audisti cibos unum atque alterum clara voce poscentem, quotiens nutriatque ut persuaderet m
Abbreviated transcription (Latin):
L ex mallẽ u̾tutib habu̾dares E
Indiuitiie acqmesto L. consoꝑiti
estis in beprilz miseri grains sõpor
qui nõ sentit aculeos uenit ette q̃
nos excitet ⁊ exponat luce clarius
id qd sc̾xtum et dormierũt sõnũ
suũ ⁊ nichil inuenerũt om̃s uni
Siniciaꝵ in mãibus suis de auri¬
oplim milũs mopie nõ ullis
exitii causa fuit dũ neglectis
om̃ibz aliis curis huie uin deditis ⁊ labo¬
ris plimũ ⁊ lucri modicũ res huit dũ
ad hec auricupidine celo ⁊ sole de s̾lco
in tenebris euũ ag̾e didecerũt ceco ⁊
noxio aũ tempꝰ uapore ꝯsumpti d

Expanded text:
 mallem virtutibus abundares! In divitiis requiesco. Consopiti estis in vepribus miseri: gravis sopor qui non sentit aculeos! Venit, ecce, que vos excitet et exponat luce clarius id quod scriptum est: “Dormierunt somnum suum et nichil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis”. 54 DE AURIopum multis inopie, nonnullis exitii causa fuit, dum neglectis omnibus aliis curis, huic uni deditis et laboris plurimum et lucri modicum res habuit, dum ad hanc auri cupidinem celo et sole derelicto in tenebris evum agere didicerunt, ceco et nox