comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta s loquendi mos est sic dominũ habe¬
tis ut scabiem siue ut tussim multa
sunt qne hñtur muitis posẜoribug
moleste opes quibus non liceat caruis¬
se ¶ Bonum donniuẽ habeo E
kibertatem igitue amisisti hunc et
illam uno temꝑe nemo habet ẜam
neq sorores de quibus modo ciebas
neq filie ueq nurus/ neq comũx̃ de¬
num ip̃e neq priomũ neq uita in
tuto sunt ꝓpter unum quem habeg̾
dina habere simul omia desisti
Bonum michi et patrie dñm sors
dedit R Incompatibilia penitus q
contraria nam si bonus non dũo si dĩe
non bonꝰ presertim si dñni dici uelit ¶
Bo mis est dñs L Dom sunt ꝑen-¬
tes bom frẽs ac filii esse p̃nt Amici
antem semꝑ boni alioquin net amnci
sunt dñm bonũ dici blandum mer¬
datium ata adulacio nota est ¶
Oꝑtunũ dñm haben ꝯ R Rectorem
populi fortassis et rei publite defenso¬
rem quo uil actuũ humanoꝵ acceptus
ferurit deo et illum uero non ditam

Expanded text:
ta; sed loquendi mos est: sic dominum habeta; sed loquendi mos est: sic dominum habetis ut scabiem sive ut tussim. Multa sunt que habentur invitis possessoribus, moleste opes, quibus non liceat caruisse. Bonum dominum habeo. Libertatem igitur amisisti: hunc et illam uno tempore nemo habet. Iam neque sorores de quibus modo agebas, neque filie neque nurus neque coniunx demum ipsa, neque patrimonium neque vita in tuto sunt. Propter unum quem habes dominum, habere simul omnia desiisti. Bonum michi et patrie dominum sors dedit. Incompassibilia penitusque contraria; nam si bonus non dominus, si dominus non bonus, presertim si se dominum dici velit. Bonus est dominus. Boni sunt parentes, boni fratres ac filii esse possunt; amici autem semper boni, alioquin nec amici sunt. Dominum bonum dici blandum mendacium atque adulatio nota est. Optimum dominum habemus. Rectorem populi fortassis et reipublice defensorem, quo nichil actuum humanorum acceptius Deo ferunt: illum vero non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
tate dulcissima res est amer difficile
acquiritur facile ꝑditur ¶ S sore¬
res habeo bonas E Grane pondus
s iocundum at fere ad olescengiũ ꝙꝰ
labor quo se affecti suis uiris exceant
unde p̾mam pietatis atq indolis fa¬
mam que ant ¶ Bonas habeo so¬
⁊ores R Cura ut ille bonũ ficitrem
habeant teq suꝑstite et si coĩs ꝑat̾
obiert orbitatem non senciantꝰ pul¬
t̾rnne sunt sorores R̾ Custos ⁊er
labilis uigilantibus oculis dolos ca¬
ue Circumfusa te procorum cohors̾
exciter difficilis est unius forme custo¬
dia quid multarũ rero reris tanꝙ ex¬
actiorem pudicitie qm̃ auri curanĩ ẽt
decet quanto et preciosior et irreꝑabi¬
hor illa est Sane uirgmeam castita¬
ten ulla arte melius qm̃ maturo qui¬
gio preẜuabio ¶ Formofe nuhi so¬
rores domi sunt RNe duicus tibi sint
pronide multas aptius ornabunt do¬
mos De bono domino. G.¬
Omiuũ bonum habeo RAn
habeas / anuerus habearis cegi¬

Expanded text:
tate; delicatissima res est amor: difficile tate; delicatissima res est amor: difficile queritur, facile perditur. Sed sorores habeo bonas. Grave pondus, sed iucundum ac fere adolescentium primus labor, quo se effecti sui iuris exerceant, unde primam pietatis atque indolis famam querant. Bonas habeo sorores. Cura ut ille bonum fratrem habeant teque superstite, etsi communis pater obierit, orbitatem non sentiant. Pulcherrime sunt sorores. Custos rei labilis vigilantibus oculis dolos cave. Circumfusa te procorum cohors excitet; difficilis est unius forme custodia: quid multarum reris? Tanto exactiorem pudicitie quam auri curam esse decet, quanto et pretiosior et irrecuperabilior illa est. Sane virgineam castitatem nulla arte melius quam maturo coniugio preservabis. Formose michi sorores domi sunt. Ne diutius tibi sint provide; multas aptius ornabunt domos. 85 DE BONO DOMINO Dominum bonum habeo. An habeas an verus habearis cogi
Abbreviated transcription (Latin):
humam q uiris dum expleri studet
in memor inter ꝑentes eñi et filies
cite prẽs uideant sero agnoscurit
pres et si filios statu ament sero il¬
los sepe etiam insenectute sustipiũt
frẽs añꝙͣ nascantur et pestꝙͣ nati
sunt ni eodem donncilio eisdem a
incunabilis euo ꝑes uersant᷑ ac
moriliꝰ illi et inlucen editi se uicis¬
sim ceriut Suo cibo aliti husdem
q ꝑentibus husdem socis husdem
ludis husdem scolis lnsdem precepto¬
ribus ac nutatoribus ossuefacti ꝑter
pubescunt ꝑiter adelescunt undaq
ꝑitas multisq et ualidis nexibut
uractis amor msi hos aduentitie
seluant cause dureq mentis as¬
peritas frangat quod cõe est adeo
ut nesciam an fruo amore ulbas amor
esse maior debeat an ullum odiũ ma¬
ius sit an indignacio ulla ꝓdefundior
tam turbida semper equalitas tam
paris inꝑaciens mens larta huma¬
na cis E quos pios q fres̃ habes R
Serua illos equitate mutua at pie¬

Expanded text:
humanique iuris, dum expleri studet, humanique iuris, dum expleri studet, immemor: inter parentes enim filiosque cito patres videant, sero agnoscunt; patres, etsi filios statim ament, sero illos, sepe etiam in senectute, suscipiunt. Fratres antequam nascantur et postquam nati sunt in eodem domicilio eisdemque in cunabulis evo pares versantur ac moribus; illicet in lucem editi se vicissim cernunt, uno cibo aliti, iisdem parentibus, iisdem sociis, iisdem ludis, iisdem scholis, iisdem preceptoribus ac nutritoribus assuefacti pariter pubescunt, pariter adolescunt: undique paritas multisque et validis nexibus iunctus amor, nisi hos adventitie solvant cause dureque mentis asperitas frangat, quod commune est, adeo ut nesciam an fraterno ullus amor maior esse debeat an ullum odium maius sit an indignatio ulla profundior: tam turbida semper equalitas, tam paris impatiens mens humana. Equos piosque fratres habeo. Serva illos equitate mutua ac pie
Abbreviated transcription (Latin):
neu pñtes ledam satis notiss mia ꝑia
michenei thebam q frẽs ac romam
indicant que quidemanfanna cue
uius urbis pocius qmͣ totiue orb̾
fit non uides pmos mãdi frẽs aspice
alter alterius obrt manu nec dũ
relatum horridumm scelus audis Si
quidem phrates rex parthorun cmꝯ
sup̃ mentio est babita preter pãtidia
imprẽm suul ac filium admissa tr
uirtus tanto ac tali sangune et ⁊eg¬
nummnale ꝑtum stabilire et metum
ommnem miusi consortis extingnere
E Fres bomsunt E Nundum puto
priomum diuisistis turic eñi erumpet
imquitas igne aurum auro animus
probari selet magna sepe que uidet
pax pansillum anri si ad hibeas lis
forsitan tuus aut orbitas illos tibi
consiliat coniugio detegertar tuo
qs prole meluis spe successioms ad¬
missa que inpacientissimos quoq
pati multa docuit Wamantissimos
mei frẽs habeo R Debet id quidẽ
ita esse insi liuor obstet aut tinor aut
cupiditas et habendi sitis diuini om̃is

Expanded text:
neu presentes ledam, satis notissima paria neu presentes ledam, satis notissima paria Mycenei Thebanique fratres ac Romani indicant; que quidem infamia cur unius urbis potius quam totius orbis sit non video. Primos mundi fratres aspice: alter alterius oppetiit manu; necdum relatu horridum scelus audis, si quidem rex Parthorum, cuius supra mentio est habita, preter parricidia in patrem simul ac filium admissa, trveritus tanto ac tali sanguine et regnum male partum stabilire et metum omnem invisi consortis extinguere. Fratres boni sunt. Nondum puto patrimonium divisistis: tunc erumpet iniquitas; igne aurum, auro animus probari solet: magna sepe que videtur pax, pauxillum auri si adhibeas, lis forsan tuus aut orbitas illos tibi conciliat: coniugio detegentur tuo, sed prole melius, spe successionis amissa, que impatientissimos quoque multa pati docuit. Amantissimos mei fratres habeo. Debet id quidem ita esse, nisi livor obstet aut tumor aut cupiditas et habendi sitis, divini omnes
Abbreviated transcription (Latin):
referentibus crediderant aspectis insꝑati
gladu non capaces efflarunt spũs hiis
ita alis effectum ut mille anter homies
maior esset magnitudo quani que in mr̃e
amttitur G Adhuc annosa est ge¬
intrix R Quociens hant aspicis sil
terrum antueris cogita unde uemas et
quo pergas ꝙͣ te angustum habitacu
ergo laxantibus am̃a ata raptantibꝰ
suꝑbie ata auaricie frenũ stringe. G.
De fr̃bus bõĩs piisq soroib̾ ac formos
Ios frẽs habeo R̃ Naro nam
parentes sempe; amant frẽs sepe
inuident sepe despiciurt ratam a ideo
frm̃ graciam nam sonis ore ueritas
clamat ubi et fr̃m̃ et filiorum et om̃i
pene insi ꝑentum notatur impietas
G sres nrichi surit optimi e MMior
plane bonos esse satis est sepe em̃ ma¬
li sunt aliquando et pessimi eoq pe¬
iores hostibus que minus contͣ domes¬
ticas insidias est cantele ꝙͣtus sit
autem amor fr̃m̃ ne latentes eruani

Expanded text:
referentibus crediderant, conspectis insperati referentibus crediderant, conspectis insperati gaudii non capaces efflarunt spiritus: his atque aliis effectum ut nulla inter homines maior esset ingratitudo quam que in matrem admittitur. Adhuc annosa superest genitrix. Quotiens hanc aspicis, simul terram intuens cogita unde venias et quo pergas, quam te angustum habitaculergo laxantibus animum atque raptantibus superbie atque avaritie frenum stringe. 84 DE FRATRIBUS BONIS PIISQUE SORORIBUS AC FORMOSIS Pios fratres habeo. Rarum: nam parentes fere semper amant, fratres sepe invident, sepe despiciunt raramque ideo fratrum gratiam Nasonis ore veritas clamat, ubi et fratrum et filiorum et omnium pene nisi parentum notatur impietas. Fratres michi sunt optimi. Miror plane. Bonos esse sat est; sepe enim mali sunt, aliquando et pessimi eoque peiores hostibus quo minus contra domesticas insidias est cautele. Quantus autem sit amor fratrum, ne latentes eruam
Abbreviated transcription (Latin):
Qollt tu illi uigis ꝑ auor deside¬
amantissima d Maximus pr̃is
amor matris uehementissimꝰ ut̾q
talis tantus q ut uix eum nisi ra
amore ac pietate certamen unitant
quibus larguis caritatis fons celes¬
tis affluxent at nunc usa uincere
soliti sunt ꝑentes nec duni adelesce¬
cium ea esti pietas aut maioꝵ ⁊eue¬
rencia ã sperare aliud cogat qd̾
si forte p̃ter spem euem̾t nullum it̾ris
celo gracius spectatulum fingi que¬
at ¶ Est michi mater optima¬
ꝑ Esto illi bonus saltem filius scito
te illi pͥnũ pondus ad tedium fiusse
De hint acerrimũ dolorem delorem post
continuũ laborem trepidam q solli¬
citudinem memento uteri aletrciũ
ubeꝵ quot illi sompnos quot seu cibes
sen iocos tius fletibus abruperis quot
sa gaudia metus aut dolores tus
gaudium uite miẜas mres mori tõ¬
pulit ꝑ atuit hoc ultiniũ eo clarius
die quo ⁊eli quie cladis ad tnͣs menũ
accepte romam sparso agnine ⁊̃petebãt
Due mrẽs filus quos macie cecidisse

Expanded text:
t tu illi iugis pavor desideamantissima. Maximus patris amor, matris vehementissimus, uterque talis tantusque ut vix eum nisi raramore ac pietate certamen: vincant quibus largius caritatis fons celestis affluxerit. At nunc usque vincere soliti sunt parentes, necdum adolescentium ea est pietas aut maiorum reverentia que sperare aliud cogat. Quod si forte preter spem evenerit, nullum in terris celo gratius spectaculum fingi queat. Est michi mater optima. Esto illi saltem bonus filius; scito te illi primum pondus ac tedium fuisse, dehinc acerrimum dolorem, post continuum laborem trepidamque sollicitudinem. Memento uteri altricumque uberum, quot illi somnos quotque seu cibos seu iocos tuis fletibus abruperis, quot metus aut dolores tuis gaudium vite miseras matres mori compulit. Patuit hoc ultimum eo clarius die, quo reliquie cladis ad Transumenum accepte Romam sparso agmine repetebant: due matres filiis, quos in acie cecidisse
Abbreviated transcription (Latin):
quo tarere nolis aut nequeas
modeste utere Inudiam quam¬
ex insolencia exhasperat humilitas
leuit Funt que illam extiugu ant
efficatia quidem s morbo ip̃o pe¬
iora remedia mseria sc et infa-¬
mis uita de quorum alto dictũ
est miseriam solam nuidia ca¬
Lcre de alt̾o sotratitum illud Int̾ro¬
ganti em̃ alchibiade quibus moĩs
inuidiam decłmaret rñdit socra¬
tes et uie nrquit ut therfices
ciuꝰ uitam si nestires in homeri¬
ca legis hyliade yronicum plane¬
q socratitum rũsum non est em̃
ꝯsiliũ ut inuidiam uites uittire u̾¬
tutem Sacius que est achillem
esse cum muidia ꝙͣ thersitẽ sine
Qͣius illud constet᷑ magnos int̾¬
dum uiros ut securi uiuerent et
uirtutem ad tempus et ingenum
occultasse A Inudent multi
michi E Iniudiam insi uelig¬
nama uel miseria uix euadens
quam si sit euaseris incontemptũ
incides utroq caruisse difficillimũ
DInudia multorũ premor E
s per raro muestigio signatũ ita

Expanded text:
quo carere nolis aut nequeas, quo carere nolis aut nequeas, modeste utere; invidiam quam insolentia exasperat, humilitas lenit. Sunt que illam extinguant, efficacia quidem, sed morbo ipso peiora remedia, miseria, scilicet, et infamis vita. De quorum altero dictum est, miseriam solam invidia carere. De altero Socraticum illud: interroganti enim Alcibiadi, quibus modis invidiam declinaret, respondit Socrates et “vive, inquit, ut Thersites, cuius vitam si nescires, in Homerica leges Yliade”, ironicum planeque Socraticum responsum. Non est enim consilium, ut invidiam vites, vitare virtutem; satiusque est Achillem esse cum invidia, quam Thersitem sine; quamvis illud constet, magnos interdum viros, ut securi viverent, et virtutem ad tempus et ingenium occultasse. Invident michi multi. Invidiam nisi vel ignavia vel miseria vix evades; quam si sic evaseris, in contemptum incides: utroque caruisse difficillimum. Invidia multorum premor. sed perraro vestigio signatum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
presta miudiosum esse ꝙͣ mise¬
zabilem D Inudia ex̾ceor eniu¬
lorum R Et quis umꝙͣ uirtutis
amicus ex̾cicio hoc caruit ꝑcurre
amiuo terras omiã secula/ cuuctas
historias euolue uix insignem uiruz
har inmunem peste reperies Nolo
quinc narracionem ingredi que nos
longe nimis aꝓposito distrahat
s si aliquit menũsti om̃i que legisti
non pũt ignoti tibi ẽẽ ꝙͣ plurimi
quorum comitatu nori tñ console¬
⁊is s eciam głorieris Q Imudet̾
michi R Iinque honores et offi¬
cia publica desme incessu lelato
et superbo comitatu per ora cuuũ
uolitare sequestra te ip̃m quantum
nec uerbo nec habitu nec digito
te notandum p̾beas Unlgus et
liuor imiplateis habitant sicut
et mala ferme om̃ia Quidam
hostes nullo melius modo quã
fuga unicuntur et latebris D
Et ꝓer fuguin et latentem liuor
insequitur R Tolle michi mã
malum omne sustuleris niius opi¬
bus modum pene Quid quid exnma
specie. inflaminare animos potest
nel abite uel absconde Si quid est

Expanded text:
stat invidiosum esse quam miserabilem. Invidia exerceor emulorum. Et quis unquam virtutis amicis exercitio hoc caruit? Percurre animo omnes terras, omnia secula, cunctas historias evolve, vix insignem virum hac immunem peste reperies, nolo nunc narrationem ingredi, que nos longe nimis a proposito distrahat, sed si aliquid meministi omnium que legisti, non possunt ignota tibi esse, quam plurimi quorum comitatu non tantum consoleris, sed etiam glorieris. Invidetur michi. Linque honores et officia publica, desine incessu elato et superbo comitatu per ora civium volitare, sequestra te ipsum quantum nec vultu, nec verbo, nec habitu, digito te notandum prebeas; vulgus et livor in plateis habitant, sicut et mala ferme omnia. Quidam hostes nullo melius modo, quam fuga vincuntur ac latebris. Et profugum et latentem livor insequitur. Tolle mali materiam: malum omne sustuleris. Nimiis opibus modum pone; quicquid eximia specie inflammare animos potest, vel abice vel absconde. Si quid est
Abbreviated transcription (Latin):
et alia suis queq climatibus distribuit
hulia habut et amisit Iob et morbi et
raptores et infecta pascua et riume
et nulle casus ura undiq arment a
crocunisident campi et colles et meuia
perdintur assidue / quid huisfacies que
non starit Bona ur̃a fere omima in
ꝑꝑetuo motu sunt et quam insita u̾tute
anuni deberetis faiuam quere ꝑegrinoꝵ
De lyim-

Expanded text:
et alia suis queque climatibus aptiora et alia suis queque climatibus aptiora milia habuit et amisit Iob: et morbi et raptores et infecta pascua et ruine et mille casus vestra undique armenta circumsident. Campi et colles et menia perduntur assidue: quid his facias que non stant? Bona vestra fere omnia in perpetuo motu sunt et quam insita virtute animi deberetis famam querere, peregrinorum DE SIM
Abbreviated transcription (Latin):
uitimores orignu itaq et in ytalia auoꝵ
menoria uincum frẽderico ⁊ omanerum
Pñcipi fuisse et nũc egyꝑtio tyranuo nõ
insi uincinu esse fama est utrum q uero
ad spectaculum pocius quam usum sic
mandia atq ethiopia ext̾rarum tẽdio
genciũ liberati siluas prĩas incolit ele¬
phantes Eu qui es qui elephante glo¬
⁊ieris uideris allte ue hanibal qui uno
uectus elephante uno ꝙ fretus ocule yta¬
lian fatiganit Ego hant beluam et si
humani enulani intellectus ab auctori¬
bus ꝓditam et moribus miris insignẽ
hũdo tũ nuitilem et meptam et regie
potius luxurie ꝙͣ p̾nate fortune kibilẽ
dico que doniu iniplecit horreuui ex hau¬
riat ¶ Camelos habeo R̾ Unaest
pene racio utroruuq insi ꝙ elephas tur¬
ribus camelus sarcuus ferendis ydo¬
neus eo ꝙ utilior aptior q si consiliũ
petis utere belius quas hus ubi uitami
agis nuudi partibus/ genuit natur a
ꝑ areros prudentissima que et ueluas

Expanded text:
viciniores origini. Itaque et in Italia avorum viciniores origini. Itaque et in Italia avorum memoria unicum Federico Romanorum principi fuisse et nunc Egyptio tyranno non nisi unicum esse fama est, utrunque vero ad spectaculum potius quam ad usum. Sic in India atque Ethiopia exterarum tedio gentium liberati silvas patrias incolunt elephantes. Tu quis es, qui elephante gloriari videris? Alterne Hannibal, qui uno vectus elephante unoque fretus oculo Italiam fatigavit? Ego hanc beluam, etsi humani emulam intellectus ab auctoribus proditam et moribus miris insignem, habendo tamen inutilem et ineptam et regie potius luxurie quam fortune habilem dico, que domum impleat, horreum exhauriat. At camelos habeo. Una est pene ratio utrorunque, nisi quod elephas turribus, camelus sarcinis ferendis idoneus eoque utilior aptiorque. Si consilium petis, utere beluis quas his ubi vitam agis mundi partibus genuit natura parens prudentissima, que et beluas
Abbreviated transcription (Latin):
Cnt michi elepbantes R Cui que¬
so uisin pacis ne an belli hos ha¬
buermnt duo illi uotissimi hostes ytalie
pirrus et hanbal quibus ⁊emanas dũ
turbare acies sperant suas turbauere
aiumal graue prsus et enorme quodaz
ut ex historiie nosti sepe suis excicio fuit
aspectu mirũ et mole et sp̃e et õdore et stri¬
dore terribile/ effectu antem mutile ꝓcura¬
cione difficile  Est michi ingens ele¬
pharis R fuerunt oliiu mytalia elephã¬
tes non uenatu quesiti illi quidem sed ab
hostibus capti et intriumpho ducti
quos ꝙ p̾ma fronte terruerunt equos
ytalos uictores incapitoliũ securi erep¬
li autem pirro cartagiuensibus uero
non erepti tr̃ s eciam interdicti sic
eñi incondiciombus pacis quam uicti
pecieruut nominatim tño ut et quos
haberent domitos trãderent et alies
non dountarent ⁊ta sensui abolent usus
elephantum non solum inxtalia ubi lon¬
ge aduene in quodq aduecti erant/ sed
in affrica eciam et egrpto que illorũ surt

Expanded text:
nt michi elephantes. Cui, queso, usui: pacisne an belli? Habuerunt hos duo illi notissimi hostes Italie Pyrrhus et Hannibal quibus, Romanas dum turbare acies sperant, suas turbavere. Animal grave prorsus et enorme quodque, ut ex historiis nosti, sepe suis exitio fuit: aspectu mirum et mole et specie et odore et stridore terribile, effectu autem inutile, procuratione difficile. Est michi ingens elephas. Fuerunt olim in Italia elephantes, non venatu quesiti illi quidem, sed ab hostibus capti et in triumpho ducti quosque prima fronte terruerunt equos Italos victores in Capitolium secuti, erepti autem Pyrrho, Carthaginensibus vero non erepti tantum, sed etiam interdicti. Sic enim in conditionibus pacis quam victi petierant, nominatim cautum ut et quos haberent domitos traderent et alios non domarent. Ita sensim obsolevit usus elephantium non solum in Italia, ubi longe advene vique advecti erant, sed in Africa etiam et Egypto, que illorum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum alu hoc uerbo usi suit cur solus
ille rep̃henditire nil p̃terea tam ciltun
quod non sollicitudini et labori et anui¬
die. et pauori et merori et ni finem mor¬
ti ꝑuium sit Et sane onneui fastum
ennuenciam q iportaliũ sola mors in
planũ redigit ¶ Alto et magno natꝰ¬
in statu sum R. Iam p̾mũ ex alto g̃¬
ues lapsus et magno rara ques ipe¬
lago nec ni ymo p̃cipaciũ iuetuas nec
nanfragium infistesuto ¶ Uncipiũ
fortunatum fuit R finem respice
ut reliquis sic fortune suo multum l
in regno quo fortunacius pñcipium
eo finie nicorcior nonne uides ut res hom̃i
turbius more uoluuntur ut quie tun ma¬
de tempestas turbida lucidum mane
nubilus uesper insequitur ut inter micia
planum inter inconfragosini desunt sic
prospertatie in solenciam impronisa ca¬
la mitas et letissime cursumi uite mesta
mors clandit et sepe p̾mordio dissimri lunꝯ
fune est ¶ In alto cepi R uide ne
desmas uita omuis afine describitur et

Expanded text:
cum alii hoc verbo usi sint, cur solus cum alii hoc verbo usi sint, cur solus ille reprehenditur? Nil preterea tam altum, quod non et sollicitudini et labori et invidie et pavori et merori et in finem morti pervium sit. Et sane omnem fastum eminentiamque mortalium sola mors in planum redigit. Alto et magno in statu natus sum. Iam primum ex alto graves lapsus et magno rara quies in pelago est: nec in immo precipitium metuas, nec naufragium in sicco. Principium fortunatum fuit. Finem respice: ut reliquis sic fortune suo multum licet in regno. Quo fortunatius principium, eo finis est incertior: nonne vides ut res hominum turbinis more volvuntur, ut quietum mare tempestas turbida, lucidum mane nubilus vesper insequitur? Ut inter initia planum iter in confragosum desinit, sic prosperitatis insolentiam improvisa calamitas et letissime cursum vite mesta mors claudit et sepe primordio dissimillimus finis est. In alto cepi. Vide ubi desinas. Vita omnis a fine describitur et
Abbreviated transcription (Latin):
uitam aib niriquietudine ãspicaits
es haud eauiden nuꝓp̾e tempestateni for¬
tunã uocant nauto/ magã erto fortuna
ins eget et uiribus habes non late leti¬
cie materiam sed curarum ¶ Imamplis¬
suma fortuna natus sum R Cu ne
forte felicurs tentes magno in auari ꝙͣ
exiguo in flumiue nantam esse quod si nẽõ
sane dyxerit quid per inde felicius hoc nas
⁊ palacio qmͣ in casa ubiq ortus terra
parens excipit ¶ In magna fortiui a
ortus sum E Aduerso sidere soluisti funes
ꝙ si in tempestate dies acta est cura ut
nox te mueniat in portu ¶ In alt d
natus sum R̾ Curbmibus rerum pa¬
tens latitandi spe prerepta Scitũ est
illud lirici poete souis uentis agitatur in¬
gens uams et celse grauori casu decidũt
turres feruint summos fulgura montes
ut tlarur fateor in altum nasci nec tũ¬
quillum certe net tutum est altitudo ꝙͣ¬
talibet humana perse ipam mauieta ẽ
ꝑꝑetuo ꝙ fremens tomtru Unde nuror ꝙ̃
tama senece displiceat metroneum illud

Expanded text:
ab inquietudine auspicatus es; haud equidem improprie tempestatem fortunam vocant naute. Magna ergo fortuna nis eget et viribus. Habes non letitie materiam, sed curarum. In amplissima fortuna natus sum. Tunc forte felicius censes magno in mari quam exiguo in flumine natum esse: quod si nemo sanus dixerit, quid perinde felicius habet nasci in palatio quam in casa? Ubique ortos terra parens excipit. In magna fortuna natus sum. Adverso sidere solvisti funem; quod si in tempestate dies acta est, cura ut nox te inveniat in portu. In alto natus sum. Turbinibus rerum pates, latitandi spe prerepta: scitum est illud lyrici poete: Sepius ventis agitatur ingens pinus et celse graviore casu decidunt turres feriuntque summos fulgura montes. Ut clarum fatear, in alto nasci nec tranquillum certe nec tutum est. Altitudo quantalibet humana per seipsam inquieta est perpetuoque fremens tonitru, unde miror quid ita Senece displiceat Mecenatis illud:
Abbreviated transcription (Latin):
Terilis uxor¬
est michi R unũ quigal
inquodi remedium sterelitas obse¬
quiosas facit atq hũiles que pliꝰ¬
Nimam helcanẽ meministi O xx¬
or michi sterilis obtigit E Mõ
de quigis inpudicicia querebaris
mint de sterelitate ꝯqueris atq
ea quer nnonia iusta fuit hec in¬
usta est Expedit impudico uiro
ut sterilis uxor sit non pascet fi¬
lios alienos que est onũs uxoris
miuria ac feditate rarisẜim et
miserũ uxor adultera miserrimũ
infecuda O uxor est sterilis R¬
E ergo tu puerperam cuilantem
audire et matrites litigantes et ua¬
gientes nnfantulos maluisses stereli¬
tas om̃ia tedia hec submõuit Q
Sterilis uxor est E uide ne quod
multi faciũt uiciũ tuũ alteri ob¬
icias Multe uni uiro nuꝑte uise stĩ¬
les ⁊mpte post aliis peperẽ D Ete¬
rilis est uxor R Queso qualem
tibi filiũ paret si fecunda ess qua¬
riuud am ꝑtus fecunditatẽ ociosam
et sterilitatem fecit optabilt̃ Non
tuliss nuꝑiũ romauũ portenta illa

Expanded text:
terilis uxorest michi. Unum coniugalis incommodi remedium: sterilitas obsequiosas facit atque humiles. Que plurAnnam Helcane meministi. Uxor michi sterilis obtigit. Modo de coniugis impudicitia querebaris, nunc de sterilitate conquereris, atqui, si ea querimonia iusta fuit, hec iniusta est. Expedit impudico viro ut sterilis uxor sit: non pascet filios alienos, quod est in omni uxoris iniuria ac feditate durissimum, si miserum uxor adultera, miserrimum et fecunda. Uxor est sterilis. Quid ergo, tu puerperam eiulantem audire, et nutrices litigantes, et vagientes infantulos maluisses? Sterilitas omnia tedia hec submovit. Sterilis uxor est. Vide ne, quod multi faciunt, vitium tuum alteri obicias. Multe uni viro nuper vise steriles, nupte post aliis peperere. Sterilis est uxor. Quid scis qualem tibi filium pareret, si fecunda esset? Quarundam partus fecunditatem odiosam, et sterilitatem fecit optabilem. Non tulisset imperium Romanum portenta illa
Abbreviated transcription (Latin):
gladus q hostiũ non occisus tm̃ mõ
s discerptus puto moriens carcem¬
sup suspirarit  Ecarcere letus eru¬
pi R Ibis ꝑ castra turbida letus per
plateas urbiũ tumultus q negocioꝵ.
dum queni clauis una concluserat nlle
strugent la quei cumq leti onĩs e ꝓ¬
cellis portant uius tu nanta mira¬
bilis et portu letus inꝑcellas redis
¶Carcere digressus gaudeo R Bo¬
nũ in hoc nt. in reli quis consiliũ eat
ueq multũ gaudere/ neq miniũ dolẽ
s equamitatem oñu ueq instatu seu
bite gubernaculũ tenere ni tanta pre¬
sertua caligine futuroꝵ neq tam mi¬
seruu est nt fertur intrasse neq tam
faustum carce̾m exnusse quociens car¬
cer libertati hostis ꝓpicnis est saluti qͦ¬
ciens optata uotis om̃bus libertaz
inꝑuiciem et in mortem uersa¶S Ex¬
mi ecarcere R laciori de carcere ml'¬
ti hoiẽm casus eripiunt et arustiori
aũt sola mor eruit/ E Molesto detar¬

Expanded text:
gladiisque hostium non occisus tantummodo gladiisque hostium non occisus tantummodo sed discerptus, puto, moriens carcerem suspiravit. E carcere letus erupi. Ibis per rostra turbida litibus, per plateas urbium tumultusque negotiorumdum quem clavis una concluserat mille stringent laquei cumque leti omnes e procellis portum petant, unus tu nauta mirabilis e portu letus in procellas redis. E carcere digressus gaudeo. Bonum in hoc, ut in reliquis, consilium erat neque nimium gaudere neque nimium dolere, sed equanimitatem omni in statu ceu vite gubernaculum tenere, in tanta presertim caligine futurorum; neque tam miserum est, ut fertur, intrasse neque tam faustum carcerem exivisse. Quotiens carcer libertati hostis propitius est saluti, quotiens optata votis omnibus libertas in perniciem et in mortem versa est! Exivi ex carcere. Latiori de carcere multi hominem casus eripiunt, ex angustiori autem sola mors eruit. Molesto de car
Abbreviated transcription (Latin):
onat cardem enasisse R Est¬
et hoc fateor intermissa gr acior
libertas ac reddita qmͣ ẜnata sed nõ
om̃a que delectant ꝓsunt et sepe no-¬
cuia sunt dulcia et amara salubria se¬
pe non carcer mode sed mors utilis fuit
seꝑe iuta et libertas mutilis ¶ħ Carcem
euasisse gaudeo R olt qui modo gande¬
bas portum app̾hendisse nunc gandes
portum euasisse carcer multis portus
multis refugium et arx fuit et inliber¬
tate ꝑituros ẜnauit in uinculus liga
et clansa diligentius asseruantur Nes¬
cuint mortales ceri quid expediat et id¬
creco mala sua concupiscunt et assecu¬
ti gaudent unde mox doleãt nen e
longus exemplũ queras uoidisti nꝑ
uirum illum. ammosi et magni pociꝰ
ꝙͣ constantis ncepti qui aduerso temꝑi
se ptõnti ⁊omane rei publice ꝓfiteri ca¬
sus ip̃e fibiũ nomen assumpserit de¬
huic uariante fortuna urbe de pulsus
romani q p̾mũ pͥncipis post pontificis
lapsus incarcere utrobiq bene h abitus
atq honeste tandem leue alite emssꝯ

Expanded text:
at carcerem evasisse. Est hec, fateor, intermissa gratior libertas ac reddita quam servata; sed non omnia que delectant prosunt: sepe nociva sunt dulcia et amara salubria, sepe non carcer modo sed mors utilis fuit, sepe vita et libertas inutilis. Carcerem evasisse gaudeo. At qui modo gaudebas portum apprehendisse, nunc gaudes portum evasisse: carcer multis portus, multis refugium et arx fuit et in libertate perituros servavit; in vinculis ligata et clausa diligentius asservantur. Nesciunt mortales ceci quid expediat et idcirco mala sua concupiscunt et assecuti gaudent unde mox doleant. Neve longius exemplum queras, vidisti nuper virum illum animosi et magni potius quam constantis incepti, qui adverso tempore se patronum Romane reipublice profiteri ausus, ipse sibi tribuni nomen assumpserat: dehinc variante fortuna Urbe depulsus Romanique primum principis, post pontificis lapsus in carcerem, utrobique bene habitus atque honeste, tandem leva alite emissus
Abbreviated transcription (Latin):
Opulus me õdit R Habes¬
quem dixi popularis finem gr̃e
ilectione odium D. ꝑ opulus gͣ¬
tis odit me E Miraris quod smne ta
odit qui sine discrecione dilexerat ꝯse¬
quens est hoc illius unde molest a
⁊esultant ibi regnare impetum est
nccẽ D Odit me populus R H.

Expanded text:
opulus me odit. Habesquem predixeram popularis finem gratie, pro dilectione odium. Populus gratis odit me. Miraris quod sine causa odit, qui sine discretione dilexerat? consequens hoc illius, inde modestia exulat, ibi regnare impetum est necesse. Odit me populus. H
Abbreviated transcription (Latin):
futurus mũdi dñs natus est ce¬
sar pastorali casa romulus at
renius tam magne urbis aucto¬
des edutati non hambalis atiriis
habit auit tatho uolubili dolo dio¬
genes angusto tugurio hylarion
miis terre specubus sancti uiri in
exigius ortulis magni phĩ ẜub
diuo mõdicis q tentoriis sunimi
dices Instupendis palaciis gay Ꝯ
et nero. tu cir quibus habitare
malis elige E Angusta est domꝯ
michi et hũilis et nnculta R Muri
fures uentosqz submoueant et
utrisq peiora uulgi tedia tecta fri¬
gus. estum soles ymbres arceant
turres neree uolucubus. domus
ample superbie. or nauienta lux¬
urie ⁊efta cupidimibus. nullum
u̾rtur sperint habit atulum insi¬
utrs uiciis occupatum E Per an¬

Expanded text:
futurus mundi dominus natus est Cefuturus mundi dominus natus est Cesar; pastorali casa Romulus ac Remus, tam magne urbis auctores, educati. Non amplis atriis habitavit Cato, volubili dolio Diogenes, angusto tugurio Ilarion, imis terre specubus sancti viri, in exiguis hortulis magni Philosophi, sub divo modicisve sub tentoriis summi duces, in stupendis palatiis Gaius et Nero, tu cum quibus habitare malles elige. Angusta est michi domus et humilis et inculta. Muri fures ventosque submoveant, et, utriusque peiora, vulgi tedia, frigus, estum, soles, imbres arceant, turres aeree volucribus, domus ampla superbie, ornata luxurie, referta cupidini; nullum virtus spernit habitaculum, nisi vitiis occupatum
Abbreviated transcription (Latin):
Aguste habito R angusta de¬
Mus ad multa est habilis int̾
alia contra fures ntilis de quibus
paulo aute querebaris qui n ea la¬
tebras non habent sicut ediuerso
de magua douio dicitur quod dĩi
fallit et prodest furibus Artam sa¬
ne et amplam dom̃ũ pro nũo hĩ¬
tanciũ accipio tu nuit ut ibi uide¬
dis auguste habitas at qnͣto hĩtat
angustius aĩa tua quanto q fedi¬
us int̾ sauieu et truorem nec mi¬
grare illam nide si fieri possit uiꝙͣ
uelis D Arta domus est michi E
Domius lutea celestem añũ non
angustat sepe parua domus mag
gsorie capax fuit cum magna interĩ
multe in faune plena esset non forͣt
donius am̃ni. s ab illo formã accipit
Ut leta igitur atq honesta panꝑũ
tiguria ẽẽ pũt. sit infames meste¬
q regum arces diuitum q palacia
nulla tam parua domus quam
non amplificet magnanimꝰ h a¬
bitator magno q hospiti prestet
ydoneum D Parna domius mea
est/ E Parua euandri regia mag¬
num cexit alchidem Modita edi

Expanded text:
guste habito. Angusta domus ad multa est habilis; inter alia contra fures utilis, de quibus paulo ante querebaris, qui in ea latebras non habent; sicut, ex adverso, de magna domo recte dicitur, quod dominum fallit, et prodest furibus. Artam sane vel amplam domum pro numero inhabitantium accipio; tu nunc, ut tibi videris, anguste habitas: at quanto habitat angustius anima tua, quantoque fedius inter saniem et cruorem? Nec migrare illam inde si fieri possit unquam velis. Arta domus est michi. Domus lutea celestem animum non angustat. Sepe parva domus magne glorie capax fuit, cum magna, interim, multe infamie plena esset. Non format domus animum, sed ab illo formam accipit: ut leta igitur atque honesta pauperum tuguria esse possunt, sic infames mesteque regum arces divitumque palatia. Nulla tam parva domus est quam non amplificet magnanimus habitator, magnoque hospiti se prestet ydoneam. Parva domus mea est. Parva Evandri regia, magnum cepit Alcidem; modicis edibus
Abbreviated transcription (Latin):
Beneca et multa bñ dcã uno polluis
maledicto/ Non migrandun nempe
s exspect andum est siue ẽdificiũ tuũ
⁊uat et añꝙͣ fugias opp̾maris O
Non possuni pati que mminent
mori inalo Re ob hoste forsitan ĩ¬
ferandam mortem que cum fortiter
lata sit turpis esse non p̃t tñ hec
uoluntaria non possit esse nõ turpis
quia contͣ dĩu supcrioris imperiũ
est contͣ quod nichil bñ fieri p̃t¬
D Mori qualim quam que instã¬
cia sunt uiderem E Non est uiri
non posse rectis oculis utramqz for¬
tune faciem spectare muliebre est
trepidos oculos auertere Guid est
antem quod te turbat usq adeo ut
soluis opem mortis nplores Ta
ne forsitan an tuorum an prĩe la¬
borantis aduersitas lenta illa duo
quidem nichil em̃i p̃t fortina cu
non possit uirtus obstare Tertĩ
hoc pnim s pietate langida et
merci Si quide in prĩe seruitus
et tyranuui facies morte pocuis ⁊e¬

Expanded text:
Seneca, et multa bene dicta uno polluis Seneca, et multa bene dicta uno polluis male dicto: non migrandum nempe sed expectandum est; sine edificium tuum ruat, ut antequam fugias opprimaris. Non possum pati que imminent, mori malo. Ab hoste forsitan inferendam mortem; que fortiter silata sit, turpis esse non potest, cum hec voluntaria non possit esse non turpis, quia contra domini superioris imperium est, contra quod nichil bene fieri potest. Mori malim quam que instantia sunt videre. Non est viri non posse erectis oculis utranque fortune faciem spectare, muliebre est trepidos oculos avertere. Quid est autem quod te turbat usque adeo, ut solius opem mortis implores? tua ne forsitan, an tuorum, an patrie laborantis adversitas? Lenta illa duo quidem: nil enim potest fortuna, cui non possit virtus obstare; tertium hoc pium, sed pietate languida et inerti, si quidem patrie servitus, et tyranni facies, morte potius re
Abbreviated transcription (Latin):
mio cogor ut mori uelim Rr Hic
fortassis ad exꝑienciam dolor datur
qui si molestus est eẽ poterit utilis
si intollerabilis longus certe nõ erit
exspecta dñi ⁊euocantis mẽdictũ
Cumq uocatus fueris responde/ nõ
p̾us fixa est dies tua quam nec an¬
ticipare fas est nec differre possibile
poccupauerunt tñ hanc multiꝰ et
dum parnam frigiunt breuẽ q mo¬
lestiana met̾nas se atq nremediabi¬
les demerserunt habuitq hec opimio
magnos auctores Amienin senecã
in pͥmis qui ad eam tanr constant̾
et tam sere reuolurtur ut michi qui¬
dem ueritus uideatur ne non ꝓp̾a
sua sit mirari q cogat int̾dum uñ
tam tristis snĩa tanti uiri pectris
inuaserit utiq alia sileam que pro¬
sequi longum esset quadam ad lu¬
cillum ep̃la ssi nutile inquit nũste¬
⁊iis est torpus quid in oporteat e¬
ducere ami laborantem de huic pau¬
tis int̾iectis prosiliã in quit exedi¬
ficio putredo ac ruenti male ais

Expanded text:
mio cogor ut mori velim. Hic mio cogor ut mori velim. Hic fortassis ad experientiam dolor datur, qui si molestus est, esse poterit utilis, si intolerabilis, longus certe non erit. Expecta domini revocantis edictum, cunque vocatus fueris responde, et non prius. Fixa est dies tua, quam nec anticipare fas est, nec differre possibile; preoccupaverunt tamen hanc multi, et dum parvam fugiunt brevemque molestiam, in eternas se atque irremeabiles demerserunt. Habuitque hec opinio, magnos auctores, Anneum Senecam in primis, qui ad eam tam constanter, et tam sepe revolvitur, ut michi quidem veritus videatur, ne non propria sua sit, mirarique cogat interdum, unde tam tristis sententia, tanti viri pectus invaserit: utque alia sileam, que persequi longum est, quadam ad Lucillum epystola “Si inutile, inquit, ministeriis est corpus, quid ni oporteat educere animum laborantem?” Dehinc, paucis interiectis, “Prosiliam, inquit, ex edificio putrido ac ruenti”. Male ais, o
Abbreviated transcription (Latin):
tius est uirtute illa est que molesta
lemt obli qua dragit durũ mollit
ac iitigat ardua atq aspera q̃
ꝯplanat cessant querimonie cessat
precipicio Et ad suminã sapientis ui¬
ta mi serenius nil q tranquillius
hii autem aĩorum flatus atq ango¬
des hec nubes at ꝓcelle qui in scopu¬
los fragilemi nĩte cimibam trudunt
e sola tristicia oriutur E Morbi
inpatĩa mori eligo R Etulte eligẽ
ac suꝑbe sũ dñm de corpore quõd
ip̃e fecit sia suo arbitrio st atuere
an quid tibi tuo in edificio uis litere
in quo non luigna non lapides tu
fecisti in quo deuq preter structu¬
rani nich̃il est tñũ id in suo licitũ
dũo om̃u non est uis qui non in illo
carnem trũ et ossa et sang̾nem¬
et sp̃m s celum et terras et maria
et omña que in eis sunt creauit ex
nchilo nec dicas apud temetip̃m̃
corpue meum graui dolore augit᷑
nou tu dĩnum s usum corporis acce
omia is est omi dñs D Dolore ni¬

Expanded text:
cius est virtute: illa est que molesta cius est virtute: illa est que molesta lenit, obliqua dirigit, dura mollit ac mitigat, ardua atque aspera queque complanat; cessant querimonie, cessant precipitia, et, ad summam, sapientis vita nil serenius nilque tranquillius. Hi autem animorum flatus atque angores, he nubes ac procelle, que in scopulos fragilem vite cymbam trudunt, e solida stultitia oriuntur. Morbi impatientia mori eligi. Stulte eligis ac superbe; sine dominum de corpore tuo, quod ipse fecit arbitrio suo, statuere; an quod tibi tuo in edificio vis licere, in quo non ligna, non lapides tu fecisti in quo denique preter structuram nichil est tuum, id in suo licitum domino omnium non vis, qui non in illo tantum carnem et ossa et sanguinemet spiritum sed celum et terras et maria, et omnia que in eis sunt, creavit ex nichilo? Ne dicas apud temet ipsum: “Corpus meum gravi dolore angitur”: non tu dominium, sed usum corporis accepomnia, is est omnium dominus. Dolore ni
Abbreviated transcription (Latin):
huit uni anchil p̃t ẽẽ remẽdii Que
sunt antem hec extaema que dicis
mala nisi labor forsitam et pauꝑtas
hec sunt eñi que poeta ꝯmemorat de
hus agens que sibi letum insontes
et duros proferre labores Eunt ne
autem tam mala grauia hec quoꝵ
tulea De quo suo loco dixmiꝰ Quidam
nosci homuie apud sanctũ illũ et affłic¬
tum senem legimꝰ At uos in quietissia
ãialia quid quid non ad mitum auari¬
cie uẽe fliuit ur̃e q libidinis iustam
uoluntane causam mortis opianũ
tani delicata tam p̾cips luxuria ur̃ã
est ut leuibus excansis non fortuue fiũ
trantes impia ora laxatis quasi quid¬
quid in quo non uobis dũs nr̃ obseqͥ¬
muria grauis sit D Magnis ma¬
lis uictus mori eligo ꝑ. Tedio uite
credo familiari et uicio stultoꝵ om̃i sa¬
pientibus em̃ omis uita iocinda est
letam libenter tristem feruut sapient̾
et si rebus ip̃is nequenut pacĩa de¬
lectant᷑ ml ni rebus letus nil dul¬

Expanded text:
huic uni nichil potest esse remedii. Que huic uni nichil potest esse remedii. Que sunt autem hec extrema que dicis mala, nisi labor, forsitan et paupertas? hec sunt enim que Poeta commemorat, de his agens: qui sibi letum insontes et duros perferre labores! Sunt ne autem tam gravia mala hec? quorum tulere, de quo suo loco diximus, quidam nasci hominem, apud sanctum illum et afflictum senem legimus. At vos, inquietissima animalia, quicquid non ad nutum avaritie vestre fluit, vestreque libidinis, iustam voluntarie causam mortis opinamini; tam delicata, tam preceps luxuries vestra est, ut levibus ex causis non fortune tantutrantes, impia ora laxetis, quasi quicquid id est, in quo non vobis dominus veuria gravis sit. Magnis malis victus mori eligo. Tedio vite credo, familiari vitio stultorum omnium; sapientibus enim omnis vita iucunda est: letam libenter, tristem ferunt patienter, et si rebus ipsis nequeunt, patientia delectantur. Nil in rebus letius, nil dul
Abbreviated transcription (Latin):
optare bet tota constancia br̃a est aĩt
tu mortem muliebriter formidau as ũc
eandeni in humane appetis Rogo q̃¬
nam subita mutandi causa aĩ est¬
D Cogor ip̃e michi manꝰ mit̾e Ra
uoluntas ꝓp̾e que nolendo fit aquo
anteni cogeris nosse uelim mnici emĩ
manus uel nnuito p̃nt tu tibi illas
nucere insi uolens nequĩs O Magne
sunt cause que memori uelle cogunt¬
R Mague fateor si cogunt s nen co¬
gerent si uir esses nunt an uram aĩ
molliciem nichil est in ualidum iude
antem an que sut ille canse rite p̃¬
sagian ia iudignacio inpacĩa fu¬
ror quidem inse uersus ob luuo de¬
niq tui ip̃iũs Nam si te hoĩem me¬
minisses humana onũa equo tolle¬
randa cognosceres neq parui mali¬
ꝓmino aĩo ne mali quidem odio max¬
miũ in malũ ueltes incidere D
Inicere michi malum cogor extremis
malis R. Non sunt extrema que
te premũt malli sumũ illud et
extremũ malũ quod te urget est¬
desꝑacio Cetĩs em̃ malis ali quid

Expanded text:
optare: hec tota constantia vestra est. Nunc tu mortem muliebriter formidabas, nunc eandem inhumane appetis. Rogo quenam subita mutandi animi causa est. Cogor ipse michi manus inicere. voluntas proprie, que nolendo fit; a quo autem cogeris nosse velim: inici autem manus vel invito possunt, tu tibi illas inicere nisi volens nequis. Magne sunt cause que me mori velle cogunt. Magne, fateor, si cogunt; sed non cogerent si vir esses. Nunc in vestram animi mollitiem nichil est invalidum; vide autem an que sint he cause rite presagiam: ira, indignatio, impatientia, furor quidam in se versus, oblivio denique tui ipsius. Nam si te hominem meminisses, humana omnia equo animo toleranda cognosceres, neque parvi mali, immo ne mali quidem odio, maximum in malum velles incidere. Inicere michi manum cogor extremis malis. Non sunt extrema que te premunt mala, summum illud et extremum malum quod te urget, desperatio. Ceteris enim malis aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
lucruni D Indo exh austus sum¬
Q Hic est ludo illi mos ꝑmodicis
exiguo ingesto plurmiũ exhaurire
Crede autem michi nunc pocius
gaudendũ ꝙ̃ duni falso gaudio ex¬
ult abae melior est acas castigacio
qmi blanda fallacia Illud te lucrel¬
lum ad ludi uoraginem uocabat
hoc te dampnũ inde retrahet Sta¬
cius est turpi freno Rectum iter agere¬
ꝙͣ habenis aureis preceps indeuũ
agĩ d Amisi auludo taxillorum R
Uicisti ni ludo morum si quid egeris ꝓ¬
fuudius attendisti alioquim morbo in¬
sanabili frustra remedia conger unͬ
Si ab hoc baratro nec te dampna re¬
uotant/ nec ꝑudor ubi rebue nl pro¬
ficitur ne quidꝙͣ uerbis aggrediare
De sp̃õsa allriaduidicata. S̃. ad

Expanded text:
lucrum? Ludo exhaustus sum. Hic est ludo illi mos, qui medicis: perexiguo ingesto plurimum exhaurire. Crede autem michi: nunc potius gaudendum, quam dum falso gaudio exultabas. Melior est acris castigatio, quam blanda fallacia. Illud te lucellum ad ludi voraginem vocabat, hoc te damnum inde retrahet. Satius est turpi freno rectum iter ageream habenis aureis preceps in devium agi. Amisi in ludo taxillorum. Vicisti in ludo morum, si quid egeris profundius attendisti; alioquin morbo insanabili frustra remedia cogerentur, si ab hoc baratro nec te damnum revocat nec pudor. Ubi rebus nichil proficitur, nec quicquam verbis aggrediare. 17 DE SPONSA ALTERI ADIUDICATA S
Abbreviated transcription (Latin):
tyrauiudes R Non te hiic araua
nec opis expedient sola uirtus est
libera O fotus orbis michi est¬
odio E Miseri magis miseros
decet quam odisse inisi ut dixi
sponte suit miseri tu mũdo suos
mores linque tuos reformare stu¬
de et ab alus auersos inte ip̃m̃
oculos reflecte sit et tediũ euaseris
et cum mũdum nequeas id quod
potes et debes temet ip̃m corrigas
non est quo te frustra natum cre¬
das si hoc feceris̃¬

Expanded text:
ubique tyrannides? Non te hinc arma ubique tyrannides? Non te hinc arma neque opes expedient: sola virtus est libera. Totus orbis odio michi est. Miserari miseros magis decet quam odisse, nisi, ut dixi, sponte sint miseri; quin tu mundo suos mores linque, tuos reformare stude, et ab aliis aversos, in te ipsum oculos reflecte. Sic et tedium evaseris, et, cum mundum nequeas, id quod potes et debes: temet ipsum corriges. Non est quod te frustra natum credas, si hoc feceris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ int̾ uicia uirtus clarior quid q̃¬
reris aliena feditas tuo non ꝙͦgat
decori Q Qnis hos morbor aĩoꝵ
atq hos ꝑferat inuidos R liuq̃
inuidis inuidiã neq illis aliũ cupi¬
as torterem satis ip̃i se torquent
et suis malis et aliems angunt᷑
ar tabestunt bomis non est com¬
paciendum sponte languentibus
Non sunt autem contagiosi ut tor¬
porum si amimoꝵ morbi non tñ¬
siunt ad uolentes ynimo uero no¬
bilis ammꝰ uiciorum odio ad a¬
more in uututis accendit᷑ D Qs
tot ferat ni solencias R Bñilitas
eo acceptior quo pluribus est obces¬
sa suꝑbisdquis tot fraudes quis
tot artes auaricie quis tot species
libidnus ferat R Que tibi meri¬
to displicent dampna et que m
aliis dampnas ne inte danppuz
alu tauetõ D Gius hoc gule reg¬
num RMaxne int̾ ebrios spon¬
sa sobrietas ubi eque bom omnes
nullus excellit S Qiis tã mł¬
ta uendacia R Bi mendacio of¬
fenderis ueritan studẽ ꝑ Quis tot

Expanded text:
 inter vitia virtus est clarior. Quid que inter vitia virtus est clarior. Quid quereris? Aliena feditas tuo adiciet decori. Quis hos morbos animorum atque hos perferat invidos? Linque invidos sibi, neque illis alium cupias tortorem: satis ipsi se torquent; et suis malis et alienis anguntur ac tabescunt bonis. Non est compatiendum sponte languentibus; non sunt autem contagiosi, ut corporum, sic animorum morbi; non transeunt ad nolentes. Immo vero nobilis animus, vitiorum odio, ad amorem virtutis accenditur. Quis tot ferat insolentias? Humilitas! eo acceptior, quo pluribus est obsessa superbiis. Quis tot fraudes, quis tot artes avaritie, quis tot species libidinum? Que tibi merito displicent declina, et, que in aliis damnas, ne in te damnent alii, caveto. Quis hoc gule regnum? Maxime inter ebrios speciosa sobrietas! ubi eque boni omnes, nullus excellit. Quis tam multa mendacia? Si mendacio offenderis, veritati stude. Quis tot