comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtor presidio defensa plenescte: Et
quona earũ que molem fructũ ferũt
folia fortiora sunt sicut fici. quarum
autẽ fructus durior habet᷑: mẽbrana¬
rum tectura tenerior est sieut nuce
quia ficus uidelic ꝓpter ibetillitatẽ
m̾ito flagitat opem maioris aurolii.
Nucibus autem lesionẽ potuis facere
dẽsior oꝑa citas folioꝵ. Pampinꝰ etiam
quam rationabilit̾ iustifida formati¬
one ꝑfectꝰ est. ut uua ꝑ eam partem
que tegit᷑: aeris repellat in iuriam. ꝓ
eam uͦ que pati: fornenta solam calori
excipiat. Nichil itaq fortuitũ. nicħ ir¬
rationabile factũ uidemꝰ. Est in om̃ib
inessabił quedam mirandaq sapientia
Que autem mens aut cuiꝰ facũdia susfi¬
ciet ꝯp̃hendere cunta subtiłr. ut ⁊ ꝯtem¬
plari ꝓpͥetates ualeat. ⁊ discern̾e differẽ¬
tias singłoꝵ. ł latentiũ penitꝰ causarũ
secreta rimari. quomͦ unꝰ idemq hu¬
mor ꝑ arbustor. radices attractus in

Expanded text:
mentorum praesidio defensae plenescunt? Et mentorum praesidio defensae plenescunt? Et quomodo eorum quae mollem fructum ferunt folia fortiora sunt, sicut fici; quorum autem fructus durior habetur membranarum textura tenerior est, sicut nuces: quia ficus videlicet propter imbecillitatem merito flagitat opem majoris auxilii, nucibus au tem laesionem facere potuisset densior opacitas foliorum. Pampinus etiam quam rationabiliter multifida formatione perfectus est, ut uva per eam partem quae tegitur, aeris repellat injuriam, per eam vero quae patet, fomenta solani caloris excipiat. Nihil itaque fortuitum, nihil irrationabile factum videmus. Est in omnibus ineffabilis quaedam mirandaque sapientia. Quae autem mens aut cujus facundia sufficiet comprehendere cuncta subtiliter, ut et contemplari proprietates valeat, et discernere differentias singulorum, vel latentium penitus causarum secreta rimari? Quomodo unus idemque humor per arbustorum radices attractus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ticis alligant. ꝯferende ualitudinis cã
quo possint g̃mĩa sua retiñe candẽtia
Cuiꝰ rei uidelici figura monere nos cre¬
ditur. ut agnoscamꝰ quia oport plerũ¬
q etiam ab alienigenis caꝑe nos fidei
document̃. ad ꝓfessionẽ bonoꝵ oꝑũ
declarandã. di enĩ uideris quempi¬
am de gentilibus aut hereticis ab e¬
ccłia dñi segregatũ uite moꝵq culti¬
bus honestatũ: eniti debes inpensiꝰ. ⁊
studiũ tuũ magis ac magis augere.
quo possis accedere ꝓpe illam fructife¬
ram ficũ. que de socitate siluestriũ ui¬
gorem mutuata scd̃m: uicia qͥdem
molesti fluxꝰ inhibuit. subsidia uero ui¬
cine fercilitatis arripuit. Igit᷑ si tanta
ratio gen̾ationis illarũ est ut uix pau¬
ca ꝓ multis potuerimꝰ expon̾e: quis
om̃ium fructuũ uarietates. qualitateᷤ
scemnata ue percurrat :  ⁊ quanta ĩ sin¬
guł habeat᷑ utilitas. cũ sint alie que so¬
le decocte maturescũt. alie que tegu¬

Expanded text:
ticis alligant, conferendae valitudinis causa, ticis alligant, conferendae valitudinis causa, quo possint germina sua retinere cadentia. Cujus rei videlicet figura monere nos creditur ut agnoscamus quia oportet plerumque etiam ab alienigenis capere nos fidei documentum, ad professionem bonorum operum declarandam. Si enim videris quempiam de gentilibus aut haereticis ab Ecclesia Domini segregatum, vitae morumque cultibus honestatum; eniti debebis impensius, et studium tuum magis ac magis augere quo possis accedere prope illam fructiferam ficum, quae de societate silvestrium vigorem mutuata fecundum, vitia quidem molesti fluxus inhibuit, subsidia vero vicinae fertilitatis arripuit. 8. Igitur si tanta ratio generationis illarum est, ut vix pauca pro multis potuerimus exponere, quis omnium fructuum varietates, qualitates schematave percurrat, et quanta in singulis habeatur utilitas, cum sint aliae quae sole decoctae maturescunt, aliae quae tegu
Abbreviated transcription (Latin):
est om̃iũ morboꝵ suꝑare nequiciã. Et
tantam sane in arboꝵ fecũditatibus inde¬
mus ẽẽ distantiã: quantam nec uerbo qͥ¬
dem possumꝰ explicare. Neq enim solum
ĩ alterno gen̾e discretio setuum ꝯtinetur.
s in singłis etiam plurima diuersitas in¬
uenit᷑. dĩquidem aliud specimẽn mascli¬
ni fruchas aliud seminini cultoꝵ. fertur
tradidisse sollertia. Qui etiam palmas
gemini ẽẽ sexus asfirmant. Nam uidet᷑
quo mͦ apud̃ eos que femĩa nominat᷑
ramos ꝓpͥos incuruat ad marẽ uelut
concubitũ petens. nt possit ex eius ad¬
mixtione ꝯciꝑe. Unde ingemosi aqͥcole
sublatos de mascło çertos oculos femine
cdicunt᷑ inserere. Et ita quasi coitu desi¬
derato repleta: ꝯfestim subductis brachis
pristinũ recurrit ad statũ. hec autẽ quo
q de ficis narrant᷑. Nam quidam plan¬
tas agrestes hortensib narant᷑ apponere
Non nulli etciam fructũ capͥfici domes¬

Expanded text:
est omnium morborum superare nequitiam. Et est omnium morborum superare nequitiam. Et sane tantam in arborum fecunditatibus videmus esse distantiam, quantam nec verbo quidem possumus explicare. Neque enim solum in alterno genere discretio fetuum continetur; sed in singulis etiam plurima diversitas invenitur. Siquidem aliud specimen masculini fructus, aliud feminini, cultorum fertur tradidisse solertia: qui etiam palmas gemini esse sexus affirmant. Nam videtur quomodo apud eos quae femina nominatur, ramos proprios incurvat ad marem velut concubitum petens, ut possit ex ejus admixtione concipere. Unde ingeniosi agricolae, sublatos de masculo certos oculos, feminae dicuntur inserere; et ita quasi coitu desiderato repleta confestim subductis brachiis pristinum recurrit ad statum. Haec autem de ficis quoque narrantur. Nam quidam plantas agrestes hortensibus narratur apponere: nonnulli etiam fructum caprifici domes
Abbreviated transcription (Latin):
senec lutis ⁊ iuuentutis humane simili¬
tudo reppit᷑ in eis. Nam nouelloꝵ ⁊ polle¬
tium uirgultoꝵ. deductus ⁊ tenssus est cor¬
tex. senescentiũ uͦ: rugosus ⁊ scaber. Ex
hiis quedam cũ fuerint amputata: reg̾¬
minant. Alia mox cum trũcant᷑: ares¬
cunt. tanquam mortẽ quanilam ex in¬
cisionis iniuria ꝑferendo. Multis sane ꝓ¬
diferum se trausformant. Notum est
etiam quasdam diligentia cultoꝵ cura¬
tas naturali penitꝰ malicia carusse. Nã
mala punca que sunt aciiora ł ama¬
ras amigdalas hoc mͦ ferunt posse mol¬
liri. si uixta radicem trũcis earũ terebͫ¬
tis: tede cuneus ꝑmediũ cardinis trans¬
sigat᷑: om̃ẽm molestiam saporis in con¬
grui mutatione dulceduiis exenturus
Iccirco nullus homiñ caligine malignita¬
tis offusus de ꝓpria salute desꝑet. sciens
quod agͥcult᷑a quidem pornoꝵ qualitatẽ
reducit in meliꝰ. labor autẽ sp̃italis potẽs

Expanded text:
senectutis et juventutis humanae similisenectutis et juventutis humanae similitudo reperitur in eis. Nam novellorum et pollentium virgultorum deductus et tensus est cortex; senescentium vero rugosus et scaber. Ex his quaedam cum fuerint amputata regerminant, alia mox cum truncantur arescunt, tanquam mortem quamdam ex incisionis injuria perferendo. Multis sane p in nemus glandiferum se transformant. Notum est etiam quasdam diligentia cultorum curatas, naturali penitus malitia caruisse. Nam mala punica quae sunt acidiora, vel amaras amygdalas, hoc modo ferunt posse molliri, si juxta radicem, truncis earum terebratis taedae cuneus per medium cardinis transfigatur, omnem molestiam saporis incongrui, mutatione dulcedinis exempturus. Idcirco nullus hominum caligine malignitatis offusus de propria salute desperet, sciens quod agricultura quidem pomorum qualitates reducit in melius, labor autem spiritalis potens
Abbreviated transcription (Latin):
pore largiaris. Siam redeamnus ad
scrutationẽ dispositionis artificis. Quan¬
ta tunc gn̾a extitere lignorum quoꝵ.
quedam fecunda sunt. alia ꝓiec lbilia.
non nulla nauibus fabricandis acco¬
moda. quedam focis necessaria. Rur¬
sus in hiis uariꝰ expectatur ornatus.
quorũ ⁊ ꝓprietatis inuestigatio difficilis
habetur ⁊ differentia singłoꝵ. Nam alia
ꝓfundioribus. alia summis ⁊ lenibus st̃
adnexa radicibus. alia in altũ porrecta
singłisq defixa stipitibus. alia humilio¬
ra. ⁊ de sarpibus sins oculos plures fun¬
dentia. E. quoꝵ uertices sunt excelsi:
eoꝵ radices multiplices ⁊ ꝓfinidiores ha¬
bentur: in circoq diffisse. quas uelut fũ¬
damina quedam natura subiecit. Quib
moles suꝑposita: ualeat sustentari. Quã¬
ta eciam diuersitas incorticib est quo
alie leues sunt. ⁊ nitide. non nulle nodose
⁊ aspe. alie simplices. certe etiam multis
ꝯserte caudicib. ⁊ quod magis miraberis

Expanded text:
pore largiaris. 7. Sed jam redeamus ad pore largiaris. 7. Sed jam redeamus ad scrutationem dispositionis artificis. Quanta tunc genera exstitere lignorum, quorum quaedam fecunda sunt, alia projectibilia, nonnulla navibus fabricandis accommoda, quaedam focis necessaria? Rursus in his varius spectatur ornatus, quorum et proprietatis investigatio difficilis habetur et differentia singulorum. Nam alia profundioribus, alia summis et levibus sunt annexa radicibus: alia in altum porrecta, singulisque defixa stipitibus, alia humiliora; et de stirpibus suis oculos plures fundentia. Et quorum vertices sunt excelsi, eorum radices multiplices et profundiores habentur, in circoque diffusae: quas velut fundamina quaedam natura subjecit, quibus moles superposita valeat sustentari. Quanta etiam diversitas in corticibus est, quorum alii lenes sunt et nitidi, nonnulli nodosi et asperi, alii simplices, certi etiam multis conserti caudicibus? Et quod magis miraberis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓximũ quemq diligñtes impetu ami¬
mi semꝑ ad suꝑora concendere. similes
effectos sarmentis que solent paulatim
crescendo ad sũmos arboꝵ uertices per¬
uenire. Eagit nos etiam fossionẽ ꝑati.
Foditur aũ mens scłiarium depositio¬
ne curarum. que cordibus nr̃is onus
graue ꝯfigunt. Ergo qui illecebras cor¬
poree uoluptatis abiecerit. ⁊ execrabilis
ambitũ głie diuiciarũq contempserit
tanquam fossionis cultura nitescens aspi¬
rare libere incipit. om̃i labe terrene con¬
uersationis abstersa. Conuenit etiam
nos sedm̃ ꝓuerbii radionẽ minime luxu¬
captare decus laudis ext̾ne. s fertile noᷤ
uero demonstrare cultori bonoꝵ opum.
p̃ferentes industriam. Tu aũ sicut olia
fruc lifera nulla de spe nudanerss s sem¬
ꝑ habeto fidei uiridẽ ualiclamq constan¬
tiam. Ita enim uiuacitatem illius arbo¬
ris. ⁊ opulentiam fructuosam uideberis
imitari si uberrime miscłiam om̃i tẽ¬

Expanded text:
et proximum quemque diligentes, impetu aniet proximum quemque diligentes, impetu animi semper ad superiora contendere: similes effectos sarmentis quae solent paulatim crescendo, ad summos arborum vertices pervenire. Exigit nos etiam fossionem pati. Foditur autem mens, saecularium depositione curarum; quae cordibus nostris onus grave conficiunt. Ergo qui illecebras corporeae voluptatis abjecerit, et exsecrabilis ambitum gloriae divitiarumque contempserit, tanquam fossionis cultura nitescens, aspirare libere incipit, omni labe terrenae conversationis abstersa. Convenit etiam nos secundum proverbii rationem, minime luxucaptare decus laudis externae; sed fertiles nos vero demonstratore cultori bonorum operum praeferentes industriam. Tu autem sicut oliva fructifera nulla te spe nudaveris, sed semper habeto fidei viridem validamque constantiam. Ita enim vivacitatem illius arboris, et opulentiam fructuosam videberis imitari: si uberrime misericordiam omni tem
Abbreviated transcription (Latin):
torem. singlos autem nr̃m qui ꝑ fidem
inserti sumus eccłie: sarmenta nuncupa¬
uit. ꝓuocans nos ad fructiferationem.
copiosam. ne desidie accusati: flãmis cõ¬
tradamur eternis. Demq non cessat uͥ¬
q animas hominũ uitibus conpando
Sic enim dicit. Uinea facta est dilecto ĩ
cornu pingui. &ẜ iterũ. Uineam planta¬
ui. ⁊ sepe circũdedi. animas uidelic in¬
dicans hominũ. quas celestiũ mandatoꝵ
munitione ꝯsepsit. apposita nichilominꝰ
angłoꝵ custodia. sicut scriptum est. In mit¬
tie angłm dñi incircuitu timentium
eũ. ⁊ eripiet eos. Peinde uelut uallos quoᷤ¬
dam quibus fulcirem᷑ erexit. ꝯslitutis
magistris. atq ita nos exemplis ueterũ
scõꝵ. suscitans: in sublime ꝓuexit. nec
omino passus est mentẽ nr̃am humi ia¬
cendem fieri dignam calcationibus alioꝵ
Uult etiam nos uelut quibusdam uiteis
clauiculis .i. amplexibus caritatis. astrictoᷤ

Expanded text:
torem. Singulos autem nostrum, qui per fidem torem. Singulos autem nostrum, qui per fidem inserti sumus Ecclesiae, sarmenta nuncupavit: provocans nos ad fructificationem copiosam, ne desidiae accusati, flammis contradamur aeternis. Denique non cessat; ubique animas hominum vitibus comparando. Sic enim dicit: Vinea facta est dilecto in cornu pingui . Et iterum: Vineam plantavi, et sepe circumdedi , animas videlicet indicans hominum, quas coelestium mandatorum munitione consepsit: apposita nihilominus angelorum custodia, sicut scriptum est: Immittit angelum Dominus in circuitu timentium eum, et eripiet eos . Deinde velut vallos quosdam quibus fulciremur erexit: constitutis hetis, tertio magistris . Atque ita nos exemplis veterum sanctorum suscitans in sublime provexit: nec omnino passus est mentem nostram humi jacentem, fieri dignam calcationibus aliorum. Vult etiam nos velut quibusdam viteis claviculis, id est, amplexibus caritatis astrictos,
Abbreviated transcription (Latin):
plantatione nascunt᷑: ex semet ip¬
sis quã plurimũ radices fundunt.
Forsitan ngemine ille que de stir-¬
pe trudunt᷑: rationẽ qnͣdã seini¬
nis habent. Quas agricultuiras
auulsas: reꝑandi causa generis
pastinare consuer̾t. Primo tn ut
supͣdiximꝰ abbores ille digne me-¬
moratu habent᷑ : que nr̃am uitã
suis fructib sustentantes atq ho-¬
minẽ nutͥentes. inuidiosam eiꝰ iac¬
ture dant fruendi lib̾tatẽ: sicut
uitis que uinu̾ genat. letificans
cors hoĩs. ⁊ olet̾i fructũ ferens que
uultũ exhilarat in miscd̃ĩa. Quãta
alia t̾c simul emergebant. urgente
hec n ꝓducente natura Itaq radix
uinȩȩ̃ habet in circũ sarm̃ta uiren¬
tia disusa ꝑ terram ex quibus primo ger¬
men oritur quod fit labrusca. post hoc
uua. Susficit gͥ unea quoq prudent̾
inspecta. recordationẽ tͥ nature subicere.
Me ministi enim dnĩci sermonis exemplũ.
quo se dicit ẽẽ uitem. patrem uero cul¬

Expanded text:
plantatione nascuntur, ex semetipplantatione nascuntur, ex semetipsis, quamplurimum radices fundunt. Forsitan et illae gemmae quae de stirpe truduntur, rationem quamdam seminis habent, quas agricultores avulsas reparandi causa generis, pastinare consueverunt. Primo tamen, ut supra diximus, arbores illae dignae memoratu habentur, quae nostram vitam suis fructibus sustentantes, atque hominem nutrientes invidiosam ei facturae erant fruendi libertatem: sicut vitis quae vinum generat laetificans cor hominis, et olea fructum ferens, qui vultum exhilarat, in misericordia. Quanta alia tunc simul emergebant urgenter, haec producente natura. Itaque radix vineae habet in circo sarmenta virentia, diffusa per terram: ex quibus primo germen oritur, quod fit labrusca, post hoc uva. Sufficit igitur vinea quoque prudenter inspecta, recordationem tibi naturae subjicere. Meministi enim dominici sermonis exemplum, quo se dicit esse vitem, Patrem vero cul
Abbreviated transcription (Latin):
sus ⁊ pinus nec ñ fructices foliis
uestiebant᷑: ⁊ frondib uirgulta.
Quin ⁊̃ coronaria uocitant᷑. roseta
dico n⁊ mirceta. ⁊ laureta. suli uno
temꝑis mom̾̃to. cũ aute ñ essent
singła cũ sui ꝓprietate surgebant.
alterũ ab alt̾o manifestissĩma ꝑ¬
batione discretũ. ⁊ certa designa¬
cione ꝓductũ.Ueru̾t̾n illo tẽꝑe
rosa sine spina fuit. Nã pꝰea pul¬
chritudini eiꝰ adiuncta ÷. ut esset
uidelic& uoluptati sollicitudo con¬
cigua. reminiscentib nob̃ pecc̾m
cuiꝰ gr̾a dumos ⁊ uepres generare.
t̾ra cdapnata .÷. Qͥd ÷ quod iubet᷑
S multa ligna uidemꝰ: neq semẽ
neq fructũ ferentia. Ad hoc dci¬
mꝰ. qr que sunt utiliora manda
fi& aut seminarias otns arbores
aut similẽ semini habere uirtutẽ.
Dopłs it uel ulmꝰ ⁊ aalix ualie tales
fructũ quidẽ nullũ uident᷑ affer-
þare solent. hi qͥ uocabłoꝵ cõpositio¬
nib oꝑam ded̾unt. Hoc ium semi¬
nis obtin&. Nã ea que de ramoꝵ

Expanded text:
sus, et pinus, nec non frutices foliis vestiebantur, et frondibus virgulta. Quin etiam quae coronaria vocitantur, roseta dico, et myrteta, et laureta sub uno temporis momento, cum ante non essent, singula cum sui proprietate surgebant: alterum ab altero, manifestissima probatione discretum, et certa designatione productum. Verumtamen illo tempore rosa sine spina fuit. Nam postea pulchritudini ejus adjuncta est, ut esset videlicet voluptati sollicitudo contigua, reminiscentibus nobis peccatum, cujus gratia dumos et vepres generare terra damnata est. Quae quidem jubetur sed multa ligna videmus, neque semen, neque fructum ferentia. Ad hoc dicemus, quia quae sunt utiliora, mandaratefiet aut seminarias esse omnes arbores, aut similem semini habere virtutem. Populus enim vel ulmus, et salix et aliae tales, fructum quidem nullum videntur afferrepare solent hi qui vocabulorum compositionibus operam dederunt, hoc vim seminis obtinet. Nam ea quae de ramorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliud minucoꝵ pisciuoi. Item in ꝓpsis
multe differentie ꝓ gen̾is qualitate d̾i¬
uise sunt. quia ⁊ uocabula ꝓpria sunt¬
⁊ alimenta discreta. ⁊ magnitudo mem¬
broꝵ dispar.⁊ diu̾sa int̾ se specie seꝑan¬
tur. Quis gͥ thymeoꝵ specłãtor tantoꝵ
nob̾ pot̾it explicare distandiam. quamꝙͣ
eos asserant ꝯspectis pisciũ maximis
gregibus non solũ genꝰ s etiam num̃u
posse signare: Quis autẽ nob̾ eoꝵ arci¬
ficũ qui in litorib habitantes.⁊ in ma¬
rinis diu̾soriis senoscentef uoticiam
sube uasebit padefac̾e singloꝵ: Alios
enim pisces nouerunt hii qui in ma¬
re piscant᷑ indicũ.⁊ alios qui mare
rimant᷑ egiꝑtiũ. Alios etiam sciunt
insularũ incole.⁊ alios maurusii pisca¬
tores. Set om̃es tam cenues quam
maiores similit̾ pͥma preceptio. ⁊ in¬
esfabis uirtus illa ꝓdunt: Magna est
illis inuendi dit̾sitas. Nima etiam
in cuiꝰq gen̾is successione discretio.
Nulti pisciũ non incubant suis ouis

Expanded text:
iscium. Item in his ipsis multae differentiae, pro generis qualitate divisae sunt, quibus et vocabula propria sunt, et alimenta discreta, et magnitudo membrorum dispar, et diversa inter se specie separantur. Quis igitur tynnorum speculator tantorum, nobis poterit explicare distantiam, quamquam eos asserunt conspectis piscium maximis gregibus non solum genus, sed etiam numerum posse signare? Quis autem nobis eorum artificum, qui in littoribus habitantes, et in marinis diversoriis senescentes, notitiam subtiliter valebit patefacere singulorum? Alios enim pisces noverunt hi qui in mare piscantur Indiacum, et alios qui pelagus rimantur Aegyptium. Alios etiam sciunt insularum incolae: et alios Maurusii piscatores. Sed omnes tam tenues, quam majores similiter prima praeceptio, et ineffabilis virtus illa produxit. Magna est illis vivendi diversitas, nimia etiam in cujusque generis successione discretio. Multi piscium non incubant suis ovis,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cogit᷑ ꝑuentre. uł quomͦ nec illa
deficit que sequit᷑. nec ea que p̾cessit
exub̾at ꝓfecto repꝑies omnia hec
ex uoce pͥma ceni: uñ ꝙ̃ meatꝰ illi
suppetit sẽpit̾nus. Qã obrẽ in om̃i
semꝑ historia mem̾to pͥme p̾cep¬
tionis que dieit congregent᷑ aque:
nenĩ oportebat decurrere ẽas ipe¬
bant̾ ut deuenirent ad ꝓpriã regi

Expanded text:
quem cogitur pervenire, vel quomodo nec illa quem cogitur pervenire, vel quomodo nec illa deficit quae sequitur, nec ea quae praecessit exuberat; profecto reperies omnia haec ex voce prima teneri, unde etiam meatus illi suppetit sempiternus. Quamobrem in omni semper historia memento primae praeceptionis, quae dicit: Congregentur aquae. Etenim oportebat eas decurrere properanter, ut deven
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepti diuini humoris motũ cog¬
nouisti: ⁊ qr circũfluus habet᷑ sẽꝑ¬
q decurrens. Nã priꝰqm meatũ
caꝑ& ex auctoritate celesti nec tu
eũ uidistu nec ab alio qui uiderat
didiristi. Unde debebis aduert̾e.
qi uox dĩ nature formatͥx÷: ⁊ p̾
ceptio que tc̃ data ÷ creature dis¬
positionẽ cunctis que forent gig¬
nenda p̾bebat. Nam ⁊ dies ⁊ nox
semel facte sunt. ⁊ ex illo usq nuc̃
sibimet uicib suecedendo currictõ¬
rũ suoꝵ cemꝑa c̾tis porcionib di¬
uisa custodiunt. Cong̃gent᷑ aque. Ius¬
sũ ÷ aquarũ naturã defluere: ⁊ riũ¬
qm deficit obsequendo mandatis.
Hoc aũ dico respitiens ad liquidẽ aqͣ¬
rũ sorcẽ: quarũ alie semꝑ manent
ut fontes. Rx fluuii. alie ꝯgregate
sunt ⁊ sistentes. S mͥ nunc de
tantẽ cuꝰ inpulsii de cellurib aqua
ꝓgredit᷑ uel que sint horrea de qͥb
tam largit̾ effundit᷑ aut qͥs locus ad

Expanded text:
praecepti divini humoris motum cogpraecepti divini humoris motum cognovisti, et quia circumfluus habetur semperque decurrens. Nam priusquam meatum caperet ex auctoritate coelesti, nec tu eum vidisti, nec ab alio qui viderat didicisti: unde debebis advertere quia vox Dei, naturae formatrix est, et praeceptio quae tunc data est creaturae, dispositionem cunctis quae forent gignenda praebebat. Nam et dies et nox semel factae sunt, et ex illo usque nunc, sibimet vicibus succedendo, curriculorum suorum tempora certis portionibus divisa custodiunt. 3. Congregentur aquae. Jussum est aquarum naturam diffluere, et nunquam deficit obsequendo mandatis. Hoc autem dico respiciens ad liquidam aquarum sortem, quarum aliae semper manant ut fontes et fluvii, aliae congregatae sunt et sistentes. Sed mihi nunc de tans cujus impulsu de telluribus aqua progreditur, vel quae sunt horrea de quibus tam largiter effunditur, aut qui locus ad
Abbreviated transcription (Latin):
seymno conu̾tit. Donec it in planitie
fuit aqua recondita stabilis:: ñ
inueniens quo declinet. Ubi uͦ des¬
census occurrit inrũpente ꝓcinꝰ
parte.pͥore.: reliqua multicũdo cõ-¬
sequit᷑. ꝓperant̾ effugiens que p̾cedit.
urgente uenientis inpulsu. Tantoq
uelotior esse meatꝰ aspicit᷑: ꝙͣto ma¬
ioris pond̾is fu̾it aqua que confluit
locusq deuexior. Sigͦ talis tatura
liquoris ÷: differr& utiq p̃ceptio¬
nẽ. qua iusserat aquas in unum
conceptacłm congragari. Pot̾at enĩ
sine dubio ꝓpt̾ naturalem impe¬
tũ in regiones concauas sponte
decurrere pͥusqͣm t̾ram comple¬
ret. Nullus it t̾rarũ locus sic
equalis est ut aquarũ situs. Deĩ¬
de inquiunt quomͦ in unam
congͥgationẽ uissa ÷ conuenire.
cũ maria esse diu̾sa sciamꝰ: que c̾te
multũ a se distare noscunt᷑. Ad
illud gͦ quod pͥmũ quesitũ ÷. hoc res¬
pondebimꝰ. qͥa tu quidẽ pꝰeditionẽ

Expanded text:
sermo convertit. Donec enim in planitie sermo convertit. Donec enim in planitie fuerit aqua recondita, stabilis est, non inveniens quo declinet, ubi vero descensus occurrerit, irrumpente protinus parte priore, reliqua multitudo consequitur properanter effugiens, quae praecedit urgente venientis impulsu: tantoque velocior meatus aspicitur, quanto majoris ponderis fuerit aqua quae confluit, locusque devexior. Si ergo talis natura liquoris est, differret utique praeceptionem qua jusserat aquas in unum conceptaculum congregari. Poterat enim sine dubio, propter naturalem impetum in regiones concavas sponte decurrere, priusquam terga compleret: nullus enim terrarum locus sic aequalis est, ut aquarum situs. Deinde, inquiunt, quomodo in unam congregationem jussa est convenire, cum maria esse diversa sciamus, quae certe multum a se distare noscuntur? Ad illud igitur quod primum quaesitum est, hoc respondebimus: quia tu quidem post editionem
Abbreviated transcription (Latin):
se mouentib omnibꝰ. lenit̾ q cedẽ¬
tẽ mollitudinis int̾cessu: aqmͣ uͦ
altͥcem corpoꝵ ⁊ humano generi
nimis utilẽ ꝯstitutã. mod̾ate in
deputatis sibi ꝯceptacłis ꝑmanen¬
tem. Qqͣs res ita se habere de his
que recent̾ lecta sunt adꝓbabis.
celũ sunt in ꝯgregrationib suis:
n apparuit arida: Luocauit deus
aricdam t̾ram. n congͣgationes aqͣ¬
rũ uocauit maria. Quantas mͥ
calũpnias in his que sequnt᷑ obic̾is
exigens quẽ admodũ t̾ra possit in¬
usibilis hałi colore p̃sente: siqͥdem
color omnis sensu cõprehendit᷑ ussi¬
onis: ⁊ fortasse tͥ ñ uidet᷑ esse sufficiers
qͦd diximꝰ qr ñ ad naturã s ad nos
inuisibilis fuisse t̾ra relata ÷ ꝓpter
aquarũ udelic& iniectionẽ. que
tunc om̃s t̾ras oꝑuissent: nunc uͦ
ausculta scͥpturã quomͦ se ipsa de¬
ñ uidebat᷑. Illud ⁊̃ quis forsitan re
quir&. cur id quod ꝑ naturã sũb ÷
cendat hoc ad p̃ceptionẽ creatoris

Expanded text:
se moventibus omnibus, leniterque cedentem mollitudinis intercessu; aquam vero altricem corporum, et humano generi nimis utilem constitutam, ac moderate in deputatis sibi conceptaculis permanentem. Quas res, ita se habere, de his quae recenter lecta sunt approbabis. 2. coelo sunt in congregationibus suis, et appareat arida. Et vocavit Deus aridam terram, et congregationes aquarum vocavit maria. Quantas mihi calumnias in his quae sequuntur objeceris, exigens quemadmodum terra possit invisibilis haberi, colore praesente, siquidem color omnis sensu comprehenditur visionis, et fortasse tibi non videtur esse sufficiens quod diximus; quia non ad naturam, sed ad nos invisibilis fuisse terra relata est, propter aquarum videlicet injectionem, quae tunc omnes terras operuissent. Nunc vero ausculta Scripturam, quomodo seipsam denon videbatur. Illud etiam forsitan quis requiret, cur id quod per naturam subest: tendant, hoc ad praeceptionem Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
de res paruas estimat ẽẽ que magne
sũt. in becillitatẽ uideliq suam huis
que ꝯspicit ascribendo. ꝓfecto gͦ falũ¬
tur obturus. ⁊ iudiciũ fidele non hnt.
Hecordare namq infirmitatẽ ꝓpridin
ente ipso capies eoꝵ que dicla sunt ar¬
gum̃tũ. Itaq si qñ ex alto montis u̾tice
subiectam campoꝵ planiciẽ resperisti:
nonne boũ iuga tam grand̃ia Parato¬
res eoꝵ formias similes iudicasti: Ni¬
chilominus etiam dũ in ercelsa specłã
locatꝰ oculos in pelagus ꝯũtisti. qua¬
les ł uidebant᷑ insule.: Nonne colum¬
barũ paruissimar̃ tͥ fantasiam quadã
p̃bebant : dut naues ingentes uelis du¬
mentib candid̃is ꝓspecte ꝓcus nigre
putabant᷑ : Ob hoc udelie⁊ quia sensiis ut

Expanded text:
te res parvas existimat esse quae magnae sunt, imbecillitatem videlicet suam his quae conspicit ascribendo Profecto ergo falluntur obtutus, et judicium fidele non habent. Recordare namque infirmitatem propriam, et ex te ipso capies eorum quae dicta sunt argumentum. Itaque si quando ex alto montis vertice subjectam camporum planitiem respexisti, nonne juga boum tam grandia, vel aratores eorum, formicis similes judicasti? Nihilominus etiam dum in excelsa specula locatus, oculos in pelagus convertisti, quales tibi videbantur insulae? Nonne columbarum parvissimarum tibi phantasiam quamdam perhibebant? aut naves ingentes, velis tumescentibus candidis prospectae procul nigrae putabantur? Ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. ꝓ quo sumꝰ ad dicti: ut in
sudore nr̃i ur̃i panẽ manducare¬
mꝰ. Int̾ hec p̃cepit quoq lignũ nas¬
ci fructuosum. faciens fructũ cuiꝰ
semen in ipso ÷: scdđm genꝰ ⁊ simi¬
tudinẽ. Huiꝰ gͥ edicione sermonis:
omnia confestim nemora den

Expanded text:
exstitit; proquo sumus addicti, ut in exstitit; proquo sumus addicti, ut in sudore nostri vultus panem manducaremus. 6. Inter haec praecepit quoque lignum nasci fructuosum faciens fructum; cujus semen in seipso est secundum genus et similitudinem. Hujus igitur editione sermonis o
Abbreviated transcription (Latin):
gat nocte ac die messis autẽ le¬
uatur. ⁊ crescit ipso nesciente
sponte it t̾ra fructiferat. pͥmo
fenũ pꝰea spicã. Germinet t̾ra
herbam. Igit᷑ in breuissimo tẽ¬
poris mom̾to a g̾minatione cel¬
lus incipiens. ut legẽ creatoris
impler&. ꝑ om̃s crescendi ꝑfecᷤ¬
la gradus mox ad maturitatẽ
que nascebant᷑ euxit. Cerneres
eo cemꝑe saltꝰ om̃s herbarũ ui¬
riditate splendesc̾e̾. campos etiã
turgidis messib exornatos. ⁊ ma¬
ginẽ quoda mͦ pelagi fluctuan¬
tis spicaru̾ motib emrilari. Ome
tunc fenũ ⁊ omne genꝰ holitoꝵ
n si qͥd arbustuũ uel seminariũ
3: copiosis suꝑ t̾ram fructib emi¬
nebat. Nulla t̾e̾ desꝑatio erat
metuenda seminib. ñ igna uia
culpanda cultoꝵ. ñ aerũ intẽpe¬
rantia. ñ ulliꝰ cause querela cor-¬
ruptelã frugib apportantis. ñ cõ¬
dempnatio que fertilitatẽ posset
impedire t̾rarũ. Postea it delictũ

Expanded text:
gat nocte ac die, messis autem legat nocte ac die, messis autem levatur et crescit, ipso nesciente. Sponte enim terra fructiferat: primo fenum, postea spicam. Germinet terra herbam . Igitur in brevissimo temporis momento, a germinatione tellus incipiens, ut legem Creatoris impleret, per omnes crescendi profecta gradus, mox ad maturitatem quae nascebantur evexit. Cerneres eo tempore, saltus omnes herbarum viriditate splendescere: campos etiam turgidis messibus exornatos, imaginem quodammodo pelagi fluctuantis spicarum motibus aemulari. Omne tunc fenum et omne genus olitorium; et si quid arbustivum vel seminarium est, copiosis super terram fructibus eminebat. Nulla tunc erat desperatio metuenda seminibus: non ignavia culpanda cultorum, non aerum intemperantia, non ullius causae querela corruptelam frugibus apportantis, non condemnatio, quae fertilitatem posset impedire terrarum. Postea enim delictum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ñ ꝑtinet ad mutationẽ ge-¬
neris: s infirmitatẽ quamdã et
languorẽ seminis fuisse dicimus.
Neq desiit esse frum̃tũ. qͦd adusti¬
one ingratũ ÷ sicut ex ipsa possu¬
mus appellatione cognosc̾e.quia
nimietate frigoris excocta speties:
in aliũ sem̾ n⁊colorẽ tͣnstulit ⁊
saporẽ. Sicut econtͣ si ager fecun¬
dus extit̾it. ⁊ celi clem̃tia potiat᷑.
moꝵe rid pͥstinũ shema reu̾tit᷑. lo¬
liũ uͦ ⁊ cetera ⁊⁊ adult̾ina genera
quã tizania solet nuncupare scͥp.¬
tura. uictualib admixta segeti¬
bus. ñ ex tritici corruptione gig¬
nunt᷑. s ex sua ꝓpria nascuntur
origine. Hoꝵ consid̾ãtio illis confe¬
renda ÷: qui dñi mandata subu̾¬
cunt. ⁊ ñ sicere u̾bũ munitiois
accipiunt: s maligno magist̾io
deprauati. audefit se menbris
ecełe salubrib admisc̾e̾. ut mor¬
bisui clamdestinã ꝑniciẽ laten¬
ter m̾tib integris in¬
olescant. Licet dñs ꝑ

Expanded text:
Quod non pertinet ad mutationem geQuod non pertinet ad mutationem generis, sed infirmitatem quamdam et languorem seminis fuisse dicemus. Neque enim desiit esse frumentum quod adustione nigratum est, sicut ex ipsa possumus appellatione cognoscere, quia nimietate frigoris excoctas species, in alium semen et colorem transtulit et saporem. Sicut econtra, si ager fecundus exstiterit, et coeli clementia potiatur, mox ad pristinum schema revertitur. Lolium vero et caetera adulterina genera, quae zizania solet nuncupare Scriptura, victualibus admixta segetibus, non ex tritici corruptione gignuntur, sed ex sua propria nascuntur origine. Horum consideratio illis conferenda est, qui Domini mandata subvertunt, et non sincere verbum monitionis accipiunt; sed maligno magisterio depravati, audent se membris Ecclesiae salubribus admiscere, ut morbi sui clandestinam perniciem latenter mentibus integris inolescant; licet Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tina ꝑueniat. Corturnicib etiã
in usũ esce habet᷑ elleborus: huius
uiruis pestiferum nature sue qͣdã
temꝑatione deuitant. Hec tam̃
omnia nos ipsos quoq iuuare
credunt᷑. Ex mandragora it som¬
nifera medicamina cõponunt᷑:
gͣuissimis m̾broꝵ doloribꝰ ꝓfut᷑a.
Quidã aũ ꝑ cicutã molestissĩmam
uescendi rabiem mitigarunt.
conditori crim̃ obic̾e: inde potiꝰ re-¬
ferende sibi laudis augm̾ta sortiris.
Germin& t̾ra. Quantã gͥ dicit ali¬
moniã sponte in foliis
herbarũ ⁊ radicibus
⁊ seminibꝰ inueniri uł quantũ ex
cultu ⁊ diligentia conferri: Quã ꝙͣ
ñ continuo p̃cepit fructũ sem̃q
ꝓduci. s g̾minare priꝰ statuit et
uirere tellurẽ. ⁊ tunc mature se-¬
men ut pͥma illa p̾ceptio. docu-¬
mentũ nature fieret ad rationẽ
sequentiũ. Quomͦ gͦ scdm genus
semina t̾ra ꝓducit. cũ fuluu̾ tͥticũ
serentes atrũ plerũq colligimꝰ:

Expanded text:
tina perveniat. Coturnicibus etiam tina perveniat. Coturnicibus etiam in usu escae habetur helleborus, hujus virus pestiferum naturae suae quadam temperatione devitant; haec autem omnia nos ipsos quoque juvare creduntur. Ex mandragora enim somnifera medicamina componuntur gravissimis membrorum doloribus profutura. Quidam autem per cicutam molestissimam vescendi rabiem mitigarunt; Conditori crimen objicere, inde potius referendae sibi laudis augmenta sortiris. 5. Germinet terra. Quantam igitur dicit alimoniam sponte in foliis herbarum, et radicibus et seminibus inveniri, vel quantum ex cultu et diligentia conferri, quanquam non continuo praecepit fructum semenque produci, sed germinare prius statuit, et virere tellurem. et tunc maturare semen, ut prima illa praeceptio documentum naturae fieret ad rationem sequen tium. Quomodo ergo secundum genus semina terra producit, cum fulvum triticum serentes, atrum plerumque colligimus?
Abbreviated transcription (Latin):
nerata sunt: habent ꝓpriã rationẽ.
Neq it q caurini sanguinis haustꝰ
letifer habet᷑: idcͥco animal ipsum
fieri ñ oportuit. aut penitꝰ ñ uideri.
Cuiꝰ utiq labor. ad uarios nr̃e uite
usus ualde necessariꝰ estimat᷑. Sed
tͥ quid sufficiꝙ rationabilitas fami¬
liaris hominib ad declinanda que
noxia sunt : ꝙ enĩ si ouib ⁊ capris
sensus suppetit naturalis cauendi
contraria. solo intellectu discentib
lesionẽ. tactꝰ ⁊ sermonis facultas
p̾sto÷. ⁊ artis medicine sollertia
suppetit remedia sanitatis explorais.
n rerũ frequens exꝑientia. maloꝵ
nobis effugia demonstrando. Diffici¬
rũ nichil ÷ ociose uel mutilit̾ cons¬
ritutũ : Aut it pastũ ministrant c̃tiᷤᷤ
quib q pecudib. aut nobis egrotã¬
tib solatia conferunt ad salutem.
Nam cicutã sturni solent edere.
iacentia eoꝵ cordi spiramina pͥusꝙͣ
slł euenit ut dig̾ant que sũpserañ:
qͣm frigiditas ad intima eoꝵ intes¬

Expanded text:
erata sunt, habent propriam rationem. Neque enim quia taurini sanguinis haustus lethifer habetur, idcirco animal ipsum fieri non oportuit, aut penitus non videri, cujus utique labor, ad varios vitae nostrae usus valde necessarius aestimatur. Sed tibi quidem sufficiet rationabilitas familiaris hominibus, ad declinanda quae noxia sunt. Etenim si ovibus et capris sensus suppetit naturalis cavendi contraria, solo intellectu discernentibus laesionem: tu cui et sermonis facultas praesto est, et artis medicinae solertia suppetit, remedia sanitatis explorans, et rerum frequens experientia, malorum nobis effugia demonstrando, difficiutiliter constitutum? Aut enim pastum ministrant certis quibusque pecudibus, aut nobis aegrotantibus solatia conferunt ad salutem. Nam cicutam sturni solent edere: jacentia eorum cordi spiramina, priusque illis evenit ut digerant quae sumpserunt, quam frigiditas ad intima eorum intes
Abbreviated transcription (Latin):
congͣgione ꝑfecta paulatim ad
sui m̾̃surã singła queq ꝑueniunt.
Ergo siue tͥcicũ fuit siue legum̾. siue
olus siue arbustũ sufficient̾ instru¬
ere pot̾it tuũ sensũ quo possis intu¬
eri sapientiã conditoris arcificis.
quomꝰ canqͣm genib quib dã sti¬
pula frumenti succingit᷑. ut cre¬
bris cõpaginib alligata. faciliꝰ uale¬
at munꝰ subuectare spicarũ. cum
grauitudine maturitaris inflexe
deosũ ceꝑint inclinari. Ipt̾ea cala¬
mꝰ aduene totꝰ uacuus habet᷑: quia
nullũ scilic& pondus gerit in capi¬
te. Ericicũ aũ longe alit̾ natura
munruit. cuiꝰ grana ꝓuident̾ ad¬
modũ locauit in decis. ut ñ diripian¬
tur ab auib. Lideirco ei racionabi¬
lit̾ aristas causas custodie uelut has¬
las apposuit quarũ aculeis mino¬
res bestie repellant᷑. Quid loquar.
qͥnł reticeam. tã copiosos respitiens
thesauros creatoris.⁊ quod difficilis
atdsertio melioꝵ. s iatura ñ tolera¬

Expanded text:
concretione perfecta, paulatini ad concretione perfecta, paulatini ad sui mensuram singula quaeque perveniunt. Ergo sive triticum fuerit, sive legumen, sive olus, sive arbustum, sufficienter instruere poterit tuum sensum, quo possis intueri sapientiam conditoris artificis: quomodo tanquam genibus quibusdam stipula frumenti succingitur, ut crebris compagibus alligata, facilius valeat onus subvectare spicarum, cum gravitudine maturitatis inflexae deorsum coeperint inclinari. Et propterea calamus avenae totus vacuus habetur: quia nullum scilicet gerit pondus in capite. Triticum autem longae aliter natura munivit, cujus grana providenter admodum locavit in thecis, ut non diripiantur ab avibus. Et idcirco ei rationabiliter aristas causa custodiae, velut hastas apposuit, quarum aculeis minores bestiae repellantur. 4. Quid loquar, quidve reticeam, tam copiosos respiciens thesauros creaturae? est quidem difficilis assecutio meliorum, sed jactura non tolera
Abbreviated transcription (Latin):
sidioni testis ÷ ordo nascentiũ. Ger¬
minatio it omnia que gen̾ant᷑. an¬
teuenit. ⁊ si qͥd de radice ꝓrũpit
ut crocꝰ ⁊ gram̃ pͥus id germina¬
re necessez: ⁊ pꝰ hoc fenũ uiride
fieri. atq ita in frugẽ maturam.
stipła iã flauescente ꝑduci. Germi¬
noe t̾ra herbã pabuli. Sem̃ gͥ cũ
ceciderit in solũ ⁊ medioeriter
humore fuit n calore mollitum.
mox gremio t̾re connectit᷑ quedã
sub inde genitiua fom̃ta suscipi¬
ens ⁊ in ue̾nias eiꝰ sensim labendo
dimergit᷑. sparsisq minutissimis
fibris cumorẽ suꝑiecte celluris
nascendo ꝑrumpit. fundatũq iã
firmit̃ facile consurgit. tot nu¬
mero sursũ calamos explicans.
quod deor sũ radices extend̾it. atq
ita tenitudo g̾mines tepefacta sub¬
iecta uapore qͥ tractu calore in¬
lapsus ꝑ radices ⁊ t̾re nutͥmentis
ad hibet᷑ parcẽ sui diffundit in cul¬
mum. partẽ ducit in curticẽ. par¬
tẽ ministrat in grana. partem
porrigit in aristas: n hoc modo

Expanded text:
ntium. Germinatio enim omnia quae generantur antevenit, et si quid de radice prorumpit, ut crocus et gramen, prius id germinare necesse est, et post hoc fenum viride videri, atque ita in frugem maturam, stipula jam flavescente perduci. Germinet terra herbam pabuli. Semen igitur cum ceciderit in solum, et mediocriter humore fuerit et calore mollitum, mox gremio terrae connectitur, quaedam subinde genitiva fomenta suscipiens et in venas ejus sensim labendo demergitur, sparsisque minutissimis fibris tumorem superjectae telluris nascendo perrumpit, fundatumque jam firmiter, facile consurgit tot numero sursum calamos explicans, quot deorsum radices extenderit. Atque ita teneritudo germinis tepefacta, subjecto vapore, qui tractu caloris illapsus est per radices, et terrae nutrimentis adhibetur: partem sui diffundit in culmum, partem ducit in corticem, partem ministrat in grana, partem porrigit in aristas. Et hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. aut languore tabescit. Alit̾
itide spectabilis habet᷑ ⁊ maxi¬
marũ refertꝰ opib facultatum
fultꝰ obsequiis susceptoꝵ. amico ⁊̃
simulatoꝵ stipatꝰ ex amine nec
ñ parasitoꝵ uel affiniũ ad ula¬
coꝵ circũseptꝰ excubiis. a quib
omnib ⁊ ꝑcedens ⁊ rediens. in¬
uidiã cũ iutuꝑatione conqͥrit.
neꝙ it potest hunc morbũ cle¬
clinare qͥ emin& diuitiis. ciuilẽ
quoq potentiã ⁊ honores delatos
a pͥncipib gentiũ regimenta.
militũ magistia p̾cones hor¬
rifica uoce ꝑsonantes an̾ seipsũ
fasciũq uectores hinor in de
ꝓsequentes. gͥtissimũ t̾rorẽ
supplicib ferentes: iuncła carc̾em¬
ex quib intolerabilis glomeratur
formido subiectis. Qͥd pꝰea: Nox
una ⁊ frebris accessio. lateris do¬
lor. pulmonisq suspiriũ. diuulsũ
ex hominib ducit hominẽ. totaq
eiꝰ scena repente detegit᷑: illa tamr¬
ta potentia uelut tͣnsartũ sõnũ

Expanded text:
gitur, aut languore tabescit. Alter gitur, aut languore tabescit. Alter itidem spectabilis habetur, et maximarum refertus opibus facultatum, fultus obsequiis, susceptorum amicorum etiam simulatorum stipatus examine, nec non parasitorum, vel affinium adulatorum circumseptus excubiis, a quibus omnibus, et procedens, et rediens invidiam cum vituperatione conquirit. Neque enim potest hunc morbum declinare qui eminet. Adde divitiis civilem quoque potentiam, et honores delatos a principibus, gentium regimenta, militum magisteria, praecones horrifica voce personantes ante seipsum, fasciumque vectores hinc et inde prosequentes, gravissimumque terrorem supplicibus ferentes: adde verbeex quibus intolerabilis glomeratur formido subjectis. Quid postea? nox una, et febris accessio, lateris dolor, pulmonisque suspirium, divulsum ex hominibus ducit hominem, totaque ejus scena repente detegitur, et illa tanta potentia velut transactum somnium
Abbreviated transcription (Latin):
ne breuissima arida stilisq repẽ-¬
te parturiens ⁊ adcetũ fructifera¬
tionis impulsa uelut quodã luctuo¬
so amictu deposito sũptis q letiori¬
b inlum̃tis ⁊ cultu ꝓprii decoris
exultans omnia queiussu
celesti conceꝑat effun debat. Gu¬
pio itaq in tuis sensib altiꝰ
herere creature miracła. ut
ubicũq reꝑtꝰ fueris. ⁊ cuulibet
nascentiũ geni spectator astit̾is
magnificas ꝑcipias memoriã con-¬
ditoris .⁊ an̾ omnia cũ uid̾is her¬
bã feni uel florẽ mox te ad hu¬
mane creature conu̾tas imaginẽ.
recordatꝰ isaie sapientis exem̾plar.
q omnis caro tamqm fenũ ⁊
omnis gła hominis tanquã stos
feni. Lenĩ uite huiꝰ breuitas. et
hilaritudo mortaliũ congrue ꝓreꝰ
a ppħa cõparata .z. uidet᷑ it hodi¬
e quispiã menbris refectꝰ facie
robustꝰ. etate pͥmeuus. fremens
uirib atq impetu ñ ferendus:
hic sequenti mox die miserabił
inuenit᷑. dũ aut senectute fran¬

Expanded text:
ellus arida, sterilisque repente parturiens, et ad fetum fructificationis impulsa, velut quodam luctuoso amictu deposito, sumptisque laetioribus indumentis, et cultu proprii decoris exsultans, omnia quae jussu coelesti conceperat, effundebat. Cupio itaque in tuis sensibus altius haerere creaturae miracula: ut ubicunque repertus fueris et cuilibet nascentium generi spectator astiteris, magnificam percipias memoriam Conditoris, et ante omnia cum videris herbam feni, vel florem, mox te ad humanae naturae convertas imaginem: recordatus Isaiae sapientis exemplar: Quia omnis caro tanquam fenum, et omnis gloria hominis tanquam flos feni . Etenim vitae hujus brevitas, et hilaritudo mortalium, congrue prorsus a propheta comparata est. Videtur enim hodie quispiam membris refectus, facie robustus, aetate primaevus, fremens viribus, atque impetu non ferendus. Hic sequenti mox die miserabilis invenitur; dum aut senectute fran
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutes que digne sunt obsue me¬
ritũ puritatis decentib celebrare
ex altitudine naturali in ꝓfundũ
malitie deuolutas. atq ut tͣbidos
ac sediciosos. ⁊ uitloꝵ cumultibus
fluctuantes. mare ꝓpt̾ uarietatem
siui ꝓpositi qͦd mutat᷑ assidue nun¬
cupatos. S nos huiꝰcemodi ser-¬
mones ut somnioꝵ conecturas
⁊ aniles fabulas omittentes. aꝗͣ

Expanded text:
tutes quae dignae sunt, ob suae meritum puritatis, decentibus celebrare ex altitudine naturali in profundum malitiae devolutos, quos ut turbidos, ac seditiosos, et vitiorum tumultibus fluctuantes, mare propter varietatem sui propositi, quod mutatur assidue, nuncupatos. Sed nos hujusmodi sermones, ut somniorum conjecturas et aniles fabulas omittentes, aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ditori uisũ ÷: Quod si mare bo¬
nũ atq laudabile ÷ apud d̃m. qͦ¬
mͦ ñ cetus eccłe catholice pulcͥor
iudicet᷑. in qua etatũ omnium
sexuũ q diu̾sitas uocib glorifi¬
catioiis ad eũ fusis similẽ marinis
fluctib sonũ reddit que firmit̾ in
pacis statione fundata. nulliꝰ quassa¬
tionẽ turbinis sustentat heretici:
Quã obrẽ ꝑficite uos dignos remun̾a¬
tione celesti decus huꝰ ordinis con¬

Expanded text:
ditori visum est? Quod si mare boditori visum est? Quod si mare bonum atque laudabile est apud Deum, quomodo non coetus Ecclesiae catholicae pulchrior judicetur, in qua aetatum omnium sexuumque diversitas, vocibus glorificatoriis ad Deum fusis similem marinis fluctibus sonum reddit, quae firmiter in pacis statione fundata, nullius quassationem turbinis sustentat haeretici? Quamobrem perficite vos dignos remuneratione coelesti, decus hujus ordinis con
Abbreviated transcription (Latin):
in altiorẽ locũ frigidi q ꝑfecti ut
pote qui nubib obumbrant᷑ rores
gen̾ant ⁊ imbres. ⁊ huic rei nullꝰ
erit incredulus. si ad cacabos spu¬
mantes feruore resꝑxerit. qui cũ
repleti aqua fuerint igne subpo¬
sito uacui sepe redduntur. licet ip¬
sa quoq maris aqua solis decoqui
radiis ut nautici referunt affirma¬
tur. Bonũ nichilominꝰ dño tudet᷑
mare. q constͥngit insulas ñ minꝰ
eis munitionẽ phibens quã orna¬
cũ ⁊ quia classib ineuitabilẽ pr̃at
accessũ diuitias qͫ causas mercato¬
rib subministrat. ⁊ qr plurima
t̾rarũ incolis ignota nauigantium
relatione discunt᷑. multũ q peni¬
cus uite hominũ cõmoditatis ex
mari tͥbuit᷑. Nam ea que nobis
exub̾ant in alias ꝓuintias regio¬
nesq tͣnsuehimꝰ ⁊ inde rursusqͣ
minꝰ hic subpeclitant apportant᷑.
S unde mͥ possibile erit maris pul¬
chritudinẽ designare ita ut cõ¬

Expanded text:
in altiorem locum, frigidique perfecti, ut in altiorem locum, frigidique perfecti, ut pote qui nubibus obumbrantur, rores generant atque imbres. Et huic rei nullus erit incredulus, si ad cacabos spumantes fervore respexerit, qui cum repleti aqua fuerint, igne supposito vacui saepe redduntur; licet ipsa quoque maris aqua, solis decoqui radiis, ut nautici referunt, affirm. Bonum nihilominus eo videtur mare, quia constringit insulas, non minus eis munitionem perhibens quam ornatum, et quia classibus invectabilem praestat accessum, divitiarumque causas mercatoribus subministrat; et quia plurima terrarum incolis ignota, navigantium relatione discuntur, multumque penitus vitae hominum commoditatis ex mari tribuitur. Nam ea quae nobis exuberant, in alias provincias regionesque transvehimus, et inde rursus quae minus hic suppeditant apportantur. Sed unde mihi possibile erit maris pulchritudinem designare, ita ut Con
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑꝓbant scrupea defossaq loca: ꝑ
que cõmeans aqua marina cũ ali¬
qͥb montuosis obstacłis retardata
fuerit. impulsa spũ quo urget᷑ per¬
ruptis obicib ꝓcedit ad lucẽ potabi¬
lis iam effecta ꝑ defecationẽ ama¬
ritudine deposita naturali eadẽq
feruidã qualitatẽ recipit. cũ ꝑcepta
queda metalla tͣnscurrit. ⁊ fit nõ
solũ s ⁊ ardens. quod ⁊̃ in insulis
plurimis ⁊ in diu̾sis litorib ma¬
ritimis inuenimꝰ. Siquidẽ n ĩ me¬
dit̾rameis ita fieri regionib constat.
Cur aũ hoc dixerim. Ut assererẽ
quia tellus omnis ꝑ abditas inuisi¬
bilesq uenas aquis repletaz. re¬
pleta manantib que trahunt ex
mari pͥncipiũ. Bonũ ñ mare deo
in se undiq deuoluunt᷑. manens
in t̾ra t̾minos suos. bonũ quoq
ob hoc quo d a e ris fons quidã et
origo ÷ que cũ fu̾it rupta calore
solatio deponit humorẽ subtilio¬
rem ꝑ tenues ⁊auapores qui tͣcti

Expanded text:
approbant scrupea defossaque loca, per approbant scrupea defossaque loca, per quae commeans aqua marina cum aliquibus montuosis obstaculis retardata fuerit, impulsa spiritu quo urgetur perruptis obicibus procedit ad lucem, potabilis jam effecta, per defecationem, amaritudine deposita naturali; itemque fervidam qualitatem recipit, cum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non soplurimis et in diversis littoribus maritimis invenimus, siquidem et in mediterraneis ita fieri regionibus constat. Cur autem hoc dixerimus? ut assererem quia tellus omnis per abditas invisibilesque venas, aquis est repleta manantibus quae trahunt ex mari principium. 7. Bonum etiam mare Deo in se undique devolvuntur, manens intra terminos suos. Bonum quoque ob hoc, quod aquis aeriis fons quidam et origo est. Quae cum fuerit fota calore solano, deponit humorem subtiliorem per tenues vapores, qui tracti
Abbreviated transcription (Latin):
chorus cõpaginatꝰ alt̾ utrũ sibimꝙ
conuenientib elem̃tis uidet᷑ esse
ꝑfectꝰ. Hec ido disseriii. ut ordo
claresc̾& ꝑꝑt̾ quẽ aridã dñs t̾ram
nominauit: n ñ potiꝰ tellurẽ uo¬
citauit aridã. Siccitas enĩ ñ post¬
modũ secuta ÷. s erat ant̾ior qͥppe
que sit consumatoria substantie
legiis honorat᷑.Unde ⁊̃ tellus
ut pote pͥncipalis causas sue notio¬
nis assumpsit. Luidit ds quia bo¬
na ÷ aqua. Non omnimodis
spetiositatẽ eã que ex uultu ma¬
ris emicuit bonã do fuisse uisam
sermo significat pulcͥtudinem
creature. s meffabili sapientia qͣ
uoluptuosũ ÷ mare cũ stabili ceꝑ¬
it tͣnquillitate candesc̾e aut cum
pacificis eã cõplexib osculat᷑. Ue¬
rũtñ ñ ita dõ uideri bonũ mare
scͥpturã dixisse putandũ ÷. Ibi enĩ
bonũ nͥ aspectu s facture ratione
censetur. pͥmo qr fons quida totiꝰ
humoris qui t̾ram rigat ÷ mare
qͦd in occultis diffusũ ÷ uenis sicut

Expanded text:
chorus compaginatus, alterutrum sibimet convenientibus elementis videtur esse perfectus. Haec ideo disserui, ut ordo claresceret, propter quem aridam Dominus terram nominavit; et non potius tellurem vocitavit aridam. Siccitas enim non postmodum secuta est, sed erat anterior; quippe quae sit consummatoria substantiae legiis honoratur. Unde etiam tellus, ut pote principalis, causas suae notionis assumpsit. 6. Et vidit Deus quia bona est aqua. Non omnimodis speciositatem eam quae ex vultu maris emicuit, bonam Domino fuisse visam, sermo significat pulchritudine creaturae; sed ineffabili sapientia, quae voluptuosum est mare, cum stabili coeperit tranquillitate candescere, aut cum pacificis eam complexibus osculatur. Verumtamen non ita Deo videri bonum mare Scripturam dixisse putandum est; ibi enim bonum, non aspectu, sed facturae ratione censetur. Primo quia fons quidam totius humoris qui terram rigat est mare: quod in occultis diffusum venis, sicut