comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solus qͥescit uenter. & cũ omĩa
parta fuerint que labor mul¬
tiplex adquisiuit. solus omĩa de¬
uorat ꝙ consumit. Quid multa:
Condixerunt ut alaborib absti¬
nerent. ꝙ graui inecdia confic̾ent
illum inercem ꝙpublicũ hostẽ.
Exacta ẽ sic una dies. secirta est
altera tediosior. Tercia adeo ꝑni¬
tiosa fuit: ut fere om̃ib defectũ
indic̾et. Urgente itaq necessi¬
tate frẽs item inunũ conuene¬
runt: acturi de salute sua. ꝙ
hostis publici statu. Cũ uͦ om̃s
assist̾e̾nt: ocłi languerunt. pes
mola̾m corporis non erexit.
Torpebant brachia. s ꝙ ipsalin¬
gua inhers ꝙ deficienti pala¬
to sociata: causam cõmunem
exponere ñ p̾sumpsit. Ad cor¬
dis gͦ consilium omĩa rediert.
ibiq habita delib̾atione ratio
patefecit. qm̃ hec mala ingere¬
bat. qui ante demntiatꝰ fue¬
rat publicus hostis. Ex quo enĩ
ei tributa subtracta st̃. ꝙ iꝑse
qͣsi publicus dispensator om̃ib

Expanded text:
solus quiescit venter; et cum omnia solus quiescit venter; et cum omnia parata fuerint quae labor multiplex acquisivit, solus omnia devorat et consumit. Quid multa? Condixerunt ut a laboribus abstinerent, et gravi inedia conficerent illum inertem et publicum hostem. Exacta est sic una dies, secuta est altera taediosior. Tertia adeo perniciosa fuit, ut fere omnibus defectum indiceret. Urgente itaque necessitate, fratres iterum in unum convenerunt, acturi de salute sua, et hostis publici statu. Cum vero omnes assisterent, oculi languerunt, pes molem corporis non erexit, torpebant brachia, sed et ipsa lingua iners et deficienti palato sociata, causam communem exponere non praesumpsit. Ad cordis ergo consilium omnia redierunt, ibique habita deliberatione, ratio patefecit, quoniam haec mala ingerebat, qui ante denuntiatus fuerat publicus hostis. Ex quo enim ei tributa subtracta sunt, et ipse quasi publicus dispensator, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
gratis dato. Iusticia regina
uirtutũ est: & erubescit quo¬
uis p̃cio ꝑmutari. Si gratiosa
futura ẽ: sit graturta. Nequa¬
quã ꝓstituat᷑ ad p̃tium. q̃ cor¬
rumpi ñ potest. Integra ẽ. ꝙ
semꝑ incorrupta. Dum p̃mis
alios. ꝙ tu grauius oppͥmeris.
Risit pontifex: ꝙ tante congͣ¬
tulatus ẽ lib̾tati. precipiens
ut quotiens sinistrũ aliqͥ d
de ipso meis aurib insona¬
ret: hoc ei sine mora nuntia¬
rem. Et cũ płima min ꝓse nẽ
contra se respondisset: apolo¬
gum huiꝰmodi mͥꝓposuit.
Arc gͦ. Accidit ut adu̾sus sto¬
machũ menbra oĩa totiꝰ corꝑiᷤ
conspirarent: tanqũã adu̾sꝰ
eum qͥ uoracitate sua labores
omniũ exhauriret. Non sati¬
atur ocłs uisu. auris auditu.
laborib insistunt manꝰ. pedes
ab itinere callum induunt.
ipsaq lingua utiliter sermo¬
nẽ ꝙ silentiũ moderat᷑. Omĩa
deniq menbra publicis inui¬
gilant comodis. & in tanta
sollicitudine omniũ & labore.

Expanded text:
gratis dato. Justitia regina gratis dato. Justitia regina virtutum est, et erubescit quovis pretio permutari. Si gratiosa futura est, sit gratuita. Nequaquam prostituatur ad pretium, quae corrumpi non potest. Integra est, et semper incorrupta. Dum premis alios, et tu gravius opprimeris. » Risit pontifex, et tantae congratulatus est libertati, praecipiens ut quoties sinistrum aliquid de ipso meis auribus insonaret, hoc ei sine mora nuntiarem. Et cum plurima nunc pro se, nunc contra se respondisset, apologum hujusmodi mihi proposuit. Ait ergo: « Accidit ut adversus stomachum membra omnia totius corporis conspirarent, tanquam adversus eum qui voracitate sua labores omnium exhauriret. Non satiatur oculus visu, nec auris auditu, laboribus insistunt manus, pedes ab itinere callum induunt, ipsaque lingua utiliter sermonem et silentium moderatur. Omnia denique membra publicis invigilant commodis, et in tanta sollicitudine omnium et labore,
Abbreviated transcription (Latin):
ideo freq̃ntius moriunt᷑. ne to¬
tã corrũpant eccł̃iam. S ꝙ
boni rapiunt᷑ interdũ ne ma¬
licia inmutent᷑. ꝙ qi roma
corrupta apud dm. his rep¬
ꝑit᷑ indigna. Tu gͦ quia id
habes officii: quere ꝙ insere
humiles. uane głe ꝙ pecunie
contẽptores. S timeo nedum
ꝑgis querere que uis ab in¬
prudente amico: audias q̃
ñ uis. Quid ẽ pater qd̃ alioꝵ
discutis uitã. & te ipsum mi¬
nime ꝑscrutaris: Om̃s applau¬
dunt tͥ. pater omĩum uoca¬
ris & dñs. & capiti tuo ĩfun¬
ditur om̃e oleum peccatoris.
Si gͦ pater es quare afiliis mu¬
nera ꝙ retͥbutiones expectas:
Si dñs: quare romanis tuis
timorem non incritis. ꝙ teme¬
ritate rep̃ssa eos ad fidem ñ
reuocas: At urbem: uis eccłie
tus munibꝰ conseruare. Nun¬
qͥd eam sic siluester mun̾ib
adquisiuit: In inuio pater
es. ꝙ ñ inuia. Cisdem ẽ conser¬
uanda mun̾ib: quib ẽ ad¬
quisita. Qd̾ gratis accepisti:

Expanded text:
ideo frequentius moriuntur, ne toideo frequentius moriuntur, ne totam corrumpant Ecclesiam. Sed et boni rapiuntur interdum, ne malitia immutentur, et quia Roma corrupta, apud Deum his reperitur indigna. Tu ergo, qui id habes officii, quaere et insere humiles, vanae gloriae et pecuniae contemptores. Sed timeo ne, dum pergis quaerere quae vis, ab imprudente amico audias quae non vis. Quid est, pater, quod aliorum discutis vitam, et te ipsum minime perscrutaris? Omnes applaudunt tibi, pater omnium vocaris et dominus, et capiti tuo infunditur omne oleum peccatoris. Si ergo pater es, quare a filiis munera et retributiones exspectas? Si dominus, quare Romanis tuis timorem non incutis, et temeritate repressa, eos ad fidem non revocas? At urbem vis ecclesiae tuis muneribus conservare. Nunquid eam sic Silvester muneribus acquisivit? In invio, pater, es, et non in via. Eisdem est conservanda muneribus, quibus est acquisita. Quod gratis accepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
riciam detestent᷑. Quis bernar¬
di redonensis scõꝵ cosme ꝙ da¬
miani diaconi cardinalis con¬
tinentiã. contẽptumq pecu¬
nie non miret᷑: Nondum natꝰ
ẽ a quo munus acceꝑit. Qd̃ tñ
a cõmunione fratrũ sinc̾iore
iure ꝓueniebat: int̾dum ac¬
ciꝑe ꝑsuasus ẽ. Quis ñ stupe¬
lũ conscientie metuens: q a
participatione bonoꝵ cõmuni¬
ũ abstinebat: Nuriũ tanta
modestia tanta gͣuitas ẽ: ut
fabricio ñ inueniant᷑ inferi¬
ores. quẽ agnita salutis uia:
modis om̃ib añcedunt. Quia
gͦ instas. urges. p̃cipis. cũ cer¬
tũ sit qd̾ sp̃ui sc̃o mentiri non
licet. fateor qr qd̵ p̃cipis facien¬
dũ est: & si non sitis om̃s oꝑib
imitandi. Nam qͥ adoctrina
ur̃a dissentit: arit hereticus
aut scismaticus ẽ. S deoppitio
sunt qͥ non omĩum ur̃m oꝑa
imittent᷑. Paucoꝵ gͦ labes: sin¬
c̾is macłam.ꝙ uniu̾sali eccłie
infamiam ingerit. Et mea
opinione

Expanded text:
ritiam detestentur. Quis Bernarritiam detestentur. Quis Bernardi Redonensis, sanctorum Cosmae et Damiani diaconi cardinalis continentiam, contemptumque pecuniae, non miretur? Nondum natus est a quo munus acceperit. Quod tamen a communione fratrum sinceriore jure proveniebat, interdum accipere persuasus est. Quis non stupelum conscientiae metuens, et a participatione bonorum communium abstinebat? Plurium tanta modestia, tanta gravitas est, ut Fabricio non inveniantur inferiores, quem, agnita salutis via, modis omnibus antecedunt. Quia ergo instas, urges, praecipis, cum certum sit quod Spiritui sancto mentiri non licet, fateor, quia quod praecipis, faciendum est, etsi non sitis omnibus operibus imitandi. Nam qui a doctrina vestra dissentit, aut haereticus, aut schismaticus est. Sed Deo propitio, sunt qui non omnium vestrum opera imitentur. Paucorum ergo labes sinceris maculam, et universali Ecclesiae infamiam ingerit. Et mea opinione
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ꝙ sua mensura remecietur
eis. Antiquiis dierũ mentiri ñ
nouit. h ec inqu̾a pater loquit᷑
popłs. quando qͥdem uisut
illius tͥ sentencias ꝓferam. Et
tu inquit quid sentis: Angustie
inquam sunt undiq Hereor
enim ne mendacii uł adulati¬
onis contraham notã. si solus
popło contradixero. Sin autem:
reatum uereor maiestatis. ne
tanquã qͥ os meũ incelũ posue¬
rim: crucem uidear meruisse.
potentiane p̃sbiter cardinalis
popło testimoniũ ꝓhibet. ei
usq qͣ contradicere nõ p̃sumo.
Asserit enĩ in romana eccłia
quandã dupplicitatis eẽ racli¬
cẽ. ꝙ fom̃tum auaricie: q̃ caput
id qͥdem in angulo. s considen¬
tib fr̃ib scõ eugenio p̃sidente.
quando adu̾sus innocentiam
meã ferentini gratis ex candu¬
erat. hoc publice ꝓtestatus est.
Unũ tñ aucdacter conscientia
teste ꝓfiteor. qr nusquã hones¬
tiores clericos uidi quã inec
eccłia romana. aut qͥ magis aua¬

Expanded text:
tur, et sua mensura remetietur tur, et sua mensura remetietur eis. Antiquus dierum mentiri non novit. Haec, inquam, Pater, loquitur populus, quandoquidem vis ut illius tibi sententias proferam. Et tu, inquit, quid sentis? Angustiae, inquam, sunt undique. Vereor enim ne mendacii vel adulationis contraham notam, si solus populo contradixero. Sin autem, reatum vereor majestatis, ne tanquam qui os meum in coelum posuerim, crucem videar meruisse. Potentianae Presbyter cardinalis populo testimonium perhibet, ei usquequaque contradicere non praesumo. Asserit enim in Romana Ecclesia quamdam duplicitatis esse radicem, et fomentum avaritiae, quae caputid quidem in angulo, sed considentibus fratribus, sancto Eugenio praesidente, quando adversus innocentiam meam Ferentini gratis excanduerant, hoe publice protestatus est. Unum tamen audacter conscientia teste profiteor, quia nusquam honestiores clericos vidi, quam in Ecclesia Romana, aut qui magis ava
Abbreviated transcription (Latin):
nia namq cum p̃cio hodie.
S nec cras aliquid sine p̃cio ob¬
tinebis. Nocent sepius. ꝙ in
eo demones imitant᷑. qd̾ tunc
ꝓdesse putant᷑ cum nocere
desistunt. exceptis paucis. qͥ
nomen ꝙ officium pastoris im¬
plent. S ꝙ ipse romanꝰ ponti¬
fex om̃ib grauis. & fere into¬
lerabilis ẽ. Preterea omnes ar¬
guunt. qd̾ ruentib ꝙ collaben¬
tib eccłiis quas patrum
construxit deuocio. altarib
qͦ incultis: palacia extruit.
ꝙ ipse ñ mͦ purptiratꝰ. s de¬
auratus incedit. Palacia splen¬
dent sac̾dotum. ꝙ in manib
eoꝵ xp̃i sordidat᷑ eccłia. Puinci¬
arũ diripiunt spolia. acsi theᷤ¬
auros cresi studeant reparare.
S recte cum eis agit altissimꝰ.
qm̃ ꝙ ipsi aliis ꝙ sepe uilissimiᷤᷤ
hominib dati sunt in direp¬
tionẽ. Et ut opinor. dum sic
in inuio errauerint. nũquã
deerit eis flagellum dñi. Os
siqͥdem dm̃ locutũ ẽ. q: quo¬
iudicio iudicau̾int iudicabun¬

Expanded text:
nia namque cum pretio hodie, nia namque cum pretio hodie, sed nec cras aliquid sine pretio obtinebis. Nocent saepius, et in eo daemones imitantur, quod tunc prodesse, putantur cum nocere desistunt, exceptis paucis, qui nomen et officium pastoris implent. Sed et ipse Romanus pontifex omnibus gravis, et fere intolerabilis est: praeterea omnes arguunt, quod ruentibus et collabentibus ecclesiis, quas patrum construxit devotio, altaribus quoque incultis, palatia exstruit, et ipse non modo purpuratus, sed deauratus incedit. Palatia splendent sacerdotum, et in manibus eorum Christi sordidatur ecclesia. Provinciarum diripiunt spolia, ac si thesauros Cresi studeant reparare. Sed recte cum eis agit Altissimus, quoniam et ipsi aliis, et saepe vilissimis hominibus dati sunt in direptionem. Et ut opinor, dum sic in invio erraverint, nunquam deerit eis flagellum Domini. Os siquidem Domini locutum est, qujudicio judicaverint, judicabun
Abbreviated transcription (Latin):
amicos sepe siꝙꝑ plurimis con¬
ferremꝰ. ꝙ ipse quid dese ꝙ ec¬
cłia romana sentirent hoĩes
ame familiarus ꝙ diligentiꝰ
quereret: ego apud eũ usus
sp̃e lib̾tate. mala que in diuer¬
sis ꝓuinciis audieram: paten¬
ter exposui. Sicut enĩ diceba¬
tur amultis. romana eccłia
que mater omĩum eccłarũ ⁊̃:
se ñ tam matrẽ exhibet aliis
quã nou̾cam. Sedent in ea scri-¬
be ꝙ pharisei: ponentes on̾a
inportabilia in humeris ho-¬
minũ. que digito non
contingunt. Dñant᷑ inclero.
nec forma fiunt gregi qͥ recto
calle ꝑgit ad uitã. Pretiosam
suppellectilẽ cõgerunt. auro
ꝙ argento onerant mensas.
sͥ etiam ab auaricia nimis par¬
ci. Nam pauꝑ: aut nullus
aut rarus admittitur. quẽ
eccłias. lites excitant. colli-¬
dunt clerum & popłm. la¬
borib ꝙ miseriis afflictoꝵ
nequaquã compatiunt᷑. ec¬
cłiarũ letantur spoliis.
& questũ omnẽ reputant pie¬
tatẽ. Iusticiam non tam ueri¬
tati. quã p̃cio reddunt. Om¬

Expanded text:
amicos, saepe super plurimis conferremus, et ipse quid de se, et Ecclesia Romana sentirent homines, a me familiarius, et diligentius quaereret, ego apud eum usus spiritus libertate, mala, quae in diversis provinciis audieram, patenter exposui. Sicut enim dicebatur a multis, Romana Ecclesia, quae mater omnium ecclesiarum est, se non tam matrem exhibet aliis, quam novercam. Sedent in ea Scribae et Pharisaei, ponentes onera importabilia in humeris hominum, quae digito non contingunt. Dominantur in clero, nec forma fiunt gregi, qui recto calle pergit ad vitam, pretiosam supellectilem congerunt, auro et argento onerant mensas, sibi etiam ab avaritia nimis parci. Nam pauper aut nullus, aut rarus admittitur, quem ecclesias, lites excitant, collidunt clerum et populum, laboribus et miseriis afflictorum nequaquam compatiuntur, ecclesiarum laetantur spoliis, et quaestum omnem reputant pietatem. Justitiam non tam veritati, quam pretio reddunt. Om
Abbreviated transcription (Latin):
potestati. nͨ mͦ fero eam. s gra¬
ta ẽ dum deo subiecta ÷ ꝙ illiꝰ
ordinẽ sequit᷑. Alioquin si di¬
uinis reluctetur mandatis. ꝙ
me theomachie sue uelit esse
participem. libera uoce respõ¬
deo.dm cui uis homini p̃fe¬
rendum. Sic gͦ cohereant
inferiora suꝑiorib. sic uniu̾sa
menbra se subiciant capiti:
ut religio seruetur incoluiiᷤ.
Rempoliticam legitur socrates
instituisse. ꝙ in eam dedisse p̃¬
cepta: que asinc̾itate sapiencie
quasi quodam fonte nature
manare dicunt᷑. Hoc autẽ in
sũma colligit᷑. ut que inre¬
publica humiliora sunt: ma¬
ioꝵ officio diligentius conser¬
uentur. Institutionẽ traiam
cuiꝰ: mentio suꝑius facta est.
diligentius relege. ꝙ hec latiꝰ
conscͥpta inuemies. Nobis au¬
tem hec de unitate capitis d
menbroꝵ ad p̃sens dixisse suf¬
ficiat: hoc adiecto qd p̃misimꝰ.¬

Expanded text:
potestati, nec modo fero eam, sed grata est, dum Deo subjecta est, et illius ordinem sequitur. Alioquin si divinis reluctetur mandatis, et me theomachiae suae velit esse participem, libera voce respondeo: Deum cuivis homini praeferendum. Sic ergo cohaereant inferiora superioribus, sic universa membra se subjiciant capiti, ut religio servetur incolumis. Rem politicam legitur Socrates instituisse, et in eam dedisse praecepta, quae a sinceritate sapientiae, quasi quodam fonte naturae manare dicuntur. Hoc autem in summa colligitur, ut quae in republica humiliora sunt, majorum officio diligentius conserventur. Institutionem Trajani, cujus mentio superius facta est, diligentius relege, et haec latius conscripta invenies. Nobis autem haec de unitate capitis et membrorum ad praesens dixisse sufficiat; hoc adjecto quod praemisim
Abbreviated transcription (Latin):
famã qd̾ discipłi illiꝰ maiora
faciebant. dũ ad umbrã disci¬
płi aquacũq infirmitate sana¬
bant᷑ egroti. Qͥd multa: astuci¬
as aristotił. cͥsippi acumina.
surgens mortuus confutabat.
Decios duces romanoꝵ se ꝓ sus
exercitib deuouisse. ꝑ celebre ẽ.
Iulius qͦ cesar dux inquit qui
non laborat ut militib carus
sit: militẽ nescit armare. Nescit
humanitatẽ ducis ⁊ si exercitu
adu̾sus hostes eẽ. Idem nũqͣm
dixit militib ite huc. s uenite.
Ancebat enĩ qr participatꝰ cũ duce
labor. uidetur militib minor.
Pret̾ea uoluptas corꝑis eodem
auctore uitanda ẽ. Aiebat enim
inbello corꝑa hominũ gladiis.
inpace: uoluptatib uuln̾ari.
Senserat enĩ gentiũ triumpha¬
tor uoluptatẽ nullo mͦ tam
facile suꝑari qm fuga. eo qd̵
ip̃m qui gentes domuerat: ue

Expanded text:
famam, quod, discipuli ejus majora famam, quod, discipuli ejus majora faciebant, dum ad umbram discipuli, a quacunque infirmitate sanabantur aegroti. Quid multa? Astutias Aristotelis, Chrysippi acumina, surgens mortuus confutabat. Decios duces Romanorum, se pro suis exercitibus devovisse percelebre est. Julius quoque Caesar: « Dux, inquit, qui non laborat ut militibus charus sit, militem nescit amare. » Nescit humanitatem ducis in exercitu adversus hostes esse. Idem nunquam dixit militibus: Ite huc; sed: Venite. Dicebat enim quia participatus cum duce labor, videtur militibus minor. Praeterea voluptas corporis, eodem auctore, vitanda est. Aiebat enim in bello corpora hominum gladiis, in pace voluptatibus vulnerari. Senserat enim gentium triumphator, voluptatem nullo modo tam facile superari, quam fuga, eo quod ipsum, qui gentes domue
Abbreviated transcription (Latin):
doceret.S ꝙ ista ꝑsuasit fieri
non solere. nͥ insanguine iusto¬
rũ. ꝙ eoꝵ qui popłi gererent
magistratum. Porro adlib̾atio
tium: nemo sufficiens poturt
inueniri. nͥ ille cui inheredi¬
tatem date sunt gentes & p̃fi¬
nita est om̃is terra possessio
eus. hunc autẽ alium ẽẽ non
posse quã filium omĩpotentiᷤ
dei asseruit. cũ p̃ter dm gen¬
tes ꝙ terras om̃s nemo sub eg̾̃it.
Dum gͦ sic crucis ignominiã
p̃dicaret. ut gentium. paulatĩ
euacuaret᷑ stulticia: sensim
ad dei uerbum deiq sap̃iam
ꝙ ip̃m etiam diuine maiesta¬
tis solium uerbum fidei & lin¬
guam p̃dicationis euexit. ꝙ ne
uirtus euangłii sub carnis in¬
firmitate uilesceret ascandalo
iideoꝵ gentiumq stulticia: oꝑa
crucifixi q̃ ⁊̃ fame testimoniorobo-¬
rabãt᷑ ex posuit. c̃ap̃ om̃s constari:
qd̾ ea ñ posset facere. nͥd̾s. S qr
multa in utramq partẽ crebro
fama mentit᷑. ipsam uiuabat

Expanded text:
doceret. Sed et ista persuasit fieri doceret. Sed et ista persuasit fieri non solere nisi in sanguine justorum, et eorum qui populi gererent magistratum. Porro ad liberatitium, nemo sufficiens potuit inveniri, nisi ille cui in haereditatem datae sunt gentes, et praefinita est omnis terra possessio ejus. Hunc autem alium esse non posse, quam filium omnipotentis Dei asseruit, cum praeter Deum gentes, et terras omnes, nemo subegerit. Dum ergo sic crucis ignominiam praedicaret, ut gentium paulatim evacuaretur stultitia, sensim ad Dei verbum, Deique sapientiam, et ipsum etiam divinae majestatis solium, verbum fidei, et linguam praedicatoris erexit. Et ne virtus Evangelii sub carnis infirmitate vilesceret, a scandalo Judaeorum, gentiumque stultitia, opera Crucifixi, quae etiam famae testimonio roborabantur, exposuit; cum apud omnes constaret, quod ea non posset facere, nisi Deus. Sed quia multa in utramque partem crebro fama mentitur, ipsam juvabat
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipum. pͥncipes ad iusticiam
imꝑioꝵ firmauit. Auri argen¬
tiq usum & omĩum scelerum
mat̾iam sustulit. Senatin custo¬
diam legum. popło sublegendi
senatum potestatem dedit.
Statuit uirginẽ sine dote nu¬
berent uxores elig̾entur ñ pe¬
cunia. Maximum honorem
ꝓgradu etatis senum ẽẽ uolu¬
it nec sane usquam terre lo¬
cum honoratior ẽ senectus ħt.
Deinde ut et̾nitatem suis legi¬
bus daret. iure iurando obli¬
gat cunitatem. nicħ eos de eiꝰ
legib mutaturos. antequam
reu̾teret᷑ Sfisciscit᷑ autẽ cretã.
ibi ꝑpetuum exilium egit. abi¬
eiq moriens ossa suaminare
iussit. ne relatis lacedemonem
solutos se religione iusuirandi
indissoluendis legib arbitra¬
rentur. his qͥdem exemplis eo
libentuis utor. qd̾ apłm paulũ
eisdem usum dum athenien¬
sib p̃clicaret: inuenio. Studu
bus eoꝵ. ingerere. ut ꝑignomi¬
mã crucis. lib̾ationẽ multoꝵ.
exemplo gentilium ꝓuenisse

Expanded text:
principum, principes ad justitiam principum, principes ad justitiam impiorum firmavit: auri argentique usum, et omnium scelerum materiam sustulit: senatui custodiam legum, populo sublegendi senatum potestatem dedit. Statuit virginem sine dote nubere, ut uxores eligerentur, non pecunia. Maximum honorem pro gradu aetatis senum esse voluit; nec sane usquam terrae locum honoratiorem senectus habet. Deinde ut aeternitatem suis legibus daret, jurejurando obligat civitatem, nihil eos de ejus legibus mutaturos, antequam reverteretur. Proficiscitur autem Cretam, ibi perpetuum exsilium egit, abjicique moriens ossa sua in mare jussit, ne relatis Lacedaemonem solutos se religione jurisjurandi in dissolvendis legibus arbitrarentur. His quidem exemplis eo libentius utor, quod apostolum Paulum eisdem usum dum Atheniensibus praedicaret, invenio. Studuibus eorum ingerere, ut per ignominiam crucis, liberationem multorum, exemplo gentilium provenisse,
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ illius qͣndam publicã
reputent uitã. & eitẽ omnia
recte ꝓcedent. & paucoꝵ stipa¬
cus ob sequio: p̃ualebit si opus
est adu̾sus mnum̃abiles. fortiᷤᷤ
ctenim÷ ut mors dilectio: & cu¬
neus quem funicłi amoris con¬
stringunt non facile rumpit᷑.¬
¶ Dorenses cũ atheniensibus
pugnaturi de euentu plii ora¬
cula consuluerunt. Responsũ
ẽ. suꝑiores fore. ni regem atheni¬
ensium occidissent. Cũ uentũ
eẽt inbellum. militib añ omĩa
regis eustodia p̃cipitur. Atheni¬
ensib eo temꝑe rex codrus erat.
Qui responso dei & p̃ceptis hos¬
tium cognitis mutato regis ha¬
bitu. sarmenta collo gerens: cas¬
tra hostium ingreditur. Ibi tur¬
ba obsistentiũ amilite quẽ falce
ꝑcusserat: int̾ficitur. Cognito
regis corpore dorenses sine p̃lio
discedunt. Atq tta athenienses
uirtute ducis ꝓsalute patrie
morti se offerentis. bello lib̾antur.
Itemligurgus in regno suo decre¬
ta constituens popłm in obsequia

Expanded text:
mitatem illius, quamdam publicam mitatem illius, quamdam publicam reputent vitam; et ei tunc omnia recte procedent, et paucorum stipatus obsequio, praevalebit, si opus est, adversus innumerabiles. Fortis etenim est ut mors dilectio ; et cuneus, quem funiculi amoris constringunt, non facile rumpitur. Dorenses cum Atheniensibus pugnaturi de eventu praelii oracula consuluerunt. Responsum est superiores fore, nisi regem Atheniensium occidissent. Cum ventum esset in bellum, militibus ante omnia regis custodia praecipitur. Atheniensibus eo tempore rex Codrus erat. Qui responso dei, et praeceptis hostium cognitis, mutato regis habitu, sarmenta collo gerens, in castra hostium ingreditur. In turba obsistentium, a milite quem falce percusserat, interficitur. Cognito regis corpore, Dorenses sine praelio discedunt. Atque ita Athenienses virtute ducis, pro salute patriae morti se offerentis, bello liberantur. Item Lycurgus in regno suo decreta constituens, populum in obsequia
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃. Sapientibꝰ gͦ ꝙ ĩsipientibꝰ
debitor est. pusillis & maioribus.
Que qͥdem inspectio cõmunis :
risdicionẽ exercent. Uñ ꝙ mel¬
chisedech quẽ pͥmum scͥptura
regem introducit ꝙ sac̾dotem.
ut ad p̃sens mist̾ium taceatur
matre. ꝙ interris sine patre natꝰ
ẽ. ille in qͣm nec patrẽ nec matiẽ
legitur habuisse. non qd̾ utroq
caruerit.s qi regnum & sacdo ciũ
de rõne ñ pariunt caro ꝙ san¬
guis. cum in alt̾utro c̾ãndo pa¬
rentum respectus citra uirtutũ
merita p̃ualere non debeat: s
salubria subiectorum fideliũ
uota. ꝙ cũ alt̾utrius culminis
apicem qͥsq concend̾it oblunsci
debet affectum carnis. ꝙ id solũ
agere qd̾ sub̾toꝵ salus exposcit.
Sub̾tis itaq pater sit ꝙ maritꝰ.
aut si tem̾orem nou̾it affectio¬
nẽ utatur ea amari magis stu¬
deat quam tueri ꝙ se talem
illis exhibeat: ut uitam eiꝰ ex de¬
uotione p̃ferant sue. ꝙ in colu¬

Expanded text:
tamen. Sapientibus ergo et insipientibus tamen. Sapientibus ergo et insipientibus debitor est, pusillis et majoribus. Quae quidem inspectio communis esrisdictionem exercent. Unde et Melchisedech, quem primum Scriptura regem introducit et sacerdotem, ut ad praesens mysterium taceatur,matre, et in terris sine patre natus est: ille, inquam, nec patrem nec matrem legitur habuisse, non quod utroque caruerit, sed quia regnum et sacerdotium de ratione non pariunt caro et sanguis, cum in alterutro creando parentum respectus citra virtutum merita praevalere non debeat, sed salubria subjectorum fidelium vota; et cum alterutrius culminis apicem quisque conscenderit, oblivisci debet affectum carnis, et id solum agere, quod subjectorum salus exposcit. Subjectis itaque pater sit et maritus, aut si teneriorem noverit affectionem, utatur ea: amari magis studeat, quam timeri, et se talem illis exhibeat, ut vitam ejus ex devotione praeferant suae, et incolu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sollempniter egit. ꝓfecto
ut doctoris gentium testimomo.
utar: maior ẽ qͥ benedicit qͣm qͥ
bñdicit᷑ & penes quẽ ẽ confe̾nde
dignitatis auctoritas. eñ cui
dignitas ipsa confertur: ho¬
noris pͥuilegio añcedit. Porro
deratione iuris. eiꝰ ẽ. nolle: cuiꝰ
ẽ uelle. ꝙ eius÷ anferre: qui
de iure conferre potest. Nonne
Samuel in saulem ex causa in¬
obehientie depositionis sen¬
tenciam tulit. & ei in regni
apicem humilem filiũ ysai.
subrogauit: Si uͦ constitutus
pͥnceps susceptũ minist̾rum
fideliter gesserit. tantus honor¬
ei exhibendus ẽ. ꝙ reuerentia
tanta: qͣntum caput om̃ibus
menbris corporeis añcellit. sie¬
cum sue condicionis menior.
unin̾sitatis sub̾toꝵ se ꝑsonã
gerere recordatur. ꝙ se non sibi
suam uitam s aliis debere cog-¬
noscit. & eam illis ordinata ca-¬
ritate distribuit. Cotum gͦ se
deo debet. płimũ surpatrie.
multum parentib ꝙ ꝓpinquiᷤ.
extraneis minimũ. nõ nicħ

Expanded text:
et solemniter egit. Profecto et solemniter egit. Profecto ut Doctoris gentium testimonio utar, major est qui benedicit, quam qui benedicitur, et penes quem est conferendae dignitatis auctoritas, eum cui dignitas ipsa confertur, honoris privilegio antecedit. Porro de ratione juris, ejus est nolle, cujus est velle, et ejus est auferre, qui de jure conferre potest. Nonne Samuel in Saulem ex causa inobedientiae depositionis sententiam tulit, et ei in regni apicem humilem filium Isai subrogavit? Si vero constitutus princeps susceptum ministerium fideliter gesserit, tantus ei honor exhibendus est, et reverentia tanta, quantum caput omnibus membris corporis antecellit. Gecum suae conditionis memor, universitatis subjectorum se personam gerere recordatur, et se non sibi suam vitam, sed aliis debere cognoscit, et eam illis ordinata charitate distribuit. Totum ergo se Deo debet, plurimum suae patriae, multum parentibus, propinquis, extraneis minimum, nonnihil
Abbreviated transcription (Latin):
continentes imꝑatori porrexe¬
rant: suscepit qͥdem. clausosq
reposuit insinu suo. Cũ autẽ
eosdem ad caritatem ꝙ concor¬
diam reuocasset: dixit ÷ͥ tan¬
quã homini ꝙ qͥ uidicio sub¬
iacet sac̾dotũ illicitum eẽ doꝵ
examinare causas. qͥ ñ possũt
nͥ asolo deo iudicari. librosq
quos receꝑat ñ inspectos dedit
incendio. patrum ueritus cri¬
minał conuicia publicare. ꝙ
cͥam repbi filii maledictionẽ
incurrere qui patris uerenda
ñ texit. Unde ꝙ inscͥptis gicho¬
lai romam pontificis idem dix¬
isse narratur. Uere si ꝓpriis
ocłis uidissem sac̾dotaem dei.
aut aliquem eoꝵ qͥ monachi¬
co abitu circũamicti st̾ peccan¬
tẽ: clamidẽ meã explicarem.
ꝙ cooꝑirem eũ ne ab aliquo
indetur. S ꝙ theodosius mag¬
mis imꝑator ob m̾itam noxã
ñ tñ eo tenus grauem: a sacͥdo¬
te mediolanensi aregalium
usu ꝙ in signib imꝑii suspen¬
sus est. ꝙ indictam sͥ peniten¬
ciam homicidii pacienter

Expanded text:
continentes, imperatori porrexerant, suscepit quidem, clausosque reposuit in sinu suo. Cum autem eosdem ad charitatem et concordiam revocasset, dixit sibi tanquam homini, et qui judicio subjaceret sacerdotum, illicitum esse deorum examinare causas, qui non possunt nisi a solo Deo judicari. Libellosque quos acceperat non inspectos, dedit incendio, patrum veritus crimina vel convitia publicare, et Cham reprobi filii maledictionem incurrere, qui patris verenda non texit. Unde et in scriptis Nicolai Romani pontificis idem dixisse narratur: « Vere si propriis oculis vidissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui monachico habitu circumamicti sunt, peccantem, chlamidem meam explicarem, et cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. » Sed et Theodosius magnus imperator, ob meritam noxam, non tamen eotenus gravem, a sacerdote Mediolanensi a regalium usu et insignibus imperii suspensus est, et indictam sibi poenitentiam homicidii patienter
Abbreviated transcription (Latin):
ficatiam ex̃c̃itus sicut. ꝓu̾bialit̾
dici solet. quasi altera lance cõ¬
pensat. Cesareos tumphos duci
pocius quam ex̾citui. uet ustas
ascͥpsit ¶t enim solmꝰ ait qͣntũ
senitius aut sergius inter mi¬
lites. tantum inter duces im
quagies ꝙ bis dimicauit. Mar¬
cum marcellum solus suꝑ gres
sus: qͥ nouies ꝙ tͥcies pari mͦ fue¬
rat p̃liatus. Ad hec nullus celeriꝰ
scͥpsit. nemo uelocius legit. Qua¬
t̾nas etiam epłas ꝑhibetur simul
dictasse. Benignitate adeo p̃di
tus. ut quos armis sub egerat:
clem̃tia magis uicerit.

Expanded text:
ficaciam exercitus, sicut proverbialiter dici solet, quasi altera lance compensat. Caesareos triumphos duci potius, quam exercitui vetustas ascripsit. Ut enim Solinus ait, quantum Senicius aut Sergius inter milites, tantquagies dimicavit, Marcum Msus, qui novies et tricies pari modo fuerat praeliatus. Ad haec nullus celerius scripsit, nemo velocius legit, quaternas etiam epistolas perhibetur simul dictasse. Benigntus, ut quos armis subegerat clementia magis uicerit.
Abbreviated transcription (Latin):
indomestica re atq uita sedeat᷑.
ambulet᷑. in coniuiro quoq dis¬
cumbatur familiari: tũc inter
filium magistratũ ꝙ patrem
pͥuatum publicos honores ces¬
sare. naturales & genuinos exo¬
riri. Hoc gͥ inquit taurus qd̃
ad me uenistis. qd̾ nunc loqui¬
min: qd̾ de officiis dissertamus:
pͥuata actio est. Itaq tu pater
utere his honorib prius. quibꝰ
quoq domi nr̃e te uti pͥorem
decet. hec ego magistratib
gen̾aliter ꝑ suadenda arbitror.
ut insplendore publice digni¬
tatis memores sint ꝓprie con¬
ditionis. ꝙ sic attendãt ꝓprie
conditionis statum. ut non
deuenustent publice digni¬
tatis gradum. sic etiã collati
sͥ honoris integritatẽ seruet:
ut alioꝵ non minuat digni¬
tatem. & sic pͥuata quisq pol¬
leat dignitate: ut ñ fiat iniu¬
ria publice potestati.

Expanded text:
in domesticare, atque vita sedeatur, in domesticare, atque vita sedeatur, ambuletur, in convivio quoque discumbatur familiari, tunc inter filium magistratum, et patrem privatum, publicos honores cessare, naturales et genuinos exoriri. « Hoc quoque, inquit Taurus, quod ad me venistis, quod nunc loquimur, quod de officiis discertamus, privata actio est. Itaque tu, pater, utere his honoribus prius, quibus quoque domui vestrae te uti priorem decet. » Haec ergo magistratibus generaliter persuadenda arbitror, ut in splendore publicae dignitatis memores sint propriae conditionis, et sic attendant propriae conditionis statum, ut non devenustent publicae dignitatis gradum; sic etiam collati sibi honoris integritatem servent, ut aliorum non minuant dignitatem: et sic privata quisque polleat dignitate, ut non fiat injuria publicae potestati.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt pariter crete ꝓuin¬
cie preses. ꝙ pater eiꝰ s pͥuatus.
Taurꝰ uementib placide assurrexit.
reseditq post mutuam saluta¬
tionẽ. Allata ẽ mox una sella
que inꝓnitu erat. & dum alie
ꝓmebantur. apposita ẽ. Inuita¬
uit gͦ taurus patrem p̃sidis
ut sederet. At ille. Sedeat hic
pocius qͥ popłi romani magistͣ¬
tus ẽ. Absq p̃iudicio inquit
taurus tu interea sede. dum
conspicimꝰ querimꝰq qͥd conue¬
niat. te ne pocius sedere qͥ pater
esan filium qui gerit romani
popłi magistratũ. Cũ pater as¬
sedisset. appositumq eẽt aliud
filio: suꝑ ea re taurus his qui
conuenerant u̾bum fecit cum
sũma boni. equi. honoꝵ atq of¬
ficioꝵ ꝑpensatione. Eoꝵ u̾borum
sentencia hec fere fuit. In publi¬
cis locis atq mun̾ib patrum
uira cum filioꝵ qui inmagistra¬
tu aut potestatib sunt collata:
int̾quiescere paulum ꝙ coniue¬
re. S cum extra rem publicam

Expanded text:
venerunt pariter Cretae provinvenerunt pariter Cretae provinciae praeses, et pater ejus, sed privatus. Taurus venientibus placide assurrexit, reseditque post mutuam salutationem. Allata est mox una sella, quae in promptu erat, et dum aliae promebantur apposita est. Invitavit ergo Taurus patrem praesidis ut sederet. At ille: « Sedeat hic potius qui populi Romani magistratus est.--Absque praejudicio, inquit Taurus, tu interea sede, dum conspicimus quaerimusque quid conveniat, tene potius sedere qui pater es, an filium qui gerit Romani populi magistratum? » Cum pater assedisset appositumque esset aliud filio, super ea re Taurus his, qui convenerant, verbum fecit, cum summa boni, aequi, bonorum atque officiorum perpensatione. Eorum verborum sententia haec fere fuit. In publicis locis, atque muneribus patrum jura cum filiorum qui in magistratu aut potestatibus sunt collata, interquiescere et paulum connivere. Sed cum extra rempublicam
Abbreviated transcription (Latin):
Idit. Obtinet enim ꝑpetuo qr
qͥ se humiliat exaltabitur.
& uice uersa qͥ se exaltat de¬
pͥmetur. Regem romanoꝵ
nouissimũ tarqͥnium fecit
ẽẽ suꝑbia⁊ ei ab humilitate ma¬
gis necĩos substituit magistra¬
tus. Beniq quem suꝑboꝵ legis¬
ti regnare duitius: Corum
namq qui ꝑ suꝑbiam cecide¬
runt. historia copiosa ẽ. Nec
tñ eatenus suꝑbiam urcet:
ut incidat incontemptum.
qr sicut elacio: ita ꝙ abiectio
declinanda ẽ. Unde ꝙ iniure
romano. cautum ÷ ut qͥ ius
reddit se quidem in ad eun¬
do facilem p̾beat. contemp¬
ni tñ non paciatur. Manda¬
tis qͦ adicitur. ne p̃sides ꝓuin¬
ciarum in ult̾iorem familia¬
ritatẽ ꝓuinciales admittant.
eo qd̃ ex conuersatione eqͣli
uen̾eturgͦ inpublico popłi ma¬
iestatem. & apud  pͥuate conditi¬
onis statum pariter metiatur.
hoc ip̃m antiquis pħorum do¬
cumentis faciendum agnos¬
ce ad pħm taurum athenas
insendi cognoscendiq eiꝰ grã

Expanded text:
dit. Obtinet enim perpetuo, quia dit. Obtinet enim perpetuo, quia qui se humiliat exaltabitur, et vice versa, qui se exaltat deprimetur. Regem Romanorum novissimum Tarquinium fecit esse superbia, et ei ab humilitate magis necessarios substituit magistratus. Denique quem superborum legisti regnare diutius? Eorum namque qui per superbiam ceciderunt, historia copiosa est. Nec tamen eatenus superbiam vitet, ut incidat in contemptum, quia sicut elatio, ita et abjectio declinanda est. Unde et in jure Romano cautum est, ut qui jus reddit, se quidem in adeundo facilem praebeat, contemni tamen non patiatur. Mandatis quoque adjicitur, ne praesides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant, eo quod ex conversatione aequali retur ergo in publico populi majestatem, et apud se privatae conditionis statum pariter metiatur. Hoc ipsum antiquis philosophorum documentis faciendum agnosce. Ad philosophum Taurum, Athenas visendi cognoscendique ejus gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
pensatio uerboꝵ ad mittitur.
ita tñ ut compensatione ho¬
nestatis aut utilitatis. mens
legis integra conseruetur. Nec
eleuetur inquit cor eius in
pue necĩum est. sepus repli¬
cat. eo qd̾ humilitas nunqͣm
satis uidetur cõmendata pͥn¬
cipib. & difficillimũ est ut
gradus honoris tumorẽ non
pariat in amino inpruden¬
tis. Suꝑbis utiq resistit d̾s. &
humilib dat grãm. Puide gͦ¬
rex orat ne ueniat ei pes suꝑ¬
bie. qr in eo ceciderunt qͥ oꝑan¬
tur iniqͥtatem. expulsi sunt
nec potuerunt stare. Non ita¬
fratrum meminerit. frater¬
nũ sub̃tis omnib inpendat
affectum. Et qͥdem pruden¬
ter humilitatẽ cum discreti¬
one ꝙ caritate indicit pͥnci¬
pib. qr sine istis omnino sub¬
sistere ñ potest pͥncipatꝰ. Qsqͥs
ergo gradum ꝓprie celsitudi¬
nis amat : humilitatis cul¬
tum inmorib diligentissime
teneat. Nam qͥ ab humilitatiᷤ
oꝑib recedit. adignitatis sue
fastigio tumoris pondere ca¬

Expanded text:
pensatio verborum admittitur; pensatio verborum admittitur; ita tamen ut compensatione honestatis aut utilitatis, mens legis integra conservetur. Nec elevetur, inquit, cor ejus in pue necessarium est, saepius replicat, eo quod humilitas nunquam satis videtur commendata principibus, et difficillimum est ut gradus honoris tumorem non pariat in animo imprudentis. Superbis utique resistit Deus, et humilibus dat gratiam . Proinde rex orat ne veniat ei pes superbiae, quia in eo ceciderunt, qui operantur iniquitatem, expulsi sunt, nec potuerunt stare. Non utifratrum meminerit, fraternum subjectis omnibus impendat affectum. Et quidem prudenter humilitatem cum discretione et charitate indicit principibus, quia sine istis omnino subsistere non potest principatus. Quisquis ergo gradum propriae celsitudinis amat, humilitatis cultum in minoribus diligentissime teneat. Nam qui ab humilitatis operibus recedit, a dignitatis suae fastigio, tumoris pondere ca
Abbreviated transcription (Latin):
pune solui non possunt. Ante
legem. sub lege. sub gr̃a. omnes
lex una constringit. Qd̾ tͥ ñ uis
fieri: alii ne feceris. & qd̾ tibi ius
fieri faciendum: hoc facias alii.
Procedant nnc dealbatores
potentium susurrent. aut si
hoc parum ẽ. publice p̃conent᷑
pͥncipem nonẽe legi sub̾tum.
qualiter cumq legis habere ui¬
gorem. Regen quẽ legis nexibꝰ
subtrahunt. si uolunt ꝙ audẽt
ex legẽ saciant. ego ñ modo his
retinentib s mundo reclamã¬
te ip̃sos hac lege teneri confir¬
mo. Inquo enum inquit qͥ nec
fallit nec fallitur iudicio iu¬
dicaueritis: indicabimini.
Et certe iudiciũ grauissimum
inhis qui p̃sunt fiet. eo qd̾ men¬
sura bona. conferta. coagitata
& suꝑ affluens refundetur in
sinus eoꝵ. Nec tñ dispensatio¬
nẽ legis subtraho manib potes¬
tatũ. s ꝑpetuam p̃ceptionem
aut ꝓhibitionẽ habentia libi¬
to eoꝵ nequaquã arbitror
subponenda. In his itaq dũ¬
taxat que mobilia sunt dis¬

Expanded text:
pune solvi non possunt. Ante pune solvi non possunt. Ante legem sub lege, sub gratia, omnes lux una constringit: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris ; et quod tibi vis fieri faciendum, hoc facias aliis. Procedant nunc dealbatores potentum, susurrent, aut si hoc parum est, publice praeconentur principem non esse legi subjectum, qualitercunque legis habere vigorem. Regem quem legis nexibus subtrahunt, si volunt, et audent, exlegem faciant, ego non modo his renitentibus, sed mundo reclamante, ipsos hac lege teneri confirmo. In quo enim, inquit, qui nec fallit nec fallitur, judicio judicaveritis, judicabimini . Et certe judicium gravissimum in his qui praesunt fiet, eo quod mensura bona, conferta, et coagitata, et superfluens refundetur in sinus eorum. Nec tamen dispensationem legis subtraho manibus potestatum, sed perpetuam praeceptionem, aut prohibitionem habentia, libito eorum nequaquam arbitror supponenda. In his itaque duntaxat quae mobilia sunt, dis
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ꝙ pia exhibitione oꝑis
seruum ꝓfiteat᷑. Uñs etenim
pͥnceps. dum conseruis suis
non plus timoris ex maiestate
quã amoris expietate ex hibũ¬
dum ẽ. Pater etenim ÷ ꝙ cui
nulla creatura ipsius facien¬
te m̾to: negare potest dilecti¬
onis affectũ. Si ego inquit
dñs sum: ubiẽ timor ineus:
Si pater sũ. ubi ÷ amor meuse
Uerba qͦ legis custo dienda st̃.
qd̾ expͥmo timoris gradui qua¬
dam quasi uirtutũ scala feli¬
ci ꝓcedit ascensi. Dilectio in¬
quit illius custodia legum
est: qr om̃is sapientia timor
et bona. ꝙ qui continens ẽ iusti¬
cie app̾hendet illam. ꝙ obuia¬
bit illi quasi mater honorifica¬
ta. S que uerba diligentia tan¬
ta custodiet: Utiq que p̃cepta
sunt in lege. ut apud pͥncipem
iota uł apex legis ñ cadat inter¬
ram: qd̾ non ille ꝓpriis uł ma¬
nib sub̾toꝵ excipiat. Sunt aũ
p̃cepta quedam ꝑpetuam haben¬
tia necessitatẽ. apud omnes gen¬
tes legittima ꝙ que omĩno in¬

Expanded text:
mentis, et pia exhibitione operis, servum profiteatur. Dominus etenim princeps, dum conservis suis,non plus timoris ex majestate, quam amoris ex pietate exhibendum est. Pater etenim est, et cui nulla creatura, ipsius faciente merito, negare potest dilectionis affectum. Si ergo, inquit, dominus sum, ubi est timor meus; si pater sum, ubi est amor meus? Verba quoque legis custodienda sunt, quod ex primo timoris gradu, quadam quasi virtutum scala, felici procedit ascensu. Dilectio, inquit, illius, custodia legum est , quia omnis sapientia timor et bona, et qui continens est justitiae, apprehendet illam, et obviabit illi quasi mater honorifica. Sed quae verba, diligentia tanta custodiet? Utique quae praecepta sunt in lege, ut apud principem iota vel apex legis non cadet in terram, quod non ille propriis, vel manibus subjectorum excipiat. Sunt autem praecepta quaedam, perpetuam habentia necessitatem, apud omnes gentes legitima, et quae omnino im
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur. Pipateticus minqͥsi¬
tione ueri. Uolutat᷑ in nolup¬
tatib epicurus. ꝙ licet ad unũ
tendant: uarias sentencias qͣ¬
si uias beatitudinis auditori¬
b suis aꝑiunt. De quib dubi¬
tare & querere lib̾um ẽ. donec
ex collatione. ꝓpositoꝵ quasi
ex quodam rationũ collisiõe
ueritas illucescat. S de his latiꝰ
insequentib di cet᷑. Nunc suf¬
ficiat ostendisse: in qͥb achade¬
micos uacillantes liceat initari.
LX.

Expanded text:
ersatur. Peripateticus in inquisitione veri volutatur: in voluptatibus Epicurus: et licet ad unum tendant, varias sententias, quasi vias beatitudinis auditoribus suis aperiunt. De quibus dubitare et quaerere liberum est, donec ex collatione propositorum, quasi ex quadam rationum collisione, veritas illucescat. Sed de his latius in sequentibus dicetur. Nunc sufficiat ostendisse, in quibus academicos vacillantes liceat imitari. IX.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exurgent en arrabunt filiis
sins. Si hastas aliquot quas ad
modum cannabis fragiles di
aurum minium color ue aliꝰ
quocumq ictu casu ue acli¬
peo excidit. hoc garrula lin¬
gua si licuerit: memorale fa
renatus nost̾ de re militari tra-¬
didit: epulant᷑ si fortuna ꝑ-¬
mittit cotidie splendide. om¬
nẽq laborem & exercitacionẽ
quẽ nõ inuincibilis necessitas
ingerit: cane ꝙ angue deteriꝰ
fugiunt. ꝙ qͥcqͥd inminet dif¬
ficultatis. reiciunt insubiec¬
tos. Int̾im clipeos sic in aurãt.
sic exornant omĩa instrum̃¬
ta castroꝵ : ut quelibet eoꝵ
ñ tam cultorem quã p̃sidem
martis credas. Cui uis istorũ
cdipeus detrahat᷑ aut galea.
spolia eiꝰ ip̃m martẽ poterũt
honorare.

Expanded text:
et exsurgent, enarrabunt filiis et exsurgent, enarrabunt filiis suis. Si hastas aliquot, quas ad modum canabis fragiles, diaurum, minium, colorve alius, quocunque ictu, casuve a clypeo excidit, hoc garrula lingua, si licuerit, memoriale faRenatus noster de re militari tradiderit, epulantur, si fortuna permittit, quotidie splendide, omnemque laborem et exercitationem, quem non invincibilis necessitas ingerit, cane et angue deterius fugiunt, et quidquid imminet difficultatis, rejiciunt in subjectos. Inerim clypeos sic inaurant, sic exornant omnia instrumenta castrorum, ut quemlibet eorum non tam cultorem quam praesidem Martis credas. Cujus istorum aut clypeus detrahatur aut galea, spolia ejus ipsum Martem poterunt honorare.
Abbreviated transcription (Latin):
gant & torqueant: ut quasi
cutem cerusatam aliis ue fucciᷤ
obnoxiam carni faciant coħ̃ere.
si gradariis equis insideant
mollius. si calamistrati curati¬
ue acteo ñ cedant dpollini. &
deliciis sint magis quam uir¬
tute p̃signes. Corum si forte con¬
struxeris aciem. castrum thai-¬
dis quã hannibalis tucius expug¬
nabis. Quisqͥs eorum maula
iactantior ẽ: cum ad p̾lii discri¬
men acceditur. lacones duce san¬
ga turmatini p̃mittet ad pug¬
nã. nouissimos p̾sidii causa sub¬
sequens cum funditoribꝰ aliisq
qͥ in hostem tela eminus mitere
q. manũ conserere uolunt. Cũ
uero sine uulnere ꝙ cicatrice
qd̃ frequentiꝰ euenit domũ rede¬
unt: tunc ex hausta canunt p̃-¬
lia marte graui. Illic eacides.
illic tendebat acͥilles. ꝙ ping̾t
fluido ꝑgama tota mero. Et
quisq mortes mille circa tem¬
pora sua errasse głatur. Exinde
głam eorum ferre non pot̾is.
fabła ħ mannũ centesimum
ꝓtelabitur. filii qͦ qͥ nascentur

Expanded text:
gant et torqueant, ut quasi cutem cerussatam, aliisve fucis obnoxiam, carni faciant cohaerere, si gradariis equis insideant mollius, si calamistrati, curative Acteo non cedant Apollini, et deliciis sint magis quam virtute praesignes. Eorum si forte construxeris aciem, castrum Thaidis quam Hannibalis tutius expugnabis. Quisquis eorum in aula jactantior est, cum ad praelii discrimen acceditur, Lacones duce Sanga turmatim praemittet ad pugnam, novissimos praesidii causa subsequens, cum funditoribus aliisque, qui in hostem tela eminus mittere quam manum conserere volunt. Cum vero sine vulnere et cicatrice quod frequentius evenit domum redeunt, Tunc exhausta canunt praelia Marte gravi. Illic Aeacides, illic tendebat Achilles. Et pingunt fluido Pergama tota mero. Et quisque mortes mille circa tempora sua errasse gloriatur. Exinde gloriam eorum ferre non poteris. Fabula haec in annum centesimum protelabitur. Filii quoque qui nascentur
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ hiic ñ ad quiescere uanitati.
slon eqͥdem signorum signatoꝵ¬
q eam coherentiam arbitror ut
alt̾m ex altero necc̃io consequat᷑.
Curita credidim: nͥ te curialiũ
mige detinent audi. Rex ere¬
chias egrotauit ad mortẽ. An ñ
credis regem uida medicum
inuenisse. qͥ urine & pulsus &
multiplicium p̃nosticorum in¬
dicio morbi dep̃henderet qͣnti¬
tatem: Deinde responsum mortiᷤ
forte acceꝑat incorpore suo. qͥ eo¬
usq ꝑductus ẽ: ut se uicturũ
ult̾uis non speraret. Postremosp̃s
sc̃s mortẽ nuntiabat astare ꝓfori¬
b. Qd̃ signum certius queris:
Quid certum ẽ ut de aliis tace¬
am.si de testimono dubitas
sp̃e scĩ: Annegabis ysaiam dix¬
isse in sp̃u. morieris ꝙ ñ uines:
Uixit tñ ꝙ non mortuusẽ. ad¬
sua posuit potestate. Et forte
mortẽ qͣm natura uitaliumq
defectus intertabant. qr ille
ꝑpenitentiã mortuus ẽ in cul¬
pa. ult̾ior cõminantis dei absor
gio qm crudelitate comuncta
cũ uineam scĩ nabute crnore

Expanded text:
 huic non acquiescere vanitati. Non equidem signorum signatorumque eam cohaerentiam arbitror, ut alterum ex altero necessario consequatur. Cur ita crediderim, nisi te curialium nugae detinent, audi. Rex Ezechias aegrotavit ad mortem. Annon credis regem Juda medicum invenisse, qui urinae, et pulsus, et multiplicium praegnosticorum indicio, morbi deprehenderet quantitatem? Deinde responsum mortis forte acceperat in corpore suo, qui eousque perductus est, ut se victurum ulterius non speraret. Postremo Spiritus sanctus mortem nuntiabat astare prae foribus. Quod signum certius quaeris? Quid certum est, ut de aliis taceam, si de testimonio dubitas Spiritus sancti? An negabis Isaiam dixisse: In spiritu morieris et non vives ? Vixit tamen et non mortuus est, adsua posuit potestate. Et forte mortem, quam natura vitaliumque defectus intentabant, quia ille per poenitentiam mortuus est in culpa, ulterior comminantis Dei absorbgio, quam crudelitate conjuncta, cum vineam sancti Nabothae cruore
Abbreviated transcription (Latin):
tur i̾or & fidelior sententia io¬
uis ꝙ martis qͣm sententia cre¬
atoris: Non utiq plauti consilio
ad qͥesces si istud uiriũ planetis
asscͥpseris. Cum enĩ sicofanta in¬
mandrog̃um ꝑcunctet᷑ in illi
sint planete placandi qͥ mim̾is
totũ rotant. eos mandrogerus
nec nisu faciles nec dictu affabileᷤ
eẽ respondet. adiciens qd̵ ꝙ atho¬
mos inore uoluunt. stellas nume¬
rant sola mutare ñ possunt sua.
Sic itaq a dispositione sid̾um
euentuum necessitatẽ ingerit.
ut illos sale satis urbano elegan¬
ter irrideat: qͥ uisũ exercent in
contẽplatione eoꝵ. qͥ uisũ fugi¬
unt. ꝙ int̾pellant eos qͥ loqui de¬
dignant᷑. & cũ athomos inore
uoluant. u̾end̾ est ne si athomꝰ
genelliaco forte intercidat. iex¬
cipienda sententia celestiunla¬
batur. Sit ergo eorum in signis
auctoritas. dum stabilis ꝙ in¬
conuulsa maneat creatoris. Cer¬
te quicqͥd t̾ mars tuus aut iupi

Expanded text:
tur verior et fidelior sententia Jotur verior et fidelior sententia Jovis et Martis, quam sententia Creatoris? Non utique Plauti consilio acquiesces, si istud virium planetis ascripseris. Cum enim Sycophanta Mandrogerum percunctaretur, an illi sint planetae placandi, qui numeris totum rotant: eos Mandrogerus nec nostro visu faciles, nec dictu affabiles esse respondet, adjiciens quod atomos in ore volvunt, stellas numerant, sola mutare non possunt sua. Sic itaque a dispositione siderum eventuum necessitatem ingerit, ut illos sale satis urbano eleganter irrideat, qui visum exercent in contemplatione eorum, qui visum fugiunt, et interpellant eos, qui loqui dedignantur: et cum atomos in ore volvant, verendum est, ne si atomos genethliaco forte intercidat, in excipienda sententia coelestium labatur. Sit ergo eorum insignis auctoritas, dum stabilis et inconvulsa maneat Creatoris. Certe quidquid tibi Mars tuus, aut Jupi