comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ocum sane illum ob sacri pͥuilegium cor-¬
mũ: nemo impune dubitauerit. Ea qm̃ nec
numero colligi. nec ꝑsonarũ in quib patrata
sunt nomina poterant retineri:. ut solent cito
data ac suppetentia quȩquȩ uilescere. incurie
parit̾ & obliuionis squalorib obducta torpue-¬
runt. Quȩ tam̃ extitisse ꝑ plurima. eo saltem
colligere possumꝰ: qͦd nonnulli adhuc seniorũ
suꝑstitẽ agunt uitã. qͥ se ante foreᷤ sac̃ huiꝰ tẽpli
inniunera patratoꝵ signoꝵ appensa uidisse
confirmant insignia: que ab energuminis de-¬
bilib surdisq ac mutis reualescentib loco de-¬
posita diuinoꝵ erga infirmos benefitioꝵ utiłe
diu representauere memoriam:

Expanded text:
ocum sane illum, ob sacri privilegium cormum, nemo impune dubitaverit. Ea quoniam nec numero colligi, nec personarum, in quibus patrata sunt, nomina poterant retineri ut solent cito data ac suppetentia quaeque vilescere incuriae pariter et oblivionis squaloribus obducta torpuerunt: quae tamen exstitisse perplurima, ex eo saltem colligere possumus, quod nonnulli adhuc seniorum superstitem agunt vitam, qui se ante fores sacri hujus templi innumera patratorum signorum appensa vidisse confirmant insignia, quae ab energumenis, debilibus, surdisque ac mutis revalescentibus loco deposita, divinorum erga infirmos beneficiorum utilem diu repraesentavere memoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
Alio uno mense iussit eam scd̾m pͥstina sententiã
custodiri: ita ut anulo suo iuberet claustra sig¬
nari: uolens eam in ipsa clausura deficere Cũꝙ
ut diximꝰ diuino ꝑ sodalem martyrẽ. cibo re¬
fecta pinguior efficeret᷑: iussit eam in naui mi¬
poni: & cum multis aliis qͦs leges iure punie¬
rant. pelagi fluctib dimergi. Erant enĩ alii ho¬
micidȩ. alii pro adulterio. alii ꝓ diu̾sis saclegi¬
is dampnati: inter̃ qͦs om̃s unus erat. xp̃ianus
nomine euthitianꝰ cui p̾dia sublata paterna¬
fuerant. cũ diues eẽt. Hic innocentissimȩ na-¬
turȩ: etiam aristotelicos suꝑauit. Nam subla¬
tis sͥ om̃ib facultatib tacuit: nichil cogitans
nichilq metuens: nͥ hoc. ne facultates ac diuituᷤ
fidĩ ꝑderet. Quocienscũq fuisset auditꝰ. quoci¬
enscũq int̾rogatus: nichil aliud dicebat. nisi

Expanded text:
alio uno mense iussit eam secun| dum pristina custodire alio uno mense iussit eam secun| dum pristina custodire sententia . ita ut anolo suo iuberit| claustra signare uolens eam in ipsa clusura deficire cum| que ut dixemus diuino per sodalem martyram cibo refecta| pinguior fierit iussit eam in naui inponi et cum multis aliis| quos leges iure poniebant pelagi fluctibus dimersare.| Erant enim alii homicidiae alii pro adulterio . alii pro di| uersis sacrilegiis inter quos omnes unos erat christianus no| mine Euthycianus . cui praedia sublata sunt paterna | cum diuis esset hic innocentissime naturae etiam aris| totilicos superauit . sublatis sibi omnibus facultatibus ta| cuit . nihnihilque metuens nisi hoc, ne facultates ac divitias fidei perderet. Quotiescunque fuisset auditus, quotiescunque interrogatus, nihil aliud dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
sit eam in carceris ima concludi. & acerrimis
terrorib fatigari: cibũ uͦ ꝑmodicũ ei serotinis
horis offerri. E nastasia uͦ ea quȩ deferebant᷑ ei:
penitꝰ recusabat. Apparebat aut̃ ei noctu sp̃c¬
sc̃ȩ theodothȩ cũ luminarib: & mensam onustĩ
Crefectionib uariis ponebat ante. eam: & ora-¬
bant simul. ita ut diceret ad eam anastasia.
colentib se demonstrarent: & loquant᷑ cũ eis. &
consolent᷑ eos. Et qͥa tͥ iam paradẏsi dilitiȩ pa¬
ratȩ sunt. & om̃is in tẽ angłoꝵ letat᷑ exercitꝰ: idõ
mͥ licentia data ẽ ut tͥ solatiũ p̾beam. Et oranteᷤ
cũ & uidendi se terminũ capiebant. Hȩc ꝑ dies
me & tenebrarũ horrore defecisse: iussit tamen
inquiri si uiueret. Qui cũ fortior quã fuerat
nuntiaret᷑ effecta: iussit eam ad diici. Et uidens
eam robustiorẽ & letiorem: indignatꝰ ẽ custodib
dicens. qͦd contemptꝰ eẽt & mutatꝰ optionibys.

Expanded text:
sit eam in carceris ima concludi et ac| cerimis sit eam in carceris ima concludi et ac| cerimis terroribus fatigare . cibum uero permodicum ei seroti| nus horis offerri. Anastasia uero etiam que offeribantur ei .| penitus recusabat. Apparebat autem ei noctem spe| odotes cum luminarebus et mensam honestam refectionibus| uariis plena ponibat ante eam . et erant simul ita ut dice| rit ad eam anastasia colentibus| se demonstrent et loquantur cum eis et consolentur eos et quia| iam tibi paradysi dilicias paratae sunt et omnis in te an| gelorum letatur exercitus. Ideo mihi licentia est data ut tibi| solacium praebeam et orantes cum et uidendi se terminum+| capiebant haec per dies fame et tenebrarum horrore deficisse ius| sit tamen inquiri si uiueret cui cum fortior quam fuerat| nunciaretur . effecta iussit eam aduci . et uidens eam robostiore| et letiore. Indignatus est custodibus dicens quod contemptus| esset . et mutatis optionibus .
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianoꝵ uos repbauit indignos dicens. Dum
uocaueris ad mensam tuam qͥ conuiuant tecũ:
inuiriam ducere: ut tͥ uixta sacratissimã salua¬
toris uocẽ acsimisero & egenti me dare compellaᷤ:
s in qͦ te pauꝑem noui. in eo si ubes accipe.¬
Anastasia respondit. In fide. Dicit ei lucilius.
Tu gͦ quȩ fidem tẽ dicis habere. dic montib ut
tranferant᷑: qͥa hoc dixit magister tuus. Anasta-
na inquirere. Anastasia dix̃. Scĩ pauli apłi te-
stimonii recordata sum: quo ait. Iudei signa pe-¬
tunt: & greci sapientiam querunt. Nos aut̃ p̾-¬
lius dix̃. Et si dñs tuus crucifixꝰ est. ut quid
iouem ñ adoras. qͥ nulli unquã iniuriȩ subra¬
cuit. Anastasia dixit. Iouis iniurias fecit. xp̃c
blandientẽ & honorant̾ẽ me tͥ exhibui: qͥa tẽ
nobilem eẽ didici. Sed si in hac obstinatione
te ꝑmanentẽ uidero: seuiꝰ uindicabo. Anasta-¬
sia dix̃. Incipe uindicare: qͥa xp̃i me ancillam
quamdiu uixero confitebor. Tunc luciliꝰ ius-¬

Expanded text:
 uos probauit indignus| dicens dum uocaueris ad mensa tua qui conuiuant tecum iniuriam| adducire ut tibi iuxta sacratissemi saluatores uocem| hac si misero et egeno me dare compellas sed in quo te paupe| rem noui in eo si iubes accipAnastasia dixit in fidem dicit ei . lucilius| tu ergo que fide te dicis habire dic montibus et transfe| rantur quia hoc dicit magister tuus. Anastasina inqui| rere. Anastasia dixit Sancti pauli apostuli testimonium re| cordata sum . quo ait iudei signa petunt . et greci sapien| cia querunt. Nos autem plius dixit si deus tuus crucifixus| est . utquid iouem non colas qui nulli iniura subiacuit | Anastasia dixit Iouis inrias fecit . christus e e tibi exibui| quia te nubile nata addidici . si in hac obstenationem per| manentem uidero . in te seuius uindicabo. Anastasia dixit .| incipe uindicare quia christi me ancilla quamdium uixero con| fiteor. Tunc lucilius ius
Abbreviated transcription (Latin):
noctuq in dĩ sui laudib ꝑmanere. Tunc nil¬
sit. & uniuersos inde deponi p̃cepit. Posuit
munera ante ocłos eoꝵ. & gladios euagina-¬
tos: dicens. Qui uoluerit sacͥficare ditabit᷑¬

Expanded text:
noc| tuque in dei sui laudibus permanire. Tunc minoc| tuque in dei sui laudibus permanire. Tunc misit et uniuersus | inde deponens posuit munera ante oculus eorum et gla| dius euagenatus dicens qui uoluerit sacrifecare ditabit
Abbreviated transcription (Latin):
ferme hominib in naui.atq in altũ ꝑducteᷤ
uͥ erat pelagus. p̃ceptũ est. ut illic ꝑducerent
nauim: & ibi eos relinquerent. T unc apparuit
ibi scã martyr theodotha: & suꝑ ipsam plagani
nauis considens. nauim a ꝑicło subleuabat.
Hortabatur anastasia: ut om̃s qui in naui erant
deo crederent. Et ostendebat eis scm̃ euthicia-¬
pit genua eiꝰ dicens. Da orationẽ: & baptiren¬
tur uniuersi. Qui cũ orasset. & orante sc̃a ana¬
stasia: uniu̾si crediderunt. Una die & una
nocte in medio pelago ita fuerunt. ut puta-¬
rent se in terra eẽ: sine metu. sine estu. sine
fuctuatione: Tercia uͦ die deuoluti sunt ad
insulas quas palmarias appellant: in quibus
diu̾sis fuerant religati exilio: & descendentes
cum ymnis & psalmis suscepti sunt. Pisca¬
tores autẽ ꝑ diu̾sa littora missi sunt tercia¬
die. ut renuntiarent p̾fecto uͥ eos mortuos
factos ad palmarias insulas deuenisse illesos:
atq cũ his qͥ illic deportati habebantur. die

Expanded text:
eis in naui atque in altum perductis ubi fuerit pelagus| ut praeceptum est illic pertuderunt nauem et ibi eos| reliquerunt. Tunc apparuit ibi sancta martyr theodote| et super ipsa plagam naues consedens nauem a periculo| subleuauit. Hortabatur autem omnes quo crederent et ostendebat eis sancpit genua eius dicens adorationem et baptizentur uniuersi | quique cum orassent exortante sancta anastasia . uniuersi| crediderunt uno diae . et una nocte in medio pelago. Ita fue| runt se in terra esse. Sine metu . sine aestu . sine fluctuatione| tercia uero die deuluuti sunt ad insulis quas palmarias ap| pellant in quibus diuersis fuerant relegati exilio et discendentis| cum hymnis et psalmis suscepti sunt. Piscatores autem| per diuersa missi sunt die terciam ut renunciarent prae| fecto ubi eos mortuos tianus factus ad palmarias insolas deuenisse in| laesus atque cum his qui illic deportati habibantur die
Abbreviated transcription (Latin):
eent ampliꝰ quã ducent uiri. & septingentȩ
feminȩ exceptis paruulis: ex quib om̃ib
nec unꝰ qͥdem potuit ad uite p̾sentis sacri-¬
ficii reuocari consensũ. Cumq om̃s uariis in-¬
t̾fectionib martyriũ celebrassent: anastasia ꝑ
manꝰ & pedes extensa. & ligata ad palos fixoᷤᷤ
circa eam ignis accensus ẽ: in qua passione
orans. & benedicens dñm iħm xp̃m. emisit
sp̃m. T unc apollonia xp̃iana matrona: ꝑ ma-
tronam p̾fecti meruit. ut corpꝰ eiꝰ tolleret.
Quod accipiens osculatur: &e aromatib condi-¬
ens. atq dignis linteaminib obuoluens. intͣ
uiridiarũ domꝰ suȩ ut decuit martẏrem se-¬
peliuit: atq expenso ñ paruo pecuniȩ nu-¬
mero. basilicam uͥ eam sepelierat fabricauit.

Expanded text:
ent amplius| quam docenti uiri . et septuaginta feminae exceptis| paruolis ex quibus omnibus ne unus quidem potuit amore| uitae praesentis ad sacrificii reuocare consensum . cumque om| nes uariis interfectionibus martyrium celebrassent . Anas| tasia per manus et pedis extensa . et legata ad palus fixus| circa media eius ignis accensus est in qua passionem om. Tunc appollonia| christiana matrona . per matronam praefecti meruit ut cor| pus eius tolleret quod accipies exosculatur . et aromatibus| condiens adque dignis linteaminibus obuoluens in uiridario| domus suae ut decuit martyrem sepelliuit atque expensu| non paruae pecuniae nomero basilicam ubi eam sepelli| erat fabricauit.
Abbreviated transcription (Latin):
oitrr ut supͣ dictum ẽ. tradita anastasia p̃fec
to illiricr: in grandi custodia habebat᷑. Notũ
erat enim om̃ib. qͦd p̃textato patre nata. mat᷑¬
narũ nobilissima femina romanoꝵ eet̃ in cu-¬
stodia p̃fecturȩ: et putabat᷑ habere infinitas
pecunias: pro qua retemptans eam p̾fectus.
iussit eam pͥuatim s̃ adduci Cui & dix̃. A na-¬
stasia. si xp̃iana uis ẽẽ. p̃cepta xp̃i tui comple:
& uade quocũq uolueris. Anastasia dixit.

Expanded text:
ita . anastasia prae| fecto . yllyrici in grandi costodia habibatur. Notum| enim erat iam omnibus quod praetextatum patre na| ta . matronarum nubilissima femina romanorum esset | in custudia praefectore . et putabatur habire infini| tas pecunias . pro qua re temtans eam. Praefectus| iussit priuati ad se aduci . cui et dixit . anastasia Si | christiana uis esse . praecepta christi tui cumple et uade quo| cumque uolueris. Anastasia dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
III De rumbo repente reꝑto in dedicatione eriptȩ.
XU De contempta regis francoꝵ expeditione.
xxi De abbate Giraldo sibi substituto.
XUII De multimodo sc̃ẽ initȩ exercitio.
.xuiIiI. De p̾scita morte ifrahelis sui qͦndam sodaliᷤ.
.xix De pisce infecto ꝑ sp̃m cognito. ⁊ de corui obedientia.
XX De p̾cognita morte sui nepotis.
XXI De muto annoꝵ .xiii. cui loqueła dedit.
xxii De arreptitio a legione quẽ ut uidit purgauit.
xxiii. De suspitione aduentꝰ barbaroꝵ quã diuiitꝰ reiecit.
xxiii.De obitu głosi qͣndam comitis symonis quẽ stati aguonit
xxu. De suidone nobili diu infirmante.
.xxxi. De uxore ipsiꝰ suidonis partu ꝑiclitante.
.xxxii. De infante çȩco nato quẽ ꝑ salitiã ocłis donauit.
xxuinDe sorore eiusdem infantis.
.xxix. Derege francoꝵ nregina filiũ a sc̃o arnulfo poscentibꝰ
lxxx De oerico milite quẽ corpore ⁊ corde sanauit.
xxxi. De uxore eiꝰ nomine iudith cui futurũ filiũ ꝓpbauit.¬

Expanded text:
 De rumbo repente reperto in dedicatione cryptae. XVI. De contempta regis Francorum expeditione. XVII. De abbate Girardo sibi substituto. XVIII. De multimodo sanctae vitae exercitio. XIX. De praescita morte Israelis, sui quondam sodalis. XX. De pisce infecto per spiritum cognito, et de corvi obedientia. XXI. De praecognita morte sui nepotis. XXII. De muto annorum XIII, cui loquelam dedit. XXIII. De arreptitio a legione, quem ut vidit purgavit. XXIV. De suspicione adventus barbarorum, quam divinitus rejecit. XXV. De obitu gloriosi quondam comitis Simonis quem statim agnovit. XXVI. De Guidone nobili diu infirmante. XXVII. De uxore Guidonis ipsius periclitante. XXVIII. De infante caeco nato quem per salivam oculis donavit. XXIX. De sorore ejusdem infantis. XXX. De rege Francorum et regina filium a sancto Arnulfo poscentibus. XXXI. De Gerico milite quem corpore et corde sanavit. XXXII. De uxore ejus nomine Judith, cui futurum filium p
Abbreviated transcription (Latin):
llud qͦq non negligent̃ excesserim. quanta locꝰ
sacer obsequioꝵ exigat diligentiã: adeo ut si lu¬
cernam quȩ ꝓpͥȩ scĩssimo deseruit corpori. per
noctem extingui contigerit. nulla indulgeat᷑
custodib requies. nulla potiendi somno fa¬
cultas: donec defecti impensa luminis accuratiꝰ
reparetur. Int̾dum tamqũa cuiusdã manꝰ impul¬
su molestius impetunt᷑: ut nemini impune du-¬
bitare liceat. debita loco seruitia. ñ in epte nec
segniter exercenda. Quid memore nonnullos
ante huiꝰ reuerendi aram sepulchri in oratione
secretiꝰ procumbenteᷤ Loci coneussiu p̃cũ efficãtiã
cȩlestisq respectũ facilitatis ꝑsensisse: Ouit

Expanded text:
llud quoque non negligenter excesserim, quantam locus sacer obsequiorum exigat diligentiam; adeo ut, si lucernam, quae proprie sanctissimo deservit corpori, per noctem exstingui contigerit, nulla indulgeatur custodibus requies, nulla potiendi somno facultas, donec defecti impensa luminis accuratius reparetur. Interdum tanquam cujusdam manus impulsu molestius impetuntur; ut nemini impune dubitare liceat, debita loco servitia non inepte nec segniter exercenda. Quid memorem, nonnullos ante hujus reverendi aram sepulcri in oratione secretius procumbentes, loci concussu precum efficaciam, coelestisque respectum facili
Abbreviated transcription (Latin):
gulȩ ce uentri seruiendo. & humanis cupidita¬
tib mhiando. tale donũ a xp̃o ꝑcepit: s coepꝰ
mortificando. mandatis dĩ in uigilando uere
caritati inherendo. & in uia iusticiȩ cotidiamsꝰ
augmentis crescendo & ꝑseuerando. Et qm̃
conlis eiꝰ cubile corpore edomito rite fuerat
ptirificatũ: ideireo complacuit sp̃ui sc̃o ut glo¬
nificantem se glificaret: & sibi purȩ seruientẽ
in conspectu omniũ hominũ amabilẽ atq
laudabiłe exhiberet. Aspiciant gͥ dignanter
hȩc legentes. & prudenti memoria colligant
huiꝰ uiri ꝓphetiam. quã ante plures dies in
pago suessonico apud ulciacũ castellum habi¬
tans p̃dixerat: qͦd exequias funeris eiꝰ nemo
pontificũ aut abbatũ celebrare conueniret. s
ꝑ monachũ ac prb̃m suũ circa eũ om̃ia supple¬
rentur. T alis namq tantaq occupatio uici¬
nos abbates. duos gandenses & unum ber¬
gensem p̃pediuit. ut sollicite inuitati libent

Expanded text:
gulae et ventri serviendo, et humanis cupiditagulae et ventri serviendo, et humanis cupiditatibus inhiando, tale donum a Christo percepit, sed corpus mortificando, mandatis Dei invigilando, verae charitati inhaerendo, et in via justitiae quotidianis augmentis crescendo et perseverando. Et quoniam cordis ejus cubile, corpore edomito, rite fuerat purificatum, idcirco complacuit Spiritui sancto, ut glorificantem se glorificaret, et sibi pure servientem in conspectu omnium hominum amabilem atque laudabilem exhiberet. Aspiciant igitur dignanter haec legentes, et prudenti memoria colligant hujus viri prophetiam, quoniam ante plures dies in pago Suessonico apud Ulciacum castellum habitans praedixerat quod exsequias funeris ejus nemo pontificum aut abbatum celebrare conveniret, sed per monachum et presbyterum suum circa eum omnia supplerentur. Talis namque tantaque occupatio vicinos abbates, duos Gandenses et unum Bergensem, praepedivit, ut sollicite invitati libenter
Abbreviated transcription (Latin):
Namq domus petri loculus fit corporis almi
Et uixta claustra quȩ sunt in parte sinstra.
Quo deponat᷑ uir sc̃s: fossa paratur
Mense sub augusto dedit almꝰ funera busto.
Condit᷑ in tumulo dans membris pignera secło:
Planctꝰ uł gemitꝰ suspiria cordis abintuis
O qͦt mittunt᷑: quociens tc̃ &e repetuntur.
C lamat amor cordis: mugit. eiulat. ardor amqrs
Fraditur huic baculus ꝓ signo pontificatus:
Stagneus atq calix fit testis sacrificantis
Plumbea scribunt᷑ quȩ postea scripta legant᷑:E
Et tabulȩ modulo positum stat pectoris ant᷑.
Infula pontificis monstratur uestib aptis:
Aurea tradunt᷑ pedib sandalia sancti:
Tales ornatus secum tulit ille beatus:
Per quȩ clareret quã digno flore niteret.
tinendũ est. quantis laborib quantisꝙ
asflictionũ generib iste seruus xp̃i tantã me¬
ruerit uirtutis efficatia: ut etiam membra
defuncti miracłoꝵ laude polleant. Nec enim

Expanded text:
Namque domus Petri loculus fit corporis almi, Namque domus Petri loculus fit corporis almi, Et juxta claustra quae sunt in parte sinistra, Quo deponatur vir sanctus, fossa paratur, Mense sub Augusto dedit almus funera busto, Conditur in tumulo, dans membris pignora saeclo. Planctus vel gemitus, suspiria cordis ab intus, O quot mittuntur! quoties tunc et repetuntur! Clamat amor cordis; mugit, ejulat ardor amoris; Traditur huic baculus pro signo pontificatus, Stanneus atque calix fit testis sacrificantis. Plumbea scribuntur, quae postea scripta legantur, Et tabulae modulo positum stat pectoris antro, Infula pontificis, monstratur vestibus aptis, Aurea traduntur pedibus sandalia sancti, Tales ornatus secum tulit ille beatus, Per quae clareret quam digno flore niteret, tinendum est quantis laboribus, quantisque afflictionum generibus iste servus Christi tantam meruerit virtutis efficaciam, ut etiam membra defuncti miraculorum laude polleant. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
enim mirũ dictu. Illis conquerentib manus
dextra a pectore defuncti sese erexit: digitos eri-¬
gendo discreuit: & anulũ inserendi locũ dedit. Oͦ
inserto manus eadem se ad pͥstinũ recollegit: &¬
digitos ut antea infra palmam curuauit. Uor
ppłi fertur: mox laudibus omnia dantiur:
Et magis hinc plorant qͥa scm̃ semꝑ honorant
Premia uirtutũ: retinet quȩ questor earum:
Presule translato de terris. sede locato:
Eccłiȩ petui confertur corpus herilis
Preparat obsequium ppłi grex & monachoꝵ.
Prb̾i ueniunt: it clerus & agmina currunt.
Omnimode plebis: portantia lumina scĩs
Prandia pauꝑib uł clero munera dantur.
Munia missarũ satis & suꝑ hic celebrantur:
Atq dies celebris. xp̃i uł nomine matris.
Cum sermone locũ: faciant qͦ rite sepulchiu.
Fratrib ostendit: post cęlica scandere tendit:
Et faciunt tumbam. feriam ducendo scdłam:
Celitus ostensam. cȩlesti munere mensam:

Expanded text:
enim, mirum dictu! illis conquerentibus, manus enim, mirum dictu! illis conquerentibus, manus dextera a pectore defuncti sese erexit, digitos erigendo discrevit, et annulum inserendi locum dedit: quo inserto, manus eadem se ad pristinum recollegit, et digitos ut antea infra palmam curvavit. Vox populi fertur, mox laudibus omnia dantur, Et magis hinc plorant, quia sanctum semper honorant, Praemia virtutum retinet quae quaestor earum, Praesule translato, de terris sede locato, Ecclesiae Petri confertur corpus herilis, Praeparat obsequium populi grex et monachorum, Presbyteri veniunt, it clerus, et agmina currunt Omnimodae plebis, portantia lumina sanctis, Prandia pauperibus, vel clero munera dantur, Munia missarum satis et super hic celebrantur, Atque dies celebris Christi vel nomine Matris, Cum sermone locum, faciant quo rite sepulcrum, Fratribus ostendit, post coelica scandere tendit, Et faciunt tumbam, feriam ducendo secundam, Coelitus ostensam, coelesti munere mensam:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq beati uiri corpus de more compositum.
& pontificalib insignib ornatũ. in eccłiam fuiss
ad uectũ: uerens fũ euenolfus ne aliciuꝰ rapacitaᷤ
int̾ tot ꝓmiscuas turbas aureũ anułu de manu
eiꝰ concupiscens p̃riperet: tulit ilłu & reposuit.
Adueniente uͦ hora sepeliendi cũ eundẽ anułu B
digito eiꝰ uoluisset indere: frigida manus eius
incurui digiti sic obdurati rigebant: ut neqͥꝗͣ
extendi potuissent. Tunc ꝓ huĩmodi difficulta-¬
te amor p̾sentiũ fideliũ indoluit: & cũ gemitu
supplicabant ut facultat̾e dñs annueret. illud-
corpꝰ scm̃ suis cultib ñ carere. Intererat his exe-¬
quiis Bernoldus p̃positꝰ guateniensis. cũ rico-¬
ardo decano. cum maxima turba prb̃oꝵ ac cle-¬
ricoꝵ: quoꝵ hortatu & p̃uia uoce cantati sunt.
psalmi ꝓsequente letania. & flente laicoꝵ con-¬
uentu: cum subito mirabilis ds mirificauit
scm̃ suũ in oculis omniũ p̃sentiũ. Reuera et¬

Expanded text:
Cumque beati viri corpus de more compositum, Cumque beati viri corpus de more compositum, et pontificalibus insignibus ornatum in ecclesia fuisset advectum, verens frater Everolfus ne alicujus rapacitas inter tot miscuas turbas aureum annulum de manu ejus concupiscens praeriperet, tulit illum et reposuit. Adveniente vero hora sepeliendi, eum eumdem annulum digito ejus voluisset indere, frigida manus ejus et incurvi digiti sic obdurati rigebant, ut nequaquam extendi potuissent. Tunc pro hujusmodi difficultate amor praesentium fidelium indoluit, et cum gemitu supplicabant, ut facultatem Dominus annueret illud corpus sanctum suis cultibus non carere. Intererat his exsequiis Bernardus praepositus Guasteniensis cum Ricoardo decano, cum maxima turba presbyterorum ac clericorum, quorum hortatu et praevia voce cantati sunt psalmi, prosequenti litania et flente laicorum conventu, cum subito mirabilis Deus mirificavit sanctum suum in oculis praesentium: revera et
Abbreviated transcription (Latin):
signo a se tunc ꝓpensius adorato. totũ se consig¬
nauit. T unc in pauimentũ cinere &e cilicio stͣ¬
tũ semet deponens. & nom̃ dm̃ oranꝰ ac bñdiceñ.
felicem dormitionẽ accepit: & regionẽ uiuenti¬
um dño coniungendꝰ intrauit. O biit aut̾ẽ
.xxxii.E
t uͥ obitus eius ppłis innotuit: mirũ di¬
ctu quanta a lacritate quantaq deuotio-¬
ne plebs undiq confluens. unuersa in cucu-¬
itu compleuit. Clerici psalmis instabant: lai¬
coꝵ qͥdam pauꝑum concurrentiũ refectionẽ
ꝓcurabant. Nobilium qͦq ac militũ pluri-¬
ma multitudo miniũ insistebant: ut decore
eximio celebrarent᷑ exequiȩ sci pontificis.
Tanta uͦ clericoꝵ ac plebium irruit multitudo:
ut ñ dicam basilica. s ipsum atͥum & atrii con-¬
fima ñ possent caꝑe tam copiosam frequentiã:
aliis luminaria congerentib: plerisq inde gau-¬
dentib qͦd tantis exequiis intereẽ meruissent:

Expanded text:
signo a se tunc propensius adorato totum se consigsigno a se tunc propensius adorato totum se consignavit. Tunc in pavimentum cinere et cilicio stratum semet deponens, et nomen Domini orans ac benedicens, felicem dormitionem accepit, et regionem viventium Domino conjungendus intravit. Obiit XVIII XXXII. At ubi obitus ejus populis innotuit, mirum dictu quanta alacritate, quantaque devotione plebs undique confluens universa in circuitu complevit! Clerici psalmis instabant, laicorum quidam pauperum concurrentium refectionem procurabant, nobilium quoque ac militum plurima multitudo nimium insistebant, ut decore eximio celebrarentur exsequiae sancti pontificis. Tanta vero clericorum ac plebium irruit multitudo, ut non dicam basilica, sed ipsum atrium et atrii confinia non possent capere tam copiosam frequentiam, aliis luminaria congerentibus, plerisque inde gaudentibus quod tantis exsequiis interesse meruissent.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce meam̃ culpam fateor moribundus multã.
Qũa p̾cib ur̃is queso dissoluite caris:
Dociit aũ eosdem fr̃s dicens. Cras de resurrec¬
tione dñi gaudiũ erit in celis: & de aduentu
reginȩ cęli gaudium sc̃is duplicabit᷑ angłis. Lar¬
giente xp̃o tercia causa addet᷑: ꝓ qua gaudia
triplicent᷑. Ideuro ꝓhibeo ne die crastina ad
opus meȩ sepulturȩ terram aꝑiatis: s hoc in
scd̾am feram reseruetis. Sic enim cęlitꝰ p̾fixũ
est.: ut in die scĩ arnulfi metensiũ antistitis hu¬
iꝰ peccatoris armulfi corpuscułu terrȩ reddatui.
Multa uͦ p̃dixit. tam de regni uł eiusdẽ loci sta¬
tu. quã & de pͥncipũ uł pontificũ casib futu¬
ris: quȩ omia ueluti ꝓpħauit euenerunt. Lam
gͦ incumbente hora uesꝑtina. corpus & sangui-¬
nem redemptoris summa cũ deuotione acce¬
pit: om̃ib benedicens. ab om̃ib se benedici ex¬
postulauit: & sic ad requiem anhelans sc̃ȩ cruciˢ

Expanded text:
Ecce meam culpam fateor moribundus inultam, Ecce meam culpam fateor moribundus inultam, Quam precibus vestris, quaeso, dissolvere charis. Docuit autem eosdem fratres dicens: Cras de resurrectione Domini gaudium erit in coelis, et de adventu Reginae coeli gaudium sanctis duplicabitur angelis. Largiente Christo, tertia causa addetur, pro qua gaudia triplicentur: idcirco prohibeo ne die crastina ad opus meae sepulturae terram aperiatis; sed hoc in secundam feriam reservetis. Sic enim coelitus praefixum est, ut in die sancti Arnulfi Metensium antistitis, hujus peccatoris Arnulfi corpusculum terrae reddatur. Multa vero praedixit, tam de regni vel ejusdem loci statu quam et de principum, vel pontificum casibus futuris, quae omnia veluti prophetavit evenerunt. Jam ergo incumbente hora vespertina, corpus et sanguinem Redemptoris summa cum devotione accepit, omnibus benedictus, ab omnibus se benedici expostulavit, et sic ad requiem anhelans, sanctae crucis
Abbreviated transcription (Latin):
ec mea mandata tͥ sint in corde parata:
Respondit frat̾: quȩ mandas o pie pater:
Om̃ia seruabo: dimiitere nulla parabo
Sed p̾cor hȩc festa nob̾ pater o manifesta
Quis locus est dignus qͦ tantũ condere pignꝰ.
Nos tunc possimus: quando uos cȩlicꝰ ymnus.
Sursum suscipiet. grauior nos luctus aduret.
Presul respondit. hos sollicitosq retundit:
Ante sepulturam nolitis tendere curam:
Nuntius adueniet. demonstrans qͦ mͥ fiet:
fossa pii tumuli: totiꝰ & ordo sepulchri: xxxxi.
clericis. cum psalmis & letaniis fecit se sacro
oleo ꝑungi: dans confessionẽ corã om̃ib: et
omium humiliter petens orationem:
Et sic confessus fuit. ac si erimine pressus:
Pęnitus erraui. scelerum fas multiplicaui:
Aonachus & miles tractaui res iuueniles:
Corde gerens fatuũ. ñ uixi ceu decet usum:
Multũ peccator mͥmet peccando grauator:
Offendi regem. dantem suꝑ om̃ia legem:
Per quam saluetur quicũq d̾m reueretur:

Expanded text:
ec mea mandata tibi sint in corde parata. ec mea mandata tibi sint in corde parata. Respondit frater: Quae mandas, o pie Pater, Omnia servabo, dimittere nulla parabo; Sed precor haec festa nobis, Pater, o manifesta, Quis locus est dignus quo tantum condere pignus Hoc tunc possumus, quando voces coelicus hymnus Sursum suscipiet, gravior nos luctus aduret. Praesul respondit, hos sollicitosque retundit; Ante sepulturam nolitis tendere curam, Nuntius adveniet, demonstrans quo mihi fiet Fossa pii tumuli, totius et ordo sepulcri. CAPITULUclericis, cum psalmis et litaniis fecit se sacro oleo perungi, dans confessionem coram omnibus, et omnium humiliter petens orationem: Et sic confessus fuit, ac si crimine pressus: Penitus erravi, scelerum fas multiplicavi, Monachus et miles tractavi res juveniles, Corde gerens fatuum, non vixi ceu decet usum, Multum peccator, mihimet peccando gravator, Offendi Regem dantem super omnia legem, Per quam salvetur quicunque Deum reveretur.
Abbreviated transcription (Latin):
U ultib angłicis friutus sum semꝑ amicis:
Me confortando. de sancto fine morando.
Gaudia fecerunt: ymnumq dõ cecinerunt:
Tercus ordo fuit comes alme iam genitricis:
Quȩ nos inuisit: quȩ mundo gaudia misit:
Grã plena di. quȩ ꝑmanet huic genitrici.
Nobis ñ cęlat: s quȩq futura reuelat: lt¬
Cecerit hȩc mater dñi dulcissime. frater:
Ad notum more: subiit tunc cella fragor̃e
Ostia pandunt᷑. quȩ sic uirtute p̃munt᷑:
Hinc reboat cantꝰ. celesti carmine tantꝰ:
Mens tua sic cecidit: qͥa pondꝰ ferre neqͥuit:
Illa dies maior consurgens ꝗͣ sacrat auctor.
Est festiua nimis: d̾s hac qͦd surgit ab imĩs
Celitus assumpta beat hanc & uirgo mrariia:
Tercia causa dat᷑. qua festũ multiplicat᷑:
Dep̾cor idcirco. custodi quȩ tibi dico:
Accipe mandata dñi: quod luce sacrata-
ura sepulturȩ ñ fiant. sit tͥ cure:
ossa mͥ munda statuat᷑ luce scda.¬

Expanded text:
Vultibus angelicis fruitus sum semper amicis, Vultibus angelicis fruitus sum semper amicis, Me confortando de sancto fine morando, Gaudia fecerunt hymnumque Deo cecinerunt. Tertius ordo fuit comes almae jam Genitricis, Quae nos invisit, quae mundo gaudia misit, Gratia plena Dei, quae permanet huic genitrici Nobis non celat, sed quaeque futura revelat. Fecerit haec Mater Domini, dulcissime frater, Ad notum morem subiit tunc cella fragorem, Ostia panduntur quae sic virtute premuntur, Hinc reboat cantus coelesti carmine tantus, Mens tua sic cecidit quae pondus ferre nequivit, Illa dies major consurgens quam sacrat auctor: Est festiva nimis, Deus hac quod surgit ab imis, Coelitus assumpta beat hanc et Virgo Maria. Tertia causa datur qua festum multiplicatur: Deprecor idcirco, custodi quae tibi dico, Accipe mandata Domini, quae luce sacrata, Jura sepulturae non fiant, sit tibi curae, Fossa mihi munda statuatur luce secunda. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
Hic pat̾ & p̾sul ꝓ quo sum longiꝰ exul.
Dic mͥ. nec celes: noctu quȩ gesta reueles
a fsectu tristi moneo sub nomine. xpristi.
uncta mͥ dicas: quando me corpore tricas:
Heu nimis infelix. tegitur tot laus tua uelis:
Et nescit mundꝰ tenebrosa morte ꝓfundus.
Quis sis. uł qualis: quã lucidꝰ ac specialis:
lurima dicent̾e uł talia sic repetentem:
q ffatu miti presul iubet illa remitii:
Nem simile ueri mandat magis ipse taceri
Oiligis ut patrem: caueas me ꝓdere uatem:
Uitȩ consortem sileas: donec mͥ mortem:
Pertransisse scias: ttinc pꝰtea pandere causas.
ccultas poteris: uł signis ꝓdere ueris:
Fortius adiuro tẽ frat̾ iudice xpristo:
Gt tͥ qͦd credo taceas. dum luce recedo:
Orimitꝰ adiienit cum Petro p̾sule cęli.
Conscio: deꝑmens qͦd sit mea crimina soluens:
Ipse pius petrus sic ꝓtulit ista locutus:
Quȩ mͥ cominissa sunt: stant tͥ prorsus aꝑta:
Nil timeas dampni: patet ex me ianua regni

Expanded text:
Sic Pater et praesul, pro quo sum longius exsul, Sic Pater et praesul, pro quo sum longius exsul, Dic mihi nec celes, noctu quae gesta reveles, Affectu tristi moneo sub nomine Christi, Cuncta mihi dicas, quando me corpore tritas, Heu nimis infelix! tegitur tot laus tua velis, Et nescit mundus tenebrosa morte profundus Quis sis vel qualis, quam lucidus ac specialis. Plurima dicentem vel talia sic repetentem, Affatu miti praesul jubet illa remitti, Rem similem veri mandat magis ipse taceri. frater, Diligis ut patrem, caveas me prodere vatem: Vitae consortem sileas, donec mihi mortem Pertransisse scias, tunc postea pandere causas Occultas poteris, vel signis prodere veris. Fortius adjuro te, frater, judice Christo, Ut tibi quod credo taceas, dum luce recedo. Primitus advenit cum Petro praesule coeli Concio depromens, quod sit mea crimina solvens, Ipse pius Petrus sic protulit ista locutus: Quae mihi commissa sunt stant tibi prorsus aperta; Nil timeas damni, patet ex me janua regni.
Abbreviated transcription (Latin):
Hac illac resonat: plebs cȩli carmina donat:
Palpitat & monachꝰ: pauet. estuat angit anhelꝰ.
Laudib atq choris reboat domꝰ illa canoris:
Complet odor celłã. signans intrasse puelła.
Uiseret ut seruũ: meruit qͤ gignere ceruũ:
Cornua gestante: saliendo scĩficante:
Ipsa dĩ mat̾: beemoth ꝑ quã ruit ater:
Ipsa dĩ genitͥr: iustoꝵ semꝑ amatrax:
Rite pios fouit: quoꝵ iam nomina nouit:
Ipsamet arnulfo ꝓpͥa sic uoce loquendo:
Intulit: orna te multa uirtute beate:
Quando meus natꝰ me de conualle leuauit.
Te tunc assumens. ad cȩli regna leuabit:
Dando pias uoces mea tu sollempnia duces:
Et uͥ festa choris. ego ducã: carm̃ amoris
Uirgineus cętus iubilabit me duce lȩtus:
Gaudia coniuncta deducent agmina cunta:
Postea ia monachꝰ trepidꝰ surgens euerolfus.
Pallidꝰ atq tremens: ꝓ tantis uocib herens.
Aggredit᷑ scm̃: dans toto pectore planctũ:

Expanded text:
Hac illac resonat, plebs coeli carmina donat, Hac illac resonat, plebs coeli carmina donat, Palpitat et monachus, pavet, aestuat, angit anhelus: Laudibus atque choris reboat domus illa canoris, Complet odor cellam, signans intrasse puellam, Viseret ut servum, meruit quae gignere cervum, Cornua gestantem, saliendo sanctificantem; Ipsa Dei Mater, Beemots per quam ruit ater; Ipsa Dei Genitrix, justorum semper amatrix, Rite pios fovit, quorum jam nomina novit, Ipsamet Arnulfo propria sic voce loquendo, Intulit: Orna te multa virtute, beate, Quando meus Natus me de convalle levavit, Te tunc assumens, ad coeli regna levabit, Dando pias voces, mea tu sollemnia duces, Et tibi festa choris ego ducam carmen amoris, Virgineus coetus jubilavit me duce laetus, Gaudia conjuncta deducent agmina cuncta. Postea jam monachus trepidus surgens Everolfus, Pallidus atque tremens, pro tantis vocibus haerens, Aggreditur sanctum, dans toto pectore planctum:
Abbreviated transcription (Latin):
dam benignissima uoce ꝓmisit. S ed om̃s
uos o fr̃s contestor ꝑ miscd̾iam dĩne dum
adhuc uiuo alicui ista dicatis:
bib augusti ꝓperant: dum funera iusti.
In feria sexta. xp̃i de sanguine texta.
Ad medium noctis ueniunt p̃sagia docts
lamor. cantꝰ. odor. strepitꝰ. uocesq uiroꝵ.
Ymnos uł psalmos resonabat uox ppłoꝵ
Atq fores cellȩ reserantur more ꝓcelle.
Cantus ab his cultus sentit᷑ iure tumultꝰ
Laudant cantando: iubilant & uociferando.
Cum famulis monachi quatiunt᷑ uoce ferai
Credunt seq mori: subdentes corda timori
Irrũpunt laudes. ceu dicant undiq plaudes.
Carmina psalmoꝵ soluunt᷑ uoce uirorum.
Deficiat ne res: responsum dant mulieres:
His monacbus quatit᷑. famuloꝵ turma sopit᷑.
Corruit hic fortis: credens discrimina mortis:
Non ualet ista caro. du mundo seruit auaro:
Et caret his donis pre pondere conditionis:
Celitus iste chorus diuina laude sonorus.

Expanded text:
dam benignissima voce promisit. Sed omnes dam benignissima voce promisit. Sed omnes vos, o fratres, contestor per misericordiam Dei, ne dum adhuc vivo alicui ista dicatis. Idibus Augusti properant dum funera justi, In feria sexta Christi de sanguine tincta, Ad medium noctis veniunt praesagia doctis: Clamor, cantus, odor, strepitus, vocesque virorum, Hymnos vel psalmos resonabat vox populorum, Atque fores cellae reserantur more procellae: Cantus ab his cultus, sentitur jure tumultus; Laudant cantando, jubilant et vociferando. Cum famulis monachi quatiuntur voce feraci, Credunt seque mori, subdentes corda timori, Erumpunt laudes, ceu dicant undique plaudes, Carmina psalmorum solvuntur voce virorum, Deficiat ne res, responsum dant mulieres. His monachus quatitur, famulorum turma sopitur; Corruit hic fortis credens discrimina mortis, Non valet ista caro, dum mundo servit avaro Et caret his donis prae pondere conditionis; Coelicus iste chorus, divina laude sonorus,
Abbreviated transcription (Latin):
quando terrȩmotu & aeris concussione fragor
cellȩ inhorruit. Et pͥma qͥdem concussione be¬
atus petrtis apłs aduenit. dicens mea om̃ia pec-¬
cata remissa: & ianuam uitȩ mͥ patere. Comita-¬
bat᷑ illum multitudo beatoꝵ: laudes diuinas
alta uoce modulans. Laudes excelsas: tunc de-¬
cantasse cat̾uas: ostia senserunt quȩ tanta ii pa-¬
tuerunt. Prima fuit talis ꝓcessio spualis. In
scda concussione sc̃s aduenit arcħangłs oncha-¬
el cũ collegio beataꝵ angłoꝵ: & suo conductu feli-¬
cem uitam me intrare instanti hora ꝓmisit.
Dixerat intente. tu cȩlica regna repente.
De duce suscipies. paradysi conuena fies:
His dictis iubilant. celestia cantica formant:
Quam ium dictoꝵ capiunt uix corda piorum:
Talib expauit mens. quã uis celica strauit:
Tercia cõmotione affuit nr̃a dña uera mater mi-¬
sericordiȩ cũ sc̃ãrum catua uirginũ: quȩ sub
gaudio suȩ assumptionis meã animã assumen-¬

Expanded text:
quando terrae motu et aeris concussione fragor quando terrae motu et aeris concussione fragor cellae inhorruit. Et prima quidem concussione beatus Petrus apostolus advenit, dicens mea omnia peccata remissa, et januam vitae mihi patere. Comitabatur illum multitudo beatorum, laudes divinas alta voce modulans: Laudes excelsas tunc decantasse catervas Ostia senserunt, quae tanta vi patuerunt. Prima fuit talis processio spiritualis. In secunda concussione, sanctus advenit archangelus Michael cum collegio beatorum angelorum, et suo conductu felicem vitam me intrare instanti hora promisit. Dixerat intents: Tu caelica regna repente Me duce suscipies, paradisi convena fies His dictis jubilant, coelestia cantica formant, Quam vim dictorum capiunt vix corda piorum; Talibus expavit mens, quam vis coelica stravit. Tertia commotione adfuit nostra domina, vera mater misericordiae, cum sanctarum caterva virginum, quae sub gaudio suae Assumptionis meam animam assumen
Abbreviated transcription (Latin):
cellȩ formidantes ruinam. foras fugere exopta-¬
rent. Quos uir dĩ uerbis consolatoriis demul-¬
cebat: ut & se cubitũ collocarent hoctabat᷑: nil
in cõmodi successurũ ꝓmittens. Tunc ei prbr ae
monachus euenolfꝰ flebilit̾ aiebat. Dñe. terra
tremit. cella concutit᷑: ostium a me iam t̾cio
diligent᷑ obseratũ denuo patet. turbarũ murmͣ
hinc inde resonat: & qͦmͦ possumꝰ int̾ tot t̾rores
obdormire: Cui ħo dei ait. Care fr̃ ne pauea.
& nullus urm̃ formidet: qm̃ hec om̾ia suꝑne
maiestatis signa sunt: & postmodu uob̾ manife¬
stabit᷑. quȩ uis hunc terremotũ & huiꝰ cellȩ con-¬
cussionẽ patrauerit. Sequenti sabbato cũ uir
dñi articulũ mortis imminere sentiret: ꝑactis E¬
ex more matutinalib ymnis. fr̃ib dixit. Iam
nunc parate nobis funeri necessaria: qm̃ cura
noctis initiũ transibo ex hac uita. Ita enim mͥ
na innotuit: quamuis & antea dui hoc scissem.

Expanded text:
cellae formidantes ruinam, foras fugere exoptacellae formidantes ruinam, foras fugere exoptarent. Quos vir Dei verbis consolationis demulcebat, et ut se cubitum collocarent hortabatur, nil incommodi successurum promittens. Tunc ei presbyter et monachus Everolfus flebiliter aiebat: Domine, terra tremit, cella concutitur, ostium a me jam tertio diligenter obseratum denuo patet, turbarum murmur hinc inde resonat, et quomodo possumus inter tot terrores obdormire? Cui homo Dei ait: Chare frater, ne paveas, et nullus vestrum formidet, quoniam haec omnia supernae majestatis signa sunt, et postmodum vobis manifestabitur quae vis hunc terrae motum et hujus cellae concussionem patraverit. Sequenti Sabbato, cum vir Domini articulum mortis imminere sentiret, peractis ex more matutinalibus hymnis, fratribus dixit: Jam nunc parate nobis funeri necessaria, quoniam circa noctis initium transibo ex hac vita. Ita enim mihna innotuit: quamvis et antea diu hoc scissem,
Abbreviated transcription (Latin):
su ꝓsper eũ felici fama uirtutũ intrauit al-¬
denborg: ibidemq euangłiians regnum dĩ.
septem dieb incolumis ꝑmansit. Die autem
sc̃i iacobi apłi ꝑactis sacris missarũ sollempniis
cepit infirmari: & uno uigintiq dieb ualitu-¬
dine laborauit. Cumq in extremis positꝰ pu-¬
taret᷑: suggerebant ei fr̃s ut sacris offitiis se O¬
p̾munu faceret: ne forte sine hiis de hac uita
exisset. Quib mitissima uoce respondit. Km̃i
filii suꝑ hoc nolite qͥoquã sollicitari: qͥa ꝑ dĩ O
miscdiam bene sentio qͥd uł quando mͥ expe-¬
diat. Scio tempꝰ: noui & horam: & de his cõmo-¬
nebo uos cum oportuntas euenerit:¬
icesima die postquã decubuit. cũ eẽt sexta
feria ante noctis medium. cella in qua iace-¬
bat mirabili tremore atq horrifico fragore
tercio concussa ẽ & a fundam̃tis pene collapsa:
in tantũ ut monachi uł famuli ante illum ex-¬
cubantes. intolerabili timore quaterent᷑: et

Expanded text:
su prospero cum felici fama virtutum intravit Aldenborg, ibidemque evangelizans regnum Dei, septem diebus incolumis permansit. Die autem sancti Jacobi apostoli, peractis sacris missarum solemniis, coepit infirmari, et uno vigintique diebus valetudine laboravit. Cumque in extremis positus putaretur, suggerebant ei fratres ut sacris officiis se praemuniri faceret, ne forte sine his de hac vita exisset. Quibus mitissima voce respondit: Charissimi filii, super hoc nolite quidquam sollicitari, quia per Dei misericordiam bene sentio quid vel quando mihi expediat. Scio tempus, novi et horam; et de his commonebo vos, cum opportunitas eveneriticesima die postquam decubuit, cum esset sexta feria, ante noctis medium, cella in qua jacebat mirabili tremore atque horrifico fragore tertio concussa est, et a fundamentis pene collapsa, in tantum ut monachi vel famuli ante illum excubantes intolerabili timore quaterentur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eiꝰ uicesimo octauo. indictione. uii. quẽ cre¬
hludouico filio pbilippi regis. ab isto iuro dĩ
ante ortum ꝓphetato. septimo regni eiꝰ anno:
romanȩ eccłiȩ p̾sidente beato paschali papa
scd̾o: remensem metropolim gubernante dom¬
no rodulfo archiȩp̃o: regnante dño & saluatore
nr̃o iħu xp̃o. cui cum patre in unitate sp̃c scĩ
sit om̃is honor & gła laus & imꝑium ꝑ infini¬
ta secula seculorum a men: Incipit p̾fatio lisi

Expanded text:
tum ejus vicesimo octavo, indictione VII, quem cretum ejus vicesimo octavo, indictione VII, quem creLudovico, filio Philippi regis, ab isto viro Dei ante ortum prophetato, septimo regni ejus anno, Romanae Ecclesiae praesidente beato Paschali papa secundo, Remensem metropolim gubernante domno Rodulpho archiepiscopo, regnante domino et Salvatore nostro Jesu Christo, cui cum Patre in unitate Spiritus sancti sit omnis honor et gloria, laus et imperium per infinita saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
natalis recolitur: eadem die in ȩccłia beati se¬
tri apłi apud aldenboeg huiꝰ sc̃i uiri corpꝰ sepul¬
tum est: & subiuncto epitafio p̾notatũ. ¶ iles
in hoc mundo mͦ puluis in hoc monumento:
miliciam mundi spreuit amore dĩ:
Quiꝰ tutela. qua uiuitur absq querela.
Primum deuotus suessionis monachus: ui¬
Et mox angustȩ deuotior incola cellȩ:
Se ꝑ pauꝑiem frigus & esuriem ni
Atq ꝑ insonnes. in fletib & prece. nõctes.
Uirtutum studiis extulit & meritis
Abba dem factus & presul. utrumq coactus:
Quȩ digne subiit. dignius excoluit
h unc ueniens demũ dño donante suppremũ:
Claudens morte diem: transiit ad requiem:
Transitus eiꝰ. ei ꝓuinit fine diei.
Quam sequitur celebris orbe colente dies:
Qua cȩli dnãm de mundi ualle mariam.
Intulit astricolis celica turma choris:
Presulis arnulfi qua festa dies celebratur:
Presulis aunulfi corpus humo tegitur:
Completur hoc opusculum anno pt̾ transi-¬

Expanded text:
ti Petri apostoli apud Aldemborg hujus sancti viri corpus sepultum est, et subjecto epitaphio praenotatum : Miles in hoc mundo, modo pulvis in hoc monumento, Militiam mundi sprevit amore Dei. Cujus tutela, qua vivitur absque querela, Primum devotus Suessionis monachus. Et mox angustae devotior incola cellae, Se per pauperiem, frigus et esuriem, Atque per insomnes in fletibus et prece noctes, Virtutum studiis extulit et meritis. Abba dein factus, et praesul, utrumque coactus Quae digne subiit, dignius excoluit. Huc veniens demum, Domino donante, supremum Claudens morte diem, transiit ad requiem. Transitus ejus ei provenit fine diei, Quam sequitur celebris, orbe colente dies, Qua coeli dominam de mundi valle Mariam, Intulit astricolis coelica turma choris; Praesulis Arnulfi, qua festa dies celebratur, Praesulis Arnulfi corpus humo tegitur. Completur hoc opusculum anno post transi
Abbreviated transcription (Latin):
lius fidem cedere nullom dubitauit. O uirũ
int̾ mortaliũ agmina singularẽ: o hominẽ ipsiꝰ
iam diuinitatis simbola p̾̃ferentẽ. Necdum
luteam molem deposuit: & iam cum xp̃o de
mundo decernit: potestates ordinat. regna dis-¬
ponit. Insanũ te palam ꝓnuntio: quisq Gen-¬
mani merito ꝓuehi ppłos ad regna cȩlestia
posse desperas: quẽ terreos adhuc uehentem
artꝰ. tanta potuisse consideras Explicit lib

Expanded text:
lius fidem cedere nullo modo dubitabit. O virum lius fidem cedere nullo modo dubitabit. O virum inter mortalium agmina singularem? O hominem ipsius jam divinitatis symbola praeferentem! Nec dum luteam molem deposuit; et jam cum Christo de mundo decernit, potestates ordinat, regna disponit. Insanum te palam pronuntio, quisquis Germani merito provehi populos ad regna coelestia posse desperas, quem terrenos adhuc vehentem artus tanta potuisse consideras. LIB
Abbreviated transcription (Latin):
fixus intorpuit: uiriq constantia attonitus a
responso defecit. Tum sermanꝰ auctoritate
mirabili egredere inqͥt: & sceptra regni melio-¬
ri ꝑmitte. Illo hesitante: Germanꝰ baculo cun-¬
ctantẽ impellens. egredieris ait: & sicut diffi¬
nitũ constat a dño. nequaquã dẽinceps in et̾-¬
num potestate regia abuteris. Barbarus aue-¬
toritatẽ cȩlestẽ. in p̾̃sule reformidans. cũ conui-¬
retemptare. nulla post hac ratione conatꝰ. Cũ
Germanꝰ uno ex discipłis directo. subulcũ cum
comuge euocat: atq uniu̾so stupente palatio
in regni culm̃ componit. Ex eo tempore in
hodiernũ. reges ex subulci genere ꝓdeuntes.
natiom brittonũ dominant᷑: dõ ꝑ beatũ Ger-¬
manũ res humanas mirabilit̾ ordinante.
Hȩc ita apud brittaniã catholicis litteris con¬
tineri: p̃dictus mͥ ep̃c. iurisiurandi int̾positione
firmabat. Cuiꝰ ꝓbitatẽ quisq exꝑtꝰ ẽ: uerbis il¬

Expanded text:
fixus intorpuit, virique constantia attonitus, a fixus intorpuit, virique constantia attonitus, a responso defecit. Tum Germanus auctoritate mirabili, Egredere, inquit, et sceptra regni meliori permitte. Illo haesitante, Germanus baculo cunctantem impellens, Egredieris, ait; et sicut definitum constat a Domino, nequaquam deinceps in aeternum potestate regia abuteris. Barbarus auctoritatem coelestem in Praesule reformidans, cum conjuretentare nulla posthac ratione conatus. Tum Germanus, uno ex discipulis directo, subulcum cum conjuge evocat; atque universo stupente palatio, in regni culmen componit. Ex eo tempore in hodiernum reges ex subulci genere prodeuntes, nationi Britonum dominatur, Deo per beatum Germanum res humanas mirabiliter ordinante. Haec ita apud Britanniam catholicis litteris contineri, praedictus mihi episcopus jurisjurandi interpositione firmabat; cujus probitatem quisque expertus est, verbis il
Abbreviated transcription (Latin):
tũ susceꝑis hospitẽ  Accingere itaq de unicũ
qui nobis ẽ uitulum mactans. cenaturis appo-¬
ne. Dicto illa incunctant̾ paruit: coctũq in
mensa componit. Ep̃c solito abstinens: cȩteris
esum indicit. Cena explicita beatꝰ oenmanus
mulierẽ euocat: imꝑatq ut ossa uituli collec¬
ta diligentiꝰ suꝑ pellicuła eiꝰ ante matre in p̃¬
sepio componat. Quo facto: mirũ dictu qͦd est.
uitulus absq mora surrexit: matriq coadstans
pabulum carꝑe cȩpit. Tum ad utrosq conũsus
antistes: saluo inqͥt p̾mio caritatis. iura hos¬
pitii tali interim benefitio compensata recipite.
Prouentũ rei mirabiłe: collato om̃s p̃conio su¬
stulerunt. In crastinũ pontifex palatiũ repetit:
regisq ad publicũ p̃stolat᷑ egressum. Illum ab
intimis ꝓcedentẽ germanus excipit: atq po-¬
tenti obiurgatione uerboꝵ. cur sͥ pͥdie hospiti-¬
ũ negauerit. seuerus exqͥrit. Rex stupore de-¬

Expanded text:
tum susceperis hospitem: accingere itaque, et unicum, tum susceperis hospitem: accingere itaque, et unicum, qui nobis est, vitulum mactans, coenaturis appone. Dicto illa incunctanter paruit, coctumque vitulum in mensa componit. Episcopus solito abstinens, caeteris esum indicit. Coena explicita, beatus Germanus mulierem evocat, imperatque, ut ossa vituli collecta diligentius super pelliculam ejus ante matrem in praesepio componat. Quo facto mirum dictu quod est vitulus absque mora surrexit, matrique coadstans, pabulum carpere coepit. Tum ad utrosque conversus antistes: Salvo, inquit, praemio charitatis jura hospitii, tali interim beneficio compensata recipite. Proventum rei mirabilem collato omnes praeconio sustulerunt. 82. In crastinum pontifex palatium repetit, regisque ad publicum praestolatur egressum. Illum ab intimis procedentem Germanus excipit, atque potenti objurgatione verborum, cur sibi pridie hospitium negaverit, severus exquirit. Rex stupore de