comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibus locutus est morses. In qͦ enim ait hȩc
de alia tribu est ꝙͣ de sac̾dotali. de illa uidelicet
de qua nullus altario p̾sto fuit. ħ÷ de tribu
iuda. Non enim ordine tantũ mͦ neq testam̃¬
to uł p̃ceptis mutatũ est sac̾dotiũ sed etiã tribu.
de sac̾dotali uidelicet ad regalẽ. ut eadẽ ipsasit &.
regał &e sac̾dotał in xp̃o qͥ est rex &e sac̾dose In¬
tuere mrsteriũ. Pruno fuit regale sac̾do tium
Tribus gͦ iuda ex qua dñs ortus est ꝑ uirgiuẽ
Mariam cum semꝑ regia ẽẽt ⁊ nunꝗͣ. sac̾do¬
talis. in xp̃o fuit utrunq ce regalis ⁊ sacer¬
dotalis. translato ex toto sac̾dotio a tribu leui
quȩ ante sac̾dotał erat. Et amplius adhuc
manifestum est. si scđm ordinem melcħ exur
geret alius sacerdos qui non scđm legem man¬
dati carnalis factus est sed scđ̾m uirtutem

Expanded text:
tibus Moyses locutus est. In quo enim ait, haec tibus Moyses locutus est. In quo enim ait, haec de alia tribu est, quam sacerdotali, de illa videlicet de qua nullus altari praesto fuit, hoc est, de tribu Juda. Non enim ordine tantummodo, neque Testamento vel praeceptis, mutatum est, sed etiam tribu. de sacerdotali videlicet ad regalem, ut eadem ipsa sit et regalis et sacerdotalis in Christo, qui est rex et sacerdos? Intuere mysterium. Primo fuit regale sacerdotium Tribus ergo Juda ex qua Dominus ortus est per virginem Mariam, cum semper regia esset, et nunquam sacerdotalis, in Christo fuit utrumque et regalis et sacerdotalis, translato ex toto sacerdotio a tribu Levi, quae antea sacerdotalis erat. Et amplius adhuc manifestum est, si secundum ordinem Melchisedech exsurgat alius sacerdos qui non secundum legem manda
Abbreviated transcription (Latin):
est: leuiticũ nominauit sac̾dotũ. uł certe qr
ipse leui in filiis suis functꝰ est illo sac̾dotio. Nã
legem accepisse: qr mor̾ses ⁊ aaron pͥncipes erañ
tunc temporis in popło. qͥ ipsam lege in ad min-¬
strauer̃ de tribu sacerdotali existentes. E rgo
sacdotio leuitico multo melior est ordo sac̾do¬
tii meleb: qui cipũ gerebat sac̾dotis nr̃i. N eqͣꝗͣ.
enĩ dixisset scđm ordinẽ melcħ. si illud sac̾doti¬
um aaron meliꝰ eẽt sub qͦ popłs uideoꝵ legem
accepit. Si aut̃ sac̾dociũ legis trans lacum est
tranlatio fiat. ħ ÷ a lege morsi necesse est transi¬
re ad legem eugłii. Neq enim potest sac̾dos
sine lege et sine testamento esse &e sine p̃ceptis.
Suminis nisib laborat apłs ut alege mor̾si
facat eos transire ad legẽ eugłii. acar nalibus
ad sp̃ualia. In quo enim hec dicuntur de
alia tribu est. de qua nullus altario prestofuit.
Panifestum est autem̃ quod ex iuda ortussit
dñs ds noster : in qua tribu nichil de sacerdo¬

Expanded text:
Leviticum nominavit sacerdotium, vel certe, quia ipse Levi in filiis suis junctus est ipso sacerdotio. Nam legem accepisse, quia Moyses et Aaron principes erant illis temporibus in populo, quia ipsam legem administraverunt de tribu sacerdotali existentes: ergo sacerdotio Levitico multo melior est ordo sacerdotii Melchisedech, qui typum gerebat sacerdotis nostri: nequaquam enim dixisset, Secundum ordinem Melchisedech, si illud sacerdotium Aaron melius esset, sub quo populus Judaeorum legem accepit. Si autem sacerdotium legis translatum est translatio fiat, hoc est, a lege Moysi necesse est transire ad legem Evangelii. Neque enim potest sacerdos sine lege et sine Testamento esse et sine praeceptis. Summis nisibus laborabat Apostolus ut a lege Moysi faceret eos transire ad legem Evangelii, a carnalibus ad spiritualia. In quo enim haec dicuntur, de alia tribu est, de qua nullus attari praesto fuit. Manifestum est enim quod ex Judas ortus sit Dominns noster, in qua tribu nihil de sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ suꝑbiã confundet apłs: dixit. Incuemini
& attendite diligent̃. qͣntus fuerit hic melcħ sac̾
archa de p̃cipuis .i. de meliorib spoliis: Quib
u̾b uult ostendẽ maioris dignitatis &e honoris

Expanded text:
illorum superbiam confunderet Apostolus, dixit: Intuemini, illorum superbiam confunderet Apostolus, dixit: Intuemini, et attendite diligenter, quantus fuerit hic Melchisedeciarcha de praecipuis, id est de melioribus spoliis. Quibus verbis vult ostendere, majoris dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ est feriptũ: istius aut̃ qr omnino nonẽ.
Neq enim sub qͦ natꝰ est inelcħ legitur. neq qͣndo
mortuus ÷ narrat᷑. sed subito introducit᷑ sic̃ helias.
Nec omnino credendum est qd̾ melchisedech si ne
naturam. et patrem habuerit et matrem: Sed
ꝓpt̾ea hoc dr̃ de illo qr subito introducit᷑ in diui¬
na scriptura sic̃ diximꝰ. et genealogia illiꝰ non cõ
dei. in his omnib sup̃dictis manet sacerdos in ȩt̾̃nũ
non in se sed in xp̃o. N am melcħ mortuus est: sed
figura eius ȩt̾nalit̾ in xp̃o manet. S imilitudo aũ:
hic ñ ꝓ ȩqualitate ponit᷑. sed ꝓfigura. In tuemi¬
ni qͣuantus sit hic: cui decimas decimas dedit de
precipuis abraham patriarcha. Conu̾tit sermo¬
nem suũ ad eos q̃ gloriant᷑ se filios eẽ abrabȩ. & no¬
bilitatẽ generis ab illo acciꝑe se iactant. Unde iN
eugłio dño eum p̃ponere conabant᷑ dum dicerent.
N unqͥd tu maior es patre nr̃o abrabam: Ht gͦ

Expanded text:
stius autem, quia omnino non est. Neque enim sub quo natus est Melchisedech legitur, neque quando mortuus est narratur, sed subito introducitur, sicut et Helias. Nec omnino credendum est quod Melchisedech sine m utramque naturam, et patrem habuerit et matrem, sed propterea hoc dicitur de illo, quia subito introducitur in divina Scriptura, sicut diximus, et genealogia illius non comDei, in his omnibus superioribus dictis, manet sacerdos in aeternum, non in se, sed in Christo. Nam Melchisedech mortuus est, sed figura ejus aeternaliter in Christo manet. Similitudo autem hic non pro aequalitate ponitur sed pro figura. Intuemini autem quantus sit hic, cui decimas dedit de praecipuis Abraham patriarcha. Convertit sermonem suum ad eos qui gloriantur se filios esse Abrahae et nobilitatem generis ab illo ducere se jactant. Unde in Evangelio Domino eum praeponere conabantur, cum dicerent: Nunquid tu major es Patre nostro Abraham? Ut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
deo patri improꝑabant qui erarit in filio: Sed ipsa
⁊ nr̃a : sed patrisic̃ ipse dixit: Non ueni facere
ualuntatẽ meam: sed eius qui misit me Simil¬
liter nos ñ debemus nob̃ placere: neq ꝓpriã
uoluntatẽ quęrere: sed dei ce fratrum:
UECUNAUE SCRIPTA SUNT ADNẼAM¬

Expanded text:
Deo Patri improperabant qui erat in Filio, sed ipsa Deo Patri improperabant qui erat in Filio, sed ipsa  et nostra, sicut ipse dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me. Similiter nos non debemus nobis placere, neque propriam voluntatem quaerere, sed Dei et fratrum. Quaecun
Abbreviated transcription (Latin):
dentes firmiores in fide qui credimꝰ omĩa eẽ
munda. in becillitates infirmorũ sustin̾e: idest
infirmitates fidei illorũ qui adhuc ñ credunt
omĩa eẽ munda. ⁊ ad manducandũ licita: ⁊ non
nob placere: suadendo illis uidelicet uesci com¬
munibus cibis: uł coram eis edere illos quos ipsi
abhorrent: Unus quisq ur̃m ꝓximo suo placeat
in bonũ ad edificationem fidei: ut u̾bo ⁊ exẽplo
ur̃o om̃iq conu̾satione edificent᷑ illi infide qͥ
adhuc infirmi sunt: Et enĩ xp̃s non sibi pla-¬
cuit solũ modo. sed patri. de quo ipse dixit. quȩ
placita sunt ei facio semꝑ: & bonis hominibus:
sicut scriptũ est: Improꝑia. id est conuicia. ma¬
ledictiones. blasphemia e. detractiones imprope-¬
rantium tibi o pater: ceciderunt super me:
Uox xp̃i ad pratrem: de improꝑiis iudeorũ:
Quando ergo improꝑabant filio dei dicentes
samaritanus es. demoniũ habes: et cetera talia:

Expanded text:
dentes, firmiores in fide, quia credimus esse omnia dentes, firmiores in fide, quia credimus esse omnia munda, imbecillitates infirmorum sustinere, id est, infirmitates fidei illorum sustinere qui adhuc non credunt omnia esse munda et ad manducandum licita; et non nobis placere, suadendo scilicet illis vesci communibus, vel coram eis edere illos cibos quos ipsi abhorrent. Unusquisque vestrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem, fidei, ut verbo et exemplo vestro, omniumque conversatione aedificentur illi in fide qui adhuc infirmi sunt. Etenim Christus non sibi placuit, solummodo, sed Patri, de quo ipse dicit: Quae placita sunt ei facio semper , et bonis hominibus, sicut scriptum est: Improperia, id est convitia, maledictiones, blasphemiae, detractiones, improperantium tibi, o Pater, ceciderunt super me: vox Christi ad Patrem de improperiis Judaeorum. Quando ejus improperabant Filio dicentes : Samaritanus es, et daemonium habes, et caetera; talia
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendit eum quod fratrem suum
iudeũ ñ scandalizauerit. ut illũ cogeret
ad manducandũ carnes quas ille detesta¬
batur: sed neq in p̃sentia illius comedit
aliquid qd̃ ille abhorrebat: licet ipse omnia
ꝓbaret ⁊ cognosceret ẽe munda: Qui aut̃
discernit .i. qui iudicat ⁊ facit differentiã inter
cibos mundos ⁊ uimundos postꝗ̃ uenit ad fidem:
sicut iudeus si manducau̾it damnatus est: qr¬
ñ est ex fide. hoc ÷ quia infidelit̾ agit. ñ credens
om̃ia munda esse: hoc dicit Siquis libet gen-¬
tilis ad fidem ueniens cognouerit om̃ia munda¬
esse. ⁊ post modũ fecerit differentiã inter cibũ
⁊ cibum. dicens alios mundos. aliosq immun¬
dos: si manducau̾it postea ex illis qͣuos iminun¬
dos reputauit. dãnationem sibi adquirit: quia
sub quod ad manducandũ ꝑtinet. ⁊ qd̾ non est¬
ex fide: id÷ quod ñ credit᷑ esse mundũ adeo
factum. si manducau̾it peccatum est: quia qd̃

Expanded text:
reprehendit illum quod fratrem suum reprehendit illum quod fratrem suum Judaeum scandalizaverit, ut illum cogeret ad manducandum carnes quas ille detestabatur, sed neque in praesentia illius comederit aliquid quod ille abhorreret, licet ipse omnia probaret et cognosceret esse munda. Qui autem discernit, id est qui judicat et facit differentias inter cibos mundos et immundos, postquam ad fidem venit, sicut Judaeus, si manducaverit, damnatus est; quia non ex fide. Hoc est quia infideliter agit, non credens omnia munda esse. Hoc dicit, si quilibet gentilis ad fidem veniens cognoverit omnia esse munda, et postmodum fecerit differentiam inter cibum et cibum, dicens alios mundos aliosque immundos, si manducaverit postea ex illis cibis quos immundos reputavit, damnationem sibi acquirit, quia s quod ad manducandum pertinet, et quod non ex fide, id est quod non creditur esse mundum a Deo factum, si manducaverit, peccatum est; quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ideo ustificantur: Tam̃ melius est abstin̾e
a carnib ⁊ uino in p̾sentia iudei credentis:
quã in aliquo illũ scandalizare: Potest et
generaliter de om̃ib incelligi. qui causa absti¬
nentiȩ uł ieiuniorũ scandalizant plurimos:
uel certe causa gulositatis: aut etiã qui sim¬
plici animo dieb priuatis carnib uescunt᷑:
unde plurunis offensionẽ generant: Bonũ
esset non comedere: quia minus caute hoc
pagunt: Cu fidem habes apud temet ipsũ.
habe coram deo: Non de fide sc̃ȩ trinitatis hic
loquit᷑. sed de fide qua credimus om̃ia esse
munda. uxta qd̃ supradiximꝰ gentilẽ alloqͥ¬
tur O gentilis habes fidem penes temet ipsũ:
id÷ credis in corde tuo omĩa eẽ munda. et
ad manducandum licita: habe illam corã
deo incorde: ñ in ostentatione u̾borũ ⁊ iac tan¬
tia: ne alium scandalires: dicens omĩa ͭ hab̾e
in hac parte gentilis cuius conscientia not

Expanded text:
non ideo justificantur. Tamen melius est abstinere non ideo justificantur. Tamen melius est abstinere a carnalibus et vino in praesentia Judaei credentis, quam in aliquo illum scandalizare. Potest et generaliter de omnibus intelligi qui causa abstinentiae vel jejuniorum scandalizant plurimos: vel certe qui causa gulositatis; aut etiam qui simplici animo diebus privatis carnibus vescuntur: unde plurimis offensionem generant, bonum esset non comedere, quia minus caute hoc peragunt. Tu fidem habes? penes temetipsum habe, et coram Deo. Non de fide sanctae Trinitatis hic loquitur, sed de fide qua credimus omnia esse munda, juxta quod supra diximus. Gentilem alloquitur: O gentilis, habes fidem penes temetipsum, id est credis in corde tuo omnia esse munda, et ad manducandum licita: habe illam coram Deo in corde, non in ostentatione verborum et jactantia, ne alium scandalizes, dicens te habere potein hac parte gentilis, cujus conscientia non
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ alim̃ta ꝑse adeo creata. ⁊ in sua na¬
tura munda sunt: Sed malum ⁊ homini
gentili. qui ꝑ offendiculum manducat: Qui
ideo manducat indifferent̾ om̃ia. ut frẽm
suũ uideũ scandalizet infirmũ adhuc in
fide: culpam peccati ⁊ offendiculi sibi
attrahit: Bonum est tibi ogentilis ñ man¬
ducare tarnẽ ⁊ non bibere uinũ. neq ali¬
quid tale in quo fr̃ tuus iudeus scandalita
illi ut comedat cibos quos inmundos depu¬
tat. uł dum contristas eũ ex hoc qd in
p̃sentia illius illos comedis: quos ille abho-¬
minatur: Mlanducare carnem ⁊ bibere uinũ
nec bonum ÷ nec malum: sed mediũ: Suni¬
liter ñ manducare carnẽ ⁊ non bibere uinũ
mediũ est: quia multi sunt iusti qui co¬
medunt carnẽ. ⁊ bibunt uirium cum so¬
brietate: ⁊ multi sunt paganorũ. atq here-¬
ticorũ. maximeq ypocritarũ. qui ñ man-¬
ducant carnẽ neq bibunt uinum: ⁊ tam̃

Expanded text:
quidem alimenta a Deo creata, per se et in sua naquidem alimenta a Deo creata, per se et in sua natura, munda sunt; sed malum est homini gentili, qui per offendiculum manducat. Qui autem ideo manducat indifferenter omnia, ut fratrem suum Judaeum scandalizet infirmum adhuc in fide. culpam peccati et offendiculi sibi attrahit. Bonum est, tibi, o gentilis, non manducare carnem, et non bibere vinum, neque aliquid tale, in quo frater tuus Judaeus scandalizatilli ut comedat cibos quos immundos esse deputat: vel dum contristas eum ex hoc, quod in praesentia illius cibos comedis quos ille abominatur. Manducare carnem et bibere vinum, nec bonum est, nec malum, sed medium. Similiter non manducare carnem et non bibere vinum, medium est: quia multi sunt isti qui comedunt carnem et bibunt vinum cum sobrietate. Et multi sunt paganorum atque haereticorum maximeque hypocritarum, qui non manducant carnem neque bibunt vinum; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatus est hominib atq laudabilis. ⁊ laude
dignus: quia non solum deo placet. sed etiã
hominibus: Itaq quȩ placita sunt sectem᷑:
idest quȩ am̃orẽ fr̃num conseruent. dili¬
genter ⁊ studiose quęramus: sicut supra
de hospitalitate dictũ est. hospitalitatem
sectantes Et quȩ edificationis sunt in ui-¬
cem custodiamꝰ: H oc est deponamꝰ omẽm
contentionẽ de re nullius utilitatis: ⁊ custo¬
diamus quȩ ad edificationẽ nr̃am ⁊ fr̃m
tione nr̃a edificet᷑ in nob̃ templũ dei: et edi¬
ficatione fidei custodita. fr̃s adhuc infirmi
in fide. ꝑ nos edificent᷑: Noli ꝓpt̾ escam destru¬
ere opus dei Opus dei incelligit᷑ homo: carne
& anima adeo factus: Istud opus tunc destru¬
itur. quando scandalizat᷑: quia iracundum
efficitur: qd̾ omnino deo displicet: Opus etiã
dei intelligit᷑ caritas. quam deus in nob̃ oꝑat᷑.
destruitur: cum fr̃ a nob scandalirant᷑: O m̃ia

Expanded text:
obatus est hominibus, atque laudabilis et laude obatus est hominibus, atque laudabilis et laude dignus, quia non solum Deo placet, sed etiam hominibus. Itaque quae pacis sunt sectemur, id est quae amorem fraternum conservant, diligenter et studiose quaeramus, sicut supra de hospitalitate dictum est: Hospitalitatem sectantes, et quae aedificationis sunt, invicem custodiamus, hoc est, deponamus omnem contentionem de re nullius utilitatis, et custodiamus quae ad aedificationem nostram tione nostra aedificetur in nobis templum Dei aedificatione fidei custodita, ut fratres adhuc infirmi in fide per nos aedificentur. Noli propter escam destruere opus Dei. Opus Dei intelligitur homo corpore et anima a Deo factus. Istud opus tunc destruitur quando scandalizatur, quia iracundum efficitur, quod omnino Deo displicet. Opus Dei etiam intelligitur charitas, quam Deus in nobis operatdestruitur, cum frater a nobis scandalizatur. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ce potus: sed iusticia ⁊ pax. ⁊ gaudiũ in sp̃u
scõ: Et est sensus: Stulcũ satis est de manducan¬
delicet quȩ in regno celorũ non eruntnecessa¬
ria: cum potius debeatis de iusticia ⁊ pace &
gaudio spitali tractare: Iusticia erit in regno
cȩlorũ: quia qui modo iusta oꝑa exercent:
illi intrabunt in regnũ cȩlorũ: Pax erit ibi ce
gaudium in spiritu sancto: idest illi qui modo
dia patriȩ cęlestis toto nisu mentis quęrunt:
gaudentes in presenti de spiritali gaudio ⁊ de
spe patriȩ cȩlestis. ibi erunt: Aliter: Iusticia
in illo regno erit: quia nullus ibi alteri noce¬
bit: Erit ibi pax. id ÷ plena concordia quã habe¬
bunt electi cũ deo ⁊ angłis Frit & gaudiũ
ineffabile: de uisione om̃pis dĩ In his quicunq¬
ualet debet alios imitari ⁊ suꝑare: Qui
enim in hoc seruit deoxp̃o. id ÷ in iusticia. pace.
tutes habet habitatorẽ: placet deo patri. et¬

Expanded text:
et potus, sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu et potus, sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Et est sensus: Stultum satis est de non manducandis et de manducandelicet quae in regno coelorum non erunt necessaria: cum potius debeamus de justitia et pace et gaudio spiritali tractare. Justitia erit in regno coelorum, quia qui modo justitiae opera exercent, illi intrabunt in regnum coelorum. Pax erit ibi et gaudium in Spiritu sancto, id est illi qui modo dia patriae coelestis toto nisu mentis quaerunt, gaudentes in praesenti de spirituali gaudio et spe patriae coelestis. Aliter: Justitia in illo regno erit, quia nullus ibi alteri nocebit. Erit ibi pax, id est plena concordia, quam habebunt electi cum Deo et angelis: erit gaudium ineffabile de visione omnipotentis Dei. In his quocunqus debemus alios imitari et superare. Qui enim in hoc servit Christo, id est in justitia, et pace, et r has virtutes habet habitatorem, placet Deo, et pr
Abbreviated transcription (Latin):
dum eẽ: illi est cõmune qͣm inmundũ uide¬
turei: Et hoc scđm eius sensũ: non scđm dm̃
qui om̃ia fecit munda: Si enim ꝓptercibũ
quem ille inmundũ putat. ⁊ tu suades ei ut
ambulas: id÷ non habes caritatẽ: quia ñ dili¬
gis frẽm cuũ sicut te: Noli cibo tuo illũ ꝑde
cdando occasionẽ offendendi ⁊ scandalizandi:
ꝓ quo xp̃s mortuus est: Tunc enĩ illũ ꝑdis:dũ
animũ illius scandalizas: qr offendit dm̃ dũ
contrate irascitur: qui es ꝓximus eius: Non
atur: ⁊ non blasphemet᷑ fides ⁊ credulitas.
qua libtatẽ accepimꝰ comedendi om̃ia: Tunc
blasphematur libtas nr̃a: quando cogimus
eos qui aliquid inmundũ putant. nobis cum
comede ipsum qd̃ horrent: Nob̃ ista libertas
bonũ est: quia munda sunt mundis hoĩbus:
cogere iudeũ ad manducandũ qd̃ spernit:
sed neq comedas illud corã eo: ne tua libertas
blasphemet᷑ ab illo: NU on est regnũ dei esca

Expanded text:
dum, esse, illi commune est, quia immundum videdum, esse, illi commune est, quia immundum videtur ei hoc secundum ejus sensum, non secundum Deum, qui omnia fecit munda. Si enim propter cibum, quem ille immundum putat, et tu suades ei ut ambulas, id est non habes charitatem: quia non diligis fratrem tuum sicut te. Noli cibo tuo illum perdere, dando occasionem offendendi et scandalizandi, pro quo Christus mortuus est. Tunc enim illum perdis, cum animum illius scandalizas: quia offendit Deum, dum contra te irascitur, qui es proximus ejus. Non atur vel non blasphemetur fides et credulitas, qua libertatem accepimus comedendi omnia. Tunc blasphematur libertas nostra, quando cogimus eos qui aliquid immundum putant, nobiscum comedere ipsi quod horrent. Nobis ista libertas bonum est, quia omnia munda sunt mundis hominibuscogere Judaeum ad manducandum hoc quod spernit, sed neque comedas illud coram eo, ne tua libertas blasphemetur ab illo. Non est enim regnum Dei esca,
Abbreviated transcription (Latin):
minue ignoramꝰ: hoc aut̃ dr̃ de occultis:
natis offendiculũ fr̃i uł scandalũ: Id hoc
maxime cauete ⁊ magis decer nite : ne quis
ur̃o malo uerbo. aut ꝑuerso exemplo scanda¬
lizetur. ⁊ offendat᷑ Uel hoc statuite: ne causa
caͬnaliũ ciborũ offensionẽ fr̃ib minus ꝑfe¬
ctis generetis Scio ⁊ confido in domino
iħu qr nichil cõmune ꝑ tpsum creatum est:¬
mune est: Idȩi cibos ex lege sibi ꝑmissos di¬
cebant tantũ modo mundos: quib autem
gentes cõmunit̃ utebant᷑ cõmunes .i. iniũn
dos appellabant: sicut ⁊ petrus ait Cõmunie
ñ manducaui: ids inmundũ: Inde dicit
apłs: Sciens inquit cognosco ⁊ credo in dño
iħu. siue ꝑ dñm iħm qui mͥ hoc manifestauit:
quia ꝑ ipsum nichil est inmundũ creatum.
sed om̃ĩa munda ab eo facta sunt: sic̃ scriptũẽ:
uUidit deus cuncta quȩ fecit: et erant ualde
bona: Nisi forte ei uideo uł alii cuilibet qui
existimat aliqd̃ alim̃tum cõmune id÷ in mun¬

Expanded text:
de occultis, natis offendiculum fratri vel scandalum, id est, hoc maxime cavete, et magis decernite, ne quis vestro malo verbo, aut perverso exemplo scandalizetur et offendatur; vel hoc statuite, ne causa carnalium ciborum offensionem fratribus minus perfectis generetis. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum creatum estatum est. Judaei cibos ex lege sibi permissos dicebant tantummodo mundos, quibus autem gentes communiter utebantur, communes, id est in mundo appellabant, sicut et Petrus ait: Commune non manducavi , id est immundum. Inde dicit Apostolus: Scio, inquiens, et credo in Doinum Jesum, qui mihi hoc manifestavit, quia per ipsum nihil est immundum creatum, sed omnia munda ab eo facta sunt, sicut scriptum est: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Nisi ei, forte Judaeo, vel alio cuilibet, qui existimat aliquod alimentum commune, id est immun
Abbreviated transcription (Latin):
doceri et docere: ut ꝑ egyptũ incelligamus
mundũ: ꝑ mare rubrũ baptismũ qui conse¬
cratur rubore sanguinis xp̃i: ꝑ pharaonem
diabolũ: ꝑ egyptios originalia peccata ⁊ ac tualia
sicit ueniat ⁊ bibat: siue misteriũ redẽptionis
acq ablutionis nr̃ȩ: ꝑ manna uͦ corpus illius
qd̃ cotidie sumit᷑ a fidelib in eccłia: ꝑ prelia
quȩ illi sustinuer̃ certamina ⁊ bella. quȩ habe¬
mus ad uersus demones: post quorũ debellationẽ
si recte in fide ꝑmanserimꝰ. merebim᷑ ꝑ uenire
ad patriam cęlestem: quȩ signat᷑ ꝑ t̾ram reꝓmis¬
sionis: de qua psalmista ait: Credo uidere bo¬
na dtĩi in t̾ra uiuentiũ: Hanc t̾ram.i. solidi¬
tatẽ ȩternȩ patriȩ : non nͥ ueri israelitȩ ꝑcipi¬
unt: Iterũ dum legimus fidem ⁊ obȩdientiã
beati abrahȩ ⁊ patientiã. quomͦ patient̃ ad u̾sa
huiꝰ scłi ꝑtulit. qͣndo ꝑ multorũ annorũ curri¬

Expanded text:
doceri et docere, ut per Aegyptum intelligamus doceri et docere, ut per Aegyptum intelligamus hunc mundum; per mare Rubrum, baptismum, qui consecratur rubore sanguinis Christi; per Pharaonem, diabolum; per Aegyptios, originalia peccata et actualia, silit, veniat et bibat , sive mysterium redemptionis atque ablutionis nostrae; per manna vero, corpus illius quod quotidie sumitur a fidelibus in Ecclesia; per praelia quae illi sustinuerunt, certamina et bella quae habemus adversus daemones: post quorum debellationem, si recte in fide permanserimus, merebimur pervenire ad patriam coelestem: quae significatur per terram repromissionis, de qua Psalmista ait: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hanc terram, id est soliditatem aeternae patriae, nonnisi veri Israelitae accipiunt. Iterum dum legimus fidem et obedientiam beati Abrahae et patientiam, quomodo adversa hujus saeculi pertulit, quando per multorum annorum curri
Abbreviated transcription (Latin):
Uidelicet quomͦ appetere uirtutes ⁊ respuere ui¬
cia: et qualiter patientes in fide ⁊ spe esse debeͣmꝰ:
Quid enim ꝓfuit abrahȩ qd̃ scripsit moises illũ
obȩdientem fuisse: & qd̃ laudauit illũ dõ placu¬
isse : Quȩcunq inquit scripta sunt in legeꝵ ꝓpħis.
& psalmis. ⁊ reliquis scripturis ad nrãm doctrinã
scripta sunt: ut nos inde doceamur qui ad fidẽ
uenimꝰ : quomͦ ⁊ ꝑ patientiã p̃cedenti um patrum
edocti. patient̃ aduersa huius scłi ꝑferamus: et
ꝑ consolationẽ scripturarũ spem habeamꝰ: id ÷ expe¬
ctationem futurorũ bonorũ teneamus: Uideamꝰ
quomꝰ ꝑtineant ad nr̃am doctrinã ea quȩ scripta
sunt in diuinis libris: Dum legimus popłin
isrł de egypto egressũ. ꝑ mare rubrũ tranductũ
pharaone ⁊ egrptiis submersis: aquã de petra¬
eis datam: manna de cęlo largitũ. ⁊ post multa
p̃lia quȩ cont̾ hostes uiriliter ꝑegerunt. t̾ram
repromissionis ingressum: debemus inde çet

Expanded text:
videlicet quomodo appetendae virtutes et respuenda vitia, et qualiter patientes in fide et spe esse debeamus. Quid enim profuit Abrahae quod scripsit Moyses illum fuisse obedientem, et quod laudavit illum Deo placuisse? Quaecunque, inquit, scripta sunt in Lege, Prophetis, et Psalmis, et reliquis scripturis, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut nos inde doceamur qui ad fidem venimus. Quomodo? Ut per patientiam praecedentium patrum edocti, patienter adversa hujus saeculi perferamus, et per consolationem Scripturarum spem habeamus, id est exspectationem futurorum bonorum teneamus. Videamus quomodo pertineant ad nostram doctrinam ea quae scripta sunt in divinis Libris. Dum legimus populum Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum transductum, Pharaone et Aegyptiis submersis, aquam eis de petra datam, manna de coelo largitum, et post multa praelia quae contra hostes viriliter peregerunt, terram repromissionis ingressum, debemus inde et
Abbreviated transcription (Latin):
quoq lingu̾a conficebit᷑ deo: dum laudabit
dm̃ patrẽ ꝑ filiũ : qd̃ de electis tantũ modo
sentit᷑: Nam de impiis dr̃: quia ñ est speciosa
laus in ore peccatorũ: Angłi aut̃ eo mͦ quo st̃
incorporei: laudant ⁊ laudabunt dñm: Uox
enim angłorũ in laudẽ creatoris: ipsa est admi
Otudei ⁊ gentiles. qͥ uos iam in inuicẽ uidicatis:
cur dei iudiciũ ur̃o iudicio p̃uenitis: ⁊ eius
potestatẽ qͣntũ in uob̾ ÷ temere usurpatis: hoc
uob̃ sufficiat qd̃ unus quisq ꝓ se rationem ẽ
redditurꝰ: non solũ oꝑũ ⁊ sermonũ: sed etiã
cogitationũ: N on ergo amplius inuicem

Expanded text:
ominum confitebitur Deo, dum laudabit Deum Patrem per Filium, quod de electis tantum sentitur. Nam de impiis dicitur quia, Non est speciosa laus in ore peccatoris . Angeli autem eo modo quo sunt incorporei, laudant et laudabunt Deum. Vox enim angelorum in laudem Creatoris, ipsa est admirO Judaei et gentiles, qui nos jam invicem judicatis, cur Dei judicium vestro judicio praevenitis, et ejus potestatem quantum in vobis est, temere usurpatis? Hoc vobis sufficiat, quod unusquisque pro se rationem est redditurus, non solum operum et sermonum, sed etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̾ esse ꝑcussũ ⁊ flagellatũ. in tantũ ut filiis
⁊ filiabus om̃iq substantia priuatꝰ. in sterqui¬
lioͣ sedet testa saniẽ radens. qui quondam fue¬
rat ut pote potentissimꝰ regũ: ⁊ quomͦ ominia
ad u̾sa patiencissime sustinuerit: pro quo iterũ
ineruit sanitatẽ reciꝑe. ⁊ om̃ia duplicata quȩ
amiserat. ⁊ insuꝑ futura p̾mia: debemus ex hoc
magnã consolationẽ reciꝑe: ⁊ si forte aliquando
talia nob̾ euenerit. debemus ista ad memoriã redu

Expanded text:
cussum et flagellatum, in tantum ut filiis et filiabus omnique substantia privatus, in sterquilinio sederet testa saniem radens, qui quondam erat utpote potentissimus regum, et quomodo omnia adversa patientissime sustinuerit, pro qua iterum meruit sanitatem recipere, et omnia duplicata quae amiserat, et insuper futura praemia, debemus ex hoc magnam consolationem recipere: et si forte aliquando talia evenerint nobis, debemus ista ad memoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sol in regno dĩ. et honor quo er̃ filii dĩ.
Et pax. Idẽ. remissio peccatoꝵ siue et rec̃sili.¬
atio. qua rec̃siliam᷑ dõ patri: om̃i oꝑanti bo-¬
ꝑsonar̃ acceptio apud dm̃. Tunc eẽt. ꝑsonar̃
acceptio siue distintio apud dm̃. si ꝓpt̃ abra¬
hã iudeos eligeret: & gentiles diu idola co¬
lentes abiceret. uł si remuneraret iudeum
bene iuuentẽ. & negligeret gentilẽ recte
credent̾e. et recte oꝑantẽ. Qui cũq enĩ
sine lege moysi. uł eũgłii peccauer̃. sic̃ paga¬
ni: sine lege ꝑ ib̾t: qi ñ reqͥret᷑ ab illis lex.
Peribũt tam̃ qr legẽ naturalẽ spreuer̃. et q¬

Expanded text:
sicut sol: et honor quo erunt filii Dei, et pax, id est remissio peccatorum, sive reconciliatio qua reconciliamur Deo Patri, omni operanti bosonarum acceptio apud Deum. Tunc esset personarum acceptio sive distinctio apud Deum, si propter Abraham Judaeos eligeret et gentiles diu idola colentes abjiceret: vel si remuneraret Judaeum bene viventem, et negligeret gentilem recte credentem et recte operantem. Quicunque enim sine lege vel Moysi, vel Evangelii peccaverunt, sicut pagani, sine lege peribunt, quia non requiretur ab illis lex; peribunt tamen, quia legem naturalem spreverunt, et Ev
Abbreviated transcription (Latin):
D m̃ ñ glorificauer siue ñ honorauer̃. qi ma¬
iestatẽ illiꝰ publice ñ p̃dicauer̃t: neq docuer̾
illũ solũ eẽ. colendũ abiectis idolis. Srͣae
nõ egerũt: idẽ. laudes ñ retulerũt illi pro
de monstratione. sũmi et ineffabilis boni.
et creat᷑am ad orare ꝓcreatore: obscuratũ
eñi se eẽ sapientes asemet ipsis stulti facti st̃.
N hoc cũ ab illis non ee̾t sapientia: a se ipsis
eã se hab̾e putauer̃. Qd enĩ contulit illis
diuina gr̃a gratis: abstulit utiq dũ e̾e̾nt
ingrati. Et mutauer̃t̃ gloriã incorrupti¬
bilis dĩ. insimilitudinẽ imaginis corruptibił
hominis: et uolucrũ. & quadrupedũ. et
serpentiũ.
mnie creatura qua emutari
potest in meliꝰ aut in deteriꝰ:
corruptibilis ẽ. Uerbi gr̃a. Homo corrup¬
tibił ẽ: qr corrũpit᷑ ꝑsenectutẽ. ꝑ infirmita¬
tẽ: ad extremũ ętiã ꝑmortẽ. quando redi

Expanded text:
honoraverunt, quia majestatem illius non publice praedicaverunt, neque docuerunt illum solum esse colendum, abjectis idolis. Gratias non egerunt, id est laudes non retulerunt illi pro demonstratione summi et invisibilis boni. et creaturam adorare pro Creatore, obscuratum enim se esse sapientes a semetipsis stulti facti sunt in hoc, cum ab illis non esset sapientia, a se ipsis eam se habere putaverunt. Quod enim contulit illis divina gratia gratis, abstulit utique dum essent ingrati. Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. mnis creatura quae mutari potest in melius aut in deterius corruptibilis est. Verbi gratia: Homo corruptibilis est quia corrumpitur per senectutem, per infirmitatem: ad extremum etiam quando per
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ expectib ⁊ qͥ debono suo nͣ mͦ. s infut᷑o
mercedẽ quer̃: głam et incorruptionẽ
dabit indie iudicii. Qłam claritatis da¬
bit eis qua fulgebnt sic̃ sol iaregno patris
sui: honorẽ quo filii dĩ erũt sic̃ diẽ ioħs.¬

Expanded text:
 de bono suo non modo, sed in futuro mercedem quaerunt, gloriam et incorruptionem dabit in die judicii. Gloriam claritatis dabit eis, qua fulgebunt sicut sol in regno Patris sui; honorem quoque, quo filii Dei erunt, sicut dici
Abbreviated transcription (Latin):
acdeinde ꝑpetͣtur oꝑe. Sed tim̃dũ nimisq for¬
midandũ: qd̾ dic̃ in om̃em animã hominis
oꝑantis malũ hec eẽ. uentura. Nulli .Nt. par-¬
cit omps dĩ: nõ angło: ñ amico. Peccauit siqͥ¬
dẽ angłeo: et ꝓiect᷑ ẽ. decelesti sede. Peccauit
moyses ad aquas cõtͣdicionis: ideoq ñ ẽ. ingreᷤᷤ¬
sus t̾rã reꝓmissionis. Idcirco aũt iucleus gen¬
tili inculpa ante fert᷑: qr ipsi qͥ lege̾ moysi
ante habuer̃ grauiꝰ peccauer. lege̾ naturalẽ
et lege̾ scriptã pͣuaricando. Ingła uͦ ñ cau

Expanded text:
ur opere. Sed timendum, nimisque formidandum est quia dicit: In omnem animam hominis operantis malum, haec esse ventura. Nulli enim parcit Deus: non angelo, non amico. Peccavit siquidem angelus, et projectus est de coelesti sede. Peccavit Moyses ad aquas contradictionis, ideoque non est ingressus terram repromissionis. Idcirco autem Judaeus gentili in culpa antefertur, quia ipsi qui legem ante Moysi habuerunt, gravius peccaverunt, legem naturalem et legem scriptam praevarica
Abbreviated transcription (Latin):
ei erimꝰ: uidebimꝰ eũ enĩ sicuti ẽ. Incor¬
ruptionẽ qͦq dabit illis .i. in inmortalita¬
tẽ ⁊ qr er̃ om̃s electi in cõmutabiles inani¬
ma: et incorruptibiles in corpore.
uł xp̃o: credunt aut iniqͥtati. hoc ẽ. m̃da.¬
tio. om̃iq malo: uł etiã cliabolo. eiꝰ uolunta¬
tẽ ad inplendo. ira .i. iudiciũ dĩ ueniet
et inclignatio. hoc ẽ. uindicta siuȩ seueri¬
tas dã nationis. Tribulatio quoq ueni&e
eis dereatu conscientiȩ et consideratiõe.
peccati: et angustia desera penitentia.
Hec aũt om̃ia uenient. inõmem anunam
hominis oꝑantis malu̾. iudei pͥmũ et greci.

Expanded text:
idebimus eum sicuti est . Incorruptionem quoque dabit illis, id est immortalitatem, quia erunt omnes electi incommutabiles in anima, et incorruptibiles in corpore.  vel Christo, credunt autem iniquitati, hoc est mendacio, omnique malo, vel etiam diabolo ejus voluntatem implendo, ira, id est judicium Dei veniet, et indignatio, hoc est vindicta sive severitas damnationis. Tribulatio quoque venit eis de reatu conscientiae et consideratione peccati, et angustia de sera poenitentia. Haec autem omnia venient in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi idolatras sic̃ iã supͣ diximꝰ: se aũt dice¬
& eneralit̾ ũ om̃s alloqͥt᷑: tã uideos quã genti¬
les. Et ẽ.sensue. Si seruus aut subiectꝰ tuus
ñ ualet effugere iudiciũ tuũ ohomo
humana tantũ modo sapiens: qͦmͦ tu
poteris effugere iudiciũ om̃ip̾is dĩ:
Duuciȩ bonitatis dĩ sũt. qͥb uniuersum
mundũ cotidie peccante̾ nõ statĩ punit.

Expanded text:
dicegeneraliter vero omnes alloquitur, tam Judaeos quam gentiles. Et est sensus: Si servus aut subjectus tuus non valet effugere judicium tuum, o homo, humana tantummodo sapiens, quomodo tu poteris effugere judicium omnipotentis Dei? Divitiae bonitatis Dei sunt, quibus universum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
siue despiciunt. dũ eis gr̃as nõ refer.
Patientia ẽ. qua ꝑsuꝑbiã. et ꝓcacimente
peccantes. ñ statĩ punit. longuanimitas:
que alibi sustentacio siue sustinentia
uocat᷑. qua ꝑ infirmitatẽ et fragilitatẽ
et ñ deliberat o animo peccantes diu
portat: ex pectans illos ad penitentiã.

Expanded text:
s non referunt. Patientia est qua per superbiam et procacitatem peccantes non statim punit. Longanimitas est, quae alibi sustentatio sive sustinentia vocatur, qua per infirmitatem et fragilitatem, et non deliberato animo peccantes diu portat, exspectans illos ad poenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ corporis ꝑtinet: doloͦꝵ uͦ ẽ.
m̃tis calliditas: dictꝰ abeo qd̾ deludat
uerbis fictis. It̃ dolũ aũt & insidias &
fraudẽ hoc inter ẽ: qd̾ dolꝰ animo fit: insi
Usurro de sono locutionis nomen
accepit. qͥñ infacie alicuiꝰ. s in aure
loqͥt᷑. detrahendo. Et ẽ. onomatopeia
nom̃ de sono fact .u. De TRACTOREC.
Uidã codices habent de tręctares
s falso scriptũ ẽ. Detractio ẽ. alioꝵ
bene gesta oꝑa. uł iimalũ maliciose mu¬
tare ⁊ uł inuidendo fallaci fraude dimi¬
nuere. cͣ aut mala dicunt᷑ que bona st̃.
aut parua bona quȩ magna sũt. Detraere
enĩ ch̃. qͥ aliqͥd alicui subtrahere cͣꝓbatur.
et climinuere. Dõ odihiles. Qui dĩ
odiũ incurrunt. Contumeliosi dicunt᷑.
qui ueloces suͣt in uerboꝵ iniuriis. et
aliis aut factis. aut uerbis. in iuriã faci¬
unt. Uerbis scilicet conuiciando aut
aliqͥd ĩꝓperando. factis uͦ flagellando.

Expanded text:
infirmitatem corporis pertinet, dolus vero est infirmitatem corporis pertinet, dolus vero est mentis calliditas, dictus ab eo quod deludat verbis fictis. Inter dolum autem et insidias et fraudem hoc interest, quia dolus animo fit, insidusurro de sono locutionis nomen accepit, quia non in facie alicui, sed in aure loquitur, detrahendo: et est onomatopoeia, nomen de sono factum. Detractores. Quidam codices habent detractatores, sed falso scriptum est. Detractio est aliorum bene gesta opera vel in malum malitiose mutare, vel invidendo fallaci fraude diminuere: cum autem mala dicuntur, quae bona sunt, aut parva bona, quae magna sunt. Detrahere enim dicitur, qui alicui aliquid subtrahere comprobatur et diminuere. Deo odibiles, qui Dei odium incurrunt. Contumeliosos. Contumeliosi dicuntur qui veloces sunt in verborum injuriis et aliis, aut verbis aut factis injuriam faciunt; verbis scilicet conviciando, aut aliquid improperando: factis vero flagellando.
Abbreviated transcription (Latin):
latio qͣ unũ sũt aliqͣndo inbonã part̾e ponit᷑.
ut ibi. gelus dñi exercituũ faciet hoc. Ponit᷑
et in malã partẽ: sic̃ de ioseph legit᷑. qd̾ emulan¬
tes siuȩ telantes eũ fr̃s sui .i. in uidentes illi
uendidert᷑ illũ. Inuidia uͦ: sẽꝑ inmalã par
I tem accipitur. Homicͥdiũ dr̃ ab homine
⁊ cedo uerbo: unde dr̃ homicida. hominẽ
Iabolus cernens hominẽ ad hoc fac¬
tu. ut locũ glorie acciperet: quem
illţ suꝑbiendo ꝑdiderat. Inuidia enĩ ductꝰ
intͣfec̃ illũ inanima. Similit̾ inuidia cam
cõmotꝰ cõtͣ fr̃m suũ ab el. qd respexiss dñs
ad illũ inflãmando munera eiꝰ:⁊ ad ipsũ uͦ
I illũ. Contencio ẽ: ubi ñ ratione aliqͥd
s animi ꝑtinacia defendit᷑. Et ubi ñ ue¬
ritas querit᷑ s animositas .i. suꝑbia fatigat᷑.
Loquendo cõtͣ alterũ sine aliqua utili¬
State: cõtencio maximã potest dicolꝰ.
Int̾ dolorẽ et dolũ hoc distat. qr dolor ad

Expanded text:
latio quae unum sunt, aliquando in bonam partem ponitur, ut ibi: Zelus Domini exercituum faciet hoc ; ponitur et in malam partem, sicut de Joseph legitur, quod aemulantes sive zelantes eum fratres sui, id est invidentes illi, vendiderunt illum . Invidia vero se Homicidio. Homicidium dicitur ab homine et caedo verbo, inde dicitur homicida hominem Diabolus cernens hominem ad hoc factum ut locum gloriae acciperet, quem ille superbiendo perdiderat, invidia ductus interfecit illum in anima . Similiter Cain invidia commotus contra fratrem suum Abel, quia respexisset Dominus ad illum, inflammando munera ejus, ad ipsum vero ione. Contentio est ubi non ratione aliquid, sed animi pertinacia defenditur: vel ubi non veritas quaeritur, sed animositas, id est superbia fatigatur. Loqui contra alterum sine aliqua utilitate contentio maxima potest dici. Dolo. Inter dolorem et dolum hoc distat, quia dolor ad
Abbreviated transcription (Latin):
lexer̃ qm̃ qͥ talia agunt. digni sũt morte.
O m̃e qd̾ turpe ẽ: dõ displicet. Et philosophi
licet mala agerent. tam inhoc erant con¬
sentientes iusticie dĩ: quia in aliis ipsa
uicia repͣhendebant. Iusticia quippe
dĩ ẽ: que odit ac detestant᷑ uicia. et do¬
cet uirtutes: quã iusticia illi cognouer:
qui uicia dõ displicere intellexer᷑: Et tam̃
digni sut morte ȩtͣnȩ dam nationis. &
quasi nõ intellexer̃. dũ sine timore pecca¬
uer̃. Non solũ Qui ea facunt Sub digni
s̃ morte: S etiã qui consentiu̾t facientib.
Qui fac̃ peccatã et ñ consentit: dignꝰ ẽ. morte:
Qñ fac̃ et consentit insubditis nõ puniendo:
dignꝰ ẽ. morte. Qͥ uͦ faciunt et consentiunt:
duplici morte digni s̃.¬

Expanded text:
agunt digni sunt morte: Omne quod turpe est, Deo displicet. Et philosophi, licet mala agerent, tamen in hoc erant consentientes justitiae Dei, quia in aliis ipsa vitia reprehendebant. Justitia quippe Dei est, quae odit ac detestatur vitia, et docet virtutes. Quam justitiam illi cognoverunt, qui vitia Deo displicere intellexerunt; et tamen digni sunt morte aeternae damnationis, et quasi non intellexerunt, dum sine timore peccaverunt; non solum qui ea faciunt, subaudis digni sunt morte, sed etiam qui consentiunt facientibus. Qui facit peccatum et non consentit, dignus est morte. Qui non facit et consentit in subditis non puniendo, dignus est morte. Qui autem faciunt et consentiunt, illi duplici morte digni s
Abbreviated transcription (Latin):
iudicas. Hic ͣ tantũ gentilẽ quẽ libet: s
et iudeũ alloqͥt᷑. Et om̃s generalit̾ p̾latos.
ludȩos idõ alloqͥt᷑. quia illi rep̃hendebãt
et clã nabant gentiles quasi idolatras
et peccatores: gloriantes se. ad gratiam
euugłii ꝓpt̾ obseruantiã legis meriusse
uenire. Prelatos aut̃ ideo alloquit᷑. quia
in aliis peccatũ uidicant et repͣhendũt.
intelligentes eẽ. peccatũ: et inse ñ dã nat
c̃ faciunt id ipsũ. Sic ȩciã intelligendũ
ẽ. de om̃ib qui alioꝵ uitia de pͣhendũt:
et inse eadem nõ em̃dant. Inqͦ.it. iuidicas
alter̃. et  ipsũ condẽpnas. Hoc ita ẽ in tel¬
ligendũ. si rep̃hendis et iudicas aliũ.
et te ipsũ abhis uitiis aquib illũ rephen¬
dis fr̃m tuũ obserues. et ab aliis. te ipsũ
liberas. Si uͦ eadem oꝑe imples. aut
maiora aqͥb rep̃hendis fr̃m tiuĩ: in qͦ¬

Expanded text:
ntum gentilem quemlibet, sed et Judaeam alloquitur, et omnes generaliter praelatos. Judaeos ideo alloquitur, quia illi reprehendebant et damnabant gentiles quasi idololatras et peccatores, gloriantes se ad gratiam Evangelii propter observantiam legis meruisse pervenire. Praelatos autem, quia in alie non damnant, cum faciant idipsum. Sic etiam intelligendum est de omnibus qui aliorum vitia reprehendunt, et in se eadem non emendant In quo enim judicas alterum, teipsum condemnas. Hoc ita est intelligendum: Si reprehendis et judicas alium, et temetipsum ab his vitiis, a quibus illum reprehendis, observas et ab aliis teipsum liberas: si vero ea opera imples aut majora a quibus reprehendis fratrem tuum, in q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndoq iudicaberis. et recte. qi eadẽ facis
scđm ueritatẽ .i. sinȩ ꝑ sonar᷑ acceptione.
in eos qui talia agunt: hoc ẽ. qͥ illa faciu̾t
que inaliis rep̾hendũt. Inp̃senti scło ad¬
tendunt homines ꝑsonas. potentũ. diuitũ.
ꝓpinquoꝵ in iudicio: s dĩ iudiciũ in hoc

Expanded text:
te, quia ea facis secundum veritatem; id est sine personarum acceptione, in eos qui talia agunt, hoc est qui talia faciunt, qualia in aliis reprehendunt. In praesenti saeculo attendunt homines personas potentum, divitum, propinquorum in judicio: sed Dei judicium in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Parentib ñ obedientes: Parentib t̾re-¬
nis ñ obtẽperant . qͥ uͦ dõ patri inobedien¬
tes existunt. Insipientes: sũt stulti & fa¬
tui. atq a sale sapientiȩ in munes. In¬
conpositi.i. in ordinati & lasciui. qͥ omĩa
sua ĩ ordinate & lasciuiose ꝑagunt. Om̃is

Expanded text:
us. Parentibus non obedientes. Parentibus terrenis non obtemperant, qui vero Deo Patri non obedientes existunt. Insipientes sunt stulti et fatui, a sale sapientiae immunes. Incompositi, id est inordinati lascivique: qui omnia sua inordinate et lasciviose peragun
Abbreviated transcription (Latin):
seipsis. uł ire scdm desideria cordis eoꝵ
in inmundiciã. Ut contumeliis .i. tur¬
pitudinib libidinũ. Afficiant. siue
de turpent corpora sua insemet ipsieo.
ecirco ꝑmisit eos irȩ indesideria cordis illoꝵ:
ut grauiꝰ punirent᷑. Quomͦ ꝑmiserit illos
ds̃ ire scđm desideria delectationũ suarũ:

Expanded text:
seipsis, vel ire secundum desideria cordis eorum seipsis, vel ire secundum desideria cordis eorum in immunditiam, ut contumeliis, id est turpitudinibus libidinum, afficiant sive deturpent corpora sua in semetipsis. Idcirco permisit eos ire in desideria cordis eorum, ut gravius punirentur. Quomodo permiserit illos Deus secundum desideria delectationum
Abbreviated transcription (Latin):
idem et equalis manet: incorruptibit solus
extstit . Euiꝰ głam &e cult᷑am q̃ soli ^ c̃ uenit
qͥ ds̃ẽ. mutauer̃ homines insimilitudinẽ
alioꝵ hominũ: ut assirii qͥ simulachrũ
beli patris nini regis ꝓ dõ colebant: & babi¬
lonii id ipsũ: quẽ uocabant bel. sidonii baal:
uidei beeltebub. R philistei ͤ & ñ solũ insimili
tudinẽ hominis mortui & corruptibilis. sed
ȩtĩa insimilitudinẽ uolucrũ. sicuti romani
qͥ colebant̃ anserẽ: et egyptii qͥ colebant acci¬
pitrem: insimilitudinẽ qͦq quadrupedũ.
sic̃ egyptii qͥ colebant apim. hoc ẽ uacam
albam: insimilitudinẽ qͦq serpentiũ sicut
babiloniz qͥ colebant draconẽ: et egyptii qui
colebant cocodrillũ. qͥ ẽ serpens aquaticuesͥ
natans in aqua. ut piscis: pascens int̾ra ut
imaginib tradiderunt.: et noluer̃ ei gr̃as
referre. ꝓ co llatis sibi diuinitꝰ donic.
Radidit illos ds̃ indesideria cordis eoꝵ.
in inmundiciam .i. tradi ꝑ misit a

Expanded text:
s manet, incorruptibilis solus existit. Cujus gloriam et culturam, quae soli convenit ei qui Deus est, mutaverunt homines in similitudinem aliorum hominum, ut Assyrii, qui simulacrum Beli patris Nini regis pro Deo colebant; et Babylonii idipsum, quem vocabant Bel, Sydonii Baal, Judaei Beelzebub, et Philistudinem hominis mortui et corruptibilis, sed etiam in similitudinem volucrum, sicuti Romani qui colebant anserem, et Aegyptii qui colebant accipitrem. In similitudinem quoque quadrupedum, sicut Aegyptii qui colebant apim, hoc est vaccam albam. In similitudinem etiam serpentium, sicut Babylonii qui colebant draconem, et Aegyptii qui colebant crocodilum, qui est serpens aquaticus, natans in aqua ut piscis, pascens in terra uimaginibus tradiderunt, et noluerunt ei gratias referre pro collatis sibi divinitus donis; tradidit illos Deus in desideria cordis eorum in immunditiam, id est tradi permisit a
Abbreviated transcription (Latin):
usus ẽ: ut uir et mulier inuno cõcubi¬
tu cocant. Contͣ nat᷑am uͦ ẽ. ut masculꝰ
masculũ polluat. et mulier mulierẽ. Siqͥs
relicta coniuige cũ alia cõcubuerit: tur¬
pitudinẽ qͥdẽ oꝑat᷑ et peccat. s ñ cõtra
nat᷑am. Qui uͦ cũ ipsa coniuge inalio m̃bro
qͣm decet cõcubuerit cotͣ nat᷑am oꝑat᷑. et¬

Expanded text:
usus est ut vir et mulier in unum concubitum coeant: contra naturam vero est, ut masculus masculum polluat, et mulier mulierem. Si quis, relicta conjuge, cum alia concubuerit, turpitudinem quidem operatur et peccat, sed non contra naturam. Qui vero cum ipsa conjuge aliter quam de
Abbreviated transcription (Latin):
E ueRitateo dĩ ininiusticia. Detment.
Ioꝑlex ueritas: ds inuisibilis. et
incomutabił. ẽ. Cuiꝰ religionẽ in
iniusticia detinuerũt: qͥ cultũ soli dõ
dignũ creaturis corruptibilib inpenden-¬
dũ iudicauert̃. Ueritatẽ dĩ ininiticia
detinelant. qui ułri dĩ religionẽ atq
honorẽ in iuste creature. quantũ in ipsis
erat at tribuebant: dicentes lapidi. ds m̃s
es: & ligno: tu me genusti. Quia quod
notum ẽ dĩmanifestum est illis.
I.xpulcritudine eni uisibiliũ dĩ¬
operũ. cognicio opicis. amaiestas
innotu̾it philosophis. qd̾ tã speciose creat᷑ȩ
spetiosiorẽ haberent creatorem. sc̃t fertur
abebreis de melchisedech. qd̃ considerata
mundi fabrica unũ dm̃ excellentẽ crea¬
turis e̾ẽ credidit. Et idõ excellentiora.⁊.
philosophos istiꝰ scłi. ex maxima parte loqͥt᷑

Expanded text:
injustitia detinent. Simplex veritas, Deus invisibilis et incommutabilis est, cujus religionem in injustitia detinuerunt, qui cultum soli Deo dignum creaturis corruptibilibus impendendum judicarunt. Veritatem Dei in injustitia detinebant, qui veri Dei religionem atque honorem injuste creaturae, quantum in ipsis erat, attribuebant, dicentes lapidi: Deus meus es, et ligno: Tu me genuisti. Quia quod notum est Dei manifestum est in illis.Ex pulchritudine enim visibilium operum cognitio opificis et majestas innotuit philosophis, quia tam speciosae creaturae speciosiorem haberent Creatorem, sicut fertur ab Hebraeis de Melchisedech, quia considerata fabrica mundi, unum Deum excellentem creaturis esse dixit: et ideo excellphilosophos istius saeculi ex maxima parte loquitu
Abbreviated transcription (Latin):
sinȩ oꝑib. mortua ẽ. Re UElat᷑ enĩ ira dĩ
de celo: suꝑ om̃em ĩpietatẽ & in iꝰticiã hominũ.
ra dĩ appellat᷑ isto in loco ultio diei uidicii:
et uindicta diuina quã om̃ib rȩꝓbis in¬
feret dñs indie illa: dicens eis. Ite inignẽ.
et̃nũ que diuina uindicta de celo mani¬
festabit᷑: ql inde ueniet dñs adiudiciũ

Expanded text:
. Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum. Ira Dei appellatur isto in loco ultio diei judicii, et vindicta divina, quam omnibus reprobis inferet Dominus in die illa dicens illis: Ite in ignem aeternum . Quae vindicta divina de coelo manifestabitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mulier  farine satis trib donec ferm̃taret᷑
totũ. Reuelabit᷑ inqͥd diuina iuncdicta:
suꝑ oñem impietatẽ & iniusticiã ĩ pietas
idolatriam significat: ut habet᷑ intacharia.
Et est sensus. Uindicta dĩ quã in euagłio¬

Expanded text:
donec fermentaretur totum . Revelabitur, inquit, divina vindicta, super omnem impietatem et injustitiam. Impietas idololatriam significat, ut habetur in Zacharia: et est sensus: Vindicta quam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
reddit. Et hoc exfide sub audit᷑ legis. infidẽ
sc̃i ȩuagłii: si ad uideos referas. Quia eni
in lege uniꝰ dĩ noticiã et fidẽ habuerũt
sic̃ dr̃ in exodo. qd̾ credidert̃ dño. et moysi
seruo eiꝰ F aciliꝰ exfide et cognitione uniꝰ
dĩ. ad euãgłiũ transeuntes. fidẽ scẽ trinita¬
tis ꝑceꝑunt. Cõmunit̾ om̃s credentes afide
ꝓmittit eugłiũ fidelit̾ exhibebit᷑ specie

Expanded text:
reddit, et hoc ex fide, subaudis legis, in fidem sancti Evangelii, si ad Judaeos referas. Quia enim in lege unius Dei notitiam et fidem habuerunt, sicut dicitur in Exodo, quod crediderunt Domino et Moysi servo ejus , facilius ex fide et cognitione unius Dei ad Evangelium transeuntes, fidem sanctae Trinitatis perceperunt. Communiter omnes credentes a fide promittit Evangelium fideliter exhibetur spei